comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pȩcunia corruper̃ ut sibi traderet᷑ : qͥmͦ falsostes¬
tesꝓcurauer. qͥb: in sidiis & doliseger̃ ut sagita¬
rent in occultis immaculatũ: magna iniqͥtas:
Ecce deabs condito uenit sagitta: Quã maculã fecit.
qͥ nectantã habebat maculã. quanta potest pungi
a sagicta agnꝰ qͥppe immaculatꝰ. tocꝰ immaculatꝰ:
sẽꝑ immaculatꝰ: Noncui maculȩ ab latȩ sint: sed
qͥ maculas nullas c̃traxerit : Nã fecit multos in¬
maculatos. donando peccata: ipse in maculatꝰ
ñ habendo peccata Ut sagittent in abscondito
tuossuscitabat : Repente id ẽ in sidiose: quasi
& adhoc uenisse. ut illi facerent qđ se potestate
facere arbi trabant᷑ : Repente sagic tabt̃ eum
iudicis trepidat iudex. & ñ trepidant qui iudici cradi¬
der̃ : Contremiscit potestas & non contremifcic in ma¬
nicas : Vult ille lauare manꝰ: & illunqͥnant linguas:
Sed quare hoc : firmauer̃ sibi sermonẽ malignũ : uan¬

Expanded text:
pecunia corruperint, ut sibi traderetur ; quomodo falsos tespecunia corruperint, ut sibi traderetur ; quomodo falsos testes procuraverint; quibus insidiis et dolis egerint, ut sagittarent in abscondito immaculatum. Magna iniquitas! Ecce de abscondito venit sagitta quae immaculatum ferit, qui nec tantum habebat maculae, quantum potest pungi a sagitta. Agnus quippe immaculatus, totus immaculatus, semper immaculatus; non cui maculae ablatae sint, sed qui maculas nullas contraxerit. Nam fecit multos immaculatos donando peccata; ipse immaculatus non habendo peccata. Ut sagittent in abscondito  hominem qui mortuos suscitabat! Repente, id est insidiose, quasi et ad hoc venisse ut illi facerent quod se potestate facere arbitrabantur. Repente sagittabunt eumjudici: trepidat judex, et non trepidant qui judici tradiderunt; contremiscit potestas, et non contremiscit immanitas; vult ille lavare manus, et illi inquinant linguas. Sed quare hoc? Firmaverunt sibi sermonem malignum. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis hora sexta crucifixer̃: p̃uaricatores legis
hora tertia clamauer̃ : Qđ illimanib: hora sexta: hoo
illi lingua hora t̃tia: Reimagis isti qͥclamando seui¬
ebant : quã illi qͥ obtẽperando ã mini strabant:
Ipsũ ẽ totũ acim̃ udȩorũ : hoc ẽ qđ ꝓmagno quȩ¬
sier̃ : Occidamꝰ : & ñoccidamꝰ: Si dccidamꝰ : ut ñ ipsi
occidisse iudicem̃ : Exaccuer̃ tanꝗ gladiũ linguas
suas : intender̃ arcũ rẽ a marã : Arcũ dicit insi¬
dias : Quienĩ gladio cõminꝰ pugnac: aꝑtepugnat:
Quisagutã mittt : fallic ueferiat: Prienĩ saguta
ꝑcutit : quã uenire aduu lnꝰ p̃iudeat᷑: Sedquẽ late¬
bet dehomine: ipse enĩ sctebat qͥd eẽt. in homine :
sic̃ ouangelista testat᷑ : Iam̃ audiamꝰ eos & incueam̃
der̃ arcũ rẽa marã : ut sagiecent in abscondito
immaculatũ : Qđ dix̃ intender̃ arcũ: hocestin
abscondito quasi fallentes insidiis: Nostis cnĩ qͥb
dolis ideger̃ : quẽ ad modũ discipłmei coherentẽ

Expanded text:
potestatis hora sexta crucifixerunt; praevaricatores Legis hora tertia clamaverunt: quod illi manibus hora sexta, hoc illi lingua hora tertia. Rei magis isti qui clamando saeviebant, quam illi qui obtemperando administrabant. Ipsum est totum acumen Judaeorum; hoc est quod pro magno quaesierunt: Occidamus, et non occidamus; sic occidamus, uidisse judicemur. Exacuerunt tanquam gladium linguas suas. 6. Intenderunt arcum, rem amaram. Arcum dicit insidias. Qui enim gladio cominus pugnat, aperte pugnat: qui sagittam mittit, fallit ut feriat. Prius enim sagitta percutit, quam venire ad vulnus praevideatur. Sed quem lateberet de homine? Ipse enim sciebat quid esset in homine, sicut evangelista testaderunt arcum, rem amaram, ut sagittarent in abscondito immaculatum. Quod dixit, Intenderunt arcum; hoc est, in abscondito; quasi fallentes insidiis. Nostis enim quibus dolis id egerint; quemadmodum discipulum ei cohaerentem
Abbreviated transcription (Latin):
Pccuna sanguinis ẽ non illã mutamꝰ ingatophilaciũ:
Quid ẽ. gatophilatiũ : arcadĩ ubi colligebant᷑ ex quȩ
ad indigentiã seruorũ dĩ mutebant᷑ : Ohomo cortuũ
sic potiꝰ arc idĩ ubi habitent diuitiȩ dĩ. ubisic nũ mꝰdĩ.
menstua habensi maginẽ imꝑatoristui : Cũ ergo
hȩ ita sint . qualis illa in nocentiȩ simulacio fuit
peccuniã sanguinis ñmittere in arcã &ipsũ sangui¬
nẽ mutere in c̃scientiã : sed qͥd eis contigit : destcer̃

Expanded text:
Pecunia sanguinis est; non illam mittamus in gazophylacium . Pecunia sanguinis est; non illam mittamus in gazophylacium . Quid est gazophylacium? Arca Dei, ubi colligebantur ea quae ad indigentiam servorum Dei mittebantur. O homo, cor tuum sit potius arca Dei, ubi habitent divitiae Dei, ubi sit nummus Dei, mens tua habens imaginem Imperatoris tui! Cum ergo haec ita sint, qualis illa innocentiae simulatio fuit, pecuniam sanguinis non mittere in arcam, et ipsum sanguinem mittere in conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
suũ : Non occidat᷑ a nob̵: sed a uidice : Iotũ nos facia¬
mꝰ. & nihil fecisse uideam̃ : Et ubiẽ. clamor linguȩ
cruci sige crucisige : sicceci estis: ut & surdisstis
Simulata in nocentia: non ẽ. in nocentia: Simulata
eqͥtas ñẽ eqͥtassed duplex iniqͥtas. qr &iniqͥta sest & si¬
mulatio : Ibiergo isti de fecer̃ : scrutantes scrutationes:
Quanto acutius sibi ex cogitare uidebant᷑ : t antomagis
deficiebant qr alumine ueritatis & ȩqͥtatis in ꝓsunda
it̃ sibi: Anima uero auertensse aluce iustiti̧ : qͣnto
magis quȩrit qͥd inueniat c̃tra iustitiã. tanco plus
aluce repellic̃ & in tenebrosa demergit᷑: Merito er¬
go & isti ꝑscrutantes qđ c̃tra iustũ moliebantur:
aititia recedelunt: Et qͣnto astttia recedebant: tanto
plus deficicdunt. ꝑscrutantes ꝑscrutationes : Magnũ
didisset xpm̃. & piecit illis pȩcuniã quã dederat illi :¬
noluer̃ cã mittere inga ⁊ophilatiũ. sed dixer̃:

Expanded text:
suum: non occidatur a nobis, sed a judice: totum nos faciamus, et nihil fecisse videamur. Et ubi est clamor linguae: Crucifige, crucifige? Sic caeci estis, ut et surdi sitis. Simulata innocentia non est innocentia: simulata aequitas non est aequitas, sed duplex iniquitas; quia et iniquitas est, et simulatio. Ibi ergo isti defecerunt scrutantes scrutationes. Quanto acutius sibi excogitare videbantur, tanto magis deficiebant; quia a lumine veritatis et aequitatis in profunda tem sibi: anima vero avertens se a luce justitiae, quanto magis quaerit quod inveniat contra justitiam, tanto plus a luce repellitur, et in tenebrosa demergitur. Merito ergo et isti perscrutantes quod contra justum moliebantur, a justitia recedebant; et quanto a justitia recedebant, tanto plus deficiebant, scrutantes scrutationes. Magnum cdidisset Christum, et projecit illis pecuniam quam dederant, illi noluerunt eam mittere in gazophylacium, et dixerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
rantes autẽ omnẽ circũ stantiã lectionis quanta
agi potuer̃ cũ a pđ pilatũ dñs accusaret᷑ utcruci¬
figeret̃ : inuenimꝰ horã tertiã ct̃ potiusse qͣndo illi

Expanded text:
rantes autem omnem circumstantiam lectionis, quanta rantes autem omnem circumstantiam lectionis, quanta agi potuerint, cum apud Pilatum Dominus accusaretur, ut crucifigeretur; invenimus horam tertiam esse potuisse, quando il
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ &dixissẽ qđ ipse ñ fecissec mundũ secsse a morce
illius: fccittam̃: Sedsircusquia fecit uł inuit᷑. illiin¬
nocenits. qͥo eger̃ ut faceret : nullo modo: Sedille
dix̃ incũ sententiã : &iussitcũ crucifigi. & quasi ipse
occidit &uos oiudȩi occidistis : Vnde occidistis: gladio
linguȩ: acuistis enĩ linguasurãs: Et quando ꝑ cussistis
nisi quando lamistis crucifige crucisige ꝓ̃pterei non ÷¬
enĩ p̃t̃mittendũ. ql uenit in m̃tẽ. neforte aliquẽ ꝑ cir¬
bet latio diuinorũ librorũ : qͥdã euangelista dicit.
hora sexta crucifixũ dnm̃ & qͥd ã horatertia : Nisimn¬
telligamꝰ ꝑturbam̃ : Etiã incipiente sexta hora :¬
dicit᷑ pilatꝰ sedisse ꝓtribunali. &reuera quando le¬
uatus ẽ. dñ sinlignõ hora sextaerat: Sed aliuseuan¬
gelista. intuens animũ iudeorũ. qr uolebant se im¬
munes uideriamorte dñi. narrando cos ostendit
reos. dicens dnm̃ hora terta crucificũ : Conside¬

Expanded text:
mundum se esse a morte illius : fecit tamen. Sed si reus quia fecit vel invitus; illi innocentes qui coegerunt ut faceret? Nullo modo. Sed ille dixit in eum sententiam, et jussit eum crucifigi, et quasi ipse occidit; et vos, o Judaei, occidistis. Unde occidistis? Gladio linguae: acuistis enim linguas vestras. Et quando percussistis, nisi quando clamastis, Crucifige, crucifige ? 5. mittendum, quia venit in mentem, ne forte aliquem perturbet lectio divinorum Librorum: quidam evangelista dicit hora sexta crucifixum Dominum , et quidam hora tertia : nisi intelligamus, perturbamur. Et jam incipiente sexta hora dicitur Pilatus sedisse pro tribunali; et revera quando levatus est Dominus in ligno, hora sexta erat. Sed alius evangelista intuens animum Judaeorum, quia volebant se immunes videri a morte Domini, narrando eos ostendit reos, dicens Dominum hora tertia crucifixum. Conside
Abbreviated transcription (Latin):
reur : dicite in qͥt uulpi illi : Rexqͥneminẽ¬
hominẽ timet. ipse uulpis non est : leo ille detribu
iuda cuidicitur: ascendistiretũbens dormisti ud eo
Potestate ascendisti & potestit dormisti . Quia uolu¬

Expanded text:
retur, Dicite, inquit, vulpi illi . Rex qui nemineretur, Dicite, inquit, vulpi illi . Rex qui neminehominum timet, ipse vulpes. Non est leo ille de tribu Juda, cui dicitur: Ascendisti, recumbens dormisti sicut leo . Potestate ascendisti, potestate dormisti: quia volu
Abbreviated transcription (Latin):
r̃ regnũ iud ȩorũ quȩris. honest : Altare iud eorũ
quȩris. non est: Sacrificiũ iudȩorũ quȩris: ñ est :
Sacerdoteͣ iudeorũ quȩris. non ẽ : Euertisti testam̃¬
tũ seruiti ꝓfanasti interra sc̃itatẽ eiꝰ: Sca illa
quȩ habehant. terrena eẽ ostendisti: Destruxisti
om̃s maceria s eiꝰ : quibus cũ munieras : Quando
enĩ diripere: tur nsimacheriȩ dirutȩ fuissent :
posuisti municionẽ eiꝰ formidinẽ : Quidẽ for¬
midinẽ : intdicatur peccantib sids̃ nacuralib
ramis non peꝑcit neq tibi parcat : Diripuer̃
eũ om̃s transcuntes uiã : Om̃s scilict gentes
Peruiã hoc est ꝑuitã istã transeuntes: diripuer̃
isrł diripuer̃ dauid primũ : Videte frusta eius
in om̃ib gentib: Ocipsis enĩ dictũ est parte s uul¬
piũ er̃ : Reges quippe impios uulpes appellit¬
uit scriptura : dolo sos &timidos quos terret uirtꝰ

Expanded text:
runt? Regnum Judaeorum quaeris, non est: altare Judaeorum runt? Regnum Judaeorum quaeris, non est: altare Judaeorum quaeris, non est: sacrificium Judaeorum quaeris, non est: sacerdotium Judaeorum quaeris, non est. «Evertisti testamentum serquae habebant, terrena esse ostendisti. Destruxisti omnes macerias ejus, quibus eum munieras. Quando enim diriperetur, nisi maceriae dirutae fuissent? Posuisti munitiones ejus in formidinem. Quid est formidinem? Ut dicatur peccantibus: Si Deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet . Diripuerunt eum omnes transeuntes viam. Omnes scilicet gentes. Per viam, hoc est, per vitam istam transeuntes diripuerunt Israel, diripuerunt David. Primum videte frusta ejus in omnibus gentibus. De ipsis enim dictum est, Partes vulpium erunt . Reges quippe impios vulpes appellavit Scriptura, dolosos et timidos, quos terret virtus
Abbreviated transcription (Latin):
tudixisti sidereliquerint. legẽ meã & mandata
mea noncustodierint. & testam̃tũ meũ ꝓfana ue¬
rint manebittam̃ ꝓmissiomea implebitur
ubratiomea : semel iuraui in scõmeo intus insecreto
quodamanipso fonte undȩ ꝓphete biberunt
si dauid mentiar : Exhibeergo qđ iuristi : redde
qđ ꝓmisisti Sublatũ ẽ. deistodauid. neex pectare¬
tur inistodauid : Expata ergo qđ pmisi: Nouit
illud & ipsedauid: Vide enĩ qͥddicat : Tuuerorep¬
pulisti& adnihilũ deduxisti: Ergoubiẽ qđ pmi¬
sisti : distulisti xp̃mtuũ : Quã uis trist a quȩdam
enume in hoctam̃ uerbore facitnos : Manet om̃ino
ds̃ qđ romisisti nã xpm̃tuũ non abstu listiseddis¬
firmius in alio sꝑata conpleantur : Distulistixp̃m
tuum : Euera sttestam̃tũ seruitui Ubi est eñĩ
testam̃tũ uetus iudeorũ ubi est terrailla ꝓmissio¬
nis in qua in habitantes peccauer̃ quadel etamigra¬

