comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si distribuero. omnem substantiã.
& si tradidero corpus meum ut
ardeam. caritatem non habeã:
nichil nͥi prodest. Si autem sit
sola caritas. non inueniat quod
distribuat pauꝑibus. diligat
solum: calix aquȩ frigidȩ tantũ
illi imputatur quantum ⁊a-¬
cheo qui dimidium patrimonii
donauit pauꝑibus. Quare hoc :
Ille tam modicum dedit. &. ille
tam multum dedit: & tantũ
illi imputatur. Tantum pla¬
ne. Impar enini facultas: sed
non impar caritas. Illi ergo in¬
terrogant: uos cogitate quid
estis. Iam eoce dictum est nobis:
in domum dñi ibimus. Hide gͦ¬
si intus: non enim pedibus imus:
fed asfectibus. Uidete si imus.
Interroget se unusquisq uł̃m.
qualis est erga pauꝑen sanctũ.
erga incdigentem fratrem. qua¬
lis est erga egentem. mẽdicum.
uideat si uiscera enus non funt
angusta: quia interrogare te
habent sedes. quȩ sedebunt in
iudicio. & debent inuenire qͣ
sunt ad pacem ierłm. Et quo¬
mͦ interrogant: Tanquam se¬
des dei. Deus interrogat. Si dm̃

Expanded text:
ribuero omnem substantiam meam, et si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest» . Si autem sit sola charitas, quae non inveniat quod distribuat pauperibus, diligat: solum calicem aquae frigidae det ; tantum illi imputabitur, quantum Zacchaeo qui dimidium patrimonii donavit pauperibus . Quare hoc? Ille tam modicum dedit, ille tam multum dedit, et tantum illi imputabitur? Tantum plane. Impar enim facultas, sed non impar charitas. 11. Illi ergo interrogant; vos cogitate quid estis. Jam ecce dictum est nobis, «In domum Domini ibimus.» si imus. Non enim pedibus imus, sed affectibus. Videte si imus; interroget se unusquisque vestrum qualis est erga pauperem sanctum, erga indigentem fratrem, qualis est erga indigentem mendicum: videat si viscera ejus non sunt angusta. Quia interrogare te habent sedes quae sedebunt in judicium, et debent invenire quae sunt ad pacem Jerusalem. Et quomodo interrogant? Tanquam sedes Dei. Deus interrogat. Si Deum latet
Abbreviated transcription (Latin):
itudo diuitiarum. & suffici¬
idiuitiarum: ipse dñs. Ipsa
ipsum: ipse cuius participatio
cuutatis in id ipstm. Ipsa erit
undantia nr̃a. S unde: Per
tatem: hoc est ꝑ urtutem.
o est autem caritas fratres:
⁊ non sua querit. in hac uita.
di paulum apłm habentem
tatem. Ait. Placete omnib ꝑ
pa: sicut & ego omnib ꝑ omĩa.
placea. Ubi est ergo quod dixisti.
si adhuc homunibus placerem.
xp̃i. seruus non essem: & mͦ dicis
te placere. mͦ hortaris ut illi pla¬
ceant: d non ibi posuit finem.
ut quis ꝓpter se non ꝓpter cari¬
tatem placeat: qui glãm suam
placeo. non querens quod mͥ ꝓdest
s quod multis ut salui fiant:¬

Expanded text:
tem deliciarum et sufficientia divitiarum ipse Deus, ipse idipsum, ipse cujus participatio est civitatis in idipsum: ipsa erit et abundantia nostra. Sed unde? Per charitatem, hoc est, per virtutem. In quo autem est charitas, fratres? Qui non sua quaerit in hac vita . Audi Apostolum habentem charitatem: ait, «Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo.» Ubi est ergo quod dixisti, «Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem» ? et modo dicis te placere, modo hortaris ut et illi placeant? Sed non ibi posuit finem, ut quis propter se, non propter charitatem placeat. Qui gloriam suaplaceo, non quaerens quod mihi prodest, sed quod multis, ut salvi fiant
Abbreviated transcription (Latin):
ham sit pater cirtumcisionis: s
his tantum qui sunt ex circumcisio¬
ne. sed & his qui sectantur uestigra
quȩ est in p̃putio fidei patris nr̃i ha¬
brabȩ. Uenit enim filius hominis
querere & saluare quod perierat.
hoc est quod alibi dicit. Non ueni
uocare iustos: s peccatores. Puis sa¬
ne magister qui murmurantibus
tarbis sua mysteria non dedigna-
tur exponere: adeo scilicet pecca¬
torum penitentiam non esse respu-¬
endam. tit ipse dei filius obhanc ma-¬
rimȩ querendam sit destinatus ad
terras. Qui ut pietatis suȩ nobis
dispensationem inculcet. sepissime
ẽ filium hominis appellat: cominen.¬
cans sollicite nobis quod factus est
benigne pro nobis. Item sermo bea¬

Expanded text:
mcisionis non his tantum qui sunt ex circumcisione, sed et his qui sectantur vestigia, quae est in praeputio fidei patris nostri Abrahae . Venit enim Filius hominis quaerere et salvare quod perierat. Hoc est quod alibi dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores . Pius sane Magister, qui murmurantibus turbis sua mysteria non deditur exponere, adeo scilicet peccatorum poenitentiam non esse respuendam, ut ipse Dei Filius ob hanc maxime quaerendam sit destinatus ad terras. Qui ut pietatis suae nobis dispensationem inculcet, saepissime se filium hominis appellat, commendans sollicite nobis quod factus est benigne pro nobis. » Et item:
Abbreviated transcription (Latin):
ginȩ hiiuis uerbis uti ad deum poce¬
rit dicens. Uerus est sermo quem
audiui in terra mea suꝑ sermonib
tuis: maiora sunt oꝑa tua quamra¬
mor quem audiui. Et reuera idͥ
quod parat deis diligentibus se. uͥ
non comprehenditur. spe non attiu¬
gitur. caritate non capitur desiͥ¬
ria &c uota transgreditur. Ad quei
potest: estimari non potest. Hae¬
bit de ꝑceptione fructum: non hu¬
bit de satietate fastiditm. Adq
uos bona ꝑducat: qui uiuit &ig¬

