comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eligat᷑: bnũ qͦferat᷑: tota bolũ¬
tas una que ĩplirs diuide¬
bat᷑. Ita etiã cũ et̾itas dele¬
ctat suꝑiꝰ.et temꝑalis bom
uoluptas retentat intenus.
eadẽ anima ẽ. nõ tota bolũta¬
te illud aut hoc uolens. et ide¬
o discerpit᷑ graui molestia.
dũ illud ue̾itate p̃ponit᷑. hoc
familiautate nõ pomit. Sic
egrotabã. et excruciabar acnu¬
sans memetip̃z solito ac cre¬
briꝯ ninus. acuolens et ẜsãs
me in binculo meo. donet ab¬
rũꝑet᷑ totũ ꝙ iã exiguo te¬
nebar S tenebar tamẽ et p¬
scabas tu ĩ occultis meis du̾
seuera mĩa trat flagella in¬
gemunãs tioris et pudoris
ne rursꝯ cessart̾ et nõ abrũꝑe¬
tͬ id ipm exignũ et tenue qd̾
irmaseint et reualesteret ite¬
rũ. et me iobustiq alligaret
Dicebã enĩ apud te intꝰ Ecce¬
modo fiat. mõ fiat. et cũ u̾bo
iã ibam in placitũ. iã pene
façiebã et nõ faciebã. necre¬
labebar tam̃ẽ in pͥstina.s
de ꝓximo stabã et respua¬

Expanded text:
tota uoluntas una, quae in plures diuidebatur. ita etiam, cum aeternitas delectat superius et temporalis boni uoluptas retentat inferius, eadem anima est non tota uoluntate illud aut hoc uolens et ideo discerpitur graui molestia, dum illud ueritate praeponit, hoc familiaritate non ponit. Sic aegrotabam et excruciabar accusans memet ipsum solito acerbius nimis ac uoluens et uersans me in uinculo meo, donec abrumperetur totum, quo iam exiguo tenebar. sed tenebar tamen. et instabus tamen in occultis meis, domine, seuera misericordia flagella ingeminans timoris et pudoris, ne rursus cessarem et non abrumperetur id ipsum exiguum et tenue, quod remanserat, et reualesceret iterum et me robustius alligaret. dicebam enim apud me intmodo fiat, modo fiat. Et cum verbo jam ibam in placitum. Jam pene faciebam, et non faciebam: nec relabebar tamen in pristina, sed de proximo stabam, et respira
Abbreviated transcription (Latin):
nõ qualis fuerim. s qͣlis sim.
Ut hoc ꝯfitear nõ tni corã te secͤ¬
ta exultatione cũ tremore et se
merore cũ spe. s etiã mauribꝰ
t̾dentiũ filioꝵ hõmuꝰ. socioꝵ
gaudii mei. et ꝯsortiu̾ mortali¬
tatis mee ciuiũ meoꝵ et me
tiũ. comitũ uie mee. Hisũtẜ
ui tui frẽs mei quos filios cu¬
os eẽ uoliustis dñõs meos. qͥ¬
ba iusisti ut ẜiuã. si uolo tecũ
de te uiuerẽ Et hoc mͥ ubũ tuũ
parũ erat si loquẽdo p̃ciꝑet. nͥ
et faciendo p̃iret. Et ego id a¬
gofactis et dictis. id ago sub a¬
lis tius ninus cũ ingẽtiꝑiculo.
nͥ qͥa sub alis. tͥ subdita ẽ aĩa
mea et infirmitas mea. tibi
nuit me. et tuet᷑ .ine. et tu
ipẽ es oĩa bona mea tu oip̃o¬
tens qui mecũ es et pͥusꝙͣ te¬
cũ simi Indicabo gͦ talibꝰ qua¬
libus iubes ut ẜuia nõquis
fueriii. s qͥs iã sii. et qͥs adhuc
sim.s neq muipm̃ diuidico.
Sic itaq audiar Tu eni due̾ di¬
iudica me.qr eniꝰ nemo scit ho¬

Expanded text:
non qualis fuerim, sed qualis sim, ut hoc confitear non tantum coram te secreta exultatione cum tremore et secreto maerore cum spe, sed etiam in auribus credentium filiorum hominum, sociorum gaudii mei et consortium mortalitatis meae, ciuium meorum et met comitum uiae meae. hi sunt serui tui, fratres mei, quos filios tuos esse noluisti dominos meos, quibus iussisti ut seruiam, si uolo tecum de te uiuere. et hoc mihi uerbum tuum parum erat si loquendo praeciperet, nisi et faciendo praeiret. et ego id ago factis et dictis, id ago sub alis tuis nimis cum ingenti periculo, nisi quia sub alis tuis tibi subdita est anima mea et infirmitas mea tibi nnuit me et tuetur me, et tu ipse es omnia bona mea, tu omnipotens, qui mecum es et priusquam tecum sim. indicabo ergo talibus, qualibus iubes ut seruiam, non quis fuerim, sed quis iam sim et quis adhuc sim; sed neque me ipsum diiudico. sic itaque audiar. Tu enim, domine, diiudicas me, quia etsi nemo scit ho
Abbreviated transcription (Latin):
nostro in se ꝑmane̾tisie
uetustate atq ĩnouãti oĩa
Dicebamꝰ g. sicui sileat tu¬
multꝰ carns. sileant fanta¬
sie t̾re et aquaꝵ. et cieus.
fileant et poli. et ipã sͥ aĩa
sileat. et trãseat se nõ se co/¬
gitando. sileant sompma
et iagniarie reuelationes.
om̃s lingue. et omme signũ
et qͥcqͥd trãseũdo fit.sicu
soleat omino. qm̃ si qͥs audi¬
at dicũt hͨ oĩa nõ ipã nos
fecimꝰ. s fecit nos qͥ manet
ĩ et̾nũ His dictis si ia̾tate¬
ainit. qm̃ erexerũt aurẽ ĩ eũ
qͥ fecit ea. et loquat᷑. ipẽ so¬
lus nõ ꝑ ea s ꝑ se ipñ ut
audiamꝰ ꝟbũ eiꝰ. nõ ꝑ lin¬
gũa carnis. neq ꝑ uocẽ ãge

Expanded text:
nostro, in se permanenti sine nostro, in se permanenti sine uetustate atque innouanti omnia? Dicebamus ergo: "si cui sileat tumultus carnis, sileant phantasiae terrae et aquarum et aeris, sileant et poli et ipsa sibi anima sileat et transeat se non se cogitando, sileant somnia et imaginariae reuelationes, omnis lingua et omne signum et quidquid transeundo fit si cui sileat omnino — quoniam si quis audiat, dicunt haec omnia: non ipsa nos fecimus, sed fecit nos qui manet in aeternum — his dictis si iam taceant, quoniam erexerunt aurem in eum, qui fecit ea, et loquatur ipse solus non per ea, sed per se ipsum, ut audiamus uerbum eius, non per linguam carnis neque per uocem ang
Abbreviated transcription (Latin):
luce corꝑea p̃ illiꝯ uite iocũ¬
ditate nõ cõꝑatione s necõ¬
gua erigẽtes nos ardẽtiore
affcũ in idipm̃ ꝑabulaui¬
mꝰ gradatim̃ cu̾cta corꝑalia.
et ip̃m̃ celũ. unde sol et luna
et scelle lucent suꝑ terrã
et ad huc astendebamꝰ interis
cogitando et loquẽdo te et
mutdo oꝑa tua. et uenimꝰ
ĩmentes nostras. et trãstẽ¬
dunꝰ eas ut attinge̾nqre
gione̾ ubertatis indeficie̾tis.
ritatis pabulo. et ibi uita sa¬
pientia ẽ. ꝑ qm̃ fuĩt oiã ista
et que fuerũt. et q̃ futura sũt.
et ipã nõ sit. s sic ẽ ut fuit.
et sic ent semꝑ Quin potiꝰ
fuisse et futurũ esse nõ ẽ in
ea. s esse solũ. qm̃ et̾na est
Nã fiusse et futurũ esse. nõ
ẽ etnũ Et dũ loqͥm᷑. et in hia¬
mnꝯ illi. attignuꝰ eã modice
ictu cordis. et suspiraiumꝰ
et reliqͥmꝰ ibi religatas pͥ¬
mitias cordis sp̃c. et remea¬
iumꝰ ad screpitũ moris nr̃i
ubi u̾bũ et incpit᷑ et fut᷑
Et quid smule ubo tuo dño

