comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sabbato quȩdã mulierculȩ ñ audientes ꝓphan
n audiunt occulte s palam. die sabbato la¬¬
uantes se & iterũ reuertentes ad egena &
infirma elem̃ta. quasi necdũ descenderit
xp̃c. Et nos baptismo suo lauerit elegalib
intꝰ in euangłic̾a ꝑfectionẽ. Iccirco dili.¬
gentius attendamꝰ. siqͣndo legem legimꝰ
& ꝓ pħas: ne incidamꝰ maledictione quȩ ñc
dr̃. Nisi audieritis occulte: plorabit oc¬
culte anima ur̃a a facie contumeliȩ.:
Quicunq legem iudeorũ qͣsi ignorantes re-¬
demptionis diem p̾ aduentũ iħu xp̃i obserua.¬
bitis. ñ auditis redẽptionẽ occulte: s tantũ¬
mͦ palã. Absconsa qͥppe: ẽ. ꝓpiciationis audi.
qͦq cũ legunt᷑ in euangłio. & est auditor ex-¬
traneus. ñ potest eas occulte audire. Siuͦ au.¬
ditor fuerit apłs. & unꝰ eorũ qͥ ingrediunt᷑
qomũ iħu accedit eũ: int̾rogans de obscuri.¬

Expanded text:
sabbato quaedam mulierculae non audientes prophetam, sabbato quaedam mulierculae non audientes prophetam, non audiunt occulte, sed palam die sabbato lavantes se, et iterum revertentes ad egena, et infirma elementa, quasi nondum descenderit Christus, et nos baptismo suo laverit a Legalibus initiis in Evangelicam perfectionem. Idcirco diligentius attendamus, si quando Legem legimus, et prophetas, ne incidamus in maledictionem, quae nunc dicitur: Nisi audieritis occulte, plorabit anima vestra a facie contumeliae. Quicumque jejunium Judaeorum, quasi ignorantes redemptionis diem post adventum Jesu Christi observatis, non auditis redemptionem occulte, sed tantummodo palam. Absconsa quippe est propitiationis auditiquoque cum leguntur in Evangelio, et est auditor extraneus, non potest eas occulte audire. Si vero auditor fuerit Apostolus, et unus eorum qui ingrediuntur domum Jesu, accedit ad eum, interrogat de obscuri
Abbreviated transcription (Latin):
consam: quã prȩdestinauit ds̃ ante scła in
głam nrãm. & rursũ alibi dr̃. quia plura
oꝑum dĩ sint in absconsis. Si audio lege. aut
occulte audio: aut ñ occulte. Iudeus qͥa leg̃e
ñ audit occulte: in manifesto circuncidit᷑.
nesciens eũ qͥ in manifesto circuncidit᷑ iudeũ
ñ. ẽẽ. neq eã quȩ inpalam. ẽ. incarne circun.¬
cisionẽ. Qui aute auditor est circuncisionis
occultȩ : inocculto circuncidit᷑. Qui audit
legem occulte de my steriis paschȩ: oue ue¬
ea. Occulte qͥppe de pascha audiuit. At uͦ
miserabilis iudeus iccirco dñm iħm int̾ficit
& usq in p̾sentem diem reus. ẽ. mortis eiꝰ: qͥa
ñ audit occulte legem & ꝓpħas. Si qͣndole¬
gis de azimis. potes audire occulte: potes au.¬
dire manifeste. Quicunq de uob̾ ꝓpe qͥppe. ẽ.
pascha azima celebrauerit. id est azima hȩc
corporalia: ñ audiuit mandatũ dicens. Nisi
auderitis occulte: plorabit anima ur̃a. Q de

Expanded text:
consam: quam praedestinavit Deus ante saecula in consam: quam praedestinavit Deus ante saecula in gloriam nostram . Et rursum alibi dicitur, quia plura operum Dei sunt in absconsis . Si audio legem, aut occulte audio, aut non occulte. Judaeus quia Legem non audit occulte, in manifesto circumciditur, nesciens 834 eum qui in manifesto circumciditur, Judaeum non esse, neque eam quae in palam est in carne circumcisionem. Qui auditor est autem circumcisionis occultae, et in occulto circumciditur. Qui audit Legem occulte de mysteriis Paschae, ove vescea. Occulte quippe de Pascha audivit. At vero miserabilis Judaeus idcirco Dominum Jesum interfecit, et usque in praesentem diem reus est mortis ejus, quia non audivit occulte Legem et prophetas. Si quando leges de azymis potes audire occulte, potes audire manifeste. Quicumque de vobis prope quippe est Pascha azyma celebraverit, id est, azyma haec corporalia, non audivit mandatum dicens: Nisi audieritis occulte, plorabit anima vestra. Et de
Abbreviated transcription (Latin):
lo & angłis eiꝰ montib tenebrosis. Et susti.¬
nebitis inlum. Potest qͥdẽ aptari huic qͦd
dõ ur̃o głamante qu̾a contenebrascat & an.¬
Ste qu̾a offendant pedes ur̃i suꝑ montes te-¬
Snebrosos. haud dubiũ qͥn etiã si contene¬
Sbrascat & sustineatis: lum̃ uos suscipiat.
Alius uͦ dicat nescio pͥmu recte an ꝑperã
quia & hi qͥ offendunt suꝑ montes tene¬
brosos. expectant aliqͣndo miscdiȩ lum̃.
Hoc eni uidet᷑ ostendere. & sustinebitis inlũm
Si aute qͥs uenerit ad montes tenebrosos. uide qͥd
ibi inueniat. & illic umbra mortis. Ibi tenebro¬
si montes. ibi umbra mortis. exipsis montib
ꝓcreata. Et ponent᷑ intenebras. Et nisi audi.¬
eritis occulte: plorabit anima ur̃a afacie con¬
tumeliȩ. De his qͥ audiunt. qͥdã occultȩ au¬
diunt: qͥdã uͦ cũ audiunt ñ occulte audi¬
unt. Quid ẽ. itaq occulte audire: Nempe
illud. S loqͥm᷑ sapientiã dei in mysterio abs.¬

Expanded text:
lo, et angelis ejus montibus tenebrosis. Et sustilo, et angelis ejus montibus tenebrosis. Et sustinebitis in lumen. Potest quidem aptari huic quodo gloriam, antequam contenebrescat, et antequam offendant pedes vestri super montes tenebrosos, haud dubium, quin etiamsi contenebrescat, et sustineatis lumen, vos suscipiat. Alius vero dicat, nescio utrum recte an perperam, quia et hi qui offendunt super montes tenebrosos, exspectant aliquando misericordiae lumen. Hoc enim videtur ostendere: Et sustinebitis in lumen. Si autem quis venerit ad montes tenebrosos, vide quid ibi inveniat. Est illic umbra mortis, ibi tenebrosi montes, ibi umbra mortis ex ipsis montibus procreata. Et ponentur in tenebras. Et nisi audieritis occulte, gloriabit anima vestra a facie contumeliae . De his qui audiunt, quidam occulte audiunt: quidam vero cum audiunt, non occulte audiunt. Quid est itaque occulte audire? nempe illud: Sed loquimur sapientiam Dei in mysterio abs
Abbreviated transcription (Latin):
Ite gł̾am dño dõ ur̃o antequã cenebrascat.
:& ante quã offendant pedes ur̃i in montes
tenebrosos. Sunt alii montes tenebrosi: alii
lucentes. Ueruntam qͥa utriq montes st̃:
magni montes & lucentes sunt angłi dĩ &
quib in psalmis arbitror dici. Fundam̃ta
eiꝰ inmontib sc̃ĩs. Montes aut̾e tenebrosi
sunt: qͥ erigunt᷑ aduersusscientiã dei.
Tabulus: mons tenebrosus. ẽ. Principes scłi
huiꝰ qͥ destruunt᷑ : montes sunt tenebrosi.
huic. De lunatici qͥppe demonio: sibi quęstio
inciderat. & dicentib discipłis ñ potuimꝰ ei.¬
cere illud: respondit saluator. Si habue.¬
ritis fidem ut granũ sinapis: dicetis monti
isti de qͦ quȩsistis: de qͦ ꝓposuistis. dicetis mon.¬
ti huic. tͥnsmigra hinc: & tͣnsmigrat. id. ẽ.
ab homine adlocũ definitũ sibi. Quigͦ of.¬
fendunt. ñ offendunt suꝑ montes lucentes:
s suꝑ montes tenebrosos. si fuerint cũ ⁊ abi.¬

