comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
runt in concussa credulitate consistunt:
sint om̃s hesauri sapientiȩ & scientiae
absconditi. Haec aut̃ duo idẽ sapientiã
& scientiã distare int̃se aliquid alia quoq¬
quoq scripturarũ testantur eloquia.
maxime loquente scõ iob ubi quodam¬
modo singula definiuntur. Dix̃ autẽ
tionẽ & dilectionẽ eiꝰ qđ semꝑ ẽ. atqͦ.
in commutabilit man& qđ ds̃ ẽ : Nã&
dicta .ẽ. in greco. Quod ut totũ latine
exprimatur : dĩ cultus dicipotest
Abstinere autẽ a malo qđ dix̃ eẽ scien¬
tiã quid .ẽ. aliud quã in medio nationis
tor tuosȩ & ꝑuersȩ tam quã in nocte
huius scłi Caute prudentq uersari. ut
abstinendo quisq ab iniquitate non con¬
fundat᷑ tenebris ꝓpriis muneris lucȩ
discretus : Cumergo quodam loco apłs
concord& & grarũ dĩ uariȩtatẽ in homi¬
nib uell& ostendere : hȩc in primis
duo posuit dicens. Alii quidem datur
ꝑ spm sermo sapientiȩ : hoc eẽ. arbitror

Expanded text:
runt, inconcussa credulitate consistunt; runt, inconcussa credulitate consistunt; sint «omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi» ; haec autem duo, id est sapientiam et scientiam, distare inter se aliquid, alia quoque Scripturarum testantur eloquia, maxime loquente sancto Job, ubi quodammodo singula definiuntur; ait enim, «tione et dilectione ejus quod semper est, atque incommutabiliter manet, quod Deus est. Nam dicta est in graeco: quod ut totum latine exprimatur, Dei cultus dici potest. «Abstinere autem a malo,» quod dixit esse scientiam, quid est aliud, quam in medio nationis tortuosae et perversae, tanquam in nocte hujus saeculi, caute prudenterque versari ; ut abstinendo quisque ab iniquitate non confundatur tenebris, proprii muneris luce discretus? Cum ergo quodam loco Apostolus concordem gratiarum varietatem in hominibus Dei vellet ostendere, haec in primis duo posuit dicens, «Alii quidem datur per Spiritum sermo sapientiae;» hoc esse arbitror,
Abbreviated transcription (Latin):
Appareat arida. & uocauit ds̃ aridã t̾rã
suꝑ aquas eẽ fundatã. quod aquis cirꝰ¬
cũ fluentibus suꝑemin&. Non enĩ quae
dicitur litorałia ciuitas suꝑ mare
fundata ita sub eã mare ẽ quẽ¬
ad modũ sunt aquȩ sub speluncarũ
cam eris. aut sub nauib suꝑnatantib
sed ideo suꝑ mare dicitur. quia inferi¬
ori mari suꝑemin&. Sic dictus est
pharao. exisse suꝑ aquã Ita enĩ hab&
grecus: qđ quidã latini habent ad
aquã. Sic dñs suꝑ puteũ sedebat: qđ
ambo suꝑiores essent quã flum̃ & puteus
Ille iuxta flum̃ : iste iuxta puteũ. Si aut̃
&iã illud aliud aliquid qđ ad nos magis
ꝑtin& ista dicta significant: fecit ds̃
cȩlos in intellectu sꝑitales scõs suos
quib nontantũ credere. uerũ &iã intel¬
ligere diuina donauit. Hoc qui ñdũ
possunt & solã fidẽ firmissimã tenent.
tanquã infra celos t̾rȩ nomine figu¬
rantur & qui in baptismo quẽ accepe¬

Expanded text:
«Appareat arida, et vocavit Deus aridam terram» , «Appareat arida, et vocavit Deus aridam terram» , super aquas esse fundatam, quod aquis circumfluentibus supereminet. Non enim quae dicitur littoraria civitas super mare fundata, ita sub ea mare est, quemadmodum sunt aquae sub speluncarum cameris, aut sub navibus supernatantibus; sed ideo super mare dicitur, quia inferiori mari supereminet. Sic dictus est Pharao exisse «super aquam:» ita enim habet graecus, quod quidam Latini habent, «ad aquam» ; sic Dominus «super puteum sedebat» : quod ambo superiores essent quam flumen et puteus; ille juxta flumen, iste juxta puteum. 8. Si autem etiam aliquid aliud, quod ad nos magis pertinet, ista dicta significant: «fecit Deus coelos in intellectu,» spirituales sanctos suos, quibus non tantum credere, verum etiam intelligere divina donavit: hoc qui nondum possunt, et solam fidem firmissimam tenent, tanquam infra coelos terrae nomine figurantur. Et quia in Baptismo quem accepe
Abbreviated transcription (Latin):
uit t̾rã suꝑ aquas. ut & hic sub audias
in intellectu qui fecit luminaria
magna solus. solẽ in potestatẽ diei.
lunã & stellas in potestatẽ noctis.
utiq in intellectu: Quomͦ ergo solus.
si hoc ẽ.in intellectu uł in intelligen¬
tia qđ ẽ in sapientia. id est in uerbo
unigenito : An quia trinitas non s̃
tres dii sed unus dĩ Ad id refert᷑ qđ
solus ls̃ fecit. quia non creaturam
per creaturã fecit: sed quidẽ qui
firmauit t̾rã suꝑ aquas : obscura
enĩ questio ẽ. quia t̾ra grauior u¬
detur: ut non portari aquis. sed
a quas potiꝰ portare credat᷑. De qua
re ne aduersus eos qui se putant
ista certis rationib cõperisse conten¬
tiose scripturas scãs defendere uide¬
amur: siue illud ita siue alit̃ sit habe¬
mus qđ de ꝓximo intelligamus Terrã
quae habitat᷑ ab hominib & t̃restria
contin& animalia quae alio modo in
scripturis arida dr̃. sicut scriptũ ẽ

Expanded text:
vit terram super aquas;» ut et hic subaudias, vit terram super aquas;» ut et hic subaudias, «in intellectu: Qui fecit luminaria magna solus, solem in potestatem diei, lunam et stellas in potestatem noctis;» utique, «in intellectu?» Quomodo ergo «solus,» si hoc est «in intellectu,» vel «in intelligentia,» quod est «in Sapientia,» id est, in Verbo unigenito? An quia Trinitas non sunt tres dii, sed unus Deus, ad id refertur quod solus Deus fecit, quia non creaturam per creaturam fecit? 7. Sed quid est, «Qui firmavit terram super aquas?» Obscura enim quaestio est; quia terra gravior videtur, ut non portari aquis, sed aquas potius portare credatur. De qua re ne adversus eos qui se putant ista certis rationibus comperisse, contentiose Scripturas nostras defendere videamur; sive illud ita, sive aliter sit, habemus quod de proximo intelligamus, terram quae habitatur ab hominibus et terrestria continet animalia, quae alio modo in Scripturis arida dicitur, sicut scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
lus fecit: Cuius creaturȩ quasdam
partes excellentiores cõmemorauit:
ex quib uniuersa cogitaremꝰ in telligi¬
biles cȩlos & uisibilem t̾rã. Et qm̃
sunt etiã cęli uisibiles cõmemoratis
eoꝵ luminarib totũ cęleste corpore¬
um ut ab ipso factum acciperemus
ad monuit. Quã quã in id qđ ait Qui
fecit cęlos in intellectu. uel sicut alii
interp̃tatis in intelligentiã utrum
cȩlos intelligibiles significare hoc
modo uoluerit. an in suo intellectu
uł in sua intelligentia secisse cȩlos
hoc .ẽ. in sua sapientia sic̃ alibi scri¬
tũ .ẽ. om̃ia insapientia secisti Eo
modo insiłans unigenitũ uerbũ quȩri
potest  sed si ita ẽ ut in suo intellectu
accipiamus dm̃ fecisse cȩlos. curtan¬
tũ de celis hoc ait. cũ oniã in eadem
sapientia fecerit: An ibi tantũ expͥ¬
mendũ fuit. ut in exeris &iã tacitũ
poss& intelligi. ut iste sensus sit: qui
fec̃ celos in intellectu. qui funda¬

