comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contremiscunt & pauent ad nutũ eius.
Quia in plerisq nec ipsi ꝑtingere ad uo¬
luntatis eiꝰ celsitudinẽ prȩualent.
qͥ eiusdẽ uoluntatis p̃mia denuncian
tes uident. Qđ sic̃ supius diximꝰ de
scĩs qͦq angłis nil obstat intelligi.
Quia ipse qͦq uirtutes cęlestiũ. q̃uȩ
hunc sine cessatione conspiciunt. in
ipsa sua contẽplatione contremiscunt:
Sed idem tremor. ne eis poenalis sit: ñ
timoris . ẽ. sed ad mirationis. Quia uͦ
quantꝰ pauor sit admirationis eiꝰ intu¬
lit: nunc ordinẽ nrȩ salutis narrat.

Expanded text:
contremiscunt, et pavent ad nutum ejus, contremiscunt, et pavent ad nutum ejus, quia in plerisque nec ipsi pertingere ad voluntatis ejus celsitudinem praevalent qui ejusdem voluntatis praemia denuicut superius diximus, de sanctis quoque angelis nil obstat intelligi, quia ipsae quoque virtutes coelestium, quae hunc sine cessatione conspiciunt, in ipsa sua contemplatione contremiscunt. Sed isdem tremor ne eis poenalis sit, non timoris est, sed admirationis. Quia vero quantus pavor sit admirationis ejus intulit, nunc ordinem nostrae salutis narrat.
Abbreviated transcription (Latin):
contẽpans. Unde alias dictũ. ẽ. Ca¬
lix in manu dñi. uini meri plenꝰ mix
to. Et ꝓposuit m̃sã. id .ẽ. scripturã
scam quȩ fessos ad se atq a scłi one¬
rib uenientes pane uerbi nos reficit.
& contra aduersarios sua refectio¬
ne nos roborat. Unde alias abȩccła
dicit᷑. Posuisti in conspectu meo men¬
sam. aduersus eos qͥ tribulant me
Misit ancillas suas. apłorũ uidelicet
animas in ipso suo initio infirmas. ut
alta nos moenia suꝑnȩ ciuitatis le¬
uant. Quȩ ꝓfecto moenia. nͥ humi.¬
les ñ ascendunt. Unde illic & ab eadẽ
sapientia dr̃. Siqͥs est paruulus. ue¬
niat adme. Acsi aꝑte dicat. Quisqͥs
se apud se magnũ estimat. ad itũ sibi
mei accessus angustat. Quia tanto ad
me altius ꝑtingit᷑. quanto uniꝰ cuiꝰq
mens apud se u̾erius humiliat᷑. Sed
quantalibet qͥsq uirtute ꝓficiat. quã¬
libet scientia excrescat. penetrare ñ
sufficit. quo nos conditor moderamine
iudiciorũ regit. Dicat gͦ. Colũnȩ cȩli

Expanded text:
ictum est: Calix in manu Domini, vini meri, plenus est misto . Et posuit mensam, id est Scripturam sacram, quae fessos ad se atque a saeculi oneribus venientes pane verbi nos reficit, et contra adversarios sua refectione nos roborat. Unde et alias ab Ecclesia dicitur: Posuisti in conspectu meo mensam, adversus eos qui tribulant me . Misit ancianimas, in ipso suo initio infirmas ut valta nos moenia supernae civitatis levant. Quae profecto moenia nisi humiles non ascendunt. Unde illic ab eadem Sapientia subditur: Si quis est parvulus, veniat ad me. Ac si aperte dicat: Quisquis se apud se magnum aestimat, aditum sibi mei accessus angustat, quia tanto ad me altius pertingitur, quanto uniuscujusque mens apud se verius humiliatur. Sed quantalibet quisque virtute proficiat, quantalibet scsufficit quo nos conditor moderamine judiciorum regat. Dicat ergo: Columnae coeli
Abbreviated transcription (Latin):
dũ consideret. quatinꝰ ipsa p̾dicatio
cũ auditoris sui increm̃tis crescat.
Sic qͥppe agere unꝰ qͥsq pͣdicator de¬
bet. sicũt cũ illo diuinitꝰ agitur.
ut nequaquã cuncta quȩ sentit in¬
firmis insinuet. qͥa & qͦusq ipse car¬
ne mortalitatis infirmꝰ ẽ. ea quȩ suꝑ¬
na st̃ cuncta ñ sentit. Prȩdicare gͣ
rudib ñ debet quantũ cognoscĩt.
qͥa & ipse de suꝑnis mysteriis cogno¬
scere ñ ualet quanta sint. Hinc est
enĩ. qđ paulus apłs postquã mẏste¬
riis cęlestib int̾ fuit dicit. Uidemꝰ
nunc ꝑspeculũ in enigmate. tunc aut̃¬

Expanded text:
dum consideret, quatenus ipsa praedicatio dum consideret, quatenus ipsa praedicatio cum auditoris sui incremen tis crescat. Sic quippe agere unusquisque praedicator debet, sicut cum illo divinitus agitur, ut nequaquam cuncta quae sentit infirmis insinuet, quia et quousque ipse carne mortalitatis infirmus est, ea quae superna sunt cuncta non sentit. Praedicare ergo rudibus non debet quantum cognoscit, quia et ipse de supernis mysteriis cognoscere non valet quanta sint. Hinc est enim quod Paulus apostolus, postquam mysteriis coelestibus interfuit, dicit: Videmus nunc per speculum in
Abbreviated transcription (Latin):
Qui gͦ cisternã fodit. cooꝑiat ne illuc
bos aut asinꝰ ruat. id ẽ. qͥ in sacro
eloquio iã alta intelligit. sullimes
sensus corã ñ capientib ꝑ silentiũ
tegat. ne ꝑ scandalũ m̃tis. aut fide¬
lem paruulũ. aut infidelẽ qͥ crede¬
re potuisset interimat. Ex morte enĩ
ium̃toꝵ debet p̾ciũ: qͥa illud scilicet
dã poenitentiã reus tenet᷑. Oꝑienda¬
ẽ itaq cisterna: qͥa corã paruulis
m̃tib tegenda. ẽ. alta scientia. ne
unde cordocentiũ ad sũma attol¬
lit᷑ inde infirmitas auditorũ ad
ima dilabat᷑ Dicat᷑ gͥ recte. Qui
ligat aquas innubib ut ñ erũpant
parit̃ deorsũ. Parit̾ nanq aquȩ erũ¬
pent: si corã infirmis auditorib
quanta ẽ. scientia ex ore loquentis
emanaret. si simul se omĩs plenitu¬
do p̾dicationis effunderet & nil si¬
bi cũ ꝓficientib reseruaret. Dignũ
quippe.ẽ ut qͥ p̾dicat: audientis mo¬

Expanded text:
Qui ergo cisternam fodit, cooperiat, ne illuc Qui ergo cisternam fodit, cooperiat, ne illuc bos vel asinus ruat, id est, qui in sacro eloquio jam alta intelligit, sublimes sensus coram non capientibus per silentium tegat; ne per scandalum mentis, aut fidelem parvulum, aut infidelem, qui credere potuisset, interimat. Ex morte enim jumentorum debet pretium: quia illud scilicet dam poenitentiam reus tenetur. Quiest itaque cisterna, quia coram parvulis mentibus tegenda est alta scientia, ne unde cor docentium ad summa attollitur, inde infirmitas auditorum ad ima dilabatur. Dicatur itaque recte: Qui ligat aquas in nubibus, ut non erumpant pariter deorsum. Pariter namque aquae erumperent, si coram infirmis auditoribus, quanta est scientia ex ore loquentis emanaret, si simul se omnis plenitudo praedicationis effunderet, et nil sibi cum proficientibus reservaret. Dignum quippe est ut qui praedicat audientis mo
Abbreviated transcription (Latin):
gauit ut a t̾ra reduceret pusillũ ꝙ
ita sedens pͣcticabat turbis. ꝑ nauẽ
petri. qͥd aliud quã cõmissa petro
ȩccła designat᷑ : De qua ut dñs tur¬
reduci paululũ iubet. quã nec in
altũ duci. & tam̃ a terra p̾cipit re¬
moueri: ꝓfecto significans. prȩdica¬
tores suos rudib debere popłis. nec
alta nimis de cęlestib nec tam̃ ter¬
rena p̾dicare: Aqua itaq ligat᷑ in
nubib: qͥa p̃dicatoꝵ seientia in fir¬
mitib loquens. quantũ sentire ualet
coꝵ cor uerbi imm̃sitate corrũpit᷑.
lingua docentiũ indiscretionis culpa
multat᷑. Unde scriptũ. ẽ. Si qͥs aꝑi¬
erit cisternã. & foderit. & ñ operu¬
erit eã. cecideritq bos uł asinꝰ in eã:
dñs cisternȩ reddet p̃ciũ ium̃toꝵ
Quid ẽ enĩ aꝑire cisternã: nͥ intellectu¬
ualido: scripturȩ sacrȩ arcana pene¬
id ẽ. mundũ immundũq animal
nisi fidelis qͥsq uł infidelis accipitꝰ:

Expanded text:
rogavit ut a terra reduceret pusillum: et rogavit ut a terra reduceret pusillum: et ita sedens praedicabat turbis. Per navem Petri quid aliud quam commissa Petro Ecclesia designatur? De qua ut Dominus turuci jubet. Quam nec in altum duci, et tamen a terra praecipit removeri, profecto significans praedicatores suos rudibus debere populis, nec alta nimis de coelestibus, nec tamen terrena praedicare. Aqua itaque ligatur in nubibus, quia praedicatorum scientia infirmentibus loquens quantum sentire valet torum cor verbi immensitate corrumpitur, lingua docentium indiscretionis poena multatur. Unde scriptum est: Si quis aperuerit cisternam et foderit, et non operuerit eam, cecideritque bos vel asinus in eam, dominus cisternae reddet pretium jumentorum . Quid est enim avalido Scripturae sacrae arcana peneid est mundum immundumque animal, nisi fidelis quisque vel infidelis accipitur?
Abbreviated transcription (Latin):
erũperet: auditores suos distillado¬
ne uerboꝵ nutriens. nubes illals¬
quebat᷑ dicens. Non potui loqͥ uos
quasi spũalib. sed quasi carnalib
Tanquã parunlis in xp̃o. lac uob̾ poti
dedi ñ escam. Quis enĩ ferre potuis¬
set. si raptꝰ ad t̾ciũ cęlũ. raptꝰ in pa¬
radysũ. etiã arcana uerba audiens
quȩ loqui homini ñ liceret: tã imnꝰ¬
sos suꝑnȩ scientiȩ sinus aꝑiret: Ait
cuiꝰ ñ uirtutẽ auditoris opprimernt
si ea quȩ intrinsecus haurire poterat
inquantũ carnis lingua sufficeret
extrinsecus in undans aquȩ huiꝰ un¬
res rudes. ñ inundatione scientiȩ.
sed moderata p̾dicationis distillatio¬
ne foueant᷑ : ligat ds̃ aquas in nubib
ut ñ erũpant parit̾ deorsũ. qͥa di¬
ctorũ p̃dicationẽ tẽꝑat. ut audtis
infirmitas: dictorũ rore nutrita
c̃ualescat. Qđ bene in euangłio m¬
stica descriptione narrat᷑.: cũ dicitꝰ
Ascendit iħs in nauiculã petri & n

Expanded text:
erumperet, auditores suos distillatioerumperet, auditores suos distillatione verborum nutriens, nubes illa loquebatur, dicens: Non potui loqui vobis quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus, tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam . Quis enim ferre potuisset, si raptus ad tertium coelum, raptus in paradisum, etiam arcana verba audiens quae loqui homini non liceret, tam immensos supernae scientiae sinus aperiret ? Aut cujus non virtutem auditoris opprimeret, si ea quae intrinsecus haurire poterat, in quantum carnis lingua sufficeret, extrinsecus inundans aquae hujus imres rudes non inundatione scientiae, sed moderata praedicationis distillatione foveantur, ligat Deus aquas in nubibus, ut non erumpant pariter deorsum, quia doctorum praedicationem temperat, ut auditorum infirmitas, dictorum rore nutrita convalescat. Quod bene in Evangelio mystica descriptione narratur, dum dicitur: Ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco aquã nisi scientiã. qͥd nu¬
bes nͥ p̃dicatores appellat: Nã qͥa
in sacro eloquio aliquando aqua sci¬
entia dicit᷑: salomone attestante
didicimꝰ. qͥ ait. Aqua ꝓfunda uerba
ex ore uiri. & torrens redundans
tiã : dauid testat᷑ dicens. Tenebrosa
aqua in nubib aeris. Id ẽ. occulta
scientia in ꝓpħis. Quia ante aduen¬
tũ dnĩ dũ occultis sacram̃tis graui¬
tuentiũ oculis eoꝵ intelligentia
caligabat. Nubiũ uͦ nomine. qͥd hoc¬
partes circunquaq transmissi . &.
uerbis nouerant pluere. & mira
hac locutione sua ad laudẽ dĩ ini¬
tia nascentis ȩccłȩ desiderat ex or¬
diri: studet eiꝰ ordinẽ ab apłorũ
p̃dicatione narrare. qͥ curauerunt
sũmoꝑe rudib popłis plana & ca¬
pabilia ñ sũma atq ardua p̾dica¬
re. Na si scientiã scãm quȩ hic aquȩ
nomine designat᷑. ut hauriebant
corde. ita ore funderent: imm̃sitat
eiꝰ auditores suos opprimerent pas
quã rigarent. Unde religata intis¬

Expanded text:
hoc loco aquam nisi scientiam, quid nubes nisi praedicatores appellat? Nam quia in sacro eloquio aliquando aqua scientia dicatur, Salomone attestante didicimus, qui ait: Aqua profunda verba ex ore viri, et torrens redundta testatur dicens: Tenebrosa aqua in nubibus aeris , id est occulta scientia in prophetis; quia ante adventum. Domini dum occultis sacramentis gravituentium oculis eorum intelligentia caligabat. Nubium vero nomine, quid hocpartes circumquaque transmissi, et verbis noverant pluere, et mirahac locutione sua ad Dei tia nascentis Ecclesiae desiderat exordiri, studet ejus ordinem ab apostolorum praedicatione narrare, qui curaverunt summopere rudibus populis plana et capabilia, non summa atque ardua praedicare. Nam si scientiam sanctam, quae hic aquae nomine designatur, ut hauriebant corde, ita ore funderent, immensitate ejus auditores suos opprimerent potius quam rigarent. Unde religata intrin
Abbreviated transcription (Latin):
mani generis scientiã moderat᷑. ut
qͦusq uicissitudines alternantiũ tẽ¬
porũ transeant. ꝑfecte ad cognitio¬
nẽ claritatis intimȩ ñ ꝑtingat.
Sin uͦ lucis nomine iustos accipinꝰ te¬
nebrarũ uͦ appellatione peccatores
unde & pauliis. dicit. eratis aliqͥn
ꝑfecta ȩt̃nitatis scientia nulli tribui¬
itur. quousq cursus iustoꝵ in iusti¬
rũq finiatur. Sed qͥa mirũ ñ est
carnales popłos suꝑna nescire: ses
uir uneiusdẽ diuinȩ potentiȩ adn¬
rationẽ se erigit & qđ ipsã qͦq ani¬

