comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus pͥncipatũ tenet in nob̾: aut nͣ palam est sub qͦ
homo dicere qͥa suba p̃o positus hȩc ago. etiam si sub. xp̃i
nomine censeri uideatur. In qͦ a p̃c pͥncipatũ gerit. nul¬¬
la ibi immundicia. nulla iniqͥtas admitcitur: nec hab̾e
aliquẽ locũ potest in iusta cupiditas. Scd̾m hunc itaq mo¬
diĩ. recte &. rp̃s uirtutũ pͥnceps. & diabolu dñs malitiȩ
ac totius iniquitatis dr̃. Mitcit igitur legatos isrł ad
regem amarreoru. regem ina mnaritudine ꝑuocan.¬
tium: regem infructuosũ. regem suꝑbũ. Quorͦ su.¬
pbꝰ. quomͦ elatus aocebitur diabolus: Ipie est qui dixit.
Uirtute mea faciam: & sapientia intellectꝰ mei auferã
fines gentiũ &e fortitudinẽ eorũ depͣdabor. & commoue
bociuitates quȩ inhabitant᷑: & uniuer sũ orbem terrȩ
caplam manu mea. sicut nidũ Et iterũ dicit elatus hnic
q suꝑb. Ascendam incelũ supͣ sy dera cęli ponã thionũ
meũ sedebo inmonte excelso supͣ montes altos qͥ st

Expanded text:
diabolus principatum tenet in nobis; aut non palam est, sub quo odi homo dicere, quia sub Christo positus haec ago, etiam si sub Christi nomine censeri videatur? In quo Christus principatum gerit, nulla ibi immunditia, nulla iniquitas admittitur. Nec habere aliquem locum potest injusta cupiditas. Secundum hunc itaque modum recte et Christus virtutum princeps, et diabolus malitiae, et totius iniquitatis dicetur. Mittit itaque legatos Israel ad regem Amorrhaeorum, regem in amaritudinem provocantem, regem infructuosum, regem superbum. Quomodo superbus, quomodo elatus docebitur diabolus? Ipse est, qui dixit: Virtute mea faciam, et sapientia intellectus mei auferam fines gentium, et fortitudinem eorum debo civitates, quae inhabitantur, et universum orbem terrae capiam manu mea quasi nidum . Et iterum dicit elatus hic et superbus: Ascendam in coelum, supra sidera coeli ponam thronum meum, sedebo in monte excelso, supra montes altos, qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
excudendo ñ ab excidendo dictũ÷. Excudi enĩ dr̃ qd̃ insaxo
uł cecht᷑ uł format᷑. Pncipes gͦ tanqua aliqnͣtulo inferio¬
res. fodere dicunt᷑ puteũ. hoc. ẽ quasi interre mollitie
alticudinẽ qͣndã de mergere. Isti uͦ qͦs reges appellat csi
fortiores ⁊ eminentiores. ñ solũ t̾re ꝓfundũ. sed & saxi cu¬
riciã penetrant: ut ꝑ uenire possint ad ꝓfundiores aqͣ.¬
sunt. & tã abscondita putei ꝑscrutari: merito apłos dixer¬
mꝰ. ex qͥbꝰ aliqͥs dicebat. Nobis autẽ reuelauit ds̃ ꝑ spm señ¬

Expanded text:
excudendo, non excidendo dictum est. Excudi enim dicitur, quod in saxo caeditur vel formatur. Principes ergo tanquam inferiores foderunt, id est quasi in terrae mollitiem altitudinem quamdam demerserunt: hi vero quos reges appellat, quasi fortiores, non solum terrae profundum, sed saxi duritiam penetrant, ut pesunt, et tam abscondita putei perscrutari, merito apostolos dixerimus, ex quibus aliquis dicebat: Nobis autem revelavit Deus pe
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ uera iustificata in semet ipsa: desidabilia siꝑ aunia
lapidem p̃ciosũ multũ. & dulciora suꝑ mel &e fauũ. Nigͦ
eẽnt. singula ista a semet ipsis diuersa. nunquã utiq. u¬
as uniꝰcuiꝰq scriptura diuina differentias indidisse c
ut aliud delege dnĩ diceret. aliud demandato: aliud de
iustificationibꝰ aliud deiudiciis. Est ut ex his ostendimꝰ
aliud lex: aliud pͣceptũ. aliud testimoniũ. aliud iustis¬
catio. aliud iudiciũ. Sed & in ipsa lege euidentior horu
differentia designatur ubi dr̃. Hec. ẽ. lex: & mandatae
iustificationes: & p̃cepta. & testimonia: ⁊ udicia. que
p̃cepit dtĩs moy si. Cũ gͦ hȩc ita se habere & his ase mun¬
cem differre distinctionib legis ipsius testimoniis aup¬
bentur: diligentius debemꝰ intendere his quȩ rety¬
datũ putandȩ st̃. Similit aute̾ & sic ubi scriptũ. ẽ. testi.¬
moniũ ac iudicia. non confuse unũ deceteris. sed diuer¬

Expanded text:
emetipsa; desiderabilia super aurum et lapidem pretiosum nimis et dulciora super mel et favum . Ni ergo essent singula ista a semetipsa diversa, nunquam utique proprias unicuique Scriptura divina differentias indidisset, ut aliud de lege Domini diceret, aliud de mandato, aliud de justificationibus, aliud de judiciis. Est ergo ut in his ostendimus, aliud lex, aliud praeceptum, aliud testimonium, aliud justificatio, aliud judicium. Sed et in ipsa lege, evidentior horum differentia designatur ubi dicitur: Haec est lex, et mandata, et justificationes, et praecepta, et testimonia, et judicia, quae praecepit Dominus Moysi. Cum ergo haec ita se habere, his a se invicem differre distinctionibus legis ipsius testimoniis approbentur, diligentius debemus intendere his quae recidatum putandae sunt. Similiter autem et sicubi scriptum est, testimonia aut judicia, non confusa in unum ex caeteris, sed diver
Abbreviated transcription (Latin):
misa mrteri festorũ dierũ obseruantus scriptũ. Qa
S he oia sublegis titulo scribunt᷑ inlege. necessario
qͥa lex ꝑ p̃sentẽ umbrã futura bona designat. mequire¬
dicentẽ m apłm: ut diẽ festũ agamꝰ non infer mento
ueteri. neq inferm̃to malitiȩ: sed inazimis sincerita¬
tis & ueritatis. Sed & de circuncisione scriptũ . ẽ. Hȩcr
lex circuncisionis. Qͥa gͦ circuncisio sublegis titulo cen¬
secur. iex autẽ umbra est: quero qͥd circuncisioniꝰ ubia
bonorũ contineat futurorũ. ne forte dicat mͥ in umbra
eirtuncisionis posito Paulus: qͥa si circicidamine xp̃c

Expanded text:
caeteris festorum dierum observantiis scriptum. Quia ergo haec omnia sub legis titulo scribuntur in lege necessario, quia lex per praesentem umbram futura bona designat, requiremihi dicentem Apostolum, ut diem festum agamus, non in fermento veteri neque fermento malitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis . Sed et de circumcisione scriptum est: Haec est lex circumcisionis . Quia ergo circumcisio sub legis titulo censetur, lex autem umbra est, quaero quid circumcisionis umbra futurorum contineat bonorum, ne forte dicat mihi in umbra circumcisionis posito Paulus, quia si circumcidamini, C
Abbreviated transcription (Latin):
bent uniuersa decerni. Nos autẽ utriusq assercioi
insolentiã temꝑantes. qualis regła in huiꝰcemodiles
sermonibꝰ obseruanda sit. exauctoritace diuinarus
pturarũ ꝓferre tẽptabimꝰ. Scriptũ.ẽ. in octauo decimi
psalmo.Lex dñi ir repͣhensibilis conuertens anumnase¬

