comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
popłm dĩ. Nunc uideamiis qui dͥ imp̾cetur
ꝓpheticꝰ fp̃s. magis p̃dicens qͣm maledicens
Fac illis inquit sic̃ madian & sisarȩ: siõ iabin
intorrente cison. Disꝑierunt inendor: facti
sunt ut stercus t̾re. Hos omnes scđ̾m histo¬
riam popłs isrł qui cunc erat popłs dĩ debel¬
lauit & uicit: sic̃ etiã illos qͦs deinceps cõ¬
memorat dicens. Pone pͥnoipes eoꝵ sic̃ oreb
& teb. & rebee & salmana. Int̾pretationes
aut̃ eoꝵ nominũ. ĩste sunt. madian: inter¬
p̃tatur declinans iudicium. Sisara: gau¬
dii exclusio. NIabm: sapiens. S in his intmi¬
cis. a popło dei suꝑatus ille intelligendus est
sapiens: de quo apłs dic̃. Ubi sapiens. ubi scͥ¬
ba ubi conquisitor hunis scłi :  Oreb: sicctaᷤ.
L eb: lupus.  Tebee: uctima lupi. Habe
enĩ & ipse uictimas suas. Salmana umbra
commotionis. Hȩc om̃ia congruunt malis.
qͦs in bono iuc̃ popłs d̃i. ¶Porro aut̃ cison inqͥ
torrente uicti sunt: int̾p̃tatur duricia eoꝵ.

Expanded text:
m nunc videamus quid imprecetur propheticus spiritus, magis praedicens quam maledicens. «Fac illis,» inquit, «sicut Madian et Sisarae, sicut Jabin in torrente Cison. Disperierunt in Endor, facti sunt ut stercus terrae.» Hos omnes secundum historiam populus Israel, qui tunc erat populus Dei, debellavit et vicit; sicut etiam illos quos deinceps commemorat, dicens, «Pone principes eorum sicut Oreb, et Zeb, et Zebee, et Salmana» . Interpretationes autem eorum nominum istae sunt: Madian interpretatur Declinans judicium; Sisara, Gaudii exclusio; Jabin, Sapiens. Sed in his inimicis a populo Dei superatis, ille intelligendus est sapiens, de quo Apostolus dicit: «Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi» ? Oreb, Siccitas: Zeb, Lupus: Zebee, Victima, sed lupi; habet enim et ipse victimas suas: Salmana, Umbra commotionis. Haec omnia congruunt malis, quos in bono vincit populus Dei. Porro autem Cison, in quo torrente victi sunt, interpretatur Duritia eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
cator eras. o t̾ra. qui quando ꝑ eccasti audisti.
t̾ra es. & int̾ram ibis. Oriat᷑ de ce ueritas. ut
respiciat de celo usticia. Qͦmͦ a te orict᷑ ueritaᷤ.
cum tu peccator sis. cũ tu iniquus sis: Confite¬
re peccata tua: & oriet᷑ de te ueritas. Si enĩ
cum sis iniquus dicis te iustum. qͦmͦ ace ueri¬
cas orietu: Si enĩ cũsis iniquus: dicis te ini¬
quum: ueritas de t̾ra orta ẽ. Intende illũ pu¬
blicanum. longe aphariseo in cemplum oran¬
tem. qui neq oculos ad glum audebat leua¬
re. s ꝑcutiebat pectus suũ dicens. Dñe. ꝓpi¬
tius esto mͥ peccatori. Ecce ueritas de t̾ra orta

Expanded text:
cator eras. O terra, qui quando peccasti, audisti, cator eras. O terra, qui quando peccasti, audisti, «Terra es, et in terram ibis» , oriatur de te veritas, ut respiciat de coelo justitia. Quomodo a te oritur veritas, cum tu peccator sis, cum tu iniquus sis? Confitere peccata tua, et orietur de te veritas. Si enim cum sis iniquus, dicis te justum, quomodo a te veritas oriretur? Si autem cum sis iniquus, dicis te iniquum; «veritas de terra orta est.» Intende illum Publicanum longe a Pharisaeo in templo orantem, qui neque oculos ad coelum audebat levare, sed percutiebat pectus suum, dicens, «Domine, propitius esto mihi peccat
Abbreviated transcription (Latin):
tas det̾ra orta ẽ: xp̃c de femina natus ẽ. Ueri¬
cis dec̾raoita ẽ: filius dĩ de carne ꝑcessit. Qͥd ẽ.
ueritas: Filius dĩ. Qͥd ẽ t̾ra: Caro. Int̾roga
unde natus ẽ. ꝓpc̃: & uides quia ueritas de t̃¬
ra orta est. S hec ueritas quȩ orta ẽ. de t̾ra
erat ante t̾ram. & ꝑ ipsam factum ẽ. &lum
& t̾ra. S ut iusticia de gelo ꝓspic̾et. id ẽ ut
iustificarent᷑ homines diuina gr̃a: ueritas
nata ẽ.de mania uirgine. ut posset pro
illis iustificandis offerre sacrificium. sacrifi¬
cium passionis. sacͥficiũ crucis. & uinde offer¬
ret sacrificium ꝓpeccatis nr̃is. nͥ mo reretur:
Inde aut̃ moreretur. nͥ a nob̾ acciꝑet ubi morere¬
ciui : Id est nisi a nob̃ sum̾et carnẽ mortalem.
xp̃c mori non posset: quia uerbũ ñ morutur.
diuinitas non morit᷑. uirtus & sapientia dei
non moritur. Quomͦ gͦ offerret sacrificium.
uictimã salutarem. si non moreret᷑. Qmͦ aut̃
orta est: confessio abhomine. Homo enim: par¬

Expanded text:
orta est:» Christus de femina natus est. «Veritas de terra orta est:» Filius Dei de carne processit. Quid est veritas? Filius Dei. Quid est terra? Caro. Interroga unde natus est Christus, et vides quia «veritas de terra orta est.» Sed haec veritas quae orta est de terra, erat ante terram, et per ipsam factum est coelum et terra; sed ut justitia de coelo prospiceret, id est, ut justificarentur homines divina gratia, veritas nata est de Maria virgine; ut posset pro illis justificandis offerre sacrificium, sacrificium passionis, sacrificium crucis. Et unde offerret sacrificium pro peccatis nostris, nisi moreretur? unde autem moreretur, nisi a nobis acciperet ubi moreretur? Id est, nisi a nobis sumeret carnem mortalem, Christus mori non posset; quia Verbum non moritur, divinitas non moritur, Virtus et Sapientia Dei non moritur. Quomodo offerret sacrificium victimam salutarem, si non moreretur? quomodo orta est:» confessio ab homine. Homo enim pec
Abbreviated transcription (Latin):
cia & pax se oscusantur. non litigant. Tug
litigas cum iusticia : Eccẽ iusticia dic̃ tͥ. nł
raberis. & non audis. Ne adulteres. ñ usa
dicas alteri. qđ & tͥ dici non uis. Inimicus es
amicȩ meȩ. dic̃ tͥ pax. Quid me quęris: dim¬
ca sum iusticiȩ. Quenicunq inuenero inimĩ
re ad pacem: fac iusticiam. Idõ alius ꝓllb
dic̃ tibi. Declina amalo & fac bonũ. Heł
amare iusticiam. Ꝙ cum iam declinauris a
malo & feceris bonum: quȩre pacem & seqͥsł
eam. Iam enim ñ diu illam quęres: quia et
ipsa occurret tͥ ut osculetur iusticis antas¬

