comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fodsunt pueri abralie. libros designãt
ꝓpharum. Aqua c̃ scientia que abluit
& potat. abliuit culpam. potat ꝑ gr̾ã.
Usaac xp̃m significat. Pueri ysaac:
turaꝵ. & eos t̾ra implent. ꝓpt̾ carna¬
lem & t̾renam intelligentiam suam.
Putens quẽ ysaac ultimũ fodit. & la¬
ñ impleuert̃. euuangłica doctrina ẽ.
que ꝑmundum ẽ dilatata. qm uidei
nequaqm auferre possunt. Abrahã
tauit. usaac significat dm̃. aquo des¬
cendit benedictio suꝑ caprit iusti.
Rebecca significat matrem gr̃am. qͦ
iacob de petenda benedictione con¬
suluit. Iacob postĩor natus. domi re¬
manens. benedictionẽ consequens.
gentilem designat ppłm: qui post
isrłiticum ppłm ad cognitionem diui¬
nam uenit. & intra se cum matre
grã uota nutrit. que reddat lauda¬
tiones d̾o. & benedicit᷑ ab eo. in mũdo
ꝑ gr̾am. in celo ꝑgłam. E sau prior
natus. foris uenatiomi deseruiens.
benedictionem amittens. ppłm isrł
significat. qui prius ad cognitionẽ¬

Expanded text:
esignant prophetarum. Aqua est scientia, quae abluit et potat: abluit culpam, gratiam potat. Isaac Christum significat; pueri Isaac eturarum, et eos terra implent, propter carnalem et terrenam intelligentiam suam. Puteus, quem Isaac ad ultimum fodit et lan implevequae per mundum est dilatata, quam Judaei nequaquam auferre possunt. Abraham tavit . Isaac significat Deum, a quo descendit benedictio super caput justi. Rebecca significat matrem gratiam, quae Jacob de paterna benedictione consuluit. Jacob posterior natu, domi remanens, benedictionemque consequens, gentilem designat populum, qui post Israeliticum populum ad cognitionem divinam venit, et intra se cum matre gratia vota nutrit, quae reddunt laudationes Deo: benedicitur ab eo in mundo per gratiam, in coelo per gloriam. Esau prior natu, foris venationi deserviens, benedictionem amittens, populum Israel significat qui ad Dei cognitione
Abbreviated transcription (Latin):
pore & ignauia siue contẽptu arguẽ¬
dist̃: qͥa eccl̃ie ñbiq bybliothetis. ome¬
liariis. expositionib tractatib reple¬
te st̃ & ipsi lectioni & meditatiom sccip¬
turaꝵ studiũ nullum impendunt
Erubescant gͦ quaꝵdã eccłi̾aꝵ ministͥ
inutiles inscu. & ignani. torporem
excutiant: libros legant staientũ ex¬
pendant. tempꝰ redimant: qm̃ dies
mali sunt. Om̃ib deniq modis qͥb
possumꝰ nosmetipsos em̃dare: uel ali¬
os adtunare debemꝰ. talentũ dñicum
erogare & erogando multiplicare: ut¬
pote dequo indistricto uidicio reddi¬

Expanded text:
pore et ignavia sive contemptu arguenpore et ignavia sive contemptu arguendi sunt, quia Ecclesiae ubique bibliothecis, homiliariis, expositionibus, tractatibus repletae sunt et ipsi lectioni et meditationi Scripturarum studium nullum impendunt. Erubescant ergo quarumdam Ecclesiarum ministri inutiles, inscii et ignavi, torporem excutiant, libros legant, talentum expendant, tempus redimant, quoniam dies mali sunt. Omnibus denique modis quibus possumus nosmetipsos emendare vel alios adjuvare debemus, talentum Dominicum erogare, et erogando multiplicare, utpote de quo in districto judicio reddi
Abbreviated transcription (Latin):
te: in adu̾sitate: die. ac nocte. mane
meridie. nesꝑe: ineccłia: in platea:
in uia: magro. int̾ra. in mari om̃ib
semꝑ ubiq bonũ qd nouit dicat.
si adsit qui andire possit. Sunt nã¬
q multi qͥ in his om̃ib spectabili¬
ora. semꝑ consicłant:. & his oppositiᷤ
p̃cdicare recusant. quasi d̾s suꝑiora
respiceret. & inferiora ñ curaret. cũ
ñ nunqͣm que hominib uident᷑
infima. apd̃ dm̃ habeant᷑ sumina.
Sunt etiam quidã qͥ mimerosiori
Qui gͥ talentum cogniti boni p̃di¬
cando expendit: largitori talenti
lucrũ facit: & si ñ malio t̾n insemet¬
iꝑso: quia qmͣius ille qui audit ma¬
lum ũ derelinquat bonũ ñ faciat.
aut̃ ẽ qui possit se ab hac talenti ero¬
gatione excusare: qͥa nemo ẽ qͥ ñ ua¬
leat aliquẽ u̾bo suo admeliora ꝓuo¬
care. Qd̃ aut̃ multi qͥ adminisf̾ium
p̃idicationis signati sunti & euisdem
minist̾ũ sumptus sumunt. & de eis
delicate & luxuriose uiuunt: qd̾ in¬

Expanded text:
te, in adversitate, die, nocte, mane, meridie, vespere; in Ecclesia, in platea, in via, in agro, in terra, in mari, omnibus semper, ubique bonum quod novit dicat, si adsit qui audire possit. Sunt namque multi, qui in his omnibus spectabiliora semper considerant, et his oppositis praedicare recusant, quasi Deus superiora prospiceret, et inferiora non curaret, cum nonnunquam quae hominibus videntur infima, apud Deum habeantur summa. Sunt etiam quidam, qui numerosiori Qui igitur talentum cogniti boni praedicando expendit, largitori talentum lucrifacit, etsi non in alio, tamen in semetipso, quia quamvis ille qui audit, malum non derelinquat, bonum non faciat, autem est qui possit se ab hac talenti erogatione excusare, quia nemo est qui non valeat aliquem verbo suo ad meliora provocare. Quod autem multi qui ad ministerium praedicationis signati sunt, et ejusdem ministerii sumptus sumunt, et de eis delicate et luxuriose vivunt, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
cce mulier que habebat ta .u.¬
sp̃m infirmitatis annis decem
& octo. Mulier ista humana ẽ nat᷑a.
Sp̾c infirmitatis: amor t̾rene cupidi¬
tatis. Decem & octo anni languoris
trans gressionẽ expͥmunt legis que
denario consũmat᷑. & desꝑationẽ re¬
surrectionis. que octonario figurat᷑.
Que inclinata erat ꝑculpam:. nec om̃i¬
no pot̾at sursum respicere ꝑuisticiã.
Qui enim t̾rena diligit & cogitar res¬
Et ait. Mulier dimissa es abinfirmi¬
tate tua: idẽ. soluta es atulpa tua.
facit ex silentio. & de tot ñ inuiste
reddituris ẽ rationem iniudicio.
Qui gͥ multa nouit multa dicat:¬
& qui panca. panca dicat: & qͣnͣtum
quisq nouit tantũ dicat. Qui scit
utel unũ euͣngłm. uel unũ uirtutis
exemplum: qͥcqͥd scit ꝑ cognitionem
alus tribriat ꝑ p̃dicationem. Non

