comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u debuimus enim utrumq illarum in animo factum intellegere &iã¬
siipse matthcus detimore non diceret. cum uero & ipse dicat: ex cuntes
cto demonumento cumtimore & gaudio magno: Mihil ex haccre quȩstionis
remanert ꝑmittit. dehora quoquac ipsa quauenerunt mulieres ad monu¬
nentũ xonconteninen do exoritur quaestio cũ enim mattheus dicat. Uesp¬
re autem sabbati quaelũcescit inprima sabbati. uenit maria magdale¬
ne & alimaria uidero sepulchrũ. quud est quod dicit marcus. & ualde ma¬
ne una sabbatorum ueniunt ad monu mentd̃. oriente iam sole. in quoqui¬
dm ac&cris duobus idẽ luca &iohannem nondis crepat. quod enim dicit
lucas ual de diluculo & iohannes mane cumad huc tenebrae essent. hoc
intellegitur marcus dicere. ualde mane oriente iamsole. idẽ cum caelum
aborientis parte iam albesceret. quod nonfit utique nisi solis orientis

Expanded text:
cit. debuimus enim utrumque in illarum animo factum intellegere, etiamcit. debuimus enim utrumque in illarum animo factum intellegere, etiamsi ipse Mattheus de timore non diceret; cum uero et ipse dicat: et exierunt cito de monumento cum timore et gaudio magno, nihil ex hac re quaestionis remanere permittit. De hora quoque ipsa, qua uenerunt mulieres ad monumentum, non contemnenda exoritur quaestio. cum enim Mattheus dicat: uespere autem sabbati, quae lucescit in primam sabbati, uenit Maria Magdalene et alia Maria uidere sepulchrum, quid est, quod dicit Marcus: et ualde mane una sabbatorum ueniunt ad monumentum oriente iam sole? in quo quidem a ceteris duobus, id est Luca et Iohanne, non discrepat. quod enim dicit Lucas: ualde diluculo, et Iohannes: mane cum adhuc tenebrae essent, hoc intellegitur Marcus dicere: ualde mane oriente iam sole, id est cum caelum ab orientis parte iam albesceret, quod non fit utique nisi solis orientis
Abbreviated transcription (Latin):
ceriat debemus accipere qui com munitũ locum tunc fuisse grebilile est ma
quo spacio anteparam : quã excisa locus factus fuerat sepulturae ut ipsũ
derint in eodem spacio sedentem adextris. quem dicit matiheum sedente¬
suꝑ lapidem quem terrac motum adoftio monumenti reuoluerat. idẽ aloco
sepulchri quod effossum erat inpetra: Item quaeri potest quem admodum
marcus dicat. at ille exeuntes fugerunt demonumento. inuas erat enimcas
reor & pauor  & nemini quicquã dixeruxt timebant enim cumdicat
nattheus: & exierunt cito demonumento cumtimore & gaudio magno cur¬
rentes nunciare discipulis cius Misi intellegamus ipsorum angelorum
nemini auscs fuisse aliquid dicere idẽ respondere ad ea quae ab illis au¬
digrant: autcerte custodibus quos iacentes uiderunt: xam illud gaudiũ
quod mattheus com memorat non repugnat timori dequo marcus di¬

Expanded text:
ceriae debemus accipere, qua communitum locum tunc fuisse credibile est in ceriae debemus accipere, qua communitum locum tunc fuisse credibile est in aliquo spatio ante petram, qua excisa locus factus fuerat sepulturae, ut ipsum uiderint in eodem spatio sedentem a dextris, quem dicit Mattheus sedentper lapidem, quem terrae motu ab ostio monumenti reuoluerat, id est a loco sepulchri, quod effossum erat in petra. Item quaeri potest, quemadmodum Marcus dicat: at illae. exeuntes fugerunt de monumento, inuaserat enim eas tremor et pauor, et nemini quicquam dixerunt, timebant enim, cum dicat Mattheus: et exierunt cito de monumento cum timore et gaudio magno currentes nuntiare discipulit» eius, nisi intellegamus ipsorum angelorum nemini ausas fuisse aliquid dicere, id est respondere ad ea quae ab illis audierant aut certe custodibus, quos iacentes uiderunt. nam illud gaudium, quod Mattheus commemorat, non repugnat timori, de quo Marcus di
Abbreviated transcription (Latin):
& cito euntes̃ dicite discipulis cius quia surrexit. &ecce precedit uos oigalilea
ibi eum uidebitis eccedixi uobis hic marcus consonat. sed potest mouere quo¬
modo secundum mattheum angelus suꝑ lapidem sedebat reuolutũ amonu¬
mento. Marcus enim intro euntes eas in monumentũ dicit uidisse iuuenem
sedentem in dextris cooꝑtum stola candida & obsti puisse. Misi ntellegam
aut mattheum tacuisse deillo angelo quem intrantes uiderunt. marcũ
obus singillatim audierint que dixeruxt angelideihũ primus ab illo
quem foris uiderunt sedentem suꝑ lapidem deinde ab illo quem uider̃
intrantes in monumentum sedentem adextris quo ut intrarent illius qu
foris sedebat uerbis exhortatae sunt dicentis. uinite uid&e locum ubi posi¬
tus erat dñs quo uenientes ut dictum ẽ & intrantes uiderunt eum dequ
mattheus tac&. marcus autem loquitur sedentem ad extris a quotali
similiter audierunt. aut certe intrantes inmonumentum. inqua septa ma¬

Expanded text:
cite discipulis eius quia surrexit et ecce praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis. ecce dixi uobis. huic Marcus consonat. sed potest mouere, quomodo secundum Mattheum angelus super lapidem sedebat reuolutum a monumento — Marcus enim introeuntes eas in monumentum dicit uidisse iuuenem sedentem in dextris coopertum stola candida et obstipuisse — nisi intellegamus aut Mattheum tacuisse de illo angelo, quem intrantes uiderunt, Marcum obus singillatim audierint quae dixerunt angeli de Iesu, prius ab illo quem foris uiderunt sedentem super lapidem, deinde ab illo quem uiderunt intrantes in monumentum sedentem a dextris, quo ut intrarent illius qui foris sedebat uerbis exhortatae sunt dicentis: uenite et uidete locum, ubi positus erat dominus, quo uenientes, ut dictum est, et intrantes uiderunt eum, de quo Mattheus tacet, Marcus autem loquitur, sedentem a dextris, a quo talia similiter audierunt. aut certe intrantes in monumentum in aliqua saepta ma
Abbreviated transcription (Latin):
nobis xp̃c quis est quite ꝑcussit. & mareus com memorat &iam quodei facieio ud uer
debis lises quoq aitestatu hacc intellegitur possus dos usq ad mane in domo pris¬
as sacerdotum quoprius ad ductus est: ubi&iam perus cemtatus est. sed de pafi temp¬
tient quacinter has chos contumlias facta est non eodem ordine omnes narraxt. ua
ruis primo commemocait mattheus & marcus deide pari temptationem. lucas pero
aplicit prius temptationeaa prori tum demũ hasdõi contumelias. iohannes aut̃ iner¬
p per temptationem dicere in ponit quedam decontumeliis dõi & adiuagit quod in
misus est ad caiphan pontificm &inde recapitulat ut explicet quam ceperit temp¬
anon p&r in domo quo primo adductus est & redit adordinem ubi ostendit quen¬
dmodũ ductus sit deos ad caiphan sic ergo mattheus sequitur parus uero sedebion foris
Amoo etaccessit adcum una ancilla dicens. et tu cumihu galileo eras at ille nogauit coram

