comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mouit me imago abillo posita. ire quadrato agmine
exercitum. ubi hostis ab om̃i parte suspeec us est. pug¬
ne paratum. Idem inquit sapiens facere debet. om̃s
uirtutes suas undiq expandat. ut ubicũq infesti ali¬
quid orietur. illic parata p̃sidia sint: & adnutum re¬
gentis sine tumultu respondeant. Quod in exercitib
his quos imꝑatores magni ordinant fieri uidemus.
ut imꝑium ducis simul om̃s copiȩ sentiant. sic dis¬
positȩ. ite signum abuno datum. ꝓ editẽ simul eqͥ¬
tẽq ꝑcurrat. hoc aliquanto magis necessartum ẽẽ.
nob̾. ait. Illi eni sepe hostem timuere sine causa: tu

Expanded text:
Movit me imago ab illo posita: ire quadrato agmine Movit me imago ab illo posita: ire quadrato agmine exercitum, ubi hostis ab omni parte suspectus est, pugnae paratum; " Idem," inquit, " sapiens facere debet; omnes virtutes suas undique expandat, ut ubicumque infesti aliquid orietur, illic parata praesidia sint et ad nutum regentis sine tumultu respondeant." Quod in exercitibus iis, quos imperatores magni ordinant, fieri videmus, ut imperium ducis simul omnes copiae sentiant, sic dispositae, ut signum ab uno datum peditem simul equitemque percurrat; hoc aliquanto magis necessarium esse nobis ait. Illi enim saepe hostem timuere sine causa, tu
Abbreviated transcription (Latin):
hit. Multi sunt qui adid quod non ꝓposuerãt
scrib̾e. alicuius uerbi placentis decore uocent᷑
quod tͥ non euenit. Pressa sunt omnia. & rei
aptata. Loqueris quantu uis: & plus signaficas
quam loqueris. hoc maioris rei indicium :.
Apparet animũ qͦq nichil hab̾e suꝑuacui. in¬
chil tumidi. Inuenio tam̃ translationes uer¬
borũ. ut non temerarias. Itaq ꝑiculũ sui fe¬
cerint. Inuenio imagines. quib siquis nos
utiuetat. & poetis illas solis uidicat ẽe. con¬
cessas: neminẽ mͥ uidetur exantiquis legisse.
apud quos nondum aptabatur plausibilis
oratio. Illi qui simplicit̾ & demonstrande rei
causa eloquebantur. parabolis referti sunt.
Quas existimo necessarias. ñ ex eadem causa qͣ
poetis : s ut imbecillitatis nr̃e adminicula
sint. & ut dicentẽ & audientem inrẽ p̃sentẽ
adducant. Sextiũ enim cum maxime lego. uirum
acrem grecis ũbis. romanis morib philosophantem.

Expanded text:
hit. Multi sunt, qui ad id, quod non proposuerant hit. Multi sunt, qui ad id, quod non proposuerant scribere, alicuius verbi placentis decore vocentur, quod tibi non evenit; pressa sunt omnia et rei aptata. Loqueris quantum vis et plus significas quam loqueris. Hoc maioris rei indicium est; apparet animum quoque nihil habere supervacui, nihil tumidi. Invenio tamen translationes verborum ut non temerarias ita quae periculum sui fecerint. Invenio imagines, quibus si quis nos uti vetat et poetis illas solis iudicat esse concessas, neminem mihi videtur ex antiquis legisse, apud quos nondum captabatur plausibilis oratio. Illi, qui simpliciter et demonstrandae rei causa eloquebantur, parabolis referti sunt, quas existimo necessarias, non ex eadem causa qua poetis, sed ut inbecillitatis nostrae adminicula sint, ut et dicentem et audientem in rem praesentem adducant. Sextium ecce cum maxime lego, virum acrem, Graecis verbis, Romanis moribus philosophantem.
Abbreviated transcription (Latin):
bonis uiribusq fidentis. ulgo tam̃ sic loqui¬
mur. ut dicamus magnũ gaudium nos ex il¬
lius consulatu. aut ex nuptiis. aut exparcu
uxoris ꝑ cepisse. Que adẽo non sunt gaudia
ut sepe initia futurȩ tristitiȩ sint. Gaudio
autem uinctum est: non desinere. nec incon-¬
trarium uerti. Itaq cum dixit uirgilius nr̃.
& mala mentis gaudia. diserte quidem dic̃.
s parum ꝓpͥe. Nullum enĩ malũ gaudium est.
Uoluptatib hoc nom̃ imposuit. & quod uoluit
expressit. Significauit enim homines. malo suo
letos. Tamen ego non immerito dixeram. cȩpisse me
magnam exepła tua uoluptatem. Quamuis enĩ
ex nomine ista causa imꝑitus homo gaudeat:
tam̃ affectum eius impotentem. & indiuersa
statĩ inclinaturũ. uoluptatẽ uoco opinione fal¬
si boni motã. immod̾atã. & unmodicã. S ut ad
ꝓpositum reuertar: audi quid me in epła tua
delectauerit. habes uerba inpotestate. Non ef¬
fert te oratio. nec longuis quam desturasti tra¬

Expanded text:
bonis verisque fidentis. Vulgo tamen sic loquimur, ut dicamus magnum gaudium nos ex illius consulatu aut nuptiis aut ex partu uxoris percepisse, quae adeo non sunt gaudia, ut saepe initia futurae tristitiae sint. Gaudio autem iunctum est non desinere nec in contrarium verti. Itaque cum dicit Vergilius noster Et mala mentis gaudia, diserte quidem dicit, sed parum proprie. Nullum enim malum gaudium est. Voluptatibus hoc nomen inposuit et quod voluit expressit. Significavit enim homines malo suo laetos. Tamen ego non inmerito dixeram cepisse me magnam ex epistula tua voluptatem; quamvis enim ex honesta causa inperitus homo gaudeat, tamen adfectum eius inpotentem et in diversum statim inclinaturum voluptatem voco, opinione falsi boni motam, inmoderatam et inmodicam. Sed ut ad propositum revertar, audi, quid me in epistula tua delectaverit: habes verba in potestate. Non effert te oratio nec longius quam destinasti tra
Abbreviated transcription (Latin):
Scue luͣd petat ille qui sagictã uult mittere. & tunc di¬
rigere ac modari manu telum. Errant consilia nra.
quia non hũt quodirigantur. Ignoranti quem portͥ ͫ
cas us possit: quia uiuimus casu. Quib dã tam̃ euenit:
ut quedam scire se nesciant. Quemadmodum querimꝰ
sepe eos cum quib stamus. ita plerunq finẽ summi
boni ignoranus. appositum Rec multis uerbis. nec cir¬
cuttu longo: quod sit sumum bonum colligis. Digito
ut ita dicam demonstrandum ÷. nec in multa spar¬
gendum. Quid enim adrem ꝑtinet. in particulas
illud deducere. eum possis dicere. summum bonũ ÷¬
quod honestum est. & quod magis ad mireris. unum bo¬
num est qd̾ honestum est. Cȩtã. falsa. & adulterina bona st.
Hoc si ꝑsuaseris tͥ. & uirtutem adamaueris. aiare enim parũ
est: quieqͥd illa contigerit. id tibi qualecunq aliis uidebit᷑.
faustum felixq erit. Et corgueri. si modo iacueris ipsator¬
quente securior: & egrotare. si non maledyxeris fortunȩ.