Expanded text:
lus fecit. Cujus creaturae quasdam lus fecit. Cujus creaturae quasdam partes excellentiores commemoravit, ex quibus universa cogitaremus, intelligibiles coelos et visibilem terram: et quoniam sunt etiam coeli visibiles, commemoratis eorum luminaribus totum coeleste corporeum ut ab ipso factum acciperemus, admonuit. 6. Quanquam id quod ait, «Qui fecit coelos in intellectu,» vel, sicut alii interpretati sunt, «in intelligentia,» utrum coelos intelligibiles significare hoc modo voluerit, an in suo intellectu, vel in sua intelligentia fecisse coelos, hoc est in sua Sapientia, sicut alibi scriptum est, «Omnia in Sapientia fecisti» , eo modo insinuans unigenitum Verbum, quaeri potest. Sed si ita est, ut in suo intellectu fecisse accipiamus Deum coelos, cur tantum de coelis hoc ait, cum omnia in eadem Sapientia fecerit? An ibi tantum exprimendum fuit, ut in caeteris etiam tacitum posset intelligi: ut iste sit sensus, «Qui fecit coelos in intellectu, Qui funda
Abbreviated transcription (Latin):
ymini ei qui facit mirabilia magna¬
s solus Conpitemini ei quiteere cȩlos
in intellectu. Confiieonuiei qui
firmauit terrã sciꝑ aquas. Conpi¬
Teonni ei qui fecit lumipari
mafina solus. Cur autẽ confiteam᷑
inom̃iũ uersuũ finib ponit qm̃ ine¬
mirabilia magna solus : anquia mira
facit : sunt quȩdã magna quȩ solus
ds̃ facit & ipsa exsequit᷑ Nen
dicens. Qui fecit cȩlos in intellectu
qui firmauit t̾rã suꝑ aquas: qui fecit
luminaria magna solus. Ideo & hic
addidit solus: quia cetera mirabilia
quȩ dicturus .ẽ ꝑ homines fecit Cum
exĩ dixiss& qui fecit luminaria mag¬
na solus quȩ sint cadem iuminaras
secutus aperuit: Soleo potes tatẽ
diei. Lunã & siellas iupotes tarem
noctis. Deinde cępit dicere quȩ ꝑ an¬
gelos uł homines fecerit: Qtu ꝑcus¬
Sił aecuptũ cũ primos enrtis eoꝵ
& cetera. Uniuersam igit᷑ creaturam
non utiq ds̃ ꝑ aliquã creaturã. sed so¬

Expanded text:
itemini ei «qui facit mirabilia magnaitemini ei «qui facit mirabilia magna solus;» confitemini ei «qui fecit coelos in intellectu;» confitemini ei «qui firmavit terram super aquas;» confitemini ei «qui fecit luminaria magna solus.» Cur autem confiteamur, in omnium versuum finibus ponit, mirabilia magna solus?» an quia multa fecit? Sunt quaedam magna quae solus Deus facit, et ipsa exsequitur dicens, «Qui fecit coelos in intellectu, Qui firmavit terram super aquas, Qui fecit luminaria magna solus:» ideo et hic addidit, «solus.» quia caetera mirabilia quae dicturus est, per homines fecit. Cum enim dixisset, «Qui fecit luminaria magna solus;» quae sint eadem luminaria, secutus aperuit, «Solem in potestatem diei, lunam et stellas in potestatem noctis.» Deinde incipit dicere quae per Angelos vel per homines fecerit: «Qui percussit Aegyptum cum primogenitis eorum;» et caetera. Universam igitur creaturam, non utique Deus per aliquam creaturam, sed so
Abbreviated transcription (Latin):
uis nonsit positũ subaudiendũ ẽ. confi¬
temini : quod ingreco euidentius appar&
Appar& aut̃ & in latino : si eandẽ locutio¬
nẽ transferre potuissent int̃p̃tes nr̃i.
Qđ quidem in isto uersu possent: si dicerent
facienti mirabilia Qđ enĩ nos habemus
qui facit mirabilia. grecus hab& facienti
mirabilia: ubi necessario confitemini
subaudit᷑. Atq utinã uł ꝓ nom̃ adde¬
facile intelligeret᷑ confitemini eẽ scib¬
audiendum Nunc uero ita obscurũ
factum ẽ: ut qui codicẽ grecũ siue
nescierit inspicere. siue neglexerit .
possit putare qui fecit cȩlos. qui fir¬
mauit tram. qui fecit lum inaria.
quasi ꝓpterea ista fecerit qm̃ in ȩquũ
N on autẽ ut eius miscdia& fuisse intel¬
ligamus facere cęlũ & tram & lumina¬
ria cũ illud sit bonitatis eius quiere¬
auit om̃ia bona ualde. Creauit aut̃e
ut eẽnt om̃ia. hoc uero miscđi ae ut
a pitcatis nris mund& nos & amise¬
ria libere in ȩt̃num. Ita ergo nos allo¬

Expanded text:
vis non sit positum, subaudiendum est, «Confitemini.» Quod in graeco evidentius apparet. Appareret autem et in latino, si eamdem locutionem transferre potuissent interpretes nostri. Quod quidem in isto versu possent, si dicerent, «facienti mirabilia:» quod enim nos habemus, «Qui fecit mirabilia;» graecus habet, «facienti mirabilia»; ubi necessario «Confitemini» subauditur. Atque utinam vel pronomen addefacile intelligeretur «Confitemini» esse subaudiendum. Nunc vero ita obscurum factum est, ut qui codicem graecum sive nescierit inspicere, sive neglexerit, possit putare, «Qui fecit coelos, Qui firmavit terram, Qui fecit luminaria, qquasi propterea ista fecerit, «Quoniam in anon autem ut ejus misericordiae fuisse intelligamus facere coelum et terram et luminaria, cum illud sit bonitatis ejus qui creavit omnia bona valde . Creavit autem, ut essent omnia ; hoc vero misericordiae, ut a peccatis nostris mundet nos, et a miseria liberet in aeternum. Ita ergo nos allo
Abbreviated transcription (Latin):
memor fuit np̃i : sanguine ungenit
sui. Quidat escamomi carni : id. ẽ. om̃i
hominũ generi. non tantũ israhelitarũ
sed & gentiũ. De qua esca dr̃. caro mea
uere .ẽ. aesca Confitemini dño dñorũ
ait dõ cęli : credo alit̃ dicere uoluit qđ
supra iã dixerat deo deoꝵ Nam qđ ibi
deinde subiunxit: hoc etiã hic repetunit

