comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cognouer̃ nos angeli ciuessuos
Quia cñi rex. oęli terram mrãe
carnis assũpsit : infirmitatẽ nrãm
illa iam angelica celsitudo non
despicit: Ad pac̃e nrãm angeli
redeunt: intentionẽ prioris dis¬
cordiȩ post ponunt: Et quos prius
infirmos abiectosq despexerant.
tam socios uenerantur: Hinc ÷
enim quod loth ueliosuȩ angelos
adorant. Nectamen adorare pro¬
hibentur: Iohannes uero inapo¬
calipsi adorare angelũ uoluit:
sed tamen isdem hunc angelus.
ne sedebeat adorare cõpescuit
dicens: Vide nefeceris: conseruus
eñi tuussũ: Et fratrũ tuoꝵ: Ꝙd
est quod ante redẽptoris aduen¬
tũ angeli ab hominib ado rant᷑
&tacent: post modũ uero ado¬
rari refugiunt: nisi qđ naturã
nram qua prius despexerant:
post qua hanc suꝑse assũptã con¬
spiciunt. prostratam sibi uideri
ꝑtimes cunt: Nec iam subse ue¬
lut infirmam contẽpnere ausist:
quã suꝑse uidelic& incęli rege ue¬
nerantur: Nec habere dedig¬

Expanded text:
cognoverunt nos angeli cives suos. cognoverunt nos angeli cives suos. Quia enim coeli Rex terram nostrae carnis assumpsit, infirmitatem nostram illa jam angelica celsitudo non despicit. Ad pacem nostram angeli redeunt, intentionem prioris discordiae postponunt; et quos prius infirmos abjectosque despexerant, jam socios venerantur. Hinc est enim quod Loth et Josue angelos adorant, nec tamen adorare prohibentur; Joannes vero in Apocalypsi sua adorare angelum voluit, sed tamen 1463 idem hunc angelus ne se debeat adorare compescuit, dicens: Vide ne feceris, conservus enim tuus sum et fratrum tuorum . Quid est quod ante Redemptoris adventum angeli ab hominibus adorantur, et tacent, postmodum vero adorari refugiunt, nisi quod naturam nostram, quam prius despexerant, postquam hanc super se assumptam conspiciunt, substratam sibi videre pertimescunt? Nec jam sub se velut infirmam contemnere ausi sunt, quam super se videlicet in coeli Rege venerantur. Nec habere dedig
Abbreviated transcription (Latin):
cadens in terrã mortuum fuerit.
ipsũ solũ man&: Vnde natus
in presepio reclinatur: ut fideles
om̃s uidelic& scã animalia
carnis suac frumento reficer&
neab interne intelligentiae pabu¬
hoc quoduigilantibus pastoribus
angelus appar&. eosq dĩ claritas
circũ fulg& : Nisi quod illi praece¬
teris uidere sublimia merentur:
qui fidelibus gregibus prae esse solli¬
citi sciunt ÷̃ Dũq ipsi pie suꝑ gregẽ
uigilant : diuina suꝑ eos gratia
largius coruscat Regẽ uero natũ
angelus nuntiat : eiusq uoci an¬
geloꝵ chiori concinunt: & congau¬
dentes clamant: Cloria in excel¬
sis dõ: Et in terra pax hominibus
bone uoluntatis: Pruis quippe
discordiam cũ angelis habuimus:
A quoꝵ daritate atq munditia:
ꝑprimȩ culpȩ meritũ. ꝑ cotidiana
delicta longe distabam Quia cm̃
peccando extranei gramus adõ
extrancos nos a suo consortio de¬
putalant angeliciues dĩ: Sedqͥa
nos cognouimus regẽ prm̃. re¬

Expanded text:
cadens in terram mortuum fuerit, cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet . Unde et natus in praesepio recomnes, videlicet sancta animalia, carnis suae frumento reficeret, ne ab aeternae intelligentiae pabuest quod vigilantibus pastoribus angelus apparet, eosque Dei claritas circumfulget, nisi quod illi prae caeteris videre sublimia merentur, 1462 qui fidelibus gregibus praeesse sollicite sciunt? Dumque ipsi pie super gregem vigilant, divina super eos gratia largius coruscat. 2. Regem vero natum angelus nuntiat, ejusque voci angelorum chori concinunt, et congaudentes clamant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Prdiscordiam cum angelis habuimus, a quorum claritate atque munditia per primae culpae meritum, per quotidiana delicta longe distabamus. Quia enim peccando extranei eramus a Deo, extraneos nos a suo consortio deputabant angeli cives Dei. Sed quia nos cognovimus Regem nostrum, re
Abbreviated transcription (Latin):
proph&am dicitur: Delcant᷑
dedibro uiuentiũ : Cicũ iustis
nonscribantur: Quibene & iã
inbethlem nascitur: Bethlem
quippe : domus panis int̾ p̃tat᷑:
Ipse namq est : quiait: Egosum
panis uiuus: quidecelo descendi:
Locus ergo in quo dñs nasceretur
domus panis ante uocatus est
quia futurũ profecto erat ut ille
ibi ꝑ materiam carnis apparer&:
qui electorũ mentes in terna sacie¬
tate reficer&: Qui non inparentũ
domo sedinuia nascitur : ut pro¬
fecto ostender&: quia ꝑ humani¬
tatem quã assũpserat.: quasi ma
lieno nascebatur: Alienũ uide¬
lic& non scđm potestatem dico.
sed scđm naturam: Nam depo¬
testate eius scriptũ est. in pro¬
pria uenit : Innatura & onim
sua ante tẽpora natus est: in nra
uenit extempore: Qui ergd act̾nꝰ
ꝑ manens tẽporalis apparuit.
alienũ ÷ ubi descendit: E qua
ꝑprophoã dicitur. om̃is caro
faenũ: factus homo. fęnũ nr̃m
uertit infrumentũ: quidesem&¬
ipso ait: Nisi granũ frumenti

Expanded text:
Prophetam dicitur: Deleantur de libro viventium, et cum justis non scribantur . Qui bene etiam in Bethlehem nascitur: Bethlehem quippe domus panis interpretatur. Ipse namque est qui ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Locus ergo in quo Dominus nascitur, domus panis antea vocatus est, quia futurum profecto erat ut ille ibi per materiam carnis appareret, qui electorum mentes interna satietate reficeret. Qui non in parentum domo, sed in via nascitur, ut profecto 1461 ostenderet, quia per humanitatem suam quam assumpserat quasi in alieno nascebatur. Alienum videlicet non secundum potestatem dico, sed secundum naturam. Nam de potestate ejus scriptum est: In propria venit . In natura etenim sua ante tempora natus est, in nostra venit ex tempore. Qui ergo aeternus permanens temporalis apparuit, alienum est ubi descendit. Et quia per prophetam dicitur: Omnis caro fenum , factus homo, fenum nostrum vertit in frumentum, qui de semetipso ait: Nisi granum frumenti
Abbreviated transcription (Latin):
tam: E tubechleem terra iuida:
Nequaqu̾ã minima es in prin¬
cipib iuda: Exte eñi exi&
dux : qui regat popłm incum
israhel Tunc herodes clã uo¬
catis magis. diligent̃ didicit
ab eis tempus stellȩ quae ap¬
paruit. eis: & mittens illos in
bethletm: dixit: Ite & in ter¬
rogate diligent̃ depuero .:¬
& cũ inueneritis renuntiate

