comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pecorũ. ad hominũ regnũ trans latus est :
Nr̃ autẽ dcund ipse iħc: ab hominibus
adhomines aiudȩis ad gentes. Tamen
scđm parabolam. ab ouibus adoues:
ablatus atq trans latus est : Non sunc
quȩ fuerunt circũcisorũ :recenti passione
& resurrectione dñi nr̃ĩ: Deqͥbus dicit apłs. erã
autẽ ignotus facie eclesii siudeȩ quȩ sunt in xp̃o:
Tantũ autẽ audiebant: quia is quiali quandonos
ꝑsequebatur nunc euangelitat fidem quam
aliquando uastabat : & in me magnificabant

Expanded text:
pecorum ad hominum regnum translatus est: pecorum ad hominum regnum translatus est: noster autem David, ipse Jesus, ab hominibus ad homines, a Judaeis ad Gentes; tamen secundum parabolam ab ovibus ad oves ablatus atque translatus est. Non sunt hristo, quae fuerunt circumcisorum recenti passione et resurrectione Domini nostri; de quibus dicit Apostolus: Eram t, ignotus facie ecclesiis Iudaeae, quae sunt in Christo; tantum autem audiebant, quia, qui aliquando nos persequebatur, nunc euangelizat fidem, quam aliquando uastabat, et in me magnificabant
Abbreviated transcription (Latin):
non in uenimꝰ : Iuis uero fideliũ dubitat
ecclam etiam sialiis ab euntibus aliis uenienab
ex hac uita mortaliter transit : tam̃ in ȩternũ
dicit sed attente cõm̃dat apłsscribens attimo¬
thcũ. memoresto xp̃m iħ in resurrexisse
amortuis ex semine dauid scđm carnẽ scđm
euangłiũ meũ in quo laboro usq aduincula
tã quã malefaciens: sed sermodĩ non est alli¬
gatus : Ipse itaq saluator scđm carnẽ factus
ex semine dauid figuratur in hoc loco nomi¬
ne dauid: a periente dño in parabolis ossu ũ:
Nec moueat qđ cũ dixisset elegit dauid
quo nomine xp̃m significcauuit: ad didic
seruum non filium suum : Immo uero
hinc agnoscamus non patri coȩternã
unigeniti substantiam : sed formã serui
susceptã ex semine dauid: Et sustulit
eũ degregibus ouiũ: de post fꝑ̧tantes.
accepit cũ pascere iacob seruũ suũ. &i sył
hereditatẽ suam : Ille qͥdem dauid excuiꝰ
semine caro xp̃iest : ab officio pastorali

Expanded text:
non invenimus, Quis vero fidelium dubitet Ecclesiam, etiamsi aliis abeuntibus, aliis venientibus, ex hac vita mortaliter transit, tamen in aeternum dicit, sed attente commendat Apostolus, scribens ad Timotheum: Memor esto Christum Jesum resurrexisse a mortuis ex semine David, secundum Evangelium meum, in quo laboro usque ad vincula, tanquam malefaciens; sed sermo Dei non est alligatus . Ipse itaque Salvator secundum carnem factus ex semine David, figuratur in hoc loco nomine David, aperiente Domino in parabolis os suum. Nec moveat quod cum dixisset, Et elegit David, quo nomine Christum significavit, addidit, servum suum; non, filium suum: imo vero hinc agnoscamus, non Patri coaeternam Unigeniti substantiam, sed formam servi susceptam ex semine David. 44. Et sustulit eum de gregibus ovium; de post festantes accepit eum, pascere Jacob servum suum, et Israel haereditatem suam. Ille quidem David, ex cujus semine caro Christi est, ab officio pastorali
Abbreviated transcription (Latin):
Nemosibi ad in punitatẽ blandiatur demiscđia
dĩ qui aest &iudiciũ : & nemomalus. cõmutatus
ex horreat iudiciũ dĩ qr p̃cedit miscđia: Homi¬
nes enĩ quando iudicant. aliqͣndo uicti miscđia
faciunt contra iusticiã : & uidet᷑ in eiscẽ miscđia :
& non ẽ iudiciũ. Ali quandorigidũ uolentes
tenere iudiciũ : ꝑdunt miscđiam : Osautẽ nec in
bonitate miscđiȩ ꝑdit iudicii scueritatẽ.: nec iudi¬
cando cũ seueritate amittit miscdiȩ bonitatem:
Ece sitẽ porib distinguamꝰ hȩduo miscdiam¬

Expanded text:
Nemo sibi ad impunitatem blandiatur de misericordia Dei; quia est et judicium: et nemo in melius commutatus exhorreat judicium Dei; quia praecedit misericordia. Homines enim quando judicant, aliquando victi misericordia, faciunt  non esse judicium: aliquando vero rigidum volentes tenere judicium, perdunt misericordiam. Deus autem nec in bonitate misericordiae perdit judicii severitatem, nec in judicando cum severitate amittit misericordiae bonitatem. Ecce si temporibus distinguamus haec duo, miseri
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ a dextris cadant: Qui sunt isti: modo plat
scilicet qͥ dimiser̃ om̃ia & secuti sunt eũ : Nam
petrus ait illi : eccenos dimisimꝰom̃ia & secuti
sumꝰte : Et hoc illis ꝓmisit: sed ebitis suꝑ¬

Expanded text:
quae a dextris cadent. Qui sunt isti? Modo planuquae a dextris cadent. Qui sunt isti? Modo planuscilicet, qui dimiserunt omnia, et secuti sunt eum. Nam Petrus ait illi, «Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te;» et hoc illis promisit, «Sedebitis su
Abbreviated transcription (Latin):
a latere tuo millȩ & denamilia adextristuis :
adte autẽ non apppinquabunt : Cuidicitur
hoc cui fr̃s nisid ñodõ nr̃o iħuxp̃o: dñsenĩ ĩħc
non solũ inse. sed & in nobis : Recordam iniuer¬
ba illa: Saule scule. qͥd meꝑsequeris : quando
ipsũ nemo tangebat & dicebat. qͥd meꝑsequeris
N umquid non in uob seipsũ computabat : q̃uando
dicebat. qui ferit uni exminimis meis mͥficit:
Non ne in nobis seipsũ conputabat : Nonenĩdi¬
uisa sunt ab inuicẽ m̃bra capt & corpus : Quid ẽ
caput & corpus : saluator eccła : Quomodo ergo
dictũ est cadentalateretuo mille &dena milia
ad extristius cadent enĩ: a dȩmonio meridia¬
no : Magnꝰ error fr̃s: a latere xp̃i cadere:
ad extris xp̃icadere : Quomodo cadent a la¬
terẽ. quare illi a latere. illia dextris.: quare mille
alatere & denamilia ad extris.: q̃uid ẽ a latere
mille: q̃r pauciores sunt mille . quã denamilia.