Expanded text:
 quid petat ille, qui sagittam vult mittere, et tunc derigere ac moderari manu telum. Errant consilia nostra, quia non habent, quo derigantur. Ignorant, quem portum casus possit, quia vivimus casu. Quibusdam autem evenit, ut quaedam scire se nesciant. Quemadmodum quaerimus saepe eos, cum quibus stamus, ita plerumque finem summi boni ignoramus adpositum. Nec multis verbis nec circumitu longo, quod sit summum bonum, colliges ; digito, ut ita dicam, demonstrandum est nec in multa spargendum. Quid enim ad rem pertinet in particulas illud diducere, cum possis dicere: summum bonum equod honestum est ? Et quod magis admireris: unum bonum est, quod honestum est, cetera falsa et adulterina bona sunt. Hoc si persuaseris tibi et virtutem adamaveris, amare enim parum est, quicquid illa contigerit, id tibi, qualecumque aliis videbitur, faustum felixque erit. Et torqueri, si modo iacueris ipso torquente securior, et aegrotare, si non male dixeris fortunae, si
Abbreviated transcription (Latin):
quod mala ipsa subse tenet. quod ratione qua uebem̃-¬
tius nichil est. casum. doloremq:. & inutriam subigit.
Ama rationem. huiꝰ te amor contra durissima arma¬
bit. Catulorum amor inuehebula impingte fetas. &

Expanded text:
quod mala ipsa sub se tenet, quod ratione, qua valentius nihil est, casum doloremque et iniuriam subigit. Ama rationem ! Huius te amor contra durissima armabit. Feras catulorum amor in venabula inpingit feritas
Abbreviated transcription (Latin):
haa. labor. meritum. sumpti ꝓ munere honores
Ite. alias post hac sollieitate animas
Me procul auobis deus euocat. ilicet actis ContinentuR

Expanded text:
a, labor, meritum, sumpti pro munere honores, Ite, alias post hanc sollicitate animas. Me procul a vobis Deus evocat, ilicet actis Rebus
Abbreviated transcription (Latin):
tib : qui relinqui sibi debeat. Tunc mala consi-¬
lia agitant. tunc aue aliis aut ipsis futura pe¬
ricula struunt. tunc cupiditates imꝓbas ordi¬
nant. tune quicquid aut metu aut pudore ce¬
labat animus exponit. tunc audaciam acuit.
libidinem irritat. iracundiam instigat. Deni¬
q quod unum solitudo habet commodum. n¬
chil ulli cõmtecere. non habere uidicem: perit
stulto. ipse se ꝓdit. Uide itaq quid de te sperem
immo quid spondeam mͥ. Spes enim in cerci
boni non est. Non inuenio cum quo te nralim
ẽẽ : quam tecum. Repeto memoria. quan
magno animo quȩdam uerba ꝓieceris. quanti
roboris plena. Gratulatus sum ꝓtinus michi : &
dixi. Non asummis labris ista uenerunt. ha¬
bent hȩ uoces fundamentum. Iste homo. non¬
⁊ est unus epopulis. A d salucer spectat. Sic
loquere. sio uiue. Uide.ne ulla res te depͥnat.
Uotorum tuorum ueterum licet deis grãm facias. alia

Expanded text:
tibus, qui relinqui sibi debeat; tunc mala consitibus, qui relinqui sibi debeat; tunc mala consilia agitant, tunc aut aliis aut ipsis futura pericula struunt; tunc cupiditates improbas ordinant; tunc quicquid aut metu aut pudore celabat, animus exponit, tunc audaciam acuit, libidinem inritat, iracundiam instigat. Denique quod unum solitudo habet commodum, nihil ulli committere, non timere indicem, perit stulto; ipse se prodit. Vide itaque, quid de te sperem, immo quid spondeam mihi, spes enim incerti boni nomen est: non invenio, cum quo te malim esse quam tecum. Repeto memoria, quam magno animo quaedam verba proieceris, quanti roboris plena. Gratulatus sum protinus mihi et dixi: " Non a summis labris ista venerunt, habent hae voces fundamentum. Iste homo non est unus e populo, ad salutem spectat." Sic loquere, sic vive; vide ne te ulla res deprimat. otorum tuorum veterum licet dis gratiam facias, alia
Abbreviated transcription (Latin):
se qui non putat. Quid enim refert: qualis sta¬
tus tuus sit si tibi uidetur malus. Quid ergo
inquis: sibeatum se dixerit ille turpiter diues
& ale multorum dñs s plurium seruus beatꝰ
sua sententia fiet Nonquid dicat. s quid sen¬
tiat refert. nec quid uno die sentiat. s quid as¬
sidue Non est autem quod uerearis. ne ad in¬
dignum res tanta ꝑueniat: nisi sapienti sua
non placent. Om̃is stultitia laborat fastidio sui
U ale.
multitudin̾em: fuge paucitatem. fuge etiam unum.
Non habeo cum quo te comniunacatum uelim. Q ui¬
de quod udicium meũ habeo. audeo te tibi credere.
Crates. ut de ad olescentib aunt. huius ipsius stil-¬
bonis auditor cuius mentionem pͥore epła feci.
cum in disset adolescentulum secreto ambulantem:
interrogauit quidillic solus faceret. Mecum in¬
quit loquor. Cui crates. Caue inquit rogo. & dili¬
genter attende : ne cum honine malo loquaris.
Lugentem timentemq custodire solemus : ne
solitudine male utatur. Nemo est eximpruden¬

Expanded text:
se qui non putat. Quid enim refert, qualis status tuus sit, si tibi videtur malus? " Quid ergo?" inquis. "Si beatum se dixerit ille turpiter dives et ille multorum dominus sed plurium servus, beatus sua sententia fiet ? " Non quid dicat, sed quid sentiat, refert, nec quid uno die sentiat, sed quid adsidue. Non est autem quod verearis, ne ad indignum res tanta perveniat; nisi sapienti sua non placent. Omnis stultitia laborat fastidio sui. VALE. multitudinem, fuge paucitatem, fuge etiam unum. Non habeo, cum quo te communicatum velim. Et vide, quod iudicium meum habeas: audeo te tibi credere. Crates, ut aiunt, huius ipsius Stilbonis auditor, cuius mentionem priore epistula feci, cum vidisset adulescentulum secreto ambulantem, interrogavit, quid illic solus faceret ? " Mecum," inquit, " loquor." Cui Crates " Cave," inquit, " rogo, et diligenter adtende; cum homine malo loqueris." Lugentem timentemque custodire solemus, ne solitudine male utatur. Nemo est ex inpruden
Abbreviated transcription (Latin):
atq aurium tendunt. his annumeres licet ma¬
chinatores. qͥ pegmata ꝑse surgentia excogitant.¬
& tabulata tacite in sublime crescentia. & alias
exinopinato uarietates. aut dehiscentib quȩ co¬
herebant. aut his quȩ distabant. sua sponte coe-¬
untib. aut his que eminebant. paulatim in se residen¬
tib. his imꝑitorum feriunt᷑ oculi. om̃ia subita quia
causas ñ nouere uirtutum. Pueriles sunt: & aliqͥd ha