Expanded text:
te gloriam Domino Deo vestro antequam tenebrescat, te gloriam Domino Deo vestro antequam tenebrescat, et antequam offendant pedes vestri in montes tenebrosos . Sunt alii montes tenebrosi, alii lucentes. Verumtamen quia utrique montes 833 sunt magni, montes lucentes sunt angeli Dei ehristi, de quibus arbitror dici: Fundamenta ejus in montibus sanctis . Montes tenebrosi sunt qui eriguntur adversus scientiam Dei . Zabulus mons tenebrosus est. Principes saeculi hujus qui destruuntur, montes sunt tenebrosi. huic : de lunatico quippe daemonio sibi quaestio inciderat: et dicentibus discipulis: Non potuimus ejicere illud, respondit Salvator: Si habueritis fidem ut granum sinapis, dicetis monti isti, de quo quaesistis, de quo proposuistis: dicetis monti huic: Transmigra hinc, et transmigrabit, id est ab homine ad locum definitum sibi. Qui ergo offendunt, non offendunt super montes lucentes, sed super montes tenebrosos, si fuerint cum zabu
Abbreviated transcription (Latin):
ca eĩi incastitate & iusticia. & beneficien¬¬
tia. Glifica eũ infortitudine. patientia.pi¬
etate. sapientia. cȩterisq uirtutib. Sic
aut̾e sic. ẽ. glificandus ds̾.Si contraria
intulero: uolo me arbitremini blasphe.¬
mare. Ex hibebo qͥppe scriptura sensus mei
testem. qͦmͦ castus głificet: luxuriosus
inhonoret dm̃. Qui eñi templũ eiꝰ quasi
nabuchodonosor destruit atq corrũpit
Igit᷑ głificat dm̃ iustus. contumeliis affi¬
cit qͥcunq peccator. Mouet illud qͦđddã
dubitañ ansit ꝓuidentia dĩ. Nullam ma.¬
struentis sursũ: hȩc deorsũ. Qui aduer.¬
sũ ꝓuidentiã disputant: hȩc dicunit.
Quare tanti adulteri. quare tanti molles.
quare tantisacrilegi. quare tanti irreligi:¬
osisunt: Atq ita contumelias in ꝓuidentiã:
& offensas indm̃. & criminationes increa.¬
torem. peccatores generant. Ex quib liqͥdo
apparet. alios dare głam dõ. alios conuitiũ
facere: dũ passionib & uitiis seruiunt. Da.¬

Expanded text:
 eum in castitate, et justitia, et beneficentia: glorifica eum in fortitudine, patientia, pietate, sapientia, caeterisque virtutibus. Sic autem est glorificandus Deus, si contraria intulero, nolo me arbitremini blasphemare. Exhibeo quippe Scripturam sensus mei testem, quomodo castus glorificet, luxuriosus inhonoret Deum: Templum enim ejus, quasi Nabuchodonosor, destruit atque corrumpitIgitur glorificat Deum justus, contumeliis afficit quicumque peccator est. Nam et illud quod quidam dubitant, an sit providentia Dei, nullam astruendae sursum ac deorsum. Qui adversum providentiam disputant, haec dicunt. Quare tanti adulteri? quare tanti molles? quare tanti sacrilegi? quare tanti irreligiosi sunt? Atque ita contumelias in providentiam, et offensas in Deum, et criminationes in Creatorem peccatores generant. Ex quibus liquido apparet alios dare Deo gloriam, alios convicium facere, dum passionibus et vitiis serviunt. Da
Abbreviated transcription (Latin):
tuitionẽ donorũ suorũ tradidit ei angłm
ꝓpt᷑ hoc ter dñm rogauit scilicet ut abeo
discederet angłs sathanȩ. qͥ iuxta dispensati.¬
oñe ei appositus fuerat. S respondit ei dñs.
dignꝰ qͥppe erat responsione dñi paulus: &
dix̃ adeũ. Sufficit tͥ gr̃a mea. uirtus enĩ
in infirmitate ꝑficitur. Suꝑ nullo gͥ głan¬

Expanded text:
tuitionem donorum suorum tradidit Angelum Stuitionem donorum suorum tradidit Angelum Spropter hoc ter Dominum rogavit, scilicet ut ab eo discederet Angelus Satanae, qui juxta dispensationem ei appositus fuerat. Sed respondit ei Dominus dignus quippe erat responsione Domini Paulus et dixit ad eum: Sufficit tibi gratia mea; virtus enim in infirmitate perficitur . Su
Abbreviated transcription (Latin):
quib uniu̾sis ñ: ẽ. penitꝰ głandũ. Qđ autẽ
ueri simile & dignũ iudicat᷑: ut quidã pu¬
tant głandũ. ẽ. cualiqͥs obsapientiã suã ele.¬
uatur. aut conscius sibi. ẽ. qͥa decem ĩa annis
res uenerias ñ tetigerit. siue abinfantia in¬
teger castusq ꝑmanserit. Rursũq alius eri
quidẽ uident᷑ hec om̃ia. & subicientia quada
ꝑsuasione ad głandũ. s ne in his qͥdem si tam
sequim ueritãtem. rationabilit̾ qͥs effertur.
qͥa & in reb bonis głãñ. ẽ. sine discrimine.
Paulus habuit materiã elationis: habens in-
se uisiones. reuelationes. signa. uirtutes. ꝓpt
labores qͦs xp̃i causa ꝑpessus. ẽ. ꝓpt ȩccłas¬
qͣs constituit. contendens ubi xp̃cnerat no.¬
minatꝰ: ibi iacere fundam̃tu. Hȩc om̃ia ma-¬
teriȩ erant glationũ. & si sic expedit dicere.
uerisimilis causa quȩ honest̾a subicerent ia
gitus . ẽ. passiones & gr̃as differentes. sic ad

Expanded text:
quibus universis non est penitus gloriandum. Quod autem quibus universis non est penitus gloriandum. Quod autem verisimile et dignua, illud est, cum aliquis ob sapientiam suam elevatur, aut conscius sibi est, quia decem jam annis res venereas non tetigerit, sive ab infantia integer, castusque permanserit. Rursumque alius erigquidem videntur haec 830 omnia, et subjicientia quamdam persuasionem ad gloriandum; sed ne in his quidem si tamen sequimur veritatem rationabiliter quis effertur, quia et in rebus bonis gloriari, non est sine discrimine. Paulus habuit materiam elationis  Al. gloriationis, habens in se visiones, revelationes, signa, virtutes, propter labores quos Christi causa perpessus est, propter Eccs constituit, contendens, ubi Christus non erat nominatus, ibi jacere fundamentum. Haec omnia materiae erant gloriationum, et si sic expedit dicere, verisimilis causa quae honestam subjiceret jacgitus est revelationes, et gratias differentes, sic ad
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is: docet ne extollam᷑. Nã cu inmultis
uitiis genꝰ uixerit humanũ. hoc peccato
uł maxime p̾mit᷑. Nec unꝰ. ẽ. suꝑbie modꝰ.
Alius irrationabili & stultorũ more in his
effert᷑ quȩ magis pudore digna st̃: aut
certe modũ elationis excedit. Alius quasi
uerisimulatione seductꝰ: suꝑ his eleuat᷑
que sibi digna gła putat. cũ & intalib
ꝑiculosum sit głari. Exemplii assumã.
quo fiat manifestius. Sunt qͥdã in eo se ia¬
ctantes qͥa filii regu̾sunt: & nobili fami¬
lia nati. Istius modi homines ne umbrã qͥdẽ
& imaginẽ elationis suȩ possunt ostendere.
Sunt aliqui qͥ de eo subleuant᷑ qͥa potestat̾e
habent occidendi homines: & ut ipsi putant
ea fulti sunt dignitate: ut quorũ uelint ca-¬
pita secent. Horiigła inconfusione . e. Alii suꝑ
diuitiis sibi applaudunt.: ñ illis ueris: s his
diuitiis quȩ deorsũ sunt. Alii suꝑbiunt suꝑ
domosplendida. suꝑ possessionib multis. in

