comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meddio. & dic̃ eis. Pax uob̾. Et hoc cũ dixisset:
ostendit eis manꝰ ⁊ latus. Claui enĩ manus
fixerant. lancea latus eus aꝑuerat. llbi addu¬
hitantiũ corda sananda uulnerũ sunt serua¬
ta uestigia. Moli aut̃ corporis ubi diuinitas
erat. ostia clausa ñ obstiter̃. Ille quippe ñ eis
aꝑtis intrare potuit: quo nascente uirgini¬
tas matris iniuolata ꝑmansit. Gauisi sunt
ergo ciscipłi uiso dño. Dix ergo eis iterũ. Par
me pat̃ inquit. & ego mitto uos. E qualẽ
patri filiũ nouimꝰ: sed hic u̾ba mediatoris¬
agnoscimꝰ. Mlediũ quippe se ostendit dicen-¬
do. Ille me: ⁊ ego uos. Hoc cũ dixisset: insuf¬
flauit ⁊ dix̃ eis. Accipite sp̃m sc̃m. Insuffla¬
tio significauit sp̃m scm̃ ñ patris soluis. ẽẽ.

Expanded text:
et dicit eis: Pax vobis; et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et latus. Clavi enim manus fixerant, lancea latus aperuerat. Ubi ad dubitantium corda sananda, vulnerum sunt servata vestigia. Moli autem corporis, ubi divinitas erat, ostia clausa non obstiterunt. Ille quippe eis non apertis intrare potuit, quo nascente virginitas matris inviolata permansit. Gavisi sunt ergo discipuli, viso Domino. Dixit ergo eis iterum: Pax me Pater, inquit, et ego mitto vos. Aequalem Patri Filium novimus, sed hic agnoscimus, medium quippe se ostendit dicendo. Ille me, et ego vos. Haec cum dixisset, insufflanit, et dixit eis: Accipite Spiritum sanctum. Insufflando signifi
Abbreviated transcription (Latin):
altaris. Sollemnẽ diem dño in
confrequentatione constituit:
quise assiduȩ in eiꝰ desiderio af¬
p̃cipitur : quia tãdiu necesse ẽ
quousq ad suꝑni sacrificii alti¬
tudinẽ. idest adgaudia ꝑtingat¬

Expanded text:
tc.--Solemnem diem Domino in confrequentatione constituit, qui se assidue in ejus desiderio af tendi praecipitur, quia tandiu necesse est quousque ad superni sacrificii altitudinem, et ad gaudia a
Abbreviated transcription (Latin):
duiuante domino. istam magia
huius pralmi partem considerar¬
dam exponedamq suscepimus.
ubi dicit: de fecit in salutare tu¬
um aniuia muea. & inuerbum
tuum sꝑaui. Non omnns de¬
fectus. uel culpȩ putandus
eit uel pene. E st etian
defectus laudabilis: ue
optabilis. Nam cum sint int̾ se ista duo contraria
ꝓfic̾e. & defic̾e : usitatius ꝓfectus inbono accipitur
de fectus inmalo: quando non additur. uel sul¬
telligitur. inquid ꝓficiatur. uel deficiatur. Cui
uͦ additur ⁊ potest q malum ẽẽ ꝓficere: bonum
deficere. Aꝑte quippe dixit apłs : pfanas autem ui¬
borum nouitates deuita: multum enm ꝓficient
impietatem. Uit ꝙ dequibdam: ꝓficient inperli
Ita ꝙ defectus ab ono in malum. malus est: amal
ibonum. bonus est. Bouo quippe defecꝰn dictum
desidat & deficit anina mea matrr d mini. Si
ꝙ hic non ait. defecit asalutari tuo anima meti
s defecit insalutare tuum: Hoc est ad sar tui

Expanded text:
uvante Domino, istam magni hujus psalmi partem considerandam exponendamque suscepimus, ubi dicit, «Defecit in salutare tuum anima mea, et in verbum tuum speravi.» Non omnis defectus vel culpae putandus est esse, vel poenae: est etiam defectus laudabilis vel optabilis. Nam cum sint inter se duo ista contraria, proficere et deficere; usitatius profectus in bono accipitur, defectus in malo, quando non additur vel subintelligitur in quid proficiatur vel deficiatur: cum vero additur, potest et malum esse proficere, bonumque deficere. Aperte quippe dixit Apostolus, «Profanas autem verborum novitates evita: multum enim proficient ad impietatem» : ait et de quibusdam, «Proficient in pejus» . Ita et defectus a bono in malum malus est, a malo in bonum bonus est. Bono quippe defectu dictum est, «Desiderat et deficit anima mea in atria Domini» . Sic et hic non ait, Defecit a salutari tuo; sed, «Defecit in salutare tuum,» hoc est, ad salutare
Abbreviated transcription (Latin):
uuifica me. q custodiam testimonia oris tiui: q̃
grecus habet mr̃ia. Quod tacendum non fuit. ꝓpt̃
dulcissimum mr̃m nonn: quiꝓculdubio quando
tanta ꝑ sequentium crudelitas seiuebat. ut eccłia pau¬
lominus consummaretur int̃ia : nullomͦ dei mr̃ia
custodirent. nisi fieret eis quod hic oratum est : se¬
cundum misediam tuam iuuifica me. Siuifica¬
ti sunt enin. ne amando uitam. negarent uitam:
& negando uitani. amitcerent uitam. Ac sic qui ꝓ
uita ueritatem deserere noluerunt. moriendo pr̃o
iritate iurerunt¬

Expanded text:
ifica me, et custodiam testimonia oris tui:» quae graecus habet, «Martyria.» Quod tacendum non fuit, propter dulcissimum martyrum nomen, qui procul dubio quando tanta persequentium crudelitas saeviebat, ut Ecclesia paulo minus consummaretur in terra, nullo modo Dei martyria custodirent, nisi fieret eis quod hic oratum est, «Secundum misericordiam tuam vivifica me.» Vivificati sunt enim, ne amando vitam, negarent vitam, et negando vitam, amitterent vitam: ac sic qui pro vita veritatem deserere noluerunt, moriendo pro veritate vixerun
Abbreviated transcription (Latin):
re scõrum: quando
olus quiinhoc freculo
a p̃sumptione grassa
tis simam portionem :¬
qui uero hunc psalmũ
eraliter inpeccatores
tũ esse putaueruni
dcum protalibus magis
atur orariqui spẽ con¬
ionis minime perdi¬
unt: consequens ẽ. ut
itichristo magis & sequa¬
us eius accipiatur : qui
obstinationis suae cru¬
itate noscitur. eudãnatus
axime qui sicut dicit in¬
nus: infinererit saeculi

Expanded text:
re sanctorum, quando diabolus, qui in hoc saeculo nimia praesumptione grassatus beatissimam portionem. Aliqui vero hunc psalmum generaliter in peccatores dictum esse putaverunt. Sed cum pro talibus magis praecipiatur orari, qui spem conversionis minime perdiderunt, consequens est ut de Antichristo magis et sequacibus ejus accipiatur, qui jam obstinationis suae crudelitate noscitur esse damnatus: maxime quia, sicut dicitur inferius, in fine saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
genti nitore ditatur Pran suro igitur petro.
desunt cocorũ apparatus. de sunt obsequia
famuloꝵ. Sed qđ ÷ multo melius. mninisteria
diuina nonde sunt. Etutiliore cõmutatione.
scõ uiro qđde.ẽ interris. abundat in caelis:
Utreficiat gͦ petrus. noncellarium qđ sollicite
reseratur: sed celũ ipsũ ꝓtinus aperitur:
asfequitur: Incęnaculũ igitur adorationẽ

