comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et dũ pestiferas fuasiones
audĩt. sed tamen ad oꝑa¬
cionẽ prauã m̃ĩme ꝑtrahũ¬
tur : mortiferũ quidẽ est qd̾
bibũt: sed non eis nocebit.
in bono oꝑe infirmati con¬
sꝑiciũt: dũ eis tota uirtuce
cõcurrũt: et exemplo fue o-¬
peracionis illoꝵ uitã robo¬
rant : qui in ꝓpria actione
titubant : quid aliud faci¬
ũt. isi suꝑ egros manꝰ un¬
ponũtut uene habeant:
Que nimirũ miracula tan¬
to maiora sũt : ꝙͣto spirita¬
lia. Tanto maiora sũt. ꝙͣ¬
to ꝑ hec non corꝑa. sed aĩe
suscitant᷑. Hec itaq signa
frẽs carissimi. auctore deo
si uultis uos facitis. Ex illis
eĩ exteriorib signs. obtine¬
r uita sancta ab hec oꝑan¬
tib non ualet. Nam corꝑa¬
lia illa miracula ostendũt
aliqñ scitatẽ: non ãt faciũt.
Hec ueo spiritalia que agũ¬
cur in mente ⁊ pirtutẽ uĩte

Expanded text:
uasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahuntur, mortiferum est quod bibunt, sed non eis nocebit. in bono opere infirmari conspiciunt, dum eis tota virtute concurrunt, et exemplo suae operationis illorum vitam roborant qui in propria actione titubant; quid aliud faciunt, nisi super aegros manus imponunt, ut bene habeant? Quae nimirum miracula tanto majora sunt, quanto spiritalia; tanto majora sunt, quanto per haec non corpora, sed animae suscitantur: haec itaque signa, fratres charissimi, auctore Deo si vultis vos facitis. Ex illis enim exterioribus signis obtineri vita ab haec operantibus non valet. Nam corporalia illa miracula ostendunt aliquando sanctitatem, non autem faciunt; haec vero spiritalia, quae aguntur in mente, virtu
Abbreviated transcription (Latin):
aliud faciũt. nisi demonia
eciũt : Et fideles quiq qui
iam uite ueteris secularia
uerba decelinquũt. sancta
autẽ misteria insonant.
condicons sui laudes et
potenciã ꝙͣtũ preualent nar¬
rant : quid aliud faciũt infi
nouis lingis loquũt᷑: Eͥ¬

Expanded text:
iud faciunt nisi daemonia ejiciunt? Fideles quique qui jam vitae veteris saecularia verba derelinquunt, sancta autem mysteria insonant, Conditoris sui laudes, et potentiam, quantum praevalent, narrant, quid aliud faciunt nisi novis linguis loquuntur? E
Abbreviated transcription (Latin):
fidelib sed infidelib. Et ha
bemꝰ de hĩs signis atq uir¬
tutib: que adhuc subtilius
considerare debemꝰ Sancta
quippe ecclesia cotidie spiri¬
talit̾ facit: quod tũc per a¬
postolos corꝑalit̾ faciebat.
Nam sacerdotes eius cũ per
exorcismi graciã manũ cr̃e¬
dentib imponũt: et habi¬
tare malignos spũs in eoꝵ

Expanded text:
 sed infidelibus . An non habemus de his signis atque virtutibus quae adhuc subtilius considerare debeamus? Sancta quippe Ecclesia quotidie spiritaliter facit, quod tunc per apostolos corporaliter faciebat. Nam sacerdotes ejus cum per exorcismi gratiam manus credentibus imponunt, et habitare malignus spiritus in e
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit adu̾tamꝰ: et quantũ
possumꝰ capiamꝰ. Trahit pr̃
ad filiũ eos qui ꝓptẽa credũt
in filiũ: quia eũ cogitant pa¬
trẽ habere deũ . Deus enĩ pat̾i
equalẽ sibi genuit filiũ. Et qͥ
cogitat atq in fide sua sentit
eũ in quẽ credidit: ip̃m trahit
pater ad filiũ. Arrius credidit
creaturã. Non eũ traxit patͥ:
quia non considerat patrem:
qui filiũ non credit equalem.
Quid dicis o arri: Quid hece¬
tice loqueris: Quid est xp̃us:
Non est inquit deus uerus :
sed quẽ fecit deus uerus. Non
te traxit pater. Non em̃ intal¬
leristi pattẽ: ciuꝰ filiũ negas.
alliud cogitas. Non est ip̃e fi¬
lius. Nec a pr̃e trahcris: nec
ad filiũ traheris. aliud em̃ẽ
filius : aliud quod tu dicis
Fotinus dixit. Homo solue ẽ
xp̃t: non est et deus. Qui sit ge.¬
dit: non pater eũ traxit. Quuẽ

Expanded text:
tres, et quantum possumus capiamus. Trahit Pater ad Filium eos qui propterea credunt in Filium, quia eum cogitant Patrem habere Deum: Deus enim Pater aequalem sibi genuit Filium: ut qui cogitat, atque in fide sua sentit eum in quem credidit, ipsum trahit Pater ad Filium. Arius credidit creaturam, non eum traxit Pater; quia non considerat Patrem, qui Filium non credit aequalem. Quid dicis, o Ari? quid, haeretice, loqueris? quid est Christus? Non, inquit, Deus verus; sed quem fecit Deus verus. Non te traxit Pater: non enim intellexisti Patrem, cujus Filium negas: aliud cogitas, non est ipse Filius; nec a Patre traheris, nec ad Filium traheris: aliud est enim Filius, aliud quod tu dicis. Photinus dixit: Homo solum est Christus, non est et Deus. Qui sic credit, non Pater eum traxit. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Didebit. quod ad huc nõ ui¬
dendo credidit. Manducabit
quod esurit: saturabit᷑ eo qd̃
sitit. Ubi : In resurrectiõe mor¬
tuorũ: quia ego resuscitabo
eũ in nouissĩo die. Scriptũ est
enũ in ꝓpħis. Et erũt omes do¬
cibiles dei. Quare hoc dixi o ui¬
dei: Pater uos non docuit: qũo¬
me potestis agnosc̾e : Omnes

Expanded text:
rat: videbit quod adhuc non virat: videbit quod adhuc non videndo credidit; manducabit quod esurit, saturabitur eo quod sitit. Ubi? In resurrectione mortuorum, quia ego resuscitabo eum in novissimo die. 7. Scriptum est enim in Prophetis, Et erunt omnes docibiles Dei. Quare hoc dixi, o Judaei? Pater vos non docuit; quomodo potestis me agnoscere? Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
sed pater meus qui est ĩ telis.
⁊ sta reuelacio: ip̃a est attras¬
cio. Ramũ uitidẽ ostendis oui:
it trahis illã. Nuces puero de¬
monstrant᷑: et trahitur. Et¬
quia quod currit trahitur:
amando trahitur. Sine lesiõe
corꝑis trahitur: cordis uuicu¬
lo trahitur. Si ergo ista que
int̾ delicias uoluptatesq t̾re¬
nas reuelãtur amantib tra¬
hũt : qm̃ uerũ est. trahit sua
quẽq uoluptas : non trahit
fortius desiderat aĩa qm ueri¬
tatẽ: quo auidas fauces hab̾e
debet: Unde optare debet. ut
sanũ sit ĩtus palatũ uera iu¬
dicandi : nisi ut manducet et
bibat sapienciã : iusticiã: ue¬
ritatẽ : et eteruitatẽ: Ubi aũt
hoc: ibi melius. Berius ibi:
plenius ibi. Nam hic facilius
possumꝰ esurire. et hoc si bo.¬
nã spem habemꝰ: ꝙͣ saciari.
bũtur. sed ibi. Ideo cũ dixisset
nemo penit ad me nisi ꝑater
qui misit me traxerit eũ: qͥd
subiecit: Et ego resuscitabo
eũ in nouissimo die. Reddo il¬
li quod amat:reddo quod spe¬

