comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ista salutatio: s omi
admiratione cligna. Siqͥ¬
clem uenerationis fuit cle-¬
latio. oblatio murieris: fa¬
mulatus obsequii: quia ⁊
eatenus plena. In mariã
uero tocius gr̃e que in xp̃o
est plenituclo uenit: quã¬
quam aliter. Et icleo in qͥt
beneclicta tu inter mulie¬
res: il est plus beneclicta
quam omnes mulieres. Ac
per hoc quicquid maleclic¬
tionis infusum est per euã:
totum abstulit beneclictio
marie. Insuper ⁊ gr̃am refu¬
dit xp̃i ortus: quam nõ ha¬
buit prius omnis muriclus.
Igitur quod natura nõ ha¬
buit. usus nesciuit. ignora¬
uit ratio. mens nõ capit hu¬
mana, pauet celum. stupet
terra. creatura omnis etiã
celestis miratur: hoc totũ
est quod per gabrielem ma¬
rie cdiuinitus nuntiatur
⁊ per xp̃m ad impletur: qui¬

Expanded text:
fuit ista salutatio, sed omni fuit ista salutatio, sed omni admiratione digna. Siquidem venerationis fuit delatio, oblatio muneris, famulatus obsequii. Quia eteatenus plena. In Mariam vero totius gratiae, quae in Christo est plenitudo venit, quamquam aliter. Et ideo, inquit, benedicta tu in mulieribus, id est, plus benedicta quam omnes mulieres. Ac per hoc quidquid maledictionis infusum est per Evam, totum abstulit benedictio Mariae. Insuper gratiam refudit Christi ortus, quam non habuit prius omnis mundus. Igitur quod natura non habuit, usus nescivit, ignoravit ratio, mens non capit humana, pavet coelum, stupet terra, creatura omnis etiam coelestis miratur: hoc totum est, quod per Gabrielem Mariae divinitus nuntiatur, et per Christum adimpletur. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
Mira res. Et iam erat¬
cum uirgine: qui ad uir¬
ginem mittebat angelũ.
Et p̾cessit nuntium siuim
deus: secl a cleo nõ recessit.
Nec teneri potuit locis: qui
omnib habetur in locis. os
cotus ubiq est: sine quo
nichil totum. Ergo uerbũ
pris numquã apr̃e cliscedẽs:
homo ꝓprie fieri clignatus
est secreto suo misterio. qd̃
ip̃e nouit. Qui qm̃ totum
suscepit quod est hominis:
homo totus est. Et totũ ha¬
bens quod clei est: omnino
aliud quam cleus ẽẽ qui
natus est ex maria nõ po¬
tuit. Scit enim cleus oĩa:
⁊ potest. Propterea qr ita ẽ:
sciuit se ac potuit inutero
uirginis sine sui corruptiõe
miscere atq unire: ut unuˢ
ꝑsona. unaq substantia.
Ob quod clei genitrix electa
⁊ preelecta: iure ab angelo
quam largo sc̃i sp̃e imbre
suꝑ fusa est omnis creat᷑a.
Et icleo satis eam cleuotis¬
sime primũ angłs uenera¬
tur ⁊ salutat. Miratur ita¬
q ⁊ip̃e: qualis aut quãta
sit quam salutat. Nõ enĩ
simplex fateor. uel cõsueta

Expanded text:
Mira res et jam cum Virgine erat, qui ad Virginem mittebat Angelum, et praecessit nuntium suum Deus, sed a Deo non recessit: nec teneri potuit locis qui omnibus habetur in locis: et totus ubique est, sine quo nihil totum. Ergo Verbum Patris numquam a Patre discedens, homo pro nobis fieri dignatus est, secreto suo mysterio, quod ipse novit: qui quoniam totum suscepit quod est hominis, homo totus est: et totum retinens quod Dei est, omnino aliud quam Deus qui natus est ex Maria esse non potuit. Scit enim Deus omnia et potest. Propterea quia ita est, scivit se ac potuit in utero Virginis sine sui corruptione miscere atque unire, ut unus persona, unaque substantia. Ob quod Dei genitrix electa et praeelecta jure ab Angelo quam largo sancti Spiritus imbre superfusa est omnis creatura. Et ideo satis eam devotissime primum Angelus veneratur et salutat. Miratur itaque et ipse qualis aut quanta sit quam salutat: non enim simplex, fateor, vel consueta
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiis quod uiuebant. Erat
eis ⁊ mori lucrum: qr tali¬
hac morte uitam merrabã¬
tur eternam. Erat eis mo¬
ri lucrum: quoꝵ corrupti¬
oni incorruptio succedebat:
⁊ clampna presentium cẽ¬
porum lutra perpetua seq̃¬
bautur.

Expanded text:
esiis, quod vivebant. Erat eis et mori lucrum, qui tali morte vitam sibi mercabantur aeternam. Erat eis mori lucrum, quorum corruptioni incorruptio succedebat, et damna praesentium temporum lucra perpetua sequebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ferce malũ cogitationum
ur̃aꝵ ab oculis meis. Qui¬
escite agere peruerse: clis¬
cite bene facere. Hoc ergo
nunc cdñs ꝑ se ip̃m preci¬
pit: quod nobis etiam ꝑ
scõs patriarchas ꝓph̾asq
mandanit. Quid est enĩ
sint lunbi ur̃i p̾cincti. nͥ
declinate a malo: Quid
est sint lucerne ardentes
nisi facite bonum: Quid
est sint lunibi ur̃i precĩc¬
tiz nisi quiescite agere per¬
uerse: Quid est sint lu¬
cerue ardentes. uisi discite
benie facere:¬

Expanded text:
ferte malum cogitationum vestrarum ab oculis meis; quiescite perverse agere, discite benefacere . Hoc ergo nunc Dominus per seipsum praecipit , quod nobis per sanctos etiam patriarchas prophetasque mandavit. Quid est enim, Sint lumbi vestri praecincti, nisi, Declinate a malo? Quid est, Sint lucernae ardentes, nisi, Facite bonum? Quid est, Sint lumbi vestri praecincti, nisi, Quiescite agere perverse? Quid est, Sint lucernae ardentes, nisi, Discite benefacere
Abbreviated transcription (Latin):
conclidit. Quam clum cõ¬
sistere acl eternitatem uo¬
luit: eam procul clubio ad
suam similitudinem cre¬
auit. Nouem aũt sunt or¬
clines angeloꝵ. Secl ut cõ¬
pleretur electoꝵ numerus:
homo clerimus est creatus.
Qui a conclitore suo nͭ post
culpani periit: quia huuc
eterna sapientia per carnẽ
miraculis choruscans ex lu¬
mine teste reparauit. No¬
cliximus: quia uicdelicet¬

Expanded text:
condidit: quam dum consistere ad aeternitatem voluit, eam procul dubio ad suam similitudinem creavit. Novem sunt ordines angelorum. Sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus est creatus; qui a Conditore suo nec post culpam periit, quia hunc aeterna sapientia per carnem miraculis coruscans ex lumine testae reparavit. Nodiximus, quia vi
Abbreviated transcription (Latin):
filio uł filia. simul ⁊ turcu¬
rem siue columbam offer¬
rent: Si qui uero nõ suffice¬
rent ad offerendum agnũ.
luos iam turtures uel clu¬
os columbe pullos offerrẽt.
Ergo clñs nostre per omĩa
menor salutis: nõ solum
homo fieri cum deus eẽt. s
etiam cum cliues ẽẽt. panꝑ
fieri clignatus est ꝓ nobis:
ut nos sua paupertate simł
⁊ humanitate. diuitiarũ
⁊ diuinitatis sue donaret
ẽẽ participes. Sed libet pau¬
lisper intueri: cur he maxi¬
me uolucres in hostiam clñi
iubentur offerri. Nam et a¬
braham patriarcha tanto
ante legem tempore. has in
holocaustum clñi legitur
obtulisse: ⁊ in plerisq legis
cerimoniis qui mundandꝰ
ẽẽt. ꝑ has iubebatur mũda¬
ri. Columba ergo simplici¬
tateni turtur indicat casti¬
tatem: quia ⁊columba sim¬
plicitatis: ⁊ castitatis ama¬
tor est turtur. ita ut si con¬
iugem casu ꝑcliderit. non
aliam ultra q̃rere curet.

