comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
post increpationẽ detrac¬
tionis arguit illoꝵ teme¬
ritatẽ. qui sihñtes certi¬
tudinẽ nite cupiditate
tp̃alium uitam ⁊ lucr̃¬
Multimodam stulticiã
mento agunt. ⁊ se mul¬
to tp̃e uicturos arbitran¬
tur ⁊ sue potestatis esti¬
mant. ubi annũ faciãt
⁊ in hiis omnib suꝑns
iudicis examen ad men
post mortem nichil eẽ. ⁊

Expanded text:
Post increpationem detractionis arguit illorum temeritatem, qui non habentes certitudinem vitae, cupiditate temporalium, vitam et lucrMultimodam stultitiam mento agunt, et se multo tempore victuros arbitrantur, et suae potestatis aestimant, ut annum faciant, et in his omnibus superni judicis examen ad mentpost mortem nihil esse, et
Abbreviated transcription (Latin):
tm est ur lumbis decipit
eres quarum sem̃ est in
tempore scłi non est pre¬
cisus mubilicus tius .i. nõ
refrenasti luxuriam

Expanded text:
um in lumbis est, decipit; eres, quarum semen est in tempore scilicet, non est praecisus umbilicus tuus , id est non refrenasti luxuriam.
Abbreviated transcription (Latin):
Et facta est.c. Et ꝓpteris¬
tam depnatione. ⁊ pp̃ ppcca¬
aque ip̃ĩ addunt. damp¬
nata est ip̃a ciuitas ⁊ di¬
uisa est pena uiutuiq ꝓ¬

Expanded text:
Et facta est civitas. Propter istam damnationem et propter peccata quae ipsi addunt, damnata est ipsa civitas, et divisa est poena unicuiq
Abbreviated transcription (Latin):
tificõnes dei per quasnoᷤᷤ
ad deum an ip̃e adnos
uenit sunt uistetii uni¬
cuiq pronũto peddunt
⁊ uete qr perducunt quo
promittuntur
dam reprobas magnos¬
conit fideles eẽ exulsticia di

Expanded text:
nes Dei, per quas nos ad Deum, vel ipse ad nos venit, sunt justae, quia unicuique pro merito reddunt; et verae, quia perducunt quo promittunt. Vdam reprobas, ut cognoscant fideles esse ex justitia
Abbreviated transcription (Latin):
tem fac̃. m̃to oĩum reus
ritatem faciat. quia nͨ de¬
um uere diligit. cuiꝰ legẽ
oftenderat eo ĩ caritatẽ
peccare. qũ dñt pauꝑi. tu
sta illic ꝯpetent̃ subdit. qͥ ĩ
uno .i. ĩ caritate offendit

Expanded text:
tem facit, merito omnium reus charitatem faciat, quia nec Deum vere diligit, cujus legem ostenderat eos in charitate peccare, quando dicunt pauperi: Tu sta illic, competenter subdit: Qui in uno, id est in charitate offendit,
Abbreviated transcription (Latin):
ruptione sua peribunt¬
iusticie uoluptatem exi¬
stimantes diei delicias
comquinationis et ma¬
cule deliciis affluentes in

Expanded text:
ruptione sua peribunjustitiae, voluptatem extes diei delicias, coinquinationes et maculae deliciis affluentes, in
Abbreviated transcription (Latin):
on aufert lib̾m arbitri¬
um dum dicit quodho¬
mo se scĩficat non cñ consẽ¬
tit pelagianis qui dñt ho-¬
mines ñ ĩdigere gratia. s
sicut głam diuine simn ilitu¬
dinis ꝓ modo nr̃o p̾cipimur
sperare: sic mundiciam d̃i¬
iune scĩtatis pro nr̃a capici¬
tate uibemur imitari. Uñ
p̾ eunt gr̃a. mala uitare la
boremiis dicentes deo ad su¬

Expanded text:
on aufert liberum arbitrium, dum dicit, quod homo se sanctificat; nec tamen consentit Pelagianis, qui dicunt hominem non indigere Dei gratia; sed sicut gloriam divinae similitudinis pro modulo nostro praecipimur sperare, sic munditiam divinae sanctitatis pro nostra capacitate jubemur imitari, ut praeeunte gratia, vitare mala laboremus, dicentes Deo: Adju
Abbreviated transcription (Latin):
ndo ꝓphe exisse spiritus tres ĩ¬
mundos in modum ranarũ.
sunt enuei sp̾c demonioꝵ fa¬
tientes signa ⁊ procedunt ad
reges tocuif terce congregare
illos inprelium ad diem mag

Expanded text:
ophetae spiritus tres inmundos in modum ranarum sunt enim spiritus daemoniorum facientes signa et procedunt ad reges totius terrae congregare illos in proelium ad diem mag
Abbreviated transcription (Latin):
silli qui antixp̃m adora¬
uenint tempor e ip̃uis pi¬
cedentes ministri iande
penam hãbebutit.
nod quedam de damp¬
natione malop nime¬
tat non dicit prodamp¬
natione descritenda s
tm̃ pro terrore inferetido

Expanded text:
illi qui Antichristum adoraverunt tempore ipsius pucedentes ministri eamdem poenam habebunt.od quaedam de damnatione malorum numerat, non dicit pro damnatione describenda: sed tantum pro terrore inferendo
Abbreviated transcription (Latin):
pio pungit non sentit᷑
postea diffundit nenem̃
sic decepti ablereticis ñ
sentiunt s tandẽ ꝑrinũt᷑.¬
Cum per dolos negueñt
dei preceptum est. ut si
corpora occidunt aĩasñ¬

Expanded text:
pius pungit, non sentitur, postea diffundit venenum, sic decepti ab haereticis non sentiunt, tandem perimuCum per dolos nequeunt Deo ordinatum est, ut etsi corpora occidant, animas
Abbreviated transcription (Latin):
taisset qualter nocerent¬
⁊ per dolos ei peroccuitã
impuguationem umu
troq cum refrenatione
tnic offendet quales ipl
sunt perquos opean pos¬

Expanded text:
ndisset qualiter nocerent, et per dolos et per occultam impugnationem, et in utroque Dei refrenationem, nunc ostendit quales ipsi sint per quos operari pos
Abbreviated transcription (Latin):
erit qualem nunc optamuis.
⁊ qr nõ est suspiramus .⁊. qͣlus
erit singuli in singnlis uide¬
bunus. qͦmodo nunt facies mr̃a
alt̾utrum uidemus. Intim¬

Expanded text:
erit qualem nunc optamus, et quoniam non est suspiramus, et qualis erit, singuli in singulis videbimus, quomodo nunc facies nostras alterutrum videmus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯparationem future uite bu¬
hois seculares in locutioneᷤ
sua. et quali scla̾res scriptute
non ⁊ locutiopphetatũ scd̾m
tium. s secundũ uolunta

Expanded text:
comparationem futurae vitae luhomines in locutione sua, et quali saeculares scripturae non est locutio prophetarum secundum tium
Abbreviated transcription (Latin):
Si seruamus caritatem ma
nec in nobis .i. sidubimus
an in nobis hĩcet manisestis
signis hoc possumus ostĩde¬
re. quiãdidit nob̾ gn̾ali̾gua.¬
tũ grãm sanitarłm et caris¬

