comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
le. resurget corpꝰ spiritale: qm̃ tanta erit
tunc concordia carnis & sp̃s. uiuificante
sp̃u sine sustentaculi alicuiꝰ indigentia sub¬
ditã carnem: ut nichil nobis repugnet ex
nobis. sed sicut foris neminem: ita nec intꝰ
nos ipsos patiamur inimicos.
Quicumq uero ab illa ꝑditionis XC IIII¬
massa quȩ facta est ꝑ hominem pͥmum non
liberant᷑ ꝑ unum mediatorem dĩ & homi¬
num: resurgent quidem ceiam ipsi umꝰꝗsꝙ
cum sua carne. sed ut cum diabolo & eius
angłis puniant᷑. Utrum sane ipsi eum ui¬
tiis & deformitatib suoꝵ corꝑm resurgant
quec̃q in eis uitiosa & deformia menbra
gestarunt. in requirendo laborare quid opꝰ
est᷑ Neq enim fatigare nos debet incerta
eorum habitudo ł pulcritudo: quoꝵ erit
certa &e sempit̾na dãpnatio. Nec moueat qͦmͦ
in eis erit corpꝰ incorruptibile sidolere potit:
aut quomͦ corruptibile. si mori poterit. Ñ
ẽ enim uera uita. nisi ubi felicit̃ uiuitur:

Expanded text:
le, resurget corpus spirituale : quoniam tanta erit le, resurget corpus spirituale : quoniam tanta erit tunc concordia carnis et spiritus, vivificante spiritu sine sustentaculi alicujus indigentia subditam carnem, ut nihil nobis repugnet ex nobis; sed sicut foris neminem, ita nec intus nos ipsos patiamur inimicos.Quicumque vero ab illa perditionis massa, quae facta est per hominem primum, non liberantur per unum Mediatorem Dei et hominum, resurgent quidem etiam ipsi unusquisque cum sua carne, sed ut cum diabolo et ejus angelis puniantur. Utrum sane ipsi cum vitiis et deformitatibus suorum corporum resurgant, quaecumque in eis vitiosa et deformia membra gestarunt, in requirendo laborare quid opus est? Neque enim fatigare nos debet incerta eorum habitudo vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiterna damnatio. Nec moveat, quomodo in eis erit corpus incorruptibile, si dolere poterit; aut quomodo corruptibile, si mori non poterit. Non est enim vera vita, nisi ubi feliciter vivitur,
Abbreviated transcription (Latin):
sine ulla deformitate: ficut sine ulla
corruptione. onere. difficultate. Inquib
tanta facilitas resurgendi: quanta feli¬
citas erit.. ꝓpt̃ quod & spiritalia dicta
sunt: cum ꝓculdubio corꝑa sunt futura
corpꝰ ñ anima ẽ: ita tunc spiritale corpus
erit. corpꝰ tam̃ ñ sp̃s eriti. Pinde quantum
attinet ad corruptionem. quȩ nunc ad¬
grauat animam. & uitia quib caro ad¬
uersus sp̃m concupiscit: tunc ñ erit caro
sed corpus. quia & celestia corꝑa ꝓhibent᷑.
ppt̃ quod dicdum ẽ caro & sanguis reg.¬
num dĩ ñ possidebunt. Et canquã expo¬
nens quid dixerit. neq corruptio inquit:
in corruptionem possidebit. Qd̃ prius drx̃.
caro ce sanguis: hoc postea dixit corruptio. Et
qđ prius regnum dĩ. hoc posteriꝰ u corrupti¬
onẽ. Quantum autem adtinet ad substan¬
tiam: oriam tunc caro erit. .ꝓpt̃ quod: &
post resuirectionem. corpꝰ xp̃i caro appellata
ẽ. Sed ideo ait apłs. Seminat᷑ corpꝰ anima¬

Expanded text:
sine ulla deformitate, sicut sine ulla corruptione, onere, difficultate, in quibus tanta facilitas, quanta felicitas erit. Propter quod et spiritalia dicta sunt, cum procul dubio corpora sint futura, corpus, non anima est, ita nunc spiritale corpus erit, corpus tamen, non spiritus erit . Proinde, quantum attinet ad corruptionem, quae nunc aggravat animam , et vitia quibus caro adversus spiritum concupiscit , tunc non erit caro, sed corpus, quia et coelestia corpora perhibentur. Propter quod dictum est: Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt: et tanquam exponens quid dixerit, neque corruptio, inquit, incorruptionem possidebit . Quod prius dixit, caro et sanguis; hoc posterius dixit, corruptio: et quod prius, regnum Dei: hoc posterius, incorruptionem. Quantum autem attinet ad substantiam, etiam tunc caro erit. Propter quod et post resurrectionem corpus Christi, caro appellata est . Sed ideo ait Apostolus, Seminatur corpus anima
Abbreviated transcription (Latin):
duos quot futurum erat sigemim nasceren¬
tur: resurrecturos existimemꝰ. Ita cȩtera quȩ
singłi quinq partꝰ ł amplꝰ. ł minus. aliqͥd
habendo uel quadam nimia deformitate
monstra dicunt᷑ ad humanȩ naturȩ sigurã
resurrectionem reuocabunt᷑. ita ut sinqłe¬
anime singła sua corꝑa obtineant. Nullis
coherentib &iam quet̃q coherentia nata fu¬
erant: sed seorsum sibi singłis fua menbra
gestantib quib humani corꝑis cõpletur
integritas.

Expanded text:
duos, quod futurum fuerat, si gemini nascerenduos, quod futurum fuerat, si gemini nascerentur, resursinguli quique partus vel amplius vel minus aliquid habendo quadam nimia deformitate monstra dicuntur, ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur, ita ut singula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecumque cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis sua membra gestantibus, quibus humani corporis completur integritas.
Abbreviated transcription (Latin):
sissime quidem int̃ doctissimos queri ae
disputari potest. quod utrum ab homine
inueniri possit ignoro: quando incipiat
homo in utero uiuere. utrum sit quedam
uita &e occulta quȩ ñ dum motib uiuentis
appareat. Nam negare uixisse puerpͥa q̃
ex uteris p̃gnantium: ne matres quoq
si mortua ibi relinquant᷑ occidant: in pu¬
dentia nimia uidet᷑. Ex quo autem incipit
homo uiuere: exillo utiq iam mori potest.
Mortuus uͦ ubic̃q illi mors potuit euenire:
quomͦ adresurrecctionem ñ ꝑtineat mortuorũ
repperire non possum.
eq enim &e monstra quȩ nascunt᷑ &e iuitunt
quãlibet eito moriant᷑ aut resurrectura ne¬
gabunt᷑. aut ita resurrectura credenda sunt:
ac ñ potiꝰ correcta em̃dataq natura. Absit
enim ut illum bimenbrẽ qui nuꝑ natus ẽ
in oriente. de quo & fr̃s fidelissimi quod eũ
uiderint retuler̃: & sc̃ȩ memorie hieronimꝰ
presbiter scriptum reliquit. Absit inquã:
ut unum hominẽ duplicem. ac ñ potius

