comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&ita discit male facere. ut semꝑ paratꝰ sit.¬
opus eorũ: Manifestũ. ẽ enĩ : qđ in dum̃to
&oꝑtorio. & aqua. & oleo & zona ipsa
oꝑa describebat. qͥb ȩt̃na maledictio cõpa¬
ratur : Nonergo ẽ. unꝰ iudas sed multi
deqͥb: dicitꝰ᷑ : Hioc opꝰ eorũ qͥdetrahunt
mͥ apud dnm: quanquã & pluralis nume¬
rus poni potuit. ꝓnumero singulari᷑ si c̃
hero de mortuo dictũ .ẽ. ab angło : mor¬
tuis qͥ quȩ rebant animã pueri. Sed qͥ
magis detra hunt xp̃õ apud dnm̃. nisu illi
quiimipsis uerbis dñi detrahunt. dicentes
non. eẽ. ipsũ quẽ lex dni & ꝓphetȩ p̃nuntia
potuisse resurgere : cũ dicat potestatẽ
habeo ponendi animãmeã. & potestatẽ
habeo iterũ sum̃dieam: Et tud nẽdñe¬
datiores codices sic habent: & tudne
sensus altior non est p̃ter mittendus.
ita dixisse filiũ patri. fac mecũ: qui a
eadẽ oꝑa sunt patris & filii: ubietiam

Expanded text:
et ita discit malefacere, ut semper paratus sit.et ita discit malefacere, ut semper paratus sit.«opus eorum:» manifestum est enim quod indumento, et opertorio, et aqua, et oleo, et zona, ipsa opera describebat quibus aeterna maledictio comparatur. Non ergo est unus Judas, sed multi, de quibus dicitur, «Hoc opus eorum qui detrahunt mihi apud Dominum.» Quanquam et pluralis numerus poni potuit pro numero singulari; sicut, Herode mortuo, dictum est ab angelo: «Mertui sunt qui quaerebant animam pueri» . Sed qui magis detrahunt Christo apud Dominum, nisi illi qui ipsis verbis Domini detrahunt, dicentes non esse ipsum quem Lex Domini et Prophetae praenuntiarpotuisse resurgere; cum dicat, «Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam» . 23. unt; sed emendatiores codices sic habent: «Et tu, sensus altior non est praetermittendus, ita dixisse Filium Patri, «Fac mecum,» quia eadem sunt opera Patris et Filii. Ubi etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
male facere. & cõparare sibi maledictionẽ.
hoc. ẽ. pęnã ȩt̃nã : quia benedictio uita
ȩterna est : Modo qͥppe. male facta delec¬
tant: sicut aqua in interiora eiꝰ : & sicut
oleũ in ossib eiꝰ : Sedideo maledictio uocat᷑
quia talib ds̃ torm̃ta p̃dix̃. Tanquam
inossib: autẽ oleũ ẽ. maledictio : cũ homines
inde se fortes putant: quia licȩt eis mala
deuestim̃to quid .ẽ. qđ repetit. anquia
dixerat induit maledictionẽ sicut uesti¬
m̃tũ. differt ab eo uestim̃to qđ non induit᷑
sed o peritꝰ : Induit᷑ enĩ qͥsq tunica: operit᷑
pallio : & qͥd ẽ hoc nisietiã inc̃spectu ho¬
minũ de iniqͥtate gloriari : Et sicut tona
in qͥt qua semꝑ p̃cingitur : Maxime
homines ideo p̃cinguntur. ut ad operan¬
dũ sint aptiores : ne uestis sinib p̃pediant᷑
Ergo maledictionẽ sep̃ cingit qͥmalũ non re
pentinũ sed dispositũ aggreditur:

Expanded text:
malefacere, et comparare sibi maledictionem, malefacere, et comparare sibi maledictionem, hoc est, poenam aeternam; quia benedictio vita aeterna est. Modo quippe malefacta delectant, sicut aqua in interiora, et sicut oleum in ossibus; sed ideo maledictio vocatur, quia talibus Deus tormenta praedixit. Tanquam in ossibus autem oleum est maledictio, cum homines inde se fortes putant, quia licet eis mala de vestimento, quid est quod repetit? An quia dixerat, «Induit maledictionem sicut vestimentum,» differt ab eo «vestimentum quo» non induitur, sed «operitur?» Induitur enim quisque tunica, operitur pallio. Et quid est hoc, nisi etiam in conspectu hominum de iniquitate gloriari? «Et sicut zona,» inquit, «qua semper praecingitur.» Maxime homines ideo praecinguntur, ut ad operandum sint aptiores, ne vestis sinibus praepediantur. Ergo maledictione se praecingit, qui malum pentinum, sed dispositum aggreditur;
Abbreviated transcription (Latin):
corde. cȩpit talia pati qualia faciebat
Et dilex̃ maledictionẽ & ueniet ei  Quanquã
& uidas maledictionẽ dilexerit. & furando
de loculis. & dnm gendendo atq tradendo :
tam̃ aꝑtius popłs ille dilexit maledictio¬
nẽ quando dixit: sanguis huiꝰ suꝑnos
sed aptiꝰ noluit benedictionẽ popłs iudeoꝵ.
cui dix̃ ille illuminatꝰ ad nõ Num qͥđ & uos
uultis discipłieiꝰ fieri. & noluit benedictio¬
nẽ. Ex ꝑmaledicto habuit. & respondit
Tusis discipł seiꝰ & longe facta ẽ. ab eo
benedictio : quia transitũ fecit ad gentes
Et induit maledictionẽ sicut uestim̃tũ:
siue udas siue ille popłs. Et intrauit
sicut aqua minteriora eiꝰ : Ergo. & foris.
& intus. Foris sicut uestim̃ tũrintus sicut
aqua: quia in eiꝰ incidit iudiciũ. qͥ potest
& corpꝰ &amm̃a occidere ingeheunam
Corpꝰforis. animã intus: Et sicut oleum
in ossib: eiꝰ. Ostendit eũ cũ delectatione

Expanded text:
corde, coepit talia pati, qualia faciebat corde, coepit talia pati, qualia faciebat «Et dilexit maledictionem, et veniet ei.» Quanquam et Judas maledictionem dilexerit, et furando de loculis, et Dominum vendendo atque tradendo; tamen apertius populus ille dilexit maledictionem, quando dixit: «Sanguis ejus super nos sed apertius noluit benedictionem populus Judaeorum, cui dixit ille illuminatus a Domino: «Numquid et vos vultis discipuli ejus fieri?» Et noluit benedictionem, et pro maledicto habuit; et respondit, «Tu sis discipulus ejus» : et longe facta est ab eo benedictio, quia transitum fecit ad Gentes. «Et induit maledictionem sicut vestimentum:» sive Judas, sive ille populus. «Et intravit sicut aqua in interiora ejus.» Ergo et foris et intus; foris sicut vestimentum, intus sicut aqua: quoniam in ejus incidit judicium, qui potest et corpus et animam occidere in gehenna corpus foris, animam intus. «Et sicut oleum in ossibus ejus.» Ostendit eum cum delectatione
Abbreviated transcription (Latin):
popłs iudȩoꝵ non est recordatꝰ facere
miscđiam: Persecutꝰ ẽ. hominẽ in opem
& m̃dicũ sed inm̃brissuis. deqͥb dicturus ẽ.
qđ adtinet ad ipsa oꝑa miscłiȩ : quando
uniexminimis meis non fecistis. mihi non
fecistis: Et cõpunctũ corde. mortificare:
ꝑlane compunctũ corde : sed in m̃brissuis:
Dehis autẽ qͥ ꝑsecutis. ut compunctũ mortifi¬
carent. erat & saulus consentiens in necem
stephani cõpuncticorde : quia & ipse stepha¬
nꝰ deipsis erat. qͥ cõpunctis corde : Sed saulus
ebat. aduespum diuisit ȩscas : &ipse com¬
punctꝰ corde : ut etiã in ipso illi ꝑ sequerent᷑
in opem. uolentes mortificare cõpunctũ cor¬
de : Hoc qͥppe oderant in paulo apło: quia
cõpunctꝰ corde p̃dicabat. quẽ fuerat
ante ꝑsecutꝰ. In opẽ qͥppe. & m̃dicũ & cõ¬
punctũ corde inm̃brissuis: ipse ut mor¬
tificaret. ꝑ sequensaudiuit decȩlo: Saule:
saule. qͥd me ꝑsequeris : & factꝰ cõpunetꝰ