Expanded text:
am cum multis vitiis genus vexetur humanum, hoc peccato vel maxime premitur, nec unus est superbiae modus, alius irrationabili et stultorum more, in his effertur, quae magis pudore digna sunt, aut certe modum elationis excedunt; alius quasi verisimili ratione seductus super his elevatur, quae sibi digna gloria putat, cum et in talibus periculosum sit gloriari. Exemplum assumam, quo fiat manictantes, quia filii ducum sunt, et nobili familia nati. Istiusmodi homines ne umbram quidem et imaginem elationis suae possunt ostendere. Sunt alii qui de eo sublevantur, quia potestatem habent occidendi homines, et, ut ipsi putant, ea fulti sunt dignitate, ut quorum velint, capita secent. Horum gloria in confusione sua est. Alii super divitiis sibi applaudunt, non his veris, sed iis divitiis quae deorsum sunt. Alii superbiunt super domo splendida, super possessionibus multis: in
Abbreviated transcription (Latin):
ritũ eorũ. Circunscripto aut̾e hoc capitu¬
lo. uideamꝰ subsequens scriptura qͥd doce.¬
Sat. Audite & aurib ꝑcipite. & nolite ex¬
Stolli. q̃m dñs locutꝰ. ẽ. Date dño dõ ur̃o¬

Expanded text:
ritu eorum. Circumscripto autem hoc capituritu eorum. Circumscripto autem hoc capitulo, videamus subsequens Scriptura quid doceat: Audite et auribus percipite, et nolite extolli, quoniam Dominus locutus est. Date Do
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ om̃ia ñ tã ob eũ qͥ puniendus. ẽ. quã
ꝓpt̃ unu̾isos homines constituta funt.
Si aut̾e uis huiꝰ rei testem acciꝑe scriptura:
qͦd in aliorũ eruditionẽ licet ĩã desꝑabiles
sint pecçatores & curatione penitꝰ alieni tor.¬
queant᷑: audi salomonẽ in ꝓuerbus dicen-¬
te. Pestilente flagellato imprudens cal¬
litior erit. Non eũ qͥ flagellatur chix̃ cal-¬
lidiorem futurũ & sapientiore ꝓpt̾ casti¬
gationẽ suã: s insipiente astulticia ad pru-¬
dentiã conuerti ꝓpt᷑ supplicia pestilentis.
hoc qͥppe exipso nomine calliditatis signi-¬
ficat᷑ & conuerti eũ acalliditatẽ dũ alios
cernit ꝓpt̾ ea quib ipse obnoxius. ẽ. pec.¬
cata cruciari. Igit᷑ ꝓdest nob̾si tam̃ di¬
gnisumꝰ salute: ut alii inutilitate nram
torqueant᷑. & qͦmͦ utile fuit peccatũ isrł
insalutem gentiũ: sic utilis. ẽ. quorundã
pena aliorũ saluti. Et idõ bonꝰ & clemens
ds̃ n parcam inqͥt. & ñ miserebor abinte.¬

Expanded text:
omnia non tam ob eum qui puniendus est, quam propter universos homines constituta sunt. Si autem vis hujus rei testem accipere Scripturam, quod in aliorum eruditionem, licet jam desperabiles sint peccatores, et a curatione penitus alieni, torqueantur, audi Salomonem in Proverbiis dicentem: Pestilente flagellato, imprudens callidior erit . 828 Non eum qui flagellatur dixit callidiorem futurum, et sapientiorem propter castigationem suam, sed insipientem a stultitia ad prudentiam converti propter supplicia pestilentis: hoc quippe ex ipso nomine calliditatis significatur, et converti eum a calliditate, dum alios cernit propter ea, a quibus ipse obnoxius est, peccata cruciari. Igitur prodest nobis, si tamen digni sumus salute, ut alii in utilitatem nostram torqueantur. Et quomodo utile fuit peccatum Israel in salutem gentium, sic utilis est quorumdam poena aliorum saluti. Et ideo bonus et clemens Deus: Non parcam, inquit, et non miserebor ab inte
Abbreviated transcription (Latin):
ue. ẽ. Vnde pusillũ dĩ: nob̾ multũ est. Q
uicissim uniu̾sa scła addm̃ relata: bre.¬
uissima sunt. Sic gͦ dr̃. Uade popłs m̃s.¬
intra in ꝓmptuaria tua. claude hostiũ.
abscondere pusillũ qͣntulũ. Quantulũpu¬
sillũ illud ñ ad illius naturã refertur qͥ in
ꝓmptuaria sua iubet᷑ intrare: s ad eius
qͥ ubet. Cuipusillũ . ẽ. hoc om̃e qͦd gͣnde
.e. Si enĩ donec ꝑtͣnseat ira dĩ oportet
quosdam intrare in ꝓmptuaria sua.Si
aut̾e aliquib ñ sunt dimittenda pecca.¬
ta n solu in pͣsenti scło sed etiã infuturo:
manifestũ. ẽ. pusillũ ad ea referendũ quȩ

Expanded text:
ve est: unde pusillum Dei nobis multum est, et ve est: unde pusillum Dei nobis multum est, et vicissim universa saecula ad Deum relata brevissima sunt. Sic ergo dicitur: Vade, populusintra in promptuaria tua, claude ostium, abscondere pusillum 832 quantulum. Quantulum pusillum illud non ad illius naturam refertur, qui in promptuaria sua jubetur intrare, sed ejus qui jubet, cui pusillum est hoc omne quod grande est. Si enim donec pertranseat ira Dei, oportet quosdam intrare promptuaria sua; sunt autem alii, quibus non sunt dimittenda peccata, non solum in praesenti saeculo, sed etiam in futuro, manifestum est, pusillum ad ea referendum quae
Abbreviated transcription (Latin):
bra& ñ lux: amos inqͥt ꝓpħes. Si consides
post consumatione mundi lugubre illud
qͦd passurũ. ẽ. uniu̾sũ pęne hominũ genꝰ
ꝓhis quȩ peccauit: uidebis qͦmͦ tenebrȩ oc¬
cupaturȩ sint om̃ia. & nullus possit in illo
aria tua. claude hostiũ tuũ. abscondere pu-¬
sillũ qͣntulũ. donec ira dĩ tͣnseat. Simul
aut̾e & in his qͥ potest obseruet quare dix
hoc qͣntulũ. qͣntulũ pusillũ ẽ: ñ. ẽ. pi.¬
sillũ hominib Et debemꝰ inspicere qͦmͦ sin-¬
gulis aut parũ sit aliqͥdaut magnũ. Ad
qđ ꝓbandũ etiã ex emplo utim᷑. Unicuiq
animaliũ ꝓnatura & mͦcorporis sui: aut
paruus. ẽ. cib aut magñ. & qđ alii pusillũ¬
est: eque idipsũ alii multũ. ẽ. Qͥadde ani.¬
malib loqͦr: In ipso qͦq homine rerũ
differentiȩ sunt. Qđ uiro parũ. ẽ: hoc
infanti suꝑfluit. Atq in hunc modũ om̃e
tempꝰ uite humane etiã si centenariã ex¬
cedat ȩtate: ad cõparatione et̾nitatis bre.¬

