comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consequens ut ꝓptereatibi uideatur adorandus
sol. autluna aut stellȩ autcȩlũ. qr aliquadeillis
similitudo ducta est. qua significarentur scĩ. q̃uia
multa st̃ deqͥbus ducta est similitudo ad signifi¬
candos scõs. quȩ non ad orantur: Sienĩ qͥd qͥd. ẽ.
unde similitudo ducitur ad scõs ad orandum
tibi putas : ad ora montes & colles quia dicũ est:
montes exultauer̃ uelut a rietes & colles uelut
agniouium : Iudesc̃is dicis: ego dexp̃o ipsodico :
Adora lconẽ qi ditũẽ uicit leo detributuda:
Adora pettã : qui a dictum est. petra autẽ erat xp̃o:
Siautẽ non adoras inxp̃o ista cerrena. quã uis deillis.
similitudo quȩdã data est ad significandosscõs:
dequacũq creatura ducta fuerit similitudo : cuintel¬
lige similituda nẽ creaturȩ. & adora arcificẽ crtaturȩ :
minutissima animalia nobiscũ uident: sed de quo
dictũ est: Erat lumenuerũ : qđ in luminat omnẽ

Expanded text:
consequens, ut propterea tibi videatur adorandus consequens, ut propterea tibi videatur adorandus sol, aut luna, aut stellae, aut coelum, quia aliqua de illis similitudo ducta est, qua significarentur sancti; quia multa sunt de quibus ducta est similitudo ad significandos sanctos, quae non adorantur. Si enim quidquid est unde similitudo ducitur ad sanctos, adorandum tibi putas; adora montes et colles, quia dictum est: «Montes exsultaverunt velut arietes, et colles velut agni ovium» . Tu de sanctis dicis, ego de ipso Christo dico. Adora leonem, quia dictum est, «Vicit leo de tribu Juda» : adora petram, quia dictum est, «Petra autem erat Christus» . Si autem non adoras in Christo ista terrena, quamvis de illis similitudo quaedam data est; ad significandos sanctos de quacumque creatura ducta fuerit similitudo, tu intellige similitudinem creaturae, et adora artificem creaturae. minutissima animalia nobiscum vident? Sed de quo dictum est: «Erat lumen verum, quod illuminat omnem
Abbreviated transcription (Latin):
tio aquarũ uocaretur mare : &arida uocaretur
terra : Quarta die luminaria fecitd s incȩlo :
solẽ in potestatẽ dici. lunã &stellas in potestatẽ
noctis : Hoc quarto die fecit : Quid sibiergo
uult qđ dequarto die accepit psalmꝰ citulum.
in quo psalmodocetur pacientia aduersum
felicitates malorũ & labores bonoarũ : habes
paulũ apłm dicentẽ sc̃ĩs fide libus roboratis
inxp̃o : Om̃ia facite sine murmuratione adis¬
ceptatione : ut siti sinrephensibiles & finceri in¬
maculat filudĩ inmedionationis tortuosȩ & ꝑ
uersȩ : Inquibus apparitis. sicut luminaria
inmundo : uerbũ uitȩ habentes : Similitudo
deluminaribus data est ad scõs : ut sine mur¬
muratione sint sci innationẽ tortuosa & ꝑuersã :
Sednequisquã ꝓpterea autumet colenda cẽ.
& ad oranda luminariacȩli. qr inde aliqua
similitado ducta est ad significationẽ scõrum :
prius hoc explicemꝰ in nomin exp̃i. quã non sit

Expanded text:
tio aquarum vocaretur mare, te arida vocaretur tio aquarum vocaretur mare, te arida vocaretur terra. Quarto die, luminaria fecit Deus in coelo ; solem in potestatem diei, lunam et stellas in potestatem noctis : hoc quarto die fecit. Quid sibi ergo vult quod de quarto die accepit Psalmus titulum; in quo psalmo docetur patientia adversus felicitates malorum, et labores bonorum? Habes Paulum apostolum dicentem sanctis fidelibus roboratis in Christo: «Omnia facite sine murmuratione et disceptatione; ut sitis irreprehensibiles, et sinceres, immaculperversae, in quibus apparetis sicut luminaria in mundo, verbum vitae habentes» . Similitudo de luminaribus data est ad sanctos, ut sine murmuratione sint in natione tortuosa et perversa. 4. Sed ne quisquam propterea putet colenda esse et adoranda luminaria coeli, quia inde aliqua similitudo ducta est ad significationem sanctorum; prius hoc explicemus in nomine Christi, quam non sit
Abbreviated transcription (Latin):
euerat: Nosergo scđm qđ loqͥmur : quarta scbba¬
torũ quartus dies intellegitur adiedominica:
Adtendat itaq caritas urã : quid sibi uelit iste tituilus :
Hic grande misteriũ : & reuera occultũ : Nãpleraq
ipsius psalmi manifeste sonant. & manifeste mouent :¬
&cito intelleguntur : Hic autẽ titulus qđ faten¬
dum est: habet non parũ obscuritatis : Seda de¬
ritdñs: & serenabit nubilũ. &uidebitis psalmũ.
& exfronte psalmi cognoscetis eũ : Infronte enĩ
habet psalmꝰ iste : pscil mꝰ ipsidaind quarta sab¬
batorũ : In limincest atulus: in posaibus fixus est:
Uolunt homines citulũ cognoscere : & sic domum
intrare : Recolamꝰ ergo scripturã scam̃: Inge¬
nesi pͥmodie quid sit factũ ĩnuenimꝰ lucẽ : Sedo
dieqͥdsit fictũ inuenimꝰ firmom̃tũ qđ appellauit
ds̃celũ : Tertio die qͥd sit fictũ: inuenimꝰ speciem
terrȩ & maris & segregationẽ ut om̃is congrega¬

Expanded text:
evertit. Nos ergo secundum quod loquimur, «quarta sabbaevertit. Nos ergo secundum quod loquimur, «quarta sabbatorum» quartus dies intelligitur a die dominico. Attendat itaque Charitas vestra quid sibi velit iste titulus: hic grande mysterium, et revera occultum. Nam pleraque ipsius Psalmi manifeste sonant, et manifeste movent, et cito intelliguntur; hic autem titulus, quod fatendum est, habet non parum obscuritatis: sed aderit Dominus, serenabit nubilum, et videbitis Psalmum, et ex fronte Psalmi cognoscetis eum. In fronte enim habet psalmus iste, «Psalmus ipsi David, quarta sabbatorum.» In limine est titulus, in postibus fixus est. Volunt homines titulum cognoscere, et sic domum intrare. Recolamus ergo Scripturam sanctam in Genesi, primo die quid sit factum; invenimus lucem: secundo die quid sit factum; invenimus firmamentum, quod appellavit us coelum: tertio die quid sit factum; invenimus speciem terrae et maris, et segregationem, ut omnis congrega
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudo traxerit ut illut exeat exore qđ inꝓ¬
bat corde incellegat illos om̃s dequorũ nominib:
appellaca sunt sidera. homines fuisse. nec ex eocẽ
gpisse ista sidera incȩlo. exquo illi cocperunt :
t ante ibi fucr sed ꝑbeneficia quȩcłã mortali um.
mortalia illi homines ꝓtẽpore suo quia plurimũ
potuer̃ &eminuer̃ in hoc scło cũ carieeñt. hominib:
non propt̃ uitã ȩt̃nã sed ppt̃ cõmodũ tẽporale : defe¬
rebantur eis diuini honores: Ueteresenĩ scłs decepti
& decipere uolentis: in eorũ adulationẽ qͥ sibi aliqͥd
scđ̾ mamorẽ scł̃i p̃stitissent: sid era ostendebant. in
cȩlo dicentos qđ illius cet̃ illud sidus: & illud illius:
Homines autẽ quiantta nonas pexerint. ut uiderent
quia ibi erant &illa sidera. ante quã nascerentur:
decepti credider̃. & concepta ẽ. opimo uanitatis :
Hanc opinionẽ erroris diabolus confirmauit: xp̃c

