comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Non sint loquele neq sermones: quoꝵ
non audiantur uoces eoꝵ. In omñe t̾ram exiũ
sonus corum: quia omnis terra cautat cantiẽ
magistri: Ut sapiens iuquit architectus. fun¬
damentum posui. Audiamus gͦ istũ architectũ
quedam noua construentẽ: quedã uet̾a deici¬
entem. spũ inquid ambulate noua ẽ. ista con¬
sructio. Et ccupiscentias carnis ne ꝑfeceritis
ueterum ẽ. ista destructio. Caro enim inquit
nem. Hec enim inuicem aduersantur. ut ñ ea
que uualtis faciatis. Ad huc enim edificamini. ñ¬
dum dedicamini: ut ñ ea que uultis faciatis
Que enim uultis: eͣt omnino nulle sint con¬
cupiscentiȩ malaꝵ et illicitaꝵ deletationum.
ꝗuis sc̃s ñ hec uelit : s ñ efficit. quandiu
hic uiuitur. ħ ñ impletur. Caro enim ꝯcupis¬
Hec enim inuicem aduersantur: ut ñ ea q̃
restat. Spũ ambulate. Et q ñ potestis efficere
ut ꝯcupiscentias carnis ꝯsumatis: concupiscen¬
tias carnis neꝑficiatis. Consumere quidem il¬

Expanded text:
ei. Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum. In omnem terram exivit sonus eorum : quia omnis terra cantat canticummagistri: Ut sapiens, inquit, architectus fundamentum posui. Audiamus ergo istum architectum, quaedam nova construentem, quaedam vetera dejicientem. Spiritu, inquit, ambulate, nova est ista constructio: et concupiscentias carnis ne perfeceritis, veterum est nem. Haec enim invicem adversantur; ut non ea quae vultis faciatis. Adhuc enim aedificamini, nondum dedicamini. Ut non ea quae vultis faciatist omnino nullae sint concupiscentiae malarum et illicitarum delectationum. Quis sanctus non haec velit? Sed non efficit: quamdiu hic vivitur, hoc non impletur. Caro enim concupisHaec enim invicem adversantur; ut ea quae restat? Spiritu ambulate; et, quia non potestis efficere ut concupiscentias carnis consumatis, concupiscentias carnis ne perficiatis. Consumere quidem il
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ ceperimus: profecto inuenimus
sicut homines in melius cominui¬
tantur. ita etiam terraꝵ loca que
pͥus contra dĩ grãm fuerunt. nc̃ dĩ gr̃e dedican¬
tur Nlos enim sicut dic̃ apłs. templum dĩ uiui
sumus. Propt̃ quod dicit ds̃. In habitabo in il¬
lis: et deambulabo. Que autẽ hic simulac̃ fuer̃.
figi nouerunt. ambulare ñ nouerunt. Deam¬
bulat autem in nob̃ p̃sentia maiestatis si lati¬
tudinem inuenerit caritatis. Ad hoc nos exhor¬
tans apłs: ait. Dilatamini: nesitis ugum du¬
centes cam infidelib Si dilatemur. de ambu¬
labit in nob̾ ds̃. s ut dilatemur operatur ip¬
se dz̃. Si enini latitudinem fac̃ caritas que¬

Expanded text:
e coeperimus; profecto invenimus quia sicut homines in melius commutantur, ita etiam terrarum loca quae prius contra Dei gratiam fuerunt, nunc Dei gratiae dedicantur. Nos enim, sicut dicit Apostolus, templum Dei vivi sumus; propter quod dicit Deus, Inhabitabo in illis, et deambulabo. Quae autem hic simulacra fuerunt, figi noverant, ambulare non noverant. Deambulat autem in nobis praesentia majestatis, si latitudinem invenerit charitatis. Ad hoc nos exhortans Apostolus ait: Dilatamini, ne sitis jugum ducentes cum infidelibus . Si dilatemur, deambulat in nobis Deus: sed ut dilatemur, operetur ipse Deus. Si enim latitudinem charitas
Abbreviated transcription (Latin):
men fratres pacientes cira illos si mus. in
feruore stemus. et tumore oculi quos cura¬
mus : non dico ut curare cessemus. s ut ñ
insultantib ad maiores amaritudines pro¬
uocemus. Racionem leniter raddamus: non
deuictoria suꝑbe exultemus. Seruum enĩ
domini litigare non oportet. apłs dicit: s
nttem eẽ. adomne ᷤᷤ docibilem. pacientem. in
modestia corripientem diuersa sentientes. ne
forte det ilł ds̃ penitentiam. et resipiscant
de diaboli laqueis. aquo captiui tenentur se¬
cundum ipsius uoluntatem. Pacient̃ ferte
ni estis. Nam quis perfecte sanus: Cum rex
iustus sederit in throno. quis gloriabitur
mundum se habere cor: Aut quis gloriabi¬
tur mundum se eẽ. apeccato: Ergo quandiu¬
tales sumus. hoc nobis debemus: ut inuicem
onera nr̃a portemus conuersi ad dominum:
uerbis apostoli. Spe salui facti sumus.

Expanded text:
men, fratres, patientes circa illos simus. In men, fratres, patientes circa illos simus. In fervore sunt et tumore oculi quos curamus. Non dico ut curare cessemus; sed ut non insultationibus ad majores amaritudines provocemus; rationem leniter reddamus, non de victoria superbe exsultemus. Servum enim Domini litigare non oportet, Apostolus dicit, sed tem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diversa sentientes: ne ostolus, paenitentiam et resipiscant de diaboli laqueis, a quo captiui tenentur secundum ipsius uoluntatem? Denique ni estis. Nam quis perfecte sanus? iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? Sed qutales sumus, hoc nobis debemus, ut invicem onera nostra portemus. Conversi ad Dominum, verbis Apostoli, Ephes. cap.
Abbreviated transcription (Latin):
te ammositate cogitent. Ad se redeant: se int¬
rogent. se discutiant. sibi respondeant. pro
ueritate non timeant eos quib falsitatem
diutissime uendiderunt. Ipsos enim timert
offendere: erubescunt humane infirmitati.
et non erubescunt inuictissime ueritati:
Utiq hoc timent nedicatur eis. quare ergo
nos decepistis: quare nos seduristis: quare
tanta mala et falsa dixistis: Respondere de¬
berent: si dm̃ timerent. humanum fuit er¬
rare: diabolicum est. ꝑ ammositatem in
errorem manere. Melius quidẽ erat si nũꝗͣ
erraremus: s uel ꝙ. scđ̾m est faciamus ut
errorem aliquando emendemus. Decepimꝰ
quia decepti eramus. falsa p̃dicauimus. qr
Simul errauimus: simul ab errore recedamꝰ.
Duces uobis fuimus ad foueam. et secuti e¬
stis cum duceremus ad foueam. et non sequi¬
mini cum ducimus ad ecclesiam: Possent
ista dicere iudignantib dicerent iratis di¬
cerent aliquando et illi ponerent indigna¬

