comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuita ꝗde credit᷑ accidisse. Uerũ nõ de nichilo ẽ. Nã
ꝓp̾as cãs ht̃ quaꝵ ĩprouisus ĩoppinatꝰq ꝯcursus casũ
id  oꝑatꝰ eẽ. Nã nͥ cultor agri humu fodẽt ⁊ nisi
iẽo. B̾copetuniã depositor obruiss aurũ nõ eẽt ĩuen¬
tũ. Hec sũt igit᷑ fortuiti cause ꝯpẽdi qd exobiuis sibi ⁊ ꝯ¬
fluẽ̾tib causis nõ exgerẽtis ĩtẽtione proueĩt. Neq eĩ
riret᷑ itẽdit. Sruti dixi qud̃ ille obruit hũc fodisse cõ¬
ueĩt. itq cõcurrit. Licet igit᷑ diffinire casũ eẽ euẽtum
ĩoppinatũ ex ꝯfluẽtib cansis ĩ hiis que obaliꝗd gerut
cuẽtũ. Concurrere nõ atq ꝯfluere cansas facit ordo
ille menitabili ꝯnexione procedens qui de prouidẽtie
fonte descẽdens cũcta suis locis tp̃ribq disponit.
Uppis achamenue scopulis ubi u̾sa sequẽtur
Pectorib figit spicula pugna fugax.

Expanded text:
tuito quidem creditur accidisse, uerum non de nihilo est; nam tuito quidem creditur accidisse, uerum non de nihilo est; nam proprias causas habet quarum inprouisus inopinatusque concursus casum uidetur operatus. Nam nisi cultor agri humum foderet, nisi eo loci pecuniam suam depositor obruisset, aurum non esset inuentum. Haec sunt igitur fortuiti causa compendii, quod ex obuiis sibi et confluentibus causis, non ex gerentis intentione prouenit. Neque riretur, intendit, sed, uti dixi, quo ille obruit, hunc fodisse convenit, atque concurrit. Licet igitur definire casum esse inopinatum ex confluentibus causis in his quae ob aliquid geruntur euentum; concurrere uero atque confluere causas facit ordo ille ineuitabili conexione procedens, qui de prouidentiae fonte descendens cuncta suis locis temporibusque disponit. Rupis Achaemeniae scopulis ubi uersa sequentum Pectoribus figit spicula pugna fugax,
Abbreviated transcription (Latin):
de cõstiterit. nichil de seꝙ̃tib ambigat᷑. Tũ illa more
te rei sigͥficatõe inanẽ prorsus uocẽ ẽe decerno. Quis
cĩ cohercẽte ĩ ordinẽ cucta deo locus ẽẽ ullus temeri¬
tati reliquus põt.Nam nichil ex nichilo existe̾ uera
siũa ẽ. cui nemo unꝙͣ ueteꝵ refragatus ẽ. Quãꝙͣ id
causis aliꝗd oriat᷑ id de nichilo ortũ ẽẽ uidebit᷑. Q
si lpe fiori neqt. nec casũ ꝗde huimoĩ ẽẽ possibile est¬
qualẽ paulo añ diffinuumꝰ. Qͥ digit᷑ inꝙͣ: Nichil ne ẽ
qd̾ uł casus uł fortuitũ uire appellari queat: Anẽ al¬
quid tãtisi uulgus lateat cui uocabula ista ꝯueniãt:
rõne diffimuit. Quonã ĩꝙͣ mõ. Quotiẽs ait aliqͥd
cuꝰpiã rei gr̃a gent᷑. aliudq quibodũ de cansis ꝙͣ ĩ
tẽdebat᷑ obtĩgit casus uocat᷑. ut siqͥs colẽdi agri cã
fodiẽs humũ defossi auri põdus ĩueĩat. hoc igit᷑ for¬

Expanded text:
de constiterit, nihil de sequentibus ambigatur. Tum illa . Morem, de constiterit, nihil de sequentibus ambigatur. Tum illa . Morem, tae rei significationem inanem prorsus uocem esse decerno. Quis enim coercente in ordinem cuncta deo locus esse ullus temeritati reliquus potest? Nam nihil ex nihilo exsistere uera. sententia, est cui nemo umquam ueterum refragatus est, quamquam id causis aliquid oriatur, id de nihilo ortum esse uidebitur. Quod si hoc fieri nequit, ne casum quidem huiusmodi equalem paulo ante definiuimus. Quid igitur, inquam, nihilne est quod uel casus uel fortuitum iure appellari queat? An est aliquid, tametsi uulgus lateat, cui uocabula ista conueniant?  modo? Quotiens, ait, aliquid cuiuspiam rei gratia geritur aliudque quibusdam de causis quam quod intendebatur obtingit, casus uocatur, ut si quis colendi agri causa fodiens humum defossi auri pondus inueniat. Hoc igitur for
Abbreviated transcription (Latin):
Artũqr terraꝵ situ.
Breuem non ualentis replere ambitũ.
P udebit aucti nominis.
Quid o suꝑbi colla mortali iigo
Frustra leuare gestiunt.

Expanded text:
Artumque terrarum situm. Breuem replere non ualentis ambitum Pudebit aucti nominis. Quid o superbi colla mortali iugo Frustra, leuare gestiunt
Abbreviated transcription (Latin):
Rer ⁊ dũs fons ⁊ origo
Lex ⁊ sapiẽs arbit̾ equi.
Et q̃ motu concitat ire
Sistit retͣ hẽs. ac uaga fniͣt.
Nã nͥ rectos reuocãs i tͦ
Elexos iterũ cogat ĩ orbes.
Que nũc stabilis ꝯtinet ordo
Discepta suo fõte fatiscãt.
hic ẽ cũctis coĩs amor.
Repetũtq boni fic̃ teneri.
Qͥa nõ alit̾ durare q̃ant.
Nisi cõu̾so rursus amore Refluãt cause q̃ dedit esse

Expanded text:
rex et dominus, fons et origo, rex et dominus, fons et origo, lex et sapiens arbiter aequi, et quae motu concitat ire sistit retrahens ac uaga firmat; nam nisi rectos reuocans itus flexos iterum cogat in orbes, quae nunc stabilis continet ordo dissaepta suo fonte fatiscant. Hic est cunctis communis amor repetuntque boni fine teneri, quia non aliter durare queant nisi conuerso rursus amore refluant causae quae dedit esse.
Abbreviated transcription (Latin):
Ueterẽ ẜuãt sydera pucẽ
Nõ sol rutilo ꝯcitus igne
Selidũ phebes ĩpedit axẽ.
Nec que sũmo u̾tice mũdi
Flect it rapidos uisa meat
Nũꝙͣ occiduo lota ꝓfũdo
Cetera cernens sydera m̾̃gi
Cupit occeano tinge̾ flãmas.
Sẽꝑ nicib tp̃ris equis
Uesper seras nũciat umbras.
Nenchitqr diẽ lucifer almũ.
Sic ⁊ et̾nos reficit cursus.
Alternus amor. sic astͥgeris
Bellũ discors exulat oris.
Hec concordia tẽꝑat equis
Elemẽta modis ut pugnãti
uicib cedãt humida sictis
Iñgãtq fidẽ frigora flãmis.
Pẽdulus ignis surgat ĩ altũ.
Torre qr graues põdẽ sidãt.
hiider causis uere tepẽti
spiat florifer ãnꝰ odores.
Estas cererẽ feruida si ctat.
Remeat ponus gͦuis autũpnꝰ.
Hremẽ defluus migat ỹber.
ldec tẽpeies alit ac profeet
Qͥcqd uitã spirat ĩ orbe.
E ade rapiẽs odit ⁊ aufert
Obitu mergẽs orta supp̃mo.
Sedet ĩt̾ea ꝯditor altus
Rerũq regẽs flectit habenac

