comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dalene ꝑsonã eccłiȩ gerens. ad con-¬
tactum ipsiꝰ ꝓꝑaret accede. dicit ei :
noli me tangere. ñdum enim ascen¬
di ad patrẽ meum: hoc ẽ nolo ad
me corporalit̃ uenias: nec ut me sen¬
su carnis agnoscas. Ad sublimiora te
differo: maiora tibi p̃paro. Cum ad
patrẽ meum ascendo: tunc me ꝑfe-¬
ctiꝰ ueriꝰq palpabis: app̃hensura qd
ñ tangis: & creditura qđ ñ uides. Cũ
autẽ ascendentẽ in cęlum dñm se¬
quaces discipłoꝵ ocłi intenta admi-¬
ratione suspicerent: astiterunt corã
ipsis angłi duo mirabili uestium
candore fulgentes: qui & dixerunt.
Niri galilei quid statis aspicientes
in cęlum: Hic uãs qui assumpt᷑ est
a uob̃: sic ueniet quẽ admodũ uidi¬
stis eũ euntẽ in cęlum. His u̾bis om̃s
eccł̃iȩ filii docebantur: ut xp̃c iũs
in eadẽ. in qua ascendat carne uen¬
turus uisibilis credetur. Non posset
ambigi omĩa. illi ẽẽ subiecta: cui ab
ipso corporeȩ natiuitatis exordio. fa¬

Expanded text:
dalene personam Ecclesiae gerens, ad contactum ipsius properaret accedere, dicit ei: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum : hoc est, nolo ut ad me corporaliter venias, nec ut me sensu carnis agnoscas; ad sublimiora te differo, majora tibi praeparo. Cum ad Patrem meum ascendero, tunc me perfectius veriusque palpabis, apprehensura quod non tangis, et creditura quod non cernis. Cum autem ascendentem ad coelos Dominum sequaces discipulorum oculi intenta admiratione suspicerent, astiterunt coram ipsis angeli duo mirabili vestium candore fulgentes, qui et dixerunt: Viri Galilaei, quid statis aspicientes in coelum? Hic Jesus qui assumptus estum, sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Quibus verbis omnes Ecclesiae filii docebantur ut Jesus Christus in eadem qua ascenderat carne venturus visibilis crederetur; nec posset ambigi omnia illi esse subjecta, cui ab ipso corporeae nativitatis exordio fa
Abbreviated transcription (Latin):
um pastorib cecinit. Sicut resurre¬
xisse a mortus suꝑnoꝵ nuncioꝵ te
stimonia pͥma docuerunt: sic ad iu¬
dicandum mundũ. in ipsa carne uen-¬
turum angłoꝵ officia declararunt:
ut intelligeremꝰ qͣntȩ potestates af-
futurȩ sint cum uidicaturo: cui an¬
te ministrauerunt etiã iudicato.
Exultemꝰ itaq dilectissumi gaudio
ne lȩtantes. libos cordis ocłos ad il¬
lam altitudinẽ in qua xp̃c ẽ eriga¬
mus: sursum uocatos animos desi¬
deria t̃rena ñ depͥmant: ad ȩt̃na
p̃electos ꝑitura ñ occupent. S̾ lucã¬

Expanded text:
um pastoribus cecinit: sicut resurrexisse a mortuis, supernorum nuntiorum prima testimonia docuerunt, sic ad judicandum mundum in ipsa carne venturum, angelorum officia praedicarunt: ut intelligeremus quantae potestates sint adfuturae cum judicaturo, cui tantae ministraverunt etiam judicando.Exsultemus itaque, dilectissimi, gaudio rum actione laetantes, liberos cordis oculos ad illam altitudinem in qua Christus est, erigamus: sursum vocatos animos desideria terrena non deprimant, ad aeterna praelatos peritura non occupent, via
Abbreviated transcription (Latin):
asNum et mirabile
donum concessit no¬
bis ds̃ hunc pasche
salutarẽ diẽ: in quo
resurgens dñs resur¬
rectionem prestitit uniu̾sis: et de imis
ad altiora conscendens. nos quoq ad
suꝑiora de inferiorib in suo corpore
subleuauit. Sumus enim scdm apo¬
bra. Resurgente igitur xp̃o: omĩa
necessario cum eo sua uiscera sur-¬
rexerunt. Dum enim ille ab inferis
transit ad suꝑos: nos de morte tran¬
sire fecit ad uitam. Pascha enĩ hebra¬
ice transitus dicit᷑ uel ꝓfectꝰ: scilicet
quia ꝑ hoc mysterium de peiorib
ad meliora transitur. Bonꝰ transitꝰ ẽ.
transire de peccatis ad iusticiã: de
uiciis ad uirtutes: ad infantiã de
senecciite. Infantiã autẽ dixerim:
ñ etatis sed simplicitatis. Habent
enim & merita ȩcates suas.¬

Expanded text:
s, et mirabile donum concessit nobis Deus, hunc Paschae salutarem diem, in quo resurgens Dominus resurrectionem praestitit universis; et de imis ad altiora conscendens, nos quoque ad superiora de inferioribus in suo corpore sublevavit. Sumus enim secundum Apobra , resurgente igitur Christo omnia necessario cum eo sua viscera surrexerunt. Dum enim ille ab inferis transit ad superos, nos de morte transire fecit ad vitam. Pascha 183 enim Hebraice transitus dicitur, vel profectus, scilicet quia per hoc mysterium de pejoribus ad meliora transitur. Bonus transitus est transire de peccatis ad justitiam, de vitiis ad virtutes, ad infantiam de senectute; infantiam autem dixerim, non aetatis, sed simplicitatis; habent enim et merita
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa: int̾ quȩ nimirum oꝑa. maxi¬
me regnat humilitas. Unde ce su¬
pra cum fidẽ grano sinapis. minu¬
to quidẽ s ex contritione flagran¬
ti compararet: quasi exponencle
subiunxit. Cum feceritis omĩa. que
p̃cepta sunt uob̃: dicite. Serui inuti¬
les sumꝰ. Quo contra suꝑbi cũ nequa¬
quã omĩa. s modicum quid eorũ
quȩ p̃cepta sunt faciant: ñ solum
mox de sua iusticia p̃sumunt: sed
& infirmos quosq despiciunt: atq
ideo quasi fide uacui. cũ orauerint
ñ exaudiunt᷑.¬

Expanded text:
opera. Inter quae nimirum opera maxime regnat humilitas. Unde et supra, cum fidem grano sinapis minuto quidem, sed ex contritione flagranti compararet, quasi exponendo subjunxit: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite: Servi inutiles sumus . Cui contra superbi, cum nequaquam omnia, sed modicum quid eorum quae praecepta sunt faciant, non solum mox de sua justitia praesumunt, sed et infirmos quosque despiciunt, atque ideo, quasi fide vacui, cum oraverint, non exaudiunt
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Itaq neq qui plantat ẽ aliquid
neq qui rigat: s qui increm̃tum dat
ds̃. Qui plantat autẽ & qui rigat:
unum sunt. Unꝰ quisq autẽ ꝓp̾riam
mercedẽ accipiet: scđm suũ laborẽ.
Dĩ enim sumus adiutores: dĩ agricul¬
tura estis: dĩ ȩdificatio estis. Scđm gra¬
tiã dĩ quȩ data ẽ mͥ. ut sapiens archi

