comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
itlło d̾d̾ c̃ uenissẽt c̾phei ad saul ⁊ nũciass
eut nõne dauid absconditꝰ ẽ aꝑd̾ nos. In libͦ
rexũ logrͣ quod dauid fugiens affacie saul
uenit ind̾sertũ ⁊ iph. ⁊ ibi. latuit tũc
tiph ei uenerũt adsaul dicentes. Ecce
damd latitat apud nos. descende ut tdamꝰ
eũ nͣt manꝰ tuas. ⁊ descendit saul ꝙ c̃ ñci¬

Expanded text:
id, cum venissent Ziphaei ad Saul, et nuntiassent Saul: Nonne David absconditus est apud nos? In libro Regum legitur quod David fugiens a facie Saul, venit in desertum Ziph, et ibi latuit. Tunc Ziphaei venerunt ad Saul dicentes: Ecce David latitat apud nos, descende, ut tradamus eum in manus tuas, et descendit Saul. Quod c
Abbreviated transcription (Latin):
au̾itate hꝯstoris nisi qr ni libꝰ regũ leꝑit᷑. achime¬
lech. t̃ huiꝰ pcĩ. titulus hẽãt. ãbymilech. Ieromi¬
mꝰ. qͦ dicit inebo eẽ. achi melech. Ita emĩ dcũs ẽ
sac̾cos ille s pp̃ similitudinẽ lict̾aꝵ. haꝵ .s. beth et
cath que modico apice differũt uatiat᷑ abẏme¬
lech. uł foesan fic̃ supͣ inp̃cedenti. Pcͥo. tytulus ht nõ
coram achis s corã abymelech mutato noiẽ ut nõ tep

Expanded text:
um legitur Achimelech, cum hujus psalmi titulus habeat Abimelech. Hieronymus quoque dicit in Hebraeo esse Achimelech. Ita enim dictus est sacerdos ille, sed propter similitudinem litterarum, scilicet beth et caph, quae modico apice differunt, variatur Abimelech. Vel forsan sicut supra in praecedenti populo titulus habet, non coram Achis, sed coram Abimelech , mutato nomine, ut non res
Abbreviated transcription (Latin):
granis que panca st̾ .i. ñ cli pautis electis mec̃ erant.
erant it d̾ mł̾titudie uocutoꝵ ñ d̾ panciͤ electoꝵa bñ¬
ait mec̃ nõ ꝓpe ẽ palea tͥato d̾ nno at semĩe nascunt᷑
ĩ unto mͦ agͦ. eradicãt᷑ d̾ pluma uttͥunt᷑. sb eod̾ messo¬
uẽ exspͨtant si ñ ĩ uñ. horreũ intrant. Ita. ⁊ illi s̃ inec̾

Expanded text:
granis, quae pauca sunt, id est non cum paucis electis mecum erant. Erant enim de multitudine vocatorum, non de paucitate electope est palea tritico; de uno enim semine nascuntur, in uno agro radicantur, de una pluvia nutriuntur: sub eodem messonem exspectant, sed non in unum horreum intrant: ita et illi sunt mecum,
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝰ. ⁊ exurge dũ nos excitiuns. uñ alibi exurge qrͣ
obdermis dñe. Uñ ⁊ ĩ oimͣgłio. Legit᷑ ꝗ docmiẽbat
iħo in naui⁊ tũc fluctuabat nauis si ingilaret nõ
fluctuaret nauis cor tuũ ẽ. aliqñ gͦ doxmit iħ̾c ĩ na
ui .i. fides .i. ĩ code tuo tepescit. ⁊ ꝯtͣ fluctuat nauis
que si ugiladu̾it fiet tnͣsqͥllitas rocedũt erũ oiũs

Expanded text:
citamur. Unde alibi: Exsurge, quare obdormis, Domine? Unde in Evangelio legitur quod dormiebat Jesus in navi, et tunc fluctuabat navis : si vigilaret, non fluctuaret. Navis cor tuum est, aliquando ergo dormit Deus in navi, id est fides in corde tuo tepescit; et tunc fluctuat navis. quae si vigilaverit fiet t
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾a ꝑs dcõ ꝙ honi nõ debent ennuilari. malos sp̾
dit malos suꝑ bonos in uidia torqueri quod nõ st̾ eis
łimules ⁊ id̾o pudor ẽ eos .i. malos enuilari . q. d̾ ẽuc̃¬
iusturm. ut eũ alliciat. Id̾o obseruat qma dũ uid
iustũ edit s accusari ab eo. si uͦ nõ pͭ alice̾ stͥdebit¬

Expanded text:
cto quod boni non debent aemulari malos, subdit hic malos super bonos invidia torqueri, quod non sunt eis similes. Et ideo pudor est eos id est malos aemulari, quasi dicjustum, ut eum alliciat. Ideo observabit, quia dum videt justum, credit se accusari ab eo; si vero non potest alli
Abbreviated transcription (Latin):
plaga. uehem̃ti ebulierũt enĩ. mures d̾ t̾ra ⁊ d̾mo¬
licbãt᷑ cos atq corrodebant ex tales eoꝵ ꝓmitentes hac
gͦ plaga ꝑcussi ⁊ pulsi ⁊ ꝯpũlsi tandem retulerũt
⁊ totidẽ mures aureos. Cim aũt dauid ꝓsꝑe regnaret
mortuo saule filio eiꝰ. hẏboseth tillit archam d̾ ga¬
ti alios hostias offerre. q pocius d̾ significato tab̾na

Expanded text:
plaga vehementi. Ebullierunt enim mures de terra, et demoliebantur eos atque corrodebant extales eorum proeminentes. Hac igitur plaga percussi et compulsi, tandem retulerunt et totidem mures aureos. Cum autem David prospere regnaret, mortuo Saüle et filio ejus Hisboseth, tulit arcam de Gari alios hostias afferre, sed potius de significato taberna
Abbreviated transcription (Latin):
Inrustiis est qm nõ facit qd̾ debet. Ante ta bt
tuos .i. añ lucem tuam qr ocłi mentis corp
tenebris pcc̃oꝵ nõ sustinent lucem rocte nti¬
ligentie ⁊ si aliqñ indent ueram lucem. nõ
ꝑmianent qrm̃i ea amant q̃ a uero auertũt
ħ siħ nox cransit fit eis mane nt udeant

Expanded text:
Injustus est qui non facit quod debet. Ante oculos tuos, id est ante lucem tuam, quia oculi mentis eorum prae tenebris peccatorum non sustinent lucem rectae intelligentiae, et si aliquando vident veram lucem, non permanent, quoniam ea amant quae a vero avertunt. Sed si haec nox transit, fit eis mane, ut videant,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ resum̃di eam. ⁊ ħ est. Nuinquid. ⁊ dor¬
ut putatis. s sponte dormit cito eiugila¬
tͣus nõ adiciet ut resurgat. ⁊ nota qd̾
ait. dormit qr sicut de lat̾e dormiẽtis ade
qui erat forma futuri. assumpta ẽ costa
de quaformata ẽ eua. ita dormunt xp̃c
sompno mortis. ut de lat̾e dormientis. de
quo t lux̾unt sangnis ⁊ aqua. que sũt nr̃e
redemptõnis sacram̃ta formet᷑ ei sponsa eccͣ.¬