Expanded text:
filio vel filia, simul et turtufilio vel filia, simul et turturem sive columbam offerret; qui vero non sufficeret ad offerendum agnum, duos jam turtures, vel duos columbae pullos offerret. Ergo Dominus nostrae per omnia memor salutis, non solum homo fieri, cum Deus esset, sed etiam cum dives esset, pauper fieri dignatus est pro nobis, ut nos sua paupertate, simul et humanitate divitiarum, et divinitatis suae donaret esse participes. Sed libet paulisper intueri cur hae maxime volucres in hostiam Domini jubentur offerri. Nam et Abraham patriarcha tanto ante legem tempore has in holocaustum Domino legitur obtulisse, et in plerisque legis caeremoniis, qui mundandus esset, per has jubebatur mundari. Columba ergo simplicitatem, turtur indicat castitatem; quia et columba simplicitatis, et castitatis amator est turtur, ita ut si conjugem casu perdiderit, non aliam ultra quaerere curet.
Abbreviated transcription (Latin):
mundam decerni. ⁊ per lon¬
ga tempora simul cũ prole
quam genuisset oblatis dõ¬
uictimis debere mundari:
patet ꝓfecto quia illã que
sine uirilis susceptione se¬
minis uirgo peperit. una
cum filio qui natus est ei
neq immundam describat.
neq ꝑhostias salutares do¬
ceat eẽ munclandã. Sed si¬
eut dñs ac saluator nr̃ qui
diuinitus legem dedit. ap¬
parens in homine fiert uo¬
luit sub lege. ut eos qͥ sub
lege erant reclimeret. ut
ad optionem filioꝵ recupe¬
remus: ita etiam beata ge¬
nitrix illuis que singulari
priuilegio supra legem fu-¬
it: pro ostendendo tamen
humilitatis exemplo lega¬
lib subcli nõ refugit insti¬
tutis: uixta illud uiri sapi¬
entis. Quanto magnus
es: humilia de in omnib.
t ut darent lco .xii.¬
inquit hostiam scd̾m
quod lictum est in lege do¬
mini:par turturũ aut du¬
os pullos columbaꝵ. Hostia
hec pauperum erat. Prece¬
pit quippe clominus ĩ lege.
ut qui possent. agnum ꝓ

Expanded text:
mundam decerni, et per lonmundam decerni, et per longa tempora simul cum prole quam genuisset oblatis victimis debere mundari, patet profecto quia illam quae sine virilis susceptione seminis virgo peperit, una cum Filio qui natus est ei, neque immundam describat, neque per hostias salutares doceat esse mundandam. Sed sicut Dominus ac Salvator noster, qui divinitatis legem dedit, apparens in homine, fieri voluit sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus; ita etiam beata genitrix illius, quae singulari privilegio supra legem fuit, pro ostendendo tamen humilitatis exemplo, legalibus subdi non refugit institutis: juxta illud viri sapientis: Quanto magnus es, tanto humilia te in omnibus . Et ut darent, inquit, hostiam secundum quod dictum est in lege Domini, Par turturum, aut duos pullos columbarum. Hostia haec pauperum erat. Praecepit quippe Dominus in lege ut qui posset, agnum pro
Abbreviated transcription (Latin):
deret infantulum. nomen¬
q aptaret. Deinde etiam
alios triginta tres clies ab
ingressu templi ac uiri toro
abstineret: donec quadra¬
gesimo natiuitatis clie fi¬
Lium cum hostiis ad tẽplũ
domini deferret. Primege¬
nitum aũt omne masculi¬
ni sexus. sanctum domini
uocari: atq ideo muncla
queq offerri deo. immun¬
da aũt mundis mutari. uł
ti debere reclimi. Si autem
feminam peperisset:mulier
immunda fieri iussa est qͣ¬
tuor decim clieb: ⁊ sexagin¬
ta sex lieb aliis. a templi
ingressu suspench: donec
octogesimo natiuitatis die
que dies purgationis eius
uocabatur. illo se suanz
sobolem hostiis sanctifica¬
tura ueniret: ac sic demũ
ad torum uiri libera rediret.
km̃i liligentius uerba le¬
gis que ꝓposuimus: ⁊ uide¬
bimus apertissime. quam
beatissima dei genitrix et
perpetua uirgo maria si¬
mul cũ filio quem genuit
ab omni fuerit legis sub¬
iectione liberrima. Cũ enĩ
licat lex mulierem q̃ sus¬
cepto semine peperisset im¬

Expanded text:
nfantulum, nomenque aptaret: deinde etiam alios triginta tres dies ab ingressu templi ac viri toro abstineret, donec quadragesimo nativitatis die filium cum hostiis ad templum Domini deferret: primogenitum autem omnis masculini sexus sanctum Domino vocari, atque ideo munda quaeque offerri Deo, immunda autem mundis mutari, velti debere redimi. Si autem feminam peperisset mulier, immunda fieri jussa est quatuordecim diebus, et sexaginta sex aliis diebus a templi ingressu suspendi, donec octogesimo nativitatis die, quae dies purgationis ejus vocabatur, illa se suamque sobolem hostiis sanctificatura veniret, ac sic demum ad torum viri libera redire deberet. imi, diligentius verba legis quae proposuimus, et videbimus apertissime quam beatissima Dei genitrix, et perpetua virgo Maria, simul cum Filio quem genuit, ab omni fuerit legis subjectione liberrima. Cum enim dicat lex, mulierem quae suscepto semine peperisset, im
Abbreviated transcription (Latin):
ac saluatoris nr̃i. simul
⁊ intemerate genitricis
eius humilitate declicatã.
sacra euͣngelii lectio desig¬
nat: exponens eos qui legi
nichil debebant. implendis
se legalib per omĩa sub di¬
disse decretis. Sicut enim