Expanded text:
mani generis scientiam moderatur, ut quousque vicissitudines alternantium temporum transeunt, perfecte ad cognitionem claritatis intimae non pertingant.Sin vero lucis nomine justos accipimus, tenebrarum vero appellatione peccatores unde et Paulus dicit: Eratis aliquanperfecta aeternitatis scientia nulli tribuitur, quousque cursus justorum injustorumque finiatur. Sed quia mirum non est carnales populos superna nescire, sanctus vir in ejusdem divinae potentiae admiratione se erigit, et quod ipsam quoque an
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑. Quitenet uultũ solii sui. &
expandit suꝑ illud nebulã suã. In
uultu solet cognitio demonstrari.
Solii gͦ eiꝰ uultꝰ tenet᷑: qͥa a nob̾ in
hac ũita. regni eiꝰ gła ñ quanta in¬
trinsecus habet᷑ agnoscit᷑ Suꝑ qđ̃
recte ex pandi nebula dr̃: qͥa sicut. ẽ
illa cęlestis regni gła ñ uidet᷑. Nã
corpus qđ corrũpitur aggrauat ani¬
mã & deprimit t̾rena inhabitatio
sensũ multa cogitantẽ. A uidendo gͦ
eo nebula asꝑgim᷑: qͥa ipsa nr̃ȩ igno¬
rantiȩ obscuritate caligamꝰ Unde
recte ꝑpsalmistã dicit᷑. Caligo sub
pedib eiꝰ. Et ascendit suꝑ cherubin.
& uolauit. uolauit suꝑ pennas uen

Expanded text:
S. 9. Qui tenet vultum solii sui, et expandit super illud nebulam suam. - In vultu solet cognitio demonstrari. Solii ergo ejus vultus tenetur, quia a nobis in hac vita gloria regni ejus non quanta intrinsecus habetur, agnoscitur: super quod recte expandi nebula dicitur, quia sicut est, illa coelestis regni gloria non videtur. Nam, « corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . A videndo ergo eo nebula aspergimur, quia ipsa nostrae ignorantiae obscuritate caligamus. Unde recte per Psalmistam dicitur: Caligo sub pedibus ejus, et ascendit super cherubim, et volavit, volavi
Abbreviated transcription (Latin):
unt toto t̾rarũ orbe diffusã. Unde
& septẽ ȩcclesiis scribit iołres apłs. ut
unã catholicã septiformis grȩ̃ plenã
sp̃u designaret Et de dño nouimꝰ
dixisse salomonẽ. Sapientia ȩdifi¬
cauit sibi domũ excidit colũnas se¬
ptem. Qui ut se id de septẽ eccłiis
dixisse innotesceret: secutꝰ etiã sacra¬
m̃ta ipsa diligent̃ inseruit dicens.
imolauit uictimas. miscuit unũ
& ꝓposuit mensã. Misit ancillas su¬
as ut uocarent ad arcẽ & moenia

Expanded text:
. Unde et septem Ecclesiis scribit Joannes apostolus, ut unam catholicam septiformis gratiae plenam spiritu designaret . Et de Domino novimus dixisse Salomonem: Sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas septem . Qui ut id de septem Ecclesiis se dixisse innotesceret, secutus etiam sacramenta ipsa diligenter inseruit, dicens: Immolavit victimas, miscuit vinum, et proposuit mensam, 551 misit ancillas suas, ut vo
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sidet: sui nob̾ solii uultũ tenet.
qͥa quã diu in hac mortali carne sub¬
sistimꝰ. quȩ quantassint illa angłoꝵ
mysteria ñ uidemꝰ Ex pandit sup
illud nebulã suã qͥa ꝓcul dubio &̃
cor nr̃m ad quȩrendũ subleuat. &
tam̃ occulta moderatione agit᷑: ut
ipsa inquisitionis suȩ imm̃sitate
repͥmatur. Unde scriptũ. ẽ Dedit
abyssus uocẽ suã. ab alticudine
phantasiȩ suȩ. Erclamare enĩ mentꝰ
humana in admiratione cõpellit̾
dũ in altitudine considerationis. in
requisitionib suis. eo ipso qͦ latius
extendit᷑ angustat᷑. Uel certe quia
soliũ dĩ ipsi nos sumꝰ: uultũ solu
sui ñ immerito tenere dr̃. dũ nr̃a
scientia ꝓgredi ad altiora ꝓhibet᷑.
asꝑgere dicit᷑: qͥa inuisibilis mantis
occulta suꝑ nos iudicia ȩxerit. Vt fi¬
origo facti lateat in abditis. ut cur
dit᷑. Terminũ circundedit aquis
usq dũ finiant᷑ lur & tenebre. Quia

Expanded text:
praesidet, sui nobis vultum solii tenet: praesidet, sui nobis vultum solii tenet: quia quandiu in hac mortali carne subsistimus, quae et quanta sint illa angelorum ministeria non videmus. Et expandit super illud nebulam suam, quia procul dubio et cor nostrum ad quaerendum sublevat, et tamen occulta moderatione agitur, ut ipsa requisitionis suae immensitate reprimatur. Unde scriptum est: Dedit abyssus vocem suam, ab altitudine phantasiae suae . Exclamare enim mens humana in admiratione compellitur, dum in altitudine considerationis in requisitionibus suis eo ipso quo latius extenditur, angustatur. Vel certe, quia solium Dei ipsi nos sumus, vultum solii sui non immerito tenere dicitur, dum nostra scientia progredi ad altiora prohibetur. pergere dicitur, quia invisibilis manens, occulta sus, et tamen origo facti lateat in abditis, ut cur 10. Terminum circumdedit aquis, usque dum finiantur lux et tenebrae. - A
Abbreviated transcription (Latin):
in altũ ab intellectu nr̃o se rap̾uit
Uolauit suꝑ pennas uentoꝵ: qͥa sci¬
entiã t̾ranscendit animarũ. Qui posuit¬
gine nrȩ infirmitatis obscuram᷑. p
ĩgnorantiã nrãm nob ab scondit. ne
ã nob modo in ȩt̾na & intima clarita¬
te uideat᷑. Unde ei & in canticis can¬
ticorũ a sponsa dicit᷑ Fuge dilecte
mi. fuge Fugit nos dicimus. qͣtiens
m̃ti nr̃e id qđ reminisci uolumꝰ ñ oc¬
currit. Fugit nos dicimꝰ quando ic
qđ uolumꝰ menioria ñ tenemꝰ Scã gͦ¬
ȩccła post quã mortẽ ac resurrectĩo¬
nẽ dni. ascensionẽq descripsit. clamat
ci ꝓphetic o plena spĩi Fuge dilecte
mi: fuge Acsi diceret Iu qui excarne
cõphensibilis factꝰ es: ex diuinitate
tua intelligentiã nr̃i sensus excede.
& inte ipso nob̾ incõp̃hensibilis ꝑma¬
ne. Ienec gͦ uultũ solii sui. qͥ ma¬
iestatis suȩ potentiã mortalib abscon¬
dit Sed si eiꝰ soliũ angłicas untutes
accipimꝰ ipsis qͥppe uelut sedi regie

Expanded text:
in altum ab intellectu nostro sese rapuit. Volavit super pennas ventorum, quia scientiam transcendit animarum. Dum caligine nostrae infirmitatis obscuramur per ignorantiam nostram nobis absconditur, ne a nobis modo in aeterna et intima claritate videatur. Unde ei et in Canticis canticorum a sponsa dicitur: Fuge, dilemi, fuge. Fugit nos, dicimus, quoties menti nostrae in quo reminisci volumus, non occurrit; fugit nos, dicimus, quando id quod volumus, memoria non tenemus. esia postquam mortem ac resurrectionem Domini ascensionemque descripsit, clamat ei prophetico plena spiritu: Fuge, dilecte mi, fuge. Ac si diceret: Tu qui ex carne comprehensibilis factus es, ex divinitate tua intelligentiam nostri sensus excede, et in teipso nobis incomprehensibilis net ergo vultum solii sui, quia majestatis suae potentiam mortalibus abscondit. Sed si ejus solium angelicas virtutes accipimus, ipsis quoque velut sedi regiae
Abbreviated transcription (Latin):
sideranda rapiat᷑. Quatinꝰ gradatĩ
educta ꝓficiat. & transitorĩa om̃ia¬
Unde sc̃s uir cũ pauoꝵ głam defe¬
ctũq discuteret: ad cuncta ꝓtinꝰ
m̃tis oculũ tetendit dicens. Humi¬
liabunt᷑ si c̃ om̃ia. & auferentur
Omĩa ꝓfecto trena. aAc si apteducat
Stare ullo modo nequeunt᷑: qͥa ipsa
qͦq fugiunt. quib innituntur.
Dũq tẽporalia diligunt: cĩ uis ex
tẽporis uolubilitate ꝑcurrunt.
Sed quęri potest. cũ ꝑsalomonc̃ dr̃
generatio prȩterit̾ & generatio
aduenit. terra uͦ in ȩt̃n ustat. cur
beatꝰ iob omĩa humiliari asserat
o auiferri. Qđ tam̃ facile disciti¬
at. uł qualit̃ maneat distint un
Utraq nanꝙ hec ꝑ eã qua nunc silet
imaginẽ transeunt. sed tam̃ ꝑ essen¬
tiã ĩne fine subsistunt. Huie noi¬

