comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pateat. qnͣtũ bonos prauorũ societas ledat: ⁊¬
hac possumus ꝑspicua racione collige̾. Quia
uidelicet eorũ aly sunt sac̾dotali sentencia nuꝑ excõi
qn oĩs qui eorũ ꝑticipio utitur. siłem dampnacionis
sniãm sorciatur. edehys aũt qui procõmissis cm̃ibus
canõica quidẽ sũt auctoritate dãpnandi. necdũ tñ
piuis sacerdotũ pocib ab eccłiastica uidentur unitate
precisi: a nõnullis ambigit᷑ ptrũ eorũ societas tuto ad¬
miltatur. Sed si rem pensiori subtilitate ꝑpendimus:
nlłam pene ĩter eos esse distanciã in penimus. Sũ eni
amoderns siue antiquis patribz quis iure dampnetur
idem est ÷ nec tp̃orũ diu̾sitas soluit que eadem per pe¬
trati piaculi causa cõstringit᷑ͥ et etatũ narietas iudi-¬
cicili calculo non p̃iudicat: pbi pno limite equitatis
regula snĩam dictat. Sed qd̾ appbare polumꝰ meliꝰ¬
ostendimus: si ip̃a coĩcanciũ pr̃m et antiquorũ scl̃i
et nouorũ uerba ponamus. Sacri quidẽ canones

Expanded text:
pateat, quantum bonos pravorum societas laedat, hac possumus perspicua ratione colligere, quia videlicet eorum alii sunt sacerdotali sententia nuper excomquin omnis, qui eorum participio utitur, similem damnationis sententiam sortiatur. De his autem, qui pro commissis criminibus canonica quidem sunt auctoritate damnandi, nec dum tamen vivis sacerdotum vocibus ab ecclesiastica videntur unitate praecisi, a nonnullis ambigitur, utrum eorum tuto societas admittatur; sed si rem pensiori subtilitate perpendimus, nullam pene inter eos esse distantiam invenimus. Sive enim a modernis, sive ab antiquis Patribus quis jure damnetur, idem est: nec temporum diversitas solvit, quem eadem perpetrati piaculi causa constringit, et aetatum varietas judiciali calculo non praejudicat, ubi una limatae aequitatis regula sententiam dictat. Sed quod approbare volumus, meliostendemus, si ipsa excommunicantium Patrum et antiquorum scilicet et novorum verba ponamus. Sacri siquidem canones
Abbreviated transcription (Latin):
pontificũ om̃e iudiciũ ab antiquorũ patrũ diffinicio¬
nib pendeat ÷ nlłm isti dampna̾e p̃sumũt nisi quos
abillis iam dampnatos esse nouerũt. Non ergo quẽ¬
libet isti nouit̾ dampnãt : sed iam prolatã maiorũ
snĩa sequẽdo cõfirmãt. Condudendũ est igit᷑. q̾a

Expanded text:
pontificum omne judicium ab antiquorum Patrum definitionibus pendeat, nullum isti damnare praesumunt, nisi quos jam ab illis damnatos esse noverunt. Non ergo quemlibet isti noviter damnant, sed jam prolatam majorum sententiam sequendo confirmant. Concludendum est igitur
Abbreviated transcription (Latin):
prauorũ contub̾nio reuocans clamati ede nũcio inꝙ
uobis in noĩe dñi ihur ut subtrahatis nos ab oĩ fr̃ẽ
ambulanite ĩ ordinate et nõ scd̾m t̃dicionẽ quã tradimus
uobis. Si ergo abhys om̃ib nosmetipõs debemꝰ caute
subtrahe quos nõ scd̾m tradicionẽ apłicam c̾nimus am-¬
bulare. qnͣti ĩ illo scłari suꝑsũt ordine cũ quib absq ꝑi¬
culo nõ ualeaniꝰ contub̾nium familiaxitatis hr̃e. Poero
aũt qui apłica tradiciõe contempta. aliã doct̾na siue dogina¬
tizando siue uiuẽdo suꝑinduc̾e̾ nititur. orthodori et religi¬
osi prri ꝑfr̃ui cõsorcio nõ meret᷑: apło quoq ioħe attestã¬
te qui ait. Di quis renit aduos et hãc doctrinã nõ affert.
dicit ei aue ͬ coĩcat oꝑib eius malignis. Quib nimirũ
apłice ueritatis ĩstructis entencys. euidentissime conpro¬
bamus : quia qui cũ sceleratis hoĩbus carnalit̾ amici¬

Expanded text:
pravorum contubernio revocans, clamat? « Denuntio, inquit, pravorum contubernio revocans, clamat? « Denuntio, inquit, vobis in nomine Domini Jesu, ut subtrahatis vos ab omni fratre ambulante inordinate, et non secundum traditionem quam tradidimus vobis . » Si ergo ab his omnibus nosmetipsos debemus caute subtrahere, quos non secundum traditionem apostolicam cernimus ambulare; quanti in illo saeculari supersunt ordine, cum quibus absque periculo valeamus contubernium familiaritatis habere! Porro autem qui apostolica traditione contempta, aliam doctrinam sive dogmatizando, sive vivendo superinducere nititur, orthodoxi et religiosi viri perfrui consortio non meretur, apostolo quoque Joanne attestanet. si quis uenerit ad uos et hanc doctrinam non adfert, dicit ei aue communicat operibus eiuapostolicae veritatis instructi sententiis evidentissime comprobamus, quia qui cum sceleratis hominibus carnaliter amici
Abbreviated transcription (Latin):
nichilominus decliãndũ quos antiqui prẽs eliminãdos
esse decernũt. Hec itaq causa nõ mĩma est. que mo¬
nachũ ascl̃i discursionib retrahat. in sui recessus an¬
gulo stabilẽ reddat ͥ qr ualde miserũ est apprys qͥdẽ
excessib rep̾mi. sed alieni reatus maculis inquinai̾.
cũ alys nõ delinque̾. et alieni delicti supplicia sustin̾e.
Malorũ nãq cũ in caute amacys uĩgini᷑: culpis liga¬
mur. Unde iosaphat qͥ tot deanteacta uita p̃conys
attollitur. de achab regis amicicys pene ꝑituriib in¬
crepatur : cui a dño per ꝓphetã dicit᷑. Impio prebes
auxiliũ : et hys q̃ oderunt dnĩn. amicicia iungeris.
Et idc̾co irã dñi m̾e̾baris ͥ sed bona oꝑa ĩuenta sũt
inter eo qd̾ abstuleis lucos de t̾ra iuda. Abillo enĩ
qui sũme rectus est eo ipso iam discrepat : quo per¬
uersorũ amiaicys inita nostra discordat. Qũẽ eni
uox illa apłica nõ t̾reat᷑ͥ qua nobis contestãs et a

Expanded text:
ndum, quos antiqui Patres eliminandos esse decernunt. Haec itaque causa non minima est, quae monachum a saeculi discursionibus retrahat, et in sui recessus angulo stabilem reddat; quia valde miserum est a propriis quidem excessibus reprimi; sed alieni reatus maculis inquinari, cum aliis non delinquere, et alieni delicti supplicia sustinere. Malorum namque, cum incaute amicitiis jungimur, culpis ligamur. Unde Josaphat qui tot de anteacta vita praeconiis attollitur, de Achab regis amicitiis pene periturus increpatur, cui a Domino per prophetam dicitur: « Impio praebes auxilium, et his qui oderunt Dominum amicitia jungeris, et idcirco iram Domini merebaris, sed bona opera inventa sunt in te, eo quod abstuleris lucos de terra Juda . » Ab illo enim, qui summe rectus est, eo ipso jam discrepat, quo perversorum amicitiis vita nostra concordat. Quem enim vox illa apostolica non terreat, qua nobis contestans, et a
Abbreviated transcription (Latin):
nuis pester spũs ad tollendũ castitatis obppriũ
se feruenter accingat ⁊ sic se ĩ ulcionẽ nicolaite
lieresis strẽnue ac iiriliter erigat: ut uixta spo¬
sionem phiees pacẽ sui federis nobiscum deꝰ
op̃s statuat ͥ ĩmo sĩc eliam cesis tupice qua
is: sed angelis comitãtib introducat. Am̃en.¬

