comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
notat eos ꝑtinaciȩ. qͥ nec crucifixo & resusci¬
tato amortuis dño pͣdicantib apłis crede¬
re noluerunt. sed quasi cadauer uile ꝓie¬
cerunt: qͥa quantũ inse erat a suis eũ finib
ex cludentes: gentib suscipiendũ dedert̃.
uid gͦ faciet illis dñs uineȩ Ueniet & ꝑ-¬¬
det colonos istos. & dabit uineã aliis. Quo
audito illi: dixert̃. Absit. Contradixerc̃
sententiȩ dni. qͥa eã contra suã ꝑfidiã di¬
ctã. eẽ. cognouer̃t. Intelligebant enĩ para¬
bolã ñ merito scĩtatis ad capienda mysti¬¬
ca uerba limpidi. sed maliciȩ flãmis ad ne¬
ganda quȩ dicebant᷑ accensi. atq ideo quȩ
in m̃te habuerant quãuis in parabolis di¬
cta: quasi iã olim meditata. cognoscere pa¬
rati. Negantib gͦ iudeis iustũ fore. scientiã
diuinȩ legis quã ipsi spernebant ad gentes
transferre: qͥd saluator respondeat intue¬
re. Ue autẽ aspiciens eosait. Quid ẽ.
hoc qđ scriptũ ẽ lapidẽ quẽ reꝓbauer̃t̃ ȩdi¬

Expanded text:
notat eos pertinaciae, qui nec crucifixo et resuscitato a mortuis Domino praedicantibus apostolis credere voluerint, sed quasi cadaver vile projecerunt. Quia, quantum in se erat, a suis eum finibus excludentes, gentibus suscipiendum dederunt. Quid ergo faciet illis dominus vineae? Veniet et perdet colonos istos, et dabitaudito, dixerunt illi: Absit. Contradixerunt sententiae Domini quia contra suam perfidiam esse cognoverunt. Intelligebant enim parabolam non merito sanctitatis ad capienda mysterii verba jam parati, sed malitiae flammis ad agenda quae dicebantur accensi, atque ideo quae in mente habuerant, quamvis in parabolis dicta, quasi jam olim meditata cognoscere parati. Negantibus ergo Judaeis justum fore scientiam divinae legis quam ipsi spernebant ad gentes transferri, quid Salvator respondeat intuere. Ille autem aspiciens eos ait: Quid est ergo hoc quod scriptum est: Lapidem quem reprobaverunt aedi
Abbreviated transcription (Latin):
telligendũ qđ quȩrit: aut odio uł cor¬
tẽptu ipsius ueritatis indignꝰ ẽ cui debeat
apiri qđ quęrit. Quorũ ꝓpt̾ unũ dñs ait.
Adhuc multa habeo uob̾ dicere. sed ñ potestis
illa portare mͦ. Propt̾ aliud uͦ discipłis p̃ce¬
pit. Nolite sc̃m dare canib neq mittatis mar¬
garitas ur̃as ante porcos. Caẜ xUIIIi.

Expanded text:
telligendum quod quaerit, aut odio vel contelligendum quod quaerit, aut odio vel converitatis indignus est cui debeat aperiri quod quaerit. Quorum propter unum Dominus ait: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo . Propter aliud vero discipulis praecipit: Nolite sanctum dare canibus, neque mittatis margaritas vestras ante porcos .
Abbreviated transcription (Latin):
sententia condẽnentur. Ał illi cogita¬
bant intra se dicentes. qͥa si dixerimꝰ de cȩlo:
dicet nob̾. Quare gͦ ñ credidistis ei: Quem
confitemini de cȩlo habuisse ꝓphetiã mͥ te¬
stimoniũ ꝑhibuit. & ab illo audistis inqua
ego ista faciã potestate. Si autẽ dixerimꝰ
ex hominib plebs uniuersa lapidabit nos.
Certi sunt enĩ ioħem ꝓpħam ẽe̾. Uidert̃ gͦ¬
qđ libet horũ respondissent in laqueũ se
casuros. tim̃tes lapidationẽ. sed magis tim̃¬
tes ueritatis confessionẽ. E respondert̃¬
se nescire unde. e̾ẽt. Et iesus ait illis. Neq
ego dico uob̾. in qua potestate hȩc facio. Non
uob dico qđ scio. qͥa ñ uultis fateri qđ scitis
ustissime repulsi. utiq confusi abscessert̃:
& impletũ. ẽ. qđ in psalmo ꝑ ꝓpħam dicit
ds̃ patꝰ. Paraui lucernã xp̃o meo. id÷ ipsũ
dũ autẽ. qͥa duas obcausas maxime scientia
ueritatis. ẽ. occultanda quęrentib. cũ uide¬
licet is qui quęrit aut minꝰ capax. ẽ. ad in¬

Expanded text:
entur. At illi cogitabant inter se dicentes: Quia si dixerimus, de coelo, dicet: Quare ergo non credidistis ei? Quem confitemini de coelo habuisse prophetiam mihi testimonium perhibuit, et ab illo audistis in qua ergo ista faciam potestate. Si autem dixerimus: ex hominibus: plebs universa lapidabit nos. Certi sunt enim Joannem prophetam esse. Viderquodlibet horum respondissent in laqueum se casuros, timentes lapidationem, sed magis timentes veritatis confessionem. Si enim respondse nescire unde esset. Et Jesus ait illis: Neque ego dico vobis in qua potestate haec facio. Non vobis dico quod scio, quia non vultis fateri quod scitis. Justissime repulsi utique confusi abscesserunt, et impletum est quod in psalmo per Prophetam dicit Deus Pater: Paravi lucernam Christo meo , id est dum autem quia duas ob causas maxime scientia veritatis est occultanda quaerentibus, cum videlicet qui quaerit, aut minus capax est ad in
Abbreviated transcription (Latin):
dit quȩ dĩ st̃: patris faciens uoluntatẽ
Aut̃. Reddite quȩ cęsaris st̃ cȩsari. & quȩ dĩ
sunt dõ. Quẽ admodũ cȩsar a uob̾ exigit im¬
pressione imaginis suȩ. sic & ds̃. ut quẽ ad¬
modũ illi redditur nũmꝰ sic dõ anima lumi¬
ne uultꝰ eiꝰ illustrata atq signata. Unde
psalmista. signatũ. ẽ. inqͥt in nob̾. lum̃ uultꝰ
tui dñe. Hoc qͥppe lum̃ . ẽ. totũ hominis &
uerbũ bonũ. qđ ñ oculis sed m̃te conspicit᷑.
Signatũ autẽ dixit in nob̾. tanquã denarius
signat᷑ regis imagine. Homo enĩ factꝰ ẽ ad
imaginẽ & similitudinẽ dĩ. quã peccando
nascendo signet᷑. E⁊ ñ potuert̃ uerbũ
eiꝰ rep̃hendere corã plebe. & mirati in respon¬
sis eius tacuert. Qui credere debuerant ad
tantã sapieritiã mirati st̃ qđ calliditas eoꝵ
insidiandi ñ inuenisset locũ¬

