comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siiam sitit tibi. si iam fc̃e sunt
ei lacrime sue panis dum dicit᷑
ei persingulos dies ubi ẽ deus
tiis:. si iam petit a te unam.
⁊ hanc requirit ut inhabitet
in domo tua ꝑ om̃s clies uite
sue. Et que uita eius nisitu:
Et qui dies tui: nisi et̾nitas tu¬
a: Sicut anni tui qui ñ defici¬
unt:quia idem ipe es. Hiic gͦ
intelligat aĩa q̃ potest qmlõ¬
ge super oĩa tempora sis et̾nus:
quando tua domus q̃ peregri¬
nata ñ ẽ qmuis ñ sit tibi coet̾¬
na: tam̃ indesinent̾ ⁊ in defici¬
enter tibi coherendo. nullam
patitur uicissitudinem tem¬
poꝵ. hoc in ꝯspectu tuo claret
michi. ⁊ magis magisq cla¬
rescat oro te: atq in hac ma¬
nifestatione ꝑsistam sobriꝰ
subalis tius. Ecte nescio quid
informe: mistis mutationi
b rerum extremaꝵ atq infir¬
maꝵ. Et quis dicet mͥ: nisi
quisquis ꝑ inania cordis sui
cum suis fantasmatib ua¬
gatur ⁊ uoluitur: quis ni¬
si talis dicet mͥ qd̃ diminu¬

Expanded text:
si iam sitit tibi, si iam factae sunt si iam sitit tibi, si iam factae sunt ei lacrimae suae panis, dum dicitur ei per singulos dies: ubi est deus tuus? si iam petit a te unam et hanc requirit, u t inhabitet in domo tua per omnes dies uitae suae? et quae uita eius nisi tu? et qui dies tui nisi aeternitas tua, sicut anni tui, qui non deficiunt, quia idem ipse es? hinc ergo intellegat anima, quae potest, quam longe super omnia tempora sis aeternus, quando tua domus, quae peregrinata non est, quamuis non sit tibi coaeterna, tamen indesinenter et indeficienter tibi cohaerendo nullam patitur uicissitudinem temporum. hoc in conspectu tuo claret mihi et magis magisque clarescat, oro te, atque in hac manifestatione persistam sobrius sub alis tuis. Ecce nescio quid informe in istis mutationibus rerum extremarum atque infirmarum. Et quis dicet mihi, nisi quisquis per inania cordis sui cum suis phantasmatibus vagatur et volvitur; quis nisi talis dicet mihi, quod diminu
Abbreviated transcription (Latin):
gis magisꝙ clarescat oro te
atq inea manifestatione ꝑ¬
sistam sobrius subalis tius.
Item dixistimͥ uoce forti in
aurem int̾iorem. qd̃ net illa
creatura tibi coet̾na est cuius
uoluntas tu solus es. teq ꝑ¬
seu̾antissima castitate hau¬
riens mutabilitatem suam
nusqm ⁊ nunqm exerit: et
fectu se tenet. ñ habens futu¬
rum qd̃ expestet: nec in preti¬
tum traiciens qd̃ meminerit
nulla uice uariatur: net in
tempora ulla distenditur.
Obeata si qͣ ista ẽ. in herendo
lratitudini tue: beata sempi¬
t̾no in habitatore te atꝙ il¬
lustratore suo. siet in uenio
quid libentiris appellandũ
existimen celum celi domi¬
no qm̃ domum tuã ꝯtẽplã¬
tem delectationem tuã sine
ullo defectu egrediendi in
aliud. m̃tem puram ꝯcor¬
dissime unam stabiluñto
pacis scoꝵ sp̃uum ciuium ciui¬
tatis tue. in celestib suꝑ ista ce¬
lestia. Uñ intelligat aĩa qnͣtũ
ꝑegrinatione longinq̃ fc̃a est:

Expanded text:
gis magisque clarescat, oro te, gis magisque clarescat, oro te, atque in ea manifestatione persistam sobrius sub alis tuis. Item dixisti mihi uoce forti in aurem interiorem, quod nec illa creatura tibi coaeterna est, cuius uoluptas tu solus es teque perseuerantissima castitate hauriens mutabilitatem suam nusquam et numquam exerit et uem toto affectu se tenet, non habens futurum quod expectet nec in praeteritum traiciens quod meminerit, nulla uice uariatur nec in tempora ulla distenditur. o beata, si qua ista est, inhaerendo beatitudini tuae, beata sempiterno inhabitatore te atque inlnstratore suo! nec inuenio, quid libentius appellandum existimem caelum caeli domino quapi domum tuam contemplantem delectationem tuam sine ullo defectu egrediendi in aliud, mentem puram concordissime unam stabilimento pacis sanctorum spirituum, ciuium ciuitatis tuae in caelestibus super ista caelestia. Vnde intellegat anima, cuius peregrinatio longinqua facta est,
Abbreviated transcription (Latin):
ex me mors michi fui ⁊ in te
reuiuisco: tu me alloquere
tu mͥ sermorinare. Credidi¬
libris tuis ⁊ u̾ba coꝵ archana
ualde. Iam dixisti mͥ dñe uoce
forti inaurem int̾iorem quia
tu et̾nus es ⁊ solus habens im¬
mortalitatem: qm̃ ex nulla
spetie motu ue mutaris. nectẽ¬
porib uariatur uoluntas tu¬
a. quia ñ ẽ inmortalis uolũtas
q̃ alia ⁊ alia ẽ. hoc in ꝯspectu
tuo claiet michi ⁊ magis ma¬
gisq clarescat oro te. atq ĩ ea
manifestatione ꝑsistã sobuiꝰ
subalis tuis. Item dixisti mͥ
dñe uoce forti in aurem int̾i¬
orem. qd̃ om̃s naturas atq sb̾¬
tantias q̃ ñ sunt qd̃ tues et
tamen sunt. tu feaisti. ⁊ hoc so¬
lum ate ñ est qd̃ ñ est. mot̾q
uoluntatis ate qui es. ad id
qd̾ minus ẽ: quia talis motꝰ
delictum atq pcc̃m ẽ.: ⁊ qd̃ nul¬
lius pcc̃m aut tibi nocet aut
ꝑ turbat orclinem imꝑii tui
uel in primo uel in iio. hoc
in ꝯspectu tuo claret in. ⁊ ma¬

Expanded text:
ex me, mors mihi fui: in te ex me, mors mihi fui: in te reuiuesco. tu me alloquere, tu mihi sermocinare. credidlibris tuis, et uerba eorum arcana ualde. iam dixisti mihi, domine, uoce forti in aurem interiorem. quia tu aeternus es, solus habens inmortalitatem, quoniam ex nulla specie motuue mutaris nec temporibus uariatur uoluntas tua, quia non est immortalis uoluntas, quae alia et alia est. hoc in conspectu tuo claret mihi et magis magisque clarescat, oro te, atque in manifestatione persistam sobrius sub alis tuis. Item dixisti mihi, Domine, voce forti in aurem interiorem, quod omnes naturas atque substantias quae non sunt quod tu es, et tamen sunt, tu felum a te non est, quod non est; motusque uoluntatis a te, qui es, ad id quod minus est, quia talis motus delictum atque peccatum est, et quod nullius peccatum aut tibi nocet aut perturbat ordinem imperii tui uel in primo uel in imo. hoc in conspectu tuo claret mihi et ma
Abbreviated transcription (Latin):
atura ẽ aliqua in tellectuał.
qmqm̃ nequaqm̃ tibi trini¬
tati coet̾na. particeps tamen
eternitatis tue ualde muta¬
bilitatem suam pre cdulcecli¬
ne felicissime ꝯtemplatõnis
tue cohibet ⁊ sine ullo lapsu
er quo fc̃a ẽ inherendo tibi.
excelit omnem uolubilem
uicissitudinem tempoꝵ. Is¬
ta u̾o informitas t̾re in uisi¬
bilis ⁊ inꝯposite: nec ip̃a in
dieb numerata est. Tibi enĩ
nulla species. nullus ordo. nͨ
uenit quicqm nec precerit:¬
⁊ ubi hoc non fit. ñ sunt u¬
tiq dies nec uicissitudo spa¬
tiorum temporalium. O u̾i¬
tas lum̃ cordis mer: ñ tene¬
bre mee loquantur mͥ. Deflu¬
xi ad ista. ⁊ obscuratus sum:
s hinc eciam. hinc ad ama¬
ui te. Erraui: ⁊ recordatus sũ
tiui: audiui uocem tuã post
me ut redirem: ⁊uix audi¬
iu ꝓpter tumultus pcc̃orũ.
Et nunc ecce redeo: estuans
⁊ anclans ad fontem tuũ
Nemo me ꝓhibeat hunc bi¬
bam ⁊hinc uiuam. Nã nõ
ego uita mea. Si male uyci