Expanded text:
tu dixisti, Si dereliquerint legem meam, et mandata mea non custodierint, et testamentum meum profanaverint , manebit tamen promissio mea, implebitur juratio mea? Semel juravi in sancto meo, intus in secreto quodam, in ipso fonte, unde prophetae biberunt,t, juravi, si David mentiar. Exhibe ergo quod jurasti, redde quod promisisti. Sublatum est de isto David, ne exspectaretur in isto David. Exspecta ergo quod promisi. Novit illud et ipse David. Vide enim quid dicat: «Tu vero repulisti, et ad nihilum deduxisti.» Ergo ubi est quod promisisti? «Distulisti Christum tuum.» Quamvis tristitia quaedam enumeret, in hoc tamen verbo reficit nos: manet omnino, Deus, quod promisisti; nam Christum tuum non abstulisti, sed «disfirmius in alio sperata compleantur: «Distulisti Christum tuum: evertisti testamentum servi tui.» Ubi est enim testamentum vetus Judaeorum? ubi est terra illa promissionis, in qua habitantes peccarunt, qua deleta migra
Abbreviated transcription (Latin):
Merico & fregisti: Minuisti diessedisciꝰ: futabant se in
Posthȩc dura que cõmemorauit cuenissc̃ipsi popło &illi
regno. neibi putaretur ds̃in pleuisse qđ promiserat.
a nonderet alterũ regnũ in xp̃o cuiꝰ rgni nonest
finis: adloqͥtur ꝓpheta & dicit: Quousq dñ cauerte
ris infinẽ : forte enĩ non in finẽ ab ipsis quia cecitas
exparte isrł facta ẽ ut plenitudo gentiũ intraret & sic

Expanded text:
merito et fregisti. Minuisti dies sedis ejus: putabant se in merito et fregisti. Minuisti dies sedis ejus: putabant se in Post haec dura quae commemoravit evenisse illi populo et illi regno, ne ibi putaretur Deus implevisse quod promiserat, et non daret alterum regnum in Christo, cujus regni non erit finis; alloquiturquia caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret, et sic
Abbreviated transcription (Latin):
uidete om̃ia in pleta quȩ p̃dicta sunt: Aduerastiad¬
iutoriũ gladiceiꝰ: Quomodo solebant paucidimi¬
care multos ꝓsternere : Auertisci adiutoriũ gla¬
du erꝰ a non es opitu latus eunbello: Merito uictus
merito captus. merito a regnosuo alienatus. merito
disꝑsus: cam eñĩterrĩ ꝑdidit̃ pqua dnm occidit:¬
Auera sir adiutoriũ gladiieiꝰ & nones opitulacusci
inbello. Disoliui sticũ ab emundatione : Quid ẽ hoc :
initrom̃iamala magnꝰ hicterror : Quantũ cũq enĩ
accendatur ds̃. quantũ libet irascatur. quantũ libet
uerberet flagellet ligatũ : tam̃ flagellet qm
quẽ mundet non dissoluat abemundatione :
Siem̃ dissoluit abemundatione ĩ amnon abet
mundandũ sedpiciendũ : A qua ergo emundatione
dissolintur iudȩus : a fide : Exfide eñuuimꝰ:
& defide dictũ ẽ fidemundans corda eorũ : Et quia
sola fides xp̃imundat non credendom xp̃m¬
soluti sunt a bemundatione : Dissol usti eum

Expanded text:
videte omnia impleta, quae praedicta sunt. Avertisti adjutorium gladii ejus. Quomodo solebant pauci dimicare, non multos prosternere. Avertisti adjutorium gladii ejus, et non es opitulatus ei in bello. Merito victus, merito captus, merito a regno suo alienatus, merito dispersus. Eam enim terram perdidit, pro qua Dominum occiditrium gladii ejus, et non es opitulatus ei in bello. Dissolvisti eum ab emundatione.» Quid est hoc? Inter omnia mala magnus hic terror. Quantumcumque enim caedat Deus, quantumlibet irascatur, quantumlibet verberet, flagellet; ligatum tamen flagellet, quem mundet, non dissolvat ab emundatione: si enim dissolvit ab emundatione; jam non habet mundandum, sed projiciendum. A qua ergo emundatione dissolvitur Judaeus? A fide. Ex fide enim vivimus ; et de fide dictum est, «Fide mundans corda eorum» : et quia sola fides Christi mundat, non credendo soluti sunt ab emundatione. Sedem
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilt organo id ẽ. psalterio canitur. uideant̃
canti co significari intelligentiȩ m̃tis psal mouero
oꝑacorporis: Sic̃ in hoc ipsosexagesimo septimo
quẽ nc̃ tacactandũ suscepimꝰ illud qđ dictũ ẽ cantate
dõ dictũ uideat᷑ qr ea quȩ inse ipsamens ait dõ notas¬

Expanded text:
ibito, id est, psalterio canitur, videatur Cantico significari intelligentia mentis, Psalmo vero opera corporis. Sicut in hoc ipso sexagesimo septimo, quem nunc tractandum suscepimus, illud quod dictum est, Cantate Deo, dictum videatur, quia quae in seipsa mens agit, Deo nota
Abbreviated transcription (Latin):
etiam sine psalmo &̃ potest. psalimꝰ uero sinecantico eẽ.
non pocest: fossunt & enĩ ẽ cogiationes m̃tis quarã ñ sint
oꝑacorporalu nulũ ẽ aut̃ opꝰ bonũ cuꝰ nonsic inm̃te
cogitatio : Acꝑ hocutrobiq cantica nonut robiq psil¬
mi: litam̃ sic̃ dixi generaliter psalmi appellancur
non cantica : liberq psalmorũ ñ canticorũ : Et suntd¬
ligantur atq discutiant̃ sensus diciorũ ubi ticulu sest
tantũ modo psalmi & ubi tantũ modo cantie i. & ũbi non
psalmꝰ cantici sic̃ inisto sed canticũ psalmi inscriptũ ẽ :
nescio utrũ possit ista differentia demonstrari : Proinde
sic̃cȩperamꝰ relinquentes isttacis qͥpossunt & qͥb uacat
calia discernere: & certa differentiarũ racionedif¬
finre nos quantũ adiuuanit dñ oualemꝰ huiꝰ psal¬
mtextũ considereonꝰ. atq tractemꝰ: Expł¬

