comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
genus subimus. Aiunt enĩ mͥ. In his quȩ scribis qͣm plu¬
rima in eis tui oꝑis habentur detitulum nominis tui.
tionum libri: sicut & apud actores inquiunt scłares
non illius qui exgreco translatus est: sed illius qui tran¬
stulit nomen titulus tenet. Hoc aucem totum michi
donat᷑. non amore mei sedodio auctoris. Uerum ego
qui plus conscientie mee quam nomini defero: etiam si
addere aliqua uideor & explere quȩ desunt aut breuia¬
re quȩ longa sunt: furare tamentitulum eits qui fun¬
damenta oꝑis iecit. et construendi edificii materiam pre.¬
buit: rectum non putꝗ Sit sane marbitrio legentis
cum opus ꝓbauerit. oꝑis meritũ cui uelit asscribere. Nobis¬

Expanded text:
etur. Aiunt, inquit, in his quae scribis, quoniam plurima in eis tui operis habentur, da titulum nominis tui, tionum libri: sicut et apud auctores, inquiunt, saeculares, non illius, qui ex Graeco translatus est, sed illius qui transtulit nomen, titulus tenet. Hoc autem totum mihi donant non amore mei, sed odio auctoris: verum ego, qui plus conscientiae meae quam nomini defero, etiamsi addere aliqua videor, et explere quae desunt, aut breviare quae longa sunt; furari tamen titulum ejus, qui fundamentum operis jecit, et construendi aedificii materiam praebuit, rectum non puto. Sit sane in arbitrio legentis, cum opus probaverit, operis meritum, cui velit ascribere. Scri
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ ulius sententiȩ: que dicit. Siqͥs uult sapiens. ẽẽ. a¬
pud d̾m: stultus fiat in hoc mundo.Simꝰ gͦ stulti accipien¬
tes in uriam & non reddentes: ut sapientes sim̃ apuddĩ¬
bene aude fa erro nesciunt Ad hoc respicit era ludenẽ el diõl¬

Expanded text:
bemus illius sententiae, quae dicit: Si quis vult sapiens esse abemus illius sententiae, quae dicit: Si quis vult sapiens esse apud Deum, stultus fiat in hoc mundo . Simus ergo stulti, accipientes injuriam, et non reddentes, ut sapientes simus apudbene autem facere nesciunt . Ad hoc respicit et illud quod Do
Abbreviated transcription (Latin):
qd ad corinthios scribit dic̾s. Malitia paruuli estote ut se¬
sib ꝑfecti sitis. Sed & illud qͦd dñs ait. quia filii scłi huius
prudentiores sunt quã filii lucis ingeneratione sua. huic
conuenit dicto. filii enĩ scłi huiꝰ prudentiores sunt in mali
ineã unde plus noceant & uehementius ledant. In bono
autẽ: stulti sunt. Uix enĩ inueniunt: qͥd faciant boni. Econ¬
trario uͦ paulus uult nos sapientes. eẽ inbono: hoc. ẽ semp al
faciamꝰ boni: ita ut etiã si impediam ꝑalicuiꝰ malitiã ab oꝑe
bono. nos si sapientes sumꝰ. excogitem᷑ quomͦ si op̾bonũ non
possumꝰ: uĩ sermonẽ bonu ꝓ feramꝰ. Qdsi nec hoc licet:
uotũ saltim bonũ & animũ de monstremꝰ. Sic gͦ sapien¬
tes. eẽ. debemꝰ inbono. simplices autẽ in m̾alo. ut si pulsem̃
malitia. pulsemur in uiria. non simꝰ callidi & uersuti ar-¬
tes & argumenta. querentes qͥbꝰ redd̃e malũ ꝓmalo &e ne.¬
quitiã ꝓ nequicia debeamꝰ: sed intali loco meminisse de¬

Expanded text:
quod ad Corinthios scribit, dicens: Malitia parvuli estote, ut sensibus perfecti sitis . Sed et illud quod Dominus ait: Quia filii hujus saeculi prudentiores sunt quam filii lucis in generatione sua . Huic convenit dicto: Filii autem saeculi hujus prudentiores sunt in malitin ea, unde plus noceant et vehementius laedant. In bono autem stulti sunt: vix enim inveniunt quid faciant boni. E contrario vero Paulus vult nos sapientes esse in bono, hoc est semper faciamus boni, ita ut, etiamsi impediamur per alicujus malitiam ab opere bono, nos si sapientes sumus excogitemus quomodo si bonum opus non possumus, vel sermonem bonum proferamus: quia si nec hoc licet, votum saltem bonum et animum demonstremus. Sic ergo sapientes esse in bono debemus, simplices in malo, ut si pulsamur malitia et injuria, non simus callidi et versuti artes et argumenta quaerentes, quibus reddere malum pro malo, et nequitiam pro nequitia debeamus. Sed in tali loco meminisse de
Abbreviated transcription (Latin):
poo lidarent. Eed iliuix rarũq potuer eregrPtiorũ gerce
conuertere. daplus accepca potestate signorũ ⁊ pdig ioerte
un tutũq potentia ad& sacram̃ta conuercit. Sicaute pͥitr¬
caruos hoc euangłiũ ut non alienio laboribꝰ neq aliene p̾di¬
fationis addnem̾tũ sui sermonis insereret. ne abalio positꝰ̃¬
fidei fun damentis ipse edificiũ ꝓpͥe pclicatiorus ano drstc̃
s̃ eccłar rectoribꝰ ⁊ dilgentiincentione seruanda. hec
neq loe aliqdd uideantur eoꝵquȩ pipsos ⁊̃effeceret r ps
neq alienos labores i studia de colorents coute auter pi

Expanded text:
ptiorum gente convertere; Paulus accepta potestate signorum et prodigiorum virtutumque potentia ad Christi sacramenta convertit. Sic autem praedicavit hoc Evangelium, ut non alienis laboribus, neque alienae praedicationi additamentum sui sermonis insereret, ne ab alio fidei positis fundamentis ipse aedificium propriae praedicationis imponeret, siarum rectoribus, et diligenti intentione servanda, ut neque loqui aliquid videantur eorum quae per ipsos non effecerit Christus, neque alienos labores et studia decolorent. Loquitur autem quis
Abbreviated transcription (Latin):
uitiũ possit accepta. ẽẽ. do & grata: ita ⁊ qͥ eu̾głiũ sacrificat e
uerbudĩ annunciat curare oim̃ mod debet. ne qua in p̾dican¬
do macula. neqd̾ indocendo uitiũ. ne qua inmagisterio culpa
nascat᷑. s ut ita chxerĩ. si fieri potest se met ipsũ pͥmo ĩmolet. se
pͥmũ uitus iugulet. sua pͥus peccato mebra mortificec ur n
solũ doctna sed ⁊ uitȩ exẽplo discipłoꝵ salutẽ. oblationẽ suã

Expanded text:
ut posset accepta esse Deo et grata: ita et qui Evangelium sacrificat, et verbum Dei annuntiat, curare omnimodis debet, ne qua in praedicando macula, neque in docendo vitium, neque in magisterio culpa nascatur: sed, ut ita dixerim, si fieri potest, semetipsum primo immolet, se primum vitiis jugulet, sua ipsius peccata prior mortificet, ut non solum doctrina, sed et vitae exemplo discipulorum salutem oblatione sua ac
Abbreviated transcription (Latin):
Ad iutor mꝰs. & luciꝰ ⁊ iason & sosipat᷑ cognati mei. Uidetur in
de istis qͦ sequestrauit abõi cathalogo salutantiũ plus
aliqͥd sensisse. Deniq ⁊imotheũ ad uitorem suũ dic̃. ⁊ om̃s
simul cognatos suos. Et quidẽ de timotheo pł enissime refer.¬
tur inactibꝰ apłorũ qͦd fuerit derbeus cuuis. filius mulieris
iudee fidels ex patre gentili. de quo & ipse Papliu aicet quid
poter ta ros auerat eum ꝑmanere efesi.: ut denuntiet quibꝰ¬
Nom ne aliter doceant neq intendant fabulis & genealogi.¬
isanfinias Sed & lucium quidã ipsũ ꝑhibent. ee liccani
qui euangłiũ scripsit: ꝓ eo qͦd soleant nomina inteccdũ
scdm patriam declinationẽ interdũ etiam scd̃m grecani
romanaq ꝓferri. lason uͦ ille. ẽ de quo etiã in actibꝰapło
ruscribitur: qͦd thessalonicam ꝓpaulo & sila seditionem
cõmouentib turbis semet ipsum dederit. ut apłis disce.¬
dendi faceret libertatem.So si pater quoq qui uis iungit᷑.