Expanded text:
atque aurium tendunt. His adnumeres licet maatque aurium tendunt. His adnumeres licet machinatores, qui pegmata per se surgentia excogitant et tabulata tacite in sublime crescentia et alias ex inopinato varietates aut dehiscentibus, quae cohaerebant, aut bis, quae distabant, sua sponte coeuntibus aut his, quae eminebant, paulatim in se residentibus. His imperitorum feriuntur oculi omnia subita, quia causas non novere, mirandum. Pueriles sunt et aliquid ha
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ. Nichil nob̾ lib̾alia conferunt studia: Ad alia. mul¬
tũ: aduntittem. nichił. Nã & he uiles exꝓfesso artes
quȩ manu constant. ad instrumenta uitȩ plurimũ
conferunt: tamen aduirtutem non ꝑtinent. Quare
gͦ lib̾alib studiis filios erudimus: Non quia uirtu¬
tem dare possunt: s quia animũ adaccipiendam
untutem p̃parant. Quẽad modum pͥma illa. ut anti¬
qͥ uocabant litteratura ꝑquam pueris elementa tra¬
duntur. non docet lib̾ales artes. s mox ꝑcipiendis lo¬
cum parat : sic lib̾ales artes non ꝑducunt animũ ad
uirtutẽ. s expediunt. Quattuor ait. eẽ. possidoniꝰ¬
arcium gn̾a. Sunt uulgares & sordidȩ . sunt ludicre
sunt pueriles. sunt lib̾ales. Uulgares. opificum que
manu constant. & ad instruendam uitam occupa¬
te sunt : in quib nulla decoris. nulla honesti simu¬
latio est. Ludicrȩ sunt : quȩ ad uoluptatem ocłoꝵ

Expanded text:
ergo ? Nihil nobis liberalia conferunt studia?" Ad alia mulergo ? Nihil nobis liberalia conferunt studia?" Ad alia multum, ad virtutem nihil. Nam et hae viles ex professo artes, quae manu constant, ad instrumenta vitae plurimum conferunt, tamen ad virtutem non pertinent. "Quare ergo liberalibus studiis filios erudimus ?" Non quia virtutem dare possunt, sed quia animum ad accipiendam virtutem praeparant. Quemadmodum prima illa, ut antiqui vocabant, litteratura, per quam pueris elementa traduntur, non docet liberales artes, sed mox percipiendis locum parat, sic liberales artes non perducunt animum ad virtutem, sed expediunt. Quattuor ait esse artium Posidonius genera: sunt volgares et sordidae, sunt ludicrae, sunt pueriles, sunt liberales. Volgares opificum, quae manu constant et ad instruendam vitam occupatae sunt, in quibus nulla decoris, nulla honesti simulatio est. Ludicrae sunt, quae ad voluptatem oculorum
Abbreviated transcription (Latin):
Lon enim adducor. ut innumerum lib̾alium artitim
pactores recipiam: non magis quam statuarios. aut
marmorarios. aut ceteros luxurie ministros. eque
luctatores. & totam oleo ac luto constantem scien¬
tiam expello ex his studiis lib̾alib. haut & unguentanoᷤᷤ
recipiam & cocos. & cȩcis uoluptatib nr̃is ingenia accõmor¬
dantes fua. Quid em oro te lib̾ale habent isti ieium uomi¬
tores. quorum corpora insagina animi. & in matie. & in
uet̾no sunt. An libale studium istuc ẽẽ. iuuentitti nie
cretimus: quam maiores nr̃i rectam ȩxercuerunt. hasti¬
la iacere. sudem torquere. ęquum agitare. arma tͣeta¬
re. Nichil libos suos docebant. quod discendum eẽt ia¬
centib. S nec he. nec illȩ docent. aluntue uirtutem.
Quid eñ ꝓdest equũ regere. & cursum eiꝰ temꝑare freno.
affectib effrenatissimis abstrahi. Quid ꝓdest multos
inncere suctatione uel cestu. ab iracundia uinci: Qd

Expanded text:
Non enim adducor, ut in numerum liberalium artium Non enim adducor, ut in numerum liberalium artium pictores recipiam, non magis quam statuarios aut marmorarios aut ceteros luxuriae ministros. Aeque luctatores et totam oleo ac luto constantem scientiam expello ex his studiis liberalibus; aut et unguentarios recipiam et cocos et ceteros voluptatibus nostris ingenia accommodantes sua. >Quid enim, oro te, liberale habent isti ieiuni vomitores, quorum corpora in sagina, animi in macie et veterno sunt ? An liberale studium istuc esse iuventuti nostrae credimus, quam maiores nostri rectam exercuerunt hastilia iacere, sudem torquere, equum agitare, arma tractare ? Nihil liberos suos docebant, quod discendum esset iacentibus. Sed nec hae nec illae docent aluntve virtutem. Quid enim prodest equum regere et cursum eius freno temperare, adfectibus effrenatissimis abstrahi ? Quid prodest multos vincere luctatione vel caestu, ab iracundia vinci ? " Quid
Abbreviated transcription (Latin):
in euitalis cursus. ꝑ statutas uices remeant ⁊effectus
rerum omnium aut mouent. aut notant. S siue¬
quicqͥd euenit faciunt. quid immutabilis rei notitia
ꝓfitiat. srae significant. quid refert ꝓuidere. quod
effugere non possis: Scias ista. nescias: fient. Si
uͦ solem ad rapidum. stellasq sequentes ordine res¬
picies: nunquam te crastina fallet hora. nec insidiis
noctis capiẽre  S  Ante satis abundeq ꝓ uisum est.
ut ab insidiis tutus eẽm. Nunquid me crastihaᷤ fallit
hora. Fallit eiii. qͦd nescients euenit. Ego quid fu¬
turum sit nescio. quid fieri possit scio. Exboc ichil
desꝑabo. totum expecto. Siquid remaittitur: boni
consulo. Fallit me hora si parcit: s ne sic quidem fal¬
lit. Nam quemadmodũ scio omĩa a ccid̾e posse : sic scio.
& non utiq casura. Utiq scd̾a expecto. malis paratꝰ
sum : in illo feras me necesse: ñ p̾scriptum euntem.