Expanded text:
leem terra Iuda, nequaquam minima es in principibus Iuda; ex te enim exiet dux, qui reget populum meum Israhel. tunc Herodes clam uocatis magis diligenter inquisiuit ab eis tempus stellae, quae apparuit eis. et mittens illos in Bethleem dixit: ite et interrogate diligenter de puero, et cum inu
Abbreviated transcription (Latin):
nica dicitur: Euge serue bone.
& fidelis: Quia suꝑ pauca fu¬
isti fidelis: supra multate consti¬
tuã: uitra ingaudiũ dñi tui:
Pauca quippe sunt bona om̃a
praesentis uitȩ: quã lib& multa
uideantur: Sed tunc fidelis ser¬
uus supra multa constituitur:
quando deuicta om̃i corruptio¬
nis molestia. de aeternis ꝯtiu¬
diis in illa cęlesti sede gloriat᷑:
Tunc ad dm̃ sui gaudiũ ꝑfecte
intromittitur : quando in ęt̃na
illa patria assũptus : atq an¬
gelorũ coctib admixtꝰ: sic in¬
teruis gaud& demunere. ut
nonsit.iam quedexterius do¬
IIleat decorruptione: Seruus aut̃
quio perari detalento noluit.
ad dñm cũ uerbis excusationis
recdit: dicens: Dñe. scio quia
homo durus es: metis ubi non se

Expanded text:
serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam: intra in gaudium domini tui . Pauca quippe sunt bona omnia praesentis vitae, quamlibet multa videantur. Sed tunc fidelis servus supra multa constituitur quando, devicta omni corruptionis molestia, de aeternis diis in illa coelesti sede gloriatur. Tunc ad domini sui gaudium perfecte 1465 intromittitur, quando in aeterna illa patria assumptus, atque angelorum coetibus admistus, sic interius gaudet de munere, ut non sit jam quod exterius doleat de corruptione. 3. Servus autem qui operari de talento noluit, ad dominum cum verbis excusationis redit, dicens: Domine, scio quia homo durus es, metis ub
Abbreviated transcription (Latin):
negotio lucrũ reportant: Bene
autẽ alia quinq uł aliaduo in
lucrũ uenisse referuntur: quia
dũ utriq sexui p̃dicatio impen¬
ditur. quasi accepta talenta ge¬
minantur: Sedis quiunũ tu¬
lentũ acceperat: abiens fodit
interra. & abscondit pecunram
dñi sui: Talentũ in terra abscon¬
dere est: acceptũ ingeniũ int̾¬
renis actib implicare Lucrũ
spiritale non quęrere : cor ater¬
renis cogitationib nũquã le¬
uare: Sunt namq non nulli
quidonũ intellegentiȩ ꝑceper̃.
sed tamen sola quȩ carnisfunt
sapiunt : Dequib ꝑ proph&: ã
dicitur : Sapientes sunt ut faci¬
ant mala: bene aũt facere nes¬
ciunt : Sed dñs quitalenta con¬
tulit rationẽ possiturus redit.
quia is qui nunc pie spiritalia
dona tribuit: districte iniudi¬
cio merita exquir&: Quid
quisq accepit consider& Et qđ
lucrũ de acceptis reportat pen¬
sec: Seruus quigeminata ta¬
lenta reculit adño laudatur:

Expanded text:
negotio lucrum reportant. Bene negotio lucrum reportant. Bene autem alia quinque, vel alia duo in lucrum venisse referuntur: quia dum utrique sexui praedicatio impenditur, quasi accepta talenta geminantur. Sed is qui unum talentum acceperat, abiens fodit in terram, et abscondit pecuniam domini sui. Talentum in terra abscondere, est acceptum ingenium in terrenis actibus implicare, lucrum spirituale non quaerere, cor a terrenis cogitationibus nunquam levare. Sunt namque nonnulli qui donum intelligentiae perceperunt, sed tamen sola quae carnis sunt sapiunt; de quibus per prophetam loquitur: Sapientes sunt, ut faciant mala ; bene autem facere nesciunt. 78 Sed dominus qui talenta contulit, rationem positurus redit; quia is qui nunc pie spiritualia bona tribuit, districte in judicio merita exquirit. Quidquid quisque accepit considerat, et quod lucrum de acceptis talentis reportet pensat. Servus qui geminata tal
Abbreviated transcription (Latin):
lenta: alii duo. alii uero cõmi¬
ris sensus: Vidadic& : uisus. au¬
ditus. gustus. od oratus. & tactꝰ
Quinq igitur talentis. donum. Xi¬
quinq sensuũ. id est exteriorũ
scientia exprimitur: Duobus
uero: intellectꝰ & operatio desig¬
natur: Unius aũt talenti no¬
mine: intellectus tantũ modo
designatur: Sed is quiquinq
talenta acceperat alia quinq
lucratus est : quia sunt non nulli.
qui & si interna ac mistica peni¬
trare nesciunt: prointentione
tamen suꝑnę patriae docent
recta quos possunt de ipsis exte¬
riorib quȩ acceperunt : Dũq
se acarnis petulantia. a terrena¬
rũ rerũ ambitu. atq auisibiliũ
uoluptate custo diunt : ab his
&iam alios admonendo cõpes¬
cunt: Et sunt non nulli qui quasi
duobus talentis ditati. intellectũ
atq operationẽ ꝑcipiunt: sub¬
tilia de internis intelligunt. mira
deex terioribus operãtur: Cũq
intelligendo & operando alus
predicant: quasi duplicatũ de

Expanded text:
lenta, alii duo, alii vero commilenta, alii duo, alii vero commiris sensus, videlicet visus, auditus, gustus, odoratus et tactus. Quinque ergo talentis donum quinque sensuum, id est exteriorum scientia, exprimitur. Duobus vero intellectus et operatio designatur. Unius autem talenti nomine intellectus tantummodo designatur. Sed is qui quinque talenta acceperat, alia quinque lucratus est; quia nonnulli sunt qui, etsi interna ac mystica penetrare nesciunt, pro intentione tamen supernae patriae, docent recta quae possunt, de ipsis exterioribus quae acceperunt; dumque se a carnis petulantia, a terrenarum rerum ambitu, atque visibilium voluptate custodiunt, ab his etiam alios admonendo compescunt. Et sunt nonnulli qui quasi duobus talentis ditati intellectum atque operationem percipiunt, subtilia de internis intelligunt, mira in exterioribus operantur. Cumque et intelligendo et operando aliis praedicant, quasi duplicatum de
Abbreviated transcription (Latin):
sollicite considerare nos ad mon&
nenos quiplus c&teris in hoc
mundo accepisse aliquid cer¬
nimur. ab auctore mundi gra¬
uius in de iudicemur: Cũenĩ
augentur dona: rationes &iã
crescunt donorũ: Tanto ergo
esse humilior atq ad seruiendũ
prõptior quisq deb& ex miere
quanto se obligatiorẽ esse conspic̃
m reddenda ratione: Ecce homo
qui peregre proficiscitur. seruos.
uocat. cisq ad nggotiũ talenta par¬
titur: Post multũ uero tẽporis:
positurus rationem reuertitur:
Bene operantes pro ad portato
lucro remunerat: seruũ uero a
bono opere torpentẽ dampnat:
Quis itaq iste homo est quipere x¬
gre proficiscitur: Nisi redẽptor
nr qui mea carne quã assũ pie¬
rat abuit incelũ. Carnis q um
locus proprius: terra est: Quac
quasi adperegrina ducitur: dũ
ꝑredẽptorẽ nr̃m incęlo collocat᷑
Sedhomo iste peregre proficcts
seruis bona sua tradidit : quia
fidelibus suis spiritalia dona con¬
cessit: Et uni quidẽ quinq ta¬

