comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
orum in quorum terra habito : sed ad domum patris
mei perges et de cognatione mea accipies uxorem
filio meo. Ego uero respondi domino meo. Quid si
noluerit uenire mecum mulier : Dñs ait incuius con¬
spectu ambulo mittet angłm suum tecum. et diriget
uiam tuam : accipiesq uxorem filio meo de cognatio¬
ne mea. et de domo patris mei In nocens eris amale
dictione mea : cum ueneris ad propinquos meos et
non dederint tibi. Ueni ergo hodie ad fontem: et
dixi. Dñe ds̃ domini mei abraham: si direxistiuiam¬
meam inqua nunc ambulo Eeccesto uxta fontẽ aquȩ
et uirgo quae egredietur ad hauriendam aquam
audierit ame da michi pauxillum aquae adbiben¬
dum ex hydria tua et dixerit michi et tũ bibe et
camelistuis hauriam : ipsa est mulier quam praepa¬
rauit dñs filio domini mei Dum haec mecum ta¬
citus uoluerẽ : apparuit rebecca ueniens cum hydia quã
portabat in scapula. descenditq ad fontem et hausit a¬

Expanded text:
orum, in quorum terra habito: sed ad domum patris orum, in quorum terra habito: sed ad domum patris mei perges, et de cognatione mea accipies uxorem filio meo: ego vero respondi domino meo: Quid si noluerit venire mecum mulier? Dominus, ait, in cujus conspectu ambulo, mittet angelum suum tecum, et diriget viam tuam; accipiesque uxorem filio meo de cognatione mea, et de domo padictione mea cum veneris ad propinquos meos et non dederint tibi veni ergo hodie ad fontem et dixi Domine Deus domini mei Abraham si direxistimeam, in qua nunc ambulo, ecce sto juxta fontem aquae; et virgo, quae egredietur ad hauriendam aquam, audierit a me: Da mihi pauxillum aquae ad bibendum ex hydria tua, et dixerit mihi: Et tu bibe, et camelis tuis hauriam, ipsa est mulier quam praeparavit Dominus filio domini mei. Dum haec mecum tacitus volverem, apparuit Rebecca veniens cum hydria, quam portabat in scapula, descenditque ad fontem, et hausit a
Abbreviated transcription (Latin):
et armillas in manibus sororis suae et audisset cun¬
cta uerba referentis haec locutus est michi homo:
uenit adurum qui stabat iuxta camelos et pro¬
pe fontem a quae dixitq ad eum ingredere bene¬
dicte dñi curforis stas: Praeparaui domum et lo¬
cum camelis. Et in troduxit eum in hospitium ac
destrauit camelos : deditq paleas et faenum et a¬
quam ad lauandos pedes camelorum et uirorum
qui uenerant cum eo. Et appositus est in conspectu
eus panis. Qui ait. Non comedã : donec loquar ser¬
mones meos : Respondit ei Loquere At ille Ser¬
uus inquit abraham sum: et dñs benedixit domino
meo ualde. Magnificatusq est: et dedit ei oues et
boues. argentum et aurum seruos et ancillas. came¬
los et asinos. Et peperit saraa uxor domini mei fili¬
um domino meo insenectute sua : deditq illi om̃a quae
habuerat. Et adiurauit me dominus meus dicens
Non accipies uxorem filio meo de filiabus chananae¬

Expanded text:
et armillas in manibus sororis suae, et audisset cunet armillas in manibus sororis suae, et audisset cuncta verba referentis: Haec locutus est mihi homo: venit ad virum, qui stabat juxta camelos, et prope fontem aquae: dixitque ad eum: Ingredere, benedicte Domini: cur foris stas? praeparavi domum, et locum camelis tuis. Et introduxit eum in hospitium: ac destravit camelos, deditque paleas et foenum, et aquam ad lavandum pedes camelorum, et virorum qui venerant cum eo. Et appositus est in conspectu ejus panis. Qui ait: Non comedam, donec loquar sermones meos. Respondit ei: Loquere. At ille: Servus, inquit, Abraham sum: et Dominus benedixit domino meo valde, magnificatusque est: et dedit ei oves et boves, argentum et aurum, servos et ancillas, camelos et asinos. Et peperit Sara, uxor domini mei, filium domino meo in senectute sua, deditque illi omnia quae habuerat. Et adjuravit me dominus meus, dicens: Non accipies uxorem filio meo de filiabus Chananae
Abbreviated transcription (Latin):
bus recurrit ad puteum ut hauriret aquam et haus¬
tam omnibus camelis dedit. Ille autem contemplaba¬
tur eam tacitus : scire uolens utrum prosperum fecis¬
cameli : protulit uir in aures aureas appendentes si¬
clos duos et armillas totidem pondo siclorum decem
Dixitq ad eam Cuius es filia : indica michi Est in
domo patris tui locus ad manendum : Quae respon¬
dit Filia bathuelis sum filii melchae: quem peperit ei
nachor. Et addidit dicens. Palearum quoque et faeni
plurimum est apud nos : et locus spatiosus ad manen
dum Inclinauit se homo : et adorauit dñm dicens. Be¬
nedictus dñs ds̃ domini mei abraham qui non abstu¬
lit miscđam et ueritatem suam ad omino meo: et re¬
cto me itinere perduxit in domum fratris domini
mei. Cucurrit itaque puella: et nuntiauit indomũ
matris suae om̃a quae audierat. habebat autem
rebecca fratrem nomine laban: qui festinus egressus
est ad hominẽ ubi erat fons. Cumq uidisset in aures

Expanded text:
bus, recurrit ad puteum ut hauriret aquam: et hausbus, recurrit ad puteum ut hauriret aquam: et haustam omnibus camelis dedit. Ille autem contemplabatur eam tacitus, scire volens utrum prosperum feciscameli, protulit vir inaures aureas, appendentes siclos duos, et armillas totidem pondo siclorum decem. Dixitque ad eam: Cujus es filia? indica mihi: est in domo patris tui locus ad manendum? Quae respondit: Filia Bathuelis sum filii Melchae, quem peperit  Vulg. add. ipsi Nahor. Et addidit, dicens: Palearum quoque et feni plurimum est apud nos, et locus spatiosus ad mdum. Inclinavit se homo, et adoravit Dominum, dicens: Benedictus Dominus Deus domini mei Abraham, qui non abstulit misericordiam et veritatem suam a domino meo, et recto me itinere perduxit in domum fratris domini mei. Cucurrit itaque puella, et nunciavit in domum matris suae omnia quae audierat. Habebat autem Rebecca fratrem nomine Laban, qui festinus egressus est ad hominem, ubi erat fons. Cumque vidisset inaures
Abbreviated transcription (Latin):
o abraham. Ecce ego st̃o propter fontem aquae : et
filiae habitatorum huius ciuitatis egredientur ad hau¬
riendam aquã Igitur puella cui ego dixero inclina
hydriam tuã ut bibam et illa responderit bibe quin
et camelistius dabo potum: ipsa est quam praeparas¬
ti seruo tuo isaac. Et per hoc intelligam: quod fece¬
ba compleuerat : et ecce rebecca egrediebatur filia
bathuhel filii melchae uxoris nachor fr̃is abraham
habens hydriam in scapula : puella decoranimis uir¬
goq pulcherrima & in cognita uiro. Descenderat au¬
tem ad fontem : et impleuerat hydriam ac reuerte¬
batur. Oc curritq eiseruus et ait. Pauxillũ michi ad¬
sorbendum praebe aquam de hydria tua: Quae re¬
spondit. Bibe domine mi. Celeriterq deposuit hydri¬
am super ulnam suam : et dedit ei potum. Cumq ille
bibisset: adiecit. Quin et camelis tuis hauriã aquam:
donec cuncti bibant. Effundensq hydriam in canali¬