Expanded text:
inevitabilis cursus. Per statas vices remeant et effectus inevitabilis cursus. Per statas vices remeant et effectus rerum omnium aut movent aut greatly uquicquid evenit faciunt, quid inmutabilis rei notitia proficiet ? Sive significant, quid refert providere quod effugere non possis ? Scias ista, nescias; fient. Si vero solem ad rapidum stellasque sequentes Ordine respicies, numquam te crastina fallet Hora nec insidiis noctis cupiere serenae. Satis abundeque provisum est, ut ab insidiis tutus essem. " Numquid me crastina non fallit hora? Fallit enim quod nescienti evenit." Ego quid futurum sit, nescio; quid fieri possit, scio. Ex hoc nihil desperabo, totum expecto; si quid remittitur, boni consido. Fallit me hora, si parcit, sed ne sic quidem fallit. Nam quemadmodum scio omnia accidere posse, sic scio et non utique casura. Utique secunda expecto, malis paratus sum. In illo feras me necesse est non per praescriptum euntem.
Abbreviated transcription (Latin):
rit. expedire potes. Non dominꝰ isto: s colonus in¬
trasti. Cuiꝰ colonus es. Si bene tecum agitur: he¬
redis. Negant uiris consulti: quicquam usu capt̃ publicũ
artem Scis rotunda metiri. in quadratũ redigis
quãcuq acceꝑis fornam. int̾ ualla siderũ dicis.
nichil est quod inmensuram tuam noncadat. Si artifex es:
metire hominis animum. dic quam magnus sit. dic
quam pusillus sit. Scis quȩ recta sit linea. Quid tibi
ꝑdest. siquid inuita rectum sit ignoras. Uenio nunc
adillum. qui cȩlestium notitia głatur. Frigida sat̾ni
sese quo stella receptet: quo segnis cęli cylleniꝰ erret in
orbes. hoc scire quid ꝓderit. ut sollicitꝰ sim. cum satur¬
nus & mars ex contrario stabunt. Aut cum mereuri
uesꝑtinum faciet occasum uidente saturno. potius
quam hoc diseam ubicunq sunt. ista ꝓpitia ẽẽ. non
posse mutari : Agit illa continuus ordo fataͦrum. &

Expanded text:
rit, expedire potes ? Non dominus isto, sed colonus inrit, expedire potes ? Non dominus isto, sed colonus intrasti. Cuius colonus es? Si bene tecum agitur, heredis. Negant iurisconsulti quicquam usu capi publicum; artem! Scis rotunda metiri, in quadratum redigis quamcumque acceperis formam, intervalla siderum dicis, nihil est, quod in mensuram tuam non cadat. Si artifex es, metire hominis animum. Dic quam magnus sit, dic quam pusillus sit. Scis, quae recta sit linea; quid tibi prodest, si quid in vita rectum sit ignoras ? Venio nunc ad illum, qui caelestium notitia gloriatur: Frigida Saturni sese quo stella receptet, Quos ignis caeli Cyllenius erret in orbes. Hoc scire quid proderit ? Ut sollicitus sim, cum Saturnus et Mars ex contrario stabunt aut cum Mercurius vespertinum faciet occasum vidente Saturno, potius quam hoc discam, ubicumque sunt ista, propitia esse, non posse mutari? Agit illa continuus ordo fatorum et
Abbreviated transcription (Latin):
stras mͥ qui stnt modi flebiles. monstra potiuis. qͦmͦ
int̾ aduersa ñ emittam flebilem uocem. Metiri me
geometer docet latifundia. potius quam doceat.
quom metiar. quantum homini satis sit. Nume¬
rare docet me. & auaricie cõmendat digitos. potiꝰ
quam doceat nichil adrem ꝑtinere istas cõputati¬
ones : non eẽ. feliciorem curus patͥmontum tabula¬
rius lassat. ⁊mino quã suꝑitacua possideat. qͥ in fe¬
licissimus futurꝰ ÷. si quantũ habeat ꝑ se cõputate
cogetur. Quid mͥ ꝓdest scire agellum in partes di¬
uidere. si nescio cum fr̃e dutide: Quid ꝓdest col¬
ligere subtiliter pedes iugerr. & cõprehend̾e etiã
siquid decempedem effugit. fi tristem me facit tuci¬
nus potens. & aliquid ex meo abradens: Docet qͦmͦ
nichil ꝑdam ex finib meis. At ego discere uolo. qͦmͦ
totos hilaris amittã. Paterno agro & auito in quit
expellor. Quid. ante enum tuum Quis istum a-¬
grum tenuit. Cuiꝰ nondico hominis. s popłi fue¬

Expanded text:
 qui sint modi flebiles; monstra potius, quomodo inter adversa non emittam flebilem vocem. Metiri me geometres docet latifundia potius quam doceat, quomodo metiar, quantum homini satis sit. Numerare docet me et avaritiae commodat digitos potius quam doceat nihil ad rem pertinere istas conputationes, non esse feliciorem, cuius patrimonium tabularios lassat, immo quam supervacua possideat, qui infelicissimus futurus est, si quantum habeat per se conputare cogetur. Quid mihi prodest scire agellum in partes dividere, si nescio cum fratre dividere ? Quid prodest colligere subtiliter pedes iugeri et conprendere etiam si quid decempedam effugit, si tristem me facit vicinus inpotens et aliquid ex meo abradens ? Docet quomodo nihil perdam ex finibus meis; at ego discere volo, quomodo totos hilaris amittam. " Paterno agro et avito," inquit, "expellor." Quid? Ante avum tuum quis istum agrum tenuit ? Cuius, non dico hominis, sed populi fue
Abbreviated transcription (Latin):
iam ꝑtineat ista sententia. s quid dicã estima.
Non relinquam senectutẽ. si me totum mͥ reser¬
uabit : totum aut̃ ab illa parte meliore. At si
coeꝑit concutere mentem. si partes euis conuel

Expanded text:
iam pertineat ista sententia, et quid dicam aestima: iam pertineat ista sententia, et quid dicam aestima: non relinquam senectutem, si me totum mihi reservabit, totum autem ab illa parte meliore; at si coeperit concutere mentem, si partes eius convel
Abbreviated transcription (Latin):
facere. ꝓpe est a timente : qui fatum segnis expectat:
ficut ille ultra modum deditus uino est qui ampho¬
ram exiccat. & fecem quoq ex sorbet. De hoc tam̃
queremus. pars sumnaa uite. utrura fex hec sit.
an liguidissinum. ac purissimum quiddam. Si
modo mens sine in uiria est: & integri sensus ani¬
mũ iuuant. nec defectum & premortuum corpus
est. Plurimum enim refert : uitam aliquis exten¬
dat. anmortẽ. At siuͣtile est ministeriis est corpus
quidni oporteat educere animũ laborantem:
Et paulo fortasse antequam debet faciendum est.
ne cum fieri debebit. facere non possis. & cum maiꝰ
ꝑiculum sit male uiuendi: quam etto moriendi.
Stultus ⁊ qui non exigua temporis mercede magne
rei aleam redimit. Paucos longissima senectus ad
mortem sine iniuria ꝑtulit. multis mers uita si¬
ne usu sui iacuit Quanto deinde crudelius u¬
dicas. aliquid exuita ꝑ didisse. quamuis finen¬
de: Nolime inuitus audire. tanquam adte

Expanded text:
facere. Prope est a timente, qui fatum segnis expectat, facere. Prope est a timente, qui fatum segnis expectat, sicut ille ultra modum deditus vino est, qui amphoram exiccat et faecem quoque exorbet. De hoc tamen quaeremus, pars summa vitae utrum faex sit an liquidissimum ac purissimum quiddam, si modo mens sine iniuria est et integri sensus animum iuvant nec defectum et praemortuum corpus est. Plurimum enim refert, vitam aliquis extendat an mortem. At si inutile ministeriis corpus est, quidni oporteat educere animum laborantem ? Et fortasse paulo ante quam debet, faciendum est, ne cum fieri debebit, facere non possis. Et cum maius periculum sit male vivendi quam cito moriendi, stultus est, qui non exigua temporis mercede magnae rei aleam redimit. Paucos longissima senectus ad mortem sine iniuria pertulit, multis iners vita sine usu sui iacuit; quanto deinde crudelius iudicas aliquid ex vita perdidisse quam ius finiendae ? Noli me invitus audire, tamquam ad te
Abbreviated transcription (Latin):
sortitus. & illi nomen latitudo pectoris fecerat:
s nauigationes et ꝑieula. multum detraxerant
uirib. Parsimonia tamen. & eorum quę auidita¬
tem xuocant modus. & diligens sui tutela: ꝑdu¬
xit illum ad senectutem. multis ꝓhibentib cau¬
sis. Nam hoo scis puto platoni diligentię sue bene¬
ficio contigisse. quod natali suo decessit. & anntũ
unum atq octogesimum impleuit sine ulla de¬
ductione. Ido magi qui forte athenis erant im¬
molauerunt defuncto. amplioris fuisse sortis qua
humanȩ rati: quia consummasset ꝑfectissimum
numerum. quem nouem nouies multiplicata
componunt. Non dubito. gui parauisset pau¬
cos dies exesta summa. & sacrifictum remtitere
Potest frugalitas ꝓducere senectutẽ. quam ut
non puto coneupiscendam. ita ne recusandam
quidem. Iocundum est secum eẽ. quam cutis¬
sime. cum guis se dignum. quo frueretur effat
Itaq de isto feremus sententiam. an oporteat fastidi¬
re senectutis extrema. & finem non oꝑiri: s manu

Expanded text:
sortitus et illi nomen latitudo pectoris fecerat, sed navigationes ac pericula multum detraxerant viribus; parsimonia tamen et eorum, quae aviditatem evocant, modus et diligens sui tutela perduxit illum ad senectutem multis prohibentibus causis. Nam hoc scis, puto, Platoni diligentiae suae beneficio contigisse, quod natali suo decessit et annum unum atque octogensimum inplevit sine ulla deductione. Ideo magi, qui forte Athenis erant, inmolaverunt defuncto, amplioris fuisse sortis quam humanae rati, quia consummasset perfectissimum numerum, quem novem novies multiplicata conponunt. Non dubito, quin paratus sit et paucos dies ex ista summa et sacrificium remittere. Potest frugalitas producere senectutem, quam ut non puto concupiscendam, ita ne recusandam quidem. Iucundum est secum esse quam diutissime, cum quis se dignum, quo frueretur, effecit. Itaque de isto feremus sententiam, an oporteat fastidire senectutis extrema et finem non opperiri, sed manu
Abbreviated transcription (Latin):
in consultus impetus p̾stat in domitas. Iuuenilia ñ¬
nunquam in genia. cupido głe in contẽptũ tam ferri
quiam igniũ misit. Sp̃es qͦsdam atq umbra uirtutis.
in mortẽ uoluntariam trudit. Quanto his om̃ib fortior
ratio ẽ. quanto constantior : uehementi ꝑ metus ipsos

Expanded text:
inconsultus impetus praestat indomitas; iuvenilia nonnumquam ingenia cupido gloriae in contemptum tam ferri quam ignium misit; species quosdam atque umbra virtutis in mortem voluntariam trudit. Quanto his omnibus fortior ratio est, quanto constantior, tanto vehementius per metus ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
corpori. s etiam morib salubrem locum eligere debe¬
mus. Quem admodum int̾ tot tortores habitar
nolim: sic ne int̾popinas quidem uide ebrios ꝑ lito¬
ra errantes. & come sationes nauigantium. & sim¬
ꝑhoniarum cantib strepentes lacus. & alia quȩ ut¬
lut soluta legib lixuria non tantum peceat s
publicat. Quͦd necesse estId agere debemus. ut
irritamenta uitiorum quam longissime ꝓfugiamꝰ.
ncdturandus est animus. & ablandimentis uoluptauꝰ
ꝓeul abstrahendus. Una hannibalem hybna soluen
& indomteum illum niuib atq alpib uirum ener¬
uauerunt Fomenta camꝑaniȩ. Armis uicit. utcis
uietus est. Nob̾ quoq militandum est: & quidem g¬
nere miliciȩ. quo nunquam quies. nunquam otiun
datur. Debellandȩ sunt in pͥmis uoluptates. quȩ ut

Expanded text:
corpori, sed etiam moribus salubrem locum eligere debecorpori, sed etiam moribus salubrem locum eligere debemus. Quemadmodum inter tortores habitare nolim, sic ne inter popinas quidem. Videre ebrios per litora errantes et comessationes navigantium et symphoniarum cantibus strepentes lacus et alia, quae velut soluta legibus luxuria non tantum peccat, sed publicat, quid necesse est ? Id agere dirritamenta vitiorum quam longissime profugiamus. Indurandus est animus, et a blandimentis voluptatum procul abstrahendus. Una Annibalem hiberna solverunt, et indomitum illum nivibus atque Alpibus virum enervaverunt fomenta Campaniae. Armis vicit, vitiis victus est. Nobis quoque militandum est, et quodam genere militiae, quo nunquam otium datur. Debellandae sunt imprimis voluptates: quae, ut
Abbreviated transcription (Latin):
loca euontant ignem. ñ tantum edita quod crebriꝰ
euentt. uidelicet quia ignis in altissimum effertur.
s etiam iacentra. Nos ut cunq possuinus contenti
simus bais. quas postero die guam attigerã reliqui:¬
locum obhoc deuitandum. cum habeat quasdam natu¬
rales dotes: quia illum sibi celebrandum luxuria de sũp¬
sit. Quid gͦ. Ulli loco indicendum est odium : inime
Sed quem admodum aligua uestis sapienti ac ꝓbo utro na¬
gis conuenit. quam aliqua: nec ullum colorem ille odit.
s aliquem parum putat aptum eẽ. frugalitatem pri¬
fesso : sic regio quoq quam sapiens uir aut ad sapienti¬
am tendens declinet. tanquam alienam bonis morib
taq de secessu cogitans nunquam canopum eliget.
quamuis neminem canopus eẽ. frugi uetet: ne bais
quidem. Diuersorium uitiorum ẽẽ. coeꝑunt. Illic sli
plurimum luxuria ꝑmittit : illic tanquam aliqui
licentia debeatur loco. magis soluitur. Non tanti