Expanded text:
bent universa discerni. Nos autem utriusque assertionis insolentiam temperantes, qualis regula in hujuscemodi legis sermonibus observanda sit, ex auctoritate divinarum Scripturarum proferre tentabimus. Scriptum est enim in octavo decimo psalmo: Lex Domini irrep
Abbreviated transcription (Latin):
Rimtrias omiũ frugũ om̃iũq pecorum
Sacerdotibꝰ lex mandat offerri. ita ut oĩs
culia cuiꝰcunq pecoris nutriat: offerat exhis dõ om̃e
qͣd pͥmũ ÷ idest ad sacerlotes deferat. dõ enĩ offeri di¬
cit qͦd sacerdotibꝰ datur. Et hoc . ẽ. qͦd docem᷑ exlege.
quia nemo licite nec legitime utatur fructibꝰ qͦsͦ
terra ꝓduxit: nec de animantibꝰ que pecudũ ꝓtulit par¬
tus. nisi ex singłis qͥbꝰq dõ pͥmitię. id: sacerdocibꝰ offe.¬
rantur. Hanc gͦ legem obseruari etiã scd̃m litteram.
sic̃ ae alia non nulla necessariũ puto. Sunt enĩ aliqn¬
ta legis mandata. quȩ etiã noui testamenti discipli
necefsaria obseruatione custodiant Et siuidetur prꝰ
de his ipsis quȩ inlege quidẽ scripta. sed tanqua inei¬
głiis obseruanda sunc sermo moueat᷑. &e cũ hȩc pacue¬
rint. tunciam qͥd in his eciam spitalit̾ sentiri debea¬

Expanded text:
rimitias omnium frugum, omniumque pecorum sacerdotibus lex mandat offerri, ita ut omnis culia cujuscunque nutriat, offerat ex his Deo omne quod primum est, id est, ad sacerdotes deferat. Deo enim offerri dicit, quod sacerdotibus datur. Et hoc est quod docemur ex lege: quia nemo licite nec legitime utatur fructibus quos terra producit, nec animantibus quae pecudum protulit partus, nisi ex singulis quibusque Deo primitiae, id est, sacerdotibus offerantur. Hanc ergo legem observari etiam secundum litteram, sicut et alia nonnulla, necessario puto. Sunt enim aliquanta legis mandata, quae etiam Novi Testamenti discipuli necessaria observatione custodiunt. Et si videtur, prius de his ipsis, quae in lege quidem scripta, sed tanquam in Evangeliis observanda sint, sermo moveatur. Et cum haec patuerint, tunc jam quid in his etiam spi
Abbreviated transcription (Latin):
teos autẽ habuisse & iacob. Et ab istis puteis sũpto initio.
ꝑcurre omne̾ scripturam. puteos requirens: & ꝑueni
usꝙ ad euangłia. & inuenies puteũ supͣquẽ saluator ñr
sedebat requiescens post itineris laborem. Tunc conueni¬
ente muliere samaritana. & uolente haurire aquã de pu-¬
teo. quȩ. eẽt̾. in scripturis putei uł puteorũ uirtus expo¬
nitur.: & cõꝑatio fit aquarũ. ubi & diumi misterii pandin¬
tur archana. Dicit᷑ eñi quia siqͥs bibat ex his aquis qͣs condux¬
bat iudeus. ille terrenꝰ sitiat rursus. Qui autẽ ex illis bilr¬
ricqͣs dat dñs iłis: fiat in eo fons aquę salientis inuitã

Expanded text:
teos, habuit autem et Jacob. Et ab istis puteis sumpto initio, teos, habuit autem et Jacob. Et ab istis puteis sumpto initio, percurre omnem Scripturam puteos requirens, et perveni usque ad Evangelium, et invenies ibi puteum supra quem Salvator sedebat requiescens post itineris laborem; tunc cum veniente muliere Samaritana, et volente haurire aquam de puteo, quae esset in Scripturis putei vel puteorum virtus exponitur, et comparatio fit aquarum, ubi et divina mysterii panduntur arcana . Dicitur enim: Si quis bibat ex his aquis, quas continebat puteus ille terrenus, sitiet rursus. Qui autem ex illis biberit, quas dat Jesus, fiet in eo fons aquae salientis in vitam
Abbreviated transcription (Latin):
ra possidere. Qͥd÷ enĩ ꝗͦd magnoꝑe pͣcepit dris moy si
uͦ ñetiam sponte pͦpłs bibendi gr̃ã conueniret adputeũ.
congreget põpłm ad hauriendã putei aquã: Unde uili-¬
tas litterȩ. ad prȩciositatẽ nob̃ spĩtalis remitcit intelli¬
gentiȩ. Et idõ conueniens puto etiã de aliis scripturȩ lo.¬
cis puteorũ congregare misteria. ut excomꝑatione pluri¬
morũ: si qͥd p̾sens sermo obscuritatis continet elucescat.
uasis . & de puteorũ tuorũ fonte: & ñ suꝑ fundantur tͥ
aquȩ foras extra tuũ font̾ẽ. Quanis in aliis exempla
xib legerimꝰ. & effundant᷑ tͥ aquȩ extratuũ fontem.
Aquȩ tuȩ sint tͥ soli. & nemo alieñ participet exeis. habet
teos multos. & non unũ uas aquȩ sed uasa multa. Non
em̃ dixit bibe aquã de tuo uase. sec ee tiuis uasis & ni duen
ait & de putei tui fonte sed de puteorũ fonte. legim: abuise
& patriarchas puteos. Habuit abraham. habuit᷑ isaac: pu.¬

Expanded text:
r. Quid est enim quod magnopere praecepit Deus Moysi  vero non etiam sponte populus bibendi gratia conveniret ad puteum.congreget populum ad hauriendam putei aquam? Unde vilitas litterae ad pretiositatem nos spiritalis remittit intelligentiae. Et ideo conveniens puto, etiam de aliis Scripturae locis puteorum congregare mysteria, ut ex comparatione plurimorum, si quid praesens sermo obscuritatis continet eluceat. Aivasis, et de puteorum tuorum fonte: et non superfundantur tibi aquae extra tuum fonteribus legerimus, et effundantur tibi aquae extra tuum fontem. Aquae tuae sint tibi soli, et nemo alienus participet ex eis. Habetteos multos, et non unum vas, sed vasa multa. Non enim dixit: Bibe aquas de tuo vase, sed de tuis vasis; et non dixit, de putei tui fonte, sed de puteorum tuorum fonte. Legimus habuisse et patriarchas puteos. Habuit Abraham, habuit Isaac pu
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ in parte illa mag̃ dñat᷑ Et sig¬
nificabat cͥcũcisio carnis
circiuncisionẽ m̃tis. qͥa mundat᷑ a ĩa aui-¬
cũs. Octaua die ideo fiebat. qͥa ꝑoctauã si¬
gnificat᷑ resurrectio qͦ erit pꝰ hane iutã

Expanded text:
quae in parte illa magis dominatur. Et significabat circumcisio carnis circumcisionem mentis; quia mundatur anima a vitiis. Octava die ideo fiebat quod per octavam significatur resurrectio, quae erit post hanc vitam
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ inicialẽ ⁊ gehennã tunuit ta¬
men certꝰ erat qd ñ posset eũ cõ¬
p̾hende. ut aliqͥs in magna tͥri
positꝰ tun̾et p̃pncium exqͦdam
nalia qͣm actulia dequibꝰ
iam diximꝰ inuenta sunt sacͤñcaꝵ
remedia. deqͥbꝰ hec tͥa confidanda
funt. EEd sit sac̾m̃tũ ⁊ quare ui¬
stitutũ. ⁊niqͥbꝰ confistat. Aug̃.¬
Sacm̃tũ ẽ sacre rei sigtiũ .i. sacra¬
itũ ẽ inusibilis grẽ iusibilis
forma. Ut insacͤm̃to baptismi¬
sunificat᷑ ablutio intior ꝑillã
enĩ sacram̃tũ eiꝰ rei similteudi¬
nẽ debet hab̾e cuiꝰ ẽ sacitũ.¬

