comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
C armma dit bareꝰ musa maionis abest
nsipiens uax inhipiendo sapit
Ani prius antheum soluendo ophismata uicit
uincitur hoc monstio eetera monstiu domans
uis li menem morbidet iste fuor
Natu piem fiemq soror uel sponsa maritum
Suuide necat futi p̾nemendo manum
Sit q ꝑ anferesim male sincopat illa mariti
orpus luitio sum metit ense caput
ogitur ipa paiens nomen uestire parentis
In paituqz dolos dum pant ipa pauit
Filis in matre scupet iuenisse nouercam
In qr fide fuui xeo in pietate dolum
Sit in medea part̾ duo nomia pugirant
dum simul esse parens acq nou̾ea cupit¬
⁊ estiit ee soror nel se fuare fororem
Dum mimum canno biblis auuca fuit
Sit quoq mura suo ninium subierta parenti
n genitore parens in patre mater erat
Sr quid plura docebo cupidnus ne sub hasta
ogr ommis amans miua qe so̾ut
Militut in cunctis nuillum uro excipit
Regula cuncta ferit sulmime ma sui

Expanded text:
Carmina dat Bavius, musa Maronis hebet. Insipiens, Ajax desipiendo sapit. Qui prius auctorum solvendo sophismata vicit, Vincitur hoc monstro, caetera monstra domans. Ejus si mentem morbidet iste furor, Nata patrem, fratremque soror, vel sponsa maritum Fraude necat, fati praeveniendo manum. Sicque per ascensum male syncopat illa mariti Corpus, furtivo dum metit ense caput. 300 Cogitur ipsa parens nomen nescire parentis, In partuque dolos, dum parit ipsa parens. Filius in matre stupet invenisse novercam, Inque fide fraudes, in pietate dolos. Sic in Medea pariter duo nomina pugnant, Dum simul esse parens, atque noverca cupit. Nesciit esse soror, vel se servare sororem, Dum nimium Cauno Byblis amica fuit. Sic quoque Myrrha suo nimium subjecta parenti, In genitore parens, in patre mater erat. Sed quid plura docebo, Cupidinis ire sub hasta Cogitur omnis amans, juraque solvit ei. Militat in cunctis, ullum vix excipit hujus Regula, cuncta ferit fulmen et ira sui.
Abbreviated transcription (Latin):
Semna terienis speculum calducis
Ducifer orbis
uatri suro splendor spes fignra
ꝑ egula miuedi¬
R. ue nut nuifidum moceiant habent
mnnctas con co doi stabisiti medo
Pollice formans
Qaui fiuuci celum famulamr. uer
Quam cosit tessus ueneritur unda
i uelut mund domine trbutum
Singula solunt
Qno Siem norti biabus iuternans
creum solis tribius diei
Luado lime speculo soporans
Nubila notue
Que dosiun fiellis uariie in inras
⁊ theris mi solium fenans
Milite comples
Que noui celi fuciem fignne
ꝑthans muitos unumq ualgus
Leus nri regione domas
Legeq stimgis
us armitum inuonescit oibis
Silim fcrispatur folii cupillo
Et sia florum tumcatu ueste
Terra luperbit
Que mimas ponti sepelis ⁊ muges
S nncopans tinsum pelugi fuiou
Ne soli uultum cunulare possit
E quoris estus

Expanded text:
emma terrenis, speculum caducis, Lucifer orbis.Vita, lux, splendor, species, figura Regula mundi. Quae tuis mundum moderas habenis, Cuncta concordi stabilita nodo Pollice formas. Cui favet coelum, famulatur aer, Quam colit Tellus, veneratur unda, Cui velut mundi dominae, tributum Singula solvunt. Quae diem nocti vicibus catenans Cereum solis tribuis diei, Lucido lunae speculo soporans Nubila noctis. Quae polum stellis variis inauras, Aetheris nostri solium serenans Milite complens. Quae novis coeli faciem figuris Protheans mutas aridumque vulgus Aeris nostri regione donans, Legeque stringis. Cujus ad nutum juvenescit orbis, Silva crispatur folii capillo, Et tua florum tunicata veste, Terra superbit. Quae minas ponti sepelis, et auges, Syncopans cursum pelagi furori Ne soli tractum tumulare possit Aequoris aestus
Abbreviated transcription (Latin):
Dun lunt iste linor depemt stilla furorem
Et puis eneas mapit ee nere
Tulimnut ense pris tydeus moleftit maoie
Sit nestor nuenis fit melic̾ta senco
Tersites paridem forma mendicat adomie
Danus ⁊ in danum totus adois abit
Diues enet trelus ⁊ codrus habmdat eixndo

Expanded text:
Dum furit iste furor, deponit Scylla furorem, Et pius Aeneas incipit esse Nero. Fulminat ense Paris, Tydeus mollescit amore, Fit Nestor juvenis, fitque Melincta senex. Thersites Paridem forma mendicat, Adonim Davus, et in Davum totus Adonis abit. Dives eget Crassus, Codrus et abundat egendo
Abbreviated transcription (Latin):
benignitutis offensam incuriere uellem cirpidims nãm de quo aliquã mentionẽ
tia prelibauit or̃o pictuna tue discretionis al desc̾ptionis annoscere q̃nus enim
pliq actores sub integumentali inuolatione eiugniacicum eius nam depiuxermt
tni milla cercitudinis nobis relinquere uestigia. Cuius in humano genere tatu
per experientiam legitur potentialis autcoritus ut nullus uel nobilitatis sigillo
signatus uel sapientie priuilegutus uenustute uestitus uel fortitudins armat̾a

Expanded text:
mentionem tua praelibavit oratio, pictura tuae descriptionis agnoscere. Quamvis enim plerique auctores sub integumentali involucro aenigmatum, ejus naturam depinxerint, tamen nulla certitudinis nobis reliquerunt vestigia: cujus in humano genere tanta per experientiam legitur potentialis auctoritas, ut nullus vel nobilitatis sigillo signatus, vel, sapientiae privilegiantis venustate
Abbreviated transcription (Latin):
dans acorum plimsitus sompmietu uel ip̃i dni uenereis feculis mans suduxissẽ
dicintr. In lins falsitatis unibua lucescit nec in hoc poeta ia sue proprietatis genere
aegener mĩnemtur. Cum enim epichini soporentur in lomona manichei sane
insania aristotlis ingitantur aurgucie dicii falluntur fallacie unnicam dei uñitatem ro
prebat nundus laquitur. fides credit seriptura testatur in uĩ ulla labes inuenitur ꝙ̃
milla uicni pestis uggreditur Cum quo nuillus temptationis modus congreditm.
Ruc Et splendor maꝙͣ deliciens uica insefesse non mouens fous semy scaturiens semu¬
mile uite seminanum lapiencie principale puncipium iintiale bonitatis mitum

Expanded text:
poetis deorum pluralitas somniatur, vel ipsi dii venereis ferulis manus subduxisse dicuntur, in his, falsitatis umbra lucescit, nec in hoc, poeta a suae proprietatis genere degener invenitur. Cum enim Epicuri jam soporentur somnia, Manichaei sanetur insania, Aristotelis arguantur argutiae, Arii fallantur fallaciae, unicam Dei unitatem ratio probat, mundus eloquitur, fides credit, Scriptura testatur; in quo nullo nulla labes invenitur, quem nulla vitii pestis aggreditur, cum quo nullus tentationis motus congreditur. Hic est splendor nunquam deficiens, vita indefessa, non moriens, fons semper scaturiens, seminale vitae seminarium sapiens, principale principium, initiale bonitatis initium
Abbreviated transcription (Latin):
ideres ⁊ in pectoris armanolo thelanrizaieeꝰ dirõam tue dubitationis laberintum euol¬
uerem. As hoc ecio sub custigato uocis moderamine responsionis redoidi talionem.
Nichil ingͣ O Regnna celestis nffecruosiori desiderio ꝙ̃ huius hõmis enodationẽ esmio
debeant ius staturi uectigalis ꝑsoluere fere omniu tributanmi iuris exlibitione legitra
meis editis reguisiuiter obseqintur. S ub hm̃o uim̃sitatis regula folus horro
prostutus uon solum in sue domine mugestatem sitis uuder exciare tumultun d dere
onam ins matrem nitestim belli rabrem inflaminare. Cetera uero quibus inee nẽ
ueneus armat minuiam.  Atrende quomodo fere quilz iurta mei promulgaconem

Expanded text:
are velles quod dicerem, tuae dubitationis labyrinthum evolverem. Ad haec, ergo sub castigato vocis moderamine, responsionis reddidi talionem: Nihil, inquam, o regina coelestis, affectuosiori desiderio, quam hujus quaestionis enodationem esuriodebeant jus statuti vectigalis persolvere, fere omnia tributarii juris exhibitione legitima, meis edictis regulariter obsequuntur; sed ab hujus universitatis regula, solus homo prostibulo prostitutus, in suae dominae majestatem, litis audet excitare tu belli rabiem inflammare. Caetera quibus meae gratiae Veneris
Abbreviated transcription (Latin):
alni solumõ muisculimum alii femiminum ulii cõmune suie genus promiscium fa¬
nusiarter anipseceinitur. Quidam uero etherocliti gen̾e ꝑhyemem in feminino per
etritem in mascusmo genere iegularter declinantur Sunt qui in logita uenis
dibputantes in contlusionibus suis subiettionis predicutionis q legem dampnatam¬
relatione mutira sorcutur Sunt qui uicem gerences suppoĩti predican nõ norũt

Expanded text:
alii solummodo masculinum, alii feminum, alii commune, sive promiscuum gealii solummodo masculinum, alii feminum, alii commune, sive promiscuum genus familiariter amplexantur: quidam vero quasi heterocliti genere, per hiemem in feminino, per aestatem in masculino genere irregulariter declinantur. Sunt qui in Veneris logica disputantes, in conclusionibus suis, subjectionis, praedicationisque legem relatione mutua sortiuntur. Sunt, qu
Abbreviated transcription (Latin):
anasogiam deuitans in a nastiopħi uisionem ut uicosam ocgenerue. eumꝙ in
in uitia estlorando deflorunt Cur decore deifico uultum deificaui tyndardis af¬
hrampnidis que pulericudims usum in meretucationis abusum aibne coegit.
Dum regalis chori feduis defederno federe se ꝑidi fedeuunt pasiphe etĩam
ypbosice uenis fumi agitutu sus sp̃e bomo sophistice cum buito bestiales nptia¬
concelebraus ꝑalogusmo sibi turpior concludens stupendo bom conclusit sophis¬
mãte. Mirra ctiam mirite apridis aculeis stimulata in pris dilcoem afisie ameore
degenemins cum patre macris erempliit offi. Medea uero propuo filio neuercara
ut ĩ glorium opus ueneris constineret gloriosum ueneus destruxit opusculu.
malleos in iiciedum tuistulerunt offa. Talis monstruorum homnii mltitudo
totus orbis amplitudine disgiessorie regnassatur Quorum fastmante contugio¬
ipa cstitas beuenatur Corum si quidem hominum qui ueneris profitentur gmatic̃a

Expanded text:
analogiam devitans, in anastrophem vitiosam degenerat; dumque in in vitia efflorando deflorant. Cur decore deifico vultum decoravi Tyndaridis, quae pulchritudinis usum in meretricationis abusum abire coegit, dum regalis tori foedus deserens, foede se Paridi foederavit? Pasiphae etiam hyperbolicae Veneris furiis agitata, sub facie bovis sophistice cum bruto bestiales nuptias celebrans, paralogismo sibi turpiori concludens, stupendo bovis conclusit sophismate. Mirrha etiam cupidinis aculeis stimulata in patris dulcore, a filiae amore degenerans, cum patre matris exemplavit officium. Medea vero proprio filio novercata, ut inglorium Veneris opus quaereret, gloriosum Veneris destruxit opusculum.  Veneris malleos in incudum transtulerunt officia. Talis monstruosorum hominum multitudo, totius orbis amplitudine degrassatur, quorum fascinante contagio, castitas venenatur. Eorum siquidem hominum qui Veneris profitentur grammaticam,
Abbreviated transcription (Latin):
quod de irarum impetu ⁊ ra¬
ciouis impio dixisti satis
facete et proprie dictũ puto
Sedut bude discesseram re¬
uertar: et aduersus nrã et

Expanded text:
quod de irarum impetu et rationis imperio dixisti, facete satis et proprie dictum puto. Sed, ut unde discesseram revertar, et adversus iram et
Abbreviated transcription (Latin):
p quas humauam in¬
tam progredi necesse
Alteram que ad inferos de pri¬
tutis ac bonorum que fert nõ
in ely̾seos campos ut poete lo¬
quutuꝑ sed ad ipsam mundi
arcei t Leua malorum ex¬
ercet penas et ad impia tar¬
tara mictit ¶ Est enim crimiua¬
toris illius qui praius religio¬
nibus institutis aduertit ho¬
mines ab itinere celi et in ui¬
am perdicionis induci¶Cnĩ

Expanded text:
 quas humanam vitam progredi necesse altera, quae ad inferos depritutis ac bonorum via, quae fert, non in Elysios campos ut poetae loquuntur, sed ad ipsam mundi arcem: At laeva malorum Exercet poenas, et ad impia tartara mittit. Est enim criminatoris illius qui, pravis religionibus institutis, avertit homines ab itinere coelesti, et in viam perditionis induci
Abbreviated transcription (Latin):
q ¶Aliquando saptis Ceruiliter
cathenan ¶Sub Iuguin missis¬
¶ Autẽ ciurinui actis ¶n carcerem
trucidati s omitto ¶ Quõrum/ tam
stultum est exquirere sentenciã¬

Expanded text:
 aliquando captis, seruiliter catenatis, sub iugum missis, ante currum actis, in carcere trucidatis: quorum tam stultum est exquirere sententia
Abbreviated transcription (Latin):
core crisipus uenerandis uer¬
borum coloribus depinxit facit
quippe ymaginem iustiçie fieri¬
q solitam esse dicit apictoribus¬
et rectoribus antiqmoribus ad
hunc forme modimi¶ Forna at¬
q filo uirginal. ¶Aaspectũ uehe¬
menti et formidabil sumunib
oculorum acribus / neq humi¬
lis neq attrocissẜed reuerende
cuiusdam tristicie dignitate¬
¶ Ex ymaginis aut istius signi¬
ficacione intlsigi uolunt idi¬
cem qui iusticie antistes est

Expanded text:
eris atque venerandis verborum coloribus depinxit. Facit quippe imaginem Iustitiae fierique solitam esse dicit a pictoribus rhetoribusque antiquioribus ad hunc ferme modum: Forma atque filo virginali, aspectu vehementi et formidabili, luminibus oculorum acribus, neque humilis neque atrocis, sed reverendae cuiusdam tristitiae dignitate. Ex imaginis autem istius significatione intellegi voluit, iudicem, qui Iustitiae antistes est
Abbreviated transcription (Latin):
in nmieras/ Miseris cimbus
possim se in igne ultima desꝑ¬
acione iacientibus unus Ro¬
gus tota cuutas fut Et quid
situs quoq menibus destrue¬
aimos ducencos ubiq agros
suos sangume rigabai¶m¬
portinu q hostem ultro hos¬
tiatim q inquietantem repelle¬
re non potint Nec sustiuere
Cum se sins diuisis urbibus
ẽ locis captis. ¶Ce de bellorumm¬
interfectis comiigibus ac libe¬
ris suis OOb Remedium miseri¬
arum̃ concursu misero ac m̃u¬
tua cede iugulabantꝰ ¶talicõ¬

Expanded text:
ime miseris ciuibus passim se in ignem ultima desperatione iacientibus unus rogus tota ciuitas fuit? cui situ paruae, moenibus destiannos ducentos ubique agros suos sanguine suo rigabat inportunumque hostem ultro ostiatim inquietantem nec repellere poterat nec sustinere, cum se suis diuersis urbibus ac locis, fracti caede belloruminterfectis coniugibus ac liberis suis ob remedia miseriarum concursu misero ac mutua caede iugulabant, — quid t
Abbreviated transcription (Latin):
simo interuallo de u̾isceribus
uirius regni. Decies nomes
Centena Milia uirorum. ẽri¬
bus proximis regibus ẽria
bella rapuerunt. ¶ Nunqͥd

Expanded text:
simo interuallo de uisceribus unius regni decies nouies centena milia uirorum tribus proximis regibus tria bella rapuerunt; ut
Abbreviated transcription (Latin):
erant sibi nuncem molliunt
insidias ¶Bampna inferunt
iniurias irrogant mouent
lites ¶Ad arma prosilumi ¶õ¬
mittunt ꝑrelia ¶Sceleri Ius in¬
se ad mortem et usq ꝑse quẽ
sanguine cruententui nhu¬

Expanded text:
a, sibi invicem moliuntur insidias, dampna inferunt, iniurias irrogant, movent lites, ad arma prosiliunt, commitunt prelia, sceleri ius inse ad mortem et se ipsos adeo sanguine cruententur n
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc tune in bessem et inno¬
tantem corporera Exitare sem¬
ciam uires suas nosce Et nõ
lacte peccudum sed sangnine
hominum uiuer. ¶Et ad postre¬
mum puicere diui uincint

Expanded text:
adhuc tunc inbellem et innocentem, torpentem excitare saeuitiam, uires suas nosse, et non iam pecudum sed sanguinem hominum bibere, ad postremum uincere dum uincit
Abbreviated transcription (Latin):
mos erat ¶Et principio Reru
genciũm nacionumq imperiũ
penes quos reges erai ¶ Ños
ad fastigium huius magesta¬
tis non ambicio popularis sed
spectata nter lonos modera¬

Expanded text:
 « Principio rerum gentium nationumque imperium penes reges erat, quos ad fastigium hujus majestatis non ambitio popularis, sed spectata inter bonos modera
Abbreviated transcription (Latin):
sit in tenebris sepiterius et ĩ
mort ¶uius nonea uis ut in
iistas ammas extingat omni¬
auten anima superauerit que
oritur ex deo sit iumortalis et
egua luce uersetur.¬

Expanded text:
sit in tenebris sempiternis et in morte. cuius non ea uis est ut iniustas animas extinguat omnisi anima superauerit quae oritur ex deo, sit inmortalis et in perpetua luce uersetur,
Abbreviated transcription (Latin):
Malorum improbato. ¶d̃¬
norum nel probator Et si
Rite animauertatur sedu¬
tum Rectores ceteriq sapi¬
entes celum respectu uel
cum adhuc tenentur habitau¬
tes facile post corpus celestem
quam pene non relinquerunt¬
ante sedem reposcunt.  Et ut¬

Expanded text:
malorum inprobator, bomalorum inprobator, bonorum probator, si rite animaduertatur, sedu rectores ceterique sapientes caelum respectu, uel cum adhuc corpore tenentur, habitantes, facile post corpus caelestem, quam paene non reliquerant, sedem reposcunt. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
Singulis hominibus in ui¬
ta agenda testes et custodes
additos. Qui nemini comspi¬
cui semper assint arbitri om¬
niuu. Nes modo actorum ue¬
rum et cogitatorum ¶at u¬
bi uita edita remeandum ẽ
Eudem illum qui nobis pre¬
ditus fuit illico. et trahere
uelut ad cuscodiam suam
ad iudicum acq illic in cau¬
sa dicenda assistere. ¶Si qua
cõmẽciatiỹ. Redarguere. Si
qua uera dicat asseuerare.
porro illius testimonio ferri
sentenciam Seiq̃z uos om̃s
am platonis me interprete
ascultatis ⁊ta auimos ur̃os
ad quecunq agenda uł me¬
ditanda formate. ut sciatis
nichil omuino pre istis cu¬
stodibus ¶Lec intra auimũ
Nec foris esse secreti ¶Qũi om¬
nia curiose ille participet.
Omgia uise  ¶Omma intel¬
ligi Et in ipis penitissimis
mentibus uice consciencie
diuersecui. ¶Hic quem dico
prorsu¶. Custos singularis/
perfectus Comesticus specu¬
lacor Proprius auato ¶n¬
timus coguitor ¶Allidins
obsernato In dmuiduus ar¬
bitei ¶ñ separabilis testis

Expanded text:
singulis hominibus in uita agenda testes et custodes singulis additos, qui nemini conspicui semper adsint arbitri omnium non modo actorum uerum etiam cogitatorum. At ubi uita edita remeandum est, eundem illum, qui nobis praeditus fuit, raptare ilico et trahere ueluti custodiam suam ad iudicium atque illic in causa dicunda adsistere, si qua commentiatur, redarguere, si qua uera dicat, adseuerare, prorsus illius testimonio ferri sententiam. Proinde uos omnes, am sententiam me interprete auscultatis, ita animos uestros ad quaecumque agenda uel meditanda formate, ut sciatis nihil homini prae istis custodibus nec intra animum nec foris esse secreti, quin omnia curiose ille participet; omnia uisitet, omnia intellegat, in ipsis penitissimis mentibus uice conscientiae deuersetur. Hic, quem dico, priuus custos, singularis praefectus, domesticus speculator, proprius curator, intimus cognitor, adsiduus obseruator, indiuiduus arbiter, inseparabilis testis,
Abbreviated transcription (Latin):
segetem ardentissimi desideru
estib et assiduo laciuncuum
ymbre uastauent. Quod a
te ab oĩ turpitudine illa retͣ¬
rert: flõ gloriatus es. Retra

Expanded text:
segetem ardentissimi desiderii estibus et assiduo lacrimarum imbre vastaverit. Quod autem te ab omni turpitudine illa retraxerit, falso gloriatus es; retra
Abbreviated transcription (Latin):
dunt et magnaium ediuni
iuine quas beue quidamait.
tutelam hominũ fuisse: nũc
esse ꝑiculum. Accedunt sinist ͤ
sidere motus atrei et celi pesti¬
lcutis aflatus. et tot terr uia¬
tisq discumĩa quib undiq
cutuusepti uou potestis oculo ᷤ
auertere insi eis cis occiurat
proprie mortalitatis effigies.

Expanded text:
dunt et magnarum edium dunt et magnarum edium ruine, quas bene quidam ait olim tutelam hominum fuisse, nunc esse periculum. Accedunt sinistro sidere motus aerei, et celi pestilentis afflatus, et tot terre marisque discrimina; quibus undique circumsepti non potestis oculos advertere, ubi non eis occurrat proprie mortalitatis effigies.
Abbreviated transcription (Latin):
bitur qͥ inuiorem qui uali¬
dioreui formo sioiremq uide¬
at repentĩa morte subtratũ.
sese euĩ cirtumspiciet. et dicet
secunus. hic b̃ttire uidebat᷑.
et tainen crectus est. nec eta s
pro fint uec forma: uec uobur
unchi securitatem quis spopõ¬
dit: deus ne magnus ne mor¬
talis sinc propłia Quod si
hoc idem imꝑatoribus regib¬
q teuaium: si egregus formi¬
datisq personis cueueut: ml¬
to eciam acuus concuaientur
astantes qũĩ qui alios steru̾e
solitum uorant subito uideãt
paucarum fortassis horarum
auxietate prostratum. unde
erum uisi ex hoc fonte procedũt
illa que ĩ mortib sũmorum
lioniũ stupentes faciunt po¬
puli. qualia multa ut te truiti¬
sꝑ ad historias rẽuoceui: in fu¬
nere ulu cesaris menumsti:
hoc est illud cõe spectaculum
quod mortaliumi oculos ⁊ cor¬
da prestrũxit fatiq sin meiuo¬
riam ingent aliena ceruentib.
accedit beluarum furor atq
hoĩ. rabiesq bellorum. acce¬

Expanded text:
bitur, qui iuniorem, qui valibitur, qui iuniorem, qui validiorem formosioremque videat repentina morte subtractum. Se se enim circumspiciet et dicet: – Securius hic habitare videbatur, et tamen eiectus est, nec etas profuit, nec forma, nec robur. Michi securitatem quis spopondit? Deus ne, magus ne? mortalis sum profecto! – Quodsi hoc idem imperatoribus regibusque terrarum, si egregiis formidatisque personis evenerit, multo etiam acrius concutientur astantes, quoniam quem vel alios sternere solitum norant, subito videant, vel paucarum fortassis horarum anxietate prostratum. Unde enim nisi ex hoc fonte procedunt illa, que in mortibus summorum hominum stupentes faciunt populi, qualia multa, ut te tantisper ad historias revocem, in funere Iulii Cesaris meministi? Hoc est illud comune spectaculum quod mortalium oculos et corda perstringit, fatique sui memoriam ingerit aliena cernentibus. Accedit belluarum furor atque hominum, rabiesque bellorum; acce
Abbreviated transcription (Latin):
Illa contrariũ dicit
ubi confusa preit int̾rogacio:
certum resporidentis testimo¬
num esse uir potest. ¶Qͥd
ad reui: IMultũ sane. qd̃
ut clare ꝑuideas: aduerte. r le¬
mo tam demẽs est. insi sit idẽ
prorsus insamis: cui nõ inter¬
dum condicio proprie fragi¬
litatis occiurat. qui non si
interrogetur respondoat se ẽẽ
mortalem et caducũ habita¬
re corpusculũ. id euim et mẽ¬
broꝵ dolor. et febrium tẽpta¬
icuta testantur/ a quibus
prorsus ĩuminẽ uitain deg̾e:
que uam dei unquam indul¬
gencia prestabit: adde qr et
ex fimerib auncorum que
assidue preter oculos mrõs
eunt: spectancium aĩs t̾ror
incutitur. qr deũ eq̃uũ quisq
comitatur ad sepulcͫ ncc̃e ẽ
ip̃c eciani ad aliem casus pͥ¬
cipium contremiscat et de se
incipiat ẽẽ solicitus. sicut
ubi flagrancia uicinorum
tecta consperers: de tuis se¬
curus ẽẽ non potes. Qñ ut
ait flactus: ad te post palum
uentura ꝑicula ceruis. Eo
autem uchemencius moue¬

Expanded text:
Illa contrarium dicit. Ubi confusa preit interrogatio, certum respondentis testimonium esse vix potest. Quid ad rem? Multum sane; quod ut clare pervideas, adverte. Nemo tam demens est, nisi sit idem prorsus insanus, cui non interdum conditio proprie fragilitatis occurrat; qui non, si interrogetur, respondeat se esse mortalem et caducum habitare corpusculum. Id enim et membrorum dolor et febrium tentamenta testantur, a quibus prorsus immunem vitam degere quenam Dei unquam indulgentia prestabit? Adde, quod et ex funeribus amicorum, que assidue preter oculos vestros eunt, spectantium animis terror incutitur; quia, dum equevum quisque comitatur ad sepulcrum, necesse est ipse etiam ad alieni casus precipitium contremiscat, et de se incipiat esse solicitus. Sicut, ubi flagrantia vicinorum tecta conspexeris, de tuis securus esse non potes, quoniam, ut ait Flaccus, ad te post paulum ventura pericula cernis. Eo autem vehementius move
Abbreviated transcription (Latin):
sit.LIstud quidẽ sic ẽc con¬
sidcro. Sed tu interu. nũquid
prime questiouis oblitus es:
ACuius. ¶. Quid est qd̃
me retinet. hͨ cuĩ quesiuerã:
cur i̾ch uni cegitacio mor¬
tis initensa non profuit quã
iiris modis fiuctuosam diciͤ
Apuimũ quippe quia de
longuiquo forsitan illa con¬
sideras que tamen propter
breuissime uite cursũ. ta mẽ
propter incertos et uauos ca¬

Expanded text:
sit. Istud quidem sic esse consit. Istud quidem sic esse considero. Sed tu interim nunquid non prime questionis oblitus es? Cuius? "Quid est quod me retinet?" hoc enim quesieram: cur michi uni cogitatio mortis intensa non profuit, quam miris modis fructuosam dicis? Primum quippe quia de longinquo forsitan illa consideras que, tum propter brevissime vite cursum tum propter incertos et varios ca
Abbreviated transcription (Latin):
tas: nisi talib amaritudim¬
bus respersa prouemat.A
Noli precor ubi gaudenduiu
est dolere pctõr cuĩ quo uaior¬
eso uoluptatẽ ac titillacionẽ
ꝑcipit ex scelcrib sius: et mi¬
serior calamitosiorq iudicãdꝰ
est. I forte ideo qr iumͣ ad
mrtutis seuntani reflecti᷑ quẽ
uusꝙͣ iut̾iupta uoluptas. sui
inter carius illecebras et blã¬
dunenta fortune durum ad
coꝑitur: tociens condicionis
sue incinunt: quocicus illũ
delectacõ preceps et inconsul¬
ta destituit.ꝙ si biius ẽẽt aui¬
borum finis: non intelligo cur
non felicior dici possit qui mĩc
gaudet dolituius in posterum
quai qui nec sentit in pũs
gaudium uec expeitat. uisi
te moucat forte quod in finẽ
risus sit luctus acerbior. A¬
Illud magis. quod freno ra¬
cionis abiecto. quod quidem
prorsus in illa supp̾ma uolup¬
tate descritur grauior casus ẽ.
quam eodem uel temuter retẽ¬
to er pau precipico corruẽtis.
prius couuersione desꝑandũ

Expanded text:
tas, nisi talibus amaritudinitas, nisi talibus amaritudinibus respersa, proveniat. Noli, precor, ubi gaudendum est dolere; peccator enim, quo maiorem voluptatem ac titillationem percipit ex sceleribus suis, eo miserior calamitosiorque iudicandus est. Forte ideo quia nunquam ad virtutis semitam reflectitur quem nusquam interrupta voluptas sui inter carnis illecebras et blandimenta fortune durum aliquid experitur, totiens conditionis sue meminit quotiens illum delectatio preceps et inconsulta destituit. Quodsi unus esset amborum finis, non intelligo cur non felicior dici possit qui nunc gaudet doliturus in posterum, quam qui nec sentit in presens gaudium, nec expectat. Nisi te moveat forte quod in finem risus sit luctus acerbior. Illud magis quondam, freno rationis abiecto, quod quidem prorsus in illa supreme voluptate deseritur, gravior casus est, quam, eodem vel tenuiter retento, ex pari prrius conversione desperandum
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad horrorem astancium
hec in uerba prorumpami. lxu
quid ago. quid pacior: au me
exicio fortuua resciuat. Miscr̾e
ihũ: fer openi: Eupe iue hiis
ĩ uicte malis. da dertrã uubo:
et tecum me tolle ꝑ undas:
Sedib ut saltẽ placidis in
morte quiescaui. Multa pret̾
hoc alia fieuetia in iuorem
quacũq bagum aunnũ pauẽ¬
teuq tulit nupetus mecum
loquor: inulta quoq cũ aumna ᷤ
quib illa cuians ip̃e nõnũꝙͣ
ceteros in lacuinas coegi lz utͥ¬
q post lacumas reucitereuur
ad solica. que cũ ita suit. qͥd
ergo ie retinct: quid latentis
obstaculi est ut uunc usq ml
ista mͥ cogitacio preter mole¬
stias terroresq pepurit: Ego
auteui idem sin ad hoc qui fu¬
craii prius: quod hn sunt qͥbr
forte nmꝙͣ tale aliquid conti¬
git in nta: eoq mniscrior quod
illi quisquis sit futiius entꝰ
pũtib : saltem uoluptatib
delectantur: michi uero et fi¬
ius certus sit et nulla uolup¬

Expanded text:
usque ad horrorem astantium, usque ad horrorem astantium, hec in verba prorumpam: – Heu quid ago? quid patior? cui me exitio fortuna reservat? Miserere, Iesu, fer opem: eripe me his, invicte, malis... da dextram misero, et tecum me tolle per undas; sedibus ut saltem placidis in morte quiescam. Multa preter hec alia, frenetici in morem quacunque vagum animum paventemque tulit impetus, mecum loquor; multa quoque cum amicis, quibus illacrimans ipse nonnunquam ceteros in lacrimas coegi, licet utrique post lacrimas reverteremur ad solita. Que cum ita sint, quid ergo me retinet? quid latentis obstaculi est ut nunc usque nil ista michi cogitatio preter molestias terroresque pepererit, ego autem idem sim adhuc qui fueram prius quodque hi sunt, quibus forte nunquam tale aliquid contigit in vita? Eoque miserior, quod illi, quisquis sit futurus exitus, presentibus saltem voluptatibus delectantur: michi vero et finis incertus sit et nulla volup
Abbreviated transcription (Latin):
bilia: sed ut nccĩo incuitablr̾s
ueutura et pene iam pũcia
Inq hus cuns non preteriẽs
nec desperans. sed spci pleuus
q dei dextera potcus prompta¬
qz sit ex tantis malis crucare.
tu modo te cura bilẽ prebeas
surgendiq aiudꝰ ⁊ ꝓpoĩti te¬
nar assiduusq uersaberis:
non frustra te meditatu m
cẽ confide. ¶Greunt̾ me
futeor tauitis aute cculos co¬
acciuatis iuiseriis terriusti. s
sic michi deus neme largus
sit ut ego ꝑ dios singulos n
has cogitaciones ĩuergor. p̾¬
cipueq noctib. cum duirins
curis relaratus auiuus se
in se ip̃m recollegit. tamen
corpus lioc in mortem moriẽ¬
quui compono: ipãm quoq
mortis horam et quidquid
cura cam meus horrendum
repert intentissime ip̃e ii¬
chi confingo. usq a doo ut in
agone morieudi poĩtus mnͥ
udear inceidiun tartara et
que uairas ounua mala cõ¬
spicere. caq tam granter bi¬
sioue conturbor: ut exf̾ritus
treuiensq consingã: et sepe

Expanded text:
bilia sed ut necessario inevitabiliterque bilia sed ut necessario inevitabiliterque ventura et pene iam presentia: inque his curis non preteriens nec desperans, sed spei plenus quod Dei dextera potens promptaque sit ex tantis malis eruere, dummodo te curabilem prebeas, surgendique avidus et propositi tenax assiduusque versaberis; non frustra te meditatum esse confide. Graviter me, fateor, tantis ante oculos coacervatis miseriis terruisti. Sed sic michi Deus venie largus sit, ut ego per dies singulos in has cogitationes immergor precipueque noctibus, cum diurnis curis relaxatus animus se in se ipsum recolligit. Tum corpus hoc in morem morientium compono, ipsam quoque mortis horam et quicquid circa eam mens horrendum repperit, intentissime michi ipse confingo, usque adeo ut, in agone moriendi positus, michi videar interdum Tartara et que narras omnia mala conspicere; eaque tam graviter visione conturbor, ut exterritus tremensque consurgam, et sepe,
Abbreviated transcription (Latin):
tibiq iaui hiic laborare uisꝰ
fueris medias inter mortis ã¬
gustias: si cũ et illud occurrat
aĩami illicet ut ex hus mem¬
bris exierit sistendam ĩ et̾uo
iudicio tocius uite preterite
actuũq et uerborum racio¬
uem exactissimã ẽẽ. reddendã.
rullam iugenio eloquẽcia
ue nullam in operibz opibz
aut potencia: Nullã deuiqz
in forma corporis aut ĩ uiũ¬
di gloria spemi hũdam nec
coriumpi posse. nec falli rudi¬
cem. nec placan. Mortem ip¬
sai laborum non finem c̾e.
sed transicum. hoc int̾ uulle
suppliciorũ: uulle tortorun
genera. et stridor ac gemitus
aueriu. et sulphurei aumes.
et teuebre. et ultrices furie.
postreia uiucrsa simul
orchi pallentis ĩmanitas. q̃
ue omibz hus p̾ponderant
malis: infelix sinc fine ꝓpetu¬
itas t̾mmnandeq calamitati ͤ
despacio. et in et̾ium mansura
non iam amplius unserauti ᷤ
ira dei. Si liec sunul oiuma
aute oculos ueuerĩt. nõ ut fic¬
ta sed ut uera: non ut possi¬

Expanded text:
tibique iam hinc laborare visus tibique iam hinc laborare visus fueris medias inter mortis angustias; si cum hoc et illud occurrat, animam ilicet ut ex his membris exierit, sistendam in eterno iudicio, totius vite preterite actuumque et verborum rationem exactissimam esse reddendam; nullam in ingenio eloquentia ve, nullam in opibus aut potentia; nullam denique in forma corporis aut in mundi gloria spem habendam; nec corrumpi posse, nec falli iudicem nec placari; mortem ipsam laborum non finem esse, sed transitum; hoc inter mille supplitiorum, mille tortorum genera; et stridor ac gemitus Averni et sulphurei amnes et tenebre et ultrices Furie; postremo universa simul Orchi pallentis immanitas; que ve his omnibus preponderant malis: infelix sine fine perpetuitas, terminandeque calamitatis desperatio, et in eternum mansura non iam amplius miserantis ira Dei; si hec simul omnia ante oculos venerint, non ut ficta sed ut vera, non ut possi
Abbreviated transcription (Latin):
te desceudere dicebam. Nond̾
forte consuetudĩs cã: mortẽ
noĩatis. dũ nichil morte cer¬
cius: richil hora mortis in¬
certius. ceteraq huius gi̾us
usu cotidiam sermons ite¬
ratis. pret̾ uolant euĩ illa nõ
insident. Iassencior eo faciliꝰ
ꝙ multa que mecum tacitus
agitare soleo: nunc te loquẽ¬
te recognosco. Signũ tamẽ
aliquod memorie mee si uide¬
tur inpͥme quo admouitus
post bac de me ip̃c m̾ nõ mẽ¬
ciar raec errorib meis iuter¬
blandiar. Id eni est ut ui¬
doo ꝙ mentes homnũ calle
uututis auertit. dum uictam
apprcheudisse rate ulterius
uon aspirant. A libens hec
audio exte ricq cĩ ociosi et
a casu peudentis: s multa ar¬
cuiuspicieutis auimi uerba
siuit. Signũ igitur quo nũꝙͣ
fallans. accipe. Sed quociens
de morte cogitabis. loco non
moucberis: Scio te uelut. de
reb ceteris inutiliter cogitasse.
At si in ip̃o cogitatu obrigue¬
ris cũ treuneris cpallueris

Expanded text:
te descendere" dicebam, non dum te descendere" dicebam, non dum forte consuetudinis causa mortem nominatis, dum "nil morte certius, nil hora mortis incertius" ceteraque huius generis usu quotidiani sermonis iteratis. Pretervolant enim illa, non insident. Assentior eo facilius quia multa, que mecum tacitus agitare soleo, nunc te loquente recognosco. Signum tamen aliquod memorie mee, si videtur, imprime, quo admonitus post hac de me ipse michi non mentiar, nec erroribus meis interblandiar. Id enim est, ut video, quod mentes hominum calle virtutis avertit, dum metam apprehendisse rate ulterius non aspirant. Libens hoc audio ex te; neque enim otiosi et a casu pendentis, sed multa circumspicientis animi verba sunt. Signum igitur, quo nunquam fallaris, accipe. Si, quotiens de morte cogitabis, loco non moveberis, scito te velut de rebus ceteris inutiliter cogitasse. At si in ipso cogitatu obrigueris, contremueris, expallueris;
Abbreviated transcription (Latin):
nas: luridos deutes. rigentes
atqz acutas uares. spuman¬
cia labia. torpentẽ squauio¬
sauiq liuguã. audũ palatũ.
fatigatũ caput. hauelũ pectꝰ.
raucum iiumur. et mesta
suspina. odorem tocius corpo¬
ris molestum. precipueq ali¬
euati uultus horrorem. Que
omĩa facilius ac uelut ĩ prõp¬
tu et ad manũ collocata suc¬
current: si cui familiariter
aduersari ceperit memorãdũ
aliud conspecte mortis exẽplũ
tenacior euĩ cẽ solet iusorũ
ꝙͣ auditorum recordacio. ꝙͣ ob
cãm uon sine alto consilio
in quibusdam deuotis religio¬
hauc etatẽ. Que boius morib
iuimica est. illa consuetudo ꝑ¬
durat quod ad cerneudum
corpora defunctorum dũ la¬
uautur. p̾panturqz sepulture:
eiusdem rigidi ꝓpoĩti ꝓfessore s
intersint. ut .s. triste iniserau¬
dũq spectaculũ oculis subicitũ
et meioriam semꝑ admone¬
at et animios suꝑstitũ ab oĩ
spe uiundi fugacis exterreat.
homo est igitur quod satis al¬

Expanded text:
nas, luridos dentes, rigentes nas, luridos dentes, rigentes atque acutas nares, spumantia labia, torpentem squamosamque linguam, aridum palatum, fatigatum caput, hanelum pectus, raucum murmur et mesta suspiria, odorem totius corporis molestum, precipueque alienati vultus horrorem. Que omnia facilius ac velut in promptu et ad manum collocata succurrent, si cui familiariter obversari ceperit memorandum aliquod conspecte mortis exemplum; tenacior enim esse solet visorum quam auditorum recordatio. Quam ob causam non sine alto consilio in quibusdam devotis religiohanc etatem, que bonis moribus inimica est, illa consuetudo perdurat quod ad cernendum corpora defunctorum, dum lavantur preparanturque sepulture, eiusdem rigidi propositi professores intersint, ut scilicet triste miserandumque spectaculum oculis subiectum et memoriam semper admoneat et animos superstitum ab omni spe mundi fugacis exterreat. Hoc est igitur quod "satis al
Abbreviated transcription (Latin):
habere dicito. huns ultum:
cebani paucos cogincionen
aut meditacionẽ ydoneam
sortitos. LEgo me bactenꝰ
ex paucis rebar. NEt ego
quidem non ambigo t̾. taui
repetenti crebras cogitacione s
mortis occurr̾e Sz que nec
satis alce descendaut. ec sa¬
tis teuacit̾ hercant. ¶Quid
uocas alte desceud̾e: et si enĩ
intelligere uͥ bidear: cupio
tũ ex te clauꝰ audire. di¬
cam ꝙͣuis iam uulgo ꝑ sua-
a deo: ut iam pͥdeui nouieu
ipsum mortis auditu tetiũ
atq asperũ uideatur. iou
tũ uel silia hec sũmis aui¬
b ercepta uel rei ip̃ius recor¬
dacio cõpendiosa sufficiet. ĩ¬
morari duicius opportet atqz
acerruua meditacione singu¬
la morienciũ membra ꝑcur¬
rerer et ertreuns quidem iam
algentib media torreri et
ĩportuuo sudore diffluere: ylia
pulsar. uitalem sp̃m mortis
uicinitate lentesc̾e. ad hoc de¬
fossos natantes q oculos: ob¬
tuitũ lacrimosũ. contractam
frontẽ liuentẽq: labentes ge¬

Expanded text:
habere dicito. Huius ultimi, habere dicito. Huius ultimi, cebam paucos cognitionem aut meditationem ydoneam sortitos. Ego me hactenus ex paucis rebar. Et ego quidem non ambigo tibi tam repetenti, crebras cogitationes mortis occurrere, sed que nec satis alte descendant nec satis tenaciter hereant. Quid vocas "alte descendere"? Etsi enim intelligere michi videar, cupio tamen ex te clarius audire. Dicam quamvis iam vulgo persuasuadeo ut iampridem nomen ipsum mortis auditu tetrum atque asperum videatur. Non tamen vel sillaba hec summis auribus excepta vel rei ipsius recordatio compendiosa sufficiet; immorari diutius oportet atque acerrima meditatione singula morientium membra percurrere; et extremis quidem iam algentibus media torreri et importuno sudore diffluere, ilia pulsari, vitalem spiritum mortis vicinitate lentescere. Ad hec defossos natantesque oculos, obtuitum lacrimosum, contractam frontem liventemque, labantes ge
Abbreviated transcription (Latin):
Tu tauien int̾ra dicendi stu¬
dio euectus: quod de diffinicõe
hoĩs unceperas: oblunsci. A¬
Habunde dictum rebar. s agã
cxpressiꝰ homincii quidem esse
auimal ymo uero anmnaliũ
principeni cunictorum. uemo
tam duius pastor ĩuenietur
ut nesciat. neuio rursus si in¬
terrogetur. aut rõuale aĩal ã
mortale negauerit. Ita om̃ĩb
diffinicio uota est. yuo uero
ꝓpaucis. quid ergo. Si quem
uideris a doo racione pollẽtẽ
ut ẜui cami uitam suã insti¬
tucrit. ut sibi soli subiecerit
appetitus. ut illius freuo io¬
tus auimi coherceat. ut intel¬
ligat sesc per illam tantum
a brutorum auimanciũ fita¬
te distingui. Nec uisi quatinꝰ
racione degit nouien hoc ip̃m
hominis mereri: a deo preterca
mortalitatis sue cousciũ ut
eam cotidie aute oculos hẽat:
tura despicieus ad illam uitã
suspurt ubi racione supauctu ᷤ
desinet eẽ mortalis: hanc tã¬
dem uerain de diffinicione ho¬
nunis atq utilem scienciam

Expanded text:
Tu tamen interea, dicendi stuTu tamen interea, dicendi studio evectus, quod de diffinitione hominis inceperas omisisti. Abunde dictum rebar, sed agam expressius. Hominem quidem esse animal, imo vero animalium principem cuntorum, nemo tam durus pastor invenietur ut nesciat; nemo rursus, si interrogetur, aut rationale animal aut mortale negaverit. Ita omnibus diffinitio nota est. Imo vero perpaucis. Quid ergo? Siquem videris adeo ratione pollentem ut secundum eam vitam suam instituerit, ut sibi soli subiecerit appetitus, ut illius freno motus animi coherceat, ut intelligat se se per illam tantum a brutorum animantium feritate distingui, nec nisi quatenus ratione degit nomen hoc ipsum hominis mereri; adeo preterea mortalitatis sue conscium, ut eam cotidie ante oculos habeat, tura despiciens ad illam vitam suspiret, ubi, ratione superauctus, desinet esse mortalis; hunc tandem veram de diffinitione hominis atque utilem scientiam
Abbreviated transcription (Latin):
colũpuas iaui pridem ĩmim¬
isse debuerit. Ista quidem dẏa¬
leticorum garrulitas nullum
fiuemi habitura et diffuncio¬
mum huiuscemodi conpendii s
scatet et ĩmortaliũ litigiorũ
materia gloriatur. plerumq
autem quid ip̃m uere sit quod
loquũtur iguorant. itaq si¬
quem ex co grege de diffiuicione
uoutantum hoĩs sed rei alicꝰ
inteurges: parata responsio ẽ.
Si ultͣ progrediare: sil encium
fict. aut si assiduitas disseren¬
di uerborum copiam audaciam¬
q pepererit. mores tameu loquẽ¬
tis osteudit ueram sibi rei dif¬
finite uoticiam nou adesse
Coutra hoc tam fastidiose nog¬
ligens tanꝙͣ suꝑuacuo curio¬
sum geuus hoĩm iuuat ĩuchi.
Quid semꝑ frustra laboratis.
ha unseuet manibz tendiclis
et̾cetis ingeniũ. Quid obliti
reruui inter uerba senescitis.
atq inter pueriles inepcias al
ceret insana Et non nob ilis¬
sima sepe adolescentũ ingema
cormpisset. ¶ Coutra id faite¬
or studiorum mõrum nchil
satis mordaciter dici potest.

Expanded text:
columnas iampridem imminuisse debuerit? Ista quidem dyaleticorum garrulitas nullum finem habitura, et diffinitionum huiuscemodi compendiis scatet et immortalium litigiorum materia gloriatur: plerunque autem, quid ipsum vere sit quod loquuntur, ignorant. Itaque siquem ex eo grege de diffinitione non tantum hominis sed rei alterius interroges, parata responsio est; si ultra progrediare, silentium fiet, aut, si assiduitas disserendi verborum copiam audaciamque pepererit, mores tamen loquentis ostendent veram sibi rei diffinite notitiam non adesse. Contra hoc tam fastidiose negligens tamque supervacuo curiosum genus hominum iuvat invehi: – Quid semper frustra laboratis, ah miseri et inanibus tendiculis exercetis ingenium? Quid, obliti rerum, inter verba senescitis, atque inter pueriles ineptias albceret insania, et non nobilissima sepe adolescentium ingenia corrupisset! Contra id, fator, studiorum monstrum nichil satis mordaciter dici potest.
Abbreviated transcription (Latin):
locum: in tusculano est. te ã
homo ciccionis dco et illic et
alibi in operib tuis delc̾ari so¬
litum auimaduerti: nec in¬
unto. est enĩ er coꝵ genere qui¬
bus cumi uentate ꝑmirtus
lepos ac maiestas inest. tu u̾o
iam tandẽ ut uidetur ad ꝓposi¬
tumi redi. Ahoc tibi pestis
uocuit. lec te nͥ prouides ꝑdi¬
tum ire festinat. Si quidem
fantasinatibz suis obrucus
multisq et uains ac seꝰ siue
pace puguantibz curis fra¬
gillis oppressus cui primum
occurrat quam nutriat ꝙͣ
ouũs ac tempus parra quod
tub uit manus ad tam uul¬
ta uon sufficit. Quod igitur
euenire solet in augusto ml̾¬
ta serentibz ut impediant se
sata cũ cuisu I dem tibi con¬
tingit ut iu aĩo uiuis occu¬
pato nͭ . utile iadices agant
nichilq fictiferum coalescat.
tuq mops consilii. modo huic

