comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
S siue ꝑhec spatia. siue ꝑoras. siue ꝑbreuuora mo¬
m̃ta conuenienter moueat᷑ aliquis. eadẽ una
uncomutabili equalitate iudicatur. Quod sim¬
nora imaiora spatia figurarũ atq motionũ. scđm
eandẽ legẽ parilitatis uł similitudinis uł congru¬
entie uidicantur: ipsa ler maior ẽ. his om̃ib s
potentia. Cet̾ũ spatio aut loci aut temporis nec
maior nec minor. Quia simaior e̾et. ñ scd̾m totam
iudicaremus minora. Siaut minor e̾̃et. ñqed̾m
eã iudicaremus maiora. Hunc uͦ cũ sed̾m totam
quadrature legẽ iudicetur ⁊ forũ quadratum.¬
ilapis quadratus. ⁊ tabella & gẽma quadrata.Rusus
scđm cotã equalitatis legẽ uidicentur. conuenire
sibi motus pedũ currentis formice & sed̃m eã gradi¬
entis elefanti. quis eã dubitet locorũ int̾ uallis
ac temporũ nec maiorẽ ẽe nec minorẽ. cũ potentia
suꝑ & om̃ia: hec aũt ler om̃iũ arciũ cũ sit om̃i¬

Expanded text:
Sed sive per haec spatia, sive per horas, sive per breviora moSed sive per haec spatia, sive per horas, sive per breviora momenta convenienter moveatur aliquid, eadem una et incommutabili aequalitate judicatur. Quod si minora et majora spatia figurarum atque motionum secundum eamdem legem parilitatis, vel similitudinis, vel congruentiae judicantur, ipsa lex major est his omnibus, sed potentia. Caeterum spatio aut loci aut temporis, nec major nec minor: quia si major esset, non secundum totam judicaremus minora; si autem minor esset, non secundum eam judicaremus majora. Nunc vero cum secundum totam quadraturae legem judicetur et forum quadratum,apis quadratus, et tabella et gemma quadrata; rursus secundum totam aequalitatis legem judicentur convenire sibi motus pedum currentis formicae, et secundum eam gradientis elephanti: quis eam dubitet locorum intervallis ac temporum, nec majorem esse, nec minorem, cum potentia superet omnia? Haec autem lex omnium artium cum sit omni
Abbreviated transcription (Latin):
unum eẽ. cum omĩa uł de spetie inspetiem. uił delos
in loc ũ transeundo mutentur: & partib constent
sua loca optinentib per que inspatia diuersa diui¬
duntur: Porro ipsa uera ȩqualitas ⁊ similitudo
atq ipsa uera i pͥma unitas ñoculis carneis neq
ullo tali sensu sedm̃te intellecta conspicitur. und
enĩ qualiscũq incorporib appeteret᷑ ȩqualitas
aut unde conuinceret᷑ longe plurimũ differ
tam̃ que facta ñ ẽ. ꝑfecta dicenda ẽ: & cũ om̃ta que
sensibilit̾ pulcra sunt. siue natura edita. siue at¬
⁊ corporis motus. illa equilitas ⁊ unitas m̃ti tantum¬
modo cognita sedłm ꝙͣ decorporea puscritudine sen¬
su int̾ nuntio uidicatur. nec loco tumida÷ nec stablli
tempore. Non eñi recte dici potest. scd̾m eã uidica¬
ri rotũdũ cantũ: ⁊ ñ scđ̾m eã rotũdũ uasculu¬
Aut scd̾m eã equales m̃ses: ⁊ ñ scđm eã equales dies

Expanded text:
unum esse; cum omnia vel de specie in speciem, vel de loco unum esse; cum omnia vel de specie in speciem, vel de loco in locum transeundo mutentur, et partibus constent sua loca obtinentibus, per quae in spatia diversa dividuntur? Porro ipsa vera aequalitas ac similitudo, atque ipsa vera et prima unitas, non oculis carneis, neque ullo tali sensu, sed mente intellecta conspicitur. Unde enim qualiscumque in corporibus appeteretur aequalitas, aut unde convinceretur, longe plurimum differre tamen quae facta non est, perfecta dicenda est. 56. Et cum omnia quae sensibiliter pulchra sunt, sive natura edita, sive artcorpus et corporis motus; illa aequalitas et unitas menti tantummodo cognita, secundum quam de corporea pulchritudine sensu internuntio judicatur, nec loco tumida est, nec instabilis tempore. Non enim recte dici potest secundum eam judicari rotundum canthum, et non secundum eam rotundum vasculuaut secundum eam aequales menses, et non secundum eam aequales dies.
Abbreviated transcription (Latin):
mã ita sit media. ut tanto p̾cedat minorẽ. quãto ama¬
iore p̃ceditur. Ita enĩ pͥmo quasi natura ipsa con-¬
sulitur. quid ꝓbet. Ubi potissimũ notandũ ẽ. quẽ¬
ad modũ quod solũ inconspectũ minus displicu¬
erit. in melioris cõparatione respuatur. Ita repe¬
ritur: nichil ẽẽ alud artẽ uulguarẽ nͥ rerum
expertarũ placitarũq memoriã: usu quodam cor¬
poris atq operationis ad iuncto. Quo sicareas iuidi¬
care deoꝑib possis. quoo multo ẽ. excellentius quã¬
us oꝑari artifitiosa ñ possis. S cũ in om̃ib artib
conuenientia placeat. qua una salua ⁊pul cħra sunt
om̃ia ipsa uero conuenientia equalitatẽ unitatemq
appetat. uł similitudine pariũ parciũ. uł gͣdatione
dispariũ. quis ẽ. qui sũmã equalitatẽ uł similitudi¬
nẽ incorporib inueniat. audeatq dicere cũ diligẽt᷑
considerauerit quos liba corpus uere ac simplicit᷑

Expanded text:
mam ita sit media, ut tanto praecedat minorem, quanto a mamam ita sit media, ut tanto praecedat minorem, quanto a majore praeceditur. Ita enim primo quasi natura ipsa consulitur quid probet. Ubi potissimum notandum est, quemadmodum quod solum inspectum minus displicuerit, in melioris comparatione respuatur. Ita reperitur nihil esse aliud artem vulgarem, nisi rerum expertarum placitarumque memoriam, usu quodam corporis atque operationis adjuncto: quo si careas, judicare de operibus possis, quod multo est excellentius, quamvis operari artificiosa non possis. 55. Sed cum in omnibus artibus convenientia placeat, qua una salva et pulchra sunt omnia; ipsa vero convenientia aequalitatem unitatemque appetat, vel similitudine parium partium, vel gradatione disparium: quis est qui summam aequalitatem vel similitudinem in corporibus inveniat, audeatque dicere, cum diligenter consideraverit quodlibet corpus vere ac simpliciter
Abbreviated transcription (Latin):
quanto ẽ ꝑitior. quanto alicuiꝰ artis uł discipline
uł sapientie parcipceps ẽ. ipsius artis nat᷑a querenda ẽ.
Neq nuẽ artẽ intelligi uolo que notat᷑ experien¬
do seo que rationando indagatur. Quis em̃i precla¬
rũ nouit qui noũ ea inpensa quscalce ⁊ arena con¬
sit tenatius lapides coherere. quã luto: aut qui tã
elegant̃ edificat. ut que plura sunt paria parib res¬
pondeant. que aũt singła medium locũ teneant. quã¬
quã iste sensus iã sit rationi ueritatiq uitinior: s
certe querendũ ÷ cur nos offendat siduab fenestris
ñ suꝑ inuicẽ s urta inuicẽ locatis una earũ maior
minor ue sit cũ equales ẽe. potuerint. Siuͦ suꝑ inui¬
cẽ fuerint. ambeq dimidio quãuis impares. ñ ita
offendat illa in equalitas. Q cur non multũ cure-¬
mus quanto sit una earũ aut maior aut minor.
quia duesunt: intrib aut̃ sensis ipse uidet᷑ expet̾e.
ut aut impares nonsint. aut int̾ marimã ⁊mini¬