Expanded text:
oluntatem . Aliter: Reddite quae Caesaris sunt, Caesari; et quae Dei sunt, Deo. Quemadmodum Caesar a vobis exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus, ut quemadmodum illi redditur nummus, sic Deo anima lumine vultus ejus illustrata atque signata. Unde Psalmista: Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tui, Domine . Hoc quippe lumen est totum hominis, et verum bonum quod non oculis, sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine. Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei , quam peccando  si renascendo signetur. Et non potuerunt verbum ejus reprehendere coram plebe; et mirati in responi sunt. Qui credere debuerant ad tantam sapientiam, mirati sunt quod calliditas eorum insidiandi non invenisset locu
Abbreviated transcription (Latin):
tur alteri: cũ dono gr̃ȩ qđ supb spreuit.
humilis quisq ditabitur. Sed & hoc qđ
principes sacerdotũ & scribȩ manũ mitte
re quȩrentes in iesum t̾rore popłi retinen¬
tur: cotidie geritur in ȩccła. cũ quilibet
solo de nomine fr̃: eã quã ñ diligit ȩccła¬
sticȩ fidei ac pacis unitatẽ. ꝓpt̾ cohabitan¬
tiũ frmbonorũ multitudinẽ uł erubescit
uł timet impugnare. Qui tam̃ sicut de
stultissima auiũ strucione dñs ait. cũ tẽpꝰ
fuerit in altũ alas erigit: qͥa ꝑsequendo
ȩccłam. quasi dñm cruci addicere. & osten¬
tui gaudebit habere
CAP. XX

Expanded text:
tur alteri, cum dono gratiae quod superbus sprevit, tur alteri, cum dono gratiae quod superbus sprevit, humilis quisque ditabitur. Sed et hoc quod principes sacerdotum et Scrire quaerentes in Jesum timore turbae retinentur, quotidie geritur in Ecclesia cum quilibet solo de nomine frater eam quam non diligit ecclesiasticae fidei ac pacis unitatem propter cohabitantium fratrum bonorum multitudinem aut erubescit, aut timet impugnare. Qui tamen sicut de stultissima avium struthione Dominus ait: Cum tempus fuerit in altum alas erigit : quia persequendo Ecclesiam quasi Dominum cruci addicere, et ostentui gaudebit habere. CAPUT XX
Abbreviated transcription (Latin):
tientẽ contra se dñm quȩrebant int̾ficere
sed hoc idẽ quȩrendo. docebant uera eẽ. quȩ
dicebat. Ipse qͥppe. ẽ. hȩres: cuiꝰ in iustam
necẽ aiebant esse uindicandã. Illi nequã
coloni. qͥ ab occidendo dĩ filio ad modicũ
quidẽ timore humano retardari donec
ueniret hora eiꝰ. nunquã uͦ diuino amore po-¬
tuere coliberi. Morali sane intellectu cuiq
fideliũ cũ ministeriũ baptismi qđ exerceat
opando cõmittit᷑: quasi uinea quã excolat
locat᷑. Mittit᷑ seruus. unus. alter & t̾cius.
qͥ de fructu accipiant: cũ lex. psalmodia.
ꝓphetia. quarũ monitionẽ bene agendo
sequat᷑. legit᷑ Sed missus seruus contume¬
liis affectꝰ uł cȩsus eicit᷑: cũ sermo auditꝰ
matur. Missũ insuꝑ hȩredẽ quantũ in se
est occidit. qͥ & filiũ dĩ conculcauerit.
& sp̃ui grẽ quo scĩficatꝰ. ẽ. contumeliã
fecerit. Perdito malo cultore uinea dabi¬

Expanded text:
tientem contra se Dominum quaerebant interficere, tientem contra se Dominum quaerebant interficere, sed hoc idem quaerendo docebant vera esse quae dicebat. Ipse quippe est haeres, cujus injustam necem aiebat esse vindicandam; illi nequam coloni, qui ab occidendo Dei Filio ad modicum quidem timore humano retardari donec veniret hora ejus, nunquam vero divino amore potuere cohiberi. Morali sane intellectu, cuique fidelium cum mysterium baptismi quod exerceat operando committitur, quasi vinea quam excolat locatur. Mittitur servus unus, alter et tertius, qui de fructu accipiant, cum lex, psalmodia, prophetia, quarum monitionem bene agendo sequatur, legitur. Sed missus servus contumeliis affectus vel caesus ejicitur, cum sermo auditus matur. Missum insuper haeredem quantum in se est occidit, qui et Filium Dei conculcaverit, et Spiritui gratiae, quo sanctificatus est, contumeliam fecerit. Perdito malo cultore, vinea dabi
Abbreviated transcription (Latin):
re xp̃m ꝑmala oꝑa. aliud negare ꝑ impieta¬
tẽ. Qui peccator ẽ. & tam̃ illi credit. cadit
quidẽ suꝑ lapidẽ & conquassat᷑: sed ñ omĩno
cõminuit᷑. Reseruat᷑ enĩ ꝑpatientiã ad sa-¬
lutẽ. Supra quẽ uͦ ille ceciderit. hoc ẽ. cui
lapis ipse irruerit. & qͥ xp̃m penitꝰ negaue¬
rit. cõminuet eũ. ut ne testa quidẽ ꝑmaneat
inqua hauriat᷑ aquȩ pauxillũ. Siue de his
dicit qͥ cadunt suꝑ ipsũ. qͥ illũ mͦ contẽnunt
uł in iuriis afficiunt. ideo nondũ penitus
intereunt: sed tam̃ conquassant᷑. ut ñ recte
ambulent. Supra qͦs autẽ cadit. ueniet illis
desuꝑ in iudicio cũ poena ꝑditionis. Ideo dix̃
cõminuet eos. ut sint impii tanquã puluis.
quẽ ꝓicit uentꝰ afaciȩ t̾rȩ Et quȩrebant
principes sacerdotũ & scribȩ mittere in illũ
manꝰ in illa hora: & timuert̃ popłm. Cogno¬
uerunt enĩ qđ ad ipsos dixerat similitu dinẽ
istã. Principes sacerdotũ & scribe quasi men¬

Expanded text:
 per mala opera, aliud negare per impietatem. Qui peccator est, et tamen illi credit, cadit quidem super lapidem et conquassatur, sed non omnino comminuitur, reservatur enim per sapientiam ad salutem. Supra quem vero ille ceciderit, hoc est, cui lapis ipse irruerit, qui et Christum penitus negaverit, comminuet eum, ut ne testa quidem remaneat, in qua hauriatur aquae pusillum . Sive de iis dicit, quod cadunt super eum, qui illum modo contemnunt, vel injuriis afficiunt. Ideo nondum penitus intereunt, sed tamen conquassantur, ut non recti ambulent. Supra quos autem cadit, veniet illis desuper in judicio cum poena perditionis. Ideo dixit: Comminuet eos, ut sint impii tanquam pulvis quem projicit ventus a facie terrae . Et quaerebant principes sacerdotum et scribae mittere in ilmanus illa hora, et timuerunt populum. Cognoverunt enim quod ad ipsos dixerit similitudinem istam. Principes sacerdotum et scribae quasi men
Abbreviated transcription (Latin):
tura imminerent mala p̃dixerint Sed
multa de huiꝰ uineȩ sterilitate dixert̃. sed
unius ieremiȩ planctũ ponere sufficiat
Ego autẽ inqͥt plantaui te uineã electã. om̃e
sem uerũ. Quomͦ gͦ conuersa es in prauũ ui¬
neȩ alienȩ: Pro cuiꝰ uineȩ tuitione ne uide¬
licet in ea siue ꝓ ea fragilis & infimȩ citoq pe¬
riturȩ suauitatis holus nasceret᷑. naboth ie¬
⁊rahelitẽ ñ mͦ uulneratũ: uerũ etiã legimꝰ
extinctũ. Cuiꝰ & si nullũ ꝓpheticũ dictũ ac¬
cipimꝰ tam̃ ꝓpheticũ factũ. qͥa multos ꝓlac
uinea futuros martyres ꝓpͥo sanguine ꝓphe¬
tauit. His sane trib seruorũ grãdib om̃iũ
sublege doctorũ figurã posse cõprehendi:
dñs alibi manifeste ꝓdit dicens. Qm̃ necesse
ẽ impleri omĩa quę scripta st̃ in lege moysi