Expanded text:
consuetudo traxerit, ut illud exeat ex ore quod impconsuetudo traxerit, ut illud exeat ex ore quod improbat corde, intelligat illos omnes, de quorum nominibus appellata sunt sidera, homines fuisse, nec ex eo esse coepisse ista sidera in coelo, ex quo illi coeperunt: et ante ibi fuerunt; sed per beneficia quaedam mortalium mortalia, illi homines pro tempore suo, quia plurimum potuerunt et eminuerunt in hoc saeculo, cum chari essent hominibus, non propter vitam aeternam, sed propter comenim saeculi decepti, et decipere volentes, in eorum adulationem qui sibi aliquid secundum amorem saeculi praestitissent, sidera ostendebant in coelo, dicentes quod illius esset illud sidus, et illud illius: homines autem qui antea non aspexerant, ut viderent quia ibi erant et illa sidera antequam nascerentur, decepti crediderunt; et concepta est opinio vanitatis. Hanc opinionem erroris diabolus confirmavit, Christus
Abbreviated transcription (Latin):
beatus est & erudiuit cũ ds̃ delege sua : & ima¬
gauit eũ adiebusmalignis done fodiatur pec¬
catori fouea : uiuero nondũ est talis: audi at
ꝑ nos qđ d ño placeat: Flura autẽ ipsedicat in
corde : quimelius uidet uulnꝰ qđ curet: Iscailmꝰ
ipsidauid : quarta scibbatorũ : Docturus est
psalmꝰ iste patientiã picientiã in laboribus
iustorũ : Cantra iniquorũ felicitates pacientiã
docet : pacientiã ȩdificat: Hoc habet totus: acapite
usq infinẽ : uare ergo talem habet titulũ in
quarta sabbati: una sabbati dies dominicus est:
Scđa sabbati scđa feria : quẽ diem scłares diem
lunȩ uocant : Tertia sabbati tertia feria: quẽ diem
illi martis uocant : Quarta ergo sabbatorum
quarta feria : qui mercurii diesdicitur a paganis
& amultis xp̃ianis. sed nollemꝰ : Atq utinam
corrigant : & nondicant : Sic habent eni lingua
loquendi ccelesiasticus ꝓcedit: Iam̃ sique forte

Expanded text:
beatus est, et erudivit eum Deus de lege sua, et mitibeatus est, et erudivit eum Deus de lege sua, et mitigavit eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea. Qui vero nondum est talis, audiat per nos quod Domino placet. Plura autem ipse dicat in corde, qui melius videt vulnus quod curet. 3. Psalmipsi David, quarta sabbatorum». Docturus est psalmus iste patientiam in laboribus justorum: contra iniquorum felicitates patientiam docet, patientiam aedificat. Hoc habet totus a capite usque in finem. Quare ergo talem habet titulum, «in quarta sabbati?» Una sabbati, dies dominicus est; secunda sabbati, secunda feria, quem saeculares diem Lunae vocant; tertia sabbati, tertia feria, quem diem illi Martis vocant. Quarta ergo sabbatorum, quarta feria, qui Mercurii dies dicitur a Paganis, et a multis Christianis: sed nollemus; atque utinam corrigant, et non dicant sic. Habent enim linguam loquendi ecclesiasticus procedit. Tamen si quem forte
Abbreviated transcription (Latin):
tes in uerba uel facta: curat iste psalmꝰ. sicurare
uelint : Intendant ergo : &curentur : Atq utnã
in hac multi cudine tata. quȩnunc est inter istos
parietes & audit ꝑ nos uerbũ dñi : nulla sint talia
uulnera quȩ curentur : Utinã nulla sint: Non
tam̃rem suꝑfluam facimꝰ dicere. Sinulla ibi
sunt uulnera : instruantur corda ad sanandos
scło non in hacterra. non in hacuita. non frus¬
tra audit ut sursũ corhabeat: in ridec & dolec
talia murmurantes : & dicit sibi : Oñs nouit qͥd
agat : nos non possumꝰ nosse consiliũ ipsius quare
parcit malis ad aempus uel quare laborent
bom adampus: Sufficit tam̃mͥ hoc scire : qui a
ad tempus laborat bonꝰ ad cempus floret ma¬
lus: Quiergo talis est : securus est & patienter
fert om̃s felicitates malorũ & labores bono¬
rũ paienter fert : Tolerat donec finiatur
hoc scłm. donec transeat iniqͥtas: Iamtalis

Expanded text:
tes in verba vel facta, curat iste psalmus, si curari tes in verba vel facta, curat iste psalmus, si curari velint. Intendant ergo, et curentur. Atque utinam in hac multitudine tota quae nunc est inter istos parietes, et audit per nos verbum Domini, nulla sint talia vulnera quae curentur; utinam nulla sint. Non tamen rem superfluam facimus dicere, si nulla ibi sunt vulnera. Instruantur corda ad sanandos saeculo, non in hac terra, non in hac vita est, et non frustra audit ut sursum cor habeat; irridet et dolet talia murmurantes, et dicit sibi: Deus novit quid agat, nos non possumus nosse consilium ipsius, quare parcit malis ad tempus, vel quare laborant boni ad tempus; sufficit mihi tamen hoc scire, quia et ad tempus laborat bonus, et ad tempus floret malus. Qui ergo talis est, securus est; et patienter fert omnes felicitates malorum, et labores bonorum patienter fert, tolerat, donec finiatur hoc saeculum, donec transeat iniquitas. Jam talis
Abbreviated transcription (Latin):
cunt : uert placiturus sũdõ ꝑ iusticiam: aut iustulli
placent subcuiꝰ imperiomali florent. t᷑ita mala¬
I cõmitunt. & nihil illis cuenit mali: autsi
forte euenit aliqͥd mali. quid sibidicunt cũ eis
cȩꝓeris dicere. etcequanta fecit mala. quomodo
illiredditũ est. qualẽ exitũ habuit. incipiunt illi
cogitare eos. qͥbusmala uener : &opponunt nobis
& dicunt: Siilli ꝓpetrea malialiqͥd accidit. quia
iniquus fuit. illiquare accidit quitã iuste uixit.
qui elemosinas tantas fecit: quitã multa bonao ꝑa¬
ille homo quimultamiqua cõmisit : adhoc autẽ
istadicunt : ut ostendant se ꝓpterea non facere
male quia non possunt: autquia non audent :
Nam qͥd uelitcor: lingua testatur : Et quidem
etiam si lingua obmutesceret. & ipse timore con¬
pressa ds̃uideret quid inatus cogitaret homo :
etiam si alium hominẽ lateret : Iacita sergo
cogitationes hominũ tales. aut etiam erumpen¬