Expanded text:
sed Pater meus qui in coelis est . Ista revelatio, ipsa est attractio. Ramum viridem ostendis ovi, et trahis illam. Nuces puero demonstrantur, et trahitur: et quo currit trahitur, amando trahitur, sine laesione corporis trahitur, cordis vinculo trahitur. Si ergo ista quae inter delicias et voluptates terrenas revelantur amantibus, trahunt; quoniam verum est, « Trahit sua quemque voluptas; » non trahit d enim fortius desiderat anima quam veritatem? Quo avidas fauces habere debet, unde optare ut sanum sit intus palatum vera judicandi, nisi ut manducet et bibat sapientiam, justitiam, veritatem, aeternitatem? 6. Ubi autem hoc? Ibi melius, verius ibi, plenius ibi. Nam hic facilius possumus esurire, et hoc si bonam spem habemus, quam satiari: am saturabuntur , sed ibi. Ideo cum dixisset, Nemo venit ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum, quid subjecit? Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Reddo illi quod amat, reddo quod spe
Abbreviated transcription (Latin):
Pid ergo est qd̃ dñs
pronuitens discipu¬
lis sp̃m sanctũ: qui
lam dixerat omĩa que audiui
a patre meo nota feti uobis
adhuc inquit multa habeo
uobis dicere. sed non potestis
uerit sp̃us ueritatis. ille uos
diriget in omnẽ ueritatẽ: Nũ¬
quid sese dñs inferioris scien¬
cie uolebat intelligi. aut mi¬
nus aliꝙͥ qͣm sp̃m sanctũ a
pĩc didicisse. cũ ipse sit ueritaͤ
et nichil pater. nichil spiritus
possit dice sine uerbo ⁊ ideoq
sic dictũ de meo accipiet : quo¬
niã quod accipit sp̃us. patre
dante dat filius: Nou itaq ali¬
a erat insinuanda ueritas:
net alia p̃dicanda doctrina: sed
oportebat capacitatẽ eorũ qui
docebantur augeri: et multi¬
plicari constanciã illius cari.¬
tatis que omnẽ formidinẽ fo¬
ras mitteret: et furorẽ ꝑsequẽ¬
ciũ non timeret. Quod utiq a.¬
dencius uelle. et efficacius pos¬
se ceperũt : proficissentes a pre¬
ceptorũ scientia ad tolleranciã
passionũ ⁊ut sub nulla iam

Expanded text:
id ergo est quod Dominus promittens discipulis Spiritum sanctum, qui jam dixerat: Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis: Adhuc, inquit, multa habeo vobis dicere, sed non potestis Spiritus ille veritatis, ille vos diriget in omnem veritatem? Numquid sese Dominus inferioris scientiae volebat intelligi, aut minus aliquid quam Spiritum sanctum a Patre didicisse? cum ipse sit Veritas, et nihil Pater dicere, nihil Spiritus possit docere sine Verbo, ideoque dictum sit: De meo accipiet : quoniam quod accipit Spiritus, Patre dante, dat Filius. Non itaque alia insinuanda erat veritas, nec alia praedicanda doctrina; sed oportebat capacitatem eorum qui docebantur augeri, et multiplicari constantiam illius charitatis quae omnem formidinem foras mitteret, et furorem persequentium non timeret. Quod utique adentius velle et efficacius posse coeperunt, proficientes a praeceptorum scientia ad tolerantiam passionum: ut sub nulla jam
Abbreviated transcription (Latin):
ra dũs unã querebat. uia
racionalis creature nũs an¬
gelorũ uidelicet et hõum. qui
ad uidendũ deũ conditus fue¬
rat: pereũte hõie erat ĩminiu¬
tus. Et ut ꝑfecta sũma ouiũ
ĩtegraretur in celo: hõ ꝑditus
querebatur ĩ t̾ra. Nam quod
hic euangelista dicit ĩ deserto:
alius dicit in montib:. ut sig.¬
nificet in excelsis. Ei̾a nimirũ
oues que non perierãt: ĩ sub¬
liib stabant. Et cũ ĩuenerit
ouẽ: imponit ĩ humerõ suos
gaudens. Ouẽ in humeris su¬
is ĩponit : quia humanã na¬
turã suscipiens: pcc̃a nostra
ip̃e portauit. Et ueniẽs domũ.¬

Expanded text:
erebat, quia rationalis creaturae numerus, angelorum videlicet et hominum, quae ad videndum Deum 1602 condita fuerat, pereunte homine erat imminutus, et ut perfecta summa ovium integraretur in coelo, homo perditus quaerebatur in terra. Nam quod hic evangelista dicit in deserto, alius dicit in montibus, ut significet in excelsis , quia nimirum oves quae non perierant in sublimibus stabant. Et cum invenerit ovem, imponit in humeros suos gaudens. Ovem in humeris suis imposuit, quia humanam naturam suscipiens peccata nostra ipse portavit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
np̃o uocatur caro xp̃i. cũ re uera
uidelicet quod uisibile. qd̃ pal¬
pabile. mortale ẽ in cruce posi
lacio. que sacerdotis manib
fit xp̃i passio. mors. trucifixio.
non rei ueritate. sed significãte
misterio: sic sacramentũ fidei.
qd̾ baptismꝰ ĩtelligit᷑ fides esti

Expanded text:
o uocatur corpus Christi cum re uera uidelicet quod uisibile, palpabile, mortale in cruce est immolatio que sacerdotis manibus fit Christi passio, mors, crucifixio, non rei ueritate sed significanti misterio, sic sacramentum fidei quod baptisma intelligit fides est
Abbreviated transcription (Latin):
crite: Pruma uirtus ẽ respon¬
dentis. int̾roganciũ mentes
cognoscere: et non discipulo
sed temptatores uocare. ypo¬
crita ergo appellatur qͥ aliud
est. et aliud simulat: id ẽ ali¬
ud oꝑe agit: aliud uoce pretẽ¬

Expanded text:
critae? Prima virtus est respondentis, interrogantium mentem cognoscere, et non discipulos, sed tentatores vocare. Hypocrita ergo appellatur, qui aest et aliud simulat, id est aliud opere agit, et aliud uoce pręte
Abbreviated transcription (Latin):
Ego totũ en. Dicat michi
hoc euangeliũ. Dic hoc
ip̃e ex euangelio : quia
iani resurrexisti a mortu¬
is: ut credant tibi. qui cre¬
dũt moysi et ꝓphetis. Dic
michi o tu. Audi. Oporte¬
bat xp̃m pati. et resurge
tertio die :÷ et predicari in
nõie eius penitenciã et re
missionẽ pcc̃oꝵ ꝑ omnes
gentes: incĩpientib ab
ilnłm. Quid est heretice:
Certe cũ recitarẽ moysen.
cũ retitarẽ ꝓphetas: distu¬
listi ad cũ qui resurrecturꝰ
erat a mortius. Ecce resur¬
rexit: ecce dixit. Tam nul
nĩb discipuloꝵ. Ecce qui
resurrexit a mortuis. utrũ¬
q ostendit. Ostendit ca¬
put ⁊ ostendit membra:
ostendit sponsũ: ostendit
sꝑonsam. Aut utrũq me¬
cũ crede: aut illud in dãp¬
nacionẽ tuã credes. Eriuid
enĩ ⁊ quia resurrexit a mpr¬
tuis: Quia in eodẽ corꝑe
resurrexit:Bene. Quia
cicatrices ostendit : quia
ut crucifixus est. et sepul

