comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nam inde fuerat elecciis saul. unde exipsa unci¬
nitate temporis: qͣndo ille repulsus ẽ. atq re¬
ꝓbatus: & dauid electuis. conuenient̃ posset
hoc dici. nec tam̃ dictũ. ẽ S hoo potissimũ
nominauit. qui clariorib meritis udebant᷑
excellere. Nam & ioseph pauit inegẏpto pa¬
trem & fr̃s suos. & impie uenditus: merito pie¬
tatis. castitatis. sapientię. iustissime sullunatꝰ ẽ
& effrem maiori fr̃i. sui aui iacob benedictione
p̾latus est: & tam̃ ds̃ reppulit tab̾naculũ ioseph
& cribum effrem ñ elegit. Ubi ꝑhȩc p̃clari me¬
riti nomina. quid aliud qͣm uniuersũ popłm
illũ uetusta cupiditate a dñõ t̾rena pͣmia re¬
quirentem repulsum & rȩꝓbatum intelligimꝰ.
electam aut̃ tribũ uida non ꝓ meritis ipsius
uidȩ: Longe quippe maiora merita ioseph.s
scriptura testatur. aꝑiente dño in parabolis os
suum. Iam iide etiã qͦd seqr̃. Montẽ syon qͤm

Expanded text:
nam inde fuerat electus Saül : unde ex ipsa vicinam inde fuerat electus Saül : unde ex ipsa vicinitate temporis, quando ille repulsus est atque reprobatus, et David electus , convenienter posset hoc dici; nec tamen dictum est: sed eos potissimum nominavit, qui clarioribus meritis videbantur excellere. Nam Joseph pavit in Aegypto patrem et fratres suos, et impie venditus, merito pietatis, castitatis, sapientiae, justissime sublimatus est ; et Ephraem majori fratri avi sui Jacob benedictione praelatus est : et tamen Deus repulit tabernaculum Joseph, et tribum Ephraem non elegit. Ubi per haec praeclari meriti nomina, quid aliud quam universum populum illum vetusta cupiditate a Domino terrena praemia requirentem, repulsum et reprobatum intelligimus; electam autem tribum Juda, non pro meritis ipsius Judae? Longe quippe majora sunt merita Joseph; sed Scriptura testatur, aperiente Domino in parabolis os suum. Jam inde etiam quod sequitur, Montem Sion quem
Abbreviated transcription (Latin):
nolentib cadunt. qͥa ominis caro fęnum. et cla¬
ritas hominis ut flos fęni. fẽnum aruit. flos
decidit. archa dñi manet in ęternum. Secre¬
tum scilicet cestamenti. regnum celoꝵ. ubi ẽ
ȩt̾num uerbũ dei. S illi qui posteriora dile¬
xerunt. ex ipsis iustisime eruciabuntur
inquit tab̾naculum ioseph. & tribũ effrem ñ
elegit. & elegit tribum uida. Non dix̃ reppulit
cab̃naculũ ruben. qui fuit pͥmogenitꝰ in iacob:
nec cos qͥ secunt᷑. & iudam nascendo p̃cedunt: ut
illis repulsis. & ñ electis: tribis uida eligeret᷑.
Poterat enĩ dici merito illos repulsos. quia et in
benedictione iacob. qua filios suos benedixit:
peccata eoꝵ cominemorat. & grauit̃ detestat᷑.
qͣmuis in eis trib leui sacerdotalis trib ẽe̾. me¬
ruerit. unde etiam moy ses fuit. Nec dix̃ rep¬
pulit ds̃ tab̾naculum beniamin. uł tribum
beniamin ñ elegit. ex qua rex eẽ. iam ceꝑat.

Expanded text:
nolentibus cadunt: quia omnis caro fenum, et clanolentibus cadunt: quia omnis caro fenum, et claritas hominis ut flos feni. Fenum aruit, et flos decidit: Arca autem Domini manet in aeternum ; secretum scilicet testamenti regnum coelorum, ubi est aeternum Verbum Dei. Sed illi qui posteriora dilexerunt, ex ipsis justissime cruciabuntur:inquit, tabernaculum Joseph, et tribum Ephraem non elegit. Et elegit tribum Juda. Non dixit, Repulit tabernaculum Ruben, qui fuit primogenitus Jacob; nec eos qui sequuntur, et Judam nascendo praecedunt, ut illis repulsis et non electis, tribus Juda eligeretur. Poterat enim dici merito illos repulsos, quia et in benedictione Jacob, qua suos filios benedixit, peccata eorum commemorata graviter detestatur ; quamvis in eis tribus Levi sacerdotalis tribus esse meruerit, unde etiam Moyses fuit . Nec dixit, Repulit tabernaculum Benjamin; vel, Tribum Benjamin non elegit, ex qua rex esse jam coeperat;
Abbreviated transcription (Latin):
in gladio popłm ͥ ͣ hereditatem suam fp̃uit.
uuenes eoꝵ comedit ignis. Id ẽ. ira. & uir¬
gines eoꝵ non suint lamentatȩ. Quia neq
hoc uacabat in hostili metu. Sacerdotes eoꝵ
bantur. Ceciderunt enim in gladio filii hely:
quoꝵ unius uxor uiduata. & mox in partu
mortua. ꝓpter eandem ꝑtͣbationẽ plangi ñ
popłm suum dat in mamiis eaꝵ qͦs odit. ubi
eis dicatur. Ubi ẽ. ds̃ cuns: Excitatus est
tanquam dormiens. tanqͣm potans crapulatꝰ
a uino. Nullis hoc de dõ dicere auderet: nisi
sp̃s eius. Dixit enim sicut uidetur impiis in¬
sultantib. qđ uelut ebrius dui dormiat. qͣndo
ñ cam eito qͣm petunt homines subuenit. Et¬
ꝑcussit inimicos suos in posteriora. Illos utiq
qui gaudebant qđ arcam eiꝰ captiuare potue¬
runt. Pcussi enĩ sunt in sedib suis. Qđ eius
pene signum mͥ udetur. qua quisq crucia¬
bitur. si in posteriora respexerit: que sic̃ apłs
arcam testamenti captiuatam iuxta sua ido

Expanded text:
in gladio populum suum, et haereditatem suam sprevit. Juvenes eorum comedit ignis: id est, ira. Et virgines eorum non sunt lamentatae: quia neque hoc vacabat in hostili metu. 38. vers. 64.bantur. Ceciderunt enim in gladio filii Heli, quorum unius uxor viduata, et mox in partu mortua, propter eamdem perturbationem plangi non ppopulum suum dat in manus eorum quos odit, ubi eis dicatur: Ubi est Deus tuus ? Excitatus ergo est tanquam dormiens, tanquam potens crapulatus a vino. Nullus hoc de Deo dicere auderet, nisi Spiritus ejus. Dixit enim, sicut videtur impiis insultantibus, quod velut ebrius diu dormiat, quando non tam cito quam putant homines, subvenit. cussit inimicos suos in posteriora: illos utique qui gaudebant quod Arcam ejus captivare potuerunt; percussi enim sunt in sedibus suis . Quod ejus poenae signum mihi videtur, qua quisque cruciabitur, si in posteriora respexerit; quae, sicut Aparcam testamenti captivam juxta idola
Abbreviated transcription (Latin):
ego isrłita sum. ex semi ne ab raham cribu
beniamin. Non reppulit as̃ plebem suã.
qͣm p̃sciuit. Hȩc plebs quȩ ex illa gente xp̃i
corpori. accessit: hereditas dĩ ẽ. Nam quod
ait apłs. ñ reppulit sĩ plebẽ suã. qͣm p̃scunt.
illi psalmo utiq respondit. ubi scriptũ est.
qm̃ ñ reppellet dñs plebem suam. Ibi autẽ
sequit᷑. & hereditatem suã non derelinquet.
Ibi enident̃ apparet. talem plebẽ eẽ. heredita¬
ten dĩ. Ut enim hoc diceret apłs supͣ comie
ta futura incredulitate popłi isrł. Tota die
expandi manis meas ad popłm ñ credentẽ.
& contradicentẽ. Hic gͦ ne quisqͣm male in