Expanded text:
sissime quidem inter doctissimos queri solet et disputari potest, quod utrum ab homine inveniri possit ignoro, quando inchomo in utero vivere; utrum sit quaedam vita et occulta, quae nondum motibus viventis appareat. Nam negare vixisse puerperia, ex uteris praegnantium, ne matres quoque si mortua ibi relinquantur occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest. Mortuus vero, ubicumque illi mors potuit evenire, quomodo ad resurrectionem non pertineat mortuorum, reperire enim et monstra quae nascuntur et vivunt, quamlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut ita resurrectura credenda sunt, ac non potius correcta emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrem, qui nuper natus est in Oriente, de quo et fratres fidelissimi quod eum viderint retulerunt, et sanctae memoriae Hieronymus presbyter scriptum reliquit: absit, inquam, ut unum hominem duplicem, ac non potius
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ agatur circa malorũ finem łexitũ m̾ Cũ
mali in extremis agunt. etiã demones
maximo strepitu conglobati ueniunt. as¬
pectu horribiles. gestib t̾ribiles. qui am-¬
mã cũ ualido torm̃to de corpore exeutiunt.
& crudelit̾ ad inferni claustra ꝑtrahunt. De

Expanded text:
nter agatur circa malorum exitum.--M. Cum mali in extremis sunt, daemones maximo strepitu conglobati veniunt aspectu horribiles, gestibus terribiles, qui animam cum pervalido tormento de corpore excutiunt, et crudeliter ad inferni claustra
Abbreviated transcription (Latin):
peccato immitari uolebat. D̾ Contigit asliqͥd
miri eo nascente: M̾ Semptem spetialia m-¬
racula. D̾ Quȩ fuerunt illa : M̾ Stella muns
p̃sulgida apparuit. Cireuliis aureus. uł purpu¬
reus. circa solem claruit. fons olei de t̾ra eruipit.
rus ad .xxx. milia hominũ qui dnm reeusaue¬
runt ẽ. una die occisus. & animal brutũ loque
batur. D̾ uellem horum mistica audire. d̾ Stel¬
le significant scõs. Stellagͥ p̾clira illuxit: quia
sons miscdiȩ de uirgine manauit. Paxingentes
extitit. quia pax uera in t̾ris apparuit. Mun¬
dus ad censum ẽ. descriptus. quia ad suꝑnũ
disꝑierunt. Pecus loquebatur. quia popłs
gentiũ ad laudem dĩ conuertebatur. Onĩa

Expanded text:
peccato imitari voluit. D. Contigit aliquid miri eo nascente?--M. Septem specialia miracula. D. Quae fuerunt illa?--M. Stella nimis praefulgida apparuit. Circulus aureus, vel purpureus, circa solem claruit. Fons olei de terra erupit. rus ad triginta millia hominum, qui Dominum recusarunt, est una die occisus; et animal brutum locutum est. D. Vellem horum mysticum audire.--M. Stellae significant sanctos; stella igitur praeclara illuxit, quia fons misericordiae de Virgine emanavit. Pax ingens exstitit, quia pax vera in terris apparuit. Mundus ad censum est descriptus, quia ad supernum  nos , » disperierunt. Pecus loquebatur, quia populus gentium ad laudem Dei convertebatur. Appa
Abbreviated transcription (Latin):
qui exaltat cor suũ. Scd̾m: inobedientia
extitit. cũ mandatũ p̃teriuit. & idõ fac¬
ta sunt omĩa ei inobedientia. quȩ pͥus
cia erat. cũ plusquã concessum erat concu¬
pierat. & idõ omĩa concessa iuste amisit.
sacro loco quasi ꝑ furtũ surripuit. & idõ¬
de sacrario excludi meruit. De hoc dr̃.
Qui ꝓphanat sc̃a: a sc̃is exterminabitur.
Quintum fuit spualis fornicatio. Ani
diabolum ad misit. quasi cũ extraneo
adultimũ cõmisit. & ideo ueri sponsi
amicitiam amisit. De hac dr̃. Per des¬

Expanded text:
dum inobedientia exstitit, cum mandatum Dei praeterivit, et ideo facta sunt ei omnia inobedientia, quae prius tia erat, cum plus quam concessum fuerat concupivit, et ideo omnia concessa juste amisit. sacro loco quasi per furtum subripuit, ideoque a sacrario excludi meruit. De hoc dicitur: Qui profanat sancta, a sanctis exterminabitur. Quintum fuit spiritualis fornicatio: animdiabolum admisit, quasi cum extraneo adulterium commisit, et ideo veri sponsi amicitiam amisit. De hac spir
Abbreviated transcription (Latin):
cifpcerunt. D Cur iacuit in sepiilero duas
noetes &unũ diem: cñ Oue noctes aigni¬
fcant nrr̃as duas mortes: unã corporis. alte¬
ram animȩ. Dies significat suã mortẽ. quȩ
fuit lux nr̃arũ mortium. Unã abstullit: atte¬
ram ad erercitium electis reliqruit. quam
demio ueniens ext̃minabit. D Quoiuit
anima eiꝰ post mortem: M In cȩlestem ꝑadi¬
sum. Utdixit ad latronem. hodie mecũ ersm
ens: raptos inde in ꝑadiso collocauit. corpꝰ
in sepulero itisitauit. quod de mortuis ex¬
ettauit. Quidã sentiunt quod ab hora mortis
usq ad horam resurrectionis in inferno cũ
dectis uis suerit & inde cũ eis abiens res irixĩ.¬
tis obstupuisse Si autem post multum tp̃is re¬
surrexisset eẽt. dubium an ipse eẽt. D̾ Cur
ergo tam ato surrexit: M̾ Ut cicuis suos conso¬
laret᷑. qui de sua morte tristabantur.gi. Qni¬
dum in nouaret qua eum creauerat. D̾ Cur
intercia die passionis : MUt eos qui trib tẽ¬
porib ante legem sub lege sub grã inpecca¬

Expanded text:
duas noctes et unum diem? --M. Duae noctes significant duas nostras mortes, unam corporis, alteram animae; dies significat suam mortem, quae fuit lux nostrarum mortium, quarum unam abstulit, alteram ad exercitium electis reliquit, quam denuo veniens exterminabit. D. Quo ivit anima ejus post mortem?--M. In coelestem paradisum, ut dixit ad latronem: Hodie mecum eris in ens, raptos inde in paradiso collocavit, corpus suum in sepulcro visitavit, quod de mortuis excitavit. Quidam sentiunt quod ab hora mortis usque ad horam resurrectionis in inferno cum electis fuerit; et inde cum eis abiens resurrexit.entis obstupuisse. Si autem post multum temporis resurrexisset, esset dubium an ipse esset. D. Cur ergo tam cito resurrexit?--M. Ut citius suos consolaretur, qui de sua morte tristabantur. D. Quadie renovaret, qua eum creaverat. D. Cur in tertia die suae passionis?--M. Ut eos, qui tribus temporibus ante legem, sub lege, et sub gratia, in pecca
Abbreviated transcription (Latin):
suũ tam egregiũ opis uelle. scilicet tyran¬
nũ expugnare. & captiuũ ab eo lib̾are ad
tam laudabile opus ei consensit. & eũ mori
ꝑmisit. D Quomodo apud dm̃ iustũ fuit.
quod optimũ ꝓ impio dedit : M Quia pessimꝰ
simplicem hominem seduxerat: iustũ erat
ut optimus ꝓ eo obses fieret. qui pesstmũ
reuinceret. & innocentem pristine lib̾tati
restitueret. S & tali modo suã karitatem
ds̃ osteidit mundo. Ut dĩ. Ut seruũ redime¬
res fiiũ tradidisti. DSi pat̃ filiũ tradidit