Expanded text:
ego totum emi. Dicat mihi hoc Evangelium: dic hoc ipse ex Evangelio, quia jam resurrexisti a mortuis, ut credant tibi qui credunt Moysi et Prophetis; dic mihi hoc tu. Audio: «Oportebat Christum pati et resurgere tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitenomnes gentes, incipientibus ab Jerusalem» . Quid est, haeretice? Certe cum recitarem Moysen, cum recitarem Prophetas, distulisti ad eum qui resurrecturus erat a mortuis: ecce resurrexit, ecce dixit; tam nullnibus discipulorum. Ecce qui resurrexit a mortuis utrumque ostendit: ostendit caput, ostendit membra; ostendit sponsum, ostendit sponsam. Aut utrumque mecum crede, aut illud in damnationem tuam credis. Quid enim quia resurrexit a mortuis, quia in eodem corpore resurrexit? Bene, quia cicatrices ostendit; quia ut crucifixus est, ut sepul
Abbreviated transcription (Latin):
nis cognouerũt: et obtu¬
lit se aliis discipulis siuis.
cũ putarent sp̃m esse. Pal¬
pate et uidete: quia spũs
sicut me uidetis hab̾e. Et
cũ adhuc pre gaudio che¬
pidarent: habetis hic ait
aliquid quod manducit᷑:
Acceꝑit : benedixit: mã

Expanded text:
ne cognoverunt, et obtulit se aliis discipulis suis, cum putarent spiritum esse, «Palpate et videte, quia spiritus sicut me videtis habere. Et cum adhuc prae gaudio trepidarent: Habetis hic, ait, quod manducetur?» Accepit, benedixit, ma
Abbreviated transcription (Latin):
Etocius mũdi oꝑib
legisti: quia ip̃e dixit
dauit et treata sunt. Sermo igi
tur qui potuit ex nichilo face̾
quod non erat ⁊ non potuir ea
que sũt in id mutare qđ̃ non
erant: Non est enĩ minus dare¬
bus. Sed quid: Cuiꝰ argumẽ¬
tis utimur: suis utamur ex¬
emplis: ĩcarnacõisq astrua¬
mus nusterii ueritatẽ. Nunꝙͥ
nature usus ꝑsensit ÷ tũ dñs
ih̃us ex uirgine nasc̾etur : Si
ordinẽ querimꝰ: uiro mixta
femina generare consueuerat.
Liquet igitur: qd̃ pret̾ nature
ordinẽ uirgo generauit. Et hoc
quod conficunꝰ corpus: ex um¬
gine est. Quid hic querimꝰ na.¬
ture ordinẽ in xp̃i corꝑe ⁊ cum
pret̾ naturã sit ipse dñs iħus
partꝰ ex uirgĩe : B̾a utiq carox᷑:¬

Expanded text:
totius mundi operibus legisti: quia ipse dixit ipse et creata sunt. Sermo igitur Christi, qui potuit ex nihilo facere quod non erat, non potest ea, quae sunt, in id mutare, quod non erant? Non enim minus es. Sed quod argumentis utimur, suis utamur exemplis, incarnationisque astruamus mysterii ueritate. Nunquid nature usus precessit, cum Iesus dominus ex Maria nasceretur? Si ordinem querimus, uiro mixta femina generare consueuit. Liquet igitur quod preter nature ordinem uirgo generauit, et hoc quod conficimus corpus ex uirgine est. Quid hic queris nature ordinem in Christi corpore, cum preter naturam sit ipse dominus Iesus partus ex uirgine?
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit uo ipse ꝓpter patrẽ mis¬
sus ab eo: quia semetp̃m exi
Sicut misit me uiuẽs pater: et
ego uiuo ꝓpter patrẽ. Et qui
manducat me: et ip̃e uiuet
ꝓpter me. ac si diceret. Et ego u
uo ꝓpter patrẽ. id est ut ad illũ
tanꝙͣ ad maiorẽ referã. uitam
meã: exinanicio mea fecit in qͥ
me misit. Et aũt quisꝙͣ uiuat
ꝓpter me: ꝑticipacio facit qua
manducat mne. Ego utiq hũi.¬
liatus uiuo ꝓpter patrẽ: ille eut¬
tus uiuit ꝓpter me. Non de ea
natura dixit qua semp ẽ equa¬
lis pr̃r: sed de ea ĩ qua minor
fcũs est pr̃e. De qua etiã supe¬
rius dixit. Sicut pater habet
uitã in semetipso: sic dedit et¬
filio uitam habere in semet¬
ipso: id est genuit filiũ haben.¬

Expanded text:
Vivit autem ipse propter Patrem, missus ab eo, quia semetipsum exSicut misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem, et qui manducat me, et ipse vivit propter me; ac si divo propter Patrem; id est, ad illum tanquam ad majorem refero vitam meam, quod exinanitio mea fecit; in qua me misit. Ut autem quisque vivat propter me, participatio facit qua manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erectus vivit propter me. Non de ea natura dixit, qua semper est aequalis Patri, sed de ea in qua minor factus est Patre. Qui etiam superius dixit: Sicut Pater habet vitam in semetipso, ita dedit Filio vitam habere in semetipso , id est, genuit Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
dictionẽ uerborũ celestiũ. alia
species noĩatur: post consetra¬
cionẽ corpus significat᷑. Ipse
dicit sanguinẽ suñ. ante conse.¬
tracionẽ aliud dicit᷑: post con¬
secracionẽ sangius xp̃i nũcu.¬
patur. Et tu dicis amen. Hoc ẽ
uerũ est. Quod os loquit᷑ mẽs
ĩterna fateatur ⁊ qd̃ sermo so¬
nat: affectus senciat. Hiis igit᷑
sacramentis pascit eccliam su¬

Expanded text:
dictionem verborum coelestium alia species nominatur, post consecrationem corpus significatur . Ipse dicit sanguinem 340 suum. Ante consecrationem aliud dicitur, post consecrationem sanguis nuncupatur. Et tu dicis: Amen, hoc est, verum est. Quod os loquitur, mens interna fateatur: quod sermo sonat, affectus sentiat. 55. His igitur sacramentis pascit Ecclesiam su
Abbreviated transcription (Latin):
pora: que pr̃ posuit
in sua potestate. ad
creditis bene creditis: quia pẽ¬
turũ est. Qñ uenturũ sit. qͥd
ad te: Quando uenerit : ꝓ̃para
te. Non est uestrũ scire temꝑa:
que pater posuit in sua potes¬
tate. Curiositas abscedat: pie¬
tas succedat. Quid ad te quãdo
ueniet: Sic mue quasi hodie
uenturũ sit: et non tumebis
et disciplinã magistri bomi:
magistri singularis: ing̃ri
solius. Non dixit quod int̾ro.¬
gauerũt: et dixit. quod non ĩ¬
terrogauerũt. Sciebat enum:
quod int̾rogauerunt. nõ eis
expedire ut nossent. Quodãt
sciebat eis expedire: etiã non
eis int̾rogantib dixit. Non
est ur̃m scire inquit tempora.
Quo tibi temꝑa: Hoc agitur
ut euadas tempa ÷ et queris
tempa: Non est uestrũ scire
tempora: que pater posuit in
sua potestate. Et quasi dicere¬
tur ei. et quid est nr̃m ⁊ modo
audiamꝰ quid ad nos maxi¬
me ꝑtineat: modo audiamꝰ
Quesitũ est quod non opor¬
feat dici: sed dictũ est quod

