comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
extraheret ea condiõue ut de ea familia rex assumeret:
cuius sorte sagitta exiret factum est casu ꝙ puer ex¬
traxit sagiltam familie sedulceorum unde constitit
Preceptum est iterum ut ex eadem tribu centum eli¬
gerentur qui et etate moribus et uirtute ceteros ante¬
cederent suos contribules et singuli singulas afferr̃ẽt
sagittas offerenciũ habentes inscripta nom̃a factas
ex eis iterum mampulo et diligenter quooperto uocat᷑
ex eis educiret eduxitqz unam cui inseriptum erat
nomen selduch Erat aũt is uir speciosus ad modum
nobilis et in sua tribu preclarus prouecte etatis
sed integer uiribus et in re militari multam habent
experienciam quiq tota corporis habitudine magni
precoma edici ꝓublice mandat ut retransito flimñe¬
cobar et transmessis legiombus uniuersis persarum.
sines unde prius exierant occupent uiolenter et adiacen¬
cia sibi uendicent regna ne de cetero compellantur regio¬

Expanded text:
educeret solam, ea conditione ut de ea familia rex assumeretur, educeret solam, ea conditione ut de ea familia rex assumeretur, cujus sorte sagitta exiret. Factumque est casu, quod puer eduxit sagittam familiae Selducorum. Unde constitit Praeceptum est iterum, ut ex eadem tribu centum eligerentur, qui et aetate et moribus, et virtute caeteros anteirent suos contribules; utque singuli singulas afferrent sagittas, offerentium habentes inscripta nomina. Factoque ex eis iterum manipulo, et diligenter cooperto vocatus ex eis educeret: eduxitque unam cui inscriptum erat nomen Selduc. Erat autem is vir speciosus admodum, nobilis et in sua tribu praeclarus, provectae aetatis, sed integer viribus, et in re militari multam habens experientiam; quique tota corporis habitudine magni praeconia, edici publice mandat, ut retransito flumine et transmissis legionibus universis, Persarum fines, unde prius exierant, occupent violenter, et adjacentia sibi vindicent regna, ne de caetero compellantur regio
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ ⁊lam prius scor sum habitantes sui nec ni¬
merum nouerant nec potenciam mirati sunt quo¬
modo tantus tamqz inumerabilis popultis alicuiꝰ
principum aliquando tollerare potuit superbiam et
angariarum et tributorum acerbitatem portare.
uisumqz est eis absq dubio ꝙ et ꝑsarum populo et cui¬
libet nationi nec nimero nec uiribus essent imparesꝰ in¬
chilqz eis ad optinendas uiolenter finitimas regiones.
deesset aliud quam id quod more aliorum populorum.
sibi regem non haberent uolentes igitur uotie con¬
sons̾ sibi regem creare describentes suorum uniuersã
multitudinem reppererunt in eis centum familias ce¬
terieqz splendidiores quarum quamlibet sagittam
unã preceperunt afferre et iuxta nuimerum familiarũ
centum sagitarum colligauerunt mampulum Dũe
operientes uocauerunt puerulum innocentem preci¬
pieutes̾ ei ut ĩmissa mami sub uelamento quo predic¬
tarum manebat mampulus sagittarum eo unam

Expanded text:
tudinem; nam prius seorsum habitantes, sui nec nutudinem; nam prius seorsum habitantes, sui nec numerum noverant, nec potentiam: mirati sunt quomodo tantus tamque innumerabilis populus alicujus principum aliquando tolerare potuerit superbiam, et angariarum et tributorum acerbitatem portare. Visumque est eis absque dubio, quod et Persarum populo, et qualibet natione nec numero nec viribus essent impares; nihilque eis ad obtinendas violenter finitimas regiones deesset aliud, quam id quod more aliorum populorum sibi regem non haberent. Volentes igitur votis consonis sibi regem creare, describentes suorum universam multitudinem, repererunt in eis centum familias caeteris splendidiores; quarum quamlibet sagittam unam praeceperunt afferre, et juxta numerum familiarum centum sagittarum colligaverunt manipulum. Quem operientes, vocaverunt quemdam puerulum innocentem, praecipientes ei, ut immissa manu sub velamento, quo praedictarum latebat manipulus sagittarum, eo unam
Abbreviated transcription (Latin):
persarum fines ingressi regionem Inuenerũt sibuat
ceptissim̃a datoq regi qui erat pro tempore secumidũ
ꝙ inter cos ab inicio conuenerant tributo per amios
aliquos moram habucrunt Ibi ducturmorem auge¬
batur aũt eorum populus in ĩensum et multiplica¬
tiomis corum non erat nuimerus neq furis ita ut regi
et indigenis mentem quodam modo habentibus prefa
decreuerunt sed mutato consilio uisum est eis expedienciꝰ
ut multiplicatis angaris et pensiomibus consuetis.
noms Ieregulariter superadditis eos fatigarent usq
dum sponte sine coactione discederent Cumq lam
anins pluribus iuiuriarum pondus et tributorum
enormitatem exactorum sustmentes diucius tollera¬
re nolle cõmumicato decernerent consilio et hoc regi ess
compertum missa uoce preconia iussi sunt aregno
cobar qui regnũ ab ea parte limitalut ubi uident soli¬
to liberius et diligencius suorum infinitam multi¬

