comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui nutritꝰ est in delitiis. &.i iiͦ. annis absq ulla laceratione corporis sui
successit in regnũ illi. cuiꝰ uecordię estiniandꝰ sit ut cederet imꝑio qđ tan¬
to tẽpore possidebat pͣserti cũ hẏstorię chaldeorũ nichil tale concine¬
ant. nec potuisse fieri. ut qui de minorib scripserint: maiora reticerent.
hȩc autꝰ omĩa quer̃ & replicant: ut cũ hẏstoria ñ stecerit ꝑ nabuchodosor
diabolꝰ significet᷑ Quos nos nequaquã recipimꝰ ne om̃ia quȩ legimꝰ umbrȩ
uideant᷑ &e fabulȩ. Quis enĩ amences homines ñ cernat. instar brutorum
animantiaĩ in agris uiuere locisq siluestribus Et ut tuncta pͣtereã.
cũ multa in credibiliora & grecȩ & nomanȩ hystoriȩ accidisse hominib
ꝓ diderint scyllã quoq & chẏmerã. hydrã atq centauros. aues & feras.
flores atq arbores. stellas & lapides factos ex hominib narrent fabulȩ: quid

Expanded text:
qui nutritus est in deliciis, et septem annis absque ulla laceratione corporis sui, successerit in regnum, cujus vecordiae aestimandus sit, ut cederet imperio, quod tanto tempore possidebat: praesertim cum historiae Chaldaeorum nihil tale contineant; nec potuisse fieri, ut qui de minoribus scripserant, majora reticerent. Haec autem omnia quaerunt et replicant: ut cum historia non steterit, per Nabuchodonosor diabolus significetur. Quod nos nequaquam recipimus, ne omnia quae legimus, umbrae videantur et fabulae. Quis enim amentes homines non cernat instar brutorum animantium in agris vivere locisque sylvestribus? Et ut cuncta praeteream, cum multo incredibiliora, et Graecae et Romanae historiae accidisse hominibus prodiderint; Scyllam quoque et Chimeram, Hydram, atque Centauros, aves et feras, flores et arbores, stellas et lapides factos ex hominibus narrent fabulae: quid
Abbreviated transcription (Latin):
iħ m xp̃m qui ad fornacẽ descendit inforni. in quo clausȩ & peccatoꝵ &
uistoꝵ anmȩ tenebant᷑: ut absq exustione & noxa sui eos qui tenebantꝰ
in clusi mortis uincuł liberar&e. TUnc accessit tiabucho donosor
ad hostiũ fornacis ignis ardentis. & ait. Pauore ꝑterritꝰ ñ ꝑ nuncios quȩxit pu
cros. sediple eos ex nomine seruos uocat dĩ excelsi appellans. & petens ut ad se egre¬
diantꝰ quos uinctos in fornacẽ muserat P euedictꝰ ds̃ sydrach. mysach &¬

Expanded text:
m, qui ad fornacem descendit inferni, in quo clausae, et peccatorum et justorum animae tenebantur, ut absque exustione, et noxa sui eos qui tenebantur inclusi mortis vinculis liberaret. Tunc accessit Nabuchodonosor ad ostium fornacis ignis ardentis, et ait: Seeris, sed ipse eos ex nomine vocat, servos Dei excelsi appellans, et petens ut ad se egrediantur quos vinctos in fornacem miserat. Benedictus Deus
Abbreviated transcription (Latin):
nire miscdiã. His uersiculis utendũ est. siquando ȩecłȩ ꝓpt̃ peceata popłi scoꝵ uiro¬
rũ & magistrorũ qui in lege dĩ doctissimi sunt sustiuent penuriã. & quando inx
ꝑsecutionib ñ offertꝰ sacrificiũ & oblatio. Quidã hunc locũ & ad celeste̾ refer̃ irłm.
quod animȩ ad t̾rena delapsȩ & in loco lacrimarũ & confusionis positȩ plaugant an¬
tiqua delicta. & cȩc̃a quȩ ꝓpħalis serno complectit᷑ Sed hec ñ recipit ȩccła dĩ. Sed
in anima contrita & sp̃u humilitatis suscipiam᷑.  expͣsenti loco & ex eo qđ sequit᷑ be¬
uedicite sp̃s & animȩ iustoꝵ dum̃. & in psalmis. sacrificiũ dõ sp̾s contribulatꝰ cor
contritũ & humiliatã ds ñ despicit: sunt qui aliũ uelinit. ee̾. sp̾m in homine ex cep¬
to sp̃u scõ. & aliã animã. Sed laborandũ eis erit. quomodo absq carne & gr̾a sp̃s
non cessabant qui miserant eos ministri regis. succendere fornacẽ naptha

Expanded text:
utendum est, si quando Ecclesiae propter peccata populi, sanctorum virorum et magistrorum qui in lege Dei doctissimi sunt, sustinent penuriam, et quando in persecutionibus non offertur sacrificium et oblatio. Quidam hunc locum et ad coelestem referunt Jerusalem, quod animae ad terrena delapsae, et in loco lacrymarum et confusionis positae, plangant antiqua delicta, et caetera quae prophetalis sermo complectitur; sed haec non recipit Ecclesia Dei. 641 Sed in anima contrita et spiritu humilitatis suscipiamur, sicut in holocausto imae justorum, Domino. Et in Psalmis: Sacrificium Deo spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non despicit , sunt qui alium velint esse spiritum in homine, excepto Spiritu sancto, et aliam animam. Sed laborandum eis erit, quomodo absque carne et gratia SEt non cessabant qui miserant eos ministri regis succendere fornacem naphtha,
Abbreviated transcription (Latin):
fortuitu quoscunq ministros ꝑdidit nabuchodonosor. sed uiros fortes de cuncto exer¬
duiꝰ ignis colligati. Grande miraculũ. Ligati mictuuit᷑ in fornacẽ. &̃ cadunt in meduiꝰ
ignis precipites. Ardent uincula quib ligati sunt. & uinctoꝵ corpora timens flamina
n tangit Huc usq hebrei legunt Media quȩ sequantꝰ usq ad finẽ cantici criũ
puerorũ. in hebraico ñ habent᷑ De quib nẽ om̃ino pͣterisse uideam᷑: parica dicen¬

Expanded text:
fortuito quoscumque ministros perdidit Nabuchodonosor, sed viros fortes de toto exer ignis ait: Grande miraculum, ligati mittuntur in fornacem, et cadunt in medium ignis praecipites: ardent vincula quibus ligati sunt, et vinctorum corpora timens flamma non tangit. Hucusque Hebraei legunt: media quae sequuntur usque ad finem Cantici trium puerorum, in Hebraico non habentur: de quibus ne omnino p
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ Non quod om̃s popłi uniuersarũ nationũ in campo durã potuerint con¬
gregari & adorare statuã aureã: sed qđ in principib cunctarũ gentiũ.
Urus gentes & popłi adorasse credant᷑. Oninẽ scriptura scam̃ mentẽ ꝑcurrens.
adorauerit sed quicunq idola & demones & res illicitas ad orauerit ca¬
dens dicat᷑ adorare. ut iN prȩsenti loco ñ semel sed crebrius. Et in euan¬
głio diabolus loquit᷑ ad dñm. hȩc om̃a tͥ dabo: si cadens adorauieris me.
Et hoc dicendũ. om̃s hereticos qui fulgore eloquentiȩ seł aris falsũ dog¬
ma componunt aureã statuã facere. & quantu in se est ꝑsuasione cõpellero
ut cadentes adorent idolũ falsitatis.