Expanded text:
cunt? Vere placiturus sum Deo per justitiam? aut justi illi cunt? Vere placiturus sum Deo per justitiam? aut justi illi placent, sub cujus imperio mali florent? Tanta mala committunt, et nihil illis evenit mali. Aut si forte evenit aliquid mali; quid tibi dicunt illi, cum eis coeperis dicere: Ecce quanta fecit mala, quomodo illi redditum est? qualem exitum habui? Incipiunt illi cogitare justos quibus mala evenerunt, et opponunt nobis, et dicunt: Si illi propterea mali aliquid accidit, quia iniquus fuit; illi quare accidit, qui tam juste vixit? Qui eleemosynas tantas fecit, qui tam multa bona operaille homo qui multa iniqua commisit? Ad hoc autem ista dicunt, ut ostendant se propterea non facere male, quia non possunt, aut quia non audent. Nam quid velit cor, lingua testatur: et quidem, etiamsi lingua obmutesceret et ipsa timore compressa, Deus videret intus quid cogitaret homo, etiamsi alium hominem lateret. Tacitas ergo cogitationes hominum tales, aut etiam erumpen
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quo modo sibi noceat: audiscripturã : Icui
autẽ amat iniqͥtatẽ : odit animã suã : Etreuera
multũ errant homines: qͥputant in iustitam
suã aliis nocere &sibi non nocere : Adalios ꝓcedit
iniqͥtas cuiꝰ libet : ut corpori noceat ut rẽfamili¬
arem bedat ut uillã inuadat. ut mancipium
abdicat. ut aurũ auferat. ut argentũ uelsi quid
aliud possidet: ad hoc ꝓfertur ad alterũ illa ini¬
quitas : Ergo iniqͥtas tua alieno corpori nocet.
tuo animo non nocet : contra istã simplicẽ uera¬
cẽq doctrinã. qua in sinuacur hominibus bonis.
ut ipsã iustitiam diligant & exea placere dõ uelint:
abillo intellegant luceqͣdã intelligibili ꝑ fundi
animã suã ut ficut iustaoꝑ a. &illa lucẽ sapientiȩ
om̃ibus quȩ in scło diliguntur prȩponant: contra
istã doctrinã talia murmura sunt hominũ : & si non
ꝓcedunt in uoce rodunt᷑ in corde : Quidergo di¬

Expanded text:
Nam quomodo sibi noceat, audi Scripturam: «Qui Nam quomodo sibi noceat, audi Scripturam: «Qui autem amat» «iniquitatem, odit animam suam» . Et revera multum errant homines qui putant injustitiam suam aliis nocere, et sibi non nocere. Ad alios procedit iniquitas cujuslibet, ut corpori noceat, ut rem familiarem laedat, ut villam invadat, ut mancipium abducat, ut aurum auferat, aut argentum, vel si quid aliud possidet. Ad hoc profertur ad alterum illa iniquitas. Ergo iniquitas tua alieno corpori nocet, tuo animo non nocet? 2. Contra istam simplicem veracemque doctrinam, qua insinuatur hominibus bonis, ut ipsam justitiam diligant, et ex ea placere Deo velint; ab illo intelligant luce quadam intelligibili perfundi animam suam, ut faciant justa opera, et illam lucem sapientiae omnibus quae in saeculo diliguntur praeponant: contra istam doctrinam talia murmura sunt hominum; et si non procedunt in voce, roduntur in corde. Quid ergo di
Abbreviated transcription (Latin):
illeẽ qui&& quando potest male facere non facit:
dequo scriptum est: Qui potuit transgredi. &
non est trans gressus: & facere male & non fecit:
Quis est hic & laudabimꝰ eũ : fecit enĩ mirabilia
inuita sua : Loquebatur scriptura : de potentib
in nocentib Et lupusenĩ tantũ uult nocere.: quantũ
leo : Pissimili ter nocent : sed non dissimiliter cupi¬
unt : Leo enĩ non solũ contẽuit canẽ latrantẽ :
canibus rapit qđ otest lupus: non audet inter
latratus canũ : Nũ quid ꝓpterta quia non potuit
auferre a canib: territus in nocentior remeauit :
docet ergo ds̃ in nocentiã. ut quisquis in nocenssit:
non timore poene sed amore iustitiȩ : Iunc enim
liber est in nocens: & uerus est in nocens : Quia utẽ
timore in nocensfit: non est in nocens quã iis non
noceat. cuiuult nocere : Nonenĩ noce t alteri
ꝑfactũ malũ : sed sibi plurimũ ꝑcupiditatẽ malã :

Expanded text:
ille est, qui et quando potest male facere, non facit; ille est, qui et quando potest male facere, non facit; de quo scriptum est: «Qui potuit transgredi, et non est transgressus; et facere mala, et non fecit. Quis est hic, et laudabimus eum? Fecit enim mirabilia in vita sua» . Loquebatur Scriptura de potentibus innocentibus. Et lupus enim tantum vult nocere, quantum leo: dissimiliter nocent, sed non dissimiliter cupiunt. Leo enim non solum contemnit canem latrantem; canibus rapit quod potest: lupus non audet inter latratus canum. Numquid propterea quia non potuit auferre a canibus territus, innocentior remeavit? Docet ergo Deus innocentiam, ut quisque innocens sit non timore poenae, sed amore justitiae. Tunc enim liber est innocens et verus est innocens. Qui autem timore innocens, fit, non est innocens, quamvis non noceat cui vult nocere. Non enim nocet alteri per factum malum, sed sibi plurimum per cupiditatem malam.
Abbreviated transcription (Latin):
dit cuiꝰ oculus non repellitur carne ut non uideat
uoluntatẽ : Tales sioccasiones inueniant : non mali
fiunt sid manifestantur non ut sentias qͥd natũ sit
maniststũ. sedut incellegas qͥdlatebat indusum:¬
Ante paucos hosannos &ꝓpe hesternodie uider̃ hȩc
homines : & pluuer̃ etiã qͥ tarde intelligant: Erit
enĩ hic una domꝰ potentissima ad tẽpꝰ: dequa facerat
flagellad s̃ generihumano. & castigatũ ẽ. indegenꝰ
humanũ : si cognoscat flagellũ patris. & timeat
sententiã iudicis : Cuergo cã hic eadẽ domꝰ magna :
multi subilla gemebant. murmurabant. rep̃hen¬
debant : detesta bantur blasphemabant : Quomͦ
seartant homines & dantur diuino illo iudicio
multi in concupiscenta cordis sui. subito fiebant
ipsius domꝰ illiqͥmurmurabant deipsa domo:
&abeis talia homines patiebantur. qualia sepati
ipsitalibus paulo ante quȩrebuntur . Pon ergo

