comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in loco pascue ibi ine collocauit: suꝑ aquaᷤ
refectionis educauit me. Qui aut̃ in istius
modi uiis atq sẽmitis pastus fuerit ⁊ nu¬
tritus: nec esuriet. nec sitiet. neq sentiet
calorẽ solis. ⁊ implebit᷑ de illo qͦd scriptũ
est. Ediem sol ñ uret te neq luna ꝑ noctẽ:¬
ut nec aduersa nec prosꝑa huiꝰ scłi senti¬
at. Si quidẽ misericors ⁊ miserator dñs
ipse consolabit᷑ ⁊ reget eos. ⁊ ducet ad fon¬
tes aquarũ. siue portabit illos fontes de
quib scriptum ẽ. benedicite dño de fontib
isrł. Ee in alio loco. haurite aquas de fon¬
tibus saluatoris. Hi fontes in ueteri. ⁊ in no
quȩ credentiũ poterant impedire gressus:
dñs eis uertit in planũ. & excelsa humili¬
auit̃ atq humilia sublimauit : ut it̃ pla¬
nũ habeant atq campestrẽ. Qui sint aut̃¬
isti quib p̃paretur uia : ponit manifestius.
Ecce isti de longe uenient. ecce illi ab aqui¬
lone & inari : & isti de terra australi. qua¬

Expanded text:
co pascuae ibi me collocavit: super aquas refectionis educavit me . Qui autem in istius modi viis atque semitis pastus fuerit et nutritus, nec esuriet, nec sitiet, neque calorem sentiet solis: et implebitur de illo quod scriptum est: Per diem sol non uret te, neque luna Ut nec adversa nec prospera hujus saeculi sentiat. Siquidem misericors et miserator Dominus, ipse consolabitur et reget eos, et deducet ad fontes aquarum. Sive potabit illos ad fontes, de quibus scriptum est: Benedicite Domino de fontibus Israel . Et in alio loco: Haurite aquas de fontibus Salvatoris . Hi fontes in veteri Testamentquae credentium poterant impedire gressus, Dominus eis vertet in planum, et excelsa humiliabit, atque humilia sublimabit, ut iter planum habeant atque campestre. Qui sint autisti quibus praeparetur via, ponit manifestius: Ecce isti de longe venient: et ecce illi ab Aquilone 568 et mari, et isti de terra Australi. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
Iom̃s isti congregati sunt uener̃ tibi. Ui¬
⁊uo ego dicit dñs: quia om̃ib his uelut
Iornam̃to uestieris. & circundabis tib eoᷤᷤ
Iquasi sponsa: quia deserta tua ⁊ solitudi¬
Ines tuȩ̨ ⁊ t̾ra riunȩ tuę nunc angusta
Ierunt p̃habitatoribus. ⁊ longe fugabun¬
Itur qui absorbebant te. Adhuc dicent
Iin auribus tiuis filui sterilitatis tuȩ. An¬
gustus michi ẽ locus: fac spaciũ michi
ut habitem. & dices in corde tuo. Quis
genuit michi istos: Ego sterilis ⁊ non¬
I pariens: transmigrata ⁊ captiua: ustos
Iquis enutriuit : Ego deserta ⁊ sola: ⁊ isti

Expanded text:
tibi: Vivo ego, dicit Dominus, quia omnibus his velut ornamento vestieris, et circumdabis tibi eos quasi sponsa. Quia deserta tua, et solitudines tuae, et terra ruinae tuae, nunc angusta erunt prae habitatoribus, et longe fugabuntur qui absorbebant te. Adhuc dicent in auribus tuis filiis sterilitatis tuae: Angustus est mihi locus, fac spatium mihi ut habitem. Et dices in corde tuo: Quis genuit mihi istos? Ego sterilis, et non pariens. transmigrata, et captiva: et istos quis enutrivit? Ego destituta et sola: et i
Abbreviated transcription (Latin):
mur expositionis eius uestigia. ⁊ instar
paruulorũ. suꝑ adumbratas lineas pre¬
ceptoris. litteras imprimamꝰ. Tempus placi¬
tũ & oportunũ. ⁊ dies salutis: passio saluato¬
ris ẽ & resurrectio quando orabat in cru¬
ce. ds̃ ds̃ m̃s quare me dereliquisti. Et ser¬
uauit etĩ siue plasmauit: morte superata.
Deditq in foedus popłi iudȩorũ: his uide¬
licet qui ex illis credere uoluer̃. Ut susci¬
taret t̾ram quȩ in idolatrie iacebat erro¬
ribus: & possideret hereditates dissipatas
siue desertas. qͣuȩ habitatorẽ ñ habebanT
dm̃. Et diceret his qui erant in uinculis
exite qui peccatorũ uinculis stringeban¬
tur: quia finibus peccatorũ suorũ unus¬
quisq constringitur. Et qui erant in tene¬

Expanded text:
mur expositionis ejus vestigia, et instar mur expositionis ejus vestigia, et instar parvulorum, super adumbratas lineas praeceptoris, litteras imprimamus. Tempus placitum et opportunum, et dies salutis, passio Salvatoris est et resurrectio, quando orabat in cruce: Deus Deus meus, quare me dereliquisti ? Et servavit eum, sive plasmavit, morte superata, deditque in foedus populi Judaeorum, his videlicet, qui ex illis credere voluerunt: ut suscitaret terram, quae in idololatriae jacebat erroribus, et possideret haereditates dissipatas, sive desertas, quae habitatorem non habebat Deum, et diceret his qui erant in vinculis, exite, qui peccatorum vinculis stringebantur, quia funibus peccatorum suorum unusquisque constringitur ; et qui erant in tene
Abbreviated transcription (Latin):
ui te: & indie salutis auxiliatus sũ tui.
Et plasinaui te ⁊ dedi te in testam̃tum
gentiũ: ut constitueres t̾ram ⁊ possideres:
hereditates desertas. Diceresq his qui in
uinculis sunt exite : & qui in tenebris re¬
uelamini. In om̃ib uiis pascentur: & in
om̃ib semitis pascua eorũ. Non esurient
neq sitient: nec ꝑcutiet eos estus neq sol:
sed qui miseretur eorũ consolabitur eos.
& ꝑ fontes aquarũ ducet illos. Ponamq
omnẽ montẽ in uiã: ⁊ om̃em semitã in
pascua eis. Ecce isti de longe ueniunt. isti
ab aquilone ⁊ mari: alii aut̃ de t̾ra ꝑsa¬
rũ. Lȩtamini cęli ⁊ exultet t̾ra: erũpant:
montes lȩticiã. quia miseratus ẽ. populi
sui ds̃. ⁊ humiles popłi sui consolatus ẽ.
ad chorinthios. usus ẽ dicens. Tempore
oportuno exaudiui te: ⁊ in die salutis
auxiliatus sũ tui. Ecce nunc tempus ac¬
uas electionis ad primi aduentus refert
intelligentiã quȩ dicuntur: ⁊ nos sequa¬