Expanded text:
 resumendi eam? Et hoc est, nunquid qui dorut putatis, sed sponte dormit, cito evigilaturus, non adjiciet ut resurgat. Et nota quod ait, dormit, quia sicut de latere dormientis Adae, qui erat forma futuri, assumpta est costa, de qua formata est Eva, ita dormivit Christus somno mortis, ut de latere dormientis, de quo profluxerunt sanguis et aqua, quae sunt nostrae redemptionis sacramenta, formetur ei sponsa Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
q nõ d̾s s hõ ꝓficit. łu̾ ẽ enĩ gñt d̾ d̾õ posessione¬
ꝙ eo incluis ẽ qͦ se ip̃o hͦ melior sit. Si gͦ meniͣ
te uis eͦ querȩ quod te meliꝰ ẽ ⁊ inde efficiens me¬
lior te ⁊ b̾s. Illud aũt nõ queras exͣ te quia inte¬
ip̃o ẽ quod queris. si bs̃ eẽ cupis nõ illus queris ĩ¬
in creꝑe tuo s in ip̃o aĩo tuo quere quid sit molius

Expanded text:
possessorequod eo melius est, quo se ipse homo melior sit. Si ergo melior te vis esse, quaere quod te melius est, et inde efficieris melior te, et beatus. Illud autem non quaeras extra te, quia in teipso est quod quaeris si beatus esse cupis. Non illud quaeras in corpore tuo, sed in ipso animo tuo quaere qui
Abbreviated transcription (Latin):
ente. fumilia ⁊ magnifice celobfi
pompam
fum̾s apõpato fim̾e ad tumulũ
deduci a
suis.sle gͦ te fallat ħ septuta d̾
ħ accipe quod ait. diuites egue¬

Expanded text:
ente familia, et magnificam celebrari pompam funeris, ac pompato funere ad tumulum deduci a suis. Ne ergo te fallat hic Scriptura: de hic accipe quod ait: divites egue
Abbreviated transcription (Latin):
tit ⁊ qͦ mutit. Oues utiq mutit in mediũ lupoꝵ
eas nuttit. unꝰ. lupꝰ si intitat᷑ in mediũ in miniabi¬
liũ omiũ que ei resistent. quid ñ turbat: om̃t
mos int̾ seuos qui eos tenuerũt ⁊ tradiderũt pot̃¬
atibꝰ atq pͥssuras intuletunt s in uͥtute nõ sua s

Expanded text:
es utique mittit, et in medium luporum eas mittit. Unus lupus si mittatur in medium innumerabilium ovium, quae ei resistent? Quid non turbat? Omnes mos inter saevos, qui eos tenuerunt et tradiderunt potestatibus, atque pressuras intulerunt: sed virtute non sua,
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ ne m. ꝑic̾it uistꝰ aliqͣ dũbietate molosrat
quasi dico. du̾te amalo inquire patẽ ⁊ ne cx
d̾i sunt suꝑ iustos ⁊ si ut medicꝰ socat ⁊ urit. ꝑ
quod uidet᷑ nõ exaudire s hoc facit ut sanet᷑
te dicit malus secure facio male qr ñ male q¬
nõ semꝑ me sunt. occłi d̾m adiustoci d̾s atten¬

Expanded text:
l periculis justus aliqua dubietate mollescat. Quasi diceret: Diverte a malo, inquire pacem, et ne ex Dei, sunt super justos, etsi ut medicus secat et urit, per quod videtur non exaudire, sed hoc facit ut sanet, te dicit malus: Secure facio mala, quia non super me sunt oculi Domini; ad justos Deus atten
Abbreviated transcription (Latin):
sñ mist̾n celebris rõne. In hoc nesꝑe quo peccauit
adam sepeliri noluit. ⁊ mane resurg̾e. ⁊ h mane
rexit. rit nos mane surgamus. qd̾ est qñ lux
gr̃e oritur hõi mm̃te. Mane t̾eiẽ diei resurrex̃.
ita nos resurgimꝰ die t̾cio .i. tp̃i gr̃e. quod est pꝰ¬
tp̃s ante legẽ ⁊ sub lege. Ꝙ gͦ t̾ duo illo ostead̾
capud tuñ inse. ħ tibi triduo scli ostendetur
in te. Si.st. scłm cogites. uꝰ dies est añ legẽ.
scd̾us sub lege. t̃ciuis sub gra. ⁊ hoc est fletus
xp̃i matutinam resuir᷑ tõneui. ⁊ tẽ erit letica¬

Expanded text:
sine mysterii celebris ratione in hoc vespere quo peccavit Adam, sepeliri voluit, et mane resurgere, et hoc mrexit, ut nos mane surgamus, quod est quando lux gratiae oritur homini in mente. Mane tertii diei resurrexit, ita et nos surgimus die ttempus ante legem, et sub lege. Quod ergo triduo illo ostendit caput tuum in se, hoc triduo saeculi ostendetur in te. Si enim saeculum cogites, unus dies est ante legem, secundus sub lege, tertius sub gratia. Et hoc est fletus Christi matutinam resurrectionem, et tunc erit laeti
Abbreviated transcription (Latin):
uł scd̾ maliam li .s. corpus autem aptastimͥ. Ita
locaustũ. hͥ exponit pͥorem ũsunti. ⁊ dic̃. holo¬
dium. Iñ holoenustum .i. totum iuncensim ꝓ
poc̃o ut de hirco. apopũpeio .i. emissario qni
cũ pcẽis ppłi i deẜtum nutebatur. ułita ut
sint due dcões ꝓ ꝑ cc̃o. ⁊ ẽ holocaustum. ⁊ ⁊̃ ꝑ¬
mꝰ in lege. ut de uitula ruffa. nõ postłastitẽ

Expanded text:
 scilicet corpus autem aptasti mihi. Ita locaustum. Aug. Hic exponit priorem versum, et dicit holoincendium; inde holocaustum, id est totum incensum pro peccato, ut de hirco a Pompeio, id est emissario, qui cum peccatis populi, in desertum mittebatur. Vel ita ut sint duae dictiones pro peccato. Et est, holocaustum et, ius in lege, ut de vitula rufa , non postulasti, t
Abbreviated transcription (Latin):
optin̾e ꝙ peto. nͥl alud uolo hr̃e. nͨ timeo ꝑd̾e
nͥ unam. pehem̃ter sc̃s uiriste fix̃ de sid̾uim
⁊ petitoẽm suam. in hac una. aliũ nõ petit.
una sifficit ei. alius petit ħbona tp̃raha adõ.
⁊ de datis gandet. ħ nõ nisiuã. alis hñt hec
bona timmet iratimm. ne tollat ea. Iste nõ tim:

Expanded text:
 peto, nil aliud volo habere nec timeo perdere nisi unam. Vehementer iste vir sanctus fixit desiderium et petitionem suam in hac una; aliud non petit, una sufficit ei. Alius petit haec bona temporalia a Deo et de datis gaudet; hic non nisi una. Alius habens haec bona timet iratum, ne tol
Abbreviated transcription (Latin):
mini .s. matutinũ ⁊ hec est fletus .i. inuuersa mi¬
seria hominis incipiens ad uesꝑum ade quo peccaũ
⁊̃ in muttis quid omnes ex eo nascimꝰ in pt̃to ⁊ pe
erit nobis leticia ꝑ hemis. quia tunt dñs absterg¬