Expanded text:
populus Judaeorum non est recordatus facere misericordiam; persecutus est hominem inopem et mendicum, sed in membris suis: de quibus dicturus est, quod attinet ad ipsa opera misericordiae, «Quando uni ex minimis meis non fecistis, mihi non fecistis» . «Et compunctum corde mortificare:» plane «compunctum corde,» sed in membris suis. De his autem qui persecuti sunt, ut compunctum corde mortificarent, erat et Saulus consentiens in necem Stephani compuncti corde ; quia et ipse Stephanus de illis erat qui compuncti sunt corde. Sed Saulus ebat, ad vesperum divisit escas : et ipse compunctus corde, ut etiam in illo ipsi persequerentur inopem, volentes mortificare compunctum corde. Hoc quippe oderant in Paulo apostolo, quia compunctus corde praedicabat quem fuerat ante persecutus. Inopem quippe et mendicum et compunctum corde in membris suis et ipse ut mortificaret, persequens, audivit de coelo, «Saule, Saule, quid me persequeris?» et factus compunctus
Abbreviated transcription (Latin):
dis aptatur: nec głam hominũ non quȩrit
nec terrenas diuitias concupiscit : & tam̃¬
eiꝰ est: ubidõ habitante opulentius ha¬
bitat cũ spe uitȩ ȩt̃nȩ. quã hominib
habitantib in marmoratis laqueatisq
tectis: cũ timore mortis ȩternȩ : huiꝰ enĩ
Iustitiaeiꝰ manet in scłm scłi Ipsa eius

Expanded text:
dis aptatur, nec gloriam hominum quaerit, dis aptatur, nec gloriam hominum quaerit, nec terrenas divitias concupiscit; et tamejus est; ubi, Deo laudante, opulentius habitat cum spe vitae aeternae, quam, hominibus adulantibus, in marmoratis laqueatisque tectis cum timore mortis aeternae. Hujus enim justitia manet in saeculum saeculi: ipsa ejus
Abbreviated transcription (Latin):
testis ẽ. qͥdicit: bonũ autẽ facientes
non de ficiamꝰ : tẽpore enĩ ꝓprio metemꝰ:
& iterũ. Hoc autẽ inqt : qui parce seminat.
parce & metet Quid autẽ fr̃s potentius.
quã ut regnũ cęlorũ ñ solũ zacheus
emat dimidio rerũ suarũ. sed & uidua
duob minutis. & tantundem ibi uterq
possideant : quid potentius: quã ut idem
regnũ. & hesauris diuiti. & calice aquȩ
frigidȩ pauperiualeat : Sunt autem
qͥ ista faciunt dũ terrena conqͥr̃: authoc
mercedẽ sꝑantes adño. aut hominib
placere cupientes: Sed G eneratiorec¬
torũ benedicet᷑: Id ẽ. oꝑa eorũ. quorũ
bonꝰ ds̃ isrł qͥrecto sunt corde : Rectũ
autẽ cor .ẽ. ñ resistere patriem̃danti.
& credere pollicenti: non eorũ qͥb cõ¬
mouentur pedesd& effunduntur gressus
atq labuntur sicut in alio psalmo cani¬
tur : dũ relant inpeccatorib pacem
peccatorũ uidentes. & putant perire
oꝑasua: quia noneis merces redditur

Expanded text:
s non deficiamus; tempore enim proprio metemus : et iterum, Hoc autem, inquit, qui parce seminat, parce et metet . Quid autem, fratres, potentius, quam ut regnum coelorum, non solum Zachaeus emat dimidio rerum suarum , sed et vidua duobus minutis , et tantumdem ibi uterque possideat? quid potentius, quam ut idem regnum et thesauris diviti, et calice aquae frigidae pauperi valeat? Sunt autem qui ista faciant dum terrena conquirunt, aut hic mercedem sperantes a Domino, aut hominibus placere cupientes: sed, Generatio rectorum benedicetur; id est, opera eorum quorum bonus Deus Israel, qui recto sunt corde; rectum autem cor est, non resistere patri emendanti, et credere pollicenti: non eorum quibus commoventur pedes, et effunduntur gressus atque labuntur, sicut in alio psalmo canitur, dum zelant in peccatoribus pacem peccatorum videntes, et putant perire opera sua, quia non eis merces redditur
Abbreviated transcription (Latin):
peregrinationis. & ab om̃i ꝑmixtione iniͦqrũ
qđ ei ꝑ grãm dĩ p̃stitũ. ẽ. non solũ ñ retribu¬
entis mala ꝓmalis. sed etiã retribuentis
bona ꝓmalis: conuenientissime adiunctũ c̃¬

Expanded text:
peregrinationis et ab omni permixtione iniquorum, peregrinationis et ab omni permixtione iniquorum, quod ei per gratiam Dei praestitum est, non solum non retribuentis mala pro malis, sed etiam retribuentis bona pro malis; convenientissime adjunctum
Abbreviated transcription (Latin):
& prudentib & reuelastiea paruulis: Ita
pater : qm̃ sic placitũ . ẽ. corãte : Iuis non eũ
intelligat in laude patris hȩc dicere : quis
non uideat istã confessionẽ ñ ad dolorem
cordis. sed ad gaudiũ ꝑtinere. cũ etiã p̃cesse¬
rit euangelista dicens In ipsa hora exulta¬
lem̃i. qm̃ nullomodo.ẽ. om̃ino dubitandũ
tot congruentib testimoniis. qͦrũ similia
inscripturis ꝑ uosipsos potestis ad uertere.
ñ tantũ inpeccatis sed & in laudib dĩ con¬
fessionẽ diuinis litteris solere nominari:
Quid congruentius in hoc psalmo quando
allelua cantamꝰ. qđ ẽ. laudate dñm nos
ad moneri in telligimꝰ cũ audimꝰ Confite¬
minidño: qm̃ id ipsũ scilicet ut laudemꝰ
grandius ista breuitate ñuideo: cũ ita sit
ꝓpriũdõ qđ bonꝰ. ẽ. ut a qͦdã cõpellat᷑ ipse
filius dĩ Cũ audiret magisterbone. ab eo
arbi trabatur : res ponderet . qͥd me in terro¬
ꝗdicerȩ. si me bonũ uis appellare: intellige