Expanded text:
ginae hujus verbis uti ad Deum poteginae hujus verbis uti ad Deum poterit, dicens: Verus est sermo quem audivi in terra mea super sermonibus tuis. Majora sunt opera tua, quam rumor quem audivi. Et revera id quod parat Deus diligentibus se, fide non comprehenditur, spe non attingitur, charitate non capitur, desideria et vota transgreditur: acquiri potest, aestimari non potest. Habebit de perceptione fructum, non habebit de satietate fastidium. Ad quae vos bona perducat, qui vivit
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. panem celi dedit eis. panẽ
angelorum manducatit homo. Hi¬
dit & holocausta eius orationtim
sine dubio supplicationtimq myste¬
ria & obstupuit: ubi uidit inesti¬
mabiles ditutias dñi stu. Dixitq
ad regem. Uerts est sermo quem
audieram in terra mea. stiꝑ sermoni¬
bus tuis. & suꝑ sapientia tua: et ñ
credebam narrantib. donec ipsa te¬
ni & uidi oculis meis. et probaui
quod media pars nuntiata michi
non fuisset. Maiora stint sapientia
& oꝑa tua: quam rumor quen au¬
diui. Cum ergo ꝑuerit reginalx¬
siue queq anima sancta. cum ꝑti¬
rtin eternam ierlm̃. idest uisionem
pacis. et ingressa fuerit beatam re¬
quiem. et gloriam celestium ꝓmiso¬
rum: multo plura et magnificentio¬
nuntiata. Nunc enin tanquiam
i spectlo &c menigniate : tunc autẽ
occilis suis uidebit. idest facie ad fi¬
ciem. Tunc beata. et illtistris anima
inter stupendas reniineratoris sin
constituta diuitias: ineffabilibus re¬

Expanded text:
dicitur: Panem coeli dedit eis, panem dicitur: Panem coeli dedit eis, panem angelorum manducavit homo . Vidit et holocausta ejus, orationum sine dubio supplicationumque ministeria, et obstupuit ubi vidit inaestimabiles divitias Domini sui; dixitque ad regem: Verus est sermo quem audieram in terra mea super sermonibus tuis et super sapientia tua, et non credideram narrantibus donec ipsa veni ac vidi oculis meis, et probavi quod media pars nuntiata mihi non fuisset; majora sunt sapientia et opera tua quam rumor quem audivi . Cum ergo pervenit reginasive quaeque anima sancta, cum pervenerit in aeternam Hierusalem, id est, Visionem pacis, et ingressa fuerit beatam requiem et gloriam coelestium promissorum, multo plura et magnificentioque Apostolos nuntiata. Nunc enim tanquam in speculo et in aenigmate, tunc autem oculis suis videbit, id est, facie ad faciem. Tunc beata et illustris anima inter stupendas remuneratoris sui constituta divitias, ineffabilibus re
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua maiora nos oportet inquirere.
LIidit ergo ȩccłã ex gentibus congre-¬
gata sapientiam. xp̃i. idest post car-¬
nalia instituta gentilium. post hu-¬
manam & animalem doctrinam.
phylosophoꝵ. accepit intellectum sa¬
lutis & uitȩ. inspexit spiritalium
myrabilia bonorum. agnouit uerum
fabricatorem celi ac terrȩ. & poten¬
tissimum humani generis conditoeẽ:
de cuius sapientia dicitur. Omna
in mensura et pondere & numero
constitiusti. Uidit & domum. quam
edificauerat: idest incarnationem
hominis assumpti in quo habitat
omnis plenitudo diuinitatis corpo¬
raliter. Hidit & cibos salomonis. id ÷¬
uel illos de quibus dicebat. meus ci-¬
bus est ut faciam uoluntatem eius
qui me misit patris. cibus enim xp̃i
est salus nr̃a. reficitur celestibus epu-
lis. prosectibus nr̃is. cibus eus sumus
dum adquisiti ecclẽ in menbra eius
corpusq transimus: uel cibos eius¬
altaris sacramenta celestia de quib

Expanded text:
aliqua majora nos oportet inquirere. aliqua majora nos oportet inquirere. Vidit ergo Ecclesia ex Gentibus congregata sapientiam Christi: id est, post carnalia instituta Gentilium, post humanam et animalem doctrinam philosophorum, accepit intellectum salutis et vitae, inspexit spiritualium mirabilia bonorum, agnovit verum fabricatorem coeli ac terrae, et potentissimum humani generis Conditorem; de cujus sapientia dicitur, Omnia in mensura et pondere et numero constituisti . Vidit et domum quam aedificaverhominis, in quo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Vidit et cibos Salomonis, videlst, illos de quibus Dominus dicebat, Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui me misit Patris . Cibus enim Christi est salus nlis, profectibus nostris. Cibus ejus sumus, dum acquisiti Ecclesiae in membra ejus, corpus, quod transimus; vel cibus salutaris sacramenta coelestia, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
geninias pretiosas. et hoc camelis por¬
tantibus. id est ex gentili populo ue¬
nientibus: qui prius fuerant uitioꝵ
feditate distorti. et malorun onere
curui. ac peccatorum prauitate de¬
formes. Cum his tanquam muneri-¬
btis. regina hȩc ingreditar ad pacificũ
regem xp̃m exhibens secum fidei au¬
rum. puritatis incensa pretiosa. splẽ-¬
doresq geminarum: morum scilicet
insignia et ornamenta iurtutum.
Et locuta est ei uniuersa quȩ ha-¬
bebat incorde suo: idest aꝑuit ei cor
suum. manifestauit occulta conscien¬
tiȩ stiȩ. confessione & plenitutine
precedentium delictorum. Nideamus¬
quid agat hȩc regina. Uidens inqͥt
regina saba. omnem sapientiam sa-¬
lomonis. & domum quam edifica-¬
uerat. & cibos mense aus. et ho-¬
locausta quȩ offerebat in domo do¬
mini: non habebat ultra sp̃m. Quid
erat rationis: ut p̃potens regina do¬
num. expensas. et qbos regios tan¬
toꝑe miraretur: Ergo hoc loco

Expanded text:
gemmas pretiosas; et hoc camelis porgemmas pretiosas; et hoc camelis portantibus, id est, ex Gentili populo venientibus, qui prius fuerant ex vitiorum foeditate distorti, et malorum onere curvi, ac peccatorum pravitate deformes. Cum his tanquam muneribus regina haec ingreditur ad pacificum regem Christum, exhibens fidei aurum, puritatis incensa pretiosa, splendoresque gemmarum, morum scilicet insignia et ornamenta virtutum. Et locuta est ei universa quae habebat in corde suo; id est, aperuit ei cor suum, manifestavit ei occulta conscientiae suae in confessione et poenitudine praecedentium delictorum. 3. Equid agat haec regina. Videns, inquit, regina Saba omnem sapientiam Salomonis, et domum quam aedificaverat, et cibos mensae ejus, et holocausta quae offerebat in domo Domini, non habebat ultra spiritum. Quid erat rationis, ut praepotens regina domum, expensas, et cibos regios tantopere miraretur? Ergo hoc loco
Abbreviated transcription (Latin):
sre sapientiam salomonis. Uenit
cclã ad redemptorem et eruditorẽ
sum: ut de stulticia erroris doctri¬
nm perciperet ueritatis. De qua
plenitis sicut audiuimus regnorum
fribit hystoria: ita dicens. Et ingres¬
siregina ierlm cum multo comitatu
x diuiciis. cum camelis portantibus
iromata. & aurum infinitum nimis.
bgenimas pretiosas: uenit ad salomo¬
u. o locuta est ei unuiersa quȩ
lubebat incoede suo. Ergo in figura
inȩ huius. eccłã uenit ex gentibus.
bafinib terrȩ. imponens finem cu-¬
p̾itatibus uitiisq terrenis: ut au-
nit post ueteres & profanas suꝑstitio¬
nes. audire & discere de fidei illu-¬
uinatione. & iudicio futuro: de ani¬
de iͥniniõrtalitate. de spe restirrectio¬
us dglã. Uenit ergo in ierłm cum
nulto cõmitatu. idest non iam cum
ma tantum gente iudeorum. sic̃
tuis synagoga solos habuit hebreos.¬
sed cum totins mundi gentibus diuer¬
sisq nationibus. Uenit ergo. exhi¬
bens mnunera digna xp̃o. aurum et

