comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui nihil sentuint. tam impune lȩduntur. quã frustra colunt᷑ certe non
potest fidri conuenire. ut religionis meritis excreuisse uideant᷑. qui ut sug¬
gessimus. religionem aut ledendo creuerunt. aut crescendo lȩserunt. et iã
illi quoꝵꝑ regna conflata sunt. in imꝑii romani sũmam cum ea amittereis.¬
sine regionibus non fuerunt.: xXUI. De re
side⁊ igit᷑ ne illa regna dispenset. cuiꝰ ÷ et orbis qui regnatur.
& homo ipse qui regnat. ne ille uices dominationũ ipsis tẽporibus
in scło ordinari qui ante om̃e tempus fuit. et scłm corpus tẽporum
fecit. Nec ille ciuitates extollat aut deprimat. sub quo fuit sine ciui¬
tatib aliquando gens hominũ. Quid erratis: Prior est quibusdam
deis suis. Siluestris roma ante regnauit. quã tantũ ambitum capitolu ex¬
trueret᷑. Regnauerant & babilonii ante pontifices. & medi ante quinde¬

Expanded text:
qui nihil sentiunt, tam impune laeduntur, quam frustra coluntur. Certe non qui nihil sentiunt, tam impune laeduntur, quam frustra coluntur. Certe non potest fidei convenire, ut religionis meritis excrevisse videantur, qui, ut suggessimus, religionem aut laedendo creverunt, aut crescendo laeserunt. Etiam illi, quorum regna conflata sunt in imperii Romani susine religionibus non fuerunt. videte igitur, ne ille regna dispenset cuius est et orbis qui regnatur et homo ipse qui regnat, ne ille vices dominationum ipsis temporibus in saeculo ordinant qui ante omne tempus fuit et saeculum corpus temporum fecit, ne ille civitates extollat aut deprimat sub quo fuit sine civitatibus aliquando gens hominum. Quid erratis? prior est quibusdam deis suis silvestris Roma, ante regnavit quam tantum ambitum Capitolii extrueret. Regnaverant et Babylonii ante Pontifices, et Medi ante Quinde
Abbreviated transcription (Latin):
atqs tuscorũ. fingendis simulacris urbem inundauerant. Ergo non ante
religiosi romanĩ quam magni. Ideoq non ob hoc magni. qđ religiosi.
At̾ quin quomͦ ob religionem magni: quibus magnitudo de irreligiositate pro¬
uenit: Ni fallor enĩ om̃e regnum uel imꝑium bellis quȩritur. & uictorus
ꝓpagatur. Porro bella &e uictoriȩ. captis &e euersis plurimũ urbibus constant.
d negotiũ sine deorũ iniuria non est : ȩadem strages męniũ et tẽplor pares
cedes ciuiũ & sacerdotum. nec dissimiles rapinȩ sarrarum diuitiarũ &e pro¬
fanarum. Tot igit᷑ sacrilegia romanorũ quot trophea. tot deis quot te
gentib triũphi: Tot manubiȩ quot manent adhuc simulacra captiuorũ
deop. Et ab hostib gͦ suis sustinent adorari. & illis imꝑiũ sine fine decer¬
nunt. quoꝵ magis iniurias quã adulationes remunerasse debuerant. Sed

Expanded text:
atque Tuscorum fingendis simulacris urbem inundaverant. Ergo non ante atque Tuscorum fingendis simulacris urbem inundaverant. Ergo non ante religiosi Romani, quam magni; ideoque non ob hoc magni, quia religiosi. Atqui quomodo ob religionem magni, quibus magnitudo de irreligiositate provenit? Ni fallor enim, omne regnum vel imperium bellis quaeritur et victoriis propagatur. Porro bella et victoriae captis et eversis plurimum urbibus constant. Id negotium sine deorum injuria non est. Eaedem strages moenium et templorum, pares caedes civium et sacerdotum, nec dissimiles rapinae sacrarum divitiarum et profanarum. Tot igitur sacrilegia Romanorum, quot trophaea; tot de diis, quot de gentibus triumphi; tot manubiae, quot manent adhuc simulacra captivorum deorum. Et ab hostibus ergo suis sustinent adorari, et illis imperium sine fine decernunt, quorum magis injurias quam adulationes remunerasse debuerant. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
lurts deos ur̃os regnasse certum est. Igitur si conferendi im¬
perii tenent potestatem. cum ipsi regnarent a quib acceꝑant
eam gram quam coluerat saturnꝰ &e iupiter. aliquẽ opinor ster¬
colum. sed postea romam cũ indignis sius etiam si qui non regnauerunt
tam̃ regnabant᷑ ab aliis nondũ cułtorib suis. ut qui nondũ dei habebant᷑
Ergo aliorꝑ est regnum dare. quia regnabatur multo ante quã isti de
inciderentur. Sed quam uanum ÷ fastigium romani nominis religiosita.¬
tis meritis deputare. cum post imꝑium siue adhuc regnum religio ꝓfi¬
cerit. ageiam rebus religio ꝓficerit. Nam & si anuma concepta est curi¬
ositas suꝑsticiosa. nondũ tamen aut simulacris aut tẽplis. res diuina
apud romanos constabat. frugi religio. & pauꝑes ritus. & nulla capitolia
certantia ad cęlum. sed temeraria de cespite altaria et uasa adhuc samia
&e nidor ex illis & ds̃ ipse nusquam. Nondum enĩ tunc ingenia grecoꝵ

Expanded text:
lures deos vestros regnasse certum est. Igitur si conferendi imperii tenent potestatem, cum ipsi regnarent, a quibus acceperant eam gratiam? quem coluerat Saturnus et Jupiter? aliquem opinor Sterculium sed Romae postea, cum indigenis suis. Etiam si qui non regnarunt, tamen regnabatur ab aliis nondum cultoribus suis, ut qui nondum dii habebantur. Ergo aliorum est regnum dare, quia regnabatur multo ante quam isti dii inciderentur. Sed quam vanum est fastigium Romani nominis religiositatis meritis deputare, cum post imperium sive adhuc regnum auctis jam rebus religio profecerit. Nam etsi a Numa concepta est curiositas superstitiosa, nondum tamen aut simulacris aut templis res divina apud Romanos constabat; frugi religio et pauperes ritus, et nulla capitolia certantia coelo, sed temeraria de cespite altaria, et vasa adhuc Samia, et nidor ex illis, et Deus ipse nusquam. Nondum enim tunc ingenia Graecorum
Abbreviated transcription (Latin):
Rabsaris. pͥnceps eunucus. Suocant.¬
uł magister. uł maior. etinucus.
Aabsace pͥnceps deosculans . ł multꝰ
Luma. ex celsa. Rablath. multam
istam. uł multitudo. suarietas.¬
ontm. dentes uł coccineũ. uel

Expanded text:
Rabsaris, princeps eunuchus, sive magister, aut major eunuchus. Rabsace, princeps deosculans, sive multRuma, excelsa. Reblath, multam istam, sive multitudo. Sunem, dent
Abbreviated transcription (Latin):
uł diudicans suꝑior. Naamad:
On. inutilitas. uł dolor. ł iniquitas.
Salmana. consummatꝰ. ł ꝑfectꝰ.
Saboim. statio. uł stantes.
DEAMOS