Expanded text:
ego Israelita sum ex semine Israel, de tribu ego Israelita sum ex semine Israel, de tribu Benjamin. Non repulit Deus plebem suam quam praescivit. » Haec plebs quae ex illa gente Christi corpori accessit, haereditas Dei est. Nam quod ait Apostolus, Non repulit Deus plebem suam quam praescivit, illi psalmo utique respondet, ubi scriptum est, Quoniam non repellet Dominus plebem suam: ibi autem sequitur, Et haereditatem suam non derelinquet ; ubi evidenter apparet, talem plebem esse haereditatem Dei. Ut enim hoc diceret Apostolus, suprata futura incredulitate populi Israel: Tota die expandi manus meas ad populum non credentem et contradicentem . Hic ergo ne quisquam mal
Abbreviated transcription (Latin):
sỹmeon senex. & anna uidua: qui xp̃m non
loquentẽ. sensu corꝑis audierunt. s adhic
infante non loquente: spũ cognouerunt.
Hinc beati apłi. hinc nathanael inqͦ dolusñ
erat. Hinc alius ioseph: qui expectabat eciam
ipse regnum dĩ. Hinc tanta illa multitudo
quȩ p̃cedebat & quȩ sequebatur iumentum
eius dicens. benedictus qui uenit in nomine
dñĩ. in qua erat & congregatio puerorum. in
quib dixit impletum ex ore infantium et
lactentiũ ꝑfecisti laudẽ. Hinc etiam illi post
eiꝰ resurretionem quoꝵ die uno tria milia.¬
& alio quinq milia baptitati sunt. in aninĩ
unam. & corunũ caritatis igne conflati qu
paulus facie ignotus. notus aut̃ seuitia famo¬
sissima. s notior xp̃i miscdissima grã. Hinc et
ipse scd̾m p̃missam de se ꝓpbetiam. lupus ra¬
pax mane rapiens. ad uesꝑum diuidens escas
id ẽ. pruis rapiens ꝑsecutor ad mortẽ. postea
pascens p̃dicator aduitam. Hi erant ex illo
reppulit ds̃ plebem suam : Ab sit. Nam et

Expanded text:
na vidua, qui Christum non loquentem sensu corporis audierunt; sed adhuc infantem non loquentem, spiritu cognoverunt : hinc beati Apostoli: hinc Nathanael in quo dolus non erat : hinc alius Joseph qui exspectabat etiam ipse regnum Dei : hinc tanta illa multitudo quae praecedebat et sequebatur jumentum ejus, dicens, Benedictus qui venit in nomine Domini ; in qua erat et congregatio puerorum in quibus dixit impletum, Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem . Hinc etiam illi post ejus resurrectionem, quorum die uno tria, et alio quinque millia baptizati sunt , in animam unam et cor unum charitatis igne conflati; quofacie Paulus ignotus , notus autem saevitia famosissima, sed notior Christi misericordissima gratia: hinc et ipse secundum praemissam de se prophetiam, Lupus rapax, mane rapiens, et ad vesperum dividens escas , id est, prius rapiens persecutor ad mortem, postea pascens praedicator ad vitam. Hi erant ex illo repulit Deus plebem suam? Absit. Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
p̃putio congregata ẽ. ia est ex popło isrł et
exceteris gentib ꝑ lapidem quem reꝓbrauer̃
ȩdificantes. & factus ẽ. in caput anguli. in qͦ
angulo tanqͣm duo parietes de diuerso uenien¬
tes copularent᷑. Ipse ẽ. pax nr̃a. qui fecit utͣq
unum: ut duos conderet in se mimũ homi
nem nouum faciens pacẽ. & commutaret
utrosq in uno corpore dõ. inqͦ corpore sumꝰ
filii dĩ. clamantes abba pat̾. Abba. ꝓpter
illoꝵ linguam: pat̾ ꝓpt̾ nr̃am. Hoc ẽ enim
abba qͦd pat̃. Unde dñs dix̃. Non sum missus
nisi adones quȩ perierunt domus isrł. osten¬
dens illi genti redditam p̃sentiȩ ipsius ꝓmissio¬
nem. Ait tam̃ aliolrco. habeo alias oues. quȩ¬
non sunt ex hoc ouili. oportet me illas adduc̾e.
ut sit unus grex & unus p̃astor. hentes signi¬
ficans quas erat adducturus. ñ quidem ꝑ suam
p̃sentiam corporalẽ. ut illud uerũ sit. non sum
speciosi pedes anmntiantium pacẽ. annunti¬
antiũ bona. In omnẽ enĩ t̾ram exiuit somis

Expanded text:
 est ex populo Israel et ex caeteris Gentibus, per lapidem quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli ; in quo angulo tanquam duo parietes de diverso venientes copularentur. Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum, ut duos conderet in se in unum novum hominem, faciens pacem, et coadunaret utrosque in uno corpore Deo ; in quo corpore sumus filii Dei, clamantes, Abba, Pater : Abba propter illorum linguam, Pater propter nostram; hoc est enim Abba, quod Pater. Unde Dominus qui dixit, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel , ostendens illi genti redditam praesentiae ipsius promissionem; ait tamen alionon sunt de hoc ovili; oportet me et illas adducere, ut sit unus grex et unus pastor : Gentes significans, quas erat adducturus, non quidem per suam praesentiam corporalem, ut illud verum sit, « Non su« speciosi pedes annuntiantium pacem, annuntiantium bona » : « In omnem » enim « terram exiit sonus
Abbreviated transcription (Latin):
genua ante baal. Sic gͦ & in hoc tempore
reliquiȩ ꝑ electionem gr̃ẽ saluę facte sunt
Iste reliquiȩ sunt ex illa gente hereditatis dĩ.
non illi de quib paulo post dicit. ceteri exce¬
cati sunt. Sic enim dicit. Quiã gͦ : Q uod̾
quȩ rebat isrł hoc ñ ẽ. consecutus. electio

Expanded text:
genua ante Baal. Sic ergo et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. » Istae reliquiae sunt ex illa gente haereditatis Dei; non illi de quibus paulo post dicit: « Caeteri vero excaecati sunt. » Sic enim ait: « Quid ergo? Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus: el
Abbreviated transcription (Latin):
meũ. in quo laboro usq ad iuncła tanqͣm ma¬
le faciens. s sermo dñĩ ñ ẽ. alligatus. Ipse itaq
saluator sodm carnem factus ex semine daud
figuratur in hoc loco nomine dauid: aꝑien¬
te dõ in ꝑabolis ossuum. Nec moueat qđ cũ
dixisset. & elegit dauidͥ. qͦ nomine xp̃m sig¬
ificauit: addidit seruũ suũ. ñ filiũ suĩ
mino uͦ hinc agnoscamus. ñ patri coȩt̾nin
unigeniti substantiã. s formã serui suscep¬
tã ex semine dauid. Q sustulit eum degre¬
gib ouium. de post fȩtantes accepit eũ: pas¬
cere iacob seruum suũ. & isrł hereditatem
suam. Ille quidem dauid. ex ciuus semine ca¬
ro xp̃i ẽ. ab officio pastorali pecoꝵ ad homi¬
num regnum translatus ẽ. nr̃ aut̃ dauid
ipse iħc ab hominib ad homines. auideis
ad gentes. tam̃ scđ̾m parabolam ab ouibus
ad oues ablatus. atq translatus est. Nonst em