Expanded text:
tura imminerent mala praedixerint. Sedtura imminerent mala praedixerint. Sedmulta de hujus vineae sterilitate dixerunt, sed unius Jeremiae planctum ponere sufficiat. Ego autem, inquit, plantavi te vineam electam, omne semen verum. Quomodo ergo conversa es in pravum, vinea alienlicet, in ea, sive pro ea, fragilis et infirmae citoque periturae suavitatis olus nasceretur, Naboth Jezraheliten non modo vulneratum, verum etiam legimus exstinctum . Cujus etsi nullum propheticum dictum accipimus, tamen propheticum factum, quia multos pro hac vinea, futuros martyres proprio sanguine prophetavit. His sane tribus servorum gradibus, omnium sub lege doctorum figuram posse comprehendi, Dominus alibi manifeste prodit dicens: Quoniam necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi
Abbreviated transcription (Latin):
hunc qͦq cȩdentes & afficientes contumelia
dimiserunt in anẽ. Seruus alter dauid
ꝓpħam regẽq significat. qͥ post moysen
missus. ẽ ut colonos uineȩ post edicta lega¬
lia psalmodiȩ mos ulatione & dulcedinẽ
cytharȩ. ad exercitiũ boni oꝑis excitaret:
Nã & ipse dauid ut cor popłi ad suꝑna su¬
spenderet: int̾ ritus carnaliũ uictima¬
rũ laudes dñĩ continuas suaui melodia
decantari constituit. Sed & hunc affe¬
tes enĩ quȩ nob̾ pars indauid aut quȩ
hȩreditas infilio isai: regnũ simul dauid
ignobili stirpe. & religionẽ impietate mu¬
tarunt. Et tam̃ ille ꝓhac uinea quȩ de
egypto trans lata palestinȩ montes sua
spice de cęlo & uide. & uisita uincã istã
& dirige eã quã plantauit dextera tua.
Ubi parit̾ exponit quis sit homo ille qͥ hanc
uineã plantauit. dñs scilicet. ds̃ uirtutũ.
chorũ intellige. qͥ continius attestationib
popłm conuenerunt. & quȩ huic uineȩ uen-¬

Expanded text:
entes, et afficientes contumelia dimiserunt inanem. Servus alter David prophetam regemque significat, qui post Moysen missus est, ut colonos vineae, post edicta legalia, psalmodiae modulatione et dulcedine citharae ad exercitium boni operis excitaret. Nam et ipse David quo cor populi ad superna suspenderet, interitus carnalium victimarum laudes Domini continuas suavi melodia decantari constituit. Sed et hunc affetes enim: Quae nobis pars in David, aut quae haereditas in filio Isai ? regnum simul ejus ignobili stirpe, et religionem impietate mutaverunt. Attamen ipse pro hac vinea, quae, de Aegypto translata, Palestinae montes sua ospice de coelo, et vide, et visita vineam istam, et dirige eam quam plantavit dextra tua . Ubi pariter exposuit quis sit homo ille qui hanc vineam plantavit, Dominus videlicet Deus virtutum. chorum intellige, qui continuis attestationibus populum convenerint, et quae huic vineae ven
Abbreviated transcription (Latin):
ua daret. & cȩt̾a quȩ in lege scripta st̃. huma¬
nis legib subiacere. Cuiꝰ seditionis fomes adeo
inualuit. ut post dñi passionẽ insistentib
sibi romanis: patriã. gentẽ. & regnũ. nobile
illud cũ sua religionẽ tẽplũ: immo ipsã lucẽ
ꝑdere quã tributa reddere maluerint.

Expanded text:
daret, et caetera quae in lege scripta sunt , humanis legibus subjacere. Cujus seditionis adeo fomes invaluit, ut post Domini passionem insistentibus sibi Romanis, patriam, gentem et regnum, nobile illud cum sua religione templum, imo ipsam lucem perdere, quam tri
Abbreviated transcription (Latin):
extinguere. & suã magis que ex lege̾ ẽ. iu¬
sticiã prȩferre. ac gent̾ib imbuendis cona¬
bant᷑ inserere. Et eiecert̃ illũ extra ui¬
neã & occidert̃. Extra uinea hȩres uineȩ tru¬
cidatur. qͥa itsus ut scĩficaret ꝑsuũ sangui¬
nẽ popłm. extra portã passus . ẽ. Siue eiect
extra uineã & occisus. ẽ: qͥa prius creduloꝵ¬
corde repulsus ac deinde cruci addictus est.
ncuiꝰ figurã moyses altare holocausti in qͦ
uictimarũ sanguis funderet᷑ ñ intra taber¬
naculũ sed adhostiũ posuit. mystice docens.
qͥa & dominicȩ crucis altare extra ierosoli¬
morũ portã ponendũ. & ipse uera patris ho¬¬
stia xp̃c a domo iudeorũ quã scĩficaturus
adierat ñ intimo corde recipiendus. sed
foris ẽẽt. suo cruore tinguendus. Qđ uͦ¬

Expanded text:
exstinguere, et suam magis, quae ex lege est, juexstinguere, et suam magis, quae ex lege est, justitiam praeferre, ac gentibus imbuendis conabantur inserere. Et ejectum illum extra vineam, occiderunt. Extra vineam haeres vineae trucidatur, quia Jesus ut sanctificaret per suum sanguinem populum, extra portam passus est . Sive ejectus extra vineacorde repulsus, ac deinde cruci addictus est. In cujus figuram Moyses altare holocausti, in quo victimarum sanguis funderetur non intra tabernaculum, sed ad ostium posuit, mystice docens quia et Dominicae crucis altare extra Hierosolymorum portam ponendum, et ipse vera Patris hostia Christus a domo Judaeorum, quam sanctificaturus adierat, non intimo corde reeipiendus, sed foris esset suo cruore tingendus. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ loqui dicit᷑ ñ de ignorantia uenit. Quid
enĩ nesciat dñs uineę. qͥ hoc loco ds̃ pat̾ in¬
telligitur: Sed sepe ambigere dicit᷑ ds̃:
ut libera uoluntas homini reseruet᷑¬
Quem cũ uidissent coloni cogitauert̃ int̾ se
dicentes. Hic ẽ. hȩres. Occidamꝰ illũ. ut
nr̃a fiat hȩreditas. Manifestissime dñs ꝓbat
iudeorũ principes ñ ꝑignorantiã: sed ꝑ in¬
uidentiã crucifixisse filiũ dĩ. Intellexert̃
enĩ hunc ẽẽ. cui dictũ. ẽ. Postula ame &
dabotͥ gentes hȩreditatẽ tuã. & ꝓpterea¬
quasi sibi consulentes aiebant. Ecce mundis
totꝰ post eũ abiit. & si dimittimꝰ eũ sic: oms
credent in eũ. Hȩreditas gͦ filii ȩccła. ẽ.
cunctis eidata de gentib. quã ñ moriens
illi pat̾ reliqͥt: sed ipse sua morte mirabilit
adquisiuit. qͥa resurgendo possedit. Hanc
autẽ occiso eo mali coloni p̾riꝑe moliebant᷑.
cũ crucifigentes eũ iudei: fidẽ quȩ ꝑeũ est