Expanded text:
i, simul et intemeratae genitricis ejus humilitate dedicatum sacra Evangelii lectio designat, exponens eos qui legi nihil debuerant, implendis se legalibus per omnia subdidisse decretis. Sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
adlucerentur. Cum uenis¬
sent aũt ministri. ⁊ aꝑto
carcere nõ inuenissent illo ᷤ.
reuersi nuntiauerunt di¬
centes. Carcerem quiclem
inuenimus clausum cum
uenimus.¬
templi ⁊principes sacerdo¬
tum: ambigebant cle illiᷤ
quidriam fieret. Ad ueniẽs
aũt quiclam nuntiauit eiᷤ.
quia ecce uiri quos posiustoᷤ
in carcerem sunt incemplo.
stantes ⁊ clocentes populũ.
Tunc abiit magistratꝰ cũ
ministris: ⁊ adcluxit illos
sine ui. Timiebant enĩ po¬
pulum:ne lapidarentur.
Et cum acl duxissent illos:
statucrunt in concilio. Et
interrogauit eos princeps
sacerdotum clicens. Preci¬
piendo p̾cepimus uobis:
ne cloceretis in nomine isto.
Et ecce replestis ierłm doctri.
na ur̃a: ⁊ nultis inclucere
super nos sangiunem hoĩs
istius. Responclens aũt petrꝰ
oportet cleo: magis quam
hominib. Deus patrũ nr̃o¬
rum suscitauit iħm: quẽ
uos interemistis suspenclẽ¬
tes inligno. Hunc cleus pͥn¬
cipem ⁊ saluadorem exalta

Expanded text:
. Cum advenissent autem ministri: et aperto carcere non invenissent illos: renunciaverunt dicentes. Carcerem quidem invenimus clausum cum venimus.templi: et principes Sacerdotum ambigebant de illis: quidnam fieret. Adveniens autem quidam nuntiavit eis: Quia ecce viri quos posuistis in carcerem, sunt in templo stantes, et docentes populum. Tunc abiit magistratus cum ministris, et adduxit illos sine vi: timebant enim populum, ne lapidarentur; et cum adduxissent illos, statuerunt in concilio: et interrogavit eos princeps sacerdotum, dicens; Praecipiendo praecepimus vobis, ne doceretis in nomine isto: et ecce replestis Jerusalem doctrina vestra, et vultis inducere super nos sanguinem hominis istius. Respondens autem Petrusoportet Deo magis quam hominibus. Deus patrum nostrorum suscitavit Jesum, quem vos interemistis, suspendentes in ligno. Hunc principem et salvatorem Deus exalta
Abbreviated transcription (Latin):
fiebant signa et
ꝓligia multa ĩ
plebe:⁊erãt una¬
nimiter omnes in porticu
salomonis. Ceteroꝵ autẽ
nemo auclebat coniunge¬
re se illis: sel magnifica¬
bat eos ppls. Magis autem
augebatur creclentium in
cdño multitudo uiroꝵ ac
mulierum: itaut in plate¬
as eicerent infirmos.⁊ po¬
nerent in lectulis ⁊ graba¬
tis ut ueniente petro saltẽ
umbra illius obumbraret
quamquam eoꝵ. Et libera
bantur ab infirmitatibus
suis. Concurrebat aũt ⁊ ml̾¬
titudo uicinarum ciuita¬
tum iersm: afferentes egroᷤᷤ
⁊ uexatos ab spiritib im¬
munclis. Qui curabantur
rurgens aũt princepᷤ¬
sacerclotum.⁊ omnes
qui cum illo erant. que ẽ
heresis sacluceoꝵ: repleti st̃
zelo. Et in iecerunt manꝰ
in apłos: ⁊ posuerunt illoᷤ
in custocliam publicã. An¬
gelus aũt clñi per noctem
aperiens ianuas carteris. ⁊
elucens eos: clixit. Ite: et
ni plebi omnia uerba nite

Expanded text:
fiebant signa et prodigia multa in plebe et erant unianimiter omnes in porticu Salomonis ceterorum autem nemo audebat coniungere se illis sed magnificabat eos populus magis autem augebatur credentium in Domino multitudo virorum ac mulierum ita ut in plateas eicerent infirmos et ponerent in lectulis et grabattis ut veniente Petro saltim umbra illius obumbraret qrentur ab infirmitatibus suis. Concurrebat autem et multitudo uicinarum ciuitatum Ierusalem, afferentes aegros et vexatos ab spiritibus immundis, qui curabantur urgens autem princepsacerdotum et omnes qui cum illo erant quae est heresis Sadducaeorum repleti sunt zelo et iniecerunt manus in apostolos et posuerunt illos in custodia publica angelus autem Domini per noctem aperiens ianuas carceris et educens eos dixit ite et lo plebi omnia ver
Abbreviated transcription (Latin):
cum auclissent clissecabã¬
tur ⁊ cogitabant interfice̾
illos.¬
urgens aũt quiclam
in concilio phariseus.
nomine gamaliel. legis
loctor. honorabilis uniũ¬
se plebi: iussit foras ad bre¬
ue homines fieri. Dixitq
al illos. Hiri israhelice at¬
tenclite uobis super homi¬
nib istis quid acturi sitis.
Ande hos enim clies excicit
Cui consensit uiroꝵ nume
toꝵ. Post hunc extitit iu¬
clas galileus in clieb ꝓfes¬
sionis: ⁊ auertit ppłm post
se. Et ip̃e periit:⁊omnes
quot quot consenserunit
ei clisꝑsi sunt. Et nũc ita¬
q dico uobis. Disceclite ab
hominib istis. ⁊ sinite illos:
qm̃ si est ex hominib consi¬
lium hoc aut opus clissol¬
uetur. si uero ex deo est nõ
poteritis clissoluere eos: ne
forte ⁊cleo repugnare in¬
ueniamini. Consenserũt
aũt illi. Et conuocarites
apłos. cesis cleruntiauer̃t¬
eis ne loquerentur ampliꝰ¬
in nomine ih̾u: et climise

Expanded text:
ecabantur, et cogitabant interficere illos.urgens autem quidam in concilio pharisaeus, nomine Gamaliel, legis doctor honorabilis universae plebi, jussit foras ad breve homines fieri. Dixitque ad illos: Viri Israelitae, attendite vobis super hominibus istis quid acturi sitis. Ante hos enim dies exstitit cui consenilum post hunc extitit Iudas Galilaeus in diebus professionis et avertit populum post se et ipse periit et omnes quotquot consenserunt ei dispersi sunt et nunc itaque dico vobis discedite ab hominibus istis et sinite illos quoniam si est ex hominibus consilium hoc aut opus dissolvetur si vero ex Deo est non poteritis dissolvere eos ne forte et Deo repugnare inveniamini consenserunt autem illi et convocantes apostolos caesis denuntiaverunt ne loquerentur in nomin
Abbreviated transcription (Latin):
oclie nobis ioh̾is
uirtus ⁊ heroclis
feritas cum re¬
ferretur: cõfusa
sunt uiscera:
corda tremuerunt: caliga¬
tus: aufugit aulitus. Ant
quid constat in sensib hu¬
manis: quando ꝑdit uir¬
tutum magnitudinem cri¬
minum magnitudo: Hero¬
des inquit tenuit iohannem:
magisterium uite: sc̃ĩtatis¬

Expanded text:
odie nobis Joannis virtus, Herodis feritas dum refertur, concussa sunt viscera, corda tremuerunt, caligahebuit, aufugit auditus. Aut quid constat in sensibus humanis, quando perdidit virtutum magnitudinem criminum magnitudo? Herodes, inquit, tenuit Joannem magisterium
Abbreviated transcription (Latin):
cicie titulis: castitatis exẽ¬
plum: penitentie uia: pec¬
catoꝵ uenia: ficlei discipli¬
na. Ioh̾es maior homine: par
angelis: legis summa: euã
tium ꝓph̾arum: lucerna mũ
cuis medius trinitatis. Et¬
traclitur adultere: ad dici¬
tur saltatrici. Merito ergo
confusa sunt uiscera: corcla

Expanded text:
s, castitatis exemplum, poenitentiae via, peccatorum venia, fidei disciplina; Joannes major homine, par angelis, legis summa, Evangtium prophetarum, lucerna mundestis, totius medius Trinitatis, traditur adulterae, addicitur saltatrici. Merito ergo concussa sunt viscera, corda
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ omnib que recribuit mͥ:
Calicem salutaris accipi¬
am: ⁊nomen clñi inuoca¬
bo. hoc est passionem. Un¬
de etiam illis qui ad dexte¬
ram uł sinistram sedere
cupiebant: ait. Potestis
calicem bibere. quem ego
bibiturus sum : Usq ad fi¬
nem de cducit. usq ad mar¬
tyrium ꝓsequitur: qd̾ cõ¬
stituit beatitulinum pal¬
mai.