Expanded text:
suum tam egregium opus velle, scilicet saevum tyransuum tam egregium opus velle, scilicet saevum tyrannum expugnare, et captivum ab eo liberare, ad tam laudabile opus ei consensit, et eum mori permisit. D. Quomodo apud Deum justum fuit, quod optimum pro impio dedit?--M. Quia pessimus simplicem hominem seduxerat, justum erat ut optimus pro eo obses fieret, qui pessimum revinceret, et innocentem pristinae libertati restitueret. Sed et tali modo charitatem suam Deus ostendit mundo, ut dicitur: « Ut servum redimeres, Filium tradidisti. » D. Si Pater tradidit
Abbreviated transcription (Latin):
ginem dĩ ꝑ eralpam amissam restituiͥt.
p̃silus hominũ erat corpore pulcher:
M̾ scd̾m naturam talis fuit: qualis in
monte discipulis apparuit. S quia hoĩes
eiꝰ claritatem ferre non poterant: sublar¬
ua apparuit. quia forma despicabilis fuit.
Unde dr̃. uidimus eũ non habentem speti¬
em neq decorem. D Erat passibilis. uł mor¬
talis: M̾ Passio uł mors: peccatiẽ. pena. S ip¬
se absq peccato uenit: & sine peccato uixit.
Igitur scd̃m naturam impassibilis & in¬
mortalis fuit: s scd̾m potentiam utrũq¬
ẽẽ. uoluit: & passibilis & mortalis. D Quare
mortuus ẽ : m̃ ꝓpter obedientiam. Utdr̃.¬
factus ẽ. obediens patriusq ad mortem.
D Exegit ab eo mortempater. Minime.
Cur oceiderunt eũ iudei. hoc uolo a te
audire: M̃ Quia iusticiam uiuendo. & ue¬
ritatem docendo: indelectabiter tenuit.
unquã pat̾ unicũ & bonũ flliũ occidi ꝑmit¬
tit. si ꝓhibere queat: m Cum ds̃ uidit filiũ

Expanded text:
ginem Dei per culpam amissam restituit. ginem Dei per culpam amissam restituit. prae filiis hominum , erat corpore pulcher? --M. Secundum naturam talis fuit qualis in monte discipulis suis apparuit. Sed quia homines ejus claritatem ferre non poterant, sub larva apparuit, quia forma despicabilis fuit: unde dicitur, « Videmus eum non habentem speciem neque decorem . » D. Erat passibilis et mortalis?--M. Passio vel mors, peccati est poena; sed ipse absque peccato venit, et sine peccato vixit: igitur secundum naturam impassibilis et immortalis fuit; sed secundum potentiam utrumque esse voluit, et passibilis et mortalis. D. Quare mortuus est?--M. Propter obedientiam, ut diciFactus est obediens Patri usque ad mortem . D. Exegit ab eo mortem Pater?--M. Minime. D. Cur occiderunt eum Judaei? Hoc volo a te audire?--M. Quia justitiam, vivendo et veritatem docendo, indeclinabiliter tenuit; unquam pater unicum et bonum filium occidi permittat, si prohibere queat?--M. Cum Deus vidit Filium
Abbreviated transcription (Latin):
fide. & oꝑatione ad se trahere uoluit. D̾ Cur
magis frigit in egyptum. quã in aliam
t̾ram: M̾ utostenderet se uerũ moysen.
Ut sicut moy ses popłm dĩ de pharaone &
egypto liberans in t̾ram duxit pmissio¬
nis. ita ipse popłui fideliũ dediabolo &
inferno liberans. ad regnum duxit bea¬
titudinis. Unde post sempteni annos re¬
uertitur. ad t̾ram israel: quia post.uii.
nũ fecit: m̾ Exempligrauenit in mundũ.
re. ł eremplũ gͦ p̃bebat ne quis ante legi¬
tiam etatem: docere p̃sumat. uł prius
uelit docere quã discat. D̾ Cum in eofue¬
rit plenitudo diuinitatis corporaliter.
& nichil posset ei gr̃ȩ accedere: cur bap¬
M aqua contraria ÷ igni.D̾ Quid:. pecca¬
tũ nisi ignis: M̃ Sicut in anino rra. ita
in carne concupiscentia: unde & igne sup¬
plicii punitur. Ut hic ignis extinguat᷑.
in aqua baptitatur. Est aliud. Aqua sordes
diluit. sitĩt extinguit: imaginem reddit.
abluit. sitim animȩ u̾bo dĩ restingit. mia¬

Expanded text:
fide et operatione ad se trahere voluit. D. Cur magis fugit in Aegyptum quam in aliam terram?--M. Ut ostenderet se verum Moysem; ut, sicut Moyses populum Dei de Pharaone et Aegypto liberans, in terram duxit promissionis, ita ipse populum fidelium de diabolo et inferno liberans, ad regnum duxit beatitudinis: unde et post septem annos revertitur ad terram Israel; quia per septemna fecit?--M. Exempli gratia venit in mundum; r exemplum praebebat ne quis ante legitimam aetatem docere praesumat, vel prius velit docere quam discat. D. Cum in eo fuerit plenitudo divinitatis corporaliter, et nihil posset ei gratiae accedere, cur est bapest?.--M. Aqua contraria est igni. Quid est peccatum, nisi ignis? Sicut in animo ira, ita in carne concupiscentia; unde et igne supplicii punitur: ut hic ignis exstinguatur, in aqua baptizatur. Est et aliud: Aqua sordes diluit, sitim exstinguit, imaginem reddit; abluit, sitim animae verbo Dei restinguit, ima
Abbreviated transcription (Latin):
totus mundus: D Utiq M Si igitur
tu stares coram deo & aliquis diceret
tempnere. qui ẽ creator omnium rer̃.
& gaudium angłoꝵ ut lib̃ares tran¬
sitorium mundũ  d̾ Minime.¬
M̾ hoc adam fecit. coram deo stetit.q dia¬
bolo in clamante retro aspexit.q maius
peccatum. quã mundus ẽẽt. conmisit.
Dꝰ Quomͦ maiꝰ: M Quia sex criminalia
flagitia. in hoc uno crimine ad misit.
qͥb sex ȩtates suȩ posteritatis morte inuol¬
uit. D̾ Quȩ fecerunt illa: m̾ kimũ suꝑbia

Expanded text:
totus mundus. D. Utique.--M. Si igitur totus mundus. D. Utique.--M. Si igitur tu stares coram Deo, et aliquis diceret temnere, qui est Creator omnium rerum, et gaudium angelorum, ut liberares transitorium mundum? D. Minime.--M. Hoc Adam fecit: coram Deo stetit, et diabolo inclamante, retro respexit, et majus peccatum quam mundus esset commisit. D. Quomodo majus?--M. Quia sex criminalia flagitia in hoc uno crimine commisit, quibus sex aetates suae posteritatis morti involvit. D. Quae fuerunt illa?--M. Primum su
Abbreviated transcription (Latin):
Mln hebronem reuersus ẽ. ubi etiam ẽ.¬
creatus: ibiq filios ꝓereauit. Occisum aũ
copulari noluit. S quia xp̃s a maledicto
ammonitus. ẽ. iterum sociatus: & ꝑ abel
ẽ. seth genitus. de ciiiꝰ stirpe. xp̃cẽ natus.
uolote etiam scire quod a tẽꝑe ade usq ad
noe: non pluit. & iris non fuit. & hoĩes
carnes non edebant. & uinũ ñ bibebant.
fratq totũ tẽpus quasi uernalis temꝑies.
copiaq om̃iũ rerum. quȩ post immutata
sunt. ꝓpter peccata hominũ. D̾ Quid pec¬
cauit homo quod expulsus est deꝑadiso.
sic̃ ds ẽẽ. concupruit. & idõ contra euis
p̃ceptum de interdicta arbore comedit.
D Quid fuit magni comedisse pomum :¬
MLam graue piaculum fuit: ut toto
mutndo redimi ñ possit. D̾ hocꝓba.¬
̃ Iustum nȩ tibi uidetur ut homo obe¬
diat diuine uoluntati: MNich iust̾us
quam omnis creatura racionalis. nicħ
omnino imponat uoluntati creatoris.¬
MErgo uoluntatis dei maior ẽ. quam