Expanded text:
sideranda rapiatur, quatenus gradatim sideranda rapiatur, quatenus gradatim educta proficiat, et transitoria omniaUnde sanctus vir cum pravorum gloriam defectumque discuteret, ad cuncta protinus mentis oculum tetendit, dicens: Humiliabuntur sicut omnia, et auferentur. Omnia profecto terrena. Ac si aperte dicat: Stare ullo modo nequeunt, quia ipsa quoque fugiunt quibus innituntur; dumque temporalia diligunt, cum his ex temporis volubilitate percurrunt. Sed quaeri potest cum per Salomonem dicitur: Generatio praeterit, et generatio advenit, terra vero in aeternum stat , cur beatus Job omnia humiliari asserat et auferri? Quod tamen facile discutiseat, vel qualiter maneat distinguamus. Utraque namque haec per eam quam nunc habent imaginem transeunt, sed tamen per essentiam sine fine subsistunt. Hin
Abbreviated transcription (Latin):
se extollit᷑. repentino in t̾cepta fine
t̃minat᷑. Sic nanq aurarũ flatu:
in al tũ stipula rapit᷑: sed casu concito
adima reuocat᷑. Sic ad nubila fumꝰ
attollit᷑: sed repente in nichilũ tu¬
mescendo dissipat᷑. Sic ab infimis
nebula densescendo se erigie: sed
ex ortꝰ hanc solis radius ac̃ si ñ fue¬
rit abstergit. Sic in herbarũ supfi¬
cie nocturñi roris humor aspgitꝰ:
sed diurni luminis subito całore
siccat᷑. Sic spumosȩ aquarũ hullȩ
inchoantib pluuiis excitatȩ. ab
intimis certatĩ ꝓdeunt: sed eo ce¬
lerius diruptȩ depereunt. quo in¬
flatȩ altius extendunt᷑: Cũq ex¬
crescunt ut appareant: crescendo
ꝑagunt ne subsistant. De in iqͥs gͦ
tem̃poralis głȩ elatione tumentib
sed tam̃ nulla in hac soliditate du¬
rantib: dicat᷑ recte Eleuati st̃
ad modicũ. & ñ subsistent. De quib
esse contẽplationis debet: ut ex pau¬
cis ad multa. ex multis ad omĩa con¬

Expanded text:
se extollitur, repentino intercepta fine se extollitur, repentino intercepta fine 539 terminatur. Sic namque aurarum flatu in altum stipula rapitur, sed casu concito ima revocatur. Sic ad nubila fumus attollitur, sed repente in nihilum tumescendo dissipatur. Sic ab infimis nebula densescendo se erigit; sed exortus hanc solis radius, ac si non fuerit, abstergit. Sic in herbarum superficie nocturni roris humor aspergitur, sed diurni luminis subito calore siccatur. Sic spumosae aquarum bullae inchoantibus pluviis excitatae, ab intimis certatim prodeunt; sed eo celerius diruptae depereunt, quo inflatae altius extenduntur. Cumque excrescunt ut appareant, crescendo peragunt ne subsistant. De iniquis igitur temporalis gloriae elatione tumentibus, sed tamen nulla in hac soliditate durantibus, dicatur recte: Elevati sunt ad modicum, et non subsistent. De quibus esse contemplationis debet, ut ex paucis ad multa, ad omnia con
Abbreviated transcription (Latin):
in annoꝵ multitudĩne tendit᷑: ab
infirmorũ m̃tib esse longa & qͣsi
stabilis estimat᷑. Sed cũ repentinꝰ
hanc finis int̾cipit: breuẽ ꝓculdu¬
bio fuisse dep̾hendit. Qm̃ finis det̃¬
minans in notescit: qͥa qđ p̃terire
potuit. modicũ fuit Eleuant᷑ gͦ
ad modicũ: & minime subsistunt᷑.
qͥa eo ipso qͦ uideri alti appetunt.
a uera dĩ essentia longe ꝑ el ationẽ
fiunt. Subsistere & enĩ nequeunt:
quia ab ȩt̾nę essentiȩ soliditate di¬
uidunt᷑ Atq hanc pͥmã ruinã tole¬
rant. qͥa ꝑpriuatã głam in semet¬
ipsis cactunt. Hinc eñĩ ꝑ psalmistã
dicit᷑. Deiecisti eos cũ alleuarent᷑
Quia eo intrinsecus corruunt. qͦ male
głȩ tẽporalis aspiciens. iterũ dicit
idi impiũ suꝑ exaltatũ & eleuatũ sic̃
cedros libani. & transiui. & ecce ñ
erat. Hinc rursũ ait. Pusillũ adhuc
flos foeni. Iniquoꝵ qͥppe potentia.
foeni flori cõparat᷑: quia nimirũ
carnalis gła dũ nitet cadit. dũ apud

Expanded text:
in annorum multitudinem tenditur, ab infirmorum mentibus esse longa et quasi stabilis aestimatur. Sed cum repentinus hanc finis intercipit, brevem procul dubio fuisse redarguit, quoniam finis determinans innotescit, quia quod praeterire potuit, modicum fuit. Elevantur ergo ad modicum, et minime subsistunt, quia eo ipso quo videri alti appetunt, a vera Dei essentia longe per elationem fiunt. Subsistere etenim nequeunt, quia ab aeternae essentiae soliditate dividuntur, atque hanc primam ruinam tolerant, quia per privatam gloriam in semetipsis cadunt. Hinc enim per Psalmistam dicitur: Dejecisti eos, cum allevarentur , quia eo intrinsecus corruunt, quo male cit: Vidi impium superexaltatum et elevatum sicut cedros Libani; transivi, et ecce non erat . Hinc iterum ait: Pusillum adhuc, flos feni . Iniquorum quippe potentia feni flori comparatur, quia nimirum carnalis gloria dum nitet, cadit; dum apud
Abbreviated transcription (Latin):
mescunt: baldad suites ex eiꝰ corre¬
ptione ꝓficiens. apud quẽ uera sit po¬
corda mortaliũ ueracit̃ terret. qͥ hec
ex diuinitatis suȩ potentia ueracit᷑
possidet. Humana enĩ potentia quẽ
terrorẽ incutit. quȩ iure eiꝰdẽ poten¬
ciȩ quando careat nescit: Recte aut̃
dicit᷑. Qui facit concordiã in sulli¬
mib suis. Quia multa sibimet infe¬
rius dissidunt. sed ad concordẽ sup¬
norũ plenitudinẽ currunt. Et ex
int̾nȩ pacis causa agit᷑: ut sepe ea
quȩ st̃ exterius siñe pace disponant᷑
Nã bonos omp̃s ds̃ ad meritũ ꝓuehit.
cũ contra eoꝵ uitã malos seuire ꝑ¬
mittit Atq in concordiã cõponunt᷑
sũma. dũ confundunt᷑ infima: qͥa
inde in celestib electos suos angłoꝵ
choris sociat. unde & int̾renis & in¬
fimis reꝓboꝵ mores suis nutib ͣ¬
uersantes portat: Sed int̾ hȩc libet
inquirerȩ. si pax infullimib sĩma