Expanded text:
omnibus quae retribuit tibi: omnibus quae retribuit tibi: calicem salutaris accipiam et nomen domini inuocabo, hoc est passionem. unde etiam illis, qui ad dextram uel sinistram sedere cupiebant, ait: potestis calicem bibere, quem ego bibiturus sum? usque ad finem te ducit, usque ad martyrium prosequitur et constituit beatitudinum palmam.
Abbreviated transcription (Latin):
sericordes. Iusticia enĩ
sequitur miscd̾iam. Unde
dictum est. Dispersit dedit
pauperib: iusticia eiꝰ ma¬
net in eternum. Sed etiam
qui miscd̾iam defert: mer¬
cedem amittit. nisi mun¬
do corde msereatur. Nam
si iactantiam querat: nł¬
lus est fructus. Emnuncla
ris tui secreta mundaueris:
cõpatere his qui impugnã¬
tur. ⁊ intellige quanti ho¬
minũ. quanti fr̃m tuorum
auxilium tuum querant.
Sed nisi prius tu interiora
tua uacua feceris ab om̃i
labe peccati, ne lissensione
contentionesq ex affectu
tuo ꝓdeant:nõ potes aliis
ferre medicinam. A te igit᷑¬
pacem incipe: ut cũ fueris
ip̃e pacificus. pacem aliis
feras. Qũo enim aliorum
potes corcla mundare. nisi
tua ante mundaueris: Pro¬
fiusti igitur aliis: tulisti
auxilium plurib. festina:
contende ad finem. Cũ eẽnt
multi exitus uite: unus
dño competebat. Nã qcł̃
natum erat scd̾m carnẽ:
oportebat scd̃m carnẽ mo¬
ri. Elegit passionem: ut
moreretur ꝓ nobis. Et tu

Expanded text:
titiam enim sequitur misericordia. unde dictum est: dispersit, dedit pauperibus, iustitia eius manet in aeternum. sed etiam qui misericordiam defert mercedem amittit, nisi mundo corde misereatur; nam si iactantiam quaerat, nullus est fructus. emunda ris tui secreta mundaveris, compatere iis qui impugnantur: et intellige quanti hominum, quanti fratrum tuorum auxilium tuum quaerant. . 58. Sed nisi tu prius interiora tua vacuefeceris ab omni labe peccati, ne dissensiones contentionesque ex affectu tuo prodeant, non potes aliis ferre medicinam. A te igitpacem incipe; ut cum fueris ipse pacificus, pacem aliis feras. Quomodo enim potes aliorum corda mundare, nisi tuum ante mundaveris?. 59. Profuisti igitur aliis, tulisti auxilium pluribus; festina, contende ad finem. Multi cum essent exitus vitae, unus Domino competebat; nam quod natum erat secundum carnem, oportebat secundum carnem mori. Elegit passionem ut moreretur pro nobis; et tu
Abbreviated transcription (Latin):
neret occasione temporis
cum inuiclis resultare: in
hoc omnium sententiã di¬
citur ꝓuocassez ut si quod
clixerat inreiurando con¬
firmans mori cõtinuo me¬
ruisset: ip̃i alibroꝵ exusti
num daret. Itaq cũ euan¬
geliis in ambonem uenera¬
bilis leuita petrus ascendẽs.
mox ut gregoriane sc̃itati
testimonium prebuit: int̾
uerba uere confessionis af¬

Expanded text:
neret occasione temporis neret occasione temporis cum invidis resultare, in hoc omnium sententiam dicitur provocasse, ut, si quod dixerat jurejurando confirmans mori continuo meruisset, ipsi a librorum exustionus daret. Itaque cum Evangeliis in ambonem venerabilis levita Petrus ascendens, mox ut Gregorianae sanctitati testimonium praebuit, inter verba verae confessionis
Abbreviated transcription (Latin):
lissimo pastore de fũc¬
to: uehementissima fames
eodem ann̾o incubuit. Et
quanto patrono tunc ro¬
ma caruerit. licet rerum ĩ¬
opia toto pene mundo mõ¬
strauerit: inuicloꝵ tamen
feritas minime recognouit.
Nam sicut a maiorib tra¬
ditur. cum calumpniaꝵ
ueterum incentores grego¬
rium ꝓdigum lilapidato¬
remq multiplicis patriar¬
chatus thesauri perstreperẽt:
deficiente ꝑsonali mat̾ne.
ad comburendos libros eins
ceperunt pariter an helare.
Quoꝵ dum quosclam iã
combusissent. ⁊ reliqͦs uel¬
liarissimus eius fercur ue¬
hementius obstitisse clicẽs
ad obliccerandã eiꝰ A. me¬
moriam libroꝵ exustionẽ
nichil proficere: quoꝵ exẽ¬
plaria cliu̾sis petentib mũ¬
cli ambitum penetrassent.
subiungens immane sacri¬
legium ẽẽ. tanti prĩs tot ⁊¬
tales libros exurere: super
cuins caput ip̃e sp̃m scm in
similitudine columbe trac¬
tantis frequentissime per¬
spexisset. Cumiq dudũ le¬
uotum ppłm cliaconus cer¬

Expanded text:
lissimo pastore defuncto, vehementissima fames eodem anno incubuit: et quanto patrono tunc Roma caruit, licet rerum inopia toto pene mundo monstraverit, invidorum tamen feritas minime recognovit. Nam sicut a majoribus traditur, cum calumniarum veterum incentores, Gregorium prodigum dilapidatoremque multiplicis patriarchatus thesauri perstreperent, deficiente personali materie, ad comburendos libros ejus coeperunt pariter anhelare. Quorum dum quosdam jam combussissent, ac reliquos velliarissimus ejus, cum hementissime obstitisse dicens, ad obliterandam ejus memoriam librorum exustionem nihil proficere quorum exemplaria, diversis petentibus, mundi ambitum penetrassent; subjungens immane sacrilegium esse, tanti Patris tot et tales libros exurere, super cujus caput ipse Spiritum sanctum in similitudine columbae tractantis frequentissime perspexisset. Cumque dudum devotum populum Diaconus cer
Abbreviated transcription (Latin):
uircutis accipiat increm̃ta.
Ibi prorsus ad salutem consu¬
litur uniuersis: quos clñs
saluare clignatur. Ibi est
quod omni etati congruat:
ibi quod omni professioni
conueniat. Ibi auclimus
precepta que faciamus:
ibi cognoscimus premia
que speremus. Ibi est iussio
que nos perlitteram doceat
⁊ instruat. ad scientiam:
ibi promissio que per gra¬
tiam trahat ⁊ perclucat ad
cruoꝵ igitur quos po¬
pulo suo p̾posuit clo¬
minus specialiter uolens of¬
ficium clemonstrare: ait
quod ex euangelio moclo
audiuinus. Quis putas
est ficlelis clispensator et
priclens. quem constituit
dominus supra familiã
suam. ut clet illis in tempo¬
re tritici mensuram: Beatͤ
ille seruus: quem cum uene¬
rit dñs inuenerit ita facien
cipulis ait. uos uocatis me
magister ⁊ dr̃ie: ⁊ beneclici¬
tis. Sum ⁊ enim. Que est
ctiam huius domini fami¬
lia: Nimirum illa est qͣm
ip̃e lominus de manu ini¬
mici reclemit ⁊ suo dominio
mancipauit. Hec aũt fami¬