Expanded text:
atura est aliqua intellectualis, atura est aliqua intellectualis, quamquam nequaquam tibi, trinitati, coaeterna, particeps tamen aeternitatis tuae, ualde mutabilitatem suam prae dulcedine felicissimae contemplationis tuae cohibet et sine ullo lapsu ex quo facta est inhaerendo tibi excedit omnem uolubilem uicissitudinem temporum. ista uero informitas, terra inuisibilis et inconposita, nec ipsa in diebus numerata est. ubi enim nulla species, nullus ordo, nec uenit quicquam et praeterit, et ubi hoc non fit, non sunt utique dies nec uicissitudo spatiorum temporalium. 0 ueritas, lumen cordis mei, non tenebrae meae loquantur mihi. defluxi ad ista et obscuratus sum, sed hinc, etiam hinc adamaui te. erraui et recordatus sum tui. audiui uocem tuam post me, ut redirem, et uix audiui propter tumultus inpacatorum. et nunc ecce redeo aestuans et anhelans ad fontem tuum. nemo me prohibeat: hunc bibam et hunc uiuam. non ego uita mea sim: male nixi
Abbreviated transcription (Latin):
lucis dixisti. fiat. ⁊ sic ft̃m ẽ
qd̃ firmam̃tum uocasti celũ:
s celum t̾re huiꝰ ⁊ maris q̃ fe¬
cisti tertio die dando speciem
uisibilem informi mat̾ie ꝙͣ
fecisti ante omnem diẽ. Iam
enim feceras ⁊ celum ante
omnem diem: s celum celi
huiꝰ quia inprincipio feceras
celum ⁊ t̾ram. Terra aũ ipsa
qmͣ feceras informis mat̾ies
erat: quia in uisibilis erat
⁊ in ꝯposita. ⁊ tenebre suꝑ
abyssum: dequa t̾ra inuisibi¬
li ⁊ inꝯposita. de qua informi
tate. de quo pene nichilo face¬
stat: in quo ip̃a mutabilitas
apparet.⁊ inqua sentiri ⁊di¬
numerari possunt tempora:
quia rerum mutationibus
fiunt tempora dum uariãtꝰ
⁊ uertuntur species. quarũ
mat̾ies predc̃a est t̾ra inuisi¬
bilis. Ideoq sp̃c doctor famuli
tui. cum te ꝯmemorat fecis¬
se in principio celum ⁊ t̾ram.
tacet de temporibz. silet decli¬
eb. Nimirum enim celum
celi qd̃ in principio fecisti cre¬

Expanded text:
lucis dixisti, Fiat; et sic factum est . lucis dixisti, Fiat; et sic factum est . Quod firmamentum vocasti coelum; sed coelum terrae hujus et maris quae fecisti tertio die, dando speciem visibilem informi materiae quam fecisti ante omnem diem. Jam enim feceras et coelum ante omnem diem, sed coelum coeli hujus; quia in principio feceras coelum et terram. Terra autem ipsa quam feceras, informis materies erat, quia invisibilis erat et incomposita, et tenebrae super abyssum: de qua terra invisibili et incomposita, de qua informitate, de quo paene nihilo facen constat, in quo ipsa mutabilitas apparet, in qua sentiri et dinumerari possunt tempora, quia rerum mutationibus fiunt tempora, dum uariantur et uertuntur species, quarum materies praedicta est terra inuisibilis. Ideoque spiritus, doctor famuli tui, cum te conmemorat fecisse in principio caelum et terram, tacet de temporibus, silet de diebus. nimirum enim caelum caeli, quod in principio fecisti, cre
Abbreviated transcription (Latin):
chil. unde fecisti celum ⁊ t̾ram:
luo q̃dam. Unum ꝓpe te alt̾ũ
ꝓpe nichil: unum quo suꝑior
tueẽs alt̾um quo inferius
nichil eẽt. E illud celum celi
ti filiis hominũ cernendã at¬
q tangendam ñ erat talis
qualem nunc cernimꝰ ⁊ tan¬
gimus. Inuisibilis enim e¬
rat ⁊ inꝯͥposita.⁊ abyssus e¬
rat. super qmͣ ñ erat lux. aut
tenebre erant suꝑ abyssum:
idẽ magis qmͣ in abysso. Ista
quippe abyssus aquarum
iam uisibilium etiam in pro¬
fundis suis habet speciei sue
lucem. ut cũq sensibilẽ pis¬
cib ⁊ repentib in suo fundo
animantib. Nlud aũ totũ
ꝓpe nichil erat qm̃ adhuc oĩ¬
no informe erat. Iam tamẽ
erat. qd̃ formari pot̾at. Que¬
nim dñe fecisti mundum
de mat̾ia informi qm fecisti
de nulla re: pene nullã rem
unde faceres magna q̃ mira
mur filii hominũ. ualde enĩ
mirabile hoc celum corporeũ:
qd̃ firmam̃tum int̾ aquã
⁊ a qm. scd̾o die post ꝯditionẽ

Expanded text:
hil, unde fecisti caelum et terram, hil, unde fecisti caelum et terram, duo quaedam, unum prope te, alterum prope nihil, unum, quo superior tu esses, alterum, quo inferius nihil esset. Sed illud caelum caeli ti filiis hominum cernendam atque tangendam, non erat talis, qualem nunc cernimus et tangimus. inuisibilis enim erat et inconposita et abyssus erat, super quam non erat lux, aut tenebrae erant super abyssum, id est magis quam in abysso. ista quippe abyssus aquarum iam uisibilium etiam in profundis suis habet speciei suae lucem utcumque sensibilem piscibus et repentibus in suo fundo animantibus: illud autem totum prope nihil erat, quoniam adhuc omnino informe erat; iam tamen erat, quod formari poterat. tu enim, domine, fecisti mundum de materia informi, quam fecisti de nulla re paene nullam rem, unde faceres magna, mur filii hominum. Valde enim mirabile hoc coelum corporeum, quod firmamentum inter aquam et aquam secundo die post conditionem
Abbreviated transcription (Latin):
poris: Si dici poss nichil aliqͥd
ẽ ⁊ ñ est hoc unde dicere: ⁊ tam̃
iam ut cumq erat ut species
caperet istas uisibiles ⁊ ꝯposi¬
tas. Et unde ut cumq erat:ni
si eẽt abste a quo sunt omĩa
inquantũcumq sunt: S tã¬
to a te longius: qnͣto dissimi¬
lius: Neq enim. locis. Itaq tu
dñe qui ñ es alias aliud. ⁊ ali¬
sc̃s sc̃s dñs deus om̃ps. in prin¬
cipio qd̃ ẽ de te insapientia
tua q̃ nata ẽ de substantia tu¬
a fecisti aliquid: ⁊ de nichilo.
fẽnsti enim celum ⁊ t̾ram: ñ
de te. Nam eẽt equale unige¬
nito tuo ac ꝑ hoc ⁊ tibi: ⁊ nłło
modo iustum eẽt ut equale tͥ
eẽt qd̃ dete ñ c̃ẽt. ⁊ aliuid preter
te ñ erat unde faceres ea deus:
una trinitas. ⁊ trina unitas:
⁊ ideo de nichilo fecisti celum ⁊
t̾ram: magnum quiddam ⁊
paruum quiddam: qm̃ om̃ps
⁊ bonus es ad facienda omnia
bona: magnum celũ ⁊ par¬
uam t̾ram. Tueras ⁊ aliud ni¬