Expanded text:
te animositate cogitent; ad se redeant, se interte animositate cogitent; ad se redeant, se interrogent, se discutiant, sibi respondeant, pro veritate non timeant eos quibus falsitatem diutissime vendiderunt. Ipsos enim timent offendere; erubescunt humanae infirmitati, et non erubescunt invictissimae veritati. Utique hoc timent, ne dicatur eis: Quare ergo nos decepistis? quare nos seduxistis? quare tanta mala et falsa dixistis? Respondere deberent, si Deum timerent: Humanum fuit errare, diabolicum est per animositatem in errore manere. Melius quidem erat si nunquam erraremus: sed vel quod secundum est faciamus, ut errorem aliquando emendemus. Decepimus, quia decepti eramus: falsa praedicavimus, qSimul erravimus, simul ab errore recedamus. Duces vobis fuimus ad foveam, et secuti estis cum duceremus ad foveam; et nunc sequimini cum ducimus ad Ecclesiam. Possent ista dicere: indignantibus dicerent, iratis dicerent, aliquando et illi ponerent indigna
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ergo dixit cum hoc obiceremus ͤ Sic nͣ
p̃udicant isti eiciliano: quomodo nec illi p¬
mano. Et ille defensor illoꝵ nec causa causa.
dum. uerum. Non enim sciuit quod dixit:
s caiphe similis cum esset pontipbex pro¬
phetauit nec. causa carise p̃uidicat: nec ꝑso¬
na ꝑsone. Si nec causa causa: nec ꝑsona ꝑ¬
sone p̃iudicat. Ergo unusquisq suam sar
cinam portat. Eat nunc et obiciat tibi ceci¬
lianuim. ñ tibi cuicumq homini. s orbi ipsi
terrarum obęciat cecilianum. quod c̃ facit.
in nocentem obic̃ itnoceritib Prosus gesta
indicant liquidissimȩ. Purgatus est cecilianꝰ:
s fac eum non purgatum. fac criminosum in¬
uentum. Audi uocem tuam ab orbe terrarum.
nec causa cause: neo ꝑsona ꝑsone p̃udicat: Ani¬
ma heretica. insanabilis. animosa. cum tu in
te sententiam dicas. iudicem quid accusas: Si
illum ego corripi. ut udicaret pro me: te qͥs
corrupit ut damnares te: Utinam hec aliꝗͣ

Expanded text:
Quid ergo dixit, cum hoc objiceremus: Sic non Quid ergo dixit, cum hoc objiceremus: Sic non praejudicant isti Caeciliano, quomodo nec illi Primiano. Et ille defensor illorum: Nec causa causdum, verum! Non enim scivit quid dixit; sed Caiphae similis, cum esset pontifex prophetavit : Nec causa causae praejudicat, nec persona personae. Si nec causa causae, nec persona personae praejudicat, ergo unusquisque sarcinam suam portat. Eat nunc et objiciat tibi Caecilianum: non tibi cuicumque homini, sed ipsi orbi terrarum objiciat Caecilianum. Quod cum facit, innocentem objicit innocentibus. Prorsus Gesta indicabunt liquidissime. Purgatus est Caecilianus. Sed fac eum non purgatum, fac criminosum inventum; audi vocem tuam ab orbe terrarum: Nec causa causae, nec persona personae praejudicat. Anima haeretica, insanabilis, animosa, cum tu in te sententiam dicas, judicem quid accusas? Si illum ego corrupi, ut judicaret pro me; te quis corrupit, ut damnares te? CAPUT X. 14.
Abbreviated transcription (Latin):
eis et homines indot̾ibiles quantũ potuimus.
breuit̃ de suis factis admonuimus et diximus.
Quid recitatis contra cecilianũ concilium sep¬
tuaginta ep̃oꝵ sententias in absentem ꝓ feren¬
tium: Plures prolate sunt amaximia nistaꝵ
concilio. contra absentem primianum. Dixi¬
mus absens abillis dampnatus est cecilianus:
ab sens ab istis dannatus primianus. Quorͦ
isti ñ p̃uidicant absenti primiano. sic et illi
pre uidicare non potuer̃ absenti ciciliano. qͥd¬
eos putatis in hac angustia respondisse: Qͥ a
enim dicerent : qua euaderent inclusi retib
ueritatis  Ut hec rena uolent̃ rumperent:
quod direrunt breuit̃ et absolute pronobis.
Et quidem multa et pene omnia pro nobis
sicut gesta indicabunt.: que iam proponenda
caritas ur̃a leccura ẽ. S hoc loco rogo uos
et obsecro ꝑxp̃m: ut teneatis. cdicatis. inoie
semꝑ habeatis. Non potuit enim pro nobis
breuior et cercior et liquidior ferri sententia:

Expanded text:
eis; et homines indociles, quantum potuimus, eis; et homines indociles, quantum potuimus, breviter de suis factis admonuimus, et diximus: Quid recitatis contra Caecilianum concilium septuaginta episcoporum, sententias in absentem proferentium? Plures prolatae sunt a Maximianistarum concilio contra absentem Primianum. Diximus: Absens ab illis damnatus est Caeciliamus, absens ab istis damnatus est Primianus. Quomodo isti non praejudicant absenti Primiano, sic et illi praejudicare non potuerunt absenti Caeciliano. eos putatis in hac angustia respondisse? Quid enim dicerent? Qua evaderent inclusi retibus veritatis? Ut haec retia violenter rumperent, quid dixerunt breviter et absolute pro nobis? Et quidem multa, et pene omnia pro nobis, sicut Gesta indicabunt, quae jam proponenda vestra Charitas lectura est. Sed hoc loco rogo vos, et obsecro per Christum, ut teneatis, dicatis, in ore semper habeatis. Non potuit enim pro nobis brevior, et certior, et liquidior ferri sententia.
Abbreviated transcription (Latin):
scientes absoluerunt ecclesiam orbis trarũ.
eiuius cominunione gaudemus qualescũq
in ea simus. non ipsos ł eam tuemur. defen¬
dimus. optinemus. arram dominicam defen¬
dendo pro area dominica clamo. Tu quis in
ea sim nolo cures. Sentilabrum expecto. no¬
lo inquam hoc cures. aut si curare iis: nolo
cũ lite eurare. ut possis frm̃ tuum sanare: Cu¬
ra paleam si potes. s triticum noli relinquere:
si paleam curare ñ potes. Eorcutiuntur aliqũ¬
et paleȩ de area dominica. et int̾dũ et grana
s non longe Sunt autem operarii boni. cir¬
eũ eunt aream. et ea que foris sunt excussa
quib dam mundatoriis trahunt et reuocant
inaream. Et si trahendo et si cogendo munda¬
toria instrumenta sunt leges iste mundane.
Reuoca etiam cum tra trabe triticum: ne
propt̃ terram pereat triticum: damnatus
est inquiunt cecilianus: damnatus ẽ. semel
absens. ter ab solutus est p̃sens. Respondimus