Expanded text:
Si servamus charitatem, manet Deus in nobis; et si dubitamus an in nobis habitet, manifestis signis hoc possumus ostendere, quia dedit nobis genera linguarum, gratiam sanitatum, et ca
Abbreviated transcription (Latin):
do uidendi uisus est. ñ siẽ
iste nature uidentut. secuo¬
lunitate uisus est. sp̃e qͥ uo¬
luit apparens. latente natu¬
ra. et in ꝯmutabiliter in se
ꝑmanente eo autem mno¬
do qͦ uidetur sic̃ ẽ: nunt
fortasse uidetur ab angłis
anobͣtunc iudebitus cũ
equales angũs erimus. sec
etͥ nec tũc uidebitur sic̃
ista insibilia que corpͥra.¬

Expanded text:
do videndi visus est, non sicut istae naturae videntur, sed voluntate visus est specie qua voluit, apparens latente natura, et incommutabiliter in se permanente. Eo autem modo quo videtur sicut est, nunc fortasse videtur ab angelis; et a nobis tunc videbitur, cum aequales angelis fuerimus . Sed etiam nec tunc videbitur, sicut ista visibilia
Abbreviated transcription (Latin):
niores minus q doctos
cãm sue inbecillitatis
referat ne forte qͥd ꝑ cos
allocutionis uł ꝯsilii no¬
centis
ni piiteioratuo saluabtt accipat
Noͣ abel  aru r ẜ

Expanded text:
niores minusque doctos curam suae imbecillitatis referat, ne forte quid per eos allocutionis aut consilii nocentiniores minusque doctos curam suae imbecillitatis referat, ne forte quid per eos
Abbreviated transcription (Latin):
Et si mpeccatis sit multi pp̃¬
morte. Si ergo infirmi
sategerint dimituntur
eis. n enĩ sine emenda.¬
q̃unt dimtiui. Uñ recte
subditur. Confitemini

Expanded text:
allocutionis aut consilii nomorte. Si ergo infirmi sategerint, dimittentur eis. Neque enim sine confesqueunt dimitti. Unde recte subditur: Confitemini
Abbreviated transcription (Latin):
qr dexp̃o et eccłia magna
exparre ad impleta sacramẽta denũ
tias. sic ista ꝓpħias excellit ueteres
a longe piõspicientes uenturat ꝓ¬
dens .i. tota scã triuitas misit. Nam
de pr̃e dr̃. Mutens per angłm suum.

Expanded text:
risto et Ecclesia magna ex parte adimpleta sacramenta denuntervantias, sic ista prophetia expellit veteres a longe prospicientes venturas pDeus, id est, tota sancta Trinitas misit. Nam de Patre dicitur: Mittens per angelum suum .
Abbreviated transcription (Latin):
crit.c̃a que beatum ioħm scabere m
nnt ad quanim correctionẽ ipẽ cõ¬
morientur ꝑ augl̃m muisione si¬
ue dormiens sine spũaliter raptꝰ
no eloquio ⁊ auxilio destitutus di¬
itiuitus iisitatur. Innuutur ⁊ uo¬
bis ꝙ quantoragis ab hoc tumił
omnestusiones. quiquid autem
cum probationẽ eccẽ fit. hoc auter
tem ꝙ multas ꝑsecutiones oporte
turo autem oꝑtinere uitam ⁊ in¬
t̃numabilem leciciaurfinalis cã
est. ut sibi subditos quib prici¬
paliter scribit. et demde oeteros
anmet ad susturendas tocbula¬
dones cmi patientia nõ diffiden¬
tes deremuueratione.

Expanded text:
t quae beatum Joannem scribere morunt. Ad quarum correctionem ipse commonetur per angelum in visione, sive dormiens sive spiritualiter raptusno eloquio et auxilio divinitus visitatur, innuitur nobis ut quanto magis ab hoc terreno fiunt visiones. Quod autemcomprobationem Ecclesiae fit. Nunc autem tem, quod multas persecutiones oporteaturo autem obtinere vitam, et interminabilem laetitiam. Finalis causa est, ut sibi subditos, quibus principaliter scribit, et deinde caeteros animet ad sustinendas tribulationes cum patientia, non diffidentes de remuneratione.
Abbreviated transcription (Latin):
san qͣre sustus
indei sudicio sal¬
sit ⁊ quare. nssi
qr dei iustictã
tantã ẽẽ certũ
est ut interdũ
q̃ uident᷑ ĩt hõi¬
iusta iudicio dei
inueniant᷑ ĩn¬
iusta. scd illud
homo uidet in
facie deus in¬

Expanded text:
re justus vix in Dei judicio salsit, et quare? nisi quia Dei justitiam tantam esse certum est, ut interdum quae videntur in homijusta, judicio Dei inveniuntur injusta, secundum illud: Homo videt in facie, Deus
Abbreviated transcription (Latin):
Hec eiuitates dupliciter in ignẽ
sũt redacte. qi et prsmo eas ꝑ
intendium cum adiacentibĩ
tis in cinerem redegit .i. cum lo¬
ca incendii post mod̾ mortui
maris undis ꝯtexit seruare ad¬
positam pͥsce spetiem pene. naᷤᷤ¬
scuntur .n. porna pulcherima

Expanded text:
Hae civitates dupliciter in ignem sunt redactae, quia et primo eas per incendium cum adjacentibus terris in cinerem redegit, et cum loca incendii postmodum Mortui maris undis contexerit, servare adregionem priscae speciem poenae. Nascuntur enim poma
Abbreviated transcription (Latin):
morum facͭ .i. u̾ba. que cernẽs
corrigẽ non ualobat. ip̃e au̾bo
nis accibus se seruabat. nec sũ¬
si  ułanditis flagicusse fusca
qd̃ pertinet ad iusticiam

Expanded text:
 quae cernens, corrigere non valebat, ipse autem in bonis actibus se reservabat. Nec vel auditis flagitiis se fuscabquod pertinebat ad justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
do quib remediis expient᷑
cottidiara pcc̃a sñ quib nõ
agit᷑ uita ne cui qui ñ ĩ uno
tiũ ħatis ĩ multił offendunt
donio ꝯsequit᷑ eo ĩiustius
impietatis.
nudum ułelurientem ñ re¬
creant. sinõ ⁊ cibus p̃beat᷑ ⁊
uestis ita fides u̾botenus ser

Expanded text:
do quibus remediis expientur quotidiana peccata, sine quibus non agitur vita. Ne illi qui non in uno tantum, sed in multis offendunt, Domino consequitur, eo injustius impietatis.nudum vel esurientem non recreant, si non et cibus praebeatur, ac vestis, ita fides verbo tenus ser
Abbreviated transcription (Latin):
Lex lib̾tatis. lex  caritatis
qmͣ suꝑius regalem uocauit
quia ñ iudicamur ꝑ legem
penarum ⁊ seruitutis. s per
legem gre quaspontancos

Expanded text:
Lex libertatis, lex est charitatis, quam superius regalem vocavit,quia non judicamini per legem poenarum et servitutis, sed per legem gratiae, quae spontaneos
Abbreviated transcription (Latin):
dictis i. mͣreuelatione mi¬
ftenoram ⁊ indatione tu¬
b̾atum ⁊ mͣ pͣligna muli¬
eris contra diabolum a
principio redemptions
piosecutus est ordinem.
tib cara ultima tempora
atuis. de illis uero parim
¶⁊occulius.
Qm̃ millisco. plagas le¬
bunt quia iran dei super
iiquos exerrebunt. ⁊ũe
nonissimas qrmmnundo
posteas non inferet ds̃
¶Alias.

