comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nides: quid crit spł̃s  Audi quid erit.
Ut sit cds̾ omia mom̃bus. Quicł ẽ om¬
magno habebas. ipse tͥ erit. Iam enin
ctucare ⁊ bibere ᷤ Ipst tͥ erit cibus. ipse
fragilem transtuntem: Ipst tͥ ñnota¬

Expanded text:
fides, quid erit species? Audi quid erit: Ut sit Deus omnia in omnibus . Quid est, Ommagno habebas, ipse tibi erit. Quid hic nducare et bibere? Ipse tibi erit cibus, ipse fragilem, transeuntem? Ipse tibi immorta
Abbreviated transcription (Latin):
tat: ao ut leuetur. uoluntatem mutat.
Qͥs nos se ꝑabit a caritate dĩ tͥbulatio.
anangustia. anꝑsecutio. anfames an
pot̃ dici illa felicitas. de qua scͥptura
dicit. transet labor ⁊ ganitus: Srgo
adhuc inqͥt in nobisinet ipsis ingemi¬
seimus. atoptionem expectantes t udĩp¬
tionẽ corporis nr̃i. Acshuc ingainiscimsꝰ

Expanded text:
tc., usque ad voluntatem mutat. Quis nos separabit a charitate Dei? Tribulatio an angustia, an persecutio, an fames, an us, jam non potest dici illa felicitas, de qua Scriptura dicit, Transiit labor et gemitus . Ergo adhuc, inquit, in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes redemptionem corporis nostri. Adhuc i
Abbreviated transcription (Latin):
cipere omĩa quecdicta sũt omĩa. Non
enim ̃taloquimur. illud ut doim¬
nas ueritatis aminas dicamus. quã
abcis cdicunus possideri. Aut il nouu¬
ne posseisionis ab hoc sensu uupetim̃
id quoq auserat᷑. Nonenim ait pat̃
mea ponides. uel possicdibis. ẜ or̃ã iea
tuasint. hec tam̃ ita ssint cais ut
pot̾ familie nix̃ uel alim̃tum c̃ uel or¬
namentum. uel aliqͥt hutusinodi. Et
cerie cum ipsum patrem recte ile pos¬
sit slum chiocre: non iudeo que ipsuus
recte sua nocare non possit cdietũs ctũ¬
taxat mocdis. Cum enim beatitudinẽ
illam obtumerimus nrã crunt ałuꝵ¬
dum equalia. nrãcrunt ad cdomiian¬

Expanded text:
sunt omnia. Non enim illud ita loquimur, ut dominas veritatis dicamus animas, quam ab eis dicimus possideri. Aut si nomine possessionis ad hunc sensum impedimur, id quoque auferatur. Non enim ait pater, mea possides vel possidebis; sed, Omnia mea tua sunt. Nec tamen ita sunt ejus, ut potest familiae nostrae vel alimentum esse vel ornamentum, vel aliquid hujusmodi. Et certe cum ipsum patrem recte ille posset suum dicere, non video quae ipsius recte sua vocare non possit, diversis duntaxat modis. Cum enim beatitatem illam obtinuerimus, nostra erunt ad vdum aequalia, n
Abbreviated transcription (Latin):
mea tuassĩt: Quauire pͥmo cauenebã
.c̃. ne intelligas ita dictum. omĩa ua
tua st̃ quasi nonstut ⁊istĩs: ut canquã
intrena hencdante patiaris atignstias.
quomoco possint eł ontĩa maiatis. si
habet ibi iuam iunior partem suam
Sic enim aꝑectis ⁊ purgatas ac iam
⁊omĩtm singula. ⁊ omĩa singulort̃t
Ut enim cupiotitas nichilsine angu¬
stia: ita nichil cũ angnstia caritas tena.
⁊ uirtiues siblans ac porestates. aite
unũsa celestia dĩ inisteria. dr̃ in
possessionem talisitio sabiecisse putã¬
dus. e Si ponessionemsie accipias.

Expanded text:
mea tua sunt? Qua in re primo cavendum est ne intelligas ita dictum, omnia mea tua sunt, quasi non sint et fratris, ut tanquam in terrena haereditate, patiaris angustias, quomodo possint omnia esse majoris, si habet ibi etiam junior partem suam. Sic enim a perfectis et perpurgatis, ac jam et omnium singula, et omnia singulorum. Ut enim cupiditas nihil sine angustia, ita nihil cum angustia charitas tenet. et Virtutes sublimes ac Potestates, atque universa coelestia Dei ministeria Deus in possessionem tali filio subjecisse putandus est? Si possessionem sic accipias,
Abbreviated transcription (Latin):
dertam patͥo intpellat ꝓ nob̾.
Alia menbra iecipit. alia flagellat.
alia munctat alia consolatut. aliacre¬
at alia uocar alia reuocat alia corrigit.
alia redincognt. Certe recte am̃onet
m̃bra sua ut sur sum cor babeant. Au¬
diant gͦ ⁊ faciant. Leuent act illum
qctinale ẽ. intta Ibi enim ñ putrescit
cm silleuetur ad cłm stum̃tum si ha¬
beris ininsctioub. ne purresceret le¬
uaras ad suiꝑiara. fr̃inãto tuo muta¬
requeris locumꝰ ⁊ coi ꝑmittis intt̃a
putrescere : frmũtũ leuares in suꝑiora:
cor leua inglum. Ꝙ unde inqͥs possis¬

Expanded text:
eram Patris interpellat pro nobis : alia membra recipit, alia flagellat, alia mundat, alia consolatur, alia creat, alia vocat, alia revocat, alia corrigit, alia redintegrat. membra sua ut sursum cor habeant. Audiant ergo, et faciant; levent ad illum quod male est in terra. Ibi enim non putrescit cor, si levetur ad Deum. Frumentum si haberes in inferioribus, ne putresceret, levares ad superiora. Frumento mutares locum, et cor permittis in terra putrescere? Frumentum levares in superiora; cor leva in coelum. Et unde, inquis, poss
Abbreviated transcription (Latin):
inirogationẽ ꝑtineat qͦt ait anarare
siuetorum crm ctubitatione mstogã¬
ts non iideo qͦm cdidernatur urtp
aut stnsts fidem non impedit. E st e¬
tiam ambiguitas insono dubio slla¬
batum᷑ hecutiq ad pãtiationẽ ti¬
nens. Nam qͦdscͥꝓtum ẽ non. bsd̃
crriptat ab eo qͦt ssĩt ossa si aũ ꝓducat.
ab eo qt sunt ora. intelligitur numerus
m̃a s oĩthon positum. ẽ. Uncde plerumq
loquendi cõsuctudo uulgaris utilior sig
inficanctis reb quam integritas inte¬
rata. Alallem quippe cumbarbarisio
gis latinum ẽ. S aliquanto dubtus sꝑl¬
labe sonis etiam uicino uerbo ad eandẽ
sententiam ꝑtinente indicatur. ficuti¬