Expanded text:
adjutor meus et Lucius et Jason et Sosipater cognati mei. Videtur mihi de istis quos sequestravit ab omni catalogo salutantium plus aliquid sensisse. Denique Timotheum adjutorem suum dicit, et omnes simul cognatos suos; et quidem de Timotheo plenissime refertur in Actibus apostolorum quod fuerit Hebraeus civis, filius mulieris Judaeae fidelis, ex patre gentili: de quo et ipse Paulus dicit: quia propterea rogaverit eum permanere Ephesi, ut denuntiet quibusdam, ne aliter doceant, neque attendant fabulis et genealogiis infinitis. Sed et Lucium quidam ipsum perhibent esse Lucam, qui Evangelium scripsit, pro eo quod soleant nomina interdum secundum patriam declinationem, interdum etiam secundum Graecam, Romanamque proferri. Jason vero ille est, de quo etiam in Actibus aposcribitur quod apud Thessalonicam pro Paulo et Sila seditionem commoventibus turbis, semetipsum dederit, ut apostolis discedendi faceret libertatem. Sosipater quoque qui his jungitur,
Abbreviated transcription (Latin):
non mull e tã de setrecioribꝰ misteriii ꝓfundiorro cobtige¬
ratt estudio redoende rationis płra quȩ habeluntior ibi coptige
aue secerit licet insinouis dispensationẽ abi cautum adecionte
seruaueritira er aliqua parte indicans exr mustarur siõ  ar eraon¬
neriat aocircodic̃. Audacurs autẽ scrifs uob̾ er parce tanqra con¬
memorans uos ꝑgram quȩ data ẽ mͥ. Auds apłm. dicentẽ :eo.

Expanded text:
mysteriis profundioribusque contigerit, et studio reddendae rationis plura quae habebantur in occultis patefecerit, licet in singulis dispensationem verbi cauta moderatione servaverit, et ex aliqua parte indicans, ex multa rursum parte contexerit, idcirco dicit: Audacius autem scripsi vobis ex parte, tanquam commemora
Abbreviated transcription (Latin):
por o cessitatibꝰ nominasse ut qͥ infacultatibꝰopulentior
on raupioris porcet  penuriã solecur dundancna ttieo uͦ
oe pauouit firmiores in firmorũ sustineant in firiitatete
non aliud intelugi potest quã ut ea inqͥbꝰ alii ꝑinfirmitatẽ
qeuquunt robustiores qͥq patient ferantre nonedirtntio
Necce societate de pellant. Q ui enĩ hoc facit: non. ẽ. imitator ab¬
lus deqͦ ł saias dẽ Ipse infirmitates nr̃as portat i ꝓ mob̃do

Expanded text:
uis in facultatibus opulentior est, onus pauperioris portet, et penuriam soletur abundantia. In eo ubi dicit, ut firmiores infirmorum sustineant infirmitates, non aliud intelligi potest, quam ut ea, in quibus alii per infirmitatem delinquunt, robustiores quique patienter ferant, et non continuo atrum et Ecclesiae societate depellant: qui enim hoc facit non est imitator illius, de quo Isaias dicit: Ipse infirmitates nostras portat, et pro
Abbreviated transcription (Latin):
deamꝰ. Multi enĩ st̃. qͥ ꝓbant aliqͥd boni facere Uerbi gr̃a.
Qui audientes de pͣmuis castitati. ꝓbant ⁊ statuunt ca¬
ste uiuere. s ꝓcessu tẽporis uł subripiente neglegentia.ł
suꝑante libidine. id qđ seruandũ ꝓbauerant maculat᷑
⁊ corrũpitur. & est infelix iste  imneo qd̾ obseruare decre¬
nullo semet ipsũ iudicet: innullo rep̃hendat. Hoc autẽ
manducanda. ⁊ oĩa. ẽẽ munda. ñ rursũ udicet semet iosũ
⁊ dubitationẽ capiat: utrũ sumere debeat necne. qͥa qͥ hoc
modo discernit hoc. ẽ. qͥ dubitat utrũ uere mundũsit an
ĩmundũ qͦd sumit. iste ex ipsa animi sui dubitatione con¬
scientia urgente dãꝑnatur. Causã qͦq huiꝰ dãpnationis. ex¬

Expanded text:
deamus. Multi sunt qui probant aliquid boni facere, verbi gratia, qui audientes de praemiis castitatis probant et statuunt caste vivere, sed processu temporis, vel subripiente negligentia, vel superante libidine, id quod observandum probaverant maculatur et corrumpitur: et est infelix iste, qui in eo quod observare decrenullo semetipsum judicet, in nullo reprehendat. Qui autem manducanda, et omnia esse munda, non rursum judicet semetipsum, et dubitationem capiat utrum sumere debeat, nec ne, quia qui hoc modo discernit, hoc est, qui dubitat utrum vere mundum sit an immundum quod sumit, iste ex ipsa animi sui dubitatione conscientia arguente damnatur. Verum est quia qui judicat non e
Abbreviated transcription (Latin):
QAsi a p̃s portat in fir mitates nr̃as. & ds̃ patienter fert delicta
nrã. quomꝰ. ⁊nos eorũ qͥ paulo inferiores uidentur nequaꝗͣ de¬
licta ⁊ neglegentias toleramꝰ: Hoc. ẽ. nimirũ ipsũ ap̃o auerte¬
re abhoc affectu ne portare uelit infirmitate nr̃as. Hlemo eniͣ
ita ꝑfeccus ẽ qͥ apd dm̃ ñ in aliqͦ inueniatur infirmꝰ ⁊ portes
⁊ condolere sic̃ ⁊ mnalus scribit. donantes uob̾ inuice̾ delicta

Expanded text:
stus portat infirmitates nostras, et Deus patienter fert delicta nostra, quomodo et nos eorum qui paulo inferiores videntur nequaquam delicta et negligentias toleramus? Hoc est nimirum ipsum Christum avertere ab hoc affectu, ne portare velit infirmitates nostras. Nemo enim ita perfectus est, qui apud Deum non in aliquo inveniatur infirmus, et portet condolere, sicut et in aliis scribit : Donantes vobis invicem delicta
Abbreviated transcription (Latin):
e.ẽ. hoc illi qͥ ipse in aliis dicit. Scripta st̃ autẽ ꝓpt̾ nos. inqͦs
fines scłorũ deuenert᷑. Qd si requirit᷑ quomͦ ꝓpt̾ nos scripta
sint: uide qͥa ꝓpt̾ nos scriptũ. ẽ non obturab os bou trituran¬
ti Non enĩ debubꝰ cura .ẽ. dõ: sed de nob̾ dic̃. & ꝓpt̾ nos scriptũ:
qͥa abrahã duos filios habuit. unũ de ancilla ⁊ uñ de lib̾a: ut
nos sciamꝰ qͥa hec st̃ allegorica. ⁊ hȩc stͣ duo testam̃ta. ꝓpt̾ nos
⁊ illud scriptũ. ẽ qr pͦpłs manducauit manna indeserto &