Expanded text:
itia et pax se osculantur, non litigant. Tu quare itia et pax se osculantur, non litigant. Tu quare litigas cum justitia? Ecce justitia dicit tibi, Ne fureris; et non audis: Ne adulteres; non vis dicas alteri quod et tibi dici non vis. Inimicus es amicae meae, dicit tibi pax; quid me quaeris? Amica sum justitiae, quemcumque invenero inimicu venire ad pacem? Fac justitiam. Ideo alius psalmus dicit tibi: «Declina a malo, et fac bonum» hoc est amare justitiam; et cum jam declinaveris a malo, et feceris bonum, «quaere pacem, et persequere eam» . Jam enim non diu illam quaeres, quia et ipsa occurret tibi, ut osculetur justitia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona iudeoꝵ. misctia int̾ra gentium. Uenti
enim ubi: Ubi erant eloquia dĩ. Miscdic:
se ad demonia. Nunquid & ipsos despexit: i
si diceret. Uoca istaf & istos longe fugitiuos q
multũ a me recesserunt. Uoca. inueniant me
bebis pacem: ut osculent᷑ se iusticia & pax. Si
enĩ non amaueris iusticiam: pacẽ non habeb
Amant enĩ se ctuo ista. iusticia & pax. & osoulant̃
se. ut qui fecerit iꝰsticiam. inueniat pacem oscu¬
lantẽ iusticiam. Ouę amicę sunt: cu forte u¬
nam uis. & alteram ñ facis. Nemo ẽ. enim qͥ non
uult pacem. s ñ omnes uolunt oꝑari iusticiam.
Interroga om̃s homines. Uis pacem: Uno oretͥ
respondet: cotum genus humunũ. Opto. cupo
uolo. amo. Ama & iusticiam. quia. duç am¬
ce sunt iusticia & pax. ipse se osculant᷑. Sia¬
micam pacis ñ amaueris: non ce amabit ipsapis
nec ueniet ad te. Quid enim magnũ ẽ. deside¬
rare pacemͦ Qui uis malus desiderat pacem.
Bona enim res est. pax. S. fac iusticiam. ꝯuiait¬

Expanded text:
rsona Judaeorum, misericordia in terra Gentium. Veritas enim ubi? Ubi erant eloquia Dei. Misericorse ad daemonia. Numquid et ipsos despexit? Quomodo si diceret: Voca et istos longe fugitivos, qui multum a me recesserunt; voca, inveniant me bebis pacem; ut osculentur se justitia et pax. Si enim non amaveris justitiam, pacem non habebis: amant enim se duo ista, justitia et pax, et osculantur se; ut qui fecerit justitiam, inveniat pacem osculantem justitiam. Duae amicae sunt; tu forte unam vis, et alteram non facis: nemo est enim qui non vult pacem; sed non omnes volunt operari justitiam. Interroga omnes homines: Vis pacem? Uno ore tibi respondet totum genus humanum: Opto, cupio, volo, amo. Ama et justitiam; quia duae amicae sunt justitia et pax; ipsae se osculantur: si amicam pacis non amaveris, non te amabit ipsa pax, nec veniet ad te. Quid enim magnum est desiderare pacem? Quivis malus desiderat pacem. Bona enim res est pax. Sed fac justitiam; quia just
Abbreviated transcription (Latin):
ibi sacrificabatur dõ. ibi patriarche .ibi ipse
etiam uenit de semine abrabȩ. ibi manifestatꝰ
ẽ xp̃c. ibi apparuit xp̃c. Inde enĩ uirgo maria
quȩ peꝑit xp̃m. Ibi ambulauit pedib suis.
ibi mirabilia fecit. Postremo tantum hono¬
rem illi genti detulit. ut cum int̾pellaret
quȩdam mulier chananea. salutem querens fa
suȩ: dixerit ei. Non sum missus nisi ad oues qu
perierunt domus isrł. Hoc gͦ uidens ꝓpheta:
ait. Ueruntam̃ ꝓpe timentes eum salutare ip

Expanded text:
ibi sacrificabatur Deo, ibi Patriarchae, ibi ipse ibi sacrificabatur Deo, ibi Patriarchae, ibi ipse etiam venit de semine Abrahae, ibi manifestatus est Christus, ibi apparuit Christus: inde enim virgo Maria, quae peperit Christum. Ibi ambulavit pedibus suis, ibi mirabilis fecit. Postremo tantum honorem illi genti detulit, ut cum eum interpellaret quaedam mulier Chananaea salutem quaerens filiae suae, dixerit ei: «Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel» . Hoc ergo videns Propheta, ait: «Verumtamen prope timentes eum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpe. Quos dix̃ qui erant prope: Iudeos. qͥa uũ
dm̃ colebant. Quos dix̃ qui erant songe: Gen¬
tes. qui d̾miserant eum a quo facti erant. et
colebant illa. quȩ ipsi fecerant. Non enĩ regi¬
onib longe est. quisq adõ. s affectib. Amas dm̃.
ꝓpe es. Odisti dm̃. longe es. Uno loco stans. &
ꝓpe es. et longe es. Gͦ fr̃ĩ respexit iste ꝓpheta.¬
et quamquam generalem uidit miscđĩam di
suꝑ omnes: tataen aliquid speciale & ꝓpͥum
uidit in gͥente uidea. & ait. Ueruntam̃ aridiã
quid loquatur inme dñs dĩ. qlidniam loquet᷑
pacem inplebem suã. & plebs ipsius ñ iudea
sola eraͥt. s de omnib gentib colligetur. Qa
suꝑ scõs suos loquetͣ pacem. &. in eos qui con¬
uertunt cor ad ipsum. de omni orbe t̾rarũ.¬
Uerinitam̃ ꝓpe timentes eum salutare illius. ut
inhabitet gła in t̾ra nr̃a. Ia est in ea t̾ra inqͣ
natus erat ꝓpheta: habitet gła maior. quia
prius missi. in de ꝓphece. ibi pͥmo templum.

Expanded text:
Quos dixit qui erant prope? Judaeos, quia unum Deum colebant. Quos dixit qui erant longe? Gentes, quia dimiserant eum a quo facti erant, et colebant illa quae ipsi fecerant. Non enim regionibus longe est quisque a Deo, sed affectibus. Amas Deum, prope es; odisti Deum, longe es. Uno loco stans, et prope es, et longe es. Ergo, fratres, respexit ista Propheta: quanquam generalem vidit misericordiam Dei super omnes; tamen aliquid speciale et proprium vidit in gente Judaea, et ait, «Verumtamen. Audiam quid loquetur in me Dominus Deus; quoniam loquetur pacem in plebem suam:» et plebs ipsius non Judaea sola erit, sed de omnibus gentibus colligetur; «quia super sanctos suos loquetur pacem, et in eos qui convertunt cor ad ipsum,» et omnes quare ipsius, ut inhabitet gloria in terra nostra:» id est, in ea terra in qua natus erat Propheta, inhabitet gloria major; quia prius missi: inde Prophetae, ibi primo templum,
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. qm̃ loquet᷑ pacem inplebem suã. Et
suꝑ scõs suos. & suꝑ eos qui conuertunt
cor ad ipsum. Heia fr̃s. uultis ut ad uos
ꝑtineat ista pax. qͣm loquitur ds Con¬
uertite cor ad ipsum. nan adme. aritad
cadet cum ipsis. Quid ẽ melius ut cacas eũ
illo acd qm conuerteris. alit ut stes cũ illo eũ
qͦ conuerteris: Gaudium nrm. pax nrã. te¬
quies nr̃a. finis omniũ molestiarũ: ñ est nͥ
aiͣ. Seati qui conuertunt corad ipsum. Ne¬