Expanded text:
o Abraham. Ecce ego sto propter fontem aquae, et o Abraham. Ecce ego sto propter fontem aquae, et filiae habitatorum hujus civitatis egredientur ad hauriendam aquam. Igitur puella, cui ego dixero: Inclina hydriam tuam ut bibam: et illa responderit, bibe; quin et camelis tuis dabo potum: ipsa est, quam praeparasti serba compleverat, et ecce Rebecca egrediebatur, filia Bathuel, filii Melchae uxoris Nachor fratris Abraham, habens hydriam in scapula sua: puella decora nimis, virgoque pulcherrima, et incognita viro: descenderat autem ad fontem, et impleverat hydriam, ac revertebatur. Occurritque ei servus, et ait: Pauxillumsorbendum praebe aquae de hydria tua. Quae respondit: Bibe, domine mi; celeriterque deposuit hydriam super ulnam suam, et dedit ei potum. Cumque ille bibisset, adjecit; Quin etiam et camelis tuis hauriam aquam, donec cuncti bibant. Effundensque hydriam in canali
Abbreviated transcription (Latin):
seruus. Si noluerit mulier uenire mecum in terram
hanc : num reducere debeo filium tuum ad locum de
quo egressus es: Dixit abraham. Caue nequando re¬
ducas illuc filium meum. Dñs ds̃ caeli qui tulit me
de domo patris mei et de terra natiuitatis meae qui
locutus est michi et uirauit dicens. semini tuo dabo
terram hanc: ipse mittet angłm suum coram te et
accipies inde uxorem filio meo. Sin autem nolue¬
rit mulier sequi te : non teneberis iuramento Piliũ
tantum meum : ne reducas illuc. Posuit ergo seruus
manum sub femore abraham domini sui: et uirauit
illi super sermone hoc: Tulitq decem camelos de
grege domini sui et abiit : ex omnibus bonis eius por
tans secum. Profectusq perrexit mesõpotamiam :¬
adurbem nachor. Cumq camelos fecisset accumbe¬
re extra oppidũ iuxta puteum aquae uespere eo
tempore quo solent mulieres egredi adhauriendam
aquam : dixit Dñe ds̃ domini mei abraham occurre
obsetro hodie michi: et fac miscđam cum domino me¬

Expanded text:
servus: Si noluerit mulier venire mecum in terram hanc, num reducere debeo filium tuum ad locum, de quo egressus es? Dixit Abraham: Cave nequando reducas ilde domo patris mei et de terra nativitatis meae qui locutus est mihi et iuravit dicens semini tuo dabo terram hanc ipse mittet angelum suum coram te et accipies inde uxorem filio meo sin autem noluerit mulier sequi te non teneberis iuramento filium tantum meum ne reducas illuc posuit ergo servus manum sub femore Abraham domini sui et iuravit illi super sermone hoc tulitque decem camelos de grege domini sui et abiit ex omnibus bonis eius portans secum, profectusque perrexit Mesopotamiam ad urbem Nahor. Cumque camelos fecisset accumbere extra oppidum justa puteum aquae vespere, eo tempore quo solent mulieres egredi ad hauriendam aquam, dixit: Domine Deus domini mei Abraham, occurre, obsecro, mihi hodie, et fac misericordiam cum domino me
Abbreviated transcription (Latin):
eam: et ait. Dñe num gentem ignorantem & iustã
interficies : Nonne ipse dixit michi soror mea est &¬
ipsa ait frater m̃s est : In simplicitate cordis mei et
mundicia manuum mearum feci hoc. Dixitq ad
cum ds̃. Et ego scio quod simplici corde feceris: et
ideo custodiui tene peccares inme et non dimisi
ut tangeres eã. Nunc igitur redde uxorẽ uiro suo
quia propħa est: et orabit pro te et uiues. Si au¬
tem nolueris reddere : scito quod morte morieris
tũ et om̃a quae tua sunt. Statimq de nocte con¬
surgens abimeleth uocauit om̃s seruos suos: et lo¬
cutus est uniuersa uerba haec in auribus eorum
Timueruntq om̃s uiri ualde. Uocauit autẽ abi¬
melech etiam abraham: et dixit ei. Quid fecisti
nobis quid peccauimus in te quia induxisti super
me & super regnum meum peccatum grande :
Quae non debuisti facere fecisti nobis Rursumq
expostulans ait . Quid uidisti ut hoc faceres : Re¬

Expanded text:
eam, et ait: Domine, num gentem ignorantem et justam eam, et ait: Domine, num gentem ignorantem et justam interficies? Nonne ipse dixit mihi: Soror mea est, et ipsa ait: Frater meus est? in simplicitate cordis mei et munditia manuum mearum feci hoc. Dixitque ad eum Deus: Et ego scio quod simplici corde feceris, et ideo custodivi te ne peccares in me, et non dimisi ut tangeres eam. Nunc igitur redde viro suo uxorem, quia propheta est: et orabit pro te, et vives: si autem nolueris reddere, scito quod morte morieris tu, et omnia quae tua sunt. Statimque de nocte consurgens Abimelech, vocavit omnes servos suos, et locutus est universa verba haec in auribus eorum, timueruntque omnes viri valde. Vocavit autem Abimelech etiam Abraham, et dixit ei: Quid fecisti nobis? quid peccavimus in te, quia induxisti super me et super regnum meum peccatum grande? quae non debuisti facere, fecisti nobis. Rursusque expostulans, ait: Quid vidisti, ut hoc faceres? Re
Abbreviated transcription (Latin):
surrexit. Altera quoque die : dixit maior admino¬
rem. Ecce dormiui heri cum patre meo Demus ei
bibere uinum etiam hac nocte et dormies cum eo:
ut saluemus semende patre nr̃o. Dederunt & illa
nocte patriuinum. Ingressãq: minor filia dormiuit
cũ eo: et nec tunc quidem sensit quando concubuerit
uel quando illa surrexerit. Conceperunt ergo duae
filiae loth de patre suo. Peperitq maior filium : et
uocauit nomen eius moab Ipse est patermoabitarũ
usque in praesentẽdiem. Minor quoque peperit
filium : et uocauit nomen eius ammon. id est filius
populi mei Ipse est pater ammanitarum usque ho
lem: habitauit inter cades & sur. et peregrinatus est
ingeraris. Dixitq desaraa uxore sua. Soror mea
est. Misit ergo abimelech rex gerare : et tulit eam
Uenit autẽ ds̃ ad abimelech per somnium nocte: et
ait illi. En morieris propter mulierem quã tulisti:
habet enim uirum. Abimelech uero non tetigerat