Expanded text:
cce mulier, quae habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo . Mulier ista, humana est natura; spiritus infirmitatis, amor terrenae cupiditatis; decem et octo anni languoris, transgressionem exprimunt legis, quae denario consummatur, et desperationem resurrectionis, quae octonario significatur. Quae inclinata erat per culpam, nec omnino poterat sursum respicere per justitiam. Qui enim terrena diligit et cogitat, non reset ait: Mulier, dimissa es ab infirmitate tua, id est absoluta es a culpa tua. facit ex silentio, et de tot non injuste redditurus es rationem in judicio. Qui igitur multa novit, multa dicat; qui pauca novit, pauca dicat, et quantum quisque novit, tantum dicat. Qui scit vel unum Evangelium vel unum virtutis exemplum, quidquid habet per cognitionem aliis tribuat per praedicat
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. uirtutes ullas facere ñ potest.
maledixit ꝑueris in bethel .xx.¬
scendit helyseus in bethel.
Cumq ascendet ꝑuiam: pue¬
ri parui egressi sunt de ciuitate.
& illudebant ei dicentes. Ascende
calue. ascende calue. Qui cum res¬
pexiss uidit eos. & maledixit eis
innomine dñi. Egressiq sunt duo
ursi desaltu. & lacerauerunt ex eis
quadraginta & cluos pueros. hely¬
seus int̾pretatur salus dei. huic
incaluarie loco. Qui dum ei illuse¬
runt. stulte & puerilit̾ egerunt.
S postquam xp̃c ascendit incelos.
sic helyseris ascendit in bethel. idẽ
indomum dei. quadragesimo scd̃o
anno immisit duos ursos desiluis
gentium. nespafianũ scilicet & tytũ.
qui eos crudeli strage deiecerunt.
ibiq sangus eoꝵ effrisus ẽ. ubi do

Expanded text:
i, virtutes nullas facere potest. Deumaledixit pueris in Bethel. Ascendit Eliseus in Bethel. Cumque ascenderet per viam pueri parvi egressi sunt de civitate, et illudebant ei dicentes: Ascende calve, ascende calve. Qui cum respexisset, vidit eos, et maledixit eis in nomine Domini. Egressi sunt duo ursi de saltu, et laceraverunt ex eis quadraginta duos pueros . Eliseus interpretatur salus Dei. Huic,in Calvariae loco. Qui dum illuserunt ei, stulte et pueriliter egerunt; s postquam ascendit in coelos, sicut Elisaeus ascendit in Bethel, id est in domum Dei quadragesimo secundo anno, immisit duos ursos de silvis gentium, Vespasianum scilicet et Titum, qui eos crudeli strage dejecerunt, ibique sanguis eorum effusus est ubi Do
Abbreviated transcription (Latin):
uite firmitatem. Scd̾a cirtumcisio
que ꝑ iosue facta ẽ. designat post
carnalem circumcisionem. sp̃ualẽ.
S & pascha quod filii isrł transito
iordane celebrauerunt. figurat
ueri pasche & ueri agni comestio¬
nem. Duodecim quoq lapides de
iordane tollimꝰ. quando apłice fidĩ
& uite firmitatem m̃te tenemus

Expanded text:
vitae firmitatem. Secunda circumcisio, vitae firmitatem. Secunda circumcisio, quae per Josue facta est, designat post carnalem circumcisionem spiritualem. Sed et pascha, quod filii Israel, transito Jordane, celebraverunt, significat veri paschae, et veri Agni comestionem. Duodecim quoque lapides de Jordane tollimus, quando apostolicae fidei, et vitae firmitatem mente tenemus.
Abbreviated transcription (Latin):
genera linguartalii int̾pretatio ser¬
monum. Et postinodum unĩcuiq
scdm differentiam donoꝵ tribuetur
differentia celestium bonoꝵ: & scd̃m
significat baptismum: quia sic̃ ppłs
ifraheliticus stantib in iordane sacer¬
dotib intrauit t̾ram ꝓmissionis. sic
indulcedine ꝑmansit: pars inferior
inamaritudinẽ marinam defluit:
quia electi baptirati accepte gr̃e dul¬
cedinem custodiunt. reꝓbi uero in
amaritiidinem uicioꝵ amissa dul¬
p̃cessertnt filn ruben & gad & dimi¬
diͥa trib manasse pugnaturi: quoꝵ
patres infilus matrum suaꝵ fuer̾t
primogeniti: & antiqui iusti nos
armati. De hoc origenes. Uidemꝰ
inquit ysaiam. iheremiam. accĩne¬
tos expeditos q adauxllium nr̃m:¬
qui cum uoluminũ suoꝵ iaculis
cordis nr̃i acerrimos hostes utilni¬
rant. Accingit᷑ & daniel ad auxiliũ
nr̃m. cum nos de regno xp̃i & de
antixp̃i futura fraude instruit. &
nis turbas. & p̃cedunt uos succinc¬
ti lumbos inueritate qmͣ p̃dicant

Expanded text:
genera linguarum, alii interpretatio sermonum . Et postmodum, unicuique secundum differentiam donorum tribuetur differentia coelestium bonorum, et secundum significat baptismum; quia, sicut populus Israeliticus, stantibus in Jordane sacerdotibus, intravit terram promissionis, sic in dulcedine permansit, pars inferior in amaritudinem marinam defluxit; quia electi baptizati gratiae dulcedinem custodiunt, reprobi vero in amaritudinem vitiorum, amissa dulpraecedunt filii Ruben, et Gad, et dimidia tribus Manasse pugnaturi, quorum patres in filiis matrum suarum fuerunt primitivi: et antiqui justi nos armati. De hoc Origenes: Videmus, enim Isaiam, Jeremiam, accinctos expeditosque ad auxilium nostrum, de voluminum suorum jaculis cordis nostri acerrimos hostes vulnrantes. Accingitur et Daniel ad auxilium nostrum, cum nos de regno Christi et de Antichristi futura fraude instruit atqnis turmas, et praecedunt nos succinctis lumbis in veritate, quam praedicant
Abbreviated transcription (Latin):
catum ifidelitatis abradat. quod
habuerit. ut neq insensib neq in
actib immuindum aliquid aut mor¬
tuum gerat. Quod uͦ post triginta
hies eam duci iubet uxorem: t̾nario
ac denario fides opusq significatur.
ꝑfidem gͦ trinitatis & opus legis. rec
te sociatur quecumq anima uer̃o is¬
rahelite. scilicet corꝑi xp̃i adherens
lierem decoram specie. aliqmͣ discipli¬
pient̾ dicta inuenit᷑: apud gentiles.
tis assumere. Nulla enin apud in

Expanded text:
catum infidelitatis ejus, quod catum infidelitatis ejus, quod habuerit, ut neque in sensibus, neque in actibus immundum aliquid aut mortuum gerat. Quod vero post triginta dies jam duci jubet uxorem, ternario ac denario fides opusque signatur. Per fidem ergo Trinitatis et opus legis recte fidelibus sociatur. Quaecunque anima, vero Israelitae, scilicet corpori Christi adhaerens,lierem decoram specie, rationabipienter dicta invenitur apud gentiles. 7. tis assumere. Nihil enim mundum h
Abbreviated transcription (Latin):
testate annuntient u̾bum dei. ñ
sine scandalo quisq comites facit̾.
Pq contextam. Planam quippe
simplicitas: ꝑ linum uͦ subtilitas de¬
signatur. Et uestis que ex laua li
noq conficitur: linum interuis ce¬
lat: insuꝑficie lanam demonstrat.
uestem igitur ex laua linoq contex¬
tam induit. qui sub locutione in¬
nocentie. intus subtilitatem celat
malicie. Lineis quoq uestib lanã
misceri ẽ. mnordinate uiuere: ut uel
scĩmonialis habeat ornam̃ta nup¬
tiarum uel ea que se ñ continens
nupsit. specie uirginis uiuat.
De muliere capta ibello. xxii.¬
i exieris adbellum contra mi¬
micos & uideris mulierem de¬
cora speciȩ. & concupieris eam. rades
pilos capitis eus & ungues. & in¬
dues uestib lugubrib de sedebit in
erit tibi uxor. Si decoram mulierẽ
id ẽ animam que a qͥeo pulcra creata
ẽ. ingentili conũsatione inuenerimꝰ
erimꝰ. deposito ydolatrie cultu: in¬
duatur lugubrib penitentie indu¬
carnales illecebras. Deinde uerbi

