comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
extendere te cum sis pauper: contra dicu¬
tem. Diues est enim. qui nec hereditario
nec ꝓprio umquam debito obnoxius: et
ipse iustus est. & alios iustificat. xp̃e. Noli
contra eum te extendere: in tantum pau-¬
per. ut remissionis peccatorum appareas.
cotidianus in oratione mendicus. Tuo aut̃
consilio inquit abstine te. Unde: nisi a pre-¬
sumptione fallaci: Ille qtuppe quia non
tantum est homo. s etiam deus: ideo nã¬
quam reus. Si enim direxeris oculum
ad illum: nusquam parebie oculo tuo.
Oculum uidelicet humanum. quo cer¬
nis humana si direxeriꝰᷤ ad illũ. nusꝙͣ parebit:
qm̃ uid̾i ñ pot᷑. quem admodũ uid̾i tu potest
Parabit eñi fibi pennas: sicut aquile. et
uadet in domum p̃positi sui: unde ad
nos utiq uenit. nec tales qualis uenit in¬
uenit. Diligamus ergo inuicem. sicut oe
xp̃c dilexit nos: & tradidit semet ipsum
pro nobis. Maiorem quippe hac dilectio¬
nem nemo habet: ut animam suam po¬

Expanded text:
extendere te, cum sis pauper, contra diviextendere te, cum sis pauper, contra divitem. Dives est enim qui nec haereditario nec proprio unquam debito obnoxius, et ipse justus est, et alios justificat Christus. Noli contra eum te extendere, in tantum pauper, ut remissionis peccatorum appareas quotidianus in oratione mendicus. Tuo autem consilio, inquit, abstine te. Unde, nisi a praesumptione fallaci? Ille quippe quia non tantum est homo, sed etiam Deus, ideo nunquam reus. Si enim direxeris oculum tuum ad illum, nusquam parebit Oculum tuum, oculum videlicet humanum quo cernis humana, si direxeris ad illum, nusquam parebit; quia videri non potest, quemadmodum videre tu potes. Parabit enim sibi pennas sicut aquilae, et vadet in domum praepositi sui : unde ad nos utique venit, nec tales qualis venit invenit. Diligamus ergo invicem, sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis . Majorem quippe hac dilectionem nemo habet, ut animam suam po
Abbreviated transcription (Latin):
tuit redimentem. In ceteris enim quȩ dixi.
quamuis nec omnia dicere potui: martya
xp̃i longe impar est xp̃o. Quod si quisquã
se non dico potentiȩ xp̃i. s innocentiȩ com¬
parabit: non dicam & alienum se putando
sanare. s suum saltem nullum habere pec-¬
catum. etiam si atuidior est qtiam ratio sa-¬
lutis exposcit. multum est ad illum. non
capit tantum. E bene. quod ista prouer¬
biorum sententia commnonetur: quȩ conti¬
ntio subiungit. & dicit. Quod si auidior es:
noli concupiscere cibos eius. Satius est enĩ
ut nichil inde stimas: quam ut tibi plus
quam oportet assumas. Hȩc enim inqtite
habent uuitam fallacem: hoc est hypocrifin
Dicendo enim se sine peccato esse: iustum
non potest exhibere. s fingere. Ideo dictũ
est: hȩc enim habent uitam fallacem. Ulnꝰ¬
est enim solus: qui & carnem hominis
habere. & peccatum potuit non habere.
Merito quod sequitur nobis prccipitur:
& tali uerbo atq protierbio humana in¬
firmitas conuenitur. eiq dicitur. Noli

Expanded text:
unt. In caeteris enim quae dixi, quamvis nec omnia dicere potui, martyr Christi longe impar est Christo Quod si quisquam se, non dico potentiae Christi, sed innocentiae comparabit; non dicam et alienum se putando sanare, sed suum saltem nullum habere peccatum: etiam sic avidior est quam ratio salutis exposcit, multum est ad ilium, non capit tantum. Et bene quod ista Proverbiorum sententia commonetur, quae continuo subjungit atque dicit, Quod si avidior es, noli concupiscere cibos ejus; satius est enim ut nihil inde sumas, quam ut tibi plus quam oportet assumas. Haec enim, inquit, vitam habent fallacem, hoc est hypocrisim. Dicendo enim se sine peccato esse, justum non potest exhibere, sed fingere Ideo dictum est, Haec enim habent vitam fallacem. Unus est solus qui et carnem hominis habere, et peccatum potuit non habere. Merito quod sequitur, nobis praecipitur, ac tali verbo atque proverbio humana infirmitas convenitur, eique dicitur: Noli
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Ille potestatem habuit ponendi ani¬
mam suam. & iterum sumendi eam: nos
autem nec quantum uolumus uiuimus.
& morimur etiam si nolumus. Ille moriens.
mox in se occidit mortem: nos in eius morte
liberamtira motte. Illits caro non uidit
corruptionem: nr̃a post corruptionem in
fine seculi. ꝑ eum induet᷑ incorruptione.
Ille nobis non indignit ut nos saluos fac̾et:
nos sine illo nichil possumus facere. Ille se
bere preter illum non possumus uitam.
Postremo &csi fratres pro fratribus morian¬
tur tamen in fraternortim peccatorum
remissionem. nullius sanguis martyris
funditur: quod fecit ille pro nobis. Neq
in hoc quod imitaremur: s quid gratula¬
remur contulit nobis. Quatenus ergo mar¬
tyres pro fratribus sanguinem suum fu¬
derunt: hactenus talia exhibucrunt. qua¬
lia de mensa dñi capere ceperunt. Imitari¬

Expanded text:
mus. Ille potestatem habuit ponendi animus. Ille potestatem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam ; nos autem nec quantum volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: ille moriens mox in se occidit mortem; nos in ejus morte liberamur a morte: illius caro non vidit corruptionem ; nostra post corruptionem, in fine saeculi per illum induetur incorruptionem: ille nobis non indiguit ut nos salvos faceret; nos sine illo nihil possumus facere: ille se bere praeter illum non possumus vitam. Postremo etsi fratres pro fratribus moriantur, tamen in fraternorum peccatorum remissionem nullius sanguis martyris funditur, quod fecit ille pro nobis: neque in hoc quid imitaremur, sed quid gratularemur contulit nobis. Quatenus ergo martyres pro fratribus sanguinem suum fuderunt, hactenus talia exhibuerunt, qualia de mensa dominica perceperunt. In ca
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ apponuntur tibi: nisi digne tantã
gratiam cogitare: Et quid est siomit¬
tere manum. ut scias quia talia opor-¬
tet te p̃parare: nisi quod iam dixi. quia
Sicut enim ait etiam beatus apłs petras.
xp̃c pro nobis passus est: relinquens nob̃
exemplum. ut sequamur uestigia eis.
Hoc est talia p̾parare. hoc beati marty¬
res ardenti dilectione fecerunt: quorum
si non maniter memorias celebramus. atq
in conitituo quo & ipsi saturati sunt ad
mensam dm̃ accedimus. oportet ut quẽ¬
admodum ipsi. & nos talia p̃paremus.
Ideo qutppe ad ipsam mensam non fic eos
cominemoramus. que madmodum alios
qui in pace requiescunt. ut etiam pro eis
oremtis. s magis ut ipsi pro nobis. ut eorum
uestigiis adhereamus: quia impleuerunt
ipsi caritatem. qua dñs dixit esse non posse
maiorem. Talia enim suis fratribus exhi¬
buerunt: qualia de dm̃i mensa pariter
acceperunt. Neq hoc ita dictum sit. quasi
illo usq ad sanguinem martyrium dixeri¬

