comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Quoꝵ destruens errorẽ: subiun¬
git. Et u̾bum erat apud dm̃. Si enĩ
alius apud aliũ erat: duo st̃ ꝓfecto
pat̾ et filius: & ñ unus. ipse mͦ pater.
mͦ filiꝰ. mͦ etiam sp̃s sc̃s ẽ: quasi muta¬
bilis sit diuinȩ substantię natura:
cum aꝑtissime iacobꝰ dicat apł̃s. Apd̃
quẽ ñ ẽ transmutatio: nec uicissitu¬
dinis obumbratio. Itẽ fuere quidã
praui dogmatis auctores: qui xp̃m
hominẽ tantum confitentes. dm̃
ꝓrsus ẽẽ ñ credent. Quos consequẽ¬
ter oppͥmit: cum ait. Et ds̃ erat uer¬
bum. Fuere alii qui dm̃ quidẽ illum.
s ex tempore incarnationis factum:
ñ autẽ ȩc̃num ante scła natũ a patre
putarent. Unde quidã taliũ dixisse
commemorat᷑. Non inuideo xp̃o fa-¬
cto dõ: qm̃ & ego si uolo possum fie¬
ri scđm ipsum. Et hoꝵ nefandã refel-¬
lit sententiã euangłista: cũ ait. Hoc
erat in pͥncipio apud dm̃: id÷ hoc uer¬
bum qđ ds̃ ẽ ñ ex tempore cepit: sed

Expanded text:
est. Quorum destruens errorem, subjungit: Et Verbum erat apud Deum. Si enim alius apud alium erat, duo sunt profecto Pater et Filius, et non unus. Ipse modo Pater, modo Filius, modo etiam Spiritus sanctus est: quasi mutabilis sit divinae substantiae natura, cum apertissime Jacobus dicat apostolus: Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio. . Item fuere quidam pravi dogmatis auctores, qui Christum hominem tantum confitentes, Deum prorsus esse non crederent: quos consequenter exprimit , cum ait: Et Deus erat Verbum. Fuere alii qui Deum quidem illum, sed ex tempore incarnationis factum, non autem aeternum ante saecula natum a Patre putarent. Unde quidam talium dixisse commemoratur: Non invideo Christo facto Deo, quoniam et ego si volo, possum fieri secundum ipsum. Et horum nefandam refellit sententiam evangelista, cum ait. Hoc erat in principio apud Deum. Id est, hoc Verbum quod Deus est, non ex tempore coepit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Uerum ne quis hominum dubitet fi¬
lium se dĩ. & cohȩredẽ. xp̃i posse fieri:
dat exemplum euangłista: quia & ip¬
se filius dĩ homo fieri. & int̃ homines
habitare dignatus ẽ: ut humanȩ par-

Expanded text:
. Verum ne quis hominum dubitet filium se Dei et cohaeredem Christi posse fieri, dat exemplum evangelista, quia et ipse Filius Dei homo fieri et inter homines habitare dignatus est, ut human
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionẽ oꝑatur. Alioquin fides si
ñ habet oꝑa: mortua ẽ in semor ipsa.
Nullus seipsum despiciat: nullus
curramus singuli: ut qui eramꝰ longe.
mereamur ꝓpe fieri in sanguine xp̃i.
Nideamꝰ qđ sequitur: quia qͦtqͦt rece-¬
ꝑunt eum. dedit eis potestatẽ filios dĩ¬
enim ꝑsonarum acceptor ds̃: s in oi
gente qui timet dm̃ & oꝑatur iustici-¬
am: acceptus ẽ illi. Quo autẽ ordine
credentes filii dĩ possunt fieri: & qͣn¬
tum hȩc generatio a carnali distet:
subsecutus euangłista designat. Qui
ñ ex sanguinib inquit neq ex uolun¬
tate carnis. neq ex uoluntate uiri: s
singuloꝵ generatio: ex sanguinib id:
ex natura maris & feminȩ. a comple-¬

Expanded text:
dilectionem operatur. Alioquin fides, si dilectionem operatur. Alioquin fides, si non habeat opera, mortua est in semetipsa . Nullus seipsum despiciat, nullus curramus singuli, ut qui eramus longe, mereamur fieri prope in sanguine Christi. Videamus quod dicitur: Quia quotquot receperunt eum, dedit eis potestateenim personarum acceptor Deus , sed in omni gente, qui timet Deum, et operatur justitiam, acceptus est illi. Quo autem ordine credentes, filii Dei possent fieri, et quantum haec generatio a carnali distet, subsecutus evangelista designat. Qui non ex sanguinibus inquit neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate stra generatio ex sanguinibus, id est, ex natura maris et feminae
Abbreviated transcription (Latin):
nuat dicens. Quot quot autẽ recepe¬
runt eum: dedit eis potestatẽ filios
dĩ fieri. his qui credunt in nomine eiꝰ.
Considemus fr̃s carissimi quanta gr̃ã
redemptoris nr̃i: qͣm magna sit mul¬
titudo dulcedinis eius. Unicꝰ ex patre
genitus ẽ: & noluit remanere unus.
Descendit ad t̾ram: ubi fr̃s sibi quib
regnum patris sui dare posset ad qͥre¬
ret. Ds ex dõ natus ẽ : & noluit dĩ tan¬
tum filiꝰ manere. Hominis quoq filiꝰ
fieri dignatus ẽ: ñ amittens qd erat:
s assumens qđ ñ erat: ut ꝑ hoc homi¬
nes in dĩ filios transferret: głȩq suȩ
faceret cohȩredes: qui qđ ipse semper
habebat ꝑ naturã: inciꝑent. hab̃e ꝑ
grãm. Considemus quanta uirtꝰ est
fidei: cuiꝰ merito potestas dat᷑ homi¬
nib filios dĩ fieri. Unde bene scriptũ
ẽ: quia iustus ex fide uiuit. Uuut enĩ¬
iustus ex fide: ñ illa quȩ labioꝵ tan¬
tum confessione ꝓfertur: s ea quȩ ꝑ

Expanded text:
nuat dicens: Quotquot autem recepenuat dicens: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, iis qui credunt in nomine ejus. Consideremus, fratres charissimi, quanta gratia Redemptoris nostri, quam magna sit multitudo dulcedinis ejus. Unicus ex Patre natus est, et noluit remanere unus. Descendit ad terram, ubi fratres sibi, quibus regnum Patris sui dare posset, acquireret, Deus ex Deo natus est, et noluit Dei tantum Filius manere, hominis quoque filius fieri dignatus est, non amittens quod erat, sed assumens quod non erat, ut per hoc homines in Dei filios transferret, gloriaeque suae faceret cohaeredes, qui quod ipse semper habebat per naturam, acciperent per gratiam. Consideremus quanta virtus est fidei, cujus merito potestas datur hominibus filios Dei fieri. Unde bene scriptum est: Quia justus ex fide vivit justus ex fide, non illa quae labiorum tantum confessione profertur, sed ea quae per
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. Quia gͦ cum in mundo eẽt per
diuinitatẽ. mundus eũ ñ cognouit:
dignatus ẽ uenire in mundũ ꝑ hu¬
manitatẽ: ut uł sic eum mundus
cognosceret. S uideamꝰ quid sequit᷑.
In ꝓpͥa uenit: & sui eum ñ receꝑunt.
Quẽ enim in potentia deitatis cuncta
creantẽ regentẽq ñ cognouerant:
ipsum in carnis infirmitate miracłis
choruscantẽ reciꝑe noluerunt. Et qd̃
grauiꝰ ẽ. sui eum ñ receꝑunt: homi¬
nes scilicet quos ipse creauit: iudei qͦs
peculiarẽ sibi elegerat in plebẽ: qͥb
suȩ cognitionis reuelauerat archanũ:
quos mirificis patrum glorificauerat
actis: quib suȩ legis doctrinã con¬
tulerat: ex quib se incarnandum pro¬
miserat: & in quib se incarnatum ut
ꝓmiserat ostendit: ipsi eum recipere
uenientẽ magna ex parte recusarunt.
Neq enim om̃s recusauerunt. alioqͥn
nullus eẽt saluus. Nunc autẽ multi eũ
ex utroq popło credendo receꝑunt:
de quib euangłista consequent̃ insi¬