Expanded text:
licet in revelatione mysteriorum, et in datione tubarum, et in pugna mulieris contra diabolum, a principio redemptionis secutus est ordinem ucirca ultima tempora atius, de aliis vero parum et occultius. illis. Vere plagas habebunt, quia iram Dei super iniquos exercebunt, et vere novissimas, quia in mundo post eas non inferet Deus alias.
Abbreviated transcription (Latin):
Prͣopositis multis rõnibus
de hũda caritatem tandem
supponit de caritatiis ꝑfectio¬
ne sub exemplodomice pas¬
sionis. hanc fecrus monetut
habere cum domino interrogã-¬
ti pio ficeretur se amare cui
dicitur cum as semseris exten¬

Expanded text:
Propositis multis rationibus de habenda charitate, tandem supponit de charitatis perfectione sub exemplo Dominicae passionis. Hanc Petrus monetur habere, cum Domino interroganti profitetur se amare; cui dicitur: Cum senueris exten
Abbreviated transcription (Latin):
abysso faciet aduersus illos bellimiet umcet illos¬
occider illos. et corpora illorum iacebmt in pla

Expanded text:
abysso, faciet adversus illos bellum. Et vincet illosoccidet illos. Et corpora illorum jacebunt in pla
Abbreviated transcription (Latin):
Aduenas comi¬
nus animũ at̾re¬
nis reb supꝑons¬
te quo uos patrs¬
am incelis habe
memsn̾itis rep¬
bi hic habẽt pa¬
triam. cuiꝰ desi¬
deriis inhyant.
ideo relegabumt᷑
inꝑ petuũ exilm̃
carentes uolup

Expanded text:
advenas. Eo minus animum terrenis rebus supponite, quo vos patriam in coelis habere meministis. Reprobi hic habent patriam, cujus desideriis inhiant, ideo relegabuntur in perpetuum exsilium, carentes volup
Abbreviated transcription (Latin):
tar apłim margaritis.
in bysso candido scõꝵ ius¬
tificationes. Inpurpara:
maratium. Inseaco uir¬
giitas in coccino rubeo:
cantas. In ligno thymo
impuccibitr ꝯstantia in¬
desmens. In elore uirm¬
tum puictitudo. In ere for¬
tiudo. ⁊ longawnitas In¬

Expanded text:
tur; apostoli in margaritis: in bysso candido sanctorum justificationes; in purpura martyrium; in serico virginitas; in cocco rubeo charitas; in ligno thyino imputribili constantia indeficiens; in ebore virtutum pulchritudo; in aere fortitudo et longanimitas
Abbreviated transcription (Latin):
supra dictos an¬
gelos intelligipos¬
sunt maiores pre¬
iati. peristos mi¬
nores prelati uel
sunt anglł ⁊ archã¬

Expanded text:
supradictos anlos, intelligi possunt majores prati; per istos,nores praelati, vel sunt angeli et archa
Abbreviated transcription (Latin):
N legis nonune: aliquando suntil omma
ueteris instrumenti scãrum scͥpturarum
significantur eloquia. Nam ex ꝓpbeta
ysara testimonium ponens apls᷑. in aliis
p̃misit tam̃ in lege scͥptuimẽ. E ipse dñs.
In lege aut̃ inqͥt eorum scͥptum ẽ quia
oderunt megratis: cum hoc legatur in
psalmo. Aliquando antẽ ꝓpͥe uocatur
in his duobus preceptis tota lex pendet
& ꝓphete: hic utiq ꝓpͥe lex appellata ẽ
de monte syna. ꝓphetarum autẽ noĩe.
etiam psalmi significati sunt. &c tamen
alio loco ipse saluator: oportebat inquuit
impleri omnia quȩ scͥpta sunt in lege &
ꝓphetis & psalmis de me. Hic rursus
ꝓpħarum nomine exceptis psalmis intel¬
ligi uoluit. Dicitur gͦ lex uniuersaliter
cum ꝓpħis & psalmis. Dicittr & ꝓpriȩ:
q̃ ꝑ moysen cdata est. Item dicitur cõmu¬
nter ꝓphete. simulcum psalmis. Diqͣtur
& ꝓpͥe preter psalmos. Si quis uidetar¬

Expanded text:
 Legis nomine aliquando simul omnia veteris Instrumenti sanctarum scripturarum significantur eloquia. Nam ex propheta Isaia testimonium ponens Apostolus, ubi apraemisit tamen: in lege scriptum est. et ipse dominus: in lege, inquit, eorum scriptum est: quia oderunt me gratis, cum hoc legatur in psalmo. aliquando autem proprie uocatur in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae; hic utique proprie lex appellata est de monte Sina. prophetarum autem nomine etiam psalmi significati sunt, et tamen alio loco ipse saluator: oportebat, inquit, impleri omnia quae scripta sunt in lege et prophetis et psalmis de me. hic rursus prophetarum nomine exceptis psalmis intellegi uoluit. dicitur ergo lex uniuersaliter cum prophetis et psalmis, dicitur proprie quae per Mosen data est. item dicuntur communiter prophetae simul cum psalmis, dicuntur et proprie praeter psalmos. et multis a
Abbreviated transcription (Latin):
in homine. & alio loco. Qui głãt᷑
inquit: in dño głẽtur. Illiuero heretici.
seipsos a seipsis iustos fieri putantes. qͥsi
hoc eis non ds̃ dederit sed ipsi fibi: non
utiq in dño. sed in semet ipsis gloriant᷑.
nit: Quod ideo dicit: quia de massa
illius ꝑditionis que facta est ex adam. ñ
discernit hominem. ut eum faciat uas
in honorem. aut incontumelram. nifi
deus. S qm̃ homo carnalis & maniter
inflatus. cum audisset quis enim te
discernit. posset respondere uel uoce uel
cogitatione. & dicere. discerint me fi¬
des mea. discernit me oratio mea. dis¬
ceruit me iusticia mea: mox apłs occur¬
rit cogitationibus eius. & dixit. Qunid
enini habes. quod non accepisti: Si artẽ
& accepisti: quid glouaris quasi non ac¬
ceperiss Sic enim glouantur quasi non
acceperint. qui se a se ipsis iustificari
putant: ac ꝑ hoc in seipsis non in dño