Expanded text:
a latere tuo mille, et dena millia a dextris tuis: a latere tuo mille, et dena millia a dextris tuis: ad te autem non appropinquabit.» Cui dicitur hoc? cui, fnon solum in se, sed et in nobis. Recordamini verba illa: «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Quando ipsum nemo tangebat, et dicebat, «Quid me persequeris?» numquid non in nobis seipsum computabat? Quando dicebat, «Qui fecit uni ex minimis meis, mihi fecit» ; nonne in nobis seipsum computabat? Non enim divisa sunt ab invicem membra, caput et corpus. Quid est caput et corpus? Salvator et Ecclesia. Quomodo ergo dictum est, «Cadent a latere tuo mille, et dena millia a dextris tuis?» Cadent enim a daemonio meridiano. Magnus terror, fratres, a latere Christi cadere, a dextris Christi cadere. Quomodo cadent a latere? Quare illi a latere, illi a dextris? Quare mille a latere, et dena millia a dextris? Quid est, a latere mille? Quia pauciores sunt mille, quam dena millia
Abbreviated transcription (Latin):
negit sinegauerit dimittatur : dȩ monium
meridianũ erat : Multiergo non negantes:
in torm̃tis deficiebant : Tamdiuenĩ corque¬
bantur : donet negarent: Perscuerin tibusautẽ
in nonnegando xp̃m qđ facturus erat gladius
uno ictu occidendo corpus animãt ad dm̃mit¬
tendo : hoc faciebant diuturna torm̃ta:
Sed quis tandem inueniretur qͥduraret
aduersus tantos. &tã longos cruciatus : multi
defecer̃: Et credo illidefecer̃ : quidese p̃sũp¬
ferunt : Quinon habitabat in ad iutorio
altissimi & in ꝓtatione dĩcȩli: qui nondi¬
xer̃ dño susceptor meuses : qui non subumbra
alarũ eiꝰ sꝑauer̃ sed uiribus suis multum
deder̃ : Dciacti sunt adõ uc ostenderit illis quia
ipsȩptegit. ipse tẽperat tẽ ptationes. ipsetantũ
uenire ꝑmitit quantũ potest ferre cuiuenit:
Mul tiergo cecider̃ : ademonio meridiano :
Quã multi uultis nosse : seqͥtur & dicit : Cadent

Expanded text:
neget; si se negaverit, dimittatur: daemonium neget; si se negaverit, dimittatur: daemonium meridianum erat. Multi ergo non negantes, in tormentis deficiebant; tamdiu enim torquebantur, donec negarent. Perseverantibus autem in non negando Christum, quid facturus erat gladius, uno ictu occidendo corpus, animam ad Deum mittendo? Hoc faciebant et diuturna tormenta: sed quis tandem inveniretur qui duraret adversus tantos et tam longos cruciatus? Multi defecerunt: et, credo, illi defecerunt qui de se praesumpserunt, qui non habitabant in adjutorio Altissimi, et in protectione Dei coeli; qui non dixerunt Domino, «Susceptor meus es;» qui non sub umbra alarum ejus speraverunt, sed viribus suis multum dederunt. Dejecti sunt a Deo, ut ostenderet illis quia ipse protegit, ipse temperat tentationes, ipse tantum venire permittit, quantum potest ferre cui venit. 9. «vers.» 7. Multi ergo ceciderunt a daemonio meridiano. Quam multi, vultis nosse? Sequitur, et dicit: «Cadent
Abbreviated transcription (Latin):
tur qͦmodo sagita uolans ꝑdiem fuit : nondũ
erat dȩmoniũ meridianũ flagrans uehem̃ti
ꝑsecutione a faciens inagnos ȩstus. etiã forcibus :
Audite enĩ qͥd sicutũ sit : Cũ uidissent in imici.
qđ multi festinarent ad martiriũ. &t antoplu¬
rescrederent in xp̃m. quaneo plures patieban¬
tur : dixer̃ apđse : Nos occisuri sumꝰgenꝰ hu¬
manũ : cotmilia qͥcredunt in hoc nomine :
Siocciderimꝰ om̃s ꝓpenullus interra remane¬
bit : Cocpit steruere sol : cȩpit feruescere
ȩstus : Audite enĩ qͥd iusserint modo ance
iusserant qͥcũq: confessus sestierit xp̃ianũ
seriatur : iusser̃ posta. qͥcũq seconfessusfuerit¬
neget sexp̃ianũ : Conparate sagitã uolantẽ
ꝑdiem: adȩmoniũ meridianũ: Sagitta uolans
ꝑdiem quid erat: quis e confessus fuerit xp̃ianũ
feriatur : quis fidelis ea mortisceleritate.
non declinaret: Illud auit̃ si se conficitur
xp̃ianũ non occidacir sedtor queacur donec

Expanded text:
Nondum erat daemonium meridianum, flagrans vehementi persecutione, et faciens magnos aestus etiam fortibus. Audite enim quid secutum sit: cum vidissent inimici quod multi festinarent ad martyrium, et tanto plures crederent in Christum, quanto plures patiebantur, dixerunt apud se, Nos occisuri sumus genus humanum, tot millia quae credunt in hoc nomine, si occiderimus omnes, prope nullus in terra remanebit. Coepit fervere sol, coepit fervere aestus. Audite enim quid jusserint: quomodo antea jusserant, Quicumque confessus se fuerit christianum, feriatur; jusseresse christianum. Comparate sagittam volantem per diem, et daemonium meridianum. Sagitta volans per diem quid erat? Qui se confessus fuerit christianum, feriatur. Quis fidelis eam mortis celeritate non declinaret? Illud autem, Si se confitetur christianum, non occidatur; sed torqueatur, donec
Abbreviated transcription (Latin):
legatis psalmũ qr dȩ moniũ meridianum
ꝓpter estũ uehem̃tis ꝑsicutionis positũ est :
Sic enĩ dñs dicit : ortusest sol & aruit herba.
ꝗr radicẽ non habebat: Et exponens nob̾
facta non manene illi qͥaltã radicẽ non het¬
bebant: Ratehic intellegimꝰ demonũ meri¬
dianũ ꝑsccutionẽ uehem̃tẽ : Qualis fuit illa¬

Expanded text:
ligatis Psalmum, quia daemonium meridianum ligatis Psalmum, quia daemonium meridianum propter aestum vehementis persecutionis positum est. Sic enim Dominus dicit: «Ortus est sol, et aruit herba, quia radicem non habebat.» Et exponens nobisfacta non manent illi, «quia altam radicem non habebant.» Recte hic intelligimus daemonium meridianum persecutionem vehem
Abbreviated transcription (Latin):
dac hoc caritas urã : descripturis mȩ ꝓbantȩ :
Quando deseminante dic ebat dñs. quia exiit
seminansseminare: &i liud cecidit inuiamali
aliud in petrosai aliud interspincais. dignacu s est
ipse exponere similitdinẽ : Etcũuenissec
ad petrosa: hoc ait: Hii sunt qͥaudiunt uer¬
bũ : & adhorã gaudent ad uerbũ & in tribula¬
tione quȩ sit ꝓpt̃ uerbũ : continuo scanda¬
litantur : Quid enĩ dixerat dehis quȩ exie¬
rant inpetrosis: exorto sole inqͥt aruer̃:
quia non habebant altã radicẽ : Hii sunt
ergo qͥad orã gaudent ad uerbũ : &cũ ꝑsetutio
facta fuerit ꝓpt̃ uerbũ : arescunt : Quare ares¬
cunt : qr non habebant firmã radicẽ : Iueest
radix: caritas: Hoc enĩ dicit apłs: ut in caritate
radicati & fundati : Quo modo enĩradix
om̃iũ malorũ cupiditas: sic radix om̃ium
bonorũ caritas est : Nosas hȩc & sȩpedictũ est :
Sed quare hoc uolui cõmemorare : ut intel¬