Expanded text:
lebem suam, et lebem suam, et super sanctos suos, et in eos qui convertunt cor ad ipsum.» Eia, fratres, vultis ut ad vos pertineat ista pax quam loquitur Deus? Convertite cor ad ipsum; non ad me, aut ad  hominum, cadit cum ipsis. Quid est melius, ut cadas cum illo ad quem converteris, an ut stes cum illo cum quo converteris? Gaudium nostrum, pax nostra, requies nostra, finis omnium molestiarum, non est nisi Deus: beati «qui convertunt cor ad ipsum.
Abbreviated transcription (Latin):
assũpta fuerit mors inuictoria. ñ erunt ista.
et erit pax plena. et̾na. erimus in qͣdamci¬
uitate. fr̃s. quando de illa loquor. finire
nolo. & maxime quando scandala rrebres¬
cunt. quis non desideret illam ciuitatẽ un¬
de amicus ñ exit. quo inimiciis ñ intrat.
ubi nullus cẽptator ẽ: nullus seditiosus. nullꝰ
diuidens popłm dĩ. nullus fatigans ȩccłam
in ministerio diaboli. quando ipse princeps
ipsoꝵ mittit᷑ inignem ȩt̾num. & hicũ illo
quicunq illi consentiunt. & recedẽ ab eo
nolunt: Erit gͦ pax purgata in filiis dei.
omnib amantib se. udentib se. plenos
dõ. Cum erit ds̃ om̃ia in omnib. cominune
spectaculum habebimus in dm̃. cõiunẽ¬
nem habebinus dm̃. Quicqͥd enĩ ẽ. qđ nob̃
mͦ dat: ipse nob̃ erit ꝓ omnib quȩ dat.
ꝑsa erit ꝑfecta. & plena pax. Hanc loquit᷑
in plebem suam. hanc uolebat audire ille
qui ait. Audiam quid loquat᷑. in me dñs¬

Expanded text:
absorpta fuerit mors in victoriam, non erunt ista; absorpta fuerit mors in victoriam, non erunt ista; et erit pax plena et aeterna. Erimus in quadam civitate: fratres, quando de illa loquor, finire nolo, et maxime quando scandala crebrescunt. Quis non desideret illam civitatem, unde amicus non exit, quo inimicus non intrat, ubi nullus tentator est, nullus seditiosus, nullus dividens populum Dei, nullus fatigans Ecclesiam in ministerio diaboli; quando ipse princeps ipsorum mittitur in ignem aeternum, et hi cum illo quicumque illi consentiunt, et recedere ab eo nolunt? Erit ergo pax purgata in filiis Dei, omnibus amantibus se, videntibus se plenos Deo, cum erit Deus omnia in omnibus . Commune spectaculum habebimus Deum; communecem habebimus Deum. Quidquid enim est quod nobis modo dat, ipse nobis erit pro omnibus quae dat: ipsa erit perfecta et plena pax. Hanc loquitur in plebem suam; hanc volebat audire ille qui ait: «Audiam quid loquetur in me D
Abbreviated transcription (Latin):
lestiis. cupiditatib. indigentiis. lassitudinib:
Non ẽ. ista uera: ñ ẽ ꝑfecta pax. Quȩ erit ꝑfec¬
ta pax: Opoitet corruptibile hoc induere i¬
corruptionẽ . &. mortale hoc induere im mor¬
calitatem. Tunc fiet sermo qui scriptus est
absorta ẽ. mors inuictoria. Ubi ẽ. mors acu¬
morte uenit lassitudo ista. qmͣ inuenimus.
in ommib refectionib nr̃is. De morte ẽ. qͥa
corpus moitale portamus. qđ quidem morcu¬
um dic̃ apłs. & ante animȩ resolutionem.
Conpus quidem inquit morcuũ ẽ: ꝓpt̾ pecca¬
tum. Nam si ꝑseueraueris i neo qͦ feficeris: etã
morieris. ꝑ seuera inmultũ manducando.
ipsa res te int̾ficiet. Pseuera in multũ ieiu¬
nando: inde morieris. Sede semꝑ ut nolis
surgere: morieris inde. Ambula semꝑ ut
nolis quiescere. morieris inde. Uigila semꝑ.
ut nolis dorire: morieris inde. Dormi sꝙ̃ꝑ
ut nolis uigilare: morieris inde. Quando gͦ

Expanded text:
lestiis, cupiditatibus, indigentiis, lassitudinibus? lestiis, cupiditatibus, indigentiis, lassitudinibus? Non est ista vera, non est perfecta pax. Quae erit perfecta pax? «Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem: tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, acutenim de morte venit lassitudo ista, quam invenimus in omnibus refectionibus nostris. De morte est, quia corpus mortale portamus; quod quidem mortuum dicit Apostolus et ante animae resolutionem: «Corpus quidem,» inquit, «mortuum est propter peccatum» . Nam si perseveraveris in eo quo te reficis, etiam morieris. Persevera in multum manducando; ipsa res te interficiet: persevera in multum jejunando; inde morieris: sede semper, ut nolis surgere; morieris inde: ambula semper, ut nolis quiescere; morieris inde: vigila semper, ut nolis dormire; morieris inde: dormi semper, ut nolis vigilare; morieris inde. Quando ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enim iustus hinc alienus.: Pugnat gͦ fa¬
mes & sitis. pugnat contra nos lassitudo car¬
nis. pugnat delectatio sominii. pugnat opp̃s¬
sio. Uigilare uolimius. dormitamus. Ieumare
uolumꝰ. esurimus. sitimus. Stare uolumus.
defatiganiur. Querimus sedere. si & hoc dui
facimus: deficimus. Quic quid nob̃ ꝓuiderimꝰ
ad refectionem: illic rursus inuenimus defec¬
cionem. Esuris. dicit tͥ aliquis. Respondes.
esurio. Ponit ante ce cibum. Ad refectionẽ
posnerat. ꝑseuera meo qđ posuit. Certe refi¬
cere te uolebas. hoc age semꝑ. Hoc agendo
ineo qͦd adhibueras ad resũptionem: ibi inue¬
nis lassitudinem. multũ sedendo fatigatus
eras. surgis. deambulando reficeris. ꝑseue¬
ra ineo qͦd reficeris. multũ deambulando las¬
saberis. Sedere iterum quęris. Inueni mͥ a-
liquid unde te reficias. ubi non si ꝑseueraue¬
ris. iterum deficias. Qualis ẽ. gͦ ista pax ꝙͣ
hic habent homines. cantis resistentib mo¬

Expanded text:
quis enim justus hinc alienus? Pugnat ergo faquis enim justus hinc alienus? Pugnat ergo fames et sitis, pugnat contra nos lassitudo carnis, pugnat delectatio somni, pugnat oppressio. Vigilare volumus; dormitamus: jejunare volumus; esurimus et sitimus: stare volumus; defatigamur: quaerimus sedere; si et hoc diu facimus, deficimus. Quidquid nobis providerimus ad refectionem, illic rursus invenimus defectionem. Esuris, dicit tibi aliquis? respondes, Esurio. Ponit ante te cibum; ad refectionem posuerat: persevera in eo quod posuit; certe reficere te volebas, hoc age semper; hoc agendo, in eo quod adhibueras ad refectionem, ibi invenis lassitudinem. Multum sedendo fatigatus eras; surgis, deambulando reficeris: persevera in eo quo reficeris, multum deambulando lassaris; sedere iterum quaeris. Inveni mihi aliquid unde te reficias, ubi non, si perseveraveris, iterum deficias. Qualis ergo est ista pax, quam hic habent homines tantis resistentibus mo
Abbreviated transcription (Latin):
ia dicit. quicunq nondũ estis in pac ana¬
te pacem. Quid enim uob̃ melius de me iil¬
nire potestis. qͣm pacem Pax quid est:
Ubi nullum bellum ẽ. Quid ẽ. ubi nullẽcã¬
lum ẽ Ubi nulla contradictio. ubi nidil
sistit. nichil aduersum ẽ. Uidete siuam idl
sumus. ludete siam non ẽ. conflictus e d
abolo: uudete si non om̃s scĩ e fideles cup¬
cipe demoniorũ luctant᷑. Et qͦmͦ cui lb
luctant᷑ qͣm non uident: Luecnt ã oci¬
piscentiis suis. quib ille suggerit peccata. &e
non consentiendo qͦd suggerit. & si ñ uincuis
cam̃ pugnant. Nondum ẽ. gͦ pax: ubi pug¬
na est. Aut date mͥ hominẽ. qui nichil temp¬
tationis patitiur in carne sua. & possit mͥ di¬
cere quia iam pax ẽ. Hichil quidem cẽp̃ta¬
cionis forte patit᷑. in illicitis uoluptatib. &
saltem siggestiones ipsas pacitur. Uel sug¬
geritur illi qđ respuit. uel delectat. unde con¬
tineat. S ecce iam nichil delectat illicitum.
el concra famem & sicim pugnant cotidie.

