comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sitantes de quo diceret. & contristati sicut Matħs ⁊ Marchꝰ dicunt: ceper̾
ei singillatim dicere. Numquid ego: atipse respondens ait sicut Matheus
sequitur. Qui intingit mecum manum in parapside hic me tradet.
t sequitur idem Matħs ista subnectens. Filius quidem hominis uadit sic̃
scriptum est de illo. Ue autem homini illi ꝑ quem filius hominis tradit᷑.¬
Bonum erat ei si natus non fuisser homo ille. In his et Marchꝰ hoc etiam
ordine consonat. Deinde matħs subiungit. Respondens autem iudas
qui tradidit eum dixit. Numquid ego sum rabbi. Ait illi. Tu dixisti.
Etiam hie non expressum est utrum ipse ẽẽt. Potest enim adhuc intelli¬
gi tamꝗ. non ego dixi. potuit etiam hoc sic dici aiuda & a dño respon¬
deri ut non om̃s aduerterent. Denide sequitur matħs. & inserit miste¬
rium corp̃ris ⁊ sangumis adño discipulis datum sic̃ ⁊ marchus ⁊ lucas.

Expanded text:
sitantes de quo diceret, et contristati, sicut Matthaeus et Marcus dicunt, coeperunt sitantes de quo diceret, et contristati, sicut Matthaeus et Marcus dicunt, coeperunt ei singulatim dicere, Nunquid ego? At ipse responsequitur, Qui intingit mecum manum in paropside, hic me tradet. Et sequitur idem Matthaeus ita subnectens: Filius quidem hominis vadit, sicut scriptum est de illo: vae autem homini illi, per quem Filius hominis tradetbonum erat ei, si natus non fuisset homo ille. in his et Marcus hoc etiam ordine consonat. deinde Mattheus subiungit: respondens autem ludas, qui tradidit eum, dixit: numquid ego sum, rabbi? ait illi: tu dixisti. etiam hic non expressum est, utrum ipse esset. potest enim adhuc intellegi tamquam \'non ego dixi\', potuit etiam hoc sic dici a Iuda et a domino responderi, ut non omnes aduerterent. Deinde sequitur Mattheus et inserit mjsterium corporis et sanguinis a domino discipulis datum sicut et Marcus et Lucas.
Abbreviated transcription (Latin):
daret. deinde postea quam panem dedit: illud qđ suꝑius dixit p̾occupa¬
uit ut solet. illud uero qđ ordine suo posuit ñ commeinorauerat superius.
iirumq aut̃ coniunctum hanc sententiam facit. que et illoꝵ ẽ. Ioħ̃s autem
de corpore & sanguine dñi hoc loco nichil dixit. s plane alibi multo uberiꝰ
hinc dñm loquutum ẽẽ testatur. Hunc uero cum dñm a cena suir exisse
⁊ pedes discipuloꝵ lauisse commnemorasset. reddita etiam ratione cir eis hoc fe
cerit inqua dñs adhuc clause signisicauerat per testimonium scripturȩ ab eo
se tradi qui manducaret eiꝰ panem: uenit adhunc locum quem tres
ceteri pariter insitiuant. Cum haec dixisset inquit iħs. turbatus est spũ
⁊ ꝓtestatus ẽ &edixit. Amen amen dico uob̾. quia unus ex uobis tradet
me. Aspiciebant gͦ sicut ipse idem Ioħs subnectit ad inuicem discipuli he¬

Expanded text:
daret, deinde, posteaquam panem dedit, illud quod superius dixit praeoccupadaret, deinde, posteaquam panem dedit, illud quod superius dixit praeoccupauit, ut solet, illud uero quod ordine suo posuit non commemorauerat superius; utrumque autem coniunctum hanc sententiam facit, quae et illorum est. Iohannes autem de corpore et sanguine domini hoc loco nihil dixit, sed plane alibi multo uberius hinc dominum locutum esse testatur. nunc uero cum dominum a cena surrexisse et pedes discipulorum lauisse commemorasset reddita etiam ratione, cur eis hoc fecerit, in qua coena Dominus adhuc clause significaverat per testimonium Scripturae ab eo se tradi qui manducaret ejus panem, venit ad hunc locum quem tres caeteri pariter insinuabant. Cum haec dixisset, inquit, Jesus turbatus est spiritu et protestatus est, et dixit: Amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me. Aspiciebant ergo, sicut idem ipse Joannes subnectit, ad invicem discipuli hae
Abbreviated transcription (Latin):
ego sum dñe : & ct̃ usq ad illud ubi ait. Respondens aũt̃ uidas qui
tradidit eum dixit. Numquid ego sum rabi Ait illi. Iu dixisti. In
his que considanda nunc ꝓposiumus nichil afferunt questionis eciã
AM quoniam omnium quatuor nanatio i eo uersatur loco in
quo necesse est eos usq infinem parit̃ ambulare. nec multum digredi ab in¬
uicem. sicubi forte aluis aliud cõmemorat qđ aluis p̃termittit. uidetur mͥ
expeditius nos demonstrare posse omnium einigłistarũ conuenienciam si ab
hoc iani loco omnium omina contexamus. & inunã nairationẽ faciẽq di¬
geramus. Sic ergo arbitror commodius faciliusq id qđ suscepimus explica¬
ri. ut aggrediamur nairationem om̃a cõmemorantes cum eoꝵ euuange
uoluit cõmemorauit ut tam̃ ab om̃ibꝰ hec om̃a dicerentur que demon¬
strandum est in nullo sibi ẽẽ contraria.
corpꝰ meum. Hec ⁊ marchus lucasq comemo¬
rant. Qđ enim lucas de calice bis cõmemorauit Prius antequã panẽ

Expanded text:
ad illud ubi ait, Respondens autem Judas qui tradidit eum, dixit: Numquid ego sum, Rabbi? Ait illi: Tu dixisti . In his quae consideranda nunc proposuimus, nihil afferunt quaestionis etiam  LIBER TERTIUS. Iam quoniam omnium quattuor narratio in eo uersatur loco, in quo necesse est eos usque in finem pariter ambulare nec multum digredi ab inuicem, sicubi forte alius aliud commemorat quod alius praetermittit, uidetur mihi expeditius nos demonstrare posse omnium euangelistarum conuenientiam, si ab hoc iam loco omnium omnia contexamus et in unam narrationem faciemque digeramus. sic ergo arbitror commodius faciliusque id quod suscepimus explicari, ut adgrediamur narrationem omnia commemorantes cum eorum adtestuoluit commemorauit, ut tamen ab omnibus haec omnia dicerentur, quae demonstrandum est in nullo sibi esse contraria. corpus meum. hoc et Marcus Lucasque commemorant. quod enim Lucas de calice bis commemorauit, prius, antequam panem
Abbreviated transcription (Latin):
nis xp̃i. & ter illi a dño responsum qđ eum eẽt ante galli cantũ
ter negaturus. Neq enim incredibile est aliquantum disumctis
interuallis temporis Petrum comotum eẽ ad p̃sumendũ sicut ad
negandum. uel ei dnm̃ aliquid ter similiter respondisse. quando
quidem eciam contextim nullis aliis interpositis rebus aut uerbis
post resiurectionem ter illum introgat. utrum eum amet. & ei der hoc
idem respondenti eciam ipse mandatum de pascendis oiuibꝰ suis uũ
idemq p̃cipit. Hoc aut̃ eẽ credibilius qđ ter ostenderit p̃sumpti¬
onem suam Petrus & de trina sua negatione ter a dño audierit
ex ipsis euugłistarum uerbis que a dño dicta diuerse ac diuersa
comemorant. sic ꝓbatur. Cece memnnerimus qđ nunc interposiu
ex eigło ioħis hoc certe dixerat. Filioli adhuc modicum uob̾cũ
sum. Queritis me ⁊ sicut dixi uideis quo ego uado uos non po¬