Expanded text:
filium meum, non de ignorantia venit. Quid enim nesciat paterfamilias, qui hoc loco Deus Pater intelligitur? Sed semper ambigere dicitur Deus, ut libera voluntas homini reservetcum vidissent coloni, cogitaverunt intra se, dicentes: Hic est haeres, occidamus illum, ut nostra fiat haereditas. Manifestissime Dominus probat Judaeorum principes non per ignorantiam, sed per invidentiam crucifixisse Filium Dei. Intellexerunt enim hunc esse cui dictum est: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuas totus post eum abit; et si dimittimus eum sic, omnes credent in eum . Haereditas ergo Filii Ecclesia est cunctis ei data de gentibus, quam non moriens illi Pater reliquit, sed ipse sua morte mirabiliter acquisivit, quia resurgendo possedit. Hanc autem occiso eo mali coloni praeripere moliebantur, cum crucifigentes eum Judaei fidem, quae per eum est,
Abbreviated transcription (Latin):
signa faceret. Quib sua arte suꝑatis. dñs
quȩ coeꝑat exequit᷑. Si quidẽ & illis audi¬
entib plebẽ magis qđ uerba sua libentius
audiat alloquit᷑ parabolã scilicet inferens.
qua & impietatis eos arguat. & ad gentes re¬
gnũ dĩ doceat transferendũ. Homo gͦ qui
plantauit uineã. ipse ẽ. qͥ uxta aliã para-¬
bolã conduxit oꝑarios in uineã suã. Uinea¬
enĩ dñi Sabaoth domꝰ isrł ẽ. Coloni idẽ sunt
oꝑarii. qͥ ad colendã uineã. hora pͥma. t̾cia
sexta & nona. dicunt᷑ cẽ conducti. Ipse autẽ
ꝑegre fuit: ñ locimutatione. nã dĩ unde
abesse potest qͥ loquit᷑ cȩlũ & t̾rã ego impleo.
& alibi. ego ds̃ apꝓpinquans & ñ de longin¬
quo dicit dñs: Sed abire dicit᷑ a uinea: ut
uinitorib liberũ oꝑandi arbitriũ derelin-¬
quat. Cui simile ẽ qđ de locata colonis ui¬
nea pisaiã dicit. Et expectaui ut faceret uuas.¬

Expanded text:
. Quibus sua arte superatis, Dominus quae coeperat exsequitur, siquidem et illis audientibus, plebem magis quod verba sua libentius audiat, alloquitur, parabolam, scilicet, inferens, qua et illos impietatis arguat, et ad gentes regnum Dei doceat transferendum. Homo ergo qui plantavit vineam, ipse est, qui, juxta aliam parobalam, conduxit operarios in vineani Sabaoth, domus Israel est ; coloni, iidem sunt operarii, qui ad excolendam vineam hora prima, tertia, sexta et nona, dicuntur esse conducti. Ipse autem peregre fuit, non loci mutatione; nam Deus unde abesse potest, qui loquitur: Coelum et terram ego implebo? Et alibi: Ego Deus appropinquans, et non de longinquo, dicit Dominus. Sed abire dicitur a vinea, ut vinitoribus liberum operandi arbitrium derelinquat. Cui simile est, quod locata colonis vinea per Isaiam dicit: Et exspectavi ut faceret uvas,
Abbreviated transcription (Latin):
de cęlo & cȩt̾a. Quib & se purũ hominẽ
& xp̃m dĩ esse filiũ manifeste declarat.
Uerũ quia mansit inuidię liuor quȩ ne¬
quibat expelli. quid ꝓeis corrigendis
optimus magister adhuc egerit atten¬
de. E⁊ conuocauit duos de discipu¬
lis suis ioħes. & misit eos ad iesum dicens.
Tues qui uenturus es an aliũ expectamꝰ:¬
U idelicet ut ꝑhanc saltẽ occasionẽ uiden¬
do signa quȩ faciebat crederent in eũ.
& magistro in t̾rogante sibi discerent
Ergo n ait. tues qͥ uenisti. sed tues qͥ uen¬
turus es. Et est sensus. Mando tͥ. quia
int̾ficiendus abherode & ad inferna
descensurus sũ. utrũ te & ad inferos
debeã nunciare. qͥ nunciaui suꝑis. an
ñ conueniat filio dĩ ut gustet mortẽ &

Expanded text:
de coelo, etc. Quibus et se purum hominem, de coelo, etc. Quibus et se purum hominem, et Christum Dei esse Filium, manifeste declarat. Verum quia mansit invidia, livorque, nequibat expelli, quid pro eis corrigendis optimus magister adhuc egerit, attende. Et convocavit duos de discipulis suis Joannes, et misit eos ad Dominum, dicens: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Videlicet, ut per hanc saltem occasionem, videndo signa quae faciebat, crederent in eum, et, magistro interrogante, sibi discerent. Ergo non ait, Tu es, qui venisti, sed tu es, qui venturus es? Et est sensus: Manda mihi, quia interficiendus ab Herode, et ad inferna descensurus sum, utrum te et in inferis debeam nuntiare, qui nuntiavi superis, an non con
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ dicentes. qͥa ꝓpħa magnꝰ surrexit in
nob̃. Quanto desꝑatior anima mortui
ad uitã reuocat᷑ : tanto plures eodẽ cor
tior: eo casus grauior. Quo autẽ grauior¬
casus: eo pietas erigentis gratior. Quo uͦ
gratior in eis dnĩ pietas apparuit: eo
certior cunctis poenitentib spes salutis.
effulsit. ut iure om̃s qͥ audiunt dicant.
quia ds̃ uisitauit plebẽ suã. Non tantũ¬
modo uerbũ suũ semel incorporando.
sed etiã nr̃a hoc ut suscitari debeamus
semꝑ incorda mittendo. Cł XU.¬
⁊̃ nunciauerunt ioħi discipłi eius.
de omĩb his. Non simplici corde
ut opinor: sed inuidia stimulati di¬
scipłi ioħis. ei xp̃i uirtutes & miracula
narrant. Nã & alibi. ita apud eũ questi
esse ꝓdunt᷑. Rabbi. qͥ erat tecũ trans
iordanem cui testimoniũ phibuisti.
ecce hic baptizat & om̃s ueniunt ad eũ
Quib tunc respondit ioħes. qͥa ñ potest
homo acciꝑe quicqurã. nisi fuerit ei datũ

