comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum uero est presentis dñice
offitio stationẽ congrue fieri ad
sc̃m petrum. quia uidelicet ille rectoꝵꝑ
eccłie primꝰ & p̃cipuuis est: quib idẽ
offitium p̃dicat gaudium &e patientiã
intribulatione. longanimitatẽ inspe.
quore in animo qͣnta p̃ssura sit. ce pref
illa que extrinsecus sunt. qͣnͣta instantia
cotidiana. qnͣta sollicitudo cõmissarũ
sibi animarũ. nulli pret̃ ipsos qui ex¬
ꝑti sunt ꝑfecte ce liquide nouerunt.
qͣmuis frequenti lectione maximeex
libris beati gregoriĩ. ñ nulla exparte a
studiosis &e cordatis lectorib queant
cognosci. Ipse autẽ beatꝰ gregorius e¬
gregium romane sedis quo petrum
apłm decus. qui optime ut dictũ est
angoris eor conscius extitit. hoc sese
cum illis offitio consolatus est. quip¬
pe qui ut in libro uite ipsius legim᷑.
mana quasi eo ueniente certatim discͤ¬
rit. sollicitꝰ ordinauit: per quas ce ipse
simul discurtens. dũ ad huc loqui pre¬
ualuit iuginti o melias eĩuglii diuerso

Expanded text:
ciendum vero est, praesentis Dominicae officio stationem congrue fieri ad Sanctum Petrum, quia videlicet ille rectorum Ecclesiae primus et praecipuus est; quibus idem officium praedicat gaudium et patientiam in tribulatione, longanimitatem in spe, quorum in animo quanta pressura sit, « et praeter illa quae extrinsecus sunt, quanta instantia quotidiana , » quanta sollicitudo commissarum sibi animarum, 30 nulli praeter ipsos, qui experti sunt, perfecte et liquido noverunt, quamvis frequenti lectione, maxime ex libris beati Gregorii nonnulla ex parte a studiosis et cordatis lectoribus queant cognosci. Ipse autem beatus Gregorius egregium Romanae sedis post Petrum apostolum decus; qui optime, ut dictum est, angoris ejus conscius exstitit, hoc sese cum illis officio consolatus est; quippe, qui ut in libro vitae ipsius legimus,mana, quasi eo vivente, certatim discurrit sollicitus ordinavit; per quas et ipse simul discurrens, dum adhuc loqui praevaluit, viginti homilias Evangelii diverso
Abbreviated transcription (Latin):
aurea lamina uet̾um pontificũ
cessit. quod olim erat in fronte micãs.
octauum decus pontificum: in scͥpta
nunc est pene eadem in effabilis ma¬
gestas nominis. Illic enim erat in ef¬
fabile nomendi. hic in estimabile mi¬
st̾ium crucis. Crux namꝙ in estima¬
bile signũ est admirabilis urtꝰ est.
pauꝑum: sustentatio in opũ. spes des¬
ꝑatorum. Erux regũ magnificentia.
sacerdotum gła. Etux gͥ aurea lamina.
sacratius ornamentũ est. Nec statim
occurrat decꝰ hoc ideo ñ ẽẽ pontificis:
quia cum illo totiqͦ ꝯmune est plebi
Nam illa dignitas ht̃ in hoc aliquid.
quod nec inferioris ordinis sacerdotib
commune sit. Sic enim infronte sua cri¬
sticolarum signifer hoc uexillũ baiu¬
lat. ut in subiecte plebis frontib soli
sibi sacro crismate pingere liceat. Siẽ
apłorum erat baptiatis imponere
is sacerdotib filius ille ꝓ digus. cui
reuertenti de longinqua regione ubi
porcos pauerat: benignus pat̾ occꝰ¬
rens uitulum saginatũ fecit occidi

Expanded text:
aurea lamina veterum pontificum cessit, quod olim erat in fronte micans octavum decus pontificum , inscripta nunc est pene eadem ineffabilis majestas nominis. Illic enim erat ineffabile nomen Dei, hic est inaestimabile mysterium crucis. Crux namque inaestimabile signum est, admirabilis virtus est. pauperum, sustentatio inopum, spes desperatorum. Crux regum magnificentia, sacerdotum gloria. Crux igitur aurea lamina sacratius ornamentum. Nec statim occurrant, decus hoc ideo non esse pontificis, quia cum illo toti quoque commune est plebi. Nam illa dignitas habet in hoc aliquid quod nec inferioris ordinis sacerdotibus commune sit. Sic enim in fronte sua Christicolarum signifer hoc vexillum bajulat, ut in subjectae plebis frontibus soli sibi sacro chrismate pingere liceat. Sicut apostolorum erat baptizatis imponere is sacerdotibus filius ille prodigus, cui revertenti de longinqua regione, ubi porcos paverat, benignus pater occurrens vitulum saginatum fecit occidi.
Abbreviated transcription (Latin):
nium: &e congrua descͥrpturis sub¬
iecit exempla. Dixerat enim quia
milites qui fregerunt crura latro¬
num. cũ uenissent ad iħm. & ui¬
derent eũ iam mortuũ. ñ fregerunt
crura eius. s unus militũ lancea la¬
tus eius aꝑuit. &e continuo exiuit san¬
guis &e aqua. facta sunt hec inquit.
ut scriptura impleret᷑. que dicit de eo.
Os ñ ꝯminuetis ex eo. Etitem alia scͥp¬
tura dicit uidebunt inquẽ tͣnsfixe¬
runt. Cur agnus qui immolatꝰ est
noluit. ut os cõminueret᷑ ex eo: Nõ
enĩ casu: s eo uolente ce disponente
actum est. Si quidẽ ñ alia qmͣ que
uoluit ac disposuit ipse. ab his qui
eum uoluntate sua. uel ꝓpͥa nequitia
pemerunt tormenta ꝑpessus est. Unũ
de similib nobis locutꝰ est. hoc sci¬
licet quod ut nos mortalis ac passibi¬
lis homo natus est: cetera dissimilia no¬
bis cuncta locutus est. quia qͣndo uo¬
luit ce̾ quomͦ uoluit natus est. qndo
uoluit ce quomͦ uoluit mortuus est.

Expanded text:
nium, et congrua de Scripturis subnium, et congrua de Scripturis subjecit exempla. Dixerat enim, quia milites, qui fregerunt crura latronum, cum venisent ad Jesum, et viderunt eum jam mortuum, non fregerunt crura ejus, sed unus militum lancea latus ejus aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua. Facta sunt, inquit, haec, ut Scriptura impleretur, quae dicit de eo: Os non comminuetis ex eo. Et item alia Scriptura dicit: Videbunt, in quem transfixerunt . Cur agnus qui immolatus est, noluit ut os comminueretur ex eo? Non enim casu, sed eo nolente et disponente actum est. Siquidem non alia, quam quae voluit ac disposuit ipse ab his qui eum voluntate sua vel propria nequitia peremerunt, tormenta perpessus est. Unum de similibus nobis locutus est, hoc scilicet, quod, ut nos mortalis ac passibilis homo natus est. Caetera dissimilia nobis cuncta locutus est, quia quando voluit et quomodo voluit natus est, quando voluit, et quomodo voluit mortuus est.
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis &e ipse ordo scribendi po¬
poscisse uideatur ut hac die post
alios euugłistas passio dñi scđm io.
hannẽ legeretur: constat enũillum re¬
uersum de pathinos insula. ubi ex¬
illo relegatus fuerat. post om̃s euũ¬
głm suum scripsisse ultimũ: tam̃ &
hec altera ma ior causa est. q̃uia p̃sens
int̾fuit. & cet̾is adesse ñ audentib. ip¬
se qi sicur de se ipso ait. &e sicut iero¬
nimus ꝑhibet notꝰ erat pontifici. fi¬
ducialius secutꝰ est. &e iuxta crucẽ ste¬
tit. Stantib enĩ iuxta crucẽ iħ̃u. ma¬
ria matre eius. ce sorore matris eius.
cum uidisset iħc matrẽ suã &e disci¬
pulũ stantẽ quẽ diligebat: dicit mat̾
sue. Mulier. ecce filius tuus. Dernde
dicit discipulo. Ecce mat̃ tua. Et ex il¬
la hora accepit eam discipulus in
suã Et paulo post de seait. Et qui
lista suum interposuit testimoniũ
on p̃tereundũ tante rei huius
sacramentũ. cui sc̃s euũgłista
tam̃ diligent suũ int̃posuit testimo¬

