comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne. Si c̃ ꝑ manus uindictã: itã ꝑ faciem
reuelationẽ p̃sentiãq significat. quȩ futu¬
ra ẽ. in iudicio. Quia gͦ ꝑ egẏptũ atq ȩthi¬
opiam totius orbis gentes significauit. con¬
cino subiunxit. Dõ regna t̃rȩ. Non sabel¬
lio. ñ arrio. non donato. ñ cęteris tauris
ceruicatis: s dõ regna t̾rȩ. Plures autẽ
codices latini &e maxime greci. tta distine¬
ẜtos
uersus habent. ut non sit in eis unusuer¬
siculus dõ regna terrȩ. s dõ: infine sit
uersus suꝑioris. atq itadicat᷑. ȩthy opia p̃¬
ueniet manus eiꝰ dõ. ac deinde sequatura
in alio uersu. Regna t̾rȩ cantate dõ. psal¬
lite dño. Qua distinctione multoꝵ codicũ
&e auctoritate dignoꝵ consonantia. sine
dubio p̃ferenda fides cõmendari mͥ uidetur.
quȩ oꝑa prȩcedit. quia sine bonorũ oꝑum
meritis. ꝑ fidem iustificat᷑ impius. sic ut di¬
cit apłs. credenti in eum qui iustificat im¬
pium. deputat᷑ fides enis adiusticiam: ut

Expanded text:
faciem revelationem praesentiamque significat, quae futura est in judicio. Quia ergo per Aegyptum atque Aethiopiam totius orbis gentes significavit, continuo subjunxit: Deo regna terrae. Non Sabellio, non Ario, non Donato, non caeteris tauris cervicatis; sed, Deo regna terrae. 41. Plures autem codices latini, et maxime graeci ita distinctos versus habent, ut non sit in eis unus versiculus, Deo regna terrae; sed, Deo, in fine sit versus superioris, atque ita dicatur, Aethiopia praeveniet manus ejus Deo, ac deinde sequatur in alio versu, Regna terrae, cantate Deo, psallite Domino. Qua distinctione, multorum codicum et auctoritate digniorum consonantia, sine dubio praeferenda, fides commendari mihi videtur, quae opera praecedit: quia sine bonorum operum meritis per fidem justificatur impius, sicut dicit Apostolus, Credenti in cum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam ; ut
Abbreviated transcription (Latin):
tur ut canes. Deinde uelut quęrentib
unde hoc illis tantum bonũ ut canes eiꝰ
fierent cuius fuerant imimici: respon¬
sum ẽ. Ab ipso. Sic enim legit᷑. Lungua
canum tuoꝵ exinimiris. Ab ipso. Ipsius
utiq dilectione. ipsius miscđia. ipsiꝰ grã
Nam quando id possent a seipsis: & enĩ
cũ inimici essemus. reconciliati sumus
dõ ꝑ mortẽ filii eiꝰ. Adhoc & dñi fuit
in illo currii ꝑagraturus orbem terrarũ.
Quas & nubes in euangłio. scõs & fideles
suos significat ubi ait. A modo udebitis
filium hominis: uenientem in nubib. Ex¬
cepto illo aduentu. in quo erit iudex iu¬
uorum atq mortuoꝵ. amodo inquit

Expanded text:
tur ut canes. Deinde veluti quaerentibus tur ut canes. Deinde veluti quaerentibus unde hoc illis tantum bonum, ut canes ejus fierent, cujus fuerant inimici; responsum est, ab ipso. Sic enim legitur: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso. Ipsius utique dilectione, ipsius misericordia, ipsius gratia. Nam quando id possent a seipsis? Etenim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus : ad hoc et Domini fuit in illo curru peragraturus orbem terrarum; quos et nubes in Evangelio sanctos et fideles suos significat, ubi ait: Amodo videbitis Filium hominis venientem in nubibus . Excepto illo adventu in quo erit judex vivorum atque mortuorum ; Amodo, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
non utiq frustrã. nec sine magno sacͣ¬
mento. gedeon solos eos uissus ẽ. duc̾e.
qui fluminis aquã sic̃ canes lamb̾ent.
calesq non amplius qͣm trecenti in tan¬
ta multitudine inuenti sunt. In quo
numero crucis signum ẽ. ꝓpt̾ thau litterã
quȩ in grecis nimeroꝵ notis trecentos sig¬
nificat. De talib camb. & in alio psalmo
dũ. Conuertent᷑ ad uesꝑam. & famẽ patien¬
tur ut canes. Nam & quidam canes repre¬
hensi sunt a ꝓpħa ẏsaia. ñ ido qđ canes
ẽẽnt.s qđ latrare nescirent. & dormita¬
re amarent. Ubi utiq demonstrauit. qͥa
si ugilarent. & ꝓ dño suo latrarent. lau¬
dabiles canes ẽe̾nt. sic̃ laudant᷑ isti de qͥ¬
bus dr̃. lingua canum tuoꝵ. Quos tam̃
ꝓpħa ex inimicis futuros ẽẽ. p̃dixit. ꝑ illã
scilie& conuersionẽ. de qua suꝑius loque¬
batur. Unde & ille psalmus. Conuerten¬
tur inquid ad uesꝑam. & famem patien¬

Expanded text:
non utique frustra, nec sine magno sacranon utique frustra, nec sine magno sacramento Gedeon solos eos jussus est ducere, qui fluminis aquam sicut canes lamberent; talesque non amplius quam trecenti in tanta multitudine inventi sunt . In quo numero crucis signum est propter τ litteram, quae in graecis numerorum notis trecentos significat. De talibus canibus et in alio psalmo dicitur: Convertentur ad vesperam, et famem patientur ut canes . Nam et quidam canes reprehensi sunt a propheta Isaia, non ideo quod canes essent, sed quod latrare nescirent, et dormitare amarent . Ubi utique demonstravit, quia si vigilarent et pro domino suo latrarent, laudabiles canes essent: sicut laudantur isti de quibus dicitur, Lingua canum tuorum. Quos tamen Propheta ex inimicis futuros esse praedixit, per illam scilicet conversionem de qua superius loquebatur. Unde et ille psalmus: Convertentur, inquit, ad vesperam, et famem patien
Abbreviated transcription (Latin):
quos lib̾andos conuerteris. licet in ꝑfun¬
do maris onere iniquitatis depressi fu¬
erint in tantum gr̃ã tua ꝑficiant. quia
ubi habundauit peccat᷑um. suꝑ habun¬
dauit gr̃a. ut fiant pes tuus inter m̃bra
tua. ad annuntiandũ ȩuangłium cuũ.
& ꝓ nomine cuo diu ducentes martiri¬
um usq ad sanguinẽ certent. Sic enĩ
ut arbitror conuenientius intelligit᷑:
pes eius tinctuis insanguine. Deniq
adiungit. Lingua canum tuoꝵ exmi¬
micis. Ab ipso. Cosdem ipsos qui usq
ad sanguinẽ fuerant ꝓfide ȩuangłica
certaturi. etiã canes uocans tanqͣm ꝓsuo
dño latrantes. ñ illos canes de quib a
de micis quȩ cadunt de m̃sa dñoꝵ suoꝵ.
Hoc enĩ confessa chananea: meruit au¬
dire. Omulier magna ẽ. fides cua. fiat
tͥ si c̃ uis. Canes laudabiles. ñ detestabi¬
les: fidẽ seruantes dño suo. & ꝑ eiꝰ domu
contra mimicos latrantes. Non enĩ tan¬
cum mͦ canum dix̾. s canũ tuoꝵ. Nec
eoꝵ dentes. s lingua laudata ẽ. Q m̃