Expanded text:
micis nostris:» sanguine Unigeniti sui. «Qui dat escam omni carni;» hoc est, omni hominum generi, non tantum Israelitarum, sed et Gentium: de qua esca dicitur, «Caro mea vere est esca» . «Confitemini Deo coeli, ait, «Deo coeli,» credo aliter dicere voluit quod supra jam dixerat, «Deo deorum:» nam quod ibi deinde subjunxit, hoc etiam hic repetivit,
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑ Nam qđ attin& ad ipsa simula¬
chra quȩ grece appellantur idola.
quo nomine iã utim ꝑlatino: oculos
habent & non uident : & cetera quae
de his ideo dicunt᷑ quia om̃i sensu ca¬
rent. quo circa nec terreri possunt
quia nisi ea quȩ sentiunt t̃reri utiq ñ
possunt. Quo modo ergo dictũ ẽ. de

Expanded text:
rentur. Nam quod attinet ad ipsa simularentur. Nam quod attinet ad ipsa simulacra, quae graece appellantur idola, quo nomine jam utimur pro latino, oculos habent et non vident; et caetera quae de his ideo dicuntur, quia omni sensu carent: quocirca nec terreri possunt, quia nisi ea quae sentiunt, terreri utique non possunt. Quomodo ergo dictum est de
Abbreviated transcription (Latin):
e& tribilis suꝑ om̃s deos: cur hoc di¬
xerit. continuo uelut exponendo con¬
iunx̃. Qm̃ di gentium demonia. sup
tales deos: dix̃ dñm t̃ribilẽ in scĩs suis
quos cȩlos fecit. a quib dȩmonia ter¬
rentur sic enĩ sequit᷑. Dñs autẽ cȩlos
fecit. Non ergo di sine additam̃to
sed dii gentium dȩmonia supus tam̃
t̃ribilis inquit suꝑ om̃s deos . Non ait
suꝑ om̃s deos gentiũ quãuis hoc intel¬
ligi uoluerit. Attende qđ sequitur
qm digentiũ dȩmonia. qđ quidem
gentiũ simulachra. Qđ si uerũ .ẽ mul¬
tomagis credendis̃ septuaginta di¬
uino spu int̾pretati: quo sp̃u & illa di¬
ctas quȩ inhȩbreis licteris sunt. Eodẽ
nãq oꝑante spũ. etiã hoc dici oportuit
qđ dictũ .ẽ. dii gentiũ dęmonia: ut
intelligeremꝰ sic etiã in hebreo positũ
diigentiũ simulachra. ut demonia
potius quȩ s̃ insimulachris siguifica¬

Expanded text:
esset, «Terribilis super omnes deos,» cur hoc diesset, «Terribilis super omnes deos,» cur hoc dixerit, continuo velut exponendo conjunxit, «Quoniam dii Gentium daemonia» . Super tales deos dixit Dominum terribilem in sanctis suis, quos coelos fecit, a quibus daemonia terrerentur. Sic enim sequitur, «Dominus autem coelos fecit.» Non ergo, Dii sine additamento; sed, Dii Gentium daemonia: superius tamen, «Terribilis,» inquit, «super omnes deos;» non ait, super omnes deos Gentium, quamvis intelligi hoc voluerit, addendo quod sequitur, «Quoniam dii Gentium daemonia.Gentium simulacra.» Quod si verum est, multo magis credendi sunt Septuaginta divino Spiritu intepretati, quo Spiritu et illa dicta sunt quae in hebraeis litteris sunt. Eodem namque operante Spiritu, etiam hoc dici oportuit quod dictum est, «Dii Gentium daemonia:» ut intelligeremus sic etiam in hebraeo positum, «Dii Gentium simulacra;» ut daemonia potius quae sunt in simulacris, significa
Abbreviated transcription (Latin):
mo dĩ factas. ẽ. & ñ potest solui scrip¬
tura quẽ pat̃ scĩficauit & misit in mun¬
dd̃ uos dicitis quia blasphemas quia
dixi filius dĩ sum: Non ergo quia boni
sunt om̃s sed quia sermodĩ ad illos
factus .ẽ. appellati sunt dii. Namsi
ꝓpterea quia boni. eẽnt om̃s non sic
cos diudicar&. Cũ enĩ dixiss&. ds̃ feccit
in sinagoga deoꝵ: non ait. in medio deos
& homines discernit. tã quã ostendens
quid int̃sit int̃ deos & homines. sed in me¬
dio inquit deos discernit. Deinde sequit᷑
Usquequo iudicatis iniquitatẽ : & cetera
quȩ utiq non om̃ib dicit sed quibusdam
quia discernens dicit : & tam̃ in medio
deos discernit. Sed quęrit᷑ si homines
ad quos sermo dĩ factus .ẽ. dii uocantur.
utrum & angłi uocati sunt dii: cũ homi¬
nib iustis & scis maximũ p̃mium ꝓmit¬
tat᷑ aequalitas angłoꝵ. Et inscriptu¬
ris quidem nescio utrũ uel possit uel
facile possit repperiri aꝑte dictos
angłos deos. Sed cũ de dnodõ dictum

Expanded text:
i Scriptura; quem Pater sanctificavit, et misit in mundum, vos dicitis quia, Blasphemas, quia dixi, Filius Dei sum» ? Non ergo quia boni sunt omnes, sed quia sermo Dei ad illos factus est, appellati sunt dii. Nam si propterea quia boni essent omnes, non sic eos dijudicaret. Cum enim dixisset, «Deus stetit in synagoga deorum;» non ait, In medio deos et homines discernit, tanquam ostendens quid intersit inter deos et homines: sed, «In medio» inquit, «deos discernit.» Deinde sequitur, «Usquequo judicatis iniquitatem» ? et caetera: quae utique non omnibus sed quibusdam dicit, quia discernens dicit; et tamen «in medio deos discernit.» 3. Sed quaeritur, si homines ad quos sermo Dei factus est, dii vocantur, utrum et Angeli vocandi sunt dii; cum hominibus justis et sanctis maximum praemium promittatur aequalitas Angelorum. Et in Scripturis quidem nescio utrum vel possit, vel facile possit reperiri, aperte dictos Angelos deos; sed cum de Domino Deo dictum
Abbreviated transcription (Latin):
qi infine scłi uiui & mortui iudican¬
di sunt missis iustis inuita tuara
iniquis autẽ in ambustionẽ aet̃ nam
non snt deinceps futuri quoꝵ adhuc
misereat᷑ dr̃ recte tam̃ intellig pu¬
test in aetnũ futurã miscđiam etup
quã suis scis fide libusq largit᷑ Non
sed quia ipsa beatitudo quã misericordi¬
ter miseris p̃stat ut eẽ. miseri desinant
erimus ex iniquis. sani ex infirmis . ui¬
ui exmortuis. & immortales ex mosta¬
libus. beati ex miseris : miscđia eius ẽ
Hoc aut̃ qđ ita erimus: in et̃nũ erit
Ergo mnaet̃num : miscđia eiꝰ: proinde
confitemini dño. id ẽ c̃fitendo laudate
acternũ miscđia eiꝰ: id est beneficium
qđ uob̾ misericordit p̃stat. aeternũ est
bonus. sed excellentissime bonus est
orum: qm in eternũ misc̃dia Eius
& scriptũ inuenuimꝰ in alio palmo deos
etiã homines appellatos: sicut ẽ. Dr̃
stetit insinagoga deorum: in medio
autem deos discernit. Et paulo post