Expanded text:
in homine et alio loco: Qui gloriatur, inquit, in domino glorietur. illi uero haeretici se ipsos a se ipsis iustos fieri putantes, quasi hoc eis non deus dederit sed ipsi sibi, non utique in domino sed in senit? Quod ideo dicit, quia de massa illius perditionis quae facta est ex Adam, non discernit hominem, ut eum faciat vas in honorem, non in contumeliam, nisi Deus. Sed quoniam homo carnalis et inaniter inflatus cum audisset, Quis enim te discernit? posset respondere vel voce vel cogitatione, et dicere, Discernit me fides mea, discernit me oratio mea, discernit me justitia mea; mox Apostolus occurrit cogitationibus ejus, et dixit, Quid enim habes, quod non accepisti? si autem et accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis? sic enim gloriantur, quasi non acceperint, qui se a se ipsis iustificari putant ac per hoc in se ipsis non in do
Abbreviated transcription (Latin):
testate eius sed ꝑmissu dm̃i ad homines.
aũt ꝓsuis peccatis pumendos. aut ꝓ dei mi¬
sericrdia ꝓbandos ⁊ exercendos: & inter ẽ.
plurimum inqualẽ quisq temptationem
incidat. Non enim intalem incidit iudaᷤᷤ
qui uendidit dum̃: inqualem incidit pe¬
trus cum t̾ritus dñm̃ negauit. Sunt eciã
humane temptationes: credo cum bono qͥsq
animo. scdłm humaña tam̃ fragilitatẽ inali¬
quo consilio labitur. aut irritatur in fratrẽ
studio corrigendi. paulo tamen amplitis ꝙͣ.
xp̃iana tranguillitas postulat. De quib
apłs dicit. Temptatio uos non apprehendat.
nisi humana. Cum idem dicat: fidelis ds
tum: ut possitis tolerare. In qua sententia
satis ostendit: non id nobis orandũ esse ut
non cẽptem᷑. sed ne intẽptationẽ inducam᷑.
Induicuur eñi: si tales inciderint. quas fer¬
re non possumꝰ. Sed cum tẽptationes ꝑicci¬
losȩ inquas inferri atq induci ꝑnitiosum
est. aut ꝓspis reb temꝑalib aut aduersis

Expanded text:
ad homines, aut pro suis peccatis puniendos, aut pro Dei misericordia probandos et exercendos; et interest plurimum in qualem quisque tentationem incidat. Non enim in talem incidit Judas qui vendidit Dominum, in qualem incidit Petrus cum territus Dominum negavit. Sunt etiam humanae tentationes, credo cum bono quisque animo, secundum humanam tamen fragilitatem, in aliquo consilio labitur, aut irritatur in fratrem studio corrigendi, paulo tamen amplius quam Christiana tranquillitas postulat; de quibus Apostolus dicit: Tentatio vos non apprehendat nisi humana, cum idem dicat: Fidelis Deus, proventum, ut possitis tolerare. In qua sententia satis ostendit non id nobis orandum esse ut non tentemur, sed ne in tentationem inducamur; inducimur enim, si tales acciderint quas ferre non possumus: sed cum tentationes periculosae in quas inferri atque induci perniciosum est, aut prosperis rebus temporalibus aut adversis
Abbreviated transcription (Latin):
omines enu sumus. Unde aliud sa
pere quã se res habet: humana tẽptatio ẽ.
Nunis aucẽ amando sententiã suam. uel
inuidendo meliorib usq ad precidende cõ¬
inuiionis ⁊ c̃dendi scismatis. uł heresis sacͥ¬
legium ꝑuenire: diabolica p̃sumptio est.
Innullo autẽ aliter saꝑe quã se res habet:
angłica ꝑfectio est. Quia utiq homines su¬
mus. sed spe atigłi sumus. quib equales in
resurrectione futuri sumꝰ: quãdiuui non ha¬
bemus ꝑfectionẽ angłi. non habeamꝰ p̃sup¬
cionẽ diaboli. Ideo dicit apłs. Tẽptatio nos
non apprehendat: nisi humana. Huma¬
mun est gͦ. aliqd aliter saꝑe. Propt̾a dicit
alio loco. Quotqͦt gͦ ꝑfecti: hoc sapiamꝰ.
Et si quid aliter sapitis: hoc quoq uobis re
nelabit. Quib autẽ reuelat cum uoluerit.
siuie in hac uita siue post hane uitã: nisi
ambulantib inuia pacis. ⁊ innullã preti¬
sionẽ deuiantib: Idõq paulus cum dixisset.¬
⁊ siquid alit̾ sapitis. hoc quoq uobis ds recie¬

Expanded text:
omines enim sumus, unde aliquid aliter sapere quam se res habet humana temptatio est. nimis autem amando sententiam suam uel inuidendo melioribus usque ad praecidendae communionis et condendi schismatis uel haeresis sacrilegium peruenire diabolica praesumptio est. in nullo autem aliter sapere quam se res habet angelica perfectio est. quia itaque homines sumus, sed spe angeli dei sumus, quibus aequales in resurrectione futuri sumus, quamdiu non habemus perfectionem angeli, non habeamus praesumptionem diaboli. ideo dicit apostolus: temptatio uos non adprehendat nisi humana. humanum est ergo aliquid aliter sapere. propterea dicit alio loco: quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus. et si quid aliter sapitis, hoc quoque uobis deus reuelabit. quibus autem reuelat cum uoluerit siue in hac uita siue post hanc uitam nisi ambulantibus in uia pacis et in nullam praecisioneet si quid aliter sapitis, hoc quoque uobis deus reue
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur stare: uideat ue cadat. Uolunca¬
te autẽ sua cadit qui cadit: & uoluntate
dei stat qui stat. Potens est eñi ds statuere
illum. Non ergo se ipsum: sed ds. Sed¬
tamen bonum est non altum saꝑe: sed ti

Expanded text:
videtur stare, videat ne cadat . Voluntate autem sua cadit, qui cadit; et voluntate Dei stat, qui stat. Potens est enim Deus statuere illum : non ergo se ipse, sed Deus. Verumtamen bonum est non altum sapere, sed ti
Abbreviated transcription (Latin):
habitas in domo. quȩ fi subtracta fcierit
cadis: deus autẽ sic habitat in sanctis. ut
si ipse deus discesserit cadant. Quictmq
ergo sic portat deum ut sit templum dei.
non putet sic a se portari deuini. ut terreat
deum si se subducat. Lle illi si se subtraxe¬
rit deus: quia ipse cadet. Nam decis in se
ꝑmanet. In quibus nos habitamus. ipsa
nos continent: in quibus deus habitat.

Expanded text:
habitas in domo; si subtracta fuerit, habitas in domo; si subtracta fuerit, cadis; Deus autem sic habitat in sanctis, ut si ipse discesserit, cadant. Quicumque ergo sic portat Deum, ut sit templum Dei; non putet sic a se portari Deum, ut terreat Deum, si se subducat. Vae illi si se subtraxerit Deus; quia ipse cadit: nam Deus in se semper manet. In quibus nos habitamus, ipsa nos continent; in quibus Deus habitat, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
dei sunt: & templum dei ertuit aliqũ
plam scdm fidem : Quamdiu in ipsis
xp̃c ꝑfidem habitat: sicut dicit apłs.
spetiem habitat deus. uidentes eum facie
ad faciem. Omnes sancti angłi. omnes
sancte uirtutes. potestates. sedes. dñatio¬
nes. ierłm illa celestis: unde peregrinan.¬
do ingemiscimus. & quã desiderando cra¬
mus. Ibi habitat deris. Illuc leuauit iste
fidem: illuc ascendit affectu defiderando.
Et ipsum desiderium facit aninam de¬
sudare sordes peccatoꝵ. & mundari ab
onini labe. ut fiat & ipsa celum: quia
leuauit oculos ad eum qui habitat in
transitura est habitatio dei. quia celum
& terra transient. Deuide antequã fa¬
ceret deus celum & t̾ram: ubi habita¬
bat : S dicit aliquis. & antequã faceret
deus sanctos: ubi habitabat: In se habitat
deus. Apud te habitat. & apud se ẽ. Ds̃
& quando dignatur habitare in scĩs: non
sic fiunit sancti domis dei. ut ipsa subtrac¬
ta cadat deus. Aliter enim nos habita¬
mus in domo: aliter deus in sanctis. Tti

