comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dei. & iterum. Caput mulieris
uir. caput uiri xp̃c: caput autẽ xp̃i dc̃.
S rursum si ds̃ non nͥ omĩa simul tria:
trintas: cum in trmitate sit xp̃c ut sit
trintas. An quod est pater cum filio:
caput ẽ ei quod ẽ solus filius: Cum fi¬
lio enim pater ds̃ est. Solus autẽ filtus
deus est. Maxime. quia iam uerbum
dĩc: qm̃ pater maior me est. Ut hoc
iꝑsum deum ẽẽ qd̃ illi cum patre untĩ
est: captit sit hominis mediatoris. quod
ipse soltis est. Si enim mentẽ recte dicimꝰ
pͥncipale hominis idest tanquã caput hatmme
substantie. cum ipse homo cum mente fit hẽ.
cur ñ multo congruentius multoq magis uer.¬

Expanded text:
dei; et iterum: caput mulieris uir, caput uiri Christus, caput autem Christi deus. sed rursus deus non nisi omnia simul tria; trinitas, cum in trinitate sit Christus, ut sit trinitas ? an quod est pater cum filio, caput est ei quod est solus filius? cum filio enim pater deus, solus autem filius Christus est, maxime quia iam uerbum dicit: quoniam pater maior me est, ut hoc ipsum deum esse, quod illi cum patre unum est, caput sit hominis mediatoris, quod ipse solus est. si enim mentem recte dicimus principale hominis, id est tamquam caput humanae substantiae, cum ipse homo cum mente sit homo, cur non multo congruentius multoque magis uer
Abbreviated transcription (Latin):
ohannes dicit: aliene doctrine homini-¬
bris. aue ñ esse dicendimmi. Paulus autẽ
apls uehementitis dixit. Siquis frater
uoninat᷑ inter uos aut auarus. aut ebrio¬
sus. & cetera: cum enismodi nec quidẽ
cibum simul sumere. Et tam̃ cum colle.¬
gis feneratoribris. insidiosis. fraudatoribtis.
raptoribus: non pritatam mensan. s dei
altare habebat cõmune cyprianus. Quo¬
mͦ autẽ hoc defendatur: iam dictum ẽ.¬
ulti xp̃iam catholici uocant᷑. & st̃
adulteri. raptores. auari. ebriosi.&
quicqͥd aliud sane doctrinȩ aduersatur.
Nec ideo derogandum sane doctrine
que sola catholica est: qr multi eius noĩe
censeri uolunt. & ꝑ illam sanari nolut̃.
Agnoscenda est enim paucitas illa quã
dñs preciptie cõmendat: iningenti atq
imitmerabili multitudine. toto orbe
diffusa. Quȩ tam̃ paucitas scõrum atq
fidelium. quod sepe cõmendandum ẽ.
tanꝗͣ granorum in comparatione mul-¬
titudinis palearum. paucitas dicitur.
ꝑ se autẽ ipsa. iunumerabilem massã

Expanded text:
hominibus haue non esse dicendum, Paulus autem apostolus uehementius dicit: si quis frater nominatur inter uos aut auarus aut ebriosus et cetera, cum eiusmodi ne quidem cibum simul sumere. et tamen cum collegis faeneratoribus insidiosis fraudatoribus raptoribus non priuatam mensam, sed dei altare habebat commune Cyprianus. quomodo autem hoc defendatur, iam in alitiani catholici uocantur et sunt adulteri, raptores, auari, ebriosi et quicquid aliud sanae doctrinae aduersatur.non ideo derogari sanae doctrinae, quae sola catholica est, quia multi eius nomine censeri uolunt et per illam sanari uolunt. agnoscenda est enim paucitas illa, quam dominus praecipue commendat in ingenti atque innumerabili multitudine toto orbe diffusa: quae tamen paucitas sanctorum atque fidelium, quod saepe commendandum est, tamquam granorum in conparatione multitudinis palearum paucitas dicitur, per se autem ipsam tantam massam
Abbreviated transcription (Latin):
celebrari. ne quod ita ut indei cele-¬
bramus insultat: cum ouem magis nos
habemus uire presentis euangłii. non in
umbra futuri: eiusq occisionem cum coti¬
die tum maxime auniuer saria sollempni-¬
tate. non uenturam p̾signemus. s factam
cõmemoremꝰs Ideo sane dies pasche sollen¬
ntatis nr̃e. ad diem celebrationis umbra¬
tice iudeorum ñ occurrit: ut & dñicum
diem quo xp̃c resurrerit complecteremur.
At imna uͦ qui recte fidei xp̃iam funt. non
infermento ueteris uite hoc est malitie.
s in ipsius sidei neritate & sinceritate cu¬
stodiunt: non septem diebus s omni die.
quod significattim ẽ nuniero dierum sep¬
tenario. quo cotidie omnis uoluitur dies.
Quod & si aliquantultim laboriostun est
in hoc scło. qũi angusta & arta uia ẽ q̃
ducit ad uitam: merces tam̃ certa seruat᷑.
Nam ipse labor significatus est illis pi¬
cridiis: quod aliquantulum stib amara
pascha: ꝙ tunc ꝓ nobis immolatꝰ est xp̃c.
Si uultis nosse quare non illtd rituui¬

Expanded text:
celebrari nec quod ita ut Iudaei celebramus insultat. cum ouem magis nos habeamus in re praesentis euangelii, non in umbra futuri, eiusque occisionem cum cotidie tum maxime anniuersaria sollemnitate non uenturam praesignemus, sed factam commemoremus, ideo sane dies paschae sollemnitatis nostrae ad diem celebrationis umbraticae Iudaeorum non occurrit, ut et dominicum diem, quo Christus resurrexit, conplecteremur. azyma uero qui rectae fidei christiani sunt, non in fermento ueteris uitae, hoc est malitiae, sed in ipsius fidei ueritate et sinceritate custodiunt, non septem diebus, sed omni die: quod significatum est numero dierum septenario, quo cotidie omnis uoluitur dies. quod etsi aliquantum laboriosum est in hoc saeculo, quoniam angusta et arta uia est, quae ducit ad uitam, merces tamen certa seruatur. nam ipse labor significatus est illis picridiis, quod aliquantulum subamara Pascha: quia tunc pro nobis immolatus est Christus. Si vultis nosse quare non illud ritu Ju
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ potestas: s egestas edendi ac bibendi.
talibꝰ corporibꝰ auferet᷑. Unde & sp̃ualia er̃t̃.
Non quia corpora esse desistent: s qi spũ
uinificante subsistent. Non sic̃ ista q̃ ha¬
bent animã uiuentẽ nondũ sp̃m uitiifi¬
cantẽ. animalia dicuntur corpora. nec ta¬
men aĩe sunt s corpora: ita illa sp̃ũalia uo¬
cant᷑ corpora. Absit tam̃: ut sp̃t ea creda¬
mꝰ fut᷑a. S corpora carnis habitura sub¬
stantiã: s nullam tarditatẽ cotruptionẽq
carnalem sp̃u iuuificante passura. Tunc
iam ñ terpentis. s celestis homo erit. Hon
quia corpꝰ qd̾ de t̾ra factum ẽ ñ ipsum erit:
s quia dono celesti iam tale erit. ut etiam
celo incolendo. ñ amissa nat᷑a s mutata qͥli