Expanded text:
 percussit? hoc dicit et Marcus; commemorat etiam quod ei faciem uelauerunt. de his Lucas quoque testatur. Haec intellegitur passus dominus usque ad mane in domo principis sacerdotum, quo prius adductus est, ubi etiam Petrus temtatus est. sed de Petri temtatione, quae inter has domini contumelias facta est, non eodem ordine omnes narrant; nam ipsas primo commemorat Mattheus et Marcus, deinde Petri temtationem; Lucas uero explicat prius temtationem Petri. tum demum has domini contumelias; Iohannes autem incipit Petri temtationem dicere et interponit quaedam de contumeliis domini et adiungit, quod inde missus est ad Caifan pontificem, et inde recapitulat, ut explicet quam coeperat temtationem Petri in domo, quo primo adductus est, et redit ad ordinem, ubi ostendat, quemadmodum ductus sit dominus ad Caifan. Sic ergo Mattheus sequitur: Petrus uero sedebat foris in atrio, et accessit ad eum una ancilla dicens: et tu cum Iesu Gal
Abbreviated transcription (Latin):
& alonge in com paratione turbae pro pinquius circũ stantis centurio¬
ni & militibus possumus &iam intellegere quod illi quaesimul aderaut
cumatre dñi post quam eam discipuloꝰ commendauit abire iam coepe
rant ut adensitate turbae sc exuerent. & c&era quae facta sunt longius
in tuerentur ut ceteri euangelistae qui post mortem dãi eas commemora¬
uerunt iam longe stantes com morarent. sequitur mattheus.¬

Expanded text:
et a longe in conparatione turbae propinquius circumstantis cum centurioet a longe in conparatione turbae propinquius circumstantis cum centurione et militibus? possumus etiam intellegere, quod illae quae simul aderant cum matre dorant, ut a densitate turbae se exuerent, et caetera quae facta sunt longius intuerentur, ut caeteri evangelistae, qui post mortem Domini eas commemoraverunt, jam longe stantes commemorarent. Sequitur Matthaeus
Abbreviated transcription (Latin):
stabant a longe solus inuenitur dixissse: xam & iohannes com memora¬
uit depresentia feminarum. antequam dx̃ semisisset spm̃ ita narrans
Stabat autem uixta erucem iħu mater eius. & soror matris maria cleo pe
& maria magdalene. cum uidis ergo ihs matrem & discipulum stantem¬
quem diligebat. dicit matrisue. mulier ecce filius tuus. deinde dicit dicipu¬
lo ecce matertua: & exilla hora accepit eam discipulus insuam: Qua
irenisi aptissime mattheus quoquae & lucas mariam magdalene nomi¬
nassent possemus dicere alias alonge alias iuxta crucem fuisse:
Nullus enim eorua practer iohannem matrem dni com memorauit.
Nudsc ergo quomodo intellogitur codem maria magdalene et alon¬
ge strtissẽ cum aliis mulieribus. sicut mattheus & lucas dicunt. et uix¬
ta crucem fuisse sicut ioharnes dicit. Misiquia intanto interuallo erant
ut & iuxta crucem dicit possent. quia in conspectu eius praesto adga

Expanded text:
stabant a longe, solus inuenitur dixisse. nam et Iohannes commemorastabant a longe, solus inuenitur dixisse. nam et Iohannes commemorauit de praesentia feminarum, antequam dominus emisisset spiritum, ita narrans: stabat autem iuxta crucem Iesu mater eius et soror matris eius Maria Cleopae et Maria Magdalene. cum uidisset ergo I. deinde dicit discipulo: ecce mater tua. et ex illa hora accepit eam discipulus in sua. qua in re nisi apertissime Mattheus quoque et Lucas Mariam Magdalenen nominassent, possemus dicere, alias a longe, alias iuxta crucem fuisse. nullus enim eorum praeter lohannem matrem domini commemorauit. nunc ergo quomodo intellegitur eadem Maria Magdalene et a longe stetisse cum aliis mulieribus, sicut Mattheus et Lucas dicunt, et iuxta crucem fuisse, sicut Iohannes dicit, nisi quia in tanto interuallo erant, ut et iuxta dici possent, quia in conspectu eius praesto aderant,
Abbreviated transcription (Latin):
aspicientes in terquas erat maria magdalene & maria iacobi minoris &
ioseph mater & salome. & cumess& ingalilea sequebantur eum et minis¬
trabant ei &aliae multae quesimul cimeo ascendersint hierusolima
inter hos nihil uideo quod contrarium sic putari. quid enim inter est adue¬
ritatem quod quasdam singuli nominauerunt: Lucas quoquac ita narratio¬
nem contexit. et omnis turba eorum quisimul aderant ad specculum istud
& uidebant quafiebant ꝑcucientes pectora sua reuertebantur: Stabant
autem omnes notieius a longe & mulieres quae secutae erant eum agalilea
haec uidentes: Vnde superioribus duobus demulierum praesencia: satis
consentit quam uis xullam earum nominatim exprimat. de turba &iam
quae simul ad erant. & uidentes quacfiebant tundebant pectora sua & re¬
uertebantur. Consentit mattheo quam uis scorsum annexuerit. centuri¬
o autem & quicũ illo erant. qua propter tantum modo denotis cius qui

Expanded text:
uas erat Maria Magdalene et Maria Iacobi minoris et Ioseph mater et Salome; et cum esset in Galilaea, sequebantur eum et ministrabant ei. et aliae multae, quae simul cum eo ascenderant Hierosolymam. inter hos nihil uideo, quod contrarium possit putari. quid enim interest ad ueritatem, quod quasdam mulieres pariter. quasdam singuli nominauerunt? Lucas quoque ita narrationem contexit: et omnis turba eorum qui simul aderant ad spectaculum istud et uidebant quae fiebant percutientes pectora sua reuertebantur. stabant autem omnes noti eius a longe et mulieres, quae secutae erant eum a Galilaea. haec uidentes. unde superioribus duobus de mulierum praesentia satis consentit, quamuis nullam earum nominatim exprimat. de turba etiam, quae simul aderat et uidentes quae fiebant tundebant pectora sua et reuertebantur, consentit Mattheo, quamuis seorsum adnexuerit: centurio autem et qui cum eo erant. quapropter tantum modo de notis eius, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dñm sepultum qua ius solius commemoraueruat fecerint aut quia illi una
sindone aio sepħ inuolutam dixeruxt propter ea prohibuerunt intellegi
& alia lintea potuisse afferri anicho demo & suꝑ addi ut uerũxte rar& io¬
hannes quod non uno litheo sed sinteis in uolutussit quãuis & propter suda¬
riuai quod adhibebatur. & institas quibus totum corpus adligatũ ẽ quia oma
delino erant &iam sindone ubi fuit uerissime dici potuit ligauerunt eum
lnteis. lintea quippe generaliter dicuntur quaelino texuntur: Sequitur
mattheus Erat autem ibi maria magdalene & altera maria sedentes con¬
tra sepulcrũ. quod marcus ita dicit. maria magdalene & mariaioseph aspi¬
ciebant ubi poneretur. unde xihil eos ex hoc dissentire manifestume: Sequi¬
tur mat theus. Altera autem die quȩ est post parasceuen con ueneruat prin¬
cipes sacerdotum & pharisci ad pilatum dicentes: dñe rtiordati sum