Expanded text:
tatis est. Quia ergo cum in mundo esset per divinitatem, mundus eum non cognovit, dignatus est venire in mundum per humanitatem, ut vel sic eum mundus cognosceret; sed videamus quod sequitur: In propria venit, et sui eum non receperunt. Quem enim in potentia deitatis cuncta creantem regentemque non cognoverunt, ipsum in carnis infirmitate miraculis coruscantem recipere noluerunt. Et quod est gravius, sui eum non receperunt, homines scilicet, quos ipse creavit. Judaei quos peculiarem sibi elegerat in plebem, quibus suae cognitionis revelaverat arcanum, quos mirificis patrum glorificaverat actis, quibus suae legis doctrinam contulerat, ex quibus se incarnandum promiserat, et in quibus se incarnatum, ut promiserat, ostendit, ipsi eum recipere venientem ex magna parte recusarunt. Neque enim omnes recusarunt, alioquin nullus esset salvus. Nunc autem multi eum ex utroque populo credendo receperunt, de quibus evangelista consequenter insi
Abbreviated transcription (Latin):
paruisse cõmemorant: ille ipsũ apd̃
dm̃ semꝑ fuisse declarat dicens. Et uer¬
bum erat apud dm̃. Alii uerum eum
hominẽ: ille uerũ confirmat dm̃ di
cens. Et ds̃ erat u̾bum. Alii hominẽ
eum apud homines temporalit con¬
u̾satum: ille dm̃ apud dm̃ in pͥnci-¬
pio manentẽ ostendit dicens. Hoc e¬
rat in pͥncipio apud dm̃. Alii magna¬
lia quȩ in homine gessit ꝑhibent: il¬
le qđ omnẽ creaturã uisibilẽ & inuisi-¬
bilẽ ꝑ ipsum ds̃ pat̃ fecerit docet di-¬
cens. O mĩa ꝑ ipsum facta sunt: & si-¬
ne ipso factum ẽ nichil. Et mire bea
tus iohannes in mitio euangłii sui de
diuinitate saluatoris. & fidẽ reccẽ cre¬
dentium sublimit imbuit: & hereti¬
corum ꝑfidiam potent̃ exuꝑat. fuere
nãq heretici: qui dicerent. Si gͦ nat᷑
poris initio de patre natum monstͣ¬
ret: uixta qđ ipse loquit᷑ in ꝓuerbi¬
is. Dñs possedit me initio uiarũ sua¬
rum: ante qͣm quicqͣm faceret apͥn

Expanded text:
paruisse commemorant, ille ipsum apud paruisse commemorant, ille ipsum apud Deum semper fuisse declarat, dicens: Et Verbum erat apud Deum. Alii eum verum hominem, ille vecens: Et Deus erat Verbum. Alii hominem eum apud homines temporaliter conversatum, ille Deum, apud Deum in principio manentem ostendit, dicens: Hoc erat in principio apud Deum. Alii magnalia quae in homine gessit perhibent ille quod omnem creaturam visibilem et invisibilem, per ipsum Deum Pater fecerit, docet, dicens: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Fuerunt haEvangelii sui de divinitate Salvatoris, et fidem recte credentium sublimiter imbuit, et haereticorum perfidiam potenter exsuperat. Fuere namque haeretici, qui dicerent: Si ergo natporis initio de Patre natum monstraret, juxta quod ipse loquitur in Proverbiis: Dominus possedit me initio viarum suarum, ante
Abbreviated transcription (Latin):
quia cęlestis haustum sapientiȩ cȩt̾is
excellentiꝰ de scĩssimo eiꝰdẽ pectoris fon¬
te potauerit. Unde & merito in figu-¬
ra quatuor animalium. aquilȩ uo-¬
lanti comparat᷑. Cunctis quippe aui-¬
b aquila celsiꝰ uolare: cunctis anmã¬
tib clariꝰ solis radiis infigere consue¬
uit obtiitꝰ. Et cęteri euangłiste quasi
m t̾ra ambulant cum dño: qui tem¬
poralẽ eius generationẽ parit̾ & tem¬
poralia facta sufficient̃ exponentes.
pauca de diuinitate dixerunt: hic
autẽ quasi ad cȩlum uolat. cũ dño:
qui ꝑpauca de temporalib eiꝰ actis
disserens. ȩt̃nam diuinitatis eiꝰ potẽ-¬
tiam. ꝑ quẽ omĩa facta sunt. sublimiꝰ
m̃te uolando & limpidiꝰ speculando
cognouit: ac nob̃ cognoscendã scri¬
bendo contradidit. Ergo alii euange¬
listȩ xp̃m ex tempore natum descri-¬
bunt: ioħs cundẽ in pͥncipio fuisse
testatur dicens. In pͥncipio erat uer-¬
bum. Alii int homines eũ subito ap¬

Expanded text:
stis haustum sapientiae caeteris excellentius de sanctissimo ejusdem pectoris fonte potaverit. Unde et merito in figura quatuor animalium aquilae volanti comparatur. Cunctis quippe avibus aquila celsius volare, cunctis animantibus clarius solis radiis infigere consuevit obtutus. Et caeteri evangelistae quasi in terra ambulant cum Domino, qui temporalem ejus generationem pariter et temporalia facta sufficienter exponentes, pauca de divinitate dixerunt: hic autem quasi ad coelum volat cum Domino, qui perpauca de temporalibus ejus actis edisserens, aeternam divinitatis ejus potentiam, per quam omnia facta sunt, sublimius mente volando, et limpidius speculando cognovit, ac nobis cognoscenda scribendo contradidit. Ergo alii evangelistae Christum ex tempore natum describunt, Joannes eumdem in principio jam fuisse testatur, dicens: In principio erat Verbum. Alii inter homines eum subito ap
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i natiuitatẽ quȩ hodierna die fa-¬
cta ẽ. scõꝵ uerbis euangłistarum ma-¬
thei uidelicet et lucȩ manifestatã co-¬
gnouimus: libet etiã de u̾bi id÷ diui-¬
nitatis eius ęt̃nitate. in qua patri ma¬
net semꝑ equalis. beati ioħis euangłi-¬
stȩ dicta scrutari: qui singularis priui¬
legio meruit castitatis. ut ceteris altiꝰ

Expanded text:
odierna die facta est, sanctorum verbis evangelistarum, Matthaei videlicet et Lucae, manifestatam cognovimus, libet etiam de Verbi, id est, divinitatis ejus, aeternitate in qua Patri manet semper aequalis, beati Joannis evangelistae dicta scrutari, qui singularis privilegio meruit castitatis ut caeteris altius
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: & int̾ homines conu̾satus ẽ. Solet
nãq scriptura modo animȩ. mͦ carins
Aminȩ uidelicet ut scriptum ẽ: quia
descendit iacob in ȩgyptũ in anima¬
bus septuaginta. Carnis uͦ ut rursum
scriptum ẽ: & uidebit om̃is caro salu¬
tare dĩ. Neq enim uł animȩ sine corpo¬
rib in egiptum descende: uł caro si¬
ne anima uidere aliquid potest s hic
ꝑ aiumã totus homo: ibi signat᷑ ꝑ car-
gr: qͣm si diceretur. & ds̃ homo factꝰ ẽ.
carnẽ uidelicet induendo & animã:
ut sicut quisq nr̃m unꝰ homo ex car