Expanded text:
nis Christi et ter illi a domino responsum, quod eum esset ante galli cantum nis Christi et ter illi a domino responsum, quod eum esset ante galli cantum ter negaturus. Neque enim incredibile est aliquantum disiunctis interuallis temporis Petrum commotum esse ad praesumendum sicut ad negandum uel ei dominum aliquid ter similiter respondisse, quando quidem etiam contextim nullis aliis interpositis rebus aut uerbis post resurrectionem ter illum interrogat, utrum eum amet, et ei ter hoc idem respondenti etiam ipse mandatum de pascendis ouibus suis unum idemque ter praecipit. hoc autem esse credibilius, quod ter ostenderit praesumtionem suam Petrus et de trina sua negatione ter a domino audierit, ex ipsis euangelistarum uerbis, quae a domino dicta diuerse ac diuersa commemorant, sic probatur. ecce meminerimus quod nunc interposui ex euangelio Iohannis. hoc certe dixerat: filioli, adhuc modicum uobiscum sum. quaeritis me, et, sicut dixi Iudaeis, quo ego uado, non po
Abbreviated transcription (Latin):
Respondit iħs. Quo ego uado non potes me modo sequi. sequeris aũt
postra. Dicit ei letrus. Quare non possum sequi te modo: Amma meã
ꝓte ponã. Respondit iłis. Animam tuam ꝓ me ponis: Amen amen
dico tibi. non cantabit gallus donec me ter neges. Hoc de p̃dicta nega¬
tione sua Petro non solus ioħs excinus euugło modo ista interposin. s
& ceteri tres cominemorant. Non sane omines ex una eademq occasio¬
ne sermonis ad eam cõmemiorandam uenuint. Nam matheus ⁊ mar¬
chus pari ꝓrsus ordine & eodem nanationis suae loco eam subnectun
ambo. postea quam dñs egressus est ex illa domo ubi manducauerant
pascha. Lucas uero ⁊ ioħs ante quam inde ee̾t egressus. s facile
possemus intelligere aut illos duos eam recapitulando posuisse. aut
istos poccupando. nisi magis moueret qđ tam diuersa non tantun
uerba s eciam sentencias dm̃i p̃mitunt quibꝰ ꝑmotus petrus illã
intelligi ter cum exp̃ssisse p̃sumptionem suam. diuersis locis sermo¬

Expanded text:
respondit Iesus: quo ego uado, non potes me modo sequi; sequeris autem postea. dicit ei Petrus: quare non possum sequi te modo? animam meam pro te ponam. respondit Iesus: animam tuam pro me ponis? amen, amen dico tibi, non cantabit gallus, donec me ter neges. hoc de praedicta negatione sua Petro non solus Iohannes, ex cuius euangelio modo ista interposui, sed et ceteri tres commemorant. non sane omnes ex una eademque occasione sermonis ad eam commemorandam ueniunt. nam Mattheus et Marcus pari prorsus ordine et eodem narrationis suae loco eam subnectunt ambo, posteaquam dominus egressus est ex illa domo, ubi manducauerant pascha, Lucas uero et Iohannes, antequam inde esset egressus. sed facile possemus intellegere aut illos duos eam recapitulando posuisse aut istos praeoccupando, nisi magis moueret, quod tam diuersa non tantum uerba sed etiam sententias domini praemittunt, quibus permotus Petrus illam intellegi ter eum expressisse praesumtionem suam diuersis locis sermo
Abbreviated transcription (Latin):
faciens quos uolebat ab illorum enore liberari. scđm hos duos eu¬
uangelistar cõmemoratur. ut qđ illis dictũ est quomodo dicitis.
sic̃ matħs nantit sic accipiatur. non tamquã ad illos. s taꝗ de illis

Expanded text:
faciens quos uolebat ab illorum errore liberari secundum hos duos efaciens quos uolebat ab illorum errore liberari secundum hos duos euangelistas commemoratur, ut quod illis dictum est: quomodo dicitis, sicut Mattheus narrat, sic accipiatur, non tamquam ad illos, sed tamquam de illis
Abbreviated transcription (Latin):
fuit quisquam ex illa die eum amplius int̾rogare. Hoc consequenter
⁊ eodem ordine marchus quoq commemorat. Lucas eciam tantũm
de illo tacet qui int̾rogauit dñm qđ eẽt mandatum primum in lege.
Hoc aut pretermisso eundem eciam ipse ordinem seruat ⁊ hoc de xp̃o
quomodo sit filius dauid quesisse a uideis dnm pariter nairat. Nec inter¬
mͦ eim dauid diceret dñm. Icđm illos aut̃ duos marchũ ⁊ Lucam
nec inteirogati eẽ nec respondisse inueniuntur. Intelligere enim
debemus post eoꝵ responsionem sentenciam ipsius dm̃ aduobꝰ euuan¬
gelistis insinuatam. quomodo ab illa dicta sit. hs audientibꝰ ouos
uolebat suo magisterio utiliter informare. & ab scribarũ alienare
doctrina. qui de xp̃o illud solum sapiebant qđ scđ̃m carnem factꝰ
erat ex semine dauid. nõ eum aut̃ intelligebant dm̃ ꝓpt̃ qđ erat
dñs ipsius dauid. Ideo tamꝗ de illis eirantibꝰ dñs ad istos sermonẽ

Expanded text:
it quisquam ex illa die eum amplius interrogare. hoc consequenter et eodem ordine Marcus quoque commemorat. Lucas etiam tantum modo de illo tacet qui interrogauit dominum, quod esset mandatum primum in lege; hoc autem praetermisso eundem etiam ipse ordinem seruat, et hoc de Christo, quomodo sit filius Dauid, quaesisse a Iudaeis dominum pariter narrat. nec interomodo eum Dauid diceret dominum; secundum illos autem duos, Marcum et Lucam, nec interrogati esse nec respondisse inueniuntur. intellegere enim debemus post eorum responsionem sententiam ipsius domini a duobus euangelistis insinuatam, quomodo ab illo dicta sit, his audientibus quos uolebat suo magisterio utiliter informare et ab scribarum alienare doctrina, qui de Christo illud solum sapiebant, quod secundum carnem factus erat ex semine Dauid, non eum autem intellegebant deum, propter quod erat dominus ipsius Dauid. ideo tamquam de illis errantibus dominus ad istos sermonem
Abbreviated transcription (Latin):
aeccła. atq in auctoritatẽ canonicã scõꝵ libroꝵ eoꝵ scripta recipere:
ec solum quia illi nõ tales erant quibꝰ nairantibꝰ credi oporteret. s ec¬
quia scriptis suis quedã fallacit᷑ indider̃. que catholica atq apłica re¬
geliste uniuerso terrarũ orbe notissimi. & ob hoc fortasse quatuoꝵ. qr̃
quatuor sunt partes orbis tenae. ꝑ cuuis uniuersitatẽ xp̃i aecdam:
dilatari ipso sui numeri sacram̃to quodãmodo declararunt. hoc or¬
dine scripsisse perhibentur. Primus Matheus. deinde Marchus. te¬
cius luchas. ultimo loħs. Unde alius eis fuit ordo cognoscendi atq
p̃dicandi : alius aut scribendi. Ad cognoscendũ quippe atq p̾dicant
primi utiq fuer̃. qui sequuti dñm in carne p̃sentẽ. dicentẽ audier