Expanded text:
Persarum ingressi fines, regionem invenerunt sibi Persarum ingressi fines, regionem invenerunt sibi aptissimam. Datoque regi, qui erat pro tempore, secundum quod inter eos ab initio convenerat, tributo, per annos aliquot moram ibi habuerunt diuturniorem. Augebatur autem eorum populus in immensum, et multiplicationis eorum non erat finis; ita ut regi et indigenis, mentem quodammodo habentibus praesadecreverant. Sed mutato consilio visum est eis expedientius, ut multiplicatis angariis, et consuetis pressionibus, novis irregulariter superadditis eos fatigarent, usque dum sponte sine coactione discederent. Cumque jam annis pluribus injuriarum pondus et tributorum enormitatem exactorum sustinentes, diutius tolerare nolle, communicato decernerent consilio, et hoc regi esset compertum, missa voce praeconia, jussi sunt a regno ue fluvium Cobar, qui regnum ex ea parte limitabat, ubi vident solito liberius et diligentius suorum infinitam multi
Abbreviated transcription (Latin):
certam sedem. Uagabatur emm et passim circũ fere¬
bantur pascuorum sectantes cõmoditatem non habenteᷤ
urbes uel oppida nec alicubi manẽtem ciuitatem uolenteᷤᷤ
aũt profiscisci incedebant simuil qui ex eadem erant
tribu aliquem demaioribus contribulum suorum¬
habentes quasi principem adquem uinuerse que in cad
sinul tribu emergebant referebant᷑ questiones Cuiusq
dicto ab utraqz dissonancium parte parebatur cuius
agriculture dantes operam emptionũ et uendicionum
ĩgnorantes contractus sed solis permutacionbus uite
rum herbidorum. amemitate tracti tabernacula figere
et ad tempuẽ aliquod moram sine molestia facere per
quosdam ex suis qui pradenciores uidebantur regionũ
principes solebant comienire et pactis initis sub plan¬
tis condiciombus et certa tributorum prestatione sub
principe qui regiomi preerat moram luxta condietũ
haibebant in pascuie et nemoribus accidit aũt ꝙ illuꝰ
populi maxima multitudo ab alis seorsum incedens

Expanded text:
ens sedem. Vagabantur etenim, et passim circumferebantur, pascuorum sectantes commoditatem, non habentes urbes vel oppida, vel alicubi manentem civitatem. Volentes autem proficisci, incedebant simul qui ex eadem tribu erant, aliquem de majoribus contribulium suorumhabentes quasi principem, ad quem universae quae in eadem tribu simul emergebant, referebantur quaestiones; cujusque dicto ab utraque dissonantium parte parebatur; cujusagriculturae dantes operam; emptionum et venditionum ignorantes contractus, sed solis permutationibus, vitrum herbidorum amoenitate tracti, tabernacula figere, et ad tempus aliquod moram sine molestia facere, per quosdam ex suis, qui videbantur prudentiores, regionum principes solebant convenire et pactis initis sub placitis conditionibus, et certa tributorum praestatione, sub principe qui regioni praeerat, moram juxta condictum habebant in pascuis et nemoribus. Accidit autem quod illius populi multitudo maxima ab aliis seorsum incedens,
Abbreviated transcription (Latin):
nanes congregari iusserat accessit farumqz uel tur¬
gendos antiquitus constitutã restauraĩt et in sũ¬
iitate eius nocturmĩ ignem accendi fecit ordinãs¬
eandem classem edificatas aspexit Cum aũt redusset
gi regis dauorum aoñ et hebi numera sibi et uerba
rum tudim etalii primores ac duces sclauorum circa
danubium habitancium qui aducibus copiarum q̃
in pannoĩam misse fuerant ad prĩam imperatoris¬