Expanded text:
pora, quae Pater posuit in sua potestate. Quod creditis, bene creditis: quia venturum est. Quando venturum sit, quid ad te? Quando venerit, praepara te. Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Curiositas abscedat, pietas succedat. Quid ad te quando veniet? Sic vive, quasi hodie venturum sit; et non timebis, et disciplinam magistri boni, magistri singularis, magistri solius. Non dixit quod interrogaverunt, et dixit quod non interrogaverunt. Sciebat enim quod interrogaverunt non eis expedire ut nossent: quod autem sciebat eis expedire, etiam non eis interrogantibus dixit. Non est vestrum scire, inquit, tempora. Quo tibi tempora? Hoc agitur ut evadas tempora, et quaeris tempora. Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Et quasi diceretur ei, Et quid est nostrum? Modo audiamus quid ad nos maxime pertineat, modo audiamus. Quaesitum est quod non oporteat dici: sed dictum est quod
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendã dignita¬
tem sp̃us sancti aciẽ
mentis itendinꝰ ⁊ nichil diu̾¬
sũ ab excellencia prĩs et filii
cogitemꝰ: quia in nullo ab
unitate sua discrepat diuimi.
tatis essencia. Sempiternũ est
patri: cõsempiternũ sibi filii¬
sui esse genitorẽ. Sempiternũ
est filio: intemꝑalicer a patre
ele ꝓgenitũ. Sempiternũ quo.¬
q est spiritui sc̃õ: spiritũ esse
patris et filii. Et nũꝙͣ pater
fuerĩt sine sp̃u sancto: et oĩb
existencie gradib exclusis : nul¬
la ibi ꝑsona sit anterior: nul¬
la posterior. Huiꝰ eñi bt̃e tͥni¬
tatis et incõmutabilis deita¬
tis una est substancia: indiui¬
sa in oꝑe : concors in uolũta¬
te ⁊ par in õĩpotencia: equalis
in gła. De qua cũ sc̃a scriptu¬
ra sic loquitur ut aut ĩ factis.
aut in uerbis aliquid assignet
quod singulis uideatur cõue¬
nisse ꝑsonis: non ꝑturbatur
fides catholica sed docetur: ut
per ꝓpuetatẽ aut uocis aut ope¬
ris insinuetur nobis ueritas

Expanded text:
intelligendam dignitatem Spiritus sancti oculos mentis intendimus, nihil diversum ab excellentia Patris et Filii cogitemus: quia in nullo ab unitate sua discrepat divinae Trinitatis essentia. Sempiternum est Patri, coaeterni sibi Filii esse genitorem. Sempiternum est Filio, intemporaliter a Patre esse progenitum. Sempiternum quoque est Spiritu sancto, Spiritum esse Patris et Filii: ut numquam fuerint sine Spiritu sancto; et omnibus existentiae gradibus exclusis, nulla ibi persona sit anterior, nulla posterior. Hujus enim beatae Trinitatis incommutabilis Deitas una est in substantia, indivisa in opere, concors in voluntate, par in potentia, aequalis in gloria. De qua cum sancta Scriptura sic loquitur, ut aut in factis aut in verbis aliquid assignet quod singulis videatur convenire personis, non perturbatur fides catholica, sed docetur: ut per proprietatem aut vocis aut operis insinuetur nobis veritas
Abbreviated transcription (Latin):
diligit: qui eiꝰ man¬
data custodit ⁊ in erꝰ
torde dñs et p̾enit. et mansio.¬
nẽ facit ÷ quia sic eũ diuinita¬
tis amor penetrat: ut ab hoc
amore temptacõis tempe nõ
recedat. Ille ergo uere amat:
tuiꝰ uidelicet mentẽ delectacio
praua ex cõsensu non superat.
Nam tanto quisq a superno
amore disiũgitur: qͣnto inferi¬
us delectat᷑ Unde et ad huc sub¬
ditur. Qui non diligit me: sec¬
mones meos non seruat. Ad

Expanded text:
diligit, qui ejus mandata custodit, in ejus corde Dominus et venit et mansionem facit, quia sic eum divinitatis amor penetrat, ut ab hoc amore tentationis tempore non recedat. Ille ergo vere amat, cujus videlicet mentem delectatio prava ex consensu non superat. Nam tanto quisque a superno amore disjungitur, quanto inferius delectatur. Unde et adhuc subditur: Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
et quodãmõ cantãs illud de
psalmo. fortitudinẽ meã ad
te custodiã: per gr̃arũ actionẽ
regi subiectus: unitatẽ regni

Expanded text:
et quodammodo cantans illud de Psalmo, Fortitudinem meam ad te custodiam ; per gratiarum actionem regi subjectus, unitatem regni
Abbreviated transcription (Latin):
meo que locutus es ei. Ore
locutus es. et manib ꝑfetis¬
tir ut hec dies probat. Nuns
igitur dñe deus isrł conserua
famulo tuo dauid pr̃i meo
que locutus es ei dicẽs: non
auferet᷑ de te uir corã me qui

Expanded text:
meo, quae locutus es ei. Ore locutus es, et manibus perfecisti, ut haec dies probat. Nunc igitur, Domine Deus Israel, conserva famulo tuo David patri meo quae locutus es ei, dicens: Non auferet
Abbreviated transcription (Latin):
dias depre cacionẽ serui tur:
et ppłi tui istł. Quodcũq
orauerĩt in loco isto ⁊ exau¬
dias in loco habitaculi tui
in celo: et cũ exaudieris pro

Expanded text:
dias deprecationem servi tui, et populi tui Israel, quodcunque oraverint in loco isto, et exaudias in loco habitaculi tui in coelo, et cum exaudieris, pro
Abbreviated transcription (Latin):
defiderat: eius desideriũ q̃li¬
bet uie asperitas non ĩmu-¬
tat. Nulla ergo nos pros¬
peritas blandiens seducat:
quia stultus uiacor est. qͥ
in itinere amena prat a
conspiciens: obliuiscitur
quo tendebat. Toto ergo
desiderio. ad suꝑnã patriã
animꝰ anhelet. Nichil ĩ hoc
mũdo appetat᷑. qd̾ constat
quia ciciꝰ relinquat. At si
celestis pastoris ueraciter

Expanded text:
desiderat, ejus desiderium quaelibet viae asperitas non immutat. Nulla nos prosperitas blandiens seducat, quia stultus viator est, qui in itinere amoena prata conspiciens, obliviscitur ire quo tendebat. Toto ergo desiderio ad supernam patriam animus anhelet, nil in hoc mundo appetat, quod constat quia citius relinquat, ut si coelestis Pastoris veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
Pn ociosa huius
paralitici. nec an¬
gusta medicina
eit: qñ dñs et oras.¬
se pmitcitur ⁊ non utiq ꝓpret
suffragiũ: sed ꝓpter exemplũ.
Imitandi enĩ speciẽ sedit:
non ĩperrandi ambitũ requi¬
siuit. Et cõuenientib ex om̃i
galylea. et udea. et ihrłm le.
sisdoctoribus: int̾ ceterorũ re.¬
media debiliũ. paralitici istius
medicina describitur. Primũ
oũn quod aute diximus: unꝰ

