comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dominabit᷑ tui qui fecit te. dñs exerci¬
tuum nom̃ eiꝰ: & redemptor tiuis sc̃s
isrł. ds̃ omĩs t̾rȩ uocabitur. Quia ut
mulierẽ derelictã & merentẽ spũ uo-¬
cabit te dñs: & uxorẽ ab adolescen¬
tia abiectam dixit dẽ tuus. Ad pun-¬
ctum in modico dereliqui te: & in mi-¬
serationib magnis congregabo te.
In mom̃to indignationis abscondi
faci: meã parumꝑ a te: & in miscdia
semn t̃na miseratus sum tui. dixit re-¬
deniptor tuus dñs. Sicut in dieb noe
stuci mͥ est: cui iuraui ne inducerẽ
aquas ultra suꝑ t̾ram: sic iuraui ut
ñ irascar tibi. & ñ increpẽ te. Montes
enim commoueburt᷑ & colles contre¬
miscent. Miscd̃ia autẽ in ea ñ recedet:
& fedus pacis meȩ ñ mouebit᷑. dixit

Expanded text:
 tui qui fecit te, Dominus exercituum nomen ejus, et redemptor tuus sanctus Israel: Deus omnis terrae vocabitur, quia ut mulierem derelictam, et moerentem spiritu vocavit te Dominus, et uxorem ab adolescentia abjectam, dixit Deus tuus. Ad punctum in modico dereliqui te, et in miserationibus magnis congregabo te. in momento indignationis abscondi faciem meam parumper a te et in misericordia sempiterna misertus sum tui dixit redemptor tuus Dominus sicut in diebus Noe istud mihi est cui iuravi ne inducerem aquas Noe ultra super terram sic iuravi ut non irascar tibi et non increpem te montes enim commovebuntur et colles contremescent misericordia autem mea non recedet et foedus pacis meae non movebitur
Abbreviated transcription (Latin):
palpabile demonstrauit. Nã & corrũ¬
pi necesse ẽ qđ palpatur: & palpari ñ
pocest qđ ñ corrumpit᷑. S miro modo
atq inestimabili redemptor nr̃. & in¬
corruptibile post resurrectionẽ. & pal¬
pabile corpꝰ exhibuit: ut monstran¬
do incorruptibile inuitaret ad pre-¬
nͥum: p̃bendo palpabile formaret
ad fidem.

Expanded text:
bile demonstravit, nam et corrumpi necesse est quod palpatur, et palpari non potest quod non corrumpitur, sed miro modo atque inaestimabili redemptor noster, et incorruptibile post resurrectionem, et palpabile corpus exhibuit, ut monstrando incorruptibile invitaret ad praemium, praebendo palpabile formaret ad fidem.
Abbreviated transcription (Latin):
uideoꝵ infidelitas ueritatẽ ore ꝓfer¬
ret: & m̃dacium corde recineret. No¬
luerunt enin agnoscere ocłis. quẽ
de sacris indicabant libris: ut quẽ
ñ adorabant in infantiȩ infirmita¬
te humilẽ: postea crucifigerent in
uirtutum sublimitate fulgentem.
Interrogati ubi xp̃c nasceret᷑: uera¬
cit᷑ et mẽmorit̃ dicitis qđ legistis. In
ñ es minima int̃ pͥncipes uda . Ex de
enim exiet pͥnceps: qui regat popłm

Expanded text:
um infidelitas veritatem ore proferret, et mendacium corde retineret. Noluerunt enim agnoscere oculis quem de sacris indicaverant libris: ut quem non adorabant in infantiae infirmitate humilem, postea crucifigerent in virtutum sublimitate fulgentem. Interrogati ubi Christus nasceretur , veraciter et memoriter dicitis quod legistis: In non es minima inter principes Iuda; ex te enim exiet princeps, qui regat populum
Abbreviated transcription (Latin):
adest enim lum̃ tuum: & maiestas
dĩ in de exorta ẽ. Ierłm uͦ: manife¬
stum ẽ. eẽ fidelium ciuitatẽ. Unde
nos fr̃s qui portas cęlestis ierłm cȩpi¬
mus introire: illuminati salutarib
sacram̃tis in conspectu dĩ nr̃i. nouo
gaudio necesse ẽ exultemus: quia
noua hodie stella nouum mundo ho¬
minẽ reuelauit. Hac ꝓfecto die uãs
xp̃c a p atre ueniens. ds̃ & homo na¬
tus ex femina: sub specie adoranti¬
um chaldeoꝵ fidẽ gentium dedica-¬
ut. Qui quãuis dĩuinitatẽ suã nr̃i
corporis obumbratione uelaret: dm̃
tam̃ eẽ illũ celum ꝓdidit. & tr̃a co¬
Ignouit.
umilis quidẽ xp̃c. sed łe¬
mirabił uenit: ut parit̃ in eo &r
assumptȩ carnis ueritas. & ineffabilis
deitatis natura fulgeret. Et quanqͣ
nascentẽ illum cun abula derrena
susceꝑint: ñ tam̃ ẽẽ t̃renum cęleste
signałm testabatur. In cunis nãq
iacebat: s radiabat e cęlo. Uagiebat
apud iudȩos. apud gentiles regna¬
bat. In bethleem lactabat᷑ a matre.

Expanded text:
um et majestas Domini in te orta est. Jerusalem vero manifestum est esse fidelium civitatem. Unde nos, fratres, qui portas coelestis Jerusalem coepimus introire, illuminati salutaribus sacramentis in conspectu Dei nostri novo gaudio necesse est exsultemus, quia nova hodie stella novum mundo hominem revelavit. Hoc profecto die Christus Jesus, a Patre veniens, Deus et homo natus e femina sub specie adorantium Chaldaeorum fidem gentium dedicavit: qui quamvis divinitatem suam nostri corporis adumbratione velaret, Deum tamen esse illum coelum prodidit, et terra cognovit. Humilis quidem, sed mirabilis venit: ut pariter in eo et assumptae carnis veritas, et ineffabilis Deitatis natura fulgeret. Et quanquam nascentem illum cunabula terrena susceperint, non tamen esse terrenum coeleste signaculum testabatur. In cunis namque jacebat, sed radiabat in coelo; vagiebat apud Judaeos, et apud gentiles regnabat; in Bethlehem lactabatur a matre,
Abbreviated transcription (Latin):
bus. & ego ostendã tͥ ex oꝑib fidem
meã. Tu credis qm̃ unꝰ ẽ ds̃: bene fa¬
cis. Et demones credunt: & contre¬
miscunt. Uis autẽ scire o homo ina¬
nis: qm̃ fides sine oꝑib ociosa est:
Abraham pat̾ nr̃. ñne ex oꝑib iustifi¬
catus ẽ. offerens ysaac filiũ suũ suꝑ
altare: Uides qm fides cooꝑabatur¬

Expanded text:
idem meam tu credis quoniam unus est Deus bene facis et daemones credunt et contremescunt vis autem scire o homo inanis quoniam fides sine operibus otiosa est Abraham pater noster nonne ex operibus iustificatus est offerens Isaac filium suum super altare vides quoni
Abbreviated transcription (Latin):
uid ꝓderit fr̃s mei si fidẽ quis
dicat se hab̃e: oꝑa autẽ ñ habe¬
at: Nunquid poterit fides saluare
eum: Si autẽ fr̃ aut soror nudi sint.
& indigeant uictu cotidiano: dicaq̃
autẽ aliqui de uob̃ illis. ite in pace.