Expanded text:
dominum sepultum, quamuis solius commemorationem fecerint, aut quia illi una dominum sepultum, quamuis solius commemorationem fecerint, aut quia illi una sindone Ioseph inuoluisse dixerunt, propterea prohibuerunt intellegi et alia lintea potuisse adferri a Nicodemo et superaddi, ut uerum narraret Iohannes, quod non uno linteo, sed linteis inuolutus sit. quamuis et propter sudarium, quod capiti adhibebatur. et institas, quibus totum corpus alligatum est, quia omnia de lino erant, etiamsi una sindo ibi fuit, uerissime dici potuit: ligauerunt eum linteis. lintea quippe generaliter dicuntur quae lino texuntur. Sequitur Mattheus: erat autem ibi Maria Magdalene et altera Maria sedentes contra sepulchrum. quod Marcus ita dicit: Maria autem Magdalene et Maria Ioseph aspiciebant, ubi poneretur. unde nihil eos ex hoc dissentire manifestum est. Sequitur Mattheus: altera autem die, quae est post parasceuen, conuenerunt principes sacerdotum et Pharisaei ad Pilatum dicente
Abbreviated transcription (Latin):
excisum depetra & ad uoluit lapidem adostium monumenti. Lucas su Etde¬
positum oi uoluit insindone & posuit eum in monumento exciso inquo non¬
dum quis quam positus fuerat. Exhis tribus nulla quaestio dissensionis or¬
⁊ potest. Io hannes autem sepul turam dñi uonasolo ioseph sed anicho de¬
mo quoquae curatam fuisse commemorat: Consequenter enum anicho demo
incipiens ita narrat: Uenit autem & nicho demus qui uenerat adihmm nocu
primũ ferens mixturam murac & aloes quasi libras centum: Deinde sequit᷑
adiungens ipsum ioseph & dicit. acceperuat ergo corpus ihũ & ligauerum
cum linteis cũ a romatibus situt mos uida eis est sepelire: erat autem in lo¬
co ubi cruci fixus est hortus & inhorto monumentua nouum inquo nondu
quis quã positus crat: Ibiergo propter parasceuen uideteorũ quia uxta eatt
monumentum posueruxt thm. & equehic aliquid regnat recte intellegentibus
nequac enim illi qui denicho demo tacueruxt ad firmauerunt asolo ioseph

Expanded text:
 et depositum inuoluit in sindone et posuit eum in monumento exciso, in quo nondum quisquam positus fuerat. ex his tribus nulla quaestio dissensionis oriri potest. Iohannes autem sepulturam domini non a solo Ioseph, sed a Nicodemo quoque curatam fuisse commemorat. consequenter enim a Nicodemo incipiens ita narrat: uenit autem et Nicodemus, qui uenerat ad Iesum nocte primum, ferens mixturam murrae et aloes quasi libras centum. deinde sequitur adiungens ipsum Ioseph et dicit: acceperunt ergo corpus Iesu et ligauerunt eum linteis cum aromatibus, sicut mos Iudaeis est sepelire. erat autem in loco. ubi crucifixus est, hortus, et in horto monumentum nouum, in quo nondum quisquam positus erat. ibi ergo propter parasceuen Iudaeorum, quia iuxta erat monumentum, posuerunt Iesum. neque hic aliquid repugnat recte intellegentibus. neque enim illi, qui de Nicodemo tacuerunt, adfirmauerunt a solo Ioseph
Abbreviated transcription (Latin):
iunxit. pilatus uero dicebat eis. quid enim mali fecit: hoc modo breuiter
in sinuauit quod diu gestum est memortameo &iam ipse quid uella&
gi nonait pilatus uero dixit eis sedait pilatusuero dicebat eis. que

Expanded text:
iunxit: Pilatus uero dicebat eis: quid enim mali fecit? hoc modo breuiter iunxit: Pilatus uero dicebat eis: quid enim mali fecit? hoc modo breuiter insinuauit quod diu gestum est. memor tamen etiam iste quid uellet intellegi, non ait Pilatus uero dixit eis\', sed ait: Pil
Abbreviated transcription (Latin):
uidicauit. temptans itaq ad huc pilatus nequid ꝓficer&. dixit eis
Regem urm crucifigam.: responderunt pontifices. Non habemus regẽ
nisi caesarem. tuuc ergo tradidit eis illuaa ut crucifigeretur. & duꝑgit
& dũ crucifigitur. cum duobus latronibus. dũ uestes cius diuiduntur.
& insorte illa tunica mittitur. atq interhaec uariis comuicus inluditur
simulenim cum illa gerentur &iam conuicia iaciebantur. conpl&ae
xp̃m. et tercia hora crucifixum lingua iuidaeorum. & sexta manibus
militum. quia in tu multu uidacorum & pilati aestibus duae atq amplius ho¬
re preterierant auoce quadixerunt crucifige. sed ipse marcus quimaxime
breuitatis sectator est. breuiter uoluit intimare pilati uoluntatem & conatũ
pro dñi uita: cum enim dixisset. at illi iterum clamauerunt crucifige cum
ubi ostendit quodiam clamauerant cum uellent sibi dimitti barabban. ad¬