Expanded text:
dit, cujus oculus non repellitur carne, ut non videat dit, cujus oculus non repellitur carne, ut non videat voluntatem. Tales si occasiones inveniant, non mali fiunt, sed manifestantur: non ut sentias quod natum sit manifestum, sed ut intelligas quod latebat inclusum. Paucis his annis, et prope hesterno die viderunt haec homines, et probaverunt etiam qui tarde intelligunt. Erat enim hic una domus potentissima ad tempus, de qua flagellum fecerat Deus generi humano, et castigatum est inde genus humanum; si cognoscat flagellum patris, et timeat sententiam judicis. Cum ergo esset hic eadem domus magna, multi sub illa gemebant, murmurabant, reprehendebant, detestabantur, blasphemabant. Quomodo se arctant homines, et dantur divino illo judicio multi in concupiscentias cordis sui ? Subito fiebant ipsius domus illi qui murmurabant de ipsa domo; et ab eis talia homines patiebantur, qualia se pati ipsi a talibus paulo ante querebantur. Bonus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
uere aut inuitantur adimitandã malitiã
eorũ quos quasi florere conspitiunt: aut suꝑ
infirmitate uel ꝑsonȩ suȩ. uel animitiment
male facere ncaliqͥd illis scđm leges scłimali
accidat: Non quia iustitiam diligunt : sedut dicã
a ꝑtius tim̃tes dã nari inter homines ab hominib:
Abstinent se quidem a factis malis : sed nonse abstinent
a cogitationibus malis : Et intercogitationes eo¬
rũ iniquas. p̃cipuȩ capt̃ iniqͥtatis illa tenet impie¬
tas : quauidetur eis ds̃ neglegere & noncurare
aut etiã qđ est ꝑniciosius cogitare insect aribonos:
ma lis fauere : Quitalia cogitat : & sinihil mali
alicui faciat. facit plurimũ sibi & inscipsum
impius est. Et iniqͥtate sua non lȩditdĩ : sed
interficit se Neq nocent hominib: quia timidi st̃
quitalia cogitant : sed tam̃ homicidia corũ. adul¬
teria eorũ. fraudes & rapinas corũ uidet ds̃: & punit
in cogitationib eorũ : Quidenĩ uel intille ad ten¬

Expanded text:
vere, aut invitantur ad imitandam malitiam vere, aut invitantur ad imitandam malitiam eorum quos quasi florere conspiciunt: aut si per infirmitatem vel personae suae vel animi, timent male facere, ne aliquid illis secundum leges saeculi mali accidat; non quia justitiam diligunt, sed, ut dicam apertius, timentes damnari inter homines ab hominibus, abstinent se quidem a factis malis, sed non se abstinent a cogitationibus malis. Et inter cogitationes eorum iniquas, praecipue caput iniquitatis illa tenet impietas, qua videtur eis Deus negligere et non curare aut etiam, quod est perniciosius cogitare, insectari bonos et malis favere. Qui talia cogitat, etsi nihil mali alicui faciat, facit plurimum sibi, et in seipsum impius est; et iniquitate sua non laedit Deum, sed interficit se. Neque nocent hominibus, quia timidi sunt qui talia cogitant; sed tamen homicidia eorum, adulteria eorum, fraudes et rapinas eorum videt Deus, et punit in cogitationibus eorum. Quid enim velint, ille atten
Abbreviated transcription (Latin):
icut intentissime audiuimꝰ cũpsalmꝰiste
cantaretur. intente audiamꝰ cũ reuelat
dñs quȩ hic dignatus est opacare misteria : Ad hoc
enĩ clauduntur sacram̃ta scripturarũ . nonut dene¬
gentur sedut pulsancib aperiantur unuergio
affectupio & sinceri cordis caritato pulsecis : notũ ẽ¬
om̃ib nobis atq utinã denumero corũ nonsimꝰ.
multos murmurare aduersus dĩpacientiã. & do¬
lere iniquos homines &impios uel uiuere in hac
terra : uel etiã plurimũ posse. Et qđ est ampluis:
plerũq plurimũ posse malos aduersuł bonos:
It sꝓmulos p̃mere bonos : Malos exultare :
bonos laborare : Malos suꝑbire : bonos humi¬
liard : Aduendentes talia in genere humano
abundant enĩ ꝑuertuntur impacientes & infir¬
mianimi : quasi frustra sint boni quia ds̃ a uertit.
&a uertere uidetur oculossuos ab om̃ib: oꝑib:
piorũ & fideliũ &augere malos in his quȩ dili¬
gunt : sutantes ergo in firmi frustra sebene ui¬

Expanded text:
icut intentissime audivimus, cum psalmus iste legeretur; ita intente audiamus, cum revelat Dominus quae hic dignatus est opacare mysteria. Ad hoc enim clauduntur quaedam sacramenta Scripturarum, non ut denegentur, sed ut pulsantibus aperiantur. Si ergo affectu pio et sincera cordis charitate pulsetis, illeomnibus nobis atque utinam de numero eorum non simus, multos murmurare adversus Dei patientiam, et dolere iniquos homines et impios vel vivere in hac terra, vel etiam plurimum posse; et quod est amplius, plerumque plurimum posse malos adversus bonos, et saepe malos premere bonos; malos exsultare, bonos laborare; malos superbire, bonos humiliari. Attendentes talia in genere humano abundant enim, pervertuntur impatientes et infirmi animi, quasi frustra sint boni; quia Deus avertit vel avertere videtur oculos suos a bonis operibus piorum et fidelium, et augere malos in his quae diligunt. Putantes ergo infirmi frustra se bene vi
Abbreviated transcription (Latin):
mũ tuã : totã domũ tuã: Non hic authic autibi:
seddomũ tuã totã. ꝑ totũ orbẽ terrarũ : Iuare
ꝑ totũ orbẽ terrarũ : quia correxit orbemterrarũ
qͥ non cõmouebitur : Domꝰ dñi fortis erit. ꝑ totũ
orbẽ terrarũ erit : Multi cadent : sed dom illa stat:
Multi turbantur : sed domꝰilla non cõmouebitur:
Domũ tuã : decet scĩficato dñe : Nũ qͥd paruotẽ¬
pore : absit. sed in longitudinẽ dierũ : Expłpsalmꝰ xcii

Expanded text:
mum tuam, totam domum tuam: non hic, aut hic, aut ibi; mum tuam, totam domum tuam: non hic, aut hic, aut ibi; sed domum tuam totam, per totum orbem terrarum? Quare per totum orbem terrarum Quia correxit orbem terrae, qui non commovebitur . Domus Domini fortis erit; per totum orbem terrarum erit: multi cadent, sed domus illa stat; multi turbabuntur, sed domus illa non movebitur. «Domum tuam decet sanctificatio, Domine.» Numquid parvo tempore? Absit. «In
Abbreviated transcription (Latin):
quiadixerat illudanit: Hȩcdico uob̾ ut in me pacẽ
habcatis: in mundo auit̃ prȩssurã : Ergo quia
mundus uob p̃ssurã facturus est : dico uob̵: Coepe¬
runt pati & confirmauer̃ in se. qđ illis flixerat dñs :¬
& magis fortessunt facti : Cũ enĩ uidebant in pleri
in sepassiones sꝑabant in se conpleri coronas:
Etideo mirabiles suspensurȩ maris: mirabilis in ex¬
celsis dñs: Ut in me in qͥt pacẽ habeatis: in mundo
p̃ssurã : Ergo qͥd facimꝰ seuit mare extolluntur
fluctis & rabidi fremunt. pressuras patimur:
Non ne forte deficimꝰ ab sit mirabilis in excelsis dñs:
Ideo & ibicũ diceret ut in me pacẽ habeatis in mun
do p̃ssurã : quasi dicerent. putas non p̃mitit nos
mundus & extinguet nos: statim subiecit : Sed gau
te adeũ : qui mirabilis est in excelsis dñs. & testi¬
monia tua credita facta st̃nimis: Et qd factũ
dehis om̃ib: domũ tuã decet sc̃ĩficatio dñe : Do¬