Expanded text:
uamvis et ipse ordo scribendi poposcisse videatur, ut hac die post alios evangelistas passio Domini secundum Joannem legeretur, constat enim illum reversum de Pathmos insula, ubi exsilio relegatus fuerat, post omnes evangelium suum scripsisse ultimum; tamen et haec altera major causa est, quia praesens interfuit, et caeteris adesse non audentibus, ipse, quia, sicut de seipso ait, et sicut Hieronymus perhibet, notus erat pontifici , fiducialius secutus est, et juxta crucem stetit. Stantibus enim juxta crucem Jesu, Maria matre ejus, et sorore matris ejus, cum vidisset Jesus matrem suam, et discipulum stantem, quem diligebat, dicit matri suae: Mulier, ecce filius tuus, deinde dicit discipulo: Ecce mater tua. Et ex illa hora accepit eam discipulus in sua . Et paulo post de se ait: Et quilista suum interposuit testimonium. Non praetereundum tantae hujus rei sacramentum, cui sanctus evangelista tam diligenter suum interposuit testimo
Abbreviated transcription (Latin):
a que in baptismo cele¬
brantur. que dicunt᷑. que
agunt᷑. carmina sunt illa:
ꝓpter q̃ tanqͣm maleficia martires ac¬
cus abantur. rapiebantur. occidebatt᷑.
Diabolus enim cui ꝑ xp̃iane fidei
ꝓfessionẽ in sacro fonte renunciat᷑
in quẽ iuditiales sententie ꝓferunł.
habens irã magnã seuiebat in cor¬
dib impioꝵp: &e tuba diuini nomi¬
nis offensus. illorꝑ cecitate & insa¬
nia ꝓ suis aduersus dm̃ armis utebat᷑.
Et sicut in apocalypsi legitur. qͥa
canente tuba mons magnus arders
iracundia confugiebat in ꝓfundũ
cordis impiorp: & diuinis exorcismis
ꝑ quos eiectus fuerat. maleficiis crim̃
effingens. leges econtra dictabat. Sed
uos testes mei dicit dñs: uidelicet
quia nichil male artis nos a bono
magistro didiscisse optime conscii
sumus. In his gͥ que dicunt᷑ uel aguit
uirtutẽ quadiabolus dampnat᷑ &¬
confoditur ad moto fidei speculo

Expanded text:
a quae in baptismo celebrantur, quae dicuntur, quae aguntur, crimina sunt illa, propter quae tanquam maleficia martyres accusabantur, rapiebantur, occidebantur. Diabolus enim, cui per Christianae fidei professionem in sacro fonte renuntiatur, in quem judiciales sententiae proferuntur, habens iram magnam. saeviebat in cordibus impiorum, et tuba divini nominis offensus, illorum caecitate et insania pro suis adversus Deum armis utebatur, et sicut in Apocalypsi legitur , qui canente tuba magnus mons ardens iracundia, confugiebat in profundum cordis impiorum, et divinis exorcismis, per quos ejectus fuerat, maleficii crimen effingens, leges econtra dictabat. Sed vos testes mei , dicit Dominus videlicet quia nihil malae artis nos a bono magistro didicisse, optime conscii sumus. In his igitur quae dicuntur vel aguntur, virtutem qua diabolus damnatur et confoditur, admoto fidei speculo
Abbreviated transcription (Latin):
illud querit᷑ cur officiũ ñ habe¬
at. immo quod maxime mirũ uidet᷑.
cur a missaꝵ sollempniis uacent: cũ
passio dnica que hac die celebrata
est. sacrificii pͥncipiũ nr̃eq salutis
sũma sit. Gideret᷑ nãq iure tan ora ta
res sollẽpnibꝰsũmecelebranda eẽ i gau¬
diis. Si enim martyris unius cuiꝰ libet
annua dies qua passione mortis ad
in mortalitatis głam tͣnsm igrauit. fes¬
tiuis honoratur gaudiis. &e merito. qi
p̃ciosa in conspertu dñi mors sc̃or eiꝰ.¬
cur dies hec sollempniũ gaudiorp or¬
bata est instrumentis. qua martyrum
&e sc̃oꝵ omnium rex sc̃is om̃ib nouis
&e antiquis ꝑ mortẽ suã paradysũ aꝑ¬
uit. & latroni qͦ cui dixit. hodie mecũ
eris in paradyso. Hac die solutũ ẽ am¬
mirabile p̃ciũ cuiꝰ pondere ut canta¬
iumus captiuitas mundi redempta ẽ.
inferni claustra confracta sunt: & ce¬
lestis nobis aꝑta est ianua regni. Que¬

Expanded text:
illud quaeritur, cur officium non habeillud quaeritur, cur officium non habeat, imo quod maxime mirum videtur cur a missarum solemniis vacet, cum passio Dominica, quae hac die celebrata est, sacrificii principium, nostraeque salutis summa sit. Videtur namque jure tanta res solemnibus summe celebranda esse gaudiis. Si enim martyris uniuscujuslibet annua dies, qua per passionem mortis ad immortalitatis gloriam transmigravit, festivis honoratur gaudiis, et merito, quia « pretiosa in conspectu Domini mors sanctorcur dies haec solemnium gaudiorum orbata est instrumentis, qua martyrum et sanctorum omnium Rex sanctis omnibus antiquis et novis per mortem suam paradisum aperuit et latroni quoque, cui dixit: Hodie mecum eris in paradiso , hoc die solutum est admirabile pretium, cujus pondere, ut cantamus, captivitas mundi redempta est, inferni claustra confracta sunt, et coelestis nobis aperta est janua regni. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
gła quã mox inuidia seque¬
retur ingressus est. ullud euidentius
confirmat. quod suꝑius cominen¬
datum est: scilicet hanc ebdomadam hu¬
mane restaurationis responde mysteri¬
orꝑ ordine. pͥme illi ebdomade mun¬
dane creationis. Nam hominẽ quẽ
in illius sexta feria creator mirabiliter
condidit: in huius nicħomitnꝰ sexta fe¬
ria ipse idem saluator mirabilius re¬
demit. Dies hic parasceue uocat. paras¬
ceue autẽ p̃paratio int̃p̃tat᷑. Quo noĩe
sabbi. que nunc a nobis sexta feria nũ¬
cupat᷑ apellabant. qd̾ eo uidelicet die.
que in sabb̃o forent necessaria pp̃ara¬
rent: iuxta quod de manna qͦndã erat
p̃ceptũ. Sextadie autẽ colligetis du¬
plum. & cet̃a. Qui uͦ int̾ romanos ui¬
uͦ sexta die factus homo. & tota mun¬
di creatura est ꝑfecta. septima autẽ
conditor ab oꝑe suo requieuit. unde
cifixus humane restaurationis im¬
pleuit arcbanũ. Unde cũ accepiss
acetũ. dixit. consũmatũ est. id est