Expanded text:
quae apponuntur tibi, nisi digne tantam quae apponuntur tibi, nisi digne tantam gratiam cogitare? Et quid est sic mittere manum, ut scias quia talia te oportet praeparare, nisi quod jam dixi, quia ponere? Sicut enim ait etiam apostolus Petrus, Christus pro nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Hoc est talia praeparare. Hoc beati martyres ardenti dilectione fecerunt: quorum si non inaniter memorias celebramus, atque in convivio quo et ipsi saturati sunt, ad mensam Domini accedimus, oportet, ut quemadmodum ipsi, et nos talia praeparemus. Ideo quippe ad ipsam mensam non sic eos commemoramus, quemadmodum alios qui in pace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sed magis ut ipsi pro nobis, ut eorum vestigiis adhaereamus; quia impleverunt ipsi charitatem qua Dominus dixit non posse esse majorem. Talia enim suis fratribus exhibuerunt, qualia de Domini mensa pariter acceperunt. 2. Neque hoc ita dictum sit, quasi illo usque ad sanguinem martyrium duxeri
Abbreviated transcription (Latin):
minus dicens. Maiorem hac dilectionem
nemo habet: ut animam suam ponat qͥs
pro amicis stus. Quia ergo suꝑius dixe
rat. hoc est mandatum meum ut diliga¬
tis inuicem sicut dilexi uos. quibus uer.¬
bis addidit quod nunc audistis. maiorẽ
hac dilectionem nemo habet. ut animam
suam ponat quis pro amicis fuis: fit ex
hoc consequens quod idem ipse euange-¬
lista ioħs in epłã sua dicit. ut quemad¬
modum xp̃c pro nobis animam suam
posuit. sic & nos debeamus animas pro
fratribus ponere. diligentes utiq inuicẽ.
sicut ipse nos dilexit qui pro nobis ani¬
mani stuam posuit. Nimirum hoc est:
quod legitur in prouerbiis salomonis.
Si sederis cenare ad mensam potentis.
considerans intellige quȩ apponuntur
tibi: & sic mitte manum tuam. sciens
quia talia te oportet p̃parare. Nam.
quȩ mensa est potentis: nisi unde sumi¬
tur corpus & singusueuis. qui animã
suam posuit pro nobise Et quid est
ad eam sedere: nisi humiliter accedẽ:
Et quid est considerare & intelligere

Expanded text:
t Dominus dicens: Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Quia ergo superius dirat: Hoc est mandatum meum ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, quibus verbis addidit quod nunc audistis: Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis, fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistola sua dicit , ut quemadmodum Christus pro nobis animam suam posuit, sic et nos debeamus animas pro fratribus ponere, diligentes utique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit. Nimirum hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sederis coenare ad mensam potentis, considerans intellige quae apponuntur tibi; et sic mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare . Nam quae mensa est potentis, nisi unde sumitur corpus et sanguis ejus qui animam suam posuit pro nobis? Et quid est ad eam sedere, nisi humiliter accedere? Et quid est considerare et intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
Non solum enm homines: nerum etiã
iustos ipse facit nos. & non ipsi nos. Et ut
hoc sciamus: quis nisi ipse facte: Non
enim sp̃m huitis mundi accepimus. sed
spm qui ex deo est: ut sciamus quȩ ã deo
donata funt nobis. Ab ipso quicquid bo¬
ni est.donatur. Ergo quia & hoc bonũ
est. ab ipso utiq donatur: ut sciatur a
quobonum omne donetur: ut omnino
fundum. ut nullomͦ sit isto sermone coar¬
tandum. s in alium differendum. Ex¬
eo ꝗd ait. uos autẽ dixi amicos: usq

Expanded text:
Non solum enim homines, verum etiam Non solum enim homines, verum etiam justos ipse facit nos, et non ipsi nos. Et ut hoc sciamus, quis nisi ipse facit? Non enim spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Ab ipso quidquid boni est, donatur. Ergo quia et hoc bonum est, ab ipso utique donatur ut sciatur a quo bonum omne donetur; ut omnino fundum, ut nullo modo sit isto sermone coarctandum, sed in alium differendum. minus ait, Vos autem dixi amicos; usq
Abbreviated transcription (Latin):
hanc seruitutem seruum pertinentem:
intuebatur & dñs. dicens. Iam non dico
uos seruos: quia seruus nescto. quid facut
dñs etus. Non utiq ille seruus ad timorem
ꝑtinens castum. cui dicitur: euge bone ser¬
ue. intta in gaudium dm̃ tui: sed ille ser¬
uus ꝑtinens id timorem foras a caritate.
mittendum. de quo alibi dicit. Seruus ñ
manet in domo in eternum: filius autem
manet in eternum. Qñ itaq dedit nob̃
potestatem filios dei fieri. non serui s filii
simus: ut miro quiodam & ineffabili. sed
tamen uero modo. serui non serui esse pos¬
simus. Serui scilicet timore casto. ad quẽ
ꝑtinet seruns intrans in gaudium dñi sur.
non serui autem timore foras mittendo.
ad queni ꝑtinet seruus non manens in
domo in eternum. Ult autem tales ser¬
ui non serui simus: dñm facere scianus.
Hoc autem seruus ille nescit quid facut
tollitur:. quasi hoc ipse faciat non dñs cuis:
& in se non in dño gloriatur cum se ipse