Expanded text:
int congregari, et adorare statuam auream, sed quo in principibus cunctarum gentium, omnes gentes et populi adorasse credantur. Omnem Scripturam sanctam mente percurrens adoraverit: sed quicumque idola, et daemones, et res illicitas adoraverit, cadens dicitur adorare, ut in praesenti loco non semel, sed crebrius. Et in Evangelio diabolus loquitur ad Dominum: Haec omnia dabo tibi, si cadens adoraveris me . Sed et hoc dicendum: omnes haereticos qui fulgore eloquentiae saecularis falsum dogma componunt, auream statuam facere, et 637 quantum in se est, persuasione compellere, ut cadentes adorent idolum falsitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
bestiasq & peccora ad laudẽ dnĩ ꝓuocq & filios hominũ. & post omẽ homi¬
nũ genꝰ israhelẽ. & de ipso israhele sacerdotes & seruos dnĩ sp̃s animasq ius¬
toꝵ. scõs & humile ᷤᷤ corde ad extreinũ. ananiã. aariã. & mysahele. qui ad lai¬
de diũ prȩsenti beneficio ꝓuocant᷑. Om̃is aut̃ creatura ñ uoce sed oꝑe laudat
diũ quia excreaturiᷤ consequent̾ creator intelligit᷑ & singulis oꝑib atq
effectib diꝰ
magnificentia de monstrat᷑. uc usq de theodotioniᷤᷤ

Expanded text:
bestiasque et pecora ad laudem Domini provocat et filios hominum. Et post omne homibestiasque et pecora ad laudem Domini provocat et filios hominum. Et post omne hominum genus Israelem, et de ipso Israele sacerdotes et servos Domini, spiritus animasque justos et humiles corde: Et ad extremum Ananiam, Azariam, Misaelem, qui ad laudem Domini praesenti beneficio provocantur. Omnis autem creatura non voce, sed opere laudat Dominum, quia ex creaturis consequenter creator intelligitur, et in singulis operibus atque effectibus Dei magnificentia demonstratur.
Abbreviated transcription (Latin):
molestiis occupata. cũ hominũ desꝑat auxiliũ & tota ad dnm̃ fuerit m̃te conu̾¬
sa: descendit ad eã angłs dñi scilic& sermo diuinꝰ & excutit flamiã estuan¬
tis ardoris. ut nequaquã ignita iacula inimici cordis nr̃i archana penetrent nec
habere & prȩsens uersiculꝰ doca & illud qđ in euangłio di÷ Hiscite a me quia mi¬
tis sũ & humił corde: & in uenietis requiẽ animab ur̃is. Cordis aut illa est
humilitas quȩ in alio loco pauꝑtas sp̃s appellat᷑: ut ñ erigam᷑ suꝑbia. nec
ficta głam humilitate quęramꝰ sed toto corde inclinem᷑. Benedicite¬
om̃ia oꝑa dniꝰ dum̃. Generali laudatione pͣmissa. quod om̃is creatura debeat
laudare dm̃: in consequentib ꝑ parte ᷤᷤ singula cohortat᷑ angłos & cȩlos. aquaᷤᷤ
atq uircutes solẽ & luna. ymb̾re & rorem. sp̃m & igne̾ & estũ. frigus & estatẽ
& cȩt̾a quȩ longu est texere. Ita ut fontes quoq &̃ maria. & S̾etẽ & uolueres

Expanded text:
t auxilium, et tota ad Dominum fuerit mente conversa, descendit ad eam angelus Domini, scilicet, sermo divinus, et excutit flammae aestuantis ardores: ut nequaquam ignita jacula inimici cordis nostri arcana penetrent, nec itur: Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . Cordis autem illa est humilitas, quae in alio loco paupertas spiritus appellatur: ut non erigamur superbia, nec ficta gloriam humilitate quaeramus: sed toto corde inclinemur. Hucomino, etc. Generali laudatione praemissa, quod omnis creatura debeat laudare Deum , in consequentibus per partes singula cohortatur : angelos, et coelos, aquas et virtutes, solem et lunam, imbrem et rorem, spiritum, ignem et aestum, frigus et aestatem, et caetera, quae longum est texere, ita ut fontes quoque et maria et cetum, volucres
Abbreviated transcription (Latin):
ñ adoramꝰ. Siuẽ statuã ut syminachus: siue imaginẽ aureã ut cȩteri traustu¬
ier̃ uoluerimꝰ legere: cultotes dĩ eã adorare ñ debent. Ergo iudices & pͥnci¬
pes scłi qui imꝑatoꝵ stacuas adorant & imagineᷤ. hoc̃ se facere intelli¬
gant qđ tres pueri facere uolentes placuer do.  notanda ꝓprietas. Põsco¬
li imaginẽ ad orari dicunt. Qđ̃ utuq seruis di ñ conuenit.
IUNC nabu¬
chodonosor rex repletꝰ est furore. & aspectꝰ facierilliꝰ cominutat᷑ est. In quibus¬
dã plaliis tituli prȩnotant᷑. ꝓus qui cominucabunt᷑. Sermo gͥ commutationi
ambiguus est. & de bono in malĩ & de malo inbonũ. Neq enĩ cõmutatio uul¬
tꝰ nabuchodonolor bonȩ parti pocerit coaptari. Lico quidã & in seriptionẽ ꝑsal¬

Expanded text:
non adoramus. Sive statuam, ut Symmachus, sive imaginem auream, ut caeteri transtunon adoramus. Sive statuam, ut Symmachus, sive imaginem auream, ut caeteri transtulerunt, voluerimus legere, cultores Dei eam adorare non debent. Ergo judices et principes saeculi, qui imperatorum statuas adorant, et imagines, hoc se facere intelligant, quod tres pueri facere nolentes placuerunt Deo. Et notanda proprietas, deos coli, imaginem adorari dicunt, quod utrumque servis Dei non convenit. Tunc Nabuchodonosor repletus est furore, et aspectus faciei illius commutatus est. In quibusdam psalmis tituli praenotantur: Pro his qui commutabuntur. Sermo igitur commutationis ambiguus est, et de bono in malum, et de malo in bonum. Neque enim commutatio vultus Nabuchodonosor bonae parti po
Abbreviated transcription (Latin):
sit simplex & solitꝰ igniᷤ triũ puerorũ consumere corpora. Sed furor ꝙ
ira quȩ insaniȩ ꝓxima est modũ tenere. ñ pocest. & cuult eos multipliciꝰ poc¬
nȩ cõminatione t̾rerer quos paratos uidebat ad morte᷑. Ex confeltĩ iuri
illi uincti cũ bracis suis & tyaris & calciam̃tis & uestib missi sunt in inedui for
nacsᷤ ignis ardentis. Pro braciᷤᷤ quas sy miachus. a ͣ ĩ s iͥ pia ac uint᷑pat᷑ est
aquilas ar theodocio saraballa diper: & ñ ut corrupte legitꝰ sarabara. Lingua
eciã bracȩ eoꝵ quib crura tegunt᷑ & tybiȩ quasi ertirales & tybiales appellate suncr
⁊esuar aut ub ũ grect̃ est. ꝙ usũ ũsũ in latinũ. De quo & uirgilius. Seepcrũꝙ sacerq