Expanded text:
uant sidera pacem. Non sol rutilo concitus igne gelidum Phoebes impedit axem nec quae summo uertice mundi flectit rapidos Vrsa meatus numquam occiduo lota profundo cetera cernens sidera mergi cupit Oceano tinguere flammas; semper uicibus temporis aequis Vesper seras nuntiat umbras reuehitque diem Lucifer almum. Sic aeternos reficit cursus alternus amor, sic astrigeris bellum discors exsulat oris. Haec concordia temperat aequis elementa modis, ut pugnantia uicibus cedant humida siccis iungantque fidem frigora flammis, pendulus ignis surgat in altum terraeque graues pondere sidant. His de causis uere tepenti spirat florifer annus odores, aestas cererem feruida siccat, remeat pomis grauis autumnus, hiemem defluus inrigat imber. Haec temperies alit ac profert quicquid uitam spirat in orbe; eadem rapiens condit et aufert obitu mergens orta supremo. Sedet interea conditor altus rerumque regens flectit habenas,
Abbreviated transcription (Latin):
tociusti ꝓuidẽtiã fatũ ue ꝯsiderẽ fumis uirib nixa
sentẽtia. S eã si placet ĩt̾ eas quas ĩopinabiles paulo añ
pinlisper ulgi ẜmonib accedamꝰ. Ne nimiu uelut
ab humanitatis usu recessisse uideam᷑.ut placet ĩꝙͣ.
rũt uł a uiciis declinãtes uirtutis iter arripĩt. Ne¬
gare ĩꝙͣ nequeo. Quid noͣ iocũda q̃ ĩ p̃miũ tribuitur
aspa iusto supplicio malos cohercet. Nũ bonã ppłs pu

Expanded text:
ocuisti prouidentiam fatumue considerem, firmis uiribus nixa sententia. Sed eam, si placet, inter eas quas inopinabiles paulo antepaulisper uulgi sermonibus accedamus ne nimium uelut ab humanitatis usu recessisse uideamur? – Vt placet, inquam. runt uel a uitiis declinantes uirtutis iter arripiunt. – Negare, inquam, nequeo. – Quid uero iucunda, quae in praemium tribuitur aspera iusto supplicio malos cohercet, num bonam popu
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ sensibilẽq ẽẽ rẽ nullus ignorat ꝙ illa nõ ymagi¬
natione uł sensu. s in rationali oceptõe ꝯsiderat. Uma¬
ginatio quoq tã ⁊ si ex sensib uisendi formãdiq
figuras sũpsit exordiu.sẽsu tñ absente sẽsibilia queq
collustrat. nõ sẽsibili s ymaginaria rõne idicãdi.
uides igit᷑ ne ut ĩ cegnoscẽdo cũcta sua potius faculta¬
te ꝙ eoꝵ que cognoscũt᷑ utãt᷑. Neq id inuiria. Na cui
omse iubiciũ uidicãtis actu existat nectẽe ẽ ut sua¬

Expanded text:
 esse rem nullus ignorat quod illa non imaginatione uel sensu sed in rationali conceptione considerat. Imaginatio quoque, tametsi ex sensibus uisendi formandique figuras sumpsit exordium, sensu tamen absente sensibilia quaeque collustrat non sensibili sed imaginaria ratione iudicandi. Videsne igitur ut in cognoscendo cuncta sua potius facultate quam eorum quae cognoscuntur utantur? Neque id iniuria; nam cum omne iudicium iudicantis actus exsistat
Abbreviated transcription (Latin):
ligẽtia qiͣ desuper spectans xcepta for̾ q̃ subsũt etiã
cũcta diuidicat. S eo mõ quo for᷑ ip̃a q̃ nulli abi i
cũ qd uniu̾sale respicit. nec ymaguiatõe nec sensib
utens ymaginabilia uł sẽ sibilia ꝯp̾hẽdit. Hec ẽ enĩ¬

Expanded text:
legentia quasi desuper spectans concepta forma quae subsunt etiam legentia quasi desuper spectans concepta forma quae subsunt etiam cuncta diiudicat, sed eo modo quo formam ipsam, quae nulli alii cum quid uniuersale respicit nec imaginatione nec sensibus utens imaginabilia uel sensibilia comprehendit. Haec est eni
Abbreviated transcription (Latin):
su iũ s ẜm cognoscẽtiũ potius ꝯprehẽdit᷑ facultatẽ.
llã ut hoc bremi liqueat exẽplo eãde corporis rotũditatẽ
aliter iusus ałr tactus agnoscit.Ille eĩr emunꝰ manẽs
totũ simł iactis radus intuet᷑. Hic uoͣ coherẽs orbi atq
cõuĩctus circa ip̃m motus ambitũ rotũditatẽ ꝑtib
ꝯp̃hẽdit. Ip̃m quoq hoĩe ałr sensus alit̾ umaginacio
aliter ratio aliter ĩtelligẽtia ꝯtuct᷑. Sẽsus eĩ fignã in
subiecta matia ꝯstitutã. ymaginatio nõ solã siñ mate
ria iudicat figurã. Ratio noͣ hãc quoq trãscẽdit. spe̾m¬
qr ip̃ar que singłib in est uniu̾sali ꝯsideratione perpẽ¬
dit. Intelligẽtie uõ celsioroculus ꝯsistit. Suꝑgressa
nãq uniu̾̃sitatis ambitũ ip̃ar illã simplicẽ formã pu¬
ra niẽtio acie ꝯtuet᷑. In quo illud maxĩe ꝯsiderandũ
ẽ.Nã supior cõp̾hẽdendi uis amplectitiu ĩferiorem.
Iͤ

Expanded text:
undum cognoscentium potius comprehenditur facultatem. Nam ut hoc breui liqueat exemplo, eandem corporis rotunditatem aliter uisus aliter tactus agnoscit. Ille eminus manens totum simul iactis radiis intuetur, hic uero cohaerens orbi atque coniunctus circa ipsum motus ambitum rotunditatem partibus comprehendit. Ipsum quoque hominem aliter sensus, aliter imaginatio, aliter ratio, aliter intellegentia contuetur. Sensus enim figuram in subiecta materia constitutam, imaginatio uero solam sine mat transcendit speciemque ipsam quae singularibus inest uniuersali consideratione perpendit. Intellegentiae uero celsior oculus exsistit; supergressa namque uniuersitatis ambitum ipsam illam simplicem formam pura mentis acie contuetur. In quo illud maxime considerandum est: nam superior comprehendendi uis amplectitur inferiorem, im
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ fuĩt ita p̃scĩa futuroꝵ nichil hnꝑ que uẽtura sunt
neccitatis ĩportat. S hoc ĩquies ipm dubitat᷑. an ea
rũ qͣne neccessarios exitus nõ hñt ulla possit ẽ p̾nocio.
dissonare ⁊ enĩ udẽt᷑. putasq si pre uideant᷑ ꝯseqͥ noc¬
cessitatẽ si necc̾itas desit minime p̾sciri: Nichilq sci¬
entia cõp̾hẽdi posse nisi certũ. Q si que sũt ĩcerti
exitꝰ ea qiͣcerta ꝓuidẽt᷑ oppinionis id ẽẽ caligine
nõ scĩe ueritate: alit̾ eĩ ac sese res hẽat arbitrari ab
ĩregritate scĩe credis ẽẽ diu̾sũ. Cuiꝰ erroris cã ẽ ꝙ oĩa