Expanded text:
neat, quod ait, A Nazareth? sive totum cum dubitatione interrogantis, non video quomodo discernatur: uterque autem sensus fidem non impedit. Est etiam ambiguitas in sono dubio syllabarum, et haec utique ad pronuntiationem pertinens: nam quod scriptum est, non est corripiat, ab eo quod sunt ossa; si autem producat, ab eo quod sunt ora, intelligitur numerus daxovv positum est. unde plerumque loquendi consuetudo uulgaris utilior est significandis rebus quam integritas litterata. mallem quippe cum barbarismo magis latinum est. sed aliquando dubius syllabae sonus etiam uicino uerbo ad eandem sententiam pertinente diiudicatur
Abbreviated transcription (Latin):
.rit. & ego. s dixerit. ñ ego aũ. s grã
dĩ mecum. ñ qr ipse nichil boni a¬
gebat. s qr nichil ageret. si illa non¬
ꝓpt̃ hoc ipsum conseruat᷑
es. ut ostendam in te uirtutẽ meã.
& ut annuntietur nom̃ meum
in uniu̾sa tr̃a. Hȩc scͥpture uerba
& apłs posuit cũ in eodem loco ꝑ¬
difficili uer saretur. Ibi aũ &s hoo a
it. Si aũ uolens ds̃ oftendere iram
& demonstrare potentiam suam.
attulit in multa patientia. uasa
trȩ. Parcencto utiq his quos malos
futuros eẽ p̃scierat. qͥuȩ uasa dicit
ꝑfẽcta inꝑditionẽ. Ut notas inqͥt¬
fãceret diuitias głe sus in uasa
misccłiȩ. Unde uasorum miscdiȩ
uor. ẽ. in psalmis. Dt̃ ms̃. miscdĩa
enis p̃ueniet me: dã is demonstra¬
uit mͥ mimicis meis. Nouit gͦ dñs
bene uti malis. in quib tam̃ hiuna¬
nam naturã. ñ ad malitiam creat.
nim ut annuntiaret᷑ nom̃ dĩ in
uatus. ẽ sic̃ & scͥptura testat᷑ & exi¬
ullum ds̃ uel angelorum
uł hominũ crearet. quem

Expanded text:
t ego\', sed dixerit: Non ego antem sed gratia dei mecum, non quia ipse nihil boni agebat, sed quia nihil ageret, si illa nonr hoc ipsum conseruatus es, ut ostendam in te uirtutem meam et ut annuntietur nomen meum in uniuersa terra. haec scripturae uerba et apostolus posuit, cum in eodem loco perdifficili ueit: Si autem volens Deus ostendere iram, et demonstrare potentiam suam, attulit in multa patientia vasa irae: parcendo utique iis quos malos futuros esse praescierat; quae vasa dicit perfecta in perditionem. Et ut notas, inqfaceret diuitias gloriae suae in uasa misericordiae. unde uasorum misericordiae uox est in psalmis: deus meus, misericordia eius praeueniet me; deus mens demonstrauit mihi in inimicis meis. nouit ergo deus bene uti malis, in quibus tamen humanam naturam non ad malitiam creat, nim ut annuntiaretur nomen dei in uatus est, sicut et scriptura testatur et exiullum Deus vel angelorum, vel hominum crearet, quem
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ gͦ ds̃ iubet sine adiutorio
ipsius uel diffĩcile impletur. cum
si cdñs ñ eclificet. in uanum edifi¬
cans laborasse dicatur: neq sc̃ptũ
sit . ẽ. quidẽ uolentis atq currentis.
facilius aũ miserentis dĩ. s scͥptum
sit. ñ uolentis neq currentis. s mui¬
serentis. ẽ. dĩ. ñ qr nulla .ẽ. hominis¬

Expanded text:
quod deus iubet, sine diuinitus ipsius uel difficile impletur, cum. si dominus non aedificet, in uanum aedificans laborasse dicatur neque scriptum sit ceat quidem uolentis atque currentis, facilius autem miserentis est dei, sed scriptum sit: Non uolentis neque currentis sed miserentis est dei, n
Abbreviated transcription (Latin):
te : nͥganitib menarrabilib int̾pellate
sic inulligat᷑ ut cditi: icdẽ qi grmitibus
quil assectum pium grẽ spĩtalis infim¬
dit. S cuisimiles locutionum modos.
quando ꝑ efficientem significatur id
qd efficitur. sic̃ srigus pigrum dicimus
qi pigros facit. et chiemi tͥstmuł letũ. qi
tͥstis uł letos facit. enam descͥpturis scĩs
cõmemorauerum uͥ ds̃ dicit ad abrahã.
nunc cognoui qͦd nichil ẽ. aliud. quami
nc̃ ut cognosceres sici. Honenun tunc
ds̃ dicenctus ẽ cognouisse: qd ante quã
ficret numquam potut ignorare.

Expanded text:
e sic intelligatur, ut dixi, id est, quia gemitibus quibus affectum pium gratiae spiritualis infundit. Sed cum similes locutionum modos, quando per efficientem significatur id quod efficitur; sicut frigus pigrum dicimus, quia pigros facit; et diem tristem vel laetum, quia tristes vel laetos facit; etiam de Scripturis sanctis commemoraverim, ubi Deus dicit ad Abraham, Nunc cognovi ; quod nihil est aliud quam, Nunc ut cognosceres feci: non enim tunc Deus dicendus est cognovisse, quod antequam fieret nunquam potuit ignorare
Abbreviated transcription (Latin):
Sigͦ has locutionis nc̃ libris cdrunis crudi¬
tus agnosceres. de gemitibi illis quil dic¬
tum.ẽ. genitil int̃pellare spm scm̃ non
eum facctes miserum. Quidenim t̃ aliud
semꝑ gemens. quam semꝑnuser: Icleo nos
gaminus. qr miseri sumus. Et grãs spũi
scere cdm̃i: ꝓpt̃ qͦd dictum. ẽ. inmo cogniti
adõ. fa̾cit ab rahamdõ cognoscentẽ: ꝓpt̃ qͦi
sdinmorem seͥptutatunt qualocutione
sit dictum. et ipse spc̃ int̃pellat gemitib
ciunt᷑. alii qͦdlibet aluidagunt. aliĩlormi¬
unt: nonutiq cdesunt. qͦs cdesicderiũ scm̃

Expanded text:
go has locutiones sicut Libris divinis eruditus agnosceres, de gemitibus illis quibus dictum est gemitibus interpellare Spiritum sanctum, non eum faceres miserum. Quid enim est aliud, semper gemens, quam semper miser? Ideo nos gemimus, quia miseri sumus. Et gratias Spirscere Deum, propter quod dictum est, Imo cogniti a Deo. Facit Abraham Deus cognoscentem, propter quod sanctarum Scripturarum, qua locutione sit dictum, Et ipse Spiritus interpellat gemitibus ciuntur, alii quodlibet aliud agunt, alii dormiunt, non utique desunt quos desiderium sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
ał. aut angustias patiatur. qͥ sccłm
quod ipso mouente nos facimus. ip¬
diligatis eum. Non enim ut sciat
ipsẽ quem nichil latet. s ut scire nos
faciat quantũ in eius dilectione ꝓfe¬
cerunus. temptarinos pmittit. Scd̾m
ipsam locutionem dicit a ctñst
occultando faciebat. Seclin hanc figu¬
ram etiam patrem solum scire dirit ip¬
sumcdiem: q eundemfilium scire facẽt.

Expanded text:
at aut angustias patiatur, qui secunquod ipso movente nos facimus, ipsciat si diligitis eum . Non enim ut sciat ipse quem nihil latet, sed ut scire nos faciat, quantum in ejus dilectione profecerimus, tentari nos permittit. Secundum ipsam locutionem dicit et Dominuoccultando faciebat. Secundum hanc figuram etiam Patrem solum dixit scire diem ipsum, quia eumdem Filium scire faceret.
Abbreviated transcription (Latin):
Icium dictum ẽ gemitibus inter¬
pellat. ut intelligeremus gemitib in¬
t̃pellare nos facit. Acẽ enim nobiset
insundendo cariratem nobis. facit nos
int̃pellare gemitib. Deniq alioloco
eum dicit apło clamantem abbapat:
alio loco clicit. in qͦ clamamus abbapa¬
tet. Exposuit qͥd sit clamantem abba
pat̃ : dicendo in quo clamamus. Ac ꝑ
hoc qͥd ẽ. clamantem. il clamare faci¬
entem: do exemplum locutionis hu¬
iuis. Nonne cds̃ omĩum .ẽ. p̃scius futu¬
rotum: Quis hoc negabit insanus ła
ds̃. non eos nouerat. non elegerat. non
p̃clestinauerat ante mundi constitu¬
tionem. S sic cdirit. nunc aũ cognostẽ¬
tes dm̃ ĩmo cogniti aclõ: ut intellige¬
rent clm̃fecisse meis cognitionem suã.
Cognoseentes dm̃. Quid ẽ. cognoscentes
clm̃᷑ Nolite uobis arrogare. nolite suꝑ¬
bire. cogniti estis adõ. Quid. ẽ. cogniti
estis actõ: sognitares suos dõ uos fecit:
ds̃ uobis dedit ut cognoscatis. qͦmͦi ẽ. et