Expanded text:
quos liberandos converteris, licet in profundo maris onere iniquitatis depressi fuerint, in tantum gratia tua proficiant, quoniam ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia . Ut fiant pes tuus inter membra tua, ad annuntiandum Evangelium tuum, et pro nomine tuo diu ducentes martyrium, usque ad sanguinem certent. Sic enim, ut arbitror, convenientius intelligitur pes ejus tinctus in sanguine. 32. Denique adjungit, Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso: eosdem ipsos qui usque ad sanguinem fuerant pro fide evangelica certaturi, etiam canes vocans, tanquam pro suo Domino latrantes. Non illos canes, de quibus de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. Hoc enim confessa Chananaea meruit audire: O mulier, magna est fides tua! fiat tibi sicut vis . Canes laudabiles, non detestabiles; fidem servantes domino suo, et pro ejus domo contra inimicos latrantes. Non enim tantummodo canum dixit, sed canum tuorum; nec eorum dentes, sed lingua laudata est: quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
sunt bona oꝑa. nisi quȩ secunt᷑ p̃cedente
fide: nichil aliud uidetur dictũ ethyo¬
pia p̃ueniet manus eius dõ. nisi ethyopia
credet dõ. Sic enĩ p̃uenit manus eiꝰ. id est
oꝑa eius. Cuiꝰ. nisi ipsius ȩtbẏopiȩ:ͦ Quia
preueniet manus suas dõ. id ẽ. credendo
in dm̃. p̃uemet oꝑa sua. Existimo enĩ inqͥt
apłs. iustificari hominẽ ꝑfidem. si ne ope¬
rib legis. An iudeoꝵ d̾s cantũ: Nonne &
gentium: Sic gͦ ȩthyopia quȩ iudetur
extrema gentiũ. iustificat᷑ ꝑ fidem: sine o¬
ꝑib legis. Non enĩ ut iustificet᷑. de legis
oꝑib głatur. nec p̃ponit fid̾i merita sua.
s fide p̃uenit oꝑa sua. Plures sane code¬
¶ ces
non habent manus: s: manũ. Qđ tantundẽ
ni int̾pretes sic cranstulissent. ȩthyopia prȩ¬
ueniet manus suas. aut manũ suã dõ. qm̃
uel suas potest intelligi. Suã gͦ simanũ.
suas si manus. Nlam qđ ẽ. in greco chypã
autes qͥd plures codices habent. & manũ eiꝰ

Expanded text:
e sequuntur praecedentem fidem: nihil aliud videtur dictum, Aethiopia praeveniet manus ejus Deo, nisi, Aethiopia credet Deo. Sic enim praeveniet manus ejus, id est opera ejus. Cujus, nisi ipsius Aethiopiae? Quia praeveniet manus suas Deo, id est, credendo in Deum praeveniet opera sua. Existimo em per fidem sine operibus Legis. An Judaeorum Deus tantum? nonne et Gentium  ? Sic ergo Aethiopia, quae videtur extrema Gentium, justificatur per fidem sine operibus Legis. Non enim, ut justificetur, de Legis operibus gloriatur; nec praeponit fidei merita sua, sed fide praevenit opera sua. Plures sane codices non habent, manus, sed, manum; quod tantumdem ni interpretes sic transtulissent: Aethiopia praeveniet manus suas, vel manum suam Deo; quoniam  suam vel suas potest intelligi: suam ergo, si manum; suas autem, si manus. Nam quod est in graeco, χεῖρα αὐτῆς, quod plures codices habent, et manum ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
biles ꝑuertere scripturas: ad ꝓpriũ suum
interitum. Hȩ sunt ferȩ calami. de quib
hic dr̃. Increpa feras calami. De his est
etiã qđ adiungit. Congregatio cauroꝵ
int̾ uaccas popłoꝵ. ut excludant᷑ hi qui
ꝓbati sunt argento. Tauros uocans ꝓpter
suꝑbiam durȩ indomitȩq ceruicis. signi¬
ficat enĩ hereticos. Uaccas aut̃ popłoꝵ. se¬
ductibiles animas intelligendas puto. qͥa
facile secunt᷑ hos tauros. Non enĩ uniuer
sos popłs seducunt. in quib sunt graues
& stabiles. unde scriptũ est. in popło gͣui
laudabo te: s ineis popłis. quas inuene¬
rint uaccas. Ex his enĩ sunt qui penenͣt
domos. & captiuas ducunt muliereulas
oneratas peccatis. quȩ ducuntur uariis

Expanded text:
biles pervertere Scripturas ad proprium suum biles pervertere Scripturas ad proprium suum interitum : hae sunt ferae calami, de quibus hic dicitur, Increpa feras calami. 39. De his est etiam quod adjungit: Congregatio taurorum inter vaccas populorum, ut excludantur ii qui probati sunt argento. Tauros vocans, propter superbiam durae indomitaeque cervicis; significat enim haereticos. Vaccas autem populorum, seductibiles animas intelligendas puto, quia facile sequuntur hos tauros. Non enim populos universos seducunt, in quibus sunt graves et stabiles; unde scriptum est, In populo gravi laudabo te ; sed in eis populis quas invenerint vaccas. Ex his enim sunt qui penetrant domos, et captivas ducunt mulierculas oneratas peccatis, quae ducuntur variis
Abbreviated transcription (Latin):
ma ds̃ qđ oꝑatus es in nobis. Manda do
plo cuo in ierłm que ẽ. libera mat̃̾ nr̃a. qͥa
& ipsa ẽ. templũ scm̃ tuũ. ab illo gͦ cẽplo
tͥ offerent reges munera. Quicunq
reges intelligunt᷑. siue reges t̾rȩ. sine re¬
ges quos discernit suꝑ celestis suꝑ colũbã
deargentatã tͥ offerent munera. & quȩ mu¬
nera: Gratiosa. Quȩ sacrificia: Laudis. S
huic laudi obstrepunt xp̃ianum uocabu¬
lum habentes: & diuersa sentientes. Hat
gͦ qđ sequit᷑. Increpa feras calami. Nam et
ferȩ sunt. qm̃ ñ intelligendo nocent. &. ferȩ
calami sunt: qm̃ scripturarũ sensũ ꝓ suo er¬
rore ꝑuertunt. Pcalamũ quippe tã conue¬
nient̃ scripturȩ significant᷑: quã sermo ꝑ
greca. uł latina. uł alia quelibet. ꝑ efficien¬
tem scilicet id qdđ efficit᷑. Usitatũ ẽ. aut̃ in
latino eloquio. ut scriptura stilus uocet᷑.
qđ stilo fiat. Ita gͦ & calamus: qđ calamo
fiat: Dicit apłs petrus indoctos & insta¬