Expanded text:
 nihil his quae uentura sunt necessitatis importat. Sed hoc, inquis, ipsum dubitatur, an earum rerum quae necessarios exitus non habent ulla possit esse praenotio. Dissonare etenim uidentur putasque si praeuideantur consequi necessitatem, si necessitas desit minime praesciri nihilque scientia comprehendi posse nisi certum; quod si quae incerti sunt exitus ea quasi certa prouidentur, opinionis id esse caliginem non scientiae ueritatem. Aliter enim ac sese res habeat arbitrari ab integritate scientiae credis esse diuersum. Cuius erroris causa
Abbreviated transcription (Latin):
ut ca nõ proueniãt q̃ fut᷑a ẽe pronidẽt᷑. Quasi uoͣ nos
ea q̃ prouidẽtia futura ẽẽ p̃noscit nõ ẽe euẽtura cre¬
tamꝰ. Ac nõ illud potuo arbitrem᷑. licet eueniãt n¬
chil tñ ut euer̾ent sui uaͣ necciͣtatis habuisse. Ꝙ hĩc
facille ꝓpẽdas licebit. Plura ⁊ enũ dũ fuĩt subiecta o¬
culis ĩtuemͣ. ut ca q̃ ĩquadrigio moderãdis atq fle¬
tendis facẽ spectãt᷑ aurige atqr ad hũe modũ ceta.
Nũ igit᷑ ꝗcqͣͣ illoꝵ ita fieri neti̾tus ulla apellit: Mi¬
ime. Frustra eĩr ẽẽt artis effectus si oĩa coacta moue¬
rent᷑. Que igit᷑ cu fuĩt caiẽt existẽdi necciͣtate eader
pͥus ꝙ̃ fiaut sine necciͣtate futura sũt. Quare sũt q̃dã
enẽtura quoꝵ exitus ab oĩ neccͣitate sit absolutꝰ. Nar
illud ꝗder nullũ arbitror eẽ dictuꝵ ꝙ que nũc fuint
pͥus ꝙͣ fierẽt euẽtira nõ fuerĩt. Hec igit᷑ ⁊ͥ p̃cognita

Expanded text:
nos ea quae prouidentia futura esse praenoscit non esse euentum credamus ac non illud potius arbitremur, licet eueniant, nihil tamen ut euenirent sui natura necessitatis habuisse; quod hinc facile perpendas licebit. Plura etenim dum fiunt subiecta oculis intuemur, ut ea quae in quadrigis moderandis atque flectendis facere spectantur aurigae atque ad hunc modum cetera. Num igitur quidquam illorum ita fieri necessitas ulla compellit? Minime. Frustra enim esset artis effectus, si omnia coacta mouerentur. Quae igitur cum fiunt carent exsistendi necessitate, eadem prius quam fiant sine necessitate futura sunt. Quare sunt quaedam euentura quorum exitus ab omni necessitate sit absolutus. Nam illud quidem nullum arbitror esse dicturum, quod quae nunc fiunt, prius quam fierent, euentura non fueri
Abbreviated transcription (Latin):
Non ĩ totũ ẽ oblita sui
Sũmiãq tenet sĩgła ꝑdens.
Igit᷑ qͥsqs uera requirt
Nentro ẽ hĩtu nã neq nouit.¬
cogitari queat nichil prorsus reliquet᷑ ambigna. Q̃
ita demũ patefacere atq expedire tõptabo. si pͥuc ea
qb moueris expẽdera. Quero eĩr cur illã soluẽtium

Expanded text:
Non in totum est oblita sui Summamque tenet singula perdens. Igitur quisquis uera requirit, Neutro est habitu; nam neque nouitcogitari queat, nihil prorsus relinquetur ambigui. Quod ita demum patefacere atque expedire temptabo, si prius ea quibus moueris expendero. Quaero enim, cur illam soluentium
Abbreviated transcription (Latin):
untutus qualitatẽ rerũ minime ꝑturbat. Apud se
ut hec nõ sit oppinio s ueritate potius nixa cognicic
Cũ extitur ꝗd eẽ cognoscit qd̾ ide existẽdi nectessita¬
te carere nõ nesciat. Hic si dicas qd̾ euẽturũ ds̃ in¬
tet id nõ euenire nõ posse. qd̾ aut̃ nõ põt nõ eueĩre
id ex neccͣitate ꝯtĩgẽ meq ad hoc nomen neccͣitati
astruigas. Fatebor rẽ ꝗde solidissime ueritatis. s
cui uix aliq̃s nisi diuini speculator accesserit. Resp¬
debo nãq idem futuꝵ cu ad dinã notione re¬
fertur neccessariũ ẽẽ cu uero ĩ sua natura perpẽdit
liberũ prorsus atq absolutũ iuderi.Due sunt ⁊ eĩz
neccitates.simplex una ẽ. ueluti qd̾ neccẽe ẽ oñis
hoĩes eẽ mortales. altera ꝯdictioĩs ut si aliquẽ ami¬
bulare scias eũ ambulare neccẽe est. Qd̾ eĩ qͥsq
nouit id ẽẽ aliter ac notũ ẽ neqͥt. s hec ꝯdictio mi¬

Expanded text:
intuitus qualitatem rerum minime perturbat apud se intuitus qualitatem rerum minime perturbat apud se ut hoc non sit opinio sed ueritate potius nixa cognitio, cum exstaturum quid esse conoscit quod idem exsistendi necessitate carere non nesciat. Hic si dicas quod euenturum deus uidet id non euenire non posse, quod autem non potest non euenire id ex necessitate contingere, meque ad hoc nomen necessitatis adstringas, fatebor rem quidem solidissimae ueritatis, sed cui uix aliquis nisi diuini speculator accesserit. Respondebo namque idem futurum cum ad diuinam notionem refertur necessarium, cum uero in sua natura perpenditur liberum prorsus atque absolutum uideri. Duae sunt etenim necessitates, simplex una, ueluti quod necesse est omnes homines esse mortales, altera condicionis, ut si aliquem ambulare scias eum ambulare necesse est. Quod enim quisque nouit id esse aliter ac notum est nequit, sed haec condicio mi
Abbreviated transcription (Latin):
sue manet sĩplicitate pñtie. Infinitaq p̃ti̾ti ac fu¬
turi spacia ꝯplectens. omĩa qiͣiã gerant᷑ in sua sun¬
plici cognitõe ꝯfiderat. Itaq si pñtia pẽsare uelis
ciat.Qͥd igit᷑ postulas ut neccia fiant q̃ diuino
lumĩe lustrent᷑ cũ nec hoĩes ꝗde neccia faciant
ẽẽ q̃ uideãt. Nũ eĩ que pr̾itia cernis aliꝙͣ ncessi¬
tatẽ tuus addit ĩtuutus. Muume. Atqui siqua
ẽ duuni humaniq pñtis digna collatio uti uos
ur̃o hoc tpr̃ario pũti quedã uidetis. ita ille oĩa suo cer¬
nit eterno. Quare hec duuna p̾notio nat᷑a rerũ ꝓ¬
prietatẽq nõ nuitat.taliaq apud se pũtia spectat qͣ¬
lia ĩ tp̃r olĩ futã proueniẽt. Nec rerũ uidicia cõfũdit
nnoq sue mẽtis ĩtuitu tã neccĩa ꝙͣ nõ neccĩa uen¬
ntrũq cõspectũ tñ discernitis.⁊ hoc uolũtariũ illd̾
ẽẽ neccmͣ iudicatis. Ita igit᷑ cũcta despiciẽs dĩuinꝰ

Expanded text:
suae manet simplicitate praesentiae, infinitaque praeteriti ac futuri spatia complectens, omnia, quasi jam gerantur, in sua simplici cognitione considerat. Itaque si praevidentiam pensare velis, ciat. Quid igitur postulas, ut necessaria. fiant, quae divino lumine lustrentur, cum ne homines quidem necessaria faciant esse, quae videant. Num etatem tuus addit intuitus? Minime. Atqui 20, si est divini humanique praesentis digna collatio, uti vos estro hoc temporario praesenti quaedam videtis, ita ille omnia suo cernit aeterno. Quare haec divina praenotio naturam rerum, proprietatemque non mutat, taliaque apud se praesentia spectat, qualia in tempore olim futura provenient: nec rerum judicia confundit, unoque suae mentis intuitu tam necutrumque conspectum tamen discernitis et hoc uoluntarium illud esse necessarium iudicatis. Ita igitur cuncta dispiciens diuinus
Abbreviated transcription (Latin):
caces eẽ nõ possunt. Ad uersamini igit᷑ uicia co¬
lite uirtutes.⁊ ad rectas spes animu sublenate.
humiles p̃ceo in excelsa porrigite. Magna uobis
ẽ si dissimulare non uultis neccessitas indicta
probitatis. cũ ante oculos agitis iudicio eucta
cernentĩs.