Expanded text:
scientes absolverunt Ecclesiam orbis terrarum, scientes absolverunt Ecclesiam orbis terrarum, cujus communione gaudemus, qualescumque in ea simus. Non ipsos nos, sed ipsam tuemur, defendimus, obtinemus, aream dominicam defendendo, pro area dominica clamo. Tu quis in ea sim, nolo cures: ventilabrum exspecto . Nolo, inquam, hoc cures: aut si curare vis, noli cum lite curare, ut possis fratrem sanare. Cura paleam, si potes: sed triticum noli relinquere, si paleam curare non potes. Excutiuntur aliquando de area dominica et paleae; interdum et grana, sed non longe. Sunt autem operarii boni, circumeunt aream, et ea quae foris excussa sunt, quibusdam mundatoriis trahunt et revocant in aream, etsi trahendo, etsi cogendo. Mundatoria instrumenta sunt leges istae mundanae. Revoca, etiam cum terra trahe triticum, ne propter terram pereat triticum. Damnatus est, inquiunt, Caecilianus. Danatus est semel absens, ter absolutus est praesens. Respondimus
Abbreviated transcription (Latin):
foras efferres: Ecce quomodo feres aitenderes
apłm dicentem. Unusquisq proprium onis
portabit. liberaret te ista sententia. Non .ti.
cum illo communicares auaritiam: s cominu¬
icares cum illo xp̃i mensam. Et quid tibi ob¬
esset. sicũ illo commnunicares aͥ mensam : a płs
dicit. Qui enim mandutat et bibit iudigne:
udicium sibi manducat et bibit. Sibi non
tibi. Sane si uidex es uidicandi potestatem ac¬
cepisti ecclesiastica regła. si apud te accusatur.
si ueris documentis testibq conuincitur: co¬
herce. corripe. ex communica. degrada. Sic ui¬
gilex tolerantia: ut ñ dormiat disciplina.¬
natus est. Aquib : Primo absens. deinde atra¬
ditorib innocens. Alligata sunt ista. gestis
inserta probata sunt. eneruare quidẽ uires
ueritatis conati sunt: et in aniũ nebulis ꝑ¬
secutioni eius serentatem nebulare quan̾tũ
potuerunt enisi sunt. affuit dñs uic̃ sereni¬
tas eus nebulas eoꝵ. Et uidete quomodo ne¬

Expanded text:
foras efferres? Ecce quomodo ferres, attenderes foras efferres? Ecce quomodo ferres, attenderes Apostolum dicentem: Unusquisque proprium onus portabit, liberaret te ista sententia. Non enim cum illo communicares avaritiam, sed communicares cum illo Christi mensam. Et quid tibi obesset si cum illo communicares Christi mensam? aposdicit: Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Sibi, non tibi. Sane si judex es, si judicandi potestatem accepisti, ecclesiastica regula, si apud te accusatur, si veris documentis testibusque convincitur, coerce, corripe, excommunica, degrada. Sic vigilet tolerantia, ut non dormiat disciplinanatus? A quibus? Primo absens, deinde a Traditoribus innocens. Allegata sunt ista, Gestis inserta, probata sunt. Enervare quidem vires veritatis conati sunt, et inanium nebulis prosecutionum ejus serenitatem nebulare, quantum potuerunt, enisi sunt. Adfuit Dominus, vicit serenitas ejus nebulas eorum. Et videte quomodo ne
Abbreviated transcription (Latin):
sionis: maiores portant saroinas p̃cisionis: Sar¬
cinas schismatis. sarcinas heresis. sarcinas dis¬
sensionis. sarcinas ammositatis. sarcinas fal¬
soꝵ testimonioꝵ. sarcinas calummosarũ cri¬
minationum. Istas sarcinas conati sumus et
conamur deponere. de humeris frm nostroꝵ
Illi amant illas tenentes ad se: minores ẽẽ no¬
lunt. quia ipsis sarcinis tumuerunt. Nam &
qui ponit sarcinam quam gestabat collo. qͣsi
minor fit: s pondus posuit non staturã. S
Quasi hoc tibi dicam. ueni communca pecca¬
tis alienis. Non hoc dico. Noui quid dicat
apłs. S illud dico propt̃ peccata aliena. Si
uera essent et non tua magis essent. gregem
dei mirtum ouib et hedis non desereres. areã
dominicam quandiu palea trituratur. non
relinqueres. Retia dominica quandui malos
et bonos. pisces adlitus trabunt: non disrũ¬
peres. Et quomodo inquis ferrem quem noui¬
malum: nonne melius ipsum ferres. quam te

Expanded text:
sionis, majores portant sarcinas praecisionis, sarsionis, majores portant sarcinas praecisionis, sarcinas schismatis, sarcinas haeresis, sarcinas dissensionis, sarcinas animositatis, sarcinas falsorum testimoniorum, sarcinas calumniosarum criminationum. Istas sarcinas conati sumus, et conamur deponere de humeris fratrum nostrorum. Illi amant illas tenentes ad se, minores esse nolunt, quia ipsis sarcinis tumuerunt. Nam et qui ponit sarcinam, quam gestabat collo, quasi minor fit; sed pondus posuit, non staturam. 11.Quasi hoc tibi dicam: Veni, communica peccatis alienis. Non hoc dico, novi quid dicat Apostolus: sed illud dico. Propter peccata aliena, si vera essent, et non tua magis essent, gregem Dei mixtum ovibus et haedis non desereres; aream dominicam, quamdiu palea trituratur, non relinqueres; retia dominica quamdiu bonos et malos pisces ad littus trahunt, non disrumperes. Et quomodo, inquismalum? Nonne melius ipsum ferres, quam te
Abbreviated transcription (Latin):
tet tecum: ut inuicem onera ur̃a portetis. Qd
est onus pauꝑtatis: non habere. Quid est o¬
nus duntiarum : plusquam opus est habere
Et ille oneratus ẽ: et ni oneratus es. Porta c̃
illo ñ habere. portet tecũ plus habere: ut fi¬
ant equales sarcine ur̃e. Si enim dederis in¬
digenti: minius illi ñ habenti onus ipsius
ꝙ erat non habere Si ei dederis.incipit ha¬
here: minutum ẽ. illi onus quod uocatur ñ
habere. Minuit et ipse onus tuum: quod uo¬
catur plus habere: Duo ambulatis uiam dei:
inpegrinatione huius seculi. Tu portabas sũp¬
tus magnos suꝑfluos: ille autẽ sũptus non ha¬
bebat. ad hesit tibi comes tuus eẽ. desiderans.
Noli negligere. noli spernere. noli relinquere.
Non uides quantũ portes. Nichil portanti
et non habenti: da inde alicd. Et comitem
adiuuabis: et te releuabis. Apłica sententia
portamus sarcinas urãs: idõ uobis non com¬
municamus. Maiores Portant sarcinas diui¬

Expanded text:
tet tecum, ut invicem onera vestra portetis. Quod tet tecum, ut invicem onera vestra portetis. Quod est onus paupertatis? Non habere. Quod est divitiarum onus? Plus quam opus est habere. Et ille oneratus est, et tu oneratus es. Porta cum illo non habere, portet tecum plus habere; ut fiant aequales sarcinae vestrae. Si enim dederis indigenti, minuis illi non habenti onus ipsius, quod erat non habere: si ei dederis, incipit habere; minutum est illi onus, quod vocatur non habere: minuit et ipse onus tuum, quod vocatur plus habere. Duo ambulatis viam Dei in peregrinatione hujus saeculi: tu portabas sumptus magnos superfluos; ille autem sumptus non habebat: adhaesit tibi, comes tuus esse desiderans; noli negligere, noli spernere, noli relinquere. Non vides quantum portes? Nihil portanti et non habenti da inde aliquid, et comitem adjuvabis, et te relevabis. Apostolica sententia portamus sarcinas vestras, ideo vobis non communicamus. Majores isti portant sarcinas divi
Abbreviated transcription (Latin):
portabit. Tantum modo non tͥ dicat porta
meum. Nam si cum illo cominunicare uolue¬
ris a uariciam: omis non minuit. s duo gra¬
uabuntur. Potet gͦ sarcinam suam: q tu tuã.
lem sarcinam excussit: alteram imposuit. Ex¬
cussit cupiditatis: imposuit caritatis. Ergo
scdm cupiditates malas: unusquisq suam
sarcinam portat. Malus malam: bonus bo
inuicem onera ur̃a portate. Habens enim sar¬
cinam x. unde portes cum altero omis propͥũ.
Pauꝑ est. diues ẽ: onus illius pauꝑtas est. Tu
tale onus non habes: uide ne forte cum te
int̃pellauerit pauꝑtas. dicas unus quisq
proprium onus portabit. Hic alterũ p̃ceptũ
audi. Inuicem onera ur̃a portate. Paupertas
non ẽ onus meum: s ẽ. onus frĩs mei. Uide
ne duitie sint maius onus tuum. Nam non
habes onus pauꝑtatem: s habes onus diui¬
tias. Si bene intendas: onus ẽ. Ille alterum o¬
nus habet: tu alterum. Porta cum illo et por¬