Expanded text:
n otiosa huius paralytici nec angusta medicina est, quando dominus et orasse praemittitur, non utique propter suffragium, sed propter exemplum; imitandi enim specimen dedit, non inpetrandi ambitum requisiuit. et conuenientibus ex omni Galilaea et Iudaea et Hierusalem legis doctoribus inter ceterorum remedia debilium paralytici istius medicina describitur. primum omnium quod ante diximus un
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexit. et ascen¬
dit in celũ: et impletũ est qd
audistis cũ apocalipsis legere¬
tur. Dicit leo de tribu iuuda: Ip̃e
leo dictus est: ipse agnus occi¬
sus est: leo ꝓpter fortitudinẽ:
agnus ꝓpter innocenciã: leo
quia ĩuictus: agnus qͥa man¬
suetus. Et iste agnus occisus.
diabolus leo feritate: non uir¬
tute. apłus quippe petrꝰ ait.
Bigilare nos oportet aduer¬
sus temptaciões: quia aduer¬
sarius nr̃ dyabolus circuit : q̃¬
rens quẽ deuoret. Sed quo cͥcuit
dixitsdicut leo rugiẽs cricuit: qͣ¬
rẽs quẽ deuoret. Qͣs nõ inc̾ceret
dẽtes leonis huiꝰ en uicisset leo
de tribu iuda. Cont leonẽ leo:
cont lupũ aciꝑ Exultauit dyabo
xp̃i est dyabolus uictus. ¶a¬
qͣm in iuscipula escã accepif.¬
Gaudebat ad mortẽ: quasi p̃po¬
situs mortis. Ad quod gaudebat:
uide illi tentũ est. Nuscipula dy¬
aboli: trux dñi. Esta qua cape¬

Expanded text:
resurrexit et ascendit in coelum; et impletum est quod audistis, cum Apocalypsis legeretur, Vicit Leo de tribu Juda . Ipse leo dictus est, qui agnus occisus est: leo propter fortitudinem, agnus propter innocentiam: leo quia invictus, agnus quia mansuetus. Et ipse Agnus occisus mdiabolus leo, feritate, non virtute. Apostolus quippe Petrus ait: Vigilare vos oportet adversus tentationes, quia adversarius vester diabolus circuit, quaerens quem devoret. Sed quomodo circuit, dixit: Sicut leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . Quis non incurreret in dentes leonis hujus, nisi vicisset Leo de tribu Juda? Contra leonem leo, contra lupum agnus. Exsultavit diaboChristi est diabolus victus: tanquam in muscipula escam accepit.Gaudebat ad mortem, quasi praepositus mortis. Ad quod gaudebat, inde illi tensum est. Muscipula diaboli, crux Domini: esca qua cape
Abbreviated transcription (Latin):
exemplũ nobis resurrectõ¬
ns datũ est. spes celestis
pacrie apta est: et facta
suꝑni regni iam presũpti¬
bilis glonia. ꝑ hanc electi
qui quãuis in tranquil¬
litatis sinu. tamen apud
inferni claustra tenebant᷑:
ad ꝑadisi amena reducti
sũt. Quod ante passionẽ
dixit: in passione sua dñs
adimpleuit. Si exaltatus
ad me. Omĩa etenĩ traxit:
qui de electis fuis apud in¬
feros nullũ dereliquit. Dĩa
abstulit: utiq electa. Neq
etenĩ infideles quosq et ꝓ
suis crimĩb eterius suppli¬
ciis deditos. ad ueniã dñs
resurgendo reꝑauit: sed il¬
los ex inferm claustris ra¬
puit. quos suos in fide et
actionib recognouit. Unde
recte eciã ꝑ osee dicit. Ero
mors tua o mors:ero mor¬
sus cuus . o inferne. Id nãq
quod occidimꝰ : agimꝰ ut
penitus non sit. Ex eo eteñ
quod mordemꝰ: ꝑtẽ abstͣ¬
Auia ergo in electis suis
fundicus occidit mortem:
mors mortis extitit: quia
pero ex inferno ꝑtem abs¬
tulit et partẽ reliquit. nõ

Expanded text:
mplum nobis resurrectionis datum est, spes coelestis patriae aperta, et facta superni regni jam praesumptibilis gloria. Per hanc electi, qui quamvis in tranquillitatis sinu, tamen apud inferni claustra tenebantur, ad paradisi amoena reducti sunt. Quod ante passionem dixit, in resurrectione sua Dominus implevit: Si exaltatus ad me . Omnia etenim traxit, qui de electis suis apud inferos nullum reliquit. Omnia abstulit, utique electa. Neque etenim infideles quosque, et pro suis criminibus aeternis suppliciis deditos, ad veniam Dominus resurgendo reparavit; sed illos ex inferni claustris rapuit, quos suos in fide et actibus recognovit. Unde recte etiam per Osee dicit: Ero mors tua, o mors; ero morsus tuus, inferne . Id namque quod occidimus, agimus ut penitus non sit. Ex eo etenim quod mordemus, partem abstrQuia ergo in electis suis funditus occidit mortem, mors mortis exstitit. Quia vero ex inferno partem abstulit, et partem reliquit, non
Abbreviated transcription (Latin):
Tũc ergo introi¬
uit et ille alius¬
discipulus: qui uenerat
prioi ad monument ũ.
postꝙͣ incrauit petrus:
ingressus est et iohãnes
posterior incrauit: qui
pnior uenerat. Notũ frẽs
est ꝙ in fine mũdi ad re¬
dempcoris fidem eciã iu¬
dea colligit᷑. paulo actestã¬
te qui ait. Donec plemĩtu¬
do genciũ incraret: et fit
omiis ifrahel saluus fierit.
Et uidicr. et credidit. e
fratres : quid estimaniduꝰ
est credidisse: Nũquid qͥa
dñs resurrexerat quẽ que¬
rebat: Non utiq. quia
adhuc tenebre erant ad
monumentũ. Et subiũcta
quoq uerba cõtradicũt.
cũ dicit᷑. Nondũ enĩ scie¬
bat scripturas: quia o¬
porteret eũ a mortuis re¬
surge. Q uid ergo uidit:
et quid credidit: uidit
lintheamĩa posita : et
credidit quod mulier dixe¬
rat: de monumenco dñm
fuisse fublacũ. Qua in re
diuine dispensacionis
magnitudo pensanda est:
ꝙ discipuloꝵ corda et accẽ¬
dũt᷑ ut querant: et diffe¬
rũt᷑ ne ĩueniant: quatenꝰ

Expanded text:
Tunc ergo introivit et ille discipulus, qui venerat prior ad monumentum. Postquam introivit Petrus, ingressus est et Joannes. Posterior intravit, qui prior venerat. Notum est quod in fine mundi, ad Redemptoris fidem etiam Judaea colligetur, Paulo attestante, qui ait: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Et vidit et credidit. Quid, fratres, quid aestimandus est credidisse? Nunquid quia Dominus resurrexerat, quem quaerebat? Non utique, quia adhuc tenebrae erant ad monumentum, et subjuncta quoque verba contradicunt cum dicitur: Nondum enim sciebant Scripturas, quia oporteret eum a mortuis resurgere. Quid ergo vidit, et quid credidit? Vidit linteamina posita, et credidit quod mulier dixerat, de monumento Dominum fuisse sublatum. Qua in re divinae dispensationis magnitudo pensanda est, quod discipulorum corda et accenduntur ut quaerant, et differuntur ne inveniant, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ. Iuxta historiã no¬
tat᷑ hora: iuxta intellectũ
pero misticũ. requirentis
signat᷑ intelligencia. Ma¬
ria enĩ auctorẽ oĩm quẽ car¬
ne uide̾at mortuũ. quebat
in monumento: et quia
hũc mĩme ĩuenit: furatũ
credidit. Adhuc ergo exant
tenebre: cũ uenit ad monu¬
mentũ. ¶ Cucurrit ex¬
go cicius: discipulis nũ-¬
ciauit. Sed illi pre ceteris
cucurrerũt: qui p̃ ceteris
amauerũt: uidelicet petruᷤ
et ioh̾es. Currebant autẽ