Expanded text:
caces esse non possunt. Auersamini igitur uitia, cocaces esse non possunt. Auersamini igitur uitia, colite uirtutes, ad rectas spes animum subleuate, humiles preces in excelsa porrigite. Magna uobis est, si dissimulare non uultis, necessitas indicta probitatis, cum ante oculos agitis iudicis cuncta cernentis.
Abbreviated transcription (Latin):
nes tuas manẽs p̃nenit asq ꝯplectitir. Quã cõp̃¬
hendendi oĩa uisendiq presentia nõ ex futurarum
prouentu rem̃. s ex propria deus simplicitate sortitꝰ
est. Ex quo illud quoq resoluit᷑ ut qd̾ pauloante
posiusti ĩdignũ eẽ si sciẽtie dei cansam fut᷑a nostra
p̃stare credant᷑. Hec eĩ scĩe uis pñtaria notione cũ
cta oplectens reb modũ oĩb ip̃a ꝯstituit. Nichil
uoͣ posteriorib debet.Que cu ita sit manet in.¬
temeratamortalibus arbitrii libertas. Nec inique
leges absolutis oĩ neccitate uolũtatib p̃mia pe¬
nasq proponũt. Manet etiã spectator desupcun¬
ctoꝵ p̾sciis deus iusionisq eius p̾sens sẽꝑ eterni¬
tas cu nr̃oꝵ actũ futura qualitate ꝯcurrit bonis
premia/ malis supplicia dispensans. Nec frustra
sũt ĩ deo posite spes p̾cesq que cũ recte sint ineffĩ¬

Expanded text:
nes tuas manens praeuenit atque complectitur. Quam comprnes tuas manens praeuenit atque complectitur. Quam comprehendendi omnia uisendique praesentiam non ex futurarum prouentu rerum, sed ex propria deus simplicitate sortitus est. Ex quo illud quoque re- soluitur quod paulo ante posuisti indignum esse, si scientiae dei causam futura nostra praestarecta complectens, rebus omnibus modum ipsa constituit, nihil vero posterioribus debet. Quae cum ita sint, manet intemerata mortalibus arbitrii libertas. Nec iniquae leges, solutis omni necessitate voluntatibus, praemia poenasque 20 proponunt. Manet etiam spectator desuper cunctorum praescius deus uisionisque eius praesens semper aeternitas cum nostrorum actuum futura qualitate concurrit bonis praemia malis supplicia dispensans. Nec frustra sunt in deo positae spes precesque; quae cum rectae sunt, ineffi
Abbreviated transcription (Latin):
si ad diuinã noticiã referant᷑ ẽe neccessaria. si per
se ꝯsiderent᷑ neccessitatis eẽ nexib absoluta. sicuti
om̃e qd̾ sensib patet. si ad rõnẽ referas uniu̾sale
ẽ si ad se ip̃m respicias singulare. S si ĩ mea ĩqͥes
pot̾ate sitũ ẽ nuitare ꝓpositũ enacuabo ꝓuide̾tiã
cu que illa p̃noscit forte mutauero.Respõdebo ꝓ¬
cian facias quoue te ꝯu̾tas p̃sens prouidẽtie ueĩ¬
tas ĩtuet᷑. diuinã te pñtia nõ posse uitare. sicuti
pñtis oculi effugere nõ possis ĩtiutũ: quãuis te ĩ
narias actiones libera uolu̾tate ꝯu̾teris. Qͥd igit᷑ ĩqͥes.
ex mea ne dispositione scĩa diuina mutabit᷑. dt cum
ego nũc hoc nũc aliud nelĩ illa quoq noscẽdi uices
alternare uideat᷑. oomime. Ouine nãq futuru
retorquet ac reuocat. Nec alternat ut extimas:
nũc hoc nũc aliud p̾noscẽdi uicẽ: s uno ictu mutatio¬

Expanded text:
si ad diuinam notitiam referantur necessaria, si per si ad diuinam notitiam referantur necessaria, si per se considerentur necessitatis esse nexibus absoluta, sicuti omne quod sensibus patet si ad rationem referas uniuersale est, si ad se ipsa respicias singulare. Sed si in mea, inquies, potestate situm est mutare propositum, euacuabo prouidentiam, cum quae illa p posse et an facias quoue conuertas praesens prouidentiae ueritas intuetur, diuinam te praescientiam non posse uitare, sicuti praesentis oculi effugere non possis intuitum, quamuis te in uarias actiones libera uoluntate conuerteris. Quid igitur inquies? Ex meane dispositione scientia diuina mutabitur, ut cum ego nunc hoc nunc aliud uelim, illa quoque noscendi uices alternare uideatur? Minime. Omne namque futurum  cognitionis retorquet ac reuocat nec alternat, ut aestimas, nunc hoc nunc illud praenoscendi uice, sed uno ictu mutatio
Abbreviated transcription (Latin):
nulla nate hr̃at neccitatẽ. Atqui ds̃ ea futã que
ex arbitrii libertate ꝓueniũt presẽtia ꝯtuet᷑. Hec igͣ
ad ĩtuitu relata diuinũ neccessaria fuĩt ꝑ ꝯdictio¬
nem diuiue notionis ꝑ se uoͣ ꝯsiderata absoluta na¬
ture sue libertate nõ desinũt. Fient igit᷑ ꝓculdubio
cũcta que fut᷑a ds̃ eẽ p̃noscit. Sr eoꝵ qu̾dam de libero
proficiscũt᷑ arbitrio que ꝙͣus eueniant eeistẽdo tñ
naturã propriã nõ amittũt. qr prius ꝙ fierẽt etiam
non euenire potuissent. Quid igit᷑ refeat nõ ẽẽ nec¬
cessaria cu ꝓpter diuine scĩe ꝯdictionẽ moĩs oĩbus
necci̾tatis instar eueniat. Hoc scilicet ꝙ ea q̃ pau¬
lo ante proposiu sol oriens ⁊ gradiens lomo q̃ dur
fuint non fieri non possũt. eoꝵ tñ unũ prius qͦq
ꝙͣ fieret neccesse erat existere. Alterũ uõ muume
eoꝵ hoc quide de rerũ neccessitate descendit. Illd̾ noͣ
de pot̾ate faciẽtiũ. Hiud igit᷑ inuiria diximꝰ hec

Expanded text:
itatem. Atqui deus ea futura quae ex arbitrii libertate proueniunt praesentia contuetur; haec igitur ad intuitum relata diuinum necessaria fiunt per condicionem diuinae notionis, per se uero considerata ab absoluta naturae suae libertate non desinunt. Fient igitur procul dubio cuncta quae futura deus esse praenoscit, sed eorum quaedam de libero proficiscuntur arbitrio, quae quamuis eueniant exsistendo tamen naturam propriam non amittunt qua prius quam fierent etiam non euenire potuissent. Quid igitur refert non esse necessaria, cum propter diuinae scientiae condicionem modis omnibus necessitatis instar eueniet? Hoc scilicet quod ea quae paulo ante proposui, sol oriens et gradiens homo, quae dum fiunt non fieri non possunt, eorum tamen unum prius quoque quam fieret necesse erat exsistere, alterum uero minime; quidem de rerum necessitate descendit illud uero de potestate facientium. Haud igitur iniuria diximus haec
Abbreviated transcription (Latin):
est. Non ne rõnis potius c̾a probaremꝰ. Simile est
qd̃ huiriana ratio diunã ĩtelligritiã futa nisi nt
ip̃a cognoscit nõ putat intueri. Nã ita disseris. Snqͥ
certos ac neccios hr̃e. non uideãt᷑ euẽtus ea certo
euẽtura p̾sciri nequeñt. Harũ igit᷑ rerũ nulla ẽ p̃scĩa