Expanded text:
genti nitore ditaretur. Pransuro igitur Petro desunt cocorum apparatus, desunt obsequia famulorum: sed quod est melius, ministeria divina non desunt, et utiliori commutatione sancto viro, quod deest in terris, abundat in coelis; ut se reficiat enim Petrus, non cellarium sollicite reseratur, sed coelum ipsum protinus aperitur. assequitur. 5. In coenaculum igitur ad orationem
Abbreviated transcription (Latin):
uanꝗ m se aper frequens conspe¬
hic u socus ad agendum amplis¬
simus ad dinadum o̾matissimus est uisus
quĩrites noho aditu laudis qui semper
bptimo cuiꝗ uanq maxitre pacͥuit non mei
ane uolimtas sed uitae mee rationes ab
nneute aetatẽ sisceptae prohibuerunt nã
utoritatem loci contingere auderen statue¬
temꝗ nihil huc nisi ꝑfectum ingenio. ela¬
bora tum tudũstria ãferri opportere. oĩe
merto tempus amicorum cemporibus er̃ã¬
sinittendun putaui Itameꝗ hic locus ua¬
ciuis unꝗ̃ ab his qui uestiam cãm defen¬
derent a meirs labor in priuatorum ꝑreu¬
lis caste integreq uersatus exũpo iudico
fructum est amplissimatra consecutus tiã
ciem propter dilacioiem comicorim cerpi

Expanded text:
uam mihi semper frequens conspehic autem locus ad agendum amplissimus, ad dicendum ornatissimus est visus Quirites, tamen hoc aditu laudis, qui semper optimo cuique maxime patuit non mea me voluntas adhuc sed vitae meae rationes ab ineunte aetate susceptae prohibuerunt. nam ctoritatem loci attingere auderem statueremque nihil huc nisi perfectum ingenio, elaboratum industria adferri oportere, omne meum tempus amicorum temporibus transmittendum putavi. ita neque hic locus vacuus fuit umquam ab eis qui vestram causam defenderent et meus labor in privatorum periculis caste integreque versatus ex vestro iudicio fructum est amplissimum consecutus. nam cum propter dilationem comitiorum ter
Abbreviated transcription (Latin):
Beniunolentia plus scire ⁊ pindere q̃ se ipm sibi.
In asiam ad regem militatu abiit chremne.
Imbo accus anti. ⁊si uluo. in oeptũ eit animi ẽ
Parrcentis signu. ⁊ nõ instreniu ubi cõpi erhis
Qni fuerũt cius coscipdomu reutor mestus.atq animo
scre ꝑ turbato. atq ineceto p̃ egntudine. issipeo.
Iecunit sui. sochos de trabunt. intro alios
festinare. lcc̾tos sttmere cen.a appaure.ose
Solius soliciti sunt causa ut meciinii erpellant. malle
Tot me uestiant. suinptus domi tate. ego solus fucia
Sed gnatu unicũ que pari uti his tecint¬

Expanded text:
benevolentia Plus scire et providere quam se ipsum sibi. In Asiam ad regem militatum abiit, Chreme. Ambo accusandi; etsi illud inceptum tamen Animi est pudentis signum, et non instrenui. Ubi comperi ex iis qui ei fuere conscii, Domum revertor moestus, atque animo fere Perturbato, atque incerto prae aegritudine: Assido; accurrunt servi, soccos detrahunt; Video alios festinare, lectos sternere, Coenam apparare: pro se Solius solliciti sint causa, ut me unum expleant? Ancillae tot me vestiant? sumtus domi Tantos ego solus faciam? sed gnatum unicu
Abbreviated transcription (Latin):
aent. plussi apłos amare confirmit. Uerũ¬
tamen: non opus ẽ ꝓprio sũptu ad refectio¬
nẽ nr̃am Nam natali suo: sc̃s petrꝰ ipse nos
reficit. Est enĩ om̃ib copis refertũ uas
euis: qđ illi decȩlo esurienti delatumẽ.: Igit᷑
apłico saginemur: cur nob inquiramꝰ t̾renas
epulas. cũ celestes copias habeamꝰ : dicit enĩ
sc̃s lucas inactib apłoꝵ. Postorationẽ esurien¬
ti petro. circa horã sextã apto cȩlo. uas qđ dã
splendidũ ueluͭ linteum fuisse delatũ. inqͦ
manduca Ecce petrus. Iui dicit alibi.
aurũ etargentũ nonẽ mihi. Nune conuiuu

Expanded text:
t, plus se apostolos amare confirmet? Verumt, plus se apostolos amare confirmet? Verumtamen non opus est proprio sumptu ad refectionem nostram. Nam natali suo S. Petrus ipse nos reficit; est enim omnibus copiis refertum vas ejus, quod illi de coelo esurienti delatum est. Igitur apostolico ferculo saginemur? Cur nobis inquiramus terrenas epulas, cum csanctus Lucas in Actibus apostolorum post orationem esurienti Petro circa horam sextam aperto coelo vas quoddam splendidum velut linteum fuisse delatum, in quo manduca . 3. Ecce Petrus, qui dicit alibi: Aurum et argentum non est mihi ; nunc convi
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ assereret uolando se posse conscendere.
atq eleuatus subito magicis artib uolare cȩ¬
pisset: tunc petrꝰ fixis genib p̃catus ẽ dñm.
etp̃catione scã. uicit magicã leuitatẽ Prius
etiã ascendit ad dñm oratio. quã uolatus An
te ꝑuenit iusta petitio. quã iniqua p̃sũptio:
nt petrꝰ int̾ris positus. ohtinuit qđ pe¬
tebat. quã simon ꝑueniret adcelestia quoten¬
debat: Tunc igitur petrꝰ ueluł uinctũ illũ de
sublimi aere deposuit. et quodã p̃cipitio insa¬
xo elidens. eius crura confregit Ethoc in obꝓ¬
bri facti illius. utqui paulo ante uolare tẽp¬
tauerat: subito ambulare ñ possit. Etqͥpennas
assũpserat: plantas amitteret Sedne forte
petri fecit: Permisit enĩ illũ sublimius ascen¬
dere: utdealtius caderet: lloluit eũ in excel¬
sẽleuari a conspectũ om̃ium: ut ruentẽ
e deexcelso oculi om̃ium ꝓuiderent: Hȩc gͥ¬