Expanded text:
iudicauit. temtans itaque adhuc Pilatus, ne quid proficeret, dixit eis: iudicauit. temtans itaque adhuc Pilatus, ne quid proficeret, dixit eis: regem uestrum crucifigam? responderunt pontifices: non habemus regem nisi Caesarem. tunc ergo tradidit illis eum, ut crucifigeretur. et dum pergit et dum crucifigitur cum duobus latronibus, dum uestes eius diuiduntur et in sortem illa tunica mittitur adque inter haec uariis conuiciis inluditur — simul enim, cum illa gererentur, etiam conuicia iaciebantur —, conplet Iesum Christum et tertia hora crucifixum lingua Iudaeorum et sexta manibus militum, quia in tumultu Iudaeorum et Pilati aestibus duae adque amplius horae praeterierunt a uoce, qua dixerunt: crucifige. sed ipse Marcus, qui maxime breuitatis sectator est, breuiter uoluit intimare Pilati uoluntatem et conatum pro domini uita. cum enim dixisset: at illi iterum clamauerunt: crucifige eum, ubi ostendit, quod iam clamauerant, cum uellent sibi dimitti Barabban, ad
Abbreviated transcription (Latin):
s unde ille commouerentur &ceder&. itaenim sequitur. uidaei autẽ clama¬
bant dicentes. si huxc dimittis nones amicus cesaeris om̃is quiseregem facit
contradicit caesari. pilatus ergo cum audiss& hossermones. ad duxit foras
iħm & sedit protribunali in locum qui dicitur litos trotus. hebreicẽ autem
gabatha. erat autem parasceue pascha hora quasisexta: ab illa ergo uoce iu¬
dacorum qua primo dixerunt crucifige. cum ess& horatercia. usq ad hac
quod sedit protribunali ꝑ medias horas cunctationis pilati & tumultu antiũ
uddeorũ duac horac preeterierant & ꝑacta quinta. iam desexta aliquid coc¬
perat: dicit ergo uidacis. ec cerex uester illi autem clamabant. tolle tolle
crucifige eum: sed neq iam commotus pilatus timore caldmniae facile
cedebat. tunc enim uxor eius ad eum miserat sedente protribunali
quod pre occupauit matthcus: qui hoc solum commemora uit antequã
ad eum locum narrationis uenir& ut ubi hoc poner&. ubi oportunua

Expanded text:
i, unde ille commoueretur et cederet? ita enim sequitur: Iudaei autem clamabant dicentes: si hunc dimittis, non es amicus Caesaris; omnis qui se regem facicontradicit Caesari. Pilatus ergo, cum audisset hos sermones, adduxit foras Jesum, et sedit pro tribunali in locum qui dicitur Lithostrotos, Hebraice autem Gabbatha. erat autem parasceue pascha hora quasi sexta. ab illa ergo uoce Iudaeorum, qua primo dixerunt: crucifige, cum esset hora diei tertia, usque ad hoc, quod sedit pro tribunali, per medias moras cunctationis Pilati et tumultuantium Iudaeorum duae horae praeterierunt et peracta quinta iam de sexta aliquid coeperat. dicit ergo Iudaeis: ecce rex uester. illi autem clamauerunt: tolle, crucifige eum. sed neque iam commotus Pilatus timore calumniae facile cedebat. tunc enim uxor eius ad eum miserat sedentem pro tribunali, quod praeoccupauit Mattheus, qui hoc solum commemorauit, antequam ad eum locum narrationis ueniret, ut ibi hoc poneret, ubi oportunum
Abbreviated transcription (Latin):
pectans. breuiter atribus dictum est. iohannes autem diftinctius hoc explicat᷑
que ad modum gestum sit. Milites ergo inquit cũ crucifixissent eum. acceperua
ueftimenta eius & feceruat quatuor partes unicuiq militi partem & tunicam

Expanded text:
pectans. breuiter a tribus dictum est. Iohannes autem distinctius hoc explicat, pectans. breuiter a tribus dictum est. Iohannes autem distinctius hoc explicat, quemadmodum gestum sit. milites ergo, inquit, cum crucifixissent eum, acceperunt uestimenta eius et fecerunt quattuor partes, unicuique militi par
Abbreviated transcription (Latin):
ruat ci unũ bibere cum felle myxtum & cũ gustass& noluit bibere. hoc
marcus itanarrat: & dabant ei bibere mi rratum uinũ & nonaccepit. hoc in¬
tellegen dum est mattheum dixisse cumfelle myxtum uel quippe proame¬
ritudine posuit & mirratũ enim uinum amarissimũ est: quã quam fieru
possut ut a fel &mirra unũ amarissimũ redd ereat l quoder gicat matthics
non acccput  intellegitur non accepist iut biber&. gustabit aut̃ sieut mattheis
eftis est ut quod idem mattheus ait noluit bibere. hoc marcus dixerit non
arepit tacuerit autem quod gustauerit: Sequitur mattheus¬
ost qua autem crucifixerunt cum. diuiserunt uestimenta cius sortem mitten
aes usedentes scruabant cum. hocidem marcussic et crucifigentes cum. di¬
useruot uestimenta cius mittentes sortem suꝑeis quis quid toller&. hoc lucas
cait diuidentes uero ueftimenta cius miserunt sortes. et stabat populus ex¬

Expanded text:
runt ei uinum bibere cum felle mixtum, et cum gustasset, noluit bibere. hoc runt ei uinum bibere cum felle mixtum, et cum gustasset, noluit bibere. hoc Marcus ita narrat: et dabant ei bibere murratum uinum et non accepit. hoc intellegendum est Mattheum dixisse: cum felle mixtum. fel quippe pro amaritudine posuit, et murratum enim uinum amarissimum est, quamquam fieri possit, ut et felle et murra uinum amarissimum redderent. quod ergo ait Marcus: non accepit, intellegitur non accepit, ut biberet\'. gustauit autem, sicut Mattheus testis est, ut quod idem Mattheus ait: noluit bibere, hoc Marcus dixerit: non accepit, tacuerit autem, quod gustauerit. Sequitur Mattheusostquam autem crucifixerunt eum, diuiserunt uestimenta eius sortem mittencrucifigentes eum diuiserunt uestimenta eius mittentes sortem super eis, quis quid tolleret. hoc Lucas sic ait: diuidentes uero uestimenta eius sortes miserunt, et stabat populus ex
Abbreviated transcription (Latin):
rent eum. & angaria uerunt praeter euntem simonem cyrencũ uenientẽ
deuilla patrem alexandri & rufi ut tolleret crucem eius. hoc lucas itadicit
&cũ ducerent cum ad prachenderunt symonem quendam cẏrenensem uen¬
entem deulla. & inposuerunt illi crucem portare postiħm io hannes autẽ
sic narrat: sus ceperuut auteai iħm &eduxcruxt & bauilans sibi crucem. exi
ineum quidicitur caluariac locum. hebraice golgotha ubi cum crucifixe¬
ruxt unde intellegitur quod ipse sibi portabat crucem. cũ exiret in locum
memoratum simon autem ille initinere angariatus est dequo tres commemo¬
raat : cui poftea data est portanda cruxusq in locũ ita utrumq factum in¬
nimus primo id quod iohannes dixit. deinde quod ceteri tres. Sequitur itaq
mattheus
t uenerunt inquit in locum quidicitur. golgotha quod est caluariae locus
dehoc loco aptissime consentiunt deinde adiungit idem mattheus. et dede¬