Expanded text:
nuus vester spiritus ad tollendum castitatis opprobrium nuus vester spiritus ad tollendum castitatis opprobrium se ferventer accingat, sic se in ultionem Nicolaitae haeresis strenue ac viriliter erigat, ut juxta sponsionem Phinees, pacem sui foederis vobiscum Deus omnipotens statuat; imo, sicut Eliam, caesis typice quadis, sed angelis comitantibus introducat. Sit n
Abbreviated transcription (Latin):
benedab ĩ ordinata pietate peꝑcit: diuini aduersũ
se furoris snĩa ꝓuocauit. Cui nimirũ nir dei
ait. Hec dicit dñs. Quia dimisisti uarũ morte
populus tuus pro ppło eius. Hicꝰ ip̃e quoq uir
dei cũ dice̾t socio suo in ẜ̃mone dñi. ꝑcute me. no¬
luissetq ille ꝑcutere: ait. Quia noliuisti audire
notem dñĩ ecce recedes a me. et ꝑcuciet te leo
Cũq panlulũ recessisset abeo ut sc̃ptura testatur.
in uenit eũ leo atq ꝑcussit. Quib utiq satri
eloquii u̾bis qͥd aliud in nuitux. quã quia ĩ cõpo¬
sita pietas ꝓculdubio meret᷑ iram ͥ dũ non pro¬
mulgat ĩ reos sub districti uiris equitate censu¬
rã. Ieritoq debet suꝑni iudicis subire uĩdic¬
tam: qui neglexit ĩsubditos exert̾e̾ disciplinã.
Illiq leoni qui cirtuit querẽs quẽ deuoret me¬
rito traditur: qui ab infligendo pnĩe uulnere
ꝑtorporis desidiam cohibetur. Sic igitur inge¬

Expanded text:
Benadad inordinata pietate pepercit, divini adversum Benadad inordinata pietate pepercit, divini adversum se furoris sententiam provocavit; cui nimirum vir Dei ait: « Haec dicit DpopDei cum diceret socio suo: « In sermone Domini percute me; » noluissetque ille percutere, ait: « Quia noluisti audire vocem Domini, ecce recedes a me, et percutiet te leo . » Cumque paululum recessisset ab eo, ut Scriptura testatur, invenit cum leo, atque percussit. Quibus utique sacri eloquii verbis, quid aliud innuitur, quam quia incomposita pietas procul dubio meretur iram Dei, dum non promulgat in reos sub districti juris aequitate censuram? Meritoque debet superni judicis subire vindictam qui neglexit in subditos exerere disciplinam: illique leoni, qui circuit quaerens quem devoret , merito traditur, qui ab infligendo poenitentiae vulnere per torporis desidiam cohibetur. Sic igitur inge
Abbreviated transcription (Latin):
Tu aũt dñe mi pen̾abilis pͣpa
qui xp̃i uice fingeis. qui sũmo pastori ĩ apłica
dig̾tate succedis noli pestem hanc ꝑ ignauiã
ad ĩcremẽta ꝑduc̾e: noli cõuiuẽdo et dissimłan¬
do grassanti luxiu̾e frena laxare. Serpit enĩ hic
morbus ut cancerͣ et pirosa ꝓpago ad ĩfĩnita
porrigit᷑: nisi enangłica falte quod male pul¬
lulat amputetur. Absit ig̾r ut sctm cor ur̃m se¬
gnis  eli torpor emolliat: sed potius adscelei̾s
ulcionẽ in genui phynees zelus accẽdat. De¬
ponãtur hni qui eccłiastice castitatis nõ peren-¬
tur fẽdare mũdiciã: et deiecti t̾reant quos ma¬
le stãtes ad turpis luxui̾e cõtumeliã prouo¬
cabãt. Adulcionem ig̾r se canonicꝰ uigor ex¬
erceat. et petulãciam clericoꝵ malã conpes¬
cat ͣ quatenꝰ et bt̾itudini pr̃e qd̾ absit. neuus
nõ obrepat ĩ fãmie: et solitus nitor eccłiasti¬
te resplendeat discipliẽ. Ur̃a quippe demen¬
cia nõ ignorat qm̃ achab rex isrł dũ regi assirioꝵ

Expanded text:
Tu autem, domine mi, venerabilis papa, qui Christi vice fungeris, qui summo pastori in apostolica dignitate succedis, noli pestem hanc per ignaviam ad incrementa perducere; noli connivendo, et dissimulando grassanti 382 luxuriae frena laxare. Serpit enim hic morbus ut cancer, et virosa propago ad infinita porrigitur, nisi evangelica falce quod male pullulat amputetur. Absit igitur, ut sanctum cor vestrum segnis Heli torpor emolliat, sed potius ad sceleris ultionem ingenui Phinees zelus accendat. Deponantur ii, qui ecclesiasticae castitatis non verentur foedare munditiam: et dejecti deterreant, quos male stantes ad turpis luxuriae contumeliam provocabant. Ad ultionem igitur se canonicus vigor exerat, et petulantium clericorum mala compescat; quatenus et beatitudini vestrae, quod absit, naevus non obrepat infamiae, et solitus nitor ecclesiasticae resplendeat disciplinae. Vestra quippe clementia non ignorat, quoniam Achab rex Israel, dum regi Assyriorum
Abbreviated transcription (Latin):
cubet igitur assidue bellator xp̃i in procinctu telestis
nulicie. lorica munitus fidei procastris sui imꝑatoris ad
dimicandũ ꝑatus sꝑ assistat: ne fortassis extra castra
nagantẽ reperiẽs eũ gladys hostilis absumat. Donec
abuer dnulitonũ castris int̾fuit. aduersariorũ cuneis
t̾ribilis exstitit: postꝙͣ uero arma deposuit. rudioris ad¬
huc nulitis gladio cesi nuꝑ azahel penas exsoluit. Urie
quoq si ꝓprie domus hospiciũ placusset. sentenciã ꝓcul¬
dubio regie ĩ dignacionis ac fraudis euaderet⁊ sed quia
extnsẽcus ĩ alienis ꝙͣ in ꝓprio dormire cubiculo maluit:
auctoes sue mortis lrãs ad castrorũ porbẽ obsidenciũ pn¬
cipem reportauit