Expanded text:
orea prae illius uitae iucunditate non conparatione, sed ne conetur, erigentes nos ardentiore affectu in id ipsum perambulauimus gradatim cuncta corporalia et ipsum caelum, unde sol et luna et stellae lucent super terram. et adhuc ascendebamus interius cogitando et loquendo et mirando opera tua et uenimus in mentes nostras et transcendimus eas, ut attingeremus regionem ubertatis indeficientis, ritate pabulo, et ibi uita sapientia est, per quam fiunt omnia ista, et quae fuerunt et quae futura sunt, et ipsa non fit, sed sic est, ut fuit, et sic erit semper. quin potius fuisse et futurum esse non est in ea, sed esse solum, quoniam aeterna est: nam fuisse est aeternum. Et dum loquimur et inhiamus illi, attigimus eam modice toto ictu cordis; et suspiravimus et reliquimus ibi religatas primitias spiritus, et remeavimus ad strepitum oris nostri, ubi verbum et incipitur et finitur. et quid simile uerbo tuo, domino
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ nob̃ ꝓuenerat ut credo¬
cur ante te occultis tius mo¬
dis ut ego et ipã solistaremꝰ
nicũbentes ad quẽdã fenestrã
uñ ortꝰ intra doniũ que nos
habebat ꝓspectabat: illic apᵈ
hostia tyberma. uͥ remoti as
tuobis pꝯlongi itinens laborẽ ĩ¬
staurabama nos nauigatiõi
Colloq̃bam᷑ gͦ soli ualde dul¬
citer/ et p̃terita obluustẽtes.
in ea q̃ añ sũt extenti q̃reba¬
mꝰ inter nos apud p̃sente̾
ueritate̾ qd̾ tu es. quał futu¬
ia esset bita et̾na scõꝵ. qmi
nec ocłs bidit. nec auris au

Expanded text:
tibus nobis — prouenerat, ut credo, protibus nobis — prouenerat, ut credo, procurante te occultis tuis modis, ut ego et ipsa soli staremus incumbentes ad quandam fenestram, unde hortus intra domum, quae nos habebat, prospectabatur, illic apud Ostia Tiberina, ubi remoti a turbis post longi itineris laborem instaurabamus nos nauigationi. conloquebamur ergo soli ualde dulciter et praeterita obliuiscentes in ea quae ante sunt extenti quaerebamus inter nos apud praesentem ueritatem, quod tu es, qualis futura esset uita aeterna sanctorum, quam nec oculus uidit nec auris a
Abbreviated transcription (Latin):
gere male loꝙ̃do. nͥ eas etiã
extinguere bene loquẽdo stu¬
dueriti qualis illa eint doce̾¬
ctoris. Demq etiã iurũ su¬
u̾ iam in extrema uita tẽꝑa¬
li eiꝯ lucrata ẽ tͥ. net in eoia
fidel planxit. qd̾ ĩ nũdũ fide¬
uerat eã. multũ ĩ ea lauda¬
bat et honorabat et dilige/¬
bat te. qr senciebat p̃sentiad
tua̾ in corde eiꝯ. stẽ ꝯu̾satio.¬
nis fructibus testibꝰ ffuerat
em̾ uniꝰ uiri uxor. mutuã
uicẽ ꝑentibꝰ i eddiderat. do¬
mũ suã pie tractauerat. in
oꝑibꝰ bonis testimonii ha¬
bebat Rut̾erat filios. tociẽs
eos ꝑturiens. quotiens a
te deuiare c̾nebat Postremo
tuo sinis loqͥ seriuis tius qͥ
ante dormitionẽ eiꝯ inte ia̾
ꝯsociati uiuebam9.ꝑcepta
grã baptismi tui ita curã
gessit qͣiͣ om̃s geniuiss Ita
ẜuiuit. qiͣ ab oibꝰ genita fu¬
isset Imminẽte autẽ die qͦ. Q¬
ex hacbita erat exiturai
quẽ diẽ tu noueras ignorã¬

Expanded text:
gere male loquendo, nisi eas etiam gere male loquendo, nisi eas etiam extinguere bene loquendo studuerit. qualis illa erat docenctoris. Denique etiam uirum suum iam in extrema uita temporali eius lucrata est tibi nec in eo iam fideli planxit, quod in nondum fideuerat eam, multum in ea laudabat et honorabat et diligebat te, quia sentiebat praesentiam tuam in corde eius sanctae conuersationis fructibus testibus. fuerat enim unius uiri uxor, mutuam uicem parentibus reddiderat, domum suam pie tractauerat, in operibus bonis testimonium habebat. nutrierat filios totiens eos parturiens, quotiens abs te deuiare cernebat. postremo tuo sinis loqui seruis tuis, qui ante dormitionem eius in te iam consociati uiuebamus percepta gratia baptismi tui, ita curam gessit, quasi omnes genuisset, ita seruiuit, quasi ab omnibus genita fuisset. Impendente autem die, quo ex hac uita erat exitura — quem diem tu noueras ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mia sꝑare debere q̃cũq de
li aliqͥd loqu̾et᷑. nullaq iam
audiẽte memorabili int̾se be¬
inuolentie suautate uixer̃.
Hoc qͦq illi bono ma̾cipio tuo
in cuꝯ utero me creasti des
donaueras. qd̾ int̾se disside̾¬
tes atz discordes quaslib ani¬
mas. uͥ poterat tanise p̃be¬
bat pacifica̾. ut cũ ab utiaq
multa de inuicẽ audiret a¬
marissima. qualia solete¬
ructare turgens atz ndige/¬
sta discordia. qn̾ p̃senti am¬
ce de absente nimica ꝑaci¬
da colloqͥa cruditas exalabat᷑
odioꝵ nichil tni alteri de al¬
tera proderet nͥ qd̾ adeas re¬
cõçiliandas ualeret. Pariud
hoc bonũ mͥ bide̾t᷑. nͥ turbas
ĩnumeratt uiles tͥstẽs ex¬
perirer nestio q̃ horrẽda pe/¬
stilentia ꝑct̃oꝵ latissime ꝑua¬
gante. nõ solũ uatoꝵ inimi¬
coꝵ iratis mimitis dicta ꝓ¬
dere. s etĩã q̃ ñ dicta sũt ad¬
dere. cũ contͣ animo hũano
parũ esse debeat inimicicias
hominũ nec excitare. nec au¬

Expanded text:
debere, quaecumque de li aliquid loqueretur, nullaque iam audente memorabili inter se beniuolentiae suauitate uixerunt. Hoc quoque illi bono mancipio tuo, in cuius utero me creasti, deudonaueras, quod inter dissidentes atque discordes quaslibet animas, ubi poterat, tam se praebebat pacificam, ut cum ab utraque multa de inuicem audiret amarissima, qualia solet eructuare turgens atque indigesta discordia, quando praesenti amicae de absente inimica per acida conloquia cruditas exhalatur odiorum, nihil tamen alteri de altera proderet, nisi quod ad eas reconciliandas ualeret. paruum hoc bonum mihi uideretur, nisi turbas innumerabiles tristis experirer nescio qua horrenda pestilentia peccatorum latissime peruagante non solum iratorum inimicorum iratis inimicis dicta prodere, sed etiam quae non dicta sunt addere, cum contra homini humano parum esse debeat inimicitias hominum nec excitare nec au
Abbreviated transcription (Latin):
alienoꝵ. quop os locutũ est
uanitate̾. et dextera eoꝵ dexte¬
ra miquitatis. sr frat̾nꝰ ille qͥ
cũ approbat me gaudet de me
Cũ autẽ ĩprobat me nõ c̾stat᷑
ꝓ me. qr siue approbet. siue ĩpro¬
bet. diligit me. Idicabo me
talibꝰ. respirent ĩ bonis meis.
suspurnt ĩ malis meis Bona
mea inscituta tua sũt. et dona
tua. inala mea delicta meast̃
et iudicia tua Respirentĩ illis
suspirent ĩ his Et hymnꝰ et fle¬
tꝯ ascendãt in ꝯfpectũ tuũ de
fraternis cordibꝰ thuribulis tu¬
is Tu autẽ dñe delectata odore
sci templi tui miserere mei se¬