Expanded text:
testate annuntient verbum Dei, non sine scandalo quisque comites facit. C contextam . Per lanam quippe simplicitas, per linum vero subtilitas designatur. Et vestis quae ex lana et lino conficitur, linum interius celat, in superficie lanam demonstrat. Vestem igitur ex lana linoque contextam induit, qui sub locutione innocentiae intus subtilitatem celat malitiae. Lineis quoque vestibus lanam misceri, est inordinate vivere, ut vel sanctimonialis habeat vestimenta nuptiarum, vel ea quae se non continens nupsit sub specie virginis vivat.De muliere capta in bello. Si exieris ad bellum contra inimicos tuos, et videris mulierem decora specie, et cupieris eam, rades capillos capitis ejus, et ungues, et indues vestibus lugubribus, et sedebit in erit tibi uxor id est, animam, quae a Deo pulchra creata est, in gentili conversatione invenerimus, Christi, deposito idololatriae cultu, induitur lugubribus poenitentiae inducarnales illecebras. Deinde novacula verbi
Abbreviated transcription (Latin):
restores. qui mun̾e & dono diuino
abutunt᷑. & falso sibi nom̃ iustiçie
munꝰ siue donum. sedechias uistus
dñi. Undecim annis regnauit. qͥa
transgressor legis erat. quȩ significat᷑
denario numero. Nouenatirs qui
nimꝰ habet denario. imꝑfectionem
legis significat. sicut undenarius
transgressionẽ. Recte gͦ nabuchodo¬
nosor innono anno regni sedechie
obsedit ciuitatem. ñise decimo. &
decuna die m̃sis. quia mali pasto¬
res cum decalogi mandata que
scientia tenent. oꝑe & doctrina ꝑ¬
ficere negligunt. necẽẽ ẽ ut plebẽ
sibi cõmissam antiquiis hostis cum
suo exercitu obsidione. circumdet.
& munitione erroris ac uicioꝵ con¬
cum ũ extendit᷑ panis doctrine ppło
chias. & om̃s uiri bellatores nocte
fugerunt. ꝑ uiam porte que ẽ int̾
duplicem murũ adortum regis.
fugiunt. quia mercennariꝰ & qui
ñ ẽ pastor uidet lupũ uementem.
& climittit ones. & fugit. & lupꝰ rap̃i:

Expanded text:
rectores, qui munere et dono divino abutuntur, et falso sibi nomen justitiae munus sive donum: Sedecias justus Dominus. Undecim annis regnavit, quia transgressor legis fuit, quae significatur denario, numero. Novenarius, qui minus habet denario imperfectionem legis significat, sicut undenarius transgressionem. Recte ergo Nabuchodonosor in nono anno regni Sedeciae obsedit civitatem mense decimo, et decima die mensis: quia mali pastores, cum decalogi mandata, quae scientia tenent, opere et doctrina perficere negligunt, necesse est ut plebem sibi commissam antiquus hostis cum suo exercitu obsidione circumdet, et munitione erroris ac vitiorum concum non expenditur panis doctrinae populo chias, et omnes viri bellatores nocte fugerunt per viam portae, quae est inter duplicem murum ad hortum regis .fugiunt, quia mercenarius, et qui non est pastor, videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit, et lupus rapit,
Abbreviated transcription (Latin):
det̾ra uiuentiũ translati. in regnum
confusionis & erroris abducuntur.
int̾ram uida. templumq dm̃ ibidẽ
reedificare. Inposterũ namq p̾sen¬
tis uitȩ tradentur incarc̾em mortis
ignis ñ extinguet᷑. Nobis aut̃ liceat
inꝑegrinatione labentis scli ueram
cõmissoꝵ gerere penitudinẽ. ut ptꝰ
excursum septem dierũ. uelud post
septuaginta annos huiꝰ captiuitatis
exuti ab om̃i potestate regis babylo
celestem ierlem iugredi. & uultũ nr̃i¬

Expanded text:
de terra viventium translati, in regnum confusionis et erroris abducuntur. in terram Juda, templumque Domini ibidem reaedificare. In posterum namque praesentis vitae tradentur in carcerem mortis non exstinguetur. Nobis autem liceat in peregrinatione labentis saeculi veram commissorum poenitudinem agere, ut post excursum septem dierum, vel uti post septuaginta annos, hujus captivitatis exuti ab omni potestate regis Babyloncoelestem Hierusalem ingredi, et vultum
Abbreviated transcription (Latin):
regis iersem. omnẽq domũ cõbussit
igni. uenit naburardan qui int̾¬
pretatur uentilabrum. cum aliqͥs
lium. Et domos regis & domos ie¬
rłem. id ẽ rectores. & eos qui uideban¬
tur: inuisione pacis manere. inflam

Expanded text:
Hierusalem, omnemque domum combussit igni . Venit Nabuzardan qui interpretatur ventilabrum, cum aliquislium, et domum regis, et domos Hierusalem, id est rectores, et eos qui videbantur in visione pacis manere, inflam
Abbreviated transcription (Latin):
Aꝑit mertiam doctoꝵ. qui int̾ du¬
plicem murũ duoꝵ testamentoꝵ
constituti. ñ belligerare. s effugere.
querunt. & in deliciis magis diffiu¬
ere. qd̾ significat ortus. qͣm scuto fid̾i
luxutie. Unde scriptum ẽ. Lata ẽ
uia que ducit ad mortem. Comp̃¬

Expanded text:
it inertiam doctorum, qui inter duplicem murum duorum testamentorum constituti, non belligerare, sed effugere quaerunt; et in deliciis magis diffluere, quod hortus significat, quam scuto fidei luxuriae. Unde scriptum est: Lata est via, quae ducit ad mortem . Et p
Abbreviated transcription (Latin):
matos cupiditate subu̾tit. Omnẽ
domũ comburit. cum uniꝰ cuiꝰq con¬
scientiam ꝑflamniã illiciti amoris
cum intentionẽ orationis. & studiũ
uirtutũ. qd̾ contra se ualere nouit
in desꝑantib dissoluit. ne ꝑ spem
uenie ad diuina currant. anxilia:
& correctionis uite app̾hendant mu¬
nimina. Popłm incaptiuitatẽ du¬
cens. depauꝑib t̾re relinquit uini¬
tores. & agricolas. quia eos qui uti¬
les u̾bo & exemplo ȩ̃ẽ pot̾ant. ꝑuicia
captinans. stultis & hebetib cõmen¬
dat agriculturam. quatinꝰ ñ uinũ
gr̃e sp̃ualis. & frum̃tum sane doctrine
inuineis & agris ppłoꝵ fructificet. s
spine magis & tribuli uicioꝵ excres¬