Expanded text:
est, nonne rationis potius causam probaremus? Simile est est, nonne rationis potius causam probaremus? Simile est quod humana ratio diuinam intellegentiam futura nisi ut ipsa cognoscit non putat intueri. Nam ita disseris: Si qua certos ac necessarios habere non uideantur euentus ea certo euentura praesciri nequeunt. Harum igitur rerum nulla est pra
Abbreviated transcription (Latin):
Quo fit ut ea noticia ceteris p̾stet q̃ suapte na non
mõ ꝓpriũ. s ceteraꝵ quoq noticiaꝵ subiecta cogͦscit.
Nichil ẽe illud umu̾sale dicẽtes ꝙ̾ sese intueri ratic
putet. Qd̾ eĩ sẽsibile uł umagniabile ẽ id unũsũ
ẽẽ nõ posse aut igit᷑ rõius nerũ ẽe iidiciũ nec qͥc¬
ꝙͣ eẽ sensibile. Aut qm̃ sibi notũ sit plura sẽsib et
umaginatiomi eẽ subiecta manẽ ꝯeptionẽ eẽ roĩs
que qd̾ sensibile sit ac singulare qiͣ qddar unursale ꝯ̃¬
sideret. Ad hec si ratio ꝯtrã respondeat. se qͥdez ⁊ qd̾ sen¬
sibile ⁊⁊ qd ymaginabile sit ĩ uniu̾sitatis rõne ꝯspi¬
cere. Illa nõ ad unuu̾sitatis cegnitionẽ aspirare nõ
posse qm̃ eoꝵ notio corporales figuras nõ posset
excedere. De rerũ nõ cognitione fumiori potiꝰ pfec¬
noriq udicio ẽẽ credendũ.In huiꝰmoĩ igit᷑ litenos

Expanded text:
quo fit ut ea notitia ceteris praestet quae suapte natura non quo fit ut ea notitia ceteris praestet quae suapte natura non modo proprium sed ceterarum quoque notitiarum subiecta cognoscit. nihil esse illud uniuersale dicentes quod sese intueri ratio putet? Quod enim sensibile uel imaginabile est, id uniuersum esse non posse; aut igitur rationis uerum esse iudicium nec quidquam esse sensibile, aut quoniam sibi notum sit plura sensibus et imaginationi esse subiecta, inanem conceptionem esse rationis quae quod sensibile sit ac singulare quasi quiddam uniuersale consideret. Ad haec, si ratio contra respondeat se quidem et quod sensibile et quod imaginabile sit in uniuersitatis ratione conspicere, illa uero ad uniuersitatis cognitionem adspirare non posse, quoniam eorum notio corporales figuras non possit excedere, de rerum uero cognitione firmiori potius perfectumque iudicio esse credendum, in huiusmodi igitur lite nos
Abbreviated transcription (Latin):
nõ recte qdã qiͣ cũ aiunt uisũ eẽ platoni iuroũ
hũc nec hũisse uuciũ tp̃ris nec habituꝵ ẽẽ defectu
hoc mõ ꝯditori conditu mũdũ fieri coet̾nũ putant
Aliud ẽ eĩ ꝑ ĩt̾minabilẽ duci uitã qd mundo pla¬
to tribuit. Aliud ĩt̾minabilis inte tota parit̾ ꝯple¬
xam ẽẽ p̾sentiã. qd̾ diuine mẽtis ꝓpriũ c̃e̾ nanife¬
stũ ẽ. Neq enuĩ ds̃ oditis rebus antiquior uideri debet
tp̃rs ꝙͣtitate. s simplicis potius proprietate nate̾.
Hũc el uite ĩmobilis p̾sentariũ statũ ĩfinitꝰ ille tẽpo¬
raliũ rerũ motus mutat᷑.Cũq enĩ effuge̾ atq equa

Expanded text:
non recte quidam, qui cum audiunt uisum Platoni mundum non recte quidam, qui cum audiunt uisum Platoni mundum hunc nec habuisse initium temporis nec habiturum esse defectum hoc modo conditori conditum mundum fieri coaeternum putant. Aliud est enim per interminabilem duci uitam, quod mundo Plato tribuit, aliud interminabilis uitae totam pariter complexum esse praesentiam, quod diuinae mentis proprium esse manifestum est. Neque deus conditis rebus antiquior uideri debet temporis quantitate sed simplicis potius proprietate naturae. Hunc enim uitae immobilis praesentarium statum infinitus ille temporalium rerum motus imit
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ tp̃r ostitutũ qd̾ totũ uite sue spaciũ parit̾ possit
amplecti. S crastinũ ꝗde nũdu app̃hẽdit. hester¬
nũ uo̾ iã ꝑdidit. In hodierna quoq uita nõ ãplius
uiuit ꝙͣ in illo mobili trãsitorioq mom̃to. Quod
igit᷑ temporis patit᷑ ꝯdictionẽ. licet illud sicuti de
mũdo censuit aristotiles. Nec ceperit unꝙͣ ẽẽ nec
desunt. iutaq eiꝰ cũ tp̃ris ĩfinitate tẽdat᷑. nũdu
tñ tale ẽ ut et̾nũ ẽẽ nue credat᷑. Nõ eĩ totũ sũł
ĩ funte licet iuite spaciũ ꝯp̃hẽdit atq ꝯplectit᷑. S futã¬
nũdũ trãsacta uera iã nõ ht̃. Qd̾ igit᷑ ĩ t̾minabilis
uite plenitudĩe totã pariter ꝯp̃hẽdit ac possidet:
Cui neq futĩ ꝯcꝙͣ absit nec p̃t̾iti fluxerit id et̾nu
sẽp assiste̾ ⁊ ĩfaitatẽ mobilis tp̃ĩs hr̃e pñte. Unde

Expanded text:
in tempore constitutum quod totum uitae suae spatium pariter possit in tempore constitutum quod totum uitae suae spatium pariter possit amplecti, sed crastinum quidem nondum apprehendit hesternum uero iam perdidit; in hodierna quoque uita non amplius uiuitis quam in illo mobili transitorioque momento. Quod igitur temporis patitur condicionem, licet illud, sicuti de mundo censuit Aristoteles, nec coeperit umquam esse nec desinat uitaque eius cum temporis infinitate tendatur, nondum tamen tale est ut aeternum esse iure credatur. Non enim totum simul infinitae licet uitae spanondum transacta jam non habet. Quod igitur interminabilis vitae plenitudinem totam pariter comprehendit, ac possidet, cui neque futuri quidquam absit, nec praeteriti fluxerit, id aeternum praesentem. Vnde
Abbreviated transcription (Latin):
Atq leuis recto stat corpore despicitq terras.
Hec nisi terrenus male desipis ãmonet figura
Qui recto celũ uultu petis exerisq frontem
In sublime feras aĩum. quoq ne grauata pessũ
Ĩnferior sidcit mens corpore celsius leuato.
uoniã igit᷑ uti paulo ante mõstratũ ẽ. Omne
qd̾ scit᷑ nõ ex sua ui s ex ꝯp̃hẽdẽtiũ natã cogno¬
scit᷑. Intucam᷑ nũc ꝙͣtũ fas ẽ quis sit diuine sb̾e sta
tus ut q̃nã ⁊̃ scĩa eius sit possimus agnosce᷑. Deũ
igit᷑ ct̾nũ ẽẽ cũctoꝵ rõne degẽtiũ cõe iudiciũ ẽ. qd
sit. igit᷑ et̾nitas ꝯsideremꝰ. Hec enĩ nobis uła parit̾
duunã scĩamq patefacit. Eternitas igit᷑ ẽ ĩt̾mina¬
bilis uite tota simul ⁊ ꝑfecta possessio. Qd̾ ex colla¬
tione t pr̃aliũ clarius liquet. Nã qͥcqͥd uit ĩ tp̃re
id p̾sens a p̃teritis ĩ futura procedit. Nichilq est