Expanded text:
rent eum. et angariauerunt praetereuntem Simonem Cyreneum uenientem rent eum. et angariauerunt praetereuntem Simonem Cyreneum uenientem de uilla, patrem Alexandri et Rufi, ut tolleret crucem eius. hoc Lucas ita dicit: et cum ducerent eum, adprehenderunt Simonem quendam Cyrenen sem uenientem de uilla et inposuerunt illi crucem portare post Iesum. Iohannes autem sic narrat: susceperunt autem Iesum et eduxerunt. et baiulans sibi crucem exiuit in eum qui dicitur Caluariae locum, Hebraeice Golgotha, ubi eum crucifixerunt. unde intellegitur, quod ipse sibi portabat crucem, cum exiret in locum memoratum. Simon autem ille in itinere angariatus est, de quo tres commemorant, cui postea data est portanda crux usque ad locum. ita utrumque factum inuenimus, primo id quod lohannes dixit, deinde quod ceteri tres. XI. Sequitur itaque Mattheus: sSe t uenerunt, inquit, in locum, qui dicitur Golgotha, quod est Caluariae locus. in hoc loco apertissime consentiunt. deinde adiungit idem Mattheus: et dede
Abbreviated transcription (Latin):
unde apparet mattheum & marcum recapitulando istud com memorasse. no
quo tuxc factum sit cum eum pilatus iam crucifigendum tradi diss&. iohan¬
nes enim apud pilatum dicit haec gesta : satis euidenter: unde isti quod prae¬
terierant recoluerunt: adhoc ꝑtin& &iam quod consequenter dicit mattheus
et ex spuentes in eum acceperunt harundinem & ꝑcutiebant caput eius. & post¬
quam inluscrunt ei. exuerunt cum clamidem. & induerunt eum uestimen¬
tis cuis & duxerunt eum ut crucifigerent. hoc quod exuerent clamidem &in¬
duerunt eum uestimentis eius infine factũ intellegitur cũ iãducerenir
martus hocita quedicit. & post quã inluseruxt ei exueruxt illum purpurã
& induerunt cum uestimentis cius sequitur ergo mattheus
xeuntes autem
inuenerunt hominem cyrencum nomine simonem. hunc angariauer
ut toller& crucem cius: marcus quoq educuat illum inquit utcruci fige¬

Expanded text:
Unde apparet Matthaeum et Marcum recapitulando istud commemorasse, non Unde apparet Matthaeum et Marcum recapitulando istud commemorasse, non quod tunc factum sit, cum eum Pilatus jam crucifigendum tradidisset: Joannes enim apud Pilatum dicit haec gesta satis evidenter; unde isti quod praeterierant recoluerunt. Ad hoc pertinet etiam quod consequenter dicit Matthaeus: « Et exspuentes in eum acceperunt arundinem, et percutiebant caput ejus: et postquam inluserunt ei, exuerunt eum clamydem et induerunt eum uestimentis eius et duxerunt eum, ut crucifigerent. hoc, quod exuerunt clamydem et induerunt eum uestimentis eius, in fine factum intellegitur, cum iam duceretur. Marcus hoc ita dicit: et t postquam inluserunt ei, exuerunt illum puet induerunt eum uestimentis suis. Sequitur ergo Mattheus: Stexeuntes autem inuenerunt hominem Cyreneum, nomine Simonem; hunc angariauerunt, ut tolleret crucem eius. Marcus quoque: et educunt illum, inquit, ut crucifige
Abbreviated transcription (Latin):
Malites autem duxerunt eum intro in atrio practorii. & conuocant totam cohor¬
tem &induuat purpuram & in ponut᷑ ei plectentes spineam coronam: & coepe¬
runt salutare eum. hauerex iudacoꝵ. & percutiebant caput eius harundine. & c̃¬
spuebant eum &ponentes genua. ad orabant eum : intellegitur itaq quod mat¬
theus ait. clamidem coccineam circũ dederunt. hoc marcus dixiss&. indutũ¬
purpuram: proregia enim pur pura. clamis illa coccinea ab inludentibus
adhibita erat & est rubra quaedam pur pura coccisi millima: potest &iam
fieri ut pur purã &iam marcus commemorauerit quam clamis habebat. quã¬
uis essent coccinea : lucas hoc practer misit: io hannes autem antequã dicer&
quod eum pilatus crucifigendum tradiderit commemorauit hoc dicens: tunc
ergo ad prehendit pilatus iħm & flagellauit eum & milites plectentes coron.
despinis imposueruxt capiti cius. & uefte pur purea circum dederunt eum¬
& ucniebant adcum & dicebant: hauerex iudeorum & dabant ci palmas.

Expanded text:
torii et conuocant totam cohortem, et induunt purpuram et inponunt ei plectentes spineam coronam, et coeperunt salutare eum: haue, rex Iudaeorum. et percutiebant caput eius harundine et conspuebant eum, et ponentes genua adorabant eum. intellegitur itaque quod Mattheus ait: clamydem coccineam circumdederunt ei, hoc Marcum dixisse: in pupurpuram. Pro regia enim purpura, chlamys illa coccinea ab illudentibus adhibita erat: et est rubra quaedam purpura cocco simillima. Potest etiam fieri, ut purpuram etiam Marcus commemoraverit, quam chlamys habebat, quamvis esset coccinea. Lucas hoc praetermisit. Joannes autem antequam diceret quod eum Pilatus crucifigendum tradiderit, commemoravit hoc dicens: « Tunc ergo apprehendit Pilatus Jesum et flagellavit, Et milites plectentes coronam de spinis, imposueruet veniebant ad eum, et dicebant, Ave, rex Judaeorum; et dabant ei alapas » .
Abbreviated transcription (Latin):
nondis crep& contestans cum c&eris quod ioseph p&ierit corpus ihũ. & solus
dicens quod occultus fuisset discipulus dui propter m&um iuidacorua
Merito enim mou& cur ille qui propter timorem occultus discipulus crat
ausus sit petere corpus eius quod nullus corum qui eum palam sequebantur
auderet. Sed intellegendũ est istum fiducia dignitatis hoc fecisse qua prac¬
ditus poterat familiccriter intrare ad pilatum. in extremo autem illo offi¬
as funeri ex hibendominus curasse deuidacis quam iussoleret in dño audien¬
do eorum inimicitias dubitare: Sequitur mattheus :
Et accepto corpore ioseph in uoluit illud insindone manda & posiut illadu