Expanded text:
surrexit. Altera quoque die dixit major ad minosurrexit. Altera quoque die dixit major ad minorem: Ecce dormivi heri cum patre meo, demus ei bibere vinum etiam hac nocte, et dormies cum eo, ut salvemus semen de patre nostro. Dederunt et illa nocte patri vinum, ingressaque minor filia, dormivit cum eo, et nec tunc quidem sensit quando concubuerit, vel quando illa surrexerit. Conceperunt ergo duae filiae Lot de patre suo. Peperitque major filium, et vocavit nomen ejus Moab: ipse est pater Moabitarum usque in praesentem. diem. Minor quoque peperit filium, et vocavit nomen Ammon, id est, filius populi mei: ipse est pater Ammonitarum usque hodlem, habitavit inter Cades et Sur, et peregrinatus est in Geraris. Dixitque de Sara uxore sua: Soror mea est. Misit ergo Abimelech rex Gerarae, et tulit eam. Venit autem Deus ad Abimelech per somnium nocte, et ait illi: En morieris propter mulierem quam tulisti: habet enim virum. Abimelech vero non tetigerat
Abbreviated transcription (Latin):
se : uersa est in statuã salis. Abraham autem consur¬
gens mane ubi steterat prius cum dño: intuitus est so¬
domam et gomorram & uniuersam terrã regionis illiꝰ
Uiditq ascendentẽ fauillam de terra : quasi fornacis
fumum. Cum enim subuerteret ds̃ ciuitates regionis i¬
lius recordatus est abrahae et liberauit lothde sub¬
uersione urbiuim inquibus habitauerat. Ascenditq
loh de segor et mansit in monte : duae quoque filiae
eius cum eo Timuerat enim manere in segor : et man¬
sit in spelunca ipse et duae filiae eius. Dixitq: maior
ad minorem. Pater noster senex est : et nullus uirorũ
remansit in terra qui possit ingredi ad nos iuxta morem
uniuersae terrae. Ueni in ebriemus eum uino dormia¬
musq cum eo: ut seruare possimus ex patre nr̃o semen.
Dederunt itaque patri suo bibere uinum nocte illa:
et ingressa est maior dormiuitq cum patre. At ille
non sensit nec quando accubuit filia: nec quando

Expanded text:
se versa est in statuam salis Abraham autem consurse versa est in statuam salis Abraham autem consurgens mane ubi steterat prius cum Domino intuitus est Sodomam et Gomorram et universam terram regionis illius viditque ascendentem favillam de terra quasi fornacis fumum cum enim subverteret Deus civitates regionis illius recordatus est Abrahae et liberavit Loth de subversione urbium in quibus habitaverat ascenditque Loth de Segor et mansit in monte duae quoque filiae eius cum eo timuerat enim manere in Segor et mansit in spelunca ipse et duae filiae eius dixitque maior ad minorem pater noster senex est et nullus virorum remansit in terra qui possit ingredi ad nos iuxta morem universae terrae veni inebriemus eum vino dormiamusque cum eo ut servare possimus ex patre nostro semen dederuEt ingressa est major, dormivitque cum patre: at ille non sensit, nec quando accubuit filia, nec quando
Abbreviated transcription (Latin):
regione: sed inmonte saluũ te facne et tũ simul pe¬
reas. Dixitq lothadeos . Iuaeso dñe mi quia in ue¬
nit seruus tuus gram corã te : & magnificasti miseri¬
cordiam tuam quam fecisti mecum ut saluares animã
meam. Nec possum inmonte saluari: neforte appre¬
hendat me malum & moriar. Est ciuitas haec iuxta
ad quam possum fugere parua: et saluabor in ea
Nunquid non modica est et uiuet anima mea : di¬
xitq ad eum. Ecce etiã in hoc suscepi preces tuas: ut ñ
sub uertã urbẽ proqua locutus es Festina & salua¬
re ibi : quia non potero facere quicquã donec ingredia¬
ris illuc. Idciroo uocatũ est nomen urbis illius segor
Sol egressus est suꝑ terram: et loth ingressus est̃ segor
Igitur dñs pluit super sodomam et gomorram sul¬
phur &ignem adño de caelo : et subuertit has ciuitates
et om̃em eirca regionem uniuersos habitatores urbium
& cuncta terrae uirentia: Respiciensq uxor eius post

Expanded text:
regione: sed in monte salvum te fac, ne et tu simul peregione: sed in monte salvum te fac, ne et tu simul pereas. Dixitque Lot ad eos: Quaeso, Domine mi, quia invenit servus tuus gratiam coram te, et magnificasti misericordiam tuam quam fecisti mecum, ut salvares animam meam, nec possum in monte salvari, ne forte apprehendat me malum, et moriar: Est civitas haec juxta, ad quam possum fugere, parva, et salvabor in ea: numquid non modica est, et vivet anima mea? Dixitque ad eum ecce etiam in hoc suscepi preces tuas ut non subvertam urbem pro qua locutus es festina et salvare ibi quia non potero facere quicquam donec ingrediaris illuc idcirco vocatum est nomen urbis illius Segor sol egressus est super terram et Loth ingressus est in Segor igitur Dominus pluit super Sodomam et Gomorram sulphur et ignem a Domino de caelo et subvertit civitates has et omnem circa regionem universos habitatores urbium et cuncta terrae virentia respiciensque uxor eius post
Abbreviated transcription (Latin):
tate a minimo usque ad maximum: ita ut ostium in ueni¬
re non possent Dixerunt autem ad loth. habes hic
quempiam tuorum generum aut filios aut filias : Om̃s
qui tui sunt educ de urbe hac delebimus enim locum
istum: eo quod increuerit clamor eorum coram dño
qui misit nos ut perdamus illos. ł gressus itaque loch
locutus est ad generos suos qui accepturi erant filias
cius : et dixit. Surgite egredimini de loco isto : quia de¬
lebit dñs ciuitatẽ hancꝰ. Et uisus est eis quasi ludens
loqui Cumq esset mane: cogebant eum angłi dicen¬
tes Surge et tolle uxorem tuam et duas filias quas
habes: ne et tũ pariter pereas in scelere ciuitatis Dis¬
simulante illo: apprehenderunt manum eius et ma¬
nuim uxoris ac duarũ filiarũ eius eo quod parceret
dñs illi: et eduxerunt eũ posueruntq extra eiuita¬
tem ibi locuti sunt ad eum. Salua animam tuam.
Noli respicere post tergum nec stes in om̃i cirea