Expanded text:
im dictum est, Gemitibus interpellat; ut intelligeremus, Gemitibus interpellare nos facit. Adest enim nobis, et infundendo charitatem nobis, facit nos interpellare gemitibus. Denique alio loco cum dicit Apostolus, Clamantem, Abba, Pater ; alio loco dicit, In quo clamamus, Abba, Pater : exposuit quid sit, Clamantem, Abba, Pater; dicendo, In quo clamamus. Ac per hoc quid est, Clamantem, nisi, clamare facientem? Do exemplum locutionis hujus. Nonne Deus est omnium praescius futurorum? Quis hoc negabit insanus? TaDeus, non eos noverat, non elegerat, non praedestinaverat ante mundi constitutionem. Sed sic dixit, Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo; ut intelligerent Deum fecisse in eis cognitionem suam. Cognoscentes Deum. Quid est, Cognoscentes Deum? Nolite vobis arrogare, nolite superbire: Cogniti estis a Deo. Quid est, cogniti estis a Deo? Cognitores suos Deus vos fecit: Deus vobis dedit ut cognoscatis. Quomodo est et
Abbreviated transcription (Latin):
uidenim aluo ñgnificat qͦd
dicitur dm̃ requicuisse ab omĩ¬
busoꝑibus siuis. quȩ fecit bonaualde:
nͥ requiem nrãm quam nobis clatu
ram locimonis dicit apłe. Quid tñ¬

Expanded text:
 significat, quod dicitur Deus requievisse ab omnibus operibus suis, quae fecit bona valde, nisi requiem nostram, quam nobis datururam locutionis dicit et Apost
Abbreviated transcription (Latin):
cunditatem filiorum salutem corpo¬
tis. dignitatẽ scłiꝰ Aitende quã iul¬
ti mali habent. hoc ẽ totum ꝓpt̃ quod
eum colis.  Hutabũt pedes tui: puta¬
bis te sine causa colere. quando meis
ista iudes. qͥ eum nou colunt. Frgo ista
omiã dat etiam malis : se solum seruat
bonis. Uiuificabis nos. Nam mortui
eramus. quando trenis rebus inhere¬
bamus: mortui eramus. quando treni
hominuis imnaginẽ portabamus. Unui¬
ficabis nos. Iunouabis nos: uitam uite¬
riaris homtinis dabis nobis. Et nomen
tuum inuocabiinus: icdẽ. te diligemꝰ
Tu nobis dulciseris remissor peccatoꝵ
nrõꝵ : tu eris totum p̃mium iustisi

Expanded text:
cunditatem filiorum, salutem corporis, dignitatem saeculi? Attende quam multi mali habent. Hoc est totum propter quod eum colis? Nutabunt pedes tui, putabis te sine causa colere, quando in eis vides ista qui eum non colunt . Ergo ista dat omnia etiam malis; se solum servat bonis. Vivificabis nos: nam mortui eramus, quando terrenis rebus inhaerebamus; mortui eramus, quando terreni hominis imaginem portabamus. Vivificabis nos: innovabis nos; vitam interioris hominis dabis nobis. Et nomen tuum invocabimus: id est, te diligemus. Tu nobis dulcis eris remissor peccatorum nostrorum; tu eris totum praemium justifi
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ cũ dicit: concupiscit & deficit
amma mea in atria diũ. Non enim habet
qͦd desiderat. S niunqͥd sinc gaudio
ẽ: quo gaudio : qd ait apłs. spe gaudẽ¬
tes. Ibi iam re gaudebit: mͦ adhuc spe.
Ideoq qui spe gaudent quia certi sũt se
accepturos. colerant utorculari om̃s p̃s¬
suras. ẜpterea & ipso apłs cum dixisset.
spe gaudentes. quasi his loqueret᷑ qͥ iam
intorculari sũt. addidit statun. in tribu¬
latione patientes. In cͥbulatione inquit
patientes. Quid deinde  In oratione to¬
lerantes. Quid. c̃ tolerantes: Quia diffe¬
rimini. Oratis & differimini: tolerate qͦd
differimini. Toleretur qͦd differtur. qr
cum uenerit ñ aufertur. Ex tractatu

Expanded text:
cupiscit et deficit anima mea in atria Domini;» non enim habet quod desiderat: sed numquid sine gaudio est? Quo gaudio? Quod ait Apostolus: «Spe gaudentes.» Ibi jam re gaudebit, modo adhuc spe. Ideoque qui spe gaudent, quia certi sunt se accepturos, tolerant in torculari omnes pressuras. Propterea et ipse apostolus cum dixisset, «Spe gaudentes;» quasi his loqueretur, qui jam in torculari sunt, addidit statim: «In tribulatione patientes. In tribulatione,» inquit, «patientes:» quid deinde? «In oratione tolerantes» . Quid est, «tolerantes?» Quia differimini. Oratis et differimini; tolerate quod differimini: toleretur quod differtur; quia cum venerit, non aufertur. 7. Au
Abbreviated transcription (Latin):
Quocat uos ppħa cumdicit. Et nc̃
tudonus iacob: uenite ambulemꝰ
in luce dñi. Tu domꝰ iacob quam uo¬
cauit & elegit: ñ cu quam dimisit.
hanc ꝑtinebitis quã uocauit.: ĩlla ca¬
rebitis quam dimisit. Iur quippe
dñi in qua ambulant gentes illa. ẽ:
de qua idem ꝓpħa dicit. dedi te in
lucem gentium: ut sis salus mea us
dem dictum .ẽ. Uedit illis dẽ spm̃
cõpunctionis oculos ut non uideãt.
& aures ut ñaudiant. usꝙ in hodi¬
reꝓbatis. qui factus ẽ incaput angu¬
li. Eigo accedite ad eum. & illumi¬
namini. Quid. ẽ. accedite. nͥ credite ͦ¬

Expanded text:
icit, Et nunc tu, domus Jacob, venite, ambulemus in luce Domini. Tu, domus Jacob, quam vocavit et elegit; non Tu, quam dimisit. hanc pertinebitis, quam vocavit; illa carebitis, quam dimisit. Lux quippe Domini, in qua ambulant gentes, illa est de qua idem propheta dicit, Dedi te in lucem gentium, ut sis salus mea usqdem dictum est: Dedit illis Deus spiritum compunctionis; oculos, ut non videant; et aures, ut non audiant, usque in hodireprobatis, qui factus est in caput anguli. Ergo, Accedite ad eum, et illuminamini . Quid est, Accedite; nisi, credite
Abbreviated transcription (Latin):
cce misccłia & uidicium. Mise¬
ricordia in electionem. quȩ cõ¬
secuta ẽ iusticiam dĩ: iudicium uͦ
fact᷑a sunt. flectio quippe ista grẽ. ẽ.
ñutiq meritorum. Suꝑius enĩ di¬
xerat. Sicͤ & in hoc tempoie reliquie
ꝑelecꝰtionem grẽ saluȩ facle sunt.¬
Si aũ grã ĩam ñ exoꝑib Alioquin
grã. iam ñ ẽ. grã. Gratis gͦ consecuta
.e. qͣd consetuta ẽ elect̾io. Non p̃ces¬
sit eorum aliquid qͦd priores clarẽt
& retribueret᷑ illis. Pro nichilo saluos
fecit eos. Ceteris aũ qui excecati sũt.
sicut ibi nontacitum ẽ in retͥbu¬
tionem factũ ẽ. Uniuersȩ iue dñi:
misedia & ueritas. Inuestigabiles