Expanded text:
Dei; et templum Dei erimus aliquanplum secundum fidem? Quandiu in ipsisper fidem habitat; sicut dicit Apostospeciem jam habitat Deus, videntes eum facie ad faciem; omnes sancti Angeli, omnes sanctae Virtutes, Potestates, Sedes, Dominationes, Jerusalem illa coelestis unde peregrinando ingemiscimus, et quam desiderando oramus: ibi habitat Deus. Illuc levavit iste fidem, illuc ascendit affectu, desiderando: et ipsum desiderium facit animam desudare sordes peccatorum, et mundari ab omni labe, ut fiat et ipsa coelum; quia levavit oculos ad eum qui habitat in transitura est habitatio Dei, quia coelum et terra transient . Deinde antequam faceret Deus coelum et terram, ubi habitabat? Sed dicit aliquis: Et antequam faceret Deus sanctos, ubi habitabat? In se habitabat Deus, apud se habitabat, et apud se est Deus. Et quando dignatur habitare in sanctis, non sic sunt sancti domus Dei, ut ipsa subtracta cadat Deus. Aliter enim nos habitamus in domo, aliter Deus in sanctis: tu
Abbreviated transcription (Latin):
unt uere conexiones ratiocinationis:
falsas habentes sententias. quȩ conse¬
cuntur errorem illius cum ꝗtio agitur. Quȩ
tam̃ adboc inferuntur a bono & docto ho¬
mine: ut in his erubescens ille cuiꝰ errorem
consecunt᷑ eundem relinquat errorem. Qͥa
fiin eodẽ manere uoluerit: necesse ẽ etram
utilla quȩ dampnat tenere cogat᷑. Non enĩ
tera inferebat apłs cum diceret: neq xp̃c
resurpexit. Et illa alia: manis ẽ p̃dicatio
nr̃a. inanis ẽ & fides ur̃a. Ee deinceps alta:
que ommino falsa funt. Quia & xp̃c resur¬
rexit: & ñ erat in anis p̃dicatio eorum qͥ
hoc annuntiabant. nec fides eorum qͥ hoc
crediderant. S ista falsa uerissime conecte¬
bantur illi sententiȩ: qua dicebatur ñ esse
restirrectionem mortuorum. Istis autẽ fal¬
sis repudiatis. qm̃ uera erunt si mortui ñ re¬
surgunt: consequens erit resurrectio mor¬

Expanded text:
 uerae conexiones ratiocinationis falsas habentes sententias, quae consecuntur errorem illius cum quo agitur. quae tamen ad hoc inferuntur a bono et docto homine, ut in his erubescens ille cuius errorem consecuntur eundem relinquat errorem, quia, si in eodem manere uoluerit, necesse est etiam illa quae damnat tenere cogatur. non enim uera inferebat apostolus, cum diceret: neque Christus resurrexit, et illa alia: inanis est praedicatio nostra, inanis est et fides uestra et deinceps alia. quae omnino falsa sunt, quia et Christus resurrexit et non erat inanis praedicatio eorum qui hoc annuntiabant, nec fides eorum qui hoc crediderunt, sed ista falsa uerissime conectebantur illi sententiae, qua dicebatur non esse resurrectionem mortuorum. istis autem falsis repudiatis, quoniam uera erant, si mortui non resurgunt, consequens erit resurrectio mor
Abbreviated transcription (Latin):
Si autẽ xp̃c ñ resurrexio: inanis ẽ p̃dica¬
tio nr̃a. inanis ẽ & fides ur̃a. Inuenimur
autẽ & falsi testes dei: quia testimonium
diximus aduersiis deũ. quod suscitatit
xp̃m quẽ ñ suscitauit. Siquis hinc dic̾et.
quid in hoc mendatio ꝑhorrescis. cum id
Dixeris quod etiã si falsum sit ad laudem
dei maxime ꝑtinet: nonne huiꝰ detesta¬
retur insamam. & quibus posset uerb
& significationibus in lucem penetraha
sin cordis aꝑiret: Clamans ñ minore.
aut fortasse etiã maiore scelere. in deo lau¬
dari falsitatẽ: quã ueritatẽ. Nr̃ si mor¬

Expanded text:
tus non resurrexit, inanis est praedicatio nostra, inanis est et fides uestra. inuenimur autem et falsi testes dei, quia testimonium diximus aduersus deum, quod suscitauerit Christum, quem non suscitauit. si quis huic diceret: \'quid in hoc mendacio perhorrescis, cum id dixeris, quod, etiamsi falsum sit, ad laudem dei maxime pertinet" nonne huius detestatus insaniam, quibus posset, uerbis et significationibus in lucem penetralia sui cordis aperiret clamans non minore aut fortasse etiam maiore scelere in deo laudari falsitatem quam ueritatem ui
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando in scͥpturis sapientia ꝓ
astutia: abusione uerbi. non ꝓpͥetatẽ.
llude enim dicitur. Ubi sapient. ubi sc
bri: ubi conquisitor huius seculi: Non¬
ne stultam fecit ds̃ sapientiam huitis:

Expanded text:
aliquando in Scripturis sapientia pro astutia, abusione verbi, non proprietate. Inde enim diriba? ubi conquisitor hujus saeculi? Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ui hic beati esse & a seipsis beati
fieri mira uanitate uoluerunt:
irrisit hos ueritas ꝑ ꝓpħam dicentem.
Dñs notut cogitationes hominum: qm̃¬
uane sunt. uel sicut hoc testimontum
posuit apłs paulus: dñs nouit cogitatio¬
nes sapientium. qm̃ uane sunt. Ex tͣat¬

Expanded text:
 hic beati esse et a se ipsis beati fieri mira uanitate uoluerunt. Inrisit hos Veritas per prophetam dicentem: Dominus nouit cogita- . tiones hominum uel, sicut hoc testimonium posuit apostolus Paulus: Dominus nouit cogitationes sapientium, quoniam uanae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
In ictu oculi: hoc ẽ in sumina celeritate.
In nouissima tuba. Hocẽ in nouissimosig.¬
no: qd dabitur ut ista compleantar. Canet
enim tubri.&. mortui resurgent incor

Expanded text:
in ictu oculi, hoc est in summa celeritate, in nouissima tuba, hoc est in nouissimo signo, quod dabitur, ut ista compleantur; canet enim tuba, inquit. et mortui resurgent incor
Abbreviated transcription (Latin):
anc ministrationem: ñ ex meri¬
ꝓpter qd̵̃ habentes ministrationẽ hanc.
sicut miscdĩam consecuti ñ infirmem᷑: s
abitiamꝰ occulta confusionis. ñ ambulan¬
tes in astutia neq dolo. adulterantes
uerbum dei. Astutiam autẽ & dolum
ypocrism uult intelligi: qua uobant iꝰti
suꝑbi uideri. Unde & in illo psalmo quẽ
ad huiꝰ ipsitis gr̃ȩ testificationẽ cõmemorat
idem apls̃: beatus inqͥt cui ñ imputatuit
dñs peccatũ. neq ẽ in ore eius dolus. Hec
ẽ humiltũ scorũ confessio: ñ se iactantiu̾