Expanded text:
mescunt Baldad Suhites ex ejus corremescunt Baldad Suhites ex ejus correptione proficiens, apud quem vera sit pocorda mortalium veraciter terret, qui ex divinitatis suae potentia veraciter haec possidet. Humana enim potentia quem terrorem incutit, quae jure ejusdem potentiae quando careat nescit? Recte autem dicitur: Qui facit concordiam in sublimibus suis, quia multa sibimet inferius dissident, sed ad concordem supernorum plenitudinem currunt; et ex internae pacis causa agitur, ut saepe ea quae sunt exterius sine pace disponantur. Nam bonos omnipotens Deus ad meritum provehit, cum contra eorum vitam malos saevire permittit. Atque in summa, dum confunduntur infima, quia inde in coelestibus, electos suos angelorum choris sociat, unde in terrenis et infimis reproborum mores suis nutibus adversantes portat. Sed inter haec libet inquirere, si pax in sublimibus summa
Abbreviated transcription (Latin):
ueracit̾ rep̃hendit audita cogitans.
atq hec ex regula ueritatis pensans.
uerba ante dm̃ ponit: qͥa apud se
in conspectu ueritatis examinat. qͥd
foris contra fallaciã decernat Ante
dm̃ qͥ ppe uerba ponere. ẽ: considera¬
to intimo iudice. exteriora dicta
pensare. Uir gͥ sc̃s. ab amicis suꝑbi¬
entib uerba sua ante diñ poniꝰ posse
ñ estimat. Acsi aꝑte dicat. Iccirto
quȩ loqͦr ponere ante iudicẽ ñ ualetis:
quia eius faciẽ uob̃ peccantes abscondi¬
tis. Qđ tanĩ & ex typo scẽ eccłȩ nilob¬
stat intelligi. Quȩ cũ de infirmis suis
abhereticoꝵ irrisione rep̃hendit᷑:
ipsã irrisionis eoꝵ astutiã dedignat᷑.
Quia tolerabilius dõ est. ut in infirmi¬
tate quis atq ignorantia cũ humilita¬
te iaceat. quã cũ elatione alta cõpre¬
hendat. S ed qͥa sc̃s uir multa con¬
tra eos ꝓt̾ulit. qͥ fugitiua potestate
suꝑbiunt. & uentosis honorib intu¬

Expanded text:
veraciter reprehendit, audita cogitans, veraciter reprehendit, audita cogitans, atque haec ex regula veritatis pensans, verba ante Deum ponit: quia 541 apud se in conspectu veritatis examinat, quid foris contra fallaciam decernat. Ante Deum quippe verba ponere est considerato intimo judice, exteriora dicta pensare. Vir igitur sanctus ab amicis superbientibus verba sua ante Deum poni posse non aestimat. Ac si aperte dicat: Idcirco quae loquor ponere ante judicem non valetis, quia ejus vobis faciem peccantes absconditis. Quod tamen et ex typo sanctae Ecclesiae nil obstat intelligi, quae cum de infirmis suis ab haereticorum irrisione reprehenditur, ipsam irrisionis eorum astutiam dedignatur, quia tolerabilius Deo est ut in infirmitate quis atque ignorantia cum humilitate jaceat, quam cum elatione alta comprehendat. Sed quia sanctus vir multa contra eos protulit qui fugitiva potestate superbiunt, et ventosis honoribus intu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ. ẽ: mentitũ me arguere qͥs potest.
dũ scilicet nouerimꝰ. qđ fallacẽ repre¬
hendere cuilibet licet: Sed si loquen¬
tis sensũ subcili int̾rogatione discuti¬
mus: quã sint recta quẽ ꝓtulit citius
inuenimꝰ. Iustꝰ nanq & siquid unquã
delinquendo loquit᷑: dignũ ñ. ẽ ut
ab iniustis & praue uiueñtib iudicet᷑¬
Unde sc̃s uir amicoꝵ suꝑbiã depͥmens.
ñ solũ si ita ẽ. uerũ etiã si ita ñ .ẽ. ut
ꝓtulit neqͣquã rep̃hendi se posse con¬
fidit. Quia nimirũ illi recte redar¬
guere falsa posst̃. qͥ falsa agere nesci¬
unt. Na correptionis ausũ contra fal¬
laciã pdunt. qͥ adhuc fallacit᷑ ui¬
poterit arguere esse m̃titũ: Acsi aꝑ¬
te dicat. Ita st̃ cuncta ut ꝓtuli. quȩ
tam̃ si ita ñ essent. a uob̾ redargui
nequaquã possem. Quia dũ ad huc
ꝓ priȩ succumbitis. alienã rep̃hen¬
dere fallaciã ñ ualetis. Ubi & apte¬
subdit᷑ Et ponere ante diñ uerba
mea. Quisquis enĩ dictã fallaciã

Expanded text:
, mentitum me arguere quis potest, dum scilicet noverimus quod fallacem reprehendere cuilibet licet? Sed si loquentis, sensum subtili interrogatione discutimus, quam sint recta quae protulit citius invenimus. Justus namque, et si quid unquam delinquendo loquitur, dignum non est ut ab injustis et prave viventibus judicetam deprimens, non solum si ita est, verum etiam si ita non est ut protulit, nequaquam se reprehendi posse confidit, quia nimirum illi recte redarguere falsa possunt, qui falsa agere nesciunt. Nam correptionis ausum contra fallaciam perdunt, qui adhuc fallaciter vipoterit arguere esse mentitum? Ac si aperte dicat: Ita sunt cuncta ut protuli, quae tamen si ita non essent, a vobis redargui nequaquam possem, quia dum adhuc propriae succumbitis, alienam reprehendere fallaciam non valetis. 15. subditur: Et ponere ante Deum verba mea. Quisquis enim dicta fallacia
Abbreviated transcription (Latin):
& gentilitatis merita ad ueniã rede¬
untis cernat. ac dicat. Qui extendit
aquilonẽ suꝑ uacuũ. & appendit
t̾rã suꝑ nichili. Nã qͥa iudeoꝵ corda¬
a fide uacua diabolo st̃ subdita:
extendit aquilonẽ suꝑ uacuũ. Quia
uͦ nullis p̃cedentib meritis. sicut scri
suꝑ gentes dñs fundauit ȩccłam suã
secutus adiunxit: Appendit t̾rã

Expanded text:
et gentilitatis merita ad veniam redeuntis cernat, ac dicat: Qui extendit Aquilonem super vacuum, et appendit terram super nihilum. Nam quia Judaeorum corda fide vacua diabolo sunt subdita, extendit Aquilonem super vacuum. Quia vero nullis existentibus meritis sicut dictum super gentes Dominus fundavit Ecclesiam, quae secutus adjunxit: Appendit terram
Abbreviated transcription (Latin):
oculis eiꝰ. Inferni uͦ & ꝑditionis nomi¬
ne diabolũ onĩsq dãnationis eiꝰ socios
nis nomine. insacro eloquio appellari
diabolus solet. qͥ ut torporis frigore
gentiũ corda constringeret: dixit
Sẽdebo in monte testam̃ti. in laterib
aquilonis. Qui suꝑ uacuũ extendit᷑
qͥa illa corda possidet. quȩ diuini a¬
moris grã ñ replent᷑. Sed tam̃ omĩ¬
potentĩ dõ suppetit. etiã uasa diaboli
cunctis uirtutib uacua suȩ grẽ mu¬
nere implere. in eisq diuinitimoris
soliditatẽ ponere. quos nulla conspi¬
cit rectitudinis actione roborari.
Unde apte subiungit᷑ Et appendit t̾rã
sup nichili. Quid enĩ t̾rȩ nomine nͥ
sc̃a eccła designat᷑. quȩ dũ uerba prȩ