Expanded text:
eaedem naves congregatae erant, accessit, farumque gendos antiquitus constitutam restauravit, et in summitate eius nocturnum ignem accendit. Inde aeandem classem aedificatas aspexit et circa medium Nogi regis, Aovin et Hebbi, munera regis et verba et Tudun, et alii primores ac duces Sclavorum circa Danubium habitantium, qui a ducibus copiarum, quae in Pannoniam missae fuerunt, ad praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset excercitum unindorum thormigã¬
ut ałs fuisse ingressum cum excercitu mil moratu
ex regno austrasiorum abur be metis promouens
transita ardemia magonciam uenit disponens qz
renum transire scaram de electis uiris fortibus ex
neustria et burgundia cum ducibus et grasionib
secum habens sarones missos ad eum dirigunt petẽ¬
tes ut eis tributa que fiscorum diciomibus solebãt¬
soluere indulgeret. Ip̃i uero studio suo et utilitate uin¬
indis resistendum spondent et francorum limitem
de illis paxtibus custodire promitunt Rex Itaq
dagobertus consilio nenstrasiorum adeptus eis quad
põscebant prestitit Saxones añt qui huius petitioĩs
suggerendi causa uenerant sacramentis ut eorum
m̃ox exat super arma patratis pactum pro uinier¬
sis sarombus firmant s̾ paxum promissio sortita¬
est effectum Ac tamen saxones tributum quod redde
consueuerant per preceptionem dagoberti hactemiᷤᷤ
habent indultum Quĩgentas enĩ uãccas inferendale

Expanded text:
fuisset exercitum Winidorum Toringam fuisse ingressum, cum exercitu nil moratus ex regno Austrasiorum ab urbe Mettis promovens, transita Ardenna Magontiam aggreditur; disponensque Rhenum transire, scaram de electis viris fortibus ex Neustria et Burgundia cum ducibus et grafionibus secum habens, Saxones missos ad eum dirigunt, petentes ut eis tributa, quae fiscorum ditionibus desolvebant, indulgeret. Ipsi vero studio suo et utilitate Winidis resistendum spondent, et Francorum limitem de illis partibus custodire promittunt. Rex itaque Dagobertus, consilio Neustrasiorum adeptus, eis quod poscebant praestitit. Saxones autem, qui hujus petitionis suggerendi causa venerant, sacramentis, ut eorum mos erat, super arma patratis, pactum pro universis Saxonibus firmant. Sed parum haec promissio sortitur effectum. Attamen Saxones tributum quod reddere consueverant, per praeceptionem Dagoberti hactenus habent indultum. Quingentas enim vaccas inferendales
Abbreviated transcription (Latin):
bere non poterat ad locum qui padrabũno dicit
generalem populi sui conuentum in eo habitu
cum ingenti excercitu iterum in saromam pfect¬
est eo cun uenisset totum per fide gentis senatum
de populum quos ad se uenire iusserat morigerũ
ac fallaciter sibi deuotos iuuenit. Ad eum time
ter uiidichindum unũ ex principibus nuestfalo¬
rum qui multorum sibi facmorum conscius et ob
id regem ueritus ad figefredum danorum regem
profugerat, ceteri qui aduenerant in tantuin se re¬
gi potestati submiserunt ut ea condicione tunc ue¬
mam accipere mererentur ꝙ si ulterus regis sta¬

Expanded text:
bere non poterat, ad locum qui Padrabrun vocatur generalem populi sui conventum in eo habiturus, cum ingenti exercitu in Saxoniam profectest. Eo cum venisset, totum perfidae gentis senatum ac populum, quem ad se venire iusserat, morigerum ac fallaciter sibi devotum invenit. Nam cuncti ter Widichindum, unum ex primoribus Westfalaorum, qui multorum sibi facinorum conscius, et ob id regem veritus, ad Sigifridum Danorum regem profugerat. Ceteri qui venerant, in tantum se regis potestati permissere, ut ea condicione tunc veniam accipere mererentur, si ulterius sua sta
Abbreviated transcription (Latin):
dederunt imꝑata se facturos polliciti sunt ohades ab
fice susceperunt aliquotiens etiam ita moliti et edomi¬
ti fuerũt ut etiam cultum demonũ dimitere et xxĩane
religioni se subdere uelle promicterent sed sicut adhec
facienda aliquociens promisit ad eadem subuertenda
semper fuere precipites ut nõ sit satis extimare ad utrũ
horum faciliores uerus dici possent quipe cum post
imitas regis ac perpetua tam in aduersis ꝙͣ in pr̃o¬
speris mentis constancia milla eorum mutabilitate
uel uinci poterat uel ab hiis que agere ceperant defati¬
gari sane nũꝙͣ eos huiusmodi aliquid perpe trantes
Inpine ferire passus est qm̃ aut ipse per se aut¬