Expanded text:
 ministrationem non ex meripropter quod habentes ministrationem hanc sicut misericordiam consecuti non infirmemur, sed abiciamus occulta confusionis non ambulantes in astutia neque dolo adulterantes uerbum d e i. hanc astutiam et dolum hypocrisin uult intellegi, qua uolunt iusti uideri superbi. unde et in illo psalmo, quem ad huius ipsius gratiae testificationem commemorat idem apostolus: beatus, inquit, cui non inputauit dominus peccatum neque est in ore eius dolus. haec est humilium sanctorum confessio, non se iactantium
Abbreviated transcription (Latin):
płm audite. Nescitis quia tem¬
plum dei estis: & sp̃c dei habitat
in nobis : Hoc dicit xp̃ianis: hoo dĩc
fidelibus. Nescitis quia templum dei
estis: & sp̃c dei habitat in uobis: Si
quis templum dei corruperit: corrũ.¬
pet illum deus. llidete quomͦ minat᷑.

Expanded text:
m audite: Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Hoc dicit Christianis, hoc dicit fidelibus: Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Si quis templum Dei corruperit, corrumpet
Abbreviated transcription (Latin):
qua libertate xp̃c nos liberauit. Et
tam̃ lex sc̃ã ẽ : & mandatum scm̃. &
iustum. & bonum. ꝑ hoc gͦ mandatũ
scm & iustum. & bonum: in his qui ñ
fuisse in uetere testam̃to ectã ipse apł̃.
ostendens: occasione inqͥt accepta. peccatũ
ꝑ mandatum oꝑatum ẽ in me omnẽ con¬
cupiscentiam. ꝑ quod mandatũ: nisi quod
ait. concupiscentiam nesciebam. nͥ lex
dic̾et non concitpisces: Nunqͥd mabam
est ñ concupiscere : Immo maxiie bonũ.
Bona ẽ gͦ lex: que hoc dicit. S uͥ non ad¬
est uiuificans sp̃c: hec ipsa lex quȩ bonum
dicit occidit quia peccati uirtus ẽ. cum ꝑ
illam oꝑatur omnem concupiscentiam.
inflaminans de ꝓhibitione quod ñ extin¬
guitur ꝑ iubentẽ litteram tinore pene.
Peccatum ut appareat peccatun: ꝑ bonũ
mͥ oꝑatum ẽ morteni. Non enim ait per
malum: s ꝑ bonum. Hic eiuigilent si pos¬
funt: qui legem dei atq eiꝰ ministrum moy¬
sen.ceco & furioso corde rep̃hendunt. Ideo

Expanded text:
ravit . Et tamen Lex sancta est, et mandatum sanctum et justum et bonum. Per hoc mandatum sanctum et justum et bonum, in his qui nonfuisse in Vetere Testamento etiam ipse Apostolus ostendens, Occasione, inquit, accepta peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. Per quod mandatum, nisi quod ait, Concupiscentiam nesciebam, nisi Lex diceret, Non concupisces? Numquid malum est non concupiscere? Imo maxime bonum. Bona est ergo Lex quae hoc dicit: sed ubi non adest vivificans spiritus, haec ipsa Lex quae bonum dicit, occidit: quia peccati virtus est, cum per illam operatur omnem concupiscentiam, inflammando prohibitione; quod non exstinguitur per jubentem litteram timore poenaePeccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. Non enim ait, Per malum; sed, per bonum. Hic evigilent, si possunt, qui Legem Dei atque ejus ministrum Moysen caeco et furioso corde reprehendunt. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
me omuem concupiscentiã. Hoc ẽ adue¬
mente mandato peccatum reuixit: hoc
ẽ inuentum ẽ mͥ mandatum quod erat
in uitam. hoc esse in mortem. Hoc est
occasione accepta peccatum ꝑ mandatũ
fefellit me: & ꝑ illud occidit. Hoc est
lex fubintranit. ut abundaret debctũ:
hoc ẽ lex iram oꝑatur. Hoc ẽ uirtus
peccati lex. ꝓhibitio enĩ peccati quod ẽ
lex. auget ꝑfecto desiderium peccandi:
quod non extinguitur. nͥ contrario de¬
siderio recte faciendi. nͥ fides ꝑ dilectio¬
nem oꝑatur:. Hoc autẽ ñ prestat litt̾a
iubens: sed sp̃c uiuans. Non lex gͦ: s
gratra. Hon uetus testam̃tum in ser¬
uitutẽ generans quod ẽ agar: s nouũ

Expanded text:
c est, Adveniente mandato peccatum revixit; hoc est, Inventum est mihi mandatum quod erat in vitam, hoc esse in mortem; hoc est, Occasione accepta peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit; hoc est, Lex subintravit, ut abundaret delictum ; hoc est, Lex iram operatur ; hoc est, Virtus peccati Lex . Prohibitio enim peccati quod est Lex, auget profecto desiderium peccandi: quod non exstinguitur, nisi contrario desiderio recte faciendi, ubi fides per dilectionem operatur . Hoc autem non praestat littera jubens, sed spiritus juvans: non Lex ergo, sed gratia; non Vetus Testamentum in servitutem generans, quod est Agar, sed N
Abbreviated transcription (Latin):
ur ministratio mortis dicitur: si
bona ẽ lex: Quia peccatum ut
appareat peccatum: ꝑ bonum michi oꝑa¬
tum ẽ mortem. Nec mireris: cum de ipsa
p̃dicatione euangłiis dictum sit. xp̃i bontis
odor fumus in his qui salui fitint & in his
qui pereunt. Aliis quidem odor uite in
uitam: aliis autẽ odor mortis in mortem.
Ad indeos enim dicta ẽ lex ministratio
mortis: ad quos  in lapide scͥpta ẽ ad eoeũ
duritiam figurandam. ñ ad eos qͥ legem ꝑ
caritatẽ implent. Plenitado enim legis: cari¬

Expanded text:
 ministratio mortis dicitur, si bona est lex? Quia peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. Nec mireris, cum de ipsa praedicatione Evangelii dictum sit: Christi bonus odor sumus Deo, in iis qui salvi fiunt, et in iis qui pereunt; aliis quidem odor vitae in vitam, aliis autem odor mortis in mortem . Ad Judaeos enim dicta est lex ministratio mortis, ad quos et in lapide scripta est ad eorum duritiam figurandam; non ad eos qui legem per charitatem implent. Plenitudo enim legis, chari
Abbreviated transcription (Latin):
sub ista uͦ & parcente & opitulante. nec
qui mala ẽ oꝑatus extinguititr. &o ut
bona oꝑet᷑ accenditur. Quid gͦ mirũ
ẽ: si illa dicta ẽ ministratio mortis. ubi
littera occidit malum ꝓhibendo. qd̾
fit & bonum imꝑando qd ñ fit: Ista
uͦ dicta ẽ ministratio. sp̃c utiq uiuifi¬
cantis. ut a p̃uaricationis morte surga¬
mꝰ: & iusticiam ñ rei leganits in tabu¬
lis. s liberi in cordibus &e in moribus
habeamus. Hoc & testamentum nouum
distat a uetere. Quia ibi uettis homo for¬
midinis coartatur angustiis: hic nouus
homo spatiat᷑ latitudine caritatis. Atq
ministratio mortis recte dicta sit. & tam̃
scã & iusta & bona sit: illud recolamus
quod in epła positum ẽ ad romanos. Cũ
enim dixisset. ita ut seruiamus in noui¬
tate sp̃c & ñ in uetustate littere. que
sententia simillua ẽ illi. quã iste ñ in¬
telligens posuit: continuo ꝓspexit istos
futuros uerbosos atq blasphemos. qͥ pu¬