Expanded text:
ia, dicit, quicumque nondum estis in pace, amate pacem: quid enim vobis melius de me invenire potestis quam pacem? Pax quid est? Ubi nullum bellum est. Quid est, ubi nullum bellum est? Ubi nulla est contradictio, ubi nihil resistit, nihil adversum est. Videte si jam ibi sumus; videte si jam non est conflictus cum diaboloe daemoniorum luctantur. Et quomodo cum illo luctantur, quem non vident? Luctantur cum concupiscentiis suis, quibus ille suggerit peccata: et non consentiendo quod suggerit, etsi non vincuntur, tamen pugnant. Nondum est ergo pax, ubi pugna est. Aut date mihi hominem qui nihil tentationis patitur in carne sua, ut possit mihi dicere quia jam pax est. Nihil quidem tentationis forte patitur in illicitis voluptatibus, saltem suggestiones ipsas patitur: vel suggeritur illi quod respuit, vel delectat unde contineat. Sed ecce jam nihil delectat illicitum; vel contra famem et sitim pugnat quotidie:
Abbreviated transcription (Latin):
ca uidanit. ꝑ omis cerras ubiq idola colebant.
demonia cimebant᷑ non dĩ. In illa gente tune¬
batur as̃.S ꝓpt̃̾ quid timebat᷑ inueteri testa¬
mento: Timebatur ne daret illos incapti¬
uitatem. ne colleret illis terrã. ne grandi¬
ne contunderet uites ipsoꝵ. ne faceret ste¬
riles uxores eoꝵ. ne auferret abeis filios eoꝵ.
Hȩc enĩ carnalia ꝓmissa dĩ tenebant adhuc
paruas animas. & ꝓpt̾ hȩc timebat᷑ deus.
S ꝓpe illis erat. qui uel ꝓpt̾ hȩc ipsũ cime¬
bant. Terram petebat paganꝰ adiabolo. ter¬
rã petebat iudeus adõ. Unum erat qđ pete¬
bant: s ñ unus aqͦ petebant. Petendo iste qͦd
paganus petebat. descernebatur tam̃ a paga-¬
no: quia ab illo ista petebat qui omnia fecerat.
& ꝓpius illis erac ds̃ quam gentib Prope erat
tamen. Resurrexit. et eos qui longe erant. et coᷤ¬

Expanded text:
omnes terras ubique idola colebantur; daemonia timebantur, non Deus: in illa gente timebatur Deus. Sed propter quid timebatur? In Veteri Testamento timebatur, ne daret illos in captivitatem, ne tolleret illis terram, ne grandine contunderet vites ipsorum, ne faceret steriles uxores eorum, ne auferret ab eis filios ipsorum. Haec enim carnalia promissa Dei tenebant adhuc parvas animas, et propter haec timebatur Deus: sed prope illis erat, qui vel propter haec ipsum timebant. Terram petebat Paganus a diabolo; terram petebat Judaeus a Deo: unum erat quod petebant; sed non unus a quo petebant. Petendo iste quod Paganus petebat, discernebatur tamen a Pagano, quia ab illo ista petebat, qui omnia fecerat. Et prope illis erat Deus, qui Gentibus longe erat; tamen respexit et eos qui longe erant, et eo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsꝑum uenit fr̃s: magis metuendũ ẽ. & puta
uen̾it copia rerũ. abundant cͥcumfluentia
nescio cuiꝰ felicitatis Tẽp̃tationes st̃ istȩ. cane¬
se lucratus es uxorẽ tuam ꝗͦ fuit in parte do¬
nati. si forte crediderunt filu tui qͥ fuert̃ pa¬
gani. si forte lucratus es amicũ tuũ. qͥ ce uole¬
bat seducere ad cheatrũ. & tu eũ duxisti ad
eccłam. si force contͣdictor nescio qͥs inimicus
tutus. & rabide seuiens. deposita illa rabie fac¬
cus ẽ. initis & agnouit dñm. nec oblatrat ad¬
uersus ce. s clamat tecũ aduersus malũ: ista
iocunda sunt. Unde enĩ gaudemꝰ. si debis ñ
gaudemus: Aut qͦ sunt alia gaudia nr̃a. nͥ
ista: S qͥa abundant & tͥbulationes & tẽpta¬
tiones. & dissensiones. & scismata. & cetera
mala talia. sine qͥb ñ potest eẽ. scłm hoc do¬
nec transeat iniquitas: exultatio illa ñ nos
faciat securos. s ita iocundet᷑ cor nr̃m ut cuu¬
at nom̃ dnũ: ne altunde iocundet᷑. aliunde

Expanded text:
um venit, fratres, magis metuendum est: quae pereditas, venit copia rerum, abundat circumfluentia nescio cujus felicitatis: tentationes sunt istae; caveristi: si forte lucratus es uxorem tuam quae fuit in parte Donati; si forte crediderunt filii tui qui fuerunt pagani; si forte lucratus es amicum tuum qui te volebat seducere ad theatra, et tu eum duxisti ad ecclesiam; si forte contradictor nescio quis inimicus tuus et rabide saeviens, deposita illa rabie factus est mitis, et agnovit Deum, nec oblatrat adversus te, sed clamat tecum adversus malum: ista jucunda sunt. Unde enim gaudemus, si de his non gaudemus? aut quae sunt alia gaudia nostra, nisi ista? Sed quia abundant et tribulationes, et tentationes, et dissensiones, et schismata, et caetera mala, sine quibus non potest esse saeculum hoc, donec transeat iniquitas; exsultatio illa non nos faciat securos, sed ita jucundetur cor nostrum, ut timeat nomen Domini, ne aliunde jucundetur, aliunde
Abbreviated transcription (Latin):
na ẽ. suꝑ me: & eriusti animã meã ex infer.¬
no inferiori. Quid dicimus fr̃s : Hoc si ñ uob̾
canqͣm certus exposuero. ne succensea tis.
Homo sũ enĩ. & qͣntum concedit᷑ de script᷑is
scĩs. tantũ audeo dicere. nichil ex nie. Infer¬
num nec ego exꝑtus sum adhiic. nec uos.
Q foitassis alia uia erit: & ñ ꝑ infernum
erit. Incerta sunt gͦ hȩc. Uerũ qͥa dic̃ scriptã
cui contͣdici ñ potest. eriusti animã meã ex
inferno inferior: intelligimꝰ canqͣm duo int