Expanded text:
set simplex et solitus ignis trium puerorum consumere corpora: sed furor et ira quae insaniae proxima est, modum tenere non potest. Et vult eos multiplicis poenae comminatione terrere, quos paratos videbat ad mortem. Et confestim viri illi vincti braccis suis, et tiaris, et calciamentis, et vestibus, missi sunt ins ignis ardentis, etc. Pro braccis   quas Symmachus ἀναξυρίδας interpretatus est, Aquila et Theodotio saraballa dixerunt: et non ut corrupte legitur sarabara. Lingua etiam braccae eorum quibus crura teguntur et tibiae, quasi crurales et tibiales appellatae sunt. Tiara autem verbum Graecum est, et usu versum in Latinum; de quo et Virgilius : Sceptrumque sa
Abbreviated transcription (Latin):
risti suꝑ nos. Quando diu̾sis pͣmimꝰ angustis: ex toto cordis hoc lo quam af¬
fectu. & quicquid nob̾ acciderit iuste nos sustinere fateam. ut compleat᷑ in nob̾
illud qđ scriptũ est. Exultauer & lȩcate sunt. filiȩ uidȩ in om̃ib iudicus tu¬
is dnẽ. Peccauimꝰ enĩ & inique egimꝰ recedentes ate & deliquimꝰ inom̃ib
Et certe tres pueri ñ peccauerant nec eiꝰ etatis erant quando
hi ex ꝑsona
dnẽ imminuti sumꝰ plusquã om̃s gentes. & sumꝰ hunules in uniu̾sa tra hodie prop¬

Expanded text:
nobis , etc. Quando diversis premimur angustiis, ex toto cordis hoc loquamur affectu, et quidquid nobis acciderit, juste nos sustinere fateamur, ut compleatur in nobis illud quod scriptum est: Exsultaverunt et laetatae sunt filiae Judae in omnibus judiciis tuis, Domine . Peccavimus enim et inique egimus recedentes a te, et deliquimus in omnibus. Et certe tres pueri non peccaverant, nec ejus aetatis erant quando hi ex persona Domine, imminuti sumus plusquam omnes gentes, et sumus humiles in universa terra hodie prop
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ ad inobȩdienterespiete :  Sic enĩ legimꝰ Om̃is qͥ audit uer¬
ba mea. & ñ facit ea. similabit᷑ uiro stulto. qͥedificauit domũ suã sup
arenã. &riqͣ. Ia: cũ influxerint stillicidia passionũ: cũ ad uenerint
flumina & torrentes: atq ĩpetꝰ tribulationũ ex multitudine n¬
gligentiarũ. cũ flauerint uenti: illi utiq qͥpistũ aerẽ uolitant
parati ad xp̃i areã uentilandũ. sicubi inuenient paleas qs ad ludri¬
briũ suũ rapiant atq disꝑgant. Iunc irruent in domũ illã quȩ sine
obȩdientię fundam̃to ȩdificata ÷: & fiet ruina illiꝰ magna Nongͦ pluiuia¬

Expanded text:
me ad inobedientes respicit. Sic enim legimus: Omnis qui audit verba mea haec, et non facit ea, similabitur viro stulto qui aedificavit domum suam super arenam, etc. . Id est, cum influxerint stillicidia passionum, cum advenerint flumina et torrentes atque impetus tribulationum, ex multitudine negligentiarum; cum flaverint venti, illi utique qui per istum aerem volitant, parati ad Christi arcam ventilandam sicubi inveniant paleas quas ad ludibrium suum rapiant atque dispergant; tunc irruent in domum illam quae sine obedientiae fundamento inventa est, et fiet ruina illius magna. Sed forsi
Abbreviated transcription (Latin):
letare &x exulta in om̃i corde filia ierłm. Abstulit dñs iudiciũ tuuiꝰ: autit inim¬
cos tuos rex isrł. dñs inmedio tui: ñ timebis malũ ultra. In die ala dicet ierłin
noli timere syon ñ dissoluant᷑ manꝰ tuȩ. Dñs dĩ cuus in medio tui fortis. ipse salua¬
bit. Gauelebit suꝑ te in leticia. silebit in dilectione tua: & exultabit suꝑ te in
laucle. Nugas qͥ alege recesser̃ congregabo. qr exte erant. ut ñ ultra habeas suꝑ
eis opꝓbriũ. Lxx. Gaucle filia syon p̃dica filia ierłm. exulta &r delectare de dotoꝵ
corde tuo filia ierłm. Abstulit dñs iniqͥtates tuas. redemit te de manu in imicoꝵ

Expanded text:
tit inimicos tuos rex Srahel. Dominus in medio tui: non timebis malum ultra. In die illa dicetur Iherusalem noli timere: Syon non dissolbantur manus tue. Dominus Deus tuus in medio tui fortis: ipse salvabit te. Gaudebit super te in letitia, silebit in dilectione tua: et exultabit super te in laudeSion; praedica, filia Jerusalem, exsulta et delectare de toto corde tuo, filia Jerusalem. Abstulit Dominus iniquitates tuas, redemit te de manu inimicorum
Abbreviated transcription (Latin):
ultra. aut continebit in ira misccłias suas : Et dixi. Nunc coepi. Hȩc ÷ mutatio
dertere excelsi. Et: sensus. Hoc qđ putabam dnm̃ in ȩt̾nũ relinquere peceatores.
ir miscđias suas ira succenlente cohibere. intellexi iccirco factu. ut immutatio¬
ne derterȩ suȩ quȩ excelsi ÷ dextera uniusa mutaret: & misereret᷑ his qͥs ante pro¬
iecenit. Et nos g & reliquiȩ isrł scientes qđ reddituri simꝰ rationẽ ꝓomi ocioso

Expanded text:
ultra: aut continebit in ira sua misericordias suas? et dixi: Nunc coepi: haec est immutatio ultra: aut continebit in ira sua misericordias suas? et dixi: Nunc coepi: haec est immutatio dexterae excelsi . Et est sensus: Hoc quod putabam Dominum in aeternum relinquere peccatores, et misericordias suas ira succedente cohibere, intellexi idcirco factum, ut immutatione dexterae suae, quae excelsi est dextera, universa mutaret, et misereretur his quos ante projecerat. Et nos igitur et reliquiae Israel, scientes quod reddituri
Abbreviated transcription (Latin):
di tollant᷑ uniusa nomina dignitatũ. ꝙ unꝰ popłs remaneat & grex sub pastore
bono.qui sit mansuetꝰ & humilis. Iunc ętiã popłs isrł plenitudine gentiũ sub¬
intrante. qr conclusit om̃s ds̃ sub peccato ut om̃ibꝰ misereat᷑: timebt̃ nom̃ dni. Et
reliquie istł ñ facient ultra iniquitatẽ ꝑquã dnm̃ negauer̃. nec loquent᷑ uana
in eccła. & ueri nabuchodonosor impetꝰ non timebt̃. Hȩc legentes. &t uidentes tanta
niysteria : clamemꝰ cũ apło atq dicamꝰ. O ꝑfundũ diuitiarũ sapientiȩ & scientiȩ.
dĩ. qͣm inscrutabilia udicia tua. & inuestigabiles uiȩ tuģ. Qđ quidẽ &x ꝓpħa sentiens¬
& secũ uoluens: de dĩ iudicio suspicat᷑. In nocte cũ corde meo exercebar: ꝙ scobe¬
bam spm̃ meũ & dicebam. Nũqͥd in sẽp̃it̾nũ abiciet dĩ. aut nͥ adclet ut misereatur