Expanded text:
portabit. Tantummodo non tibi dicat, Porta portabit. Tantummodo non tibi dicat, Porta mecum. Nam si cum illo communicare volueris avaritiam, onus non minuetur, sed duo gravabuntur. Portet ergo sarcinam suam, et tu tuam: lem sarcinam excussit, alteram imposuit; excussit cupiditatis, imposuit charitatis. Ergo secundum cupiditates malas unusquisque sarcinam suam portat, malus malam, bonus bonInvïcem onera vestra portate. Habes enim sarcinam Christi; unde portes cum altero onus proprium. Pauper est, dives es: onus illius paupertas est; tu tale onus non habes. Vide ne forte cum te interpellaverit pauper, tu dicas, Unusquïsque onus proprium portabit. Hic alterum praeceptum audi: Invïcem onera vestra portate. Paupertas non est onus meum, sed est onus fratris mei. Vide ne divitiae sint majus onus tuum. Nam non habes onus paupertatem, sed habes onus divitias. Si bene intendas, onus est. Ille alterum onus habet, tu alterum. Porta cum illo, et por
Abbreviated transcription (Latin):
pigrescere. noli cessare. Qui ꝑseuerauerit usq
infinem: Hic saluus erit: Bene fecisti homini
ingratus est homo. non te peniteat benefe¬
cisse: ne fundas penitendo. quod implesti mi¬
serando. Dic incorde tuo. Non uidet iste in
quem feci: uidet ille propt̃ quẽ feci. Quia si¬
uderet iste. si ingratus non eẽt. sibi potius
quam michi prodesset ad dm̃ me teneam.
quem non latet q. facio. Non solum quod fa¬
cio: s etiam quo corde facio. Illum sꝑem retͣ¬
butorem: qui facti mei non querit testem: Fał
es et forte inpopulo dĩ stat iuxta te auarus. ra¬
ptor in hians reb alienis. quem nosti talem
et fidelis est uel potius fidelis uocatur. Non
eum potes de ecclesia pellere: Non habes aliquẽ
aditum castigandi & corrigendi corripere. acce¬
ssu rus est tecum ad altare. Noli timere. unus¬
quisq proprium omis portabit. Alem̃to apłi
ut securus accedas. unusquisq ꝓpͥum ͦnus

Expanded text:
pigrescere, noli cessare. Qui perseveraverit usque pigrescere, noli cessare. Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Bene fecisti homini, ingratus est homo: non te poeniteat bene fecisse, ne fundas poenitendo quod implesti miserando: dic in corde tuo, Non videt iste in quem feci, videt ille propter quem feci; quia iste si videret, si ingratus non esset, sibi potius quam mihi prodesset. Ad Deum me teneam, quem non latet quod facio; non solum quod facio, sed etiam quod corde facio: illum sperem retributorem, qui facti mei non quaerit testem. Talis es, et forte in populo Dei stat juxta te avarus raptor, inhians rebus alienis. Quem nosti talem, et fidelis est, vel potius fidelis vocatur, non eum potes de ecclesia pellere, non habes aliquem aditum castigando et corripiendo corrigere, accessurus est tecum ad altare: noli timere; Unusquisque proprium onus portabit. Memento Apostoli, ut securus accedas: Unusquisque proprium onus
Abbreviated transcription (Latin):
ista mitem reddunt. Et uide quia oneratus
non eris: si ipsum audieris. Iugum enim meũ
lene est: et sarcina mea leuis ẽ. quid ẽ. leuis
est: Quid si habet pondus:s minus. Plus
habet auaricia. s minus iusticia. Nolo sic in¬
telligas. hec sarcina non ẽ. pondus onerati: s
ale sunt uolatori. habent enim ⁊ aues penna¬
rum suarum sarcinas Et quid dicimus: por¬
tant illas : portant. Portant illas in terra:
uiculam onerant penne. et detrahas onus
hoc: interra rema nebit cui subuenire uolui¬
sti. Porta ergo penas pacis: alas accipe carita¬
tis. Hec est sarcina: sic implebitis legẽ xp̃i.
auarus intrat. nosti illum auarum. stat tecũ.
etͣ ñ es auarus. s etiam misericors. Das pauꝑi
& habes: non in hias in ea que ñ habes. Audiᷤᷤ¬
saurizent sibi fundam̃tum bonum infutu¬
rũ: ut apprehendant ueram uitam Audisti.¬
agnouisti. didicisti. fecisti. fac quod facis. noli

Expanded text:
istae mitem reddunt. Et vide quia oneratus istae mitem reddunt. Et vide quia oneratus non eris, si ipsum audieris. Jugum enim meum lene est, et sarcina mea levis est . Quid est, levis est? Quid si habet pondus, sed minus? plus habet avaritia, minus justitia? Nolo sic intelligas. Haec sarcina non est pondus onerati, sed alae sunt volaturi. Habent enim et aves pennarum suarum sarcinas. Et quid dicimus? Portant illas, et portantur. Portant illas in terra, viculam onerant pennae, et detrahas onus hoc; in terra remanebit, cui subvenire voluisti. Porta ergo pennas pacis, alas accipe charitatis. Haec est sarcina, sic implebitur lex Christi.avarus intrat: nosti illum avarum, stat tecum, et tu non es avarus; sed etiam misericors, das pauperi quod habes, non inhias in ea quae non habes; audisaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram agnovisti, didicisti, tenuisti, fecisti. Fac quod facis, noli
Abbreviated transcription (Latin):
nenter turbatur: reminiscens ꝓculdubio scriptũ
ẽẽ. Maledictus qui facit opus drq̃ negligenter. Iam
ueratit᷑ condempnam᷑. si ꝑ torporem ea quȩ boua
sunt agunus. Dei seruum sine intermissione orare.
legere. et oꝑari oportet: ne forte mentem ocio de¬
ditam sp̃c fornicationis subripiat. Cedit enum la¬
bori: uoluptas. Aninium autẽ uacantẽ: eito preoc¬
cupat. Contuere salomonẽ ꝑ ocium multis form¬
cationib inuolutum: et ꝑformcationis uicium
usq in idolatriã lapstum