Expanded text:
Atque leuis recto stat corpore despicitque terras. Atque leuis recto stat corpore despicitque terras. Haec nisi terrenus male desipis, admonet figura, Qui recto caelum uultu petis exserisque frontem, In sublime feras animum quoque, ne grauata pessum Inferior sidat mens corpore celsius leuato. Quoniam igitur, uti paulo ante monstratum est, omne quod scitur non ex sua sed ex comprehendentium natura cognoscitur, intueamur nunc quantum fas est quis sit diuinae substantiae status, ut quaenam etiam scientia eius sit possimus agnoscere. Deum igitur aeternum esse cunctorum ratione degentium commune iudicium est. Quid sit igitur aeternitas consideremus; haec enim nobis naturam pariter diuinam scientiamque patefacit. Aeternitas igitur est interminabilis uitae tota simul et perfecta possessio. Quod ex collatione temporalium clarius liquet. Nam quicquid uiuit in tempore id praesens a praeteritis in futura procedit nihilque est
Abbreviated transcription (Latin):
Tantas fundat opes nec trahat manũ
P leno copia cornu:
Humanũ miseras hand ideo genus
Cesset flere querelas.
Quanuis uota libens excipiat deus
Multi prodiguo auri.

Expanded text:
Tantas fundat opes nec retrahat manum Pleno copia cornu. Humanum miseras haud ideo genus Cesset flere querellas. Quamuis uota libens excipiat deus Multi prodigus auri
Abbreviated transcription (Latin):
hic lupis nꝑ additus
Elere duzparat ululat.
Ille tigrio ut indica
O bsitũ miserãs ducẽ
Peste soluei̾t hospitis.
Iã tñ mala remigec
Ore pocula traxerant.
Iam sues cerealia
Glande pabula u̾terãt.
Et nichil manet ĩtegrũ
uoce corpors ꝑditis.
Sola mens stabilis sup
Mõstua q̃ patit᷑ gemiti
O leuẽ nimiũ manũ.
Nec potẽtia gramina
Mẽbra que naleãt licet¬
Corda uerteͣ nõ ualent.
Nec nocẽtia corpori¬
Mentis uulnere seuiunt.

Expanded text:
hic lupis nuper additus flere dum parat ululat, ille tigris ut Indica obsitum miserans ducem peste soluerit hospitis, iam tamen mala remiges ore pocula traxerant, iam sues Cerealia glande pabula uerterant et nihil manet integrum uoce, corpore perditis. Sola mens stabilis super monstra quae patitur gemit. O leuem nimium manum nec potentia gramina, membra quae ualeant liccorda uertere non ualent! nocentia corporis uulnere saeuiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Tua ius uarium tem perat annũ.
Ut quas boree spuitus aufert
Reuchat mitis çephyrus frondes.
Queq arturus semuna uroit
Sirus altas urat segetes.
Nichil antiqua lege solutum

Expanded text:
Tua uis uarium temperat annum, ut quas Boree spiritus aufert referat mitis Zephirus frondes, queque Arcturus semina uidit, Syrius altas urat segetes: Nichil antiqua lege solutum
Abbreviated transcription (Latin):
Laxant nodis colla solutis.
p rimusq lacer dente cruento
Domitor rabidas ĩbuit iras
Que canit altis garrula ninis
A les cauee clauditur antro.
Hue licet illita pocula melle
Laigasq dapes dulci studio
Ludens hoĩu cura minustret .
Si tñ arto saliens tecto
nemoꝵ gratas iuiderit umbras
Sparsas pedib proterit escas
Siluas tiñ mesta requint.
Silnas dulci nete susurrat.
u alidis ꝯuondã u̾rib acta
Pronũ flectit iirga cacumen.
hanc si curuans dextra remiserit
r ecto spectat nertice celuz.
Cadit hesperias phebus ĩundas.
Sed secreto tramite rursus
Currus solitos uertit ad ortus
Repetunt proprios queq recursus.
Reddituq suo singula gaudent.
N ec maniet ulli traditus ordo.
Nisi quod firu uuxerit ortum.
S tabilemq sui fecerit orbem.

Expanded text:
laxant nodis colla solutis primusque lacer dente cruento domitor rabidas imbuit iras. Quae canit altis garrula ramis ales caueae clauditur antro; huic licet inlita pocula melle largasque dapes dulci studio ludens hominum cura ministret, si tamen arto saliens texto nemorum gratas uiderit umbras, sparsas pedibus proterit escas, siluas tantum maesta requirit, siluas dulci uoce susurrat. Validis quondam uiribus acta pronum flectit uirga cacumen; hanc si curuans dextra remisit, recto spectat uertice caelum. Cadit Hesperias Phoebus in undas, sed secreto tramite rursus currum solitos uertit ad ortus. Repetunt proprios quaeque recursus redituque suo singula gaudent nec manet ulli traditus ordo nisi quod fini iunxerit ortum stabilemque sui fecerit orbem.
Abbreviated transcription (Latin):
it retine̾ fortunã. Parcit itaq sapiẽs dispẽsatio ei
quẽ deteriorẽ face̾ possit adu̾sitas. Ne cui nõ ꝯuenit
laborare patiat᷑. Est alius cũctis urtutib absolutus.
sanctꝰq ac deo ꝓximꝰ hũc ꝯtĩgi qbuslibet adu̾sis nefaᷤ¬
ẽẽ prouidẽtia iudicat. adeo ut ne corporeis ꝗde mor¬
bis agitari sinat. Nam qdã me quoq excellẽtior ait.¬

Expanded text:
it retinere fortunam. Parcit itaque sapiens dispensatio ei, it retinere fortunam. Parcit itaque sapiens dispensatio ei, quem deteriorem facere possit adversis, ne, cui non convenit, laborare patiatur. Est alius cunctis virtutibus absolutus sanctusque ac deo proximus; hunc contingi quibuslibet adversis nefas providentia iudicat adeo, ut ne corporeis quidem morbis agitari sinat. Nam ut quidam me quoque excellentior
Abbreviated transcription (Latin):
medicus qui sanitatis ip̃iꝰ ał q egritudĩs modu
ta prouidẽtie specula respicit quod unicuiq cõ¬
ueniat agnoscit. ⁊ qdͥ oueĩre nouit accomodat. Hunic
iã fit illud fatalis ordinis insigne miraculũ cũ a sciẽ¬
te gerit᷑ qd̾ stupeant ignorãtes. Nã ut pauca que rõ
nalet humana de duuna profũditate ꝑstrĩgã de hoc
quẽ tu iustissimũ ⁊ equi ẜuãtissimũ putas oĩa sciẽti¬
proindẽtie duũsũ ẽẽ uidet᷑. et iuctricẽ quide cam diis
uictã uoͣ catoni placusse familiaris nr̃ lucanꝰ ammo¬
nuit. Hic igit᷑ qͥcqͥd citra spẽ uideas geri Reb ꝗde re¬
ctus ordo ẽ. Oppinio nõ tue puersa est ꝯfussio. S sit a¬
liꝗs ita bñ moratus ut de eo diuinũ iudiciũ parit̾ hn¬
manũq osentiat s ẽ aĩ uirb ĩfumꝰ. Cui siqͥd eueĩat
adu̾si desinet colere forsitan ĩnocẽtiã ꝑ quã nõ potu¬