Expanded text:
uid proderit, fratres mei, si fidem quis dicat se habere, opera autem non habeat? Nunquid poterit fides salvare eum? Si autem frater aut soror nudi sunt et indigent victu quotidiano, dicat autem aliquis de vobis illis: Ite i
Abbreviated transcription (Latin):
amor. Commntarios in oseẽ. amos.
⁊achariã. malachiam. qͦs poscitis:
scripsissẽ si licuisset p̃ ualitudine.
Mittitis solatia sumptuum ⁊ nota¬
rios nros & librarios sustentantes:
ut uob̃ potissimũ nr̃m desudet in¬
genium. Et ecce ex latere frequens
turba diu̾sa poscentium: quasi aut
ȩquum sit me uob̃ esurientib aliis
laborare: aut in ratione dati & ac¬
cepti cuiquã p̃ter uos obnoxiꝰsim.
Itaq longa egrotatione fractus. ne.
penitus hoc anno reticerẽ. & apud
uos mutus essẽ: triduo hoc opus
tionẽ uidelicet triũ salomonis uo¬
cat: coeleth qđ grece eccłiasten la¬
tine concionatorẽ possumꝰ dicere:

Expanded text:
 Amos, Zachariam. Malachiam, quos poscitis, scripsissem, si licuisset prae valetudine. Mittitis solatia sumptuum: notarios nostros et librarios sustentatis, ut vobis potissimum nostrum desudet ingenium. Et ecce ex latere frequens turba diversa poscentium: quasi aut aequum sit, me, vobis esurientibus, aliis laborare: aut in ratione dati et accepti, cuiquam, praeter vos, obnoxius sim. Itaque longa aegrotatione fractus, ne penitus hoc anno reticerem, et apud vos mutus essem, tridui opus tionem videlicet trium Salomonis vocat: COELETH  , quem Graece Ecclesiasten, Latine Concionatorem possumus dicere:
Abbreviated transcription (Latin):
erant eccłiastes & canticũ canticoꝵ:
ut similitudinẽ salomonis ñ solũ
libroꝵ numero: s etiã materiarum
genere coȩquaret. Scłs apud hebre¬
os nusquã ẽ: quia & ipse stilus gre¬
cam eloquentiã redolet. Et ĩmnulli
scriptoꝵ ueterum. hunc eẽ iudȩi fi¬
lonis affirmant. Sicut gͦ iudich &
tobi:& machabeoꝵ libros legit qui¬
turas ñ recipit: sic & hec duo uolu¬
mina legat ad elificationẽ plebis:
ñ ad auctoritatẽ eccłiasticoꝵ dog¬
matum confirmandã. Si cui sane
septuaginta interp̃tum magis edi¬
tio placet: habet eã a nobis olim
emĩdatam. Neq enim sic noua cudi¬
mus: ut uetera destruamꝰ. Et tamen
cum diligentissime legerit: sciat
magis nr̃a intelligi quȩ ñ in t̃cium
uas transfusa coacuerint: s statim

Expanded text:
erant Ecclesiastes et Canticum Canticorum, ut similitudinem Salomonis non solum librorum numero, sed etiam materiarum genere coaequaret. Secundus apud Hebraeos nusquam est, quia et ipse stylus Graecam eloquentiam redolet: et nonnulli scriptorum veterum hunc esse Judaei Philonis affirmant. Sicut ergo Judith, et Tobi, et Machabaeorum libros legit qui recipit: sic et haec duo volumina legat ad aedificationem plebis, non ad auctoritatem Ecclesiasticorum dogmatum confirmandam. Si cui sane Septuaginta Interpretum magis editio placet, habet eam a nobis olim emendatam. Neque enim sic nova cudimus, ut vetera destruamus. Et tamen cum diligentissime legerit, sciat magis nostra intelligi, quae non in tertium vas transfusa coacuerint, sed stati
Abbreviated transcription (Latin):
hierico apꝓpinquare dicit᷑: cę¬
cus illuminatur. Hierico quippe: in¬
terp̃tatur luna. Luna autẽ in sacro
eloquio ꝓ defectu ponitur carnis: qͥa
dum menstriis mom̃tis decrescit:⁊
defectum nr̃ȩ mortalitatis designat.
Dum gͥ conditor nr̃ apꝓpinquat hie¬
rico. cęcus ad lum̃ redit: quia dũ di
uinitas defectũ nr̃e carnis suscepit:
humanũ genꝰ lum̃ qđ amiserat rece-¬
pit. Unde enim ds̃ humana patitur:
inde homo ad diuina sublenat᷑. Qui
uide. icet cȩcꝰ recte & iuxta uiã sedere:
& m̃dicans eẽ describitur. Ipsa & enĩ
ueritas dicit. Ego sum uia. Qui gͦ et̃¬
nȩ lucis claritatẽ nescit: cȩcus ẽ. S si
iam in redemptorẽ credidit: iuxta ui¬
am sedet. Si autẽ iã credidit: s ut et̃¬
nam lucẽ recipiat rogare dissimulat.
atq a p̃cib cessat: cęcus quidẽ uxta
uiam sedet: s minime m̃dicat. Si uͦ¬

Expanded text:
Hiericho appropinquare Jesus dicitur, caecus illuminatur. Hiericho quippe interpretatur luna; luna autem in sacro eloquio pro defectu ponitur carnis, quia dum menstruis momentis decrescit, defectum nostrae mortalitatis designat. Dum igitur conditor noster appropinquat Hiericho, caecus ad lumen redit, quia dum Divinitas defectum nostrae carnis suscepit, humanum genus lumen, quod amiserat, recepit. Unde enim Deus humana patitur, inde homo ad divina sublevatur. Qui videlicet caecus recte et juxta viam sedere et mendicans esse describitur; ipsa enim Veritas dicit: Ego sum via . Qui ergo aeternae lucis claritatem nescit, caecus est; sed si jam 1441 in Redemptorem credit, juxta viam sedet; si autem jam credit, sed ut aeternam lucem recipiat rogare dissimulat, atque a precibus cessat, caecus quidem juxta viam sedet, sed minime mendicat. Si
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmum hominẽ strauit: eisdẽ
modis scđo homini tẽptato succu¬
buit. ꝑgulã quippe temptat: cum
dicit. Dic ut lapides isti panes fiant:
Puanã głam temptat: cum dicit.
Si filius dĩ es: mitte te deorsũ. ꝑ sub
limitatis auariciã temptat: cũ re¬
gna omĩa mundiostendit dicens.
Hec omĩa tibi dabo: si ꝓcidens ad¬
homine uincitur. quib pͥmum ho¬
minẽ se uicisse głatur: ut a nr̃is cor¬
dib ipso aditu captꝰ exeat: quo nos
aditu intromissos tenebat. S ẽ ali¬
ud fr̃s carissumi qđ in hac tempta¬
tione dominica consicłare debeamꝰ:
quia temptatus a diabolo dñs sacri
eloquii p̃cepta respondit: & qui eo

Expanded text:
primum hominem stravit, eisprimum hominem stravit, eismodis secundo homini tentato succubuit. Per gulam quippe tentat cum dicit: Dic ut lapides isti panes fiant. Per vanam gloriam tentat cum dicit: Si Filius Dei es, mitte te deorsum. Per sulimitatis avaritiam tentat, cum regna omnia mundi ostendit, dicens: Haec omnia tibi dabo si procidens admodis vincitur quibus primum hominem se vicisse gloriatur, ut a nostris cordibus ipso aditu captus exeat, quo nos aditu intromissos tenebat. Sed est aliud, fratres charissimi, quod in hac tentatione Dominica considerare debeamus. Quia tentatus a diabolo Dominus, sacri eloquii praecepta respondit. Et qui eo
Abbreviated transcription (Latin):
ordinẽ temptationis eiꝰ aspicimꝰ: pen¬
semus quanta magnitudine nos a tẽ¬
ptatione lib̃amur. Antiquus hostis
contra pͥmum hominẽ parentẽ nr̃m
in trib se temptationib erexit: quia
hunc uidelicet gula. uana gła & aua¬
ricia temptauit: s temptando suꝑa¬
uit: quia sibi cum ꝑ consensũ subdidit.
Exgula quippe temptauit: cũ cibũ
ligni uecitum ostendit: atq ad come¬
dendum suasit. Ex uana autẽ gła tẽ¬
ptauit: cum diceret: eritis sicut dii.
Et ex ꝓuectu auaricie temptauit: cũ
& malum. Auaricia enim ñ solum pe-¬
cunȩ ẽ. s etiã altitudinis. Recte enĩ
auaricia dicitur: cum supra modũ
sublimitas ambit᷑. Si enim ñ ad aua-¬
riciã honoris rapina ꝑtineret: neqͣ¬
qͣm paulus de unigenito filio dic̾et.
Non rapinã arbitratus ẽ eẽ se ȩqua¬
lẽ dõ. In hoc gͦ diabolus parentem
nr̃m ad suꝑbiam traxit: qđ eũ ad
auariciã sublimitatis excitauit.¬

Expanded text:
ordinem tentationis ejus aspicimus, penordinem tentationis ejus aspicimus, pensemus quanta magnitudine nos a tentatione liberamur. Antiquus hostis contra primum hominem parentem nostrum in tribus se tentationibus erexit, quia hunc videlicet gula, vana gloria et avaritia tentavit; sed tentando superavit, quia sibi eum per consensum subdidit. Ex gula quippe tentavit cum cibum ligni vetitum ostendit, atque ad comedendum suasit. Ex vana autem gloria tentavit cum diceret: Eritis sicut dii . Et ex provectu avaritiae tentavit cum et malum'. Avaricia enim non solum pecuniae est, sed etiam altitudinis. Recte enim avaritia dicitur, cum supra modum sublimitas ambitur. Si enim non ad avaritiam honoris rapina pertineret, nequaquam Paulus de unigenito Dei filio diceret: 'Non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo'. In hoc ergo diabolus parentem nostrum ad superbiam traxit, quo eum ad avariciam sublimitatis excitavit.
Abbreviated transcription (Latin):
si in illo & alia facta pensamꝰ. Certe
& huiꝰ capitis membra sunt om̃s unnqͥ.
An non diaboli membrũ pilatus: An
gͦ mirum si se ab illo ꝑmisit in montẽ
duci: qui se ꝑtulit etiã a mẽbris illius
crucifigi: Non ẽ gͦ indignum redẽp¬
tori nr̃o qđ temptari uoluit: qui ue¬
nerat occidi. Iustum quippe erat ut
sic temptationes nr̃as suis temptatio¬
nib uinceret: sicut mortẽ nr̃am ue¬
nerat sua morte suꝑare.
ciendum nob̃ ẽ quia trib modis
temptatio agitur: suggestione.
delectatione. consensu. Et nos cũ tem¬
ptamur. plerumq in delectationem.
aut etiã in consensũ labim᷑: quia de
carnis peccato ꝓpagati: in nob̃ ipsis
etiã gerimꝰ unde certamina toleramꝰ.
Ds̃ uͦ qui in utero uirginis incarnatus.
in mundum sine peccato uenerat: ni¬
chil contradictionis in semoe ipso to¬
lerabat. Temptari gͦ ꝑ suggestionẽ
potuit: s eius m̃tẽ peccati delectatio¬
ñ momordit: atq ideo diabolica illa

Expanded text:
pensamus. Certe et hujus capitis membra sunt omnes iniqui. An non diaboli membrum fuit Pilatus? An erunt? Quid ergo mirum si se ab illo permisit in montem duci, qui se perculit etiam a membris illius crucifigi? Non est ergo indignum Redemptori nostro quod tentari voluit, qui venerat occidi. Justum quippe erat ut sic tentationes nostras suis tentationibus vinceret, sicut mortem nostram venerat sua morte superare. Sed sciendum nobis est quia tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione et consensu. Et nos cum tentamur, plerumque in delectationem, aut etiam in consensum labimur, quia de carnis peccato propagati, in nobisipsis etiam gerimus unde certamina toleremus. Deus vero qui, in utero Virginis incarnatus, in mundum sine peccato venerat, nihil contradictionis in semetipso tolerabat. Tentari ergo per suggestionem potuit, sed ejus mentem peccati delectatio non momordit. Atque ideo omnis diabolica illa
Abbreviated transcription (Latin):
a quib dã solet a quo spũ sit ñs
ductus in desertũ: ꝓpt̃ hoc qđ subdit᷑ :
assumpsit eum diabolus in scãm ciui¬
tatẽ: & rursum assumpsit eũ in mon¬
tẽ excelsum. S uere & abiq ulla que¬
stione conuenient accipit᷑. ut a sco spũ¬
ductus in desertum credat᷑: ut illuc
eum suus sp̃s duceret: ubi hunc ad
temptandum malignꝰ sp̃s inueniret.
S ecce cum dicit᷑ ds̃ homo uł in excel¬
sum montẽ. uł in scãm ciuitatẽ a dia¬
bolo assumptꝰ: mens refugit: huma

Expanded text:
a quibusdam solet a quo spiritu sit Jesus ductus in desertum, propter hoc quod subditur: Assumpsit eum diabolus in sanctam civitatem. Et rursum: Assumpsit eum in montem excelsum valde. Sed vere et absque ulla quaestione convenienter accipitur ut a sancto Spiritu in desertum ductus credatur, ut illuc eum suus Spiritus duceret, ubi nunc ad tentandum malignus spiritus inveniret. Sed ecce cum dicitur Deus homo vel in excelsum montem, vel in sanctam civitatem a diabolo assumptus, mens refugit, huma
Abbreviated transcription (Latin):
deerat. Minus itaq in illũ credidit:
quẽ ñ putauit posse salutẽ dare. nͥ
p̃sens eẽt & corpore. Si enim ꝑfecte
credidisset: ꝓculdubio sciret quia
ñ eẽt locus ubi ñ ẽẽt ds̃. Ex magna
gͦ parte diffisus ẽ: quia honorẽ ñ
dedit maiestati s p̃sentiȩ corporaa.
Salutẽ itaq fibo petiit: & tam̃ in
fide dubitauit: quia eum ad quẽ
uenerat et potem ẽ ad curandũ cre¬
didit: & tam̃ morienti fil.o eẽ ab¬
sentẽ putauit. S dñs qui rogatur
ur uadat: quia ñ arut ubi inuitat᷑
iñdicat. Solo iussa salutẽ r lilidi:
qui uoluntate om̃ia creauit. Qua
in re hoc ẽ nob̃ sollerter intuendũ:
qd sicut euangłista alio testante
didicimus. centurio ad dñm uenit

Expanded text:
t, quem non putavit posse salutem dare, nisi praesens esset et corpore. Si enim perfecte credidisset, procul dubio sciret quia non esset locus ubi non esset Deus. Ex magna ergo parte diffisus est, quia honorem non dedit majestati, sed praesentiae corporali. Salutem itaque filio petiit, et tamen in fide dubitavit, quia eum ad quem venerat, et potentem ad curandum credidit, et tamen morienti filio esse absentem putavit. Sed Dominus, qui rogatur ut vadat, quia non desit ubi invitatur indicat, solo jussu salutem reddidit qui voluntate omnia creavit. 2. Qua in re hoc est nobis solerter intuendum, quod, sicut evangelista alio testante didicimus, centurio ad Dominum venit
Abbreviated transcription (Latin):
a quib se suosq subieccos. om̃s qui ꝑ-¬
fecte uigilant custodire ñ desistunt.
Et bene nato dño: pastores suꝑ gregẽ
suum uigilant. Ille & enim natus ẽ:
qui dicit. Ego sum pastor bonꝰ. Bonꝰ
pastor: animã suã dat ꝓ ouib sius.
S & tempꝰ imminebat: quo ulẽ pastor
summe bonus. missis in mundũ pasto¬
rib. oues suas quȩ longe lateq disꝑsȩ
errabant: ad semꝑ uirentia cȩlestis
uitȩ pascua reuocaret. Quoꝵ summo
pastori p̃cepit. Si diligis me: pasce oues
tuos. Et factum ẽ ut discesserunt angłi
ab eis in cęlum: pastores loquebantur
adinuicẽ. Transeamus usq bethleem:

Expanded text:
a quibus se suosque subjectos omnes qui pea quibus se suosque subjectos omnes qui perfecte vigilant, custodire non desistunt. Et bene nato Domino pastores super gregem suum vigilant. Ille etenim natus est, qui dicit: Ego sum pastor bonus: bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis . Sed et tempus imminebat quo idem pastor summe bonus, missis in mundum pastoribus, oves suas, quae longe lateque dispersae errabant, ad semper virentia coelestis vitae pascua revocaret. Quarum curam summo pastori praecepit: Si diligis me, pasce oves tuos . Et factum est: ut discesserunt ab eis angeli in coelum, pastores loquebantur adinvicem: Transeamus usque Bet
Abbreviated transcription (Latin):
it: exortumq mundo solẽ iusticie. ñ so¬
lum cęlestis uoce sermonis ⁊ uerũ etiã
claritate diuinȩ lucis astruxit. Nus¬
qͣm enim in tota ueteris testam̃ti se-¬
rie reꝑimus angłos qui tam sedulo
apparuere patrib. cum luce apparu¬
isse: sed hoc priuilegium recte hodier-¬
no tempori seruatum ẽ. quando exor-¬
tum ẽ in tenebris lum̃ rectis corde: mi¬
sericors & miserator dñs. Uerum ne par-¬
ua uniꝰ angłi uidẽtur auctoritas: post¬
qͣm unꝰ sacram̃tum nouȩ natiuitatis
edocuit: statim multitudo cȩlestiũ
agminum quȩ glam dõ caneret. pacẽ¬
q simul hominib p̃dicaret affuit aꝑ¬
te demonstrans: quia ꝑ hanc natiuita¬
tẽ homines ad pacẽ uniꝰ fidei. spei. &
dilectionis. atq ad głam diuinȩ lauda¬
tionis eẽnt conu̾tendi. Significant au¬
tẽ mystice pastores isti gregum: docto¬
res quosq ac rectores fideliũ animarũ.
Nox cuiꝰ uigilias custodiebant suꝑ gre-¬
gẽ suum. ꝑicła temptationum indicat:

Expanded text:
 justitiae non solum coelestis voce sermonis, verum etiam claritate divinae lucis astruebat. Nusquam enim in tota Veteris Instrumenti serie reperimus angelos, qui tam sedulo apparuere patribus, cum luce apparuisse; sed hoc privilegium recte hodierno tempori servatum est, quando exortum est in tenebris lumen rectis corde, misericors et justus Dominus. Verum ne parva unius angeli videretur auctoritas, postquam unus sacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae gloriam Deo caneret, pacemque simul hominibus praedicaret, adfuit, aperte demonstrans quia per hanc nativitatem homines ad pacem unius fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis essent convertendi. Significant autem mystice pastores isti gregum doctores quosque ac rectores fidelium animarum. Nox, cujus vigilias custodiebant super gregem suum, pericula tentationum indicat,
Abbreviated transcription (Latin):
q unqͣm obliuisci. qđ ideo ds̃ homo
natus ẽ: ut nos ad imaginẽ & simili¬
tudinẽ suȩ diuinitatis renascendo
fluenta fecundaret aquarum. Ideo
temptatus in heremo: ut uincendo
temptatorẽ. nob̃ quoq uincendi ꝑi¬
tiam uirtutẽq tribueret. Ideo mor¬
tiuis: ut mortis destrueret imꝑium.
Ideo surrexit & ascendit in cęlum:
ut nob resurgendi a mortuis. atq
in celestib ꝑp̾etuo regnandi sp̃e exẽ-¬
plumq p̃beret. Pro quib singłis reu̾¬
si ad intuitum piissimȩ dispensatio¬
nis eius: glorificemꝰ & laudemꝰ ipsũ

Expanded text:
que unquam oblivisci quod ideo Deus homo que unquam oblivisci quod ideo Deus homo natus est, ut nos ad imaginem et similitudinem suae divinitatis renascendo elerum omnium fluenta fecundaret aquarum; ideo tentatus in eremo, ut vincendo tentatorem nobis quoque vincendi peritiam virtutemque tribueret; ideo mortuus, ut mortis destrueret imperium; ideo resurrexit et ascendit in coelum, ut nobis resurgendi a mortuis, atque in coelestibus perpetuo regnandi spem exemplumque praeberet. Pro quibus singulis reversi ad intuitum piissimae dispensationis ejus, glorificemus et laudemus ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
se in carne dñm. cui una & ȩt̃na ẽ
cum patre potestas: qui regnũ daret
eccłiȩ. filiȩ scilicet cęlestis ierłm. Con¬
ferebat gͦ maria ea quȩ facienda le-¬
gerat. cum his que iam facta cogno¬
uerat: ñ hec tam̃ ore ꝓmens. s clau-¬
so seruans in corde. Q reu̾si sunt pa¬
stores glorificantes & laudantes dm̃.
in om̃ib quȩ audierant & uiderant:
sicut dictum ẽ ad illos. Discamꝰ & nos
fr̃s carissimi a contemplatione do-¬
minicȩ dispensationis. qua nobis
pie subuenire dignatus ẽ: ad agen¬
das semꝑ beneficiis eiꝰ grãs reu̾ti. Si enĩ
illi sola adhuc natiuitate eiꝰ cognita.
reu̾si sunt glorificantes & laudantes
dm̃. in om̃ib quȩ audierant & uide¬
rant: quantomagis oportet nos qui
totam incarnationis eiꝰ seriẽ ex ordine
cognouimus. qui sacram̃tis eiꝰ imbiiti
sumꝰ. in om̃ib głam eius ac laudẽ ñ
solum u̾bo s etiam factis p̃dicare: ne¬

Expanded text:
se in carne Dominum, cui una et aeterna est se in carne Dominum, cui una et aeterna est cum Patre potestas, qui regnum daret Ecclesiae, filiae scilicet coelestis Hierusalem. Conferebat ergo Maria ea quae fienda legerat, cum his quae jam facta cognovit: non haec tamen ore promens, sed clauso servans in corde suo. Et reversi sunt pastores, glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant, sicut dictum est ad illos. Discamus et nos, fratres charissimi, a contemplatione dominicae dispensationis qua nobis pie subvenire dignatus est, ad agendas semper beneficiis ejus gratias reverti. Si enim illi, sola adhuc nativitate ejus cognita, reversi sunt glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant, quanto magis oportet nos, qui totam incarnationis illius seriem ex ordine cognovimus, qui sacramentis illius imbuti sumus, in omnibus gloriam ejus ac laudem non solum verbo, sed etiam factis praedicare; ne
Abbreviated transcription (Latin):
ex patre. ds ante scła natus ẽ. Nide¬
bat se urginẽ concepisse. peꝑisse fili¬
um: or uocasse nom eiꝰ iĩm. Legerat.
in ꝓpħis. Ecce uirgo concipiet &e pari¬
et filium: & uocabitur nom̃ eiꝰ emma¬
nuel. Legerat. Bos cognouit possesso¬
rẽ suum: & asinus p̃sepe dñi sui. Ui¬
debat dnm positum in p̃sepe: quobos
& asinus solet nutriendus aduenire.
Meminerat enim sibi dictum ab an
Legerat modum natiuitatis eiꝰ. ñ ni¬
si angło reuelante potuisse cognosei:
dicente ysaia. Generationẽ autẽ eius
quis enarrabit: Legerat. Et tu tur-¬
ris gregis nebulosa filiȩ syon usq ad
te uenient: & ueniet potestas pͥma
regum filiȩ syon. Audiebat angłi¬
cas uirtutes quȩ sunt filiȩ suꝑnȩ cuu¬
tatis apparuisse pastorib in loco qui
a conuentu pecoꝵ antiquit᷑ turris gre-¬
gis uocabatur: & est uno miliario
ad orientẽ a bechleem: ubi etiã nc̃
tria pastoꝵ illoꝵ monum̃ta in eccłia
monstrantur. Nouerat tunc uenis¬

Expanded text:
ex Patre Deus ante saecula natus est; videbat se virginem concepisse et peperisse Filium, et vocasse nomen ejus Jesum. Legerat in prophetis: Ecce virgo concipiet, et pariet Filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Legerat: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe domini sui. Videbat Dominum positum in praesepi, quo bos et asinus solent nutriendi advenire. Meminerat sibi dictum ab angLegerat modum nativitatis ejus, non nisi angelo revelante, potuisse cognosci, dicente Isaia: Generationem autem ejus quis enarrabit ? Legerat: Et tu, turris gregis nebulosa, filia Sion, usque ad te veniet, et veniet potestas prima, regnum filiae Jerusalem . Audiebat angelicas virtutes, quae sunt filiae supernae civitatis, apparuisse pastoribus in loco, qui a conventu pecorum antiquitus turris gregis vocabatur, et est uno milliario ad orientem Bethleem, ubi etiam nunc tria pastorum illorum monumenta in ecclesia monstrantur. Noverat tunc venis
Abbreviated transcription (Latin):
batur. Ꝙ hoc ẽ qđ ait: conferens in
corde. suo. Conferebat quippe ea q̃
acta uidebat: his quȩ agenda lege¬
rat. Uidebat nãq se de stirpe dauid
ortam: in nazarech de sp̃u scõ filium
dĩ concepisse. Legerat in ꝓpħa. Exiec
leem effrata: paruulus eris in milib
uicia. ex de enim egrediet᷑ qui sit do¬
r.amnator in isrł: & egressus eiꝰ ab ini

Expanded text:
batur. Et hoc est quod ait, Conferens in batur. Et hoc est quod ait, Conferens in corde suo. Conferebat quippe ea quae acta videbat his quae agenda legerat. Videbat namque se de stirpe David ortam in Nazareth de Spiritu sancto Filium Dei concepisse. Legerat in propheta: Egleem Ephrata, parvula es in millibus Juda, ex te enim egredietur qui sit dominator in Isr
Abbreviated transcription (Latin):
di s & om̃s fideles qui uł paruulę
suȩ dom̃ custodiã gerunt. pastores
recte uocant᷑: in qͣntum eidẽ suȩ do¬
mui sollicita ugilantia p̃sunt. Et
quicũq ur̃m saltẽ uni aut duob fr̃ĩ¬
b cotidiano regimine p̾est. pastoris
eiꝰdẽ debet officium implere. quia
dit᷑. pastoris officium tenet: & spũa
lẽ pascit gregẽ: uigiliasq noctis cu¬
stodit supra illum. si bonoꝵ actuũ
cogitationumq mundarum sibi
aggregans multitudinẽ. hȩc iusto
moderamine gub̃nare: cȩlestibꝰ scri¬
pturarum pascius nutrire: & ꝑuigi¬
li sollertia contra immundoꝵ sp̃uũ
insidias seruare contendit. Maria
autẽ conseruabat omĩa u̾ba hȩc: cõ¬
ferens in corde suo. Maria uirginał
pudiciciȩ iura custodiens⁊ secreta xp̃i
quȩ nouerat nemini diuulgare uo¬
lebat: s ipsum hȩc quando uellet &
qͦmͦ uellet diuulgare reuerent expe¬
ctabat. Ipsa autẽ eadẽ secreta: ore ta¬
cito. ugili tam̃ corde sedula scruta¬

Expanded text:
omnes fideles, qui vel parvulae suae domus custodiam gerunt, pastores recte vocantur, in quantum suae domui sollicita vigilantia praesunt. Et quicumque saltem uni aut duobus fratribus cotidiano regimine praeest, pastoris eisdem debet officium, quia ditur, pastoris offlem pascit gregem, vigiliasque noctis custodit super illum, si bonorum actuum cogitationumque mundarum sibi aggregans multitudinem, haec justo moderamine gubernare coelestibus Scripturarum pascuis nutrire, et pervigili solertia contra immundorum spirituum insidias servare contendit. Maria autem conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo. Maria virginalis pudicitiae jura custodiens, secreta Christi quae noverat nemini divulgare volebat, sed ipsum haec quando vellet, et quomodo vellet divulgare, reverenter exspectabat. Ipsa autem eadem secreta ore tacito, vigili tamen corde sedula scruta
Abbreviated transcription (Latin):
Et hec ẽ sola beata hominis uita: ip
so dicente ac testante. qui nos patri
comiñdans dicit int̾ alia. Hec ẽ au¬
tẽ uita ȩt̃na: ut cognoscant te ẽẽ ue¬
rum & unum dm̃: & quẽ misistiiũm¬
xp̃m. Et om̃s qui audierunt mirati
sunt. & de his quȩ dicta erant a pasto¬
rib ad ipsos. Non celauere silentio
pastores archana quȩ diuinitꝰ agno¬
uerant: s quib cũq potuere dicebas:
quia & spiritales eccłiȩ pastores in
hoc maxime sunt ordinati: ut u̾bi
di mysteria p̃dicent: & mira quȩ in
scripturis didicerint. miranda suis
auditorib ostendant. Non solũ pa¬

Expanded text:
et haec est sola beata hominis vita, homine et haec est sola beata hominis vita, homine ipso dicente ac testante, qui nos Patri commendans dicit inter alia: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te esse verum et unum Deum, et quem misisti. Et omnes qui audierunt, mirati sunt, et de his quae dicta erant a pastoribus ad ipsos. Non celavere silentio pastores arcana quae divinitus agnoverant, sed quibuscunque potuere dicebant; quia et spirituales Ecclesiae pastores in hoc maxime sunt ordinati, ut Verbi Dei mysteria praedicent, et mira quae in Scripturis didicerint miranda suis auditoribus ostendant. Non solum autem pa
Abbreviated transcription (Latin):
hoc. Et nos fr̃s dilectissimi quȩ dicta
sunt nob̃ de saluatore nr̃o dõ uero &e
homine. int̾im pia fide ꝑciꝑe: plena
dilectione festinemꝰ amplecti: ut hȩc
in futuro ꝑfecte cognitionis uisu com¬
p̃hendere ualeam. Hȩc & enim sola
ac uera ẽ beatoꝵ ñ solum hominum
s & angłoꝵ uita. faciẽ ꝑpetuo sui cer-¬
nere creatoris: quã desiderabat arden¬
ter psalmista qui dicebat. Sitiuit ani-¬
ma mea ad dm̃ uiuum⁊ qndo ueniã
& parebo ante faciẽ dĩ : Cuiꝰ soliꝰ uisi-¬
one. ñ autẽ trenarum rerum afflu¬
entia. desid̃ium suũ satiari posse si¬
gnauit: cum ait. Satiabor dũ mani¬
festabitur gła tua. Uerum quia non
ociosi ac desides: s uircutum oꝑib
insudantes. diuina contemplatione
sunt digni: sollicite p̃misit. Ego au¬
tẽ cum iusticia apparebo in conspe¬
ctu tuo. Uidentes gͦ pastores cogno¬
uerunt de u̾bo qđ dictum erat illis
de xp̃o: quia uisio dĩ cognitio eius ẽ.

Expanded text:
imi, quae dicta imi, quae dicta sunt nobis de Salvatore nostro Deo vero et homine, interim pia fide percipere, et plena dilectione festinemus amplecti, ut haec in futuro perfectae cognitionis visu comprehendere valeamus. Haec etenim sola ac vera est beatorum non solum hominum, sed et angelorum vita, faciem perpetuo sui cernere Creatoris, quam desiderabat ardenter Psalmista, qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? Cujus solius visione non autem ulla terrenarum rerum affluentia desiderium suum satiari posse signavit, cum ait: Satiabor dum manifestabitur gloria tua Verum, quia non otiosi ac desides, sed qui virtutum operibus insudant, divina contemplatione sunt digni, sollicite praemisit: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo. Videntes ergo pastores cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de Christo, quia visio Dei cognitio ejus est,
Abbreviated transcription (Latin):
fecit dñs: & ꝑ hoc uisibile nob exhibu¬
it. Et uenerunt festinantes. & inue¬
nerunt mariam & ioseph. & infantẽ
positum in p̃sepio. Uenerunt pastores
festinantes: & inuenerunt dm̃ & ho¬
minẽ natum: simul et ciꝰdẽ natiui¬
tatis ministros. festinemꝰ & nos fr̃s mei
ñ passib pedum s bonoꝵ ꝓfectib oꝑũ.
uidere eandẽ glorificatã humanitatẽ:
cũ eisdẽ ministris digna seruitutis suȩ
mercede remuneratis. festinemꝰ uide¬
re illum: in diuina patris ac sua ma-
pore est querenda: s alacrit̃ sunt xp̃i
sequenda uestigia. Nã ipse cursũ nr̃m
data manu iuuare desid̃at: delecta¬
currem in odore unguentoꝵ tuoꝵ:
Citis gͦ uirtutum gressib sequamur:
ut mereamur consequi. Nemo tardet.
conu̾ti ad dñm: nemo differat de die
in diẽ: ipsum ꝑ om̃ia & suꝑ omĩa pre¬
cantes. ut gressus nr̃os dirigat scđm elo¬
quium suum: & ñ dominet᷑ nr̃i om̃is
iniusticia. Uidentes autẽ: cognouer̃t
de u̾bo qđ dictum erat illis de puero

Expanded text:
exhibuit. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Venerunt pastores festinantes, et invenerunt Deum hominem natum, simul et ejusdem nativitatis ministros. Festinemus et nos, fratres mei, non passibus pedum, sed bonorum profectibus operum videre eamdem glorificatam humanitatem cum ejusdem ministris digna servitutis suae mercede remuneratis; festinemus videre illum in divina Patris ac sua majepore quaerenda, sed alacriter sunt Christi sequenda vestigia. Nam ipse cursum nostrum data manu juvare desiderat, delectacurremus in odorem unguentorum tuorum. Citius ergo virtutum gressibus sequamur, ut mereamur consequi. Nemo tardet converti ad Dominum, nemo differat de die in diem, ipsum per omnia et ante omnia precantes, ut gressus nostros dirigat secundum eloquium suum, et non dominetur nostri omnis injustitia. Videntes autem cognoverunt de verbo quod dic
Abbreviated transcription (Latin):
fecit dñs & ostendit nob̃. Et uenerunt
festinantes: & inuenerunt Mariam &
ioseph. & infantẽ positum in p̃sepio.
Pastores quidẽ illi: felici gaudio festi¬
narunt uidere qđ audierant. Et qͥa
ardenti amore quesierunt: continuo
saluatorẽ quẽ quesierunt inuenire
meruerunt.S & intellectualium
pastores gregũ. ĩmo cuncti fideles
qua m̃tis industria. xp̃m querere de-¬
beant: dictis parit̾ suis ostendunt &¬
factis. Transeamꝰ inquiunt usq bechle
usq bechleem ciuitatẽ dauid: & re¬
colamꝰ amando qđ in ea u̾bum caro
factum ẽ. atq eius incarnationẽ di¬
gnis celebremus honorib Transeamꝰ
abiectis concupiscentiis carnalib. do¬
to m̃tis desiderio usq bechleem suꝑ¬
nã. idest domum panis uiui. ñ ma¬
nu factam s ȩt̃nam in cęlis. & recola¬
mus amando quia u̾bumꝰ caro fa¬
ccum ẽ. illuc carne ascendit: ibi in
dextera dĩ patris sedet. Illo eũ tota
uirtittum instantia sequam᷑: & sol
regnantẽ. Et uideam inquiunt. hoc

Expanded text:
nus, et ostendit nobis. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Pastores quidem illi felici gaudio festinarunt videre quod audierant: et quia ardenti amore quaesierunt, continuo Salvatorem quem quaesierunt invenire meruerunt. Sed et intellectualium pastores gregum, imo cuncti fideles qua mentis industria Christum quaerere debeant, dictis pariter suis ostenderunt et factis. Transeamus, inquiunt, usque Bethlusque Bethleem civitatem David, et recolamus amando quod in ea Verbum caro factum est, atque ejus incarnationem dignis celebremus honoribus. Transeamus, abjectis concupiscentiis carnalibus, toto mentis desiderio usque Bethleem supernam, id est, domum panis vivi non manufactam, sed aeternam in coelis, et recolamus amando quia Verbum caro factum est. Illuc carne ascendit, ibi in dextra Dei Patris sedet. Illo eum tota virtutum instantia sequamur, et soregnantem. Et videamus, inquiunt, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cies scd̃a facies hominis: & in t̾cio fa-¬
cies leonis: & in quarto facies aquile.
Et eleuata sunt cherubin: ipsum est
animal qđ uidam uixta fluuiũ cho-¬
bar. Cũq ambularent cherubin: ibas
parit̃ & rote iuxta ea. Et cũ leuarent
cherubin alas suas. & exaltarent᷑ a ter¬
ra: ñ residebant rotȩ: s & ipsȩ uxta
erant. Stantib illis stabant: & cum
eleuatis eleuabant᷑: sp̃s enĩ uite erat
in eis. Et egressa ẽ gła dñi a limine tẽ¬
pli. et stetit suꝑ cherubin: & eleuan¬
tia cherubin alas suas. exaltata sunt
a t̃ra corã me. Et illis egredientibꝰ: ro¬
te quoq subsecute sunt. Et stecit in
introitu porte domꝰ dñi orientalis: &
gła dĩ isrł erat suꝑ ea. Ipsum ẽ animal
qđ uidi subter dm̃ isrł: iuxta fluuiũ
chobar. Et intellexi quia cherubin es¬
sent. Quatuor ꝑ quatuor uultꝰ uni: &
quatuor ale uni. Et similitudo man̾
hominis sub alis eoꝵ: & similitudo
uultuum eoꝵ ipsi uultꝰ quos uidam
uxta fluuium chobar. Ꝙ intuitus