Expanded text:
nenter turbatur, reminiscens procul dubio scriptum nenter turbatur, reminiscens procul dubio scriptum esse: Maledictus qui facit opus Dei negligenter . Nam veraciter condemnamur, si per torporem ea quae bona sunt agimus. 5. Dei servum sine intermissione legere, orare et operari oportet, ne forte mentem otio deditam spiritus fornicationis subripiat. Cedit enim labori voluptas, animum autem vacantem cito praeoccupat. Contuere Salomonem per otium multis fornicationibus involutum, et per fornicationis vitium usque in idololatriam lapsum
Abbreviated transcription (Latin):
umma monachi uirtus. humilitas. Sũmumi
uicium eiꝰ: superbia est. Tunc autem se quisq
monachum iudicet: quando se minimũ exi¬
stimauerit. etiam cum maiora uirtutum opera ges¬
serit. Qui muncdum deserunt et tam̃ uirtutes pre¬
ceptorum sine cordis humilitate sequunt᷑: isti qͣsi de
excelso grauiꝰ corriuunt. quia deterĩ ꝑ uirtutum ela¬
tionem deiciuntur. qͣm ꝑ uicia ꝓlabi pottierunt.
Omis dei seruus de suis meritis non debec atolli:
dum posse uideat ex inferiorib sibi prelatioreᷤ ali¬
os fieri. Nouerit autẽ se omnis sanccus : alterius ñ
humilis eẽ debet et tristis. Scilicet ut ꝑ humilitatẽ
non suꝑbiat. et ꝑ utilem merorem cor ad lasciuiam
non dissoluat. Dei seruus dum bonum aliquod opͦ
agit. utrum ei ad boni remunerationẽ ꝑtineat
quȩ facit. incertus est: ne forte discussione celestis
udicis reus pensetur. et in his quȩ dei sunt negli¬
ꝓ hoc ipsum tristis merensq efficitur. atq indesi¬

Expanded text:
umma monachi virtus, humilitas; summum vitium ejus, superbia est. Tunc autem se quisque monachum judicet, quando se minimum existimaverit, etiam cum majora virtutum opera gesserit. Qui munceptorum sine cordis humilitate sequuntur, isti quasi de excelso gravius corruunt, quia deterius per virtutum elationem dejiciuntur, quam per vitia prolabi potuerunt. 3. Omnis Dei servus de suis meritis non debet attolli, dum posse videat ex inferioribus sibi praelatiores alios fieri. Noverit autem omnis sanctus se alterius non a humilis esse debet et tristis, scilicet, ut per humilitatem non superbiat, ut per utilem moerorem cor ad lasciviam non dissolvat. 4. Dei servus dum bonum aliquod opus agit, utrum ei ad boni remunerationem pertineant quae facit, incertus est, ne forte discussione coelestis Judicis reus pensetur, et in his quae Dei sunt neglipro hoc ipso tristis moerensque efficitur, atque indesi
Abbreviated transcription (Latin):
sse criselectrus similis describitur auro.
Cuius ad electrum color inclinare uidetur.
Hic matutinis uisu iocundior horis.
Dissimilem speciem pꝰ aspicientib offert.
Cuius materies rapidissima dicitur ignis.
Nan cito uicino correptus flagrat ab igne.
thiopum tellus lapidem crisopacion edit.
Quẽ tenebre ꝓdiuit occultant tempora lucis.
Noctib igne micans. uanescit luce diurna:
Absq nitore iacens. auri pallore sepultus.
Hic quoq nature mutatus cernitur ordo.
Nan quȩ nox celat. solito lux more reuelat.¬

Expanded text:
sse Criselectrus similis describitur auro Cujus ad electrum color inclinare videtur. Hic matutinis visu jucundior horis, Dissimilem speciem post aspicientibus offert; Cujus materies rapidissima dicitur ignis, Nam cito vicino correptus flagrat in igne. RISOPACIO. Aethiopum tellus lapidem Crisopacion edit, Quem tenebrae produnt, occultant tempora lucis, Noctibus igne micans, vanescit luce diurna, Absque nitore jacens auri pallore sepultus. Hic quoque naturae mutatus cernitur ordo, Nam quae nox celat solito lux more revelat
Abbreviated transcription (Latin):
dib construeta. uͥ xp̃e fundam̃tum anglare
positus ẽ. duos parietes iudeorũ et gentum
in una fide coniungens Huiꝰ itaq sacrauiti q
in dedicatione ȩccłiȩ exhibet᷑. formã pͥnui
ꝓponunus: ut deinde misticã intelligeasã

Expanded text:
dibus constructa, ubi Christus fundamentum angulare dibus constructa, ubi Christus fundamentum angulare positus est; duos parietes Judaeorum et gentium in una fide conjungens. Hujus itaque sacramenti quod in dedicatione Ecclesiae exhibetur formam primum proponimus, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
Et pͥmum sic̃ dictum ẽ de dedicatione ȩccłlȩ.
quasi de pͥmo baptisimate quo ipsa quodãmͦ
eccłia pͥmum baptizat᷑. ut in ea pꝰmoduni
homines ad salutẽ regenerandi baptizentur.
Quasi enim pͥmum sacram̃tum in baptismo
cognoscit᷑. ꝑ quod fideles om̃s int̃ membra
corꝑis xp̃i ꝑ regenerationis nouȩ gr̃am con¬
putantur. Idc̾co hoc pͥmum tractandum
occurrit. pͥmum indedicatione figuratum
eccłiȩ. deinde in scĩficationȩ animȩ fidelis
exhibitũ. Q uod enim ihac domo oratiouis
uisibuit̃ ꝑ figuram expͥmit᷑. totum in anuima
fideli ꝑ muisibuẽ ueritatẽ exhibetur. lysa
enim uerum dĩ templũ ẽ considatione uir
tutum. quasi quadã struetura lapidum sp̃u¬
aliũ edificata. uͥ fides fundam̃tũ facit. spes fi¬
bricam erigit. caritas cõsũmationẽ imponit.
S et ipsa ȩccłia ex multitudine fidelium in
unum congregata. domus dei ẽ uiuis lapi¬

Expanded text:
Et primum, sicut dictum est, de dedicatione ecclesiae Et primum, sicut dictum est, de dedicatione ecclesiae quasi de primo baptismate, quo ipsa quodammodo ecclesia primum baptizatur, ut in ea postmodum homines ad salutem regenerandi baptizentur. Quasi enim primum sacramentum in baptismo cognoscitur, per quod fideles omnes inter membra corporis Christi per generationis novae gratiam computantur. Idcirco hoc primum tractandum occurrit primum in dedicatione figuratum ecclesiae, deinde in sanctificatione animae fidelis exhibitum. Quod enim in hac domo orationis visibiliter per figuram exprimitur, totum in anima fideli per invisibilem veritatem exhibetur. Ipsa enne virtutum, quasi quadam structura lapidum spiritualium aedificata, ubi fides fundamentum facit, spes fabricam erigit, charitas consummationem imponit. Sed et ipsa Ecclesia ex multitudine fidelium in unum congregata: domus est Dei vivis lapi
Abbreviated transcription (Latin):
ost ordines quos in pͥma parte ecclłiasticȩ
ad ininistrationis posuimus : ad sacram̃¬
torum consid̾ationẽ transimus. Et pri¬
mum quidẽ de sacram̃to dedicationis eccłiȩ
in qua cetera omĩa sacram̃ta celebrantur.
loquendum nob iuidet᷑. Suꝑius in ea quam
generalit̃ de sacram̃tis premisimus tractati¬
one. distinximus alia sacram̃ta ẽẽ salutis. alia
administrationis. alia exercitationis. Prima
ad remediũ. Scda ad officiũ. Tercia ad exerci-¬
tium. Et illa quidem quȩ administrationis
siue preꝑationis sunt ordinib coherent. qm̃
et ipsi ordines sacram̃ta sunt. et quȩ circaor¬
dines considantur qualia sunt indum̃ta sa
cra. et uasa et cetera huiꝰmodi. Hȩc omnia qͥa
ut dictum ẽ circa ipsos ordines considerantur.
auisim tractari non debuerint. Aua uͦ sacra¬
menta omnia ad quȩ conficienda et seĩfican¬
da uniu̾sa hȩc quasi quȩdam instrum̃ta p̃¬
missa sunt. subsequent̃ tractari exposeunt.

