comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
semꝰ agnoscere breuit̃ eam sic̃ iam solet ꝑstringentẽ nisi moueret qđ ibi ait.
ouissime recumbentibꝰ illis undecĩ apparuit. nõ idõ qi ioħs tacuit recumben¬
tes. potuit enĩ ħ p̃t̃ mittere : s qr iste dix̃ nouissime quasi ultra iam nõ eis ap¬
paruerit cũ adhuc ioħ̾s terciã sit euis narraturꝰ demonstrationẽ ad mare tybe¬
riadis: Deinde qđ dic̃ idem marohꝰ exꝓbrans illis incredulitatẽ illoꝵ ⁊ duri¬
eiã cordis. quia his. qui uiderant eum resurrexisse nõ crediderant. illis uidelic
duobꝰ quĩbꝰ muillam. euntabꝰ apparint postea quã siurȩx̃. & petro : cui pͥmit
eũ apparuisse a p̃ lucã uestigatũ ẽ. fortasse ⁊ mariae magdalenȩ. & aliis mu¬
lieribꝰ que cũ illa erant qno eis & ad monum̃tũ apparuit. & inde redeuntibꝰ
in itmere occunit. Nam ita contex̃ narrationẽ idẽ marhꝰ. cũ cõmemorass
breuit̃ de duobꝰ illis quibꝰ apparuit in uillam eutibꝰ qđ nunciassent cet̾is. nec

Expanded text:
stringentem, nisi moueret, quod ibi ait: nouissime recumbentibus illis undecim apparuit, non ideo quia Iohannes tacuit recumbentes - potuit enim hoc praetermittere —, sed quia iste dixit: nouissime, quasi ultra iam non eis apparuerit, cum adhuc Iohannes tertiam sit eius narraturus demonstrationem ad mare Tiberiadis; deinde, quod dicit idem Marcus, exprobrans illis incredulitatem illorum et duritiam cordis, quia his qui uiderant\' eum resurrexisse non crediderant, illis uidelicet duobus, quibus in uillam euntibus apparuit, posteaquam resurrexit, et Petro, cui primitus eum apparuisse aput Lucam inuestigatum est, fortasse et Mariae Magdalenae et aliis mulieribus, quae cum illa erant, quando eis et ad monumentum apparuit et\' inde redeuntibus in itinere occurrit. nam ita contexit narrationem idem Marcus, cum commemorasset breuiter de duobus illis, quibus apparuit in uillam euntibus, quod nuntiassent ceteris nec
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. ut meminerimꝰ quẽ ad modũ sibi euugłistȩ muicẽ attestent᷑ de qͥbdã eciã q̃
ipsi ñ dic̃t ⁊⁊ tam̃ dicta nouer̃. Post hec lucas q̃ gesta s̃ om̃a p̃t̃mittit. nec
om̃ino cõmemerat nisi qño iłis ascendit incelũ. atq id tam̃ ita cõrungit.
quasi ħ sequat᷑ hoc uerba q̃ dix̃. cũ hoc gestũ sit una sabboꝵ quo die dñs re¬
simex̃. illud aut̃ quadra gesimo die sicut idẽ ipse lucas in apłoꝵ actibꝰ narat.
erit unꝰ deophas regressi ibrłm inuenerint congregutos undecĩ ⁊ eos qui
cũ ipsis erant. ꝓeuldubio intelligendũ ẽ qđ inde thomas exierit ante quã
eiꝰ dñs hec loqñtibꝰ appareret. Hinc iam ioħs aliã cõmemorat sii demonstra¬
tionẽ a dño discpłis factam post dies octo ubi erat ⁊ thomar qͥ pꝰ eũ ñ uiderat.
pꝰ dies octo inquit iterũ erant discipłi eius intꝰ. ⁊ thomas cũ eis uenit iħs ia¬
nuis dausis ⁊ stetit in medio ⁊ dix̃. Pax ub̃. Denide dic̃ thomae. In fer digitũ

Expanded text:
meminerimus, quemadmodum sibi euangelistae inuicem adtestentur de quibusdam etiam quae ipsi non dicunt et tamen dicta nouerunt. post haec Lucas quae gesta sunt omnia praetermittit nec omnino commemorat, nisi quando Iesus. ascendit in caelum, adque id tamen ita coniungit, quasi hoc sequatur haec uerba, quae dixit, cum hoc gestum sit una sabbatorum, quo die dominus resurrexit, illud autem quadragensimo die, sicut idem ipse Lucas in apostolorum actibus lli, quorum erat unus Cleopas, regressi Hierusalem inuenerint congregatos undecim et eos qui cum ipsis. erant, procul dubio intellegendum est, quod inde Thomas exierit, antequam eis dominus haec loquentibus appareret. Hinc iam Iohannes aliam commemorat sui demonstrationem a domino discipulis factam post dies octo, ubi erat et Thomas. qui prius eum non uiderat. et post dies octo, inquit, iterum erant discipuli eius intus et Thomas cum eis; uenit Iesus ianuis clausis et stetit in medio et dixit: pax
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ. & aliud quã res ẽ opinantibꝰ. ne quisꝗͣ se xp̃m agnouisse arbitret᷑ si eiꝰ
corpris particeps nõ est. idest aecđae. einus unitatem in sacram̃to panis cõmen¬
dat apłs dicens. Unꝰ panis unũ corpꝰ multi sumus ut cũ eis benedictũ panem
poirigeret a ꝑirentur ocłi eoꝵ & agnoscerent eũ. Aꝑirent᷑ utiq ad eus cogni

Expanded text:
tibus et aliud quam res est opinantibus, ne quisquam se Christum agnouisse arbitretur, si eius tibus et aliud quam res est opinantibus, ne quisquam se Christum agnouisse arbitretur, si eius corporis particeps non est, id est ecclesiae, cuius unitatem in sacramento panis commendat apostolus dicens: unus panis, unum corpus multi sumus, ut, cum eis benedictum panem porrigeret, aperirentur oculi eorum et agnoscerent eum, aperirentur utique ad eius co
Abbreviated transcription (Latin):
cibꝰ quidẽ grecis magis agrũ inuenimꝰ quã uillam. Agri aut̃ nomine ñ cas¬
tella tantum. uerũ eciã municipia ⁊ coloniae solent uocari. extra ciuitatẽ
q̃ cap̃ ⁊ quasi mat̃ ẽ cec̃arũ. unde metropolis appellat᷑. Qđ aũt ait marchꝰ eis
in alia effigie dͥnm apparuisse. hoc lucas dic̃ qđ eoꝵ ocłi tenebant᷑ ne agnos¬
cerent eũ. Ocłis quippe eoꝵ acciderat aliqͥd qđ ita manere ꝑmissũ ẽ usq ad
fractionẽ panis cerdti misterii causa it eis in illo alia ostenderet᷑ effigie̾. ⁊ sic
eũ ñ nisi in fractione panis agnoscereit. sic̃ luca uarrante monstrat᷑. ꝙ me¬
rito qͥppe m̃tis eoꝵ adhuc ignorantis qđ̃ oportebat. xp̃m mori ⁊ resurgere. simile
aliquid eoꝵ ocł̃i passi s̃. ñ ueritate fallente. s ipsis ueritatẽ ꝑciꝑe ñ ualen¬