Expanded text:
tamen certus fuit quod non posset eum comprehendere, ut aliquis in magna turri positus timet praecipitium ex quodam nalia quam actualia, de quibus jam diximus, inventa sunt sacramentorum remedia. De quibus haec tria consideranda sunt; quid sit sacramentum, quare institutum; et in quibus consistat. Augamentum est sacrae rei signum. Idem: Sacramentum est invisibilis gratiae visibilis forma, ut in sacramento baptismatis figuratur ablutio interior per illam enim sacramentum ejus rei similitudinem debet habere cu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ paruulis sola fides. Ad qđ potest
dici. qđ ꝑsolã. ñ excludit᷑nt᷑ sacͥficia
incarnationis ꝓmaioribꝰ u̾tꝰ sacͥficii.
qͥa ꝑfecti qͥbꝰ reuelatũ fuerat misfrũi
incarnationis. uirtutẽ sacͥficioꝵ in¬
telligebant. qđ scł significarent il¬
la sacrificia. Circ̃cisio habrahe imꝑata
fuit qͦ octaua die fiebat. ⁊ lapideiscul-¬

Expanded text:
o parvulis sola fides. Ad quod potest dici, quod per sola, non excluduntur sacrificia; Incarnationis. Pro majoribus virtus sacrificii, quia perfecti, quibus revelatum fuerat mysterium Incarnationis, virtutem sacrificiorum intelligebant, quid scilicet significarent illa sacrificia. Circumcisio Abrahae imperata fuit, quae octavo die fiebat, et lapideis cul
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ quã icirc̃cisione. qͦ uinius
partis tantũ pellicłã auferebat.
Itaq abinitio mundi ⁊ intemꝑe
nat᷑alis legis .⁊ intẽꝑe scͥpte legis
contra peccata ⁊ originalia ⁊ actua¬
lia fuerunt sacͤmcentoꝵ remetia
ꝑriꝰ sacͥficia ⁊it hostia abel. noe. ⁊
alioꝵ fideliũ. ⁊ ostea ñ solũ sacficia.
s etiã circ̃srisio qͤ fuut temꝑe habrahe
imꝑata. Gregoriꝰ in moralibꝰ. Qd̃ apd̃

Expanded text:
corpus, quam in circumcisione quae unius corpus, quam in circumcisione quae unius partis tantum pelliculam auferebat. Itaque ab initio mundi, et in tempore naturalis legis et in tempore scriptae legis contra peccata et originalia et actualia fuerunt sacramentorum remedia. Prius sacrificia; ut hostia Abel, Noe, et aliorum fidelium. Postea non solum sacrificia, sed etiam circumcisio, quae fuit tempore Abrahae imperata.
Abbreviated transcription (Latin):
ũt hõ ẽẽ sine exercitatione ut re¬
mouẽt᷑ amala exercitatione. ⁊ suꝑ¬
flua. ⁊ exerceat se mubona: instituit
os̃ sacm̃enta ⁊ eoꝵ certa loca.ut in
eccłiam audiat᷑ missa. ⁊ ibidẽ sacer¬
doti confessio fiat ⁊ similia. Tria
st᷑ genera exercitationũ. unũ ade¬
dificationẽ aĩe ꝑtinet. sccłm ad cor-¬
pus fouendũ. terctũ ad aĩe subu̾¬
sionẽ. Primũ indixit. ultimũ ꝓ¬
qͥbꝰ consistit sacm̃tũ. Reb̾. factis
dictis. Rebꝰ. ut aqua oleũ ⁊ similia.
tis: ut inuocatio tͥnitatis. Hic potest
qͦri c̃ istis sacm̃tis p̃cipue conͤstat sa¬
lus hominis. qͦre abinitio ñ fuerũt
instituta. ut abinitio ẽet sacͤm̃tũ
et cet̾a. Ad qđ potest dici qđ sicitti
paulatim creuit ꝑ int̾ualla tem
por̾e agnitio fidei: ita congruehat
Cum enĩ circu̾scisio ⁊ baptismũ
signa sunt eiꝰcdẽ gr̾e intꝰ apeccato
lib̾erantis: mai̾festiꝰ hoc inbap¬
tismo significat᷑ qđ abluit totũ

Expanded text:
t esse sine exercitatione, ut removeretur a mala exercitatione et superflua, et exerceret se in bona, instituit Deus sacramenta et eorum certa loca, ut in ecclesia audiatur missa et ibidem sacerdoti confessio fiat, et similia. Tria sunt genera exercitationum: unum ad aedificationem animae pertinet, secundum ad corpus fovendum, tertium ad animae subversionem. Primum indixit, quibus consistit sacramentum; rebus, factis, dictis: rebus, ut aqua, oleum; tis, ut invocacatio Trinitatis. Hic potest quaeri, cum in istis sacramentis praecipue constet salus hominis, quare ab initio non fuerint instituta, ut ab initio esset sacramentum , etc. Ad quod potest dici, quod sicuti paporum agnitio fidei, ita congruebat Cum enim circumcisio et baptismus signa sint ejusdem gratiae intus a peccato liberantis, manifestius hoc in baptismo significatur quod abluit totum
Abbreviated transcription (Latin):
erudicionẽ. humiliationẽ. exercitatio¬
nẽ. ꝓpt̾ erudicionẽ quia c̃ homo ante
peccatum hab̾et cognitionẽ ueritatis
et tune sine medio posset dm̃ uide:
redeat : necessaria sunt hec uisibilia.
ꝑquȩ erudit̾ mens ad icelligenda in¬
rusibilia. ꝓpt̾ humiliatianẽ qͥa cũ ra

Expanded text:
 exercitationem. Propter eruditionem; quia cum homo ante peccatum haberet cognitionem veritatis et tunc sine medio posset Deum viderredeat necessaria sunt haec visibilia per quae eruditur mens ad intelligenda invisibilia. Propter humiliationem quia
Abbreviated transcription (Latin):
solũ signũ ẽ sacre rei. s etiam efficiẽ¬
tia. Et̾ hoc ẽ qđ distat int signũ ⁊ sa¬
cram̃itũ qͥa ad hoc ut sit signũ: ñali¬
ud exigit nisi illud significet cuiꝰ ꝓ¬
hibet᷑ signũ ut ñ conferat. Sacͣmẽtũ
uero ñ solũ significat. s etiã confert
illud cuiꝰ ẽ significatio. It̾m hoc uter¬
ẽ qͥa signũ pot̾ eẽ psola significatione
quamiis careat similitudine. Ut circł¬

Expanded text:
st signum sacrae rei, sed etiam efficientia; et hoc est quod distat inter signum et sacramentum, quia ad hoc ut sit signum non aliud exigit, nisi ut illud significet, cujus perhibetur signum, non ut conferat. Sacramentum vero non solum significat, sed et confert illud cujus est signum. Item hoc interest, quod signum potest esse pro sola significatione, quamvis careat similitudine, ut circ
Abbreviated transcription (Latin):
ta s peccata dicunt᷑. Selictũ qͦ appel¬
lat᷑ quando relinqͥtuꝰ facere qđ iube¬
beniur. peccatũ qndo ñ facimꝰ qđ phi¬
tristicia. gula. luxuria. de istis qͥsi
septem fontibꝰ om̃s animarũ corup¬
tiones emanant. Nec diciuit᷑ hec ca¬
pita qđ maiora sint aliis. c̃ & alia¬
eque magna ł maiora. s capitalia ex

