comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiam: ꝑsingulas stellas. singulos
fideles. Per solem xp̃m: quia sic̃ sol
immensus ẽ ñ potest augeri. & quia
et̾uus ẽ ũ porest mutari. Plunam de¬
signant eccłiam: quia sicut luna ꝑ
diurna incrementa ad plenitudine
suminat᷑ & sicut luna asole suscipit
lucem: sic sc̃a eccłia a xp̃o suscipit ui
stificationem. Pstellas id̾o designant
fideles: quia sunt x iꝑsi luminaria
aut̃ conũsatio incelis ẽ. S item. Luce
bonos. Pisces significant nialos: qͥa
in loco quo creati sunt ꝑmanserunt.
uolucres significant bonos: quia ad
Sic mali inculpa remanent. inqua
mas habent peccatoꝵ: bom pennas
uirtutũ. Bom laudes diuinas mo¬
dulatis uocib canunt: mali inquoꝵ
ore lans ñ ẽ spetiosa. conticescunt.¬
uoluptatis eccłiam significat:
inqua diu̾se sunt uoluptatis iocun¬
ꝑuirtutum redolentiã. alie ꝑmul¬
tiplicem bouoꝵ oꝑm differentiam:
alie incontemplatione patrie cȩlestis.
alie in melodia dumñe laudis: alie

Expanded text:
singulas stellas, singulos fideles. Per solem, Christum, quia ut sol immensus est, non potest augeri. Per lunaensus est, non potest augeri. Per lunam designatur Ecclesia, quia sicut luna per diuturna incrementa ad plenitudinemsummatur. Et sicut luna a sole suscipit lumen, sic sancta Ecclesia suscipit a Christo vivificationem. Per stellas ideo designantur fideles, qua conversatio in coelis est . Et iterum: Lucetnos. Pisces significant malos, quia in loco, in quo creati sunt permanent; volucres significant bonos, quia ad  Mali in culpa remanent, in qua Mali pennas habent peccatorum, boni pennas virtutum. Boni laudes divinas modulatis vocibus cantant; mali, in quorum ore non est speciosa laus, conticescunt.voluptatum Ecclesiam significat, in qua diversae sunt voluptates, et jucunper virtutum redolentiam, aliae per multiplicem bonorum operum differentiam, aliae in contemplatione patriae coelestis, aliae in melodia divinae laudis, aliae
Abbreviated transcription (Latin):
mundana. alia humana. alia
iustrum̃talis. Mundana. alia in ele
ribus. In elem̃tis alia in pondere. alia
ni num̃o. alia in mensura. In planetis
alia in situ. alia in motu. alia i nat᷑a.
lucis ⁊ noctis. Musica humana alia
in corpore. alia in anima. alia in cone¬
ru utriꝰq. In corpore alia in uegeta¬
tionib. alia in humorib. alia in oꝑa¬
tionib. Prima conuenit om̃ib nas¬
centib. Scda sensibilib. Tercia ratio¬
nalib. Musica manima. alia in po¬
tentus. ut ira. ratio. alia in uirtitib
nexu utꝰq ẽ illa nat᷑alis amicitia qͦ
amuna corpori ñ corpoleis uinclis alli¬
gata tenet᷑. Musica instrum̃talis. alia
in pulsu. ut in tympanis ⁊ cordis. alia
in flatu ut in tybus ⁊ organis. alia
in uoce. ut in carminib ⁊ cantilenis.
De geometria ⁊ partibus cius. xͦiͦ¬
cometͥa tres ht̃ sp̃es. Plamime¬
triam. altimetriã. Cosminctã.
Planinictͥa longũ ⁊ latum metit᷑
⁊ profundũ. ⁊ extendit᷑ sursum &

Expanded text:
mundana, alia humana, alia instrumentalis. Mundana, alia in elemribus. In elementis, alia in pondere, alia in numero, alia in mensura. In planetis, alia in situ, alia in motu, alia in naturalucis et noctis. Musica humana, alia in corpore, alia in anima, alia in connexu utriusque. In corpore, alia in vegetationibus alia in humoribus, alia in operationibus. Prima convenit omnibus nascentibus. Secunda sensibilibus. Tertia rationalibtentiis, ut sunt ira et ratio; alia in virtutibusnnexu utriusque est illa naturalis amicitia, qua anima corpori non corporeis vinculis alligata tenetur. Musica instrumentalis alia in pulsu, ut in tympanis et chordis; alia in flatu, ut in tibiis et organis; alia in voce, ut in carminibus et cantilenis. CAP. XI. De geometria et partibus ejus. eometria tres habet species, planimetriam, altimetriam, cosmimetriam, Planimetria longum et latum metituret profundum, et extenditur sursum et
Abbreviated transcription (Latin):
spacia. motꝰ. ⁊ reditꝰ celestiũ corpoꝵ cͥtis
nimethicã scriptores seculariũ
ut sit nilla alia indiget disciplina.
Musica aut̃ ⁊ geometͥa ⁊ astronomia
que secunt᷑. ut sint atq subsistant

Expanded text:
spatia motus et redictus celestium corporum certis meticam scriptores secularium t ipsa sit, nulla alia indiget disciplina: musica autem geometria et astronomia que sequuntur, ut sint atque subsistant,
Abbreviated transcription (Latin):
t factum ẽ post cirtulum dierũ
concepit anna & peꝑit filium.
uocauitq nom̃ eiꝰ samuhel. eo qd̾
a dño postulasset eum. Quia anna
dñm deuote postulauit. concepit &
peꝑit. Sic eccłia ꝑnaturalem intel¬
lectum orans myst̾rum incarnatiõis
corde concepit. ore confessionis ge¬

Expanded text:
 post circulum dierum: concepit Anna, et peperit filium, vocavitque nomen ejus Samuel, eo quod a Domino postulasset eum . Quia Anna ante Dominum devote postulavit, concepit et peperit. Ecclesia per naturalem intellectum orans, mysterium Incarnationis concepit corde, ore confessionis ge
Abbreviated transcription (Latin):
ad consores ouium suaꝵ. & in¬
uenit chamar sedentem inbuno.
& dato pro arrabone anulo. armilla.
baculo. dormiuit cum ea. & concepit
mulier. & peꝑit phares & taram. Iu¬
das significat xp̃m. oues eius. fideles.
ciꝰ. Pastores eirs sunt doctores. qui ad¬
ipe frumenti. id ẽ uerbi d̾i. gregem
xp̃i pascunt. Lana designat oꝑa bona.
Iudas aut̃ de ouib suis lanã colligit.
recepit. Thamaꝵ cum labitu mere¬
tricio: ẽ amima cum peccato. Que
bene ad biurum uenit. quando ad
confessionem anima accedit. Mlere¬
fessione peccatum suum. Quã sci¬
licet ammã xp̃s sicut uidas thamar
pregnantẽ facit. quando illi post
confessionem peccati sui. dona sp̃s
sc̃i infundit. Datq ei ꝓ arrabone fu¬
ture recributionis. anilum qui sig¬
nificat fidem. & armillam que signi¬
ficat bonam oꝑationem. & baculũ