Expanded text:
dediderunt, imperata facturos polliciti sunt, obsides q susceperunt, aliquoties ita domiti et emolliti, ut etiam cultum daemonum dimittere et Christianae religioni se subdere velle promitterent. Sed sicut ad haec facienda aliquoties proni, sic ad eadem pervertenda semper fuere praecipites, non sit ut satis aestimare, ad utrum horum faciliores verius diei possint; quippe cum post imitas regis ac perpetua tam in adversis quam in prosperis mentis constantia nulla eorum mutabilitate vel vinci poterat vel ab his quae agere coeperat defatigari. Nam numquam eos huiuscemodi aliquid perpetrantes inpune ferre passus est, quin aut ipse per se du
Abbreviated transcription (Latin):
sinistri coperatum cognom et per plures / iam pem¬
teri ꝙ taliter fidem ruperint et ame discesserint fe¬
rocibus q aminis certatim restitutionẽ regni moliri
quod deo fauente res q in meliuẽ per obtentum storũ
suorũ tranffundente ad perfectum deduxere

Expanded text:
sinistri operatum cognovi, et perplures jamque poensinistri operatum cognovi, et perplures jamque poeniteri quod taliter fidem ruperint, et a me discesserint, ferocibusque animis certatim restitutionem regni moliri. Quod, Deo favente resque in melius per ostentum sanctorum suorum transfundente, ad perfectum deduxere
Abbreviated transcription (Latin):
te repentina neccesserias cogeret forsitam gladiꝰ
manu abesset illo ad caput brachia conuertente et
Illui huc illuc q aritanti si me dici sit custodisses
hodie me nequaqũa hic habiusses/ quitquid inquid Ild̾
est ꝙ de mucrone aptum est satis superq te ut iussu
sum seruaui et seruare curabo Et ego uade ergo et in
munere fidelitatis huius et ingiliarum tuarum illo
in loco competenti armanentario que turpiter amisi¬
sti recollige mucrone ladem ip̃a die quidẽ fr atrem
explorantes tocius cause mee ueritatiẽ tenorem
per hardimñ̃ qui cotidiano m̃isterio aute me psalle
consueuerat scripto miserũt Cumq de more el obla¬
tiones deo mactandas. maxime per comugis mee
absolutione qũa humanis exemptam rebus credebã
dixit post consumatam hostiam oñĩs cum fopas
egressi fuissent sustiti solus et satello proiectam
colligens rotulam uniere uxorem et mie in filium meu

Expanded text:
te repentina necessitas cogeret, forsitan gladius te repentina necessitas cogeret, forsitan gladius manu abesset. Illo ad caput brachia convertente et eum huc illucque quaeritante: Si me, dixi, sic custodisses, hodie me nequaquam hic habuisses. Quidquid, inquit, illud est quod de mucrone actum est, satis superque te ut jussus sum servavi, et servare curabo et ego. Vade ergo, et in munere fidelitatis hujus et vigiliarum tuarum illo in loco competenti armamentorio quem turpiter amisisti recollige mucronem. Eadem ipsa die quidam fratrum explorantes, totius causae meae veritatis tenorem per Harduinum, qui quotidiano ministerio ante me missas psallere consueverat, scripto miserunt. Cumque de more ei oblationes Deo mactandas, maxime pro conjugis meae absolutione, quam humanis exemptam rebus credebam,dixit. Post consummatam hostiam, omnes cum foras egressi fuissent, substiti solus, et sacello projectam colligens rotulam, vivere uxorem, et nil in filium meum
Abbreviated transcription (Latin):
uideo lacentem Et ne uel per modico macenei foramĩe
elaberer ip̃o statu seruare cupientem quẽ sompno et
mero sopitum deprehendens inter alta cordis suspi¬
ria ridiculum michi omen melius aspectans oboxit᷑:
Cñ uero cum ita diffusum solotems et eius essem
frequenti cernicalis quo super fuerat expositus re¬
pulsu uiderem q cum penes fumdanña basilice impe¬
xum scalam concite que ad actendendos saros angulo
fuerat reposita subiens fumculum otio torpentem
super alaq̃aribus solui cõminus qz hastas quibus
uexilla tempore letamarum aptantur conspiciens
uni earum fimiculum cum laqueo subnexui perque
eandem fenestram ieti hac comprehensum arte mucrone
sustuli ia altas et squalentes feri iactare latrmas
uocato q eius nomĩe aio ad eum Ocustos periugil
tuorum spes fidissima uigilas ne adhec ille uigilo
et bene uigilo Cui iterum ego et quid struis et
Ille quid de his inquit tibi Rursus ego Si tibi for¬