Expanded text:
dat hoc Charitas vestra de Scripturis me probantem. dat hoc Charitas vestra de Scripturis me probantem. Quando de seminante dicebat Dominus, quia exiit seminans seminare, et aliud cecidit in viam, aliud in petrosa, aliud inter spinas; dignatus est ipse exponere similitudinem, et cum venisset ad petrosa, hoc ait: «Hi sunt qui audiunt verbum, et ad horam gaudent ad verbum; et in tribulatione quae fit propter verbum, continuo scandalizantur.» Quid enim dixerat de his quae exierant in petrosis? «Exorto sole,» inquit, «aruerunt, quia non habebant altam radicem» . «Hi sunt» ergo «qui ad horam gaudent ad verbum, et cum persecutio facta fuerit propter verbum, arescunt.» Quare arescunt? «Quia non habebant firmam radicem.» Quae est radix? Charitas: hoc enim dicit Apostolus, «Ut in charitate radicati et fundati» . Quomodo enim radix omnium malorum cupiditas , sic radix omnium bonorum charitas est. Nostis hoc, et saepe dictum est: sed quare hoc volui commemorare? Ut intel
Abbreviated transcription (Latin):
scigitã ꝑ dicm appellauit : Quȩ sunt leues
tẽptationes : quȩ non sic instant Nonsic urgent
ut cogant : sed possunt cito declinare transire :
Eadẽ rursus facgrauia: Si ꝑ secutor instat. &ue¬
hem̃ter terret ignorantes id ẽ nondũ firmos
infide. Nescientes qđ ad hoc sint xp̃iam. ut futu¬
rãuitã sperent : cũcȩperintterreri demalis cẽpora¬
ribus. putant qđ de seruit illos xp̃caesine causct
sunt xp̃iant. Nonnorunt enĩ ut dixi qđ ad hoo
sunt xp̃iani ut p̃sentia superent. & futura sꝑent :
Inuenit illos negotiũ ꝑ cmbulans intenebris
capit eos: Sunt autẽ qͥdam qͥ inde sciunt se
om̃s tẽptaciones collerande sunt. ut illud ac¬
cipiamꝰ illud adqͥramꝰ qđ nob̵ ꝓmisit ds̃inet̃nũ :
Norunt ista. Sed quando coeperit ꝑsecutor
instare. uehem̃ter agitare minis poenis corm̃tis
aliquando cedunt : a scientes. &tãquã in die cadt̃
quare auit̃ in meridie : quia multũ feruet
ꝑsecutio : Maiores ȩstus : dixit meridiẽ : Ad ten¬

Expanded text:
 diem appellavit. Quae sunt leves tentationes? Quae non sic instant, non sic urgent, ut cogant, sed possunt cito declinata transire. Eadem rursus fac gravia. Si persecutor instat, et vehementer terret ignorantes, id est nondum firmos in fide, nec scientes quod ad hoc sunt christiani, ut futuram vitam sperent; cum coeperint terreri de malis temporalibus, putant quod deseruit illos Christus, et sine causa sunt christiani; non norunt enim, ut dixi, quia ad hoc sunt christiani, ut praesentia superent, et futura sperent: invenit illos negotium perambulans in tenebris, et capit eos. Sunt autem quidam qui noverunt se omnes tentationes tolerandae sunt, ut illud accipiamus, illud acquiramus quod nobis promisit Deus in aeternum; norunt ista: sed quando coeperit persecutor instare vehementius, agere minis, poenis, tormentis, aliquando cedunt, et scientes tanquam in die cadunt. 8. Quare autem in meridie? Quia multum fervet persecutio: majores aestus dixit meridiem. Atten
Abbreviated transcription (Latin):
pauperibus & sibi iamꝓmitebant . quia
ses suri erant cũ xp̃o & iudicaturi gentes:
feruente calore ꝑsecutionis tãquã de momo
meridiano desecer̃ intorm̃ts a nega uerunt
xp̃m: Ipsisunt quia latere cecider̃ : tamquã
sessuri cũ xp̃o Ad mundũ iudicandũ : cecider :
Ad extris autẽ : dicã quicadunt: Nostisquia
cũ apparuerit ipsũ tribunal ubicũ xp̃o dño
fundati &radicati in caritate ut non arescerent
desole & demonio meridiano : hocait dñs.

Expanded text:
pauperibus, et sibi jam promittebant quia pauperibus, et sibi jam promittebant quia sessuri erant cum Christo, et judicaturi gentes, fervente calore persecutionis tanquam a daemonio meridiano defecerunt in tormentis, et negaverunt Christum. Ipsi sunt qui a latere ceciderunt: tanquam sessuri cum Christo ad mundum judicandum, ceciderunt. 10. A dextris autem dicam qui cadunt. Nostis quia cum apparuerit ipsum tribunal, ubi cum Christo Domino fecti, radicati et fundati in charitate, ut non arescerent de sole et daemonio meridiano, hoc ait Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
ordinaitus est. ut in actib apłorũ legimꝰ: Inple
nã mila sedebunt. inxii sedibus: Sed undemihi
ꝓbas ait aliqͥs. qr & paulus inter iudiceserit: audi
illũ dicentẽ: Nescitis qr angłosiudicabimꝰ. iudi¬
cabimꝰ in qͥt : Et ipse nondubitauit in p̃sũ ptione:
qua credidit computari se int̃illos. qͥuidicabunt
cũ xp̃o: Quiergo iudicabunt cũ xp̃o. pͥncipesad st̃¬
uende om̃iatua & dapauperibus: Quid est uis ẽẽ
ꝑfectus : uis mecũ iudicare enoniudicari :
ille contristatus discessit : Sed mulai hoc fe¬
cerunt : & multi hoc faciunt: Ergo isti:
cũ illo iudicabunt: Sed mul a pro¬
mittunt sibi. quia iudicabunt cũ xp̃o: quia
dimiitunt om̃ia sua ut sequantur x pm̃ :¬
Sed habent p̃sũ paonẽ dese. habent quendã
pium & suꝑbiam quãds̃ solus
potest nosse : & non possunt euitare
demonium meridianũ id est casum feruentis
caloris nimtȩ ꝑsecutionis : Tales multi cum
eeñt. illo tẽpore qͥ distribuerant om̃ia sua

Expanded text:
pletNam millia sedebunt in duodecim sedibus. Sed unde mihi probas, ait aliquis, quia et Paulus inter judices erit? Audi illum dicentem: «Nescitis quia angelos judicabimus» ? «Judicabimus,» inquit. Et ipse non dubitavit in praesumptione, qua credidit, computare se inter illos qui judicabunt cum Christo. Qui ergo judicabunt cum Christo, principes vende omnia tua, et da pauperibus.» Quid est, «Vis esse perfectus?» Vis mecum judicare, et non judicari. Ille contristatus abscessit ; sed multi hoc fecerunt, et multi hoc faciunt: ergo isti cum illo judicabunt. Sed multi promittunt sibi quia judicabunt cum Christo, quia dimittunt omnia sua et sequuntur Christum, sed habent praesumptionem de se, habent quemdam typhum et superbiam, quam Deus solus potest nosse, et non possunt evitare daemonium meridianum, id est, casum ferventis caloris nimiae persecutionis. Tales multi cum essent illo tempore, qui distribuerant omnia sua
Abbreviated transcription (Latin):
tauer̃ seꝑ sequendo collere posse de cerra
luit feriri. negauit sexp̃ianũ Sciens qͥd
malifacereo : ꝑuenit adillũ sagitas uolans
ꝑdiem: Quicũq autẽ non curauit p̃sentem
uitã sed cerais sꝑauit futuram. Declinauit
scigittã uolantẽ ꝑdiem: confessusest sexpĩa¬
nũ: Percussuscarne : libatus est spũ : Ex pec¬
tare coepit positꝰa pđdm̃ inqͥeit. etiã redẽptio¬
nẽ corporissui resurrationẽ mortuorum:
Eua sit a tẽptatione illc: sagͥntã uolantẽ ꝑdiem