Expanded text:
tate a minimo usque ad maximum, ita ut ostium invenitate a minimo usque ad maximum, ita ut ostium invenire non possent. Dixerunt autem ad Lot: Habes hic tuorum quempiam? generum, aut filios, aut filias, omnes, qui tui sunt, educ de urbe hac: delebimus enim locum istum, eo quod increverit clamor eorum coram Domino, qui misit nos ut perdamus illum  Vulg. illos. Egressus itaque Lot, locutus est ad generos suos, qui accepturi erant filias ejus, et dixit: Surgite, egredimini de loco isto: quia delebit Dominus civitatem hanc. Et visus est eis quasi ludens loqui. Cumque esset mane, cogebant eum angeli, dicentes: Surge, tolle uxorem tuam et duas filias quas habes: ne et tu pariter pereas in scelere civitatis. Dissimulante illo, apprehenderunt manum ejus, et manum uxoris, ac duarum filiarum ejus, eo quod parceret Dominus illi. Et eduxerunt eum, et posuerunt extra civitatem. Ibi locutus est Dominus ad eum: Salva animam tuam: noli respicere post tergum, nec stes in omni circa
Abbreviated transcription (Latin):
conuiuium : coxit arima et comederunt : Prius autẽ
quam irent cubitum: uiri ciuitatis uallauerunt do¬
mum a puero usque ad senem om̃is populus simul
Vocaueruntq loth: et dixerunt ei. Ubi sunt uiri
qui introierunt ad te nocte : Educ illos huc : ut co¬
gnoscamus eos. Egressus ad eos loth post tergum ac¬
cludens ostium : ait. Nolite quaeso fratres mei noli¬
te malum hoc facere. habeo duas filias : quae nec¬
dum cognouerunt uirũ. Educam eas ad uos et abu¬
timini eis sicut placuerit uobis : dum modo uiris is¬
tis nichil faciatis mali quia ingressi sunt subumbrã
culminis mei. At illi dixerunt. Recede illuc Et rur¬
sum. Ingressus es inquiunt ut aduena. nunquid ut
iudices : Te ergo ipsum magis quam hos affligemus
Uimq faciebant loth uehementissime. Iam prope
erat ut infringerent fores : et ecce miserunt ma¬
num uiri & introduxerunt adse loth. Clauser̃q
ostium. et eos qui erant foris percusserunt caeci¬

Expanded text:
convivium, coxit azyma, et comederunt. Prius autem convivium, coxit azyma, et comederunt. Prius autem quam irent cubitum, viri civitatis vallaverunt domum a puero usque ad senem, omnis populus simul. Vocaveruntque Lot, et dixerunt ei: Ubi sunt viri qui introierunt ad te nocte? educ illos huc, ut cognoscamus eos. Egressus ad eos Lot, post tergum occludens ostium, ait: Nolite, quaeso, fratres mei, nolite malum hoc facere. Habeo duas filias, quae necdum cognoverunt virum: educam eas ad vos, et abutimini eis sicut placuerit vobis, dummodo viris istis nihil faciatis mali, quia ingressi sunt sub umbraculum culminis mei. At illi dixerunt: Recede illuc. Et rursus: ingressus es, inquiunt, ut advena; numquid ut judices? te ergo ipsum magis quam hos affligemus. Vimque faciebant Lot vehementissime: jam prope erant  Vulg. jamque erat ut infringerent fores. Et ecce miserunt manum viri, et introduxerunt ad se Lot, clauseruntque ostium, et eos, qui erant foris, percusserunt caeci
Abbreviated transcription (Latin):
pter quadraginta. Ne quaeso inquit indigneris dñe
siloquar. Quid si inuenti fuerint ibi triginta : Respon¬
dit. Non faciam si inuenero ibi triginta. Iuia semel
ait coepi: loquar ad dñm meum. Iuid si inuenti fue¬
rint ibi uiginti : dixit. Non interficiam propter ui¬
ginti. Obsecro inquit ne irascaris dñe : si loquar ad¬
huc semel. Iuidsi inuenti fuerint ibi decem: dixit.
Non delebo propter decem. Abiit dñs post quam
cessauit loqui ad abraham: et ille reuersus est in locũ
suum Veneruntq duo angłi sodomam uespere: Exa¬
sedente loth inforibus ciuitatis. Iui cum uidisset
surrexit & iuit obuiam eis : et ad orauit pronus in
terrã et dixit. Obsecro domini declinate in domum
pueri ur̃i et manete ibi: lauate pedes ur̃os & mane
proficiscemini inuiam ur̃am. Iui dixerunt. Minime
sed in platea manebimus. Compulit illos oppido ut
deuerterent adeũ. Ingressisq domum illius fecit

Expanded text:
pter quadraginta ne quaeso inquit indigneris Domine pter quadraginta ne quaeso inquit indigneris Domine si loquar quid si inventi fuerint ibi triginta respondit non faciam si invenero ibi triginta quia semel ait coepi loquar ad Dominum meum quid si inventi fuerint ibi viginti dixit non interficiam propter viginti obsecro inquit ne irascaris Domine si loquar adhuc semel quid si inventi fuerint ibi decem dixit non delebo propter decem abiit Dominus postquam cessavit loqui ad Abraham et ille reversus est in locum suum veneruntque duo angeli Sodomam vespere sedente Loth in foribus civitatis qui cum vidisset surrexit et ivit obviam eis adoravitque pronus in terra et dixit obspueri vestri, et manete ibi: lavate pedes vestros: et mane proficiscemini in viam vestram. Qui dixerunt: Minime, sed in platea manebimus. Compulit illos oppido ut diverterent ad eum: ingressisque domum illius fecit
Abbreviated transcription (Latin):
non est ita ut sciam Conuerteruntq se inde: et
abierunt sodomam. Abraham uero ad huc stabat
coram dño : et appropinquans ait. Nunquid per¬
des iustum cũ impio : Si fuerint quinquaginta
iust inciuitate : peribunt simul. et non parces lo¬
co illi propter quinquaginta iustos si fuerint in eo.
Absit ate ut rem hanc facias et occidas iustũ cum
impio: fiatq iustus sicut impius. Non est hoc tuũ¬
qui iudicas omnẽ terram: nequaquam facies iudicium
Dixitq dñs ad eum. Si inuenero sodomis quinquagm¬
ta iustos in medio ciuitatis: dimittã omni loco propt̃
eos Respondens abraham ait. Iuia semel coepilo¬
quar ad dñm meum cum sim puluis et cinis. Quid si
minus quinquaginta uistis quinque fuerint : delebis
propter quad raginta quinque uniuersam urbem :
Et ait Non delebo si inuenero ibi quad raginta quinq:
Rursũq locutus est adeum Sin autem quad ragin
ta inuenti fuerint quid facies : ait Non percutiã pro¬