Expanded text:
 quam mox invidia sequeretur, ingressus est, illud evidentius confirmat, quod superius commendatum est, scilicet hanc hebdomadam humanae restaurationis respondere, mysteriorum ordine, primae illi hebdomadae mundanae creationis. Nam hominem, quem in illius sexta feria Creator mirabiliter condidit, in hujus nihilominus sexta feria idem ipse Salvator mirabilius redemit. Dies hic Parasceve vocatur; parasceve autem praeparatio interpretatur. Quo nomine Sabbati quae nunc a nobis sexta feria nuncupatur appellabant, quod eo videlicet die, quae in Sabbatum forent necessaria, praepararent, juxta quod de manna quondam erat praeceptum, sexta autem die colligetis duplum , etc. Qui vero inter Romanos ta die factus est homo, et tota est mundi creatura perfecta, septima autem conditor ab opere suo requievit, unde cifixus, humanae reparationis implevit arcanum, unde cum accepisset acetum dixit, consummatum est, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
rentiꝰ unus ce bene notꝰ de mag¬
nis illis piscib. Piscis magnus idẽq
assus. cuius assatura suauit̃ in tot̾a
xͥ flagrat eccłia. in illa longa mor¬
te. in illis tormentis: qr bene man¬
ducauerat ce bene biberat inquit
augustinus. tanqͣm illa esca sagina¬
tus. & illo calice ebrius. torm̃ta non
sensit. Ibi enim erat qui dixit: sp̃c
est qui uiuificat. caro & enim arde¬
bat: s sp̃c animã uegetabat. Non
cessit: ce in regnũ successit. Iccirco
de cunctis eisdem piscib quos sy¬
mon petrus ad terrã trahit. conue¬
nient̃ hic unus electꝰ est: cuiꝰ mag¬
nitudinẽ bodierna statio spectan¬
dam nob̾ demonstraret. In hoc enĩ
xp̃iane fidei fortissimo ꝓpugnato¬
re maxune claret illud. quod suꝑiꝰ
cũ scripture auctoritate monstra¬
tum est. quartã beatitudinẽ quod
est esurire. & sitire i usticiã. quarto
nis esuriens in fortitudine. & fortis in
esurire. ad eo pͥmo gustu panis illius
sagitiatus est. ut torm̃ta ñ sentiret.

Expanded text:
rentius unus et bene notus de magnis illis piscibus, piscis magnus, idemque assus, cujus assatura suaviter in tota Christi fragrat Ecclesia, in illa longa morte, in illis tormentis, quia bene manducaverat et bene biberat, inquit Augustinus, tanquam illa esca saginatus, et illo calice ebrius, tormenta non sensit. Ibi enim erat qui dixit: « Spiritus est qui vivificat . » Caro enim ardebat, sed spiritus animam vegetabat. Non cessit, et in regnum successit. Idcirco de cunctis eisdem piscibus, quos Simon Petrus ad terram trahit, convenienter hic unus electus est, cujus magnitudinem hodierna statio spectandam nobis demonstraret. In hoc enim Christianae fidei fortissimo propugnatore maxime claret illud, quod superius cum Scripturae auctoritate monstratum est, quartam beatitudinem, quod est esurire et sitire justitiam, quarto nis esuriens in fortitudine, et fortis in esurie, adeo primo gustu panis illius saginatus est, ut tormenta non sitiret,
Abbreviated transcription (Latin):
primꝰ paries exhebreis est. quo pͥmi¬
tie supradicti pastores fuerunt ꝯmu¬
nio bene congruit: Ex ulta satis filia
syon. ꝓprie namꝙ eccłia que ex hebre¬
is est filia syon. & filia ierłm dicitur.
ideo maxime q in syon. que ce ierłm.
templum & sc̃a sc̃oꝵ erant. In utͣq mis¬
ssa statio ad sc̃am mariã esse debuit. s
causa int̾turrit. ut ad sanctã anastasiã
ageretur. uidelicet passio euis: que una
no imꝑatore post longũ laborẽ castita¬
tis. & ministeriũ sc̃ore. post diutinos car¬
ceris squalores. tandẽ ꝑ manus ce pedes
extensa cẽ ad palos ligata. & circũposi¬
to igne cremata. ipso die natalis dñi ce¬
lo nata est

Expanded text:
primus paries ex Hebraeis est , quorum primiprimus paries ex Hebraeis est , quorum primitiae supradicti pastores fuerunt , communio bene congruit: Exsulta, filia Sion . Proprie namque Ecclesia, quae ex Hebraeis est, filia Sion et filia Hierusalem dicitur. Ideo maxime, quia in Sion, quae et Jerusalem, templum et sancta eorum erant. Utraque missae statio ad sanctam Mariam esse debuit, sed causa intercurrit, ut ad sanctam Anastasiam ageretur, videlicet passio ejus, quae RomDiocletiano imperatore post longum laborem castitatis, et ministerium sanctorum, post diutinos carceris squalores, tandem per manus et pedes extensa, et ad palos ligata, et circumposito igne cremata, ipso die Natalis Domini coelo nata est
Abbreviated transcription (Latin):
dete regẽ salomonẽ india mate quo
coro nauit eum mater sua. et cetera.
Ipsanamq humanitas qmͣ ꝓpt̾ nimiã
caritatẽ suã ꝗͣ dilexit nos induit diui¬
uitas ornatus est illi ornatꝰ miserationis.
diadema pietatis. corona głe. decor gr̃e.
pulchritudo caritatis Que deinde secun¬
tur: cuncta ad eundẽ spectant sensum.
ut supradictum est claris & aꝑtis uul-¬
tib id est sensib. in illud respitiunt in
euũgłio quod est in carnatꝰ d̾s ꝓpitia¬
torium. Ipse ingradali benedictus
In alła decorẽ indutus. de quo dictum
est. p̃dicatur. In offerenda orbẽ terre fir¬
masse laudatur. eundem qui in euu̾ge¬
lio ꝑ bethleem idest domũ panis figu¬
ratur. uidelicet sc̃am eccłiam: qmͣ in
eo firmauit. qđ ipse homo natꝰ est in
ea qui fundauit eam altissimus: et
ex tunc parata est sedes eius ex quo in illa
homo natus est. qui a scło est. Ipsa est ea¬
dem bethleem domus eius: qmͣ decent
scã in longitudinẽ dierum. Et quia