Expanded text:
s sum tui. Et plasmavi te, et dedi te in testamentum gentium, ut constitueres terram, et possideres haereditates desertas. Diceresque his qui in vinculis sunt, Exite, et qui in tenebris, Revelamini: in omnibus viis pascentur, et in omnibus semitis pascua eorum. Non esurient, neque sitient, neque percutiet eos aestus neque sol; sed qui miseretur eorum, consolabitur eos, et per fontes aquarum ducet illos. Ponamque omnem montem in viam, et omnem semitam in pascua eis. Ecce isti de longe venient, isti ab Aquilone et mari: alii autem de terra Persarum. Laetamini, coeli, et exsuliet terra, erumpant montes laetitiam: quia misertus est Deus populi sui: et humiles populi sui consolatus est.da Epistola ad Corinthios usus est, dicens: Tempore opportuno exaudivi te: et in die salutis auxiliatus sum tui. Ecce nunc tempus acvas electionis ad primi adventus refert intelligentiam quae dicuntur, et nos sequa
Abbreviated transcription (Latin):
mã. ad abominandã gentẽ. ad seruũ do¬
minorũ: theodotio traustulit. ⁊ qͥ despi-¬
cit animã qui abominationi ẽ. genti: qui
seruus ẽ. principũ. Quod manifeste xp̃i ꝑ-
sone conuenit. Ipse enĩ bonus pastor posuit
abominationi ẽ. genti iudȩorũ: Cui ter ꝑ
singulos dies sub nomine natarenorũ ma¬
ledicunt in sinagogis suis. Qui seruus fuit
principũ. & tam humilis ut staret ante
annã ⁊caipham : & crucifigendus pilato.
& herodi dimitteret᷑. Cui interp̃tationi
mutauerint sensũ. & extenuauerint: quod
ꝓgente. gentes. ⁊ ꝓseruo. seruos interp̃ta¬
ti sint. Alii uero hoc dici arbitrantur ad
gentẽ iudȩorũ. quȩ contẽpsit animã suã:
& ab ominationi ẽ. uniuerso mundo. ⁊ ser¬
uit principib. De quib scriptum est qui
deuorant plebẽ meã sicut eybũ panis.
Sed melior suꝑ xp̃o interp̃tatio. Quȩ igit᷑
in gła patris cũ angłis suis. ⁊ sederit iN
throno adorabunt głȩ suȩ uidicans uiuos

Expanded text:
am gentem, ad servum dominorum, Theodotio transtulit: ei qui despicit animam, qui abominationi est genti, qui servus est principum: quod manifeste Christi personae convenit. Ipse enim bonus pastor posuit abominationi est genti Judaeorum, cui ter per singulos dies sub nomine Nazarenorum maledicunt in synagogis suis. Qui servus fuit principum, et tam humilis ut staret ante Annam et Caipham; et crucifigendus Pilato et Herodi mitteretur. Cui interpretationi mutaverint sensum, et extenuaverint, quod pro gente, gentes; et pro servo, servos interpretati sunt. Alii vero hoc dici arbitrantur ad gentem Judaeorum, quae co universo mundo; et servit principibus, de quibus scriptum est: Qui devorant plebem meam sicut cibum panis . Sed melior super Christo interpretatio. Quae igitur in gloria Patris cum Angelis suis, et sederit in throno gloriae suae, judicans vivos
Abbreviated transcription (Latin):
cam suꝑ te : sensu abutitur apłi. siue
apłs paulus de hoc loco sumit testimo¬
niũ. ut reueletur ira dĩ ad terrendos
eos qui peccant. ⁊ postea conuersis gła
p̃beatur. Ecce ait uendidi te ñ in pecu.¬
nia. sed uendidi te peccatis tuis: ⁊ erui
te de fornace pauꝑtatis. Propt̃ quod i
salomon diuitias ⁊ pauꝑtatẽ babere ñ
uult. sed tantũ necessaria postulat:
ne aut in illis eleuet᷑ cor eius insuꝑbiã.
aut in ista compellatur facere quod
ñ uult. & dm̃ pressus inopia blasphe.¬
mare. Unde iapłs. habentes inquit
uictũ ⁊ uestitũ: his contenti si mus.
udi me iacob ⁊ isrł quẽ ego uoco. Ego¬
ipse.ego primus.⁊ ego nouissimꝰ: manꝰ
quoq mea fundauit t̾ram. ⁊ dextera
mea mensa ẽ cȩlos. Ego uocaui eos. et
stabunt simul. Congregamini om̃s uos
& audite quis ex eis anñtiauit hȩc. Dñs
dilexi  eum. faciet uoluntatẽ suã in ba

Expanded text:
cam super te, sensu abutitur Apostoli, sive apostolus Paulus de hoc loco sumit testimonium, ut reveletur ira Dei ad terrendos eos qui peccant, et postea conversis gloria praebeatur: Ecce, ait, vendidi te non in pecunia, sed vendidi in peccatis tuis, et erui te de fornace paupertatis. Propter quod et Salomon divitias et paupertatem habere non vult, sed tantum necessaria postulat, ne aut illis elevetur cor ejus in superbiam, aut in ista compellatur facere quod non vult, et Deum pressus inopia blasphemare. Unde et Apostolus: Habentes, inquit, victum et vestimentum, his contenti simus . Audi me, Jacob et Israel, quem ego ipse ego primus et ego novissimus manus quoque mea fundavit terram et dextera mea mensa est caelos ego vocabo eos et stabunt simul congregamini omnes vos et audite quis de eis adnuntiavit haec Dominus dilexit eum faciet voluntat
Abbreviated transcription (Latin):
Sagittȩ acutȩ potentissimȩ popłi sub te
cadent. & iters. Sagittȩ potentis acutae:
cũ carbonib desolatoriis. Xp̃s aut̃ de mul¬
tis sagitis ⁊ filiis plurimis. una sagitta ele-¬
cta & filius unigenitus ẽ: quã in pharetra
sua abscondit. id ÷ in humano corpore. ut
habitaret in eo plenitudo diuinitatis cor¬
poralit̾. rarũq esset credentiũ fides: cuni
& supra dicit᷑. tu es ds̃ absconditus ⁊ nes-

Expanded text:
Sagittae tuae acutae, potentissime; populi sub te Sagittae tuae acutae, potentissime; populi sub te cadent ; et iterum: Sagittae potentis acutae cum carbonibus desolatoriis . Christus autem de multis sagittis et filiis plurimis, una sagitta electa, et Filius Unigenitus est: quam in pharetra sua abscondit, id est, in humano corpore, ut habitaret in eo plenitudo divinitatis corporaliter. Raraque est credentium fides: cui et supra dicit
Abbreviated transcription (Latin):
rim audientib uidetur obscurũ: postea
autẽ cunctis gentib notũ fiet. quando
grabriel iosẽph de partu dixerit uirgi¬
nali. & uocabis nom̃ eius iħm: ipse enĩ
saluũ faciet popłm suũ. Posuit quoq os
eus quasi gladiũ acutũ: ut spũ oris sui
interficiat impiũ. De quo gladio ipse
in euangłio loquit᷑. Non ueni pacẽ mit¬
tere suꝑ t̾ram: sed gladiũ: malos abo¬
nis seperans. Uenit enĩ diuidere hominẽ
contra patrẽ suũ. ⁊ filiã contra matrẽ suã:
& nurũ contra socrũ suã. Et in umbra in¬
quit manꝰ suȩ protex̃ me : ut carnis uilitaᷤ
diuinitatis potentia tegeret᷑. angelo ad
inquit me sicut sagittã electã: in phare¬
tra sua abscondit me. Quando dicit sa¬
gittam electã: ostendit habere dm̃ sagit¬
tas plurimas. sed ñ electas. Quȩ sagittȩ
propħȩ sunt ⁊ apłi: qui in toto orbe dis¬
currunt. De quib ⁊ n alio loco canitur.