Expanded text:
ost ordines quos in prima parte ecclesiasticae administrationis posuimus ad sacramentorum considerationem transimus. Et primum quidem de sacramento dedicationis Ecclesiae, in qua caetera omnia sacramenta celebrantur, loquendum nobis videtur. Superius in ea quam generaliter de sacramentis praemisimus tractatione, distinximus, sacramenta alia esse salutis, alia administrationis, alia exercitationis. Prima ad remedium; secunda ad officium; tertia ad exercitium. Et illa quidem quae administrationis sive praeparationis sunt ordinibus cohaerent, quoniam et ipsi ordines sacramenta sunt, et quae circa ordines considerantur, qualcra et vasa, et hujusmodi. Haec omnia, quae, ut dictum est, circa ipsos ordines considerantur, divisim tractari non debuerunt. Alia vero sacramenta omnia ad quae conficienda et sanctificanda universa, haec quasi quaedam instrumenta praemissa sunt, subsequenter tractari exposcunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Androgeo. sospes ad gnosia regna redisset.
S uirtꝰ laudẽ. laus inuidiam generauit.
breuiter et absolute. hoc mͦ.
¶ꝓdigus ut largo. sic pareus distat auaro
Pdigus est animi uicio retinenda ꝓfundens
Largꝰ. qui sumptum facit ex ratione libenter
P arcus qui retinet quicquid ñ postulat usus
nit item qđ consequitur hoc modo.
¶Audistis qualẽ se prestitit iste parenti.
Nc̃ qualis fuit iste parens. audite uicissim.
Ut dignus nec patre queat. nec ꝓle uideri
Hanc attrectari deliniriq uolentem.
Ceu lupꝰ. aut pocius catulis orbata leena.
Inuolat os hominis. rapit illum diripit illũ.
¶Quid referam quantis tua sit macłata iuuent᷑
Flagitiis: quociens sis uulnera publica passus:¬

Expanded text:
Androgeo, sospes ad Gnossia regna redisset. Androgeo, sospes ad Gnossia regna redisset. Sed virtus laudem, laus invidiam generavit; breviter et absolute; hoc modo: Prodigus ut largo, sic parcus distat avaro. Prodigus est, animi vitio retinenda profundens; Largus, qui sumptum facit ex ratione libenter. Parcus, qui retinet quidquid non postulat usus; nit breviter quid consequatur; hoc modo: Audistis qualem se praestitit iste parenti; Nunc qualis fuit ipse parens audire vicissim, Ut dignus nec prole queat, nec patre viderHanc attrectari, delinirique volentem. Ceu lupus, aut potius catulis orbata leaena, Involat os hominis; rapit illam, diripit illam; oc modo: Quid referam? quantis tua sit maculata juventus Flagitiis? quoties sis publica verbera passus
Abbreviated transcription (Latin):
Alcide uirt᷑ nullo suꝑata labore.
Indomitas aditura domos. infanda ꝓfunda.
Deformes formas non formidauit. et atra:
Atria cerbereo spreuit metuenda latratu
timus ab ipsis. aut quid contra nos dici possit. dein¬
de subicimꝰ id qđ oportet dici. aut ñ oportet. aut nob̾
adium̃to futurũ. aut ob futurũ. hoc mͦ.
Quȩ tibi causa fuge : nunquid flagra nulla dabuut᷑ :
An labor: ast ludo. somnoq madere solebas.
Nunquid forte fames: at fercula ꝑcipiebas.
Nũ frigus : uestes mutabas luce ꝓfecta.
Ergo flagitii te conscia mens agitabat.
Quidnã deprensus facerẽ : fugerẽ ue : s hostis
Uectꝰ ȩ quo peditẽ caꝑet. ueniam ne precarer
At crudeł erat. pugnarem: fortior ille.
Promuissis gͥ falli restabat auarum.
cenditur. qͣm ad suꝑiꝰ conscensus est. hoc mͦ.
¶Hic quacũq uidet cupit. et quãcũq cupit:
Allicit. allectã: uiciat. ꝓdit iuciatam.
Ni uirt̾ laudẽ. laus inuidiam ꝑeꝑisset.

Expanded text:
Alcide virtus. ullo superata labore, Alcide virtus. ullo superata labore, Indomitas aditura domos, infanda profunda, Deformes formas non formidavit, et atra Atria cerbereo sprevit metuenda latratu.s ipsi a nobis quid ab ipsis, aut contra nos dici possit; deinde subjicimus id quod oporteat dici, vel non oporteat, vel nobis adjumento futurum est, vel obfuturum; hoc modo: Quae tibi causa fugae? nunquid flagra? nulla dabantur. An labor? ast ludo somnoque madere solebas. Nunquid ferinae fames? tu fercula percipiebas. Num frigus? vestes mutabas luce profesta. Ergo flagitii te conscia mens agitabat. Quidnam deprensus facerem? fugeremne? sed hostis Vectus equo peditem caperet. Veniamne precarer? At crudelis erat. Pugnarem? fortior ille. Promissis igitur falli restabat avarum. cenditur, quam ad superius ascensum est; hoc modo: Hic quaecunque videt cupit, et quaecunque cupivit Allicit. Allectam vitiat, prodit vitiatam. Ni virtus laudem, laus invidiam peperisset
Abbreviated transcription (Latin):
Qui sua diuulgat ꝓbra. credas ut tua celet:
An metues egrũ. quẽ sanũ despiciebas:
An soli cedes. quẽ cum socio suꝑabas
F Et me ledebas. et nil tibi ꝓficiebas.
¶articulus dicitur. cum singula uerba interualliᷤ
distinguntur cesa oratione. hoc mͦ.¬
I Armis. classe. cibo. diues mala castra petisti.
Solus. inermis. mops. inglorius ecce redisti.
Ferro. peste. fame. consumptꝰ es. et periisti.
Et contra fatũ faciet te cura beatum.
¶Censu ditari. uirtute petis uacuari.¬
s nec diues eris. donec uirtute carebis.
Mollit affaris fallacit̾ insidiaris.
Inquiris blande ꝓnus commissa nefande.
Criminis ẽ formã cõponere. sꝑn̾e famam.
Scortum sectari. miractͦnnum uocitari.
Hic qui magnanimũ se uult fortemq uideri.
Corde pauet leporis. cũ territet ore leonis .
Sic̃ dãma fugit. quasi bos ad uincła mugit
annominatio ẽ cũ ad id uerbum et nom̃ accedit᷑.
ICuria curarũ genitrix. nutrixq maloꝵ.
In iustis iustos. inhonestis equat honestos.