Expanded text:
neque qui plantat est aliquid neque qui rigat sed qui incrementum dat Deus qui plantat autem et qui rigat unum sunt unusquisque autem propriam mercedem accipiet secundum suum laborem Dei enim sumus adiutores Dei agricultura estis Dei aedificatio estis secundum gratiam Dei quae data est mihi ut sapien
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ syris & maxime palestinis ad omnẽ
sermonẽ suum parabolas iungere:
ut qđ ꝑ simplex p̃ceptum teneri ab
auditorib ñ potest: ꝑ similitudinẽ¬
paratione regis & dñi & serui: qui
debitor decẽ miltum talentoꝵ a do¬
mino rogans ueniã impetrauerat:
ut ipse quoq dimittat. conseruis su-¬
is minora peccantib. Si enĩ ille rex¬
& dñs seruo debitori decẽ milia ta¬
lentoꝵ tã facile dimisit: qͣntoma¬
gis serui conseruis suis debent mi¬
nora dimittere: Qđ ut manifestiꝰ
fiat: dicamꝰ sub exemplo. Si qͥs nr̃m
commiserit adulterium: homici¬
dium : sacrilegium: maiora crimi¬
na: decẽ milia talentoꝵ rogantibꝰ
dimittunt᷑: si & ipsi dimittant mi¬
nora peccantib. Si autẽ ob factam
contumeliã simus implacabiles. &
ꝓpt̃ amariꝰ u̾bum ꝑpetes habemus
discordias: ñ ne nobis uidem᷑ recte re¬
digendi in carcerẽ. & sub exemplo ope¬
ris nr̃i hoc agere ut maioꝵ nob de¬
lictoꝵ uenia ñ relaxetur:¬

Expanded text:
est Syris et maxime Palaestinis ad omnem sermonem suum parabolas jungere, ut quod per simplex praeceptum teneri ab auditoribus non potest, per similitudineparatione regis domini et servi, qui debitor decem millium talentorum a domino rogans veniam impetraverat, ut ipse quoque dimittat conservis suis minora peccantibus. Nosque nus servo debitori decem millia talentorum tam facile dimisit, quanto magis servi conservis suis debent minora dimittere! Quod ut manifestius fiat, dicamus sub exemplo. Si qui nostrum commiserint adulterium, homicidium, sacrilegium, majora crimina, decem millium talentorum, rogantibus dimittantur eis, ut et ipsi dimittant minora peccantibus. Sin autem ob factam contumeliam simus implacabiles, et propter amarius verbum perpetes habeamus discordias, nonne nobis videmur recte redigendi in carcerem, et sub exemplo operis nostri hoc agere, ut majorum nobis delictorum venia non relaxetur
Abbreviated transcription (Latin):
solutus ẽ om̃is pat̾nȩ p̃uaricationis
metꝰ: quẽ diabolicis dudum fraudib
incurrit circũuenta mortalitas. Ad est¬

Expanded text:
solutus est omnis paternae praevaricationis metus, quem diabolicis dudum fraudibus incurrit circumventa mortalitas. Adest
Abbreviated transcription (Latin):
Occultos actus retegens. tẽ qͥsq loquet᷑:
Secreta. atq ds̃ reserabit pectora luci.
Tc̃ erit et luctꝰ. stridebunt dentib om̃s.
Eripit᷑ solis uibar: & chorꝰ interit astris.
Noluet᷑ cęlũ: lunaris splendor obibit.
Deiciet colles. ualles extollet ab imo.
Non erit in reb hominũ sublime ł altũ.
Iã equant᷑ cãpis montes: & cerula ponti.
Omĩa cessab̃t: tellus confracta peribit.
Sic parit fontes torrent᷑. fluminaq igni:.
Et tuba tũ sonitũ tristẽ demitret ab alto
Orbe. gemens facinꝰ miserũ. uarioᷤq laboreᷤ.
Tartareũq chaos monstrabit tr̃a dehisceis:
Et corã hoc dño. reges sistent᷑ ad unum.
Decidet e cȩlo: ignisq & sulphuris ãnis.
Hȩc de xp̃i natiuitate. passione. & re-¬
surrectione. atq scl̃o eiꝰ aduentu ita
dicta sunt: ut si quis in greco capita isto¬
rum u̾suum discernere uoluerit: inue
latinum translatis eisdẽ uersib appa¬

Expanded text:
Ocultos actus retegen tunc quisque loquetur Ocultos actus retegen tunc quisque loquetur Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et luctus, stridebunt dentibus omnes. Eripitur solis iubar et solis interit astris. Volvetur celum, lunaris splendor obibit. Deiciet colles, valles extollet ab imo. Non erit in rebus hominum sublime vel altum. Iam equantur campi, montes et cerula ponti. Omnia cessabunt, tellus confracta peribit. Sic pariter fontes torrentu n fuminaque igni, Et tuba tum sonitum tristem dimittet ab alto Orbe gemens facinus miserum vanosque labores, Tartareumpue chaos monstrat terra deinceps, Et coram hic Domino reyes sistentur ad unum. Procedit e celo ignisque et sulphuris amnis. Haec de Christi nativitate, et passione, et resurrectione, atque secundo ejus adventu ita dicta sunt, ut si quis in Graeco capita horum versuum discernere voluerit, inveLatinum translatis eisdem versibus appa
Abbreviated transcription (Latin):
stimonium uerũ sit: etiã ex gentib
terciꝰ testis introducat᷑: ut testimoni¬
um ueritatis ex omni parte roboretur.
Quid sibilla uaticinando etiã de xp̃o
clamauerit. in mediũ ꝓferamꝰ: ut ex
uno lapide utroꝵq frontes ꝑcutiant᷑:
udeorum scilicet & paganorum: atq
suo gladio sicut golias. xp̃i omnes ꝑ-¬
cutiantur inimici. Audite qͥd dixerit.
Iudicii signum: tellꝰ sudore madescet.
Ecęlo rex adueniet ꝑ secla futurus:
Scilicet in carne p̃sens. ut iudicet orbẽ.
Unde dm̃ cernent incredulꝰ atq fidelis
Celsum cũ scĩs: eui iã termino in ipso.
Sic animȩ cũ carne ader̃t: qͣs iudicat ipse.
Cum iacet incultꝰ densis in ueprib orb:
Reicient simulacra uiri. cunctã qͦq gazã.
Exuret tr̃as ignis. pontumq polumq:
Inquirens detri portas confringere au̾n.
Scõꝵ sed enim cunctȩ lux libera carni
Tradet᷑: sontes et̾na flãma cremabit.