Expanded text:
d tonsores ovium suarum, et invenit Thamar sedentem in bivio: et dato pro arrhabone annulo, et armilla, et baculo, dormivit cum ea: et concepit mulier, et peperit Phares et Zaram . Judas significat Christum; oves, fideles Christi. Pastores ejus sunt doctores, qui adipe frumenti, id est verbo Dei, gregem Christi pascunt. Lana designat bona opera; Judas autem de ovibus suis lanam colligit, recipit. Thamar cum habitu meretricio est anima cum peccato. Quae bene ad bivium vertit quando ad confessionem accedit. Merefessione peccatum suum. Quam scilicet animam, Christus sicut Judas Thamar praegnantem facit, quando ei post confessionem peccati sui, dona Spiritus sancti infundit. Datque illi pro arrhabone futurae retributionis, annulum, qui significat fidem; et armillas, quae significant bona opera; et bacul
Abbreviated transcription (Latin):
ti. somnia. conscientie. tres dies tria
temꝑa. restitutio ꝑincerne. restitu¬
cio iusti ingraditni innocentie. & bȩa¬
tituduns et̾ne. pistoris suspendiũ.
et̾num impioꝵ torm̃tum. aues st̃
demones qui comedunt carnes
pistoris. quia saturabunt᷑ penis

Expanded text:
ti; somnia, conscientiae; tres dies, tria ti; somnia, conscientiae; tres dies, tria tempora; restitutio pincernae, restitutio justorum in gradum innocentiae et beatitudinis aeternae; pistoris suspendium, aeternum impiorum tormentum; aves, sunt daemones qui comedunt carnes pistoris, quia saturabuntur poenis
Abbreviated transcription (Latin):
cet & malos. Pincerna bonos. pistor
malos. Culpa seruoꝵ. originale pec¬
catum. ꝓ quo om̃s sicut inadam
peccauerunt. ita etram madam de
ꝑadyso eiecti sunt. Carcer uͦ miseri¬
am huiꝰ mundi significat. Sommna
st̃ conscientie. que modo in nocte hu¬
ius scłi futura p̃currunt. stipendia.
Bom ꝑbonam conscientiam conse¬
quentur bona. quia desid̾ium fuũ
iustis dabit᷑. Mali uͦ ex mala consci¬
cutia quasi exmalo sonno. conseqͥn¬
tur mala. quia qd timet impius ue¬
met ei. Iosepli designat p̃latos. qui
ex auditu conscientiaꝵ. & bona pro¬
mittunt bonis. & mala minant᷑ ma¬
lis. Tres dies tria temꝑa simt. tempꝰ
naturalis legis. tempus sctipte legis.
tempus gr̃e. Tempus naturalis le¬
gis furit: abadam usq ad moysen.
quasi post tres dies. auferet d̾s de
carcere presentis scħ bonos. & malos.¬
& bonos quidem restituet ingradũ
beatitutuns et̾ne. malos autem sus¬
ni & mali. culpa seruoꝵ. originale
peccatum. carcer mundꝰ. ioseph p̃la¬

Expanded text:
et malos; pincerna, bonos; pistor, malos. Culpa servorum originale peccatum, pro quo omnes sicut in Adam peccaverunt, ita et in Adam de paradiso ejecti sunt. Carcer vero miseriam hujus mundi significat. Somnia sunt conscientiae, quae modo in nocte hujus saeculi futura praecurrunt stipendia. Boni per bonam conscientiam consequuntur bona, quia desiderium suum justis dabitur; mali, ex mala conscientia quasi a malo somnio consequuntur mala, quia quod timet impius, veniet ei. Joseph designat praelatos qui, ex auditu conscientiarum, et bona promittunt bonis, et mala minantur malis. Tres dies tria tempora sunt, tempus naturalis legis, tempus scriptae legis, tempus gratiae. Tempus naturalis legis fuit ab Adam usque ad Moysen; quasi post tres dies auferet Deus de carcere praesentis mundi bonos et malos. Bonos quidem restituet in gradum beatitudinis supernae, malos autem susni et mali; culpa servorum, originale peccatum; carcer, mundus; Joseph, praela
Abbreviated transcription (Latin):
qui significat usticie rectitudinem.
Thamaꝵ ꝑuidam fecundata edidit
geminam ꝓlem. & anina diuino
tores doctores. lana bona oꝑa. tha¬
mar anima. sessio inbuuo confessio
de peccato. anulus fides. armilla.
bona actio. baculus. uisticie rectitu¬
do. inp̃gnatio. grẽ infusio. gemnna
plis editio. uirtutum exercitatio.
pincernis p̃erat. alt̾ pistoribi: &e
misit eos incarceren in quo erat
ioseph. Qui ibi uicdunt somnia uix¬
ta int̾pretationem congruã sibi.
& restitutus ẽ pͥnceps pincernarum
ingradum pͥstinum. pͥnceps uero

Expanded text:
qui significat justitiae rectitudinem. Thamar per Judam fecundata, edidit geminam prolem; et anima Spiritu tores, doctores sunt; lana, bona opera; Thamar, anima; sessio in bivio, confessio de peccato; annulus, fides; armilla, bona actio; baculus, justitiae rectitudo; impraegnatio, gratiae infusio; geminae prolis editio, virtutum exercitatio pincernis praeerat, alter pistoribus, et misit eos in carcerem, in quo erat Joseph. Qui ibi viderunt somnia juxta interpretationem sibi congruam. Et restitutus est princeps pincernarum in gradum pristinum, princeps vero
Abbreviated transcription (Latin):
ñ constituit salomon nre seruire.
qui neminẽ cogit ritu gentili ui¬
uere. neminẽ cerimonias ueteris
legis. temꝑib noui testam̃ti serua¬
re. s bellatores ẽẽ. qui contͣ spĩtales
nequitias scuto fidei. & gladio sp̃c
dimicent. & ministros suos fieri.
hoc ẽ sp̃uale obsequiũ in bonis oꝑib
ut bene sibi principent᷑ & carnis
lascuuam doment. sine ut subdi¬
tos sibi bene regant. & insemitis
iusticie ducant. De throno salomonis.
ecit rex salomon thronum de .iiii.

Expanded text:
n constituit sub conditione servire, quia neminem cogit ritu gentili vivere, neminem caeremonias veteris legis temporibus Novi Testamenti servare. Constituit bellatores esse, qui contra spirituales nequitias scuto fidei et gladio spiritus dimicent, et ministros suos fieri, hoc est spirituale obsequium in bonis operibus ut bene sibi principentur et carnis luxuriam doment, sive ut subditos sibi bene regant, et in semitis justitiae ducant. CAP. V. De throno Salomonis. Fecit Salomon rex thronum de
Abbreviated transcription (Latin):
s erant uiri bellatores. & ministri eiꝰ.
& pͥncipes. & duces. uniũsum ppłm
qui ñ fuerat defilus ifrł facit pacificꝰ
tione utit᷑. ad ꝓpͥum seruitiũ. Tales
licet imultis adu̾sent᷑. tam̃ freqͤnt̾

Expanded text:
rant viri bellatores ministri ejus, et principes, et duces . Universum populum, qui non fuerat de Israel filiis, facit pacificus tione utitur ad proprium negotium. Tales licet in multis adversentur, tamen frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
ordine cunctos cuutatis structores
enumerans ꝑpetue memorie com
mendat. ita consolator nr̃i pauꝑtatis
xp̃c. omniũ qui eccłiam in electis

