comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscentes que placuer̃ nob̾
autem futuris p̃cẽ huiꝰmoĩ cu¬
stodie cartulariis ex memorato
fabricensium scrimo quia ex ne¬
gligentia non solum pecciũari¬
as sustinebunt penas s etiam
in corpore supplicia pacientur.
⁊ mulicia cadent insuꝑ nec ip̃m
scrineum ult̾ius ꝑmitti a nob
hunusmoĩ adeẽ sollic̃itudine s
aliis cominitri fabricensium
cuãm. Que gͥ placuer̾ nob ⁊ per
hanc legeni decłata sunt tua
celsitudo ⁊ qui postea in cingu¬
lum fuint oꝑi terminoꝙ cõtra¬
dere festinent indignatioẽm
nrãm ⁊ ip̃i metuentes nisiren
sic utilem rei publiee custo die

Expanded text:
agnoscentes quae placuerunt nobis autem futuris praeesse huiusmodi custodiae cartulariis ex memorato fabricensium scrinio, quia ex neglegentia non solum pecuniarias sustinebunt poenas, sed etiam in corpore supplicia patientur et militia cadunt, insuper nec ipsum scrinium ulterius permitti a nobis in huiusmodi adesse sollicitudine, sed aliis committi fabricensium curam. Quae igitur placuerunt nobis et per hanc legem declarata sunt tua celsitudo et qui post te in cingulum fuerint operi terminoque contradere festinent, indignationem nostram et ipsi metuentes, nisi rem sic utilem reipublicae custodie
Abbreviated transcription (Latin):
raptõis ⁊̃ necũ alioꝵ qui cũ eo fu¬
erant. patͥmoĩum rapte mulieri
tis ⁊̃ in maĩto dande legitimo copia
eri ut uirgiu rapte licutia rapto
se ꝯũgẽ mat̾moio s parñtes ⁊̃ si tali
¶ S mitati sumꝰ ꝙ conati sũt aliquibi¬
cere raptã muliem: siũ uolñtẽ siue
nolñtẽ. ⁊ si rap̃toĩs amplexa sit ma¬

Expanded text:
eo fuerint patrimonium raptae mulieri tis etiam marito dandae legitimo copia eri vel virgini raptae licentia raptorse coniungere matrimonio: sed parentes etiam, si taliSed mirati sumus, quod conati sunt aliqui dicere raptam mulierum sive volentem sive nolentem, etsi raptoris amplexa sit ma
Abbreviated transcription (Latin):
hibiũmꝰ. ⁊ obħ parũtes rapte nuli¬
cris deportacioi subiecimiꝰ pene. si la.
lieres raptoꝵ eligñtes comibiũ. p̃mus
honcãssemus. rapte datis mulieri. Su¬
nuptias elggñdas eẽ censuĩt. parĩti¬
bus p̃sertim nõ ꝯsentientib ner ex
beneficio legis. nec ex testam̃to. rap.¬
toĩs lieditatẽ suscipe. uł quocũꝙ mͦ¬

Expanded text:
hibuimus et ob hoc parentes raptae mulieris deportationis subiecimus poenae, slieres raptorum eligentes conubium praemiis honorassemus raptae datis mulieri? Sunuptias eligendas esse censuerit, harentibus praesertim non consentientibus, nec ex beneficio legis nec ex testamento raptoris hereditatem accipere vel quocum
Abbreviated transcription (Latin):
tationẽ culmini tntũ pͥncipa¬
li ꝯpetẽ neminiuenit in dubi¬
uĩnͣ. cũ ꝓmulgande ꝙͦ legis ac¬
toritatẽ fortune sͥ uendicat emi¬
nentia. Acininimꝰ itaꝙ praptu
mulieꝵ. siue iam desponsate fu
⁊ capitis subiecisse supplicio. nõ
tantũ raptoes. ueꝵ ⁊̃ comites eoꝵ
nec nõ aliosquieis auxiliũ tpr m

Expanded text:
ntum principali competere nemini venit in dubium, cum promulgandae quoque legis auctoritatem fortunae sibi vindicat eminentia. Meminimus itaque pro raptu mulierum, sive iam desponsatae fuet capitis subiecisse supplicio non tantum raptores, verum comites etiam eorum nec non alios qui eis auxilium tempore
Abbreviated transcription (Latin):
iudicit. ⁊ corruptionem. sed nõ nupti¬
as nec non mat̾monium ex quo iniurie
nr̃e ficere sanctionis. qm̃ om̃ium mit̃
fide digiuor ad filioꝵ deducationẽ ui¬
debatur. dat᷑ ẽi licentum hec lex. nisi
ad scdas accesseĩt nuptias. Dotes aũ¬
quas acceꝑĩt contͣłites. non dabunt
facile mulieribus consistentibus ad¬
huc matͥmoniis. nisi tamen ex causis
quas łex numiuit. alioqͥn siquid tale
gesseĩnt instar douãtionis quod agit᷑
s ip̃o ẽẽ udetur. ⁊ si moriatur muli¬
er ⁊ recipient dotes qui deder̾unt e¬
as inmãture mulieribus mariti. ab
ħedibus mulierum. cum medu tpr̃is

Expanded text:
iudicat et corruptionem, sed non nuptias nec matrimonium, ex quo iniuriae nostrae facere sanctionis: quoniam omnium mater fide dignior ad filiorum educationem videbatur, dat ei etiam hoc lex, nisi ad secundas accesserit nuptias. Caquas acceperint contrahentes, non dabunt facile mulieribus consistentibus adhuc matrimoniis, nisi tamen ex causis quas lex numeravit; alioquin, si quid tale gesserint, instar donationis quod agitur hoc ipso esse videtur: et si moriatur mulier, et recipient dotes qui dederunt eas inmature mulieribus mariti ab heredibus mulierum cum medii temporis
Abbreviated transcription (Latin):
mulieribus ad scłas uenientibus nupti¬
as adliuc uelle pͥorum maritoꝵ dignita
lius amplectantur fortunam. Que enĩ
pͥorum oblita est. non rursus ex p̾crib
memorie alexãndro sup alios plurinos
antiquoꝵ legis litoꝵ determinatum est
ut siquis manumiserit. incillam deinde
cam ducat ipxoxm: at illa ut uideiir

Expanded text:
mulieribus ad secundas venientibus nuptias adhuc velle priorum maritorum dignitlius amplectantur fortunam. Quae enim priorem oblita est, non rursus ex prioribumemoriae Alexandro super alios plurimos antiquorum legislatorum determinatum est, ut si quis manumiserit ancillam, deinde eam d
Abbreviated transcription (Latin):
sit scđm ꝓ solu̾to schema accipere
mmmobiles possessiones. hic quat
decreto faciendo ⁊ ꝓmensura uͥ
eoꝵ debitoꝵ assignandis eis pos¬
fueĩt. potentibus ad alienãt̾ionem
inmobilium accedere scđ̃m pͥorem
obseruationem ut nicħ desit nep
subtilitatis neq cõmunuis utilita¬