Expanded text:
matos cupiditate subvertit. Omnem domum comburit, cum uniuscujusque conscientiam per illiciti amoris cum intentionem orationis et virtutum studia, quae contra se valere novit, in desperantibus dissolvit, ne per spem veniae ad divina currant auxilia, et correptionis vitae apprehendant munimina. Populum in captivitatem ducens, de pauperibus terrae reliquit vinitores et agricolas; quia eos, qui utiles verbo et exemplo esse poterant, per vitia captivans, stultis et hebetibus commendat agriculturam: quatenus non vinum gratiae spiritualis, et frumentum sanae doctrinae in vineis, et agris populorum fructificat, sed spin
Abbreviated transcription (Latin):
tores disꝑsi sunt & reliquert̾ eum.
Cum eñi iurtutes hominẽ deserẽ.
que eum defendere debuerant. in
planitie iericho capit᷑. idẽ indefecti¬
one carnalis sensus. Iericho emm
int̾pretatur luna. & significat de¬
coram eo. & oculos euis effodit. Rex
babylonis diabolus ẽ possessor inti¬
ne confusionis. qui pͥus filios in¬
tuentis. ante oculos patris trucidat.
quia sepe si bona oꝑa int̾ficit. ait se
amittere ipse qui captus ẽ animꝰ.
dolens cernat. Nam genut plerũ
ꝑdit. ea que patitur dãna consid̾at.
non eam̃ uirtutis brachiũ. contra
regem babylonis leuat. S dum
uidens. nequitie ꝑ petratione ꝑcu¬
titur. ad hoc qñ: q peccati usu ꝑ¬
ducit᷑. ut ipso suoq rationis lumi¬

Expanded text:
o dispersi sunt, et reliquerunt eum. Cum enim virtutes hominem deserunt, quae eum defendere debuerant, in planitie Jericho capitur, hoc est in defectione carnalis sensus. Jericho enim interpretatur luna, et significat defodit. Rex quippe Babylonis, diabolus est, possessor intimae confusionis. Qui prius filios ante intuentis oculos patris trucidat, quia saepe sic bona opera interficit, ut se amittere ipse, qui captus est animus, dolens cernat. Nam gemit plerumqperdit: ea quae patitur damna considerat, nec tamen virtutis brachium contra regem Babylonis levat. Sed, dum videns nequitiae perpetratione percutitur, ad hoc quando peccati usu perducitur, ut ipso quoque rationis lumi
Abbreviated transcription (Latin):
debet regere caruem suam. Et sicut
adam ꝑeuam debuit filios ꝓcreate:
gare. Serpens significat diabolum.
poniũ delectationẽ t̾renoꝵ. Quem¬
admodũ enim serpens euam pͥmo
decepit. sic diabolus insensatã carnẽ:
t̾rena delectatione illicit & seducit.
Et sicut eua adam duxit ad esum
pomi: sic ñminqͣm caro sp̃m trahit
ad consensum peccati. Et sic uterq
citur: quia & sp̃s affligitur ꝑ malam
conscientiam. & caro puintur ꝑ pe
diabolus. pomiũ delectatio t̾renoꝵ.
ȩt̾ne beatitudims. Sex naniq dieb
opus suũ d̃s ꝑfecit: & die septima
ab om̃i oꝑe requienit. Sic & nos in

Expanded text:
debet regere carnem suam. Et sicut Adam per Evam debuit filios procrearegare. Serpens significat diabolum, pomum delectationem terrenorum. Quemadmodum enim serpens Evam pomo decepit, sic diaterrena delectatione illicit et seducit. Et sicut Eva Adam duxit ad esum pomi, sic nonnunquam caro spiritum trahit ad consensum peccati. Et sicut Adam citur; quia et spiritus affligitur per malam conscientiam, et caro punitur pediabolus; pomum, delectatio terrenoruaeternae beatitudinis. Sex namque diebus opus suum perfecit Deus, et die septima ab omni opere requ
Abbreviated transcription (Latin):
philosophia continetur. sed
foris. falsa ꝓfessione de uero m̃tiens
& ueraciter ledens. Homines seducit
a religione diuina: culturam demo¬
num suadet: & ad omne uefas suos
sequaces impellit. Hȩc quinq gen̾a̾
maleficiorum continet. Manticen. ma¬
themathycam. maleficia. sorthylegia. pre¬
stigia. Mantice interpretat᷑ diuinatio.
Hȩc quinq species habet. Nigroman¬
tiam. geomantiam. ydromantiam. aery¬
mantiam. pyromantiam. Prima fit in
mortius. scła interra. tertia in aqua.
quarta in aere. quinta inigne. Mathe¬
mathyca. interpretat᷑ uanitas. Hec tres
ab auib. Hoc aliquando ꝑtinet ad au
inconstellationib constat. Maleficia fiñt
ꝑincantationes. sortilegia ꝑsortes. p̃stigia
ꝑfantasticas illusiones. Magicam ⁊oro¬
astes rex bactrianorum inuenit: & post
longa tempora democtitus ampliauit.
Ydromantiam ꝑse ferunt᷑ inuenisse. au¬
guria friges. prestigia mercurius. auru¬

Expanded text:
philosophia non continetur, sed est foris, falsa professione de vero mentiens, et veraciter laedens, homines seducit a religione divina, culturam daemonum suadet, et ad omne nefas suos sequaces impellit. Haec quinque genera maleficiorum continet, manticem, mathematicam, maleficia, sortilegia, praestigia. Mantice interpretatur divinatio. Haec quinque species habet, necromantiam, geomantiam, hydromantiam, aeromantiam, pyromantiam. Prima fit in mortuis, secunda in terra, tertia in aqua, quarta in aere, quinta in igne. Mathematica in multis est vanitas. Haec tres ab avibus, hoc aliquando pertinet ad aurin constellationibus constat, maleficia fiunt per incantationes; sortilegia, per sortes; praestigia, per phantasticas illusiones. Magicam Zoroastres rex Bactrianorum invenit, et post longa tempora Democritus ampliavit. Hydromantiam Persae feruntur invenisse. Auguria Phriges; Praestigia Mercutius. Aru
Abbreviated transcription (Latin):
uulti iocundo. sine restauratione
rerum. sine satisfactione inuiriaꝵ.
& sine cunctis p̃cib. debitorib sius
induigere. insuꝑ & sua tribuere. &
obseqiua caritatis exhibere. Proui¬
deat ꝙͥ unusqitisq inoratione ista
dimitte nob̾ debita nr̃a. sic̃ & nos
dimittimꝰ debitorib nr̃is: ut qualem
indulgentiam a deo cuꝑit acciꝑe: ta¬
iem strdeat & alus fac̾ẽ. Sin aut̾. scd̾m¬
meũ consiliũ taceat. & istam orationẽ
minime dicat. Dimitte nob̃ debita
ur̃a sic̃ & nos dimittimꝰ debitorib¬
nr̃is. & si ꝑaliqua fragilitate. uel etiã
ꝑnitie. nos uideas ũ dimittere. sic̃
debemꝰ: da nob̃ gr̃am ut scđm uolun¬
tatem tuam dimittamꝰ. & sic tuam
indulgentiam consequam᷑. Da ut sic
chiligamus homines. ut eoꝵ ñ diliga¬
mus errores: ut sic diligamꝰ in eis na¬
curam: ut ñ diligamꝰ calꝑan: ut sic
diligamꝰ qd̾ sunt. ut ñ diligamꝰ qd̾
male faciunt. Dnnitte nob̾ debita

Expanded text:
vultu jucundo sine restauratione rerum, sine satisfactione injuriarum, et sine ullis precibus debitoribus suis indulgere; insuper et sua tribuere, et obsequia charitatis exhibere. Provideat ergo unusquisque sibi in oratione ista: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, ut qualem indulgentiam a Deo cupit accipere, talem studeat aliis facere. Sin autem, secundum consilium meum taceat, et istam orationem minime dicat: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribfragilitate vel etiam pernicie nos videas non dimittere sicut debemus, da nobis gratiam ut secundum voluntatem tuam dimittamus, et sic tuam indulgentiam consequamur. Da ut sic diligamus homines, ut eorum non diligamus errores, ut sic in eis diligamus naturam, ut non diligamus culpam; ut sic diligamus quod sunt, ut non diligamus quod ma
Abbreviated transcription (Latin):
sibi illata recipe: & a debitorib de
indulgentia rogari: debent tam̃ si
contingat nichil hori fieri. debent¬
om̃ib modis iram ꝓprii cordis re¬
frenare: & de semetipsis odioꝵ tene¬
de eo qd̾ scͥptum ẽ. Ira uiti iusticiã
ocdit homicida ẽ: & om̃is homicida.