Expanded text:
 quo coronavit eum mater sua . » Ipsa namque humanitas, quam propter nimiam charitatem suam, qua dilexit nos , induit divinitas, ornatus est, ornatus miserationis, diadema pietatis, corona gloriae, decor gratiae, pulchritudo charitatis. Quae deinde sequuntur, cuncta, ad eumdem spectant sensum. ut supra dictum est, claris et apertis vultibus, id est sensibus, in illud respiciunt in Evangelio, quod est incarnatus Deus, propitiatorium . Ipse in graduali benedicitur, in alleluia decorem indutus, de quo dictum est praedicatur, in offerenda orbem terrae firmasse laudatur , eumdem, qui in Evangelio per Bethleem, id est domum panis, figuratur, videlicet sanctam Ecclesiam, quam in eo firmavit, quod ipse homo natus est in ea, qui fundavit eam Altissimus , et extunc parata est sedes ejus , ex quo in illa homo natus est, qui a saeculo Deus est. Ipsa est eadem Bethleem domus ejus, quam decent sancta in longitudine dierum . Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
tris uenerabile dictũ reperit᷑ in introitu.
in gradali in alła. & in ꝯmunionẽnã¬
offerenda letentur celi. letantib angłis &
gła in excelsis canentib succinit. & incollec¬
tis nauitatis quidẽ dñi ꝯmemoratio fit.
s in carnatio uerbi nec in illis adhuc ex¬
primit᷑. s magis claritas ueri luminis ꝑ
nam eius natiuitatẽ enarranti: plane
ꝑ unũ illud dictum splendide ac ueneran¬
de dignitatis: quod impurus heluidius
cecis ñ uidens ocłis cẽ uenerari nesciens.
in ꝯtumeliã uertit intemerate &e ꝑpetue
uirginis. hoc enĩ ibi legis. &e peꝑit filiũ
suũ pͥmogenitũ. heluidio quidẽ puti¬
de argumentante. qđ alios beata maria
filios habuerit de ioseph. qui fr̃es dñi
dicti sunt. eo qd̵ pͥmogenitũ illũ euũgłi¬
sta dixerit. pͥ mogenitũ ñ dici asserens il¬
lum. cui fr̃s ñ sunt: atq ꝑ ulud antece¬
dens consequent̃ hoc debere accipi. S¬
bene & diserte responsũ est a beato iero¬

Expanded text:
roitu, in graduali, in alleluia, et in communione: naofferenda: Laetentur coeli , laetantibus angelis et gloria in excelsis canentibus succinit, et in collectis nativitatis quidem Domini commemoratio fit, sed incarnatio Verbi nec in illis adhuc exprimitur, sed magis claritas veri luminis, pnam ejus nativitatem enarranti? Plane per unum illud dictum splendidae et venerandae dignitatis, quod impurus Helvidius caecis non videns oculis, et venerari nesciens, in contumeliam vertit intemeratae et perpetuae Virginis. Hoc enim ibi legis, « et peperit filium suum primogenitum . » Helvidio quidem putide argumentanti, quod alios beata Maria filios habuerit de Joseph, qui fratres Domini dicti sunt, eo quod primogenitum illum evangelista dixerit, primogenitum non dici asserens eum, cui fratres non sunt, atque per illud antecedens consequenter hoc debere recipi, bene et diserte responsum est a beato Hiero
Abbreviated transcription (Latin):
animas eore. referunt eidẽ gregi suo qd̃
uderunt in bethleem .i. indomo panis.
uidelicet eius qui decelo descendit: et
congratulantes dicunt. lux fulgebit ho¬
die suꝑ nos. & cetera. & subiungunt.
Dominus regnauit decorẽ ind. Dum¬

Expanded text:
animas eorum: referunt eidem gregi suo, quod animas eorum: referunt eidem gregi suo, quod viderint in Bethleem, id est in domo panis, videlicet ejus qui de coelo descendit . Et gratulantes dicunt: « Lux fulgebit hodie super nos, » etc. Et subjungitur: « Dominus regnavit, decorem indu
Abbreviated transcription (Latin):
tus est etiã uingenitꝰ. Cẽtum uenerabilit̾
accipiendũ est. neq euũgłistã disertissi¬
mũ tam suꝑflue pͥmogenitũ posuisse.
ut ad matrẽ referret quam iurginẽ ma¬
trẽ esse quod longe maius est. qmͣ cuiuis
matri sit pͥmogenitũ parere. tota supiori
narratione sirmauerat. beda quoꝙ suꝑ
eundem lucã id ipsũ sentiente. Nam pri
simi ꝓcessi: pͥmogenita ante omnẽ creatã
Ipse enim qui scđm humanã natiuita¬
tem post iohem &e post alios multos sc̃os
uenit: scđm altiorẽ głam ce gr̃e in labiis
creaturã. Qm̃ generationẽ eius quis e¬
narrabit: Quamobrẽ ñ potest fieri ut
iuxta tenorẽ supradicti ordinis. que
in cantu laudat᷑ uel memorat᷑ diuina
transeamus usꝗ bethleem. & uideamꝰ
hoc uerbum: & cetera. Pastores animatũ
quarũ illauox est. nos autẽ ppłs eius
ce oues pascue eius. pastores inqmͣ sci.
qui uigilantes ce custodientes uigilias
noctis. id est uite p̃sentis supra gregẽ
dñicum. legendo &e canendo erudiunt

Expanded text:
nitus . Caeterum venerabilius accipiendum est, neque evangelistam disertissimum tam superflue primogenitum posuisse ut ad matrem referret, quam Virginem matrem esse, quod longe majus est, quam cuivis matri sit primogenitum parere, tota superiori narratione firmaverat, Beda quoque super eumdem Lucam idipsum sentiente. Nam primsimi prodivi, primogenita ante omnem creaturam . » Ipse enim, qui secundum humanam naturam post Joannem, et post alios multos sanctos venit, secundum altiorem gloriam, et gratiae in labiis creaturam. Quam generationem ejus quis enarrabit? . Quamobrem non potest fieri, ut juxta tenorem supradicti ordinis, quae in cantu laudatur vel memoratur divina Transeamus usque Bethleem, et videamus hoc verbum, » etc. 38 Pastores animarum, quarum illa vox est: « Nos autem populus ejus et oves pascuae ejus ; » pastores, inquam, sancti, qui vigilantes et custodientes vigilias noctis, id est vitae praesentis, supra gregem Dominicum, legendo et canendo erudiunt
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est dñica nocte. xp̃m natũ
fuisse. uidelicet ut qua die dixit dñs fiat
lux. & facta est lux. eadem die uere nob̾
lux in tenebris exoriret᷑: add̾e nuncli¬
bet ce illud quodidẽmirabilis plastes
nr̃ qui ut dictum est dnica nocte natꝰ
est. feria sexta conceptus est. Nam si su¬
perius scriptos illius anni quinꝙ cõcur¬
rentes uni aprił regłari aditias: fiunt
sex. Cum autẽ feria serta mensis aprił
tiationẽ habemus. Igit᷑ piũ atꝙ pulchrũ
ordinẽ ꝓuidamꝙ disp ositionẽ iuhoc
salutis nr̃e opifice mirantes ueneram̃.
qui die qua ueterem formauit adã de
limo terre. nouũ sibi reformare cepit ho
die redempturus mortis passione. De
filii natiuitatẽ pene ꝑ om̃s partes suas
manifeste ꝯmemorat. Namhodie ut be¬
atꝰ ait augustinus quia p̃sentiã signifi¬
cat. atꝙ inet̾nitate nec p̃teritũ quicqmͣ
est. quasi esse desierit. nec futurũ quasi
nondum sit. s p̃sens tantum. quia qͥe¬