Expanded text:
d operatus es in nobis. Manda docplo tuo in Jerusalem, quae est libera mater nostra , quia et ipsa est templum sanctum tuum: ab illo ergo templo tibi offerent reges munera. Quicumque reges intelligantur; sive reges terrae, sive reges quos discernit supercoelestis super columbam deargentatam; tibi offerent reges munera. Et quae munera gratiosa, quam sacrificia laudis ! Sed huic laudi obstrepunt, christianum vocabulum habentes, et diversa sentientes. Fiat ergo quod sequitur: Increpa feras calami. Nam et ferae sunt, quoniam non intelligendo nocent; et ferae calami sunt, quoniam Scripturarum sensum pro suo errore pervertunt. Per calamum quippe tam convenienter Scripturae signifgraeca, vel latina, vel alia quaelibet, per efficientem scilicet id quod efficitur. Usitatum est autem in latino eloquio ut scriptura stilus vocetur, quod stilo fiat; ita ergo et calamus, quod calamo fiat. Dicit apostolus Petrus indoctos et insta
Abbreviated transcription (Latin):
os: attende qđ sequit᷑. Eece dabit uocem
suã uocẽ uirtutis. Ille qͥ sic̃ agnus coram
condente fuit sine uoce: ecce dabit uocẽ
suã. Nec uocẽ infirmitatis tanqͣm iudican¬
dus: s nocẽ uirtutis canqͣm iudicaturus.
N on enĩ ds̃ occultus sic̃ prius. & in hominũ
iudicio non aꝑiens os suum: s ds̃ manifes¬
tus ueniet. ds nũ & non silebit. Quid deᷤᷤ¬
ꝑatis infideles: Quid irridetis: Qͥd dic̃
seruus malus. tardat dñs m̃s uenire: Eece
dabit uocẽ suã uoeẽ uirtutis. Date qłam¬

Expanded text:
os, attende quod sequitur: Ecce dabit vocem suam, vocem virtutis. Ille qui sicut agnus coram tondente se fuit sine voce , ecce dabit vocem suam: nec vocem infirmitatis, tanquam judicandus; sed vocem virtutis, tanquam judicaturus. Non enim Deus occultus, sicut prius, et in hominum judicio non aperiens os suum; sed Deus manifestus veniet; Deus noster, et non silebit . Quid desperatis, infideles? quid irridetis? Quid dicit servus malus: Tardat Dominus meus venire ? Ecce dabit vocem suam, vocem virtutis. 43.
Abbreviated transcription (Latin):
aliter sonorȩ. In ȩccłiis gͦ benedicite do¬
minũ. dnm̃ de fontib isrł. Inde quippe
prius elegit: quos fontes fac̾et. Nam inde
sunt apłi electi. & hi pͥmitus audierunt.
Quibiberit de aqua qͣm ego dabo: ñ sitiet
unqͣm. s fiet in eo fons aquę salientis in¬
in uitã ȩternam. Ibi beniamin adolescen¬

Expanded text:
aliter sonorae. In Ecclesiis ergo benedicite Doaliter sonorae. In Ecclesiis ergo benedicite Dominum Deum de fontibus Israel. Inde quippe prius elegit quos fontes faceret. Nam inde sunt electi Apostoli; et hi primitus audierunt: Qui biberit ex aqua quam ego dabo, non sitiet unquam; sed fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
principes coniuncti psallentib. inme¬
dio adolescentularum tẏmpanistriarũ.
Principes sunt apłi. Ipsi enĩ p̃uenerusᷤ.
ut popłi sequerent᷑. Pre uenerunt annũ¬
tiantes nouũ testam̃tum. coniuncti
psallentib. de quoꝵ bonis oꝑib etiam
uisibilib. tanqͣm organis laudisgłifi¬
caret᷑ ds̃. Idem aut̃ principes in medio
ado lescentul arũ tẏmpanistriarũ. in mini¬
sterio scilicet honorabili. Nam ita sunt
in medio ministri p̃positi ȩccłarũ noua¬
rum. Hoc enĩ ẽ. ad olescentularũ carne
edomita. dm̃ laudantiũ. Hoc enĩ ẽ. tym¬
panistriarum. eo qđ tẏmꝑana fiant
sequitur & dicit. In ȩccłiis benedicite
dnm̃. Ganqm dic̾et. Ut quid cũ audi¬
tis adolescentulas tẏmpanistrias. lasei¬
ua delectam̃ta cogitatis: In ȩccłiis bent¬
dicite dñm. Eccłiȩ quippe. uob̃ hac mr¬
stica signifatione monstrant᷑. Eccłȩ ft̃
ado lescentulȩ. noua grã decoratȩ. E ccłe
sunt tẏmpanistriȩ.castigata carne sp̃u.¬

Expanded text:
principes conjuncti psallentibus, in medio adolescentularum tympanistriarum. Principes sunt Apostoli: ipsi enim praevenerunt, ut populi sequerentur. Praevenerunt, annuntiantes Novum Testamentum; conjuncti psallentibus, de quorum bonis operibus etiam visibilibus, tanquam organis laudis, glorificaretur Deus. Iidem autem principes in medio adolescentularum tympanistriarum, in ministerio scilicet honorabili: nam ita sunt in medio ministri praepositi Ecclesiarum novarum; hoc enim est, adolescentularum: carne edomita Deum laudantium; hoc enim est, tympanistriarum, eo quod tympana fiant sequitur et dicit, In Ecclesiis benedicite Dominum: tanquam diceret, Utquid, cum auditis adolescentulas tympanistrias, lasciva delectamenta cogitatis? In Ecclesiis benedicite Dominum. Ecclesiae quippe vobis hac mystica significatione monstrantur: Ecclesiae sunt adolescentulae, nova gratia decoratae; Ecclesiae sunt tympanistriae, castigata carne spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
reuelata grã testamenti noui. Unde dic¬
tum est. Qͣm speciosi pedes eoꝵ. qui annũ¬
tiant pacem. qui annuntiant bona.
Hec enim grã. & isti gressus latebant in
ueteri testamento. Cñ aut̃ uenit plenitu¬
do temporis. & placuit dõ reuelare filiũ
suum. ut annuntiaret᷑ in gentib: uisi
sunt gressus tui ds̃. Gressus dĩ mei regis¬
mei qui ẽ. in scõ. In quo sc̃õ. nisi in tempo

Expanded text:
ata gratia Testamenti Novi: unde dictum est, Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! Haec enim gratia et isti gressus latebant in Vetere Testamento: cum autem venit plenitudo temporis, et placuit Deo revelare Filium suum, ut annuntiaretur in gentibus , visi sunt gressus tui, Deus; gressus Dei mei, regis qui est in sancto. In quo
Abbreviated transcription (Latin):
in uasis fictilib. tunc uͦ etiã corporũ glorioss
sima cõmutatione: ipse dabit uirtutẽ & for
ininfirmitate. surget inuirtute. Ipse gͦ¬
dabit uirtutẽ. qua in carne sua p̃misit. de
qua dic̃ apłs. uirtutẽ resurrectionis eius

Expanded text:
adjunxit: Mirabilis Deus in sanctis suis, Deus Israel. Tunc enim et nomen ipsum verissime ac plenissime mus eum sicuti est . Ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae benedictus Deus: nunc fragili et infirmae. Habemus enim thesaurum
Abbreviated transcription (Latin):
phum peccatoꝵ. etiã suũ uoluit ẽẽ exitũ
mortis. ne timeremus mortẽ istã. s illam
potius unde nos lib̾auit ꝑ istã. Uerũtam̃
illusus & moituus conquassat captta m¬
micorũ suoꝵ de quib ait. & resuscita
me. & reddam illis. si ue bona ꝓ malis. dũ
sibi subdit capita credentiũ. siue iusta
ꝓͣnistis : dũ ꝑunit capita suꝑbientium.
troq enĩ mͦ conquassant᷑. & confringuaꝰ
capita mnimicoꝵ. cũ a suꝑbia deiciunt᷑.
siue humilitate correcti. siue in imna tar¬
san conuertam. Ille quippe conuertit.
ut salui simus: de quo supͣ dictũ ẽ. ds̃ sa¬
nitatum nr̃arũ. & ds̃ saluos faciendi. Pi
quippe & alibi dr̃. Ds̃ uirtutũ conuer¬