Expanded text:
di tollantur universa nomina dignitatum, et unus populus remaneat, et grex sub pastore di tollantur universa nomina dignitatum, et unus populus remaneat, et grex sub pastore bono, qui sit mansuetus et humilis. Tunc etiam populus Israel, plenitudine gentium subintrante  Quia conclusit Deus omnes sub peccato, ut omnibus misereatur  timebunt nomen Domini. Et reliquiae Israel non facient ultra iniquitatem, per quam Dominum negaverunt, nec loquentur vana: in Ecclesia, et veri Nabuchodonosor impetus non timebunt. Haec videntes et legentes tanta mysteria, clamemus cum Apostolo, atque dicamus: O profundum divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam 727 inscrutabilia et secum volvens, de Dei judiciis suspicatur. In nocte cum corde meo exercebar, et scopebam spiritum meum, et dicebam: Numquid in sempiternum abjiciet Deus, aut non addet ut misereatur
Abbreviated transcription (Latin):
uer iũ psecit o suꝑbiã. Hoc de pͥmo adu̾entu ip̃i intellectũ sit. qđ iudei infide
bonis iudeis opibꝰq cõplenclos. & pascendos herbis uiridibꝰ. & deletis cunctis gentibꝰ
sibiq subiectis. nullũ pͥosse resiclere qui ext̾reat eos. Nos aut̃ accipientes exhac fabula
uenenũ quo tincti fueramꝰ uiciis atq peccatis. reddito nob̾ labio electo siue mundo
& candilo ut int̾p̃tatꝰ ÷ syminachus. derelinquere nos influminibꝰ ehiopiȩ ꝑu̾isoꝵ
turos. Indie illa qua nob̃ xpĩ lum̃ fuerit exortũ : dicet᷑ ad singulos nr̃m. ñ confun¬
deris ex ꝯm̃ibꝰ ad inuentionibꝰ tuis. cogitationibꝰ uidelicet pessimis quibꝰ impis agebam
contͣ dnĩ. Et tollet᷑ uniu̾sa suꝑbia & contumelia: ꝑquã erigebam᷑ contͣ dm̃. & contͣ¬
in nob̾ popłs mansuetꝰ & humilis. ut nichil arrogans. nichil tumens. nichil quod
cdõ displiceat cogitemꝰ. Simulq considera. qł indieꝰ iuidicii & in consũmatione. mun¬

Expanded text:
secutorum superbiam. Hoc de primo 726 adventu Christi intellectum sit, quod Judaei sibi in donis Judae opibusque complendos et pascendos herbis viridibus, et deletis cunctis gentibus, sibique subjectis, nullum posse residere qui eos exterreat. Nos autem accipientes ex hac fabulavenenum, quo tincti fueramus vitiis atque peccatis, reddito nobis labio electo, sive mundo, et candido ut interpretatus est Symmachus derelinquere nos in fluminibus Aethiopiae perversorum turos. In die illa, qua nobis Christi lumen fuerit exortum, dicetur ad singulos nostrum: non confunderis ex omnibus tuis adinventionibus, cogitationibus videlicet pessimis, quibus impie agebamus contra Dominum, et tolletur universa superbia et contumelia per quam erigebamur contra in nobis populus mansuetus et humilis, ut nihil arrogans, nihil tumens, nihil quod Deo displiceat, cogitemus. Simulque considera quod in die judicii, et in consummatione mun
Abbreviated transcription (Latin):
inisia. fortitudine faciã. &e sapientia intellectꝰ auferã t̾minos gentiũ. & ui¬
reseoꝵ de pascar. Porro qđł seqͥtur de niniue & ele uastitate eiꝰ. pascent᷑ in ea gre¬
ges ox om̃s bestiȩ t̾rȩ. & cameleontes oxericii in p̃sepibꝰ eiꝰ accubabunt. & bestiȩ re¬
quiescent in carlinibꝰ eiꝰ. ꝙ corui infenestris eiꝰ & cȩtera: uidet᷑ mͥ iuxta illud in

Expanded text:
in Isaia: Fortitudine faciam, et sapientia intellectus auferam terminos gentium, et viin Isaia: Fortitudine faciam, et sapientia intellectus auferam terminos gentium, et vires earum depascar . Porro quod sequitur de Ninive vastata: Et pascentur in ea greges, et omnes bestiae terrae, et chamaeleontes, et hericii in praesepibus ejus accubabunt, et bestiae requiescent
Abbreviated transcription (Latin):
riaꝰ ꝑgunt ȩqui nigri. de qͥbꝰ dr̃. Inquo erant eqͥ nigri: ibant intra aqͥlonis. Et pul¬
ere qui mouerit pedes suos & recesserit ab oriente de quo ide ꝓpħa ait. ecce uir oriens
nom̃ eiꝰ. & ad occicdente᷑ respererit: statim ꝑgit ad aquilonẽ. qͥ non ÷ dexter. s nomine
dexter uocat᷑. Qđ qͥdẽ & corporalit̾ intelligitur. ut qͥcũq inoriente steterit. & u̾terit
se occidentẽ respiciens ad dexterã habeat aqͥlonẽ. quẽ dextrũ uocant qͥ flatu illi
refrirer qͥ tantũ nomine dexter ÷: ceterũ re & oꝑe positꝰ in sinistra ÷. ꝑostq. aut̃
que multi putant cdirigentẽ dici. s falsũ ÷. E ĩ eͥy ͥ u ͥ. enĩ coarguens dr̃
ea in peccatis coarguit peccatores: iccirco. ryey b Xͥ. uocat᷑. Hunc̃ ego. ẽẽ. reor
pͥncipẽ assyrioꝵ. qui habitat ad aquilonẽ & methroꝑolim habet niniuen. & dicit

Expanded text:
riam pergunt equi nigri, de quibus dicitur: Erant Al. In quo erant equi nigri, ibant in terram Aquilonis . Et pulriam pergunt equi nigri, de quibus dicitur: Erant Al. In quo erant equi nigri, ibant in terram Aquilonis . Et pulchre qui moverit pedes suos, et recesserit ab Oriente, de quo idem propheta ait: Ecce vir, Oriens nomen ejus , et ad Occidentem respexerit, statim pergit ad Aquilonem, qui non est dexter, sed nomine dexter vocatur. Quod quidem et corporaliter intelligitur, 712 ut quicumque in Oriente steterit, et verterit se ad Occidentem respiciens, ad dexteram habeat Aquilonem, quem dextrum vocant qui flatu illius refrixerunt, qui tantum nomine dexter est, caeteruquem multi putant dirigentem dici, sed falsum est: εὐθύνων enim coarguens diciea in peccatis coarguit peccatores, idcirco εὐθύνων vocatur. Hunc ego esse reor principem Assyriorum, qui habitat ad Aquilonem, et metropolim habet Niniven, et dicit
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ regnũ: ut auferd & disꝑdã eos. Et si penitentiã egerint: & ego agã penitentian
de om̃ibꝰ malis. que locutꝰ sũ ut facerẽ eis. Et ut sciatis ꝓpt̾ea nunc dñm cominari
ethiopibꝰ gladium ut eos admeliora conutat: post paululũ in hoc iꝑso libro de edn¬
opibꝰ infert ltra flumina ethiopiȩ inde supplices mei: filii disꝑsoꝵ meoꝵ defe¬
rent muiꝰ mͥ. Siue ut in .lxx. habet᷑. de finibꝰ fluuioꝵ ethiopie suscipiã lisꝑsos
meos: & offerent hostias m. Post hȩc ñ loqͥt᷑ dns ut sup̃. s ꝓphetieꝰ sp̃s deeo. Et er
tendet manũ suã suꝑ aqͥlonẽ: ꝙ clisꝑdet assur. Aquilonẽ de quo ieremias seribit.
ab aquilone exardescent mala suꝑ om̃s habitatores t̾rȩ. aȩ de quo salomon cõmemorat:
aqͥlo durꝰ uent. noie aut̃ dexter uocat᷑. P roptea aut̃ extendet manũ suã ds̃ infe¬
rente supplicia: ut &e aquilo sentiat penas &e hii qͥ int̾ra eiꝰ st̃ ad quã iuita racha¬