Expanded text:
tanto est peritior, quanto alicujus artis vel disciplinae vel sapientiae particeps est: ipsius artis natura quaerenda est. Neque nunc artem intelligi volo, quae notatur experiendo, sed quae ratiocinando indagatur. Quid enim praeclarum novit, qui novit ea impensa quae calce et arena confit, tenacius lapides cohaerere, quam luto? aut qui tam eleganter aedificat, ut quae plura sunt, paria paribus respondeant; quae autem singula, medium locum teneant? quanquam iste sensus jam sit rationi veritatique vicinior. Sed certe quaerendum est cur nos offendat, si duabus fenestris non super invicem, sed juxta invicem locatis, una earum major minorve sit, cum aequales esse potuerint: si vero super invicem fuerint, ambaeque dimidio quamvis impares, non ita offendat illa inaequalitas; et cur non multum curemus, quanto sit una earum aut major aut minor, quia duae sunt. In tribus autem sensus ipse videtur expetere ut aut impares non sint, aut inter maximam et mini
Abbreviated transcription (Latin):
&e spiritalibꝰ uiris ȩccłȩ catholicȩ alũpnis. uideo
cautissime ꝓuideri: neqͥd popularit̾ agant qđ
nondũ e̾e. temporis ut cũ ppło agatur intelligunt.¬
liarge auidis plurib atq instant᷑ infundunt: uali¬
diorib aut cibis cũ sapientib paucis uescuntur.
Sapientiã enĩ locuntur int̾ ꝑfectos: carnalibus
uͦ animalib & qua̾uis nouis hominib adhuc tam̃
laudibus. s utilitati eorũ. cũ quib societatem ui¬
te huiꝰ mire meruerunt. H ȩc enĩler diuine ꝓ¬
uidentie. ut nemo asuꝑiorib adiułtur ad agnos¬
cendã ⁊ ꝑcipiendã gr̾am dĩ. quiñ ad eandam
puro affectu inferioris aduierit. Ita depeccato
nr̃o quod inhomine peccatore ipsa nr̃a natura cõ¬
misit. ⁊ genus humanũ factũ ẽ. magnũ deciis or¬
nam̃tũq t̾rarũ itã decent̃ diuine ꝓuidentie

Expanded text:
et spiritualibus viris Ecclesiae catholicae alumnis video et spiritualibus viris Ecclesiae catholicae alumnis video cautissime provideri: ne quid populariter agant, quod nondum esse temporis, ut cum populo agatur, intelliguntioribus pluribus atque instanter infundunt, validioribus autem cibis cum sapientibus paucis vescuntur. Sapientiam enim loquuntur inter perfectos, carnalibus vero et animalibus, quamvis novis hominibus, adhuc tamen laudibus; sed utilitati eorum cum quibus societatem vitae hujus inire meruerunt. Haec enim lex est divinae providentiae, ut nemo a superioribus adjuvetur ad cognoscendam et percipiendam gratiam Dei, qui non ad eamdem puro affectu inferiores adjuverit. Ita de peccato nostro, quod in homine peccatore ipsa natura nostra commisit, et genus humanum factum est magnum decus ornamentumque terrarum, et tam decenter d
Abbreviated transcription (Latin):
uodiem quando inclaritate uenturus ẽ. Post qs
itiditium uetere homine extincto erit iilla mu¬
tacio que angłic̃a uitam pollicetur Om̃s eñ resir¬
gemus: s nonoins inmutabimur. Resurget g̃ pus
ipfo. iuueteras hominis sui reliquias transso. met
tem pͣcipitatur. Etatum autẽ articłos qui diligent
legunt inueniunt. nec eirania nec paleas ꝑhorres¬
cunt. Impius uamq pio uiuit. et peccitor uisto:
ut eorum conparatione alacritis donec ꝑfrciuantur
essq ad inluminationem interioris hominis merut
ꝑuenire: genus humanum ꝓtempore quiuit. eridẽ
ei quod etas illa poscebat.⁊ ꝑ ꝓpħiam intimans
id quos eribere oportunum nonerat. quales patri¬
arche & ꝓpħe inueniuntur abeis qui non puerilit̾
insiliuntis pie diligenterq ꝑtractant diuinarũ
et humanarum terum tam bonum ⁊ tam grãde
secretum. Quod etiã tẽporibꝰ noui ppłi a magnis

Expanded text:
judicii, quando in claritate venturus est. Post quod judicii, quando in claritate venturus est. Post quod judicium, vetere homine exstincto, erit illa mutatio quae angelicam vitam pollicetur: Omnes enim resurgemus, sed non omnes immutabimur . Resurget ergo pius populus, ut veteris hominis sui reliquias transformet rtem praecipitetur. Aetatum autem articulos, qui diligenter legunt, inveniunt; nec zizania nec paleas perhorrescunt. Impius namque pio vivit, et peccator justo, ut eorum comparatione alacrius, donec perficiaturusque ad illuminationem interioris hominis meruit pervenire, genus humanum pro tempore adjuvit, exhibens ei quod aetas illa poscebat, et per prophetiam intimans id quod exhibere opportunum non erat: quales Patriarchae ac Prophetae inveniuntur ab iis qui non pueriliter insiliunt, sed pie diligenterque pertractant divinarum et humanarum rerum tam bonum, et tam grande secretum. Quod etiam temporibus novi populi, a magnis
Abbreviated transcription (Latin):
Saeut autem isti ambo dubitante itasunt. ut unum
corum aoit uecerem atq terrenum possit. uihae tota¬
uita uiuis hono agere. nouum uͦ et celestem nemo
inhae uita possit nͥ cum uetere: nam & abipso iosaiit
necesse ẽ⁊usq aduisibilem mortem cum ils qulum¬
uis es deficiente se ꝓficiente ꝑduret sic ꝓpordionlam
uersum genus humanum. cuiꝰ tanquam iuuuue¬
sb diuine ꝓuidentie legibus administratuir. uto
duo genera distributum appareat. quorũ iiuue.
turda impiorum terreni homints ⁊ maginem ain
tio huiꝰ scłi. usq ad finem gerentium analtero lene
ppłi uni deo dediti: ses abadam usq adiohm sapts¬
tam derreni hominis uitam gerens seru Nli pape
iusticia: cinꝰ historia uestus testam̃tum uocatur.
quasi t̾renum pollicens regnum: que tota nichilẽ
ali ud quam imago noui ppłi ⁊ noui testamenti polli¬
centis regnum celorum. Cuiꝰ ppłi interim temporlis
incipit adm̃ aduentu in humilitate: usꝙ iudicũ