Expanded text:
etiam sine Psalmo esse potest, Psalmus vero sine Cantico esse etiam sine Psalmo esse potest, Psalmus vero sine Cantico esse non potest. Possunt etenim esse cogitationes mentis, quarum non sint opera corporalia: nullum est autem opus bonum, cujus non sit in mente cogitatio. Ac per hoc utrobique Cantica; non utrobique Psalmi: et tamen, sicut dixi, generaliter Psalmi appellantur, non Cantica; liberque Psalmorum, non Canticorum. Et si intelligantur atque discutiantur sensus dictorum, ubi titulus est tantummodo Psalmi, et ubi tantummodo Cantici, et ubi non Psalmus Cantici, sicut in isto, sed Canticum Psalmi inscriptum est; nescio utrum possit ista differentia demonstrari. Proinde sicut coeperamus, relinquentes ista eis qui possunt, et quibus vacat talia discernere, et certa differentiarum ratione definire; nos quantum adjuvante Domino valemus, hujus psalmi textum consideremus atque tractem
Abbreviated transcription (Latin):
merito diccũ sit pstllite nomimiciꝰ. id ẽ diffinaiciomeiꝰ.
udctud abiliter nominetur : Hinc differentiã. alicubi
quantũ recolo ipse&iã secutussũ Memimautẽ
legisse nos etiã psallite dõ : qr talia quȩ unisibiliter
beneo ꝑam̃ ñ tantũ hominib sed etiã dõ placent :
Non autẽ om̃ia quȩ dõ placent. eti ã hominibus poss :
qͥuidereñ possunt : Unde mirũ ẽ siquẽ ad nodum
utrũq legit᷑ & cantate dõ & psallitedõ: ita alicubi
legi potest cantate nom inieiꝰ: Idsi & hoc in scriptu¬
risscĩs dictũ inuenit᷑.: hȩc difftrentia frustra labora¬
taẽ : Mouet etiã me qđ generali nomine magis
pscdimi. quã canti cauocant᷑: ita ut dñs̃ diceret.
quȩ scriptas̃ inlege & ꝓph& is & psalm is deme :
Et liber ipse psalmorũ dicitur ñ canticorũ : sic̃ scrip¬
tũ ẽ in qͥt in libro psclmorũ : Cũ potius scđm istã
differentã cantica dici debuisse uideant: qm̃ cana cũ

Expanded text:
merito dictum sit, Psallite nomini ejus, id est diffamationi ejus, ut laudabiliter nominetur. Hanc differentiam alicubi, quantum recolo, etiam ipse secutus sum. Memini autem legisse nos etiam, Psallite Deo ; quia talia quae visibiliter bene operamur, non tantum hominibus, sed etiam Deo placent. Non autem omnia quae Deo placent, etiam hominibus possunt, quia videre non possunt. Unde mirum est si quemadmodum utrumque legitur, et Cantate Deo, et Psallite Deo; ita alicubi legi potest, Cantate nomini ejus. Quod si et hoc in Scripturis sanctis dictum invenitur, haec differentia frustra elaborata est. Movet etiam me quod generali nomine magis Psalmi quam Cantica vocantur, ita ut Dominus diceret: Quae scripta sunt in Lege, et Prophetis, et Psalmis de metur, non Canticorum: Sicut scriptum est, inquit, in libro Psalmorum ; cum potius secundum istam differentiam, Cantica dici debuisse videantur; quoniam Canticum
Abbreviated transcription (Latin):
Stionis suȩ montẽ quẽ ad quisiuit dextera eius.
& eiecit a facie eorũ gentes & sorte discribuit
Seis terrã in funiculũ distributionis : siquis
ad hȩc uerba nob̾ inferens questionẽ. dicat
quomodo eis hȩc om̃ia conlatacẽ. cõmemo¬
rat cũ ipsiñ fuerint ꝑducti in terrã ꝓmissionis
qͥabȩgipto lib̾ati sunt qm̃ illi mortui sunt:
qͥd respondebimꝰ nisi cos dictos quia idẽ ipse
popłs fuit ꝑ successionẽ filiorũ : sic ergo

Expanded text:
ivit dextera ejus. Et ejecit a facie eorum gentes, et sorte distribuit eis terram in funiculo distributionis. » Si quis ad haec verba nobis inferens quaestionem dicat: Quomodo eis haec omnia collata esse commemorat, cum ipsi non fuerint perducti in terram promissionis, qui ab Aegypto liberati sunt, quoniam illi mortui sunt? quid respondebimus, nisi eos dictos, quia idem ipse populus fuit per successionem filiorum? Sic
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑdet eos nosdicamꝰ sed postea ꝑdet eos: de hoc
ipso p̃senti psalmo usitatissimã scripturȩ locu¬
tionẽ aduertamꝰ. unde ista quȩstio multo dili¬
gentius ueriusq: saluatur : Certe dehis ipsis
loquens paulo post: cõmemorasset quȩ propt̃
eos egiptii ꝑpessi fuerint. cõmemorat. etiam¬
ultimã plagam & ꝑcussit omnẽ in qd primitiuũ¬

Expanded text:
perdet eos, nos dicamus, Sed postea perdet eos: de hoc perdet eos, nos dicamus, Sed postea perdet eos: de hoc ipso praesenti psalmo usitatissimam Scripturae locutionem advertamus, unde ista quaestio multo diligentius veriusque solvatur. Certe de his ipsis loquens paulo post, cum commemorasset quae propter eos Aegyptii perpessi fuerant, commemorans ultimam plagam,
Abbreviated transcription (Latin):
cedit paritior dele ꝓipsis quã ipso spsecensa pđ
miseri cordem seid agere quiqm̃ nullo modo
deleret ipsũ: etiã illis parceret ꝓpt̃ ipsum:¬
Uidemꝰ enĩ quantũ peꝑcerit & adhuc parcat nam
introduxit eos in terrã ꝓmissionis: & seruauit eã
gentẽ quousq: sexp̃m interficiendo sceleri om̃iũ
maximo colligarent: Etqđ cos exillo regno
eradicacos ꝑcuncta gentium disseminauit. non
utq deleuit: sedmanet idem popłs ꝓlis succes¬
sione seruatus. uelut cain signo accepto nequis
qđ diccum est: i pseaute mest misericors &ppiti
fiet peccatis eorũ & non disꝑdet eos & habundciuit
ut auertat irã suã & non accendetomnẽ irã suam:
Quia siom̃is ira eiꝰ idest quantũ dignisunt in cis
accenderet᷑: gens illa nulla relinqueret᷑ : Ita ds̃
& infine scli ꝑ iudiciũ abȩterna sua luce sẽparatos
ȩternis tenebris punit malos : Deinde neuim
diuinis uerb̵ in ferre uid eam̃. & ubidictũ ẽ non

Expanded text:
ergo paratior deleri pro ipsis quam ipsos, sciens apud misericordiam se id agere, quae quoniam nullo modo deleret ipsum, etiam illis parceret propter ipsumVideamus enim quantum pepercerit, et adhuc parcat. Nam introduxit eos in terram promissionis, et servavit eam gentem quousque se, Christum interficiendo, sceleri omnium maximo colligarent: et quod eos ex illo regno eradicatos per cuncta gentium regna disseminavit, non utique delevit; sed manet idem populus prolis successione servatus, velut Cain signo accepto, ne quiuod dictum est: « Ipse autem est misericors, et propitius erit peccatis eorum, et non perdet eos; et abundabit ut avertat iram suam, et non accendet omnem iram suam. » Quia si omnis ira ejus, id est, quantum digni sunt, in eos accenderetur, gens illa nulla relinqueretur. Ita Deuset in fine saeculi per judicium ab aeterna luce sua separatos, aeternis tenebris punit malos. 23. Deinde ne vim divinis verbis inferre videamur, et ubi dictum est, Non
Abbreviated transcription (Latin):
catis: Multienĩ sunt uocati pauci autẽ electi:
Talisergo erat generitio praua&&amaricans
etiã cũ dm̃ quȩrere uideret᷑ : diligens inore
& in linguamentiens : In corde autẽ nonerat
rectũ cũ dõ: ubrea potius diligebat ꝓpt̃ quȩ
dĩ a diutoriũ reqͥrebat: Ipse autẽ est misericors.¬