Expanded text:
poris? si dici posset: nihil aliquid poris? si dici posset: nihil aliquid et: est non est, hoc eam dicerem; et tamen iam utcumque erat, ut species caperet istas uisibiles et conpositas. si esset abs te, a quo sunt omnia in quantumcumque sunt? Sed tanto a te longius, quanto dissimilius; neque enim locis. Itaque tu, Domine, qui non es alias aliud et alis, dominus deus omnipotens, in principio, quod est de te, in sapientia tua, quae nata est de substantia tua, fecisti aliquid et de nihilo. fecisti enim caelum et terram non de te: nam esset aequale unigenito tuo ac per hoc et tibi, et nullo modo iustum esset, ut aequale tibi esset, quod de te non esset. et aliud praeter te non erat, unde faceres ea, deus, una trinitas et trina unitas: et ideo de nihilo fecisti caelum et terram, magnum quiddam et paruum quiddam, quoniam omnipotens et bonus es ad facienda omnia bona, magnum caelum et paruam terram. tu eras et aliud ni
Abbreviated transcription (Latin):
uaretur qmͣ cogitabam qͥdam
inter formamn ⁊ nichil noc for¬
matũ nec nichil in forme ꝓpe
nichil:⁊cessauit mens mea ĩ¬
t̾rogare hinc sp̃m meum ple¬
num imaginib formatorũ
corꝑm.⁊ eas ꝓ arbitrio mutã¬
tem atq uariantem:⁊inten¬
di in ip̃a corꝑa. eoꝵ q mutabi¬
litatem altius in spexi. qua de¬
sinunt eẽ qd̃ fuerant. ⁊ inci¬
piunt esse qd̃ ñ erant: eũdẽ¬
q transitũ de forma informã
ꝑ informe qd̃ dam fieri suspi¬
catus sum. ñ ꝑ omnino nichil:
s nosse cupiebam. ñ suspicari:
⁊ si totum tibi ꝯfiteatur uox
⁊ stilus m̃s quicquid de ista
q̃stione enodasti michi. quis le¬
gentium caꝑe clurabit: Nec
ideo tam̃ cessabit cor meum ho¬
dis:. de hiis q̃ dc̃are ñ sufficit.
Mutabilitas enim rerum mu¬
tabilium. ip̃a capax ẽ formaꝵ
omniũ: inquas mutantur
res mutabiles. Et hec quid est:
Nũqͥd animꝰ. Nunquid corpus:
Nunquid species animi uł cor¬

Expanded text:
uaretur, quam cogitabam quiddam uaretur, quam cogitabam quiddam inter formam et nihil nec formatum nec nihil, informe prope nihil; et cessauit mens mea interrogare hinc spiritum meum plenum imaginibus formatorum corporum et eas pro arbitrio mutantem atque uariantem, et intendi in ipsa corpora eorumque mutabilitatem altius inspexi, qua desinunt esse quod fuerant et incipiunt esse quod non erant, eundemque transitum de forma in formam per informe quiddam fieri suspicatus sum, non per omnino nihil: sed nosse cupiebam, non suspicari —: et si totum tibi confiteatur uox et stilus meus, quidquid de ista quaestione enodasti mihi, quis legentium capere durabit? nec ideo tamen cessabit cor meum dis de his, quae dictare non sufficit. mutabilitas enim rerum mutabilium ipsa capax est formarum omnium, in quas mutantur res mutabiles. et haec quid est? numquid animus? numquid corpus? numquid species animi uel cor
Abbreviated transcription (Latin):
sibi hec dicit humana cogita¬
tio:conetur eam uel nosse ig¬
norando. uel ignorare nesciẽ¬
do. Ego uero dñe si totũ ꝯfite¬
ar tibi ore meo ⁊ calamo mõ
quicquid de ista mat̾ia docuis¬
ti me. cuiꝰ antea nom̃ ñ audi¬
ens. ⁊ ñ intelligens narrãtib
mͥ eis qui ñ intelligerent eam
cum spetieb innumeris ⁊ ua¬
riis cogitabam: ⁊ ideo r̃i eam
cogitabam: fedas ⁊ horribiles
formas ꝑ turbatis ordinibus
uoluebat animꝰ: s formas ta¬
men ⁊ informe appellabam ñ
quo careret forma. s qd̃ talem
haberet. ut si appareret in so¬
litum ⁊ in ꝯgruum auersa¬
retur sensus m̃s. ⁊ ꝯturbare¬
tur in firmitas hominis: ue¬
rum aũ illud qd̃ cogitabam.
ñ priuatione omnis forme s
ꝯꝑatione formosioꝵ erat in for¬
me: ⁊ suadebat uera ratio ut
omnis forme qualescumq re¬
liquias omnino detraherem
si uellem ꝓrsus in forme cogita¬
re ⁊ ñ pot̾am: citius enim ñ eẽ
censelam qd̃ omni forma pri-¬

Expanded text:
sibi haec dicit humana cogitasibi haec dicit humana cogitatio, conetur eam uel nosse ignorando uel ignorare noscendo? Ego uero, domine, si totum confitear tibi ore meo et calamo meo, quidquid de ista materia docuisti me, cuius antea nomen audiens et non intellegens narrantibus mihi eis, qui non intellegerent, eam cum speciebus innumeris et uariis cogitabam et ideo non eam cogitabam; foedas et horribiles formas perturbatis ordinibus uoluebat animus, sed formas tamen, et informe appellabam non quod careret forma, sed quod talem haberet, ut, si appareret, insolitum et incongruum auersaretur sensus meus et conturbaretur infirmitas hominis; uerum autem illud quod cogitabam non priuatione omnis formae, sed conparatione formosiorum erat informe, et suadebat uera ratio, ut omnis formae qualescumque reliquias omnino detraherem, si uellem prorsus informe cogitare et non poteram; citius enim non esse censebam, quod omni forma pri
Abbreviated transcription (Latin):
res. ñ erat aliquid: ñ color.
ñ figura. ñ corpus. ñ sp̃t : Nõ
tam̃ omnino nichil erat q̃dã
informitas: sine ulla specie.
Quid gͦ uocaretur. quo etiam
sensu tardiorib ut cumq ĩ¬
sinuaretur: nisi usitato ali-¬
quo uocabulo:Quid autemo
in omnib mundi partib re-¬
ꝑiri potest ꝓpinquius ĩ for¬
mitati omnimo de qmͣ t̾ra
⁊ abyssus: Minus enĩ spetio¬
sa sunt ꝓ suo gradu infimo
qmͣ cet̾a suꝑiora. ꝑ lucida ⁊ lu¬
culenta omnia. Cum gͦ ñ acci¬
piam informitatem materie
qmͣ sine specie feceras. unde spe¬
tiosum mundum faceresata
ꝯmode hominib intimatam
ut appellaretur t̾ra inuisibi¬
lis ⁊ in ꝯposita: Cum in ea q̃rit
cogitatio quid sensus attĩgat.
⁊ dicit sibi. non ẽ incelligibi¬
lis forma sicut uita sicut ius¬
ticia. quia mat̾ies ẽ corporum.
neq sensibilis ẽ qm̃ quid ui-¬
deatur ⁊ quid sensiatur in in¬
uisibili ⁊ inꝯposita ñ est dũ