Expanded text:
stimonium verum sit , et jam ex gentibus stimonium verum sit , et jam ex gentibus tertius testis introducatur, ut ei testimonium veritatis ex omni parte roboretur. Quid Sibylla vaticinando etiam de Christo clamaverit, in medium proferamus, ut ex uno lapide utrorumque frontes percutiantur, Judaeorum scilicet atque paganorum, atque suo gladio, sicut Golias, Christi omnes percutiantur inimici. Audite quid dixerit: Judicii signum, tellus sudore E celo rex adveniet per secla futurus, Scilicet in carne presens, ut iudicet orbem. Unde Deam cernunt incredulus atque fidelis Celsum cum sanctis evi iam termino in ipso. Sic anime eum carne aderunt, quas iudicet ipse. Cum iacet incultus densis in vepribus orbis, Reicient simulacra viri, curam quoque gaçam Exuret terras ignis, pontumque polumque Inquirens tetri portas effringet averni. Sanctorum sed enim cuncte lux libera carni Tradetur, sontes eterna fama cremabit.
Abbreviated transcription (Latin):
raq dicentes. in mediũ introdiicã. Illũ
regẽ qui ur̃am suꝑbiã captiuando ꝑ¬
domuit: nabuchodonosor regẽ scili¬
cet babilonis ñ p̃termittã. Dic nabu¬
chodonosor quid in fornace quo tres
uiros iustos iniuste miseris: dic dic qͥd
tibi fuerit reuelatũ. Nonne inqͥt tres
uiros misimꝰ in fornace ligatos: Et ai¬
dĩ. O alienigena unde tibi hoc: Quis
tͥ annunciauit filiũ dĩ: Quȩ lex: Qͥs
ꝓph̃a annunciauit tͥ filiũ dĩ: Non¬
dum quidẽ in mundo nascit᷑: & simi¬
litudo nascentis a te cognoscit᷑. Unde
tibi hoc: Quis tͥ istud annunciauit:
nisi quia sic te diumnꝰ ignis intꝰ illumi¬
minauit: ut cum illic apud te capti¬
ui tenerent᷑ inmici iudei. sic diceres
testimonium filio dĩ: S quia in ore
duoꝵ uł triũ testium stat om̃e uer-¬
bum: sicut ipse dñs urãm contuma¬
ciã confutans in lege inquit ur̃a
scriptum ẽ. qđ duoꝵ hominum te-¬

Expanded text:
raque dicentes in medium introducam. Illum raque dicentes in medium introducam. Illum regem qui vestram superbiam captivando perdomuit, Nabuchodonosor regem scilicet Babylonis non praetermittam. Dic, Nabuchodonosor, quid in fornace, quo tres viros justos injuste immiseras, dic quid tibi fuerit revelatum. Nonne, inquit, tres pueros misimus in fornacem ligatos? Et aiDei . O alienigena, unde tibi hoc? Quis tibi annuntiavit Filium Dei? Quae lex, quis propheta annuntiavit tibi Filium Dei? Nondum quidem mundo nascitur, et similitudo nascentis a te cognoscitur. Unde tibi hoc? Quis tibi istud annuntiavit, nisi quia sic te ignis divinus intus illuminavit, ut cum illic apud te captivi tenerentur inimici Judaei, sic diceres testimonium Filio Dei? Sed quia in ore duorum vel trium testium stat omne verbum, sicut ipse Dominus vestram contumaciam confutans, in lege, inquit, vestra scriptum est quod duorum hominum te
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ. Amicus autẽ sponsi. stat & audit
eum: & gaudio gaudet ꝓpt̾ uocẽ spon-¬
si. Sufficiunt uobis ista o uidei: suffi-¬
ciunt uob̃ tanti testes ex lege ur̃a et
nimia audebitis dicere. qđ alteriꝰ gen-¬
tis uł nationis homines. xp̃o deberent
destimonium ꝑhibere: S si hoc dici-¬
tis: respondet quidẽ ille uob̃. Non sũ
missus: nisi ad oues quȩ ꝑierunt do-¬
mus isrł. S sicut uos in actib apłoꝵ
rat annunciare u̾bum dĩ: s quia ex¬
pulistis illud. nec uos dignos uitȩ et̃¬
nȩ iudicastis. ecce inquit conu̾timus
nos ad gentes: de monstremꝰ etiã nos
ex gentib testimonium xp̃o fuisse ꝓ¬
latum: qm̃ ueritas ñ tacuit. claman-¬
do etiã ꝑ linguas inimicoꝵ suoꝵ. Non¬
ne qͣndo poeta ille facundissimꝰ inter
sua carmina iã noua ꝓgenies cęlo de¬
mittit᷑ alto dicebat: xp̃o testimoniũ
ꝑhibebat: In dubium hoc ueniet:
nisi alios ex gentib idoneos testes plu.¬

Expanded text:
sus est. Amicus autem sponsi stat, et audit sus est. Amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Sufficiunt vobis ista, o Judaei, sufficiunt vobis tanti testes et testimonia exnimia audebitis dicere quod alterius gentis vel nationis homines Christo debent testimonium perhibere? Sed si hoc dicitis, respondet quidem ille vobis, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Sed sicut vos in Actibus apostolorum rat annuntiare Verbum Dei, sed quia expulistis illud, nec vos dignos vitae aeternae judicastis, ecce, inquit, convertimus nos ad gentes . Demonstremus etiam nos ex gentibus testimonium Christo fuisse prolatum, quoniam Veritas non tacuit, clamando etiam per linguas inimicorum suorum. Nonne quando ille poeta facundissimus, inter sua carmina , Jam nova progenies coelo dimittitur alto, dicebat, Christo testimonium perhibebat? In dubium hoc veniat, nisi alios ex gentibus idoneos testes plu
Abbreviated transcription (Latin):
s ecce uenit post me cuiꝰ pedib ñ sũ
cagnus soluere corrigiã calciam̃ti eiꝰ.
O fidelis testis & amice ueri sponsi:
quantum te humiliasses: si ad corrigi¬
am calciam̃ti eiꝰ soluendã. dignum te
ẽẽ dixisses. Sed dum hoc ñ te dignũ di-¬
cis: iudeis falsis testib contradicis. Et hȩc
a te dicta sunt: ante qͣm xp̃m uideres.
Qui cum ad te uenit excelsus. humilis.
implendȩ dispensationis suȩ grã ut a
te baptizaretur. qui nullũ habebat. oĩ-¬
no peccatum: quid respondis: quẽ co-¬
gnoueris: quale testimonium ꝓtile-¬
ris: audiant inimici qđ audire noluñ.
Ecce inquit agnꝰ dĩ: ecce qui tollit pec¬
cata mundi. Ꝙ adiecit. Tu a me uenis
baptizari: Ego a te debeo baptirari:
Agnouit seruus dñm. agnouit uncu¬
lis originalis peccati obligat᷑. ab omĩ
nexu peccati lib̃um. Agnouit p̃co iu¬
dicẽ: agnouit creatura creatorẽ: agno¬
uit paranimphus sponsũ. Nã & hȩc
uox ioħis ẽ. Qui habet sponsã: spon¬

Expanded text:
sed ecce venit post me, cujus pedibus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus . O fidelis testis et amice veri sponsi, quanto te humiliasses, si ad corrigiam calceamenti ejus solvendam dignum te esse dixisses. Sed dum hoc te non dicis dignum, Judaeis falsis testibus contradicis. Et haec ante dicta sunt quam Christum videres, qui cum ad te venit excelsus, humilis implendae dispensationis suae gratia, ut a te baptizaretur, qui nullum habebat omnino peccatum, quid responderis, quem cognoveris, quale testimonium protuleris, audiant inimici qui audire nolunt. Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Et adjecit, Tu ad me venis baptizari? Ego a te debeo baptizari . Agnovit servus Dominum, agnovit vinculis originalis peccati obligatus, ab omni nexu peccati liberum, agnovit praeco judicem, agnovit creatura Creatorem, agnovit paranymphus sponsum. Nam et haec vox Joannis est: Qui habet sponsam, spon
Abbreviated transcription (Latin):
huc ad urãm confusionẽ ex lege
& ex gente ur̃a alios introducemꝰ te¬
stes. ut illi testimonium ꝑhibeant. cui
ꝑdita m̃te insultantes dicebatis. tu de¬
nium tuũ ñ ẽ uerũ: Qđ si uelin ex
lege & ꝓpħis omĩa quȩ de xp̃o dicta
sunt colligere: faciliꝰ me tempꝰ qͣm co-¬
pia deseret. Uerũtam̃ senẽ illum ex
gente ur̃a natũ: s in errore ur̃o ñ re¬
lictum symeonẽ sc̃m in medio intro¬
ducã: qui meruit teneri decrepitus
in hac luce: quousq uideret uerã lu¬
cẽ. Quẽ quidẽ iã etas compellebat ire:
s expectabat susciꝑe quẽ sciebat ueni-¬
re. Cum iste senex admonitꝰ ẽẽt a sp̃u
nib uidit: & diuinã infantiã pia
senectus agnouit: tulit infantẽ in ma¬
nib suis. Ille quidẽ xp̃m ferebat: sed
xp̃c senẽ regebat. Regebat qui porta¬
batur: ne ille ante ꝓmissum a corpore
solueretur. Quid tam̃ dixerit. quẽ ta¬
men confessus fuerit: adu̾̃tite inimi-¬