Expanded text:
meum, in quo laboro usque ad vincula, tanquam malefaciens; sed sermo Dei non est alligatus . Ipse itaque Salvator secundum carnem factus ex semine David, figuratur in hoc loco nomine David, aperiente Domino in parabolis os suum. Nec moveat quod cum dixisset, Et elegit David, quo nomine Christum significavit, addidit, servum suum; non, filium suum: imo vero hinc agnoscamus, non Patri coaeternam Unigeniti substantiam, sed formam servi susceptam ex semine David. 44. Et sustulit eum de gregibus ovium; de post festantes accepit eum, pascere Jacob servum suum, et Israel haereditatem suam. Ille quidem David, ex cujus semine caro Christi est, ab officio pastorali pecorum ad hominum regnum translatus est: noster autem David, ipse Jesus, ab hominibus ad homines, a Judaeis ad Gentes; tamen secundum parabolam ab ovibus ad oves ablatus atque translatus est. Non sunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
aut certe si post resurrectionẽ & ascensionem
dñi accipienda ẽ. hic commemorata hereditaᷤᷤ
dĩ: ea sunt intelligenda quę a cultorib idoloꝵ
& inimicis nominis xp̃i. ȩccła eius in tanta
martẏrũ numerositate ꝑpessa ẽ. Qͣmqͣm enĩ
a saph sẏ nagoga int̾pretatur. quȩ ẽ. congrega¬
tio. idq nomen usitatius insederit genti uide¬

Expanded text:
aut certe si post resurrectionem et ascensionem Domini accipienda est hic commemorata haereditas Dei; ea sunt intelligenda quae a cultoribus idolorum et inimicis nominis Christi, Ecclesia ejus in tanta martyrum numerositate perpessa est. Quanquam enim Asaph Synagoga interpretetur, quae est congregatio, idque nomen usitatius insederit genti Jud
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ electio. istę reliquiȩ.ista plebs dĩ. qm non
reppulit ds̃ hereditas dr̃ eius. In illo aut̃
istł qui hoc non ẽ. consecutus. in illis cet̾is
excecatis: ñ erat iam hereditas dĩ. de qua
pore titi imꝑatoris : ds uenerunt gentes in
hereditatem tuam. & cet̾a quȩ de illiꝰ popłi
& cempli et ciuitatis nastatione uidentur
in hoc psalmo ee̾. p̃dicta. ꝓinde aut ea de¬
benius intelligere quȩ facta sunt ab aliis
hostib. antequam xp̃c uenisset incarnẽ.¬

Expanded text:
electio, istae reliquiae, ista plebs Dei quam non repulit Deus, haereditas ejus dicitur. In illo autem Israel qui hoc non est consecutus, in illis caeteris excaecatis, non erat jam haereditas Dei de qua pore Titi imperatoris, Deus, venerunt Gentes in haereditatem tuam, et caetera quae de illius populi et templi et civitatis vastatione videntur in hoc psalmo esse praedicta. 3. Proinde aut ea debemus intelligere quae facta sunt ab aliis hostibus, antequam Christus venisset in carne
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc fit scło utraq qm̃ qͥ ñ renatus fuert
ex aqua & spũ. ñ intrabit in regnũ cęloꝵ.
Deinde quia misto scło annuntiat᷑ laus dei.
Nam infuturo scło cũ uidebimus eũ sicuti ẽ:
cui deinceps annuntiet᷑ ñ erit. Nos gͦ popłs
tinis & oues gregis cui. quas ꝑsequendo illi
crediderunt se posse consumere: confitebim᷑
tͥ ds̃ inscłm. ꝑ manente utiq eccła usq in
finem. qm illi delere conati sunt. In genera¬
tione & generatione. annuntiabimus laudẽ
tuam. Quȩ laus ut taceret᷑: nos finire conati st̃.
Multis enĩ locis scãrũ scripturarũ insinitaui¬
mus confessionem ꝑtiã ꝓ laude pomi: sic̃ est¬

Expanded text:
n renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non intrabit in regnum coelorum ; deinde quia in isto saeculo annuntiatur laus Dei, nam in futuro saeculo cum videbimus eum sicuti est , cui deinceps annuntietur, non erit. Nos ergo, populus tuus, et oves gregis tui, quas persequendo illi crediderunt se posse consumere, confitebimur tibi in saeculum, permanente utique Ecclesia usque in finem, quam illi delere conati sunt: in generationem et generationem annuntiabimus laudem tuam; quae laus ut taceretur, nos finire conati sunt. Multis autem jam locis sanctarum Scripturarum insinuavimus confessionem etiam pro laude poni: sic
Abbreviated transcription (Latin):
neoma: & mȩt̾num & in scłm. int̾pretari
potest. S ꝓ loco intelligendũ: qͥd melius
int̾pretandũ sit. Sensus gͦ huius loci:
magis mͥ uidet᷑ ostendere in scłm dici
oportere. id ẽ. usq infinem scli. Sequens
enĩ uersus more scripturarũ maximeq psal¬
moꝵ. repecicio suꝑioris ẽ. ordine cominuta¬
to. pruis habens qđ ibi ẽ. posteruis. & posteriꝰ

Expanded text:
in saeculum interpretari potest; sed pro loco intelligendum quid melius interpretandum sit. Sensus ergo hujus loci magis mihi videtur ostendere, in saeculum dici oportere, id est usque in finem saeculi. Sequens autem versus more Scripturarum, maximeque Psalmorum, repetitio superioris est ordine commutato, prius habens quod ibi est pos
Abbreviated transcription (Latin):
sequens erit. ut etiam sodomã ꝑ angłos malos
euersam ee̾ credamis.&. malos angłos abrabã.
ce loth hospicio suscepisse indeantur. Q absit
ut contra scripturas aꝑtissimas sentiamꝰ. Cla¬
ret qͥ ista omnib fieri ꝑbonos & ꝑmalos ange¬
los posse. Quid̃ aut̃ quando fieri oporteat: me
tura diuina moderat᷑: malis penas irrogari. &
ꝑ bonos angłos sicut sodomitis & ꝑ malos sicut egip¬

Expanded text:
sequens erit ut etiam Sodomam per malos angelos sequens erit ut etiam Sodomam per malos angelos eversam esse credamus, et malos angelos Abraham et Lot hospitio suscepisse videantur: quod absit ut contra Scripturas apertissimas sentiamus . Claret igitur ista hominibus fieri per bonos et malos angelos posse: quid aut quando fieri oporteat, me tura divina moderatur, malis poenas irrogari et per bonos Angelos, sicut Sodomitis, et per malos ang
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat tribuit᷑. Que cũ ita sint.: si ꝑ angłos
malos ds̃ illas plagas inflixit e gẏptus. min¬
quid audebimus dicere. &. aquam in sangiti
nẽ ꝑeosdem angłos uersam. & ranas ꝑ eosdem
angłos factas. quoꝵ similia etiã magi pharao¬
nis maleficiis suis facere potuerunt: ut angłi
mali exutraq parte consisterent. hinc illos
affligentes. in de fallentes scd̾m iudicium et
dispositionem iustissimi & onmpotentissimi di.
iuste utentis etiam miquoꝵ malitia: Non au¬
deo dicere. Unde enĩ cympbes facere magipha¬
raonis minime potuerunt: An quia hoc ꝑ¬
missi ipsi mali angłi non sunt: An quod ue¬
rius dicendum ẽ. occulta causa ẽ. & uires nr̃e
inquisitionis excedit: Nam si ꝓpterea ꝑ malos
angłos illa dm̃ fecisse putauerimus. quia pe-¬
nȩ infligebantur. ñ beneficia p̃stabantur. tan¬
qmͣ nemini ds̃ penas irrogaret ꝑ angl̃os bonoᷤ
s ꝓ illos uelut militiȩ celestis carnifices: con¬

