comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Talenti enĩ nomine: cuilibet pauperi
etiam hoc ipsum reputabit᷑. qd uel mni¬
nimũ accepit. Alius nãq accepit in¬
telligentir donũ: p̃dicationis ministe¬
rium debet ex talento. Auꝰ terrenam
substantiam accepit: erogationr̃ talenti
debet ex reb. Alus nec internorũ in¬
telligentiã. nec rerũ affluentiã accepit:
sed tam̃ didicit artẽ qua pascit᷑. Ipsa
ars ei intalenti acceptione reputabit᷑.
Alius nichil hoꝵ assequutꝰ ẽ: sed tam̃
fortasse familiaritatis locũ apud diui¬
tem meruit. talentũ ꝓfecto familiari¬
tatis accepit. Si gͦ nichil ei ꝓindigen¬
tib loqͥt᷑: ꝓtalrnti retentatiore dãp¬
nat᷑. Habens gͦ intellectũ : curet om̃i¬
no netaceat. Habeus rerũ afflurntiã.
uigilet ne a mĩscd̾ie largitate torprscat.
Habens artẽ qͣ regit᷑: magnopere stu¬
deat. ut usum atq utilitatẽ illiꝰ cum
proximo partiat᷑. Loquendi locum
apud diuitẽ habens: dãpnationem pro
quippr ab unoqͦq nr̃m uenturꝰ iudex

Expanded text:
Talenti enim nomine cuilibet pauperi etiam hoc ipsum reputabitur, quod vel minimum accepit. Alius namque 1487 accepit intelligentiam, praedicationis ministerium debet ex talento. Alius terrenam substantiam accepit, erogationem talenti debet ex rebus. Alius nec internorum intelligentiam, nec rerum affluentiam accepit, sed tamen didicit artem qua pascitur, ipsa ars ei in talenti acceptione reputatur. Alius nihil horum assecutus est, sed tamen fortasse familiaritatis locum apud divitem meruit, talentum profecto familiaritatis accepit. Si ergo nihil ei pro indigentibus loquitur, pro talenti retentione damnatur. Habens no ne taceat; habens rerum affluentiam, vigilet ne a misericordiae largitate torpescat; habens artem qua regitur, magnopere studeat, ut usum atque utilitatem illius cum proximo partiatur; habens loquendi locum apud divitem, damnationem pro quippe ab unoquoque nostrum venturus Judex
Abbreviated transcription (Latin):
Ds autẽ nr̃ agricola ẽ. Ille nos compluit.
ile colit. Iile fecunditatem donat: ipse
fructificandi gr̾am sub ministrat. Plu¬
uia dĩ est: sermo sc̃e p̃dicationis. Cui¬
tura dĩ ẽ: infusio gr̃e spiritalis.
s̾ igit᷑ p̃cepto nos compluit: ad¬
uitorio colit. Oũ compluit. au¬
fert a nobis ignorantie siccitatẽ: dum
colit. beue tuuendi condonat ub̾tatẽ
Dũ pluit. t̾rã nr̃i cordis irrigat: dum
uͦ colit. de ipsa t̾ra. spinas & tribulos
mnundane cupiditatis exstirpat. Or¬
brmus itaq fecundari cęlestib pluuus.
drbemꝰ congrua fructificatione. manib
suꝑni respondere cultori s. Et si non
possunt om̃s arbores equales fructus
afferre: nulla tam̃ debet inagro do¬
minico sterilis ꝑmanere.
ultũ metuenda ẽ nobis fr̃s illa
sententia cõminantis: q̃ dicit᷑.
Om̃is arbor quȩ ñfacit fructũ bonũ:
excidet᷑ & inignẽ mutet᷑. Qu̾od si
sterilitas in ignẽ mittit᷑. rapacitas qͥd
meret᷑  Nut qͥd recipiet. qͥ altenum

Expanded text:
ster agricola: ille nos compluit, ille colit, ipse fecunditatem donat, ipse fructificandi gratiam subministrat. Pluvia Dei est sermo sanctae praedicationis, cultura Dei est infusio gratiae spiritalis. Deus igitur praecepto nos compluit, adjutorio colit. Dum compluit, aufert a nobis ignorantiae siccitatem; dum colit, bene vivendi condonat ubertatem; dum pluit, terram nostri cordis irrigat; dum vero colit, de ipsa terra spinas et tribulos mundanae cupiditatis exstirpat. Debemus itaque fecundari coelestibus pluviis, debemus congrua fructificatione manibus superni respondere cultoris. Et si non possunt omnes arbores aequales fructus afferre, nulla tamen debet in agro dominico sterilis permanere. 5. Multum metuenda nobis est, fratres, illa sententia comminantis, qua dicitur: Omnis arbor quae non facit fructum bonum excidetur, et in ignem mittetur . Quod si sterilitas in ignem mittitur, rapacitas quid meretur? Aut quid recipiet qui alienum
Abbreviated transcription (Latin):
monet ut bona cdiligamꝰ atq faciamꝰ.
lsta que de euangłio ꝓposiumꝰ: cum ꝓ¬
pheticis sermonib confenamꝰ. Utrũq
enĩ testam̃tũ ds̃ unꝰ constituit: unꝰ dñs
dedit. Et si sunt utriꝰq testamenti.
diuersa ꝓtẽporib sacram̃ta: concordat
tam̃ in utroq salutis humane senten¬
tia qͣ p̃cipit᷑. ut ñ peccemꝰ: &. iubrtur
ut bonis oprrib insistamus.III.¬
Recepit itaq dñs ꝑbeatũ dauid
dicens. Orcliua amalo:ꝙ. fac bo¬
num. Per ysaiam qͦq om̃s his admonet¬

Expanded text:
monet ut bona diligamus atque faciamus. 10. monet ut bona diligamus atque faciamus. 10. Ista quae de Evangelio proposuimus, cum propheticis sermonibus conferamus. Utrumque enim Testamentum Deus unus instituit, unus Dominus dedit; et si sunt utriusque Testamenti diversa pro temporibus sacramenta, concordat tamen in utroque salutis humanae sententia, qua praecipitur ut non peccemus, et jubetur ut bonis operibus insistamus. Praecipit itaque Dominus per beatum David, dicens: Declina a malo, et fac bonum . Per
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cincti: & lucerne arden¬
tes. Si istum dñi fermo T¬
nem. scdm litterã uelimꝰ acciꝑt: nichil in
eo cõmodi sꝑitalis possimi inuenire. Quid
enim ꝓficit ad anime salutẽ. si aliqͥs cor¬
poralit̾. aut lumbos suos p̃cingat. aut
lucernã accendat: Ala gͦ inp̾etnctis
lumbis. &. lucernis ardentib. querenda ẽ
intelligentia spiritalis: que scilicet diui¬
no sit p̾cepto condigna. nr̃e saluti con¬
grua repperiat᷑ & commoda.
ee eium frustra. qͦdam loco. ipse
dñs ait. Uerba que ego loquutus
cupiscentia carnis ostendit᷑: in lucernis
uͦfides & caritas xp̃ĩana monstratur.
lubens gͦ dñs lumbos nr̃os p̃cingi: concu¬
piscentias carnis. sine dubio pcipit refre¬
nari. Imperans autẽ ut luceruas ardentes
habraniꝰ: hoc utiq tubet. ut &. lumure
uere fidri splendramꝰ : & scẽ caritatis ope¬
ribus ftruramus. iIi.¬
uBENs ut suit lumbi nr̃i p̾cincti: man¬
dat ut mala desideria. atq oꝑa fugiamꝰ.
lubens ut sint uicernr nr̃e ardentes:

Expanded text:
praecincti, et lucernae ardentes . 9. Si istum Domini sermonem secundum litteram velimus accipere, nihil in eo commodi spiritalis possumus invenire. Quid enim proficit ad animae salutem, si aliquis corporaliter, aut lumbos praecingat, aut lucernam accendat? Alia ergo in praecinctis lumbis et lucernis ardentibus quaerenda est intelligentia spiritalis, quae scilicet divino sit praecepto condigna, quae nostrae saluti congrua reperiatur et commoda. Neque enim frustra quodam loco ipse Dominus ait: Verba quae ego locutus cupiscentia carnalis ostenditur, in lucernis vero fides et caritas Christiana monstratur. Jubens igitur Dominus lumbos nostros praecingi, concupiscentias carnis sine dubio praecipit refrenari. Imperans autem ut lucernas ardentes habeamus, hoc utique jubet ut et lumine verae fidei splendeamus, et sanctae caritatis operibus ferveamus. Jubens ut sint lumbi nostri praecincti, mandat ut mala desideria atque opera fugiamus; jubens ut sint lucernae nostrae ardentes,
Abbreviated transcription (Latin):
uobis amicos de m̃amona iniquitatis.
qͥuos recipiant in et̾na tabernacula.
oc ergo fr̃s necessariumẽ UIII.
Lom̃ib nobis: ut in bonis operib
nemo sit segnis: nemosit sterilis.
Nemo p̾fentiũ dilretione futura
rontẽpuat: uemo et̾ua despiciens. sola
temporalia ꝑuersus aspiciat. Nemo
spitalib corporalia p̃ferat: nemo t̾rena
celestib ante ponat. Thesaurũ nr̃m¬
fr̃s uicelis ponamꝰ: ut etiã cor nr̃m in
celis habere possimꝰ. Necesse ẽ enĩ ut
qͦ p̃cesserit dilectionis thaesaurꝰ: illue
etiã cogitationis seqͥt᷑ ãffectꝰ. Iõd ueri¬
tas ait. Ubi enĩ thesaurꝰ ur ẽ: ibi ꝙ̃
cor ur̃m erit. Ut gͦ incelis thesauris¬
temꝰ: cęlestia diligamꝰ. Tis nosse tibi

Expanded text:
vobis amicos de mammona iniquitatis, vobis amicos de mammona iniquitatis, qui vos recipiant in aeterna tabernacula . 8. Hoc ergo, fratres, necessarium est omnibus nobis, ut in bonis operibus nemo sit segnis, nemo sit sterilis, nemo praesentium dilectione futura contemnat, nemo aeterna despiciens, sola temporalia perversus aspiciat; nemo spiritalibus corporalia praeferat, nemo terrena coelestibus anteponat. Thesaurum n coelis ponamus, ut etiam cor nostrum in coelis habere possimus. Necesse est enim ut quo praecesserit dilectionis thesaurus, illuc etiam cogitationis sequatur affectus. Ideo Veritas ait: Ubi enim thesaurus vester est, ibi et cor vestrum erit . Ut ergo in coelis thesaurizemus, coelestia diligamus. Vis no
Abbreviated transcription (Latin):
si assit bona uoluntas: om̃ib facile.
si non assistat dira cupiditas. omnib
sasubre si ferueat caritas. Cunctis
gͦ debet ẽẽ cõmune: ut om̃ib donet᷑
eterna felicitas. III.
Ui gͦ tantã aurtutẽ accepit a
dño. ut omĩa que in hoc mundo
sut celestis regni amore contẽpuat:
quȩ habet uendat. & rgenis expen
uintas: qͣntũ suppetit facultas. Per fix¬
tus possideat pͥmũ uirtutis locũ: inꝑ¬
fectus saltim ꝑueniat ad seđm. Effitia¬
tur ilbe głose indigꝰ: sit iste laudabilit̃
largꝰ. Sit ille sc̃e pauꝑtatis ardentissimꝰ
amator. sit iste scõꝵ pauꝑum pussimꝰ
consolator. Habrat iste apud d̾m pa¬
tronos pauꝑes: qͦt ille se gaudet uirtu¬
tis habere consortes. Sit ille talis qͥcũ
dño uidicaturꝰ sedrat: sit iste talis qui
ad dexterã udicandꝰ assistat. Sit ille ta¬
us. qui et̾na tab̾nacula ꝑpetuo uire pos¬
sidrat: sit iste talis quẽ ille recipiat.
Admonet enĩ nos: dñs dicens. Facite

Expanded text:
si adsit bona voluntas; omnibus facile, si non adsit dira cupiditas; omnibus salubre, si ferveat caritas: cunctis ergo debet esse commune ut omnibus donetur aeterna felicitas. Qui ergo tantam virtutem accipit a Domino ut omnia quae in mundo sunt coelestis regni amore contemnat, quae habet vendat, et egenis expendluntas quantum suppetit facultas. Perfectus possideat primum virtutis locum, imperfectus saltem perveniat ad secundum. Efficiatur ille gloriose dignus, sit iste laudabiliter largus. Sit ille sanctae paupertatis ardentissimus amator, sit iste sanctorum pauperum piissimus consolator. Habeat iste apud Deum patronos pauperes, quos ille se gaudet virtutis habere consortes. Sit iste talis qui cum Domino judicaturus sedeat; sit ille talis qui ad dexteram judicandus assistat. Sit ille talis qui aeterna tabernacula perpetuo jure possideat; sit iste talis quem ille recipiat. Admonet enim nos Dominus dicens: Facite
Abbreviated transcription (Latin):
minica dicit᷑. Euge serue bone &. fide¬
lis: qͥa suꝑ pauca fuisti fidelis. supra mul¬
tate constituã: intra ingaudiũ dñi tui.
Pauca qͥppr sunt bona omĩa presentis
uite. quãlibet multa ẽẽ uideant᷑: com¬
paratione retributionis etĩe. Sed tunc
fidelis seruus. supͣ multa constituitur :¬
qͣndo deuicta om̃i corruptionis moles¬
tia. de ȩt̾nis guidiis. in illa cȩbesti sede
gloriatur.ii¬
unc ad dm̃ sui gaudiũ ꝑfecte intro¬
Imiitit᷑: quando inet̃na illa patria as¬
sumptꝰ. atq angeloꝵ cetib admixtus.
sic interiꝰ gaudet de munere: ut ñ sit
iam qͦd exteruis doleat de corruptione.
Seruus autẽ qͥ oꝑari de talento noluit.
ad diim eũ uerbis excusationis redit¬

Expanded text:
e serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam, intra in gaudium domini tui. Pauca quippe bona sunt omnia praesentis vitae, quamlibet multa esse videantur, comparatione retributionis aeternae. Sed tunc fidelis servus super multa constituitur quando, devicta omni corruptionis molestia, de aeternis gaudiis in illa coelesti sede gloriatur. Tunc ad domini sui gaudium perfecte 1465 intromittitur, quando in aeterna illa patria assumptus, atque angelorum coetibus admistus, sic interius gaudet de munere, ut non sit jam quod exterius doleat de corruptione. 3. Servus autem qui operari de talento noluit, ad d
Abbreviated transcription (Latin):
& oꝑatio ex pͥmit᷑. Pluis gͦ habuit qͥ duo.
qͣm qͥqͥnq talenta accepit: qͥa qͥ ꝑtalenta
qͥnq exterioꝵ administrationẽ meruit᷑:
ab intellectu internoꝵ adhuc uacuis
fuit. Unũ gͦ talentũ qͦ intellectum
significari diximꝰ: illi dari debuit. qui
bene exteriora que acceꝑat ministrauit
Qđ cotidir in scã eccłia cernimꝰ: quia
pleriq dumbene ministrant exteri¬
ora que accipiunt: ꝑ adiunctã gr̃am.
ad intellectũ qͦq mnysticũ ꝑdicunt᷑:
ut etiã de iit̾na intelligentia polleant.