Expanded text:
sit secundum pro soluto schema accipere sit secundum pro soluto schema accipere immobiles possessiones. Hoc quoque decreto faciendo, pro mensura vero eorum debitorum assignandis eis posfuerit, potentibus eis ad alienationem immobilium accedere secundum priorem observationem, ut nihil desit, neque subtilitatis, neque commun
Abbreviated transcription (Latin):
tili procedente. ⁊ decreto celebrato
sessiones immobiles contingere. ⁊ eis
alienare ad solutionem debiti em̃¬
tibus quidam infiscum soluentib
⁊ de suscẽpta deinde pcipientibus
⁊ subcuntibus fiscale debitum ⁊
cautelam inde habentibus. ⁊ nicħ
metuentibus pͥmitus põitãm le¬
gem constitutis ⁊ fiscalibus de sus¬
ceptis insinuatis int̾ monumenta
gestoꝵ. deponentibus his qui fece
runt ea et apud scissimas eccłas
saluentes clara de suscepta: ꝙ ⁊ fis¬
calia soluta sint tributa. ⁊ omĩa
scđm nr̃am gesta sint legem. non
ponentibus aliquibus finrgere fis¬
cale debitum. ⁊ ita ad alienationis
creti factionem ꝑmisimus ut ⁊ fis¬
cale debitum testimonio pandat᷑¬
⁊ ex quantis descendit tp̃rib ⁊ qm̃¬
non peccuniis solutum ẽ s in neces¬
ut ep̃is ⁊ cdericis ⁊ aliis om̃ibus qͣn
deus respiciet que geruntur abe¬
issi siquid egm̃t per dolum aut
Cucrum. aut machinationem hoc
uatus aliquis creditos suei̾t pos¬

Expanded text:
tali procedente, et decreto celebrato sessiones immobiles contingere, et eas alienare ad solutionem debiti, ementibus quidem in fiscum solventibus, et desuscepta inde percipientibus, et subeuntibus fiscale debitum, autelam inde habentibus, et nihil metuentibus primitus positam legem, constitutis et fiscalibus desusceptis, et insinuatis inter monumenta gestorum, deprunt ea, ut et apud sanctissimas ecclesias salventur clara desuscepta, eo quod et fiscalia soluta sint tributa et omnia secundum nostram gesta sint legem: non potentibus aliquibus fincale debitum, et ita ad alienationes creti factionem permisimus, ut cale debitum testimonio pandaex quantis descendit temporibus, non pecuniis solutum est, sed in neceset episcopis, et clericis, et aliis omnibus, quia Deus respicit quae geruntur ab eis. Et si quid egerint per dolum, aut lucrum, aut machinationem, hocvatus aliquis creditor fuerit, pos
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ut utilitatem nr̃is sub¬
iectis inueniamus. ꝙ effusũ
quidem ⁊ inm̾ensuin ẽ. re¬
mouentes quod aut̃ opti¬
mum ⁊ metitum subiognͣ
ult̃ri mensitram legem costrm¬
gimus. ut quod pmitus afflu¬
dut retincntes ita equalitatem
Ide cetõ introduceremus. Nuꝑ gͥ
sipͥsimus legem scĩssimis acłus oĩ
bus. ⁊ monasterus. ⁊ reliquis uenã¬
uilibus domibus nullam cẽ eis
reꝵ inmobilium alienatiois li¬
centiam ꝑmittentem u̾idebamꝰ
enim cãm effusam ⁊ paulat᷑im ad
alitis eccłasticas inig̃ntes possessio¬
nes neꝙ p̃cus solutis dignis neq
oꝑe meuitabili mmmimente alicã¬
tis. s et̾iam cc̃ põitas iam leges deci¬
es nulies curtumuentioẽs factas.
quo cͥca p̾mam ꝑinẽnͣtes uiam oĩ¬
biis similit̃ maccessabilem cc̃ eas

Expanded text:
tem nostris subiectis inveniamus, quod effusum quidem et inmensum est removentes, quod autem optimum et metitum subrogantultra mensuram legem constrinximus, ut quod primitus effluebat retinentes ita aequalitatem de cetero introduceremus. Nuper igitur scripsimus legem sanctissimis ecclesiis omnibus et monasteriis et reliquis venerabilibus domibus, nullam eis esse rerum immobilium alienationis licentiam permittentem. Videbamus enim causam effusam, et paulatim ad alios ecclesiasticas migrantes possessiones, neque pretiis solutis dignis neque opere inevitabili inminente alienatis, sed etiam contra positas iam leges decies milies circumventiones factas. Quocirca primam perimentes viam omnibus similiter inaccessibilem contra
Abbreviated transcription (Latin):
clarissimo p̾fecto sacroꝵ orientis
p̃torio scđo ex consule ordinario
⁊ patricio. Scͥpta exemplaria ba¬
silidi głosissimo magistro sacͦꝵ¬
emplaria longino głosissimo

Expanded text:
issimo praefecto sacro Orientis praetorio secundo, ex consule ordinario et patricio. Scripta exemplaria Basilidi gloriosissimo magistro sacremplaria Longino gloriosissimo
Abbreviated transcription (Latin):
sum magnitudinis tue arbo¬
res ex dapuẽsi luco antlocene
ciustatis p̃cidendr ł quolibet
modo lapsas transferendi li
sibilicere contendat. ac ne sola¬
tio antiquitus ei cõcesso. priua¬

Expanded text:
su magnitudinis tuae arborem ex Daphnensi luco Antiochenae civitatis praecidendi vel quolibet modo lapsas transferendi licsibi licere contendat. Ac ne solacio antiquitus ei concesso priva
Abbreviated transcription (Latin):
serenitatis imperio lex amaio¬
rib cõstituta colonis. quodã
tere. nec ea deserere q̃ semel
colenda susceperunt neq
id pal estine ꝓ ĩtie possõibꝰ
suffragetur. sanctimus ⁊ ut
colonoꝵ. suo uire uł ut uag̾
acliber exliber exultes. set̃
accedere. addito eo ut possõib
duõ reuocandi eius plena trib

Expanded text:
serenitatis imperio, lex a maioribus constituta colonos quodam ere nec ea deserere quae semel colenda susceperunt, neque id Palaestinae provinciae possessoribus suffragetur, sancimus, ut etcolonorum suo iure velut vagus ac liber exsultet, sed abscedere: addito eo, ut possessionis domino revocandi eius plena trib
Abbreviated transcription (Latin):
dum qualẽ inscripsit. et int̾
acta deposuerit. ¶ lud quo¬
q ñ in elegant᷑ dubitabaturi¬
guita seu ampliorã ad hucni¬
uente ꝑatre et agricultura
ꝑagente. ip̃e u liberã cõuer¬
qr ꝑꝑatĩe ei satis fiebat. ⁊ ñ
tate abutendo ⁊ ꝙ ꝑ multos
annos neq agrũ cositi neq
aliquid colonarii oꝑis celebͣ¬
uit ꝙ c̃ ñ possit dñs incusari

Expanded text:
dum, qualem et scripsit et inter acta deposuit. Illud quon ineleganter dubitabatur,uadraginta seu ampliora, adhuc vivente patre et agriculturam peragente, ipse in libera converer patrem ei satisfiebat, non tate abutendo et quod per multos annos neque agrum coluit neque aliquid colonarii operis celebravit, cum non possit dominus incusari
Abbreviated transcription (Latin):
remanere. nam cum metu
dampni deteritus. unus qius¬
ceperit ꝓpulsare. uoluntas
fugiendi serius nõ erit. ne¬
moeñ dnn suum deserit

Expanded text:
remanere. Nam cum metu damni deterritus unusquiperit propulsare , voluntas fugiendi servis non erit: neminum suum deserit
Abbreviated transcription (Latin):
in fundis e uicis debere colo¬
narie ẽẽ conditionis an tm̃¬
gatus ẽ. sanctimꝰ liberos colo
licentiam relicto suo rure in
alrud migrare. set semper
terre in herant. qͣ semel co
bsecuta ẽ resarcireei. et uet̾¬