Expanded text:
mentum. Juxta historiam nomentum. Juxta historiam notatur hora, juxta invero mysticum requirentis signatur intelligentia. Maria enim auctorem omnium quem carne viderat mortuum quaerebat in monumento, et quia hunc minime invenit, furatum credidit. Adhuc ergo erant tenebrae, cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulis nuntiavit; sed illi prae caeteris cucurrerunt qui prae caeteris amaverunt, videlicet Petrus et Joannes. Currebant autem
Abbreviated transcription (Latin):
Kactus longa
molestia st õ¬
machus: diu
me caritati ur̃e
de lcõnis euangelice loqͥ
expoficione ꝓhibuit . Uox
nã aq ip̃a a clamoris
uirtute succũbit. Et quia
a cũctis audiri ipõ ualeo:
loqui fateor intꝰ multos
erubesco. Sed hanc ĩ me
uerecũdiã: et ip̃e reprehẽ¬
do. Quid enĩ: Nũquid
si multis prodesse neq̃o:
nec paucis curabo: Et
si ex messe portare maĩ¬
pulos multos non pos¬
sũ: nũquid nã debeo
ad aream uacuꝰ redire:
Quãius enĩ quantos
debeo ferre non ualeo: certe
uel paucos. certe uel duos.
certe uel unũ feram. Habet
nãq ip̃a infirmitatis ĩten¬
cio. mercedis sue certitudinẽ:
quia suꝑnꝰ arbiter noster
et si pondus confide̾at in re-¬
tribucione: tamen uires pẽ¬
sat in ponde. Lectio sancti
euangelii quã modo frẽs
audistis. ualde in fuꝑficie
hustorica est aꝑta: sed eius
nobis sũt misteria sub bre.¬
uitate requirenda. Maria
magdalene cũ adhuc tene¬
bre essent:uenit ad monu¬

Expanded text:
actus longa molestia stomachus diu me charitati vestrae de lectionis evangelicae expositione loqui prohibuit. Vox namque ipsa a clamoris virtute succumbit; et quia a multis audiri non valeo, loqui, fateor, inter multos erubesco. Sed hanc in me verecundiam et ipse reprehendo. Quid enim? Nunquid si multis prodesse nequeo, nec paucis curabo? Et si ex messe portare manipulos multos non possum, nunquidnam debeo ad aream vacuus redire? Quamvis enim quantos debeo ferre non valeo, certe vel paucos, certe vel duos, certe vel unum feram. Habet namque ipsa infirmitatis intentio mercedis suae certitudinem, quia supernus arbiter noster, etsi pondus considerat in retributione, tamen vires pensat in pondere. 2. Lectio sancti Evangelii quam modo, fratres, audistis valde in superficie historica est aperta, sed ejus nobis sunt mysteria sub brevitate requirenda. Maria Magdalene, cum adhuc tenebrae essent, venit ad monu
Abbreviated transcription (Latin):
holocausta et sacrificiũ et adi¬
pem pacificorũ. Fecit ergo sa¬
lomon ĩ. temꝑe illo festiui¬
tatem celebrem. et oĩs isrł cũ
eo: multitudo magna ab in¬
troitu emach usq ad riuiu
egipti. coram dño deo nostro
septem dieb et septem dieb.
id est quatuordecĩ diebus. Et
in die octaua dimisit ppłos.
Qui bñdicentes regi. profati
sunt in tabernacula sua: le.¬
tantes et alacri corde super
oĩbus bonis que fecerat dñs
dauid seruo suo. et iscł popu¬

Expanded text:
holocausta et sacrificium et adipem pacificorum fecit ergo Salomon in tempore illo festivitatem celebrem et omnis Israhel cum eo multitudo magna ab introitu Emath usque ad rivum Aegypti coram Domino Deo nostro septem diebus et septem diebus id est quattuordecim diebus et in die octava dimisit populos qui benedicentes regi profecti sunt in tabernacula sua laetantes et alacri corde super omnibus bonis quae fecerat Dominus David servo suo et Israhel popu
Abbreviated transcription (Latin):
tauit q salomon hostias ꝑa¬
cificas quas ĩmolauit dño.
boũ uiguiti duo nilia : omũ
tentũ uiguiti milia : et dedica¬
uerũt templũ dñi: rex et filii
isri. In die illa sanctificauit
rex mediũ atrii: quod erat añ
domũ dñi. Fecit quippe holo.¬
caustũ ibi et sacrificiũ: et adi

Expanded text:
tavitque Salomon hostias pacificas quas immolavit Domino boum viginti duo milia ovium centum viginti milia et dedicaverunt templum Domini rex et filii Israhel in die illa sanctificavit rex medium atrii quod erat ante domum Domini fecit quippe ibi holocaustum et sacrificiu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbacio ergo dilectõis: exhibi¬
tio est oꝑis. Hinc in eꝑistola
sua idem ioh̾es dicit. Qui dicit
quia diligo deũ: et mandata
eius non custodit: mendax est.
Bere enĩ diligimꝰ: si mãdata
hartamꝰ. Nam qui adhuc per
illicita desideria defluit : ꝓfet¬
to deũ non amat: quia ei in
sua uoluptate cõtradicit. Et¬

Expanded text:
batio ergo dilectionis, exhibitio est operis. Hinc in Epistola sua idem Joannes dicit: Qui dicit, quia diligo Deum et mandata ejus non custodit, mendax est . ere enim Deum diligimus, si ad mandata arctamus. Nam qui adhuc per illicita desideria defluit, profecto Deum non amat, quia ei in sua voluntate contradicit. CA
Abbreviated transcription (Latin):
quo nõie significa¬
ti sũt ĩimici a qui
bus occisus est xp̃c ⁊ tunc
otiq letati sũt occiso xp̃o:
quando sũt discipuli con¬
tristati. Mũdi quippe nõie

Expanded text:
quo nomine significati sunt inimici, a quibus Christus occisus est, tunc utique laetati sunt occiso Christo, quando sunt discipuli contristati. Mundi quippe nomi
Abbreviated transcription (Latin):
tul ab aĩo formas uisibiliũre.¬
nũ et etates tempaliũ natura¬
rũ: procul corꝑa locorũ. et lo¬
ca corꝑin repellamꝰ. Discedat
a corde quod spacio extendit᷑
quod fine concludit᷑. et qͥcqͣd
net semꝑ ubiq nec totum est
Cogitacio de deitate triitatis
concepta : nichil per distãciã