Expanded text:
et, dicens: Egestas edendi ac bibendi talibus corporibus auferetur, unde et spiritualia erunt, non quia corpora esse desistent, sed quia spiritu vivificante subsistent. Nam sicut ista quae habent animam viventem, nondum spiritum vivificantem, animalia dicuntur corpora, nec tamen animae sunt, sed corpora, ita illa spiritalia vocantur corpora. Absit tamen ut spiritus ea credamus futura, sed corpora carnis habitura substantiam, sed nullam tarditatem corruptionemque carnalem spiritu vivificante passura. Tunc jam non terrenus, sed coelestis homo erit: non quia corpus, quod de terra fictum est, non ipsum erit; sed quia dono coelesti jam tale erit, ut etiam coelo incolendo non amissa natura, sed mutata quali
Abbreviated transcription (Latin):
bant cibos. p̃ter unã arborem que fcierat
ne animalia corpora molestie aliqͥd esurien¬
do ac fitiendo sentirent. De ligno autẽ uite
ꝓpt̾ea gustabat᷑: ne mors eis unde cũq fub¬
reperet. uel senectute confecta decursis tẽ¬
porum spatiis interirent. Tanquã cetera
essent alimĩto: illud sacram̃to. Ut fic faisse
accipiat᷑ lignũ uite in paradiso corporali: siõ
in sp̃nali. hoc ẽ intelligibili paradiso sapien¬
tia dĩ. De qua scͥptum ẽ: lignum uitȩ ẽ om¬
digebunt: constat ut nullo morbo uel senec¬
tute inueterata moriant᷑. neq ullis aliis
intuolabili munere immortalitatis induen¬
t᷑: ut ñ nͥ uelint possibilitate. ñ necessitate

Expanded text:
bant cibos praeter unam arborem, quae fuerat bant cibos praeter unam arborem, quae fuerat ne animalia corpora molestiae aliquid esuriendo ac sitiendo sentirent; de ligno autem uitae propterea gustabatur, ne mors eis undecumque subreperet uel senectute confecta decursis temporum spatiis interirent; tamquam cetera essent alimento, illud sacramento; ut sic fuisse accipiatur lignum uitae in paradiso corporali, sicut in spiritali, hoc est intellegibili, paradiso sapientia Dei, de qua scriptum est: Lignum uitae digebunt, quo fiat ut nullo morbo uel senectute inueterata moriantur, neque ullis aliis inuiolabili munere inmortalitatis induentur, ut non nisi uelint, possibilitate, non necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
ic̃ enĩ sp̃c carm seruiens. ñ incongrue
carnalis: ita caro sp̃ni seruiens. recte
appellabitur spũalis. Non qͥa in sp̃m conuer¬
tet᷑. sicut nonuulli putant. ex eo qd scͥptum ẽ.
seminat᷑ corpꝰ animale. singet corpꝰ sp̃uale: s
qura spĩi fcĩma & mirabili obtemꝑandi faci¬
litate subdet᷑. usq adimplendã immortalita:¬
tis in dissolubilis securissimã uoluptatẽ. om̃i
molestie sensu omni corruptibilitate. & tardi¬
tate detracta. Non solum enĩ ñ erit tale.
quale nt̃ ẽ. in qua uis optima ualitudine:
s neo tale quidem quale fuit in pͥmis homini¬
bus ante peccatũ. Qui licet morittiri ñ essẽt.
nͥ peccassent: alm̃tis tam̃ ut homines ute¬
bant᷑. nondum spnalia. s adhtic animalia cor¬
pora t̾rena gestantes. Quȩ hoet semo ñ ue¬
te rescerent. ut exnecessitate ꝑducerentur
ad mortẽ. qͥ statiis eis de ligno uitȩ. qd in
medio paradiso cã arbore uetita sunul erat.
mirabili dei grã p̃stabat᷑: tam̃ & alios sume¬

Expanded text:
icut enim spiritus carni seruiens non incongrue carnalis, ita caro spiritui seruiens recte appellabitur spiritalis, non quia in spiritum conuertetur, sicut nonnulli putant ex eo quod scriptum est: Seminatur corpus animale, surget corpus spiritale, sed quia spiritui summa et mirabili obtemperandi facilitate subdetur usque ad inplendam inmortalitatis indissolubilis securissimam uoluntatem, omni molestiae sensu, omni corruptibilitate et tarditate detracta. Non solum enim non erit tale, quale nunc est in quauis optima ualetudine, sed nec tale quidem, quale fuit in primis hominibus ante peccatum, qui licet morituri non essent, nisi peccassent, alimentis tamen ut homines utebantur, nondum spiritalia, sed adhuc animalia corpora terrena gestantes. Quae licet senio non ueterescerent, ut necessitate perducerentur ad mortem qui status eis de ligno uitae, quod in medio paradiso cum arbore uetita simul erat, mirabili Dei gratia praestabatur, tamen et alios sume
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗłam dñi speculantes ꝑ specalum scilicet
intuentes. in eandem imaginem tͣnffoꝵ¬
Cum gͦ hac tͣnsformatione ad ꝑfectum
fuerit hec imago renouata. similes deo
s ficuti ẽ. Qnod dicit paulus apłs: facie ad

Expanded text:
gloriam Domini speculantes, per speculum scilicet gloriam Domini speculantes, per speculum scilicet intuentes, in eamdem imaginem transforCum ergo hac transformatione, ad perfectum fuerit haec imago renovata, similes Deo sed sicuti est, quod dicit Paulus apostolus, facie ad
Abbreviated transcription (Latin):
forma obscura: in formam luci¬
dam. Qmai & ipsa obscura: imago dei est.
Et si imago: ꝓfecto etiã głã. In qua hoĩes
creati suimtis: p̃stantes ceteris animalibus.
De ipsa qͥppe humana natura dictum ẽ.
llir quidem ñ debet uelare caput: cã sit
imago & głã dei. Que natura in rebus
creatis excellentissima. cum a suo creatore
& in ipsa impietate quantomagis damꝑ¬
nabile tutium tanto certins natitra lauda¬
bilis. Et obhoc addidit. de głã in głam:
de glã creationis ingłãm iustificationis. Qtũ¬
trs possit hoc & aliis modis intelligi: qued
głam qua similes ei erimns: qm̃ indebimꝰ
eum sicati ẽ. Quod nͦ adiuxit. tanqͣ a
dm̃i sp̃ti: ostendit gratia dei nob̾ confer¬
ri tam optabilis transformationis bonũ.
llerum hȩc huuiꝰ imaginis est quandoq
futura ꝑfectio. Ad banc consequendam
nos erudit magister bontis fide xp̃iana
pietatisq doctrina: ut reuelata facie a
legis uelamine quod ẽ umbra futurorum.