Expanded text:
 dijudicans superior. Maamad , I, inutilitas, vel dolor, sive iniquitas. Salmana, consummatus, sive perfectus. Saboim, statio, sive stantes. DE AMOS
Abbreviated transcription (Latin):
glorificans. lerusalẽ. uisio ꝑacis.
Laisa. leo. Luit. maxillȩ. uł gene.
Luth. utił. ł declinans. uł utinam.
Madian. in iqͥtas. Magro. gutturi. uł
de fauce. Magmas. uile tributũ.
uł de tactii. Madabena. a saltii eiuis.
Memfis. ab ore. Marod ach. a mara
contritio uł ꝓcacitas. Mosoc. oa pier
Nemrio pardoꝵ uł apostatarũ.
N in eue. foeta. uł germ̾ pulchritu¬
dinis. uł spaciosa. Nasarã. germ̾
molle. uł tenerũ. Nabo. sessio. uł
Oronim. foramen moeroris. Ramalia
Rabba multa uł multituido. sebriꝰ¬
Saraphim. ardentes. uł incendentes.
Siloa. missꝰ Syon. specula. Sabaoth:
custodiã eoꝵ. Suphyr: irritum:
labama. tollens altitudinem. Sargan:
pͥnceps orti. Subnan. sedens ł reu̾tens
Sisaim. egrediens. Saron. pͥnceps moe¬
roris. uł cantans tristiciã. Sarasar:¬
t hanis. mandans humilia. Dr OSRI¬
Tacharia. memor dñi.¬

Expanded text:
glorificans. , visio pacis. 74 Laisa, leo. Luuh, maxillae, sive genae. Lud, utilis, vel declinans, sive utinam. Madian, iniquitas. Magro  , gutturi, vel de fauce. Machmas, villae tributum, sive de tactu. Madabena, a saltu ejus. Memphis, ab ore. Marodach, amara contritio, sive procacitas. Mosoch, capientNemrim, pardorum, sive apostatarum. Nineve, foeta, vel germen pulchritudinis, aut speciosa. Nasarach, germen molle, vel te nerum. Nabo, sessio, velmini. Oronim, foramen moeroris. Ramelia, Rabba , multa, vel multitudo. ,Seraphim, ardentes, vel incendentes. Siloa, missus. Sion, specula. vel custodiam eorum. , irritum. Sabama, tollens altitudinem. Sargan, princeps horti. Sobnam, sedens, vel revertens. Sisaim  Sabaim , egrediens. Saroa, princeps moeroris, vel cantans tristitiam. . SabaiTanis, mandans humilia. Zacharia, memor Domi
Abbreviated transcription (Latin):
uł ueneratio. Thech: bonum.
Quattuor reliqͣ quȩ sequuntur:
aspiratione addita ꝓferenda st̃.
Thabor. ueniens lumꝰ. uł ueniat lux
appendit pͥncipẽ. Thobel: auferre
Yau.& ipse. Tebee. uictima. łhostia
Taith. oliua. ł fornicatio. uel haec.

Expanded text:
 dentes. Teth, bonum. Quatuor reliqua, quae sequuntur, aspiratione addita proferenda sunt. Thabor, veniens lumen, vel veniat lux. , appendit principem. Thobel, offerre. Vau, et ipse. Zebee, victima, sive hostia. Zain, oliva, vel fornicatio, sive haec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓculus. Thof ꝓtectio oris ł gehenna.¬
T herafim incendia s meliꝰ imagines
DE PSALTERIO
ptosalom. pater pacis. Asaph
congregans. Aleph. mille. uel
doctrina. Ain. fons. uel oculus.
Baał feor. habens hiauit. ł habess
os pellis. ł pelliciỹ. Beth. domꝰ.
Dabilon. confusio.¶ Cades immutata
Chusi echiops. Caph. manꝰ. palma
siue ianua. ¶ Et raites. sem̃ dei.
Ermon. a nathema eiꝰ. ł a nathema
moeroris. c phrata. frugifera.
siue et quidem uidens:
ł e. ipsa. uł ista. uł suscipiens. Hech.
uita. uł uiuacitas Ite . os abore. ñ
ab osse. uł laqueos. uł decipula.
Gebal. deficiens. ł disterminans.
si imel. retributio. uł plenitudo
Iemini. dextera mea. Idithun. transi¬
liens eos. uł saliens eos. lod. scientia.
doctrina. ł disciplina. Mem. ex qͦ.
imago fortitidinis. Lameoh:
firmam̃tũ : lic& qͥdã erectionem
uł ad iutoriũ. uł fulturã putent.

Expanded text:
, protectio oris, sive gehenna. 24, incendia: sed melius imagines, 71 DE PSALTERIOsalon, pater pacis. Asaph, congregans. Aleph, mille, sive doctrina. Ain, fons, sive oculus. Baalpheor, habens hiavit, sive habens os pellis, vel pelliceum. Beth, domus. Babylon, confusio. Cades, immutata, Chusi, Aethiops. Caph, manus, palma, janua. Ezraites, semen Dei. Ermon, anathema ejus, vel anathema moeroris. Ephrata, frugifera, sive equidem vides. He, ipsa, vel ista, sive suscipiens. Heth, vita, vel vivacitas. Fe, os: ab ore, non ab osse: sive laqueus, sive decipula. Gebal, definiens, sive disterminans. Gimel, retributio, vel plenitudo. Jemini, dextera mea. Idithun  , transiliens eos, sive saliens eos. L. M. N. R. S. doctrina, sive disciplina. Mem, ex quo,imago fortitudinis. Samech, firmamentum: licet quidam erectionem, vel adjutorium, sive fulturam putent.
Abbreviated transcription (Latin):
Dimaon. sufficit eis moeror. Deseth. cd¬
catio. uł unctio. Dodanim. patruelis
Emmanuel. nobiscũ ds̃. Eleale. ad
na quȩ sequunt᷑ : ꝑ extensã ꝓferendu
sunt litteram. łlamite. eoꝵ uł cõ¬

Expanded text:
 Dibon  sufficit eis moeror. Deseth , calcatio, vel unctio. Dodanim, patrueles. Emmanuel, nobiscum Deus. Eleale, ad na, quae sequuntur, per extensam proferenda sunt litteram. Elamitae,
Abbreviated transcription (Latin):
psalma ad sc̃am paulã scripsi.
estimo disputatum. DEIS
A saph. congregans. Arran. ira. uel
irascens. Anae. nunqͥd cõmotꝰ est.
regnum. uł decorus rex. Aserdan.
uinculũ cutis. ł iudicii. ł exacutꝰ
Achor. turbatio. ł tumultꝰ ł ꝑu̾sio.
arachia. benedictꝰ dnĩ. ł benedictꝰ¬

Expanded text:
psalmo, ad sanctam Paulam scripsi, aestimo disputatum. DE ISAsaph, congregans. Arran, ira, vel irascens. Ane, numquid commotus est. regnum, vel decorus rex. Aserdan, vinculum cutis, sive judicii, vel exacutus. Achor, turbatio, vel tumultus, sive perversio. benedictus D
Abbreviated transcription (Latin):
m ageddo. de temptatione. mathanid
speculatio. uel contemplatio.
n erodach. a maritud inem immettens
eamdamaroth. tridentes. ł fuscinulȩ.
decꝰ uł cõmotio eoꝵ. Nergal. lu¬
cerna acerui. Naazab. ꝓpħauit tunc.
uł sessionis initiũ. Noesthan. aes eoꝵ.
ħ in eue. focta uł germ̃ pulchritudi¬
nis. uł speciosa. Nes rach. fagitiuus
tener. uł temptatio tenera. Necho
ꝑcussi. Nabuchodonosor ꝓphetia
lagunculȩ angustȩ. uł ꝓphetauis
istius modi signũ. ł sessio in agnitiõe
labra uulgo nuncupant. łꝓpħia
iehab: ascensio ł excelsa.dño.
Aamalia. excelsus dñi. Raason:¬