Expanded text:
video jacentem, et, ne vel permodico maceriei foramine video jacentem, et, ne vel permodico maceriei foramine elaberer, ipso statu servare cupientem. Quem somno et mero sopitum deprehendens, inter alta cordis suspiria ridiculum mihi omen melius aspectans oboritur. Enimvero cum ita diffusum solotenus et ejus ensem frequenti cervicalis, quo superfuerat expositus, repulsu viderem penes fundamina basilicae impexum, scalam concite quae ad accendendas faros angulo fuerat reposita subiens, funiculum otio torpentem super a laquearibus solvi: cominusque hastas quibus vexilla tempore litaniarum ferenda aptantur conspiciens, uni earum funiculum cum laqueo subnexui perque eamdem fenestram jeci. Hac comprehensum arte mucronem sustuli, inque altas et squalentes feci jactari latrinas, vocatoque ejus nomine, aio ad eum: O custos pervigil, tuorum spes fidissima, vigilasne? Ad haec ille: Vigilo, et bene vigilo. Cui iterum ego: Et quid struis? Et ille: Quid de his, inquit, tibi? Rursus ego: Si tibi for
Abbreviated transcription (Latin):
quo afficiebar plagam medicis sapientibus̃ retuli
quibus ut quãti leuam̃is apud propicios dominos ob¬
tinerent supplicaui et ut pro requie conugis quam
exemptam uita arbitrabar missas celebrarent et ac¬
tencius orarent uenerabilem religiositatem eoxum
obmxe efflagitam qui afflictionibus et miseris meis
prudenter compassi per merita et iuternentu sauctoꝵ
quibus deseruiebant ueluti futurorum preseñ proxim̃a
pollicitati sunt ab onupotente michi affuturam mede¬
lã si tamen fidei sacraientis anm acomodarem bic
ab ciẽ bene confortatus post orationẽ ab illis deductus
noctis ergasculi antris ita demu sum restitutus Seqͣte
noctie umbra cogitatu sedulo lucicomũ desiderabam
cernere sydus ingressus q saucte trimitatis uicinũ
carceris oratoriũ post matiitinalem ex pletionem
solus uerbi per uectans cum per fenestram intuitum¬
extra dixigentem quendam custodum ultra uires
inmerito tamen michi inisensum sub imbrice cominus

Expanded text:
quo afficiebar plagam medicis sapientibus retuli. quo afficiebar plagam medicis sapientibus retuli. Quibus ut quanti levaminis apud propitios dominos obtinerent supplicavi, et ut pro requie conjugis quam exemptam vita arbitrabar, missas celebrarent, et attentius orarent, venerabilem religiositatem eorum obnixe effiagitavi. Qui afflictionibus et miseriis meis prudenter compassi, per merita et interventum sanctorum quibus deserviebant, veluti futurorum praescii proximam pollicitati sunt ab Omnipotente adfuturam medelam, si tamen fidei sacramentis animum accommodarem. Sic ab eis bene confortatus post orationem ab illis deductus notis ergastuli antris, ita demum sum restitutus. Sequente noctis umbra cogitatu sedulo lucicomum desiderabam cernere sidus: ingressusque sanctae Trinitati vicinum carceris oratorium, post matutinalem expletionem solus inibi pernoctans, cum per fenestram extra intuitum dirigerem, quemdam custodum ultra vires immerito tamen mihi infestum, sub imbrice cominus
Abbreviated transcription (Latin):
stodia artauissent quatinus quod callide tractaue¬
rant et opere consũmarent quosdam submiserunt
qui uxorem mẽa in monasterio iuirgiũ sanctimo¬
malem factam uel ꝙ uerius audissent mortua mi¬
chi mñciarent filiũ quoq meũ paruulum et imo¬
centem karolum bone indolis puerulum quem
nouerant precibus michi amantissimũ attonsum
et monachorum firmarent cetui adiuxum qudd ego
audiens et me continere non ualens auippe qui
regni decore spoliatus comnge priuatus filio a
essem orbatus diebus non paucis euilans millo
consolatore functus langoris uolentissimi paula¬
tim me persenciebam ex tristicie magnitudine esti¬
bus aduri Et que preter deum consolatorem nemi¬
nẽ habere poteram qm̃ quidem aditus et colloqui¬
um negabatur onnibus ad ecclĩam tantum et ad
fratres raro uia et ip̃a cũ sinna prospectione cu¬
stodum patebat insedit ammo illuc ire quo cum
deuenissem omͣm uestigus prouolutus morbi