Expanded text:
 prudentibus, et revelasti ea parvulis; ita, Pater, quoniam sic placitum est coram te.» Quis non eum intelligat in laude Patris haec dicere? Quis non videat istam confessionem non ad dolorem cordis, sed ad gaudium pertinere; cum etiam praecesserit Evangelista dicens: «In ipsa hora exsultaiam nullo modo est omnino dubitandum, tot congruentibus testimoniis, quorum similia in Scripturis per vos ipsos potestis advertere, non tantum in peccatis, sed et in laudibus Dei confessionem divinis Litteris solere nominari; quid congruentius in hoc psalmo, quando «Alleluia» cantamus, quod est, Laudate Dominum, nos admoneri intelligimus, cum audimus, «Confitemini Domino,» quam idipsum, scilicet ut laudemus grandius ista brevitate, non video; cum ita sit proprium Deo quod bonus est, ut a quodam compellatus ipse Filius Dei, cum arbitrabatur, respondit dicens: « Quid me interrodicere, quam. Si me bonum vis appellare, intellige
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdicit retribue seruo tuo ͣuuã. & custo¬
diã uerba tua. &qm ante fidẽ ñ homini
debent᷑ nisimala ꝓmalis. retribuit autẽ
ds̃ ꝓindebita grã bona ꝓmalis: Hanc
retributionẽ rogat qͥdicit eccenc̃ retribue
seruo tuoruuã. & custodiã uerba tua:
Quatuor enĩ retributionessunt. aut mala
ꝓmalis retribuunt᷑. sic̃ ds̃ ignẽ ȩt̃nũ recri¬
buturus ẽ. impiis: autbona ꝓbonis. sicut
regnũ ȩt̃nũ retributurus . ẽ. iꝰas. aut bona
ꝓmalis sic̃ xp̃c ꝑgrãm iꝰtificat impiũ: aut
priores ꝑtinent adiustitiã. ut retribuant᷑
mala ꝓmalis bona ꝓbons. Tertia ꝑtinet
admiscłiã: ut retribuant᷑ bona ꝓmalis
Quartã ds nescit : Nulli em̃ malũ ꝓbono retribuit:
Hȩcautẽ quã tertio loco posui: primitꝰ necessaria
iẽ : Nisi enĩ ds̃ retribuerst bona ꝓmalis :
nullo modo eent. qͥbus retribueret bona ꝓbo

Expanded text:
qui dicit, «Retribue servo tuo; vivam, et custoqui dicit, «Retribue servo tuo; vivam, et custodibo verba tua.» Et quoniam ante fidem non homini debentur nisi mala pro malis, retribuit autem Deus per indebitam gratiam bona pro malis; hanc retributionem rogat qui dicit, «Retribue servo tuo; vivam, et custodibo verba tua.» Quatuor sunt enim retributiones: aut mala pro malis retribuuntur, sicut Deus ignem aeternum retributurus est impiis; aut bona pro bonis sicut regnum aeternum retributurus est justis; aut bona istus per gratiam iustificat impium; aut priores pertinent ad iustitiam ut retribuantur mala pro malis, bona pro bonis; tertia pertinet ad misericordiam ut retribuantur bona pro malis; quartam Deus nescit nulli enim malum pro bono retribuit. Haec autem, quam tertio loco posui, primitus necessaria est: nisi enim Deus retribueret bona pro malis, nullo modo essent quibus retribueret bona pro
Abbreviated transcription (Latin):
IHUIꝰ ESALMI SUPORIOROMS¬
ministis Rm̃i : ad iuuare noso ebeq̃
ad intelligenda sequentia : &eñ quȩ tanquã
exunius hominis ꝑsona loquent᷑ m̃bra
sunt xp̃ii & ad unũ caput tanquã adu¬
nũ ꝑtinens corpꝰ. Nepe superius dixe¬
rat. in qͦ corrigit iumor uiã suã. incusto¬
diendo uerba tua:ecce punc aꝑtius ut id
faciat poscit auxiliũ. Retribue in qͥt
seruo tuo iuiuã . & custodiã uerba tua :
iamcustodierat uerbadĩ. Non autẽ dix̃
retribue seruo tuo quia custodiui uerba
tua. tanquã mercedẽ bonã ꝓbono obȩdi¬
entiȩ flagitaret : sed dix̃. retribue seruo
tuo uiuã & custodiã uerbatua : Iuid ẽ.
aliud quã dicere. mortuo sea custo dire
ñposse: infideles deniq deqͥb dicitur:
sine mortuos sepelire mortuos suos
Quappt̃ si mortuos intelligimꝰ infideles.
uiuos autẽ fide les. qm̃ ustꝰ exfide uiuit.
nec possunt custodiri uerbadĩ. nisi ꝑfi¬
dẽ quȩ ꝑdilectionẽ oꝑat᷑: hac sibi poscit

Expanded text:
us psalmi superiora meministis, charissimi, adjuvare nos debent ad intelligenda sequentia. Etenim quae tanquam ex unius hominis persona loquuntur, membra sunt Christi, et ad unum caput tanquam unum pertinent corpus. Nempe superius dixerat: «In quo corrigit junior viam suam? In custodiendo verba tua.» Ecce nunc apertius, ut id faciat, poscit auxilium: «Retribue,» inquit, «servo tuo; vivam, et custodibo» «verba tua.» jam custodierat verba Dei. Non autem dixit, Retribue servo tuo, quia custodivi verba tua; tanquam mercedem bonam pro bono obedientiae flagitaret: sed dixit, «Retribue servo tuo; vivam, et custodibo verba tua.» Quod quid est aliud, quam dicere mortuos ea custodire non posse? infideles videlicet, de quibus dicitur, «Sine mortuos sepelire mortuos suos» . Quapropter si mortuos intelligimus infideles, vivos autem fideles; quoniam justus ex fide vivit , nec possunt custodiri verba Dei nisi fide, quae per dilectionem operatur : hanc sibi poscit
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ille patitur tribulationẽ ad se congerit:
non ad tendebat : qͣuando aliũ ꝑsequebatur:
Ille fugiebat : ille tor quebatur: Ille timebat:
ille ubi se absconderet quȩrebat : Vnde pa¬
teret᷑ ista mala. nisi quia habebat: uel in
illo disce qͥd fugias : Quia sires quȩ illũ tor¬
quebat teꝑsequente aufer t̾ ate : &te
sic habet torquere alio ꝑsequente : Ad ten¬
dis quia pinguis est : Siꝓpterea illũ quȩris
quia pinguisiẽ : time pinguescere . nealter
te quȩrat : & om̃i a inaniter fiunt . Quȩre
Perdider̃ illã uiuentes ꝓdige : sed non pau¬
ꝑ factꝰ ẽ. pater. Redeant. & inuenient ibi
diuitias : quas in longinqua peregrinatione
cũ meretricib consumpserunt : Euadant
a quã sine substantia : & dicant. Benedic