Expanded text:
huc ad vestram confusionem ex lege huc ad vestram confusionem ex lege et ex gente vestra alios introducemus testes, ut illi testimonium perhibeant cui perdita mente insultantes dicebatis: Tu nium tuum non est verum . Quod si velim ex lege et prophetis omnia quae de Christo dicta sunt colligere, facilius me tempus quam copia deserit. Verumtamen senem illum ex gente vestra natum, sed in errore vestro non relictum, Simeonem sanctum introducam, qui meruit teneri decrepitus in hac luce quousque videret veram lucem, quem quidem jam aetas compellebat ire, sed exspectabat suscipere quem sciebat venire, cum iste senex admonitus esset a Spirnibus vidit, et divinam infantiam pia senectus agnovit, tulit infantem in manibus suis. Ille quidem Christum ferebat, sed Christus senem regebat. Regebat qui portabatur, ne ille ante promissum a corpore solveretur. Quid tamen dixerit, quem tamen confessus fuerit, advertite inimi
Abbreviated transcription (Latin):
ui auditũ tuũ et timui: considaui
oꝑa tua & expaui. Quȩ oꝑa dĩ iste mi¬
ratus expauit: Nũquid fabricã mun¬
di iste miratus expauit: Absit. S au¬
di quid expauit. In medio inquit du-¬
um ammalium cognosceris. O ꝑa tua
ds̃: u̾bum caro factũ ẽ. In medio du¬
um animalium cognosceris. Qui qͦ-¬
usq descendisti: expauescere me fe-
p̃sepe iacuisti. Agnouit bos possessorẽ
suum: & asinus p̃sepe dñi sui. In medio
duum animalium cognosceris. Quid
ẽ in medio duũ animaliũ cognosce¬
ris: nisi in medio duoꝵ testam̃torũ.
aut in medio duoꝵ latronũ. aut in
medio moysi & helnȩ. cum eo in mon¬
te sermocinantir̃: Ambulauit in qͥt
u̾bum et exiuit in campis: uerbũ ca¬
ro factum ẽ. & habitauit in nobis.
Hoc & ieremias ait. Post hȩc in t̾ris
uisus ẽ: & cũ hominib conu̾satus ẽ.
Ecce quẽadmodum sibi conueniunt
destes ueritatis: ecce quẽ admodum
conuincunt filios falsitatis. Le .iii.¬
ufficiunt uob̃ ista o iudei: an ad¬

Expanded text:
vi auditum tuum, et timui: consideravi opera tua, et expavi . Quae opera Dei iste miratus expavit? Nunquid fabricam mundi iste miratus expavit? Absit. Sed audi quid expavit. In medio, inquit, duum animalium cognosceris. Opera tua, Deus, verbum caro factum est. In medio duum animalium cognosceris, qui quousque descendisti; expavescere me fecia, in praesepio jacuisti. Agnovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui . In medio duum animalium cognosceris. Quid est, in medio duum animalium cognosceris, nisi aut in medio duorum Testamentorum, aut in medio duorum latronum, aut in medio Moysi et Eliae, cum eo in monte sermocinantium? Ambulavit, inquit, Verbum, et exivit in campis. Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Hoc est Jeremias ait: Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . Ecce quemadmodum sibi conveniunt testes veritatis, ecce quemadmodum convincunt filios falsitatis. Sufficiunt vobis ista, o Judaei, an ad
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit in montẽ. Testimoniũ dix̃
ueritati: & dilectus ẽ a ueritate. Suꝑ
petrã fundatus ẽ petrus: ut mortẽ sus¬
ciꝑet illum amando: quẽ ter negaue¬
rat tũdo. Dic & tu moyses legis lator.
dux popli isrł. testimonium xp̃o. Pro¬

Expanded text:
ascendit in montem, testimonium dixit Veritati, et dilectus est a Veritate. Supra petram fundatus est Petrus, ut mortem susciperet, illum amando quem ter negaverat timendo. Dic et tu, Moyses, legislator, dux populi Israel, testimonium Christo. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
hominib conu̾satus ẽ. Ecce duo testes
idonei ex lege ur̃a: ex. quoꝵ testimonio
ñ sunt compuncta corda ur̃a. S alii atq
alii ex lege xp̃i testes introducantur.
ut frontes durissimȩ inimicoꝵ conte¬
rant᷑. Ueniat & ille daniel sc̃s. iuuenis
quidẽ ȩtate: senior uͦ scientia ac man¬
suetudine: conuincat om̃s falsos testeᷤ.
Sicut conuicit seniores impudicos: ita
suo testimonio. xp̃i conterat inimicos:
Quare illo p̾sente. cui insultantes dice¬
batis. tu de te ipso testimonium dicis.
testimonium tuũ ñ ẽ uerũ. cessauit
unctio ur̃a: nisi quia ipse ẽ qui uene

Expanded text:
hominibus conversatus est . Ecce duo testes idonei ex lege vestra, ex quorum testimonio non sunt compuncta corda vestra. Sed alii atque alii ex lege Christi testes introducantur, ut frontes durissimae inimicorum conterantur. Veniat et ille Daniel sanctus, juvenis quidem aetate, senior vero scientia ac mansuetudine, convincat omnes falsos testes; sicut convicit seniores impudicos, ita suo testimonio Christi conterat inimicos. Quare illo praesente cui insultantes dicebatis, Tu de te testimonium dicis, testimonium tuum non est verum, cessavit unctio
Abbreviated transcription (Latin):
malo aistis. Tu de te ipso testimoniũ
dicis: testimonium tuum ñ ẽ uerum.
S ad hȩc ille quid uobis respondit: ad¬
uertere noluistis. Nonne scriptum ẽ
in lege ur̃a. qđ duoꝵ hominum testi¬
monium uerũ sit: Preuaricatores le¬
gis. intendite legẽ. Testimonium que-¬
ritis de xp̃o: In lege ur̃a scriptum est:
qđ duoꝵ hominum testimoniũ uerũ
sit. Procedant ex lege ñ tantũ duo. sed
etiã plures testes xp̃i: & conuncant au¬
ditores legis ñ factores. Dic ysaia testi-¬
monium xp̃o. Ecce inquit uirgo in ute¬
ro concipiet. & pariet filium: & uocab̃