Expanded text:
fuerat, tribuitur. 29. Quae cum ita sint, si per angelos fuerat, tribuitur. 29. Quae cum ita sint, si per angelos malos Deus illas plagas inflixit Aegyptiis, numquid audebimus dicere, et aquam in sanguinem per eosdem angelos versam, et ranas per eosdem angelos factas, quorum similia etiam magi Pharaonis veneficiis suis facere potuerunt; ut angeli mali ex utraque parte consisterent, hinc illos affligentes, inde fallentes, secundum judicium et dispensationem justissimi et omnipotentissimi Dei, juste utentis etiam iniquorum malitia? Non audeo dicere. Unde enim sciniphes facere magi Pharaonis minime potuerunt ? an quia hoc permissi ipsi angeli mali non sunt? An, quod verius dicendum est, occulta causa est, et vires nostrae inquisitionis excedit? Nam si propterea per malos angelos illa Deum fecisse putaverimus, quia poenae infligebantur, non beneficia praestabantur, tanquam nemini Deus poenas irroget per Angelos bonos, per illos velut militiae coelestis carnifices; con
Abbreviated transcription (Latin):
peritꝰ. non ait dñs didit. & diabolus abstulit:
s dñs dedit. dñs abstulit. optime sciens diabo¬
lum etiam quod facere de istis elementis pote¬
rat: non tam̃ seruo di nisi eiꝰ dño uolente ac ꝑ¬
mittente fuisse facturum. Malitiam diabo¬
li confundebat: qm̃ quis illa inse ꝓbando
uteret᷑ sciebat. In filiis uͦ diffidentię. tanqͣm
in suis mancipiis oꝑat᷑: qͦmadmodũ homineᷤ
inpecorib suis. & illic tam̃ quantũ dĩ usto
iudicio sinitur. S aliud ẽ. quando potestas
euuis etiam a suis sic̃ ei placet tractandis maio¬
re potestate ꝓhibet᷑: aliud qͣndo ei potestas
etiam in eos qͥ ab illo aliem sunt datur. Sicut
homo de pecore suo ꝓhumano captii fac̃ qđ
uult. nec sane facitᷤ si phibeat᷑ a potestate. ma¬
iore: de alieno aut̃ pecore ut faciat. expectat sͥ
potestatẽ dari ab illo incuiꝰ ẽ. potestate. Ibig̾
pocestas quȩ fuerat ꝓhibet᷑: hic aut̃ quȩ nonꝰ

Expanded text:
peritus, non ait, Dominus dedit, diabolus abstulit; peritus, non ait, Dominus dedit, diabolus abstulit; sed, Dominus dedit, Dominus abstulit ; optime sciens diabolum etiam quod facere de istis elementis poterat, non tamen servo Dei, nisi ejus Domino volente ac permittente fuisse facturum; malitiam diaboli confundebat, quoniam quis illa in se probando uteretur, sciebat. In filiis vero diffidentiae tanquam in suis mancipiis operatur , quemadmodum homines in pecoribus suis; et illic tamen quantum Dei justo judicio sinitur. Sed aliud est quando potestas ejus etiam a suis, sicut ei placet, tractandis majore potestate prohibetur; aliud quando ei potestas etiam in eos qui ab illo alieni sunt datur. Sicut homo de pecore suo, pro humano captu, facit quod vult; nec sane facit, si prohibeatur a potestate majore: de alieno autem pecore ut faciat, exspectat sibi potestatem dari ab illo cujus est. Ibi ergo potestas quae fuerat, prohibetur; hic autem quae non
Abbreviated transcription (Latin):
ni maliq utunt᷑ talib quantũ possunt ꝓ
modulo infirmitatis humane. Nam & t̾ra
utimur. & aqua. & aere. & igne. ñ solũ in
necessariis reb sustentationis nr̃ę: uerũ etiã
inmultis suꝑflus & ludicris & mirabiliter
artificiosis oꝑibus. Nam innumerabilia qͦ
appellant᷑ mechanematha. his elementis arte
tractatis modificant᷑. S in hȩc angłis longe
amplior ẽ. potestas. & bonis & malis. q̃mius itaq
maior bonis: s quantũ di mitu atq ordine ui¬
betur. aut sinit̃ sic̃ & nobis. Neq enĩ in hisom¬
nia quȩ uolumus posumꝰ. In libro aut̃ fidelis¬
simo legimus. diabolũ potusse etiã de &e lo
ignem mittere ad scĩ uiri tantũ pecoꝵ nume¬
rum mirabili & horrendo impetu consum̃dũ
quod diabolo cribuere. nemo fidelium fortas¬
sis auderet: nisi sc̃ẽ scripturȩ auctoritate lege¬
retur. S ille uir dĩ dono iustus & foitis. & piẽ

Expanded text:
ni malique utuntur talibus, quantum possunt pro ni malique utuntur talibus, quantum possunt pro modulo infirmitatis humanae. Nam et terra utimur, et aqua, et aere, et igne, non solum in necessariis rebus sustentationis nostrae, verum etiam in multis superfluis et ludicris, et mirabiliter artificiosis operibus. Nam innumerabilia quae appellantur μηχανήματα, his elementis arte tractatis modificantur. Sed in haec Angelis longe amplior est potestas, et bonis, et malis, quamvis utique major bonis; sed quantum Dei nutu atque ordine jubetur aut sinitur, sicut et nobis. Neque enim in his omnia quae volumus possumus. In libro autem fidelissimo legimus diabolum potuisse etiam de coelo ignem immittere, ad sancti viri tantum pecorum numerum mirabili et horrendo impetu consumendum; quod diabolo tribuere nemo fidelium fortassis auderet, nisi sanctae Scripturae auctoritate legeretur. Sed ille vir, Dei dono justus, et fortis, et pie
Abbreviated transcription (Latin):
est. Misit in eos inquit iram indignationis
suȩ. indignationẽ & iram & tribulationem.
inmissiones ꝑ angłos malos. Esse aut̃ diabo¬
lum & angłos eiꝰ. tam malos utiq. ut eis ignis
p̃paretur ȩt̾nus: nullus fidelis ignorat. S im¬
micti ꝑ eos inmissionẽ suꝑ qͦslibet a dño dõ qͦs
hac pena uidicat dignos: durũ idet᷑ eis qui
miniis idonei sunt cogitare qͦmadmodũ sũma
dĩ iusticia bene utat᷑ & malis. Eͦs quidẽ qͣntũ
ꝑtinet ad eoꝵ substantiam. quis alius qͣm ipse
fecit: S malos ipse ñ fecit. Utitur tam̃ eis qm
bonus ẽ. bene. id ẽ. conuenient̃ & iuste: sicut
econtra iniqui creaturis eiꝰ bonis utantiur
tioluntate sedurit. ut caderet inbello: uerũ
etiã ad ꝓbandos & manifestandos bonos. sicut
fec̾ in iob. Qd aut̃ ꝑtinet ad istam mnateriã
corꝑalem usibilium elem̃toꝵ. puto qđ ea
possunt uti angłi & boni & mali. quantum
cuiq potestas ẽ: qͦmadmodũ & homines bo¬

Expanded text:
est: Misit in eos, inquit, iram indignationis est: Misit in eos, inquit, iram indignationis suae; indignationem et iram, et tribulationem, immissionem, per angelos malos. Esse autem diabolum et angelos ejus tam malos utique, ut eis ignis praeparetur aeternus, nullus fidelis ignorat: sed immitti per eos immissionem super quoslibet a Domino Deo, quos hac poena judicat dignos, durum videtur eis qui minus idonei sunt cogitare quemadmodum summa Dei justitia bene utatur et malis. Quos quidem, quantum pertinet ad eorum substantiam, quis alius quam ipse fecit? Sed malos ipse non fecit: utitur tamen eis, quoniam bonus est, bene, id est convenienter et juste; sicut e contra iniqui creaturis ejus bonis utuntur voluntate seduxit ut caderet in bello ; verum etiam ad probandos et manifestandos bonos, sicuti fecit in Job. Quod autem pertinet ad istam materiam corporalem visibilium elementorum, puto quod ea possunt uti Angeli et boni et mali, quantum cuique potestas est; quemadmodum et homines bo
Abbreviated transcription (Latin):
libi diximus: expositionem psalmi huiꝰ inhs
honerari non opus est. Tantum atmonemus.
quia & hic & si non eodem ordine: decem cam̃
egẏptioꝵ plagę cominemorant᷑. dũ ꝓ crib qͥ
sunt inexodo. & hic ñ sunt. id est cympbes
ulcera. tenebre: aliȩ tres commemorant᷑. qͦ ibi
non sunt. idẽ. rubigo. priuina & ignis. non
fulgurum. s eui dicta ẽ. tradita possessio eoꝵ.
quod ibi non legit᷑. Satis aut̃ hic expressũ ẽ.
iidicio dĩ fieri. hȩc in illis ꝑ angłos malos. in
hoe scło maligno tanqͣm inegypto  in campo
chaphneos. ubi humiles e̾ẽ. debemus: donec
ueniat scłm. ubi exultari ex ista humilitate
mereamur. Nam & egyptus in hebrea lingua
tenebras uł tribulationes significat. in qua
lingua chaphnis: sic̃ supͣ cõmemoraui: humi¬
le intelligitur ẽẽ.mandatũ. De angłis gͦ ma¬
lis misto psalmo cum de ipsis plagis loqueret᷑.
sic int̾positum ẽ. qđ ñ tͣnsitorie p̃tereundũ

Expanded text:
alibi diximus, expositionem psalmi hujus in his alibi diximus, expositionem psalmi hujus in his onerare non opus est: tantum admonemus quia et hic, etsi non eodem ordine, decem tamen Aegyptiorum plagae commemorantur; dum pro tribus quae sunt in Exodo , et hic non sunt, id est, sciniphes, ulcera, tenebrae, aliae tres commemorantur quae ibi non sunt, id est, rubigo, pruina et ignis, non fulgurum, sed cui dicta est tradita possessio eorum, quod ibi non legitur. 28. Satis autem hic expressum est, judicio Dei fieri haec in illis per angelos malos, in hoc saeculo maligno, tanquam in Aegypto et in campo Thaneos, ubi humiles esse debemus, donec veniat saeculum ubi exaltari ex ista humilitate mereamur. Nam et Aegyptus in hebraea lingua Tenebras vel Tribulationes significat, in qua lingua Thanis, sicut commemoravi, humile intelligitur esse Mandatum. De angelis ergo malis in isto psalmo, cum de ipsis plagis loqueretur, sic interpositum est, quod non transitorie praetereundum
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ. si ñ ille hic cominemorat᷑. qui erat ingͣn¬
dine ex fulgurantib nubib. qm̃ hic dieti
tradidit possessionẽ eoꝵ igni. ubi eã signi¬
ficat utiq incensam. qđ ĩgnis ille fecisse ñ
legitur. iminanitatẽ gͦ iracundiȩ mͥ uidetur
significare. qua & homicidium adinitci potił.
Morte pecoꝵ figuratũ ẽ. quantũ arbitror. dãs¬
num pudicitię. Concupiscentiã qͥppe qͣ fetus
exoritur. communẽ cum pecorib habemus.
Hanc itaq habere domitã & ordinatã: pudicras
uirtus est. Mors pͥmitiuoꝵ est. amissio ipss
iusticiȩ. qua quisq humano generi sotialist̃
S siue ita se habeant harũ rerum figurate si¬
nificationes. siue alit̃ melius intelligantur.
qͤm ñ moueat qͦd decẽ plagis ꝑcutuntur¬
e gyptii. & decẽ p̃ceptis scribunt᷑ tabulȩ. quh
regatur populus di. De quib econtrario ut̾
se comꝑantis. id est. plagis & preceptis. qm̃a

Expanded text:
vero, si non ille hic commemoratur qui erat in granvero, si non ille hic commemoratur qui erat in grandine ex fulgurantibus nubibus, quoniam hic dixit, Tradidit possessionem eorum igni; ubi eam significat utique incensam, quod igniacundiae mihi videtur significare, qua et homicidium admitti potest. Morte pecorum figuratum est, quantum arbitror, damnum pudicitiae. Concupiscentiam quippe, qua fetus exoritur, communem cum pecoribus habemus. Hanc itaque edomitam habere et ordinatam, pudicitiae virtus est. Mors primitivorum est amissio ipsius justitiae, qua quisque humano generi socialis est. Sed sive ita se habeant harum rerum figuratae significationes, sive aliter melius intelligantur; quem non moveat quod decem plagis ptii, et decem praeceptis scribuntur tabulae, quibus regatur populus Dei? De quibus e contrario inter se comparandis, id est plagis et praeceptis, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
& moros eoꝵ in priuna: ñ ẽ. inexodo. Mutũ
enĩ pruna distat a grandine. Nam serenis hi¬
emalib noctib priuna t̾ra canescit. Quid ꝙ̃
ista significant dicat tͣctator ut potest.qp¬
sentire carnalit̃. Cinomia canini mores ft̃.
qui nec parentes qͣndo nascunt᷑ uident. Rana
ẽ: loquacissima uanitas. Rubigo occulte noca
qm etiã eruginẽ nonnulli int̾pretati sunt.
alii canculam. Qđ malũ cui uicioꝵ aptur
comꝑatur. nͥ qđ difficilleme apparet sicuti
ẽ. multũ de se fidere: Aura ẽ. enĩ noxia. que
hoc infructib latent̾ oꝑatur. sic̃ in morib
occulta suꝑbia: quando se quisqͣm putat ahi¬
ledens. infideli scilicet testimonio. Grando ẽ.
iniquitas. res alienas auferens. unde furta.
rapinȩ. p̃dationesq nascunt᷑. Plus aut̃ uicio
suo uastatur. ipse uastator. Pruina signifi.¬
cat uitium. qͦ caritas ꝑximi stulticie tene¬
brisł uelut noct᷑no frigore congelascit. Ignis