Expanded text:
loca evomant ignem, non tantum edita, quod crebrius loca evomant ignem, non tantum edita, quod crebrius evenit, videlicet quia ignis in altissimum effertur, sed etiam iacentia. Nos utcumque possumus, contenti sumus Bais, quas postero die quam adtigeram reliqui,locum ob hoc devitandum, cum habeat quasdam naturales dotes, quia illum sibi celebrandum luxuria desumpsit. " Quid ergo ? Ulli loco Edicendum est odium ? " Minime. Sed quemadmodum aliqua vestis sapienti ac probo viro magis convenit quam aliqua, nec ullum colorem ille odit, sed aliquem parum putat aptum esse frugalitatem professo; sic regio quoque est, quam sapiens vir aut ad sapientiam tendens declinet tamquam alienam bonis moribus. Itaque de secessu cogitans numquam Canopum eliget, quamvis neminem Canopus esse frugi vetet, ne Baias quidem; deversorium vitiorum esse coeperunt. Illic sibi plurimum luxuria permittit, illic, tamquam aliqua licentia debeatur loco, magis solvitur. Non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
non est quod te impediat. quo minus de nob̾ sꝑes: quod
malicia nos iam tenet. quod du inpossessionẽ nr̃i est.
Ad neminem ante bona mens uenit: quam mala. Om̃s p̃¬
occupati sumus: uirtutes discere. Sed eo maiore animo
ad emendationem nr̃i debentus accede: quod semel
traditi nobis boni ꝑpetua possessio e: Non dediscitur
uirtus. Contraria enim in alieno hęrent: ideo depelli
& exturbari possunt. Fideliter sedent: quȩ in locum
suum ueniunt. Uirtus scđm naturam est: uicia ini¬
mica & infesta funt. Sed quem admodum
rege te exire non possunt. faciliusq earum tutela ÷
ita initium ad llas eundi ardirum. quia hoc pͥmum
imbecillȩ mentis atq egre est: formidare in exꝑta.
taq cogenda est mets ut incipiat: deinde non ẽ.
Acerba medicina. ꝓtinus enim delectat : dum sanat
Alorum remediorum. post sanitatem uoluptas est: phy¬
Quem guare dixerit. messala unicum siue ualgius.
apud utrunq enim legi: non repꝑio. eum plurima

Expanded text:
non est quod te inpediat, quo minus de nobis bene speres, quod malitia nos iam tenet, quod diu in possessione nostri est; ad neminem ante bona mens venit quam mala. Omnes praeoccupati sumus. Virtutes discere vitia dediscere est. Eo maiore animo ad emendationem nostri debemus accedere, quod semel traditi nobis boni perpetua possessio est; non dediscitur virtus. Contraria enim male in alieno haerent, ideo depelli et exturbari possunt; fideliter sedent, quae in locum suum veniunt. Virtus secundum naturam est, vitia inimica et infesta sunt. Sed quemadmodum virtutes receptae exire non possunt facilisque earum tutela est, ita initium ad illas eundi arduum, quia hoc proprium inbecillae mentis atque aegrae est, formidare inexperta. Itaque cogenda est, ut incipiat; deinde non est acerba medicina. Protinus enim delectat, dum sanat. Aliorum remediorum post sanitatem voluptas est, phiquem quare dixerit Messala unicum, sive Valgius, apud utrumque enim legi, non reperio, cum plurima
Abbreviated transcription (Latin):
impense causa. Quantum aquarum ꝑ gradus. cum
fragrore labentium. Eõ delitiarum ꝑ uenimꝰ : ut ni¬
si genimas calcare nolimus. In hoc balneo scipionis.
minue sunt rimȩ magis quam fenestre. maro la¬
pideo exsectȩ. ut sine iniuria munimenti: lumen ad¬
mitterent. At nunc blattaria uocant balnea. si qua
non ita aptata stint : ut totius diei solem fenestris
amplissimis recipiant. nͥ : lauant᷑ simul & colorant᷑.
nͥ exsolio agros ac maria ꝓspiciunt. Itaq quȩ concur¬
sum & admirationẽ habuerant. cum dedicarentur:

Expanded text:
inpensae causa! Quantum aquarum per gradus cum fragore labentium ! Eo deliciarum pervenimus, ut nisi gemmas calcare nolimus. In hoc balneo Scipionis minimae sunt rimae magis quam fenestrae muro lapideo exsectae, ut sine iniuria munimenti lumen admitterent; at nunc blattaria vocant balnea, si qua non ita aptata sunt, ut totius diei solem fenestris amplissimis recipiant, nisi et lavantur simul et colorantur, nisi ex solio agros ac maria prospiciunt. Itaque quae concursum et admirationem habuerant, cum dedicarentur
Abbreviated transcription (Latin):
quod ille exiala conscientia faciebat. nos exbo¬
na faciamus: & in somnum ituri. lȩti hilaresq
dicamus. Uixi. & quem dederat  curͣsum ꝑegi.

Expanded text:
quod ille ex mala conscientia faciebat, nos ex bona faciamus et in somnum ituri laeti hilaresque dicamus: Vixi et quem dederat cursum
Abbreviated transcription (Latin):
facies non coactus. Tam facile erit tibi illud pa¬
ti semꝑ. quam aliquando exꝑiri. Exerceamur
ad pausulum. & ne imparatos fortuna depre¬
hendat: frat nobis pauꝑtas familiaris. Securiꝰ
diuites erimus. si scierimus quam non sit gra-
ue eẽ. pauꝑes. Certos habeat dies ille magister

Expanded text:
facies non coactus, quod tam facile erit tibi illud pafacies non coactus, quod tam facile erit tibi illud pati semper quam aliquando experiri. Exerceamur ad palum. Et ne inparatos fortuna deprehendat, fiat nobis paupertas familiaris. Securius divites erimus, si scierimus, quam non sit grave pauperes esse. Certos habebat dies ille magister
Abbreviated transcription (Latin):
Miles in media pace decurrit. sine ullo hoste uallũ
iacit. & suꝑuacuo labore lassatur: ut sufficere
necessario possit. Quem in ipsa re trepidare no¬
lueris: ante rem exerceas. hoc secuti sunt. qui om¬
nib mensib pauꝑtatem imitati. ꝓpe ad in opi¬
am accesserunt: ne unquam expauescerent qͦd
sepe didicissent. Non est nunc quod existimes
me dicere. ad moueas cęnas & pauꝑum cellas. &
qurieguid altud est ꝑ quod luxuria diuitiarum
tedio ludit. Grabatus ille uerus sit. & sagum. &
panis durus ac sordidus. hoc triduo & quatriduo fer:
interdum plurib dieb: ut non lusus sit s exꝑimen¬
tum. Tunc mͥ crede lucili. exultabis dispendio sat᷑.
& intelliges: ad securitatem non opus ẽẽ. fortuna.
Hoc enim quod necessitati sat est: debet trata. Non
est tamen. quare tumultum tibi facere ui dearis
Facies enim qͦd multa milia seruorum. multa mi¬
lra pauꝑum faciant. Illo nomine te suscipe. qͦd

