comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ante sre post se cunctis hominibuis p̃fertur in sapientia. s ta regnia
appellanda es sabba: in ctiꝰ mortali corꝑore ñ regnat pecatum. & que
ad dñm tota mente quersa: audis ab eo. Conuertere conuertere sçina
quod questiuncule tue de euangelio tantum & de aplõ ꝓposite. ididat᷑
Coueterẽ sͥpturam aut ñ satis legere aut ñ satis intelligere q̃ tantis obsca¬
ritatibus & suturoꝵx typis inuoluta ẽ: uc omnis int̾ p̃tatione egeat. & por¬
ta orientalis de qua uerum lumen exorit᷑. & ꝑ quã pontisex ingredit᷑ &
eꝗredit᷑ semꝑ claisa sit: & soli xp̃o pateat qͥ habet clauem dd̾: qͥ ap̾lo &
nemo clatidit. clatidit & nemo aꝑit: ut illo reserante introeas cabictlã
ẽ & dicas. introdixit me rex incabicalam suum. Preterea satis miratꝰ
sum eak pririssimo fonten uicinomiri tam tul pititili fsuenta qͣsieris.

Expanded text:
ante se et post se cunctis hominibus praefertur in sapientia, sed tu regina ante se et post se cunctis hominibus praefertur in sapientia, sed tu regina appellanda es Saba, in cuius mortali corpore non regnat peccatum et quae ad dominum tota mente conuersa audies ab eo: conuertere, conuertere, Sunamquod quaestiunculae tuae de euangelio tantum et de apostolo positae indicant te ueterem scripturam aut non satis legere aut non satis intellegere, quae tantis obscuritatibus et futurorum typis inuoluta est, ut omnis interpretatione egeat et porta orientalis, de qua uerum lumen exoritur et per quam pontifex ingreditur et egreditur, semper clausa sit et soli Christo pateat, qui habet clauem Dauid, aperit et nemo claudit, claudit et nemo aperit, ut illo reserante introeas cubiculum eius et dicas: introduxit me rex in cubiculum s u u m. praeterea satis miratus sum, cur purissimo fonte uicmo nostri tam procul riuuli fluenta quaesieris
Abbreviated transcription (Latin):
buntur. aprid nos scatere uitiis. Porro eloquentiam quam pro xp̃o
in cycerone ꝯtempnis: in partitlis ne reqͥras. Eccłastica interp̃tatio
etiamsi habet eloqtiĩ uenustatẽ. dissimulare eam debet & fugere: at
non otiosis phylosophorum scolis paticisq discipłis s uniuerso loquãt ho¬
ilius metis apõdemitis. qui interpretationem nõi sta
longa ad nos ueniens naiugatione signauit: & de ocdtamĩ
littore atq ultimis fimbtis galliarum noma p̃cerita qͣsx¬
uit bethleem: ut inueniret in ea celestem panem. & sa¬
Q Iituratꝰ eruetuaret in dño ac dic̾et. eructuatuit cor meum
uerbum bonum. dico ego oꝑa mea regi: detulit mͥ in parua scedtala snaii
mas questiones. quas ate datas michiq tͣdendas diceret. Ad quaram lecͥ¬
tionem intellexi. stahium regͣine saba inte esse completum: quȩ de finib
t̾rȩ sapientuã uenit audire salomonis. Non quidem ego salomon. qui &c

Expanded text:
buntur, apud nos scatere uitiis. porro eloquentiam, quam pro Christo buntur, apud nos scatere uitiis. porro eloquentiam, quam pro Christo in Cicerone contemnis, in paruulis ne requiras. ecclesiastica interpretatio, etiam si habet eloquii uenustatem, dissimulare eam debet et fugere, ut non otiosis philosophorum scholis paucisque discipulis, sed uniuerso loquatur hoilius meus Apodemius, qui interpretationem nominis sui longa ad nos ueniens nauigatione signauit et de oceani litore atque ultimis finibus Galliarum Roma praeterita quaesiuit Bethleem, ut inueniret in ea caelestem panem et saturatus eructuaret in domino ac diceret: eructauit cor meum uerbum bonum, dmas quaestiones, quas a te datas, mihique tradendas diceret. Ad quarum lectionem intellexi studium Reginae Saba in te esse completum, quae de finibus terrae sapientiam uenit audire Salomonis. non quidem ego Salomon, qui et
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ quos supͣ memoraui ꝯm̃tarios: & eccłart̃ bybliothecis senere. &
magis ꝯcito gradti adoptata ceptaq ꝑuemes. Audio totiui urb̃ in te
studia concitata: audio pontificis & popłi uoluntatẽ parim̃te ꝯoruę¬
re. Mmnus est tenere sacerdotium quam mereri. Libros edecim ꝓphe¬
tharum quos in latinum de hebreo sermone uerti silegtris: & delectari
te hoc opere comperero. ꝓuocabis nos etiã cetera clauisa armario non
tenere. Transtalis nuꝑ iob in linguã nr̃am: cuĩ exemplarꝵ a sc̃a orarcel¬
la consobrina tua poteris mutuari. Lege eundem grecum & latintim
& ueterẽ editionem nr̃e tͣnslationi compera: & liquido peruidebis qͥn¬
tum distet inter ueritatẽ & mendaqum. Miseram quedam tmition¬
lachim: id est quatuor regum libros. Quȩ si legere uolueris. probabis
quante difficultatis sit diuinam scͥpturam & maxime ꝓphetas intelli¬
gere: & interp̃tum uitio quȩ apud suos purissimo cursu orationis la-¬

Expanded text:
supra memoraui, commentarios et ecclesiarum bibliothecis fruere, et magis concito gradu ad optata coeptaque peruenies. Audio totius in te urbis studia concitata, audio pontificis et populi uoluntatem pari mente congruere. minus est tenere sacerdotium quam mereri. libros sedecim prophetarum, quos in Latinum de Hebraeo sermone uerti, si legeris et delectari te hoc opere conperero, prouocabis nos etiam cetera clausa armario non tenere. transtuli nuper Iob in linguam nostram; cuius exemplar a sancta Marcella, consobrina tua, poteris mutuari. lege eundem Graecum et Latinum et ueterem editionem nostrae translationi conpara, et liquido peruidebis, quantum distet inter ueritatem et mendacium. miseram quaedam τῶν ὑποlachim, id est quattuor Regum libros.. quae si legere uolueris, probabis, quantae difficultatis sit diuinam scripturam et maxime prophetas intellegere, et interpretum uitio, quae apud suos purissimo cursu orationis la
Abbreviated transcription (Latin):
spoliet pͥncipatꝰ & potestates. & triumphet eas in ligno. Unde & inetã¬
gelio sccm iohannem in tyꝰ pao cortim qͥ in dño credituri crant or secã
illo crucifixuri: hmon cyreneus portat cracem eiꝰ. quã uitta aboseitan¬
uicd̃ utilt signisicare ꝗtod in eodẽ matheo scͥptqm s. ue pregnandi