Expanded text:
non discrepet, contestans cum ceteris, quod Ioseph petiuerit corpus Iesu, et solus non discrepet, contestans cum ceteris, quod Ioseph petiuerit corpus Iesu, et solus dicens, quod occultus fuisset discipulus domini propter metum Iudaeorum. merito enim mouet, cur ille qui propter timorem occultus discipulus erat ausus sit petere corpus eius, quod nullus eorum qui eum palam sequebantur auderet. sed intellegendum est istum fiducia dignitatis hoc fecisse, qua praeditus poterat familiariter intrare ad Pilatum. in extremo autem illo officio funeri exhibendo minus curasse de Iudaeis, quamuis soleret in domino audiendo eorum inimicitias deuitare. XXIII. Sequitur Mattheus: 59et accepto corpore Ioseph inuoluit illud in sindone munda
Abbreviated transcription (Latin):
ad pilatum & petiuit corpus ihũ. pilatus autem mirabatur siam obiso
& accessito centurione interrogauit eum suam mortuus esset. et cum
cognouiss& acenturione donauit corpus ioseph: Lucassic. et ecce uir
nomine ioseph quierat decurio uirbonus & uistus hic non conserat consi¬
lio & actibus eorum abarimathia ciuitate iudacę qui expectabat & epse
regnũ dĩ. hic accessit ad pilatum & p&ut corpus ihũ: Ioahannes autem posti¬
a quam narrauit decruribus fractis eorum quicũ dño crucifixierant. et
delateredñi lancea ꝑcussio quod totum solus dixit sic coniungit &iam
deioseph consenciens c&eris ita narrans: Post haec autem rogauit pilatum
ioseph ab arimathia eo quod esset discipulus ihũ. occultus autẽ propter
m&um uidaȩorum ut tolleret corpus ihũ. & ꝑmisit pilatus: Uenit ergo
& tulit corpus ihũ in hoc nihil existat inquo aliquis corũ alicui repugnare
uideatur sed aliquis forsitan quaerat quo modo a semet ipso io hannes ipse

Expanded text:
pus Iesu. Pilatus autem mirabatur, si iam obisset. et accersito centurione interrogauit eum, si iam mortuus esset. et cum cognouisset a centurione, donauit corpus Ioseph. Lucas sic: et ecce uir nomine Ioseph, qui erat decurio, uir bonus et iustus — hic non consenserat consilio et actibus eorum —, ab Arimathia ciuitate Iudaeae. qui expectabat et ipse regnum dei, hic accessit ad Pilatum et petit corpus Iesu. Iohannes autem, posteaquam narrauit de cruribus fractis eorum qui cum domino crucifixi erant et de latere domini lancea percusso, quod totum solus dixit, sic iungit etiam de Ioseph, consentiens ceteris, ita narrans: post haec autem rogauit Pilatum Ioseph ab Arimathia — eo quod esset discipulus Iesu, occultus autem propter metum Iudaeorum —, ut tolleret corpus Iesu. et permisit Pilatus. uenit ergo et tulit corpus Iesu. in hoc nihil exstat, in quo aliquis eorum alicui repugnare uideatur. sed aliquis forsitan quaerat, quomodo a semet ipso Iohannes ipse
Abbreviated transcription (Latin):
practorium. congregauerunt aduersus eum uniuersam cohortem & exuentes
cum clamidem coccineã circum dederunt ei & plectentes çoronã despinis posu

Expanded text:
praetorium congregauerunt ad eum uniuersam cohortem, et exuentes praetorium congregauerunt ad eum uniuersam cohortem, et exuentes eum clamydem coccineam circumdederunt ei, et pl
Abbreviated transcription (Latin):
aitem clama bant dicer . tes: Sihunc dimitts non es amicus całaris omis qua seu
purem facit contradicit cacsari. huic potest congrure quodlucas in cadem aceu¬
satione uicdeorũ ita naprat. cum dixissent inuenimus eum subuertendem gente
e ex quo soluitur illa quaestio quaputari poterat iohannes dixisse nullum
audãeis dño crimen obiectua quando responderuat & dixerunt ei. Sinonẽs
humale factor non tibi tradi dissemus eum. Sequitur ergo ihannes & dicit. pi
latus ergo cum audiss& hos sermones. ad duxit foras ihm. & sedit protribuna
uin locos quidicitur lithos trotus hebraice autem gabatha erat autem parasee¬
tolle crucifige cum dixit cis pilatus. regem ur̃m crucifigam: responderum
pontifices xon habemus regem uisi cacsarem tunc ergo tradidit eis illum
ut crucifigeretur. haec narrauit iohainnes ꝑ pilatum gesta. consequens etia
ut ipsam dñi passionem sccundum quattuor euangelistarux testimopia n¬
uideamus: quam mattheus sic incipit tnnc milites praesidis suscipientes iħm in

Expanded text:
lamabant dicentes: si hunc dimittis, non es amicus Caesaris: omnis qui se regem facit contradicit Caesari. huic potest congruere quod Lucas in eadem accusatione Iudaeorum ita narrat: cum dixissent: inuenimus eum subuertentem gentem regem esse. ex quo soluitur illa quaestio, qua putari poterat Iohannes dixisse nullum a Iudaeis domino crimen obiectum, quando responderunt et dixerunt ei: s i non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum. sequitur ergo Iohannes et diclatus ergo cum audisset hos sermones, adduxit foras Jesum, et sedit pro tribunali, in loco qui dicitur Lithostrotos, Hebraice autem Gabbatha. Erat autem Parascederunt pontifices: non habemus regem nisi Caesarem. tunc ergo tradidit eis illum, ut crucifigeretur. haec narrauit Iohannes per Pilatum gesta. Consequens est iam, ut ipsam domini passionem secundum quattuor euangelistarum testimonia uideamus, quam Mattheus sic incipit: tunc milites praesidis suscipientes Iesum in
Abbreviated transcription (Latin):
inguims ad nodiscipulis datum. sicut& marcus etlucas. sed cũtra didiss& calicem rursus de
triditoris uo locutus est quod lucas psequitur dicens. Uerum tamen eccemanus tradentis mocũ
inmensa. et quidẽ filius hominis secundũ quod definitumest uadit. Uerum tamen die illi
nomini ꝑquem tradetur hit iam intellegendũ est illud consequi quod iohannes narrit isti
utem praeter miserunt. si cut iohannes quedam prieter misit queillidixerunt: Cum
opost triditum ciliam dixisset dnis quod aluca positum est. uerum timen exccemanus
lentis memecumest inmensa. &otera coniungitur illud scđm iohinnem. Prit erigo
ccbens unus ex discipulis cius insinuihũ quem diligebat ihs. in nuit engo huic simon petru

Expanded text:
et sanguinis a domino discipulis datum sicut et Marcus et Lucas. sed cum tradidisset calicem, rursus de et sanguinis a domino discipulis datum sicut et Marcus et Lucas. sed cum tradidisset calicem, rursus de traditore suo locutus est, quod Lucas persequitur dicens: uerum tamen ecce manus tradentis me mecum est in mensa. et quidem filius hominis secundum quod definitum est uadit, uerum tamen uae illi homini, per quem tradetur! hic iam intellegendum est illud consequi, quod Iohannes narrat, isti autem praetermiserunt, sicut Iohannes quaedam praetermisit quae illi dixerunt. cum ergo post traditum calicem dixisset dominus quod a Luca positum est: uerum tamen ecce manus tradentis me mecum est in mensa, et cetera, coniungitur illud secundum Iohannem: erat ergo recumbens unus ex discipulis eius in sinu Iesu, quem diligebat Iesus: innuit e
Abbreviated transcription (Latin):
etmne Aspiciebant ergosicut idem ipse iohannes subnactit ab inuicem discipuli hesitan¬
tes dequo diceret. et contristat sicut mattheus etmarcus dicunt. caeperunt eisingillatim
licere. Num quid ego atipse respondensait. Sicut mattheus sequitur
Quntingit mecum manum in parabside. hic metradet: et sequitur. idem martheus is ta
bnectens. filius quidem hominis uadit sicut scriptum est deillo: ueautem homini illi ꝑ
quem filius hominis traditur. bonum erat cisinatus non fuisset homo ille in his& mircus. hoc
mor dine consonat. demn de mattheus sub iumngit. respondens autem uidas quitradidit cum
uT Numquid egosum rabbi: at illi tudixisti &iam hic non expressumẽ utrum ipse e&.¬
nderi ut omnes aduerterent. deinde sequitur mutheus etin serit mifterium corporis