Expanded text:
Miles in media pace decurrit, sine ullo hoste vallum Miles in media pace decurrit, sine ullo hoste vallum iacit et supervacuo labore lassatur, ut sufficere necessario possit. Quem in ipsa re trepidare nolueris, ante rem exerceas. Hoc secuti sunt, qui omnibus mensibus paupertatem imitati prope ad inopiam accesserunt, ne umquam expavescerent quod saepe didicissent. Non est nunc quod existimes me dicere Timoneas cenas et pauperum cellas, et quicquid aliud est, per quod luxuria divitiarum edio ludit; grabatus ille verus sit et sagum et panis durus ac sordidus. Hoc triduo et quatriduo fer, interdum pluribus diebus, ut non lusus sit, sed experimentum; tunc, mihi crede, Lucili, exultabis dipondio satur et intelleges ad securitatem non opus esse fortuna; hoc enim, quod necessitati sat est, dat et irata. Non est tamen quare tu multum tibi facere videaris. Facies enim, quod multa milia servorum, multa milia pauperum faciunt; illo nomine te suspice, quod
Abbreviated transcription (Latin):
nos similes eẽ. pilleate turbe uoluisses: nec ꝑ omnia
dissimiles. nisi forte his maxime dieb animo ui¬
imꝑandum est. ut tunc uoluptatib solus absti¬
neat: eum in illas omnns turba ꝓcubuit. Certissi
mum argumentum firmitatis suȩ capte: si ad
blanda & in luxuriam trabentia. nec it. nec ab¬
ducttur. hoc multo fortius est: ebrio ac uomitan¬
te populo. siccum ac sobrium eẽ. Illud temꝑantiꝰ:
non excerꝑe se. nec insignire. nec misceri omirib
& eadem s non eodem modo facere. Licet enim
sine luxuria agere festum diem. Ceterum ad eo
michi placet temptare animi tui firmitatem.
ut exprecepto magnorum uirorum tibi quoque
precipiam interponas aliguot dies. quib conten¬
tus minimo ac uilissimo cibo dura atq horrida
ueste. dicas tibi. hoc est qͦd timebatur. Inipsa se¬
curttate aninus ad difficilia se prȩparet : & con¬
tra in uirias fortunę. inter beneficia firmetur.

Expanded text:
nos similes esse pilleatae turbae voluisses nec per omnia nos similes esse pilleatae turbae voluisses nec per omnia dissimiles; nisi forte his maxime diebus animo imperandum est, ut tunc voluptatibus solus abstineat, cum in illas omnis turba procubuit; certissimum enim argumentum firmitatis suae capit, si ad blanda et in luxuriam trahentia nec it nec abducitur. Hoc multo fortius est, ebrio ac vomitante populo siccum ac sobrium esse, illud temperatius, non excerpere se nec insigniri nec misceri omnibus et eadem, sed non eodem modo, facere. Licet enim sine luxuria agere festum diem. Ceterum adeo mihi placet temptare animi tui firmitatem, ut ex praecepto magnorum virorum tibi quoque praecipiam: interponas aliquot dies, quibus contentus minimo ac vilissimo cibo, dura atque horrida veste dicas tibi: " Hoc est quod timebatur ? " In ipsa securitate animus ad difficilia se praeparet et contra iniurias fortunae inter beneficia firmetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tatem nobis grauem fecerat: & diuitias graues fecit.
Quemadmodum nichil differt. utrum egrum in ligned
lecto. an in aureo collo ces. quocunq illum transtule¬
ris. morbum suum secum transferet: sic nichił refen
utrum animus eger indiuitiis. an inpauꝑtate po¬
natur. Malum illum suum sequitur. Ua Le:
dat. uis luxurie publice datum est ingenti ap¬
paratu sonant omnia. tanquam quicquam inter sat᷑¬
nalia intersit. & dies rerum agendarum. Adeo ni-¬
chil iitter est ut non uideatur michi errasse qui dyxit.
olim mensem decenbrera fuisse : nunc annum. Si te
hic haberem. libenter tecum conferrem. quid extsti¬
mares eẽ. facientum. uterum nichil ex cotidiana con¬
suetudine mouendum. an ne dissidere uideremur
cum publicis morib : & hilarius çenandum &̾ ex¬
uendam togam. Nam quod fieri nisi intumultu
& tristi tempore ciuttatis non solebat. uolupta¬
tis causa ac festorum dierum uestẽ mutabimus.
Si te bene noui. arbitri partib functus. nec ꝑ om̃ia

Expanded text:
tatem nobis gravem fecerat, et divitias graves fecit. Quemadmodum nihil refert, utrum aegrum in ligneo lecto an in aureo conloces,—quocumque illum transtuleris, morbum secum suum transferet,—sic nihil refert, utrum aeger animus in divitiis an in paupertate ponatur. Malum illum suum sequitur. VALE. Sdat. Ius luxuriae publicae datum est. Ingenti apparatu sonant omnia, tamquam quicquam inter Saturnalia intersit et dies rerum agendarum. Adeo nihil interest, ut non videatur mihi errasse, qui dixit olim mensem Decembrem fuisse, nunc annum. Si te hic haberem, libenter tecum conferrem, quid existimares esse faciendum: utrum nihil ex cotidiana consuetudine movendum an, ne dissidere videremur cum publicis moribus, et hilarius cenandum et exuendam togam. Nam quod fieri nisi in tumultu et tristi tempore civitatis non solebat, voluptatis causa ac festorum dierum vestem mutavimus. Si te bene novi, arbitri partibus functus nec per omnia
Abbreviated transcription (Latin):
die lauabatur. Namut aiunt qui pͥscos mores tͣͥfadtide¬
runt: brachia & cruca cotidie abluebant. que scilicet
sordes oꝑe collegerant. Ceterum: toti nundinis laua¬
bantur. hoc loco: dicet aliquis. Liquet mͥ inimundifsi¬
mos fuisse. Quid putas. Iulo soluisse maliciam labo¬
re uirum. Postquam munda balnea inuenta sunt: spur¬
ciores sunt. Descripturus in famem & nimis notabilem

Expanded text:
die lavabatur. Nam, ut aiunt, qui priscos mores urbis tradiderunt, brachia et crura cotidie abluebant, quae scilicet sordes opere collegerant, ceterum toti nundinis lavabantur. Hoc loco dicet aliquis: "olim liquet mihi inmundissimos fuisse. Quid putas illos oluisse?" Militiam, laborem, virum. Postquam munda balnea inventa sunt, spurciores sunt. Descripturus infamem et nimiis notabilem
Abbreviated transcription (Latin):
iorem in iuriam : qualis ante beneficium. Nam cura
beneficio par est inturia : aliquid in animo bentuolen¬
tie remanet. Quem admodum reus senatus patrib ab¬
soluitur. & semꝑ quicqͥd dubium est. humanitas inolinat
in melius: sic animus sapientis. ubi paria benefict̾is
merita sunt : desinet quidem deb̾e. s non desinte uelle
deb̾e. & hoc facit. quod qui post hȩs tabulas noias soluũt
Lemo aut̃ gratus ẽẽ. potest. nisi contempste ista. ꝓpter quȩ
uulgus insanit. Si referre uis grãm: & in exilium eundẽ ÷
& effundendus sanguis. & suscipienda egestas. & ipsa in¬
nocentia sepe maculanda. in dignasq o bicienda rumo