Expanded text:
dictum est Dominica nocte Christum natum fuisse, videlicet, ut qua die dixit Deus: « Fiat lux, et facta est lux , » eadem die vera nobis lux in tenebris exoriretur. Addere nunc libet et illud, quod hic idem mirabilis Plastes noster, qui, ut dictum est, Dominica nocte natus est, feria sexta conceptus est. Nam si superius scriptos illius anni quinque concurrentes uni Aprilis regulari adjicias, fiunt sex. Cum autem sexta feria mensis Aprilitiationem habemus. Igitur pium atque pulchrum ordinem, providamque dispositionem in hoc salutis nostrae opifice mirantes veneramur, qui die, qua veterem formavit Adam de limo terrae, novum sibi reformare coepit hoadem nihilominus die redempturus mortis passione. CAPFilii Dei nativitatem pene per omnes partes suas manifeste commemorat. « Nam hodie, ut ait Beatus Augustinus, quia praesentiam significat, atque in aeternitate nec praeteritum quidquam est, quasi esse desierit, nec futurum, quasi nondum sit, sed praesens tantum, quia qui
Abbreviated transcription (Latin):
falsitatũ suarũ simulachra diũ¬
sa fabricauit. secunt᷑ deinde libri
sapientissimi salomonis. uidelicoe
sicut post pugnas hereticory cla¬
ruerunt in eccłia ingeniadoctor:
qui excitati contemptionib illorp
ñ dormitantes sapientie cescientie
studuerunt: ce disputaũunt quo¬
dammͦ &e ipsi sicut de salomone
legitur suꝑ lignis. a cedro que est
alibano usq adysopũ qui eg̃di¬
tur depariete. id est nicħ omĩno
de sacra scͥptura nec paruũ nec
magnũ aliquod ab allegoria ubũ¬
uł aliqua utili moralitate uacare
passisunt. Demde nicħominus
congrue sequit᷑ liber iob: qr uide¬
licet maxime in pace ecclie ñ deft̃
ille temptationes uiris ad uirtutem
tendentib. que in om̃ib ꝑcussioni¬
b uel consolationib euisdem sc̃ĩ
iob Auctore beato gregorio moraltt̃
sigurant᷑. l̾unc enim urgent int̃sꝰ
temptationes sp̃ualiũ iuciorp. qͦu
quanto occultior pugna tanto dif¬

Expanded text:
falsitatum suarum simulacra divefalsitatum suarum simulacra diversa fabricavit. Sequuntur deinde libri sapientissimi Salomonis, videlicet, sicut post pugnas haereticorum claruerunt in Ecclesia ingenia doctorum, qui excitati contentionibus illorum, non dormitantes, sapientiae et scientiae studuerunt, et disputaverunt quodammodo, et ipsi, sicut de Salomone legitur; « Super lignis a cedro quae est in Libano, usque ad hyssopum qui egreditur de pariete , » id est nihil omnino de sacra Scriptura, nec parvum, nec magnum aliquod verbum ab allegoria vel aliqua utili moralitate vacare passi sunt. Deinde nihilominus congrue sequitur liber Job, quia videlicet, maxime in pace Ecclesiae non desunt illae tentationes viris ad virtutem tendentibus, quae in omnibus percussionibus, vel consolationibus ejusdem sancti Job, auctore beato Gregorio, moraliter figurantur. Tunc enim urgent interius tentationes spiritualium vitiorum, quorum quanto occultior pugna, tanto dif
Abbreviated transcription (Latin):
octurne lectiones tota estate¬
illa sua uarietate suoꝙ ordĩe
seriẽ designant temporꝑ uł ꝓfectu¬
um sc̃e eccłie. Primum namq his¬
toria regum que statim post pen¬
tecosten ponit᷑. pͥmis duob libris
mystice assimi latur pͥmis xp̃ia¬
nitatis temporib. quando pau
latim crescente fide xͥ idolatria
decidit. Nam sicut regnanti sauli
quẽ ppłs appetierat contͣ uolun¬
tatem dei. suꝑuenit electio dauid.
quẽ dñs scdm corsuũ se inuenis¬
se dicit. tandẽq totũ regnum a
domo saulis auersum eidem dauid
se subdidit: sic demonũ cultui suꝑ¬
uenit in mundũ cultꝰ dei statim
subdidit. Duob sequentib libris
in quib regnũ diuisum ẽ domoda¬
uid. ex quo ieroboam regni scissuras
sicut illi ꝑ manũ achye sylonitis
significatũ ẽ inuasit. &e cõtempto tẽ¬
plo dñi duosuitulos fecit. illa sig¬
nificant᷑ tempora: quib eccłiam
hereticor in sania scidit. & cõtẽp¬
to altari xͥ. reiecto uultu ueritatis.

Expanded text:
octurnae lectiones tota aestate sua varietate suoque ordine seriem designant temporum, vel profectum sanctae Ecclesiae. Primum namque historia Regum, quae statim post Pentecosten ponitur, primis duobus libris mystice assimilatur primis Christianitatis temporibus, quando, paulatim crescente fide Christi, vetus idololatria decidit. Nam, sicut regnanti Sauli, quem populus appetierat contra voluntatem Dei , supervenit electio David , quem Dominus secundum cor suum invenisse dicit, tandemque totum regnum a domo Saulis eversum, eidem David se subdidit , sic daemonum cultui supervenit in mundum cultus Dei, statim subdidit. Duobus sequentibus libris, in quibus regnum divisum est a domo David, ex quo Hieroboam regni scissuras sicut illi per manum Achiae Sylonitis significatum est invasit, et contempto templo Domini duos vitulos fecit , illa significabantur tempora, quibus Ecclesiam haereticorum insania scidit, et contempto altari Christi, rejecto cultu veritatis,
Abbreviated transcription (Latin):
re usitato integrũ. deo debitũ reddi¬
mus seruitiũ. Singłis horis capita
id est initia p̃cidimꝰ. fines quoq eaꝵ.
subsilentio abscondimꝰ: missa uͦ ce
nus pontificis multiplicib pietatis
sacramentis singularit̾ fecundat᷑.
&e sicut de quinta in ebdomada mũ¬
dane creationis genus exaquis ortũ.
partim gurgiti remissũ. partim in
aeraleuat ũ est. ut stirpe una ꝓdita
diuersa raperẽt loca: sic feria qͥnta hus
ebdomade qua sumus recreati. sacra¬
menta unius eiusdẽq salutis partim
nos depͥmunt in tͥsticiam. partim nos¬
leuant in gaudium: ut ꝓuna salute
edita. ualde diuerso cultu uel habitu
celebrent᷑ mysteria. Causas gͦ iuxta ter¬
tum requirentes euuglicũ: abhis que
leta sunt sumamus initium