Expanded text:
cubet igitur assidue bellator Christi in procinctu coelestis cubet igitur assidue bellator Christi in procinctu coelestis militiae lorica munitus fidei; pro castris sui imperatoris ad dimicandum paratus semper assistat, ne fortassis extra castra vagantem reperiens eum gladius hostilis absumat. Donec Abner commilitonum castris interfuit, adversariorum cuneis terribilis exstitit; postquam vero arma deposuit, rudioris adhuc militis gladio, caesi nuper Asael poenas exsolvit . Uriae quoque si propriae domus hospitium placuisset, sententiam prdubio regiae indignationis, ac fraudis evaderet. Sed quia extrinsecus in alienis, quam in proprio dormire cubiculo maluit, auctores suae mortis litteras ad castrorum urbem obsidentium principem reportavit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ baculo mortuũ suscitare nõ ualuit : qr paulo attes¬
tante. nichil ad ꝑfectũ adduxit lex Ipse autẽ ꝑsemet¬
ip̃m ueniens. et suꝑ cadauer se huiliter sternens ad
erequenda sibi mortui mẽbra se collegit ͥ qr cũ infor-¬
ma dei esset. nõ rapinã arbitratus est esse se equalẽ
deo: s semetipm exinãit formã serui accipiens ĩ¬
siłitudĩe hoĩm fcũs et hĩtu ĩuentus ut homo. Huc il¬
lucq deambulat: quia et iudeã iurta se et longe po¬
sitas gentes uocat. Suꝑ mortuũ sepcies aspirat. ad
ꝑcepcionẽ diuini muneris gr̃a septifornis spñs in
pcti morte iacentes ĩflãmat ⁊ morq uiuẽs erigit᷑.
quia is quem t̾roris pirga sus citare nõ potuit
ꝑ amoris spm puer adiutã redit. Quid ergo ꝓpheticũ
discursũ iure audeat ĩ exemplũ trahe ͥ cuius nimirũ
cõstat. qr neq u̾tutẽ neq misteriũ possit equare: Ex¬

Expanded text:
cum baculo mortuum suscitare non valuit, quia, Paulo attescum baculo mortuum suscitare non valuit, quia, Paulo attestante: Nihil ad perfectum adduxit lex . Ipse autem per semetipsum veniens, et super cadaver se humiliter sternens, ad exaequanda sibi mortui membra se collegit: Quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo; sed semetipsum exinasimilitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo . » Huc illucque deambulat, quia et Judaeam juxta se, et longe positas gentes vocat. Super mortuum septies aspirat, quia ad perceptionem divini muneris gratia septiformis Spiritus in peccati morte jacentes inflammat. Moxque vivens erigitur, quia is, quem terroris virga suscitare non potuit, per amoris spiritum puer ad vitam redit . Quis ergo propheticum discursum jure audeat in exemplum trahere, cujus nimirum constat, quia neque virtutem, neque mysterium possit aequare? Ex
Abbreviated transcription (Latin):
recurre quociens mortuũ homĩe ad uitã potuerit sus¬
citare. Illud nãq ꝓpħicũ iter om̃o ꝯgnoscitur et p̃tute
plenũ ꝑ resurrectionis hũane nuieaculũ: et typicũ per
significacionis int̾ne misteriũ. Quid autẽ significet
nõn ociosum creditur: si breuiter apponatur. Suna-¬
mitis nempe filiũ puer helizei missus cũ bacculo non
resuscitauit ⁊ ꝑsemet ipm uero helizeus ueniẽs. seq
suꝑ mortuum sternẽs atq ad eius mẽbra se colli¬
mortuũ puerũ doluit: cũ extinctos nos ĩ iquitatis acu-¬
leo miseratus aspexit. Et qr ꝑ moysen terrorẽ legis
ꝓtulit : quasi per puerũ uirgã misit. Per legẽ quip¬
pe dens legẽ tenuerat: cũ dĩcebat. Siquis hoc uł il¬
lud fecerit: morte mortatur. Appcti igitur morte lex
nos suscitare nõ paluit÷ sed adstatũ uite deus aspir¬
ta mansuetudĩs gracia clementer erexit. Sed puer

Expanded text:
recurrere, quoties mortuum hominem ad vitam potuerit susrecurrere, quoties mortuum hominem ad vitam potuerit suscitare. Illud namque propheticum iter omnino cognoscitur, et virtute plenum per resurrectionis humanae miraculum, et typicum per significationis internae mysterium. Quid autem significet non otiosum creditur, si breviter apponatur. Sunamitis nempe filium puer ab Eliseo missus cum baculo non resuscitavit: per semetipsum vero Eliseus veniens, seque super mortuum sternens, atque ad ejus membra se collimortuum puerum doluit, cum exstinctos nos iniquitatis aculeo miseratus aspexit. Et quia per Moysen terrorem legis protulit, quasi per puerum virgam misit. Per legem quippe Deus virgam tenuerat, cum dicebat: « Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur . » A peccati igitur morte lex nos suscitare non valuit, sed ad statum vitae Deus aspirata mansuetudinis gratia clementer erex
Abbreviated transcription (Latin):
arguatur opponimus : in nosmetipsos exactorie questio¬
nis aditũ aꝑianius. Potest enĩ adu̾sus hec que ꝓponiniꝰ
questio huiõi fieri. Si tantus ꝓpħa et panes de manibus
offerentis accepit. et exire deheremo feminea supplica¬
cione cõsensitͥ qua racione moͣchus uel seculũ frequen¬
tare nõ audeat. uel susciꝑe munera difficilis nõ acq̃escat:
Adque nos sub cõpendio respondẽtes nequaꝙͣ quid ac-¬
cipiendi licenciã moͣcho prorsus abscidimus: sed ꝙ id
temꝑancus et cũ discrecione fĩat. cũ frat̾na deuocio pos-¬
tulat suademus i nimtrũ ut nccͣria queq sicut ꝓpha pa-¬
nes quib ĩ digebat accipiat : et que suꝑflua iudicauerit
sicut ille pecuĩam nõ admittat. Quod aũt helizeus ad
resuscitandũ sunamitis filiũ de montana remociõe descẽ-¬
dit : huiꝰ tꝑis mõchis pocius est peneracioni habendũ
qmͣ imitandũ. liceat sane moͣcho ad słm ex uoluntate

Expanded text:
arguatur, apponimus, in nosmetipsos exactoriae quaestioarguatur, apponimus, in nosmetipsos exactoriae quaestionis aditum aperimus. Potest enim adversus haec quae proponimus, quaestio hujusmodi fieri: Si tantus propheta, et panes de manibus offerentis accepit, et exire de eremo feminea supplicatione consensit; qua ratione monachus, vel saeculum frequentare non audeat, vel suscipere munera difficilius acquiescat? Ad quod nos sub compendio respondentes, nequaquam quid accipiendi licentiam monacho prorsus abscidimus, sed quo id temperatius, et cum discretione fiat, cum fraterna devotio postulat, suademus: nimirum ut necessaria quaeque, sicut propheta panes quibus indigebat, accipiat, et quae superflua judicaverit, sicut ille pecuniam, non admittat. Quod autem Eliseus ad resuscitandum Sunamitis filium, de montana remotione descendit, hujus temporis monachis potius est venerationi habendum, quam imitandum. Liceat sane monacho ad saeculum ex voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniã spreuit. nimẽa reppulit. et impense gr̃e incẽ
reciꝑe laudabiłr recusauit: ne indelicet qd̵ gratis acceꝑat
ad dantis ĩuriã pendere inderet᷑. Denienti aũt naaman
nequaꝙͣ suꝑbe sed prudent̾ nõ assurrexerit ⁊ ne uidelicet
alienigene det̾rena ad huc gła p̃sumenti reuerẽciam ex¬
hiberet: nimirũ iam tũc apłice dig̾tatis ymaginẽ pre¬
ferens. qmͣ paulus postinodũ expressam representat
dicẽs. Quã diu inꝙ̃ sum apłus genciũ. ñsteriũ meũ
honorifico. Nũꝙ̾ enĩ mister hũilitat᷑ existimandus est
naaman superbe dixisse proforibus. qui de mõte car¬
meli in quo manebat. afemĩa se passus est protrahi
et sunamitẽ illã non solũ comitatus. uerũ insuꝑ est se¬
tus suꝑcilio respuit ⁊ qui a uiro quodam debalsalis ad
uenienti uiles ordeaceos panes caritatiẽ susciꝑe nõ despe¬
rit. Sed hic dñ ꝓphete obstaculũ ne tuuide elacionis