Expanded text:
adem re.--Et eruisti animam meam ex inferno inferiori. Quid dicimus, fratres, hoc si non vobis tanquam certus exposuero nes uccenseatis; homo sum enim, et quantum conceditur de Scripturis sanctis, tantum audeo dicere, nihil ex me: infernum nec ego expertus sum adhuc, nec vos, et fortassis alia via erit et non per infernum erit, incerta sunt haec. Verum quia dicit Scriptura cui contradici non potest: Eruisti animam meam ex inferno
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ cu comiertens uiuificabis nos. & plebs cua
lerabitur inte. Malo suo letabit᷑ inse. bono
suo lecabitur intẽ. Quando enim uoluit ha-¬
bere gaudia de se: inuenit planctũ inse. Nc̃
i quia totum gaudiũ nrm ds̃ est: quiuult
seeurus gaudere in illo gaudeat. qui ñ pocest
argento : Aut argentũ ꝑit. aut cũ. &. nemo
seit. quid prius. Ueruntam̃ illud constat.
qͥa utrũq ꝑiturũ ẽ. Quid prius: incertum ẽ.
Nam nec homo hic potest manere semꝑ. nrc argen¬
tũ hic potest manere sẽꝑ. Sic aurũ. sic uestis. sic
domus. sic pecunia. sic lata p̃dia. sic postremo
lux ista. Noligͦ uelle gaudere inistis. s gau-¬
de in illa luce: quȩ ñ habet occasũ. Gaude in
illa luce. qͣm ñ p̃cedit hesternus dics. neo seqͥtur
orastinus. Quid ẽ. ista lux: Ego sum inquit
lux mundi. Qͥ tͥ dic̃ ego sum lux mundi: uocat
te adse. Cum uocat te: conuertit ce. Cũ con¬

Expanded text:
«Deus tu convertens vivificabis nos; et plebs tua «Deus tu convertens vivificabis nos; et plebs tua laetabitur in te.» Malo suo laetabitur in se; bono suo laetabitur in te. Quando enim voluit habere gaudia de se, invenit planctum in se: nunc vero quia totum gaudium nostrum Deus est, qui vult securus gaudere, in illo gaudeat, qui non potest argento? Aut argentum perit, aut tu; et nemo scit quid prius: verumtamen illud constat, quia utrumque periturum est; quid prius, incertum est. Nam nec homo hic potest manere semper, nec argentum hic potest manere semper; sic aurum, sic vestis, sic domus, sic pecunia, sic lata praedia, sic postremo lux ista. Noli ergo velle gaudere in istis: sed gaude in illa luce quae non habet occasum; gaude in illa luce quam non praecedit hesternus dies, nec sequitur, crastinus. Quid est ista lux? «Ego sum,» inquit, «lux mundi» . Qui tibi dicit, «Ego sum lux mundi,» vocat te ad se. Cum vocat te, convertit te; cum con
Abbreviated transcription (Latin):
sic & in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑: hoc uidens ꝓpħa
ait. Non inȩt̾num irascaris nob̃. uel extendas irã
tuam. ageneratione ingenerationẽ. Fuit pͥma
generatio mortalis de ira tua. erit altera im
addm̃ merereris miscđiam ipsius : Qui aut̃ con-¬
uersi non sunt: ñ st̃ adepti miscdĩam. s inue-¬
nerunt iram. Quid aut̃ ut conuertereris
posses. nisi uocareris: Nonne ille qui te uo-¬
cauit auersum. ipse p̃stitit ut conuertereris:
Noli gͦ tͥ arrogare nec ipsam conuersionẽ: quia
nisi te ille uocaret fugientem. ñ posses conu̾ti.
ꝓpt̾ea & ipsius conuersionis beneficiũ dõ tri¬
buens ꝓpheta: hoc orat & dicit. Os̃ cu con¬
uertens uiuificabis nos. & non quasinos
ipsi nr̃a sponte sine miscdia tua conuertim᷑
ad ce. & cu uiuificabis nos: s tu conuertens
iuuificabis nos. ut non solum uiuificatio nr̃a
a ce sit s etiam ipsa conuersio ut uiuficem᷑.

Expanded text:
sic et in Christo omnes vivificabuntur : hoc videns Propheta sic et in Christo omnes vivificabuntur : hoc videns Propheta ait, «Non in aeternum irascaris nobis, vel extendas iram tuam a generatione» «in generationem.» Fuit prima generatio mortalis de ira tua; erit altera genad Deum, merereris misericordiam ipsius; qui autem conversi non sunt, non sunt adepti misericordiam, sed invenerunt iram? Quid autem, ut convertereris, posses, nisi vocareris? Nonne ille qui te vocavit aversum, ipse praestitit ut convertereris? Noli tibi ergo arrogare nec ipsam conversionem; quia nisi te ille vocaret fugientem, non posses converti. Propterea et ipsius conversionis beneficium Deo tribuens Propheta, hoc orat, et dicit: «Deus, tu convertens vivificabis nos.» Et non quasi nos ipsi nostra sponte sine misericordia tua convertimur ad te, et tu vivificabis nos: sed, «tu convertens vivificabis nos;» ut non solum vivificatio nostra a te sit, sed etiam ipsa conversio ut vivificemur.
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt parentes iam natis filiis. Iamenim
filii nati ad se ꝑtinent. & parentes adsepi¬
nent. Itaq illi qui nati sunt. si cenuigit il
parentum suoꝵ malas: necesse c̃patis lẽ
merita ipsoꝵ. Si aut̃ mutauerint se & ñ fuerint
miitati parentes malos: incipiunt habere me-¬
ritum suũ. ñ meritũ parentũ suoꝵ. Usq ad eo
aut̃ ñ obest. peccatũ patris tui. si te mutaue¬
ris. ut nec ipsi patri tuo obsit si se mutauent.
U: iam qđ accepit ad mortalitatẽ istam radix
nr̃a: dux̃ de adam. Quid duxit: Istã fragi¬
litatem carnis. hoo tormentũ doloꝵ. hanc
domũ pauꝑtatis. hoc iunculũ mortis. & laqͦos
temptationũ. Portamus omĩa ista incarne hac.
& ira dĩ ẽ ista: quia iundicta dĩ ẽ. S quia futu.¬
rum erat ut regeneram. & credendo noui effi¬
ceremur. atq in resurrectione omnis ipsa mor.¬
talitas absumeretur. & nouitas totius hominiꝰ
reꝑaretur. sicut enĩ inadam omnes moriunt᷑.

Expanded text:
faciunt parentes jam natis filiis: jam enim faciunt parentes jam natis filiis: jam enim natifilii ad se pertinent, et parentes ad se pertinent. Itaque illi qui nati sunt, si tenuerint vias parentum suorum malas, necesse est portent et merita ipsorum: si autem mutaverint se, et non fuerint imitati parentes malos, incipiunt habere meritum suum, non meritum parentum suorum. Usque adeo autem non tibi obest peccatum patris tui, si te mutaveris, ut nec ipsi patri tuo obsit, si se mutaverit. Sed jam quod accepit ad mortalitatem istam radix nostra, duxit de Adam. Quid duxit? Istam fragilitatem carnis, hoc tormentum dolorum, hanc domum paupertatis, hoc vinculum mortis, et laqueos tentationum: portamus omnia ista in carne hac; et ira Dei est ista, quia vindicta Dei est. Sed quia futurum erat ut regeneraremur, et credendo novi efficeremur, atque in resurrectione omnis illa mortalitas absumeretur, et novitas totius hominis repararetur; sicut enim in Adam omnes moriuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
& dicit. Conuerte nos dñe sanitatũ nr̃arũ.
Quomͦ narrabat quasi factum e̾e̾t. & qͦmͦ orat
ut fiat. nisi quia uoluit ostende p̃terita ue¬
ba sc in ꝓpħia dixisse: Nondum aut̃ factũ
ẽẽ. qđ dicebat iam factum. hinc ostendit:
quia orat ut fiat. Conuerte nos ds̃ sanitatũ
nr̃ãrum. & auerte iram cuam a nobis. Non¬
ne iam dudum dicebat. a uertisti captiuitatĩ
iacob. oꝑusti omnia peccatileoꝵ. sedasti omĩ
iram tuam. auersus es ab ira indignationisce
Quia uͦ nondũ facta sunt: oro ut ueniant. qu
tales sumus. & de ira dĩ inista t̾ra. megelti
& labore uultus nr̃i manducamus panẽ hi
enĩ audiuit adam: quando peccauit. Eui
ille omnes nos erannus: quia in adam omes
moriuntur. Qđ ille audiuit : secutũ ẽ ans
Non enĩ eramꝰ iamnos. s eramiis inadim ꝑł
qͥcquid euenit ipsi adam: secutũ & nos il
morerem᷑. Om̃s quippe in illo fuimuis la
enĩ peccata parentum ñ ꝑtinent ad filas s