Expanded text:
 eos: et si poenitentiam egerint, et ego poenitentiam agam de omnibus malis quae locutus sum, ut facerem eis . Et ut sciatis propterea nunc Dominum comminari Aethiopibus gladium, ut eos ad meliora convertat, post paululum in hoc ipso libro de Aethiopibus infert: Ultra flumina Aethiopiae, inde supplices mei filii disra III, 10: sive, ut in LXX habetur: De finibus fluviorum Aethiopiae suscipiam dispersos meos, et offerent hostias mihi. Post haec non loquitur Dominus ut supra; sed propheticus spiritus de eo: Et extendet manum suam super Aquilonem, et perdet Assur . Aquilonem de quo Jeremias scripsit: Ab aquilone exardescent mala super omnes habitatores terrae. Et de quo Salomon commemorat: Aquilo durus ventus: nomine autem dexter vocatnum suam, ut et Aquilo sentiat poenas, et hi qui in terra ejus sunt, ad quam juxta Zacha
Abbreviated transcription (Latin):
& ierłm & mittit in eã contumeliarũ lapides insuũ caput iacit. & reu̾tet᷑ oppbriũ
&e ebrius & musto plenꝰ. hoiũ cȩtꝰ fugit. delicias asꝑnat᷑. aurũ pluto cõputat. solam
gustia uiderint & tẽptationẽ: dicunt. Ubi st̃ miscłiȩ tue. & iusticiȩ. quas oꝑatus es:

Expanded text:
et Jerusalem, et mittit in eam contumeliarum lapides, in suum eos caput jacit, et revertetur opprobrium et Jerusalem, et mittit in eam contumeliarum lapides, in suum eos caput jacit, et revertetur opprobrium et ebrius, et musto plenus: hominum coetus fugit: delicias aspernatur: aurum pro luto computat: solam gustia viderint et in tentatione, dicunt: Ubi sunt misericordiae tuae, et justitiae quas operatus es?
Abbreviated transcription (Latin):
colligenda & ponendos eos in laude & innoniꝰ in om̃i t̾ra captiuitatis sue. inqua fuerant
are confusi. Et hoc fieri eo tẽpore ꝗdo captiuitas reducta fuerit ierłm & extrustum
teplũ e reliquus cerimoniarũ orcdo sexuatꝰ. hec sibi repmitait. e ꝓptẽa ñ agit peniten¬
tiam. Et dũ sꝑat incerta: ꝑlit cexta salutẽ. Nec miror synagogam hec dicere. Qe or
ñ recipit xpm̃ oculos dolet. & cũ lialipescit &r ñ amat᷑ aiacob. & rachel succedente negle¬
git᷑. A. pianos miror immo semi iucleos qui sibi uiclent᷑ ẽẽ: cle ȩccła. ea clicere ꝙ ea pfi¬
biliores sumꝰ omĩbꝰ hominibꝰ. ereclentes eũ uenisse qͥ non uenit. Quia aut̃ spes nr̃a
certa ÷. & iudeoꝵ cassa st̃ uota: sccłm suꝑiorẽ intelligentiã texamꝰ. p̾sens ei tremum¬
quȩ capitulũ. de iħu filio si rach testimoniũ ꝓferamꝰ. Qui mittit lapidẽ in excelsu:
suꝑ caput suũ mittit. Quia enĩ syon oe ierłm in excelsis positȩ fc̃: qͥeũq syon deciahit

Expanded text:
colligendam, et ponendos eos in laudem, et in nomen in omni terra captivitatis suae, in qua fuerant ante confusi. Et hoc fieri tempore, quando captivitas reducta fuerit Jerusalem, et exstructum templum, et reliquus caeremoniarum ordo servatus. Haec sibi repromittit, et propterea non agit poenitentiam, et dum sperat incerta, perdit certam salutem. Nec miror synagogam haec dicere, quae quia non recipit Christum, oculos dolet, et cum Lia lippescit, et non amatur a Jacob, et Rachel succedente, negligitur . Christianos miror, immo semi-Judaeos, qui sibi videntur esse de Ecclesia, ita dicere et ea profiia autem spes nostra certa est, et Judaeorum cassa sunt vota, secundum priorem intelligentiam jam texamus praesens extremumque capitulum, et de Jesu filio Sirach testimonium proferamus: Qui mittit lapidem in excelsum, super caput suum mittit . Quia enim Sion et Jerusalem in excelso positae sunt, quicumque Sion detrahit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ sibi uolentes. Lxx. damascũ euulsa & derelictũ int̾ptati ftꝰ. n fallor uerbi ambi¬
guitate decepti. Siccitas enĩ qđ hebraice dr̃. manasac. excepta pͥma littera
m̃em̃. si mutetur & deleth accipiat: easclem litteras reliquas habet quas
& damaseus &e potest legi ꝓ suꝑbiori uerbo. damasac̃. Queritur aut̃. qͦmͦ¬
urbes hoc ÷ meab & filii ammon redacte sint in sodomam & gomorra
& quasi spinarũ ariditas & acerui salis usq inęc̾nũ nꝰ edificentur. Et qd̃
qͥdem uastate sint quasi sodoma & gomorra: exponendi nulla ÷ difficultas.
Uerũ hoc qdꝰ sequitur. deserte erꝰ usq in eternum: aut destructionẽ regni
uel abantiochis uł abꝑtolomeis tente. nouissime romano imꝑio colla sumie¬

Expanded text:
quid sibi volentes LXX Damascum evulsam et derelictam interpretati sunt, nisi fallor, verbi ambiquid sibi volentes LXX Damascum evulsam et derelictam interpretati sunt, nisi fallor, verbi ambiguitate decepti: siccitas enim quod Hebraice dicitur MAMASAC  , excepta prima littera MEM si mutetur, et DALETH accipiatur, easdem litteras reliquas habet, quas et Damascus, et potest legi pro superiori verbo DAMASEC. Quaeritur autem qurbes, hoc est, Moab et filii Ammon, redactae sint in Sodomam et Gomorrham, et quasi spinarum ariditas et acervi 704 salis, usque in aeternum non aedificentur? Et quod quidem vastatae sint quasi Sodoma et Gomorrha, exponendi nulla est difficultas. Verum hoc quod sequitur: Desertae erunt usque in aeternum, aut destructionem regni vel ab Antiochis, vel a Ptolemaeis tentae, novissime Romano imperio colla submise
Abbreviated transcription (Latin):
÷ ut qͥ in sultauerant popło di ipsi quoq eadẽ maloꝵ añgustia ꝑmerentur. & ha¬
berent conseruũ iudam quẽ putauerant se habere subiectũ. Igit᷑ antequã ueniat
captiuitas sub iosia adhuc rege nec dũ ierosolimis tẽploq subuẽrsis: dirigit᷑ adu̾sum
Audiui inquit oppbriũ moab quȩ nc̃ areopolis appellat᷑. & blasphemias filioꝵ ãmon
quȩ ox ipsa urbs arabie sccł̾a post bostram philadelfia dr̃ inqͥbꝰ exꝓbrauerant popło meo¬
& eiectis uideis dilatauer int̾ra eoꝵ fines suos. Proptea q blasphemauer me & expbra¬
uer᷑ popło meo: ego dñs exercituũ qͥ possũ implere qđ cõminor. & ds̃ isrł quiꝰ in
popło meo ipse patior in iuriã. facia ut sit moab qͣsi sodoma. o filii amon quasi go¬
morta. Legamꝰ huiꝰcemodi uisiones in isaia & ieremia. & eade que nunc hic legĩmꝰ
reperiem᷑. Siccitas spinarũ & acerui salis. & desertũ usq in et̾nũ. ꝑ roquo nescio