Expanded text:
in fundis vel vicis, deberent colonariae esse condicionis an tantumgatus est: sancimus liberos colonlicentiam relicto suo rure in aliud migrare, sed semper terrae inhaereant, quam semel colbsecuta est, eis resarcire et vet
Abbreviated transcription (Latin):
nati ⁊ postea absentes. ꝑsuos
ł patres ł fratres uł cognatos.
agri cultura ꝑagebant. cũ eĩ
ꝑs quodam modo corporis eius
ri. maneat itaq dño uisincon¬
citssum et donec eiꝰ ẜantiꝗtas.
ł posteritas ł cognatio in agr̃
remanet. ip̃e iuteatur ibi
resedisse.
terra q̃ abiunitio ascuꝑtitios
habebat. sius quodammodo
mẽbris defrandari et colonos
manis terris demorantes dom
censemus ꝯ nemadmodum
ita nec ascriptine conditiõi
suppositus ex anna libꝰ curicu¬
ł quac̃q ꝓlixa negotiatione
tur et sit suppositus una cũ¬

Expanded text:
nati et postea absentes per suos vel patres vel fratres vel cognatos agriculturam peragebant. cum enim pars quodammodo corporis eius ri. Maneat itaque domino ius inconcussum, et donec eius vel antiquitas vel posteritas vel cognatio in agrum remanet, ipse videatur ibi resedisse.terram quae ab initio adscripticios habebat suis quodammodo membris defraudari et colonos in aliis terris demorantes domicensemus, quemadmodum ita nec adscripticiae condicioni suppositus ex annalibus curricuvel quacumque prolixa negotiatione tur et sit suppositus una cu
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊̃ si bonaside cũ suscepit.¬
pꝰ ea autẽ reperit eũ alienum
ẽẽ constitutum admonente
dño ł ipsius ascriptitii ⁊ cer¬
re et hoc faciente ꝑseł ꝑpro
curatorẽ fuũ hunc restituere
ris ꝙ ap̃ eũ remoratus ẽ. pub

Expanded text:
 et si bona fide eum suscepostea autem reppererit eum alienum esse constitutum, admonente domino vel ipsius adscripticii vel terrae et hoc faciente per se curatorem suum hunc restituere ris, quo apud eum r
Abbreviated transcription (Latin):
ceccͣia ad susceptionẽ petu¬
maꝵ idonea ñ sic. in metro¬
politana eccia remaneant
cũ oĩ cautela et post plenis¬
simam definitionẽ ł domi¬
nis dentur. ł colonis resti¬

Expanded text:
esia ad susceptionem pecuniarum idonea non sit, in metropolitana ecclesia, ut remaneant cum omni cautela et post plenissimam definitionem vel dominis dentur vel colonis resti
Abbreviated transcription (Latin):
di ad diuersoꝵ nira dominoꝵ¬
quan bet fronte tnsi erint. ma¬
ueat quid̾e facta tnͣslatio set
itaut p̃dii eius dñs aquo co¬
lonꝓbantur. fuisse m̃s ducu
tñslatoꝵ agnatione restͥuat.

Expanded text:
di ad diversorum iura dominoqualibet sorte transierint, maneat quidem facta translatio, sed ita, ut praedii eius dominus, a quo coloni probantur fuisse transducti, translatorum agnationem restituat.
Abbreviated transcription (Latin):
qua si sui arbitrii acliberi
aꝑ̃ quẽ se collocarunt aut
excollentes terciam ꝑ artẽ
fructuũ psolo debitam domi¬
nis p̃stitenint. cetera ꝓpro
peculio reseruantes uł quib¬
cumq oꝑis impensis merce¬
dem platitã cõ secuti sunt.¬
ab ip̃is ꝓfugis q̃ cumq deben¬
tur. exigantur. nam manifes
solet exquibc̃q commertiis

Expanded text:
quasi sui arbitrii ac liberi apud aliquem se collocaverunt aut excolentes terras partem fructuum pro solo debitam dominis praestiterunt cetera proprio peculio reservantes, vel quibuscumque operis impensis mercedem placitam consecuti suipsis profugis quaecumque debentur exigantur: nam manifestsolet, ex quibuscumque commerciis
Abbreviated transcription (Latin):
tores ꝓprios recepta compul¬
sionis sollititudine. implenda
munia fuctionis agnoscant.
medio critati annonarias fũc¬
tiones subsolito exactore cog

Expanded text:
tores proprios recepta conpulsionis sollicitudine implenda munia functionis agnoscant. mediocritati annonarias functiones sub solito exactore cog
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ redditib eĩ dñi fideuis¬
sorefiant cõtenti siuautẽ
fiteuissore cessante ad seq̃s¬
tratione resueniant. et pe¬
cume deponantur. ex eadem
ta ad ꝓublicas sufficiat fũc¬
tiones. et eas disponere. domi¬
uens publicas acciperet secu¬
ritates. reliqua quantitate¬
q̃ in reddituspuros remanet.
in mnũ expectante nllo pre¬

Expanded text:
 reditibus enim domini fideisore fiant contenti. Sin autem iussione cessante ad sequestrationem res veniat et peniae deponantur, ex earum nta ad publicas sufficiat functiones, et eam disponere domvens publicas accipiat securitates: reliqua quantitatee in reditus puros remanet, erminum expectante: Nullo pr
Abbreviated transcription (Latin):
fundi cu tura adymatur.
set ut eũ soliditas fundoꝵ ł c̾
ta portioad unũquemq ꝑue¬
niat tanti quoq seruui et ori¬
ginarii transeant quantiad¬

Expanded text:
fundi cultura adimatur. Sed cum soliditas fundorum vel certa portio ad unumquemque perveniat, tanti quoque servi et originarii transeant, quanti
Abbreviated transcription (Latin):
efinimꝰ ut inter inqui¬
linos colonos ue. ł quoꝵ quan¬
to statum tue paterne ꝯ ditiõis
agnoscant ulud ⁊̃ seruandñ
ẽ. ut siqñ utriusq fundi .i. do¬
minus. ꝑ ossõis refecte. culto

Expanded text:
efinimus, ut inter inquilinos colonosve, quorum quanto statum paternae condicionis agnoscant. Illud etiam servandum est, ut, si quando utriusque fundi idem dominus de pos
Abbreviated transcription (Latin):
tens extruendum uł curandũ
putant conuertendũ desius
facultatibꝰ eandem summam̃
suscipiat. głoissimoꝵ consulũ
lib̾alitate ł exaniis tituł ad aqͣs
puolitas ꝑtinentib collectum
usum p̃buertut. ad priuatoꝵ
usũ cõnersi sunt. sine saccis
apͣitib ꝑ subreptionẽ impe¬
tratis ac milto ampliꝰsi auc¬
torita te ilicita necapetitoco

Expanded text:
tens extruendum vel curandum putaverit convertendum, de suis facultatibus eandem summam asuscipiat gloriosissimorum consulum liberalitate vel ex aliis titulis ad aquas publicas pertinentibus collectum usum praebuerunt, ad privatorum usum conversi sunt, sive sacris apicibus per subreptionem impetratis, ac multo amplius si auctoritate illicita nec appetito co
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ facinus comꝓbet. ut ille ꝗ
conura citur. am plius postũ¬
iare ꝗͣ accipe cõsu euerat. hoc
facere in posterũ ꝓhibeatur.¬
et prius reddito ꝙ suꝑ exat¬
none ꝑpetrata. noscitur extor
si cuti ab his liben sunt quib
eos tributa subiectos nõ faciũt
itahis quib annuis sunctio¬
nib et debito conditionis ob¬
litepulsare. ⁊ quib ip̃os ut
ceterolicentiam submonemꝰ
nequis audeat drũ in iudino
nom̃ lacessare. ⁊ cꝰ ip̃i sunt eiꝰ¬
dem omniasua ẽẽ cognoscant.
cũ enĩ sepissime dec̾retũ sit.¬