Expanded text:
forma obscura in formam lucidam; quia et ipsa obscura, imago Dei est; et si imago, profecto etiam gloria, in qua homines creati sumus, praestantes caeteris animalibus. De ipsa quippe natura humana dictum est, Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei. Quae creatis excellentissima, cum a suo Creatore et in ipsa impietate, quanto magis damnabile vitium, tanto certius natura laudabilis, et ob hoc addidit, de gloria in gloriam, de gloria creationis in gloriam justificationis. Quamvis possit hoc et aliis modis intell in gloriam qua similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est. Quod vero adjunxit. Tanquam a Domini spiritu. Ostendit gratum nobis conferri tam optabilis transformationis bonum.Verum haec hujus imaginis est quandoque futura perfectio. Ad hanc consequendam nos erudit magister bonus fide christiana pietatisque doctrina, ut revelata facie a Legis velamine quod est umbra futurorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ta in eandem imaginem tͣnsformamͣ. Aꝑ-¬
tissime autẽ dicit: uelamen suꝑ cor eorũ
positum ẽ. Ibi ẽ gͥ facies: qua reuelata ñc̃
in fide. quamuis ꝑ spectilum &o enigiate
contuemur. tc̃ autẽ facie ad faciem. Ideo¬

Expanded text:
n eandem imaginem transformamur. apertissime autem dicit: Velamen super corda eorum positum est. ibi est igitur facies, qua reuelata nunc in fide quamuis per speculum et in aenigmate contuemur tunc autem facie ad faciem.
Abbreviated transcription (Latin):
dit̾sis mi̾ibus. & tam̃ ad unitatẽ
consonis rem plane magnam & dicuram &
abditam nos doceret. de ista ipsa carne nr̃a
similitudinẽ dedit: cuiꝰ artificem dm̃ cum
hec loqueret᷑ omnino ñ tacuit. Nunc aut̃¬
incorpore. ꝓut uoluit. Si autẽ fuissent oĩa
unum menbrũ: ubi corpus: Nunc autem
multa menbra: unum autẽ corptis. Si ulla
non dico fides xp̃iana ut credatis apłõ. s
uillus sensts humanus in uob̃ est. ut mani¬
festa cernatis: unusqͥsq in semetipso ista ui¬
deat atq consid̾et quã uera. quam certa
sint. Quam in partio magna: & in extre¬
mo quã bona. Quandoqͥdem ista in laude
ponit apłs: ut ꝑ hec infirma corporalia q̃¬
& corporis nr̃i q̃ sic cõmendat. sic laudat apłs:
quisquis artifioem deum negit. uidetis qͥ con-¬
tradicat anmintians uob̃ p̃ter so quod acce¬
pimus. Quid gͥ optis ẽ: ut a me redarguat᷑
potiꝰ quã ab hominibus xp̃ianis anathemet᷑:¬

Expanded text:
diuersis muneribus et tamen ad unitatem consonis rem plane magnam et diuinam et abditam nos doceret, de ista ipsa carne nostra similitudinem dedit, cuius artificem deum, cum haec loqueretur, omnino non tacuit. quod etin corpore prout uoluit. si autem fuissent omnia unum membrum, ubi corpus? nunc autem multa membra, unum autem corpus. non dico fides christiana, ut credatis apostolo, sed ullus sensus humanus in uobis est, ut manifesta cernatis, unusquisque in semet ipso ista uideat atque consideret, quam uera, quam certa sint, quam in paruo magna et in extremo quam bona, quandoquidem ista in laude ponit apostolus, ut per haec infirma corporalia, qet corporis nostri, quae sic commendat, sic laudat Apostolus, quisquis artificem Deum negat, videtis cui contradicat, annuntians vobis praeter id quod accepimus . Quid igitur opus est ut a me redarguatur potius, quam ab omnibus Christianis anathemet
Abbreviated transcription (Latin):
abentes autẽ eundem sp̃m fidei. bitͥo.
Non enim ait scientiam fidei:
s sp̃m dei. Quod ꝓpterea dixit: ut intel¬
ligeremus. quia fides & ñ petita concedit᷑.
ut ei petenti alia concedant᷑. Quomodo
enim inuocabunt inqͥt: in quẽ ñ credi¬
derunt: Ergo sp̃c gr̃ȩ facit ut habeamꝰ
fidem: ut ꝑ fidem impetremꝰ orando. ut
possimꝰ facere que iubem. Ex libro de¬
antiqͦs: que sanat & nos. Iẽ mȩ¬
diatoris dei & hominũ hominis xp̃i ib̃u.
tides sanguinis enis: fides crucis eiꝰ fides
mortis. & resur rectionis eiꝰ. Habentes gͦ
eundẽ sp̃m fidei: & nos credimus ꝓpter
quod & loquimur. Ex tͣct᷑ euãglii scdm

Expanded text:
abentes autem eumdem spiritum fidei . Non enim ait, Scientiam fidei; sed, spiritum fidei: quod propterea dixit, ut intelligeremus, quia fides et non petita conceditur, ut ei petenti alia concedantur. Quomodo enim invocabunt, inquit, in quem non crediderunt ? Ergo spiritus gratiae facit ut habeamus fidem, ut per fidem impetremus orando, ut possimus facere quae jubemur. Ideantiquos, quae sanat et nos, id est mediatoris dei et hominum hominis Christi lesu, fides sanguinis eius, fides crucis eius, fides mortis et resurrectionis eius; habentes ergo eundem spiritum fidei et nos credimus, propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
Amnes regni illius homines. docibi-¬
les dei erunt. Non ab hominibus
audient. Et si ab homibus audiunt:
tam̃ quod intelligunt intus datar. intꝰ
choruscat. intus reuelatur. Quid faciũt
homines. formsecus annuntiantes: Quid
facio ego modo cum loquor : Strepitum
uerborum. ingero auribus ur̃is. Nisi ergo
reuelet ille qui intus est: quid dico.
aut quid loquor: Exterior cultor ar¬
boris: interior ẽ creator. Qui plantat
& rigat extrusecus oꝑatar. Hoc faciius
nos. S neq qui plantat ẽ aliquid neq qͥ
rigat: sed qui incrementum dat deus.

Expanded text:
mnes regni illius homines docibiles Dei erunt, non ab hominibus audient. Et si ab hominibus audiunt, tamen quod intelligunt, intus datur, intus coruscat, intus revelatur. Quid faciunt homines forinsecus annuntiantes? quid facio ego modo cum loquor? Strepitum verborum ingero auribus vestris. Nisi ergo revelet ille qui intus est, quid dico, aut quid loquor? Exterior cultor arboris, interior est Creator. Qui plantat et qui rigat, extrinsecus operatur: hoc facimus nos. Sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed
Abbreviated transcription (Latin):
ptis. tanquã ex duobus diuersis. masculino
& feminino. unũ corpꝰ adiunctione com¬
ẽ aut untim sunt: sed addidit unus sp̃e¬
beattis sit dei sp̃c atq ꝑfestus. beattis aut̃
hominis sp̃c. non nisi cum deo. Nec frustra
existimo. cum tanta in etiangłĩo scdm io-¬
hannem. & totiens diceret dñs de ipsa
unitate. uel sua cum patre. uel nr̃a in in¬
uicem nobiscum. nusquã dixit. ut nos
& ipsi unum: sed ut sint ununi sicut &