Expanded text:
cibus quidem Graecis magis agrum inuenimus quam uillam; agri autem nomine non cascibus quidem Graecis magis agrum inuenimus quam uillam; agri autem nomine non castella tantum. uerum etiam municipia et coloniae solent uocari extra ciuitatem, quae caput et quasi mater est ceterarum, unde metropolis appellatur. Quod autem ait Marcus, eis in alia effigie dominum apparuisse, hoc Lucas dicit, quod eorum oculi tenebantur. ne agnoscerent eum. oculis quippe eorum acciderat aliquid, quod ita manere permissum est usque ad fractionem panis. certi mysterii causa, ut eis in illo alia ostenderetur effigies et sic eum non nisi in fractione panis agnoscerent, sicut Luca narrante monstratur. pro merito quippe mentis eorum adhuc ignorantis, quod oportebat Christum mori et resurgere. simile aliquid eorum oculi passi sunt, non ueritate fallente, sed ipsis ueritatem percipere non ualen
Abbreviated transcription (Latin):
qui duodenariꝰ i eis numierꝰ ita misticꝰ erat. ut ñ possit in locũ uidae nisi
aliꝰ idest mathias ad cõseruandũ sacram̃tũ eiusdẽ numeri subrogari. Qđlibet
gͦ eoꝵ sit. nichil inde existit qđ ueritati uł istoꝵ alicui uera cissimo narra¬
tori repugnare udeatur. ꝓbabilit̾ tam̃ creditur postea quã petro apparuit
deide apparuisse istis. duobꝰ quoꝵ erat unus cleophas. de quibꝰ lucas totũ
nanat. marchꝰ aũt breuit̃ ista ꝑstringit. Post hec aut̃ inquit duobꝰ ex eis
ambulantibꝰ ostensus ẽ in alia effigie. euntibus muillã. Castellũ qͥppe illud
ñ absurde accipimꝰ eciã uillã potuisse appellari. qđ nunc iam appellatur ipsa
bethleaem que ciuitas antea uocitata ẽ quãuis nunc sit honoris amplioris no¬
mine dñi qui inilla natꝰ ẽ sic ꝑ aeccłas omniũ gentiũ diffamato. ⁊ incodi¬

Expanded text:
quia duodenarius in eis numerus ita mysticus erat ut quia duodenarius in eis numerus ita mysticus erat ut alius, id est Matthias, ad conservandum sacramentum ejusdem numeri subrogari ; quodlibet ergo eorum sit, nihil inde existit quod veritati vel istorum alicui veracissimo narratori repugnare videatur: probabiliter tamen creditur posteaquam Petro apparuit, deinde apparuisse istis duobus, quorum erat unus Cleophas, de quibus Lucas totum narrat, Marcus autem breviter ita perstringit: Post haec autem, inquit, duobus ex eis ambulantibus ostensus est in alia effigie, euntibus in villam. Castellum non absurde accipimus etiam uillam potuisse appellari, quod nunc iam appellatur ipsa Bethlem, quae ciuitas antea uocitata est, quamuis nunc sit honoris amplioris nomine domini. qui in illa natus est. sic per ecclesias omnium gentium diffamato. et in codi
Abbreviated transcription (Latin):
tuor ⁊ paulꝰ apłs cõmemorauer̃. Ceterũ si apparuit alicui eoꝵ priꝰ quã pe¬
tro. qđ om̃s tacaer̃. quis uel dicere audeat uł negare : Neq enĩ ⁊ paulꝰ dix̃
apparuit pͥmo cephe: s apparuit inquit cephȩ.postea auodecĩ. Denide appa¬
ruit plꝰ quã quingentis fr̃ĩbꝰ simul. sic aut̃ non apparet quibꝰ duodecĩ. quẽ¬
admodũ nec quibꝰ quingentis. fieri enĩ potest ut de turba discpłoꝵ fuerint
isti duodecim nescio qui. Nam illos quos apłos nominauit ñ iã duodecĩ s in¬
decĩ diceret. sic̃ ñnsli eciã codices hñt. qđ credo ꝑturbato homines em̃daᷤᷤ¬
se. putantes de illis duodecĩ apłis dictũ. qui iam uida extincto undecĩ erãt.
 siue illi codices uerius hñt qui undecĩ hñt. siue alios quosdã duodecĩ apł̃s
paulꝰ uelit intelligi. siue sacratũ illũ numerũ eciã i undecĩ stare uoluerit.:

Expanded text:
attuor et Paulus apostolus commemorauerunt. ceterum si apparuit alicui eorum prius quam Peattuor et Paulus apostolus commemorauerunt. ceterum si apparuit alicui eorum prius quam Petro, quod omnes tacuerunt, quis uel dicere audeat uel negare? neque enim et Paulus dixit: apparuit primo Cephae,\' sed: apparuit, inquit, Cephae, postea duodecim, deinde apparuit plus quam quingentis fratribus simul. sic autem non apparet quibus duodecim, quemadmodum nec quibus quingentis. fieri enim potest, ut de turba discipulorum fuerint isti duodecim nescio qui. nam illos quos apostolos nominauit non iam duodecim, sed undecim diceret, sicut nonnulli etiam codices habent, quod credo perturbatos homines emendasse putantes de illis duodecim apostolis dictum, qui iam Iuda extincto undecim erant. sed siue illi codices uerius habeant qui undecim habent, siue alios quosdam duodecim apostolus Paulus uelit intellegi, siue sacratum illum numerum etiam in undecim stare uoluerit,
Abbreviated transcription (Latin):
uidisse sola linteamina. & discessisse mirantẽ. cũ ioħ̃s dicat se potiꝰ ita ui¬
disse. hoc ẽ discpłm illum quem diligebat iħs ñ intrasse in monum̃tũ quo
prior uenerat. s cum se melmasset uidisse posita linteamina. s ⁊ se ipsũ
postea dic̃ intrasse. ita & petrus intelligendꝰ ẽ pͥmo ꝓcumbens uidisse qđ
lucas cõmemorat. ioħs tacet. P ost aut̃ ingressus s ingressus tam̃ ante¬
quã ioħs intraret. ut om̃s uerũ dixisse sine ulla repugnancia reꝑiantur.
rdogͦ rerũ qui cẽ potuit quẽadmodũ dñm excepto qđ iã mulieribꝰ loquu¬
tꝰ erat. eciã maribꝰ discipulis uisus fuerit. scđm testimonia ñ solũ quatuor
einigłarũ. s eciã pauli apłi contexendꝰ ⁊ demonstrandꝰ ẽ. Om̃iũ gͦ uroꝵ
pͥmo apparusse intelligitur Petro: Ex his dũ taxat om̃ibꝰ quos euugłistae qͣ¬

Expanded text:
uidisse sola linteamina et discessisse mirantem, cum Iohannes dicat se potius ita uiuidisse sola linteamina et discessisse mirantem, cum Iohannes dicat se potius ita uidisse, hoc est discipulum illum, quem diligebat Iesus, non intrasse in monumentum. quo prior uenerat, sed, cum se inclinasset, uidisse posita linteamina; sed et se ipsum postea dicit intrasse. ita et Petrus intellegendus est primo procumbens uidisse, quod Lucas commemorat, Iohannes tacet; post autem ingressus, sed ingressus tamen, antequam Iohannes intraret, ut omnes uerum dixisse sine ulla repugnantia repperiantur. Ordo ergo rerum qui esse potuit, quemadmodum dominus excepto quod iam mulieribus locutus erat etiam maribus discipulis uisus fuerit, secundum testimonia non solum quattuor euangelistarum, sed etiam Pauli apostoli contexendus et demonstrandus est. omnium ergo uirorum primo apparuisse intellegitur Petro, ex his dumtaxat omnibus quos euangelistae qu
Abbreviated transcription (Latin):
semel ad monunentũ. & iterũ occiurens reuertentibꝰ a monum̃to. Hoc aut̃
ante quã duobꝰ illis in uia uisꝰ fuiss. quoꝵ erat unꝰ cleophas. namq ⁊ de¬
ophas loqñs cum dño quẽ nondum agnoscebat. non petrũ dix̃isse ad monu¬
m̃tũ. s abier̃ quidã ex nr̃is inquit ad monum̃tũ.⁊ ita muener̃ sic̃ mulieres
dixer̃. Qd̾ ⁊ ipse recapitulando intelligitur dixisse. illud scilicet qđ pͥmo
mulieres nunciaueraN petro ⁊ ioħi. de ablato corpre dñi. Ac ꝑ hoc cũ ipse
lucas petrũ dixerit cucuirisse ad monum̃tũ. & cleopan dixisse ipse retule¬
rit qđ quidã eoꝵ ierant ad monum̃tũ. intelligit᷑ attestari ioħi qd̾ duo ieriN
ad monum̃tũ. s petrũ solũ pͥmo cõmemorauit. quia illi pͥmitꝰ maria nmn¬
ciauerit. Itẽ potest moriere qđ petrũ ñ intrantẽ s ꝓ cumibentẽ dic̃ idẽ lucas