Expanded text:
res, non erat aliquid, non color res, non erat aliquid, non color non figura, non corpus, non spiritus? non tamen omnino nihil: erat quaedam informitas sine ulla specie. Quid ergo uocaretur, quo etiam sensu tardioribus atcumque insinuaretur, nisi usitato aliquo uocabulo? quid autem in omnibus mundi partibus reperiri potest propinquius informitati omnimodae quam terra et abyssus? minus enim speciosa sunt pro suo gradu infimo quam cetera superiora perlucida et luculenta omnia. cur ergo non accipiam informitatem materiae, quam sine specie feceras, unde speciosum mundum faceres, ita conmode hominibus intimatarn, ut appellaretur terra inuisibilis et inconposita, ut, cum in ea quaerit cogitatio, quid sensus attingat, et dicit sibi: "non est intellegibilis forma sicut uita, sicut iustitia, quia materies est corporum, neque sensibilis, quoniam quid uideatur et quid sentiatur in inuisibili et inconposita non est", dum
Abbreviated transcription (Latin):
in nouissimis. cuiꝰ fundus ẽ
t̾ra nr̃a. s ad illud celum celi
eciam t̾re nr̃e celum t̾ra est. ⁊
hoc utrumq magnũ corpus
ñ absurde t̾ra ẽ. at illud nesci¬
o quale celum qd̃ dño ẽ non
filiis hominũ ⁊ nimirum ħ
t̾ra erat in uisibilis ⁊ in ꝯpo¬
sita. ⁊ nescio q̃ ꝓfunditas abis¬
si suꝑ qmͣ ñ erat lux: quia
nulla speties erat illi. Unde
iussisti ut scriberetur: qd̃ te¬
nebre erant super abyssum.
Quid qm aliud lucis absen¬
tia: ubi enim lux eẽt si eẽt:
nisi super cẽt eminendo ⁊ illuᷤ¬
trando : Ubi enim lux ñdum
erat: quid erat ad eẽ tenebs
nisi ab eẽ lucem: Suꝑ itaq
erant tenebre. quia suꝑ lux
aberat: sicut sonus ubi ñ est.
silentium ẽ. Et quid est esse
ibi silentium: nisi sonum
ibi ñ eẽ: Nonne tu dñe docu¬
isti hanc aĩam q̃ tibi ꝯfitet᷑
Nõne tudñe dociusti me qd̃ pͥ¬
usqm̃ istam in formen ma¬
t̾iam formares atq distĩgue¬

Expanded text:
in nouissimis, cuius fundus est in nouissimis, cuius fundus est terra nostra, sed ad illud caelum caeli etiam terrae nostrae caelum terra est. et hoc utrumque magnum corpus non absurde terra est ad illud nescio quale caelum, quod domino est, non filiis hominum. Et nimirum haec terra erat inuisibilis et inconposita et nescio qua profunditas abyssi, super quam non erat lux, quia nulla species erat illi: unde iussisti, ut scriberetur, quod tenebrae erant super abyssum; quid aliud quam lucis absentia? ubi enim lux esset, si esset, nisi super esset eminendo et inlustrando? ubi ergo lux nondum erat, quid erat adesse tenebras nisi abesse lucem? super itaque erant tenebrae, quia super lux aberat, sicut sonus ubi non est, silentium est. et quid est esse ibi silentium nisi sonum ibi non esse? nonne tu, domine, docuisti hanc animam, quae tibi conStetur? nonne tu, domine, docuisti me, quod priusquam istam informem materiam formares atque distingue
Abbreviated transcription (Latin):
ulda satagit cor
meum dñe in hac
inopia uite mee
pulsatum u̾bis sc̃e scripture
cue: ⁊ ideo plerumq in sermo¬
ne copiosa est egestas huma¬
ne intelligentie: quia plus
loquitur inquisitio qmͣ inuẽ
pulsans qm̃ sumens. Tenemꝰ
ꝓmissum:. quis corrumpet il¬
lud: Si d̾s ꝓnobis. quis ꝯtra
nos: Pecite ⁊ accipietis: q̃rite
⁊ in uenietis: pulsate ⁊ aꝑietꝰ
nobis. Omnis enim qui petit
accipit:⁊ qui q̃rit inuenit ⁊
pulsanti aꝑietur. ꝓmissa tu¬
a sunt:⁊quis falli timeat:
cum ꝓmittat u̾itas: Confi¬
tetur altitudini tue humi¬
litas lingue mee qm̃ tu fecis¬
ti celum ⁊ t̾ram. hoc celum
qd̃ uideo t̾ramq qmͣ calco. Un¬
de ẽ hec t̾ra qmͣ porto: tu fecisti
S ubi ẽ celum celi dño de qͦ
audiuimus in uoce psalmr.
celum celi dño. t̾ram aũ dedit
filiis hominum: Ubi est celũ
qd̾ ñ cernimus: cui t̾ra ẽ hoc
omne qd̃ cernimus: Hoc enĩ
totum corporeũ ñ ubiq totũ
ita accepit speciem pulchram

Expanded text:
ulta satagit cor meum, domine, in hac inopia uitae meae pulsatum uerbis sanctae scripturae tuae, et ideo plerumque in sermone copiosa est egestas humanae intellegentiae, quia plus loquitur inquisitio quam inuenpulsans quam sumens. tenemus promissum: quis corrumpet illud? si deus pro nobis, quis contra nos? petite, et accipietis; quaerite, et innenietis; pulsate, et aperietur uobis. omnis enim, qui petit, accipit et quaerens inueniet et pulsanti aperietur. promissa tua sunt, et quis falli timeat, cum promittit ueritas? Confitetur altitudini tuae humilitas linguae meae, quoniiam tu fecisti caelum et terram, hoc caelum, quod uideo, terramque, quam calco, unde est haec terra, quam porto. tu fecisti. sed ubi est caelum caeli, domine, de quo audiuimus in uoce psalmi: caelum caeli domino: terram autem dedit filiis hominum? ubi es, caelum, quod non cernimus, cui terra est hoc omne, quod cernimus? hoc enim totum corporeum non ubique totum ita cepit speciem pulchram
Abbreviated transcription (Latin):
Est ad huc qd̾̃ dicat. siquis ali¬
ud uelit ñ scilicet iam ꝑfectas
atq formatas inuisibiles ui¬
sibiles q naturas celi ⁊ t̾re no¬
mine significari: cũ legitur
in principio fecit d̃s celum ⁊
t̾ram. set ip̃am ad huc informẽ

Expanded text:
Est adhuc quod dicat, si quis aliEst adhuc quod dicat, si quis alius uelit, non scilicet iam perfectas atque formatas inuisibiles uisibilesque naturas caeli et terrae nomine significari, cum legitur: in principio fecit deus caelum et terram, s
Abbreviated transcription (Latin):
ñ indecent̾ appellatã ac ꝑ hoc
uniũsam creaturam qmͣ fec̃
in sapientia id ẽ in principio
d̾s. huiuscemodi duob uocabu¬
lis ẽẽ ꝯprehensam. uerũptam̃
quia ñ deip̃a substantia dei s
ex nichilo cuncta fc̃a sunt. qͥa
ñ sunt id ip̃m qd̃ d̾s ⁊ in est
eis q̃dam mutabilitas oĩb si¬
ue maneant sicut et̾na domꝰ
dei. siue mutentur sicut aĩa
hominis ⁊ corpus. ꝯmunem
omniũ rerum inuisibilium
uisibilium q mat̾iẽ ad hucĩ¬
formẽ s certe formabilẽ unde
fieret celum ⁊ t̾ra idẽ inuisibi¬
lis atq uisibilis iã utraq for¬
mata creatura hiis nominib
enunciata quib appellaretur
t̾ra inuisibił ⁊ in ꝯposita. ⁊ te¬
nebre suꝑ abyssum ea diftinc¬
tione ut t̾ra in uisibiliꝰ ⁊ inꝯ¬
posita intelligatur mat̾ies
corꝑalis ante qualitatẽ forme
tenebre aũt suꝑ abyssũ sp̃u¬
alis mat̾ies aute cohibitionẽ
qͣsi fluentis ĩmoderationis ⁊ ã¬
te illuminationem sapiẽtie