Expanded text:
ta, sed peccata dicuntur. Delictum quoque appelta, sed peccata dicuntur. Delictum quoque appellatur quando relinquimus facere quod jubemur; peccatum, quando facimus quod prohiaritia, gula, luxuria. De istis quasi septem fontibus omnes animarum corruptiones emanant. Nec dicuntur haec capitalia quod majora sint aliis, cum alia aeque magna sint vel majora, sed capitalia a
Abbreviated transcription (Latin):
s qͥa demala incentione ꝓcedit. fic ⁊
u aliis. Sane tam̃ pot dici qđ ma¬
la actio peccatũ sit sub hoc sensu.
Oecide homine̾ peccatũ stẽ .i. act
reatꝰ inuoluntate. Ut in hoc peccato
qd ẽ homicidiũ. reatꝰ ẽ ipsa iniqͥtas.
ł uiciũ uoluntatis. qua remanente
hõ reꝰ ẽ siue actꝰ sit. fiue ñdũ fuerit.¬
siue iam pͣteritꝰ fuerit. ⁊uterq ap
pellat᷑ homicidiũ confuetudine
loqͤndi ⁊usii script̾e. Nec st̃ duo
peccata. ł duo homicicdia. s unũ
Ipsa corruptio ł priuacio boni qͦ
fit in anima. ñ solũ mala ẽ. s etiã
ipsũ malũ ẽ .i. malicia. Ut iniuisti
cia ⁊ fi milia. actio dicit᷑ mala ñ
qd̵ metuit. Item peccat homo u¬
se. in dm̃ ⁊ iuꝑximũ. Illud ꝯł sit
indm̃. dicit᷑ delictũ. ut putriũ.
indigna particꝙatio sacram̃toꝵ
que peccata in dm̃ dicunt̾ fieri quia
que fuint in nos ł inꝑrintũ: ñ delicꝰ¬

Expanded text:
sed quia mala intentione procedit: sic et sed quia mala intentione procedit: sic et in aliis. Sane tamen potest dici quod malus actus peccatum sit: sub hoc sensu occidere hominem peccatum est, id est actus reatus in voluntate. Ut in hoc peccato quod homicidium est reatus est ipsa voluntas, vel vitium voluntatis: qua manente homo reus est sive sit sive jam praeteritus fuerit, utrumque vocatur homicidium consuetudine loquendi, et usu scripturae, nec sunt duo peccata, vel duo homicidia, sed unum Ipsa corruptio, vel privatio boni quae fit in anima, non solum mala est, sed et ipsum malum, id est malitia, ut itia et similia. Actio dicitur mala non quod metuit. Item homo peccat in se, in Deum, in proximum. Illud quod fit in Deum dicitur delictum: ut perjurium, indigna participatio sacramentorum; quae peccata in Deum dicuntur fieri, quia quae fiunt in nos, vel in proximum, non delic
Abbreviated transcription (Latin):
mala nacura. Iͥa homo nat᷑aẽ:
et si homo aliqđ bonũ ẽ qͥa nat̾a:¬
sr gͦ dic̃ qd̾ malũ ẽ hominẽ ẽẽ aut
qd̾ bonũ ẽ ⁊ iniquũ ẽẽ incidit in il¬
lud. Ue his qͥ dicunt bonũ eẽ malũ.
⁊ malũ ẽẽ bonũ. Hic uidendũ ẽ u¬
trũ mali actus debeant dici pec¬
cata ł ñ. Qdam dicunt qd om̃s
actus. in differentes sunt ut nec
boni nec mali dicant᷑ qͣnͣtũ ad se.
s dicit᷑ bonꝰ actus qͥa fit bona ui-¬
tentione. Malus. quia mala in¬
tentione. Ut occide hominẽ ⁊e¬
lo uisticie bonũ ẽ. ex odio. malũ
ẽ.Fer se nec bonu nec malũ. n¬
de ambrosiꝰ. Affectus tuus oꝑi
duo nom̃ inponit. Cui sentencie
ita opponit᷑ aqͥbusdam. Si omnis
li ẽẽ. Non gͥ om̃is actris indifferens.
Qd tta ibi soluunt. adut̾rari peierare.
ñ tantũ actum notant. s etiam ui
indifferentes sunt. Itaq scm istos
actus ñ st̃ peccata. Nec ideo dicit̃ occi¬
dere hominẽ malꝰ actꝰ. qͥa peccatũ eꝰ:

Expanded text:
mala natura? quia homo natura est; et si homo aliquod bonum est quia natrgo dicit quod malum est hominem esse, aut quod bonum est iniquum esse, incidit in illud, ut quis dicat: « Bonum est malum, et malum est bonum . Hic videndum est utrum mali actus debeant dici peccata, vel non. Quidam dicunt quod omnes actus indifferentes sunt, ut nec boni, nec mali dicantur esse quantum ad se, sed dicitur bonus actus, quia fit bona intentione, malus, quia mala intentione, ut occidere hominem zelo justitiae bonum est, ex odio malum est; per se nec bonum, nec malum. Unde Ambrosius: Affectus tuus nomen operi tuo imponat. Cui sententiae ita opponunt quidli esse: igitur non omnis actus est indifferens? Quod ita ipsi solvunt: Adulterari et pejerare, nec tamen actum noindifferentes sunt. Itaque secundum actus istos non sunt peccata. Nec ideo dicitur occidere hominem malus actus quia peccatum est;
Abbreviated transcription (Latin):
qͤ ñ ꝑciꝑet uisi ineo caritas. ⁊ si ndũ
ꝑfecta ẽẽt. Et ẽ notandũ qđ aliqͣndo
induuna script᷑a iste tunor appella¬
tur sertuł. qͥa seruili ẽ afinis. qͥa
& ibi timore pene cessat᷑ amalo. h.
S ille tunor facit cessare amalo oꝑe
⁊ ñ uoliuitate. iste ⁊ oꝑe uoluntate.
Beda suꝑ parabolas dic̃. qđ ut q ti

Expanded text:
isi in eo charitas, etsi nondum perfecta esset. Et notandum quod aliquando in divina Scriptura iste timor appellatur servilis, quia servili est affinis, quia et ibi timore poenae cessatur a malo et hic.  ille facit cessare a malo opere, sed non voluntate; iste et opere et voluntate. Beda super parabolas dicit quod uterqu
Abbreviated transcription (Latin):
sic opponi. qđ dic̃ beda. Uterq tunor
cessabit .i. ut̾rũq affectꝰ ttiuoris af¬
fectꝰ inicilialis tmors id timere pu¬
mens puniri s seꝑari. Non enĩ ti¬
ment ꝑfecti puniri gehennali pe¬
infit᷑o tiero nec piiuiri. nec seꝑari ti me¬
uerentia. Duo enĩ in ipso deo attendẽt.
maiestatẽ ⁊ pietatẽ. E xniaiestate re¬
uerentia: ex pietate dilectio. Itaq. ma¬
iestatẽ timebunt .i. ei cũ reuierentia
subditi erunt. Solet qͦri utr̃ ui xp̃o
constat. Reuerentiã eñ deo exibebat
scđm humanitatẽ. Iniciał ut qͥdã
dicunt ñ fuit in eo. De illo qͥppe dĩc
tit. timorẽ S siqͥs dubitat xp̃m sũme
muit gehennã cũ eẽt in munis ab oĩ
peccato aunde certꝰ erat qđ ille pene
nullo mͦ comp̾henderent eum. S op¬