Expanded text:
le est illi quod in aliis dicit : Scripta sunt autem propter nos, in quos fines saeculorum devenerunt. Quod si requiritur quomodo propter nos scripta sint, vide quia propter nos scriptum est: Non obturabis os bovi trituranti, non enim de bobus cura est Deo, sed de nobis dicit . Et propter nos scriptum est, quia Abraham duos filios habuit, un quia haec sunt allegorica, et haec sunt duo Testamenta . Propter nos et illud scriptum est, quia populus manducavit manna in deserto, et
Abbreviated transcription (Latin):
& in conspectu suo eruditi. Similiter gͦ.⁊ in hoc possumꝰ dice.
ue is qͥ sibi ipsis placent in conspectu suo boni uidentr.
Paulũ dice̾ in eo qđ iubet nos ꝓximis placere: qͥ in alus dixeru
ego si hõibꝰ placerem: x pͣi seruus ñ. eẽm. Et utiq huic senten¬
tĩȩ uidetur. ee. contrariũ ut unꝰqͥsq nrm̃ ꝓa imo placeat &

Expanded text:
 in conspectu suo eruditi . Similiter ergo et in hoc possumus dicere: Vae his qui sibi ipsis placent, et in conspectu suo boni videntur.Paulum dicere in eo quod jubet nos proximis placere, qui in aliis dixerit : Ego, si hominibus placerem, Christi servus non essem. Et utique huic sententiae videt
Abbreviated transcription (Latin):
& ĩmundũ uł qd̾ cõmune dr̃: nichil ẽ. Duas ramicausas
pofuit: quibꝰ uł quȩ inunda st̃ imunda fiant uł q̃bona
sunt mala. Ait enĩ in pͣsenti qͥdẽ loco .s malũ ẽ. hõĩ qͥ ꝑ
offensionẽ manducat. Qł gͦ sui naturabonũ ẽ. ocexosten¬
sione efficitur malũ: id. ẽ ineo qͦ offenditur fr̃. de utente e
cibis in qͥbꝰ ille scandalũ patit᷑. Alia uͦ causa ẽ qua cõmune
ulismuncũ efficitur qd natura sui ĩmundũne sexusttũ
modo qͥ hocita existimat cõmune efficitur ⁊ ĩmundũ. Quibꝰ
euident᷑ apł e docet: ñ in rebꝰ ł insubstantu. s inactibꝰ ico
gicationibꝰ minꝰ rectis ĩmundiciã pollutionẽq consistere.
nuis oior silex quȩdã munda ⁊ quȩdã ĩmunda signauerit
inqͥbꝰ distinctiones qͣsdã ponere uoluit ut pͦpłs qͥ sublege cen¬
sebat᷑ discerni ꝓ huimodi ob seruantias a cȩtisꝰ gentibꝰ uderẽt

Expanded text:
d commune dicitur, nihil est. Duas tamen causas posuit, quibus vel quae munda sunt, immunda fiant, vel, quae bona sunt, mala. Ait enim in praesenti quidem loco: Sed malum est homini qui per offensionem manducat. Quod ergo sui natura bonum est, ex offensionem efficitur malum, id est, in eo quod offenditur frater, te utente his cibis, in quibus ille scandalum patitur. Alia vero causa est qua commune vel immundum efficitur quod natura sui immundum non est, si modo qui hoc ita existimat commune efficitur vel immundum. Ex quibus evidenter Apostolus edocet non in rebus, vel in substantiis, sed in actibus tionibus minus rectis immunditiam pollutionemque consistere, quamvis Moysi lex quaedam munda, et quaedam immunda signaverit; in quibus distinctiones quasdam ponere voluit, ut populus, qui sub lege censebatur, discerni per hujusmodi observantias a caeteris gentibus videret
Abbreviated transcription (Latin):
mediũ habi docuit. ⁊ indifferens. Potest enĩ ñ manducare
carnẽ ⁊ ñ bib̾e uinũ: etiã malus hoͣ. & a fide alienꝰ: ut sepe
etiã non nullos idolorũ causa facere hoc certũ. ẽ. Int̾dum
etiã malarũartiũ fertur tał hab̾i obseruatio hereticorũ.
Certe ñ paucis obseruare hȩc moris. ẽ: ⁊ ñ continuo dicimꝰ.
bonũ.e ei qͥa non manducant carne̾ neq bibtͣ uinu. s
illo plane mͦ quo inconsequentibꝰ posuit inqͦ fẽ offenditua
non manducare carnẽ. & ñbibere uinũ: ñ iã mediũ q
indifferens : s uere bonũ .e. Sonũ .e. enĩ ñ ponete of

Expanded text:
medium habere docuit et indifferens. Potest enim non manducare carnem, et non bibere vinum etiam malus homo et a fide alienus, ut saepe etiam nonnullos idolorum causa facere hoc certum est. Interdum etiam malarum artium fertur talis haberi observatio. Haereticorum certe non paucis observare hoc moris est, et non continuo dicimus: Bonum est eis quia non manducant carnem, neque bibunt vinum. Sed illo plane modo, quo in consequentibus posuit, In quo frater offenditur, non manducare carnem, et non bibere vinum, non jam medium aut indiffer
Abbreviated transcription (Latin):
di studiu̾ hab̾e place̾ hoib ut laudẽ ab eis querat: ⁊ aliud. ẽ stud¬
ũ habe placendi hõib. in eo ut uita sua inrepͣhensibił sit apd̾
hor̃es ⁊ ꝓficiant exeo om̃s. qͥ uł uident talem ł audiunt. Ibi gͦ
placendũ non ÷ hõibꝰ. ubi contra fidẽ. contͣ honestate̾. contͣ reli¬
gionẽ.ẽ. inqͦ placeatur. E id̾o dic̃ qͥa si hõibꝰ placerẽ. hoc ẽ tncri
dul ⁊ infidelibꝰ udeis.aͥ seruus ñ. eẽm. Si enĩ uoluisset Paulus
placere iudeis damascũ cũ epłis missus. t̾raxisset utiq ui ros &
mulieres uinctos ierosolimã ⁊ uisioni delate s in uia cȩlestiꝙ

Expanded text:
erat, et aliud est studium habere placendi hominibus in eo ut vita sua irreprehensibilis sit apud homines, et proficiant ex eo omnes qui vel vident talem, vel audiunt. Ibi ergo placendum non est hominibus, ubi contra fidem, contra honestatem, contra religionem est in quo placeatus Judaeis, Christi servus non essem. Si enim voluisset Paulus placere Judaeis, Damascum cum epistolis missus , traxisset utique viros et mulieres vinctos Hierusalem, et visioni delatae sibi in via coelestique
Abbreviated transcription (Latin):
ue nob hec ipsi tradidit exparce tͣuidisse. neq q sudast eri
scientie tidulo ita inflatꝰ incedat. tanqũa uniũsa cog noue¬
nit. cũ Paulus aqͦ scientiȩ nob̾ sermo tnsfusus .ẽ. ex parce se
dicat scrib̾e. ⁊ exparte cognoscere. Egotm arbitror qd quã¬
uis etiã ipse say lus exparte se scire fateatur plura tam̃&
mulo plura scierit quã scripserit. tãqm dipse multa scaret.
netm aueret multa ferre. audaciã sibi fuisse dicit unt aliqꝙp
satti seripture cõmitceret Qđ & ait cõme morans uos. peram
uos memoria reuoco. quȩ ame latius sepe disserta st̃. De gra