Expanded text:
ordine civitatis structores enumerans, perpetuo memorales facit; ita consolator nostrae paupertatis Dominus, omnium qui Ecclesiam suam in electis
Abbreviated transcription (Latin):
qmiis subpotestate tua multa sint
mala. nulla tañ relinqͥs inordina¬
ta. & sic fit in om̃ib uoluntas tua.
inbonis ꝑactionem. in malis ꝑ acti¬
onis ordinationem. fiat uoluntas
tua sicut incelo & int̾ra: ut sic̃ incelo
faciunt uoluntatem tuã cherubii.
iuitutes. pͥncipatus. angłi. archangħ.
me. auiiiculis corpoꝵ suoꝵ solute.
coram te głificate. sic scđm gr̾am a te
sibi concessam. & scdm possibilitatẽ
quoq demalo adbonum conuersi
fiat uoluntas tna. ñ solum increatu¬
ris rationabilib ꝑ tui cognitionem
& dilectionem. s & increaturis irra¬
tionabilib: ꝑ eqꝵ existentiã & ꝑmul¬
tiplicationem. fiat uoluntas tua ñ
at uoluntas tna sic̃ incelo & int̾ra. idẽ.
sicut fit in iam iustificatis. sic fiat
inadlinc iustificandis. Item. fiat no¬
luntas tna sicrit incelo & int̾ra. idẽ
sicut ratio ꝑ gr̃am tnam aduita. fa

Expanded text:
quamvis sub potestate tua multa sint quamvis sub potestate tua multa sint mala, nulla tamen relinquis inordinata; et sic fit in omnibus voluntas tua; in bonis per actionem, in malis per ordinationem. Fiat voluntas tua, sicut in coelo, et in terra; ut sicut in coelo faciunt voluntatem tuam cherubin et irtutes, principatus, angeli, archangeli, e a vinculis corporum suorum solutae, coram te glorificatae, sic, secundum gratiam a te sibi concessam et secundum possibilitatem quoque de malo ad ad bonum conversi. Fiat voluntas tua non solum in creaturis rationalibus per tui cognitionem et dilectionem, sed etiam in creaturis irrationalibus per earum existentiam et multiplicationem. Fiat voluntas tua, non at voluntas tua, sicut in coelo et in terra, id est sicut fit in justificatis jam, sic fiat in adhuc justificandis. Item fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra, id est sicut ratio per gratiam tuam adjuta fa
Abbreviated transcription (Latin):
incelo ita int̾ra fiat: ut uidelicet in
t̾ra nemo ꝑ ignorantiam uel fragi¬
litatem humanam qdelinquat. cũ
infans unius diei ñ sit sine peccato.
suꝑ t̾ram. & in multi s offendamꝰ õs:
S sciendum ẽ. qd̾ sicut ñ ẽ quantita¬
tis s qualitatis: & similitudinẽ in¬
sinuat. ñ equalitatẽ. Si quis edifi¬
caret domum paruam scđm formã
& dispositionem domus maioris. ñ
diceremus deparua domo tanta ẽ
ista qualis illa. Talis similitudine.
ñ tanta quantitate. Fiat gͦ o patex
uoluntas tua.sic̃ incelo ꝑangelos.¬
catos: ita & int̾ra ꝑ homines iustifi¬
candos & głificandos. ut sicut illi¬
ita isti faciant eam int̾ra. & si ñ scd̾m
equalitatem. tam̃ scđm similitudiuẽ.
idẽ si ñ scdm illoꝵ ꝑfectionem. tam̃
scdm ꝑfectionis illoꝵ inu̾tationem.
fiat uoluntas tua. ñ solum inelectis
ꝑbonoꝵ oꝑmi exhibitionem. uerum
etiani inreꝑbis. ꝑmaloꝵ dispositio¬
nem. Quamuis enim maloꝵ ñ sis
auctor: es tam̃ maloꝵ dispositor. &

Expanded text:
ut videlicet in terra nemo vel per ignorantiam, vel per fragilitatem humanam delinquat: cum infans unius diei non sit sine peccato super terram , et in multis offendamus omnes . Sed sciendum quod, sicut, non est quantitatis, sed qualitatis, et similitudinem insinuat, non aequalitatem. Si quis aedificaret domum parvam secundum formam et dispositionem domus majoris, non diceremus de parva domo: Tanta esista qualis illa, talis similitudine, non tanta quantitate. Fiat ergo, o Pater, voluntas tua sicut in coelo per angeloscatos; ita, et in terra per homines justificandos, et glorificandos; ut, sicut illita isti faciant eam in terra, etsi non secundum aequalitatem, tamen secundum similitudinem, id est si non secundum illorum perfectionem, tamen secundum perfectionis eorum imitationem. Fiat voluntas tua non solum in electis per bonorum operum exhibitionem, verum etiam in reprobis per malorum dispositionem. Quamvis enim malorum non sis auctor, es tamen malorum dispositor, et
Abbreviated transcription (Latin):
ne: supra mundũ dignitate. De
inferiori bono recessurus: ad suꝑiꝰ
bonũ ꝑuenturus. Sunt itaq tria
pͥmordialia bona homini in conditio
go dĩ. similitudo dei. mimortalitas
corporis. si ꝑseuerare uoluisset mob¬
sequio creatoris. De tͥb malis.iiͦi.¬
unt autẽ tria mala pͥncipalia
piscentia mali. infirmitas corporis hu
mani. ꝑ pͥmũ malũ corruptum est
rupta est in nobis diuina imago.
ꝑ concupiscentiã diuina similitudo.
ꝑ infirmitatẽ immortalitas corꝑis
facta est itaq uia hominis teuebre
Tenebre ꝑ ignorantiam. lubricũ
sirimitas corporis corpori ad uindic¬
tam innnissa. ꝑseqͦns eum ꝑ morta¬
litatem donec in terram reu̾tatur
de qua sumptus est. Solet autem
scd̾ni qͦsdam hoc qͦd hic concupiscẽ¬
tiam nominamus specialiter uiti¬
um dici. ut dicant᷑ tria mala sic

Expanded text:
ne, supra mundum dignitate, de ne, supra mundum dignitate, de inferiori bono recessurus, ad superius bonum perventurus. Sunt itaque tria primordialia bona hominis, homini scigo Dei, similitudo Dei, immortalitas corporis, si perseverare voluisset in obsequio Creatoris. CAP. III.unt autem tria mala principalia,piscemani. Per primum malum corruptum est rupta est in nobis divina imago. Per concupiscentiam divina similitudo. Per infirmitatem immortalitas corporis. Facta est itaque via hominis tenebrae Tenebrae per ignorantiam, lubricum firmitas corporis corpori ad vindictam immissa, persequens eum per mortalitatem, donec in terram revertatur de qua sumptus est. Solet autem, secundum quosdam, hoc quod hic concupiscentiam nominamus, specialiter vitium dici, ut dicantur tria mala sic
Abbreviated transcription (Latin):
est ad imaginẽ dĩ ipsa sp̃ualis creat᷑a
clucet ad cognitionẽ. ⁊ scdm illud bo¬
num quo facta est ad similitudinẽ
dei. calet ad dilectionem. Iussit aut̃
conditor ipsius partem cius in sua
simplici puritate subfistere. scilicet
naturã angłicam. partem uero illius
luteis corporib messe. iudlicet natu¬
uia bona pͥncipalia dedit ds̃
homini in creatione. Primũ bo¬
num fuit. qͦd eum fecit ds̃ ad imagi¬
fecit ad similitudinem suam. terciũ
bonũ fuit immortalitas corporis. si
ꝑtitisset homo in obseqͥo conditoris.
sta tͥa bona fuerunt homini in con¬
ditione diuinitꝰ data. ⁊ naturaliter
& originalit̾ insita. fuerunt ⁊ alia
duo bona hominis quasi extra cũ.
uũ subtus cũ. aliud supra eum.
Subtlis eum mundꝰ. supra cum ds̃.
Mundꝰ usibile bonũ ⁊ transitoriũ.
ds̃ inuisibile bonũ ⁊ ccernũ. In isto
fuit homo creatus. in illo beatifican¬
dus. Sub deo fuit homo conditio¬

