comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpi. ¶erbum facere. omnemom nino
faciendic ausam conplectitur.dandi.
soluendi. numerandi audicandi am
spectariplacuit. Cum igitur munici¬
uennt. ut adheredem eius qui suscepe
nt ꝑtineret. heretis ius ad legatarum
quoque transferpotinit
tes. et pronepotes ceteriq quiexhis d̾¬
scendunt continentur. hos enim oms.
suorum apͥeuacione lex xii. tabulaꝵ
conpiehendit tociens enim leges ne¬
cessariumꝰ dieunt. cognationem. sin¬
gulorum nominib uti. ueluti filiine¬
potis. pronepotis. ceterorum ue. quiex
nis descendunt. quociens nonomnib
qui post cos sunt: prestitum uoluerit̃.
sit solis his succurrent. quos nominatĩ
enumerent. at ubi non ꝑsonis certis.niõ
quib dam gradib prestatur. set omii¬
tanepotes quoque e xfiluis continer nͥ
uoluntas testatons aliter habeat. fibui
autem apellacione. et ne potes sepe ac¬
cipi multiphanam pͥlacere diuus q̃q
mareus rescripsit. notiuider si neube¬
ns defunctum. quine potem suum he¬
re dem reliquid preter hec omni nos

Expanded text:
tionum.Uerbum 'facere' omnem omnino faciendi causam complectitur dandi, soluendi, numerandi, iudicandi, amspectari placuit. cum igitur verint, ut ad heredem eius qui suscepit pertineret, ius heredum ad legatarium quoque transferri potuites et pronepotes ceterique qui ex his descendunt continentur: hos enim omnes suorum appellatione lex duodecim tabularum comprehendit. totiens enim leges necessariam ducunt cognationem singulorum nominibus uti veluti filii, nepotes, pronepotis ceterorumve qui ex his descendunt, quotiens non omnibus, qui post eos sunt, praestitum voluerint, sed solis his succurrent, quos nominatim enumerent. at ubi non personis certis, non quibusdam gradibus praestatur, sed omnito nepotes quoque ex filiis contineri, nisi voluntas testatoris aliter habeat: filii enim appellatione saepe et nepotes accipi multifariam placere. Divus quoque Marcus rescripsit non videri sine liberis defunctum, qui nepotem suum heredem reliquit. Praeter haec omnia natura nos
Abbreviated transcription (Latin):
inpatris potestate tẽ. aut morte aut
emantipacione. ¶Seruorum apel¬
lacios ereo fuit. quod inperatores no¬
stri captiuos uenbere. acꝑhoc seruart
nec occidere solent. ¶ Incola est. qui
nec tantum qui mopido morantur. in¬
cole sunt. sed etiam quialicuius opi¬
di finib ita agrum babe̾t. ut in eum
se quasi in aliquam sedem recipiant.
¶Munus publicum ẽ offitium pͥ¬
uatihominis. exquocomodum ad
singulos umuersosꝙ cuiesremꝙ co¬
rum imperio magistratus extraor¬
dinarium ꝑuenit. ¶ Aduena ẽ. quẽ
greci aaconappellant. ¶Decuno¬
nes quidam dictos aiunt exeo: quod
inicio cum colonie deducerentur.

Expanded text:
in patris potestate esse aut morte aut emancipatione. "Servorum" appellatio ex eo fluxit, quod imperatores nostri captivos vendere ac per hoc servare nec occidere solent. "Incola" est, quinec tantum hi, qui in oppido morantur, incolae sunt, sed etiam qui alicuius oppidi finibus ita agrum habent, ut in eum se quasi in aliquam sedem recipiant. "Munus publicum" est officium privati homsingulos uniuersosque ciues remque eorum imperio magistratus extraordinarium peruenit. 'Aduena' est, quem Graeci ἄποικον appellant. 'Decuriones' quidam dictos aiunt eio, cum colonię deducerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i. Quos nos hostto apellamus. cõ
ad iectionem iudicantes. cum quib
bellum cẽt. ¶ Locuplex ẽ quisatis et¬
abcibum ꝑtinere. set offilius ad atti
suocorpore baiulat. portarea quecs
iumento secum ducet. agiea que aniꝰ¬
mana sunt. ¶Fabros tignanos dici¬
mur. non cos dum taxat. quitignado
bet. iitcum malum. aubonum. nam
et medicamenta uenena sunt. quia
co nomine omne continetur. quod ad¬
hbitum naturam eius. cui adhibito
eet. mutatit. cum id quod nos uene
quam quenocent. hoc nomine conti
sum mus apud eos poetari romerus

Expanded text:
um.Quos nos hostes appellamus, eos adiectionem indicantes cum quibus bellum esset. 'Locuples' est, qui satis ad cibum pertinere: sed Ofilius ad Atticsuo corpore baiulat: 'portari' ea, quae quis iumento secum ducit: 'agi' ea, quae animalia sunt. 'Fabros tignarios' dicimus non eos dumtaxat, qui ‹t›igna dolbet, utrum malum an bonum: nam et medicamenta uenena sunt, quia eo nomine omne continetur, quod adhibitum naturam eius, cui adhibitum esset, mutat. cum id, quod nos uenenquam quae nocent, hoc nomine continsummus apud eos poetarum Homerus
Abbreviated transcription (Latin):
re est aratrodͥ finire. et uarilis ait
urbium apellari curuaturam a¬
ratri quod in urbe condenda ad̾be¬
risolet. ¶ oppidum abope dicit
quod eius reicalisa menia sunt coni¬
stituta. ¶ Territorium est. uniuer¬
sitas agrorum intrafines euiusq
ciuitatis. quod ab eodictum quidã
auint. quod magistratus eius locra
intra eos fines terrendi idesti sub mo¬
uendi iushabet. ¶ Uerbum surior
ambiguumest. utrum detoto. ande
parte significat. et ideo qui urret suũ
nonesse. ad dicere debet. neq sibi cõ-¬
munem ẽt.¬

Expanded text:
re est aratro definire. et Uarus ait urbum appellari curuaturam aratri, quod in urbe condenda adhiberi solet. 'Oppidum' ab ope dicitur, quod eius rei causa moenia sint constituta. 'Territorium' est uniuersitas agrorum intra fines cuiusque ciuitatis: quod ab eo dictum quidam aiunt, quod magistratus eius loci intra eos fines terrendi, id est summouendi ius habe‹n›t.Uerbum 'suum' ambiguum est, utrum de toto an de parte significat. et ideo qui iuret suum non esse, adicere debet neque sibi communem e
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiatum. ¶pignus. apugno ap¬
pellatumest. quiares quepignon
dantur. manutraduntur. unde etiã
uuder potest uerum eẽ. quod quidã
putant. pignus proprie rei constitu¬

Expanded text:
nuntiatum. 'Pignus' appellatum a pugno, quia res, quae pignori dantur, manu traduntur. unde etiam uideri potest uerum esse, ‹quod› quidam putant, pignus proprie rei mobi
Abbreviated transcription (Latin):
rumusus siicausaparati etñt. utrũ
dispensator. in sulan iueluti atrien¬
ses. Et testorił operarii quo que rusti¬
ei quiagrorum colendorum causaba¬
berentur. exquib agns pater famili¬
as fruetus caperet. quib toletaret se.
omnes deniq seruos quosquisq emiᷤ¬
set. ut ipse haberet. atq eis ad aliqua
rem uteretur. neqi deoemisset: ut
uendert et sibiideri cosdemumu¬
sus fuicausa patrem familias habe¬
iequiad eius corpus tuendum. atq
ipsius cultumpreposidestinatiq
ceñt. quo ingenert sieetores. cubicu¬
larii. coci. ministratores. atq alii ꝗ
ad eius modiu sumparatieeñt. nu