Expanded text:
et dicit: «Converte nos, Domine» «sanitatum nostrarum.» Quod modo narrabat quasi factum esset, quomodo orat ut fiat; nisi quia voluit ostendere praeterita verba se in prophetia dixisse? Nondum autem factum esse quod dicebat jam factum, hinc ostendit, quia orat ut fiat: «Converte nos, Domine sanitatum nostrarum; et averte iracundiam tuam a nobis.» Non jamdudum dicebas, «Avertisti captivitatem Jacob; operuisti omnia peccata eorum: sedasti omnem iram tuam; aversus es ab ira indignationis tuquia vero nondum facta sunt, oro ut veniant, quartales sumus, et de ira Dei in ista terra in egestate et labore vultus nostri manducamus panem. Hoc enim audivit Adam, quando peccavit ; et Adam ille omnes nos eramus, quia in Adam omnes moriuntur: quod ille audivit, secutum est et nos. Non enim eramus jam nos, sed eramus in Adam: ideo quidquid evenit ipsi Adam, secutum est et nos, ut moreremur; omnes quippe in illo fuimus. Ea enim peccata parentum non pertinent ad filios, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Immo & habere ce cognosce. & exte nicbil
habere. ut nec suꝑbus sis. nec ingratus.
Dic dõ cuo sc̃s sum: quia scĩficasti me. Quia
accepi. non quia habui. quia tu dedisti. ñ
quia ego meriu. Etenim ex alio latere nr¬
pis iniuriam facere. ipsi dño nr̃o iħu xp̃o

Expanded text:
e agnosce, et ex te nihil habere, ut nec superbus sis, nec ingratus. Dic Deo tuo: Sanctus sum, quia sanctificasti me; quia accepi, non quia habui; quia tu dedisti, non quia ego merui. Etenim ex alio latere incipis injuriam facere ipsi Domino no
Abbreviated transcription (Latin):
tisti captiuitatem iacob. Attendite cap¬
tiuitatem iacob. attendite quia hoc est
auertisti captiuitatẽ nrãm ñ lib̃ando nos
a barbaris. in quos ñ incurrimus: s lib̾an¬
do nos ab oꝑib malis. apeccatis nrĩs. ꝑ qͦ
nobis sachanas. dominabatur. Siquis enĩ
lib̾atus fuerit apeccatis suis: non habet
unde illi dominet᷑ pͥnceps pecratoꝵ. Qͦmͦ¬
enĩ a uertit captiuitatẽ iacob᷑ Uidete qͥa
ista lib̾atio spũalis est. uidete quia intus
agitur. Renusisti inquit iniqͥtatẽ plebis
tuę. operinsti omnia ꝑeccata eoꝵ. Eece
unde auertit captinitatem. qui a remisit
iniquitatem. Iniquitas tenebat captiuum.
remissa iniquitate lib̃aris. Confitere gͦ cc eĩ
in captiuitate: ut dignuis sis lib̾ari. Namqͥ
hostem suum non intelligit. quomͦ inuo¬
non illa uideres: Ut non in illa uindicares.
Noluisti uidere peccata nr̃a. & idõ nos uidisti:
quia ipsa uidere uoliisti. Oꝑiusti omĩa per.¬
cata eoꝵ. Sedasti omnẽ iram cuã. auertisi¬

Expanded text:
tisti captivitatem Jacob.» Attendite captivitatem Jacob, attendite quia hoc est, Avertisti captivitatem nostram: non liberando nos a Barbaris, in quos non incurrimus; sed liberando nos ab operibus malis, a peccatis nostris, per quae nobis satanas dominabatur. Si quis enim liberatus fuerit a peccatis suis, non habet unde illi dominetur princeps peccatorumenim avertit captivitatem Jacob? Videte quia ista liberatio spiritualis est, videte quia intus agitur: «Remisisti,» inquit, «iniquitatem plebis tuae; operuisti omnia peccata eorum.» Ecce unde avertit captivitatem, quia remisit iniquitatem: iniquitas tenebat captivum, remissa iniquitate liberaris. Confitere ergo te esse in captivitate, ut dignus sis liberari: nam qui hostem suum non intellexit, quomodo invout non illa videres? Ut non in illa vindicares. Noluisti videre peccata nostra; et ideo non vidisti, quia ipsa videre noluisti: «Operuisti omni a peccata eo
Abbreviated transcription (Latin):
meę.Iam audisti legẽ. audisti pugnã. capti¬
uitatem ñdum audieras. Audi que seqͣntu.
Repugnantẽ inquit legim̃tis meȩ. & captiuũ
me ducentem in lege peccati quȩ inm̃bris meis.
Agnouimus captiuitatẽ. Quis nrm ẽ qͥ nolit
se de ista captiuitate liberari: & unde lib̃a¬
bimur. Qm̃ hoc cantauit iste psalmus
futurũ. a uertisti captiuitatẽ iacob. Cui
Ille enim auertit captiuitatẽ iacob. Audi
& ipsum paulũ confitentem. Cũ diceret
se crahi captiuum alege inm̃bris suis re¬
pugnante legi m̃tis suę: exclamauit sub
illa captiuitate. & ait. Infelix ego homo.
quis me lib̾abit de corpore mortis huiꝰ
Quesiuit quis e̾ẽt. & statim illi occurrit.

Expanded text:
meae.» Jam audisti legem, audisti pugnam; captimeae.» Jam audisti legem, audisti pugnam; captivitatem nondum audieras, audi quae sequuntur: «Repugnantem,» inquit, «legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis.» Agnovimus captivitatem: quis nostrum est qui nolit se de ista captivitate liberari? Et unde liberabitur? Quoniam hoc cantavit ipse Psalmus futurum: «Avertisti captivitatem Jacob.» Cuiille enim avertit captivitatem Jacob. Audi et ipsum Paulum confitentem. Cum diceret se trahi captivum a lege in membris suis repugnante legi mentis suae, exclamavit sub illa captivitate, et ait: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» Quaesivit quis esset, et st
Abbreviated transcription (Latin):
rantib. Si filii abrahe estis: facta ab rahe fa¬
cite. Si gͦ illi ꝓpt̾ea iam non filii. quia ñ
faciebant facta abrahe. nos ꝓpcerea filii
quia facimus facta abrahȩ. Quȩ sunt facta a¬
brahȩ quȩ facimus: Credidit abraham dõ. &
deputatum est. illi ad iusticiam. Gͦ onmes ad
iacob ꝑtinemꝰ. imitantes abrahȩ fidem: qui
credidit dõ. & deputatum ẽ. illi ad iusticiã.
Quȩ ẽ. gͦ illa captiuitas. unde noꝰ uolumus li¬
berari: Puto enim neminẽ nrm̃ mͦ e̾e̾. apud
barbaros. nec aliqͣm gentẽ irruisse armatã.
& captiuos duxisse nos. S mͦ ostendo qͣndam
captiuitatem in qͣ gemimus. & unde nosli¬
berari cupimus. Paultis apłs ꝓcedat. ipse illã
dicat. Sit ipse speculum nrm. ille loquatur.
& nos ibi uideamus. Nemo ẽ. enĩ. qui ñ hic se
agnoscat. Ait gͦ ille beatus apłs. Condelector
enim legi di scd̾m interiorem hominem.
Intus delectat me lex dĩ. Uideo aut̃ aliam
legem in m̾bris meis repugnantẽ legi m̃tis