Expanded text:
iorem iniuriam qualis ante beneficium. Nam cum iorem iniuriam qualis ante beneficium. Nam cum beneficio par est iniuria, aliquid in animo benivolentiae remanet. Quemadmodum reus sententiis paribus absolvitur et semper quicquid dubium est humanitas inclinat in melius, sic animus sapientis, ubi paria maleficiis merita sunt, desinet quidem debere, sed non desinit velle debere et hoc facit, quod qui post tabulas novas solvunt. Nemo autem gratus esse potest, nisi contempsit ista, propter quae vulgus insanit; si referre vis gratiam, et in exilium eundum est et effundendus sanguis et suscipienda egestas et ipsa innocentia saepe maculanda indignisque obicienda rumo
Abbreviated transcription (Latin):
auget. Quid autẽ eo miserius cui beneficio excidt̃.
herent inutriȩ: At contra sapientia exornat om̃e beneficiũ.
ac sibi ipsa cõmendat. & se eius assidua cõmemoratione de¬
lectat. Malis una uoluntas est. & hȩc breuis: dum accipi¬
unt beneficia. ex quib sapienti longum gaudium manet.
acꝑenne. Nonenim illum acciꝑe. s accepisse delectat. qͦd
immortale est & assidium. Illa conteninit quib lesus est:
nec obliuiscitur ꝑ negligentiam. s uolens. Non uercit oiã
in peuus nec querit cui imputet casum. & peccata homi¬
num. ad fortunam potius refert. non calumniatur u̾ba.
nec uultus. Quicquid accidit. benigne int̾pretando le-¬
uat: non offense potius quam offitii meminit. Quantũ
potest in pͥore & meliore se memoria detinet. nec mutat
animum aduersus bene meritos: nisi multum male
facta p̃cedunt. & manifestum etiam contuenti discrim̃
est. Tunc hoc quoq in hoc dum taxat ut talis sit post ma-¬

Expanded text:
auget. Quid autem eo miserius, cui beneficia excidunt auget. Quid autem eo miserius, cui beneficia excidunt haerent iniuriae ? At contra sapientia exornat omne beneficium ac sibi ipsa commendat et se adsidua eius commemoratione delectat. Malis una voluptas est et haec brevis, dum accipiunt beneficia, ex quibus sapienti longum gaudium manet ac perenne. Non enim illum accipere, sed accepisse delectat, quod inmortale est et adsiduum. Illa contemnit, quibus laesus est, nec obliviscitur per neglegentiam, sed volens. Non vertit omnia in peius nec quaerit, cui inputet casum, et peccata hominum ad fortunam potius refert. Non calumniatur verba nec vultus; quicquid accidit, benigne interpretando levat. Non offensae potius quam officii meminit. Quantum potest, in priore ac meliore se memoria detinet nec mutat animum adversus bene meritos, nisi multum male facta praecedunt et manifestum etiam coniventi discrimen est; tunc quoque in hoc dumtaxat, ut talis sit post ma
Abbreviated transcription (Latin):
ta. gratum fuisse. Nam si malicia miseros facit. uir¬
tus beatos. gratum autem eẽ. uirtus ÷ : rem usitatã
reddidisti. in estimabilem conscientiam consecutꝰ¬
es grati. quȩ nͥ in animum diuinum. fortunatũq
non ꝑuente. In contrarium autem huic affectum:
sumnia infelicitas urget. Nemo sibi gratus est. mi¬
ser erit. non differo illum : statim miser. Itaq in qͣti
eẽ. uttemus. Non aliena causa : s nr̃a. Minimum
exnequitia. leuissimuimq: ad alios redundat. Qͦ
pessinum exilla ÷. & ut ita dicam pessissinum:
domi remanet. & p̃mit habentem: quem ad modũ
attalus nr̃ dicere solebat. malicia ipsa maximã
partem uenemi sui bibit. Illud uenenum. qd̾ ser¬
pentes in alienam ꝑnitiem ꝓferunt. sirie sua conti¬
nent. Non est huic simile hoc : habentib pessiniũ :
Torquet in gratus se & macerat. odit que acceꝑit. qͥ a
redditurus ÷ & extenuat : in uirias uͦ dilatat atq

Expanded text:
ta, gratum fuisse. Nam si malitia miseros facit, virta, gratum fuisse. Nam si malitia miseros facit, virtus beatos, gratum autem esse virtus est, rem usitatam reddidisti, inaestimabilem consecutus es, conscientiam grati, quae nisi in animum divinum fortunatumque non pervenit. Contrarium autem huic adfectum summa infelicitas urget; nemo si ingratus est, miser erit. Non differo illum, statim miser est. Itaque ingrati esse vitemus, non aliena causa, sed nostra. Minimum ex nequitia levissimumque ad alios redundat. Quod pessimum ex illa est et, ut ita dicam, spississimum, domi remanet et premit habentem, quemadmodum Attalus noster dicere solebat: "malitia ipsa maximam partem veneni sui bibit." Illud venenum, quod serpentes in alienam perniciem proferunt, sine sua continent, non est huic simile; hoc habentibus pessimum est. Torquet ingratus se et macerat; odit, quae accepit, quia redditurus est, et extenuat, iniurias vero dilatat atque
Abbreviated transcription (Latin):
pla recidunt in auctores. nec ulla miseratio contin¬
git his qui patruntur in uirias. quas posse fieri fa¬
ciendo doctierunt: s qd uircutum ominum p̾crum
in ipsis est. Non enira exercentur ad premium recte
facti : fecisse. merces est. Gratus sum non ut alius mͥ
libentius prestet. pͥori irritatus exemplo: s ut rem
io cundissimam ac pulcherrinam faciam. Gratus
sum: non quia expedit. s quia iuiuat. hoc ut scias ita
ẽẽ : si gratum ẽẽ non licebit. nisi ut uidear ingratꝰ.
si reddere b eneficium non alit̃ quam ꝑspetiem in¬
uirie potõ : equissimo animo adhonestum consiliũ
ꝑ mediam infamiam tendam. Nemo mͥ uidetur plu¬
ris estimare uirtutem. nemo illi magis eẽ. deuotus:
quam qͥ boni uiri famam ꝑdidit. ne conscientia ꝑd̾et.
Itaq ut dixi: maiore tuo. quam alterius bono gratꝰ es.
Illi enim uulgaris & cotidiana rescontigit. reciꝑe qd̾
dederat : tibi magna & exbeatissimo animi statu ꝓfec̃¬

Expanded text:
pla reddunt in auctores nec ulla miseratio continpla reddunt in auctores nec ulla miseratio contingit iis, qui patiuntur iniurias, quas posse fieri faciendo docuerunt, sed quod virtutum omnium pretium in ipsis est. Non enim exercentur ad praemium; recte facti fecisse merces est. Gratus sum, non ut alius mihi libentius praestet priore inritatus exemplo, sed ut rem iucundissimam ac pulcherrimam faciam; gratus sum, non quia expedit, sed quia iuvat. Hoc ut scias ita esse, si gratum esse non licebit, nisi ut videar ingratus, si reddere beneficium non aliter quam per speciem iniuriae potero, aequissimo animo ad honestum consilium per mediam infamiam tendam. Nemo mihi videtur pluris aestimare virtutem, nemo illi magis esse devotus quam qui boni viri famam perdidit, ne conscientiam perderet. Itaque, ut dixi, maiori tuo quam alterius bono gratus es. Illi enim vulgaris et cottidiana res contigit, recipere, quod dederat, tibi magna et ex beatissimo animi statu profec