Expanded text:
sub ista vero et parcente, et opitulante, nec sub ista vero et parcente, et opitulante, nec qui mala est operatus, exstinguitur; et ut bona operetur, accenditur. Quid ergo mirum est si illa dicta est ministratio mortis, ubi littera occidit, malum prohibendo quod fit, et bonum imperando quod non fit; ista vero dicta est ministratio spiritus, utique vivificantis, ut a praevaricationis morte surgamus, et justitiam non rei legamus in tabulis, sed liberi in cordibus et in moribus habeamus? Hoc est Testamentum Novum distans a Vetere; quia ibi vetus homo formidinis coarctatur angustiis, hic novus homo spatiatur latitudine charitatis. 26. et Lex ministratio mortis recte dicta sit, et tamen sancta et justa et bona sit, illud recolamus quod in Epistola positum est ad Romanos. Cum enim dixisset, Ita ut serviamus in novitate spiritus, et non in vetustate litterae; quae sententia simillima est illi quam iste non intelligens posuit: continuo prospexit istos futuros verbosos atque blasphemos, qui pu
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ. s uiuantẽ q̃ nouo testam̃to ẽ reuelata.
Hinc putant isti diumnorum eloquiorũ
blasphematores malam fuisse legem. q̃
data ẽ ꝑ moysen. quia dicta ẽ ministra¬
tio mortis in litteris figurata lapideis:
ñ intuentes ꝓpter eos esse dicttm qͥ suo
lib̾o arbitͥo legem sufficere arbitrantes.
alibi dicit. Lex iram oꝑatur. Ulbi enin
lex ñ ẽ nec p̃uaricatio: hinc ostendens
unde dixerit. lex iram oꝑat᷑. Neq em̃
eius p̃uaricatio mala esset: nͥ lex ipsa
bona esset. Multum ẽ & nimis longũ¬
cuncta colligere. que in hanc sententiã
beatꝰ dicit apłs: legem distinguens a gr̃a.¬
eo quod sub illa elidant᷑ elati. sub ista
erigant᷑ elisi. Et quod illa in tantum
bona sit. ut bona iubeat. hec in tantũ.
ut bona conferat. Illa iustiqe faciat
anditorem: ista factorẽ. Oo ideo sub illa
peccator insuꝑ etiã p̃uaricator. amissa
excusatione ignorantie conuictus iacet.

Expanded text:
modo, sed juvantem, quae Novo Testamento est revelata. modo, sed juvantem, quae Novo Testamento est revelata. Hinc putant isti divinorum eloquiorum blasphematores, malam fuisse Legem quae data est per Moysen, quia dicta est ministratio mortis in litteris figurata lapideis: non intuentes propter eos esse dictum, qui suo libero arbitrio Legem sufficere arbitrabanturalibi dicit, Lex iram operatur: ubi enim lex non est, nec praevaricatio : hinc ostendens unde dixerit, Lex iram operatur. Neque enim ejus praevaricatio mala esset, nisi Lex ipsa bona esset. 25. Multum est et nimis longum colligere, quae in hanc sententiam beatus dicit Apostolus, Legem distinguens a greo quod sub illa elidantur elati, sub ista erigantur elisi; et quod illa in tantum bona sit ut bona jubeat, haec in tantum ut bona conferat: illa justitiae faciat auditorem, ista factorem. Et ideo sub illa peccator, insuper etiam praevaricator, amissa excusatione ignorantiae convictus jacet;
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si ministratio dampnationis gła est:
multomagis ministratio iusticiȩ abuindabit
ingła. Etenm ñ glorificatum ẽ in hac
parte: id quod dedaratum ẽ ꝓpter excel¬
lentem claritatẽ. Nam si id quod destruit᷑
in gła ẽ: multomagis illud quod manet
in głã ẽ. Hoc mͦ iste posuit uerba. apłica.
Nec a meliore interp̃tatione plurimum
distat: qua data ẽ ministratio mortis in
litteris formata lapideis. Hinc existimat¬
insantis iste quod morti ministrauerit
moyses. idest mortis auctori maligno scili¬
cet sp̃m: quẽ mundi huiꝰ uitȩ opinatar
auctorem. ignorans ministrationẽ mor
tus iusta. & scã & bona: p̃uaricatoribus
intulit mortẽ. quos dei gratia ñ adiuiit.
ad iusticiã legis implendã. Oportebat
enu ut testam̃to netere lex imponeret᷑
suꝑbis: &o de suȩ uoluntatis uirtute fi¬
den̾tibus. que ñ daret iustictã. s iuberet.
Ac sic morte p̃tiaricationis impliciti ad
grãm confrigerent: ñ iubentem tantum¬

Expanded text:
amnationis gloria est, multo magis ministratio justitiae abundabit in gloria. Etenim non glorificatum est in hac parte id quod declaratum est propter excellentem claritatem. Nam si id quod destruitur, in gloria est; multo magis illud quod manet, in gloria est. Hoc modo iste posuit verba apostolica, nec a meliore interpretatione plurimum distat. Quia ergo dicta est ministratio mortis in litteris formata lapideis, hinc existimat quod morti ministraverit Moyses, id est, mortis auctori, maligno scilicet spiritui, quem mundi hujus iste opinatur auctorem: ignorans ministrationem mortvis justa et sancta et bona, praevaricatoribus intulit mortem, quos Dei gratia non adjuvit ad justitiam Legis implendam. Oportebat enim ut Testamento Vetere Lex imponeretur superbis, et de suae voluntatis virtute fidentibus, quae non daret justitiam, sed juberet; ac sic morte praevaricationis impliciti, ad gratiam confugerent, non jubentem tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩs autẽ ipse non solam ostendit
nobis a quo malo declinents. &
quod bontm faciamus. quod soltim po¬
test legis littera: uertim etiã adiuuat
nos ut declinemus a nulo & faciamꝰ bonũ:
quod nullus potest sine spũ gratiȩ.
Que si desit: ad hoc lex adest. ut
reos faciat & occidat. ꝓpter quod
dicit apł᷑. Littera occidit: sp̃c autẽ uiui¬
ficat. Qui gͦ legitime lege utitur: dis.¬
cit in ea malum & bonum. & non con¬
fidens in uirtute sua: confugit ad grãm.
Qua p̃stante declinet a malo: & faciat
bontim. Quis autẽ confugit ad gr̃am:
nͥ cum ã dño gressus hominis dirigunt᷑.
& tam eiꝰ uolet: Ac ꝑ hoc: & desidera¬
re auxilium gratiȩ. initium gratiȩ est.
De quo ait ille. Et dixi nc̃ cepi: hec ẽ
immutatio dextere excelsi. liberum ꝑta¬
q arbitͥum o ad malum &o ad bonum
faciendum. confitendum ẽ nos habere:
s in malo faciendo liber est quisq iusti¬
esse nullus potest: nͥ fucrit liberatꝰ ab eo
qui dixit. si uos filius liberauerit. tunc