Expanded text:
rim audientibus videtur obscurum, postea rim audientibus videtur obscurum, postea autem cunctis gentibus notum fiet, quando Gabriel Joseph de partu dixerit virginali: Et vocabis nomen ejus Jesum: ipse enim salvum faciet populum suum : Posuit quoque os ejus qinterficiat impium. De quo gladio ipse in Evangelio loquitur, non veni pacem mittere in terram sed gladium, malos a bonis separans. Veni enim dividere hominem contra patrem suum, et filiam contra matrem suam, et nurum contra socrum suum . Et in umbra, inquit, manus suae protexit me, ut carnis vilitas, divinitatis potentia tegeretur, Angelo adinquit, me sicut sagittam electam, in pharetra sua abscondit me. Quando dicit, sagittam electam, ostendit Deum habere sagittas plurimas, sed non electas: quae sagittae Prophetae sunt et Apostoli, qui in toto orbe discurrunt. De quibus et in alio loco canitur:
Abbreviated transcription (Latin):
li dedi fortitudinẽ meã. ꝓpt̾ea iudiciũ
meũ apud dm̃: ⁊ labor m̃s coram dõ meo.
Scio ⁊ hȩc ⁊ inferiora quȩ dicturi sumus
nitudine sui confundere. Unde ⁊ utrãq
edicionẽ posui: ut qͦd in altera uidetur
obscurũ. alterius lectione reseret᷑. Post
uocationẽ ergo reliquiarũ isrł. ⁊abiecti¬
onẽ. in incredulitate popłi ꝑamanentis.
de quib dixerat non ÷ pax impiis dicit
dñs. transit ad eccłas de gentib congre¬
gatas: ⁊ eis sub insularũ nomine loquit᷑.
patent. & ex om̃i parte sęuiente naufra¬
gio. tundunt᷑ potius quã mouentur. Ac
ne quis putet iuolentã esse expositionẽ
nr̃am. ⁊ ñ ad gentes ꝑtinere qͦd dicit᷑. sed
ad sinagogas popłi udȩorũ : sequitur. &
attendite popłi siue gentes de longe. hoc
est ñ hoc tempore quo dicunt᷑: sed post
multa tempora fient. Dñs inquit ab u¬
tero uocauit me: de uentre matris meȩ
recordatus ẽ. nominis mei. Quod nc̃ inte¬

Expanded text:
ea judicium meum apud Dominum, et labor meus coram Deo meo. Scio et haec et inferiora quae dicturi sumus, nitudine sui confundere. Unde et utramque editionem posui: ut quod in altera videtur obscurum, alterius lectione reseretur. Post vocationem ergo reliquiarum Israel, et abjectionem in incredulitate populi permanentis, de quibus dixerat: Non est pax impiis, dicit Dominus , transit ad Ecclesias de gentibus congregatas, et eis sub insularum nomine loquitur.patent, et ex omni parte saeviente naufragio, tunduntur potius quam moventur. Ac ne quis putet violentam esse expositionem nostram, et non ad gentes pertinere quod dicitur, sed ad Synagogas populi Judaeorum, sequitur: Et attendite populi, sive gentes de longe, hoc est, non hoc tempore quo dicuntur; sed post multa fient tempora. Dominus, inquit, ab utero vocavit me, et de ventre matris meae recordatus est nominis mei. Quod nunc inte
Abbreviated transcription (Latin):
babylon malȩ naturȩ sit anbonȩ. Si ma¬
lȩ dixerint. qͦd eos responsuros ẽẽ. ñ du¬
biũ ẽ : quomͦ ꝓuocatur ad pęnitentiã
& dicit᷑ eiͥ sede conpuncta. intra intene¬
bras filia chaldȩorũ : Ac deinceps post
enumerationẽ peccatorũ ⁊ criminũ: ha¬
bes carbones ignis sedebis suꝑ eos. hi eruts
tibi in adiutoriũ. & quid sibi uelit quod
mutatione ab adolescentia : quȩ sit ista
cõmutatio: utiq de bono in malũ. Ex
quo ꝑspicuũ ẽ. natura bonos: uolunta¬
te malos fieri. Deniq infertur. homo in
semet ipso errauit: ñ natura sed mentis
uocamini nomine isrł. ⁊ de aquis iuda ex¬
istis. qui iurastis in nomine dñi. ⁊ dĩ isrł :
recordamini non inueritate neq in iusti.¬
cia. De ciuitate enĩ sc̃a uocati sunt. ⁊ suꝑ
dm̃ isrł constabiliti sunt: dñs exercituũ

Expanded text:
Babylon malae naturae sit, an bonae? Si maBabylon malae naturae sit, an bonae? Si malae dixerint, quod eos responsuros esse non dubium est, quomodo provocatur ad poenitentiam, et dicitur ei: Sede compuncta, intra in tenebras, filia Chaldaeorum. Ac deinceps post enumerationem peccatorum et criminum, Habes carbones ignis, sedebis super eos: hi erunt tibi in adjutorium? Et quid sibi velit quod ti in commutatione ab adolescentia? Quae est ista commutatio? Utique de bono in malum. Ex quo perspicuum est, natura bonos, voluntate malos fieri. Denique infertur: Homo in semetipso erravit, non natura, sed mentis vocamini nomine Israhel et de aquis Iuda existis qui iuratis in nomine Domini et Dei Israhel recordamini non in veritate neque in iustitia de civitate enim sancta vocati sunt et super Deum Israhel constabiliti sunt Dominus exercituum
Abbreviated transcription (Latin):
ignorarint supplicia. Nec dubiũ quin
ardente urbẽ. habitatores eius uorax
flãma consumpserit. Quodq sequit᷑ non
sunt prunȩ quib calefiant. nec focus
ut sed eant ad eũ: sic hebrei edisserunt.
Nullã habent caloris scientiã nec illumi.¬
nantẽ sensũ. qui eorũ tenebras possit dis.¬
cutere : & frigus erroris expellere. & quo
nescio qͥd uolentes lax. transtulerunt.
habes carbones ignis sedebis suꝑ eos: hi
erunt tibi in adiutoriũ nisi forte possumꝰ
hoc dicere. qͦd mnulto utilior sit ignis et
incendiũ babẏlonis: quã fuerunt magi.
& gazareni. astrologi.⁊ incantatores.
hic enĩ eos ꝑpenas atq supplicia ad peni¬
tentiã ꝓuocat: illi ꝑ errorẽ ducunt ad
supbiam. Om̃is labor eius ⁊ negotiatores
illius quos magos intelligimꝰ huc ꝓuo¬
c̾et ut unusquisq sua erret uia : ⁊ ipse ꝑ¬
ditus salutẽ alteri ñ p̃beret. In terrogemꝰ
eos qui diuersas asser̃ esse naturas: utrũ

Expanded text:
ignorarent supplicia: nec dubium quin, ignorarent supplicia: nec dubium quin, ardente urbe, habitatores ejus vorax flamma consumpserit. Quodque sequitur: Non sunt prunae quibus calefiant, nec focus ut sedeant ad eum, sic Hebraei edisserunt. Nullam habent caloris scientiam, nec illuminantem sensum, qui eorum tenebras possit discutere, et frigus erroris expellere. Pro quo nescio quid volentes Septuaginta transtulerunt: Habes carbones ignis, sedebis super eos: hi erunt tibi in adjutorium; nisi forte possumus hoc dicere, quod multo utilior sit ignis et incendium Babyloni, quam fuerunt magi et Gazareni, astrologi et incantatores. Hic enim eos per poenas atque supplicia ad poenitentiam provocat; illi per errorem ducunt ad superbiam. Omnis labor ejus et negotiatores illius, quos magos intelligimus, hoc profecit, ut unusquisque sua erraret via; et ipse perditus salutem alteri non praeberet. Interrogemus eos qui diversas asserunt esse naturas, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
elis ꝓpħȩ lectio ꝓbat: qui ad eorũ consili¬
um cuncta reges babylonios fecisse cõme¬
morat.  eo quoq qͦd nos iuxta sỹmachũ
& theodotionẽ interp̃tati sumꝰ stent et
saluent te augures tui: lxx. manifestius
transtuler̃. stent ⁊ saluam te faciant astro¬
logi cęli : qui uulgo appellantur mathe¬
matici: ut ex astrorũ cursulapsuq side¬
rũ res humanas regi arbitrantur. Unde
& magi de oriente uener̃. dñi stellã se uidis¬
se dicentes: uł exartis scientia uł ex uaticinio
balaã ꝓpħȩ sui qͥ in numeris dixerat. ori¬
etur stella ex ia cob. ⁊ homo ex ispł. Istigͥ
qui suppẽtant menses annosq dinume¬
rant. ⁊horarũ mom̃ta librantes. futuro¬
rũ scientias pollicent᷑: dicant tibi quid
suꝑ te dñs cogitarit. Illisq tacentib qͥd
uenturũ sit ꝓpħa respondit. Ecce fac.¬
ti sunt quasi stipula. ignis deuorabit
eos : ut qui salutẽ aliis ꝓmutebant. sua