Expanded text:
sibi illata recipere, et a debitoribus de sibi illata recipere, et a debitoribus de indulgentia rogari: debent tamen, si contingat nihil horum fieri, omnibus iram proprii cordis refrenare, et de semetipsis tenequod scriptum est: Ira viri justitiam odi
Abbreviated transcription (Latin):
orantes dicunt. Pat̾ nr. dimittẽ no¬
bis debita nr̃a. sicut & nos dimittimꝰ
debitorib nr̃is. S o misera insipien¬
tia. õ infelix p̃sumptio: iram dĩ ad¬
u̾sum se p̃cib ꝓuocare. homo ho¬
mini reseruat iram: & ad eo querit
misccłiam: Sunt aut̃ quidã imꝑ¬
fecti. quoꝵ imꝑfectiomi sicut dicit
beatus augustinis diuina misera¬
tio condescendens concedit. ut saltẽ
tunc debitorib sins debita dimittãt.
cuni ipsi debitores indulgentiam
ab eis sibi dari postulaueruit. sic̃ dñs
seruo suo neqͣm fecisse legit᷑. quẽ ad¬
modum scͥptum ẽ. Serue neqmͣ om̃e
debitum dimisi tibi. qmͣ rogasti me.
Quicũq aut̾ rogatus a debitore. de¬
bitum cuiꝰlibet iniurie. dimitteri
contennitrinuanum sibi a dño di¬
mitti debitum peccati sui ꝑetit:
qͥn immno magis illud coram oculis
indicis aggrauat. qmͣ alleuiat. Qmͣ¬
is uͦ imꝑfeftis concedat᷑ sua posse
requirere. satiffactionem de iniuiria

Expanded text:
orantes, dicunt: Pater noster, dimitte noorantes, dicunt: Pater noster, dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Sed o misera insipientia, o infelix pversum se precibus provocare! Homo homini reservat iram, et a Deo quaerit misericordiam? Sunt autem quidam imperfecti, quorum imperfectioni, sicut dicit beatus Augustinus, divina miseratio condescendens, concedit ut saltem tunc debitoribus suis debita dimittant, cum ipsi debitores indulgentiam ab eis sibi dari postulaverint. Sicut Dominus servo suo nequam fecisse legitur, quemadmodum scriptum est: Serve nequam, omne debitum dimisi tibi, quoniam rogasti me . Quicunque autem rogatus a debitore, debitum cujuslibet injuriae dimittere contemnit, in vanum sibi a Domino dimitti debitum peccati sui petit; quinimo magis illud coram oculis judicis aggravat quam allevet. Quamvis vero imperfectis concedatur sua posse requirere, satisfactionem de injuria
Abbreviated transcription (Latin):
ut inspires p̃latis & doctorib eccłiȩ¬
tue. ut doctrinam tuam sibi traditã.
ce ꝑ occultam sp̃c tui aspirationem:
ut intis ꝑte capiamꝰ panen. qͥ foris¬
eo fraudam᷑. ꝑ illoꝵ taciturnitatem.
Panem nr̃n cotidianum da nobis
hodie. De quinta peticione .x.¬
imitte nob̾ debita nr̃a: sicut &
nos dimittimꝰ debitorib nr̃is.
inciosa ẽ fr̃s. ista oratio. Multis & eñĩ
plus confert detrim̃ti qmͣ augm̃ti.
plus dampni qmͣ lucri. Sunt nãq
quidam qui ꝑmagnam uel longam
malignitatis. & odioꝵ maliciam ob¬
durati. illos qui ꝑ aliqm inu̾iriam
eis fasti sunt debitores: manib suis
igulare. aut trucidare: q om̃ibus
nec ꝑtimore dei. nec ꝓp̾cib hominũ
satiffactionem reciꝑe: uel concordiã
facere uolunt. De talib scͥptum est
uira eoꝵ uura fellis. & botrus amaris¬
simus. fel draconũ uinũ eoꝵ. & ue
nenum aspidum insanabile. Qui
cum tales sint. secure tam̃ ad eccłiam
conflitunt. & coram deo & altari eiꝰ.

Expanded text:
iritualem, ut inspires praelatis et doctoribus Ecclesiae tuae doctrinam tuam sibi traditam sce per occultam Spiritus tui aspirationem, ut intus per te capiamus panem, quo foris fraudamur per illorum taciturnitatem. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. QUINTA PETITIO. Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. iculosa est fratres, ista oratio! multis enim plus confert detrimenti quam augmenti; plus damni quam lucri. Sunt namque quidam, qui per magnam et longam malignitatem, et odiorum malitiam obdurati; illos, qui per aliquam injuriam eis facti sunt debitores, manibus suis jugulare aut trucidare et omnibus nec pro timore Dei; nec pro precibus hominum satisfactionem recipere vel concordiam facere volunt. De talibus scriptum est: Uva eorum uva fellis, et botrus amarissimus, fel draconum vinum eorum, et venenum aspidum insanabile ; qui cum tales sint secure tamen ad Ecclesiam confluunt, et coram Deo et altari ejus
Abbreviated transcription (Latin):
nes uarias incideritis: scientes qd̾
ꝓbatio fidei ur̃e. que sub andis ꝑ
temptationes fit: pacientiã oꝑat᷑¬
tia ur̃a. possidebitis animas ur̃as.
Temptationum quatuor species.¬
& occulta: alia leins & manifesta: a¬
lia grauis & occulta: alia grauis &
manifesta. Tria aut̃ sunt que nos
temptant. Caro nr̃a. mundꝰ: diabłs.
abł oĩb mocł nos agg̃dit᷑. et ad
oinnẽ nequiciam nos ꝑducere co¬
natur. Pat̾ ne nos inducas intemp¬
tationem. ne nos ꝑmittas temptari
supra id qd̾ possumus: s da cum tẽp

Expanded text:
nes incideritis, scientes quod probatio fidei vestrae, quae, subaudis, per tentationes fit, patientiam otia vestra possidebitis animas vestras . Tentationum quatuor specie occulta, alia levis et manifesta; alia gravis et occulta, alia gravis et manifesta. Tria autem sunt quae nos tentant, caro, mundus, diabolus. abolus omnibus modis nos aggreditur et ad omnem nequitiam nos perducere conatur. Pater, ne nos inducas in tentationem, ne nos permittas tentari supra id quod possumus, sed fac e
Abbreviated transcription (Latin):
unusqͥsq aut̃ temptat᷑ a concupis¬
centia sua abstractus. & illectus. quid
ẽ qd petimꝰ cum dicimꝰ. ne nos indu¬
cas intemptationẽ: Est gͥ senfus. Ne
nos indiicas intemptationem. ñ uł
minqm ñ ꝑmittas temꝑtari: s ut