Expanded text:
quia dixerat illud ante: «Haec dico vobis, ut in me pacem habeatis, in mundo autem pressuram.» Ergo quia mundus pressuram vobis facturus est, dico vobis. Coeperunt pati, et confirmarunt in se quod illis praedixerat Dominus, et magis fortes sunt facti. Cum enim videbant impleri in se passiones, sperabant compleri in se et coronas: et ideo «mirabiles suspensurae maris; mirabilis in excelsis Dominus. Ut in me,» inquit, «pacem habeatis, in mundo autem pressuram.» Ergo quid facimus? Saevit mare, extolluntur fluctus, et rabidi fremunt; pressuras patimur: nonne forte deficimus? Absit. «Mirabilis in excelsis Dominus.» Adeo et ibi cum diceret, «ut in me pacem habeatis, in mundo autem pressuram;» quasi dicerent, Putas non premet nos mundus, et exstinguet nos? statim subjecit, «Sed gaudte ad eum, quia mirabilis est in excelsis Dominus, et «testimonia tua credita facta sunt nimis.» Et quid factum est de his omnibus? «Domum tuam decet sanctificatio, Domine.» Do
Abbreviated transcription (Latin):
N auicula : eccła est : Mare scł mest: Uenit dñsam¬
bulauit suꝑ mare : & pressit fluctus : Quo modo am¬
bulauit dñs suꝑmare & suꝑ capita istorũ fluctuum
magnorũ si pumantiũ : p̃otestates & reges credider̃ :¬
& subiugati sunt xp̃o: Ergo nonterreamꝰ : quia
mirabiles suspensurȩ maris miribilis in excelsis dñs:¬

Expanded text:
Navicula Ecclesia est, mare saeculum est. Venit Dominus, amNavicula Ecclesia est, mare saeculum est. Venit Dominus, ambulavit super mare, et pressit fluctus . Quomodo ambulavit Dominus super mare? Super capita istorum fluctuum magnorum spumantium. Potestates, et reges crediderunt, subjugati sunt Christo. Ergo non terreamur, quia «mirabiles suspensurae maris: Mirabilis in excelsis D
Abbreviated transcription (Latin):
ad suos & indicauer̃ quanta eis sacerdotes & seni¬
ores dixer̃ : Aclli audientes : leuauer̃ uoces una¬
& terrã & mare & om̃ia quȩ in eissunt: & cetera quȩ
dicere potuer̃ flumina leuantia uocẽ suã : Mira¬
biles suspensture maris : Cũ enĩ eleuassent uoces
de paucis : Ideo seqͥtur : A uocib: aquarũ multarũ
mirabiles suspensurȩ maris id ẽ huiꝰ scłi : Cum
coeper̃ crebrescere ꝑsecutiones : Cũ eleuassent
ergo flumina uocẽ suam a uocibus a quarũ multarũ :¬
mirabiles suspensurȩ maris : Suspensure. ex al¬
tationes sunt : Quia quando irascitur mare :
suspenduntur fluctus : Suspendantur fluctus
quantũ uolunt. fremat mare quantũ ualt
miribiles qͥdẽ suspensurȩ maris.
mirabiles minȩ. mirabiles ꝑsecutiones: Sed uide
quid sequitur : Mirabilis in excelsis dñs : Conpescat se
ergo mare & aliquando tranqͥlletur . detur pax
xp̃ianis : Iurbubacur mare : fluctuabat nauicula:

Expanded text:
ad suos, et indicaverunt quanta eis sacerdotes et seniad suos, et indicaverunt quanta eis sacerdotes et seniores dixerunt: at illi audientes levaverunt vocem unae dicere potuerunt flumina elevantia vocem suam. «Mirabiles suspensurae maris.» Cum enim illi elevassent voces de paucis. Ideo sequitur, «A vocibus aquarum multarum mirabiles suspensurae maris:» id est, hujus saeculi. Cum ccoeperunt crebrescere persecutiones. Cum elevassent ergo «flumina vocem suam, a vocibus aquarum multarum mirabiles suspensurae maris.» Suspensurae, exaltationes sunt; quia quando irascitur mare, suspenduntur fluctus. Suspendantur fluctus quantum volunt, fremat mare quantum vult; «mirabiles» quidem «suspensurae maris,» mirabiles minae, mirabiles persecutiones, sed vide quid sequitur: «Mirabilis in excelsis Dominus.» Compescat se ergo mare, et aliquando tranquilletur, detur pax Christianis. Turbabatur mare, fluctuabat navicula.
Abbreviated transcription (Latin):
płos: Ipse sp̃s magnũ flumen: unde impleta sunt
multa flumina: Dcipso flumine dicit psalmꝰina¬
lio loco : Flumini simpetus lȩti ficac ciuita tẽdĩ:
Ergo facta sc̃ flumina currentia deuentre discipło
spũ scõ unde flumina leuauer̃ uocessuas q̃uare
eleuauer : quia primo timuer̃ ⁊ fetrus nondum
suit flumen : quando in trogatione ancillȩ ter
x pm̃ negauit dicens nescio hominẽ : Hic cimens men¬
titur : nondũ eleuat uocẽ nondũ est flumen: Ubi
autẽ impleti sunt sp̃sscõ : accersier̃ cosiudei & p̃ce¬
per̃ eis. neom̃ ino loquerentur. neq docerent inno¬
mine ihũ : Fetrus autẽ & ioħs: dixer̃ ad cos:¬
Siiustũ est corãdõ ut uob obaudiamꝰ magis quã
dõ iudicate : Non enĩ possumꝰ quȩ uidimꝰ & audiuimꝰ :
scriptũ est Stetit autẽ petrus cũ undeci : &ecleuata
uocẽ suã : a uocib a quarũ multarũ : Nam & cum
dimissi eeñt. apłi de concilio iuideorũ : uenerunt

Expanded text:
pulos . Ipse Spiritus magnum flumen, unde impleta sunt multa flumina. De ipso flumine dicit psalmus alio loco: «Fluminis impetus laetificat civitatem Dei» . Ergo facta sunt flumina currentia de ventre discipuloSpiritu sancto. Unde flumina elevaverunt voces suas? quare elevaverunt? Quia primo timuerunt. Petrus nondum fuit flumen, quando interrogatione ancillae ter istum negavit: «Nescio hominem» . Hic timens mentitur; nondum elevat vocem, nondum est flumen. Ubi autem impleti sunt Spiritu sancto, accersierunt eos Judaei, et praeceperunt eis ne omnino loquerentur, neque docerent in nomine Jesu. Petrus autem  est coram Deo, ut vobis obediamus magis quam Deo, judicate: non enim possumus quae vidimus et audivimus scriptum est, «Stetit autem Petrus cum undecim, et elevata vocem suam, a vocibus aquarum multarum.» Nam et cum dimissi essent Apostoli de concilio Judaeorum, venerunt
Abbreviated transcription (Latin):
muersã terrã in mobilessunt infide fundatã cerra
tunc fit homo adimaginẽdĩ qđ significat sextus
illedics degenesis Sed quo modo illud fecit ds̃:
quomodo fundata ẽ terra : xp̃cuenit uc fundiret
itrrã : Funda m̃tũ enĩnemo potest ponere p̃ter id
sasres indunit : decorem & fortitudinẽ : Veqͥd
autẽ . ut fundaret terrã : Seqͥtur enĩ Et enim