Expanded text:
rum usus sui causa parati essent? utrum dispensatores, insularii, uilici, atrienses, textores, operarii quoque rustici, qui agrorum colendorum causa haberentur, ex quibus agris pater familias fructus caperet, quibus se toleraret, omnes denique seruos, quos quisque emisset, ut ipse haberet atque eis ad aliquam rem uteretur, neque ideo emisset, ut uenderet? et sibi uideri eos demum usus sui causa patrem familias habere, quid ad eius corpus tuendum atque ipsius cultum praepositi destinatique essent, quo in genere iunctores, cubicularii, coci, ministratores atque alii, qui ad eiusmodi usum parati essent, nu
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.. erumest eumqui incarcere
clausus est. non uden neq uinctum.
neq inuinenlis cẽ. nisi corporieuis isi¬
cula sint adibita.
faripotuent. et post quam fan potuĩt
multum enim inter est. posteriorem
senpturamuberiorem et constat cum¬

Expanded text:
.Uerum est eum, qui in carcere clusus est, non uideri neque 'uinctum' neque 'in uinculis' esse, nisi corpori eius uincula sint adhibita.fari potuerit' et 'postquam fari potuerit' multum interest: nam posteriorem scripturam uberiorem esse constat, 'cu
Abbreviated transcription (Latin):
Que enm propric sint instramenta
ꝓpt que dilacrosit danda in de digno¬
scrmus. si mpresentiam ꝑsone que in¬
struert possit. dilaciopetatur. putaꝙ
mus. clarissimas ꝑsonas uttiusq sexꝰ.
itemtorum que oriuna mentissenato¬
riis utuntur.
hoc quadam inter tt̃ putant. quod ab¬
ulterium inituptam. struprum inui¬
ouamconmittitta. Sec lex iulia de ad¬
ultenis. hocnerbo in diffen tr. ¶ di¬
uortisl inter uirum it uxotem fieri
diettim pepudsum uero sponse it¬
mittiudetur. quod et iuxorisiꝑso¬
morbumet tenpotalem cõrpons it

Expanded text:
enta, propter quae dilatio danda sit, inde dinoscemus.Si in praesentiam personae, quae instruere possit, dilatio petatur puta qmus clarissimas personas utriusque sexus, item eorum, quae ornamentis senatoriis utuntur.putant, quod adulterium in nuptam, stuprum in uiduam committitur. sed lex Iulia de adulteriis hoc uerbo indifferenter utitur. 'Diuortium' inter uirum et uxorem fieri dicitur, 'repudium' uero sponsae remitti uidetur. quod et in uxoris perso'morbum' esse temporalem corp
Abbreviated transcription (Latin):
rã. quid eẽt suo usu ducere. igrtur so¬
iet queri utrum ubi quisq habita¬
ret. siue in proumeia. siue initalia.
andumtarat insuacuiusq patriado¬
mis ẽe recte dicetur set decare constito¬
tum eẽ. eam domum unicuiq uestrũ
cebere existimar libiquisq sedes et
tabulas habet. suarumq feminan
constitutionem fecisset ¶q̃uid autem
eẽt usu suomagnani dubitacioneor¬

Expanded text:
ram, quid esset 'suo usu ducere'. igitur quram, quid esset 'suo usu ducere'. igitur quaeri soleret, utrum, ubi quisque habitaret siue in prouincia siue in Italia, an dumtaxat in sua cuiusque patria domus esse recte dicetur. sed de ea re constitutum esse eam domum unicuique nostrum debere existimari, ubi quisque sedes et tabulas haberet suarumque rerum constitutionem fecisset. quid autem esset 'usu suo', magnam habuisse
Abbreviated transcription (Latin):
tionenim trans mare absentem desi¬
deramus. et si forte extracontinen¬
tiã urbissit: ab est. ceterum usq ad ꝯ¬
tinentiam non ab ec̃ ubebitur. Siñ
latitet ab ẽẽ non uidebitur. et qui ⁊¬
ab hostib cap̃tus est. stt qui alatro ni¬
b detipetr¬
prestarinonextimatur adeas noxaᷤ
ꝑtinere. que publicam exertione
et coþtrtionem capitalemhnt.¬
endumest. ut apellacione fi lii. si
cuti filiam familias contineri sepe
respondebimus. itaet nepos uideat̃
conprebendipatris nomine quoque
auus demonstrari intelligitur.
ip̃.łs Cum intestamento scriptuo.
eet ut heres infuneresaut inmonu¬
mento dumtaxat aureos .c. consu¬
meret. non lieet minus con fura me¬
resi amplius uelet: ucet noq obeam
ita scriptum erat. seruos quos domũ
quis ducet suousu prons portoriu
ne dato querebatur. siquis aercilia
seruos romam mitteret. fundi ĩstro¬
endicausa utrum prohis hominib
ab eẽ in hac scriptura questiones. pͥ¬
manquid eẽt domum ducere. alte¬

Expanded text:
non enim trans mare absentem desideramus: et si forte extra continentia urbis sit, abest. ceterum usque ad continentia non abesse uidebitur, si non latitet.Abesse non uidetur, qui ab hostibus captus est, sed qui a latronibus detinetpraestari' non existimatur ad eas noxas pertinere, quae publicam exercitionem et coercitionem capitalem habeencuti filiam familias contineri saepe respondebimus, ita et nepos uideatur comprehendi, et 'patris' nomine auus quoque demonstrari intellegatur..Cum in testamento scriptum esset, ut heres in funere aut in monumento 'dumtaxat aureos centum' consumeret, non licet minus consumere: si amplius uellet, licet neque ob eam ita scriptum erat: 'seruos, quos dom‹um› quis ducet suo usu, pro is portorium ne dato'. quaerebatur, si quis a Sicilia seruos Romam mitteret fundi instruendi causa, utrum pro his hominibus it duas esse in hac scriptura quaestiones, primam, quid esset 'domum ducere', alte
Abbreviated transcription (Latin):
ficaciones habet. unam cumoͥmes
seruos pucros apellar mus. altam
cum puerum contrario nomine pu¬
eue diceremus terciam cumetatem
puerilem demonstraremtis.
rrcepit nuces et ficus et uuas dum¬
tarat duracinas. et purpureas. et que
euis generis eẽnt quas nonuinicausa

Expanded text:
ficationes habet: unam, cum omnes seruos pueros appellaremus: alteram, cum puerum contrario nomine puellae diceremus: tertiam, cum aetatem puerilem demonstraremus. 2recepit: nuces et ficos et uuas dumtaxat duracinas et purpureas et quae eius generis essent, quas non uini causa
Abbreviated transcription (Latin):
re familas.ut inedicto pretoris. o¬
stendimus subtitulo defurtis ubi p̃¬
tor loquitur defamilia publicano¬
rum. set ibinonomnes serua. s cor¬
pus quod dam seruorum contine¬
causa paratum. hoc est nectigalis
carisa. alia autem parte edietiom̃s