Expanded text:
 V, 18, Amos inquit prophetes. Si consideres post consummationem mundi lugubre illud, quod passurum est universum pene hominum genus pro his quae peccavit, videbis quomodo tenebrae occupaturae sint omnia, et nullus possit in illo a intra, claude ostium tuum, et abscondere pusillum quantulum, donec ira Dei transeat . Simul autem et in his qui potest observet, quare dixit hoc quantulum quod pusillum est, non est pusillum hominibus. Et debemus inspicere quomodo singulis aut parum sit aliquid, aut magnum. Ad quod probandum etiam exemplo utimur. Unicuique animalium pro natura et modo corporis sui, aut parvus est cibus, aut magnus; et quod alii pusilluest, aeque id ipsum alii multum est. Quid de animalibus loquar? in ipso quoque homine rerum differentiae sunt. Quod viro parum est, hoc infanti superfluit. Atque in hunc modum omne tempus vitae humanae, etiamsi centenariam excedat aetatem, ad comparationem aeternitatis bre
Abbreviated transcription (Latin):
columes. Age nunc considera mͥ& medicũ.
sicessauerit a sectione eiꝰ uulneris qͦd secandũ
.ẽ: si ñ usserit id qͦd indiget cauterio. uide¬
licet ꝓpt̾ dolores qͥ extalib remediis conse¬¬
quunt᷑. qͦmͦ crescat infirmitas & indeteriꝰ
uetus humor exuberet.Si uͦ ut ita dicã te.¬
merarius aduulnꝰ sector accesserit & inus¬
serit plagani. curat eũ qͥ secatur & urit᷑ qͥa¬
paululũ seueritatis assũpsit licet uisus
fuerit egrotanti adhoram ñ misereri. Ita

Expanded text:
columes. Age nunc, considera mihi et medicum: columes. Age nunc, considera mihi et medicum: si cessaverit a sectione ejus vulneris, quod secandum est, si non usserit id qlicet propter dolores qui ex talibus remediis consequuntur, quomodo crescat infirmitas, et in deterius veternus exuberet. Si vero ut ita dicam temerarius ad vulnus sector accesserit, et inusserit plagam, curat eum qui secatur et uritur, qpaululum severitatis assumpsit, licet visus fuerit aegrotan
Abbreviated transcription (Latin):
cida ad pͥstinũ scelus. sin uͦ iniudiciaria seueri¬
tate ꝑmanserit: unꝰ homo interibit. & uni¬
uerso popło ꝓuidebit᷑. Sic ds̾si peꝑcerit pec.¬
catori. & miserans eiꝰ noluerit eum punire
ꝓscelere: qͥs ñ accipiet licentiã qͥs malorũ
qͥnunc saltem ꝓpt᷑ supplicia t̾ret᷑ nͥ in ua-¬
det tempꝰ. ut expleat quȩcunq uoluerit
& p̃ceps feratur inuitia: Hec aut̾e in ec¬
cła sepe prȩcedentia possumꝰ considerare. Pec.¬
cauit quispiã. & p̾ peccatũ postulat cõmu¬
nione. Si ei conceditur qͦd rogat : in in cõmo.¬
dũ om̃iũ uenia ꝓcedit. & laxatis frenis sce¬¬
lerib pandit᷑ uia.Sinuͦ cũ rationabili deli-¬
beratione ñ ut misericors nec rursũ ut cru-¬
delis uidex.s & quasi uni ꝓuidens & de om¬
niũ salute ꝑtractans: considerauerit popłi
damnũ inuni uenia. haud dubiũ. ẽ. qͥn fa.¬
ciat eici unũ de eccła: ut multos saluet in¬

Expanded text:
cida ad pristinum scelus: sin vero in judiciaria severicida ad pristinum scelus: sin vero in judiciaria severitate permanserit, unus homo interibit, et universo populo providebitur. Sic Deus si pepercerit peccatori, et miserans ejus, noluerit eum punire pro scelere, 827 quis non accipiat licentiam malorum? Qui hunc saltem propter supplicia terretur, nonne invadetpraeceps feratur in vitia? Haec autem et in ecclesiis saepe accidentia possumus considerare. Peccavit quispiam, et post peccatum postulat communionem: si ei conceditur quod rogat, in incommodum omnium venia procedit, et laxatis frenis sceleribus panditur via: sin vero cum rationabili deliberatione non ut immisericors, nec rursum ut crudelis judex, sed quasi ut uni providens et de omnium salute pertractans, consideravit populi damnum in unius venia, haud dubium est quin faciat ejici unum de ecclesia, ut multos reservet in
Abbreviated transcription (Latin):
patres eorũ & filios eorũ inidipsũ dicit dñs.
Non requirã & ñ parcã. & ñ miserebor ab inte¬
ritu eorũ. His & istius modi sermonib he-¬
retici assurgunt dicentes. Uides ne qualis sit
creator ꝓpħarũ . & legis ds̃ qͥd loquat᷑: Non
parcam. & ñ miserebor ab interitu eorũ.:
Quomͦ potest̃ iste bonꝰ. ex : Accipiam eͦ erem.
iudicis boni ꝓutilitate cõmuni quibꝰdã ñ mi¬
serentis. ut ꝑspicere possimꝰ qͦmͦ multis parcen᷑
eũ uni mebro ñ parcere: ut mebris om̃ib: par¬
cat. Uerbi gr̃a dictũ sit. Habeat udex pͣposi.¬
tũ. quietem ciuitati & pacem genti cui p̾sidet
ꝓuidente. Huic si offerat᷑ latr̃ohonesta forma:¬
ȩtate satis integer: exalio latere mat̾ pansis
uoce de ploret uxor. circunstent & paruuli
lib̾i cito orbi futuri. qͥd faciat uidexꝰ Misere¬
bitur latronis annonꝰ Qͥd in cõmune expedit
ciuitatiꝰ Simisertus fuerit: reuertet᷑ homi.¬

Expanded text:
patres eorum, et filios eorum in idipsum, dpatres eorum, et filios eorum in idipsum, dNon requiram, et non parcam, et non miserebor ab interitu eorum . His et istiusmodi sermonibus haeretici assurgunt dicentes: Videsne qualis sit Creator, prophetarum et legis Deus quid loquatur? Non parcam, et non miserebor ab interitu eorum. Quomodo potest iste bonus esse? Accipiam ergo exemplum judicis boni pro utilitate communi quibusdam non miserentis, ut perspicere possimus, quomodo multis parcens eum uni membro non parcere, ut membris omnibus parcat. Verbi gratia dictum sit: Habeat judex propositum quietem civitati et pacem genti, cui praesidet, providere. huic si offeratetate satis integer, ex alio latere mater expansis voce deploret, circumstent et parvuli liberi cito orbi futuri: quid faciet judex? miserebitur latronis, annon? quid in commune expedit civitati? Si misertus fuerit, revertetur homi
Abbreviated transcription (Latin):
lorem & flagellũ em̃dabis ierłm. Ut gͥ cres.¬
cat dolor pȩnȩ corripientis: ii qͥ corripiunt᷑
abinuic̃e separant᷑. Quodã mͦ leuius fit
suppliciũ. si plures in eodem loco constituti.
mutuis se consolent᷑ alloquiis. Si aut̾e necesse
.ẽ aliam qͦq rationẽ diuisionis malorũ intro-¬
ducere. etiã hanc ex hibebimꝰ. Malicũ simul
fuerint: ea quȩ mala sunt cogitant. & in pͥ-¬
stina nequicia ꝑseuerantes augent peccata
peccatis. qͦmͦ econtrario boni cũ simul fue.¬
rint de honestis sermoͬnant᷑. Dissoluit᷑ gͦ
& ad nichilũ deducit᷑ nequã cogitatio cũ
ñ habuerit allocutione alteri nequioris. Ie¬
circo ꝑ dispensationẽ dĩ ꝓ uidet᷑ pessimos
apessimis separari iustu qͦq & comodũ. ut a-
pristinis scelerib ipsa solitudine & penuria¬
a consortio aliqͣndo desistant. Hec de eo qđ
dictũ ẽ. Et disꝑgam illos iurũ & frẽm ei &