Expanded text:
quod ille patitur tribulationem, ad se congerit. quod ille patitur tribulationem, ad se congerit. Non attendebat, quando illum persequebatur; ille fugiebat, ille torquebatur, ille timebat, ille ubi se absconderet quaerebat: unde pateretur ista mala, nisi quia habebat? Vel in illo disce quid fugias: quia res quae illum torquebat, te persequente, ne auferretur a te, et te sic habet torquere alio persequente. Attendis quia pinguis est: si propterea illum quaeris, quia pinguis est; time pinguescere, ne alter te quaerat. Et omnia inaniter fiunt: quaere fPerdiderunt illam viventes prodige; sed num pauper factus est Pater? Redeant, et invenient ibi divitias quas in longinqua peregrinatione cum meretricibus consumpserunt; evadant aquam sine substantia, et dicant: «Bene
Abbreviated transcription (Latin):
Aquasine substantia ẽ : quȩte demersit:
in aniter iniq: facit: sed nemo considerat :
Eunt homines. audiunt ꝓuerbiũ illuduul¬
gare : & ꝓuerbiã dĩ dormitat in eis : Quod
ꝓuerbiũ mallo qđ teneo quã qđ spero :
O infelix. quid tenes : eccedicis. ma lo qđ
tenes. qđ non potes a mittere : Quidergo
tenes : aurũ. Tene ergo si tenes: nontibi
auferat᷑ inuito : Si autẽ & ꝑaurũ traheris
qͦ nonuis. & ideo tequȩrit maior raptor.
quia inueniti minorẽ raptorẽ: Ideo te
querit maior a qͥla quia prior cȩpisti
leporẽ : Prȩda tibi fuit minor p̃da eris ma¬
iori. hȩc nonuident homines in reb huma¬
nis : tanti cupiditate cȩcant᷑. Mira res. ẽ.
frs: horrent qͥ considerant : Quȩrit poten¬
tior infirmiorẽ : & querit eũ opprimere
Non obaluid. nisi quia habet qđ illiauferat:
V idet illũ pati subise tribulationẽ non ꝓba¬
liud nisiꝓpt̃ qđ habet : & hoc ipse ꝓpter

Expanded text:
Aqua sine substantia est quae te demersit. Aqua sine substantia est quae te demersit. inaniter inique facit; sed nemo considerat. 10. Eunt homines, audiunt proverbium illud vulgare; et proverbia Dei dormitant in eis. Quod proverbium? Malo quod teneo, quam quod spero. O infelix, quid tenes? Ecce dicis, Malo quodtenes quod non potes amittere? Quid ergo tenes? Aurum. Tene ergo; si tenes, non tibi auferatur invito. Si autem et per aurum traheris quo non vis, et ideo te quaerit major raptor, quia invenit minorem raptorem; ideo te quaerit major aquila, quia prior cepisti leporem: praeda tibi fuit minor, praeda eris majori. Haec non vident homines in rebus humanis; tanta cupiditate caecantur. Mira res est, fratres; horrent qui considerant. Quaerit potentior infirmiorem, et quaerit eum opprimere, non ob aliud, nisi quia habet quod illi auferat: videt illum pati sub se tribulationem, non ob aliud, nisi propter quod habet; et hoc ipse, propter
Abbreviated transcription (Latin):
uides cũpetitur : ut ex hibeastu: ñuides.
Quod clamas aliũ ñ habere ergate. plange. te.
ñ habere erga aliũ : & uide qr peccatũ qđ fa¬
cis. sine substantia est. Iđ enĩ ad qͥritur
depeccato. uidetur. eẽ substantia: sed & hoc
non adqͥrit᷑. Ille enĩ habet aurũ : qͥ nouit
uti auro: Iuiautẽ auro uti non nouit habet᷑.
non habet : Possidetur. non possidet: Estote
domini auri & nonserui auri : qr & aurũ ds̃
fecit & te suꝑaurũ ipse fecit Aurũ fecit
ad subsidiũ tuũ : & te adimaginẽ suã: Vide
qđ suprate .ẽ : & calcas qđ in frate .ẽ. Quid
ergo ad qͥsisti : uis uidere quã aqua sine sub¬
stantiasit : tolletecũ ad inferos : qͣ ad qͥsisti:
Quid facturus es: ad qͥsisti aurũ: ꝑtdidisti
fidem: Post paucos dies exis dehacuita.
aurũ qđ ad qͥsisti. ꝑdita fide. auferre tecũ
ñ potes : Tortuũ in ane fidei. ad penas exit.
qđ plenũ fide ad coronã exiret : Ecce qđ

Expanded text:
vides; cum petitur, ut exhibeas, tunc non vides? vides; cum petitur, ut exhibeas, tunc non vides? Quod clamas alium non habere erga te, plange te non habere erga alium. Et vide quia peccatum quod facis, sine substantia est. Quod enim acquiritur de peccato, videtur esse substantia. Sed et hoc non acquiritur. Ille enim habet aurum, qui novit uti auro: qui autem auro uti non novit, habetur, non habet; possidetur, non possidet. Estote domini auri, et non servi auri: quia et aurum Deus fecit, et te super aurum ipse fecit; aurum fecit ad subsidium tuum, et te ad imaginem suam. Vide quod supra te est, et calcas quod infra te est. Quid ergo acquisisti? Vis videre quam aqua sine substantia sit? Tolle tecum ad inferos quod acquisisti: quid facturus es? Acquisisti aurum, perdidisti fidem: post paucos dies exis de hac vita, aurum quod acquisisti perdita fide, auferre tecum non potes; cor tuum inane fidei, ad poenas exit, quod plenum fide ad coronam exiret. Ecce nihi
Abbreviated transcription (Latin):
ibi qđ ibi non erat : Adtende arcã cordis: erat
ibi fides. & non ẽ : Si hac gaudes: qͥuare hac ñ plan¬
gis : plus ꝑdidisti: quã ad qͥsisti. Clis udere qͥd
ꝑdideris : fne naufragio tibi posset auferri:
Uã aliquando ꝑdunt om̃ia homines in mari: & nu¬
diexeunt : Multinau fragauer̃ cũ paulo: Ama¬
tores huiꝰ scłi passi sunt naufragiũ. & nudiom̃s
exier̃ illi & qđ foris habebant amiser̃ &
domũ cordis suiinanẽ in uener̃ : Paulus autẽ
in corde ferebat patrimoniũ fidei suȩ. hullis
fluctib nullis tẽpestatib potuit auferri
Nudus exuit : & diues exiit : Tales diuicias quȩ¬
rere debemꝰ: sed non eas uideo : dicism Stul¬
ta anima. neasuides oculis carnistuȩ: habeto
oculũ cordis. & uides eas: sed nonuides fidẽ:
Quare illã uides in altero : quare clamas. quando
tibi frangit᷑ sinon eã uides : frangat tibi aliqͥs
fidem c̃lamas : Clis ergo tibi exhiberi. & tunc

Expanded text:
ibi quod ibi non erat. Attende arcam cordis; erat ibi quod ibi non erat. Attende arcam cordis; erat ibi fides, et non est. Si hac gaudes, quare hac non plangis? Plus perdidisti quam acquisisti. Vis videre quid perdideris? Nec naufragio tibi posset auferri. Nam aliquando perdunt omnia in mari, nudi exeunt. Multi naufragaverunt cum Paulo : amatores hujus saeculi passi sunt naufragium, et nudi omnes exierunt; illi et quod foris habebant amiserunt, et domum cordis sui invenerunt inanem: Paulus autem in corde ferebat patrimonium fidei suae; nullis fluctibus, nullis tempestatibus potuit auferri; nudus exiit, et dives exiit. Tales divitias quaerere debemus. Sed non eas video, dicis mihi. Stulta anima, non eas vides oculis carnis tuae; habeto oculum cordis, et vides eas. Sed non vides fidem. Quare illam vides in altero? Quare clamas quando tibi frangitur, si non eam vides? Frangat tibi aliquis fidem; clamas. Vis ergo tibi exhiberi, et tunc
Abbreviated transcription (Latin):
eni cũ egestas pulsa set: illã satietatẽ ñ desoe¬
raret: Considerent ergo homines peccata sulꝰ
uideant si habent substantiã ipsa peccata
ꝓpter qđ irritauit dñm peccator : Si non uides
peccatũ tuũ ante quã facias: uel iã fecisticonsi¬
dera : Dulcedo huiꝰ scłi. ad tẽpus fauces indul¬
cat : in magnã a maritudinẽ post ea conuertet᷑
Eccepeccasti. & lucrum fecisti.Iuid ẽ qđ fecistis
lucrũ ut lucrũ faceres: offendistidm̃: Vt
augeres pecumã: fides dim inuta .ẽ. & aurũ
crescit : Quid ꝑ didistĩ. & qͥd adqͥsistiꝰ qđ ad¬
qͥsisti. aurũ uocat᷑: Qđ ꝑdidisti. fides uocatur.
fides: haberet p̃tium: Lucra tua cogitas: dãna
tua ñ cogitas : dearca gaudes . decorde ñ plangis:
abundasnescio qͥd in arcatua : sed uide qͥd dimi¬
nutũ sit incorde tuo : Q aperueris arcã. inue¬
nies solidos qͥnon erant: Bene: quia gaudes. eẽ