Expanded text:
est, et inter homines conversatus. Solet namque Scriptura modo animae, modo carnis Animae, videlicet, ut scriptum est: Quia descendit Jacob in Aegyptum, in animabus septuaginta . Carnis vero, ut rursum scriptum est: Et videbit omnis caro salutare Dei . Neque enim vel animae sine corporibus in Aegyptum descendere, vel caro sine anima videre aliquid potest; sed hic per animam totus homo, ibi signatur per cagi quam si diceretur: Et Deus homo factus est, carnem videlicet induendo, et animam, ut sicut quisq
Abbreviated transcription (Latin):
te sublimatam ꝓnunciat: atq in
tantum glorificatã. ut sua beatitudo
p̃cipua. merito cunctarũ gentiũ uo¬
tis munera quȩ mirabilit accepit: di¬
gna grãrum accione collaudans. Qͥa
fecit michi magna qui potens ẽ: & sc̃m
nom̃ eius. Nil ergo suis meritis tribu¬
it: quȩ totã suã magnitudinẽ ad illiꝰ
donum refert: qui essentialit̃ potens
& magnus existens. fideles suos de par¬
uis atq infirmis. fortes facere consue¬
uit et magnos. Bene autẽ addidit &
sc̃m nom̃ eius: ut admoneret audien¬
tes. immo om̃s ad quos eiꝰ u̾ba ꝑueni¬
rent instrueret ad fidẽ et inuocationẽ
eiusdẽ nominis aduolare: quatinꝰ or
ipsi scĩtatis ȩt̃nȩ ac salutis uere possent
ẽẽ participes: iuxta illud ꝓpħicum.
Et erit om̃is quicũq inuocauerit no¬
men dñi: saluus erit. Ipsum ẽ enim
nom̃: de quo supra ait. Exultauit sp̃s
m̃s: in dõ salutari meo. Unde adhuc

Expanded text:
te sublimatam pronuntiat, atque in te sublimatam pronuntiat, atque in tantum glorificatam, ut sua beatitudo praecipua merito cunctarum gentium voae pietatis munera, quae mirabiliter accepit, digna gratiarum actione collaudans. Quia fecit mihi magna qui potens est, et sanctum nomen ejus. Nil igitur suis meritis tribuit, quae totam magnitudinem ad illius donum refert, qui essentialiter potens et magnus existens, fideles suos de parvis atque infirmis fortes facere consuevit, et magnos. Bene autem addidit, Et sanctum nomen ejus, ut admoneret audientes, imo omnes ad quos ejus verba pervenirent, instrueret ad fidem, et invocationem ejusdem nominis advolare, quatenus et ipsi sanctitatis aeternae ac salutis verae possent esse participes, juxta illud propheticum: Et erit: omnis quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit . Ipsum enim est nomen, de quo supra ait, Et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo. Unde adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
tat: quẽ nil in terrenis libet: nulla ca-¬
ducarum rerum affluentia emollit
nulla aduersitas frangit: s sola illiꝰ
a quo salus sꝑatur ȩt̃na. sui conditoris
memoria delectat. Quȩ cum om̃ib
ꝑfectis u̾ba recte conueniant: maxi¬
me tam̃ ea beatam dĩ genitricẽ ꝓfer-¬
suo. speciali p̃ cęt̾is scĩs gaudio potu-¬
it exultare: quia quẽ ꝑpetuum salu¬
tis auctorẽ nouerat: hunc ipsum tẽ¬
porali ortu de sua carne nasciturum
ẽẽ sciebat: quatinꝰ in una eadẽq ꝑso¬
na. ueraciter suus & filiꝰ eẽt & dñs.
Quȩ sequentib quoq uerbis. qͣm ui¬
lia de seipsa senserit edocet: & quod
omne quicquid boni meriti habuit.
hoc suꝑna grã largiente ꝑceꝑit di¬
cens. Quia respexit humilitatẽ ancil¬
lȩ suȩ: ecce enim ex hoc beatã me diceñ
om̃s generationes. Humilẽ quippe
xp̃i ancillã suo iudicio se fuisse demon¬
strat. s respectu se gr̃ȩ cȩlestis repen¬

Expanded text:
tat, quem nihil in terrenis libet, nulla catat, quem nihil in terrenis libet, nulla caducarum rerum affluentia emollit, nulla adversitas frangit, sed sola illius a quo salus speratur aeterna, sui conditoris, memoria delectat. Quae cum omnibus perfectis verba recte conveniant, maxime tamen ea beatam Dei genitricem profersuo speciali prae caeteris sanctis gaudio potuit exsultare, quia quem perpetuum salutis auctorem noverat, hunc ipsum temporali ortu de carne sua nasciturum esse sciebat, quatenus in una eademque persona veraciter suus et filius esset et Dominus. Quae sequentibus quoque verbis, quam vilia de seipsa senserit edocet, et quod omne quidquid boni meriti habuit, hoc superna gratia largiente perceperit, dicens: Quia respexit humilitatem ancillae suae: ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Humilem quippe Christi ancillam suo judicio se fuisse demonstrat, sed respectu se gratiae coelestis repen
Abbreviated transcription (Latin):
uirginalẽ decebat pudorẽ. acceptum
tegebat: archanum mysterii cȩlestis
in sui pectoris abdito uenerabat᷑ oc-¬
cultum: expectabat reuerent̃. donec
ipse donoꝵ distributor quid sibi do-¬
ni specialis tribuisset. quid secreti re-¬
uelasset. qͣndocunq uellet ostendet.
At postqͣm eadẽ quȩ sibi erant caris¬
mata p̾stita. ꝑ alios spũ reuelante eẽ
patefacta cernebat: mox etiã ipsa thes¬
aurum cęli quẽ in corde seruabat aꝑu¬
it. Ait gͦ. Magnificat anima mea do-¬
minum: & exultauit sp̃s m̃s in dõ sa
na sibi specialit concessa confitetur:
deinde generalia dĩ beneficia. quib
generi humano in ȩt̃num consulere
non desistit enumerat: Ciꝰ autẽ ani-¬
ma dñm magnificat: qui om̃s inte-¬
rioris sui hominis affectꝰ diuinis lau-¬
dib ac seruitiis mancipat. qui obser¬
uantia p̃ceptorum dĩ. semꝑ eius po-¬
tentiam maiestatis se cogitare demon¬
strat. Eius sp̃s in deo salutari suo exul¬