Expanded text:
dire sapientiam Salomonis. Venit dire sapientiam Salomonis. Venit Ecclesia ad redemptorem et eruditorem suum, ut de stultitia erroris doctrinam perciperet veritatis; de qua plenius, sicut audivimus, Regnorum scripsit historia, ita dicens: Et ingressa regina Jerusalem cum multo comitatu et divitiis, cum camelis portantibus aromata, et aurum infinitum nimis, et gemmas pretiosas, venit ad Salomonem, et locuta est ei universa quae habebat in corde suo. Ergo in figura reginae hujus Ecclesia venit ex Gentibus et a finibus terrae, imponens finem cupiditatibus vitiisque terrenis; ut audinit post veteres et profanas superstitiones audire et discere de fidei illuminatione et judicio futuro, de animae immortalitate, de spe resurrectionis et gloriae. Venit ergo in Jerusalem cum multo comitatu, id est, non jam cum una tantum gente Judaeorum, sicut prius Synagoga solos habuit Hebraeosed totius mundi gentibus diversisque nationibus. Venit ergo exhibens munera digna Christo, aurum et
Abbreviated transcription (Latin):
ȩcclẽ dolunt: qui se ecclẽ fi¬
lios esse cognoscunt. Hec enim om¬
num credentium mater est: quȩ
natos ad mortem. regenerat ad sa-¬
lutem. Hȩc est post synagogam qui¬
dem uocata: sed ante synagogan
promissa. Hȩc enin iam in primo
homine prefigurata est. Ham ssc̃
ex adȩ latere fabricata est eua: ita
ex. xp̃i corpore & uulnere redempta
creuit ecclã. Hȩc intra archem di¬
liuio exundante seruata: cruciftr¬
nefitium & baptismatis inysteriũ
presignauit Hanc sara sterilis et
desꝑata in senectute unico piger
cum idest dilectissimum deo popl
seculo iam senescente. ꝓgenuit. Hy
est regmna illa: de qua ad dñm diĩ
Astitit regina a dextris tuis mas¬
titu de aurato circum amicta ur¬
rietate: idest diuersarum ciecut¬
data pretioso decore uirtutum.
lomonis. S hec uon tam ex una re-¬
gone quam ex uniuersis mundi par-¬
tibus. reges paritura conuen̾it: sicut
cciam etangelista commeniorat. Re-¬
gna austri uenit a finibus terrȩ au¬

Expanded text:
e colunt, qui se Ecclesiae filios esse recognoscunt. Haec enim omnium credentium mater est, quae natos ad mortem, regenerat ad salutem. Haec est post Synagogam quidem vocata; sed ante Synagogam promissa. Haec enim jam in primo homine praefigurata est. Nam sicut ex Adae latere fabricata est Eva; ita ex Christi corpore et vulnere redempta crevit Ecclesia. Haec intra arcam diluvio exundante servata, crucis beneficium et Baptismatis mysterium praesignavit. Hanc Sara sterilis et desperata in senectute unico pignorenim unicum, id est, dilectissimum Deo populum saeculo jam senescente progenuit. Haec est regina illa de qua ad Dominum dicitur, Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumamicta varietate ; id est, diversarum circumdata pretioso decore virtutum. lomonis. Sed haec non tam ex una regione, quam ex universis mundi partibus reges paritura convenit, sicut etiam evangelista commemorat: Regina austri venit a finibus terrae au
Abbreviated transcription (Latin):
fit plerumq ut minoea bona ñ¬
ntll maiora celestis gratiȩ merce¬
de oꝑentur: uidelicet ꝓpter in¬
tentionem cordis qua maiora uo¬
luerant patrare bona si possent:
& alii maiora turtutum oꝑa osten¬
tantes. ob incuriam cordis tepidi
minora a dño premia sortiantur.
Deniq opus uiduȩ quȩ duos muĩ¬
mos detulit ad templum: in nu¬
meris diuitum donariis ab inter¬
no cordium scrutatore prefert᷑.
Ex habundantia enim cordis:
os loquitur. Humantim qui¬
dem itdicium sepe fallit: quia
dice ꝑpendit. Illi ergo ex. habundan¬
tia cordis os loquitur: qui ex qua
intentione promantur uerba. non
ignorat. Quod etiam fubsequent̾
astruit: manifeste ostendens quia
lũcutio bona absq oꝑum attesta¬
tione nichil omnino ꝓsit. Quid an.¬
& non facitis quȩ dico ͤ Dñm nãq

Expanded text:
fit plerumque ut minora bona nofit plerumque ut minora bona nonnulli majori coelestis gratiae mercede operentur, videlicet, propter intentionem cordis qua majora voluerant patrare bona si possent, et alii majora virtutum opera ostentantes, ob incuriam cordis tepidi minora a Domino praemia sortiantur. Denique opus viduae, quae duos nummos detulit ad templum, innumeris divitum donariis ab interno cordium scrutatore praefertur. Ex abundantia enim cordis os loquitur. Humanum quippe judicium saepe fallit, quia dice perpendit. Illius ergo ex abundantia cordis os loquitur, qui ex qua intentione promantur verba, non ignorat. Quod etiam subsequenter astruit, manifeste ostendens quia locutio bona absque operum attestatione nihil omnino prosit. Quid auet non facitis q
Abbreviated transcription (Latin):
est. qualia suꝑuis ex aplĩ sententia
commemoraims. Namq funt
nonnulla: quȩ quo animo gerant᷑.
ignoratur a ꝑximis. Unde & in
utramq partem possunt inter¬
pretari. sed ambigna queq ustiꝰ
ab his qui bona diligant interpre-¬
tãtur in bonum: ut impleatur
illud apłi. nolite ante tempus it-¬
dicare. Neq enim de spinis col-¬
ligunt fictis: neq de rubo uinde¬
miant utam. Spinȩ & rubtis ple-¬
ne aculeis arbores. illorum corda
designant. qui uel ltxuriȩ. intu-¬
diȩ. concupiscentiȩ. stimulis ipsi
fedantur: uel certe iracundie. de¬
ficus autem dulcem regni celestis
memoriam: uua fraglantiam domi-¬
nicȩ dilectionis significat. Non gͣ
de spinis colligunt ficus. neq rubo
undemiant uuam: quia quicumq
adhuo uitiorum aculeis sordent.
digne preualent. Bonus homo.
thesauro profert malum. Thes¬
aurus cordis intentio est cogita¬
tionis: ex qua protientum oꝑis
internus arbiter udicat. Unde