Expanded text:
s autem ipse non solum ostendit nobis, a quo malo declinemus, et quod bonum faciamus, quod solum potest legis littera: verum etiam adjuvat nos, ut declinemus a malo, et faciamus bonum , quod nullus potest sine spiritu gratiae: quae si desit, ad hoc lex adest, ut reos faciat et occidat. Propter quod dicit Apostolus, Littera occidit, spiritus autem vivificat . Qui ergo legitime lege utitur, discit in ea malum et bonum, et non confidens in virtute sua confugit ad gratiam, qua praestante declinet a malo, et faciat bonum. Quis autem confugit ad gratiam, nisi cum a Domino gressus hominis diriguntur, et viam ejus volet ? Ac per hoc et desiderare auxilium gratiae, initium gratiae est: de quo ait ille, Et dixi: Nunc coepi; haec est immutatio dexterae Excelsi . Liberum itaque arbitrium et ad malum et ad bonum faciendum confitendum est nos habere: sed in malo faciendo liber est quisque justiesse nullus potest, nisi fuerit liberatus ab eo qui dixit: Si vos Filius liberaverit, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
Quod gͦ bonum ẽ: mͥ factum ẽ mors:
Absit. S peccatũ. ut appareat peccatũ:
ꝑ bonum michi oꝑatum ẽ mortem. Et¬
ce quod ẽ iinistratio mortis. Ecce qd̃
ẽ littera occidit. Ecce quẽ admodum
lex ñ ẽ peccatum. & mandatum erat in ur¬
& bonum. E tamen quia de ipso bono in¬
terficitur inobediens anima. tibi dei ñ
adiuuat gratia: ministratio mortis facta
ẽ lex in uetere testam̃to ꝓpter occidentẽ
litt̾am. & ministratio uitę facta ẽ in non¬

Expanded text:
s? Absit: sed peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem . Ecce quid est ministratio mortis; ecce quid est, Littera occidit : ecce quemadmodum Lex non est peccatum; et, mandatum erat in viet bonum: et tamen quia de ipso bono interficitur inobediens anima, ubi Dei non adjuvat gratia, ministratio mortis facta est Lex in Veteri Testamento propter occidentem litteram; et ministratio vitae facta est
Abbreviated transcription (Latin):
tat redire ad illum paradisum. tinde
pͥmo eiectas ẽ. Quod gestum ẽ. in illo
paradiso: hoc geritur in eccłia. Nemo¬
nos seducat ab isto paradiso. Sufficiat
quod illic lapsi sumus. Ulel exꝑti corri¬
gamui: Ipse ẽ serpens: qui semꝑ fugge¬
rit iniqͥtatẽ. impietatẽ. Ipse aliquando
ꝓmittit impunitatẽ: qtiemad modtun
& ibi ꝓmisit dicens. Nunquid morte
moriemini : Ipse talia suggerit: ut mͦ
male uiuant xp̃tani. Nunqͥd om̃s inqͥt
ꝑditurꝰ est ds̃: Nunquid om̃s dãpna-¬
turus est ds̃: Et libͦ ꝯtͣ manicheos scds.
lle quidem serpens. idẽ ille error hereticox
qui tẽptat eccłãm: contra quẽ incantat
apls̃ cum dicit. metuo ne sic serpens eiũ
seduxrit astutia sua sic & sensus ur̃i corrq̃.¬
pantur. Ille ergo erroi pectore & uentre
tos. qui libenter audiunt quicqͥd lascixe
& sp̃ualia t̾reno octilo inquirunt. Ipse eñ

Expanded text:
tat redire ad illum paradisum, unde tat redire ad illum paradisum, unde primo ejectus est. Quod gestum est in illo paradiso, hoc geritur in Eccnos seducat ab isto paradiso. Sufficiat quod illinc lapsi sumus, vel experti corrigamur. Ipse est serpens, qui semper suggerit iniquitatem et impietatem. Ipse aliquando promittit impunitatem, quemadmodum et ibi promisit, dicens: Numquid morte moriemini ? Ipse talia suggerit, ut modo male vivant Christiani. Numquid omnes, inquit perditurus est Deus? numquid omnes damnaturus est Deus? lle quidem serpens, id est ille error haereticorum, qui tentat Ecclesiam, contra quem incantat Apostolus, cum dicit, Metuo ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et sensus vestri corrumpantur; ille ergo error pectore et ventre tos, qui libenter audiunt quod quidquid laet spiritualia terreno oculo inquirunt. Erunt
Abbreviated transcription (Latin):
olite questiones nurari hominũ
q̃ serpunt sicut cancer: quẽ admo¬
dum dyxit apl̃. S custodite. aures ũas
& uirginitatẽ mentis ur̃e: tanꝗͣ desponsati
ab amico sponsi uni turo uirginem castã
exhibere xp̃o. Uirgunitas enim ur̃a in
mente: uirginitas corporis in paucis eccłiȩ.
Uirginitas mentis: in omnibus fidelibus
esse debet. Hanc uirgmitatẽ uult ser¬
pens corrumꝑe: de quo idem apłs dicit.
Desponsaui uos uni uiro uirginẽ castã
exhibere xp̃o. Et timeo ne fic euam
astutia sua serpens decepit: sic quoq &
ur̃i sensus corrumpant᷑. & excidant a
magis ꝓpͥum ẽ. Senstis enim intelli¬
guntur oo huius corporis. Uidendi.
audiendi. odorandi. gustandi. tangen¬
di. Mentes nr̃as timuit corrumpi apb̃:
uirginitatẽ tuã serua: fecundanda
posfea in amplexui sponsi tui. Sepite
gͦ ut scͥptum ẽ: aures ur̃as spinis. Ad¬
huc musitat serpens: & ñ tacet. Que¬
rit pollicitatione quadam scientiam de¬
icere de paradiso ȩccłȩ quem ñ ꝑurit.¬

Expanded text:
olite quaestiones mirari hominum, quae serpunt sicut cancer, quemadmodum dixit Apostolus : sed custodite aures vestras, et virginitatem mentis vestrae, tanquam desponsati ab amico sponsi uni viro virginem castam exhibere Christo. Virginitas enim vestra in mente. Virginitas corporis in paucis Ecclesiae: virginitas mentis in omnibus fidelibus esse debet. Hanc virginitatem vult serpens corrumpere, de quo idem apostolus dicit: Desponsavi vos uni viro virginem castam exhibere Christo. Et timeo, ne sicut Evam astutia sua serpens decepit; sic quoque et vestri sensus corrumpantur, et excidant a magis proprium est. Sensus enim intelliguntur et hujus corporis, videndi, audiendi, odorandi, gustandi, tangendi. Mentes nostras timuit corrumpi Apostovirginitatem tuam serva, fecundanda postea in amplexu ergo, ut scriptum est, aures vestras spinis . Adhuc enim mussitat serpens et non tacet. Qurit pollicitatione quadam scientiae dejicere de paradiso Ecclesiae, quem non permit