Expanded text:
locum: in Tusculano est; te autem locum: in Tusculano est; te autem hoc Ciceronis dicto et illic et alibi in operibus tuis delectari solitum animadverti; nec immerito; est enim ex eorum genere, quibus cum veritate permixtus lepos ac maiestas inest. Tu vero iantandem, ut videtur, ad propositum redi. Hec tibi pestis nocuit; hec te, nisi provideas perditum ire festinat. Siquidem fantasmatibus suis obrutus, multisque et variis ac secum sine pace pugnantibus curis animus fragilis oppressus, cui primum occurrat, quam nutriat, quque eius omnis ac tempus, parca quod tribuit manus, ad tam multa non sufficit. Quod igitur evenire solet in angusto multa serentibus, ut impediant se sata concursu, idem tibi contingit, ut in animo nimis occupato nil utile radices agat, nichilque fructiferum coalescat; tuque inops consilii modo huc
Abbreviated transcription (Latin):
lieu ingreditur noua captꝰ
locorum dulcedine passimq
subsistens obina queque ar¬
cunspicit. Iatq̾ licet alit̾
souantibz uerbis sicut catho¬
lice beritatis preceptorẽ docuit
repenes libri illius magna
ex parte ph̃cani precipue¬
q platouicam ac socraticã
fuisse doctimam. Et ne quid tͥ
subticchã sato me ut opus il¬
lud incipetem unũ maxĩe ai¬
ceroius tui uerbum indirxisse.
effuit deus incepto ut ex pau¬
is semĩbz messis opuna cou¬
surgeret. S ad ꝓpositum reu̾¬
tanuir. Nut libet pater op¬
time. aute tauicu buum oro
ue mͥ abscoudas berbum illud
qued predaro operi ut ais p̾¬
buit materiam. ¶Ciccro si¬
quidẽ in quodem loco iam tũc
etrores temporum posus sic
ait. nichil auimo uidere pote¬
rant: ad crulos ouũa refere¬
baut. Magni autem ingemi
reuocare mentem a sensibus.
et cogita cione a cousuetudine
abduccre hec ille. Ego autẽ
uelut fundamentũ uactus
de suꝑ id quod tibi placuisse
dicis opus crtru. Itenco

Expanded text:
limen ingreditur, nova captus limen ingreditur, nova captus locorum dulcedine passimque subsistens, obvia queque circumspicit. Atqui licet aliter sonantibus verbis secundum catholice veritatis preceptorem decuit, reperies libri illius magna ex parte philosophicam precipueque platonicam ac socraticam fuisse doctrinam. Et nequid tibi subtraham, scito me, ut opus illud inciperem, unum maxime Ciceronis tui verbum induxisse. Affuit Deus incepto, ut ex paucis seminibus messis opima consurgeret. Sed ad propositum revertamur. Ut libet, pater optime. Ante tamen unum oro: ne michi abscondas verbum illud, quod tam preclaro operi, ut ais, prebuit materiam. Cicero siquidem in quodam loco, iam tunc errores temporum perosus, sic ait: "Nichil animo videre poterant, ad oculos omnia referebant; magni autem est ingenii revocare mentem a sensibus et cogitationem a consuetudine abducere". Hec ille. Ego autem hoc velut fundamentum nactus, desuper id quod tibi placuisse dicis opus extruxi. Teneo
Abbreviated transcription (Latin):
tuor uelut flatib aducrsis
hũauanum mencium tran¬
quillitas peut. Arite disc̃¬
illud apostolicũ. Corpus qd̃
corrumpitur aggrauat am¬
main. et depreunt terreua in¬
habitatio seusum multa cogi¬
tantem. Conglobantur quid̃
species in uunere et ymagineᷤ
rerm iusibilium que corpo¬
us introgiesse seusib postꝙͣ
singulariter admisse sunt
cat̾uatim in aĩe penetralib
densantur camqz nec ad id
genitam nec tani multorum
diforuuũq capact̃ pregrauãt
atqz confundunt. hĩc pestis
illa fantasiuatũ brõs distcipãs
lacciausq cogitatus medita¬
ciouibzqz clarificis quibus
ad unũ solum sũuũq lunc̃
ascenditur iter obstruens ua¬
netate mo: tifera. Ihuius
quidẽ pestis cũ sepe alias tũ
in libro de uerfa religione cui
uich il constat c̃e repugnãciꝰ
rum lectione disgrediens.
Itaq cupidissĩe plegi aut
aliter ꝙͣ qui iudendi studio
peguuatur a prĩa ubii iguo¬
tum famose cuiuspiã urbis

Expanded text:
ttuor velut flatibus aversis ttuor velut flatibus aversis humanarum mentium tranquillitas perit. Rite disceillud apostolicum: "Corpus, quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem". Conglobantur siquidem species innumere et imagines rerum visibilium, que corporeis introgresse sensibus, postquam singulariter admisse sunt, catervatim in anime penetralibus densantur; eamque, nec ad id genitam nec tam multorum difformiumque capacem, pregravant atque confundunt. Hinc pestis illa fantasmatum vestros discerpens laceransque cogitatus, meditationibusque clarificis, quibus ad unum solum summumque lumen ascenditur, iter obstruens varietate mortifera. Huius quidem pestis, cum sepe alias, tum in libro De vera religione, cui nichrum lectione digrediens, itaque cupidissime perlegi: haud aliter quam qui videndi studio peregrinatur a patria, ubi ignotum famose cuiuspiam urbis
Abbreviated transcription (Latin):
ueuu sic ex contagione cor¬
poris huius bbi. cutũsepta
est multũ a primena nobi¬
litate sua degeuerasse ne du¬
bites uec degenerasse dun¬
tarat sed longo iaui tractu
temꝑis obtorpuisse. factam
uelut proprie originis ac suy¬
ui conditoris iumcinoreu.
iempe passioues ex corporea
cõmutione subortas et obli¬
uioncu nature melioris di¬
uiuitus uidetur actigisse uir¬
gilius: ubi ait. Igueus est
illis bigor et celestis origo
Semimubz quantũ non no¬
nia corpora tardant terreuiq
hebotant artus moribũda q
icubra. hunc metuũt. cu¬
piuntq:. dolent gaudent qz.
¶Neq auras respiciunt
clause tenebris et carcere ce¬
co. Discerus ne in uerbis po¬
eticis quadriceps illud mon¬
strum uatirt houunũ tani
aduersimi. ¶Disceuio da¬
rissune. quadriꝑtitam aĩ
passiouem: que primũ qͥdẽ
ex pũtis futuriq tpĩs respoc¬
tu uiduas scinditur partes:
rursus quelib induas ali¬
as. ex boui maliq opĩone
subdistinguntur ¶Ita qua¬

Expanded text:
verim, sic ex contagio corverim, sic ex contagio corporis huius, ubi circumsepta est, multum a primeva nobilitate sua degenerasse ne dubites; nec degenerasse duntaxat, sed longo iam tractu temporis obtorpuisse, factam velut proprie originis ac superni Conditoris immemorem. Nempe passiones ex corporea commistione subortas oblivionemque nature melioris, divinitus videtur attigisse Virgilius, ubi ait: Igneus est illis vigor et celestis origo seminibus, quantum non noxia corpora tardant terrenique hebetant artus, moribundaque membra. Hinc metuunt cupiuntque dolent gaudentque, neque auras respiciunt, clause tenebris et carcere ceco. Discernis ne in verbis poeticis quadriceps illud monstrum nature hominum tam adversum? Discerno clarissime quadripartitam animi passionem, que primum quidem, ex presentis futurique temporis respectu, in duas scinditur partes; rursus quelibet in duas alias, ex boni malique opinione, subdistinguitur; ita qua