Expanded text:
sollicite considerare nos admonet, ne nos, qui plus caeteris in hoc mundo accepisse aliquid cernimur ab auctore mundi, gravius inde judicemur. Cum enim augentur dona, rationes etiam crescunt donorum. Tanto ergo esse humilior atque ad serviendum 1464 promptior quisque debet ex munere, quanto se obligatiorem esse conspicit in reddenda ratione. Ecce homo qui peregre proficiscitur, servos suos vocat, eisque ad negotium talenta partitur. Post multum vero temporis positurus rationem revertitur, bene operantes pro apportato lucro remunerat, servum vero a bono opere torpentem damnat. Quis itaque iste homo est qui peregre proficiscitur, nisi Redemptor noster, qui in ea carne quam assumpserat abiit in coelum? Carnis enim locus proprius terra est, quae quasi ad peregrina ducitur, dum per Redemptorem nostrum in coelo collocatur. Sed homo iste peregre proficiscens servis suis bona sua tradidit, quia fidelibus suis spiritalia dona concessit. Et uni quidem quinque ta
Abbreviated transcription (Latin):
UIAlargiente dño missarũ
sollem nia ter hodie cȩlebra¬
E turi sumus: loqui diu
de cuangelica lectione ñ possumꝰ:
Sed nos aliquid uel breuit̃ dice¬
re: redẽptoris nr̃i natiuitas ip¬
sa compellit: Quid est qđ nascitu¬
ro dño mundus describitur :
nisi hoc quod aꝑte monstratur.
quia ille apparebat incarne qui¬

Expanded text:
uia, largiente Domino, missarum solemnia ter hodie celebraturi sumus, loqui diu de Evangelica lectione non possumus. Sed nos aliquid vel breviter dicere Redemptoris nostri nativitas ipsa compellit. Quid est quod nascituro Domino mundus describitur, nisi hoc quod aperte monstratur, quia ille
Abbreviated transcription (Latin):
sani atq in columes acturosse in
crastinũ aliquid putabant.: &
tameꝵ nocte eadem repentina mor¬
te defunctisunt. in laqueo ruinȩ
nidex uenti tentussimi spm̃ morit.
Unius procellam nubis excitauit
& terram subruit: casura tot aedi¬
ficiorũ fundamenta concussit:
Quid ergo uidex iste facturus est
tionẽ peccatoꝵ ira cius exarserit.u
Si portari non potest cũ nos ꝑte
niussimam nubem fetit. in irac ciꝰ
presentia quȩ caro subsist& Siuen¬
tũmouit & terram subruit. conci¬
tauit aera & tot acdificia strauit.
Danc districtionẽ uenturi iudicis
paulus considerans: ait: Horren¬
dum . ẽ. incidere inmanus dĩ uiuentis:
Hinc psalmista. Exprimit dicens:
ualida : Districtionem quippe
tante iusticiae tempestas ignisq
comitabuntur: quia tempestas
examinabit quos ignis exurat:
oculos ponite: Et quic quid modo
graue creditur. in euis compara¬
tione leuigatur. Deillo & enim
die. ꝑ prophetã dicitur: Iuxta ẽ.

Expanded text:
sani atque incolumes acturos se in sani atque incolumes acturos se in crastinum aliquid putabant, et tamen nocte eadem repentina morte defuncti sunt, in laqueo ruinae judex venti tenuissimi spiritum movit, unius procellam nubis excitavit, et terram subruit, casura tot aedificiorum fundamenta concussit. Quid ergo judex iste facturus est, tionem peccatorum ira ejus exarserit, si portari non potest cum nos per tenuissimam nubem ferit? In irae ejus praesentia quae caro subsistet, si ventum movit, et terram subruit, concitavit aera, et tot aedificia stravit? Hanc districtionem venturi judicis Paulus considerans, ait: Horrendum est incidere in manus Dei viventis . Hanc Psalmista exprimit, dicens: valida . Districtionem quippe tantae justitiae, tempestas ignisque comitantur. Quia tempestas examinat quos ignis exurat. llum ante oculos ponite, et quidquid modo grave creditur, in ejus comparatione levigetur. De illo enim die per prophetam dicitur: Juxta est
Abbreviated transcription (Latin):
iniuuentute uig& corpus. forte
& in colume man& pectus. torosa
ceruix. plena sunt brachia: in annis
aut̃ semlibus statura curuatur:
ceruix exsiccata deponitur.
frequentib suspirus pectus urgue¬
tur. uirtus deficit. loquentis uerba
anhelitus intercidit. nam & silan¬
guor desit. plerũq senibus ipsa sua
salus aegritudo est: ita mundus
in annis prioribus uelut inouen¬
tute uiguit. ad propagandã humani
generis prolem robustus fuit: Sa¬
lute corporũ uiridis: opulentia
rerum pinguis: At nunc ipsa sua
senectute deprimitur : Et quasi ad
uicinam mortẽ molestiis crebrescen
posse: Precepta ergo dominica ma
nimum ponite : quibus nos ad mo¬
n& dicens: Nolitt diligere mundũ
Neq ea quac in mundo sunt: quia
siquis diligit mundum. non . ẽ. ca¬
ritas patris in eo: Nudius tertius
fr̃s agnouistis: quod subito turbine
annosa arbusta eruta. destrue tȩ
domus atq ecclesiac a fundamentis
cuersȩ sunt: Quanti aduesperum