Expanded text:
re usitato, integrum Deo debitum reddire usitato, integrum Deo debitum reddimus servitium, singulis horis capita, id est initia praecidimus, fines quoque earum sub silentio abscondimus. Missa vero et er manus pontificis, multiplicibus pietatis sacramentis singulariter fecundatur. Et sicut die quinta in hebdomada mundanae creationis, genus ex aquia ortum, partim gurgiti remissum, partim in aera levatum est, ut stirpe una prodita, diversa raperent loca, sic feria quinta hujus hebdomadae, qua sumus recreati, sacramenta unius ejusdemque salutis, partim nos deprimunt in tristitiam, partim levant in gaudium, ut pro una salute edita, valde diverso cultu vel habitu celebrentur mysteria. Causas ergo juxta textum requirentes evangelicum, ab his quae laeta sunt, sumamus initium
Abbreviated transcription (Latin):
positio. magna ae mira unice caritats
dignatio. Sic ꝓ nobis ꝑditis dignatꝰ est
pati: ut ꝓuenditis quoq ñ dedignaret᷑
uenundari. Uenditi quippe fueramus
nos uenditione miserabili: sicut ipse ꝑ¬
ꝓpħam dñs dicit. Gratis uendundati
estis: & sine argento redimemini. uera
&e diuini ponderis sententia. Gratis in¬
quit uenundati estis .ĩ. falsis ꝓmissi-¬
onib decepti. Quid enini saltẽ tempo¬
ralis emolumenti miser assecutꝰ ẽ ho¬
mo. ꝓ eo quod recessit a do. se ipsum tͣ¬
dens diabolo: Et sine argento redime¬
mini. Quid enim captiua filia syon.
ꝓ redemptione tua dedisti: Nullis p̃
rerrim: & scd̾m utriꝰq habitꝰ leticie sci¬
licet ac tͥsticie distantiã. regłarium
quoq officiorx diuersas acpene con¬
trarias retinet qualitates. Missa nãq:
integrũ ce ualde festiuũ. immo plꝰ
quam usitatũ offitiũ habet: ꝑ regła¬
res autem horas. neq festiuũ. neq mo¬

Expanded text:
positio! Magna et mira charitatis positio! Magna et mira charitatis unicae dignatio! Sic pro nobis perditis dignatus est pati, ut pro venditis quoque non dedignaretur venundari. Venditi quippe fueramus nos venditione miserabili, sicut et ipse minus dicit: « Gratis venundati estis, et sine argento redimemini . » Vera et divini ponderis sententia. « Gratis, inquit, venundati estis, » id est falsis promissionibus decepti. Quid enim saltem temporalis emolumenti miser assecutus est homo, pro eo quod recessit a Deo, seipsum tradens diabolo? « Et sine argento redimemini. » Quid enim, captiva filia Sion, pro redemptione tua dedisti? Nullis prarum, et secundum utriusque habitus, laetitiae scilicet ac tristitiae, distantiam, regularium quoque officiorum diversas ac pene contrarias retinet qualitates. Missa namque integrum, et valde festivum, imo plus quam usitatum habet officium; per regulares autem horas, neque festivum, neque mo
Abbreviated transcription (Latin):
bis orante. cuncti pauꝑes sp̃u quia
corpus unũ cum illo sunt. illo p̃oran¬
te parit̾ orant. aureumq thuribulũ
immaculati corporis tenenti. huic sũ¬
mo angulo sueq orationis incensum
cendo ac repetendo: Dñe exaudi orati¬
onem meã. & ceta. lecta quoq passione:
sacrificiũ eiusdẽ iterate orationis in
offerenda subicit. Cõmunio quoq
de eodem psalmo est. potũ meũ cũ
fletu temꝑabã. ut aduertens totum
hunc psalmũ inꝑsona eius esse con¬
scriptũ: qui ut ait apłs indieb car¬
nis sue p̃ces supplicationesq ad illum
qui eum saluũ facere possit amorte.
cum clamore ualido ac multis lacri-¬
mis offerens: exauditꝰ est ꝓ sua reue¬
rentia. Illud ad summũ ñ p̃tereundũ
qd̾ hac die conuenient̃ hic sol iusticie
ad nrãm salutẽ uenditꝰ est: quia in illa
mundane creationis ebdomada sol
iste uisibilis adlucendũ mundo for¬
matꝰ est Et ouere mira diuine gr̃e dis¬

Expanded text:
upere pro nobis orante, cuncti pauperes spiritu, qui upere pro nobis orante, cuncti pauperes spiritu, qui corpus unum cum illo sunt, illo praeorante, pariter orant. Aureumque thuribulum immaculati corporis tenenti huic summo angelo, suaeque orationis incensum cendo ac repetendo: Domine, exaudi orationem meam , etc. Lecta quoque passione, sacrificium ejusdem iteratae orationis in offerenda subjicit. Communio quoque de eodem psalmo est: « Potum meum cum fletu temperabam , ut advertas totum hunc psalmum in persona ejus esse conscriptum: « Qui, ut ait Apostolus, in diebus carnis suae preces supplicationesque ad eum, qui illum salvum facere possit a morte, cum clamore valido ac multis lacrymis offerens, exauditus est pro sua reverentia . » Illud ad summum non praetereundum quod hac die convenienter hic sol justitiae ad nostram salutem venditus est, quia in illa mundanae creationis hebdomada sol iste visibilis ad lucendum mundo formatus est. Et, o vere mira divinae gratiae dis
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ die qua uenditꝰ. licet tam̃ adhuc
cum discipuł habebat᷑. unꝰ tantũ tͣctus
ꝓ graduali. tanqͣm imꝑfectꝰ adhuc luct̃
assumit᷑. Quod aut̃ tractꝰ lugentiũ sit.
magisq luctui congruat qͣm gradua¬
le. qd̾ est penitentie lamentũ. ulud
ꝓ alła canit᷑ his dieb: quib mortem
que subirtrauit in mundũ ꝑ inui¬
diam diaboli. id est a septuagesima
usꝙ in pascha lugeam᷑. Kactꝰ autẽ hic
depsalmo centesimo pͥmo est. qui rei
&e tempori ualde congruit. Nam ce ti¬
tulus ad articłm temporis ꝑtinet. qͦ
uel mnagonia factꝰ ꝓlixius orabat. sangͥ¬
neo sudore madens: quod signũ erat
sanguinis plurimi cede martirũ effũ¬
dendi: uel quo ꝓ trans gressorib exora¬
uit dicens. Pat̃. dimitre ilł.: ñ enĩ sci-¬
unt quid fatiunt. Itẽq. Pat̾. in manꝰ
tuas ꝯmendo sp̃m meũ. Sic enim
se habet titulus. Oratio pauꝑis cũ anri¬
aretur. & coram dño effuderit p̃cem

Expanded text:
autem die, quia venditus, licet tamen adhuc autem die, quia venditus, licet tamen adhuc cum discipulis habebatur, unus tantum tractus pro graduali tanquam imperfectus adhuc luctus assumitur. Quod autem tractus lugentium sit, magisque luctui congruat quam graduale, quod est poenitentiam lamentum, illud pro alleluia canitur his diebus, quibus mortem, quae subintravit in mundum per invidiam diaboli , id est a Septuagesima usque in Pascha lugemus. Tractus autem hic de psalmo centesimo primo est, qui rei et tempori valde congruit. Nam et titulus ad articulum temporis pertinet, quo vel in agonia factus prolixius oravit, sanguineo sudore madens , quod signum erat sanguinis plurimi caede martyrum effundendi, vel quo pro transgressoribus oravit, dicens: Pater dimitte illis; non enim sciunt quid faciunt . Itemque: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum . Sic enim se habet titulus: Oratio pauperis, cum anxiaretur, et coram Domino effunderet precem
Abbreviated transcription (Latin):
uirorpuirũ dolor ce sicientẽ infir¬
mitatẽ. uulneratũ ppt̃ iniquitates
nr̃as. & attritũ ꝓpter scelera nr̃a. cum
sceleratis reputatũ. & ꝓ transg̃ssorib
exorantẽ. hac inqͣm lectione ꝓnun¬
tiata. fit quod nunqͣm alia die pan
nũ agitur. pret̃ hanc feriã quartam
&e magnũ diẽ parasceuen. ce preter
sabbaquatuor temporaliũ ieninioꝵ:¬
Nam p̃ter supradictos dies semꝑ gͣduale
seqͥtur epłam aut alla. si ratio tẽporis gͣ¬
duale sũmoueat: qd̾ fit ꝑ dies pentecosteᷤ
Causa autẽ hec. ẽ. qr musicꝰ ille qͥ dixit
cantauimꝰ uobis & ñ saltastis. lam̃tauimꝰ
&e ñ plorastif. suiꝰ cãtationi alła qͣi saltatio.
lam̃tationi uͦ gͣluale qͦi ploratio penitẽ¬
tie respondet. sic̃ suo loco iã dict᷑ẽ. Ille in¬
qͣ musicus his dieb nobis aufertur.
Nam fũa quarta uendit᷑. feria .uͭiͦ. seq̃n¬
ti crucifigit᷑. S die parasceue singłas
iectiones. singuli tractꝰ subsequunt᷑. hac