Expanded text:
stodia arctavissent, quatenus quod callide tractavestodia arctavissent, quatenus quod callide tractaverant opere consummarent, quosdam submiserunt qui uxorem meam in monasterio virginum sanctimonialem factam vel quod verius audissent mortuam mihi nuntiarent. Filium quoque meum parvulum et innocentem Carolum bonae indolis puerulum, quem noverant prae omnibus mihi amantissimum, attonsum et monachorum firmarent coetui adnixum. Quod ego audiens, et me continere non valens, quippe qui regni decore spoliatus, conjuge privatus, filioque essem orbatus, diebus non paucis ejulans nullo consolatore fruitus, languoris violentissimi paulatim me persentiebam ex tristitiae magnitudine aestibus aduri: et quia praeter Deum consolatorem neminem habere poteram, quoniam quidem aditus et colloquium negabatur omnibus, ad ecclesiam tantum et ad fratres raro via, et ipsa cum summa prospectione custodum patebat, insedit animo illac ire. Quo cum devenissem omnium vestigiis provolutus, morbi
Abbreviated transcription (Latin):
ractus olim brachu uiribus ego ludonic᷑
imperator augustus dei dispensente gr̃a
orbi romano imperans Cum late in populos u¬
ris habenas inmoderacius relaxauissem indul¬
gencia nr̃a quidem dissoluti impugnando im¬
pietatem in infidelitatis prupere crudelitatem
quod malum eo usq nicandint ut ip̃os quoq¬
pacis et sacramentorum mentitus ex tunc appellat᷑.
hic me pene omm meorum militum manu desepens¬
eo prout retuli pro duellio filios meos horrendũ
facinus inuoluit et prefices sceleris esse delegit
insonti michi multa morti obnoxia imputantes
Anuiꝙ̃ lesis multipliciter lesus et delusus nephan¬
dorum actuũ meorum non in memor equisfime
dei iudicio hec me digne perpeti cõminiscens casu
equam̃ter ferebam suessionis aitate deinde inimuta
cohorte uallatus ad sanctorum dñorum meorum
qr sciebant me illum locum diligere plurimũ con¬
siliabantur imbi me fortuitu põst desperacionem
sponte arma posituram quo cum me publica cu¬

Expanded text:
ti olim brachii vires ego Ludovicus, imperator Augustus, Dei dispensante gratia orbi Romano imperans, cum late in populos juris habenas immoderatius relaxavissem, indulgentia nostra quidam dissoluti impugnando pietatem, infidelitatis prorupere crudelitatem. Quod malum eo usque incanduit ut ipsos quoqpacis et sacramentorum Mentitus-campus ex tunc appellatur. Hic me omnis pene meorum militum manus deserens, eo, ut retuli, perduellio filios meos horrendum facinus involvit, et praefices sceleris esse delegit, insonti mihi multa morti obnoxia imputantes; a nunquam laesis multipliciter laesus et delusus, nefandorum actuum meorum non immemor, aequissimo Dei judicio haec me digne perpeti comminiscens, casus aequanimiter ferebam. Suessionis civitatem deinde inimica cohorte vallatus, ad sanctorum dominorum quia sciebant me illum locum diligere plurimum, consiliabantur inibi me fortuitu post desperationem sponte arma positurum. Quo cum me publica cu
Abbreviated transcription (Latin):
suc fuit nec multa duu regni sui passus est dispendia
Nam insidiis oꝑꝑtune locatis omẽm excercitum theo¬
dere intitur acohorte regia oppressus ocriditur Cuiuꝰ
corpus ab armilfo duce collectum et engolisiam dela¬
tum Ibi humatum est Demde congregatis superiori¬
bus francis austrasus collecto etiam suorum excercitu
contra fratrem aciem dirigit S intercurrentibus le¬
int̾micios arelatenses de aduentu hostium cantos facit
Uui preoccupatis locorum insidiis duce celso eos qui
castra in loco qui uiriacus dicitur fixisset residente sigi¬
berto apud archiacum chilperito itidem eo loci quo xii pon¬
tes sequant super impositi fuisse referuntur mediatori¬
sigibertus cum chilperico iusurandum guntranno pre¬
buerunt nil se ulterius aduersus eum acturos hosti¬