Expanded text:
cies secunda facies hominis et in tertio facies leonis et in quarto facies aquilae et elevata sunt cherubin ipsum est animal quod videram iuxta flumen Chobar cumque ambularent cherubin ibant pariter et rotae iuxta ea et cum levarent cherubin alas suas ut exaltarentur de terra non residebanerant. Stantibus illis, stabant, et cum elevatis elevabantur. Spiritus enim vitae erat in eis. Et egressa est gloria Domini a limine templi, et stetit super cherubim; et elevantia cherubim alas suas exaltata sunt a terra coram me; et illis egredientibus rotae quoque subsecutae sunt; et stetit in introitu portae domus Domini orientalis et gloria Dei Israhel erat super ea ipsum est animal quod vidi subter Deum Israhel iuxta fluvium Chobar et intellexi quia cherubin essent quattuor per quattuor vultus uni et quattuor alae uni et similitudo manus hominis sub alis eorum et similitudo vultuum eorum ipsi vultus quos videram iuxta fluvium Chob
Abbreviated transcription (Latin):
uentẽ in scła scłoꝵ. qui creauit cęlũ
& ea quȩ in illo sunt. & tr̃am. & ea
quȩ in ea sunt. et mare. & ea quȩ in
eo sunt. quia tempꝰ iã ñ erit: s in die¬
bus uocis septimi angłi cum cȩꝑit
tuba canere. consummabitur mi¬
sterium dei: sicut euaglirauit ꝑ ser¬
uos suos ꝓpħas. Et uox quã audiui
de cȩlo: iterum loquentẽ mecũ & di¬
centẽ. Nade accipe librũ aꝑtum de
manu angli: stantis supra mare

Expanded text:
 qui creavit caelum et ea quae in illo sunt et terram et ea quae in ea sunt et mare et quae in eo sunt quia tempus amplius non erit sed in diebus vocis septimi angeli cum coeperit tuba canere et consummabitur mysterium Dei sicut evangelizavit per servos suos prophetas et vox quam audivi de caelo iterum loquentem mecum et dicentem vade accipe librum apertum de manu angeli stantis supra mare
Abbreviated transcription (Latin):
t uidi alium angłm fordẽ descen¬
dentẽ de cęlo amictum nube:
& yris in capite eiꝰ. & facies eius ut sol.
& pedes eiꝰ sicut columna ignis: et
habebat in manu sua libellũ aꝑtũ.
Et posuit pedẽ suum dextrũ supra
mare: sinistrum autẽ supra tram:
& clamauit uoce magna quẽ admo¬
dum cum leo rugit. Ꝙ cũ clamas¬
set: locuta sunt septẽ tontrua uo-¬
ces suas. Et cum locuta fuissent se¬
ptẽ tonitrua uoces suas: scripturus
eram: & audiui uocẽ de cęlo dicen¬
tẽ. Signa quȩ locuta sunt septẽ to

Expanded text:
scendentem de caelo amictum nube et iris in capite eius et facies eius erat ut sol et pedes eius tamquam columna ignis et habebat in manu sua libellum apertum et posuit pedem suum dextrum supra mare sinistrum autem super terram et clamavit voce magna quemadmodum cum leo rugit et cum clamasset locuta sunt septem tonitrua voces suas et cum locuta fuissent septem tonitrua scripturus eram et audivi vocem de caelo dicentem signa q
Abbreviated transcription (Latin):
t capita equoꝵ erant tanquã
capita leonum: & de ore ipsoꝵ
ꝓcedit ignis: & fumus. & sulphur.
Ab his trib plagis occisa ẽ t̾cia pars
hominum: de igne & fumo &e sul¬
phure. qui ꝓcedebant ex ore ipsoꝵ.
Potestas enim equoꝵ in ore ipsorũ:
&e in caudis eoꝵ. Nã caudȩ eoꝵ simi¬
les serpentib. habentes capita: & in
his necent. Et cȩteri homines qui ñ

Expanded text:
t capita equorum erant tamquam capita leonum et de ore ipsorum procedit ignis et fumus et sulphur ab his tribus plagis occisa est tertia pars hominum de igne et fumo et sulphure qui procedebat ex ore ipsorum potestas enim equorum in ore eorum est et in caudis eorum nam caudae illorum similes serpentibus habentes capita et in his
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas dicit. Beati qui esuriunt et
sitiunt iusticiã: qm̃ ipsi saturabunt᷑.
Delitiȩ igit᷑ nr̃ȩ sint oꝑa pietatis: &
illis cibis qui nos ad ȩt̃nitatẽ nutri¬
ant impleamur. Lȩcem᷑ in refectio¬
nib pauꝑũ: quos impendia nr̃a sa¬
tiauerint᷑. Iocundemur in uestitu
eoꝵ: quoꝵ nuditatẽ indum̃tis neces¬
sariis texerimus.

Expanded text:
qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Deliciae igitur nostrae sint opera pietatis, et illis cibis qui nos ad aeternitatem nutriunt impleamur. Laetemur in refectionibus pauperum, quos impendia nostra satiaverint. Jucundemur in vestitu eorum quorum nuditatem indumentis necessariis texerimus.
Abbreviated transcription (Latin):
rat ut ad eius imꝑium in quã
iuberet᷑ speciẽ. cuiꝰ libet generis natu¬
ra transiret: sicut cum uoluit in con¬
uiuio nuptiarũ aquã mutauit in ui¬
num: s hoc magis salutiferis dispen¬
sationib congruebat: ut nequissimi
humilitatis mysterio iunceret᷑. Deni¬
q fugato diabolo. & om̃ib artib cal¬
lidi temptatoris elisis: accesserunt ad
dñm angłi. & ministrabant ei. Con
fundantur gͦ filii diaboli atq disci¬
puli. qui repleti in spiratione iuꝑea
simplices quosq despiciunt: negantes
in xp̃o utrãq uerã ẽẽ naturã. dum
aut deitatẽ homime. aut hominẽ
deitate despoliant: cũ uniꝰ temporis
gemino docum̃to utraq falsitas sit
ꝑempta: quia &e ꝑ famẽ corporis ꝑ¬
fecta humanitas: & ꝑ famulantes an¬
gelos demonstrata ẽ manifesta diui-
ptoris nr̃i magisterio edocti sumus.
ñ in solo pane uiuit homo s in om̃i

Expanded text:
rat ut ad Creatoris imperium, in quam juberetur speciem cujuslibet generis creatura transiret; sicut, cum voluit, in convivio nuptiali aquam mutavit in vinum : sed hoc magis salutiferis dispositionibus congruebat, ut superbissimi omino, sed humilitatis mysterio vinceretur. Denique fugato diabolo, et in omnibus artibus suis tentatore frustrato, accesserunt ad Dominum angeli, et ministrabant ei; ut fundantur itaque filii diaboli atque discipuli, qui repleti inspiratione viperea, simplices quosque decipiunt, negantes in Christo utramque veram esse naturam, dum aut Deitatem homine, aut hominem Deitate dispoliant, cum unius temporis gemino documento utraque falsitas sit perempta: quia et per famem corporis perfecta humanitas, et per famulantes 151 angelos demonstrata est perfecta Diviniptoris nostri magisterio edocti sumus, non in solo pane vivit homo, sed in omni
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s dĩ malus. psallat manu sua: &
leuiꝰ feras. Et ait saiil ad seruos su¬
os. Prouidete mͥ aliquẽ bene psallen¬
dẽ: & adducite eum ad me. Et respon¬
dens unus de pueris: ait. Ecce uidi
filium ysai bechleemitẽ. scientem
psallere: & fortissimum robore: &
uirum bellicosum & prudentẽ in
dicens. Mitte ad me daiid filiũ tuũ.
qui ẽ in pascuis. Tulit gͦ ysai asinum
uenit dauid ad saul: & stetit corã
eo. At ille dilexit eum nimis. Et factꝰ
ẽ euis armiger. Et misit saul ad ysai
dicens. Stet dauid in conspectu meo:
inuenit enim grãm in ocłis meis.