Expanded text:
gustia premerentur, et haberent conservum Judam, quem putaverunt se habere subjectum. Igitur antequam veniat captivitas sub Josia adhuc rege, necdum Jerosolymis temploque subversis, dirigitur adversum  malis. Audivi, inquit, opprobrium Moab, quae nunc Areopolis appellatur, et blasphemias filiorum Ammon, quae et ipsa urbs Arabiae secunda post Bosram Philadelphia dicitur: in quibus exproexprobraverunt populo meo, ego Dominus exercituum, qui possum implere quod comminor, et Deus Israel, qui in populo meo ipse patior injuriam, faciam ut sit Moab quasi Sodoma, et filii Ammon quasi Gomorrha. Legamus hujuscemodi visiones in Isaia et Jeremia, et eadem quae nunc hic legimus, reperiemus. Siccitas spinarum et acervi salis, et desertum usque in aeternum, pro quo nescio
Abbreviated transcription (Latin):
mel chi sedech. murmurant adusũ legẽ: s frustra. Statim enĩ s nagoga ꝑfundit lepra:
& extra castra ꝓiecta. cõpleto tẽpore ipso orante moyse in castra reducit᷑. Ethiopie
aut᷑ manꝰ iã puenerat dm̃. Cõminat᷑ itaq nunc sermo diuinꝰ his qͥ peccatis inherent.&
obliersor dib delictor nolunt. admeliora conu̾ti & tenebrosũ colorem euellere. & cõminat᷑
esgladru cdequo puto scribi ꝙ ingenesi. Statuit cherubin & flãmeu glaliũ qͥi̾ctta
ad custodienda uiã ligni uitȩ. Et in isaia. Inclucet gladiũ magnũ & scm̃ suꝑ draconẽ
colubrũ tortuosũ: & int̾ficiet eũ indie illa. Et dicit eos ulilneratos uł int̾fectos fu¬
turo gladio. ut tim̃tes penas imitent᷑ niniuen &x agant penitentiã. & ñ sustineant¬

Expanded text:
Melchisedech, murmurant adversus Legem, sed frustra. Statim enim synagoga perfunditur 711 lepra, Melchisedech, murmurant adversus Legem, sed frustra. Statim enim synagoga perfunditur 711 lepra, et extra castra projecta, completo tempore, ipso orante Moyse, in castra reducitur. Aethiopiae enim manus jam praevenerat Deum . Comminatur itaque nunc sermo divinus his qui peccatis inhaerentes, et obliti sordibus delictorum, nolunt ad meliora converti, et tenebrosum colorem eluere, et comminatur eis gladium, de quo puto scribi et in Genesi: Statuit Cherubim, et flammeum gladium, qui vertit ad custodiendam viam ligni vitae. Et in Isaia: Inducet gladium magnum et sanctum super draconem colubrum tortuosum, et interficiet illum in die illa . Et dicit eos vel vulnerandos vel interficiendos gladio, ut timentes poenas, imitentur Niniven, et agant poenitentiam Jona
Abbreviated transcription (Latin):
bitans inconfidentia quȩ dicebat in corde suo. Ego sũ: extra me nꝰ ⁊ alia ampliꝰ
tie: aut certe sub bestiarũ figura. multarũ nationũ uarietas indicat᷑. Qđ si
qͥspiã quesierit qͦm uxta hystoria ad tẽpora nabuchodonosor hec pphecia refera¬
tur ethiopibꝰ etia nũcupatis & assriis quibꝰ medi o ꝑse nichił fecerint: legat
hystorias: assyrios quoq &x etiopes medis fuisse subiectos. & chambissi regnũ & eri
potentiã. & omĩa quȩ deinceps st̃ secuta. Hȩc uidaice dicta sint. Cȩc̾erũ si nõ¬
tauerimꝰ in om̃ibꝰ scripturis ethiopas eos appellari qͥ penitꝰ inuitia sunt
dimersi. sccł̃m illud qͥ in ieremia legimꝰ. simutauit echiops pelle suã echio¬
nũ fore. Unde & pͥus anima polluta oe delictoꝵ sorelibꝰ inqͥnata dicit. nigra sũ: & post¬
ea infine cantiei canticoꝵ de eacle iam purgata & lota ꝑ penitentiã seribit᷑. Que ÷ ista

Expanded text:
is is tiae, aut certe sub bestiarum figura multarum nationum varietas indicatur. Quod si quispiam quaesierit, quomodo juxta historiam ad tempora Nabuchodonosor haec prophetia referatur: Aethiopibus etiam nuncupatis et Assyriis, quibus Medi et Persae nihil fecerint, legat historias, et videbit Assyrios quoque et Aethiopes Medis fuisse subjectos, et Cambysis regnum, et Cyri potentiam, et omnia quae deinceps sint secuta. Haec Judaice dicta sint. Caeterum si notaverimus in omnibus Scripturis Aethiopes eos appellari, qui penitus in vitia sunt demersi, secundum illud quod in Jeremia legimus: Simutabit Aethiops pellem suam , Aethionum fore. Unde et prius anima polluta, et delictorum sordibus inquinata, dicit: Nigra sum . Et postea in fine Cantici canticorum, de eadem jam purgata et lota per poenitentiam scribitur: Quae est ista,
Abbreviated transcription (Latin):
iea om̃s bestias t̾re. siue ut in hebreo scriptũ ÷ om̃s bestias gentiũ. Ex quo significa¬
ri putant de cunctis nationibꝰ quȩ eu̾sure sc̃ niniuen Et qr niniue speciosã untt̾p̃¬
tatur: inp̾senti loco spetiosã refer̃ ad babylonẽ. & om̃e qł ieqͥt᷑. onochrotalus &e erieꝰ
in liminibꝰ eiꝰ morabunt᷑. & cetera babiloniȩ potiꝰ conuenire. cuiꝰ & isaia eadem
solitudo p̾dicit᷑. ꝑ contrario alii affirmant manifeste de assyrio dici. de qͦ iã p̃ces¬
serit. Et extendet manũ suã suꝑ aquilonẽ. or ꝑdet assur: & ponet niniue᷑ in solitudinẽ.
Post assyrios enĩ magis niniuen intellige qua babilonẽ. quȩ ciuitas chaldeoꝵ ÷. Qa
aut̃ ait onochrotalũ ex ericiuꝰ in carclinibꝰ eiꝰ. & coruũ in suꝑ liminari: solitudinis
in desertis urbibꝰ cõmorari. P ropt̾ea qđ & nos  .Lxx. similit̾ transtulimus coruus
post̃ euersionẽ qͣsi insultans ruinȩ eiꝰ sermo ꝓpħicꝰ loqͥt᷑. Hȩc ÷ ciuitas gloriosa ha

Expanded text:
ea omnes bestias terrae, sive ut in Hebraeo scriptum est, omnes bestias gentium: ex quo significari putant de cunctis nationibus, quae eversurae sunt Niniven. Et quia Ninive, speciosa interpretatur, in praesenti loco speciosam referunt ad Babylonem. Et omne quod sequitur: Onocrotalus et hericius in liminibus ejus morabuntur, et caetera, Babyloni potius convenire, cujus et in Isaia eadem solitudo praedicitur. Et econtrario alii affirmant, manifeste de Assyrio dici, de quo jam praecesserat: Et extendet manum suam super Aquilonem, et perdet Assur, et ponet Niniven in solitem, quae civitas Chaldaeorum est. Quod autem ait: Onocrotalum et hericium in cardinibus ejus, et corvum in superliminari, solitudinis in desertis urbibus commorari. Praeterea quod et nos et LXX similiter transtulimus: Corvus post eversionem quasi insultans ruinae ejus, sermo propheticus loquitur: Ha
Abbreviated transcription (Latin):
aceruu frumtti it frugui putauerint. ꝓ a a uͦoc. additis duabꝰ litteris. iͦ x
quasi ad consequentia frugum. a ã cͦ ⁊ͫ o̾e̾. id ÷ areȩ positũ. hoc de intptationis ua¬
rietati & errore sit dictũ ac cdifficultate hystorie. Qui aut̃ doctꝰ uir ÷ & spũalibꝰ spua¬
lia comꝑat. & nͥ querit que deorsũ fc. sed ea quȩ sursũ & cũ ꝓp̃o resurigit abinferis
abrabã & effugisse incendiũ sodome  gomorre & habitare in segor paruulam. s quia
incestis nuptiis substiter: ꝓꝑt̾ea usq hodię simplicitati filioꝵ iude insultates magni¬
ficare cupiunt suꝑ t̾minos eiꝰ possessione suã. deqͥbꝰ inꝑu̾biis dr̃. Non tranfferas t̾mi¬
om̃iu sophitiiatũ dogmatibus applaudentes contemnere ȩccłe rusticitatẽ. & quasi