Expanded text:
ni quod dicit Beda: Uterque timor cessabit, id est uterque affectus timoris, affectus initialis timoris, timere pumens puniri, sed separari. Non enim timent perfecti puniri gehennali poeIn futuro vero nec puniri, nec separari timereverentia. Duo enim in ipso Deo attendent, majestatem et pietatem; ex majestate reverentia, ex pietate dilectio. Itaque majestatem timebunt, id est ei cum reverentia subditi erunt. Solet quaeri utrum in Chconstat. Reverentiam enim Deo exhibebat secundum humanitatem. Initialis, ut quidam dicunt, non fuit in eo. De illo quippe dictit timorem. Sed quis dubitat Christum summe muit gehennam cum esset immunis ab omni peccato. Unde certus erat quod illae poenae nullomodo comprehenderent eum. Sed op
Abbreviated transcription (Latin):
excra in ipsam. bonũ in ipsa utte
d. sensus. bonũ extra ipsam ordinata
distributio. inereaturis. Ed enĩ he
corrumpinit᷑ uel ema̾ndant᷑ ꝓhoĩe est
& qͥcqͥd bonũ ẽ uel malum honiui
bonum ẽ ł malrim. Triplex ieaq ẽ
bonũ hoĩs aliud extra ipsum. qđ si¬
licet᷑ increat̾is. aliud in ipso. ⁊ qđ ui
ipso aliud in aĩa. aliud incorꝑe. Nta
triplicia sunt mala. Uniuersaliter
enim licet boni pͥuatio malum di
ud nec culpa: nec penã. s ad penã.
tio ⁊ peccatũ ⁊ culpa ẽ. Bomi siqͥdẽ
huiꝰ incorruptione unim᷑ deo.
corruptione elongami᷑ adeo Sicut
norantia potest dici. deqͦ apłs. qͥ igno
piditas: que ẽ radix om̃iũ maloꝵ
⁊ qͣuto mag̃ cresc̾it hec ignorantia
& cupidit᷑as tanto mag̃ bonũ aĩe
corrumpit᷑. ⁊ scd̾ hoc aĩa dicit᷑ cor¬
rumpi. Cum enĩ fit᷑ substantia in¬
scd̃m honũ qͦ participat. Ho̾c pot̃ qͦ¬
ri inqͦ amplius corrũpi pot̃ aĩa.
postqͣm caret illis duobꝰ cognitio¬

Expanded text:
extra ipsam. Bonum in ipsa, integndum quinque sensus; bonum extra ipsam, ordinata distributio in creaturis. Quod enim haec corrumpuntur vel emendantur, pro homine est; et quidquid bonum est vel malum, homini bonum est vel malum. Triplex itaque est bonum hominis: aliud extra ipsum, quod scilicet est in creaturis; aliud in ipso. Et quod in ipso, aliud in anima, aliud in corpore. Et ita triplicia sunt mala. Universaliter enim cujuslibet boni privatio malum dicud nec culpa nec poena, sed ad poenam. tio, et peccatum est et culpa. Boni siquidem 1092 hujus incorruptione unimur Deo, corruptione elongamur a Deo. Sicut norantia potest dici. De qua Apostolus: Qpiditas, quae est radix omnium malorum . Et quanto magis crescit haec ignorantia et cupiditas, tanto magis bonum animae corrumpitur, et secundum hoc anima dicitur corrumpi. Cum anima enim sit substantia insecundum bonum quod participat. Hic potest quaeri in quo amplius corrumpi potest anima, postquam caret illis duobus, cognitio
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ habrut. qͥa ei nicħ ad ꝑfectionẽ de¬
fuit. S si timorẽ mitialẽ ł penitentiã
seu alia ⁊ smilla qͦ ⁊ sidona sint. in ꝑ¬
fectoꝵ tam̃ sunt habuisset. fine dubio
ñ ꝑfectionẽ darent sec uite ꝑfecte mi

Expanded text:
rum habuerit, quia ei nihil ad perfectionem defuit; sed si timorem initialem, vel poenitentiam, vel alia consimilia, quae etsi dona sint, et imperfectorum tamen sunt, habuisset, sine dubio non perfectionem darent, sed vitae perfectae i
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ipsa fibi bonũ eẽt. s id solũ qd ẽ
sũmũ bonũ c̃ aliis rebꝰ hoc qđ sc̃ sit
bonũ suũ. ⁊ lapidi. ligno. Ut illico ob¬
tineret ante peccatũ ñ aliud opporte¬
bat nisi ut desidaret. qͥa si desicłaret:
cognosceret suũ bonũ eẽ. Si autẽ
sciret suũ bonũ eẽ. sciret illud ẽẽ
meliꝰ se. qͥa qͥcꝗd ẽ bonũ alicͦ ext̾ra
ipsum melius ẽ eo. Qđ si sciret efse
meliꝰ se. fubiceret se ei.⁊ hoc deficłi¬
um hab̾et illud qͥa tante lib̾tatis
ẽ rationalis creat᷑a ut ñqͣm possit illud
bonũ hab̾e nisi uolens tende ipsa
sola tu rudiciũ uenit. S qͥa ꝑsuꝑbi¬
am homo illud bonũ amisit: ꝑ
humilitatẽ recuꝑare oportet. S ñ
sufficit in hoc solo humiliari ut
subiciat᷑ deo: qͥa ⁊ hoc ante peccat᷑
sunt instituta sacm̃ta ut ñ solũ
d̾o dũ subiciam᷑. s eciã iuferiori nat᷑e
ut inistis qͤrat homo salutẽ s ñ
abistis. Magna enĩ humilitatis
exibitio ẽ inistis iusibilibꝰ ⁊ hoĩe

Expanded text:
n ipsa sibi bonum esset, sed id solum quod est summum bonum, cum aliis rebus, hoc quod sunt, sit suum bonum, ut lapidi, ligno; ut illud obtineret ante peccatum, non aliud oportebat, nisi ut desideraret, quia si desideraret, cognosceret suum bonum esse; si autem sciret suum bonum esse, sciret illud esse melius se, quia quidquid est bonum alterius extra ipsum, melius est eo; quod si sciret esse melius se, subjiceret se ei, et hoc desiderio haberet illud, quia tantae libertatis est rationalis natura, ut nunquam possit illud bonum habere nisi volens. Unde ipsa sola in judicium venit. Sed per superbiam homo illud bonum amisit, per humilitatem recuperare oportet. Sed non sufficit 1099 in hoc solo humiliari ut subjiciatur Deo, quia et hoc ante peccatum sunt instituta sacramenta ut non solum Deo subjiciamur, sed etiam inferiori naturae, ut in istis quaerat homo salutem sed non ab istis. Magna enim humilitatis exhibitio, in istis visibilibus et homine
Abbreviated transcription (Latin):
ita ⁊ inaliis. Sicuti aliqͥs inftrmris qnͣto
mag̃ infirmat᷑ tanto ampliꝰ sauitate
priuat᷑. ñ amutendo sauitatẽ quã iã¬
ñ habet. s qͥa abea ampliꝰ elongat᷑.
Illa etiã bona nat᷑alia qͦͤ adhuc habet
aĩa Ut ratio ingeniũ memoria ⁊c̾.

Expanded text:
s quanto magis infirmatur, tanto magis sanitate privatur; non amittendo sanitatem quam non habet, sed quia ab ea amplius elongatur: illa etiam bona naturalia quae adhuc habet anima ut ratio, ingenium, memoria, et
Abbreviated transcription (Latin):
recedit adeo. Illud potest dici opꝰ hõis
imittantis dm̃ qđ oꝑando homo nõ
recedit adeo. uit donũ ⁊ sinulia. Qd̃
si subtilit̾ uolumꝰ ħ pensare pot̃ di¬
ei qđ quicqͥd ẽ sit opꝰ dĩ. Oꝑat᷑ nãq¬
qͤdam ꝑseruos fuos sic̃ artificialia.
Tum gͦ ꝑseruos suos illa faciat.
constat euni ⁊ ipsa facere. unde põt
malũ sit. qͦmͦ bonũ potest corrum¬
pere: Aug̃. abstinere acibo. ñ est
aliqua substantia. et cum substantia
corꝑis si omĩno abstineat᷑ acibo lan¬
guescit ⁊ frangit᷑. sic ñ ẽ substantia re¬
tioualis creat᷑e. S cum malui dicat᷑
pͥuatio boni. iuidendũ ẽ cuiꝰ boni. Ad
qđ iudencłum ẽ. qd bonũ different᷑
cus essentia bonitas ẽ. Idem ẽ enĩ ei
tas sit. Et ideo huiꝰ boni nulla potest
eẽ pͥuatio. Creat᷑e dicunt᷑ bone parti¬
cipario. ⁊ ideo possunt priuari bono
⁊ corꝑalis ita duplex bonũ creature.