Expanded text:
quo in fine saeculi vivi et mortui judicandi sunt, missis justis in vitam aeternam, iniquis autem in ambustionem aeternam, non sint deinceps futuri quorum adhuc misereatur Deus; recte tamen intelligi potest in aeternum futura misericordia ejus, quam suis sanctis fidelibusque largised quia ipsa beatitudo quam misericorditer miseris praestat, ut esse miseri desinant, erimus ex iniquis, sani ex infirmis, vivi ex mortuis, immortales ex mortalibus, beati ex miseris, misericordia ejus est. Hoc autem quod ita erimus, in aeternum erit: ergo «in aeternum misericordia ejus.» Proinde, «Confitemini Domino,» id est, confitendo laudate aeternum misericordia ejus,» id est, beneficium quod vobis misericorditer praestat, aeternum est.on utcumque bonus, sed excellentissime bonus est.orum; quoniam in aeternum misericordia ejus. Et scriptum invenimus in alio psalmo, deos etiam homines appellatos, sicuti est, «Deus stelit in synagoga deorum; in medio autem deos discernit:» et paulo post,
Abbreviated transcription (Latin):
nã sensu carentẽ in ea Itẽ ne quisq
putar& non eẽ aliquã uiuentẽ sen¬
tientẽq naturã quȩ gentiũ sacrificiis
delectet᷑: adiunxit sed quȩ immolant
gentes die moniis immolant & non dõ
Nolo uos socios fieri demonioꝵ. Siergo
nusquã in diuinis eloquiis repperitur
scõs angłos appellatos deos: ea mihi cau¬
sa potissimũ occurrit ne isto nomine
homines ad hoc ȩdificarentur ut mi¬
nisterium uł seruitium religionis
qu&e grece liturgia uł latriã dicitur
scis angłis exhiberent᷑ : qđ nec ipsi ex¬
hiberi ab hominib uolunt: nisi illidõ
qui & ipsoꝵ & hominũ ds̃ ẽ. Vnde mul¬
to utilius angłi uocant᷑. qui latine nun¬
ti nuncupantur ut ꝑ nom̃ ñ substantiȩ
sed officii satis intelligamꝰ illũ dm̃ a
nob̵ eos coli uelle quẽ nuntiant To¬

Expanded text:
quisquam putaret non esse aliquam viventem sentientemque naturam, quae Gentium sacrificiis delectetur, adjunxit: «Sed quae immolant Gentes, daemoniis immolant, et non Deo. Nolo vos socios fieri daemoniorum» . Si ergo nusquam in eloquiis divinis reperitur sanctos Angelos appellatos deos, ea mihi causa potissimum occurrit, ne isto nomine homines ad hoc aedificarentur, ut ministerium vel servitium religionis, quae graece liturgia, vel latria dicitur, sanctis Angelis exhiberent; quod nec ipsi exhiberi ab hominibus volunt, nisi illi Deo qui et ipsorum et hominum Deus est. Unde multo utilius Angeli vocantur, qui latine nuntii nuncupantur; ut per nomen non substantiae, sed officii, satis intelligamus illum Deum a nobis eos coli velle, quem nuntiant. To
Abbreviated transcription (Latin):
medium eius. Educit etiã in noua¬
tũ popłm suũ : ꝑ lauachrũ regenerati¬
ois & excus sit phaRaouẽ & uin¬
Tutẽ eius inmani rubro Celerit᷑
interimit & peccatũ suoꝵ reatumq eius
ꝑbaptismum. Qui traduxit popłm
Sucn In deseRto Traducit & nos in
huius scłi ariditate & sterilitate : ne
in ea pereamꝰ. Qui percussit Rebes
MAENOS: & OCCIDIT RERESFORTES
Percutit atq occidit etiã a nobis diabo¬
licas & noxias potestates. SeoN Rẽẽ
amorreorũ. Eermen in utile uel
temptatione calentẽ. qđ int̃pretatur
seon Regẽ amaricantium: qđ int̃pre¬
tat᷑ a morreoꝵ. Et og regẽ basan. Coa¬
ceruantẽ qđ int̾pretat᷑ og: & regem
confusionis qđ int̃precatur basan Iuid
lus possidebat hereditatẽ sem ini abra

Expanded text:
iam innovatum populum suum per lavacrum regenerationis. «Et excussit Pharaonem et virtutem ejus in mari Rubro.» Celeriter interimit et peccatum suorum reatumque ejus per Baptismum. «Qui traduxit populum suum in deserto.» Traducit et nos in hujus saeculi ariditate et sterilitate, ne in ea pereamus. «Qui percussit reges magnos, et occidit reges fortes.» Percutit atque occidit etiam a nobis diabolicas et noxias potestates. «Seon regem Amorrhaeorum.» Germen inutile vel Tentationem calentem, quod interpretatur Seon; regem Amaricantium, quod interpretatur Amorrhaeorum. «Et Og regem Basan.» Coacervantem, quod interpretatur Og; et regem Confusionis, quod interpretatur Basan: quid lus possidebat, haereditatem semini Abra
Abbreviated transcription (Latin):
salmus iste laudem con¬
tin& dõ & eodem modo
in omib suis uersib terminatur.
Proinde quãuis hic in laudem dĩ mul¬
ta dicant᷑: maxime tam̃ eius misedia
commendat᷑ sine cuius cõmendatio¬
ne aꝑtissime nullum uersum claudi
Memini autẽ me in psalmo centesimo
quinto qui similit̃ incipit qm̃ codex
tius intelligere debemꝰ ingreco etĩ¬

Expanded text:
Psalmus iste laudem continet Dei, et eodem modo in omnibus suis versibus terminatur. Proinde, quamvis hic in laudem Dei multa dicantur, maxime tamen ejus misericordia commendatur, sine cujus commendatione apertissima nullum versum claudi Memini autem me in psalmo centesimo quinto, qui similiter incipit, quoniam codex tius intelligere deberemus: in graeco eni
Abbreviated transcription (Latin):
mas trres coronatis dicentium. euacu.¬
ate euiacuate usq ad fundam̃tũ in ea
filii edom dicunt. euacuate euacuate:
& ds̃ dicit seruite. Cuius uerba possunt
suꝑare. nisi dĩ qui dix̃ quia maior ser¬
ui& minori: euacuate euacuate usq
dũ fundam̃tũ in ea: Et cũ ista dicerent᷑.¬

Expanded text:
martyres coronati sunt. «Dicentium, Evacumartyres coronati sunt. «Dicentium, Evacuate, evacuate, usque dum fundamentum in ea.» Filii Edom dicunt, «Evacuate, evacuate;» et Deus dicit, Servite. Cujus verba possunt superare, nisi Dei, qui dixit, «Quia major serviet minori?» «Evacuate, evacuate, usque dum fundamentum in ea
Abbreviated transcription (Latin):
edom dr̃ sanguis Noli mirari: si ad
sanguinem p̾tinent om̃s carnales.
Caro & sanguis: regnũ dĩ non posside¬
bunt: Non illuc ꝑtin& edom ꝑtin&
illuc iacob: qui caruit cibã carnali.
& sumpsit honorem spiritalem. Ille
uero factus ẽ in imicus Om̃s carnales:
spiritalib in imicis. Om̃s tales concu¬
piscentes p̃sentia: in secunt᷑ eos quos
uident meditari ȩt̃na: Contrahos iste
respiciens in hierłm & rogans dm̃ ut
eruat᷑ de captiuitate. Quid dicit :¬
Mem̃to dñe filioꝵ edom. Libera nos
a carnalib ab eis qui imitant᷑ illum
ci filioꝵ edom: quorũ dicentiũ euacuate
euacuate. usq ad fundam̃ tũ in ea
Istum ergo diem mem̃to : quando euer¬
tere uolebant illi iherłm. Quantasexũ
ꝑsecutiones passa . ẽ. eccła. quomodo
dicebant filii edom. id .ẽ. carnales
nec unus remaneat: euertite usq ad
fundam̃ta. Nonne dicta s̃ hȩc : & cum
ista dicerent᷑ ꝑsequentes in probatis