Expanded text:
mini, scilicet matutinum. Et hoc est fletus, id est universa mimini, scilicet matutinum. Et hoc est fletus, id est universa miseria hominis, incipiens ad vesperum Adae, quo peccavit, et in multis, quia omnes ex eo nascimur in peccato eterit nobis laetitia perennis, quia tunc absterg
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qr uita est in uolũ. eiꝰ sc̾o ad matutinũ lecitia erit.
ꝑsaq̃re ordinem litt̾e ⁊ uerboꝵ expot̃tionem. sic. Ira
ꝓͣcessit ex eius indignatõne ⁊ illa ira nonbreuis ĩ mo
Longa quia fletus .i. onmimoda hoĩs miseria tam culpe
qͣm pene incipiens. ad uospum demorabit᷑ f̃. tam tem¬
ꝑis qͣma pectoris demorabr̃ usq ad mat̃. Uesꝑa enĩ est qũ
unde in genesi. cum deambularet dñs in ꝑadiso ad ho¬
ram pꝰ meridiem timuit adam ⁊ abscondit se. Iam
pcc̃or tegebat se initer ligna ꝑadisi: nolebat indere fa¬
ciera d̾i ad quã gaudere consueuerat Ecciderat illi
sol iusticie. non gandebat ad presentiam d̾i. Inde in¬
choata est omnis ista inta mortalis dies est uersꝰ ĩ not¬
in adam. Ex adam emini fc̃i sumꝰ omnes ⁊ qit quot ꝓ¬
creauerunt filios ⁊ ꝓcreaturi sunt. ex adam sant ex¬
quo ⁊ ip̃i creaturi sũt. uesꝑe itaq cepit post meridi¬
em ubi lux sapĩe. a peccante homine recessit cñ ⁊

Expanded text:
 vita est in voluntate ejus, ideo ad matutinum erit laetitia. Persequere ordinem litterae, et verborum expositionem sic: Ira processit ex ejus indignatione, et illa ira non est brevis, imo longa. Quia, fletus id est omnimoda hominis miseria, tam culpae quam poenae, incipiens, ad vesperum, Adae tam temporis quam pectoris, demorabitur, usque ad matutinum. Vespera enim est quando Unde in Genesi: Cum deambularet Dominus in paradiso ad auram post meridiem, timuit Adam, et abscondit se . Jam ille peccator tegebat se inter ligna paradisi, nolebat videre faciem Dei, ad quam gaudere consueverat. Occiderat illi sol justitiae, non gaudebat ad praesentiam Dei. Inde inchoata est omnis vita ista mortalis, dies versus est in nocnasceris de Adam. Ex Adam enim facti sumus omnes, et quotquot procreaverunt filios, et procreaturi sunt, ex quo et ipsi creati sunt. Vespere itaque coepit post meridiem, ubi lux sapientiae a peccante homine recessit, quand
Abbreviated transcription (Latin):
cis. Dirige me ĩ u̾tate tua⁊ doce me. qr tu
oc d̾o saluatoe mĩs ⁊ te sustimui tota die. Eti o dnõ
dirige uit orrores fugientẽ. ĩ m̾tate .t. ut recte
niliam ⁊ pie sic̃ u̾itus tua exigit ⁊ doce uie ipãm
u̾itatẽ ut quod c̾do intlłigã. Ho̾ dico doce qr ꝑ me

Expanded text:
itate tua, et doce me, quia tu es Deus salvator meus, et te sustinui tota die. » Aug. Dirige me errores fugientem in veritate tua ut recte vivam, et pie, sicut veritas tua exigit, et doce me ipsam veritatem, ut quod credo intelligam. Ideo dico, doce, quia per me
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ carabdi ⁊ afila uberaberis. Qd̾ enĩ dixit unũ ud̾at
te ab arrio. qd̾ dixit sumꝰ. ud̾at te a sabellio. Si uns̃
ceret de uno nec unũde diuerso Erubescant gͣ
sabelliani qui dicunt ip̃m cẽ pr̃em qui est filius cõ¬
fundentes ꝑsonas qui dcĩ sinit prĩ passiaui qr di¬
trem maiorem filiũ imorem Noli hoc dr̃e ca

Expanded text:
a Caribdi et Scilla liberaberis. Quod dixit “unum” liberat te ab Ario, quod dixit “sumus” liberat te a Sabellio. Si “unum”, ceret de uno, nec unum de diverso. Erubescant ergo Sabelliani, qui dicunt ipsum esse Patrem qui est Filius, confundentes personas; qui et dicti sunt Patripassiani, quia ditrem majorem, Filium minorem. Noli hoc dicere, tu
Abbreviated transcription (Latin):
difĩcillime ronocat᷑ Hn st̃ tres moetui quos dnͦs
suscitauit ⁊ domo ĩ poeta nisepultͦ. ħ ÷ tͥduũ quo
moyses uolebat oduc̾e populũ di de egypto. Item
nota pctõꝵ inꝑioꝵ pestilentie. Iam inpiꝰ ẽ qui pͤ¬
cat ind̾mi pcc̃or inse pestilens in ꝓximũ. Et adã

Expanded text:
quos Dominus suscitavit, in domo, in porta, in sepulcro: hoc est triduum quo Moyses volebat educere populum Dei de Aegypto. Item nota: Peccatorum impiorum pestilentiae. Nam impius est qui peccat in Deum, peccator in se, pestilens in proximum. Et Adam
Abbreviated transcription (Latin):
iuiciũ. lucis que semꝑ crescit ut nec insipie̾¬
tes excludantur qui consuetudine ⁊ amore poc¬
candi discedentib qĩ tenebris incipunt dm̃¬
exandita est s se exaudiendam dicit. sui gͦ dic̃
transire ut audiatur ⁊ id̾o ait exaudies. uł
suꝑiꝰ audita est s noti intelligit se auditam eꝑ
nõndum oidet auditorẽ uͥ tenũt ⁊ est sensͤ

Expanded text:
initium lucis, quae semper crescit, ut nec incipientes excludantur, qui consuetudine et amore peccandi discedentibus quasi tenebris et incipiunt Dexaudita est, sed se exaudiendam dicit, cur ergo pritransire, ut audiatur. Et ideo ait, Exaudies. Vel superius exaudita est, sed non intelligit se exauditam, quia nondum videt aud
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ non eo noto facias. quo illi. ꝙr
alli
sunt pc̃cores. tu ũrtas. ⁊ ne ꝑdas me.
nãdo uelut reum. cum oꝑantibus
teni .i. sicu̾ illi ititendunt. qr
antur mniqͥtatem .ii. mortem

Expanded text:
in mortem, non eo voto facias quo illi, quia illi sunt peccatores, tu veritas. Et ne perdas me nando velut reum cum operantibus tem, id est illi sicut intendunt, quia erantur iniquitatem, id est mortem
Abbreviated transcription (Latin):
in ecclesiis erudimur: ut quib siit inuenta auctorib br
cognoscas indiciis. Itaq ut uoluisti. libellũ de genere offici
ut apud ipsos erant admiscui: quo facilius lectio. de singulis
auctoritatem teneret. Sitam ex his displicuerint. erroribi
meis paratior uenia erit: quia non sunt referenda ad culp
mee titulum: de quib testificatio adhibetur auctorum Fiñ¬