Expanded text:
virginalem decebat pudorem, acceptum virginalem decebat pudorem, acceptum tegebat, arcanum mysterii coelestis in sui pectoris abdito venerabatur occultum, exspectabat reverenter donec ipse donorum distributor quid sibi doni specialis tribuisset, quid secreti revelasset, quandocunque vellet, ostenderet. At postquam eadem quae sibi erant charismata praestita per alios Spiritu revelante esse patefacta cernebat, mox ipsa etiam thesaurum coeli quem in corde servabat, aperuit. Ait ergo: Magnificat anima mea Dominumna sibi specialiter concessa confitetur, deinde generalia Dei beneficia quibus generi humano in aeternum consulere non desistit, enumerat. Ejus autem anima Dominum magnificat, qui omnes interioris hominis sui affectus divinis laudibus ac servitiis mancipat, qui observantia praeceptorum Dei semper ejus potentiam majestatis se cogitare demonstrat. Ejus spiritus in Deo salutari suo exsul
Abbreviated transcription (Latin):
sa ẽ. Preteritoꝵ se noticiã accepisse
signauit: quȩ & uerba angłi ad ma-¬
Riam: & consensum mariȩ credentis
sibi innotuisse ꝓdidit. S & futuroꝵ
scientiã sibi ñ negatã intimauit: cũ
ꝑficienda a dño que ei dicta essent
aꝑuit. Quis autẽ fr̃s mei dicere. qͥs
estimare sufficiat quȩ tunc grã sp̃s
dĩ genitricẽ repleuerit: cum tanta
in matre p̃cursoris lux domi cȩlestis
emicuit. Uerum audiam u̾ba quȩ di-¬
xit: si forte ex his ualeamꝰ aliqͣntulum
dinotescere quid intus habuerĩt. Au¬
dita gͦ responsione elisabeth. qua eã
beatam int̾ mulieres p̃dicauit: ma-¬
trẽ dm̃i sui cognominauit: fide for-¬
tẽ laudauit: ad cuiꝰ ingressum se ipsã
cum filio spu scõ repletã ẽẽ signauit:
non ampliꝰ tacere potuit dona quȩ ꝑ¬
ceꝑat: sed quȩ semꝑ animo gerebat.
ubi aptum tempus inuenit: etiã deuo¬
ta oris ꝓfessione patefecit. Nãq ut

Expanded text:
sa est. Praeteritorum se notitiam accepisse sa est. Praeteritorum se notitiam accepisse signavit, quae et verba angeli ad Mariam, et consensum Mariae credentis sibi innotuisse prodidit. Sed et futurorum scientiam sibi non negatam intimavit, cum perficienda a Domino, quae ei dicta essent aperuit. Quis autem, fratres mei, dicere, quis aestimare sufficiat, quae tunc gratia spiritus Dei genitricem repleverit, cum tanta in matre praecursoris lux doni coelestis emicuit? Verum audiamus verba quae dixit, si forte ex his valeamus aliquantulum dignoscere quid intus habuerit. Audita ergo responsione Elizabeth, qua eam beatam inter mulieres praedicavit, matrem Domini sui cognominavit, fide fortem laudavit, ad cujus ingressum seipsam cum filio Spiritu sancto repletam esse signavit, non amplius tacere potuit dona quae perceperat, sed quae semper animo gerebat, ubi aptum tempus invenit, etiam devota oris professione patefecit. Namque ut
Abbreviated transcription (Latin):
monstrator ẽẽt futurus. Et qͣm miran
adest. En uno eodẽq mom̃to cũ uoce
salutantis. gaudium nascit᷑ infantis:
quia dum uox ad aures ꝑuenit corpo¬
rales: uirtꝰ spiritalis cor intrauit audi-¬
entis: nec solum genitricẽ s & sobolẽ
amore dñi aduenientis accendit Unde
mox eadẽ p̃cursoris genitrix ea quȩ in
occulto cognouerat: his qui simul ad¬
erant et audiebant. palã euangłira-¬
re curauit. Nam subdit. Et beata quȩ
didicit elisabeth quȩ angłs ad mariã
u̾ba ꝓtulerit: qđ illa mox euangliran¬
ti credidit: qđ hȩc diuina oꝑante po-¬
tentia. absq ulla eẽnt dubietate com¬
plenda. Mirumq in modũ idẽ sp̃s
eam cum repleuit: p̃sentium simul
p̃teritoꝵq & futuroꝵ scientia instru¬
xit. De p̃sentib nãq se edoctã mon¬
strauit: cum beatã mariam matrem
dni sui uocans: quia redemptorem
humani generis in utero gestaret in-¬
dicauit: unde etiã fructum uentris
ens singularit benedictum ẽẽ ꝓfes-¬

Expanded text:
monstrator esset futurus. Et quam miranadest. In uno eodemque momento cum voce salutantis gaudium nascitur infantis, quia dum vox ad aures pervenit corporales, virtus spiritualis cor intravit audientis, nec solum genitricem, sed et sobolem amore Domini advenientis accendit. Unde mox eadem praecursoris Domini genitrix ea quae in occulto cognoverat, his qui simul aderant et audiebant palam evangelizare curavit. Nam subdit: Et beata quae didicit Elizabeth, quae angelus ad Mariam verba protulerit, quod illa mox evangelizanti crediderit, quod haec, divina operante potentia, absque ulla essent dubietate complenda. Mirumque in modum idem Spiritus eam cum replevit, praesentium simul praeteritorum et futurorum scientia instruxit. De praesentibus namque se edoctam monstravit, cum beatam Mariam matrem Domini sui vocans, quia Redemptorem humani generis in utero gestaret, indicavit. Unde etiam fructum ventris ejus singulariter benedictum esse profes
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatis grãm redeant: sicq meri¬
to deuotȩ humilitatis erigantur ad
głam. Deniq saulus ob suꝑbiã de se-¬
de doctrinȩ legalis depositus ẽ: sed
mox ob humilitatis subiectionẽ. ad
euangłizandum xp̃i fidẽ leuatus. Csu-¬
rientes impleuit bonis: & diuites di¬
fecte nunc esiiriunt: atq ad hec appe¬
tenda infatigabili oꝑum iustoꝵ instan¬
tia certare ñ desistunt: satiabuntur
utiq cum sui redemptoris gła quam

Expanded text:
humilitatis gratiam redeant, sicque merihumilitatis gratiam redeant, sicque merito devotae humilitatis erigantur ad gloriam. Denique Saulus ad superbiam de sede doctrinae legalis depositus est, sed mox ob humilitatis subjectionem ad evangelizandam Christi fidem levatus. Esurientes implevit bonis, et divites difecte nunc esuriunt, atque ad haec appetenda infatigabili operum justorum instantia certare non desistunt, satiabuntur utique cum sui Redemptoris gloria, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ob cuiꝰ meritum dñs genꝰ humanũ
a stabili habitatione patriȩ cęlestis
eiciens. in huiꝰ ꝑ egrinationẽ exilii lon¬
ge lateq dispulit: s & his qui in pec-¬
catis ꝑdurare ñ timent: grauiorẽ fu¬
turȩ disꝑsionis uindictã reseruauit.
Deposuit potentes de sede. Cosdẽ po¬
tentes appellat. quos ante dixerat suꝑ¬
quia supra m̃surã se suȩ conditionis ex-¬
tollunt. Potentes autẽ ñ quia uere po¬
tentes sunt: s quia confidentes in uir-¬
ute sua. conditoris adiutorium que¬
rere detrectant. Illi autẽ uẽre poten
Omĩa possumꝰ: in eo qui nos confor¬
est. Ds̃ potentes ñ abicit: cum & ipse
sit potens. Deposuit gͦ potentes de sede.
& exaltauit humiles: quia omĩs qui
se exaltat humiliabit᷑: & qui se humi¬
liat exaltabitur: quãuis etiã ita recte
possit intelligi: qđ ñnunqͣm illi ipsi
qui merito sue elationis a dño fue¬
rant deiecti. denuo miserante. illo ad