Expanded text:
phum peccatorum, etiam suum esse voluit exitum mortis, ne mortem timeremus istam, sed illam potius unde nos liberavit per istam. Verumtamen illusus et mortuus conquassabit capita inimicorum suorum, de quibus ait, Resuscita me, et reddam illis : sive bona pro malis, dum sibi subdit capita credentium; sive justa pro injustis, dum punit capita superbientium. Utroque enim modo conquassantur et confringuntur capita inimicorum, cum a superbia dejiciuntur, sive humilitate correcti, sive in ima tarsan convertam. Ille quippe convertit ut salvi simus, de quo supra dictum est: Deus sanitatum nostrarum, et Deus salvos faciendi. Ei quippe et alibi dicitur: Deus virtutu
Abbreviated transcription (Latin):
qui pluuiam uoluntariã segregauit hȩ¬
reditati suȩ. Nam sic eitate infirmata e̾.
ipse uͦ conũsus ꝑfecit eam: cui dr̃. & con¬
uersus ininficasti me. Dix̾ gͦ dñs ex ba¬
san conuertã. conuertam in ꝓfundum
maris. Si conuertam. quare in ꝑfundũ
maris: In se ipsum quippe conuercit
dns: cũ salubrit̃ conuiertit. & ñ ẽ. utiq
ipse ꝓfundum maris. An forte fallit lati¬
na locutio. & ꝓ eo positum ẽ. in ꝓfundũ.
qđ est in ꝓfundo: Non enĩ ille se conuer¬
tit. s ibi conuertit eos. qui in ꝓfundo
huiꝰ scłi iacent. dimersi pondere pecca¬
corũ. ubi conuersus ille dic̃. Deꝓfundis
clamaui ad te dñe. Si aut̃ non ẽ. conũ¬
tam.s conuertar in ꝑfundũ maris. hoc
ad eos quoq lib̾ andos. qui eẽnt etiam desꝑa¬
tissimi peccatores. Qmqͣm in aliquo greco
inuenerim. ñ in ꝑfundũ. s in ꝓfundis. hoc
ẽ. embitheos. quod priorẽ sinsum confir¬

Expanded text:
qui pluviam voluntariam segregavit haequi pluviam voluntariam segregavit haereditati suae. Nam siccitate infirmata est; ipse vero conversus perfecit eam, cui dicitur, Et conversus vivificasti me . Dixit ergo Dominus: Ex Basan convertam, convertam in profundum maris. Si convertam, quare in profundum maris? In seipsum quippe convertit Dominus, cum salubriter convertit, et non est utique ipse profundum maris. An fallit forte latina locutio, et pro eo positum est, in profundum, quod est, profunde? Non enim ille se convertit; sed ibi convertit eos qui in profundo hujus saeculi jacent demersi pondere peccatorum, ubi conversus ille dicit: De profundis clamavi ad te, Domine . Si autem non est, convertam, sed, convertar in profundum maris, hoc ad eos quoque liberandos qui essent etiam desperatissimi peccatores. Quanquam in aliquo graeco invenerim, non, in profundum, sed, in profundis, hoc est, ἐν βυθοῖς; quod priorem sensum confir
Abbreviated transcription (Latin):
Item alibi. Conuerte nos ds̃ santtatũ nr̃a¬
rũ. Ille aut̃ dix̃ exbasan conuertam. Ba¬
san int̃pretat᷑ confusio. Quid ẽ. gͦ ex confusio
catis sunis. qui ꝓ eis dimittendis p̃cat᷑ miseri¬
cordiã dĩ: Inde ẽ. quod ille publicanus
nec ocłos ad cȩlum audebat leuare. Iste
se considerans confundebat᷑. s descendit
iustificatus. quia dix̃ dñs ex basan con¬
uertam.ẜasan int̾pretat᷑ & siccitas. Et
recte intelligitur dñs. ex siccitate comũ¬
tere. id ẽ. ex inopia. Nam qui sibi inden¬
tur copiosi cũ sint famelici. & pleni cũ
sint manissimi: non conuertunt᷑. Beati
enĩ qui esuriunt & sitiunt iusticiam. qm̃
ipsi saturabunt᷑. Ex ista dñs siccitate con¬
uertit. De anima quippe sicca. illidr̃. Ex¬
tendi manus meas ad te. anima mea uelut
t̾ra sine aqua tͥ. Ibi illud quoq non absur¬
d̃e intelligit᷑. qđ habent alii codices ex
nem: cũ peccatũ nr̃m ante nos ẽ. semꝑ.
& extra siccitatem qua eiꝰ desideramꝰ imbrẽ.

Expanded text:
alibi: Converte nos, Deus sanitatum nostrarum . Ille autem dixit: Ex Basan convertam. Basan interpretatur Confusio. Quid est ergo, convertamcatis suis qui pro eis dimittendis precatur misericordiam Dei? Inde est quod ille Publicanus nec oculos ad coelum audebat levare: ita se considerans confundebatur; sed descendit justificatus, quia dixit Dominus, ex Basan convertam. Basan interpretatur et Siccitas; et recte intelligitur Dominus ex siccitate convertere, id est ex inopia. Nam qui sibi videntur copiosi, cum sint famelici, et pleni, cum sint inanissimi, non convertuntur. Beati enim qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Ex ista Dominus siccitate convertit: de anima quippe sicca illi dicitur, Extendi manus meas ad te; anima mea velut terra sine aqua tibi . Illud quoque non absurde intelligitur, quod habent alii codices, Exnem, cum peccatum nostrum ante nos est semper ; et extra siccitatem, qua ejus desideramus imbrem,
Abbreviated transcription (Latin):
adorientem. Uel sic̃ ñnulli codices habens.
qui ascendit suꝑ cȩlũ cȩli ad orientẽ. In
his uerbis ille ñ intelligit. xp̃m̃. qͥ eius re¬
surrectionẽ ascensionẽq non credit. Ad ori¬
entem uͦ qđ addidit. nonne etiã ipsũ locũ
qm̃ in partib orientis ẽ. ubi surrexit. et
unde ascendit. expressit: Gͦ suꝑ cȩlũ cȩli
sedet ad dexterã patris. Hoc ẽ. qͦd dicit
apłs. ipse ẽ. qui ascendit suꝑ om̃s cȩlos.
Qͥd enĩ cȩloꝵ restat post cȩlũ cȩli: Qͦs &¬

Expanded text:
ad orientem: vel sicut nonnulli codices habent, Qui ascendit super coelum coeli ad orientem. In his verbis ille non intelligit Christum, qui ejus resurrectionem ascensionemque non credit. Ad orientem vero quod addidit, nonne etiam ipsum locum, quoniam in partibus orientis est ubi resurrexit et unde ascendit, expressit? Ergo super coelum coeli sedet ad dexteram Patris. Hoc est quod dicit Apostolus: Ipse est qui ascendit super omnes coelos . Quid enim coelor
Abbreviated transcription (Latin):
tiuatã dic̃. Cur enĩ ñ sit captiuitas felix.
si & adbonũ homines possunt capi: Unde
petro dictũ ẽ. Ex hoc iam eris homines ca¬
sub iugati. sub lene illud iugum missi. li¬
b̃ati a peccato eniꝰ serui erant. & iusticiȩ
serui facti cuiꝰ liberi erant. Unde & ipse
in illis ẽ: qui dedit ͦ hominib .& accepit
dona inhominib. Idoq in ista captiuitate.
in ista seruitute. in isto currii. sub isto iugo.
ñ sunt milia plorantiũ s milia lȩtantium.
Ons quippe in illis. insyna inscõ. Cui sensui
congruit & alia int̃pretatio. qua int̾pretat᷑
sỹna mensura. Nam de his donis lȩticiȩ spũ
cuiq aut̃ nrm inquit data ẽ grã scđ̾m m̃su¬
ram donationis xp̃i. Ac deinde sequitur.
altum captiuauit captiuitatẽ. dedit dona
hominib. Qđ hic ẽ. accepisti dona in homi¬
nibus. Quid hac & illa ueritate concordius:
Quid manifestius: S qđ deuide adiungit.
& enĩ qui non credunt in habitare uel qđ