Expanded text:
lorem et flagellum emendabis Jerusalem. Ut igitur creslorem et flagellum emendabis Jerusalem. Ut igitur crescat dolor poenae corripientis, ii qui corripiuntur, ab invicem separantur. Nam quodammodo levius fit supplicium, si plures in eodem loco constituti, mutuis se consolentur alloquiis. Si autem necesse est aliam quoque rationem divisionis malorum introducere, etiam hanc exhibebimus. Mali cum simul fuerint, 826 ea quae mala sunt cogitant, et in pristina nequitia perseverantes, augent peccata peccatis: quomodo econtrario boni cum simul fuerint, de honestis sermocinantur. Dissolvitur ergo, et ad nihilum deducitur nequam cogitatio, cum non habuerit allocutionem alterius nequioris. Idcirco per dispensationem Dei providetur, pessimos a pessimis separari, in suum quoque commodum, ut a pristinis sceleribus ipsa solitudine et penuria consortii aliquando desistant. Haec de eo, quod dictum est: Et dispergam illos, virum et fratem ejus, et
Abbreviated transcription (Latin):
Est quȩdã ȩccła pͥmitiuorĩbeorũ scilicet
qͥ conscripti sunt incȩlestib. ubi mons
syon&e ciuitas uiuentis dĩ ierłm cȩlestis.
Beati qͥ illuc congregabunt᷑. Peccatores
autẽ diuident᷑ abinuicem. ut etiã in
hoc excruciatione parit torqueant᷑.
Scio qͦsclã reges eos qͥ imꝑio suo insidiat
sunt ad desertas insulas de portare solitos. &
ꝓmagnis suppliciis hoc iubere ne in uno loco
uxor: in aliã liberi ex t̾minent᷑. ut ne in cala.¬
mitatib qͥdem suis ꝑfruant᷑ solatio: aut pat̾
solitudinis torm̃ta ꝑpecitur: si solus in exi-¬
liũ releget᷑: ut emdatꝰ instatũ pͥstinũ re¬
deat. Et qͦmͦ tu ꝓpinqͦs uł lib̾os tuos ñ for-¬
tuitu nec irrationabili coerces ira. s ꝑ uerb̾a
reducere quęris aberrore inquẽ in cubue-¬
rant: sic ds̃ eos qͥ ñ poterant sermone conuer-¬
ti: dolorib & torm̃tis ad id rȩtrahit qͦd fu¬
erunt. scđm scripturã dicent̾e. ꝑomnẽ do¬

Expanded text:
eorum scilicet qui conscripti sunt in coelestibus, ubi mons Sion, et civitas viventis Dei Jerusalem coelestis. Beati qui illuc congregabuntur. Peccatores autem dividentur ab invicem, ut etiam in hoc excruciatione pariter torqueantur. Scio quosdam reges, eos qui imperio suo insidiati sunt ad desertas insulas deportare solitos, et pro magnis suppliciis hoc jubere, ne in uno loco m partem orbis uxor, in aliam liberi exterminentur, ut ne in calamitatibus quidem suis perfruantur solatio, aut pater solitudinis tormenta perpetitur, si solus in exsilium relegetur, ut emendatus in statum pristinum redeat. Et quomodo tu propinquos vel liberos tuos ntuita nec irrationabili coerces ira, sed per verbera reducere cupis ab errore in quem incubuerant: sic Deus eos qui non potuerunt sermone converti, doloribus, tormentis, ad id retrahit, quod fuerunt, secundum Scripturam dicentem: Per omnem do
Abbreviated transcription (Latin):
ian possit głam p̾dicare cũ tenebrȩ ortȩ fue¬
riit. qͣndo tenebrascit. Et qnͣdo ñ sunt te¬
bes inte dicent̾e. ego sũ lum̃ mundi. qͣmdiu
ł ista lux oritur: clarifica dm̃ sciens quia
futurȩ sunt tenebrȩ. nec tͥ ex pedit ut eas
oꝑiaris. s ante qu̾a fiant da głam dõ. Forsi¬
tan intelligemꝰ p̾sens capitulũ side euange¬
lio sũpserim̃ exemplũ. qđ ita contexit᷑. Oꝑa¬
mini donet dies. ẽ. Uenit nox qnͣdo nullus
potest oꝑari. Diem ibi scłm istũ nuncupa¬
uit. & necessario apposuit ibi. Scio qͥppe
inaliis locis dissonantia p̾sentib exdiei uo-¬
cabulo significari. Diem itaq nuncupauit
scłm istud. tenebras uͦ & noctẽ consũmatione
mundi ꝓpt̾ supplicia quȩ futura st̃. Ut qͥd¬

Expanded text:
possit gloriam praedicare, cum tenebrae ortae fuerint. Quando tenebrescit, et quando non sunt tebes in te dicentem: Ego sum lumen mundi . Quamdiu tibi lux ista oritur, clarifica Deum, 831 sciens quia futurae sunt tenebrae. Nec tibi expedit, ut eas opperiaris; sed antequam fiant, da gloriam Deo. Forsitan intelliges praesens capitulum, si de Evangelio sumpseris exemplum, quod ita contexitur: Operamini donec dies est, venit nox quando nullus potest operari . Diem ibi saeculum istud nuncupavit, et necessario apposui ibi. Scio quippe in aliis locis dissonantia praesentibus ex diei vocabulo significari. Diem itaque nuncupavit saeculum istud, tenebras vero et noctem, consummationem mundi, propter supplicia quae futura
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑciꝑe.ẽ. ut mͥ qͥdem uidet᷑ aurib quȩ di¬
cuntur audire. Qdaut̾e pcedit audite.
infertur aurib ꝑcipite. hoc imꝑat: ut in
mt̾e & sensũ ea quȩ dicunt᷑ excipiant. Neq
uͦ hoc solũ in loco s in om̃i scriptura st̃ quȩ¬
dã & facilia & ꝓ̃pta ad intelligendũ. quę
statim ut lecta fuerint: utilitate legentib
tribiuint. Sunt alia sacratiora & in effa-
dite. de his aute que sine scrupulo int̾ptan-¬
des auditori comoda sunt: a urib ꝑcipite.
ꝑcurramꝰ uniu̾sas scripturas. & ꝓbati nũ¬
mularii effecti dicamꝰ. Hoc audire debemꝰ
hoc aurib ꝑciꝑe. De inde cũ audierimꝰ & ꝑ.¬
ceꝑimꝰ aurib quȩ dicunt᷑: ñ eleuem᷑. Om̃is