Expanded text:
pecuniam sprevit, munera repulit, et impensae gratiae vicem pecuniam sprevit, munera repulit, et impensae gratiae vicem recipere laudabiliter recusavit, ne videlicet quod gratis acceperat, ad dantis injuriam vendere videretur. Venienti autem Naaman nequaquam superbe, sed prudenter non assurrexit, ne videlicet alienigenae, et de terrena adhuc gloria praesumenti reverentiam exhiberet: nimirum jam tunc apostolicae dignitatis imaginem praeferens, quam Paulus postmodum expressam repraesentat, dicenquid enim minister humilitatis existimandus est, Naaman superbe fixisse pro foribus, qui de monte Carmeli in quo manebat, a femina se passus est pertrahi, et Sunamitem illam non solum comitatus, verum insuper est setus supercilio respuit, qui a viro quodam de Balsalisa veniente, viles hordeaceos panes charitative suscipere non despexit? Sed hic dum prophetae obstaculum, ne tumidae elationis
Abbreviated transcription (Latin):
talenta argenti et sex milia aureos : decem nichilomĩꝯ
mutatoria uestimẽtoꝵ. Queq cuiꝯmõi fuerĩt. scriptur
nõ dicit ⁊ gͣuib tñ auri argentiq cõnumerata ponderib.
p̃ciosa fuisse quis ambigat. Quãti sunt hodie qui mo¬
nachice ĩstitucioĩs profẽssione censentur ii quibus si
tã potens tamꝙͣ famosus uir ꝓforib dignaret᷑ assis¬
tere. moreciã festinãtes reuerẽter occurrerẽt ut ĩgre¬
deretur hũiliter obsecrarẽt: et iã non tã que ꝑtiliter im¬
plerẽtur ꝙͣ que libenter audirẽtur assentacioĩs uerba
proferrẽt. Qui eciã si tantoꝑe rogarẽtur. nequaꝙͣ sus¬
ciꝑe oblata rẽnuerẽt : p̃sertim si aliꝙͣtulũ numerosior a¬
lendorũ sibi fintrũ cõuentus aidesset. Helizeus aũt spũs
scti discipulus diues. thezauro fidei locuplex. licet centũ
ꝓpħarũ filios subdiscipliẽ sue magisterio sustentaret᷑.

Expanded text:
talenta argenti, et sex mille aureos, decem nihilominus talenta argenti, et sex mille aureos, decem nihilominus mutatoria vestimentorum quae etsi cujusmodi fuerint, Scriptura non dicat, gravibus tamen auri, argentique connumerata ponderibus pretiosa fuisse quis ambigat? Quanti sunt hodie qui monasticae institutionis professione censentur, quibus si tam potens, tamque famosus vir pro foribus dignaretur assistere, mox etiam 273 festinantes reverenter occurrerent, ut ingrederetur, humiliter obsecrarent, et non tam quae utiliter implerentur, quam quae libenter audirentur, assentationis verba proferrent? Qui etiam si tantopere rogarentur, nequaquam suscipere oblata renuerent, praesertim si aliquantulum numerosior alendorum fratrum sibi conventus adesset. Eliseus autem Spiritus sancti discipulus, spe dives, thesauro fidei locuples, licet centum prophetarum filios sub disciplinae suae magisterio sustentaret,
Abbreviated transcription (Latin):
sic helizeus qui nimirũ ioram regem isrł
aduersus moab ꝓperantẽ non adbella sec¬
tus est : sed tm̃ suffice̾ credidit. qr ei successũ belli. i
affuturã cõcisis hostibus pictoriam p̃libauit. S cur
dicimus qr nequaꝙͣ in p̃liũ regia castra secutus sit.
cũ et naaman deremotis syrie finib uenienti et hos¬
tio domus sue cũ equis et curribus humiłr assistẽti.
nõ linrẽ egredi duxit. nõ ianuã ut egredẽtur ape¬
ruit ⁊ sed ꝑ nũciũ pocius que fuerũt facienda mandauit.
Et terte naamã isti młtiplex mũdanarũ dotũ suppetebat
copia : quibus honorãdus esse inderetur. Sic enĩ sacra¬
testatur hystoria. Princeps erat milicie pir quoq nĩg¬
nus apud dnm suũ et honoratus. Pillũ enĩ dedit dñs
salutẽ syrie. Erat insuꝑ sicut scriptũ est. uir fortis et
diues. In ip̃a eciã expedicione positus. substantie facul¬
tate nõ adeo nacuus. tulerat enĩ secũ sicut legit᷑ decẽ

Expanded text:
sic Eliseus, qui nimirum Joram regem Israel adversus Moab properantem, non ad bella secutus est, sed tantum sufficere credidit, quod ei successum belli et adfuturam concisis hostibus victoriam praedixit . Sed cur dicimus, quia nequaquam in praelium regia castra secutus sit, cum et Naaman de remotis Syriae finibus veniente, et ostio domus suae cum equis, et curribus humiliter assistente, non limen egredi dignum duxit, non januam ut ingrederetur aperuit: sed per nuntium potius quae fuerint facienda, mandavit? Et certe Naaman isti multiplex mundanarum dotum suppetebat copia, quibus honorandus esse videretur. Sicut enim testatur historia: « Princeps erat militiae, vir quoque magnus apud dominum suum, et honoratus . » Per illum enim dedit Dominus salutem Syriae. Erat insuper, sicut scriptum est, vir fortis et dives. In ipsa etiam expeditione positus, substantiae facultate non erat omnino vacuus. Tulerat enim secum, sicut legitur, decem
Abbreviated transcription (Latin):
munere satiffaciat caritati. Mira exaudicioĩs diuĩẽ celeritas
pix perbũ ore deꝓmiiturͥ ꝓtinus nõ parui corꝑis grus de¬
mergitur ante ora nr̃a terratenus: sicq fides que ꝑdilecti¬
onẽ oꝑabat᷑ impletur. Hec tibi referẽti continuo ꝑcũctatus aĩo.
Erat ne spiritalis ille epũs . Tu ut nescio quo pacto didiceras ca¬
ni ꝓprie piu̾e̾ hoiẽm respondistiͭ ͥ ut liquido pateat nõ inte rec¬
titudinẽ: sed fidem c̾tũtati diũctam hãc obtinusse pirtutem.