Expanded text:
ui nobis haec ipsa tradidit ex parte tradidisse: nec quisquam sub scientiae titulo ita inflatus incedat, tanquam universa cognoverit, cum ipse Paulus, a quo scientiae nobis sermo transfusus est, ex parte dicat scribere, et ex parte cognoscere. Ego tamen arbitror quod, quamvis etiam ipse Paulus ex parte se scire fateatur, plura tamen et multo plura scierit, quam scripserit: tanquam quod ipse multa sciret, nec tamen auderet et multa proferre, audaciam sibi fuisse dicit, ut aliqua saltem Scripturae committeret. Qs memoriam revoco, quae a me latius saepe disserta sunt. De gra
Abbreviated transcription (Latin):
futuri sacramenti auctoritate cõpescit. ⁊ ut ȩccłe formã
toꝑe ꝓcibis ⁊ escarũ qͣlitatibꝰ fr̾nã pacẽ caritatẽq turba.¬
re. cũ regnũ dĩ ꝓpt̾ qđ laboramꝰ & currimꝰ. neq ꝑ escas con¬¬
stet neq ꝑ potũ. s aliena sint hȩcaregno dĩ ⁊ abilla conuer¬
satione futura. Ibi enĩ sic̃ neq nubent neq nubent᷑. s stͣ sic̃
angłi dĩ: ita neq escã neq potũ sument. s st̃ sic̃ angłi dĩ. Igi.¬
tur absolutissimo dogmate. ⁊ euidenti ab apłi sententia t̃mi.¬
natũ.ẽ. in regno dĩ neq escas corporales neq potũ hab̾e locũ.
s iꝰticiã ⁊ pace̾ in spu scõ. Et ido hortat᷑ ut in ilł nos exercea.¬
mꝰ. ⁊ illa bona iã hic hab̾e meditem᷑. atq illã substantiã pos¬
ert̃ cibꝰ ⁊ substantia in regno dĩ.  id̾o ꝑhȩc docet ñ escarqͣ
corporaliũ rationes quȩ nullȩ er̃ infuturo: s uirtutũ cu-¬

Expanded text:
futuri sacramenti auctoritate compescens, et ut Ecclesiae formam um qualitatibus fraternam pacem charitatemque turbare, cum regnum Dei, propter quod laboramus et currimus, neque per escas constet, neque per potum, sed aliena haec sunt a regno Dei, et ab illa conversatione futura? Ibi enim sicut Neque nubent neque nubentur, sed sunt sicut angeli Dei , sic neque escam neque potum sumunt, sed sunt sicut angeli Dei. Igitur absolutissimo dogmate et evidenti ab Apostolo sententia terminatum est, in regno Dei, neque escas corporales, neque potum habere locum, sed justitiam et pacem in Spiritu sancto: et ideo hortatur ut in illis nos exerceamus, et illa bona jam hic habere meditemur atque illam substantiam poserunt cibus et substantia in regno Dei, et ideo per haec docet non escarum corporalium rationes, quae nullae erunt in futuro, sed virtutum cu
Abbreviated transcription (Latin):
marducat: Uł iterũ cũ peccatrice̾ mulierẽ nͣ ꝓhibebat contin¬
rero pedes suos & lacͥmis suis rigare ł capillis de tgere. ac msx¬
rapungere: ⁊ ꝑhoc impꝑantes ⁊ ex ꝓbrantes iudei dicebamor
Qa re si ꝓpħa eẽt: sciret utiq quȩ iqual÷ mullerque cauoit¬
culit ita habeat qͣsi imꝓꝑia que imꝓꝑent᷑ dõ deciderint suꝑ¬

Expanded text:
manducat ? Vel iterum, cum peccatricem mulierem non prohibebat contingere pedes suos, et lacrymis suis rigare, vel capillis detergere, ac myrrha perungere, et pro hoc improperantes et exprobrantes Judaei dicebant, quia Hic si pprotulit, ita habeat, quasi improperia quae improperentu
Abbreviated transcription (Latin):
apud temetipsũ: habe cor̃ãdõ. fidẽ hic illã diẽ qua cre¬
dit qͥs manducare oĩa. sic supͣ dix̃. Alius credit manduca.¬
re oĩa. Ille sine dubio: qͥ credit qd̾ nichilꝰ ĩmundũ sit.¬
sufficit inqͥt tͥ habe coram dõ: himod fidẽ. Non tam̃ic¬
circo cogendꝰ ẽ. ⁊ alius ut oĩa manducet: qͥ nondũ ht᷑ tale̾
fidẽ. ut credat oĩa ẽẽ. manducanducanda Q  aut̃e dix̃
habes poenestemet ipsũ. iactantiã resecat ne magis in.
ostensione sit qd credimꝰ. quã inuirtut e. Addidit autẽ
habe coram dõ: ut doceret satis agendũ nob̾. non ut a¬
pud hoĩes fides nr̃a diffametur. sed ut apł dm̃ ꝓbetur
Multũ . e. autẽ coramdõ hab̾e ꝓbabilem fidẽ. Aou̾d dm̃
enĩ etiã apłorũ fides parua iudicatur Y nde dr̃ ad petũo

Expanded text:
penes temetipsum, habe coram Deo. Fidem hic illam dicit, qua credit quis manducare omnia, sicut supra dixit: Alius credit manducare omnia, ille sine dubio qui credit quod nihil in ibi, inquit, habere coram Deo hujusmodi fidem: non tamen idcirco cogendus est et alius, ut omnia manducet, qui nondum habet tatem fidem, ut credat omnia esse manducanda. Quod autem dixit, Habes penes temetipsum, jactantiam resecat, ne magis in ostentatione sit quod credimus, quam in virtute. Addidit autem: Habe coram Deo, ut doceret satagendum nobis, non ut apud homines fides nostra diffametur, sed ut apud Deum probetur; multum est coram Deo habere probabilem fidem: apud Deum enim etiam apostolorum fides parva judicatur. Und
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ xp̃s mortuus. ẽ. Cũ definisset apłico dogmate ꝑ dñm iłlo nichil
cõmune aut ĩmundũ natura sui putandũ. ⁊ de disset erga usus
ciboꝵ fidelib qͥbꝰq ab solutissimã lib̾tatẽ: rursuᷤ adedificationẽ
fr̃namoris licentiã resecat lib̾tatis ⁊ chc̃ etiã si cõmune nichil . ẽ.
& usus om̃iũ ciborũ licent̾ ad mittitur tm̃ tu si ꝓpt̾ cibũ quẽ lici
to putas sumenũ frẽm tuũ qͥ nondũ scientiȩ hius capax ẽ scan¬
calizas. iã ñ scłm caritatẽ abulas. nec affectũ inte fr̃gi amoris
ostendis. Qd enĩ led̾is siut frem tuũ ñ contͥstes eciã alicitis absti¬
neas  t ibi enĩ abstinere alicitis. nullũ crim̃ ẽ illiuͦ inquib dis.
manduca uerit. Dãpnatꝰ ÷ Qđ si facias tu: utiq frem tuũ ꝑdis ꝓ¬

Expanded text:
 ambulas. Cum diffinisset apostolico dogmate per Dominum Jesum nihil commune aut immundum natura sui putandum, et dedisset erga usus ciborum fidelibus quibusque absolutissimam libertatem, rursus ad aedificationem fraterni amoris licentiam resecat libertatis, et dicit: Etiamsi commune nihil est, et usus omnium ciborum licenter admittitur, tu tto putas sumendum, fratrem tuum, qui nondum conscientiae hujus capax est, scandalizas, jam non secundum charitatem ambulas, nec affectum in te fraterni amoris ostendis. Quid enim laederis, si ut fratrem tuum non contristes, etiam a licitis abstineas? Tibi enim abstinere a licitis crimen nullum est, illi manducaverit, damnatus est. Quod si facias, tu utique fratrem tuum s
Abbreviated transcription (Latin):
fidi qͣnichil cõmune aut ĩmundũ eẽ credent aduersũ eos qͥ excir.¬
cuncisione credider̾ obseruantes ahuc scđm traditionẽ legis
ciborũ differentiã. ut eos repͥmere uideat᷑ ⁊ monere ne isulceu
nibe quibꝰ songa consuetudo in obseruandis cib discretione ad huc
aliquã ⁊ cunctationẽ mouebat: iubet gͦ eũqͥ ita in hac fide infirmꝰ
est assumi magis ⁊ ñ abici: nec qͣsi infidelẽ iudicari. Aliud ẽ enĩ