Expanded text:
despoliet principatus et potestates et triumphet eas in ligno. unde et in euandespoliet principatus et potestates et triumphet eas in ligno. unde et in euangelio secundum Iohannem in typum eorum, qui in domino credituri erant et se cum illo crucifixuri, Simon Cyrenaeus portat crucem eius quam iuxta alios euanuid uult s
Abbreviated transcription (Latin):
in futuro. Cotidie credens in xp̃m tollit crucẽ suiam. & negat se ip¬
sum. Qui impudicꝰ stut: tiersus ad castitatem temꝑantia bixariam
negat. Qui formidolosus & timidius: assumpto robore. forcitudins
priorem esse se nescit. Inqutis si sequat᷑ iusticia: negat iniqͥtatẽ. Stal¬
tus si xp̃m consiteat᷑ dĩ tuitutẽ deiq sapientiã: negat stulticũ. Quod
scientes: ñ solum in ꝑsecationis tempore & necessitate martyrti. s in
omini cont̾satione. oꝑe. cogitatione. sermone negemus nosmetipsos qui
ante fuimus: & ꝯfiteam᷑ eos qui in xp̃o renati sumꝰ. Iccirco enim dñs
cratisixtis est: ut nos qͥ credimꝰ meum & peccato mortui fummꝰ: ꝙ ucfi¬
gamu ctm ipso. dicamusq quod patilus apłs̃ doccut. Cum xp̃o craci
fixus sum: & michi autẽ absit glonari nͥ in cruce dñi mei iħ̃ti xp̃i. per
quem mͥ mundꝰ crucisytts c̃ & ego mundo. Qui cum xp̃o crucifixus est

Expanded text:
in futuro. cottidie credens in Christo tollit crucem suam et negat se ipin futuro. cottidie credens in Christo tollit crucem suam et negat se ipsum. qui inpudicus fuit, uersus ad castitatem temperantia luxuriam negat; qui formidolosus et timidus, adsumpto robore fortitudinis priorem esse se nescit. iniquus, si sequatur iustitiam, negat iniquitatem; stultus, si Christum confiteatur dei uirtutem deique sapientiam, negat stultitiam. quod scientes non solum in persecutionis tempore et necessitate martyrii, sed in omni conuersatione, opere, cogitatione, sermone negemus nosmet ipsos, qui ante fuimus, et confiteamur eos, qui in Christo renati sumus. idcirco enim dominus crucifixus est, ut et nos, qui credimus in eum et peccato mortui sumus, crucifigamur csum et: mihi autem absit gloriari nisi in cruce domini mei Iesu Christi, per quem mihi mundus crucifixus est et ego mundo. qui cum Christo cruci- . fixus est,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ pctrus cepit increpire & dic̾e. Absit ãte dñe non erit tibi hoc
Qm cont̾ius dicit pcteo. uade retro sathana. Scandalum es michi
qr ñ sapis que dei aint. s que hominum. humano quippe timnore
ꝑt̾ritꝰ. passionem dm̃ sormidiuit. Et quomͦ audiens multa pati & oc¬
cidi timebat. sic audiens & tercia die resurget: gaudere debuerat.
ut tristiciã passionis resurrectionis glona mitigaret. Unde illo ꝓ timore
correpto loquebat᷑ ad omnes discipłõs. sine contiocauit turbam cũ cdis¬
cipulis stus ut marcus poscut. aut uixta lucam dicebat ad cunctos.
Siquis uult post me uenire ab neget se ipsum: & tollat crucem suam
& sequat᷑ me. Cuits exortationis hic sensts est. Non est delicata in
deum. & sectira confessio. Qui in me credit. debet suum sanguinem
fundere. Qui enim ꝑdiderit animam suam in p̃senti: lucri eam faciet

Expanded text:
eum Petrus coepit increpare et dicere: absit a te, domine, non erit tibi hoc. eum Petrus coepit increpare et dicere: absit a te, domine, non erit tibi hoc. qui conuersus dicit Petro: uade post me, satanas, scandalum es mihi, quia non sapis, quae dei sunt, sed quae hominum. humano quippe timore perterritus passionem domini formidabat. et quo modo audiens \'multa pati\' et \'occidi\' timebat, sic audiens: et tertia die resurget gaudere debuerat et tristitiam passionis resurrectionis gloria mitigare. unde illo pro timore correpto loquebatur ad omnes \'discipulos\' siue conuocauit turbam cum discipulis suis, ut Marcus posuit, aut iuxta Lucam dicebat ad cunctos: si quis uult post me uenire, abneget se ipsum et tollat crucem suam et sequatur me. cuius exhortationis hic sensus est: non est delicata in deum et secura confessio. qui in me credit, debet suum sanguinem fundere. qui enim perdiderit animam suam in praesenti, lucri eam faciet
Abbreviated transcription (Latin):
btis ferlint᷑ quidem s: ñ subuertunt᷑ in exemplam euangłioe donus que
suꝑ petram tobusta mole fundata ẽ: ita oo ȩcclẽ quȩ sꝑant in lege & in
nomine dm̃ saluatoris locunt᷑ per ẏsaram. Ego ciuitas srma. quitasque¬
in euangłita matheo scͥptum est. siqͥs uult pꝰme uenire ab neget se ipstim.
saltatorem se ipsum negat: De ꝗtio in t̾tio cõmentariorum eiuscdsm u¬
mathei libto ita oreuiten locutꝰ sum. Qui deponit ueterem hominem
cum oꝑd eiis: ñegat se ipstimn dicens. ttiuo autẽ iam ñ ego. uitito ¶ero
in me xp̃c. Tallitq crucẽ siram. & mundo crucisigitim. Cui autẽ mu¬
dtis crticmuis est. sequit᷑ dñm crucisixum: quib nunc hec addere pos¬
sumꝰ. Postꝗͣ ostenoit discipłis stus quod oporteret eũ in ierłmire. & muł¬
ta pati asaçerdotibus & scͥbis & pͥncipibus sacerdotũ & occidi: assimiẽs

Expanded text:
bus feriuntur quidem, sed non subuertuntur in exemplum euangelicae domus, quae bus feriuntur quidem, sed non subuertuntur in exemplum euangelicae domus, quae super petram robusta mole fundata est, ita et ecclesiae, quae sperant in lege et in nomine domini saluatoris, loquuntur per Esaiam: ego ciuitas firma, ciuitas, q euangelista Mattheo scriptsaluatorem, se ipsum negat? — De quo in tertio commentariorum eiusdem Matthei libro ita breuiter locutus sum: qui deponit ueterem hominem cum operibus eius, negat se ipsum dicens: \'uiuo autem non ego, uiuit uero in me Christus\', tollitque crucem suam et mundo crucifigitur. cui autem mundus crucifixus est, sequitur dominum crucifixum. quibus nunc haec addere possumus: postquam ostendit discipulis suis, quod oporteret eum ire Hierusalem et multa pati a sacerdotibus et scribis et principibus sacerdotum et occidi, adsumens
Abbreviated transcription (Latin):
rio de partia scintilla & pene mouente maxima suscitauit incendia: ita
ut totis orbis arderto igne dm̃ saluatoris quẽ uenit mittere suꝑ t̾ram.
&o in omnib ardere desiderat. Scdm tropologiam qͥcqͥd nob̃ uideat᷑ de
hoc loco: incãmentarsis mathei breuit̾ ad notauimꝰ. Iste atitẽ qͥ harundinẽ
quassatã ñ ꝯfregit & linum stimigans ñ extinexit: iudicium quoq ꝑdĩx̃
ad uictoriam. cuiꝰ udicia uera sunt iustificata in semet ipsis ut iustincet᷑
in sermonib suis & uincat dum udicat᷑: & tanidiu lum̃ p̃dicationis eitit
in mundo resplendeat. nulliusq conterat᷑ & tincat᷑ insidiĩs: donec ponat
in t̾ra iuidicium. & impleat᷑ illtid quod scͥptum ẽ. fat uoluntas tuia ficcit
in celo & in t̾ra. Et in nomine eiꝰ gentes sꝑabunt: sitie in lege eiꝰ sꝑabũt.
instile. Quomꝰ enim insule turbine flatuq uentorum & crebris tẽpestati¬