Expanded text:
non est ita ut sciam cnon est ita ut sciam cabierunt Sodomam. Abraham vero adhuc stabat coram Domino. Et appropinquans ait: Nunquid perdes justum cum impio? Si fuerint quinquaginta justi in civitate peribunt simul? et non parces loco illi propter quinquaginta justos, si fuerint in eo? Absit a te, ut rem hanc facias, et occidas justum cum impio, fiatque justus sicut impius, non est hoc tuuqui judicas omnem terram, nequaquam facies hoc judicium. Dixitque Dominus ad eum: Si invenero Sodomis quinquaginta justos in medio civitatis, dimittam omni loco propter eos. Respondens Abraham, ait: Quia semel coepi, loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis, et cinis. Quid si minus quinquaginta justis, quinque fuerint? delebis, propter quadraginta quinque universam urbem? Et ait: Non delebo, si invenero ibi quadraginta quinque. Rursusque locutus est ad eum: Si autem quadraginta ibi inventi fuerint, quid facies? Ait: Non percutiam pro
Abbreviated transcription (Latin):
saraa dicens. Num uere paritura sum anus: Nun¬
quid dõ est quicquã difficile. Iuxta condictum re¬
uertar adte hoc eodẽ tempore uita comite : et ha¬
bebit saraa filium. Negauit saraa dicens. Non risi
Terrore perterrita. Dñs autem. Non est inquit ita:
sed risisti. Cum ergo surrexissent in de uiri direxer̃
oculos contra sod omam : et abraham simul gradie¬
batur deducens eos. Dixitq dñs Num celare pote¬
ro abraham quae gesturus sum cũ futurus sit ingen¬
tem magnam ac robustissimam et benedicendȩ sint
in eo om̃s nationes terrae : Scio enim quod praece
pturus sit filiis suis et domui suae post se: ut custo¬
diant uiam dñi et faciant iustitiam et uidicium.
ut adducat dñs propter a braham om̃a quae locu¬
tus est adeum. Dixitq dñs Clamor sodomorum
et gomorrae multiplicatus est : et peccatum earũ
aggrauatum est̃ nimis. Descendam et uidebo utrũ
clamorem qui uenit adme opere compleuerint : an

Expanded text:
Sara, dicens: Num vere paritura sum anus? NuSara, dicens: Num vere paritura sum anus? Nuquid Deo est quidquam difficile? juxta condictum revertar ad te hoc eodem tempore, vita comite, et habebit Sara filium. Negavit Sara dicens, Non risi, timore perterrita. Dominus autem: Non est, inquit, ita; sed risisti. Cum ergo surrexissent inde viri, direxerunt oculos contra Sodomam, et Abraham simul gradiebatur, deducens eos. Dixitque Dominus: Num celare potero Abraham quae gesturus sum, cum futurus sit in gentem magnam, ac robustissimam, et benedicendae sint in illo omnes nationes terrae? Scio epturus sit filiis suis et domui suae post se ut custodiant viam Domini et faciant iustitiam et iudicium ut adducat Dominus propter Abraham omnia quae locutus est ad eum dixit itaque Dominus clamor Sodomorum et Gomorrae multiplicatus est et peccatum earum adgravatum est nimis descendam et videbo utrum clamorem qui venit ad me opere conpleverint an
Abbreviated transcription (Latin):
panis et confortate cor ur̃m : post ea transibitis
Idcirco enim declinastis ad seruum ur̃m. Qui dixer̃
fac ut locutus es Festinauit abraham in taberna¬
culum ad saraam : dixitq ei. Accelera tria sata si¬
milae commisce : et fac subcinericios panes. Ipse ue¬
ro ad armentum cucurrit. et tulit inde uitulum
tenerrimum & obtimum. deditq puero. Qui festina¬
uit et coxit illum. Tulit quoque butyrũ. et lac. et
uitulum quem coxerat. & posuit coram eis: ipse ue¬
ro stabat iuxta eos sub arbore: Cumq comedissent:
dixerunt ad eum. Ubi est̃ saraa uxor tua: Ille
respondit. Ecce in tabernaculo est Cui dixit. Re¬
uertens ueniam ad tẽ tempore isto uita comite : et
habebit filium saraa uxor tua. Quo audito saraa :¬
risit post ostium tabernaculi. Erant autem ambo
senes prouecta eq aetatis : et desierant saraȩ fieri
muliebria. Quae risit occulte dicens: Post̃quã con¬
senui et dominus m̃s uetulus est uoluptati operam
dabo: Dixit autem dñs ad abraham. Quare risit

Expanded text:
panis, et confortate cor vestrum, postea transibitis: idcirco enim declinastis ad servum vestrum. Qui dixerunt: Fac ut locutus es. Festinavit Abraham in tabernaculum ad Saram, dixitque ei: Accelera, tria sata similae commisce, et fac subcineritios panes. Ipse vero ad armamentum cucurrit, et tulit inde vitulum tenerrimum et optimum, deditque puero, qui festinavit et coxit illum. Tulit quoque butyrum et lac, et vitulum quem coxerat, et posuit coram eis: ipse vero stabat juxta eos sub arbore. Cumque comedissent, dixerunt ad eum: Ubi est Sara, uxor tua? ille respondit: Ecce in tabernaculo est. Cui dixit: Revertens veniam ad te tempore isto, vita comite, et habebit filium Sara uxor tua. Quo audito, Sara risit post ostium tabernaculi. Erant autem ambo senes, provectaeque aetatis, et desierunt Sarae fieri muliebria. Quae risit occulte, dicens: Postquam consenui, et dominus meus vetulus est, voluptati operam dabo? Dixit autem Dominus ad Abraham: Quare risit
Abbreviated transcription (Latin):
ham senex dierumq multorum : et dñs incunctis
benedixerat ei. Dixitq ad seruũ seniorem domus
suae : qui prae erat om̃ibus quae habebat. Pone ma¬
num tuam subter femur meum. ut adiurem te per
dñm dm̃ caeli et terrae ut non accipias uxorem fili¬
o meo de filiabus chananacorum interquos habito
sed ad terram et cognationem meam proficiscaris et
inde accipias uxorem filio meo isaac. Respondit

Expanded text:
ham senex dierumque multorum et Dominus in cunctis ham senex dierumque multorum et Dominus in cunctis benedixerat ei dixitque ad servum seniorem domus suae qui praeerat omnibus quae habebat pone manum tuam subter femur meum ut adiurem te per Dominum Deum caeli et terrae ut non accipias uxorem filio meo de filiabus Chananeorum inter quos habito sed ad terram et ad cognationem meam proficiscaris et inde accipias uxorem filio meo Isaac respondit
Abbreviated transcription (Latin):
Quaeso ut audias me. Dabo pecuniam pro agro:
suscipe eam. et sic sepeliam mortuum meum in eo
Respondit ephron. Domine mi audi Terra quam
postulas : quad ringentis argenti siclis ualet : Istud
est precium inter me et tẽ. Sed quantum est hoc :
sepeli mortuũ tuũ. Quod cum audisset abraham ap¬
pendit pecuniam quam ephron postulauerat
audientibus filiis hech quad ringentos siclos ar
genti. et probatae monetae publicae Confirma¬
tusq est ager quondam ephronis inquo erat spelun¬
ca duplex respiciens mambre tam ipse quam spelun¬
ca et om̃s arbores eius incunctis terminis percireuitũ
abrahae in possessionem: uidentibus filiis heh et
cunctis qui intrabant portam ciuitatis illius. Atq
ita sepeliuit abraham saraam uxorem suam : inspe¬
lunca agri duplici quae respiciebat mambre haec
est chebron interra chanaan. Et confirmatus est
ager et antrum quod erat in eo abrahae in possessi¬
onẽ monumenti: a filiis hech. Erat autem abra¬