Expanded text:
munere satisfaciat charitati. Mira exauditionis divinae celeritas! munere satisfaciat charitati. Mira exauditionis divinae celeritas! vix verbum ore depromitur, protinus 446 non parvi corporis grus terra tenus ante ora nostra demergitur; sicque fides, quae per dilectionem operabatur, impletur. Haec tibi referenti continuo percunctatus, aio: Eratne spiritualis ille episcopus? Tu, ut nescio, quo pacto didiceras, carni propriae vivere hominem, respondisti, ut liquido pateat, non vitae rectitudinem, sed fidem charitati conjunctam hanc obtinuisse virtutem.
Abbreviated transcription (Latin):
Ed dũ ista prosequim᷑. illud eciã nobis cõsequent̾ oct̃¬
rit. qd̾ et ip̃e nobis nuꝑ ren̾abilis hildebrãde dixisti ͥ
et ꝙͣꝙͣ nõ magnoꝑe huius indeatur esse negocii quod
uersatur ĩmanib. tñ dum quomolibet hoc apicibus tradimꝰ ͥ
ne porago sunditus obliuionis absorbeat. quasi rem fluctiuagam
paxillulis alliganus. Ut enĩ te retulisse memuni. hec tibi ut eiusdẽ
hora. ille quid michi decent̾ appone̾t nõ haberet  estuare cepit
et anrie quere: unde michi posset ĩitinere positus subuenire.
Cũq hinic ĩ digencia string̾et. illuic caritas anñ dilataret: ĩ arto
positus quid age̾t ignorabat. Tum ecce repente grues ut litterã
ĩuicem cõgeuentes expͥmũt⁊ par iliq serie qͣi diu̾sa ptriq sub
duce castra cõponũt: suꝑ uertitẽ nobis turmatĩ politare ceperũt.
Tũc epũs inferuore fĩdei constant̾ erectus ait. Dñe precipe unã
degrubus istis ad nos deici: ut seruus tuus de benedictioĩs tue ⁊

Expanded text:
ed tum ista prosequimur, illud etiam nobis consequenter occurrit, quod et ipse nobis nuper, venerabilis Hildebrande, dixisti: et quanquam non magnopere hujus videatur esse negotii, quod versatur in manibus, tamen dum quomodolibet hoc apicibus tradimus, ne vorago funditus oblivionis absorbeat, quasi rem fluctivagam paxillulis alligamus. Ut enim te retulisse memini, haec tibi, ut ejusdem hora, ille quid mihi quasi decenter apponeret non haberet, aestuare coepit et anxie quaerere unde mihi posset in itinere positus, subvenire. Cumque hinc indigentia stringeret, illinc charitas animum dilataret, in arcto positus quid prorsus ageret ignorabat; cum ecce repente grues, ut litteram invicem congruentes exprimunt, parili serie quasi diversa utrinque sub uno duce castra componunt, super verticem nobis turmatim volitare coeperunt. Tunc episcopus in fervore fidei constanter erectus, ait: Domine, praecipe unam de gruibus istis ad nos dejici, ut servus tuus de benedictionis tuae
Abbreviated transcription (Latin):
it ultiscendo censura. Dibrato quippe suꝑ eam
diuini mucrone iudicii. corpus eius cõputruit om̃
ita ut membra corꝑis udiq cũcta marcesce¬
rẽt. totũq cubiculum ĩtollerabili prorsus fe¬
tore cõplerent: nec quispiã tantam ꝑferre
nariũ in iuriam potuit. Non cosmeta nõ ser
obsequii sedulitate ꝑ mansit᷑. eadem tñ rap¬
tim accedebat: et ꝓtinꝰ fugiens abscedebat.
diucius igit᷑ hoc dolore de cocta et miserabiłr
cruciata: amicis quoq letantib diem clau-¬
sit extremũ. Quid igitur sit caro. doceat ip̃a
caro: quodq ꝑhibet mortua. testet᷑ et niua.
De suppliciis dampnatoꝵ

Expanded text:
it ulciscendo censura. Vibrato quippe super eam it ulciscendo censura. Vibrato quippe super eam divini mucrone 781 judicii, corpus ejus omne computruit, ita ut membra corporis undique cuncta marcescerent, totumque cubiculum intolerabili prorsus fetore complerent; nec quispiam tantam perferre narium injuriam potuit, non cosmeta, non serobsequii sedulitate permansit. Eadem tamen raptim accedebat, et protinus fugiens abscedebat. Diutius igitur hoc languore decocta et miserabiliter cruciata, amicis quoque laetantibus, diem clausit extremum. Quid ergo sit caro, doceat ipsa caro; quodque perhibet mortua, testatur et viva. De suppliciis damnato
Abbreviated transcription (Latin):
asserimus roborandũ: congruũ est ut
eciam denua carne ꝓferamꝰ exemplũ.
Peracis ittiq et honesti uiri didici relatõe quod
narro. Oux ueneticorũ constantino politaneur¬
bis ciuẽ habebat uxorẽ. Que nimirũ tam tene̾
tam delicate uuebat. ut non modo suꝑsticio sa
sed artificiosa ut ita loquar sese iocunditate
mulcebat ͥ ut eciã commũb se aquis dedigna¬
ret᷑ abluere: sed serui eius rorem celi scitagebãt
mdecũq collig̾e̾. ex quo sibi laboriosũsatis bal¬
neũ ꝓcurarent. Cibos quoq suos manibz non
taugebat. sedabeunuchis eius alimẽta minu¬
cius cõcidebantur ĩfrusta: que mox illa quibus¬
dam fuscinulis aureis atq bidentib orisuo lar¬
giens adhibebat. Eius quoq cubiculũ thimia¬
matũ aromatũq generib redolebat᷑  ut et
nobis narrare tm̃ de decus feteat. et auditor
forte non credat. Bed omĩpotenti deo quãtũ
huiꝯ femĩe fuerit ex osa suꝑbia. manifesta docu¬

Expanded text:
asserimus roborandum, congruum est ut etiam de viva carne proferamus exemplum. Veracis itaque et honesti viri didici relatione quod narro. Dux Venetiarum Constantinopolitanae urbis civem habebat uxorem, quae nimirum tam tenere, tam delicate vivebat, et non modo superstitiosa, sed artificiosa, ut ita loquar, sese jucunditate mulcebat, ut etiam communibus se aquis dedignaretur abluere; sed ejus servi rorem coeli satagebant undecunque colligere, ex quo sibi laboriosum satis balneum procurarent. Cibos quoque suos manibus non tangebat, sed ab eunuchis ejus alimenta quaeque minutius concidebantur in frusta; quae mox illa quibusdam fuscinulis aureis atque bidentibus ori suo, liguriens, adhibebat. Ejus porro cubiculum tot thymiamatum, aromatumque generibus redolebat, ut et nobis narrare tantum dedecus feteat, et auditor forte non credat. Sed omnipotenti Deo quantum hujus feminae fuerit exosa superbia, manifesta docu
Abbreviated transcription (Latin):
lacius obtrectatorũ morsib patet ͥ qui uero uilis
indumẽti extremitate contentus est porro demo¬
nachis loquor cuiuscũq intencioĩs studio scl̃i siue
praue siue recte id faciat scłitatis illũ opinio cõtu¬
entib plerisq cõmendat᷑: et quo ĩextexiori hĩtu
deformior quisqr conspicit᷑ : eo maiori sepe dignus
reuerencia iudicatur

Expanded text:
latius obtrectatorum morsibus patet; qui vero vilis latius obtrectatorum morsibus patet; qui vero vilis indumenti extremitate contentus est porro de monachis loquor cujuscunque intentionis studio, scilicet sive prave, sive recte id faciat, sanctitatis illum opinio contuentibus plerumque commendat; et quo in exteriori habitu deformior quisque conspicitur, eo majori saepe dignus reverentia judicatur
Abbreviated transcription (Latin):
fieri: gaudent uelut mirandũ aliꝙ digito de-¬
monstrari. Qui nimirũ desua deformitate cõ¬
positi ͣi de obscuritate cõspicui: de hũilitate pideĩ
machinãtire excelsi. Uersuta siquidẽ dyabolice
calliditatis astucia. ad hoc deprimũtur ut subli¬
mes appareant : adhoc deturpant᷑ i ut oculis ĩtu-¬
enciũ spectabiles enitescãt. Porro aũt istis cũ suꝑi¬
orib diu̾sa siquidẽ sũma est ꝙͣ expendũt : sed ũne
sũt mercedes qͥs cõcorditer emũt. Hana gloria
nempe qͣiͣ quedã negociandi mat̾ia ĩ medio po¬
sita est : adꝙͣ indelicet diu̾si mercatores accedũt.
illy uilia ĩ dumẽta tamꝙͣ p̃ciũ de marsupio pro¬
ferũt. aly redibere p̃ciosa cõtendũtͥͥ sed dum
quiq prosuis ꝑtibus satagũt: qui uiles uestes
afferũt. reliquis emptorib cõcinuo p̃feruntire.
Qui enĩ delicatis pestib ptitur. sicut suꝑius dictũ
est. sẽpe unde captãe aurã fauoris estimat. ĩde