Expanded text:
immundum esse crederent adversum eos qui ex circumcisione crediderunt, observantes adhuc secundum traditiones legis ciborum differentiam, ut eos reprimere videatur et monere, no insultent eis quibus longa consuetudo in observandis cibis discretionem adhuc aliquam et cunctationem movebat. Jubet ergo eum qui ita in hac fide infirmus est assumi magis et non abjici, nec quasi infidelem judicari. Aliud est enim
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ conferentes cũ p̃senti loco uł cęt̾is quȩ apud ꝓpħam scripta
memorauimꝰ declarari uidemꝰ exõib certissime futurũ. ẽẽ ii.¬
diciũ di: cuius species ut nocior fieret hominibꝰ. iudicandi forma
ex his quȩ int̾ homines geruntur assũpta. ẽ. Quo scł nosceremꝰ qr
sicut iudex iste t̾renꝰ celsiorem quendã locũ qͥ tribunal appella¬
tur ascendit. ut ex eo altior ⁊ eminentior cȩgeris qͥ uidicandi stͣ
cunctis eminentẽ introspicere corda. ⁊ conscientias singłoꝵ
mani festare occulta ⁊ obtecta reuelare: ut ⁊ bonis actib laudẽ
tribuat: ⁊ malos pena quã merentur excipiat. Qd̾ si manet
futurũ iudiciũdi ⁊̃ tale udiciũ in quo ñ solũ unꝰqͥsq recipiet

Expanded text:
entes cum praesenti loco vel caeteris, quae apud prophetas scripta memoravimus, declarari videmus ex omnibus certissime futurum esse judicium Dei: cujus species ut notior hominibus fieret, judicandi forma ex his quae inter homines geruntur assumpta est, quo scilicet nosceremus, quia sicut judex iste terrenus celsiorem quemdam locum, quod tribunal appellatur, ascendit, ut ex eo altior et eminentior caeteris qui judicandi sunt cunctis emimentem introspicere corda et conscientias singulorum, manifestare occulta et obtecta revelare, ut et bonis actibus laudem tribuat, et mali poenam quam merentur excipiant. Quod si manet futurum judicium Dei, et tale judicium in quo non solum unusquisque recipiet
Abbreviated transcription (Latin):
spͣs capax u̾bi secrecioris extiterit. Htͣ t̃mꝰ ⁊ infirmꝰ qd̾ sũmat e
uerbo di. &.ẽ. species quȩdã u̾bi: ꝗͣ hic apls olera apellauit. quȩ¬
audientis sensũ nͣtã robustã reddat ⁊ fortẽ ꝗͣ sustentec ⁊ inte.¬
nire ñ faciat. In multis enĩ de interioribꝰ aĩȩ sensib scriptura
diuina quasi de erteriorib corporis loqͥtur mẽbris. & sic se

Expanded text:
d sumat ex verbo Dei. Est species quaedam verbi, quam hic Apostolus olera appellavit, quaudientis sensum non tam robustum reddat et fortem, quam sustentet et interire non faciat. In multis etenim de interioribus animae sensibus divina Scriptura quasi de exterioribus corporis loquitur membri
Abbreviated transcription (Latin):
de cõmunis diceretur hõ quẽ cõmunẽ appellant. sermonis usũ
sine significationis intelligentia tenuer̃. Neq enĩ cibi qͦs ds creauit
aut ignorant᷑ aut simplicit̾ sũpti cõmunẽ facere hominẽ poterant
⁊ ĩmunduͣ: s mens illa hoĩs quȩ dõ soli segregata .ẽ. merito munda
mis possidetur: iccirco tał hõ cõmunis appellat᷑ quasi qͥ multorũ sit
uł uitiorũ ł demonũ seruus. scd̾m illũ qͥ interrogatꝰ qđ tibi nomen. ẽ
⁊ non inueniens redit. ⁊ inueniens domũ uacant̾e ⁊ scopis mundi¬
tã: assumit secũ uii. alios sp̃s nequiores se ⁊ in trantes habitant ineo
Et sine dubio iste tał hõ cõmunis dr̾ eorũ uidelicet seruus effectus.
oiũ spuũ malignorũ. qͥ habitant in eo. Merito gͦ sciens sermonis
hiꝰ hanc. ẽe. rationẽ paulus. dicͣ. Scio ⁊ confido in cho ihu. qr nichił:

Expanded text:
de communis diceretur homo, quem communem appellabant, sermonis usum de communis diceretur homo, quem communem appellabant, sermonis usum sine significationis intelligentia tenuerunt. Neque enim cibi quos Deus creavit, aut ignoranter aut simpliciter sumpti communem hominem facere poterant et immundum: sed mens illa hominis, quae Deo soli segregata est, merito munda mis possidetur, idcirco talis homo communis appellatur, quasi qui multorum sit, vel vitiorum, vel daemonum servus, secundum illum, qui interrogatus, Quod tibi nomen est? et non inveniens, redit: et inveniens domum vacantem, et scopis mundatam, assumit secum septem alios spiritus nequiores se, et intrantes habitant in ea ; et sine dubio iste talis homo communis dicitur, eorum videlicet servus effectus, omnium spirituum malignorum, qui habitant in eo. Merito ergo sciens sermonis hujus hanc esse rationem Paulus, dicit: Scio et confido in Domino
Abbreviated transcription (Latin):
uere opus dĩ Dixim̃ ⁊ in alus qd̾ inscripturis scĩs uernacula qua¬
dã appellatione qd̾ scm̃ uł mundũ non.ẽ. cõmune nõietur. Que
tͣm appellatio in nouo testam̃to frequentius inuenit᷑. inueceris
furca. falsa testimonia. & ista st̃ quȩ cõmunicant homine. Hon lotis
autẽ manibꝰ manducare: ñ cõmunicat homine̾. quãuis in non nulł
exẽplaribꝰ latini ꝓcõmunicant coinquinant posuerint. & licet eadẽ
uirtus sit : ꝓpͥetas tam̃ sermonis cõmunicat htͣ.S inactibꝰ apłorũ.¬
dñs dic̃ ad pecrũ. Qͦd d̾s mundauit. tu cõmune ne dixeris. Puto gͦ¬
hiꝰ inde usũ sermonis assũptũ: ut qͥa uerbi gr̃ã uasa templi ministe¬
rio segregata: uasa sine dubio dnĩ appellabant᷑. Adhorui aut̾e distin¬
ction̾e: reliqͣ uasa cõmunia appellabant᷑. Ita ⁊ adciboꝵ distinctio¬
nẽ eorũ qs quasi mundos ⁊ scđm legẽ edendos scriptura segregauit.
reliqui om̃s cõmues appellati stͣ S iudei uĩ uerhi ignorantes un¬

Expanded text:
pturis sanctis vernacula quadam appellatione quod sanctum vel mundum non est, commune nominetur: quae tamen appellatio in novo Testamento frequentius invenitur, in veteri vero furta, falsa testimonia, et ista sunt quae communicant hominem. Non lotis autem manibus manducare non communicat hominem . Quamvis in nonnullis exemplaribus Latini pro communicat, coinquinat posuerint, et licet eadem virtus sit, proprietas tamen sermonis communicat habet. Sed et in Actibus aponus dicit ad Petrum: Quod Deus mundavit tu commune ne dixeris . Puto ergo inde usum sermonis hujus assumptum, ut quia, verbi gratia, vasa templi ministerio segregata, vasa sine dubio Domini appellabantur, ad horum autem distinctionem reliqua vasa communia dicebantur, ita et ad ciborum distinctionem, eorum quos quasi mundos et secundum legem edendos Scriptura segregavit, reliqui omnes communes appellati sunt. Sed Judaei vim verbi ignorantes, un
Abbreviated transcription (Latin):
li asscribendũ sit. Et illos malos qͥbꝰ boni nichil omino debeatur. Sed
si hoc nouissimũ putemꝰ uidebim᷑ contra euidente̾ uenire rationẽ.
Nullus enĩ ut dixi ita bonꝰ inuenietur cui ñsit aliqͥd insitũ maliut ex
multorũ scõꝵ ꝑ facile colligi uidet᷑ exẽplis. Et rursꝰ nemo. ẽ. pessimor
etiã si ipse iudas ponat᷑ qui supͣ omnẽ ĩpietatẽ impius fuit: ut non
aliqͥd etiã ipse boni habuisse uideat᷑ Ham ut illa omittã quȩ cũ apłis
positꝰ quasi imꝰ ex ilł gerebat qnͣuis ⁊ ibi ia̾ bonis eiꝰ miscerentur ii ma¬
larerat enĩ pecuniȩ cupidꝰ : tam̃ hoc ipsũ qd̾ pęnitentia ductꝰ. Xxx. ar