Expanded text:
Ecclesia, atque in auctoritatem canonicam sanctorum Librorum eorum scriptaEcclesia, atque in auctoritatem canonicam sanctorum Librorum eorum scriptaantibus credi oporteret; sed etquia scriptis suis quaedam fallaciter indiderunt, quae catholica atque apostolica regelistae universo terrarum orbe notissimi, et ob hoc fortasse quatuor, quoniam quatuor sunt partes orbis terrae, per cujus universitatem Christi Ecclesiam dilatari, ipso sui numeri sacramento quodammodo declararunt, hoc ordine scripsisse perhibentur. Primum Matthaeus, deinde Marcus, tertio Lucas, ultimo Joannes. Unde alius eis fuit ordo cognoscendi atque praedicandi, alius autem scribendi. Ad cognoscendum quippe atque praedicandum, primi utique fuerunt qui secuti Dominum in carne praesentem, dicentem audie
Abbreviated transcription (Latin):
dicta. & facta meminerint. uerum etiam que prius quã illi ꝑ disci¬
pulatũ adheserant. in euis natiuitate. uł infancia. uł puericia. dui¬
nitus gesta ⁊ digna memoria. siue ab ipso. siue a parentibꝰ eius. siue.
quibus libet aliis certissimis indicus. & fidelissimis testimoniis. reqͥren
& cognoscere potuer̃. imposito sibi euuangłi andi munere generi hiẜ¬
mano annunciare curarunt. Quorũ quidã hoc est matheus ⁊ lołis
aeiam scripta de illo que scribende insa sunt libris singulis ediden
Ac ne pntaretur quod attinet ad ꝑcipiendũ ⁊ p̃dicandũ euugłm int¬
esse Aliquid utrũ illi annuncient qui eundẽ hic in carne apparentẽ
discipulatu familiare secuti sunt. an hi qui ex illis fideliter credidesc̃¬
ex illis qui prinmi ĩ apłos sequebantur. nec solũ annunciandi. ueri
etiã seribendi einigłm tribueretur auctoritas. hi sunt Marchꝰ ⁊ luz¬
conati uł ausi sunt. nõ tales suis temporibꝰ extiter̃. ut eis fidẽ hab̾e

Expanded text:
tiam quae, priusquam illi per discipulatum adhaeserant, in eius natiuitate uel infantia uel pueritia diuinitus gesta et digna memoria siue ab ipso siue a parentibus eius siue quibusliet cognoscere potuerunt, imposito sibi evangelizandi munere, generi humano annuntiare curarunt. Quorum quidam, hoc est Matthaeus et Joannes, etiam scripta de illo, quae scribenda visa sunt, libris singulis ediderunt. 2. Ac ne putaretur, quod attinet ad percipiendum et praedicandum Evangelium, interesse aliquid, utrum illi adnuntient, qui eundem dominum hic in carne apparentem discipulatu famulante secuti sunt, an hi, qui ex illis fideliter conpeex illis qui primos Apostolos sequebantur, non solum annuntiandi, verum etiam scribendi Evangelium tribueretur auctoritas: hi sunt Marcus et Lu scribere conati vel ausi sunt, non tales suis temporibus exstiterunt, ut eis fidem haberet
Abbreviated transcription (Latin):
pulꝰ in suã. Qua in re nisi aꝑtissime matħs qͦq ⁊ lueas mariã magdalener
maria magdalenae & alonge stetisse eum aliis mulieribꝰ sic̃ matħs ⁊ lucas di¬
cunt. ⁊ uixta crucẽ fuisse sic̃ ioħs dic̃. isi qr intanto int̾uallo erant ut &¬
nita dici possent ꝙr in conspectu eius p̃sto aderant. & alonge incõpara¬
tione turbae ꝓpinquius circumstantis eum centurione ⁊ militibꝰ Possu¬
mus eciam intelligere qđ illȩ que simul aderant cum matre dñi postꝗͣ
cam discipło cõmendauit abire iam ceꝑant. ut adensitate turbae se eru¬
erent. & cetera que facta sunt longius intuerent᷑. ut ceteri euuglistae
diues ab arimathia nomine ioseph. qui ⁊ ipse discpłs erat iħu. hic accessit

Expanded text:
pulus in sua. qua in re nisi apertissime Mattheus quoque et Lucas Mariam Magdalenen pulus in sua. qua in re nisi apertissime Mattheus quoque et Lucas Mariam Magdalenen Maria Magdalene, et a longe stetisse cum aliis mulieribus sicut Matthaeus et Lucas dicunt, et juxta crucem fuisse sicut Joannes dicit, nisi quia in tanto intiuxta dici possent, quia in conspectu eius praesto aderant, et a longe in conparatione turbae propinquius circumstantis cum centurione et militibus? possumus etiam intellegere, quod illae quae simul aderant cum matre domini, postquam eam discipulo commendauit, abire iam coeperant, ut a densitate turbae se exuerent, et cetera quae facta sunt longius intuerentur, ut ceteri euangelistae diues ab Arimathia nomine Ioseph, qui et ipse discipulus erat Iesu. hic
Abbreviated transcription (Latin):
possit putari. Quid enĩ inter est ad ueritatẽ qđ quasdã mulieres parit᷑
quasdã singuli nominauer̃. Lucas qͦq ita nairationẽ cõtęxit. Q om̃is
t᷑ba eoꝵ qui simul aderant ad spectaculũ istud. ⁊ uidebant que fiebant. ꝑcu
lieres que sequutȩ erant eũ a galilea hec uidentes. Unde suꝑioribꝰ duobꝰ
de mulierũ p̃sencia satis consentit. quãuis nullã earũ nominatĩ expͥmat.
de turba eciam que siniul aderat. & uidentes que fiebant. tundebant pec¬
tora sua ⁊ reuerebant᷑. consentit matheo. quãuis seorsũ annereri ⁊. cen¬
turio aũt & qui cum eo erant. Qua ꝓpt̾ tantummͦ de notis eiꝰ onu stabañ
alonge solꝰ nuenit᷑ dixisse. Nam ⁊ eoħs cõmemorauit de p̃sencia femi¬
mat̃ eius & soror matris eius maria deophae ⁊ maria magdalenae. Cũ uidiss.
gͦ iħs matrẽ & discipulũ stantẽ quẽ diligebat dic̃ matri suae. Mulier ecce filiꝰ
tuus. Deinde dieit discipulo. Ecce mater tua. Q̾ ox illa hora accepit eã disci¬

Expanded text:
possit putari. quid enim interest ad ueritatem, quod quasdam mulieres pariter. quasdam singuli nominauerunt? Lucas quoque ita narrationem contexit: et omnis turba eorum qui simul aderant ad spectaculum istud lieres, quae secutae erant eum a Galilaea. haec uidentes. unde superioribus duobus de mulierum praesentia satis consentit, quamuis nullam earum nominatim exprimat. de turba etiam, quae simul aderat et uidentes quae fiebant tundebant pectora sua et reuertebantur, consentit Mattheo, quamuis seorsum adnexuerit: centurio autem et qui cum eo erant. quapropter tantum modo de notis eius, qui stabant a longe, solus inuenitur dixisse. nam et Iohannes commemorauit de praesentia femimater eius et soror matris eius Maria Cleopae et Maria Magdalene. cum uidisset ergo Iesus matrem et discipulum stantem. quem diligebat, dicit matri suae: mulier, ecce filius tuus. deinde dicit discipulo: ecce mater tua. et ex illa hora accepit eam disci
Abbreviated transcription (Latin):
udoꝵ ut tolleret corpꝰ iħu. & ꝑmisit pilatꝰ. Uienit gͦ ⁊ tulit corpꝰ iłn.
n hoc nichil extat in quo aliquis eoꝵ aucui repugnare udeat᷑ s. aliqͣ
forsitan querat qͦmͦ a semetipso ioħs ipse non discrepet contestans cũ cẽtis
qđ iosepħ petiuerit corpꝰ iħu. & solꝰ dicen qđ occultꝰ fuisset discipulꝰ dm̃
ꝓpt̾ metũ iudõꝵ. Merito enĩ mouet cur ille qui ꝓpt̾ timorẽ occultꝰ dis¬
cipłs erat. ausus sit petere corpꝰ iħu. qđ nullus eoꝵ qui eũ palã seque¬
bantur auderet. S intelligendũ ẽ istum fiducia dignitatis hoc fecisse. qͣ p̃dit
poterat familiarit᷑ intrare ad pilatũ. In extremo aut̃ illo officio fumeri exhi¬
bendo minꝰ curasse de uideis. quãuis soleret in dño audiendo eoꝵ inmicicia
deuitare.
.xxiii.G