Expanded text:
est ad imaginem Dei, ipsa spiritualis creatura est ad imaginem Dei, ipsa spiritualis creatura elucet ad cognitionem; et secundum illud bonum, quo facta est ad similitudinem Dei, calet ad dilectionem. Jussit autem Conditor ipsius partem ejus in sua simplici puritate subsistere, scilicet naturam angelicam, partem vero illius luteis corporibus inesse, naturia bona primordialia dedit Deus homini in creatione. Primum bonum fuit quod eum Deus fecit ad imagifecit ad similitudinem suam; tertium bonum fuit immortalitas corporis, si perstitisset homo in obsequio Conditoris. Ista tria bona fuerunt homini in conditione divinitus data, et naturaliter et originaliter insita. Fuerunt et alia duo bona hominis quasi extra eum, unum subtus eum, alterum supra eum. Subtus eum mundus, supra eum Deus. Mundus visibile bonum et transitorium, Deus invisibile bonum et aeternum. In isto fuit homo creatus, in illo beatificandus. Sub Deo fuit homo conditio
Abbreviated transcription (Latin):
bonus. sciens suã
beatitudinẽ com
muicari posse
fecit c̾aturã ratio¬
nalem. ut cam faceret beatitudinis sue¬
ẽẽ participem. fecit aũt eam ad imagi¬
magniem suã scdm cognitionẽ. uerita¬
tis: ad similitudinem suam scd̾m a¬
morem uirtutis. Ad imaginẽ suam¬
sodm intellectũ: ad similitudinem
suam scdmm affectum. Sic opifex ds̃
fecit creaturã rationalem ad imagi¬
nem ⁊ sunilitudinẽ suam: ut ꝑ hoc
nosceret. ⁊ ꝑ hoc qd̃ facta eẽt ad simi¬
litudinẽ dĩ dm̃ diligeret. ⁊ cognoscen¬
do ⁊ diligendo dm̃ possideret. ⁊ possi¬
mento igne. duo sunt int̾ se diu̾sa.
⁊ a se ꝓrsus remota. scilicet splendor
et calor. nec splendor ẽ calor nec calor¬
est splendor quia splendor lucet et
iudetur. ⁊ calor arcdet ⁊ sentitur: nec
splendor ardet aut sentitur. nec calor
lucet aut uidetur: sic in spũali crta¬
tura. imago Ici & similitudo dei. int̃
se diuersa sunt. &. asc qͦdammͦ remota.
Nani scd̾m illud originale bonũ qͦ facta

Expanded text:
bonus, sciens suam beatitudinem communicari posse,fecit creaturam rationalem, ut eam faceret suae beatitudinis esse participem. Fecit autem eam ad imagimaginem secundum cognitionem veritatis, ad similitudinem secundum amorem virtutis. Ad imaginem secundum intellectum, ad similitudinem secundum affectum. Sic opifex Deus fecit creaturam humanam ad imaginem et similitudinem suam, ut per hoc, c quod facta esset ad similitudinem Dei, Deum diligeret, et cognoscendo et diligendo Deum possideret, et possimento, scilicet igne duo sunt inter se diversa, et a se prorsus remota, scilicet splendor et calor, nec splendor est calor, nec calor splendor, quia splendor lucet, et videtur, et calor ardet, et sentitur, nec splendor ardet aut aliter quam visu sentitur, nec calor lucet aut videtur. Ita in spirittura imago Dei et similitudo Dei inter se diversa sunt, et a se quodammodo remota. Nam secundum illud originale bonum, quo facta
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationis habent. s ea que incorde
tenent. pura ꝓferunt lingua. Cul¬
cdiuiclendos ratiõe ꝯgͣa aitꝰ uictimarut
tis. pars offerentib daret᷑. illos sig¬
sacrificio salutari qd ẽ. xp̃c. que om̃ib¬
sint dicenda. que ꝑfectiorib. quȩ hu¬
mane conditionis modum exceden¬
tia. igni sc̃i sp̃c tribuenda. Sciphi au¬
rei sunt qui maioris sapientie splen¬
dore rutilant. argentei. qui docen¬
di uenustate nitidi. que norunt
planius exponunt. De numero
lone. Ideo uigilant̾ scriptutra distin¬
sxit. dequa genãtione captuioꝵ so¬
luti in patriam redieruit. ut ex eo
ammonerem᷑ quanta certitudine
dũs sũmam electoꝵ suoꝵ in libro
uite conscribat. & uelut malbo celi
consignet. quot animas quisq fi¬
delium u̾bo uel exemplo conũteritẽ
ꝓ quib certa mercede remiieret.
De numero animalium.u.

Expanded text:
bent, sed ea, quae in corde tenent, pura proferunt lingua. Culdividendos ratione congrua artus victimarum ut, tis, pars offerentibus daretur, illos sigacrificio salutari, quod est Chrisint dicenda, quae perfectioribus, quae humanae conditionis modum excedentia igni Spiritus sancti tribuenda. Scyphi aurei, sunt qui majori sapientiae splendore rutilant; argentei, qui docendi venustate nitidi, quae norunt planius exponunt. CAP. IV. Dlone . Ideo vigilanter Scriptura distinxit de qua generatione captivorum soluti in patriam redierunt, ut ex eo admoneremur quanta certitudine Dominus summam electorum suorum in libro vitae conscribat, et velut in alio coeli consignet, quot animas quisque fidelium, vel verbo, vel exemplo converterit, pro quibus certa mercede remuneret. CAP. V. De numero animalium.
Abbreviated transcription (Latin):
cum rediero reddam tibi. Debent
p̃lati incura egroti aliqͥd suꝑero¬
gare. ut ñ solum ea que induob
testam̃tis continent᷑ studeant p̃di¬
care. s & alia multa scdm ea que scͥp¬
ta sunt. laborent excogitare. a aliis
ꝑp̃dicationem manifestare. In
die aut̃ iudicii cum dñs redierit.
scđm m̾itũ reddet p̃miũ. S cum
dñs incura ista. exigat etiam nr̃a
quid dicturi. qͥd facturi sumus:
narramꝰ: qͥd de nobis erit: qui etiã
innumerabiles sententias adiu¬
uante gr̃a. ꝑ nr̃m studium & la¬
borem excogitatas. uel saltem ab a¬
liis auditas: & diligentissime in
p̃dicare deberemꝰ: Possumꝰ itaq
dicẽ qd̾ inihac figura. ierłm ẽ cõn¬
templatio suꝑna. homo quidã. hu¬
mana natura: iericho. miseria mũ¬
dana: latrones demones: descensus
culpa: uestes immortalitas & in no¬
centia: iuiln̾a uicia: leuita & sac̾dos
patres antiqui. siue etiã ministri ue¬
tum caro: oleum blanda consolatio.