Expanded text:
est, qualia superius ex Apostoli sententia est, qualia superius ex Apostoli sententia commemoravimus. Namque sunt nonnulla quae quo animo gerantur, ignoratur a proximis, unde et in utramque partem possunt interpretari. Sed ambigua quaeque justius ab his qui bona diligunt interpretantur in bonum, ut impleatur illud Apostoli: Nolite ante tempus judicare . Neque enim de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam. Spinae et rubus, plenae aculeis arbores, illorum corda designant qui vel luxuriae, invidiae, concupiscentiae, stimulis ipsi foedantur, vel certe iracundiae, deFicus autem dulcem regni coelestis memoriam, uva fragrantiam dominicae dilectionis significat. Non ergo de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam, quia quicunque adhuc vitiorum aculeis sordent, digne praevalent. Bonus homo dthesauro cordis sui profert malum. Thesaurus cordis intentio est cogitationis, ex qua proventum operis internus arbiter judicat. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
nit carnem brachitm stium et
idno recedit cor euus: erit enim
quasi myricȩ in deserto. Myricȩ
namq est infructuosa arbor oo hu¬
nilis. gustu nimis amara omniq
humana cultura prorsus indigna:
aio timore & amore recedens: ab
homimib regnum uel dicutias spe-¬
ne. Quii quantum a decore domꝰ
dei sit extoeris iudicandus: ꝓpheta
dbdendo manifestat. Et non ude¬
bit cum uenerit bontun: sed habi¬
tabit in deserto in siccitate. in ter¬
ra salsuginis & habitabili. Nemo
ergo sibi fratres mei male in occul¬
to uitiens. de fauore uulgi quasi bo¬
ntis sit blandiatur: quia & si folia
uerborum per pulchra. si florem
fame gignit odoriferum. non est ar¬
bor bona quȩ facit fructus malos.
Nemo cum recto corde bona que
ualet oꝑatur de sua salute desꝑet:
qtua non est arbor mala quȩ facit
fructum bonum. Hna queq enĩ
arbor: de fructu suo cognoscitur.
Hȩc cognitio de aꝑtis solummodo
uitiis fiue uirtutibis accipienda

Expanded text:
nit carnem brachium suum, et nit carnem brachium suum, et a Domino recedit cor ejus. Erit enim quasi myrica in deserto . Myrica namque est infructuosa arbor et humilis, gustu nimis amara, omnique humana cultura prorsus indigna, ino timore et amore recedens, ab hominibus regnum vel divitias sperat. Qui quantum a decore domus Dei sit extorris judicandus, propheta subdendo manifestat: Et non videbit cum venerit bonum, sed habitabit in deserto in siccitate, in terra salsuginis et inhabitabili . Nemo ergo sibi, fratres mei, in occulto male vivens, de favore vulgi quasi bonus sit, blandiatur, quia etsi folia verborum perpulchra, si florem fame gignit odoriferum, non est arbor bona, quae facit fructus malos. Nemo, cum recto corde bona quae valet operatur, de sua salute desperet, quia non est arbor mala, quae facit fructum bonum. Unaquaeque enim arbor de fructu suo cognoscitur. Haec cognitio de apertis solummodo vitiis sive virtutibus accipienda
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Quȩ predico uobis sicut
predixi: qm̃ qui talia agunt reg.¬
num dei non consequentur. Dont
quioq arboris fructus. subsequento
enumerat: cum ait. fructus autẽ
sp̃t est caritas. gaudium. pax. pai¬
entia. bonitas: benignitas. fides.
manfuetudo continentia. De qi¬
bus & alias ammoneus ait. Ut ibi
lucis ambulate. fruictus enim lncis
est in omni bonitate: & iusticulo
ueritate. Qui nimirtim frnctis:
cum ab boribus e quibus proedã
os hic ad dopium fidei. & illic d
habitationem suꝑnȩ beatitacduis
ueraciter ꝑtinent. Audiamtis de¬
niq arborem bonam: de bonorum
fructuum prouentu letantem.
Ego autem ficut oltua fructifera
in domo dei: speraui inmiscłia dei
mei in eternum & in scłm scli. fruc¬
tus quippe oliuȩ. lucidum est opus
miscłiȩ : et ideo uire in misclĩa. dei
sperat in demplo eteruitatis qui in
domo dei presenti. miscdiȩ gratia
resplendet. Iure se talis ad templũ
mala arbor uideamus quales ferat
homo qui confidit in homine & po-¬

Expanded text:
edico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non consequentur. Bonae quoque arboris fructus subsequenter enumerat, dicens: Fructus autem spiritus est charitas, gaudium, pax, patientia, bonitas, benignitas, fides, mansuetudo, continentia, de quibus et alias admonens, ait: Ut filii lucis ambulate. Fructus enim lucis est in omni bonitate, et justitia, et veritate . Qui nimirum fructus cum arboribus e quibus procedunt, et hic ad domum fidei, et illic ad habitationem supernae beatitudinis veraciter pertinent. Audiamus denique arborem bonam de bonorum fructuum proventu laetantem: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei, speravi in misericordia Dei mei in aeternum, et in saeculum saeculi . Fructus quippe olivae lucidum est opus misericordiae, et ideo jure in misericordia Dei sperat in templo aeternitatis, qui in domo Dei praesenti misericordiae gratia resplendet. Jure se talis ad templum mala arbor videamus quales fructuhomo qui confidit in homine, et po
Abbreviated transcription (Latin):
requiȩ uera latidem stn redempto¬
ris & adiutoris decantant. Benedi¬
centes inquit regi profecti funt in
tabernacula sua: letantes & alacri
corde suꝑ omnibus bonis quȩ fece¬
rat dũs dauid seruo suo o ifrł
poplõ suo. Letantes quippe iusti
suꝑ bonis quȩ a dño accipiunt. ta¬
bernacula introeunt celestium man-¬
sionum: quia quamiuis graues hci¬
ns solĩ. quamuis longi fuerint labo¬
res. breue niirum iuidetur & le¬
ue totum quicquid eterna beati¬
tudine fiuitur. Unde oportet
km̾i ut in edificatione domus dĩ
unusquisq nr̃m exhortando. obse-¬
crando. increpando. ipse piĩs actibꝰ
desu dando quantum ualet insis-¬
tat: ne si quempiam rex celestis
nunc desidem in oꝑe sui templi
conspexerit. hunc in tempore fui-¬
turȩ dedicationis magnȩ suȩ sollẽp¬
nitatis reddat ex sortem. Sdtagamꝰ
karitatis auxibio. ut omnes nos ala¬
cri corde & indefessos in oꝑibus
quȩ ipse precepit inueniens. om̃s