Expanded text:
 ut tolleret corpus Iesu. et permisit Pilatus. uenit ergo et tulit corpus Iesu. in hoc nihil exstat, in quo aliquis eorum alicui repugnare uideatur. sed aliquis forsitan quaerat, quomodo a semet ipso Iohannes ipse non discrepet, contestans cum ceteris, quod Ioseph petiuerit corpus Iesu, et solus dicens, quod occultus fuisset discipulus domini propter metum Iudaeorum. merito enim mouet, cur ille qui propter timorem occultus discipulus erat ausus sit petere corpus eius, quod nullus eorum qui eum palam sequebantur auderet. sed intellegendum est istum fiducia dignitatis hoc fecisse, qua praeditus poterat familiariter intrare ad Pilatum. in extremo autem illo officio funeri exhibendo minus curasse de Iudaeis, quamuis soleret in domino audiendo eorum inimicitias deuitare. XXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc nom̃ nisi ubi ioħs cõmemorat ei dictũ ẽẽ. Tu uocaberis cephas
qd int̾pretatur Petrus. Unde nec illo loco ubi marchus duodecĩ
discipulos nominatĩ cõmeniorans dix̃ appellatos iacobum ⁊ ioħm
filios tomtrui arbitrandũ ẽ nom̃ accepisse Petrũ qr dix̃ illic qđ un¬
posuerit ei nom̃ ut uocaretur Petrꝰ. Hoc enim recolendo drõ ñ qđ

Expanded text:
hoc nomen, nisi ubi Iohannes commemorat ei dictum esse: tu uocaberis Cephas, hoc nomen, nisi ubi Iohannes commemorat ei dictum esse: tu uocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus. unde nec illo loco, ubi Marcus duodecim discipulos nominatim commemorans dixit appellatos Iacobum et Iohannem filios tonitrui. arbitrandum est nomen accepisse Petrum, quia dixit illic quod inposuerit ei nomen, ut uocaretur Petrus; hoc enim recolendo dixit, non
Abbreviated transcription (Latin):
ioħ̃em baptistam. alii aut̃ heliam. alii uero iheremiam. aut unũ ex
ꝓpħis. & cet̃. usq ad illud ubi ait. & qđ cũq solueris suꝑ tr̃am erit so¬
lutũ & meelis. Hoc eodem poene ordine marchus nanat. s int̃posu¬
it primo de ceco illuminato qd̾ solus ipse cõmemorit de illo qui dit̃ dño
uideo homines sicut arbores ambulantes. Lucas aut̃ post minaiculũ
illud de quimq panibꝰ hoc recordatur atq inserit. cuius recordatiõis
ordo sicut supra iam ostendimus nichil repugnat ordini istorũ. s
potest illud mouere qđ lucas dñm int̾rogasseꝰ discipulos suos quem
ullum dicerent homines. tunc dixit cum eẽt solus orans & ad essent
eciam ipsi. Poio aũt̃ marchus in uia diẽ illos hoc ab eodẽ int̾rogatos
s eum mouet qui numquã orauit in uia. lam eciam dixisse me
recolo ne quis arbitretur qđ hic petrus nom̃ accepit ubi ait. Tues
Petriis & suꝑhanc petram edificabo aeccłam meã. Non enĩ accepit

Expanded text:
 aut unum ex prophetis, et cetera usque ad illud ubi ait: et quodcumque solueris super terram, erit solutum in caelis. hoc eodem paene ordine Marcus narrat, sed interposuit primo de caeco inluminato, quod solus ipse commemorat, de illo qui dixit domino: uideo homines sicut arbores ambulantes. Lucas autem post miraculum illud de quinque panibus hoc recordatur adque inserit, cuius recordationis ordo, sicut supra iam ostendimus. nihil repugnat ordini istorum. sed potest illud mouere quod Lucas dominum interrogasse discipulos suos, quem illum dicerent homines, tunc dixit, cum esset solus orans et adessent etiam ipsi, porro autem Marcus in uia dicit illos hoc ab eodem interrogatos. sed eum mouet qui numquam orauit in uia. Iam etiam dixisse me recolo, ne quis arbitretur quod hic Petrus nomen accepit, ubi ait illi: tu es Petrus et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam. non enim accepit
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse fugit inmontẽ qui regnũ ciuis treno animo reqrebant. Unde & alibi
dic Regnũ meũ nõ ẽ dcħ inundo. Neq eciã ħ nisi iohs ipse cõmemorit.
uolatu quodomꝰ aeterro suꝑ emmens temis. & gaudens luce solis iustieiae.
b illo itidẽ monte pꝰmiracłm de qͥnq panibꝰ factũ cum eisdẽ tribꝰ paulu¬
lũ remoratꝰ donec mare transissent qño ambulaũ suꝑ aquas. continuo rurs
se in uerbũ dñi attollit. quã magnũ. quã ꝓhrũ. quamdiu suꝑnũ & excel¬
sũ. ex occasione panis ex ortũ. cum dixiss turbis am̃ am̃ dico uob̾ qͣritis
me ñ qr signa uidistis s qr edistĩ de panibꝰ & saciati estis. Oꝑamin nõ
cibũ qͥ ꝑit s qui ꝑmanet in inta aet̾̃na. & inde iã talia dutissime atq
ex uelsissime. Tunc ab ista uerbi celsitudine cecider̃ qui pꝰ eñ deinceps ñ

Expanded text:
et ipse fugit in montem, qui regnum eius terreno animo requirebant, unde et alibi et ipse fugit in montem, qui regnum eius terreno animo requirebant, unde et alibi dicit: regnum meum non est de hoc mundo. neque etiam hoc nisi Iohannes ipse commemorat uolatu quodammodo aetherio supereminens terris et gaudens luce solis iustitiae. ab illo itidem monte post miraculum de quinque panibus factum, cum isdem tribus paululum remoratus, donec mare transissent, quando ambulauit super aquas, continuo rursus se in uerbum domini attollit, quam magnum, quam prolixum, quam diu supernum et excelsum, ex occasione panis exortum, cum dixisset turbis: amen, amen dico uobis, quaeritis me, non quia signa uidistis, sed quia edistis de panibus et satiati estis; operamini non cibum, qui perit, sed qui permanet in uitam aeternam, et inde iam talia diutissime adque excelsissi
Abbreviated transcription (Latin):
calummantibꝰ Pater ms usq mͦ oꝑatur & ogo oꝑor. ibi exarser̃ ñ qr
patrẽ suum diceret dm̃ s qđ ei aequalis uellet intelligi. dicendo. Pat̃ mr̃
usq modo oꝑatur & ego operor conseqñs eẽ ostendens ut qm̃ pat̾ oꝑatur
illis ob hoc irascentibꝰ. Quecũq enim ille fecerit. hec ⁊ filiꝰ similit̃ fac̃. Inde
tandẽ descendit ioħs ad illos tres cũ codẽ dño in tr̃a gradientẽ. ut qͥnq mi¬
lia panibꝰ qumq pascant᷑. ubi tam̃ solꝰ cõmemorat. qđ cũ uellent eũ regẽ
facere solꝰ sugut in montẽ. Qna in re nichil mͥ aliud uidetꝰ animã rationalẽ
cõmonere uoluisse. nisi eo se nr̃ae menti rationiq regnare qͦ ẽ in excelsis
nulla cũ hominibꝰ cõmunione naturae solꝰ. quia unicꝰ patri. Hoc aut̃ miste.¬
riũ deorsũ ropentes carnales homines fugit. qr ualde sublime est. unde illo