Expanded text:
Sicut autem isti ambo nullo dubitante ita sunt, ut unum eorum, id est veterem atque terrenum, possit in hac totaunus homo agere, novum vero et coelestem nemo in hac vita possit nisi cum vetere; nam et ab ipso incipiat necesse est, et usque ad visibilem mortem cum illo, quamvis eo deficiente, se proficiente, perduret: sic proportione universum genus humanum, cujus tanquam b divinae providentiae legibus administratur, ut in duo genera distributum appareat. Quorum in uno est turba impiorum, terreni hominis imaginem ab initio saeculi usque ad finem gerentium. In altero, series populi uni Deo dediti, sed ab Adam usque ad Joannem Baptistam terreni hominis vitam gerentis servili quadam justitia: cujus historia Vetus Testamentum vocatur, quasi terrenum pollicens regnum; quae tota nihil aliud est quam imago novi populi, et Novi Testamenti pollicentis regnum coelorum. Cujus populi vita interim temporalis incipit a Domini adventu in humilitate, usque ad diem
Abbreviated transcription (Latin):
dat. Quelibet nãq uiua subtantia. cuilibes no
uiue subt᷑antie: nature lege pͣponitur. S qui
irrationalia quoq animantia inuere ad ͤq senti¬
re nemo ambigit: illuo inanimo humano p̾stan¬
tissimũ ẽ. ñ quo sentit sensibilia: seo quo ucicat de
sensibilib. Nã ⁊uident acutiuis. ⁊ cet̾is corporis sen¬
sib acriorib corpora attingunt. plereq bestie quã
homines. S iudicare de corporib nonsentientis
tantũ uite: s etiã ratiocionantis:. Qua ille carent:
nos excellimus. Iã uͦ illud uidere facillimũ ẽ. p̃sã¬
tiorẽ ẽe. iudicantem. quã illa res ẽ. de qua iudica¬
tur. Nonsolũ aut̃ rationalis uita de sensibilib sed
de ipsis qͦ sensib uidicat. Cur in aqua remum
infractũ oporteat apparere cũ rectus sit: ⁊ cur
ita ꝑoccłos sentiri necesse sit. Nã ipse aspectus oc¬
cłoꝵ renuntiare io potest. uidicare auͣt nullo mͦ.

Expanded text:
est. Quaelibet namque viva substantia cuilibet non est. Quaelibet namque viva substantia cuilibet non vivae substantiae, naturae lege praeponitur. 53. Sed quia irrationalia quoque animantia vivere atque sentire nemo ambigit, illud in animo humano praestantissimum est, non quo sentit sensibilia, sed quo judicat de sensibilibus. Nam et vident acutius, et caeteris corporis sensibus acrius corpora attingunt pleraeque bestiae quam homines: sed judicare de corporibus non sentientis tantum vitae, sed etiam ratiocinantis est; qua illae carent, nos excellimus. Jam vero illud videre facillimum est, praestantiorem esse judicantem, quam illa res est de qua judicatur. Non solum autem rationalis vita de sensibilibus, sed de ipsis quoque sensibus judicat; cur in aqua remum infractum oporteat apparere cum rectus sit, et cur ita per oculos sentiri necesse sit: nam ipse aspectus oculorum renuntiare id potest, judicare autem nullo modo.
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis beneficientia. quã tum inpresentia satis
uisum ẽ. lociti sumus: uideamꝰ quatenus ratio
possit ꝓgredi. auisibilib ad inuisibilia. ⁊a tẽpora¬
lib ad ȩterna conscen dens. Non enĩ frustra et in¬
amt̾ intueri oportet pulcritudinem celi. ordinẽ
siderũ. candorẽ lucis. dierũ ⁊ noctiũ uicissituoines
lunȩ menstrua curricula. anni qua drifariam¬
temperationẽ qua driꝑtitis. elementis congruentem
tãtã ium seminũ. speries numerosq gignentium
⁊ om̃ia in suo genere modũ ꝓpͥũ naturãq seruã¬
tia. In quorũ consideratione nonuana ⁊ ꝑitura qu¬
riositas erercenda ÷. s gradits ad inmortalia ⁊ semi
manentia faciendus. Pro ximũ ẽ. enĩ attendere que
esta sit natura que uitalis ista cuncta sentit. Q.ue
ꝓfecto qm̃ uitã dat corpori: prestantior eo sit ne¬
cesse ẽ. Hon enĩ qualis cũq moles quã quã ista uisi¬
bili luce p̃fulgeat. Siuita caret. magni estiman

Expanded text:
ritatis beneficentia, quantum in praesentia satis visum est, locuti sumus; videamus quatenus ratio possit progredi a visibilibus ad invisibilia, et a temporalibus ad aeterna conscendens. Non enim frustra et inaniter intueri oportet pulchritudinem coeli, ordinem siderum, candorem lucis, dierum et noctium vicissitudines, lunae menstrua curricula, anni quadrifariamtemperationem, quadripartitis elementis congruentem, tantam vim seminum species numerosque gignentium, et omnia in suo genere modum proprium naturamque servantia. In quorum consideratione non vana et peritura curiositas exercenda est, sed gradus ad immortalia et semper manentia faciendus. Proximum enim est, attendere quae ista sit natura vitalis, quae cuncta ista sentit: quae profecto quoniam vitam dat corpori, praestantior eo sit necesse est. Non enim qualiscumque moles, quanquam ista visibili luce praefulgeat, si vita caret, magni aestimanda
Abbreviated transcription (Latin):
t oiuena tendentem in qua non auefertanis cbi¬
ma ẜ aesi rationis in nicitur. ⁊erciã ĩa fidentiore
sied̃ ualłi li petitum racionis robore meritante. gan¬
dentemq intrinsecus inquadam dulceline odor¬
ienumeu antia m̃ti copulatur. & ielamnco erucdoros
nubi cuanita recte iuere ñ cogatur sietiã sioes
eoncedant peccare non libeat. Iuartam iesant
imiles. firmus ordinatiusq facientem nenuolortem

Expanded text:
et ad divina tendentem, in qua non auctoritatis hulegem passibus rationis innititur. Tertiam jam fidentiorem, et carnalem appetitum rationis robore maritantem, gaudentemque intrinsecus in quadam dulcedine conjugali, cum anima menti copulatur, et velamento pudoris obnubitur, ut jam recte vivere non cogatur, sed etiamsi omnes concedant, peccare non libeat. Quartam jam idipsum multo firmius ordinatiusque facientem et em
Abbreviated transcription (Latin):
Empus aũt quod int̾ hominis mortẽ ulti¬
mã resurrectionẽ inter positũ ᷑ ammas ab-¬
dicis receptaculis continet sicut una queq dignas.
uł requie uel erũpna ꝓeo quod sortita ÷ incarne
pietate suorũ uiuentiũ reiełari. cũ ꝓillis sacri¬
fitium mediatoris offert᷑. uł elemosine in eccłia fi
unt: s eis hȩc prosunt. quicũ uiuerent hȩc sibi
ut postea prod e̾e possent meruerunt. Est em̃ ui¬
ista post mortẽ. Est uͦ talis inbono: ut ñ requirat
ista. Est rursus talis in malo. ut nec his ualeat cũ
hȩc uita transierit ad iuuari. Quo circa hic om̃e
meritũ comparatur: quo possit post hanc uitam
releuari quis piã uł grauari. Nemo se autẽ p̃paret