Expanded text:
tis, facta Abrahae facite» . Si ergo illi propterea jam non filii, quia non faciebant facta Abrahae; nos propterea filii, quia facimus facta Abrahae. Quae sunt facta Abrahae quae facimus? Credidit autem Abraham Deo, et deputatum est illi ad justitiam . Ergo omnes ad Jacob pertinemus, imitantes Abrahae fidem, qui credidit Deo, et deputatum est illi ad justitiam. Quae est ergo illa captivitas unde nos volumus liberari? puto enim neminem nostrum modo esse apud Barbaros, nec aliquam gentem irruisse armatam, et captivos duxisse nos. Sed modo ostendo quamdam captivitatem, in qua gemimus, et unde nos liberari cupimus. Paulus apostolus procedat, ipse illam dicat; sit ipse speculum nostrum, ille loquatur, et nos ibi videamus: nemo est enim qui non hic se agnoscat. Ait ergo ille beatus apostolus, «Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem;» intus delectat me lex Dei: «video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis
Abbreviated transcription (Latin):
ullum mauis donum p̃̾la.¬
re posset ds̃ hominibus.
qͣm ut uerbũ suum ꝑqu
condidit omnia faceret
illis caput. & illos ei tan¬
qͣm m̃bra coaptaret: ut ett
filius dĩ & filius hominis.
unus dĩ cum pacre. & untis homo cũ hom¬
nib. Ut & quando loquimur ad dm̃ dq̃¬
cantes. non inde filium separemus. & qͣndo
p̃catur corpꝰ filui. non a se separet caput
suum. sitq ipse uinis saluator corꝑis sui
& oret innob̾. & oretur a nob̾. Orat ꝓnob̾
ut sac̾dos nr̃ : orat in nob̾ ut caput nr̃m
oratur a nobis ut dĩ nr̃. Agnoscamꝰ gͦ et
in ꝓphetia. qͦd ꝑtineat uelut ad quand̃
humilitatẽ indignam dõ. dubitemus eĩ
illi tribuere. qui ñ dubitauit se nob̾ adum¬
gere. Ei quippe seruit uniuersa creacut
qͥa ꝑ ipsum facta ẽ. uniuersa creatui
Q ꝓpterea cum eius sullimitatẽ diuina¬

Expanded text:
ullum majus donum praestare posset Deus hominibus, quam ut Verbum suum per quod condidit omnia, faceret illis caput, et illos ei tanquam membra coaptaret; ut esset Filius Dei et filius hominis, unus Deus cum Patre, unus homo cum hominibus: ut et quando loquimur ad Deum deprecantes, non inde Filium separemus; et quando precatur corpus Filii, non a se separet caput suum; sitque ipse unus salvator corporis sui oret in nobis, et oretur a nobis: orat pro nobis ut sacerdos noster, orat in nobis ut caput nostrum, oratur a nobis, ut Deus noster. » Et in prophetia, quod pertineat velut ad quamdam humilitatem indignam Deo, dubitemus eam illi tribuere, qui non dubitavit se nobis adjungere. Ei quippe servit universa creatura, quia per ipsum facta est universa creatura. Et propterea, cum ejus sublimitatem divin
Abbreviated transcription (Latin):
primũ psalmi isti dicerent᷑ & scriberent᷑.
Ceterum qđ accinet ad hoc tempꝰ. iã osten¬
dit dñs irentib miscłiam suã. & dedit eis
salutare suum. Ille quidem ostendit: s muti
sanari nolunt. ut uideant qđ ostendit.S ꝗͥ
ipse sanat oculos cordis ad uidendum se ꝓpt̾¬
ea cum dixisset ostende nob̾ dñe miscdiu

Expanded text:
erentur et scriberentur: caeterum quod attinet ad hoc tempus, jam ostendit Dominus Gentibus misericordiam suam, et dedit eis salutare suum. Ille quidem ostendit; sed multi sanari nolunt, ut videant quod ostendit. Sed quia ipse sanat oculos cordis ad videndum se; propterea cum dixisset, «Os
Abbreviated transcription (Latin):
Inuenit iste conuallem plorationis. inuenit
iste humilitatẽ: unde ascendat. Scit qđ
si se extollere uoluerit: cadet. si se humi¬
liauerit eriget᷑. Elegit abici: ut subleue¬
tur. Qmmulti p̃ter tab̾naculum hoc ror¬
cularis dñiculĩ ẽ. p̃ter ȩcołam catholicã
uolentes sublimari. & amantes honores
suos: nolunt cognoscere ueritatẽ. Si
e̾ẽt illis in corde uersus iste. elegi abici indomo
dñi magis qͣm habitare intab̾naculis pecoatoꝵ:
nonne abicerent honores. & currerent ad con¬
uallem plorationis. & hic inuenirent ascen¬
sus in corde. & hinc irent a uirtutib in uir¬
tutem. ponentes spem suã in xp̃o. ñ innes-¬
cio quo homine: Bonauox. gau: enda uox.
eligenda uox. Elegi abici indomo dñi. ma-¬
gis qͣm habitare in cab̾naculis peccatoꝵ. Ipse
elegit abici indomo dm̃i. s ille qui inuitauit
ad coniuuium. eligentẽ inferiorem lociun.
uocat ad suꝑiorẽ. & dic̃ illi. Ascende. Ipse ca¬
men ñ elegit nisi ee̾. indomo dñi. in qͦcunq

Expanded text:
it enim iste convallem plorationis, invenit iste humilitatem unde ascendat: scit quia si se extollere voluerit, cadet, si se humiliaverit, erigetur; elegit abjici, ut sublevetur. Quam multi praeter tabernaculum hoc torcularis dominici, id est, praeter Ecclesiam catholicam volentes sublimari, et amantes honores suos, nolunt cognoscere veritatem? Si esset illis in corde versus iste, «Elegi abjici in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum;» nonne abjicerent honores, et currerent ad convallem plorationis, et hinc invenirent ascensus in corde, et hinc irent a virtutibus in virtutem, ponentes spem suam in Christo, non in nescio quo homine? Bona vox, gaudenda vox, eligenda vox: «Elegi abjici in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum.» Ipse elegit abjici in domo Domini; sed ille qui invitavit ad convivium, eligentem inferiorem locum vocat ad superiorem, et dicit illi, «Ascende» . Ipse tamen non elegit nisi esse in domo Domini, in quocumque
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ. ueritas enĩ ipsa ẽ. Iustus enim debes
ẽẽ. inte. ut punias te. Ipsa ẽ. prima hominiᷤᷤ
iusticia. ut punias te malum. & faciat te
aĩ bonũ. Quia gͦ ipsa ẽ. prima hominis ius¬
ticia: ipsa fit uia dõ. ut ueniat ad te dĩ.I¬
bi illi fac uiã: in confessione peccatoꝵ. Idõ
et ioħs cũ baptiraret in aqua pęnitentię. &
uellet ad se uenientes pęnitere de suis pͥorib
factis: hoc dicebat. Parate uiam dño. recca
facite semitas eius. Placebas tͥ inpeocatis
tius ohomo. displice tͥ qđ eras. ut possis
ẽẽ. qͦd non eras. Parate uiam dño. P recedat
ista iusticia. ut confitearis peccata. ueniet ille
& uisitabit ce. quia ponet in uia gressus
suos. Est enĩ iam ubi ponat gressus suos. ẽ
ubi adt ce ueniat. Ante quam confitearis pa¬
cata: int̾cluseras ace uiam dĩ. non erat quo¬