Expanded text:
pus, tanquam ex duobus diversis masculino pus, tanquam ex duobus diversis masculino et feminino unum corpus adjunctione comest, aut, unum sunt; sed addidit, spiritbeatus sit Dei spiritus atque perfectus, beatus autem hominis spiritus non nisi cum Deo. Nec frustra, ut existimo, cum tanta in Evangelio secundum Joannem et toties diceret Dominus de ipsa unitate, vel sua cum Patre, vel nostra invicem nobiscum; nusquam dixit, Ut nos et ipsi unum: sed, Ut unum sint, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
Iescio utrum intienatur in scͥpttiris
dictum: unun sunt. quorum ẽ diu̾sa
natura. Si autẽ & aliqua plura eiusdem
naturx sint. & diuersa sentiant: non st̃
unum in quantum diuersa sentiunt.
Nam si iam untm essent ex eo quod ho-¬
mines erant: non diceret᷑. ut sint unum
sic̃ & nos unum. cum suos discipłos patri
cõmendaret. At uͦ paulus & apollo quia
& ambo homines. & idem sentiebant:
qui plantat inquit & qui rigat. unum
sunt. Cum ergo sic dicit᷑ tinum. ut non
addatur quid tinum. & plura untim
dicantur: eadem natura atq essentia
non diffidens. neq dissentiens significat᷑.
Cumuͦ additur quid unum. potest aliqͥd
significari ex pluribus unum factum. quã¬
uis diuersa natura: sicut anima. & corpꝰ
non sunt utiq unum. Quid enĩ tam
diuersum: nsi addat᷑. aut sub intelligat᷑
quid unum. idest unis homo. auit unc̃i
animal: Inde apl̃. Qui adheret mere-¬
trici inquit: unum corpus ẽ. Non dixit
unum stint. aut unum ẽ: sed addidit cor-¬

Expanded text:
nescio utrum inveniatur in Scripturis dictum, unum sunt, quorum est diversa natura. Si autem aliqua plura ejusdem naturae sint, et diversa sentiant, non sunt unum et quantum diversa sentiunt. Nam si jam unum essent ex eo quod homines erant, non diceret, Ut sint unum, sicut nos unum , cum suos discipulos Patri commendaret. At vero Paulus et Apollo, quia et ambo homines, et idem sentiebant: Qui plantat, inquit, et qui rigat, unum sunt . Cum ergo sic dicitur unum, ut non addatur quid unum, et plura unum dicantur, eadem natura atque essentia, non dissidens nec dissentiens significatur. Cum vero additur quid unum, potest aliquid significari ex pluribus unum factum, quamvis diversis natura. Sicut anima et corpus non sunt utique unum; quid enim tam diversum? nisi addatur aut subintelligatur quid unum, id est, unus homo, aut unum animal. Inde Apostolus: Qui adhaeret meretrici, inquit, unum corpus est: non dixit, Unum sunt, aut, Unum est; sed addidit, cor
Abbreviated transcription (Latin):
aliquos ad iusticiam pietatemq exor-¬
tantur. uires non habituram exortatio¬
nem suam: nisi totum illud quod ut a¬
gat homo agunt cum bomine. in hoĩs
uoluntatis exerta. quasi possit esse ad ꝑfi-¬
ciendum optis bontm uoluntas libera.
nͥ dei munere liberata. Nec attendunt
idipsum etiam seipsos dono dei habere:
qd̃ ea facultate exortant᷑. ut ad capessendã
tutam bonam. homnrã uoluntates pigras
excitent. accẽdant frigidas. corrigant pra¬
uas. auersas conuertant. repugnantes
pacificent. Sic enim possunt ꝑsuadere:
quod suadent. Aut si hȩc in uoluntatibꝰ
mittant eas potits arbitrio suo. Si autẽ
in eis hec agunt: ita ne tandem homo
in homnuis uoluntate tanta agit loquen¬
do. & ds̃ non agit aliquid adiutiando :
Imnio uͦ quantalibet homo sermonis fa-¬
cultate p̃polleat. ut sollercia disputandi
& suauitate dicendi. in hominis uolunta¬
te inserat ueritatẽ. nutriat caritatẽ. do-¬
cendo tollat errorem. exortando torporem:

Expanded text:
aliquos ad iustitiam pietatemque exhortantur. uires non habituram exhortationem suam, nisi totum illud, quod ut agat homo agunt cum homine, in hominis uoluntatis exerta — quasi possit esse ad perficiendum opus bonum uoluntas libera nisi dei munere liberata — nec adtendunt id ipsum etiam se ipsos dono dei habere, quod ea facultate exhortantur, ut ad capessendam uitam bonam hominum uoluntates pigras excitent, accendant frigidas, corrigant prauas, auersas conuertant, repugnantes pacificent. sic enim possunt persuadere quod suadent. aut si haec in uoluntatibusmittant eas potius arbitrio suo. si autem in eis haec agunt, itane tandem homo in hominis uoluntate tanta agit loquendo et deus illic non agit aliquid adiuuando? immo uero quantalibet homo sermonis facultate praepolleat. ut sollertia disputandi et suauitate dicendi in hominis uoluntate inserat ueritatem, nutriat caritatem, docendo tollat errorem, ex
Abbreviated transcription (Latin):
damentum: xp̃e est. fundamentũ
fundamentum esse fidei catholicȩ: quia
putari potest aliquibus hereticis. hoc
nobiscum esse cominune. Si enim dili¬
genter que ad xp̃m ꝑtinent cogitentur.:
nominetentis inuenitur xp̃c apud quos¬
libet hereticos qui se xp̃ianos uocari uo¬
lunt. re ipsa uͦ non est apud eos. Quod
ostendere: nunis longum est. Qm̃ com¬
memorande sunt omnes hereses. siue q̃
fuerunt. siue que sunt: siue quȩ pottie

Expanded text:
damentum Christus est: Fundamentum fundamentum esse fidei catholicae, quia putari potest aliquibus haereticis hoc nobiscum esse commune. Si enim diligenter quae ad Christum pertinent cogitentur, nomine tenus invenitur Christus apud quoslibet haereticos, qui se christianos vocari volunt; re ipsa vero non est apud eos. Quod ostendere nimis longum est; quoniam commemorandae sunt omnes haereses, sive quae fuerunt, sive quae sunt, si
Abbreviated transcription (Latin):
sumus: agricole illius. Et hoc ipsum:
ab ipso imꝑtitis uiribris. & ab ipso dona¬
ta gratia. Iyse ergo & colit: & increm̃¬
tum dat. Agricola enim homo: uineã
agricolarum diligentiã. Pluere uineẽ
sue ñ potest. Quod si forte irrigare po¬
test: de cuius potest: Ipse quidem ducit
irrigatim: sed deus implet fontẽ. Postre.¬
mo in uinea sua: incrementum dare sar¬
mentis non potest. formare fructꝰ non po¬
test. Modificari semina non potest: tem¬
pora gignendi temperare non potest. Ds̃
autẽ omnia q̃ui potest: agricola nr̃ est.¬