Expanded text:
us . » Inferni vero et perditionis nomine diabolum et omnes damnationis ejus socios nis nomine in sacro eloquio appellari diabolus solet, qui, ut torporis frigore gentium corda constringeret, dixit: Sedebo in monte testamenti in lateribus aquilonis. . Qui super vacuum extenditur, quia illa corda possidet, quae divini amoris gratia non replentur. Sed tamen omnipotenti Deo suppetit, etiam vasa diaboli cunctis virtutibus vacuae suae gratiae munere implere, in eisque divini timoris soliditatem ponere quos nulla conspicit rectitudinis actione roborari. Unde apte subjungitur: Qui appendit terram super nihilum. Quid enim terrae nomine, nisi sancta Ecclesia designatur. quae du
Abbreviated transcription (Latin):
sub cuiꝰ magnitudine succũbis: ome
qd impendis solatiũ de ostentatione
tionis uoce concurrimꝰ: hoc qđ ille
ꝑ sp̃m agit intrinsecus. nos exterius
ministerio uocis adiuuamꝰ. Et tunc¬
solũ nr̃a exhortatio ad ꝑfectionem
ducit᷑ cũ incorde ds̃ fuerit qͥ ad¬
iuuet᷑. Unde & alias dicit. Neq qͥ
plantat est aliqͥd. neq qͥ rigat: sed
qͥ increm̃tũ dat ds̃. Plantãre qͥppe
& rigare. adiuuare. ẽ. Qđ utrunq
uacuũ erit ministeriũ: si in corde ds̃
ñ dat increm̃tũ. Sed qͥ de sensu suo
alta sapiunt. esse humilit̾ dĩ adiuto¬
res nolunt. Quia dũ se dõ utiles esse
estimant. a fructu se utilitatis alie¬
nant. Unde & ueritatis uoce discipłis
dr̃. Cũ feceritis omĩa quȩ p̃cepta st̃
uob̾. dicite. Serui inutiles sumꝰ. qđ

Expanded text:
sub cujus magnitsub cujus magnitquod impendis solatium, de ostentatione tionis voce concurrimus, hoc quod ille per spiritum agit intrinsecus, nos exterius ministerio vocis adjuvamus. Sequsolum nostra exhortatio ad perfectionem ducitur, cum in corde Deus fuerit qui adjuvetur. Unde et alias dicit: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Plantare quippe et rigare, adjuvare est. Quod utrumque vacuum erit ministerium, si in corde Deus non dat incrementum. Sed qui de sensu suo alia sapiunt, esse humiliter Dei adjutores nolunt, quia dum se Deo utiles esse aestimant, a fructu se utilitatis alienant. Unde et Veritatis voce discipulis dicitur: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite: Servi inu
Abbreviated transcription (Latin):
uermis uocat᷑. Primꝰ quippe homo
putredo ñ uermis. qͥa & si ꝑmortẽ
putruit. ñ tam̃ ex putredine ꝑ nati¬
uitatẽ uenit. Qui aut̃ filius. ẽ. ho¬
minis. uermis dicit᷑: qͥa iã ex morta
beatꝰ iob altiori acumine ꝓsecutio¬
nis innitit᷑. eiꝰq dicta tã sunt ualida
quã extrema. Quia & ususesse uris¬
pitorũ solet. ut argum̃tũ qͦ aduer¬
sariis suis eminerẽ se prȩuident.
ad ꝓsecutionis conclusionẽ seruent:¬
Seqr. Respondens aut̃ iob dixit.
Cuiꝰ ad iutor es: Nunqͥd imbecillis:
Et fustentas brachiũ eiꝰ. qui ñ ẽ. fortis:
A diuuare imbecillẽ: caritatis. ẽ. Ad¬
iuuare uͦ potentẽ uelle: elationis.¬
Quiagͥ amici eiꝰ hereticorũ speciem te¬
nentes. quasi adiuuantes dm̃: sapien¬
tiã suã ostendere conabant᷑. iuste
baldad rep̃hendit᷑. ut dicat᷑. Cuius
aditor es : Nunqͥd imbecillis: Et
sustentas brachiũ eiꝰ qͥ ñ est fortis:
Acsi aꝑte dicat. Dũ eũ iuuare niteris.

Expanded text:
vermis vocatur. Primus quippe homo vermis vocatur. Primus quippe homo putredo, non vermis, quia etsi per mortem putruit, non tamen ex putredine per nativitatem venit. Qui autem hominis est filius, vermis dicitur, quia jam ex mortalbeatus Job altiori acumine prosecutionis innititur, ejusque dicta tam sunt valida, quam extrema, quia et sic usus esse jurisperitorum solet, ut argumentum, quo adversariis suis eminere se praevident, ad prosecutionis conclusionem servent1, 2. Respondens autem Job dixit: Cujus adjutor es? Nunquid imbecillis? et sustentas brachium ejus qui non est fortis? - Adjuvare imbecillem charitatis est, adjuvare vero potentem velle, elationis.Quia igitur amici ejus haereticorum speciem tenentes, quasi adjuvantes Deum, sapientiam suam ostendere conabantur, juste Baldad reprehenditur, ut dicatur: Cujus adjutor es? nunquid imbecillis? et sustentas brachium ejus, qui non est fortis? Ac si aperte dicat: Dum eum juvare niteris,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsã qͦq esse absq punctionib uiti¬
orii uidet. Domꝰ uͭ gaudii ciuitatis
exultantis. ẽ. mens p̃rauoꝵ. quȩ dũ
uentura supplicia conspicere negle¬
git. in carnis uoluptate se deserens.
manit̃ hilarescit. Ait gͦ. Suꝑ humũ
popłi mei spinȩ & ueprẽs asceñdent.
quanto magis suꝑ omnẽ domũ gaudii
cuutatis exultantis : Acsi aꝑte di-¬
cat. Si & illoꝵ mentẽ uitia depri¬
munt: qͥ se ꝓcȩlestis patriȩ desiderio
affligunt. quib culpis substrati st̃
qͥ sine ulla formidine se in carnis uo¬
luptate derelinquunt: Notandũ uͦ
dinẽ nr̃e conditionis tenuit & nati¬
uitatis. qͥ hominẽ ñ uermẽ sed pu¬
tredinẽ. filiũ uͦ hominis uermẽ
uocat. Primꝰ nanq humani generis
parens. homo. & ñ filius hominis
Ext qͦ quisqͥs ꝓdiit. ñ solũ homo. s
filius qͦq hominis fuit. Sicut gͦ
ex homine filius hominis. ita ex̃
putredine nascit᷑ uermis. Unde re¬
cte homo putredo. filiꝰ uͦ hominis

Expanded text:
ionibus vitiorum videt. Domus vero gaudii civitatis exsultantis mens pravorum est, quae, dum ventura supplicia conspicere negligit, in carnis voluptate se deserens inaniter hilarescit. Ait ergo: « Super humum populi mei spinae et vepres ascendent, quanto magis super omnem domum gaudii civitatis exsultantis? Ac si aperte dicat: Si et illorum mentem vitia deprimunt, qui se pro coelestis patriae desiderio affligunt, quibus culpis substrati sunt qui sine ulla formidine sese in carnis voluptate derelinquunt? 24. Primus hdinem conditionis nostrae tenuit et nativitatis, qui hominem non vermem, sed putredinem, filium vero hominis vermem vocat. Primus namque humani generis parens, homo, non filius hominis, ex quo quisquis prodiit, non solum homo, sed filius quoque hominis fuit. Sicut ergo ex homine filius hominis, ita ex putredine nascitur vermis. Unde recte homo putredo, filius vero hominis
Abbreviated transcription (Latin):
tanto faciliorib uitiis p̃mit qͣnto
maiorib curis grauat᷑. Humanꝰ nanq
animꝰ. uidere &̃ deuitare peccata.
utinã ualeat uł quietꝰ. Quia gͦ uidit
desideratas rerũ celsitudines absq
peccatis ministrari ñ posse. & qͥa diui¬
nȩ irȩ ñ abscondit᷑ quicqͥd illicitũ
ꝑpetrat᷑: apte secutꝰ adiunxit. Nu¬