Expanded text:
si eum egestas pulsasset, illam satietatem non desidesi eum egestas pulsasset, illam satietatem non desideraret. Considerent ergo omnes peccata sua, videant si habent substantiam ipsa peccata. Propter quid irritavit Deum peccator ? Si non vides peccatum tuum antequam facias, vel jam cum fecisti considera. Dulcedo hujus saeculi ad tempus fauces indulcat; in magnam amaritudinem postea convertetur. Ecce peccasti, et lucrum fecisti: quid est, quod fecisti lucrum? Ut lucrum faceres, Deum offendisti, ut augeres pecuniam, fides deminuta est, et aurum crevit. Quid perdidisti, et quid acquisisti? Quod acquisisti, aurum vocatur, quod perdidisti, fides vocatur: fides, haberet pretium? Lucra tua cogitas, damna tua non cogitas? De arca gaudes, de corde non plangis? Abundat nescio quid in arca tua; sed vide quid imminutum sit in corde tuo. Cum aperueris arcam, invenies solidos qui non erant: bene, quia gaudes esse
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃inosic p̃ssi sunt : ut pene uiui consentireq.
ut pene uiui absorberentur : lamergo eua¬
dentos iã seturi. sed ipsius periculi magni¬
tudinẽ recordantes : putas inqͥunt ꝑ tran¬
siit anima nrã . a quã sine substantia : quȩ ẽ
aquasine substantia. nisi aqua peccatorũ sine
substantia : peccata enĩ non habent substan¬
tiã : In opiam habent.: non substantiã : Eges¬
tatẽ habent: ñ substantiã: In ista aqua sine
substantia: ꝑdidit ille minor filius totã
substantiã suã: Nosti s eni qr minor filius
peregrinatꝰ. ẽ: & dix̃ patri: dam portiont̃
substantiȩ q̃uȩ me contingit: Quid tibiuis
melius: apud patrẽ seruat᷑ : tua est Dilace¬
fare illauis : ꝓficisciuis longius: damihi:
sed damihi: dedit illi: Profectꝰ in regionẽ lon¬
ginqua : uiuens ꝓdige cũ meretricib ꝑdidi
totã substantiã : Egensremansit: porcospautꝰ
Inegestate sua. patris duntia srecordat᷑: sisi¬

Expanded text:
omnino sic pressi sunt, ut pene vivi consentirent, omnino sic pressi sunt, ut pene vivi consentirent, ut pene vivi absorberentur: jam ergo evadentes, jam securi, sed ipsius periculi magnitudinem recordantes, Putas, inquiunt, «pertransiit anima nostra aquam sine substantia?» 9. Quae est aqua sine substantia, nisi aqua peccatorum sine substantia? Peccata enim non habent substantiam: inopiam habent, non substantiam; egestatem habent, non substantiam. In ista aqua sine substantia, perdidit ille minor filius totam substantiam suam. Nostis enim quia minor filius peregrinatus est, et dixit patri: «Da mihi portionem substantiae quae me contingit.» Quid tibi vis? Melius apud patrem servatur; tua est: dilapidare illam vis; proficisci vis longius. «Da mihi;» sed «da mihi.» Dedit illi. Profectus in regionem longinquam vivens prodige cum meretricibus, perdidit totam substantiam: egens remansit, porcos pavit; in egestate sua patris divitias recordatur . Ni
Abbreviated transcription (Latin):
plaria arã qr dubitantis uerbũ. ẽ : Exp̃s
sũ qͥdẽ dubitationis uerbũ qđ ẽ. fortasse :
sed nonom̃ino hoc ẽ. Possumꝰ illud uerbo
dicere minꝰ qͥdem latine conuincto. sed
apto adintelligentias ur̃as .đ punici
dicunt iar. non lignũ: sed quando dubitant
hoc greci arã. hoclatini possunt uel solent
dicere. Putas cũita locunt᷑: putas euasi hoc:
Siergo dicatur forsitan euasi. uidetis quia
non hoc sonat: sed qđ dixiputas Vsitate dr̃
latine non ita dr̃ & potui illud dicere. cũ trac¬
to uobis: sȩpe enĩ & uerba ñ latina dico.
ut uos intelligatis : Inscriptura autẽ ñ po¬
tuit hoc poni qđ latinũ non esset: & defici¬
ente latinitate. positũ ẽ ꝓeo qđ hoc non
sonaret. Sictam̃ intelligite dici: putas ꝑtran¬
sut anima nrã aquã sine substantia: & quare
dicunt putas : qui a magnitudo periculi
uix facit credibile qđ euasit: Magnã necẽ
ꝑtuler̃ : in magnis discriminib fuerunt.

Expanded text:
plaria, ἄρα: quia dubitantis verbum est, expressum est quidem dubitationis verbo, quod est «fortasse;» sed non omnino hoc est. Possumus illud verbo dicere minus quidem latine conjuncto, sed apto ad intelligentias vestras. Quod Punici dicunt, «iar,» non lignum, sed quando dubitant; hoc Graeci, ἄρα: hoc Latini possunt vel solent dicere, Putas, cum ita loquuntur: Putas, evasi hoc? Si ergo dicatur, Forsitan evasi, videtis quia non hoc sonat: sed quod dixi, Putas, usitate dicitur; latine non ita dicitur. Et potui illud dicere, cum tracte vobis; saepe enim et verba non latina dico, ut vos intelligatis. In Scriptura autem non potuit hoc poni, quod latinum non esset; et deficiente latinitate, positum est pro eo, quod non hoc sonaret. Sic tamen intelligite dici: Putas, «pertransiit anima nostra aquam sine substantia?» Et quare dicunt, Putas? Quia magnitudo periculi vix facit credibile quod evasit. Magnam necem pertulerunt, in magnis discriminibus fuerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ modo debuit facereds: non laudando
qđ focit sed rep̃hendendo corrigere illũ
uolunt : Parũ ẽ quia corrigiabeo nolunt:
sodicimt: non debuit ds̃ facere pauꝑes. sed
solidiuites. eẽ debuer̃. & ipsisoli uiuere:

Expanded text:
quomodo debuit facere Deus; non laudando quomodo debuit facere Deus; non laudando quod fecit, sed reprehendendo. Corrigere illum volunt: parum est quia corrigi ab eo nolunt; et dicunt, Non debuit Deus facere pauperes, sed soli divites esse debuerunt; et ipsi soli viverent.
Abbreviated transcription (Latin):
pedes: siccepit : Quãbonꝰ ds̃ isrł rectiscor¬
de : mei autẽ in qt pene cõmotis pedes.
paulominꝰ effusis gressus mei : Quare : qr¬
t ela i inpeccatorib: pacẽ peccatorũ in tu¬
ens: Inde ergo dix̃ cõmotos pedes suos.
& pene effusos gressus lapsu ad ruinã ado:
qr intuitus. ẽ. & in speã felicitatẽ pecca¬
torũ. & uidit eos habere pacẽ. seautẽ
laborẽ : Narrauit autẽ hoc cũ iã euasisset :
cũiã recto corde dõ in hesisset : narrauit
p̃terita pericula sua: Ergo bonꝰ ds̃ isrł.
Sed qͥb : rectiscorde : Sed qͥsunt recti corde:
qͥnon rep̃hendunt dm̃ Qui sunt recticor¬
de : qͥuoluntatẽ suã aduoluntatẽ dĩ diri¬
gunt : non uoluntatẽ dĩ ad uoluntatẽ suã
curuare conantur: Breue p̃ceptũ. ẽ : ut
homo dirigat corsuũ : Vis habere rectũ
qđ uistũ: Fraui cordes ergo s̃ id .ẽ. qͥreo¬
tũ cor non habentꝰ qͥsedent & disputant.