Expanded text:
tivavit. Cur enim non sit captivitas felix, si et ad bonum homines possunt capi? Unde Petro dictum est: « Ex hoc jam homines esubjugati: sub leve illud jugum missi, liberati a peccato, cujus servi eramus , et justitiae servi facti, cujus liberi fuimus. Unde et ipse in illis est, qui dedit dona hominibus, et Accepit dona in hominibus: ideoque in ista captivatin ista servitute, in isto curru, sub isto jugo non sunt millia plorantium, sed millia laetantium. Dominus quippe in illis, in Sina, in sancto. Cui sensui congruit et alia interpretatio, qua interpretatur Sina Mensura. Nam de his donis laetitiae spiricuique autem nostrum, inquit, data est gratia secundum mensuram donationis Christi. Ac deinde sequitur altum, captivavit captivitatem, dedit dona hominibus: quod hic est, accepisti dona in hominibus. Quid hac et illa veritate concordius? quid manifestius? 27. Sed quid deinde adjungit? Etenim qui non credunt inhabitare; vel quod
Abbreviated transcription (Latin):
plandum. finis enĩ legis xp̃c. ad iusticiã
omni credenti. Dõ itaq placuit habita¬
re in isto monte. qui paratꝰ ẽ. in carum̃
montiũ. cui dic̃. tu es filius m̃s dilectus.
in qͦ bene complacui. Ipse aut̃ mons dñs
ẽ. qui alios montes in habitabit infinem.
in quoꝵ cacumine paratus ẽ. Unus enĩ
as. & unus mediator dĩ & hominũ homo

Expanded text:
plandum. Finis enim Legis Christus, ad justitiam plandum. Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti . Deo itaque placuit habitare in isto monte, qui paratus est in cacumine montium; cui dicit: Tu es Filius meus dilectus, in quo bene complacui . Ipse autem mons Dominus est, qui alios montes inhabitabit in finem, in quorum cacumine paratus est. Unus enim Deus, et unus mediator Dei et hominum homo
Abbreviated transcription (Latin):
in aliis non inhabitat: s quia in ipsis ꝑ ipsũ.
n ipso quippe habitat omnis plenitudo di¬
uinitatis. ñ umbralit̃ tanqͣm in templo. a¬
rege salomone fact̾o: s corporalit̃. id ẽ soli
dũ reconcilians sibi. Qđ siue depatre dic
in carne: ut uerbũ etiã caro factum. solꝰ
ꝓprie diceret᷑. id ẽ. homo uerbũ inunã
xp̃i ꝑsonam copularet᷑. Ut quid gͦ sus¬
picamini montes incaseatos. eũ montem
in quo placuit dõ habitare in eo. longe itaq
alit̃ qm in illis montib. quoꝵ aliquẽ etiã
hunc suspicamini: Non enĩ quia & illiꝑ
adoptionis grãm filũ dĩ sunt. idõ qͥsqͣm
illoꝵ ẽ. unigenitus cui dic̾et. sede ad dex¬
teram meam. donec ponam inimicos tuos
sub pedib tuis. Et enĩ dñs inhabitabit
usq infinem. Id ẽ. illos montes ñ cõꝑandoᷤ
huic monti: ipse dñs inhabitabit. qui ẽ.
paratus in cacumine montiũ ut ꝑducat
eos infinẽ. id ẽ. inse ipsum sic̃ ds̃ e̾. contem¬

Expanded text:
in aliis non habitat, sed quia in aliis per ipsum. In ipso quippe habitat omnis plenitudo divinitatis: non umbraliter, sicut in templo a Salomone facto, sed corporaliter et dum reconcilians sibi . Quod sive de Patre dictin carne, ut Verbum etiam caro factum solus proprie diceretur, id est, homo Verbo in unam Christi personam copularetur. Utquid ergo suspicamini montes incaseatos, eum montem in quo placuit Deo inhabitare in eo? Longe utique aliter quam in illis montibus, quorum aliquem etiam hunc suspicamini. Non enim quia et illi per adoptionis gratiam filii Dei sunt, ideo quisquam illorum est Unigenitus cui diceret: Sede ad dexteram meam, donec ponam inimicos tuos sub pedibus tuis . Etenim Dominus inhabitabit usque in finem: id est, illos montes non comparandos huic monti ipse Dominus inhabitabit, qui est mons paratus in cacumine montium; ut perducat eos in finem, id est in seipsum sicut Deus est contem
Abbreviated transcription (Latin):
le & oꝑari ꝓbona uoluntate: Nam man¬
datum sine dñi aduitorio: littera ẽ. occi¬
dens. Lex enĩ subintrauit: ut habundar&
delictũ. S qm̃ plenitudo legis caritas: i
do̾ ꝑ caritatẽ leximpletur. ñ ꝑ timorem.

Expanded text:
 pro bona voluntate ? Nam mandatum sine Domini adjutorio littera est occidens . Lex enim subintravit, ut abundaret delictum . Sed quoniam plenitudo Legis charitas est , ideo per charitatem Lex implet
Abbreviated transcription (Latin):
uasti captiuitatẽ. accepisti dona in ho¬
in hominib. s dedit dona hominib. Ille
quippe auctoritate apłica scđ̾m hoc locu¬
tus ẽ: qđ ds̃ cũ patre filius. Scd̾m hoc qͥp¬
pe dedit dona hominib mittens eis spm̃¬

Expanded text:
vasti captivitatem, accepisti dona in hoin hominibus; » sed, dedit dona hominibus. Ille quippe auctoritate apostolica secundum hoc locutus est, quod Deus cum Patre est Filius. Secundum hoc enim dedit dona hominibus mittens eis Sp
Abbreviated transcription (Latin):
& spe cȩlestis hȩreditatis homo usq infinẽ
ꝑseuerans. diem ultimũ uitȩ huiꝰ claudat.
Dic enĩ dormientes int̾ medios cleros: erunt
pennȩ columbȩ deargentatȩ. ut cempore
quo resurgent rapiant᷑ innubib in obuiã
aut certe quia ꝑ eos qui sic moriuntur qͣnto
securius tanto sublimiꝰ ȩccła diffamat᷑. et
quasi quibusdã pennis ex celsȩ laudis actol.¬
lit᷑. Neq enĩ frustra dictũ ẽ: ante mortẽ