Expanded text:
rio de parua scintilla et paene moriente maxima suscitauit incendia ita, rio de parua scintilla et paene moriente maxima suscitauit incendia ita, ut totus orbis arderet igne domini saluatoris, quem uenit mittere super terram et in omnibus ardere desiderat. secundum tropologiam quid nobis uidetur de hoc loco, in commentariolis Matthei breuiter adnotauimus. iste autem, qui harundinem quassatam non confregit et linum fumigans non extinxit, iudicium quoque perduxit ad uictoriam, cuius iudicia uera sunt, iustificata in semet ipsis, ut iustificetur in sermonibus suis et uincat, cum iudicatur, et tam diu lumen praedicationis eius in mundo resplendeat nulliusque conteratur et uincatur insidiis, donec ponat in terra iudicium et inpleatur illud, quod scriptum est: fiat uoluntas tua sicut in caelo et in terra. et in nomine eius gentes sperabunt siue in lege eius sperabunt insulae. quo modo enim insulae turbine flatuque uentorum et crebris tempestati
Abbreviated transcription (Latin):
tias chalami. Et in iħu tioltimine torrens appellat᷑ canne. id est cha-¬
lami. qui aqtias habet turbidas quas elegit ĩfr ł: purissima contẽp¬
nens fuenta iordanis. Reuersusq mentẽ i egyptũ. & desiderans
cenosam ac platistrem regionẽ. peponesq & cepe & allia. & cuctimeres
ollasq egyptiarum carnium: rectissime ꝑ ysuam appellat᷑ chalamus
fractus. cin qui inniti uoluerit: ꝑtundet̾ manus eiꝰ. Qui enim post ad¬
uentum dm̃ saluatoris euangłiẽe int̾p̃tationis sp̃m derelinꝗuens in iudai¬
ce littere morte reqͥescit: istius cuncta oꝑa utilnerant. Linum quoq fu¬
migans ñ extinguet. Poplm̃i de gentibꝰ congregatum. qͥ ex tincto legis na-¬
turalis ardore. sumi amaris cor qͥnotius oculis ẽ tenebroseq caliginis inuol¬
uebat᷑ erroribus: quem ñ solum ñ restinexit & redegit in cinerẽ. s econtea¬

Expanded text:
tias calami et in Iesu uolumine torrens appellatur Cane, id est \'catias calami et in Iesu uolumine torrens appellatur Cane, id est \'calami\', qui aquas habet turbidas, quas elegit Israhel. purissima Iordanis fluenta contemnens reuersusque mente in Aegyptum et desiderans caenosam ac palustrem regionem peponesque et caepe et alia et cucumes ollasque Aegyptiarum carnium rectissime per Esaiam appellatur calamus fractus, cui qui inniti uoluerit, pertundetur manus eius. qui enim post aduentum domini saluatoris euangelicae interpretationis spiritum derelinquens in Iudaicae litterae morte requiescit, istius cuncta opera uulnerantur. 1inum quoque fumigans non extinguet, populum de gentibus congregatum, qui extincto legis naturalis ardore fumi amarissimi et qui noxius oculis est tenebrosaeque caliginis inuoluebatur erroribus. quem non solum non restinxit et redegit in cinerem, sed e contra
Abbreviated transcription (Latin):
Sicat agnꝰ ductus ẽ ad uictimam. Non ꝯtendet in subt̾sione audi¬
entium: neq clamabit. Iuxta illud quod paulus apłs scͥbit. Om̃is
clamor & ira & amaritudo auferat᷑ a uob̃. Non clamabit. qi istł
ñ fecit iudicium: s clamorem. Neq audiet quisquã in plateis. siue
foris uocem eiꝰ. Omnis enim glã filie regis abintus. Et arta & angꝰta
est uia quȩ ducit ad uitam. Unde in plateis uox illius ñ audit᷑
in quib ꝯfidenter agit sapientia:. latam spatiosamq uiam ñ ingre¬
chens s arguens atq condempnans. Unde & his qͥ foris erant. ñ sua
uoce s ꝑ parabolas loquebat᷑. Harundinem inquit quassatã cͥoͥn-
Chalamus fractꝰ qui suit ante uocalis. & in laudes dñi concinebat
appellandꝰ est isrł: qui quondam impegit in angularem lapidem. &
cecidit suꝑ eũ. fractusq in illo ẽ. ꝓpterea dicit᷑ de eo. Increpa dñe ber¬

Expanded text:
sicut agnus ductus ad uictimam, non contendet in subuersione audisicut agnus ductus ad uictimam, non contendet in subuersione audientium. neque clamabit iuxta illud, quod Paulus apostolus scribit: omnis clamor et ira et amaritudo auferatur a uobis. non clam a b i t, quia Israhel non fecit iudicium, sed clamorem. neque audiet quisquam in plateis siue foris uocem eius. omnis enim gloria filiae regis ab intus et arta et angusta uia est, quae ducit ad uitam. unde in plateis uox illius non audietur, in quibus confidenter agit sapientia latam spatiosamque uiam non ingrediens, sed arguens atque condemnans. unde et illis, qui foris erant, non sua uoce, sed per parabolas loquebatur: harundinem, inquit, quassatam non calamus fractus, qui fuit ante uocalis et in laudes domini concinebat, appellandus est Israhel, qui quondam inpegit in angularem lapidem et cecidit super eum fractusque in illo est; propterea dicitur de eo: increpa, domine, bes
Abbreviated transcription (Latin):
uator ẽ appellatꝰ. Ad quem & in alio loco dicit pater. Magnũ tͥ est
uocari ptierũ meũ:. ut ꝯgreges tribꝰ iacob. Hic ẽ uinea sorech: quȩ in¬
t̾pretatur electa. hic ẽ filius amantissimꝰ: in quo sͥ complacuit am-¬
ma dei. Non quod deus animam habeat: s quod in anima omnis
dei monstret᷑ affectꝰ. Et ñ mirum si in deo anima nominet᷑. cum
uniu̾sa humani corporis menbra. scdm leges tropologie & diuersas in-¬
timoris dm̃: qui in spetiȩ columbe descendit suꝑ eum. de quo & ioħs.
baptista ã deo patre audisse se narrat. Suꝑ quẽ uideris sp̃m scm
suꝑ uenientẽ & manentẽ in eo: ipse est. Et iudicium gentibus nun-¬
tiabit. De quo & in psalmis legimus. Deus iudicium tuũ regida:
& iusticiam tuã filio regis. Qui & ipse loquit̾ in euangelio. Non em̃
pater nidicat quemquã. s omne iudicium dedit filio. Non contendet

Expanded text:
uator est appellatus. ad quem et in alio loco dicit pater: m agnum tibi est uator est appellatus. ad quem et in alio loco dicit pater: m agnum tibi est uocari i puerum meum, ut congreges tribus Iacob. hic est uinea Sorech, quae interpretatur\'electa\', hic filius amantissimus, in quo sibi conplacuit anima dei, non quo deus animam habeat, sed quod in anima omnis dei monstretur affectus. et non mirum, si in deo anima nominetur, cum uniuersa humani corporis membra secundum leges tropologiae et diuersas intimoris dei, qui in specie columbae descendit super eum, de quo et Iohannes Baptista a deo patre audisse se narrat: super quem uideris spiritum sanctum uenientem et manentem in eo, ipse est. et iudicium gentibus nuntiabit, de quo et in psalmis legimus: deus, iudicium tuum regi da et iustitiam tuam filio regis. qui et ipse loquitur in euangelio: non enim pater iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio. non contendet
Abbreviated transcription (Latin):
nisi sequam᷑ hebraycam ueritatem: ad dñm saluatorem ñ ꝑtinere
manifestum ẽ. Sequit᷑ enĩ. Ipsi autẽ inmolabant baalim. Quod autẽ
de assumpto testimonio in euangłio minus est. splendebit & ñ quassa¬
bit᷑ donec ponat in t̾ra iudiciũ.: uidet᷑ mͥ accidisse pͥmi scͥptoris errore.
qͥ legens supiorem sententiã in uerbo iudicũ esse finitan: putauit
inferioris sententiȩ ultimum uerbum esse iudicium. & panca uer¬
ba que in medio. hoc ẽ inteꝵ iudicitĩ & iudiciũ fuerant p̃t̾misit.
Rursumq qd̃ apud hebreos legit᷑ & in lege eiꝰ sꝑabunt insule: matħs
sensum potiꝰ qͥuã uerba int̾pͣtans. ꝓ lege & insulis nomen posinit &¬
gentes. Et hoc non solum in p̃senti loco. s ubicumq de ueteri instru¬
mento euangłiste & apłi testimonia ꝓtulerunt: diligentius obsertã¬
crepant. hebreum senstim sius expressisse sermonib. Puer gͥ dei om-¬
mpotentis. iuxta dispensationẽ carins assumpte qͥ ad nos mittit᷑: sal-¬

Expanded text:
equamur Hebraicam ueritatem, ad dominum saluatorem non pertinere manifestum est. sequitur enim: ipsi autem immolabant Baalim. quod autem de adsumpto testimonio in euangelio minus est: splendebit et non quassabitur, donec ponat super terram iudicium, uidetur mihi accidisse primi scriptoris errore, qui legens superiorem sententiam in uerbo iudicii esse finitam putauit inferioris sententiae ultimum uerbum esse \'iudicium\' et pauca uerba, quae in medio, hoc est inter \'iudicium\' et \'iudicium, fuerant, praetermisit. rursumque, quod apud Hebraeos legitur: et in lege eius sperabuntinsulae, Mattheus sensum potius quam uerba interpretans pro lege et insulis nomen posuit et gentes. et hoc non solum in praesenti loco, sed, ubicumque de ueteri instrumento euangelistae et apostoli testimonia protulerunt, diligentius obseruancrepant, Hebraeum sensum suis expressisse sermonibus. puer igitur dei omnipotentis iuxta dispensationem carnis adsumptae, qua ad nos mittitur, sal
Abbreviated transcription (Latin):
eo ñc dubitet: & de quo prius dixerat ecce agnꝰ dĩ nc̃ int̾roget utrã
ipse an alius sit qͥ uel uenerit uel uenturꝰ sit. Et quia omnis falsa
predicatio sectat᷑ lucra & głiam querit humanam ut ꝑ gloriam nas

Expanded text:
eo nunc dubitet et, de quo prius dixerat: ecce agnus dei, nunc interroget, utrum eo nunc dubitet et, de quo prius dixerat: ecce agnus dei, nunc interroget, utrum ipse an alius sit, qui uel uenerit uel uenturus sit. et quia omnis falsa praedicatio sectatur lucra et gloriam quaerit humanam, ut per gloriam nas
Abbreviated transcription (Latin):
discipłi autẽ tui non ieuinant. Et ad iohm. Magister. cui tti p̃biusti testi¬
monium iuxta iotoanem ecce disciplĩ eiꝰ baptizant: & plures uenituit
ad eum. Quo dicto. liuorem significante. de signorum magnitudine eo
inuidie mordacitate uenientẽ: cin baptizatos a iohanne ipse audeat
baptizare. & multo amplior ad eñ turba concurrat quam pͥtis uenerat
ad iohannem. Et ne forsitan plebs nesciens hoc dicto iołm fuggillari
arbitraret᷑: in illius lau̾des ꝑorat. & cepit de iohanne ad turbas dic̃e
citũstantes. Quid existis ad desertũ uidere: Harundinem uen̾to
agitatã : Et quid existis in solitudinem uidere : Hominem mollibꝰ
uestitum: Et reliqua. Ciuꝰ dicti hic senstis est. Nunquid ad hoc exis¬
tis in heremumt llt uideretis hominem instar harundinis uentoꝵ
flatu in partes uarias inclinari᷑ Ut quem antea latdauerat. de

Expanded text:
discipuli autem tui non ieiunant ? et ad Iohannem: magister, cui tu praebuisti testidiscipuli autem tui non ieiunant ? et ad Iohannem: magister, cui tu praebuisti testimonium iuxta Iordanen, ecce discipuli eius baptizant et plures ueniunt ad e u m. quo dicto liuorem significant de signorum magnitudine et inuidiae mordacitate uenientem, cur baptizatus a Iohanne ipse audeat baptizare et multo amplior ad eum turba concurrat, quam prius uenerat ad Iohannem. et ne forsitan plebs nesciens hoc dicto Iohannem suggillari arbitraretur, in illius laudes perorat et coepit de Iohanne ad turbas dicere circumstantes: quid existis ad desertum uidere? harundinem uento agitatam? et quid existis in solitudinem uidere? hominem mollibus uestitum? et reliqua. cuius dicti hic sensus est: numquid ad hoc existis in heremum, ut uideretis hominem instar harundinis uentorum flatu in partes uarias inclinari? ut, quem ante laudauerat, de
Abbreviated transcription (Latin):
ros descenstrꝰ sum etiã hoc int̾rogo utrũ & illtic ipse descendas. an
impium sit hoc de dei filio credere. aliumq missurꝰ sis. Hoc autem
scire desidero: ut qͥ te in t̾ris hominibris nuntiaui etiam in inferis
nuntiem. si forte uenturus es. Tuenim es qͥ uenisti dimitt̾e capticu¬
tatẽ: & soltere eos qͥ in uinculis tenebant᷑. Cuniꝰ sciscitationẽ dñs in¬
telligens: oꝑibus magis quam sermone respondit. Et iohanni p̃ce-¬
pit nuntiari uidere cecos. ambulare claudos. lepsos mundari. surdos
audire. mortuos surgere: & quod his manis est pauꝑes euangeliare.
Pauꝑes uel humilitate uel diutiss: ut nulla int̾ pauꝑem dintẽq dis¬
tantia sit salutis s om̃s uocent᷑ equaliter Tc̃ quoq infert. Beatꝰ qui
non faerit scandalitatꝰ in me. Non iohm s disciplõs eiꝰ ꝑcatit: qui
pͥus accesserant ad eum dicentes. Quare nos & phat ysei ientinamꝰ freq̃nt᷑.

Expanded text:
ros descensurus sum, etiam hoc interrogo, utrum et illuc ipse descendas an ros descensurus sum, etiam hoc interrogo, utrum et illuc ipse descendas an inpium sit hoc de filio dei credere aliumque missurus sis. hoc autem scire desidero, ut, qui te in terris hominibus nuntiaui, etiam in inferis nuntiem, si forte uenturus es. tu enim es, qui uenisti dimittere captiuitatem et soluere eos, qui in uinculis tenebantur. cuius sciscitationem dominus intellegens operibus magis quam sermone respondit et Iohanni praecipit nuntiari, uidere caecos, ambulare claudos, leprosos mundari, surdos audire, mortuos surgere et — quod his maius est — pauperes euangelizari, pauperes uel humilitate uel diuitiis, ut nulla inter pauperem diuitemque distantia sit salutis, sed omnes uocentur aequaliter. quodque infert: beatus, qui non fuerit scandalizatus in me, non Iohannem, sed discipulos eius percutit, qui prius accesserant ad eum dicentes: quare nos et pharisaei ieiunamus frequenter,
Abbreviated transcription (Latin):
ipse de eodem dyxerit. ecce agnis dei ecce qui tollit peccata mundi.¬
e hac questione in commentariis mathei
plenus diximꝰ. Unde apparet quȩ hȩc in¬
terrogas ipsa te uolumina non habere: ta¬
men stringendum ẽ breuiter. ne omnino
tacuisse iuideam᷑. Iohannes mittebat dis¬
ctpulos suos in unctilis constitutus. ut gͥ
querens illigidisceree ⁊ eo capite truncandꝰ illum doceret esse
sectandum: quẽ int̾rogatione sua magistrum omniũ fatebat᷑. Neq
enim poterat ignorare quem ignorantibus illum de monstrauerat.
& de quo dixerat. Qui habet sponsam sponsus est. Et cuiꝰ non sũ
dignus caltiam̃ta portare: & illum oportet crescere me autẽ mi¬
nui. deumq patrem intonantẽ audierat hic est filitus meus dilec¬
tus in quo michi cõplacui. Quod autẽ dicit tu es qͥ uenturus
es an alium expectamꝰ: hunc quoq sensum habere potest. Stio
quod ipse sis qͥ tollere uenisti peccatum inundi. sed quia ad infe¬

Expanded text:
em dixerit: ecce agnus dei, ecce, qui tollit peccata munde hac quaestione in commentariis Matthei plenius diximus — unde apparet, quae haec interrogas, ipsa te uolumina non habere —, tamen stringendum est breuiter, ne omnino tacuisse uideamur.. Iohannes mittebat discipulos suos in uinculis constitutus, ut sibi quaerens illis disceret et capite truncandus illum doceret esse sectandum, quem interrogatione sua magistrum omnium fatebatur. neque enim poterat ignorare, quem ignorantibus demonstrauerat et de quo dixerat: qui habet sponsam, sponsus est et: cuius non sum dignus calciamenta portare et: illum oportet crescere, me autem minui, deumque patrem audierat intonantem: hic est filius meus dilectus, in quo mihi conplacui. quod autem dicit: tues, qui uenturus es, an alium expectamus ? hunc quoque sensum habere potest: scio, quod ipse sis, qui tollere uenisti peccata mundi, sed, quia ad infe
Abbreviated transcription (Latin):
bone uoluntatis. Facit em̃ ds̃ angłis suos sp̃c: & ministros suos ignem
urentẽ. Et ut sciamꝰ semꝑ eos qͥ colebant ydola. licet in tẽplo hostiaᷤᷤ
uiderent᷑ offerre ñ deo eas optulisse s angłis: ꝑ iezecbiel pleniꝰ. disci¬
mus. Dedi eis iustificationes & p̃cepta ñ bona. Non enĩ sanguinem
coluert̃ sydus dĩ rensam: de quo in ꝓph̃a amos plenits disserupnꝰ.
adorauert̃ siguras qͥs ipsi fecer̃t & tͣdidit eos ut seruirent militie
humuł sensus & miseranda suspicio dm̃ credere hyrcoꝵ atq tatroꝵ
sanguine delectari. & nidore thymiamatis. quẽ sepe homines de¬
cdinamꝰ. Quod autẽ seqͥt᷑ si mortui estis cam xp̃o ab elem̃tis mundi
huiꝰ. qͥd adhuc tanquã uiuentes in mundo decernitis. ne tetigeritis

Expanded text:
facit enim deus angelos suos spiritus et ministros suos ignem mentem. et ut sciamus semper eos, qui colebant idola, licet in templo hostias uiderentur offerre, non deo eas obtulisse, sed angelis, per Hiezechihel plenius discimus: dedi eis iustificationes non bonas et praecepta non bona. non enim sanguinem coluerunt sidus dei Rempham, de quo in propheta Amos plenius disseruimus, adorauerunt figuras, quas ipsi fecerunt, et tradidit eos deus, ut seruirent militiae humilis sensus et miseranda suspicio deum credere hircorum atque taurorum sanguine delectari et nidore thymiamatis, quem saepe homines declinamus. quod autem sequitur: si mortui estis cum Christo ab elementis mundi, quid adhuc tamquam ui
Abbreviated transcription (Latin):
camus sedendũ esse semꝑ in sabbato. o de loco in qͦ qͥ fuerit occapa¬
tus penitꝰ ñ recedendũ. s id qd impossibile legis ẽ in qͦ uifirmabat᷑
ꝑ caruem sp̃uali obseruatione cõplendũ sit. Seqͥt. Que st racionẽ
quidẽ habentia sapientie. Hoc loco quidem ꝯituictio suꝑstta esł quod

Expanded text:
camus sedendum esse semper in sabbato et de loco, in quo quis fuerit occupacamus sedendum esse semper in sabbato et de loco, in quo quis fuerit occupatus, penitus non recedendum, sed quo id, quod inpossibile legis est, in quo infirmatur per carnem, spiritali obseruatione conplendum sit. Sequitur: quae sunt rationem quidem ha
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt᷑ traditionẽ ut̾am. Quante traditiones pharyseoꝵ st̃. quas hodie.¬
a ⁊ i. xgpi. cmiouocant̃. & quã amiles fabtile reuoluere neques.
Neq enĩ libri patit᷑ magnitudo: & pleraq tam turpia st̃ ut et bes¬
cam dic̾e. Dico autẽ unum: in ignomina gentis inuice. Prepositos
babent in synagogis sapientissimos quosq fedo oꝑi delegatosi ut san¬
quinẽ uirginis suic menstruate mundã ł inmundũ si occili discer n̾e¬
nͨ porterint: guistu ꝓbent. ꝓpt̾ea quib iussum ẽ ut cdeb sabbatorũ
sedeat untisquusq in domo fua. & ñ egrediat᷑ nec ambulet de loco i
q̃ habitat. si quando eos uixta literam ceꝑimꝰ artare: ut ñ iacenit.
ñ ambulent. ñ stent. s tantũ sedeant si ueliit p̃cepta seru̾are. so¬
lent responders & dicere. Baracbis & symeon &o helles magistri
nr̃i tͣdicerunt nob t duo milia pedes ambulemꝰ in sabbato. Et ce¬
teras istitsmodi doctrinas hominũ p̃ferentes doctr me di. ñ quo di¬

Expanded text:
am. quantae traditiones pharisaeorum sint, quas hodie δευτρώσεις uocant, et quam aniles fabulae, reuoluere nequeo. neque enim libri patitur magnitudo et pleraque tam turpia sunt, ut erubescam dicere. dicam tamen unum in ignominiam gentis inimicae: praepositos habent synagogis sapientissimos quosque foedo operi delegatos, ut sanguinem uirginis siue menstruatae mundum uel inmundum, si ocbent. praeterea, quia iussum est, ut diebus sabbatorum sedeat unusquisque in domo sua et non egrediatur nec ambulet de loco, in quo habitat, si quando eos iuxta litteram coeperimus artare, ut non iaceant, non ambulent, non stent, sed tantum sedeant, si uelint praecepta seruare, solent respondere et dicere: \'Barachibas et Symeon et Helles, magistri nostri, tradiderunt nobis, ut duo milia pedes ambulemus in sabbato\' et cetera istius modi, doctrinas hominum praeferentes doctrinae dei. non quo di
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. qd̾ ꝓ impiis & infirmis & peccatoribus mori uoluerit. & mori opor-¬
tuno tepore de quo ipsi dicit. Tempore oportano exauditi de: & in
die salutis anxiliatꝰ sum tͥ. Et rursum. Ecce ñc̃ tempꝰ acceptabile. ecce
nc̃ dies salutis. Quando om̃s peccaucrunt. simul inutiles facti sunt. ñ
fuit qͥ fat̾et bonum. ñ fuit usq ad unum. Incredibilis gͦ bonitas &
clem̃tia maudita: mori ꝓ impiit. Uix enim ꝓ iusto aliquẽ & bono sut̃i
sanguinẽ funder entingit: metu mortis cuncta t̾rente. Nam inuenit᷑:
in nob habuit hinc maxime cõpbat᷑. quod cum adhtic ꝑeccatores esse

Expanded text:
pro impiis, et infirmis, et peccatoribus mori voluerit, et mori opportuno tempore, de quo ipse dicit: Tempore opportuno exaudivi te, et in die salutis auxiliatus sum tui . Et rursum: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Quando omnes peccaverunt, simul inutiles facti sunt, non fuit qui faceret bonum, non fuit usque ad unum . Incredibilis ergo bonitas, et clementia inaudita, mori pro impiis, vix enim pro justo aliquem, et bono suum sanguinem fundere, metu mortis cuncta terrente. Nam inveniri iam habuit in nobis, hinc maxime comprobatur, quod cum adhuc peccatores esse
Abbreviated transcription (Latin):
bit neq dimittet. nec audiet᷑ foriᷤᷤ uox eiꝰ. Harũdinẽ fractã ñ teret. ilinũ stuni¬
gãs n̾extinguet. S ĩueritate ꝓferet iudiciũ. splẽdebit. iñ qͥssabit᷑ donec ponat
sr̃ t̾rã iudiciũ. ⁊ in nõie eius gͣs sperabunt. Nos autẽ ex hebreo ita uerti-¬
mus. Ecce puer meus suscipiam eum. electꝰ metis coplacuit sͥ in illo
amima mea. Dedi sp̃m meũ suꝑ eum. iudicium gentibus ꝑferet. Non

Expanded text:
audietur foris uox eius. harundinem confractam non conteret et linum fumigans non extinguet, sed in ueritate proferet iudicium. splendebit et non quassabitur, donec ponat super terram iudicium; et in nomine eius gentes sperabunt. nos autem ex Hebraeo ita uertimus: ecce puer meus, suscipiam eum, electus meus, conplacuit sibi in illo anima mea. dedi spiritum meum super eum; iudicium genti
Abbreviated transcription (Latin):
geli in nos sicut quidam stertentes sopore grauisimo sompniant. Nec
sufficit hoc in ioħis latdib. nͥ ipse p̃dicans baptismum penitentiȩ pͥus
dyxisse referat᷑. Penitentiã agite. ad ꝓpinquabit em̃ regnũ celoꝵ. Uñ¬

Expanded text:
geli in nos, sicut quidam stertentes sopore grauissimo somniant. nec geli in nos, sicut quidam stertentes sopore grauissimo somniant. nec sufficit hoc in Iohannis laudibus, nisi ipse praedicans baptismum paenitentiae primus dixisse referatur: paenitentiam agite, ad
Abbreviated transcription (Latin):
cantur compendia: asserit eum camelorum uestitũ pilis nulli posse
adulatiom succũbere. & qui loctistis uescitt ac melle siluestri opes ñ
querere. rigidamq & austeram uitam aulas uitare palatiĩ: quas que¬
runt qͥ bysso & serico & mollibus uestiunt᷑. qui in domibus regum sunt.¬
Dicitq eum ñ solum ꝓphetam qͥ soleat uentura p̃dicere. s plus esse
quã ꝓpħam. quia quẽ illi uenturum esse dyxerunt: hic uenisse mõ¬
strauit dicens. ecce agnꝰ dĩ qͥ tollit peccata mundi. Presertim cum
ad fastigitm ꝓphetale baptiste accesserit pͥuilegium. ut cui dixerat
ego a te debeo baptizari ipse eum baptiz auerit ñ p̃sumptione maio¬
ris obedientia discipłi ac timore sertuli. Cumq inter natos mulierũ
nullam asserat iohanne surrexisse maiorem.s qui de uirgine ꝓcreatꝰ
est maiorem esse ꝯmemoret. siue omnem angłm̃ qͥ in celis minimꝰ est
in t̾ris cunctos homines ante ire nos enĩ in anglõs ꝓficimus & non an¬

Expanded text:
cantur conpendia, adserit eum camelorum uestitum pilis nulli posse adulationi succumbere et, qui lucustis uescitur ac melle siluestri, opes non quaerere rigidamque et austeram uitam aulas uitare palatii, quas quaerunt, qui bysso et serico et mollibus uestiuntur. dicitque eum non solum prophetam, qui soleat uentura praedicere, sed plus esse quam prophetam, quia, quem illi uenturum esse dixerunt, hic uenisse monstrauit dicens: ecce agnus dei, qui tollit peccata mundi, praesertim cum ad fastigium prophetale baptistae accesserit; priuilegium, ut, cui dixerat: ego a te debeo baptizari, ipse eum baptizauerit non praesumptione maioris, sed oboedientia discipuli ac timore seruili. cumque inter natos mulierum nullum adserat lohanne surrexisse maiorem, se, qui de uirgine procreatus est, maiorem esse commemorat siue omnem angelum, qui in caelis minimus est, in terris cunctos homines anteire. nos enim in angelos proficimus et non an
Abbreviated transcription (Latin):
educet iundiciũ. ñ erit tristis neq turbulentꝰ. donec ponat in t̾ra ia¬
dicium. & legem eius instile expectabunt. Ex quo apparet matheũ
cuangłistam ñ uet̾is int̾p̃tationis auctoritate ꝯstrictum dimisse he¬
braicam ueritatẽ. s quasi hebreum ex hebreis. & in dñi lege doctis¬
simum gentibꝰ ꝓtulisse que in hebreo legerat. Si enim sic accipiendũ
eloctꝰ m̃t. suscepit eũ anima mea: quomͦ in iħu intelligimꝰ c̾e̾ cõpletũ
qd̃ de iacob & de istł scͥptũ c̃: Quod beatũ matheam ñ solum in hoc

Expanded text:
iudicium. non erit tristis neque turbulentus, donec ponat in terra iudicium; et legem eius insulae expectabunt. ex quo apparet Mattheum euangelistam non ueteris interpretationis auctoritate constrictum dimisisse Hebraicam ueritatem, sed quasi Hebraeum ex Hebraeis et in domini lege doctissimum ea gentibus protulisse, quae in Hebraeo legerat. si enim sic accipiendum electus meus, suscepit eum anima mea, quomodo in Iesu intellegimus esse conpletum, quod de Iacob et de Israhele scriptum est ? quod beatum Mattheum non sol
Abbreviated transcription (Latin):
cum legeris. aut ipse ꝓ nob̾ ceteris satisfacies: aut si tu quoq narem con¬
traxeris. illam apłi ꝑicopen in qua de uirginitate & nuptiis disptitat.
aliter disserere copelleris. Nec hoc dico qd̃ te ad scͥbendũ ꝓuocẽ. cuiꝰ in
sacͥs litt̾is studiũ p̃sero. s ut alios qͥ lacerant nos hoc facere compellas.
Norunt litt̾as. tudent̾ sibi scioli. possunt me ñ rep̃bendere s docere.
Si aliqͥd ĩ cͥpserint: magis oꝑis eorum comꝑatione mea int̾p̃tatio negli¬
gitur. Lege queso te. & diligenter apłi uerba ꝯsidera: & tc̃ uideb̾ me
ꝓpt̾ calumpniã declinandã. multo plusquã ille uoluit in maritos fuisse
clementẽ. Orꝙgenes. Ayonisius. pyerius. eusebius cesaricusis. cydimꝰ:
apollinaris. latissime hanc epłãm int̾ptati st̃. Quorum pyerius cũ
sensum apłi uentilaret atq dissereret: & ꝓposuisset illud exponere.
uolo autẽ om̃s esse sicut me ipsum: adiecit. Taitale tori pailo canti¬

Expanded text:
cum legeris, aut ipse pro nobis ceteris satisfacies aut, si tu quoque narem contraxeris, illam apostoli Tcspixojnijv, in qua de uirginitate et nuptiis disputat, aliter disserere conpelleris. Nec hoc dico, quo te ad scribendum prouocem, cuius in sacris litteris studium prae me fero, sed ut alios, qui nos Norunt litteras, videntur sibi scioli: possunt me non reprehendere, sed docere. Si quid scripserint, magis ex operis corum comparatione, mea interpretatio negligetur. Lege, quaeso te, et diligenter Apostoli verba considerpropter calumniam declinandam multo plus, quam ille uoluit, in maritos fuisse clementem. Origenes, Dionysius, Pierius, Eusebius Caesariensis, Didymus, Apollinaris latissime hanc epistulam interpretati sunt; quorum Pierius, cum sensum apostoli uentilaret atque dissereret et proposuissetillud exponere: uolo autem omnes esse sicut me ipsum, adiecit: ταῦτα λέγω
Abbreviated transcription (Latin):
rium qd in malachya scͥptũ ẽ ipse ẽ hehas qͥ uenturꝰ ẽ: ñ qd̃ eadẽ aĩa
ut heretici fuspicant᷑ & in helya & in iohanne fuerit.s quod eandem
habuerit sp̃c sc̃igratiam. Tona cinctꝰ ut helyas. uiuens in heremo ut
hehas. ꝑsecutionẽ passus ab herodiadẽ. ut ille fustinuit ab iez abel
carne dñm saltatorẽ ñ solũ in heremo s & in matris utero salutarit.¬
& exultatione corporis ntintiarit. Incipit seła questio.
uid significet qd̃ in matheo scͥptam ẽ harundinem quassatã fi
contringet. & linum fumigans non extinguet. Solutio sede q̃stiois¬
a cuiꝰ expositionẽ loci. totum qd mathets de ysara ꝓpħa¬
assumit testimonit̃ ponendum ẽ: & ipsits uerba usaie
iuxta septuagita int̾p̃tes. ipsumq hebraicum. cui
theo dotion. aquila. syminachusq ꝯsentiunt. Sic ergo de quatuor
euangelistis solus mathetis posint. Iħc autẽ sciens recessit inde: &
secuti funt eũ mułti. & curatut eos om̃s. Et p̃cepit eis ne manifestũ

Expanded text:
achia scriptum est, ipse est Helias, qui uenturus est, non quo eadem anima, ut heretici suspicantur, et in Helia et in Iohanne fuerit, sed quod eandem habuerit sancti spiritus gratiam zona cinctus ut Helias, uiuens in heremo ut Helias, persecutionem passus ab Herodiade, ut ille sustinuit ab Iezabel, carne dominum saluatorem non solum in heremo, sed et in matris utero saltu et exultatione corporis quassatam non confringet, et linum fumigans non extinguet » . Ad cujus expositionem loci, totum quod Matthaeus de Isaia Propheassumit testimonium ponendum est, et ipsius verba Isaiae : juxta Septuaginta interpretes, ipsumque Hebraicum, cui Theodotio, Aquila, Symmachusque consentiunt. Sic ergo de quatuor Evangelistis, solus Matthaeus posuit: « Jesus autem sciens, secessit inde: et secuti sunt eum multi, et curavit eos omnes: et prae
Abbreviated transcription (Latin):
concinentem. Mel distillant labia tua soror mea sponsa. Quid
enim suauius disciplina : Quid eruditione melius: Quid dultẽ
dño : Gu̾state & uidete: qm̃ suauis est dñs. Ulnde & sanson qui ab¬
egerat a fructibus suis aues. & uulpes que ext̾minant uineas
colligauerat. leonemq interfecerat rugientem: fauum inuenit

Expanded text:
concinentem: mel distillant labia tua, soror mea sponsa. quid concinentem: mel distillant labia tua, soror mea sponsa. quid enim suauius disciplina? quid eruditione melius ? quid dulcius domino? gustate et uidete, quoniam suauis est dominus. unde et Sampson, qui abegerat a fructibus suis aues et uulpes, quaeexterminantuineas, conliga uerat leonemque interfecerat rugientem, fauum inuenit
Abbreviated transcription (Latin):
deuorare festinant: solliciti ꝓhibeamus. Nam & abrabam ꝑa.¬
triarcha in typo istahelis os hostitim. diuiisa menbra sactisitũ
ã uolucribus non finit deciorari. Et contemptorem occlum effo.¬
& helas a coruis pascitur. Si habueris patiorem: sollicitus eris.
Si sollicitus fuieris. leo in caulas ouium tuarum introire non
poterit. Quod uel ad prepositos eccłarum uel ad custodiam re-¬
fer animestuet ad quam leo diabolus ꝑ ditiersa uitiorum fora¬
d ꝓfecti de thare castra metati sunt in methea. llicest¬
ma qtunta mansio uertitur indulcedinem. Ascen¬
disti in excelsum: admiratus esi turtutũ choros. Tiiuisti rui¬
nam: ab egisti insidiatores. Dulcis te ꝓtintis frcictus laboris in¬
sequitur & inmorem litterarum radicum a maritudinem
pomorum suauitas compensabit. & dices. Qtiam dultia fatici¬
bus meis eloquia tua. suꝑ mel ori meo. Sponsumq tibi audiis

Expanded text:
deuorare festinant, solliciti prohibeamus. nam et Abraham padeuorare festinant, solliciti prohibeamus. nam et Abraham patriarches in typo Israhelis hostiarum diuisit membra sacrificiaque a uolucribus non sinit deuorari; et contemptorem oculum effoiopissam et a coruis pascitur. si habueris pauorem, sollicitus eris; si sollicitus fueris, leo in caulas ouium tuarum introire non poterit. quod uel ad praepositos ecclesiarum uel ad custodiam refer animae tuae, ad quam diabolus per diuersa uitiorum forafecti de Thare castra metati sunt in Methca. Vicesima quinta mansio uertitur in \'dulcedinem\'. ascendisti in excelsum, admiratus es uirtutum choros, timuisti ruinam, abegisti insidiatores: dulcis te protinus fructus laboris insequitur et in morem litterarum radicum amaritudinem pomorum suauitas conpensabit et dices: quam dulcia faucibus meis eloquia tua, super mel ori meo! sponsumque tibi audies
Abbreviated transcription (Latin):
custos est. Securitas ad lapstim facilis. Unde & in qtodam psalmo
pꝰtꝗͣ saluatꝰ dixerat. dñs rg̃ me ⁊ nicħ mͥ deerit in loco pascue ͥ me colloca¬
uit: iung̃ tinore qͥ custõ ÷ beatitudiniᷤᷤ. ⁊ ĩfert. uͥga tua ⁊ bacłs .t. ip̃a me cõ.¬
solata st̃. Q est sens. Dũ torm̃ta formi᷑ seruaui gr̾am ꝙͣ acceꝑã. Uicesimia .iiii. mͥ
t ꝓfecti de thaath: castra metati sunt in thare. Uicesima
quarta mansio. quam nonnulli uertunt in malitiam uel
pasturami nec errarent siꝑ an. licteram scriberetur. Nunc
uͦ cum aspiratio dupplex in extrema sit syllaba erroris caissa
manifesta est. Hoc eodem uocabulo oo hisdem litteris scͥpt̃ũ
inuenio patrẽ abraham: qui in supradicto aperypho geneseos
uolumine ab actis cortus qui hominum frumenta uastabant:
ab actoris uel de pulsoris sortitus est nomen. Itaq & nos inutt¬
mur thare. & uolucres celi que uixta uiam satum triticam

Expanded text:
custos est, securitas ad lapsum facilis. unde et in quodam psalmo, custos est, securitas ad lapsum facilis. unde et in quodam psalmo, postquam propheta dixerat: dominus regit me et nihil mihi deerit; in loco pascuae ibi me conlocauit, iungit timorem, qui custos est beatitudinis, et infert: uirga tua et baculus tuus ipsa me consolata sunt. et est sensus: dum tormenta formido, seruaui gratiam, quam acceperam. Et profecti de Thaath castra metati sunt in Thare. Vicesima quarta mansio, quam nonnulli uertunt in \'malitiam\' uel in \'pasturam\', nec errarent, si per ain litteram scriberetur; nunc uero, cum adspiratio duplex in extrema sit syllaba, erroris causa manifesta est. hoc eodem uocabulo et isdem litteris scriptum inuenio patrem Abraham, qui in supra dicto apocrypho Geneseos uolumine abactis coruis, qui hominum frumenta uastabant, abactoris uel depulsoris sortitus est nomen. itaque et nos imitemur Thare et uolucres caeli, quae iuxta uiam satum triticum
Abbreviated transcription (Latin):
auris audiuit. nec in cor hominis ascenderunt. Uicesima.ii. mansio
t ꝓfecti de harada. castra metati sunt in maceloth. uice¬
sĩma sccłã mansio in cetus uertitu. In hac enim consi¬
stit multitudo credentium: ȩccłã pͥmitiuorum uirtatum om¬
nium consonantia. Tunc uere. possumtis dicere. Ecce quambo¬
num & quam iocundum:habitare fratres in unum: Et dñs
habitare facit unius moris in domo. Uicesima tercia mansio.
t ꝓfecti de maceloth: castra metati sunt in chãatb. Uicesi¬
ma tertia mansio: potest & stibter intelligi. sed melitis pauorem int̾¬
p̃tabimuꝵ. Ulenisti ad ecclãm. ascendisti ad montem pulcherrimũ
stupore & miraculo xp̃i magnitudinem confiteris: uides ibi mul-¬
tos turtutis tuȩ sotios. noli altum sapere sed time. Dñs enim suꝑb̃
resistit: humilibus autẽ dat gratiã. Et qui se exaltat. uideat ne
cadat. Potentes potenter torm̃ta pacientur. Timor uirtutum

Expanded text:
auris audiuit nec in cor hominis ascenderunt. Et proauris audiuit nec in cor hominis ascenderunt. Et proEt profecti de Arada, castra metati sunt in Maceloth . Vicesima secunda Mansio in coetus vertitur. In hac enim consistit multitudo credentium: Ecclesia primitivorum, virtutum omnium consonantia. Tum vere possumus dicere: Ecce quam bonum et quam jucundum, habitare fratres in unum . Et, Dominus habitare fecit unius moris in domo . XXIII. MANSIO. Et profecti de Maceloth, castra metati sunt in Thaath . Vicesima tertia mansio potest etrpretabimur. uenisti ad ecclesiam, ascendisti ad montem pulcherrimum, stupore et miraculo Christi magnitudinem confiteris, . uides ibi multos uirtutis tuae socios: noli altum sapere, sed time. dominus enim superbis resistit, humilibus autem dat gratiam et, qui se exaltat, uideat, ne cadat. potentes potenter tormenta patientur. timor uirtutum
Abbreviated transcription (Latin):
frena. Auitĩs uos retrahunt. introducunt aduirtutum
choros⁊ & in xp̃o monte pulcherrimo habitare factunt. Iste
iuxta danihel lapis excisus de monte sine manibus: creuit
in montem magnum & impleuit omnem terram. Iste tuxta
et echiel uulnerauit pͥncipem tyri: ad istum in ysaia & mi¬
chea poplĩ confluunt dicentes. Ulenite ascendamtis in montẽ
dñi. & ad domum dei iacob: & docebit nos uiaᷤ suas &. ambula¬
bimus in semitis eius. Uicesima prima mansio¬
t ꝓfecti de monte sapher castra metati sunt in harada.
uicesima pͥma mansio uertitur in miractilam. Quam
pulchea ordo ꝓfectuum: quam egregia textura credentium.
Post opus lateris infrenamur. post frenos in ecclãm introduci¬
mur: post habitationem ȩccłẽ ad xp̃m montem ascendimus.
in quo positi stupemusiqs miramur. tt nr̃ in laudibus eiꝰ ser¬
mo superetur inuenientium in eo quȩ nec oculus uidit̃. nec

Expanded text:
frena: a uitiis nos retrahunt, introducunt ad uirtutum frena: a uitiis nos retrahunt, introducunt ad uirtutum choros et in Christo, monte pulcherrimo, habitare faciunt. iste iuxta Danihel lapis excisus de monte sine manibus creuit in montem magnum et inpleuit omnem terram; iste iuxta Ezechiel uulnerauit principem Tyri; ad is turn in Esaia et Michea populi confluunt dicentes: uenite, ascendamus in montem domini et ad domum dei Iacob; et adnuntiabit nobis uias suas et ambulabimus in se-mitis eius. Et profecti de monte Sapher castra metati sunt in Arada. Vicesima prima mansio uertitur in \'miraculum\'. quam pulcher ordo profectuum, quam egregia textura credentium! post opus lateris infrenamur, post frenos in ecclesiam introducimur, post habitationem ecclesiae ad Christum montem ascendimus, in quo positi stupemus atque miramur, ut noster in laudibus eius sermo superetur inuenientium in eo, quae nec oculus uidit nec