Expanded text:
ob cujus meritum Dominus genus humanum ob cujus meritum Dominus genus humanum a stabili habitatione patriae coelestis ejiciens, in hujus peregrinationem exsilii longe lateque dispulit: sed et his qui in peccatis perdurare non timent, graviorem futurae dispersionis vindictam reservavit. Deposuit potentes de sede. Eosdem potentes appellat quos ante dixerat superquia supra mensuram se suae conditionis extollunt; potentes autem, non quia vere potentes sunt, sed quia confidentes in virtute sua, conditoris adjutorium quaerere detrectant. Illi autem vere potentemnia possumus in eo qui nos conforest: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens . Deposuit ergo potentes de sede, et exaltavit humiles, quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur. Quamvis etiam ita recte possit intelligi, quod nonnunquam illi ipsi, qui merito suae elationis a Domino fuerant dejecti, denuo miserante illo ad
Abbreviated transcription (Latin):
casto in corpore concipunt: qui sedu¬
la in m̃te p̃ceptoꝵ eiꝰ memoriã portant:
qui hanc et in m̃te ꝓximoꝵ sollerti ex¬
hortatione nutrire satagunt. Le .iii.¬
uia uenerabilis dĩ genitrix mise¬
ricordiã eius om̃ib ꝑ orbẽ qͥ eũ
timerent affuturam ẽẽ ꝑdocuit: re¬
stat ut etiã suꝑbi et contempnentes
monita ueritatis. quid mereant᷑ in¬
sinuet. fecit inquit potentiã in bra¬
chio suo: disꝑsit suꝑbo s m̃te cordis
sui. In brachio suo: iditionẽ ꝓpriȩ
uirtutis significat. Non enim alieno
ad oꝑandum indiget auxilio: cui
sicut scriptum ẽ subest cũ uoluerit
posse. Qd̃ ad distinctionẽ nr̃e bonȩ
oꝑationis dicit: qui ñ in nr̃e uirib
lib̾tatis s in dõ facimꝰ uirtutẽ: & sic̃
alias scriptum ẽ. & brachium eoꝵ ñ
saluabit eos: s dextera tua & brachi¬
um tuum et illuminatio uultꝰ tui.
Disꝑsit autẽ suꝑbos m̃te cordis sui:
quia initium oñis peccati suꝑbia:

Expanded text:
casto in corde concipiunt, qui seducasto in corde concipiunt, qui sedula in mente praeceptorum ejus memoriam portant, qui hanc et in mente proximorum solerti exhortatione nutrire satagunt. Verum quia venerabilis Dei genitrix misericordiam ejus omnibus per orbem qui eum timerent adfuturam esse per docuit, restat ut etiam superbi et contemnentes monita veritatis, quid mereantur, insinuet. Fecit, inquit, potentiam in brachio suo, dispersit superbos mente cordis sui. In brachio suo, in ditione propriae virtutis significat. Non enim alieno ad operandum indiget auxilio, cui, sicut scriptum est, subest cum voluerit posse. Quod ad distinctionem nostrae bonae operationis dicit, qui non in nostrae juribus libertatis, sed in Deo facimus virtutem, et sicut alias scriptum est: Et brachium eorum non salvavit eos, sed dextra tua, et brachium tuum, et illuminatio vultus tui . Dispersit autem superbos mente cordis sui, quia initium omnis peccati superbia,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut petrus ait. ñ ẽ ꝑsonarum accep¬
tor ds̃: s in om̃i gente qui timet eũ
& oꝑatur iusticiam acceptꝰ ẽ illi. Con¬
cinit autẽ his beatȩ mariȩ u̾bis ipsuis
dñi sermo: quo ñ tantum matrẽ quȩ
ẽẽ beatos. Cum enim docente illo po¬
pulum quo dã loco & miracła faci¬
ente. om̃s euis sapientiã ac uirtutes
mirarentur: extollens uocẽ quȩdam
mulier de turba dixit illi. Beatꝰ uent̃
qui te portauit: & ub̃a quȩ suxisti.
At ille testimonium ueritati ꝓlatum
libent accipiens: continuo respondit.
beati qui audiunt u̾bum dĩ & custo¬
diunt: ut ipsa quoq mulier. immo
uniu̾si qui audiebant se beatos fore
confident: si diuinis uellent obtemꝑa¬
re mandatis. Acsi aꝑte dicat. Quãuis
singulare pͥuilegium beatitudinis ha¬
beat. quȩ filium dĩ incarnatum. uir-¬
go in utero gestare. parere ac nutrire
digna ẽ: p̃cipuum tam̃ in eadẽ uita
ꝑpetuȩ beatitudinis locum. & ipsi sc̃
habituri: qui eius fidẽ ac dilectionẽ

Expanded text:
rus ait, Non est personarum acceptor Deus, sed in omni gente qui timet eum, et operatur justitiam, acceptus est illi . Concinit autem his beatae Mariae verbis ipsius Domini sermo, quo non tantum matrem, quaeuntiavit esse beatos. Cum enim docente illo populum quodam loco, et miracula faciente, omnes sapientiam ejus ac virtutes mirarentur, extollens vocem quaedam mulier de turba, dixit illi: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti . At ille testimonium veritatis prolatum libenter accipiens, continuo respondit: Beati qui audiunt verbum Dei, et custodiunt illud, ut ipsa quoque mulier, imo universi qui audiebant, se beatos fore confiderent, si divinis vellent obtemperare mandatis. Ac si aperte dicat: Quamvis singulare privilegium beatitudinis habeat, quae Filium Dei incarnatum virgo in utero gestare, parere, ac nutrire digna exstitit, praecipuum tamen in eadem vita perpetuae beatitudinis locum et ipsi sunt habituri qui ejus fidem ac dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
umq cognouissent se nudos:
consuerunt folia ficus: & fece¬
runt sibi ꝑiromata. Et cum audis¬
sent uocẽ dĩ dĩ deambulantis in
paradiso ad aurã post meridiẽ: abs-¬
condit se adam & uxor eiꝰ a facie do¬
mini dĩ in medio ligni paradisi. Uo¬
cauitq dñs ds̃ adam: & dix̃ ei. Adam
indicauit tͥ qđ nudus eẽs: nisi qđ ex
ligno de quo tͥ p̃ceꝑã ne comederes
comedisti: Dixitq adam. Mulier
quã dedistimͥ sociam. dedit mͥ de
ligno: & comedi. Et dixit dñs ds̃

Expanded text:
umque cognovissent se esse nudos, consuerunt folia ficus, et fecerunt sibi perizomata. Et cum audissent vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem, abscondit se Adam et mulier ejus a facie Domini Dei in medio ligni paradisi. Vocavitque Dominus Deus Adam, et dixit ei: Adam,indicavit tibi, quod nudus esses, nisi quod ex ligno, de quo tibi praeceperam ne comederes, comedisti? Dixit Adam: Mulier, quam dedisti sociam mihi, dedit mihi de ligno,
Abbreviated transcription (Latin):
tulus leonis rugiens in uenatione.
Et ꝑsecutus ẽ iniquos ꝑscrutans eos:
& qui conturbabant popłm suum.
succendit flammis. Et repulsi sunt
inimicipre timore eiꝰ: & om̃s oꝑarii
iniquitatis conturbati sunt. Et di¬
recta ẽ salus in manu eiꝰ: & exacer¬
babat reges multos. Et letificabat
iacob in oꝑib suis: & in scłm memo¬
ria eius in benedictione. Et ꝑambu-¬
lauit ciuitates uida: & ꝑdidit im¬
pios ex eis. Et au̾tit irã ab isrt: & no¬
minatus ẽ usq ad nouissimũ t̾rȩ:
&e congregauit ꝑeuntes.¬