Expanded text:
 facinus comprobet, ut ille, qui convincitur amplius postulare, quam accipere consueverat, hoc facere in posterum prohibeatur, prius reddito quod superexactione perpetrata noscitur extorsicuti ab his liberi sunt, quibus eos tributa subiectos non faciunt, ita his, quibus annuis functionibus et debito condicionis oblite pulsare, a quibus ipsos utcetero licentiam submovemus, ne quis audeat domini in iudicio nomen lacessere, et cuius ipsi sunt, eiusdem omnia sua esse cognoscant. Cum enim saepissime decretum sit
Abbreviated transcription (Latin):
luerit ł donare retinere swbi
tñfferendos ad aualoca colonos
priuata pactione nõ possit ꝗ
eñ colonos utiles credunt: aut
cũ p̃ diis eostentretelent. aut
ꝓ futuris aiiis derelinquere fi

Expanded text:
luerit vel donare, retinere sibi transferendos ad alia loca colonos privata pactione non possit. Qui enim colonos utiles credunt, aut cum praediis eos tenere debent aut profuturos aliis derelinquere, si
Abbreviated transcription (Latin):
absq terraita rusticos censi¬
tosq seruos uendiomnifan¬
am nõ licebit. neq uo cõm̃to
frandis id usurpet legis illu¬
sio ꝙ in origmanis sẽpe acci¬
tatũ ẽ. ut parua portione t̾re

Expanded text:
absque terra, ita rusticos censitosque servos vendi omnifariam non licet. Neque vero commento fraudis id usurpet legis illusio, quod in originariis saepe actitatum est, ut parva portione te
Abbreviated transcription (Latin):
tũ nr̃i palatii purlicaꝵ ther¬
tatib insemire. et decermmꝰ
aq̃ ductu inp̃cib oblatis nũ
aq̃petere. ł eum audere ꝑfora¬
re sanccientib his ꝑ qͣlibet
ratione neputauerint. ad

Expanded text:
tri palatii publicarum thertatibus inservire. et decernimuaquaeductu precibus oblatis usum aquae petere vel eum audere perforare: scientibus his, qui qualibet rati
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ eaꝵ fistuiaꝵ qͣs matrices uo¬
cãt cursum ac solliditatẽ actẽp¬
tare. ł ab ip̃o aq̃ ductu trahere.
ꝙ siquidanter fecerit. ñ solum
io ꝙ prius iure beneficii fuerat

Expanded text:
ue earum fistularum quas matrices vocant cursum ac soliditatem attemptare vel ab ipso aquaeductu trahere. Quod si quis aliter fecerit, non solum id quod prius iure beneficii fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
tem meruerit ius aq̃ ñ uiris
tes apices intimaredebet ꝯdẽp̃a¬
tione ccͣ illũ qui p̃ceps moder¬
tionib insi nuiare conatur .l. li
tores qui rescuptũ ꝑsir reptõe
elicitũ suscipere. molliũtur.pro

Expanded text:
tem meruerit ius aquae, non vites apices intimare debebit: condemnatione contra illum qui preces moderatoribus insinuare conatur quitores qui rescriptum per subreptionem elicitum suscipere moliuntur pro
Abbreviated transcription (Latin):
ri uatũ ẽ. nõ reuo cabitur. et
sollẽpne certaminis spectacu
tutele cuutatis insricto muro¬
r̃ p̃fidis pnidebitur. et irsta¬
urandi agonis uo luptas cõ¬
firmans ħisq ads ecuritatis
cautionem spectant. insecut᷑
temꝑoris cucuitione rep̃senta
sines formaꝵ meatus tñ seũt
ab exͣordinanis honeribusuo¬
lumus ẽẽ im munes ut eoꝵ oꝑa
aquaꝵ ductus sordibus opplec¬
ti mundentur. nec ad aluid sr̃
rum facere coñcurent. ꝙ si ne¬
glexerint amissione possõmĩ
milctabunctur. namfiscus euiᷤ
p̃diũ obtinebit. cꝰ negligentia
ꝑnitiẽ formẽ cõcusserit. p̃terea
scire eos oportet ꝑ quoꝵ p̃dia aq̃
ductus comeat. ut dexͣ leuaq
tempore punilauerint excidã¬
tur ne eaꝵ radices fabricã for̃e
corrumꝑunt.

Expanded text:
rivatum est non revocabitur et sollemne certaminis spectacultutelae civitatis instructae murorum praesidio providebitur et instaurandi agonis voluptas, confirmatis his quae ad securitatis cautionem spectant, insecuti temporis circuitione repraesentaines formarum meatus transeunt, ab extraordinaris oneribus volumus esse immunes, ut eorum opera aquarum ductus sordibus oppleti mundentur, nec ad aliud superum facere non occurant. Quod si neglexerint, amissione possessionum mulctabuntur. Nam fiscus ejus praedium obtinebit, cujus negligentia perniciem formae congesserit. Praeterea scire eos oportet, per quorum praedia ductus commeat, ut dextra laevaque tempore pullulaverint, excidantur, ne earum radices fabricam formae corrumpant.
Abbreviated transcription (Latin):
uctũu h̾alme urb omnnia
uectigana q̃ colligi possunt
ex uniuersis callib hꝰ inclite
urbis et exoꝑarus qui cigace¬
in dicuntur. ad refectionẽ
mo eoꝵ ꝙ uis aq̃ possident.

Expanded text:
mnia vectigalia, quae colligi possunt ex universis scalis huius inclitae urbis et ex operariis qui cyzicenii dicuntur, ad refectionem mo eorum qui ius aquae possident
Abbreviated transcription (Latin):
sciens num quamsi bilatendi
cẽ similauit. ase submonebit
metuens hisque statuta sunt
obnorius fĩ. si quis igitur ex
memoratis fugituus ap̃ quẽ¬
libet fuiͣt reꝑtus . xii. libarũt¬

Expanded text:
sciens nusquam sibi latendi esse simulaverit a se submovebit metuens his quae statuta sunt obnoxius fieri. Si quis igitur ex memoratis fugitivis apud quemlibet fuerit repertus, duodecim libr
Abbreviated transcription (Latin):
mus ut miuitie quodam modo
sotietatis excupus aq̃ custodi¬
ende incessanter. inħeant nec
muerib aliis occupentur.
cipe theodosio suꝑ his quiaqmͣ
de publicis sibi aqueductib¬
seu fontib p̃bendesiderat. Pro

Expanded text:
mus, ut militiae quodammodo sociati excubiis aquae custodiendae incessanter inhaereant nec muneribus aliis occupentur. cipe Theodosio super his, qui aquam sibi de publicis aquaeductibseu fontibus praeberi desiderant, pro
Abbreviated transcription (Latin):
participare non ꝑmittat. set uix
uenit. siquidem ñ ignaꝵ condict̃o
spexerint. oriuolatam seruili ma¬
cula cune dignitatem congruẽ¬
ti pena afficiet. suiͣo cumopiu¬
one. publica mater euis ꝓlibera
haberetur. ex decurione ꝓcreatus
ad eapescend̾ honore errore lapẽ¬

Expanded text:
participare non permittet, sed iuxtverit, si quidem non ignarum condiciospexerit, ob violatam servili macula curiae dignitatem congruenti poena adficiet: si vero, cum opinione publica mater eius pro libera haberetur, ex decurione procreatus ad capessendum honorem errore lap
Abbreviated transcription (Latin):
mobiles ⁊ mancipia rustica ꝓhibe¬
mus. sine interpoitione decreti.
Noc aretro principib late sunt.
in plarimis sius partib dep̃cio
nõ redibendo locute sunt. ut ex

Expanded text:
mobiles vel mancipia rustica prohibemus sine interpositione decreti: hoc a retro principibus latae sunt, in plurimis suis partibus de pretio non redhibendo locutae sunt, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
rie curie acquisite aut debitous he
dente decreto in eundi ccͣtus. ł dis¬
soluente obligationis cã ꝓbetur.
ita enim id ꝙ ex ea redigitur. ad p̃¬
dioꝵ ubemus companationẽ expẽ
munerib q̃ solatio egere cõstit̾t¬

Expanded text:
riae curiae adquisitae aut debitoris hedente decreto ineundi contractus vel dissolvendae obligationis causa probetur. Ita enim id quod ex ea redigitur ad praediorum iubemus comparationem expendmuneribus, quae solacio egere constit
Abbreviated transcription (Latin):
exponant. ⁊ ita demum distrihen¬
de possois. facultat̾e accipiat: si alie¬
natiois necessitatem ꝓbauerit.
infirma enim erit uen ditio si hec
fui̾t forma neglecta. ita eramfiet

Expanded text:
exponat et ita demum distrahendae possessionis facultatem accipiat, si alienationis necessitatem probaverit. infirma enim erit venditio, si haec fuerit forma neglecta. Ita enim fiet
Abbreviated transcription (Latin):
spond̾es. ¶Tua gr̃a ⁊ mãdan¬
tis: ułi si mand tͥ ut ptiũia
sub usuris ei cred̾es: qui ĩ r̃e
ip̃ius mutuaretur. aũ si no¬
lente te ag̾e cũ eo ex sideius¬
soria c̃a mandet tibi .i. uͥ cũ
reo agas ꝑiculo mãdautis.
ułũ ip̃ns ꝑiculo stipłeris ab

Expanded text:
sponderes. Tua et mandantis, veluti si mandet tibi, ut pecuniam sub usuris crederes ei, qui in rem ipsius mutuaretur, aut si volente te agere cum eo ex fideiussoria causa mandet tibi, ut cum reo agas periculo mandantis, vel ut ipsius periculo stipuleris ab
Abbreviated transcription (Latin):
tiq mãdasse ĩtelłr. n mñioris
si possit em̾etur. ¶ Recte quor
uanescit ¶ It̃ si adhns integro
mãdatũ. ¶s utilitatis c̃a recept
te ag̾e mandati acionẽ. alioqm̃
iusta ⁊ ꝓbabius iguorantia dãp¬

Expanded text:
tique mandasse intellegitur, ut minoris, si possit, emeretur. Recte quoque vanescit. Item si adhuc intmandatum. sed utilitatis causa receptum te agere mandati actione: alioquin iusta et probabilis ignorantia dam
Abbreviated transcription (Latin):
sint. nͥ in toeunda sotietate
calit̾ ꝯuen̾it. ¶ It si allicuiꝰ rei
impoĩtus est: sinitur societas.
cũ in eiꝰ lotũ aliꝰ succedit. ꝓ
mortuo ħetur ¶ It siquis ex

Expanded text:
da societate aliter convenerit. Item si alicuius rei impositus est, finitur societas. cum in eius locum alius succedit, pro mortuo habetur. Item si quis ex
Abbreviated transcription (Latin):
u̾it: ppt᷑ eudem alii iadopc̃om
dare. ¶S illud utͥusq adopcomis ꝯ¬
mune estͤ ad ⁊hiiquign̾are nõ
possũt: quales st̃ spadones a dop¬
lbͥos in pot̃tate ht̃ si se ad arro¬
gand ded̾it: ñ soiũ ip̃e poitati
arrogatoris subicitur:. s ĩ ubie

Expanded text:
alii in adoptionem dare. Sed et illud utriusque adoptionis commune est, quod et hi, qui generare non possunt, quales sunt spadones, adopliberos in potestate habet, si se adrogandum dederit, non solum ipse potestati adrogatoris
Abbreviated transcription (Latin):
Nlm ꝯstet. nec sponsam fusi
nurũ eẽ. netͣ pris sponsamno¬
erunt. ¶ Ilud aut̃ t̾tum est ser¬
inles qub cognatones ĩpedim̃ta
ẽẽnuptiis ⁊ si forte priflia. aut¬
Digestoꝵ senꝑandectaꝵ ex uei
iure collectoꝵ enum̾ari ꝑ misi¬
imius aliqm coier̃it: nec uir. ñ

Expanded text:
nam nec sponsam filii nurum esse nec patris sponsam noerint. Illud certum est serviles quoque cognationes impedimento esse nuptiis, si forte pdigestorum seu pandectarum ex veteri iure collectarum enumerari permisidiximus aliqui coierint, nec vir nec
Abbreviated transcription (Latin):
tõnem datur: iura poctatis na¬
turał pr̃is. minime dissoliũtur.
elilñobis tributa sint¶Si u̾opr
naͣturał non exͣneo. s. auoa eꝑ¬
lii sui int̾no. ł si ip̃e p̃r ncttu ał

Expanded text:
onem datur, iura potestatis naturalis patris minime dissolvuntur nei a nobis tributa sunt. si vero pater naturalis non extraneo, sed avo filii sui materno,
Abbreviated transcription (Latin):
uideamꝰ itaq de mus que ali¬
eno iuri sunt subiecte. Ilam
si cognon̾imꝰ que iste ꝑsone
sint: simul intelligeniꝰ que
sui iuris sunt. ac prius dispiti¬
amus de hiis que in pot̾tatedo¬
ap̃ om̃s ꝑeqͣue gentes animad̾¬
u̾tere possimus. dominis inser¬
uos uite netisq pot̾tatem ee¬

Expanded text:
videamus itaque de his quae alieno iuri subiectae sunt: nam si cognoverimus quae istae personae sint, simul intellegemus quae sui iuris sunt. ac prius dispiciamus de his qui in poteapud omnes peraeque gentes animaduertere possumus dominis in seruos uitae necisque potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
neposue exed ¶ at qui ꝑfem̃ini
sexus ꝑsonas cognacõne iungũ¬
tur: non ft̃ agnati. s ellias uacu¬
reli iure cognati. Itaq amite
tue filius non est tibi agnatꝰ. s̾
cognatus ⁊̃ inuicem .s. tu illi eod
iure ꝯiung̾is. quia qui nascũtur:
pr̃is ño matris familiam sequũt᷑.¬
non fen̾it testm̃ is qui pot̾at tu¬
tores dare. s si qͣntũ ad tutela
ꝑtinet: intestatus decesẜit Qꝵ tt̃¬

Expanded text:
neposve ex eo. at qui per feminini sexus personas cognatione iunguntur non sunt adgnati, sed alias naturali iure cognati. itaque amitae tuae filius non est tibi adgnatus, sed cognatus et invicem scilicet tu illi eodem iure coniungeris, quia qui nascuntur patris non matris familiam sequuntnon fecerit testamentum is qui poterat tutores dare, sed si quantum ad tutelam pertinet, intestatus decesserit
Abbreviated transcription (Latin):
dempnatis. ł qui se ad p̾tiimm
Mmor sũ media est caprtis di¬
minucõ: cũ tiuitas quid̾ auit.¬
titur: lib̾tas u̾o retinetur.: tdꝰ.
acudit ei cui a que ngniꝰ int̾dt̃m fu

Expanded text:
demnati, vel qui ad pretium Minor sive media est capitis deminutio, cum civitas quidem amittitur, libertas vero retinetur. quod accidit ei cui aqua et igni interdictum fu
Abbreviated transcription (Latin):
tare. ꝙͣnis filium quis nõ ħat ⁊̃
tam filiũ alienum quis in lotũ
nepotis pot̃ adoptare. ꝙͣ nepot̾ẽ
mlotum fillii s isiquis ne potis
loco adopt. uł qiͣ ex eo fiuo qrm̃
ht̃ iam adoptatum. ł qiͣ ex illo

Expanded text:
tare, quamvis filium quis non habeat. Et tam filium alienum quis in locum nepotis potest adoptare, quam nepotem in locum filii. Sed si quis nepotis loco adoptet vel quasi ex eo filio, quem habet iam adoptatum, vel quasi ex illo
Abbreviated transcription (Latin):
ħ c̃an qr in unã ꝑsonam ꝯcur¬
runt ⁊ naturalia ⁊ adopcõnis
iura man stabile ius pris ad¬
optim. m aturali uinculo as¬
tionis mͦ ꝯstrictũ. ut ⁊ infami

Expanded text:
 casu quia in unam personam concurrunt et naturalia et adoptionis iura, manet stabile ius patris adoptivi, et naturali vinculo tionis modo constrictum, ut et in fami
Abbreviated transcription (Latin):
mancipac̃om adopto dnsolutl
sit: potens eam uxorem dut̾e.
filium suũ emancipare ¶fr̃is
to gradusĩt. tiiꝰ .ii. fitiam uxo¬
rem duc̾e nonlis: eiꝰ n nept̃e

Expanded text:
mancipationem adoptio dissoluta sit, poteris eam uxorom ducere: filium emancipare. Fratrito gradu sint. cuius enim filiam uxorem ducere non licet, eius neque
Abbreviated transcription (Latin):
iure tenẽtur. uideamꝰ gͥ de hiis
tine in tutelał in curacõne sunt.
Itã .ii. intelligentꝰ cet̾at ꝑ sonas
que neutro ire tenẽtur ac
prius dispiciamꝰ de hus q̃ intute

Expanded text:
iure tenentur. videamus igitur de his quae in tutela vel in curatione sunt: ita enim intellegemus ceteras personas, quae neutro iure tenentur. ac prius dispiciamus de his quae in tute
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ⁊ tiuitas ⁊ lib̾tas recinetur: S
status nõmis ꝯmutatur. s accio
ĩhiis qui tũ su uuiris su̾int: cepe¬
runt aliens mriiubiettieẽ ł eꝯͣ¬
mamimistꝰ est ca pite non mi¬
aut̾ dignitas mag̾ ꝙͣ status ꝑ¬
mutetur: capite non mmiũt᷑.

Expanded text:
civitas et libertas retinetur, sed status hominis commutatur. quod accidit in his qui, cum sui iuris fuerunt, coeperunt alieno iuri subiecti esse,manumissus capite non miautem dignitas magis quam status permutatur, capite non minuuntur
Abbreviated transcription (Latin):
t̾e iubent. ac ꝑ ħ seruare. nec
occide solñt qui ⁊̃ mancipiadic¬
tisunt: eo ꝙ ab hostan manu
capiuntur. ¶ s̾ui aut̃ aũ nas¬
tuntur: aut fiunt. nascũtur:
ior . xx. annis: ad p̾cium ꝑtici¬
pand̾ sese uenundari passus est.
natus est lib̾ est sũ ex duob
ingenius matmonio editus ẽ.
Ingeniuis nicħoꝰ nascitur.
ꝙ̃ ad mod qũi ex inatre uba ⁊
incerto patre natus est: qm̃ uul
ułam eẽ matrem eo tempore
pariat: platuit eum qui nasci
nuiissa est: dem̃ ancilla fc̃aꝰ ea

Expanded text:
e iubent ac per hoc servare nec occidere solent: qui etiam mancipia dicti sunt, quod ab hostibus manu capiuntur. Servi autem aut nascuntur aut fiunt. nascuntur eior viginti annis ad pretium participandum sese venumdari passus est. natus est liber est, sive ex duobus ingenuis matrimonio editus, sivingenuus nihilo minus nascitur: quemadmodum qui ex matre libera et incerto patre natus est, quoniam vulgeram fuisse matrem eo tempore pariat, placuit eum qui nascitnumissa sit, deinde ancilla postea
Abbreviated transcription (Latin):
honimũ ius suum detram. E
dominoꝵ quid int̾est ne auxili¬
intollabilem iniuriam denege¬
tur liis qui iuste dep̾tantur
am consugunt. ⁊ si uł duriꝰ uĩ¬
tos ꝙͣ equum est. ł inf̾ami n̾u¬
ria affectos eẽ cognon̾is. uenũ¬
dari ita iube. u̾ in pottatem
dñi non reu̾tantur. Qui sabiꝰ¬

Expanded text:
hominum ius suum detrahi. sed dominorum interest, ne auxiliintolerabilem iniuriam denegetur his qui iuste deprecanturam confugerunt, et si vel durius habitos quam aequum est, vel infami iniuria affectos cognoveris, veniri iube, ita ut in potestatem domini non revertantur. qui Sabi
Abbreviated transcription (Latin):
suppositus est. ⁊ si maũmissus:
aiure gñtium originẽ sũpsit
ut poce cũ de iure naturali õs¬
homines lib̾i nascebãtur. nec
ess nota manumissio cũ ser¬

Expanded text:
suppositus est, manumissus a iure gentium originem sumpsit, utpote cum iure naturali omnes liberi nascerentur nec esset nota manumissio, cum ser
Abbreviated transcription (Latin):
lactaneũ manimuitat. aut
au ancillam matrimoniica:
dum tñ intra. ui menses ux¬
or ducatur. nͥ insta ca impe¬
diat ⁊ qui manuuntit᷑ ꝓtu

Expanded text:
lactaneum manumittat, aut aut ancillam matrimonii causa, dum tamen intra sex menses uxor ductatur, nisi iusta causa impediat, et qui manumittitu
Abbreviated transcription (Latin):
antiquitꝰ institutũ erat: nͥ ẽẽnt
qui iura puplice int̾p̃tarẽtur
auib aceiate ius ẜendendida¬
tum est. cui iuris tonsulti ap
bant. ut uditi retede a respon¬
SOeoꝵ non liceat: ut ẽ ꝯstituti
Ex non scripto ius uemt crusus
legem imitantur. ¶ Et ñ me¬
legant᷑ in duas sp̃es uis cinile
dulributũ uidr. siam origo ei
ab institutis duaꝵ tinitatum.
demonii quidẽ mag̾ eaq̃ pro¬

Expanded text:
antiquitus institutum erat ut essent qui iura publice interpretarentur, quibus a Caesare ius respondendi datum est, qui iurisconsulti appbant ut iudici recedere a responso eorum non liceret, ut est constitutum. Ex non scripto ius venit, quod legem imitantur. Et non ineleganter in duas species ius civile distributum videtur. nam origo eius ab institutis duarum civitatiudaemonii quidem magis ea q
Abbreviated transcription (Latin):
y⁊ si iir᷑ tua ex fulio tuo cõceꝑit.
⁊ filiũ tuũ postea emancipau̾is uł
ĩ adopc̃om ded̾is p̾gnãte nuru
tua: nichominꝰ qui ex eͣa nascit᷑.
inp̃tate tua nascit᷑. Ꝙ si pꝰ eman-¬
cipacõm uł adopc̃om fu̾it sitiꝰ con¬