Expanded text:
sumus agricolae illius, et hoc ipsum sumus agricolae illius, et hoc ipsum ab ipso impartitis viribus, et ab ipso donata gratia. Ipse ergo et colit, et incrementum dat. Agricola autem homo vineam agricolarum diligentiam: pluere vineae suae non potest. Quod si forte irrigare potest, de cujus potest? Ipse quidem ducit in rivum, sed Deus implet fontem. Postremo in vinea sua incrementum dare sarmentis non potest, formare fructus non potest, modificare semina non potest, tempora gignendi temperare non potest. Deus autem qui omnia potest, agricola nost
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtissime enim ds̃ pater dictus est
agricola. Apls̃ dicit. Dei agricaltara:
dei edificatio estis. In rebus huꝰmodi uifi¬
bilibus. uitis non ẽ edificium: & edifitiũ
non ẽ iuinea. Nos autẽ umea dei sumus:
quia colit nos ad fructum. Et edifitiũ
dei sumus: quia qui colit nos. habitat
innob̃. Et quid ait idem apłs: Ego
plantaui. apollo rigauit: sed dñs dedit¬
incrementũ. Ergo neq qui plantat ẽ
aliquid neq qui rigat: sed qui incre¬
mentum dat deus. Ille ergo incremen¬
tum dat. Nunquid forte isti funt agri¬
colȩ : Agricola enini dicitur: qui plan¬
tat᷑. qui rigat. Byxit autẽ apls̃. Ego plĩ¬
tami: apollo rigauit. Querimus. unde
ipse iam fecerit᷑. Respondet apls̾. Non
ego autẽ: s gratia dei mecum. Ergo
quocumq te uerteris. siue ꝑ angłos:
deum inuenies agricolam tuum. Siue
ꝑ ꝓph̃as. ipse est agricola tius. siue per
apłõs. eundem ipsumi agnosce agricolã
tinuim. Quid ergo nos : fortasse oꝑarii

Expanded text:
tissime enim Deus Pater dictus est agricola. Apostolus dicit: Dei agricultura estis, Dei aedificatio estis. In rebus hujus mundi visibilibus, vitis non est aedificium, et aedificium non est vinea: nos autem vinea Domini sumus, quia colit nos ad fructum; aedificium Dei sumus, quia qui colit nos habitat in nobis. Et quid ait idem Apostolus? Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit. Ergo neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Ille ergo incrementum dat. Numquid forte isti sunt agricolae? Agricola enim dicitur qui plantat, qui rigat: dixit autem Apostolus, Ego plantavi Apollo, rigavit. Quaerimus unde ipse hoc fecerit? Respondet Apostolus: Non ego autem; sed gratia Dei mecum . Ergo quocumque te verteris; sive per Angelos, Deum invenies agricolam tuum; sive per Prophetas, ipse est agricola tuus; sive per Apostolos, eumdem ipsum agnosce agricolam tuum. Quid ergo nos? Fortasse operarii
Abbreviated transcription (Latin):
symon: nisi laudari in miraculis. ex¬
tolli sitꝑbia : Ipsa enim eum comptilit:
ut pecunia eniendum pritaret donuĩ sp̃e
scĩ. Cui suꝑbiȩ contrarius apłs: in humili¬
tate manendo. in meridie. feruens sp̃u.
ftilgens prudentia. dicit. Neq qui plan-¬
tat est aliquid. neq qui rigat: sed qui
incrementũ dat ds̃. Quia dyxerat: ego
plantaui. apollo rigauit. s deus incremẽ¬
tum dedit. Et iterum. Nunquid patilus
ꝓ uobis crucifixus est: aut in nomine pau¬
h baptizati estis: Quomͦ se coli respuit
ꝓ xp̃o & non uult se fornicanti amme
ostentare ꝓsponso: Nonne magnum
uidetur plantare. & rigare: S neq qͥ
plantat est aliquid: neq qui rigat. Quo¬
mͦ timint: Non se dicit aliquid ad sa-¬
lutem eorum: quos in xp̃o edificare cu¬

Expanded text:
Simon, nisi laudari in miraculis, extolli superbia? Ipsa enim eum compulit, ut pecunia emendum putaret donum Spiritus sancti . Cui superbiae contrarius Apostolus, in humilitate manendo, in meridie fervens spiritu, fulgens prudentia, dicit: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus. Quia dixerat: Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit . Et iterum: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Vide quomodo se coli respuit pro Christo, et non vult se fornicanti animae ostentare pro sponso. Nonne magnum videtur plantare et rigare? Sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat. Quomodo timuit? Non se dicit aliquid ad salutem eorum quos in Christo aedificare cu
Abbreviated transcription (Latin):
ad interiora & sitꝑiora ꝑcipienda.
quȩ non pͥuatim sed cominunter ab
ommibus qui talia diligunt. sine ulla
angustia uel inuidia casto possident᷑
amplexii. uel sibi uel aliis consulit. &¬
si fallatur in aliquo ꝑ ig. norantiã ten¬
poraliun. qr & hoc temporaliter gerit.¬
& modum agendi non teneat quem
debebat: humana temptatio est. Et
magnum ẽ hanc uitam sic degere quã
uelut uiã redeuntes carpimus: ut tẽp¬
tatio nos non apprehendat nisi hu ma¬
na. Hoc enim peccatum extra corpuis
est nec forncationi deputat᷑: & p̃terea
facillime ignoscittir. Cum uͦ ꝓpter adi¬
piscenda ea que ꝑ corpus sentiantur.
ꝑ experiendi uel excellendi uel contree¬
tandi cupiditatem. ut in his finem bo¬
ni stu ponat aliquid agit. quicqͥd agit
turpiter agit & fornicatur in corpus
ꝓpͥum peccans. id est corporearum rerũ.
faslatia simulachra introrsum rapieus.
& trana meditatione cõponens: ut ei nec
diuinũ aliquid nisi tale uideat᷑. Priatĩ

Expanded text:
ad interiora et superiora percipienda, quae non privatim, sed communiter ab omnibus qui talia diligunt, sine ulla angustia vel invidia casto possidentur amplexu, vel sibi vel aliis consulit; et si fallatur in aliquo per ignorantiam temporalium, quia et hoc temporaliter gerit, et modum agendi non teneat quem debebat, humana tentatio est. Et magnum est hanc vitam sic degere, quam velut viam redeuntes carpimus, ut tentatio nos non apprehendat nisi humana . Hoc enim peccatum extra corpus est, nec fornicationi deputatur, et propterea facillime ignoscitur. Cum vero propter adipiscenda ea quae per corpus sentiuntur, propter experiendi vel excellendi vel contrectandi cupiditatem, ut in his finem boni sui ponat, aliquid agit, quidquid agit, turpiter agit; et fornicatur in corpus proprium peccans , et corporearum rerum fallacia simulacra introrsus rapiens et vana meditatione componens, ut ei nec divinum aliquid nisi tale, videatur, privatim
Abbreviated transcription (Latin):
totus creaturȩ serutis. ab ipso crea-¬
tore alienus. ꝑ illam initium omnis
peccati suꝑbiam: cuiꝰ suꝑbiȩ uutium ẽ
ut scͥptum est apostatare a deo. A qͦ
generalis fornicationis malo quisq alie-¬
mis. quodcumq aliud peccatum potue¬
rit ut homo corruptibilis adhuc & mor¬
talis incurrere. hoc intelligatur extra
coquis esse: id est extra corporee & tem¬
poralis omnis concupiscentie malo abienũ
esse. extra corpus ut sepe dictum ẽ esse