Expanded text:
estimonium dicis, testimonium tuum non est verum . Sed ad haec ille quid vobis responderit, advertere noluistis. Nonne scriptum est in lege vestra, quod duorum hominum testimonium verum sit? Praevaricatores legis, intendite legem. Testimonium quaeritis de Christo? In lege vestra scriptum est, quod duorum hominum testimonium verum sit? Procedant ex lege non tantum duo, sed etiam plures testes Christi, et convincant auditores legis, nec factores. Dic, Isaia, testimonium Christo. Ecce virgo, inquit, in utero concipiet, et par
Abbreviated transcription (Latin):
miracła facientẽ: atq temptantes di¬
cebatis. quousq animas nr̃as suspendis:
si tu es xp̃c dic nob̾ palam: Ille autẽ
uos ad consicdationẽ miracłoꝵ mittebat
dicens: oꝑa quȩ ego facio ipsa testimo¬
nium ꝑhibent de me: ut xp̃o testimo¬
nium dicerent ñ u̾ba s facta. Uos autẽ
ñ agnoscentes saluatorẽ qui oꝑabatur

Expanded text:
racula facientem, atque tentantes dicebatis: Quousque animas nostras suspendis? Si tu es Christus, dic nobis palam . Ille autem vos ad considerationem miraculorum mittebat, dicens: Opera quae ego facio, ipsa testimonium perhibent de me, ut Christo testimonium dicerent non verba, sed facta. Vos autem non agnoscentes Sa
Abbreviated transcription (Latin):
mauit senex ille: & dixit. Nc̃ dimittis
ce: quia uidunt ocłi mei salutare tu¬
um. Illi etiã parentes ioħis. ⁊acharias
& elisabech iuuenes steriles: in sene¬
cta fecundi: dicant etiã ipsi testimoni
enim suo paruulo nato. Tu puer ꝓpħa
altissimi uocabis: p̃ibis enim ante faci¬
em dñi parare uias ciꝰ. Ipsiq matri &
uirgini elisabeth ait. Inde mͥ hoc ut
ueniat mat̾ dñi mei ad me: Ecce enĩ
nt facta ẽ. uox salutationis tuȩ in au¬
rib meis. exultauit in gaudio infans
in utero meo. Intelligens enim ioħs ma¬
trẽ dñi sui uenisse ad suã matrẽ: inter
ipsas angustias uteri adhuc positus:
motu salutauit quẽ uoce ñ poterat.
Qui postea ipse ioħs p̃cursor & ami¬
cus humilis. & fidelissimꝰ serius. testiᷤᷤ
idoneus effectꝰ ẽ: tanto maior in na

Expanded text:
nex iste, et dixit: Nunc dimittis, ce, quia viderunt oculi mei salutare tuum . Illi etiam parentes Joannis Zacharias et Elizabeth juvenes steriles, in senectute fecundi, dicant etiam ipsi testimoniuenim suo parvulo nato: Tu puer, propheta Altissimi vocaberis, praeibis enim ante faciem Domini parare vias ejus . Ipsique matri et virgini Elei ad me? Ecce enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo . Intelligens enim Joannes matrem Domini sui venisse ad suam matrem, inter ipsas angustias uteri adhuc positus, motu salutavit quem voce non poterat. Qui postea ipse Joannes praecursor et amicus et humilis et fidelissimus servus, testis idoneus factus, tant
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dictum xp̃m: ipsũ audi in euange¬
lio.xp̃m. Non ẽ inquit ꝓpħa sine hono¬
re: nisi in patria sua. Accedat autẽ da¬
uid sc̃s testis fidelis ex cuiꝰ semine ꝓcessit
pse. cui lex & ꝓpħȩ testimoniũ dicunt:
dicat et ipse de xp̃o. Adorabunt in qͥt
eum om̃s reges trȩ: om̃s gentes serui¬
ent ei. Cui serment: Dic cui seruient.

Expanded text:
autem dictum Christum, ipsum audi in Evangelio. Non est, inquit, propheta sine honore, nisi in patria sua . Accedat autem David sanctus, testis fidelis, ex cujus semine processit ipse cui lex et prophetae testimonium dicunt, dicat et ipse de Christo. Adorabunt, inquit, eum omnes reges terrae, omnes gentes servient illi . Cui servient? Dic, cui servient?
Abbreviated transcription (Latin):
patre: de quo illi ẽ naturalit̃ ȩt̃na na¬
tiuitas. Semꝑ in patre: cum quo illi
ẽ una naturalit ęqualisq diuinitas.
Et alt̃ quidẽ ille qđ pat̃ ẽ: alt̃ ille qđ fi¬
lius ẽ. N ec tam̃ alt̃ ds̃: quia pat̃ & filiꝰ
unꝰ ẽ ds̃. Quaꝓpt̃ quando de patre dõ.¬
& filio dõ nascitur sermo: digne dici¬
mus alterum ẽẽ patrẽ & alterũ filiũ:
& nichilominꝰ digne dicimꝰ unũ dm̃
ẽẽ patrẽ & filium. Cum enĩ dicimꝰ al¬
terum ẽẽ patrẽ. alterũ filium: discre¬
tas ꝑsonas genitoris genitiq monstra¬
mus. Cum uͦ dicimꝰ unum dm̃ ẽẽ pa¬
trẽ & filium: ipsã unã naturã indiscre¬
te diuinitatis ostendimꝰ. Altera ẽ gͦ ꝑ
sona genitoris & geniti: s una ẽ nat᷑a
genitoris & geniti.

Expanded text:
Patre, de quo illi est naturaliter aeterna naPatre, de quo illi est naturaliter aeterna nativitas; semper in Patre, cum quo illi est una naturaliter aequalisque divinitas: et alter quidem ille qui Pater est, alter ille qui Filius est; neuter tamen alter Deus, quia Pater et Filius unus est Deus. Quapropter quando de Patre Deo et Filio Deo nascitur sermo, digne dicimus alterum esse Patrem, et alterum Filium; et nihilominus digne dicimus unum Deum esse Patrem et Filium. Cum enim dicimus alterum esse Patrem, alterum Filium, discretas personas genitoris genitique monstramus; cum vero dicimus unum Deum esse Patrem et Filium, ipsam unam naturam indiscretae divinitatis ostendimus. Altera est enim persona genitoris et geniti, sed una est natura genitoris et geniti.
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid de huiꝰ diei sollem¬
nitate narrare: simulq con¬
siderantes illud unũ u̾bum de quo di¬
cere uolumꝰ: nulla inuenimꝰ u̾ba qͥb
sufficient aliquid dicere ualeamus.
Est enim hoc u̾bum ñ qđ desinit ꝓla¬
tum. s qđ ꝑmanet natum: ñ transito¬
rium s ȩc̃num ÷ ñ factum a dõ patre
s genitum: ñ solum genitum. s etiã
unigenitum. Unum quippe u̾bum
ds̃ pat̾ genuit de seipso: ꝑ qđ omĩa
creauit ex nichilo. In pͥncipio enĩ erat
erat u̾bum. Hoc erat in pͥncipio apđ̃
dm̃. O mĩa ꝑ ipsum facta sunt: & si¬
ne ipso factum ẽ nichil. In hoc autẽ
qđ ꝑ illud u̾bum ds̃ pat̾ omĩa fecit:
ostenditur quia hoc u̾bum genuit ip¬
se ñ fecit. Illud gͥ u̾bum de dõ ds̃ ẽ:
de creatore creator est. unde hoc in se
apud patrẽ: semꝑ cum patre: semꝑ
de patre: semꝑ in patre. Semꝑ apud
patrẽ: cum quo illi una ẽ naturalis
imm̃sitas. Semꝑ cum patre: cũ quo
illi una ẽ naturalis ȩt̃nitas. Semꝑ de