Expanded text:
cce misericordia et judicium: misericordia in electionem quae consecuta est justitiam Dei; judicium vero facta sunt. Electio quippe ista gratiae est, non utique meritorum. Superius enim dixerat, Sic ergo et in hoc tempore, reliquiae per electionem grn ex operibus; alioquin gratia jam non est gratia . Gratis ergo consecuta est, quod consecuta est electio: non praecessit eorum aliquid, quod priores darent, et retribueretur illis: pro nihilo salvos fecit eos. Caeteris autem qui excaecati sunt, sicut ibi non tacitum est, in retributione factum est. Universae viae Domini misericordia et veritas . Investigabiles
Abbreviated transcription (Latin):
S in die irx ⁊⁊ reuelationis iusti iudi¬
ii. ciĩ dĩ. qui reddet unicuiq scdin
opa eius. Nũquid qm̃ isti in sua ne¬
quitia ꝑseuerant. ⁊deo ds̃ in sua pa¬
tientia ñ ꝑseuerat ꝑpauca in hoc
scło puniens ne diuina ꝓuidentia
nor Entedatur ⁊ multa seruans
ulo rmimait futurũ iudi

Expanded text:
 in die irae et reuelationis iusti iudicii dei, qui reddet unicuique secundum opera eius. numquid, quoniam isti in sua nequitia perseuerant, ideo deus in sua patientia non perseuerat perpauca in hoc saeculo puniens, ne diuina prouidentia non esse credatur, et multa seruans ultimo examini, ut futurum iudi
Abbreviated transcription (Latin):
facit solem suũ oriri suꝑ bonos ⁊ ma¬
los. ⁊ pluit suꝑ iustos ⁊ inuistos.
Hac indulgentia ⁊ lenitate dĩuina
multos abuti ad ꝑniciem suã qͥs ne¬
sciat. Quos ar guens apłs ⁊ grauit᷑
Nincrepans dicit. Existimas aũõ hõ
it omĩs qui uidicas eos qͥ calia agunt
N⁊ eadem facis qm̃ tu effugies iudici¬
Num dĩͦ An diuitias bonitatis. be¬
nmitatis eius contẽpnis. Ignorasqr

Expanded text:
facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. hac indulgentia et lenitate diuina multos abuti ad perniciem suam quis nesciat? quos arguens apostolus et grauiter increpans dicit: Existimas autem, o homo omnis, qui iudicas eos, qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies iudicium dei? an diuitias benignitatis emitatis co
Abbreviated transcription (Latin):
quem nulla ẽ iniquitas. cuiꝰ sũma po¬
testas ẽ. qͥ ñ tautũ qualis qͥsq sit uidet.
uerũ etiam qualis futurus sit p̃uid&:
qͥ solus potest in uidicando non labi.
quia in cognoscendo ñ potͣ falli: fac̃
tam̃ sic̃ eu̾głm loquit᷑ solem suum
oriri suꝑ bonos ⁊ malos. ⁊ pluit suꝑ¬

Expanded text:
quem nulla est iniquitas, cuius summa potestas est, qui non tantum, qualis quisque sit, uidet, uerum etiam, qualis futurus sit, praeuidet, qui solus potest in iudicando non labi, quia in cognoscendo non potest falli, faciat tamen, sicut euangelium loquitur, solem suum oriri super bonos et malos et pluit su
Abbreviated transcription (Latin):
da inuisibilia sua : ibi etiã dictũ
ẽ nͣ illos ipsũ dm̃ rectt coluisse.
qr & alis rebus quib ñ opartebat
diuinos honores illi uni cantũ
debitos deculerũt. qm̃ cognosoẽ¬
cauerũt aut grãs egerũt. S eua¬

Expanded text:
da inuisibilia sua: ibi etiam dictum da inuisibilia sua: ibi etiam dictum est non illos ipsum Deum recte coluisse, quia et aliis rebus, quibus non oportebat, diuinos honores illi uni tantum debitos detulerunt: Quoniam cognoscencauerunt aut gra
Abbreviated transcription (Latin):
surdus ẽ in rebus humanis: ut
nesciat philosophos uel studium sã¬
pientiȩ. uł ipsam sapientiã ꝓsiteri
sauet hos tam̃ qͥ scdm elem̃ta hui
mundi philosophant᷑ : ñ scdm dm̃
a quo factuo t̃ munduo. Ammone¬
tur enĩ p̃cepto apłico. fidelit q audit
qͦa dictumẽ. Cauete ne quis uos
decipiat ꝑphilosophiã ⁊ inanem
seductionẽ scm elem̃ta mundi
deinde ne om̃o tales ẽt̃ arbitretur:
audit ab eodem apło dici de qͥbꝰdđa.
Quia qͦd notum ẽ dĩ manifestũ
ẽ in illis. Dõ enĩ illis manifestaũ.
Inuisibilia enĩ eius ⁊ constituti
one mundi ꝑ ea quȩ facta sunt
intellecta conspiciunt᷑. Sempi¬
terna qͦ uirtus eius & diuinitas.
Et uͥ atheniensibus loquens. cũ
rem magnam de dõ dirisset. & qͣ
a paucis possit intelligi. qͦd in illo
cit. & ait. Sic̃ & ur̃i quidã dixert̃.
Nouit sane etiã ipsos in quibus
errant cauere. Uͥ onĩ dictum ẽ.
qͦd ꝑ ea quȩ facta sũt dõ illis ma¬
nifestauit intellectu conspicien¬

Expanded text:
surdus est in rebus humanis, ut nesciat philosophos uel studium sapientiae uel ipsam sapientiam profiteri. Cauet eos tamen, qui secundum elementa huius mundi philosophantur, non secundum Deum, a quo ipse factus est mundus. Admonetur enim praecepto apostolico fideliterque audit quod dictum est: Cauete ne quis uos decipiat per philosophiam et inanem seductionem secundum elementa mundi. Deinde ne omnes tales esse arbitretur, audit ab eodem apostolo dici de quibusdam: Quia quod notum est Dei, manifestum est in illis; Deus enim illis manifestauit. Inuone mundi per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque uirtus eius et diuinitas, et ubi Atheniensibus loquens, cum rem magnam de Deo dixisset et quae a paucis possit intellegi, quod in illocit et ait: Sicut et uestri quidam dixerunt. Nouit sane etiam ipsos, in quibus errant, cauere; ubi enim dictum est, quod per ea, quae facta sunt, Deus illis manifestauit intellectu conspicien
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ ñ fũt ut sint. s tanquã sint. Apud
dm̃ quippe iam factum ẽ. qͦd eiꝰ dispo¬
sitione futurum ẽ : qr de illo alibi di¬
cit᷑. qui fecit que futura sũt. Ꝙhic
quando fames facta ẽ. tunc dicta ẽ
uocata : id.ẽ. ut adeẽt. quȩ iam fuerat
in eius occulta gub̃natione disposita.