Expanded text:
re familias, ut in edicto praetoris ore familias, ut in edicto praetoris ostendimus sub titulo de furtis, ubi praetor loquitur de familia publicanorum. sed ibi non omnes serui, sed corpus quoddam seruorum decausa paratum, hoc est uectigalis causa. alia autem
Abbreviated transcription (Latin):
hie desingularib ꝑ soms legem lo ꝗ
constat. ¶ Fam̾ut apellacio refer¬
tur et adcorporis cuius dam signi¬
ficacionem quod aut iure proprio
ipsorum aut comuni uniufsecogna¬
cionis continetur. Iure tnim propͥo
familiam dicimus plures ꝑsonasq̃
sunt subunius potestate aut naͥtũ¬
secuntur. ut puta nepotes et nepte
et de incepi pater autem familiasap¬
pellatur. qui in domo dominium ht̃.
recte hoc nomine apellatur. quãras
fibum non habet. non enim solam
per sonam eius. set et lus demonstra
familias morttun quot quot capi¬
ta ci subiccta fuenint. singulas fami¬
lias incipiunt habere. s ingulienĩ
propriam familiam habet. ¶Coñ¬
muni iurt familiam dicimus omni¬
um agnatorum. nãm et sipatre fa¬
milias mortuo. singulisingulas fa¬
milias hnt. tamen omnes qui sub
unius potestate fuerunt. recte enis¬
dem familie apellabuntur quiaex
earemgẽnte et domo proditi sunt.
Seruitutum quoq solemus apella

Expanded text:
hic de singularibus personis legem loqui hic de singularibus personis legem loqui constat. Familiae appellatio refertur et ad corporis cuiusdam significationem, quod aut iure proprio ipsorum aut communi universae cognationis continetur. iure proprio familiam dicimus plures personas, quae sunt sub unius potestate aut natusequuntur, ut puta nepotes et neptes et deinceps. pater autem familias appellatur, qui in domo dominium habet, recteque hoc nomine appellatur, quamvis filium non habeat: non enim solam personam eius, sed et ius demonstramfamilias moritur, quotquot capita ei subiecta fuerint, singulas familias incipiunt habere: singuli enim propriam familiam habet. communi iure familiam dicimus omnium adgnatorum: nam etsi patre familias mortuo singuli singulas familias habent, tamen omnes, qui sub unius potestate fuerunt, recte eiusdem familiae appellabuntur, qui ex eadem domo et gente proditi sunt. Se
Abbreviated transcription (Latin):
d⁊ Uerbum exacte pecunie nõsolũ
adsolutionem referendum. uerum
altero uire dominii. altero. optinr
sine in terpellatione id quod quis e¬
merit. ¶ Cautum in telligitur. siũ
significa eionẽut abstineat quis ab
eo facto quod contra conuentionem
fieret. et curaret nefiat.
ip̃⁊: P rouineialeo eos accipere de¬
bemus. qui in prouineia domicilrũm
um. hoc inter est. quia repudiarietiam
finitam pecuniam continet. set mo¬
ret cermonadid quod inter estaet
ade xistimacionem iti refertur.
namgeiłs ẽẽ donum labeo ait. ado¬
nando dictum. munus speciem. nã
nimus gẽ tonum cum causaut pu
xuma sculino adutrumq sexum
plerumq porrigitur. ¶ Famibie
apeliacio. qualiter accipiatur ui¬
deamus. et quidem auire accep̃ta est
nam et ures et inꝑsonas debucitur
inres ut puta in lege.xii. tabula. ⁊
his uerbis agnatus proximus fami¬
liam habetoadꝑsonas autem refer¬
tunfamilie significaciorta cumde
patrono. et liberto loquitur lex. fami

Expanded text:
 Verbum "exactae pecuniae" non solum ad solutionem referendum est, verum altero iure dominii, altero optinere sine interpellatione id quod quis emerit. "Cautum" intellegitur, sive significationem habet, ut abstineat quis ab eo facto, quod contra conventionem fieret, et curaret ne fiat.ictum "Provinciales" eos accipere debemus, qui in provincia domicilium um" hoc interest, quod repudiari etiamfinitam pecuniam continet, sed moret esse' non ad quod interest, sed ad rei aestimationem referuntur.nam genus esse donum Labeo a donando dictum, munus speciem: nam munus esse donum cum causa, ut putxu masculino ad utrumque sexum plerumque porrigitur. 'Familiae' appellatio qualiter accipiatur, videamus. et quidem varie accepta est: nam et in res et in personas deducitur. in res, ut puta in lege duodecim tabularum his verbis "adgnatus proximus familiam habeto". ad personas autem refertur familiae significatio ita, cum de patrono et liberto loquitur lex: "ex e
Abbreviated transcription (Latin):
ces quoque paratanon erunt lignou
apellacione conprebensanisihec fue¬
rit uoluntas. Item etiam denuncleis
oliuarum. set et debalanis est uelsiꝗ
alii nuclei. depinu autem in tegri st¬
boli ligni apeslacione otinebuntur.

Expanded text:
ces quoque parata non erunt lignorum appellatione comprehensa, nisi haec fuit uoluntas. idem et de nucleis oliuarum, sed et de balanis est, uel si qui alii nuclei. de pinu autem integri strobili ligni appellatione continebuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
macader questionis non estꝰ qͣn aiti¬
uis postume noncader in eam que
iam inreb humanis est certum sit.
¶portionis nomen non semper di¬
midium significat. set pro ut est ad:¬
iectum. potest enim iuberi aliquis
et maximam̃ par tiriposse. et uicesi

Expanded text:
estionis non est, quamuis 'postumae' non cadere in eam, quae iam in rebus humanis sit, certum sit. 'Partitionis' nomen non semper dimidium significat, sed prout est adiectum. potest enim iuberi aliquis et maximam partiri: posse et uicensi
Abbreviated transcription (Latin):
um atecto tam quam degulanum eẽ
me patet. nam et eio ieb pctendis ap¬
tum est. que dominii nostrisunt. et̃ eis
quas init an quo possiceimus quam¬
is non sint nostri dominii ꝑtinene ad
nos etiam eadieimus que in nulla eciꝵ

Expanded text:
um a tecto tamquam tegularium esse me patet: nam et eis rebus petendis aptum est, quae dominii nostri sint, et eis, quas iure aliquo possideamus, quamvis non sint nostri dominii: pertinere ad nos etiam ea dicimus, quae in nul
Abbreviated transcription (Latin):
nemoẽ quiignoret. ¶hereditas iui¬
ris nomenest quod et accessionem ⁊
decessi onem in se recipit hereditas au¬
tem liei maxime fructib augrtur.
Aecionis uerbum et sp̃ale est et
generale. nam omnis actio dicitur.
siue in ꝑsonam. siue in tem sit peticio
sit pierum ꝙ actioneo ꝑ sonalco solem̾᷑
dicere peticionis autem uerbo inremac¬
tionto significan utentur. ꝑ secutionis¬
autem uerbo extraordinarias cius ꝑ¬
secutiones puto continer. ut puta fidi
conmissonimet sique aliesunt que
non habent uris ortinarii e xecutio¬
nem. ¶ Hoc uerbum debuit. omnem
omnino actionem conpre hencere intel¬
ugitur. siuecunlis. siue honoraria siue
fitciomissaria fult ꝑsecutio.