Expanded text:
unusquisque autem tentatur a concupiscentia sua abstractus et illectus , quid est quod petimus cum dicimus: Et ne nos inducas in tentationem? Est igitur sensus: Ne nos inducas in tentationem, non ut nunquam permittas tentari, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
cierunt saturitatem. Nemo itaqi
abhuiꝰmodi sacerdotib expestet si¬
bi panem sacre doctrine dari: qͥa
tales sacerdotes uel qocere nesciunt:
uel erubescunt: uel coutempnunt.
Quid gͦ facient oues illis cõmisse:
Considerare debent aluis in locis
sacerdotes doctos. & sc̾e uiuentes. &
illos adire. & ꝑillos sedoceri consili¬
um animaꝵ suaꝵ supplicit̾ postu¬
lare. Sunt etiam quidam ꝑseudo
p̃dicatores. qui sicut ryrania magͦ
mundum cum suis philasteruis
ꝑagrant. & uulgus indoctum. &
diuersis peccatis. oneratum. ũbis
m̃datib beatificant: dicentes: pax.
ꝑax. cum ñ sit pax. S quid dicit
scriptlira: Popule meꝰ qui te beati
ficant. ipsi te sediicunt: & uiã gres¬
suum tuoꝵ dissipant. S item. Er̃t

Expanded text:
cierunt saturitatem . Nemo itaque cierunt saturitatem . Nemo itaque ab hujusmodi sacerdotibus exspectet sibi panem sacrae doctrinae dari; quia tales sacerdotes docere vel nesciunt, vel erubescunt, vel contemnunt. Quid igitur facient oves illis commissae? Considerare debent aliis in locis esse sacerdotes doctos, sancteque viventes, et illos adire, et per illos se doceri consilium animarum suarum suppliciter postulare. Sunt etiam quidam falsi praedicatores, qui sicut zizania in agmundum in suis phylacteriis peragrant, et vulgus indoctum, et diversis peccatis oneratum, verbis mendacibus beatificant, dicentes: Pax, pax, cum non sit pax . Sed quid dicit Scriptura? Popule meus, qui te beatificant, ipsi te decipiunt, et viam gressuum dissipant sive cont
Abbreviated transcription (Latin):
turpe ẽ & dicere. Lanis dñici gregis
uestiunt᷑. lacte pascunt᷑. & oues pro
pemiria & fame ũbi moriunt᷑. De¬
currit tempꝰ. transit anni circulus.
nec unum u̾bum de ore eoꝵ egͥdit᷑.
quo grex illis cõmissus erudiatuꝵ
de malo corripiat᷑ ad bomumn reuo¬
obsequium se p̃stare deo arbitran¬
tes. u̾ba diuine laudis ulilant. aut
certe sibilant: & audientes & intuen¬
tes. sono uocis. motu corꝑis scanda¬
lirant. ñ edificant. Pasce dñe pasce
tu ipse oues tuas. unctio tua doceat
eas de om̃ib: ut sp̃c tiuis ꝑ int̾nam
aspirationem illis doctrinam in¬
fundat: qmͣ talium sacerdotum os
mutum ũ dispensat. Cogitare debẽt
tales sacerdotes anmadu̾siones ꝑ¬
dicitur. Erit sicut ppłs. sic sacerdos
Et item. Sacerdotes ñ dixerunt u¬
bi ẽ dñs: & tenentes legem nesciert̃
me. Et inalio loco dehtriꝰmodi scrip¬
tum ẽ. Canes muti ñ ualentes la¬
trare: & canes impudentissimi nes¬

Expanded text:
turpe est et diceturpe est et dicevestiuntur lacteque pascuntur, et oves prae penuria et fame verbi Dei moriuntur. Decurrit tempus, transit anni circulus, nec unum verbum de ore eorum egreditur, quo grex illis commissus erudiatur, de malo corripiatur, ad bonum revoobsequium praestare Deo arbitrantes, verba divinae laudis ululant, aut certe sibilant, et audientes, et intuentes, sono vocis et motu corporis scandalizant, non aedificant. Pasce igitur, Domine, pasce tu ipse oves tuas. Unctio tua doceat eas de omnibus, ut Spiritus tuus per internam inspirationem illis doctrinam infundat , quam talium sacerdotum os mutum non dispensat Cogitare debent tales sacerdotes animadversiones pdicitur: Erit sicut populus, sic sacerdos . Et item: Sacerdotes non dixerunt, ubi est Dominus? Et tenentes legem, nescierunt me . Et in alio loco de hujusmodi, scriptum est: Canes muti, non valentes latrare . Et: Canes impudentissimi nes
Abbreviated transcription (Latin):
& prudent̾: fidelit̾. quantũ ad dm̃.
ut udelicet cum tanta fide. tanto
timore. tanta sollicitudine. tanta in¬
stantia. tanta uigilantia. qmadmno¬
dum p̃cepit ds. ũbum di dispenset.
Prudenter quantũ ad homines. ut
scd̾m capacitatem. unꝰ ciuꝰq singu¬
los erucdiat. S qd̾ sine graui luctu
recordandum ñ ẽ. sicut ait beatus gre¬
gorius. & mundꝰ sacerdotib plenꝰ ẽ:
ge uenientis: Qui ordinem sacerdo¬
talem susceꝑunt: s in ordinate uinẽ.
ñ erubescunt. Qui diligunt cum
uulgo sibi cõmisso. ꝓrsus indocto.
ꝑrauis morib corrupto. inquadrii¬
iiis consedere. u̾ba inutilia. uel eti¬
am ꝑmiciosa dicere & audire. suꝑhe
iurare. & ñ solum niuis. s & mortuis
detrahere. Redditus eccłiaꝵ sibi com¬
missaꝵ oportiine & inportune reqͥr̾t:
oblationes toto cordis hratu concupis¬
cunt. ore ñ munqm impudent̃ exi¬
gunt: aduenientes utraq marra ri
dicitus se inuoluunt: & multa que
in occulto fiunt abeis. sic̃ dicit apłs

Expanded text:
 homines? fideliter quantum ad Deum, ut videlicet cum tanta fide, tanto timore, tanta sollicitudine, tanta instantia, tanta diligentia quemadmodum praecepit Deus, verbum Dei dispenset? Prudenter quantum ad homines, ut secundum capacitatem uniuscujusque singulos erudiat? Sed quod sine gravi luctu recordandum non est sicut ait beatus Gregorius, mundus sacerdotibus plenus est ge venientes? Qui ordinem sacerdotalem susceperunt, sed inordinate vivere non erubescunt. Qui diligunt cum vulgo sibi commisso, prorsus indocto, pravis moribus corrupto, in quadriviis sedere; verba inutilia, vel etiam perniciosa dicere et audire; superbe jurare et non solum vivis, sed et mortuis detrahere? Redditus Ecclesiarum sibi commissarum opportune et importune requirunt, oblationes toto cordis hiatu concupiscunt; ore nonnunquam imprudenter exigunt; advenientes utraque manu recdicitiis sese involvunt, et multa quae ab eis in occulto fiunt, sicut dicit Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
anem nr̃m cotidianum da nob̾
hodie. fecit ds hominem exsub¬
stantia duplici. corporea scilicet &
sp̃nali. Quia gͥ homo compositus ĩ.
exduab substantus. necessarius ẽ ei
duplex panis⁊ unus corꝑi: alius sp̃ui.
Corpus pascit. agrestis annona. sp̃m
pascit. sacra dostrina. Corꝑalem pa¬
nem adeo petimus: quia nisi d̾s de
derit pluuiam. & fecerit t̾ram ger¬
&̃ ipsum dederit d̾s ñ habemꝰ. Panẽ
corpalem dispensant filus siuis &
sibi. patres carnales. panem sp̃ualẽ
licet & dostores. Hinc iam queritur.
int̾ dispensatores. ut fidelis quis in¬
ueniatur. Quis enim ẽ nr̃is temꝑi¬