Expanded text:
recedit a Deo. Illud potest dici opus hominis imitantis Deum, quod operando homo non recedit a Deo, ut domum, et similia. Quod si subtiliter volumus hoc pensare, potest dici quia quidquid est, sit opus Dei. Oquaedam per servos suos, sicut artificialia. Cum ergo per servos suos illa faciat, constat eum et ipsa facere. Unde potest hil sit, quomodo potest bonum corrumpere? Augustinus: Abstinere a cibo non est aliqua substantia: et tamen substantia corporis, si omnino abstineatur a cibo, languescit et frangitur. Sic non est substantia petionalis creaturae.  est cujus boni. Ad quod videndum est quod bonum differenter jus essentia bonitas est. Idem est ei tas sit, et ideo hujus boni nulla potest esse privatio. Creaturae dicuntur bonae participatione; et ideo possunt privari a bono itualis et corporalis, ita duplex bonum creaturae.
Abbreviated transcription (Latin):
cia partipatione usur pare nob̾ con-¬
tendimꝰ qͣsi suigłari possessione. et
st̃ qͦtuor species suꝑbie ut gͥgoriꝰ dic̃.
Prima ẽ cum homo bonũ qđ habet.
sibi attͥbuit. Sccl̃a cũ credit adeo. ẽẽ
datũ. s tam̃ ꝓsuis m̾tis Tercia cũ se
iactat habere qd̾ ñ habet Erta cũ ce-¬
teris despectis singłarit̃ uułt uidi.
odiũ aliene felicitatis. Cum enĩ fu¬
liter. ł p̃se exaltatũ incip̃ inuidere
illi. ⁊ inde ex leui inuiria incitat᷑
adiram er̃ga ꝓximũ. Ira ẽ it̾m do¬
loris inpacientia. Ista tria om̃i in-¬
teriori bono hominẽ spoliant. Tria
enĩ ft̃ diligenda. ds ꝑximꝰ ⁊ nosip¬
si. Suꝑbia tollit dmñ. iniudia ꝑrimũ
ira se ipsum: de inde seqͥt̾ accicdia qͤẽ
mentis confusio. siue iut̾na tͥsticia.
Et quia menis humnana fine aliqͦ
gaudio iuuere ñ pot̃. amisso interio¬
ri: euagat᷑ ad ex̾tiora. qđ facit auaricia
que ẽ in modatꝰ amor habencti. Et eũ

Expanded text:
tia, participatione usurpare nobis contendimus, quasi singulari possessione. Et sunt quatuor species superbiae, ut Gregorius dicit: Prima est cum homo bonum quod habet sibi attruibuit; secunda, cum credit a Deo esse datum, sed tamen pro suis meritis; tertia cum se jactat habere ea quae non habet; quarta cum caeteris despectis singulariter vult videri. odium alienae felicitatis. Cum enim sualiter vel prae se exaltatum, incipit invidere illi. Et inde ex levi injuria incitatur ad iram erga proximum. Ira est interni doloris impatientia. Ista tria omni interiori bono hominem spoliant. Tria enim sunt diligenda: Deus, proximus, nosipsi. Superbia tollit Deum; invidia proximum; ira seipsum. Deinde sequitur acidia, id est mentis confusio sive interna tristitia. Et, quia mens humana sine aliquo gaudio vivere non potest, amisso interiori evagatur ad exteriora; quod facit avaritia, quae est immoderatus amor habendi. Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑a peccatũ dicat᷑ esse utr̃
in spr̃tali. uel incorꝑali. ł inutraq
S ut iam diximꝰ non qͦlibet corru¬
ptio boni peccatũ ẽ. s illiꝰ boni
tantum quod est inspũli natura

Expanded text:
a peccatum dicatur esse, verum in spirituali, an in corporali, an in utraque. Sed, ut jam diximus, non quaelibet corruptio boni peccatum est, sed illius boni tantum quod est in spirituali natura.
Abbreviated transcription (Latin):
unocłatꝰ amor edendi. Inde lixtiria
qͤ ẽ libidinose uoluptatis appecitus.
Suꝑbie supponiuitur cet̾a. ñ qđ illis
cellentie. Ut enĩ aũg ait. qͥd auarius
fectionum. Cupiditas om̃iũ malorũ

Expanded text:
ria, quae est libidinosae voluptatis appetitus. Superbiae supponuntur caetera non quod de illis cellentiae. Ut enim Augustinus ait: Quid avarius alarum affectionum; cupiditas vero omnium malorum
Abbreviated transcription (Latin):
differentiam inter originalia ⁊
actulia peccãtrim minc indifferenter
de peccato agendũẽ. De qrio ħ.iiiiͦ. inqͥ¬
eri. Causa omĩs peccati ẽ. uoluntas
adeo deficiens. Aug̃. Om̃tum bonaꝵ
rerũ causa ẽ dĩ bonitas. Maloꝵ uͦ cau¬
sa ẽ adeo deficiens. ⁊ mmitabilis uolun-¬
tas. ẜ riꝰ angłi: postea hominis.

Expanded text:
differentiam inter originale et actuale peccatum. Nunc indifferenter de peccato agendum est. De quo haec qeri. Causa omnis peccati est voluntas a Deo deficiens. Augustinus: Omnium bonarum rerum causa est Dei bonitas; malorum vero causa est a Deo deficiens mutabilis voluntas, prius angeli, postea hominis.
Abbreviated transcription (Latin):
dona solum᷑ ⁊ ñ merita. Uirtutes st̃ ⁊do¬
na .⁊ merita. In illis enĩ oꝑat᷑ ds sine nob.
i istis oꝑat᷑ nob̾cũ. E xtimore qͥẽ rutiũ
sapientie nascit᷑ humilitas Ex spti pie¬
tatis: mansuetudo uascit᷑. ⁊ ita ꝑsiugła qͥ
ẽ cessare amalo ꝓpena. ab hoĩe iustanti
retenta tam̃ uolunte mali. Munda¬
danꝰ ẽ cessare abouo ꝓpt̾ penã qͦ trmet᷑
ab hoĩe. ut inpecro fuit. Est p̾terea
ditate boni miciał ẽ. Et hic timor
initiũ sapientiȩ qͣndo hõ ucip̃ sage.¬
⁊ p̾gustare dñ rbi timor ꝯ spes sc iu¬
uicem cõmittant᷑. Unde legit᷑. Timor
ñ ẽ sine spe. ⁊ qͣnto plus bona uoluntã
crescit .i. caritas tanto mag̃ pene ti¬
mor decrescit. Si riero sola sit delec¬
tatio. fit filiał ⁊ castꝰ qͥ ꝑmanet in se¬
culum scłi. Constat itaq qđ timor
uicialis ñ ẽ caritate ñ dico ꝑfecta. s u¬

Expanded text:
dona solummodo, non merita; virtutes sunt et dona et merita. In illis enim operatur Deus sine nobis, in istis operatur nobiscum. Ex timore, qui est initium sapientiae , nascitur humilitas; ex spiritu pietatis mansuetudo nascitur; et ita per singula quae est cessare a malo pro poena ab homine instanti, retenta tamen voluntate mali. Mundanus est cessare a bono propter poenam quae timetur ab homine, ut in Petro fuit. Et est praeterea jucunditate boni, initialis est; et hic timor est initium sapientiae; quoniam homo incipit sapet gustare Deum, ubi timor et spes se invicem comitantur. Unde legitur: Timor 1096 non est sine spe, et quanto plus bona voluntas crescit, id est charitas, tanto magis timor poenae decrescit. Si vero sola sit dilectio, fit filialis et castus, qui permanet in saeculum saeculi. Constat igitur quod timor initialis non est in charitate, non dico
Abbreviated transcription (Latin):
na iuqua siuit ille tres uat̾ȩ diuinitascan
sit ille panis mat̾iał. sic̃ integer. xp̃c in
cruce. ⁊tam̃ sola caro uulnerata fuit.
It̾m notandũ ẽ qđ ñ duplex fumptio
debet dici quaniuis induabꝰ sumat᷑ spe¬
tione consecratum. unde ñ his s semel
taitũ cõinunionẽ dicit᷑ acciꝑe: qđ uuil¬
lis duabꝰ sumit speciebꝰ. nec debet di¬
i iteracio hꝰ sacram̃ti nisi scdm ean¬
dem speciem.