Expanded text:
aliquid de hujus diei solemnitate narrare, simulque considerantes illud unum Verbum, de quo dicere volumus, nulla invenimus verba quibus sufficienter aliquid dicere valeamus. Est enim hoc Verbum non quod desinit prolatum, sed quod permanet natum; non transitorium, sed aeternum; non factum a Deo Patre, sed genitum; nec solum genitum, sed etiam Unigenitum. Unum quippe Verbum Deus Pater genuit de seipso, per quod omnia creavit ex nihilo. In principio enim 552 erat erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . In hoc autem quod per illud Verbum Deus Pater omnia fecit, ostenditur quia hoc Verbum genuit ipse, non fecit. Illud igitur Verbum de Deo Deus est, de creatore creator est. Unde hoc in se apud Patrem, semper cum Patre, semper de Patre, semper in Patre: semper apud Patrem, cum quo illi una est naturalis immensitas; semper cum Patre, cum quo illi una est naturalis aeternitas; semper de
Abbreviated transcription (Latin):
icut hebreo quondã popło ab
egiptiis lib̾ato. quinquagesimo
die post immolationẽ agni lex data
ẽ in monte syna: ita post passionẽ
xp̃i qua uerus dĩ agnus occisus ẽ. qͥn¬
quagesimo a resurrectione ipsiꝰ die.
in apłos plebẽq credentium sp̃s sc̃s
illapsus ẽ ut facile diligens xp̃ianus
agnoscat initia ueteris testam̃ti. eu-¬
anglicis ministrasse pͥncipiis: & ab
eodẽ spũ conditum fȩdus scđm. a qͦ
pͥmum fuerat institutũ. Nã sicut
rentur dies pentecostes. ẽẽntq om̃s¬

Expanded text:
im Hebraeo quondam populo ab Aegyptiis liberato, quinquagesimo die post immolationem agni lex data est in monte Sina ; ita post passionem Christi, qua verus Dei Agnus occisus est, quinquagesimo a resurrectione ipsius die in apostolos plebemque credentium Spiritus sanctus illapsus est : ut facile diligens Christianus agnoscat initia veteris Testamenti evangelicis ministrasse principiis, et ab eodem Spiritu conditum foedus secundum, a quo primum fuerat institutum. CAP. II. Nrentur dies Pentecostes, essentque om
Abbreviated transcription (Latin):
enim inuisibilis. & cum patre filioq
communis: qualitatẽ muneris atq
oꝑis sui. qua uoluit significatione
monstrauit: ꝓprietatẽ uͦ essentiȩ suȩ
in sua deitate continuit: quia sicut
nec patrẽ nec filium. ita nec sp̃m sc̃m
humanus potest uisus attingere. In
trinitate enim diuina nichil dissi-¬
mile. nichil impar ẽ: &e omĩa quȩ
de illa possunt substantia cogitari:
nec uirtute. nec gła. nec ȩt̃nitate dis¬
ẽ. Si quidẽ cum &e de patre sit filius
iuuens &e potens. & sempit̃ne ex eo
qđ ẽ pat̾ filiusq subsistens. Unde cũ
dñs ante passionis suȩ diẽ. discipłis
suis sp̃s sci sponderet aduentũ: ad-¬
huc inquit multa habeo uob̃ dice

Expanded text:
enim invisibilis, et Patri Filioque enim invisibilis, et Patri Filioque communis, qualitatem muneris atque operis sui, qua voluit significatione monstravit, proprietatem vero essentiae suae in sua Deitate continuit: quia sicut nec Patrem nec Filium, ita nec Spiritum sanctum humanus potest visus attingere. In Trinitate enim divina nihil dissimile, nihil impar est; et omnia quae de illa possunt substantia cogitari, nec virtute, nec gloria, nec aeternitate disest. Siquidem cum et de Patre sit Filius vivens et potens, et sempiterne ex eo quod est Pater Filiusque subsistens. Unde, cum Dominus ante passionis suae diem discipulis suis sancti Spiritus sponderet adventum, Adhuc, inquit, multa
Abbreviated transcription (Latin):
gister est. qͣm cito discitur qd docet᷑.
Non ẽ adhibita int̃pretatio ad audi¬
endum: ñ consuetudo ad usum :
nec tempꝰ ad studium: s spirante
ubi uoluit spũ ueritatis. ꝓprie singu¬
larũ gentium uoces factȩ sunt in ec¬
clesiȩ ore communes. Ab hoc gͥ die
tuba euangłicȩ p̃dicationis intomu¬
it: ab hoc die imbres carismatum.
flumina benedictionũ. omẽ deser¬
tum & uniu̾sam aridã rigauerunt.
q̃m ad renouandã faciẽ tr̃ȩ sp̃s̃ dei
ferebatur suꝑ aquas: & ad ueteres
tenebras abigendas nouȩ lucis ful-¬
gura choruscabant. cũ micantium
lucidum. & eloquium conciꝑetur
ignitum: cui ad creandũ intellectũ.
consum̃dumq peccatum. & effica
simi ualde fuerit ipsa rei geste
forma mirabilis: nec dubium sit in
illo omĩum humanarũ uocũ exul¬
tante conuentu. maiestatẽ scĩ sp̃s fu-¬
isse p̃sentẽ: nemo tam̃ estimet in his
quȩ corporeis iusa sunt ocłis. diuinã
cius apparuisse substantiã. Natura

Expanded text:
gister est, quam cito discitur quod docetur! Non est adhibita interpretatio ad audiendum, non consuetudo ad usum, non tempus ad studium, sed spirante ubi voluit Spiritu veritatis , propriae singularum gentium voces factae sunt in Ecclesiae ore communes. Ab hoc igitur die tuba evangelicae praedicationis intonuit; ab hoc die imbres charismatum, flumina benedictionum, omne desertum et universam aridam rigaverunt; quoniam ad renovandam faciem terrae Spiritus Dei ferebatur super aquas , et ad veteres tenebras abigendas, novae lucis fulgura coruscabant, cum micantium lucidum, et eloquium conciperetur ignitum, cui ad creandum intellectum, consumendumque peccatum, et efficacissimi, valde fuerit ipsa rei gestae forma mirabilis, nec dubium sit, in illo omnium humanarum vocum exsultante concentu, majestatem Spiritus sancti fuisse praesentem, nemo tamen aestimet in iis quae corporeis visa sunt oculis divinam ejus apparuisse substantiam. Natura
Abbreviated transcription (Latin):
ut pirent om̃s sapientes babilonis.
Et egressa sententia. sapientes int̾¬
ficiebantur. Querebat᷑q daniel &
socii eius: ut ꝑirent. Tunc daniel
requisiuit de lege et de sententia. ab
arioch pͥncipe militie regis: qͥ egres¬
sus fuerat ad int̾ficiendos sapientes
babilonis: & interrogauit eũ qui