Expanded text:
alienorum, quorum os locutum est uanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis, sed fraternus ille, qui cum approbat me, gaudet de me, cum autem inprobat me, contristatur pro me, quia siue approbet siue improbet me, diligit me. indicabo me talibus: respirent in bonis meis, suspirent in malis meis. bona mea instituta tua sunt et dona tua, mala mea delicta mea sunt et indicia tua. respirent in illis et suspirent in his, et hymnus et fletus ascendant in conspectum tuum de fraternis cordibus, turibulis tuis. tu autem, domine, delectatus odore sancti templi tui, miserere mei se
Abbreviated transcription (Latin):
dñis meis. quibꝰ et corde et
uoce. et li tteus ẜuio. aut qͦt¬
qͦt .h. legerint meminerint
ad altare tuũ monice faũ¬
le tue. cũ patucio quõdam
duxisti me in hanc uitã quẽ¬
admodũ nestio Memĩnerĩt
cũ affcũ pio ꝑentũ meoꝵ
ĩ hacluce transitoria et feñ
meoꝵ sub te patre. ĩ matre
usq ad reditid. ut qd̾ ame il¬
la poscit extremũ uberius
ei p̃stetur ĩ multoꝵ orõmba¬
tã ꝑ ꝯfessiones qmͣ ꝑ orationes
scante cognitor
meꝯ. cognostãte.
sicuti a te cognitꝰ sũ Uirtꝰ
aĩe mee intra ĩ eã. et coapta
tͬ. ut habeas et possideas smne
macula/ et ruga Hec ẽ mea
spes ideo loquor. et mea spe
gaudeo qñ sanũ gaudeo. ce¬
tera uero uite huiꝯ tãto nu¬
nꝯ flenda quãtom̃gis flet᷑
et tantom̃gis flenda quãto
minꝰ flet᷑ in eis Ecte em ue¬
ritate̾ dilexisti.quĩ qͥ facit ea
uenit ad luce̾ Polo eã facere
ĩ corde meo cora te ĩ cõfessiõe.
ĩstilo autẽ meo corã multis

Expanded text:
dominis meis, quibus et corde et uoce et litteris seruio, ut quotquot hoc legerint, meminerint ad altare tuum Monnicae, famulae tuae, cum Patricio, quondam troduxisti me in hac uita, quemadmodum nescio. meminerint cum affectu pio parentum meorum in hac luce transitoria et fratrum meorum sub te patre in matre usque ad reditum, ut quod a me illa poposcit extremum uberius ei praestetur in multorum confessiones quam per orationes te, cognitor mens, cognoscam, sicut et cognitus sum. uirtus animae meae, intra in eam et coapta tibi, ut habeas et possideas sine macula et ruga. haec est mea spes, ideo loquor et in ea spe gaudeo, quando sanum gaudeo. cetera uero uitae huius tanto minus flenda, quanto magis fletur, et tanto magis flenda, quanto minus fletur in eis. ecce enim ueritatem dilexisti, quoniam qui facit eam, uenit ad lucem. uolo eam facere in corde meo coram in confessione, in stilo autem meo coram multis
Abbreviated transcription (Latin):
di uexabant sp̃c. confessis e¬
isdõ demomibꝰ sanabant᷑. ue¬
rũ etiã qͥdã plures a̾nos ceci
cuus. ciuitatiq notissimꝰ cũ
ppłi tumuleuãtis leticie cau¬
sã quesiss atq audisẜ exili¬
uit. eoq se ut duceret suũ du¬
ce̾ rogauit. qͦ ꝑductꝰ. ĩpetra¬
uit admitti. ut sudario tãge¬
ret feretrũ p̃tiose ĩ cõspciõ tu
scurrens. inde laudes tue fer¬
uentes lucentes. inde illius
mimice animꝰ et si adcdẽdi
sanitate̾ nõ ampplicitꝰ. a ꝑseꝙ̃¬
di tamẽ furore cõpressꝯẽ

Expanded text:
di uexabant spiritus confessis edi uexabant spiritus confessis eisdem daemonibus sanabantur, uerum etiam quidam plures annos caecus ciuis ciuitatique notissimus, cum populi tumultuante laetitia causam quaesisset atque audisset, exiluit eoque se ut duceret suum ducem rogauit. quo perductus inpetrauit admitti, ut sudario tangeret feretrum pretiosae in conspectu tuoscurrens, inde laudes tuae feruentes, lucentes, inde illius inimicae animus etsi ad credendi sanitatem non applicatus, a persequendi tamen furore conpress
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iustina ualẽtimniam re¬
pudoi gis. pr̃i mat̾. homine̾ tu¬
a ambrosiũ ꝑsequeret. he
sis sue causa. que fuernt se¬
ducta ab arriams Excuba¬
bat pia plebs in eccłia mo
citudĩs et uigiliaꝵ pͥma te¬
nẽs oratiõĩbꝰ uiuebat. NLos
ad huc fugidi a calore spũs
tui excitabam᷑ cuutate
atonita atq turbata Tunc
hymui et psalmi ut canerẽt᷑.
scdm̃ morẽ orientaliũ ꝑtiu.
ne ꝓplũs meroris tedio cõta¬
besteret institutũ ẽ. et exillo
in hodiernũ retentũ multis
iã ac pene om̃ibꝰ gregibus
tius. et ꝑ cetera orbis imita¬
tiõib̃ꝰ Tũc memorato a̾tisti¬
ti tuo ꝑ uisũ aꝑuisti. qͦ loco
laterent martyrũ corꝑa pro¬
tasii et guasii. q̃ ꝑ tot a̾nos ĩ¬
corrupta in thesauro sec̾ti tui
reconderas. unde oportune
ꝓmeres ad cohercẽdã rabiem
feminead. s regitã Cũ em ꝓ
palata et effosa digno cũ ho¬
nore transferrẽt᷑. ad a̾brosia¬
nã basilicã. nõ solũ qͦs ĩmũ¬

Expanded text:
tiniani regis pueri mater, hominem tuum Ambrosium persequeretur sis suae causa, qua fuerat seducta ab Arrianis. excubabat pia plebs in ecclesia mcitudinis et uigiliarum primas tenens, orationibus uiuebat. nos adhuc frigidi a calore spiritus tui excitabamur tamen ciuitate adtonita atque turbata. tunc hymni et psalmi ut canerentur secundum morem orientalium partium, ne populus maeroris taedio contabesceret, institutum est: ex illo in hodiernum retentum multis iam ac paene omnibus gregibus tuis et per cetera orbis imitantibus. Tunc memorato antistiti tuo per uisum aperuisti, quo loco laterent martyrum corpora Protasi et Geruasi, quae per tot annos incorrupta in thesauro secreti tui reconderas, unde opportune promeres ad cohercendam rabiem femineam, sed regiam. cum enim prolata et effossa digno cum honore transferrentur ad Ambrosianam basilicam, non solum quos inmun
Abbreviated transcription (Latin):
dã pͥorẽ uetustatẽ roboratã
Ita due uolũtates mee u¬
na uetꝰ. alia noua. illa car¬
nalis. illa spũał/ cõflige¬
bant int̾se. atq discordãdo
dissipãt aiã meã Sic intel¬
ligebã me ipõ exꝑimẽto¬

Expanded text:
dam priorem uetustate roboratam. dam priorem uetustate roboratam. ita duae uoluntates meae, una uetus, alia noua, illa carnalis, illa spiritalis, confligebant inter se atque discordando dissipabant animam meam. Sic intellegebam me ipso ex
Abbreviated transcription (Latin):
S ubi mͥ hõ tuꝰ simplici¬
anꝯ de uictoĩno ista narra¬
uit. exarsi ad iittãdũ.
Ad hoc eni et ille naria¬
uerat. Post quã uoͣ et illud
addidit. qd̾ ĩꝑatoris iuliam
maluit. qmi u̾bũ tuũ. quo
linguas ĩ fantiũ facis di¬
sertas. nõ fortior mͥ qm feli¬
cior uisꝰ ẽ qr ĩuenit occasionẽ
uacandi ⁊ͥ Cui rei ego suspi¬
rabã ligataꝰ nõ ferro alieno
s mea ferrea uolũtate. Uelle
meũ tenebat minucꝰ et in¬
de mͥ cathenã fecerat et cõ¬
stunxerat me. qͥppe ex uolũ¬
tate ꝑuersa facta ẽ libido.
et dũ ẜuit. libidim. facta ẽ
consuetudo Et dũ consuetu¬
dini nõ resistit᷑: facta ẽ ne¬
cessitas. Quibꝰ qͣi a̾sulis si¬
bimet innexis unde catenã
p apellaui. et tenebat obstuic¬
tũ diua ẜuitꝰ Uolũtas au¬
tẽ noua q̃ iͥ esse ceꝑat ut
tegratis collerẽ.fruiq te
uellẽ deꝯ sola c̾ta iocũditas.
nũdũ erat idonea ad suꝑã¬

Expanded text:
Sed ubi mihi homo tuus SimpliciSed ubi mihi homo tuus Simplicianus de Victorino ista narrauit, exarsi ad imitandum: ad hoc enim et ille narrauerat. posteaquam uero et illud addidit, quod imperatoris Iuliani maluit quam uerbum tuum, quo linguas infantium facis disertas — non mihi fortior quam felicior uisus est, quia inuenit occasionem uacandi tibi. cui rei ego suspirabam ligatus non ferro alieno, sed mea ferrea uoluntate. uelle meum tenebat inimicus et inde mihi catenam fecerat et constrinxerat me. quippe uoluntate peruersa facta est libido, et dum seruitur libidini, facta est consuetudo, et dum consuetudini non resistitur, facta est necessitas. quibus quasi ansulis sibimet innexis — unde catenam appellaui — tenebat me obstrictum dura seruitus. uoluntas autem noua, quae mihi esse coeperat, ut te gratis colere fruique te uellem, deus, sola certa iucunditas, nondum erat idonea ad superan
Abbreviated transcription (Latin):
m̃. ut in tab̾naculo tuo p̃pau¬
ꝑibꝰ accipiãt᷑. ꝑsone diuitũ
aut p̃ ignobilibꝰ nobiles.
quãdo potiꝰ infirma mũdi
elegisti. ut cõfũderes fortia
et ignobilia huiꝯmũdi ele¬
gisti et cõtẽptibilia. et ea q̃
nuĩsti. cũ paula ꝓconsul ꝑ
eiꝯ militia debellata suꝑbia
regis magni ꝓiũtialis effec¬
tꝯ. ip̃e quoq ex pͥore saulo
paulꝯ uocan amauit. ob tã
magne insigne uictorie.
Plus em hostis uiuicit᷑ ĩ eo
quẽ plus tenet. et de qͦ plu¬
res tenet Plus aute suꝑ¬
bos tenet noĩe nobilitatis.
et de his pluros noĩe aucto¬
ritatis Auãto igit᷑. gratiꝰ
cogitabat᷑. bictornui pectꝰ.
qd taꝙͣ in expugnabilẽ re¬
ceptaculũ dyabolus obti¬
nuerat uictorim lingua
qͦ telo grandi ⁊ acuto mul¬
ultare oportuit filios tu¬
os qr rex noster alligauit
forte. et bidebant uasa ei
crepta. mũdari. et aptari
in honorẽ tuũ. et fieri uti
lia dnõ ad omẽ opa bonũ

Expanded text:
nim, ut in tabernaculo tuo prae paunim, ut in tabernaculo tuo prae pauperibus accipiantur personae diuitum aut prae ignobilibus nobiles, quando potius infirma mundelegisti ut confunderes fortia; et ignobilia hujus mundi elegisti et contemptibilia, et ea quae nuisti, cum Paulus proconsul, per ejus militiam debellata superbia, regis magni provincialis effectus ; ipse quoque ex priore Saulo Paulus vocari amavit, ob tam magnae insigne victoriae. Plus enim hostis vincitur in eo quem plus tenet, et de quo plures tenet. Plus autem superbos tenet nomine nobilitatis, et de his plures nomine auctoritatis. Quanto igitur gratius cogitabatur Victorini pectus, quod tanquam inexpugnabile receptaculum diabolus obtinuerat, et Victorini lingua, quo telo grandi et acuto mulultare oportuit filios tuos, quia Rex noster alligavit fortem, et videbant vasa ejus erepta mundari, et aptari in honorem tuum, lia domino ad omne opus bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad extemũ. oĩa genera
bonoꝵ. et oiã iusta oꝑa tua
sius queq sedibꝰ loqͣres. et
sius queq temꝑibꝰ ageres
Heu mͥ quã ercelsꝮ es mex¬
celsis. et quã ꝓfũda es ĩ pro¬
fundis. et nusꝙͣ recedis. et¬
uix redima ad te Ageduẽ ⁊
fac et excita. et reuoca nos.
accende et inpe. flagra. dul¬
Nõne pͥmlti ex ꝓfũdiore tar¬
tharo cecitatis qmͣ uictoi̾uꝰ
redeũ ad te. et accedũt et il¬
lnũ nãt᷑ iecaipiẽtes lumẽ. Qs̾
si qui reapiut accipiant a te
potestate̾. ut filii tui fiant
s siminꝰ noti sũt popuł. m
nꝯ deillis gandent etiã qͥ no¬
uerũt eos Qũ enĩ cũ multis
gaudet᷑ et in singuł uberiꝰ
ẽ gaudiũ qr feruefaciũt se.
et inflãmãt᷑ ex alterutro
Deinde qd̾ multis noti mł¬
tis sũt auctoritati ad salu¬
tẽ̾. et multi p̃eunt secuturis.
ideoq multud de illis et qͥ
eos p̃cesserut letantiũ. qr
nõ de solis letant᷑. Absit e¬

Expanded text:
usque ad extremum, omnia genera usque ad extremum, omnia genera bonorum, et omnia justa opera tua, suis quaeque sedibus locares, et suis quaeque temporibus ageres? Heu mihi, quam excelsus es in excelsis, et quam profundus in profundis! et nusuix redimus ad te. Age, domine, fac excita et reuoca nos, accende et rape, fragra, dulnonne multi ex profun- 1 diore tartaro caecitatis quam Victorinus redeunt ad te et accedunt et inluminantur recipientes lumen, quod si qui recipiunt, accipiunt a te potestatem, ut filii tui fiant? sed si minus noti sunt populis, minus de illis gaudent etiam qui nouerunt eos. quando enim cum multis gaudetur, et in singulis uberius est gaudium, quia feruefaciunt se et inflammantur ex alterutro. deinde, quod multis noti, multis sunt auctoritati ad salutem 1 et multis praeeunt secuturis, ideoque multum de illis et qui eos praecesserunt laetantur, quia non de solis laetantur. absit e
Abbreviated transcription (Latin):
nulla ẽ. nͥ p̃cedat esuue̾di
et siciendi molescia Et ebri¬
osi. queda saluiscula come¬
dũt. quo fiat molestꝰ ardor
quẽ dũ extinguit potacio.
fit delectatio Et institutũ
e̾ ut iã pacte sponse nõ tra¬
dãt᷑ statin. ne iulẽ habeat
maritꝰ data. quã nõ suspi¬
rauerit sponsꝰ dilatã Hoc
in turpi et erecia̾da leticia.
hoc in ea que concessa etliçita
ẽ. hoc in ipã sincerssima ho¬
nestate amicitie. hoc in eo qͥ
mortuꝰ erat et reuixit. ꝑ ie¬
rat et mue̾tꝰ ẽ Ubiq maiꝰ
gaudiũ molestia maiore p̃¬
cedit᷑. Quid ẽ hoc dnẽ deus
meꝯ cũ tu et̾mĩ tͥ tu ip̃e sis
gaudud. et quedã de te cͥca
te semꝑ gaudeant. quid ẽ
qd hec rerũ pars alt̾nat de¬
fectꝰͣ et ꝓfectꝯͣ. offensiõibꝰ
et conciliatiõibꝰ An his est
modi eap. et tantũ dedisti
eis cũ asũmus celoꝵ/ usq
ad nia t̾rapo/ ab mitio usq
ĩ finẽ scłoꝵ. ab angelo usq
ad ꝟ̾miculũ. amotu p̾ͥmo

Expanded text:
nulla est, nisi praecedat esuriendi nulla est, nisi praecedat esuriendi et sitiendi molestia. et ebriosi quaedam salsiuscula comedunt, quo fiat molestus ardor, quem dum exstinguit potatio, fit delectatio. et institutum est, ut iam pactae sponsae non tradantur statim, ne uile habeat maritus datam, quam non suspirauerit sponsus dilatam. Hoc in turpi et exsecranda laetitia, hoc in ea quae concessa et licita est, hoc in ipsa sincerissima honestate amicitiae, hoc in eo qui mortuus erat et reuixit, perierat et inuentus est: ubique maius gaudium molestia maiore praeceditur. quid est hoc, domine deus meus, cum tu aeternum tibi, tu ipse sis gaudium, et quaedam de te circa te spars alternat defectu et profectu, offensionibus et conciliationibus? Au is est modus earum, et tantum dedisti eis, cum a summis coelorum usque ad ima terrarum, ab initio usque in finem saeculorum, ab angelo usque ad vermiculum, a motu primo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ nec eodẽ modo sũt. eode̾
mõ semꝑ nostr oiã Qd ergo
agit᷑ ĩ aĩa cũ ãpliꝯ delecta¬
t᷑ inue̾tis aut redditis rebꝰ
quas diligit.quĩ sieas seꝑ
habuiss Contestãt᷑. eni et
cetera. et plona sũt̾ oĩa te¬
stimoniis clamãtibꝰ. ita e̾
Trul phat uictor ĩꝑator. ⁊
nõ bicisset nͥ pugnasset. et
quãto maiuis ꝑiculũ fuit ĩ
ĩ triũpho Iactat tempestas
nauigantes. nunat᷑q nau¬
fingiũ. oms futura morte
palescunt. trãquillat᷑ celud
et mare. et exultant muns
qui timuerut mnmis Eger
ẽ carꝯ. et uena eiꝯ mali re¬
nũtiat Om̃s qͥ eũ saluũ cu¬
puit̃. egrotant simul animo
Fit ei recte. et nõdũ abulat
priscinis uiribꝰ. et fit ia tale
gaudiũ quale nõ fuit cũ
antea saluus et fortis abu¬
laret. easq ipãs uoluptates
huaue uite etiã nõ ĩopina¬
tis et p̃ter uolu̾tatẽ irruẽti¬
b9. sed institutis et uolũta¬
riis molestus hoĩos ad qͥrut
Edendi et bibẽdi uoluptas

Expanded text:
 nec eodem modo sunt eodem modo semper nosti omnia. Quid ergo agitur in anima, cum amplius delectatur inuentis aut redditis rebus, quas diligit, quam si eas semper habuisset? contestantur enim et cetera et plena sunt omnia testimoniis clamantibus: "ita est". triumphat uictor imperator et non uicisset, nisi pugnauisset, et quanto maius periculum fuit in in triumpho. iactat tempestas nauigantes minaturque naufragium; omnes futura morte pallescunt: tranquillatur caelum et mare, et exultant nimis, quoniam timuerunt nimis. aeger est carus et uena eius malum renuntiat; omnes, qui eum saluum cupiunt, aegrotant simul animo: fit ei recte et nondum ambulat pristinis uiribus, et fit iam tale gaudium, quale non fuit, cum antea saluus et fortis ambularet. easque ipsas uoluptates humanae uitae etiam non inopinatis et praeter uoluntatem inruentibus, sed institutis et uoluntariis molestiis homines adquirunt. edendi et bibendi uoluptas
Abbreviated transcription (Latin):
samesse potuissent Uellem
ut alicubi iuxta essent. tũc i/¬
Intuerẽt᷑ facie̾ mea̾. et audi¬
rent uoces meas. quãdo le¬
gi quartũ ꝓsalmũ ĩ illo tũt
ocio. quid de me fecent ille
psalmꝰ Cũ inuocarẽte exau¬
disti me deꝯ iusticie mee.
in tͥbulatiõe dilatasti mͥ
miserere mei dñe. et exaudi
orationẽ meã Audire̾ igno¬
rãte me. utrũ audirẽt ne
me pp̃ se illa dice̾ putarẽt.
q̃ inter h.uerba dixerini. qr
et reuera nec ea dicerẽ. necsi
ea dicerẽ si me ab eis audiri
uiderq que sentire̾. nec si di¬
cerẽ si acciperent qͦmõ mecũ
et mͥ cora te de familiari
affcũ animi mei Inhorru
tũuẽdo. ibidẽq inferbui spe¬
rãdo. exultãdo in tua m̃ia¬

Expanded text:
sani esse potuissent! uellem, sani esse potuissent! uellem, ut alicubi iuxta essent tunc intuerentur faciem meam et audirent uoces meas, quando legi quartum psalmum in illo tunc otio, quid de me fecerit ille psalmus: cum inuocarem te, exaudisti me, deus iustitiae meae; in tribulatione dilatasti mihi. miserere mei, domine, et exaudi orationem meam: audirent ignorante me, utrum audirent, ne me propter se illa dicere putarent, quae inter haec uerba dixerim, quia et re uera nec ea dicerem nec sic ea dicerem, si me ab eis audiri uiderique sentirem, nec, si dicerem, sic acciperent, quomodo mecum et mihi coram te de familiari affectu animi mei. Inhorrui timendo ibidemque inferbui sperando et exultando in tua mi
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo de digͣbat᷑ inseu litteis
nostus. Magis enĩ eas uo¬
lebat redolere gynasiop ce¬
dros quas ia̾ cont̾uit doni¬
nꝯ. quã salubres herbas ec¬
clesiastiças adu̾sas ẜpẽtiba
Quas tͥ deꝯ meꝰ uoces de¬
di cũ legorẽ psalmos dauid.
cantica fidelia. et sonos pie¬
tatis. excludẽtes turgidũ
spm̾. rudis ĩ germano amo¬
re tuo cathecununꝯ ĩ uilla
cã cathocumino alipio feri¬
atꝰ matre adherẽte nobis
muliebri habitu. uirilifide.
anili securitate. m̾rna cari¬
tate. xp̃iana pietate Qͣs
tͥ uoces dabã in psalmis il¬
lis. et quõ inte ĩfla̾mabar
ex eis. et accẽdebar eos reci¬
tare si possim toto orbe t̾ra¬
rũ adu̾sꝮ tipũ genens hũa¬
iii. et tamẽ toto orbe catãt᷑
et nõ ẽ qͥ se abscondat a calo¬
re tuo. Quã uehemẽti et a¬
cri dolore indignabar ma¬
nicheio. et miserebar eos
rursũ qd̾ illa sacͣmẽta. illa
medicam̃ta nestirent et in¬
sam essent adu̾sꝯ ãtidotũ qͦ

Expanded text:
primo dedignabatur inseri litteris primo dedignabatur inseri litteris nostris. magis enim eas uolebat redolere gymnasiorum cedros, quas iam contriuit dominus, quam salubres herbas ecclesiasticas aduersas serpentibus. Quas tibi, deus meus, uoces dedi, cum legerem psalmos Dauid, cantica fidelia, sonos pietatis excludentes turgidum spiritum, rudis in germano amore tuo, catechumenus in uilla cum catechumeno Alypio feriatus, matre adhaerente nobis muliebri habitu, uirili fide, anili securitate, materna caritate, christiana pietate! quas tibi uoces dabam in psalmis illis et quomodo in te inflammabar ex eis et accendebar eos recitare, si possem, toto orbi terrarum aduersum tyfum generis humani! et tamen toto orbe cantantur, et non est qui se abscondat a calore tuo. quam uehementi et acri dolore indignabar manichaeis et miserabar eos rursus, quod illa sacramenta, illa medicamenta nescirent et insani essent aduersus antidotum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ et uenit dies in quo etiã ac¬
tu soluerer a professione ieto¬
rica. unde ia cogitatu solutꝰ
erã. ⁊ factũ ẽ. et eriusti lin¬
gua meã unde ia erueras cor
meũ. et bñdicũ tͥ gaudẽs ꝓ¬
fectꝰ in uillã cũ mois oĩbus
Ibi quid egerim̃ in littens
iã quidẽ seruiẽtibꝰ tͥ. s adhuc
suꝑbie stolã tanqm ĩ pau¬
sãtione anhelantibꝰ. test̾at᷑
libri disputati cũ pñtibꝰ et
cũ ip̃o me solo corã te. que
autẽ cũ absente nebridio
ciat tempꝰ cõmemorãdi õ¬
ma MMagna erga nos bñ¬
ficia tua ĩ illo tẽꝑe p̃sertĩ
ad alia maiora ꝓperati re¬
uocat eñ me recordatio mea
et dulce mͥ fit dñe cõfiteri
tͥ quibꝰ int̾nis me seimulis
ꝑ domueris. et que̾ admodũ
me cõplanaueris hu̾ilitatis
mõtibꝰ. et collibꝰ cogitatio¬
nũ meaꝵ. et tortuosa mea
direxeris. et asꝑa liniens.
qͦq mõ ip̃m etia alipiũ fra¬
trẽ fratrẽ cordis mei sube¬
geus nõi uingeiti tui dñe.

Expanded text:
 Et venit dies in quo etiam actu solverer a professione rhetorica, unde jam cogitatu solutus eram. Et factum est, et eruisti linguam meam, unde jam erueras cor meum; et benedicebam tibi gaudens, profectus in villam cum meis omnibus. Ibi quid egerim in litteris, jam quidem servientibus tibi, sed adhuc superbiae scholam, tanquam in pausatione anhelantibus, testantur libri disputati cum praesentibus, et cum ipso me solo coram te: quae autem cum absente Nebridio,ciat tempus commemorandi omnia magna erga nos beneficia tua in illo tempore, praesertim ad alia majora properanti? Revocat enim me recordatio mea, et dulce mihi fit, Domine, confiteri tibi quibus internis me stimulis perdomueris, et quemadmodum me complanaveris, humiliatis montibus et collibus cogitationum mearum, et tortuosa mea direxeris, et aspera lenieris; quoque modo ipsum etiam Alypium fratrem cordis mei subegeris nomini unigeniti tui Domini
Abbreviated transcription (Latin):
e ipa memoria. cũ u̾o mẽim
obluuonẽ et mẽoria p̃sto est
et obluuo. Memoria qua me¬
puatio memorie Quõ gͦradest
ut eam menuineñ qũ cũ adest
ieminise nõ possid. Aut si
qd̾ meminimꝰ memoria reti¬
nemꝰ. obliuione̾ autẽ nͥ mẽis¬
sema nequaꝙͣ possemꝰ audi¬
to isto noie rez qͣ illo significa¬
t sono agnostere menoria re¬
tinet᷑ obliuio Adest gͦ.nco
bliuistam᷑. que cũ adest obli¬
iuscim᷑. An ex hoc intelligit᷑.
nõ ꝑ seipã messe mẽorie cũ
eam mominimꝰ. s ꝑ imagi¬
obliuio nõ ut menimissems
s ut obliu¶terem᷑ efficeret.
Et quis tandẽ indagabit.
Ego c̾te duẽ laboro hic. et la¬
boro ĩmẽipo. factꝯsũ mͥ fra
difficultatis et sudoris nui
¶eq eni nũt strutamͬ plagas
celi aut siderũ int̾uala dimeti¬
m. uel t̾re libramẽta q̃rimiꝰ E¬
go sũ qͥ mẽmi. ego aminꝰ. nõ
tã mirũ si ame longe ẽ qͥcqͥd¬

Expanded text:
est ipsa memoria; cum uero memini obliuionem, et memoria praesto est et obliuio, memoria, priuatio memoriae? quomodo ergo adest, ut eam meminerim, quando cum adest meminisse non possum? at si quod meminimus memoria retinemus, obliuionem autem nisi meminissemus, nequaquam possimus audito isto nomine rem, quae illo significatur, agnoscere, memoria retinetur obliuio. adest ergo, ne obliuiscamur, quae cum adest, obliuiscimur. an ex hoc intellegitur non se per ipsam inesse memoriae, cum eam meminimus, sed per imagiobliuio, non ut meminissemus, sed ut obliuisceremur, efficeret? et hoc quis tandem indagabit? Ego certe, domine, laboro hic et laboro in me ipso: factus sum mihi terra difficultatis et sudoris nimii. neque enim nunc scrutamur plagas caeli aut siderum interualla demetimur uel terrae libramenta quaerimus: ego sum, qui memini, ego animus. non ita mirum, si a
Abbreviated transcription (Latin):
Ita misertꝰ es nõ solũ eius
s etiã nostri. ne cogitãtes
egregiã cͥca nos amiti hũa¬
ntatẽ. nec eũ in grege tuo
numerates dolore intollera¬
bili cruciarem. Grãs tͥ deus
noster tui sumꝯ.idicant hor¬
taçiones et consolationes tue
ffidelis ꝓmissor reddes uere¬
cũdo pro rure illo eiꝯ cassi¬
te. amenitatẽ sempit̾ne ui¬
rentis ꝑadisi tui. qm̃ dimi¬
sisti eipctã suꝑ t̾rã ĩmõte
incaseato. monte tuo. mõte
uberi. Augebat᷑. g. tũc ipẽ.
nebridiꝰ autẽ colletabat᷑
sissmu erroris inciderat. ut
beritatis filni tui carnẽ fan¬
tasma crederet. tamẽ inde e¬
mergens sic sibi erat nũdũ
ĩbutꝰ illis eccł̃ie tuesacͣme̾¬
tis. s in quisitor ardẽtissimꝰ
ueritatis Quẽ nõ multo pꝰ¬

Expanded text:
ita misertus es non solum eius ita misertus es non solum eius sed etiam nostri, ne cogitantes egregiam erga nos amici humanitatem nec eum in grege tuo numerantes dolore intolerabili cruciaremur. gratias tibi, deus noster, tui sumus. indicant hortationes et consolationes tuae: fidelis promissor reddis Yerecundo pro rure illo eius Cassite, amoenitatem sempiternae uirtutis paradisi tui, quoniam dimisisti ei peccata super terram in monte incaseato, monte tuo, monte uberi. Angebatur ergo tunc ipse, Nebridius autem conlaetabatur. sissimi erroris inciderat, ut ueritatis filii tui carnem phantasma crederet, tamen inde emergens sic sibi erat, nondum imbutus ullis ecclesiae tuae sacramentis, sed inquisitor ardentissimus ueritatis. quem no
Abbreviated transcription (Latin):
titer tolerabant᷑. qr recesse¬
iat cupiditas q̃ mecũ sole¬
bat ferre graue negotud ⁊
ego p̃mẽdꝰ rrmãsora nisi
patientia succederet Pec¬
casse me in hoc qͥsꝙͣ ꝑuoꝵ
tua passus me fueri uel una
hora sedere in cathedra me¬
dacii. Ad ego nõ cõtendo.
S tu dñe misericordissie̾
nõ me et hoc pctm̃̃ cũ cete¬
ris horrendis et funereis
ĩ aqua scã igonisti et remi¬
sisti mͥ Macerabat᷑ auxie¬
tudine uorecũda de isto mõ
bono. qd̾ p̃p uincula sua qͥ¬
bus tenacissime tenebatͬ
deseri se nt cõsortio uidebat
tardabat᷑. ¶ec xͥanũ esse
alio mõ se uelle dicebat.ꝙͣ
illo quo nõ poteurt benigne
sano obtulit ut qmͣ diu ibi
essemꝯ. in ie eiꝯ essemꝯ Re¬
tribues illi dñe inresurrec¬
tione iustoꝵ qr iam ip̃ã sor¬
tẽ ietbiusti ei Qu̾ais eni
absentibꝰ nob̃ cũ rome iaͬ
essemꝯ corꝑali egͥtudiñe cor¬
reptꝰ. et in ea xͥanꝯ et fidel
factꝰ ex hac bita migͣuit.

Expanded text:
titer tolerabantur, quia recessetiter tolerabantur, quia recesserat cupiditas, quae mecum solebat ferre graue negotium, et ego premendus remanseram, nisi patientia succederet. peccasse me in hoc quisquam setua passus me fuerim uel una hora sedere in cathedra mendacii. at ego non contendo. sed tu, domine misericordissime, nonne et hoc peccatum cum ceteris horrendis et funereis in aqua sancta ignouisti et remisisti mihi? Macerabatur anxitudine Verecundus de isto nostro bono, quod propter uincula sua, quibus tenacissime tenebatur, deseri se nostro consortio uidebat. tardabatur nec christianum esse alio modo se uelle dicebat quam illo, quo non poterat. benigne tamen obtulit, ut, quamdiu ibi essemus, in re eius essemus. retribues illi, domine, in retributione iustorum, quia iam ipsam sortem retribuisti ei. quamuis enim absentibus nobis, cum Romae iam essemus, corporali aegritudine correptus et in ea Christianus et fidelis factus ex hac uita emigrauit.
Abbreviated transcription (Latin):
erim multa dicerent. qd̾ qͣi
appetissem magnꝯ uideri.
Et quo in̾ erat istud ut pu¬
taret᷑: et disputaret᷑: de aiõ
meo. et blasphemaiet᷑ bonũ
nostrũ Qum etiã qd̾ ipã e¬
state litteratorio labori nmio
pulmo meꝰ cedere ceꝑat. et¬
difficulter truhere suspiria.
doloribꝯq pectoristestan se sau¬
tiũ. uoce̾q clariorẽ ꝓductiorẽ¬
ue recusare Pmo ꝑturba¬
uerat me qr magisterii il¬
lius sarcinã pene iã necessi¬
si curari it conualest̾e̾ potuis¬
se̾. c̾te int̾mitterẽ S ubi.
plena uolũtas aiacãdi et ui¬
dendi qũi tu es dñs oborta
mͥ ẽ atꝙ firmata. nosti deꝰ
meꝰ etiã gaude̾ cepi. quod
hoc quoq sub erat nõ mẽdax
excusatio. que offeusionẽ
homĩnũ temꝑaret qͥ ꝓpter
liberos suos meliboru esse
nũꝙͣ uolebant. Plenꝯigit᷑
tali gaudio colerabã illud
nit̾uallũ temꝑis donet de¬
curreret Nestio utrũ uel ui¬
gniti dies erãt. s tamẽ for¬

Expanded text:
erim, multa dicerent, quod quasi erim, multa dicerent, quod quasi appetissem magnus uideri. et quo mihi erat istuc, ut putaretur et disputaretur de animo meo et blasphemaretur bonum nostrum? Quin etiam quod ipsa aestate litterario labori nimio pulmo meus cedere coeperat etdifficulter trahere suspiria doloribusque pectoris testari se saucium uocemque clariorem productioremue recusare, primo perturbauerat me, quia magisterii illius sarcinam paene iam necessisi curari et conualescere potuissem, certe intermittere. sed ubi plena uoluntas uacandi et uidendi, quoniam tu es dominus, oborta mihi est atque firmata — nosti, deus meus — etiam gaudere coepi, quod haec quoque suberat non mendax excusatio, quae offensionem hominum temperaret, qui propter liberos suos me liberum esse numquam uolebant. plenus igitur tali gaudio tolerabam illud interuallum temporis, donec decurreret — nescio utrum uel uiginti dies erant — sed tamen for
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ tu nob aconualle ploratio¬
nis ascendẽtibꝰ ⁊ cãtãtibꝰ cã¬
ticũ graduũ dederas sagit¬
tas acutas ⁊ carbones basta¬
tores adu̾sa linguã subdola.
uelut consulendo cõtradice̾te̾.
et sicut cibũ assolet amãdo
cõsumẽtẽ Sagictaueris tu
cor nostrũ caĩtate tua. et gesta¬
bamqꝟba tua tranffixa uice¬
ribꝰ. et exempla seruoꝵ tuoꝵ
quos de ngus lucidos. et de
mortius uiuos feceras. cõge¬
sta in sinũ cogitatiõis nostre
urebant. et assumebãt graue̾
torporẽ ne ĩ mia uergẽmur.
et accẽdebant nos ualide. ut
om̃s exlingua subdola cõtra¬
dictiõis flatꝯ inflãmare nos
acriꝯ possent nõ extinguere
res utiq haberet. ucũ et ꝓposi¬
tũ nostrũ iactantie simile.
uidebat᷑. nõ oꝑi tã ꝓximũ
feriarũ tempꝰ. s depublica
professione atq aute ocłos
om̃i sita ante discederẽ. ut
conu̾sa ĩfactũ meũ oracũt¬
toꝵ intue̾tiũ qmͣ uicinũ bĩ¬
demialiu diẽ p̃uenirẽ uolu¬

Expanded text:
 tu nobis in conualle plorationis ascendentibus et cantantibus canticum graduum dederas sagittas acutas et carbones uastatores aduersus linguam subdolam uelut consulendo contradicentem et, sicut cibum assolet, amando consumentem. Sagittaueras tu cor nostrum caritate tua, et gestabamus uerba tua transfixa uisceribus et exempla seruorum tuorum, quos de nigris lucidos et de mortuis uiuos feceras, congesta in sinum cogitationis nostrae urebant et absumebant grauem torporem, ne in ima uergeremus, et accendebant nos ualide, ut omnis ex lingua subdola contradictionis flatus inflammare nos acrius posset, non extinguere.res utique haberet uotum et propositum nostrum, iactantiae simile uidebatur non opperiri tam proximum feriarum tempus, sed de publica professione atque ante oculos omnium sita ante discedere, ut conuersa in factum meum ora cunctorum intuentium, quam uicinum uindemialium diem praeuenire nolu
Abbreviated transcription (Latin):
laboꝵ om̃i. qui nullꝰ alius
tecũ. s nec ad alia multa a¬
dipiscenda q̃ nõ sũt qd̾ tuis
tu dnẽ singularit᷑ inspe. cõsti¬
tiusti me legebam et ardebã.
nec ĩuemieba quid facerẽ sur¬
dis. mortius ex quibꝰ fuera
pestis latiutor amarꝰ. et cecꝰ
adu̾sꝮ litteras de melle celi
melleas. et de li̾e tuo lũ̃no¬
sas. et suꝑ mimicis scͥptiais¬
scͥpture et huiꝯ tabestebã
Quado recordabor oĩa detͤp
illop feriatoꝵ S nec oblito
sũ nec silebo flagelli tu as
tũ ingrauesteret ut nõ uale¬
rẽ loqͥ astendit incor meũ
admonere om̃s meos qͥ ade¬
rant ut dep̃care̾t: te ꝓ me de¬
ũ salutis omĩmode. et scͥpsi
hoc in cera. et dedi eis ut le¬
geret᷑. Mox ut genua suppli¬
ci affrũ fiximꝰ fugit dolor
ille S quis dolor. aut qͦmõ
fugit. expaui fateor dñe meꝰ
deꝮ meꝯ. nichil enĩ tale abĩ¬
eunte etate exꝑtꝰ fuerã.
Et insinuati sũt mͥ ĩ ꝓfũ¬