Expanded text:
sus fuit, nec multa diu regni sui passus dispendia sus fuit, nec multa diu regni sui passus dispendia est. Nam, insidiis opportune locatis, omnem exercitum Theodere nititur, a cohorte regia oppressus occiditur. Corpus ejus ab Arnulpho duce collectum et ad Engolismam delatum, ibidem est humatum. Deinde, congregatis superioribus Francis Austrasiis, collecto etiam sociorum adjumento, contra fratrem aciem dirigit. Sed intercurrentibus leinternuntios Arelatenses de adventu hostium certos facit. Illi, praeoccupatis insidiarum locis duce Celso, eos qui us. Cumque castra in loco qui Viriacus dicitur fixisset, residente Sigeberto apud Archiacum, Chilperico identidem eo loci quo duodecim pontes Sequanae superimpositi fuisse referuntur, mediantiertus cum Chilperico, jusjurandum Guntranno praebuerunt nil se ulterius adversus eum hosti
Abbreviated transcription (Latin):
runt monachi dicente. Nolite obarbari nelite huic ceno¬
bio beati martim iunirias facere Quo audito quidem
redierunt compuncti corde retror sum uiugniti tamen
ex ipsis assensa naui flumen transeuiite cesis mona¬
chis monasterium inseingunt resqz diripĩt non tamẽ¬
suis consixi in prosumdum dilabuntur uno tantum
superstite qui hec eos deserere hortabatur Monachi uero
ces resqz suas aquis eripuint ipsos sepulture res añt¬
in monasterio inferentes Talis aũt tunc theodebertus
aquitanicis uisus est xpĩanis qualis quondã dyoclenia¬
nus cacholicis in toto orbe constitutis Congressu ergo¬
apud pictanis aduersus gondoaldum ducem habito
uniuersas pene coppias eus deleuit Nec chilpericus
quieuit qui fratri sigiberto suos fuisse excercitus In¬
dignabatur Non contentus eiñ filii truimpho et ĩpe¬
Cum magna mami uemiens campamiam depopulatus
est remeusem Sigibertus aũt non usque qua que occio¬

Expanded text:
runt monachi, dicentes: « Nolite, o barbari, nolite huic caenorunt monachi, dicentes: « Nolite, o barbari, nolite huic caenobio Sancti Martini injurias inferre. » Hoc audito, quidam redierunt compuncti corde retrorsum. Viginti tamen ex ipsis ascensa navi flumen transeuntes, caesis monachis, monasterium infringunt resque diripiunt factconfixi suis, in profundum delabuntur, uno tantum superstite qui haec eos deserere hortabatur. Monachi vero eos resque suas aquis eripiunt, ipsos sepulturae, res autem monasterio inferentes. Talisque tunc Theodebertus Aquitanicis visus et Christianis, qualis quondam Diocletianus catholicis in toto orbe constitutis. Congressu Pictavis adversus Gundoaldum ducem habito, universas pene ejus copias delevit. Nec Chilpericus quievit, qui fratri Sigeberto ludibrio suos fuisse exercitus indignabatur. Non contentus enim filii triumpho, cum magna et ipse veniens manu Campaniam depopulatus est Remensem. Sigebertus tamen non usquequaque otio
Abbreviated transcription (Latin):
o tempore clodoneus chilperici regis filius
burdegalensem urbem que ad regnum patrui sui si¬
giberci pertinebat inuasit super quẽ figulfus dux ex¬
cercitus sigiberti treuens eum exinde expulit et uelut
ternum prese ageret ad propria festine regredientẽ
qutuus est Quo comperto chilperieus pater eius the¬
odebertum alterum ex filiis qui sigiberto pridem iura¬
uerat millatemis se ei nociturum in neustriam ad
occupandas urbes que fratri subiecte erant cum ex cer¬
citu dixexit Cm theodertus nõmillis urbibus subacti ᷤ
tributa turonensibus putanensibus caturecensibus
lemonicuus iuire uictorie tunc exegit Per uagatusqz
aquitaniam prouinciam monasteria seruorum atque
ancillarum dei direptiomibus uastans monachos at q
clericos tormentis sauctimomales uero turpibus de hone¬
stamentis affecit Demqz ad monasterium sancti mar¬
tim quod lata dicitur dum quidem hostilis agnũs tende¬
rent uellentqz fluuũ qui interfluebat transire clamaue¬