Expanded text:
quod inter hominis mortem et ultimam resurrectionem interpositum est, animas abditis receptaculis continet sicut unaquaeque digna est vel requie vel aerumna, pro eo quod sortita est in carpietate suorum viventium relevari, cum pro illis sacrificium mediatoris offertur, vel eleemosynae fiunt. Sed eis haec prosunt, si cum viverent, haec sibi ut postea prodessent meruerunt. Est enim quit post mortem. Est vero talis in bono, ut non requirat ista, eshaec vita transierit, adjuvari. Quocirca hic omne meritum comparatur, quo post hanc vitam possit relevari quispiam, vel gravari. Nemo se autem speret,
Abbreviated transcription (Latin):
mel. Nõ pͥma iustorum et scda peccatorũ ut fabula
sompniator ũ s una om̃ium. &e sud resurgere dr̃
quod cadit. caro gnr̃a inueritate resurget. sic̃ in
ueritate cadit. & non scd̃m origmẽ immutatio cor-¬
poris erit. id ẽ aluid nouũ corpꝰ ꝑ carne. s eadẽ ca-¬
ro corruptibilis quȩ cadit. resurget in corruptibił.¬

Expanded text:
mel. Non prima justorum, et secunda peccatorum, ut fabula est somniatorum; sed una omnium. Et si id resurgere dicitur, quod cadit, caro ergo nostra in veritate resurgit, sicut in veritate cadit. Et non secundum Origenem immutatio corporum erit, id est, aliud novum corpus pro carne: sed eadem caro corruptibilis quae cadit t
Abbreviated transcription (Latin):
modũ possĩ breuit̾ disputare ⁊ om̃ib questionib
q̃ de hac re mouere assolẽt. satis facere ñ inuenio.
Resurrecturã tam̃ carne̾ om̃iũ. qͥcũq natisunt
ħ omiũ atq nascent᷑. imortuis: atq morientur

Expanded text:
odum possim breviter disputare, et omnibus quaestionibus quae de hac re moveri assolent, satisfacere non invenio. Resurrecturam tamen carnem omnium quicumque nati sunt hominum atque nascentur, et mortui sunt atque morientur,
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ quicũq fiunt bom. & sacrificio miscrie placat᷑ dd̃.
quẽ nͣ ppiciũ ħ aberent mali. nudli e̾e̾nt boni. diue qb
accupationib tuis loquendo iudeor onerosus: cũ tͥ homini
aciuto ndoctꝰ cito sosui potuerit qͥ querebas. lã dudũ au̾t
finre deberẽ. sitetantũ seirẽ fuisse lecturũ quos flagita

Expanded text:
fiunt, quicumque fiunt boni, et sacrificio misericordiae placatur deus, fiunt, quicumque fiunt boni, et sacrificio misericordiae placatur deus, quem nisi propitium haberent mali, nulli essent boni. Diu est, ut occupationibus tuis loquendo uideor onerosus, cum tibi homini acuto et docto cito solui potuerit, quod quaerebas. iam dudum autem finire deberem, si te tantu
Abbreviated transcription (Latin):
iustiꝰ possidẽ potuerũt. Iusticiã ͥpe ⁊ nemo mase habar.
ae qͥ ñ disererit ñ habet. Peccunia uͭ ⁊ amalis male hͥbet᷑¬
nabonis tanto meliꝰ habet᷑. quanto minꝰ amat᷑. S int̾
s colerat᷑ iniqͥtas male habentiũ. ⁊ quedã int̾ eos uira
costitiuint᷑ que appellant᷑ ciuilia: ñ qͦs hic fiat ut bene
utentes sint. s ut male utentes minus molesti sint do¬
nec fideles & pii quorũ iure st̃ om̃ia. qͥuł ex illis fiunt.
ułĩt illos tantis peruiuentes malis eorũ ñ obstringunt᷑
seo erercentur: ꝓuenitint acdillã ciuitatẽ ubi here¬
ditas etnitatis ẽ ubi ñ habet nͥ iustus iocũ. ñ nͥ sapiẽs
pntipatũ. ubi possidebunt quicũq ibi erunt uere sua.
S cam̃ etiã hic ñ int̾cedimꝰ ut scdm mores legesq
treuas ñ restituint᷑ aliena: quãuis placabiles uos ueli¬
ius malis ñ ut placeant uł ꝑmaneant mali. s qt er illis

Expanded text:
iustius possidere potuerunt. iustitiam quippe et nemo male habet iustius possidere potuerunt. iustitiam quippe et nemo male habet et, qui non dilexerit, non habet. pecunia uero et a malis male habeta bonis tanto melius habetur, quanto minus amatur. sed inter haec toleratur iniquitas male habentium et quaedam inter eos iura constituuntur, quae appellantur ciuilia, non quod hinc fiat, ut bene utentes sint, sed ut male utentes minus molesti sint, donec fideles et pii, quorum iure sunt omnia, qui uel ex illis fiunt uel inter illos tantisper uiuentes malis eorum non obstringuntur, sed exercentur, perueniant ad illam ciuitatem, ubi hereditas aeternitas est, ubi non habet nisi iustus locum, non nisi sapiens principatum, ubi possidebunt, quicumque ibi erunt, uere sua. sed tamen etiam hic non intercedimus, ut secundum mores legesque terrenas non restituantur aliena, quamuis placabiles uos uelimus malis, non ut placeant uel permaneant mali, sed quia ex illis
Abbreviated transcription (Latin):
decepto iudice ⁊ circũuentis legib obtinetur. Quis dicã
deusuris. quas etiã ipse leges & undices reddi ubent.
Anerẽ delior ẽ qui subtra̾it aliqͥd uł eripit diuiti. qiiã
quitrucidat pauꝑẽ fenore: ħ atq huiꝰ modi inale uti q
possidentur. ⁊ ullẽ restituerentur. s. ñ ẽ qͦiudice repe¬
tant᷑. lã uͦ si prudent᷑ intueamur đ scriptũ ẽ fideli homi¬
ni totꝰ mũdus diuitiarũ ẽ: infideli aũt nec oboliis.
Hõne om̃s qͥ sibi uident᷑ gaud̾e licite conqͥsitis. eiꝰq uti
nestiunt. aliena possid̾e conuuitimꝰ: ħ enĩ certe alienũ
ñ ẽ. qͦd ure possisetur. hoc aũt uire: qͦ iuste. & poc
iuste: qͦd bene. Oñe gͥ qđ male possidet᷑ alienũ ẽ mna
le aut̃ possidet: qͥmale utit᷑. Cernis gͦ quã multi debeat᷑
reodere aliena: si uł pauei quib readantur reperiant᷑.
Iui tam̃ ubi st̃ tanto magis ista c̃tẽynũt quanto ea

Expanded text:
decepto iudice et circumuentis legibus obtinetur. quid dicam decepto iudice et circumuentis legibus obtinetur. quid dicam de usuris, quas etiam ipsae leges et iudices reddi iubent? an crudelior est, qui subtrahit aliquid uel eripit diuiti, quam qupossidentur, vellem restituerentur, si non est quo iudice repetantur. Iam vero si prudenter intueamur quod scriptum est, fidelis hominis totus mundus divitiarum est, infidelis autem nec obolus nonne omnes, qui sibi videntur gaudere licite conquisitis eisque uti nesciunt aliena possidere convincimus. Hoc enim certe alienum non est quod iure possidetur; hoc autem iure quod iuste et hoc iuste, quod bene. Omne igitur quod male possidle autem possidet, qui male utitur. cernis ergo, quam multi debeant reddere aliena siue pauci, quibus reddantur, reperiantur; qui tamen ubiubi sunt, tanto magis ista contemnunt, quanto ea
Abbreviated transcription (Latin):
cõmittere ꝙͣ cutiqͣm ĩ qͥlibet officio militanti redde
qe accepisti. quando iubente uidice cui cũq cause
necessariũ hominẽ tenusti. ne resisteret u nisti
ne fug̾et inclisisti postremo aut ꝑmanente lite ex¬
hibunti. aut finita dimisisti .S illud cur ad uocato
quos ab adu̾sario cũ male uicisset accepit. quis tandẽ
aduocat᷑ aut eraduocato ita uir optimus facile reiper¬
itur qͥ suscepto suo dicat recipe qd mͥ cũ tͥ male ad essẽ
dedisti. & reode aduersario tuo q̃ me agente inique ab¬
stulisti: & tam̃ quẽ pͥoris ñ recte uitȩ rectissime penitet.
etiã ħ fic̾e debet: ut si ille qͥiniq litigaũ ñ uuit addmonitꝰ
corriget iniqͥtate. eiꝰ tim̃ iniqͥtatis nolit iste habe mercese
nͥ forte restituendũ ẽ alienũ d ꝑfutũ clanciilo aufert᷑
⁊ restituendũ ñ ẽ quod in ipso foro ubi peccata puniunt᷑