Expanded text:
in juventute viget corpus, forte in juventute viget corpus, forte et incolume manet pectus, 1439 torosa cervix, plena sunt bronchia; in annis autem senilibus statura curvatur, cervix exsiccata deponitur, frequentibus suspiriis pectus urgetur, virtus deficit, loquentis verba anhelitus intercidit; nam etsi languor desit, plerumque sensibus ipsa sua salus aegritudo est: ita mundus in annis prioribus velut in juventute viguit, ad propagandam humani generis prolem robustus fuit, salute corporum viridis, opulenrerum pinguis; at nunc ipsa sua senectute deprimitur, et quasi ad vicinam mortem molestiis crebresposse. Praecepta apostolica in animo ponite, quibus nos admonet, dicens: Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt, quia si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo . Nudius tertius, fratres, agnovistis quod subito turbine annosa arbusta eruta, destructae domus, atque Ecclesiae a fundamentis eversae sunt. Quanti ad vesperum
Abbreviated transcription (Latin):
hace donec om̃ia fiant. Ciclum¬
& terra transibt̃: uerba aũt mea non
transient: Nihil eñĩ in rerũ corpo¬
ralium natura cęlo & terra durabi¬
lius: & nihil in rerũ natura tam ue¬
locit᷑ quã sermo transit: Uerba cñ
quousq inꝑfecta sunt: uerba nonst̃:
Cũ uero ꝑfecta fuerint omnino iã
non sunt: quia nec ꝑfici nisi transeundo
possunt: Ait ergo: Celũ & terra
transibunt: uerba aut̃ mea non
transient: Acsi aꝑte dicat: Om̃e
quod apud uos durabile est. sine
inmutatione durabile ad eternitatẽ
non est: Et omne quod apud me
transire cernitur. fixum & sine tran¬
situ tenetur. quia sine mutabilitate
manentes sententias ex primit m̃s
sermo quitransit: Ꝙecce fratres
mei iam cernimus: quod audiebamꝰ:
Nouis cotidie & crebrescentibus
malis: mundus urguetur: Ex illa
plebe in numerabili quanti reman¬
seritis aspicitis : Cetamen adhuc
cotidie flagella urguent. repentini
casus obprimunt. Nouaenos & in¬
prouisȩ clades affligunt: Sicut enĩ

Expanded text:
ia fiant. Coelumt terra transibunt, verba autem mea non transibunt. Nihil enim in rerum corporalium natura coelo et terra durabilius, et nihil in rerum natura tam velociter quam sermo transit. Verba enim quousque imperfecta sunt, verba non sunt; cum vero perfecta fuerint, omnino jam non sunt, quia nec perfici nisi transeundo possunt. Ait ergo: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt. Ac si aperte dicat: Omne quod apud vos durabile est, sine immutatione durabile ad aeternitatem non est; et omne quod apud me transire cernitur, fixum et sine transitu tenetur, quia sine mutabilitate manentes sententias exprimit meus sermo qui transit. 5. Ecce, fratres mei, jam cernimus quod audiebamus. Novis quotidie et crebrescentibus malis mundus urgetur. Ex illa plebe innumera quanti remanseritis aspicitis; et tamen adhuc quotidie flagella urgent repentini casus opprimunt, novae nos et improvisae clades affligunt. Sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
Rm̃i. idcirco ttrrenis rebus
simile dicitur : ut exhis quae
animus nouit surgat ad incognita¬
uisibiliũ se adĩuisibilia rapiat. &
perea quaeusu didicit. quasi con¬
fricatus incalescat: Ut ꝑ hoc quod
scit notũ diligere: dscat & in cog¬
nita amare : Ecce eñĩ caeloꝵ reg¬
nũ: thesauro inagro abscondito
conparatur: Quẽ qui inuenit
homo abscondit: & praegaudio
illius uadit & uendit uniuersa
quae hab&. & emit agr̃u illũ Qua

Expanded text:
dcirco terrenis rebus simile dicitur, ut ex his quae animus novit surgat ad incognitavisibilium, se ad invisibilia rapiat, et per ea quae usu didicit quasi confricatus incalescat, ut per hoc quod scit notum, diligere discat et incognita amare. Ecce enim coelorum regnum thesauro in agro abscondito comparatur, quem qui invenit homo abscondit, et prae gaudio illius vadit, et vendit universa q
Abbreviated transcription (Latin):
carnis: Quia dũ menstruis mom̃¬
tis decrescit: defectũ nrãe mortali¬
tatis designat: Dum igitur c̃ditor
nr appropinquat iericho caecus
adlumen redit: quia dũdiuinitas
defectũ nr̃ac carnis suscepit: huma¬
nũ genus lumen quod amiserat
recepit: Vnde enim ds̃ humana
patitur : inde homo addiuina
subleuatur: Qui uidelic& cactus.
recte & urxta uiam sedere. & men¬
dicans esse describitur: Ipsa enim
ueritas dixit: Egosũ uia: Qui ergo
ȩternȩ lucis claritatem nescit: cecꝰ ẽ:
dit. sedut ęternã lucem recipiat
rogare dissimulat. atq aprecibus
cessat: cecus quidem uixta uiã sed&.
sedminime mendicat: Siuero &
sed& cetus. & mendicat: Quisquis ł xi¬
ergo cecitatis suȩ tenebras agnoscit.
quis quis hoc quod sibi deest lumeN
aecernitatis intelligit: dam& mȩ¬
dullis cordis. clam& uocib mentis
dicens: Iħu fili dauid: miscitie mei¬
designant isti qui iłm uenientem
precedent. Nisi desderiorũ carna¬

Expanded text:
ponitur, quia dum menstruis momeponitur, quia dum menstruis momentis decrescit, defectum nostrae mortalitatis designat. Dum igitur conditor noster appropinquat Jericho, caecus ad lumen redit, quia dum divinitas defectum nostrae carnis suscepit, humanum genus lumen, quod amiserat, recepit. Unde enim Deus humana patitur, inde homo ad divina sublevatur. Qui videlicet caecus recte et juxta viam sedere et mendicans esse describitur; ipsa enim Veritas dicit: Ego sum via . Qui ergo aeternae lucis claritatem nescit, caecus esdit, sed ut aeternam lucem recipiat rogare dissimulat, atque a precibus cessat, caecus quidem juxta viam sedet, sed minime mendicat. Si vero et caecus sedet, et mendicat. Quisquis ergo caecitatis suae tenebras agnoscit, quisquis hoc, quod sibi deest, lumen aeternitatis intelligit, clamet medullis cordis, clamet et vocibus mentis, dicens: Jesu fili David, misdesignant isti qui Jesum venientem praecedunt, nisi desideriorum carna
Abbreviated transcription (Latin):
modo ualebant. capere uerba miste¬
rii. uenitur ad miraculũ: ynte
eoꝵ oculos: cetus lumeꝵ recepit: Ut
qui cęlestis nusterii uerba non cape¬
rent: cos adfidem cȩlestia facta soli¬
darent: Sed muiracula dñi & saluato¬
tameri ꝑ significationem nobis aliꝗd
innuant: Opera quippe eus. & per
potentiam aliud ostendunt: Et ꝑ mi¬
steriũ aliud loquuntur : Eece qum
quis iusta historiam cecus iste fuerit
ignoramus : sed tamen quem ꝑ myste¬
rium significo Nouimus: Caccum
quippe.ẽ. genus humanũ: qđ in pa¬
rente primo aparadisi gaudus ex¬
pulsũ: claritatem suꝑne lucis igno¬
rans. dampnationis suae tenebras
patitur: Sedtamen ꝑ redẽptoris
sui presentiam illuminatur : ut ęt̃nȩ
lucis gauda iamꝑ desideriũ uideat.
atq inua uitae boni operis gressũ
ponat : fotandũ uero est: quod cuml.X.¬
iħc iericho appropinquare dicitur:
caecus illuminatur: Icrico quippe:
interpretatur luna Luna aut insa¬
cro edoquio: prode fectu ponitur