Expanded text:
sua, et levius feras. Et ait Saul ad servos suos: Providete mihi aliquem bene psallentem, et adducite eum ad me. Et respondens unus de pueris, ait: Ecce vidi filium Isai Bethleemitem, scientem psallere, et fortissimum robore, et virum bellicosum, et prudentem in dicens: Mitte ad me David filium tuum, qui est in pascuis. Tulitque Isai asinum venit David ad Saul, et stetit coram eo: at ille dilexit eum nimis, et factus est ejus armiger. Misitque Saul ad Isai, dicens: Stet David in conspectu meo: invenit enim gratiam in oculis meis.
Abbreviated transcription (Latin):
nĩs dauid rex suꝑ eos: & pastor unꝰ
erit omĩum eoꝵ. In iudiciis meis
ambulabunt. et mandata mea cu¬
stodient: & facient ea. Et habitabt
suꝑ tr̃am quã dedi seruo meo iacob:
in qua habitauerunt patres ur̃i: &
habitabunt suꝑ eã ipsi & filii eoꝵ.
& filii filioꝵ eoꝵ usq in sempitnũ:
& dauid seruus m̃s pͥnceps eoꝵ in ꝑ¬
petuum. Et ꝑcutiã illis fedus pacis:
pactum sempit̾num erit eis. Et fun-¬
dabo eos et multiplicabo: & dabo scĩ¬
ficationẽ meã in medio eoꝵ in ꝑpe¬
tuum. Et erit tab̃nacłm meũ in eis.
& ero eis ds̃: & ipsi erunt mͥ popłs
Et scient gentes quia ego dñs scĩfica

Expanded text:
s David rex super eos, & pastor unus erit omnium eorum: in judiciis meis ambulabunt, mandata mea custodient, & facient ea. v.15. Et habitabunt super terram quam dedi servo meo Jacob, in qua habitaverunt Patres vestri, & habitabunt super eam ipsi, & filii eorum, & filii filiorum eorum usque in sempiternum: et David servus meus princeps eorum in perpetuum et percutiam illis foedus pacis pactum sempiternum erit eis et fundabo eos et multiplicabo et dabo sanctificationem meam in medio eorum in perpetuum et erit tabernaculum meum in eis et ero eis Deus et ipsi erunt mihi populus et scient gentes quia ego Dominus sanctifica
Abbreviated transcription (Latin):
espiciens iũs fidẽ illoꝵ. Cerm¬
tis in hoc loco fr̃s dm̃ ñ que¬
rere insipientium uoluntates: ñ
expectare ignorantium fidẽ: ñ
infirmi stulta desidia ꝑscrutari:
s ad alteriꝰ fidẽ subuenire. Et re¬
uera fr̃s. quando medicus lan¬
guentium aut querit aut respi¬
cit uoluntates: cum semꝑ contra¬
ria desidet & requirat infirmus:
Hinc ẽ qđ nunc ferrum. nc̃ ignẽ.
nunc amara pocła ingerit & ap¬
ponit inuitis: ut curã sani senti¬
ant: quã sentire ñ poterant egro¬
tantes. Et si homo inuirias despi¬
cit: maledicta contempnit. ut
sauciatis. manib sponte uitã con¬
ferat &e salutẽ: quantomagis xp̃c
medicus. bonitate diuina morbo
saucios peccatoꝵ & frenesi crimi¬
num laborantes: ad salutẽ etiã
inuitos attrahit & nolentes: O si
rum stratib cerneremꝰ: luceret
urget inuitos. fili inquit: remit¬
tunt᷑ tibi peccata tua. Hȩc dicens¬
dm̃ se uolebat intelligi. qui ꝑ ho¬
minẽ ocłis adhuc latebat humanis.

Expanded text:
espiciens, inquit, fidem illorum; cernitis in hoc loco, fratres, Deum non quaerere insipientium voluntates, non spectare ignorantium fidem, infirmi stulta desideria perscrutari, sed alterius fidei subvenire. Et revera, fratres, quando medicus languentium aut quaerit aut respicit voluntates, cum semper contraria desideret et requirat aegrotus? Hinc est quod nunc ferrum, nunc ignem, nunc amara pocula ingerit et apponit invitis, ut curam sani sentiant, quam sentire non poterant aegrotantes. Et si homo injurias despicit, maledicta contemnit, ut sauciatis manibus sponte vitam conferat et salutem, quanto magis Christus medicus bonitate divina morbis saucios peccatorum, et phrenesi criminum laborantes, ad salutem etiam invitos attrahit et nolentes? O si rum stratibus cerneremus, luceret urget invitos. Fili, inquit, remittuntur tibi peccata tua. Haec dicensDeum se volebat intelligi, qui per hominem oculis adhuc latebat humanis.
Abbreviated transcription (Latin):
on mireris ioħs: si tuis me ma¬
nib inclino. Qui enim conten¬
tus sum nascr: condentus circũcidr.
pannis etiã content̾ in uolui: quomͣ
ñ iordanẽ hunc contentꝰ ingrediar:
Noli putare iniuriosum mͥ indignũ¬
q uideri hoc baptisma: alie me ma-¬
nent iniuriȩ: aliȩ sunt contumeliȩ.
quas ꝓ humana ꝑpeti salute dispo¬
sui. Post hec beat᷑ ioħs suscepit deuo¬
tus: quẽ tumidus ꝓhibebat. Nec ig¬
norabat ꝓpħarum ille p̃cipuus ã
se dñm baptizandum: s ministeri¬
um suum noluit sine confessione
ctus: in quo bene complacui. Quod
stũ ẽ: ut p̃sentia scĩ sp̃s &r auctori¬
tas pat̾nȩ uocis apud omẽ hominũ
genus & testimonium ioħis & ueri¬
tas filii. & sacram̃tum baptismi fir-¬
maretur. ꝑ qd magnificamꝰ dm̃ pa¬

Expanded text:
 mireris, Joannes, si tuis me manibus inclino; qui enim contentus nasci, contentus circumcidi, pannis etiam contentus 102 involvi, quomodo non Jordanem hunc contentus libenter ingrediar? Noli putare injuriosum mihi, indignumque videri hoc baptisma; aliae me manent injuriae, aliae sunt contumeliae, quas pro humana perpeti salute disposui. Post haec beatus Joannes suscepit devotus, quem timidus prohibebat. Nec ignorabat prophetarum ille praecipuos a se Dominum baptizandum; sed ministerium suum noluit sine confessione ctus, in quo bene complacui . Quod stum est, et praesentia S. Spiritus, et auctoritas paternae vocis apud omne hominum genus, et testimonium Joannis, et veritas Filii, et sacramentum baptismi firmaretur: per quod magnificamus
Abbreviated transcription (Latin):
ihat ad textrinum opꝰ cotidie:
& delabore manuũ suarũ uictum
quẽ consequi poterat deferebat. Unde
factum ẽ ut hedum caprarũ accipi¬
ens. detulisset domum: cuiꝰ cũ uocẽ
lalantis uir eiꝰ audisset. dixit. Uide
to aut edere aut contingere. Ad hec
uxor eiꝰ irata: respondit. Manifeste
uana facta ẽ spes tua: & elemosinȩ

Expanded text:
ibat ad textrinum opus cotidie et de labore manuum suarum victum quem consequi poterat deferebat unde factum est ut hedum caprarum accipiens detulisset domi cuius cum vocem balantis vir eius audisset dixit videte quid aut edere aut contingere ad haec uxor eius irata respondit manifeste vana facta est spes tua et elemosynae