Expanded text:
Et moros eorum in pruina, non est in Exodo: multum Et moros eorum in pruina, non est in Exodo: multum enim pruina distat a grandine; nam serenis hiemalibus noctibus pruina terra canescit. 27. Quid ergo ista significent, dicat tractator ut potest; jusentire carnaliter. Cynomyia, canini mores sunt, qui nec parentes quando nascuntur, vident. Rana, est loquacissima vanitas. Rubigo occulte nocet; quam etiam aeruginem nonnulli interpretati sunt, alii caniculam: quod malum cui vitiorum aptius comparatur, nisi quod difficillime apparet, sicuti est multum de se fidere? Aura est enim noxia, quae hoc in fructibus latenter operatur; sicut in moribus occulta superbia, quando se quisquam putat alilaedens, infideli scilicet testimonio. Grando est iniquitas res alienas auferens; unde furta, rapinae, praedationesque nascuntur: plus autem vitio suo vastatur ipse vastator. Pruina significat vitium, quo charitas proximi stultitiae tenebris velut nocturno frigore congelascit. Ignis
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ẽ. illuđ. Dominabit᷑ amari usq ad mare.
& a flumine usq ad t̾minos orb̃ terrȩ. Qd in
illiꝰ salomonis regno constat non eẽ. comple¬
tum: de quo putari posset iste psalmus loqui.
cũ de xp̃o dño loqueret᷑. In plagis gͦ egyptioꝵ.
quȩ sunt in libro qͥ exodus mincupatur. ubi ma¬
xime scriptura curauit: ut ea quib afflicti ft̃
omnia exordine dicerent᷑. ñ inuenit᷑ qđ ht̃
iste psalmus. & dedit erugini fructũ eoꝵ Iud̃
etiã qđ cum dixisset. &. tradidit grandini
iumenta eoꝵ: addidit & possessionẽ eoꝵ igni.
De iumentis grandine occissis: legit᷑ in exodo.
qđ uͦ possessio eoꝵ igne cremata sit. omnino
ñ legit᷑. Qͣmus uoces & ignes cũ grandine
fierent. sicut thonitrita cũ fulgorib solent:
non tam̃ scriptum ẽ. aliqͥd traditũ igni ut ar¬
deret. Deniq mollia quȩ ledere gͣndo ñ poterat
dicunt᷑ non. ẽẽ. ꝑcussa. id est duris ictib lesa.
quȩ postea comedit locusta. Itẽ qdł hic dicit᷑.

Expanded text:
est illud, Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae . Quod in illius Salomonis regno constat non esse completum, de quo putari posset iste psalmus loqui, cum de Christo Domino loqueretur. In plagis ergo Aegyptiorum, quae sunt in libro qui Exodus nominatur, ubi maxime Scriptura curavit ut ea quibus afflicti sunt omnia ex ordine dicerentur, non invenitur quod habet iste psalmus, Et dedit rubigini fructus eorum. Illud etiam quod, cum dixisset, Et tradidit grandini jumenta eorum, addidit. Et possessionem eorum igni: de jumentis grandine occisis legitur in Exodo ; quod vero possessio eorum igne cremata sit, omnino non legitur. Quamvis voces et ignes cum grandine fierent, sicut tonitrua cum fulgoribus solent; non tamen scriptum est aliquid traditum igni ut arderet. Denique mollia quae laedere grando non poterat, dicuntur non esse percussa, id est, duris ictibus laesa; quae postea comedit locusta . Item quod hic dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
um c̃. gͥ in quantũ aliquid ꝓbat. lex autẽ
in quantũ iubet: cũ sit una eademq res. Q ͦ¬
circa sicut lapis xp̃c. s credentib in caput an¬
guli. non credentib aut̃ lapis offensionis et pe¬
tra scandali: ita testimonium legis eis qͥ lege
non legitime utunt᷑. testimoniũ ẽ. qͦ coniun¬
cant᷑ pͥuniendi peccatores. his uͦ qͥ ea legra¬
me utunt᷑. testimoniũ ẽ. qͦ demonstrat᷑ ad qͤm
lib̾andi confug̾e debent peccatores. In eiꝰ enĩ
gr̃a ẽ. usticia dei. testimoniũ habens alege
et ꝓpħis: qua iustificat᷑ impius. Qm quidã
ignorantes. & suã uolentes constituere: iusti¬

Expanded text:
um est igitur, in quantum aliquid probat; Lex autem, um est igitur, in quantum aliquid probat; Lex autem, in quantum jubet; cum sit una eademque res. Quocirca sicut lapis Christus; sed credentibus in caput anguli , non credentibus autem lapis offensionis et petra scandali; ita Testimonium Legis eis qui Lege non legitime utuntur. Testimonium est quo convincantur puniendi peccatores; his vero qui ea legitime utuntur, Testimonium est quo demonstratur ad quem liberandi confugere debent peccatores. In ejus enim gratia est justitia Dei, testimonium habens a Lege et Prophetis, qua justificatur impius: quam quidam ignorantes, et suam volentes constituere, justi
Abbreviated transcription (Latin):
in iacob. hoc ẽ. in isrł. Nam sic̃ ista duo no¬
mina sunt hominis unius: ita lex & testi¬
moniũ duo sunt nomina rei unius. Interest
aliquid ait quispiam. int̾ suscitauit et po¬
s eadem duo nomina diuersis causis uni
homini sunt imposita. Ia cob ꝓpt̾ supplan¬
tationẽ qm̃ nascentis tenuit plantã frĩs.
isrł aut̃ ꝓpt̃ usionem dĩ. Sic aliud ẽ. suscita¬
uit. aliud posuit. Nam suscitauit testimoni¬
um: quantũ existimo dictũ ẽ. qđ illo aliqͥd̃
suscitatum. ẽ. Sine lege enĩ ait apłs. peccatũ
mortuum ẽ. Ego aut̃ uiuebam aliquando
sine lege. aduemente aut̃ mandato peccatũ
reuixit. Ecce quod suscitatum ẽ. ꝑ testimoniũ
qd ẽ. lex: ut appareat quod latebat. sic̃ pau¬
lo post dicit. S peccatum: ut appareat pecca-¬
tum: ꝑ bonũ mͥ oꝑatum ẽ. mortẽ. Posuit aut̃
legem dictũ ẽ: tanqͣm iugum peccatoribus.
Unde r̃. quia iusto ñ ẽ. lex posita. Testimoni-¬

Expanded text:
in Jacob; hoc est, in Israel. Nam sicut ista duo noin Jacob; hoc est, in Israel. Nam sicut ista duo nomina sunt hominis unius, ita Lex, et Testimonium duo sunt nomina rei unius. Interest aliquid, ait quispiam, inter suscitavit et poines, sed eadem duo nomina diversis causis uni homini sunt imposita; Jacob propter supplantationem, quoniam nascentis tenuit plantam fratris; Israel autem propter visionem Dei . Sic aliud est, suscitavit, aliud posuit. Nam, suscitavit Testimonium, quantum existimo, dictum est, quod illo aliquid suscitatum est. Sine Lege enim, ait Apostolus, peccatum mortuum est. Ego autem vivebam aliquando sine Lege: adveniente autem mandato, peccatum revixit. Ecce quod suscitatum est per Testimonium quod est Lex, ut appareat quod latebat, sicut paulo post dicit: Sed peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem . Posuit autem Legem, dictum est, tanquam jugum peccatoribus: unde dicitur, Quia justo non est lex posita . Testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
idõ suscitauit testimoniũ in iacob: &. legem
posuit in isrł. Nam & illud qđ cam iN.¬
signi & pleno tantis significationib oꝑe
tabernaculũ constitutum ẽ: tab̾naculũ testi¬
monii nominat᷑. in quo erat uelamen contͣ
archam legis. sic̃ uelamen contͣ faciẽ ministri
legis : quiã in illa dispensatione parabolȩͥ
& ꝓpositiones erant. Ea quippe quȩ predi¬
cabant᷑ & fiebant: uelatis significationib
condebant᷑. & non reuelatis manifestatiombus
cernebant᷑. Cum aut̃ transierit ad xp̃m̃ ait¬
apłs : auferetur uelamen. Qͦtquot enĩ sunt
ꝓmissiones dĩ: in illo etiã amen. Quis quis
gͥ xp̃o adheret. totumbonũ qđ etiã inlitt̾is
legis ñ intelligit habet. Qͥsquis autẽ alienꝰ¬
ẽ. a xp̃o: nec intelligit nec habet. Suscita¬
uit gͦ testimoniũ in iacob. & legem posuit
in isrł. More suo repetit. Nam qđ ẽ. suscita¬
uit testimoniũ. hoc ẽ. legẽ posuit. & qͦd ẽ.