Expanded text:
universam terram immobiles sunt in fide, fundata est terra: universam terram immobiles sunt in fide, fundata est terra: tunc fit homo ad imaginem Dei. Quod significat sextus ille dies de Genesi. Sed quomodo illud fecit Deus? quomodo fundata est terra? Christus venit, ut fundaret terram. «Fundamentum enim nemo potest poners res induit, decorem et fortitudinem. Utquid autem? Ut fundaret terram. Sequ
Abbreviated transcription (Latin):
maretur homo adimaginẽdĩ : Primũ enĩtẽpꝰ.
tãquã primꝰ diesabadam usq ad noe: Scđm
tẽpus tãquã scđs̃ dies: a noeusq ad abraham.
Tetium tẽpꝰ tã quã tertuisdies: ab abrahamusq
addauid Quartũ tẽpus. tã quã quartus dies:
adauid usq ad transmigrationẽ babilonis:
Quintũ tẽpus tã quã quintus dies: a transinigra¬
tione babi loniȩ usq ad p̃dicationẽ iohannis:
Sextus dies. iama p̃dicatione ioħigiturus que
in finẽ : & postsinẽ sexa dici ꝑuenimꝰ ad requiem:
Modo ergo sextus diesagitur: Sisextusdies
agitur : uidete qundhabeat ticulus: Indic̃ante
sabbatũ quando fundata ẽtera: Iã audiamꝰ ipsũ
psalmũ ⁊ psũ in terrogemꝰ quomodo fundata est
terra : Nec forte cunc facta ẽ terra. nec ingenesi
siclegimꝰ : Quondo ergo fundata ẽ terra qͣndonisi
cum fic qđ lectum est modo in apło. si tam̃ statis infide
ait stabiles &immobiles : Cũ om̃s qͥ credunt ꝑu

Expanded text:
maretur homo ad imaginem Dei. Primum enim tempus, tanquam primus dies, ab Adam usque ad Noe: secundum tempus, tanquam secundus dies, a Noe usque ad Abraham: tertium tempus, tanquam tertius dies, ab Abraham usque ad David: quartum tempus, tanquam quartus dies, a David usque ad transmigrationem Babyloniae: quintum tempus, tanquam quintus dies, a transmigratione Babyloniae usque ad praedicationem Joannis. Sextus dies jam a praedicatione Joannis agitur usque ad finem, et post finem sexti diei pervenimus ad requiem. Modo ergo sextus dies agitur. Si sextus dies agitur, videte quid habeat titulus: «In diem ante sabbatum, quando fundata est terra.» Jam audiamus ipsum Psalmum; ipsum interrogemus quomodo fundata est terra, ne forte tunc facta est terra: nec in Genesi sic legimus. Quando ergo fundata est terra? Quando, nisi cum fit quod lectum est modo in Apostolo: «Si tamen statis in fide,» ait, «stabiles et immobiles» ? Cum omnes qui credunt per
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit & habeat aliquam formã: Sicut iamdudũ
dixit. Qui sixit oculũ nonuidebit: Num quid sin¬
xit oculũ mendocium est: sed intellegitur: plasma¬
uit oculũ ficit oculũ : Nonne sigulus est cũ fragiles.
infirmos & ternos facit: audia płmndicentẽ: Habe¬
mꝰthesaurũ istũ : inuasis ficalib:: Sed fortealius
nob̵ fecit hȩciusa: ipsũ audidicentẽ : Ohomoqͥses¬
qui respondeas dõ nũ quid dcit sigm̃tũ ei qͥse finxit.
quare sic me finxisti: annon habeo potestatẽ figulus
luti. ex eadem massa facere: aliud uas in honorẽ

Expanded text:
ut sit, et habeat aliquam formam, sicut jamdudum ut sit, et habeat aliquam formam, sicut jamdudum dixit, «Qui finxit oculum, non videbit?» Numquid, «finxit oculum,» mendacium est? Sed intelligitur, Plasmavit oculum, fecit oculum. Nonne figulus est, cum fragiles, infirmos, et terrenos facit? Audi Apostolum dicentem: «Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus» . Sed forte alius nobis fecit haec vasa? Ipsum audi dicentem: «O homoqui respondeas deo? numquid dicit figmentum ei qui se finxit: quare me sic fecisti? annon habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud uas in honorem,
Abbreviated transcription (Latin):
nemo sedet tecũ iniquus: nectu sedem iniqͥtatis
habebit̃: Runde hocintelligat : red dit rationẽ :
Qui fingis inquio : dolorẽ inp̃cepto : Ex hoc
enĩ intelligo qđ non tibi ad erit sedisiniquita¬
tis: quii nec nobis peꝑcisti: Habes hocinepła:
tura : Tempus est ait in coacionis udicu: ex
domodñi Id est tõpus est : ut modo uidicent᷑
qui ꝑtinent addomũ dñi: Siflagellantur
filii : quid debent sperare seri neqͥssimi:
ideoq addidit: Si autẽ initiũ a nobis. quifinis
eorũ qui noncredunt dĩ euangelio: deinde
adiungit illud testimonium : Et siuscus
uix saluabitur : peccator &impius ubi parebit :
quomodo ergo erunt tacũ iniqui. quando neccuis fi¬
delibus parcis ut exerceas & erudias cos: sed quia ꝓp¬
terhoc non parcit ut erudiat cos. ideo dixit qͥ singis
dolorẽ in p̃cepto: Fingis enĩest facis formas plas¬
mas : Vnde & figuli dicuntur : &uas ficale dicitur:
Non ficiũ illud qđ mendicium ẽ sed qđ formatur

Expanded text:
Nemo sedet tecum iniquus, nec tu sedem iniquitatis habebis. Et unde hoc intelligat, reddit rationem: «Qui fingis,» inquit, «dolorem in praecepto.» Ex hoc enim intelligo quod non tibi adhaeret sedes iniquitatis, quia nec nobis pepercisti. Habes hoc in Epistura; «Tempus est,» ait, «inchoationis judicii ex domo Domini;» id est, tempus est ut modo judicentur qui pertinent ad domum Domini. Si flagellantur filii, quid debent sperare servi nequissimi? Ideoque addidit: «Si autem initium a nobis, quis finis eorum qui non credunt Dei Evangelio?» Deinde adjungit illud testimonium: «Et si justus vix salvabitur, peccator et impius ubi parebunt» ? Quomodo ergo erunt tecum iniqui, quando nec tuis fidelibus parcis, ut exerceas et erudias eos? Sed quia propter hoc non parcit, ut erudiat; ideo dixit, «Qui fingis dolorem in praecepto. Fingis» enim est, Facis formas, plasmas; unde et figuli dicuntur, et vas fictile dicitur: non fictum illud quod mendacium est; sed quod formatur
Abbreviated transcription (Latin):
ita inuendo. Bonauita enĩ exp̃ceptis dĩ quȩagit᷑.
tã quã stilus est . q̃đ auditur scribentis in corde :
Sincera scriberetur : facile deleretur. Scri¬
bite illud in cordib ur̃is. morib urĩs &nũ quã¬