Expanded text:
pedes, sic coepit: «Quam bonus Deus Israel rectis corpedes, sic coepit: «Quam bonus Deus Israel rectis corde! Mei autem,» inquit, «pene commoti sunt pedes, paulo minus effusi sunt gressus mei.» Quare? «Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens» . Inde ergo dixit commotos pedes suos et pene effusos gressus, lapsu ad ruinam a Deo, quia intuitus est et inspexit felicitatem peccatorum, et vidit eos habere pacem, se autem laborem. Narravit autem hoc cum jam evasisset, cum jam correcto corde Deo inhaesisset, narravit praeterita pericula sua. Ergo, «Bonus Deus Israel:» sed quibus? «Rectis corde.» Qui sunt recti corde? Qui non reprehendunt Deum. Qui sunt recti corde? Qui voluntatem suam ad voluntatem Dei dirigunt; non voluntatem Dei ad voluntatem suam curvare conantur. Breve praeceptum est, ut homo dirigat cor suum. Vis habere rectum quod vis tu. Pravicordes ergo sunt, id est, qui rectum cor non habent, qui sedent et disputant
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo : Quomodo sciuit ds. & si est scien¬
tia in altissimo : ecce ipsi peccatores et
abundantes in scło: obtinuer̃ diuitias: & seqͥt᷑:¬
Nũ qͥduane iustificaui cormeũ. & lauiint̃
in nocentes manꝰmeas : Nũ ꝗͥd forte uanꝰfui.¬
qͥuolui iuste uiuere. &mn nocenter inter homi¬
nes conuersari : quando scio eos qͥ nolunt
seruare in nocentiã habere tantã felicitatẽ.
& insultare iustis ꝑ iniqͥtates felices : sed qͥs
illud dixłtibi in psalmo᷑: cuiꝰ nondũ erat
rectũ cor : Sic enĩ cepit ipse psalmꝰ. de quo
modo testimoniũ dedimꝰ: noniste quẽ con¬
siderandũ & tractandũ modo suscepimus
sedubi dictũ ẽ. qͥmodo sciuit ds̃. & si ẽ scientia
in altissimo ecceipsi peccatores abundantes
in sđo. obtinuer̃ diuitia ENũ qͥd uane iusti¬
ficaui cormeũ. & laui inter in nocentes ma¬
nꝰ meas ille ergo psalmꝰ ubi uidetis quia
periclitatur anima. ubi uidetis quia nutant

Expanded text:
dicunt: quomodo sciuit deus? et si est sciendicunt: quomodo sciuit deus? et si est scientia in altissimo? ecce ipsi peccatores et abundantes in saeculo obtinuerunt diuitias. numquid uano iustificaui cor meum et laui in innocentqui volui juste vivere, et innocenter inter homines conversari, quando scio eos qui nolunt servare innocentiam, habere tantam felicitatem, et insultare justis per iniquitatem felices? 2. Sed quis illud dixit ibi in psalmo? Cujus nondum erat rectum cor. Sic enim coepit iste psalmus de quo modo testimonium dedimus, non iste quem considerandum et tractandum modo suscepimus, sed ubi dictum est, «Quomodo scivit Deus, et si est scientia in Altissimo? Ecce ipsi peccatores et abundantes in saeculo obtinuerunt divitias. Numquid vane justificavi cor meum, et lavi in innocentibus manus meas?» ille ergo psalmus, ubi videtis quia periclitatur anima, ubi videtis quia nutant
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ conglescit aduersus dm̃. & fit durũ
aduersus imbrem grȩ ipsius nefructũ ferat
Presumtes enĩ om̃ia sibi abundare quȩ
uidentur huic uitȩ necessaria & ultra
quã necessaria extolluntur : & cũ sint ho¬
mines ꝑ iniqͥtatẽ inferiores om̃ib hominib:
ꝑsuꝑbiã superiores seputant om̃ib: homi¬
nib:: Atq utinã sicut alios uł homines
se. eẽ. deputarent: Hos autẽ aliquando
intuendo. & nimis adtendendo. etiã illi
qͥ dm̃ colunt fluctuant & nutant. quasi
perierit merces ipsorũ. quare colunt dm̃:
cũ se uident in laborib: inegestate. in erũna.
inmorbo. indolore. in aliqua necessitate :¬
& uident alios habere sanitatẽ corporis.
abundare tẽporalib in columitate suoꝵ
gaudere. nitore honorũ florere eos qͥñ
solũdm̃ non colunt. sed omĩb hominib
aduersant᷑ : ad tendentes eos. nutant &
dicunt apud se. qđ aꝑte scriptũ.ẽ. in qdã

Expanded text:
eorum congelascit adversus Deum, et fit durum eorum congelascit adversus Deum, et fit durum adversus imbrem gratiae ipsius, ne fructum ferat. Praesumentes enim omnia sibi abundare, quae videntur huic vitae necessaria, et ultra quam necessaria, extolluntur; et cum sint homines per iniquitatem inferiores omnibus hominibus, per superbiam superiores se putant omnibus hominibus. Atque utinam vel sicut alios homines se esse deputarent. Hos autem aliquando intuendo et nimis attendendo, etiam illi qui Deum colunt, fluctuant et nutant, quasi perierit merces eorum quare Deum colunt, cum se vident in laboribus, in egestate, in aerumna, in morbo, in dolore, in aliqua necessitate, et vident alios habere sanitatem corporis, abundare temporalibus, incolumitate suorum gaudere, nitore bonorum florere eos qui non solum Deum non colunt, sed et omnibus hominibus adversantur; attendentes eos, nutant, et dicunt apud se quod aperte scriptum est in quodam
Abbreviated transcription (Latin):
ysendata .ẽ. ut non saluaret ꝓpter certã
causã Nonsaluab̾it lex: ut lator legis ipse
imꝑator desideraret᷑. qͥ indulgentiã daret
peccantib: & data quidem lex ẽẽt. ꝓmoy
Ad hoc intento suos facere uolui : Aderit dñi
miscđia non exmeritis nr̃is. sed forte ꝓme
rito desideriiurĩ. Neq ex facultatib nr̃is
sed exabundantia donorũ suorũ : ut sic trac¬
tet᷑ ressatis nec essaria hominib positis in
nouo testam̃to: ut omino nullas latebras inue¬
niat inimicꝰ. ubi se occultet ad decipiendos
graduũ dequo titulo in aliis iãmulta
diximꝰ. & repetere nolumꝰ. neuos obtundamꝰ.
potius quã instruamꝰ : Docetnos a scendentes
& leuantes animas nr̃as ad dñm dm̃ nr̃m af¬
fectu caritatis atq pietatis Non intendere
in homines qͥ prosperantur in hoc scło felici¬
tate falsa atq uentosa & ꝓrsusseductoria:
ubinihil aliud nuitriunt quã suꝑbiã. & cor