Expanded text:
cum rediero, reddam tibi. Debent cum rediero, reddam tibi. Debent praelati in cura aegroti aliquid supererogare, ut non solum ea quae in duobus Testamentis continentur studeant praedicare, sed et alia multa secundum ea quae scripta sunt laborent excogitare, et aliis praedicatione manifestare. In die autem judicii cum Dominus redierit, secundum meritum reddet praemium. Sed, cum Dominus in cura ista exigat etiam nostra, quid dicturi, quid facturi sumus, narramus, quid ne nobis erit, qui etiam innumerabiles sententias, adjuvante gratia, per nostrum studium et laborem excogitatas, vel saltem ab aliis auditas, et diligentissime in praedicare deberemus? Possumus itaque dicere, quod in hac figura, Jerusalem est contemplatio superna; homo quidam, humana natura; Jericho, miseria mundana; latrones, daemones; descensus, culpa; vestes, immortalitas et innocentia; vulnera, vitia; levita et sacerdos, patres antiqui, sive ministri ve jumentum caro; oleum, blanda consolatio;
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑleticiam diuinam similitudinẽ.
qͣm det̾minant in iocunditate di¬
lestionis. Sacerdos & leuita qͥ uiso
spoliato & uulnãto ꝑtransierunt.
patres antiquos exprimunt: qͥ uite
manitatem. uite huiꝰ mom̃ta cricur¬
rit. Qui homini uuln̾ãto oleum &
uinum infcidit. dum ꝑ p̃dicationẽ
suã illi & blandam consolationem
& austeram increpationem exhibu¬
it. Alligans uulnera eiꝰ in ium̃tur
suũ leuauit: dum ꝑcarnẽ assũptam.¬
incruce suspensus: morte sua cul¬
pam illus expiauit. Instabulũ
duxit. dum intra sc̃am eccłiam col¬
locauit. Stabulum sc̃am eccłiam.
significat. quia sic̃ uinĩta in stabło
suas immundicias dimittunt:
sic peccatores qui bestialit̾ ante ui¬
xerunt. ꝑ confessionem & satiffac¬
tionem in sca eccłia. peccata sua de¬
ponunt. Nit̾a die duos ilenarios
re debent utriusq testam̃ti scienti¬
am & p̾dicandi gr̃am distribuit.
Et quodcumq suꝑ erogau̾is: ego

Expanded text:
per laetitiam vero divinam similitudinem, per laetitiam vero divinam similitudinem, quam determinant in jucunditate dilectionis. Sacerdos et levita qui, viso spoliato et vulnerato transierunt, patres antiquos exprimunt, qui vitahumanitatem vitae hujus momenta cucurrit, qui homini vulnerato vinum et oleum infudit, dum per praedicationem suam illi et blandam consolationem et austeram increpationem exhibuit. Alligans vulnera ejus in jumentum suum levavit, dum, per carnem assumptamcruce suspensus, morte sua culpam illius expiavit. In stabulum duxit, dum intra sanctam Ecclesiam collocavit. Stabulum autem Ecclesiam significat; quia, sicut jumenta in stabulo suas immunditias dimittunt, sic peccatores, qui bestialiter antea vixerunt, per confessionem et satisfactionem in sancta Ecclesia peccata sua deponunt. Altera die protulit duos am gubernare debent, utriusque Testamenti scientiam, et praedicandi gratiam distribuit. Et quodcunque supererogaveris, ego,
Abbreviated transcription (Latin):
quo sibi qualiscumq scintilla sensꝰ¬
remansit. Hostilis gͦ gladius homi¬
nem penitus ñ extinxit. dum in eo
naturalis bom dignitatem om̃ino
delere ñ potuit. Et de huiꝰ sententie
ratione: psalmista talit̾ intulit di¬
cens. Cor mundũ crea in me d̾s. spi¬
ritũ rectũ in noua inuiscerib meis.
designans. similitudinem: & ꝑ sp̃m¬
rectum. diuinam imaginem: dũ
in toto posse corrumpi. & diuinam
imaginem nequaqͣm posse ꝓrsus
deleri. Ibi namq ubi nichil boni
remansit. bonum si tam̃ restauret᷑.
creat᷑: & nbi aliquid adhuc bomi suꝑ¬
ẽ. renouat᷑. Est aut̃ cordis mundicia.
inꝑfecta dei dilectione. rectitudo uͦ
sp̃c. insana ratione. Qd̃ aut̃ scđm
p̃cedentes. distinctiones diuina in
nob̾ ĩmago & diuina similitudo.
possint accipi. doctores in alt̾rus cuiꝰ¬
dam u̾siculi expositione declarant.
ubi scͥptum ẽ. Signatum ẽ suꝑ nos.
lumen nultus trui dñe: dediffi leti¬
ciam incorde meo. Plumen enim

Expanded text:
quo sibi qualiscunque sensus scintilla remansit. Hostilis ergo gladius penitus hominem non exstinxit, dum in eo naturalis boni dignitatem omnino delere non pae. Psalmista taliter intulit, dicens: Cor mundum crea in me, Deus, et spiritum rectum innova in visceribus meis . designat similitudinem; per spirectum, divinam imaginem. Dum litudinem in toto posse corrumpi, et divinam imaginem nequaquam prorsus posse deleri. Ibi namque, ubi nil boni remansit, bonum, si tamen restauratur, creatur; at ubi aliquid boni superest, renovatur. Est autem cordis munditia, in perfecta Dei dilectione; rectitudo vero spiritus, in sana ratione. Quod autem secundum praecedentes distinctiones divina in nobis imago et divina similitudo possunt accipi, doctores in alterius cujusdam versiculi expositione dubi dicit: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine, dedisti laetitiam in corde meo . Per lumen enim
Abbreviated transcription (Latin):
omo quidam descedebat.
abierłm iniericho. & cet̾a. Homo
iste qui de ierłm iniericho descend̾.
& ulatrones incidit. sic̃ in omelus
leginnus. genus designat humanũ:
exilii miseriam ꝑculpam corruens:
ꝑantiqui hostis fraudulentiã ueste
tum. fecerat ds̃ sicut alio loco dixiniꝰ
hominem adunaginem & similitu¬
dinem suam. Adimaginem scđ̾m
rationem. ad similitudinẽ scd̾m di¬
lectionem: ut ꝑutramq deo iuhere¬
ret. & inherendo beatus ẽẽt. S dia¬
bolus humane beatitudini inuidẽs.
adimaginem dei scđm rationem.
uuln̾auit eum ꝑ ignorantiam boni.
ineo uͦ qd̾ factus erat adsimilitudinẽ
dei. uuln̾auit eum ꝑconcupiscenti¬
am mali. homo aut̾ spolratus. &¬
uulnãtus. semiuiuns ẽ relictus. qͥa
& si inhumana natura possit diui¬
na similitudo. que ẽ indilectione
penitus corrumpi: diuma tam̃ ima¬
go que ẽ iuratione. ñ potest penitꝰ
deleri. Qm̃ius enim tanta malicia
possit affici. ut bom nichil diligat:

Expanded text:
quidam descendebat ab Jerusalem in Jericho . Homo iste, qui de Jerusalem in Jerico descendit et in latrones incidit, sicut in homiliis legimus, genus designat humanum.  et exsilii miseriam per culpam corruens, per antiqui hostis fraudulentiam veste tum. Fecerat Deus, sicut alio loco diximus, hominem ad imaginem et similitudinem suam . Ad imaginem, secundum rationem; ad similitudinem secundum dilectionem, ut per utrumque Deo inhaereret, et inhaerendo beatus esset. Sed diabolus, humanae beatitudini invidens, ad imaginem Dei secundum rationem, vulneravit eum per ignorantiam boni. In eo vero quod factus est ad similitudinem Dei, vulneravit eum per concupiscentiam mali. Homo autem spoliatus malis, semivivus est relictus, quia etsi in humana natura possit divina similitudo, quae in dilectione est, penitus corrumpi, divina tamen imago, quae est in ratione, non potest penitus deleri. Quamvis enim tanta malitia possit affici, ut nihil diligat
Abbreviated transcription (Latin):
gem dedit. quasi ꝑ puerum iurgam
misit. s puer ꝑ uirgam. idẽ. trorem
legis. mortuũ suscitare ñ ualuit. qͥa
lex neminẽ ad ꝑfectum ducit. Ipse
ꝑse ueniens suꝑ cadauer sternitur:⁊ quia ꝑ operati¬
sum exinaniuit. formã serui accipi muñis gr̃am sep