Expanded text:
 si nurus tua ex filio tuo conceperit et filium postea emancipaveris vel in adoptionem dederis praegnante nuru tua, nihilo minus quod ex ea nascitur, in potestate tua nascitur: quod si post emancipationem vel adoptionem fuerit con
Abbreviated transcription (Latin):
tis reꝵ argum̃itis accepinius.
ꝯuocatis sp̃alit̾ mandanumꝰ u̾
nr̃a auctoritate nr̃isq suasio¬
nb compon̾ent instituc̃ones
ut liceat uob̾ pͥmalegum cu¬
nabuia nõ ab antiquis fribulis
discere si ab imꝑiali splendoꝵ
aroet̾e ⁊ tam aures ꝙͣ anime ut̃e
nichã inutile nichil ꝑperam ꝯupoi¬
tanto honore. tantaq reꝑti fel¬
titate ut ⁊ inicium uob̾ ⁊ fnisle¬
gum erudiconis a noce prmapa.¬

Expanded text:
accepimus, convocatis, specialiter mandavimus ut nostra auctoritate nostrisque suasionibus componant Institutiones: ut liceat vobis prima legum cunabula non ab antiquis fabulis discere, sed ab imperiali splendore appetere, et tam aures quam animae vestrae nihil inutile nihilque perperam poni, digni tanto honore tantaque reperti felicitate, ut et initium vobis et finis legum eruditionis a voce pr
Abbreviated transcription (Latin):
ius postliminii: uis qͦ ꝑotcatis
uñ eum qui ab hostib captus:
ĩfines nr̃os pꝰea ꝑuenit p̾limino
reu̾sum recte dm̃s. Nam limi¬
hinc ⁊ limes dictus est qͣi finis
tur quo amissus erat ss̃ ⁊ qui

Expanded text:
ius postliminii ius quoque potestatis t post, et eum qui ab hostibus captus in fines nostros postea pervenit postliminio reversum recte dicimus. nam limihinc et limes dictus est quasi finitur quo amissus erat. sed et qui
Abbreviated transcription (Latin):
maiesteem non solum armus de¬
coratam. s ⁊̃ legibus oͦptet ẽt ar¬
matanis ut utrumq tenmꝰ ⁊ bel¬
ioꝵ ⁊ satis recte poisit gub̾nari.
Et princeps romanus uictor ex¬
tam iuris religiosissimus: ꝙͣ uls¬

Expanded text:
maiestatem non solum armis decoratam, sed etiam legibus oportet esse armatam, ut utrumque tempus et bellorum et pacis recte possit gubernari et princeps Romanus victor extam iuris religiosissimus qu
Abbreviated transcription (Latin):
que ip̃a sibi queq ciuitas constitu¬
it sepe mutari solũt. ł tntito co¬
sensi ppłi uł aua postea lege lata.
actiones. ac prius de ꝑsonis ui¬
deamus. Nam ꝑui ÷ ius nosse si

Expanded text:
quae ipsa sibi quaeque civitas constituit, saepe mutari solent vel tacito consensu populi vel alia postea lege lata. actiones. ac prius de personis videamus. nam parum est ius nosse, si
Abbreviated transcription (Latin):
xr̾ noticia iusti acqi iniusti stia.
hiis gn̾alit̾ cogintis ⁊ incipien¬
tib nob̃ ex pon̾e uira ppłi ẜ oma¬
se cõmodissime: si pͥmo leiui at
abinitio rudem adhus ⁊ mfnr¬
mum animũ studiost multitu

Expanded text:
 notitia, iusti atque iniusti scientia. His generaliter cognitis et incipientibus nobis exponere iura populi Romadi commodissime, si primo levi ac ab initio rudem adhuc et infirmum animum studiosi multitu
Abbreviated transcription (Latin):
lotacio. conducco. sonietas. depoĩ¬
aut ex scͥto. aut ex nonscripto.¬
consulta. principum placita ma¬
grͣatuũ edicta: Responsa p̾dentũ
¶Lex est ꝙe ppłs romanꝰ senatorio
plebeio magͣtu int̃ogate uii¬

Expanded text:
locatio conductio, societas, deposiaut ex scripto aut ex non scriptconsulta, principum placita, magistratuum edicta, responsa prudentium. Lex est quod populus Romanus senatorio plebeio magistratu i
Abbreviated transcription (Latin):
gustia temꝑm abutentes łedu¬
las infelicium agrestium sibi
adquirunt ꝓ pauco frum̃to om¬
nem illoꝵ sub̃am retinentes
legem posiumus. quam pͥmo
quidem inthraciam ⁊ totas eus
ꝓuincias. in p̾senti aũt m̾ illiri¬
cianas pat̾as direximus cuiꝰ exẽ¬
plaricum subdi etiam p̃sentile¬
gi p̃cipimus ut ne pͥuati quiđ
hoies putent legem cc̃ se solum¬
modo ẽẽ poĩtam. milites aut̃ al¬
uores matentes fistigio legem cc̃
se non ẽẽ ꝓlatam existiment. ut gͥ
⁊ tua magnitudo sciat quod cõmu¬
nis lex põita est. ⁊ ꝓuincialib ⁊ mili¬
tibus ⁊ omq̃m cingulo nulla excu¬
satione cuidam competente. ido ⁊
bus qui p̃senti legi non eẽ obedien
chil ominus subiugandi
tenere illius terram et quan¬
tam debet usuram dare. Re

Expanded text:
gustia temporum abutentes terrulas infelicium agrestium sibi adquirunt pro pauco frumento omnem illorum substantiam retinentes, legem posuimus, quam primo quidem in Thraciam et totas eius provincias, in praesenti autem in Illyricianas patrias direximus. Cuius exemplarium subdi etiam praesenti legi praecipimus, ut ne privati quidem homines putent legem contra se solummodo esse positam, milites autem altiore nitentes fastigio legem contra se non esse prolatam existiment. Vt igitur et tua magnitudo sciat, quod communis lex posita est et provincialibus et militibus et omni cingulo, nulla excusatione cuidam competente, ideo ebus qui praesenti legi non esse oboediehilominus subiugandi.TENERE ILLIVS TERRAM, ET QVANTAM DEBEAT VSVRAM DARE
Abbreviated transcription (Latin):
Itaz agni ⁊ edi. uitidi. silctuli. ⁊ equiai
stat̃ĩ natuialuure dñist̃ fructuarii.
partus u̾o ancillaꝵ ĩ fructu non est. s
cũ om̃s fruaus r̾r̾ ncctura nõinũ
gr̃a comꝑauit: S sig̾gis usũfructũ
quis ħ̾at ĩ locũ demortuoꝵ capitũ

Expanded text:
itaque agni et haedi et vituli et equuli statim naturali iure dominii sunt fructuarii. partus vero ancillae in fructu non est, itcum omnes fructus rerum natura hominum gratia comparavit. Sed si gregis usum fructum quis habeat, in locum d
Abbreviated transcription (Latin):
bona fide tonsenit ¶Litt̃e qͦ lic
auree sint pm̃ cartis menbͣnisꝙ
cedũt. ac si solo ced̾e solent eaq̃
inedific̾atur. aut inserũtur ¶õꝵ
si in tarcis m̃bͣnisue tiuis tarmẽ
ł instoriam ł or̃om titiꝰ scͥpserit.