Expanded text:
Moysen data est; ut non salvaret, propter certam Moysen data est; ut non salvaret, propter certam causam. Non salvavit Lex, ut lator Legis ipse Imperator desideraretur, qui indulgentiam daret peccantibus; et data quidem Lex esset per MoAd hoc intentos vos facere volui. Aderit Domini misericordia, non ex meritis nostris, sed forte pro merito desiderii vestri; neque ex facultatibus nostris, sed ex abundantia donorum suorum: ut sic tractetur res satis necessaria hominibus positis in novo testamento, ut omnino nullas latebras inveniat inimicus, ubi se occultet ad decipiendos graduum de quo titulo in aliis jam multa diximus, et repetere nolumus, ne vos obtundamus potius quam instruamus, docet nos ascendentes et levantes animas nostras ad Dominum Deum nostrum affectu charitatis atque pietatis, non intendere in homines qui prosperantur in hoc saeculo felicitate falsa atque ventosa et prorsus seductoria; ubi nihil aliud nutriunt quam superbiam, et cor
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃is dulcedo uitȩ istius p̃sentis. nonerit
impleta sorte loci sui : sed opus. ẽ. non herert
ut quando conteret̃ muscipula. tunc exul¬
tes & dicas : Muscipula contrita .ẽ. & nos
eruti sumꝰ Sedneputeste uirib tuis
hoc posse: adtende cuiꝰ ẽ opus ut eruaris
Nã si suꝑbieris. in muscipulã cades. &dic: ad¬
utoriũ nr̃m in nomine dnĩ: qͥfecit cȩlũ & t̃rã¬
ꝑsalmꝰ tractatꝰ ẽ: & quantũ dñs ad uiuare dig̃¬
natꝰ ẽ. ut puto expositꝰ: Crastino etiã die
sermonẽ deberi caritati urãe optime nostis:
adestote & ad iuuate nos orationib urĩs:
Pollicitationis enĩnrȩ̃. meminisse debetis:
Nec dicerẽ qͥd essem tractaturus : nisi a diuuari
uolens studio fidei. & orationũ urãrũ: Memi¬
nistis enĩme ꝓmisisse uobis de hoctractare
rep̃hendere legẽ & dicere : quia nonds̃ illã
dedit: Exponendus ẽ enĩ locus iste . t cog¬
noscatur quia & legẽ ds̃ dedit: & lexꝑmo

Expanded text:
omnis dulcedo vitae istius praesentis non erit, omnis dulcedo vitae istius praesentis non erit, impleta sorte loci sui; sed opus est non haerere, ut quando conteretur muscipula, tunc exsultes et dicas, «Muscipula contrita est, et nos eruti sumus.» Sed ne putes hoc viribus tuis te posse, attende cujus est opus ut eruatis nam si superbieris, in muscipulam cadis, et dic, «Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit coelum et tersalmus tractatus est, et quantum Dominus adjuvare dignatus est, ut puto, expositus. Crastino etiam die sermonem deberi Charitati vestrae optime nostis; adestote, et adjuvate nos orationibus vestris. Pollicitationis enim nostrae meminisse debetis; nec dicerem quid essem tractaturus, nisi adjuvari volens studio fidei et orationum vestrarum. Meministis enim me promisisse vobis de hoc tractarereprehendere Legem, et dicere quia Deus illam non dedit. Exponendus est enim locus iste, ut cognoscatur quia et Legem Deus dedit, et Lex per
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ huiꝰ Dñs qͥerat in illis. fecit strepitũ
gehennarũ : & erutus. ẽ. passer demuscipula
uenantiũ : Animanrã sicut passer eruta ẽ:
demuscipula uenantiũ : & qͥd: semꝑerit
illa muscipula : muscipula erat dulcedo
uitȩ huiꝰ: Illi ñ heser̃ inmuscipula: & ocçi¬
si sunt : Illis occisis: muscipula facta ẽ: Iam
non remansit dulcedo uitȩ huiꝰ. ꝑ quã pos¬
sent iterũ capi: sed illa contrita. ẽ: Nũqͥd
& passer contritꝰ ẽ : absit quia non heserat
Quare muscipula contrita ẽ & nos erutisuns
Visscire quare : Adiutoriũ nrm in qͥt in
nomine dni: qͥfecit cȩlũ & terrã: Nãsi ad¬
iutoriũ hoc non eẽt: non quidem ȩternama¬
neret muscipula : sedcũ captꝰ. eẽt. conteren¬
tur passer : Nãuita ista transitura . ẽ : & qui
dulcedine eiꝰ captifuerint. & ꝑ hanc dulce¬
dinẽ offenderint dm̃. cũ ista uita transi¬
bunt. Nã conteretur muscipula : certi estot

Expanded text:
vitae hujus; Dominus qui erat in illis, fecit strepitum vitae hujus; Dominus qui erat in illis, fecit strepitum gehennarum, et erutus est passer de muscipula venantium: «Anima nostra sicut passer eruta est de muscipula venantium.» Et quid? semper erit illa muscipula? Muscipula erat dulcedo vitae hujus: illi non haeserunt in muscipula, et occisi sunt; illis occisis muscipula fracta est; jam non remansit dulcedo vitae hujus, per quam possint iterum capi, sed illa contrita est: numquid et passer contritus est? Absit; quia non erat Quare muscipula contrita est, et nos eruti sumus? Vis scire quare? «Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit coelum et terram.» Nam si adjutorium hoc non esset, non quidem aeterna maneret muscipula; sed cum captus esset, contereretur passer. Nam vita ista transitura est; et qui dulcedine ejus capti fuerint, et per hanc dulcedinem offenderint Deum, cum ista vita transibunt. Nam conteretur muscipula; certi estote:
Abbreviated transcription (Latin):
& posuer̃ aescã in muscipula. Quã ȩ sc̃a :
dulcedinẽ uitȩ huiꝰ: ut unꝰ qsq ꝓpt̃ dulce¬
dinẽ uitȩ huiꝰ. mittat caput inneqͥtiã. &
muscipula conprimatur : non illi inqͥb:
erat dñs : Ille q dicunt nisiqr dñserat
in nobis: ñ capit᷑ iste inmuscipula: sit
inte dñs : & neetu capieris inmuscipula.
clama: benedictꝰ dñs: qͥ nondeditnos incap¬
ser eruta ẽ: demuscipula uenantium :
Quia in ipsa anima dserat: ideo sicut pas¬
ser eruta ẽ. anima demuscipula uenan¬
tium: Quare sicut passer: qr incauta
ceciderat sicut passer: & poterat dicere postca
ignoscet mihids̃. Opasser instabilis. fige potiꝰ
pedes in petra : Noliire ad muscipulã : capens
consumeris. obtineris : sit inte dñs : & dema¬
iorib minis eruet te . demuscipula uenantũ
Quomodo siuideas auẽ. ueluti ĩã cadere in
muscipulã. facismaiorẽ strepitũ & uolet
demuscipula : sic & martires iã forte aliqͥ
ipsorũ intendebant collũ indulcedine