Expanded text:
ideo suscitavit Testimonium in Jacob, et Legem ideo suscitavit Testimonium in Jacob, et Legem posuit in Israel. Nam et illud quod tam insigni et pleno tantis significationibus opere tabernaculum constitutum est, tabernaculum Testimonii nominatur , in quo erat velamen contra arcam Legis, sicut velamen contra faciem ministri Legis; quia in illa dispensatione parabolae et propositiones erant. Ea quippe quae praedicabantur et fiebant, velatis significationibus condebantur, et non revelatis manifestationibus cernebantur. Cum autem transieris ad Chriolus, auferetur velamen . Quotquot enim sunt promissiones Dei, in illo Etiam, Amen . Quisquis igitur Christo adhaeret, totum bonum quod etiam in litteris Legis non intelligit, habet; quisquis est autem alienus a Christo, nec intelligit, nec habet. Suscitavit ergo Testimonium in Jacob, et Legem posuit in Israel. More suo repetit. Nam quod est, Suscitavit Testimonium; hoc est, Legem posuit: et quod est,
Abbreviated transcription (Latin):
mus ea. & patres nr̃i narrauerunt nob̃. Sic
ẽ. audiuimus & cognouimus: qͦmͦ iudei. au¬
di filia & uide. Audita enĩ sunt inueteri ces¬
tamento: quȩ cognoscunt᷑ in nouo. Audita
cum ꝓpħarentur. cognita cum implerentur.
Ubi ꝓmissio redditur: non fraudat᷑ auditio.
one altera. Hȩc ẽ. nr̃a generatio. in qua nobis
donata ẽ. regeratio. Annuntiantes laudes dñi.
& potentias eiꝰ. & mirabilia eiꝰ quȩ fecit. Ordo
uerboꝵ ẽ. & patres nr̃i narrauert̃ nob̾ an.¬
nuntiantes laudes dñi. Laudat᷑ dñs ut a¬
metur. Quid em̃ salubrius amat᷑: E susci¬
tauit testimonũ in iacob. & legẽ posuit
in isrł. Hoc ẽ. initium de qͦ sup̃ dictũ ẽ: eloqͣr
ꝓpositiones ab initio. Initium gͦ uetꝰ testam̃tũ.
finis nouum. Timoi enĩ p̃ualet in lege. & ini¬
tium sapientiȩ timor dñi. Finis aut̃ legis xp̃e ẽ
ad iusticiam omi credenti. qͦ donante diffun
ẽ. S qm̃ testimoniũ habet alege & ꝓpħis.¬

Expanded text:
mus ea, et patres nostri narraverunt nobis. Sic est, audivimus, et cognovimus; quomodo, Audi, filia, et vide . Audita enim sunt in Veteri Testamento quae cognoscuntur in Novo; audita cum prophetarentur, cognita cum implerentur. Ubi promissio redditur, non fraudatur auditio.one altera. Haec est nostra generatio, in qua nobis donata est regeneratio. Annuntiantes laudes Domini, et potentias ejus, et mirabilia ejus quae fecit. Ordo verborum est, Et patres nostri narraverunt nobis, annuntiantes laudes Domini. Laudatur Dominus ut ametur: quid enim salubrius amatutimonium in Jacob, et Legem posuit in Israel. Hoc est initium de quo supra dictum est, Eloquar propositiones ab initio. Initium est ergo Vetus Testamentum, finis Novum. Timor enim praevalet in Lege: et initium sapientiae timor Domini . Finis autem Legis Christus est, ad justitiam omni credenti : quo donante diffundest. Sed quoniam testimonium habet a Lege et P
Abbreviated transcription (Latin):
in concupiscentias cordis eoꝵ. ut faciant qu
non conueniunt: ñ illi mali angłi. tanqͣm
in materia sui oꝑis uersant᷑ & gaudent. qͥb
iustissime subdita ẽ. uitiositas humana. p̃t̾
cos quos lib̾at grã. & adhȩc quis idoneus.:
Unde cum dixisset misit in eos irã indignati¬
onis suę. indignationẽ & iram & tribulati¬
onẽ immissiones ꝑ angłos malos: illua qͦd ad¬
didit. uiã fecit semitȩ irȩ suę. cuiꝰ tandem
acies sufficit penetrare ut intelligat capiq
sententiam in tanta ꝑfunditate latitantemᷤᷤ
E rat enĩ semita irȩ dei. quȩ egyptiorũ impi¬
etatem occulta ȩquitate puniret. S eidem
semite uiam fecit: ut eos canqͣm ex abditis
ꝑ angłos malos in manifesta scelera ꝓducens. an
eindentissimos impios. euidentissime uindica¬
it nos de potestate tenebrarum. & transtulit
in regnum filii claritatis suȩ. Cuiꝰ rei popłs
iste figiram gerebat. cũ e̾et̾. erutus de poceli¬
te egiptioꝵ. & translatus in regnũ t̾rȩ ꝓmis¬

Expanded text:
in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt , non illic mali angeli tanquam in materia sui operis versantur et gaudent; quibus justissime subdita est vitiositas humana, praeter eos quos liberat gratia. Et ad haec quis idoneus ? unde, cum dixisset, Misit in eos iram indignationis suae; indignationem, et iram, et tribulationem, immissionem per angelos malos, illud quod addidit, Viam fecit semitae irae suae? cujus tandem acies sufficit penetrare, ut intelligat capiatque sententiam in tanta profunditate latitantem? Erat enim semita irae Dei, qua Aegyptiorum impietatem occulta aequitate puniret; sed eidem semitae viam fecit, ut eos tanquam ex abditis per malos angelos in manifesta scelera producens, in evidentissimos impios evidentissime vindicait nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae : cujus rei populus iste figuram gerebat, cum esset erutus de potestate Aegyptiorum, et translatus in regnum terrae promis
Abbreviated transcription (Latin):
mittat temptari suꝑ id qđ potest: s faciet
cũ temptatione eciã exitum. ut possit sustine¬
re. ne conuertat᷑ indie belli. Qui aut̃ in se non
in dõ głatur: quantũ inse iaccet pollicitationẽ
turtutis suę. uelut cendens & mittens arcus:
conuertitur indie belli. Quia enĩ ñ est. credi¬
tus cumdõ sp̃s eiꝰ: non ẽ. cũ illo etiã
sp̃s dĩ. & sic̃ scriptũ ẽ. quia ñ credidit: idõ ñ¬