Expanded text:
nemo est qui ambiget. 'Hereditas' iuris nomen est, quod et accessionem et decessionem in se recipit: hereditas autem uel maxime fructibus augetur. 'Actionis' uerbum et speciale est et generale. nam omnis actio dicitur, siue in personam siue in rem sit petitio: sed plerumque "actiones" personales solemus dicere. "petitionis" autem verbo in rem actiones significari videntur. "persecutionis" verbo extraordinarias persecommissorum et si quae aliae sunt, quae non habent iuris ordinarii exsecutionem.Hoc uerbum 'debuit' omnem omnino actionem comprehendere intellegitur, siue ciuilis siue honoraria siue fideicommissi fuit persecutio.
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ .ł. S equest̃ dicitur apud que pluẽ
eandemrem dequa controuersiae. de¬
posuerunt. dictus abto quod occurten¬
tiet quasi sequẽtiros qui contendunt
conmitiitur.
cipere. unde ĩ dieere solemus censeohec
facia set senatus aliquid censuisse. in¬
de censoris nom̃ uidetur ee tractatum.
tis t in lacunisi is totus priuatuse.

Expanded text:
 'Sequester' dicitur, apud quem plures eandem rem, de qua controuersia est, deposuerunt: dictus ab eo, quod occurrenti aut quasi sequenti eos qui contendunt committitur.aecipere. unde etiam dicere solemus 'censeo hoc facias' et 'semet aliquid censuisse'. inde censoris nomen uidetur esse tractum. t
Abbreviated transcription (Latin):
testamento ita scripserit. siquid fili
omto accident. damas seruus meus
ne etiam mors significatur.
musq uel ineum cadere possunt. ꝗ¬
solus est. Sic et circa edictum preto¬
as suppreme tabule habentur et
sole. ¶ pueri appellacione ctiã pu¬
ella significatur. Namet feminas et¬
puerꝑas appellant ⁊ecenteo expar

Expanded text:
testamento scripserit "si quid filio meo acciderit, dama servus meus ne etiam mors significatur. musqsolus est. sic et circa edictum praetoris 'supremae tabulae' habentur et solae. 'Pueri' appellatione etiam puella significatur: nam et feminas puerperas appellant recentes ex par
Abbreviated transcription (Latin):
erus natalis dis est. Nam idbiduum
prdunodie nabetur. sit poste nordito
int̃ callatur non prior. ⁊deo quoque
inno inter cala tusfinon ẽ sexto
rem diem natalem habet. catoputat
mensem intercalarĩs ad diticiumee
om̃es ꝙ dics eius pio momento tp̃ri
obseruat. Ex tremoq diei mersis fe.¬
bruani atbuit quintumutius
menfis autem intercalaris constat
et cogrationem iuribicionem. ¶Ton¬
tinentes prouincias accipere debemus.
tasque italie funt uncte ut pug̾̃e gal¬
nam. et prountiam siciliam magis int̾
continentis acciptie nos oportet. qui
modico freto stalia dłes ar¶iñstrumt¬
torum apeilaciont. que conpre hen

Expanded text:
is dies est: nam id biduum pro uno die habetur. sed posterior dies intercalatur, non prior: ideo quo anno intercalatum non est sexto rem diem natalem habet.Cato putat mensem intercalarem additicium esse: omnesque eius dies pro momento temporis obseruat extremoque diei mensis Februarii adtribuit Quintus Mucius. Mensis autem intercalaris constat et cognitionem et iurisdictionem. "Continentes provincias" accipere debemus eas, quae Italiae iunctae sunt, ut puta Galliam: sed et provinciam Siciliam magis inter continentes accipere nos oportet, quae modico freto Italia dividitur. "Instrumentorum" appellation
Abbreviated transcription (Latin):
d̾⁊. Collegarum apellacione hu
centinentur. qui sunt ꝗu̾sdem pote¬
statis. ¶ Quie etra continentiamur¬
bis est abẽ. ceterum usq ad continẽ¬
tiamurbis non abeẽ uidebitur.
ct̃ aliud furto noxisq solutum qui
enim dieit furem non cẽ. dehominis
proposito loquitur. qui furtonoxaꝙq
solutumsnemira et furti obligatum

Expanded text:
. 'Collegarum' appellatione hi continentur, qui sunt eiusdem potestatis. Qui extra continentia urbis est, 'abest': ceterum usque ad continentia non abesse uidebitur. esse', aliud 'furto noxaque solutum': qui enim dicit furem non esse, de hominis proposito loquitur, qui furtis noxaque solutum, nemini esse furti obligatum
Abbreviated transcription (Latin):
midia heres qualuctum ticium he¬
redeminstitui. hens esto senpronius
txparte dimmidia hens esto. Iutͣ dubi¬
tar posses tres semisses factisunt. an
ticius ineundem semissem cumgaio
seioͥmstitutus est. sedcoquod senꝓ¬
nius quoque exparte duradia scͥp¬
tus est. uensimiisus ee. ineundem st¬
missem duos coactos. Et conumctim
nerdeo seriptos et̃¬
tur de quo habet actionem habet᷑
enimquod petipoteͥst.
pud antiquos eam habitam. que ͣu
xor noneẽt cum aliquotñ uinebat.
pgulo honestiore. concubinam a¬
ptilarigans flaccus inbibro deure.
ponponio scribit. pelicem nunc mul¬
gouocati. quecumto culixor fit. cor¬
pus misceat. quon dͥam eamque uxo

Expanded text:
ex parte, qua Lucium Titium heredem institui, heres esto.Sempronius ex parte dimidia heres esto'.Iulianus dubitari posse, tres semisses facti sint an Titius in eundem semissem cum Gaio Seio institutus sit. sed eo, quod Sempronius quoque ex parte dimidia scriptus est, uerisi‹mi›lius esse in eundem semissem duos coactos et coniunctim heredes scriptos etur, de quo habet actionem: habetur enim quod peti potest. pud antiquos eam habitam, quae, cum uxor non esset, cum aliquo tamen uiuebat: paulo honestior‹e› concubinam appellari.Granius Flaccus in libro de iure Papiriano scribit pellicem nunc uolgo uocari, quae cum eo, cui uxor sit, corpus misceat: quosdam eam, quae uxo
Abbreviated transcription (Latin):
intelligitur et siduob men sib posseo¬
rit. simodo aduersarius eius aut pau
cacione̾ paries est siue murus siuema¬
tpena eso item uia est. siue semita siuie
nos casclaus ait singulan apellacione.
cum plura genens eius dem signifi ca¬
it uellemus. nam multum hominem
uenisse romam et pisc̃t uilemesse dici¬
mus. Item instipulandosatis habemuꝰ
heredem caueit sicares secumdum m he¬
it demue meum iudicataent. et rursũ.
quod obeam rent᷑e heredemue tuum.