Expanded text:
catis: Multi enim sunt vocati, pauci autem electi . catis: Multi enim sunt vocati, pauci autem electi . Talis ergo erat generatio prava et amaricans, etiam cum Deum quaerere videretur; diligens in ore et in lingua mentiens; in corde autem non recta cum Deo, ubi ea potius diligebat propter quae Dei adjutorium requirebat.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporalialmalai : Namqͥ propt̃ beneficia t̃rena
dm̃ quȩrebant: nonutiq dm̃ sed illa quȩrebant:
quia eomͦ timore seruili non liberali dilectione
ds̃ colitur : Sicergo non colitur : Hoc enim
deles abitisunt in testam̃to ciꝰ: Aliud in lingua
eorũ aliud incordecorũ inueniebat : cuisccreta
hominũ nuda sunc. & sine ullo obstaculo qͥd
potius a marent uidebat: Recte itaq corcũ
dõ est : quando propt̃ dm̃ quȩritdm̃ : Vnam
qͥppe concupiuit adño hancre qͥrit ut habitit
Cuidicit corfideliũ. saturabor. Non ollis
carniũ ȩgiptiorũ. nec me lonib & peponib
&alias & cȩpis quȩ generatio praua&&a maricans.
etiã panicȩlesti p̃ferebat: necmanna uisibili
atq ipsis uolatilib pennatis. sed saturabor
cũ manifestatur głatua: Hȩcestem̃ hereditas
testam̃tinoui. inquo illi fideles habiti ñ sunt :
Cuiꝰ tam̃ fides etiã tunc qͣndo uelat᷑ erat inelec¬
tis : & nc̃ quando reuelata ẽ. non ẽ. imulcis uo¬

Expanded text:
am qui propter beneficia terrena Deum quaerebant, non utique Deum, sed illa quaerebant. Et modo timore servili, non liberali dilectione Deus colitur. Sic ergo Deus non colitur: hoc enim deles habiti sunt in testamento ejus. » Aliud in lingua eorum, aliud in corde eorum inveniebat, cui secreta hominum nuda sunt, et sine ullo obstaculo quid potius amarent videbat. Rectum itaque cor cum Deo est, quando propter Deum quaerit Deum. Unam quippe concupivit a Domino, hanc requiret, ut inhabitet Cui dicit cor fidelium: Saturabor, non ollis carnium Aegyptiorum, nec melonibus et peponibus, et allio et cepis, quae generatio prava et amaricans etiam pani coelesti praeferebat , nec manna visibili atque ipsis volatilibus pennatis; sed saturabor, cum manifestabitur gloria tua . Haec est enim haereditas Novi Testamenti, in quo illi fideles habiti non sunt, cujus tamen fides etiam tunc quando velabatur erat in electis, et nunc quando jam revelata est, non est in multis vo
Abbreviated transcription (Latin):
rens tã quã in cõmutabili regulȩ. potest fieri
rectũ qđ in se fuit prauum corhominis : Vt autẽ
corcũ illo sit & ꝑ hoc rectũ eẽ possio n acceditur
ad cũ pede. sed fide: Ideo dicit᷑ etiã in epła ade¬
breos deilla ipsa generatione praua &a mari¬
cante non ꝓsuit sermo cuditus ls non contẽ¬
peratis fideieorũ qͥ obaudier̃ : Volunta sigit᷑
qua acceditur addm̃ rectũ . ut corfiat rectum:
quȩ fides pueniente & uocante miscđia dĩ ꝑobȩ¬
dientiam suscitatur : & applicare incipit ad dm̃
cor ut dirigatur Ut quanto magis magisq diri¬
git᷑ : tantomagis uidet qđ non uidebuc &ual &
qđ non ualebat: Hoc non fecerat simon : c̃ui petrus
A płs dix̃ : Non est tibi pars neq sorsin hac fide :
Coreñ tuũ non est rectũ cumdõ: Ibi enĩ ostendit
quia non potest reccũ eẽ sinedõ ut incipiant homines
non tã quã serui sublege ambularemetuentes: sed
in lege tãquõ filii uolentes inqua illi ambulare

Expanded text:
rens, tanquam incommutabili regulae, potest fieri rectum quod in se fuit pravum cor hominis. Ut autem cor cum illo sit, et per hoc rectum esse possit, acceditur ad eum, non pede, sed fide. Ideo dicitur etiam in Epistola ad Hebraeos de illa ipsa generatione prava et amaricante: Non profuit sermo auditus illis non contemperatis fidei eorum qui obaudierunt . Voluntas igiturqua acceditur ad Deum rectum, ut cor fiat rectum. Quae fides, praeveniente et vocante misericordia Dedientiam suscitatur; et applicare incipit ad Deum cor, ut dirigatur; et quanto magis magisque dirigitur, tanto magis videt quod non videbat, et valet quod non valebat. Hoc non fecerat Simon, cui Petrus apostolus dixit: Non est tibi pars neque sors in hac fide; cor enim tuum non est rectum cum Deo . Ibi enim ostendit quia non potest esse rectum sine Deo, ut incipiant homines, non tanquam servi sub lege ambulare metuentes, sed in lege tanquam filii volentes, in qua illi ambulare
Abbreviated transcription (Latin):
dicit : Nũ qͥd repulic ds̃ plebẽ suã absit : Etgo
is aelitasum exgenere isrł tribubeniamin
&accepturi peccatorũ remissionẽ usq ad illud
maximũ qđ insanientes ipsũ medicũ pereme¬
r̃ : Hinc om̃mo dictũ est. ĩpseautẽ est misericors
&ꝓpitiꝰ fiec peccatis eorũ & nondis ꝑdet eos:
Ecabundauit ut auertat irã suã: qr etiã illud
remisit qđ ab eis unicꝰ filius eiꝰ occisus est: Et
non accendet omnẽ irãsiiã : qr reliquiȩ saluȩ
facte sunt : Etre cordatus est qr carosunt:¬
sp̃suadens & non reuertens : Id eo eosuocando.
& miserando ꝑsuam grãm ipse reuocauit:
qr ꝑscipsos redire ñ possent: Iuo modo enĩ
redit caro & sp̃s ambulans &e non reuertens

Expanded text:
uid repulit Deus plebem suam? Absit. Nam et ego Israelita sum ex genere Israel, de tribu Benjamin, et accepturi peccatorum remissionem, usque ad illud maximum quo insanientes ipsum medicum peremerunt. Hinc omnino dictum, « Ipse autem est misericors, et propitius erit peccatis eorum, et non perdet eos; et abundabit ut avertat iram suam; » quia etiam illud remisit, quod ab eis unicus Filius ejus occisus est: et non accendet omnem iram suam; quia reliquiae salvae factae sunt. 24. Et recordatus est quia caro sunts vadens, et non revertens. Ideo eos vocando et miserando per suam gratiam ipse revocavit, quia per seipsos redire non possent. Quomodo enim redit caro, spiritus ambulans et non revertens
Abbreviated transcription (Latin):
in telligi possunt qđ in euangelio scriptũ est. ut
sitis sicut paterũr qui incȩlis est qͥ facit oriri solẽ
suum suꝑbonos & malos & pluit suꝑ iustos &in¬
iustos: Quis eñĩ non uideat quanta miscdia & paci¬
entia malis parcat : sed ante iudiciũ : Sfergo
peꝑcit illigenti ut non accenderet omnẽ iram
suã adeam penicus eradicandam atq siniendam :
qđ in uerbis eiꝰ &in tercessione ꝓpeccatis illorũ
morsi ser uociꝰeuidenter apparet ubidicit dĩ:

Expanded text:
intelligi possunt quod in Evangelio scriptum est: « Ut intelligi possunt quod in Evangelio scriptum est: « Ut sitis sicut Pater vester qui in coelis est; qui facit oriri solem suum super bonos et malos, et pluit super justos et injustos » . Quis enim non videat quanta misericordiae patientia malis parcat! sed ante judicium. Sic ergo pepercit illi genti, ut non accenderet omnem iram suam ad eam penitus eradicandam atque finiendam; quod in verbis ejus et intercessione pro peccatis eorum Moysi servi ejus evidenter apparet, u
Abbreviated transcription (Latin):
Et habundauit ut auertat irã suam: & non
accendet omnẽ irã suam: Etrecordatus est
qr caro sunt : sp̃s uadens & non ret uertens:
in his uerbis multi sibi iniqͥtatis inpunitatem
dediuinamiscdia pollicentur: etiã sicalescẽ:
ꝑstterino qualis genoratio ista describitur
priuan a maricans: quȩ cornondirexit suu
& non est oreditus cũ dõ sp̃seiꝰ. Iuibus consen¬
tire non expedit: Sieni ut scđmipsos loqͣr.
dĩfortasse non ꝑdet. necmalos snedubio
non ꝑdetbonos : Curergo non potius diligimꝰ
ubi dubitatio nulla est : namqui inlingua sua
mentiuntur illicũ aluud habeat coreorũ: putant
utiq: f nolunt quando pȩnã ȩternã talibus con¬
minatur etiam dm̃ eẽ. mendacem: Sed cũ ipsi
eum mentiendo non fallanc: illeuerũ dicendo
non sallit : Hȩc itaq uerba diuinorũeloquio¬
rum deqͥb sibi generatio praua blanditur:
non de prauat sicut corsuum: quia & illo depra¬
uato ista recta ꝑsistunt: frimo qͥppescđm hoc

Expanded text:
t iram suam, et non accendet omnem iram suam. Et recordatus est quia caro sunt; spiritus vadens, et non revertens. » In his verbis multi sibi iniquitatis impunitatem de divina misericordia pollicentur, etiamsi tales esse perstiterint, qualis generatio ista describitur prava et amaricans quae cor non direxit suum, et non est creditus cum Deo spiritus ejus: quibus consentire non expedit. Si enim, ut secundum ipsos loquar, Deus fortasse non perdet nec malos, sine dubio non perdet bonos. Cur ergo non potius id eligimus, ubi dubitatio nulla est? Nam qui in lingua sua mentiuntur illi, cum aliud habeat cor eorum, putant utique et volunt, quando poenam aeternam talibus comminatur, etiam Deum esse mendacem. Sed cum ipsi eum mentiendo non fallant, ille verum dicendo non fallit. Haec itaque verba divinorum eloquiorum, de quibus sibi generatio prava blanditur, non ea depravet, sicut cor suum; quia et illo depravato ista recta persistunt. Primo quippe secundum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ambulare . repetitio ẽ superioris sententi ȩ.
cũ quadã eiꝰ expositione: Hoc eñĩ appella¬
uit legẽ eiꝰ : qđ supͣ dixerat testam̃tũ dĩ Ut
illud qđ dictũ est ñ custodier̃ : repetitum
intellegatur. in eo ambulare noluerunt:
Sed cũ breinius diciposset & inlege eiꝰ noluer̃
ambulare : non nihilm uidet᷑ in hoc uerbo
nosquerere uoluisse : qđ maluit dicere.
noluer̃ ambulare : quã non ambulauer̃ :
Poterat enĩ putarilexoperũ qͥsi sufficere
ad iustificationẽ . cũ ca quȩ p̃cipiuntur
forinsecus fiunc ab eis hominibus qr mallent
non p̃cipi quȩ non excorde faciunt : Ectamen
faciunt ac ꝑ hoc quasi uidentur ambulare inlege
dĩ sed nolucr ambulare : Noneñi excorde faciuas :
Excorde autt̃ nullom fieri potest : qđ formidine
fit pȩne non dilectione iustitiȩ: Nam quantum
atunet ad facta quȩ scirinsecus aguntur. & qͥti¬
ment penã & qͥamant iusticiã non furantur:
Et ideo paressunt manu : disparescorde : Pares

Expanded text:
io est superioris sententiae, cum quadam ejus expositione: hoc enim appellavit, legem ejus, quod supra dixerat testamentum Dei; ut illud quod dictum est, non custodierunt, repetitum intelligatur in eo, ambulare noluerunt. Sed cum brevius dici posset, Et in lege ejus non ambulaverunt, nonnihil mihi videtur in hoc verbo nos quaerere voluisse, quod maluit dicere, noluerunt ambulare, quam, non ambulaverunt. Poterat enim putari lex operum quasi sufficere ad justificationem, cum ea quae praecipiuntur, forinsecus fiunt ab eis hominibus qui mallent non praecipi quae non ex corde faciunt, et tamen faciunt; ac per hoc quasi videntur ambulare in lege Dei, sed nolunt ambulare: non enim ex corde faciunt. Ex corde autem nullo modo fieri potest, quod formidine fit poenae, non dilectione justitiae. Nam quantum attinet ad facta quae forinsecus aguntur: et qui timent poenam, et qui amant justitiam non furantur; et ideo pares sunt manu, dispares corde; pares
Abbreviated transcription (Latin):
iustus maiori p̃latus est fr̃ĩ: sic ismahelus a ac:
sic esau congeminosuo sed tam̃ prius nato.
ipse ia cob: sicphares &ipse congeminũ suũ
qͥpͥus manũ exutero miserat & cȩperatnas¬
ci: &iam nascendo p̃cessit : Sic dauid maio
factorũ parabolȩ p̃cesser̃ sic popło iudeo¬
rũ. p̃latus est popłsxristianꝰ. froquo redi

Expanded text:
justus majori praelatus est fratri , sic Ismaeli Isaac , justus majori praelatus est fratri , sic Ismaeli Isaac , sic Esau congemino suo, sed tamen prius nato, ipse Jacob ; sic Phares et ipse congeminum suum, qui prius manum ex utero miserat, et coeperat nasci, etiam nascendo praecessit ; sic David majorfactorum parabolae praecesserunt, sic populo Judaeorum praelatus est populus christia
Abbreviated transcription (Latin):
habe dicunt̃ tendentes & mictentes arcubus:
ut sine dubitatione sub audiamꝰ sagatas:
Qđ uero ꝑfilios effrẽ uniuersã illã generationẽ¬
amaricantẽ in telligi uoluit : locutio est a parte
totũ significans : Et ideo fortasse electa est
ista pars exqua totus ille popłs significaret᷑:
qr dehis potissimũ bom aliqd expectandũ
fuit. qr ex illo natisunt : quẽ nepotẽ siũia cob
quãuis a patre eiꝰ tã quãminorẽ ad sinistram
constitutũ: manu tam̃ dextera benedixit:
eũq maiori fr̃i arcana benedictione p̃posuit:
Vt qđ ita hoc loco tribus illa culpatur.
nec apparuisse in ea qđ illa benedictio ꝓmit¬
tebat ostenditur : satis intelligamꝰ qđ & iam
tunc ex uerbis patriarche iacob: longe
aliud sigurabatur : quã prudentia carnis expectat :
Figurabatur enĩ qđ futuri ee ñt. nouissimi
qͥerant pͥmi : & pͥmi futuri eent qͥerant no¬
uissimi ꝑsciluatoris aduentũ : De qͥ dictũ ẽ.
qͥ postme uenit. anteme factus est: Si cabel