Expanded text:
ea quae non sunt,» ut sint; sed, «tanquam sint» . Apud Deum quippe jam factum est quod ejus dispositione futurum est; quia de illo alibi dicitur, «Qui fecit quae futura sunt» . Et hic quando fames facta est, tunc dicta est vocata, id est, ut adesset quae jam fuerat in ejus occulta gubernatione disposita.
Abbreviated transcription (Latin):
constant᷑ infigere: nec ad illud qͥdẽ
digni habiti sut. ut eis ista ꝑ scõs
angelos nuntiarent᷑. siue forinsecꝰ
ꝑ sensus corporis. siue int̾ĩorib reuelati¬
ra pietate p̃ditis. hec demonstrata
sut.: qͥ ea p̃dicentes : uł de p̃sentibꝰ sig¬
nis. uł de ꝓrrimis teb. ita ut p̃dixert̃
factis fidem facientes : auctoritatt᷑
cui de longe futuris. usq in scłi finẽ
crederetur. hab̾e meruerũt. Er tetatu

Expanded text:
ad infigere. Nec ad aliud quidem digni habiti sunt ut in eis ista per sanctos angelos nuntiarentur, sive forinsecus per sensus corporis, sive interioribus revelatiec demonstrata sunt, qui ea praedicentes, vel de praesentibus signis vel de proximis rebus, ita ut praedixerant, factis fidem facientes, auctoritatem cui de longe futuris usque in saeculi finem crederetur, habere meruerunt. Potestat
Abbreviated transcription (Latin):
a quo ꝑut ñ ꝑmissi sum. pͥncipium ad
qͥd recuitimus & forina quam sequim᷑.¬
& grã qua recõciliamut: u inum qͦ auc¬
tͥoe condici sumꝰ. & similitudinẽ eius
ꝑ quam ad unitatẽ refermamur. & pacẽ
qua unitati adheremus: dm̃i qͥ dixit.¬
fiat. & uerbum ꝑ qͦd factum ẽ omne
qͥd substantialit̃ & nacuralit̃ factum. ẽ.
& donum benignitatis eius. qua placuit
& conciliatum. c̃. auctori suo. ut ñ interi¬
ret qͥoqͥd ab eo ꝑuerbum factum ẽ: unũ
dm̃. quo creatore uiumus. ꝑ quẽ reforma:¬
ti sapient̃ uiuimus. quem diligentes & qͦ
fruentes beate uiuimus: unum dm̃ ex qͦ
omĩa ꝑ quẽ omĩa. in quo omĩa: ipsi gloria

Expanded text:
a quo perire non permissi sumus: principium ad a quo perire non permissi sumus: principium ad quod recurrimus, formam quam sequimur, gratiam qua reconciliamur, unum quo auctore conditi sumus, et similitudinem ejus, per quam ad unitatem reformamur, et pacem qua unitati adhaeremus. Haec estFiat ; et Verbum per quod factum est omne quod substantialiter et naturaliter factum est; et Donum benignitatis ejus, quo placuit et conciliatum est auctori suo, ut non interiret quidquid ab eo per Verbum factum est: unum Deum quo creatore vivimus, per quem reformati sapienter vivimus, quem diligentes et quo fruentes beate vivimus: unum Deum ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia, ipsi gloria
Abbreviated transcription (Latin):
eliget gͦ nos religio uni. relimioue¬
omĩpotñti dõ. qi int̾ m̃tem nrãm
qua illum intelligimus patrem. & ueri¬
tatem. idẽ. lucem interiorem. ꝑ quã illũ
incelligimus. nulla int̾posita creatura .ẽ.
Quare ipsam qͦ ueritatẽ. nulla ex parte
dissimilem. in ipso & cum ipso uenerem̃.
quȩ forma. ẽ. omĩum quȩ ab uno facta
sut. & ad unum nituncur. Unde appata&
spĩtalibꝰ animis ꝑ hanc formã fact᷑a ẽẽ oĩa
quȩ sola implet qͦd appetunt omĩa. Qix
camĩ omĩa neq fierent a patre ꝑ filium.
neq suis sinibꝰ salua cẽnt. nͥ ds̃ sũie
eẽt bonus. qui & nulli naturȩ quȩ ab
ipso bona eẽ posset inuidit. & in bono
ipso. alia quantũ uellent. alia qͣntum
possent. ut manerent dedit. Quare ip¬
sum donum dĩ cum pacte & filio eque
ĩcõmutabile coleres. tenere. nos cõuenit
unius substantiȩ tͥuitatem: unum dm̃
a quo sumus. ꝑ quẽ sumus. in qͦ suimus:
a q̃ discessimus. cui dissimiles fact̾i sumꝰ.

Expanded text:
eliget nos religio uni omnipotenti Deo. Quia inter mentem nostram, qua illum intelligimus Patrem, et veritatem, id est lucem interiorem, per quam eum intelligimus, nulla interposita creatura est. Quare ipsam quoque veritatem nulla ex parte dissimilem in ipso et cum ipso veneremur, quae forma est omnium quae ab uno facta sunt, et ad unum nituntur. Unde apparet spiritualibus animis, per hanc formam facta esse omnia, quae sola implet, quod appetunt omnia. Quae tamen omnia neque fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe esset, qui et nulli naturae, quae ab ipso bona esse possent, invidit; et in bono ipso alia quantum vellent, alia quantum possent, ut manerent, dedit. Quare ipsum donum Dei cum Patre et Filio aeque incommutabile colere et tenere nos convenit, uniusque substantiae Trinitatem unum Deum a quo sumus, per quem sumus, in quo sumus; a quo discessimus, cui dissimiles facti sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
men p̃uaricationis adhuc ñ erat. Uncde
alio loco dicit. Ui enĩ ñ ẽ. lex nec p̃uari¬
catio. Quocl aũ actiungit. sine lege enĩ
peccatũ mortuũ. ẽ. ꝓeo positũ ẽ. ac si di¬
ceret. latet. hoc . ẽ. mortuũ putaf᷑. Quod
uulla ex pectato morte t̃rebar: qr non
appurebat cum lex ñ cẽt. Adueniente
aũ mancdato. peccatũ reuixit. hoc ẽ ap¬
paruit. Ego aũ mortuus sũ icł ẽ. mor¬
tuũ me eẽ cognoui. Uel q reatus p̃ua¬
ricationis. certum mortis supplitium
cõunualatur. sane qͦdait. peccatũ te¬

Expanded text:
ricationis adhuc deerat. Unde alio loco dicit: Ubi enim non est lex, nec praevaricatio . 4. Quod autem adjungit, Sine lege enim peccatum mortuum est; pro eo positum est, ac si diceret, Latet, hoc est, mortuum putatur: quod nulla ex peccato morte terrebar; quia non apparebat, cum lex non esset, Adveniente autem mandato, peccatum revixit; hoc est, apparuit. Ego autem mortuus sum: id est, mortuum me esse cognovi; vel quia reatus praevaricationis certum mortis supplicium comminatur. Sane quod ait, Peccatum re
Abbreviated transcription (Latin):
ñ deniq ipsa caro. qr dĩ . ẽ. creatura
ñ pot̃: s prudentia carnis ñ pot̃: ui¬
trum ñ pot̃: non natura: qͦmͦ si clice¬
res. claudicatio recte ambulationi
ñ.ẽ. subiecta neq enim pot̃  pes pot̃.
s claudicatio ñ pot. Tolle claudica¬
tionẽ. ⁊ uidebis rectam ambulatio¬
nẽ: s quãdui claudicatio.ẽ ñ pot̾.
Sic quãcdtu prudentia carnist̃ ñ pot̃:
ñ sit pructentia carns. ⁊ homo pot̃.