Expanded text:
 indecenter appellatam ac per hoc uniuersam creaturam, quam fecit in sapientia, id est in principio, deus, huiuscemodi duobus uocabulis esse conprehensam; uerum tamen quia non de ipsa substantia dei, sed ex nihilo cuncta facta sunt, quia non sunt id ipsum, quod deus, et inest quaedam mutabilitas omnibus, siue maneant, sicut aeterna domus dei, siue mutentur, sicut anima hominis et corpus, communem omnium rerum inuisibilium uisibiliumque materiem adhuc informem, sed certe formabilem, unde fieret caelum et terra, id est inuisibilis atque uisibilis iam utraque formata creatura, his nominibus enuntiatam, quibus appellaretur terra inuisibilis et inconposita et tenebrae super abyssum, ea distinctione, ut terra inuisibilis et inconposita intellegatur materies corporalis ante qualitatem formae, tenebrae autem super abyssum spiritalis materies ante cohibitionem quasi fluentis inmoderationis et ante inluminationem sapientiae?
Abbreviated transcription (Latin):
turam: aliud qui dicit in
principio fent d̾s celum ⁊ t̾¬
ram. idẽ in u̾bo suo sibi cce¬
t̾no fecit d̾s uniu̾sam istã
molem corporei mundi huiꝰ
cum omnib qͣs ꝯtinet ma¬
nifestis notisq naturis: ali¬
ud qui dicit. inprincipio
fecit d̾s celum ⁊ t̾ram id est
in u̾bo suo sibi coct̾no fecit d̾

Expanded text:
 In principio fecit Deus coelum et terram, id est, In Verbo suo sibi coaeterno fecit Deus universam istam molem corporei mundi hujus, cum omnibus quas continet manifestis notisque naturis. Aliud qui dicit: In principio fecit Deus coelum et terram, id est, In Verbo suo sibi coaeterno fe
Abbreviated transcription (Latin):
dicauit. Petut uidere quid legis¬
sem: ostendi:⁊attendit etiam
ultra qmͣ ego legerã: ⁊ igno
rabam quid seq̃retur. Seq̃bat᷑
u̾o: infirmũ aũ infide recipite.
Qd̃ ille ad se retulit: mq aper¬
uit. S tali admonitione fir¬
matus. ẽ. placitoꝙ ac ꝓposito bo¬
no ⁊ ꝯgruentissimo suis mo¬
rib. quib ame in melius iam
olĩ ualde longeq distabat. sine
ulla turbulenta cunctatione
ꝯiunctus. ẽ. Inde ad matrẽ ing¬
dimur. indicamus gaudet: nar¬
ramus quemadmodũ gestum
sit exultat ⁊ triumphat: ⁊ be¬
nedicebat tibi qui potens es ul¬
tra qm petimus aut intelligi¬
mus facere quia tanto ãpluis
sibi a te ꝯcessum de me uidebat:
qmͣ petere solebat miserabilib
flebilib q gemitib ⁊ conu̾tis¬
ti enim me ad te ut nec uxorẽ
q̃rerem. neq aliqͣm spẽ scł̃i huiꝰ.
Stans in ea regła fidei. in qͣ me
ante tot annos ei reuelau̾as.
multo carnuis atq castus qm de

Expanded text:
dicauit. petit uidere quid legisdicauit. petit uidere quid legissem: ostendi, et adtendit etiam ultra qrabam quid sequeretur. Sequebatur vero: Infirmum autem in fide recipite . Quod ille ad se retulit, mihique aperuit. Sed tali admonitione firmatus est, placitoque ac proposito bono et congruentissimo suis moribus, quibus a me in melius jam olim valde longeque distabat, sine ulla turbulenta cunctatione conjunctus est. Inde ad matrem ingredimur, indicamus; gaudet. Narramus quemadmodum gestum sit; exsultat et triumphat; et benedicebat tibi, qui potens es ultra quam petimus aut intelligimus facere , quia tanto amplius sibi a te concessum de me videbat, quam petere solebat miserabilibus flebilibusque gemitibus. Convertisti enim me ad te, ut nec uxorem quaererem, nec aliquam spem seculi hujus, stans in ea regula fidei in qua me ante tot annos ei revelaveras. multo charius atque castius, quam de
Abbreviated transcription (Latin):
gelica lectione cui forte suꝑue¬
nerat admonitꝰ fu̾it. tanqmͣ si¬
bi dicetur qd̃ legebatur uade uẽde
omnia q̃ habes ⁊da pauꝑib et
habebis thesaurum incelis ⁊ ue¬
ni seq̃re me: ⁊ tali oraculo ꝯfes¬
redii ineum locũ ubi sedebat
alypius. Ibi enim posueram co¬
dicem apłi. cum inde surrexe¬
ram arripui. aꝑui: ⁊ legi insi¬
lentio capłm quo primum ꝯ¬
iecti sunt oculi mei. Non mnꝯ
messationib ⁊ ebrietatib. ñ
in cubilib ⁊ ĩpudicitus. non
in ꝯtentione ⁊emulatione. s
carnis ꝓuidentiã ne feceritis
in ꝯcupiscentiis nr̃is. Nec ultͣ
uolui legere nec opus erat. Sta¬
tim quippe cum fine huiꝰce sẽ¬
tentie qͣsi luce securitatis in fu¬
sa cordi meo: om̃s dubitatõnis
tenebre diffuger̃t. Tunt inter¬
iesto aut digito aut nescio qͦ
alio signo. codicem dausi: et
tranquillo iam uultu inli¬
caui alypio. At ille quid inse
agͥetur. qd̃ ego nescielũ: sicĩ¬

Expanded text:
gelica lectione, cui forte superuegelica lectione, cui forte superuenerat, admonitus fuerit, tamquam sibi diceretur quod legebatur: uade, uende omnia, quae habes, da pauperibus et habebis thesaurum in caelis; et ueni, sequere me, et tali oraculo confesredii in eum locum, ubi sedebat Alypius: ibi enim posueram codicem apostoli, cum inde surrexeram. arripui, aperui et legi in silentio capitulum, quo primum coniecti sunt oculi mei: non in comisationibus et ebrietatibus, non in cubilibus et inpudicitiis, non in contentione et aemulatcarnis prouidentiam ne feceritis in concupiscentiis. nec ultra uolui legere nec opus erat. statim quippe cum fine huiusce sententiae quasi luce securitatis infusa cordi meo omnes dubitationis tenebrae diffugerunt. Tum interiecto aut digito aut nescio quo alio signo codicem clausi et tranquillo iam uultu indicaui Alypio. at ille quid in se ageretur — quod ego nesciebam — sic in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sic surrexeram. Mansit gͦ ille
ubi sedelimius nimie stupens:
ego sub quadam fici arbore stra.¬
ui me nescio quo modo. ⁊ dimisi
habenas lacrimis: ⁊ ꝓruꝑunt
flumina cculoꝵ meoꝵ. accep¬
tabile sacrificium tuũ. Et non
quidẽ hiis u̾bis: s in hac sentẽ
tia multa dici tibi. Et tu dñe
tatum nr̃aꝵ antiquaꝵ. Sentie¬
bam enim abeis me teneriz iac¬
tabam eñĩ uoces miserabiles.
Quare ñ modo: Qrͣe ñ hac ora
finis turpitudinis mee : Dicebã
hec: ⁊ flebam amarissima ꝯtri¬
tione cordis mei: ⁊ ecce audio
uocem de uicina domo cum cã¬
tu dicentis ⁊ crebro repetẽtis.
qͣsi pueri an puelle nescio. Tol¬
le lege. tolle lege. Statinq.
mutato uultu intentissimꝰ
cogitare coepi: utrum nam
solerent pueri in aliquo gen̾e
ludendi cantitare tale aliquid.
nec occurrebat omĩo audisse me
uspiã repressoq impetu lacri¬
max surrexi: nichil aliud inter
audierã enĩ de antonio qd̃ ex euã¬