Expanded text:
na in qua sunt illae naturae, divinitas, caro sit ille panis materialis, sicut integer Christus in cruce et tamen sola caro vulnerata fuit. Item notandum est quod non duplex sumptio debet dici quamvis in duabus sumatur spetione consecratum. Unde non bis sed semel tantum communionem dicitur accipere qui in illis duabus sumit speciebus, nec debet dici iteratio hujus sacramenti nisi secundum eamdem speciem.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e fumit᷑. non enũ corpꝰ sine sangͥ̾ne ł sangͥs
sine corpe ẽẽ pot̃.S ideo induabꝰ specibꝰ su¬
ualet enim ut ait amb̾. adunitionem corꝑis
et anime. & quod sumitur in pane: ualet ad
utrunq ⁊ similit̾ quod inuino sunttt᷑. qr
et in pane totum et integrũ: ⁊ iuno similit
tum siuneret᷑. licet hoc sufficeret ad corpis
⁊ aĩe tiucionẽ. tum hoc solum significaret᷑.
qđ ꝓsalitte aĩȩ sumeret᷑. in sangͥne enĩ aĩa.
significat. Itaq induabꝰ siunit speciebꝰ qͥa re

Expanded text:
 sumitur. Non enim corpus sine sanguine vel sanguis sine corpore esse potest; sed ideo in duabus speciebus suValet enim, ut ait Ambrosius, ad tuitionem corporis et animae; et quod sumitur in pane valet ad utrumque, et similiter quod in vino sumitur, quia et in pane totum et integrum, et in vino simitum sumeretur licet hoc sufficeret ad corporis et animae tuitionem tamen hoc solum significaretur quod pro salute animae sumeretur. In sanguine enim anima significatur. Itaque in duabus sumitur spec
Abbreviated transcription (Latin):
uerꝰ sit homo. qͥa om̃is res illax rerũ natam
et ueritatẽ inse continet ex quibꝰ conficitus.
Est eni sacranitĩ ⁊ res sacram̃ti idem corpꝰ
xp̃i. Item caro eiꝰ qͦui formia panis oꝑtam
in sacramto accipimꝰ. ⁊ sangius eꝰ quẽ lub
iuni specie ac sapore potamꝰ caro uidelicer
carnus⁊ sangͥs sacrañtũ sang̃nis carne: san¬
guine utroq iniusibili incelligibilli. spũa¬
l intelligit᷑ significat᷑ corpꝰ isibile xͥ ⁊ pol¬
m̃tũ carius udendũ ẽ ⁊ ẽ sciendũ qd illa
iusibił species appellat᷑ caro ea consuetu¬
dine script̾e qua solent sacrañta eaꝵ reẽ
noĩa sortiri. quoꝵ sint sacram̃ta. in uisi¬
bilis & intelligibił dicit̾ caro. s uitelligit᷑.¬

Expanded text:
s illarum rerum naturam et veritatem in.se continet ex quibus conficitur. Est igitur sacramentum et res sacramenti idem corpus Christi. Item caro ejus quam forma panis opertam in sacramento accipimus, et sanguis ejus quem sub vini specie ac sapore potamus; caro videlicet carnis et sanguis sacramentum sanguinis, carne et sanguine utroque invisibili, intelligibili spirituali intelligitur; significatur corpus Christi vimentum carnis; videndum est et sciendum quod illa visibilis species appellatur caro ea consuetudine Scripturae qua solent sacramenta earum rerum nomina sortiri quarum sunt sacramenta. Invisibilis et intelligibilis dicitur caro; qui
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾ant ambo conuincti. Idem in libro
neraudi ẽ & infide castitatis. Qd̃ autẽ.
ad apłm dei ꝑtinet infide sacram̃ti. In no¬
centiꝰ de eodẽ. Sola pecc̃a in baptismo di¬
mutunt᷑ nec uxoꝵ numerꝰ abolet̾. Nã
si adeo p̾ꝑat᷑ uiro uxor. ⁊ qđ ds̃ comunx
hõ ũ seꝑaret. qͦ int̾ pecc̃a ista creclamꝰ posse
dimitti : Ex his auctoritatibꝰ apparet int̾
fideles ẽẽ conuigia. Qd etiam ͤ auctorita¬
te apłi maxime confirmat᷑ qͥ ꝑmirtit ho¬
minẽ ad fidẽ uenientẽ c̃ infideli coniuge
remanere. qđ utiq ñ fac̾et nisi copulam
coniugalẽ int̾ eos eẽ cognoseerent. Notan¬
dent᷑ hanc sentiniciã infirmare uelud¬

Expanded text:
fuerant conjuncti. Idem in libro nerandi est et in fide castitatis, quod autem ad populum Dei pertinet in fide sacramenti. Innocentius de eodem: Sola peccata in baptismo dimittuntur nec uxorum numerus aboletur. Nam si a Deon separet , quomodo inter peccata ista credamus posse dimitti? Ex his auctoritatibus apparet inter infideles esse conjugia, quod etiam auctoritate Apostoli maxime confirmatur qui permittit hominem ad fidem venientem cum infideli conjuge remanere , quod utique non faceret nisi copulam conjugalem inter eos esse cognosceret. Notandentur hanc sent
Abbreviated transcription (Latin):
alteriꝰ uxorẽ stupro uolare ⁊ insuper
uiram̃tũ dedisse ut pꝰ legittimi mariti
mortẽ si suꝑ uiuerit: eandẽ duceret
uxorem. Qđ. factũ ẽ tale gͥ conuigium
ꝓhibemꝰ. ⁊ anatae matiramꝰ: his auctorita¬

Expanded text:
alterius uxorem stupro violasse, et insuper juramentum dedisse ut post legitimi mariti mortem si superveniret, eam duceret uxorem: quod et factum est. Tale igitur connubium prohibemus et anathematizamus. His auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
tis temꝑibꝰ tales ꝑsone pot̾ant licite
copulari. Sic̃ de datud ⁊ bersabee le¬
gitur. S pꝰea ad t̾rorẽ ẽ int̾dictũ. Un¬
de siqͥ tales his temꝑibꝰ coniungunt᷑
⁊ ineccłis eoꝵ p̃dicta institucio susce¬
pta sit ⁊ confirmata ñ sit. uit eo cõ¬
gium nisi ꝑ dispensationẽ ab eccłia
fit ꝑmissum.