Expanded text:
elis Prophetae lectio probat, qui ad eorum consilielis Prophetae lectio probat, qui ad eorum consilium, cuncta reges Babylonios fecisse commemorat. Pro eo quoque quod nos juxta Symmachum et Theodotionem interpretati sumus: Stent et salvent ttranstulerunt, Stent et salvam te faciant astrologi coeli; qui vulgo appellantur mathematici, et ex astrorum cursu lapsuque siderum, res humanas regi arbitrantur. Unde et Magi de Oriente venerunt, Domini stellam se vidisse dicentes, vel ex artis scientia, vel ex vaticinio alaam Prophetae sui, qui in Numeris dixerat: Orietur stella ex Jacob, et homo de Israel . Isti igitur qui supputant menses, annosque dinumerant, et horarum momenta librantes, futurorum scientiam pollicentur, dicant tibi quid super te Dominus cogitaverit, illisque tacentibus, quid venturum sit, Propheta respondit: Ecce facti sunt quasi stipula, ignis devoravit eos; ut qui salutem aliis promittebant, sua
Abbreviated transcription (Latin):
flaminȩ. Non sunt prunȩ quib calefiant:
Inec focis ut sedeant ad eũ. Sic facta sunt
Itibi in quibuscũq laboraueras. Negotiato¬
Ires tui ab adolescentia tua. unusquisque
in uia sua errauer̃: non ÷ qui saluet te. Lxx.
Sta nunc in in cantationib tuis ⁊ in multis
⁊maleficiis tuis: quȩ discebas ab adolescen¬
Itia tua. si ꝓdesse tibi possint. ⁊ laborasti¬
‸ in consiliis tuis. stent ⁊ saluũ te faciant.
Astrologi cęli qui contemplantur stellas:
Sanñtient tib qͥd uenturũ sit suꝑte. Ecce
om̃s quasi physgana in igne comburentur:
K &e ñ eruent animã suã de flãma. Qui ha¬
bes carbones ignis: sedebis suꝑ eos. hi erc̃
tibi inaduitorio. laborasti in cõmutatione
Etua. ab adolescentia. Homo insemet ipso
errabit: tibi aut̃ non erit salus. Habuisse
babylonẽ om̃emq chaldȩam. incantatorum.
& augurũ. ariolorũq & gararenorũ studi¬
um. quos nos haruspices appellamꝰ: dani-¬

Expanded text:
nt prunae quibus calefiant, nec focus ut sedeant ad eum: sic facta sunt tibi in quibuscumque laboraveras: negotiatores tui ab adolescentia tua unusquisque in via sua erraverunt: non est qui salvet te. LXX: Sta nunc in incantationibus tuis et in multis maleficiis tuis, quae discebas ab adolescentia tua, si prodesse tibi possunt: et laborasti in consiliis tuis: stent et salvam te faciant astrologi coeli, qui contemplantur stellas: annuntient tibi quid venturum sit super te. Ecce omnes quasi phrygana in igne comburentur: et non eruent animam suam de flamma; quia habes carbones ignis, sedebis super eos. Hi erunt tibi in adjutorium. Laborasti in commutatione tua ab adolescentia: homo in semetipso erravit: tibi autem non erit salus. Habuisse Babylonem omnemque Chaldaeam, incantatorum et angurum, et hariolorum et Gazarenorum studium, quos nos aruspices appellamus, Dani
Abbreviated transcription (Latin):
alteri iam dedisse. Alter enĩ: ad distine.¬
tionẽ prioris dicit᷑. Periq ñr̃orum ut
iuxta .lxx. interp̃tes pauca ꝑstringam.
de xp̃i aduentu autumant prophetari.
qͦd repente ueniat insperatus: ⁊ duris-¬
simo popło sui monstret p̃sentiã. Cui
nunquã ds̃ aures aꝑuit. quia incrassatũ
fuerit cor eus. ⁊ aurib suis grauit᷑ au¬

Expanded text:
alteri jam dedisse, alteri enim ad distincalteri jam dedisse, alteri enim ad distinctionem prioris dicitur. Plerique nostrorum, ut juxta LXX Interpretes pauca perstringam, de Christi adventu autumant prophetari, quod repente veniat insperatus, et durissimo populo sui demonstret praesentiam; cui numquam Deus aures aperuerit, quia incrassatum fuerit cor ejus, et aurib
Abbreviated transcription (Latin):
&ede uentre trausgressorẽ uocauit te ds̃.
Quando de egipto liberatus quasi meo uen¬
tre conceptus es. & educatus. ⁊ eruditus: ca¬
put bouis egỹptii desiderasti dicens. hi
sunt dii tui ispł: qui de eduxer̃ de terra
egipti. Non gͥ tuo merito sed mea miseri-¬
cordia. furorẽ meũ distuli. ne pęnitus inte-¬
rires : ⁊ ob laudẽ nominis mei infrenabo
te. ut me quasi uim̃tum ⁊ infrenis equus.
sequaris inuitus. Ecce excoxi te id ÷ ꝓba¬
ui. quomͦ conflatur argentũ: siue ñ in
diuitiis. sed infornace pauꝑtatis ꝓbare
te uolui. Ex quo ostenditur ⁊ diuitus et
pauptate plerosq temptari: si aut illis
male ab utantur. aut penuriã nequaquã
uirtute sustineant. Propt̃ me ergo faciã
putent uos ñ mea ira. sed idolorũ suorũ
auxilio eẽ. suꝑatos. Quodq infert głam
meã alteri ñ dabo: hoc significat ne ido¬
la putent᷑ oppressisse popłm dĩ. Uel cer¬
te cũ dicit alteri ñ dabo: ostendit se

Expanded text:
et de ventre transgressorem vocavit te Deus, et de ventre transgressorem vocavit te Deus, quando de Aegypto liberatus, quasi meo ventre conceptus es, et educatus, et eruditus. Caput bovis Aegypti desiderasti, dicens: Hi sunt dii tui, Israel, qui te eduxerunt de terra Aegypti. Non igitur tuo merito, sed mea misericordia furorem meum distuli, ne penitus interires, et ob laudem nominis mei infrenabo te, ut me quasi jumentum et in frenis equus sequaris invitus. Ecce excoxi te, id est, probavi, quomodo conflatur argentum. Sive non in divitiis, sed in fornace paupertatis probare te volui. Ex quo ostenditur et divitiis et paupertate plerosque tentari, si aut illis male abutantur, aut penuriam nequaquam virtute sustineant. Propter me ergo faciam, putent vos non mea ira, sed idolorum suorum auxilio esse superatos. Quodque infert, gloriam meam alteri non dabo, hoc significat, ne idola putentur oppressisse populum Dei. Vel certe cum dicit, alteri non dabo, ostendit se
Abbreviated transcription (Latin):
me faciam quia nom̃ meũ polluit᷑: ⁊ głam
meã alteri ñ dabo. Predico tibi babylonioᷤᷤ
amedis ꝑsisq superandos ⁊ repente faciã
qͦd minatus sũ: necũ uenerint quȩ p̃dicta
sunt. uł deorũ nutu quos colis uł fortuitu.
ea estimes accidisse. Nec iacto scientiã fu¬
turorũ : sed obutilitatẽ tuã loquor. cuius
cor incredulũ.⁊ ceruicẽ ferreã. ⁊ frontem
ȩneã abinicio ẽẽ. cognoui. Ecce audisti
om̃ia quȩ uentura sunt. ⁊ tam̃ cęlas silen¬
tio ueritatẽ. nec narro p̃terita in quibus
sepe mea potentia comꝓbata ẽ. quomodo
eduxerim popłm de egipto. ȩgiptios in ma¬
re submerserim rubro: t̾ram reꝑmissionis
tradiderim: gentes uobis uarias subiugarĩ.
sed noua quȩ contra babylonẽ facturus sũ
nuntio. ut impudens oris tui m̃datiũ con¬
futetur. qui te asseris scire quȩ nescis. Ab
inicio enĩ eorũ p̃uaricator es mandatorũ:

Expanded text:
me faciam, quia nomen meum polluitur: et gloriam me faciam, quia nomen meum polluitur: et gloriam meam alteri non dabo. Praedico tibi Babylonios a Medis Persisque superandos, et repente faciam quod minatus sum, ne cum venerint quae praedicta sunt, vel deorum nutu quos colis, vel fortuito ea existimes accidisse. Nec jacto scientiam futurorum, sed ob incredulitatem tuam loquor, cujus cor incredulum et cervicem ferream, ac frontem aeneam ab initio esse cognovi. Ecce audisti omnia quae ventura sunt, et tamen celas silentio veritatem. Nec narro praeterita quibus saepe mea potentia comprobata est, quomodo eduxerim populum de Aegypto, Aegyptios in mari submerserim Rubro, terram repromissionis tradiderim, gentes vobis varias subjugarim. Sed nova quae contra Babylonem facturus sum, nuntio, ut impudens oris tui mendacium confutetur, qui te asseris scire quae nescis. Ab initio enim meorum praevaricator es mandatorum;
Abbreviated transcription (Latin):
no pauꝑtatis. Propt̃ me faciam ut ñ blas¬
phemer: & głam meã alteri ñ dabo.Lxx.
Riora adhuc anñtiaui ⁊ de ore meo egres¬
sa sunt. ⁊ auditũ factũ ẽ: subito feci ⁊ uene¬
runt. Scio quia durus es ⁊ neruus ferreus
collũ tuũ. ⁊ frons tua ęnea: & annuntiaui
tibi olim antequã uenirent suꝑ te. Auditũ:
tibi feci ne forte diceres quia idola mea fece¬
runt: sculptilia ⁊ conflatilia mandauert̃
michi. Audistis om̃ia ⁊ uos non cognouistis.
sed & audita tibi feci noua extͥune quȩ fu¬
tura sunt. iñ dixisti. nunc funt ⁊ ñ olim.
& ñ inpriorib diebus. Ne dicas etiã noui ea :
neq nosti neq scis. neq aprincipio aperui au¬
res tuas. Scio enĩ qm̃ p̃uaricans p̃uaricabe¬
ris : & iniquus adhuc ex utero uocaberis.
Propt̃ nom̃ meũ ostendam tibi furorẽ meũ: ⁊¬
& gloriosa mea inferam suꝑ te ut ñ te inter¬
ficiam. Ecce uendidi te non ꝓpt̃ argentũ:⁊
erui aut̃ te de fornace pauꝑtatis. Propter

Expanded text:
opter me, propter me faciam, ut non blasphemer: et gloriam meam alteri non dabo. LXX: Priora adhuc annuntiavi: et de ore meo egressa sunt: et auditum factum est: subito feci, et venerunt, scio quia durus es: et nervus ferreus collum tuum, et frons tua aenea: et annuntiavi tibi olim antequam venirent super te. Auditum tibi feci: ne forte diceres, quia idola mihi fecerunt, sculptilia et conflatilia mandaverunt mihi. Audistis omnia, et vos non cognovistis: sed audita tibi feci nova ea nunc quae futura sunt. Et non dixisti, nunc fiunt, et non olim: et non in prioribus diebus. Ne dicas etiam novi ea: neque nosti, neque scis, neque a principio aperui aures tuas. Scio enim quoniam praevaricans praevaricaberis: et iniquus adhuc ex utero vocaberis. Propter nomen meum ostendam tibi furorem meum: et gloriosa mea inferam super te, ut non te interficiam. Ecce vendidi te non propter argentum: erui autem te de fornace paupertatis: propter
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ te malũ: ⁊ nescies ortũ eus. & irruet
suꝑ te calamitas: quã non poteris expiare.
Ueniet suꝑ te repente miseria quã nescis.
Duo simul uenient babyloni sterilitas
⁊ uiduitas: ut nec filios habeat id ÷ subie¬
ctossibi popłos. nec uirũ. quẽ regem pos¬
sumꝰ intelligere. Quȩ dum ñ sperat repen¬
te sustinuit. Neq enĩ poterat arbitrari
quod ꝑsȩ nullius ante fortitudinis eam
cẏro regnante superarent: ⁊ suę subice.¬
rent potestati. Quȩ ꝑpessa es inquit ñ
solũ ꝓpt̾ suꝑbiam ⁊ habundantiã cunc¬
tarũ opum atq delicias : sed & propt̃
multitudinẽ maleficiorũ ⁊ incantatoꝵ

Expanded text:
t super te calamitas, quam non poteris expiare, veniet super te repente miseria, quam nescies. Duo simul venient Babyloni, sterilitas et viduitas, ut nec filios habeat, id est, subjectos sibi populos; nec virum, quem regem possumus intelligere: quae dum non sperat, repente sustinuit. Neque enim poterat arbitrari quod Persae, nullius ante fortitudinis, eam, Cyro regnante, superarent, et suae subjicerent potestati. Quae perpessa es, inquit, non solum propter superbiam et abundantiam cunctarum opum atque delicias, sed et propter multitudinem mal
Abbreviated transcription (Latin):
eius liberauit filios illius qui capti fu¬
erant agigante atq saluauit: ⁊ aduer¬
sarias potestates cibauit carnibus suis.⁊
& inebriauit quasi musto: ut nequaqͣm
aliorũ nece sed sua morte saturentur.
Et qui carnes sunt quia dĩ sp̃m ꝑdiderunt:
suis uescant᷑ carnibus. Quod quidẽ ⁊ sc̃s
loquit᷑ in psalmis. Cum appropinquarent
michi qui affligebant ut comederent car¬
nes meas. Non enĩ sp̃c qui c orporalis ẽ.
sed caro comedit᷑: ferociũ bestiarũ mor¬
sib patens. & nunc dicit sion ĩmo om̃is
caro quȩ uidebit salutare dĩ : qđ redẽp¬
tor atq saluator eius ille sit. qͥ luctatus
est cũ ia cob. uł auxiliator fuit uirtutis
iacob ut in passione suꝑatus. crucifigen¬
tibus benediceret. pat̾ ignosce eis quod
enĩ faciunt nesciunt. Hȩc dicit dñs.
dimisi eãꝰ aut quis ẽ. creditor m̃s cui uen¬
didi uos : Ecce in iniquitatib ur̃is uendi¬