Expanded text:
in spe coelestis haereditatis homo usque in finem in spe coelestis haereditatis homo usque in finem perseverans, diem vitae hujus ultimum claudat. Sic enim dormientes inter medios cleros, erunt pennae columbae deargentatae; ut tempore quo resurgent, rapiantur in nubibus obviam aut certe, quia per eos qui sic moriuntur, quanto securius, tanto sublimius Ecclesia diffamatur, et quasi quibusdam pennis excelsae laudis attollitur. Neque enim frustra d
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt. dũ quęrt̃ in hac uita. & in hac ter¬
ra felicitatẽ. ab latus ẽ. sõnus ab eis. & ñ
dormiunt. Inflãmantib enĩ cupiditati¬
b agitati. in flagitia & facinora ꝓpelliit᷑.
nec omnino requiescunt. desid̾ando ut
adquirant. metuendo ne amictant. Qui
aut̃ audit me ait sapientia: in habitabit
inspe. & requiescet sine timore ab omni
dormire int̾ medios cleros. id ẽ. int̾ medias
hȩreditates. nondũ inre s tam̃ in sp̃e cȩles¬
tis ȩt̾nitatis habitare. & a terrenȩ felicitatiᷤᷤ
iam cupiditate conquiescere. Cũ aut̃ uen̾it
qđ sꝑamus: iam ñ int̾ duas hęreditates re¬
regnabimꝰ. Qua ꝓpt̾ etiã si intellex̾imus
qđ dictũ ẽ. si dormatis int̾ medios cleros.
tanqͣm si diceret. si moriamini int̾ medios
cleros. ut istam mortẽ carins more suo serp¬
tura dormitionẽ uocauerit. hȩc ẽ. mors op¬
tima. ut incupiditatũ cobibitione a t̾remᷤᷤ

Expanded text:
nolant, dum quaerunt in hac vita et in hac ternolant, dum quaerunt in hac vita et in hac terra felicitatem, ablatus est somnus ab eis, et non dormiunt. Inflammantibus enim cupiditatibus agitati, in flagitia et facinora propelluntur, nec omnino requiescunt; desiderando ut acquirant, metuendo ne amittant. Qui autem me audit, ait Sapientia, inhabitabit in spe, et requiescet sine timore ab omni dormire inter medios cleros, id est inter medias haereditates; nondum in re, sed tamen in spe coelestis haereditatis habitare, et a terrenae felicitatis jam cupiditate conquiescere. Cum autem venerit quod speramus, non jam inter duas haereditates re. Quapropter etiamsi intellexerimus quod dictum est, Si dormiatis inter medios cleros, tanquam si diceretur, Si moriamini inter medios cleros, ut istam mortem carnis more suo Scriptura dormitionem vocaverit; haec est mors optima, ut in cupiditatum cohibitione a terrenis,
Abbreviated transcription (Latin):
et sortes exꝓmissione dĩ partes hȩ reditatis
uocant᷑. quȩ popło sunt distributȩ. Unde
tribus leui p̃cepta ẽ. ñ hab̾e sortẽ int̾ fr̃s
suos: qđ exeoꝵ decimis sustentaret᷑. Nã et
cleros & clericos hinc appellatos puto. qui
sunt inȩccliastici ministerii gradib ordina-¬
ti: quia mathias sorte electus ẽ. qm pͥmũ¬
ꝑ apłos legimus ordinatũ. Pinde ꝓpt̾ hęre¬
ditatem quȩ fit testam̃to: tanqͣm ꝑ id quod
efficit᷑ id qd efficit. nomine cleroꝵ cestam̃¬
ta ipsa significata sunt. Qmqͣm & mͥ alius
hinc sensus occurrat. nͥ fallor ante ponendꝰ.
ut cleros multo ꝓbabiliꝰ ipsas hȩreditateᷤ
intelligamus. Ut qm̃ heriditas ueteris cesta¬
menti ẽ. qͣmius inumbra significatiua fitt᷑i.
t̾rena felicitas. hȩreditas uͦ noui cestam̃ti
ẽ. ȩt̾na immortalitas: dormire sit int̾ medi¬
os cleros. nec illa iam quȩrere ardent̃. & ad¬
hiic istam expectare patient̃. Nam quidõ
ꝓꝑt̾ea seruiunt uel potius ꝓpt̾ea seruire

Expanded text:
et sortes ex promissione Dei, partes haereditatis vocantur, quae populo sunt distributae. Unde tribus Levi praecepta est non habere sortem inter fratres suos, quod ex eorum decimis sustentaretur . Nam et Cleros et Clericos hinc appellatos puto, qui sunt in ecclesiastici ministerii gradibus ordinati, quia Matthias sorte electus est, quem primuos legimus ordinatum . Proinde propter haereditatem quae fit testamento, tanquam per id quod efficitur id quod efficit, nomine clerorum Testamenta ipsa significata sunt. 20. Quanquam mihi et alius hic sensus occurrat, nisi fallor, anteponendus, ut cleros multo probabilius ipsas haereditates intelligamus: ut quoniam haereditas Veteris Testamenti est, quamvis in umbra significativa futuri, terrena felicitas; haereditas vero Novi Testamenti est aeterna immortalitas; dormire sit inter medios cleros, nec illam jam quaerere ardenter, et adhuc istam exspectare patienter. Nam qui Deo propterea serviunt, vel potius propterea servire
Abbreviated transcription (Latin):
Ego in eis. & tii ime. Ut quid gͦ suspicamini
montes in caseatos. montẽ in qͦ placuit dõ ha¬
bitare in eo: & enĩ montes illos incascatos dñs
iste mons incaseatus in babitabit usq infinẽ.
ut aliquid̃ sint. quib ait. quia sine me nicħ
enĩ uerbum grecũ. sic̃ quisq potuit latinoꝵ
int̃pretum transtulit. qđ ibi dictũ ẽ. mirio¬
plasẏon. latine aut̃ satis expͥm ñ potuit.
qm̃ mille apud grecos chylia dicunt᷑. milia¬
des aut̃. plura dena milia. Mẏrias quippe.
una decem milia sunt. Ingentẽ aut̃ inulti¬
tudinẽ scoꝵ atq fidelium qui portando de¬
um fiunt quodam mͦ currus dĩ. significa¬
uit hoc nomine. hanc ummanendo & regen¬
do ꝑ ducit infinẽ: tanqͣm currũ suũ uelit¬

Expanded text:
me . Utquid ergo suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit Deo inhabitare in eo? Etenim montes illos incaseatos Dominus iste, mons incaseatus, inhabitabit usque in finem, ut aliquid sint quibus ait: Quia sine me nihilverbum enim graecum sicut quisque potuit latinorum interpretum transtulit, quod ibi dictum est, μυριοπλάσιον. Latine autem satis exprimi non potuit: quoniam mille apud Graecos χίλια dicuntur, μυριάδες autem plura dena millia; μυριὰς quippe una, decem millia sunt. Ingentem itaque multitudinem sanctorum atque fidelium, qui portando Deum fiunt quodammodo currus Dei, significavit hoc nomine. Hanc immanendo et regendo perducit in finem tanquam curru
Abbreviated transcription (Latin):
milia lȩtantiũ. Sepe enĩ sunt gaudentes.
ddonec ꝑducant᷑ infinẽ. quẽ nunc expectant
ꝑ patientiam̃. Mirifice aut̃ cũ dixisset mm¬
lia lȩtantium : continuo subiecit. Dñs in
illis. Ne miremur qđͣ lȩtent᷑: dñs in illis.
Nam ꝑ multas tribulationes oportet introi¬
re in regnũ dĩ. s dñs in illis. Idõ & si sunt
quasi tristes: semꝑ tam̃ gaudentes. Nec iã
ipso fine qͦ ñdum uenerunt: s spe sunt
hebreoꝵ int̾pretationib. in uenimussy¬
na. int̃pretari mandatũ. E alia quedã
int̾pretat᷑. s hoc puto presenti loco ap¬
tius conuenire. Reddens enĩ causam qͣ¬
re lȩtarent᷑ illa milia. quib constat
mandatũ scm̃ ẽ. sic̃ dic̃ apłs. Itaq lex qͥ¬