Expanded text:
quia Dei creatura, non potest: sed prudentia carnis non potest, vitium non potest, non natura. Quomodo si diceres, Claudicatio rectae ambulationi non est subjecta: neque enim potest. Pes potest, sed claudicatio non potest. Tolle claudicationem, et videbis rectam ambulationem. Sed quamdiu claudicatio est, non potest: sic quamdiu prudentia carnis est, non potest. Non sit prudent
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ pot̃ reuiuiscere: nͥ qͦt uxit
aliquando. S mortuũ fuerat. icbẽ.
occultatũ. cũ mortales nati. sine man¬
dato legis homines uiuerent. sequen¬
tes cõcupiscentias carnis. sine ulla cog¬
intione. qr sinc uilla cohibitione. Et¬
go ego inqͥt uiuebam aliquancdo si¬
ne lege. Uude manfestat: non ex
psona sua ꝓpͥc. s generalit᷑ ex ꝑsona
hominis so loqui. Inuentũ ẽ gͦ inqͥt¬
mͥ mancdatũ qͦt erat acd uitam. hoc

Expanded text:
non enim potest reviviscere, nisi quod vixit aliquando, sed mortuum fuerat, id est, occultatum cum mortales nati sine mandato legis homines non viverent sequentes concupiscentias carnis sine ulla cognitione, quia sine ulla cohibitione: ergo, ego, inquit, vivebam aliquando sine lege, unde manifestat, non ex persona sua propria, sed generaliter ex persona hominis se loqui. Et inventum est mihi mandatum, quod er
Abbreviated transcription (Latin):
mortem. clumsit contra mandatũ ut ñ
solum peccatũ fiat. qͦd etiã ante manda¬
tum fiebat. s hoc habundantius. ⁊ ꝑniti¬
osius. ut iam abscicute ⁊p̃uaricante pec¬
octur. Peccatumienim iqͥt occasione ac¬
cepta ꝑmancdatum sesellit me ⁊ꝑillud
occidit. Peccatum noti legitime utens
lege. ex ꝓhubitione aucto desicłio dulcius
factum t᷑ ⁊ ideo sefellit. fallar enim cdulꝰ¬
cedo .ẽ: quã plutes atq maioies penarũ
amaritudines seqmunt᷑. Qtua gͦ abho¬

Expanded text:
mortem, dum fit contra mandatum, ut non solum peccatum fiat, quod etiam ante mandatum fiebat, sed hoc abundantius et perniciosius, ut jam a sciente et praevaricante peccetur. 5. Peccatum enim, inquit, occasione accepta per mandatum, fefellit me, et per illud occidit. Peccatum non legitime utens lege, ex prohibitione aucto desiderio, dulcius factum est, et ideo fefellit. Fallax enim dulcedo est, quam plures atque majores poenarum amaritudines consequuntur. Quia ergo ab ho
Abbreviated transcription (Latin):
stiam clõ in oclorem suauitatis. Scce
de quo pectato dãp̃nauit peccatũ.
de sactificio qͦd factus ẽ ꝓpeccatis:
inde clãpnauit peccatum. Ipsa ẽ.
terx̧. ler iubens bona .ẽ. quidem. man¬
clatum scm̃. iustum ⁊ bonũ. s infirmabatur
ꝑcatnem.⁊ qͦd iubebat in nob̃ implere ñ
poterat. Alia gͦ lex ut clicere cepum tͥ osteu¬
dat peccatũ. alia tollat. Ostenctat peccatũ
lex luter: tollat peccatũ ler grẽ. Igitur
ipse ego mente seriuo legi dĩ: carne autẽ
legi peccati. In qua conclusione demon¬
strauit apłt. ad hoc st dixisse que supra
cdirerat. iam ñ ego operor illud. s quod¬

Expanded text:
o in odorem suavitatis . Ecce de quo peccato damnavit peccatum: de sacrificio quod factus est pro peccatis, inde damnavit peccatum. Ipsa est terae, lex jubens, bona est quidem; Mandatum, sanctum, et justum, et bonum: sed infirmabatur per carnem; et quod jubebat, in nobis impleri non poterat. Alia ergo lex, ut dicere coeperam, tibi ostendat peccatum, alia tollat: ostendat peccatum lex litterae, tollat peccatum lex gratipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. In qua conclusione demonstravit Apostolus, ad hoc se dixisse quae supra dixerat, Jam non ego operor illud, s
Abbreviated transcription (Latin):
intantũ nota ẽ. inquantũ scͥpta legi¬
tur ñ inquantũ dilecta ꝑsicitur:
uichib ẽ. aliud talibus nͥ littera. Que lit¬
tera ñ ẽ actiutrir legcutuui: s testis pec
littere actpenã. s intellectui ꝑ iustitiã
copulati. Indoẽ. nillud. Intera occidit.
atisimꝰ a lege mortis in qua detinelum᷑.

Expanded text:
in tantum nota est, in quantum scripta legiquod scriptum est: lex enim quid aliud quam nihil est aliud talibus nisi littera, quae littera non est adjutrix legentium, sed testis pecclitterae ad poenam, sed intellectui per justitiam copulati, inde est et illud: Littera occidit, ati sumus a lege mortis, in qu
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ. e Absit. S pacratũ ñ cognoui
nͥ ꝑ legem. Nam cd̃cupiscentiã nesciebũ:
nͥler dicer&. ñ cõcupisces. hic rursus mo
cati: nichilominus his uerbis rep̃hendi¬
tur. Qua re intelligit᷑ legem acthoc cda¬
extir paret᷑. s tantũ ut cdemonstraret᷑:
qͦd animam humanam quasi de pino¬
centia securam. ipsa demonstratione pec¬
cari ream faceret. ut qr peccatũ sine grã
dĩ uinci non posset: ipsa reatus sollici.¬
tudine ad ꝑcipiencłã grãm conuerte¬
ret᷑. Itaq ñ ait. peccatũ ñ feci nͥꝑ legem:
s̃ peccatũ ñ cognoni nͥꝑlegẽ. Unde ap¬
paret: cõcupiscentiã ꝑlegẽ ñ insitã s
demonstratã. Corsequens añ erat. ut
qm̃ ñctũ accepta grã cõcupiscentis re¬
sisti ñ pot̃at. augeretur etiam: qr maio¬
res uires habet cõcupiscentia crimine
p̃uaricationis acditincto. cũ criã cont᷑
legẽ facit. quã si nulla lege ꝓhibetef.
Consequent̃ itaq subrigit᷑. Occasione

Expanded text:
it. Sed peccatum non cognovi nisi per legem. Nam concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret, Non concupisces. 2. Hic rursus movpeccati, nihilominus his verbis reprehenditur. Quare intelligendum est, legem ad hoc daexstirparetur, sed tantum ut demonstraretur quod animam humanam quasi de innocentia securam ipsa peccati demonstratione ream faceret, ut quia peccatum sine gratia Dei vinci non possit, ipsa reatus sollicitudine ad percipiendam gratiam converteretur. Itaque non ait, peccatum non feci nisi per legem, sed peccatum non cognovi nisi per legem: unde apparet concupiscentiam per legem non insitam, sed demonstratam. 3. Consequens autem erat ut quoniam nondum accepta gratia concupiscentiae resisti non poterat, augeretur etiam; quia majores vires habet concupiscentia crimine praevaricationis adjuncto, cum etiam contra legem facit, quam si nulla lege prohiberetur. Consequenter itaque subjungit, Occasione
Abbreviated transcription (Latin):
si spc̃ eius in uob̃ ẽ. uiuificabit ⁊ mortalia
corpora urã. Sic libitaberis de corpore mor¬
tis hinus: non corpus non habendo. uel
alt̾um habendo. s ñ ulterius moriendo.¬
Sicnũ ñ adderet. mortis hiuus. ⁊diceret.
qͥs me liberabit acmpore: faite suggerere¬
tur error cogitationi humanȩ. ⁊ diceret᷑.
Uicdes qi ñ uuit nos cdõ eẽ cũ corpore De
corpore inqͥt moitis huius. Morteni tolle:
⁊ bonum. ẽ. corpus. Detrahat᷑ mors noiuis¬
sima inimica: ꝯerit mͥ uiȩt̃num caro

Expanded text:
s ejus in vobis, vivificabit et mortalia corpora vestra, sic liberaberis de corpore mortis hujus, non corpus non habendo, vel alterum habendo, sed non ulterius moriendoSi enim non adderet, mortis hujus, et diceret, Quis me liberabit de corpore? forte suggereretur error cogitationi humanae, et diceretur: Vides quia non vult Deus nos esse cum corpore? De corpore, inquit, mortis hujus. Mortem tolle, et bonum est corpus. Detrahatur mors novissima inimica, et erit mihi in aeternum caro
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ipsi delectatione iustitiȩ. uitegra ficte.
catholica ficde. spm̃ dĩ nob̾ in eẽ cognoscimiꝰ
S qͥd de carne illa mortali: Quid cde lege
in m̃bris repugnante legi mãtis Quid
cde illo gemitu: miser ego homo: Aucti