Expanded text:
in Ecclesiis erudimur, ut quibus sint inventa auctoribus, brevibus cognoscas indiciis. Itaque, ut voluisti, libellum de origine officiut apud ipsos erant, admiscui. Quo facilius lectio de singulis fidei auctoritatem teneret. Si qua tamen ex his displicuerint, erroribus meis paratior venia erit, quia non sunt referenda ad culpae meae titulum de quibus testificatio adhibetur auctorum. LI
Abbreviated transcription (Latin):
legis lator. primũ dõ condidit: salomon deinde templu̾.
prudentia usus ins̾ tituit . nroꝵ posthec tẽpoꝵ
in choris carmen triumphale perdocuit. Chorus ab
imaginẽ factus est coronȩ. & ex eo ita uocatus unde & ecclesiasticus
liber scripsit. stantem sacerdotem ante aram dĩ & in circuitu eiꝰ
coronã fratrum. Chorus aut̃ proprie multitudo canentium est.
quiq apud iudaos non minus ꝗͣ .x. constat canentib Apud nos aut
primus intuendũ inuexit quando ꝑcussa egypto .x pla¬
is & pharaone submerso cũ populis. ꝑ insueta maris itinera. ad
desertum gͣtulabundus egressus est. dicens. Cantenus dnõ
rio functa repperitur. Post ea multos repperimus non solũ uiros
ed etiam feminas spũ dino cõpletas. dĩ cȩcinisse misteria. Cant¬
misterio prodit ecclesia Hic enim apueritia in hoc mimus a
promeruit. Quius psalterium idcireo eum
melodia canti¬
lenarum suauium ab acclesia frequentatur: quo facilius animi ad

Expanded text:
legislator primum Domino condidit . Salomon deinde templum prudentia peritus instituit . Nostrorum post haec temporum in choris carmen triumphale perdocuit. Chorus autem ab imagine factus coronae, et ex eo ita vocatus. 2. Unde et Ecclesiasticus liber scribit: Stantem sacerdotem ante aram, et in circuitu ejus coronas fratrum . Chorus enim proprie multitudo canentium est, quique apud Judaeos non minus a decem constat canentibus, apud nos autem primus invexit, quando, percussa Aegypto decem plagis, et Pharaone submerso cum populis, per insueta maris itinera ad desertum gratulabundus egressus est, dicens: Cantemus Dominrio functa reperitur . Postea multos non solum viros, sed etiam feminas spiritu divino completas Dei cecinisse mysterio. Cantmysterio prodit Ecclesia. Hic enim a pueritia in hoc munus sppromeruit, cujus psalterium idcirco cum melodia cantilenarum suavium ab Ecclesia frequentatur, quo facilius animi ad
Abbreviated transcription (Latin):
raiado & plerumq ex conditione seruili uel propt᷑ hoc potius libe¬
rando ueniunt quoq ex uita rustica & exopificum exercitacione
& ex plebeo labore tanto utiq felicius quanto fortuus educati quas
nor ad mintuntur graue delictum est M ulti ex eo numero iuiri
magni inmitandiqͦ extiterunt Nam propterea & infirma mun¬
Ai elegit ds̃ ut confunderet forcia & stulta mundi elegit ut confim-¬
deret sapientes. & ignobilia mnundi & ea quȩ nonsunt ut ea quȩ sunt

Expanded text:
etiam plerumque ex conditione servili, vel propter hoc potius libeetiam plerumque ex conditione servili, vel propter hoc potius liberandi. Veniunt quoque ex vita rustica, et opificum exercitatione, et ex plebeio labore tanto utique felicius, quanto fortius educati. Qui si non admittantur, grave delictum est. Multi enim ex eo numero viri magni, imitandique exstiterunt. Nam, propterea, et infirma mundi elegit Deus, ut confunderet fortia, et ignobilia elegit, ut confunderet sap
Abbreviated transcription (Latin):
lebrantes fira intentione cordis & usq ad consummationem psalmoꝵ
sme fastidio ꝑsistentes. Item conueniunt diebus singulis inter posm¬
tos dum adhue ieiuni sunt in consolatione ad audiendum patren
audiunt eium ineredibili studio summo silentio affectuq animoꝵ suoꝵ
pro ut eos prouocauerit deseruientes oratione uelgemiti uel fle tan
significantes corpiis. Deinde cũ silentio magno refieiuant taritũ quiani.¬
tum saluti necesse est cohercente uno quoq eoꝵ parsimonia concupis¬
centiȩ gulam ne grauetur eoꝵ eor uel in his ipsis quȩ presto sunt
paree & ulissimȩ Itaq non solum a carnibus & uino absistent pro
sufficientia domandaꝵ libidinum sed etiam ab omib quȩ uentr is
Fa uitturis prouocant appetitum. Sane quicquid necessario uie̾¬
tui suꝑest. ex operib manuum & epularum restitucione tanta
ura egentibus distribuitur ut nichil remaneat quod habuer

Expanded text:
lebrantes fixa intentione cordis, et usque ad consummationem Psalmorum lebrantes fixa intentione cordis, et usque ad consummationem Psalmorum sine fastidio persistentes. Item conveniunt diebus singulis interpositis, dum adhuc jejuni sunt, in collatione ad audiendum Patrem. Audiunt autem incredibili studio, summo silentio affectusque animorum suorum, prout eos provocaverint disserentes, oratione, vel gemitu, vel fletu significantes per corpus. Deinde cum silentio magno reficiunt tantum quantum saluti necesse est, coercente unoquoque per parcimoniam concupiscentiae gulam, ne gravetur cor eorum, vel in ea ipsa, quae praesto sunt, parce et vilissime. Itaque non solum a carnibus et vino abstinent pro sufficientia domandarum libidinum, sed etiam ab omnibus, quae ventris et gutturis provocant appetitum. Sane quidquid necessario victui superest ex operibus manuum et epularum restrictione, tanta cura egentibus distribuitur, ut nihil remaneat, quod supera
Abbreviated transcription (Latin):
rars propter necessitatem languoris sine consultu abbats. muio¬
quam progrediuntur nec aliquid ab eis sine uitu pater aie ⁊ uasiom
asumitur. Operantur autẽ manibus ea quib corpus possit pasci
cis quos decanos uocant eo quod sint digni proposita irto emi mĩe aloꝵ
curasui corporis inpedita proposito mentis neq in eybo neq inue siu¬
mento neq siquod aliquid opus est uel eotidiane necessitatiuel nu¬
tute ut adsolet ualitudini Ipsi aut̃ decano tradunt ea prapossieu
Pro positus aut̃ cuꝰ magna sollicitudine om̃ĩa disponens presto facit
quiequid illoꝵ uita propt᷑ inbecillitatem corporis postulat ratio¬
docent & ali excelsi nulla suꝑbia consoluunt his quos filiosappelit¬
lunt magna sua iniubendo a uctoritatem illo in obediendo ioli¬
tate. Nonueniunt aut̃ hi om̃s frequent᷑ nocte aedie dato signo
festinant eum properatione ad orationem sollempniu̾ horaruan ee¬

Expanded text:
raro propter necessitatem languoris. Sine consultu abbatis nunraro propter necessitatem languoris. Sine consultu abbatis nunquam progrediuntur, nec aliquid ab eis sine nutu paternae jussionis assumitur. Operantur autem manibus ea, quibus corpus pasci poscit, eis, quos decanos vocant, eo quod sint denis praepositi, ut neminem illorum cura sui corporis impediat a proposito mentis neque in cibo, neque in vestimento, nec si quid aliud opus est, vel quotidianae necessitati, vel mutuae, ut adsolet, valetutudini. Ipsi autem decani tradunt ea praeposito, praepositus autem, cum magna sollicitudine omnia disponens, praesto facit quidquid illorum vita propter imbecillitatem corporis postulat, ratious excelsi nulla superbia consulunt his, quos filios appellant, magna sua in jubendo auctoritate, illorum in obediendo voluntate. Conveniunt autem omnes frequenter nocte dieque dato signo festina cum properatione ad orationem solemnium horarum, ce
Abbreviated transcription (Latin):
ueterum scripturarum huius propositi principes ęlias & disc¬
pulus eiꝰ heliseus fuerunt siue alii prophetaꝵ qui habitabant
in solitudine urbibus relictis faciebant sibi casullas prope fluen¬
ta iordanis Huius etiam propositi in ęuangłio baptista iohannes
auctor extitit. qui heremum solam ineoluit. loc ustas tantum &agreste
melle nutritiis. Iam deinde ꝓgeniti sunt conuersationis huius no ia¬
lissimi principes paulus & antonius. hilarion macharius eeteriei. pa¬
treseo ⁊ exemplis ꝑ uniuersum mundum adoleuit sca instttuoio
Relqua uero deterrina atq omimodis euitanda. Erimũ genus est
coenobitarum idͥ est in cõmime uiuentiũ ad instar sedꝵ illoꝵ qui
temporib: apostoloꝵ in iherosolimis uendita ae distributa omia
tiosis uei coloratis uestibus non induuntur sed uilissimis ator sinoe¬
ris Liauachris numquã utuntur ad delectacionem corpor nisea

Expanded text:
veterum Scripturarum, hujus propositi princeps Elias et discveterum Scripturarum, hujus propositi princeps Elias et discipulus ejus Elisaeus fuerunt , sive filii prophetarum, qui habitabant in solitudine, urbibusque relictis, faciebant sibi casulas prope fluenta Jordanis . Hujus etiam propositi in Evangelio Baptista Joannes auctor exstitit, qui eremum solus incoluit, locustis tantum et agresti melle nutritus. Jam deinde progrediens conversationis hujus nobilissimus princeps Paulus, inde Antonius, Hilarion, Macarius, caeterique Patres, quorum exemplis per universum mundum adolevit sancta institutio ecipua, reliqua vero deterrima, atque omnimodis notanda. Primus est coenobitarum, id est, in commune viventium ad instar sanctorum illorum qui temporibus Apostolorum in Hierosolymis vendita ac dtiosis ac coloratis vestibus non induuntur, sed vilissimis atque sinceris. Lavacro nunquam utuntur delectatione corporis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
de thesauris doininicis reficerentur atq excolentur. Ergo aueto¬
res templi exorciste sunt in popło dnĩ quo mͦ auctor prudens &
bonus scit quid sit adnĩ suicensus & onĩs substantiȩ modos & rediget
apud se totius possessionis instrumenta originalia  ic exorcista re¬
ligit in sua diligentia tocius regni di secreta ut memoria mandei
nune eum ordinantur sicut ait canon accipiunt de manu ep̾i libel¬
lum in quo seripti sunt exorcismi accipientes potestatem impo¬
nendi manus super energuminos siue baptizatos siue caticuminos.¬
OSTIRI sunt qui in ueteri testamento
ianitores templi uocabantur qui preerant portis hierłm
ustodiebant. Hi deniq inter scm & iniquum discernentes eos tan¬
tum in aeccłam qui sunt fideles recipiunt Iutrare enĩ templum nisi
reiciendi indignos.
uel quis huius conuersationis extitit auctor euius isti habi¬
tum imnitantur. Quantum inquam ꝑtinent ad auctoritatem

Expanded text:
de thesauris Dominicis reficerentur atque excolerentur. Ergo actode thesauris Dominicis reficerentur atque excolerentur. Ergo actores templi, exorcistae sunt in populo Dei. Quomodo enim actor prudens et bonus scit quis sit domini sui census et omnis substantiae modus, et redigit apud se totius possessionis instrumenta originaria: sic et exorcista redigit in suam diligentiam totius regni Domini secreta, ut memoriae mande cum ordinantur, sicut ait canon , accipiunt de manu episcopi libellum, in quo scripti sunt exorcismi, accipientes potestatem imponendi manus super energumenos, sive catechumenosOstiarii sunt qui in Veteri Testamento janitores templi vocabantur, qui praeerant portis templi custodiebant . Hi denique inter sanctum et iniquum discernentes, eos tantum in ecclesia qui sunt fideles recipiunt. Intrare enim templum, nisirejiciendi indignos. vel quis hujus conversationis exstitit auctor, cujus isti habitum imitantur? Quantum attinet ad auctoritatem
Abbreviated transcription (Latin):
cis assidue utebantur. unde & cantores apud gentiles flabrosi die.¬
ti sunt ueteres lammina pectori imposita obea cantiea exclamaret
alendis uocibus rationem demonstrauerunt Solent aut̃ ad hoc offi.¬
cium etiam absq scientia epi sola ussione prb̃rieligi quiq. ꝓbabi.
templo salomonis erant disposita. Quȩq posterius sunt ab hestra
dispertita inuenimus quos hesdra actores memorat templeos
nunc esse exorcistas in aeccła dĩ. Euerunt enĩ sub hesdra auctores
templi seruoꝵ salomonis filii qui actum templi totius sub cura sua
haberent aut sacris orationib deseruirent. ut cum fuerint ex ordine
& ministerio templi. longe fuerunt ab officio altaris dĩ quia nec
psalmistis nec hostiariis nec sacroꝵ seruis adtingere licebat admune¬
ra altaris nisi tantũ modo leuitis. Quid ergo: nullam alian cura
habeant auct̾ores templi nisi sacra tecta reficienda. aut quȩcumq
fuissent uexata in aedificio templi aut dilapsa ꝑ eosdem auctores

Expanded text:
cis assidue utebantur. Unde et cantores apud gentiles fabarii dicti sunt. Veteres, lamina pectori imposita, sub ea cantica exclamantes alendis vocibus rationem demonstravere. Solent autem ad hoc officium etiam absque scientia episcopi, sola jussione presbyteri, eligi quique quos templo Salomonis erant disposita, quaeque posterius sunt ab Esdra dispertita invenimus , eosque nunc esse exorcistas in ecclesia Dei. Fuerunt enim sub Esdra actores templi, servorum Salomonis filii, qui actum templi totius sub cura sua haberent, ac aut sacris oblationibus deservirent. Et cum fuissent ex ordine et ministerio templi, longe fuerunt officio ab officio altaris Dei: quia nec psalmistis, nec ostiariis, nec sacrorum servis attingere licebat ad munera altaris, nisi tantummodo levitis. Quid ergo est? Nullam aliam curam habebant actores templi, nisi ad sartatecta facienda, ut aut quaecunque fuissent vexata in aedificio aedificatione templi, aut delapsa, per eosdem actores
Abbreviated transcription (Latin):
esse probantur qui sic continentiȩ inseruiunt ut nullis eriminibus nulloq
terrenȩ sollicitudinis onere prȩgrauentur. Curam enim mundi conu¬
galis copula gignit. Paulo docente dum dicit. uolo aute̾ uossine solli¬
perentes euftodesid est gram xp̃i petentes. Nam eata cuomis tantum
ueduurt nest Ques qetunt. Dunt enim quasi hospttese uaci nr selelntiu¬
aus iuori dec dumnt eristeria audiunt grãm sed adhuc non a ppelantus
fiaeles ⁊onpetent saut iampetunt iamaccipiunt iam eataci santoli
est inbuuntur instructio ne sacramentoꝵ Ipsisenim salutane n mibiolun
esa hidur quas ep̃mo nitorium fidei & scȩ confessionis indicium quo instru¬
cti agnoscant quales iam ad grãm xp̃i ex hibere serdebeatit.