Expanded text:
medicus, qui sanitatis ipsius atque aegritudinis modum medicus, qui sanitatis ipsius atque aegritudinis modum ta prouidentiae specula respexit, quid unicuique conueniat agnoscit et quod conuenire nouit accommodat. Hic iam fit illud fatalis ordinis insigne miraculum, cum ab sciente geritur quod stupeant ignorantes. Nam ut pauca, quae ratio ualet humana, de diuina profunditate perstringam, de hoc quem tu iustissimuprouidentiae diuersum uidetur. Et uictricem quidem causam dis, uictam uero Catoni placuisse familiaris noster Lucanus ammonuit. Hic igitur quicquid citra spem uideas geri rebus quidem rectus ordo est, opinioni uero tuae peruersa confusio. Sed sit aliquis ita bene moratus ut de eo diuinum iudicium pariter humanumque consentiat, sed est animi viribus infirmus, cui si quid eveniat adversi, desinet colere forsitan innocentiam, per quam non potu
Abbreviated transcription (Latin):
chilest ẽĩ qd̾ mali cã ne ab ip̃io qde ĩprobio fiat
quos ut uberrime demõstratu ẽ bonũ querentes
pranus error a u̾tit. Nedu̾ ordo de sũmi boni car¬
dine proficiscẽs a suo quoꝙͣ se deflectat exordio. q̃¬
adũsa tũ ꝓsꝑa malis q̃ tũ optata tũ odiosa ꝯtĩgãt
Nlũ igit᷑ ea mẽtis ĩtegritate hoĩes degũt ut quos ꝓ¬
bos ĩ probos ue cẽsuerint. eos quoq uti extimãt ẽẽ
nectẽe sit. Atqͥ ĩ hoc hoĩu uidicia depugnãt utꝰ a
lii p̾mio alii supplicio dignos arbitiunt᷑. S ꝯcedamꝰ
ut aliꝗs possit bonos malosq discerne̾. Nũ ig̾ pot̾it
ĩtueri illã ĩtimã tẽperiẽ uelut ĩcorporib dici solet.
aĩoꝵ. Nõ eĩ dissiłe est miaculũ nesciẽti cur samio
corporib hiis ꝗder dulcia illis uõ amara ꝯueniãt. Cur
egri etiã ꝗda lenib ꝗda uoͣ acrib adiuuãt᷑. Ad hoc

Expanded text:
hil est enim quod mali causa ne ab ipsis quidem improbis fiat: hil est enim quod mali causa ne ab ipsis quidem improbis fiat: quos, ut uberrime demonstratum est, bonum quaerentes pravus error avertit, ne dum ordo de summi boni cardine proficiscens, a suo quemquam deflectat exordio. Qum prospera, malis etiam tum optata, tum odiosa contingant? Num igitur ea mentis integritate homines degunt, ut quos probos improbosve censuerint, eos quoque, uti existimant, esse necesse sit? Atqui qui in hoc hominum judicia depugnant et quos alii praemio, alii 5 supplicio dignos arbitrantur. Sed concedamus, ut aliquis possit bonos malosve discernere; num igitur poterit intueri illam intimam temperiem, veluti in corporibus dici solet, animorum? Non enim dissimile est miraculum nescienti cur sanis corporibus his quidem dulcia illis uero amara conueniant, cur aegri etiam quidam lenibus quidam uero acribus adiuuantur. At hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ad bonũ dirigit. Neq eĩ fas est hoĩ cũctas diuine
opere machinas uł uigonio ꝯp̃hẽdere uł explica¬
re sermone. Hoc tm̃ ꝑspexisse sufficiat ꝙ naturaꝵ oũi
proditor deus idei ad bonũ dirigẽs cũcta disponat. Dũ¬
q ea que protulit ĩ sui siłitudĩe retine̾ festinat. Ma¬
lũ ome de rei pu sue t̾minis ꝑ fatalis seriẽ neccessita¬
tis climinet. Quo fit ut que in t̾ris habũtare credũt᷑
si disponẽtẽ prouidẽtiã spectes nichil usꝙͣ mali ẽe per¬
pendas. S uideo te iã dudũ ⁊ pondere questioĩs honera¬
tũ ⁊ rõnis prolixitate fatigatũ aliquã carmĩs expec¬
tare dulcedinẽ. Accipe igitur haustur quo refectus ĩ¬
firimor
ultenora contendas.
Iuis celsi uira tonãtis

Expanded text:
 ἀγορεύειν Neque enim fas est homini cunctas diuinae operae machinas uel ingenio conprehendere uel explicare sermone. Hoc tantum perspexisse sufficiat, quod naturarum omnium proditor deus idem ad bonum dirigens cuncta disponat, dumque ea quae protulit in sui similitudinem retinere festinat, malum omne de reipublicae suae terminis per fatalis seriem necessitatis eliminet. Quo fit ut quae in terris abundare creduntur, si disponentem prouidentiam spectes, nihil usquam mali esse perpendas. Sed uideo te iam dudum et pondere quaestionis oneratum et rationis prolixitate fatigatum aliquam carminis exspectare dulcedinem. Accipe igitur haustum quo refectus firmior in ulteriora, contendas. Si uis celsi iura tonantis
Abbreviated transcription (Latin):
digesta atq explicata tp̃rib fatũ uocet᷑. Que licet dulsa sĩt
alter tñ pendet er altero. Ordo naq fatalis ex puidetie sim¬
plicitate procedit. Sĩc eĩ artifrx faciẽde rei formã mẽte p¬

Expanded text:
digesta atque explicata temporibus fatum uocetur. Quae licet diuersa sint, digesta atque explicata temporibus fatum uocetur. Quae licet diuersa sint, alterum tamen pendet ex altero. Ordo namque fatalis ex prouidentiae simplicitate procedit. Sicut enim artifex faciendae rei formam mente p
Abbreviated transcription (Latin):
nexas sibi ordie ꝯtexo rõnes. Ut libet ĩꝙͣ. Tũ uelut ab
alio orsa pͥncipio ita disseruit. Oĩu gͣnatio reꝵ cũctq
mõ cãs ordĩe foͣͣ ex diuine mẽtis stabilitate sortitur.
tie puritate ospicit᷑ puidẽtia noĩat᷑. Cũ uõ ad ea q̃
monet atq disponit refert᷑ fatu a ueterib appella¬
tũ ẽ. Que diu̾sa ẽẽ facile liquebit/ Siꝗs utriusq iũ
mẽte ꝯspex̾it. Nã prouidẽtia ẽ ip̃a illa diuina ratioĩ
sũmo oĩu pͥncipe ostituta q̃ cucta disponit. Fatu
uõ ẽ ĩherens reb mobilib dispositio ꝑ quã ꝓiu¬
dẽtia sius queq nectit ordinib. Prouidẽtia nãq
cũcta parit̾ ꝙͣuisdiu̾sa ꝙͣuis ĩfinita ꝯplectit᷑. Fatũ
noͣ singula digerit ĩmotũ locis formis ac tẽporib
distributa. Ut hec tpralis ordĩs explicatio ĩ diuine
mẽtis adunata prospectu peouidẽtia sit. Eater uo̾ adimatio

Expanded text:
nexas sibi ordine contexo rationes. – Vt libet, inquam. – Tunc uelut ab nexas sibi ordine contexo rationes. – Vt libet, inquam. – Tunc uelut ab alio orsa principio ita disseruit: Omnium generatio rerum cunctusque modo, causas, ordinem, formas ex divinae mentis stabilitate sortitur. tiae puritate conspicitur, prouidentia nominatur; cum uero ad ea quae mouet atque disponit refertur, fatum a ueteribus appellatum est. Quae diuersa esse facile liquebit, si quis utriusque uim mente conspexerit. Nam prouidentia est ipsa illa diuina ratio in summo omnium principe constituta quae cuncta disponit; fatum uero inhaerens rebus mobilibus dispositio per quam prouidentia suis quaeque nectit ordinibus. Prouidentia namque cuncta pariter quamuis diuersa quamuis infinita complectitur; fatum uero singula digerit in motum locis formis ac temporibus distributa, ut haec temporalis ordinis explicatio in diuinae mentis adunata prospectum prouidentia sit, eadem uero adunatio
Abbreviated transcription (Latin):
Nec niuis durã frigore mollẽ.
Feruẽti phebi soluier estu.
hic eĩ cas cernẽ ꝓmptũ ẽ
Illic latẽtes pectora tuibãt.
Cũcta q̃ rara ꝓuehit etas