Expanded text:
lus ergo habuit qui duo quam qui quinque talenta percepit: quia qui per talenta quinque exteriorum administrationem meruit, ab intellectu internorum adhuc vacuus fuit. Unum ergo talentum, quod intellectum significari diximus, illi dari debuit qui bene exteriora quae acceperat ministravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum bene ministrant, exteriora quae accipiunt per adjunctam gratiam ad intellectum quoque mysticum perducuntur, ut etiam de interna
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s rem̃i sollicite pensate. qͥa cũ isuris
auobis exiget᷑ qd̾ audistis. In usura qͥp¬
pr: pecunia etiam ñ data recipitur.
Cum enĩ hoc reddit᷑ qͦd acceptũ fur¬
rat: etiam illud super impenditur
quod acceptum non est.U.
cepta hac uerbi pecuna usuras
solurre debetis: ꝙ ut ex eo quod audi¬
tis. etiam alia studeatis intelligere
qui ñ audistis. qͣtmnꝰ alia exalus colli¬
gentes. etiã illa discatis ex uobismet.¬
ipsis agere: qtiȩ nec dii expredicatoris
ore didicistis. Pigrũ uͦ seruũ quasen¬
tentia feriat. audiamꝰ. Tollite abeo
talentũ: ꝙ. date ei qͥ habit decẽ talenti.
portunũ uade uidebat᷑: ut ł¬
ctm malo seruo unũ talentũ tollit᷑.

Expanded text:
rissimi, sollicite pensate, quia a vobis cum usura exigitur quod auditis. In usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Cum enim hoc redditur quod acceptum fuerat, illud etiam superimpenditur quod acceptum non est. Pecepta hac verbi pecunia usuras solvetis, et curate ut ex eo quod auditis etiam alia studeatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. 5. Opportunum valde videbatur ut cum malo
Abbreviated transcription (Latin):
non sparsisti. & timens abii. &. abscondi
talentũ tuũ interra. Ecce habes: qͦd
tuum est.
otandum qͦd inutilis seruus. durũ
dñm uocat. cui tam̃ adlucrũ de¬
seruire disiiinulat: &. timuisse se dicit.
inlucro talentũ expendere. qͥhoc solũ
tunere debuerat. ne hoc sine lucro
ad dũm reportaret. Sunt riĩ pleriq
giur̃ tenet: qͥmetioris uite uias aggredi
inetuunt: ꝙ. tam̃ iacere insui torporis ig¬
nauia ñꝑtimescunt. Cumq se prccato¬
res coñsiderant. sc̃itatis uias arripere tre¬
pidant : & remanere insuis iniqͥtatib
nonformidant. Quoꝵ beue petrus ad¬
huc ininfirmitate positus. speciẽ tenet:
cũuiso miraculo pisciũ dixit. Exi
ate anin non tepellas.lł be¬
eo qui iccurco melioris habitꝰ uuas.
& rectioris uite apprehendere
arcem nolunt. qͥa infirmos se e̾e̾ conspi¬
ciiint: quasi &. peccatores se fatentur.
re debuerant fugiunt: ꝙ. uelut inꝑcas¬
batione consiliũ ñhabent: dũ inquint᷑

Expanded text:
on sparsisti, et timens abii, et abscondi talentum tuum in terra. Ecce habes quod tuum est . » Notandum est quod inutilis servus dominum durum vocat, cui tamen ad lucrum deservire dissimulat, et timuisse se dicit in lucrum talentum expendere, qui hoc solum timere debuerat, ne hoc sine lucro ad dominum reportaret. Sunt plerique ginem tenet, qui melioris vias vitae aggredi metuunt, et tamen jacere in sui torporis ignavia non pertimescunt. Cumque se peccatores considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et remanere in suis iniquitatibus non formidant. Quorum bene Petrus adhuc in infirmitate positus speciem tenet, cum viso miraculo piscium dixit: Exi a te Dominum non repellas. Sed qui idcirco melioris habitus vias et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia infirmos se esse conspiciunt, quasi et peccatores se fatentur, ri debuerant, fugiunt, et velut in turbatione consilium non habent, dum moriuntur
Abbreviated transcription (Latin):
dĩs tribuit damꝰ: ipsũq dñm iugiter
exoramꝰ. ut nos & uos intimorem gr̃e.
suo pascere dignet᷑ auxilio. Auferat
anobis dominationẽ praue cupidita¬
tis. donet onĩib ꝓfectũ ꝙ ꝑseurrantiã
caritatis. Lumbos nr̃os ipse p̃citigat.
luc̃nas nras ipse ardere faciat. arden¬
ti custodiat. ut uec difrigescat
nr̃a caritas : nec aliqua nobis dominet᷑
iniquitas. Sed dñs ac redemptor nr̃
om̃ib grãm tribuat: uniuersis. donum
scẽ illuminationis ac uirtutis in fundat
Nobis donet. ut qͦd ab illo audimꝰ recte
intelligamꝰ: sic̃ oportet faciamꝰ: uobis
facrendũ sermone sufficienti & con¬
gruo p̃dicemꝰ. Uobis qͦq douet. ut
qd abillo ꝑseruos eiꝰ auditis: &. cordes
intelligatis. & oꝑe faciatis. Hoc ergo
diuina miscdia oꝑet᷑ in om̃ib nobis:
ut nos qͦs uoluit ẽẽ dispensatores. fide¬
les faciat &. prudentes. uos qͦq faciat
obedientes & humibes: ut mensuram

Expanded text:
Dominus tribuit, damus; ipsumque Dominum jugiter Dominus tribuit, damus; ipsumque Dominum jugiter exoramus, ut et nos et vos in timore gratiae suo pascere dignetur auxilio. Auferat a nobis dominationem pravae cupiditatis, donet omnibus profectum et perseverantiam caritatis. Lumbos nostros ipse praecingat, lucernas nostras ipse ardere faciat ardentesque custodiat: ut nec refrigescat nostra caritas, nec aliqua nobis dominetur iniquitas. Sed Dominus ac Redemptor noster omnibus gratiam tribuat, universis donum sanctae illuminationis ac virtutis infundat. Nobis donet ut quod ab illo audimus recte intelligamus et sicut oportet faciamus, vobisque faciendum sermone sufficienti et congruo praedicemus. Vobis quoque donet ut quod ab illo per servos ejus auditis, et corde intelligatis, et opere faciatis. Hoc ergo divina misericordia operetur in omnibus nobis, ut nos, quos voluit esse dispensatores, fideles faciat et prudentes; vos quoque faciat obedientes et humiles: ut mensuram
Abbreviated transcription (Latin):
lũbos. ut aliqͥd alienũ nec rapiat urc
furet᷑: ardentẽ habeat lucernã. ut
dentẽ habeat lucernã. ut oppresso.
lũbos. ut habenti ñ auferat cibũ:
ardentẽ habrat lucernã. ut esurienti
tribuat. alim̃tũ. Precinctos habeat
lumbos. ut non expoliet uestitũ: ar¬
dentẽ habrat lucernã. ut uestiat nu¬
dum. Precinctos habeat lumbos. ut
domũ nulliꝰ inuadat: ardentẽ habeat
piat. Precinctos habrat lũbos. ut
fugiat elationẽ: ardentẽ habeat luc̃¬
nam. ut seruet humilitatẽ. Precine¬
tos habrat lũbos. ut expellat ase in¬
uidiam .ꝙ. liuorẽ: trdentẽ habeat luc̃¬
nã. ut purã cunctis exhibeat caritatẽ.
Precinctos habeat lumbos. ut non
exhibrat m̃bra sua arina uquitatis
peccato: ardentẽ habrat luceruã. ut
exhibrat m̃bra sua arma iusticre d̾o.¬
ec est fr̃s catholice fidei yIII.¬
uera sanaq doctrina: hec ẽ men¬
sura tritici. de q̃ dñi redemptous est
pascenda familia. Ex hac uobis qͣntũ

Expanded text:
lumbos, ut aliquid alienum nec rapiat, nec furetur; ardentem habeat lucernam, ut dentem habeat lucernam, ut oppresso vabeat lumbos, ut habenti non auferat cibum; ardentem habeat lucernam, ut esurienti tribuat alimentum: praecinctos habeat lumbos, ut non spoliet vestitum; ardentem habeat lucernam, 551 ut vestiat nudum: praecinctos habeat lumbos, ut domum nullius invadat; ardentem habeat piat: praecinctos habeat lumbos, ut fugiat elationem; ardentem habeat lucernam, ut servet humilitatem: praecinctos habeat lumbos, ut expellat a se invidiam et livorem; ardentem habeat lucernam, ut puram cunctis exhibeat caritatem: praecinctos habeat lumbos, ut non exhibeat membra sua arma iniquitatis peccato; ardentem habeat lucernam, ut exhibeat membra sua arma justitiae Deoec est, fratres, catholicae fidei vera sanaque doctrina. Haec est mensura tritici de qua Domini redemptoris est pascenda familia. Ex hac vobis , quantum
Abbreviated transcription (Latin):
lucerne ardentes: nisi discite bene facere:
compͥmit᷑: dũ iniq̃ cogitatio cohibet᷑
dũ libidini resistit animꝰ: dũ lasciuie
denegat᷑ effectꝰ: dum calcat᷑ luxuria:
dũ auaritia contẽpnit᷑ &. rapina. dum
ꝓximmi lesio deuitat᷑: dũ suꝑbia uincit᷑:
dũ inuidia suꝑat᷑. Ardent uͦ lucerne
fideliũ. dum recte fidei regulam ser
uant: dũ insinu matris ecclix. longani¬
mit̾ ꝑseuerant. dũ terrena contẽpnunt.
ꝙ celestia concupiscunt: dum solliciti
pacẽ custodiunt: dumse inuicẽ pure
diligt̃: dũ mutuo se honore p̃urmunt:
dũ mansurtudine cordis & hurnidlitate
ꝓficiunt: dũ miscd̾iȩ oꝑa libent᷑ atqi
hilarit̃ faciunt. dumq inoꝑib bonis.¬

Expanded text:
lucernae ardentes, nisi, Discite benefacere? comprimitur, dum iniqua cogitatio cohibetur, dum libidini resistit animus, dum lasciviae denegatur affectus, dum calcatur luxuria, dum avaritia contemnitur et rapina, dum proximi laesio devitatur, dum superbia vincitur, dum invidia superatur. Ardent vero lucernae fidelium, dvant, dum in sinu matris Ecclesiae longanimiter perseverant, dum terrena contemnunt et coelestia concupiscunt, dum solliciti pacem custodiunt, dum se invicem pure diligunt, dum mutuo se honore praeveniunt, dum mansuetudine cordis et humilitate proficiunt, dum misericordiae opera libenter atque hilarit
Abbreviated transcription (Latin):
Et rece nunc paulus cum stephano letat᷑
cum stephano xp̃i caritate ꝑfruitur:
eum stephano exultat. cum stephano
regnat. Quo enim p̃cessit stephanꝰ
trucidatus lapidib pauli. illuc secutꝰ
est paulus adiutus orationib Stephani.
Quam uera uita fr̃es mei. ubi non paulus
de stephani occisione confunditur :
sed stephanus de pauli consortio gra¬
tulatur: qm̃ caritas inutroq letatur.
Cardis quippe in stephtno suprrauit
seuitiam udrorum: caritas in paulo
cooperuit multitudinem precatorum.
Caritas inutroq pariter. regnum me¬
ruit optinere cęloꝵ. Caritas ẽ igitur
omnium fons .x. origo bonoꝵ: mnunimen¬
tum egregiun: uia queducit adcelum.
In caritate qui ambulat. nec crrare po¬
terit nec timere. Ipsa dirigit: ipsa pro
anus: puram caritatẽ fortiter returte.
Ipsam uobis inuicem exhibete: & in ca
proficirndo conscendite. In sistite oꝑib
bonis: ut ad premia et̾̃na ꝑuriure possi¬
tis. aduiti gr̃a xp̃i saluatoris.

Expanded text:
Et ecce nunc Paulus cum Stephano laetatur, Et ecce nunc Paulus cum Stephano laetatur, cum Stephano Christi claritate perfruitur, cum Stephano exsultat, cum Stephano regnat. Quo enim praecessit Stephanus, trucidatus lapidibus Pauli, illuc secutus est Paulus, adjutus orationibus Stephani. 6. Quam vera vita, fratres mei! ubi non Paulus de Stephani occisione confunditur, sed Stephanus de Pauli consortio gratulatur, quoniam caritas in utroque laetatur. Caritas quippe in Stephano superavit saevitiam Judaeorum, caritas in Paulo cooperuit multitudinem 558 peccatorum, caritas in utroque pariter regnum meruit possidere coelorum. Caritas igitur est omnium fons et origo bonorum, munimen egregium, via quae ducit ad coelum. In caritate qui ambulat, nec errare poterit, nec timere. Ipsa dirigit, ipsa protanus, puram caritatem fortiter retinete, ipsam vobis invicem exhibete, et in ea proficiendo conscendite. Insistite operibus bonis, ut ad praemia aeterna pervenire possitis, adjuti gratia Salvatoris,
Abbreviated transcription (Latin):
lo discedant. Presertim qm̃ inistis duob
scĩs. geminum nobis monstratur salu¬
tis inditium. ut siquis bonus ẽ. unitet᷑
ꝑfeuerantiam caritatis instephano: qͥ
autem malus ẽ. sectetur exemplum
conuersionis inpaulo .&. qui bomis est
tquitatem usq inf̾tnem tenrat. qͥ autẽ
malus ẽ. quantocius a sua puersitate ais¬
cedat. Nec bonuui hominrm presump¬
tio iusticir faciat negligentem: nec ma
ille bonum fortiter teneat: iste malum
celeritrr deserat. Bonus tunrat necadat.
malus conetur ut surgat. Quisquis gͦ
malus ẽ cum paulo ꝓsternatur inmalo.
ut cum eo erigatur mbono. qm̃ &. illr
cecidit malus & surrexit bonus. prostra¬
tus est iniquus. & rrectus est iustus.
ecidit seuissimus ꝑsecutor. & surrexit
urridicus p̃dicator. Cadrns lumen
corporis impius ꝑdidit. surgens lumen
cordis iustificatus accepit. Coniunctꝰ
est itaq stephano: factus ouis exlupo.

Expanded text:
lo discedant: praesertim quoniam in istis duobus lo discedant: praesertim quoniam in istis duobus sanctis geminum nobis monstratur salutis indicium: ut si quis bonus est, imitetur perseverantiam caritatis in Stephano; qui autem malus est, sectetur exemplum conversionis in Paulo: et qui bonus est, aequitatem usque ad finem teneat; qui autem malus est, quantocius a sua perversitate discedat; nec bonum hominem praesumptio justitiae faciat negligentem, nec malille bonum fortiter teneat, iste malum celeriter deserat. Bonus timeat ne cadat, malus conetur ut surgat. Quisquis ergo malus est cum Paulo prosternatur in malo, ut cum eo erigatur in bono: quoniam et ille cecidit malus, et surrexit bonus. Prostratus est iniquus, et erectus est justus; cecidit saevissimus persecutor, et surrexit veridicus praedicator. Cadens lumen corporis impius perdidit, surgens autem lumen cordis justificatus accepit. Conjunctus est itaque Stephano, factus est ovis ex lupo.
Abbreviated transcription (Latin):
incee coerectio. & ad dm̃ ꝓro supplex
effundatur orario: ut quimalum facit
ꝑincrepationem demalis operib confun¬
datur. & ꝑ orationem apud dnm adiuuc¬
tur. ac sie ipsa caritas &. illorr iusticiam
sonet. ut errantem corrigat: &. incorde
patientiam seruet. ut ꝓerrante oratio¬
nem puro affretu dilretionis effundat.
Qui enim errantem non corripuerit de
urgligentia uidicat᷑: qui autem proro
non orauerit. deꝑnitie condempnat᷑.
Quo eirca fr̃es. si quando aliquis ꝓ anime
salure corripitur. non aspernant̃ accipi¬
at monita caritatis: nec presentem tris¬
ticiam suꝑ uoluntatis attendat. sed con¬
sideret quȩ luera utilitatis ad quirat.
Iccirco enim arguitur. ut aprauis opr¬
ribus corrigatur. Dec cum udet correp¬
tionem. aliqua uerboꝵ austeritate ferue¬
re: estimet caritatem incorde frigescere.
Sic enum uigilet inore correptio: ut in
corde non dormitet oratio. Aeꝑhoc
& malos compellunus ut a ma¬

Expanded text:
in ore correptio, et ad Deum pro eo supplex in ore correptio, et ad Deum pro eo supplex effundatur oratio. Ut qui malum fecit, per increpationem de malis operibus confundatur, et per orationem apud Deum adjuvetur; ac sic ipsa caritas, et in ore justitiam sonet, ut errantem corrigat; et in corde patientiam servet, ut pro errante orationem puro affectu dilectionis effundat. Qui enim errantem non corripuerit, de negligentia judicatur; qui autem pro eo non oraverit, de pernicie condemnatur. Quocirca, fratres, si quando aliquis pro animae salute corripitur, non aspernanter accipiat monita caritatis; nec praesentem tristitiam suae voluntatis attendat, sed consideret quae lucra utilitatis acquirat. Idcirco enim arguitur, ut a pravis operibus corrigatur. Nec tamen cum videt correptionem aliqua verborum austeritate fervere, existimet caritatem in corde frigescere. Sic enim vigilat in ore correptio, ut in corde non dormitet oratio. Ac per  malos compellimus, ut a ma
Abbreviated transcription (Latin):
adquirrre: quos neqͥuit monendo con¬
łaue enim¬
fr̃es existimandus ẽ stephanus.
tunc iinicos dilexisse eum pro
eis oraret: &. non dilexisfe cum eoꝵ inere¬
dulitatem argurndo corriperet. Absit
hoc ab anima martyris: ad celi palatiũ
festinantis. Ipsa enun sc̃a caritas firmã
seruauit inoratione patientiam: qu ȩ
rigidam tenuit incorreptione censurã.
Et ideo in oratioux audiri meruit leuitas:
quia ᷤ caritate nonfu̾it incorreptione
seurritas. Ne ꝑhoc suie orando. suir cor¬
ripiendo. caritatem beatus stephanus
referuauit: quia utrobiq salutem erran¬
tium cogitauit. ꝙ inditio sc̃ẽ orationis
ostendit. in crepationem illam non fuisst
odii sed amoris. Hoc autem faciens. q
presentib caritatem bratus martir ex¬
hnbuit: & utile nimis exemplum poste¬
ris dereliquit. Demonstrauit enum
geminam eccłastici dispensatoris in¬
dustriam. ut ad corrigendum cuius¬
ybrt peccantis errorem. & non desit

Expanded text:
acquirere quos nequivit monendo coacquirere quos nequivit monendo coNeque enimtres, existimandus est Stephanus tunc inimicos dilexisse cum pro eis oraret, et non dilexisse cum eorum incredulitatem arguendo corriperet. Absit hoc ab anima martyris ad coeli palatium festinantis. Ipsa enim sancta caritas firmam servavit in oratione patientiam, quae rigidam tenuit in correptione censuram. Et ideo in oratione audiri meruit lenitas, quia sine caritate non fuit in correptione severitas: ac per hoc, sive orando, sive corripiendo, caritatem beatus Stephanus reservavit, quia utrobique salutem errantium cogitavit, et indicio sanctae orationis ostendit increpationem illam non fuisse odii, sed amoris. 4. Hoc autem faciens, et praesentibus caritatem beatus martyr exhibuit, et utile nimis exemplum posteris reliquit. Demonstravit enim 557 geminam ecclesiastici dispensatoris industriam: ut ad corrigendum cujuslibet peccantis errorem, et non desit
Abbreviated transcription (Latin):
potentia saluatoris: o predicanda inde¬
surent̾ gr̃a redemptoris. Ostendit i
matre uirginitatis et̾ne miracłm. de¬
monstrauit in martyre inuicte carita¬
tis inditium. Integritas quippe inte¬
nrerata ꝑmansit inuirgine: dilectio¬
nis uirtus inuicta ꝑseuerauit in mar¬
tyre. Et sicut inmatre dñi non potu¬
it urginitas uiolari. sic in martiris
mente non potuit xp̃i caritas tanto
scinentium agmine superari. Stepha¬
nis gͦ ut nominis sui coronam merius¬
set
accipere. caritatem ꝓ arinis habebat:
&. ꝑ eam ubiq uincebat. Percaritatemi
di seuientib uideis noncessit. ꝑ carita¬
tem proximi ꝓlapidantib intercessit.
ercaritatem arguebat errantes ut corri¬
gerent᷑: ꝑcaritatem ꝓlapidantib orabat.
ne punirentur. Caritatis uirtute sub¬
nixus. uicit saulum crudeliter seuien¬
tem. ꝙ. quem habuit interra ꝑsecutorẽ.
incelo meruit habere consortem. Ipsa
sca & indefessa caritas. desiderabat orando

Expanded text:
potentia Salvatoris! O praedicanda indepotentia Salvatoris! O praedicanda indesinenter gratia Redemptoris! Ostendit in matre virginitatis aeternae miraculum, demonstravit in martyre invictae caritatis indicium. Integritas quippe intemerata permansit in virgine, dilectionis virtus invicta perseveravit in martyre. Et sicut in matre Domini non potuit virginitas violari, sic in martyris mente non potuit Christi caritas tanto saevientium agmine superari. Stephanus ergo, ut nominis sui coronam meruisset accipere, caritatem pro armis habebat, et per ipsam ubique vincebat. Per caritatem Dei saevientibus Judaeis noncessit, per caritatem proximi pro lapidantibus intercessit. Per caritatem arguebat errantes, ut corrigerentur; per caritatem pro lapidantibus orabat, ne punirentur. Caritatis virtute subnixus, vicit Saulum crudeliter saevientem, et quem habuit in terra persecutorem, in coelo meruit habere consortem Ipsa sancta et indefessa caritas desideravit orando
Abbreviated transcription (Latin):
interritus. & inter lapidum fuit cruci¬
amenta securus: ut incnuulitateni
uidroꝵ fidenter argurret. & benignꝰ
prolapidantib exoraret. Quod est
gͦ tam magnum atq insuperabile ge¬
sed pacienis suprrarit. insuꝑ &. occisus.
aulam cęlestis regni uiuus &. coronatus
intraret : Proculdubio munimint
regͥo septus: nullatenus ẽ ab aduersario
suprratus. Qm̃ rex nr̃ cumsit altissimꝰ
ꝓnobis humilis uenit. sed in anis uenire
ñ potuit. Magnum quippe donatiuũ
sius militib attulit: quo eos non solum
copiose ditauit: sed itiam adcertam̃
inuictissime confortauit. Attulit naq
do num caritatis: quȩ ꝑduceret homi¬
nes ad consortium dĩtatis. Quod gͦ attu¬
lit crogauit: nec sibi aliquid minuit. sed
mirabilit̾ &. suoꝵ fidelium pauperiem
ditauit: & indeficientib thesauris plenꝰ
deterris eleuauit adcelum. Caritas
que precessit inrege: ipsa subsequent̃
refulsit inmilite. Dammiranda libiq

Expanded text:
interritus , et inter lapidum fuit cruciinterritus , et inter lapidum fuit cruciamenta securus, ut incredulitatem udaeorum fidenter argueret, et benignus pro lapidantibus exoraret. Quod est ergo tam magnum atque insuperabile gesed patiens superaret; insuper et occisus aulam coelestis regni vivus et coronatus intraret? Procul dubio munimine regio septus, nullatenus est ab adversariis superatus: quoniam Rex noster, cum sit altissimus, pro nobis humilis venit, sed inanis venire non potuit. Magnum quippe donativum suis militibus attulit, quo eos non solum copiose ditavit, sed etiam ad certandum invictissime confortavit. Attulit namque donum caritatis, quo perduceret homines ad consortium deitatis. Quod ergo attulit, erogavit: nec sibi aliquid minuit, sed mirabiliter et suorum pauperiem ditavit, et indeficientibus thesauris plenusde terra elevavit ad coelum. Caritas quae praecessit in Rege, ipsa subsequenter refulsit in milite. O admiranda ubique
Abbreviated transcription (Latin):
tes scĩ angłi cantauerunt: hodie stepha¬
num bȩtantes insuum consortium susce¬
perunt. Heri dñs exiuit deutero iur¬
ginis: hodie miles: gressus ẽ de et gastu¬
lo carnis. Heri xp̃c ꝓnobis pannis est
inuolutus: hodir stephanus stola est
abro immortalitatis indutus. Heri pre¬
sepis angustia xp̃m portauit infantẽ:
hodie immensitas celi suscepit stephanũ
triumphantem. Solus descendit dñs ut
multos rleuaret: humiliauit se rex nr
ut suos milites exaltaret. Qui eni
corpori suo uirginis p̃parauit uterum.
tus est uteri: ut animana stephani lati
cinctus stephanus. seuiti ai
uideoꝵ potuit suꝑare: iu ita mer usset
feliciter triumphare. Neq enim ꝑu¬
uipendenda est talis uirtus: talisq
triumphus. Hud enim uilib armis po¬
tuit p̃muniri : qui a multis ñ potuit
supeuiri. Inuicte namq ineo enituit
insigne uirtutis: que nec frementur̃
seuitiam fomudat nec lapidantium
ictib deuicta succubuit. Usq adro
enim  uiter frementes ꝑ mansit

Expanded text:
tes cantaverunt; hodie Stephanum laetantes in suum consortium susceperunt. Heri Dominus exivit de utero virginis: hodie servus egressus est de ergastulo carnis. Heri Christus pro nobis pannis est involutus; hodie Stephanus stola est ab eo immortalitatis indutus. Heri praesepis angustia Christum portavit infantem; hodie immensitas coeli suscepit Stephanum triumphantem. Solus descendit Dominus, ut multos elevaret; humiliavit se Rex noster, ut suos milites exaltaret. Qui enim corpori suo virginis praeparavit uterum, tus est uteri, ut animam Stephani latitcinctus Stephanus saevitiam Judaeorum potuit superare, ut ita meruisset feliciter triumphare. Neque enim parvipendenda sunt talis virtus, talisque triumphus. Haud vero vilibus armis potuit praemuniri, qui a multis non potuit superari. Invictae namque in eo enituit insigne virtutis, quae nec frementium saevitiam formidavit, nec lapidantium ictibus devicta succubuit. Usque adeo enim inter frementes 556 permansit
Abbreviated transcription (Latin):
mus enim eum diceutem: qm̃ iħe nar al¬
renus hic destruet locum istum & mu¬
tabit traditiones quas tradidit nobis
moyses. Et inturntess eum om̃s qui se¬
debant inconcilio: uiderunt faciem
eius tanquam faciem angli. Dixit aitẽ
princeps sacerdotum. Si hec ita se ha¬

Expanded text:
mus enim eum dicentem, quod Jesus Nazarenus hic destruet locum istum, et immutabit traditiones, quas tradidit nobis Moyses: et intuentes eum omnes qui sedebant in concilio: viderunt faciem ejus tanquam faciem angeli. Dixit autem princeps Sacerdotum Stephano. Si hec ita se ha
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet & luce. mnanifestatã cognouimꝰ:
ubit etiam deuerbi id diuinitatis eius
ȩternitate. inqua patri manet semꝑ eqͣlis.
btati ioħis eugsiste dicta scrutari. Qui
singulari priuilegio ineruit castitatis:
ut ceceris attius. diuinitatis ipsius caꝑet¬
simul & patefaceret archanum. Neq
enim frustra incena sriꝑ pectus dñi ihu
rirubuisse ꝑhibrt᷑: seo ꝑ hoc tipice doce¬
tur. quia cęlestis haustũ sapientie. cȩte¬
ris excellentius descĩssimo eiusdẽ pec¬
coris fonte porauerit Unde & merito
infigura quatuor animaliũ: aquile uo¬
lanti comꝑat᷑ Cunctis quippe auib
aquila cessins uolare: cunctis animan¬
tib clarius solis radiis infigere consue¬
uit obtutus. Et ceteri eugliste quasi
int̾ra ambulant cũ dño: qui temporalẽ
eius generationẽ. p̃arit̃ & temporalia
facta sufficient̾ exponentes. pauea dedi¬
uinitate dixerunt: me autẽ quasi ad ce¬
lum uolat cũ dno: qui per pauea drteni¬

Expanded text:
idelicet et Lucae, manifestatam cognovimus, libet etiam de Verbi, id est, divinitatis ejus, aeternitate in qua Patri manet semper aequalis, beati Joannis evangelistae dicta scrutari, qui singularis privilegio meruit castitatis ut caeteris altius divinae Scripturaepatefaceret arcanum. Neque enim frustra in coena supra pectus Domini Jesu recubuisse perhibetur, sed per hoc typice docetur quia coelestis haustum sapientiae caeteris excellentius de sanctissimo ejusdem pectoris fonte potaverit. Unde et merito in figura quatuor animalium aquilae volanti comparatur. Cunctis quippe avibus aquila celsius volare, cunctis animantibus clarius solis radiis infigere consuevit obtutus. Et caeteri evangelistae quasi in terra ambulant cum Domino, qui temporalem ejus generationem pariter et temporalia facta sufficienter exponentes, pauca de divinitate dixerunt: hic autem quasi ad coelum volat cum Domino, qui perpauca de tem
Abbreviated transcription (Latin):
nomu legimus. Sicut aquila ꝓtegit
nidum suum. & suꝑ pullos suos deside¬
rat. expandens alas suas suscipit eos:¬
&. tollit suꝑ penuas suas. Ecce relinquet᷑
uobis domus ur̃a deserta. Hoc ipsum.
Reliqui domum meã: dimisi hereditatẽ
meam. facta ẽ mͥ hereditas inra quasi
spelunca hiene. De sertam iudrorũ
domum. id ẽ templum illud quod aute¬
heredem. Dico enim uobis: non me
uidebitis amodo donee dicatis. Bene¬
dictus quiuenit innomine domu
Adiperłm loquitur. &. ad popului ruaro.
Sersiculum autemi istum. quo s. pariuuili
atq lactents iuingressu iberłm dĩ sal¬
uatoris usi iunt. quando dixerunt. be¬
nrdictus qui uruit in nomine. dñ osan¬
na mnexcelsis: sumpsit decentesimo sep¬
timo arcimo psalmo. qui manifeste de
adiicntui dñi scriptiis ẽ:&. quod dicit.
egritis. &. confessi furritis. ipsum eẽ
uit de quo ꝓpħe cęciuerunt. filium
enũpotentis patris: meam faci xm ñ
uidebitis. Habent uidri datum sibi

Expanded text:
nomii legimus: Sicut aquila protegit nomii legimus: Sicut aquila protegit nidum suum, et super pullos suos desideravit, expandens alas suas suscepit et tulit super pennas suas . 192 Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. Hoc ipsum Reliqui domum meam, dimisi haereditatem meam: facta est mihi haereditas mea quasi spelunca hyaenae . Desertam Judaeorum domum, id est, templum illud, quod haeredem. Dico enim vobis: non me videbitis amodo, donec dicatis: Benedictus qui venit in nomine Domini. Ad Jerusalem loquitur, et ad populum Judaeorum. Versiculum autem istum, quo et parvuli atque lactentes in ingressu Jerusalem Domini Salvatoris usi sunt, quando dixerunt: Benedictus qui venit in nomine Domini, osanna in excelsis, sumpsit de centesimo decimo septimo psalmo, qui manifeste de adventu Domini scriptus est. Et quod dicit, egeritis, et confessi fueritis ipsum esse me, de quo prophetae cecinerunt, Filium omnipotentis Patris, meam faciem non videbitis. Habent Judaei datum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
&. ex illis occidetis & crucifige¬
tis: &. ex illis flagellabitis insynagogis
ur̃is: & ꝑsequrmini de ciuitate inciui¬
ẽet abeis: potest & ad discipłos eius
referri. dequib nunc dicit. Ecce¬
ego mito aduos ꝓpħas & sapientes et
scribas: & ex illis occidetis & crucifi¬

Expanded text:
cidetis, et crucifigetis, et ex eis flagellabitis in synagogis vestris, et persequemini de civitate in civiesset ab eis, potest et ad discipulos ejus referri, de quibus nunc dicit: Ecce mitto ad vos prophetas, et sapientes, et scribas, et ex illis occidetis, et crucifi
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem:  compleatis mensuram
patrum ur̃o. Simulq obserua uix¬
ta apłm seribr item adehoruithios. uaria
quiuentur.i predicant. alios sapientes.
quinoueruit quando debrant ꝓferre
sermonem:. alios scribas in lege doctis¬
simos. Ex quib lapidatus ẽ stephianꝰ.
pauliuis occisus. crucifixus petrus. fla
eossunt deciuitate in ciuirateni. expel¬
lentes deuidea. ut ad gentium popłm
transimgrarent. It urniat suꝑ uo̾ omĩs

Expanded text:
ram patrum vestrorum. Simulque observa juxta Apostolum scribentem ad Corinthios , varia qui ventura praedicant; alios sapientes, qui noverint quando debeant proferre sermonem; alios scribas in Lege doctissimos, ex quibus lapidatus est Stephanus, Paulus occisus, crucifixus Petrus, flagpersecuti eos sunt de civitate in civitatem; expellentes de Judaea, ut ad gentium populum transmigrarent. Ut veniat super
Abbreviated transcription (Latin):
eri celebrauimus temporalem
sempiterni regis nr̃i natalẽ.
hodie cȩlebramus triumpba¬
lem militis passionem. Heri enim rex
nr̃ trabra carnis indutus. deaula ute¬
ri uirginalis egrediens. uisitare digna¬
tus est mundum: hodix miles detaber¬
naculo corporis exiens. triumphator
inigriuit adoelum. Ile sempiterne de¬
itatis marestate. seruata. seruile cincto¬

Expanded text:
eri celebravimus temporalem sempiterni Regis nostri Natalem: hodie celebramus triumphalem militis passionem. Heri enim Rex noster, trabea carnis indutus, de aula uteri virginalis egrediens visitare dignatus est mundum: hodie miles de tabernaculo corporis exiens, triumphator migravit ad coelum. Ille, sempiternae deitatis majestate servata, servile cincto
Abbreviated transcription (Latin):
sũmum eius. Nequisqͣ contempneret
uericatẽ quia det̾ra orta ẽ. cum sieut
sponsus ꝓcessit dethalamo suo io: de
utero uirginali. ubi uerbũ dĩ ereature
humanȩ quodam ineffabili coniugio co¬
pulatũ ẽ: nehoc gͦ quis qͦm contẽpneret.
&. quãuis mirabilit̾ natum editumq mi¬