Expanded text:
virtutis accipiat incrementa. virtutis accipiat incrementa. Ibi prorsus ad salutem consulitur universis quos Dominus salvare dignatur; ibi est quod omni aetati congruat, ibi quod omni professioni conveniat; ibi audimus praecepta quae faciamus, ibi cognoscimus praemia quae speremus; ibi est jussio quae nos per litteram doceat et instruat ad scientiam; ibi promissio quae per gratiam trahat et perducat ad vorum igitur, quos populo suo praeposuit, Dominus speciale volens officium demonstrare, ait, quod ex Evangelio modo audivimus: Quis putas est fidelis dispensator et prudens, quem constituit Dominus supra familiam suam, ut det illis in tempore tritici mensuram? Beatus ille servus quem, cum venerit Dominus, invenerit ita facientcipulis ait: Vos vocatis me Magister et Domine; et bene dicitis: sum etenim . Quae est etiam hujus Domini familia? Nimirum illa est quam ipse Dominus de manu inimici redemit, et suo dominio mancipavit. Haec autem fami
Abbreviated transcription (Latin):
ominieus sermo
quem clebemus
omnes nõ solũ
studiose uerũ
eciam sapient̾ auclire. cui
nos oportet humiliter ai
delectabiliter obetlire mo¬
derationis sue tenens ubi¬
q temperiem ut nec onib
clesint pabula nec pastori¬
b alimenta queclam spe¬
cialiter solis precipit nobis:
queclam uero generaliter
⁊ nobis ⁊ uobis. Nobis nãq
iclest seruis. quos pater ille
familias rerum omnium
clominiis ad hoc in sua mag¬
na clomo constituit. ut po¬
pulo eius uerbum grarie
ministremus specialiter
in iungitur sc̃e prelicatio¬
nis officium generaliter
uero ⁊ nobis ⁊ uobis salu¬
taris inlicitur obedientia
N quib clenuo manclatis
tamquam ditissimis fer¬
culis. sic celestium cdelicia¬
rum copia spiritalis exube¬
rat. ut in uerbo dei habun¬
det quod perfectus come¬
clat habundet etiam quod
paruulz suggant. Ibi est
enim simul ⁊ lactens potuᷤ.
quo tenera fidelium nutri¬
atur infantia: et soliclus
cibus quo robusta perfecto¬
rum inuentus sp̃ualia scẽ

Expanded text:
ominicus sermo, quem debemus omnes, non solum studiose, verum etiam sapienter audire, cui nos oportet humiliter ac delectabiliter obedire, moderationis suae tenens ubique temperiem, ut nec ovibus desint pabula, nec pastoribus alimenta, quaedam specialiter solis praecipit nobis, quaedam vero generaliter et nobis et vobis. Nobis namque, id est servis quos pater ille familias, rerum omnium dominus, ad hoc in sua magna domo constituit, ut populo ejus verbum gratiae ministremus, specialiter injungitur sanctae praedicationis officium: generaliter vero nobis et vobis, salutaris indicitur obedientia In quibus denuo mandatis, tanquam ditissimis ferculis, sic coelestium deliciarum copia spiritalis exuberat, ut in verbo Dei abundet quod perfectus comedat, abundet etiam quod parvulus sugat. Ibi est enim simul et lacteus potus, quo tenera fidelium nutriatur infantia, et solidus cibus, quo robusta perfectorum juventus spiritalia sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
tib ciuibus pontifica¬
tus officio orationi uacabat:
quia quamquam ẽẽt suꝑb
⁊uanus: castus tamen habe¬
batur incorpore. Trigesimo
tercio uero ordinationis sue
anno: oritur contra eum.
lamentabilis causa pro cri¬
mine. Narn mulier acl quã
cubicularii eius uestimenta
cleferebant ad abluendum.
que sub spetie religionis erat.
ueste mutata: concepit ⁊ pe¬
perit. Qua de resurrexit oĩs
populus turonorum in irã.
⁊ totum crimen suꝑ ep̃m
referunt: uolentes eñ umna¬
uimiter lapiclare. Aiebãt
enim. Diu pietas scĩ: tuã
celauit luxuriam. Nec nos¬
tuas inclignas osculantlo¬
pollui. Illo quoq econtrario
uiriliter hec negante: affer¬
te inquit infantem ad me.
Cumq oblatus fuisset ĩfãs
triguita dies ab ortu habens:
potentis:ut si ego te gene¬
raui coram cunctis eclicas.
Et ille. Non es inquit tu pat̾
meus. Populis aũt roganti¬
b ut quis ẽẽt pater interro¬
garet: aut sacerclos. Nõ est
hoc meum. Quod al me per¬

Expanded text:
tibus civibus, pontificatibus civibus, pontificatus officium, orationi vacabat. Quia quanquam esset superbus et vanus, castus tamen habebatur corpore. Tricesimo tertio vero ordinationis ejus anno, oritur contra eum lamentabilis causa pro crimine. Nam mulier, ad quam cubicularii ejus vestimenta deferre solebant ad abluendum, quae sub specie religionis erat veste mutata, concepit et peperit. Qua de re surrexit omnis populus Turonorum in iram, et totum crimen super episcopum referunt, volentes eum unanimiter lapidare. Dicebant enim: Diu pietas sancti tuam celavit luxuriam: nec Deutuas indignas osculandopollui. Illo quoque econtrario viriliter haec negante: Afferte, inquit, infantem ad me. Cumque oblatus fuisset infans, triginta dies ab ortu habens, potentis, ut si ego te generavi, coram cunctis edicas. Et ille: Non es, inquit, tu pater meus. Populis autem rogantibus, ut quis esset pater interrogaret, ait sacerdos: Non est hoc meum. Quod ad me per
Abbreviated transcription (Latin):
episcopatum succeclit. At
uero britius iste cum esset
multas tenclebat in sidias:
pro eo quod ab eoclem ple¬
rumq cur faciles res seq̃re¬
tur arguebatur. Qua clam
metlicinam abeato marti¬
no expeteret: britium adhuc
cliaconum in platea conue¬
nit. Cui simpluiter ait. Ecce
ego prestolor beatũ uirum:
⁊ nescio ubi sit uel qͥd oꝑis
agat. Cui britius. Siinqͥt
delirum illum queris: pro¬
spice eminus: ecce celum so¬
se uii. lite sicuit amens respicit. Cũ¬
q pauper ille occursii reddi¬
to. quod petierat impetrasset.
britium cliaconum uir bea¬
tus alloquitur. En ego brici
cdelirus tibi uicleor. Cumq
ille confusus hec aucdiens.
eclixisse se clenegaret: ait uir
scs. Nonne aures mee ad os
tuum erant: cum hec eminꝰ
loquebaris: Am̃ clico tibi:
quia obtinui apud cleum.
hec audiens: irriclebat clicẽs.
Nonne uerum clixi istum.
delicta uerba proferre: Setl
⁊ presbiterii honore preditꝰ:
sepius beatum uirum con¬
uiciis lacessiuit. lc .ui.¬
depto ergo consentien¬