Expanded text:
totus creaturae servus ab ipso Creatotus creaturae servus ab ipso Creatore alienus, per illam initium omnis peccati superbiam, cujus superbiae initium est, ut scriptum est, apostatare a Deo . A quo generali fornicationis malo quisque alienus, quodcumque aliud peccatum potuerit ut homo corruptibilis adhuc et mortalis incurrere, hoc intelligatur extra corpus esse; id est, extra corporeae et temporalis omnis concupiscentiae malum, alienum esse, extra corpus, ut saepe dictum est, esse
Abbreviated transcription (Latin):
tanti & tam magni doctoris: ubi ait.
omne peccatum quodcumq fecerit
homo extra corpcis est. qui autẽ foeni¬
catur in corpus ꝓpͥum peccat. Ut aũt
exaggeratio facta sit ab apłõ. huius
spetialis fornicationis. qua in corpus
ꝓprium peccari recte intelligitur:
quia nusquã sic totus homo corpotis
ipsits uoluptati addicitar ineffabilit̾.
uel ieuitabiliter afficitur. ut in com¬
paratione huius tanti mali. cetera
peccata. extra corpus esse uideantur.
etiam si ꝑ corpus ȩxerceantur. Si au
apls fornicationem. ꝓpter quã dixis¬
se uideatur. omne p̾eccatum quod¬
cumq fecerit homo extra corpus est.
qui autẽ forncatur in corpus ꝓpͥum
peccat: sic accipiendum est o intelli¬
gendum. ut quisq dum ñ adheret
deo qr adheret mundo. omnia tem¬
poralia dilige̾s & concupiscens meri-¬
to in corpus ꝓpͥum peccare dicatur.
idest uniuerse concupiscentiȩ carna¬
li deditus & subditus factus. tanquã

Expanded text:
tanti et tam magni Doctoris, ubi ait: tanti et tam magni Doctoris, ubi ait: Omne peccatum quodcunque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat: ut aut exaggeratio facta sit ab Apostolo hujus specialis fornicationis, qua in corpus proprium peccari recte intelligitur, quia nusquam sic totus homo corporis ipsius voluptati addicitur, et ineffabiliter, vel inevitabiliter, affigitur, ut in comparatione hujus tanti mali caetera peccata extra corpus esse videantur, etiamsi per corpus exerceantur. Quolus fornicationem, propter quam dixisse videatur, Omne peccatum quodcumque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat: sic accipiendum est et intelligendum, ut quisque dum non adhaeret Deo, qui adhaeret mundo, omnia temporalia diligens et concupiscens, merito in corpus proprium peccare dicatur, id est, universae concupiscentiae carnali deditus et subditus factus, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
do. quecumq alia peccata a concupis¬
centia carnali prorsus aliena potuerit.
ꝓ ipsa fragilitate mortalitatis. uel igno¬
rando. uel negligendo. uel obliuiscendo.
uel non intelligendo. homo incurrere.
hoc sit quod dictum ẽ. omne peccatũ
quodcamq fecerit homo extra corpꝰ t̃.
qr nullum hic corporalis uel tempora¬
lis concupiscentie peccatum poterit
reperiri. Ulnde merito extra corpus
esse. quodlibet tale peccatum dici ui¬
detur. Quod si adberens mundo mun-¬
dans homo. longe se faciat a deo for-¬
incando ab ipso deo. in corptis ꝓpͥtim
peccat: qr corporali concupiscentia. in
qua eque temporalia. & carnalia. car-¬
nali sensu & prudentia humanus a¬
nimus trahitur atq distrahit᷑. creat᷑e
seruiens potius quã creatori. qͥ ẽ bene¬
dictus in scla. Sic ergo quantum michi
uidet᷑. salua fide intelligi potest utrius¬
q fornicationis inalum. tam spetialis
quã unicier salis. in hoc uno capitulo

Expanded text:
do, quaecunque alia peccata, a concupisdo, quaecunque alia peccata, a concupiscentia carnali prorsus aliena, potuerit pro ipsa fragilitate mortalitatis, vel ignorando, vel negligendo, vel obliviscendo, vel non intelligendo homo incurrere, hoc sit quod dictum est: Omne peccatum quodcunque fecerit homo, extra corpus est; quia nullum hic corporalis vel temporalis concupiscentiae peccatum poterit reperiri: unde merito extra corpus esse quodlibet tale peccatum dici videtur. Quod si adhaerens mundo mundanus homo, longe se facit a Deo, fornicando ab ipso Deo, in corpus proprium peccat, quia corporali concupiscentia, in quaeque temporalia et carnalia, carnali sensu et prudentia humanus animus trahitur atque distrahitur, creaturae serviens potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula. Sic ergo, quantum mihi videtur, salva fide, intelligi potest, utriusque fornicationis malum, tam specialis quam universalis, in hoc uno capitulo
Abbreviated transcription (Latin):
iohannes dicit. Siquis dilexerit mun¬
dum: dilectio patris non est in illo. Et
apłs̾ iacobus dicit. Adulteri: nescitis qr
amicitia huius muindi inimica ẽ deo:
Breuiter ergo definitũ est ñ posse hab̾e
dilectionẽ dei qui habtie rit dilectio¬
qui amicus esse uoluerit mundi. Ad
hoc etiam ꝑtinet: quod dñs in euange¬
lio dicit. Nemo potest duobuis dñis ser¬
uire. Aut enim unum odio habebit
& alterũ diliget: aut unum pacietur.
& alterũ contempnet. Et condudit.
Non potestis deo seruire & manimone.
Ista ẽ ergo generalis ut dictum est. aĩe¬
fornicatio. omnnia omnino ñ in se conti¬
nens. quia non adheret᷑ deo dum adhe¬
retur mundo. ut etiam sic intellig̾e
ualeamꝰ sccłm istam gen̾alem fornica¬
tionem quod ait apłẽ. omne peccatũ
qd̃ cumq fecerit homo. extra corpus
est. qͥ autẽ foruicat᷑ in corpꝰ ꝓpͥum pec¬
cat: qr si non fornicet᷑ anima humana
adherendo deo. non adherendo mun¬

Expanded text:
Iohannes dicit: si quis dilexerit munIohannes dicit: si quis dilexerit mundum, dilectio patris non est in illo. et apostolus Iacobus dicit: adulteri, nescitis, quia amicitia huius mundi inimica est deo? breuiter ergo definitum est non posse habere dilectionem dei qui habuerit dilectioqui amicus esse voluerit mundi. Ad hoc etiam pertinet quod Dominus in Evangelio dicit: Nemo potest duobus dominis servire: aut enim unum odio habebit, et alterum diliget; aut unum patietur, et alterum contemnet; et concludit: Non potestis Deo servire et mammonae. Ista est ergo generalis, ut dictum est, fornicatio animae, omnia omnino in se continens, qua non adhaeretur Deo, dum adhaeretur mundo: ut etiam sic intelligere valeamus, secundum istam generalem fornicationem, quod ait Apostolus: Omne peccatum quodcunque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat. Quia si non fornicetur anima humana, adhaerendo Deo, nec adhaerendo mun
Abbreviated transcription (Latin):
cetera extra corpus habenda esse dixe¬
rit quectumq peccata. solo hoc tantum¬
mͦ formcationis malo. in corpus ꝓpͥum
peccari dixerit: qr maiore libidius ar-¬
dore quo suꝑior nullts ẽ uoluptas ipsius
corporis tenet seruum efficitq capti¬
uum. Hec dicta sint: de spetiali forni¬
catione huius corporis. Ulerum qr non
solum fornicatio in sacris litteris spe¬
tialiter: sed etiam generaliter arguitur
oo nominatur: conemtr deo adiuuran¬
te. & hinc aliter dicere ꝓbabiliter. Ge¬
neralis igit᷑ fornicatio aꝑte manifesta¬
tur in psalmo: ubi dicitur. Qm̃ ecce
qui longe se faciunt a te ꝑibunt: ꝑdi¬
disti omneni qui formcatur abste. lbi
subsequenten qualiter ista generalis
fornicatio euadi. & effugi possit: adiun¬
xit dicens. michi autẽ adherere deo
bonum ẽ: ut ex inde facile aduertamꝰ
illam esse generalem formcationem a¬
nimȩ humane. qua ñ adherens quisq
deo. adheret inundo. Ulnde beatus apłs