Expanded text:
ejus, liberabit filios illius qui capti fuejus, liberabit filios illius qui capti fuerant a gigante, atque salvabit, et adversarias potestates cibabit carnibus suis, et inebriabit quasi musto, ut nequaquam aliorum nece, sed sua morte saturentur. Et qui carnes sunt, quia Dei spiritum perdiderunt, suis vescantur carnibus. Quod quidem et Sanctus loquitur in Psalmis: Cum appropinquarent mihi qui affligebant, ut comederent carnes meas . Non enim spiritus qui incorporalis est, sed caro comeditur, ferocium bestiarum morsibus patens. Et tunc dicet Sion: immo omnis caro quae videbit salutare Dei, quod Redemptor atque Salvator ejus ille sit qui luctatus est cum Jacob, vel auxiliator fuit virtutis Jacob: ut in passione superelevatus, crucifigentibus benediceret: Pater, ignosce eis: quod enim faciunt nesciunt . Cap. Isaiam: Quis est creditor meus, cui vendidi vos? Ecce in iniquitatibus vestris vendi
Abbreviated transcription (Latin):
Mundus enĩ in maligno positus ẽ. quẽ
nullus iustorũ uincere potuit: nec iuxta
amos propħam de ore leonis auferre.
ꝓposita igit᷑ questione. qđ nullus possit
fortem ⁊ gigantẽ uincere. nec saluare qđ
ab eo raptũ erat: respondit dñs suo ad¬
uenti omĩa ꝑpetranda: qđ scilicet cap¬
tȩ prius gentes agigante tollantur. et
om̃is illius suppellex uniuersaq familia
apłis diuidatur: impleto illo qđ scriptum
est. Rex uirtutũ dilecti. ⁊ speciei domꝰ
diuidere spolia. Iste est enĩ qui ascenders
in altũ captiuã duxit captiuitatẽ. de¬
dit dona in hominib eos uidelicet qui
prius capti erant in mortẽ. cępit in uitã.
Unde manifestius interp̃tatus ẽ. siminachꝰ.
Sed captiuitas fortis auferet᷑: ⁊ rapina
horribilis salua erit. Fortẽ atq horrib¬
lẽ diabolũ uolens intelligi: qui dñi uir¬
tute suꝑatus ẽ. Ergo iudicans eos qͥ op¬
presserant sion. siue iudicans iudiciũ

Expanded text:
Mundus enim in maligno positus est , quem Mundus enim in maligno positus est , quem nullus justorum vincere potuit: nec juxta Amos, praedam de ore leonis auferre . Proposita igitur quaestione, quod nullus possit fortem et gigantem vincere, nec salvare quod ab eo raptum erat, respondit Dominus, suo adventu omnia perpetranda: quod scilicet captae prius gentes a gigante tollantur, et omnis illius supellex, universaque familia Apostolis dividatur. Impleto illo quod scriptum est: Rex virtutum dilecti, et speciei domus dividere spolia. Iste est enim qui ascendens in altum, captivam duxit captivitatem, dedit dona in hominibus : eos videlicet qui prius capti erant in mortem, recepit in vitam. Unde manifestius interpretatus est Symmachus: Sed et captivitas fortis auferetur, et rapinae horribilis salva erit. Fortem atque horribilem diabolum volens intelligi, qui Domini virtute superatus est. Ergo Dominus judicans eos qui oppresserant Sion, sive judicans judicium
Abbreviated transcription (Latin):
briabuntur. Et sciet omĩs caro quia ego
dñs saluans te: ⁊ redemptor tuus fortis
iacob. lxx. Nunqͥd accipiet quis agi¬
gante spolia. ⁊si captiuos duxerit. quis
inique saluabitur : Sic dicit dñs. Si qͥs
ceperit gigantẽ accipiet spolia. & accipi¬
ens a forte saluabitur: Ego autẽ iudiciũ
meũ iudicabo : ⁊ ego filios meos erudiã.
Et comedent qui tribulauer̃ te carnes
suas: ⁊ bibent quasi uinũ nouũ sanguinẽ
suũ ⁊ mebriabuntur. Et sciet omnis
caro quia ego dñs qui erui te : ⁊ ad iutor sũ¬
prius locutus fuerat ꝑ isaiam: ipse iN
euanglio eundẽ sensum repetit. Quo mͦ
potest aliquis intrare in domũ fortis. et
uasa eius diripere. nisi primũ ligauerit
fortẽ : & tunc domũ eius diripiet. Fortiꝰ
& gigas diabolus ẽ. qui om̃s gentes suo
sub uigarat imperio: audens dicere sal¬
uatori. Hȩc om̃ia michi tradita sunt : &
dabo tibi ea. si ꝓcidens ad oraueris me.

Expanded text:
briabuntur: et sciet omnis caro, quia ego briabuntur: et sciet omnis caro, quia ego Dominus salvans te, et redemptor tuus fortis Jacob. LXX: Numquid accipiet quis a gigante spolia? Et si captivum duxerit quis inique, salvabitur. Sic dicit Dominus: Si quis ceperit gigantem, accipiet spolia, et accipiens a forti salvabitur. Ego autem judicium meum judicabo. Et ego filios meos eruam, et comedent qui tribulaverunt te, carnes suas, et bibent quasi vinum novum sanguinem suum, et inebriabuntur: et sciet omnis caro quia ego Dprius locutus fuerat per Isaiam, ipse in Evangelio eumdem sensum repetit: quomodo potest aliquis intrare in domum fortis, et vasa ejus diripere, nisi primum ligaverit fortem, et tunc domum ejus diripiet ? Fortis et gigas, diabolus est, qui omnes gentes suo subjugarat imperio, audens dicere Salvatori: Haec omnia mihi tradita sunt, et dabo tibi ea, si procidens adoraveris me .
Abbreviated transcription (Latin):
co tribus ꝑ amiũ uicib ueniant in ierłm:
sed in loco suo ad orantes dñm posside¬
ant ierłm. Quodq sequitur ⁊ pulue¬
rem pedũ tuorũ lingent: hoc significat
qͦd reges & principes. quicqͥd in pedib
eccłȩ terreni oꝑis adhȩserit. suo sermo¬
ne tergant. atq delingant. Unde ⁊ a¬
płis p̃cipitur: ut excutiant puluerẽ
pedũ suorũ. Et ad petrũ dicit᷑: quod
qui semel lotus sit. ñ habeat necessita¬
tẽ nisi pedes lauare. ꝑ quȩ om̃ia discit
eccła ñ esse aliũ dñm p̃ter eũ: quẽ qui
expectauerint ȩt̃nam głam possidebt̃.
Nunquid tolletur a forte p̃da: aut qͦd
captũ fuerit a robusto. saluũ esse pote¬
rit: Quia hȩc dicit dñs. equid ẽ captiui¬
tas a forte tolletur: ⁊ qͦd ablatũ fuerit
arobusto saluabitur. Eos uero qui udi¬
cauerint te ego iudicabo: ⁊ filios tuos
ego saluabo. Et cibabo hostes tuos. carni¬
bus suis: ⁊ quasi musto. sanguine suo me¬