Expanded text:
habere dicuntur, tendentes et mittentes arcubus, ut sine dubitatione subaudiamus Sagittas. Quod vero per filios Ephraem universam illam generationeamaricantem intelligi voluit, locutio est a parte totum significans. Et ideo fortasse electa est ista pars, ex qua ille populus totus significaretur, quia de his potissimum boni aliquid exspectandum fuit; quia ex illo nati sunt, quem nepotem suum Jacob, quamvis a patre ejus tanquam minorem ad sinistram constitutum, manu tamen dextera benedixit, eumque majori fratri arcana benedictione praeposuit ; ut quod ita hoc loco tribus illa culpatur, nec apparuisse in ea quod illa benedictio promittebat ostenditur, satis intelligamus quod etiam tunc ex verbis patriarchae Jacob longe aliud figurabatur, quam prudentia carnis exspectat. Figurabatur enim quod futuri essent novissimi qui erant primi, et primi futuri essent qui erant novissimi , per Salvatoris adventum, de quo dictum est: Qui post me venit, ante me factus est . Sic Abel
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicantiũ sp̃s. & hoc in uirtute sua: nesibi tribuat
a fricus qđ habet exdõ : Veniunt autẽ ul troisti
uentiad homines : ad portant eis uerba diuinitꝰ
missa : ut insuis sedibus & circa tab̵ naculasua col¬
ligant eiꝰ modi uolatilia. &adoret unꝰquisq dnm̃
deloco suo om̃ s in sulȩgentiũ : Sed infidelibus
tãquã prauȩ & a maricanti generitiom. cum

Expanded text:
praedicantium spiritus; et hoc in virtute sua, ne sibi tribuat praedicantium spiritus; et hoc in virtute sua, ne sibi tribuat Africus quod habet ex Deo. Veniunt autem ultro isti venti ad homines, et apportant eis verba divinitus missa; ut in suis sedibus et circa tabernacula sua colligant ejusmodi volatilia, et adoret unusquisque Dominum de loco suo, omnes insulae gentium . 18. Sed infidelibus ta
Abbreviated transcription (Latin):
nimis & desideriũ eorũ attulit nec sunt pͥuati
adesiderio suo : potest & nontẽptantiũ sed cre¬
dentiũ paruula fidẽ carneeditis uocum
signis & ꝑaerẽ transcurrentib: tã quã uola¬
tilib: pascere : Non tam̃ ab a qͥlone uenientib:
ubi frigus & caligo p̃ualet id est eloquentia
que huic scło fauet: sed transferendo
austrũ decȩlo. Quonsi ad terras ucqͥ in fide st̃
paruuli audiendo cerrestria nutriantur
ad capienda cȩlestia: Sie nĩ terrestria in qͥd dixi
uobis & non crediditis. quomodo sicȩlestia
dixero uob̵ credeas: crans latus enĩerat ille
decelo quodã modo ubim̃ te excesserat dõ
ut tẽperans eet̃ eis qͥb dicebat. non potui uob
loqͥ quasi spiritalibus sed quasi carnalibus
Ibienĩ audierat in effabilia uerba quȩ in t̾ra
illi ñ licebatloqͥ ꝑ uerba sonantia quasi ꝑ uola¬
tilia pennata : Et inducendo inuirtutr sua afri cũ.
hoc est ꝑuentos meridia nos feruente seclucentes

Expanded text:
nec sunt privati a desiderio suo, » potest et non tentantium, sed credentium parvulam fidem, carne editis vocum signis et per aerem transcurrentibus, tanquam volatilibus pascere: non tamen ab Aquilone venientibus ubi frigus et caligo praevalent, id est, eloquentia quae huic saeculo placet; sed transferendo Austrum de coelo. Quo, nisi ad terras? ut qui in fide sunt parvuli, audiendo terrestria nutriantur ad capienda coelestia. Si enim terrestria, inquit, dixi vobis, et non creditis; quomodo si coelestia dixero vobis, credetis ? Translatus enim erat ille de coelo quodammodo, ubi mente excesserat Deo; ut temperans eis esset quibus dicebat: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Ibi enim audierat ineffabilia verba , quae in terra illi non licebat loqui per verba sonantia, quasi per volatilia pennata; et inducendo in virtute sua Africum, hoc est, per ventos meridianos, ferventes et lucentes
Abbreviated transcription (Latin):
moneo: cũsciret utiq ad ño dictũ ne uobis
humani deloquendi consuetudine tolleret᷑.
sed negrã dĩ qua in ȩternã uitã generamur
naturȩ uel potestati uel etiã scĩtati cuiꝰquã
regeneratio praua &a maricans oblitist̃
beneficiorũ dĩ &mirabiliũ eiꝰ quȩ ostendit
eis. corã patrib eorũ quȩ fecit mirabilia
in terraȩgipti inc̃apo taneos Et incipit
cadẽ mirabilia cõmemorando retexere :
quȩ si paraboles nt oꝓpositiones pro¬
fecto ad aliqͥd comparando referendȩ sunt:
nec oculũ intentionis debemꝰ auferre ab eo
qđ pselmꝰ pseintendit ostendere : hunc
esse fructũ om̃iũ quȩ dicuncur & quare ad moni¬
ti sumꝰ hȩc intentissime audire dõ dicente.
Ad tendite popłsmeus legẽ meã inclinate
aurẽ urt̃m in uerba oris mei : ut ponamꝰ indõ
spẽ nram & non obliuiscamur oꝑadĩ & manda¬
ta eiꝰ ex qͥramꝰ. Mefiamꝰ sic̃ illi patres genera

Expanded text:
moneo; cum sciret utique a Domino dictum: Ne vobis moneo; cum sciret utique a Domino dictum: Ne vobis humani, de loquendi consuetudine tolleretur, sed ne gratia Dei, qua in aeternam vitam regeneramur, naturae, vel potestati vel etiam sanctitati cujusquam generatio prava et amaricans, obliti sunt beneficiorum Dei, et mirabilium ejus quae ostendit eis, coram patribus eorum quae fecit mirabilia in terra Aegypti, in campo Thaneos. Et incipit eadem mirabilia commemorando retexere. Quae si parabolae sunt et propositiones, profecto ad aliquid comparando referendae sunt. Nec oculum intentionis debemus auferre ab eo quod psalmus ipse intendit ostendere, hunc esse fructum omnium quae dicuntur, et quare admoniti sumus haec intentissime audire, Deo dicente, Attendite, populus meus, legem meam; inclinate aurem vestram in verba oris mei; ut ponamus in Deo spem nostram, et non obliviscamur operum Dei, et mandata ejus exquiramus; ne fiamus, sicut illi patres, g
Abbreviated transcription (Latin):
qđ oblitis beneficiorũ dĩ & mirabiliũ eiꝰ quȩ
ostendit eis qđ addidit. & dicit corã patribus coꝵ
quȩ fecit mirabilia : quibus patribus ciũusti
ipsisint patreseorũ quorũ non uult eẽ postero s
similes : sullos acceperimꝰ. exqͥb istinati erant
uelut abraham isctac &iacob: ĩ cmolim dormi¬
erant quandomirabilia ds̃ ostendic in egipto:
Seqͥtur em̃ in terra eggipti in cãpotancos: ubi
dicit ostendisedm̃ istis mirabilia corã patrib
eorũ: Anforte spũ p̃sentes erant. qr deipsis
dñs in euangelioait om̃s enĩ illiuiunt : An
ad comodatius accipimꝰ patresmorsen &
aaron aliosq: seniores : qͥ cõmemorantur
in eadẽ scriptura. eundẽ sp̃m accepisse untie
patres. non sicut dĩ pater unus est qͥ regenerat
spũ suo. quos facit filios adȩternã hereditatẽ:
sed honoris grã ꝓpt̃ ȩtatẽ curãq pietatis.
Sicut paulus senior dicit nonut confundã
uos hȩc scribo. sed ut filios ineos carissimos