Expanded text:
a mysterii, venitur ad miraculum. Ante eorum oculos caecus lumen recipit, ut qui coelestis mysterii verba non caperent, eos ad fidem coelestia facta solidarent. Sed miracula Domini et Salvatotamen per significationem nobis aliquid innuant. Opera quippe ejus et per potentiam aliud ostendunt, et per mysterium aliud loquuntur. Ecce enim quis juxta historiam caecus iste fuerit ignoramus, sed tamen quem per mysterium significet novimus. Caecus quippe est genus humanum, quod in parente primo a paradisi gaudiis expulsum, claritatem supernae lucis ignorans, damnationis suae tenebras patitur; sed tamen per Redemptoris sui praesentiam illuminatur, ut internae lucis gaudia jam per desiderium videat, atque in via vitae boni operis gressus ponat. 2. Notandum vero est quod cum Jesus Jericho appropinquare dicitur, caecus illuminatur. Jericho quippe luna interpretatur, luna autem in sacro eloquio pro defectu carnis
Abbreviated transcription (Latin):
nobis est. quid nãsit quodre¬
deptore nato pastorib in iuidea
angelus apparuit: atq ad ad¬
orandũ hunc ab oriente magos.
non angelus sedstella perduxit:
Quia uidelic& iudeis tamquã
ratione utentib rationale ani¬
mal. id est angelus predicare
debuit: gentiles uero quia uti
ratione nesciebant. ad cognos¬
cendũ dnm̃ non ꝑ uocem sed
ꝑ signa ꝑducuntur. Quia &¬

Expanded text:
idnam sit quod, Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente magos non angelus, sed stella perduxit? Quia videlicet Judaeis, tanquam ratione utentibus, rationale animal, id est angelus, praedicare debuit; gentiles vero, quia uti ratione nesciebant, ad cognoscendum Dominum non per vocem, sed per signa perducuntur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
siceelebremus ueracit᷑ sollemnitatẽ
dĩ: Cratũ nãq est dõ sacrificium:
afflictio contra peccatũ: Psalmista
testante: quiait: Sacrificiũ dõ
est sp̃s contribulatus: Poccata nr̃a
p̃terita. inbaptismatis ꝑceptione
laxata sunt. Ct tameri post bap¬
tisma multa cõmisimus. sed laua¬
ri iterũ baptismatis aqua non pos¬
sumus: Quia ergo post baptis ma
inquinauimus uitã. baptiꝰ emus
lacrimis conscientiam: quatenus
regionem nrãm ꝑuiam aliã repe¬
tntes. qui exca bonis delectati
discessimus. ad eam malis amari¬
cati redeamus: Prestante dño:¬

Expanded text:
solemnitatem Dei. Gratum namque Deo sacrificium est afflictio contra peccatum, Psalmista testante, qui ait: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Peccata nostra praeterita in baptismatis perceptione laxata sunt, et tamen post baptisma multa commisimus, sed lavari iterum baptismatis aqua non possumus. Quia ergo et post baptisma inquinavimus vitam, baptizemus lacrymis conscientiam, quatenus regionem nostram per viam aliam repetentes, qui ex ea bonis delectati discessimus, ad eam malis amaricati redeamus, praestante Do
Abbreviated transcription (Latin):
quot qt receperunt eũ: dedit eis po¬
testatem filios dĩ fieri. Quot quot
inquit receperunt eũ. Non ÷ enim
ꝑsonarũ acceptor dĩ: sed in om̃i gente
qui timet dm̃. & operatur iusticiam
acceptus est illi. Quo aut̃ ordine cre¬
dentes filii dĩ possunt fieri. & quantũ
hȩc generatio a carnali distet. subse¬
cutus euangłista designat. Qui non
ex sanguinib inquit. neq ex uolun¬
tate carnis. neq ex uoluntate uiri:
sed ex dõ nati sunt. Carnalis quippe
nr̃a singulorũ generatio. ex sangui.
nibus idest ex natura maris & femiig.¬
&r cõplexu coniugu duxit originem.

Expanded text:
quotquot receperunt eum, dedit eis poquotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri; Quotquot, inquit, receperunt eum. Non est enim personarum acceptor Deus, sed in omni gente, qui timet Deum et operatur justitiam, acceptus est illi . Quo autem ordine credentes filii Dei possent fieri, et quantum haec generatio a carnali distet, subsecutus evangelista designat. Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Carnalis quippe nostra singulorum genibus, id est, ex semine maris et feminae, a conjugii duxit originem complexu.
Abbreviated transcription (Latin):
cedinis euis. U̾nicus ex patre natus. ẽ
& noluit remanere unus. Descendit
dd terram: ubi fr̃s sibi quib regnum
patris sui dart possar adquireta. Dĩ
ex dõ natus.t̃. & noluit dĩ tantũ filius
remanere. Hominis quoꝙ filius fitri
dignatus. ẽ: non amittens quod trat.
sed assumns. quod non trao: ut par
hoc homines in dĩ filios transferret.
glorisq suȩ fagi et coheredes. Qui
quod ipse seuꝑ habebat ꝑ naturam.
inciperer habere ꝑ gram. Conside.¬
remus inanta uirtus.ẽ. fidei: cuius
nierio potestas datur hominibus
filos dĩ fieri. Vnde bene scriptũ est:
alia iustus ex fide uiuit. Uiuit enĩ iustꝰ
ex fide: non illa quȩ labiorũ tantum
confessione ꝓfertur. sed ea quȩ dilecti.¬
onem operatur. Alioquin fides si ñ
habeat oꝑa. mortua est in sem& ipsa.
Nullus seipsũ despiciat: nullus de sua
ramus singuli: ut qui eramus longe.
mereamur fieri ꝓpt in sanguine
xp̃i. Uideamus quod dicitur. Quia

Expanded text:
cedinis ejus. Unicus ex Patre natus est, cedinis ejus. Unicus ex Patre natus est, et noluit remanere unus. Descendit ad terram, ubi fratres sibi, quibus regnum Patris sui dare posset, acquireret. Deus ex Deo natus est, et noluit Dei tantum Filius manere; hominis quoque filius fieri dignatus est, non amittens quod erat, sed assumens quod non erat; ut per hoc homines in Dei filios transferret, gloriaeque suae faceret cohaeredes, qui, quod ipse semper habebat per naturam, inciperent habere per gratiam. Consideremus, quanta virtus est fidei, cujus merito potestas datur hominibus filios Dei fieri. Unde bene scriptum est, quia justus ex fide vivit . Vivit justus ex fide, non illa quae labiorum tantum confessione profertur, sed ea quae per dilectionem operatur. Alioquin fides, si non habeat opera, mortua est in semetipsa . Nullus seipsum despiciat, nullus de sua ramus singuli, ut qui eramus longe, mereamur fieri prope in sanguine Christi. Videamus quod dicitur: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
ut uel sic eũ mundus dgnosctr&. Sed
uideamus quid sequitur. In ꝓpͥa uienit.:
& sui eũ non receperunt. gm tnim
in carnis iufirmitate miraculis chonscan¬
tem recipere noluerunt. Et qͦd grauiis
est sui eũ non receperunt: homines
scilicet quos ipse creauit: iudei quos
peculiarem sibi elegerat in plebem:
quib suȩ cognitionis reuelautrat ar¬
chanũ: quos mirificis patrũ glorifica.¬
uerat actis: quib sue legis doctrinã
contulerat: ex quib st incarnandum
ꝓmiserat: & in quib se incarnatũ ut
ꝓmiscrat ostendit. ipsi cũ recipere ux.¬
nrentem magna ex partt recusarunt.
Neq enũ om̃s recusarunt: alioquin. nul¬
lus. eẽt. saluus. Nunc aut̃ multi eũ ex
utroꝙ popło credendo receperunt: de
quib euangłista. consequent̃ insinuat
dicens. Quot quot aut̃ recepert̃ tum.
dedit eis potestatẽ filios dĩ fieri his
qui credunt in nomine eius. Conside.
remus fr̃s lm̃i: quanta gr̃a redẽpto¬
ris nr̃i. quã magna sit multitudo dul¬