Expanded text:
semel ad monumentum et iterum occurrens reuertentibus a monumento. hoc autem semel ad monumentum et iterum occurrens reuertentibus a monumento. hoc autem antequam duobus illis in uia uisus fuisset, quorum erat unus Cleopas. namque et Cleopas loquens cum domino, quem nondum agnoscebat, non Petrum dixit isse ad monumentum; sed abierunt quidam ex nostris, inquit, ad monumentum et ita inuenerunt, sicut mulieres dixerunt, quod et ipse recapitulando intellegitur dixisse, illud scilicet quod primo mulieres nuntiauerunt Petro et Iohanni de ablato corpore domini. ac per hoc cum ipse Lucas Petrum dixerit cucurrisse ad monumentum et Cleopan dixisse ipse rettulerit, quod quidam eorum ierant ad monumentum, intellegitur adtestari Iohanni, quod duo ierant ad monumtiauerat. item potest mouere, quod Petrum non intrantem, sed procumbentem dicit idem Lucas
Abbreviated transcription (Latin):
t abier̃ quidã ex nr̃is ad monum̃tũ. ⁊ ita inuener̃ sic̃ mulieres dixer̃. Ipsũ
uͦ ñ uider̃. Hec scd̾m lucam ita nanant ut menimisse ac recolere potuer̃
qđ a mulieribꝰ dictũ erat uł a discpłis qui cuc iurerant ad monum̃tũ. qño
eis nunciatũ ẽ qđ ablatũ sit corpꝰ eus. & ipse quidẽ lucas petrũ tantũ dic̃
cucuirisse ad monum̃tũ ⁊ uidisse linteamina sola posita. & abisse secũ miran¬
tẽ qđ factũ fuerait. Hoc aut̃ de petio cõmemorit pruus quã nanaret de his
duobꝰ quos iuenit mina postea ꝗͣ narrauit de mulieribꝰ que uiderant an¬
głos. & ab eis audierant qd̾ resumeriss iħs. tãꝗͣ tunc petrus ad monum̃tũ
cucinrerit. I: intelligitur hoc lucas recapitulando posuisse de petro. Tunc
a maria magdalenȩ nunciatũ eis fuerat de corp̃re ablato. Timcaũt illa
nunciauerat quando uidit lapidẽ auulsum a monum̃to. & postea facta s̃
hec de uisione angłoꝵ atq ipsius dm̃i qui bis numero apparuerat mulierib

Expanded text:
ierunt quidam ex nostris ad monumentum, et ita invenerunt sicut mulieres dixerunt, ipsum vero non viderunt. Haec secundum Lucam ita narrant, ut meminisse ac recolere potuerunt quod a mulieribus dictum erat, vel a discipulis qui cucurrerant ad monumentum, quando eis nuntiatum est quod ablatum inde sit corpus ejus. Et ipse quidem Lucas Petrum tantum dicit cumbentem uidisse linteamina sola posita et abisse -secum mirantem quod factum fuerat. hoc autem de Petro commemorat, priusquam narret de his duobus, quos inuenit in uia, posteaquam narrauit de mulieribus, quae uiderant angelos et ab eis audierant, quod resurrexisset Iesus, tamquam tunc Petrus ad monumentum cucurrerit. sed intellegitur hoc Lucas recapitulando posuisse de Petro. tunc a Maria Magdalene, nuntiatum eis fuerat de corpore ablato; tunc autem illa nuntiauerat, quando uidit lapidem auulsum a monumento; et postea facta sunt haec de uisione angelorum adque ipsius domini, qui bis numero apparuerat mulieribus,
Abbreviated transcription (Latin):
& pede̾. Hanc ostensionẽ dñi post resirectionẽ intelligit᷑ ⁊ iołis cõmemora¬
re sic loquens. Cumͣ gͦ sero die illo una sabboꝵ & fore̾ eẽnt clausae ubi erant
discpłi ꝓpt̾ metũ iud̃oꝵ uenit iħs ⁊ stetit in medio & dic̃ eis. Pax uob̾. & hoc
cũ dixiss ostendit eis manꝰ ⁊ latꝰ. ac ꝑ ħ his uerbis ioħis poss co̾rungi ea que
credentibꝰ ⁊ mirantibꝰ p̃ gaudio dit̃. Habetis hic aliqͥd qđ manducet᷑ At¬

Expanded text:
ere. Hanc ostensionem Domini post resurrectionem intelligitur et Joannes commemorare sic loquens: Cum esset ergo sero die illo una Sabbatorum, et fores essent clausae, ubi erant discipuli propter metum Judaeorum, venit Jesus et stetit in medio, et dixit eis: Pax vobis, etccum dixisset, ostendit eis manus et latus. ac per hoc his uerbis Iohannis possunt coniungi ea quae credentibus et mirantibus prae gaudio dixit: habetis hic aliquid q
Abbreviated transcription (Latin):
occunerit redeuntibꝰ a monum̃to. Marcd ꝰ qͦq dic̃ pͥmo uisũ ẽẽ ma¬
piat magdalenae sic̃ ⁊ iołis. s quomꝰ sit ins nõ dic̃. qđ explicat᷑ a iołie.
uc̃as añt nõ solũ tacet ut dixit cum appariusse mulieribꝰ. s eciã aduos qͦrũ
fuit iimis deo phas talia dic̃ loquutos cum illo ante quã agnoscerent eũ
tãꝗ mulieres nichil se aliud quã angłos uidisse minciauerint. qui dice¬
bant eũ enu ene Ita enĩ nanait. Fccc duo ex Iis ibant ipsa die in castel¬
lũ. qđ crat in spacio staddioꝵ seragnta ab ihrłm nomine enimaus. et

Expanded text:
occurrerit redeuntibus a monumento: Marcus quoque dicit primo visum esse Mariae Magdalenae, sicut et Joannes; sed quomodo sit ei visus non dicit, quod explicatur a Joanne. Lucas autem non solum tacet, ut dixi, eum apparuisse mulieribus, sed etiam duos, quorum unus fuit Cleophas, talia dicit locutos cum illo antequam agnoscerent eum, tanquam mulieres nihil se aliud quam angelos vidisse nuntiaverint, qui dicebant eum vivere. Ita enim narrat: Ecce duo ex illis ibant ipsa die in castellum, quod erat in spati
Abbreviated transcription (Latin):
bentibꝰ alis undecĩ. Post hanc dic̃ eũ assumptũ in cclum qđ factũ sciniꝰ in montẽ
oliueti ñ longe ab iłiłm. Nusquã gͥ cõmemorat marchꝰ cõpletũ qđ ab angło p̃¬
nunciatũ ẽẽ testatur. Matħs uͦ nichil aliud dic̃ ne nullũ aliũ locũ om̃ino eõ
memorat. uł ante uł postea ubi discpłi pea quã resiurex̃ uid̾int ann insi¬