Expanded text:
e est ut mihi quidem videtur auribus quae dicuntur audire. Quod autem praecedit, Audite, infertur, auribus percipite hoc imperat ut in mentem et sensum ea quae dicuntur, excipiant. Neque vero hoc solum in loco, sed in omni Scriptura sunt quaedam et facilia et prompta ad intelligendum, quae statim ut lecta fuerint, utilitatem legentibus tribuunt. Sunt alia secretiora et ineffabidite: de his autem quae sine scrupulo interpretantis auditori commoda sunt: Auribus percipite. Percurramus universas Scripturas, et probati nummularii effecti dicamus, hoc audire debemus, hoc auribus percipere. Denique cum audierimus et perceperimus auribus quae dicuntur, non elevemur: Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm testat᷑ ds uino in ebriandos & disꝑ¬
gendos uirũ afr̃e suo. & patres afiliis. Quȩ
qͥdem ut mͥ uidet᷑ sic sunt intelligenda.
ustos congregat ds̃. & peccatores separat.
Deniq iccirco qͣmdiu ñ sunt cõmoti ahorien.¬
te homines. ñ st̃ disꝑsi. Quando aut̾e moti
sunt aboriente & ait homo ad ꝓximu suũ
uenite edificemꝰ ciuitat̾e & turrẽ cuiꝰ ca.
put ꝑtingat usq ad celũ : ds̃ locutꝰ. ẽ.di.¬
cens. Uenite descendamꝰ & confundamꝰibi
qͦq isrł ante qu̾a peccaret iniudea erat. pꝰ
peccata inimniuisũ orbẽ disꝑsus.ẽ. Tale¬

Expanded text:
em testatur Deus de vino inebriandos, et dispergendos virum a fratre suo, et patres a filiis . Quae quidem ut mihi videtur sic sunt intelligenda: Justos congregat Deus, peccatores separat. Denique idcirco quandiu non sunt commoti ab oriente homines, non sunt dissipati: quando autem moti sunt ab oriente, et ait homo ad proximum suum: « Venite et aedificemus civitatem et turrim cujus put pertingat usque ad coelum . Deus locutus est, dicens: Venite, descendamus, et confundamus ibi quoque Israel antequam peccaret, in Judaea erat, post peccata in universum orbem dispers
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ in qͦ ait. bibite uinu qͦd miscui
uobis: tam̃ uideo saluatorem ascendent̾ẽ die
paschȩ grande cenaculũ stratũ atq mun-¬
datũ. & agent̾e diem festũ cũ discipłis suis.
illũq eis calicem ꝓpinante deqͦ in euangłio¬
scriptũ. ẽ. Nunqͥd mmiscuerit eũ & ita tradi¬
derit: IisUs enĩ lȩtificans discipłos mera¬
cũ eis poculũ ꝓpinat. & dicit. Accipite &e
bibite. Hic. e. sanguis m̃s qͥ ꝓuob̾ effundet᷑

Expanded text:
testimonium, in quo ait: Bibite vinum quod miscui testimonium, in quo ait: Bibite vinum quod miscui vobis , tamen vide Salvatorem ascendentem die Paschae, grande coenaculum stratum atque mundatum, et agentem diem festum cum Discipulis suis, illumque eis calicem propinantem, de quo in Evangelio , quod miscuerit eum, et ita tradiderit; Jesus enim laetificans discipulos meracum eis poculum propinat, et dicit: Accipite et bibite: Hic est sanguis meus qui pro vobis effunde
Abbreviated transcription (Latin):
nequiciã atq uirtut̃e. Agnoscamꝰ qͦmͦ om̃is
uter implebit᷑ iuno. Siaut᷑e nequicia seu uir.¬
tutib implent᷑ utres: consequens. ẽ. ut sup¬
pliciis impleant᷑ obnequiciã benedictionib
obuirtutem. Exhibeant sacrȩ litterȩ testi¬
moniũ. qͦ pacto torm̃ta seu reꝓmissiones
uinununcupent᷑. Accipe calicem uini meri
istius. & potabis om̃s gentes adquas ego mit.¬
tote. Ieremias aute hȩc loquit᷑. Suꝑ qͦd in-¬
fert. Q bibent & uoment. & insanient & ca.¬
dent. Igit᷑ supplicia inp̾senti loco uinũ me-¬
racũ nuncupauit. Quidã bibunt meraca
una. id .ẽ. meracis cruciatib digni sunt:
alii aut̾e bibunt supplicia. uina qͥdẽ ñ pe-¬
nitꝰ meraca: sed exparte aliqua temꝑata.
Calix eñi inmanu dñi uini meri plenꝰ mixto.
& inclinauit ex hoc in illud. ueruntam fex eiꝰ
ñ . ẽ. ex inanita. bibent exeo om̃s peccatores
t̃rȩ. Siuis adbenedictionis calicem ꝑspicere
qu̾e bibunt iusti. licet sufficiat sapientiȩ

Expanded text:
atque virtutem, ut agnoscamus quomodo omnis uter impletur vino. Si autem nequitia sive virtutibus implentur utres, consequens est ut suppliciis impleantur ob nequitiam, benedictionibus ob virtutem. Exhibeant sacrae litterae testimonium, quo pacto tormenta seu promissiones vinum nuncupentur. « Accipe calicem vini meri istius et potabis omnes gentes, ad quas ego te mitto . Jeremias autem haec loquitur: super quod infert: Et bibent, et voment, et insanient, et cadent. Igitur supplicia in praesenti loco vinum meracum nuncupavit. Quidam bibunt meraca vina, id est meracis cruciatibus digni sunt: alii autem bibunt supplicia: vina quidem non penitus meraca, sed ex parte aliqua temperata: Calix enim in manu Domini vini meri plenus mixto, et inclinavit ex hoc in illud, verumtamen faex ejus non est exinanita, bibent ex eo omnes peccatores terrae . Si vis et benedictionis calicem perspicere, 823 quem bibunt justi, licet sufficiat Sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
omnis uter implebit᷑ uino: dices ad eos. Hȩc
dicit dñs. Ecce ego impleo om̃s in habitañ¬
tes t̾ram istã & reges filios dauid qͥ sedent
suꝑ sedem eiꝰ & sacerdotes ebrietate. Nulli
ciis libabit᷑. Hoc aut̃e de illis cõmemorat᷑ :
ut ait apłs. Scripta sunt ꝓpt nos: in qͦs fi¬

Expanded text:
omnis uter implebitur vino? dices ad eos: Haec omnis uter implebitur vino? dices ad eos: Haec dicit Dominus: Ecce ego impleo omnes inhabitantes terram istam, et reges, et filios David qui sedent super sedem ejus, et sacerdotes ebrietate . Nulliciis liberabitur. Haec autem de illis commemorantur, ut ait Apostolus: script
Abbreviated transcription (Latin):
dñi ẽ. uini meri plenꝰ mixto. & inclina¬
uit ex hoc in illud. id.ẽ. de eoqͥ erat index¬¬
tra in illũ qͥ insinistra continebat᷑. neq
eñi potes bonorũ tantu calicem bibere
quasi bona tantũmͦ feceris. neq rur sũ pec¬¬
catorũ tantũ qͥa & qͥd pie aliqͣndo gessi¬
sti. iccirço inclinauit ex hoc in illud. ut
iuxta cõpensatione oꝑũ tuorũ: misceat᷑
tͥ supplicũi aquati seu meracius. & scđ̾m
merita tua aut obtundat᷑ irȩ diuinȩ acu-¬
leus: aut exacuat᷑. Si uͦ bonꝰ fueris & dĩ
mandata seruaueris: attende qͥd dicas.
Calicem salutaris accipiã. & nom̃ dñi iN¬
uocabo. Om̃is gͥ uter siue bonꝰ siue maluꝰ
implebitur uino qualitatis suȩ. Nec oleũ
mittit᷑ in eu̾ aliudue qͥd liquens. nͥ sodo¬
morũ aut soreth. De inde docet interͣi
bant᷑ quali uino istius modi utres in¬
plendi sunt. Sequit᷑ eñi. Si dixerint ad
te nunqͥd cognoscentes ñ cognouimꝰ qͥa