Expanded text:
committere, quam cuiquam in quolibet officio militanti: Redde, committere, quam cuiquam in quolibet officio militanti: Redde, quod accepisti, quando iubente iudice cuicumque causae necessarium hominem tenuisti, ne resisteret, uinxisti, ne fugeret, inclusisti, postremo aut permanente lite exhibuisti aut finita dimisisti. sed illud cur aduocato nquod ab aduersario, cum male uicisset, accepit. quis tandem aduocatus aut ex aduocato ita uir optimus facile reperitur, qui suscepto suo dicat: Recipe, quod mihi, cum tibi male adessem, dedisti, et redde aduersario tuo, quod me agente inique abstulisti? et tamen, quem prioris non rectae uitae rectissime paenitet, etiam hoc facere debet, ut, si ille, qui inique litigauit, non uult admonitus corrigere iniquitatem, eius tamen iniquitatis nolit iste habere mercedem, nisi forte restituendum est alienum, quod per furtum clanculo aufertur, et restituendum non est, quod in ipso foro, ubi peccata puniuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
conscenderint sc̃itatis gͣdũ. faciliꝰ ea que hoc modo adqͥ¬
sier̃ tanquã sua pauperib largiunt᷑ quãꝙ. eis aquib
accepta fũt tã quã aliena restituunt. qui uͦ contra
uis sotietates humanȩ. furtis. rapinis. calũpniis. opp̃si¬
onib inuasionib abstulerit: reddenda potiꝰ quã donan¬
da censemus. Tachei publicani euangłico eremplo. qui
cũ hospitio dñm suscepisset inuitã sc̃am repente muta¬
tus. dimidiũ inqͥd rerũ inearũ do pauꝑib ⁊si cui aliquid
abstulit quadruplũ reodo. Uerũtam̃ si tristicia sinceriꝰ
consuilatur: iustius dr̃ aduocato redde quod accepisti.
quando contͣ ueritatẽ stetisti. imquitati affuisti.
uidicẽ fefellisti. iustã causã opp̃ssisti: defalsitate ui¬
cisti. Quod uides multos honestissimos ⁊ disertissimos
uiros non solũ impune. uerũ etiã głose uideri sibi

Expanded text:
conscenderint sanctitatis gradum, facilius ea, quae hoc modo adquconscenderint sanctitatis gradum, facilius ea, quae hoc modo adquisierunt, tamquam sua pauperibus largiuntur. quam eis, a quibus accepta sunt, tamquam aliena restituunt qui uero contra morem societatis humanae furtis, rapinis, calumniis, oppressionibus, inuasionibus abstulerit, reddenda potius quam donanda censemus Zachaei publicani euangelico exemplo, qui cum hospitio dominum suscepisset, in uitam sanctam repente mutatus: Dimidium, inquit, rerum mearum do pauperibus et, si cui aliquid abstuli, quadruplum reddo. Verum tamen si iustitia sincerius consulatur, iustius dicitur aduocato: Redde, quod accepisti, quando contra ueritatem stetisti, iniquitati adfuisti, iudicem fefellisti, iustam causam oppressisti, de falsitate uicisti, quod uides multos honestissimos et disertissimos uiros non solum impune uerum etiam gloriose uideri sibi
Abbreviated transcription (Latin):
uurisperit̾ uerũ cõnsiliũ. Iui enĩ int̾ utrãq parte ad
eram̃ adhibent᷑. isti eruna parte consistunt. Cũ aut̃
uidicia & testimonia quę nec iusta ⁊ uera uendenda sut
iniqua ⁊⁊ falsa uendunt᷑: multo sceleracitis utiq peccuma
sumitur. quia scederate etiã ꝙ. uis auolentib datur. Ille
tam̃ soles tãq male sibi ablatã peccuniã. repetere: quis
ustũ iudiciũ emit. qm̃ uenale eẽ. ñ debuit. Iui uͦ ꝓpin-
uł puderet emisse. Sunt aliȩ ꝑsone inferioris loci que
abutroq parte ñ insolent̃ accipiunt sic̃ officiuint & a quo
amoret᷑ & cui amouet᷑ officiũ. Abhis extorta per in mo¬
deratã imꝓbitatẽ repeti solent data: ꝑtolerabilẽ consuetu¬
dinẽ. non solent. Magisq rep̃endimꝰ qui talia ĩusitate
repetiuer̃. quã quiea demore sũpser̃. qm̃ multe necessariȩ
ꝑsonȩ reb humanis uł inuitant᷑ ui modi cõmodis uel te¬
nentur. Isti siuiã uite mutauerint aut ercellentioris

Expanded text:
rtem ad examen adhibentur, isti ex una parte consistunt. cum autem iudicia et testimonia, quae nec iusta et uera uendenda sunt, iniqua et falsa uenduntur, multo sceleratius utique pecunia sumitur, quia scelerate etiam quamuis a uolentibus datur. ille tamen solet tamquam male sibi ablatam pecuniam repetere, qui iustum iudicium emit, quoniam uenale esse non debuit; qui uero vel puderet emisse. Sunt aliae personae inferioris loci, que ab utraque parte non insolenter accipiunt, sicut officialis et a quo admouetur et cui admouetur officium; ab his extorta per inmoderatam inprobitatem repeti solent, data per tolerabilem consuetudinem non solent magisque reprehendimus, qui talia inusitate repetiuerunt, quam qui ea de more sumpserunt, quoniam multae necessariae personae rebus humanis uel inuitantur huius modi commodis uel tenentur. isti si uiam uitae mutauerint aut excellentioris
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ si ue utroq incelligatur mͦ hicẽ.etiã quam
poscunus remissio: ubi ẽ. om̃is comissio peccatoꝵ.
hic tẽptationes que nos adpeccandũ uł allitiunt uł
in pellunt. Nic deniq malũ unde cupimus libe¬
rari. Iilic autẽ: nichil istoꝵ ÷. E uangłista uͦ lucaᷤᷤ
inoratione dñica peticiones ñ septẽ: siu. complerus ÷.

