comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illis. si sic ꝑmanserint sic̃ & ego. Ecce ẽ bonũ tuũ ei bono
cõparatũ qđ dicit apłs suũ. Si fides ad est. immo quia fides
ad est: breuis ẽ ista doctrina. Nec ideo contẽpnenda quia
breuis . sed ideo facilius & carius tenenda quia in breuitate
nonuilis. Non enĩ quale cũq bonũ hic cõmendaro apłs.
qđ fidei nuptarũ sine ulla ambiguitate ꝓposuit. Quantũ autẽ
bonũ habeat nuptarũ fides idest xp̃ranarũ & religiosarũ con¬
iugatarũ. hinc intellegi potest. Qđ cũ defugienda fornicatione
p̃ciper& ubi utiq & conuigatos alloquebatur. nescitis inquit
quia corpora ur̃a mẽbra sunt xp̃i : tantũ gͦ bonũ ẽ fidelis
coniugii. ut etiã ipsa mẽbra sint xp̃i. Hoc autẽ bono qm̃ me¬
lius ẽ bonũ continentiȩ uidualis. non hac ꝓfessione id agitur.
ut aliquid plus sit catholica uidua quã mẽbrũ xp̃i. sedut

Expanded text:
illis, si sic permanserint, sicut et ego. Ecce est bonum tuum ei bono illis, si sic permanserint, sicut et ego. Ecce est bonum tuum ei bono conparatum, quod dicit apostolus suum, si fides adest, immo quia fides adest. breuis est ista doctrina nec ideo contemnenda, quia breuis: sed ideo facilius et carius tenenda, quia in breuitate non uilis. non enim qualecumque bonum hic commendaret apostolus, quod fidei nuptarum sine ulla ambiguitate praeposuit. quantum autem bonum habeat nuptarum fides, id est christianarum et religiosarum coniugatarum, hinc intellegi potest. quod, cum de fugienda fornicatione praeciperet, ubi utique et coniugatos adloquebatur, nescitis, inquit, quia corpora uestra me in bra sunt Christi? tantum ergo bonum est fidelis coniugii, ut etiam ipsa membra sint Christi. hoc autem bono quoniam melius est bonum continentiae uidualis. non hac professione id agitur, ut aliquid plus sit catholica uidua quam membrum Christi, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
qđ alio loco aperit ubi dicit Diusa t̃ mulier. innupta & urrgo.
Quando utiq uirginẽ adiungit. quid muelierẽ innuptã nisi
uiduã uult intellegi: unde etiã deinceps uno innuptȩ nomine:
ꝓfessionẽ utrãq cõplectitur dicens. Pux̧ innupta ẽ. sollicitaẽ ea
quȩ sunt mundi quomꝰ placeat dño. Qur autẽ nuptat̃. sollicita t̃
quȩ sunt mundi quomꝰ placeat uiro. Innuptã certe ñ eã tantũ
intellegi uolurt quȩ nũꝗ nupsit. sed etiã eã quȩ nuptiarum
uinculo ꝑuiduitatẽ liberata nupta e̾e desistit. Namideo &
nuptã ñ dicit nisi cã quȩ uirũ hab&. nonetiã eã quȩ ñ haboe¬
Qua ꝓpt̃ uidua om̃is innuptaẽ. Sed quia non om̃is in nupta ui¬
dua ẽ. sunt enĩ uirgines. Ideo hic utrũq posuit ubi ait. Dico
autẽ inmuptis oe uiduis. tamꝗ dicerae. Qđ dico innuptis. noneis
solis dico quȩ uirgines st̃. sed eis etiã quȩ uiduȩ sunt. bonũ ceꝰ

Expanded text:
quod alio loco aperit, ubi ait: diuisa est mulier innupta et uirgo. quod alio loco aperit, ubi ait: diuisa est mulier innupta et uirgo. quando utique et uirginem adiungit, quid mulierem innuptam nisi uiduam uult intellegi? unde etiam deinceps uno innuptae nomine professionem utramque conplectitur dicens: quae innupta est, sollicita est ea quae sunt domini, quomodo placeat domino: quae autem nuptaest, sollicita est quae sunt mundi, quomodo placeat uiro. innuptam certe non eam tantum intellegi uoluit, quae numquam nupsit, sed etiam eam, quae nuptiarum uinculo per uiduitatem liberata nupta esse destitit: nam ideo et nuptam non dicit nisi eam quae uirum habet. non etiam eam, quae habquapropter uidua omnis innupta est; sed quia non omnis innupta uidua est — sunt enim et uirgines — ideo hic utrumque posuit, ubi ait: dico autem innuptis et uiduis; tamquam diceret: quod dico innuptis, non eis solis dico, quae uirgines sunt, sed eis etiam, quae uiduae sunt, bonum esse
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i questione quȩ ad uitã moresq ꝑtinae. ñ sola doctrina ue¬
rũ etiã exhortatio sit necessaria. ut doctrina quid agendũ sit
nouerimꝰ exhortatione autẽ excitemur. nepigeat augere qd agen¬
dũ cẽ iam noiumꝰ. Quid gͦ amplius te doceã quã id qđ apud apłm
sapere plusꝗ oportor sapere. sed sapiȩmꝰ ut ipse ait ad tẽperantiã
sic̃ unicuiq ds partitꝰ ẽ mensurã fidei. Nonsit gͦ mͥ aliud te doccre
nisi uerba tͥ doctoris exponere. & dehis quod dñs dederit disputar
Ait itaq apłs doctor gentiũ. uaselictionis. Dico aut̃ innuptis e¬
uiduis bonũ ẽt̃ illis. si sic ꝑmanserint sic̃ & ego. Fec uerba ita in-¬
tellegenda sunt: ut non existimemꝰ uiduas innuptas non oportere
dicit. quia nuptias uident᷑ exꝑtȩ. Innuptarũ enĩ nomine illas
significat. queñ st̃ nuptius alligatȩ. sue fuerint siue ñ fuerint:

Expanded text:
omni quaestione, quae ad uitam moresque pertinet, non sola doctrina ueomni quaestione, quae ad uitam moresque pertinet, non sola doctrina uerum etiam exhortatio sit necessaria, ut doctrina quid agendum sit nouerimus, exhortatione autem excitemur, ne pigeat agere quod agendum esse iam nouimus: quid ego amplius te doceam quam id quod apud aposapere plus quam oportet sapere, sed sapiamus, ut ipse ait, ad temperantiam. sicut unicuique deus partitus est mensuram fidei. non sit ergo mihi aliud te docere nisi uerba tibi doctoris exponere et de his quod dominus dederit disputare. Ait itaque apostolus, doctor gentium, uas electionis: dico autem innuptis euiduis bonum esse illis. si sic permanserint sicut et ego. haec uerba ita intellegenda sunt, ut non existimemus uiduas non oportere innuptas dici, quia nuptias uidentur expertae; innuptarum enim nomine illas significat, quae non sunt nuptiis alligatae, siue fuerint sine non fuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
ucusrutus ep̃s. seruus seruoꝵ xp̃i. religiosȩ famule diuliant
i dño dominoꝵ salutẽ . Nepetitioni tuȩ & in xp̃o dilectioni diu¬
tius cem debitor ꝓmissionis tnrȩ arripui utcũq int aliasurgen¬
tssimas occupationes meas. depfessione scȩ uiduitatis aliquid
potuissẽ negare. sepe meũ ꝓmissũ luteris flagitasti. Inquo
sane opt nr̃o cũ aliqua legeris adtuã uł adurãm quȩ simul in
xp̃o uiuitis ꝑsonã minime ꝑtinere. nec ad monitioni uitȩ urȩ̃
ꝓprie necessaria: non ideo debebis superfluauidicare. Iste quip¬
pe litterȩ quã uis adte.non tam̃ tantũ modo tibi scribendȩ fuert̃.
Sedut alus quoq ꝑte ꝓdesse possent. ñ utiq a nob neglegendũ
fuit. Quicquid gͦ hic inueneris. qđ uob̾ nece ssariũ uł ñꝗ fuerit.
uł iamñsit. & tam̃ aliis eẽ ꝑspexeris: nec habere te prgeat. nec
dare legendũ. ut & tua caritas. sit utilitas alioꝵ Cũigitur in

Expanded text:
ue Christi. religiosae famulae dei Iulianae in domino dominorum salutem. Ne petitioni tuae et in Christo dilectioni diutius essem debitor promissionis meae, arripui utcumque inter alias urguentissimas occupationes meas de professione sanctae uiduitatis aliquid potuissem negare, saepe meum promissum litteris flagitasti. in quo sane opere nostro cum aliqua legeris ad tuam uel ad uestram, quae simul in Christo uiuitis, personam minime pertinere nec admonitioni uitae uestrae proprie necessaria, non ideo debebis superflua iudicare. istae quippe litterae quamuis ad te, non tamen tantummodo tibi scribendae fuerunt. sed ut aliis quoque per te prodessent. non utique a nobis neglegendum fuit. quidquid ergo hic inueneris, quod uobis necessarium uel numquam fuerit uel iam non sit et tamen aliis esse perspexeris, nec habere te pigeat nec dare legendum, ut et tua caritas sit utilitas aliorum. Cum igitur in
Abbreviated transcription (Latin):
impleret᷑ optauit. Noc fit utiq nepeccet᷑. Qđ si peccatum
fuerit. p̃cipitur ut peniteant: nedefensione & excusatione
peccati pereat suꝑbiendo qui fit. dũ ñ uult penitendo pe¬
rire qđ fecit. Etiã hoc adõ petitur : ut intelligatur ñ fieri.
nisi eo p̃stante a quo petitur. Pone inquit dne eustodiam
ori meo & ostiũ continentiȩ circũ labia mea. Nondec lines
cormeũ in uerba mala. ad excusandas excusationes inpeocatis.
cũ hominib oꝑantib iniquitatẽ. Siergo & oboedientia qua
eiꝰ mandata seruamꝰ & penitentia qua peccata nr̃a ñ excusamꝰ
sed accusamꝰ. optatur & petitur: manifestũ ẽ quia cũ fit illu̾d
dante habetur. illo aduiuante cõpletur. Aꝑtius etiã dicit᷑.
ppt̃ obȩdientiã adño gressus hominis diriguntur. & uiã

Expanded text:
impleretur optavit. Hoc fit utique ne peccetur: quod si peccatum impleretur optavit. Hoc fit utique ne peccetur: quod si peccatum fuerit, praecipitur ut poeniteat; ne defensione et excusatione peccati pereat surire quod fecit etiam hoc a deo petitur, ut intellegatur non fieri nisi eo praestante a quo petitur. pone, inquit, domine, custodiam ori meo et ostium continentiae circum labia mea. non declines cor meum in uerba mala ad excusandum excusationes in peccatis cum hominibus operantibus iniquitatem. si ergo et oboedientia, qua eius mandata seruamus, et paenitentia, qua peccata nostra non excusamus, sed accusamus, optatur et petitur, manifestum est, quia cum fit, illo dante habetur, illo adiuuante conpletur. apertius etiam dicitur propter oboedientiam: a domino gressus hominis diriguntur et uia
Abbreviated transcription (Latin):
miliatũ qđ impleat. ñ unde resiliat: qđ erigat ñ qđ de¬
primat: cũ aꝑtissime dictũ sit suꝑquẽ requiescit spẽ¬
mĩs suꝑ humilẽ & quietẽ & trem̃tẽ uerba mea. Iam iuste
uius. iampie uius. pudice scẽ. uirginali castitatȩ uius.
ad huc tam̃ hic uiuis. & non humiliaris audiendo. nũquid
ñ tẽptatio ẽ uita humana suꝑ terrã : nonte ap̃senti elati.¬
one reuerberat. ue mundo abscandalis. ñ contremesciᷤ
nedeputeris inmultis quoꝵ refrigescit caritas. qm̃ h
abundat iniquitas. non ꝑcutis pectus qđ audis. qua ppi
qui sẽputat stare caueat necadat: int̾ hȩc diuina me¬
rita & humana perioula. itane adhuc uirginib sciꝰs.
sionis ur̃ȩ multi & multȩ. casurȩ & casuri: isi ut
Deinde sequitur. Utinã dirigant᷑ iuir meȩ. ad custodiendas
ustificationes tuas. Iunc ñ confundar. cũ inspicio in om̃ia
mandata tua. Qđ dnm̃ p̃cepisse supra posuit. hoc ut ase

Expanded text:
milatum quod inpleat, non unde resiliat, quod erigat, non quod demilatum quod inpleat, non unde resiliat, quod erigat, non quod deprimat? cum apertissime dictum sit: super quem requiescet spirmeus? super humilem et quietum et trementem uerba mea? iam iuste uiuis, iam pie uiuis, pudice, sancte, uirginali castitate uiuis; adhuc tamen hic uiuis et non humilaris audiendo: numquid non temptatio est uita humana super terram? non te a praefidenti elatione reuerberat: uae mundo ab scandalis? non contremescis, ne deputeris in multis quorum refrigescit caritas, quoniam abundat iniquitas? non percutis pectus, quod audis: quapropter qui se putat stare, caueat ne cadat? inter haec diuina monita et humana pericula itane adhuc uirginibus sanctis sionis uestrae multi et multae casurae et casuri, nisi ut Deinde sequitur: Utinam dirigantur viae meae, ad custodiendas justificationes tuas: tunc non confundar, dum inspicio in omnia mandata tua . Quod Deum praecepisse supra posuit, hoc ut a se
Abbreviated transcription (Latin):
his autẽ uocib comitatur tumor dnĩ. castus ꝑ manens in
scłm scłi. Q utriq generi dicendũ ẽ noli altũ sapere sed
tie : ut homo nec depeccatoꝵ suoꝵ defensione nec de
ait. cũ timore & tremore multo fui aduos Q ea sen¬
tentia quã cõmemoraui: ne ad uersus fractos oleȩ ramos
in sertꝰ suꝑbiss& oleaster. ipseusus ẽ dicens. Noli altũ¬
sapere sed time: ipse omĩa mẽbra xp̃i generalit᷑ admonens ait
Cũ timore & tremore urãm ipsoꝵ salutẽ operamini. Ds̃ enĩ ẽ¬
qͥoꝑatur in nob̾ & uelle & operari ꝓbona uoluntate. Nead
uetꝰ testamentũ uideatur ꝑtinere qđ scriptũ ẽ seruite dño
intimore. & exultate cũ tremore. Et quȩ magis mẽbra
corporis scĩ qđ ẽ ȩccła curare debent. ut suꝑ ea requiescat
sp̃c̃ scs. quã uirginalẽ ꝓsitentia sc̃ĩtatẽ. qͣuomodo autẽ re.¬
quie scit. ubi non inuenit locũ suũ. quid aliud quã corhu¬

Expanded text:
his autem uocibus comitatur timor domini castus permanens in his autem uocibus comitatur timor domini castus permanens in saeculum saeculi. et utrique generi dicendum est: noli altum sapere, sed time. ut homo nec de peccatorum suorum defensione nec de ait: cum timore et tremore multo fui ad uos, et ea sententia, quam commemoraui, ne aduersus fractos oleae ramos insertus superbiret oleaster, ipse usus est dicens: noli altusapere, sed time; ipse omnia membra Christi generaliter admonens ait: cum timore et tremore uestram ipsorum salutem operamini; deus euntate. ne ad uetus testamentum uideatur pertinere quod scriptum est: seruite domino in timore, et exultate ei cum tremore. Et quae magis membra corporis sancti, quod est ecclesia, curare debent, ut super ea requiescat spiritus sanctus, quam uirginalem profitentia sanctitatem? quomodo autem requiescit, ubi non inuenit locum suum? quid aliud quam cor hu
Abbreviated transcription (Latin):
ox peccatores mitõ. qui tamen in regnũ gģłoꝵ p̃cedunt
lege adhuc seruis. Est etiã timor ignis ȩterni ꝓpt̃ quẽ de¬
uitandũ dõ seruire nondũ ẽ utiq ꝑfectȩ caritatis. Aliud ẽ
enĩ desideriũ p̃mii. aliud fortitudo supplicii. Aliȩ uoces
sunt quo abibo abspũ tuo & afacie tua quo fugiã. & aliȩ
uoces sunt unã petira dnõ hanc requirã. ut in habitaem
in domo dni ꝑ om̃i dies uitȩ meȩ. ut contempler delec¬
tationẽ dñi. & ꝓtegi templũ eiꝰ .&. neauertas faciem
tuã ame.&. desiderat & deficit anima mea in atriadnĩ.
Illa suoces habuerit qui oculos leuare ñ audebat adcȩlũ.
& quȩ rigabat lacrimis pedes ad impetrandã ueniã gra¬
uiũ peccatoꝵ: has autẽ tu habeto que sollitͥa ẽ eaquȩ st
dñi. ut sis scã corpore & spũ. Illis uocib comitatur tu¬
mor qͥ tormentũ hab&e. quẽ ꝑfecta caritas foras mitit.

Expanded text:
et peccatores mitto, qui tamen in regnum caelorum praecedunt et peccatores mitto, qui tamen in regnum caelorum praecedunt lege adhuc seruis. est etiam timor ignis aeterni, propter quem deuitandum deo seruire nondum est utique perfectae caritatis. aliud est enim desiderium praemii, aliud formido supplicii. aliae uoces sunt: quo abibo ab spiritu tuo? et a facie tua quo fugiam? et aliae uoces sunt: unam peti a domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo domini per omnes dies uitae meae, ut contempler delectationem domini et protegi templum eius, et: ne auertas faciem tuam a me, et: desiderat et deficit anima mea in atria domini. illas uoces habuerit, qui oculos leuare non audebat ad caelum et quae rigabat lacrimis pedes ad impetrandam ueniam grauium peccatorum; has autem tu habeto, quae sollicita es ea quae sunt domini, ut sis sancta et corpore et spiritu. illis uocibus comitatur timor, qui tormentum habet, quem perfecta caritas foras mittit;
Abbreviated transcription (Latin):
arripiendũ ꝓposusti dicens. qui potest capere capiat. Arriper.
es & humilis corde . Niquanto magni sunt tanto humilient
se in om̃ib & corã te inuenient gram. Iusti sunt. sed ñ quid sic̃
tu iustificans impiũ : casti sunt. sed eos inpeccatis matrẽs eoꝵ
in uteris aluerunt. Scĩ funt : sed tu etiã scs scõꝵ. Uirginesst̃.
sednati etiã ex uirginib ñ sunt. Q spũ & carne integri sunt.
sed uerbũ caro factũ non sunt. Et tamen discant ñ ab eis quib¬
peccata dimittitis sed ateipso agno di qui tollis peccata mun¬
di. qm̃ mitis es oe humilis corde. Non egotẽ anima pia pu¬
dica quȩ appecitũ carnalẽ nec usq ad consensũ coniugium
relaxare quȩ decessurũ corpꝰ nec successori ꝓpagando in-¬
dulsisti. quȩ fluitantia menbra terrena incęli consuetu¬
dinẽ suspendisti. ñ egotẽ ut discas humilitatẽ ad publicanoᷤ

Expanded text:
arripiendum proposuisti, dicens, Qui potest capere, capiat, arripueruarripiendum proposuisti, dicens, Qui potest capere, capiat, arripuerues et humilis corde. Hi quanto magni sunt, tanto humilient se in omnibus, ut coram te inveniant gratiam. Justi sunt: sed numquid sicut tu justificans impium? Casti sunt: sed eos in peccatis matres eorum in uteris aluerunt . Sancti sunt: sed tu etiam sanctus sanctorum. Virgines sunt: sed nati etiam ex virginibus non sunt. Et spiritu et carne integri sunt: sed Verbum caro factum non sunt. Et tamen discantpeccata dimittis, sed a te ipso agno dei, qui tollis peccata mundi, quoniam mitis es et humilis corde. Non ego te, anima pia, pudica, quae adpetitum carnalem nec usque ad concessum coniugium relaxasti, quae decessurum corpus nec successori propagando indulsisti, quae fluit-antia membra terrena in caeli consuetudinem suspendisti: non ego te, ut discas humilitatem, ad publicanos
Abbreviated transcription (Latin):
cęlorũ: Audiat om̃e genꝰ egroꝵ. cũ quib tibi ꝓcrimine st̃
abiecta conuiuia. Uidelic& quasi asanis qui medicũ ñ quȩ¬
rebant: cũ tuñuenires uocare iustos sed peccatores in pę̧¬
nitentiam. Hiom̃s cũ conuertentur adte. facilemite scunt.
&e humiliantur corãte. memores ini quissimȩ uitȩ suȩ.¬
& indulgentissimȩ miscđiȩ tuȩ. quia ubi abundauit
peccatũ. suꝑ abundauit grã. Sed respice agmina uirgnũ
pueroꝵ puellarũq scarũ: in ȩccła tua eruditũ ẽ hoc genꝰ illic tibi
amat̃nis uberib pullulauit. in nomen tuũ ad loquendũ lingua
soluit. nom̃ tuũ uelut lac infantię suȩ. suxit infusũ. Non potest
quisquã ex hoc numero dicere. qui pͥus fui blaphemꝰ & ꝑsecutor.
& in uiriosus. sedmiscđiam consecutꝰ sũ quia ignorans feci in in-
credulitate: inmoetiã qđ ñ iuffisti. sed tantũ modo uolentib

Expanded text:
caelorum; audiat omne genus aegrorum, cum quibus tibi pro crimine sunt caelorum; audiat omne genus aegrorum, cum quibus tibi pro crimine sunt obiecta conuiuia, uidelicet quasi a sanis, qui medicum non quaerebant, cum tu non uenires uocare iustos, sed peccatores in paenitentiam. hi omnes, cum conuertuntur ad te, facile mitescunt et humilantur coram te, memores iniquissimae uitae suae et indulgentissimae misericordiae tuae, quia ubi abundauit peccatum, superabundauit gratia. Sed respice agmina uirginum, puerorum puellarumque sanctarum: in ecclesia tua eruditum est hoc genus; illic tibi a maternis uberibus pullulauit, in nomen tuum ad loquendum linguam soluit, nomen tuum uelut lac infantiae suae suxit infusum. non potest quisquam ex hoc numero dicere: qui prius fui blasphemus et persecutor et iniuriosus, sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans fecicredulitate : imo etiam quod non jussisti, sed tantummodo volentibus
Abbreviated transcription (Latin):
& humilis corde: ĩta ne magnũ ẽ ee pariuĩ. ut nisi ate qͥ
tã magnꝰ es fieror. discere om̃ino ñ possa . Ita plane. Ilon
enĩ alit̾ inuenitur requies animȩ . nisi in quieto tumore
digesto. quo magna sibi erat. quando tͥ sana nonerat. Au¬
diant te. & ueniant adte. & mites atq humiles ẽe discant
ate. qͥ miscđiam & ueritatẽ tuã requirunt tibi uiuendo. t
non sibi. Audiat hoc laborans & honoͬratꝰ. qua sarcina p̃mit᷑
ut oculos ad cȩlũ leuare ñ audeat. ꝑcutiens pectus ille
peccator. & ꝓpinquans de longinquo. Audiat centurio ñ
dignꝰ cuiꝰ tectũ subires. audiat zacheus maior publicanor ꝑ
quarlruplo restituens lucra dãpnabiliũ peccatorũ. Audiat
mulier inciuitate peccatrix. tanto lacrimosior pedibtius
quanto fuerat alienior auestigiis tuis. Audiant meretri¬
ces & publicani . qui scribas & phariseos p̃cedunt in regnũ

Expanded text:
et humilis corde? itane magnum est esse paruum, ut nisi a te. qui et humilis corde? itane magnum est esse paruum, ut nisi a te. qui tam magnus es, fieret, disci omnino non posset? ita plane. non enim aliter inuenitur requies animae nisi inquieto tumore digesto, quo magna sibi erat, quando tibi sana non erat. Audiant te et ueniant ad te et mites atque humiles esse discant a te, qui misericordiam et ueritatem tuam requirunt, tibi uiuendo, tibi, non sibi. audiat hoc laborans et oneratus, qua sarcina premitur, ut oculos ad caelum leuare non audeat, percutiens pectus ille peccator et propinquans de longinquo; audiat centurio non dignus, cuius tectum subires; audiat Zacchaeus maior publicanorum, quadruplo restituens lucra damnabilium peccatorum; audiat mulier in ciuitate peccatrix tanto lacrimosior pedibus tuis, quanto fuerat alienior a uestigiis tuis; audiant meretrices et publicani, qui scribas et pharisaeos praecedunt in regnum
Abbreviated transcription (Latin):
laborastis & onerati esti. & ego uos reficiam. Tollite uigũ me¬
ũ suꝑuos. & discite ame qm̃ mitisum & humilis corde. Iue
cui om̃ia tradidit pater. & quẽ nemo agnoscit nisi pater. &
qui patȩrẽ solus agnoscit & cui uoluerit reuelare. ñdicit
discite ame mundũ fabricare. aut mortuos suscitare. sed
quia mitissũ & humilis corde. O doctrinã salutarẽ. omagistr
dnm̃q: mortalium. Quib: mors poculo suꝑbiȩ ppinata atq
trans fusa ẽ. noluit docere qđ ipse ñ e̾e̾t . noluit iubere qđ ipse
non facer&. Udeote bone ihu oculis fidei quos aperiusti mihi
tamquã in contione generis humani lamantẽ ac dicentẽ. ue¬
nite adme & discite ame. Quid obsecrote ꝑquẽ facta sunt
omĩa filii dĩ & idẽ qui factꝰ es ante omĩa filii hominis quid ut
discamꝰ a te uenimꝰ adte : qm̃ mitissũ inquit & humilis corde.
Huccine redactisunt om̃s thesauri sapientiȩ & scientiȩ
absconditi inte. ut hoc ꝓmagno discamꝰ ate qm̃ mitis es

Expanded text:
os reficiam. tollite iugum meum super uos et discite a me quoniam mitis sum et humilis corde. ille, cui omnia tradidit pater et quem nemo agnoscit nisi pater et qui patrem solus agnoscit et cui uoluerit reuelare, non dicit: discite a me mundum fabricare aut mortuos suscitare, sed: quia mitis sum et humilis corde. o doctrinam salutarem! o magistrum dominumque mortalium. quibus mors poculo superbiae propinata atque transfusa est! noluit docere, quod ipse non esset, noluit iubere, quod ipse non faceret. uideo te, bone Iesu, oculis fidei, quos aperuisti mihi, tamquam in contione generis humani clamantem ac dicentem: uenite ad me et discite a me. quid, obsecro te, per quem facta sunt omnia, fili dei, et idem qui factus es inter omnia, fili hominis, quid ut discamus a te, uenimus ad te? quoniam mitis sum, inquit, et humilis corde. hucine redacti sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi in te, ut hoc pro magno discamus a te, quoniam mitis es
Abbreviated transcription (Latin):
acnon potius intellegenda reliquisse : sedut dicere cȩperã. siue
centenꝰ fructꝰ sit do deuota uirginitas. siue alio aliquomodo
uł quẽ comemorauimꝰ uł quẽ ñ cõmemorauimꝰ sit illa fertilitatis
intellegenda distantia: nemo tantũ quantũ puto ausus fuerit

Expanded text:
ac non potius intellegenda reliquisse? Sed, ut dicere coeperam, siue ac non potius intellegenda reliquisse? Sed, ut dicere coeperam, siue centenus fructus sit deo deuota uirginitas siue alio aliquo modo, uel quem commemorauimus uel quem non commemorauimus, sit illa fertilitatis intellegenda distantia, nemo tamen, quantum puto, ausus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
incȩlo & ueni sequere me. Nec audeant eoꝵ cohabitationisociari.
in quib nemo dicit aliquid ꝓpriũ. sed sunt eis omĩa cõmunia:
nihilneputamꝰ spuctificationis accedere uirginib đi cũ hoc faciunt.
aut sine ullo fructu uirgines di etiã si hoc non faciant: multaer¬
godona sunt & aliis alia clariora superiora. singulis singula:
& aliquando alt̃ fructuosus ẽ donis pauciorib sed potiorib alt̃
inferiorib: sed plurib:. Etquẽ ad modũ int̾se uł coequant᷑ uł dis¬
tinguant᷑ in accipiendis ȩternis honorib quis hominũ audeat
indicare. dũ tamen constoe & multa e̾e ista diuersa. & ñ ad p̾sens
tempꝰ. sed inȩternũ ꝓdesse meliora : sed dnm̃ tres arbitror uoluisse
fructificationeͥs cõmemorare differentias. ceteras intellegentib
reliquisse. Nam & alius euuangelista. solũ cõmemorauit centuplũ.
Namquid ideo putandus ẽ alia duo uł in ꝓbasse uł ignorasse.

Expanded text:
in caelo, et ueni sequere me, nec audeant eorum cohabitationi sociari, in caelo, et ueni sequere me, nec audeant eorum cohabitationi sociari, in quibus nemo dicit aliquid proprium, sed sunt eis omnia communia: nihilne putamus fructificationis accedere uirginibus dei, cum hoc faciunt? aut sine ullo fructu esse uirgines dei, etiamsi hoc non faciant? Multa ergo sunt dona et aliis alia clariora ac superiora, singulis singula. et aliquando alter fructuosus est donis paucioribus, sed potioribus, alter inferioribus, sed pluribus. et quemadmodum inter se uel coaequentur uel distinguantur in accipiendis aeternis honoribus, quis hominum audeat iudicare? dum tamen constet et multa esse ista diuersa et non ad praesens tempus, sed in aeternum prodesse meliora. sed dominum tres arbitror uoluisse fructificationis commemorare differentias, ceteras intellegentibus reliquisse. nam et alius euangelista solum commemorauit centuplum. numquid ideo putandus est alia duo uel inprobasse uel ignorasse
Abbreviated transcription (Latin):
r&. nã & quisquis abinitio pudicus ꝑmanae ab illo regitur. &
quis quis ex inpudico pudicꝰ fit ab illo corrigitur. & quisquis
usq infinẽ inpudicꝰ ẽ ab illo deserit᷑. Nłoc autẽ ille occulto iudi¬
cio facere potest. iniquo ñ potest: & fortasse ideo lato ut
plus timeat᷑. & minꝰ suꝑbiat᷑. Deide iam sciens homo grã dĩ
se ẽe̾ qđ ẽ. non incidat in aliũ suꝑbiȩ laqueũ. ut deipsa đi grã
se extollendo spernat cȩteros. Quo uitio alius ille phariseud
& debonis quȩ habebat dõ grãs agebat. & tam̃ se suꝑ publica¬
nũ peccata confitentẽ. extollebat. Uud igit᷑ faciat uirgo qͥd
cogit&. ne se extollat suꝑ eos uł eas. quȩ hoc tam magno dono
carent: neq simulare deb& humilitatẽ. sed exibere. Nlam
sumulatio humilitatis. maior suꝑbiat̃ . Ideo scriptura uolenꝰ
ꝑfeotꝰ uade uende omia quȩ habesceda pauꝑib: & habebis thesaurũ

Expanded text:
ret! nam et quisquis ab initio pudicus permanet, ab illo regitur; et ret! nam et quisquis ab initio pudicus permanet, ab illo regitur; et quisquis ex inpudico pudicus fit, ab illo corrigitur; et quisquis usque in finem inpudicus est, ab illo deseritur. hoc autem ille occulto iudicio facere potest, iniquo non potest. et fortasse ideo latet, ut plus timeatur et minus superbiatur. Deinde iam sciens homo gratia dei se esse quod est, non incidat in alium superbiae laqueum, ut de ipsa dei gratia se extollendo spernat ceteros. quo uitio alius ille pharisaeus et de bonis, quae habebat, deo gratias agebat et tamen se super publicanum peccata confitentem extollebat. quid igitur faciat uirgo, quid cogitet, ne se extollat super eos uel eas, quae hoc tam magno dono carent? neque enim simulare debet humilitatem, sed exhibere; nam simulatio humilitatis maior superbia est. ideo scriptura uolens fectus, uade uende omnia quae habes et da pauperibus, et habebis thesaurum
Abbreviated transcription (Latin):
Et cũ scirẽ quia nemo c̾e potest continens nisi ds̃ d&. &
hoc ipsũ erat sapientiȩ scire cuiꝰ e̾et hoc donũ . sed forte
continentia donũ dĩ ẽ: sapientiã uero sibi ipse homo p̃stat.
qua illud donũ non suũ seo di t̾e cognoscat: Immo dñs
sapientes facit cȩcos. & testimoniũ dĩ fidele sapientiã p̃stat
paruulis. Et siquis indig& sapientiã postul& adõ qui dat om̃ib
affluent̃ & non imꝓperat. & dabitur ei. Sapientes autẽ ẽẽ
uirgines dec&. nelampades earũ ȩxtinguant᷑: quomodo sapien¬
tes. nisi non altatsapientes sed humilib consentientes. Dixit
enĩ homim ipsa sapientia. Ecce pietas ẽ sapientia. Sigͦ nihil
habes qđ ñ accepisti. noli altũ sapere sedtime. Q noli modicũ
diligere. quasi a quo tibi modicũ dimissũe: sed potius multũ
dilige a quo tibi multũ tributũ t̃. Diẽnĩ diligit cu donatũ ẽ
neredder&: quanto magis deb& diligere cui donatũẽ ut habe¬

Expanded text:
ia nemo esse potest continens nisi deus det, et hoc ipsum erat sapientiae scire, cuius esset hoc donum? Sed forte continentia donum dei est, sapientiam uero sibi ipse homo praestat, qua illud donum non suum, sed dei esse cognoscat. immo dominus sapientes facit caecos, et: testimonium dei fidele sapientiam praestat paruulis, et: si quis indiget sapientia, postulet a deo, qui dat omnibus affluenter et non inproperat, et dabitur ei. sapientes autem esse uirgines decet, ne lampades earum extinguantur. quomodo sapientes nisi non alta sapientes, sed humilibus consentientes? dixit enim homini ipsa sapientia: ecce pietas est sapientia. si ergo nihil habes, quod non accepisti, noli altum sapere, sed time, et noli modicum diligere, quasi a quo tibi modicum dimissum est, sed potius multum dilige, a quo tibi multum tributum est. si enim diligit, cui donatum est, ne redderet, quanto magis debet diligere, cui donatum est, ut habe
Abbreviated transcription (Latin):
ȩquare contendunt: hanc uͦ ubi dictũ ẽ. ego autẽ uob̾ parco.
illi qͥnubentes dãpnare p̃sumunt. Nos autẽ scdm scriptu¬
rarũ scãrũ fidẽ. sanãq doctrinã. Nec peccatũ ẽe dicimus
nuptias. & earũ tam̃ bonũ non solũ infra uirginalẽ uerũ
etiã in fra uidualẽ continentiã constituimꝰ. Presentẽq ne¬
cessitatẽ conuigatoꝵ. ñ quidẽ ad uitã ęt̾nã. uerũtamen¬
ad excellentẽ głam & honorẽ qͥ ꝑpetuȩ continentiȩ resen¬
uatur . Impedire eoꝵ meritũ dicimꝰ. neq hoc tempr̃ nisi
eis qͥse ñ continent nuptias expedire. Tribulationẽq car¬
nis ex affectu carnali uenientẽ sine quo nuptiȩ inconti¬
nentiũ ẽẽ ñ possunt. nec tacere uoluisse apłm uera p̃mo¬
nentẽ. nec plenius explicare. hominũ infirmitati parcentẽ.

Expanded text:
aequare contendunt, hanc uero, ubi dictum est: ego autem uobis parco, aequare contendunt, hanc uero, ubi dictum est: ego autem uobis parco, illi, qui nubentes damnare praesumunt. nos autem secundum scripturarum sanctarum fidem sanamque doctrinam nec peccatum esse dicimus nuptias et earum tamen bonum non solum infra uirginalem, uerum etiam infra uidualem continentiam constituimus praesentemque necessitatem coniugatorum non quidem ad uitam aeternam, ueruad excellentem gloriam et honorem qui perpetuae continentiae reservatur, impedire eorum meritum dicimus; neque hoc tempore nisi eis qui se non continent nuptias expedire, tribulationemque carnis ex affectu carnali venientem, sine quo nuptiae incontinentium esse non possunt, nec tacere voluisse Apostolum vera praemonentem, nec plenius explicare hominum infirmitati parcentem.
Abbreviated transcription (Latin):
credider̃. eade cȩlestis eloquii ueracissima auctoritate
firmatȩ. ad melius suũ feruenti ac fidenti alacritate trans¬
current. Unde iã satis ꝓ suscepto negotio diximꝰ. & quantũ
potiumꝰ demonstrauimꝰ. Nec illud qd̵ ait apłs. existimo autẽ
hoc bonũ ẽẽ ꝓpt̾ p̃sentẽ necessitatẽ sic e̾e̾ accipiendũ. tamꝗ
in hoc scło meliores sint saerȩ uirgines. fidelib conuigati
in regno autẽ cȩloꝵ atq infuturo scło pares sint: nec illud
ubi ait denubentib tribulationẽ autẽ carnis habebunt
huiꝰmodi. ego autr̃ uobis parco. Ita intellegendũ tã quã nup¬
tiarũ peccatũ & dãnationẽ maluerit tacere quã dicere.
Hłarũ quippe duarũ sententiarũ singulas. duo erroꝵ es
sibimo& contrarii ñ eas intellegendo tenuerunt. Illã enim
dep̾senti necessitate illiꝓse int̾p̃tant᷑. qͥ nubentes ñ nubentib

Expanded text:
crediderint, eadem caelestis eloquii ueracissima auctoritate crediderint, eadem caelestis eloquii ueracissima auctoritate firmatae ad melius suum feruenti ac fidenti alacritate transcurrent. unde iam satis pro suscepto negotio diximus et, quantum potuimus, demonstrauimus nec illud, quod ait apostolus: existimo autem hoc bonum esse propter praesentem necessitatem, sic esse accipiendum, tamquam in hoc saeculo meliores sint sacrae uirgines fidelibus coniugatis, in regno autem caelorum atque in futuro saeculo pares sint, nec illud, ubi ait de nubentibus: tribulationem autem carnis habebunt huius modi, ego autem uobis parco ita intellegendum, tamquam nuptiarum peccatum et damnationem maluerit tacere quam dicere. harum quippe duarum sententiarum singulas duo errores sibimet contrarii non eas intellegendo tenuerunt. illam enim de praesenti necessitate illi pro se interpretantur, qui nubentes non nubentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ad sacrã uirginitatẽ uł ꝑpetuã continentiã cuiꝰ p̃dicatio isto
sermone suscepta ẽ : ciu respondebo pͥus qđ superius cõmemo¬
raui. Exhoc głam maioris illius boni e̾e̾ maiorẽ. qđ eiꝰ adipiscendȩ
causa. bonũ coniugale transcenditur. ñ peccatũ coniugu de-¬
uitatur. Alioquin ꝑpetuȩ̃ continentiẽ ñ p̃cipue laudari.
crim̃ e̾et. Deinde qͥa ñ humana sententia. sed diumȩ scrip¬
turȩ auctoritate adtã excellens donũ homines exhortandi
st̃ ñ mediocrit̾ neq p̃tereunt̾ agendũ ẽ. necuiquã ipsa diuina
scriptura in aliquo m̃tita indeatur. Pehortantur enĩ potuis ꝗ
dãpnatione cõpellunt. Unde enĩ confidã uerũ ẽẽ qđ scrip¬
tũ ẽ. & qͥ ñdat nuptũ melius facit. si falsũ putant r̾e qđ
superius nihilominꝰ scriptũ ẽ. & qͥdat uirginẽ suã benefacit:
Siautẽ loquenti scripturȩ denuptarũ bono indubitanteꝵ

Expanded text:
ad sacram uirginitatem uel perpetuam continentiam, cuius praedicatio isto ad sacram uirginitatem uel perpetuam continentiam, cuius praedicatio isto sermone suscepta est? cui respondeo primo, quod superius commemoraui, ex hoc gloriam maioris illius boni esse maiorem, quod eius adipiscendae causa bonum coniugale transcenditur, non peccatum coniugii deuitatur. alioquin perpetuae continentiae non praecipue laudari, crimen esset. deinde quia non humana sententia, sed diuina scripturae auctoritate ad tam excellens donum homines exhortandi sunt, non mediocriter neque praetereunter agendum est, ne cuiquam ipsa diuina scriptura in aliquo mentita uideatur. dehortantur enim potius qudamnatione conpellunt. unde enim confidant uerum esse, quod scriptum est: et qui non dat nuptum melius facit, si falsum putant esse, quod iuxta superius nihilominus scriptum est: et qui dat uirginem suam, bene facit? si autem loquenti scripturae de nuptiarum bono indubitanter
Abbreviated transcription (Latin):
potius maioris głȩ palmã p̃paratã e̾e confidat. quȩ ñ dãpna¬
ri sinubero timuit. sed honoratius coronari quia ñ nuber&
concupiuit. Qui gͦ sine coniuigio ꝑ manere uoluerint. ñ tãq
foueã peccati nuptias fugiant. sed tãꝗ collem minoris boni
transcendant. ut in maioris continentiȩ monte requiescant.
Ea quippe lege collis iste in habitatur. ut ñ cũ uoluerit
quis emigret. Mulier enĩ alligata ẽ quã du uir eiꝰ uiuit.
Uerũtam̃ ad continentiã uidualẽ. ab ipso tamꝗ gradu con¬
scenditur. Propt̃ uirginalẽ uͦ uł declinandus ẽ non consen¬
tiendo petitorib uł transiliendus p̃ueniendo petitore S.
dem̃datio: quid intanto periculo faceremꝰ nisi tam certũ aꝑtũq essae
pudicas nuptias ñ debere dãpnari. quã certũ aꝑtũq ẽ scam
scripturã ñ posse mentiri : hic dices aliquis. Quid hoc ꝑtin&

Expanded text:
potius maioris gloriae palmam praeparatam esse confidat, quae non damnapotius maioris gloriae palmam praeparatam esse confidat, quae non damnari, si nuberet, timuit, sed honoratius coronari, quia non nuberet. concupiuit. qui ergo sine coniugio permanere uoluerint, non tamquam foueam peccati nuptias fugiant, sed tamquam collem minoris boni transcendant, ut in maioris continentiae monte requiescant. ea quippe lege collis iste inhabitatur, ut non cum uoluerit quis emigret; mulier enim adligata est, quamdiu uir eius uiuit. uerumtamen ad continentiam uidualem ab ipso tamquam gradu conscenditur; propter uirginalem uero uel declinandus est non consentiendo petitoribus uel transiliendus praeueniendo petitores.endacio? quid in tanto periculo faceremus, nisi tam certum apertumque esset pudicas nuptias non debere damnari. quam certum apertumque est sanctam scripturam non posse mentiri? Hic dicet aliquis: quid hoc pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
sententiã. & ne humana sententia pateretur. adiungit.
Puto autẽ. & ego spm̃ dĩ habeo. Hȩc dominica. hȩc apostolica. hȩc
uera. hȩc sana doctrina. hȩc sic eligere dona maiora. neminora
dã pnantur. Melior ẽ inscriptura dĩ ueritas dĩ. quã incuiusꝙ
mente aut carne uirginitas hominis. Qđ castũ ẽ sic ametur.
ut qđ uerũ ẽ ñ negetur. Nam quid mali ñ possunt etiã de sua
carne cogitare. qui credunt apostolicã linguã eo ipso loco ubi
uirginitatẽ corporis cõm̃dabat. a corruptione mendacii uir¬
ginẽ ñ fuisse: pͥmitꝰ gͦ ac maxime qͥbonũ uirginitatis eligunt.
scripturas scãs firmissime teneant nihil e̾e m̃titas. Ac ꝑ hoc
etiã illud uerũ e̾e qđ dictũ ẽ & siacceperis uxorẽ ñ peccasti.
& sinupserit uirgo ñ peccat. Necputent ninꝰ tã magnũ in¬
tegritatis bonũ. sinuptiȩ ñ erunt malũ. Immouͦꝰ hinc sibi

Expanded text:
sententiam. et ne humana sententia putaretur, adiungit: sententiam. et ne humana sententia putaretur, adiungit: puto autem, et ego spiritum dei habeo. haec domi- nica, haec apostolica, haec uera, haec sana doctrina est, sic eligere dona maiora, ne minora damnentur. melior est in scriptura dei ueritas dei quam in cuiusquam mente aut carne uirginitas hominis. quod castum est sic ametur, ut quod uerum est non negetur. nam quid mali non possunt etiam de sua carne cogitare, qui credunt apostolicam linguam eo ipso loco, ubi uirginitatem corporis commendabat, a corruptione mendacii uirginem non fuisse? primitus ergo ac maxime qui bonum uirginitatis eligunt, scripturas sanctas firmissime teneant nihil esse mentitas ac per hoc etiam illud uerum esse, quod dictum est: et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. nec putent minui tam magnum integritatis bonum, si nuptiae non erunt malum. immo uero hinc sibi
Abbreviated transcription (Latin):
quo eoꝵ confutentur errores. hoc addãpnũ habent. uł ut
scutũ quo se aduersus ueritatẽ quasi tuentes nudent adiabolo
uulnerandos ut dicant. Hoc autẽ libri ñ uerũ dixisse. alias
ut infirmis parcer&. alias ut contẽptores terrer&. Sicut oc¬
currerit causa qua eoꝵ ꝑuersa sententia defendatur. Atq
ita dũ ea quȩ opinant᷑ defendere quã corrigere malunt.
scripturȩ scȩ̃ auctoritatẽ frangere conantur. qua una om̃s
ceruices suꝑbȩ durȩq frangantur. Unde sectatores & secta¬
trices ꝑpetuȩ continentiȩ & sacrȩ uirginitatis ad moneo. ut
bonũ suũ ita p̾ferant nuptus. nemalũ iudicent nuptias. Neq
fallacit᷑. sed plane ueracit᷑. Ab apło dictũ ẽ nouerint: qͥdat
nuptũ bene facit. & qͥ ñdat nuptũ meliis facit. Etsi ac¬
ceperis uxorẽ ñ peccasti. & sinupserit uirgo ñ peccat. Q
paulo post. Beatior autẽ erit. sisic ꝑmanserit scđm mea

Expanded text:
quo eorum confutentur errores, hoc ad manum habent uelut quo eorum confutentur errores, hoc ad manum habent uelut scutum, quo se aduersus ueritatem quasi tuentes nudent a diabolo uulnerandos, ut dicant hoc auctorem libri non uerum dixisse, alias ut infirmis parceret, alias ut contemptores terreret, sicut occurrerit causa, qua eorum peruersa sententia defendatur. atque ita dum ea, quae opinantur, defendere quam corrigere malunt, scripturarum sanctarum auctoritatem frangere conantur, qua una omnes ceruices superbae duraeque franguntur. Vnde sectatores et sectatrices perpetuae continentiae et sacrae uirginitatis admoneo, ut bonum suum ita praeferant nuptiis, ne malum iudicent nuptias, neque fallaciter, sed plane ueraciter ab apostolo dictum nouerint: qui dat nuptum, bene facit; et qui non datnuptum, melius facit. et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo non peccat. et paulo post: beatior autem erit, si sic permanserit, secundum meam
Abbreviated transcription (Latin):
thahatur atq agitetur affectib. Quos neq nos exag¬
gerare debemꝰ ne ipsis ñ parcamꝰ quib parcendũ ȩstima¬
uit apłs. Iantũ ꝑ hoc qđ breuit᷑ posui. cautũ fieri lecto¬
rẽ oportuit aduersus eos. qui in hoc qđ scriptũ ẽ tribu¬
lationẽ autẽ carnis habebunt huiusmodi ego autẽ uob̾
parco. Nuptiis calũmiantur qđ eas exobliquo sententia
ista dãpnauerit. uł ut ipsã dãpnationẽ noluerit dicere cũ ait. ego
autẽ uob̾ parco. Ut uidelic& cũ istis pascit. animȩ sur ñ peꝑcerit.
Sim̃tiendo dixit . & si acceperis uxorẽ non peccasti. & sinupserit
uirgo ñpeccat. Qđ qui descã scriptura credunt uł crediuolunt.
tãquã uiã sibi muniuit admentiendi licentiã. uł ad desensionẽ
suȩ ꝑuersȩ opmnionis. ubicũq aliud sentiunt quã scã doctrina
postulat. Siquid enĩ manifestũ dediuinis libris ꝓlatũ fuerit.

Expanded text:
trahatur atque agitetur affectibus? quos neque nos exagtrahatur atque agitetur affectibus? quos neque nos exaggerare debemus, ne ipsis non parcamus, quibus parcendum extimauit apostolus. Tantum per hoc, quod breuiter posui, cautum fieri lectorem oportuit aduersus eos, qui in hoc, quod scriptum est: tribulationem autem carnis habebunt huius modi, ego autem uobis parco, nuptiis calumniantur. quod eas ex obliquo sententia ista damnauerit; uelut ipsam damnationem noluerit dicere, cum ait: ego autem uobis parco, ut uidelicet, cum istis parcit, animae suae non pepercerit, si mentiendo dixit: et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. quod qui de sancta scriptura credunt uel credi uolunt, tamquam uiam sibi muniunt ad mentiendi licentiam uel ad defensionem suae peruersae opinionis, ubicumque aliud sentiunt quam sana doctrina postulat. si quid enim manifestum de diuinis libris prolatum fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ. aliud habere carnis tribulationẽ. Illud ẽ criminis
facere. hoc laboris ẽ pati. Quẽ plerũq homines etiã ꝓofficus
honestissimis nonrecusant: sed ꝓ habendo coniugia. Iã hoc
tempore quoñ ꝑcarnis ꝓpaginẽ uenturo xp̃o ipsus ꝓlis
ꝓpugnatione seruituris. tribulationẽ tã carnis quã nup¬
turis p̃dicit apłs. suscipere tolerandã ꝑstultũ c̾et : nisi
metueretur incontinentib netẽptante satana inpeccata
dãpnabilia laberentur. Quod aut̃ sedicit eis parcere. quo
ait tribulationẽ carnis habituros. nihil mͥ interim saniu
occurit : quã cũ noluisse̾ aperire. & explicare uerbis eandi
ipsã carnis tribulationẽ quã p̃nuntiauit dicens qͥ eligun
nuptias. insuspitionib Zeli coniugalis. inpereandis filus
atq nutriendis intimorib: & merorib: arbitratis. Quo¬
tiens enĩ quisq cũ se conubii uinculis alligaueris. ñ istis