Expanded text:
Edom, sanguis dicitur. Noli mirari: ad Edom, sanguis dicitur. Noli mirari: ad sanguinem pertinent omnes carnales. «Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt» . Non illuc pertinet Edom; pertinet illuc Jacob, qui caruit cibo carnali, et sumpsit honorem spiritualem. Ille vero factus est inimicus. Omnes carnales spiritualibus inimici sunt: omnes tales concupiscentes praesentia, insequuntur eos quos vident meditari aeterna. Contra hos iste respiciens in Jerusalem, et rogans Deum ut eruatur a captivitate, quid dicit? «Memento, Domine, filiorum Edom.» Libera nos a carnalibus, ab eis qui imitantur illum ci, «filiorum Edom.» Quorum? «Dicentium, Evacuate, evacuate, usque dum fundamentum in ea.» Istum ergo diem memento, quando evertere volebant illi Jerusalem. Quantas enim persecutiones passa est Ecclesia! Quomodo dicebant filii Edom, id est carnales nec unus remaneat; evertite usque ad fundamentum! Nonne dicta sunt haec? Et cum ista dicerentur, persequentes improbati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
non prius qđ spiritale .ẽ. sed qđ anima¬
le .postea sꝑitale. Animalẽ autem
eundẽ dicit quẽ carnalẽ ostendit ho¬
mo qui nascitur. animal eẽ incipit
Carnalis eẽ incipit si se conuertat
a captiuitate babiloniȩ. in reditu hirłm
renouat᷑ : & fit renouatio quȩdã scđm
nouũ & interiorem hominẽ. & fitminor
tẽpore. maior potestate Ergo e sau
Minores electi: maiores illi reꝓbati:
Wlt & ipse eligi: fiat minor Edom
aut̃ appellatus .ẽ. de cibo quodã lenti¬
culȩ rubro id ẽ roseo Quodam cibo bene
cocta erat lenticula defricata. concu¬
piuit iste esau a fre suo iacob: & cessit
illi primatũ suũ. uictus concupiscentia
manducandȩ illius lenticulȩ Ille ces¬
sit cibũ uoluptatis: & sumpsit hono¬
rem dignitatis. Ita ex placito quodã
int̾ eos factum ẽ: ut ille maior ille
minor sit ut maior seruiat minori :¬
& appellatus .ẽ. edom. Interp̃tatur
autẽ quantũ dicunt qui illam linguã
nouer̃: edom sanguis. nam & punice

Expanded text:
ius quod spirituale est, sed quod animale; postea, spirituale» . Animalem autem cumdem dicit, quem carnalem ostendit. Homo qui nascitur, animalis esse incipit, carnalis esse incipit. Si se convertat a captivitate Babyloniae in reditum Jerusalem, renovatur, et fit renovatio quaedam secundum novum et interiorem hominem; et fit minor tempore, major potestate. Ergo Esau ominores electi, majores illi reprobati. Vult et ipse eligi? Fiat minor. Edom autem appellatus est de cibo quodam lenticulae rubro, id est roseo quodam cibo. Bene cocta erat lenticula defricata; concupivit iste Esau a fratre suo Jacob, et cessit illi primatum suum, victus concupiscentia manducandae illius lenticulae. Ille autem cessit cibum voluptatis, et sumpsit honorem dignitatis. Ita ex placito quodam inter eos factum est ut ille major, ille minor sit, ut major serviret minori; et appellatus est Edom . Interpretatur autem, quantum dicunt qui illam linguam noverunt, Edom, Sanguis: nam et Punice
Abbreviated transcription (Latin):
Beatum dixer̃ popłm cui hȩc sunt
Ecce unde locutum. ẽ. os eorum uani¬
tatẽ : quia beatũ dixer̃ popłm cuihȩ
sunt: Tu quidem qui docebis iherłm
qui non obliuisceris iherłm : ne obli¬
uiscat᷑ te dex tera tua: Ecce illi quilo¬
cuti s uanitatẽ. beatũ dixer̃ popłm
cui hȩc sunt: dic mihi tu canticũsion
Beatus inquit popłs. cuius .ẽ. dñs dr̃
ipsius . Introgate corda ur̃a fr̃s si desi¬
deratis bona dĩ. si desideratis ciuita¬
tem illam hierłm : si concupiscitis uitã
aec̃uã. Om̃is ista t̾rena felicitas
sinistra uobis sit: illa sit dextera quã
semꝑ habebitis & si habueritis sinis¬
tram: nolite de sinistra p̃sumere
Nonne corripis eũ qui desinistra uo¬
luerit manducare : si m̃sȩ tuȩ in ui¬
riã pudas fieri manducante coninua
de sinistra. quomodo ñ fit in iuria m̃se
dĩ. si qđ dextrũ ẽ sinistrũ feceris & qꝗđ
sinistrum ẽ dextrũ feceris : quid e¬

Expanded text:
«Beatum dixerunt populum cui haec sunt.» «Beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Ecce unde locutum est os eorum vanitatem, quia beatum dixerunt populum cui haec sunt. Tu quidem civis es Jerusalem, qui non oblivisceris Jerusalem, ne obliviscatur te dextera tua; ecce illi qui locuti sunt vanitatem, beatum dixerunt populum cui haec sunt: dic mihi tu canticum Sion. «Beatus,» inquit, «populus cujus Dominus Deus ipsius» . Interrogate corda vestra, fratres, si desideratis bona Dei, si desideratis civitatem illam Jerusalem, si concupiscitis vitam aeternam. Omnis ista terrena felicitas sinistra vobis sit; illa sit dextera quam semper habebitis: et si habueritis sinistram, nolite de sinistra praesumere. Nonne corripis eum qui de sinistra voluerit manducare? Si mensae tuae injuriam putas fieri manducante conviva de sinistra; quomodo non fit injuria mensae Dei, si quod dextrum est, sinistrum feceris, et quod sinistrum est, dextru
Abbreviated transcription (Latin):
si contingit: ꝓnuntiauit : non optauit
Talib qui obliuiscunt᷑ iherłm hoc con¬
tingit qđ dix̃ Obliuiscit᷑ illos dextera
eorum Vita enĩ ȩt̃na : man& in sẽ. Illi
remanent in delectatione tẽporali
& faciunt sibi dextrũ qđ sinistrum. ẽ
Attendite ad ista fr̃s ꝓpter dexterã
insinuem hoc uobis quantũ dñs donat
ad salutẽ om̃ium. Meministis fortas¬
se hinc me aliquando tractasse de
ignorantes quȩ sit uera felicitas. uera
dextera hos scriptura filios alienos
dicit : tãquã ciues ñ iherłm sed baby¬
loniȩ. Dicit enĩ quodam loco psalmus
dñe libera me de manu filiorũ: quorũ¬
os locutũ .ẽ. uanitatẽ : & dextera eoꝵ
& dicit. Quorum filii uelut nouellȩ
eructantia ex hoc in hoc Oues eorã
foecundȩ. multiplicantes in exitib sius
boues eoꝵ crasse. Non .ẽ. ruina sepis
nec clamor in plateis eorũ. Numquid
habere istam felicitatẽ. hoc ẽ. peccare
non: sed facere illam dexterã. cumsit
sinistra. propterea secutus quid ait:

Expanded text:
ntingit: praenuntiavit, non optavit, Talibus qui obliviscuntur Jerusalem, hoc contingit quod dixit; obliviscitur illos dextera eorum: vita enim aeterna manet in se; illi remanent in delectatione temporali, et faciunt sibi dextrum quod sinistrum est. 16. Intendite ad ista, fratres; propter dexteram insinuem hoc vobis, quantum Dominus donat, ad salutem omnium. Meministis fortasse hic me aliquando tractasse de ignorantes quae sit vera felicitas, vera dextera. Hos Scriptura filios alienos dicit, tanquam cives non Jerusalem, sed Babyloniae: dicit enim quodam loco psalmus, «Domine, libera me de manu filiorum os locutum est uanitatem et dextera eorum ; quorum filii uelut nouellae eructantia ex hoc in hoc; oues eorum fecundae, multiplicantes in exitibus suis, boues eorum crassi. non est ruinnec clamor in plateis eorum.» Numquid habere istam felicitatem, hoc est peccare? Non; sed facere illam dexteram, cum sit sinistra. Propterea secutus, quid ait?
Abbreviated transcription (Latin):
BLITOS UOS ESSSNON
arbitror commendasse
nos uobis. immo comme¬
morasse uos : qđ omnis
eruditꝰ in scã ecła nosse de¬
ba unde ciues sumus. &ubi ꝑegrinem᷑
& peregrinationis nr̃ae causã eẽ. pec¬
catũ Reũsionis aut̃ munus remissionẽ
peccatoꝵ. & iustificationẽ gr̃ȩ dĩ
Duas ciuitates ꝑmixtas sibi interim
corpore & corde separatas currere
ꝑ ista uolumma scłoꝵ usq. infinem
Audistis & nostis. imnã cui finis ẽ. pax
ȩt̃na & uocatur iherłm. alterã cui
gaudiũ ẽ. pax tẽporalis. & uocatur

Expanded text:
blitos vos esse non arbitror, commendasse nos vobis, imo commemorasse vos, quod omnis eruditus in sancta Ecclesia nosse debet unde cives simus, et ubi peregrinemur, et peregrinationis nostrae causam esse peccatum, reversionis autem munus remissionem peccatorum et justificationem gratiae Dei. Duas civitates permixtas sibi interim corpore, et corde separatas, currere per ista volumina saeculorum usque in finem, audistis et nostis; unam cui finis est pax aeterna, et vocatur Jerusalem; alteram cui gaudium est pax temporali
Abbreviated transcription (Latin):
babrloniȩ. pasti de fluminib eius
& fructũ nullã afferentes: sed suspi¬
rate in et̃nã iherłm: quo p̃cedit spes
Xpc̃ nobis modo caput .ẽ. Qubernat
nos modo desuꝑ: amplectet᷑ secum
In illa ciuitate ȩquales erimꝰ angłis
dĩ Non auderemꝰ hoc suspicari de
nobis nisi ꝓmitter& ueritas hoc
ento concupiscite fr̃s : hoc diȩ noctuq
do adriserit nolite p̃sumere: noli¬
te libent̃ conloqui cũ cupiditatib
ur̃ĩs hostis maior ẽ. occidat᷑ ad
petra breuis hostis ẽ. elidatur
ad pecrã. Et maiores in paera occi-¬
dite & minores ad pecrã elidite.
petra uincat. In petra aedificamini
si ñ uultis tolli aut a fluuio aut
auentis aut apluuia. Siuultis
armati. eẽ contra tẽptationes in
scłmꝰ: crescat & roboret᷑ desiderium
captiuitas: ueni& felicitas. Dam¬
nabit᷑ hostis extremus & cũ rege
sine mos te triumphabimus¬

Expanded text:
Babyloniae, pasti de fluminibus ejus, Babyloniae, pasti de fluminibus ejus, et fructum nullum afferentes. Sed suspirate in aeternam Jerusalem; quo praecedit spes  nobis modo caput est; gubernat nos modo desuper: amplectetur secum in illa civitate; aequales erimus Angelis Dei. Non auderemus hoc suspicari de nobis, nisi promitteret Veritas. Hoc ergo concupiscite, fratres, hoc die noctuque ter arriserit, nolite praesumere: nolite libenter colloqui cum cupiditatibus vestris. Hostis major est, occidatur ad petram: brevis hostis est, elidatur ad petram. Et majores ad petram occidite, et minores ad petram elidite. Petra vincat. In petra aedificamini, si non vultis tolli aut a fluvio, aut a ventis, aut a pluvia. Si vultis armati esse contra tentationes in saeculo, crescat et roboretur desiderium captivitas, veniet felicitas, damnabitur hostis extremus, et cum rege sine morte triumphabimus
Abbreviated transcription (Latin):
nobis agnitionẽ suiiã grandib. ut p̃
sequeremur errores parentũ nr̃orũ.
qđ & tunc cõmemoraui p̃dictũ a pro¬
pheca Ad te gentes uenient ab extre¬
mo t̃rȩ & dicent Vere m̃dacium colu¬
er̃ patres nr̃i : uanitatẽ quȩ illis non
ꝓfuit Iã iuuenes dicunt qui occisi
erant paruuli sequendo ipsas uanita¬
tes Pro iciendo aute uanitates & re¬
uiuiscendo in dm̃ ꝓficiant & recribũ¬
ant babrloniȩ qualẽ it tributioriem
illi retribuent : quã recribuit nobis
ant᷑ quis paruuli babrlonȩ: nascep¬
tes malȩ cupiditates sunt enĩ qui cũ
uetere cupiditate rixant᷑ quandonas¬
cit᷑ cupiditas. ante quã robur faciat
aduersũ temala consuetado Cũ partiula¬
ẽ enĩ cupiditas. Pedqua praue consue¬
tudinis robur accipiat. cũ paruula
ẽ elide illã. sed times ne elisa ñ moriat᷑.
uob inuicẽ cantate canticasion Quã
libent̃ audistis. tam libentius agite
qđ audistis: si non uultis eẽ salices

Expanded text:
nobis agnitionem sui jam grandibus, ut non nobis agnitionem sui jam grandibus, ut non sequeremur errores parentum nostrorum. Quod et tunc commemoravi praedictum a propheta: «Ad te gentes venient ab extremo terrae, et dicent, Vere mendacium coluerunt» «patres nostri, vanitatem quae illis non profuit» . Jam juvenes dicunt, qui occisi erant parvuli sequendo ipsas vanitates: projiciendo autem vanitates, et reviviscendo in Deum proficiant, et retribuant Babyloniae. Qualem retributionem ei retribuent? Quam retribuit nobis.antur. Qui sunt parvuli Babyloniae? Nascentes malae cupiditates. Sunt enim qui cum vetere cupiditate rixantur. Quando nascitur cupiditas, antequam robur faciat adversum te mala consuetudo, cum parvula est cupiditas, nequaquam pravae consuetudinis robur accipiat; cum parvula est, elide illam. Sed times ne elisa non moriatur; vobis invicem cantate cantica Sion. Quam libenter audistis, tam libentius agite quod audistis; si non vultis esse salices
Abbreviated transcription (Latin):
dicit infelicẽ. beatꝰ autẽ qui retri¬
bu& er retributionẽ quã retri¬
buit nob̵ Quȩrimus quã retributi¬
onẽ : beatus inquit qui tenebit. &
allid& infantes tuos ad petrã Ipsa
ẽ. retributio: Quid enĩ nob fecit
babilonia ista : iam cantauimus in
illo psalmo. Sermones iniquorum
p̃ualuer̃ adũsũ nos quando enĩ
nati sumꝰ. paruos nos inuenit ista
confusio scłi huiꝰ & suffocauit nos
errorũ diuersorũ uanis opinionib
adhuc infantes. Natus infans futurus
ciuis iherłm . & in p̃destinatione dĩ iam
ciurs sed interim captiuus ad tẽpus
Quando discit amare. nisi qđ susurra¬
uerint parentes. instriuit & docent
illũ auaritiã: rapinas. m̃dacia cotidi¬
ana. diuersas culturas idolorum &
demoniorũ remedia illicita p̃cantati¬
onũ & ligaturarũ : Quid facturus est
adhuc infans anima tenera adtendens
ad maiores quid agant. ut qđ eos uide¬
rit facere hoc seqͥuat᷑ : babrlonia ꝑse
cuta .ẽ. paruulos nos sed d̃ dedia