Expanded text:
Qui sua divulgat probra, credis quod tua celet? Jam metues aegrum quem sanum despiciebas? An soli cedes quem cum socio superaba Et me laedebas, et multum proficiebas,  XI. ARTICULUS.-- Articulus dicitur, cum singula verba intervallis distinguuntur intercisa oratione; hoc modo: Armis, classe, cibo dives mala castra petisti; Solus, inermis, inops, inglorius ecce redisti. 1591 Ferro, peste, fame comptus es, et periisti. Et contra fatum faciat te cura beatum. Censu ditari, virtute petis vacuari.d nec dives eris; donec virtute carebis. Molliter affaris, fallaciter insidiaris. Inquiris blande. prodis commissa nefande. Criminis est formam componere, spernere famam, Scortum sectari, miracimmum vocitari. Hic qui magnanimum se vult fortemque videri, Corde pavet leporis. Cum territet ore leonis, Sicut dama fugit, quasi bos ad vulnera mugitAnnominatio est cum ad idem verbum et nomen acceditur Curia curarum genitrix, nutrixque malarum, Injustis justos, inhonestis aequat honestos.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Cõmutatio ẽ cũ duȩ sententiȩ int̾ se disparatȩ. ex
traciectione sic efferunt᷑. ut a priore posterior con¬
traria ꝓficiseatur hoc mͦ.¬
¶ N ulla tacenda loqui. uł nulla loquenda tacere.
Qitis sapiens iubeat cum supra nos sit utrumq:
Q uis sapiens iubeat. cum qđ iubet hoc neqͥt ipse :
de duobꝰ pocuis. aut quid de plurib potissimum
dicat hoc modo.
Tu mͥ te confers nomo. quo te nomine dicam:
Hoc ego si dicam fortissime. ñ erit ȩquum.
S i scelus appellem. mnius est deformior ansis
partib effertur. hoc modo.
Dilige cognatos. caros uenerare parentes.
Subdit̾ esto dõ. legis mandatis obedi. o

Expanded text:
Commutatio est, cum duae sententiae inter se discrepantes ex transjectione ita efferuntur, ut a priore posterior contraria priori proficiscatur; hoc modo: Nulla tacenda loqui, vel nulla loquenda tacere, Quis sapiens jubeat, cum supra nos sit utrumque? Quisve jubens sapiat, cum quod jubet, hoc nequit ipse? § utrum potius, aut quod de pluribus potissimum dicat; hoc modo: Tu mihi te confers homo, quo te nomine dicam? Haesito. Si dicam spurcissime, non erit aequum. Si scelus appellem, minus est. Deformior an sis partibus effertur; hoc modo: Dilige cognatos; charos venerare parentes Subditus esto Deo; mandatis legis o
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Te ñ ẽ equũ certam̃ ponere mecum.
Propterea quod me popłs. s dicere nolo. c¬
Nec tibi magna loquens uidear spirare suꝑbum.
Te uͦ plagis. ignominiaq notauit.
¶Hoc michi nc̃ audes: qui nuꝑ iede sacrata.
Sollenniq die. s prestat parcere uerbis.
Ne te digna ferens. offendam iudicis aures.
ante dicta st̃. aut facta: conficit qđ necessario
consequitur hoc mͦ.
Si troiam ñ posse capi responsa ferebant.
Absq philotete quib occidit ipse sagitis.
Hȩq nichil troiȩ paridis nece pꝰ nocuerunt.
Nunirum paridis mors ẽ. eu̾sio troiȩ.

Expanded text:
: Te non est aequum certamen ponere mecum, Propterea quod me populus . . . sed dicere nolo, Ne cui, magna loquens, videar spirare superbum; Te vero plagis, ignominiaque notavit. Haec tu nunc audes? qui nuper in aede sacrata, Solemnique die. . . . sed praestat parcere verbis, 1595 Ne te digna ferens, offendam judicis aures. jam dicta sunt, aut facta, confestim necessario consequitur; hoc pacto: Si Trojam non posse capi responsa ferebant Absque Philoctete, quibus occidit ipse sagittis? Haeque nihil Trojae Paridis nece plus nocuerunt: Nimirum Paridis mors est eversio Trojae.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui sunt qui parcunt suꝑatis : andegauenses.
E gregios igit᷑ uuor negat andegauenses.
Contentio ẽ ẽ ex cont̾riis rebꝰ oratio conficit᷑ hoc mͦ
In luctu rides. int̾ conuiaua luges.
M ane petis lectum. dimittis uesꝑe tectum.
Pax ẽ. arma fremis. bellũ ꝓ pace precaris.
Cũ debes clamare taces. cũ parcere clamas.
Urbẽ rure cupis. queris bona ruris in urbe.
Exclamatio est que conficit significationem doloris.
aut indignationis alicuius. aut rei cuiꝰpiã cõpellationẽ hmͦ.¬
¶ Dasiȩ flos troia potens. o gła que nẽ
In cineres collapsa iaces. ubi regia ꝓles.
Ex hecuba priami. ueniens a sanguine regum:
O hector trouun quondam fortissime frustra.
Coniugis in facie defunctoꝵq parentum.
Hostiles ꝓͥo fedasti sanguine currus.
Hanc adeo patriȩ cladem. tua ꝑfide pastor
quare quidq dicimꝰ. et crebro nosinet a nob̾ petimꝰ.
uniꝰcuiꝰq ꝓpositionis explanationem. hoc mͦ.¬

Expanded text:
Qui sunt qui parcunt superatis? Andegavenses. Qui sunt qui parcunt superatis? Andegavenses. Egregios igitur livor neget Andegavenses.Contentio est, cum ex contrariis rebus oratio conficitur; hoc pacto: In luctu rides, inter convivia luges. Mane petis lectum, dimittis vespere tectum. Pax est, arma fremis, bellum pro pace precaris. Cum debes clamare, taces; cum parcere, clamas. Urbem rure cupis, laudas bona ruris in urbe.Exclamatio est que conficit significationem doloris aut indignationis per alicuius rei compellationemO Asiae flos Troja potens! o gloria quae nunc! In cineres collapsa jaces. Ubi regia proles, Ex Hecuba Priami veniens a semine divum? 1590 O Hector, quondam Trojum fortissime frustra, Conjugis in facie, defectorque parentum, Hostiles primo foedasti sanguine currus! Hanc adeo patriae cladem, tua, perfide pastor, quare quidque dicamus, et crebro a nobis poscimus uniuscuiusque propositionis explanationem, hoc m
Abbreviated transcription (Latin):
ersificaturo quȩdam tibi tradere curo.
scemata uerboꝵ. studio celebrata pͥoꝵ.
Si potes his ueluti gemmis. ac florib uti.
Quos diu̾soꝵ flagrantia spirat odorum.
Nec deerit fructus. florum de germine ductus.
Mens auditoꝵ ꝑsuasa nitore coloris.
S si forte rudis uix dum uulgaria cudis.
Prima pͥus disce. fias ut idoneus hisce.
Exempis gͥ quia sic bũ res aperitur
S ingula monstraui. ꝑ singła pretitulaui
Nomina cũ glosis. quib ħ dinoseere possis.
Repetitio ẽ cum continent̃ ab uno usq eodẽ u̾bo
in rebꝰ similibꝰ. et diu̾sis. principia sumunt᷑. hoc mͦ.
Te colo. te laudo. te głificans. tibi plaudo
¶F emina iusticiam ꝓduxit. femina culpam
s ad postremũ comi̾timur. hoc mͦ.
T u solus ds̃ es. bonꝰ es. pius es. sapiens es.
Qui terrã portas. mare portas. sid̾a portas
Quẽ mare. t̾ra: polus. nequent portare uł aer.
Qui sunt qui pugnant audaciter : audecauenses:
Qui sunt qui suꝑant inimicos : audecauenses.