Expanded text:
ipsa dilectione justitiae, integra fide, catholica fide, Spiritum Dei nobis inesse cognoscimus. Sed quid de carne illa mortali? Quid de lege in membris nostris repugnante legi mentis? Quid de illo gemitu, Miser ego homo? Audi,
Abbreviated transcription (Latin):
audite ipsum. questionẽ sine ulla du¬
bitatione soluentem. uiuis utiq in hoc
corpore loquebatur: ⁊ tam̃ acdiuurit.
Uos enim non estis incarne. Populodĩ¬
dixit : eccłe dixit. Romanis qͥcde scribe
dixit. ñ palee: masse cdirit latenti:
ñ stipulȩ apparenti. Unusqsq incorde

Expanded text:
audite ipsum, quaestionem sine ulla dubitatione solventem. Vivens utique in hoc corpore loquebatur: et tamen adjunxit, Vos autem non estis in carne. Pudixit, Ecclesiae dixit: Romanis quidem scribedixit, non paleae; massae dixit latenti, non stipulae apparenti. Unusquisque in corde
Abbreviated transcription (Latin):
minem cõdelectamini legi dĩ: et
incarne estis. Sic gͦ non estis incarne:
ut inspũ dĩ sitis. lunc enĩ in carne
ñ estis. Nam si recedit sp̃c cdr̃ pondere
suo spc̃ hominis teuoluit᷑ in carnẽ:
redit acdfacta carnalia: tedit ad cõcu¬
piscentias sculares. ⁊ erũt illius homi¬
tus peiora nouissima. quam erant pͥ¬
ma. Dic gͦ habete liberum arbitͥum:
ut imploretis auriliũ. Non estis in
carne Et hoc ex uiribus utĩs absit.

Expanded text:
lectamini legi Dei: et in carne estis. Si ergo non estis in carne, ut in Spiritu Dei sitis; tunc enim in carne non estis. Nam si recedat Spiritus Dei, pondere suo spiritus hominis revolvitur in carnem, redit ad facta carnalia, redit ad concupiscentias saeculares: et erunt illius hominis pejora novissima quam erant prima . Sic ergo habete liberum arbitrium, ut imploretis auxilium. Non estis in carne, et hoc ex viribus vestris? Absit.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ideo inuenta.ẽ. ut pellat᷑ uitił:
⁊ natura sanetur. Uenit gͦ saluator
aclgenus humanĩi᷑ nullũ sanum
inuenit. ideo magnus medicus ue
ram mali. quasi de hoc apłi testimonio er¬
rorem suum existimant acdiuuari᷑ ⁊pu¬
tant quasi nat᷑alit̃ dictum: qr dictũ . ẽ.
de carne dictum eẽ ñ pot̃. ñ de anuna
dictũ eẽ ñ pot̃: s̃ de prudentia caruis.
unus homo eademq natura a dño dõ
uero ⁊ bono conclita.heri sapiebat sccłmn
carnem. hodie sapit sccdin spm̃. Eaxpul¬
sum .ẽ. uitium : sanata ẽ. natura. Nlam
quãdiueẽt illa prucdentia carnis. omi¬
no legi ctĩ subiecta ẽẽ nouposset. Sana

Expanded text:
nventa est, ut pellatur vitium, et sanetur natura. Venit ergo Salvator ad genus humanum, nullum sanum invenit, ideo magnus medicus venram mali, aliquantum de hoc Apostoli testimonio errorem suum existimant adjuvari, et putant quasi naturaliter dictum, quia dictum est, de homine dictum esse, non potest; non de anima dictum esse, non potest; sed de prudentia carnis. unus homo, eademque natura a Domino Deo vero et bono condita, heri sapiebat secundum carnem, hodie sapit secundum spiritum: expulsum est vitium, sanata est natura. Nam quamdiu esset prudentia illa carnis, omnino legi Dei subjecta esse non posset.
Abbreviated transcription (Latin):
erat legi tn quo infirmabat᷑ ꝑ carnẽ.
Lex enim iubebat. Iñ implebat: qr
caro. uͥ ñ erat grã iniuictissime resi¬
stebat: ⁊ lex infĩr malut᷑ ꝑ car nẽ: qr
lex spĩtalis. ẽ ego autẽ carnalis sum.
Q uomꝰ mͥ gͦ lex opitularetur iubẽs
insimilitudiuẽ carnis peccati. iobẽ. ut
tẽt caro. uera caro. Et uude sunilitucdo
carnis pectati: Quia de peccato mors. ẽ.
utiq in omĩ carne peccati. de qua dicit
apłł: ut euacuet᷑ coipus peccati. Quia gͦ¬

Expanded text:
irmabatur per carnem. Lex enim jubebat, et non implebat; quia caro, ubi non erat gratia, invictissime resistebat. Et lex infirmabatur per carnem: quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum. Quomodo ergo lex mihi opitularetur jubens in similitudinem carnis peccati? Id est, ut esset caro, vera caro. Et unde similitudo carnis peccati? Quia de peccato mors: mors est utique in omni carne peccati; de qua dicit Apostolus, Ut evacuaretur corpus peccati . Quia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ eam p̃uaricari gͦ bona ẽ. Quid tambonũ
quã non concupisces: Lergͦ stã & mandatũ
inculcat: Quasi contra calũpniatires cla¬
niat. Quid dicis inauichee᷑ lex que data. ẽ.
ꝑ moystn mala ẽ : Mala .ẽ. dicunt. Oportenta:
ofrontem. Tu clicisti semel mala. Aucti apłin
dicentem. ler qͥdẽ scã & maudatũ scm̃i. ẜ
tustũ. & bonũ. Taces aliquando: Quod gͦ
peccatũ ut appareat peccatũ ꝑbonũ mͥ¬

Expanded text:
id tam bonum, quam Non concupisces? Lex ergo sancta, et mandatum inculcat? Quasi contra calumniatores clamat. Quid dicis, Manichaee? Lex quae data est per Moysen mala est? Mala est, dicunt. O portenta! o frontem! Tu dixisti semel, Mala: audi Apostolum dicentem, Lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Taces aliquando? Quod ergo peccatum ut appareat peccatum, per bonum m
Abbreviated transcription (Latin):
Atemꝰ. non regnat peccatũ in nr̃o mor¬
tali corpore. Peccarũ enĩ ante. regntu
ꝑctit. ⁊ sic ꝑit. In hoc gͦ iuta quantum
ad scõs attinet. regnum ꝑdit. in alia
ꝑit. hic enĩ regnmꝑdit : quancdo pꝰ
concupiscentias nras ñ imus. Ibi autẽ
ꝑit: quando dicetur . uͥ. ẽ contentio

Expanded text:
in nostro mortali corpore. Peccatum enim ante regnum perdit, et sic perit. In hac ergo vita, quantum ad sanctos attinet, regnum perdit, in alia perit. Hic enim regnum perdit, quando post concupiscentias nostras non imus: ibi autem perit, quando dicetur, Ubi est, mo
Abbreviated transcription (Latin):
legem in m̃bris meis repugnantẽ legi
m̃tis meȩ. ⁊ captiuautẽ me in lege pec¬
cati quȩ ẽ. ium̃bris meis S me. ctice¬
bat ex carne ñ ex m̃te.Ubi ẽ. gͦ illaler
ler enĩ ñ illa inuetustare littere. s lex