Expanded text:
nt omnes sapientes Babylonis et egressa sententia sapientes interficiebantur quaerebaturque Danihel et socii eius ut perirent tunc Danihel requisivit de lege atque sententia ab Arioch principe militiae regis qui egressus fuerat ad interficiendos sapientes Babylonis et interrogavit
Abbreviated transcription (Latin):
coni ta: et nouit in tenebris con-¬
stituta: & lux cum eo ẽ. Tibi ds̃ pa¬
trum meoꝵ confiteor: deq laudo:
quia sapientiã et fortitudinẽ dedi-¬
sti mͥ: & nẽ ostendistimͥ quȩ rogaui¬
mus te: quia sermonẽ regis aꝑuisti
mͥ. Post hec danel ingressus ad ari¬
och quẽ constituerat rex ut ꝑderet
sapientes babilonis: sic ei locut᷑ est.
Sapientes babilonis ne ꝑdas: intro¬
duc me in conspectu regis: & solutio¬
nẽ regi narrabo. Tunc arioch festinꝰ
introduxit danielẽ ad regẽ: & dix̃
ei. Inuemi hominẽ de filiis transmni¬
grationis iudȩ: qui solutionẽ regi

Expanded text:
ondita, et novit in tenebris constituta: et lux cum eo est. Tibi, Deus patrum meorum, confiteor, teque laudo: quia sapientiam et fortitudinem dedisti mihi: Et nunc ostendisti mihi quae rogavimus te, quia sermonem regis aperuisti nobis. Post haec Daniel ingressus ad Arioch, quem constituerat rex ut perderet sapientes Babylonis, sic ei locutus est: Sapientes Babylonis ne perdas; introduc me in conspectu regis, et solutionem regi narrabo. Tunc Arioch festinus introduxit Danielem ad regem, et dixit ei: Inveni hominem de filiis transmigrationis Juda, qui solutionem regi
Abbreviated transcription (Latin):
Putasne uere potes indicare mͥ som¬
nium qđ uidi: & int̾precationẽ eiꝰ:
Et respondens danel corã rege: ait.
Mysterium qđ rex int̾rogat: sapien¬
tes. magi. et arioli. et aruspices non
queunt indicare regi. s ẽ ds̃ in cęlis
reuelans mysteria. qui indicauit tͥ
rex nabuchodonosor quȩ uentura
sint nouissimis temporib. Somni¬
um tuum et uisiones capitis tui
in cubicło tuo: huiꝰcemodi sunt. Iu
rex cogitare cȩpisti in stratu tuo qͥd¬

Expanded text:
putasne vere potes indicare mihi somnium quod vidi et interpretationem eius et respondens Danihel coram rege ait mysterium quod rex interrogat sapientes magi et arioli et aruspices non queunt indicare regi sed est Deus in caelo revelans mysteria qui indicavit tibi rex Nabuchodonosor quae ventura sunt novissimis temporibus somnium tuum et visiones capitis tui in cubili tuo huiuscemodi sunt tu rex cogitare coepisti in stratu tuo q
Abbreviated transcription (Latin):
tum ⁊ qui si uic̾it uult᷑ ur̃os maci¬
lentiores p̃ceteris adolescentib co¬
euis ur̃is: condempnabitis caput
meum regi. Et dixit daniel ad ma-¬
lasar: quẽ constituerat pͥnceps eu¬
nuchoꝵ suꝑ daniel. ananiã. misael.
&e azariam. Tempta nos obsecro ser¬
uos tuos dieb decẽ. & dent᷑ nobis
legumina ad uescendum & aqua
ad bibendum: et contemplare uul¬
tus nr̃os & uultus pueroꝵ qui ues¬
cunt᷑ cibo regio: & sicut uideris fa¬
cies cum seruis tuis. Qui audito ser¬
mone huiꝰcemodi: temptauit eos
dieb decẽ. Post dies autẽ decẽ: appa¬
ruerunt uultus eoꝵ meliores & cor

Expanded text:
qui si viderit vultus vestros macilentiores prae ceteris adulescentibus coaevis vestris condemnabitis caput meum regi et dixit Danihel ad Malassar quem constituerat princeps eunuchorum super Danihel Ananiam Misahel et Azariam tempta nos obsecro servos tuos diebus decem et dentur nobis legumina ad vescendum et aqua ad bibendum et contemplare vultus nostros et vultus puerorum qui vescuntur cibo regio et sicut videris facies cum servis tuis qui audito sermone huiuscemodi temptavit eos diebus decem post dies autem decem apparuerunt vultus eo
Abbreviated transcription (Latin):
rentur arioli & magi. & malefici. &
chaldei: ut indicarent regi somnia
sua. Qui cum uenissent: steterunt
coram rege. Et dixit ad eos rex. Uidi
somnium: & m̃te confusus ignoro
quid uidim. Responduntq chaldei
regi syriace. Rex in sempit̃num uiue.
Dic somnium seruis tuis: & int̃pre¬
tationẽ eius indicabimꝰ. Et respon¬
dens rex: ait chaldeis. Sermo recessit.
ame: nisi indicaueritis mͥ somnium
& comecturã eiꝰ. ꝑibitis uos. & domꝰ¬
ur̃e publicabuntur. Si autẽ somni-¬
um & comecturã eiꝰ narraueritis: p̃¬
mia & dona & honorẽ multum ac-¬
cipietis a me. Somnium igit᷑ et int̃¬
p̃tationẽ euis: indicate mͥ. Respon¬
derunt scdo: atq dixerunt. Rex som¬
mum dicat seruis suis: & int̾pretati¬
onẽ eius indicabimꝰ. Respondit rex:
& ait. Certe nom quia tempꝰ redimi¬
tis: scientes qđ recesserit a me sermo.

Expanded text:
rentur harioli, et magi, et malefici, et Chaldaei, ut indicarent regi somnia sua: qui cum venissent, steterunt coram rege. Et dixit ad eos rex: Vidi somnium et mente confusus ignoro quid viderim responderuntque Chaldei regi syriace rex in sempiternum vive dic somnium servis tuis et interpretationem eius indicabimus et respondens rex ait Chaldeis sermo recessit a me nisi indicaveritis mihi somnium et coniecturam eius peribitis vos et domcabuntur. Si autem somnium, et conjecturam ejus narraveritis, praemia, et dona, et honorem multum accipietis a me: somnium igitur, et interpretationem ejus indicate mihi. Responderunt secundo, atque dixerunt: Rex somnium dicat servis suis, et interpretationem illius indicabimus. Respondit rex, et ait: Certe novi quia tempus redimiti
Abbreviated transcription (Latin):
post quos dixerat rex ut introduce.¬
rent᷑: introduxit eos p̃pc sitꝰ eunu¬
choꝵ in conspectu nabuchodonosor.
Cumq locutus eis fuisset rex: ñ st̃
inuenti de uniu̾sis tales ut daniel.
ananias. misael. & azarias. Et stete¬
runt in conspectu regis: & om̃e uer-¬
bum sapientiȩ et intellectꝰ qd̵ scisci¬
tatus ẽ ab eis rex inuenit in eis decu¬
plum sup cunctos ariolos &e magoᷤ
qui erant in uniu̾so regno eiꝰ. fuit

Expanded text:
post quos dixerat rex ut introducerentur: introduxit eos praepositus eunuchorum in conspectu Nabuchodonosor. Cumque eis locutus fuisset rex, non sunt inventi de universis tales, ut Daniel, Ananias, Misael, et Azarias: Et steterunt in conspectu regis: et ombum sapientię et intellectus, quod sciscitatus est ab eis rex, inuenit in eis decuplum super cunctos ariolos et magos, qui erant in uniuerso regno eius. Cert
Abbreviated transcription (Latin):
no unde bibebat ipse: ut nutriti
trib annis. postea starent in con-¬
spectu regis. fuerunt gͦ int̾ eos de fi¬
liis uida: daniel. ananias. misael.
azarias. Et imposuit eis p̃positus
eumchoꝵ nomina: danieli bal¬
thasar: & ananie sidrach. misaeli
misach. & azarie abdenago. Propo¬
suit autẽ daniel in corde suo ne pol¬
lueretur de m̃sa regis: neq de uino
potus eiꝰ: & rogauit eunuchoꝵ p̃po¬
sicum ne contaminaret᷑. Dedit au-