Expanded text:
liter, sive utroque intelligatur modo.liter, sive utroque intelligatur modo.poscimus remissio, ubi est omnis commissio peccatorum. Hic tentationes, quae nos ad peccandum vel alliciunt vel impellunt. Hic denique malum, unde cupimus liberari. Illic autem nihil istorum est. Evangelista vero Lucas in oratione dominica petitiones non septem, s
Abbreviated transcription (Latin):
cessaria. Nã qđ dicimus scĩficetur nom̃ tuum adueni¬
at regnũ tuum fiat uolumptas tua sicut in celo ⁊ ĩ
terra : qͦd nõ absurde quidã intellexerunt ĩ sp̃u ⁊ in
corpore om̃ino sine fine tenenda sunt. ⁊ hic inchoa¬
ta. quantũ cumq ꝓficimꝰ augentur in nobis. ꝑ fec¬
ta uero qd in alia uita sꝑandũ ÷: semꝑ possidebũt.
Quod uero dicimus panem nr̃m cotidianu da nob̃
hodie: ⁊ dimitte nobis debita nrͣa sicut et nos di¬
mittimus debitoribus nris. ⁊ ne nos inducas in
tẽptationem sedlibera nos a malo. quis nõ uide¬
at. ad p̃sentis uite indulgentiam pertinere: In
ila itaq uita et̾na ubi nos sẽꝑ sꝑamus futuros.
⁊ nominis dĩ sc̃ificatio. et regnũ eiꝰ. ⁊ uoluntas
eiꝰ in nr̃o spũ ⁊ corpore ꝑfecte atq in mortali¬
ter permanebunt. Panis uͦ quotidianus ideo
dictus ÷. quia hic ẽ. necessarius quantũ anime
carniq tribuenduf:siue spiricalit᷑ siue corpora¬

Expanded text:
ificetur nomen tuum, Adveniat regnum tuum, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra quod non absurde quidam intellexerunt, in spiritu et corpore, omnino sine fine retinenda sunt: et hic inchoata, quantumcumque proficimus, augentur in nobis; perfecta vero, quod in alia vita sperandum est, semper possidebuntur. Quod vero dicimus, Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, Et ne nos inferas in tentationem, Sed libera nos a malo , quis non videat ad praesentis vitae indigentiam pertinere? In illa itaque vita aeterna ubi nos semper speramus futuros, et nominis Dei sanctificatio, et regnum ejus, et voluntas ejus in nostro spiritu et corpore perfecte atque immortaliter permanebunt. Panis vero quotidianus ideo dictus est quia hic est necessarius, quantus animae carnique tribuendus est, sive spiritualiter, sive carna
Abbreviated transcription (Latin):
sus: &e utriq cotidiȩ ꝑuicissitudines t̃ꝑm. uł ortũ
uel occasum repetunt. Sol suꝑuenti noctis diem ꝑdit
tu excludit᷑: luna sui patitur detͥmẽtum. et pleni¬
tudinẽ luminis sub constitutione creatoris aut ꝑdit
aut recipit. Uarios p̃t̾ea siderũ lapsus itidem con
alt̾nantibus motibus aut sereno quiescit.
aut tempestate turbat᷑. terra imbribus infusa mol¬
litur. eadem aut gelu stringitur aut calore sicca¬
tur. Quin et aspectum dei metuens contreͤmiscit.
ac se imꝑio subditam motu ipso fatetur. Ipsum aerẽ
ꝑniciosior alitus sepe corrumpit. et dum grauaue¬
rit: efficit pestilentẽ. Uincuntur fusis ad dm̃ p̃cibꝰ
pluuȩ: et ꝓlixa sursum serenitas supplicatione
aut imposite seruiunt tationi. aut inusus homi¬

Expanded text:
 et utrique quotidie per vicissitudines temporum vel ortum vel occasum esse repetendum. Adventu noctis sol diem perdit, sus illuminat. Luna sui patitur detrimentum, et plenitudinem luminis sub constitutione rectoris aut perdit, aut recipit. Varius praeterea siderum lapsus, et rationmodumque custodiens aut sereno quiescit, aut tempestate turbatur. Terra imbribus infusa mollitur, eademque rursum aut gelu stringitur, aut calore siccatur: quin et aspectu Dei metuens contremiscit, et se imperio subditam motu fatetur. Ipsum aerem perniciosior halitus saepe corrumpit, et postquam gravaverit, efficit pestilentem. Vincuntur piis ad Dominum precibus pluviae, et prolixa rursum serenitas supplicatione impositae serviunt rationi, aut in usum homi
Abbreviated transcription (Latin):
e̾ent homines poriginale peccatũ. tanto grauius
&e ꝑnitiosius. quanto maiora ł plura insuꝑ addi¬
derunt. Necessariꝰ erat mediator hoc ẽ. recõcili¬
ator. qui hanc ir̃a sacrifitii singłaris cuiꝰ erant
ũbrȩ om̃ia sacrifitia legis ⁊ ꝓpħarũ oblatione
placaret. Unde dic̃ apłs. Si enim cũ inimici ẽe¬
mꝰ recõtiliati sumꝰ deo ꝑmorte̾ filii eiꝰ: multo ma¬
gis recõtiliati nnc ĩsangine eiꝰ salui erimꝰ abira¬

Expanded text:
inale peccatum, tanto gravius et perniciosius, quanto majora vel plura insuper addiderant, necessarius erat mediator, hoc est reconciliator, qui hanc iram sacrificii singularis, cujus umbrae omnia sacrificia Legis et Prophetarum, oblatione placaret. Unde dicit Apostolus: Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis reco
Abbreviated transcription (Latin):
ominũ: resurgẽt qͥdẽ etiã ipsi unꝰ qͥsq cũ sua ar¬
ne s ut cũ diabolo ⁊ angłis eiꝰ. puniat᷑. U trũ sane
ipsi cũ uitiis ⁊ oeformitite suoꝵ corpoꝵ resurgent.
quecũq ĩeis uitiosa ⁊ de formia m̃bra gestarũt. in
requirendo laborare quid opus ẽ : Neq eni fatiga¬
re nos debet incerta coꝵ habitudo uł pulcritudo:
qͦe erit certa et sempiterna dampnatio. Nec mo¬
ueat quomͦ erit ineis corpꝰ incorruptibile si dose
poterit: aut quomͦ corruptibile si mori non pote¬
rit. Nõ eñi uera uita nͥ uͥ felict̾ uiuit᷑: nec uera incor¬
ruptio. nͥuͥ salus nullo dolore corrũpit᷑. Uui au̾t in¬
felit mori ñ sinit᷑. ut ita dicã mors ipsa ñ morit᷑ & ubi
solor ꝑpetuus ñ intimit sed affligit: ipsa corruptio
iñ qua suũ corpꝰ anima relinquere cogit᷑: nec seda qͣ
penale corpꝰ animã relinquere ñ ꝑmittit᷑. ⁊ homini
accidisset: sinemo peccasset.