Expanded text:
-M. In Hebron est reversus, ubi et -M. In Hebron est reversus, ubi et creatus est; ibique filios procreavit. Occisum autecopulari noluit. Sed quia Christus a maledicto admonitus Evae iterum est sociatus, et pro Abel est Seth genitus, de cujus stirpe est Christus natus. Volo te etiam scire quod a tempore Adae usque ad Noe non pluit, et iris non fuit, et homines carnes non edebant, et vinum non bibebant, eratque totum tempus quasi vernalis temperies, copiaque omnium rerum, quae omnia post immutata sunt propter peccata hominum. D. Quid peccavit homo quod expulsus est de paradiso?--M. Sicut Deus esse concupivit, et ideo contra ejus praeceptum de interdicta arbore comedit. D. Quid magni fuit comedisse pomum?--M. Tam grave piaculum fuit, ut toto mundo redimi non posset. D. Hoc proba.--M. Justumne tibi videtur ut homo obediat divinae voluntati? D. Nihil justius, quam ut omnis creatura rationalis nihil omnino praeponat voluntati Creatoris.--M. Ergo voluntas Dei major est quam
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝑ aĩnam. cũ nec serpens nec asina scirent
quod ꝑ eos uerba illa sonarent. D̾ Quare magis
ꝑ serpentem quã ꝑ aliud animal: M Quia serpẽt¬
ria. luxuriosos. D̾ fu̾it scientia boni & malun
illo pome: c̃ Non in pomo. s in transgressione.
tũ seiuit malum ꝑ exꝑisntiam: bonũ tantũ ꝑsci¬
entiam. D̾ Nascerentur mali in ꝑadiso: m̾ lantũ¬
modo lecti. D̾ Quare nunc nascuntur: M. Apt̃
electos ut ererceantur ꝑ illos. D̾ Qũadiu suerunt¬
in ꝑadiso: ꝙ sẽptem horas. D̾ Citr non dutruꝰ:
anim stibus. Hora sexta mulier creata. confestim
obeiꝰ amorem comedit: & mox hora nona dñs de
padiso coseiecit. D̾ Quid fuit cherubin. uł gladi¬
us fameus: M̃. Glidius fuit igneus mitrus. qͦ
post peccatum circuindatus ẽ. ꝑadisus. Che¬
rubin uero angłica custodia. ut & ignis
corpora arceret. angliciaut̃ sp̃s a loco uolup¬
tatis inhiberent. D Quoiuit tunc adã :¬

Expanded text:
est per asinam: cum nec serpens, nec asina scirent est per asinam: cum nec serpens, nec asina scirent quid per eos verba illa sonarent. D. Quare magis per serpentem quam per aliud animal?--M. Quia serpeos luxuria. D. Fuit scientia boni et mali in illo pomo?--M. Non in pomo, sed in transgressione. autem scivit malum per experientiam, bonum tantum per scientiam. D. Nascerentur mali in paradiso?--M. Tantummodo electi. D. Quare nunc mali nascuntur?--M. Propter electos, ut exerceantur per illos. 15. De eoruin Paradiso?--M. septem horas. D. Cur non diutius?--M. animalibus; hora sexta mulier formata continuo ob ejus amorem comedit; et mox hora nona Deus de paradiso eos ejecit. D. Quid fuit cherubim, vel flammeus gladius?--M. Gladius fuit igneus murus, quo post peccatum circumdatus est paradisus; cherubim vero angelica custodia, ut ignis corpora arderet, angelici autem spiritus a loco voluptatis inhiberent. D. Quo ivit tunc Adam?-
Abbreviated transcription (Latin):
ligni uitȩ suis posteris crederent. & adex¬
tremũ om̃s pariter angłis in cęlis coequa¬
rentur. D̾ frant nuidi: M. Nudi erant.
& nam plus de illis menbris quã de oculis
erubescebant. D. Quid ÷. quod dicitur.
post peccatũ inderunt se nudos. quasi
ante hoc ñ uiderent: M. Post peccatũ mox
ꝑ concupiscentiam inuicem exarserunt.
& illo menbro erorta:. confusio. unde hu¬
mana ꝓcedit ꝓpago. D Cur in illo men¬
bro plusquã in aliis: ̃ ut scirent quod to¬
ta illorum posteritas eodem crimine ob¬
ham &e alii ꝓpħe D̾ Quare seduxit eos dia¬
bolus: M Propter inuidiam. Inindit enĩ
uiis ne ad illũ honorem ꝑuenirent: de qͦ
ipse suꝑbus cecidisset. D̾ Cur ꝑmisit hominẽ¬
ds̃ temptari: cũ sciret eũ suꝑari:. M Quia p̾¬¬
sciuit quanta bona de eiꝰ peccato eẽt. factu
locitus ÷. ꝑ serpentẽ. Ut hodie loquitur ꝑ ob¬
sessum hominem. Qũẽadmodũ angłs locitus

Expanded text:
ligni vitae suis posteris cederent, et ad exligni vitae suis posteris cederent, et ad extremum omnes pariter in coelis angelis coaequarentur. D. Erant nudi?--M. Nudi erant, et non plus de illis membris quam de oculis erubescebant. D. Quid est quod dicitur: Post peccatum viderunt se esse nudos , quasi ante hoc non viderint?--M. Post peccatum mox per concupiscentiam in invicem exarserunt; et in illo membro exorta est confusio, unde humana procedit propago. D. Cur in illo membro plus quam in aliis?--M. Ut scirent quod tota posteritas illorum eodem crimine obham et alii prophetae. D. Quare seduxit eos diabolus?--M. Propter invidiam: invidit enim illis, ne ad honorem illum pervenirent de quo ipse superbus cecidisset. D. Per quid inm tentari, cum sciret eum superari?--M. Quia praescivit quanta bona de ejus peccato esset facturulocutus est per serpentem, ut hodie loquitur per obsessum hominem, et quemadmodum angelis locutus
Abbreviated transcription (Latin):
nec posteri eorũ unquã peccare possent.
uoluit gͦ ds̃ ut si bonũ eligerent libere istud
acctperent in remuneratione. M Qua
liter gignerent si in ꝑadiso ꝑmansissent:¬
D̾ Quemadmodũ manus manui : tta sine
concupiscentia iungerentur. Et sic̃ ocłs
ita fine delectatione illud sensibile men
brũ ꝑageret officium suũ. M Quali modo
pareret : D̾ Sine sorde : & absq dolore.
esset infans ita debilis. & non loquens ut
nunc. M̃ Mox ut nasceretur ambularet:
& absolute loqueretur. & contra singulos
defectus de lignis ibi positis uteretur.
debuerunt ẽẽ: in ꝑadiso: M usquequo
impleretur numerus electorim angłoꝵ¬
qui non ceciderãt. D̾ Et ille nimerus ele¬
ctorumqui erat implendus si angłi ñ
cecidissent. quo modo posset paradisus om̃s
capere: M sicut ntnc generatio ꝑ mortẽ
p̃cerit : & generatio ꝑ uitam aduenit:
ita tunc parentes in meliorem statum
creditur circa.xxx. an nos post esum