Expanded text:
autem qui retribuet ei retributionem quam retribuit nobis. Quaerimus, quam retributionem: «Beatus,» inquit, «qui tenebit et elidet infantes tuos ad petram.» Ipsa est retributio. Quid enim fecit nobis Babylonia ista? Jam cantavimus in illo psalmo: «Sermones iniquorum praevaluerunt adversus nos» . Quando enim nati sumus, parvulos nos invenit ista confusio saeculi hujus; et offocavit nos errorum diversorum vanis opinionibus adhuc infantes. Natus infans futurus civis Jerusalem, et in praedestinatione Dei jam civis, sed interim captivatus ad tempus, quando discit amare, nisi quod insusurraverint parentes? Instruunt et docent illum avaritiam, rapinas, mendacia quotidiana, diversas culturas idolorum et daemoniorum, remedia illicita praecantationum et ligaturarum. Quid facturus est adhuc infans, anima tenera, attendens ad majores quid agant, nisi ut quod eos viderit agere hoc sequatur? Babylonia ergo persecuta est parvulos nos; sed Deus dedit
Abbreviated transcription (Latin):
tute mea. & dñs dix̃ illi quiddam de
multiquȩr̃ quasi consilium ad uitã
aet̃nam : Et tam diu nos laudant
quã diu respondeamus qđ quer̃ Dedit
de illo docum̃tũ tamquã nobis dictu.¬
ris aliquando talib hominib : quo¬
modo cantabumus canticũ dñi in t̾ra
aliena : ecce ait . Vis. eẽ ꝑfectus
uade uende om̃ia quȩ habes & da
pauperib & habebis thesaurum in
cȩlo: & ueni sequere me Vt discat
multa mandata cantica de canticis
syon: prius impedim̃ta reiciat. expedi¬
tus ambul&. ne ullo honere p̃grauet᷑
& disc& aliquid de canticis sion. Ille
autẽ contristatus abscessit. Dicamus
post illum  quomodo cantauimus can¬
ticum dñi in t̾ra aliena: & ille quidem
discessit : spem tam̃ diuitib dñs dedit
Nam contristati discipłi: dixer̃ quis¬
nã potest saluus fieri : & resDondit eis
Qđ hominib in possibile. ẽ : dõ facile. ẽ:

Expanded text:
tute mea.» Et Dominus dixit illi quiddam de tute mea.» Et Dominus dixit illi quiddam de multi quaerant quasi consilium ad vitam aeternam, et tamdiu nos laudent, quamdiu respondeamus quod quaerunt. Dedit de illo documentum, tanquam nobis dicturis aliquando talibus hominibus, «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena?» Ecce ait: «Vis esse perfectus? Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me.» Ut discat multa cantica de canticis Sion, prius impedimenta rejiciat, expeditus ambulet, ne ullo onere praegravetur; et discet aliquid de canticis Sion. Ille autem contristatus abscessit. Dicamus post illum, «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena?» Et ille quidem discessit; spem tamen divitibus Dominus dedit. Nam contristati discipuli dixerunt: «Quisnam potest salvus fieri?» Et respondit eis: «Quod hominibus impossibile est, facil
Abbreviated transcription (Latin):
Necũ illi qui tibi dicunt. cantate nobis
uerba canticorum dicite nobis hrmnũ
cantate nobis de canticis sion. quasi a¬
mant᷑ ate & affectas amicitiã eorum.
& times talib displicere : incipiat te
deltaribabylonia & obliuiscaris
iherłm : hoc ergo timens : uide quid sribi¬
ciat. uide quid sequat᷑ :Passus .ẽ euim
homo iste qui cantabat : & ipse homo
sumus nos si uolumus : Passus est
undiq talia in t̾rogantes. & adulatione
blandientes. mordaciter rep̃henden¬
tes: falso laudantes : qđ non capiunt
exigentes qđ plenisunt fundere no¬
lentes : & int̃ turbas calium tãquam
periclitans. animũ erexit ad recorda¬
tionẽ sion . & constrinx̃ se talis anima
um. & discere nolentium: Ecce inde
erat ciuis & ille. qui dñm in t̃rogaui
Magister bone quid faciam ut uitam
quȩrens. quasi de canticis sion intere¬
rogauit serua mandata ait illidñs
& ille de fastu cũ audiss& res Pondit¬
Iam om̃ia hȩc inquit impleui a iuuen¬

Expanded text:
ne cum illi qui tibi dicunt, «Cantate nobis ne cum illi qui tibi dicunt, «Cantate nobis verba canticorum, dicite nobis hymnum, cantate nobis de canticis Sion,» quasi amantur a te, et affectas amicitias eorum, et times talibus displicere; incipiat te delectare Babylonia, et obliviscaris Jerusalem. Hoc ergo timens vide quid subjiciat, vide quid sequatur. Passus est enim homo iste qui cantabat; et iste homo nos sumus, si volumus: passus est undique talia interrogantes et adulatione blandientes, mordaciter reprehendentes, falso laudantes, quod non capiunt exigentes, quo pleni sunt fundere nolentes; et inter turbas talium tanquam periclitans, erexit animum ad recordationem Sion, et constrinxit se talis anima um et discere nolentium. 13. Ecce inde erat dives ille qui Dominum interrogavit: «Magister bone, quid faciam ut vitam quaerens, quasi canticum Sion interrogavit? «Serva mandata,» ait illi Dominus. Et ille de fastu, cum audisset, «Jam omnia haec,» inquit, «implevi a juven
Abbreviated transcription (Latin):
ut tibi dignũ sit aperire Ille te imple¬
uit : qui m̾e captiuũ dux̃. Ipse me int᷑¬
rogat de te: Astutus est. dolose quae¬
ritꝰ. Non quȩrit quid discat: sed quid
Cantate nobis hymnum. cantate nob
de canticis syon. Quid respondemus e
Babilonia te portat. babilonia de c̃tin&
babilonia te nutrit. babilonia de de
loquit᷑ Non nosti capere : nisi qđ fulg&
ad tempus . Aet̾na meditari ignoras.
ñ capis qđ in t̾rogas. Quomodo canta¬
bioꝰ canticũ du intͣra aliexia: uere
fr̃s sic est Incipite uelle p̃dicare ueri¬
tatẽ quantulancũq nostis: & uide te
quã necesse sit ut tales patiamini ir¬
risores. exactores ueritatis. plenos fal¬
sitatis :Respondete illis. exigentibus
a uob quae capere ñ possunt & dicite
ex fidutia scĩ cantici ur̃i: Quomodo
cantabimus canticũ dñi in t̾ra aliena :
sed uide quomodo uerseris intercos
opopule dĩ. o cos pus . xp̃i. o generosa
peregrinatio: non es hinc : aliunde es:

Expanded text:
ut tibi dignum sit aperiri. Ille te impleut tibi dignum sit aperiri. Ille te implevit qui me captivum duxit, ipse me interrogat de te. Astutus est, dolose quaerit: non quaerit quid discat, sed quid cantate nobis hymnum, cantate nobis de canticis Sion.» Quid respondemus? Babylonia te portat, Babylonia te continet, Babylonia te nutrit, Babylonia de te loquitur; non nosti capere nisi quod fulget ad tempus, aeterna meditari ignoras, non capis quod interrogas. «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena?» Vere, fratres, sic est. Incipite velle praedicare veritatem quantulamcumque nostis, et videte quam necesse sit ut tales patiamini irrisores, exactores veritatis, plenos falsitatis. Respondete illis exigentibus a vobis quae capere non possunt, et dicite ex fiducia sancti cantici vestri, «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena?» 12. Sed vide quomodo verseris inter eos, o popule Dei, o corpus Christi, o generosa peregrinatio non es hinc, aliunde es;
Abbreviated transcription (Latin):
amurca aꝑte flint. oleũ occulte eliqͦt᷑
Acclamatis ad istã & gaudetis ad istã.
quia iã potestis sedere suꝑ flumina
babilonis & flere: Illi autẽ qͥ captiuos
duxer̃ nos quando intrant in corda ho.¬
minum . & int̾rogant nos ꝑlinguas eoꝵ
quos possident. & dicunt nobis. canta¬
te nobis uerba canticorũ. reddite nobis
rationẽ aduentus . xp̃i. Et quȩ ẽ. alia
uita: nolo credere : doce me rationem
quare mihi imperas ut credam: respon¬
deo illi & dico. Ohomo quomodo non uis
tibi imperem ut credas : plenus es
malis cupiditatib si dicam bona illa
iherłm: non ea capis. Opos t& ut ex in.¬
aniaris quo plenus es: ut possis imple¬
ri quo in anis es . Ergo noli facere huic
aliquid dicere : lignũ ẽ. salicis lignũ
.ẽ. sterile. Noli ꝑcutere organim ut
sonã : sed suspende potius. Sed ille
dicturus ẽ. Dic mihi. canta mihi.
redde mͥ rationẽ. Non uis inquit ut
dicã ñ bono animo audis: ñ sic pulsas

Expanded text:
amurca aperte fluit, oleum occulte eliquatur. 10. amurca aperte fluit, oleum occulte eliquatur. 10. Acclamatis ad ista, et gaudetis ad ista; quia jam potestis sedere super flumina Babylonis, et flere. Illi autem qui captivos duxerunt nos, quando intrant in corda hominum, et interrogant nos per linguas eorum quos possident, et dicunt nobis: «Cantate nobis verba canticorum;» reddite nobis rationem adventus Christi, et quae est alia vita. Volo credere; doce me rationem quare mihi imperas ut credam. Respondeo illi et dico: O homo, quomodo non vis tibi imperem ut credas? Plenus es malis cupiditatibus: si dicam bona illa Jerusalem, non ea capis; oportet ut exinaniaris quo plenus es, ut possis impleri quo inanis es. Ergo noli facile huic aliquid dicere; lignum est salicis, lignum est sterile: noli percutere organum ut sonet, suspende potius. Sed ille dicturus est: Dic mihi, canta mihi, redde mihi rationem. Non vis, inquit, ut discam? Non bono animo audis, non sic pulsas
Abbreviated transcription (Latin):
bona xp̃i non capis. alius enĩ te imple
in corde tuo: priora tẽpora respicis. &
quasi lȩtiora tibi uident᷑ fuisse tẽpora
pristina : quȩ sic erant tam quã oliuȩ
pendentes in arbores. ducentib uentis
quadam libertate aurȩ ꝑfruentes
uago quodã desidio suo. Uentũ .ẽ. ut oliua
mitteret᷑ intorculari : non enĩ semper
pendere habebat in arborem lamfinis
.ẽ. anni: Non sine causa scribuntur psal¬
mi quidam ꝓ torcularib In arborem
libertas : in torcularib pressura Cum
ergo res humanȩ conterunt᷑ & p̃munt᷑ :
attendis quia crescit auaritia. atten.¬
de quia crescit & continentia. Quare
tam cȩcus es ut amurcã fluentẽ per
plateas uideas. oleũ in gemellaria Nĩ
uideas : & hoc nonsine causa : qui enim
male uersantur publice: noti sunt
Qui aut̃ se conuertunt ad dm̃. & a sordi¬
bus malarũ cupiditatũ purgant᷑ occul¬
tis : quia & in ipsõ uł ex ipso torculari

Expanded text:
Bona Christi non capis: alius enim te implevBona Christi non capis: alius enim te implevin corde tuo. Priora tempora respicis, et quasi laetiora tibi videntur fuisse tempora pristina, quae sic erant tanquam olivae pendentes in arbore, ducentibus ventis, quasi quadam libertate aurae perfruentes vago quodam desiderio suo. Ventum est ut oliva mitteretur in torcular: non enim semper pendere habebat in arbore: jam finis est anni. Non sine causa inscribuntur psalmi quidam, «Pro torcularibus» : in arbore libertas, in torculari pressura. Cum enim res humanae conteruntur et premuntur, attendis quia crescit avaritia; attende quia crescit et continentia. Quare tam caecus es, ut amurcam fluentem per plateas videas, oleum in gemellaria non videas? Et hoc non sine causa. Qui enim male versantur, publice noti sunt; qui autem se convertunt ad Deum, et a sordibus malarum cupiditatum purgantur, occulti sunt: quia et in ipso vel ex ipso torculari
Abbreviated transcription (Latin):
labe. sine ꝑturbatione aliqua fluerenT
&. ẽẽt. securitas magna nugarum.
felicia eẽnt tẽpora. & magnã felicita¬
tem reb humanis . xp̃c adculiss& quia
uero cedunt᷑ iniquitates ut extirpata
cupiditate. plantet᷑ caritas iherłm:
quia miscent᷑ a maritudines uitȩ tem¬
porali ut aet̾nia desideret᷑. quia eru¬
diunt᷑
in flagellis homines. pat̾nã accipien¬
tes disciplinã ne iudicariã inueniant
sententiã. Nihil boni acculit xpc̃. sꝰ
labores attulit xp̃s. & incipis dicere
homini quanta bona fecit xpc : & non
qđ modo audistis in euangelio: uendunt
omnia sua. dant pauꝑib ut habeant
thesaurũ in cęlo & sequant᷑ dnm. Dicis
illis : ecce quid attulit xpẽ Quã multi
faciunt ista ut distribuant res suas
egenis & fiant pauꝑes ñ neces sitate
sed uoluntate: sequentes dnm̃ sꝑantes
regnũ cȩlorũ. Irrident isti quasi stultos
& talia inquiunt bona attulit xp̃s: ut

Expanded text:
labe, sine perturbatione aliqua fluerent, labe, sine perturbatione aliqua fluerent, et esset securitas magna nugarum, felicia essent tempora, et magnam felicitatem rebus humanis Christus attulisset. Quia vero caeduntur iniquitates, ut exstirpata cupiditate plantetur charitas Jerusalem; quia miscentur amaritudines vitae temporali, ut aeterna desideretur; quia erudiuntur in flagellis homines, paternam accipientes disciplinam, ne judiciariam inveniant sententiam; nihil boni attulit Christus, et labores attulit Christus. Et incipis dicere homini quanta bona fecerit Christus, quod modo audistis in Evangelio, vendunt omnia sua et dant pauperibus, ut habeant thesaurum in coelis et sequantur Dominum : dicis illi, Ecce quod attulit Christus. Quam multi faciunt ista, ut distribuant res suas egenis, et fiant pauperes, non necessitate, sed voluntate, sequentes Deum, sperantes regnum coelorum! Irrident isti quasi stultos: Et talia, inquiunt, bona attulit Christus,