Expanded text:
torum: veritas enim ipsa est. Justus enim debes torum: veritas enim ipsa est. Justus enim debes esse in te, ut punias te: ipsa est prima hominis justitia, ut punias te malum, et faciat te Deus bonum. Quia ergo ipsa est prima hominis justitia, ipsa fit via Deo, ut veniat ad te Deus: ibi illi fac viam, in confessione peccatorum. Ideo et Joannes cum baptizaret in aqua poenitentiae, et vellet ad se venire poenitentes de suis prioribus factis, hoc dicebat: «Parate viam Domino, rectas facite semitas ejus» . Placebas tibi in peccatis tuis, o homo; displiceat tibi quod eras, ut possis esse quod non eras. «Parate viam Domino:» praecedat ista justitia, ut confitearis peccata: veniet ille et visitabit te, quia «ponet in via gressus suos;» est enim jam ubi ponat gressus suos, est ubi ad te veniat. Ante autem quam confitereris peccata, intercluseras ad te viam Dei; non erat qu
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ uerbum dĩ. sem̃ sparsimus deuotis coidib
canqͣm sulcata inuenientes pectora ur̃a ara¬
tro confessionis. Deuotione & intentione
suscepistis sem̃. cogitate de uerbo qđ audistis.
tanquam glebas frangentes. ne sem̃ rapiad
uolatilia. ut possit ibi germinare qđ semina¬
tum est. Ꝙ nisi ds̃ pluuerit. quid ꝓdest qͦd
seminatim: Hoc est dñs dabit suauitatem.
& t̾ra nr̃a dabit fructũ suũ. Ille enĩ uisitatio¬
nib suis. inotio. in negotio. in domo. in lec¬
co. inconiuo. incollocutione. in deambu¬
latione uisitet corda ur̃a: ubi nos ñ sumus.
Ieniat imber di. & fructificet quod ibi se¬
minatum est. & ubi non sumus nos. & secu¬
ri quiescimus. aut aliud agimus. dĩdet in¬
crementũ seminib quȩ sparsimus. ut atten¬
dentes postea bonos mores urõs etiã de fruc¬
ce eum preibit. & ponet inuia gressus suos.
usticia illa ẽ. quȩ est inconfessione pecca¬

Expanded text:
vobis verbum Dei, semen sparsimus devotis cordibus, vobis verbum Dei, semen sparsimus devotis cordibus, tanquam sulcata invenientes pectora vestra aratro confessionis; devotione et intentione suscepistis semen, cogitate de verbo quod audistis, tanquam glebas frangentes, ne semen rapiant volatilia, ut possit ibi germinare quod seminatum est; et nisi Deus pluerit, quid prodest quod seminatur? Hoc est, «Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum.» Ille enim visitationibus suis, in otio, in negotio, in domo, in lecto, in convivio, in collocutione, in deambulatione visitet corda vestra, ubi nos non sumus. Veniat imber Dei, et fructificet quod ibi seminatum est; et ubi non sumus nos, et securi quiescimus, aut aliud agimus, Deus det incrementum seminibus quae sparsimus, ut attendentes postea bonos mores vestros, etiam de frute eum praeibit, et ponet in; via gressus suos.» Justitia illa est quae est in confessione pecca
Abbreviated transcription (Latin):
hoc odimꝰ. qđ odit & dc̃. Cum gͦ cepis odisse
peccata. & confiteri dõ. cum te delectationes
illicitȩ rapiunt. & ducunt ce adea quȩ tͥ ñ
ꝓsunt: ingemisce addm̃. & confitens illi pecca¬
ca tua. mereberis ab illo delectationem. & su¬
auitatem iuste faciendi. dabit tͥ ut incipiat
te delectare iusticia. qͦm pͥmo delectabat ini¬
quitas. Ut qui pͥmo gaudebas in ebrietate:
gaudeas in sobrietate. Qͥ pͥmo gaudebas defur¬
tis ut tolleres homini qđ non habebas: quȩras
donare non habenti qͦ d habebas. & quẽ delecta¬
bat inꝑe: delectet donare. Qͤm delectabat expec¬
care. delectet orare. Eͤm delectabant cantica nu¬
gatoria. & adulterina: delectet yminũ dic̾e dõ.
Currere adeccłiam. qͥ pͥmo currebas ad theatrũ.
Unde nata t̃. ista suauitas. nisi quia dñs dabit
suauitatem. et t̾ra nr̃a dabit fructũ suum:
Pece enĩ uidete qđ dico. Ecce locuti sumus

Expanded text:
hoc odimus quod odit et Deus. Cum ergo coeperis odisse hoc odimus quod odit et Deus. Cum ergo coeperis odisse peccata et confiteri Deo, cum te delectationes illicitae rapiunt et ducunt ad ea quae tibi non prosunt, ingemisce ad Deum: et confitens illi peccata tua, mereberis ab illo delectationem, et suavitatem justitiae faciendae dabit tibi, ut incipiat te delectare justitia, quem primo delectabat iniquitas; ut qui primo gaudebas in ebrietate, gaudeas in sobrietate; et qui primo gaudebas de furtis, ut tolleres homini quod non habebas, quaeras donare non habenti quod habebas; et quem delectabat rapere, delectet donare; quem delectabat spectare, delectet orare; quem delectabant cantica nugatoria et adulterina, delectet hymnum dicere Deo; currere ad ecclesiam, qui primo currebas ad theatrum. Unde nata est ista suavitas, nisi quia «Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum?» Ecce enim videte quod dico: ecce locuti sumus
Abbreviated transcription (Latin):
ce. ꝑcipite. ferte uob̾cum. & ñ sit inane sem̃
dĩ incordib nr̃is. Ueritas inquit de t̾ra oita ẽ.
confessio peccatoꝵ ab homine. Qe iusticia de celo
ꝓspęrit. id ẽ. ad ño dõ data ẽ. iustificatio conficen¬
ti. Ut ipse agnoscat impius pium. se fieri non
posse: nisi ille fecerit cui confitetur credendo
in eũ qui iustificat impium. Tua gͦtua peccata
potes hab̾e. fructumbonũ ñ habebis: ille dederit insi¬
cui confiteris. Ido cum dixisset ueritas de terra
orta ẽ. & iusticia de celo ꝓspexit: canqͣm diceret᷑
ei. quid ẽ. qđ dixisti. iusticia de celo ꝓsperit: et¬
enĩ inquit dñs dabit suauitatem. & t̾ra nr̃a
dabit fruccũ suum. Nos gͦ respiciamus nos.
& si nichil innobis inuenerimus nisi peccata :
oderimus peccata. & desideremus iusticiam. Cũ
enim ceꝑimus odisse peccata: iam ipsũ odiũ
peccatoꝵ similes nos incipit facere dõ. quia

Expanded text:
te, percipite, auferte vobiscum, et non sit inane semen te, percipite, auferte vobiscum, et non sit inane semen Dei in cordibus vestris. «Veritas,» inquit, «de terra orta est,» confessio peccatorum ab homine; «et justitia de coelo prospexit,» id est, a Domino Deo data est justificatio confitenti, ut ipse agnoscat impius pium se fieri non posse, nisi ille fecerit cui confitetur, credendo in eum qui justificat impium . Tua ergo peccata potes habere; fructum bonum non habebis, nisi ille dederit cui confiteris. Ideo cum dixisset, «Veritas de terra oria de coelo prospexit? Etenim,» inquit, «Dominus dabit suavitatem et terra nostra dabit fructum suum.» Nos ergo respiciamus nos; et si nihil in nobis invenerimus nisi peccata, oderimus peccata, et desideremus justitiam. Cum enim coeperimus odisse peccata, jam ipsum odium peccatorum similes nos incipit facere Deo; quia