Expanded text:
patrem assereret volando se posse conscendere, patrem assereret volando se posse conscendere, atque elatus subito magicis artibus volare coepisset, tunc Petrus fixis genibus precatus est Dominum, et precatione sancta vicit magicam lenitatem: prius etiam ascendit ad Deum oratio quam volatus, et ante pervenit justa petitio quam iniqua praesumptio;  Petrus in terris positus obtinuit quod patebat, quam Simon perveniret ad coelestia quo tendebat. Tunc igitur Petrus velut vinctum illum de sublimi aere deposuit, et quodam praecipitio in saxo elidens ejus crura confregit; et hoc in opprobrium facti illius: ut qui paulo ante volare tentaverat, subito ambulare non posset; et qui pennas assumpserat, plantas amitteret. Sed ne forte Petri fecit. Permisit enim illum sublimius ascendere, ut altius caderet: voluit eum in excelsum levari ad conspectum omnium, ut ruentem illum de excelso oculi omnium perviderent. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
et peculiar ⁊ quadã p̃rogatiua p̃cellent: Uerũ
int̃ ipsos: quis cui p̃ponatur incertumẽ: Puto
enĩ illos ȩquales ẽẽ meritis. quiȩ quales s̃ passi¬
one: Et simili eos fidei deuotione uixisse: qͦs
simul uidemꝰ ad martiru głam ꝑuenisse: Ñ
enĩ sine causa factũ putemꝰ quouna die. uno
in loco: unius tiranni tolerauere sententiam:
Vna die passi sunt: ut ad xp̃m parit̾ ꝑuenireñ.
Vno in loco. nealteri roma de eẽt: subuno ꝑsecu¬
tore: utȩ qualis crudelitas. utrũq constringe¬
ꝑtuler̃ inurbẽ romã: quȩ principatũ et caput
obtinet nationũ: Scilicet. utubi caput suꝑstiti¬
onis erat. illic caput quie sceret scĩtatis: Et
sanguine. ꝓfuderunt: sed uideamꝰ causam. cur
ista ꝑpessi sunt: Scilicet. qđ int̾ȩetera enirabi¬
lia. etiã magũ illũ simonẽ orationib suis de
aeris uacuo. p̃cipitis ruina ꝓstrauerint Cũ enĩ
idem simon se xp̃m dicer&. ettãquã filiũ ad

Expanded text:
et peculiari quadam praerogativa praecellunt. Verum inter ipsos quis cui praeponatur incertum est. Puto enim illos aequales esse meritis, quia aequales sunt passione; et simili eos fidei devotione vixisse, quos simul videmus ad martyrii gloriam pervenisse; non enim sine causa factum putemus, quoin loco, unius tyranni toleravere sententiam. Uno die passi sunt, ut ad Christum pariter pervenirent; uno in loco, ne alteri Roma deesset; sub uno persecutore, ut aequalis crudelitas utrumque constringepertulerunt? In urbe Romana, quae principatum et caput obtinet nationum: scilicet ut ubi caput superstitionis erat, illic caput quiesceret sanctitatis; etsanguinem profuderunt; sed videamus causam cur ista perpessi sunt, scilicet quod inter caetera mirabilia, etiam magum illum Simonem orationibus suis de aeris vacuo praecipiti ruina prostraverint. Cum enim idem Simon se Christum diceret, et tanquam filium ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbona uoluntate. Hoc etigio ꝓphara deuis dicit.
Et faciam ut ininiustificatirib mes abuletis:
ce iudicia mea obserugtis q̃ faciatia. Qua rꝑter
deo dicente. ego faciari ut isuicia inẽa obseruetis
 faciatis: rectissime iste dir hoc factum est michi:
ut cum quęsieris quia illud sit. respondeat quod
suꝑtus dixerat. ut custoditem legem dei. S quia
iste in longum sermo ꝓcessit: ea que secuntur do¬
mino douante ab alio melus cractasunt exordio.

Expanded text:
pro bona voluntate» . Hoc etiam per prophetam Deus dicit: «Et faciam» «ut in justificationibus meis ambuletis, et judicia mea observetis, et faciatis» . Quapropter Deo dicente, «Ego faciam ut judicia mea observetis, et faciatis;» rectissime iste dicit, Hoc factum est mihi: ut cum quaesieris quid illud sit, respondeat quod supra dixerat, Ut custodirem legem Dei. Sed quia iste in longum sermo processit, ea quae sequuntur, Domino donante, ab alio melius tractabuntur exordio.
Abbreviated transcription (Latin):
admirande uerecundie indolẽ laudat. a pubesce¬
tis pͥmitias labore atq amore studendi .i hipta it¬
fert: ⁊ muro har increnita iurtutũ. ⁊ aetar conue¬
nisse testat. Ede hide genitoribꝰ glaue ⁊ adamaut
ei frr̃ fuer᷑. Poctores habuit in pna littata Aisu
gressui exertitatio ei contulit. ut phithie thetismia
deluctata certau̾it. Picture ñ asꝑnatꝰ ar̃te. Tragehis¬

Expanded text:
admirandae verecundiae indolem laudat, et pubescentes primitias labore atque amore studendi imbutas refert, et in viro harum incrementa virtutum convenisse testatur. Ex eisdem genitoribus Glaucus et Adamantus ei fratres fuerunt. Doctores habuit in prima litteraturarogressus ei exercitatio contulit, ut Pythiae luctando certamina vicerit. Picturae non aspernatus artem, tragoedi
Abbreviated transcription (Latin):
mandata eius. Proinas ihc l. quitur in ista
ꝓpħia: s quedam in membxis sius. & unitate cor¬
poris sui. tanquam inuno quodam homine dit̃¬
fuso toto orbe t̃rarum. & suberescente ꝑ uolumina
scłorum: quedam uero inse ipso capite nr̃o. l
& hoc est quod ait. particeps ego sum omnium
tunentium te: & custodientium mandata tua. Et
quia ꝓpt̾ hoc quod particeps factus est fr̃m suoꝵ
deus hominum. immortalis mortalium: ideo gra¬
num cecidit int̾rã. ut mortificatum multum fru¬
cdum faceret.: de ipso fructu secutus adiunxit.
Miscd̃ia tua domine plena est t̾ra. & unde hoc
nisi cum iustificatus impius: Inciius gr̾ȩ scien¬
tia ut ꝓficiatur: adiungit. Et iustificationes tua
doce me.

Expanded text:
mandata ejus. Proinde ipse Jesus loquitur in ista mandata ejus. Proinde ipse Jesus loquitur in ista prophetia: sed quaedam in membris suis et unitate corporis sui, tanquam in uno quodam homine diffuso toto orbe terrarum, et succrescente per volumina saeculorum; quaedam vero in seipso capite nostro. Unde et hoc est quod ait, «Particeps ego sum omnium timentium te, et custodientium mandata tua.» Et quia propter hoc quod particeps lactus est fratrum suorum, Deus hominum, immortalis mortalium, ideo granum cecidit in terram, ut mortificatum multum fructum faceret; de ipso fructu seculus adjunxit, «Misericordia tua, Domine, plena est terra.» Et unde hoc, nisi cum justificatur impius? In cujus gratiae scientia ut proficiatur, adjungit, «Et justificationes tuas do
Abbreviated transcription (Latin):
tium inquit anobis. qualis finis erit eis qui ñ
creclunt domini euangłio: Et si iuttus. Iii sal
anis erit: peccator ꝙ impius ubi parebiuit:
Hoc enim ait de ꝑsetutionib quas paciebatur
egcłia: cum funes peccorium cutium plecterent̃ cõ.
g inquũ pueri communicauerunt carmi &e san¬
guini & ipse ꝓpemodum participauit eorum. Qd̾
quid est aluid: quam eorum particeps factus est: Nleq
enim efficetemur participes duunitatis eus: iisi
ipse mortalitatis nr̃ȩ particeps fieret. Ilan & ineuan¬
glio quod nos diuinitatis eius participes facti sum:
ita dr̃. Bedit eis porestatem filios dei fieru : his qui
creduit in nomine euis. Quinon exsanguinib neq
exuoluntate carnis. neq exuoluntate uiri. s exdeo
nati sunt. Et autem hoc fieret: quia & ipse factꝰ
est particeps mortalitatis nñe ita ibi sequitur.
Et uenbum caro factum est: & habitauit in nob̾.
ꝑhanc eius participatioi em nobis gr̃a subminis¬
tratur ł ut caste t ine deum: & custodiamus

Expanded text:
ui non credunt Domini Evangelio? Et si justus quidem vix salvus erit, peccator et impius ubi parebunt» ? Hoc enim ait de persecutionibus quas patiebatur Ecclesia, cum funes peccatorum circumplecterentur eam. «quia» pueri communicaverunt carni et sanguini, et ipse «propemodum eorum participavit» . Quod quid est aliud, quam, Eorum particeps factus est? Neque enim efficeremur participes divinitatis ejus, nisi ipse mortalitatis nostrae particeps fieret. Nam et in Evangelio, quod nos divinitatis ejus participes facti sumus, ita dicitur: «Dedit eis potestatem filios Dei fieri; his qui crex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt.» Ut autem hoc fieret, quia et ipse factus est particeps mortalitatis nostrae, ita ibi sequitur: «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Per hanc ejus participationem nobis gratia subministratur, ut caste timeamus Deum, et custodiamus
Abbreviated transcription (Latin):
fartus sit ad custolie anumna mantata: subaudit
aicens  uines pelitim curcumyleri sint aue.
d lagis tue non sum oblitus. Funes pecc̃orum im¬
peduimenta sunt mimicorum: siue sp̃ualium. sict
draboli & angłorum eius: siue carnaliuin. in qͥb
filis infidelitatis diabolus oꝑatur. Non enu
hoc nomen quod dictum est pecc̃orum. ab eo ad
suiit peccata declinatum est. s ab eo quod sunt pee¬
catores : quod in greco euidenter apparet. Cum
itaq minanqiur mala quib t̾reant uistos. ne plege
dei paciantur : quolammꝰ funes implicant: uelut u¬
lidas ꝙ robustas restes suas. Trahunt enimi pecata

Expanded text:
t ad custodienda divina mandata subdidit, dicens: «Funes peccatorum circumplexi sunt me, et legis tuae non sum oblitus. Funes peccatorum» impedimenta sunt inimicorum, sive spiritualium, sicut diaboli et angelorum ejus, sive carnalium, in quibus filiis infidelitatis diabolus operatur . Non enim hoc nomen quod dictum est «peccatorum,» ab eo quod sunt peccata declinatum est, sed ab eo quod sunt peccatores: quod in graeco evidenter apparet. Cum itaque minantur mala, quibus terreant justos, ne pro Dei lege patiantur, quodammodo funibus implicant, veluti valida et robusta rest
Abbreviated transcription (Latin):
uensus psaltn
uius magni runc aggredi¬
arin dei uoluntate tractan
aicatur quia panticeps
est. quisquis ei adheret.
It scriptum st mͥ autem
idherece dc̃cꝰ osẽ ii pł: nonenun existendo sunt
l omines uihoc mondo sae sortiuntur. alius hoc
alius illud unde quisq uiuat: quodaminꝰ por¬
tio piorum dominus st unde semp uiuant: ut̾q
nori est sensus absurcu.s. S quas rouitur hic¬
tiudiamus. Hixi criodue legentuam. Quid
est portio mea domii dixi custodire legem tuã
nisi quia ita erit por i cuiusq donapus. cum le¬
donet. atq adhoc uqͥpuet sp̃c uiuitcans ne lutera
occidat ÷ & peccatum uaisione accepta ꝑ nandattm.
oꝑetur in homine oinram concupiscentiam: Inuo¬
candus est gͥ. Sicerua abeo fides impetrat quod lex
imꝑat: qm̃ qui inuocauerit nomen dñi salruuis etit.
Et ideo uide quid adiangat. Piecatus sum faciẽ
taem. Si oculos ne uicieant uanitatem ⁊ culhuldro¬
⁊ uedes nec sectentiur errorem: Iroꝵ t̃ quod ee illud scͥo¬

Expanded text:
ersus psalmi hujus magni nunc aggredimur in Dei voluntate tractanddicatur, quia particeps ejus fit quisquis ei adhaeret, sicut scriptum est, «Mihi autem adhaerere Deo bonum est» ; non enim existendo sunt homines in hoc mundo, sive sortiuntur, alius hoc, alius illud, unde quisque vivat; quodammodo portio piorum Deus est unde semper vivant: uterque non est sensus absurdus. Sed quod sequitur audiamus: «Dixi, custodire legem tuam.» Quid est, «Portio mea, Domine, dixi, custodire legem tuam;» nisi quia ita erit portio cujusque Dominus, cum leatque ad hoc adjuvet Spiritus vivificans; ne littera occidat , et peccatum occasione accepta per mandatum operetur in homine omnem concupiscentiam . Invocandus est igitur: sic enim ab eo fides impetrat quod lex imperat; quoniam qui invocaverit nomen Domini, salvus erit . Et ideo vide quid subjungat: «Precatus sum facietem.» Si oculos, ne videant vanitatem, cur non et pedes, ne sectentur errorem? Propter quod et illud scri
Abbreviated transcription (Latin):
misete e mei sccundum eloquium tuum. Hos ett
onis. un semine deputantiu abrahe. Deuq hocum
turbatus: ut custodiam mancdata tua. Quod aliqͥ
inter pretati sunit ad custo diendum manlata tuo
aliqu ut custodiscm: aliqui citstodire: grecus qd¬

Expanded text:
ere mei secundum eloquium tuum,» hoc est, onis in semine deputantur Abrahae. . 3. «versturbatus, ut custodiam mandata tua:» quod aliqui interpretati sunt, «ad custodiendum mandata tua;» aliqui, «ut custodirem;» aliqui, «custodire:» q
Abbreviated transcription (Latin):
tur afferuntum & asia quottidie littere quo¬
rum magnę aguntur i nostris uectigalibus
& ercendis occupate qui ad me pro necessi¬
łudine qua mihi est cum illo ardine cam
rei p. periculaq terum suerum de tulerunt
uncitiia que nuime uestra prouintia est rico
&xustos eẽ conplures ꝑegnum sriobat zaniᷤ
quod finitimum est uestris uectigalibirs to¬
mis rebus gestis ab eo bello discedere huic
N succurrerit non satis eẽ paratum adtã
hustitm bellum administrandum. unuro oboĩb¬

Expanded text:
 adferuntur ex Asia cotidie litterae, quo adferuntur ex Asia cotidie litterae, quorum magnae res aguntur in vestris vectigalibus exercendis occupatae; qui ad me pro necessitudine quae mihi est cum illo ordine causam rei publicae periculaque rerum suarum detulerunt, Bithyniae quae nunc vestra provincia est vicos exustos esse compluris, regnum Ariobarzanis quod finitimum est vestris vectigalibus tollum magnis rebus gestis ab eo bello discedere; huic qui successerit, non satis esse paratum ad tantum bellum administrandum; unum ab
Abbreviated transcription (Latin):
facile incelex Diurites ã quid demeuidi¬
caretis & quid aliis prescriberetis ilime
cum & auctoritastis &ime tantum sit ꝑtũ
uos honoribus mandindum eẽ uoluistis
a ad aigendum facultatis tantum quantũ
homini uigilanti ⁊ forendi usu prope quo¬
tti diana dicendi ⁊ ercitatio potuit atfere
suo iudicto tribuendum eẽ cendugrunt A
illud imprimis latandum uire ẽe uideo qłł
in hac insolita mili in hoc loco reste dicea¬
di causa talis oblata est inqua oro deesse
nemini pot. Nicendum est enim de Cti pon¬
peio singulari & imiaq̃ untute.huius aut
orationis difficilius est exitum ꝗ principiũ
inuenire lta mihi noti tam copia ꝗ modu
indicendo quereadus. atq̃ at inde oratio
mea profidscatur. unde hec orais cadu¬
citur bellum graue & periculosum nostris ue¬
ctigalibus atꝙ sociss a duobus potentisimis it¬
alter relictus alter lacesitus occasionem sibr
ad occupandam asiam oblatam ẽẽ cibitiat
Equitibis romanis honestissimis uiris astecũ¬

Expanded text:
facile intellexi, Quirites, et quid de me iudicaretis et quid aliis praescriberetis. nunc cum et auctoritatis in me tantum sit quantum vos honoribus mandandis esse voluistis, et ad agendum facultatis tantum quantum homini vigilanti ex forensi usu prope cotidiana dicendi exercitatio potuit adferre, suo iudicio tribuendum esse duxerunt. atque illud in primis mihi laetandum iure esse video quod in hac insolita mihi ex hoc loco ratione dicendi causa talis oblata est in qua oratio deesse nemini possit. dicendum est enim de Cn. Pompei singulari eximiaque virtute; huius autem orationis difficilius est exitum quam principium invenire. ita mihi non tam copia quam modus in dicendo quaerendus est. atque ut inde oratio mea proficiscatur unde haec omnis causa ducitur, bellum grave et periculosum vestris vectigalibus atque sociis a duobus potentissimis adalter relictus, alter lacessitus occasionem sibi ad occupandam Asiam oblatam esse arbitratur. equitibus Romanis, honestissimis viris,
Abbreviated transcription (Latin):
ost narrationẽ rei
geste inqua chomas
discipłs. oblatis si¬
bitangendis in xp̃i
carne uulnerũ locis.
uidit quod credere
nolebat & credidit:
interponit hec euuangłista ioħs. & dicit.
Multa quidẽ ⁊ alia signa fecit iħs incons¬
pectu discipłors suoꝵ que ñ sunt scripta
in libro hoc Hec aut̃ scripta sunt ut creda
tis quia iħs. ẽ. xp̃c filius di. & ut credentes uitã
habeatis in nomine enis. Hoc capitulũ uelut¬
libri huiꝰ indicat finẽ. Sed narratur hic de¬
inde. quẽ admodũ se manifestauerit dñs
ad mare tyberiadis. ꝙ incaptura piscium
cõmendauerit ȩccłȩ sacram̃tũ. quał futura
est inultima resurrectione mortuoꝵ. Adhoc
itaq cõmendandũ ualere arbitror. qđ tanqͣ.
finis ÷ int̃positus libri quod esset etiã secutu¬
rȩ narrationis. quasi procymiũ quod ei quo¬
dam mͦ faceret eminentiorẽ locũ. Que narra¬
tio incipit ita. Postea manifestauit se iterum
iħs admare tyb̾iadis. manifestauit aut̃ sic.

Expanded text:
ost narrationem rei gestae, in qua Thomas discipulus oblatis sibi tangendis in Christi carne vulnerum locis, vidit quod credere nolebat et credidit; interponit haec evangelista Joannes, et dicit: « Multa quidem et alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum suorum, quae non sunt scripta in libro hoc. Haec auius Dei, et ut, credentes, vitam habeatis in nomine ejus. Hoc capitulum libri hujus indicat finem. Sed narratur hinc deinde quemadmodum se manifestaverit Dominus ad mare Tiberiadis, et in captura piscium commendaverit Ecclesiae sacramentum, qualis futura est in ultima resurrectione mortuorum. Ad hoc itaque commendandum valere arbitror, quod tanquam finis interpositus est libri, quod esset etiam secuturae narrationis quasi prooemium, quod ei quodammodo faceret eminentiorem locum, quae narratio incipit ita: « Postea manifestavit se iterum Jesus ad mare Tiberiadis; manifestavit autem sic
Abbreviated transcription (Latin):
irmum cor eius non timebit: donee aspiciat
inhostibus suis.
isꝑsit dedit pauꝑibus. ustitia eius ꝑman&e
in ȩt̾num: cornu euis exaltabitur ingła.
mpius uidebit & israscetur: dentib siuis fren¬
d& & tabesc&.: desiderium impiorum ꝑibit.
Abortu solis usq adoccasum eius: laudabile

Expanded text:
irmum cor eius non timebit, donec aspiciat in hostibus suis. dedit pauperibus: iustitia eius permanet in aeternum, cornu eius exaltabitur in gloria. impius uidebit et irascetur, dentibus suis frendet et tabescet: desiderium impiorum peribitab ortu solis usque ad occasum eius laudabile
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim quioꝑantur iniquitatem: inius
Tu mandasti precepta tua: custodire ninus.
Utinam dirigant᷑ uiȩ meȩ: ad custodienda prȩ
Prȩcepta tua custodiam.: nederelinquasmen
INi toto corde meo abscondi eloquium tuum:
In labiis meis narraui: om̃s iustitias oris tui.

Expanded text:
Non enim qui operantur iniquitatem, in viis Tu mandasti praecepta tua custodiri nimis. Utinam dirigantur viae meae, ad custodienda praecPraecepta tua custodiam: ne derelinquas me In corde meo abscondi eloquium tuum, In labiis meis narravi omnes justitias h.
Abbreviated transcription (Latin):
Forcitudinem oꝑum suorum adnuntiauit po¬
pulo suo: ut dec eis hereditatem gentium.
pus manuum eius ueritas & udicium. fidelia
edemptionem misit populo suo: mandauit
inȩt̾num pactum suum. scm̃ & terribile

Expanded text:
virtutem operum suorum adnuntiabit populo suo ut det illis hereditatem gentium opera manuum eius veritas et iudicium fidelia odemptionem misit populo suo mandavit in aeternum testamentum suum sanctum et terribile
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩs cunctarũ gentium diuersitate: Nam
utiq diuersa animalia collecta in uno uas¬
culo: diuersarum gentium cõgregatio. col¬
lecta in una eccła demonstratur: Que eccła
inillius uasculi splendidũ modũ. ñ habers
maculã neq rugã. Lintei nitore resplen
det: inqua primũ animal. dõ. exgentibus
culo sud: hodie nos reficit petrus Cũ enim
uidemꝰ gentiliũ turbas ad fidẽ xp̃ianitatis
accurrere⁊ simul cũ apłis gratulam᷑ Non
enĩ mortui sunt quoꝵ colimus natalẽ hodie.
sed renati: Viuint plane. quia participes

Expanded text:
tuae cunctarum gentium diversitate reficio. Nam utique diversa animalia collecta in uno vasculo, diversarum gentium congregatio collecta in una Ecclesia demonstratur: quae Ecclesia in illius vasculo splendido, dum non habet maculam neque rugam, det. In qua primum animal Deo ex gentibus culo suo hodie nos reficit Petrus; cum enim videmus gentilium turbas ad fidem Christianitatis accurrere, simul cum apostolis gratulamur. Non enim mortui sunt, quorum 576 curamus natalem hodie, sed renati vivunt plane, quia participes
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ infer digitũ tuũ huc. ⁊ inde m̃anꝰ meas. et
affer manũ tuã ⁊ mitte in latus meũ: Quis aut̃
tã sit absurdis. ut dicat eũ adiscipłis quidem
anteꝗͣ ⁊ dpatrẽ ascendisset uoluisse se tangi. a mĩ¬
herib aut̃ noluisse. insi cũ alcendissit ad pa-¬
tre: Sed nec qui sic uellet desipe sineret᷑. Legum¬
tur enĩ etiã femine post resurrectionẽ ante ꝗͣ.
ad patrẽ ascendet: tugisse iħm. in quib erat
etiã ipsa maria magdalenȩ: narrante mattheo
quod occurrerit illis iħs dicensante. Ille aut̃
accesser̃ inquit. ⁊ tenuer̃ pedes enis: ⁊ adorauer
eũ. Hoc aiohanne pret̃ missum ÷: seclamat¬

Expanded text:
um tuum huc, et vide manus meas, et affer manum tuam, et mitte in latus meum. Quis autem tam sit absurdus, ut dicat eum a discipulis quidem antequam ad Patrem ascendisset, voluisse se tangi; a mulieribus autem noluisse, nisi cum ascendisset ad Patrem? Sed nec sic, qui vellet, desipere sineretur. Leguntur enim etiam feminae post resurrectionem antequam ad Patrem ascenderet, tetigisse Jesum, in quibus erat etiam ipsa Maria Magdalene, narrante Matthaeo quod occurrerit illis Jesus dicens, Avete. Illae autem accesserunt, inquit, et tenuerunt pedes ejus et adoraverunt eum . Hoc a Joanne pr
Abbreviated transcription (Latin):
tangere. cũ se offerret ille tangendũ. Nonemĩ
scriptũ. ẽ. & tetigit thonas. Sed siue aspiciendo
tantũ siue etiã tangendo uiderit ⁊ crediderit.
illud quod sequit᷑. magis gentiũ fidẽ p̃dicat
atq cõmendat. Beati qui ñuider ⁊ credider̃.
Preteriti temporis usus est uerbis tanquam
ille qui quod erat futurũ. insua nouerat
predestinatione iam factum. Sed iam sermo
iste a prolixitate cohibendus est. Donabit
dñs. ut de his que restant alias disputema
Sermo.cxxii. De eo quod dicit Multa
quidem ⁊ alia signa fecit iħs

Expanded text:
tangere, cum se offerret ille tangendum: non enim tangere, cum se offerret ille tangendum: non enim scriptum est, Et tetigit Thomas. Sed sive aspiciendo tantum, sive etiam tangendo viderit et crediderit, illud quod sequitur, magis gentium fidem praedicat atque commendat, Beati qui non viderunt, et crediderunt. Praeteriti temporis usus est verbis, tanquam ille qui quod erat futurum, in sua noverat praedestinatione jam factum. Sed jam sermo iste a prolixitate cohibendus est: donabit Dominus ut de his quae restant alias disputemus. TRACTATUS CXXII. De eo quod sequitur, Multa quidem et alia signa fecit Jes
Abbreviated transcription (Latin):
te in latus meũ. ⁊ noli esse incredulꝰ sed fidelis.
Respondit thomas: et dix̃ ei. Dñs m̃s. ⁊ ds m̃s.
llidebat tangebatq hominẽ: & confitebatur
dm̃ quẽ ñ uidebat. neq tangebat. Sed ꝑhoc
quod uidebat atq tangebat. illud iam remota
dubitatione credebat. Dic̃ ei iħs. Quia iudisti
me credidisti. ñ ait. cetigistime sed uidisti me.
qm̃ generał quodã modo sensus ÷ uisus. Nam
et ꝑ alios quattuor sensus nominari solet. uelut
cũ dicimꝰ audi ⁊ uide quam bene sonet. ol fac &
uide quã bene oleat. gusta ⁊ uide quã bene sa-¬
piat. tange ⁊ uide quã bene caleat. Ubiq so¬
nuit uide. cũ uisus ꝓpͥe ñ negetur ad occłos ꝑti¬
nere. Unde ⁊ hic ipse dñs. infer inquit digitũ
tuũ huc: et uide manus meas. Quid aliud
ait. quã tange ⁊ uide: nec tam̃ ocłos ille ha¬
bebat indigito. Ergo siue intuendo siue etiã
tangendo. quia uidisti me ingiit credidisti.
Quã uis dici possit non ausũ fuisse discipłm

Expanded text:
latus meum; et noli esse incredulus, sed fidelis. Respondit Thomas et dixit ei: Dominus meus et Deus meus. » Videbat tangebatque hominem, et confitebatur Deum quem non videbat neque tangebat; sed per hoc quod videbat atque tangebat, illud jam remota dubitatione credebat. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Non ait, tetigisti me; sed, vidisti me: quoniam generalis quodammodo sensus est visus. Nam et per alios quatuor sensus nominari solet: velut cum dicimus, Audi et vide quam bene sonet, olfac et vide quam bene oleat, gusta et vide quam bene sapiat, tange et vide quam bene caleat. Ubique sonuit, Vide, cum visus proprie non negetur ad oculos pertinere. Unde et hic ipse Dominus, Infer, inquit, digitum tuum huc, et vide manus meas: quid aliud ait quam, Tange et vide? Nec tamen oculos ille habebat in digito. Ergo sive intuendo, sive etiam tangendo, Quia vidisti me, inquit, credidisti. Quamvis dici possit non ausum fuisse discipulum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtiactare debemꝰ. Iħs quippe mulierẽ que illu
net tir agnouit ⁊ appellauit. cũ eirespondẽt.
fsn docebat. & hortolanꝰ ille meius corde. tan-¬
qra inhorto suo. granũ sinapis seminabat.
bitionis Causa quereret᷑ adumx̃ ñdum em̃ ascen-¬
di ad patrẽ meũ: Quid ẽ hoc: si stans int̾ra non
tangit᷑ sedens incelo. quomͦ ab hominib tanget᷑.
qpi certe anteq̃ ascendẽt discipłis se tangendũ
optulit dicens. sic̃ lucas enuangłlista testat. pal¬

Expanded text:
mulierem quae illum magistrum agnovit et appellavit, cum haec ei responderet, fidem docebat: et hortulanus ille in ejus corde, tanquam in horto suo granum sinapis seminabat. ibitionis causa quaereretur, adjunxit, nondum enim ascendi ad Patrem meum. Quid est hoc? Si stans in terra non tangitur, sedens in coelo quomodo ab hominibus tangeretur? Qui certe antequam ascenderet, discipulis se tangendum obtulit dicens, sicut Lucas evangelista testatur, Pal
Abbreviated transcription (Latin):
omo qui loquitur inisto psal¬
mo. tanquam tederet eum
mmutabilitatis hominum. ũn
uita ista temptationib plena
est int̾ tribulationes suas ꝓpt̃
quis supra dixetat iniqui ꝑ¬
sequuti sunt me. paulomuniꝰ
onsuminauer unt me int̾ra ⁊ inflammnatus desi
lexio celestis ihrłm. insuꝑna suspexit & dixit. Inet̃¬
om domine uerbum ⁊ium ꝑmanet incelo: Hoc
et mangłis tius. custodientib ec̃nam sine desertio
cnet unsequent̾ adt̾ram. Enus enim uersus :
rum octo: qui tq̃siam lit̾am. ꝑtiueret. Singłis
siuppe lict̃is hebreis subduntur octoni ũ suld̾onec
lalmi huius ꝓlixitas terminetur. ngenera¬
tione & genetsitionem uaitas tua: sundasti t̾ram
⁊ ꝑmanet. Post celum etum. t̾ram contuitu fidet
uentis aspiciens ⁊ inuenit inea generationes quę
ncȩlo non sunt: & ait. Ingeneratione & geuauonen
ueinas tua: siue omnes generationes ista repeticie¬
e significans aquib iunquam defuit ueritas de
iscis eus. mͦ pauciorib mͦ plumrib. ut se tempoꝵ

Expanded text:
omo qui loquitur in isto psalmo, tanquam taederet eum mutabilitatis hominum, unde vita ista tentationibus plena est, inter tribulationes suas, propter quas supra dixerat, «Iniqui persecuti sunt me,» et, «Paulo minus consummaverunt uspexit, et dixit, «In aeternum, Domine, verbum tuum permanet» «in coelo:» hoc est, in Angelis tuis custodientibus aeternam sine desertionpertinet consequenter ad terram. Unus enim versus est eorum octo qui ad istam litteram pertinent. Singulis quippe litteris hebraeis subduntur octoni, donec psalmi hujus prolixitas terminetur. «In generationem et generationem veritas tua; fundasti terram, et permanet.» Post coelum ergo terram contuitu fidelis mentis aspiciens, invenit in ea generationes quae in coelo non sunt, et ait, «In generationem et generationem veritas tua:» sive omnes generationes ista repetitione significans, a quibus nunquam defuit veritas Dei in sanctis ejus, modo paucioribus, modo pluribus, ut se temporum
Abbreviated transcription (Latin):
meddio. & dic̃ eis. Pax uob̾. Et hoc cũ dixisset:
ostendit eis manꝰ ⁊ latus. Claui enĩ manus
fixerant. lancea latus eus aꝑuerat. llbi addu¬
hitantiũ corda sananda uulnerũ sunt serua¬
ta uestigia. Moli aut̃ corporis ubi diuinitas
erat. ostia clausa ñ obstiter̃. Ille quippe ñ eis
aꝑtis intrare potuit: quo nascente uirgini¬
tas matris iniuolata ꝑmansit. Gauisi sunt
ergo ciscipłi uiso dño. Dix ergo eis iterũ. Par
me pat̃ inquit. & ego mitto uos. E qualẽ
patri filiũ nouimꝰ: sed hic u̾ba mediatoris
agnoscimꝰ. Mlediũ quippe se ostendit dicen-¬
do. Ille me: ⁊ ego uos. Hoc cũ dixisset: insuf¬
flauit ⁊ dix̃ eis. Accipite sp̃m sc̃m. Insuffla¬
tio significauit sp̃m scm̃ ñ patris soluis. ẽẽ.

Expanded text:
et dicit eis: Pax vobis; et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et latus. Clavi enim manus fixerant, lancea latus aperuerat. Ubi ad dubitantium corda sananda, vulnerum sunt servata vestigia. Moli autem corporis, ubi divinitas erat, ostia clausa non obstiterunt. Ille quippe eis non apertis intrare potuit, quo nascente virginitas matris inviolata permansit. Gavisi sunt ergo discipuli, viso Domino. Dixit ergo eis iterum: Pax me Pater, inquit, et ego mitto vos. Aequalem Patri Filium novimus, sed hic verba Mediatoris agnoscimus. Medium quippe se ostendit dicendo, Ille me, et ego vos. Hoc cum dixisset, insufflavit, et dixit eis: Accipite Spiritum sanctum. Insufflando signifi
Abbreviated transcription (Latin):
uerb̾ lateat sacram̃tũ. Quod siue inueniamus
siue inuenire mimine ualeamꝰ: in se tam̃ nullo
modo dubitare debemꝰ. Aut ergo sic dictũ est
noli me tangere. ñdum enĩ ascendi ad patrẽ me-¬
um ut m illa femina figuraret᷑ eccła degentib.
que in xp̃m ñ credidit nsi cũ ascendisset ad
patrẽ. aut sic inse credi uoluit iħs: hoc ÷ sic se
sꝑitalit tangi: quod iꝑse ⁊ pat̃ unũ sint. Eius
quippe intimis sensib quodã mͦ ascendit ad
patrẽ. qui sic ineo ꝓfecerit: ut patri agnoscat
equalẽ. Alit̃ ñ recte tangitur. id ÷ alit̃ ineũ ñ
recte credit᷑. Poterat aut̃ sic credere maria:
ut eũ putaret imparẽ patri. Quod utiq ꝓbi¬
betur: cũ dr ei. Noli me tangere. id ÷ nolime
sic creclere quẽ admodum adhuc sapis. Noli
sum: nec transire adillud ꝑ quod facta es. Quo¬
motdo enĩ ñ carralit adhuc ineũ credebat.
que sic̃ hominẽ flebat: nundũ enĩ ascendi
inquit ad patrẽ meũ. Ibi me tanges: quan¬

Expanded text:
cramentum: quod sive inveniamus, sive invenire minime valeamus, inesse tamen nullo modo dubitare debemus. Aut ergo sic dictum est: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum, ut in illa femina figuraretur Ecclesia de gentibus, quae in Christum non credidit, nisi cum ascendisset ad Patrem, aut sic in se credi voluisse Jesus, hoc est sic se spiritualiter tangi, quod ipse et Pater unum sint. Ejus quippe intimis sensibus quodammodo ascendit ad Patrem, qui sic in eo profecerit, ut Patri agnoscat aequalem. Aliter non recte tangitur, id est, aliter in eum non recte creditur. Poterat autem sic credere Maria, ut eum putaret imparem Patri. Quod utique prohibetur cum dicitur ei: Noli msic credere, quemadmodum adhuc sapis; noli sum, nec transire ad illud per quod facta es. Quomodo enim non carnaliter adhuc in eum credebat, quem sicut hominem flebat? Nondum enim ascendi, inquit, ad Patrem meum: ibi me tanges, quan
Abbreviated transcription (Latin):
reliuquens humilia uł terrena. In altum
mente extollitur Et in sublime suspens
rapitur: ut cogitatione scã cęlo uicimor
offertur uas diuersoꝵ generũ animantib
plenũ. uelu ͭ̃ diuina uoce dicente illi
Tu iudeos solus esuris: ecce famesfidei

Expanded text:
relinquens humilia, vel terrena, in altum mentis extollitur, et in sublime suspensus rapitur, et cogitatione sancta coelo vicinus offertur vas diversorum generum animalibus plenum, velut divinitate dicente illi: Tu in Judaeos solos esuris, ecce famem fidei
Abbreviated transcription (Latin):
uanda est quibus dĩ aspectibus
ostenditir. Nos aũt reuelata facie
głam dñi speculantes ineadem
simaginem dans formabinur.
cpe etiam cogitatone nccessariũ
fetum: ad istamunã ꝑunentiũ.
& sauciat & sordidat intenorem
duplicat. ut ea queuulador cum
hominib recte facer ñancocor¬
dm p̃cẽptis est anisi de corde
puro: & conscientia bona & fider
nonficta. Iuiaũt propđiftiam
dehac uitã necessitatem fr̃i con¬
sulit:nonutiq caritati consulit
quia non illi debet. tam quam
secipsum diligere. sed sibi consu¬
lit uł potius nec sibi quandoꝗ
dem hinsibi facit dñpeta cor.
quodimpeditur aduidendum
orm. raqua sola uisiond est beati.¬

Expanded text:
tus offenditur; nos enim revelata facie gloriam Dei speculantes, in eamdem imaginem transformabimur. Saepe etiam cogitatio necessariarum rerum ad istam vitam pertinentium et sauciat et sordidat interiorem duplicat, ut ea quae videmur cum hominibus recte facere, non eo corm praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. qui autem propter suam de hac uita necessitatem fratri consulit, non utique caritati consulit, quia non illi quem debet tamquam se ipsum diligere, sed sibi consulit, uel potius nec sibi, quando quidem hinc sibi facit duplex cor, quo impeditur ad uidendum deum, in qua sola uisione est beati
Abbreviated transcription (Latin):
Nicib. ut sit subditus xp̃o
Quisccundum hoc p̃ceptuia
pipud hunctum haberet desi¬
perat : ita enim & faciem laua¬
uat id est & cormundabit
qui uisurus est non inter posi¬
to uelamine propt̃ infirini¬
tatem contractam. desonsib
& firmus & stabilis. qm̃¬

Expanded text:
i, ut sit subditus Christo, qui secundum hoc praeceptum caput unctum habere desiderat. ita enim et faciem lauabit, id est cor mundabit, quo uisurus est deum non interposito uelamine propter infirmitatem contractam de sordibus, sed firmus et stabilis, q
Abbreviated transcription (Latin):
um scriprira diuinane
inbonis actibus dicat
gloriandũ sed p̃ci¬
atꝰ ut qui gloriatur in
nõ glorietur: nuncꝓp

Expanded text:
um Scriptura divina nec in bonis actibus dicat esse gloriandum, sed praecipiat ut qui gloriatur, in Domino glorietur : nunc p
Abbreviated transcription (Latin):
mi cañs fatentur. intollegen¬
ts est boc p̃cepiłm. huno¬
o facinteriorem bomnem per¬
soipeit ngore ergo capud
asleatnam ptinet lauare aũ
feam ad munditiam  Gt
pea pua ungit : qui lecaur:
lideoiustmente atq ratioris.
lodepm recte accipimus capit.
quo detera hominis regi & gu¬
bernari manifestum est & hoc
fent quinonforis querit lȩatiã¬

Expanded text:
lligendum est hoc praeceptum undi, ad interiorem hominem pertinere. Ungere ergo caput, ad laetitiam pertinet; lavare autem faciem, ad munditiam: et ideo caput ungit qui laetatur interius mente atque ratione. Hoc enim recte accipimus caput, quo caetera hominis regi et gubernari manifestum est. Et hoc facit qui non foris quaerit laetitia
Abbreviated transcription (Latin):
ex similitudine numeroꝵ error
inuoluat: quod sicut in subno¬
tatione canonum distinctoꝵ in canone
quolibet tres ȩunangliste. Bis uel ter uel
quater aut et̾am amplius eundem numerũ
per ordinem habuerint ad notandum.
et quartus e contrario discrepans qͦd̾ id
qͦd tres illi in eo loco semel dixerint: quar¬
tus toties in

Expanded text:
ex similitudine numerorum error involvat, quod, sicut in subnotatione canonum distinctorum, in canone quolibet tres evangelistae bis vel ter, vel quater aut etiam amplius eumdem numerum per ordinem habuerunt adnotatum, et quartus e contrario discrepantes, quod id quod tres illi in eo loco semel dixerint, quartus toties in
Abbreviated transcription (Latin):
Singulis uͦ euuangłiis ab uno incipiens usq
ad finem libroꝵ dispar numerus in crescit.
Hic nigro colore ꝑseriptus sub se habet aliũ
ex minio nitmexum iscolorẽ qui ad decem
usq ꝓcedens indicat prior numerus in quo
sit canone requirendus. Qũ gͥ aꝑto codice
uerbi gratia. illad siue illud capitulum sci¬
re uolueris cuiis canonis sit. statim ex subi¬
iecto numero doceberis & recurrens ad
principia in quib canonũ ẽ distincta con-¬
geries: eodemq statim canone ex titulo fron¬
tis inuento. illum quem querebas numerũ
euisdem euuangłiste qui & ipse ex inscripti¬
one signatur inueniei: atq e uicino ceteroꝵ
tramitib inspectis. quos numeros e regione
habeant ad notabis. & cũ scieris. recurres
ad uolumina singłoꝵ & sine mora reꝑtis
numeris quos ante signaueras reꝑies: &¬

Expanded text:
Singulis vero Evangeliis, ab uno incipiens usque Singulis vero Evangeliis, ab uno incipiens usque ad finem librorum, dispar numerus increscit  Al. accrescit. Hic nigro colore praescriptus, sub se habet alium ex minio numerum discolorem, qui ad decem usque procedens, indicat prior numerus, in quo sit Canone requirendus. Cum igitur aperto codice, verbi gratia, illud sive illud capitulum scire volueris, cujus Canonis sit, statim ex subjecto numero doceberis, et recurrens ad principia, in quibus Canonum est distincta congeries, eodemque statim Canone ex titulo frontis invento, illum quem quaerebas numerum ejusdem Evangelistae, qui et ipse ex inscriptione signatur, invenies: atque e vicino caeterorum tramitibus inspectis, quos numeros e regione habeant, annotabis. Et cum scieris, recurres ad volumina singulorum, et sine mora repertis numeris, quos ante signaveras, reperies
Abbreviated transcription (Latin):
dum quod in eadem re altus euuangelista
plus dixit in alio qr minus putauerint ad¬
diderunt: uel dum eundem sensuni alius
aliter expressit ille qui unum e qua uor
primum legerat ad eus exemplũ ceteros
quoq estimauerit emendandos. Undi acci¬
dit ut apud nos mixta sint omnia: & in mar-¬
co plura luce atq mathei: rursum in matheo
io hannis & marci: & in ceteris reliquoꝵ que¬
in aliis ꝓpria sunt inueniantur. C ui itaq
canonẽs legeris qui subiecti sunt confusio-¬
nis errore sublato. & similia om̃ium scies.
& singulis sita queq restitues. In canone
primo concordant quatuor: Matheus. mar¬
cus. Lucas. Iohannes. In scd̾o tres. Matheus.
marcus Tucas. In tercio tres: Matheus lu-
cus. Iohannes. In quinto duo: Matheus lu
cas. In sexto duo: Matheus marcus. In sep¬
timno duo. Matheus. Iohannes. In octauo
duo: Lucas. marcus. In nono duo: Lucas
Iohannes. In decimo ꝓpria unus quisq
que non habentur in aliis ediderunt.

Expanded text:
dum quod in eadem re alius Evangelista dum quod in eadem re alius Evangelista plus dixit, in alio quia minus putaverint, addiderunt. Vel dum eumdem sensum alius aliter expressit, ille qui unum e quatuor primum legerat, ad ejus exemplum caeteros quoque aestimaverit emendandos. Unde accidit, ut apud nos mixta sint omnia, et in Marco plura Lucae atque Matthaei: rursum in Matthaeo plura Joannis et Marci, et in caeteris reliquorum quae aliis propria sunt, inveniantur. Cum itaque Canones legeris, qui subjecti sunt, confusionis errore sublato, et similia omnium scies, et singulis sua quaeque restitues. In Canone primo concordant quatuor, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes. In secundo tres, Matthaeus, Marcus, Lucas. In tertio trcus, Iohacas. In sexto duo, Matthaeus, Marcus. In septimo duo, Matthaeus, Joannes. In octavo duo, Lucas, Marcus. In nono duo, Lucas, Joannes. In decimo propria unusquisque, quae non habentur in aliis, ediderunt.