Expanded text:
nec posteri eorum unquam peccare possent. nec posteri eorum unquam peccare possent. Voluit ergo Deus ut bonum eligerent libere, et istud acciperent in remuneratione. 14. tem gignerent, si in paradiso permansissent? Quemadmodum manus manui, ita sine concupiscentia jungerentur; et sicut oculus ita sine dsuum perageret officium. D. Quali modo pareret mulier?--M. Sine sorde, et absque dolore. D. Esset infans ita debilis, et non loquens, ut nunc?--M. Mox ut nasceretur ambularet, et absolute loqueretur; et contra singulos defectus de lignis ibi positis uteretur, debuerunt esse in paradiso?--M. Usquequo impleretur numerus angelorum qui ceciderunt; et ille numerus electorum, qui erat implendus si angeli non cecidissent. D. Quomodo posset paradisus eos omnes capere?--M. Sicut nunc generatio per mortem praeterit, et generatio per vitam advenit, ita tunc parentes in meliorem statum creditur circa triginta annos post esum
Abbreviated transcription (Latin):
mamus. Omĩs itaq dĩ creatio considanti
magna ẽ. delectatio. dũ in aliquib fit
puleritudo: ut in florib in aliquib. me¬
dicina ut in herbis. in quibdã pastus ut
atus: M̃ in ebron. ubi etiã post mortuus
simus in oriente. in quo arbores diuersige¬
neris contra uarios defectus erant consitȩ.
Ut si homo congruo tempore de uno
comederet: nũquã amplius esuriret.¬
Si congruo tempore de alio: nũquã si
Ad ultimũ aut̃ ligno uitȩ uteretur:
& amplius non senesceret. & ñ insirina¬
retur. & nũquã moreretur. M ubi
creata÷. mulier: M̃ In ꝑadiso de la¬
tere uiri dormientis. M Quare de
latere uuz : U ut sicut in carne
una : ita ꝑ dilectionem eet cũ eo in
mente una. MCur non sunt om̃i
&e eua ab eo. ̃. Quã obrem ñ creauit
eos ds̃ tales ne possent peccare: d̃ apter
maius meritum. Si enĩ tẽptati non consen¬
ssent: mer ita firmati eeñt. ut nec ipsi

Expanded text:
mamus. Omnis itaque Dei creatio consideranti mamus. Omnis itaque Dei creatio consideranti magna est delectatio, dum in quibusdam sit decor, ut in floribus; in aliquibus medicina, ut in herbis; in quibusdam pastus, ut atus?--M. In Hebron, ubi etiam post mortuus simus in Oriente, in quo arbores diversi generis contra varios defectus erant consitae: verbi gratia, ut si homo congruo tempore de una comederet, nunquam amplius esuriret, congruo tempore de alia, nunquam ampAd ultimum, si de ligno vitae uteretur, non amplius senesceret, non infirmaretur, nunquam moreretur. D. Ubi fuit creata mulier?--M. In paradiso, de latere viri dormientis. D. Quare de viro?--M. Ut sicut in carne una, ita per dilectionem esset cum eo in mente una. D. Cur non sunt omnes et Eva ab illo. D. Quamobrem non creavit eos Deus tales, ut non possent peccare?--M. Propter majus meritum. Si enim tentati non consensissent, mox ita firmati essent, ut nec ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
intraret. de qua ipse gloriosus cecidisset.
D unde nom̃ accepit : m. Cũ eẽt. minor
mundus accepit nom̃ ex.iiiͦiͬ. mundi
climatibus. quȩ grece dicuntur ana-¬
thole. clisis: arthos. mensẽbria. quiage¬
nus suũ. iiͦiͦi. partes mundi erat imple¬
cturum. In hoc etiã habuit similitudi¬
nem dĩ: ut sicut ds̃ p̃est om̃ib in cȩlo.¬
d̾s animalia: cũ eis non indiget homo:
łantã diligentiam exibuit ds in mus¬
cis : & in formicis ac culicib formandis :
quantũ in angłis creandis. D Ad quid
talia: m̃. Omĩa ad laudem głiȩ suȩ.
Muscȩ quidem & cutices & his summilia
ꝓpter suꝑbiam hominis st̃ condita: ut
cũ eũ puingunt. quid sit cogitet. qui nec
minutis uermiculis resistere ualet: cũ¬
uerunt: s culices & muscȩ & sciniphes
afflixerunt. formicȩ aut̃ siue araneȩ ret
talia quȩ instant oꝑib idõ funt creata:
ut de eis studii & pii laboris exempla su¬

Expanded text:
eus intraret gloriam de qua ipse gloriosus cecidisset. eus intraret gloriam de qua ipse gloriosus cecidisset. D. Unde nomen accepit?--M. Cum esset minor mundus, accepit nomen ex quatuor climatibus mundi, quae Graece dicuntur anatole, dysis, arctos, mesembria, quia genus suum quatuor partes mundi impleturum erat. In hoc etiam similitudinem Dei habuit, ut sicut Deus pDeus animalia, cum his non indigeret homo?--M. Tantam diligentiam exhibuit Deus in muscis et formicis, et culicibus formandis, quantam in aliis. D. Ad quid talia?--M. Omnia ad laudem gloriae suae. Muscae quidem et culices, et his similia propter superbiam hominis sunt condita; ut cum eum pungunt, quid sit cogitet, qui nec vermiculis minutis resistere valet. Uverunt, sed culices, muscae, et ciniphes afflixerunt. Formicae autem, sive araneae, vel talia quae instant operibus, ideo sunt creata, ut de eis studii et pii laboris exempla su
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ exprimitur. D Quȩ imago & similitudo:
Imago in forma accipitur: similitudo in
qualitate uł in quantitate confideratur.
Diuinitas consistit in trinitate. huiꝰ imagi¬
nem tenet anima: quȩ habet memoriam.
lectum. quo psentia & inuisibilia intelligit.
habet uoluntatem: qua mala respuit.¬
& bona eligit. In dõ consistunt. om̃s
uirtutes. huiꝰ similitudinem ht̃ aĩa:
quȩ capaxẽ. om̃iũ uirtitũ. & sicut ds̃
cõprehendi non pot᷑ ab omĩ creatura.
cũ ipse cõprehendat om̃ia: ita anima
a nulla uisibili creatura potest cõp̃hen¬
di: cũ ipsa omĩa uisibilia cõp̃hendat. Non
enĩ potest ei cęlũ obs̃stere: quin cȩlestia
tractet. Non abyssus: quin infernalia
cogitet. hȩc ÷. substantia spũatis. d forma
u̾ba innuitur nobis fragilis natura.
Quarede tam uili materia creauit
eũ: M̃ Ad dedeciis diaboli. ut plus con-¬
funderetur. cũ hic fragilis & luteus głiam