Expanded text:
cetera extra corpus habenda esse duxecetera extra corpus habenda esse duxerit quaecumque peccata, solo hoc tantummodo fornicationis malo in corpus proprium peccari dixerit, quia maiore libidinis ardore, quo superior nullus est, uoluptas ipsius corporis tenet seruum efficitque captiuum. Haec dicta sint de speciali fornicatione huius corporis. uerum quia non solum fornicatio in sacris litteris specialiter sed etiam generaliter arguitur et nominatur, conemur deo adiuuante et hinc aliquid probabiliter dicere. generalis igitur fornicatio aperte manifestatur in psalmo, ubi dicitur: quoniam ecce qui longe se faciunt a te, peribunt; perdidisti omnem, qui fornicatur abs te. ubi subsequitur qualiter ista generalis fornicatio euadi et effugi possit; adiunxit dicens: mihi autem adhaerere deo bonum est, ut exinde facile aduertamus illam esse generalem fornicationem animae humanae, qua non adhaerens quisque deo adhaeret mundo. unde beatus apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
tricis: Et execrans ac detestans:
responderit. absit.. Annescitis in¬
quit: qm̃ qui adheret meretrici
unum corpus ẽ Eruntꝰ inquit dtio
in carne ir na. Nunquid hoc pos¬
set dici. de aliis atq aliis.
quibusq facinoribus hominum : libe¬
rum enim est ammno humano in aliis
quibusq sceleribus & unum aliquid
eorum oꝑari. & eo ipso tempore alibi co¬
gitatione distenti: quod in fornicationis
ipso oꝑere ac tempore. non licet animo.
ad aliud aliquid cogitandum liberum
esse. Sic enim totus homo absorbetur
ab ipso o in ipso corpore: ut iam dici ñ
possit ipse aminus situs esse. sed suntil
totus homo dici possit quod caro sit:
& sp̃c uadens & non rediens. Sic ergo
possumus intelligere. qr omne peccatũ
quodcumq fecerit homo extra corpus ẽ.
qui autẽ fornicatur in corpus ꝓpͥum pec¬
cat: ut uideat᷑ ut dixi apls̾ in tantum
exaggerare uoluisse fornicationis malũ.
ut incomparatione hunis fornicationis.

Expanded text:
tricis? et execrans ac detestans tricis? et execrans ac detestans responderit: absit. an nescitis, inquit, quoniam qui adhaeret meretrici unum corpus est? erunt enim, inquit,. duo in carne una. nuset dici de aliis atque aliis quibuscumque facinoribus hominum? Liberum est enim animo humano in aliis quibusque sceleribus, et unum aliquid eorum operari, et eo ipso tempore alibi cogitatione distendi: quod in fornicationis ipso opere atque tempore non licet animo, ad aliud aliquid cogitandum liberum esse. Sic enim totus homo absorbetur ab ipso et in ipso corpore, ut jam dici non possit ipse animus suus esse; sed simul totus homo dici possit quod caro sit, et spiritus vadens et non revertens . Sic ergo possumus intelligere, quia omne peccatum quodcumque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat, ut uideatur, ut dixi, apostolus in tantum exaggerare uoluisse fornicationis malum, ut in comparatione huius fornicationis
Abbreviated transcription (Latin):
gerare uoluisse forncationis malum. suꝑ
omnia cetera peccata: que obsi ꝑ corpus
cõmittant᷑. non tam̃ animũ hamanũ
concupiscentie carnalis ita effitiunt ob.¬
strictum & obnoritm. quẽ admnodum
in solo oꝑe formcationis corporalis. com¬
misceri facit animum. uis agens libidi¬
nis cam ipso corpore. & tintim cum ipso
quodaminodo adglutinari & decunctũ
esse in tantum. ut inchil aliud ipso mo¬
mento & exꝑimento huiꝰ tam magni
flagitii. cogitare homini liceat atit in¬
tendere: nisi quod fibimet addicit. men¬
temq captitrã subdit ipsa subinersio.
& quodamm᷑ absorbitio libidinis & con¬
cupiscentie carnalis: ut hoc esse uideattir.
quod dictum est. qui autẽ fornicatur in
corpus ꝓͥum peccat: quia tunc fit ꝓprie
& familiariter seruum corpori cor hõis
fornicantis. in tempore maxime ipsius
nequissime oꝑationis. in tanttim
ut ipse apls inculcatius uolens
cõmendare cauendum hominibuis
hoc malum. dixerit. Tol lens ergo
menbra xp̃i: faciam meir bra mere¬

Expanded text:
gerare voluit fornicationis malum super caetera omnia peccata, quae etsi corpus comitantur, non tamen animum humanum concupiscentiae carnali ita efficiunt obstrictum et obnoxium, quomodo in solo opere fornicationis corporalis commisceri facit, animum injungens per libidinem cum ipso corpore, et unum cum ipso quodammodo agglutinari, et devinctum esse in tantum ut nihil aliud ipso momento et experimento hujus tam magni flagitii cogitare homini liceat, aut intendere nisi quod sibimet addicit, mentemque captivam subdit ipsa submersio: et quodam modo absorbitio libidinis et concupiscentia carnalis, ut hoc esse uideatur, ut dictum est: qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat, quia tunc fiet proprie et familiariter seruum corporis cor hominis fornicantis in tempore maxime ipsius nequissimae operationis, in tantum, ut ipse apostolus inculcatius uolens commendare canendum hominibus hoc malum dixerit: tollens ergo membra Christi faciam membra mere
Abbreviated transcription (Latin):
est in lege: tibi scͥptum ẽ dñm deuim tu¬
um adorabis & illi soli seriues. Quem si
dũm patrem tantummꝰ dixerimus: res¬
pondebit᷑ nobis. Ergo latria dño filio¬
ñ debetur. Quod nesas est dici. Si aut̃
debetur. quomͦ uni tantũ debetur dõ.
si & patri debetur & filio: nisi quia
unus ds cui soli ꝑ latriam seruire iussi
mus. ita dicitur deus solus ut & pater
intelligat᷑ & filitis. immo uͦ etiam sp̃c
sanctus: De illo quippe dicit apłs. Nes¬
citis quia corpora ur̃a templum in uobis
estis tir̃ie Empti enĩ estis pretio mag¬
no: glorificate & portate deum incorpo

Expanded text:
num deum tuum adorabis et illi soli seruies. quem si deum patrem tantum modo dixerimus, respondebitur nobis: \'Ergo latria deo filio non debetur\', quod nefas est dici. si autem debetur, quo modo ergo uni tantum debetur deo, si et patri debetur et filio, nisi quia unus deus, cui soli per latrian seruire iussi sumus, ita dicitur deus solus, ut et pater intellegatur et filius, immo uero etiam spiritus sanctus? de illo quippe dicit apostolus: Nescitis, quia corpora uestra templum in uobis estis vestri. 20. Empti estis pretio magno, glorificate, & portate Deum in corpo
Abbreviated transcription (Latin):
ciuꝰ corpora nr̃a esse dixerat templum:
Debetur ergo glã sp̃tu sancto. Nam sitẽ.¬
plum dei ei facere sicut salomon fecit
de lignis & lapidibus iuberemur: utiq
faciendo templum. latriam. exhibere.