Expanded text:
Millia laetantium. Spe enim sunt gaudentes, donec perducantur in finem quem nunc exspectant per patientiam . Mirifice autem, cum dixisset, Millia laetantium, continuo subjecit, Dominus in illis. Ne miremur quod laetentur; Dominus in illis. Nam per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei : sed, Dominus in illis. Ideo etsi sunt quasi tristes, semper tamen gaudentes ; nec jam in ipso fine quo nondum venerunt, sed spe sunt hebraeorum interpretationibus invenimus Sina interpretari Mandatum: et alia quaedam interpretatur; sed hoc puto praesenti loco aptius convenire. Reddens enim causam quare laetarentur illa millia, quibus constat mandatum sanctum est, sicut dicit Apostolus: Itaque Lex qu
Abbreviated transcription (Latin):
na in hominib. Xp̃c quippe ascendit in
altum. & sedet ad dext̾am patris. S in si
& hic eẽt̾ in terra: ñ inde clamasset. saule
saule quid me ꝑsequeris. Cũ gͥ idẽ ipse di¬
cat. quando uni exmimnis meis fecistis mͥ
fecistis: quid dubitamus eũ accipere in m̃briᷤᷤ
suis. quȩ dona m̃bra eiꝰ accipiunt: S quid ẽ.
captiuasti captuntatem: Utrũ quia uicit
mortẽ. quȩ captinos cenebat in quib regna¬
bat. an ipsos homines appellauit captinita¬
tem. qui captim sub diabolo tenebant᷑. suiꝰ
rei mysteriũ continet etiã titulus illius
psali qͣndo domꝰ edificabat᷑ post captim¬
tatẽ. id ẽ ȩccła pꝰ gentilitatẽ. Ipsos itaq ho¬
mines qui capti tenebant᷑ appellans capti

Expanded text:
hominibus. Christus quippe ascendit in altum. et sedet ad dexteram Patris ; sed nisi et hic esset in terris, non inde clamasset: Saule, Saule, quid me persequeris ? Cum igitur idem ipse dicat, Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis ; quid dubitamus eum accipere in membris suis, quae dona membra ejus accipiunt? 26. Sed quid est, Captivasti captivitatem? Utrum quia vicit mortem, quae captivos tenebat in quibus regnabat? an ipsos homines appellavit captivitatem, qui captivi sub diabolo tenebantur? Cujus rei mysterium continet etiam titulus illius psalmi, Quando domus aedificabatur post captivitatem : id est, Ecclesia post gentilitatem. Ipsos itaque homines qu
Abbreviated transcription (Latin):
ditandos donorũ excellentia. Nam & ipsũ
lac unde fit caseus: miro mͦ significat grãm.
Manat quippe ex habundantia uiscerum ma¬
t̾norũ. & miscdia delectabili parnulis gͣtis
infundit᷑. Ambiguus ẽ. aut̃ caseus ingre
co. utrum sit nommatuuis an accusatuniᷤ:
qm̃ in eã linguã mons neutri generis est.
non masculini. Idõ ñ nulli latini int̾pretati
sunt montẽ dĩ. s mons dĩ. Puto aut̃ meliꝰ
ẽẽ. in selmon montẽ dĩ. hoc ẽ. in montẽ dĩ
qui uocat᷑ selmon. scđd̾m intellectũ qͦm su¬
pra ut potuimus exposuimus. Deinde qđ¬
dix̃ montẽ dĩ montẽ incaseatum. montẽ
uberẽ: nequis auderet ex hoc dnm iħm
montes dĩ. legit᷑ quippe. iusticia tua sic̃
montes dĩ. unde ait apłs. ut nos simus
iusticia dĩ in ipso. de quib: montib & alio

Expanded text:
ditandos donorum excellentia: nam et ipsum ditandos donorum excellentia: nam et ipsum lac, unde fit caseus, miro modo significat gratiam; manat quippe ex abundantia viscerum maternorum, et misericordia delectabili parvulis gratis infunditur. Ambiguus est autem in graeco casus, utrum sit nominativus, an accusativus; quoniam in ea lingua mons neutri generis est, non masculini: ideo nonnulli Latini non interpretati sunt, montem Dei, sed mons Dei. Puto autem melius esse, in Selmon montem Dei, hoc est, in montem Dei qui vocatur Selmon: secundum intellectum quem supra, ut potuimus, exposuimus. 23. dixit, montem Dei, montem incaseatum, montem uberem, ne quis auderet ex hoc Dominum montes Dei: legitur quippe, Justitia tua sicut montes Dei ; unde Apostolus ait, Ut nos simus justitia Dei in
Abbreviated transcription (Latin):
factum ẽ. & habitauit in nobis. Dõ scilio&
homo canqͣm lumini corpus accessit. & in
eum credentes. umbra ꝓtectionis operuit.
Non enĩ de quali umbra dr̃. tͣnsierunt om¬
nia illa. tanqͣm umbra. nec de qualium¬
bra apłs dic̃. nemo nos iudicet incibo et in
potu. aut in parte diei festi. aut ncomeni¬
ȩ. aut sabbatoꝵ. qđ est umbra fu turoꝵ:
s de quali scriptũ ẽ. subumbra alarum
tuarut̃ ꝓtege me: Dũ gͦ discernit ille suꝑ¬
cȩlestis reges suꝑ columbã deargentatam.
non sua merita extollant. non deꝓpria
uirtute confidant. Nuie quippe dealba¬
buntur in selmon. grã candificabunt᷑.
aut̃ aliud pinguẽ. qm uberẽ diceret:
Est & mons isto nomine nuncupatꝰ. id ẽ.
selmon. S quẽ montẽ intelligere debe
eb manifestus mons dĩ. paratus in cacu¬
mine montiũ : Ipse ẽ. mons in caseatꝰ.
ꝓpter paruulos grã tanquam lacte nu¬
triendos. mons uber. ad roborandos atq

Expanded text:
factum est, et habitavit in nobis . Deo scilicet factum est, et habitavit in nobis . Deo scilicet homo, tanquam lumini corpus, accessit, et in eum credentes umbra protectionis operuit. Non enim de quali umbra dicitur, Transierunt omnia illa tanquam umbra ; nec de quali umbra dicit Apostolus, Nemo vos judicet in cibo, aut in potu, aut in parte diei festi, aut neomeniae, aut sabbatorum, quod est umbra futurorum ; sed de quali scriptum est, Sub umbra alarum tuarum protege me . Dum ergo discernit ille supercoelestis reges super columbam deargentatam, non sua merita extollant, non de propria virtute confidant: nive quippe dealbabuntur in Selmon; gratia candificabuntur autem aliud pinguem, quam uberem diceret? Est enim et mons isto nomine nuncupatus, id est Selmon. Sed quem montem intelligere debemmporibus manifestus mons Domini, paratus in cacumine montium ? Ipse est mons incaseatus, propter parvulos gratia tanquam lacte nutriendos; mons uber, ad roborandos atque
Abbreviated transcription (Latin):
miet inte. & uirtus altissimi obumbrabti
tibi. Qͥ d ẽ obumbrabit tͥ. nisi umbrã faci¬
int̃pretatur umbra. Non enĩ meritis aitt̃
uirtute ꝓpria discernunt᷑. Qͥs enĩ te inquil
discernit: Quid aut̃ babes qđ ñ accepisti
Ut gͦ discernant᷑ ab impiis: accipunt renis¬
sionẽ peccatoꝵ ab illo qui ait. Sifuerint
peccata urã sic̃ feniciũ: tanqͣm niuem de¬
albabo. E cce quomͦ niue dealbabiut᷑ in sel
discreta sunt. De quo dictũ ẽ. qđ sup᷑ com¬
altissimi obumbrabit tͥ. hoc ẽ. umbran
faciet tͥ. ꝓpt̾ea qđ nascet᷑ exte scm̃. uoca.¬
bitur filius di. Imbra porro ista defensa¬
culum intelligit᷑ ab estu concupiscentia¬
rum carnalium. unde illa uirgo xpm̃ ñ
carnalit̾ concupiscendo. s spũalit̾ creden¬
do concepit. Constat aut̃ umbra. ex lumi¬
ne & corpore. Pinde illud. qđ inprincipio
erat uerbũ. lumen illud uerũ. ut umbra¬
culũ meridianum fieret nob̾: uerbũ caro