Expanded text:
one et persecutus est iniquos perscrutans eos et qui conturbabant populum suum succendit flammis et repulsi sunt inimici prae timore eius et omnes operarii iniquitatis conturbati sunt et directa est salus in manu eius et exacerbabat reges multos et laetificabat Iacob in operibus suis et in saeculum memoria eius in benedictione et perambulavit civitates Iuda et perdidit impios ex eis et avertit iram ab Israhel et nominatus est usque ad novissimum terrae et congregavit pereuntes
Abbreviated transcription (Latin):
rogo. quid pauꝑ ille fecisset. nisi de
eadẽ inuitatione sua gauderet: re¬
sponsum humile redderet: uestem
mutaret: ire quantociꝰ festinaret:
ne pͥor se ad potentis conuiuium
alt̃ occurreret: Homo gͦ diues in¬
uitat. & pauꝑ occurrere festinat: ad
dĩ inuitam᷑ conuiuium: & excusamꝰ:
S ecce int̾ hȩc estimare possumꝰ: qͥd
sibi corda ur̃a respondeant. Occultis¬
enim fortasse sibi cogitationib dicunt.
Excusare nolumꝰ. Ad illud enĩ suꝑnȩ
refectionis conuiuium: & uocari &
ꝑuenire gratulamur. Loquentes uo¬
bis talia m̃tes ur̃ȩ uerum dicunt: si
ñ plus trena qͣm cęlestia diligunt: si
ñ ampliꝰ reb corporalib qͣm spũalib
occupantur.

Expanded text:
rogo, quid pauper ille faceret, nisi de rogo, quid pauper ille faceret, nisi de eadem sua invitatione gauderet, responsum humile redderet, vestem mutaret, ire quantocius festinaret, ne prior se ad potentis convivium alter occurreret? Homo ergo dives invitat, et pauper occurrere festinat; ad Dei invitamur convivium, et excusamus. Sed ecce inter haec aestimare possum quid sibi corda vestra respondeant. Occultisenim fortasse sibimet cogitationibus dicunt: Excusare nolumus, ad illud enim supernae refectionis convivium et vocari et pervenire gratulamur. 4. Loquentes vobis talia mentes vestrae verum dicunt, si non plus terrena quam coelestia diligunt, si non amplius rebus corporalibus quam spiritalibus occupantur.
Abbreviated transcription (Latin):
in m̃te tam̃ ur̃a uocantis dñi reue¬
rentiã seruate: conuiuȩ fieri sũmi
patrisfamilias libent̃ obedite. Cor¬
da ur̃a discutite: atq ex eis morta¬
le fastidium pellite. Ad repellendũ
nãq fastidium ur̃m: iã parata sc̃
omĩa. S si adhuc carnales estis: for¬
tasse. epulas carnales inquiritis. Eo¬
ce ipse carnales epulȩ: in spũale no¬
bis alim̃tum conu̾se sunt. Ad abster¬
gendum nãq m̃tis nr̃e fastidium:
in cȩna dĩ ille nob̃ singularis agnꝰ
fieri a multis uidemꝰ: & cȩꝑunt si¬
mul om̃s excusare. Offert ds̃: qđ ro¬
gari debint. Non rogatus dare uult.
qđ uix sꝑari poterat quia dignaret᷑
largiri postulatus. Contemptorib¬
uͦ paratas delicias refectionis ȩt̃ne
denunciat: & tam̃ simul om̃s excu¬
sant. Ponamꝰ ante ocłos m̃tis minima:
ut possimus digne pensare maiora.
Si quispiã potens ad inuitandum
quelibet pauꝑẽ mitteret: quid frs̃

Expanded text:
in mente tamen vestra vocantis Domini revein mente tamen vestra vocantis Domini reverentiam servate. Convivae fieri summi patrisfamilias libenter obedite. Corda vestra discutite, atque ex eis mortale fastidium pellite. Ad repellendum namque fastidium vestrum jam parata sunt omnia. Sed si adhuc carnales estis, fortasse epulas carnales inquiritis. Ecce ipsae carnales epulae in spiritale vobis alimentum conversae sunt. Ad abstergendum namque mentis vestrae fastidium in coena Domini ille vobis singularis agnusfieri a multis videmus? Et coeperunt omnes simul excusare. Offert Deus quod rogari debuit; non rogatus dare vult quod vix sperari poterat quia dignaretur largiri postulatus, contemnitur; paratas vero delicias refectionis aeternae denuntiat, et tamen simul omnes excusant. Ponamus ante oculos mentis minima, ut possimus digne pensare majora. Si quispiam potens ad invitandum quemlibet pauperem mitteret, quid, fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
hunc seruum qui a patrefamilias
ad inuitandũ mittitur: nisi p̃dica¬
toꝵ ordo designatur: De quo uide¬
licet ordine quãuis adhuc indigni
existimus: quãuis peccatoꝵ nrõrum
pondib grauem᷑: & nos tam̃ in istis
dieb sumus. Et cum de edificatiõe
urã aliquid uobis loquor: hoc ẽ qd
ago. Seruus enim sum: sũmi patris¬
familias. Cum uos admoneo ad con¬
temptum scłi: in uitare uos uenio
ad cȩnã dĩ. Nemo me ꝓpt̃ me hoc
in loco despiciat. Et si ad inuitandũ
nequaquã dignꝰ appareo: s tamen
magne sunt diuitie quas ꝓmitto.
epe fr̃s mei solet euenire lc.xi.¬
qđ dico: ut ꝑsona potens famu¬
lum habeat despectum. Cumq ꝑ eũ
suis forte uł extraneis aliqđ̃ respon¬
sum mandat: ñ despicit᷑ ꝑsona lo¬
quentis serui. quia seruatur in cor¬
de reuerentia mittentis dñi: nec pẽ¬
sant qui audiunt ꝑ quẽ. s quid ut
a quo audiunt. Ita gͦ fis. ita uos agi¬
te. Et si nos forsitan digne despicitis :

Expanded text:
hunc servum, qui a patrefamilias hunc servum, qui a patrefamilias ad invitandum mittitur, nisi praedicatorum ordo designatur? De quo videlicet ordine quamvis adhuc indigni existimus, quamvis peccatorum nostrorum pondere gravamur, et nos tamen in istis diebus sumus, et cum de aedificatione vestra aliquid vobis loquor, hoc est quod ago, servus enim sum summi patrisfamilias. Cum vos admoneo ad contemptum saeculi, invitare vos venio ad coenam Dei. Nemo me propter me hoc in loco despiciat. Et si ad invitandum nequaquam dignus appareo, sed tamen magnae sunt deliciae quas promitto. Saepe, fratres mei, solet evenire quod dico, ut persona potens famulum habeat despectum; cumque per eum suis forte vel extraneis aliquod responsum mandat, non despicitur persona loquentis servi, quia servatur in corde reverentia mittentis domini. Nec pensant qui audiunt per quem, sed quid vel a quo audiant. Ita ergo, fratres, ita vos agite, et si nos forsitan digne despicitis,
Abbreviated transcription (Latin):
ille de quo ꝑ ꝓpħam dicit᷑. &
homo est. & quis cognoscet eũ: Qui
fecit. cȩnã magnã: quia satietatẽ no¬
bis int̾nȩ dulcedinis p̃parauit. Qͥ uo¬
cat multos s pauci ueniunt: quia
ñnunqũa ipsi qui ei ꝑ fidẽ subiecti
sunt. ȩt̃no eiꝰ conuiuio male iuuen
suum hora cȩnȩ: dicere inuitatis
ut uenirent. Quid hora cȩnȩ. nisi
finis ẽ mundi: In quo nimirũ nos
sumꝰ. sicut iã dudum paulus testat᷑
dicens. Nos sumꝰ: in quos fines scłoꝵ
uocam᷑. tantomin debemꝰ excusare¬
a conuiuio dĩ ⁊ qͣnto iã ꝓpinquas
se cernimꝰ finẽ scłi. Quo enim pen¬
samiis quia nichil est qđ restat: eo de¬
bemus ꝑtimescere ne tempꝰ grẽ qd̃
presto est pereat. Lc .x.
ccirco hoc conuiuium dĩ ñ prandi¬
um sed cȩna uocat᷑: quia post pran¬
dium cȩna restat: post cenã uͦ con¬
uiuium nullum restat. Et quia et̃¬
num dĩ conuiuium nob̃ in extremo
p̃parabit᷑: rectum fuit ut hoc non
prandium sed cȩna uocaret᷑. S qͥs ꝑ