Expanded text:
Quaeso, ut audias me: Dabo pecuniam pro agro; Quaeso, ut audias me: Dabo pecuniam pro agro; suscipe eam, et sic sepeliam mortuum meum in eo. Respondit Ephron: Domine mi, audi: Terram quam postulas, quadringentos argenti siclos valet: istud est pretium inter me et te: sed quantum est hoc? sepeli mortuum tuum. Quod cum audisset Abraham, appendit pecuniam, quam Ephron postulaverat, audientibus filiis Heth, quadringentos siclos argenti et  Vulg. tac. et probatae monetae publicae. Confirmatusque est ager quondam Ephronis in quo erat spelunca duplex respiciens Mambre tam ipse quam spelunca et omnes arbores eius in cunctis terminis per circuitum Abrahae in possessionem videntibus filiis Heth et cunctis qui intrabant portam civitatis illius atque ita sepelivit Abraham Sarram uxorem suam in spelunca agri duplici qui respiciebat Mambre haec est Hebron in terra Chanaan et confirmatus est ager et antrum quod erat in eo Abrahae in possessionem monumenti a filiis Heth erat autem Abra
Abbreviated transcription (Latin):
locutus est ad filios hech dicens. Aduena sum et
peregrinus apud uos. Date michi ius sepulchri uo¬
biscum: ut sepeliam mortuum meum. Responder̃q
filii hed: Audi nos domine Princeps dĩ es apud nos
Inelectis sepulchris nr̃is sepeli mortuũ tuum. Nullusq
prohibere te poterit : quin in monumento eius sepe¬
lias mortuum tuum. Surrexit abraham et ad orauit
populum terrae : filios uidelicet heh. Dixitq ad
eos. Si placet animae urae ut sepeliam mortuũ me¬
um: audite me et intercedite apud ephron filium
in extrema parte agri sui. Pecunia digna tradat
michi eam coram uobis: in possessionem sẽpulcbri
qui ingrediebantur portas ciuitatis illius dicens:
Nequaquam ita fiet domine mi : sed magis ausculta
quod loquor. Agrum tracdo tibi. et speluncã quae
in eo est praesentibus filus populi mei: sepeli
mortuum tuum. Ad orauit abraham coram populo
terrae : et locutus est ad ephron circunstante plebe

Expanded text:
locutus est ad filios Heth, dicens: Advena sum et locutus est ad filios Heth, dicens: Advena sum et peregrinus apud vos: date mihi jus sepulcri vobiscum, ut sepeliam mortuum meum. Responderuntque dicentes: Audi nos, domine, princeps Dei es apud nos: in electis sepulcris nostris sepeli mortuum tuum: nullusque te prohibere poterit quin in monumento ejus sepelias mortuum tuum. Surrexit Abraham, et adoravit populum terrae, filios videlicet Heth: dixitque ad eos: Si placet animae vestrae ut sepeliam mortuum meum, audite me, et intercedite pro me apud Ephrom, filiumin extrema parte agri sui: pecunia digna tradat mihi eam coram vobis in possessionem sepulcri. qui ingrediebantur portam civitatis illius, dicens: Nequaquam ita fiat, domine mi, sed  Vulg. add. tu magis ausculta quod loquor: Agrum trado tibi et speluncam quae in eo est; praesentibus filiis populi mei, sepeli mortuum tuum. Adoravit Abraham coram populo terrae. Et locutus est ad Ephron, circumstante plebe:
Abbreviated transcription (Latin):
psum uiraui dicit dñs quia fecisti rem hane et non
pepertisti filio tuo unigenito: benedicam tibi & mul
tiplicabo semen tuum sicut stellas caeli. et uelut are¬
nam quae est̃ in litore maris. Possidebit semen tu¬
um portas in imicorum suorum : et benedicentur in
semine tuo om̃s gentes terrae quia oboedisti uoci me¬
ae Reuersus est abraham ad pueros suos: abierq̃
bersabee simul et habitauit ibi his ita gestis. nun¬
tiatum est abraham quod melcha quoque genuissẽt
filios nachor fr̃ĩ suo hus primogenitum. et bur fra¬
trem eius. camuhel patrem syrorum. & cased. et arau.
pheldas quoque et iedlaph. ac bathuhel: de quo
nata est rebecca. Octo istos genuit melcha nachor
fratri abraham. Concubina uero illius nomine ro¬
ma. peperit tabee et gaon. et thaas et maacha
et mortua est inciuutate arbee quae est chebron.
in terra chanaan. Uenitq abraham ut plangeret
et fleret eam. Cumq surrexisset ab officio funeris:

Expanded text:
psum iuravi dicit Dominus quia fecisti rem hanc et non psum iuravi dicit Dominus quia fecisti rem hanc et non pepercisti filio tuo unigenitiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, et velut arenam quae est in littore maris: possidebit semen tuum portas inimicorum suorum, et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae, quia obedisti voci meae. Reversus est Abraham ad pueros suos, abieruntque Bersabee simul, et habitavit ibi. His ita gestis, nuntiatum est Abraham quod Melcha quoque genuisset filios Nahor fratri suo: Hus primogenitum, et Buz fratrem ejus, et Camuel patrem Syrorum, et Chased, et Azau, Pheldas quoque et Jedlaph, ac Bathuel, de quo nata est Rebecca: octo istos genuit Melcha, Nahor fratri Abraham. Concubina vero illius nomine Roma, peperit Tabee, et Gaham, et Tahas et Maacha.Et mortua est in civitate Arbee, quae est Hebron, in terra Chanaan: venitque Abraham ut plangeret et fleret eam. Cumque surrexisset ab officio funeris,
Abbreviated transcription (Latin):
ligna ubi est uictima olochausti: Dixit abraham
Ds prouidebit sibi uictimam olochausti filimi Per¬
gebant ergo pariter. Ueneruntq ad locum quẽ osten¬
derat ei ds̃: in quo aedificauit altare et desuper ligna
composuit. Cumq colligasset isaac filium suum: posu¬
it eum in altari super struem lignorum. Extenditq
manum : et arripuit gladium ut immolaret filium¬
suum. Et ecce angłs dñi de caelo clamauit dicens
Abraham abraham. Qui respondit. Adsum dixitq
ei Non extendas manum tuam super puerum: neq
facias illi quicquã. Nunc cognoui quod timeas dm̃:
et non peperceris filio tuo unigenito propter me
Leuauit abraham oculos: uiditq post tergum ari¬
etem inter uepres haerentem cornibus. Quem assu¬
mens : obtulit olochaustum pro filio. Appellauitq
nomen loci illius dñs uidet: unde usque hodie dici¬
tur inmonte dñs uidebit. Uocauit autem angłs
dñi abraham sẽcundo de caelo dicens. Permemet i¬