Expanded text:
bona fide consevit. Litterae quoque, licet aureae sint, perinde chartis membranisque cedunt acsi solo cedere solent ea quae inaedificantur aut inseruntur: ideoque si in chartis membranisve tuis carmen vel historiam vel orationem Titius scripserit,
Abbreviated transcription (Latin):
a aĩmũ unrͣ desin̾e hre: cũ reũtẽdi
ꝯsuetudinẽ deseru̾int. ¶ Gailinaꝵ¬
co ⁊ anserum ñ est fera natura.
sere s tui aut galline nie aliq cau
turbati turbate ne euolau̾int. licz
ꝯsptũ tuũ essug̾int: quocũ tñ loco
sint: tui tue ue ẽẽ ĩtelligũtur ⁊ qui

Expanded text:
 videntur desinere habere, cum revertendi consuetudinem deseruerint. Gallinarum et anserum non est fera natura iseres tui aut gallinae tuae aliquo casu turbati turbataeve evolaverint, licet conspectum tuum effugerint, quocumque tamen loco sint, tui tuaeve esse intelleguntur: et qui
Abbreviated transcription (Latin):
facit quidẽ eͥaꝵꝰ rr nsumfr̃: n .ni.¬
minuc̃õstr .i. maxia ⁊ media. ⁊
ñ utñdo ꝑ mp ⁊̃ mod q̃ oĩa nr̃a
ꝯstituit ꝯsto. ¶tm̃ finitur usus
fructꝰ. si dño ꝓprietatis ab usufr ͣ¬
tuario cedatur. Nam ex̃neo ce
aruis ꝓpͥetate rei adquisierit.q
res consolidatõ applłatur¶eo am

Expanded text:
nia restituenda, si morietur aut capimorietur aut capite minuetur, tanta pecunia restituatur quanti eae stitutio. item finitur usus fructus, si domino proprietatis ab usufructuario cedatur nam extraneo cedarius proprietatem rei adquisierit, quae res consolidatio appellatur. eo am
Abbreviated transcription (Latin):
ceptionis extensum est. ⁊ qm̃ etiã
hoc una est peni eaꝵ que accru̾is
nuꝑtias ficiunt ut uxor cadat. mox
ante nuptiali donatione a uiro data.
⁊ repente eam amittat. ⁊ neꝙ usum
hãt. recte filii sic mirabili mats partu
legẽm̃ nosfet de legitissuus ioquen¬
tem nuptiis. si uõ nuptias non fuis¬
se nisi pͥmas. porro partum hũc eẽ
etiam hec deciẽs milies aliis subia¬
cet castigationibus cõmittendo
cimus de functi filiis. inferunus aũ
ei añ nuptialis donationis a¬
nem. ⁊ ui hoc casu quã constiti
lex suꝑ eis que ad legitimas acci
nuptias intͣ ligubre tempus si eniꝰ
illas lex incultas non relinquit lier
siquid tale contigerit ⁊ ante luc¬
tus tempus peꝑĩt mulier circa ter¬
minum anni: ut indubitatũ sit
sobolem non ex p̾ori consistere ma
ante luctus tempus legitimas cele¬
brasse nuptias. non enim aliquid
amplius habebit castitate luxutia s
subicutur quidem ⁊ ip̃a penis ꝑicłin¬
ꝙ sustineat ⁊ c̾ca spem scͥptũre ꝓpt̃

Expanded text:
ceptionis extensum est. Et quoniam etiam haec una est poenarum earum quae acerbas nuptias faciunt, ut uxor cadat mox antenuptiali donatione a viro data et repente eam amittat et neque usum habeat, recte filii sic mirabili matris partu legem nosset de legitimis loquentem nuptiis. sibi vero nuptias non fuisse nisi primas, porro partum hunc essequia haec etiam decies milies aliis subiacet castigationibus committendo  enim parcimus defuncti filiis, inferimus autem ei antenuptialis donationis amissionem et in hoc casu, quam constituit lex super eis quae ad legitimas accedunt nuptias intra lugubre tempus. Si enim illas lex inultas non reliquit licet si quid tale contigerit et ante luctus tempus pepererit mulier circa terminum anni, ut indubitatum sit sobolem non ex priori consistere matante luctus tempus legitimas celebrasse nuptias. Non enim aliquid amplius habebit castitate luxuria, sed subiciatur quidem et ipsa poenis periculumque sustineat et circa spem scripturae propter
Abbreviated transcription (Latin):
duuinus p̃senti legi p̃tentem
occasionem ex ꝑsona que mu¬
lieris ciuusdam ferebatur do¬
cumeñtum. litta̾s quidem eiꝰ
non habens. erat enim harũ
gnara. Completum aut̃ a ta¬
belliõn̾e ⁊ tihulario subscͥptio¬
nem habens eius ⁊ testium. os¬
dendens p̃sentiam. deinde dũ
quedam dubitatio suꝑ eum fi¬
eret muliere dicente non eẽ a
se delegr̃ata que carta loquedut᷑.
qui utem audiebat. querebat a
tabellione coguoscere negotu u̾e¬
ritatem. demꝙ tabellionem de¬
duxit. atille littãs recognoscẽ dixit
complecĩonis tabellionis. non tam̃
facere neꝙ postea uenisse ad cõple

Expanded text:
divimus praesenti legi praebentem occasionem. Ex persona quidem mulieris cuiusdam ferebatur documentum, litteras quidem eius non habens erat enim harum ignara, completum autem a tabellione et a tabulario subscriptionem habens eius et testium ostendens praesentiam. Deinde dum quaedam dubitatio super eo fieret, muliere dicente non esse a se delegata quae charta loquebatur, qui litem audiebat, quaerebat a tabellione cognoscere negotii veritatem, denique tabellionem deduxit. At ille litteras recognoscere dixit completionis tabellionis, non tamen facere, neque postea venisse ad comple
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm annus expłetur quem ligubrẽ
leges appellant quas punielunt cõsti¬
tutiones tres aĩmos imꝑantium. ⁊
nos suꝑ de his scribentes iegem cum
quibusdam correctionib etiam suꝑ
his sanccita in breui quadam parte
nr̃e iegis lacionis tetigimus. s mpu¬
dentissimum quiddam nunc acces¬
sit quod in nrĩs ꝓuenire temꝑibus
nolebamus. quam obrem nob̾ recte
placuit emendatione dignum existi¬
mare Aulier eium ad uirum ue¬
niens hunc ext̾idit ut apparet ⁊̃
suꝑstite eo non caste uiuere. cogitĩs
nondum enim completo anno un

Expanded text:
m annus expleretur, quem lugubrem legis appellant quas puniebant constutiones tres ante nos imperantium, et nos nuper de his scribentes legem cum quibusdam correctionibus etiam super his sancita in brevi quadam parte nostrae legislationis tetigimus. Sed impudentissimum quiddam nunc accessit, quod in nostris provenire temporibus nolebamus; quamobrem nobis recte placuit emendatione dignum existere. Mulier enim ad virum veniens hunc extulit, ut apparet etiam superstite eo non caste vivere cogitans; nondum enim completo anno un
Abbreviated transcription (Latin):
ministrationibus decernunus quib
publice ⁊ cͥca nr̃as iussiones occũpati
om̃s qui nullam amminstrationẽ
habent. causas aũt ex uissionib nr̃is
audiant aut in hac felicissima ciui¬
tate. aut in aluis. si tale aliquid ege¬
rint ⁊ eos qui in officio consiliãi¬
oꝵ cumꝰ ẽis audierint. adhuc ue¬
hementioribus affligimus penis
nisi ꝑ om̃em consequentes ntem
ip̃i cum suis confiliaruis audiant
cam᷑ namoe dignitatum casum eis
insuꝑ ⁊ ip̃os ꝓyo cadere honorestu

Expanded text:
ministratoribus decernimus, quibus publicae et circa nostras iussiones occupationomnes, qui nullam administrationem habent, causas autem ex iussionibus nostris audiunt aut in hac felicissima civitate aut in aliis, si tale aliquid egerint, et eos qui in officio consiliariorum cum eis audierint, adhuc vehementioribus affligimus poenis, nisi per omnem consequenter litem ipsi cum suis consiliariis audiant causam. Nam et dignitatum casum eis insuper et ipsos proprio cadere honore. Tu