Expanded text:
ius corpora nostra esse dixerat templum? debetur ergo latria spiritui sancto. nam si templum ei facere, sicut Salomon fecit, de lignis et lapidibus iuberemur, utique faciendo templum latrian exhibere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmũdꝰ tͣnsit ⁊ cõcupiscentia eiꝰ. Q aũ facit
uolutatẽ d̃i: manet inext̾num. ficut ille¬
dei: iuanet in eternum. Ista ergo dilec¬
tio mundi. que umuersalem in se con¬
cupiscentiam continet mundi. genera¬
lis est fornicatio. qua peccat᷑ in corpus
ꝓpͥum: eo quod omnibus corporalibus &
insibilibus & temporalibus desideriis.
& uoluptatibus. humanus in desinent̾
seruit animus. ab ipso creatore uinuer¬
sorum. desolatus atq derelictus. Ex li¬

Expanded text:
nsit, et concupiscentia ejus. Qui autem fecerit voluntatem Dei, manet in aeternum, sicut ille manet in aeternum . Ista ergo dilectio mundi, quae universalem in se concupiscentiam continet mundi, generalis est fornicatio, qua peccatur in corpus proprium; eo quod omnibus corporalibus et visibilibus et temporalibus desideriis et voluptatibus humanus indesinenter servit animus, ab ipso Creatore universorum desolatus atque derelictus.
Abbreviated transcription (Latin):
ergo. omne peccatum quodcumq fe-¬
cerit homo extra corptis est: qui aũt
fornicatur. in corpus ꝓpͥtim peccat: Pri¬
mum quia i corpore isto homo consti¬
tutus. quicquid solo tantum animo
poterit inique concupiscere. dici non
potest extra corpus hoc hominem fac̾e:
cum constet eum carnali sensu & carnali
prudentia hoc agere. isto adhuc circum¬
septam corpore. Nã & quod in psal¬
mo scͥptum est. dixit impius in cor¬
de suo non ẽ detis: idem beatus peti
lus. non potuit utiq sepa-¬
rare ã
corporali opere. illo loco ubi ait
stabimus ante tribunal xp̃i: ut reci¬
piat unusquisq scđm ea que ꝑ cor-¬
pus gessit. siue bonum ficie maltĩ.
Quia uidelicet non nisi corpo E re
constitutus: impius potuit dit̾e̾
non est deus. Ut tacean quod in
sitates. dissensiones. inuidias. here¬
ses: & tam̃ oꝑibus carnis ista attribuit.:
doctor gentium in fide & ueritate. Qd
est ergo omne peccatum quodctunq

Expanded text:
ergo, Omne peccatum quodcumque feergo, Omne peccatum quodcumque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat? Primum, quia in corpore isto homo constitutus, quidquid solo tantum animo poterit inique concupiscere, dici non potest extra corpus hoc hominem facere, cum constet eum carnali sensu et carnali prudentia hoc agere, isto adhuc circumseptum corpore. Nam et quod in Psalmo scriptum est, Dixit impius in corde suo, Non est Deus : idem beatus Paulus apostolus non potuit utique separare a corporali opere, illo loco ubi ait, Omnes astabimus ante tribunal Christi, ut recipiat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, sive bonum, sive malum . Quia videlicet nonnisi in corpore constitutus impius potuit dicere, Non est Deus. Ut taceam quod in sitates, dissensiones, inuidias, haereses? et tamen operibus carnis ista tribuit doctor gentium in fide et ueritate. quid est ergo: \'omne peccatum, quodcumque
Abbreviated transcription (Latin):
otũ istum locum apłs ꝓpter iꝑ¬
sum corpus iam emptum mag¬
no. idest xp̃i sangtune pretio. tem¬
plum q sp̃c sc̃i factum a dño: ne tali¬
buis flagitiis pollueretur. s potius in¬
uio. Ilatum tanquã dei habitacu¬
ũ seruaretur. aiebat & defende¬
bat. Quare ergo subitingere uo¬
luit hoc unde difficilis questio nas¬
ceretur. id est ut diceret. omne pec¬
catum quodcumq fecerit homo extͣ
corpus est. qui autẽ fornicat᷑. in corpus
ꝓpͥuni peccat: cum sitie ipsa fornicatio.
siue alia huiusinodi. que non nisi per
corpus fuint peccata. turpitudini. et
fornicationi simillima. non nisi ꝑ ipsũ
corpus gerantur atq exerceant᷑: Quid
enim: Poterit ne esse qͥspram. ut cet̾a
meniorata suꝑius taceam: fur. uel ebrio¬
sus. uel maledicus. uel rapax. extͣ oꝑa¬
tionem corporis huiuis: Quamuis nec
ipsa idolatria. neq ipsa auaritia: pre-¬
ter seruititm corporis. poterit adcisũ
fructumq scitim ꝑuenire. Quid est

Expanded text:
 istum locum apostolus propter ipsum corpus iam emtum magno, id est Christi sanguine pretioso, templumque spiritus sancti factum a deo, ne talibus flagitiis pollueretur, sed potius inuiolatum tamquam dei habitaculum seruaretur, agebat et defendebat. quare ergo subiungere uoluit hoc, unde difficilis quaestio nasceretur, id est ut diceret: omne peccatum, quodcumque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat, cum siue ipsa fornicatio siue alia huius modi quae non nisi per corpus fiunt peccata turpitudini et fornicatcorpus gerantur atque exerceantur? Quid enim? poteritne esse quispiam, ut caetera memorata superius taceam, fur, vel ebriosus, vel maledicus, vel rapax, extra operationem corporis hujus? quamvis nec ipsa idololatria, neque ipsa avaritia, praeter servitium corporis poterit ad usum fructumque suum pervenire. Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
Quid facimus de peccatis: Et sanguis
Magnam securitatẽ dedit deus. Merito
paschei celebramꝰ. uͥ fusus ẽ sangius dm̃:
quo purgamur ab omni delicto. Simus
securi: cautionem contra nos seruitutis
diabolus tenebat. s sanguine xp̃i deletaẽ.

Expanded text:
quid facimus de peccatis? Audi quid sMagnam securitatem dedit Deus. Merito Pascha celebramus, ubi fusus est sanguis Domini, quo purgamur ab omni delicto. Simus securi: cautionem contra nos servitutis diabolus tenebat, sed sanguine Christi deleta