Expanded text:
ligna: ubi est victima holocauligna: ubi est victima holocaut sibi victimam holocausti fili mi pergebant ergo pariter veneruntque ad locum quem ostenderat ei Deus in quo aedificavit altare et desuper ligna conposuit cumque conligasset Isaac filium suum posuit eum in altari super struem lignorum extenditque manum et arripuit gladium ut immolaret filium et ecce angelus Domini de caelo clamavit dicens Abraham Abraham qui respondit adsum dixitque ei non extendas manum tuam super puerum neque facias illi quicquam nunc cognovi quod timeas Dominum et non peperceris filio tuo unigenito propter me levavit Abraham oculos viditque post tergum arietem inter vepres herentem cornibus quem adsumens obtulit holocaustum pro filio appellavitque nomen loci illius Dominus videt unde usque hodie dicitur in monte Dominus videbit vocavit autem angelus Domini Abraham secundo de caelo dicens per memet i
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ acterni et fuit colonus terrae philistinorum
ptauit ds̃ abraham et dixit ad eum : Abraham: Ille
respondit Adsum Ait illi. Tolle filium tuum uni¬
genitum quem diligis isaac. et uade in terrã uisionis :
atq offercum ibi olochaustum super unũ montium
quem monstrauero tibi. Igitur abraham de nocte con¬
surgens strauit asinum suum : ducens secum duos uiue¬
nes et isaac filium suum. Cumq concidisset ligna in
olochaustum : abiit ad locum quem praeceperat ei
ds̃ Die autem tercio : eleuatis oculis uidit locũ pro¬
cul. Dixitq ad pueros suos. Expectate hic cũ asino
Ego et puer illuc usque properantes : post quam
adorauerimus reuertemur aduos Tulit quoque li¬
gna olochausti: et imposuit super isa ac filium suum
Ipsẽ uero portabat in manibus ignem et gladium Cũq¬
duo pergerent simul: dixit isaac patrisuo. Patermi
At ille respondit. Iuid uis fili: Ecce inquit ignis et

Expanded text:
Dei aeterni. Et fuit colonus terrae Philistinorum Dei aeterni. Et fuit colonus terrae Philistinorum ntavit Deus Abraham, et dixit ad eum: Abraham! Ille respondit: Adsum. Ait illi: tolle filium tuum unigenitum, quem diligis, Isaac, et vade in terram visionis: atque offer eum ibi in holocaustum super unum montium quem monstravero tibi: Igitur Abraham de nocte consurgens, stravit asinum suum, ducens secum duos juvenes et Isaac, filium suum. Cumque concidisset ligna in holocaustum, abiit ad locum quem praeceperat ei Deus. Die autem tertio, elevatis oculis, vidit locum procul: dixitque ad pueros suos: Exspectate hic cum asino: ego et puer illuc usque properantes, postquam adoraverimus, revertemur ad vos. Tulit quoque ligna holocausti, et imposuit super Isaac filium suum: ipse vero portabat in manibus ignem et gladium. Cumque pergerent duo simul, dixit Isaac patri suo: Pater mi! At ille respondit: quid vis, fili? Ecce, inquit, ignis et
Abbreviated transcription (Latin):
quam feci tibi facies michi et terrae in qua uersa¬
tus es aduena. Dixitq abraham. Ego uirabo Et
increpauit abimelech propter puteum aquae quẽ
ui abstulerant serui illius. Responditq abime¬
lech. Nesciui quis fecerit hanc rem: sed et tũ non
indicasti michi et ego non audiui praeter hodie.
Tulit itaque abraham oues et boues: et dedit abi¬
melech. Percusseruntq ambo foedus : et statuit a¬
braham septem agnas gregis seorsum. Ciu dixit a¬
bimelech Quid sibi uolunt septem agnae istae quas
stare fecisti seorsum: At ille. Septem inquit agnas
accipies de manu mea : ut sint in testimonium mi¬
chi qñm ego fodi puteum istum. Ideirco uocatus est
locus ille bersabee : quia ibi uterque iurauit. et in¬
ierunt foedus pro puteo iuramenti. Surrexit autẽ
abimelech et fichol princeps militiae euis : reuersiq
sunt in terrã palestinorum. Abraham uero planta¬
uit nemus in bersabee : et in uocauit ibi nomen dñi

Expanded text:
quam feci tibi, facies mihi, et terrae in qua versaquam feci tibi, facies mihi, et terrae in qua versatus es advena. Dixitque Abraham: Ego jurabo. Et increpavit Abimelech propter puteum aquae, quem vi abstulerant servi illius. Responditque Abimelech: Nescivi quis fecerit hanc rem: sed et tu non indicasti mihi, et ego non audivi praeter hodie. Tulit itaque Abraham oves et boves, et dedit Abimelech: percusseruntque ambo foedus. Et statuit Abraham septem agnas gregis seorsum. Cui dixit Abimelech: Quid sibi volunt septem agnae istae, quas stare fecisti seorsum? At ille: Septem, inquit, agnas accipies de manu mea, ut sint in testimonium mihi, quoniam ego fodi puteum istum. Idcirco vocatus est locus ille Bersabee: quia ibi uterque juraverunt. Et inierunt foedus pro puteo juramenti. Surrexit autem Abimelech et Phicol, princeps militiae ejus, reversique sunt in terram Philistinorum. Abraham vero plantavit nemus in Bersabee, et invocavit ibi nomen Domini
Abbreviated transcription (Latin):
suit scapulae eius: tradiditq puerum et dimisit
eam. Quae cum abisset: errabat in solitudine ber¬
sabee. Cumq consumpta esset aqua in utre: ab iecit
puerum subter unam arborum quae ibi erant et
abiit. seditq e regione procul: quantum potest ar¬
cus iacere. Dixit enim. Non uidebo morientẽ pu¬
erum Et sedens contra: leuauit uocem suam et
li timere Exaudiuit enim ds̃ uocem pueri: de loco
in quo est Surge tolle puerum et tene manum illius:¬
quia ingentem magnam faciam eum Aperuitq ocu¬
los eius ds̃ Quae uidens puteum aquae : ab iit &im¬
pleuit utrem. Deditq puero bibere: et fuit cum eo
Qui creuit et moratus est insolitudine: et factus est
iuuenis sagittarius. Habitauitq in deserto pharan
Et accepit illi mater sua uxorem de terra aegypti
ceps exercitus eius ad abraham. Ds̃ tecum est in uni¬
uersis quae agis. Iura ergo per dñm ne noceas michi
et posteris meis stirpiq meae : sed uixta miscđam