Expanded text:
Mageddo, de tentatione. Mathania,speculatio, sive contemplatio. Merodach, amaritudinem immittens. Mamzamaroth , tridentes, vel fuscinulae, decus sive commotio eorum. 69 Nergal, lucerna acervi. , prophetavit tunc, sive sessionis initium. Noesthan, aes eorum. Ninive, feta, sive germen pulchritudinis, vel speciosa. Nesrach, fugitivus tener, vel tentatio tenera. Nechotpercussi. Nabuchodonosor, prophetia lagunculae angustae, sive prophetans istiusmodi, signum, sive sessio in agnitione labra vulgo nuncupant, sive prRechab, ascensio, sive excelsa. Ramalia excelsus Domini. Raason
Abbreviated transcription (Latin):
patri excelso. Azael. uisus deo.
Adad. patruus. uł patrueł. aut testis.
Az aria. ad iutor dñs. Affith: lib̾tas.
Argob: maledicens excelsum :.
Aried. leo dĩ. Assor. sagitta luminis.
Aat. continens uł cõp̃hendenꝰ
uł decor regis. Anamalech. respon¬
denti regi. Abisa. uoluntas mea in ea
Ararat. armoenia. uł mons uulsus.
Asaradan. uincens. uł exacutꝰ. Arus.
in cisa. uł aureus. Adaia. testimoniy
dñi. Ahicam. fr̃ m̃s surgens. Asaia.
facientȩ dño. achabor. mus. dars. sol
Amuthal. calefactũ ros.

Expanded text:
patri excelso. Azael, visus Deo. Adad, patruus, vel patruelis, aut testis. Azaria, adjutor Dominus. Assith , libertas. Argob, maledicens excelsum. Dei. Asor, sagitta luminis. Aaz  , continens, aut comprehendens. vel decor regis. Anamelech, respondenti regi. , voluntas mea in ea. Ararat, Armenia, vel mons convulsus. Asaradan, vincens, vel exacutus. Arus  , incisa, vel aureus. Adaia, testimonium Domini. Ahicam, frater meus surgens. Asaia, facienti Domino. Achbor, mus. Aars, sol. Amutal, calefactus ros.
Abbreviated transcription (Latin):
Sela. semꝑ. Shemath. audiens.
Saalũ. reddens. Salmanassar:
ꝑfectꝰ uinculo. uł ad uinciendỹ.
Sefaruahim. libri. uł litterae.
Sechot banoth. tab̾nacła .ł ũbracla
filiarũ
Sen nacherib tollens. uł leuans deserta.
S obnas. sedens. ł reuertens. Sa esdema¬
pestilens aer. quẽ greci significantiꝰ¬

Expanded text:
Sela, semper. Semath, audiens. Saalum, reddens. Salmanasar, perfectus vinculo, vel ad vinciendum. Sapharvaim, libri, vel litterae. Sechchothbanoth , tabernacula, vel umbracula filiarum. Sennacherib, tollens, vel levans deserta. Sobnas, sedens, vel revertens. , pestilens aer: quam Graeci significanti
Abbreviated transcription (Latin):
legerimꝰ. ex in: aspiratione addita
ꝓferendũ est. Chabratha electio Suꝑ
hoc in libris hebraicarũ quȩstionũ
cisio. Charan ira. uł foramen.
quȩ sequunt᷑ ꝑ extensã litteram
ꝓferamꝰ. Hloth. arietis signũ. uel

Expanded text:
tione addita proferendum est. , electio: super hoc in libris Hebraicarum Quaestionum cisio. Charan, ira, vel foramen. quae sequuntur, per extensam litteram proferamus. Eloth  , arietis signum, vel
Abbreviated transcription (Latin):
ne & similitudinẽ suã. & uocauit nomen eiꝰ sech. Sciendũ qđ usq ad dilu¬
uiũ ubi in nr̃is codicib ducentoꝵ & qđ excurrit annoꝵ genuisse quis dr̃:
in hebred habeat᷑ centũ annos & reliquos qui secunt᷑. Fuer auc̃ dies adã post quã
genuit sech septingenti anni. Quia in ducentis errauerat. conseqͣnt̾ hic posuit
septingentos: cũ inhebreo habeat᷑ octingentos. & supͣcentũ. Et uix̃ matussalã ⁊
tos duos: & gn̾ filios & filias. Fuer̾ aut̃ om̃sdies matusalã qͦs uix̃ anni nongenti
qđ iuxta diligentẽ supputationẽ. quattuordeci annos post diluuiũ matusa
lamech cũ eẽt annoꝵ .c. oc coginta octo: gnꝰ noe. & fiunc usq addiẽ natiuita¬
qđ octo tantũ animȩ in arca saluȩ factȩ sunt : Restat gͦ. ut qͦmͦ in plerisq:
ita & in hoc sit error innumero. Siqͥdẽ in hebreis & insamaritanoꝵ libris: ita
scriptũ repꝑi. Et uixꝰ matusalã .c. octoginta .Uii. annis. aegnꝰ lamech. Et uix̃

Expanded text:
suam, et vocavit nomen ejus Seth. Sciendum quod usque ad diluvium, ubi in nostris codicibus, ducentorum et quod excurrit annorum genuisse quis dicitur: in Hebraeo habeat centum annos, et reliquos qui sequuntur. Fuerunt autem dies Adam, postquam genuit Seth, septingenti anni. Quia in ducentis erraverat, consequenter hic posuit septingentos, cum in Hebraeo hic habeatur octingentos, et supra centum. Et vixit Mathusala anntos duos, et genuit filios et filias. Et fuerunt omnes dies Mathusalae, quos vixit, anni nongenti lata, quod juxta diligentem supputationem, quatuordecim annos post diluvium MathusaLamech, cum esset annorum centum octoginta octo, genuit Noe. Et fiunt simul usque ad diem nativitaquod octo tantum animae in arca salvae factae sunt? Restat ergo, ut quomodo in plerisque, ita et in hoc sit error in numero. Siquidem et in Hebraeis et Samaritanorum libris, ita scriptum reperi: Et vixit Mathusala centum octoginta septem annis, et genuit Lamech. Et vixit
Abbreviated transcription (Latin):
ercusari posit saras qd̃famis intõpore sola regi in ꝑegrinis locis martto coniuente resistere
nequeri s tam potest a alic̃ foeda necessitais ecusari. qđ iuxta librũ hester quecusioy en
mulieru placuiset rei apud ueceres sex mensib unguebatur oleo mirteo : & sex mensiberat
imolantis uatiis &̃ curationibfeminarũ & t̃ dͥemũ in grediebat ad regẽ: atq ita potest ferin
ui laray postq pacutrat reg du pannũ eiꝰ ad regẽ p̃ pararet᷑ introitꝰ & abrahe pharaomul¬
ta lonra uorit lapharao pꝰea ꝑcussus sit adnõ. illa adhuc intacta ab eiꝰ concubitu ꝑmane

Expanded text:
excusari posset Sarai quod, famis tempore, sola regi in peregrinis locis, marito connivente, resistere excusari posset Sarai quod, famis tempore, sola regi in peregrinis locis, marito connivente, resistere nequiverit, tamen potest et aliter foeda necessitas excusari, quod juxta librum Esther, quaecunque mulierum placuisset regi, apud veteres sex mensibus ungebatur oleo myrrheo, et sex mensibus in pigmentis variis erat et curationibus feminarum, et tunc demum ut Sarra, postquam placuerat regi, dum per annum ad regem ei praeparatur introitus, Abrahae Pharao multa donaverit, et Pharao postea percussus sit a Domino, illa adhuc intacta ab ejus concubitu permane
Abbreviated transcription (Latin):
de carna.Lxx.uͦ. annoꝵ fuisse memorat᷑. cũ anatiuitate abrahȩ usꝙ ad mortẽ
babilonio uallatꝰ incendio qͥa illud adorare nolebat dĩ auxilio sit liberatus:
chaldeoꝵ. Potest aut̃ fieri. ut qͥa scriptura reliqͥt incercũ ante paucos an nos
thara de chald ea ꝑfecturꝰ uenerit in carrã quã morcẽ obiret: uł certe statĩ
pꝰ ꝓsecutionẽ in carrã ueniret. ibiq diutiꝰ sit moratꝰ. Siqͥs gͦ huic expositioni
contrariꝰ÷. querat aliã solutionẽ. & tc̃ recte ea quȩ a nob sunt dicta imꝓbabit:
Et ꝓficiscens ab raham ab uit indesertum: et facta est Sames surpterram: eotanbom
qđ is iseses a orinplur unis aluis lorcis ꝓdeserto adauftrum seripcũs in hebeco. hoc du
no tare sebernꝰ nt uidereã pͥncipes pharaonis e laudauer ea adoharaone. ciuterolure:¬
c anciemia pmaluor ia mãbr Nicet corpꝰ scarũ mulierũ ñ uis maculet sed uolunta. Eecr