Expanded text:
nto facilioribus vitiis premitur, quanto majoribus curis gravatur. Humanus namque animus videre et devitare peccata utinam valeat vel quietus. Quia ergo vidit desideratas rerum celsitudines absque peccatis ministrari non posse, et quia divinae irae non absconditur quidquid illicitum perpetratur, apte secutus adjunxit
Abbreviated transcription (Latin):
sanitatũ in uno spu. alii oꝑatio uirtu¬
tũ alii ꝓphetia. alii discretio sp̃uũ
alii genera linguarũ. alii int̾p̃tatio
sermonũ. Quȩ̃ mox generali diffi¬
nitione concludens. ait. Hȩc aut̃
dens singulis ꝓut uult. Pchisetiã
cȩlis. in p̃salmo dictũ .ẽ Uerbo diĩ
celi firmati st̃. De his qͦq ornam̃tis
sps subdit᷑ Et spũ oris eiꝰ omis untͥs

Expanded text:
o virtutum, alii prophetia, alii discretio spirituum, alii genera linguarum, alii interpretatio sermonum . Quae mox generali definitione concludens, ait: Haec autem dens singulis prout vult. De his etiam coelis in psalmo dictum est: Verbo Domini coeli firmati sunt . De his quoque ornamentis spiritus subditur: Et spiritu oris ejus o
Abbreviated transcription (Latin):
in extinguibili. Beatꝰ gͥ iob. prauoꝵ
elatio quanta anĩ aduersione fran¬
gat᷑ aspiciat. eosq aristis ꝑeuntib cõ¬
parans dicat. Sic̃ sũ mitates spicarũ
conterent᷑. Quia nimirũ rigiditas
supboꝵ tricurȩ ultimȩ fortitudine
frangit᷑. quȩ nunc electoꝵ uitã despi¬

Expanded text:
inexstinguibili . Beatus igitur Job pravorum inexstinguibili . Beatus igitur Job pravorum elatio quanta animadversione frangatur aspiciat, eosque aristis pereuntibus comparans dicat: Sicut spicarum summitates conterentur, quia nimirum rigiditas superborum triturae ultimae fortitudine frangitur, quae nunc electorum vitam despi
Abbreviated transcription (Latin):
ristas quasclã generis humani. qͥdũ
contra se suꝑbiunt sed bonoꝵ uitã
unanimit affligunt. aduersũ sẽ
quidẽ diiuisi st̃. sed tam̃ concorditꝰ
grana deorsũ p̃munt: Nunc itaq
aristȩ ad alta ꝓficiunt. grana latent.
rũ fastib ostendunt: isti se in humi¬
litate deprimunt. Sed triturȩ tẽpus
adueniet. qđ & aristarũ rigiditatẽ
frangat. & solida grana ñ conterat
unc q̃uippe suꝑbiã iniqͥrũ cõminint᷑:
tunc electoꝵ uita quanta in tegrita¬
te fulgeat declarat᷑. Quia cũ in iu¬
sti deficiunt: exhac ipsa aristarũ
contritione agit᷑ ut grana appare.¬
ant quȩ latebant. Cũq aristȩ fran¬
guntur. granoꝵ candor ostendit᷑:
quia iniquis in e supplicia ȩt̃na
cadentib. scõꝵ iusticia quanta ue¬
ritate candeat demonstrat᷑ Unde
labrũ inmanu sua . ẽ. & ꝑmundabit
areã suã. & triticũ quidẽ recondet
in horreo. paleas aut̃ cõburet igni

Expanded text:
ristas quasdam humani generis? Qui dum ristas quasdam humani generis? Qui dum contra se superbiunt, sed honorum vitam unanimiter affligunt, adversum se quidem divisi sunt, sed tamen concorditer grana deorsum premunt. Nunc igitur aristae ad alta prosiliunt, grana latent, rum fastibus ostendunt, isti in humilitate se deprimunt; sed triturae tempus adveniet, quod et aristarum rigiditatem frangat, et solida grana non conterat. Tunc quippe superbia iniquorum comminuitur, tunc electorum vita quanta integritate fulgeat declaratur, quia cum injusti deficiunt, ex hac ipsa aristarum contritione agitur ut grana appareant quae latebant. Cumque aristae franguntur, granorum candor ostenditur, quia iniquis in supplicia aeterna cadentibus, sanctorum justitia quanta veritate candeat demonstratur. Unde labrum in manu sua est, et permundabit aream suam; et triticum quidem recondet in horreo suo, paleas autem comburet igni
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑. Quã quidẽ ultimã comuti¬
tionẽ suã. ipsis nob nunc uicissita¬
dinib nunciant. quib nris isidli
in desinent̃ alternant Nã trii
sua specie hiemali ariditate defut
uernali humore uiridescit. Ci
cotidie caligine noctis obduct᷑¬
& diurna claritate renouat᷑. N iuic
gͦ. hinc fidelis qͥsq colligat & int¬
rire hȩc & tam̃ ꝑ innouatianẽ re¬
i. quȩ constat nunc assidue uelit
ex defectu reparari. isea ha
sione deficiant in notescit. dũ ꝓanꝰ
inspica ꝓdeunt sed crescendo pau¬
lisꝑ ase irsutȩ & rigidȩ disiungus
Sic n̾imirũ sic ad huiꝰ mundi glan
praui diuites surgunt Naturȩ eni
sibi cõmunione coniunctist̃: sed
contra se uicissim crescendo diuidunt᷑.
Alius quippe aliũ despicit. & alter un
alterũ in uidię facib ignescit. Quigͦ
ex tumore m̃tis. a caritatis unitatẽ
se sẽparant: quasi aristarũ more con¬
tra se rigidi stant. Quid gͦ prauos
huiꝰ mundi diuites dixerĩm nisi a¬

Expanded text:
ltimam commutationem suam ipsis nobis nunc vicissitudinibus nuntiant, quibus nostris usibus indesinenter alternant. Nam terra a sua specie hiemali ariditate deficit, vernali humore viridescit. Coelum quotidie caligine noctis obducitur, et diurna claritate renovatur. Hinc ergo hinc fidelis quisque colligat et interire haec, et tamen per innovationem refici, quae constat nunc assidue velut ex defectu reparari Vet. et sione deficiant innotescit, dum protinus in spica prodeunt, sed crescendo paulisper, a se hirsutae et rigidae disjunguntur. 540 Sic nimirum sic ad hujus mundi gloriam pravi divites surgunt. Naturae enim sibi communione conjuncti sunt, sed contra se vicissim crescendo dividuntur. Alius quippe alium despicit, et alter in alterum invidiae facibus ignescit. Qui ergo ex tumore mentis a charitatis unitate se separant, quasi aristarum more conthujus mundi divites dixerim, nisi a
Abbreviated transcription (Latin):
prȩculit. cuiꝰ iudiciũ ñ incelligendo
iudicauit. Ipsi se ꝑ prudentiã prxuist
a qͦ uiuendi spiracuilũ accepit. ac si pis
illo esset sapiens. a qͦ habebat ut eset
pauca in suꝑboꝵ correptionẽ ꝓcult
qͦs tenere hereticoꝵ speciẽ ñ ignori¬
uit. sic̃ suꝑius dixit. disputare cũ
dõ cupio. prius uos ostendens fabri¬
catores m̃dacii. & cultores ꝑuerson
dogmatiĩ: repente ad doctrinã sẽ

