comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et principib mundi huius qui de¬
struuntur. et patriarchis suis qui
eos in blasphemiarum baratrum
deduxert̃. consurgant et relinqͣnt
idola sua et abom̃mationes siras qͦs
de suo corde confnycerant. et de cun¬
ctis sedib suis in quib peccaueranł.
transeant ad eccłiasticam fidẽ: et¬
mundent᷑ et sint populus xp̃i. et ip¬
se sit ds̃ eorũ : quȩ plenius in osee ꝓ¬
pħa. dictasse me noui. Quod si iudȩi
et xp̃iani iudaitantes. hȩc ad mille
annoꝵ uoluerint referre regnum:
necessitate coguntur. ut suscipiant
om̃s qti salui fuerint habitaturos
i t̾ra isrł. edificandam ierłm. extra¬
endum templũ. cunctas legis ceri-¬
monias exercendas: obseruandum
sabbatum. accipiendam circumcisio¬
nis iniuriam: manducandũ et bi¬
bendũ. et diuitiarũ habundantiã
pro sũma beatitudine et cunctis
opib estimandã: cum apłs dicat.
esca uentri et uent̃ escis : ds̃ aut̃ et
hunc et illas destruet. Quomͦ autẽ

Expanded text:
et principibus mundi istius qui deet principibus mundi istius qui destruuntur, et patriarchis suis, qui eos in blasphemiarum baratrum deduxerunt, consurgant et relinquant idola sua, et abominationes suas, quas de suo corde confinxerant: et de cunctis sedibus suis, in quibus peccaverant, transeant ad eccmundentur, et sint populus Christi, et ipse sit Deus eorum: quae plenius in Osee propheta dictasse me novi. Quod si Judaei et Christiani Judaizantes, haec ad mille annorum voluerint referre regnum, necessitate coguntur, ut suscipiant omnes qui salvi fuerint habitaturos in terra Israel, aedificandam Jerusalem, exstruendum templum, cunctas Legis caeremonias exercendas, observandum sabbatum, accipiendam circumcisionis injuriam, manducandum et bibendum, et divitiarum abundantiam pro summa beatitudine et cunctis opibus aestimandam, Esca ventri, et venter escis; Deus autem et hunc et illas destruet . » Quomodo autem
Abbreviated transcription (Latin):
Uere enim in aduentu dñi saluato¬
ris duȩ uirgȩ. et ut in hebraico po¬
situm ẽ. duo ligna in unũ umeta
st̃ sceptrum: et in baptisinate xp̃i
dudum separata sociantur. ut fi¬
ant in unum nouum hominẽ et
mn unam gentem. ne polluantur
ultra in idolis et abominationibus¬
sius: sed mundi lauaero. sint popłs
dci. et imꝑet eis xp̃c: et habitent
suꝑ tram. t̾ramq uiuentium: qͣm
dederat seruo suo racob. qui popłm
isrł in matris utero supplantauit.
Sin aut̃ uoluerimꝰ uixta propheti¬
am osee. qui pene omĩs ad decem
trib dirigitur. id÷ ad ioscph. et
ephraini. et samariã. et isrł. in tel¬
ligere falsi nominis scientiam. et
diuersas turbas hereticorum: hoc
dicemꝰ quod in ultimo tempore.
quando subintrauerit plenitudo gen¬
tium et omĩs isrł saluus fuerit. tune
etiam aduersarii populi qui contra
domũ iuudȩ et confessionem ecclesiȩ
pugnauert̃. tradant se eccłrasticȩ
fidei: et uniuersis errorib derelictis.

Expanded text:
» Vere enim in adventu Domini salvato» Vere enim in adventu Domini salvatoris duae virgae, et ut in Hebraico positum est, duo ligna in unum juncta sunt sceptrum, et in baptismate Christi dudum separata sociantur, ut fiant in unum novum hominem et in unam gentem: neque polluantur ultra in idolis et abominationibus, sed mundi lavacro sint populus Dei, et imperet eis Christus, et habitent super terram, terramque viventium quam dederat servo suo Jacob, qui populum Israel in matris utero supplantavit. Sin autem voluerimus juxta prophetiam Osee quae pene omnis ad decem tribus dirigitur, id est ad Joseph, et Ephraim, et Samariam, et Israel, intelligere falsi nominis scientiam, et divisas turbas haereticorum, hoc dicemus, quod in ultimo tempore « quando subintraverit plenitudo gentium, et omnis Israel salvus fuerit . » Tunc etiam adversarii populi qui contra domum Judae, et confessionem Ecclesiae pugnaverunt, tradant se ecclesiasticae fidei, et universis erroribus derelictis,
Abbreviated transcription (Latin):
cationẽ ieã. siue sc̃uarium. in me¬
dio eorum in ꝑpetuum : quod udȩi
de templo interp̃tantur. quod sub
zorobabel exstructum ẽ. Sed quomͦ
stare poterit hoc quod dicitur in
ꝑpetuum: cum templũ illud quod
a zorobabel extructum ẽ et postea
a multis instauratum. romano
igne succensum sit: Quȩ omĩa re¬
ferenda sunt ad ȩccłiam. et ad tem¬
pora saluatoris: quando tab̃nacłm
eius positum ẽ. in ęccłia: ubi factꝰ
ẽ ds̃ nr̃. et nos popłs eius. P rofec¬
tusq omĩum ẽ ut serant quod ipse
sit dñs: et ipse scĩficet isrł. ñ iuxta
carnem sed iuxta sp̃m : quatido
scĩficatio in medio credentiũ facta ẽ.
in ꝑpetuum. Quod aut̃ dñs abiece.¬
rit tribum ephraim. et elegerit tri¬
bum uida. et in psalmis legimus :
in quib scriptum ẽ. et rep̃pulit ta¬
bnaculum ioseph. et tribum effrem
de qua scriptum ẽ. ñ deficiet prm¬
ceps ex iuda. neq dux de femorib
eius: donec ueniat cui repositum¬

Expanded text:
cationem meam, sive sanctuarium in mecationem meam, sive sanctuarium in medio eorum in perpetuum. » Quod Judaei de templo interpretantur, quod sub Zorobabel exstructum est. Sed quomodo stare poterit hoc quod dicitur in perpetuum? cum templum illud quod a Zorobabel exstructum est, et postea a multis instauratum, Romano igne succensum sit? Quae omnia referenda sunt ad Ecclesiam, et ad tempora Salvatoris, quando tabernaculum ejus positum est in Ecclesia, ubi factus est Deus noster, et nos populus ejus. Profectusque omniumsit Dominus, et ipse sanctificet Israel: non juxta carnem, sed juxta spiritum, quando sanctificatio ejus in medio credentium facta est in perpetuum. Quod autem Dominus abjecerit tribum Ephraim, et elegerit tribum Juda, et in Psalmis legimus, in quibus scriptum est: « Et repulit tabernaculum Joseph, et tribum Ephrem de qua scriptum est: « Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de senioribus ejus, donec veniat qui mitt
Abbreviated transcription (Latin):
ac nepotes. uixta illud uirgilianũ:
et nati natorum. et qui nascentur
ab illis: habitentq ñ ad breue tem¬
pus. sed in ꝑpetuum. Uultis aut̃¬
ait scire. qui sit iste rex et pastor:
Ipse ẽ. de quo supra dixi. seruus me¬
us dauid. Qui cum in forma dei eẽt.
non ẽ rapinam arbitratus eẽ se ȩqͣ¬
lem deo : sed se exianiuit formã
serui accipiens: et factus ẽ. obędi¬
ens patri usq ad mortẽ: mortẽ au-¬
tẽ crucis. Cumq sublati reges fue¬
rint. ꝑcutiam illis fedus pacis: ne¬
quaquam ut in ueteri testamento
certaminũ atq bellorũ. sed pactũ
pacis quȩ exuperat omnẽ sensum:
de qua saluator loquit᷑ ad apłos. Pa¬
cem meã do uobis: pacem meam re¬
linquo uob̃. & propħa dicit: factꝰ
ẽ in pace locus eiꝰ. Quos cum in ȩc
cere. statuit supra petram pedes
meos : timc multiplicabunt᷑ uel
credentiũ numero. uel multiplica¬
tione uirtutũ. Et dabo inquit scĩfi¬

Expanded text:
ac nepotes, juxta illud Virgilianum: ac nepotes, juxta illud Virgilianum: Et nati natorum, et qui nascentur ab illis: habitentque non ad breve tempus, sed in perpetuum. Vultis autem scire qui sit iste rex et pastor? Ipse est de quo supra dixi: « Servus meus David. » -- « Qui cum in forma Dei esset, non est rapinam arbitratus esse se aequalem Deo: sed se exinanivit formam servi accipiens, et factus est obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis . » Cumque sub tali rege fuerint, percutiam illis foedus pacis, nequaquam ut in veteri testamento certaminum atque bellorum, sed pactum pacis, quae exsuperat omnem sensum, de qua Salvator loquitur ad apostolos: « Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis : » et Propheta dicit: « Factus est in pace locus ejus . » Quos cum in Ecclcere: « Statuit supra petram pedes meos , » tunc multiplicabuntur, vel credentium numero, vel multiplicatione virtutum. « Et dabo, inquit, sanctifi
Abbreviated transcription (Latin):
ducturum eos in t̾ram et in mon¬
tes isrł. de quib supra legimus: et
appellandam unam gentẽ. uniusq
regis regendam imꝑio: ut ultra
ñ polluantur in idolis et ab omi¬
nationib siuis: sed cum fuerint
de captiuitatis sedib liberati in
quib peccauert̃. om̃ib uitiis eẽ.
mundandos. et futuros popłm dĩ
angłs loquitur in euangłio. quod
regnaturus sit suꝑ domũ iacob. et
regni cius ñ erit finis. Tantȩq
erit clem̃tię. ut ñ solum rex sed et
pastor appelletur: quod suꝑbum
nom̃ imꝑii. pastoris uocabulũ miti-¬
get. Qui postqͣm reducti fuerint
in gentẽ unam. et in t̾ra isrł ac
montib habitauerint. ambulatu¬
ri sint in om̃ib iudiciis dñi: et p̃-¬
cepta illius custodituri. Habitatu¬
ri aut̃ ñ in alia t̾ra. sed in ea quã
dedit seruo suo iacob: in qua habi¬
tauert̃ patres eoꝵ. abraham isa ac
et iacob. et reliqui scĩ. Et ñ solum ip¬
si habitaturi sint: sed et filii eorum

Expanded text:
ducturum eos in terram, et monducturum eos in terram, et montes Israel, de quibus supra legimus, et appellandam unam gentem uniusque regis regendam imperio, ut ultra non polluantur in idolis et abominationibus suis: sed cum fuerint de captivitatis sedibus liberati, in quibus peccaverunt omnibus vitiis, esse mundandos et futuros populum Deangelus loquitur in Evangelio , quod regnaturus sit super domum Jacob, et regni ejus non sit finis. Tantaeque erit clementiae, ut non solum rex, sed et pastor appelletur. Quod superbum nomen imperii pastoris vocabulum mitiget. Qui postquam fuerint in gentem unam, et in terra Israel, ac montibus habitaverint, ambulaturi sint in omnibus judiciis Domini, et praecepta illius custodituri: habitaturi autem non in alia terra, sed in ea quam dedit servo suo Jacob, in qua habitaverunt patres eorum, Abraham, Isaac, et Jacob, et reliqui sancti: et non solum ipsi habitaturi sint, sed et filiae eorum
Abbreviated transcription (Latin):
isse regibꝰ. Primasq decem tribus
captas ab assiriis: et post aliquan-¬
tum temporis. eas quȩ appellaban-¬
tur iuda. a chaldeis in babilonem
ductas cẽ. captiuas: et tribum iuda
post annos septuaginta antiquȩ ter¬
re redditam: decem̃ aut̃ trib quȩ
uocabant᷑ isrł. usq hodie in monti¬
bus urbibq medoꝵ seruire capti¬
uas. Presens igitur propħia. hec ex
ore dñi pollicetur. quod utrumq
sibi iungat᷑ imꝑium: hoc ẽ regnũ¬
iudȩ et regnum isrł: tollaturq uir¬
ga ephraim qui de ioseph stirpe ge¬
neratus ẽ. cum reliquis tribubus
quȩ ei sociatȩ sunt. et iungatur uir¬
ge iudȩ : ut nequaquã uocetur ui¬
da et isrł. sed uno nomine appellen¬
tur uida : et sub figura propħȩ quȩ
p̃cedit in tipo dni saluatoris: nequa¬
quam duab manib. sed una xp̃i te¬
neantur mani. Dicit enim se assu¬
mere filios isrł de medio nationũ.
ad quas captiui ducti sunt: et re¬

Expanded text:
isse regibus, primasque decem tribus isse regibus, primasque decem tribus captas ab Assyriis, et post aliquantum temporis eas quae appellabantur Juda, a Chaldaeis in Babylonem ductas esse captivas, et tribum Juda post annos septuaginta antiquae terrae redditam: decem autem tribus quae vocabantur Israel, usque hodie in montibus urbibusque Medorum servire captivas . Praesens igitur prophetia haec ex ore Domini pollicetur, quod utrumque sibi jungatur imperium, hoc est regnuJudae, et regnum Israel: tollaturque virga Ephraim, qui de stirpe Joseph generatus est, cum reliquis tribubus quae ei sociatae sunt, et jungatur virgae Judae, ut nequaquam vocetur Juda et Israel, sed uno nomine appellantur Juda: et sub figura prophetae, qui praecedit in typo Domini salvatoris, nequaquam duabus manibus, sed una Christi teneantur manu. Dicit enim se assumere filios Israel de medio nationum ad quas captivi ducti sunt, et re
Abbreviated transcription (Latin):
erit in ꝑpetuum. Et disponam
eis testam̃tum pacis. testam̃tum sempi¬
ternum erit cum eis: et dabo eos. et
multiplicabo eos: et ponam scã mea
in medio eorum in ꝑpetuum. &erit
tab̾naculum meũ in eis. et ego cro
eis ds̃. et ipsi erunt michi popłs: et
scient gentes quia ego sum dñs qui
scĩfico eos. cum fuerint scã mea in
medio eorum in ꝑpetuum. Regum
narrat historia. sub roboam filio
salomonis duodecim trib fuisse di¬
uisas: et duas hoc ẽ. udam et benia¬
min. cum leuitis ac sacerdotib se¬
cutas cẽ. roboam. qui regnauit iN
ierłm: et regnum cius appellatum
ẽ. uda. Alias uero decem trib. quȩ
dixer̃t non ẽ. nobis pars in dauid.
neq hereditas in filio iesse. ierobo¬
am filio nabath de tribu ephraimi.
qui fuit filius ioseph fũmisse cerui¬
ces. et seruisse ei: appellatasq ex
magna parte populi antiquo no
mine isrł: et multo tempore reg¬
num uida et isrł. aduersum se ha¬
buisse certamina: propriisq paru¬

Expanded text:
erit in perpetuum. Et disponam erit in perpetuum. Et disponam eis testamentum pacis, testamentum sempiternum erit cum eis: et dabo eos, et multiplicabo eos, et ponam sancta mea in medio eorum in perpetuum, et erit tabernaculum meum in eis, et ero eis Deus, et ipsi erunt mihi populus. Et scient gentes quia ego sum Dominus qui sanctifico eos, cum fuerint sancta mea in medio eorum in perpetuum. » Regum narrat hSalomonis duodecim tribus fuisse divisas et duas, hoc est Judam et Benjamin, cum levitis ac sacerdotibus secutas esse Roboam qui regnavit in Hierusalem, et regnum ejus appellatum est Juda. Alias vero decem tribus quae dixerunt, « non est nobis pars in David, neque haereditas in filio Jesse. » Jeroboam filio Nabath de tribu Ephraim qui fuit filius Joseph, submisisse cervices et servisse ei, appellatasque ex mamine Israel: et multo tempore regnum Juda et Israel adversum se habuisse certamina, propriisque paru
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ds̃. Ecce ego assumã omnẽ do¬
mũ isrł. de mẽdio gentium ad qͦs
ingressi sunt: et congregabo eos
ex om̃ib qui in circurtu cius sunt.¬
‸ et inducam eos in t̃ram ifrł. & da¬
bo eos in gentem unam. in t̾ra inea
in montib isrł: et princeps imus
erit om̃ium istoꝵ in regem. et ñ
ert̃ ultra in duas gentẽs. nec dim¬
dentur ultra in duo regna ut ñ
polluantur ultra i idolis sus et
in offendiculis suis. et in omnib
impietatib suis: et eruam eos ex
omĩb miquitatib eorũ in quib
peccauert̃. et mundabo eos: et er̃t
michi in popłm. et ego ero eis in
⁊ dm̃: et seruus meus dauid princeps
m medio eorũ. Et pastor unus crit
ta mea custodient et facient ea: et¬
 habitabunt in t̾ra sua quam de¬
di seruo meo iacob. ubi habitauer̃t
patres corum. & habitabunt in
ea ipsi et filii corum. et filii filioꝵ¬
‸ corum usq in sempit̃num: et da¬
uid seruus meus princeps eorũ

Expanded text:
Dominus Deus: Ecce ego assumam omnem doDominus Deus: Ecce ego assumam omnem domum Israel de medio gentium, ad quas ingressi sunt: et congregabo eos ex omnibus qui in circuitu ejus sunt, et inducam eos in terram Israel, et dabo eos in gentem unam in terra mea in montibus Israel, et princeps unus erit omnium istorum in regem. Et non erunt ultra in duas gentes: nec dividentur ultra in duo regna, ut non polluantur ultra in idolis suis et in offendiculis suis, et in omnibus impietatibus suis. Et eruam eos ex omnibus iniquitatibus eorum, in quibus peccavermihi in populum, et ego ero eis in Deum. Et servus meus David rex super eos, et pastor unus erit a mea custodient, et facient ea. Et habitabunt in terra sua quam dedi servo meo Jacob, ubi habitaverunt patres eorum, et habitabunt in ea ipsi et filii eorum, et filii filiorum eorum usque in sempiternum. Et David servus meus, princeps eorum
Abbreviated transcription (Latin):
meũ in eis. Et ero eis ds̃: et ipsi ert¬
⁊ michi popłs. & scient gentes qura
ego dñs scĩficator isrł: cum fue¬
rit scĩficatio mea in medio eorũ.
in ꝑpetuum .Lxx. Et factus est
scrmo drũ ad me. dicens. Et tu fili
hominis. assume tibi uirgam unã.
et seribe suꝑ ea uidam et filios is¬
rael: qui appositi sunt ei. & uirgã
secundam assumes tibi. et inscri
bes eam ioseph uirgam ephrami.
et om̃s filios isrł qui appositi st̃
ei: et coniunges eas inuicem tibi
in uirgã unam ut copules eas: et
⁊ ert̃ in manu tua. Et erit. qͦndo di¬
xerint tibi filii isrł loquentes. ñ
indicas nobis quid sint ista tibi: et
dices ad eos. Hȩc dicit dñs ds̃. E cce
ego assumã in tribum ioseph. per
m̃anũ ephraimi trib isrł. quȩ adiũ¬
ctȩ sunt ei: et dabo om̃s eos suꝑ tri¬
‸ bum iuda. et ert̃ in uirgam unam.
et ert̃ una in manui uida: et eruit
uirge quas inscripsisti sic m manu¬
‸ tua coram cis: et dices eis. Hec dicit

Expanded text:
s, et ipsi erunt mihi populus. Et scient gentes quia ego Dominus sanctificator Israel, cum fuerit sanctificatio mea in medio eorum in perpetuum. LXX: Et factus est sermo Domini ad me, dicens: Et tu, fili hominis, assume tibi virgam unam, et scribe super eam Judam, et filios Israel qui appositi sunt ei, et virgam secundam assumes tibi, et scribes super eam Joseph, virgam Ephraim, et omnes filios Israel qui appositi sunt ei, et conjunges eas invicem tibi in virgam unam, ut copules eas, et erunt in manu tua. Et erit quando dixerint tibi filii Israel loquentes: Non indicas nobis quid sint ista tibi? Et dices ad eos: Haec dicit Dominus Deus: Ecce ego assumam in tribum 438 Joseph per manum Ephraim tribus Israel, quae adjunctae sunt ei, et dabo eos omnes super tribum Juda, et erunt in virgam unam, et erunt una in manu Juda. Et erunt virgae quas inscripsisti sic in manu tua coram eis: et dices eis, haec dicit
Abbreviated transcription (Latin):
melusa: scđm illud quod seriptum
ẽ. nec ẽ. qui se abscondat a calore eiꝰ.
Sin aut̃ et exterius et interius ac¬
cipimꝰ atrium : sic intelligendum.
quod ds̃ ee circum fusus sit et in¬
fusus. dicens ꝑ propħam: qui te-¬
net cęlum palmo. et t̃ram pugillo:
ut omĩa ab illo uideantur meludi.
& rursum: cęlum michi thronꝰ ẽ¬
t̾ra aut̃. scabellum pedum meoꝵ:¬
ut intra omĩa cẽ credendus sit. iu-
cȩlum ac t̾ras. camposq liquentes.
lucentẽq globum lunȩ. titaniaq
astra. sp̃c intus alit: totamq in¬
fusa ꝑ arcus. mens agitat molem:
et magno se corpore miscet. Cumq¬

Expanded text:
lusa, secundum illud, quod scriptum est: Nec est, qui se abscondat a calore ejus. Sin autem et exterius et interius accipimus, atrium, sic intelligendum est quod Deus, et circumfusus sit et infusus, dicens per prophetam, « qui tenet coelum palmo et terram pugillo , » ut omnia ab illo videantur includi. Et rursum: « Coelum mihi sedes, terra autem scabellum pedum meorucelum ac terras camposque liquentes / lucentemque globum lune Titanaque astra / spiritus intus alit, totamque infusa per artus / mens agitat molem et magno se corpore miscet.
Abbreviated transcription (Latin):
epła dicitur:: quod audiuimus et
uidimꝰ. et manꝰ nr̃ȩ palpauerunt
de uerbo uitȩ. & ad extremũ. nequa¬
quã ut septemtrionali plaga sep.¬
tem tantũ gradus sufficiunt: sed
post septem. octonarius ponit᷑ nu¬
merus: ut de sinagoga ad eccłiam.
de ueteri instrum̃to ad nouum. de
t̾renis ad cȩlestia transeamꝰ. Et in¬
troduxit me in atrium interius:

Expanded text:
divimus et vidimus, et manus nostrae palpaverunt, de verbo vitae ; » et ad extremum nequaquam, ut in septentrionali plaga septem tantum gradus sufficiunt, sed post septem octonarius ponitur numerus, ut de Synagoga ad Ecclesiam, de veteri instrumento ad novum, de terrenis ad coelestia transeamus. « Et introduxit me in atriu
Abbreviated transcription (Latin):
ad portam australem. & m̃sus ẽ. por¬
tam uixta m̃suras suꝑiores: thala¬
mũ eius. et frontem eius. et uestibu¬
lum eius isdem m̃suris: et fenestras
eius. et uestibulum eiꝰ m circuitu.
Quinquaginta cubitos longitudiniᷤᷤ.
et latitudinis uiginti quinq cubi¬
tos: et uestibulum ꝑ girum. Longi¬

Expanded text:
s est portam juxta mensuras superiores, thalamum ejus, et frontem ejus, et vestibulum ejus eisdem mensuris, et fenestras ejus, et vestibulum ejus in circuitu quinquaginta cubitos longitudinis, et latitudinis viginti quinque cubitos, et vestibulum per gyrum. Cun
Abbreviated transcription (Latin):
Seius. et uestibulum cius. uixta m̃su¬
Iras suꝑiores: et fenestras eius. et ue¬
stibula in cireuitu: sicut fenestras
çȩteras. Quinquaginta cubitoꝵ lon¬
quinq cubitoꝵ. & in gradib septem
ascendebatur ad eam. Et uestibulum
ante fores cius. et celatȩ palmȩ erant:
una hinc et altera inde. in fronte eius.
& porta atrii in terioris : in ura austra¬
li. Et m̃sus ẽ. aporta usq ad portam.
in uia australi: centum cubitos. Et

Expanded text:
ejus, et vestibulum ejus juxta mensuejus, et vestibulum ejus juxta mensuras superiores; et fenestras ejus, et vestibula in circuitu, sicut fenestras caeteras, quinquaginta cubitorum lonque cubitorum. Et in gradibus septem ascendebatur ad eam: et vestibulum ante fores ejus: et caelatae palmae erant, una hinc, et altera inde in fronte ejus. Et porta atrii interioris in via australi: et mensus est a porta usque ad portam in
Abbreviated transcription (Latin):
ollȩ quȩ a facie aquilonis accenditur.
et cȩrimonias iudȩorum quib dedit
ds̃ p̃cepta ñ bona. et iustificationes
in quib ñ uitiant in eis. scandamus
ad altiora. et ad uestibulum eius id :
portȩ.pro quo septuaginta ȩlãmoth
transtulert̃: quod uestibulum ante
portam ẽ siue in terius. Nec solum
una porta ẽ. aquilonis. quȩ supra por¬
ta appellatur exterior: sed et altera
interior. quȩ habet similitudinem
portȩ orientalis: ut manifestius dyxe¬
re septuaginta. & porta atrii in teri¬
or respiciens portam aquilonis: sic̃
erat porta quȩ respiciebat ad orien¬
tem. Mensũq ẽ. a porta exteriori
aquilonis. usq ad portam ciusdem
aquilonis interiorem. centũ cubi¬
tos: ut his quasi gradib atq m̃sci¬
ris. recedentes a porta exteriori. ad
interiorem ꝑuenire ualeamus. De
cuius numeri sacram̃to: supra dic¬
tum ẽ Et duxit me ad uiam au¬
stralem: et ecce porta quȩ respicie¬
bat ad austrum. Et m̃sus ẽ frontẽ

Expanded text:
ditur, et caeremonias Judaeorum quibus dedit Deus praecepta non bona, et justificationes in quibus non vivant in eis, scandamus ad altiora et ad vestibulum ejus, id est, portae, pro quo Septuaginta elamoth transtulerunt. Quod vestibulum ante portam est, sive interius. Nec solum una porta est Aquilonis, quae supra porta appellatur exterior: sed et altera interior, quae habet similitudinem portae Orientalis, ut manifestius dixere Septuaginta. Et porta atrii interior respiciens portam Aquilonis, sicut erat porta quae respiciebat ad Orientem. Mensusque est a porta exteriori Aquilonis usque ad portam ejusdem Aquilonis interiorem centum cubitos: ut his quasi gradibus atque mensuris, recedentes a porta exteriori, ad interiorem pervenire valeamus, de cujus numeri sacramento supra dictum est. « Et eduxit me ad viam Australem, et ecce porta quae respiciebat ad
Abbreviated transcription (Latin):
uos faciam suꝑ humũ ur̃am: ut
postqͣm requieueritis in t̾ra isrł.
tunc cognoscatis quod ipse sim do¬
minꝰ qui promissa mea oꝑe com¬
pleuerim. Qui ergo de generali re¬
surrectione hȩc dictã intelliguit:
illud quod uidetur facere questi
calipsi loquitur. B eatꝰ et sc̃s. qui
partem habet in resurrectione pͥ¬
ma : suꝑ eum scđ̾a mors ñ habet
potestatem: quod uidelicet alia¬

Expanded text:
vos faciam super humum vestram, » ut vos faciam super humum vestram, » ut postquam requieveritis in terra Israel, tunc cognoscatis quod ipse sim Dominus, qui promissa mea opere compleverim. Qui ergo de generali resurrectione haec dicta intelligunt, illud quod videtur facere quaestiocalypsi loquitur: « Beatus et sanctus qui habet partem in resurrectione prima, super eum secunda mors non habet potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
no desꝑaumꝰ. Quib ista dicenti¬
bus: tercio iez echiel prophetare
cõpellitur: et dicere ossib aridis.
hȩc dicit dñs ds̃: ecce ego aꝑiam tu¬
mulos ur̃os. In quo quęritur. si
aꝑit cumulos: quomodo supra di¬
citur. erant aut̃ multa ualde suꝑ
faciem campi. siccaq uehem̃ter.
& educam inquit uos de sepuleris
urĩs populus meus: scđ̃m illud
quod seriptum ẽ. in euangłio: ue¬
nit hora. quando qui in sepuleris
sunt audient uocem filii dei: et
exibunt qui bona egert̃ in resur-¬
rectionẽ uitȩ : et iterum. qui au-¬
dierint uiuent. Q sicut ñnulli ar-¬
bitrantur. si de generali resurre¬
ctione dicit sermo diumnꝰ: quid ne-¬
cesse fuit specialit̾̃ dici. et inducã
uos in t̾ram isrł. cum in omĩ orbe
trarum resurgere debeant mor¬
tui. ex his locis in quib sepulti sunt:
Cumq ait eduxero uos de tumu¬
lis urĩs. et dedero sp̃m meũ in uo¬
bis. et uixeritis: tune requiescere

Expanded text:
no desperavimus: quibus ista dicentino desperavimus: quibus ista dicentibus, tertio Ezechiel prophetare compellitur, et dicere ossibus aridis: Haec dicit Dominus Deus: Ecce ego aperiam tumulos vestros. In quo quaeritur: Si aperit tumulos, quomodo supra dixerit: Erant autem multa valde super faciem campi, siccaque vehementer. Et educam, inquit, vos vestris, populus meus. » Secundum illud quod scriptum est in Evangelio : « Venit hora, quando qui in sepulcris sunt, audient vocem Filii Dei, et exibunt qui bona egerunt in resurrectionem vitae. » Et iterum: « Qui audierint vivent. » Et si ut nonnulli arbitrantur de generali resurrectione dicit sermo divinus, quid necesse fuit specialiter dici: « Et inducam vos in terram Israel? » cum in omni orbe terrarum resurgere debeant mortui, ex his locis in quibus sepulti sunt. Cumque ait: « Eduxero vos de tumulis vestris, et dedero spiritum meum in vobis et vixeritis, tunc requiescere
Abbreviated transcription (Latin):
plicata cõpagem. astricta neruis.
plena carnium. pelle cooꝑta: iace¬
bantq humana corpora sp̃m non
habentia. Iocirco propħa uaticina¬
tur ad sp̃m: et ait. Hȩc dicit dñs.
ds̃. A quatuor uentis. ueni spẽ: a
quattuor uidelicet mundi pla¬
gis: ut quomodo in prima con¬
ditione hominis. insufflauit ds̃
ingressus ẽ humana corpora. Sta¬
timq uixert̃: steter̃tq suꝑ pedes
suos. Unde et resurrectio dicitur
mortuoꝵ. congregatio sine eccłra
multa. et ut in hebreo habet gran¬
dis exercitus: eoq complet᷑ tẽm¬
pore. E mitte sp̃m tuum et crea¬
buntur: et renouabis faciem t̾rȩ.
Q uod aut̃ sequitur. et dixit ad me
fili hominis. ossa hȩc uniuersa
domꝰ isrł ẽ: uidetur facere questio¬
nem: eo quod ñ de generali resur¬
rectione. sed propriẽ de restitutio¬
ne dicatur domꝰ isrł. quȩ dicit aru¬
erunt ossa nr̃a. et periit spes nr̃a.
et abscisi sumꝰ a t̾ra nr̃a: siue omĩ¬

Expanded text:
plicata compagem, astricta nervis, plicata compagem, astricta nervis, plena carnium, pelle cooperta, jacebantque humana corpora, spiritum non habentia. Idcirco propheta vaticinatur ad spiritum, et ait: « Haec dicit Dominus Deus. A quatuor ventis veni, spiritus; » a quatuor videlicet mundi plagis, ut quomodo in prima conditione hominis, insufflavit Deusingressus est humana corpora statimque vixerunt, « steteruntque super pedes suos. » Unde et resurrectio dicitur mortuorum congregatio sive ecclesia multa, et ut in Hebraeo habet, grandis exercitus, eoque completur tempore: « Emitte spiritum tuum et creabuntur, et renovabis faciem terrae . » Quod autem sequitur: « Et dixit ad me: Fili hominis, ossa haec universa domus Israel est, » videtur facere quaestionem, eo quod non de generali resurrectione, sed proprie de resurrectione dicatur domus Israel, quae dicat: « Aruerunt ossa nostra, et periit spes nostra, et abscissi sumus a terra nostra, sive omni
Abbreviated transcription (Latin):
et propt̃ temporis uetustatem
arida. siccaq uehem̃ter: et nichil
in se humoris habentra. Cumq in¬
trogasset eum sermo diuinꝰ. utrũ
estimaret hȩc ossa posse uiuere:
respondit. Dñe ds̃ tu nosti: qui ple-¬
nam habes scientiam futurorũ.
Dixitq ad eum dñs. Uaticinare
de ossib his. siue suꝑ ossa hȩe : et
dices ad ea. Ossa arida: audite uer
bum dnĩ. In quo mirandũ. quo¬
modo ad ossa arida sit locutꝰ. quę
ante neruos carnes. et cutem et
sp̃m uiuificantẽ. dei ñ possent au¬
dirc sermonẽ. Primũq ossa cum
aliis ossib. neruorum uinculis
colligantur: deinde implentur
carnib. et desuꝑ ob pulchritudi¬
nem excenditur cutis. quȩ nuda-¬
rum carnium oꝑrat feditatem :
et tune accipiunt sp̃m qui uiue¬
re ea faciat: et postquam uire¬
rint. tunc cognoscant quod ipse
sit dñs. Dicente itaq propħa quod
ei fuerat imꝑatum: statim facta ẽ¬
cõmotio. ossaq in sitam sunt ap¬

Expanded text:
et propter temporis vetustatem et propter temporis vetustatem arida siccaque vehementer, et nihil in se humoris habentia. Cumque interrogasset eum sermo divinus, utrum aestimaret haec ossa posse vivere? respondit: Domine Deus, tu nosti, qui plenam habes scientiam futurorum. Dixitque ad eum Dominus: Vaticinare de ossibus, sive super ossa haec, et dices ad ea: Obum Domini. » In quo mirandum, quomodo ad ossa arida sit locutus, quae ante nervos, carnem et cutem, et spiritum vivificantem, Dei possent audire sermonem. Primumque ossa cum aliis ossibus nervorum vinculis colligantur, deinde implentur carnibus: et desuper ob pulchritudinem extenditur cutis, quae nudarum carnium operiat foeditatem. Et tunc accipiunt spiritum, qui vivere ea faciat: et postquam vixerint, tunc cognoscant quod ipse sit Dominus. Dicente itaque propheta quod ei fuerat imperatum, statim est facta commotio, ossaque in suam sunt ap
Abbreviated transcription (Latin):
parent. Solent enim ridere de
nobis. et attollere suꝑcilium. et
inflatis buccis ructare scientiã
scripturarum : si ñ dicam sensu¬
um discrepantiam. quȩ si fuerit
iure rep̃henditur.⁊ sed si uerboꝵ
dissonantrã in nr̃is codicib po¬
tuerint demonstrare. Qui ergo
putant de resurrectione. quȩ ab
om̃ib et iudeis et xp̃ianis credi¬
tur. dei eẽ. sermonẽ: Hec dicere
solent. Facta ẽ suꝑ propħam ma¬
nus dñi: hoc ẽ. dñs atq salua-¬
tor. ꝑ quem pat̾ cimeta oꝑatus¬
ẽ. Omĩa enim ab eo facta sunt:
et sine ipso factum ẽ nichil quod
factum ẽ Et eduxit me inquit
in sp̃u dnĩ: subauditur manus
dñi. E duxit autẽ eum in sp̃u ñ
in corpore sed extra corpus: et
posuit illum siue dimisit in me¬
dio campi. qui plents erat hu¬
manis ossib. Nec eum ẽ. passa
requiescere: sed fecit ossa omr̃a
circũire quȩ ñ erant oꝑta humo.
sed suꝑ campũ iacentia: nec so¬
lum multa. sed multa nimis:

Expanded text:
parent. Solent enim ridere de parent. Solent enim ridere de nobis, et attollere supercilium et inflatis buccis ructare scientiam Scripturarum, si non dicam sensuum discrepantiam quae si fuerit, jure reprehenditur, si verborum dissonantiam in nostris codicibus potuerint demonstrare. Qui ergo putant de resurrectione, quae ab omnibus et Judaeis, et Christianis creditur, Dei esse sermonem, haec solent dicere: Facta est super prophetam manus Domini, hoc est, Dominus, atque Salvatora enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil quod factum est. Et eduxit me, 433 inquit, in spiritu Domini, subauditur, manus Domini. Eduxit autem eum in spiritu: non in corpore, sed extra corpus, et posuit illum, sive dimisit in medio campi, qui plenus erat humanis ossibus: nec eum est passa requiescere, sed fecit ossa omnia circuire, quae non erant operta humo, sed super campum jacentia: nec solum multa, sed multa nimis,
Abbreviated transcription (Latin):
pħaui sicut p̾ceꝑat michi. Et in¬
gressus ẽ. in eos sp̃c et uixert̃: et
stetert̃ in pedib suis congrega¬
tio multa. uehem̃ter nimis. Et
locutus ẽ. dñs ad me. dicens. Fili
hominis: ossa hec. omĩs domꝰ isrł
ẽ. Ipsi dicunt. Arida facta sunt
ossa nr̃a: periit spes nr̃a: despera¬
umus. Proptea uaticinare. et¬
‸ dic ad cos. Hȩc dicit dñs ds̃. E cce
ego apiam memorias ur̃as. et re¬
ducam uos de sepulchris urĩs po-¬
pulus meus. et introducam uos
in t̾ram ur̃am. et cognoscetis qm̃
ego sum dñs: cum aꝑuero sepul¬
cra ur̃a. ut educam uos de sepul¬
cris ur̃is popłs meus. E dabo
sp̃m meũ in uob̾ et uiuetis: et po¬
nam uos suꝑ t̾ram ur̃am. et co¬
gnoscetis quod ego sim dñs. Locu¬
tus sum. et faciam dicit dñs. Ea
mosa ẽ. uisio: et omium ȩccłiarũ
xp̃i lectione celebrata. Ob quam
uel maxime causam. utramq edi¬
tionem ex integro posui: ne qua
nobis ab hebreĩs calumnia fieret.
si saltem in uerbis aliquid disere¬

Expanded text:
avi sicut praeceperat mihi, et ingressus est in eos spiritus, et vixerunt, et steterunt in pedibus suis: congregatio multa vehementer nimis. Et locutus est Dominus ad me, dicens: Fili hominis, ossa haec omnis domus Israel est. Ipsi dicunt: Arida facta sunt ossa nostra: periit spes nostra, desperavimus: propterea vaticinare, et dic ad eos: haec dicit Dominus Deus: Ecce ego aperiam memorias vestras, et reducam vos de sepulcris vestris, populus meus, et introducam vos in terram Israel, et cognoscetis quoniam ego sum Dominus, cum aperuero sepulcra vestra, ut educam vos de sepulcris vestris, populus meus, et dabo spiritum meum in vobis, et vivetis, et ponam vos super terram vestram, et cognoscetis quia ego sum Dominus: locutus sum et faciam, dicit Dominus Deus. Famosa est visio, et omnium Ecclesiarum Christi lectione celebrata: ob quam vel maxime causam utramque editionem ex integro posui; ne qua nobis ab Hebraeis calumnia fieret, si saltem in verbis aliquid discre
Abbreviated transcription (Latin):
scribe suꝑ illud ioseph. lignum
ephraim. et cunete domũs isrł so¬
cioꝵq eius. Et adiunge illa ium
ad alterum tibi in lignum unum:
et er̃t̃ in unione in manu tua. Cũ
aut̃ dixerint ad te filii popłi tui
loquentes. nonne indicas nobis
quid m his tibi uelis: loqueris ad
eos. Hȩc dicit dñs ds̃. E oce ego assu¬
mã lignum ioseph. quod ẽ in ma¬
nu epħraim. et trib isrł. quȩ iunc¬
tȩ sunt ei : et dabo illud parit̾ cum
ligno uda. et facram ea in lignum
unum: et ert̃ unum in manu eius.
Erunt aut̃ ligna suꝑ quȩ scripseriᷤᷤ
in manu tua. in oculis eoꝵ: et dices
ad eos. Hȩc dicit dñs ds̃. Ecce ego
assumã filios isrł de medio nationũ.
ad quas abierant: et congregabo

Expanded text:
scribe super illud Joseph lignum scribe super illud Joseph lignum Ephraim, et omnis domus Israel, sociorum ejus. Et adjunge illa unum ad alterum tibi in lignum unum; 437 et erunt in unione in manu tua. Cum autem dixerint ad te filii populi tui, loquentes nonne indicas nobis quid in his tibi velis loqueris ad eos haec dicit Dominus Deus ecce ego adsumam lignum Ioseph quod est in manu Ephraim et tribus Israhel quae iunctae sunt ei et dabo eas pariter cum ligno Iuda et faciam eas in lignum unum et erunt unum in manu eius erunt autem ligna super quae scripseris in manu tua in oculis eorum et dices ad eos haec dicit Dominus Deus ecce ego adsumam filios Israhel de medio nationum ad q
Abbreviated transcription (Latin):
suis. de sepulcris captiuitatis : sed
uineulis quib seruitute babylonia
tenebantur astricti. Sed hȩc omnia
uidei. uel sub zorobabel ut priꝰ dixi
expleta confirmant. quando magna
ẽ facta cõmotio. et regnum chaldeoꝵ
in medos ꝑsasq trans latum: uel in
p̃sentia xp̃i sui. quẽ putant ẽẽ uen¬
turum: nos sp̃ualit̃ post crucem
dñi saluatoris cõpleta memoramꝰ.
et cotidie fieri in his uel maxime
qui instar latari. peccatorum suoꝵ
fasceis colligati ad uocem dñi susci¬
tantur: et uere sunt domꝰ isrł. areis
quondam et nullam spem habets
salutis : sed intrante m se sp̃u gr̃ȩ
et porrigente dño manũ. de pro¬
fundo inferi lib̾antur. & qui priꝰ
dixerant dñe ds̃ tu nosti hȩc: postea
audiant lib̾ati: modice fidei quare
dubitastis: Et factus ẽ. sermo
dñi ad me. dicens. Et tu fili hominiᷤᷤ.
sume tibi lignum unum: et scribe
suꝑ illud uidȩ. et filioꝵ isrł sociis
euis. & tolle lignum alterum: et

Expanded text:
suis, de sepulcris captivitatis, et suis, de sepulcris captivitatis, et vinculis quibus servitute Babylonia tenebantur astricti. Sed haec omnia Judaei, vel sub Zorobabel, ut prius dixi, expleta confirmant, quando magna est facta commotio; et regnum Chaldaeorum in Medos, Persasque translatum: vel in praesentia Christi sui, quem putant esse venturum. Nos aDomini Salvatoris completa memoramus; et quotidie fieri in his vel maxime, qui instar Lazari peccatorum suorum fasciis colligati, ad vocem Domini suscitantur ; et vere sunt domus Israel, arens quondam, et nullam spem habens salutis: sed intrante in se spiritu gratiae, et porrigente Domino manum, de profundo inferi liberentur: et qui prius dixerant: Domine Deus, tu nosti haec, postea audiant liberati: Modicae fidei, quare dubitastis ? « Et factus est sermo Domini ad me, dicens: Et tu, fili hominis, sume tibi lignum unum, et scribe super illud Judae, et filiorum Israel sociorum ejus, et tolle lignum alterum, et
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑsus. uidetur quidem incredi¬
bilis his qui dei ñ norunt potentiam :
sed tamen futura ẽ: quia ego inquit
dñs locutus sum. et faciam sicut pol¬
licitus sum. Deniq et anterioris
propłnȩ. in quib montib isrł anti¬
quus repromittit᷑ status.: et dicit
ad eos dñs. et conuertar ad uos. et
arabimini. et accipietis sementem. &
multiplicabo in uos hommes om¬
nẽq domũ isrł. et rursum quod do
mus isrł habitatura sit in t̾ra sua.
quȩ quondam inculta. postea futu¬
ra sit quasi ortus uoluptatis: et ci¬
uitates desertȩ et destitutȩ munian¬
tur. et multiplicetur m eis domuᷤ
isrł sicut grex ouium. et cetera quȩ
secuntur ad eundẽ sensũ ꝑtinere:
qui nimc sub tropologia et parabo¬
la dicitur aridorum ossum. et pęni¬
tus nullũ humorẽ uitȩ habentiũ:
impleto illo quod in euangłio scrip¬
tum ẽ: quȩ apud homines impossi¬
bilia uidentur. apud dm̃ possibilia
sunt. Ciecti sunt aut̃ de sepulchris

Expanded text:
dispersus, videtur quidem incredidispersus, videtur quidem incredibilis his qui Dei non norunt potentiam, sed tamen futura est: quia ego, inquit, Dominus locutus sum, et faciam sicut pollicitus sum. Denique et in anteriori prophetia, in qua montibus Israel antiquus repromittitur status, dicit ad eos Dominus: Et convertar ad vos, et arabimini, et accipietis sementem, et multiplicabo in vobis homines, omnmus Israel habitatura sit in terra sua, quae quondam inculta, postea futura sit quasi hortus voluntatis, et civitates desertae, et destitutae muniantur; et multiplicetur in eis domus Israel, sicut grex ovium, et caetera quae sequuntur ad eumdem sensum pertinere, qui nunc sub tropologia et parabola dicitur aridorum ossium, et penitus nullum humorem vitae habentium, impleto illo quod in Evangelio scriptum est: Quae apud homines impossibilia videntur, apud Deum possibilia sunt . Ejecti sunt autem de sepulcris
Abbreviated transcription (Latin):
gehenna. Et in apło paulo: qui ui¬
uificabit mortalia ur̃a corpora.
propt̾ in habitantẽ sp̃m eius in
uobis: et multa alia. Ex quo ꝑspi-¬
cuum ẽ. ñ nos resurrectionẽ nega¬
re: sed hȩc ñ scripta de resurrecti¬
one contendere: et ꝑ resurrectio¬
nis parabolam. de restitutione
isrł propħari: qui co tempore cap¬
tiuus erat in babilone. Nec statĩ
hereticis occasionẽ dabimꝰ: si hec
de resurrectione cõmuni. intelligi
denegemꝰ. Num qͣm poneretur si¬
militudo resurrectionis. ad restitu¬
tionẽ ifraelitici populi significan¬
dam: nisi staret ipsa resurrectio.
et futura crederetur : quia nemo¬
nisi de reb exstantib incerta con¬
firmat. Totaq nr̃a illo tendit as¬
sertio: quod quomodo indetur m¬
credulum. quod ossib aridis et
multa uetustate confectis. futura
resurrectio ꝓmittatur : et tamen
futurum ẽ. quod promittitur: sic
et restitutio populi isrł. qui ductꝰ
ẽ. in captiitatẽ et in toto orbe

Expanded text:
gehennam . Et apostolus Paulus: Qui vigehennam . Et apostolus Paulus: Qui vivificabit mortalia vestra corpora propter inhabitantem spiritum ejus in vobis , et multa alia. Ex quo perspicuum est, non nos resurrectionem negare, sed haec non scripta de resurrectione contendere, et per resurrectionis parabolam, de restitutione Israel prophetari qui eo tempore captivus erat in Babylone. Nec statim haereticis occasionem dabimus, si haec de resurrectione communi intelligi denegemus. Numquam enim poneretur similitudo resurrectionis ad restitutionem Israelitici populi significandam, nisi staret ipsa resurrectio, et futura crederetur: quia nemo de rebus non exstantibus incerta confirmat. Totaque nostra illo tendit assertio, quod quomodo videtur incredulum, quod ossibus aridis, et multa vetustate confectis, futura resurrectio promittatur: et tamen futurum est quod promittitur; sic et restitutio populi Israel, qui ductus est in captivitatem, 436 et in toto orbe
Abbreviated transcription (Latin):
ñ resurgunt impii in iudicio: neq
peccatores in consilio iustorũ. Ter¬
ram aut̃ isrł. quam resurgentib
dñs pollicetur. illã cẽ. confirmãt:
de qua scriptum ẽ beati mites
qm̃ ipsi possidebt̃ t̃ram  et place¬
bo dño in regione uiuentiũ. Hȩc
locuntur. qui de generali ut diximꝰ
resurrectione. iez echielem scripsis¬
se autumant: qui aut̃ alit̃ int̃pre-¬
debet nobis facere inuidiam: qđ
istum locum aliter exponentes.
resurrectionem negare uideamꝰ.
Scimꝰ enim multa robustiora te¬
stimonta. et in quib nulla sit du¬
bitatio. in scripturis scĩs reperiri:
ut ẽ. illud iob. Suscitabis pellẽ me¬
am: quȩ ista sustinet. E in daniele:
multi qui dormiunt in tra. e pulue¬
re resurgent: isti in uitam ęt̃nam.
et isti in obprobrium. et in confusi¬
onem ȩẽnam. Et in euangłio: no¬
lite timere eos qui corpus int̾fici¬
unt: et animã ñ possunt occidere.
Timete aut̃ eum magis: qui po¬
test et annirã et corpus. ꝑdere in

Expanded text:
impii in judicio, neque peccatores in concilio justorum. » Terram autem Israel, quam resurgentibus Dominus pollicetur, illam esse confirmant de qua scriptum est: « Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram ; et: Placebo Domino in regione viventium . Haec loquuntur qui de generali, ut diximus, resurrectione Ezechielem scripsisse autumant. Qui autem aliter interpredebent nobis facere invidiam, quod istum locum aliter exponentes, resurrectionem negare videamur. Scimus enim multo robustiora testimonia, et in quibus nulla sit dubitatio, in Scripturis sanctis reperiri, ut est illud Job: Suscitabit pellem meam, quae ista sustinet . Et in Daniel: Multi qui dormiunt in terrae pulvere, resurgent; isti in vitam aeternam, et isti in opprobrium, et in confusionem aeternam . Et in Evangelio: Nolite timere eos, qui corpus intunt, et animam non possunt occidere: timete autem eum magis qui potest et animam et corpus perdere in
Abbreviated transcription (Latin):
tiones ut putatis ad dm̃: sed clamo¬
res. uociferationes. atq blasphenuȩ
Unde et dñs cõminatur : et dicit.
Sicuti gauisus es suꝑ hereditate do¬
mus isrł. quando tuis ꝑsecutionib
dissipata ẽ. atq lacerata. et in toto
orbe disꝑsa: sic faciam tibi. Lętan¬
te enim uniuersa t̾ra uiuentium
t̃raq scõrum. et om̃ib conuersis
ad seruitutem dei : tu dissipatus
eris mons hispide. mons pilose. et
omĩs idumea. oꝑa uidelicet t̾rena.
et cruori et sangumi dedita: ut tẽ
cognoseas quod ipse sim dñs: qui
alibi sum loctitus. ego sum dñs¬

Expanded text:
tiones, ut putatis ad Deum, sed clamotiones, ut putatis ad Deum, sed clamores, vociferationes atque blasphemiae. Unde et Dominus comminatur, et dicit: « Sicuti gavisus es super haereditate domus Israel, » quando tuis persecutionibus dissipata est atque lacerata, et in toto orbe dispersa, « sic faciam tibi. » Laetante enim universa terra, viventium terraque sanctorum, et omnibus conversis ad servitutem Dei, tu « dissipatus eris, mons hispide, mons pilose. Et omnis Idumaea, » opera videlicet terrena et cruori et sanguini dedita. Ut tunc cognoscas quod ipse sim Dominus qui alibi sum locutus: Ego sum D
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet et iudeam. et hereticos et
ȩcclesiasticos. parit̃ possidebo. & hoc
inquit dixisti: cum dñs eẽt ibi. qui
suo populo p̃sidebat. P roptẽa: iu-¬
bas in popłm dei. et zelum tuum
quo ꝑsequebaris xp̃i familiã. odio
habens eos quos possidere cupiebas:
cum te ꝑcussero et iudicauero. tẽ
tibi notus efficiar: et scies. quod
obprobria tua atq blasphemias non
alio referente cognouerim. sed ipse
audierim quȩ locutus es cont̾ mon¬
tes isrł dicens: deserti nobis dati sunt
ad deuorandũ. Montes isrł. moy sen
quos heretici. et hereticoꝵ princeps
diabolus. sibi putant traditos ad de¬
sit pugnare pro montib dñi: et eoꝵ
lacerationem. sua uoce defendere.
Et insurrexistis inquit suꝑ me ore
ur̃o. siue magrafice loquuti estis:
ñ ut putatis contra montes. sed per
de quib supra dictum ẽ implebo
montes eius. et colles et ualles. et
campos siuc torrentes. fuerunt ad¬
uersum me: nequaquã p̃ces et ora¬

Expanded text:
videlicet et Judaea, et haereticos, et videlicet et Judaea, et haereticos, et Ecclesiasticos possidebo pariter. Et hoc, inquit, dixisti, cum Dominus esset ibi, qui suo populo praesidebat. Propterea jubas in populum Dei, et zelum tuum, quo persequebaris Christi familiam, odio habens eos, quos possidere cupiebas. Cum te percussero et judicavero, tunc tibi notus efficiar et scies quod opprobria tua atque blasphemias non alio referente cognoverim, sed ipse audierim, quae locutus es contra montes Israel dicens: « Deserti nobis dati sunt ad devorandum. » Montes Israel, Moysen, quos haeretici et haereticorum princeps diabolus putant sibi traditos ad desit pugnare pro montibus Domini, et eorum lacerationem sua voce defendere. « Et insurrexistis, inquit, super me ore vestro, » sive magnifice locuti estis, non ut putatis contra montes, sed per de quibus supra dictum est: « Implebo montes ejus et colles, et valles, et campos, » sive torrentes, fuerunt adversum me: nequaquam preces et ora
Abbreviated transcription (Latin):
inlneratoꝵ et occisoꝵ. & ñ solum
montes qui ad impietatis uerticem
puenert̃: sed colles quoq hoc ẽ. in¬
feriores discipuli montis seir. et ual¬
les quȩ in una depressȩ sunt. siue
aorrentes qui turbidas habent aqͦs
et hinc inde collectas. uenientesq de
pos qui medii int̾ colles et ualles
sunt. Homines int̾fecti cadent gla¬
dio dñi et extentȩ. manꝰ atq ꝑcuti¬
entis. ut redigantur in solitudines
sanpit̾nas: et sic quȩ erant ciuita¬
tes. hoc ẽ. conciliabula male habi-¬
tantiũ et ipsȩ dispereant. et desinãt
in malã partem habere consensũ:
et dundantur linguȩ eorũ. ne tur¬
rem blasphemiȩ contra dm̃ possint
extruere: et redacta in solitudinem
atq desertum. cognoscant quod
ipse sit dñs. Nec suffecit monti seir
tanta dixisse. quȩ p̃teritus sermo
narrauit: sed hoc quoq ꝑ suꝑbrã
locutus ẽ. Duȩ gentes. et duȩ̾ trȩ
siue regiones. meȩ sunt: et idumeã

Expanded text:
vulneratorum et occisorum. » Et non solum vulneratorum et occisorum. » Et non solum montes, qui ad impietatis verticem pervenerunt, sed colles quoque, hoc est inferiores discipuli montis Seir, et valles quae in ima depressae sunt, sive torrentes, qui turbidas habent aquas, et hinc inde collectas, venientesque de pos, qui medii inter eolles et valles sunt. Hi omnes interfecti cadent gladio Domini, et extentae manus atque percutientis, ut redigantur in solitudines sempiternas. Et si quae erant civitates, hoc est, conciliabula malae habitationis, et ipsae dispereant, et desinant in malam partem habere consensum. Et dividantur linguae eorum, ne turrem blasphemiae contra Deum possint exstruere, et redactae in solitudinem atque desertum cognoscant, quod ipse sit Dominus. Nec sufficit monti Seir tanta dixisse, quae praeteritus sermo narravit, sed hoc quoque, per superbiam locutus est: « Duae gentes et duae tesive regiones meae sunt, Idumea
Abbreviated transcription (Latin):
gimus. quicũq gladium arripue¬
rit contra filios dei et dolose aliquid
egerit et obsederit eos. habere iN
manti gladii montẽ seir. in tempo¬
re iniquitatis extremȩ: qndo dies
pessimi sunt. et mundus in maliq¬
no positus ẽ. et multiplicata mĩ¬
quitate refrigescet caritas multo¬
rum. Est autẽ et aliud peccatum
montis seir : ut qm̃ oderat sangui¬
nem iustoꝵ. quẽ singulis ꝑsecut¬
onib cupiebat effundi: ab ipso
sangume sustineat ꝑsccutionem
Unde et sub altari animȩ scõrum
clamitant: et ultionem a dño sin
sangumis dep̃cantur. & auferun¬
tur̃ de monte seir. euntes et rede¬
untes: id÷ omĩs habitator. siue ho¬
mines et ium̃ta quȩ saluantur
in eccłra: de quib scriptum ẽ ho
mines et ium̃ta saluos facies dñe.
Quod in monte scir utrumq dele¬
tur: ut et hi qui uidentur aliquid
hab̾e rationis. et illi qui simplici
fide conteNti sunt. deo iubente
dispereant: et implentur montes eiꝰ

Expanded text:
gimus, quod quicumque gladium arripuegimus, quod quicumque gladium arripuerit contra filios Dei, et dolose aliquid egerit, et obsederit eos, tradatur in manus gladii, sicut mons Seir in tempore iniquitatis extremae, quando dies pessimi sunt, et mundus in maligno positus est , et multiplicata iniquitate, refrigescit charitas multorum. Est autem et aliud peccatum montis Seir: ut quoniam oderat sanguinem justorum, quem singulis persecutionibus cupiebat effundere, ab ipso sanguine sustineat persecutionem. Unde et sub altari sanctorum animae clamitant, et ultionem a Domino sui sanguinis deprecantur . Et auferuntur de monte Seir, euntes et redeuntes, id est, omnis habitator, sive homines et jumenta quae salvantur in Ecclesia, de quibus scripmines et jumenta salvos facies, Domine . » Quod in monte Seir utrumque deletur, ut et hi, qui videntur aliquid habere rationis, et illi qui simplici fide contenti sunt, Deo jubente dispereant. « Et implentur montes ejus