Expanded text:
tis temporibus tales personae poterant licite copulari, sicut de David et Bethsabee legitur. Sed postea ad terrorem est interdictum. Unde si qui tales his temporibus conjunguntur et in ecclesiis praedicta institutio suscepta sit et confirmata, non fit inter eos conjugium, nisi per dispensationem ab Ecclesia sit permissum
Abbreviated transcription (Latin):
idem ꝯntũ ad esficatiam. Petiꝰ enĩ ad
uitami. uidas ad dãpnationẽ. Alig̃. Sacra-¬
mentũ aliqͥbꝰ aduitam. aliqͥbꝰ ad exiti-¬
um. Res uͦ sacͤm̃ti om̃i hõi aduitam.
nulli adexttium. Item ut qͥã paras den¬
tem ⁊uentrẽ e crede: mandticasti. Itaq uͥ
tritem sacram̃ti habent qui corde cre¬
dunt. siue sacram̃tũ suscipiunt. siue ñ.
S siqͥs sine fide oꝑante ꝑdilectiouẽ ac¬
Consicłarent horrendũ eẽ. incide in tna¬
nus dei iuuentis. Uͥ enĩ indigue man¬
clucat ⁊bibit: iudiciũ sibi manducat¬
Incdiguꝰ etiam qͥ i reuerent᷑ tractat. Et eadꝰ
tam̃ pacieutia ⁊ istos tolerat ds̃ quia iple
tollerauit udeos itridentes. colifprientes.

Expanded text:
ientiam. Petrus enim ad vitam, Judas ad damnationem. Augustinus: Sacramentum aliquibus ad vitam, aliquibus ad exitium; res vero sacramenti omni homini ad vitam, nulli ad exitium. Item: Ad quid paras dentem et ventrem? crede et manducasti. Itaque virtutem sacramenti habent qui corde credunt sive sacramentum suscipiant, sive non. Sed qui sine fide operante per dilectionem acconsiderarent horrendum esse incidere in manus Dei viventis . Qui enim indigne manducat et bibit, judicium sibi manducatIndignus etiam est qui irreverenter tractat. Eadem tamen patientia et istos tolerat Deus, qua ipse toleravit Judaeos irridentes, et conspuentes, et
Abbreviated transcription (Latin):
ost supͣdicta uidendum ẽ qđ
⁊boni ⁊ mali sacram̃tũ corꝑis
nsarguinis dt̃u suinunt. rem uͦ sacͣ¬
iñti boni accipiunt. S ac̾m̃tũ in hoc lo¬
co ipsum corpꝰ ⁊ ipsum sanguinẽ diu
apellamus. Rem uͦ sacͣm̃ti ipsam efficiã
sacraĩti quã ut suꝑiꝰ diximꝰ. Ieroni¬

Expanded text:
ost supradicta videndum est quod et boni et mali sacramentum corporis et sanguinis Domini sumunt; rem vero sacramenti boni tantum accipiunt. Sacramentum in hoc loco ipsum corpus et ipsum sanguinem Domini appellamus; rem vero sacramenti ipsam efficaciam sacramenti; quam, ut superius diximus, Hierony
Abbreviated transcription (Latin):
riũ explorare uolens uiditq infantem
in inanibꝰ basilũ cõmitnicantibꝰ aliis ue¬
nit ipse. Dataq ẽ illi hostia uere caro facꝰ¬
ta. iuide credens adinirabile xp̃ianorum
misteruĩ: ii crastino baptizatꝰ abasilio ẽ
Illud qd eos ullũ duc̃ errorẽ inpłibꝰ s¬

Expanded text:
rium explorare volens, viditque infantem in manus Basilii; et communicantibus aliis, venit ipse, dataque est illi hostia vere caro facta. Unde credens ad mirabile Christianorum mysterium in crastino baptizatus est a Basilio. Illud quod eos in illum errorem inducit,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ in suit corꝑi xͥ. nͣ enĩ habet corpꝰ xͥ.
S cui creare de tuchilo ⁊ formatũ for¬
inã fuit facile: mutare forniatũ ⁊ cõ¬
seruare formã: ñ erit difficile: ⁊ut
p̾ter substantiã subsistat efficere. Ita¬
q ad mnisterũ ritũ adg̾tꝰ suffragiu̾
reuianent ista ꝑͣ subsistentia. ad corpꝰ
et in uat̾a sua sub ilł uere ꝑsistit.
C

Expanded text:
et corpus Sed cui creare de nihilo et formatum et formam fuit facile, mutare formatum et conservare formam non erit difficile; et ut praeter substantiam subsistat efficere. Itaque ad mysterii ritum, ad gustus suffragium, remanent ista subsistentia ad corpus et in natura sua sub illis vere persistit. C
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i oꝑata fuernit: sangͥs efficit᷑. Idẽ sermo
xͥ. qui potuit ex nichilo facere qđ ñ erat:
ñ pot̾ ea que sunt inutare in id qđ ñ
erant: Itẽ eusebiꝰ emisenꝰ. inuisibilis sa¬
cerdos usibiles creatas insubstantiã corꝑis

Expanded text:
perata fuerint, sanguis efficitur. Idem: Sermo Christi qui potuit ex nihilo facere quod non erat, non potest ea quae sunt, mutare in id quod non erant? Item Eusebius Emisenus: Invisibilis sacerdos visibiles creaturas in substantiam corporis
Abbreviated transcription (Latin):
cipite hoc ẽ corpꝰ meũ ⁊ cet̾a. Et sic̃
tunc panẽ illũ ⁊calicem inuerũ cor¬
pꝰ ⁊ inuerũ sangͥnẽ uerbo suo cõmu¬
tauit: ita indubitant̃ credimꝰ uerba
illa asacerdote eo ordine ⁊ ea inten¬
cione dicta. panẽ ⁊iunũ inuerui cor¬
pus xp̃i ⁊ inuerũ xfangͥne cõmuta¬
re. Hec naniq tũa ad istud sacm̃tũ¬
conficiendũ necessaria sitit. Ordo. ac¬
tio. intentio. Ordo: ut sit sacerdos Acͤ
hec facturus sit. s non habent cune
illam efficaciam quia ñ ad hoc dñr.
qͣmuis autẽ substantia panis incorpꝰ xͥ¬

Expanded text:
ite, hoc est corpus meum , etc. Et sicut tunc panem illum et calicem in verum corpus et in verum sanguinem verbo suo commutavit, ita indubitanter credimus verba illa a sacerdote eo ordine et ea intentione dicta panem et vinum in verum corpus Christi et in verum sanguinem commutare. Haec autem tria ad istud sacramentum necessaria sunt. Ordo, actio, intentio. Ordo, ut sit sacerdos; acthoc facturus sit; sed non habent tunc illam efficaciam, quia non ad hoc dicuntur. Quamvis autem substantia panis in corp
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ insimi habrahe pꝰ morte beata
reqͥe conso lati. suꝑne pacis ingͥssĩt spe
felici exspecłabant.
remedia ante lege in cont̃
peccata. restrat uidere sint ꝙͦ siꝑad¬
oita ꝑ ipsam legem de q ista cõ¬

Expanded text:
tamen in sinu Abrahae post mortem beata requie consolati supernae pacis ingressum spe felici exspectabant. remedia ante legem contra peccata, restat videre quae sunt superaddita per ipsam legem. De qua con
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis ⁊ sangͥnis dnĩci tunc ẽẽ par¬
ticipẽ qndo in baptismate xͥ mbrũ
efficit᷑. nec alienari ab illiꝰ panis cali-¬
cisq consortio. Et si anteqmͣ panẽ il¬
lum cõmedat de hoc scło migrauerit.
in unctate corꝑis constititꝰ. Sacͣm̃ti

Expanded text:
unc esse participem, quando in baptismate Christi membrum efficitur; nec alienari ab illius panis calicisque consortio, et si antequam illum panem comedat de hoc saeculo migraverit, in unitate corporis Christi consti
Abbreviated transcription (Latin):
P spũał illa atq diuina de quaͥ ꝑse
dicit. Caro mea uere cibꝰ ẽ. ł caro qͦ
crucifixa ẽ ⁊ sepulta. De hac spuali.
carnẽ dicit iħe qͥ mandiicat carnẽ
meã i me mariet. ⁊ ego in ipso. Istã

Expanded text:
s illa atque divina, de qua ipse dicit: Caro mea vere est cibus , vel caro quae crucifixa est et sepulta. De hac spirituali carne dicit Jesus: Qui manducat carnem meam, in me manet et ego in eo . Istam