Expanded text:
laborum omnium, quoniam nullus alius laborum omnium, quoniam nullus alius tecum, nec ad alia multa adipiscenda, quae non sunt quod tu, sed tu, Domine, singulariter in spe constiisti me. Legebam, et ardebam; nec inveniebam quid facerem surdis mortuis, ex quibus fueram pestis, latrator amarus et caecus adversus Litteras de melle coeli melleas, et de lumine tuo luminosas: et super inimicis Scripturae hujus tabescebam. 12. Quando recordabor omnia dierum illorum feriatorum? Sed nec oblitus sum nec silebo flagelli tui astum ingravesceret ut non valerem loqui, ascendit in cor meum admonere omnes meos qui aderant, ut deprecarentur te pro me, Deum salutis omnimodae. Et scripsi hoc in cera, et dedi ut eis legeretur. Mox ut genua supplici affectu fiximus, fugit dolor ille. Sed quis dolor? aut quomodo fugit? Expavi, fateor, Domine meus, Deus meus; nihil enim tale ab ineunte aetate expertus fueram. Et insinuati sunt mihi in profun
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣdo tenebre. sunꝯ lux inte
t lumgxsi iuderent int̾nũ et̾nũ
quod ego qr gustauerã frẽ¬
debã. qm̃i nõ eis potera ostẽ¬
dere. si afferrent ad me cor
in ocłis suis foris a te/ et
dicerent. qͥs ostendit nõb̃
bona Ibi enĩ sibi mͥ uritꝯ
erã intꝰ incubili. ubi cũ¬
puc̃tꝰ erã. ubi sac̾ficauerũ
mactans uetustatẽ meã. ⁊
nichoata meditatione re¬
nouatiõis mee sperans ĩ
te ubi mͥ dulcestere ceꝑas.
et dederas letiçiã ĩ corde
meo. et exclamabã legẽs
hec foris. et agnostent ĩtus.
nec uoleba̾ multiplitari
trenis bonis. deuorãs t̾ꝑa.
et deuoratꝰ temꝑalibꝰ. cũ
haberẽ in et̾na simplicitate
aliud frumẽtũ. et uinũ. et
oleũ. Et clamabã in cõseꝙ̃¬
ti ꝟsu clamore alto cordis
mei. omnpace. o in id ipmꝰ.
o qui dixit obdormiã et som¬
pnũ capiã. qm̃ qͥs resistet
sorta ẽ mors ĩ uictoria̾ Et tu
es ĩidipni ualde qͥ nõ muta¬
ris. et inte requies obliuistẽs

Expanded text:
in te . O si viderent internum aeternum, quod ego quia gustaveram, frendebam, quoniam non eis poteram ostendere, si afferrent ad me cor in oculis suis foris a te, et dicerent: Quis ostendet nobis bona? Ibi enim, ubi mihi iratus eram intus in cubili, ubi compunctus eram, ubi sacrificaveram mactans vetustatem meam, et inchoata meditatione renovationis meae sperans in te; ibi mihi dulcescere coeperas, et dederas laetitiam in corde meo. Et exclamabam legens haec foris, et agnoscens intus; nec volebam multiplicari terrenis bonis, devorans tempora, et devoratus temporibus, cum haberem in aeterna simplicitate aliud frumentum, et vinum, et oleum. 11. Et clamabam in consequenti versu clamore alto cordis mei: O in pace! o in idipsum! o quid dixit: Obdormiam et somnum capiam! Quoniam quis resistet sorta est mors in victoriam? Et tu es idipsum valde qui non mutaris; et in te requies obliviscens
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ille ad se retulit. mͥq
aꝑuit S tali admonitiõe
firmatꝰ ẽ. placitoq ac ꝓpo¬
sito bono et cõgruẽtissimo
suis moribꝰ quibꝰ ame in
meliꝯ iã olim balde longeq
discabat. sm̃e ulla turbuleta
cũctatione coniuic̾tꝰ ẽ Inde
ad matrẽ ingredini᷑ indica¬
mꝰ. gaudet. narramꝰ que̾¬
admodũ gestũ sit Exultat
et triũphat. bñ dicebat tͥ qͥ
potens es ultra quã petimꝰ
et intelligimꝰ face̾. qr tãto
ampliꝯ sibi a te cõcessũ de
me uidebat quͣi petere sole¬
bat miserabilibꝰ eiꝯflebili¬
busq gemitibꝰ Cõu̾tisti emi
me ad te ut nec uxorẽ q̃re¬
rẽ. n ͨ aliꝙͣ spẽ scli̾ huiꝯ stãs
in ea regula fidei inq̃ me
ante tot annos or ei reue¬
laueras. et conu̾tisti luctu
eiꝯ in gaudud. multo uberiꝰ
quã uoluenat. et multo ca¬
ri ꝯatq castiꝯ quã de nopoti¬
bal carnis mee reqͥrebat.¬

Expanded text:
. Quod ille ad se retulit, mihique . Quod ille ad se retulit, mihique aperuit. Sed tali admonitione firmatus est, placitoque ac proposito bono et congruentissimo suis moribus, quibus a me in melius jam olim valde longeque distabat, sine ulla turbulenta cunctatione conjunctus est. Inde ad matrem ingredimur, indicamus; gaudet. Narramus quemadmodum gestum sit; exsultat et triumphat; et benedicebat tibi, qui potens es ultra quam petimus aut intelligimus facere , quia tanto amplius sibi a te concessum de me videbat, quam petere solebat miserabilibus flebilibusque gemitibus. Convertisti enim me ad te, ut nec uxorem quaererem, nec aliquam spem seculi hujus, stans in ea regula fidei in qua me ante tot annos ei reuelaueras, et conuertisti luctum eius in gaudium multo uberius, quam noluerat, et multo carius atque castius, quam de nepotibus carnis meae requirebat.
Abbreviated transcription (Latin):
admõitꝰ fuerit tamꝙͣ sibi di¬
te̾t᷑ qd legebat Bade ue̾de
oĩa que habes da pauꝑiba
et habebis thesauꝑ incelis.
et ueni sequere me. et tali o¬
raculo confestim ad te esse
conuersũ Itaq concitꝰ redii
ad eũ locũ ubi sedebat ali¬
piꝯ. ibi eni posuerã coditẽ
apłicũ Imde surrexer̃.ar¬
ripur. aꝑui et legi in silen¬
tio capitulũ quo pͥmũ con¬
iecti sũt ocł̃i mei. ñ ĩ cõmessa¬
tiõibꝰ et ebeictatibꝰ nõ in
cubilibꝰ et inpudiciciis. nõ
ultra uolui lege̾ nec opꝰ e¬
rat Statim quippe cũ fĩne
huiꝰce sentẽtie qiͣẜluce se¬
cu̾tatis infusa cordi meo.
om̃s dubitationis tenebre
diffuderut Tũ int̾iecto aut
digito aut nestio quo alio
signo codicẽ clausi. et rãquil¬
lo ia uultu indicaui alipio
At ille quid in se age̾t᷑ qd̾
petit uidẽ quid legisseꝰ. oste̾¬
di. et attendit etiã ultra ꝙͣ
ego legera. et igorabã qͥd
seq̃ret Sequebat᷑. uero in¬
firmũ autẽ in fide recipite

Expanded text:
 fuerit, tamquam sibi diceretur quod legebatur: uade, uende omnia, quae habes, da pauperibus et habebis thesaurum in caelis; et ueni, sequere me, et tali oraculo confestim ad te esse conuersum. itaque concitus redii in eum locum, ubi sedebat Alypius: ibi enim posueram codicem apostoli, cum inde surrexeram. arripui, aperui et legi in silentio capitulum, quo primum coniecti sunt oculi mei: non in comisationibus et ebrietatibus, non in cubilibus et iultra uolui legere nec opus erat. statim quippe cum fine huiusce sententiae quasi luce securitatis infusa cordi meo omnes dubitationis tenebrae diffugerunt. Tum interiecto aut digito aut nescio quo alio signo codicem clausi et tranquillo iam uultu indicaui Alypio. at ille quid in se ageretur — quod petit uidere quid legissem: ostendi, et adtendit etiam ultra quam ego legeram. et ignorabam quid sequeretur. sequebatur autem: infirm