Expanded text:
niet in te, et virtus Altissimi obumbrabit niet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Quid est, obumbrabit tibi, nisi, umbram faciinterpretatur Umbra. Non enim meritis aut virtute propria discernuntur. Quis enim te, inquit, discernit? Quid autem habes quod non accepisti ? Ut ergo discernantur ab impiis, accipiunt remissionem peccatorum ab illo qui ait: Si fuerint peccata vestra sicut phoenicium, tanquam nivem dealbabo . Ecce quomodo nive dealbabuntur in Selmdiscreta sunt: de quo dictum est quod supra comssimi obumbrabit tibi, hoc est, umbram faciet tibi: propterea quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Umbra porro ista defensaculum intelligitur ab aestu concupiscentiarum carnalium: unde illa virgo Christum non carnaliter concupiscendo, sed spiritualiter credendo concepit. Constat autem umbra lumine et corpore: proinde illud quod in principio erat Verbum, lumen illud verum, ut umbraculum meridianum fieret nobis, Verbum caro
Abbreviated transcription (Latin):
in opus ministerii. in ȩdificationẽ corꝑis xͥ
aut̃ illi reges utiq a regendo. & quid mag̃
qm carnis concupiscentias. ne regnet perca¬
tũ in eoꝵ mortali corpore. ad obȩdiendum
desideriis eiꝰ. nec exhibeant m̃bra sua ar¬
ma iniquitatis peccato. s ex hibeant sẽ dõ.
canqͣm ex mortius uiuentes. & m̃bra sua
arma iusticiȩ dõ: Sic enĩ erunt reges pͥ¬
mitus discreti ab alienigemiꝰ quia ñ sunt
iugum ducentes cũ infidelib. deinde dis¬
creti. concordit̾̃ int̾̃ se munerib ꝓpriis.
Non enim omnes apłi. aut omnes ꝓphȩ. aut
omnes doctores. aut omnes dona habent
curationũ. aut omnes linguis loquunt᷑. dit
omnes int̾pretant᷑. Omnia aut̃ hȩc oꝑaꝰ
unus atq idem sp̃s: diuidens ꝓpria uncu¬
iq ꝓut uult. Quem dando ille suꝑ glesiᷤ
discernit reges suꝑ columbã deargena¬
tam. De quo sp̃u sco cum ad eiꝰ matrẽ grã
plenã missus angłis loqueret᷑. quȩrenti qͦ¬
mͦ fieret qđ paritura mintiabat᷑. qm̃ non

Expanded text:
in opus ministerii, in aedificationem corporis etiam illi reges utique a regendo, et quid magis, quam carnis concupiscentias? ne regnet peccatum in eorum mortali corpore ad obediendum desideriis ejus: nec exhibeant 335 membra sua arma iniquitatis peccato, sed exhibeant se Deo tanquam ex mortuis viventes: et membra suarma justitiae Deo ? Sic enim erunt reges primitus discreti ab alienigenis, quia non sunt jugum ducentes cum infidelibus; deinde discreti concorditer inter se muneribus propriis. Non enim omnes apostoli, aut omnes prophetae, aut omnes doctores, aut omnes dona habent curationum, aut omnes linguis loquuntur, aut omnes interpretantur. Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult : quem dando ille supercoelestis, discernit reges super columbam deargentatam. De quo Spiritu sancto cum ad ejus matrem gratia plenam missus Angelus loqueretur, quaerenti quomodo fieret quod paritura
Abbreviated transcription (Latin):
parare. qm ñ defuerunt qui eũ dicerent.
alii ioħm bapcistã. alii helyam. alii ie¬
remiam. aut unũ exꝓpħis: conuertit se
ad illos & ait. Ut quid suspicamini mon¬
tes incaseatos montẽ inquit in quo pla¬
cuit dõ habitare in eo. ut quid suspicami¬
ni : Suicut enĩ lum̃ illi. quia & ipsis dictũ
ẽ. uos estis lumen mundi. s aliud dictũ ẽ.
lumenuerũ. qđ illuminat omnẽ hominẽ:
sic montes illi. s longe alius mons. ꝑatus
in cacumine montium. Montes itaq isti.
illũ montẽ portando głosi sunt. Quorũ
ille unus dicit. Michi aut̃ głari. absit insi¬

Expanded text:
uerunt qui eum dicerent, alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex Prophetis ; convertit se ad illos, et ait: Utquid suspicamini montes incaseatos, montem, inquit, in quo placuit Deo inhabitare in eo? Utquid suspicamini? Sicut enim lumen illi, quia et ipsis dictum est, Vos estis lumen mundi ; sed aliud illud dictum est, Lumen verum, quod illuminat omnem hominem : sic, montes illi; sed longe alius mons paratus in cacumine montium. Montes itaque isti illum montem portando gloriosi sunt: quorum ille unus dicit, Mihi autem absit
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis impletur: Qͥequid enĩ difficile ẽ in
prȩcepto: leue ẽ. amanti. Nec ob aliudrec¬
te intelligit᷑ dictum. onus meũ lene ẽ.
faciamus: qd timendo qui fac̃: seruilit̃ fac̃.
Nec ẽ amicus recti. quando mallet si fieri
possit ia qđ rectum ẽ. ñ iuberi. Queri etã
potest. cur nonsit dictum si dormiatis in
ea credo quia cantundẽ ualet qđ dictũ ẽ.
int̾ medios cleros. Hinc gͦ quid mͥuide¬
at᷑ exponam. Sepe hoc uerbũ adaliqua
connectenda atq pacanda ne int̃ se dissi-¬
deant poni solet. sic̃ testamentũ int̾ se &
popłm dõ constituente: hoc uerbũ scrip¬
tura ponit. Nam ꝓ eo qđ ẽ. in latino int̾
me & uos grecus habetꝰ int̾ mediũ meũ et
urm̃. Sic & de signo cireuncisionis. cũ loqͥt᷑
ds̃ ad abrahamn: dic̃. Erit testam̃tum int̾
me & te. & omne semen tuum. qđ grecus¬

Expanded text:
aeceptis impletur? Quidquid enim difficile est in aeceptis impletur? Quidquid enim difficile est in praecepto, leve est amanti. Nec ob aliud recte intelligitur dictum, Onus meum leve est ; faciamus, quod timendo qui facit, serviliter facit: nec est amicus recti, quando mallet, si fieri posset, id quod rectum est non juberi. 19. Quaeri etiam potest, cum non sit dictum, Si dormiatis in ea credo quia tantumdem valet quod dictum est, inter medios cleros. Hinc ergo quid mihi videatur exponam. Saepe hoc verbum ad aliqua connectenda atque pacanda, ne inter se dissideant, poni solet: sicut testamentum inter se et populum Deo constituente, hoc verbum Scriptura ponit; nam pro eo quod est in latino, inter me et vos, graecus habet, inter medium meum et vestrum. Sic et de signo circumcisionis cum loquitur Deus ad Abraham, dicit, Erit testamentum inter me et te, et omne semen tuum