Expanded text:
ic eum mundus cognosceret. Sed videamus quid sequitur In propria venit, et sui eum non receperunt. Quem enim in carnis infirmitate, miraculis coruscantem recipere noluerunt. Et quod gravius est, sui eum non receperunt, homines scilicet, quos ipse creavit; Judaei, quos peculiarem sibi elegerat in plebem, quibus suae cognitionis revelaverat arcanum, quos mirificis patrum glorificaverat actis, quibus suae legis doctrinam contulerat, ex quibus se incarnandum promiserat, et in quibus se incarnatum, ut promiserat, ostendit, ipsi eum recipere venientem ex magna parte recusarunt. Neque enim omnes recusarunt, alioquin nullus esset salvus. Nunc autem multi eum ex utroque populo credendo receperunt, de quibus evangelista consequenter insinuat dicens: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus. Consires charissimi, quanta gratia Redemptoris nostri, quam magna sit multitudo dul
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ amplectamur amore : diuinam.
ꝑ quã creati sumus cũ non essemus:
humanã. ꝑ quã retreati sumus. cũ ꝑditi
essemus. Et quidem diumna conditoris
nr̃i uirtus. sine assũptione humanitatis
nos recreare erat idonea: humana aut̃
ciusdem redẽpeoeis nr̃i infirmitas. sine
assumente se. & in habitante in se. & co
operante ꝑ se diuinitate nos recreare.
nequiuit. Atq ideo urrbũ caro factũ .ẽ.
idest ds homo factus. t̃. & habitauit in
nobis: ut ꝑ cognitũ nobis hominis
habitũ. nobis conuersando congruere.
nos alloquendo instruert. nob uiuendi
uiam p̃bere. pro nobis contra hostem
confligert. nrãm mortem moriendo ac
resurgendo poss& destruert. Per cort̾nã
uero patri diuinitatẽ nos interius uiui.¬
ficando ad diuina sustollerde: remissio
concederet: &e post bonorũ ꝑfectionẽ
operũ. non solũ nos ad uidendã głam
claritatis suȩ ꝑducer& humanitatis:
sed & incõmutabilem nobis essentiam

Expanded text:
semper amplectamur amore. Divinam, semper amplectamur amore. Divinam, per quam creati sumus, cum non essemus; humanam, per quam recreati sumus, cum perditi essemus. Et quidem divina conditoris nostri virtus, sine assumptione humanitatis nos recreare erat idonea: humana autem ejusdem Redemptoris nostri infirmitas, sine assumente se, et inhabitante in se, et operante per se divinitate, nos recreare nequivit. Atque ideo Verbum caro factum est, id est, Deus homo factus est, et habitavit in nobis, ut per cognitum nobis hominis habitum nobis conversando congruere, nos alloquendo instruere, nobis vivendi viam praebere, pro nobis contra hostem confligere, nostram mortem moriendo ac resurgendo posset destruere: per coaeternam vero Patri divinitatem nos interius vivificando ad divina sustolleret, remissionconcederet, et post bonorum perfectionem operum non solum nos ad videndam gloriam clarificatae suae perduceret humanitatis, sed et inco
Abbreviated transcription (Latin):
specta. sp̃s eius sunt dono mirisice re¬
fecti. Quib om̃ib manifeste cognoue¬
runt qͦd huius modi gła non cuilib&
scorũ. sed illi soli homini. qui ess& in
diuinitate unigenitus a patre conue.¬
niret. Quodd aut̃ sequitur. plenũ gr̃ȩ
moetalib datũ est: ut statim ex quo
in utero uirginis concepit. & homo fi¬
eri inciper&. uerus tã. &ds̃. Unde &
eadem gloriosa semꝑ uirgo maria. ñ
solũ hominis xp̃i. sed & di genitrix. re.¬
&t credenda & confitenda est. Idem
ueritate plenus erat. & est: ipsa uidelic&
uerbi diuimeate quȩ hominem illum
singularit᷑ electũ cũ quo una xp̃i ꝑ.¬
lunt in faciendã hominis naturam
cõmutans. sed ipsa apud patrt̃ maneps
totũ qͦd erat. totam de semine dauid
naturã ueri hominis quã ñ habebat
qui humanam redẽptoris nr̃i natiui¬
tatem hodi annua d̾tuotione. recoli¬
mus: & diuinam parit̃ & humanam
enis naturam. non annuo sed continuo

Expanded text:
specta, Spiritus ejus sunt dono mirifice respecta, Spiritus ejus sunt dono mirifice refecti ; quibus omnibus manifeste cognoverunt quod hujusmodi gloria non cuilibet sanctorum, sed illi soli homini qui esset in divinitate unigenitus a Patre, conveniret. Quod autem sequitur: Plenum gratiamortalibus datum est ut statim ex quo in utero Virginis conciperetur, homo fieri inciperet verus esse Deus. Unde et eadem gloriosa semper virgo Maria, non solum hominis Christi, sed et Dei genitrix recte credenda et confitenda est. Idem veritate plenus erat et est, ipsa videlicet Verbi divinitate, quae hominem illum singulariter electum, cum quo una perlunt, in faciendam hominis naturam commutans; sed ipsa apud Patrem manens, totum quod erat, totam de semine David naturam veri hominis, quam non habebat, qui humanam Redemptoris nostri nativitatem hodie annua devotione recolimus, et divinam pariter et humanam ejus naturam non annuo, sed continuo
Abbreviated transcription (Latin):
& uerbũ caro factũ. ẽ: nichil aliud debo
intelligi. qũa si diceretur: & dĩ homo fa.¬
ctus. ẽ. carnem uidelic& induendo &
animam: ut sicut quisq nr̃m unꝰ homo
ex carne constat & anima: ita unus
ab incarnationis dempore xp̃s ex diui.
ȩterno in gtͣnũ existens uerus ut erat:
homint̃ ex temporrt assumens in unita¬
dem suc ꝑsonȩ uerũ quẽ non habuerat.
Sequitur. Et uidimus głam eius. głam
quasi uigeniti a patre. plenum gr̃s
& ueritatis. Głam xp̃i quam antt
incarnitionem uidert non poterant
homines. post incarnationem inderunt:
aspicientes humanitatem miraculis reful¬
gentem. & intelligentes diuinitatẽ intus
latitantem: ili maxime. qui et eiꝰ clari.¬
tatem ante passiontm transfigurati in
monte scõ contẽplari meruerunt: uoce
lapsa ad eũ huiuscemodi a magnifica.
gła. hnc ÷ filius m̃s dilictus in quo mͥ¬
bene cõplacui: & post passionem resur¬
rectionis ascensionisq ipsius gła con¬