Expanded text:
Deum, dicentes: Quia propheta magnus surrexit in Deum, dicentes: Quia propheta magnus surrexit in nobis. Quanto desperatior animae mors ad vitam revocatur, tanto plures eodem corrtior, eo casus gravior. Quo autem graviorcasus, eo pietas erigentis gratior. Quo vero gratior in eis Domini pietas apparuit, eo certior cunctis poenitentibus spes salutis apparuit, ut jure omnes qui audiunt dicant: Quia Deus visitavit plebem suam. Non tantummodo verbum suum semel incorporando, sed etiam nostra hoc, ut suscitari debeamus, semper in corda mittendo. Et nuntiaverunt Joanni discipuli ejus de omnibus his. Non simplut opinor, sed invidia stimulati discipuli Joannis et Christi virtutes et miracula narrant. Nam et alibi ita apud eum questi esse produntur: Rabbi, qui erat tecum trans Jordanem, cui testimonium perhibuisti, ecce hic baptizat, et omnes veniunt ad eum. Quibus tunc respondit Joannes: Quia non potedatum
Abbreviated transcription (Latin):
Dimitte mortuos sepelire mortuos suos.
Mortuos quippe mortui sepeliunt: cũ pec-¬
catores quiq sui similes alios nociuo fa¬
uore demulcent. Congestaq pessimȩ ad-¬
ulationis mole. ne qua aliquando spẽ re-¬
surgendi potiant᷑ opprimunt. Dño gͦ
loculũ tangente. funeris baiuli steter̃t̃:
quia suꝑni formidine iudicii attacta
conscientia & carnaliũ sepe effluentiũ
uoluptatũ & iniuste laudantiũ turbã
coercens. ad se ipsã reuertit᷑. uocantiq ad
uitã festina respondit saluatori. Unde
recte sequit᷑. Et ait. Adolescens tͥ
dico. surge. Et resedit qͥ erat mortuus
& coepit loqui. & dedit illũ matri suȩ
Residet quippe qui erat mortuus. cũ inter¬
na cõpunctione reuiuiscit peccator.
Incipit loqui: cũ reducis indicia uicę.
cunctis qui peccatũ luxerant ostendit
Reddit᷑ matri. cũ ꝑ sacerdotalis decreta
iudicii: cõmunioni sociat᷑ eccłȩ
ccfEIT autẽ om̃s timor & magnificabant

Expanded text:
Dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Mortuos quippe mortui sepeliunt, cum peccatores quique sui similes alios nocivo favore demulcent, congestaque pessimae adulationis mole, et ne qua aliquando spe resurgendi potiantur opprimunt. Domino ergo loculum tangente, funeris bajuli steterunt, quia superni formidine judicii attacta conscientia, et carnalium saepe affluentiam voluptatum, et injuste laudantium turbam coercens, ad seipsam revertitur, vocantique ad vitam festina respondet Salvatori, unde recte sequitur: Et dixit adolescenti, tibi dico, surge. Et resedit qui erat mortuus, et coepit loqui, et dedit illum matri suae. Residet quippe qui erat mortuus, cum interna compunctione reviviscit peccator. Incipit loqui, cum reducis indicia vitae cunctis, qui peccatum luxerant, ostendit. Redditur matri, cum per sacerdotalis decreta judicii communioni sociatur Ecclesiae. Accepit autem omnes timor, et magnificabant
Abbreviated transcription (Latin):
surgere uidebis. Ubi mystice nouati
dogna confundit᷑. qͥ de sua mundicia
suꝑbe głatus: humilẽ poenitentum
mundationẽ euacuare conatꝰ ueramq
matrẽ ȩccłam de natorũ suorũ sp̃uali
extinctione plorantẽ. spe uitȩ redonan¬
dȩ negat consolari debere. Et pulchre
euangłista dñm prius miscđia motũ
esse suꝑ matrẽ. ac sic filiũ eiꝰ suscitasse
testatur. ut in uno nob̾ exemplũ imi-¬
tandę pietatis ostenderet. in altero fidẽ
mirandȩ potestatis astrueret.
t accessit. & tetigit loculũ. Hi autẽ
qui portabant steterunt. Loculus in qͦ
mortuus effertur: male secura desꝑati
peccatoris conscientia. ẽ. Qui uͦ sepelien¬
dũ portant: uł immunda desideria
quȩ hominẽ rapiunt in interitũ. uł lęno¬
cina blandientiũ sunt uenenata sociorũ.
qͥ peccata nimirũ dũ fauorib attollunt:
accumulant. peccantesq contẽptii quasi
aggere t̾rȩ obruunt. De quib alibi dicit

Expanded text:
surgere videbis. Ubi mystice Novati surgere videbis. Ubi mystice Novati dogma confunditur, qui de sua munditia superbe gloriatus, humilem poenitentum mundationem evacuare conatur, veramque matrem Ecclesiam de natorum suorum spiritali exstinctione plorantem, spe vitae redonandae negat consolari debere. Et pulchre evangelista Dominum prius misericordia motum esse super matrem, ac sic filium suscitare testatur, ut in uno nobis exemplum imitandae pietatis ostenderet, in altero fidem mirandae potestatis astrueret. Et accessit, et tetigit loculum. Hi autem qui portabant, steterunt. Loculus in quo mortuus effertur, male secura desperati peccatoris conscientia est. Qui vero sepeliendum portant, vel immunda desideria, quae hominem rapiunt in interitum, vel lenocinia blandientium sunt venenata sociorum, quae peccata nimirum dum favoribus tollunt, accumulant, peccantesque contemptu quasi aggere terrae obruunt. De quibus alibi dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
indicia ꝓfert. Qui fabulis otiosis obsce¬
nisue carminib uł detractionib aurẽ
ubent̃ aꝑit: hanc animȩ suȩ portã mor¬
tis efficit. Cȩterosq qui ñ seruat sensus.
mortis sibi ipse reserat aditus. Obsecro
dñe ies cunctas meȩ ciuitatis portas
usticiȩ facias ut ingressus in eas confi¬
tear nomini tuo. tuęq maiestati cum
ministris cȩlestib eã crebrius inuisen¬
ti: ñ fetor elati cadaueris occurrat. sed
occupet salus muros illius. & portas eiꝰ
laudatio. E⁊ hȩc uidua erat. &
turba ciuitatis multa cũ illa. Uiduã
esse ȩccłam. omĩs anima quȩ sponsi¬
dñq sui se morte redẽptã meminit:
agnoscit. Diuino autẽ nutu multa
dñm turba. multa uiduã comitabat᷑.
ut uiso tanto miraculo: multi testes
multi dĩ fierent laudatores.
uam cũ uidisset dñs: miscd̾ia motꝰ suꝑ
eã. dixit illi. Noli flere. Desiste inqͥt
quasi mortuũ flere. quẽ mox uiuũ re¬

Expanded text:
indicia profert. Qui fabulis otiosis, obsceindicia profert. Qui fabulis otiosis, obscenisve carminibus, vel detractionibus, aurem libenter aperit, hanc animae suae portam mortis efficit, caeterosque qui non servat sensus, mortis sibi ipse reddit aditus. Obsecro, Domine Jesu, cuncta meae civitatis portas justitiae facias, ut ingressus in eas confitear nomini tuo , tuaeque majestati, cum ministris coelestibus eam crebrius invisenti, non fetor elati cadaveris occurrat, sed occupet salus muros illius, et portas ejus laudatio. Et haec vidua erat, et turba civitatis multa cum illa. Viduam esse EccDominique sui se morte redemptam meminit, agnoscit. Divino autem nutu multa Dominum turba, multa viduam comitabatur, ut viso tanto miraculo multi testes, multi Dei fierent laudatores. Quam cum vidisset Dominus, misericordia motus super eam, dixit illi: Noli flere. Desiste, inquit, quasi mortuum flere quem mox re
Abbreviated transcription (Latin):
entib delatꝰ: significat hominẽ loc¬
li criminũ funere soporatũ. eandi
insuꝑ animȩ mortẽ ñ cordis ad hue
bili tegentẽ: sed ad multorũ notieu
plocutionis opisue indiciũ. quasi y
suȩ ciuitatis hostia ꝓpalantẽ. Qu
bene filius unicus mat̾ris suȩ fuist
plbet᷑. Quia licet e multis collesta
ꝑsonis una sit ꝑfecta & immaculata
uirgo mat̾ ȩccła. singuli quiq tamen
fideliũ. uniuersalis se ęccłȩ filios re¬
ctissime fatent᷑. Nã & electꝰ quilibu
quando ad fidẽ imburtur filius est
quando alios imbuit mat̾ est. An n
materno erga paruulos agelut affl
quiait. filioli mei qͦs iterũ parturio do¬
nec formet᷑ xp̃c in uob̃: Portã ciuitatis
qua defunctus efferebat᷑: puto aliquẽ
de sensib esse corporeis. Qui enĩ seminat
int̾ fr̃s discordias. qui iniquitatẽ in ex¬
celso loquit᷑. ꝑ oris portã extrahit᷑ mor¬
tuis. Qui uiderit mulierẽ ad concupi¬
scendũ eam ꝑ oculorũ portã suȩ mortis