Expanded text:
det me. aspiciebant ergo, sicut idem ipse Iohannes subnectit, ad inuicem discipuli haesitandet me. aspiciebant ergo, sicut idem ipse Iohannes subnectit, ad inuicem discipuli haesitantes, de quo diceret. et contristati, sicut Mattheus et Marcus dicunt. coeperunt ei singillatim dicere: numquid ego? at ipse respondens ait, sicut Mattheus sequitur, qui intingit mecum manum in parapside, hic me tradet. et sequitur idem Mattheus ita subnectens: filius quidem hominis uadit, sicut scriptum est de illo: uae autem homini illi, per quem filius hominis tradetur! bonum erat ei, si natus non fuisset homo ille. in his et Marcus hoc etiam ordine consonat. deinde Mattheus subiungit: respondens autem ludas, qui tradidit eum, dixit: numquid ego sum, rabbi? ait illi: tu dixisti. etiam hic non expressum est, utrum ipse esset. potea domino responderi, ut non omnes aduerterent. Deinde sequitur Mattheus et inserit mjsterium corporis
Abbreviated transcription (Latin):
uedenim lucas decalicae bis commemorauit. prius antequam panem daret. dein de
postequam panem dedit illud quod superius dixit poccupauit ut solet illud uero quod
ordinesuo posuit non commemorauerat superius: utrũq aut̃ coniunctũ hanc sentenciã
ficitquae & illorum est: iohannes autem de corpore et singuinedñi. hoc loconihildixi. sed
plane alib multo uberius hic dñm locutum eẽ testatur. tunc uero cũdñm acenã surrexis¬
sc et pedes discipulorum lauisse commemoras set reddita etiam nairratione curhoc eis fecerit.
inquadns ad huc clause significauerat ꝑ testimoniũ scripture ab eosetradi quimanducaret eius
ranem Uenit ad hunc locum quemtresceteri pariter insinuabant. Cum haec dixiss& in¬
uitihs turbatus est spũ. & protestatus est. et dixit. Amendico uobis quiaunus ex uobis tra¬

Expanded text:
quod enim Lucas de calice bis commemorauit, prius, antequam panem daret, deinde, quod enim Lucas de calice bis commemorauit, prius, antequam panem daret, deinde, posteaquam panem dedit, illud quod superius dixit praeoccupauit, ut solet, illud uero quod ordine suo posuit non commemorauerat superius; utrumque autem coniunctum hanc sententiam facit, quae et illorum est. Iohannes autem de corpore et sanguine domini hoc loco nihil dixit, sed plane alibi multo uberius hinc dominum locutum esse testatur. nunc uero cum dominum a cena surrexisse et pedes discipulorum lauisse commemorasset reddita etiam ratione, cur eis hoc fecerit, in qua dominus adhuc clause significauerat per testimonium scripturae ab eo se tradi qui manducaret eius panem, uenit ad hunc locum, quem tres ceteri pariter insinuant: cum haec dixisset, inquit, Iesus, turbatus est spiritu et protestatus est et dixit: amen, amen dico uobis, quia unus ex uobis tra
Abbreviated transcription (Latin):
quitalia cominemorant. EXPL. UBER II. OECONCORDIAM
m ꝗmomniũ quattuor narratio in eo uersatur loco in quonecesseẽ eosusq infinem pari¬
ter Ambulare. nec multum digredi ab inucem. sic ubi fortealius aliud cominemo¬
at. quod alius praeter mittit. Uidetur mihi expeditius nos demonstrare posse omni¬
um euangelistarũ conuenientiam si abhoc iam loco omnium omnia contexamus. et
inunam narrationẽ faciemq digeramus. sicergo arbitror commodiũs faciliusq
d quod suscepimus explicari. ut ad grediamur narrationem omnia cominemoran
uꝗd uolu commemorauit. ut tamen ab omnibus hacc omnia dicerentur.
quaedemonstrandum est ut nullus sibies se contraria. hincigitur incipiamus secundum
mattheum. Caenantibus eis accepit iħspanem etbenedixit ac fregit deditq discipulis
siusctait. Accipite & comedite hoc est cor pusmeum. haec et marcus lucasq commemorant

Expanded text:
qui talia commemorant. LIBER TERTIUS. Iam qui talia commemorant. LIBER TERTIUS. Iam quattuor narratio in eo uersatur loco, in quo necesse est eos usque in finem pariter ambulare nec multum digredi ab inuicem, sicubi forte alius aliud commemorat quod alius praetermittit, uidetur mihi expeditius nos demonstrare posse omnium euangelistarum conuenientiam, si ab hoc iam loco omnium omnia contexamus et in unam narrationem faciemque digeramus. sic ergo arbitror commodius faciliusque id quod suscepimus explicari, ut adgrediamur narrationem omnia commemorantquod uoluit commemorauit, ut tamen ab omnibus haec omnia dicerentur, quae demonstrandum est in nullo sibi esse contraria. Hinc igitur incipiamus secundum Mattheum: 2®cenantibus eis accepit Iesus panem et benedixit ac fregit deditque discipulis suis et ait: accipite et comedite, hoc est corpus meum. hoc et Marcus Lucasque commemorant.
Abbreviated transcription (Latin):
ite adquendã et diciteei. Ideo non potest audiri. quia certũ aliquid quemitult intel¬
legi. cum dicit adquendam et non ex primit quomodo dignoscatur. quod si exper¬
sona dictum euangelistae illut intpositũ acceperimus: eritquida necessitate breuitatis
subobscura locutio: sed iamen integra . quod uero marcus lagoenam dicit quamlucas
amphoram. illeuasis genus ille modũ significauit: uterq ueritatẽ sentenciac
custoduit. Sequitur mattheus. Uespereautẽ facto discũbebat cũ duodecim discipu¬
lis. & edentib illis dixit. amendico uobis quuinus uestrũ metraditurus ẽ & contristit
ual de coeperunt singuli dicere . &umquid egosum dñt & ceteriusq adillud ubian
respondens aut̃ uidas quitradidit eũ dixit. num quid egosũ rabbi. aitilli. tudixisti in
his quacconsi deranda nunc ꝓposium nihila fferunt quaestionis etiam cęteri euangelist