Expanded text:
Et Verbum caro factum est, nihil aliud debet Et Verbum caro factum est, nihil aliud debet intelligi quam si diceretur: Deus homo factus est, carnem videlicet induendo et animam; ut sicut quisque nostrum unus homo constat ex carne et anima, ita unus ab incarnationis tempore Christus ex diaeterno in aeternum existens verus ut erat, hominem ex tempore assumens in unitatem suae personae verum, quem non habuerat. Sequitur: Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis. Gloriam Christi quam aincarnationem videre non poterant homines, post incarnationem viderunt, aspicientes humanitatem miraculis refulgentem, et intelligentes divinitatem intus latitantem; illi maxime, qui et ejus claritatem, ante passionem transfigurati in monte sancto, contemplari meruerunt, voce delapsa ad eum hujuscemodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui , et post passionem resurrectionis, ascensionisque ipsius gloria con
Abbreviated transcription (Latin):
regiũ. d̾i. Qnod natũ .t̃. ex carnt.
caro est: & quod natũ. ẽ. de. sp̃u. sp̃s est.
U erũ ne quis hominũ dubitet. filiũ se dĩ.¬
& coheredem xp̃i posse fieri. dat exem¬
plũ euangłista. quia & ipse filius dĩ ho¬
mo fieri. & int̾ homines habitare digna¬
tus est: ut humanȩ particeps existendo
fraglitatis. homines diuinȩ uirtutis
suȩ donaret. ẽt. participes. Et uerbũ
caro factũ ẽ: & habitauit in nobis. Qđ
est dicere. Et filius dĩ homo factus est:
& int̾ homines conuersatus .ẽ. Solet
nanꝙ scriptura. modo animȩ. modo
carnis uocabulo totũ designare homi¬
nem. Animȩ uidelic& ut scriptũ est :
quia descendit iacob in egyptũ in ani¬
mabus septuaginta. Carnis uero ut
rursus scriptũ.ẽ: & uidebit om̃is caro
salutare dĩ. Neq enĩ uel animȩ sine
corporib in egyptũ descendere. uł caro
sine anima uidert aliquid potest: sed
hic ꝑ aninã totus homo. ibi signatur
ꝑ carnem. Sic ergo hoc loco qͦd dicitur.

Expanded text:
. Quod natum est ex carne, caro est; et quod natum est ex spiritu, spiritus est. Verum ne quis hominum dubitet filium se Dei et cohaeredem Christi posse fieri, dat exemplum evangelista, quia et ipse Filius Dei homo fieri et inter homines habitare dignatus est, ut humanae particeps existendo fragilitatis, homines divinae virtutis suae donaret esse participes. Et verbum caro factum est, et habitaest dicere, et Filius Dei homo factus est, et inter homines conversatus est. Solet namque Scriptura modo animae, modo carnis vocabulo, totum designare hominem; animae videlicet, ut scriptum est: Quia descendit Jacob in Aegyptum, in animabus septuaginta ; carnis vero, ut rursus scriptum est: Et videbit omnis caro salutare Dei . Neque enim vel animae sine corporibus in Aegyptum descendere, vel caro sine anima videre aliquid potest; sed hic per animam totus homo, ibi signatur per carnem. Sic ergo hoc loco quo dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ diumnitatem ficit. ꝑ humanitatẽ
apparuit. In propria uetit : quia in
gente iudea qua sibi p̃cȩceris nationi¬
bus spetiali gr̃a copulauerat. incarna¬
ri dignatus. ẽ. In mundo gͦ erat: & in
mundũ uenit. In mundo erat ꝑ diui¬
humanitatis. ẽ: manert diuinitatis.¬

Expanded text:
per divinitatem fecit, per humanitatem per divinitatem fecit, per humanitatem natus apparuit. In propria venit, quia in gente Judaea, quam sibi prae caeteris nationibus speciali gratia copulaverat, incarnari dignatus est. In mundo erat ergo, et in mundum venit. In mundo erat per divihumanitatis est; manere et es
Abbreviated transcription (Latin):
siue naturali ingenio. seu sapientia di.¬
uina. Sicut enĩ nemo astipso. ẽt: ita etiã
nemo a scipso sapiens. eẽ. potest: sed illo
illustrante de quo scriptũ. ẽ. Om̃is sapi¬
entia a dño dõ est. Cuius utramq na¬
turam. & diuinam uidelic& qua semꝑ
ubiꝙ totus manet. & humanam ex qua.
in dempore natus. loco inclusus appa.¬
ruit. consequent̃ euangłista describit
dicens. In mundo erat. & mundus ꝑ
ipsum factus. ẽ: & mundus cum non
cognouit. In ꝓpria uenit: & sui cum
non receperunt. In mundo quippe
erat.  mundus ꝑ ipsum factus. ẽ: qͥa
d̃s trat. quia totus ubiq. quia suȩ pre¬
sentia marestatis. sint labore regers.
& sine onere continens quod fecit.
Et mundus eũ non cognouit: quia lux
intenebris lucet: & tenebre eam nori
cõphenderunt. Mundũ nanq hoc lo
co dicit homines mundi amore deceptos.
atq inherendo creature. ab agnosatnda
creatons sui maiestate reflexos. In pro.¬
In ꝓpria uenit: quia in mundo quem

Expanded text:
sive naturali ingenio, seu sapientia divina. Sicut enim nemo a se ipso esse, ita etiam nemo a se ipso sapiens esse potest, sed illo illustrante, de quo scriptum est: Omnis sapientia a Domino Deo est. Cujus utramque naturam, et divinam, videlicet, qua semper ubique totus manet, et humanam, ex qua in tempore natus, loco inclusus apparuit, consequenter evangelista describit dicens: In mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit. In propria venit, et sui eum non receerat, et mundus per ipsum factus est, quia Deus erat, quia totus ubique, quia suae praesentia majestatis, sine labore regens et sine onere continens quod fecit. Et mundus eum non cognovit. Quia lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Mundum namque hoc in loco dicit homines, mundi amore deceptos, atque inhaerendo creaturae, ab agnoscenda creatoris sui majestate reflexos. In pria venit, quia in mundo, quem
Abbreviated transcription (Latin):
corũ corda ad cognitionem sue diuinȩ
uisionis proucher&. Missus . t̃. ante
illũ homo magni meriti. cuius testi¬
monio pararentur om̃s. ad andien¬
dam mox ut appareide ipsam d̾i sapi¬
entiam : ad uidendũ ipsũ solem iusticiȩ.
nubr iam corporis tectũ. idest ad ui.¬
dendũ audiendũq hominem qui d̃s
essa plenũ gr̃ȩ & ueritatis. ł uit inquit
homo missus a dõ. cui nomen erat
iołres. Hic uenit in testimonium. uit
testimoniũ ꝑhibera de lumine: ut