Expanded text:
 resurgent quidem etiam ipsi unusquisque cum sua carne, sed ut cum diabolo et ejus angelis puniantur. Utrum sane ipsi cum vitiis et deformitatibus suorum corporum resurgant, quaecumque in eis vitiosa et deformia membra gestarunt, in requirendo laborare quid opus est? Neque enim fatigare nos debet incerta eorum habitudo vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiterna damnatio. Nec moveat, quomodo in eis erit corpus incorruptibile, si dolere poterit; aut quomodo corruptibile, si mori non poterit. Non est enim vera vita, nisi ubi feliciter vivitur, nec vera incorruptio, nisi ubi salus nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, ut ita dicam, mors ipsa non moritur; et ubi dolor pemen qua suum corpus anima relinquere cogitur, nec secunda qua poenale corpus anima relinquere non permittitur, homini accidisset, si nemo peccasset.
Abbreviated transcription (Latin):
it tempus quando nõ fuit filicis. Iam enĩ erat
tẽpus: quando nõ erat filius. Si fuit tempus.
quando nõ fuit filius: nõ om̃ia ꝑ ipsũ facta sũt.
Iam enĩ erat tẽpus. quando nõ erat filius. Si erat
debuit dicere. in principio erat uerbũ: s in prin¬
cipio erat tempus. Ioħs dicit. om̃ia ꝑ ipsũ facta
sũt: &e arrius contra dicit. Dic arriane unde scis

Expanded text:
t tempus, quando non erat Filius: Ergo fuit tempus, quod non fecit Filius. Si fuit tempus, quod non fecit filius, non omnia per ipsum facta sunt: jam enim erat tempus, quando non erat Filius. Si erat a non debuerat dicere: In principio erat Verbum, sed in principio erat tempus. Johannes dicit: Omnia per ipsum facta sunt: sed Arr
Abbreviated transcription (Latin):
dor lucis ȩt̃ne in quo nichil inquinam̃tim¬
currit. quocũq radiauerit mũdare potest.
ipse pollui non potest: s stulte unde sordes
in uirgine matre. tibi non ẽ concubitus
cũ homine patre: Unde sordes inea. que
nec concipiendo libidinẽ. nec pariendo
passa ẽ. dolorẽ. Unde sordes indomo. ad quã
nullus hos pes accessit. s solus adeã fabri¬
cator ⁊ dñs uenit: Sestẽ quã hͣabebat in¬
sam: integͣm dereliquid. Sic̃ ille natus ẽ
solus int̾ mortuos liber. sic istius ex qua na¬
tus ẽ matris pudor solus ẽ integer. Eua
per inobedientiã meruit penã: maria ꝑobedi¬
entiã conseq̾uta ẽ. grãm. Illa gustando ꝓhibi¬
tum maledicta: hec credendo angło benedicta-¬

Expanded text:
dor lucis æternæ, in quo nihil inquinatū ocdor lucis æternæ, in quo nihil inquinatū occurrit? Quocunque radiauerit, mundare potest, ipse pollui non potest. Stulte, vnde sordes in Virgine, vbi non est concubitus cum honec concipiendo libidinem, nec pariendo est passa dolorem? Unde sordes in domo, ad quam nullus hospes accessit, sed solus ad eam fabricator Dominus venit, vestem quam non habebat insam reliquit? Et sicut ille natus est solus inter mortuos liber, sic istius, ex qua natus est, ma inobediens meruit poenam, Maria obediens consecuta est gratiam. Illa gustans prohibitum maledicta fuit. Haec credens angelo est benedicta
Abbreviated transcription (Latin):
canerunt. Qui erat factus ÷: quid erat: quid
ꝗ factꝰ ẽ: SUerbũ caro factũẽ. filius dei erat:
filius hõĩs factiis ÷. Is erat: homo factus ẽ.¬
Sus cepit umanitatẽ: ñ amisit diuinitatem
factus ẽ. humilis: mansit sublimis. Factus ẽ.
homo: non destitit ẽẽ. ds̃. Hatus ẽ. paruulus:
latens magnus. Qui libent̃ amplectit᷑ dm̃ natũ.
ñ orret uirginis partũ. dic̃ tͥ creator hominis
filius hominis. Quid ÷ quodte ꝑmouet in m̃ã
natiuitatẽ: O homo nonsũ libidinis conceptus
cupiditate. Ego matrẽ qua nasceret᷑. fecrego
uiam m̃o itineri p̃paraui: atq mundaui.
hanc quã despicis manichee. mat̾ mea ẽ s
manii fabricata ÷ mea. Si potui inquinari cũ
illã facerẽ: potui inquinari in illa cũ nascerer
Sic̃ transitu meo illiꝰ non ẽ. corupta uirgini¬
tas: sic incarne ñ ẽ maculata maiestas. Si
solis radius cloacarũ sordes siccare nouit.¬
eiq inquinari ñ nouit. quanto magis splẽ¬

Expanded text:
caverunt, qui erat, factus est; qui erat, quid s est? Verbum erat, caro factus est; Filius Dei erat, filius hominis factus Suscepit humanitatem, non amisit deitatem. Factus humilis, mansit sublimis. Natus est homo, non destitit esse Deus. Natus est paruulus, latens magnus. Qui libenter amplectitur Deum natum, non horret Virginis partum. Dicit Deus creator hominis, filius hominis. Quid est quod te permouet in mea Natiuitate? Non sum libidinis conceptus cupiditate, ego Matrem de qua nascerer, feci: ego viam meo itineri præparaui atque mundaui. Hanc quam despicis Manichæe, mater est mea, sed manu fabricata est mea. Si potui inquinari cum eā facerem: potui inquinari cum ex ea nascerer. Sicut trāsitu meo illius non est corrupta virginitas, sic & mea non est ibi maculata maiestas. Si solis radius cloacæ sordes exsiccare nouit, inquinari non nouit, quantomagis splen
Abbreviated transcription (Latin):
duudo pacẽ. si enim fracta fuerit
pax: iam nõ ẽ pax. s quom apuad ce
pax illibata ẽẽ potest. apud quẽ fides non¬
ẽ integra : unde quia mecũ possidere non¬
uis. &e᷑ pacem uis diuidere: heredicatẽ non

Expanded text:
ivido pacem. Si enim fracta fuerit pax, jam non est pax. Sed quomodo apud te pax illibata est, apud quem fides integra non est? Unde quia mecum vis possidere, et pacem vis dividere, haereditatem non
Abbreviated transcription (Latin):
scẽ unitatis. s hominib bone uoluntatis.¬
Ipse ẽ. hereditas: ipse testator apsũ queris ui¬
dere.Quid partiris unũ: sunũ diuiseris.
crudelis impia meretrix. E rubesce iudieante
salomone: an peretrir ne unũ ui iũi. ne liuise¬
cũq conceptũ. iamq partum ꝑderet. non
ꝑmisit diuidi filiũ suũ. ⁊ tu diudis dm̃
tuũ: illa & simeretix: tam̃ pia quia mater.
p̃focas: quod ñ paris congregas. quo mͦͥ alleai¬
illius tremuerũt. quid dir̃: date puerum¬

Expanded text:
sanctae unitatis, sed hominibus bonae voluntatis.Ipse est haereditas, ipse testator; ipsum quaeris dividere? Quid partiris unum? Si unum diviseris, crudelis et impia, erubesce! Judicante Salomone, meretrix ne unum vivum, ne undecumque codimisit dividi filium suum; et tu dividis Deum tuum? Illa etsi meretrix, tamen pia; quia mater: praefocas; quod non parturis, congregas. illius tremuerunt. Quid dicit
Abbreviated transcription (Latin):
magna oꝑa dm̃ exquisita mom̃ns uolun¬
tates eiꝰ: Et tã sapient᷑ exquisita ut cũ angłi ca
et humana creat̾a peccass: idt nͣquos ille s quod
bene ute̾s malis tãq sũme bonus ad eorũ dĩpna¬
tionẽ quos iuste p̃destinauit ad pęn̾a: ⁊ adeoꝵ
salutẽ qͦs benigne p̃sestinauit ad gr̃am. Quãtũ¬
enͣi ad ipsos attinet quos d̃s noluit fecerunt:
quantũ uͦ ad om̃ipotentiã dĩ nullo mͦ id efficere
ualuerunt. ħ quippe ipso quod contͣ uoluntatẽ eiꝰ
fecerunt: de ipsis factaẽ. uoluntas eiꝰ. Proptea nãq
magna oꝑa dm̃ ex quisita mom̃s uoluntates eius:
ut miro ⁊ ĩeffabili modo ñfiat pͣt̾ eiꝰ uoluntatẽ quod
etiã contͣ eiꝰ fit uoluntatẽ: quia nͣfieret sinͣ sineret.
Hec utiq nolens sinit: s uolens. Nec sineret bonus
fieri male: nͥ om̃ips ⁊ demalo facere poss ⁊bene