Expanded text:
calumniantibus: pater meus usque modo operatur, et ego operor. ibi exarserunt, non quia calumniantibus: pater meus usque modo operatur, et ego operor. ibi exarserunt, non quia patrem suum diceret deum, sed quod ei aequalis uellet intellegi dicendo: pater meus usque modo operatur, et ego operor, consequens esse ostendens, ut, quoniam pater illis ob hoc irascentibus: quaecumque enim ille fecerit, haec et filius similiter facit. Inde tandem descendit Iohannes ad illos tres cum eodem domino in terra gradientes, ut quinque milia panibus quinque pascantur, ubi tamen solus commemorat, quod, cum uellent eum regem facere, solus fugit in montem. qua in re nihil mihi aliud uidetur animam rationalem commonere uoluisse, nisi eo se nostrae menti rationique regnare, quo est in excelsis nulla cum hominibus communione naturae solus, quia unicus patri. hoc autem mysterium deorsum repentes carnales homines fugit, quia ualde sublime est, unde illos
Abbreviated transcription (Latin):
maritanã ubi cõmemorat᷑ aqua. unde qui bib̾it nõ sitiat. in aet̾nũ. Inde rurs
in canan galileae ubi fecerat de aqͣ uinũ. ubi eñ cõmemorat dixisse regulo
cuiꝰ filiꝰ infirmabat᷑. Nisi signa ⁊ ꝓdigia uideritis nõ creditis. usq adeo supͣ
om̃a mutabilia uolens m̃tẽ credentis attollere. ut nec ipsa miracła q̃ ꝗͣuiᷤᷤ
diuinitꝰ de mutabilitate corpr̃m funnt. a fidelibꝰ queri uelit. Inde ihrłmã
redit. fit sanus trignita octo annoꝵ languidꝰ. Ex hac occasione q̃ dicũr
quãduu dicñr ubi dictũ ẽ querebant eum uidei int̾ficere qr ñ solum solue¬
bat sabbm. s et patrẽ suũ dicebat dm̃. aequalẽ se faciens dõ. ubi satis osten¬
ditur quã ñ usitate sic̃ solent scĩ homines dicere. dixerit patrẽ suum
dm̃. s qđ ei sit aeqͣlis. Insinians quippe paulo suꝑiꝰ dixerat eis de sabbo

Expanded text:
maritanam, ubi commemoratur aqua, unde qui biberit non sitiet in aeternum. inde rursus maritanam, ubi commemoratur aqua, unde qui biberit non sitiet in aeternum. inde rursus in Canan Galilaeae, ubi fecerat de aqua uinum. ubi eum commemorat dixisse regulo, cuius filius infirmabatur: nisi signa et prodigia uideritis, non creditis, usque adeo supra omnia mutabilia uolens mentem credentis adtollere, ut nec ipsa miracula, quae quamuis diuinitus de mutabilitate corporum fiunt, a fidelibus quaeri uelit. Inde Hierosolymam redit; fit sanus triginta octo annorum languidus. ex hac occasione quae dicuntur! quam diu dicuntur! ibi dictum est: quaerebant eum Iudaei interficere, quia non solum soluebat sabbatum, sed et patrem suum dicebat deum aequalem se faciens deo. ubi satis ostenditur, quam non usitate, sicut solent sancti homines dicere, dixerit patrem suum deum, sed quod ei sit aequalis insinuans; quippe paulo superius dixerat eis de sabbato
Abbreviated transcription (Latin):
uinie insinuat nõ solũ qr ds̃ erat intẽplo uerbũ caro factũ. uerũ ceiã ꝙ ean¬
de air nẽ ipse resuscitauit. nõ utiq nisi scđm id qđ unũ ẽ cũ patre. nee separa¬
biit᷑ oꝑatur cum cet̃is locis fortassis hommibꝰ scriptura ñ dicat nisi qđ dis̃ illũ
suiscitauierit. nec alicubi sic exp̃ssũ ẽ qd cum ds̃ resuscitauerit. xp̃m eciã ipse
nesuscitanit᷑ q cũ patre unꝰ ds̃ ẽ. sic̃ ħ loco ubi ait. Ioluite templũ ħ. & tribꝰ
dicdꝰ suscitabo alud. Inde cum illo nicodemo quã magna quã diunna loquuitꝰ
e. Inde rursus ꝑgit ad testimoniũ ioħis. ⁊ cõmendat amicũ sponsi ñ gaudere.
nisi ꝓpt̃ uocẽ sponsi. Qb ammonet animã humanã ñ de se ipsa sibi lucere
nec beari. nisi incõmutabilis participatione sapienciae. Inde ad mulierẽ sa¬

Expanded text:
xime insinuat non solum, quia deus erat in templo uerbum caro factum, uerum etiam quia eanxime insinuat non solum, quia deus erat in templo uerbum caro factum, uerum etiam quia eandem carnem ipse resuscitauit non utique nisi secundum id quod unum est cum patre nec separabiliter operatur, cum ceteris locis fortassis omnibus scriptura non dicat, nisi quod deus illum suscitauerit, nec alicubi sic expressum est, quod cum deus resuscitarit Christum, etiam ipse se resuscitauit, quia cum patre unus deus est, sicut hoc loco, ubi ait: soluite templum hoc, et tribus diebus suscitabo illud. Inde cum illo Nicodemo quam magna, quam diuina locutus est! inde rursus pergit ad testimonium Iohannis et commendat amicum sponsi non gaudere nisi propter uocem sponsi. ubi admonet animam humanam non de se ipsa sibi lucere nec beari nisi incommutabilis participatione sapientiae. inde ad mulierem Sa
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ipse & pat̾ unũ s̃. a ioħe maxime cõmendanda suscepta ẽ. qui sic̃ aqͥla in
mus loquutꝰ ẽ ĩmorat᷑. nec in tram qͦdã mͦ nisi raro
descendit. Deniq quãuis matrẽ xp̃i se nosse plane testet᷑. tam̃ nec meiꝰ na¬
tiuitate cũ matheo ⁊ luca aliquid dic̃. nec eiꝰ baptismũ cũ tribꝰ cõmemonit.s
tantũmͦ ibi testimoniũ ioħis alte sublimit̾q cõmendans. relictis eis ꝑgit
cũ illo ad nupcias in canan galileae. ubi quãuis ipse euugłista matrẽ eiꝰ
fuisse cõmemoret. ille tarĩ dic̃. Quid mͥ ⁊ tͥ ẽ mulier : ñ repellens de qua
suscep̃ carnẽ. s suat̃ tunc maximie insinuans diuinitatẽ aqͣm cõuersurus in
uinũ. que duimitas illã eciã femmã fecerat. ñ in illa facta erat. Inde ppau¬
cordies factoꝰ in capharnaum redit ad templũ. ubi eũ cõmemorat dirisse. de¬
templo corp̃uis suni Sͥoluite templum ħ & in tribꝰ diebꝰ ereitabo allud. ubi ra