Expanded text:
intelle gitur, etiamsi duobus mensibus possederit, si modo aduersarius eius aut pauccatione. 'Paries' est, siue murus siue maceria est.Item 'uia' est, siue semita siuenos Cascellius ait singulari appellatione, cum plura generis eiusdem significare uellemus: nam 'multum hominem uenisse Romam' et 'piscem uilem esse' dicimus. item in stipulando satis habemus de herede cauere 'si ea res secundum me heredemue meum iudicata erit' et rursus 'quod ob eam rem te her
Abbreviated transcription (Latin):
exhis que significantur sinsit. ꝓpri
ustn est. ut hoc tum sensisse existim̃.
teducto tre alieno poͣtem. potest itiam
illam accipit significacis. cum sal¬
ua dignitate mea poteresiñe inter p
plius eoprestabitur nchb et iam si e̾n¬
prior paro quascriptume uti obtim
maximuo ꝙ sitsuibetum ẽe sigaficat.
lberum prãre. tñ inferioit parte sati
me hbera tum puto. quod adsura atti¬
net. nequid aliud pr̃are debtam quã
ius fundi ꝑcominum deterius factũ
gica ant eitnaredica sit otinetur.
ipr. S padonum gentralis apellaci¬
oest. quo nomine tamhiqui natura
spadonessunt. ⁊tem thible thalasie. fi
et si quod anud gñs spadomimest. cõ¬
aur.⁊. Quimortui nascuntur. ne¬
q nati neq procitati uidentur. quia
numquam uberiappellaripotuer̃.¬
aua .⁊. Legtobuemit hereditatem
non inproprie quis dixerit. ena eam
quet erestamento de fertur quia le¬
ge .xii. tabularum teslamentarie fr¬
ditates confirmantur.

Expanded text:
ex his quae significantur sensit. propius est tamen, ut hoc eum sensisse existimem 'deducto aere alieno potero'. potest etiam illa accipi significatio 'cum salua dignitate mea potero': quae interpplius eo praestabitur nihil, etiamsi prior pars, qua scriptum est 'ut optimus maximusque sit' liberum esse significatberem. tamen inferiore parte satis me liberatum puto, quod ad iura attinet, ne quid aliud praestare debeam, quam ius fundi per dominum deterius factum agica aut citharoedica sit, continetur.iam.Spadonum generalis appellatio est: quo nomine tam hi, qui natura spadones sunt, item thlibiae thlasiae, sed et si quod aliud genus spadonum est, coam.Qui mortui nascuntur, neque nati neque procreati uidentur, quia numquam liberi appellari potueram.Lege obuenire hereditatem non inproprie quis dixerit et eam, quae ex testamento defertur, quia lege duodecim tabularum testamentariae hereditates confirmantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ra inanauasa proprie torcula¬
ria eẽplacet. dolla autem et senas. ta¬
diu in ea causa ẽẽ. quambiuuinum
hñt cum sine uino eẽ desinant into
numero nonẽe. quoniam ad abiam¬
um usum trans ferpossunt. ueuiti
si frumentum in his addatur. candẽ¬
s causam anphorarum c̃ẽ. ut cum ui¬
inuasis umariis. cum inanes funt. te

Expanded text:
Uinaria' uasa proprie uasa torcularia esse placet: dolia autem et serias tamdiu in ea causa esse, quamdiu uinum haberent, cum sine uino esse desinerent, in eo numero non esse, quoniam ad alium usum transferri possent, ueluti si frumentum in his addatur. eandem causam amphorarum esse, ut, cum uiuasis uinariis,
Abbreviated transcription (Latin):
neutro enim sermone . xi. dies signi¬
ficantur. ¶ Falsumest eam pepen¬
se. cui mortut funis exitactus est.
diem mortis eius aliquid fiat. ipse
ip̃ ⁊ Querit aliquis et siportentu¬
osum uel monstruosum. uel debilẽ
mulier ediderit. uel qualem ili sum
uel nagitum nouum nonbumane
figure.s⁊ alterius magis animaliꝰ
quam hominis partum. anquia e¬
ntxaest. prodesse ci debeat. et magio
fut hec quoque parentib prosint.
nec enim est quod eis inputetur. q̃
qualiter potuerunt statutis obten¬
ptrauerunt. neq id quod fatalitet
et proneptis tam ex filio quam ex fi¬
ua editarum cettrorumq maritos
contineri maͬmfestumest.

Expanded text:
neutro enim sermone undecim dies significantur.Falsum est eam peperisse, cui mortuae filius exsectus est.diem mortis eius aliquid fiat', ipse iam.Quaeret aliquis si portentosum uel monstrosum uel debilem mulier ediderit uel qualem uisu uel uagitu nouum, non humanae figurae, sed alterius, magis animalis quam hominis, partum, an, quia enixa est, prodesse ei debeat? et magis est, ut haec quoque parentibus prosint: nec enim est quod eis imputetur, quae qualiter potuerunt, statutis obtemperauerunt, neque id quod fataliter et proneptis tam ex filio quam ex filia editorum ceterarumque maritos contineri manifestum est.
Abbreviated transcription (Latin):
de .i. H ee uerta ille aut uit non solu
dis sunetiuasit etiam subdis umctiua
orationis sunt. dis iunctiuum est. ue¬
luticum diesmus. aut dico. aut nox
est. quonim posito altemnec ee est tol
ualterum tem sublato altero poni al¬
terum ⁊ tasimili figuracione uerbu
potest ce subdis iunctiuum Subdiuse¬
nuorũm autem genera sunt duo urli
cum ex propositis finib ita non potest
et̃ uter q ut possit neutrum cẽ. uelu¬
ticumdicimus. aut sediaut ambu¬
iat. Nam ut nemo potest utrumqi si¬
inui facer. ita aliquis potest neut̃r.
ueluti is qui accrimbit/ alterius ge¬
neris est. cume ⁊ positis finib ita nõ
potest neutrumẽe. ut possit utrum¬
q et. ueluticum dicimus omne ani¬
mal ant facit. aut patitur. Nulluor
ist cnimꝰ. q udo nec faciat nec paciat̃.¬
tis dotempeti posse. qmd sita promi¬
fissit. cum potuero totetbnt. quod
si aliquamumi abtat postenor obl.¬
giriopossit utrbumcomodomitr p̾

Expanded text:
rum.Haec uerba 'ille aut ille' non solum disiunctiua, sed etiam subdisiunctiuae orationis sunt. disiunctiuum est, ueluti cum dicimus 'aut dies aut nox est', quorum posito altero necesse est tolli alterum, item sublato altero poni alterum. ita simili figuratione uerbum potest esse subdisiunctiuum. subdisiunctiui autem genera sunt duo: unum, cum ex propositis finibus ita non potest uterque esse, ut possit neuter esse, ueluti cum dicimus 'aut sedet aut ambulat': nam ut nemo potest utrumque simul facere, ita aliquis potest neutrum, ueluti is qui accumbit. alterius generis est, cum ex propositis finibus ita non potest neuter esse, ut possit utrumque esse, ueluti cum dicimus 'omne animal aut facit aut patitur': nullum est enim quod nec faciat nec patiattis dotem peti posse? quid si ita promisisset: 'cum potuero, doti erunt'? quod si aliquam uim habeat posterior oblig
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .⁊. Quis quis michi ali¶filii fiuus¬
ue his fĩt labeo non uideri filiam con¬
tineri proculus contra michi labronẽ
uidetur uerborum figuram sequipro¬
culus mentem testantis.R. non dubi¬
to quinlabeonis sentenciaueranonsit.

Expanded text:
 'Quisquis mihi alius filii filiusue heres sit': Labeo non uideri filiam contineri, Proculus contra. mihi Labeo uidetur uerborum figuram sequi, Proculus mentem testantis. respondit: non dubito, quin Labeonis sententia uera non sit.
Abbreviated transcription (Latin):
dem exuoiuntate scribentis interpir tã
Nam cumdicimus lutius ticius solutus
est abobugatione. et precentum et pre¬
senssignificamus. sicut hoc lucius ticius
alligatus est et idem erit. cum ita loqui¬
mut troiacaptaẽ. non enm ad p̃sentis

Expanded text:
dem ex uoluntate scribentis interpretandudem ex uoluntate scribentis interpretandunam cum dicimus 'Lucius Titius solutus est ab obligatione', et praeteri tum et praesens significamus: sicut hoc 'Lucius Titius alligatus est'. et idem fit, cum ita loquimur 'Troia capta est': non enim ad praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
legata et libertates dandi. tutelas quo¬
que constituendi. sed inter pretacione
coangustatumest. uellegum. uel auc
iͥfructlinon est. quia non ex ipso cor¬
pore. set exalia causaest. Ioe innoua
obligationt.
de. S euenstiusait. si ita scriptum
sit. filio filiis quemeis hoscetutores de
masculis duntarat tutors eẽ quoniã
singulan casuhoc filio. ad pluralem inde¬
tur transisse contirientem eumdem sexũ.
quem singularis pror positus habuiss ⁊.
fi hoc facti. non uiris habet questioneor
potest enimfieri. ut singularicasu defi
uosenserit. deinde plenius omnibus libe¬
ns prospe eisse intutore dando nolue¬
nt quomagis rationabile ẽẽ indetur.
d̾ł erbument interdum etiam p̃¬
teritum nec solum futurum tempus
demonstat. quod est nobis necessantior
sci. et cum codieuli itaconfirmatite¬
stamento fuent. quod incodicillis senp¬
tumer᷑ utrumne futuri tenporis d̾ mõ¬
stracio fiat. an etiampreteriti siante scͥp¬
tos codicillos quis relirquat. quod qi¬

Expanded text:
legata et libertates dandi, tutelas quoque constituendi. sed id interpretatione coangustatum est uel legum uel auctoin fructu non est, quia non ex ipso corpore, sed ex alia causa est, id est noua obligatione..Seruius ait, si ita scriptum sit: 'filio filiisque meis hosce tutores do', masculis dumtaxat tutores datos, quoniam ‹a› singulari casu hoc 'filio' ad pluralem uidetur transisse continentem eundem sexum, quem singularis prior positus habuisset. sed hoc facti, non iuris habet quaestionem: potest enim fieri, ut singulari casu de fio senserit, deinde plenius omnibus liberis prospexisse in tutore dando uoluerit. quod magis rationabile esse uidetur.erbum 'erit' interdum etiam praeteritum nec solum futurum tempus demonstrat. quod est nobis necessarium scire et cum codicilli ita confirmati testamento fuerint: 'quod in codicillis scriptum erit', utrumne futuri temporis demonstratio fiat an etiam praeteriti, si ante scriptos codicillos quis relinquat. quod qui
Abbreviated transcription (Latin):
prebendit set et filii continẽtur.
Item apellatur fam̾ilia plurium
per sonarum. que ab eius dem ulti¬
migenitons sanguine proficiscũ¬
tur. sieuti dicimus familiam uiliã
quasi a fonte quadam memorie q
ipse princepo familit continetur
feminarum uberos infamilia eanĩ
non et: palam est. quia quinascun¬
iꝑ⁊: Indicasse est. detulisse. argui¬
se.accusasse. et conuicisse.

Expanded text:
prehendit. sed et filii continentur. Item appellatur familia plurium personarum, quae ab eiusdem ultimi genitoris sanguine proficiscuntur sicuti dicimus familiam Iuliam, quasi a fonte quodam memoriae. ipse princeps familiae continetur. Feminarum liberos in familia earum non esse palam est, quia qui nascun. 'Indicasse' est detulisse: 'arguisse' accusasse et conuicisse.
Abbreviated transcription (Latin):
aduersio hodiepetumã nã est. pena au¬
tantiontantum pecuniariauerum
ctiam eapitis ¶ xtimacionis it roga
nsolit. et msista quidem exarbiris
tem non irrogatur. nsiqui quaq le¬
ge. uel quoalio iure spãlr̃ hinc delic¬
to impostrãest quin m momulctaibi
dicitur ubispecialis pena non est im¬
posita ⁊ temmulctam is dictre pof.
cuiadiudicacio data est. magistrat᷑
solos et presideo prouinciarum poᷤ¬
se mulctam diceres mandatis ꝑmis¬

Expanded text:
aduersio hodie pecuniaria est: poena autem non tantum pecuniaria, uerum capitis et existimationis irrogari solet. et multa quidem ex arbitrio poena non irrogatur, nisi quae quaque lege uel quo alio iure specialiter huic delicto imposita est: quin immo multa ibi dicitur, ubi specialis poena non est imposita. item multam is dicere potest, cui iudicatio data est: magistratus solos et praesides prouinciarum posse multam dicere mandatis permiaduersio hodie pecuniaria est: poena au
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a. H eredis apeilacione. õmnes si¬
gnificar successores. eredendum est.⁊
ftuerbis nonsint expressi
quod perte ad alium puenent. ut in
hereditate aubtoꝗpatronum filisi¬
familias patrieius adoptiuo ad qui¬
sita responsum est.

Expanded text:
inum "Heredis" appellatione omnes significari successores credendum est, etsi verbis non sint expressi.quod per te ad alium pervenerit, ut in hereditate afamilias patri eius adoptiuo adquisita responsum est.
Abbreviated transcription (Latin):
õr rbana famiba et rustica non
loco set genere distingurtur. potest
enim aliquis dispensator. non ẽe ser¬
uorum urbanorum numenueluti
is qui rusticarum rerum actiones dis¬
penset. ibiq habitet. et non multum
abest auillicos nsularus autemur¬
banorum numeroest uidendum tñ
est ipse dominis quorum loco quem¬
ꝙ habuerit. quod exnumero famili
tet uicani apparebit. ¶ per noc

Expanded text:
'Urbana familia' et 'rustica' non loco, sed genere distinguitur: potest enim aliquis dispensator non esse seruorum urbanorum numero: ueluti is, qui rusticarum rerum rationes dispenset ibique habitet. non multum abest a uilico insularius: autem urbanorum numero est. uidendum tamen est, ipse dominus quorum loco quemque habuerit: quod ex numero familiae et uicariis apparebit. 'Pernoctar
Abbreviated transcription (Latin):
non possumus. hune nec eẽ est dicamiᷤ
liberos habere.
tominus aticio eon secutus fueradart
tantumspondeo. non solet dubitari. qn
sincþil aticio fuepo consecutus. totũd¬
beas quodticius debuent.