Expanded text:
li ascribendum sit, et illos malos quibus boni nihil omnino debeatur. Sed si hoc novissimum putemus, videbimur contra evidentem venire rationem. Nullus enim, ut dixi, ita bonus invenietur, cui non aliquid insitum sit mali, ut ex multorum sanctorum perfacile colligi videtur exemplis; et rursus, nemo est pessimorum, etiam si ipse Judas ponatur, qui supra omnem impietatem impius fuit, ut non aliquid etiam ipse boni habuisse videatur. Nam ut illa omittam, quae cum apostolis positus quasi unus ex ipsis gerebat, quamvis et ibi jam bonis ejus miscerentur et mala, er
Abbreviated transcription (Latin):
quom aiudeis ad gentes a circuncisione ãfidem
Alittera ad sp̃m. abumbra adueritatẽ. ab ob seruan¬
tia carnali ad obseruantiã spiritalẽ religionis sũ.¬
ma translata sit: ⁊ hȩc ita futura ꝓpħicis ostendisset uocibꝰ de¬
signata. iã nc̃ spũał huñ obseruantiȩ ad quã cultus dĩritũ do.

Expanded text:
o a Judaeis ad Gentes, a circumcisione ad fidem, a littera ad spiritum, ab umbra ad veritatem, ab observantia carnali ad observantiam spiritalem Religionis summa translata sit, et haec ita futura Propheticis ostendisset vocibus designata, jam nunc spiritalis hujus observantiae, ad quam cultus Dei ritum d
Abbreviated transcription (Latin):
tione odientes malũ adherentes bono ⁊caritate fr̃nitatis inuicẽ
diligentes. honore inuicẽ pͣuenientes. ⁊ cȩt̾a huiꝰmodi: pͣceptabo.¬
tius dicat. eẽ. quã dona. Sed considemꝰ diligentius. ne force qm qui¬
deͣ inhis om̃ib moralẽ locũ tractare instituit. ⁊ non solũ infide ue¬
ritatis stabilẽ uerũ ⁊ ĩmobile̾ inmoribꝰ ornatũ face̾ xp̃ianũ id̾o ad
mimera gr̃arũ etiã moralia pͣcepta conungat. ut ostendat. xp̃ianiᷤ
etiã hec ꝑ dĩ gram dari. Stͣ enĩ ⁊ nonnulli gentiliũ cõposicis moribꝰ .i
honeste institutis: qͥ tm̃ hoc ipsũ qd hnͣt non addĩ referͣ nec abip.¬
so sibi datã grãm confitentur: sed aut ꝓpͥe inchustrie asscribt̾ aut
suꝑ magistr̾is insticutoribꝰ głant᷑. Nobis autẽ ostendit apłs om̃e qͥ¬

Expanded text:
 charitate fraternitatis invicem diligentes, honore invicem praevenientes, et caetera hujusmodi, praecepta potius dicat, quam dona: sed consideremus diligentius, ne forte quoniam quidem in his omnibus moralem locum tractare instituit, et non solum in fide veritatis stabilem et immobilem, verum in moribus ornatum facere Christianum, ideo ad munera gratiarum etiam moralia praecepta conjungat, ut ostendat Christianis etiam haec per Dei gratiam dari. Sunt enim et nonnulli gentilium compositis moribus et honeste institutis, qui tamen hoc ipsum, quod habent, non ad Deum referunt, nec ab ipso sibi datam gratiam confitentur, sed aut propriae industriae ascribunt, aut super magistris et institutoribus gloriantur. Nobis autem ostendit Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
leͣ ꝓpħam inuenimus : talia quȩdã de udicandi speciȩ de scripta.
Uidebam inqͥt: ⁊ ecce sedes posite erant ⁊ uetustus dierũ sedebat. &
indumentũ eiꝰ sicut nix canchidũ  capilli capitis eiꝰ. sicut lana mun¬
qa. tronꝰ eius flama ignis. rotȩ eiꝰ ignis in flãmans. fluuius igneuᷤ
currebat ante ipsũ. Milies milia ministrabant ei : ⁊ decies milies¬

Expanded text:
lem prophetam invenimus talia quaedam de judicandi specie descripta: Videbam, inquit, et ecce sedes positae erant, et vetustus dierum sedebat, et indumentum ejus, sicut nix, candidum, et capilli capitis ejus sicut lana munda. Thronus ejus flamma ignis, rotae ejus ignis inflammans. Fluvius ignis currebat ante ipsum. Mil
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus effici a peccato. Sed ⁊ uitȩ exemplũ non ipsi ex nob̾ ha¬
bemꝰ: s ex xp̃i Resurrectione suscipimꝰ. ut idẽ apłs dicit. Ut
sicut xp̃s resurrexit amor tuis ꝑ głam patris: ita ⁊ nos inno¬
uitate uitȩ ambulemꝰ. Nouitas gͦ uitȩ qua in xp̃o ꝑ fidem Re-¬

Expanded text:
mortuus effici a peccato. Sed et vitae exemplum non ipsi ex nobis hamortuus effici a peccato. Sed et vitae exemplum non ipsi ex nobis habemus, sed ex Christi resurrectione suscipimus, ut idem Apostolus dicit: Ut sicut Christus resurrexit a mortuis per gloriam Patris, ita et vos in novitate vitae ambuletis. Novitas ergo vit
Abbreviated transcription (Latin):
non.ẽ. tantꝰ ingenio: alt̾nos id. ẽ. ꝑaucos ex multis capiet sensꝰ. ⁊ si
non qͥ adplenitudinẽ scientiȩ sufficiant. at cerce qͥ ad sũmã fidĩ
sapit omnẽ chẽ ⁊ qui manducat oĩa. id ÷ qui agnoscit ⁊ intelligits
õia. & ille qr licet non oĩa manducet ⁊ non uniũ soruͣ intelligen¬
tiã capiat: hreui t̾m fichͣ confessione saluatur. & idõ etiã ñ man¬
ducans omĩa. nec om̃iũ scientiã sumens: agere tm etiã ipse gr̃as
ubi explanare tẽptauim sermonẽ apłi qͦ ait. Si aut̃e mortui sum
cũ xp̃o: credimꝰ qr ⁊ conuiuemꝰ ei. Si gͦ meminimꝰ quȩ in hoc loco
⁊lucidior fiet. quomͦ nemo nr̃m sibi uiuat ⁊ nemo sibi moriatur.
Non enĩ unꝰqͥsq ipse sibi dat s axp̃o sumit mortis exemplũ. qui
solus peccato mortuus. ẽ ut upse imitatione eiꝰ possit alienꝰ &