Expanded text:
anda suscepta est, qui sicut aquila in mius locutus est inmoratur nec in terram quodammodo nisi raro descendit. denique quamuis matrem Christi se nosse plane testetur, tamen nec in eius natiuitate cum Mattheo et- Luca aliquid dicit nec eius baptismum cum tribus commemorat, sed tantum modo ibi testimonium Iohannis alte sublimiterque commendans relictis eis pergit cum illo ad nuptias in Canan Galilaeae, ubi, quamuis ipse euangelista matrem eius fuisse commemoret, ille tamen dicit: quid mihi et tibi est, mulier? non repellens, de qua suscepit carnem, sed suam tunc maxime insinuans diuinitatem aquam conuersurus in uinum, quae diuinitas illam etiam feminam fecerat, non in illa facta erat. Inde post paucos dies factos in Capharnaum redit ad templum, ubi eum dixisse commemorat de templo corporis sui: soluite templum hoc, et in tribus diebus e
Abbreviated transcription (Latin):
cipiũ de qͦ dictũ ẽ. Nos om̃s de plenitudine eiꝰ accepimꝰ. ibi dix̃ se filiũ ẽe
ueritatẽ. q̃ nisi lib̾auerit nemo erit liber. Inde postea quã illuminauit
a natiuitate cecũ. ex ipsa occasione in ꝓlixo euis sermone demonit᷑ iolis
de ouib. & pastore. ⁊ ianua. & potestate ponendi animã suã. & iterũ sum
di eã. in qͦ excellentissimã potestatẽ suac diumitatis ostendit. Inde cum
enchena mihrłimis fierent cõmemorat ei dixisse iudeos. Quo usq annnã
nr̃am tollis: situ es xp̃s dic nb̃ palã. Atq inde sumpta oportunta ȩ ser¬

Expanded text:
cipium, de quo dictum est, Nos omnes de plenitudine ejus acipium, de quo dictum est, Nos omnes de plenitudine ejus aueritatem, quae nisi liberauerit, nemo erit liber. Inde posteaquam inluminauit a natiuitate caecum, ex ipsa occasione in prolixo eius sermone demoratur Iohannes, de ouibus et pastore et ianua endi eam, in quo excellentissimam potestatem suae divinitatis ostendit. Inde cum Encaenia in Jerosolymis fierent, commemorat ei dixisse Judaeos: Quousque animam nostram tollis? si tu es Christus, dic nobis palam. Atque inde sumpta opportunitate ser
Abbreviated transcription (Latin):
i tr̃a scribendos significaret. nos in celo. Ubi monuit discpłos se scripto
ẽẽ gaudere aut qđ se humiliando qđ capitis iclinatione monstrabat
signa in tra faceret. aut qđ iã tempꝰ e̾e̾t ut in trã q̃ fructũ daret ñ inla¬
pide sterili sic̃ antea lex eiꝰ cõscriberet᷑. Ergo post ħ lucẽ mundi se dyx̃.
& qͥ eũ seq̃ retur ñ ambulaturũ in tenebris s habiturũ lucẽ intae.
D ix̃ eciã se eẽ pͥncipiũ qđ & loq̃retͥ eis. qͦ nomine utiq se distunx ab illa¬
luce quã fecit. tãꝗ lux ꝑ quã facta sunt om̃a. ut illud qđ se dixerat
lucẽ mundi ñ sic acciꝑetur quẽ ad modũ discipłis ait. Uos estis lux nun¬
di. Illi enĩ tãꝗ lucerna q̃ ñ ẽ ponenda sub modio s suꝑ candelabrũ. sic̃
& de ioħe baptista. Ille erat inqͥt lucerna ardens ⁊ lucens. s ipse sic̃ pͥn¬

Expanded text:
in terra scribendos significaret et non in caelo, ubi monuit discipulos se scriptos in terra scribendos significaret et non in caelo, ubi monuit discipulos se scriptos esse gauderent, aut quod se humilando, quod capitis inclinatione monstrabat, signa in terra faceret, aut quod iam tempus esset, ut in terra, quae fructum daret, non in lapide sterili, sicut antea, lex eius conscriberetur! ergo post haec lucem mundi se dixit et qui eum sequeretur non ambulaturum in tenebris, sed habiturum lucem uitae. dixit etiam se esse principium, quod et loqueretur eis. qluce quam fecit, tanquam lux per quam facta sunt omnia: ut illud quod se dixerat lucem mundi, non sic acciperetur quemadmodum discipulis ait, Vos estis lux mundi. Illi enim tanquam lucerna, quae non est ponenda sub modio, sed super candelabrum , sicut et de Joanne Baptista, Ille erat, inquit, lucerna ardens et lucens : sed ipse sicut prin
Abbreviated transcription (Latin):
de qͦ ꝓpħa dic̃. Ego aut̃ ñ laboraui subseq̃ns te dñe : & diẽ hominũ ñ cõcu¬
piui tu scis. Hoc ẽ uolare ad lucẽ uerbi. & cõcupiscere illũ diẽ quẽ cõcupiũ
illũ iołis loquitũ cẽ cõmemorit. quã mirabilia. quã diuina. quã
excelsa qđ ipsi uenire ñ possent qͦ eẽc iturꝰ. qđ ⁊ ipsũ nossent. & unde eẽt
scirent. & eẽc uerꝰ qui eũ miserit quẽ illi nescirent. tãꝗ diceret ⁊ unde
sim seitis & unde sim nescitis. quo quid aliud uoluit intelligi nͥ scđm
carnẽ notũ se illis c̾e potuisse. & gente & patria. scđm diuinitatẽ aut̃ in¬
cognitũ. Ibi eciã dedo no sp̃s scĩ loquutꝰ ostendit quis eet qũo munꝰ
altissimũ dare potuisset. Rursꝰ illuc de oliueti monte regredientẽ que
⁊ qͣnta nairat loquutũ pꝰ ueniã illi adulterae datã que uelut lapidanda
oblata illi a tep̃tatoribꝰ fuenit quo digito scribebat intĩa tãꝗ illos taleꝰ

Expanded text:
de quo propheta dicit: ego autem non laboraui subsequens te, domine, et diem hominum non concupiui; tu scis. hoc est uolare ad lucem uerbi et concupiscere illum diem, quem uidere coillum Iohannes locutum esse commemorat, quam mirabilia, quam diuina, quam excelsa! quod ipsi uenire non possent, quo esset iturus, quod et ipsum nossent et unde esset scirent, et esset uerus qui eum miserit, quem illi nescirent, tamquam diceret: et unde sim scitis et unde sim nescitis.\' quod quid aliud uoluit intellegi nisi secundum carnem notum se illis esse potuisse et gente et patria, secundum diuinitatem autem incognitum? ibi etiam de dono spiritus sancti locutus ostendit, quis esset, quando munus altissimum dare potuisset. Rursus illuc de oliueti monte regredientem quae et quanta narrat locutum post ueniam illi adulterae datam, quae uelut lapidanda illi oblata a temtatoribus fuerat, quando digito scribebat in terra, tamquam illos tales
Abbreviated transcription (Latin):
ipsiꝰ usq ad finẽ sic anb̃ tractatꝰ ẽ ut omniũ collatis testimoniis nichil eos
singuli dixer̃ q̃ ab aliir ñ dicta s̃ difficile ẽ ut habeant aliquã repuignan¬
ciae q̃stionẽ. ac ꝑ ħ liqͥdo cõstat tres istos matħm scilicet ⁊ marchũ & lucã
sacerdo ẽ. & idõ marchꝰ qui in illo misterio qͣtuor animaliũ hominis
uidet᷑ demonstrare ꝑsonã. uł mathei magis comer ee uidet᷑.qr cũ illo plura
dic̃ ꝓpt̾ regiam ꝑsonam que incomitata ee nõ solet. qđ urpͥmo libro cõ¬
memoraui. uł qđ ꝓbabiliꝰ intelligitur cũ ambobꝰ incedit. Nã ꝗͣuis
matħo in pluribꝰ. tam̃ in aliis ñ nullis lucae magis cõgruit. ut ħ ipso
demonstretur ad leonẽ & ad uitulũ. hoc ẽ & ad regalẽ. quã matħs. & ad