Expanded text:
esse probantur, quae sic continentiae inserviunt, ut nullis criminibus nulloque esse probantur, quae sic continentiae inserviunt, ut nullis criminibus nulloque terrenae sollicitudinis onere praegraventur. Curam enim mundi conjugalis copula gignit, Paulo docente, qui ait: Volo autem, vos sine sollipetentes, id est, gratiam Christi petentes; nam catechumeni tantum audiunt, necdum petunt. Sunt enim quasi hospites, et vicini fidelium, deforis audiunt mysteria, et gratiam, sed adhuc non appellantur fideles. 2. Competentes autem jam petunt, jam accipiunt, jam catechizantur, id est, imbuuntur instructione sacramentorum. Istis enim salutare symbolum traditur, quasi commonitorium fidei et sanctae confessionis indicium, quo instructi agnoscant quales jam ad gratiam Christi exhibere se debeant.
Abbreviated transcription (Latin):
nibus castitatis donumi ut etiã iohannes eos tantum agni uestigiis inhe¬
rere presciebat qui comtaminati amulierum coniugib non fuerint: ipsi¬
late castitatis in corde qui secuntur agnum quocumq ierit. quem nemo
sequi uel auditu ualet nisi tantum uirginitas Pecuntur itaq agnũ
& cȩteri fideles qui uirginitatem corporis amiserunt sed non quocũq
eleuat continentia. Fideliter enim dico facilius secuntur agnũ & si non
quocumq ierit. Certe quo usq potuerint coniugati humiles quam suꝑ¬
bientes uirgines. Quomodo enĩ sequitur ad quem non uult accederer¬
perseuerant᷑ quo uouerunt ardenter. Ita ut professa ea ut seruatȩ uirgi¬
nitatis cęteris etiam moribus congruant sine quib procul dubio otiosa &
inanis manet uirgniitas. Boni enim actus si addantur uirgmitati: an¬
gelieam uitam hominib & caeli morib exhibent in terris. Iili gͦ uirgines

Expanded text:
nibus sanctitatis donum, ut etiam Joannes eos tantum Agni vestigiis inhaenibus sanctitatis donum, ut etiam Joannes eos tantum Agni vestigiis inhaerere praescribat qui contaminati mulierum conventibus non fuerint ? Ipsiolatae castitatis in corde, qui sequuntur Agnum, quocunque ierit, quem nemo sequi vel audet, vel valet, nisi tantum 449 virginitas. Sequuntur itaque Agnum et caeteri fideles, qui virginitatem corporis amiserelevat continencia. Fideliter enim dico: / facilius sequuntur agnum, et si non quocumque ierit, certe quousque potuerunt coniugati humiles quam superbientes virgines. Quomodo enim sequitur, ad quem non vult accedereperseveranter quod voverunt ardenter; ita ut professae ac servatae integritati caeteris etiam moribus congruant, sine quibus procul dubio otiosa et inanis manet virginitas. Boni enim actus si addantur virginitati, angelicam vitam hominibus et coeli mores exhibent terris. 10. Illae ergo virgines
Abbreviated transcription (Latin):
cessitas cogit sed quos uoluntas efficit continentes. sic eni scriptũ est
anõ disputante. S unt enim spadones qui sio nati sunt sunt alii qͥ
ab hominib facti sunt. sunt & qui se ipsos castrauerunt ꝓpt̾ regna
exlorum quib eriã ꝑ ȩsayam ꝓphetam dicit dñs. sedaturum in do¬
o sua & in more sui locum nominatum. meliorem multum quan
filioꝵ & filiaꝵ suaꝵ Nam illi qui sic nascuntur aut quib ipsũ uiri¬
le menbrum debilitatur & generare non possit. sicut sunt eimuchi
potentum & regum. sufficit utiq quod xp̃iani sunt & dĩ precepta
custodiunt eo tam̃ ꝓposito sunt ut coniugia si potuissent haberent.
deoq cȩteris coniugatis in domo dĩ fidelibus adȩquantur qui castrati
sunt ꝓpt̾ scłm non propt̾ regna cȩloꝵ neq enim uxores animi uir¬
te sed carnis necessitate non ducunt. Quantum enim sit in uirgi¬

Expanded text:
cessitas cogit, sed quos voluntas fecit continentes. Sic enim scriptum est, cessitas cogit, sed quos voluntas fecit continentes. Sic enim scriptum est, Domino disputante: « Sunt enim spadones qui ita nati sunt; sunt et alii qui ab hominibus facti sunt, et sunt qui se ipsos castraverunt propter regnum coelorum » . Quibus etiam per Isaiam prophetam dicit se daturum in domo sua et in muris suis locum nominatum meliorem multo quam filiorum ac filiarum . 7. Nam illis qui sic nascuntur, aut quibus ipsum virile membrum debilitatur, ut generare non possint sicut sunt eunuchi potentum et regum sufficit utique quod Christiani sunt, et Dei praecepta custodiunt, eo tamen proposito, ut conjuges, si potuissent, haberent, ideoque caeteris conjugatis in domo Dei fidelibus adaequantur, quia castrati sunt propter saeculum, non propter regnum coelorum; neque enim uxores animi virtute, sed carnis necessitate non ducunt. 8. Quantum autem sit in virgi
Abbreviated transcription (Latin):
tante necessitate. qm̃ bonum est hominis sie esse AAt tamen qua tem¬
tacionem carnis non tolerant necesse est ut portum coniugii petant.
Unde & idem apłs. qui se inquit non continet nubat melius esta
enim nũbere quam uri. Et iterum si acceperis uxorem non percast¬
& sinupserit uirgo non pȩccabit et si non ius esse maior esto uel minor
que. libere uoluntatis es Nuptiȩ enim peccatum non est sed sollici¬
tudiem mundi qui nubunt legem di seruare uix possunt. Aliter il¬
los dicit non peccare si nubant qui non uouerunt dd castitatem. Cet̾m
ram licitum ꝑ uotum sibi fecit inlicitum. sicut ananias & saphira.
quib de prȩmio possessionis suȩ retinere nichil licuit. Ob quam
causam & subito morte prostrati sunt. In euangłio aut uirginum
diuersa genera memorantur. sed illis spetialiter regni possessio putat
qui se ob amorem dĩ castrauerunt. id est non quos inpossibilitatis ne.¬

