comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spt᷑ ħ gͦ filius di factus est hõ. ut it̾ hõiẽ
⁊dm̃ recõciliationis. ⁊ pacis mediator ẽẽ poss
Suscep̃ humanitatẽ ꝑquã oĩb appropin¬
quaret retinuit diuinitatẽ ꝑ quã a dõñ
reced̾et. factꝰ ÷ hõ sustinuit penã. ut demõ¬
straret affectũ seruauit uisticiã ut cõfer¬
ret remediũ. u̾bũ quippe q̃ cũpat᷑ dõ uũ
erat ꝑ ineffabilẽ unitatẽ cũ hoĩe assũto

Expanded text:
 ergo Filius Dei factus est homo; ut inter hominem et Deum reconciliationis et pacis mediator esse posset. Suscepit humanitatem per quam hominibus appropinquaret. Retinuit divinitatem per quam a Deo non recederet. Factus homo, sustinuit poenam, ut demonstraret affectum; servavit justitiam, ut conferret remedium. Verbum quippe quod cum Patre Deo unum erat per ineffabilem
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit cotũ eẽ. ⁊ incħaliudͥ eẽ. Et
hac uoluntate postea fec̃ut bona eẽnt
quȩ boũerat. sic̃ uderat ⁊uoluerat:
ipmisit ut mala eent q̃ eẽ boñ erat
q̃ ꝯbonis futura eẽ p̃uiderat. uut eẽnt
ꝯhonis uoluerat. qr bon erat: ft̃ qͥd¬

Expanded text:
oluit totum esse et aliud non esse. Et hac voluntate postea fecit ut bona essent quae esse bonum erat, sicut viderat et voluerat. Et permisit ut mala essent quae esse bonum erat, quae cum bonis futura esse praeviderat, et ut essent cum bonis voluerat quia bonum erat.
Abbreviated transcription (Latin):
utano. Frat᷑nitatis tue studiose sa¬
reddidisti me. Unde placide ad inquisita
respondeo. Sedẽ apłicã ꝯsułe dec̾iusti. si
mulier copula nuptiali extͣneo uiro iũ¬
eta cognationi eius ꝑtineat. si eo defũeto
cognatio maneat ead. ł si sub alio inro cog¬
nationis uocabula dissoluant᷑. ł si suscepte
soboles possuit legitime ad pͥoris uiri cog¬
nationis transire copłam. Et enĩu̾bũ dñi
immutabile ÷. ñ monitaneũ ñ tͣnsitoriũ.

Expanded text:
litano. Fraternitatis tuae studiosae saundum reddidisti me. Unde placide ad inquisita resisti, si mulier copula nuptiali extraneo viro juncta cognationi ejus pertineat, si eo defuncto cognatio maneat eadem, vel si sub alio viro cognationis vocabula dissolvantur, vel si susceptae soboles possint legitime ad prioris viri cognationis transire copulam. Est enim verbum Domini immutabile, non momentaneum, non transitorium.
Abbreviated transcription (Latin):
uusibił inhumanitate apparuit: int̾ro¬
gatũ est. si licitũ ee̾t homini uxorem re¬
linquere. Quod ꝓhibens fieri uetuit. p̃t̃
si fornicatio sola excludẽt copulã maritalẽ
Unde ꝓtulit statĩ in mediũ eandẽ ipsã
sententiã quã añ scła manẽs c̃patre u̾bũ¬

Expanded text:
ilis in humanitate apparuit, interrogatum est si licitum esset homini uxorem relinquere. Quod prohibens fieri vetuit, praeterquam si fornicatio sola excluderet copulam maritalem. Unde protulit statim in medium eamdem ipsam sententiam quam ante saecula manens c
Abbreviated transcription (Latin):
atq p̃ceptũ effic̾e duos in carne una. scł̃
masculũ ⁊ feminã. qͥ iumerã mulitũ¬
dinẽ
sexꝰ ułusq ñ destitit sec̃ fac̾e unũ. sic̃ ꝑse
u̾itas dixit. Non ꝓhis tm̃ rogo. s ꝓeis qui¬
sic̃ tu pat̾ inme. ⁊ ego uite: ⁊ psi in nob̾
unum sĩt. Siquis tem̾ario ausu isacͥle¬
go indefuncto q̃rit propinqͥtatẽ. ł sub al¬
tero affinitatis uocabula dissipare. ł sus¬
ceptã sobolem alt̾uis copule credens legi¬
time sociari ꝓpinquitati pͥoris: hic negat
dĩ u̾bũ ualidũ ẽẽ ⁊ forte. & qui tã facile.
uł tam uelocit᷑ querit dissolu̾e. ħ nõ
ex quatuor locis distantib magna intẽape¬
die ⁊ confectã ⁊ conglutinatã. finge cuiꝰcq: fi¬
gure ł mm̃sitatis corpꝰ uolueris:¬

Expanded text:
atque praeceptum efficere duos in carnem unam et masculum et feminam, qui innumeram multitudinem sexus utriusque non destitit secum facere unum, sicut per se Veritas dicit: Non pro iis tantum rogo, sed sicut tu Pater in me, et ego in te, et ipsi in nobis unum sint . Si quis ergo temerario ausu et sacrilego in defuncto quaerit propinquitatem, vel sub altero affinitatis vocabula dissipare, vel susceptam sobolom alterius copulae credens legitime sociari, propinquitatis prioris, hic negat Dei verbum validum esse et forte. Et qui tam facile et tam velociter quaerit dissolvere, hic non ex quatuor locis a se distantibus magna intercapedine, et confecta et conglutinata finge cujuscunque figurae vel immensitatis volueris
Abbreviated transcription (Latin):
t c̃sobrinã. neptẽ nou̾cã. fr̃is uxo¬
rẽ ł depͥa cognatione. ł quã cognat᷑
huit. nullus audeat sibi in ꝯiugio co¬
pulare. Si quis hinc tali nefando ꝯiugio
conueñit. ⁊ ineo ꝑmanxerit. sciat se apłice
auccoritatis anathematis uncłis eẽ ĩ
latione. digne penitentie dimittatur.

Expanded text:
t consobrinam, neptem, novercam, fratris uxorem, vel de propria cognatione, vel quam cognatus habuit, nullus audeat sibi in conjugio copulare. Si quis huic tali nefario conjugio convenerit et in eo permanserit, sciat se apostolicae auctoritatis anathematis vinculis innodlatione dignae poenitentiae submittatur
Abbreviated transcription (Latin):
cia. ⁊ si falsitatis reatũ ñ incidũt. leuita¬
tis tñ culpã ñ euadũt. ẽ ad huc aliud
genus m̃dacii ꝯaliqͥs quasi humilitatis
causa m̃tiri uidet᷑. ut pote c̃ se peccorẽ
dicit. ⁊ tñ ñ ita sentit: ut dic̃. deqͦu̾issi¬
lo mͦ approbandũ ẽ. Male enĩ m̃tiẽdo
uitã seruat in alt̾iꝰ corꝑe qui ꝑm̃datiũ¬

Expanded text:
cia et si falsitatis reatum non incidunt levitatis tamen culpam non evadunt. Est adhuc aliud genus mendacii, cum aliquis quasi humilitatis causa mentiri videtur, utpote cum se peccatorem dicit, ettamen non ita sentit ut dicit, de quo verissilo modo approbandum est. Male enim mentiendo vitam servat in alterius corpore, qui
Abbreviated transcription (Latin):
n inusibiliũ naturã. utrãq informẽ
scd̾m aliquid: iutrãq secłm aliqͥd for¬
matã. Sicut enĩ uisibiliũ icorꝑalium
om̃iũ mit̾ia inexordio illo cõditionis
pͥmarie.⁊ formã confusionis habuit.
& nõ i ibuit formã dispdĩs donec pꝰtea
form iret᷑. iad ardinẽ ꝯscendẽt acdispo¬
sitionẽ: ita sp̃ualis & angłica natura in
sua ꝯditione ꝑsapientiã. ⁊disc̾tionẽ scd̾o
habitũ naturȩ formata fuit. & tñ illã
quã postea ꝑ amorẽ ⁊ ꝯũsionẽ adc̾atorẽ
suuui acceptina erat formã ñ habuit.
Angłi diligẽtius inuestigatam
rõneim ꝓponibiꝰ. Nam diximꝰ qͣndo factis̃.
nicħ factũ ẽ. scd̾m quã factũ ẽ.⁊ qd̃ factũ

Expanded text:
mem secundum aliquid et utramque secundum aliquid formatam. Sicut enim visibilium et corporalium omnium materia in exordio illo conditionis primariae et formam confusionis habuit et non habuit formam dispositionis donec postea formaretur et ordinem concederet ac dispositionem; ita spiritualis et angelica natura in sui conditione per sapientiam et discretionem secundum habitum natuquam postea per amorem et conversionem ad creatorem suum acceptura erat formam non habuit, angeli diligentius investigatam rationem proponimus. Nam diximus quando facti sunt, nihil fac
Abbreviated transcription (Latin):
spuał potestas. t̾renã siue scłarẽ potesta¬
tẽ honore ac dignitate p̃cedit. Namspũał
potestas t̾renã potestatẽ. ⁊ insticuere h¬
ht ut sit: ⁊ iudicare ht̃ si bona non
fuerit. Ipsa uͦ adõ pͥmũ instituta ẽ. ⁊c̃ de¬
uat a solo dõ uidicari pͣ. Sic̃ scͥptũ est

Expanded text:
spiritualis potestas terrenam sive saecularem potestatem honore, ac dignitate praecedit. Nam spiritualis potestas terrenam potestatem et instituere habet, ut sit, et judicare habet si bona non fuerit. Ipsa vero a Deo primum instituta est, et cum deviat, a solo Deo judicari potest, sicut scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
ac labore acquirãt. Demde alii. qui ea po¬
testate. offici commissi. ẜ equitatẽ dispen¬
set̃. ut nemo frẽm suũ innegotio suꝑ gre¬
tes sũt dist̾bute. In laicis qͥppe ad quoꝵ
studiũ ⁊ ꝓuidentiã. ea que t̾rene uite
necessaria sunt ꝑtinẽt. potestas est t̾rena.
Inclericis autem ad quoꝵ officiũ spectãt
ea que spũał uite sũt bona : potestas:

Expanded text:
ac labore acquirant. Deinde alii qui ea potestate officii commissi secundum aequitatem dispensent, ut nemo fratrem suum in negotio supergretes sunt constitutae. In laicis quippe ad quorum studium et providentiam ea quae terrenae vitae necessaria sunt, pertinent, potestas est terrena. In clericis autem ad quorum officium spectant ea quae spiritualis vitae sunt bona, potestas est
Abbreviated transcription (Latin):
qͥequã que ꝓfecta erãt neq colle̾ aliquid
que ꝯstabĩt disc̾ta. Siit aũ tͥa ħ que om̃e
id̾ale ꝑficuĩt nec sine his ꝑfectũ ẽ aliqͥd
Similit̃ ad oninẽ effectũ occurrũt. tͥa ħ.
quoꝵ siquit defuerit nicħ absoluiꝰ. i si

Expanded text:
ae perfecta erant, neque tollere aliquid quae constabant discreta. Sunt enim tria haec quae omne rationale perficiunt, nec sine his perfectum est aliquid. Similiter ad omnem effectum concurrunt tria haec, quorum siquid defuerit, nihil absolvitur; et si
Abbreviated transcription (Latin):
Eũ totũ Tria enĩuiuenit inse.iexhis
t̾iutatẽ dep̃hendit que erat supͣ se.⁊ y
testata ẽ illi natura foris sic̃ de unitate
t̾nstatis. ⁊ apparuert̃ tͥa foris signatͥnita¬
tis. s nõ tmago. ut illa que int̾ erat. Et
ħ ipsa ĩꝑfecta sun ilierdine erat. Erat
enĩ potñtia tcꝰ. isapiẽtia ⁊i amor. itͥaħ

Expanded text:
um totum. Tria enim invenit in se et ex his Trinitatem deprehendit quae erat supra se. Et contestata est illi natura foris, sicut de unitate deitatis. Et apparuerunt tria foris signa Trinitatis, sed non imago ut illa quae intus erant: et haec ipsa imperfecta similitudine erant. Erat enim potentia intus, et sapientia, et amor.
Abbreviated transcription (Latin):
ns .s. ut sc̃itas sacram̃ti nõ exõ qui mi¬
nistrat. s exeo qͥ scificat ꝯstare sciatur.
sicut scͥptũ est. ħ est qui baptitat. dic
enĩ nec a bono meluis datur: nec ama¬
lo peius accipit᷑. ꝙ sci̾tas sac̾m̃ci non
inm̾ito ministrantiũ. s scĩficantis¬
uͥtute ꝑficitur. tdit᷑ ⁊̃ noue uite audi¬
torib simbolũ fidĩ. in quo apłice do¬
tͥne forma consistit. Postremo oblatꝰ
ad baptismũ paruulꝰ. unt̾rogatus asa
tium respondet. ut qui aliena iniqui¬
tate obligatus ẽ aliena fide. ⁊ confessioẽ
saluatur Pahrenũtiationẽ factã ungit
oleo sacͦ inpectore: tanꝙͣ muniatur
adu̾sꝰ hostem. ne ei deinceps ĩmunda
inoxia ꝑsuade possit. Ungit᷑ ut̃ scapłas.
uͥ uigor portandi hoñis ẽ. u fortutudi¬
nẽ accipiat ad portandũ onus dnĩ. De¬

Expanded text:
ncti; ut sanctitas sacramenti non ex eo qui ministrat, sed ex eo qui sanctificat constare sciatur, sicut scriptum est: Hic est qui baptizat . Sic enim nec a bono melius datur, nec a malo pejus accipitur, quia sanctitas sacramenti non in merito ministrantium, sed in Dei sanctivirtute perficitur. Traditur etiam novae vitae auditoribus symbolum fidei, in quo apostolicae doctrinae forma consistit. Postremo oblatus ad baptismum parvulus, et interrogatus a satium respondet, ut qui aliena iniquitate obligatus est, aliena fide et confessione salvatur. Post abrenuntiationem factam, ungitur oleo sacro in pectore tanquam muniatur adversus hostem, ne ei deinceps immunda et noxia persuadere possit. Ungitur et inter scapulas, ubi vigor portandi oneris est, ut fortitudinem accipiat ad portandum onus Domini. De
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͦmͦ xͦ resurrex amortuis. ita inos
innouitate uite ambulemꝰ t̾na &̃ in¬
m̾sio. tͥna ẽ cogito̾nis. locutionis. oꝑa¬
tionis emundatio. Completis autẽ
natuntatis decorẽ uetustatis panuis of¬
suscauerat: ħ habitu regenerationis głe
ꝑferat indum̃tũ. Tegit᷑ i pꝰ sac̾m uncti¬
onem eius cap̾ sacͦ uelaminȩ. ut intelli¬

Expanded text:
uis, ita et nos in novitate vitae ambulemus . Trina enim immersio, trina est cogitationis, locutionis et operationis emundatio. Completis autem nativitatis decorem vetustatis pannis obfuscaverat, habitu regenerationis, gloriae praeferat indumentum. Tegitur etiam post sacram unctionem ejus caput sacro velamine, ut intelli
Abbreviated transcription (Latin):
dic̾ent᷑: ñ tãta q̃stio eẽt. qr manifestior
i̾ticia eẽt ĩeo q peccatũ originale apatͥh
ĩfilios tͣnsire dr̃. s nossi occulta dĩuidicia
dubiis dubia alia asserẽ ñ debemus
parentũ parentũ filii obnoxii efficũt᷑
Ꝙ enĩ ĩpatente peccatũ est. ꝑillã utiq
naturã solã infiliũ descẽdit. que sola ꝑ
gen̾ationẽ a patͤ ufiliũ tͣnsit. Sigͦ sola
caro semiuat᷑ ꝑsolãutiq canẽ peccatũ
onginale tͣducitur. & siũũ ẽ duo nob̾
querenda occurrũt. unũ scł qͦmͦ psolã¬

Expanded text:
ducerentur, non tanta quaestio esset, quia manifestior justitia esset in eo quod peccatum originale a patribus in filios transire dicitur. Sed nos si occulta Dei judiciadubiis dubia alia asserere non debemus.  parentum filii obnoxii efficiuntur? Quod enim in parente peccatum est per illam utique naturam solam in filium descendit, quae sola per generationem a patre in filium transit. Si ergo sola caro seminatur, per solam utique carnem peccatum originale traducitur. Quod si verum est duo nobis quaerenda occurrunt. Unum scilicet quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcusserit mulierẽ p̃gnãtẽ. ⁊ in illa ab¬
ortuiũ fec̃it. siñfuerit formatũ. n¬
qr cũ caro excarne seminat᷑: aĩa similit̃
exaĩa ñ t̃hit᷑. Si enĩ c̃carne aĩa semi¬
natur.qr ĩ abortiuo. ⁊ ñ formato aĩ

Expanded text:
cusserit mulierem praegnantem et illa abortivum fecerit; si non fuerit formatum, rquod cum caro ex carne seminatur, anima similiter ex anima non trahitur. Si enim cum carne anima seminatur, quare in abortivo et non formato
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ exercitationẽ siue ꝓ significonẽ.
Pexercitonẽ quidẽ ut plurina eent
inquib erudiendoꝵ obedientia ꝓba¬
retur i de uotio excoleret᷑. ꝓ signifi¬
cationẽ autẽ ut in eis future u̾ita
rentur. Haũ om̃ia de mediis sũpta
bona erant. ui ĩeuitabilit̾ debuisset ex¬

Expanded text:
e significatione. Pro exercitatione quidem ut plurima essent in quibus erudiendorum obedientia probaretur, et devotio excoleretur. Pro significatione autem ut in eis futurae veritrarentur. Haec autem omnia de mediis sumpta bona erant ut inevitabiliter debuissent
Abbreviated transcription (Latin):
rdinẽ aũ ipsoꝵ p̃ceptoꝵi dĩ sñ
c̃sideratione t̾nsire ñ oportet.
Nam si ordo iuuendi ẽ: ẽutiq ⁊ ordo
p̃cipiendi. Primũ qͥ attende qđ dr̃
tibi: ut adores dm̃ tiuĩ ⁊ seruias illi.
hoc est pͥmũ p̃ceptũ. In adoratiõe
agnosce fidẽ in seruituce intellige bonã
sequat᷑ fessis oris. Pmũ deuotio ad bõã
ꝯscientiã. p̾ea exemplũ oꝑis ad bonã fa¬
mã. Nouissime u̾bũ p̃dicatioĩs ad docł

Expanded text:
rdinem autem ipsorum praeceptorum Dei sine consideratione transire non oportet. Nam si ordo vivendi est, utique et ordo praecipiendi. Primum ergo attende quod dicatur tibi, ut adores Deum tuum, et servias illi, hoc est primum praeceptum. In adoratione agnosce fidem, in servitute intellige bonam sequatur confessio oris. Primum devotio ad bonam conscientiam, postea exemplum operis ad bonam famam, novissime verbu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ p̃sumat. ħ enĩ seq̃nti mandato mĩa¬
ꝓhibet᷑ cũ dr̃. Nõ falsũ cestimonuĩ di¬
ces. & qr ab oꝑe lesioĩs du se cohibere
ñ pot̾ qui m̃tẽ suã ab intentione ⁊
uoluntate ledendi ñ cohibet: seqr̃ ⁊dic̃.
Nõ c̃cupisces re᷑ ꝓximi cui. Non ꝯcupis¬
ces uxorẽ ꝓximi tui. Ut ñ mecheris.
ñ ꝯcupisces uxorẽ ꝓximi tui. Ut furtũ
ñ facias .: ñ ꝯcupistas rẽ ꝓximi cui. ħrͣ¬
decẽ p̃cepta que pͥme ꝑfectionis uiã
⁊ semitã pandut directionis. Prima
enĩ ꝑfeccio ꝑbonã oꝑationẽ: hõĩem
ĩ semet ipso dirigit. Scd̾a ꝑ caritatẽ ꝓ¬
ximi inlatũ expãdit. Tercia ꝑ caritatẽ
dĩ inaltũ extollit. qr denariꝰ prime
ꝑfectioĩs lineã porrigit. Cente narꝰ
scdẽ expandit latitudinẽ. Millenariꝰ
ĩ altũ sũmã collit ꝑfectionẽ. Hautẽ
inp̃senti de expositione decẽ p̃ceptoꝵ
legis dicta sufficiãt.

Expanded text:
 enim sequenti mandato prohibetur cum dicitur: Non falsum testimonium dices . Et quia ab opere laesionis diu se cohibere non potest, qui mentem suam ab intentione et voluntate laedendi non cohibet, sequitur et dicit: Non concupisces uxorem proximi tui: nec concupisces rem proximi tui . Ut non moecheris, non concupiscas uxorem proximi tui; ut furtum non facias, non concupiscas rem proximi tui. Hdecem praecepta, quae primae perfectionis viam, et semitam pandunt directionis. Prima enim perfectio per bonam operationem hominem in seipso dirigit. Secunda per charitatem proximi in latum expandit. Tertia per charitatem Dei in altum extollit, quia denarius primae perfectionis lineam porrigit. Centenarius secundae expandit latitudinem. Millenarius in altum summam tollit perfectionem. Haec autem in praesenti, de expositione decem praeceptorum legis dicta sufficiant.
Abbreviated transcription (Latin):
cipiũ tuũ. ũ uitã longeuã hr̃e possis.
inp̃cedñti mãdato uite longeuitas
ꝓmutit᷑. ħ ne alienã uitã extingat
ꝓhibetur. ut ħ excaritate dĩ sit. qͥ pͥn¬
cipiũ suũ honorãs ad uitã que finẽ
nescit inhiat. Hoc uͦ excaritate ꝓxi¬
mi que ad uite aliene finẽ nullo cre¬
dulitatis odio serelaxat. Deinde seqr
t̃ciũ pceptũ. Nõ mechaberis ⁊ qͣrtũ
ñ furcũ facies. Nõ mechab̾is. ħ ꝑtinet
ad uitã ꝓͥã. Nõ furct̃ facies. ħ ꝑtinet¬

Expanded text:
cipium tuum, ut vitam longaevam habere possis ; in praecedenti mandato vitae longaevitas promittitur, hic ne alienam vitam exstinguat prohibetur, ut hoc ex charitate Dcipium suum honorans ad vitam quae finem nescit inhiat: hoc vero ex charitate proximi, quod ad vitae alienae finem nullo crudelitatis odio se relaxat. Deinde sequitur tertium praeceptum: Non maechaberis : et quartum: Non furtum facies . Non maechaberis, hoc pertinet ad vitam
Abbreviated transcription (Latin):
fuit scͥnoĩs ꝯpletio. Precepta gͥ ad cẽpꝰ
suꝑ addita elem̃ta fuerũt. Precepta de¬
calogi: exordia. Pcepta noui testam̃ti:
sermo. Prima exinstitutione discipline.
Scdã exu̾itate nature. T̃cia exꝑfecciõe
gr̃e. Pcepta ĩmobilia naturalit̾ pͥoras.
s p̾cepta mobilia sic̃ dictũ est significõẽ
p̃cedũt. ꝙ ĩeis pͥmũ bonitas formatur.
que postea in ilł inchoatur. ⁊ nouissime
ꝑgr̃am ꝯsũmat᷑. de p̃ceptis suꝑ additis
⁊ mobilib quedã ⁊̃ nũc intẽꝑe gr̾e ꝓ exer¬

Expanded text:
fuit sermonis completio. Praecepta igitur ad tempus, superaddita, elementa fuerunt. Praecepta decalogi, exordia. Praecepta Novi Testamenti, sermo. Prima ex institutione disciplinae; secunda ex veritate naturae; tertia ex perfectione gratiae. Praecepta immobilia naturaliter priora sunt. Praecepta mobilia sicut dictum est, significatione praecedunt; quia in eis primum bonitas formatur, quae postea in illis inchoatur; et novissime per gratiam consummatur. De praeceptis superadditis et mobilibus quaedam etiam nunc in te
Abbreviated transcription (Latin):
media erãt. ⁊ ad utr̃libet se habebãt. siue
p̃cipiendo siue ꝓhibendo in alfã partẽ
enĩ ñ natura rei facit. s uis ⁊ obediẽtia
mandati. Phibuit lex nec cam cũ san¬
rei malũ erat. q in isto sig̾ficari debue¬
rat. Quasi enĩ caro cũ sanguine editur.

Expanded text:
media erant et ad utrumlibet se habebant, sive praecipiendo, sive prohibendo in alteram partem tamen non natura rei facit: sed vis et obedientia mandati. Prohibuit lex ne caro cum san malum erat, quod in isto significari debuerat. Quasi enim caro cum sanguine editur,
Abbreviated transcription (Latin):
apłs posuit discrecionẽ inelem̃tis ex¬
ordii s̾monis dĩ significatã notamꝰ.
Sũt enĩ tͥa ħ elem̃ta. exordia. sermo.
Inelem̃tis sonꝰ ẽ. s sẽsus ñ ẽ. Unde
nec exordiũ dnr̃. qr sonus ineis ñ in¬
cipit. Dicciones exordia sensu uni s̃.
Uñ dicciones uocãt᷑. qͣsi iã aliqͥd di¬
cẽtes. ⁊ pͥme partes oronis. qr pͥncipiuĩ
intelligentie ab eis exorit᷑. In elem̃tis

Expanded text:
s posuit discretionem in elementis exordii sermonis Dei significatam notamus. Sunt enim tria haec: elementa, exordia, sermo. In elementis sonus est, sed sensus non est, unde nec exordium dicuntur, quia sensus in eis non incipit. Dictiones exordia sensuum sunt, unde et dictiones vocantur quasi jam aliquid dicentes, et primae partes orationis, quia principium intel
Abbreviated transcription (Latin):
illud freq̃ntiꝰ massercionẽ ⁊ testimo̾iũ
dictoꝵ suoꝵ acciꝑent. ⁊ ñ cog̾ent᷑ nõia
falsoꝵ doꝵ ad ꝯfirmanda uiram̃ta sua
assume. quib ñ solũ ꝑmissũ s ꝑp̃cep¬
tũ fuerat. ita dũ taxat si causa ꝯfirmã¬
de u̾itatis expostularet nom̃ dñi ad
cestimoniũ ĩuocare. Simile erat ⁊ ħ
redd̾e. neforte uehem̃tiori furori ex¬
ardescentes maiora illatis conarentur
mala ĩ ferre. Multa s̃ alia gn̾a p̃ceptoꝵ
q̃ in lege scͥpta ꝯtinẽt᷑ ducẽcia quid̃
ad ext̾ior ẽ ꝯu̾sationẽ. ⁊ simł apta ad

Expanded text:
assertionem et testimonium dictorum suorum acciperent, et non cogerentur nomina falsorum deorum ad confirmanda juramenta sua assumere, quibus non solum permissum sed praeceptum fuerat; ita duntaxat si causa confirmandae veritatis expostularet, nomen Domini ad testimonium invocare. Simile erat et hreddere, ne forte vehementiori furore exardescentes, majora illatis conarentur mala referre. Multa sunt alia genera praeceptorum quae in lege scripta continentur, decentia quidem ad exterio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ ꝙͣ idẽ apłs dicit. Nõ regnet peccatũ
innĩo mortali corꝑe. Corpꝰ quippe nr̃m
necessitate mortale ĩ ppsa cortuptionis
radice somitẽ peccati portat. s il sp̃s li¬
b̃tatis ÷ peccatũ ipsũ ad regnãdũ stuq̃e
ñ pot̃ Sicitaq originale peccatũ q in¬

Expanded text:
 idem Apostolus dicit: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore . Corpus quidem nostrum necessitate mortale in ipsa corruptionis radice fomitem peccati portat; sed ubi spiritus libertatis est, peccatum ipsum ad regnandum surgere non potest. Sic itaque originale peccatum q
Abbreviated transcription (Latin):
originale peccatũ cõt᷑hũt qui ge¬
nantur abhis qui originat peccati. siue
ꝑsac̃m̃ta fidĩ. siue sola fide remissionẽ
accepũt. Qmͦ enĩ apatͥb infilios tͣnsire
pot̃. ꝙ in ipsis patͥb ñ est: Sciend est ꝙ¬

Expanded text:
originale peccatum contrahunt, qui generantur ab iis qui originalis peccati, sive per sacramenta fidei, sive sola fide remissionem acceperunt. Quomodo enim a patribus in filios transire potest, quod in ipsis patribus non est? Sed s
Abbreviated transcription (Latin):
e carne ũbi ħ pͥmũ ꝯmemorare opor
sitate assum̃tis remanẽte. ut dũ ista in
saluatore sine culpa pat̾et᷑. illa ꝗ̃ ĩsaluã¬
dis ꝓ eulpa pene obnoxia fuerat lib̾aret᷑.
De hac itaq pena passibilitaris siue morta
S facile ÷ scire qͦmͦ caro illa quã diu inmaᷤ¬
sa gñis humani sub originali peccato fu
ĩtoto ipso ex necessitate sustinuit. Pqͣ auͭ
nec ẽ ipso in causa participaret: iã nicħ
pene debuit. qr culpe nicħ hu̾it: Itaq
qͣntũ ĩ ipsa fuit ñ debuit susfine penã.
qñ iã ñ hũit culpã. Potãt gͦ iuste saluator
incarne sua ꝙͣ sine culpa assũpsit. penã
qͦ mortalitatis. ⁊ passibilitatis infirmitatẽ
ñ assũpsisse s eã ñ solũ supͣ id q nos sumꝰ.

Expanded text:
e carne Verbi commemorare oportsitate assumentis remanente, ut, dum ista in Salvatore sine culpa pateretur, illa quae in salvandis pro culpa poenae obnoxia fuerat, liberaretur. De hac itaque poena passibilitatis sive mortalSed facile est scire quomodo caro illa, quandiu in massa generis humani sub originali debito fuitin toto ipso ex necessitate sustinuit. Postquam nec cum ipso in causa participaret, jam nihil poenae debuit, quia culpae nil habuit. Itaque quantum in ipsa fuit, non debuit sustinere poenam, quando jam non habuit culpam. Poterat ergo juste Salvator in carne sua quam sine culpa assumpsit, poenam quoque mortalitatis et passibilitatis infirmitatem non assumpsisse, sed eam non solum supra i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ supceptiõe carnis xͫ assũpsisse u̾aciter¬
u̾acit᷑ dixͤ inus. illã uͦ que sie pena est.
ut ⁊̃ culpa sit. nullatenus amisisse in¬
dubitãt᷑ affirmamꝰ. Neq enĩ sic uicioꝵ
uictorẽ dr̾e uolumꝰ. ũ eũ ipsa que uincẽt
uitia portasse aliq̃n ac sensisse dicamus.
Opt̾ea enĩ ꝑsolã penã infirmari ꝯsensit
ut eos qͥ impena ⁊ in culpa egrotabãt
pͥmũ aculpa iustificaret: p̾ea apena
libͥaret.

Expanded text:
m susceptione carnis Christum assumpsisse veraciter dicimus: illam vero, quae sic poena est, ut etiam culpa sit, nullatenus admisisse indubitanter affirmamus. Neque enim sic victorem vitiorum dicere volumus, ut eum ipsa quae vinceret vitia portasse aliquando ac sensisse dicamus. Propterea enim per solam poenam infirmari consensit, ut eos qui in culpa et in poena aegrotabant, primum a culpa justificaret, et postea a poena liberaret.
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ut mori ñ poss. S qr caropecrat: x
apena peccati lib̾ari ñ ptuit. nͥ euis caro q̃
sime peccato erat pat̾et᷑ infirmitatẽ passi¬
baicatis. ⁊ mortalitatis in carne assũpta re¬
tinuit potestate. Sustinuit uoluntate ñ
loris suscepisse. s nullũ oĩo dolorẽ aut pas¬
sionẽ sustinuisse. S ñ atcendũt qͣnta absur

Expanded text:
tionem, ut mori non posset. Sed quia caro peccatrix a poena peccati liberari non potuit, nisi caro ejus quae sine peccato erat pateretur, infirmitatem passibilitatis et mortalitatis in carne assumpta retinuit potestate, sustinuit voluntate, non loris suscepisse, sed nullum omnino dolorem aut passionem sustinuisse. Sed non attendunt quanta absurd
Abbreviated transcription (Latin):
teptationẽ uicioꝵ suꝑando. p̃muĩ usticie
acqͥret. ⁊ nob̾ intẽptone posicis. resistũdi
iuncendi insemet ipso exemplũ formaret.
S absit a sensu xͥano. ut ullã in illa carne
sacꝰ sca agni ĩ macłati. in ordinate delectoĩs
ic̃cupiscentie illicite titillationẽ aliqͦ mͦ
iuitio lib̾a negaremꝰ. Qm aũ uitiũ mũ¬
daret si uiciũ portaret: Motus quippe
mordinatꝰ ex infirmitate ꝯcupiscendi sur

Expanded text:
tentationem vitiorum superando praemium justitiae acquireret, et nobis in tentatione positis resistendi et vincendi in semetipso exemplum formaret. Sed absit a sensu Christiano ut ullam in illa carne sacrosancta agni immaculati inordinatae delectationis et concupiscentiae illicitae titillationem aliquo modo i vitio liberam negaremus. Quomodo autem vitium mundaret, si vitium portaret? Motus quippe inordinatus ex infirmitate concupiscendi, sur
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ꝯu̾titur: sola sp̃e panis uini rema
tũ accedit. ut ꝑ id q̃ accedit. id ad qͥ ac
sic inpane corpꝰ xͥ consecrari dm̃s ut de
pane corpꝰ ÷ͥ eẽ accipiat. nec quasi no¬
uũ corpꝰ subito factũ demutata e̾entia.
s in ip̃m corpꝰ uerũ mutatã ẽentiam.
nec ipsã sub̃am panis ⁊ uitu ĩnichilũ¬

Expanded text:
titur, sola specie panis et vini remanntum accidit, ut per id quod accedit, id ad quod asic in pane corpus Christi consecrari dicimus, ut de pane corpus Christi esse accipiat, nec quasi novum corpus subito factum de mutata essentia, sed in ipsum corpus verum mutatam essentiam. Nec ipsam sub
Abbreviated transcription (Latin):
na dix̾ ds dĩ ms̃ ut quid dereliqͥstimẽ:
Clama hõ se delictũ adõ eẽ. ⁊ cũ querit᷑
dm̃ a se recessise .⁊ quasi iõ se moriturũ ẽẽ.
ꝙ ds̃ ab ipso recesserit. Idõ dix̃ qr clamat
hõ seꝑatione diuinitatisꝑqua xͦ hõ ĩ¬

Expanded text:
 Deus meus, ut quid dereliquisti me . » Clamat homo se derelictum a Domino, et conqueritur Deum a se recessisse, et quasi ideo se moriturum esse, quod Deus ab ipso recesserit. Ideo dixit, quia clamat homo separatione divinitatis mori
Abbreviated transcription (Latin):
dẽliquit. deliquit q auriliũ ñ ꝯtulit.
s ñ dẽliqͥt qr p̃sentiã ñ abstulit. Subt̾rͣ
ꝓtectionẽ s nͣ seꝑauit unionẽ. Seꝑauit
se foris ut ad defensionẽ ꝯtͣ inimicos
ñ ee̾t. s ñ sepauit se intꝰ. ut illi ad unionẽ
ꝑͤ de eet. Sic gͦ dẽliquit. ut ñ ad iuuaret.
s ñ deliquit ut recedet. Uado ꝑuiã. mec̃
ꝑgis. parit᷑ ambulamꝰ. Securus sum:
quasi amic̾ mnec̃ hñs. Uenit hostis meꝰ
urruẽs me inermẽ ⁊ resistere. ñualẽ¬
tẽ uulnerib afficit. Tume plagari cernẽs.
nicħ mou̾is. s patient᷑ substines. istas
iusta. quasi ñ curans uuln̾a mea. ⁊ dico
ut quid dẽ liquistime. Adhuc stas uixta
me.: ⁊ causor te recessisse ame. Iusta es loco.
s longe aurilio. Iuxta fuisti qnͣ p̃sentẽ
te exhibuisti. indilectione. longe factus
es. qnͣ inꝑiculis ꝯstitute. subtristi ꝯpassi¬
one. Sic gͦ humanitas adunitate in pas¬
sione se delictã clamabit qr eã inunicoꝵ¬

Expanded text:
dereliquit. Dereliquit, quia auxilium non contulit, sed non dereliquit quia praesentiam non abstulit. Subtraxit protectionem, sed non separavit unionem. Separavit se foris ut ad defensionem contra inimicos non adesset, sed non separavit se intus, ut illi ad unionem personae deesset. Sic ergo dereliquit ut non adjuvaret, sed non dereliquit ut recederet. Vado per viam, mecum pergis, pariter ambulamus. Securus sum quasi amicum mecum habens. Venit hostis meus et irruens inermem et resistere non valentem vulneribus afficit. Tu me plagari cernens nihil moveris, sed patienter sustines, et stas juxta quasi non curans vulnera mea, et dico: Utquid dereliquisti me? adhuc stas juxta me, et causor te recessisse a me. Juxta es loco, sed longe auxilio. Juxta fuisti quando te praesentem exhibuisti in dilectione. Longe factus es quando in periculis constituto, te subtraxisti a compassione. Sic ergo humanitas a divinitate in passione derelicta
Abbreviated transcription (Latin):
fuiss desuꝑ. Quã tñ mortẽ qr ñ ꝑ sua
iniquitate s ꝓnr̃a redemptione sustinu¬
it incruce pendens qr̾ sit delicta requi¬
rit. ñ quasi adu̾sus dm̃ de pena murmu¬
rans. s nob̾ innocentiã suã inpena de-¬
monstrans. Causã querebat : qr peccatũ
neᷤciebat

Expanded text:
fuisset desuper . Quam tamen mortem quia non pro sua iniquitate, sed pro nostra redemptione sustinuit in cruce pendens; quare sit derelicta requirit, non quasi adversus Deum de poena murmurans, sed nobis innocentiam suam in poena demonstrans, causam quaerebat qui peccatum nesciebat
Abbreviated transcription (Latin):
cõdita sut nicħ m̃eant᷑ quȩ exsola sunt
uat̾a. Uiitutes autẽ qͣs gr̃a reꝑatͥx nature
sciꝑaddita format ꝙ ĩ ñuto aliquid sup̃
natura accipiũt. ip̃mio ⁊̃ sup̃ naturam
remuneiari digne sũt. ut quib amordĩ
causa ẽ ĩoꝑe. p̃sentia dĩ p̾miũ sit ĩrecͥbuti¬
one. S inhis iuurtutib que ꝑ gram reꝑatͥcẽ
s. pͥmũ sp̃s sc̃s bonã uolũtatẽ. oꝑatur deind̃
bone ioluntati mouenti se i oꝑanti cooꝑat᷑.
Dmũ bonã uolũtatẽ aspirat ut sit. deinde
lione uolũtati in spirat ut moueatur &
opet᷑: ut uacua ũ sit pͥm̃ oꝑat᷑ eam. deinde
pͥmũ instrm̃tũ oꝑatur. deiñ ꝑ instrum̃tũ¬

Expanded text:
condita sunt nihil mereantur, quae ex sola sunt natura. Virtutes autem quas gratia reparatrix naturae superaddita format quia in merito aliquid supra naturam accipiunt, in praemio et supra naturam remunerari dignae sunt, ut quibus amor Dei causa est in opere, praesentia Dei praemium sit in retributione. Sed in his s bonam voluntatem operatur; deinde bonae voluntati moventi se et operanti cooperatur. Primum bonam voluntatem aspirat ut sit, deinde bonae voluntati inspirat ut moveatur, et operetur ut vacua non sit. Primum operatur eam, deinde primum instrumentum operatur, deinde per instrumentu
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua in ipso pͥmo hoĩe añ pecca¬
tũ fuerint. isi in ipso uircutes fuerunt.
utr̃ in eis aliqͥd meruerit. c̃ c̃te uideat᷑
uitutes sine m̃ito ẽẽ ñ posse. ñ qͥd ur¬
tutes duplicit̾ hr̃i respondemꝰ ẽ naturã¬

Expanded text:
aliquae in ipso primo homine ante peccatum fuerint, et si in ipso virtutes fuerint. Utrum in eis aliquid meruerit, cum certe videantur virtutes sine merito esse non posse. Nos quidem virtutes dupliciter haberi respondemus, secu
Abbreviated transcription (Latin):
sũt quedã exgĩa ẜ queritur uir̃ hõ pͥmꝰ
iurtutes aliq̾s habuerit. nullatenus ã¬
bigẽitũ putamus affectus honos. ⁊ sccd̾m
iusticiã ordinatos. nature illiꝰ apͥma sua
origine insertos. ꝑ quos ad bonitatẽ uusti¬
ciã exeq̃ndã naturali appetitu utebatur:
&inhis quidẽ affectib bonis. naturales
uutites ꝯstitisse. qͥb apͥcipio nata hõĩs
formata ẽ. ⁊ instructa. De ilł aũ untutib
q̃ uolũtate bona examore diuino mota
ꝑficiũt᷑ nicħ tem̃e cura ipsũ qͣntũ ad
pͥmũ illũ statũ ꝑtinet diffiure uolumꝰ.
Precipue ẽ de oꝑe caritatis illiꝰ siue nul¬

Expanded text:
mo virtutes aliquas habuerit, nullatenus ambigendo putamus affectus bonos et secundum justitiam ordinatos naturae illius a prima sua origine insertos per quos ad bonitatem et justitiam exsequendam naturali appetitu trahebatur. Et in his quidem affectibus bonis naturales virtutes constitisse quibus a principio natura hominis formata est et instructa. De illis autem virtutibus quae voluntate bona ex amore divino mota perficiuntur, nihil temere circa ipsum quantum ad primum illum statum pertinet definire volumus, pr
Abbreviated transcription (Latin):
ñ furcũ facies furcũ accipitur
in hoc loco ꝓqualib illicita usurpatioẽ
rei aliene. siue occutta. siue manifesta
Qui enĩ furtũ ꝓhibuit: rapinã ñ cũ¬
cessit c̃sit mauis peccatũ ut testãtur
scĩ aꝑte ⁊ iuolenter raꝑe quã occulte sub¬
trah̾e. ꝙ maiꝰ odiũ urã excitat. Subfurto
uintũ p̃ceptũ sede tabłe est ñ fal¬
sũ testimoniũ dices. Ut gͦ meliuis
liq̃at quid sit falsũ destimoniũ altius in
aliud inuoto. dũ aliqͥd uouet qd ñ soluit.

Expanded text:
n furtum facies . Furtum accipitur in hoc loco pro qualibet illicita usurpatione rei alienae, sive occulta sive manifesta. Qui enim furtum prohibuit, rapinam non concessit, cum sit majus peccatum ut testantur sancti aperte et violenter rapere: quam occulte subtrahere, quia majus odium et iram excitat. Sub furto uintum praeceptum secundae tabulae. Non falsum testimonium dices . Ut ergo melius liqueat, quid sit falsum testimonium, altius incaliud in voto, dum aliquis vovet quod non solvit.
Abbreviated transcription (Latin):
gula. Insuꝑbia. ⁊ auaricia in obedi¬
entia fuit. de p̃cepto nature. Ingula
sola inobedientia fuit: dep̃cepto
enĩ ds̃ legitur phibuisse homini
ne similitudinẽ diuinitatis uł
scientiã honi ⁊ mali cũ cupiceres.
Quia tñ in ordinate. ħ c̃cupiscens.
naturalis p̃cepti p̃uaricator excitit. De
solo ligno sciẽtie boni ⁊ mali legunꝰ
qr phibuit ds̃ homini ne illud c̃ti¬
geret. ⁊icc̾to dũ mulier illud appetẽ¬
do tetig̾it. de p̃cepto discipline mo
bedientie reatũ incurrit.

Expanded text:
gula. In superbia et avaritia, inobedientia fuit de praecepto naturae; in gula sola, inobedientia fuit de praecepto enim legitur Deus prohibuisse homini ne similitudinem divinitatis, vel scientiam boni et mali concupisceret. Quia tamen inordinate hoc concupiscens, naturalis praecepti praevaricator exstitit. De solo ligno scientiae boni et mali legimus quod prohibuit Deus homini ne illud contingeret; et idcirco dum mulier illud appetendo tetigit, de praecepto reatum disciplinae bedientiae incurrit.
Abbreviated transcription (Latin):
missuĩ ẽ Et si factũ ẽ uolũtarie fa¬
ctiĩ ẽ ⁊ si ꝑmissũ ẽ uolũtare ꝑmissũ
ẽ: qr neq ad faciendũ ꝯtͣ uolũtatẽ
suã ꝯpellipotuit: neq ad ꝑiit¬
cendũ sine uolũtete cogi Igit᷑ qͣ
factũ ẽ. uoluntate eiꝰ factũ ẽ ⁊̃ si ꝑuo

Expanded text:
tarie factum est, et si permissum est voluntarie permissum est; quia neque ad faciendum contra voluntatem suam compelli potuit, neque ad permittendum sine voluntate cogi. Igitur quod factum est voluntate ejus factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
incelo ẽ solũ bonũ ⁊ sũmũ. In tufer¬
no est. solũ malũ ⁊ sũmũ Imꝑa¬
radiso est so lũ boñ ñ sũmũ.
Inigne purgatorio: solũ malũ nõ
sũmũ. In mũdo ẽ bonũ ⁊ malũ. neu¬
trũ sũmũ. Padisus: locus ĩchoantiũ:
iumeliꝰ ꝓficiẽtiũ uõ ibi solũ bonũ ẽẽ¬

Expanded text:
In coelo est solum bonum et summum; in inferno est solum malum et summum; in paradiso est solum bonum sed non summum; in igne purgatorio solum malum, sed non summum; in mundo est bonum et malum, neutrum summum. Paradisus est locus inchoantium et in meli
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ accipiãt: ꝑmalũ uͦ correptionẽ Nõ
cñ sũmũ boñ. aut sũmũ malũ ibi est
ũ sit qͦ ⁊ ꝑsistẽtes inmalo defic̾e. ⁊ recedẽ¬
tes amalo ꝓfic̾e posint. Sic igit᷑ celũ ĩ sũ¬
mũdũ ignis purgatoriꝰ. pꝰ ignẽ purgaco¬
riũ: infernus. Diabołꝰ gͦ qr asũmo cecide¬
rat. in imo detrusus ẽ. ꝓpt̾ea q reꝑandꝰ
ñ erat. hõ aũ q ñ asũmo corruit. ñ est
positꝰ in imo. s inmedio collocatꝰ. ut ei
locus ẽẽt quo ascendẽ poss ꝑ meritũ iꝰ¬
ticie: ł descend̾e ꝑ reatũ culpe Qmͦ¬

Expanded text:
accipiant; per malum vero correctionem. Non tamen summum bonum aut summum malum ibi est, ut sit quo et persistentes in malo deficere, et recedentes a malo proficere possint. Sic igitur coelum in sumundum ignis purgatorius, post purgatorium infernus. Diabolus ergo qui a summo ceciderat, in imum detrusus est, propterea quia reparandus non erat. Homo autem quia non a summo corruit, non est positus in imo, sed in medio collocatus, ut ei locus esset quo ascendere posset per meritum justitiae, vel descendere per reatum culpae.
Abbreviated transcription (Latin):
nã ad sũmũ ꝓfectũ ꝑtingẽtiũ. Unũ so¬
lũ sũmũq boñĩeo collocatũ ẽ. inferuꝰ
÷ locꝰ cfirmatoꝵ maloꝵ. ⁊ disciplinam
irrecuꝑabiłr deserentiũ. u dõ ibi solum
isũmũ malũ positũ ẽ Purgatorius
ignis ÷ locꝰ ĩpͥma correptione minus
correptoꝵ ⁊ in scda ꝓficiẽdoꝵ. nõ solũ¬

Expanded text:
ctum pertingentium. Unum solum summumque bonum in eo collocatum est. Infernus est locus confirmatorum malorum et disciplinam irrecuperabiliter deserentium; et ideo ibi solum et summum malum positum est. Purgatorius ignis est locus in prima correctione minus correctorum, et in secunda perficiendoru
Abbreviated transcription (Latin):
peccau̾it ipsa morietur: necẽe est it
simpͥori sententia p̃cedñtiũ patrũ
peccata ad subseq̃ntes filios tͣnstre si¬
inificatũt accipimꝰ insubseqͣnti aser¬
cionẽ suo qͦq pecc̃o teñi neq p̾cedñti
peccata patr̃ ad subseq̃ntes filios riti

Expanded text:
peccaverit ipsa morietur . Necesse est ut si in priori sententia praecedentium patrum peccata ad subsequentes filios transire significatum accipimus, in subsequenti assertione suo quemque peccato teneri, neque praecedentia pecca
Abbreviated transcription (Latin):
genationẽ c̃minãt᷑. ne forte uiditũ
ĩ portabile fieret. si cũcta p̃cedñtiũ pec¬
cata in subsequẽtib ultio diuina pu¬
niret. Qdaũ ĩalio loco dr̃ filiꝰ ñporta¬
bit ĩiqͥtatẽ pat̾ͥs. ⁊ pat̃ ñ portabit ini¬
qͥtatẽ filii de illa uacit᷑ iniqͥtate ĩtelli¬
oporcet qͭ patͤs ciniserũt pͥꝙ le iu

Expanded text:
generatione terminantur, ne forte judicium importabile fieret, si cuncta praecedentium peccata in subsequentibus ultio divina puniret. Quod autem in alio loco dicitur: Filius non portabit iniquitatem patris et pater non portabit iniquitatem filii oportet quae patres commiserunt priu
Abbreviated transcription (Latin):
uerit᷑ aũ utr̃ oĩa peccata p̃cedñti¬
ũ pacrũ ad filios cnseãt. sic̃ illi pͥ¬
mi parentis deliccũ in oĩ qui exipso
res. Nec qq tudet᷑ ꝯditio uit tẽpꝰ p̃uidicet
t̾utati nisi forte nat᷑a qͣnto mag̃ corrũ¬
pitur: tanto decerior seminat᷑. Cũ enĩ
dicat scͥptura. Reddã peccata parẽtũ
ĩfilios usq intẽiã. ⁊ qͣrta gen̾ationẽ ma¬
nifeste ostn̾dr̃ qͥ afiluis peccata pacrũ

Expanded text:
eritur autem utrum omnia peccata praecedentium patrum ad filios transeant, sicut illud primi parentis delictum in omnes qui ex ipsores. Nec aequa videtur conditio ut tempus praejudicet veritati, nisi forte natura quanto magis corrumpitur, tanto deterior seminatur. Cum enim dicat Scriptura: Reddam peccatum patrum in filios usque in tertiam et quartam generationem ; manifeste ostenditur quod a filiis pecc
Abbreviated transcription (Latin):
resurreccura o̾denda s̃. ac ñ potiꝰ orrep¬
ta em̃dataq nat᷑a. absit eni ut illũ biẽ¬
brẽ
qͥnuꝑ natus est in oriente. de quo fr̃̾s di¬
lectissimi qui eũ uidert̃ reculert̃ : ⁊ be¬
atꝰ ieronimꝰ p̾sbit̾ scͥptũ reliqͥt. Absit
inquã unũ dupͥlicẽ hominẽ ac ñ potiꝰ

Expanded text:
esurrectura credenda sunt, aut non potius correcta emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrem qui nuper natus est in oriente de quo fratres dilectissimi qui eum viderunt retulerunt; beatus Hieronymus presbyter scriptum reliquit, absit, inquam, ut unum duplicem homin
Abbreviated transcription (Latin):
liquid habendo. qͣdã ninua deformitate
monst᷑ dñr adhumane nat᷑e figurã re¬
surrectioẽ uocabuntur: ita ut singłe
aĩe singła sua corꝑa obitineat̃. nulł cõ¬
herontibꝰ ẽ quecͣq ooherentia nata
fuerãt. s seorsũ sibi singuł sua m̃bͣ
gestantib quibꝰ humani corꝑis c̃ple¬
bit᷑ integͥtas. ñ ꝑit dõ c̾renxa mate

Expanded text:
liquid habendo, quadam nimia deformitate monstra dicuntur: ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur, ita ut singulae animae, singula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecunque cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis sua membra gestantibus quibus humani corporis complebitur integritas. Non
Abbreviated transcription (Latin):
poris humani ĩmortalitas. In secdo statu
ht̃ posse mori. ⁊ ñ posse ñ mori. sic̃ ĩ posse
peccare i ñ posse ⁊̃ peccare ht̃. qm̃ ⁊ inhoc
statu est. ⁊ moriendi ⁊ peccãt̾a necessitas.
Moriendi necessĩtas quã diu ad ẽ uita pec¬
cãdi necessitas. quãdui ab est gra. Inctio statu
habebit posse ñ mori. iñ posse mori. sic̃ ⁊̃
posse ñ peccare. ⁊ ñ posse peccare. qm̃ ad huc̃
statũ ꝑtinet. ⁊ moriẽdi ⁊ peccãdi ĩ possibilitas.
malt̃o moriendi in alto̾ peccãdi. nature
possibilitas ñ de eẽt. Si gͦ ultima ĩ morta¬
litas ex gr̃a enit. uͥ moriendi possibilitas
ñ erit. Quãtomag̃ pͥma in mortalitas ex
natura ñ fuit uͥ moriẽdi possibilitas fuit:
gͥ pͥmꝰ hõ añ peccatũ ĩmortał fuit. qn̾ i
corꝑe eiꝰcorruptio ⁊ infirmitas nulla
corꝑalẽ uitã nutͥce ⁊ sustẽtat᷑e debuit spe¬
eralẽ in ligno uite medicinã acceꝑat. qua
eand̃ uitã et̃ mortis defectũ sanã atq

Expanded text:
o statu habet posse mori et non posse non mori, sicut etiam posse peccare et non posse non peccare habet; quoniam in hoc statu est et moriendi et peccandi necessitas. Moriendi necessitas quandiu adest vita; peccandi necessitas quandiu abest gratia. In tertio statu habebit posse non mori et non posse mori, sicut etiam posse non peccare et non posse peccare; quoniam ad hunc statum pertinet et moriendi et peccandi impoin altero moriendi, in altero peccandi naturae possibilitas non deesset. Si ergo ultima immortalitas ex gratia erit, ubi moriendi possibilitas non erit; quanto magis prima immortalitas ex natura non fuit ubi moriendi possibilitas fuit? Ergo primus homo ante peccatum immortalis fuit; quoniore ejus corruptio et infirmitas nulla corporalem vitam nutrire et sustentare debuit specialem in ligno vitae medicinam acceperat, qua eamdem vitam contra mortis defectum sanam atque
Abbreviated transcription (Latin):
ligni beneficio ħ habiturꝰ si sẽꝑ uiueret.
Sic itaq pͥmꝰ hõ añ peccatũ natus nat̾a
mortał ⁊ passibił fuit. qui tñ exbenefi¬
cio c̃atoris p̃cedñte ⁊ pͥo studio ꝓsubseqͣ̃nte.
facẽ potuiss ut nec moreret᷑: nec inuita
passibilẽ habuit ꝯtͣ passionẽ ei custo da¬

Expanded text:
habiturus, si semper viveret. Sic itaque primus homo ante peccatum natura mortalis et passibilis fuit, qui tamen ex beneficio Creatoris praecedente, et proprio studio subsequente facere potuisset ut nec moreretur, nec in vita passibilem habuit contra passionem custo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dñis pͥmũ hõinẽ fuisse añ peccatũ ut
mori oĩo ñ poss sie. ĩ neqͣqͣ ĩpassibile fuisse
c̃dẽ debemꝰ. qͣsi nicħ oĩo pati potuiss qr
naturã inse passibilẽ hũit. s tũ siñpec¬
cass sic̃ ñ mortuus ita ⁊̃ siue ad mole¬
stiã uolũtatis ĩm̃te. siue ad corruptionẽ
ĩtegͥtatis in corꝑe. passus oĩo aliqͥd ñ fu¬
iss Nã qr pͥmꝰ ille hõ ñ ẜ qualitatẽ cor

Expanded text:
sse ante peccatum ut mori omnino non posset; sic etiam nequaquam impassibilem fuisse credere debemus, quasi nihil omnino pati potuisset quia naturam in se passibilem habuit. Sed tamen si non peccasset sicut non mortuus, ita etiam sive ad molestiam voluntatis in mente, sive ad corruptionem integritatis in corpore passus omnino aliquid non fuisset. Na
Abbreviated transcription (Latin):
nouer̃. qͦm ł mali ħignorare potuer᷑.
in ht̃c modũ cõseq̃ns ẽẽ manifeste ag
io si ħ stare debebit. qͥs ñ uideat quã in¬
effabilit̾ pͥora illa tꝑ̃a post̾iorib scłis¬
nifesta u̾itatis luce leg̾et᷑. quid fides
ñ fides s opinio q̃dã dicenda est. quos
int̾im cͥciores agnoscimus fuisse defut᷑o.

Expanded text:
o vel mali hoc ignorare potuerunt, in hunc modum consequens esse manifeste agnro si hoc stare debebit, quis non videat quam ineffabiliter priora illa tempora posterioribnifesta veritatis luce legeretur? Quid fides non fides, sed opinio quaedam dicenda est? quos in tantum certiores agnoscimus fuisse de futuro
Abbreviated transcription (Latin):
gent᷑ sue saltitis graruitũ ꝓmissorẽ
credñtes. inꝓmissioe fidelẽ sperãtes
c̾tissimũ redditorẽ. in hac fide ⁊ ex¬
pectone saluari sũt. licae qn. ⁊ qualit̃.
iqͦ ordine sał repmissa fieret igno¬
rarent. Nam ⁊psis apłis qͦs iustos fu¬
isse meiuo ẽ qͥ ambigat p̾sente saluato¬
re. ⁊ regñ celoꝵ manifesta iã luce p̃di¬
possent que dicebat᷑. duo qͦ illi disci¬
apparuit: ad ipsiꝰ int̾ rogonẽ pulsati.

Expanded text:
 suae salutis gratuitum promissorem, credentes in promissione fidelem, sperantes certissimum redditorem, in hac fide et exspectatione salvati sunt; licet quando et qualiter et quo ordine salus repromissa fieret, ignorarent. Nam et ipsis apostolis quos justos fuisse nemo est qui ambigat; praesente salvatore et regnum coelorum manifesta jam luce praedipossent quae dicebantur. Duo quoque illi disciapparuit;
Abbreviated transcription (Latin):
cio ꝯfirmamꝰ. Nec ipsos dese ta ue¬
tẽs sensisse paucis aũt̾e possimus.
dĩ noticia. płꝰ aliqͥd p̃cedentib pt̾b
accepisse Daud qͦ suꝑ doctores suol
⁊ seniores doñ sibi intelligẽtie au¬

Expanded text:
confirmamus. Nec ipsos de se ita veteres sensisse, paucis advertere possumus. Dei notitia plus aliquid praecedentibus patribus accepisse. David quoque supra doctores suos et seniores donum intelligentia
Abbreviated transcription (Latin):
qͦͣsdã minꝰ c̾e disc̾tos qui humane pos¬
sibilitatis m̃surã nesciĩt: ꝙ suam
possibilitatẽ ñ accendut & si atten¬
dũt. maiori stulticia estimãt hoc
iestate c̾atoris. ⁊ dehumilitate saluato¬

Expanded text:
se minus discretos, qui humanae possibilitatis mensuram nesciunt; quia suam passibilitatem non attendunt, et si attendunt, majori stultitia existimant hoc jestate creatoris, et de humilitate Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
ẽmto nc̃e redẽptioĩs ꝯplecta s̃. eos ic̾di¬
disse. ⁊agnouisse. ñ solũ hac ro̾ne ꝓba-¬
agnosc̾emus. iagnita c̾d̾emꝰ. sicqͥdẽ
enda agnotusset. ⁊ agnita credidissẽt:
uer᷑ ⁊̃ qr aliquotiẽs scͥpture cestãt:. nul¬
lũ ab inicio sine fide xͥ ẽẽ saluatũ. ⁊ be

Expanded text:
ento nostrae redemptionis completa sunt eos et credidisse et agnovisse non solum hac ratione probaagnosceremus, et agnita crederemus; sic quidem enda agnovissent et agnita credidissent. Verum etiam quia aliquoties Scripturae testantur, nullum ab initio sine fi
Abbreviated transcription (Latin):
ũꝗͣ recta fides hr̃e potuit .i. qudsit
illud. cui nicħ unꝗͣ demi potuit.
ut fide recta ꝯstaret ⁊̃ si aliqͥd adici
potuit ut cresc̾et. ħ duo rõne cohe¬
rent. ⁊ obħ indiuise ꝑt̾ctari expostũ

Expanded text:
 recta habere potuit, id est quid sit illud cui nihil unquam demi potuit, ut fides recta constaret, etiam si aliquid adjici potuit ut cresceret. Haec duo ratione cohaerent, et ideo indivise pertractari exposcunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ne effundã s subt̾hã magis de sp̃u
mo dixisse debuerat. Quid enĩ: Si
filus euangelii oł uetẽs iustos pares
ut pote qͦs nuc̃ lectio sic̃ nos aut p̾sisd.
s ipsa unctio docuent oi de oĩb.¬

Expanded text:
ne effundam; sed subtraham magis de Spiritu meo dixisse debuerat. Quid enim? Si filiis Evangelii omnes veteres justos pares Utpote quos non lectio sicut nos aut praedicatio, sed ipsa unctio docuerit omnes de o
Abbreviated transcription (Latin):
fecit ut ꝑeat. Ita dũse honorare putãt
bonitatẽ: offendũt u̾itatẽ. Qenĩpiꝰ
fuit ut ñ existñtia c̾aret. ĩtꝰr ut er¬
rantia ⁊ delinq̃ntia iudicet. Alii dñt
ad iusticiã hõis ꝑtin̾e. ut inhac uita
sine pugna uiuat. qͣsi potiꝰ itꝰ eẽ
ñ possit. siñ pugnat. Neq enĩ ad iꝰticiã
hꝰ uite ꝑtinet ñ tẽptari. s atẽptone
ñ suꝑari. Nec ut qui bonꝰ est ñquã
cadat. s cũ cecid̾it ut resurgat. Si¬

Expanded text:
a dum se honorare putant bonitatem, offendunt veritatem. Qui enim pius fuit ut non existentia crearet, justus est ut errantia et delinquentia judicet. Alii dicunt ad justitiam hominis pertinere ut in hac vita sine pugna vivat, cum potius justus esse non possit si non pugnet. Neque enim ad justitiam hujus vitae pertinet non tentari, sed a tentatione non superari, nec ut qui bonus est nunquam cadat; sed, cum ceciderit ut resurgat. Si
Abbreviated transcription (Latin):
remediũ qͣdã uͦ ad obseqͥũ. q̃dã ad cultũ
diunũ. Pma ꝑtinẽt ad peccatoꝵ remissi¬
onẽ. Sccła ad exec̾endã deuotionẽ. Tcia
ad colendã pietatẽ. Pma instituta fuer̃
qͣsi ad necessitatẽ. ut in eis hõ scificaret᷑
qualis curũcisio fuit. ⁊ hostie ꝓpeccato

Expanded text:
uaedam ad cultum divinum. Prima pertinent ad peccatorum remissionem; secunda ad exercendam devotionem; tertia ad colendam pietatem. Prima instituta fuerunt quasi ad necessitatem, ut in eis homo sanctificaretur, qualis circumcisio fuit, et hostiae pro peccato