Expanded text:
ita vivendo. Bona vita enim ex praeceptis Dei quae agitur, ita vivendo. Bona vita enim ex praeceptis Dei quae agitur, tanquam stilus est, quod auditur scribens in corde. Si in cera scriberetur, facile deleretur: scribite illud in cordibus vestris, moribus
Abbreviated transcription (Latin):
inherentes firmam̃to scripcurȩ dĩnonuincit
iniqͥtas. Ethoc ipsũ qđ nrã terrena dantur aliquando
in potestatẽ malorũ : non solũ ad nũm ꝑtinet eru¬
dicionẽ uosiat nob̵ dñs in refigiũ &ds̃i nauxiliũ
speinrẽ : sedetiã adipsius peccatoris foueã ꝓficit:
Dequo inalio psalmodicit᷑ inclinabitur. & cadet
dũ dominabit̃ pauperũ : Fortt onerosa fuit uob̾
longitudo sermonis : quã quã in ista alacritate
studiuirĩ non hoc appareat: Sedcessita est. ig¬
msi de sede sua. Deinde qr tantũ auidi frusti sirĩ:
confitemur & nos auidi fuimꝰ urĩ : Consoletur
ergo dĩnr̃ laborẽ istũ : ut sudor iste nr̃ sit uob
in ꝓueccũ salutis non intestimoniũ accusationis:
Hocdico fr̃s ut ex eo qđ audistis ꝓficiatis & rumi¬
necis uobiscũ nonuos ꝑmittatis obliuisci: Non
solũ ista recogitando & conloquendo: sedetiã

Expanded text:
inhaerentes firmamento Scripturae Dei non vincit inhaerentes firmamento Scripturae Dei non vincit iniquitas. Et hoc ipsum quod nostra terrena dantur aliquando in potestatem malorum, non solum ad nostram pertinet eruditionem, ut fiat nobis Dominus in refugium, et Deus in auxilium spei nostrae; sed etiam ad ipsius peccatoris foveam proficit, de quo in alio psalmo dicitur: «Inclinabitur et cadet, cum dominabitur pauperum» . 30. Forte onerosa fuit vobis longitudo sermonis: quanquam in ista alacritate studii vestri non hoc appareat. Sed etsi ita est, ignisi de sede sua. Deinde, quia tantum avidi fuistis nostri, confitemur, et nos avidi fuimus vestri. Consoletur ergo Deus noster laborem istum, ut sudor iste noster sit vobis in provectum salutis, non in testimonium accusationis. Hoc dico, fratres, ut ex eo quod audistis, proficiatis, et ruminetis vobiscum: non vos permittatis oblivisci, non solum ista recogitando et colloquendo, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Sediustus.: ex fide uiuat: Non est enĩ alia iustitia ho¬
minis in hacuita : nisi exside uiuere. quȩ ꝑdilatio¬
nẽ oꝑatur: Si autt̃ exfide uiuit: credat & sibi
futurã requiem. post p̃sentẽ laborẽ & illis sẽpit̃ nos
cruciatus post p̃sontẽ exultationẽ: &si fides ꝑdi
lectionẽ oꝑatur : diligat etiã in imicos. Et quan¬
tũ im pso est: ꝓdesse illis uelit : Quidenĩ facient
nesibiobsinc illi cũ hoc uelint. quando forte
potrstatẽ acceper̃ qua si nocendi& dominandi:
sursum corhabeant. ubiei nemonocet : & doctꝰ
&erudicꝰ exlegedĩ uc mitigetur adieb. malignis:
donec fodiatur peccatori fouea: Sienĩ in lege
nocte cuiꝰ conuersitio incȩlis ẽ de firma m̃co
lucet suꝑterruã : Vnde iste psalmꝰ citulũ dequarta
sabbatiaccepit quando facta sunt luminaria:
ut om̃ia faciat sine murmuratione. uerbũ uitȩ
habens innatione torcuosa & ꝑ uersa: Sicut enĩ
stillas ingelo. non extingitnox: sic m̃tes fideliũ

Expanded text:
tia hominis in hac vita, nisi ex fide vivere, quae per dilectionem operatur . Si autem ex fide vivit, credat et sibi futuram requiem post praesentem laborem, et illis sempiternos cruciatus post praesentem exsultationem. Et si fides per dilectionem operatur, diligat etiam inimicos, et quantum in ipso est, prodesse illis velit: ita enim faciet ne sibi obsint illi, cum hoc velint. Et quando forte potestatem acceperint quasi nocendi et dominandi; sursum cor habeat, ubi ei nemo nocet, edoctus et eruditus ex lege Dei, ut mitigetur a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea. Si enim in lege nocte , cujus conversatio in coelis est ; de firmamento lucet super terram: unde iste psalmus titulum de «quarta sabbati» accepit, quando facta sunt luminaria ; ut omnia faciat sine murmuratione, verbum vitae habens in natione tortuosa et perversa . Sicut enim stellas in coelo non extinguit nox; sic mentes fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
odor uitȩ inuitã : aliis autẽ odor mortis in mortem:
Malicia uero iniqͦrũ sinistra sunt arma iustorum :
sicut idem dicit apłs: Forarma iustitȩ: dextera
cepscȩtera exseqͥtur : dextra arma de monstrans głam
dĩ famã ueritatis qua cognoscebantur. qđ uiue¬
bant qđ non morti ficabantur : qđ gaudebant.
qđ multos ditabant. qđ om̃ia possidebant : Sinis¬
trauero : qđ ignobiles & male same habebantur
qđ seductores putabancur. qđ ignara bantur.
occidebantur. cohercebantur. contristabantur.
egere omihil habe iuidebantur : Et qͥdimirũ
similiar s xp̃i & dextris & sinistris armis diabolũ ex¬
pugnant : sicut autẽ pax hominib bonȩ uoluntatis
a quando suntaliis odor morti sin mortẽ : sic interitꝰ
hominib malȩ uoluntatis a quando iustis arma
sinistra sunt ad salutẽ : Itaq redd et illis non scđm
nrãm ualitate quȩ deipsisfit: sed scđm ipsorũ iniqͥ¬
tatt̃ quã diligendo oder animassuas. Et non scđm

Expanded text:
odor vitae in vitam, aliis autem odor mortis in mortem» . Malitia vero iniquorum, sinistra sunt arma justorum; sicut idem dicit apostolus, «Per arma justitae dextra am bonam, veritatem qua cognoscebantur quod vivebant, quod non mortificabantur, quod gaudebant, quod multos ditabant, quod omnia possidebant; sinistra vero, quod ignobiles et malae famae habebantur, quod seductores putabantur, quod ignorabantur, occidebantur, coercebantur, contristabantur, egere ac nihil habere videbantur. Et quid mirum si milites Christi et dextris et sinistris armis diabolum expugnant? Sicut autem pax hominibus bonae voluntatis , et quando sunt aliis odor mortis in mortem; sic interitus hominibus malae voluntatis, et quando justis arma sinistra sunt ad salutem. Itaque reddet illis non secundum nostram utilitatem, quae de ipsis fit; sed secundum ipsorum iniquitatem, quam diligendo oderunt animas suas: et non secundum
Abbreviated transcription (Latin):
rexit ille imperauit tẽpestatibus imperauit fluc¬
tibus cessauit periculũ. facta ẽ tranquillitas: sic
& te conturbant concupiscentiȩ malȩ ꝑsuasiones
malȩ : fluccus sunt tranquillabuntur : lam despaus
&puta as ie non ꝑtinere ad dm̃: cuigilet fidestua
excita xpm̃ in cordetuo: Surgente fide iamagnos¬
cisubisis cesi forte cẽtano fluctus concupiscentiȩ
intueris quid ꝓmisicds &dulcedo ꝓmissorum
faciete contẽtorẽ dulcedinũ scłi : Et si forie mul¬
tȩ urgent minȩ potentiũ malorũ . &ipsete ex¬
pellunt deuistitia. ad tendis qđ minatur ds̃
Ite in ignẽ ȩarnũ quiparatus est diabolo &anglis