Expanded text:
 sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possit sustinere , ne convertatur in die belli. Qui autem in se, non in Deo gloriatur , quantumvis jactet pollicitationem virtutis suae, velut tendens et mittens arcus, convertitur in die belli. Quia enim non est creditus cum Deo spiritus ejus, non est cum illo etiam Spiritus Dei; et, sicut scriptum est, Quia n
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ cui reuelatum ẽ: & eiecit a facie oe¬
qͣdam mͦ gentes sunt: gentilium errorũ ma¬
bigm sp̃s. Q socte diuist eis t̾ram infimicło
dastributionis. Et in nob̾ omĩa oꝑat᷑ imꝰ atq
idem sp̃s: anuidens ꝓpria unictuq ꝓut uult.¬

Expanded text:
ni cui revelatum est ? Et ejecit a facie equodammodo Gentes sunt, gentilium errorum maligni spiritus. Et sorte divisit eis terram in funiculo distributionis. Et in nobis omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit. Iram quippe appellauit ignẽ. qͣmꝙͣ
multos ꝓpͥe etiam ignis accenderit̃. Qͥd gͦ . ẽ.
quod ait: Audiuit dñs & distulit. An dis¬
tulit eos introducere in t̾ram ꝓmissionis: qͦ
ducebant᷑. qđ intra paucos dies fieri poterat.
s ꝓpt̾ peccata in heremo fuerunt conterendi.
est: distulit gͦ popłm. non istos ipsos qui temp¬
cantes decrahebant dõ. Nam om̃s in heremo
ꝑierunt. & filii eoꝵ in terra ꝓmissionis ingie¬
si sunt. An distulit penã. ut prius satiaret etiẽ
infidelem concupiscentiam. ne ꝓpterea putaret
iratus. quia hoc ab illo licet temptantes et de¬
trahentes petebant qđ facere ñ posset: Audiuit
gͦ & distulit uindicare. & postea qͣm fecit quod
illi eum facere ñ posse putauerunt: tunc ira
quit᷑. Quia non crediderunt in dõ. nec spera¬
uerunt in salutare enus. Nam cum dixisset

Expanded text:
dixerit. Iram quippe appellavit ignem: quanquam dixerit. Iram quippe appellavit ignem: quanquam multos proprie etiam ignis accenderit. Quid ergo est quod ait, Audivit Dominus, et distulit? An distulit eos introducere in terram promissionis, quo ducebantur; quod intra paucos dies fieri poterat, sed propter peccata in eremo fuerant conterendi, est, distulit ergo populum, non istos ipsos qui tentantes detrahebant de Deo; nam omnes in eremo perierunt, et filii eorum in terram promissionis ingressi sunt. An distulit poenam, ut prius satiaret etiam infidelem concupiscentiam, ne propterea putaretur iratus quia hoc ab illo, licet tentantes et detrahentes, petebant quod facere non posset? Audivit ergo et distulit vindicare; et posteaquam fecit quod eum illi facere non posse putaverunt, tunc ira equitur. Quia non crediderunt in Deo, nec speraverunt in salutare ejus. Namque cum dixis
Abbreviated transcription (Latin):
Ad eum quippe fidelis anima clamat. Oculi
cordib suis: ut peteraent escas animabꝰ suis.
Aliud ẽ. petere credendo. aliud temptando.
Deniq seqr̾. & detraxerunt de dõ & dixerunt.
Nunquid poterit ds̃ parare mensam in deserto:¬
Q m̃ ꝑcussit petram. & fluxerunt aquę. et tor¬
rentes inundauerunt. Nunquid & panẽ po¬
terit dare. aut parare mensam popło suo:
Non credentes gͦ petiuerunt escas animab
suis. Non sic apłs iacob escam mentis p̃ci-¬
pit postulari. s acredentib eam peti ad mo¬
net. non a temptantib atq detrahentib
dõ. Siquis aut̃ urm̃ inquit indiget sapientia:
postulet adõ: qui dat omĩb affluent̃ & ñ¬
imꝓꝑat. et dabitur ei. Postulet aut̃ infide
nichil hesitans. Hanc fidem non habebat ge¬
neratio. quȩ cor ñ direxerat suum. & non ẽ.
dñs & distulit. & ignis accensus ẽ. in iacob
& ira ascendit in isrł. Exposuit quid ignẽ

Expanded text:
Ad eum quippe fidelis anima clamat, Oculi Ad eum quippe fidelis anima clamat, Oculi cordibus suis, ut peterent escas animabus suis Aliud est petere credendo, aliud tentando. Denique sequitur: « Et detraxerunt de Deo, et dixerunt: Numquid poterit Deus parare mensam in deserto fluxerunt aquae, et torrentes inundaverunt, numquid et panem poterit dare, aut parare mensam populo suo? » Non credentes ergo petierunt escas animabus suis. Non sic apostolus Jacobus escam mentis praecipit postulari; sed a credentibus eam peti admonet, non a tentantibus atque detrahentibus Deo: Si quis autem vestrum, inquit, indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter, at; et dabitur ei: postulet autem in fide nihil haesitans . Hanc fidem non habebat generatio, quae cor non direxerat suum, et non eraDominus, et distulit, et ignis accensus est in Jacob, et ira ascendit in Israel. Exposuit quid ignem
Abbreviated transcription (Latin):
aquas: potest utiq sitienti fidei donũ sp̃s scĩ
qđ illa res gesta spũalit̃ significabat infudẽ.
iuuȩ fluent de uentre eiꝰ. Hoc enĩ dicebat
sicut in ȩuangłio legit᷑. de spũ qͣm accep.¬
turi erant credentes in eum. Ad quem
uelut urga lignum passionis accessit.
adhuc peccare ei. id ẽ. non credere. Nam hoc ẽ.
peccatum. de qͦ arguit sp̃s mundum. sic̃ dñs dic̃
de peccato quidem: quia non crediderunt in me
& exacerbauerunt altissimũ in siccitate. Qđ a.
lii codices habent in inaqͦso. qđ de greco ẽ. ex¬
p̃ssius. nec aliud qͣm siccitatẽ significat. Utrũ
in alia heremi siccctate. an potius in sua. qͥa
licet bibissent de petra. non uentres s mentiᷤᷤ
aridas habebant. nilla uirentes fȩcunditate
iusticiȩ : In qua siccitate magis fidelit̾ deo.
supplices ẽẽ. debuerant. ut qui satietatẽ do¬
nauerat faucib: ęquitatẽ donaret & morib.

Expanded text:
aquas, potest utique sitienti fidei donum Spiritus saquas, potest utique sitienti fidei donum Spiritus sancti, quod illa res gesta spiritualiter significabat, infundere vivae fluent de ventre ejus. Hoc enim dicebat, sicut in Evangelio legitur, de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum . Ad quem velut virga lignum passionis accessit, adhuc peccare ei: id est, non credere. Nam hoc est peccatum de quo arguit Spiritus mundum, sicut Dominus dicit: De peccato quidem, quia non crediderunt in me . Et exacerbaverunt Altissimum in siccitate: quod alii codices habent, in inaquoso, quod de graeco est expressius, nec aliud quam siccitatem significat. Utrum in illa eremi siccitate, an potios in sua? Quia licet bibissent de petra, non ventres, sed mentes aridas habebant, nulla virentes fecunditate justitiae. In qua siccitate magis fideliter Deo supplices esse debuerant, ut qui satietatem donaverat faucibus, aequitatem donaret et moribus.