Expanded text:
 obliti sunt beneficiorum Dei, et mirabilium ejus quae ostendit eis, quod addidit et dicit: Coram patribus eorum quae fecit mirabilia. Quibus patribus, cum isti ipsi sint patres, quorum non vult esse posteros similes? Si illos acceperimus ex quibus isti nati erant, velut Abraham, Isaac et Jacob; jam olim dormierant, quando mirabilia Deus ostendit in Aegypto. Sequitur enim, In terra Aegypti, in campo Thaneos: ubi dicit ostendisse Deum istis mirabilia coram patribus eorum. An forte spiritu praesentes erant, quia de ipsis Dominus in Evangelio ait: Omnes enim illi vivunt ? An accommodatius accipimus patres, Moysen, et Aaron, aliosque seniores qui commemorantur in eadem Scriptura etiam spiritum accepisse, unde  non appellarentur patres? Non sicut Deus Pater unus est qui regenerat Spiritu suo quos facit filios ad aeternam haereditatem; sed honoris gratia, propter aetatem curamque pietatis: sicut Paulus senior dvos haec scribo, sed ut charissimos
Abbreviated transcription (Latin):
erant credentes in cũ. Adquẽ uelut uirga
lignũ passionis accessit : ut emanaretcre
non credere : Nam hoc est peccatũ de quo
arguit sp̃smundũ : sicut dñs dicit. depeccato
N qͥdem qr non credider̃ in ie : Et exacerba¬
uer̃ altissimũ in siccitate . Qđ alii codices habent
mina quoso qđ degreco est ex pressius nec aliud
quã siccitatẽ significat . Utrũmheremisi ccitate.
anpotius insua : quia licet bibissent depetra non
uentres sedmertes aridas habebant. nulla uiren¬
tesfecunditate iustitiȩ : Inqua siccitate magis fide¬
literdõ supplices eẽ debuerant . ut qͥ sacietatem
don auerat faucibus ȩquitatẽ donaret & moribus :
Ad eũ qͥppe fidelis anima clamat. oculim ei uide
petcro credendo: aliud tẽptando: Denique

Expanded text:
erant credentes in eum . Ad quem velut virga erant credentes in eum . Ad quem velut virga lignum passionis accessit, ut emanaret crenon credere. Nam hoc est peccatum de quo arguit Spiritus mundum, sicut Dominus dicit: De peccato quidem, quia non crediderunt in me . Et exacerbaverunt Altissimum in siccitate: quod alii codices habent, in inaquoso, quod de graeco est expressius, nec aliud quam siccitatem significat. Utrum in illa eremi siccitate, an potios in sua? Quia licet bibissent de petra, non ventres, sed mentes aridas habebant, nulla virentes fecunditate justitiae. In qua siccitate magis fideliter Deo supplices esse debuerant, ut qui satietatem donaverat faucibus, aequitatem donaret et moribus. Ad eum quippe fidelis anima clamat, Oculi mei videapetere credendo, aliud tentando. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentiarũ carnaliũ cũ huic scło
renuntiat᷑ uitã quã miicis peccatis om̃ibus
ꝑdeletis: fideliũ popłs ꝑsacram̃tũ baptis maos
traiciatur : Quideduxit eos in nube dici. & tota
nocte in iluminatione ignis: potest etiã spiri¬
talites dirigere itinera.: siadeũ clamet fides:
itinera mea dirige scđm uerbũ tuũ: Deqͦalibi
dicit ipse enĩ rectos faciet cursus tuos: &i anera
tatũ ẽ. in carne. uelut in nube: Iniudito uero
tã quã in terrore nocturno. qr tuncerit
maigna cribulatio scłi tanquã ignis: & luce¬
bit iustis & ardebit in iustis : uidifrupit in
deserto petrã & adaqͣuit eos sicut in abissomulta
&eduxit aquã depetra & deduxit tanquã flu¬
mina aquas : potest utiq sicienti fideidonum
sp̃sscĩ qđ illa resgesta spiritaliter significabat
uuȩ fluent deuentre eiꝰ: Hoc enĩ dicebat
sicut in euangelio legitur despũquẽ accepturi

Expanded text:
concupiscentiarum carnalium, cum huic saeculo concupiscentiarum carnalium, cum huic saeculo renuntiatur, ut, tanquam inimicis, peccatis omnibus perdeletis, fidelium populus per sacramentum Baptismatis trajiciatur. Qui deduxit eos in nube diei, et tota nocte in illuminatione ignis, potest etiam spiritualiter dirigere itinera, si ad eum clamet fides: Itinera mea dirige secundum verbum tuum . De quo alibi dicitur, Ipse enim rectos faciet cursus tuos, et itinera tatum est in carne, velut in nube; in judicio vero, tanquam in terrore nocturno, quia tunc erit magna tribulatio saeculi tanquam ignis, et lucebit justis, et ardebit injustis. Qui disrupit in deserto petram, et adaquavit eos sicut in abysso multa; et eduxit aquam de petra, et deduxit tanquam flumina aquas, potest utique sitienti fidei donum Spiritus sancti, quod illa res gesta spiritualiter significabat, vivae fluent de ventre ejus. Hoc enim dicebat, sicut in Evangelio legitur, de Spiritu quem accepturi
Abbreviated transcription (Latin):
Adho com̃ia referenda sunt . ac ꝑ hoc qͥcqͥd figu¬
rata actione ista significant. i ta fieriposst̃
spiritalit̃ in homine. uel grã dĩ sibona sunt
uel iuditiodĩ simala sunt: sicut illa hona fac¬
ta sunt inifrahelitas uel mala & in ipsos & meo¬
rũ inimicos : Quȩ no nobliuiscamur sed in
dõ spẽ nram̃ ponamꝰ nec ipsius grȩ̃simus
ingrati : Eumq timeamꝰ ñ timore seruili
quosola mala corporalia formidantur.
sed timore casto ꝑmanente in scłm scłi¬
Qui timor magnã eẽ iudicat pȩnã priuari
luce iustitiȩ: Nonefficiemur tãquã
patres illi. generatio praua & amaricans:
Terra itaq egipti : infigura intelligenda est
huiꝰ scłi Campitaneos: planities est mandati
humilis : Nam mandatũ humile int̃p̃tãt
tanis : In hoc scło humilitatis mandatum
suscipiamꝰ : ut in alio scło exciltationem
quã ꝓmisit qͥpropt̃nos hic factus est humił
staret unda tãquã fuisset inclusa: potest
ꝑ suam grãm cohibere fluida & labentia

Expanded text:
ergo omnia referenda sunt, ac per hoc quidquid figurata actione ista significant, ita fieri possunt spiritualiter in homine; vel gratia Dei, si bona sunt; vel judicio Dei, si mala sunt: sicut illa bona facta sunt in Israelitas, vel mala, et in ipsos, et in eorum inimicos. Quae si non obliviscamur, sed in Deo spem nostram ponamus, nec ipsius gratiae simus ingrati; eumque timeamus, non timore servili, quo sola mala corporalia formidantur, sed timore casto permanente in saeculum saeculi, qui timor magnam esse judicat poenam privari luce justitiae; non efficiemur, tanquam patres illi, generatio prava et amaricans. Terra itaque Aegypti in figura intelligenda est hujus saeculi. Campus Thaneos planities est mandati humilis. Nam Mandatum humile interpretatur Thanis. In hoc ergo saeculo humilitatis mandatum suscipiamus, ut in alio saeculo exaltationem, quam promisit qui propter nos hic factus est humilistaret unda tanquam fuisset inclusa, potest per suam gratiam cohibere fluida et labentia