Expanded text:
bentibus illis undecim; post hanc dicit eum adsumtum in caelum. quod factum scimus in monte bentibus illis undecim; post hanc dicit eum adsumtum in caelum. quod factum scimus in monte oliueti non longe ab Hierusalem. nusquam igitur commemorat Marcus conpletum quod ab angelo praenuntiatum esse tmemorat, vel ante vel postea, ubi discipuli, posteaquam resurrexit, viderint Domin
Abbreviated transcription (Latin):
gesta erant inuia. ⁊ qͦmͦ eum cognouerint in fractione panis. Iã gͦ erat
fama qđ resunȩrerat iħs ab illis mulieribꝰ facta. & asimone petro. cuuã
apparuerat. Hoc onĩ isti dio inuener̃ loqñtes. ad quos in ihrłm uener̃. Fieri
itaq potest ut timore pͥꝰ muia noluerint dicere qđ eũ audierant resiurexisse.
qño tantũ modo angłos dixer̃ uisos ẽẽ mulieribꝰ. Ignorantes enĩ eũ qͦ loq̃rent᷑.
ineiderent uidõꝵ. Qđ aut̃ ait marchꝰ annunciauer̃ cẽt̃is nec illis credider̃
cũ lucas dicat qđ iam inde loquebant᷑ uere resirexisse dñm & simoni appa¬
ruisse : quid intelligendũ ẽ nisi aliqͦs ibi fuisse qͥ ħ nollent credere: Cui
aũt ñ eluceat p̃t̃misisse marchũ q̃ lucas nairando explicauit. ħ est q̃ cũ illis
loquutꝰ fuerit iħs ante quã agnoscerent eũ. & qͦmͦ eũ infractione paniꝰ ag

Expanded text:
gesta erant in uia et quomodo eum cognouerint in fractione panis. iam ergo erat gesta erant in uia et quomodo eum cognouerint in fractione panis. iam ergo erat fama, quod resurrexerat Iesus ab illis mulieribus facta et a Simone Petro, cui iam apparuerat; hoc etenim isti duo inuenerunt loquentes, ad quos in Hierusalem uenerunt. fieri itaque potest, ut timore prius in uia noluerint dicere, quod eum audierant resurrexisse, quando tantum modo angelos dixerunt uisos esse mulieribus; ignorainciderent Iudaeorum. quod autem ait Marcus: adnuntiauerunt ceteris nec illis crediderunt, cum Lucas dicat, quod iam inde loquebantur uere resurrexisse dominum et Simoni apparuisse, quid intellegendum est nisi aliquos ibi fuisse qui hoc nollent credere? cui autem non eluceat praetermisisse Marcum quae Lucas narrando explicauit, hoc est quae cum illis locutus fuerit Iesus, antequam agnoscerent eum, et quomodo eum in fractione panis a
Abbreviated transcription (Latin):
clausis ocłis ambulabant. s merat aliquid qđ nõ sinerent᷑ agnoscere qđ iude¬
bant. qđ scilicet ⁊ caligo ⁊ aliquis humor efficere solent. Non quia dñs ñ
poterat transformare carnẽ suã ut alia re uera e̾et effigies. ñ quã solebant
illi cõtueri. qnoquidẽ ⁊ ante passionẽ suã transformatꝰ ẽ in monte. ut facie̾
alia effigie. Nõ enĩ sic̃ erat apparuit eis. quoꝵ ocłi tenebant᷑ ne agnoscerẽt
eũ. Nõ aũt incongruent̃ accipimus hoc impedintũ mocłis eoꝵ a satbana fu¬
ut unitate corpris eius participata. remoueri intelligatur impedim̃tũ mi¬
mici ut xp̃s possit agnosci. Nam ipsos ẽẽ istos de onuibꝰ ⁊ lucas nairat cre¬
dendũ qr dic̃ ipsos enntes minciasse cetĩs. sic̃ lucas eos dic̃ surgentẽ eadẽ
hora regressos ee iħrłm ⁊ muenisse congregatos undecĩ ⁊ eos qui cũ ipsis erã
dicentes qđ sunex̃ dñs uere & apparuit simoni. & tc̃ eorã ipsos nairasse q̃

Expanded text:
bulabant; sed inerat aliquid quo non sinerentur agnoscere quod uidebant, quod scilicet et caligo et aliquis umor efficere solet. non quia dominus non poterat transformare carnem suam, ut alia re uera esset effigies, non quam solebant illi contueri, quando quidem et ante passionem suam transformatus est in monte, ut facies alia effigie. non enim sicut erat apparuit eis quorum oculi tenebantur, ne agnoscerent eum. non autem incongruenter accipimus hoc inpedimentum in oculis eorum a satana fuut unitate corporis eius participata remoueri intellegatur inpedimentum inimici, ut Christus possit agnosci. Nam ipsos esse istos, de quibus et Marcus narrat, credendum est, quia dicit ipsos euntes nuntiasse ceteris, sicut Lucas eos dicit surgentes eadem hora regressos esse in Hierusalem et inuenisse congregatos undecim et eos qui cum ipsis erant dicentes, quod surrexit dominus uere et apparuit Simoni, et tunc etiam ipsos narrasse, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ille  tunc ieumabunt ait non timo lugebunt. uerũ illo uerbo signifi
cauit de tali ieuinio dnni loquutum qđ ꝑtinet ad humilitatẽ tri¬
bulationis ut illud alterum qđ ꝑtinet ad gaudium mentis in spiri¬
talia suspensae. atq obhoc alienate quodam modo a corporalibꝰ cibis
posterioribꝰ similitudinibꝰ dñs significasse intelligatur de panno nouo
⁊ uino nono. id ostendens qđ animalibꝰ atq carnalibꝰ cirra corpꝰ occupa¬
tis. & ob hoc ueterem adhuc sensum trahentibꝰ hoc genus ieumii nõ cõgru¬
at. Quas similitudines & alii duo similiter explicar̃. Iam enim satis in
pmptu est nichil ẽẽ contrarium siquia alius dicit qđ alius p̃termittit. seu
uerbi. seu rei. dum uel au eadem sentencia non recedatur. uel que forte
alia ponitur alici non aduersetur.
xxuiii.S

Expanded text:
ille postea, tunc jejunabunt, ait; non, tunc ille postea, tunc jejunabunt, ait; non, tunc cauit de tali ieiunio dominum locutum, quod pertinet ad humilitatem tribulationis, ut illud alterum, quod pertinet ad gaudium mentis in spiritalia suspensae adque ob hoc alienatae quodammodo a corporalibus cibis, posterioribus similitudinibus dominus significasse intellegitur de panno nouo et uino nouo id ostendens, quod animalibus adque carnalibus circa corpus occupatis et ob hoc ueterem adhuc sensum trahentibus hoc genus ieiunii non congruat. quas similitudines et alii duo similiter explicarunt. iam enim satis in promtu est nihil esse contrarium, si quid alius dicit quod alius praetermittit seu uerbi seu rei, dum uel ab eadem sententia non recedatur uel quae forte alia ponitur aliae non aduersetur. XXVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
ieuinamus : nisi quit ⁊ ipsi aderant. & om̃s cerdatim ut quisq po¬
tuerat hoc obiecer̃: Quorum sentencia diuerso loquendi modo s
tam̃ a ueritate non alieno. a tribꝰ euugłistis insinuata est. Item illud
de sponsi filiis quic nõ ieuinabunt quanidui cum eis ẽ sponsꝰ simi¬
liter interposuer̃ matħs & marchus. nisi qđ marchus faios nupcia
rum appellauit quos ille sponsi. qđ ad rem nichil inter est. Filios qͥppe
nuꝑciarum non tantũ quos ille sponsi s eciam sponse intelligimus.
adem gͦ est aꝑta sentencia non altera aduersa. Lucas aut̃ non ait
Nuiquid possunt filii sponsi ieumare: s ait. numquid potestis fi¬
lios sponsi dum cum illis ẽ sponsus facere ieuinare : in quo & ipse ad
aliud quiddam insinuandũ candem sentenciam eleganter aperuit.
ic enim etelligitur eosdem ipsos qui loquebantur fuisse facturos
ut lugentes ieuinarent filii sponsi qm̃ ipsi eẽnt sponsum occisuri