Expanded text:
acervum frumenti vel frugum putaverunt, pro ἁλὸς, additis duabus litteris ω et ν, quasi ad consequentiam frugum, ἅλωνος, hoc est, areae, positum. Hoc de interpretationis varietate et errore sit dictum, et de difficultate historiae. Qui autem doctus vir est, et splia comparat, et non quaerit quae deorsum sunt, sed ea quae sursum, et cum Christo resurgit ab inferis, Abraham, et effugisse incendium Sodomae et Gomorrhae, et habitare in Segor parvula. Sed quia incestis nuptiis substiterunt: propterea usque hodie simplicitati filiorum Judae insultantes, magnificare cupiunt super terminos ejus possessionem suam, de quibus in Proverbiomnium sophismatum dogmatibus applaudentes, contemnere Ecclesiae rusticitatem, et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
uente. & ponens manꝰ suꝑ caput eiꝰ imp̃cat᷑ ei cuncta peccata popłi isrł traditq eũ
in manꝰ hominis p̃ꝑati. ꝙ mittit in heremũ: intelligimꝰ in nob. & p̃ꝑantes nos ueri
imꝑio sac̃ dotis: tollim᷑ manũ de medio ȩccłȩ. Cũq hoc fecerimꝰ: nox p̃terit.
apppinquat  dies. & qͣsi indie honestȩ ambulantes dicimꝰ. Ds̃ dr̃ m̃s. adte de luce
uigilo. Statimq inferimꝰ. Mane exaudies orationẽ meã. Mane assistã tͥ: & uidebo.
Nisi enĩ p̾ꝑati fuerimꝰ: ñ nobis orit᷑ sol iusticiȩ. Orto aut̃ sole: om̃s racemi ele ui¬
nea sodomoꝵ dissiꝑant᷑ & ꝑeunt. ut ñ solũ grandes botri: s ętiã qđ parũ. esse
uidebat᷑ in nobis xpĩ luce radiante disꝑeat. Et ꝓhis om̃ibꝰ mercedẽ nob̾ pollicens dĩ
ait. Expecta me in die resurrectionis meȩ in testimoniũ. Post uitia enĩ ate pecca¬

Expanded text:
ventem, et ponens manus super caput ejus, imprecatur ei cuncta peccata populi Israel, traditque eum ventem, et ponens manus super caput ejus, imprecatur ei cuncta peccata populi Israel, traditque eum in manus hominis praeparati, et mittit in eremum intelligimus in nobis et praeparantes nos veri imperio sacerdotis, tollimus malum de medio Ecclesiae. Cumque haec fecerimus, nox praeterit, appropinquat dies, et quasi in die honeste ambulantes, dicimus: Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo . Statimque inferimus: Mane exaudies orationem meam, mane assistam tibi, et videbo . Nisi enim praeparati fuerimus, 723 non nobis orietur sol justitiae. Orto autem sole, omnes racemi de vinea Sodomorum dissipantur et pereunt, ut non solum grandes botri, sed etiam quod parvum esse videbatur in nobis, Christi lucerna radiante, dispereat. Et pro his omnibus mercedem nobis pollicens Deus, ait: Exspecta me in die resurrectionis meae in testimonium: post vitia enim atque pecca
Abbreviated transcription (Latin):
dñs indie resurrectionis meȩ in testimoniũ. qr iudiciũ meũ in congregationes gentiũ. ut
suscipiam reges. ut effundã suꝑ eos om̃s indignationẽ meã. omnẽ iram furoris mei. Quia
in igne zeli mei consumet᷑ om̃is t̾ra. Quia tunc conu̾tã in popłis linguã ingenerationes
eiꝰ : ut inuocent om̃s nom̃ dñ. ut seruiant ei sub iugo uno. Hȩc iucdei int̃pretantur
suꝑ eas furore dnĩ in igne teli eiꝰ t̾rã deuorancdã. &r sicut ante ediftcationẽ turris
fuit ꝗdo una lingua om̃s popłi loquebant᷑: ita conu̾sis om̃ibꝰ ad cultũ ueri diꝰ locu¬
turos hebraicȩ.& totũ orbẽ dnõ seruiturũ. Nos aut̃ qͥ non seqͥmͣ occidentẽ litterã
pati st̃ om̃s racemi eoꝵ. Et p̃pati dicimꝰ. Paratũ cormeũ ds̃. ꝑatũ cor meũ. Aulimꝰq
inplierbiis imꝑatũ. Preꝑa in egressu oꝑa tua. Et illud ꝗł in leuitico sactate dicit᷑.
ubi septimo mense decima mensis offert aaron ꝓpopło. hyrcũ emissariũ atq ui¬

Expanded text:
nus, in die resurrectionis meae in testimonium: quia judicium meum in congregationes gentium, ut suscipiam reges, ut effundam super eos iram meam omnem, iram furoris mei; quia in igne zeli mei consumetur omnis terra, quia tunc convertam super populos linguam in generationem ejus, ut invocent omnes nomen Domini, ut serviant ei sub jugo unsuper eas furore Domini, in igne zeli ejus terram devorandam. Et sicut ante aedificationem turris fuit, quando una lingua omnes populi loquebantur, ita conversis omnibus ad cultum veri Dei, locuturos Hebraice, et totum orbem Domino serviturum. Nos autem qui non sequimur occidentem litteram, emi eorum; et praeparati dicimus: Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum . Audimusque in Proverbiis imperatum: Praepara in egressu opera tua . Et illud quod in Levitico sacrate dicitur, ubi septimo mense, decima die mensis offert Aaron pro populo hircum emissarium, atque vi
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃ dent᷑ & stuliose agant. ne de sac̾dotibꝰ qͥ uiolant seã dnĩ. et. mereant᷑. Non
eni dignitas & nom inã dignitatũ. s opus dignitatis. & pͥncipes & iudices. & ꝓphal
& sacerelotes saluare consueuit. Qui episcoꝑatũ inquit desiclerat: bonũ opus
desiclerat. Uidete qͥd dixerit. Bonũ opus desiderat. Opus. ñ dignitatẽ. Si autem
despecto oꝑe solam aspexerit dignitatẽ: cito corruit turris in sylo. &x excels& cȩdri
fulmine ferunt᷑. & erecta ceruix frangitur. & cignꝰ extento collo & in sullime se