Expanded text:
ominem lethali criminum funere soporatum, eamdemque insuper animae mortem non cordis adhuc cubili tegentem, sed ad multorum notitiam per locutionis operisve sui indicium, quasi per suae civitatis ostia propalantem. Qui bene filius unicus matris suae fuisse perhibetur, quia licet e multis collectapersonis, una sit perfecta et immaculata virgo, mater Ecclesia, singuli quique tamen fidelium universalis se Ecclesiae filios rectissime fatentur. Nam et electus quilibet, quando ad fidem imbuitur, filius est. Quando alios imbuit, mater. An non materno erga parvulos agebat affectu, qui ait: Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis? Portam civiqua defunctus efferebatur, puto aliquem de sensibus esse corporeis, qui enim seminat inter fratres discordias, qui iniquitatem in excelso loquitur, is per oris portam extrahitur mortuus. Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam , per oculorum portam suae mortis
Abbreviated transcription (Latin):
dere de carnalib epulis. addidit iN
spu scõ. AltieR. Iustificata. ẽ. sapientia
ab om̃ĩb filiis suis. id ÷ dĩ dispensatio
atq doctrira quȩ suꝑbis resistit humi¬
lib autẽ dat grãm. iuste fecisse a fidelib
suis cõprobata ẽ. Ex quorũ numero st̃
& illi de quib supra dicit᷑ Et om̃is popłs
audiens & publicani iustificauert̃ dm̃

Expanded text:
dere de carnalibus epulis, addidit, In dere de carnalibus epulis, addidit, In Spiritu sancto. Aliter. Justificata est sapientia ab omnibus filiis suis, id est, Dei dispensatio, atque doctrina, quae superbis resistit, humilibus autem dat gratiam , juste fecisse, a fidelibus suis comprobata est. Ex quorum numero sunt et illi, de quibus supra dicitur: Et omnis populus audiens,
Abbreviated transcription (Latin):
uorator & bibens uinũ. amicus publica¬
norũ & peccatorũ. Sicut in qͥt tunc sic
& nunc: utranq salutis uiã respuistis.
Nã qđ ait lamentaiumꝰ & ñ plorastis: ad
iohem ptinet. cuiꝰ abstinentia a cibis
& potu luctũ poenitentię significabat
Qđ autẽ ait cantauimꝰ tibiis & ñ saltastis.
& potu lȩciciã regni figurabat. At illi
nec humiliari cũ ioħe. nec cũ xp̃o gau¬
dere uoluerunt. dicentes illũ demoni¬
um habere. istũ uoracẽ & ebriosũ & a¬
micũ publicanoꝵ & peccatorum.
Quod autẽ subiungit. & iustificata est
sapientia ab omĩb filiis suis. ostendit
filios sapientiȩ intelligere nec in absti¬
nendo nec in manducando. ẽẽ. iusticiã.
sed in ȩquanimitate tolerandi in opiã.
pendi atq opportune sumendi uł non
sumendi ea quorũ ñ usus sed concupiscen¬
tia reprehendenda. ẽ. Non est enĩ regnũ
dĩ esca & potus. sed iusticia & pax & gau¬
dium. Et qͥa solent homines multũ gau¬

Expanded text:
 publicanorum et peccatorum amicus. Sicut, inquit, tunc, sic et nunc utramque salutis viam respuitis. Nam quod ait: Lamentavimus, et non plorastis, ad Joannem pertinet, cujus abstinentia a cibis et potu luctum poenitentiae significabat. Quod autem ait: Cecinimus vobis, et non saltastis, et potu, laetitiam regni figurabat. At illi nec humiliari cum Joanne, nec cum Christo gaudere voluerunt, dicentes illum daemonium habere; istum voracem, et ebriosum, et amicum publicanorum et peccatorum. Quod autem subjungit, Et justificata est sapientia ab omnibus filiis suis, ostendit filios sapientiae intelligere, nec in abstinendo, nec in manducando esse justitiam, sed in aequanimitate tolerandi inopiam pendi, atque opportune sumendi, vel non sumendi ea quorum non usus, sed concupiscentia reprehendenda est. Non est enim regnum Dei esca et potus, sed justitia et pax, et gaudium. Et quia solent homines multum gau
Abbreviated transcription (Latin):
hunc nec blandũ gr̃a. nec cuiiislibet de¬
tractio asꝑum faciebat. Nec ꝓsꝑa hunc
erigere. nec aduersa nouerant inclina¬
re Sed quid existis uidere: Ho¬
mine mollib uestim̃tis indutũ: Ecce
qͥ inueste p̃ciosa sunt & indeliciis. in
domib regũ sunt. Camelorũ & enim
pilis uestitus ioħes fuisse describitur
Nongͦ cȩlesti in qͥt sed terreno regno mi¬
litant ii qui ꝓdõ ꝑpeti asꝑa fugiunt.
sedd solis exteriorib dediti. pͣsentis uitȩ
molliciẽ & delectationẽ quęrunt. Ne¬
mo gͦ existimet in luxu atq studio ue¬
stium peccatũ deesse. qͥa si hoc cul pa
ñ esset: nullo mͦ ioħem dñs de uestim̃ti
sui aspitate laudasset. Quãuis hoc qđ
iohes ñ esse uestitꝰ mollib dicit᷑. ꝑ signi¬
ficationẽ intelligi & alit̾ potest. Mol¬
lib enĩ ioħes uestitus ñ fuit: qͥa uitia
peccantiũ ñ blandim̃tis foute. sed ui¬
gore asꝑę inuectionis increpauit di-

Expanded text:
hunc nec blandum gratia, nec cujuslibet hunc nec blandum gratia, nec cujuslibet ira asperum faciebat, nec prospera hunc erigere, nec adversa noverunt inclinare. Sed quid existis videre? Hominem mollibus vestimentis indutum? Ecce qui in veste pretiosa sunt et deliciis, in dpilis vestitus Joannes fuisse describitur. Non ergo coelesti, inquit, sed terreno regno militant hi, qui pro Deo perpeti aspera fugiunt, sed solis exterioribus dediti, praesentis vitae molliti sunt, et delectationem quaerunt. Nemo ergo existimet in luxu atque studio vestium, peccatum deesse, quia si hoc culpa non esset, nullo modo Joannem Dominus de vestimenti sui asperitate laudasset. Quamvis hoc quod Joannes non esset vestitus mollibus dicitur, per significationem intelligi aliter potest. Mollibus enim vestitus non fuit, quia vitam peccantium, non blandimentis fovit, sed vigore asperae invec
Abbreviated transcription (Latin):
hominib. ne in me mortẽ despiciant:
qͥ signa uenerant᷑. Etcũ discessissent
nuncii ioħnis: coepit dicere de ioħe ad
turbas. Quia turba circũ stans int̾roga¬
tionis mẏsteriũ nesciebat. & putabatꝰ
ioħem dubitare de xp̃o quẽ ipse monstra¬
uerat. ut intelligerent ioħem ñ sibi
laudib accumulat. CUio existis in
desertũ uidere : Arundinẽ uento mo¬
ueri: Qđ uidelicet ñ asserendo. sed
negindo intulit. Arundinẽ quippe mox
ut aura contigerit: in partẽ alterã fle¬
stit. Et quid ꝑarundinẽ. nisi carnalis a¬
nimus designat᷑: Qui mox cũ fauore uł
detractione tangit᷑: in partẽ quã libet
inclinat᷑. Si enĩ abhumano ore aura fauo¬
ris flauerit: hila rescit. extollit᷑. totũq
se quasi ad grãm inflectit. Sed si inde
uentꝰ detractionis eruꝑit unde laudis
aura ueniebat. mox hunc quasi in partẽ¬
alterã ad uim furoris inclinat. Sed a¬
rundo uento agitata ioħes ñ erat: quia