Expanded text:
et sic surrexeram. mansit ergo ille et sic surrexeram. mansit ergo ille ubi sedebamus nimie stupens. ego sub quadam fici arbore straui me nescio quomodo et dimisi habenas lacrimis, et proruperunt flumina oculorum meorum, acceptabile sacrificium tuum, et non quidem his uerbis, sed in hatia multa dixi tibi: Et tu, Domitatum nostrarum antiquarum. sentiebam enim eis me teneri. iactabam uoces miserabiles: quare non modo? quare non hac hora finis turpitudinis meae?" Dicebam haec et flebam amarissima contritione cordis mei. et ecce audio uocem de diuina domo cum cantu dicentis et crebro repetentis quasi pueri an puellae, nescio: "toIIe lege, tolle lege". statimque mutato uultu intentissimus cogitare coepi, utrumnam solerent pueri in aliquo genere ludendi cantitare tale aliquid, nec occurrebat omnino audisse me uspiam repressoque impetu lacrimarum surrexi nihil aliud interpaudieram enim de Antonio, quod ex euan
Abbreviated transcription (Latin):
sanabit te: ⁊ erubescebã nimis
quia illax nugarum murmꝰ
ad huc audiebã: ⁊ cunctabũdͦꝰ
pendebam. Et rursus illa qͣsi
diceret: obsurdesce ad u̾sus illa
ĩmunda m̃bra tua suꝑ t̾ram.
ut mortificentur: narrant tͥ
delectationes: s ñ sicut lex dñi
dei tui. Ista ꝯtrou̾sia incorde m̃o.¬
ñ nisi de me ip̃o ad u̾sus meip̃m
at alypius affixus lat̾i meo:
inusitati motꝰ mei exitum tacitꝰ
opperiebat᷑. Ubi uero afundo archa¬
no alta ꝯsideratio ꝯtraxit ⁊ ꝯges¬
sit totã miseriã meam in ꝯspet¬
tu cordis mei: oborta ẽ. ꝓcella in¬
gens. ferens ingentem imbrẽ
lacrimaꝵ: ⁊ ut totũ effunderẽ
cũ uocib suis: surrexi ab alypi¬
o. Solitudo mͥ ad negotiũ flẽdi
aptior. sugg̾ebatur: ⁊ secessi re¬
motius qm̃ ut poss mͥ onerosa
eẽ ⁊ iã eius presentia. Sic tt̃ erã.
⁊ ille sensit: nescio quid em̃ pu¬
to dixeram: in quo apparebat
soniis uecis mee iã fletu grauidꝰ.

Expanded text:
sanabit te. Et crubescebam nimis, sanabit te. Et crubescebam nimis, quia illarum nugarum murmur adhuc audiebam, et cunctabundus pendebam. Et rursus illa, quasi diceret: Obsurdesce adversus immunda illa membra tua super terram, ut mortidelectationes, sed non sicut lex domini dei tui." ista controuersia in corde meo non nisi de me ipso aduersus me ipsum. at Alypius affixus lateri meo inusitati motus mei exitum tacitus opperiebatur. Vbi uero a fundo arcano alta consideratio traxit et congessit totam miseriam meam in conspectu cordis mei, oborta est procella ingens ferens ingentem imbrem lacrimarum. et ut totum effunderem cum uocibus suis, surrexi ab Alypio — solitudo mihi ad negotium flendi aptior suggerebatur — et secessi remotius, quam ut posset mihi onerosa esse etiam eius praesentia. sic tunc eram, et ille sensit: nescio quid enim, puto, dixeram, in quo apparebat sonus uocis meae iam fletu grauidus,
Abbreviated transcription (Latin):
uocabar. cum diceret mͥ ꝯsu¬
etudo iuolenta. Putas ne sine
istis pot̾is: S iam tepidissi¬
me hoc dicebat. Aꝑiebatur e¬
nim ab ea parte qua intende¬
ram faciem ⁊ quo transire
trepidabam casta dignitas
ꝯtinentie serena ⁊ ñ dissolute
hilaris honeste blandiens ut
uenirem neq dubitarẽ: ⁊ ex¬
tendens ad me suscipiendum
⁊ amplectendũ pias manus
plenas gregib bonoꝵ exẽploꝵ:
ibi tot pueri ⁊ puelle ibi uiuẽ¬
tus multa. ⁊ omnis etas ⁊ gͣues
uidue. ⁊ uirgines. anꝰ. ⁊ ĩ oĩb
ip̃a ꝯtinentia. nequaqmͣ st̾ilis.
s fecunda mat̾ filioꝵ gaudioꝵ
de marito te dñe: ⁊ irridebat
me irrisione hortatoria. quasi
diceret. Tu ñ pot̾is. qd̃ isti ⁊ iste:
An u̾o isti ⁊ iste inseip̃is posst̃:
An ñ indño deo suo: Dñs deus
coꝵ me dedit eis quid inte stas.
⁊ ñ stas: Sice te ineum. noli
metuere: ñ se subtrahet ut ca¬
das. Pice te securus: excipiet et

Expanded text:
uocabar, cum diceret mihi consuuocabar, cum diceret mihi consuetudo uiolenta: "putas sine istis poteris?" Sed iam tepidissime hoc dicebat. aperiebatur enim ab ea parte, qua intenderam faciem et quo transire trepidabam, casta dignitas continentiae, serena et non dissolute hilaris, honeste blandiens, ut uenirem neque dubitarem, et extendens ad me suscipiendum et amplectendum pias manus plenas gregibus bonorum exemplorum. ibi tot pueri et puellae, ibi iuuentus multa et omnis aetas et graues uiduae et uirgineipsa continentia nequaquam sterilis; sed fecunda mater filiorum gaudiorum de marito te, Domine. Et irridebat me irrisione hortatoria, quasi diceret: Tu non poteris quod isti, quod istae? An vero isti et istae in semetipsis possunt, ac non in Domino Deo suo? Dominus Deus eorum me dedit eis. Quid in te stas, et non stas? Projice te in eum; noli metuere, non se subtrahet ut cadas: projice te securus, excipiet et
Abbreviated transcription (Latin):
uere: plusq in me ualebat det̾i¬
us molitum. qmͣ melius in so¬
litũ. Punctũq ip̃m temporis
quo aliud futurus erã. qnͣto
ꝓpius ad mouebatur. tanto ã¬
pliorem incuciebat horrorem:
s ñ recuciebat retro nec au̾te¬
bat. s suspendebat. Retinebant
nuge nugarum ⁊ uanitates
uanitatũ antiq̃ amice mee.
⁊ succutiebant uestem meam
carneã. ⁊ submurmurabant.
dimittis ne nos. ⁊ a momento
ñ erimꝰ tetũ ultra in et̾num:
⁊ a mom̃to isto ñ tibi licebit
hoc ⁊ illud ultra in et̾num: Et
q̃ suggerebant ineo qd̃ dixi. hoc
⁊ illud q̃ suggerebant d̾s m̃s
au̾tat ab aĩa serui tui mĩa tu¬
a. Quas sordes sugg̾ebant: Que
de decora: Et audiebam eas iam
longe minus qm dimidius.
ñ tanqm̃ libere ꝯtradicentes
eundo inobuiam: s uelut a
dorso musitantes. ⁊ cliscedentẽ
quasi furtim uellicantes ut
respicerem: retardabant tam̃¬
recunctantem me ab riꝑere at¬
q excut̾e ab eis ⁊ transsilire qͦ