Expanded text:
ieiunamus? nisi quia et ipsi aderant et omnes certatim, ut quisque poieiunamus? nisi quia et ipsi aderant et omnes certatim, ut quisque poterat, hoc obiecerunt, quorum sententia diuerso loquendi modo, sed tamen a ueritate non alieno, a tribus euangelistis insinuata est.- Item illud de sponsi filiis, quia non ieiunabunt, quamdiu cum eis est sponsus, similiter interposuerunt Mattheus et Marcus, nisi quod Marcrum appellavit, quos ille sponsi; quod ad rem nihil interest. Filios quippe nuptiarum non tantum sponsi, sed etiam sponsae intelligimus. Eadem ergo est aperta sententia, non altera adversa. Lucas autem non ait, Numquid possunt filii sponsi jejunare? sed ait, Numquid potestis filios sponsi, dum cum illis est sponsus, facere jejunare? in quo et ipse ad aliud quiddam insinuandum, eamdem sententiam eleganter aperuit. Sic enim intelligitur eosdem ipsos qui loquebantur fuisse facturos, ut lugentes jejunarent filii sponsi, quoniam ipsi essent sponsum occisuri.
Abbreviated transcription (Latin):
magis indicant alios hoc dixisse de aliis. id est conuuas qui aderant
uenisse ad iħm. qui ieumabant discipuli ioħis & pharisei. & hoc ei
de illis dixisse. ut qđ ait uenunt non de ipsis dixerit de quibꝰ int̃¬
posuerat & erant discipuli ioħis & pharisei ieiunantes. s cũ isti
ẽẽnt ieuinantes ueniunt illi quos hoc mouit & dict̃ illi. curdis¬
cipuli ioħis & phariseoꝵ ieuinant. tui aũt non ieuinant: qđ luca
euidentius exp̃ssit ita hoc idem intimans cum dixisset quid eis res¬
ponderit dñs de uocatione peccatorꝰ tamquã egrotoꝵ. Atilli inquit
dixer̃ ad eum. Quare discipuli ioħis ieuinant frequent̃. & obsecra¬
tiones faciunt similiter & phariseoꝵ. tui aut̃ edunt ⁊ bibunt. Ergo
Ihic sic̃ marchus alios de aliis hoc dixisse nairauit. Uude gͦ matis
Tunc accesser̃ ad eum discipuli ioħis dicentes quare nos ⁊ pharisei

Expanded text:
magis indicant alios hoc dixisse de aliis, id est conuiuas qui aderant magis indicant alios hoc dixisse de aliis, id est conuiuas qui aderant uenisse ad Iesum, quia ieiunabant discipuli Iohannis et Pharisaei, et hoc ei de illis dixisse, ut quod ait ueniunt non de ipsis dixerit, de quibus interposuerat: et erant discipuli Iohannis et Pharisaei ieiunantes, sed cum isti essent ieiunantes, ueniunt illi quos hoc mouit et dicunt illi: cur discipuli Iohannis et Pharisaeorum ieiunant, tui autem non ieiunant? quod Lucas euidentius expressit ita hoc idem intimans, cum dixisset, quid eis responderit dominus de uocatione peccatorum tamquam aegrotorum: at illi, inquit, dixerunt ad eum: quare discipuli Iohannis ieiunant frequenter et obsecrationes faciunt, similiter et Pharisaeorum, tui autem edunt et bibunt? ergo et hic sicut Marcus alios de aliis hoc dixisse narrauit. unde ergo Mattheus: tunc accesserunt ad eum discipuli Iohannis dicentes: quare nos et Pharisaei
Abbreviated transcription (Latin):
cum dixisset nõ ueni uocare iustos s peccatores addidit in poenitenciã
qđ ad explanandã sentenciam ualet Ne quisquam peccatores ob hoc
ipsum qđ peccatores sunt diligi arbitraretur a xp̃o. cum ⁊ illa simi¬
litudo de egrotis bene intimet quid uelit dr̃ uocando peccatores
tamꝗ medicꝰ egros utiq ut ab iniquitate tamꝗ ab egritudine salui
fiant qđ fit ꝑ poenitenciã. Item qđ dicit matħs tunc accesser̃ ad
eum discipuli iołns dicentes quare nos & pharisei ieuinamus froquent.
marchus similit̃ intulit dicens. erant discipuli ioħis & pharisei ieni¬
nantes. & uenunt & dicunt illi cur discipuli ioħis & phariseoꝵ ieui¬
nant : nsi qđ iste putari potest ad didisse phariseos qđ simul cũ disci¬
prilis ioħis hoc dixerint cum matħs tantum discipulos ioħis hoc dix¬
isse ꝑhibeat. Sed uerba ipsa que illos dixisse apud marchũ legit᷑

Expanded text:
cum dixisset: non ueni uocare iustos, sed peccatores, addidit in paenitentiam, cum dixisset: non ueni uocare iustos, sed peccatores, addidit in paenitentiam, quod ad explanandam sententiam ualet, ne quisquam peccatores ob hoc ipsum quod peccatores sunt diligi arbitretur a Christo, cum et illa similitudo de aegrotis bene intimet, quid uelit deus uocando peccatores tamquam medicus aegros, utique ut ab iniquitate tamquam ab aegritudine salui fiant, quod fit per paenitentiam. Item quod dicit Mattheus: tunc accesserunt ad eum discipuli Iohannis dicentes: quare s et Pharisaei ieiunantes, et ueniunt et dicunt illi: cur discipuli Iohannis et Pharisaeorum ieiunant? nisi quod iste putari potest addidisse Pharisaeos, quod simul cum discipulis Iohannis hoc dixerint, cum Mattheus tantum discipulos Iohannis hoc dixisse perhibeat. sed uerba ipsa, quae illos dixisse aput Marcum legitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Iam utiq & ipse Lucas ita dicit dñm respondisse. Non ueni uo¬
care iustos. s peccatores in poenitenciam. quod non eis respon¬
disset insi qđ dixerant in anducatis & bibitis ad ipsum maxi¬
me ꝑtineret. ꝓpterea eciam matħs ⁊ marchus de illo disci¬
puilis eius hoc obiectum eẽ nairarunt. quit cun & de discipulis
dicebatur magistro magis obiciebatur. quẽ sectando imitabant᷑.
na gͦ sentencia ẽ & tanto melius insinuata quanto quibdam uer¬
bis manente ueritate uariata. Item qđ matłis refert̃ dñm res¬
pondisse non ẽ opus ualentibꝰ medicꝰ s male hñtibꝰ. euntes aut̃
discite quid ẽ miscđiam uolo & non sacrificiũ. non enĩ ueni uo¬
care iustos s peccatores. marchus quoq ⁊ Lucas eisdẽ poene uer¬
bis candẽ sentenciã tenuer̃. insi qđ ambo non int̾ponunt illud
ex ꝓpħa testimonium miscđiam uolo quam sacrificium. Lucas aũt