Expanded text:
non est tantus ingenio, alternos, id est, paucos ex multis capiet sensus, qui si non est tantus ingenio, alternos, id est, paucos ex multis capiet sensus, qui si non ad plenitudinem scientiae sufficiant, at certe qui ad summam fidei sapit omnem diem et qui manducat omnia, id est, qui agnoscit et intelligit omnia; et ille qui, licet non omnia manducet et non universorum intelligentiam capiat, brevi tamen fidei confessione salvatur. Et ideo etiam non manducans omnia, nec omnium scientiam sumens, agere tamen etiam ipse gratias ubi explanare tentavimus sermonem Apostoli, quo ait : Si autem mortui sumus cum Christo, credimus quia et convivemus ei. Si ergo meminimus quae in hoc loco pertior et lucidior fiet, quomodo nemo nostrum sibi vivat, et nemo sibi moriatur. Non enim unusquisque ipse sibi dat, sed a Christo sumit mortis exemplum, qui solus peccato mortuus est, ut et ipse imitatione ejus possit alienus et
Abbreviated transcription (Latin):
sapit. & qͥ manducat: dño manducat grãs enĩ agit dõ. & qui non-
manducat: dño ñ manducat. ⁊ gras agit dõ. Grẽ gͦ dõ abutroq
referunt᷑. Ab illo ꝓfructu continentię. ab hoc uͦ ꝓ lib̾tate uescen¬
di. Sed qmͣ ut in anterioribꝰ ostendimꝰ. ꝓfundioͬr inuenitur apłi
sensus. quã ciborũ carnaliũ ratio continet in spiritali ex positi¬
one scdm ea quȩ supͣ disseruimꝰ de his quorũ alius omnẽ diẽ. aliꝰ
uͦ alternos uidicat dies. possumꝰ illud sentire. qđ inscripturis
diuinis unũqđq capitulũ in qͦ dogma pietatis ⁊ fidei continet᷑
dies dicat᷑. Uere enĩ dies. ẽ. qͥ illuminat mente̾ ꝗͥ ignorantiȩ tene-¬
bras fugat. qui a p̃o qͥ sol.ẽ. iusticiȩ ht insese. Siqui gͦ sitsita di¬
uinis litteris oꝑam impendat ac studiũ ut one diem ⁊ one sensũͣ
scripturȩ diuin̾ȩ discutiat & di uidicet. ita ut non eũ tnͣseat de le¬
ge iota unũ ł unꝰ apex: hic õne̾ diẽ uidebitur iudicare. Qui autẽ

Expanded text:
 qui non manducat, Domino non manducat, et gratias agit Deo. Gratiae ergo Deo ab utroque referuntur, ab illo pro fructu continentiae, ab hoc vero pro libertate vescendi; sed quoniam, ut in anterioribus ostendimus, profundior invenitur Apostoli sensus, quam ciborum carnalium ratio continet in spiritali expositione, secundum ea quae supra disseruimus de his quorum alius omnem diem, alius vero alternos judicat dies. Possumus illud sentire, quod in Scripturis divinis unumquodque capitulum, in quo dogma pietatis et fidei continetur, dies dicatur. Vere enim dies est qui illuminat mentem, qui ignorantiae tenebras fugat, qui Christum, qui sol est justitiae, habet in sese. Si quis ergo sit qui ita divinis litteris operam impendat ac studium, ut omnem diem et omnem sensum Scripturae divinae discutiat et dijudicet, ita ut non eum pertranseat de lege iota unum vel unus apex, hic omnem diem videbitur judicare: qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
causas ex his in quibꝰ non recte iudicant hi qͥ uidicant fr̾s. recti i
iusti introducit diuimi iudicii formã: ⁊ ait. Om̃s nos stare opor.¬
tet ante tribunal dĩ. Quo scilicet nouerit his qͥ uidicat frẽm tantũ
se crimen elationis incurrere: ut tribunal dĩ sibi uideatur assu.¬
mere ⁊ unigeniti iudiciũ pͣuenire. Uerũ qͥd sibi uelit hoc ipsũ qd̃
apłs tribunal dĩ me morat ⁊ quomͦ intelligendũ ÷: uideamꝰ. Hon
solũ enĩ in hoc locos ⁊ acorinthios scribens. tͥbunał facit nichilo

Expanded text:
causas ex his, in quibus non recte judicant hi qui judicant fratres, recti et justi introducit divini judicii formam, et ait, Omnes enim nos stare oportet ante tribunal Dei, quo scilicet noverit is qui judicat fratrem, tantum se crimen elationis incurrere, ut tribunal Dei sibi videatur assumere, et Unigeniti judicium praevenire. Verum quid sibi velit hoc ipsum, quod Apostolus tribunal Dei memorat, et quomodo intelligendum sit videamus. Non solum enim in hoc loco,
Abbreviated transcription (Latin):
altioris intelligentie minꝰ capaces sunt. ẜ contrario autẽ
imꝑiti ⁊ in dociles iudicare hoc.ẽ. accusare ⁊ condemnare
eos qui altiora ⁊ ꝓ fundiora ꝑ quirt᷑. quã ipsi caꝑe aut asse
qui possunt. Et idõ apłs resecare culpã uolens ex utraq par.¬
te nascente̾. illis qͥdem p̾cipit ne inferior es spernant atq des:¬
piciant. his uͦ ne suꝑiores se uidicent: cũ ꝑiciam ñ habeant iudi¬
candi. Quãuis gͦ utrũq rep̃hendat ⁊ eũ qͥ sꝑnit frẽminferiore

Expanded text:
altioris intelligentiae minus capaces sunt: e contrario autem altioris intelligentiae minus capaces sunt: e contrario autem imperiti et indociles judicare, hoc est incusare et condemnare eos qui altiora et profundiora perquirunt, quam capere aut assequi ipsi possunt. Et ideo Apostolus resecare culpam volens ex utraque parte nascentem, illis quidem praecipit, ne inferiores spernant atque despiciant; his vero ne superiores se judicent, cum peritiam non habeant udicandi. Quamvis ergo utrumq
Abbreviated transcription (Latin):
natur accedẽ: ut exemplũ obȩdientiȩ ⁊ moriendi formã uolentib
peccatis ⁊uitus mori: derelinqt᷑. Et ꝑꝑ hoc inp̃senti loco apłs sc̃ri¬
bit icen co eũ mortuũ ẽẽ. ⁊ uixisse. ut usuorũ ⁊ mortuoꝵ doni¬
neturꝰ Uiuorũ ꝑ fecto illorũ qui Resurrectionis eremplo nouam
⁊ cȩlestẽ in terris exigunt uitã. mortuorũ illorũ sine dubio qui
mortificationẽ xp̃i incorꝑe suo circũ fer̃ ⁊ mortificant mẽbra
frẽm tuũ aut tu quare sꝑnis frẽm tuũ. cũ siue mortificatio sit
inte carnis & uiciorũ. non exte orta sit s dͥ morte donata. siuetͥ
hoc resurrectione merueris: Bene aute utriusq uitu notam
uer nacula appellatione signauit illi qͥdem dicens quare sꝑniᷤ
& huic quare iudicas frẽm tuũ. Solent enĩhi qͥ aliqnͣtulum
uidentur inscientia ꝓfetisse sꝑnere. & nichili ducere eos qui

Expanded text:
natur accedere, ut exemplum obedientiae et moriendi formam volentibus natur accedere, ut exemplum obedientiae et moriendi formam volentibus peccato et vitiis emori derelinquat; et propter hoc in praesenti loco Apostolus scribit idcirco eum mortuum esse, et vixisse, ut vivorum et mortuorum dominetur, vivorum, profecto illorum qui resurrectionis ejus exemplo novam et coelestem in terris exigunt vitam: mortuorum illorum sine dubio, qui mortificationem Christi in corpore suo circumferunt, et mortificant membra fratrem tuum? aut tu quare spernis fratrem tuum, cum sive mortificatio sit in te carnis vitiorum, non ex te orta sit, sed Christi morte donata: sive tihoc resurrectione merueris? Bene autem utriusque vitii notam vernacula appellatione signavit, illi dicens: Quare spernis, et huic: Quare judicas fratrem tuum? Solent enim hi qui aliquantulum videntur in scientia profecisse, spernere et nihili ducere eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
moueat aliquẽ fortassis qd̾ dic̃ apłs iccirco mortuũ c̾e. ⁊ uirisse
ut mortuorũ ⁊ unuorũ dominetur. quasi qͥ hoc dedit intelligenduĩ
qͥa nͥ mortuus fuisset mortuorũ dñatũ ñ habuisset. & nͥ post mor¬
tẽ rursũ uixisset: ñ tenuisset dnãtionẽ uiuorũ. S ad hec ita res¬
pondendũ puto. Duobꝰ exmodis constat inomnẽ creaturã ap̃i dnã¬
tio. Uno: ꝑ quẽ creator om̃iũ ⁊ potestatẽ gerens umuersorũ ui mai¬
estatis ⁊ necessitate potentiȩ ht̃ cuncta subiȩcta. ꝑ quẽ modũ ñ solũ
bonis ⁊ scĩs mentibꝰ ac spiritibꝰ dñatur: uerũ ⁊ nequã &. refugis u
filius non uult rationabiles sp̃s ad obȩdientiam legis suȩ uiolenter in¬
flectere: sed erspectat ut sponte ueniant ut uoluntate ⁊ non necesi¬
tate bonũ querant. : docendo magis quã imꝑando. inuitando pocs
quã ex torquendo ꝑ suadeat. Inde deniq ÷ qd usq ad moree dig¬