Expanded text:
Domini est vini meri plenus mixto, et inclinaDomini est vini meri plenus mixto, et inclinavit ex hoc in illud: id est de eo qui erat in dextera, in illum qui in sinistra continebatur. Neque enim potes bonorum tantum calicem bibere, quasi bona tantummodo feceris: neque rursum peccatorum tantum, quia et bona aliquando gessisti. Idcirco inclinavit ex 824 hoc in illud, ut juxta compensationem operum tuorum misceatur tibi supplicium aquatius, seu meracius, et secundum merita tua, aut obtundatur irae divinae aculeus, aut exacuatur. Si vero bonus fueris, et Dei mandata servaveris, attende quid dicas: Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Omnis igitur uter, sive bonus sive malus, implebitur vino qualmittitur in eum, aliudve quid liquens, nisi vinum Sodomorum, aut Sorec. Deinde docet, interim bantur, quali vino istiusmodi utres implendi sunt. Sequitur enim: Si dixerint ad te: Numquid cognoscentes non cognoscimus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
enscunq bibitis in meã cõmemorationẽ.
& Amendico uobis ñbibã illud am donec
bibã illud uobiscũ nouũ in regno dĩ. Hides
calicem noui testamtiꝰ Uidescalicem suppli¬
ciorũ que supra exposuimꝰ uini meri plenũ
ẽe: Est & alius calix qui ꝓ c̃opensatione bo¬
norũ actuũ seu malorũ tͥ miscet᷑ & tradit᷑.
discedunt. & onnex parte religionẽ auer-¬
santur. intantũ ut fortuitu & pecudũ
more uiuant. bibentes calicem uini meri
penitꝰ recesserunt. s cũ sint peccatores
& indigni uidicent᷑ calice noui testamti.
& faciant sepe bona oꝑa sepe contraria: bi¬
bentes calicem mero mixtũ. Inclinauit eñi
ds̃ ex hoc millud. Quid ẽ. qͦd ait ex hoc in
illud: Duos popłos uideo. Inclinauit enĩ¬
ex hoc inillud. Ueruntam̃ fex ipsius ñ. ẽ.
exinanita. Animaduerte calicem bonorũ
aliqͥd me audentius dicere. sit indextera
manu eiꝰ calix uirtutũ : sit insinistra
ri. qͥa & bona oꝑa fecisti: calix inmanu

Expanded text:
ommemorationem . Et: Amen dico vobis, non bibam illud amodo, donec bibam illud vobiscum novum in regno Dei . Vides calicem novi Testamenti? vides calicem suppliciorum quem supra exposuimus, vini meri plenum esse? Est et alius calix, qui pro compensatione bonorum actuum, seu malorum tibi miscetur et traditur. discedunt, et omni ex parte religionem aversantur, in tantum ut fortuitu et pecudum more vivant, bibentes calicem vini meri, penitus recesserunt, sed cum sint peccet indigni judicentur calice novi Testamenti, et faciant saepe bona opera, saepe contraria, bibentes calicem mero mixtum. Inclinavit enim Deus ex hoc in illud. Quid est quod ait, ex hoc in illud? duo pocula video. Inclinavit ex hoc in illud, verumtamen faex ipsius non est exinanita . Animadverte calicem bonorum aliquid me audacius dicere, sit in dextra manu ejus calix virtutum, sit in sinistrari, quia et bona opera fecisti, calix in manu
Abbreviated transcription (Latin):
nunqͥd cognoscentes ñ cognoscimꝰ qͥa om̃is
uter implehit᷑ uino Hȩc respondentes. si
tam̃ littera seqͣnt᷑. & dicant nosse qͥa om̃is
uter implebit᷑ uino: fallunt. Non enĩ neces¬
sario seqͥt᷑ ut om̃s utri impleant᷑ uino.Sunt
utres oleo pleni. sunt alii aqualibet liquen¬
tis naturȩ materia: aut certe ñ pleni. Dñs
aut̾ẽ dic̃ omn̾e utr̃e implendũ uno. & po¬
płs respondit. Nunqͥd cognoscentes ñ cogno¬
scimꝰ qͥa om̃is ut̃ implebit᷑ iuno: Quȩ qͥdẽ
iuxta pauꝑtatem ingenii mei sic poter̃ in¬
t̃p̃tari. si prius uini differentias ꝑspexerimꝰ
ctũ .ẽ. qͥa om̃is ut̃ implebit᷑ uino. Siue en̾ĩ
qͥs boñ . ẽ. ut ita loquat᷑ in utres: ut imple¬

Expanded text:
non cognoscimus Al. cognoscemus, quia omnis uter implebitur vino? Haec respondentes, si tantum litteram sequuntur, et dicunt nosse se, quia omnis uter implebitur vino, falluntur. Non enim necessario sequitur, ut omnes utres impleantur vino. Sunt utres oleo pleni: sunt alii a qualibet liquentis naturae materia vacui, aut certe non pleni. Dominus autem dicit omnem utrem implendum vino: et populus responditscemus quia omnis uter implebitur vino? Quae quidem juxta paupertatem ingenii mei sic poterunt interpretari, si prius vini differentias perspexerimctum est, quia omnis uter implebitur vino. Sive enim quis bon
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestia atq t̾rena & om̃ia ubiq dispensat.
&cũ hoc ꝓuideat qͥduni comodũ sit: multo
magis ꝓuidet qͥd toti mundo conducat
& hominib uniu̾sis. Fudet qͥdem & ea
que uni ex pediunt. uerũ ita ne unꝰ utili¬

Expanded text:
stia atque terrena, et omnia ubique dispensat. Et cum hoc provideat, quod uni commodum sit, multo magis providet quid toti mundo conducat et hominibus universis. Providet quidem et ea quae uni expediunt, verum ita, ne uni
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Hoc etiam facit cũ honore. cumꝰ mo-¬
destia. cũ patientia. sicut apł sdicit. cũ man¬
suetudine corripientes eos qui resistunt. ñ
cũ lite: sicut priꝰcũ scandalũ intulit. Qđ
si formatus iam fuerit infans: dabit anim̃a
ꝓanima. Formatus in fans potest uideri
sermo dĩ in corde eiꝰ animȩ quȩ grãm bap¬¬
tismi consecuta. ẽ: uł quȩ euidentiꝰ & clarꝰiꝰ
uerbũ fidei concepit. Hȩc gͦ sinimia conten¬
tione doctorũ ꝑcussa abiecerit uerbũ. &
inuenta fuerit: ẽẽ. de illisde quib dicebat

Expanded text:
am faciat cum honore, cum modestia, cum patientia, sicut Apostolus dicit: Cum mansuetudine corripientes eos qui resistunt , non cum lite, sicut superius cum scandalum intulit. Quod si formatus jam fuerit infans, dabit animam pro anima. Formatus infans potest videri sermo Dei in corde ejus animae quae gratiam baptismi consecuta est, vel evidentius et clarius, verbum fidei concepit. Haec ergo si anima, contentione doctorum percussa, abjecerit verbum et inventa fuerit esse de illis de quibus dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ scribit᷑. Qui manducat uuã acerbã: ob¬
stupescent dentes eiꝰ. Qalibi. Molas leonũ
deposcitur. Manꝰ .e. animȩ uirtus quȩ
tenere aliqͥd & constringere potest uelut si
dicamꝰ actus eiꝰ & fortitudo. & pes: qͦ incedit
adbona uł mala. Quia gͦ si scandalũ patit᷑
anima. ñ solũ infide sed & in actib deicitur.
quȩ ꝑmanꝰ significant᷑: & pedes auferunt᷑ illiꝰ
qͥ offendiculũ prebuit. & manꝰ quib ñ bene
oꝑatur. & pedes quib ñ bene incedit: Recipi¬
singula hoc ostendit᷑. ut iste ꝑcussor om̃ĩb
detruncatus mẽbris. a corpore excidatur
ȩccłȩ. ut & oȩtĩ inqͥt uidentes timorem ha¬
heant. & ñ faciant similiter. Iccirco & apłs¬
Non ꝑcussorem. Ne ꝑcutiens pregnantes muli-
eres. animas incipientes: ponat animã ꝓa
nima. oculũ ꝓ oculo. dentem ꝓdente: Tales¬