Expanded text:
nam utique et ipse Lucas ita dicit dominum respondisse: non ueni uonam utique et ipse Lucas ita dicit dominum respondisse: non ueni uocare iustos, sed peccatores in paenitentiam. quod non eis respondisset, nisi quod dixerant manducatis et bibitis ad ipsum maxime pertineret. propterea etiam Mattheus et Marcus de illo dispulis eius hoc obiectum esse narrarunt, quia, cum et de discipulis dicebatur, magistro magis obiciebatur, quem sectando imitabantur. una ergo sententia est, et tanto melius insinuata, quanto quibusdam uerbis manente ueritate uariata. item quod Mattheus refert dominum respondisse: non est opus ualentibus medicus, sed male habentibus. euntes autem discite, quid est: misericordiam uolo et non sacrificium. non enim ueni uocare iustos, sed peccatores, Marcus quoque et Lucas eisdem paene uerbis eandem sententiam tenuerunt, nisi quod ambo non interponunt illud ex propheta testimonium: misericordiam uolo quam sacrificium. Lucas autem
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ineinus domo ista gerebantur. Iam ipsa uerba uideamꝰ. uł que
dño dicta. uł que ab illo responsa om̃s isti tres euugłiste posuerunt.
atħs ⁊ uidentes inquit pharisei dicebant discipulis eius. quare cũ¬
publicanis & peccatoribꝰ manducat magister ur̃: Totidem poene
uerbis hoc ait & mardius. Quare cum publicanis ⁊ peccatoribꝰ man¬
ducat ⁊ bibit magister ur̃: Predermissum est gͦa matħo qđ iste ad¬
didit bibit. S quid ad rem cum plena sit sentencia insinuans pa¬
riter conuiuantes: Luicas aut̃ aliquanto differentuis hoc uidetur
cõmemorasse. Et murmurabant inquit pharisei & scribe eorum
dicentes ad discipulos eius. Quare cum publicanis & peccatoribꝰ
manducatis & bibitis: non utiq magistrum eoꝵ uolens illic intel¬
ligi.s simul omnibꝰ & ipsi & discipulis eius hoc obiectum insi¬
nuans. non tam̃ ei dictum. s illis. qđ & de ipso & de illis acciꝑet᷑.

Expanded text:
itaque, in cuius domo ista gerebantur. Iam ipsa uerba uideamus, uel quae itaque, in cuius domo ista gerebantur. Iam ipsa uerba uideamus, uel quae domino dicta uel quae ab illo responsa omnes isti tres euangelistae posuerunt. Mattheus: et uidentes, inquit, Pharisaei dicebant discipulis eius:quarecumpublicanis et peccatoribus manducat magister uester? totidem quare cum publicanis et peccatoribus manducat et bibit magister uester? praetermissum est ergo a Mattheo quod iste addidit bibit. sed quid ad rem, cum plena sit sententia insinuans pariter conuiuantes? Lucas autem aliquanto differentius hoc uidetur commemorasse. et murmurabant, inquit, Pharisaei et scribae eorum dicentes ad discipulos eius: quare cum publicanis et peccatoribus manducatis et bibitis? non utique magistrum eorum nolens illic intellegi, sed simul omnibus, et ipsi et discipulis eius, hoc obiectum insinuans, non tamen ei dictum, sed illis, quod et de ipso et de illis acciperetur.
Abbreviated transcription (Latin):
iħu & discipulis eius. & cetera usq ad illud ubi ait. s uinum nouum
in utres nouos mutunt. & ambo conseruantur. Hic matħs nõ
ex p̃ssit in cuius domo discumbebat iħs cum publicanis ⁊ peccatoribꝰ.
unde posset uideri non hoc ex ordine subuinxisse. s qđ alio tp̃re fac¬
tum est recordatus interposuisse. nisi marchus ⁊ Lucas qui hoc om¬
nino similiter nairant manifestarent in domo Leui hoc est matħi
discubuisse iħm. & dicta illa om̃a que sequuntur. Ita enim mar¬
chus hoc idem dic̃ eundem ordinem seruans. Ꝙ factum est cum ac¬
cumberet in domo illius. multi publicani ⁊ peccatores simul discũ¬
bebant cum iħu. Cum gͦ dicit in domo illius. exprimit utiq illum de
quo suꝑuis loquebatur idest Leui. sic & Lucas cum dixisset ait illi se¬
quere me. & relictis omnibꝰ surgens sequutus ẽ eum: continuo subiec̃
et fecit ei cõiuiuium magnum Leui in domo sua. & erat turba multa
publicanoꝵ. & alioꝵ qui cum illis erant discumbentes: manifestũ est

Expanded text:
 discipulis eius, et cetera usque ad illud ubi ait: sed uinum nouum in utres nouos mittunt et ambo conseruantur. hic Mattheus non expressit, in cuius domo discumbebat Iesus cum publicanis et peccatoribus. unde posset uideri non hoc ex ordine subiunxisse, sed quod alio tempore factum est recordatus interposuisse, nisi Marcus et Lucas, qui hoc omnino similiter narrant, manifestarent in domo Leui, hoc est Matthei, discubuisse Iesum et dicta illa omnia quae sequuntur. ita enim Marcus hoc idem dicit eundem ordinem seruans: et factum est, cum accumberet in domo illius, multi publicani et peccatores simul discumbebant cum Iesu. cum ergo dicit in domo illius, exprimit utique illum, de quo superius loquebatur, id est Leui. sic et Lucas cum dixisset: ait illi: sequere me, et relictis omnibus surgens secutus est eum, continuo subiecit: et fecit ei Leui conuiuium magnum in domo sua, et erat turba multa publicanorum et aliorum qui cum illis erant discumbentes. manifestum est
Abbreviated transcription (Latin):
De cõiuuio ubi dictũ ẽ ei qđ cũ peccatoribꝰ manducaret. Iidẽ matħs c̃gruat.¬
& qđ ñ ieumarent discipuli eus qđ uidetur alius alios dicere a quibꝰ obiec¬
tumsit & de uerbis eoꝵ responsisq dñi utrũ matłis marchus ⁊ luchas cõ
De filia archismagogi resuscitata ⁊ muliere que tetigit fimbriãs gruañ.¬
uestim̃ti eius. utrum ordo quo dicba sint nichil cinquã eoꝵ aduersetur
a quibꝰ dicta s. ⁊ maxime de uerbis ipsius arcdisinagogi quibꝰ rogauit
dũm . uxuiIII. De duobꝰ cecis ⁊ muto demonio que solus matħs dicit.
Ubi turbarum misertus misit discipulos suos dans eis potestatẽ sanita¬
tũ p̃standarũ. & eis multa mandauit ordinans quẽ ad modũ uiuereñ.
ubi querendũ ẽ quomodo matħs marcho ⁊ luchȩ cõgruat. maxime de
uirga quã scdm mratħm dic̃ ñ ferendã. scd̾m marchũ aũt solã ferendã.
&u de habitu calciam̃toꝵ atq uestiũ.