Expanded text:
taverunt se persequendo tollere posse de terra luit feriri, negavit se christianum, sciens quid mali faceret; pervenit ad illum sagitta volans per diem. Quicumque autem non curavit praesentem vitam, sed certus speravit futuram, declinavit sagittam volantem per diem, confessus est se christianum: percussus carne, liberatus est spiritu; exspectare coepit positus apud Deum in quiete, etiam redemptionem corporis sui in resurrectione mortuorum: evasit a tentatione il
Abbreviated transcription (Latin):
duo quȩ in fradixit : Nonti mebis amore noc¬
turno: a sagita uolance ꝑdiem : Ec ꝓpc̃cimo
rẽ nocturnũ a negotio ꝑambulante in cenebris.
Eeppc̃ sagitã uolantẽ ꝑdiem: aruina & demonio
meridicino : Quid ẽ. tm̃dũ in nocte. & quid indie :
cũ quisq ignorans peccat: tã quã in nocte peccat:
Cũ autẽ sciens peccat tã quã indie peccat: Duo
ergo illa lcuiora : ipsa sunt grauiora quȩrepe¬
tita sunt : intendit : ut diligenter hoc sidñ s ad¬
nuerit exponaitur uob : Obscurũ ẽ. enĩ. &erit
magnꝰ fruccus si intellexericis : Tẽptationẽ
quȩ fit ignorantibus leuis : tmorẽ nocturnũ¬

Expanded text:
duo quae infra dixit. «Non timebis a timore nocduo quae infra dixit. «Non timebis a timore nocturno, a sagitta volante per diem:» et prorem nocturnum, «a negotio perambulante in tenebris;» et propter sagittam volantem per diem, «a ruina et daemonio meridiano.» Quid est timendum in nocte, et quid in die? Cum quisque ignorans peccat, tanquam in nocte peccat: cum autem sciens peccat, tanquam in die peccat. Duo ergo illa leviora; ipsa sunt graviora, quae repetita sunt. Intendite, ut diligenter hoc, si Dominus annuerit, exponatur vobis: obscurum est enim, et erit magnus fructus si intellexeritis. Tentationem quae fit in
Abbreviated transcription (Latin):
bitie : tã quã scutũ. Veritas eiꝰ est : ut non misceat
eosqͥ inseipsissꝑant cũ eis qͥ indm̃ s ꝑant : seccator ÷
a peccator : Sed pecatorẽ dese p̃sum̃tẽ contẽp¬
nentẽ peccata sua non consitentẽ. & dicentẽ : Sidõ
displicerent peccatamea. non ꝑmiteret meui¬
uere : Alius autẽ oculos non audebat leuare :
sed ꝑcutiebat pectus suũ dicens. dñe ꝓpituis
ostomͥ peccatori : &ille peccator : & ille: Sed
ille in ridens: iste plangens : Ille contẽptor:
hic confessorpeccatorũ suorũ : Veritas autẽ dĩ.
que non ꝑsonas accipit : discernit pȩnitentem
adefindence. Discernit humilẽ a suꝑbo : discer¬
nit p̃sum̃tẽ descipso a p̃sum̃te dedõ: Ergo ueri¬
cas eiꝰ: tãquã scuco circũ dabiat: Nontimebis ati¬
more noccurno : a sagita uolante ꝑdiem a nego¬
tio ꝑambulante intenebris: aruina & demonio
meridiano : Duobus quȩ supra dixit : ridduntur

Expanded text:
bit te.» Tanquam scutum veritas ejus est; ut non misceat bit te.» Tanquam scutum veritas ejus est; ut non misceat eos qui in seipsis sperant, cum eis qui in Deo sperant. Peccator est, et peccator: sed da peccatorem de se praesumentem, contemnentem, peccata sua non confitentem, et dicet, Si Deo displicerent peccata mea, non permitteret me vivere. Alius autem oculos non audebat levare, sed percutiebat pectus suum, dicens, «Domine, propitius esto mihi peccatori» . Et ille peccator, et ille: sed ille irridens, iste plangens; ille contemptor, hic confessor peccatorum suorum. Veritas autem Dei quae non personas accipit, discernit poenitentem a defendente, discernit humilem a superbo, discernit praesumentem de seipso a praesumente de Deo. Ergo «veritas ejus» tanquam «scuto circumdabit temore nocturno, a sagitta volante per diem, a negotio perambulante in tenebris, a ruina et daemonio meridiano.» Duobus quae supra dixit, redduntur
Abbreviated transcription (Latin):
tã quãgallina: quȩptegit pullossuos: Honest
iniurio sum nomengallinȩ ꝓdtendite ceteras
aues fr̃s : Multȩ aues antenos fetant : cale faciant
pullos suos. Nulla sic auis in firmacur cũpullis:
quomodo gallina : Adtendat carita surã : Hirun¬
dines anseres &ciconias. uidemꝰ extranidossuos :
nec cognoscimꝰ utrũ foetus habent : At uerogal¬
linã agnoscimꝰ in firmitate uocis in relaxatione
plumarũ cotamutatur affictione pullorũ: quia
illi in firmist̃ infirmã sefacit : Quiaergo & nosinfir¬
mieramꝰ infirmã sefacit scipientia dĩ : qr uerbum
est scutũ. qr necalȩ sunt nec scutũ : Sia liqͥt horũ
ꝓpriȩeet̃. Nũqͥd alȩ scutũ eẽ possent. uel scutũ
alȩ : sed quia figurate ꝑsimilitudines diciom̃ia
ista possunt: ideo alȩ & scutũ eẽ. potuer̃ : Siuere
modi qr nec lapis neleo. necagnꝰ nec uitulus:
sunt. non ꝓprietates . VUeritas eun qͥt : circũda¬

Expanded text:
tanquam gallina protegens pullos suos. Non est tanquam gallina protegens pullos suos. Non est enim injuriosum nomen gallinae. Attendite caeteras aves, fratres: multae aves ante nos fetant, calefaciunt pullos suos; nulla sic avis infirmatur cum pullis, quomodo gallina. Attendat Charitas vestra: hirundines, passeres et ciconias videmus extra nidos suos, nec cognoscimus utrum fetus habeant; at vero gallinam cognoscimus in infirmitate vocis, in relaxatione plumarum: tota mutatur affectu pullorum; quia illi infirmi sunt, infirmam se facit. Quia ergo et nos infirmi eramus, infirmam se fecit Sapientia Dei; quia Verbum est scutum; quia nec alae sunt, nec scutum. Si aliquid horum proprie esset, numquid alae scutum esse possent, vel scutum alae? Sed quia figurate per similitudines dici omnia ista possunt, ideo et alae et scutum esse potuerunt. Si vere nec lapis, nec leo, nec agnus, nec vitulus, sunt, non proprietates. «Veritas ejus,» inquit, «circumda
Abbreviated transcription (Latin):
bo aspero Inter scapulcissuas obũbrabittibi :
aa cergo potest intelligo &a pectore: Soa¬
pulȩenĩ circa capt̃ sunt: Sed quia dicit suba¬
lisciꝰsꝑabis: manifestũ ẽ quna ꝓaectio a larũs pana¬
rũ facit᷑ eẽ interscapulas dĩ. ut hincatq: hinc
alȩdĩ ce poncinc in medio. & honti mebis neqͥs
tibi noceat : Tantũ tunoli inderecedere: quo
nullusnimicus audit accedere : Sigallina pro¬
tegit pullossuos sub alissuis. quantomagis sub
alisdĩ tutus eris. & aduersus diabolũ & angłoseiꝰ:
quȩ acriȩ potestates tãquã accipitres circum¬
uolitant : ut infirmũ pullũ auferant : Neque
cnĩ sinecausa: conparataẽ. gallina. ipsi scipientiȩ
gere filios tuos tãquã gallina pullossuos: & no¬
luisti : Noluit illa hierłm. uelimꝰ nos : Illa rapta ÷
abȩriis potestatib fugiens a lasgallinȩ: p̃sumens
deuirib: suiscũ eẽt infirma : Nosconfitente sinfir¬
mitatẽ nr̃am : subalis difugiamꝰ:. Eric nob̃ enim