Expanded text:
Dei exprimitur. D. Quae imago vel similitudo?--M. Dei exprimitur. D. Quae imago vel similitudo?--M. Imago in forma accipitur, similitudo in qualitate vel quantitate consideratur. Divinitas consistit in Trinitate; hujus imaginem tenet anima, quae habet memoriam lectum quo praesentia et invisibilia intelligit, habet voluntatem qua mala respuit et bona eligit. In Deo consistunt omnes virtutes: hujus similitudinem habet anima, quae capax est omnium virtutum. Et sicut Deus comprehendi non potest ab omni creatura, cum ipse comprehendat omnia, ita anima a nulla visibili creatura potest comprehendi, cum ipsa omnia visibilia comprehendat: non enim potest coelum ei obsistere quin coelestia tractet, non abyssus quin infernalia cogitet: haec est substantia spiritualis. D. Formavit verba innuitur nobis ejus fragilis natura. D. Quare de tam vili materia creavit eum?--M. Ad dedecus diaboli, ut plus confunderetur; cum hic fragilis et limus et lut
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Unde  M De spũali & corporali substan¬
tia. D̾ unde corporalis: M̾ De quatuor ele¬
mentis. unde microcomus. id÷. minor mũ¬
dus dr̃. habet nãq ex natura carnem. exaqua
sanguinem: exaere flatum. ex igne calorem.
Capit eis iotundũ in cȩlestis spere modũ:
in quo duo oculi. ut duo luminaria incelo
micant. Quod etiam . uii. foramina. ut.uii.
& tusis uersatur: simulat aerem. in quo
uenti & tonitrua concitantur. uent̾ om̃s
liquores. ut mare omĩa flumina recipit.
ledes : totũ corporis pondus. ut t̾ra cuncta
sustment. Excȩlesti igne uisũ. ex suꝑiore
aere auditũ. ex inseriore olfactũ. Ex aqua
gustũ. Ex t̾ra hñt tactũ. Participiũ duri¬
tiȩ: lapidum habet in ossib. Uirorem arbo¬
rum in uinguib: decorem graminũ in
crinib. Sensus cũ animalib. hec ÷. substan¬
tia corporalis. d̾ unde spũalis: M̃ ex sp̃ũali
igne ut creditur. in quo imago & similitudo

Expanded text:
D. Unde?--M. De spirituali et corporali substanD. Unde?--M. De spirituali et corporali substantia. D. Unde corporalis?--M. De quatuor elementis: unde et microcosmus, id est minor mundus dicitur: habet namque ex terra carnem, ex aqua sanguinem, ex aere flatum, ex igne calorem. Caput ejus est rotundum, in coelestis sphaerae modum: in quo duo oculi ut duo luminaria in coelo micant; quod etiam septem foramina, ut septeet tussis versantur, simulat aerem, in quo venti et tonitrua concitantur. Venter omnes liquores, ut mare omnia flumina recipit. Pedes totum corporis pondus, ut terra cuncta, sustinent. Ex coelesti igne visum, ex superiore aere auditum, ex inferiore olfactum, ex aqua gustum, ex terra habet tactum. Participium duritiae lapidum habet in ossibus, virorem arborum in unguibus, decorem graminum in crinibus, sensum cum animalibus: haec est substantia corporalis. D. Unde spiritalis?--M. Ex spirituali igne, ut creditur, in quo imago et similitudo
Abbreviated transcription (Latin):
nec peccare possint. d̾ Quid÷. non posstte
militer st̃ confirmati: D̾ Non tã diuexpeo¬
tauerunt. Non casus illorũ fuit causa con¬
sirmationis istorũ: M Nequaqũa. s me¬
ritoum ipsarũ. Cũ enĩ uiderent illos malũ
suꝑbiendo eligere: indignati st̃. & sũ mo
bono fortiter inheserunt. Unde in remu-¬
neratione: confirinationem continuo ac¬
ceꝑunt. Et qui de sua bentudine incerti
erant: tunc facti st̃ certi. D̾ Qualem for¬
mam habent angłi: M Quodam modo
dĩ. Ut ent̃ imago cerȩ imprunitur suma¬
culo: sic exp̃ssa ÷. in eis dĩ similitudo. D Quȩ
similitudo: M In eo quod st̃ lux. quod
funt incorporei. & onĩi pulchritudine deco¬
rati. d. sciunt omĩa uł possunt omĩa: Mhli¬
chil ẽ. rerum natura quod eis lateat.: cũ in
dõ onĩa conspiciant. Sane omĩa quȩ facere
ne casus malorum minuit numerum bo¬
norum : m̃ ftiam. S ut impleretur elec¬
torum nuimerus: homo ÷. decimus creatꝰ.

Expanded text:
nec peccare possint. D. Quid est, non possinec peccare possint. D. Quid est, non possimiliter sunt confirmati?--M. Non tam diu exspectaverunt. D. Num casus illorum fuit causa confirmationis istorum?--M. Nequaquam, sed meritum ipsorum. Cum enim viderent illos malum superbiendo eligere, indignati sunt, et summo bono fortiter inhaeserunt: unde continuo in remuneratione confirmationem acceperunt; et qui prius de sua beatitudine incerti erant, tunc facti sunt certi. D. Qualem formam habent angeli?--M. Quodammodo Dei. Ut enim imago cerae imprimitur signaculo, sic expressa est in eis Dei similitudo. D. Quae similitudo?--M. In eo quod sunt lux, quod sunt incorporei, et omni pulchritudine decorati. D. Sciunt omnia, vel possunt omnia?--M. Nihil est in rerum natura quod eos lateat, cum in Deo omnia conspiciant. Sane omnia quae facere ne casus malorum minuit numerum bonorum? --M. Ita: sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus est creatus.
Abbreviated transcription (Latin):
nit. ut albus uł rubeus p̃ciosior sit:
sic collatione malorum. ⁊ usti clariores
siunt. DCur non creauit alios angłos ꝓ eis e
sissent. non uisa ulla pena peccantiũ. Quod
erat impossibile. Nam ut illi pecca uerunt:
mox in penas ꝓruerunt. D sciunt demo
nes omĩa: M Ex angłica natura in est eis
plurima scientia. non tam̃ sciunt omĩa.
Ex quanto illorum natura ẽ. subtilior ho¬
minũ natura: tanto in omib artibus ꝑi¬
tiores sunt. quã ullus hominũ. Futura nes¬
ciunt. nisi quantũ ex transactis colligunt.
& quantũ eos ds̃ sinit scire. Porro cogitatiões.
& uoluntates nemo seit nis ds̃: & cui ipse
uoluerit reuelare. D Possunt omĩa quȩ uo
lunt:M Bonũ quidẽ nec uolunt. nec oĩo
poterunt: ad malũ uero ualde efficaces st̃.
non tam̃ tantũ quantũ uolunt. s quantũ
a bonis angłis ꝑmittuntur. d̾ Quid dicis¬
de bonis angłis: M sost lapsũ illorũ mox
ita confirmati sunt: ut nunquã neccad̾e

Expanded text:
nit, ut albus vel rubeus pretiosior sit, nit, ut albus vel rubeus pretiosior sit, sic collatione malorum justi clariores fiunt. D. Cur non creavit alios angelos pro eississent, non visa ulla poena peccantium: quod erat impossibile, nam ut illi peccaverunt, mox in poenas proruerunt. 9. De daemones omnia?--M. Ex angelica natura inest eis plurima scientia, non tamen sciunt omnia. Et quanto illorum natura est subtilior hominum natura, tanto in omnibus artibus peritiores sunt, quam ullus hominum. Futura nesciunt, nisi quantum ex transactis colligunt, vel quantum Deus eos sinit scire. Porro cogitationes et voluntates nemo scit nisi Deus, et cui ipse voluerit revelare. lunt?--M. Bonum quidem nec volunt, nec omnino poterunt. Ad malum vero valde efficaces sunt; non tamen quantum volunt, sed quantum a bonis angelis permittuntur. de bonis angelis?--M. Post lapsum illorum mox ita confirmati sunt, ut nunquam cadere
Abbreviated transcription (Latin):
angło sicut homines: ab uno homine
nati. Idõ si xp̃c ab uono angło angłicam
naturam sitmeret: illum solum redime.¬
ret. alii extra redemptionem femanerent.
Nec illitm solum redimeret: cũ mori ñ
posset. Ds̃ enĩ ꝓ satiffactione. nichil n¬
si mortem uoluit. Angłi aut̃ immorta¬
les sunt. id̾o inrecuꝑabiles ꝑmanserunt.
D̾ Qure non creauit eos d̾s̃ tales. ne peo¬
care possent:M ꝓpter iusticiam ut aliqd̃
meritum illorum eẽt: quod iuste remu¬
nerare debriisset. Si enĩ creati fuissent. ut
peccare non possent: quasi legati eeñt. &¬
inde meritum non haberent: quia quasi
coacti facerent. Dedit gͦ eis ds̃ liberũ arbi¬
trium: ut sua sponte & uellent & possent
eligere bomĩ̃. Et si hoc uoluntarie elige¬
rent: iuste in remuneratione acciꝑent
ne uinquam peccare possent. D̾ Cũ eos
d̃s p̃etrent tales sitturos. quare creauit
eos: m̾ ꝓpterdrnamentum sui oꝑis. Ut
enĩ pictor nigrum colorem subster¬