Expanded text:
hanc servitutem ad servum pertinentem hanc servitutem ad servum pertinentem intuebatur et Dominus dicens: Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Non ille utique servus ad timorem pertinens castum, cui dicitur: Euge, serve bone, intra in gaudium domini tui ; sed ille servus pertinens ad timorem foras a charitate mittendum, de quo alibi dicit: Servus non manet in domo in aeternum; filius autem manet in aeternum . Quoniam itaque dedit nobis potestatem filios Dei fieri , non servi, sed filii simus: ut miro quodam et ineffabili, sed tamen vero modo, servi non servi esse possimus; servi scilicet timore casto, ad quem pertinet servus intrans in gaudium domini sui; non servi autem timore foras mittendo, ad quem pertinet servus non manens in domo in aeternum. Ut autem tales servi non servi simus, Dominum facere sciamus. Hoc autem servus ille nescit, qui nescittollitur quasi hoc ipse faciat, non Dominus ejus; et in se, non in Domino gloriatur, cum se ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Si seruus non etro precepta faciendo. et
nisi precepta fecero. seruire non potero:
ergo seruiendo seruus non ero: Itelligamꝰ
fratres. intelligamus. & hoc in nobis dñs
faciat ut intelligamus: faciat etiam. ut in¬
tellecta faciamus. Hoc autem si scimus. pro¬
fecto scimus quod faci t dñg: quia nos ipsos
tales non facit nisi dñs. & per hoc ad eius
amicitiam pertinemus. Sicut enim duo
sunt timores qui faciunt duo genera tim̃¬
tium: sic due sunt seruitutes. quȩ faciunt
duo genera sertiorum. Est timor quem
est in caritate: attendebat apłs. cum dice¬
bat. Non enim accepistis: sp̃m seruitutis:
iterum in timore. Illum autem timorem
castum attendebat: cum dicebat. Noli al¬
tum sapete: s time. In illo tuuore quem
foras caritas mittit: est etiam seruitas. si¬
mul foras cum ipso timore mittenda. Ultrũ¬
q enim iunxit apłs. hoc est seruitutem. &
timorem: dicendo. Non enim accepistis
sp̃m seruitutis: iterum in timore. Ad

Expanded text:
Si servus non ero praecepta faciendo, et Si servus non ero praecepta faciendo, et nisi praecepta fecero, servire non potero; ergo serviendo servus non ero. 3. Intelligamus, fratres, intelligamus, et hoc in nobis Dominus faciat ut intelligamus, faciat etiam ut intellecta faciamus. Hoc autem si scimus, profecto scimus quod facit Dominus, quia nos ipsos tales non facit nisi Dominus, et per hoc ad ejus amicitiam pertinemus. Sicut enim duo sunt timores, qui faciunt duo genera timentium; sic duae sunt servitutes, quae faciunt duo genera servorum. Est timor quem est in charitate, attendebat Apostolus, cum dicebat: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore . Illum autem timorem castum attendebat, cum dicebat: Noli altum sapere, sed time . In illo timore quem foras charitas mittit, est etiam servitus simul foras cum ipso timore mittenda. Utrumque enim junxit Apostolus, hoc est servitutem et timorem, dicendo: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
cum dicat. iam non dico tios seruos. quia
seruis nescit quid faciat dñs cus:
Ita nomen constituit amici ut auseratꝰ
serur: non ut in uno utrumq maneat.
s ut alterum altero dece dente succedat.
Quid est hoc: Iane cum precepta dm̃
fecerimus: serui non crimus. Itane tc̃
serui non erimus: quando boni serui fue¬
rimus: Et quis potest contradicere ue¬
ritati. quȩ ait: iam non dico uos seruos:
Et cur hoc dixerit docet: quia seruus
inquit nescit quid faciat dñs eus. Hã¬
quidnam sertio bono & probato: dñs etus
non etiam sua secreta committit: Quid
est ergo quod ait: seruus nescit quid faciat
dñs cuis: Llerum est nescit quid faciat:
nuncquid nescit etiam quid precipiat.
Nam si ec hoc nescit. quom̃ seruit: aut
quom̾ serutis est qui non seruit : Et tam̃
dñs loquitur. Uos amici mei estis. si fece¬
ritis que ego precipio uobis: iam non dico
uos seruos. Orem mirabilem cum seruire
non possumus nisi precepta dm̃ fecerinus:
quomͦ precepta faciendo. serui non erimus:

Expanded text:
us: Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Ita nomen constituit amici, ut auferat servi, non ut in uno utrumque maneat, sed ut alterum altero discedente succedat. Quid est hoc? nec cum praecepta Domini fecerimus, servi erimus? Itane tunc servi non erimus, quando boni servi fuerimus? Et quis potest contradicere Veritati, quae ait: Jam non dico vos servos? et cur hoc dixerit docet: Quia servus, inquit, nescit quid faciat dominus ejus. Nunquidnam servo bono et probato dominus ejus non etiam sua secreta committit? Quid est ergo quod ait: Servus nescit quid faciat dominus ejus? Verum esto nescit quid faciat, nunquid nescit etiam quid praecipiat? Nam et si hoc nescit, quomodo servit? aut quomodo servus est, qui non servit? Et tamen ipse nus loquitur, Vos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Jam non dico vos servos. O rem mirabilem! Cum servire non possimus, nisi praecepta Domini fecerimus, quomodo praecepta faciendo servi non erimus?
Abbreviated transcription (Latin):
dasset caritatem.
quam exhibcit nob̃
moriendo pronobis.
atq dixisset. maiorem hac dilectionem
nemo habet. ut animam suam ponat qͥs
pro amicis suis: uos inquit amici mei es¬
tis. si feceritis quȩ ego precipio uobis.
Magna dignatio. Cum seruus bonus ẽe
non possit. nisi precepta dm̃ sui fecerit:
hinc amicos stios uoluit intelligi. unde
serui bom posfunt probari. S ut dixi
ista dignatio est: ut dñs quos notiit ser
nos suios. dignetur dicere amicos suos¬
Nam ut sciatis ad seruorum offitium ꝑti¬
nere precepta sui dñi facere: alio loco ser¬
uos utiq obiurgit dicens. Quid autem
dico: Cum ergo dicitis inquit dñe:
iussa faciendo. quod dicitis ostendite.
Nonne seruo obedienti ipse dicturus
est: euge serue bone qm in paucis fusti
fidelis. suꝑ multa te constituam. intra in
gaudium dñi tuie Potest igitur esse ser¬
uus oo amicus: qui seruus est bontis. Sedqͥ
sequitur: attendamus. Iam non dicam
uosseruos: quia seruus nescte quid faciat

Expanded text:
dasset charitatem quam exhibuit nobis moriendo pro nobis, atque dixisset, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: Vos, inquit, amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Magna dignatio! cum servus bonus esse non possit, nisi praecepta domini sui fecerit; hinc amicos suos voluit intelligi, unde servi boni possunt probari. Sed, ut dixi, ista dignvos suos, dignetur dicere amicos suosNam ut sciatis ad servorum officium pertinere praecepta sui Domini facere, alio loco servos utique objurgat dicens: Quid autem dico ? Cum ergo dicitis, inquit, Domine, jussa faciendo quid dicatis ostendite. Nonne servo obedienti ipse dicturus est: Euge, serve bone, quoniam in paucis fidelis fuisti, super multa te constituam: intra in gaudium Domini tui ? Potest igitur esse et servus, et amicus, quia servus bonus. Sed quod sequitur attendamus: Jam non dico vos servos,
Abbreviated transcription (Latin):
siantar his uerbis. que ad eos qui petunt
ꝓpriȩ ꝑtinent. Exaudiuntur quippe om̃s
sĩ pro se ipsie non autem pro omnib erau¬
diuntur. uel amicis uel mimicis suis. uel qͥb¬
libet aliis: quia non ut cumq dictum est.
dabit. s dabitur nobie. Ilsq modo inquite
non petistis qucqtam in nomine meo. Pe¬
tite & accipietis: ut gaudram urͣm sit ple

Expanded text:
sciantur his verbis, quae ad eos qui petunt sciantur his verbis, quae ad eos qui petunt proprie pertinent. Exaudiuntur quippe omnes sancti pro seipsis, non autem pro omnibus exaudiuntur vel amicis vel inimicis suis, vel quibuslibet aliis: quia non utcumque dictum est, dabit; sed dabit vobis. 2. Usque modo, inquit, non petistis quidquam in nomine meo. Petite, et accipietis, u
Abbreviated transcription (Latin):
amen dico uobis siqus
petieritis patrem in
nomine meo: dabit uobis. lam dictum ẽ
in suꝑioribus huius drãci sermonis parti¬
bus ꝓpter eos. qui nonnullam petunt
a patre in xp̃i nomine. neo accipiunt:
nec peti in nomine saluatoris quicqtud
petitur contra rationem saltis. Non
enim sonum litterarum. ac syllabarum:
s quod sonus ipse significat. o quod eo so¬
no recte ac ueraciter intelligitur. Hoc
accipiendus est se dicere: cum dicit in no¬
mine meo. Vnde qui hoc sentit de xp̃o.
quod non est de unico dei filio sentiendũ.
non petit in eius nomine. etiam si non
taceat ieo litteris ac sillabis xp̃m: qm̃
in eius nomine petit. quem cogitat
cum pecte. Qui uero quod est de illo
fentiendum sentit. ipse ieius nomune petit:
& accipit quod petit. si non contra suam sa¬
batem sempiternam petit. Accipit autem:
quando debet accipere. Quedam enim ñ
neganturs s ut congruo dentur tempore. dif¬
feruntar. Ita sane intelligendum est quod
ait. dabit uobis: ut ea benefitia significata

Expanded text:
obis, si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Jam dictum est in superioribus hujus dominici sermonis partibus, propter eos qui nonnulla petunt a Patre in Christi nomine, nec accipiunt, non peti in nomine Salvatoris quidquid petitur contra rationem salutis . Non enim sonum litterarum ac syllabarum, sed quod sonus ipse significat, et quod eo sono recte ac veraciter intelligitur, hoc accipiendus est dicere cum dicit, in nomine meo. Unde qui hoc sentit de Christo quod non est de unico Dei Filio sentiendum, non petit in ejus nomine, etiamsi non taceat litteris ac syllabis Christum; quoniam in ejus nomine petit, quem cogitat cum petit. Qui vero quod est de illo sentiendum sentit, ipse in ejus nomine petit; et accipit quod petit, si non contra suam salutem sempiternam petit. Accipit autem quando debet accipere. Quaedam enim non negantur, sed ut congruo dentur tempore differuntur. Ita sane intelligendum est quod ait, dabit vobis, ut ea beneficia significata
Abbreviated transcription (Latin):
tescat. quo possit esse aptus infantibus. ad
quos per matris uel nutricis ꝑuenit carnẽ:
sicut fecit etiam mater ipsa sapientia. quȩ
cum sit in excelsis angelorum solidus cybas.
dignata est quodammodo lactescere par-¬
uulis. cum uerbum caro factum est. & habi¬
tauit in nobis. S ipse homo xp̃c qtu ue
ra carne. uera cruce. uera morte. uera re¬
surrectione. sincerum lac dicitur paruulox:
cum bene ab spiritualibus capitur. intieni¬
tur dñs anglorum. S iam istum sermonẽ.
hoc fine claudam: per quem uos esse cu¬
pio sapientes quidem in bono. fimplices aut̃

Expanded text:
tescat, quo possit esse aptus infantibus, ad tescat, quo possit esse aptus infantibus, ad quos per matris vel nutricis pervenit carnem: sicut fecit etiam mater ipsa sapientia, quae cum sit in excelsis Angelorum solidus cibus, dignata est quodammodo lactescere parvulis, cum Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Sed ipse homo Christus, qui vera carne, vera cruce, vera morte, vera resurrectione sincerum lac dicitur parvulorum, cum bene ab spiritualibus capitur, invenitur Dominus Angelorum. Proihoc fine concludam; per quem vos esse cupio sapientes quidem in bono, integros autem
Abbreviated transcription (Latin):
cibi soliditate iam pascere. ꝓpter quod ait.
Ideoq remittentes initũ xp̃i uerbum. in
consummationem respitiamis: non iterũ
iacientes fundamentum penitentiȩ a
chri doctrinȩ & impositionis manus. re¬
surrectionis etiam mortuorum. & iudiq̃i
eterm. Hȩc est lactis ubertas. sine quo non
uiuunt. qui iam quidem ratione utunt᷑
ut possint credere: s bonum ã malo. non
credendo. tantum. uerum etiam intelligen-¬
do. quod ꝑtinet ad solidum cibtim. separare
possunt. Quod autem in lactis cominemo¬
ratione posuit & doctrinam: ipsa est que
per synbolum traditur. & orationem do-¬
minicam. S huic lacti absit. ut sit contra¬
rius eybus rerum sp̃ualium. firma intelli¬
gentia capiendus: qui colosensibus & thes-¬
salonicensibus defuit. & supplendus fuit.
Quando enim suppletur quod defuit:
non improbatur quod fuit. Nam & in
ipsis quȩ sumimus alimentis usq adeo ñ
est lacti contrarius solidus cybus. ut ipse la¬

Expanded text:
cibi soliditate jam pascere. Propter quod ait: « cibi soliditate jam pascere. Propter quod ait: « Ideoque remittentes initii Christi verbum, in consummationem respiciamus; non iterum jacientes fundamentum poenitentiae acri doctrinae, et impositionis manuum, resurrectionis etiam mortuorum, et judicii aeterni » . Haec est lactis ubertas, sine quo non vivunt qui jam quidem ratione utuntur ut possint credere, sed bonum a malo, non credendo tantum, verum etiam intelligendo quod pertinet ad solidum cibum separare non possunt. Quod autem in lactis commemoratione posuit et doctrinam, ipsa est quae per symbolum traditur et orationem dominicam. 6. Sed huic lacti absit ut sit contrarius cibus rerum spiritualium firma intelligentia capiendus, qui Colossensibus et Thessalonicensibus defuit, et supplendus, fuit. Quando enim suppletur quod defuit, non improbatur quod fuit. Nam et in ipsis quae sumimus alimentis, usque adeo non est lacti contrarius solidus cibus, ut ipse lac
Abbreviated transcription (Latin):
nutriendos. omiis de hic re sermo quo agi¬
tur. ut non solum credattr. uerum etiam
intelligatur. sciaturq. quod dicitur. perci¬
pere talia non ualentibus onerosus est: fa-¬
ciliusq illos premit. quam pascit. Ex qͦ
fit. ut spiritales ista carnalibus. non om̃i¬
modo taceant. ꝓpter catholicam fidem
quȩ in omnibus predicanda est: nec tͣn sic
diꝰserant. ut uolentes ea ꝑducere ad intelli¬
gentiam. non capacem facilius fastidiri fa-¬
ciant. in ueritate sermonem. quam in ser-¬
mone ꝑcipi ueritatẽ. Propterea dicit:
scribens ad colosenses. Et si corpore absens
sum: spũ uobiscum. gaudens & uidensues¬
tram cedinationem. & id quod deest fidei
ac dic inquit abundantius orantes. ut ui¬
deamus. faciem ur̃am: & suppleanius quȩ
desunt fidei ur̃ȩ. Intelligendi sunt utiq
ita primum cathetirati. ut lacte alerent᷑.
non solido cibo: cuius lactis ad hebreos cõ¬
memoratur ubertas. eis quos uolebat

Expanded text:
nutriendos, omnis de hac re sermo, quo aginutriendos, omnis de hac re sermo, quo agitur ut non solum credatur, verum etiam intelligatur sciaturque quod dicitur, percipere talia non valentibus onerosus est, faciliusque illos premit quam pascit. Ex quo fit ut spirituales ista carnalibus non omnimodo taceant, propter catholicam fidem, quae omnibus praedicanda est; nec tamen sic disserant, ut volentes ea perducere ad intelligentiam non capacem, facilius fastidiri faciant in veritate sermonem, quam in sermone percipi veritatem. Propterea dicit scribens ad Colossenses; Et si corpore asum, spiritu uobiscum sum gaudens et uidens uestram ordinationem et id, quod deest fidei ac die, inquit, abundantius orantes, ut videamus faciem vestram, et suppleamus quae desunt fidei vestrae . Intelligendi sunt utique ita primum catechizati, ut lacte alerentur, non solido cibo: cujus lactis ad Hebraeos commemoratur ubertas eis quos volebat
Abbreviated transcription (Latin):
mente non possunt. nisi fidei quodam lac¬
te teneantur. ut & inuisibilia quȩ non ui¬
dent. & intelligibilia quȩ nondum intel¬
ligunt credant. facile ad uanas & sacrile¬
gat fabulas promissione scientiȩ ducunt :
ut bonum & malum non tusi incorporalib
imagimbus cogitent. & ipsum deum non¬
nisi aliqtiod esse corpiis existiment. & ma¬
lum non nisi scibstantiam putare possint.
cum sit potius ab immutabili substantia.
mutabilium substantiarum quidam de-¬
fectus. quas fecit ex nichilo. ipsa mnimuta¬
bilis & summa scibstantia. qui est deus. Qd
profecto quisquis non solum credidit. ue¬
rum etiam exercitatis interioribus animi
sensibus intelligit. ꝑcipit. nouit: non est
iam metuendum. ne se ducatur ab eis.
qui maltim pattando esse substantam. ꝙͣ
non fecit deus. mutabilem substantiam faci-¬
unt ipsum detim: sicut manichei. uel sique
alie pestes ita decipiunt. S mente adhuc
paruulis. quos dicit apls. carnales lacte

Expanded text:
mente non possunt, profecto nisi fidei quodam lacmente non possunt, profecto nisi fidei quodam lacte teneantur, ut et invisibilia quae non vident, et intelligibilia, quae nondum intelligunt, credant, facile ad vanas et sacrilegas fabulas promissione scientiae ducuntur: ut et bonum et malum nonnisi corporalibus imaginibus cogitent, et ipsum Deum nonnisi aliquod esse corpus existiment, et malum nisi substantiam putare non possint; cum sit potius ab immutabili substantia mutabilium substantiarum quidam defectus, quas fecit ex nihilo ipsa immutabilis et summa substantia, qui est Deus. Quod profecto quisquis non solum credit, verum etiam exercitatis interioribus animi sensibus intelligit, percipit, novit; non est jam metuendum ne seducatur ab eis qui malum putando esse substantiam quam non fecit Deus, mutabilem substantiam faciunt ipsum Deum, sicut Manichaei, vel si quae aliae pestes ita desipiunt. 5. Sed mente adhuc parvulis, quos dicit Apostolus carnales lacte
Abbreviated transcription (Latin):
in dño glorietur: proculdubio non gloria¬
rentur in homine. nec carnaliter dicereẽ.
ego quidem sũ pauli. ego autem apollo.
ego uero cephe: sed spiritaliter ego sum
quod. mepistela ad babreos segitur: cunxiuã
debatus tmporoni soesse dactoret. ateruri
doctrina indigetis. quȩ sint elementa serulo¬
num dei. & facti estis opus habentes lacte.
non solido cibo. Omnis enim qui lactatur.
inexꝑtus est uerbum iusticiȩ: infans est
enim. Perfectorum est autem solidus cibꝰ:
corum qui per habitum ȩxercitatos ha-¬
bent sensus ad separandum bonum a-
malo. Hic enim indemtis tanquam defi-¬
nitum esse. quem ꝑfectorum dicit solidũ
cibtim: & hoc esse illud. quod ad counchi¬
os scriptum est. sapientiam loquimur
inter ꝑfectos. Quos autem ꝑfectos uolue¬
rit hoc loco intelligi: subiecit. atq ait.
Qui per habitum ȩxercitatos habent
senstis ad separandum bonum a malo.
Hoc ergo qui in ualda & in exercitata

Expanded text:
in Domino glorietur ; procul dubio non gloriain Domino glorietur ; procul dubio non gloriarentur in homine, nec carnaliter dicerent, Ego quidem sum Pauli; ego autem Apollo; ego vero Cephae: sed spiritualiter, Ego sum quod in Epistola ad Hebraeos legitur: « Cum jam deberetis tempore ipso esse doctores, iterum doctrina indigetis, quae sint elementa sermonum Dei; et facti estis opus habentes lacte, non solido cibo. Omnis enim qui lactatur, inexpertus est verbum justitiae; infans est enim. Perfectorum est autem solidus cibus, eorum qui per habitum exercitatos habent sensus, ad separandum bonum a malo » . Hic enim videmus tanquam definitum esse quem perfectorum dicit solidum cibum; et hoc esse illud quod ad Corinthios scriptum est, Sapientiam loquimur inter perfectos . Quos autem perfectos voluerit hoc loco intelligi, subjecit atque ait, Qui per habitum exercitatos habent sensus, ad separandum bonum a malo. Hoc ergo qui invalida et inexercitata
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis non potuit loqui quasi spiritalibus.
s quasi carnalibus: quia id sicut spiritales
capere non ualebant. Quicumq alitem spi¬
ritales inter eos erant. idem quod illi tanquã
audiebant. spiritali intellectu ipsi capieluẽ:
ut sic intelligatur quod ait. non potui uob̾
loqui quasi spiritalibus.s quasi carnalibus.
ac si diceret. Hon potiustis quasi spiritales.
s quasi carnales capere quod loquebuar.: ani¬
malis enim homo. id est qui sedm̃ hominẽ
sapit. animalis dictus ab anima. carnalis a
carne. quia ex anima & carne constat totꝰ
homo. non ꝑcipit quȩ sunt sp̃c dei. id est
quid gratiȩ credentibis crax conserat ip̃i.
& putat hoc illa crut᷑ actum esse tantam¬
imitanduni preberetur ȩxemplaum. Ham
si sciant huiusmodi homines. qui nobunt
esse nisi homtnes. quemadmodum xp̃o
crucifirus. factus sit nobis sipientia a deo.
& iasticia. & sanctificatio. &o redemptio. ut
quemadmodum scriptum est qui glouatur

Expanded text:
ipsis non potuit loqui quasi spiritualibus, ipsis non potuit loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus; quia id sicut spirituales capere non valebant. Quicumque autem spirituales inter eos erant, idem quod illi tanquam carnales audiebant, spirituali ipsi intellectu capiebant: ut sic intelligatur quod ait, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, ac si diceret, Non potuistis quasi spirituales, sed quasi carnales capere quod loquebar. Animalis enim homo, id est, qui secundum hominem sapit, animalis dictus ab anima, carnalis a carne, quia ex anima et carne constat totus homo; non percipit quae sunt Spiritus Dei , id est, quid gratiae credentibus crux conferat Christi; et putat hoc illa cruce actum esse tantumimitandum praeberetur exemplum. Nam si scirent hujusmodi homines, qui nolunt esse nisi homines, quemadmodum Christus crucifixus factus sit nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio, ut quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur
Abbreviated transcription (Latin):
tales infuper agnoscebant. Ignorabitur ait
qui ignorat: quia nondum ei reuelatum
est ͥ quod credit sciat. Quod cum fit in
hominis mente ipse dicitur cognosci a dõ:
qtua deus illum cognoscentem facit. ficut
ait alibi. Nunc autem cognoscentes dm̃:
immo cogniti a deo. Neq enim cunc cog¬
nouerat cos deus primum. precognitos &
electos ante constitutionem mundi: sed
tunc eos se ipsum cognoscere fecerat. hoc
igitur primitus cognita: quod ea ipsa q̃¬
simul audiunt spiritales atq carnales
pro suio quiq modulo capitnt. illi ut par¬
uuli. isti ut maiores. illi ut lactis almmentũ.
isti ut cibi solidamentum: nulla udetar
esse necessitas. ut aliqua secreta dodtrinȩ
taceantur. & abscondantur fidelibus par¬
uuilis. seorsum dicenda maiorbus. hoc est
intelligentioribus. & hoc ideo faciendum
putetur. quia chixte apłt. non pottu lo qͥ
tiobis quasi spiritalibus. s quasi carnalibus.
Hoc ipsam enim quod non iudicauit se scire

Expanded text:
tuales insuper agnoscebant. Ignorabitur autem, ait, tuales insuper agnoscebant. Ignorabitur autem, ait, qui ignorat; quia nondum ei revelatum est, ut quod credit sciat. Quod cum fit in hominis mente, ipse dicitur cognosci a Deo; quia Deus illum cognoscentem facit, sicut alibi ait: Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo . Neque enim tunc cognoverat eos Deus, praecognitos et electos ante mundi constitutionem ; sed tunc eos seipsum cognoscere fecerat. 3. Hoc igitur primitus cognito, quod ea ipsa qsimul audiunt spirituales atque carnales, pro suo quique modo capiunt, illi ut parvuli, isti ut majores, illi ut lactis alimentum, isti ut sibi solidamentum, nulla videtur esse necessitas, ut aliqtaceantur, et abscondantur fidelibus parvulis, seorsum dicenda majoribus, hoc est intelligentioribus; et hoc ideo faciendum putetur, quia dixit Apostolus, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Hoc ipsum enim quod non judicavit se scire
Abbreviated transcription (Latin):
diceretur audiebant. pro suo modo qui¬
que capiebant. Cum enim tp̃c ꝓpterea
sit crucifixts ut in remissionem pecca¬
tortim sanguinem funderet. quia eiue
unigeniti passione dicuna gratia comm̃¬
datur. ut nemo in homine glorietur.
quomodo intelligebant. xp̃m crucifirũ.
qui adhuc dicebant. ego sum pauli:
Num quomͦ ipse paulus qui dicebat:
michi autem absit gloriari nisi in craice
& ipse cibum pro sua capacitate sumebat.¬
& illos lacte pro corum infirmitate nutͥe.¬
bat. Deniq illa quȩ scripsit ad corinthos.¬
quia aliter utiq ab ipsis paruulis aliter
a capatioribus possint intelligi sciens ait.
Siquis est inter nos ꝓpheta aut spirita¬
lis: agnoscat quȩ scribo uobis. quia dm̃
mandatum est. Siquis autem ignorat:
ignorabitur. Solidam profecto uoluit ẽẽ
scientiam sp̃ualium. ubi non sola accomino¬
daretur fides. s certa cognitio teneretur.
ac per hoc illi ea ipsi credebant. quȩ spiri¬

Expanded text:
diceretur audiebant, pro suo modo quidiceretur audiebant, pro suo modo quique capiebant. Cum enim Christus propterea sit crucifixus, ut in remissionem peccatorum sanguinem funderet, qua ejus Unigeniti passione divina gratia commendatur, ut nemo in homine glorietur; quomodo intelligebant Christum crucifixum qui adhuc dicebant, Ego sum Pauli ? Numquid quomodo ipse Paulus qui dicebat, Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce ucifixo, et ipse cibum pro sua capacitate sumebat, et illos lacte pro eorum infirmitate nutriebat. Denique illa quae scripsit ad Corinthios, aliter utique ab ipsis parvulis, aliter a capacioribus posse intelligi sciens, ait: Si quis est inter vos propheta aut spiritualis, agnoscat quae scribo vobis, quia Domini est mandatum: si quis autem ignorat, ignorabitur . Solidam profecto voluit esse scientiam spiritualium, ubi non sola fides accommodaretur, sed certa cognitio teneretur; ac per hoc illi ea ipsa credebant, quae spiri
Abbreviated transcription (Latin):
extusatione de albanda. uerum etiã
predicatione laudanda uideantur: Primũ
ergo scirx debet caritas ur̃a. quod ipse
xp̃c crucifixus. quo uelut licte paruulos
aluisse se dicit apls. ipsa uera caro eius.
in. qua facta est uera mors euis & uul¬
nera uera confiri. sanguisq ꝑcussi. non eo
modo a carnalibus quo aspiritalibus cogi¬
tatur: & illis est lac. istis cibus. quia et
si non audiunt amplius intelligunt am¬
plius. Non enim equaliter mente per¬
cipitur: etiam quod in fide pariter ab
utrisq recipitur. Ita fit ut predicatas
scandalum. gentibs stulticia. & ipsis
uocatis uideis & grecis. det uirttis & dei
sapientia: sed carnalibus paruulis id
tantum credendo tenentibus. spiritali¬
bus autem capatioribus id etiam intel¬
ligendo cernentibuis. Illis ergo tanquã
lacteus potus. istis tanquam solidus
cibus. non quia hoc illi aliter in popu¬
lis. isti aliter in cubilis cognouerint: sed
quod eodem modo utriq cum palam

Expanded text:
excusatione dealbanda, verum etiam excusatione dealbanda, verum etiam praedicatione laudanda videantur. 2. Primum ergo scire debet Charitas vestra, quod ipse Christus crucifixus, quo velut lacte parvulos aluisse se dicit Apostolus; ipsa vero caro ejus, in qua facta est vera mors ejus et vulnera vera confixi, sanguisque percussi, non eo modo a carnalibus quo ab spiritualibus cogitatur, et illis est lac, istis cibus; quia et si non audiunt amplius, intelligunt amplius. Non enim aequaliter mente percipitur, etiam quod in fide pariter ab utrisque recipitur. Ita fit ut praedicatusscandalum, et Gentibus stultitia, et ipsis vocatis Judaeis et Graecis Dei Virtus et Dei Sapientia : sed carnalibus parvulis id tantum credendo tenentibus, spiritualibus autem capacioribus id etiam intelligendo cernentibus; illis ergo tanquam lacteus potus, istis tanquam solidus cibus: non quia hoc illi aliter in populis, isti aliter in cubiculis cognoverunt; sed quod eodem modo utrique cum palam
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc multa habeo
uobis dicere. s non
potestis portare. modo.
exoitam difficilem questionem me reco¬
lo distalisse. ut de spatio tractaret᷑: quua
illum modis competens compellebat fi¬
niri sermonem. Nanc ergo qm̃ tempꝰ
est ꝓmissa reddendi. ꝑtractetur ut dñs
ipse donanerit: qui cordi nr̃o ut ꝓpone.¬
retur ingessit. Hȩc est autem. questio.
utrum spiritales homines babeant
aliquid in doctrina: quod carnalibus
taceant. & spiritalibus dicant. Quia
si dixerimus non habent: responde:¬
bitar nobis. Quid est ergo quod di¬
cebat apłs scribens ad corithios: non
potui tiobis loqui quasi spiritalibuis. s
quasi carnalibus. quasi paruulis in xp̃o
lac uobis potum dedi non escam. non¬
dum enim poteratis. s nec adhuo qui-¬
dem potestis. ad huc enim estis carnales:
Si autem dixerimus. habent: timen¬
dum est. cauendum est. ne sub hac oc¬
casione in occultis nefaria doceant᷑.
& sp̃ualium nomine uelut ea quȩ car-¬
nales capere non possunt. non solum

Expanded text:
Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, exortam difficilem quaestionem me recolo distulisse, ut inde otiosius tractaretur, quia illum modus competens compellebat finire sermonem. Nunc ergo quoniam tempus est promissa reddendi, pertractetur ut Dominus ipse donaverit, qui cordi nostro ut proponeretur ingessit. Haec est autem quaestio: utrum spirituales homines habeant aliquid in doctrina, quod carnalibus taceant, et spiritualibus dicant. Quia si dixerimus, Non habent; respondebitur nobis, Quid est ergo quod dicebat Apostolus scribens ad Corinthios: « Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Quasi parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis: sed nec adhuc quidem potestis; adhuc enim estis carnales » ? Si autem dixerimus, Habent; timendum et cavendum est, ne sub hac occasione in occultis nefaria doceantur, et spiritualium nomine, velut ea quae carnales capere non possunt, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. S non in nobis faceret quod ami¬
ret: insi antequam id faceret nos amaret.
Et crediditis inquit: quia ego adeo exiui.
Exiti a patre & ueni in mundum: ite¬
rum relinquo mundam. & uado ad pa-¬
trem. Pane credimus. neq enim ꝓpterea¬
debet incredibile uideri. quia sic ad mũ¬
dum ueniens exiit a patre. ut non dese
reret patrem: &o sic uadie ad patrem
relicto mundo. ut non deserat mundũ.
Exiit enim a patre: quia de patre est.
In mundum uente: quia mundo suum
corpus ostendit. quod de uirgine assump¬
fit. Relinquid mundum corporali dis¬
cessione. perexit ad patrem hominis
ascensione : nec mundum deseruit pre-¬
senti gubernatione. E.xplicit sermo

Expanded text:
fecit. Sfecit. Sret, nisi antequam id faceret nos amaret. Et credidistis, inquit, quia a Deo exivi. Exivi a Patre, et veni in mundum. Iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem. Plane credimus. Neque enim propterea incredibile debet videri, quia sic ad mundum veniens exit a Patre, ut non dreret Patrem; et sic vadit ad Patrem relicto mundo, ut non deserat mundum. Exiit enim a Patre, quia de Patre est: in mundum venit, quia mundo suum corpus ostendit quod de Virgine assumpsit. Reliquit mundum corporali discessione, perrexit ad Patrem hominis ascensione, nec mundum deseruit praesentiae gubernatione. TRACT
Abbreviated transcription (Latin):
nificasse arbitor. ubi ait. & non dico uobis
quia ego rogabo patrem de nobis. Ad hoc
qmippe intuendam. quomͦ non rogat patiẽ
filius. s simul exaudiunt rogantes pater &
filius: non nisi spiritalis oculus mentis ascen
dit. Ipse enim pater inquit aniat nos: quia
amat ille quia nos amamus: an potius quia
ille amat. ideo nos amamus: Ex epłã sua
enangelista. idem ipse respondeat. Nos di¬
ligutis inquit: quia ipse prior dilexit nos.
Hino ergo factum est ut diligeremus: quia
uilecti sumus. Proistis cdontm dei est: dili¬
gere detim. Ipse ut diligeretur dedit: qui
non dilectus dilexit. Disphcentes amiti fu¬
mus: ut esset in nobis unde pliceremts.
Non enim amaremus filiam: insi amare:¬
mus & patrem. Amit nos pater quia nes¬
amimus filium: cum a patre & filio accipi¬
amemꝰ. ⁊ flliũdiqͤm spiritum cum patre
amemiis & fibio. Amorem itaq nr̃m pit̾i
quo colimus detim. fecit detis: & trdit qi
bontam esti. Neo qtuppe amuite ipse qued

Expanded text:
nificasse arbitror ubi ait, Et non dico vobis nificasse arbitror ubi ait, Et non dico vobis quia ego rogabo Patrem de vobis. Ad hoc quippe intuendum quomodo non rogat Patrem Filius, sed simul exaudiunt rogantes Pater et Filius, nonnisi spiritualis oculus mentis ascedit. Ipse enim Pater, inquit, amat vos, quia amat ille, quia nos amamus? An potius quia ille amat, ideo nos amamus? Ex Epistola sua evangelista idem ipse respondeat. Nos diligimus, inquit, quia ipse prior dilexit nos . Hinc ergo factum est ut diligeremus, quia dilecti sumus. Prorsus donum Dei est, diligere Deum. Ipse ut diligeretur dedit, qui non dilectus dilexit. Displicentes amati sumus, ut esset in nobis unde placeremus. Non enim amaremus Filium, nisi amaremus et Patrem. Amamamus Filium, cum a Patre et Filio accipiamamus et Filium, et quem Spiritum cum Patre amamus et Filio. Amorem itaque nostrum pium quo colimus Deum, fecit Deus, et vidit quia bonum est, ideo quippe amavit ipse quod
Abbreviated transcription (Latin):
contristabimini. sed tristicia ur̃a in gau¬
ditm erit. Et hoo fic  pi potest quia
contristati funt discipe morte dñ.
& confestim de resurredione letat̾i:
mundus autem. quo nominẽ lignifi¬
cati sunt. inimici. a quibts crucifirus
est ip̃c. tunc utiq letati funt occiso
tp̃o. quando sunt discipuli contristati.
Mundi quippe nomine malitia potest
mundi huitis intelligi: id est hominum.
mundi huius amicotum. Vnde iacobꝰ apł¬
in eplã sua dicit. Quicumq uoluerit ami¬
cus esse seculi huius: inimicus dei constitue¬
tur. Quibus inimicis dei factum est: ut
nec eius uigenito parceretur. Deinde
subiungit: & dicit. Mulier cum partu.¬
rit tristiciam habet: quia uenit hora eitis.
Cum autem peperit puerum: iam non
menunit pressurȩ ꝓpter giudium. qrria

Expanded text:
tristitia vestra in gaudium erit. Et hoc sic accipi potest, quia contristati sunt discipuli de morte Domini, et confestim de resurrectione laetati: mundus autem, quo nomine significati sunt inimici a quibus Christus occisus est, tunc utique laetati sunt occiso Christo, quando sunt discipuli contristati. Mundi quippe nomine, malitia potest mundi hujus intelligi, id est hominum mundi hujus amicorum. Unde Jacobus apistola sua dicit: Quicunque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituetur . Quibus inimicis Dei factum est, ut nec ejus Unigenito parceretur. Deinde subjungit, et dicit: Mulier cum parturit, tristitiam habet, quia venit hora ejus. Cum autem pepererit puerum, jam non meminit pressurae, propter gau
Abbreviated transcription (Latin):
sit quod ab eodem apłõ dictum est.
uidemus nunc ꝑ specaluim in enigma¬
te. Amuntubo autem uobis. quia ꝑ
filium pater udebitur: iuxta illud quod
alibi ait. Neq patrem quis nouit nisi fili
& cui uoluerit filius reuelare. S istum
sensum uidetar impedire: quod sequit᷑.
Illo die in nomine meo pecetis. In fatu¬
ro enim sclõ cum ꝑuenerimus ad regnũ.
ubi similes ei erimus. qm̃ uidebimus eũ
sicuti est: quid petituri sumus. quando
satiabitur in bonis desiderium nr̃me
Unde & in alio psalmo dicitur: satiabor.
dum manifestabitur gloria tua. Pecitio
namq alicuius est: indigentie: quȩ ibi
nulla erit. ubi ista satietas. Relinqui¬
tur itaq quantum sapere ualeo. ut in
bus. uel animalibus se spiritales promisisse
facturum. Quamuis nondum tales.
quales erimus quando spiritale etiam
corpus habebimus: sed qualis erat qui di¬
cebat. sapientiam loquimur inter perfer¬
tos. &o non potui uobis loqui quasi spiri¬

Expanded text:
sit, quod ab eodem Apostolo dictum est: sit, quod ab eodem Apostolo dictum est: Videmus nunc per speculum in aenigmate . Annuntiabo autem vobis, quia per Filium Pater videbitur, juxta illud quod alibi ait: Neque Patrem quis cognoscit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Sed istum sensum videtur impedire quod sequitur: In illo die in nomine meo petetis. In futuro enim saeculo cum pervenerimus ad regnum, ubi similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est , quid petituri sumus, quando satiabitur in bonis desiderium nostrum ? Unde et in alio psalmo dicitur: Satiabor, cum manifestabitur gloria tua . Petitio namque alicujus est indigentiae, quae ibi nulla erit, ubi haec satietas erit. Relinquitur itaque, quantum sapere valeo, ut intbus vel animalibus se spirituales promisisse facturum, quamvis nondum tales, quales erimus, quando spiritale etiam corpus habebimus, sed qualis erat, qui dicebat: Sapientiam loquimur inter perfectos ; et: Non potui vobis loqui quasi spiri
Abbreviated transcription (Latin):
meo. duobis modis intelligi potest. uel
ꝗtua non in nomine meo petistis. quod no-¬
men non sicut cognoscendum est cogno¬
instis: uel non petistis quicquam. qm in
comparatione rei quan petere debiustis.
pro nichilo habendum est quod petistis.
lt igitur in eius nomine non nichil
s gaudium plentim petant. qm̃ si ali¬
quid aliud petunt. istud aliquid nichal
est: exoitatur dicens. petite & accipie¬
tis ut gauditm ut̃m sit plenum. idest
hoc in nomine meo petite. ut gaudium
ur̃m plenum sit. & accipietis. Isto enim
bono in petendo ꝑseuerantes sanctos
suos: nequaquam miscdĩa diuina frau¬
dabit. Hec inquit in prouerbiis locutꝰ
sum nobis: tenit hora cum iam non
in ꝓuerbiis loquar uobis. sed palam de
patre meo annuntiabo uobis. Possim
dicere hano de quã loquitur hocam.
futurum oportere scłm intelligi. ubi
indebimus palam. quod beatus paulus
dicit. facie ad faciem: ut quod ait. hȩc
in prouerbiis locutus sum uobis. hoc

Expanded text:
meo, duobus modis intelligi potest, vel, meo, duobus modis intelligi potest, vel, quia non in nomine meo petistis, quod nomen non sicut cognoscendum est, cognovistis; vel non petistis quidquam, quoniam in comparatione rei, quam petere debuistis, pro nihilo habendum est quod petistis. Ut igitur in ejus nomine non nihil, sed gaudium plenum petant, quoniam si aliquid aliud petunt, id aliquid nihil est, exhortatur, dicens: Petite, et accipietis, ut gaudium vestrum sit plenum, id est, hoc in nomine meo petite, ut gaudium vestrum sit plenum, et accipietis. Iste enim bene in petendo perseverantes sanctos suos nequaquam misericordia divina fraudabit. Haec, inquit, in proverbiis locutus sum vobis. Venit hora, cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre annuntiabo vobis. Possem dicere hanc, de qua loquitur horam, futurum oportere saeculum intelligi, ubi videbimus palam, quod beatus Paulus dicit, facie ad faciem , ut quod ait: Haec in proverbiis locutus sum vobis, hoc