Expanded text:
co tribus per annum vicibus veniant in Jerusalem: co tribus per annum vicibus veniant in Jerusalem: sed in loco suo adorantes Dominum, possideant Jerusalem. Quodque sequitur: et pulverem pedum tuorum lingent, hoc significat, quod reges et principes, quidquid in pedibus Ecclesiae, terreni operis adhaeserit, suo sermone tergant atque delingant. Unde et Apostolis praecipitur, ut excutiant pulverem pedum suorum. Et ad Petrum dicitur, quod qui semel lotus sit, non habeat necesse nisi pedes lavare. . Per quae omnia discit Ecclesia, non esse alium Dominum praeter eum, quem qui exspectaverint, aeternam gloriam possidebunt. Numquid tolletur captum fuerit a robusto salvum esse poterit quia haec dicit Dominus equidem et captivitas a forte tolletur et quod ablatum fuerit a robusto salvabitur eos vero qui iudicaverunt te ego iudicabo et filios tuos ego salvabo et cibabo hostes tuos carnibus suis et quasi musto sanguine suo ine
Abbreviated transcription (Latin):
Alioquin: ridiculũ est more iudaico.
grandęuos filios ⁊ filias. in ulnis hume¬
risq portari. Reges autẽ nutricu tui.
& reginȩ principes nutrices: manife¬
lis fuit abrabã ad quẽ dicit᷑ rex adõ
tu in nobis es : ⁊ quorũ cor in manu dĩ
est. Qui dicunt credentib quasi modo
nati paruili rationabile ⁊ absq dolo
lac desiderate. Princeps quoq id ẽ. a
regina. De qua ⁊ in quadrasimo quarto
psalmo canitur. Astitit regina ad ex¬
tris tuis in uestitu deaurato: quotidie
xp̃i nutrit paruulos.⁊ ad ꝑfectã ducit
ȩtatẽ. Om̃isq ȩtas. sexus. ⁊ dignitas
adorabunt syon: ꝓpt̃ eũ qui habitat
adoratur in corꝑe. Et si ad quosdã di¬
orandũ sit sed quo maiestas pedũ illiꝰ
indicetur: cͥur ñ adoretur eccła. quȩ to¬
tũ xp̃i corpus amplectitur : Ut implea¬
tur illud qđ scriptũ est in sophonia: &¬
adorabunt eũ singuli de loco suo om̃s
insulȩ gentiũ: ut nequaquã more iudai-¬

Expanded text:
Alioquin ridiculum est more Judaico grandaevos filios et filias in ulnis humerisque portari. Reges autem nutricii, et reginae principeslis fuit et Abraham, ad quem dicitur: Rex a Deo tu in nobis es ; et quorum cor in manu Dei est : qui dicunt credentibus: Quasi modo nati parvuli, rationabiles, et absque dolo lac desiderate . Princeps quoque, id est, regina, de qua in quadragesimo quarto psalmo canitur: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, quotidie Christi nutrit parvulos, et ad perfectam ducit aetatem: omnisque aetas, sexus, et dignitas, adorabunt Sion propter eum qui habitat caput adoratur in corpore. Et si ad quosdam diorandum sit; sed quo majestas pedum illius indicetur, cur non adoretur Ecclesia quae totum Christi corpus amplectitur, ut impleatur illud quod scriptum est in Sophonia: Adorabunt eum singuli de loco: omnes insulae gentium , ut nequaquam more Judai
Abbreviated transcription (Latin):
rena maris. & stirps uteri tui ut lapilli
eius: uidet᷑ quid ẽ ꝑ manere in popło iudȩ¬
orũ. qui usq in p̃sentẽ diem instar uermi-¬
culorũ pullulant filios ⁊ nepotes. Sed
quomͦ hoc in repmissione. accipiendum
ẽ. cũ pacẽ iusticiãq non habeant: Aut
enĩ iratus ẽ eis: aut placatus. Si iratus.÷
quomꝰ sem̃ illius quotidie multiplicat᷑.
Si placatus. qͥuomꝰ seruiunt: & pacẽ iusti¬
tiamq ñ possident: Ex quo ꝑpicuum ẽ.
de apłico dici semine: de quo ⁊ supra legi¬
mus. Nisi dñs sabaoth reliquisset nobis se

Expanded text:
en tuum, et stirps uteri tui ut lapilli en tuum, et stirps uteri tui ut lapilli ejus: videtur quidem permanere in populo Judaeorum, qui usque in praesentem diem, instar vermiculorum pullulant filios et nepotes; sed quomodo hoc in repromissione accipiendum est, cum pacem justitiamque non habeant? Aut enim iratus est eis, aut placatus. Si iratus, quomodo semen ejus quotidie multiplicatur? Si placatus, quomodo serviunt, et pacem justitiamque non possident? Ex quo perspicuum est de Apostolico dici nunc semine, de quo et supra legimus: Nisi Dominus sabaoth reliquisset nobis
Abbreviated transcription (Latin):
debat.: qui etiã nunc dicit. Ego qͥ semꝑ¬
eram cũ patre. ⁊ in patre. ⁊ sine patre nun¬
quã eram. etiã nunc loquor. ⁊ uxta fragi
tatis nobis ostendit᷑ sacram̃tũ. Haec dic̃
dñs redemptor tuus sc̃s isrł. Ego dñs ds̃
tuus docens te utilia : gub nans te in uia
qua ambulas. Utinã attendisses mandata
mea. Facta fuisset sicut flum̃ pax tua.
& iusticia tua sicut gurgites maris. ⁊⁊ fus¬
set sicut arena sem̃ tuũ. ⁊ stirps uteri
tui ut lapilli eius: non interisset. ⁊ ñ fuissae
attritum nom̃ eius a facie mea. Qui isra¬
heli futura ꝓmittit. reddit causas quare
eos prius afflixerit: quaᷤsi uita uerit. ne¬
quaquã similia paciat᷑. Si inquit attendis
certe optantis affectu utinã attendisses
mandata mea. quȩ si fecisses: fuisset sicut
flum̃ pax tua. ⁊ iusticia tua sic̃ gurgites
maris: habundantiã om̃ium rerũ copiãq
significans. Qdq sequit᷑ & fuissetsquanã

Expanded text:
debat, qui etiam nunc dicit: Ego qui semdebat, qui etiam nunc dicit: Ego qui semeram cum Patre, et in Patre, et sine Patre numquam eram, etiam nunc loquor : et juxta fragiltatis nobis ostenditur sacramentum. Haec dicit Dominus, redemptor tuus sanctus Israel: Ego Dominus Deus tuus docens te utilia, es mandata mea, facta fuisset sicut flumen pax tua, et justitia tua sicut gurgites maris. Et fuisset sicut arena semen tuum, et stirps uteri tui ut lapilli ejus: non interissent, et non fuisset attritum nomen ejus a facie mea. Quia Israeli futura promisit, reddit causas quare eos prius afflixerit: quas si vitaverit, nequaquam similia patiatur. Si, inquit, attendiscerte optantis affectu, utinam attendisses mandata mea: quae si fecisses; fuisset sicut flumina pax tua, et justitia tua sicut gurgites maris: abundantiam omnium rerum copiamque signi
Abbreviated transcription (Latin):
directa ÷ uia eius: ut nullus uirib eiꝰ au¬
deret resistere. Unde ꝓuocat eos ut acce-¬
dant ⁊ audiant. ⁊ dño p̃dicente cognoscaNT.
uenturũ eẽ. regem ꝑsarũ. atq medorum :
qui subruat babilonẽ. deleatq chaldȩos.
&ut hȩc nuntiet dicit se ꝓpħa missum a
opinionẽ: cęterũ iuxta sẏminachũ qͥ int̃¬
pretatus ẽ. quis eis nuntiauit hȩc. quẽ dñs
orũ. ad dñi ꝑsonam refertur. qui uere
dilectus apatre ẽ. ⁊ qui fecit omnẽ uolun¬
tatẽ patris. ⁊ qui subuertit in babylone
hoc ẽ. in confusione huiꝰ mundi om̃e sem̃
chaldȩorũ: qui dȩ̃mones interp̃tanturr.
xit illũ qui loquit᷑ ad credentes. Uenite
ad me om̃s qui laboratis ⁊ honerati estis.
& audite hȩc quȩ aprincipio in abscondito
locutus sum. hoc ẽ ꝑ enigmata ⁊ inisteria
propharũ: quod cunctis retro generati¬
onib fuerat ignoratũ. quando fiebant
om̃ia apatre ipse erat cũ eo cui ad gau¬