Expanded text:
uere, plusque in me ualebat iuere, plusque in me ualebat inolitum, quam melius insolitum, punctumque ipsum temporis, quo aliud futurus eram, quanta propius admouebatur, tanto ampliorem incutiebat horrorem; sed non recutiebat retro nec auertebat, sed suspendebat. Retinebant nugae nugarum et uanitates uanitantium, antiquae amicae meae, et succutiebant uestem meam carneam et submurmurabant: "dimittisne nos?" et "a momento isto non erimus tecum ultra in aeternum" et "a momento isto non tibi licebit hoc et illud ultra in aeternum". et quae suggerebant in eo, quod dixi "hoc et illud," quae suggerebant, deus meus? auertat ab anima serui tui misericordia tua! quas sordes suggerebant, quae dedecora! et audiebam eas iam longe minus quam dimidius, non tamquam libere contradicentes eundo in obuiam, sed uelut a dorso mussitantes et discedentem quasi furtim uellicantes, ut respicerem. retardabant tamen cunctantem me abripere atque excutere ab eis et transilire quo
Abbreviated transcription (Latin):
dem aĩa. ẽ. ñ tota uoluntate il¬
lud aut hoc uolens: ⁊ ideo discer¬
pitur graui molestia dum illd̃
u̾itate p̾ponit. hoc familiaritate
ñ punit. Sic egrotabam ⁊ excru
ciabar accusans memet ip̃m so¬
lito acerbiuis nimis ac uoluens
⁊u̾sans me inuinculo meo donet
abrumꝑetur tecũ. quo iam exi¬
guo tenebar: s tenebar tam̃ ⁊
instabas tu inoccultis meis dñe
timoris ⁊pudoris: ne rursus
cessarẽ ⁊ ñ ab rumꝑetur idip̃or
exiguũ ⁊ tenue qd̃ remãserat.
⁊ reualesceret it̾um. ⁊ me robus¬
tius alligaret. Dicebam enim
apud me intꝰ. Ecte modo fiat.
modo fiat: ⁊ cũ u̾bo iã sbam ĩ
placitũ. Iam pene faciebã ⁊ ñ
faciebam. net relabebar tamen
in pristina:. s de ꝓximo stabã
⁊ respirabam: ⁊ itẽ conabari
⁊ paulominꝰ ibi erã. ⁊ paulominꝰ
iã iãq attĩgebã ⁊ tenebã: ⁊ ñ ibi
nec attingelam nec tenebam
hesitans mori morti. ⁊ uite ui¬

Expanded text:
dem anima est non tota uoluntate ildem anima est non tota uoluntate illud aut hoc uolens et ideo discerpitur graui molestia, dum illud ueritate praeponit, hoc familiaritate non ponit. Sic aegrotabam eciabar accusans memetipsum solito acerbius nimis, ac volvens et versans me in vinculo meo, donec abrumperetur totum quo jam exiguo tenebar, sed tenebar tamen. Et instabas tu in occultis meis. Domitimoris et pudoris, ne rursus cessarem, et non abrumperetur idipsum exiguum et tenue quod remanserat; et revalesceret iterum, et me robustius alligaret. Dicebam enim apud me intus: Ecce modo fiat, modo fiat. Et cum verbo jam ibam in placitum. Jam pene faciebam, et non faciebam: nec relabebar tamen in pristina, sed de proximo stabam, et respirabam. Et item conabar, et paulo minus ibi eram et paulo minus, iam iamque adtingebam et tenebam: et non ibi eram nec adtingebam nec tenebam, haesitans mori morti et uitae ui
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ad ult̾ium. si ⁊ inde simul
facultas aꝑitur: si oĩa ꝯcurrãt
inunũ articulũ temꝑis. parit̾¬
q cupiantur oĩa q̃ simisl agi
neq̃unt: discerpunt. enĩ anim̃
sibimet ad u̾santib quatuor
uoluntatib uel etiã pluribus
intanta copia rerũq appetunt᷑.
nec tam̃ tantã multitudinẽ
diu̾sarũ substanciaꝵ solent
dicere: ita ⁊ in bonis uolũtatib.
Nam q̃ro ab eis utrũ bonum
sit delectari inlectione apłi. et
utrum bonũ sit delectari psal¬
mo sobrio: ⁊ utrum bonum sit
eunͣgłm disserere. respondebũt
ad singla. bonũ. Eiud si aigo
parit̾ delectent omĩa simulq u¬
no tempore: ñne diu̾se uolunta¬
tes distendunt cor homĩs. cum de¬
lib̾atur quid potissimũ arripiamꝰ:
Et om̃s bone st̃. ⁊ certant secum:
donec eligatur unũ quo ferat᷑
tota uoluntas una q̃ in plures
diuidatur. Ita eciã cũ eternitas
delestat suꝑuis ⁊ temꝑalis boni
uoluptas retentat in fernis: ea¬

Expanded text:
dum adulterium, si et inde simul dum adulterium, si et inde simul facultas aperitur, si omnia concurrant in unum articulum temporis, pariterque cupiantur omnia quae simul agi nequeunt: discerpunt enim animum sibimet adversantibus quatuor voluntatibus, vel etiam pluribus in tanta copia rerum quae appetuntur, nec tamen tantam multitudinem diversarum substantiarum solent dicere: ita et in bonis voluntatibus. Nam quaero ab eis utrum bonum sit delectari lectione Apostoli, et utrum bonum sit delectari psalmo sobrio, et utrum bonum sit Evangelium disserere. Respondebunt ad singula: Bonum. Quid si ergo pariter delectent omnia simulque uno tempore? Nonne diversae voluntates distendunt cor hominis, cum deliberatur quid potissimum arripiamus? et omnes bonae sunt et certant secum, donec eligatur unum, quo feriatur tota uoluntas una, quae in plures diuidebatur. ita etiam, cum aeternitas delectat superius et temporalis boni uoluptas retentat inferius, ea
Abbreviated transcription (Latin):
malas m̃tes inuno homine ꝯ¬
fligere putabunt.⁊ ñ erit u̾m
qd̃ solent dicere unã bonã. alt̾¬
am malam: aut ꝯu̾tentur
ad uerũ ⁊ ñ negabunt. cum
quisq delib̾at aĩam unam
diu̾sis uoluntatib estuare. Iã
gͦ ñ dicant cũ duas uolũtatẽ
in hoĩe uno adu̾sari sibi senti¬
unt. duas ꝯtrarias m̃tes de du¬
ab ꝯtrariis substanciis:⁊ de du¬
ob ꝯtͣriis principiis ꝯtendere u¬
nã bonam. alt̾am malã. Nã
tu d̾s uerax ĩplaᷤ eos⁊ redarguis
atq ꝯuincis eos. sicut inutͣq
mala uoluntate. cum quisq
delib̾at utrum hoĩem ueneno
int̾imat an ferro. utrũ fund̾
alienũ. illum an illũ inuadat.
qnͣdo utrumq ñ potest. utrum
emat uoluptatan lucuria. an
pecuniã seruet auaricia: utrũ
ad cirtũ ꝑgat an ad theatrum.
si uno die utrũq exhibeatur.
addo etiam t̾tium an ad furtũ
de domo aliena si sub ẽ occasio:
ad do ⁊ quartum. an ad ꝯmittẽ¬