Expanded text:
angelo, sicut homines ab uno homine angelo, sicut homines ab uno homine nati. Ideo si Christus ab uno angelo naturam angelicam sumeret, illum solum redimeret, alii extra redemptionem remanerent; nec illum solum redimeret, cum mori non posset. Deus enim pro satisfactione non nisi mortem voluit; angeli autem immortales sunt, ideo irreparabiles permanserunt. D. Quare non creavit eos Deus tales, ne peccare possent?--M. Propter justitiam, ut aliquod meritum illorum esset, quod juste remunerari debuisset. Si enim ita creati fuissent, ut peccare non possent, quasi ligati essent, et inde meritum non haberent, quod quasi coacti hoc facerent. Dedit enim Deus his liberum arbitrium, ut sua sponte et vellent et possent eligere bonum, et si hoc voluntarie eligerent, juste in remunerationem acciperent, ne unquam peccare possent. D. Cum Deus praesciret eos tales futuros, quare creavit eos?--M. Propter ornamentum sui operis. Ut enim pictor nigrum colorem subster
Abbreviated transcription (Latin):
re non dutius ibi fuit: M he aliquid de in¬
terna dulcedine gustaret. qui tam mature.
sibi tantam maiestatẽ isurparet. Quidalii
si dõ placuisset: ipstaliis p̃ferrenitur: inpotentia.
D̾ Qnio euenit eis: m Cũ eoꝓiecti sunt pͥneppes
illortim inexitialem lacum. id÷. in infernum.¬
Alii in hunc tenebrofum aerem. in quo tam̃
ut in inferno ardent. d̾ Quare non om̃s u¬
infernũ &ut electi ꝑ eoĩ plurentur. & magis
coronentur. Repbi ant̃peos educantur & m
extremo examine cũ eis eterno incendio
tradentur.d Quare non sunt reuersi:¬
M̃ Non potuerunt. DQuare: M̃ Quia sic̃
hullo instigante ceeiderunt. tta truillo
adiuituante sugere debuerunt. quod
erat eis impossibile. Et aliud eis oberat.
Quia sponte sua malum elegerunt:
iuste ablata ẽ. eis uoluntas totius bon.
Et idõ non uolunt. Et quia nolunt.
nunqũa redire poterunt. d̾ Cur non
redemit dos xp̃c sicut homines: n An¬
głi sunt om̃s pariter creati: non abtino

Expanded text:
re diutius ibi non fuit?--M. Ne aliquid de inre diutius ibi non fuit?--M. Ne aliquid de interna dulcedine gustaret, qui tam mature sibi tantam majestatem usurparet. D. Quid alii si Deo praevaluisset, ipsi alii praeferrentur in potentia. D. Quid evenit eis?--M. Cum eo projecti sunt principes eorum in exitialem locum, id est in infernumalii hunc tenebrosum aerem, in quo tamen, ut in inferno, ardentinfernum?--M. Ut electi per eos probentur, et magis coronentur; reprobi autem per eos seducantur, et in extremo examine cum eis aeterno incendio tradantur. --M. Non potuerunt. D. Quare?--M. Quia sicut nullo instigante ceciderunt, ita nullo adjuvante resurgere debuerunt: quod erat eis impossibile. Et aliud eis oberat, quia sua sponte malum elegerunt, juste ablata est eis voluntas totius boni: et ideo non volunt; et quia nolunt, nunquam redire poterunt. D. Cur non redemit eos Christus, sicut homines? --M. Angeli sunt omnes pariter creati, non ab uno
Abbreviated transcription (Latin):
angłica M̾ Spũalis ignis ut dr̃. Quti facit angłos
suos flammã ignis. d̾ habent nomina angłi.¬
M lanta scientia ẽ. in alis: ut non indigeant
nominib. d Michael. Sabriel. Raphael: nomi
na non funt. M origis sunt agnomina: quia
ab accidenti sunt eis ab hominib imposita:
cũ ea non habeant in cȩlis ꝓpria. Unde & pͥmus
angłis ab accidenti sathael: id:. dõ contrarius
nore excellere: spretis om̃ib uoluit dõ equał
diset. uoluit dõ inuito arripere: & aliis ꝑ
tirannidem imꝑare. D̾ Quid tunc : m̃ De
palatio ẽ. ꝓpulsus. & in carcerem retrusus.
Et sicut prius pulcherrimiis: ita pꝰfictus ẽ.
ingerrimus. Qui pͥus splendidissimus: pꝰea te¬
nebrosissimits. Qui pͥus om̃i honore laudabilis :
pꝰom̃i honore ȩxecrabilis. D̾ Presciuit casũ
suũ : m̾ minime. D̾ Quã diu mansit in
cȩlo: M Non plenã horã. In ueritate non¬
stetit: quia mox ut ereatus ÷. cecidit.d̾ Qua¬

Expanded text:
angelica?--M. Spiritualis ignis, ut dicitur: Qui facit angelos angelica?--M. Spiritualis ignis, ut dicitur: Qui facit angelos suos flammam ignis . D. Habent nomina angeli?--M. Tanta scientia est in angelis, ut non indigeant nominibus. D. Michael, Gabriel, Raphael, non sunt nomina? --M. Magis sunt agnomina, quia ab accidenti sunt eis ab hominibus imposita, cum ea non habeant in coelis propria; unde et primus angelus ab accidenti Sathael, id est Deo contrarius,decore praecellere, spretis omnibus, voluit Deo aequalis, disset, voluit Deo invito arripere, et aliis per tyrannidem imperare. D. Quid tunc?--M. De palatio est propulsus, et in carcerem retrusus; et sicut prius pulcherrimus, ita post factus est nigerrimus; qui prius splendidissimus, postea tenebrosissimus; qui prius omni honore laudabilis, post omni horrore execrabilis. D. Praescivit casum suum?--M. Minime. D. Quandiu mansit in coelo?--M. Non plenam horam in veritate stetit, quia mox ut creatus est cecidit. D. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
uesꝑe÷. sinis. iam consuminati imino ordinati
oꝑis. mane aut̃ incipientis. uł potius ordinati
oꝑis. Daꝑtius hec om̃ia edissere. m̾ Primoigit᷑
d̾s ut p̃otens rex constituit sibi p̃clarum palatiũ.
quod dr̃ regnũ cȩlorũ. Deinde carcerem hunc mũ¬
dum. in quo exitialem lacum. sd÷. infernũ posuit.
ad quod palatium: p̃destinauit quendã certum
numerum milttũ. quem nec liceret excedi:
& quẽ necesse eẽt compleri. Porro hunc nume¬
rum uolutt constare: & angłiis & hominib.
Ipsũ aut̃ numerũ destinanit in decem. Nonẽ
quidem ordinib angłorũ: & .x. hominũ.
Quare nouem angłorũ : M Propter trinitatẽ:
In nouenario enĩ numero: ternarius terciosit
repetitus. D̾ Quare unohominũ: m Propter
unctareni. yt uanta in auutate ab anglis ꝙ
hominib laudaretur. coleretur: adoretur. D
unã spũalem: alteram coporalem. uoluit ergo
ab utroq laudari. De spitali ab angłis : de corpo¬
ral ab hominib. D Quando facti sunt angłi :¬