Expanded text:
Inter scapulas suas obumbrabit tibi,» et a tergo potes intelligere, et a pectore: scapulae enim circa caput sunt. Sed quia dicit, «sub alis ejus sperabis,» manifestum est quia protectio alarum expansarum facit te esse inter scapulas Dei, ut hinc atque hinc alae Dei te ponant in medio: et non timebis ne quis tibi noceat; tantum tu noli inde recedere, quo nullus inimicus audet accedere. Si gallina protegit pullos suos sub alis suis; quanto magis tu sub alis Dei tutus eris, et adversus diabolum et angelos ejus, quae aereae potestates tanquam accipitres circumvolitant, ut infirmum pullum auferant? Neque enim sine causa comparata est gallina ipsi Sapientiae gere filios tuos, tanquam gallina pullos suos, et noluisti» ? Noluit illa Jerusalem; velimus nos. Illa rapta est ab aereis potestatibus fugiens alas gallinae, praesumens de viribus suis, cum esset infirma: nos confitentes infirmitatem nostram, sub alas Dei fugiamus; erit nobis enim
Abbreviated transcription (Latin):
inter consultores matemati corũdm̃ sinceriter
colere &nhiltalereqͥrere. & interspectatores
nugacium tratrorũ nolle ire nisi a deccłam.: pacit᷑
in sultatores ipsos xp̃ianos. & patitur uerbaas ꝑa
& dicunt : Magnustii. iustus tues: heliastues:
petrus tues: decȩlouenisti: Insultant. qͦcũq
seuerterit : audit hinc atq inde uerbũ asperũ:
Qđ si timet &recedit auia xp̃i : cadic inlaqueos
uenantiũ : Quom autẽ cũ audiuntur hȩc uerba
non recedicur auia: quid ẽ non recedicur auia¬
quando audit uerba aspera : unde sibi habet
faceresolaciũ ut noncuret uerba aspera. net rece¬
dat auia & intret ꝑianuã : dicat: Qualia uerba
audio seruus peccatos : dñs meus audiuit. demo¬
niũ habes : Modo audistis uerbũ asperũ : qđ dic¬
tũ ẽ indm̃ : Hon opuserat ut iħchocaudiret :
sedie monuit ad uersus uerba aspera neincida s in
tibisit. neputes qa tuct potes pagere: Illece ꝓte

Expanded text:
inter consultores mathematicorum Deum sinceriter colere et nihil tale requirere, et inter spectatores nugacium theatrorum noluerit ire nisi ad ecclesiam, patitur insultatores ipsos christianos, et patitur verba aspera; et dicunt, Magnus tu, justus, tu es Elias, tu es Petrus, de coelo venisti. Insultant; quocumque se verterit, audit hinc atque inde verbum asperum. Quod si timet et recedit a via Christi, cadit in laqueos venantium. Quomodo autem cum audiuntur haec verba, non receditur a via? Quid est, non recedere a viaQuando audit verba aspera, unde sibi habet facere solatium, ut non curet verba aspera, nec recedat a via, et intret per januam? Dicat: qualia verba audio, servus, peccator? Dominus meus audivit: «Daemonium habes» . Modo audistis verbum asperum quod dictum est in Dominum: non opus erat ut Dominus hoc audiret, sed te monuit adversus verba aspera ne incidas in tibi sit, ne putes quia tu te potes protegere: ille te
Abbreviated transcription (Latin):
cari: non eiꝰ delectatur poena qr ñ eũ odit.
sed diuina iustitia qͣ dm̃ diligitꝰ᷑. Deniq
sun hoc scło in eũ uindicatur: uel ꝓipsoetiã
lȩtatur si corrigitur: uel certȩ ꝓaliis ut eũ
timeant imitari Ipse quoq: fit melior :
ñ supplitio illius odia sua pascendo. sederrata
em̃dando : Hac ꝑhoc debeniuolentia est.
non demalitia qđ lȩtatur iustus: cũ ui¬
cũ uiderit uindictã & manꝰ suas lauat.
id est oꝑa mundiora efficit. in sangiine: hocest

Expanded text:
cari, non ejus delectatur poena, quia non eum odit, cari, non ejus delectatur poena, quia non eum odit, sed divina justitia, quia Deum diligit? Denique si in hoc saeculo in eum vindicatur, vel pro illo etiam laetatur, si corrigitur; vel certe pro aliis, ut eum timeant imitari. Ipse quoque fit melior, non supplicio illius odia sua pascendo, sed errata emendando. Ac per hoc de benevolentia, non de malitia est quod laetatur justus, cum videt vindictam, et manus suas lavat, id est, opera mundiora efficit in sanguine, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
dictã & ego retri buam: & dñs ine uangelio
Viduã ꝓponit insimilitudinẽ quȩ iundicari
desiderans. iudicẽ in terpellabat iniustũ :
quieã tandẽ aliquando non iustitia ductus.
sed tedio uictus audiuit: Hoc autẽ dñ sꝓposuit.
ut ostenderet multo magis dm̃iustũ citofac¬
turũ iudiciũ electorũ suorũ : quiadillũ cla¬
mant die ⁊ octe : In.deest & ille sub aradĩ
martirũ clamor : ut dĩ uidicio uindicent᷑:
U bi est ergo illud diligite inimicos urõs bene¬
facite eis qͥuos oder̃ & oratȩ ꝓeis qͥuos ꝑ secun¬
tur : ubiest ergo illud ñ reddentes malum
Reddit autem uotũ malum: quietiã si non
ipse uidicat. tam̃ ut non eiꝰ inimicũ ds̃ puni¬
at. expectat̃atq optat : Iua ꝓpt̃ cũ & homo
iustus & homomalus deinimicis suis uel int
ad ño uindicari unde discernuntur. nisiqr
iustus magis cupit inimicũ suũ corrigi.
quã punire : Et cũ in eũ uidet adño uindi¬