Expanded text:
rexit ille, imperavit tempestatibus, imperavit flucrexit ille, imperavit tempestatibus, imperavit fluctibus, cessavit periculum, facta est tranquillitas : sic et te cum turbant concupiscentiae malae, persuasiones malae, fluctus sunt, tranquillabuntur. Jam desperas, et putas te non pertinere ad Dominum: evigilet fides tua, excita Christum in corde tuo; surgente fide, jam agnoscis ubi sis: et si forte tentant fluctus concupiscentiae, intueris quid promisit Deus; et dulcedo promissorum faciet te contemptorem dulcedinum saeculi: et si forte multae urgent minae potentium malorum, et ipsae te expellunt de justitia; attendis quod minatur Deus, «Ite in ignem aetern
Abbreviated transcription (Latin):
ubi parebunt : Nũ quid adẽ rectibi sedes iniqͥtatis
idẽ nũ quid ad erettibi sede simpiorũ qͥ fingis
dolorẽ in p̃cepto : qui & istos filios sic uoluisti
timore nca marent aliqͥdaliud aobliuiscerent᷑
teuerũ & bonũ suũ : Bonꝰ est ds̃ : Sicessaret ds̃
& non misceret a maritudines felicitatib: sđi
obliuiscerentur eum : Sedubi angores moles¬
tiarũ faciunt fluctus animȩ : fide silla quȩibi
dormiebat excitetur : Tranquillũ eni erat.
quando dormiuit x p̃cinmari : Illo dormiente
tẽpestas orta est : & cȩpcrunt periclitari: Ergo
in corde xp̃iano & tranquillita scrit & pax. sed
quã diu uigilat fides nã : Siautẽ dormit sides nrã :¬
periclitamur : Hoc enĩ significat dor miens xp̃c:
quia qͥdam obliuiscuntur fidẽ suã &periclitant᷑ :
Sed quomodo illa nauis cũ fluctuaret excitatus ẽ.
xpc̃. a fluctuantib: & dicentib: dñe perimus sur¬

Expanded text:
ubi parebunt? Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis?» ubi parebunt? Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis?» id est, Numquid adhaeret tibi sedes impiorum; «qui fingis dolorem in praecepto,» qui et istos filios sic voluisti timore, ne amarent aliquid aliud, et obliviscerentur te verum bonum suum? Bonus est Deus: si cessaret Deus, et non misceret amaritudines felicitatibus saeculi, oblivisceremur eum. 25. Sed ubi angores molestiarum faciunt fluctus animae, fides illa quae ibi dormiebat, excitetur. Tranquillum enim erat, quando dormivit Christus in mari: illo dormiente tempestas orta est, et coeperunt periclitari. Ergo in corde christiano et tranquillitas erit, et pax; sed quamdiu vigilat fides nostra: si autem dormit fides nostra, periclitamur. Hoc enim significat dormiens Christus, quia quidam obliviscuntur fidem suam, et periclitantur. Sed quomodo illa navis cum fluctuaret, excitatus est Christus a fluctuantibus, et dicentibus, «Domine, perimus;» sur
Abbreviated transcription (Latin):
nond eest consolatio. non desunt gaudia cotidi¬
ana. Sed noligaudere in scło gaude in xp̃o:
Gaude in uerbo eiꝰ gaude in legeeiꝰ: Adipsagau¬
dia ꝑtinet qđ loqͥmꝰ : & qđ auditis : Quantȩ ergo sunt
iste consolationes intantis laborib: uerũ estergo.
leuȩ tribulationis nrȩ̃ iuxta in credibilem modũ
& incredibilẽmodũ. ȩcernũgłȩ pondus oꝑatur
nobis : Eccequantũ p̃tiũ damꝰ: Quodã modo unã
siliquã : ad accipiendos thesauros sempiternos:
Siliquã laboris ad requiem incredibilẽ scđm
qđ dictũ est : iuxta in credibilẽ modũ & in ncredi¬
bilem modũ ȩternũ głȩ pondusoꝑatur: Gaudes¬
ad cẽpus: nolitibi sidere : Tristises ad tẽpus: noli
despare : Nonte corrũ pat felicitas : a non fran¬
git aduersitas: Neforte dicas in animo. non
potest fieri ut ds̃ admittat ad seiniquos. Qui
diat: Siiustus uix sciluus fict: peccator &impius

Expanded text:
non deest consolatio, non desunt gaudia quotidinon deest consolatio, non desunt gaudia quotidiana. Sed noli gaudere in saeculo: gaude in Christo, gaude in verbo ejus, gaude in lege ejus. Ad ipsa gaudia pertinet quod loquimur, et quod auditis. Quantae ergo sunt istae consolationes in tantis laboribus? Verum est ergo leve tribulationis nostrae, juxta incredibilem modum, et in incredibilem modum, aeternum gloriae pondus operatur nobis.» Ecce quantum pretium damus, quodam modo unam siliquam ad accipiendos thesauros sempiternos: siliquam laboris ad requiem incredibilem, secundum quod dictum est, «Juxta incredibilem modum, et in incredibilem modum, aeternum gloriae pondusoli illi fidere: tristis es ad tempus; noli desperare. Non te corrumpat felicitas, et non frangat adversitas: ne forte dicas in animo tuo, Non potest fieri, ut Deus admittat ad se iniquos, qui diat. «Si Justus vix salvis» «fiet; peccator et impius
Abbreviated transcription (Latin):
certe labore digna est. ȩarna requies compararis
Sedsi semꝑ laborares. nũ quã ad requiem ꝑuenires:
Ergo ut aliquando ꝑuenias adid qđ emis. non in
ȩternũ labo randũ est. Nonquia non ualettant :
sedut possideatur qđ cmitur: Digna est quidem
emi labore ꝑpetuo: sed necesse ẽ. ut labore tẽpo¬
rali ematur : Certe tantus debuit eẽ: id est
sempiternus labor ꝓrequie sempiterna:
Decies centenacannorũ. in labore quid ualent :
deries centeia annorũ: habent finẽ. Qđ tibi
dabodicitds̃. non habebit finẽ : Qualis misedia
dĩ: Non dicit. Deciescentena milia annorũ labo¬
rat: nondicit uel mille mille annos labora.
nondicit quingentos annos labora : Quã diu¬
uius labora in paucis annis.: indeiam requieserit.
& finẽ non habebit: Audi consequentia : Dnẽ.
scdnimulttudinẽ dolorũ meorũ in cordemeo :
exhortationes tuȩ iocundauer̃ animã meam:
ło paucos annos laboras: & in ipsis laboribus

Expanded text:
certe labore digna est aeterna quies comparari. certe labore digna est aeterna quies comparari. Sed si semper laborares, nunquam ad requiem pervenires. Ergo ut aliquando pervenias ad id quod emis, non in aeternum laborandum est: non quia non valet tanti, sed ut possideatur quod emitur. Digna est quidem emi labore perpetuo; sed necesse est ut labore temporali ematur. Certe tantus debuit esse, id est sempiternus labor pro requie sempiterna. Decies centena millia annorum in labore quid valent? Decies centena millia annorum habent finem: Quod tibi dabo, dicit Deus, non habebit finem. Qualis misericordia Dei? Nec dicit, Decies centena millia annorum labora; non dicit, vel mille annos labora; non dicit, quingentos annos labora: cum vivis labora, in paucis annis: inde jam requies erit, et finem non habebit. Et adhuc audi consequentia: «Domine, secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo, exhortationes tuae jucundaverunt animam meam.» Et paucos annos laboras, et in ipsis laboribus