Expanded text:
non possumus, hunc necesse est dicamus liberos habere. to minus a Titio consecutus fuero, tantum dare spondes?", non solet dubitari, quin, si nihil a Titio fuero consecutus, totum debeas quod Titius debuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
elsus .ł. Ouid aliud sunt iurapredio¬
roma quemur o cingeret. romat etiã
qtiatum continẽtiae dificia tent. nam
romam non muro terus existimarit᷑x
osuetudine cotidiana posse intelligi.
cudiceremus romanos sre. ⁊̃ fic etra

Expanded text:
estorum Quid aliud sunt "iura praedio"Roma", quae muro cingeretur, "Roma" est etiam, qua continentia aedificia essent: nam Romam non muro tenus existimari ex consuetudine cotidiana posse intellegi, cum diceremus Romam nos ire, etia
Abbreviated transcription (Latin):
uidentur que incontinentib edifi.¬
ciis tomefiant. ¶ ptefecisse edifi¬
ciumis iudetur quiita consum ma¬
quãuis alii adqui surit.
reretur. ereditur filium habere. q̃
exciso utero ederẽ possit
nec nonetiam aliocasu munier pot̾
habert filium. quem mõtis tenpo¬
it non habuit. ut putacum qui ꝯ¬
ab hostib remeauit.
iunceio potest. aut enim re ꝑsecon¬
iunctio contingit aut re et uerbisati.
uerbis tantum. nec dubium est. quã
conumeti sint: quos et nõrum et iti
conplexus iungit. ueluti tienis ⁊ me¬
uius expartedi madia heredessũpto.
uel ita ticius meurusq heredessũpto.
uel ticius meuo exparte dimidia he¬
redeo sumꝑto. uideamus auttmne ⁊̃¬

Expanded text:
identur, quae in continentibus Romae aedificiis fiant. "Perfecisse" aedificium is videtur, qui ita consummaquamvis alii adquisiit. Vlreretur creditur filium habere, quae exciso utero edere possit. nec non etiam alio casu mulier potest habere filium, quem mortis tempore non habuit, ut puta eum qui ab hostibus remeabit.intellegitur: aut enim re per se coniunctio contingit, aut re et uerbis, aut uerbis tantum. nec dubium est, quin coniuncti sint, quos et nominum et rei complexus iungit, ueluti 'Titius et Maeuius ex parte dimidia heredes sunto', uel ita 'Titius Maeuiusque heredes sunto', uel 'Titius cum Maeuio ex parte dimidia heredes sunto'. uideamus autem,
Abbreviated transcription (Latin):
d⁊ ⁊ Questio ⁊ fundus apossessione
itłagio ut predis quid distet. fundus t̃
fundi ad usum hominas conparatus.
possessio ab agro uris proprietate di¬
stat. quic ꝗd enim appreendimus.¬

Expanded text:
 est, fundus a possessione uel agro uel praedio quid distet. 'fundus' est fundi ad usum hominis comparatur. 'possessio' ab agro iuris proprietate distat: quidquid enim adprehendimus
Abbreviated transcription (Latin):
facte nonfint. ito aut pefitura. arit
deterior futurasit. ¶Utiles inpen.¬
sas ct̃. fuicimus ait. que meliore dotẽ
fatiunt. non deteriorem ẽe nonsinarit.
ex quib reoditus mulieri ad quirat u
sicuti arbusti pastinatione ultraquã
neccẽ fuerat. Item doctrina puerorũ
quorum nomine honerari muliero
ignorantem id inuitam non oportit.
necogatur fundo aut mancipus care¬
re. Inls inpensis. et pistrinum et orre¬
uman sult dotali adiectum plerumq
dicemus. ¶ Uoluptarie sunt. que
spẽm dunta uat ornant. non etiam
fructum augent. ut sunt uiridiaria
et aque salientes. incrustrationto. lo
etiam date ubtates ꝯtinentur. exm̃
restituatur etiamdannum datumac

Expanded text:
aut peritura aut deterior futura sit. "Vtiles impensas" esse Fulcinius ait, quae meliorem dotem faciant, non deteriorem esse non sinant, ex quibus reditus mulieri adquiratur: sicuti arbusti pastinationem ultra quam necesse fuerat, item doctrinam puerorum. quorum nomine onerari mulierem ignorantem vel invitam non oportet, ne cogatur fundo aut mancipiis carere. in his impensis et pistrinum et horreum insulae dotali adiectum plerumque dicemus. "Voluptariae" sunt, quae speciem dumtaxat ornant, non etiam fructum augent: ut sint viridia et aquae salientes, incrustationes, loetiam datae libertates continentur ex menrestituatur', etiam damnum datum ac
Abbreviated transcription (Latin):
gim ꝓ redditu apellan non solumꝙ
ftumentis aut leguminb ueꝵ ⁊̃ qđ
exumo. siluiscedits. certifodinis. la¬
pidicins capttur. Iuł senbit. fruges
om̃s cẽ quib hõueseatur falsum et.
non ncarnt auit aueo.ftrasut aut po¬
ma frugeo diei frum̃entũ aũt id et̃
quod ansta se teneat. rectegallũ dif¬
finisse. lupinu uero et fabam frugt̃
pociloditi quia n arista. sed fusquã
continẽtur. que seruiiis apudal fe¬

Expanded text:
gem' pro reditu appellari, non solum frumentis aut leguminibus, uerum et ex uino, siluis caeduis, cretifodinis, lapidicinis capitur, Iulianus scribit. 'fruges' omnes esse, quibus homo uescatur, falsum esse: non enim carnem aut aues ferasue aut poma fruges dici. 'frumentum' autem id esse, quod arista se teneat, recte Gallum definisse: lupinum uero et faba‹m› fruges potius dici, quia non arista, sed siliqua continentur. quae Seruius apud Alfe
Abbreviated transcription (Latin):
solacõgitatione mortalitatisdonat.a
aliamer spemmortis causa donatio¬
numait cumquis inminente pitulo
conmotus iticonat. ut̃ staͣtm fũtat:¬
cipicntis tcium genus et tonacionis
ait. siquis piculo mortis. nsicat. ut
statimfiat accipientis. s tunc dmu
cũmors fuit insicuta.

Expanded text:
sola cogitatione mortalitatis donat. aliam esse speciem mortis causa donationum ait, cum quis imminente periculo commotus ita donat, ut statim fiat accipientis. tertium genus esse donationis ait, si quis periculo motus non sic det, ut statim faciat accipientis, sed tunc demum, cum mors fuerit insecuta.
Abbreviated transcription (French):
cione.si conationis tee uerbaeequis.
accipiat. atnicum qui inirte ꝯfessiss
e. suamafessiont infirmart n posse.¬
Donations quidpartis boncꝵ. p.¬
xime cog̾te uiuentis uullam fuisst
ꝯstibat. iameiquidon.aun acpostea
unt ptorio sucessit. tmadust sus bono¬
⁊̃ mones. ⁊ lus gentium festinast. Accio

Expanded text:
ed donationis haec uerba esse quis accipiat, attamen eum, qui in iure confessus est, suam confessionem infirmare non posse.Donationem quidem partis bonorum proximae cognatae uiuentis nullam fuisse constabat: uerum ei, qui donauit ac postea iure praetorio successit, quoniam aduersus bonos mores et ius gentium festinasset, actio
Abbreviated transcription (Latin):
hostib enpuit. ut ali qͣut ꝑcõ. ab ipo
accipiat. hec donatio unt uõcabilis ẽ
erces neximu laboris appelt̃da ẽ.
quod oteplatione salutis certomõ
eplammisit. in hec uerba. ticnusticho
peculium quoq tuumom̃e quicqo