Expanded text:
am consummati imo ordinati operis, mane autem incipientis vel potius ordinandi operis. D. Apertius omnia edissere.--M. Primo igitur Deus, ut praepotens rex, constituit sibi praeclarum palatium, quod dicitur regnum coelorum, deinde hunc mundum, in quo exitialem lacum, id est infernum, constituit. Ad quod palatium praedestinavit quemdam certum electorum militum, quem nec liceret excedi, et quem necesse esset compleri. Porro hunc numerum voluit constare ex angelis et hominibus. Ipsum autem numerum determinavit in decem, novem quidem ordinibus angelorum, et decimo hominum. D. Quare novem angelorum?--M. Propter Trinitatem, in novenario enim numero tenarius tertio fit repetitus. D. Quare uno hominum?--M. Propter unitatem, ut unitas in Trinitate ab angelis et hominibus laudaretur, coleretur, adoraretur. D.unam spiritualem, alteram corporalem. Voluit igitur ab utraque laudari, de spirituali ab angelis, de corporali ab hominibus. D. Quando facti sunt angeli?-
Abbreviated transcription (Latin):
matre peccatrice: mAbinicio d̃s qͦsdam qui
se familiarius colerent de aliis segregauit.
de qͥb uirgo quasi linea deducta pullulauit.
Que uelut olim uirga arida sine humore
florem ita sine concupiscentia mundo edidit
saluatorem. D̾ Qualit̃ genuit eum: M Sine
sorde et sine dolore. Clausa eñi ianua: chala¬
mũ uteri introuit. Humanã naturã sibi
cõumxit: clausa porta. ut sponsus de tha¬
lamo ꝓcessit. D̾ Cuir nouem menses fuit
clusus. in utero: M̃ ut homines qui erãt
clausi in te nebsis huiꝰ mundi. siue infer¬
ni: reduceret ad consortiũ nouem angłorũ.
Dꝰ Qua hora natus est: m̾ Media nocte ut
mo tutis a regalibus sedib uenit. D̾ Citr in¬
nocte: M Primo quia occuitus uenit de¬
indẽ: ut eos qui in nocte erroris erant. Adlu¬

Expanded text:
massa peccatrice?--M. Ab initio Deus quosdam qui massa peccatrice?--M. Ab initio Deus quosdam qui se familiarius colerent de aliis segregavit, de quibus Virgo quasi de linea producta pullulavit; quae velut olim virga arida sine humore protulit florem, ita sine concupiscentia mundo edidit Salvatorem. D. Qualiter genuit eum?--M. Sine sorde, et sine dolore. Clausa enim janua thalamum uteri introivit, humanam naturam sibi conjunxit, et clausa porta, ut verus sponsus de thalamo processit. D. Cur novem menses fuit clausus in utero?--M. Ut homines, qui erant clausi in miseriis hujus mundi, sive inferni, reduceret ad consortium novem ordinum angelorum. D. Qua hora natus est?--Media nocte, utmo tuus a regalibus sedibus venit . » D. Cur nocte?--M. Primo quia occultus venit, deinde ut eos qui in nocte erant erroris, ad lu
Abbreviated transcription (Latin):
M̃ Si ante diluuiũ uenisset dicerent hoĩes
illiꝰ temporis ñ fuisse necesse eũ uenisse.
cũ ipsa aparentib om̃ia bona didicissent.
et nuꝑ de paradiso exissent. et adeoq ab
uium: dicerent dm̃ noe. ꝙ abrahe loquu¬
cum fuisse et om̃ia agenda uel uitanda
abeis didicisse. D̾ Quare ñ uenit tempore le¬
gis: M Si cunc uenisset: dicerent uidei se co¬
piose alege instructos. Gentiles uͦ se aphilo¬
sophis habunde edoctos.D̾ Cur ñ distulit
usq eirca finẽ mundi: M Tunc pauci eum
imitarent᷑. et elecdorũ numerus non imple¬
ret᷑. Necesse gͦ fuit eũ uenire quando uenit
plenitudo temporis. D Quod fuit illud tempꝰ:¬
releuari ingemiscebant. ⁊ gentiles relicto na¬
turali usu contra naturã turpit̾ uiuebant
ꝙ neq sacerdos. neq leuita subueniret. neces¬
se erđ ut uerus samarithanꝰ ad ueniret: qui
semiuiuum inium̃to sui corꝑis imponeret.
et ad stabulum suꝑnȩ curiȩ ꝑduceret. dici¬
płs Quomodo potuit nasci sine peccato de

Expanded text:
uvium venisset, dicerent homines illius temporis non fuisse necesse eum venisse, cum ipsi a parentibus suis omnia bona didicissent, qui nuper de paradiso exiissent, et a Deo et ab  dicerent Deum Noe et Abrahae locutum fuisse, et omnia agenda vel vitanda ab eis didicisse. D. Quare non venit tempore legis?--M. Si tunc venisset, dicerent Judaei se copiose a lege instructos, gentiles vero a philosophis se abunde edoctos. D. Cur non distulit usque circa finem mundi?-- M. Tunc pauci eum imitarentur, et electorum numerus non impleretur. Necesse ergo fuit eum venire quando venit plenitudo temporis. D. Quod fuit illud tempusrelevari ingemiscebant, et gentiles relicto naturali usu contra naturam turpiter vivebant, et cum neque sacerdos neque levita subveniret: necesse erat ut verus Samaritanus adveniret, qui semivivum jumento sui corporis imponeret, et ad stabulum supernae curiae perduceret.  Quomodo potuit nasci sine peccato de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ alia causa erat. Filiꝰ ẽ dei similitudo. An¬
głs aut̃ et homo assumpserant sibi simi¬
litudinẽ dei. Debuit gͦ incarnari ille cur
specialit̾ in uiria facta fuerat. ut istum
miscd̾ia saluaret. illũ iuste dampnaret.
Auud etiã. Quia oĩa ꝑfilium: ideo et re¬
demptio ꝑeum. D̾ Cur uoluit nasci de
uirgine: M̾ Quatuor modis fac̃ õs homi¬
nes. Uno mͦ absq patre ꝙ matre. sed de
t̾ra ut adam. Scdõ mͦ de solo uiro: ut euã.
Tercio mͦ de uiro et defemina: ut cotidie
nascunt᷑ homines. Quarco mͦ de sola femi¬

Expanded text:
s Dei. Et alia causa erat. Filius est similitudo Dei; angelus autem et homo assumpserant sibi similitudinem Dei. Debuit ergo ille incarnari, cui specialiter injuria facta fuerat: ut istum misericorditer salvaret, illum juste damnaret. Aliud etiam quia omnia per Filium, ideo et redemptio per eum. D. Cur voluit nasci de virgine?--M. Quatuor modis facit Deus homines. Uno modo absque patre et matre; sed de terra, ut Adam; secundo modo, de solo viro, ut Evam; tertio modo, de viro et femina, ut quotidie nascuntur omnes; quarto modo de sola femi