Expanded text:
um est ei, quod cum peccatoribus manducaret et quod non ieiunarent discipuli eius, quod uidetur alius alios dicere, a quibus obiectum sit, et de uerbis eorum responsisque domini, utrum Mattheus, Marcus et Lucas congruant. De filia archisynagogi resuscitate et muliere, quae tetigit fimbriam uestimenti eius, utrum ordo, quo dicta sunt, nihil cuiquam eorum aduersetur, a quibus dicta sunt, et maxime de uerbis ipsius archisynagogi, quibus rogauit dominum. De duobus caecis et muto demonio, quae solus Mattheus dicit. Ubi turbarum misertus misit discipulos suos dans eis potestatem sanitatum praestandarum et eis multa mandauit ordinans, quemadmodum uiuerent, ubi quaerendum est quomodo Mattheus Marco et et Lucae congruat maxime de uirga, quam secundum Mattheum dicit non ferendam, secundum Marcum autem solam ferendam, et de habitu calciamentorum adque uestium.
Abbreviated transcription (Latin):
umus uanitatẽ eoꝵ qui discipulos xp̃i euuan¬
gelium conscribentes ideo contempnendõ pu¬
cia p̃ ceteris ercellentem honorandũ eẽ non dubitant nulla scripta
ꝓferuntur a nobis. & eum talia scripsisse uideri uolunt qualia ꝑuer¬
si diligunt. non qualibꝰ lectis & creditis a ꝑuersitate conigi possunt.
Qunc iam uideamus ea que quatuor eungłiste de xp̃o scripser̃. quẽ¬
ad modũ sibi atq inter se congruant. ne quid ex hoc infide xp̃iana
offendiculi patiantur qui curiosiores quã capatiores sunt. Quodñ
ut cũq ꝑlectis s quasi diligentius ꝑscrutatis euuangilicis libris incõ¬
ueniencia quedam & repugnancia se dep̃hendisse existimantẽ. magis
ea contentiose obiectanda quam prudenter consideranda ẽẽ arbitran¬
tur. Matheus euugłista sic orsus est. Liber gn̾rationis sħu xp̃i
filii dauid. filii abraam. Quo exordio suo satis ostendit gñntionẽ
hominis est. qđ eciam se ipse sepissime appellat. cõmendans nb quid

Expanded text:
um vanitatem, qui discipulos Christi Evangelium conscribentes, ideo contemnendos puientia longe prae caeteris excellentem honorandum esse non dubitant, nulla scripta proferuntur a nobis; et eum talia scripsisse videri volunt, qualia perversi diligunt, non qualibus lectis et creditis a perversitate corrigi possunt: nunc jam videamus ea quae quatuor Evangelistae de Christo scripserunt, quemadmodum sibi atque inter se congruant; ne quid ex hoc in fide christiana offendiculi patiantur, qui curiosiores quam capaciores sunt, quod non utcumque perlectis, sed quasi diligentius perscrutatis evangelicis Libris, inconuenientia quaedam et repugnantia se deprehendisse existimantes magis ea contentiose obiectanda quam prudenter consideranda esse arbitrantur. Mattheus euangelista sic orsus est: liber generationis Iesu Christi, fili Dauid, fili Abraham. quo exordio suo satis ostendit generationehominis est, quod etiam se ipse saepissime appellat commendans nobis, quid
Abbreviated transcription (Latin):
gunita ut putabatur filius ioseph. Qui tam̃ Luchas nõ eius parentẽ
solam mariam. s ambos parentes euis appellare minime dubienuit.
ubi ait. łuer aũt crescebat ⁊ confordabatur plenus sapiencia. ⁊ gr̃a
dĩ erat in illo. Q ibant parentes eius ꝑ om̃s annos in lherusalem
in die sollemni pasche. S ne quisquã hic parentes cõsanguieos
potuis mariae cum ipsa matre eius intelligendos putet.: euid ad
illud respondebit qđ item Luchas suꝑuis dixit & erat pater euis
& mater mirantes suꝑ his que dicebantur de illo. Cum gͥ ipse
nanet ñ exconcubitu ioseph. s ex maria uirgine natũ xp̃m un¬
de eum patrẽ eius appellat nisi quia ⁊ uirũ mariae recte intelli¬
gunis sine cõmixtione carnis ipsa copulatione cõiugii. & ob hoc
cciam xp̃i patrem multo coniunctius qui ex eius comuge natus
sit quam si eẽc aliunde adoptutus. Unde manifestum ẽ illud qđ

Expanded text:
ginta, ut putabatur, filius Ioseph. qui tamen Lucas non eius parentem ginta, ut putabatur, filius Ioseph. qui tamen Lucas non eius parentem solam Mariam, sed ambos parentes eius appellare minime dubitauit, ubi ait: puer autem crescebat et confortabatur plenus sapientia, et gratia dei erat in illo. et ibant parentes eius per omnes annos in Hierusalem in die sollemni paschae. sed ne quisquam hic parentes consanguineos potius Mariae cum ipsa matre eius intellegendos putet, quid ad illud respondebit quod ipse item Lucas superius dixit: et erat pater eius et mater mirantes super his quae dicebantur de illo? cum igitur ipse narret non ex concubitu Ioseph, sed ex . Maria uirgine natum Christum, unde eum patrem eius appellat, nisi quia et uirum Mariae recte intellegimus sine commixtione carnis ipsa copulatione coniugii et ob hoc etiam Christi patrem multo coniunctius, qui ex eius coniuge natus sit, quam si ei esset aliunde adoptatus? unde manifestum est illud, quod
Abbreviated transcription (Latin):
neratores xp̃i comemorans quos ꝑducit ad ioseph uirum mariae de
qua natus est lħs. Neq enim fas erat ut eum ob hoc a cõiugio orariae
separandum putaret. qđ non ex eius concubitu s uirgo peperit xp̃m.
oc enim exemplo magnifice isinuatur fidelibꝰ coniugatis etiã seruata
pari consensu continencia posse ꝑmanere. uocariq cõiugiũ nõ ꝑmixto
corporis sexi. s custodito mentis affectu. p̃sertim quia nasci eis etiã
silius potuit sine ullo complexu carnali qui ꝓpt̾ solos gignendos filiõ
adhibendus est. Neq enim ꝓpterea non erat appellandꝰ ioseph pat̃ xp̃i
quia nõ eum concumbendo genuerat quando quidẽ recte pat̾ eẽt
eciam eius quem nõ ex sua conuge ꝓcreatũ aliunde ad optasset.
utabatur quidem xp̃s eciam aliter filius ioseph tamꝗ ex eus om̃ino
carne ꝓgenitus. s ab eis hoc putabatur quos Mariȩ latebat uirgnu¬
tas. Nam Luchas ait. & ipse łħs erat incipiens quasi annoꝵ tri¬

Expanded text:
neratores commemorans, quos perducit ad Ioseph uirum Mariae, de qua natus est Iesus. neque enim fas erat ut eum ob hoc a coniugio Mariae separandum putaret, quod non ex eius concubitu, sed uirgo peperit Christum. hoc enim exemplo magnifice insinuatur fidelibus coniugatis etiam seruata pari consensu continentia posse permanere uocarique coniugium non permixto corporis sexu, sed custodito mentis affectu, praesertim quia nasci eis etiam filius potuit sine ullo conplexu carnali, qui propter solos gignendos filios adhibendus est neque enim propterea non erat appellandus Ioseph pater Christi, quia non eum concumbendo genuerat, quando quidem recte pater esset etiam eius quem non ex sua coniuge procreatum alicunde adoptasset. Pulabatur quidem Christus etiam aliter filius Ioseph, tamquam ex eius omnino carne progenitus, sed ab eis hoc putabatur quos Mariae latebat uirginitas. nam Lucas ait: et ipse Iesus erat incipiens quasi annorum tri
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to nimciauer̃ hec om̃a illis undecim & cetis om̃ibꝰ. Quomodo gͦ sin¬
guli uisi sunt sedentes unius scđm matħm foris suꝑ lapidẽ. & alter scđm
marchũ intus a dextris. cum scđ̾m lucam duo astiterint secus illas quis
similia dixerint. Possumus quidẽ adhuc intelligere unũ angłm uisũ
gressas inmonumtũ sic aocipiamꝰ. in aliquo scilicet spacio qđ erat aliqͣ
matheria cõmunitũ. ut intrari posset ante illũ saxeũ sepuleri locũ.
Atq ibi uidisse angłm sedentẽ supra lapidem reuolutum a monum̃to
sicut dic̃ matħs. ut hoc sit sedentẽ a dextris qđ dic̃ marchꝰ. deinde intꝰ
ab eis dũ inspicerent locum in quo iacebat corpꝰ dñi uisos alios duos
angłos stantes sic̃ dic̃ lucas. similia loquutos ad earũ exortandũ animũ.
congruant. Sic̃ gͦ nairat ioħs. ⁊ina aũt sabbati maria magdalene
uenit mane  cum adhuc tenebrae essent ad monum̃tũ. ⁊ uidit lapidẽ