Expanded text:
directa est via ejus, ut nullus viribus ejus audirecta est via ejus, ut nullus viribus ejus auderet resistere. Unde provocat eos ut accedant et audiant, et Domino praedicente cognoscant venturum esse regem Persarum atque Medorum, qui subruat Babylonem, deleatque Chaldaeos. Et ut haec annuntiet, dicit se Propheta missum a opinionem. Caeterum juxta Symmachum, qui interpretatus est: Quis ei annuntiavit haec? quem Dominus orum, ad Domini personam refertur: qui vere dilectus a Patre, et qui fecit omnem voluntatem Patris, et qui subvertit in Babylone, hoc est, in confusione hujus mundi omnem semen Chaldaeorum, qui daemones interpretantur. xit illum, qui loquitur ad credentes: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis . Et audite haec quae a principio in abscondito sum locutus, hoc est per aenigmata et mysteria Prophetarum, quod cunctis retro generationibus fuerat ignoratum. Quando fiebant omnia a Patre, ipse erat cum eo, qui adgau
Abbreviated transcription (Latin):
suꝰ : qui uiuo ⁊ fui mortiuis. Ut uitam
ad principiũ referas nouissimꝰ ad eum
qui mortuus ẽ: qui se exinaniuit formã
serui accipiens. ⁊ factus obȩdiens patri hu¬
miliauit se usq ad mortẽ. ⁊ mortẽ crucis.
Manus mea fundauit t̾ram. Unde in pro¬
uerbus dicit᷑. Ds̃ sapientia sua fundauit
tram. Et dextera illius mensa ẽ. siue fir¬
mauit cȩlo ᷤᷤ uł cęlũ ut lxx. transtuler̃.
Uocat aut̃ cȩlos ut eius pareant uissioni: &e
enarrant głam illius. Si aut̃ cęli obȩdiunt̃
glatur t̃ra.⁊ cinis ⁊ignorat fragilitatem
suã  Congregamini om̃s uos. ⁊ audite uł
cęli uł uniuersa creatura. uł om̃is multi¬
tudo isrł. Quȩ sunt quȩ iubent᷑ audire :
Quod dñs dilexerit eũ. haud dubiũ qͥn
cyrũ dariũq significet. qui fecit uolun¬
tatẽ dñi contra babylonẽ: ⁊ brachiũ suũ
exercuit in chaldȩis. Et ipse locutus ẽ. &
uocauit eũ nomine suo. ⁊ adduxit eũ &e

Expanded text:
simus, qui vivo, et fui mortuus ; ut vitam simus, qui vivo, et fui mortuus ; ut vitam ad principium referas, novissimum ad eum, qui mortuus est. Qui se exinanivit formam servi accipiens, et factus est obediens Patri; humiliavit seipsum usque ad mortem, et mortem crucis . Manus mea fundavit terram. Unde et in Proverbiis loquitur: Deus sapientia sua fundavit terram, et dextera illius mensa est , sive firmavit coelos vel coelum, ut LXX transtulerunt. Vocat autem coelos, ut ejus pareant jussioni, et enarrent gloriam illius. Si autem coeli obediunt vogloriatur terra et cinis , et ignorat fragilitatem suam? Congregamini omnes vos, et audite, vel coeli, vel universa creatura, vel omnis multitudo Israel. Quae sunt quae jubentur audire? Quod Dominus dilexerit eum, haud dubium quin Cyrum Dariumque significet, qui fecit voluntatem Domini contra Babylonem, et brachium suum exercuit in Chaldaeis. Et ipse locutus est et vocavit eum nomine suo, et adduxit eum, et
Abbreviated transcription (Latin):
& audite hoc. Non aprincipio in abs¬
:condito locutus sũ: ex tempore anteꝗ¬
‸ fieret ibi eram. & nunc dñs ds̃ misit me:
& sp̃c eius. lxx Audi me iacob: &e¬
F isrł quẽ ego uoco. Egosum primꝰ ⁊ ego
Sinsempit̾nũ: ⁊ manꝰ mea fundauit t̾rã.
& dextera mea firmauit cęlũ. Uocabo¬
: eos ⁊ stabunt simul: ⁊ congregabunt᷑
om̃s ⁊ audient. Quis ei nuntiauit hȩc:
:Diligens te feci uoluntatẽ tuã suꝑ ba¬
bẏlonẽ: ut auferrem sem̃ chaldȩorum.
Ego locutus sũ ⁊ ego uocaui: adduxi
Teũ &e prosperã feci uiã eius. Ad ducite
:ad me ⁊ audite hȩc. ñ aprincipio in abs¬
÷ condito locutus sũ: quando fiebat ibi
hoc domꝰ iacob qui uocamini nomine
isrł & aquis uida ex istis: nunc ad eosdẽ
loquit᷑. audi me ia cob ⁊ ispł quẽ ego uo¬
co. Multi enĩ uocati. ⁊ pauci electi. Un¬
de non eos electos quia necdũ recepe¬
rant saluatorẽ: sed uocatos nuncupat.
Ego sum inqut alfa & cũ. primꝰ ⁊ nouis¬

Expanded text:
c Vulg. hoc: non a principio in abscondito locutus sum: ex tempore antequam fieret, ibi eram. Et nunc Dominus Deus misit me, et spiritus ejus. LXX: Audi me, Jacob et Israel, quem ego voco. Ego sum primus, et ego in sempiternum: et manus mea fundavit terram, et dextera mea firmavit coelum. Vocabo eos, et stabunt simul: et congregabuntur omnes, et audient: Quis eis nuntiavit haec? Diligens te, feci voluntatem tuam super Babylonem: ut auferrem semen Chaldaeorum. Ego locutus sum et ego vocavi. Adduxi eum et prosperam feci viam ejus. Adducite ad me, et audite haec: Non a principio in abscondito locutus sum: quando fiebat, ibihaec, domus Jacob, qui vocamini nomine Israel, et de aquis Juda existis, nunc ad eosdem loquitur, Audi me, Jacob et Israel, quem ego voco. Multi enim vocati, et pauci electi . Unde non electos, quia necdum receperant Salvatorem; sed vocatos nuncupat. Ego sum, inquit α et ω, primus et novis
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ tribulationis & angustiȩ. latissi¬
mã heremi significat uastitatẽ. ꝑ quẽ
reliquiȩ ierłm cũ iohanna filio careȩ
& filiab regis sed echiȩ. sublatis om̃ib
quȩ haberẽ poterant. ad egiptũ tranᷤ¬
fuger̃. Leenã quoq &ecatulũ leonis.¬

Expanded text:
autem tribulationis et angustiae latissimam eremi significat vastitatem, per quam reliquiae Jerusalem cum Johanna filio Careae, et filiabus regis Sedeciae sublatis omnibus quae habere poterant, ad Aegyptum transfugerunt. Leaenam quoque et catulum leonis
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Quid tibi ẽ. ce iuȩ egiptiorũ ut
bibas aquas fluminũ : Pisces quoq sa¬
gina missa in mare computrescent: qui
ab onis piscib fuerint separati. Quodq
sequitur induam cȩlũ tenebris. ⁊ qͣsi
ciliciũ erit oꝑimentũ eius: uł om̃e qđ
supra nos ẽ. intelligamꝰ cęlũ. sicut uo

Expanded text:
mus: Quid tibi est et viae Assyriorum, ut mus: Quid tibi est et viae Assyriorum, ut bibas aquas fluminum ? Pisces quoque, sagena missa in mari, computrescent, qui a bonis piscibus fuerint separati. Quodque sequitur: Induam coelum tenebris, et quasi cilicium erit operimentum ejus, vel omne quod supra nos est, intelligamus coelum,