Expanded text:
meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati quae est in membris meis ? Sed me dicebat ex carne, non ex mente. Ubi ergo illa lex, Lex enim, non illa in vetustate litterae; sed Lex
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat peccatum. paratũ ꝓnobis
fecit: ut nos simus iustitia dĩ iupso.
blumqͥd hic potist intelligi peccatũ
nide. peccatum uideortum. pacatũ
cuiusq altĩus hominis. cũ anctias
fecit ꝓnobis peccatũ. Non clirit fecit ꝓ
nobͥ peccautem: s fecit eum pectatũ Si
nofas .ẽ. dicere. peccasse xp̃m: qͥs ferat pecta¬
tum ẽẽ xp̃m: Et tam̃ non possumus a¬
pło contradicere: non ei possiumis clicere
qͥctẽ. qͦd loqueri. Si enmi hoc apło ctroe
.rimus. ipsi xp̃o clicimus. Ait eiũ alio
loco. Anuultis exꝑimentũ eius acciꝑe
clat caritas ur̃a magnum altumq inx¬
sterium. felices eritis. si intellectũ dilere¬
ritis ad dilectum ꝑueneritis. ꝓrsus.¬
toi nr̃. pectatum factus ẽ. ut nos essemꝰ
iustitia dĩ in ipso. Quomͦ : Audite legẽ:÷
qͥ nouerunt. sciunt qͦd dico: & qͥ non no¬
uerunt. legant ułauctiant. In lege pec¬
cata uocabant᷑. etiam sacrificia quȩ ꝓ
peccatis offerebant᷑. habes cum uictaa

Expanded text:
noverat peccatum, peccatum pro nobis fecit, ut nos simus justitia Dei in ipso . Numquid hic potest intelligi peccatum Judae, peccatum Judaeorum, peccatum cujusque alterius hominis: cum audias: fecit pro nobis peccatum. Non dixit, Fecit pro nobis peccantem; sed, fecit eum peccatum. Si nefas est dicere peccasse Christum, quis ferat peccatum esse Christum? Et tamen non possumus Apostolo contradicere. Non ei possumus dicere: Quid est quod loqueris? Si enim hoc Apostolo dixerimus, ipsi Christo dicimus. Ait enim alio loco: An vultis experimentum ejus accipere, dat Charitas vestra magnum altumque mysterium. Felices eritis, si intellectum dilexeritis, et ad dilectum perveneritis. Prorstor noster peccatum factus est, ut nos essemus justitia Dei in ipso. Quomodo? Audite Legem. Qui noverunt, sciunt quod dico: et qui non noverunt, legant, vel audiant. In Lege peccata vocabantur etiam sacrificia, quae pro peccatis offerebantur. Habes, cum victima
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsuit. qr lex cduit. non concupisces.
Otasione accepta pectatũ ꝑ manctatum
fisellit me. & ꝑ illud occidit. ꝓmbitus
sum concupiscere: nec impleui uissas
uictus sum. Ante legem fui peccator:
accepta lege factus sum p̃uaricator. Itaq¬

Expanded text:
Lex dixit, Non concupisces? Occasione accepta peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Prohibitus sum concupiscere, nec implevi jussa, sed victus sum. Ante legem fui peccator: accepta lege factus sum praevaricator.
Abbreviated transcription (Latin):
bat patatũ. De ilo clictimr ẽ. qͥ pata¬
tum noufecit: nec iuuentus ẽ dolus in ore
euis. Nullum ꝓrsus. nec trahendo. nec ad¬
dendo: nullum peccatũ habuit. nec origi¬
nis nec ꝓpͥx unqͥtatis. Originem uirgo
demonstrat: conuersatio uͦ eius scã satis
ostendit nichil eum fecisse. unde dignꝰ
ee̾t marte. Ileo ait. Ecce uenit pͥnceps
mundi huius. diabolum significaus &
mme nichil unnueniet. Non inueniet
quare me occiclat: pͥnceps mortis. & qͣre
gͦ moreris  S ut sciant om̃s qr uolunta¬
tem patͥs mei facio. eanus huic: & ꝑrex̃
ad passionẽ mortis. Mortem uoluutari¬
ani: non necessitatis s arbitrii. Potesta

Expanded text:
bat peccatum: de illo dictum est, Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Nullum prorsus, nec trahendo, nec addendo: nullum peccatum habuit, nec originis, nec propriae iniquitatis. Originem virgo demonstrat; conversatio vero ejus sancta satis ostendit nihil eum fecisse unde dignus esset morte. Ideo ait: Ecce venit princeps hujus mundi diabolum significans, et in me nihil inveniet. Non inveniet quare me occidat princeps mortis. Et quare ergo moreris? Sed ut sciant omnes quia voluntatem Patris mei facio, eamus hinc . Et perrexit ad passionem mortis, mortem voluntariam, non necessitatis, sed arbitrii. Potest
Abbreviated transcription (Latin):
mbet: ⁊ ꝓhubenta ꝓhibet. In male
utente qͥpꝑe uitium ẽ. ũ in mancdato¬
ipso qͦd bonum .ẽ. quoniã lex bona ẽ.
si qͥs calegitime utat᷑. Male aũ utitur
lege qͥ non se subdit ctõ piahunilita¬
te: ut ꝑgrãm lex possit implerr. Er¬

Expanded text:
et prohibenda prohibet. Et in male utente vitium est, non in mandato, quod bonum est, quia lex bona est, si quis ea legitime utatur. Male autem utitur lege, qui non se subdit Deo pia humilitate, ut per gratiam lex possit impleri.
Abbreviated transcription (Latin):
cdascua sua age tu tua. Non oppri¬
munt᷑. ñ ertinguiuit ate desidła:
as nonertinguat tua ut incer¬
nimine labores. si uictus traharis¬
qͥst in xp̃o iliu. Et si hebent desictĩa
carnis quib nonconsentiũt. s si ler in
menbtis corum repugnat legi mentis
eoitim. & captiuare uult mentem. ta¬
men qr ꝑ grãm baptisinatis & lauachtũ
regencrationis solutius. ẽ. & ipst reatus
cũ quo eras natus & qͥcqͥd antea consen¬
fisti malȩ concupiscentiȩ. siue quolilie
flagitio. siue quoliba facinore. siue qua¬
liba mala cognatione. suie qualibet
locutione mala : omĩa deleta sũt inil¬
lo fonte quo seruus intrasti.⁊ tnde lib̾
eruti. Quia gͦ heo ita sũt : nullagͦ nc̃
condẽpnatio his qͥ sũt in xp̃o ihu. Nta¬
la ẽ. nũc: autea suit. Ex uno om̃s incõ¬
dĩpnationem. hoc malum fecerat ge¬
neratio s hoc bonum fecit regeneratio.
bris: s reum te nonfacit. liberatꝰ es
ab illo: liber pugna: s uicde ne uinca¬

Expanded text:
desideria sua, age et tu tua. Non oppridesideria sua, age et tu tua. Non opprimuntur, non exstinguuntur a te desideria ejus; non exstinguat tua: ut in certamine labores, non victus trahariso Jesu. Et si habent desideria carnis, quibus non consentiunt; et si lex in membris eorum repugnat legi mentis eorum, et captivare vult mentem: tamen quia per gratiam Baptismatis et lavacri regenerationis solutus est et ipse reatus, cum quo eras natus, et quidquid antea consensisti malae concupiscentiae, sive quolibet flagitio, sive quolibet facinore, sive qualibet mala cogitatione, sive qualibet mala locutione, omnia deleta sunt in illo fonte, quo servus intrasti, unde liber existi: quia ergo haec ita sunt, Nulla nunc condemnatio est his qui sunt in Christo Jesu. Nulla est nunc, antea fuit. Ex uno omnes in condemnationem . Hoc malum fecerat generatio, sed hoc bonum fecit regeneratio. bris, sed reum te non facit. Liberatus es ab illa; liber pugna; sed vide ne vinca