Expanded text:
arra LXXV annorum fuisse memoratur, cum a nativitate Abrae usque ad mortem Babylonio vallatus incendio, quia illud adorare nolebat, Dei sit auxilio liberatus: Chaldaeorum. Potest autem fieri, ut quia Scriptura reliquit incertum, ante paucos annos Thara de Chaldaea profectus, venerit in Charran, quam mortem obierit. Vel certe statim post persecutionem in Charran venerit, et ibi diutius sit moratus. Si quis ergo huic expositioni contrarius est, quaeret aliam solutionem: et tunc recte ea, quae a nobis dicta sunt, improbabit. Et proficiscens Abram, abiit in desertum: et fames facta est super terram. Et in praesenti et in plurimis aliis locis, pro deserto, ad Austrum, scriptum est in Hebraeo. Hoc igitur notare debemus. Et viderunt eam principes Pharaonis, et laudaverunt familiae, et cameli. Licet corpus sanctarum mulierum non vis maculet, sed voluntas, et
Abbreviated transcription (Latin):
Ue autꝰ dr̃ in conspectu di peccator: qͥ potest apud homines iustꝰ uideri. qͦmͦ de zacha¬
ria &r elisabeth in pconio ponic᷑: qdđ fuerint iusti ambo in conspeccudĩ. et in psalterio¬
drꝰ. Non iustificabit᷑ in conspectu tuo omĩs uiuens. Locutꝰ ÷ aut̃ ad abram dñs postꝗ¬
diuisus ⁊ ab eo loth dicens. Leua ocłos tuos. & uide aloco in qͦtu nc̃ stas ad aqͥlonem.
& adaustrũ & adorientẽ & ad mare : qͥa omnẽ t̾rã quã tu uides tͥ dabo & seminituo.
Quattuor dimata mundi posuit. orientẽ & occidentẽ. septentrionẽ & meridianũ.
Qcꝰ aut̃ in omib scripturis legit᷑ : hic semeldixisse sufficiat. Mare sẽꝑ ꝓ occidente
ut. ab eo qđ palestinȩ regio haud ꝓcul sita: mare inoccidentis plaga habeat. Et rex bale
hȩc : segor. Om̃s hi consenserunt apud uallẽ salsam. hoc ÷ mare salis. Bale lingua
hebrea. Ratanocic id ÷ deuoratio dr̃. Tradunt gͥ hebrei hanc eandẽ in alio loco scri¬

Expanded text:
dicitur in conspectu Dei peccator, qui potest apud homines justus videri, quomodo de Zacharia et Elisabeth in praeconio ponitur, quod fuerint justi ambo in conspectu Dei, et in psalmo dicitur: Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . VERS. c es ad Aquilonem, et ad austrum, et ad orientem, et ad mare: quia omnem terram, quam tu vides, tibi dabo eam et semini tuo. Quatuor climata mundi posuit, orientem et occidentem, septentrionem et meridianum. Quod autem in omnibus Scripturis legitur, hic semel dixisse sufficiat, mare semper pro occidente poni: ab eo quod Palaestinae regio ita sita sit, ut mare in occidentis plaga habeat. Et rex Bale, haec est Segor. Omnes hi consenserunt apud vallem Salsam, hoc Hebraea devoratio dicitur. Tradunt igitur Hebraei hanc eamdem in alio Scri
Abbreviated transcription (Latin):
desertii. Erat aut̃ ab rahã qiues ualde peccore & argento a& auro. & abi is & uenit inde¬
sercũ usq bechel. Bulcre de egipto libatꝰ ascendisse dr̃. s occurrit huic sensui allud
qđ seqͥr. qͥm̃ potuerit exiens de egipto fuisse diues ualde. Qđ̾ soluit̾ illa hebrea ueritate.
s sio in hebreo seriptii ÷ ab iic in itinere suo ꝑaustrũ usq bethel. lecirco eniꝰ de egip¬
d egreseuit ñ deserdũ in grederet᷑ qd̾ cũ ȩgipto reliquerat: s ut ꝑ austrũ qͥ dqͥloni
contrariꝰ:. ueniret addomũ dĩ. ubi fuerat tabernaciũ eiꝰ inmedio bethel ꝙ uiri¬

Expanded text:
nto, et auro: et abiit unde venit in desertum usque Bethel. Pulchre de Aegypto liberatus ascendisse dicitur. Sed occurrit huic sensui illud, quod sequitur: quomodo potuerit exiens de Aegypto fuisse dives valde? Quod solvitur illa Hebraica veritate, ere suo per Austrum usque Bethel. Idcirco profectus de Aegypto est, ut non desertum ingrederetur, quod cum Aegypto reliquerat: sed ut per Austrum, qui Aquiloni contrarius est, veniret ad domum Dei, ubi fuerat tabernaculum 326 ejus in medio Bethel et Ai
Abbreviated transcription (Latin):
ieschã. aionimon. eqͥb melchã accepit uxorẽ nachor: & saray abrahã. Nec dũ
qͥppe int̾ patruos & frm̃ filias nuptiȩ fueranc lege ꝓhibitȩ: quȩ in pͥmis homini¬
b etiã inc̃fr̃s & sorores initȩ sunc. Erat aut̃ abraham septuaginta qͥnq annoꝵ.
qͣndo egressus ÷ ex carra. Indissolubilis questio nascit᷑. Si enĩ thara pat̾ abrahę
cũ adhuc eẽt in regione chaldea . lxxͣ. annoꝵ genꝰ abrahã. & pꝰea in carra du¬

Expanded text:
an, δυώνυμον. E quibus Melcham accepit uxorem Nachor, et Sarai Abraham: necdum quippe inter patruos, et fratrum filias nuptiae fuerant lege prohibitae, quae in primis hominibus, etiam inter fratres et sorores initae sunt. Erant autem Abram septuaginta quinque annorum, quando egressus est ex Charra. Indissolubilis nascitur quaestio: si enim Thara pater Abrahae, cum adhuc esset in regione Chaldaea, septua
Abbreviated transcription (Latin):
quã gog & magog appellare consueuer̃. heȩ itaq septẽ gs̾ qͣs de iafeth uenire stirpe
memoraui : ad aquilonis partẽ habitant. Filii gomer: asceneth. rifach. & thogorma.
A sceneth greci reginos uocant. rifach flagonas. thogorma frigas. Filii iauan: elisa
& tharsis cethim & dodanĩ. Ab his diuise sunc insulẽ nationũ int̾ris suis: uir scđm
qͥ uocant᷑ eolides. Unde & qͥnta lingua linguȩ greciȩ eolis appellat᷑. quã illi uocañ
litterã uitiose aposteris intaũi dicens fuisse corruptã. Unde & metropolis eorũ

Expanded text:
quam Gog et Magog appellare consueverunt. Hae itaque septem gentes quas de Japhet venire stirpe quam Gog et Magog appellare consueverunt. Hae itaque septem gentes quas de Japhet venire stirpe memoratus sum, ad Aquilonis partem habitant. Filii Gomer Assenez et Riphath et Thogorma. Assenez Graeci Reginos vocant: Riphath Paflagones: Thogorma Phryges. Filii autem Javan, Elisa et Tharsis, et Cethim et Dodanim. Ab his diqui vocantur Elides, unde et quinta lingua Graeciae Eolis appellatur, quam illi penten litteram vitiose a posteris in tay dicens fuisse corruptam. Unde et Me
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ iafech dr̃. latituido nom̃ accepit. Qd aut̃ ait . & habitet intabernaculis sem:
Et facti sunt om̃s dies noe: nongenti qͥnqͣginta anni. Ecce post diluuiũ trecentis qͥnqͣ-
uan. & tubal. & mosoch. & thyras. lafeth filio noe nati sunt septẽ filii: qui possederuis
inasia ab amauo & tauro syriȩ coeles & ciliciȩ montib usq ad fluuiũ tanain: in
europa uͦ usq ad gadira: nomina locis & gentib relinqͤntes. Eqͥb pꝰea ĩmutata
sunt plurima: cȩtera ꝑmanent ut fuer̃. Sunt auc̃ gomer galathȩ : magoch scitȩ
usq hodie mareta dr̃. Porro. Lxx. int̾p̃tes capthormi capadocos arbitrant᷑. hẏraᷤ.
traces: qͦrũ ñ satis ĩmutatũ uocabulũ est. Scio qͤndã gog & magog tã de p̾senti loco¬
quã de etechiel: ad gothoꝵ nuꝑ int̾ra nr̃a uagantiũ hystoriã reculisse. Qđ utrũ
uerũ sic: p̃lii ipsiꝰ fine monstrat᷑. Et certe gothos om̃s retro eruditi magis getas

Expanded text:
icitur, latitudo nomen accepit. Quod autem ait: Et habitet in tabernaculis Sem, Et facti sunt omnes dies Noe nongenti quinquaginta anni. Ecce post diluvium trecentis quinquavan, et Thubal, et Mosoch, et Thiras. Japhet filio Noe, nati sunt septem filii, qui possederunt terram in Asia ab Amano et Tauro, Syriae Coeles et Ciliciae montibus, usque ad fluvium Tanain. In Europa vero usque ad Gadira, nomina locis et gentibus relinquentes: e quibus postea immutata sunt plurima, caetera permanent ut fuerunt. Sunt autem Gomer, Galatae: Magog, Scythae: usque hodie Marecha dicitur. Porro LXX Interpretes Capturini Cappadoces arbitrantur. Thiras Thraces quorum non satis immutatum vocabulum est.  nostra bacchantium historiam retulisse: quod utrum verum sit, praelii ipsius fine monstrabitur. Et certe Gothos omnes retro eruditi magis Getas
Abbreviated transcription (Latin):
tes aut̃ erant suꝑ t̾rã indieb illis. Et pꝰ hec ut in grediebant᷑ filii dĩ ad filias hõĩũ.:
& generabant abeis. illi erant gigantes ascło nominati. In hebreo ita habet᷑. Cadentes¬
& generabant ab eis. ꝓ cadentib siue gigantib. uiolentos in t̾p̃tat᷑ sỹ macꝰ. & angłis aut̃
& sc̃oꝵ liberis. conuenit nom̃ cadentiũ. Noe uiriustꝰ atq ꝑfectꝰ in generatione sua
dõ placuit. Si gnant̾ ait in generatione sua: ut ostenderet ñ iuxta iusticiã consũmatã.
s iuxta generationẽ suã eũ fũisse uistũ iusticia. Et hoc ÷ qđ inhebreo dr̃. Noe uir iuftus.
hoc ÷ dilucidũ facies archȩ. uolens fenestrã incelligi. & quieuit aqͦ. & reuelati sunt
fontes abissi: & cataractȩ celi. đ reuelatis fontib. clausos & obturatos om̃s int̾p̃tes

Expanded text:
ntes autem erant super terram in diebus illis, et post haec quomodo ingrediebantur filii Dei ad filias hominum, ntes autem erant super terram in diebus illis, et post haec quomodo ingrediebantur filii Dei ad filias hominum, et generabant eis. Illi erant gigantes a saeculo homines nominati. In Hebraeo ita habet: Cadentesis autem et sanctorum liberis convenit nomen cadentium. Noe vir justus atque perfectus in generatione sua, Deo placuit. Signanter ait, 316 in generatione sua: ut ostenderet non juxta justitiam consummatam: sed juxta generationis suae justitiam fuisse eum justum. Et hoc est quod in Hebraeo dicitur: Noe vir justus, hoc est, dilucidum facies arcae, volens fenestram intelligi. Et quievit aqua, et revelati sunt fontes abyssi, et cataractae coeli. Pro revelatis fontibus, clausos et obturatos, omnes interpretes
Abbreviated transcription (Latin):
occultas uenas ad matricẽ abyssũ reuertunt᷑. Post qͣd raginta dies aꝑuit noe ho¬
stiũ archȩ qđ fecerat. & emisit coruu. & egressus ñ rediit ad eũ: donec siccarent᷑ aqͣ
de t̾ra  hostio fenestra scriptũ ÷ in hebreo. Et de coruo alit̃ dr̃. ꝑmisit coruũ:
& egressus ÷ exiens & reuertens donec siccarent᷑ aqͤ de t̾ra. & erant filii noe qͥ egressi
quȩ duplicẽ aspirationẽ sonat in grecũ sermonẽ uertere : chi gretã litteram
addiderunt. ut nos docerent in istius modi uocabulis aspirare debere. Unde &
in p̾senti loco cham transtuler

Expanded text:
revertantur. Post quadraginta dies aperuit Noe ostium arcae quod fecit, et emisit corvum, et egressus non rediit ad eum, donec siccarentur aquae de terra. Pro ostio, fenestra scripta est in Hebraeo. Et de corvo aliter dicitur: Emisit corvum et egressus est, exiens et revertens donec siccarentur aquae de terra. Et erant filii Noe, qui egressi quae duplicem aspirationem habet, in Graecum sermonem vertere, chi Graecam litteram addiderunt, ut nos docerent in istiusmodi vocabulis aspirare debere. Unde et in praesenti loco Cham transtuler
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ uerbum & iona stertenti somno positũ est. hoc nc̃ os erossib meis & caro excar¬
ne mea. hec uocabit᷑ mulier: qm̃ ex uirosuo sũpta est. Honuidet᷑ in greto & in la¬
tino resonare cur mulier appellet. qͥa ex uiro sũpta sit: s ethimologia in hebreo
sermone seruat᷑. Uir qͥppe uocat᷑ his & mulier hissa. Recttg abhio Appalata r
mulier hissa. Unde & sẏmacꝰ pulchre ethimologiã etiã ingreco uoluit custo¬
dicere hec uocabit᷑ uirago : quia ex uiro sũpta est. Porro theodotion alia ednmo¬
logiã suspicatꝰ : dicens. Hȩc uocabit᷑ assũptio quia ex uiro sũpta est. Pocest qͥppe
hissa scđdm uariȩtatẽ accentꝰ & assũ ptio intelligi. Serpens autẽ erac sapientior cunc¬
tis bestiis suꝑ t̾rã. ꝓ sapiente in hebreo habet᷑ easeam: qđ aqͥla & theodotion inter¬

Expanded text:
sibus meis et caro de carne mea, haec vocabitur mulier, quoniam ex viro sumpta est . Non videtur in Graeco et in Latino resonare  Edit., sonare cur mulier appelletur, quia ex viro sumpta sit; sed etymologia in Hebraeo sermone servatur, vir quippe is, mulier issa. Recte igitur ab is appellata est mulier ISSA. Unde et Symmachus pulchre etymologiam etiam in Graeco voluit custodicere: Haec vocabitur virago, quia ex viro sumpta est. Porro Theodotio aliam etymologiam suspicatus est, dicens: Haec 309 vocabitur assumptio: quia ex viro sumpta est. Potest quippe ISSA   secundum varietatem accentus et assumptio intelligi. Serpens autem erat sapientior cunctis bestiis super terram. Pro sapiente in Hebraeo habetur AROM  , quod Aquila e
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ hebrei ex hac occasidne istius modi fabulã. qđ abrahã in ignẽ missus sic quia ig¬
nẽ ad orare noluerit quẽ chaldei colunt. & dĩ auyilio lib̾atꝰ de idolatriȩ igne ꝓfuge
rit: qđ inseqͣntib scribit᷑. egressũ eẽ. tharã cũ sobole sua de regione chaldeoꝵ. ꝓ eo
conspectũ tharȩ patrissui in c̾ra natiuitatis suȩ in igne chaldeoꝵ. qđ udelicet ignẽ
saray: & nom̃ uxoris nachor melcha filia arã. Pater aut̃ melchȩ : ipse ÷ pat̾ ieschȩ.¬

Expanded text:
autem Hebraei ex hac occasione, istiusmodi fabulam: Quod Abraham in ignem missus sit, quia ignem adorare noluerit, quem Chaldaei colunt, et Dei auxilirit: quod in sequentibus scribitur egressum esse Tharan cum sobole sua de regione Chaldaeorum, pro eo conspectum Tharae patris sui in terra nativitatis suae, in igne Chaldaeorum, quod videlicet ignem Sarai, et nomen uxoris Nachor Melcha, filia Aran. Pater autem Melchae, ipse est pat
Abbreviated transcription (Latin):
& si ñ bene egeris. ante fores peccatũ tuũ sedebit. & ad te eiꝰ societas: Sed tu
magis dominarẽ eiꝰ. Qđ aut̃ dicit: hoc ÷. Quid irasceris. & inuidiȩ infratrẽ
liuore cruciatũ uultũ demittis in t̾rã: Nonne si bene egeris dimittet᷑ omẽ
delictũ siue ut teodotion ait. acceptabile erit. id ÷ munꝰ tuũ suscipiã. ut
suscepi fr̃is tui: Qđ si male egeris : ilico peccatũ ante uestibulũ tuũ erit uł¬
sedebit. & tali ianitore comitaberis. Uerũ qͥa liberi arbitrii es: moneo ut ñ
tui peccatũ. sed tu peccato domineris. Qđ aut̃ in lxx. int̾p̃tib fecit errorẽ:
nini & qui int̾p̃tati sunc masoulino illud̃ ut erat in hebreo transtulerunt.

Expanded text:
t si non bene egeris, ante fores peccatum tuum sedebit, et ad te societas ejus, sed tu t si non bene egeris, ante fores peccatum tuum sedebit, et ad te societas ejus, sed tu magis dominare ejus. Quod autem dicit, Quare irasceris, et invidiae in fratrem livore cruciatus, vultum demittis in terram? Nonne si bene feceris, dimittetur tibi omne delictum? sive, ut Theodotion ait, acceptasuscepi fratris tui: quod si male egeris, illico peccatum tuum ante vestibulum tuum sedebit, et tali janitore comitaberis? Verum quia liberi arbitrii es, moneo ut non tui peccatum, nini; et qui interpretati sunt, masculino illud, ut erat in Hebraeo, genere transtulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
posiedi hominẽ ꝑdm̃. Et respex̃ as suꝑ abel & suꝑ munera eiꝰ. Suꝑ cain aut̃
&e suꝑ sacrificia eiꝰ ñ respex̃. Contristatusq ÷ cain ualde. Unde scir̾e poterat
cain qđ fr̃is munera suscepissec & sua repudiassec. nͥ illa inc̾p̃tatio uera est
quã theodocion posuit. & inflãmauit dĩ suꝑ abel & suꝑsacrifici ũ eiꝰ: Ignẽ
aut̃ ad sacrificiũ deuorandũ uenire de cęlo. & indedicatione tẽpli sub salomo¬
ne legimꝰ : & qͥndo helias inmonte carmelo construx̃ altare. Et dix̾ dñs ad
cam. Quare concidit uultꝰ tuus: Honne si recte offeras. non recte auc̃ diuidaᷤ
peccasti: Quiesce. Ad te conuersio eiꝰ. & tudominaberis eiꝰ. Necessitate cõpelli¬
mur insingulis diutiꝰ immorari. Siqͥdẽ & nunc multo aliꝰ in hebreo quã¬
inseptuaginta translatorib sensus est. Ait enĩ dñs ad cain. Quare irasce¬
ris & quare concidit uultꝰ tuus: Nonne si bene egeris dimitet᷑ om̃e delictũ¬

Expanded text:
s super Abel, et super munera ejus: super Cain autem et super sacrificia ejus non respexit, et contristatus est Cain valde. Unde scire poterat Cain, quod fratris munera suscepisset Deus, et sua repudiasset: nisi illa interpretatio vera est, quam Theodotion 311 posuit. Et inflammavit Dominus super Abel, et super autem ad sacrificium devorandum solitum venire de coelo: et in dedicatione templi sub Salomone legimus, et quando Elias in monte Carmelo construxit altare . Et dixit Dominus ad Cain: Quare concidit vultus tuus? Nonne si recte offeras, non recte autem dividas, peccasti? Quiesce, ad te conversio ejus, et tu dominaberis ejus. Necessitate compellimur in singulis diutiin Septuaginta translatoribus sensus est. Ait enim Deus ad Cain: Quare irasceris, et quare concidit vultus tuus? Nonne si bene egeris dimittetur tibi? e
Abbreviated transcription (Latin):
ut sacram̃tis t̾ribilib patefactis. humanum genꝰ humilit᷑
oboediat creatori: ubi orit᷑ pulcherrimũ deliberatiuum
dicendi genꝰ. Nã cũ tali sacramento uulgato. obstupe facta
fuerint corda mortaliũ. saluberrimꝰ & necessariꝰ suasor acce¬
dit. ut cũ timore & tremore uero dño seruiat᷑. ostendens ab
utili & honesto. id qđ in deliberationib plurimum ualet.
expedire quȩ dicta sunt. Ytile ÷. Neqͣndo irascat᷑ dñs: & pea

Expanded text:
ut sacramentis terribilibus patefactis, humanum genus humiliter obediat Creatori. Ubi oritur pulcherrimum deliberativum dicendi genus. Nam cum tali sacramento vulgato obstupefacta fuerint corda mortalium, saluberrimus ac necessarius suasor accedit, ut cum timore ac tremore vero Domino serviatur, ostendens ab utili et honesto, id quod in deliberationibus plurimum valet, expedire quae dicta sunt. Utile est enim: Nequando irascatur
Abbreviated transcription (Latin):
sequunt᷑. huic uicina ÷ figura quȩ dr̃ climax. latine gradatio.
nominis. rerũ ꝓcurat augm̃ta. Inclimate uͦ necesse ÷ ut pos¬
tremũ uerbũ qđ ÷ in pͥmo cõmate positũ in seqͣnti mẽbro modis
om̃ib iteret᷑: sic̃ ÷ illud apłi. Scientes qm̃ tribulatio patientiã
oꝑat᷑. patientia ꝓbationẽ. ꝓbatio spem̃: spes aut̃ ñ confundit.¬
terrȩ st̃ qͥ tellurẽ cingunt. atq concludunt: ut ñ solũ arida.
uerũ etiã totiꝰ aeris circũ uecta substantia. & omĩ u̾ creat᷑ariĩ
signi ficet᷑ integritas: sic̃ ipse in euangłio dicit. data ÷ mͥ oĩs¬