Expanded text:
instantem necessitatem, quoniam bonum est homini sic esse . Joannes instantem necessitatem, quoniam bonum est homini sic esse . Joannes tationem carnis non tolerant, necesse est ut portum conjugii petant, unde et idem Apostolus: Qui se inquit non continet nubat; melius est enim nubere quam uri. Et iterum: Si acceperis uxorem, non peccasti; si nupserit virgo, non peccavit. Et si non vis major esse, esto vel minor, quia liberae voluntatis es. 448 Nuptiae enim peccatum non sunt, sed per sollicitudinem mundi qui nubunt legem Dei servare vix possunt. Aliter illos dicit non peccare, si nubant qui nondum voverint Deo castitatem. Caeterum ram licitum, per votum sibi fecit illicitum, sicut Ananias et Sapphira, quibus de pretio possessionis suae retinere nihil licuit, ob quam causam et subita morte prostrati sunt . 6. In Evangelio autem virginum diversa genera memorantur, sed illis specialiter regni possessio deputatur, qui se amore Dei castraverunt, id est, non quos impossibilitatis ne
Abbreviated transcription (Latin):
¶o pregnantib & nutrientib Et illud tempus collectum est uestat
ut qui ucores habent tani quam non habentes sint. & nisi fallor unus
admisit indultis coniugiorum uoluntatib donec mundus repleretur
indulserat. Inde & salomon prudens in spũ ait. Tempus expleandi &
tempus longe fieri aconplexibus. quia preceptum ueteris est ut terra pi¬
ereationib impleretur. Noui etiani testamenti ut continentia atq uir¬
ginitate celum adimpleatur quam tam̃ ado̾ ardui sublimisq premui esse
constat ut dicentib: apłis quodam loco sisie est hominis causa oũ uxore
non expetit nubere. Respondit dñs qui potest capere capiat. Non
ergo preceptum continentib sed suasio est nec iniungttaar uirqinteddm
ut sit necessitas s ea uoluntas possit esse laudatur. Apostolo protestinie
& ipse sientiam dĩ h abens existimo eñi in hoc bonum esser protes

Expanded text:
 praegnantibus et nutrientibus . Et illud: Tempus jam in collecto est. Restat  praegnantibus et nutrientibus . Et illud: Tempus jam in collecto est. Restat ut qui uxores habent, tanquam non habentes sint . 3. Et nisi fallor, uniuemisit, indultis conjugiorum habenis, donec mundus repleretur;indulserat. Unde et Salomon praevidens in spiritu ait: Tempus amplexandi, tempus longe fieri ab amplexu . Quia praecepti veteris est ut terra procreationibus impleretur, novi autem ut continentia atque virginitate coelum adimpleatur. Quam tamen adeo ardui sublimisque praemii esse constat, ut dicentibus apostolis quodam loco: Si sic est hominis causa cum muliere, non expedit nubere, responderit Dominus: Qui potest capergo praeceptum de continentibus, sed suasio est; nec injungitur virginitas, ut sit necessitatis, sed, ut voluntatis possit esse, laudatur, Apostolo protestante:et ipse scientiam Dei habens. Existimo ergo hoc bonum esse propter
Abbreviated transcription (Latin):
continenciȩ bonum primi instituisse noscuntur. quantum uero ad nouũ
uirorum uirginum caput est cxp̃s feminarumq uirginum caput est
maria Ipsa enim autrix eaꝵ ipsa mater nri capitis quod est uirginis
tores & sectatrices ad perpetuam continentiam pullularunt. Appeti
centiam castrantes celestem uitam atq angłicam in terrena mortalitate
cedit om̃is fecunditas carnis omis pudicttia coniugalis. Nam eum ips.
imiuersa &ccła uirgo sit desponsata uni uiro sicut apłs dicit quanto
quod tota eccła custodit in fide : sed tamen siclaudatur uirginitaine unes¬
te condempnentur. portet enimnon dampnare quod bonum est seo
suadere quod melius est. Ante aduentum quoq xp̃i coniugia placuere
Aõ post aduentum uirginitas. Prima enim di sentene ia crescere &ger¬
nerare precepit secunda continentiam suasit. Nonne enim sie locuta
est uax illius : Crescite & multiplicamini quȩ iam alia uox suꝑuenesi

Expanded text:
continentiae bono primi studuisse noscuntur. Quantum vero ad Novum, continentiae bono primi studuisse noscuntur. Quantum vero ad Novum, virorum virginum caput est Christus, feminarum virginum caput est Maria. Ipsa earum auctrix, ipsa mater nostri capitis, qui est virginis tores et sectatrices perpetuae continentiae pullularunt, casticentiae radicem castrantes, coelestem atque angelicam vitam in terrena mortalitate cedit omnis fecunditas carnis, omnisque pudicitia conjugalis. Nam cum ipsa universa Ecclesia virgo sit desponsata uni viro, sicut dixit Apostoquod tota custodit in fine? Sic tamen laudetur virginitas, ne nuptiae condemnentur. 447 Oportet enim non damnare quod bonum est, sed addere quod melius est. Ante adventum quippe Christi conjugia placuere Deo, post adventum virginitas. Prima enim Dei sententia crescere et generare praecepit, secunda continentiam suasit. Non enim jam locus est voci illi: Crescite, et multiplicamini . Quia jam alia vox superveni
Abbreviated transcription (Latin):
tionem non est occasio subeundi discriminis sed potius augendȩ uirtutis.
Nam & qui circa finem suum per pęnitentiam desinat esse malus. non
ideo debet desperare quia in termino est ultimȩ uitȩ. Qm̃ ds̃ non respi¬
cit quales fuimus sed quales circa finem uitȩ existimus. Ex fine enim
suo unum quemq aut iustificat aut condempnat sicut scriptum est. Ipse
uidicat extrema terrȩ & alibi uniuersoꝵ finem ipse considerat. Promd
non dubitamus circa finem iustificari hominem ꝑ paenitentiȩ conpuneꝰ¬
tionem sed quia rarum id fieri solet metuendum est ne dum ad finem
ifertur conuersio: tamen melior est quat longe ante finem agitur ut ad
uitam securius transeatur.
propositi studium sit exortum breuiter intimabo. Quantũ enĩ
ad uetus testamentum ꝑtinet helia & hieremias & danihel castitatis &

Expanded text:
mnationem, sed ad probationem, nec est occasio subeundi discriminis, sed potius augendae virtutis. mnationem, sed ad probationem, nec est occasio subeundi discriminis, sed potius augendae virtutis. Nam et si quis circa finem suum per poenitentiam desinet esse malus, non ideo debet desperare, quia in termino est ultimo vitae, quoniam non Deus respicit quales antea fuimus, sed quales circa finem vitae existimus. Ex fine enim suo unumquemque aut justificat aut condemnat, sicut scriptum est: Ipse judicat extrema terrae. Et alibi: Universorum finem ipse considerat. Proinde non dubitamus circa finem justificari hominem per poenitentiae compunctionem; sed quia raro id fieri solet, metuendum est ne dum ad finem tremum conversio, tamen multo melior est quae longe ante finem agitur, ut ab hac vita securius transeatur. propositi studium sit exortum, breviter intimabo. Quantum enim ad Vetus Testamentum attinet, Elias, Jeremias et Daniel castitatis et
Abbreviated transcription (Latin):
apud dm̃ probaptismate repotantur. Vnde & quamlibet sint magna
delicta quamuis grauia non tam̃ in eis dnĩ miscdia disperanda est. in ac¬
tione enim penitudinis ut supradictum est non tam consideranda est men¬
sura temporis quam doloris. Cor enim contritum & humiliatum ai nͣ
spernit uerumptamen quanto in pȩccando fuit amalo ad sumptio mentis
intentione deuotio: tantum debet esse inpęnitendo. Duplex enim¬
enitencie gemitus ueldum plangimus uel dum plangimus quȩ n¬
le gessimus uel dum non agimus quod agere debeamus. Ille aut̃ uere
pęnitenciam agit qui nec pęnitere preterita negligit nec adhuc pęni¬
tenda cõmittit. Qui uero lacrimas indesinenter effudit & tamen
peccare non desinit: hic lamentum habet & mundationem non habet.
sus post emendationem relicta uitia corde pulsent dum non possent
bonȩ conuersationi nocere. si talis cogitacio non erumpat in consensu uel