Expanded text:
minus scribitur: Qui manducat uvam acerbam, obminus scribitur: Qui manducat uvam acerbam, obstupescent dentes ejus . Et alibi: Molas leonum deposcitur. Manus est animae virtus, quae tenere aliquid et constringere potest: velut si dicamus actus ejus et fortitudo, et pes quo incedit ad bona vel ad mala. Quia ergo si scandalum patiatur anima, non solum in fide, sed in actibus, qui per manus significantur et pedes, auferuntur illius qui offendiculum praebuit manus, quibus non bene operatur, et pedes quibus non bene incedit. Recipisingula hoc ostenditur, ut iste percussor omnibus detruncatis membris, a corpore excidatur Ecclesiae: ut caeteri, inquit, videntes, timorem habeant, et non faciant similiter . Si pernon percussorem : ne percutiens praegnantes mulieres, id est animas insipientes, ponat animam pro anima, oculum pro oculo, dentem pro dente, e
Abbreviated transcription (Latin):
certe potest fortassis etiã illud aptari. ut qui
sibi conscius tanti scandali fuerit: ponat
animã suam ꝓanima illius quẽ scandaliza¬
uerit. & usq ad mort̾e det oꝑam quomꝰ rede.¬
at. quomͦ reparetur: quomodo restituat᷑ ad
fidem. Ponat etiã oculũ ꝓoculo. Si oculũ lesit
animȩ. idest intellectũ eiꝰ turbauit. auferat᷑
oculus eiꝰ abeo qͥ eccłȩ prȩ est. & intellectꝰ eiꝰ
ille turbatꝰ & ferox qui scandalũ generat
desecetur. Sed & sidentẽ lesit auditoris. qͦ
suscipiens cybũ uerbi uł cõminuere. uł mo¬
larib terere solitus erat. ut subtilem exͥis
aduentrem anime tͣnsmitteret sensum. si
hunc dentẽ ille uexauit & euellit. ut con¬
tentione ipsius ñ possit anima subtilit̾ &
sp̃ualit̾ susciꝑe uerbũ dĩ: auferatur dens ei
qͥñ bene scripturarũ cõminuit & diuidit q¬
bos. Fortassis enĩ ꝓpt̾ hoc & alibi dr̃ de dnõ.
Dentes peccatorũ contriuisti. Et alibi nichilo¬

Expanded text:
certe potest fortassis etiam illud aptari, ut qui sibi conscius tanti scandali fuerit, ponat animam suam pro anima illius, quem scandalizaverit; et usque ad mortem det operam quomodo redeat, quomodo reparetur, quomodo restituatur ad fidem. Ponat etiam oculum pro oculo. Si oculum laesit animae, id est, intellectum ejus turbavit, auferatur oculus ipsius ab eo qui Ecclesiae praeest; et intellectus ejus, ille turbulentus et ferox, qui scandalum generat, desecetur. Sed et si dentem laesit auditoris, quo suscipiens cibum verbi Dei, vel comminuere, vel molaribus terere solitus erat, et subtilem ex his ad ventrem animae transmittere sensum, si hunc dentem ille vexavit et evellit, ut pro contentione ipsius non possit anima subtiliter et spiritualiter suscipere verbum Dei, auferatur dens ejus, qui non bene Scripturarum comminuit et dividit cibos. Fortassis enim propter hoc et alibi dicitur: Dentes peccatorum contrivisti . Et alibi nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
etiã quendam de seniorib magistris au¬
diui dicentem ineoloco inquo scriptũ est
innumeris. quia ablinget sy nagoga illa
hanc sy nagogam: sicut ablingit uitu.¬
lus herbam iuridem de campo. Dicebat
eni. Quare huiusmodi similitudo sump.¬
ta est. nisi quia hoc est qͦd intelligendum
aduersariam sy nagogam. idest oratio.¬
nib & precib aduersarios nr̃os absumet:
Non cͦs marmispugnandũ est nobis aduer.¬
sum hostes nr̃os inuisibiles. sed orationib
& uerbi dñi meditationib. & oꝑib ac
sensib rectis. Sic enĩ armabantur & pa¬
tres. fide & oꝑib uincentes. Uide deniq¬

Expanded text:
etiam quemdam de senioribus magistris auetiam quemdam de senioribus magistris audivi dicentem in eo loco in quo scriptum est in Numeris quia ablinget synagoga illa hanc synagogam sicut ablingit vitulus herbam viridem de campo; dicebat enim: Quare hujusmodi similitudo sumpta est, nisi quia hoc intelligendum adversarias synagogas, id est, orationibus et precibus adversarios nostros absumet? Non ergo in armis pugnandum est nobis adversus hostes nostros invisibiles, sed orationibus et verbis Domini, meditationibus et operibus ac sensibus rectis: sic enim armabantur et patres, fide et operibus vincentes; sic
Abbreviated transcription (Latin):
cunchus autem iħc. Hunc moy sen legem in-¬
tellige. Ii gͦ qui sod̾m legem uixerunt. pri-¬
mi acceperunt hȩreditatem: sed extrat̾ram
reꝓmissionis. Tunc de inde cũ accepissent
t̾ram hereditatis. ñ eam possident neꝙ
diuidunt inter se: selexpectant usque-¬
quo eis ꝑ iħm distribuatur in sortem. Non¬
ne hoc euident᷑. ẽ. quod apłs dicit adhe-¬
breos scribens de priorib patrib quos
dicit fide placuisse dõ. & addidit dicens.
hi autẽ oms testimonium habentes ꝑfidẽ:
nondũ consecuti sunt re ꝓmissiones. sic dõ
nobis ꝑfecti efficerentur: Habent gͥiam
reꝓmissionem suã & requieuerunt. &
digni uidicati sunt ꝑ moy sen capere here-¬
ditatem. Ueruntamen adhuc & ipsi pu-¬
gnant. & incertamine sunt ꝓ iis qui sub
iħu militant. Sed & requires qui sunt isti¬
qui pugnent. & quȩ est pugna ista quã illi
gerunt. Egosic arbitror qđ om̃s illi qui dor-¬
mierunt ante nos patrespugnent nobiscum.
& adiuient nos orationib suis. Itananq

Expanded text:
cundus autem Jesus. Nunc Moysis legem intellige. Hi ergo qui secundum legem vixerunt, primi acceperunt haereditatem, sed ex terra repromissionis. Tunc deinde cum accepissent terram haereditatis: non enim possident, neque dividunt, sed exspectant, usquequo eis per Jesum distribuatur in sortem. Nonne hoc evidenter est quod Apostolus dicit, ad Hebraeos scribens de prioribus patribus, quos dicit fide placuisse Deo, et addidit dicens: « Hi autem omnes testimonium habentes per fidem, nondum consecuti sunt repromissiones, Deo pro nobis perfecti efficerentur? » Habent igitur repromissionem suam, et requieverunt, et digni judicati sunt per Moysen capere haereditatem; verumtamen adhuc et ipsi pugnant, in certamine sunt pro his qui sub Jesu militant. Sed et requiris qui sunt qui pugnent, et quae est pugna ista quam illi gerunt? Ego sic arbitror, quod omnes illi, qui dormierunt ante nos, patres pugnent nobiscum et adjuvent nos orationibus suis. Ista namque