Expanded text:
anem nostrum quotidianum da nobis hodie. Fecit Deus hominem ex substantia duplici; corporali scilicet et spirituali: quia ergo compositus est ex duabus substantiis, necessarius est ei duplex panis, unus corpori, alter spiritui; corpus pascit agrestis annona; spiritum pascit sacra doctrina. Corporalem panem a Deo petimus, quia nisi dederit Deus pluviam et fecerit terram gerpsum nisi dederit Deus, non haberemus. Panem corporalem dispensare debent filiis suis patres carnales, panem spirituallicet et doctores. Hinc quaeritur jam inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur . Quis enim est n
Abbreviated transcription (Latin):
Ria sunt remedia pͥncipalia
contͣ tͥa p̃dicta mala. ut ꝑ tͥa.
remedia tͥa mala repellant᷑. tͥa bona
refonent᷑. Sunt autẽ hec. Sapien¬
tia. uirtus. necesfitas. Sapientia
contͣ ignorantiam. uirtꝰ cont᷑ uitiũ.
necessitas contͣ infirmitatẽ. Sapien¬
tia est cõprehensio rerũ prout sunt.
Untꝰ est habitꝰ animi in modũ nat᷑e
rõm ꝯscntaneus. Est aut̃ habitus
qualitas ueniens ꝑ applicationem
subiecti difficile mobilis. sicut est¬
dispositio. qͣlitas ueniens ꝑ applicatio¬
nem subiecti. facile mobilis. Subiectũ
dicimꝰ animũ. qui ad ppsã suscipien¬
dam qͣlitatẽ applicat᷑. Necessitas est si¬
ne qua inuere ñ possumus. sed felicꝰ
uiueremus. Sunt itaq tͥa ista reme¬
dia. sapientia. uirtus. necessitas. ꝯtͣ
tͥa supͣdicta mala: ignorantiã. uiitiũ.

Expanded text:
ria sunt remedia principalia contra tria praedicta mala, ut per tria remedia tria mala repellantur, tria bona reformentur. Sunt autem haec: sapientia, virtus, nececontra ignorantiam, virtus contra vitium, necessitas contra infirmitatem. Sapientia est comprehensio rerum, prout sunt. Virtus est habitus animi in modum naturae rationi consentaneus. Est autem habitus qualitas veniens per applicationem subjecti difficile mobilis, sicut dispositio est qualitas veniens per applicationem subjecti facile mobilis. Subjectum dicimus animum, qui ad ipsam suscipiendam qualitatem applicatur. Necessitas est sine qua vivere non possumus, sed felicius viveremus. Sunt itaque ista tria remedia, sapientia, virtus, necessitas, contra tria supradicta mala, ignorantiam, vitium,
Abbreviated transcription (Latin):
que ñ sunt imposita gentib. quȩ
in uet̾i lege legimꝰ. & ñ obseruanius.
s ad aliquam significationẽ p̾missa.
& posita intelligimꝰ. Hec deposuit
tanqm onera legis. & ipsam legem
accepit. Quinq enum lapides. qͥn¬
q libros moysi significant. Tulit
enim qͥnq lapides de flumine. idẽ
mo ppło. illic uacabant. & nichil pro¬
derant. Transibat supra fluuius. s
dauid accepit gr̃am ut lex ẽẽt utilis.
cit. ꝓlenitudo gͦ legis caritas. Illo
deiesto gladium abstulit. caprit illi
abscidit. Ap̃c diabolum de suis occi¬
alios trucidabat. & conu̾tert̃ lingͥs
suas contra diabolum. & sic golye
gladio suo caput absciditur. Item

Expanded text:
quae non sunt imposita gentibus, quae in veteri lege legimus et non observamus, sed ad aliquam significationem praemissa et posita intelligimus: haec deposuit tanquam onera legis, et ipsam legem accepit. Quinque enim lapides, quinque libros Mosi significant. Tulit quinque lapides de flumine, id esimo populo. Illic vacabant, et nihil proderant. Transibat supra fluvius. Sed David accepit gratiam, ut lex esset utilis Plenitudo enim legis dejecto, gladium abstulit, caput illi abscidit. Christus diabolum de suis membris occialios trucidabat, convertentes linguas suas contra diabolum, et sic Goliae gladio suo caput abscinditur. VE
Abbreviated transcription (Latin):
Accepit arma bellica dauid. que ꝓ
ȩtatȩ. & parna statura portare non
potuit. & abiecit. Accepit qͥnq lapi¬
des de flumine. & posuit in uase pa¬
storali. his armatus uicit. Sic xp̃c
tempore reuelationis noui testam̃ti.

Expanded text:
Accepit arma bellica David, quae pro aetate et parva statura portare non potuit, et abjecit. Accepit quinque lapides de flumine, et posuit in vase pastorali: his armatus vicit. Sic et Christus tempore reve
Abbreviated transcription (Latin):
signare. qui more lupoꝵ fideles la¬
cerare couant᷑. Nolite portare sactu¬
lum neq peram. neq calciamenta.
et̃. ut p̃sentis uite sũptus & si ñ pre¬
uideat tam̃ sibi ñ defuturos certissi¬
me sciat. ne dum occupat᷑ mens eiꝰ
ad temꝑalia. minꝰ p̃dicet ȩt̾̃na. Et
id̾o sacculum ñ portet. Scd̾m autẽ
misticũ sensũ. pecuma in sacco clau¬
sa. sapientia ẽ occulta. que ꝓrimo ñ¬
erogat᷑. ꝑperam onera scłi significã
tur. ꝑ calciamenta mortuoꝵ oꝑa &
exempla figurant᷑. & p̃dicator omis
scłarium negocioꝵ ñ portet. nec stul¬
tor oꝑm exempla conspiciat. ne sua
oꝑa quasi exmortius pellib credat
mmunire. Et neminem ꝑuiam sa¬
lutaueritis. Qui ñ amore et̾ne patͥe¬

Expanded text:
signare, qui more luporum fideles lasignare, qui more luporum fideles lacerare conantur. Nolite portare sacculum, neque peram, neque calceamenta. esse, ut praesentis vitae sumptus, etsi non provideat sibi, tamen non desituros certissime sciat, ne, dum occupatur mens ejus ad temporalia, minus praedicet aeterna. Et ideo sacculum non portet. Secundum autem mysticum sensum, pecunia in sacculo clausa, sapientia est occulta, quae pro erogatur. Per peram, onera saeculi; per calceamenta, mortuorum operum exempla figurantur. Et praedicator onus saecularium negotiorum non portet, nec stultorum operum exempla conspiciat, ne sua opera quasi ex mortuis pellibus credat munire. Et neminem in via salutaveritis. Qui non amore aeternae pat
Abbreviated transcription (Latin):
muto uos sic̃ agnos int̾ lupos. Sic̃
lnpus ouib sic hereticus insidiatur
fidelib. & sic̃ lupus omle nocte cir
cuit. ñ audens intrare. canis somnũ
pastoris absentiã uel desidiam explo¬
rans. sic hereticus nocte sue tẽptati¬
onis fideles deciꝑe. conatur. eccłiam
dit. Lupus natura corꝑis rigidus se
flestere facile ũ potest. sic hereticus ĩ¬
tentionem duri cordis ñ solet aberro
re renocare. Uñ apłs. Hereticum ho¬
minẽ post pͥman & scd̾am correptio¬
nem deuita. Lupus suo impetu fer¬
tirr. & ideo sepe lactit᷑. sic hereticus
impetum facit. s seꝑe remanet in¬
anis ne nocere possit. Lupus si pͥor
aliqͥm uiderit. uocem illnis quadã
in nature eripit. si homo illum pͥor
uiderit exagitat. Sic quem u̾suta
disputatione hereticus p̃uenit. inni¬
tum reddit ne confiteat᷑ uerbum d̾i.
s siquis comm̃ta fraudis eiꝰ agno¬
u̾it. patitur iacturam uocis. sic̃ lu¬
etiam ꝑlupos ꝑsecutores quosq de¬