Expanded text:
 legem dedit, quasi per puerum virgam misit; sed per virgam, id est terrorem legis mortuum suscitare non valuit, quia lex neminem ad perfectum ducit. Ipse uperveniens super cadaver sternitur quia,sum exinanivit, formam servi acc
Abbreviated transcription (Latin):
sperulam ꝑcircuitum. & suꝑ sperulã
acumen cui imponit᷑ luminare. Pes
nͦ candelabri habet tria brachia. equał
longitudinis. equalis magnitudinis.
unins forme. unnis int̾ se distantie.
Significat gͦ fidem trinitatis. Qualis
emm pat̾ talis filius. talis sp̃c sc̃s. &c̃.

Expanded text:
sphaerulam per circuitum, et super sphaerulam sphaerulam per circuitum, et super sphaerulam acumen, cui imponitur luminare. Pes vero candelabri habet tria brachia, aequalis longitudinis, aequalis magnitudinis, unius formae, unius inter se distantiae. Significat ergo fidem Trinitatis. Qualis enim Pater, tali
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectu conditoris estimat par¬
ua. In lectulo uͦ solemꝰ a laborib qui¬
escere. & dormiendo insibilia igno¬
rare. Reste gͦ ꝑ lectulum contempla¬
tio figurat᷑. In eo namq qui consis¬
tit. ab incursu temptationũ & afflic¬
tione laboꝵ quiescit. & int̾nis & et̾ns
intentꝰ. quid foris agat᷑ ñ attendit.
ꝑmensam significat᷑ scriptura. Sic̃
enum mensa repletͣ tibis. sic sacra¬
scciptura repleta ẽ sententus. & aliã
nob̾ refectionem tribuit ꝑhystoriã.
aliam ꝑ allegoriam. aliam ꝑtropolo¬
giam. Aliam ꝑuetus testamentum:
alian ꝑ norum. Sella. designat eru¬
ditionem. Sedere nainq solent doc
tores. qui alios erudiunt. Et bene
mensam sella sequit᷑. quia iustum ẽ
ut qui scripturam audiendo uel le¬
gendo. didicit. aliis ꝑdoctrinam tri¬
buat bonũ qd̃ agnoscit. Candelabrũ
instrum̃tum ẽ luminis. Habet aut̾
candelabrum inferuis pedem. & suꝑ
pedem hastam erectam. suꝑ hastam

Expanded text:
in conspectu Conditoris, aestimat parin conspectu Conditoris, aestimat parva. In lectulo vero solemus a laboribus quiescere, et dormiendo visibilia ignorare. Recte ergo per lectulum contemplatio figuratur. In ea qui consistit, ab incursu tentationum, et afflictione laborem quiescit, et internis et aeternis intentus quid foris agatur, non attendit. Per mensam significatur Scriptura. Sicut enim mensa repletScriptura repleta est sententiis, et aliam nobis refectionem tribuit per historiam; aliam per allegoriam; aliam per tropologiam; aliam per Vetus Testamentum; aliam per Novum. Sella namque designat erudittores qui alios erudiunt. Et bene mensam sella sequitur, quia justum est ut qui Scripturam audiendo vel legendo didicit, aliis per doctrinam tribuat bonum quod agnovit. Candelabrum instrumentum est luminis. Habet autem candelabrum inferius pedem, et super pedem hastam erectam, et super hastam
Abbreviated transcription (Latin):
uenit bona conferendo. uenit ꝑ
ꝓpud eam. illani iustificando. tran¬
sit. aliquando illi gr̃am subtrahen¬
do. Aliquando enim exparte grã
subtrahit. ut humiliet᷑ mens que
de se nimis sublunia sentit. s it̃m
redit. dum it̾m infundit. uir
lis intellectus ẽ. qui uirib & sensu
sibi inisitis ꝑnaturam. uel collatis
ꝑ grãm. anime debet p̃esse. consu¬
lere. ꝓuidere. eam regere. ducere
accipit aminia consilium: dicens.
Ammadũto qd̾ uir iste dei. sc̃s sit:
qui frequent̾ transit ꝑnos. Uere
ipsum sc̃s ẽ. faciamꝰ inquit ei cena¬
culum paruũ. & ponamꝰ meo lectu¬
lum & mensam. & sellam. & cande¬
labrum. ut cum uenĩt ad nos mane¬
at ibi. Cenaculum: eo qd̃ sursum e¬
leuat᷑. sp̃ualem significat conu̾satio¬
nem. Quam bene fecerat cenaculũ
istud huic helyseo. paulus: qui de se
sibiq similib ait. Nr̃a aut̃ conũ¬
satiõ incelis ẽ. Qd̃ dicit paruũ. humi¬
litatem insiuat. ds enim suꝑbis
fidelis anima. si aliqͣndo facit magna.

Expanded text:
erendo, venit peapud eam illam justificando, transit aliquando illi gratiam subtrahendo. Aliquando enim ex parte gratiam subtrahit, ut humilietur mens, quae de se nimis sublimia sentit. Sed iterum redit, dum iterum infundit. Vir lis, intellectus est, qui viribus et sensu sibi insitis per naturam vel collatis per gratiam, animae debet praeesse, consulere, providere, eam regere, ducere,anima accipit consilium, dicens: Animadverto quod vir iste Dei sanctus sit, qui frequenter transit per nos. Vere coenaculum parvum, et ponamus in eo lectulum, et mensam, et sellam, et candelabrum, ut cum venerit ad nos, maneat ibi. Coenaculum eo quod elevatur, spiritualem designat conversationem. Quam bene fecerat coenaculum istud huic Eliseo Paulus qui de se, sibique similibus ait: Nostra autem conversatio in coelis est . Quod dicit parvum humilitatem significat. Deus enifidelis anima, si aliquando facit magna
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ erecta ẽ. erectionem bone intẽtions.¬
Sperula significat circũspectionem
mentis. Quasi namq sperula cande¬
labro imponit᷑. dum mens bene
sollicita ꝑcircũspectionem sibi circũ¬
fertur. Suꝑuis acumen sane ratio¬
nis significat subtilitatem. lumina¬
re suꝑpositum. expͥmit xp̃m. Cera
humanitas. lumen diumitas. facit
gͥ mulier sunamitis consulens ui¬
rum suũ. idẽ amma fidelis docta ꝑ
lum ꝑcontemplationẽ. & mensam
ꝑscripturaꝵ electionem. & sellam ꝑ
minoꝵ eruditionem. ponit quoq
meo candelabrum ueri luminis in¬
strum̃tum. cuiꝰ facit pedem. ꝑfidem
sc̃e trinitatis. hastam ꝑ rectitudinẽ
equitatis. & erectionem bone inten¬
tionis. sperulam ꝑcirtũspectionem
m̃tis. acum̃ ꝑsubtilitatem rationis.
Qne debet luminari mẽe. quia sẽꝑ
debet xp̃o inherere. Anima que sic
hospitem meret᷑ habere. & ꝑ ap̃m
ipsum filium possidere. De resuscita¬