Expanded text:
ipsius usque ad finem sic a nobis tractatus est, ut omnium conlatis testimoniis nihil eos ipsius usque ad finem sic a nobis tractatus est, ut omnium conlatis testimoniis nihil eos singuli dixerunt, quae ab aliis non dicta sunt, difficile est, ut habeant aliquam repugnantiae quaestionem. ac per hoc liquido csacerdos est. et ideo Marcus, qui in illo mysterio quattuor animalium hominis uidetur demonstrare personam, uel Matthei magis comes uidetur, quia cum illo plura dicit propter regiam personam, quae incomitata esse non solet, quod in primo libro commemoraui, uel, quod probabilius intellegitur, cum ambobus incedit. nam quamuis Mattheo in pluribus, tamen in alidemonstretur ad leonem et ad vitulum hoc est, ad regalem quam Matthaeus, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
UII indiebꝰ herodis regis uidȩ sacerdo quidã nomine zacharias de uice
abia. & uxor illi de filiabꝰ aaro & nom̃ eiꝰ helisabet. & ct̃ usq ad eũ locũ ubi
ait. Ut cessauit aũt loqͥ dix̃ ad simonẽ. Duc maltũ & laxate recia ur̃a incaptu¬
rã. Hc totũ nõ habet ullam repugnanciae q̃stionẽ. Ioħ̃s quidẽ uidet᷑ simile ali¬
quid dicere. S illud longe aliud ẽ qđ factũ ẽ pꝰ resirectionẽ dm̃ ad mare ti¬
beriadis. Ibi enĩ non solum ipsum tempꝰ ualde diuersũ ẽ. s eciã res ipsa plu¬
rimũ distat. Nam retia illic in dexterã partẽ missa centũ quinqͣginta tres
pisces ceper̃. magnos quidẽ. s ꝑtinuit ad euugłistã dicere qđ cũ tã mag¬
n eent recia ñ sunt disrupta respicientẽ scilicet ad ħ factũ qđ lucas cõme¬
morat. ubi p̃multitudine pisciũ recia rumpebant᷑. Iam cetera similia
ioħi lucas ñ dix̃. nisi cara dni passionẽ. & resiurectionẽ. qui totꝰ locꝰ acena

Expanded text:
e Zacharias de uice Abia et uxor illi de filiabus Aaron et nomen eius Elisabeth, et cetera usque ad eum locum, ubi ait: ut cessauit autem loqui, dixit ad Simonem: duc in altum et laxate retia uestra in capturam. hoc totum non habet ullam repugnantiae quaestionem. Iohannes quidem uidetur simile aliquid dicere, sed illud longe aliud est, quod factum est post resurrectionem domini ad mare Tiberiadis. ibi enim non solum ipsum tempus ualde diuersum est, sed etiam res ipsa plurimum distat. nam retia illic in dextram partem missa centum quinquaginta tres pisces ceperunt, magnos quidem, sed pertinuit ad euangelistam dicere, quod, cum tam magni essent, retia non sunt disrupta, respicientem scilicet ad hoc factum, quod Lucas commemorat, ubi prae multitudine piscium retia rumpebantur. iam cetera similia Iohanni Lucas non dixit nisi circa domini passionem et resurrectionem. qui totus locus a cena
Abbreviated transcription (Latin):
nouissimꝰ error peior pͥore. Ait illis pilatꝰ. Habetis custodiã. ite custodite sic̃
scitis. Iui aut̃ abeuntes munier̃ sepulcrũ. signantes lapidẽ cũ custodibꝰ. hoc
solus mat ħs nanrat nullo alioꝵ nairante aliquid qđ huic uideat᷑ eẽ cõtͣriũ.
Demde sequit᷑ idẽ matħs & dic̃. Uesꝑe aut̃ sabbati que lucescit in pͥmã sabbi
uenit maria magdalenae & altera maria uidere sepulcrũ. & ecce t̾̃remotꝰ

Expanded text:
 ite, custodite sicut scitis. illi autem abeuntes munierunt sepulchrum signantes lapidem cum custodibus. hoc solus Mattheus narrat nullo aliorum narrante aliquid quod huic uideatur esse contrarium. Deinde sequitur idem Mattheus et dicit: uespere autem sabbati, quae lucescit in primam sabbati, ue
Abbreviated transcription (Latin):
solui non possit. nichil aliud intelligatur quam utrũq factũ ẽẽ. ⁊ ali¬
ud ab alio cõmemoratum. sic̃ de centenis ⁊ quinquagenis discumbentibꝰ
cõmendauimꝰ. qui si nõ eciã illud utrũq apud unũ iueniremus: con¬
traria singłos dixisse putaremus.
Li.

Expanded text:
solui non possit, nihil aliud intellegatur quam utrumque factum esse et alisolui non possit, nihil aliud intellegatur quam utrumque factum esse et aliud ab alio commemoratum, sicut de centenis et quinquagenis discumbentibus commendauimus, quia, si non etiam illud utrumque aput unum inueniremus, contraria singulos dixisse putaremus. LI.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ duo euugłistȩ matħs marchusq posuer̃. quia si aliquis eoꝵ id dix¬
isse ai de illis quinq panibꝰ non dixisset. contrarius ceteris putaretur.
Quis enim non existimaret unum idẽq factũ ẽẽ ñ aut̃ integre ⁊ ueracit̃
siue ab illo siue ab illis siue ab omnibꝰ fuisse nairatũ. s aut illũ ꝓ qͥnq
panibꝰ septem dum falleretur cõmemorasse. aut illos ꝓ septẽ quinq aut
utrosq mentitos uł obliuione deceptos: Hoc̃ de duodecim cophinis &
de septem sportis opinaretur quasi contrarium. hoc de quinq milibꝰ et
quatuor milibꝰ eoꝵ qui pascerent᷑. s quia illi qui mirałm de septẽ
panibꝰ narrauer̃. nec illud de quinq tacuer̃ : neminẽ mouet. & utrũq
factũ om̃s intelligunt. hoc idõ diximus ut sicubi simile inuenit᷑ factũ
a dño qđ in aliquo alteri euugłistȩ ita repugnare uideatur ut om̃ino