Expanded text:
 Sicut agnos inter lupos. Sicut lupus ovibus, sic haereticus insidiatur fidelibus. Et sicut lupus ovile circumit nocte, non audens intrare, canis somnum pastoris absentiam vel desidiam explorans, sic haereticus nocte suae interpretationis fideles decipere conatur Ecclesiam  mittere contendit. Lupus natura corporis rigidus, se inflectere facile non potest, sic haereticus intentionem duri cordis re revocari. Unde Apostolus: Haereticum hominem post primam et secundam correctionem devita . Lupus suo impetu fertur, et ideo saepe luditur; sic haereticus impetum facit, et saepe remanet inanis, cum nocere non possit. Lupus si prior aliquem viderit, vocem illi quadam vi naturae eripit, si homo illum prior viderit, exagitat; sic quem versuta disputatione haereticus praevenit, mutum reddit, ne confiteatur verbum Dei. Sed si quis commenta fraudis ejus cognoverit, patitur jacturam vocis. Sicut luetiam per lupos persecutores quosque de
Abbreviated transcription (Latin):
cce mulier que habebat ta .u.¬
sp̃m infirmitatis annis decem
& octo. Mulier ista. humana ẽ nat᷑a.
Sp̃c infirmitatis: amor t̾rene cupidi¬
tatis. Decem & octo anni langnoris
trans gressionẽ expͥmunt legis que
denario consũmat᷑. ⁊ desꝑationẽ re¬
surrectionis. que octonario figurat᷑.
Qtie inclinata erat ꝑculpam: nec om̃i¬
no pot̾at sursum respicere ꝑiusticiã.
Qui erar t̾rena diligit & cogitat res¬
Et ait. Mulier ddimissa es ab infirmi¬
tate tua:. idẽ. soluta es atulpa tra.
Et imposuit illi manus ꝑ gr̃ãm
sp̃ualem. & erecta ẽ ꝑuistificationẽ.
Archisynagognis indignans ppłs est
nideoꝵ litt̾am legis ⁊elans: ñ intelli¬
gens sabb̾m obseruandũ ab effectu
oꝑis seruilis: ñ acuratione infirmi¬
tatis. nec a cessatione diuine laudis.
hypocrite unusquisq ur̃m salbo
ñ soluit bouem suũ aut asmum
ap̃sepio & cducit ad aquare : Bos qͥ
cognonit possessorem suũ: & asmus¬
tilem significat ppłm: qͥ uterq pecc̃i

Expanded text:
cce mulier, quae habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo . Mulier ista, humana est natura; spiritus infirmitatis, amor terrenae cupiditatis; decem et octo anni languoris, transgressionem exprimunt legis, quae denario consummatur, et desperationem resurrectionis, quae octonario significatur. Quae inclinata erat per culpam, nec omnino poterat sursum respicere per justitiam. Qui enim terrena diligit et cogitat, non reset ait: Mulier, dimissa es ab infirmitate tua, id est absoluta es a culpa tua. Et imposuit illi manum per gratiam spiritualem, et erecta est per justificationem, Archisynagogus indignans, populus est Judaeorum litteram legis zelans, non intelligens Sabbatum observandum ab effectu operis servilis, non a curatione infirmitatis, non a cessatione divinae laudis. Hypocritae, unusquisque vestrum Sabbato non solvit bovem suum, aut asinum a praesepio, et ducit adaquare? Bos, qui cognovit possessorem suum, et asinuslum significant, qui uterque peccati
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie. Honoratiori post inuitato
illoꝵ qui se inxp̃o secuti st̾ agilitate
ꝑ̃iturꝰ: & cum rebore nouissimũ loc̃¬
tenet: cum de aliis meliora cognoscẽs:
qͥcqͥd desua oꝑatione altum senserat
humiliat. & etumbe gͦ in nouissimo
locoridẽ quanto maior es tanto te hu¬
milia inom̃ib ut dicat tͥ qui te in¬
uitauitiamice ascende suꝑuis: qͥa
discumbentib: id ẽ in eadem fide tuel
meadem beatitudine quiescentib.¬
De homine qui fecit cenam magnã.

Expanded text:
ere. Honoratiori post invitato illorum qui se in Christo secuti sunt agilitate praeitur. Et cum rubore novissimum tenet, cum de aliis meliora cognoscens, quidquid de sua operatione altum senserat, humiliat. Recumbe ergo in novissimo loco, id est quanto major es, tantum te humilia in omnibus . Ut dicat tibi qui te invitavit: Amice, ascende superius, quia discumbentibus, id est in eadem fide, vel eadem beatitudine quiescentibuDe homine, qui fecit coenam magna
Abbreviated transcription (Latin):
Proqualitatib subditoꝵ. disponũ¬
tur acta regentium. ut sepe ꝓmalo
gregis. etiam uere boni delinquat
uita pastoris. Dauid eñi deo teste
laudatus. secretoꝵ dei conscuns. tu¬
more repentine elationis inflatus.
ppłm numerando pectauit. & ppłs¬
plebium. disponunt᷑ corda rectoꝵ.
Iustus uͦ index. peccantis uicium ex
ipsoꝵ animadũsione corripuit. quor
cansa peccanit. S quia ꝓpͥa uoluntate

Expanded text:
Pro qualitatibus subditorum disponuntur acta regentium, ut saepe pro malo gregis, etiam vere boni delinquat vita pastoris. Ille enim, Deo attestante, laudatus, ille secretorum Dei conscius David, tumore repentinae elationis inflatus, populum numerando peccavit: plebium, disponuntur corda rectorum. Justus vero judex peccantis vitium ex ipsorum animadversione corripuit, ex quorum causa peccavit. Sed quia ipse sua
Abbreviated transcription (Latin):
saltem quia uidicauit erubescat.
Sicut igitur p̃latis curandum ẽ. ne
dum ẽ. ne sibi rectoꝵ facta displice¬
ant. Si aut̃ magistroꝵ uita. uire
rep̃hendit᷑. oportet ut subditi eos
etiam cum displicent uenerentur.
aut quẽ imitari despicis. uenerari
contempnas. Subtilis eium uia te¬
nenda ẽ rectitudinis. & humilita¬
tis. ut sic magistroꝵ facta displice¬

Expanded text:
saltem quia judicavit, erubescat. Igitur, sicut praelatis curandum est ne dum est ne sibi rectorum facta displiceant. Si autem magistrorum vita jure reprehenditur, oportet ut eos subditi, etiam cum displicent, venerentur.aut quem imitari despicis, venerari contemnas. Subtilis etenim via tenenda est rectitudinis et humilitatis, ut sic