Expanded text:
Nec niuis duram frigore molem Feruente Phoebi soluier aestu. Hic enim causas cernere promptum est, Illic latentes pectora turbant. Cuncta quae rara prouehit aetas
Abbreviated transcription (Latin):
a semetip̃is discerpẽtib ꝯscĩa uiciis qͦq dissẽtiãt
faciũtq sepe ea quetu gesserint non fuisse gerẽda¬
decernãt. Ex quo sepe sũma illa prouidẽtia ꝓtu¬
lit ĩsigne muaculũ ut malos mali bonos tace¬
rent. Nã dũ iniqͦ s̾ͥ a pessimis ꝗdã ppeti uident᷑
noxioꝵ odio flagrãtes ad uͥtutis frugẽ redi̾re dũ
se eis dissiłes studẽt ẽẽ quos oderãt. Sola ẽ ẽi diuĩ¬
na uis cui mala qͦ bona sũt cũ eis opetẽter utẽ¬
do alicuiꝰ boni elicit effectũserdo eĩ qdã cũcta cõ¬
plectit᷑ ut qd̾ ab assignata ordĩs rõne decesserit.⁊
hoc licet ĩ aliũ tñ ordinẽ relabat᷑. Ne ꝗd ĩ regno ꝓ¬
uidẽtie liceat temeritati.Apt aAccrIa E uif¬

Expanded text:
a semet ipsis discerpentibus conscientiam uitiis quisque dissentiat a semet ipsis discerpentibus conscientiam uitiis quisque dissentiat faciantque saepe decernant? Ex quo saepe summa illa prouidentia protulit insigne miraculum, ut malos mali bonos facerent. Nam dum iniqua sibi a pessimis quidam perpeti uidentur, noxiorum odio flagrantes ad uirtutis frugem rediere, dum se eis dissimiles student esse quos oderant. Sola. est enim diuina uis cui mala quoque bona sint, cum eis competenter utendo alicuius boni elicit effectum. Ordo enim quidam cuncta complectitur, ut quod adsignata ordinis ratione decesserit, hoc licet in alium, tamen ordinem relabatur, ne quid in regno prouidentiae liceat temeritati. ἀργαλέον
Abbreviated transcription (Latin):
bus ĩuehunt᷑ emẽdãt. Leta uõ magnũ lonis argu¬
mentũ loquut᷑. Oͥd de huimõi felicitate debeãt i¬
dicare. Quã famulari sepe ĩprobis cernãt. Inqua
re illud ⁊ dispẽsari credo qd̾ ẽ forsitan alicuiꝰ tã p̃¬
ceps atq ĩportuna naͣ ut eũ ĩ scelera potiꝰ exacer¬
bare possit rei familiaris ĩopihuiꝰ morbo prouidẽ¬
tia collate peciue remedio medet᷑. Hic fedatã pro¬
bris ꝯsciẽtia spectãs ⁊ secũ fortuna sua ꝯꝑans forsi¬
tan ꝑtimescit ne cuiꝰ rei ictũdus usus est sit t̾stis
amssio. mutabit igit᷑ mores ac dũ fortunã me¬
tuit amittẽ neqͥtiã derelĩqͥt. Abos ĩ clade meritã
p̃cipitauit ĩdigne aucta felicitas. Quibdã ꝑmis¬
sũ est puniẽdi us ut ex̾cicii bonis ⁊ malis eẽt cã
supplicii. Nã ut probis atq ĩprobis nullũ fedusẽ
ita ip̃i inter se ĩprobi nequent ꝯueĩre. Qͥdni: Cũ

Expanded text:
uibus inuehuntur emeuibus inuehuntur emementum loquuntur, quid de huius modi felicitate debeant iudicare quam famulari saepe improbis cernant. In qua re illud etiam dispensari credo quod est forsitan alicuius tam praeceps atque importuna natura ut eum in scelera potius exacerbare possit rei familiaris inopia; huius morbo prouidentia collatae pecuniae remedio medetur. Hic foedatam probris conscientiam spectans et se cum fortuna sua comparans forsitan pertimescit ne cuius ei iucundus usus est sit tristis amissio; mutabit igitur mores ac dum fortunam metuit amittere nequitiam derelinquit. Alios in cladem meritam praecipitauit indigne acta felicitas; quibusdam permissum puniendi ius ut exercitii bonis et malis esset causa supplicii. Nam ut probis atque improbis nullum foedus est ita ipsi inter se improbi nequeunt conuenire. Quidni, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ma rerũ regendaꝵ deferat᷑. ut ex uberãs retũdatur
ĩprobitas. Aliis mixta quedã diuina ꝓuidẽtia pro
aĩoꝵ qͣlitate distribuit.quosdã remordet ne longa
felicitate luxuriẽt.Alios sinit duus agitari. ut
n̾tutes aĩ patiẽtie usu atq ex̾citatõe ofumẽt. Alii
plus equo metuũt qd ferre possũt. Alii plus equode
spicuĩt qd̾ ferre nõ possũt. Hos ĩ expimẽtu siu tri¬
stib ducit. Nõ nulli uenerãdũ seculi nom̃ glorio¬
se p̃cio mortis emerũt.Quidã suppliciis ĩexpugna¬
biles exẽplũ cetens p̃tuler̃t. iuictã malis ẽẽuir¬
tute. Que qtia recte ac disposite ut ex eoꝵ bono
qͥb accede̾ uitent᷑ fiãt. Nulla dubitatio ẽ. Nlã illd̾
quoq qd̾ ĩprobis nũc tristia nũc optata proue¬
niũt ex eisde ducit᷑ causis ac de tristib qde nemo i¬
miat᷑ eo ꝙ eos inale meritos oes exitunãt Q uoꝵ
ꝗde supplicia tũ ceteros. ⁊ scelerib det̾rẽt tũ ip̃os q¬

Expanded text:
ma rerum regenda deferatur ut exuberans retundatur improbitas. Aliis mixta quaedam pro animorum qualitate distribuit: Quosdam remordet ne longa felicitate luxurient, alios duris agitari ut uirtutes animi patientiae usu atque exercitatione confirment. Alii plus aequo metuunt quod ferre possunt, alispiciunt quod ferre non possunt; hos in experimentum sui tristibus ducit. Nonnulli uenerandum saeculi nomen gloriosae pretio mortis emerunt: quidam suppliciis inexpugnabiles exemplum ceteris praetulerunt inuictam malis esse uirtutem. Quae quam recte atque disposite et ex eorum bono quibus accedere uidentur fiant, nulla dubitatio est. Nam illud quoque, quod improbis nunc tristia nunc optata proueniunt, ex eisdem ducitur causis; ac de tristibus quidem nemo miratur, quod eos male meritos omnes existimant. Quorum quidem supplicia tum ceteros ab sceleribus deterrent, tum ipsos q
Abbreviated transcription (Latin):
possideret pecunia quã possit amittere. Dubita.¬
ri inꝙͣsicquit. In ꝯtrariũ igit᷑ relapsa reo ẽ. Nam q̃
sufficiẽtes sibi fuce̾ putabant᷑ opes. Alicno potiꝰ p̃si

Expanded text:
possideret pecuniam, quam possit amittere. – Dubitapossideret pecuniam, quam possit amittere. – Dubitari, inquam, nequit. – In contrarium igitur relapsa res est; nam quae sufficientes sibi facere putabantur opes al