Expanded text:
suit scapulae ejus, tradiditque puerum, et dimisit suit scapulae ejus, tradiditque puerum, et dimisit eam. Quae cum abiisset, errabat in solitudine Bersabee. Cumque consumpta esset aqua in utre, abjecit puerum subter unam arborum, quae ibi erant. Et abiit, seditque e regione procul quantum potest arcus jacere. Dixit enim: Non videbo morientem puerum: et sedens contra, levavit vocem suam,  est Agar? noli timere; exaudivit enim Deus vocem pueri de loco in quo est. Surge, et accipe puerum, et tene manum quia in gentem magnam faciam eum. Aperuitque oculos ejus Deus: quae videns puteum aquae, abiit, et implevit utrem, deditque puero bibere. Et fuit cum eo: qui crevit, et moratus est in solitudine, factusque est juvenis sagittarius. Habitavitque in deserto Pharan, et accepit illi mater sua uxorem de terra Aegypti.ceps exercitus ejus, ad Abraham: Deus tecum est in universis, quae agis. Jura ergo per Deum, ne noceas mihi, et posteris meis, stirpique meae: sed juxta misericordiam,
Abbreviated transcription (Latin):
sua: tempore quo praedixerat ei ds̃. Uocauitq a
braham nomen filii sui quem genuit ei saraa isaac:
et circuncidit eum octauo die sicut praeceperat ei
ds̃ cum centum esset annorum. hac quippe aetate
patris: natus est isaac. Dixitq saraa. Risum fecit
michi ds̃. Iuicunque audierit: conridebit michi.
Rursumq ait. Quis auditorum crederet abrahã
quod saraa lactaret filium quem peperit ei iã seni:
Creuit igitur puer: et ablactatus est. Fecitq abra¬
tem: dixit ad abraham. Cice ancillam hane et filium
eius: Non enim erit haeres filius ancillae : cum filio
meo isaac. Dure accepit hoc abraham profilio suo
Cui dixit ds̃. Non tibi uideatur asperum super pu¬
ero : et super ancilla tua. Om̃a quae dixerit tibi sa¬
raa audi uocem eius: quia in isaac uocabitur tibi
semen. Sed et filium ancillae faciam ingentem ma¬
gnam: quia semen tuum est. Surrexit itaque abra¬
ham mane et tollens panem & utrem aquae impo¬

Expanded text:
sua temsua tembraham nomen filii sui, quem genuit ei Sara, Isaac: et circumcidit eum octavo die, sicut praeceperat ei Deus, cum centum esset annorum: hac quippe aetate patris, natus est Isaac. Dixitque Sara; Risum fecit mihi Deus: quicumque audierit, corridebit mihi. Rursumque ait: Quis auditurum crederet Abraham, quod Sara lactaret filium, quem peperit ei jam seni? Crevit igitur puer et ablactatus est: fecitque Abratem, dixit ad Abraham: Ejice ancillam hanc et filium ejus; non enim erit haeres filius ancillae cum filio meo Isaac. Dure accepit hoc Abraham pro filio suo. Cui dixit Deus: non tibi videatur asperum super puero, et super ancilla tua, omnia quae dixerit tibi Sara, audi vocem ejus; quia in Isaac vocabitur tibi semen. Sed et filium ancillae faciam in gentem magnam, quia semen tuum est. Surrexit itaque Abraham mane, et tollens panem et utrem aquae, impo
Abbreviated transcription (Latin):
propter uxorẽ meam. Alias autem uere soror mea est :¬
filia patris mei et non filia matris meae : & duxi eam
uxorem. Post quam autem eduxit me ds̃ de domo pa¬
tris mei : dixi ad eam hanc miscđam facias mecum in
om̃i loco adquem ingrediemur : dicens quod frater
tuus sim. Tulit igitur abimelech oues et boues et ser¬
uos et ancillas : et dedit abraham. Red diditq illi sa¬
raam uxorem suam : et ait. Terra coram uobis est :¬
ubicunque tibi placuerit habita. Saraae autem di¬
xit. Ecce mille argenteos dedi fratri tuo: hoc erit
tibi in uelamen oculorum ad om̃s qui tecum sunt.
Et quocunque perrexeris: mementoq tẽ deprehen¬
sam Orante autem abraham sanauit ds̃ abimelech
et uxorem ancillasq eius: et pepererunt. Concluse¬
rat enim ds̃ om̃em uuluam domus abimelech: pro¬
pter saraam ux orem abraham. isi tauit autẽ
dñs saraam sicut promiserat: et impleuit quae lo¬
cutus est. Concepitq et peperit filium insenectute

Expanded text:
propter uxorem meam alias autem et vere soror mea est filia patris mei et non filia matris meae et duxi eam uxorem postquam autem eduxit me Deus de domo patris mei dixi ad eam hanc misericordiam facies mecum in omni loco ad quem ingrediemur dices quod frater tuus sim tulit igitur Abimelech oves et boves et servos et ancillas et dedit Abraham reddiditque illi Sarram uxorem suam et ait terra coram vobis est ubicumque tibi placuerit habita Sarrae autem dixit ecce mille argenteos dedi fratri tuo hoc erit tibi in velamen oculorum ad omnes qui tecum sunt et quocumque perrexeris mementoque te deprehensam orante autem Abraham sanavit Deus Abimelech et uxorem ancillasque eius et pepererunt concluserat enim Deus omnem vulvam domus Abimelech propter Sarram uxorem Abraham visitavit autem Dominus Sarram sicut promiserat et implevit quae locutus est concepitque et peperit filium in senectute
Abbreviated transcription (Latin):
ex om̃ibus uiris domus suae : et circuncidit carnem
praeputii eorum statim in ipsa die sicut praecepe¬
rat ei ds̃. Abrahã non aginta nouem erat annorũ
quando circuncidit carnem praeputii sui: et isma
re circuncisionis suae. Eadem die circuncisus est
abraham et ismahel filius eius. et om̃s uiri domus
illius : tam uernaculi quã emptitii. et alienigenae
pariter circuncisi sunt. Apparuit autem ei dñs.¬
in conualle mambre sedenti in ostio tabernaculi sui.
in ipso feruore diei. Cumq eleuasset oculos: appa¬
ruerunt ei tres uiri stantes propter eum. Quos
cũ uidisset cucurrit in occursum eorum de ostiota¬
bernaculi : et adorauit in terra et dixit. Dñe si
inueni grãm in oculistius ne transeas serũu tuũ :¬
sed afferam pauxillum aquae et lauentur pedes
ur̃i et requiescite sub arbore. Ponam buccellam

Expanded text:
ex omnibus viris domus suae, et circumcidit carnem ex omnibus viris domus suae, et circumcidit carnem praeputii eorum statim in ipsa die, sicut praeceperat ei Deus. Abraham nonaginta et novem erat annorum quando circumcidit carnem praeputii sui. Et Ismaere circumcisionis suae. Eadem die circumcisus est Abraham et Ismael filius ejus. Et omnes viri domus illius, tam vernaculis, quam emptitii et alienigenae pariter circuin convalle Mambre sedenti in ostio tabernaculi sui in ipso fervore diei cumque elevasset oculos apparuerunt ei tres viri stantes propter eum quos cum vidisset cucurrit in occursum eorum de ostio tabernaculi et adoravit in terra et dixit Domine si inveni gratiam in oculis tuis ne transeas servum tuum sed adferam pauxillum aquae et lavate pedes vestros et requiescite sub arbore ponam buccellam