Expanded text:
ille de quo per prophetam dicitur: Et homo est, et quis cognoscit eum? Qui fecit coenam magnam, quia satietatem nobis internae dulcedinis praeparavit. Quia vocat multos, sed pauci veniunt, quia nonnunquam ipsi qui ei per fidem subjecti sunt aeterno ejus convivio male vivensuum hora coenae dicere invitatis ut venirent. Quid hora coenae, nisi finis est mundi? In quo nimirum nos sumus, sicut jam dudum Paulus testatur, dicens: Nos sumus in quos fines saeculorum vocamur, tanto minus nos debemus excusare convivio Dei, 1620 quanto propinquasse jam cernimus finem saeculi. Quo enim pensamus quia nihil est quod restat, eo debemus pertimescere ne tempus gratiae quod praesto est pereat. Idcirco autem hoc convivium Dei non prandium, sed coena vocatur, quia post prandium coena restat, post coenam vero convivium nullum restat. Et quia aeternum Dei convivium nobis in extremo praeparabitur, rectum fuit ut hoc non prandium, sed coena vocaretur. Sed quis per
Abbreviated transcription (Latin):
eleuat: quisquis auariciȩ estib
anhelat: quisquis se luxuriȩ inqui¬
nationib polluit: cordis ostiũ contͣ
ueritatẽ claudit: & ne ad se dñs ue-¬
niat. claustra animi seris uicioꝵ dã¬
pnat. S adhuc qui missi fuerant ꝑ
subiunxit dicens. Et qui missi fuerai:
erant ex pharisȩis. Acsi aꝑte dicat. Il¬
li iohannẽ de suis actib requirunt:
qui doctrinã nesciunt querere sed
inuidere. S sc̃s quisq etiã cu n a ꝑũ¬
sa m̃te requirit᷑: a bonitatis suȩ studio
ñ mutatur. Unde ioħs quoq ad uer¬
ba inuidiȩ. p̃dicam̃ta respondit uitȩ.
Nam ꝓtinus adirngit. Ego baptiro
zat: quia peccata soluere ñ ualens:⁊
baptizatoꝵ corpora ꝑ aquã lauat:
xat: nisi ut p̃cursionis suȩ ordinẽ ser-¬
uans. qui nasciturum nascendo p̃ue¬
nerat: baptizaturũ quoq dñm ba¬
ptizando p̃ueniret: & qui p̃dicando
factus ẽ p̃cursor xp̃i. baptizando etiã¬
p̃cursor eiꝰ fieret imitatione sacram̃¬
toris annuncians: hunc in medio ho¬

Expanded text:
elevat, quisquis avaritiae aestibus anhelat, quisquis se luxuriae inquinationibus polluit, cordis ostium contra veritatem claudit; et ne ad se Dominus veniat, claustra animi seris vitiorum damnat. 3. Sed adhuc qui missi sunt percosubjungit, dicens: Et qui missi fuerant erant ex Pharisaeis. Ac si aperte dicat: Illi Joannem de suis actibus requirunt, qui doctrinam nesciunt quaerere, sed invidere. Sed sanctus quisque etiam cum perversa mente requiritur, a bonitatis suae studio non mutatur. Unde Joannes quoque ad verba invidiae praedicamenta respondit vitae. Nam protinus adjungit: Ego baptizo zat, quia, peccata solvere non valens, baptizatorum corpora per aquam lavat, xat? nisi ut, praecursionis suae ordinem servans, qui nasciturum nascendo praevenerat, baptizaturum quoque Dominum baptizando praeveniret; et qui praedicando factus est praecursor praecursor ejus fieret imitatione sacrame annuntians, hunc in medio ho
Abbreviated transcription (Latin):
ab & abisai. & asael. Porro asa¬
el cur sor uelocissimus fuit: quasi unꝰ
ex capreis quȩ morant᷑ in siluis. Perse¬
quebatur autẽ asael abner: & ñ de¬
clinauit ad dexterã neq ad sinistrã.
omittens ꝑsequi abner. Respex̃ itaq
abner post tergũ suum : & ait. Iu ne
centibꝰ: & tolle tibi spolia eius. No¬
luit audẽ asael omittere: quin ur¬
geret eum. Rursusq locutus ẽ ab¬
ner ad asael. Recede. noli me ꝑseqͥ:
ne compellar confode de in t̾ram: &
leuare ñ potero faciẽ meã ad ioab
frẽm tuum. Qui audire contẽpsit:
in quo cecidat asael. & mortuus erat.
subsistebant. Persequentib autẽ io¬
ab & abisai fugientẽ abner: sol occu

Expanded text:
ab, et Abisai, et Asael: porro Asaab, et Abisai, et Asael: porro Asael cursor velocissimus fuit, quasi unus de capreis quae morantur in silvis. Persequebatur autem Asael Abner, et non declinavit ad dexteram, sive ad sinistram omittens persequi Abner. Respexit itaque Abner post tergum suum, et ait: Tu ne centibus, et tolle tibi spolia ejus. Noluit autem Asael omittere quin urgeret eum. Rursumque locutus est Abner ad Asael: Recede, noli me sequi, ne compellar confodere te in terram, et levare non potero faciem meam ad Joab fratrem tuum. Qui audire contempsit, in quo ceciderat Asael, et mortuus erat, subsistebant. Persequentibus autem Joab et Abisai fugientem Abner h. post
Abbreviated transcription (Latin):
his boseth filiꝰ saul cum regna¬
re cepisset suꝑ isrł: & duob anns
regnauit. Sola autẽ domus iuda.
sequebatur dauid. Et fuit numerꝰ
dierum quos commoratus ẽ dauid
imꝑans in hebron suꝑ domum iu¬
da: septẽ annoꝵ & sex m̃sium. Eg̾s¬
sus ẽ abner filius ner. & pueri hisbo¬
seth filii saul: de castris in gabaon.
Porro ioab filius saruiȩ & pueri da¬
uid egressi sunt: & occurrerunt eis
iuxta piscinam gabaon. Et cum. in
unum conuenissent: e regione sede¬
runt. hi ex una parte piscinȩ: & illi
ex altera. Dixitq abner ad ioab. Sur¬
gant pueri: & ludant corã nobis.
Respondit ioab. Surgant. Surrexe¬
runt gͦ & transierunt. numero duo¬
decim de beniamin. ex parte hisbo¬
sech filii saul: & duodecim de pueris
te comparis sui: defixit gladium in
latus contrarii: & cecidunt simul.
Nocatumq ẽ nom̃ loci illiꝰ ager robu¬
stoꝵ: in gabaon. Et ortum ẽ durum
abner & uiri isrł a pueris dauid.uiii.¬
rant autẽ ibi tres filii saruie: io¬