Expanded text:
fieri; gaudent se, velut mirandum aliquid, digito demonstrari; qui nimirum de sua deformitate compositi, de obscuritate conspicui, de humilitate videri machinantur excelsi. Versuta siquidem diabolicae calliditatis astutia ad hoc deprimuntur, ut sublimes appareant; ad hoc deturpantur, ut oculis intuentium spectabiles enitescant. Porro autem isti cum superioribus diversa quidem summa est, quam expendunt; sed unae sunt merces, quas concorditer emunt. Vana gloria nempe, quasi quaedam negotiandi materia in medio posita est, ad quam videlicet diversi mercatores accedunt. Alii vilia indumenta tanquam pretium de marsupio proferunt, alii redhibere pretiosa contendunt. Sed dum quique pro suis partibus satagunt, qui viles vestes afferunt, reliquis emptoribus continuo praeferuntur. Qui enim delicatis vestibus utitur, sicut superius dictum est, saepe unde captare auram favoris aestimat, inde
Abbreviated transcription (Latin):
se occasio prebuit sicut dehys qͥ mollib
delectant᷑ pauca ꝑstrinxiniꝰ: ita eciã de
Allis qui eodẽ quidem laborãt morbo. sed diuersa
ferũtur ĩ sania breuit̾ disseramus. Sũt namq
nõ nulli qui piliũ deformitate uestiũ. fauorabilẽ
uulgi mercãtur applausu᷑ͥ et hac iocũdius delc.¬

Expanded text:
se occasio praebuit, sicut de his qui mollibus delectantur pauca perstrinximus, ita etiam de illis, qui eodem quidem laborant morbo, sed diversa feruntur insania, breviter disseramus. Sunt namque nonnulli, qui vilium deformitate vestium favorabilem vulgi mercantur applausum; et hac
Abbreviated transcription (Latin):
est eni deus eximis ad alçiora ꝓuehere. tã¬
quã lacteole tue cõuersatioĩs infanciã ad
iuuenilis roboris incremẽta firmare. Et
adiciens ait. Nos eciã primo pedetemp¬
tim cepimus: sensĩ q ad quod nos diuina
pietas ꝑduc̾e uoluit. licet imbecilles ac
fragillẽs educti sumꝰ. Sicq factũ est. ut
non eum de ĩmoderato feruore sicut ille
timebat argueret: sed ne desperationi suc¬
cumbẽt. tamꝙͣ qui mimiñi quid egerit
am̃i refoueret. ¶ Iuiꝰ itaq sancti senis ex¬
emplo. faciende discipline mos adeo ĩ nos¬
tris ꝑtibus ĩoleuit: ut nõ modo pri sed
et nõbiles mulieres hoc purgatorii genꝰ
inhianter arriperẽt. Nam et relicta thi¬
edbaldis. sublimis utiq geneis et non ĩ¬
fime dignitatis. michi aliqũ retulit. ꝑ

Expanded text:
est enim Deus ex imis te ad altiora provehere, et tanest enim Deus ex imis te ad altiora provehere, et tanquam lacteolae tuae conversationis infantiam ad juvenilis roboris incrementa firmare. Et adjiciens ait: Nos etiam primo pedetentim coepimus, sensimque ad quod nos divina pietas perducere voluit, licet imbecilles ac fragilnon eum de inmoderato fervore, sicut ille timebat, argueret, sed ne desperationi succumberet, tamquam qui minimum, quid egerit, animum refoveret. Huius itaque sancti senis exemplo faciendae disciplinae mos adeo in nostris partibus inholevit, ut non modo viri sed et nobiles mulieres hoc purgatorii genus inhianter arriperent. Nam et relicta Tethbaldi, sublimis utique generis et non infimae dignitatis, mihi aliquando retulit, per
Abbreviated transcription (Latin):
fitir donec die altero de cursis duodecimex
more psalteriis de tertiodeçimo ad psalmũ
beati quorũ usq reptaui. Porro quod no¬
bis dicrũ sepe uidetur et asperũ: quã ille
puerile deputet ac despectũ uno doceamꝰ
exemplo ¶Frater quidã cũ se scoparum
ictib nimis abhorreret terere. atq ip̃e
sibimet plagas ĩferre atq ꝑferre grauissi¬
mũ iudicaret᷑ͥ tamẽ dñi dominici crebrius
insistentis ad hortationib acquieuit. ac ꝑ
modulacionem tocius psalterii et insuꝑ qnͣ¬
quaginta psalmorũ sibimet disciplinam ĩ¬
ferre ꝓpriis manib nõ cessauit. Erat aũt
nox illa p̃cedens dñicam diem et beati
michaelis festiutatẽ. Cũq facto mane ad
p̃dictum senẽ frater ille uenisset. timẽsq
ne de indiscrecione argueret᷑ : dñ quod ege¬
rat ꝑ ordiuẽ retulissẽt. hac uoce ille rũdit.
Nloli frater pusillanimꝰ esse: uel ꝓ hac tua
que nũc est infirmitate diffidere. Potẽs

Expanded text:
titi, donec die altero, decursis duodecim ex titi, donec die altero, decursis duodecim ex more psalteriis, die tertio decimo ad psalmum: « Beati quorum , » usque reptavi. Porro, quod nobis durum saepe videtur et asperum, quam ille puerile deputet ac despectum, uno doceamus exemplo. Frater 784 quidam cum se scoparum ictibus nimis abhorreret atterere, atque ut ipse sibimet plagas inferret atque perferret, gravissimum judicaret; tandem tamen domni Dominici crebrius insistenti, adhortationibus acquievit, ac per modulationem totius psalterii, et insuper quinquaginta psalmorum, sibimet disciplinam inferre propriis manibus non cessavit. Erat autem nox illa praecedens Dominicam diem et B. Michaelis festivitatem. Cumque facto mane ad praedictum senem frater ille venisset, timensque ne de indiscretione redargueretur, quod egerat, per ordinem retulisset; hac ille voce respondit: Noli, frater, pusillanimus esse, vel pro hac tua, quae nunc est, infirmitate diffidere; potens
Abbreviated transcription (Latin):
dñicũͥ qui quod nos imꝑite lin¬
que conami᷑ officio: ipse te efficatiori lu¬
dulentissime inte doceret et ĩ formaret
exemplo. Hic deniq atribus iam circiter
ãnoꝵ lustris lorica ferrea pestitur ad car-¬
nẽ ͥ duob aũt ferreis arculis incorpore
cingitur: duobus aũt ꝑ brachiorũ armos
ardatur. Ded quia deilło in aliis nr̃is opu¬
sculis iam plura digessimus: nũc ꝙ pix
ante ser dies ad nos ueniens retulit pro¬
feramus. Nit itaq. Contigit me nosce:
ꝙ scripseris nouem me uno die psalteĩa¬
decantasse cũ corꝑalib disciplĩs. Quod certe
tũ audiui tremefactus expaui: et conscĩare¬
mordente cõgeniui. De inꝙͣ michi. Etce hͦ
deme nescieñte me scriptũ est: et tament
ptrũ a me hoc fieri pesset ignoro. Eego.
rursus experiar: et an hoc implere potu¬
erim. ĩdubitanter agnoscam. Quarta
igitur feria me pestibus exui.. et armata
scopis utraq manu totã noctem ducendo
ꝑ uigilẽ. psalle ac me uerberare non des¬