Expanded text:
. Quomodo ergo singuli visi sunt sedentes, unus secundum Matthaeum foris super lapidem; et alter secundum Marcum intus a dextris; cum secundum Lucam duo steterint secus illas, quamvis similia dixerint? Possumus quidem adhuc intelligere unum angelum visugressas in monumentum sic accipiamus, in aliquod scilicet spatium quod erat aliqua maceria communitum, ut intrari posset ante illum saxeum sepulcri locum, atque ibi vidisse angelum sedentem supra lapidem revolutum a monumento, sicut dicit Matthaeus, ut hoc sit sedentem a dextris, quod dicit Marcus; deinde intus ab eis, dum inspicerent locum in quo jacebat corpus Domini, visos alios duos angelos stantes, sicut dicit Lucas, similia locutos ad earum exhortandum animum dmodum his congruant. sic ergo narrat Iohannes: una autem sabbati Maria Magdalene uenit mane, cum adhuc tenebrae essent, ad monumentum et uidet lapidem
Abbreviated transcription (Latin):
trem̃tes ⁊ pͥauentes exisse a monum̃to ⁊ nemini quicꝗ dixisse. adiunrit qđ
resurgens dñs apparuerit mane pͥma sabbi pͥmo mariae magdalenae de
qua eiecenit septẽ demonia: & quia illa uadens minciauit his qui cum
eo fuenint lugentibꝰ ⁊ flentibꝰ. & quia illi audientes qͥđ uiueret ⁊ ais eet
ab ea nõ credider̃. Sane matħs eciam illud inseruit abscedentibꝰ mulieri¬
uꝰ que illa oña uiderunt ⁊ audierant uenisse eciã quosdã incuntatẽ de
alis enstodibꝰ qui iacuerant ułut mortui. ⁊ nunciasse principibꝰ sacerdo¬
tum om̃a que facta erant. hoc est que eciã illi sentire potuer̃. illo̾ uero
congregatos cum semorbꝰ consilio decepto peccuniã copiosam dedisse mi¬
litib: ut dicerent qđ disepłi eius uenissent eũq. furati eẽnt illis dormien¬
tibꝰ pollicentes eciã securitatẽ a p̃side qui eos custoder dederat. & illoꝰ ac¬

Expanded text:
trementes et pauentes exisse a monumento et nemini quicquam dixisse, adiunxit, quod trementes et pauentes exisse a monumento et nemini quicquam dixisse, adiunxit, quod resurgens dominus apparuerit mane prima sabbati primo Mariae Magdalenae, de qua eiecerat septem demonia, et quia illa uadens nuntiauit his qui cum eo fuerant lugentibus et flentibus, et quia illi audientes. quod uiueret et uisus esset ab ea. non crediderunt. sane Mattheus etiam illud inseruit abscedentibus mulieribus. quae illa omnia uiderant et audierant. uenisse etiam quosdam in ciuitatem de illis custodibus, qui iacuerant uelut mortui. et nuntiasse principibus sacerdotum omnia quae facta erant, hoc est quae etiam illi sentire potuerunt, illos uero congregatos cum senioribus consilio accepto pecuniam copiosam dedisse militibus, ut dicerent, quod discipuli eius uenissent eumque furati essent illis dormientibus. pollicentes etiam securitatem a praeside, qui eos custodes dederat. et illos ac
Abbreviated transcription (Latin):
egressa ẽ a monum̃to. hoc est ab illo loco ubi erat horti spaciũ ante la¬
pidẽ effossum. & cum illa aliae quas scdđ̾m marchũ muaserat tremor &
pauor.⁊ nemini quicquã dicebant. Tunc iã scđ̃m matħm ecce iłis oc¬
cuarit illis dicens. Hauete. Ille aut̃ accesser ⁊ tenuer̃ pedes eius ⁊ ad¬
orauer̃ eum. Sic enim colligimus &e angłoꝵ alloquutionẽ bis numero
eas habuisse uenientes ad monunitũ. & ipsius dñi semel scilicet illic qnͣo
maria hortolanũ putait. & nunc iterũ cum eis occiurit inuia ut eos
ipsa repetitione firmaret. atq a timore recrearet. Tunc gͦ ait illis. No¬
lite timere. Ite nunciate fribꝰ meis ut eant in galileã. ibi me uidebrnt.
enit gͦ maria magdal enȩ annuncians discpłis quia uidr̃dnm̃ ⁊ hec ei
cipłis undecĩ & cet̾is om̃ibꝰ. ⁊uisa s̃ ante illos sic̃ deliram̃tũ uerba ista. ⁊ ñ
credebant illis. His. ⁊ marchꝰ attestat᷑. Nam postea quã cõmemorauit eas

Expanded text:
egressa est a monumento, hoc est ab illo loco, ubi erat horti spatium ante lapidem effossum, et cum illa aliae, quas secundum Marcum inuaserat tremor et pauor, et nemini quicquam dicebant. tunc iam secundum Mattheum ecce Iesus occurrit illis dicens: hauete. illae autem accesserunt et tenuerunt pedes eius et adorauerunt eum. sic enim colligimus et angelorum allocutionem bis numero eas habuisse uenientes ad monumentum et ipsius domini. semel scilicet illic, quando Maria hortulanum putauit, et nunc iterum, cum eis occurrit in uia, ut eas ipsa repetitione firmaret adque a timore recrearet. tunc ergo ait illis: nolite timere, ite, nuntiate fratribus meis, ut eant in Galilaeam; ibi me uidebunt. uenit ergo Maria Magdalene acipulis undecim et ceteris omnibus. et uis a sunt ante illos sicut deliramentum uerba ista, et non credebant illis. his et Marcus adtestatur. nam posteaquam commemorauit eas
Abbreviated transcription (Latin):
s tam̃ intra illud spaciũ qđ iam ingressae fuerant. Hordus quippe illic erat
sic̃ idẽ ioħs cõmemorat. Tunc uider̃ angłm sedentẽ a dextris suꝑ lapidẽ
reuolutũ a moniunto. de quo angło narrant matħs ⁊ marchꝰ. Tie eis
dix̃. Nolite timere uos. Scio enim qđ iłm qui crucifixꝰ ẽ queritis. nõ est
hic. Sinrex̃ enĩ sic̃ dix̃. Uenite uidete locũ ubi positꝰ erat dñs. Ꝙ eito eun

Expanded text:
sed tamen intra illud spatium, quod iam ingressae fuerant; hortus quippe illic erat, sed tamen intra illud spatium, quod iam ingressae fuerant; hortus quippe illic erat, sicut idem lohannes commemorat. tunc uiderunt angelum sedentem a dextris super lapidem reuolutum a monumento, de quo angelo narrant Mattheus et Marcus. tunc eis dixit: nolite timere uos; scio enim, quod Iesum, qui crucifixus est, quaeritis; non est h