Expanded text:
Hisboseth filius Saul cum regnare coepisset super Israhel et duobus annis regnavit sola autem domus Iuda sequebatur David et fuit numerus dierum quos commoratus est David imperans in Hebron super domum Iuda septem annorum et sex mensuum egressusque Abner filius Ner et pueri Hisboseth filii Saul de Castris in Gabaon porro Ioab filius Sarviae et pueri David egressi sunt et occurrerunt eis iuxtunum convenissent, e regione sederunt, hi ex una parte piscinae, et illi ex altera. Dixitque Abner ad Joab: Surgant pueri, et ludant coram nobis. Et respondit Joab: Surgant. Surrexerunt ergo et transierunt numero duodecim de Benjamin, ex parte Hisboseth filii Saul, et duodecim de pueris te comparis sui, defixit gladium in latus contrarii, et ceciderunt simul: vocatumque est nomen loci illius: Ager robustorum, in Gabaon. Et ortum est bellum Abner, et viri Israel a pueris David. Erant autem ibi tres filii Sarviae, Jo
Abbreviated transcription (Latin):
Licet enim mortuus sit dñs ur̃ saul:
tam̃ me unxit domꝰ iuda regẽ sibi.
Abner autẽ filiꝰ ner pͥnceps exercitus
sauil. tulit hisbosech filium saul. &
circum duxit eum ꝑ castra: regẽq¬

Expanded text:
inis. Licet enim mortuus sit dominus vester Saul, tamen me unxit domus Juda regem sibi. Abner autem filius Ner, princeps exercitus Saul, tulit Hisboseth filium Saul, et circumduxit eum per castra
Abbreviated transcription (Latin):
regẽ suꝑ ifrł: & ascendunt uni¬
uersi ut quererent dauid. Qd̃ cũ au¬
disset dauid: descendit in p̃sidium.
Philistiim autẽ uenientes: diffusi ft̃
in ualle. raphaim. Et consuluit da¬
uid dñm dicens. Si ascendam ad pbi¬
listiim. & si dabis eos in manu mea :
Et dixit dñs ad dauid. Ascende: qͥa
tradens tradam philistiim in manu
tua. Uenit gͦ dauid in baalpharasin:
& ꝑcussit eos ibi. Et dixit. Diuisit do¬
minus mimicos meos corã me: sicur
diuiduntur aquȩ. Proptea uocatũ
ẽ nom̃ loci illiꝰ: baalpharasin. Et re

Expanded text:
regem super Israel, et ascenderunt universi, ut quaererent David. Quod cum audisset David, ascendit in praesidium. Philisthiim autem venientes diffusi sunt in valle Raphaim. Et consuluit David Dominum, dicens: Si ascendam ad Philisthiim, et si dabis eos in manu mea? Et dixit Dominus ad David: Ascende, quia tradens dabo Philisthiim in manu tua. Venit ergo David in Baal Pharasim, et percussit eos ibi. Et dixit: Divisit Dominus inimicos meos coram me, sicut dividuntur aquae. Propterea vocatum est nomen loci
Abbreviated transcription (Latin):
tus angłs tuba cecinit: & ꝑcussa ẽ
t̃cia pars solis. & tc̃ia pars lunȩ. et
t̃cia pars stellarum: ut obscuraret᷑
t̃cia pars eoꝵ: & diei ñ luceret pars
t̃cia. & noctis similiter.

Expanded text:
tuba cecinit. 129Et percussa est tertia pars solis et tertia pars lune et tertia pars stellarum, ita ut obscuraretur tertia pars earum et diei non luceret pars tertia et nocti similiter.
Abbreviated transcription (Latin):
taris aurei. qđ ẽ ante ocłos dĩ: dicen¬
tẽ sexco angło qui habebat tubam.
Solue quatuor angłos: qui alligati
sunt in flumine magno eufrate. Et
soluti sunt quatuor angłi qui para¬
ti erant in horã. & diẽ. & mensẽ &
annum: ut occiderent t̾ciam partẽ

Expanded text:
i dicentem sexto angelo qui habebat tubam solve quattuor angelos qui alligati sunt in flumine magno Eufrate et soluti sunt quattuor angeli qui parati erant in horam et diem et mensem et annum ut occiderent tertiam partem
Abbreviated transcription (Latin):
rant autẽ pͥncipes suꝑ omĩa oꝑa
salomonis. p̃positi quingenti
quinquaginta: qui habebant sub-¬
iectum popłm: & statutis oꝑib im-¬
perabant. Filia autẽ pharaonis ascen
edificauit mello. Offerebat quoq sa-
lomon trib uicib ꝑ annos singłos
holocausta et pacificas uictimas suꝑ
altare qđ edificauerat dño: & adole-¬
bat thimiamata coiã dño. ꝑfectũq¬
E
est templum. Classẽ quoq fecit rex
salomon in asyongaber. quȩ ẽ iuxta
hailan in litore maris rubri: in t̃ra
idumea. Misitq hyram in classe illa
seruos suos uiros nauticos & gnaros
maris: cum seruis salomonis. Qͥ cũ
uenissent in ophir: sumptum inde
aurum quadringentoꝵ iuginti ta-¬
lentoꝵ detulert̃ ad regẽ salomonẽ.¬

Expanded text:
rant autem principes super omnia opera Salomonis praepositi quingenti quinquaginta, qui habebant subjectum populum, et statutis operibus imperabant. Filia autem Pharaonis ascendaedificavit Mello. Offerebat quoque rex Salomon tribus vicibus per annos singulos holocausta, et pacificas altare quod aedificaverat Domino et adolebat thymiama coram Domino perfectumque est templum classem quoque fecit rex Salomon in Asiongaber quae est iuxta Ahilam in litore maris Rubri in terra Idumea misitque Hiram in classe illa servos suos viros nauticos et gnaros maris cum servis Salomonis qui cum venissent in Ophir sumptum inde aurum quadringentorum viginti talentorum detulerunt ad regem Salomone
Abbreviated transcription (Latin):
diuimꝰ qͣm magnum sit:
queramꝰ etiã qͣm ꝓfundum sit.
Non tantũ eiꝰ suꝑficie delectem᷑.
s etiã altitudinẽ ꝑscrutem᷑. Habet
enim aliquid intus: hoc qđ mira-¬
mur foris. Uidimꝰ. expectauimꝰ ma¬
gnum quiddã. p̃clarum quiddam.
et omĩno diuinum: qđ fieri nisi a
dõ ñ possit: laudauimꝰ de facto fa¬
ctorẽ. S quẽ admodum si litteras
pulchras alicubi inspiceremꝰ. non
nobis sufficeret laudare scriptoris
fecit: nisi etiã legeremꝰ quid nobis
ꝑ illas indicauerit: ita factum hoc
qui tantum inspicit. delectat᷑ pul¬
chritudine facti: ut ad miret᷑ arti¬
ficẽ. Qui autẽ intelligit: qͣsi legit.

Expanded text:
divimus quam magnum sit, quaeramus etiam quam profundum sit: non tantum ejus superficie delectemur, sed etiam altitudinem perscrutemur. Habet enim aliquid intus, hoc quod miramur foris. Vidimus, spectavimus magnum quiddam, praeclarum quiddam, et omnino divinum, quod fieri nisi a Deo non possit: laudavimus de facto factorem. Sed quemadmodum si litteras pulchras alicubi inspiceremus, non nobis sufficeret laudare scriptoris fecit, nisi etiam legeremus quid nobis per illas indicaverit: ita factum hoc qui tantum inspicit, defectatur pulchritudine facti ut admiretur artificem; qui autem intelligit, quasi legit.