Expanded text:
nicum, qui quod nos imperitae linguae conamur officio, ipse te efficaciori luculentissimae vitae doceret et informaret exemplo. Hic denique a tribus jam circiter annorum lustris lorica ferrea vestitur ad carnem, duobus autem ferreis circulis in corpore cingitur, duobus item per brachiorum armos arctatur. Sed quia de illo in aliis nostris opusculis jam plura digessimus, nunc quod vix ante sex dies ad nos veniens retulit proferamus. Ait itaque: Contigit me nosse quod scripseris novem me uno die psalteriadecantasse cum corporalibus disciplinis; quod certe cum audivi, tremefactus expavi, et conscientia remordente congemui; vae, inquam, mihi, ecce hoc de me, nesciente me, scriptum est; et tamen utrum hoc a me fieri potuisset ignoro. Ergo rursus experiar, et an hoc implere potuerim indubitanter agnoscam. Quarta igitur feria me vestibus exui, et armata scopis utraque manu, totam noctem ducendo pervigilem, psallere ac me verberare non des
Abbreviated transcription (Latin):
estiͣ ne uidelicet suo exemplo alios destruat. Si
qñ inter dissidentes sequestre pacis uult reforma¬
re cõcordicm: si districte ueritatẽ ex equit᷑. recon¬
silicicionis int̾ eos nnitas non cõflatur. Quod si
pti mendaciis acquiescit ÷ pcti laqueos non euadit.
Cũ pult pectãtes argue̾: culpam nõ minimã de¬
putat. tot ꝓximorũ suorũ aduersũ se odia dcitare.
Uidere aũt et cõticesc̾e̾ ⁊ quid aliud arbitretur nisi
praue agẽtibus cõsentire. Et hoc quidẽ ex illis qͥ
qnͣtolibet calent suꝑni stuioris igniculoͥ ceterũ fri-
gidi qui spretis diuĩne milicie cãstris ad mũdane
milicie molã sinistro post reuoluũtur ⁊ qñta iudicabi¬
liter agant. ꝙͣ in cõside̾ate piuãt. referãt qͥ uolũt.
Nobis cõsulcius uidetur. eos pia cõpassione deflerer
quã execrande cõuersciciõis gesta cõscribereͥ ne quib
solas cõpaciendi lac̾mas debemus impend̾e: hos ui¬

Expanded text:
est, ne videlicet suo exemplo alios destruat. Si est, ne videlicet suo exemplo alios destruat. Si quando inter dissidentes sequestrae pacis vult reformare concordiam, si districte veritatem exsequitur, reconciliationis inter eos unitas non conflatur; quod si uti mendaciis acquiescit, peccati laqueos non evadit. Cum vult peccantes arguere, culpam non minimam deputat, tot proximorum suorum adversum se odia concitare. Videre autem, et conticescere, quid aliud arbitratur, nisi prave agentibus consentire? Et haec quidem ex illis, qui 255 quantolibet calent superni fervoris igniculo. Caeterum frigidi quique, qui spretis divinae militiae castris, ad mundanae vertiginis molam sinistro postliminio revolvuntur, quam judicabiliter agant, quam inconsiderate vivant, referant qui volunt. Nobis consultius videtur, eos pia compassione deflere, quam exsecrandae conversationis gesta conscribere, ne quibus solas compatiendi lacrymas debemus impendere, his vi
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Et aũt adhuc quoq demõcho discurrente dicamꝰ
lac̾maꝵ conpũctionẽ quib pcta defleat non habet:
qr mens arida que ꝑ estũ t̾rene cõuersacioĩs incedit. dũ
ꝑsundi rore scli spũs non meret᷑ arescit . et t̾rencirũ cogi¬
tacionũ ceno plena q aquã capitis int̾nis largiente gr̃a¬
nõ concipit ⁊ nlłas extra se lac̾mas fundit. Aliqñ fortas¬
se c̾cũfusis auditorib p̃dicat ⁊ sed repente uana gła
sircipit: et quasi ex insidys prodiens eũ qui alp̃s
medebat᷑ occidit. Si autẽ et hoc p̃cauẽs. subsilen¬
cy se censura cõst̾ngit: nichil eorũ posse ꝑfic̾e̾ quo¬
cũ gẽa uenerat ẽxubescit. Si morose grauita¬
tis ut dignũ est. spẽm seruat. palde ꝑtimescit:
ne et hic̃ ypocrisis notã simulator in c̾rat Si
aũt a sue mortificacoĩs rigore qntũlibet se inle-¬
uitatẽ resoluit ͥ hic ecĩã młto minus secierus

Expanded text:
. Ut autem adhuc quoque de monacho discurrente dicamus, . Ut autem adhuc quoque de monacho discurrente dicamus, lacrymarum compunctionem quibus peccata defleat, non habet; quia mens arida, quae per aestum terrenae conversationis incedit, dum perfundi rore sancti Spiritus non meretur, arescit: et terrenarum cogitationum coeno plena, quia aquam capitis interius gratia largiente non concipit, nullas extra se lacrymas fundit. Aliquando fortasse circumfusis auditoribus praedicat, sed repente vana gloria subripit, et quasi ex insidiis prodiens, eum, qui aliis medebatur, occidit. Si autem et hoc praecavens, sub silentii se censura constringit, nihil eorum posse perficere, quorum gratia venerat, erubescit. Si morosae gravitatis, ut dignum est, speciem servat, valde pertimescit, ne et hic hypocrisis notam simulator incurrat. Si autem a suae mortificationis rigore quantumlibet se in lenitatem resolvit, hic etiam multo minus securus
Abbreviated transcription (Latin):
cibis cõuiuy appaxatus ĩstruit᷑. dũ hospitalis officii
sedulitas exhibet᷑ ⁊ qr in hũanũ putat ĩuitancium
p̃cibus nõ condescende̾: delectat eciã pentri subcari¬
tatis specie mollit̾ indulgere. In quo nimirũ articło
in mentẽ serui dei sepe dubietas oritur ⁊ ne uidelicet
unde sobrietati cõsulit: ex eodem quoq ypocrisi quod
brietatis modus oĩo ⁊tempnit᷑. ut ypocrisis quoq
nota ꝓcul ab esse indeat᷑: sed hoc modo in eo qd̾ discre¬
te agi creditur. discrecio nõ tenet᷑. Ille enĩ scit rc̃te
discern̾e: qui pirtutẽ nouit auicio sẽparare. Qui t¬
aũt cũ zizanys simł eciã triticũ excidicat: hic procul
dubio uim discreciõĩs ignorat. Quisq̃s ergo solo su¬
ꝑne remuneracoĩs intuitu sobrietatis limitẽ non ex¬
cedit⁊ et ypocrisim sub hũilitatis sue pedib caltat:
et custodite sobrietatis p̃miũ in cũctanter exspectat¬

Expanded text:
cibis convivii apparatus instruitur, dum hospitalis officii cibis convivii apparatus instruitur, dum hospitalis officii sedulitas exhibetur, quia inhumanum putat invitantium precibus non condescendere, delectat etiam ventri sub charitatis specie molliter indulgere. In quo nimirum articulo in mente servi Dei saepe dubietas oritur, ne videlicet unde sobrietati consulitur, inde quoque hypocrisi quodbrietatis modus omnino contemnitur, ut hypocrisis quoque nota procul abesse videatur. Sed hoc modo in eo, quod discrete agi creditur, discretio non tenetur. Ille enim scit recte discernerere, qui virtutem novit a vitio separare: qui autem cum zizaniis simul etiam triticum eradicat, hic procul dubio vim discretionis ignorat. Quisquis ergo solo supernae remunerationis intuitu sobrietatis limitem non excedit, et hypocrisim sub humilitatis suae pedibus calcat, et custoditae sobrietatis praemium incunctanter exspectat
Abbreviated transcription (Latin):
cy censura cõstringit᷑: qr frequẽter emergentibus¬
causis ĩ uitus eciã ꝑ multiloquia diffrenat᷑. Quid di¬
cam. Qa leccõi uel oracioni mĩme uacat : que extͣ
semetipm̃ egredi. et t̾rena queq tractare ĩ minens
pocius ncãtas dictat. Caritas ĩ eo minuit᷑: qr mens
que tot actionũ scłariũ uentos recipit. ab amoĩs in¬
timi feruore tepescit. Suũ quoq castitas mẽtis dispẽ¬
diũ patitur: qr nõ nũꝙͣ mens concupĩe telo configit᷑
percarnis speciẽ quã exterius cõtemplat᷑. Robur ⁊¬
eciã paciẽcie frangit᷑: qr quodlibet ĩ ceptanti dũ sepe
contra potũ repentini casus emergẽtes obuiãt. qui
suũ accele̾abat explicãe negotiũ. nõ equan̾uiter pot¬
tat ⁊ et talia tũc ꝑ impaciẽciam uerba prosundit:
que cũ ad ociũ reuertit᷑. ultricib lac̾mis grauiter pu¬
nit. Sobrietatis regła nõ seruat᷑: qr dum lautioib

Expanded text:
tii censura constringitur, quia frequenter emergentibustii censura constringitur, quia frequenter emergentibuscausis, invitus etiam per multiloquia diffrenatur. 254 Quid dicam, quia lectioni vel orationi minime vacat, quem extra semetipsum egredi, et terrena quaeque tractare imminens potius necessitas dictat? Charitas in eo minuitur, quia mens, quae tot actionum saecularium ventos recipit, ab amoris intimi fervore tepescit. Suum quoque castitas mentis dispendium patitur, quia nonnunquam mens concupiscentiae telo configitur per carnis speciem, quam exterius contemplatur. Robur etiam patientiae frangitur, quia quodlibet inceptanti dum saepe contra votum repentini casus emergentes obviant, qui suum accelerabat explicare negotium, non aequanimiter portat: et talia tunc per impatientiam verba profundit, quae cum ad otium revertitur, ultricibus lacrymis graviter punit. Sobrietatis regula non servatur, quia dum lautioribus
Abbreviated transcription (Latin):
nes oriũtur. ut in quocũq uigere cognosci¬
tux. omi mõstice ꝑfectionis fructu pelut arbor a¬
rida denudet᷑ ⁊ et tamꝙͣ grossi ficulnee uentis ex¬
positi stare nequeũt: sic ĩn illo diu̾sis mũdi tẽpta¬
tionibus hinc inde ꝑflantib. bonorũ fructus per¬
manere nõ possunt. Hoc nãq uiciũ tante uiolen¬
cie est : ut postꝙͣ sibi ĩpectore mõchi semel impe¬
riũ rendicaueit: mox ex maxima ꝑte si in est u̾¬
tutũ chorus abscedat : nõ nlła piciorũ potentat
uelut ergasculũ ꝓpry uris irrũpant. Nam ut
pauca referant᷑ ẽ multis moͣchus ĩ itinere positus
tenere ieiuniũ nequit : qr hospitalis ei hũanitas
nõ ꝑmittit. Non sapienter psallit: ꝙ ob ambulã¬
tis comitatus eñ loquacitas impedit᷑. Noct᷑nis non
existit excubys : quia secretũ de est singlaritatiss
Nlectendis genib nõ insudat: qr sct̃e deuocoĩs stu¬
dio. labor itineĩs non ꝯcordat. Nequaꝙͣ subsilen¬

Expanded text:
nes oriuntur, ut in quocunque vigere cognoscitur, omni monasticae perfectionis fructu velut arbor arida denudetur. Et tanquam grossi ficulneae ventis expositi stare nequeunt, sic in illo diversis mundi tentationibus hinc inde perflantibus bonorum operum fructibus permanere non possunt. Hoc namque vitium tantae violentiae est, ut postquam sibi in pectore monachi semel imperium vindicaverit, mox ex maxima parte, si inest virtutum chorus, abscedat; nonnulla vitiorum portenta velut ergastulum proprii juris irrumpat. Nam ut pauca referantur e multis, monachus in itinere positus tenere jejunium nequit, quia hospitalis ei humanitas non permittit; non sapienter psallit, quia obambulantis comitatus eum loquacitas impedit; nocturni non insistit excubiis, quia secretum deest singularitatis; flectendis genibus non insudat, quia sanctae devotionis studio labor itineris non concordat; nequaquam sub silen
Abbreviated transcription (Latin):
deponeret : factasuorũ strage. facilẽ uctoriã aduer¬
sarys triũphantib p̃buisset. Quod nimirũ patẽter
agnoscitur ⁊ si ip̃a sacre hystorie series subtiliter at¬
tendatur ubi dicitur. Quia cũ leuasset moyses ma-¬
nus pncebat isrł : sinautẽ paululũ remisisset suꝑ-¬
abat amalech. Orantis manus. manꝯ p̃liancium
roborabãtͥ et qr iste ĩ bellis ad celũ patebãt : idc̾co
ille dimicantes pictoriã cesis hostib optinebãt Il¬
larũ quidẽ fuit pugna: sed istarũ non ambigitur
fuisse nnctoriaͬ quia ut illis daret᷑ ninc̾e : iste me¬
ruerũt diuĩtus ĩ petrare. At cõtra balaam filius beor
qui ad p̃liũ cũ madianitis egreditire⁊ cũ hys quos iu¬
uare decreuerat. gladio trucidatur. Et iure qui ꝓprio
nõ est cõtentus officio : discrimĩ reddit᷑ obnorius ali¬
eno. Infelix meruit inter bellanciũ cuneos hostilibus

Expanded text:
deponeret, facta suorum strage, facilem victoriam adverdeponeret, facta suorum strage, facilem victoriam adversariis triumphantibus praebuisset. Quod nimirum patenter agnoscitur, si ipsa sacrae historiae series subtiliter attendatur, ubi dicitur: « Quia cum levaret Moyses manus, vincebat Israel; sin autem paululum dimisisset, superabat Amalech . » Orantis ergo manus, manus praeliantium roborabant; et quia istae imbelles ad coelum patebant, idcirco illae dimicantes victoriam caesis hostibus obtinebant. Illarum quidem fuit pugna, sed istarum non ambigitur fuisse victoria; quia ut illis daretur vincere, istae meruerunt divinitus impetrare. At contra, Balaam filius Beor, qui ad praelium cum Madianitis egreditur, cum his, quos jugulare decreverat, gladio trucidatur . Et jure, qui proprio non est contentus officio, discrimini redditur obnoxius alieno. Infelix meruit inter bellantium cuneos hostilibus