Expanded text:
ersificaturo quaedam tibi tradere curo Scemata verborum studio celebrata piorumSi potes his veluti gemmis et floribus uti, Quo diversorum fragrantia spirat odorum, Nec deerit fructus florum de germine ductus: Mens auditoris persuasa nitore coloris. Sed si forte rudis vix dum vulgaria cudis; Prima prius disce, fias ut idoneus hisce, Exemplis igitur quia sic bene res aperitur, Singula monstravi, per singula particulavi Nomina cum glosis, quibus haec dignoscere possis.Repetitio est, cum continentur, atque eodem verbo in rebus similibus et diversis principia sumuntur; hoc modo: Te colo, te laudo, te glorificans tibi plaudo. Femina justitiam produxit, femina culpam.sed ad postremum revertimur; hoc modo: Tu solus Deus es, bonus es, pius es, sapiens es, Qui terram portas, mare portas, sidera portas, Quem mare, terra, polus, nequeunt portare, vel aer. oc modo: Qui sunt qui pugnant audaciter? Andegavenses. Qui sunt qui superant inimicos? Andegavenses.
Abbreviated transcription (Latin):
A ut etas formȩ decus atterit. aut ualitudo
ñ int̃ponimꝰ. s aut primum aut postremũ collocam. ħ mͦ.
¶ Morbo. uł senio. forme decus euacuatur.
Extingunt speciem. seu morbꝰ. seue senectus.
miserationis unius eiusdem. aut plurium uerboꝵ
iteratio fit hoc modo.
¶Tune patrẽ gladio crudeł nata necasti.
Tunc patrẽ ꝓ quo fuerat tibi mors adeunda:
Non refugis lucẽ. fex et contagio uitȩ.
Non refugis: nunquid si iudex parcere uellet

Expanded text:
etas formae decus atterit, aut valitudo.non interponimus, sed aut primum, aut postremum collocamus; hoc modo: Morbo, vel senio formae decus evacuatur. Exstingunt speciem seu morbus, sive senectus, miserationis unius, aut plurium verborum iteratio fit; hoc modo: Tune patrem gladio crudelis nata necasti? Tune patrem? pro quo fuerat tibi mors subeunda. Num refugis lucem, fex et contagio vitae? Num refugis? Nunquid si judex parcere vellet
Abbreviated transcription (Latin):
oc loco necessarium ẽ exponere quẽ admo¬
dum gradus cognationis numerentur.
Qua in re in pͥnus admonendi sumus
cognationẽ aliam supra numerare. aliam in¬
fta. aliam ex tratsu̾so. quȩ etiam ex lateredi-
dicitur. Suꝑior cognatio ẽ parentum. inferior
ent̃ patrui amite. auunculi mat̃tere. Et suꝑior
quidem et inferior cognatio: a primo gradu
incipit. At ea quȩ ex transũso: numerantur a
scd̾o. P rimo gradu ẽ supra pat̾ mat̃. infra filiꝰ
filia. Sod̾o supra auus auia. infra nepos neptis.
Ex transu̾so frat̃ soror. Tercio supra ꝓauus ꝓa-¬
uia. infra ꝓnepos ꝓneptis. Ex transu̾so frĩs soro

Expanded text:
oc loco necessarium est exponere quemadmodum gradus cognationis numerentur. Quare in primis admonendi sumus cognationem aliam supra numerari, aliam infra, aliam ex transverso, quae etiam ex latere dicitur. Superior cognatio est parentum, inferior onsequenter patrui, amitae, avunculi, materterae. Et superior quidem et inferior cognatio a primo gradu incipit. At ea quae ex transverso numeratur a secundo. Primo gradu est supra pater, mater: infra filius, filia. Secundo, supra avus, avia; infra nepos, neptis; ex transverso, frater et soror. Tertio, supra proavus, proavia, infra pronepos proneptis; ex transverso fratris soro
Abbreviated transcription (Latin):
b uł consobrins uł amitis ꝓgenerantur fibiꝰ
filia. Hactenus ostendisse fufficiat quẽadmodũ
gradus cognationis numerentur. Neq ex his
palam ẽ intelligere. quẽ adinodũ ulterius qͦq
gradus numerare debemus. Quippe semꝑ ge¬
nerata queq ꝑsona gradum adiciat. ut longe
facilius sit responde quanto quisq gradu sit:
qͣm ꝓpria cogitationis appellatione quȩq
denotare. Epła ioħis constantinopolitani ep̃i.

Expanded text:
bus vel consobrinis vel amitinis progenerantur, filius, bus vel consobrinis vel amitinis progenerantur, filius, et filia. Hactenus ostendisse sufficiat, quemadmodum gradus cognationis numerentur. namque ex his palam est intellegere quemadmodum ulterius quoque gradus numerare debemus: quippe semper generata quaeque persona gradum adiciat, ut longe facilius sit respondere, quoto quisque gradu sit, quam propria cognationis appellatione quemquam denotare. Adgnationis
Abbreviated transcription (Latin):
consobrina. id ẽ quippe ue ex fr̃ib aut sorori-¬
b ꝓgenerantur. Sunt quidam qui recte con¬
sobrinos eos ꝓpͥe putant dici qui ex duabus
nascerent᷑. sorores patrueles appellant᷑. At eos
qui ex fratre et sorore ꝓgenerant᷑. amitinos
ꝓprie dicuit. Amitini filiĩ consobrinũ te ap¬
pellant. tu illos amitinos. Quinto supra
atauus. atauia. infra adnepos adneptis. Ex traus¬
u̾so fr̃is sororisq ꝓnepos. ꝓneptis. Et conueni¬
ent̃ ꝓpatruus ꝓamita. id ẽ ꝓaui frat̃ et soror.¬
fr̃is patruelis sororis patrueł. consobrini et con¬
sobrinȩ. amitini amitine. filius filia. ꝓͥor con
sobrinus consobrina. Hi sunt patrui magni¬
anute magne. auunculi magni mat̾terȩ mag¬
nȩ. filius filia. Sexto gradu sunt supra tͥauus
tͥauia. infra tͥnepos tͥneptis. Extransu̾so frĩs soro¬
risq ab nepos abneptis. Et conuenient̃ ab patru¬
us abamntta. id ẽ abaui frat̃ et filia. Itẽ sobrini
sobrinȩ quiq ue ex fr̃ib uł sororib patrueli¬

Expanded text:
consobrina id est qui quaeve ex fratribus aut sororibus progenerantur. sed quidam recte consobrinos eos proprie putant dici, qui ex duabus nascantur, sorores patrueles appellantur: at eos, qui ex fratre et sorore propagantur, amitinos proprie dici amitae tuae filii consobrinum te appellant, tu illos amitinos. Quinto supra atavus atavia, infra adnepos adneptis, ex transverso fratris sororisque pronepos proneptis et convenienter propatruus proamita id efratris patruelis sororis patruelis, consobrini et consobrinae, amitini amitinae filius filia, proprior sobrinus soamitae magnae; avunculi magni, materterae magnae filius, filia. Sexto gradu sunt supra, tritavus tritavia, infra, trinepos trineptis; ex transverso fratris sororisque abnepos abneptis. Et consequenter abpatruus, abamita, id est abavi frater et filia. Item sobrini, sobrinae, qui quaeve ex fratribus vel sororibus patrueli