Expanded text:
quod duo euangelistae Mattheus Marcusque posuerunt, quia si aliquis eorum id dixquod duo euangelistae Mattheus Marcusque posuerunt, quia si aliquis eorum id dixisset, qui de illis quinque panibus non dixisset. contrarius ceteris putaretur. quis enim non existimaret unum idemque factum esse, non autem integre et ueraciter siue ab illo siue ab aliis siue ab omnibus fuisse narratum, sed aut illum pro quinque panibus septem, dum falleretur, commemorasse aut illos pro septem quinque aut utrosque mentitos uel obliuione deceptos? hoc et de duodecim cophinis et de septem sportis opinaretur quasi contrarium, hoc de quinque milibus et quattuor milibus eorum qui pascerentur. sed quia illi qui miraculum de septem panibus narrauerunt nec illud de quinque tacuerunt, neminem mouet et utrumque factum omnes intellegunt. hoc ideo diximus, ut sicubi simile inuenitur factum a domino, quod in aliquo alteri euangelistae ita repugnare uideatur, ut omnino
Abbreviated transcription (Latin):
Se quitur matħs ita nairans. & cum transisset inde iħs. uenit secꝰ
mare galileae. & ascendens in montem sedebat ibi. Ꝙ accesser̃ ad eũ tͥbę
multae hñtes secum mutos. claudos. cecos. debiles. & alios multos. et
ꝓrecer̃ eos ad pedes eus & curanit eos ita ut turbae mirarentur uiden¬
tes mutos loquentes. claudos ambulantes. cecos uidentes. ⁊ magnisica¬
bant dm̃ isrł. Iħs aũt coniocatis discipulis suis dix̃. Misereor turbȩ
quia triduo iam ꝑseuerant mecum. & non hñt qđ manducent. & cẽca
usq ad illud ubi ait. Erant aut̃ qui manducauer̃ quatuor milia homi¬
num excmi paruulos ⁊ mulieres. Hoc aliud miraculũ de septẽ panibꝰ
⁊ paucis piscibus eciam marchus cõmemorat eodem poene eciam
ordine Nisi quia interponit qđ nullꝰ alius dic̃ de surdo cui dñs
aures aꝑuit spuens in digitos. & dicens effeta. qđ ẽ ad aꝑire. Hoc
sane non ab re fuerit ammonere in hoc miracło de septẽ panibus

Expanded text:
nit secus mare Galilaeae et ascendens in montem sedebat ibi et accesserunt ad eum turbae multae habentes secum mutos clodos caecos debiles et alios multos et proiecerunt eos ad pedes eius et curavit eos ita ut turbae mirarentur videntes mutos loquentes clodos ambulantes caecos videntes et magnificabant Deum Israhel Iesuquia triduum iam perseuerant mecum et non habent quod manducent, et cetera usque ad illud ubi ait: erant autem qui manducauerunt quattuor milia hominum extra paruulos et mulieres. hoc aliud miraculum de septem panibus et paucis piscibus etiam Marcus commemorat eodem paene etiam ordine, nisi quia interponit quod nullus alius dicit de surdo, cui dominus aures aperuit spuens in digitos et dicens: effeta, quod est adaperire. Hoc sane non ab re fuerit admonere in hoc miraculo de septem panibus
Abbreviated transcription (Latin):
habitationem in ihrłm ut tamen ꝓpter dei timorem festiuitatẽ solleminẽ
non p̃termiterent in qua latere facillime possent. Neq enim mcredi¬
bie est captis temporibꝰ oportunis uł dierum uł horarũ accede homines
gad ea loca in quibꝰ eẽ formidantr

Expanded text:
habitationem in Hierusalem, ut tamen propter dei timorem festiuitatem sollemnem habitationem in Hierusalem, ut tamen propter dei timorem festiuitatem sollemnem non praetermitterent, in qua latere facillime possent. neque enim incredibile est captatis temporibus oportunis uel dierum uel horarum accedere homines ad ea loca, in quibus esse formidant.
Abbreviated transcription (Latin):
N ⁊ hoc aliquis dicit. Quomodo gͦ sicut luchas narat ibant pa¬
rentes eius ꝑ om̃s annos puericiae xp̃i in ihrłm. si archelai timore illuc
ꝓhibebantur accedere. Hoc michi dissoluere non eẽt difficile: si aliqͥs
euugłistarum exp̃ssisset quam dui ibi regnaret archelaus. Fieri enĩ
poterat ut ꝑ diem festum inter tam̃ ingentem turbam latenter as¬
cenderẽt. mox reuersuri. ubi tamen alus diebꝰ habitare metuerent.
ut nec sollounnutate p̃termissa essent inreligiosi. nec continua man¬
sione conspicui. Cum uero ectam de rogno archelai quam fuerit
diturmim om̃s tacuerint. iste quoq intellectus patet ut qđ luchas
dicit ꝑ om̃s annos eos ascendere solitos in ihrłm. tunc accipiamus facti¬
tatum cum iam non timeretur archelaus. Quod si archelai regnũ ali¬
quanto diuturnius ulla p̃ter euugłm ꝓdit historia cui fides hñda uide¬
atur. illud qđ superius dixi suffecerit. qđ ita timebant parentes pueri

Expanded text:
n et hoc aliquis dicit: quomodo ergo, sicut Lucas narrat, ibant parentes eius per omnes annos pueritiae Christi in Hierusalem, si Archelai timore illuc prohibebantur accedere? hoc mihi dissoluere non esset difficile, nec si aliquis euangelistarum expressisset, quamdiu ibi regnaret Archelaus. fieri enim poterat, ut per diem festum inter tam ingentem turbam latenter ascenderent mox reuersuri, ubi tamen aliis diebus habitare metuerent, ut nec sollemnitate praetermissa essent inreligiosi nec continua mansione conspicui. cum uero etiam de regno Archelai, quam fuerit diuturnum, omnes tacuerint, iste quoque intellectus patet, ut quod Lucas dicit per omnes annos eos ascendere solitos in Hierusalem tunc accipiamus factitatum, cum iam non timeretur Archelaus. quod si Archelai regnum aliquanto diuturnius ulla praeter euangelium prodit historia, cui fides habenda uideatur, illud quod superius dixi suffecerit, quod ita timebant parentes pueri
Abbreviated transcription (Latin):
s in multo longioris temporis spacio uoluisse accipi qđ ait millis diebus.
ox enim ut namauit regressum de egẏpto xp̃m mortuo herode qđ utiq
tp̃re infanciȩ uł puericiȩ eius factum ẽ. ut possit constare qđ luchas de
illo cum duodecim annoꝵ ẽẽt gestum nairauit in templo ihrłm. Cũ gͦ
infantem uł puerũ ex egẏpto reuocatum cõmemorasset Matħs. continuo
intulit. In diebꝰ aũt illis uenit ioħs baptista. nõ utiq tantum modo pu¬
ericie illius dies insmuans. s om̃s dies ab eius natiuitate usq ad tempꝰ
quo p̃dicare ac baptizare cepit ioħs quo iam tp̃re xp̃i aetas iuuenilis
inuenitur. quia coeui erant ipse ⁊ ioħs. & triginta ferme annoꝵ naira¬
tur fuisse cum ab illo baptizatus eẽt.

Expanded text:
sed in multo longioris temporis spatio uoluisse accipi quod ait in illis diebus. sed in multo longioris temporis spatio uoluisse accipi quod ait in illis diebus. mox enim ut narrauit regressum de Aegypto Christum mortuo Herode, quod utique tempore infantiae uel pueritiae eius factum est, ut possit constare quod Lucas de illo, cum duodecim annorum esset, gestum narrauit in templo Hierusalem, cum ergo infantem uel puerum ex Aegypto reuocatum commemorasset, Mattheus continuo intulit: in diebus autem illis uenit Iohannes baptista, non utique tantummodo pueritiae illius dies insinuans, sed omnes dies ab eius natiuitate usque ad tempus, quo praedicare et baptizare coepit Iohannes, quo iam tempore Christi aetas iuuenilis inuenitur, quia coaeui erant ipse et Iohannes et triginta ferme annorum narratur fuisse, cum ab illo baptizatus esset.