Expanded text:
ipse; Ut enutriti tribus annis, postea starent in conspectu regis. Fuerunt ergo inter eos de filiis Juda, Daniel, Ananias, Misael, et Azarias. Et imposuit eis praepositus eunuchorum, nomina: Danieli, Baltassar: Ananiae, Sidrach: Misaeli, Misach, et Azariae, Abdenago. Proposuit autem Daniel in corde suo, ne pollueretur de mensa regis, neque de vino potus ejus, et rogavit eunuchorum praepositum ne conta
Abbreviated transcription (Latin):
ixerunt chaldei: coram¬
est homo suꝑ t̾ram qui sermonẽ tu¬
um rex possit implere: s neq regũ
quisquã magnꝰ & potens u̾bum hu-¬
iuscemodi scĩscitatur ab om̃i ariolo.
& mago & chaldẽo. Sermo enĩ quẽ
tu rex queris grauis ẽ: nec reꝑietur

Expanded text:
ergo Chaldei coramest homo super terram qui sermonem tuum rex possit implere sed neque regum quisquam magnus et potens verbum huiuscemodi sciscitatur ab omni ariolo et mago et Chaldeo sermo enim quem tu rex quaeris gravis est nec repperietur
Abbreviated transcription (Latin):
eam. Et tradidit dñs in manus eius
loachim regẽ uide: & partẽ uasoꝵ
domus dĩ. Et asportauit ea in terra
sennaar in domum dĩ sui: & uasa
intulit in domum thesauri dĩ sui.
Et ait rex affanaz p̃posito eunuchoꝵ:
ut introduceret. de filiis isrł. & de
semine regio et tyrannoꝵ pueros
in quib nulla ẽẽt macła: & decoros
forma: eruditos omĩ sapientia: cau¬
tos scientia: & doctos disciplina: &¬

Expanded text:
idit Dominus in manu ejus Joiacim regem Juda, et partem vasorum domus Dei: Et asportavit in terram Sennaar in domum Dei sui, et vasa intulit in domum thesauri Dei sui. Et ait rex Asphanaz praeposito eunuchorum, ut introduceret de filiis Israel, et de semine regio et tyrannorum, pueros, In quibus nulla esset macula, decoros forma, et eruditos omni sapientia, cautos scientia,
Abbreviated transcription (Latin):
cussit statuam in pedib eiꝰ ferreis &
fictilibꝰ: & comminuit eos. Tunc con¬
trita sunt parit̃: ferrum. testa. es. ar¬
gentum & aurũ: et redacta quasi in
fauillã estiuȩ arcȩ: quȩ rapta st̃ uen¬
to: nullusq locus inuentꝰ ẽ in eis. La¬
pis autẽ qui ꝑcusserat statuã : factꝰ

Expanded text:
ercussit statuam in pedibus ejus ferreis et fictilibus, et comminuit eos. Tunc contrita sunt pariter ferrum, testa, aes, argentum, et aurum: Et redacta quasi in favillam aestivae areae, quae rapta sunt vento: nullusque locus inventus est eis: Lapis aut
Abbreviated transcription (Latin):
nieq misaeli & azarie sociis suis in¬
dicauit negocium: ut quererent
miscdiam a facie dĩ cęli suꝑ sacra¬
m̃to isto: & ñ ꝑirent daniel & socii¬
eius cum cȩteris sapientib babilo¬
nis. Tunc daneli ꝑ uisionẽ nocte
mysterium reuelatum ẽ. Et dani¬
el benecdixit dõ celi: & locutus ait.
Sit nor ĩ dñi benedictum ascło &

Expanded text:
niae, Misaeli, Azariae sociis suis indicavit negotium, ut quaererent misericordiam a facie Dei coeli super sacramento isto, et non perirent Daniel, eius cum ceteris sapientibus Babylonis tunc Daniheli per visionem nocte mysterium revelatum est et Danihel benedixit Deo caeli et locutus ait sit n
Abbreviated transcription (Latin):
ut significaret in utrũq popłm cir¬
cũcisionis scilicet & p̃putii p̃dicato¬
res eẽ destinandos. Nel certe duos
misit. ut eosdẽ p̃dicatores doctrina
simul & oꝑatione ꝑfectos eẽ mone¬
ret: ne uł erroris u̾ba indocti uerita¬
ti miscerent: uł ea quȩ recte docus¬
sent. ꝑuerse uiuendo negarent.

Expanded text:
ut significaret in utrumque populum, cirut significaret in utrumque populum, circumcisionis videlicet et praeputii, praedicatores esse destinandos. Vel certe duos misit, ut eosdem praedicatores doctrina simul et operatione perfectos esse moneret: ne vel erroris verba indocti veritati miscerent, vel ea quae recte docuissent perverse vivendo negarent.
Abbreviated transcription (Latin):
ene cum ad montẽ oliueci uẽnis¬
set dñs. discipłos qui hȩc anima¬
lia adducerent. misit: quia ñ nr̃is ad
eum meritis. s sola illiꝰ gr̃a largiente
ꝑuenimꝰ. ioħe atcestante qui ait: &
in hoc ẽ caritas. ñ quasi nos dilexe¬
rimꝰ dm̃: s qm̃ ipse pͥor dilexit nos.
Mons nãq oliueti celsitudinẽ dnĩcȩ.
dilectionis qua nos miscdit illustra-¬
re ac saluare dignatꝰ ẽ insinuat : ñ
solum quia olei natura lucis minist᷑
ẽ. et laboꝵ doloꝵq solamen: uerũ
etiã quia cunctis quib immiscecur
solet excellere liquorib. Et apłs de
caritate locuturus: adhuc inquit
excellentiorẽ uiã uob̃ de monstrabo.
Ad montẽ gͥ oliueti ueniens dñs. asi¬
nos sibi quib ierosolunã petat p̃cipit.
exhibi: figurate significans hoc qđ
alibi dicit aꝑte: quia sic dilexit ds̃¬
mundum ut filium suũ unigenitũ
daret: ut om̃is qui credit in ipso non
ꝑeat. s habeat uitã ȩt̃nã. Duos ad
exhibenda sibi uim̃ta misit discipłos.

Expanded text:
ene cum ad montem Oliveti venisset Dominus, discipulos qui haec animalia adducerent, misit: quia non nostris ad eum meritis, sed sola ipsius gratia largiente, pervenimus, Joanne attestante, qui ait: Et in hoc charitas est, non quasi nos dileximus Deum, sed quia ipse prior dilexit nos . Mons namque Oliveti celsitudinem Dominicae dilectionis, qua nos misericorditer illustrare ac salvare dignatus est, insinuat; non solum qui olei natura lucis ministra est, et laborum dolorumque solamen, verum etiam quia cunctis quibus immiscetur, solet excellere liquoribus. Et Apostolus de charitate locuturus: Adhuc, inquit, excellentiorem vobis viam demonstro . Ad montem igitur Oliveti veniens Dominus, asinos sibi quibus Hierosolymam petat, praecepit exhiberi, figurate significans hoc quod alibi dicit aperte: Quia sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in ipsum non pereat, sed habeat vitam aeternam . Duos ad exhibenda sibi jumenta misit discipulos,