Expanded text:
isibilium rerum, et aetates temporalium naturarum, procul corpora locorum, et loca corporum repellamus. Discedat a corde, quod spatio extenditur, quod fine concluditur, et quidquid nec semper ubique, nec totum est. Cogitatio de Deitate Trinitatis concepta, nihil per distantia
Abbreviated transcription (Latin):
Si ergo figura maris tantũ
ualuit ⁊ species baptismi quã¬
tũ ualebit: Si ergo qd̃ gestũ
est in figura. traiectũ populũ
ad mãna ꝑduxit ⁊ quid exhi¬
bebit xp̃c in ueritate baptismi
sui : traiecto ꝑ eũ populo suo:
P baptismũ suũ traicit credẽ¬
tes ⁊ occisis oĩbus pcc̃is tanꝙͣ
hostib consequẽtib: sicut in
illo mari omẽs egipcii perie.¬
rũt. Quo traicit fratres mei.
quo traicit ꝑ baptismũ ih̾us.
cuiꝰ figurã tunc gerebat moy¬
ses qui ꝑ mare traiciebat. quo
traicit. ad manna. Qd est mã¬
na: Ego sũ inquit panis ui¬
iiuis: qui de celo descendi. lectio

Expanded text:
Si ergo figura maris tantum Si ergo figura maris tantum valuit, species Baptismi quantum valebit? Si quod gestum est in figura, trajectum populum ad manna perduxit; quid exhibebit Christus in veritate baptismi sui, trajecto per eum populo suo? Per baptismum suum trajicit credentes, occisis omnibus peccatis, tanquam hostibus consequentibus, sicut in illo mari omnes Aegyptii perierunt. Quo trajicit, fratres mei? quo trajicit per Baptismum Jesus, cujus figuram tunc gerebat Moyses, qui per mare trajiciebat? quo trajicit? Ad manna. Quod est manna? Ego sum, inquit, panis vivus, qui de coelo descendi
Abbreviated transcription (Latin):
aqua et sp̃u: quid au¬
diũt ab apło: Fuistis¬
em̃ aliqñ tenebreͥ nũc ãt lux
in dño: sicut filii lucis ambu¬
late. Et iterũ. Nos autẽ qui
diei sumꝰ: sobrii sinꝰ. Qui ãt
renati sũt : noctis fuerũt. et
dici sunt. Tenebre fuerũt: et
lumẽ sunt. Iam credit se illis
ihus: et non nocte ueniũt ad
ih̾m sicut nichodemus: nõ in
tenebris querũt diem. Tales
enĩ iam xp̃m etiã ꝓfitentur.
accedit ad illos ihus: facit ĩ
illis salutẽ quia ipse dixiti
fusi quis manducauerit cax.¬
nem meã; et biberit sãguinẽ
meũ: non habebit in se uitã.
Quod aũt signũ crucis habẽt
in fronte cathecumini ⁊ iam
de domo magna sũt: sed adhuc¬
fient ex serus filii. Non enĩ
transisset mare rubiũ. Mare
rubrũ autẽ quid significet: au¬
omẽs sub nbe fuerũt: et om¬
nes ꝑ mare transierũt. Ut qͥd
ꝑ mare transierũt. quasi que¬
reres causã ab illo: secutus
ait. Et omẽs per moysen bap¬
tizati sũt: in nube et in mari.

Expanded text:
aqua et Spiritu, quid audiunt ab Apostolo? Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino: sicut filii lucis ambulate : et iterum, Nos autem qui diei sumus, sobrii simus . Qui ergo renati sunt, noctis fuerunt, et diei sunt: tenebrae fuerunt, et lumen sunt. Jam credit se illis Jesus, et non nocte veniunt ad Jesum sicut Nicodemus, non in tenebris quaerunt diem. Tales enim jam etiam profitentur: accessit ad illos Jesus, fecit in illis salutem: quia ipse dixit: Nisi quis manducaverit carnem meam et biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam . Et quod signum crucis habent in fronte catechumeni, jam de domo magna sunt; sed fiant ex servis filii. Non enim ? Cum transisset mare rubrum. Mare autem rubrum quid significet, aunostri suo nube fuerunt, et omnes per mare transierunt. Utquid per mare transierunt, quasi quaereres ab illo; secutus ait, Et omnes per Moysen baptizati sunt in nube et in mari .
Abbreviated transcription (Latin):
tota que nascitura est arbo¬
ris moles. Constituamꝰ nã¬
q ante oculos cuiꝰlibet ar¬
boris nurã magnitudinẽ:
cogitemꝰ unde oriendo ce¬
pit: que ad tantã molem
crescendo ꝑuenit. Inuẽumꝰ
ꝓculdubio eius originem:
ꝑuissimũ semen. Considere¬
mꝰ nũc ubi in illo parno
ligni : asperitas corticis: sa¬
poris odoris q magnitudo:
ubertas fructuũ: uiriditas
folioꝵ. Contrectatũ namq
semĩs granũ: non ẽ ualidũ.
Unde ergo ꝓcessit ligrui du¬
ricia : Non est asperũ. Unde
asperitas corticis eruꝑitꝰ
Non est saporosũ. Unde sa¬
por in frucrib : Olfact ũ
nil redolet. Unde odor in fruc¬
tib fraglat: Nil in se uiri¬
de ostendit. Unde folioꝵ ui¬
riditas exiit ͤ Cũcra ergo in
semuĩe simul latent: que ta¬
men non simul ex semĩne
prodeũt. Ex semĩe quippe
producit᷑ radix: ex radice
prodit uirgultũ  ex uirgul¬
to orit᷑ fructus: in fructu
etiã ꝓducit᷑ semen. Addamꝰ
ergo: quia et lacet semen

Expanded text:
tota quae nascitura est arboris moles. Constituamus namque ante oculos cujuslibet arboris miram magnitudinem, cogitemus unde oriendo coepit quae ad tantam molem crescendo pervenit, inveniemus procul dubio ejus originem parvissimum semen. Consideremus nunc ubi in illo parvo ligni, asperitas corticis, saporis odorisque magnitudo, ubertas fructuum, viriditas foliorum. Contrectatum namque seminis granum non est validum; unde ergo processit ligni duritia? non est asperum, unde asperitas corticis erupit? non est saporum, unde sapor in fructibus? olfactum nil redolet, unde odor in fructibus fragrat? nil in se viride ostendit, unde foliorum viriditas exivit? Cuncta ergo in semine simul latent, quae tamen non simul ex semine prodeunt. Ex semine quippe producitur radix, ex radice prodit virgultum, ex virgulto oritur fructus, in fructu etiam producitur semen. Addamus ergo quia et semen latet
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia ad illud
corpus quod uide¬
ti poceat fides intuenciũ
dubitabat: ostendit eis
protuiꝰ manꝰ et latus. Pal¬
pando carnẽ prebuit: quã
clausis ianius introduxit.
Qua in re duo ura ⁊ iux¬
ta humanã racionẽ sibi
palde contraria ostendit.
dũ post resurrectionẽ cor¬
pus suũ et incorruptibile
et tamen palpabile demõ¬
strauit. Nam et corrũpi ne-¬
cesse est qd̃ palpat᷑. et pal¬
pari non potest quod non
corrũꝑit᷑. Sed miro modo
acq iestimabili. redẽptor
noster et ĩcorruptibile post
resurrectionẽ. et palpabile
corpus suũ exhibuit : ut
monstrando ĩcorruptibile.
ĩuitaret ad premiũ: prebẽ¬
do palpabile formaret ad
fidem. Et ĩcorruptibilẽ se
ergo et palpabilẽ demonstͣ¬
it: ut ꝓfecto esse post re¬
surrectionẽ ostendet corpuᷤ
suũ et eiusdẽ nature et
alterius glorie. Dixit eis.
Pax uobis. Sicut misit