Expanded text:
magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus, et tam sapienter exquisita, ut cum angelica et humana creatura peccasset, id est non quod ille, sed quod bene utens et malis, tanquam summe bonus, ad eorum damnationem, quos juste praedestinavit ad poenam; et ad eorum salutem, quos benigne praedestinavit ad genim ad ipsos attinet, quod Deus voluit fecerunt. Quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id efficere voluerunt. Hoc enim ipso quod contra voluntatem ejus fecerunt, de ipsis facta est voluntas ejus. Propterea namque Opera Domini exquisita in omnes voluntates ejus , ut miro et ineetiam contra ejus fit voluntatem. Quia non fieret, si non sineret: nec utique nolens sinit, sed volens; nec sineret bonus fieri male, nisi omnipotens et de malo facere posset bene.
Abbreviated transcription (Latin):
R E ceperat eñi apłs ut oraret᷑ ꝓ om̃ib hominib.
ispecialit᷑ ad didirat pro regib ⁊his qui insub¬
limitate sũt qui putari poterant fastu  suꝑbia scłari
afidei xp̃iane humilitate ab orrere. Pro inde dice̾s.
hoe eni bonu̾: corã saluatore nr̃o dõ. iot etiã ut ꝓta¬

Expanded text:
raeceperat enim Apostolus ut oraretur pro omnibus hominibus, et specialiter addiderat pro regibus et iis qui in sublimitate sunt, qui putari poterant, fastu et superbia saeculari a fidei christianae humilitate abhorrere. Proinde dicens, Hoc enim bonum est coram salvatore nostro Deo, id est, ut et
Abbreviated transcription (Latin):
IC om̃ino grandit᷑ ⁊ euident᷑ dĩ gr̃a cõmen¬
dat᷑. Quid eñi nat᷑a humana in homine
xp̃o meruit. ut munitate ꝑsonȩ unici filii dĩ sin¬
głarit᷑ eet assũpta: que bona uoluntas. cuiꝰ boni¬
ꝓpositi studiũ : Quȩ bona oꝑa pcesserũt: Quib
mereret᷑ iste hõ ut ima fieret ꝑsona cũ dõ:
hũquid antea fuit homo. & hoc ei singłari bene¬
illo suscepto caro factu̾ ẽ. utiq dĩ. Ut quẽ ad mo
Unde nat᷑e humane tanta gła nulli is p̃cedentib
meritis. sine dubitacione gratuita. nisi qr magna
hic ⁊sola dĩ grͣa fidelit̾ ⁊ sobrie considerantib eui
angłs salutauit. quando ei fut᷑um annuntiauit
hunc partũ. Aue inquit grͣa plena. Et paulo post.
Inuenisti ait gram apud dm̃. Et hȩc qui dem

Expanded text:
ic omnino granditer et evidenter Dei gratia commendatur. Quid enim natura humana in homine Christo meruit, ut in unitatem personae unici Filii Dei singulariter esset assumpta? Quae bona voluntas, cupropositi studium, quae bona praecesserunt opera, quibus mereretur iste homo una fieri persona cum Deo? Nunquid antea fuit homo, et hoc ei singulare beneillo suscepto caro factum est, utique Deus: ut quemadmodum Unde naturae humanae tanta gloria, nullis praecedentibus meritis sine dubitatione gratuita, nisi quia magna hic et sola Dei gratia fideliter et sobrie considerantibus eviangelus salutavit, quando ei futurum annuntiavit hunc partum: Ave, inquit, gratia plena. Et paulo post: Invenisti, ait, gratiam apud Deum . Et haec quidem g
Abbreviated transcription (Latin):
uic quid gͥ. gestnͣe̾. incruce .ͥ. ĩ sepultura.
inresurrectione t̾cia die. ĩ ascensione incelũ
i sedẽ ad dertͣam patris. ita gestũ ẽ. ut dehis reb
ñ mistice tantũ dictis. s ȩtiã gestis cõfiguraret᷑
uita xp̃iana que hicgerit᷑. Nam ꝓpter eius
crucem dictũ ẽ. Qui aut̃ iħu xp̃i sunt: carnẽ

Expanded text:
uidquid igitur gestum est in cruce Christi, in sepultura, in resurrectione tertio die, in ascensione in coelum, in sede ad dexteram Patris; ita gestum est, ut his rebus non mystice tantum dictis, sed etiam gestis configuraretur vita christiana quae hic geritur. Nam propter ejus crucem dictum est: Qui autem Jesu Christi sunt, carnem
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrio male utẽs homo. & se ꝑdidit
iipsũ. Sic̃ eñĩ quise occidit. utiq uiuendo se
occidit. s se occioendo ñuiuit: nec se ipsũ pot̾it
resuscitare cum occiderit: ita cũ lib̾o peccłtur
arbitrio: uictor. e peccato.amissũ: ⁊ lib̾ũ arbi¬
triũ. aquo enͣi quis de uictus ẽ huic et seruus
aodictus:. Petri certe apłi÷ ista sententia. Que
cũ uerasit. qualis queso po test serui addicti
eẽ. lib̾tas. nisi quando eũ peccare selectat:
Liberalit̾ em̃ serut. qui sui dm̃ uolu̾tatẽ libent᷑
facit. Ac ꝑhoc ad peccandu̾ liber ÷: qui peceti ser¬
uusẽ. Unde ad iuste faciendũ liber ñerit. nisi
apeccato lib̾atus. ee̾.iusticiȩ ceꝑit seruus. Ipsa :
uera lib̾tas. ꝓpt̾ recti facti leticiã. simul ⁊ pia
seruitus. ꝓpt̾ p̃cepti obedientiã. S adbene facien¬
dũ ista lib̾tas unde erit homini ad dicto ⁊uen¬

Expanded text:
arbitrio male utens homo et se perdidit et ipsum. Sicut enim qui se occidit, utique vivendo se occidit, sed se occidendo non vivit, nec se ipsum poterit resuscitare cum occiderit, ita cum libero peccaret arbitrio, victore peccato amissum est et liberum arbitrium. A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est. 263 Petri certe apostoli est ista sententia: quae cum vera sit, qualis, quaeso, potest servi addicti esse libertas, nisi quando eum peccare delectat? Liberaliter enim servit qui sui domini voluntatem libenter facit, ac per hoc ad peccandum liber est qui peccati servus est. Unde ad juste faciendum liber non erit, nisi a peccato liberatus, esse justitiae coeperit servus. Ipsa est vera libertas propter recti facti licentiam, simul et pia servitus propter praecepti obedientiam. Sed ad bene faciendum ista libertas unde erit homini addicto et ven
Abbreviated transcription (Latin):
co. Igit᷑ ñ uolentis neq currentis. s misereintis :
dĩ. dũ ꝓcul dubio si homo eiꝰ ętatise̾. ut ratione
iã utat᷑ nͣ posset credere. sꝑare. diligere. nͥ uellet:
nec ꝑuenire ad palmã suꝑne uocationis dĩ. nisi

Expanded text:
co: Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est co: Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei , cum procul dubio, si homo ejus aetatis est ut ratione jam utatur, non possit credere, sperare, diligere, nisi velit, nec pervenire ad