Expanded text:
hominibus, ne in me mortem despiciant, hominibus, ne in me mortem despiciant, qui signa venerantur. Et cum discessissent nuntii Joannis, coepit dicere de Joanne ad turbas. Quia turba circumstans interrogationis mysterium nesciebat, et putabat Joannem dubitare de Christo, quem ipse monstraverat, ut intelligerent, Joaudiamus: Quid existis in desertum videre? Arundinem vento agitatam? Quod videlicet non asserendo, sed negando intulit. Arundinem quippe mox ut aura contigerit, in partem alteram flectit. Et quid per arundinem nisi carnalis animus designatur? Qui mox ut favore vel detractione tangitur, statim in partem quamlibet inclinatur. Si enim ab humano ore aura favoris flaverit, hilarescit, extollitur, totumque se quasi ad gratiam inflectit. Sed si inde ventus detractionis eruperit, unde laudis aura alteram ad vim furoris inclinat. Sed arundo vento agitata Joannes non erat: quia
Abbreviated transcription (Latin):
certe opib pauꝑes. ut nulla int̾ nobiles
& ignobiles. int̾ diuites & egenos in pͣdica¬
tione distantia sit. Hȩc mãgistri rigorẽ
hȩc pͣceptoris cõprobant ueritatẽ. quando
om̃is apud eũ qui ase saluari potest ȩqr¬
lis ẽ. Qđ autẽ ait. & beatꝰ. ẽ. quicunq
ñ fuerit scandalizatꝰ in me: & nuncios
ioħis qui cũ esse xp̃m ñ crediderant a pfi¬
diȩ scandalo castigat. & eidẽ ioħi qđ qui¬
rebat exponit. quia dĩ saluos faciendi.
& dñi dñi exitꝰ mortis. Uisis enĩ tot si¬
gnis tantisq uirtutib ñ scandaliz ari
quisq potuit : sed ad mirari. Sed infideli¬
um mens graue in illo scandalũ ꝑtulit:
cũ eũ & post tot miracula morientẽ ui¬
dit. Quid ẽ gͦ dicere beatꝰ qui ñ fuerit
scandalizatus in me. nisi apta uoce ab¬
iectionẽ mortis suȩ humilitatẽq sigrar
Acsi patent̾ dicat. Mira quidẽ faciõ. sed
abiecta ꝑpeti ñ dedignor. Quia gͦ mo¬
riendo te subseqͦr: cauendũ ualde est

Expanded text:
certe opibus pauperes, ut nulla inter nobiles et ignobiles, inter divites et aegros, in praedicatione distantia sit. Haec magistri rigorem, haec praeceptoris comprobant veritatem, quando omnis apud eum qui salvari potest aequalis est. Qnon fuerit scandalizatus in me. Et nuntios Joannis, qui eum esse Christum non crediderant, a perfidiae scandalo castigat, et eidem Joanni quod quaerebat exponit, quia Deus salvos faciendi, et Domini exitus mortis . Visis enim tot signis, tantisque virtutibus, non scandalizari quisque potuit, sed admirari. Sed infidelium mens grave in illo scandalum pertulit, cum eum et post tot miracula morientem vidit. Quid est ergo dicere: Beatus est, qui non fuerit scandalizatus in me, nisi aperta voce, abjectionem mortis suae humilitatemque signare? Ac si patenter dicat: Mira quidem facio, sed abjecta perpeti non dedignor. Quia ergo moriendo te subsequor, cavendum valde est
Abbreviated transcription (Latin):
tuã ante te. Qđ grece angłs. hoc latine¬
nuncius dicit᷑. Recte gͦ qui nunciare
suꝑnũ miceitur angłs uocat᷑ ut digni¬
tat̾em seruet in nomine: quã explet
in oꝑatione. Altũ quidẽ nom̃ eiꝰ. sed
uita nomine inferior ñ est. Sed & om̃s
qui sacerdotii nomine censent᷑ angłi
uocant᷑ ꝓpħa attestante qui ait Labia
sacerdotis custodiunt scientiã. & legẽ
requirunt ex ore eiꝰ: quia angłs dñi
exercituũ. ẽ. Nec non etiã unusquisq
fideliũ in quantũ sufficit. in quantũ
grãm suꝑnę aspirationis accepit: si a
prauitate ꝓximũ reuocat. si ex hortari
ad bene oꝑandũ curat. si ȩternũ regnũ
uł suppliciũ erranti denunciat. cũ uer¬
ba sc̃ę annunciationis impendit: ꝓfe¬
cto angłs existit. Dico enĩ uobis.
maior int̾ natos mulierũ ꝓpħa ioħe
baptista nemo. ẽ. Int̾ mulierũ inquit
natos. His gͦ prȩfertur hominib qui
de mulierib nati st̃. & de concubitu
uiri. & ñ ei qui. ẽ natꝰ ex uirgine &¬

Expanded text:
propheta est, quia eum, quem praecurrendo prophetaverat, etiam ostendendo nuntiabat.  mittitur, angelus vocatur, ut dignitatem servet in nomine, quam explet operatione. Alium quidem nomen est, sed vitae nomine inferior non est. Sed et omnes qui sacerdotii nomine censentur, angeli vocantur, propheta attestante, qui ait: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est. Necidelium, in quantum sufficit, in quantum gratiae supernae aspirationis accipit, si a pravitate proximum revocat, si exhortari ad bene operandum curat, si aeternum regnum vel supplicium erranti denuntiat, cum verba sanctae annuntiationis impendit, profecto angelus existit. Dico enim vobis: Major inter natos mulierum propheta Joanne Baptista nemo est. Inter mulierum, inquit, natos. His ergo praefertur hominibus qui de mulieribus nati sunt et de concubitu viri, et non ei qui est natus ex Virgine
Abbreviated transcription (Latin):
accipiebant de quib dicitur. Ex ore
infantiũ & lactentiũ ꝑfecisti laudẽ
Et alibi. Declaratio sermonũ tuorũ il¬
luminat. & intellectũ dat paruulis.
id÷ humilib sp̃ũ. Forũ autẽ dñicũ.
uł synagoga uł ipsa. ẽ. ierłm in qua
pͣceptorũ cęlestium iura condebantur
ubi ad inuicẽ isti pueri. siue iuxta
matheũ ad coȩquales suos loquebant᷑
mis primo dauiticis allecti nec threnis
postea correcti uoluerint annuere pro¬
pheticis. quotiens uictoria de hoste
uł futura p̾cinebat᷑. uł facta recolebat᷑
gere. Nã saltationis uerbo ñ hystrio¬
nũ motib sinuati corporis rotatus. sed
impigri deuotio cordis & religiosa
membrorũ designat᷑ agilitas. quotiens
excidia uł facta abhoste uł fienda
gere curabant. Canit psalmista. Exul¬
tate dõ adutori nr̃o iubilate dõ iacob.
sumite psalmũ & date tẏmpanũ. & cȩt̃a.
Sed qͥd sequitur: Et ñ audiuit popłs