Expanded text:
ed quia ad illud corpus quod videri poterat, fides intuentium dubitabat, ostendit eis protinus 1553 manus et latus; palpandam carnem praebuit, quam clausis januis introduxit. Qua in re duo mira, et juxta humanam rationem sibi valde contraria ostendit, dum post resurrectionem suam corpus suum et incorruptibile et tamen palpabile demonstravit. Nam et corrumpi necesse est quod palpatur, et palpari non potest quod non corrumpitur. Sed miro modo atque inaestimabili Redemptor noster et incorruptibile post resurrectionem, et palpabile corpus exhibuit, ut monstrando incorruptibile invitaret ad praemium, et praebendo palpabile firmaret ad fidem. Et incorruptibilem se ergo, et palpabilem demonstravit, ut profecto esse post resurrectionem ostenderet corpus suum et ejusdem naturae, et alterius gloriae. 2. Dixit eis: Pax vobis. S
Abbreviated transcription (Latin):
nire ad passionẽ uoluit:
sed tamen amauit filiũ
quẽ ad passionẽ misit.
Electos ueo apostolos dñs
non ad mũdi gaudia. sed
sicut ip̃e missus est. ad
passiones in mũdũ mit¬

Expanded text:
nire ad passionem voluit; sed tamen amavit Filium quem ad passionem misit. Electos vero apostolos Dominus non ad mundi gaudia, sed sicut ipse missus est, ad passiones in mundum mit
Abbreviated transcription (Latin):
sua: In regno celorũ potest eẽ
quia magnꝰ est: quisqͥs ea fece¬
rit. et sic docuerit. Enapropter
sic est accipienda illa sentencia:
qui aũt fecerit et docuerit sic.
magnꝰ uotabit᷑ in regno celoꝵ:
id est non scd̃m illa mĩma. seo
scd̃m ea que ego dicturus sũ.
Que sũt aũt ista: Ut habũdet

Expanded text:
am in regno coelorum potest esse, quia magnus est quisquis ea fecerit, et sic docuerit? Quapropter sic est accipienda illa sententia, Qui autem fecerit et docuerit sic, magnus vocabitur in regno coelorum: id est, non secundum illa minima, sed secundum ea quae ego dicturus sum. Quae sunt autem ista? Ut abundet
Abbreviated transcription (Latin):
bis. Facite uobis amicos de¬
defeteritis recipiant uos ĩ eter¬
na tabernacula. Qui fidelis
est in paruo: et in multis fide¬
lis est. Qui in nĩmo iniquus

Expanded text:
obis amicos dendo defecerit, recipiant uos in aeterna tabernacula. qui fidelis est in paruo, et in multis fidelis est et, qui in minimo iniquus
Abbreviated transcription (Latin):
dei est: dilig̾e deũ. Ip̃e ut di¬
ligeret᷑ dedit: qui non dilec¬
tus dilexit. Displicentes a¬
mati sumꝰ: ut esset ĩ nobis
unde placeremꝰ. Non enĩ a¬
maremꝰ filiũ: nisi amaremꝰ
et prẽm. Amat nos pater ⁊
quia nos amamꝰ et filiũ:
cũ a pr̃e et filio acceperimꝰ
ut patrẽ amemꝰ et filium.
Diffũdit enĩ caritatẽ in cor¬
q nostrũ piũ quo colunus
deũ fecit deus: et uidit qͥa ho¬
nũ est. Ideo quippe amauit
nobis face̾t quod amaret
nisi anceꝙͣ id facet. nos a¬
maret. Et credidistis inq̃ti:
quia ego a deo exiui. Exiui
a patre: et ueni in mũdũ.
Iterũ relinquo mũdũ. et
pado ad patrẽ. Plane credi-¬
mꝰ Neq enĩ ꝓpte̾a debet ĩcre¬
dibile oideri ÷ quia sic ad mũ¬
dũ ueniens exiunt a pr̃e. ut
non deserẽt prẽm: et sic ua

Expanded text:
Dei est, diligere Deum. Ipse ut diligeretur dedit, qui non dilectus dilexit. Displicentes amati sumus, ut esset in nobis unde placeremus. Non enim amaremus Filium, nisi amaremus et Patrem. Amat nos Pater, quia nos amamus Filium, cum a Patre et Filio acceperimus, ut Patrem amemus et Filium. Diffundit enim charitatem in corque nostrum pium, quo colimus Deum, fecit Deus, et vidit quia bonum est; ideo quippe nos amanobis faceret quod amaret, nisi antequam id faceret nos amaret. Et credidistis, inquit, quia a Deo exivi. Exivi a Patre et veni in mundum: iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem. Plane credidimus. Neque enim propterea debet incredibile videri, quia sic ad mundum veniens exiit a Patre, ut non desereret Patrem; et sic va
Abbreviated transcription (Latin):
tam ĩmaniter fusi ⁊ indulgen¬
ciam ꝑceperũt: ip̃o redempti
sanguine quẽ fuderũt. Ctisti
enĩ sanguis sic in remissionẽ
peccatorũ om̃i fusus est: ut iꝑ¬
sũ eciã peccatũ posset delere
quo fusus est hoc ergo intuẽs
dñs dicebat: odio habuerunt

Expanded text:
atque immaniter fusi indulgenatque immaniter fusi indulgentiam perceperunt, ipso redempti sanguine quem fuderunt . Christi enim sanguis sic in remis ionem peccatorum omnium fusus est, ut ipsum etiam peccatum posset delere quo fusus est. Hoc ergo intuens Dominus dicebat, Odio habuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ et uiderũt et oderũt et me
et patrẽ meũ ÷ sed ut ĩpleatur
sermo qui in lege eorũ scrip¬
tus est. quia odio habuerunt
me gratis : an quia paclitus
qñ uenit sp̃us ueritatis. eos
qui uenerũt. et oderũt: testimo.¬
nio manifestiore cõuicit: In¬
mo uero eciã aliquos ex illis
qui piderũt et ad huc oderant:
ad fidem que per dilectionem
operatur sui manifestacione
conuertit: Hoc ut ita ĩtelliga¬
mus: ita factũ esse recolimus.
Uenit em̃ĩ die penthecostes sꝑi¬
ritus scũs. in tentũ uiginti ho¬
mines cõgregatos: in quibus
et aplĩ omes erãt. Qui illo ad¬
ĩpleti ⁊ tũ lunguis oĩm genciũ
loquerentur: plures ex hiis qͥ
oderant tanto miraculo stupe¬
facti ⁊ qñquidẽ uiderũt loquen¬
te petro. tam magnũ atq di¬
uinũ testimoniũ ꝑhiberi de xp̃o:
ut ille qui occisus est ab eis int̾
mortuos deputabatur. resur¬
rexisse et uiuere probaretur :
cõpuncti corde cõuersi sũt: et
tanti sanguins tam impiee

Expanded text:
et me et Patrem meum: sed ut impleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis? » An quia Paracletus quando venit, Spiritus veritatis, eos qui viderunt et oderunt, testimonio manifestiore convicit? Imo vero etiam aliquos ex illis qui viderunt, et adhuc oderant, ad fidem quae per dilectionem operatur , sui manifestatione convertit. Hoc ut ita intelligamus, ita factum esse recolimus. Venit enim die Pentecostes Spiritus sanctus in centum viginti homines congregatos, in quibus et Apostoli omnes erant, qui illo adimpleti cum linguis omnium gentium loquerentur, plures ex his qui oderant, tanto miraculo stupefacti quandoquidem viderunt loquente Petro tam magnum atque divinum testimonium perhiberi de Christo, ut ille qui occisus ab eis inter mortuos deputabatur, resurrexisse et vivere probaretur, compuncti corde conversi sunt; et tanti sanguinis tam impie