Expanded text:
deprecentur, et studiose agant ne de sacerdotibus qui violant sancta Domini, esse mereantur, Non deprecentur, et studiose agant ne de sacerdotibus qui violant sancta Domini, esse mereantur, Non enim dignitas et nomina dignitatum, sed opus dignitatis, et principes, et judices, et prophetas, et sacerdotes salvare consuevit: Qui episcopatum, inquit, desiderat, bonum opus desiderat . Videte quid dixerit: bonum opus desiderat, Opus non dignitatem. Si autem, despecto opere, solam aspexerit dignitatem, cito corruit turris in Siloa, et excelsa cedri fulmine feriuntur, et erecta cervix frangitur, et cygnus, extento collo, et in s
Abbreviated transcription (Latin):
contẽpserit uerba dñi ꝙ comederit: apud pseudo ꝓpħam. sic enĩ locũ istũ exponens
iosephus int̾ptatꝰ ÷: int̾fectũ eẽ. a leone. Et ne putaret᷑ casus & niudiciũ dnĩ.
o ꝑseudo ꝓpħa qͥ eũ deceꝑat hoc futurũ ee̾. p̃lirit. & ipse leo contẽptorẽ pu¬
niens asinũ reseruauit. Non ÷ gͦ mirũ. si cloctores qͥ seõ spũ pleni fuerant
possint fieri contẽptores: cũ apud neglegentes & ñ omĩ custodia seruantes cor
buiee ipsa causa frequent soleat suꝑbie in inm̃ ce conteptꝰ eristere qđ habeat̃
scientiã di & nouerint multã bonitatẽ eiꝰ quã abscondit tim̃tibꝰ se: &e contem¬
nunt diuicias bonitatis eiꝰ. thesauritantes sibi iram indie irȩ. Sac̃dotes quoq
chrisiatis manus imponunt cathecuminis. erudiunt leuitas & alios constituunt
sacedotes ñ tam inclignent᷑ nob hȩc exponentibꝰ ox ꝓpħis uaticinantibꝰ: qͣm dnm̃

Expanded text:
contempserit verba Domini, et comederit apud pseudoprophetam sic enim locum istum exponens Josephus interpretatus est, interfectum esse a leone. Et ne putaretur casus et non judicium Domini, et pseudopropheta qui eum deceperat, hoc futurum esse praedixit, et ipse leo contemptorem puniens, asinum reservavit. Non ergo mirum si doctores qui sancto Spiritu pleni fuerant, possint fieri contemptores, cum apud negligentes et non omni custodia conservantes cor suum, haec ipsa causa frequenter soleat superbiae in Dominum et contemptus existere, quod habeant scientiam Dei, et noverint multam bonitatem ejus, quam abscondit timentibus se, et contemnant divitias bonitatis ejus thesaurizantes sibi iram in die irae et revelationis.chrismatis: manus imponunt; catechumenos erudiunt: Levitas et alios constituunt sacerdotes non tam indignentur nobis haec exponentibus et prophetis vaticinantibus, quam Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
& miscłiȩ ꝓximꝰ ÷. Potentes aut̃ potent̾ torm̃ta patient᷑. Unde gentes & gentiũ
multitudo congregat᷑ adiudiciũ. reges aut̃ id ÷ pͥncipes dogmatũ ꝑu̾soꝵ adducunt᷑
ut penã. ut effundat᷑ suꝑ eos omĩs ira furoris dñi. Et hoc ñ crudelitate fit aliqͥ
ut arbitrant᷑ sanguinarii iudei. s misccłia & consilio medicantis. Seqͥt᷑ enĩ. In
igne zeli mei consumet᷑ omĩs t̾ra. Gentibꝰ qͥppe in iudiciũ congregatis. & regibꝰ
ad suppliciũ ut effundat᷑ suꝑ eos ira: ꝙ ñ exparte s tota. m ira ac furore saciato :
consumit᷑ in toto orbe qͥcqͥd trenũ ÷: qͥcqͥd ad oꝑa t̾rȩ id ÷ carnis ꝑtinet. Oñs eius
uepres & spinosa frutecta uastans zeli mei uorabit incendiũ. Et tunc conu̾tans
suꝑ popłos linguã in generationẽ suã.& unꝰqͥsq errore deposito ad antiquum
confesionis di Coqͥũ reu̾tet᷑: ut innomine iħi om̃e genu Ei otate icelestiũ trestriũ¬

Expanded text:
e proximus est: Potentes autem potenter tormenta patientur . Unde gentes et gentium multitudo congregatur ad judicium; reges autem, id est, principes dogmatum perversorum adducentur in poenam, ut effundatur super eos omnis ira furoris Domini. Et hoc non crudelitate fit aliqua, ut arbitrantur sanguinarii Judaei. sed misericordia, et consilio medicantis. Sequitur enim: In igne enim zeli mei consumetur omnis terra. Gentibus quippe ad judicium congregatis, et regibus ad supplicium, ut effundatur super eos ira, et non ex parte, sed tota, et ira ac furore sociato, consumatur in toto orbe quidquid terrenum est, quidquid ad opera terrae, id est, carnis pertinet: omnes ejus vepres et spinosa fruteta vastans, zeli mei vorabit incendium. Et tunc convertam super populos linguam in generationem suam, ut unusquisque errore deposito ad antiquum confessionis Domini eloquium revertatur: et in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestriu
Abbreviated transcription (Latin):
guerali eoꝵ ne ambulent in suꝑbia & in pͣuitate. Et urbes eoꝵ quȩ male gdificate
fuerant inarrogantia & suꝑbia destruunt᷑. ne subsistant & habeant habitatores
pessimos. Ac nequis putet nos uim facere scripture : discat exconsequentibꝰ. Hoc
aitẽ inqͥt feci. ut dicerẽ eis. Ecce destructa se itinera malicie: de cetero timece me &
ꝑaue uos uolui corriꝑe. ut ille uob̾ sermo qͥ in ieremia scriptꝰ ÷ possit apptari. Si¬
ne causa ꝑeussi filios uros. disciplinã ñ recepistis. Uel certe timete me: & recipta
disciplinã ut ñ ꝑeant omĩa de conspectu ierłm. nec penitꝰ ad solitudine dedu¬
eccłe. De qua qui peccauerit. uł in babylonẽ ablucit᷑. ist si sponte descendere uo¬
luerit inierico a latronibꝰ uulnerat᷑. Quȩ ÷ enĩ ita illustris ut ȩccła quę intoto q¬
be fundata ÷. ita redẽpta xp̃i sanguine. &r colu̾ba ꝓpt̾ gr̃am sp̃s sei ut eceła ele¬

Expanded text:
guli eorum, ne ambulent in superbia et in pravitate, et urbes eorum quae male aedificatae fuerant in arrogantia et superbia, destruuntur, ne subsistant et habeant habitatores pessimos. Ac ne quis putet nos vim facere Scripturae, discat ex consequentibus: Haec autem, inquit, feci, ut dicerem eis: Ecce destructa sunt itinera malitiae, de caetero timete me,per quae vos volui corripere, et lle vobis sermo qui in Jeremia scriptus est, possit aptari: Sine causa percussi filios vestros, disciplinam non recepistis . Vel certe: timete me, et recipite disciplinam, ut non pereant omnia de conspectu Jerusalem, nec penitus ad solitudinem deduEcclesiae: de qua qui peccaverit, vel in Babylonem abducitur, vel si sponte descendere voluerit, in Jericho a latronibus vulneratur. Quae est enim ita illustris ut Ecclesia, quae in toto orbe fundata est: 720 ita redempta Christi sanguine et columba propter gratiam Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
siuit transire serpentẽ & sibilare in ea. & uenena sue maliciȩ euomere. Et ñ solũ
colubrũ nominauimꝰ. uiolent̾ nos manꝰ colubri ꝓoꝑe intelligere: acciꝑe testimo¬
niũ salomonis. Mors & uita in manu linguȩ. Hȩc cliximꝰ ut potuimꝰ. int̾pͣtationi
allegorice seruientes. Siquis aut̃ magis ueri similia & habentia rationẽ quã
a nobis st̃ disserta repꝑerit: illiꝰ magis lector auctoritate lucat᷑.Ue ꝓuocati¬

Expanded text:
litiae evomere: et non solum litiae evomere: et non solum colubrum nominavimus, violenter nos manus colubri, pro opere intelligere, accipe testimonium Salomonis: Mors, et vita in manibus linguae . Haec diximus, ut potuimus interpretationi allegoricae servientes. Si quis autem magis verisimilia, et habentia rationem quam a nobis sunt disserta repererit, illius magis lector auctoritate ducatur. Va