Expanded text:
dictam, et ego retribuam. Et Dominus in Evangelio dictam, et ego retribuam. Et Dominus in Evangelio viduam proponit in similitudinem, quae vindicari desiderans, judicem interpellabat injustum, qui eam tandem aliquando non justitia ductus, sed taedio victus audivit : hoc autem Dominus proposuit, ut ostenderet multo magis Deum justum cito facturum judicium electorum suorum, qui ad eum clamant die ac nocte. Inde est et ille sub ara Dei martyrum clamor, ut Dei judicio vindicentur. Ubi est ergo illud, « Diligite inimicos vestros, benefacite eis qui vos oderunt, et orate pro eis qui vos persequuntur » ? ubi est et illuReddit autem votum malum, qui etiamsi non ipse vindicat, tamen ut ejus inimicum Deus puniat, expectat atque optat. Quapropter cum et homo justus et homo malus de inimicis suis velint a Domino vindicari, unde discernentur, nisi quia justus et magis cupit inimicum suum corrigi quam puniri; et cum in eum videt a Domino vindi
Abbreviated transcription (Latin):
nros si hoc poenegenꝰ intellegamꝰ qđ inin¬
timis cordis agit᷑ : & corquet etiã illos qͥ nob̵
adulant̃ arrident nec a nob̵ uideri potest
qͥd in homine interiore patiantur : Illud
tionis intellegitur dictũ: in note scat ante
Sed ꝓpt̃ illud qđ scriptũ est in a pocalipsi
subaradĩ martires addm̃ clamare & dicere
quousq: dñe nonuindicas sanguine nr̃m.
non est p̃tereundũ quẽ admodũ accipiopor¬
trat : nȩꝓpter ex saturandũ odiũ credantur
scĩ desiderare uindictã qđ ab corũ ꝑsiccione
longe ab est . Eitam̃ scriptũ est: letabitur
iustus cũ uiderit uindictam impiorum.
manꝰ suas lauabit in sanguine peccatoris:
Et apłs ait : Non uos ipsos defendentes Rm̃i:¬
seddate locũ irȩ : Scriptũ est enĩ : Mihi
uindictã & ego retribuã dicit dñs: Nec ipse
itaq p̃cipit ut nolint uindicari : sedut ñseipso
iundicantesdent locũ irȩdĩ qͥdixit m uin¬

Expanded text:
nostros, si hoc poenae genus intelligamus quod in innostros, si hoc poenae genus intelligamus quod in intimis cordis agitur, et torquet etiam illos qui nobis adulanter arrident, nec a nobis videri potest quid in homine interiore patiantur. Illud tionis intelligitur dictum, Innotescat ante sed propter illud quod scriptum est in Apocalypsi, sub ara Dei martyres ad Deum clamare et dicere, Quousque, Domine, non vindicas sanguinem nostrum ? non est praetereundum quemadmodum accipi oporteat; ne propter exsndictam, quod ab eorum perfectione longe abest. Et tamen scriptum est, « Laetabitur justus, cum viderit vindictam impiorum; manus suas lavabit in sanguine peccatoris » : et Apostolus ait, « Non vos ipsos vindicantessed date locum irae; scriptum est enim, Mihi vindictam, et ego retribuam, dicit Dominus » . Nec ipse itaque praecipit ut nolint vindicari, sed ut non se ipsi indicantes dent locum irae Dei qui dixit, Mihi vin
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ autẽ ad iungit neqͣndo dicant ingentib
ubi est ds̃eorũ : magis ꝓipsis gentibus est
suos non a diuuare.: nec eis eẽ ꝓpiciũ : Illud
uͦ qđ seqͥtur & in notescat in nacionibus
corã oculis nris uindica scinguinẽ seruo
rũ tuorũ qͥeffusus est uel sic intellegitur
cũ credunt inuerũ dm̃ qͥ ꝑsequebantur eiꝰ
hereditatẽ qr & ipsa uindicta est quape¬
rimitur sȩua iniqͥtas eorũ gladio uerbi
dĩ de quo dictũ est: accingere gla dio
tu: uel cũ ꝑseuerantes inimici. infine
puniuntur : Nã mala corporalia quȩ
in hoc scło patiuntur : cõmuma possunt
habe cũbonis : Est aliud uindictegenus
quo eccłȩ dilatationẽ & fteunditatẽ in hoc
sdo postiantas ꝑsecutiones qͥb cĩ om̃ino
periturã putaba t. peccator incredulus
& inimicus indet & irascitur : dentibus suis
frendet &t abescet : Quis enĩ negare audeat
hancetiã eẽ grauissimã pȩnã : sed nescio utrũ
scitis diligenter accipiacur qđ ait. ante oculos

Expanded text:
 autem adjungit, Nequando dicant in Gentibus, Ubi est Deus eorum? magis pro ipsis Gentibus est suos non adjuvare, nec eis esse propitium. Illud vero quod sequitur, Et innotescat in nationibus coram oculis nostris vindicta sanguinffusus est, vel sic intelligitur, cum credunt in verum Deum, qui persequebantur ejus haereditatem; quia et ipsa vindicta est, qua perimitur saeva iniquitas eorum gladio verbi Dei, de quo dictum est, Accingere gladium tuum ; vel cum perseverantes inimici in fine puniuntur. Nam mala corporalia quae in hoc saeculo patiuntur, communia possunt habere cum bonis. Est et aliud vindictae genus, quo Ecclesiae dilatationem et fecunditatem in hoc saeculo, post tantas persecutiones quibus eam omnino perituram putabant, peccator, et incredulus, et inimicus videt et irascitur, dentibus suis frendet et tabescet : quis enim negare audeat hanc etiam esse gravissimam poenam? Sed nescio utrum satis eleganter accipiatur quod ait, ante oculos
Abbreviated transcription (Latin):
crimine incredulitatis & contradictionis
arbitretur cẽ damnatũ. continuo subie¬
cit : dico ergo : Numqͥd reppulit ds̃ ple¬
bẽ suã absit : Nam & ego israclita sum
exgenere isrł & tribubeniamin: Hic ostendit
quã plebem dixerit : utiq popłi prioris:
Quãsi totã ds̃ rȩꝓbasset acq damnasset: nonuoq
ex tribubeniamin : Adhibet autẽ ualdene¬
cessarium testimoniũ dicens : Annescitis
in helia. qͥd dicit scriptura: quẽ ammodum
interpellat dm̃ aduersus isrł: Dñe ꝓphetas
tuos occider altaria cua suffoder & ego re

Expanded text:
crimine incredulitatis et contradictionis crimine incredulitatis et contradictionis arbitretur esse damnatum, continuo subjecit: Dico ergo, Numquid repulit Deus plebem suam? Absit. Nam et ego Israelita sum ex genere Israel, de tribu Benjamin. Hic ostendit quam plebem dixerit, utique populi prioris, quam si totam Deus reprobasset atque damnasset, non utiqde tribu Benjamin. Adhibet autem valde necessarium testimonium, dicens: « An nescitis in Elia quid dicit Scriptura, quemadmodum interpellat Deum adversus Israel? Domine, Prophetas tuos o
Abbreviated transcription (Latin):
rapax mane rapiens & aduesperũ diuidensȩscas:
Id est prius rapiens ꝑsccutor ad mortẽ: postea
parcens p̃dicator aduitã : Hierant exillo
popło hereditas dĩ. undeait. &ipseminimꝰ
apłorũ doctorgentiũ : dico ergo Numqͥd
reppulit ds̃ plebẽsuam ubsit : Nam &ego
isra helita sum. ex semine i srł ex tribubeniamin:
Honreppulit dĩ plebem suã quã presciuit:
Hȩ plebs quȩ exilla gente xp̃i corporiacces
utiq respondit ubi scriptũ est: qm̃ non reppil¬
Vt dñs plebemsuam: Ibi autẽ seqͥtur. & here¬
ditatẽ suam non derelinquet : Vbi cuidenter
apparet. talem plebẽ cẽ. hereditatẽ dĩ:
Vt cm̃ hoc diceret apłs. supͣ cõmemoraue¬
rat ꝓpheacum testimoniũ dep̃nuntiata
futura in credulitate popłi isrł: totadie
ex pandim anꝰ incas ad popłm non credentẽ
& contradicentẽ : Hic ergo nequis quam
male intellegens uniuersũ illũ popłm

Expanded text:
rapax, mane rapiens, et ad vesperum dividens escas , rapax, mane rapiens, et ad vesperum dividens escas , id est, prius rapiens persecutor ad mortem, postea pascens praedicator ad vitam. Hi erant ex illo populo haereditas Dei. Unde et ait ipse minimus Apostolorum , doctor Gentium: « Dico ergo, Numquid repulit Deus plebem suam? Absit. Nam et ego Israelita sum ex semine Israel, de tribu Benjamin. Non repulit Deus plebem suam quam praescivit. » Haec plebs quae ex illa gente Christi corpori accesutique respondet, ubi scriptum est, Quoniam non repellet Dominus plebem suam: ibi autem sequitur, Et haereditatem suam non derelinquet ; ubi evidenter apparet, talem plebem esse haereditatem Dei. Ut enim hoc diceret Apostolus, supra commemoraverat propheticum testimonium de praenuntiata futura incredulitate populi Israel: Tota die expandi manus meas ad populum non credentem et contradicentem . Hic ergo ne quisquam male intelligens, universum illum populum
Abbreviated transcription (Latin):
& anna uidua : qͥ xp̃m non loquentẽ sensu cor¬
poris audierant. sed adhuc in fantẽ loquente
nahel in quodolus non erat: Hinc alius
io seph qͥ expactabat etiam ipse regnũdĩ.
hinc tanta illa multitudo quȩ p̃cedebat
& sequebatur: ium̃tũ eiꝰdicens: benedictus
qͥuenit in nomine dñ i. inqua erat & congre¬
gatio puerorũ in qͥb dixit impletũ exore
infantiũ & lactantiũ ꝑficisti lciudem: Hinc
etiam illi posteiꝰ resurrectionẽ quorũ die
uno tria & alio qͥnq milia baptitata sunc
in animã unc̃ &cor unũ caritatis igne conflati:
quorũ nemo dicebat aliqͥd ꝓpriũ. sed erant
ilisom̃a cõmunia: Hinc sc̃idiaconi: quorũ
stephanꝰ ante apłos martirio coronatus: Hinc
tot ecclesçȩ iudeȩ quȩ inxpõ crant quibuscrat
faciepaulus ignotus: Notus aucẽ sȩuicia famo¬
sissima : sed notior xp̃imisericordissimagrã :
Hinc & ipse scđm p̃missm deseꝓphetiam. lupꝰ

Expanded text:
et Anna vidua, qui Christum non loquentem sensu coret Anna vidua, qui Christum non loquentem sensu corporis audierunt; sed adhuc infantem non loquennael in quo dolus non erat : hinc alius Joseph qui exspectabat etiam ipse regnum Dei : hinc tanta illa multitudo quae praecedebat et sequebatur jumentum ejus, dicens, Benedictus qui venit in nomine Domini ; in qua erat et congregatio puerorum in quibus dixit impletum, Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem . Hinc etiam illi post ejus resurrectionem, quorum die uno tria, et alio quinque millia baptizati sunt , in animam unam et cor unum charitatis igne conflati; quorum nemo dicebat aliquid proprium, sed erant illis omnia communia : hinc sancti diaconi, quorum Stephanus ante Apostolos martyrio est coronatus : hinc tot Ecclesiae Judaeae quae in Christo erant, quibus erat facie Paulus ignotus , notus autem saevitia famosissima, sed notior Christi misericordissima gratia: hinc et ipse secundum praemissam de se prophetiam, Lupus
Abbreviated transcription (Latin):
ȩscas uolutib cȩli. carnes scõrũ cuorum
bescus terrȩ effuder̃ sunguiẽ eorũ si c̃aquã
in circuitu herłm & nonerat qͥsepeliret: Si inisti
ꝓphetia qͥsquã nrm̃ eã uastationẽ hierłm incelle¬
gendã putauerit quȩfacta est atito imperacore
occurrit qͥm dici potuerit. Iamille popłs here¬
ditas dĩ non tenens xp̃m. quorȩꝓbato & occiso
factus est rȩꝓbus qͥ ineũ necposteiꝰ resurrationẽ
credere uoluit & in suꝑ martires eius occidit :
Exillo enĩ popło isrł . qͥcũq in xp̃m credider̃
qͥbus facta ẽ xp̃i p̃sentatio & quodã modo ꝓ¬
missa redditio. salubris atq fructuosa
Deqͥbus & ipse dñs dicit non sũ missus nisi ado¬
ues quȩ perier̃ domꝰ isrł : Ipsi exillis sunt filu
ꝓmissionis. ipsi deputantur in semine. ipsi ꝑ¬
tinent adhereditatẽ dĩ: Hinc sunt iosepħ
homo iuscus : & iurgo maria quȩ pepericxp̃m:
eiꝰ tarias & heli sabeth Hinc simeon senex.

Expanded text:
nes sanctorum tuorum bestiis terrae. Effuderunt sanguinem eorum sicut aquam in circuitu Jerusalem, et non erat qui sepeliret. » Si in ista prophetia quisquam nostrum eam vastationem Jerusalem intelligendam putaverit, quae facta est a Tito imperatore occurrit quomodo dici potuerit jam ille populus haereditas Dei, non tenens Christum, quo reprobato et occiso factus est reprobus, qui in eum nec post ejus resurrectionem credere voluit, et insuper martyres ejus occidit. Ex illo enim populo Israel quicumque in Christum crediderunt, quibus facta est Christi praesentatio, et quodammodo promissi redditio salubris atque fructuosa, de quibus et ipse Dominus dicit, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel , ipsi ex illis sunt filii promissionis, ipsi deputantur in semine , ipsi pertinent ad haereditatem Dei. Hinc sunt Joseph, homo justus, et virgo Maria quae peperit ejus Zacharias et Elizabeth : hinc Simeon senex
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ autẽ adiungit quia pauꝑes facti sumus
nimis: hoc uult intellegi antici parenos
miscdias dĩ : ut nr̃a pauꝑtas id est infirmitas
eomiserante adiuuetur ad eiꝰ p̃cepta faci¬
enda neadiudiciũ eiꝰ dãnandi ueniamus:¬
Ideo sẽ qt̃ : Adiuua nos ds̃ salucaris nr̃:
Hoc uero qđ ait salut aris nr̃: satis exponit quam
salutaris est necessarius : Cũ uero adiuuari
nosuult. nec ingratis est grẽ. nectollit libe¬
rũ arbitrium : Iuienĩ adiuuatur : etiã ꝑseip¬
peccatis nr̃is ꝓpt̃ nom̃tuũ non ꝓpt̃ nos:
Nãqͥd aliud merentur peccata nrã: quã debi¬
tũ & digna supplicia : Sed ꝓpitius est ppt̃¬
nom̃ tuũ : Sic ergo nos liberas id est cruis
amalis: cũ & adiuuanos ad faciendã iustitiã
xppicius es peccatis nr̃issine qͥbus in hac
uita non sumꝰ qm̃ ñ iusti ficabitur inc̃spec¬
tu tuo om̃is uiuens : Peccatũ autẽ iniqta s est :