Expanded text:
eorum corda ad cognitionem suae divinae eorum corda ad cognitionem suae divinae visionis proveheret. Missus est ante illum homo magni meriti, cujus testimonio pararentur omnes ad audiendam mox, ut appareret, ipsam Dei sapientiam, ad videndum ipsum solem justitiae, nubae jam corporis tectum; id est, ad videndum audiendumque hominem, qui Deus esset, plenum gratiae et veritatis. Fuit, inquit, homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes. Hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tionis honort ꝓcul recedentes. cõpa.¬
rati sunt iumentis insipientibus. & simi¬
les facti sunt illis: atq ideo recte uerita.¬
tis luce priuantur. Et lux inquit in
tenebris lucet: & tenebrȩ eã non com.¬
prehenderunt. Lux quippe est ho¬
minũ xp̃c: qui om̃a quȩ illuminari
merentur corda hominũ suȩ p̃sentia
cognitionis illustrat. Tenebrȩ autem
stulti sunt & imqui: quorũ cęca p̾cor¬
dia lux ȩt̃nȩ sapientiȩ qualia sint ma
eiusdem lucis nequaquã capert per¬
intelligentiam possint: uluti si qui¬
libet citus iubart solis effundatur.
nec tamen ipse solem. cuius lumine
ꝑfunditur aspiciat: sed non tamen
tales omnino suꝑna pietas despexit:
uerũ medelã eis salutis qua ad uidendã
lucem ꝑuenire possent adhibuit. Ipsa
lux inuisibilis. ipsa di sapientia. carnt
in qua uideri poss& induta .ẽ: quȩ in
hominis habitu apparens & loqueps
homibus. paulatim fide purificata

Expanded text:
tionis honore procul recedentes, compationis honore procul recedentes, comparati sunt jumentis insipientibus, et similes facti sunt illis , atque ideo rectae voluntatis luce privantur. Et lux, inquit, in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Lux quippe est hominum Christus, quia omnia quae illuminari merentcognitionis illustrat: tenebrae autem stulti sunt et iniqui, quorum caeca praecordia lux aeternae sapientiae qualia sint man ipsi radios ejusdem lucis nequaquam per intelligentiam capere possint: veluti si quilibet caecus jubare solis offundatur, nec tamen ipse solem, cujus lumine perfunditur, aspiciat. Sed non tamen tales omnino superna pietas despexit, verum medelam eis salutis, qua ad videndam lucem pervenire possent, adhibuit. Ipsa enim lux invisibilis, ipsa Dei sapientia, carnem, in qua videri posset, induta est, quae in hominis habitu apparens, et loquens hominibus paulatim fide purificata,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ait. Quod factũ.ẽ. in ipso uita erat:
idest qͦd factũ in tempore. siut uiuũ.
siue uita carens apparuit. om̃e hoc
in spiritali factoris ratione quasi semꝑ
uixerat & uiuit: non quia coȩẽnum
est creatori qͦd creauit: sed quia coȩe̾na
est illiratio uoluntatis suȩ. in qua ab
ec̃no habuit & habet. quid & quando
crearet: qualit̾ creatũ gubernet ut
maneat. ad quem finem singula quȩ
crtauit ꝑducat. Sequitur. Et uita erat
lux hominũ. Quo uerbo aꝑte docet᷑.
qͦd ipsa uitalis ratio ꝑ qũa om̃a dispo¬
sita sunt & reguntur. non omnẽ crta
turam. sed rationabilem tantũ ut sa¬
pert possit illuminat. Homines nanq
qui ad imaginem dĩ facti sunt ꝑciptre
sapientiã possunt. animalia ñ possunt.
Ded animalis quicũꝙ est homo ñ ꝑcipit
ea quȩ sunt sp̃s dĩ. U̾nde bene cũ di.¬
xiss&. & uita erat lux hominũ: sub¬
nnait aedt his qui ab humanȩ condi¬

Expanded text:
quod ait: Quod factum est, in ipso vita erat. quod ait: Quod factum est, in ipso vita erat. Id est, quod factum in tempore, sive vivum sive vita carens, apparuit, omne hoc in spirituali factoris ratione, quasi semper vixerat et vivit. Non quia coaeternum est Creatori quod creavit, sed quia coaeterna est illi ratio voluntatis suae, in qua ab aeterno habuit et habet quid et quando crearet, qualiter creatum gubernet ut maneat, ad quem finem singula quae creavit perducat. Sequitur: Et vita erat lux hominum. Quo verbo aperte docetur quod ipsa vitalis ratio, per quam omnia dispositaturam, sed rationabilem tantum, ut sapere possit, illuminat. Homines namque, qui ad imaginem Dei facti sunt, percipere sapientiam possunt, animalia non possunt. Sed animalis quicunque est homo, non percipit ea quae sunt Spiritus Dei . Unde bene cum dixisset: Et vita erat lux hominum, subjunxit et de his qui, ab humanae condi
Abbreviated transcription (Latin):
lit sententiã euangłista cũ ait. Hoc erat
in principio apud dm̃: idest hoc uerbũ
quod ds̃.ẽ. non ex tempore cepit. sed in
principio erat ds. apud dm̃. Itẽ fuere
ueritatis inimici: qui xp̃m & ante par¬
tum uirginis fuisse iam non negarent:
non tamen natũ ex patre dm̃. sed factũ
a patre: & ideo minorem patit. quia
creaturam crederent. Etiam hos dam.¬
pnat euangelicus sermo. qui dicit.
Om̃a ꝑ ipsũ facta sunt : & sine ipso faccũ
est nichil. Si enĩ nichil creaturȩ sine
ipso factũ. ẽ: patet ꝓfecto. quia ipse cre¬
atura non est. ꝑ quẽ om̃is creatura fa-¬
cta est. Et ne quis audiens factã ꝑ dñm
creaturam. mutabilem creder& eiꝰ uolun¬
tatem. quasi qui subito uellet facere cre¬
aturam. quã ab ȩt̃no nunquã ante fe¬
ciss&: manifeste docet euanglista. factã
quidem in tempore creaturã. sed in gt̾na
createris sapientia. quando & qualis
crearetur semꝑ fuisse dispositũ: & hoc ÷

Expanded text:
lit sententiam evangelista, cum ait. Hoc erat lit sententiam evangelista, cum ait. Hoc erat in principio apud Deum. Id est, hoc Verbum quod Deus est, non ex tempore coepit, sed in principio erat Deus apud Deum. Item fuere veritatis inimici qui Christum et ante partum Virginis jam fuisse non negarent, non tamen natum ex Patre Deum, sed factum a Patre, et ideo minorem Patre, quia creaturam, crederent. Etiam hos damnat evangelicus sermo, qui dicit: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Si enim nihil creaturarum sine ipso factum est, patet profecto quia ipse creatura non est per quem omnis creatura facta est. Et ne quis audiens factam per Dominum creaturam, mutabilem crederet ejus voluntatem, quasi qui subito vellet facere creaturam quam ab aeterno nunquam ante fecisset, manifeste docet evangelista factam quidem in tempore creaturam, sed in aeterna Creatoris sapientia, quando et qualis crearetur, semper fuisse dispositum. Et hoc est