Expanded text:
irum dolorum et scientem infirmitatem, vulneratum propter iniquitates nostras, et attritum propter scelera nostra, cum sceleratis reputatum, et pro transgressoribus exorantem . Hac, inquam, lectione pronuntiata, fit quod nunquam alia die per annum agitur praeter hanc feriam quartam, et magnum diem Parasceven, et praeter SabbaNam praeter supra dictos dies, semper graduale sequitur epistolam aut alleluia, si ratio temporis graduale submoveat, quod fit per dies Pentecostes. Causa autem haec est, quia musicus ille, qui dixit: « Cantavimus vobis et non saltastis, lamentavimus et non plorastis , » cujus cantationi alleluia, quasi saltatio, lamentationi vero graduale, quasi ploratio poenitentiae respondet, sicut suo loco jam dictum est. Ille, inquam, musicus his diebus aufertur. Nam feria quarta venditur, feria sexta sequenti crucifigitur. Sed die Parasceves singulas lectiones singuli tractus subsequuntur. Hac
Abbreviated transcription (Latin):
quaris iusticiã. quare cruentatꝰ es p̃s¬
sura crucis: At ille. torcular in qͥt
calcaui solus: subaudit᷑ ꝓ omnib. ut õs
liberarent᷑. his auditis eccłe chorus sci¬
ens agonẽnẽ dñi sudorẽq sanguine¬
um. &e orationẽ ꝓ se immo suã esse.
suas adiungit uoces: nec tam̃ loquit᷑
pluralit̾. eo qd̵ una sit ꝑsona cũ xp̃o.
tanqm corpus cũ capite suo. succinit¬
q graduale. Ne auertas faciẽ tuam
apuero tuo. io est ã me qui sũ puer
tuus. id est seruus tuus. qm̃ tribulor
scilicet ꝓ te. uelocit exaudime. id est
resuscita me. Saluũ me fac qm̃ aque
id est iuidei qui semꝑ sunt in motu
inuidie. intrauerunt usq ad animã
meã. id est eo usq ut me occidant. int̾
quos ꝯmorans infixus sum in limo
ꝓfundi: qui ita sunt limus. qd̃ ñ est
substantia. quia uerũ esse amiserutł
ltẽ attera lectione eiusdẽ ꝓpħe declama¬
ta. quã ille cũ eloqueret᷑ p̃uidebat eũ

Expanded text:
queris justitiam, quare cruentatus es presqueris justitiam, quare cruentatus es pressura crucis? At ille: Torcular, inquit, calcavi solus , subauditur pro omnibus ut omnes liberarentur. His auditis Ecclesiae chorus, sciens agonem Domini, sudoremque sanguineum et orationem pro se, imo suam esse, suas adjungit voces, nec tamen loquitur 62 pluraliter, eo quod una sit persona cum Christo, tanquam corpus cum capite suo, succinitque graduale: Ne avertas faciem tuam a puero tuo, id est a me, qui sum puer tuus, id est, servus tuus, quoniam tribulor, scilicet pro te, velociter exaudi me, id est resuscita me. Salvum me fac, quoniam aquae, id est Judaei, qui semper sunt in motu invidiae, intraverunt usque ad animam meam, id est eo usque ut me occidant, inter quos commorans infixus sum in limo profundi, qui ita sunt quod non est substantia , quia verum esse amiserunt. Itemque altera lectione ejusdem prophetae declamata, quam ille cum eloqueretur, praevidebat eum
Abbreviated transcription (Latin):
ta expurpura sanguinis. Tinctis in¬
quit uestib de bosra. Bosra interp̃ta¬
tur firma atq munita: significatq
ciuitatẽ ierłm. qm ipse qui ab illa
cruentatꝰ est dñs nr̃. suo qͦndã auxi¬
lio magis qͣm muroꝵ ambitu firma¬
uerat atq munierat. Est aut̃ ciuitas
in moab: q uo nomine fortit iero soli¬
mitas ꝑ cutit iudeos. Consequit᷑ enĩ
ut ipsi moabite sint: ut uere sunt.
Moab quippe interp̃tat᷑ ex patre. Et
cum dixiss dns iudeis. si filii abra¬
he estis. oꝑa utiq abrahe facite. nunc
autẽ queritis me int̾ficere. hoc abra-¬
ham ñ fecit: subsecutꝰ adiunxit. uos
expatre diabolo estis. Itaq cũ dixiss
quis est iste. illo respondente atq di¬
cente ego qui loquor iusticiã &e ꝓpug¬
nator sum ad saluandũ: rursus int̾̃¬
rogat. Quare gͦ rubrũ est indumen¬
tũ tuũ. ce uestimenta tua sicut cal¬
cantiũ intorculari: id est cũ tũ lo¬

Expanded text:
ta ex purpura sanguinis, tinctis, inta ex purpura sanguinis, tinctis, inquit, vestibus de Bosra? Bosra interpretatur firma atque munita, significatque civitatem Jerusalem, quam ipse, qui ab illa cruentatus est Dominus, suo quondam auxilio magis quam murorum ambitu firmaverat atque munierat. Est autem civitas in Moab: quo nomine fortiter Hierosolymitanos percutit Judaeos. Consequitur enim ut ipsi Moabitae sint, ut vere sunt; Moab quippe interpretatur ex patre. Et Dominus cum dixisset Judaeis: « Si filii Abrahae estis, opera utique Abrahae facite, nunc autem quaeritis me interficere, hoc Abraham non fecit , » subsecutus adjunxit: « Vos ex patre diabolo estis . » Itaque cum dixisset: Quis est iste, illo respondente, ac dicente: Ego, qui loquor justitiam, et propugnator sum ad salvandum , rursus interrogat: Quare ergo rubrum est indumentum tuum, et vestimenta tua sicut calcantium in torculari? Id est, cum tu lo
Abbreviated transcription (Latin):
atq ꝓpħarum quasi p̃sentiũ & ago¬
nizantẽ dñm circũ stantiũ. inadmi¬
rationẽ &e compassionẽ excitare. Con¬
clamata namq ut dictũ est antipbo¬
na introitus que de apło sumptaẽ.
quod ualde rarũ est. pauce namq
de nouo testamento sũpte sunt: ꝓ¬
tinus ysaias ꝓpħa desiderantissimꝰ
huius dñice passionis erpectator
& p̃co quasi p̃sens accurrit. lecto¬
ris uoce nos ad uidendũ agonẽ illũ
excitans. atq dicens. Dicite filie sy¬
on: ecce saluator tuus uenit.& ad¬
dit ecce mertes eius cũ eo. & opꝰ illtͦ
coram illo. pulchre satis breuitq ꝯmen¬
dans ce opus passionis cui intendebat. et
mertedem głe ce honoris quo coronandꝰ
erat ꝑ diuinitatẽ. que cum eo est scili¬
cet in unius eiusdẽq unitate ꝑsone
Statimq & ipse ad mirans illiꝰ habitũ.
Quis est iste inquit qui uenit de edõ:
idest sanguineis siue t̾renis iudeis.
tinctis uestib. idest menbris corporis
que sunt uestimenta diuinatis. tinc¬