Expanded text:
malas mentes in uno homine conmalas mentes in uno homine confligere putabunt; et non erit verum quod solent dicere, unam bonam et alteram malam: aut convertentur ad verum, et non negabunt, cum quisque deliberat, animam unam diversis voluntatibus aestuare. 24. Jam ergo non dicant, cum duas voluntates in homine uno adversari sibi sentiunt, duas contrarias mentes de duabus contrariis substantiis et de duobus contrariis principiis contendere, unam bonam, alteram malam. Nam tu, Deus verax, improbas eos, et redarguis atque convincis eos, sicut in utraque mala voluntate, cum quisque deliberat utrum hominem veneno interimat an ferro; utrum fundum alienum illum, an illum invadat, quando utrumque non potest; utrum emat voluptatem luxuria, an pecuniam servet avaritia; utrum ad circum pergat, an ad theatrum, si uno die utrumque exhibeatur; addo etiam tertium, an ad furtum de domo aliena, si subest occasio; addo et quartum, an ad committen
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ego oꝑabar illã. s qd̃ habita¬
bat in me pc̃tm. de supplitio
liberioris pcti: quia erã filius
adam. Nam si tot sunt ꝯtͣrie
nature quot uoluntates sibi
resistunt: ñ iam due s plu¬
res er̃t. Si delib̾et quis qmͣ u¬
trũ ad ꝯuenticulũ eoꝵ ꝑgat
an ad teatrũ: clamant isti. Et̃¬
ce due nature: una bona hac
ducit. alt̾a mala illac redut̃
Nam unde ista cunctatio si¬
bimet ad u̾santium uolun¬
tatũ: Ego aũ dico ambas
malas. ⁊ q̃ ad illos ducit. ⁊ q̃
ad theatrum reducit: s ñ cre¬
dunt nisi bonam eẽ qua itur
adeos. Quid si gͦ quisquam
nr̃m delib̾et ut secum alt̾tã¬
tib duab uoluntatib flu¬
stuet. utrum ad theatrum
ꝑgat an ad eccl̃iam nr̃am: ñne
⁊ isti quid respondeant fluctu¬
abunt : Aut enim fatebunt᷑
qd̃ nolunt bona uoluntate
ꝑgi ineccłiam nr̃am. sicut in
eam ꝑgunt qui sacram̃tis eiꝰ
ĩbuti st̃ atq detinentur: aut
duas malas naturas ⁊ duas

Expanded text:
jam ego operabar illam, sed quod habitajam ego operabar illam, sed quod habitabat in me peccatum de supplicio liberioris peccati, quia eram filius Adam. 23. Nam si tot sunt contrariae naturae, quot voluntates sibi resistunt; non jam duae, sed plures erunt. Si deliberet quisquam utrum ad conventiculum eorum pergat, an ad theatrum; clamant isti: Ecce duae naturae; una bona hac ducit, altera mala illac reducit. Nam unde ista cunctatio sibimet adversantium voluntatum? Ego autem dico ambas malas, et quae ad illos ducit, et quae ad theatrum reducit. Sed non credunt nisi bonam esse qua itur ad eos. Quid si ergo quisquam nostrum deliberet, et secum altercantibus duabus voluntatibus fluctuet, utrum ad theatrum pergat, an ad ecclesiam nostram? nonne et isti quid respondeant fluctuabunt? Aut enim fatebuntur, quod nolunt, bona voluntate pergi in ecclesiam nostram, sicut in eam pergunt qui sacramentis ejus imbuti sunt atque detinentur: aut duas malas naturas, et duas
Abbreviated transcription (Latin):
malam Ip̃i uere mali sunt cũ
ista mala sentiunt: ⁊ idem ip̃i
boni er̃t si uera senserint ueris¬
q ꝯsenserint ut dicat eis apłs
tuus: fuistis aliqnͣdo tenebre:
ñc aũt lux indño: Illi enim.
uolunt ẽẽ lux ñ inclño s in
seip̃is: putando anime naturã
hoc ẽẽ qd̾ d̾s ẽ: Ita fc̃i sunt den¬
siores tenebre: qm̃ longuis a te
recesserunt horrenda arrogan
tia. a te u̾o lumine illuminã¬
te omnẽ hominẽ uenientem
inhunc mundum. Attẽdite
quid dicatis. ⁊ crubescite: ⁊ ac¬
cedite ad eũ ⁊ illuminamini.
⁊ uultus ur̃i ñ erubescent. Ego
cum de liberabam ut iã serui¬
rem dño deo meo sic̃ diu clispo¬
sueram: ego eram qui uolebã.
ego qui nolebam: ego. ego e¬
ram. nec plene nolebam. nec
plene nolebam. Ideo
metum ꝯtendebã: ⁊ dissipabar
a meip̃o: ⁊ ip̃a dissipatio meĩ¬
uito quidem fiebat. nec tam̃
ostendebat naturam mentis
aliene. s penã mee: ⁊ ideo iam

Expanded text:
malam. ipsi uere mali sunt, cum malam. ipsi uere mali sunt, cum ista mala sentiunt, et idem ipsi boni erunt, si uera senserint uerisque consenserint, ut dicat eis apostolus tuus: fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino. illi enim dum uolunt esse lux non in domino, sed in se ipsis, putando animae naturam hoc esse, quod deus est, ita facti sunt densiores tenebrae, quoniam longius a te recetia, a te vero lumine illuminante omnem hominem venientem in hunc mundum . Attendite quid dicatis, et erubescite, et accedite ad eum et illuminamini, et vultus vestri non erubescent . Ego cum deliberabam ut jam servirem Domino Deo meo, sicut diu disposueram, ego eram qui volebam, ego qui nolebam; ego, ego eram. Nec plene volebam, nec plene nolebam. Ideo mecum contendebam, et dissipabar a meipso. Et ipsa dissipatio me invito quidem fiebat, nec tamen ostendebat naturam mentis alienae, sed poenam meae. Et ideo non
Abbreviated transcription (Latin):
ista meditati: ita rodebar intus
⁊ ꝯfun debar pudore horribili ue¬
hem̃t̾: cum ponticianus talia loq̃¬
retur. Terminato aũ sermone et
causa qͣ uenerat. abiit ille ⁊ ego
adme. q̃ ñ in me dixi quib sen¬
tentiaꝵ u̾berib ñ flagellaui aĩ¬
mam meã: ut seq̃retur me conã¬
tem pꝰ te ire ⁊ renitebatur: Recu¬
sabat: ⁊ ñ se excusabat. Consũpta
erant ⁊ quicta argum̃ta oĩa re¬
manserat muta trepidatio. ⁊ qͣsi
mortẽ reformidabat restringi a
fluxu ꝯsuetudinis quo tabesce¬
bat in mortẽ. Tũ in illa grandi
rixa int̾ioris domus mee qmͣ for¬
tit̾ excitau̾am cũ aĩa mea incu¬
biculo nr̃o corde meo tã uultu
qmͣ m̃te turbatꝰ. inuado alipiũ.¬
⁊ ex clamo. Quid patimur: Q̾dẽ.
hoc : quid audistrsurgunt in¬
docti ⁊ celũ rapiunt. ⁊ nos cum
seductores: qui cũ duas uolũ¬
tates in delib̾ando aĩad u̾terint.
duas naturas duarum m̃tiũ
ẽẽ asseu̾ant: unã bonam. alt̾ã

Expanded text:
ista meditati". ita rodebar intus ista meditati". ita rodebar intus et confundebar pudore horribili uehementer, cum Ponticianus talia loqueretur. terminato autem sermone et causa, qua uenerat, abiit ille, et ego ad me. quae non in me dixi? quibus sententiarum uerberibus non flagellaui animam meam, ut sequeretur me conantem post te ire? et renitebatur, recusabat et non se excusabat. consumpta erant et conuicta argumenta omnia: remanserat muta trepidatio et quasi mortem formidabat restringi a fluxu consuetudinis, quo tabescebat in mortem. Tum in illa grandi rixa interioris domus meae, quam fortiter excitaueram cum anima mea in cubiculo nostro, corde meo, tam uultu quam mente turbatus inuado Alypium, exclamo: "quid patimur? quid est hoc, quod audisti? surgunt indocti et caelum rapiunt, et nos cumseductores, qui cum duas uoluntates in deliberando animaduerterint, duas naturas duarum mentium esse asseuerant, unam bonam, alteram