Expanded text:
episcopatum succedit. At vero Briccius iste, cum esset multas tendebat insidias, pro eo quod ab eodem plerumque, cur faciles res sequeretur, arguebatur. Quadam medicinam a beato Martino expeteret, Briccium adhuc diaconum in platea convenit; cui simpliciter ait: Ecce ego praestolor beatum virum, et nescio ubi sit, vel quid operis agat? Cui Briccius: Si, inquit, delirum illum quaeris, prospice eminus: ecce coelum solito sicut amens respicit. Cumque pauper ille, occursu reddito, quod petierat impetrasset, Briccium diaconum vir beatus alloquitur: En ego, Bricci, delirus tibi videor? Cumque ille confusus haec audiens, dixisse se denegaret, ait vir sanctus: Nonne aures meae ad os tuum erant, cum haec eminus loquebaris? Amen dico tibi, quia obtinui apud Deum, haec audiens irridebat, dicens: Nonne verum dixi, istum delira verba proferre? Sed et presbyterii honore praeditus, saepius beatum virum conviciis lacessivit. Adeptus ergo, consentien
Abbreviated transcription (Latin):
Fatetur errorem: ne sine de¬
mone se fuisse tanclem sa¬
lco .u. nior confitetur. Nõ erat apd̾
martinum labor iste diffi¬
cilis: ut ignosceret suppli¬
canti. Tunc ⁊ ip̃i ⁊ nobis õi¬
b sc̃s exposuit: qualiter
illum a clemonib uiclisset
agitari. Se conuiciis non
moueri: que magis illi aqͦ
essent effusa nocuissent. Ex¬
inde cum iclem bricio mul¬
tis apucl eum magnisq
criminib ꝑ sepe p̾meretur:
cogi nõ potuit. ut eũ a pres¬
bitero submoueret ne suã
persequi uicderetur iniuri¬
am: illud sepe cõmemorãs.
Si xp̃c iuclam passus est. cur
ego nõ patiar britionem.¬

Expanded text:
fatetur errorem nec sine daefatetur errorem nec sine daemone se fuisse tandem sanior confitetur. non erat apud Martinum labor iste difficilis, ut ignosceret supplicanti. tunc et ipsi et nobis omnibus sanctus exposuit, qualiter illum a daemonibus uidisset agitari: se conuiciis non moueri, quae magis illi, a quo essent effusa , nocuissent. exinde cum idem Brictio multis apud eum magnisque criminibus persaepe premeretur, cogi non potuit ut eum a presbyterio submoueret, ne suam persequi uideretur iniuriam, illud saepe commemorans: si Christus ludam passus est, cur ego non patiar Brictionem
Abbreviated transcription (Latin):
uerba cohiberet. Secl ita ĩ
eo nequam sp̃s recluncda¬
bat ut ne sua quiclem illi
quamuis uana ad modũ
mens sub esset. Trementiꝰ¬
b labiis in certoq uultu.
clecolor p̾furore. rotabat
uerba peccati: se asserens
sanctiorem. Quippe: qui
a primis annis in monas¬
terio inter satras eccłie dis¬
ciplinas. ip̃o martino edu¬
cante creuisset. Martinũ
uero ⁊ a principio quod ip¬
se diffiteri nõ posset mili¬
tie actibz sorcluisse: ⁊ nẽ
ꝑ in a nes suꝑstitiones et
fantasmata uisionum ri¬
dicula prorsus inter cleli¬
ramenta senuisse. lt .iiii.
um hec atq alia etiã¬
multa que reticere me¬
lius est. a cerbiora uomuis¬
sec: egressus tancdem furo¬
re saciato. quasi qui se pe¬
nitus uindicasset. rapidis
ea parte qua uenerat gres¬
sib recurrebat: cum in t̾ca
creclo per martini oratio¬
nes fugatis ab illius corcle
clemonib reductus in peni¬
tentiam mox reuertitur:
atqz ad martini se genua
ꝓsternit ueniam poscens.

Expanded text:
uerba cohiberet. sed ita in uerba cohiberet. sed ita in eo nequam spiritus redundabat, ut ne sua quidem illi, quamuis uana admodum, mens subesset : trementibus labiis incertoque uultu decolor prae furore rotabat uerba peccati, 88 asserens sanctiorem, quippe qui a primis annis in monasterio inter sacras ecclesiae disciplinas ipso Martino educante creuisset : Martinum uero et s principio, quod ipse diffiteri non posset, militiae actibus sorduisse, et nunc per inanes superstitiones et fantasmata uisionum ridicula prorsus inter deliramenta senuisse. haec cum multa adque alia etiam, quae reticere melius est, acerbiora uomuisset, egressus tandem furore satiato, quasi qui se penitus uindicasset, rapidis ea parte qua uenerat gressibus recurrebat, cum interea, credo per Martini orationes fugatis ab illius corde daemonibus, reductus m paenitentiam. mox reuertitur adque ad Martini se genua prosternit : ueniam poscit,
Abbreviated transcription (Latin):
in area q̃ parria
marcini ambiebat in illo
suo quod nostis omnes sedih
ligneo reseclisset: uidit lu¬
os clemones in excelsa illa
q̃ monasterio suꝑeminet¬
rupe consistere. incle alacres
ac letos uocem istiusmocli
ad hortationis emittere.heia
te bricio: heia te bricio. Cre¬
do cernebant miserũ emi¬
nus ꝓpinquantem: conscii
quantam illi rabiem spiri¬
tus suscitassent.
et mora: britio furibũ¬
clus irrupit. Ibi plenis
in sanie: euomit in marci¬
num mille conuicia. Obuir¬
gatus enim pridie ab eo fue¬
rat: cur qui nichil unquã
aute clericatum quippe in
monasterio ab ip̃o martinio
nutritus habuisset: equos
aleret mancipia compara¬
ret. Nam illo tempore argu¬
ebatur a multis: quod non
las scitis uultib coemisset.
felicissimus in sano
felle commnotuis.⁊ ut creclo
p̾ cipue demonum illorũ
agitatus instinctu: marci¬
num ita aggressus est. ut
uix manib demperaret:
cum quiclem sc̃s uultu pla¬
ciclo mente tranqilla in¬
felicis amentiam ꝑmitia