Expanded text:
tarum quasi praesentium, et agonizantem Dominum circumstantium, in admirationem et compassionem excitare. Conclamata namque, ut dictum est, antiphona introitus, quae de Apostolo sumpta est, quod valde rarum est paucae namque de Novo Testamento sumptae sunt, protinus Isaias propheta desiderantissimus hujus Dominicae passionis exspectator et praeco, quasi praesens accurrit, lectoris voce nos ad videndum agonem illum excitans atque dicens: Dicite, filiae Sion: Ecce Salvator tuus venit . Et addit: Ecce merces ejus cum eo, et opus illius coram illo . Pulchre satis breviterque commendans, et opus passionis, cui intendebat et mercedem gloriae vel honoris quo coronandus erat per divinitatem, quae cum eo est, scilicet in unius ejusdemque unitate personae. Statimque admirans illius habitum: Quis est, inquit, iste, qui venit de Edom, id est de sanguineis sive terrenis Judaeis, tinctis vestibus, id est membris corporis, quae sunt vestimenta divinitatis, tinc
Abbreviated transcription (Latin):
in epła dictum est: głamur in cruce
silium accepunt ut mitt̾ent lignũ
in panem eius. eodem ligno transfixꝰ
cespoliatus est: ce crux xp̃i głosa a pena
ieoꝵp subleuata est in frontib imꝑa¬
toꝵ. Itaq ut in introitu cantamus.
Glari nos oportet in cruce dñi nr̃i¬

Expanded text:
in Epistola dictum est: Gloriamur in cruce in Epistola dictum est: Gloriamur in cruce silium acceperunt, ut mitterent lignum in panem ejus, eodem ligno transfixus et spoliatus est, ut crux Christi gloriosa, a poena reorum sublevata est in frontibus imperatorum. Itaque in introitu cantamus: Gloriari nos oportet in cruce Domin
Abbreviated transcription (Latin):
te mittamꝰ lignũ in panẽ eius. &e cõ
teramus eũ de terra uiuentiũ. Tu¬
autẽ dñe sabaoth qui uidicas us¬
te ce ꝓbas renes ce corda uideã que¬
so ultionẽ tuam exeis. Namphos
dies usq inquartã feriã hec studia.
ce hec illorꝑ consilia magis ac magis
feruescebant. s uerentib ne forte tu¬
multus fieret in populo. facultas
cens intemplo: noctib uͦ exibat in
montẽ orare qui uocat᷑ oliueti: ce¬
ad eum in templo. Et in tantũ ntłi
unquã adulatus est. ut ait iero ni¬
mus.: itt in magna uel ampla ciui¬
tate uł uniꝰ noctis hospitiũ unꝗͣ babu¬
erit. Et quomͦ suꝑbissimꝰ aman erecta
cruce in domo sua qͣm p̃parauerat
mardo cheo. querebat opportunitatẽ
qua sugger̾et regi de illo mane ut
app̃henderet᷑: sic diabolus inito cõ¬
silio indomo sua id est in cordib iu¬
deorꝑ dicendo. uentte mittamꝰ lig¬
tunitatẽ ut romane potestati trad̾et
iħm ultionem gͦ uidentes ex eis ut

Expanded text:
te, mittamus lite, mittamus lira viventium. Tu, Domine Sabaoth, qui judicas juste, et probas renes et corda, videam, quaeso, ultionem tuam ex eis . Nam per hos dies usque in quartam feriam, haec studia, haec illorum consilia magis ac magis fervescebant, sed metuentibus « ne forte tumultus fieret in populo , » facultas cens in templo, noctibus vero exibat in montem, qui vocatur Oliveti, eat eum in templo . » Et in tantum nulli unquam adulatus est, ut ait Hieronymus, ut in magna et ampla civitate vel unius noctis hospitium nunquam habuerit. Et quomodo superbissimus Aman erecta cruce in domo sua, quam paraverat Mardochaeo, quaerebat opportunitatem, qua suggereret regi de illo mane, ut appenderetur , sic diabolus inito consilio in domo sua, id est in cordibus Judaeorum, dicendo. Venite, mittamus ligtunitatem, ut Romanae potestati traderet Jesum. Ultionem ergo videntes ex eis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
raclarifica pat᷑ nomen tuũ. uenit uox
decelo dicens. & clarificaui. & iterum
clarificabo. Et q uoluntati patris¬
obediens inmanus querentiũ ani¬
mã suam tradidit se ipsum. ueni¬
ens in sepe dictam ciuitatẽ. benehec
ꝓpħica lectio p̃mittit᷑. Dñs d̾s ape¬
ruit mͥ aurẽ. scilicet ut uoluntatiesꝰ
obedirem. Ego autẽ ñ contradico.
retrorsum ñ abii: corpus meũ dedi
ꝑcutientib. & genas meas uellentib &
cet̾a: quead hoc cuncta consonant. qd̾
pati ñ refugiens. ꝓ salute mundi se¬
ipsum tradidit. Adhocautẽ quod
in euũgłio sese orat clarificari. scilicet
gła resurrectionis. cuncta menbra
consonant officii: quo se eripi. seq
nocentes atq impugnantes uidica¬
passionẽ bene p̃currit illa iere¬
mie lectio: qua in ꝑsona eius dicit.
Tu dñe demonstrasti mͥ & ñ cogno¬
ui: tu ostendisti mͥ studia eorp. et
ego quasi agnus qui portat᷑ ad iue¬
timã: & ñ cognoui quia cogitauer̃t̃
aduersũ me consilia dicentes. ueni¬

Expanded text:
 nomen, venit vox de coelo dicens: Et clarificavi, et iterum clarificabo . Et quia voluntati obediens, in manus quaerentium animam suam tradidit seipsum, veniens in saepedictam civitatem, bene haec prophetica lectio praemittitur: Dominus Deus aperuit mihi aurem, scilicet ut voluntati ejus obedirem, ego autem non contradico, Corpus meum dedi percutientibus, et genas meas vellentibus , et caetera quae ad hoc consonant, quod pati non refugiens, pro salute mundi seipsum tradidit. Ad hoc autem quod in Evangelio sese orat clarificari, scilicet gloria resurrectionis, cuncta membra consonant 61 officii, quo se eripi, seque nocentes, atque impugnantes, judicapassionem bene praecurrit Hieremiae lectio, quia in persona ejus dicit: Tu, Domine, demonstrasti mihi et cognovi, tu ostendisti mihi studia eorum, et ego quasi agnus, qui portatur ad victimam et non cognovi quia concitaverunt adversum me consilia, dicentes: Veni