Expanded text:
Quod autem adjungit, Quia pauperes facti sumus Quod autem adjungit, Quia pauperes facti sumus nimis, ad hoc vult intelligi anticipare nos misericordias Dei, ut nostra paupertas, id est infirmitas, eo miserante adjuvetur ad ejus praecepta facienda, ne ad judicium ejus damnandi veniamusIdeo sequitur: Adjuva nos, Deus salutaris noster. Hoc verbo quod ait, Salutaris noster, satis exponit quam Salutaris est necessarius. Cum vero adjuvari nos vult, nec ingratus est gratiae, nec tollit liberum arbitrium: qui enim adjuvatur, etiam per seippeccatis nostris propter nomen tuum: non propter nos; nam quid aliud merentur peccata nostra, quam debit digna supplicia? sed propitius esto pnomen tuum. Sic ergo nos liberas, id est, eruis a malis, cum et adjuvas nos ad faciendam justitiam, et propitius es peccatis nostris, sine quibus in hac vita non sumus: Quoniam non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Pec
Abbreviated transcription (Latin):
dici: Nec solũ uulgo loquentiũ uerũ disertis¬
simorũ auctorũ eloquentiȩ : Nec ab ipsa diuina
scriptura : hocgenꝰ locutionis alienũ est :
sosuit enĩ & ipsaranã proranis: locustã ꝓlo
custis & innumerabilia : Qđuero dictum est
comeder̃ iacob: hocbene intellegitur qđ
multos insuũ malignũ corpus hoc est in
suã societatẽ terrendo transire coegerunt :¬
uoluntatis digna reddita sint: non tam̃ eos
aliquid aduersus hereditatẽ eiꝰ ualere po¬
tuisse.: nisi eã uoluisset ipse ꝓpeccatis eiꝰ. fla¬
gellando em̃dare : Vnde sub iungit: Ne
mem ineris iniqͥtatũ nr̃arũ antiquarũnon
ait p̃teritarũ quȩ possunt eẽ etiam recenti¬
ores : sed antiquarũ hoc est a parentibus
uenientium : Ialibus qͥppe iniqͥtatibus dam¬
natio nonereptio debetur : Cito anacipent
nos. miscđiȩ tuȩ. anticipent utiq adiudiciũ
cĩ autẽ sine miscđia : sed ei qͥ non facit miscdiã:

Expanded text:
dici, nec solum vulgo loquentium, verum etiam disertisdici, nec solum vulgo loquentium, verum etiam disertissimorum auctorum eloquentiae. Nec ab ipsa divina Scriptura hoc genus locutionis alienum est: posuit enim et ipsa ranam pro ranis, locustam pro locustis , et innumerabilia talia. Quod vero dictum est, Comederunt Jacob, hoc bene intelligitur, quod multos in suum malignum corpus, hoc est in suam societatem, terrendo transire coegeruntDei digna reddenda sint, non tamen eos aliquid adversus haereditatem ejus valere potuisse, nisi eam voluisset ipse pro peccatis ejus flagellando emendare. Unde subjungit: Ne memineris iniquitatum nostrarum antiquaram. Non ait praeteritarum, quae possent esse etiam recentiores; sed antiquarum, hoc est a parentibus venientium: talibus quippe iniquitatibus damnatio, non correptio debetur. Cito anticipent nos misericordiae tuae. Anticipent utique ad judicium cium autem sine misericordia, sed ei qui non fecit misericordiam .
Abbreviated transcription (Latin):
&inimicos non solũ ipsũ dnm̃ scire nolentes
comeder̃ ia cob. & locũ eiꝰ desolauer̃ : Ic cob
quĩ figurã gestiuit ecđȩ. sicut esauueteris
sinagagȩ unde dictũ est  mcuor seruiet
minori: potest in hoc nomine in tellegi ea
dequa lo quebamur hereditas dĩ inqua inua
dendã. postresi irrectionẽ & ascensionẽ dñ i
gentes ꝑsequendo uenerunt: Sedlocũ
ia cob quomͦ intueamur : intellegendũ est :
Magis enĩ locus ia cob illaciuitas putari po¬
test. inqua erat & tẽplum : quoumuerscm
illam gentẽ sacrificandi & ad orandi causa
& pascha cȩlebrandi. dñs p̃ceperat conuenire :
Namsi xristianorũ conuentus in habitos atq
conpressos a ꝑ secutoribus ꝓphetauellet
intellegi: loca de solata uideretur dicerei
debuisse non locũ : Sed possumꝰ accipere pro
numero plurali numerũ singularẽ positum :
sicut uestẽ ꝓuestibus. milit̃ ꝓmilitibus pecus
ꝓpeccoribus: Multa enĩ huiꝰ modi moris est

Expanded text:
et inimicos non solum ipsum dominum scire nolentes, et inimicos non solum ipsum dominum scire nolentes, comederunt Jacob, et locum ejus desolaverunt. Jacob quippe figuram gestavit Ecclesiae, sicut Esau veteris Synagogae; unde dictum est: Et major serviet minori . Potest in hoc nomine intelligi ea, de qua loquebamur, haereditas Dei, in quam invandam post resurrectionem et ascensionem Domini Gentes persequendo venerunt. Sed, locum Jacob, quomodo intueamur intelligendum est. Magis enim locus Jacob illa civitas putari potest, in qua erat et templum quo universam illam gentem, sacrificandi et adorandi causa et Pascha celebrandi, Dominus praeceperat convenire. Nam si Christianorum conventus inhibitos atque compressos a persecutoribus Propheta vellet intelligi, loca desolata videretur dicere debuisse, non locum. Sed possumus accipere pro numero plurali numerum singularem positum, sicut vestem pro vestibus, militem pro militibus, pecus pro pecoribus: multa enim hujusmodi moris est
Abbreviated transcription (Latin):
digna. plagis uapulabit paucis seruus
autẽ qͥscit uoluntatẽ dñi sui & non facit
digna. plagis uapi labit multis. simaior
ira dĩ est ingentes. quȩ dm̃ non cognouer̃:
in eo quippe qđ ait effunde irã cuã satis
hoc uerbo indicauit quã irã uoluerit intellegi:
Vnde post ea dicit: red de uicinis nr̃is septies
tantũ : Anquia multũ inter est interseruos
quilicet nesciant uoluntatẽ dñi sui. tamen
inuocant nom̃ eiꝰ & alienos a familia tanti
pacri familias : qui sic ignorant dm̃ ut nec
inuocent dm̃: inuocant enĩ ꝓeo uel simulciera:
uel demonia. uel quã libet creaturã . non crea¬
torẽ : quiest benedictus inscła : Neq enĩistos
deqͥbus hoc ꝓphetat ita nescientes significat
siu dñi uoluntatẽ uitam̃ ipsũ dñm timeant :
sedita ipsũ dnm nescientes utnec inuocent eũ:
& inimici nominis existant : Multũ ergo
distat inter seruos uoluntatẽ dñi suinescien¬
tes. & tam̃ in familia eiꝰ acq indomo uiuentes

Expanded text:
 plagis, vapulabit paucis; servus autem qui scit voluntatem domini sui, et facit digna plagis, vapulabit multis , si major ira Dei est in gentes quae Dominum non cognoverunt? In eo quippe quod ait, Effunde iram tuam, satis hoc verbo indicavit quam multam iram voluerit intelligi: unde postea dicit, Redde vicinis nostris septies tantum. An quia multum interest inter servos, qui licet nesciant voluntatem Domini sui, tamen invocant nomen ejus, et alienos a familia tanti patrisfamilias, qui sic ignorant Deum, ut nec invocent Deum? Invocant enim pro eo vel simulacra, vel daemonia, vel quamlibet creaturam; non Creatorem, qui est benedictus in saecula. Neque enim istos, de quibus hoc prophetat, ita nescientes significat Domini sui voluntatem, ut tamen ipsum Dominum timeant; sed ita ipsum Dominum nescientes, ut nec invocent eum, et inimici nominis ejus existant. Multum ergo distat inter servos voluntatem domini sui nescientes, et tamen in familia ejus atque in domo viventes,