Expanded text:
 contemneret veritatem, quia de terra orta est, cum sicut sponsus processit de thalamo suo, id est, de utero virginali, ubi Verbum Dei creaturae humanae quodam ineffabili conjugio copulatum est: ne hoc ergo quisquam contemneret, et quamvis mirabiliter natum, et
Abbreviated transcription (Latin):
urrunt dicentes. quis te constitint pͥn¬
cipẽ & iudicẽ suꝑnos: hunc ds prin¬
cipeni & redemptorem misit cum ma¬
nu angłi. qui apparuit ei in rubo.
Hic eduxit illos facrens ꝓdigia & signa
interra egypti: ꝙ inrubro mari. &
indeserto annis quadraginta. Hic:
moyses: quidixit filus isr ł. Propħam¬
ic est qui fuit ieccła in solitu¬
dine. cum angło quilo quebat᷑
ei inmonte syna: & cumpa¬
tribi nr̃is. Qui accepit uerba uite
dare nobis: cui nolurrunt obedire
patres uri sed reppulerunt eũ. a¬
uersi sunt cordib suis inegẏptũ. Ai¬
centes adaaron Fac uobis deos: qui¬
nos precedant. Moysi enim huic qͥ

Expanded text:
verunt, dicentes: Quis te constituit prinverunt, dicentes: Quis te constituit principem et judicem? hunc Deus principem et redemptorem misit, cum manu angeli, qui apparuit illi in rubo. Hic eduxit illos, faciens prodigia et signa in terra Aegypti, et in Rubro mari, et in deserto annis quadraginta. Hic est Moyses, qui dixit filiis Israel: Propc est qui fuit in ecclesia in solitudine cum angelo qui loquebatur ei in monte Sina et cum patribus nostris qui accepit verba vitae dare nobis cui noluerunt oboedire patres nostri sed reppulerunt et aversi sunt cordibus suis in Aegyptum dicentes ad Aaron fac nobis deos qui praecedant nos
Abbreviated transcription (Latin):
ciliabat eos dicens. Uiri frẽs estis.  ut
quid nocetis alterutrum: Quiautẽ
iuint iam faciebat proximo suo rep¬
pulit illum dicens. Quis de constituit
principem & iudicem suꝑ nos: Nũ¬
quid ĩnterficere me tuuis. quẽ admo¬
dum interfecisti heri rgyptiuni
Fugit autem moẏses in uerbo isto. & fac¬
tus ẽ aduena iuiteria inadion ubi
genciauit audi filios. Et expletis annus
quadraginta: apparuit ei indeserto
mortas syna angłs. unignr flamme rubi.
Moyses autem uidens: ammiratus ẽ ui¬
sum. Et accedente illo ut consideraret.
facta est uox dñi ad rum dicens. E go
sum ds̃ patrũ tuorum: ds abrahã. & d̃s
ysaae: & ds̃ iacob. Treme factus autem
moyses: uon audebat considerare.
Dixit autem illi dñs. Solux caltiam̃tũ
pedum tuor: locus enĩ in quo stas.
terra scã ẽ. Uidens uidi afflictionr
populi mei qui est inegypto: & gemi¬
tum eoꝵ audiui. &. descendi libriare
eos. Et nunc urni: & nuttam ee in
egyptum. Hunc moysen quem uega¬

Expanded text:
in pace dicens: Viri, fratres estis, ut quid nocetis alterutrum? Qui autem injuriam faciebat proximo, repulit eum, dicens: Quis te constituit principem et judicem super nos? numquid interficere me tu vis, quemadmodum interfecisti heri Aegyptium? Fugit autem Moyses in verbo isto: et factus est advena in terra Madian, ubi generavit filios duos. Et expletis annis quadraginta, apparuit illi in deserto montis Sina angelus in igne flammae rubi. Moyses autem videns, admiratus est visum. Et accedente illo, ut consideraret, facta est ad eum vox Domini, dicens: Ego sum Deus patrum tuorum, Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob. Tremefactus autem Moyses, non audebat considerare. Dixit autem illi Dominus: Solve calceamentum pedum tuorum: locus enim in quo stas, terra sancta est. Videns vidi afflictionem populi mei, qui est in Aegypto, et gemitum eorum audivi, et descendi liberare eos. Et nunc veni, et mittam te in Aegyptum. Hunc Moysen, quem nega
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ translatist
insyeheiti: & positi insepulcuro. quos
rinit abrabam precio argenti a filis
emor filii sychem. Cum appropin¬
quaret autẽ tempus reꝓmissionis quod
confessus erat ds̃ abrahe. creuit popłs
&. mnultiplicatus ẽ in rgypto: quo adusq
surrexit rex alius inrgypto: qui non
sciebat ioseph. Hic circumueniens
genus nr̃m afflixit patres nr̃os: ut ex¬
ponrrent infantes suos ne uiuifi caren¬
tur. Eodem temporr natus ẽ moy¬
ses: & fuit gratus dõ. qui nutritus r̃
tribus mensib in domo patris sui. Ex¬
posito aurem illo. sustulit eum filia
pharionis: et enutriuit eum sibi infi¬
uum. Et eruditus ẽ moyses omi sapi¬
rutia egyptiorũ: &. erat põtens in uer¬
bis.&. in oꝑibus sius. Cum autem imple¬
retur ei quadraginta annoꝵ tempus:
ascendit uicor eius ut uisitaret frẽs suos
filios isrł. Et cumuidisset quendam
in iuriam patientẽ iundicauit illum:
&. fecit ultionem ei qulinitiriam susti¬
nebat. ꝑcusso egyptid ꝑxistimabat

Expanded text:
 translati sunt in Sychem et positi sunt in sepulchro quod emit Abraham pretio argenti a filiis Emmor filii Sychem cum adpropinquaret autem tempus repromissionis quam confessus erat Deus Abrahae crevit populus et multiplicatus est in Aegypto quoadusque surrexit rex alius in Aegypto qui non sciebat Igenus nostrum, afflixit patres nostros, ut exponerent infantes suos ne vivificarentur. Eodem tempore natus est Moyses, et fuit gratus Deo, qui nutritus est tribus mensibus, in domo patris sui. Exposito autem illo, sustulit eum filia Pharaonis, et nutrivit eum sibi in filium. Et eruditus est Moyses omni sapientia Aegyptiorum et erat potens in verbis et in operibus suis cum autem impleretur ei quadraginta annorum tempus ascendit in cor eius ut visitaret fratres suos filios Israhel et cum vidisset quendam iniuriam patientem vindicavit illum et fecit ultionem ei qui iniuriam sustinebat percusso Aegyptio existimabat
Abbreviated transcription (Latin):
nu fuit cum patrib ur̃is in deserto: sicͦ
disposuit illis dĩ loqueus ad moysen. ut
faceret illud scđm formam quam uida¬
rat. Quod & induxerunt susci piente
patres nr̃i cumiħu. inpossessiourm ge¬
tium. quas expulit ds̃ afacir patrum
nr̃oꝵ. usq in dieb dauid. Qui inuent
gram aute dĩn: & prtiit ut inuemira¬

Expanded text:
 sicut disposuit illis Deus, loquens ad Moysen, ut faceret illud secundum formam quam viderat. Quod et induxerunt, suscipientes patres nostri cum Jesu in possessionem gentium, quas expulit Deus a facie patrum nostrorum, usque in diebus David, qui invenit gratiam ante Deum, et petiit, ut invenir