Expanded text:
tudinem, aliud habere carnis tribulationem: illud est criminis tudinem, aliud habere carnis tribulationem: illud est criminis facere, hoc laboris est pati, quem plerumque homines etiam pro officiis honestissimis non recusant. sed pro habendo coniugio iam hoc tempore, quo non per carnis propaginem uenturo Christo ipsius prolis propagatione seruitur, istam tribulationem carnis, quam nupturis praedicit apostolus, suscipere tolerandam perstultum esset, nisi metueretur incontinentibus, ne temptante satana in peccata damnabilia laberentur. quod autem se dicit eis parcere, quos ait tribulationem carnis habituros, nihil mihi interim sanius occurrit. quam eum noluisse aperire et explicare uerbis eandem ipsam carnis tribulationem, quam praenuntiauit eis qui eligunt nuptias in suspicionibus zeli coniugalis, in procreandis filiis atque nutriendis, in timoribus et maeroribus orbitatis. quotus enim quisque, cum se conubii uinculis adligauerit, non istis
Abbreviated transcription (Latin):
ego sed dñs. uxorẽ auiro ñ discedere. Qđ si discesserit:
manere innuptã. aut uiro suo reconciliari. Fueri enĩ
potest. ut ñ sua culpa sed mariti discedat. Deinde quod
& uir uxorẽ ñ dimittat. qđ nihil ominꝰ exp̃cepto dnĩ po¬
suit : nec ibi addidit. & si dimiserit ñ peccat. Preceptũ ẽ
enĩ hoc cui ñ oboedire peccatũ ẽ non consiliũ. Quȩ si uti
nolueris. minꝰ boni ad ipisceris . ñ mali aliquid ꝑpetrabis
ropterea cũ dixiss& solutus es abuxore nequȩ sieris
uxorẽ : quia ñ p̃cipiebat nemalũ fiero. sed consulebat
ut melius fier&. continuo subiunxit. Et si acceperis
uxorẽ ñ peccasti. & sinupserit uirgo ñ peccat. Ad didit
tam̃. Tribulationẽ autẽ carnis habebunt huiꝰ modi. ego
uobis parco. Hoc modo exhortans ad uirginitatẽ con-¬
tinentiãq ꝑpetua: ut aliquantulũ anuptiis etia de-¬
terrer& modeste sane. non tanq are mala & illicita. sed tãꝗ
ab honerosa ac molesta. Aliud ẽ enĩ admittere carnis turpi¬

Expanded text:
discedere: quodsi discesserit, manere innuptam aut uiro suo reconciliari; fieri enim potest, ut non sua culpa, sed mariti discedat. deinde ait: et uir uxorem ne dimittat, quod nihilominus ex praecepto domini posuit, nec ibi addidit: et si dimiserit, non peccat. praeceptum est enim hoc, cui non oboedire peccatum est, non consilium, quo si uti nolueris, minus boni adipisceris, non mali aliquid perpetrabis. propterea cum dixisset: solutus es ab uxore? ne quaesieris uxorem, quia non praecipiebat, ne malum fieret, sed consulebat, ut melius fieret, continuo subiunxit: et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. Addidit tamen: tribulationem autem carnis habebunt huius modi, ego autem uobis parco, hoc modo exhortans ad uirginitatem continentiamque perpetuam, ut aliquantulum a nuptiis etiam deterreret, modeste sane, non tamquam a re mala et inlicita, sed tamquam ab onerosa ac molesta. aliud est enim admittere carnis turpi
Abbreviated transcription (Latin):
bili siue ꝓtumidis umbonib: capilloꝵ. siue tegminib ita te¬
neris. ut reciola subter posita appareant. His nondũ dehumi¬
litate. sed de ipsa castitate uel integritate pudicitȩ: damna p̃¬
certa sunt. Dam̾ ꝓsitentẽ ꝑpetuã continentiã. atq his &
huiꝰ modi om̃ib carentẽ uitũs & maculis morũ. Nuic suꝑbiam
timeo. huic tam magno bono exdelectationis tumore formido.
Quo magis inẽ ut sibi unde sibi placeat. eomagis uereor ne
sibi placendo illi displiceat. qͥ suꝑbis resistit. humilib autẽ dat
grãm. Certe p̃cipuũ magisteriũ. & uirginalis integitatis
exemplũ in ipso xp̃o contuendũ ẽ. Quid gͦ amplius sẽ contiientib
dehumilitate p̃cipiiã . quã qđ ille qui om̃ib: dicit. discite ame qͥd
mitis sũ & humilis corde : cũ magnitudinẽ suã supra cũ memo¬
rass&. & idipsũ uolens ostendere quantꝰ ꝓpt̃ nos quantillus ef¬

Expanded text:
bili siue protumidis umbonibus capillorum siue tegminibus ita tebili siue protumidis umbonibus capillorum siue tegminibus ita teneris, ut retiola subter posita adpareant: his nondum de humilitate, sed de ipsa castitate uel integritate pudicitiae danda praecepta sunt. da mihi profitentem perpetuam continentiam atque his et huius modi omnibus carentem uitiis et maculis morum, huic superbiam timeo, huic tam magno bono ex elationis tumore formido. quo magis inest unde sibi placeat, eo magis uereor, ne sibi placendo illi displiceat, qui superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Certe praecipuum magisterium et uirginalis inteontinentibus de humilitate praecipiam, quam quod ille, qui omnibus dicit: discite a me, quoniam mitis sum et humilis corde? cum magnitudinem suam supra commemorasset et, id ipsum uolens ostendere, quantus propter nos quantillus ef
Abbreviated transcription (Latin):
timũ & om̃e donũ ꝑfectũ. & tam̃ elationi ᷤ dic̾tio reꝓbetur
sialuis peccatorib maximeq peccata in oratione confitentib
dicit apłs quȩ autẽ indeliciis agit uiuens mortuat̃. siue in labo¬
rib atq ieumis nulla cordis correctione suꝑfluis. & magis
tatis ingero. in quib suꝑbia ipsa confunditur. & conscientiȩ¬
u uulnere cruentatur: nec ȩbriosis aut auaris. aut alio quolibo
dãpnabili morbi genere iacentib cũ habeant corporalis con-¬
tinentiȩ ꝓfessionẽ moribq ꝑuersis a suo nomine dissonent:
łanc magnã sollicitudinẽ piȩ humilitatis in pono: nisi for¬
te in his malis etiã ostentare se audebunt. quib non sufficit
qđ eor supplicia differuntur. Nec dehis ago inquib ẽ qui-¬
dã placendi appetitꝰ: aut eligantiori uestitu quan tantȩ
ꝓfessionis necessitas postulat. aut capitis ligamento nota-¬

Expanded text:
timum et omne donum perfectum, et tamen elationis uitio reprobetur, timum et omne donum perfectum, et tamen elationis uitio reprobetur, si aliis peccatodicit apostolus: quae autem in deliciis agit, uiuens mortua est — siue in laboribus atque ieiuniis nulla cordis correctione superfluis et magis tatis ingero, in quibus superbia ipsa confunditur et conscientiae uulnere cruentatur. nec ebriosis aut auaris aut alio quolibet damnabili morbi genere iacentibus, cum habeant corporalis continentiae professionem moribusque peruersis a suo nomine dissonent, hanc magnam sollicitudinem piae humilitatis inpono: nisi forte in his malis etiam ostentare se audebunt, quibus non sufficit, quod eorum supplicia differuntur. nec de his ago in quibus est quidam placendi adpetitus aut elegantiore uestitu, quam tantae professionis necessitas postulat, aut capitis ligamento nota