Expanded text:
in area, quae parua llius ambiebat, in illo suo, quod nostis omnes, sedili ligneo resedisset, uidit duos daemones in excelsa illa, quae monasterio supereminetrupe consistere , inde alacres ac laetos uocem istiusmodi adhortationis emittere.: heia te Brictio, heia te Brictio. credo cernebant miserum eminus propinquantem, conscii quantam illi rabiem spiritus suscitassent. nec mora, Brictio furibundus inrupit: ibi plenus insaniae euomit in Martinum mille conuicia. obiurga.tus enim pridie ab eo fuerat, cur, qui nihil umquam ante clericatum quippe qui in monasterio ab ipso Martino nutritus habuisset, equos aleret, mancipia conpararet. nam illo tempore arguebatur a multis non solum las scitis uultibus coemisse. felicissimus insano felle commotus et, ut credo, praecipue daemonum illorum agitatus instinctu, Martinum ita adgressus est, ut uix manibus temperaret, cum quidem sanctus uultu placido, mente tranquilla infelicis amentiam per mitia
Abbreviated transcription (Latin):
do uobis ut cliligatis inui¬
cem. Ac per hoc intelligere
debemus hunc esse fructũ
nr̃m. de quo ait. Ego uos
elegi ut eatis ⁊ fructũ affe¬
ratis ⁊ fructus ur maneat.
Et quod adiunxit ut quod¬
cumq petieritis patrem in-
nomine meo det nobis. Eñc
utiq dabit nobis. si cliliga¬
mus inuicem cum ⁊ hoc ip¬
sum ip̃e cleclerit nobis qui
nos elegit nõ habentes fruc¬
tum. quia nõ eum nos ele¬
geramus: ⁊ posuit nos ut
fructum afferamus hoc est
inuicem diligamus. Quẽ
fructum sine illo ferre nõ
possumus: sicut palmites
facere sine uite nichil pos

Expanded text:
do vobis, ut diligatis invicem. Ac per hoc intelligere debemus hunc esse fructum nostrum de quo ait: Ego vos elegi ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Et quod adjunxit: Ut quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis: tunc utique dabit nobis, si diligamus invicem; cum et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegit non habentes fructum, quia non eum nos elegeramus; et posuit nos ut fructum afferamus, hoc est, invicem diligamus: quem fructum sine illo habere non possumus, sicut palmites facere sine vit
Abbreviated transcription (Latin):
niarum suaꝵ reuocare potu¬
erunt. Et icdeo cũ sis neqͥs¬
simi criminis auctor ⁊ sig¬
nifer cleprehensus: eris ip̃e¬
his quos scelere tuo tecum
aggregasti sanguine tuo
uit. Tascium cyprianum
glaclio animaduerti pla¬
cyprianus: dixit. Gratias

Expanded text:
niarum suarum revocare potuerunt. Et ideo cum sis nequissimorum criminum auctor et signifer deprehensus, eris iphis quos scelere tuo tecum aggregasti; sanguine tuo vit: Thascium Cyprianum gladio animadverti placopus dixit: Deo gratias
Abbreviated transcription (Latin):
nifeste euangelista nõ de¬
clarat: tamen ex eo qd̃ ait.
conuersus petrus uicdit il¬
lum discipulum quẽ dili¬
gebat ihc sequentem. ta cite
innuit. qr mox ut clixit
ti petro sequere me. surrex̃¬
⁊ a loco conuiuii abire ce¬
pit. Cuius iussionem petrꝰ
etiam ad litteram implerẽ
desiderans: secutus est illũ
corporalz gressu. Secutus
est aũt dñm ⁊ petrtirn ille
discipulus quem liligebat
hoc euangłm.¬

Expanded text:
non declarat; tamen ex eo quod ait: « Conversus Petrus, vidit illum discipulum quem diligebat Jesus, sequentem, » tacite innuit quia mox ut Dominus dixit Petro, « Sequere me, » surrexit a loco convivii et abire coepit. Cujus jussionem Petrus etiam ad litteram implere desiderans, secutus est illum corporali gressu. Secutus est autem Dominum et Petrum ille discipulus quem diligebat hoc Evang
Abbreviated transcription (Latin):
N serie huius lectionis tria
sunt. que nobis beatus ioh̾s
euangelista cõmendat: pri¬
uilegium scilicet amoris
clñi erga se. resolutionem
sui corporis. atq descriptio¬
nem euͣngelii. Priuilegiũ
amoris sui nobis cõmẽ q¬
dat: cum clicit. Conu̾sus
petrus: uidit illũ discipu¬
lum quem diligebat iħx se
quentem. Resolutionẽ sui
corporis ostendit: cum ait.
Et nõ clixit ei iħ nõ morit᷑.
sed sic eum uolo manere do¬
nec ueniam. Descriptionẽ
euangelii: cum subiungit.
Hic est discipulus ille: qui
testimonium perhibet cle
his. ⁊ scripsit hec. łco¬
patibulum sustinere nõ dis¬
tulit: sicut ⁊ ip̃e dñs pro re¬
demptione generis huma¬
ni amplecti clignatus est.
implens illud quod ait ioħ̃s
apostolus. Qui clicit se in
xp̃o manere: debet sicut ip̃e

Expanded text:
n serie hujus lectionis tria sunt quae nobis beatus Joannes evangelista commendat, privilegium scilicet amoris Domini erga se, resolutionem sui corporis atque descriptionem Evangelii. Privilegium amoris sui nobis commendat, cum dicit: « Conversus Petrus, vidit illum discipulum quem diligebat Jesus, sequentem. » Resolutionem sui corporis ostendit, cum ait: « Et non dixit ei Jesus, non moritur, sed sic eum volo manere. » Descriptionem Evangelii, cum subjungit: « Hic est discipulus ille, qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. patibulum sustinere non distulit, sicut et ipse Dominus pro redemptione generis humani amplecti dignatus est, implens illud quod ait Joannes apostolus: « Qui dicit se in Christo manere, debet sicut i
Abbreviated transcription (Latin):
ne causa putanclum est
quod clñs beatoꝵ martyrũ
mentionem faciens.hos
duos specialiter nominare
uoluit. abel scilicet et ⁊a¬
chariam: cũ ⁊ ab initio
scłi multi alii ꝓ eiusmoĩe
fuissent occisi. Tales gͦ po¬
nere uoluit: ꝑ quoꝵ mar¬
tyrium omnium passioneᷤᷤ
significarentur: qui pro
eius nomine passi fuerãt.
ul passuri erant. Per abel
enim qui nõ ꝓpter preclica¬
tionem sed ꝓpter inuicliã
in agro occisus icõ. reluctas
na. firmi tamen in fide: qͥ
scientes tantum xp̃m: et
hunc crucifixum: magis
eligunt ꝓ eius nomine mo¬
ri. quã eius fidemmegare.
Per zachariam uero. qui sa¬
cerdos fuit in orcline ponti¬
ficali. ⁊ nõ in agro sed ꝓpt̾
p̾licationem inter tẽplũ
⁊ altare est occisus illi sig¬
nificantur: qui magistri
⁊ doctores eccłie sunt. ⁊ ꝓpter
constantiam euͣngelizandi.
uł ꝓpter correptionẽ reꝓboꝵ
martyrium sumpserunt.