Expanded text:
etc. Huic vicina est figura quae dicitur climax, Latine gradatio, nominis, rerum procurat augmenta, in climace vero necesse est ut postremum verbum, quod est in primo commate positum, in sequenti membro modis omnibus iteretur; sicut est illud Apostoli: Scientes quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, terrae sunt qui tellurem cingunt atque concludunt, ut non solum arida, verum etiam totius aeris circumjecta substantia, et omnium creaturarum significaretur integritas; sicut et ipse in Evangelio sub
Abbreviated transcription (Latin):
Sadara urbs transior danẽ cont̃ scicopolĩ. &xtyberiadẽ adorientalẽ plaga
ata m monte abeus radices aquȩ calidȩ erũpunt. balneis desuꝑ edificatis.
Gergesa ubi eosq̃ ademonib uexabanc᷑ saluator restteuit sanitati. & hodieq
suꝑ monte uicusꝰ demonstrat᷑ uixta stagnũ cy beriadis. inqͦ por ei p̃cipitat
sunt oirimꝰ de hoc ae supͣ. Gesemani: ubi saluator ante passionẽ orauit
e fu aut aomdices montis oliucti. n c̃ gecła desuꝑ edificata. Golgocha locus¬
caluaris inqͥ saluator ꝓ salute om̃iũ crucifixꝰ ÷ de usq hodie ostendit᷑
in helia ad septentrionalẽ plagã montis sion:¬

Expanded text:
adara, urbs trans Jordanem, contra Scythopolim et Tyberiadem ad orientalem plagam sita in monte, ad cujus radices aquae calidae erumpunt, balneis desuper aedificatis. Gergesa, ubi eos qui a daemonibus vexabantur, Salvator restituit sanitati, et hodieque super montem viculus demonstratur, juxta stagnum Tyberiadis, in quod porci praecipitati sunt. Diximus de hoc et supra. Gethsemani, locus ubi Salvator ante Passionem oravit. Est autem ad radices montis Oliveti nunc Ecclesia desuper aedificata. Golgocalvariae, in quo Salvator pro salute omnium crucifixus est, et usque hodie ostenditur in Helia ad septentrionalem plagam montis Sion
Abbreviated transcription (Latin):
maluit hominis sanguinẽ quam effundere. quođ ad huc uobis repur¬
gandȩ latent leges. quas neq annorũ numerus. neq conditor dig¬
nitas cõmendat. sed ȩquitas sola. Et ideo cũ iniquȩ recognoscuntur
mertto damnant᷑. licet damnent. Quo mͦ iniquas dicimꝰ. immo si
nom̃ puniunt etiã stultas: Si uͦ facta. cur de solo nomine puniun
facta: quȩ in aluis de admisso non de nomine ꝓbata defendunt :¬
ncestus sum. cur non requirunt infanticidia cur non extorquent:
n deos. in cȩsares aliquid cõmitto. cur non audior qui habeo quo pur¬
ger: Nulla lex ꝓhibet discuti. quod ꝓhibet admitti. quia neq u¬
dex iuste ulciscitur. nisi cognoscat admissũ e̾e quod non licet.
N et cuus fidelit̾ legi obsequitur. ignorans quale sit quod ulciscit᷑
lex Nulla lex sibi soli conscientiã iusticiȩ suȩ debet. sed eis aqͥbud
obsequiũ expectat. Cȩterum suspecta lex est quȩ ꝓbari se ñ uult.

Expanded text:
maluit hominis sanguinem quam effundere. Quot adhuc vobis repurmaluit hominis sanguinem quam effundere. Quot adhuc vobis repurgandae latent leges, quas neque annorum numerus neque conditorum dignitas commendat, sed aequitas sola? et ideo cum iniquae recognoscuntur, merito damnantur, licet damnent. Quomodo iniquas dicimus? Immo, si nomen puniunt, etiam stultas: si vero facta, cur de solo nomine puniunt facta, quae in aliis de admisso, non de nomine probata defendunt? Incestus sum, cur non requirunt? Infanticidia cur non extorquent? In deos, in Caesares aliquid committo, cur non audior qui habeo quo purger? Nulla lex vetat discuti quod prohibet admitti, quia neque iudex iuste ulciscitur, nisi cognoscat admissum esse quod non licet, neque civis fideliter legi obsequitur ignorans quale sit quod ulciscitur lex. Nulla lex sibi soli conscientiam iustitiae suae debet, sed eis a quibus obsequium expectat. Ceterum suspecta lex est quae probari se non vult,
Abbreviated transcription (Latin):
Silex tua errauit. puto ab homine concepta est. neq enĩ de cȩlo
ruit. Miramini hominẽ aut errare potuisse in lege condenda
aut resipuisse in reꝓbanda: Non enĩ & ipsius licurgĩ leges a lace¬
demoniis emendatȩ: tantũ auctori suo doloris incusserunt.
ut in secessu inedia seͬmet ipso iudicarit. Nonne & uos cotidie
exꝑimentis illuminantib tenebras antiqͥtatis. totam illam ueterẽ
& squalentẽ siluam legũ nouis pͥncipalium rescriptoꝵ & edictoꝵ
securib truncatis &̾ cęditis: Nonne uanissimas papias leges. quȩ
ante liberros suscipi cogunt quam uiliȩ matrimoniũ contruhi
post tantȩ auctoritatis senectutẽ. heri seuerus constantissimꝰ pͥnci¬
pum exclusit: Sed &e iudicatos in partes secari a creditorib leges
erant consensu tam̃ publico crudelitas postea erasa est. in pudoris
notam capitis poena conuersa est. Ponorũ adhibita p̾scriptio. suffundẽ

Expanded text:
Si lex tua erravit, puto, ab homine concepta est; neque enim de caelo Si lex tua erravit, puto, ab homine concepta est; neque enim de caelo ruit. Miramini hominem aut errare potuisse in lege condenda aut resipuisse in reprobanda? Non enim et ipsius Lycurgi leges a Lacedaemoniis emendatae tantum auctori suo doloris incusserunt, ut in secessu inedia de semetipso iudicant? Nonne et vos cotidie experimentis inluminantibus tenebras antiquitatis totam illam veterem et squalentem silvam legum novis principalium rescriptorum et edictorum securibus truncatis et caeditis? Nonne vanissimas Papias leges, quae ante liberos suscipi cogunt quam Iubae matrimonium contrahi, post tantae auctoritatis senectutem heri Severus, constantissimus principum, exclusit? Sed et iudicatos in partes secari a creditoribus leges erant, consensu tamen publico crudelitas postea erasa est, in pudoris notam capitis poena conversa est. Bonorum adhibita proscriptio suffundere
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ illos palam admittentes inuenimꝰ. in quib scelesti. in quib
uani. in qͥbꝰ damnandi. inqͥb irridendi deputam᷑. Sed qm̃ cum
ad omĩa occurrit ueritas nr̃a: postremo legum obstruit᷑ auctoritas
aduersus eam. ut aut nihil dicat᷑ retractandũ e̾ẽ post leges. aut in¬
gratis necessitas obsequii p̃feratur ueritati : de legib priꝰ concurram
a pͥmum cum dure definitis dicendo ñ licet esse uos. & hoc sine
ullo retractatu humaniore p̾scribitis. uim ꝓfitemini & iniquã ex arce
dominationẽ. Si ideo negatis licere quia uultis ñ quia debuit.
non licere. Qđ si quia non debet ideo non uultis licere. sine dubio
id non debet licere quod male fit. & utiq hoc ipso prȩudicat᷑ licere
qđ bene fit. Si bonum inuenero eẽ qđ lex tua ꝓhibuit. nonne ex illo
prȩiuditio ꝓhibere me non potest. quod malum e̾e̾t iure ꝓhiberet:

Expanded text:
quae illos palam admittentes invenimus, in quibus scelesti, in quibus quae illos palam admittentes invenimus, in quibus scelesti, in quibus vani, in quibus damnandi, in quibus inridendi deputamur. Sed quoniam, cum ad omnia occurrit veritas nostra, postremo legum obstruitur auctoritas adversus eam, ut aut nihil dicatur retractandum esse post leges aut ingratis necessitas obsequii praeferatur veritati, de legibus prius concurram mum cum dure1 definitis dicendo: Non licet esse vos! et hoc sine ullo retractatu humaniore praescribitis, vim profitemini et iniquam ex arce dominationem, si ideo negatis licere, quia vultis, non quia debuit non licere. Quodsi, quia non debet, ideo non vultis licere, sine dubio id non debet licere quod male fit, et utique hoc ipso praeiudicatur licere quod bene fit. Si bonum invenero esse quod lex tua prohibuit, nonne ex illo praeiudicio prohibere me non potest quod, si malum esset, iure prohiberet?
Abbreviated transcription (Latin):
stitutore. Pane si ꝓbauit᷑ malam sectam & ita malum & auctorẽ. isꝓba¬
bit & nom̃ malum dignũ odio de reatu sectȩ &e auctoris. Ideoq ante odiũ
nominis cõpetebat prius de auctore sectam recognoscere. uł auctorẽ
de secta. At nunc utriusq inqͥsitione & agnitione neglecta: nomens
decinet᷑. nom̃ expugnatur. & ignotã seccam ignotum &e auctorẽ
uax sola pͣdamnat. quia nominant᷑. non qͥa reuincunt᷑: atq adeo
quasi prefatus hȩc ad suggillandã odii erga nos publici iniqͥtatẽ
iã de causa in nocentiȩ cõnsistam. nec tantũ refutabo quȩ nobis
obitiuntur. sed etiã in ipsos retorquebo qui obiciunt : ut ex hoc qͦq
sciant homines in xp̃ianis non . e̾e. quȩ in se nesciunt esse: Simul uti
erubescant accusantes. ñ dico pessimi optimos. sed iã ut uolunt cõpa¬
res suos: respondebimꝰ ad singula quȩ in occulto admittere dicim᷑

Expanded text:
stitutore. Plane, si qui probavit malam sectam et ita malum et auctorem, is probastitutore. Plane, si qui probavit malam sectam et ita malum et auctorem, is probabit et nomen malum dignum odio de reatu sectae et auctoris, ideoque ante odium nominis conpetebat prius de auctore sectam recognoscere vel auctorem de secta. At nunc utriusque inquisitione et agnitione neglecta nomen detinetur, nomen expugnatur, et ignotam sectam, ignotum et auctorem vox sola praedamnat, quia nominantur, non quia revincuntur. Atque adeo quasi praefatus haec ad sugillandam odii erga nos publici iniquitatem, iam de causa innocentiae consistam, nec tantum refutabo quae nobis obiciuntur, sed etiam in ipsos retorquebo qui obiciunt, ut ex hoc quoque sciant homines in Christianis non esse quae in se nesciunt esse, simul uti erubescant accusantes non dico pessimi optimos, sed iam, ut volunt, conpares suos. Respondebimus ad singula quae in occulto admittere dicimur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut quisq hoc nomine emendat᷑ offendit. tanti non ÷ bonũ. quanti
odium xp̃ianoꝵ. Nunc gͥ si nominis odium est. quis nominũ reatus :
Que accusatio uocabuloꝵ. nisi si aut barbaram sonat aliqua uox nominis
aut infaustũ aut maledicũ. aut impudicũ: Xpianꝰ uero quantũ int̾¬
auobis. Nam nec nominis certa ÷ noticia penes uos. de suauitate uł benig¬
nitate cõpositum est. Oditur itaq in hominib in nocuis etiam nomen
innocuũ. At enĩ secta odit᷑ in nomine utiq sui auctoris. Quid noui si ali¬
qua disciplina de magistro cognomentũ sectatorib suis induat:
Nonne pbilosophi de auctorib sius nuncupant᷑: Patonici epicuri. prtagorici.
etiam a locis conuenticulor & stationum suarũ. stoici. achademici. ȩque
medici ab erasistrato. & grãmatici ab aristarco. coqui etiam ab apicio. Nec
tam̃ quẽquam offendit ꝓfessio nominis. cũ institutione transmissa ab in-¬

Expanded text:
ut quisque hoc nomine emendatur, offendit. Tanti non est bonum quanti ut quisque hoc nomine emendatur, offendit. Tanti non est bonum quanti odium Christianorum. Nunc igitur, si nominis odium est, quis nominum reatus? Quae accusatio vocabulorum, nisi si aut barbarum sonat aliqua vox nominis, aut infaustum aut maledicum aut inpudicum? Christianus vero, quantum inteonuntiatur a vobis nam nec nominis certa est notitia penes vos, de suavitate vel benignitate conpositum est. Oditur itaque in hominibus innocuis etiam nomen innocuum. At enim secta oditur in nomine utique sui auctoris. Quid novi, si aliqua disciplina de magistro cognomentum sectatoribus suis inducit? Nonne philosophi de auctoribus suis nuncupantur Platonici, Epicurei, Pythagorici? etiam a locis conventiculorum et stationum suarum Stoici, Academici? aeque medici ab Erasistrato et grammatici ab Aristarcho, coci etiam ab Apicio? nec tamen quemquam offendit professio nominis cum institutione transmissa ab in
Abbreviated transcription (Latin):
uid quod ita pleriq clausis ocłis in odium eius
impingunt. ut bonũ alicui testimoniũ ferentes. admisceant
⁊nominis exꝓbrationẽ : Ponꝰ uirgaius. seius tantũ qđ xp̃ianꝰ.
item alius. eggo titium sapientẽ uirum repente factum xp̃ianum. Nemo
retractat. ne idõ bonus gauis. & prudens lucius qͥa xp̃ianus. aut ide o
ae id qđ sciunt. eo qđ ignorant irrũpunt. cũ sit iustius occulta de maniꝰ
festis p̃iudicare. quã manifesta de occultis p̃dam nare. Alii quos retro
ante hoc nom̃ uagos. uiles imꝑbos nouerant ex ipso denotant. quod lau¬
dant. Cȩcitate odii in siffragium impingunt. Quȩ mulier: quã lasci
ua. quã festiua : Quis iuuenis. quã luoius. quã amasus. facti sunt xp̃iani.
ita nom̃ emendationi ĩputatur. Nonnulli etiã de utilitatib suis cũ odio
isto paciscunt᷑ contenti iniuria. dum ne domi habeant qđ oderunt.
ens abdicauit. Seruũ iam fidelem dñs olim mitis ab ocłis religauit.¬

Expanded text:
uid? quod ita plerique clausis oculis in odium eius inpingunt, ut bonum alicui testimonium ferentes admisceant nominis exprobrationem. Bonus vir Gaius Seius, tantum quod Christianus. Item alius: Ego miror Lucium Titium sapientem virum repente factum Christianum. Nemo retractat, ne ideo bonus Gaius et prudens Lucius, quia Christianus, aut ideo et id quod sciunt, eo quod ignorant irrumpunt. Cum festis praeiudicare quam manifesta de occultis praedamnare. Alii, quos retro ante hoc nomen vagos, viles, improbos noverant, ex ipso denotant quod laudant. Cva, quam festiva! Qui juvenis! quam lascivus, quam amasius! Facti sunt Christiani. Ita nomen emendationi imputatur. Nonnulli etiam de utilitatibus suis cum odio isto paciscuntur, contenti injuria, dum ne domi habeant, quod oderunt. ens abdicavit, servum jam fidelem d