Expanded text:
apud Deum pro baptismate reputantur. Unde et quamlibet sint magna apud Deum pro baptismate reputantur. Unde et quamlibet sint magna delicta, quamvis gravia; non est tamen in illis Dei misericordia desperanda. In actione enim poenitudinis, ut supra dictum est, non tam consideranda est mensura temporis, quam doloris. Cor enim contritum et humiliatum Deus non spernit . Verumtamen quanto in peccando fuit ad malum promptior mentis intentio, tanto devotior debet esse in poenitendo afflipoenitentiae gemitus, vel dum plangimus quod male gessimus, vel dum non agimus quod agere debebamus. Ille autem vere poenitentiam agit, qui nec poenitere praeterita negligit, nec adhuc poenitenda committit. Qui vero lacrymas indesinenter fundit, et tamen peccare non desinit, hic lamentum habet, sed mundationem non habet. sus post emendationem relicta vitia cor pulsent, dum non possunt boni conversationi nocere, si talis cogitatio non erumpat in consensu vel
Abbreviated transcription (Latin):
uenimus. Paenitenciȩ aut̾ remedium accła catholiea est in spe indul¬
gentie. fidelit᷑ alligat ad exercendos homines & post unum baptismi
sacramentum quod singłari traditione cõmendatum sollicitudinẽ
perhibet iterando medicinali remedium paenitenciȩ subrogat ad¬
umentum. Quius remedio pęna egere se cuncti agnoscere ae¬
pro chotidianis humanȩ fragilitatis excessibus sine quib in hac
uita esse non possumus. Hoꝵ dumtaxat dignitate seruata: ita¬
ut sacerdotib & leuitis dõ tantũ testificata cȩteris uero adstante
ram dõ̾ sollempntt᷑ sacerdote ut hoc agat fructuosa confessio quod
temerarius appetitus aut ignorantia notatur contraxisse nec lectus
uidetur ut sicut in baptismo om̃s iniquitates remitti uel ꝑ martyriũ
nulli peccatum credimus imputari. Ita paenitencie conpunctio frucꝰ¬
tuosa uniuersa fateamur deleri peccata. Lacrimȩ enim penitenturm

Expanded text:
venimus. Poenitentiae autem remedium Ecclesia catholica in spe indulvenimus. Poenitentiae autem remedium Ecclesia catholica in spe indulgentiae fidenter alligat exercendos homines, et post unum baptismi sacramentum, quod singulari traditione commendatum sollicite prohibet iterandum, medicinali remedio poenitentiae subrogat adjumentum, cujus remedio epro quotidianis humanae fragilitatis excessibus, sine quibus in hac vita esse non possumus; honorum duntaxat dignitate serut sacerdotibus et levitis, Deo tantum teste, fiat; a caeteris vero, attestante coram Deo solemniter sacerdote, ut hoc tegat fructuosa confessio, quod temerarius appetitus, aut ignorantiae nota contraxisse negligentius videtur: ut sicut in baptismo omnes iniquitates remitti, vel per martyrium nulli peccatum credimus imputari, ita poenitentiae compunctione fructuosa fateamur deleri peccata. Lacrymae enim poenitentium
Abbreviated transcription (Latin):
Q uod uero incilitio prosternuntur ꝑ cilicium quippe recordatio
peccatoꝵ est propt᷑ ȩdos ad synistram futuros. Inde ergo incilitio con¬
fitentes. Incilitio prosternimus tam quã dicentes & peccatum meum
contra me est semꝑ. Quod enim cinere asperguntur uelut sint me¬
mores quia cinis & puluis sunt uelquod apuluere factisunt id est im¬
pii facti sunt. unde & illi preuaricatores primi homines recedentes a
dõ ac malis factis effundentes creatorem in puluere unde sum pti sum
redierent. B ene gͦ incilitio & cinere panitens deplorat pęccatũ suu̾
quia est incilio asperitas & conpunctio peccatoꝵ In cinere uero puluis
ostenditur mortuoꝵ & id circo in utroq paenitentiam agimus ut & in con¬
punctione cilicii agnoscamus uicia quȩ ꝑ culpam cõmisimus. & per
flagella cineris perpendamus mortis sentenciam ad quã peecando .ꝑ.¬

Expanded text:
Quod vero in cilicio prosternuntur, per cilicium quippe recordatio est Quod vero in cilicio prosternuntur, per cilicium quippe recordatio est peccatorum propter hoedos ad sinistram futuros. Inde ergo confitcontra me est semper . Quod cinere asperguntur; vel ut sint memores, quia cinis et pulvis sunt, vel quia pulveres facti sunt, id est, impii facti sunt. Unde et illi praevaricatores primi homines recedentes a Deo, malisque factis offendentes Creatorem, in pulverem, unde facti sunt, redierunt. Bene ergo in cilicio et cinere poenitens deplorat peccatum, quia in cilicio asperitas et compunctio peccatorum; in cinere autem pulvis ostenditur mortuorum. Et idcirco in utroque poenitentiam agimus, ut in compunctione cilicii agnoscamus vitia, quae per culpam commisimus; et per favillam cineris perpendamus mortis sententiam, ad quam peccando per
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum suum confestim pęnituit & culpã suam pęnitenciȩ confessione sa-¬
nauit. S ic neniuite & alii multi pęccata sua confessi sunt penitene iam ege¬
runt. Displicuerunt sibi quales fuerunt & quales ꝑ dm̃ facti sunt illi pla¬
cuerunt Est autẽ pęnitentia medicamentum uulneris spessalutis ꝑ quã
peccatores saluantur ꝑ quam ad̃ ad miscdłiam prouocatur. Quȩ non tempore
pensatur sed profunditate cordis luctus & lacrimarum. Pxnitentia aut̃
nomen suum ac temporum cur su pensantur. sed paena qua anima er utia¬
tur & mortificatur caro. Hi uero qui pęnitentiam fecerunt proinde ca-¬
pillos & barbam nutriunt ut demonstrent abitudantiam criminum
quib caput pęccatoris grauatur Capilli prouitiis accipiuntin. sict̃
scriptum est. & criminib pęccatoꝵ suoꝵ unus quisq constringitur ut
quippe si comam nutriat ignominia est illi. Vt ait apostolus. Apsam
ergo ignominiam suscipiunt penitentes pro merito pęccatoꝵ suorum

Expanded text:
peccatum suum, confestim poenituit, et culpam suam poenitentiae confessione sanavit . Sic Ninivitae et alii multi peccata sua confessi sunt, et poenitentiam egerunt. Displicuerant sibi quales fuerant, et quales per Deum facti sunt illi placuerunt . Est autem poenitentia medicamentum vulneris, spes salutis, per quam peccatores salvantur, per quam Deus ad misericordiam provocatur: quae non tempore pensatur, sed profunditate luctus et lacrymarum. Poenitentia autem non mensium ac temporum cursu pensatur, sed ptur et caro mortificatur. 3. Hi vero qui poenitentiam agunt, proinde capillos et barbam nutriunt, ut demonstrent abundantiam criminum, quibus caput peccatoris gravatur. Capilli enim pro vitiis accipiuntur, sicut scriptum est: Crinibus peccatorum suorum unusquisque constringitur . Vir quippe si comam nutriat, ignominia est illi, ut ait Apostolus . Ipsam ergo ignominiam suscipiunt poenitentes pro merito peccatorum. 4.