Expanded text:
escam in muscipula. Quam escam? Dulcedinem vitae hujus, ut unusquisque propter dulcedinem hujus vitae mittat caput in nequitiam, et muscipula comprimatur. Non illi in quibus erat Dominus, illi qui dicunt, «Nisi quia Dominus erat in nobis;» non capti sunt in muscipula. Sit in te Dominus, et nec tu capieris in muscipula; clama, «Benedictus Dominus, qui non dedit nos in veser eruta est de muscipula venantium.» Quia in ipsa anima Dominus erat, ideo sicut passer eruta est anima de muscipula venantium. Quare sicut passer? Quia incauta ceciderat sicut passer; et poterat dicere postea, Ignoscet mihi Deus. O passer instabilis, fige potius pedes in petra, noli ire ad muscipulam. Caperis, consumeris, obtereris. Sit in te Dominus, et de majoribus minis eruet te, de muscipula venantium. Quomodo si videas avem veluti jam cadere in muscipulam, facis majorem strepitum, ut volet de muscipula: sic et martyres, jam forte aliqui ipsorum intendebant collum in dulcedinem
Abbreviated transcription (Latin):
suorũ : & sicut oculi ancillȩ in manꝰdñȩ suȩ:
Ergo & illi & illȩ : qͥadiisq misereatur uel
dominꝰ uł domina: Facergo aliquẽ domi¬
nũ iussis se seruũ cȩdi : uapulat seruus
sentit plagarũ dolores. ad tendit ad manꝰ
domini sui: qͦ adusq dicat: parce : Manũ
enĩ ipsa : potestatẽ dicit: Ergo qͥd dicimꝰ

Expanded text:
sicut oculi ancillae in manus dominae suae.» Ergo et illi et illae, quoadusque misereatur vel dominus vel domina. Fac ergo aliquem dominum jussisse servum caedi: vapulat servus, sentit plagarum dolores; attendit ad manus domini sui, quoadusque dicat, Parce. Manum enim, ipsam potestatem dicit. Ergo quid dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ & transitoriã.Diuitias autẽ sibi spirita¬
lesita uenturas. ut nullo pacto possint
p̃terire: & habere indiuitiis cordis fidẽ.
siei non contingat aurũ habere in arca: quia
siaurũ haberet in arca. furẽ timeret: & au¬
rũ dearca etiã nolens ꝑderetͣ Fidẽ autem
decorde ñ ꝑderet. siipse illa ñ in de expu¬
lerit : Cito autẽ responderi potest Em̃i :
fecit ds̃ pauperẽ. ut ꝓbet homine & fecit¬
ds diuitẽ. ut ꝓbet illũ de paupere : & om̃ia
quȩ fecit ds̃. recte fecit & siñ possumꝰ uidere
consiliũ ipsius quare illud sic fecit. & illud
sic : bonũ ẽ nobis ut sub damꝰ nos sapientiȩ
ipsius. & credamꝰ qr bene fecit. & si ñ dũ no¬
uimꝰ quare sic fecit : & habebimꝰ correctũ.

Expanded text:
em sibi spirituales ita venturas, ut nullo pacto possent praeterire; et haberet in divitiis cordis fidem, si ei non contingit aurum habere in arca? Quia si aurum haberet in arca, furem timeret, et aurum de arca etiam nolens perderet; fidem autem de corde non perderet, si ipse illam inde non expelleret. Cito autem responderi potest, charissimi. Fecit Deus pauperem, ut probet hominem; e ut probet illum de paupere. Et omnia quae fecit Deus, recte fecit. Et si non possumus videre consilium ipsius, quare illud sic fecit et illud sic; bonum est nobis ut subdamur sapientiae ipsius, et credamus quia bene fecit, et si nondum novimus quare fecit: et habebim
Abbreviated transcription (Latin):
illa : quȩ significat popłm ꝑsecutorẽ : In de
bibit ille : qͥdix̃ discipłis. Potestis bibere
calicẽ quẽ ego bibiturussũ : de torrente
inuiabibit: Quid ẽ in uia bibit: transiens
bibit: hon hesit: Inuia bibit: qr de illo
forte dictũ ẽ & in uia peccatorũ ñstetit:
Transiens bibit: Et qͥd inde dictũ ẽ: ꝓpterea
ex altauit caput : De torrente in qͥt inuia
bibit: ꝓpterea exaltauit caput Exal¬
tatũ .ẽ. enĩ iã caput nr̃m : quia detorrente
torrente : sine dubio quia caput ex altatũ
ẽ. & corpꝰ dicet post ea : Porrentẽ ꝑtran¬
sut anima nrã. Fortasse ꝑ transiit anima

Expanded text:
illa quae significat populum persecutorem, inde illa quae significat populum persecutorem, inde bibit ille qui dixit discipulis: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? «De torrente in via bibit.» Quid est, «in via bibit?» Transiens bibit, non haesit. In via bibit; quia de illo forte dictum est, «Et in via peccatorum non stetit» . Transiens bibit. Et quid inde dictum est? «Propterea exaltabit caput» . «De torrente,» inquit, «in via bibit, propterea exaltabit caput.» Exaltatum est enim jam caput nostrum, quia de torrente torrentem? Sine dubio, quia caput exaltatum est, et corpus dicet postea, «Torrentem pertransiit anima nostra: fortasse pertransiit anima
Abbreviated transcription (Latin):
catores : Et uidebimꝰ qualem a quã in conse¬
quentib : Quicũq autẽ consensisset illis:
aqua illũ operuis set : Moreret᷑ enĩ morte
ȩgiptiorũ : ñ transiret exemplo israhelitarũ:
Nostis enĩ fr̃s. quia ꝑaquã popłs israheli¬
tarũ transiit : & ipsa aqua popłs egiptiorũ
cooꝑtꝰ ẽ : Aqua inquit : dimersis setnos:
Sed qualis ẽ. ista aqua: torrens est.: Fluit cũ
impetu : sed transitura . ẽ: Torrentes em̃ di¬
cunt᷑ fluuii. qͥrepentinis imbrib crescunt :
amagnũ habent impetũ : Quis qͥs incurrent
trahit᷑: sed in qͦ dñs non est : In quo autẽ dñs
ẽ: transit torrentẽ anima ipsius:. Ad huc
fluit torrens: sedĩa transut anima mar¬
trrũ : Adhuc quandiu scłm hoc nascendo
& moriendo currit: torrens est. Hinc ꝑse¬
cutiones de isto torrente. hincbibit ille
primꝰ caput nr̃m : deqͦ dictũ ẽ in psalmo.
detorrente inuia bibit: Detorrente a qua

Expanded text:
catores; et videbimus qualem aquam in consecatores; et videbimus qualem aquam in consequentibus. Quicumque autem consensisset illis, aqua illum operuisset. Moreretur enim morte Aegyptiorum, non transiret exemplo Israelitarum. Nostis enim, fratres, quia per aquam populus Israelitarum transiit, et ipsa aqua populus Aegyptiorum coopertus est . «Aqua,» inquit, «demersisset nos.» 7. Sed qualis est ista aqua? Torrens est, fluit cum impetu, sed transitura est. Torrentes enim dicuntur fluvii qui repentinis imbribus crescunt: magnum habent impetum; quisquis incurrerit trahitur, sed in quo Dominus non est; in quo autem Dominus est, transit torrentem anima ipsius. Adhuc fluit torrens, sed jam transiit anima martyrum. Adhuc quamdiu saeculum hoc nascendo et moriendo currit, torrens est: hinc persecutiones, de isto torrente. Hinc bibit ille primus caput nostrum, de quo dictum est in psalmo: «De torrente in via bibit.» De torrente, aqua