Expanded text:
ne causa putandum est quod Dominus beatorum martyrum mentionem faciens, hos duos specialiter nominare voluit, Abel scilicet et Zachariam, cum ab initio saeculi multi alii pro ejus nomine fuissent occisi. Tales ergo ponere voluit, per quorum martyrium omnium passiones significarentur, qui pro ejus nomine passi fuerant, vel passuri erant. Per Abel vero, qui non propter praedicationem, sed propter invidiam in agro occisus, non reluctassna, firmi tamen in fide, qui scientes tantum Christum et hunc crucifixum, magis eligunt pro ejus nomine mori, quam ejus fidem negare. Per Zachariam vero, qui sacerdos fuit in ordine pontificali, et non in agro, sed propter praedicationem inter templum et altare est occisus, illi significantur qui magistri et doctores Ecclesiae sunt, et propter constantiam evangelizandi, vel propter correptionem reproborum, martyrium sumpserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui enĩ manclucat ⁊ bi¬
bit incligne: iucliciũ sibi
manclucat ⁊ bibit nõ cli¬
iudicans corpus dñi. Uel
cerce aliter lumbos precin¬
gimus: cũ omĩa impeclim̃¬
ta muncli post ponimꝰ: ut
in uia mandatoꝵ dei gres¬
sum mentis firmit̾ figere
ualeamus. Qui erũ cliscĩc¬
tus est. ip̃is suis uestim̃tis
impeclitur ne libere ambu¬
let. Qui uero p̾cinctus est:
quaq uersus libere discur¬
rere potest.

Expanded text:
anducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit, non dijudicans corpus Domini . Vel certe aliter lumbos praecingimus, cum omnia impedimenta mundi postponimus, ut in via mandatorum Dei gressum mentis firmiter figere valeamus. Qui enim discinctus est, ipsis suis vestimentis impeditur, ne libere ambulet. Qui vero praecinctus est, quaquaversus liber discurrere potest.
Abbreviated transcription (Latin):
b ficlelib generaliter ob¬
seruancdum sit: speci alit̾
tamen ministris eccłiasti¬
ci orlinis custodiendum
in iungit᷑. quando in ueg̾
lege carnes agni qui in fi¬
guram corporis ⁊ sangui¬
nis clñi immolatus ẽ. nõ
prius comedere permissi st̃.
quam renes accinctos habe¬
rent: dño clicente. Sic gͦ
comecletis illud. Renes no¬
stros accingetis: calciam̃ta
habebitis in peclib. Et iter̃.
Et dixit dñs ad moysen.
Loquere ad aaron et acl
filios eius. Homo de semi
ne ur̃o in quo fuerit ma¬
cula: nõ accedat ad altare
meum. Qui enim sacra
misteria manib tractare
⁊a liis ministrare debent:
clignũ est ut ab om̃i im¬
munda pollutione sirit a¬
lienzz ut scilicet ⁊ mente
sint casti. ⁊ corpore puclici.
onsideret ergo unus¬
quisq cõscientiã suã:
⁊si se in continentem re¬
cognouerit in corpore abs¬
tineat se asacra cõmuni¬
one, ne forte ad iucliciũ
accipiat. quod fidelib da¬
tum est ad remecliũ: timẽs

Expanded text:
bus fidelibus generaliter observandum sit, specialiter tamen ministris ecclesiastici ordinis custodiendum injungitur, quando in veteri lege carnes agni, qui in figura corporis et sanguinis Domini immolatus est, non prius credere permissi sunt, quam renes accinctos haberent, Domino dicente: « Sic ergo comedetis illum, renes vestros accingetis, calceamenta habebitis in pedibus . » Item: « Dixit Dominus ad Moysen: Loquere ad Aaron, et ad filios ejus: Homo de semine vestro, in quo fuerit macula, non accedat ad altare Qui enim sacra mysteria manibus tractare et aliis ministrare debent, dignum est ut ab omni immunda pollutione sint alieni, ut scilicet et mente sint casti et corpore pudici.onsideret unusquisque conscientiam suam, et si se incontinentem senserit in corpore, abstineat se a sacra communione, ne forte ad judicium accipiat, quod fidelibus datum est ad remedium, timens
Abbreviated transcription (Latin):
uir obiuirgans: quia domꝰ
exasperans est. Ac si aꝑte
clicat. Id circo tibi preclica¬
tionis sermo tollitur: qr
clum me in suis actibus
plebs exasperat nõ est lig¬
na cui exhortatio uerita¬
tis fiat. Ex cuius ergo ui¬
tio predicatori sermo sub¬
trahatur. nõ facile agnos¬
citur. Quia uero pastoris
taciturnitas aliquanclo
sibi. semper aũt subiectis
noceat. certissime scitur.
Sed utinam si ad p̾dica¬
tionis uirtutem nõ suffi¬
cimus: loci nr̃i officium
in in nocentia uite tenea¬
mus.¬

Expanded text:
vir objurgans, quia domus vir objurgans, quia domus exasperans est . Ac si aperte dicat: Idcirco tibi praedicationis sermo tollitur, quia dum me in suis actibus plebs exasperat, non est digna cui exhortatio veritatis fiat. Ex cujus ergo vitio praedicatori sermo subtrahatur, non facile cognoscitur. Quia vero Pastoris taciturnitas aliquando sibi, semper autem subjectis noceat, certissime scitur. Sed utinam, si ad praedicationis virtutem non sufficimus loci nostri officium in innocentia vitae teneamus
Abbreviated transcription (Latin):
nõ possumus: quia ⁊ si st̃
qui bona aucliant desunt.
qui clicant. Ecce munduᷤ
sa cerdotibz plenus est:sed
tamen in messe dei rarus
inuenitur operator: quia
officium quidem sacerdo¬
tale suscepimus. sed opus
officii nõ implemus. Sed
pensate fratres mei: pensa¬
te quod dicitur. Rogate do¬
minũ messis: ut mittat o¬
perarios in messem suam.
Uos ꝓ nobis petite. ut clig¬
na nobis operari ualeamꝰ.
ne ab exhortatione lingiia
torpeat: ne postquam precli¬
cationis locum suscepimus
apud iustum iucdicem nr̃a
nos taciturnitas addicat.
epe pro sua neqͥcia łt .xii.
predicantium restrin¬
ex subiectoꝵ culpa agitur:
ut eis qui presunt p̾clicatio¬
nis sermo subtrahatur. Ex
sua quippe nequitia p̾dicã¬
tium lingua restringitur:
sicut psalmista ait. Pecca¬
tori añt clixit deus. Quare
tu enarras iusticias meas:
Et rursum ex uitio subiec¬
betur: sicut ad ierechielem
clñs licit. Linguam tuam
adherescere faciam palato
cuo, ⁊ eris mutus. nec qͣi

Expanded text:
possumus, quia etsi sunt qui bona audiant, desunt qui dicant. Ecce mundus sacerdotibus plenus est, 1497 sed tamen in messe Dei rarus valde invenitur operator, quia officium quidem sacerdotale suscepimus, sed opus officii non implemus. Sed pensate, fratres charissimi, pensate quod dicitur: Rogate dominum messis, ut mittat operarios in messem suam. Vos pro nobis petite, ut digna vobis operari valeamus, ne ab exhortatione lingua torpeat, ne postquam praedicationis locum suscepimus apud justum judicem nostra nos taciturnitas addicat. Saepe enim pro sua nequitia praedicantium lingua restrinex subjectorum culpa agitur ut eis qui praesunt, praedicationis sermo subtrahatur. Ex sua quippe nequitia praedicantium lingua restringitur, sicut Psalmista ait: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas? Et rursum ex vitio subjecbetur sicut ad Ezechielem Dominus dicit: Linguam tuam adhaerescere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi