comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ost cuius expletionem: ad primũ
quitus eccłia pascha quarta decima lima
cum iudeis celebrabat: quocunq die oc¬
curreret. Quem ritum sc̃i patres in nice¬
na sinodo ꝓhibuerunt: constituentes
non solam lunam paschalem et mensẽ
inquirere. sed etiam diem resurrectiõĩs
dñce obseruare. et ob hoc pascha a qͣr¬
ta decima luna usq uicesimam pͥmani
extenderunt. ut dies dñicus non om¬
mitteretur:. Paschae autem uocabulũ
non grecum sed hebreum est: nec a pas
sed a transitu hebrro uerbo pascha ap¬
pellatur: eo quod tunc populͤs dei ex
egypto transierit. Unde et in euangłio
hora ut transiret de mundo ad patrem.
Cuius nox ideo ꝑuigil ducttur ꝓpter
aduentum regis ac dei nr̃i: ut tempus
resurrectionis eius nos non dorimentes
sed uigilantes inueniat. Cuns noctis
duplex ratio est: siue quod mea uitã
tum receꝑit cum passus est: siue quod
postea eadem hora qua resurrexit ad
iudicandum uenturus est Eo aittem
modo agimus pascha ut non solũ mor¬

Expanded text:
post cuius expletionem ad primum quitus Ecclesia pascha quarta decima luna cum Iudaeis celebrabat, quocumque die occurreret. Quem ritum sancti Patres in Nicaena synodo prohibuerunt, constituentes non solum lunam paschalem et mensem inquirere, sed etiam et diem resurrectionis Dominicae observare; et ob hoc pascha a quarta decima luna usque ad vicesimam primam extenderunt, ut dies Dominicus non omitteretur. Paschae autem vocabulum non Graecum, sed Hebraeum est; nec a passsed a transitu Hebraeo verbo pascha appellata est, eo quod tunc populus Dei ex Aegypto transierit. Unde et in Evangeliohora ut transiret de mundo ad Patrem.' Cuius nox ideo pervigilia ducitur, propter adventum regis ac Dei nostri, ut tempus resurrectionis eius nos non dormientes, sed vigilantes inveniat. Cuius noctis duplex ratio est: sive quod in ea et vitam tunc recepit, cum passus est; sive quod postea eadem hora, qua resurrexit, ad iudicandum venturus est. Eo autem modo agimus pascha, ut non solum mor
Abbreviated transcription (Latin):
lingnarũ et litterarum ẽẽ. matrem. S
hebrei uigiiti duo elementa litterarum
scdm ueteris cestam̃ti libros utunt᷑. greci
uero uiginti quatuor. Latini etemm in¬
ter utranq linguam ꝓ gredientes. igin¬
ti tria elem̃ta habent. Hebreoꝵ littere
a lege ceꝑe ꝑ moysen: sẏrortm autẽ et¬
caldeoꝵ ꝑ abraham. Unde et eum he¬
breis et numero et sono concordant. so¬
lis carecterib discrepant. Egyptioꝵ. lit¬
teras ysis regina in achi filia de greciaue¬
mens iegyptum repꝑit. et egiptiis tra¬
didit. Apud egyptios autẽ alias habuis¬
se litceras sacerdotes. alias uulgus. Saẽ¬
Grecarum litterarum usum pͥmi fenices
inuenerunt. Unde et lucanus. Fenices pͥ
ini magni si creditur ansi: mansurã rudi¬
b uocem signare figuris. Hine est qͦd et fe¬
inceo colore libroꝵ capita seribunt᷑ qr ab
ipsis primum litcere iitiũ habuerunt.

Expanded text:
linguarum et litterarum esse matrem. Sed linguarum et litterarum esse matrem. Sed Hebraei viginti duo elementa litterarum secundum Veteris Testamenti libros utuntur; Graeci vero viginti quattuor. Latini enim inter utramque linguam progredientes viginti tria elementa habent. Hebraeorum litteras a Lege coeChaldaeorum per Abraham. Unde cum Hebraeis, et numero, et sono concordant, solis characteribus discrepant. Aegyptiorum litteras Isis regina, Inachi filia, de Graecia veniens in Aegyptum, reperit, et Aegyptiis tradidit. Apud Aegyptios autem alias habuisse litteras sacerdotes dicunt, alias vulgus; sacerGraecarum litterarum usum primi Phoenices invenerunt, unde et imi, fame si credere, ausi Mensuram rudibus vocem signare figuris. Hinc est quod feniceo colore librorum capita inscribuntur, quia ab ipsis Fenicibus lictere initium habuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
matice artis lictere cõmunes exis¬
tunt. quas librarii et calculatores secunt᷑.
Quarñ disciplina. uelut quedã grãma¬
cice artis infantia ẽ. Unde et eam uarro
licterationem uocat. Littere aucẽ indiceᷤᷤ¬
rerum sunt. signa uerboꝵ: quib tanta
nis est ut nobis dicta absentium sine uoce
loqͣntur. Uerba eium earum: ꝑ ocłos nõ
ꝑ aures introducunt᷑. Usus licteraruu re¬
ꝑtus est ꝓpt̾ memoriam uariarũ rerũ. Hã
ne obluuone fugiant: litteris alligant᷑
Intanta enu rerum uarietate nec disei
audiendo poterant omĩa. nec memoria
contineri. Littere autẽ dicte quasi legicte¬
re. qͦd iter legentib p̃stent: uel quod in le¬
gendo itereut᷑. Littere latine et grece. ab¬
hebreis indentur exorte. Apud illos enim
pͥus dictum est aleph: deinde ex simili enũ¬
tiatione apud grecos tractum est alpha:
inde apud latinos a. Tmuslacor enim
ex sumili sono alt̾uis lingue licterã ꝯdidit.
ut nosse possimꝰ liunguam hebream omĩuum

Expanded text:
maticae artis litterae communes existunt, quas librarii et calculatores sequuntur. Quarum disciplina velut quaedam grammaticae artis infantia est; unde et eam Varro litterationem rerum, signa verborum, quibus tanta vis est, ut nobis dicta absentium sine voce loquantur. Verba enim per oculos, non per aures, introducunt? 2. Usus litterarum repertus est propter memoriam rerum. Nam, ne oblivione fugiant, litteris alligantur. In tanta enim rerum varietate, nec disci audiendo poterant omnia, nec memoria contineri. 3. Litterae autem dictae, quasi legiterae, quod iter legentibus praestent, vel quod in legendo iterentur. Hebreis videntur exorte. Apud illos enim prius dictum est aleph. Deinde ex simili enutiatione apud Graecos tractum est alpha, inde apud Latinos A. Translator enim ex simili sono alterius linguae litteram condidit, ut nosse possimus linguam Hebraicam omnium
Abbreviated transcription (Latin):
erictonius curt᷑ & quatuor aus iuige eqͥꝰa
rapidisq rotis insisttre uictor. fuit aut̃
minerue & uulcami filiꝰ de caduca int̾cã
libidine ut fabule fetunt ꝓcreatus. por¬
tentum demonicum imino diabolꝰ
qͥ pͥmo uinoni currum dedicauit. Iah
actore. qͥdrige ꝓducte sũt.
e curru

Expanded text:
Erictonius currus et quatuor ausus Iungere equos rapidisque rotis insistere uMinervae et Vulcani filius de caduca in terram libidine, ut fabulae ferunt, procreatus, portentum daemonicum, immo diabolus, qui primus Iunoni currum dedicavit. Tali auctore quadrigae productae sunt. De curru
Abbreviated transcription (Latin):
trio. qͣtͥo senio. Pea appellatio singuloꝵ
mutata ẽ: & unionem canem. trionem
suppum. qͥtonem planum uocabant. de¬
iniactu bonum affert. uitant aut̃ canẽ
qui damꝑnosꝰ ẽ. unum enimi significat
partem oidine mouent᷑. partu ua¬
ge. Ioeo alios ordinarios. alios uagos apꝑ¬
ellant. Ac uͦ qͥ mou̾i omnino ñ possint:
incicos dicunt. us̃ & egentes homines
iciti uocantur: quib spes ultͣ ꝓcedendi
nulla restat
rendo. uł feriendo dicta. De quarum gnẽ
ł pondere dorcatius sic tradidit. Nec tu
parce pilos uiuatis condere cerui. uĩtia
donec erit geminã suꝑ addita libram
nter speties pilarum st̃. trigonaria.
ditur. Arenata. qͥ greci dum in circulo
astantium expectantiumq emissa ult
iustum spatium pilam exciꝑe lusosq
mnire consueuerunt. Cubitalẽ lusũ appel¬
lant cum duo cominꝰ. & eꝓximo. et pene
coniunctis cubitis ꝑ alam ferunt. surã
dr᷑ dare qui pilam crure ꝓ lato feriendã

Expanded text:
trio, quinio, senio. Postea appellatio singulorum 412 mutata est, et unionem CANEM, trionem SUPPUM, quatrionem PLANUM vocabant. Ceis jactu bonum affert. Vitant autem canem, quia damnosus est, unum enim significat. partim ordine moventur, partim vage. Ideo alios ordinarios, alios vagos appellant. At vero qui moveri omnino non possunt 413 incitos dicunt. Unde et egentes homines inciti vocantur, quibus spes ultra procedendi nulla restat.rendo, vel feriendo dicta, de quarum genere et pondere Dorcatius sic tradit: Neu tu parce pilos vivacis condere cervi, Uncia donec erit geminae superaddita librae. 2. Inter species pilarum sditur: arenaria, qua in grege, dum in circulo astantium expectantiumque emissa, ultra iustum spatium pilam excipere, lusumque inire consueverunt. Cubitalem lusum appellant, cum duo comminus et e proximo ac pene coniunctis cubitis, pilam feriunt. Suram dicitur dare, qui pilam crure prolato, feriendam
Abbreviated transcription (Latin):
Spͥerecubus ẽ equal
undiq rotunditas
ita. Spericus au¬
dem numerus
ẽ. qͥ circulato
numero mul¬
tiplicatꝰ a se in¬
choat et in se reu̾

Expanded text:
e, quibus est aequalis undique rotunditas, ita.o Sphaericus autem numerus est, qui a circulato numero multiplicatus a se inchoat et in se
Abbreviated transcription (Latin):
autem discreti sunt: aut continen¬
tes. Iste diuiditur sic. Primus linealis
tus numerus est. qui a discretis mona¬
dibus continetur. ut uerbi gr̃a tres.
nens numerus est. qui comunctis mo¬
nadib continetur. uerbigr̃a centenars
numerus si in magnitudine intelliga¬
tur. id est in linea. aut spacium aut soli¬
dum dicitur continens. Similiter qua¬
ternarius et quinarius numeri. Linealis
numerus est qui inchoans a monade li¬
nealiter scribitur: usq ad infinitum.
Unde alpha ponitur ꝓ designatione
linearum: quoniam hec littera unum
significat apud grecos.
Suꝑficialis numerus est. qui ñ solum
numerus¬
Quinquan¬
gulus nime¬
longitudine sed et latitudine contine¬
tur: ut trigonus. quadratus. quinquan¬
gulus. uel circulares numeri. et ceteri qͥ
semꝑ in plano pede id est suꝑficie conti¬
nentur ita.
Circularis ita numerus est. qui dũ
similiteꝵ multiplicatus fuerio. a se in

Expanded text:
aut discreti sunt, aut continentes. Iste dividitur sic, primus linealis,tus numerus est qui a dicretis monadibus continetur, ut, verbi gratia, nens numerus est qui a conjunctis monadibus continetur, ut, verbi gratia, ternarius numerus, si in magnitudine intelligatur, id est in linea, aut spatium, aut solidum, dicitur continens. Similiter quaternarius et quinarius numeri. Linealis numerus est qui inchoans a monade linealiter scribitur usque ad infinitum. Unde alpha ponitur pro designatione linearum, quoniam haec littera unum significat apud Graecos. Superficialis numerus est qui non solum numeruinqueangulus numelongitudine, sed et latitudine continetur, ut trigonus, quadratus, quinqueangulus vel circulatus numeri, et ceteri, qui semper in plano pede, id est superficie continentur. Circularis numerus est ita, qui dum similiter multiplicat
Abbreviated transcription (Latin):
Cubus ut sunt
tem numerus
ẽ qͥ circulato
numero mul¬
tiplicatꝰ a se in¬
iugies quinquies. Hic circulus dum in

Expanded text:
cybi, ut sunt tem numerus est qui a circulato numero multiplicatus a se inquies quini XXV; hic circulus dum in
Abbreviated transcription (Latin):
artium septem sunt. rima gͣm¬
matica. id ẽ. loq̃ndi ꝑitia. Scda rethori¬
ca. que ꝓpt̾ intorem et copiam eloquen¬
tiȩ suȩ maxime inciuilib questionib
necessaria existimatur. Tercia cdialectica
cognom̃to logica que legitunis dispucati¬
onib &̾ subtilissums uera seceruit a falsis.
Quarta a richinetica quȩ ꝯtinet mimeroꝵ.
causas et diuisiones. Quinta musica. que
incarminib cantibꝰq consistit. Sexta geo¬
metria quȩ menstras terre dimensionesq
complecticur. Septuna astronomia. que
continet legem astrorui
De litceris

Expanded text:
artium septem sunt. Prima grammatica, id est loquendi peritia. Secunda rhetorica, quae propter nitorem et copiam eloquentiae suae maxime in civilibus quaestionibus necessaria existimatur. Tertia dialectica cognomento logica, quae disputationibus subtilissimis vera secernit a falsis. Quarta arithmetica, quae continet numerorum causas et divisiones. Quinta musica, quae in carminibus cantibusque consistit. Sexta geometrica, quae mensuras terrae dimensionesque conplectitur. Septima astronomia, quae continet legem astrorum. De litteris
Abbreviated transcription (Latin):
in scõꝵ cetib et felix habearis & pͥmus. Ges¬
ta etiã sẏnodi in qua fuit arrius examiniꝰ
ur̃i igne et si ñ purificatꝰ. in uenit᷑ tam̃ de¬
coctus: queso ut ur̃o instinctu a filio ur̃o
dño rege nobis dirigant᷑ cito. Nam ⁊ nr̃a
eiꝰ sic flagitauit głam suggestio: qr multũ
inconcilio ꝓuiuestiganda opꝰ est ueritate
De cȩtero creatoris altissimi pietatẽ efflagito.
ut coronam beatitudinis ur̃e ꝓuitegritate
fidei et statu ȩccłiȩ suȩ longo tẽpore p̃cipi¬
at conseruari. meq inter oblatrantia pre¬
sentis mundi uaria et innumerabilia discͥ¬
mina munitũ reddat tue int̾cessionis gr̃a
ac reconditũ ingremio memorie tue. tutũ
ab om̃i tempestate peccati oratu ur̃o efficiat
tͥnitas saeratissima. Et manu sua. E go
sernus dm̃ braulio: ysidoro. In dño fru
omino meo ⁊ d̾i ser¬
uo brauliom ep̃o:
ysidorue
Om̃i desiderio desi¬
deraui nẽ uidere fa¬
ciem tuã: et utinam

Expanded text:
in sanctorum coetibus et felix habearis et primus. Gesin sanctorum coetibus et felix habearis et primus. Gesta etiam synodi in qua Sintharius examinis vestri igni etsi non purificatus, invenitur tamen decoctus quaeso, ut vestro instinctu a filio vestro Domino rege nobis dirigantur cito. Nam et nostra ejus sic flagitavit gloriam suggestio, quia multum in concilio pro investiganda opus est veritate. De caetero Creatoris altissimi pietatem efflagito, ut coronam beatitudinis vestrae pro integritate fidei et statu Ecclesiae suae longo tempore praecipiat conservare, meque inter oblatrantia praesentis mundi varia et innumerabilia discrimina munitum reddat tuae intercessionis gratia, ac reconditum in gremium memoriae tuae, tutum ab omni tempestate peccati oratu vestro efficiat Trinitas sacratissima: Et manu sua: Ego servus Domini Braulio Isidoro: in Domino fruomino meo et Dei servo Braulioni episcopo, Isidorus. Omni desiderio desideravi nunc videre faciem tuam, et utinam
Abbreviated transcription (Latin):
incursu. Nunc autẽ & si mille necessita¬
tib. mille curis attritꝰ. post longum mi¬
serie tempꝰ ueluti ab impbi soporis ut ita
dixerim grauedine suscitatꝰ. istius mee¬
suggestionis affatibꝰ dependẽ p̾sumo salu¬
tis obsequiũ: & cordis ⁊ corꝑis humilitate
ꝓstratꝰ. in precaus excellentissimã tue beati¬
tudinis potestatẽ. ut neculiarẽ famulum
qũe pio illo sacre dignationis intuitu sẽꝑ
ui dolore discrutior. qͦt emenso tempore tã
tum. sed sꝑo in illũ qui non obliuiscit᷑ mise¬
reri nec repellit infinẽ.qr exaudiet p̾cem
pauꝑis: & ur̃o me miserũ representabit as¬
pectin. Suggero saue & omĩmoda suppli¬
catione deposco. ut libros ethimologiarũ
quos iam fauente dño audiuimꝰ consũma¬
tos ꝓmissionis ur̃e memores seruo ur̃o diri¬
gere iubeatis. quia ut mͥ sum conscius magł¬
ua ibi ex parte serui tui postulatione sudã¬
ti: et idõ primũ in me existe munificꝰ. sic

Expanded text:
incursu. Nunc autem et si mille necessitatibus, mille curis attritus, post longum miseriae tempus, veluti ab improbi soporis, ut ita dixerim, grasuggestionis affatibus dependere praesumo salutis obsequium, et cordis et corporis humilitate prostratus, imprecans excellentissimam tuae beatitudinis potestatem, ut peculiarem famulum, quem pio illo sacrae dignationis intuitu semper vit gravi dolore discrucior, quod emenso tempore tam tum: sed spero in illum qui non obliviscitur misereri, nec repellit in finem, quia exaudiet precem pauperis, et vestro me miserum repraesentabit aspectui. Suggero sane et omnimoda supplicatione deposco, ut librum Etymologiarum, quem jam, favente Domino, audivimus consummatum, promissionis vestrae memores servo vestro dirigere jubeatis: quia, ut mihi sum conscius, magna ibi ex parte servi tui postulatione sudasti. Et ideo in me primum existe munificus, sic
Abbreviated transcription (Latin):
rex egypti pͥmus fecisse sertur tali ex
causa. Cum qͦdam tꝑr nu uiolenti in un-¬
datione egypto nocuisset. indignatus
rextanꝗͣ penas a flumine exigeret sagit¬
taminundas misit. nec multo post cor¬
reptus gui ualitudine lum̃ amisit. O pꝰt
recitatem uisu recepto duos oboliscos soli
sacuit. Oboliscus enim sagitta dr. qui¬
ĩo ĩmedio circo ponitur. qr ꝑ mediũmũ¬
dui sol cͤiti Medio aut̃ spatio ab utͣq me¬
ta constitutus oboliscus. fastigium sũm¬
tatẽq celi significat: cum sol ab utͦq spa¬
tio medio horarum discͥmine transcen¬
dat. Summo obolisco suꝑpositum ẽ. qͦd¬
dam auratũ. in modũ flamine formaty
qm̃ sol plurimum inse caloris atq igmꝰ ht̃.
qui ẽ inciuitate. qͦd ut ibi homines dãp¬
naci atq un clusi. itahic equi cohercent᷑¬
equites t pedites. duriga ꝓpͥe dictus
qͥd currum agat. ⁊ regat. siue qͦd feriat iu̾e¬
tos eqͥs. Nam aurit. ferit. ut & latus aurit
aꝑtum. Ip̃e ẽ & agitator .i. uerberator

Expanded text:
rex Egypti primus fecisse fertur, tali ex causa: cum quodam tempore nilus violenta inundatione Egypto nocuisset, indignatus rex, tamquam penas a flumine exigeret, sagittam in undas misit: nec multo post correptus gravi valetudine, lumen amisit, qui post cecitatem, visu recepto, duos obeliscos soli sacideo in medio Circo ponitur quia per medium mundum sol currit. Medio autem spatio ab utraque meta constitutus oboliscus fastigium summitatemque caeli significat, quum sol ab utroque spatio medio horarum discrimine transcendit. Summo obolisco superpositum est quoddam auratum in modum flammae formatum, quoniam sol plurimum in se caloris atque ignis habqui est in civitate; quod, ut ibi homines damnati atque inclusi, ita hic equi cohercentequites, sive pedites. Auriga proprie dictus, quod currum agat, et regat, sive quod feriat junctos equos. Nam haurit, FERIT, ut: Latus haurit apertum. 2. Ipse est, et agitator, id est, verberator
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi currum. Qarigarum uͦ currꝰ dnppolci
olim temone erat ppetuoq ⁊ qͥ onñb chs
mniceretur iugo. ẜmus caristenes siti¬
omus tm̃ medios iugauit eisq cingulo
exut᷑q parte simplici uinculo applica
uadrige & bige. de qu
et trige. & seinge. anunĩo equoꝵ
& iugo dicte. Ex quib qͦdrigas soli. bi¬
gas lune. trigas inferis. seuigas iouis
desultores lucifero. & esꝑso sacrauert̃
Oorigam iõ soli uingunt. qr ꝑ quatuor
temꝑa annus uertitur. uere. estate.
mino cursu cum sole contendit. sue
qr et nocte. ⁊ dic uidr᷑. lingunt enun
unum equm nigrum. alterum can¬
didum. Irigas diis in feris qr his ꝑ cres
etates homines ad se rapit .i. ꝑ infau¬
tiam iuentutem. atq senectan.
seuiga marimus curtꝰ currit iour
ꝑpt̃ qͦd maximum deorum suoꝵ cũ eẽ
crediuit. Ioeo ant̃ rotis qͥd rigas cur¬
pere dicunt. siue qr mundus iste circti¬
li sui celeritate tñscurrit. siue ꝑpt̃ so¬
lem qr nocabuli ambitu rotat. sic̃ ait

Expanded text:
quasi currum. Quadrigarum vero currus duplici olim temone erant perpetuoque et qui omnibus equis iniceretur iugo. Primus Clisthenes Sicyonius tantum medios iugavit, eisque singulos ex utraque parte simplici vinculo adplicavuadrigae, et bigae, et trigae, et sejugae a numero equorum et jugo dicti, ex quibus quadrigas soli, bigas lunae, trigas inferis, sejugas Jovi, desultores lucifero et hespero sacraverunt. Quadrigam ideo soli jungunt, quia per quatuor tempora annus vertitur: vere, aestate, mino cursu cum sole contendit, sive quia et nocte et die videtur. Iungunt enim unum equum nigrum, alterum candidum. Trigas diis inferis, quia is per tres aetates homines ad se rapit: id est per infantiam, iuventutem atque senectam. Seiuga maximus currus currit Iovi, propter quod maximum deorum suorum eum esse credunt. Ideo autem rotis quadrigas currere dicunt, sive quia mundus iste circuli sui celeritate transcurrit, sive propter solem, quia volubili ambitu rotat; sicut ait
Abbreviated transcription (Latin):
grecis in otio troiani belli a quodam
qd ꝑ eum dessere ꝑgant. siue qͦd tͣnꝰ¬
uocant.
alculi uocati. qͦd lenes suit. & ro¬
tundi. uñ &e calculus dr. lapis breuis.
qui sine molestia sui breuitate calcat᷑.
Item calculi. qͦd ꝑ uias ordinales eant
qͦsi ꝑcalles.
essere uocate. qr qͥdre sunt exoib

Expanded text:
Graecis in otio Troiani belli a quodam quod per eum tesserae pergant, sive quod tocant. Calculi vocati, quod leves sint et rotundi. Unde et calculus lapis brevis dicitur, qui sine molestia sui brevitate calcatur. Item calculi quod per vias ordinales eant, quasi per calles. Tessere vocate, quia quadre sunt ex
Abbreviated transcription (Latin):
carmentis n ympha. pͥma italis tradidit.
Carm̃tis autẽ dicta qr carmuribꝰ futura
canebat. cxterũ ꝓprie uocata nicostrate.
Lnt̾e autem aut cõmines sunt: aut libera¬
les. Cõmunes dicte. qr multi eas incõinu¬
ni utunturat scribere ꝙ legere. Liberales
quia eas tantũ illi nouerant qui libros cõ¬
scribunt: recteq loquendi dictandiq rati¬
onem nouerunt. Licterarũ modꝰ duplex ẽ.
Diuidant᷑ enim pͥncipalit̃ induas partes
innocales et ꝯsonantes. Uocales sunt: qͥ

Expanded text:
Carmentis nympha prima Italis tradidit. Carmentis autem dicta, quia carminibus futura canebat. Ceterum proprie vocata est Nicostrate. Litterae autem aut communes sunt aut liberales. Communes dictae, quia multi eas in commune utuntur, ut scribere et legere. Liberales, quia eas tantum illi noverunt, qui libros conscribunt recteque loquendi dictandique rationem noverunt. Litterarum duplex modus est: dividuntur enim principaliter in duas partes, in vocales
Abbreviated transcription (Latin):
dine. & altitudine con¬
tinetur.
Chilindrus ẽ figura qͣ¬
drata. habens superius
Conon figura est. que
ab amplo in angustum
funt sicut ortogonium.
Piramis est figura. que
in modum ignis ab am¬
plo in acumen consur¬
git. Ignis enim apud gre¬
cos pẏrin appellatur.
Sicut autem infra decem omnis est nu¬
merus: ita infra hunc circulum omnis
figurarum
concluditur
ambitus.
Prima au¬
tem fi¬
gura
huiuᷤ
artis
pun¬
cuiuiꝰ
pars
nulla
linea:
pret̾ lati¬
tudinem
longitudo.
Recta linea est: que ex equo in suis pune¬
tis iacet. Suꝑficies uero: quod longitudi¬
nes et latitudines solas habet. Suꝑficies uͦ
fines linee sunt: quarum forme ideo in su¬
ꝑiorib decem figuris posite non sunt. qͥa
intra eas inueniuntur. De numeris
scđm geometriam ita queris. Extre¬
ma quippe eius multiplicata tantum
faciunt. quantum et media dupleata:
ut puta sex & duodecim multiplicata faci¬
unt septuagies dipondius. Media octo
et nouem multiplicata: tantundem fa¬
ciunt.

Expanded text:
dine et altitudine continetur. Cilindrus est figura quadrata, habens superius Conon, figura est quab amplo in angustum finit, sicut orthogonium.o Pyramis est figura, quae in modum ignis ab amplo in acumen consurgit; ignis enim apud Graecos πῦρ appellatur.o Sicut autem infra X omnis est numerus, ita intra hunc circulum omnium figurarum concluditur ambitus.o Prima autem figura huius artis puncuius pars nulla linea, praeter latitudinem longitudo. Recta linea est, quae ex aequo in suis punctis iacet. Superficies vero, quod longitudines et latitudines solas habet. Superficiei vero fines lineae sunt, quorum formae ideo in superioribus decem figuris positae non sunt, quia inter eas inveniuntur. De numeris s autem secundum Geometriam ita quaeris. Extrema quippe eius multiplicata tantum faciunt, utputa VI et XII. Multiplicata, faciunt septuagies dipondo dipondius . Media VIII et IX multiplicata, tantumdem faciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
in scõꝵ cetib et felix habearis & pͥmus. Ges¬
ta etiã sẏnodi in qua fuit arrius examiniꝰ
ur̃i igne et si ñ purificatꝰ. in uenit᷑ tam̃ de¬
coctus: queso ut ur̃o instinctu a filio ur̃o
dño rege nobis dirigant᷑ cito. Nam ⁊ nr̃a
eiꝰ sic flagitauit głam suggestio: qr multũ
inconcilio ꝓuiuestiganda opꝰ est ueritate
De cȩtero creatoris altissimi pietatẽ efflagito.
ut coronam beatitudinis ur̃e ꝓuitegritate
fidei et statu ȩccłiȩ suȩ longo tẽpore p̃cipi¬
at conseruari. meq inter oblatrantia pre¬
sentis mundi uaria et innumerabilia discͥ¬
mina munitũ reddat tue int̾cessionis gr̃a
ac reconditũ ingremio memorie tue. tutũ
ab om̃i tempestate peccati oratu ur̃o efficiat
tͥnitas saeratissima. Et manu sua. E go
sernus dm̃ braulio: ysidoro. In dño fru

Expanded text:
in sanctorum coetibus et felix habearis, et primus. 4. Gesin sanctorum coetibus et felix habearis, et primus. 4. Gesta etiam synodi, in qua Sintharius examinis vestri igni etsi non purificatus, invenitur tamen decoctus, quaeso ut vestro instinctu a filio vestro domino rege nobis dirigantur cito. Nam et nostra ejus sic flagitavit gloriam suggestio, quia multum in concilio pro investiganda opus est veritate. De caetero Creatoris altissimi pietatem efflagito, ut coronam beatitudinis vestrae pro integritate fidei et statu Ecclesiae suae longo tempore praecipiat conservare, meque inter oblatrantia praesentis mundi varia et innumerabilia discrimina munitum reddat tuae intercessionis gratia, ac, reconditum in gremium memoriae tuae, tutum ab omni tempestate peccati oratu vestro efficiat Trinitas sacratissima. Et manu sua. Ego servus Domini Braulio Isidoro: in Domino fru
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃i desiderio desi¬
deraui nẽ uidere fa¬
ciem tuã: et utinam
aliqͦndo impleret ds̃
uotum meũ anteꝗͣ
moriar. Ad presens aut̃e cleprecor ut cõ¬
mendes me do oratiomibꝰ tuis. ut & in
hac uita spem ineã impleat: ⁊ infuturo
beatitudinis tue consortiũ michi conce

Expanded text:
Omni desiderio desideravi nunc videre faciem tuam, et utinam aliquando impleret Deus votum meum, antequam moriar. Ad praesens autem deprecor ut commendes me Deo orationibus tuis, et, ut in hac vita spem meam impleat, et in futura beatitudinis tuae co
Abbreviated transcription (Latin):
lingnarũ et litterarum ẽẽ. matrem. S
hebrei uigiiti duo elementa litterarum
scdm ueteris cestam̃ti libros utunt᷑. greci
uero uiginti quatuor. Latini etemm in¬
ter utranq linguam ꝓ gredientes. igin¬
ti tria elem̃ta habent. Hebreoꝵ littere
a lege ceꝑe ꝑ moysen: sẏrortm autẽ et
caldeoꝵ ꝑ abraham. Unde et eum he¬
breis et numero et sono concordant. so¬
lis carecterib discrepant. Egyptioꝵ. lit¬
teras ysis regina in achi filia de greciaue¬
mens iegyptum repꝑit. et egiptiis tra¬
didit. Apud egyptios autẽ alias habuis¬
se litceras sacerdotes. alias uulgus. Saẽ¬
Grecarum litterarum usum pͥmi fenices
inuenerunt. Unde et lucanus. Fenices pͥ
ini magni si creditur ansi: mansurã rudi¬
b uocem signare figuris. Hine est qͦd et fe¬
inceo colore libroꝵ capita seribunt᷑ qr ab
ipsis primum litcere iitiũ habuerunt.

Expanded text:
linguarum et litterarum esse matrem. Sed linguarum et litterarum esse matrem. Sed Hebraei viginti duo elementa litterarum secundum Veteris Testamenti libros utuntur; Graeci vero viginti quattuor. Latini enim inter utramque linguam progredientes viginti tria elementa habent. Hebraeorum litteras a Lege coepisse per Moysen, Syrorum autem et Chaldaeorum per Abraham. Unde cum Hebraeis, et numero, et sono concordant, solis characteribus discrepant. Aegyptiorum litteras Isis regina, Inachi filia, de Graecia veniens in Aegyptum, reperit, et Aegyptiis tradidit. Apud Aegyptios autem alias habuisse litteras sacerdotes dicunt, alias vulgus; sacerGraecarum litterarum usum primi Phoenices invenerunt, unde et imi, fame si credere, ausi Mensuram rudibus vocem signare figuris. Hinc est quod feniceo colore librorum capita inscribuntur, quia ab ipsis Fenicibus lictere initium habuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
matice artis lictere cõmunes exis¬
tunt. quas librarii et calculatores secunt᷑.
Quarñ disciplina. uelut quedã grãma¬
cice artis infantia ẽ. Unde et eam uarro
licterationem uocat. Littere aucẽ indiceᷤᷤ
rerum sunt. signa uerboꝵ: quib tanta
nis est ut nobis dicta absentium sine uoce
loqͣntur. Uerba eium earum: ꝑ ocłos nõ
ꝑ aures introducunt᷑. Usus licteraruu re¬
ꝑtus est ꝓpt̾ memoriam uariarũ rerũ. Hã
ne obluuone fugiant: litteris alligant᷑
Intanta enu rerum uarietate nec disei
audiendo poterant omĩa. nec memoria
contineri. Littere autẽ dicte quasi legicte¬
re. qͦd iter legentib p̃stent: uel quod in le¬
gendo itereut᷑. Littere latine et grece. ab¬
hebreis indentur exorte. Apud illos enim
pͥus dictum est aleph: deinde ex simili enũ¬
tiatione apud grecos tractum est alpha:
inde apud latinos a. Tmuslacor enim
ex sumili sono alt̾uis lingue licterã ꝯdidit.
ut nosse possimꝰ liunguam hebream omĩuum

Expanded text:
maticae artis litterae communes existunt quas librarii et calculatores sequuntur, quorum disciplina velut quaedam grammaticae artis infantia est. Unde et eam Varro litterationem vocat. Litterae autem sunt indices rerum, signa verborum, quibus tanta vis est, ut nobis dicta absentium sine voce loquantur. Verba enim per oculos, non per aures, introducunt? 2. Usus litterarum repertus est propter memoriam rerum. Nam, ne oblivione fugiant, litteris alligantur. In tanta enim rerum varietate, nec disci audiendo poterant omnia, nec memoria contineri. 3. Litterae autem dictae, quasi legiterae, quod iter legentibus praestent, vel quod in legendo iterentur. Hebreis videntur exorte. Apud illos enim prius dictum est aleph. Deinde ex simili enutiatione apud Graecos tractum est alpha, inde apud Latinos A. Translator enim ex simili sono alterius linguae litteram condidit, ut nosse possimus linguam Hebraicam omnium
Abbreviated transcription (Latin):
igure solide sunt. que longitudine
dine. ut est cubus. Cuius species quinꝙ
gura plana. que uocat᷑
circum ducta. Cuius in
medio punctus est. quo
cuncta conuergunt. qd̾
centrum geometri uo¬
cant. latini punctũ cir¬
culi nuncupant.
Quadri latera figura ẽ
in plano pede quadrata.
Eque sub quatuor rectis li¬
neis iacet.
Danatheton grammoz
figura plana.
Ortogonium id est recti¬
angulum. figura plana
in plano pede. Est enim
triangulum. et habet
angulum rectum.
Usopleros figura plana
recta et subter constitu¬
Spera ẽ figura in rotun¬
dum formata partibus
cunctis equalis.
Cubus est figura solida.
que longitudine. latitu

Expanded text:
igure solide sunt, que longitudine tur, ut est cubus; cuius species sunt gura plana, quae vocatur circumducta; cuius in medio punctus est, quo cuncta convergunt, quod centrum geometriae vocant, Latini punctum circuli nuncupant. Quadrilatera figura est in plano quadrata; e sub quattuor rectis lineis iacet, ita. Dianatheton grammon figura est plana. Orthogonium, id est rectangulum, figura est plana in plano pede: est enim triangulum et habet angulum rectum. Isopleuros, figura est plana, recta et subtiliter constituSphera est figura in rotundum formata, partibus cunctis equalis in solidum. Cubus est figura solida, que longitudine latitu
Abbreviated transcription (Latin):
& sub quadam rerum similitudine fai¬
gere. Nlam quidam tribus tesseris ludere
preterita. et futura. ꝙ ñ stant. s decur¬
runt. s & ipãs uias scnariis locis distincꝰ¬
tas ꝑꝑ etates hominiun tenariis liueis
ꝑꝑ tempora argumentantur. Iñ & ta
bulam ternis descriptam dicunit lineis
sores ueteres a num̾o uocabatur. ut umolr¬

Expanded text:
 sub quadam rerum similitudine fingere. Nam tribus tesseris ludere preterita et futura: quia non stant, sed decurrunt: sed et ipsas vias senariis locis distinctas propter etates hominum, trinariis lineis propter tempora argumentantur: inde bulam ternis descriptam dicunt lineis. sores veteres a numero vocabatur, ut u
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi currum. Qarigarum uͦ currꝰ dnppolci
olim temone erat ppetuoq ⁊ qͥ onñb chs
mniceretur iugo. ẜmus caristenes siti¬
omus tm̃ medios iugauit eisq cingulo
exut᷑q parte simplici uinculo applica
et trige. & seinge. anunĩo equoꝵ
& iugo dicte. Ex quib qͦdrigas soli. bi¬
gas lune. trigas inferis. seuigas iouis
desultores lucifero. & esꝑso sacrauert̃
Oorigam iõ soli uingunt. qr ꝑ quatuor
temꝑa annus uertitur. uere. estate.
atitumno. & hieme. Bigas lune qm̃ ge¬
mino cursu cum sole contendit. sue
qr et nocte. ⁊ dic uidr᷑. lingunt enun
unum equm nigrum. alterum can¬
didum. Irigas diis in feris qr his ꝑ cres
etates homines ad se rapit .i. ꝑ infau¬
tiam iuentutem. atq senectan.
seuiga marimus curtꝰ currit iour
ꝑpt̃ qͦd maximum deorum suoꝵ cũ eẽ
crediuit. Ioeo ant̃ rotis qͥd rigas cur¬
pere dicunt. siue qr mundus iste circti¬
li sui celeritate tñscurrit. siue ꝑpt̃ so¬
lem qr nocabuli ambitu rotat. sic̃ ait

Expanded text:
quasi currum. Quadrigarum vero currus duplici olim temone erant perpetuoque et qui omnibus equis iniceretur iugo. Primus Clisthenes Sicyonius tantum medios iugavit, eisque singulos ex utraque parte simplici vinculo adplicavet trigae, et sejugae a numero equorum et jugo dicti, ex quibus quadrigas soli, bigas lunae, trigas inferis, sejugas Jovi, desultores lucifero et hespero sacraverunt. Quadrigam ideo soli iungunt quia per quattuor tempora annus vertitur: vere, aestate, autumno et hieme. Bigas lunae, quoniam gemino cursu cum sole contendit, sive quia et nocte et die videtur. Iungunt enim unum equum nigrum, alterum candidum. Trigas diis inferis, quia is per tres aetates homines ad se rapit: id est per infantiam, iuventutem atque senectam. Seiuga maximus currus currit Iovi, propter quod maximum deorum suorum eum esse credunt. Ideo autem rotis quadrigas currere dicunt, sive quia mundus iste circuli sui celeritate transcurrit, sive propter solem, quia volubili ambitu rotat; sicut ait
Abbreviated transcription (Latin):
quas uero duas suinmã et ultimã sͥ tiendi¬
cat xp̃c. Ipse enim pͥncipium. ipse & finis:
dicens ego sum. a. &.u. Concurrentib
emm inter se inuicẽ alfa ad i. usq deduci¬
tur: et rursus u ad alfa replicatur. ut osten¬
deret in se dñs & uritii decursum ad finem:
& finis decursum aditium. Om̃s autẽ lit¬
tere apud grecos & uerba compontnt. &¬
numeros faciunt. Nam. alpha. a. licte¬
ra apud eos uocatur innumeris unum.
Ubi autẽ seribunt. S uocat᷑ duo. Uui
scribunt t uocat᷑ innumeris ipsoꝵ tria.
Ubi seribunt. A uocat᷑ innumeris ipsoꝵ
iIͦiII. Et sic om̃s littere apud eos in numeris
habentur. Latini autem nuimeros ad litte¬
ras non computant. s solo uerbo cõponunt.
exceptis aliquib quȩ numeros figura demo¬
nstrant: tit .c. ꝓcentũ. d. ꝓqͥngentis .i. pro
et .x. littera que & infigura cracem signisi¬
eat. et innumero decem demonstrat. De lit¬

Expanded text:
quas vero duas summam et ultimam sibi vindiquas vero duas summam et ultimam sibi vindicat Christus. Ipse enim principium, ipse finis, dicens 'Ego sum Α et Ω.' Concurrentibus enim in se invicem Α ad Ω usque devolvitur, et rursus Ω ad deret in se Dominus, et initii decursum ad finem, et finis decursum ad initium. 10. Omnes autem litterae apud Graecos et verba componunt et numeros faciunt. Nam alpha littera apud eos vocatur in numeris unum; ubi autem scribunt beta, vocantur duo; ubi scribunt gamma, vocantur in numeris ipsorum tria; ubi scribunt δ vocatur in numeris ipsorum quatuor et sic omnes litere apud eos in numeris habentur. Latini autem numeros ad literas non computant, sed solo verbo componunt, exceptis aliquibus, que numeros figura demonstrant, ut C pro centum, D pro quingentis, I pro et X littera, quae et figura crucem significat et in numero decem demonstrat. De lit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ. Hispalamedes detidiano uello
pytagoras samius adexemplum inite hu¬
mane pͥmꝰ formauit ciuꝰ uirgula subterior
pͥmam etatem significat. incertami quippe
et que adhue se nec uitiis nec uircutibus
dedit. Buinim autẽ qd̃ supra ẽ ab ad oles¬
centia incipit. cuiꝰ cdextera pars ardua ẽ.
s ad beatam uitam tendens: sinistra fa¬
cilior. s ad labem int̾icumq deducens.
De qua sic ꝑsius ait. Et tibi quas samiꝰ
deduxit litcera ramos. surgentẽ dextro¬
monstrauit linite. calcem. Quinq aũ¬
ẽẽ. apud grecos misticas litteras. Prima
nt ad eoꝵ nomina qͦs supplicio afficiebãt.
a morte. Unde & habet ꝑmedium telum:
io ẽ. mortis signum. Dequa qͥt eam ait.
Omultũ ance alias infelix lictera theta.
Tercia ͣ figuram demonstrans dñce cru¬
cis. iuide et hebraice signum dr̃ int̃pretatũ.
De qua dietum est merechiele ꝑangłm.¬
Transi ꝑ mediam iherłin: et sigua thau in
erontib uiroꝵ. gem̃tium et dolentiũ. Reli¬

Expanded text:
. Palamedes troiano bello eram Pythagoras samius ad exemplum vite humane primus formavit, cuius virgula subterior primam, etatem significat, incertam quippe, et que adhuc se, nec vitiis, nec virtutibus dedit. Bivium autem quod supra est, ab adolescentia incipit, cuius dextera pars ardua est, sed ad beatam vitam tendens; sinistra facilior, sed ad labem interitumque deducens: de qua sic Persius ait. Et tibi, que samios deduxit litmonstravit limite callem. Quinque autem esse apud Graecos mysticas litteras. Prima nt ad eorum nomina, quos supplicio afficiebant. a morte. Unde et habet per medium telum, id est mortis signum. De qua quidam: O multum ante alias infelix littera theta. Tertia Τ figuram demonstrans Dominicae crucis, unde et Hebraice signum interpretatur. De qua dictum est in Ezechielo angTransi per medium Ierusalem, et signa thau in frontes virorum gementium et dolentium.' Reli
Abbreviated transcription (Latin):
erit. q̃ armatura pugnabat marti du
diatorio ludo contͣ alterum pug
insistente oꝑiret implicitum q uiribe
suꝑaret. q̃ armatura pugnabat. nep¬
tuno tridentiscausa
dictus. Gestabat enim cuspidem
rete iste ex suꝑaret. hec armatura sacta
erat uulgano. Ignis enim semꝑ in seqͥ¬
tur. ideoq cum retiatio componebat᷑.
qr ignis & aqua semꝑ inter se innimica
aqueatorum pugna erat. fugiẽ
umbone pelluco:
cela obiectarent. Erat enim eoꝵ
uaria pugna. & spectantibus gratioi
quam reliqua. u eletes aut̃ nuncupatoᷤᷤ
siue a uolitatione. siue a ciuitate etrus
cinissas bestias. uiuenes exciꝑe

Expanded text:
eret. Quae armatura pugnabat Martis Dudiatorio ludo contra alterum pugninsequente operiret, implicitumque viribus superaret. Quae armatura pugnabat Neptuno tridentis causadictus. Gestabat enim cuspidem rete, iste exsuperaret. Haec armatura sacrata erat Vulcano. Ignis enim semper insequitur, ideoque cum retiario componebatur, quia ignis et aqua semper inter se inimica aqueariorum pugna erat fugienteumbone pellicio.tela obiectarent. Erat enim eorum varia pugna et spectantibus gratior quam reliqua: velites autem nuncupatos sive a volitatione, sive a civitate Etruscemissas bestias iuvenes excipe
Abbreviated transcription (Latin):
partem eius. Multiplex suꝑpartiona¬
lis numerus est. qui dum comparatꝰ
ad inferiorem sibi numerum fuerit.
continet eum multipliciter cum aliis
partibus eius. ut uerbigr̃a octo ad tres
dum comparati fuerint. continent in se
bis ternum eum aliis duabus partibus
rati fuerint. continent intra se bis senum
cum aliis duabus partibus eius. Sedecĩ
ad septem dum comparati fuerint. conti¬
nent oum bis cum aliis duabus partib
parati fuerint. continent intra se bis
octo cum aliis partibus tribus eius. Sub¬
multiplex suꝑpartionalis numerus ẽ. qui
dum ad fortiorem sibi comparatus fuerit
continetur ab eo multipliciter cum ali¬
quib partibus suis: ut uerbigr̃a tres ad
octo continentur bis cum duab partib
bis cum tribus partibus suis.
i diuisione tociꝰ numeri .uiii.

Expanded text:
sua. Multiplex superpartionalis numerus est qui, dum comparatus ad inferiorem sibi numerum fuerit, continet eum multipliciter cum aliis partibus eius, ut uerbi gratia VIII ad III dum comparati fuerint, continent in se bis terni cum aliis duabus partibus rati fuerint, continent intra se bis seni cum aliis duabus partibus eius; XVI ad VII dum comparati fuerint, continent eum bis cuparati fuerint, continent intra se bis VIII cum aliis tribus partibus eius. Submultiplex superpartionalis numerus est qui, dum ad fortiorem sibi comparatus fuerit, continetur ab eo multipliciter cum aliquibus partibus suis, ut uerbi gratia III ad VIII continentur bis cum duabus partibus tertio cum tribus partibus suis. quarta diuisio t
Abbreviated transcription (Latin):
una parte sua. Suꝑpartiens numerus ẽ.
quim se inferiorem numerum totum con¬
tinet. et suꝑ hoc alteras partes eius duas
aut tres aut quatuor aut quinq aut ali¬
parati fuerint. habet in se quinarius uume¬
rus trinarium. et suꝑ hoc alias partes eiꝰ

Expanded text:
 tales. 8. Superpartiens numerus est qui in se inferiorem numerum totum continet, et super hoc alteras partes ejus duas, aut tertias, aut quartas, aut quintas, aut aliparati fuerint, habent in se quinarius numerus ternarium, et super hoc alias partes ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Solidus numerus ẽ.
qui longitudine & la¬
titudine uel altitudi¬
ne continetur. ut sunt
pyramides. qui ĩ mo¬
dum flamme consur¬
Cubus ut sunt

Expanded text:
Solidus numerus est, qui longitudine et latitudine vel altitudine continetur, ut sunt pyramides, qui in modum flammae consurCubus, ut sunt
Abbreviated transcription (Latin):
crudelitatis ⁊ inspectio uanita¬
tum. ñ solum hominum uitiis. set
& demonum uissis instituta sũt. Pm̃
ciumpuditia theatri. cum amphiteat
crudelitate. cum atrocitate harene.
cum luxuria ludi. Dm̃ enim negat qui
talia p̃sumit. fidei xͥane p̾uaricator ef¬
fectus. qui denuo appetit qͦd in lauacro
iam pͥdem renuntiauit .i. diaboli pom¬
pis. &. oꝑib cius.

Expanded text:
crudelitatis, et inspectio vanitatum non solum hominum vitiis, sed de daemonum jussis instituta sunt. Proicum impudicitia theatri, cum amphiteatri crudelitate, cum atrocitate arenae, cum luxuria ludi. Dtalia presumit, fidei christiane prevaricator effectus; qui denuo appetit quod in lavacro iampridem renunciavit, id est diaboli pompis et operibus eius.
Abbreviated transcription (Latin):
mensuram scire possumus. irrationales
uͦ quarum mensure quantitas cognita nõ
habetur.
.De figuris geometrie. iii.

Expanded text:
mensuram scire possumus, inrationales vero, quorum mensurae quantitas cognita non habetur. De figuris geometriae .
Abbreviated transcription (Latin):
ctarũ qpe appellatione proprie
terminum & finem mundi delignati uo¬
luit. ab eo qͦd aliquid em̃sum finis ẽ. siue
aocestimonium orientis occidentisq solis¬
de obolisco. atri.

Expanded text:
tarum quippe appellatione proprie terminum ac finem mundi designari volunt, ab eo quod alicui emensus finis est, sive ad testimonium orientis occidentisque SolisDe obelisco. 1.
Abbreviated transcription (Latin):
styoo quarũdam
nocabulaquibus
aliquid fabricat᷑ t
instrumenta artifi¬
exbibent. atq aliqͥs
huius cemodi. dem¬
ceps ex parte notanda
studii. Artifex genetale nom̃ uocatus. qͦd
aitem faciat. sic̃ auri fer. qui aurum.
faro enim antiqui ꝓ fatio dicebant. last̃¬

Expanded text:
um quarumdam vocabula, quibus aliquid fabricatur, vel instrumenta artifiexhibent, atque aliquid hujuscemodi, deinceps ex parte notanda studui. 2. Artifex generaliter vocatus, quod artem faciat, sicut aurifex, qui aurum. Faxo enim antiqui pro facio dicebant. 3. N
Abbreviated transcription (Latin):
circi sunt. oua. meti. oboliscꝰ. carcer.
Dua honor pollucis. & castoris ascribũt
qͥ illos ouo editos credendo de cigno ioue

Expanded text:
circi sunt ova, meta, oboliscus, carcer. Ova honori Pollucis et Castoris ascribunt qui illos esse editos credendo de cigno Iove
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis non conmunicat det locum. nutria
earum quȩ ꝓ eis oblationem dño deferre consue¬
uerat. eas de sepulebris suis ꝓgredi. & ecrire
ȩccłiam uidebat. Quod dum sepius cerneret.
qͣliuo ad uocem diaconi clamantis exriebant
foras. atq intra ȩccłiam ꝑmanere non poterant.
ad memoriam rediit. quȩ uir di̾ illis alhuc
uiuentib manclauit. Eas quippe se cõmunione
priuare dixerat. nisi mores suos & uerba cor¬
rigerent. Tunc seruo łi cum᷑ merore incticatũ
est. Qui manu sua ꝓtinus oblationem dedit
cdicens. Ite. & hanc oblationẽ ꝓ eis offerri dño
facite. & ulterius ex cõmunicate non erunt.
Quȩ clum oblatio ꝓ eis fuisset immolata. & a
diacono iuata morem clamatum fuisset. ut
non cõmunicantes ab ȩccłia exirent. ille erire
ab ȩccłia ulterius uise non sunt. Qua ea re
indubitant᷑ patuit. quia clum intͣ eos qui

Expanded text:
Si quis non communicat, de locum, nutrix Si quis non communicat, de locum, nutrix earum quae pro eis oblationem Domino offerre consueverat, eas de sepulcris suis progredi et exire de ecclesia videbat. Quod dum saepius cerneret, quia ad vocem diaconi clamantis exibant foras, atque intra ecclesiam permanere non poterant, ad memoriam reduxit quae vir Dei illis adhuc viventibus mandavit. Eas quippe se communione privare dixerat, nisi mores suos et verba corrigerent. Tunc servo Dei cum gravi moerore indicatum est, qui manu sua protinus oblationem dedit, dicens: Ite et hanc oblationem pro eis offerri Domino facite, et ulterius excommunicatae non erunt Quae dum oblatio pro eis fuisset immolata, et a diacono juxta morem clamatum est, ut non communicantes ab ecclesia exirent, illae exire ab ecclesia ulterius visae non sunt. Qua ex re indubitanter patuit quia du
Abbreviated transcription (Latin):
sc̾unoniales fȩmine nobiliori genere exorte
in loco ꝓprio conuersabant᷑. Quib quidam religi¬
osus uir. ad eirterioris uitȩ usum pͣbebat obse¬
quium. S sicut nonnullis solet nobilitas gene¬
ris parere ignobilitatem mentis. ut minus se
in hoc munclo despiciant. qui plus se ceteris
aliquid fuisse memmerunt. ne dum pͣdiote sci¬
moniales feminȩ ꝑfecte linguam sub babitus
sui freno restrinrerant. & eundem religiosum
uirum qui ad exrteriora necessaria eis obsequiu᷑
pͣpbebat. in cautis sepe sermonib ad iracundiam
ꝓuocabant. Qui cum liu ista tolerarit. ꝑrearit
ad cłi hominem. quantasq pateret᷑ uerboꝵ con¬
tumelias enarrauit. Uir autt̃ dĩ hȩc de illis
audiens. eis ꝓtinus manclauit dicens. Corrigit
linguam urãm. quia si non emenclaueritis exeõ¬
municil.o uos. Quam udelicet ercõmuncationis
sententiam non ꝓferendo intulit. s intentando.
Iuȩ aute a pristinis morib nichil mutate. intra

Expanded text:
sanctimoniales feminae nobiliori genere exortae, sanctimoniales feminae nobiliori genere exortae, in loco proprio conversabantur; quibus quidam religiosus vir ad exterioris vitae usum praebebat obsequium. Sed sicut nonnullis solet nobilitas generis parere ignobilitatem mentis, ut minus se in hoc mundo despiciant, qui plus se caeteris aliquid fuisse meminerunt; necdum praedictae sanctimoniales feminae perfecte linguam suam sub habitus sui freno restrinxerant, et eumdem religiosum virum qui ad exteriora necessaria eis obsequium praebebat, incautis saepe sermonibus ad iracundiam provocabant. Qui dum diu ista toleraret, perrexit ad Dei hominem, quantasque pateretur verborum contumelias, enarravit. Vir autem Dei haec de illis audiens, eis protinus mandavit, dicens: Corrigite linguam vestram; quia si not emendaveritis, excommunico vos. Quam videlicet excommunicationis sententiam non proferendo intulit, sed minando. Illae autem a pristinis moribus nihil mutatae, intra
Abbreviated transcription (Latin):
seseq repente in iutlea iterum inuenit. Si gͥ
tam longe abbacue. potuit sub momento corporalit᷑
irȩ. & pranlium cdeferre: quid mirum si bene¬
dictus patͣ obtinuit. quatmus iret ꝑ sp̃m. &
fratrum quiescentium spiritib necessaria narrarae:¬
ut sicut ille acd eybum corporis corporaliter
ꝑreait. ita & iste acd iustitutionẽ spiritalis uitȩ
spiritaliter ꝑgeret. PE TRUS
antis tuȩ loquutionis tersit a me fateor
dubietatem mentis. S uelim nosse in coͬmuni
loquutione qualis iste uir fuerit. GRE RORIUS
ix ipsa petre eͣomimis eius loquutio a
uirtutis pondere erat uacua. quia cuiis.
cor sese in alta sufpenderat. nequaꝗͣ uerba de
ore illius incassum cadebant. Si quid uͦ umqu̾a
non iam decernentdo s nunanclo diceret. tantas
uires sermo illius habebat. ac si hoc non dubiȩ
atq suspense s iam ꝑ sententiam ꝓtulisset.
Nam non longe ab eius monasterio duȩ quȩdã

Expanded text:
seque repente in Judaea iterum invenit. Si igitur seque repente in Judaea iterum invenit. Si igitur tam longe Habacuc potuit sub momento corporaliter ire et prandium deferre, quid mirum si Benedictus Pater obtinuit quatenus iret per spiritum, et fratrum quiescentium spiritibus necessaria narrareut sicut ille ad cibum corporis corporaliter perrexit, ita iste ad institutionem spiritalis vitae spiritaliter pergeret? Petr. Manus tuae locutionis tersit a me, fateor, dubietatem mentis; sed velim nosse in communi locutione qualis iste vir fuerit. CAPUT Vix ipsa, Petre, communis ejus locutio a virtutis erat pondere vacua: quia cujus cor sese in alta suspenderat, nequaquam verba de ore illius incassum cadebant. Si quid vero unquam non jam decernendo, sed minando diceret, tantas vires sermo illius habebat, ac si hoc non dubie atque suspense, sed jam per sententiam protulisset. Nam non longe ab ejus monasterio duae quaedam