Expanded text:
praetulit, cujus judicium non intelligendo praetulit, cujus judicium non intelligendo judicavit. Ipsi se per prudentiam praetulit, a quo vivendi spiraculum accepit; 546 ac si plus ipso esset sapiens a quo habebat ut esset. pauca in superborum correptione protulit, quos tenere haereticorum speciem non ignoravit, sicut superius dixit: Disputare cum Deo cupio, prius vos ostendens fabricatores mendacii, et cultores perversorum dogmatum ; repente
Abbreviated transcription (Latin):
um. caritatis. ẽ: dare sapienti osten¬
tationis. dare uͦ ipsi sapientię. ꝑuer¬
sitatis. Et qͥa hi quos tenere heretico¬
rũ speciem diximꝰ. ꝑ locutionẽ suã
ostentationi potius quã utilitati ser¬
uiebant: recte adhuc contra baldad
subdit᷑. Et prudentiã tuã ostendisti
plurimã: Omĩs cui prudentia recta. ẽ.
plurima ñ. ẽ: qͥa iuxta pauli uocẽ.
ñ plus sape appetit. quã oportet
sape. Cui uͦ plurima. ẽ. ñ est recta.
qͥa dũ ultra modũ tendit᷑. in qͦlibet
latere culpȩ declinat᷑. Prudentiã
uͦ suã plurimã ostendunt. qͥ uideri
p̃aliis prudentiores appetunt. Unde
fit plerunq. ut dũ moderate sape
nesciunt. & fatua loquant᷑. Proqua
re ipse adhuc excessus prudentiȩ sub
post modũ saꝑe: qͥa ut sapientes essẽ
ualeamꝰ. pͥus agit᷑ ut simus. Qui gͦ
uttã dedit: ip̃se ꝓculdubio & pr̃u¬
dentiã contulit. Baldad aut̃ qͥ
beatũ iob flagellatũ ꝓculpa credi¬
ritate penetrare. Ipsi gͦ se ꝑ prudemi

Expanded text:
um charitatis est, dare sapienti, ostentationis. Dare vero ipsi sapientiae, perversitatis, et quia hi quos tenere haereticorum speciem diximus, per locutionem suam ostentationi potius quam utilitati serviebant, recte in libro Job contra Baldach dicitur: Et prudentiam tuam ostendisti plurimam . Omnis cui prudentia recta est, plurima non est, quia juxta Pauli vocem non plus appetit sapere quam oportet sapere, cuiquia dum ultra modum tenditur, in quolibet latere culpae declinatur. Prudentiam vero suam plurimam ostendunt qui videri prae aliis prudentiores appetunt. Unde fit plerumque ut cum moderate sapere nesciunt, etiam fatua loquantur. Pro qua re ipse adhuc excessus prudentiae subjpostmodum sapere, quia ut sapientes esse valeamus, prius agitur ut simus. Qui ergo vitam dedit, ipse procul dubio et prudentiam contulit. Baldad autem, quia beatum Job flagellatum pro culpa crediprudentiam
Abbreviated transcription (Latin):
magis homo putredo & filiꝰ hominis
uermis: Acsi aꝑte diceret᷑. Si ipsi qͦq
esse sine contagio ñ ualent. qͥ int̾ p̃sen¬
tis uitȩ tenebras uirtutib lucent. qͣnto
reatu iniqͥtatis obstricti st̃ qͥ ad huc
carnalit̾ uiuunt: Si a peccato esse¬
lileri nequeunt qͥ iã incelestib desi¬
deriis conuersant᷑. quȩ peccatoriĩ
pondera tolerant. qͥ carnis suȩ uolu¬
ptacib decliti. ad huc putredinis
uigũ portant: Hinc petrus ait. Si
uistꝰ uix saluabit᷑ impius & pecca¬
tor ubi parebunt: Hinc ꝑ isaiã dr̃¬

Expanded text:
magis homo putredo, et filius hominis vermis? - Ac si aperte diceretur: Si ipsi quoque esse sine contagio non valent, qui inter praesentis vitae tenebras virtutibus lucent, quanto reatu iniquitatis obstricti sunt qui adhuc carnaliter vivunt? Si a peccato liberi esse nequeunt qui jam in coelestibus desideriis conversantur, quae peccatorum pondera tolerant qui carnis suae voluptatibus dediti, adhuc putredinis jugum portant? Hinc Petrus ait: « Si justus vix salvabitur, impius et peccator ubi parebunt?
Abbreviated transcription (Latin):
sps eisdẽ gentib pͥncipantes. neqͣꝗ
piniuste agentib decertant. s eoꝵ
facta iuste iudicantes examinant
Cũq uniuscuiꝰq gentis. uł culpa. uel
iusticia. ad suꝑnẽ curiȩ consiliũ
ducit᷑: eiꝰ dẽ gentis p̃positꝰ. uł obti¬
nuisse incertamine. uł ñ obtinuisse
plibet᷑. Quoꝵ tam̃ om̃iũ una ui¬
ctoria ẽ: sui suꝑ se opificis uoluntas
sũma. Quã dũ semꝑ aspiciunt: qđ
obtinere ñ ualent nunquã uolunt
Bene gͦ dr̃. Qui facit concordiã in sulli¬

Expanded text:
spiritus eisdem gentibus principantes, nequaquam spiritus eisdem gentibus principantes, nequaquam pro injuste agentibus decertant, sed eorum facta juste judicantes examinant. Cumque uniuscujusque gentis vel culpa vel justitia ad supernae curiae consilium ducitur, ejusdem gentis praepositus vel obtinuisse in certamine, vel non obtinuisse perhibetur. Quorum tamen omnium una victoria est sui super se opificis voluntas summa, quam dum semper aspiciunt, quod obtinere non valent nunquam volunt. Bene ergo dicitur: Qui facit concordiam in subli
Abbreviated transcription (Latin):
Omis gͦ arbor quȩ ñ facit fructũ bo¬
nũ: excidet᷑. & in ignẽ mictet᷑
Hoc aut̃ loco. ut ȩt̾nã reprobi sippls¬
cia designent᷑: nequaquã lignui
dicit᷑ abscidi. sed conteri. Quia¬

Expanded text:
quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Hoc autem loco, ut aeterna reprobi supplicia designentur, nequaquam lignum dicitur abscidi, sed conteri, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sentia transcendat. Nonnunquã uͦ
sic dep̃sentib disserat. ut de futuro re¬
ticescat. Cognita discretionis huius
custodia. cũ immutatione uocis il¬
lius nr̃a qͦq intelligentia alcernet
ut tanto uerius ci sensib congruat
quanto se & cũ eiꝰ uocib immutat
Uerbis itaq p̾cedentib sc̃s uit ꝑdiser¬
tas prudentiȩ arte sententias: iniqͥ
cuiuslibet culpas ꝓtulit & quã sit
dã nanda eiꝰ actio ex pressit. De cuiꝰ
lignũ infructuosũ In recordationẽ
enĩ conditoris ñ reducit᷑. qͥsquis
usq ad finẽ uitȩ uitiis subiugat᷑
Nã si hunc suꝑni respectꝰ memioria
tangeret: ꝓͥcul dubio ab iniqͥtate
reuõcaret. Eiꝰ qͥppe merita exi¬
gunt. ut funditꝰ ab auctoris recor¬
datione deleat᷑. Sciendũ uero. qđ
recordari ds̃ nequaquã ꝓprie dr̃
Qui enĩ obliuisci ñ potest. qͥ pacto¬

Expanded text:
sentia transcendat; nonnunquam vero sic de praesentibus disserat, ut de futuris 534 reticescat. Cognita itaque discretionis hujus custodia, cum immutatione vocis illius nostra quoque intelligentia alternet, ut tanto verius ejus sensibus congruat, quanto se et cum ejus vocibus immutat. Verbis itaque praecedentibus sanctus vir per disertas prudentiae arte sentcujuslibet culpas pertulit, et quam sit damnanda ejus actio expressit de cujus lignum infructuosum. - In recordatione enim conditoris non reducitur, quisquis usque ad finem vitae vitiis subjugatur. Nam si hunc superni respectus memoria tangeret, procul dubio ab iniquitate revocaret. Ejus quippe merita exigunt ut funditus ab auctoris recordatione deleatur. Sciendum vero est quod recordari Deus nequaquam proprie dicitur. Qui enim oblivisci non potest