Expanded text:
hostibus eripuit et aliquid pro eo ab ipso accipiat, haec donatio inreuocabilis est: non merces eximii laboris appellanda est, quod contemplatione salutis certo modepistulam misit in haec uerba: 'Titius Sticho peculium quoque tuum omne, qui
Abbreviated transcription (Latin):
accipitur. et quod pat̾ deoit ꝓpt mo¬
trmfilii. nelcognati. mortis cau̾sa ca
puut. scͥpsit. demq etsic possedonari
ait.aitsio u̾aluienit recĩpiatur.
est posse subsꝑtuiao stat in hũc mõdu
it pͥmittit alicuisi ipsecapen n pꝰsit.¬
o.l. Simulicr uentris noiẽ ꝑcalu¬
pm amut inpossessione mitidesid.
poccuma acceꝑit. forte dum substitu¬
topatroeinetur. ut institutũ aliqua
ratiõnet ec ludat. mortis causa tam
cape sulianus sepius seͥbit.
UEI. Si alienam itmmortis cã doͣ¬
nauero. eaq usucapta fuent uentt.
saconationib ⁊̃ factiquestĩonenut.
Nametsie pot donanut omim̃õdo

Expanded text:
accipitur: et quod pater dedit propter mortem filii uel cognati, mortis causa capi Iulianus scripsit.Denique et sic posse donari ait, ut, si conualuerit, recipiatur. est, posse substitui constat in hunc modum, ut promittat alicui, si ipse capere non possitm Si mulier, ventris nomine per calumniam ut in possessionem mitti desideret, pecuniam accepit, forte dum substituto patrocinatur, ut institutum aliqua ratione excludat, mortis causa eam capere Iulianus saepius scribit.um Si alienam rem mortis causa donavero eaque usucapta fuerit, verussa donationibus etiam facti quaestiones sunt. nam et sic potest donari, ut omnimodo
Abbreviated transcription (Latin):
ei nomemptionis imaginanꝰis istt
is numis ematur afiscoułciuita te
ut apnuato cuirs cũq sit se t̃ is qui
licaldioit. intuent ⁊ ostitũtio. neccõ¬
parantis quidctas spectatur. nã ⁊ si

Expanded text:
en emptionis imaginarius iste is nummis ematur, a fisco uel ciuitate uel a priuato, cuiusque sit sexus is qui ui uendidit, interueniet constitutio. nec comparantis quidem aetas spectatur: nam et si
Abbreviated transcription (French):
liprꝰ Iquimus regulus iucnis ad
nicosttatui pͣtbit᷑ itascͥpsit. quiet cũ
patit mco sc̃oꝑ fisti. et meeloquecia
et diugentia tua incliore reddidisti.do
habitationis patiebatur. nicostiatus. e¬
et cũde tant mecuotulissi ortipossed¬
fendianc̾rm donationeee. ucuoffiti¬
um magisiti. quad am̃titeoqirmu
oneseqͣuentis tpis frritãte quodsicx¬
pulsusnic ostratus: uemat adindice
possessoris ꝯstitutus. quiusucenacti¬

Expanded text:
Aquilius Regulus iuuenis ad Nicostratum rhetorem ita scripsit: 'quoniam et cum patre meo semper fuisti et me eloquentia et diligentia tua meliorem reddidisti, dohabitationis patiebatur Nicostratus et cum de ea re mecum contulisset, dixi posse defendi non meram donationem esse, uerum officium magistri quaonem sequentis temporis irritam esse. quod si expulsus Nicostratus ueniat ad iudicepossessoris constitutus qui usum cenac
Abbreviated transcription (Latin):
factum sit stipłatio int ꝑpnitur teco
si ne satis tucione que nsolum adtots
aceites tͣritinsctus hi firmions cas
facit. dxͣniq nemodix̃. palastrio loci.
u arenosinoe quasi uiclosiotiti sti

Expanded text:
factum sit, stipulatio interponitur de eo sine satisdatione: quae non solum ad totaaccidens extrinsecus infirmiores eas facit: denique nemo dixit palustris loci uel harenosi nomine quasi ui
Abbreviated transcription (Latin):
csiuitio locipars aliqua sob subsebit.
quanis ꝑ tam causamaqua piuma ir¬
ftniori noctat mlla ꝯ pctit᷑ actio. ⁊o fot¬
tasse bicitur fimagromamͥ factilaliq
subscclit. ¶ Inroe udittumsic dãp

Expanded text:
si uitio loci pars aliqua soli subsedit, quamuis per eam causam aqua pluuia inferiori noceat, nulla competit actio. idem fortasse dicitur, si in agro manu factum aliquid subsederit.
Abbreviated transcription (Latin):
monitiur seputi. mors cĩe ⁊ spec tabu¬
tur. similit ⁊ in hac spe extramũ tp̃s
manumissoris uiteꝯ ferturubtas. di¬
rante sciueti ꝓpł mortis causam. tacita
hdictioneuoluntate manumissoris.
que admodũ cumit itatradidit. uͥmo¬
nenteco fient accipientis. que itad̾mu
auenatur. si dona tor incade pmansei̾t

Expanded text:
moriturum se putet, mors eius exspectabitur, similiter et in hac specie in extremum tempus manumissoris uitae confertur libertas, durante scilicet propter mortis causae tacitam condicionem uoluntate manumissoris: quemadmodum cum rem ita tradiderit, ut moriente eo fieret accipientis, quae ita demum alienatur, si donator in eadem permanserit
Abbreviated transcription (Latin):
opdet potest. ipsi nichil nõcitus
ciamur. ¶ Apud musamrelatum ẽ
siaqua hens itsuumstertoit ob¬
strurerit et expsagtione supioria¬
gronoctat possetum inftrioit agi
ut finat purgari. hanc nactionem

Expanded text:
e potest. ipsi uero nihil nociturus ciamur. Apud Namusam relatum est, si aqua fluens iter suum stercore obstruxerit et ex restagnatione superiori agro noceat, posse cum inferiore agi, ut sinat purgari: hanc enim actionem
Abbreviated transcription (Latin):
gediffrit ab ula ueta. et absoluta do¬
natione que itꝗpficiscit. ut nullo ca¬
sureuõcetur. ⁊ biibiquidonat. illina
potis quasc habe inauult. atis qui
mortis causa tonat frͣcogitat q amort
intencepisse potius qua de disseinan
unabengit. qua eum cuidonat. illũ
dem̃ꝙ potitis qualerede susi. Ergo qui
mortis ca poat. quaparit sccogitat ñe

Expanded text:
ge differt ab illa uera et absoluta donatione, quae ita proficiscitur, ut nullo casu reuocetur. et ibi qui donat illum potius quam se habere mauult: at is, qui mortis causa donat, se cogitat atque amore uitae recepisse potius quam dedisse mauuus habere uult, quam eum cui donat, illum deinde potius quam heredem suum'.Ergo qui mortis causa donat, qua parte se cogitat, ne