Expanded text:
ite ad quendam et dicite ei ideo non potest audiri, quia certum aliquem uult intelite ad quendam et dicite ei ideo non potest audiri, quia certum aliquem uult intellegi, cum dicit ad quendam\' et non exprimit, quomodo dinoscatur. quod si ex persona dictum euangelistae illud interpositum acceperimus, erit quidem necessitate breuitatis subobscura locutio, sed tamen integra. quod uero Marcus laguenam dicit, quam Lucas amphoram, ille uasis genus, ille modum significauit, uterque ueritatem sententiae custodiuit. Sequitur Mattheus: uespere autem facto discumbebat cum duodecim discipulis et edentibus illis dixit: amen dico uobis. quia unus ueusque ad illud ubi ait: respondens autem ludas, qui tradidit eum, dixit: numquid ego sum, rabbi? ait illi: tu dixisti. in his quae consideranda nunc proposuimus nihil adferunt quaestionis etiam ceteri euangelistae,
Abbreviated transcription (Latin):
siqueras cuireete respondet᷑ illi cuidã homini adque mississe insinuauit euangelista
cũꝑsonasua int̾̃ posunsset adquendã: manus qui demusitata locutio sed tam̃ sic intel¬
lecta integerrimax: autsi habet aliquid prop̾etatis hebrea lingua qui a phibet᷑ scrip¬
sisse mattheus. ut etiã totũ exꝑsona dnĩ dictũ locutionis integritate non careat uiderint
quinouer̃: saneitaposset etiam latine dici sidiceret᷑ ite inciuitate adquendã que nob
demonstrauerit homo qui uob occurrerit lagoenã aquae portans. hoc modo ubenu
sine ambiguitate poss& obtẽperari. uelut enam sidiceret itemciuitatẽ adquendam
quimanet illo aut illo loco. intali ł tali domo cũ expressione loci. et designatione dom
possit intellegi. possit fieri his autq huius caemodi ceteris tacitis indiciis quidicitur

Expanded text:
si quaeras: cui? recte respondetur: illi cuidam homini, ad quem misisse insinuauit euangelista, si quaeras: cui? recte respondetur: illi cuidam homini, ad quem misisse insinuauit euangelista, cum ex persona sua interposuisset: ad quendam. minus quidem usitata locutio, sed tamen sic intellecta integerrima est; aut si habet aliquid proprietatis Hebraea lingua, qua perhibetur scripsisse Mattheus, ut etiam totum ex persona domini dictum locutionis integritate non careat, uiderint qui nouerunt. sane ita posset etiam Latine dici, si diceretur ite in ciuitatem ad quendam, quem uobis demonstrauerit homo, qui uobis occurrerit laguenam aquae portans\'. hoc modo iubenti sine ambiguitate posset optemperari, uelut etiam, si diceret <ite in ciuitatem ad quendam qui manet illo aut illo loco, in tali uel tali domo\' cum expressione loci et designatione domus posset intellegi, posset fieri. his autem adque huiusmodi ceteris tacitis indiciis qui dicit
Abbreviated transcription (Latin):
tittit: quamtominus hicdici potuit. iteadquendam quod omnino numquam rectalocimio¬
ne dicit potest: sed plane discipulos adnonoriadquem libet. sed adquendam hominẽ
idest ad certum aliquem missos esse manifestum ẽ quod nobis &x ꝑsonasua recte potuit
cuangelista narrare ut diccret. misit ȩos ad quenda ut dicerent e. apudte facio pas¬
cha potiuit etiam sic misit eos ad quendam dicens uite diciteti apud facio pischa e& cposi
hoc cũ uerba dñi posiusset dicens. iteinciuitatẽ ipsemter posuit ad quendã. non quia hoc
dñs dixerit. sed ut ipse nobis insinuaret tacito nomine fius se quendã inciuttate adquem
dñi discipuli mittebant᷑ ut praepararent pascha: acsisp hanc expsonasua interposinione
duorũ uerboꝵ exseꝗt᷑. Ordine uerborũ dñi dicentis. et diciteci. Magister dicit iameni

Expanded text:
mittit; quanto minus hic dici potuit, Ite ad quemdam, quod omnino nunquam recta locutiomittit; quanto minus hic dici potuit, Ite ad quemdam, quod omnino nunquam recta locutione dici potest? Sed plane discipulos a Domino, non ad quemlibet, sed ad quemdam hominem, id est, ad certum aliquem missos esse manifestum est. Quod nobis ex persona sua recte potuit Evangelista narrare, ut diceret, Misit eos ad quemdam, ut dicerent ei, Apud te facio Pascha. Potuit etiam sic, Misit eos ad quemdam dicens: Ite, dicite ei, Apud te facio Pascha. Ac per hoc cum uerba domini posuisset dicentis: ite in ciuitatem, interposuit ipse: ad quendam, non quia hoc dominus dixerit. sed ut ipse nobis insinuaret tacito nomine fuisse quendam in ciuitate, ad quem domini discipuli mittebantur, ut praepararent pascha. ac sic post hanc ex persona sua interpositionem duorum uerborum sequitur ordinem uerborum domini dicentis: et dicite ei: magister dicit. iam enim
Abbreviated transcription (Latin):
dñ cuĩ mandatũ narralut. sed ex sua ꝑsona interposuit ad quendã ussis sednm utirent
nehaberet necesse totum dicere. cũ hoc illi ad insinuandã iubentis sententiã sufficere
uderctur . &am neminẽ sicloqui utdicat. isteadquendã qui nesciat. sienim diceret¬
itead quem cumq aut ad quem lib& poss& esscintegra locutio sed nonẽ certus homo a
quem muterentur cum cũ certum ostendant quamuis tacito eius nomine marcus elucas
sciebit quippedñs ad quem miteret et ut eum enam illi quosimitebat inuenire possent pra¬
monut quod indicium sequerentͥ. dehomine gestante aquelagoenam ł anforam. ut cũ
sccuti addomum quam uolebant uenirent. cumitaq non hic posset diciite adquem liber
quod integritas ꝗdẽ locutionis admitit: sed hoc locorei huius quaeinsinuaba ueritas non ad¬

Expanded text:
domini, cuius mandatum narrabat, sed ex sua persona interposuit ad quendam iussisse dominum ut irent, domini, cuius mandatum narrabat, sed ex sua persona interposuit ad quendam iussisse dominum ut irent, ne haberet necesse totum dicere, cum hoc illi ad insinuandam iubentis sententiam sufficere uideretur. nam neminem sic loqui, ut dicat cite ad quendam\\ quiIte ad quemcumque, aut, ad quemlibet; posset esse integra locutio, sed non esset certus homo ad quem mitterentur: cum eum certum ostendant, quamvis tacito ejus nomine, Marcus et Lucas. Sciebat quippe Dominus ad quem mitteret. Et ut eum etiam illi quos mittebat, invenire possent, praemonuit quod indicium sequerentur, de homine gestante aquae lagenam vel amphoram, ut eum secuti, ad domum quam volebat, venirent. Cum itaque non hic posset dici, Ite ad quemlibet, quod integritas quidem locutionis admittit, sed hoc loco rei hujus quae insinuabatur veritas non ad