Expanded text:
et vixisse, ut et mortuorum et vivorum dominetur, quasi hoc dederit intelligendum, quod nisi mortuus fuisset, mortuorum dominatum non habuisset, et nisi post mortem rursum vixisset, non tenuisset dominationem vivorum. Sed ad hoc ita respondendum puto: Duobus ex modis constat in omnem creaturam Christi dominatio. Uno per quem ut creator omnium et potestatem gerens universorum, vi majestatis et necessitate potentiae habet cuncta subjecta; per quem non solummodo bonis et sanctis mentibus ac spiritibus dominatur, verum et nequam et refugis, et his Filius non vult rationabiles spiritus ad obedientiam legis suae violenter inflectere; sed exspectat ut sponte veniant, ut voluntate et non necessitate bonum quaerant, et docendo magis quam imperando, invitando potius quam extorquendo persuadeat. Inde denique est, quod usque ad mortem dig
Abbreviated transcription (Latin):
tanta. ẽ ut oia possint manducare. ⁊ õnẽ u̾bi speciẽ caꝑe ne suꝑ¬
biant ⁊ sꝑnant eos qͥ inferiores st̃ p̾cipit. & rursũ is qͥ incapaces
st̃ ꝑ fectioris doct᷑ne. mandat ne udicent eõ quorũ sens capatis
.ẽ ⁊ intellectꝰ eminentior. Solent enĩ ꝑuerso ordine. ĩꝑiti ꝑitosu¬
dicare. ⁊ desides studiosos. Int̃dũ tm̃ꝰ ihi qͥscientiȩ aliqͣ inicia &e.¬
ꝑint. inflant᷑ i extollunt᷑ adu̾sũeos qͥ uident᷑ minꝰ capaces. eẽ. Ic¬
circo gͥ increpatione apłice auctoritatiᷤ Paul utr̾iꝰq partis in so¬
lentiã repͥmens: dic̃.Tii qͥs es qͥ iudicas alienũ seruũ: Suo dño
stat: aut cadit. Qđ dicit stat aut cadit. scđ̾m sensũ eiꝰ quẽ incre¬
pat dicit Nlã ⁊ imꝑicior siuideat quẽ piã ꝓfundiũ aliqͥd. ⁊ut
ipse caꝑe nͣ potest sentientẽ: cecidisse eũ iudicet afideistatu &
rur sũ qͥ inflant᷑ ex scientia ⁊ nͣ cũ caritate sic̃ las ł̾ cõmonet a¬

Expanded text:
care et omnem verbi speciem capere, ne superbiant et spernant eos qui infirmiores sunt praecipit, et rursum his qui incapaces sunt perfectioris doctrinae mandat, ne judicent eos quorum sensus capacior est, et intellectus eminentior: solent enim perverso ordine imperiti peritos judicare, at desides studiosos. Interdum tamen et hi qui scientiae aliqua initia coeperint inflantur et extolluntur adversum eos qui videntur minr interpretatione Apostolicae auctoritatis Paulus utriusque partis insolentiam reprimens dicit: Tu quis es, qui judicas alienum servum? suo Domino stat aut cadit. Quod dicit, stat aut cadit, secundum sensum ejus quem increpat dicit. Nam et imperitior, si videat quempiam profundius aliquid, et ut ipse capere non potest, sentientem, cecidisse eum judicat a fidei statu, et rursum qui inflantur ex scientia, et non cum charitate, sicut Paulus commonet, a
Abbreviated transcription (Latin):
Bonũ.ẽ. legẽ spũalit̾ intelligere: ⁊ impia atq
inepta hereticorũ uł false phylosophiȩ studentiũ dog¬
mata. tanqm ĩmundos cibos pollutosq uitare. Hoc enĩ :
qd spiritali lege sanccitur. Iam̃ siqͥ exiudeis uerbi causa
aut ex his qͥ encratite apellant᷑ uelit xͦ crede: putet ta¬
m̃ non paruũ in esse mom̃ti in obseruantia continentie
Reorũ ciborũ qͥlege ꝓhibent᷑. ł qs quasi castitati aduer¬
santes estimant. nonnulli etiã scripturarũ auctoritate
declinandos huiꝰ modi hominẽ si ꝑurgeas ad cõmunes
spiritał sententiȩ blasphemat᷑. putant eo quẽ ꝑurges
hanc apud nos habe fidẽ. ut saluũ fieri nullũ credamꝰ nͥ
qͥs suinis uescatur carnibꝰ ł aliis hiꝰmodi cõmunibꝰ ⁊ indif¬

Expanded text:
est legem spiritaliter intelligere, et impia atque inepta haereticorum, vel falsae philosophiae studentium dogmata tanquam immundos cibos pollutosque vitare: hoc enim est quod spiritali lege sancitur. Tamen si quis ex Judaeis, verbi causa, aut ex his, qui Encratitae appellantur, velit Christo men non parum inesse momenti in observantia continentiae, vel eorum ciborum qui lege prohibentur, vel quos quasi castitati adversantes aestimant, nonnulli etiam Scripturarum auctoritate declinandos: hujusmodi hominem si perurgeas ad communes spiritalis sententiae blasphematur, putante eo quem perurges, hanc apud nos haberi fidem, ut salvum fieri nullum credamus, nisi qui suilla vescatur carne, vel aliis hujusmodi communib
Abbreviated transcription (Latin):
bris facere hȩc credantur. Uerbi causa ut putecur ł sol. uł luna. ł stel¬
lȩ uł etiã angłi & quȩcunq sunt quȩ celestia Noͣiant᷑ corꝑalibꝰ inflera
genibꝰ ad orare aut etiã lingua carnali ⁊ tali mẽbro quali nos ho¬
mines loquim᷑. ut putent᷑ confiteri dm̃ de quibꝰ drͣ qr sint sp̃s ⁊igni
urentẽ: & quȩ genua in spiritibꝰ eẽ. credentur. aut quȩ lingua in.
ignis specie requiretur : S genu flectere subiecta ẽẽ. cuncta ⁊ cultui
dĩ obȩdire declarat. Mouet me adhuc exhis quȩ de epła ad corinthi-¬
os assũpsimꝰ ubi dicit ut recipiat unꝰqͥsq ꝓpͥa corꝑis ꝓut gessit si¬

Expanded text:
bris facere hoc credantur: verbi causa, ut putetur, vel sol, vel luna, vel stellae, vel etiam angeli, et quacunque sunt quae coelestia nominantur, corporalibus inflexa genibus adorare, aut etiam lingua carnali et tali membro, quali nos homines loquimur, putentur confiteri Deum, de quibus dicitur, quia urentem . Et quae genua in spiritibus esse credentur, aut quae lingua in ignis specie requiretur? Sed genu flectere, subjecta esse cuncta, et cultui Dei obedire declarat. Movet me adhuc ex his, quae de Epistolis ad Corinthios assumpsimus, ubi dicit: Ut recipiat unusquisque