Expanded text:
requie vera laudem sui Redemptorequie vera laudem sui Redemptoris et adjutoris decantant. Benedicentes, inquit, regi profecti sunt in tabernacula sua laetantes et alacri corde, super omnibus bonis quae fecerat Dominus David servo suo, et Israel populo suo. Laetantes quippe justi super bonis, quae a Domino accipiunt, tabernacula introeunt coelestium mansionum, quia quamvis graves hujus saeculi, quamvis longi fuerint labores, breve nimirum et leve quidquid aeterna beatitudine finitur. Unde oportet, Carissimi, ut in aedificatione Domus Dei unusquisque nostrum exhortando, obsecrando, increpando, ipse piis actibus desudando, quantum valet, insistat, ne si quempiam Rex coelestis nunc desidere in opere sui templi conspexerit, hunc in tempore futurae dedicationis, magnae suae solemnitatis reddat exortem. Satagamus mutuo charitatis auxilio, ut omnes vos alacri corde, et indefessos in operibus, quae ipse praecepit, inveniens, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
tionis munere dñs electos suosiu
eterna tabernacula letantes. ñ
eos utiq ulteruis a sua presenta
remonens. sed a discrimine mol¬
ch̃ quod in aerȩ futurum a plo
docente nouimus ad inhabitatio¬
neni patriȩ celestis inmittens: ui
pro sĩus qtusq meritis promilł
regni seden percipiat. Quod enim
hic popłi in tabernacula sua profecti
esse dicuntur: hoc est profecto quod
stnt in domo patris mei. Bene atitẽ
dicitur quia benedicentes regi profec¬
ti sunt in tabernacula fua: quia hȩc
est nunirum sola actio quietissima
ac fidelissima cititm suꝑnoꝵ. hym¬
nos gratiarum suo dicere conditori.
Hinc etenim scriptum est. Beati
qui habitant in domo tua: in sclm̃
seculi laudabunt te. Hinc idem pro¬
pheta ultimos septem psalmos in lau¬
dis diuinȩ suauitate compleuit: por¬
ro octanum ante finem psalterii de
inctoria pugnȩ qua gygantem straue¬
rat dñm benedicendo confecit. Ubi
aꝑtȩ indicat: quia omnes qui hic ma¬
ligni hostis certamina suꝑant. illic in

Expanded text:
s munere Dominus electos suos in aeterna tabernacula laetantes; non eos utique ulterius a sua praesentia removens, sed a discrimine judicii, quod in aere futurum Apostolo docente novimus, ad inhabitationem patriae coelestis immittens, unde pro suis quisque meritis promissam regni sedem percipiat. Quod enim hic populi in tabernacula sua profecti esse dicuntur, hoc est profecto quod iones in domo Patris mei . Bene autem dicitur, qui benedicentes regi profecti sunt in tabernacula; quia haec est nimirum sola actio quietissima ac felicissima civium supernorum hymnos gratiarum suo dicere Conditori. Hinc etenim scriptum est: Beati qui habitant in domo tua; in saeculum saeculi laudabunt te . Hinc idem propheta ultimos septem psalmos in laudes divinae suavitatis complevit. Porro octavum ante finem Psalterii de victoria pugnae qua gigantem straverat, Deum benedicendo complevit. Ubi aperte indicat quia omnes qui hic maligni hostis certamina superant, illic in
Abbreviated transcription (Latin):
he impossibilia
sunt apud hõmi¬
nes: posfibilia st̃
apud deũm. Eo
enu came¬
lus deposita gybbi sarcina per¬
foramen acus tiunsit: hoc est diues
& publicanus relicto onere diui¬
tiarum. contempto censu fratdi¬
uni. angustam portam artamq
uiam quȩ ad uitam ducit ascen¬
dit. Qui mira deuotione fidei
ad uidendum saluatoreni quod
natura minus habuerat ascensu
supplet arboris: atq ideo iuste
quamtus ipse rogare non aude¬
bat. benedictionem dominicȩ sus¬
ceptionis quam desiderabat acce-¬
pit. Mystice autem zacheus qui
interpretatur iustificatus: cre¬
dentem ex gentibus popłm fig¬
nificat. Qui quanto curis secu¬
laribus occupatior: tanto flagi¬
.tiis deprimentib ȩpat factus
humilior. S abltus est sed sancti¬
ficatus. sed iustificatus: in nomi
uatorem uidere querebat. sed pre
tarba non poterat: quia gratiȩ
fidei. quam mundo saltiator attu¬
lit. participare capiebat sed ino¬
lita uitiorum consuetudo ne ad
uotum ꝑueniret obstiterat. Fadẽ

Expanded text:
e impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum. Ecce enim camelus, deposita gibbi sarcina, perforamen acus transit , hoc est, dives et Publicanus, relicto onere divitiarum, contempto censu fraudium, angustam portam arctamque viam, quae ad vitam ducit, ascendit. Qui mira devotione fidei ad videndum Salvatorem, quod natura minus habuerat, ascensu supplet arboris; atque ideo juste, quamvis ipse rogare non audeat, benedictionem Dominicae susceptionis quam desiderabat accipit. Mystice autem Zachaeus, qui interpretatur justificatus, credentem ex gentibus populum significat: qui quanto curis saecularibus occupatior, tanto flagitiis deprimentibus erat factus humilior. Sed ablutus est, sed sanctificatus, sed justificatus in nominevatorem videre quaerebat, sed prae turba non poterat. Quia gratiae fidei, quam mundo Salvator attulit, participare cupiebat, sed inolita vitiorum consuetudo, ne ad votum perveniret, obstiterat. Eadem
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationis suȩ foras uel ad mo¬
cdicum mittant. habentes secũ
intus deum de citius uisione
sempiterna gaudeant. habentes
& proxios quorum felicitati
sempiternȩ congaudeant. Ubi
illud primum &s ingximum dm̃a
mandatum ad integrum ꝑficict᷑.
ad cuitis ꝑfectionem in hac uita
iusti pro sus quiq uiribus accui¬
guntur. diliges dñm deum tuum
ex toto corde. & ex tota amma tua
&o in tota mente tua. & diliges
proximum tuum sicut te ipsum:
quia quo uicinius presentem dei
uultum cermnt. eo se ardentius
eius dilectioni totos impendunt.
quo proximos suos omnes esse elec¬
tos ac dã dilectos agnoscunt. quo
corda illorum non mintis quam
sua fincero amore referta ꝑspici¬
unt. eo illos ipsi non minus quã
se ipsos amare delectantur. S ct
hoc notandum: quia exposita de¬
dicatione ac festitutate subsecuita.
ita scriptura conclusit. Et dinu¬
tes regi profecti sunt in tabernacu¬
la sua: letantes & alacri coede. suꝑ

Expanded text:
cogitationis suae foras vel ad mocogitationis suae foras vel ad modicum mittant, habentes secum intus Deum, de cujus visione sempiterna gaudeant; habentes et proximos, quorum felisempiternae congaudeant. Ubi illud primum et maximum Domini mandatum integrum perficietur, ad cuius perfectionem in hac vita iusti pro suis quique viribus accinguntur: Diliges dominum Deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et in tota mente tua; et diliges proximum tuumQuia quo vicinius praesentem Domini vultum cernunt, eo se ardentius ejus dilectioni totos impendunt, quo proximos suos omnes esse electos, ac Deo dilectos agnoscunt. Quo corda illorum non minus quam sua, sincero amore referta unt, eo illos ipsi non minus quam seipsos amare delectantur. Sed et hoc notandum, qui exposita dedicatione ac festivitate subsecuta, ita Scriptura conclusit: Et dimites regi profecti sunt in tabernacula
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u. Ignis autem celestis fertior
nȩ ciues patriȩ & in sua alte¬
rutrum beatitudine. & in stu
conditoris conspecta claritate
semꝑ ardere letantur. Hinoẽ
enim quod quedam celestium uir¬
tutum agmina quȩ ex singulari
ꝓpinquitate conditoris fui incom¬
parabili ardent amore: spetiali
nomine seraphyn. id est ardentes
uel incendentes uocantur. Com¬
pleta ergo dedicatione templi. ig¬
nis e celo descendens. oblatas domi-¬
no hostias deuorat: quia expleto¬
tempore nr̃ȩ resurrectionuis cum¬
ris qto nunc angelicȩ uirtutes¬
inflaminantur. eorum quoq men¬
tes uisa spetiȩ sui redemptoris ab¬
sorbet: quia quidem face dilectio¬
nis. etiam nunc plurimos electorũ
in fuꝑna illa ciuitate plene. absor¬
tos esse non dubium est. S tunc
mimtirum hoc multo ꝑfectius ad¬
implebitur. cum recepta sua car-¬
ne immortali. receptis in eandem
beatitudinem conseruis suis &
fratribus. cunctis quos adhuc in
terris certare conspitiunt. non
habebunt ultra quo intrutum

Expanded text:
u . Ignis autem coelestis fervor e cives patriae, et in sua alterutrum beatitudine, et in sui Conditoris conspecta claritate semper ardere laetantur. Hinc est enim quod quaedam coelestium virtutum agmina, quae ex singulari propinquitate Conditoris sui incomparabili ardent amore speciali nomine Seraphim, id est ardentes vel incendentes vocantur. Completa ergo dedicatione templi ignis e coelo descendens oblatas Domino hostias detempore nostrae resurrectioris qinflammantur, eorum quoque mentes visa specie sui Redemptoris absorbentur. Qua quidem facie dilectionis etiam nunc plurimos electorum in superna civitate plene absorptos esse non dubium est. Sed tunc nimirum hoc multo perfectius adimplebitur, cum recepta sua carne immortali, receptis in eadem beatitudine servis suis et fratribus cunctis quos adhuc in terris certare conspicimus, non habebunt ultra, quo intuitum
Abbreviated transcription (Latin):
gaudens accurrit. Quid ergo
ipse conditor os redemptor noster
de constructione suȩ domus quȩ
nos sumus. in ea quȩ nobis modo
recitata est lectione sancti euan¬
geliĩ dicat: audiamus. Non.
est arbor bona quȩ facit fructus
malos neq arbor mala faciens
fructum bonum. Bonas ergo
arbores. & bonos harum fructꝰ.
in constructionem siue myniste¬
rium scn templi rex sapiens
querit. An uero male arboris qui
fit finis. icdem alibi docet dicens. Om¬
nis arbor quȩ non facit fructum bo¬
num: excidetur & in ignem mitet᷑
Arbores namq hõmines: frcictus
autem õꝑa dicit ipsorum. Nultis em̃
nosse qui sint arbores bone: qui mi¬

Expanded text:
gaudens accurrit. Quid ergo gaudens accurrit. Quid ergo ipse Conditor et Redemptor noster de constructione suae domus, qua  Al., quae nos sumus, in ea quae nobis modo recitata est lectione sancti Evangelii dicat, audiamus. Non est arbor bona, quae facit fructus malos: neque arbor mala faciens fructum bonum. Bonas ergo arbores, et bonos harum fructus in constructionem sive ministerium sui templi rex sapiens quaerit. At vero malae arboris quis sit finis, idem alibi docet, dicens: Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur . Arbores namque homines, fructus autem dicit opera ipsorum. Vultis etenim nosse qui sint arbores
Abbreviated transcription (Latin):
sinceritatem demintiant. Domns
namq utraq ut diximus: uniu̾sa¬
lis ecclẽ figuram premonstrat. Ne¬
q in congruum quis arbitretur
quod due sunt domus dm̃i in my¬
nisterio factȩ: cum unam. xp̃i do¬
mum esse ecclãm nullus fidelis
ambigat. Duȩ etenim sunt con-¬
ditȩ donus ob significationem
utriusq popłi in eandem fidem uen¬
turi: iudei scilicet et gentilis. Unde
bene tabernaculum sola plebs he¬
brea condidit in heremo: templi
autem structuram proseliti ideł
aduenȩ de gentibus quot quot in
poplõ isrł tunc inueniri poterant
deuota fide compleuerunt. S et
rex potentissimus tyri conductꝰ
a salomone: commodatis artifici¬
bus & lignis gratantissime iuuit.
Quia nimirum ante incarnatio¬
nem dominicam: notus tantum¬
erat in iudea decis. At postꝗͣ
ille in ea qua natus & passus est
carne resuscitatus a mortuis et
fulsit: orbisq uniuersus ad esi¬
cationem domus illius. accepta
ab eo promissione donoꝵ celestiũ

Expanded text:
sinceritatem denuntiant. Domus sinceritatem denuntiant. Domus namque utraque, ut diximus, Universalis Ecclesiae figuram praemonstrat. Neque incongruum quis arbitretur, quod duae sunt domus Domini in mysterio factae, cum unam Christi domum esse Ecclesiam nullus ambigat. Duae etenim sunt conditae domus ob significationem utriusque populi, in eamdem fidem venturi, Judaei, scilicet, et gentilis. Unde bene tabernaculum sola plebs Hebraea condidit in eremo, templi autem structuram proselyti, id est, advenae de gentibus quotquot in populo Israel tunc inveniri poterant, devota fide compleverunt. Sed et rex potentissimus Tyri conductus a Salomone, commodatis artificibus et lignis gratantissime juvit, quia nimirum ante incarnationem dominicam notus tantum in Judaea erat Deus. At postquam ille in ea qua natus et passus est carne, resuscitatus a mortuis, etfulsit, orbisque universus ad aedificationem domus illius, accepta ab eo promissione donorum coelestium,
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ ȩcclẽ typum condidit. Utraq enĩ
domus: firmiter fundata esse refer-¬
tur. Tabernaculum quidem: quia
compactos de tabulis habebat parie-¬
tes suꝑ basses argenteas. Templũ
autem suꝑ lapides quadros in fun-
erant imputribilia: e quibus et
tabernaculum omne factum &
templum intus ornatum ac de¬
suꝑ tectum fulgebat. Atrum
etiam de thesauro bono optimũ
ꝓferebatur. de quo & taberna¬
culi parietes intus ac foris uestiti.
& templi non tantum parietes
uerum etiam laquearia. trabes.
ostia. postes. & pauimenta erant
cooꝑta: sed et uasa uel utensilia
domus utriusq cuncta pene au-¬
rea. Neq enim hȩc: nisi de au¬
ro purissimo fieri licebat. Fructꝰ
etiam arboꝵ qui in domum dñi
offerebantur. purissimi & exqui¬
siti esse uidebantur: Hoc est uitis.
oliue. thuris. myrre. uelstactis &
ceterarum huiusmodi. Quȩ ui-¬
delicet cuncta spiritaliter intel¬
lecta: ueram nr̃ȩ fidei oꝑationis

Expanded text:
tae Ecclesiae typum condidit. Utraque enim tae Ecclesiae typum condidit. Utraque enim domus firmiter fundata esse refertur: tabernaculum quidem, quia compactos de tabulis habebat parietes, super bases argenteas, templum autem super lapides quadros  Al. aderant imputribilia, e quibus et tabernaculum omne factum, et templum intus ornatum, ac desuper tectum fulgebat. Aurum etiam de thesauro bono optimum proferebatur, de quo et tabernaculi parietes intus et foris vestiti, et templi non tantum parietes, verum etiam laquearia, trabes, ostia, postes et pavimenta erant cooperta. Sed et vasa et utensilia domus utriusque cuncta pene aurea, neque haec nisi de auro purisetiam arborum, qui in domo Domini offerebantur, purissimi et exquisiti esse jubebantur. Hoc est, Vitis, Olivae, Thuris, Myrrhae, vel Stactis, et caeterarum hujusmodi: quae videlicet cuncta spiritaliter intellecta veram nostrae Fidei et operationis
Abbreviated transcription (Latin):
uia ꝓpitia diuinita¬
lempnia dedicatio-¬
nis ȩcclẽ celebramꝰ.
debe
mus congrae¬
re sollempnitati quam colimus: ut
sicut ornatis studiosius eiusdem ec-¬
desiȩ parictibus. pluribus accensis
luminaribus. amplificato numero lec-¬
tionum. addita psalmorti melodia.
letis noctem ingiliis ex more trans¬
egiinus. ita etiam penetralia nr̃oꝵ
oꝑum decoremus ornatibus. Semꝑ
in nobis flamina diuinȩ pariter et
fraternȩ caritatis augescat. semꝑ in
sanctuario pectoris nr̃i celestitim me¬
moria preceptorum & angelicȩ domi¬
nationis dalcẽdo sancta resonet. Hi
funt enim fructus boue arboris. hic
thesaurus boni cordis. hȩc fundamen-¬
ta sapientis architectir quȩ nobis ho
dierna sancti etiangeliĩ lectio comm̃¬
dat. non nos formam solummodo s
uirtutem potius habere pietatis.
Qnod etiam mystica ueteris instru-¬
menti nobis hystoria diligenter insi-¬
ntiat: quando tiel moyses tabernacti¬
lum. uel templum dño salomon u sane¬

Expanded text:
uia propitia divinitasolemnia dedicationis ecclesiae celebramus, debemus ipsi congruere solemnitati quam colimus, ut sicut, ornatis studiosius ejusdem ecclesiae parietibus, pluribus accensis luminaribus, amplificato numero lectionum, addita psalmorum melodia, laetis noctem vigiliis ex more transegimus, ioperum decoremus ornatibus, semper in nobis flamma divinae pariter et fraternae charitatis augescat, semper in secretario pectoris nostri coelestium memoria praeceptorum et evangelicae laudationis dulcedo sancta resonet. Hi sunt enim fructus bonae arboris, hic boni thesaurus cordis, haec fundamenta sadierna sancti Evangelii lectio commendat, nos non formam solummodo, sed virtutem potius habere pietatis. Quod etiam mystica veteris instrumenti nobis historia diligenter insinuat, quando vel Moyses tabernaculum, vel templum Domino Salomon, in sanc
Abbreviated transcription (Latin):
factis quibus ueritatem uerba
astruebat ad fidem poterant
tari. Meritoq ex ombus entis
esse dicuntur: quia non ouis
plicitate pastorem bonum sege
s ferina potius rabiȩ. sitagd s
perseqti. Uerum quia sunti uon¬
ntilli qui fidem uerbote. Qnus
obsertiant. & habitu ouium beltima
corda pretexiunt: subsequenter ipse
pastor. quȩ ouium uita. quȩ sit mer-¬
ces edocet. Oues meȩ uocem meam
andiunt. et ego cognosco eas. & secun¬
tur me: & ego uitam eternam do
eis. & non peribunt in eternum.

Expanded text:
factis, quibus veritatem verborum factis, quibus veritatem verborum astruebat, ad fidem poterant invitari. Meritoque ex ovibus ejus non esse dicuntur, quia non ovina simplicitate pastorem bonum sequi, sed ferina potius rabie satagebant persequi. Verum, quia sunt nonnulli, qui fidem verbo tenus servant, et habitu ovium belluina corda praetexunt, subsequenter ipse pastor, quae ovium suarum vita, quae sit merces edocet: Oves meae vocem meam audiunt, et ego agnosco eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis, et n
Abbreviated transcription (Latin):
tant illum: apparit autem eis
qui fidem habent in illum. Dica¬
mus ei fupplices. quia tu es xp̃c.
nr̃e stibstantiȩ participem ex
tempore facttm esse cognoitimꝰ.
da ut quod interim pia fide uencra¬
mur: plena in futuro uifione specale¬
mur. Hec est aetenim unica animȩ
tum. tuam cernere lucem. Nec di¬
bitandum quod rogates ex atidit
nos: quando quod ipse precepit ri¬
gamus: quod dare ipse defiderat¬
s intenta mente. poscimus. Quom̾
enim pie supplicantib famulis ie.¬
gare credendus est dona: quȩ etũ
aperire non renuit: Qui cum
ipse eis non hominem tantums
non tacuit. Respondit enim ais
dicens. Loquor tobis: et non cri¬
ditis. Oꝑa quȩ ego facio in nom¬
ne patris mei: hȩc testimoni
ꝑhibent de me. S uos non crad
quia non estis ex ous bas nicisd
ergo sẽ in nomine patrisoꝑa fia
facere testatur: profecto quull
dei fit credendus insinuat. s il
dupplici reatu tenentur obueti
qui nec uerbis que locutus ẽ. ui

Expanded text:
tant eum, apparet autem illis tant eum, apparet autem illis qui fidem habent in illum. Dicamus ei sunostrae substantiae participem ex tempore factum esse cognovimus. Da ut quod interim pia fide venmur, plena in futuro visione speculemur. Haec est etenim unica animae tum, tuam cernere lucem. Nec dubitandum quia rogantes exaudiet nos, quando quod ipse praecepit rogamus: quod dare ipse desiderat, intenta mente poscimus. Quomodo enim pie supplicantibus famulis negare credendus est bona  Al., donaaperire non renuit? Qui cum ipse non hominem tantum, s Filium se esse non tacuit. Respondit enim eis, dicens: Loquor vobis, et non creditis. Opera quae ego facio in nomine Patris mei, haec testimonium perhibent de me. Sed vos non creditis, quia non estis ex ovibus meis. Qui ergo se in nomine Patris opera sua facere testatur, profecto quia Filius Dei sit, credendus insinuat. Sed illi duplici reatu tenentur obnoxii, qui nec verbis quae locutus est, nec
Abbreviated transcription (Latin):
rare non cessant. Et si se dñs
bant eum tradere potestati pre¬
sidis puniendum: quasi contra
augustum repugnans. illicitum sͥ
ustir paret imꝑtum. S ipse nr̃ȩ
saluti consulens. ꝓpter quos hȩo
scribenda erant: ita responsum
temꝑanit suum. ut et calump¬
matõrum ora concluderet. et qr
xp̃c est fidelibus aꝑta uoce prode¬
ret. Illi enim de homine. xp̃o que¬
rebant: ipse autem diuinitatis
suȩ qua equalis est patri palam
mysteria narrat. Circumdemꝰ
itdei insidiis appetendo. s ut fi¬
delifsima domus eius placidam
ili in nobis sedem parando: de
quib merito dicatur. Sanctifi¬
cauit tabernaculum suum altis¬
simus: deus in medio eius non cõ-¬
mouebitur. Petamus eum non
quam ut magistrum ueritatis
rentur. quia non eis incredulis
& contradicentib aꝑte suȩ ma¬
iestatis archana reserauit: sed
ut scriptura ammonet. sentien¬
ddo de illo in bonitate. & in simpli
inuenitur ab his qui non temp¬

Expanded text:
rare non cessant. Et si se Dominrare non cessant. Et si se Dominbant eum tradere potestati praesidis puniendum, quasi contra Augustum repugnans, illicitum sibi usurparet imperium. Sed ipse nostrae saluti consulens, propter quos haec scribenda erant, ita responsum temperavit suum, ut et calumniatorum ora concluderet, et quia Christus est fidelibus aperta voce proderet. Illi enim de homine Christo quaerebant, ipse autem divinitatis suae qua aequalis est Patri, palam mysteria narrat. Circumdemuson sicut Judaei insidiis appetendo, sed ut fidelissima domus ejus placidam illi in nobis sedem parando, de quibus merito dicatur: Sanctificavit tabernaculum suum Altissimus, Deus in medio ejus non commovebitur . Petamus eum non quam ut Magistrum veritatis rentur, quia non eis incredulis et contradicentibus aperte suae majestatis arcana reseravit; sed, ut Scriptura admonet, sentiendo de illo in bonitate et  Al. add.invenitur ab his qui non ten
Abbreviated transcription (Latin):
su cõmembrare: nisi quia duritiã
perlidie iuideorum ꝑ asꝑitatem au-¬
tatum uoluit designare brumaliũ:
Et quia plurimis eorum quos tanc
atemplo inuenit. congruebat ser-
uintĩat dicens. Circumdederunt
d cam iudei: & dicebunt. Quo¬
usq antiam nram tollise Si tu es
xp̃c: dic nobis palam. Non enim
hȩc ueritatem fidei querendo: s
illi quem interrogabant insidian-¬
do. & calumpniam struendo dice-¬
bant. Ap̃m namq quem fides orto¬
doxa uerum deum uerum confi-¬
tetur & hominem: illi purum
tantummꝰ hominem futurum. nͣ
autem & deum esse credebant.
Memores uidelicet quia de hu-¬
manitate illius uirauit dñs da¬
iuid. de fructu uentris eius sede̾
suꝑ sedem suam: sed obliti quod
ipse de sua ditinitate ꝑ eundẽ
dauid cecinit dicens. Dñs dixit
ad me: filius meus estri. Crede¬
bant ergo. xp̃m de stẏrpe dauid
nasciturum: & regem ceteris omni¬
bus excellentiorem esse uenturũ.
Qua etiam dementia: posteri

Expanded text:
pus commemorare, nisi quia duritiam pus commemorare, nisi quia duritiam perfidiae Judaeorum per asperitatem aurarum voluit designare brumalium? Et quia pin templo invenit, congruebat sermountiat, dicens: Circumdederunt ergo eum Judaei, et dicebant: Quousque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam. Non enim haec veritatem fidei quaerendo, sed illi quem interrogabant insidiando, et calumniam struendo dicebant. Christum namque, quem fides orthodoxa verum Deum, verum confitetur et hominem, illi purum tantummodo hominem futurum, non autem et Deum esse credebant: memores, videlicet, quia de humanitate illius juravit Dominus David de fructu ventris ejus sedere super sedem suam; sed obliti quod ipse de divinitate sua per eumdem David cecinit dicens: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu . Credebant ergo Christum de stirpe David nasciturum, et regem caeteris omnibus excellentiorem esse venturum; qua etiam dementia posteri e
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis potentissimus ac sapis¬
tissimus. ad orandum stare s
quantomagis penetralia aus
nostroꝵ intusere atq illud
defiderat. si tamen ea porticum esse
salomonis. hoc est si ea tuorem suũ
quod est initium sapientiȩ habere
ꝑspererit: Neq enim putandum
est quia domis solummodo in qua
adorandum uel ad mysteria celebrã-¬
da conuenimus. templum sit dñi.
dnon ipsi qui in nomine dñi con-¬
uenimus. multo ampluis templum
cius & appellenur & simus: cum
manifeste dicat apls̃. uos enin estis
templum dei uiui. sicut dicit deus.
in habitabo in eis et inter illos ambti¬
libo. Si ergo demplitui dei stimiis:
arremus sollerter & bonis satagamus
xtibus. ut in eodem suo templo se¬
pits ipse & uenire & mansionem fa-¬
cre dignetur. Caueamtis hyemis
ttemplum. ne uidelicet corda nr̃a do¬
mintis adueniens a caritatis ardore
apentia repperiat: ideoq ea citiꝰ
aersatã fresmquat. Quid enini
ꝑtinut ad exiangelistam hyemis tẽ¬

Expanded text:
quamvis potentissimus ac sapiequamvis potentissimus ac sapientissimus, ad orandum stare solebat, quanto magis penetrabilia cordium nostrorum invisere atque illustrare desiderat, si tamen ea porticum esse Salomonis, hoc est si ea timorem suum, quod est initium sapientiae, habere perspexerit. Neque putandum est quia domus solummodo in qua ad orandum vel ad ministeria celebranda convenimus, templum sit Domini, et non ipsi, qui in nomine Domini convenimus, multo amplius templum ejus et appellemur et simus; cum manifeste dicat Apostolus: Vos enim estis templum Dei vivi, sicut dicit Deus : Inhabitabo in eis, et inter illos ambulabo . Si ergo templum Dei sumus, curemus solerter, et bonis satagamus actibus, ut in eodem suo templo saepius ipse et venire et mansionem facere dignetur. Caveamus hiemis exemplum, ne videlicet corda nostra Dominus adveniens a caritatis ardore torpentia reperiat, ideoque ea citius adversatus relinquat. Quid enim pertinuit ad evangelistam hiemis tem