Expanded text:
accipiebat, de quibus dicitur: Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem ; et alibi: Declaratio sermonum tuorum illuminat me, et intellectum dat parvulis , id est, humilibus spiritu. Forum autem Dominicum vel Synagoga vel ipsa est Jerusalem, in qua praeceptorum coelestium jura recondebantur, ubi ad invicem juxta Lucam, sive juxta hunc Matthaeum, ad coaequales suos loquebantur: mis primo Davidicis allecti, nec threnis postea correpti voluerunt annuere propheticis. Quoties victoria de hoste vel futura praecinebatur, vel facta recolebaturgere. Nam saltationis verbo non histrionici motus, sinuati corporis rotatus, sed impigri devotio cordis, et religiosa membrorum designatur agilitas. Quoties excidia vel facta vel fugienda emedia confugere curabant. Canit Psalmista : Exsultate Deo adjutori nostro, jubilate Deo Jacob, sumite psalmum, et date tympanum etc. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
cȩteris ꝓpħis ac patriarchis cunctisq
hominib iohem pretulit. sed iohanni
cȩteros exȩquauit. Non enĩ statĩ sequi¬
tur. ut si alii maiores eo ñ sunt: ille
maior aliorũ sit. Uerũ ut ȩqualitat᷑¬
habeat cũ cęteris scĩs ait. Qui aute
minor . ẽ. in regno çȩłorũ. maior ẽ illo
Hȩc sententia duob modis potest intel¬
ligi. Aut enĩ regnũ dĩ appellauit
qđ nondũ accepimꝰ & in quo nondũ
sumus. unde infine dicturus. ẽ. uenite
benedicti patris mei ꝑcipite regnũ.
equidẽ ibi sunt scĩ angli. & quilibet¬
in eis minor. maior est utiq quolibet
scõ & iusto portante corpiis qđ corrũpit᷑
& aggrauat animã. aut si regnũ dĩ in¬
telligi uoluit huiꝰ tẽporis eccłam cuiꝰ
filii sunt om̃s ab institutione generis
autẽ diuinitatis ȩt̃nitate & dominica
potestate. Proinde scđm priorẽ exposi-¬
tionẽ ita distinguit᷑. qui autẽ minor
est in regno dĩ ac deinde sub infertur

Expanded text:
eteris prophetis, patriarchis cunctisque hominibus Joannem praetulit, sed Joanni caeteros exaequavit: non enim statim sequitur, ut si alii majores eo non sunt, ille major aliorum sit cunctorum, ut aequalitathabeat cum caeteris sanctis. Qui autem minor est in regno Dei, major est illo. Haec sententia duobus modis potest intelligi. Aut enim regnum Dei appellavit, quod nondum accepimus, et in quo nondum sumus, unde in fine dicturus est: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum ; et quot ibi sunt sancti angeli, quilibetin eis minor, major est utique quolibet sancto et justo, portante corpus, quod corrumpitur et aggravat animam . Aut si regnum Dei intelligi voluit hujus temporis Ecclesiam, cujus filii sunt omnes ab institutione generis autem divinitatis aeternitate, et dominica potestate. Proinde secundum priorem expositionem, ita distinguitur: Qui autem minor est in regno Dei. Ac dei
Abbreviated transcription (Latin):
acepit. & iste necdũ catecizatꝰ & fidẽ
suã laucdari adño & famulũ saluari ꝓ¬
meruit. De qͦ pulchre ꝑallegoriã dicit᷑.
qͥa iesus ñ longe aberat a domo. tã & si
sub tectũ suũ eũ inurtare ñ auderet.
qͥa ꝓpe tĩtes eũ salutare ipsius. & qͥ
naturali lege recte utitur ac bona quȩ
nouit oꝑatur. eo illi qͥ uere bonꝰ . ẽ. appro¬
piat. At qͥ errori gentilitatis etiã crimi¬
na iunxerunt. his aptari potest qđ con¬
fluentib ad se turbis alibi dñs ait.
Quidã enĩ delonge ueneruNt
Iropt̃ qđ & memet ipsũ nonsũ dignũ
arbitratus. ut uenirẽ adtte Et nos qui
degentib egredim᷑. ñ ipsi ad dñm ueni¬
re possumꝰ: quẽ nunc in carne uidere
nequaquã ualemꝰ. Sed quicunq passio¬
nes nr̃ȩ seruitutis agnouimꝰ : ad residen¬
tẽ indextera patris iã ꝑfidẽ accedere de¬
bemus iã seniores iudeorũ mittere. hoc
est sũmos eccłȩ uiros qͥ nos ad dñm prȩ¬
cesserunt supplicit̾ obie crando patronos

Expanded text:
em suam laudari a Domino, et famulum salvari promeruit. De quo pulchre per allegoriam dicitur quia Jesus non longe aberat a domo, tametsi sub tectum suum invitare non auderet, quia prope timentibus eum salutare ipsius. Et qui naturali lege recte utitur, quo bona, quae novit, operatur, eo illi, qui vere bonus est, appropiat. At qui errori gentilitatis etiam crimina junxerunt, his aptari potest, quod confluentibus ad se turbis alibi Dominus ait: Quidam enim ex his de longe venerunt. Propter quod et meipsum non sum dignum arbitratus ut venirem ad te. Et nos, qui de gentibus credimus, non ipsi ad Dominum venire possumus, quem nunc in carne videre nequaquam valemus, sed quicunque passiones nostrae servitutis agnovimus, ad residentem in dextera Patris jam per fidem accedere debemus, jam seniores Judaeorum mittere, hoc est, summos Ecclesiae viros, qui nos ad Dominum praecesserunt, suppliciter obsecrando patronos
Abbreviated transcription (Latin):
fabricat᷑. abrahã centenarius filium
centũ cubitis longũ. ẽ. in centesimo psi¬
mo miscđia & iudiciũ dño canitur
Et cȩtera huiusmodi. Talis gͦ meriti uin
ꝓ his necesse. ẽ. ut dño supplicent qͥ adhu
tinus eis paulatĩ ad sullimiora ꝓuesti
ꝑfecta dilectioforas mittat timorem
ibat in ciuitatẽ quȩ uocat᷑ paim
Naim ciuitas est galileȩ in scđo milian
thabor montis contra meridiẽ iuxta
endor. qui est uicus grandis in quan
miliario eiꝰdẽ montis ad meridiem

Expanded text:
fabricatur, Abraham centenarius filium fabricatur, Abraham centenarius filium centum cubitos longum est; in centesimo psalmo misericordia et judicium Domino cantatur, et caetera hujusmodi. Talis ergo meriti viri pro his necesse est Domino supplicent, qui adhatenus eis paulatim ad sublimiora provectis, perfecta dilectio foras mittat timorem ibat in civitatem, quae vocatur Naim. Naim civitas est Galilaeae in secundo milliario Thabor montis contra meridiem juxta Hendor, qui est vicus grandis in quarto milliar