Expanded text:
 erectionem bonae intentionhaerula designat circumspectionem mentis. Quasi namque sphaerula candelabro imponitur, dum mens de se bene sollicita per circumspectionem sibi circumfertur. Superius acumen sanae rationis significat subtilitatem. Luminare superpositum exprimit Christum. Cera est humanitas, lumen divinitas. Facit igitur mulier Sunamitis consulens virum, id est anima fidelis docta pelum per contemplationem, et mensam per Scripturarum lectionem, et sellam per minorum eruditionem. Ponit quoque in eo candelabrum veri luminis instrumentum, cujus facit pedem per fidem sanctae Trinitatis, hastam per rectitudinem aequitatis, et erectionem bonae intentionis, sphaerulam per circumspectionem mentis, acumen per subtilitatem rationis. Quae debet luminari inesse, quia semper debet Christo inhaerere. Anima, quae sic hospitem meretur habere, et per ipsum, ipsum Dei Filium possidere. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
no. Inbonis nouune. ppłs ex
circuncisione. positus sub uigo legiᷤ
accipit᷑. In asmo aut̃. ppłs gentiun
ꝑtinens adeuangelium. In boue
sunul & asino arat. qui sic recipit
euangłm. ut uidaicaꝵ suꝑsticionum
que mumbra & imagine p̃cesserãt
cerimonias. ñ relinquat. Item in
catione ñ socies. ne ꝑeum qui rem
implere ñ ualet. & illi qui preualet
obsistas. Bouem uͦ & asinum si neces¬
se sit unusquisq sine detrimento
oꝑis iungit. Sapientem uͦ & stul¬
tum ñ ut unus precipiat & alter
obtemꝑet. s ut parit̾ equali po

Expanded text:
ne populus ex circumcisione positus sub jugo legis accipitur; in asino autem populus gentium, pertinens ad Evangelium. In bove quippe simul et asino arat qui sic recipit Evangelium ut Judaicarum superstitionum, quae in umbra et imagine praecesserunt, caeremonias non relinquat. Item noncatione non socies, ne per eum qui rem implere non valet, et illi qui praevalet obsistas. Bovem quippe et asinum, si necesse sit, unusquisque sine detrimento operis jungit: sapientem vero et stultum, non ut unus praecipiat, et alter obtemperet, sed ut pariter aequali po
Abbreviated transcription (Latin):
suscepta sicut suꝑius dictum ẽ. & or¬
dinata republica: inchoauit oꝑa
plurima adimꝑũ dignitatẽ. Inter
que uident᷑ eẽ precipua. basilica sc̃e
marie aquisgrani. & pons apud ma¬
gunciacum inreno. quingentorum
passuũ longitudinis. Precipne edes
sacras intoto regno suo. ubicumq
collapsas repꝑit. pontificib ad quoꝵ
curam ꝑtinebant. ut restaurent᷑ ad hi¬
bens curã ꝑlegatos imꝑauit ut mi¬
ꝑata ꝑficerent᷑. Precipue uͦ romanã
eccłiam defendebat: & suis opib ex
ornabat. Religionem xp̃ianã sũma
pietate excoluit. & eccłiam mane &
nesꝑe & nocturnis horis. & sacrificii
temꝑe. impigre frequentauit. Cir¬
ca pauꝑes quoqi maxima libalitate
p̃ditus erat. ut qui ñ solum in regno
suo. uerum etiã intransmarinis rege¬
omib illis subueniebat. & insyriam.
egyptum. & affricam. & iherosolimis.
& alexandrie atq carthagine pecum

Expanded text:
suscepta sicut superius dictum est et ordinata republica inchoavit opera plurima ad imperii dignitatem, inter quae videntur esse praecipua, basilica Sanctae Mariae Aquisgrani, et pons apud Maguntiacum in Rheno quingentorum passuum longitudinis. Praecipue aedes sacras in toto regno suo ubicunque collapsas reperit, pontificibus, ad quorum curam pertinebant ut restaurarentur, adhibens curam per legatos imperavit, ut imperata perficerentur. Praecipue vero Romanam Ecclesiam defendebat, et suis opibus exornabat. Religionem christianam summa pietate semper excoluit, et ecclesiam mane et vespere, et nocturnis horis, et sacrificii tempore impiger frequentavit. Circa pauperes quoque maxima liberalitate praeditus erat, ut qui non solum in regno suo, verum etiam in transmarinis regionibus illis subveniebat, et in Syriam, Aegyptum, et Africam, et Jerosolymam, et Alexandriam, atque Carth
Abbreviated transcription (Latin):
floruit etiam his temꝑib theodulfus.
fioriacensiũ alb̃s. & aurelianensiũ
contigit ut ibidem die palmaꝵ ueni¬
ret iam dictus imꝑator. Et dum se¬
cus domũ qua custodiebat᷑ idem the¬
odulfus ꝓcessio ꝑtransiret: facto si¬
lentio p̃sente imꝑatore illos pulcher¬
rimos u̾sus qui nunc usq ꝑgalliam
mneadem sollẽpnitate psallunt᷑. a se
editos ꝑfenestram decantauit: quoꝵ
hoc ẽ exordiũ. Gła laus & honor tibi
sit rex xp̃e redemptor. Quib u̾bis
imꝑator emollitus. mox eũ a iuncłis
absolui p̃cepit. & pͥori grã redonauit.
floruit quoq ꝑidem tempꝰ rabanus.
Porro lotharius post patris obitum
ñ multis dieb euolutis. adu̾sa uali¬
tudine correptus: monachus factus ẽ.
relinquens filio suo ludouico italici
dignitatem imꝑii. karolus uͦ franci¬
am. burgundiam & aqͥtaniam solus¬
obtinuit. Ludouico aut̃ in italia suc¬
cessit locharius: & lothario hugo. Isti

Expanded text:
Floruit etiam his temporibus Theodulfus, Floruit etiam his temporibus Theodulfus, Floriacensium abbas et Aurelianensium contigit ut eodem die Palmarum veniret jam dictus imperator. Et dum secus domum, qua custodiebatur idem Theodulfus, processio pertransiret, facto silentio praesente imperatore illos pulcherrimos versus, qui nunc usque per Galliam in eadem solemnitate psalluntur, a se editos per fenestram decantavit, quorum hoc est exordium. Gloria, laus, et honor tibi sit, Rex Christe Redemptor. Quibus verbis imperator emollitus, mox eum a vinculis absolvi praecepit, et priori gratia condonavit. Floruit quoque per idem tempus Rabanus. Porro Lotharius post patris obitum non multis diebus evolutis adversa valetudine correptus, monachus factus est, relinquens Ludovico filio suo Italici dignitatem imperii. Carolus vero Franciam, Burgundiam, et Aquitaniam obtinuit solus. Ludovico autem in Italia successit Lotharius, et Lothario Hugo. Isti
Abbreviated transcription (Latin):
& karolum quem exea ludouicus ge¬
nuerat. castro priuinne cõmenda¬
uit. S ñ multo post. francie pͥncipes
imꝑatorem ludouicum a custodia
liberarunt. & patri lothariũ filium
reconciliarunt. Post hec uͦ clem̃tissi¬
imus imꝑator int̾ filios suos qͥtuor.
suũ diuisit imꝑiũ. Et lothario qui¬
dem italiam. ludouico aut̃ germa¬
niam. atq saroniam. & pipino aqͥ¬
taniam. karolo uͦ franciam. delega
hanc imꝑu diuisionẽ ñ equanimi¬
ter tulit: & totum imꝑiũ sibi subi¬
cere temptauit. Qd̃ ut pat̾ comꝑit.
ilico adũsus eum it̾ arripuit. S in
ipso itinere adu̾sa comp̃hensus ua¬
litudine diem clausit extremum.
Post cuiꝰ obitũ. quatuor eiꝰ filii. apd̾
fontanidũ campũ atrocit̾ int̾se di¬
micauert̃. In quo bello. francie ita¬
lie. aqͥtanie. alemannie. saronie.
burgundieq om̃s pene milites: mu¬
tus uulnerib sese occidere. uicto¬
riam tam̃ karolus caluus obtinuit.

Expanded text:
et Carolum, quem ex ea Ludovicus geet Carolum, quem ex ea Ludovicus genuerat, castro Privinnae commendavit. Sed non multo post Franciae principes imperatorem Ludovicum a custodia liberaverunt, et patri Lotharium filium reconciliaverunt. Post haec vero clementissimus imperator inter filios suos quatuor suum divisit imperium; et Lothario quidem Italiam, Ludovico autem Germaniam atque Saxoniam, et Pipino Aquitaniam, Karolo vero Franciam delegavihanc imperii divisionem non equanimiter tulit, sed totum imperium sibi subicere temptavit. Quod ut pater comperit, ilico adversus eum iter arripuit; sed in ipso itinere adversa comprehensus letudine, diem claudit extremam. Post cujus obitum quatuor ejus filii apud Fontanidum campum atrociter inter se dimicaverunt. In quo bello Franciae, Italiae, Aquitaniae, Alemaniae, Saxoniae, Burgundiaeque omnes pene milites mutuis vulneribus sese occidere. Victoriam tamen Carolus Calvus obtinuit.
Abbreviated transcription (Latin):
clem̃tissime nature. Unde cũ uixta
suoꝵ lenitatẽ mor rempublicã dis¬
ponẽt. tulit finem inultis adu̾sitatib
plenũ. tam a lib̾is quã a regni ꝓcerib.
crudelit̾ impugnatus. fuit etiam p̃¬
ceptoꝵ dñi feruentissimꝰ. erecutor. &
legis sc̃e strennissimꝰ ꝑpagator. Ipsius
deniqi temꝑe ceꝑunt᷑ deponi ab ep̃is
⁊ clericis balthei gẽmis onerati: & se¬
cularia ornam̃ta. Genuit etiam ipse
serenissimus imꝑator filios tres ex
herm̃garda. pͥma urore sua. lochariũ.
pipinũ. atq ludouicũ: ex scda nomi¬
ne uidith. Raroluni regeni francoꝵ.
Porro lotharius imꝑatoris pͥmoge¬
nitus. dum ẽẽt a patre benignissi
mo suꝑ italiam constitutus. romã
uenit. & sc̃o pasche die meccłia sc̃i petͥ
a paschali papa coronã cum nomine
suscepit augusti. Uerum lotharius
iste postea patrem suũ ludonicũ
comp̃hendit. & apud sc̃i medardi mo¬
nasteriũ custodiri mandauit. uxorẽ
quoq ipsius uidith exilio relegauit.

Expanded text:
vir clementissimae naturae. Unde cum, juxta suorum lenitatem morum, rempublicam disponeret, tulit finem multis adversitatibus plenum, tam a liberis quam regni proceribus crudeliter impugnatus. Fuit etiam praeceptorum Domini ferventissimus exsecutor, et legis sanctae strenuissimus propugnator. Ipsius denique tempore coeperunt deponi ab episcopis et clericis baltei gemmis onerati, et saecularia ornamenta. Genuit etiam ipse serenissimus imperator filios tres ex Hermengarda prima uxore sua, Lotharium, Pippinum, atque Ludovicum: et ex secunda nomine Judith Carolum regem Francorum. Porro Lotharius imperatoris primogenitus, dum esset a patre benegnissimo rex super Italiam constitutus, Romam venit, et sancto Paschae die in Ecclesia Sancti Petri a Paschali papa coronam cum nomine suscepit Augusti. Verum Lotharius iste postea patrem suum Ludovicum comprehendit, et apud Sancti Medardi monasterium custodiri mandavit. Uxorem quoque ipsius Judith exsilio relegavit,
Abbreviated transcription (Latin):
Eodem quoq temꝑe claruit sẽs egy¬
dius. confessor p̃cipuus. natione gre¬
cus. qui dei mitu ueniens adgallias.
inꝑuincia cui septimania nom̃ ẽ.
heremiticam duxit uitam. De ludo¬
magni imꝑatoris filius. post patris
obitum romanũ obtinẽs imꝑium.¬

Expanded text:
Eodem quoque tempore floruit sanctus Egidius confessor precipuus, natione Grecus, qui Dei nutu veniens ad Gallias, in provintia cui Septimania nomen est heremiticam duxit vitam. ClarMagni filius, post patris obitum Romanum obtinens imperium
Abbreviated transcription (Latin):
tur ei liystorie ae res geste. & delesta¬
bat᷑ in libris sc̃i augustim. p̃cipue
uihis qui de ciuitate dĩ p̃titulati st̃.
habuit p̾̃terea tres filios. karolum.
pipinũ. & ludouicũ. Uerum tandẽ
magnificuis imꝑator karolus cum
finem uite sibi cerneret unminere.
ludoiuco filio suo coronã imꝑ̾alem
dereliquit. Decessit aut̾̃ uite sue an

Expanded text:
 Delectabatur et in libris sancti Augustini, praecipue in iis, qui De civitate Dei titulum habent. Habuit praeterea tres filios, Carolum, Pippinum, et Ludovicum. Verum tandem magnificus imperator Carolus cum finem sibi vitae cerneret imminere, Ludovico filio suo coronam imperialem dereliquit. Decessit autem an
Abbreviated transcription (Latin):
hylistei. demones. goliath. ca¬
put eoꝵ: qui ante aduentum
ueri dauid. suꝑari ñ potuit. Geth
cruitas golie. int̾pretat᷑ torcular.
hic ẽ mundꝰ uel infernus. inquo ue

Expanded text:
sunt daemones; Goliath, caput eorum, qui ante adventum Domini superari non potuit; Geth, civitas Goliae, interpretatur torcular. Hic est mundus et infernus, in quo ve
Abbreviated transcription (Latin):
lirat. qui mhis que faciunt ñ deo
placere: ñ aninab intendunt ꝑ¬
querere. S talis oculus. idẽ iuten¬
tio ista. que uanam iocunditatem
p̃stat. ñ nisi impedim̃tum ad aditũ
ut cum sola bona astione. motione
intentione. intremꝰ ad uitam: qmͣ
mala bonis cõmiscentes: quasi du¬
as manꝰ. duos pedes. duos oculos.
habentes: intremꝰ ad gehennam.

Expanded text:
lizat: qui in iis quae faciunt, non Deo lizat: qui in iis quae faciunt, non Deo placere, non animabus intendunt pquaerere. Sed talis oculus, id est, intentio ista, quae vanam jucunditatem praestat: non nisi impedimentum ad aditum ius enim est, ut cum sola bona actione, motione, intentione, intremus ad vitam, quam bona malis commiscentes, quasi duas manus, duos pedes et duos oculos habentes, intremus in gehennam.