Expanded text:
oveus, Chilperici filius, Burdegalensem quae ad regnum Sigeberti pertinebat urbem invasit. Super quem Sigulfus dux partium Sigeberti irruens, eum exinde expulit, ac veluti cervum prae se ageret, ad propria festine regredientem, itatis insectatus est. Quo comperto, Chilpericus Theodebertum alterum ex filiis, qui Sigeberto pridem juraverat nullatenus se ei nociturum, in Neustriam ad occupandas urbes quae fratri subjectae erant mittit. Theodebertus, nonnullis urbibus subactis, tributa Turonensibus, Pictavis, Caturcensibus, Lemovicinis jure victoriae ascribit, pervagatusque Aquitanicam provinciam, monasteria servorum seu ancillarum Dei direptionibus vastans, monachos sive clericos tormentis, sanctimoniales vero turpibus dehonestamentis affecit. Denique ad monasterium Sancti Martini, quod Lata dicitur, dum quidam hostilis agminis tenderent vellentque fluvium qui interfluebat transire, clamave
Abbreviated transcription (Latin):
ad ĩuiciũ autumpni aggredi distulit tunc demũ adima¬
tis undiq onnibus copus redonas cnutatem termims
britanme contigũã uenit et inde dimiso in tres partes
excercitu duabusq partibus filus suis pippino et lu¬
donico traditis terciaq secum retenta britanm̃a ingre¬
ssus totam ferro et incendio uoraci deuastauit Consũpꝑti¬
qz in hac expeditione quadragnnita uel eo amplius diebu
acceptis quos ꝑfido britomĩ populo imperauerat obsidi¬
bus rothomagum pecut¬

Expanded text:
ad initium autumni adgredi distulit: tum demum, adunatis undique omnibus copiis, Redonas civitatem terminis Brittanniae contiguam venit, et inde diviso in tres partes exercitu, duabusque partibus filiis suis Pippino et Hludowico traditis, tertiaque secum retenta, Brittanniam ingressus, totam ferro et igni devastavit; consumptisque in hac expeditione 40 vel eo amplius diebus, acceptis quos perfido Brittonum populo imperaverat obsidibus, Ratumagum c
Abbreviated transcription (Latin):
Causa defectionis eo ꝙ regiam potestatem quã sclaomi.
rex abroditorum post mortem trasconis solus frater
abroditos tenebat cum c̃edrago filio trasconis ꝑtiu
uidebatur, que res illum tam grauiter ex acerbauit
ut affirmaret mĩquã post hec albim fluuiũ transiturũ
neq ad palaciũ uenturum. statim itaqz transmare
missa legacione imixit amicicias cum filus godefridi
et ut excercitus in saxonĩã transalbiaña mitteretur
impetrauit Classis namqz eorum per albiam usq
ad esefeldum cascellum uenit que totam scrurie flius
rippam deuastauit et gluomi custodis nordonanici lic¬
tor is pedestres copias ducens simul cum ab roditis ter¬
reno itinere ad Illud castrum accesfit Siubus cum nrͣi
fortiter resistisset omissa castelli oppugnatione recesss̃t

Expanded text:
Causa defectionis erat, quod regiam potestatem, quam Sclaomir eatenus post mortem Thrasconis solus super Abodritos tenebat, cum Ceadrago filio Thrasconis partiri iubebatur; quae res illum tam graviter exacerbavit, ut adfirmaret se numquam posthac Albim fluvium transiturum neque ad palatiCausa defectionis erat, quod regiam potestatem, quam Sclaomir  legatione, iunxit amicitias cum filiis Godofridi, et, ut exercitus in Saxoniam transalbianam mitteretur, impetravit. Nam et classis eorum per Albiam usque ad Esesfeld castellum venit, quae totam Sturiae fluminis ripam devastavit, et Gluomi, custos Nordmannici limitis, pedestres copias ducens, simul cum Abodritis terreno itinere ad ipsum castellum accessit. Quibus cum nostri fortiter restitissent, omissa castelli oppugnati
Abbreviated transcription (Latin):
tis tam deniqz. antiquis illustiabatur quãus
occulte patroins prouectus est Sed ut ad pro¬
positum redeam ceruus dui huc illucqz per
uiccum oberrans edem beatorum martirum
ingreditur seqz ibi componit Instabant canes
et licet idem els ꝙ et ceruo pateret hostium et
qui eos abigeret nemo usibilium custodum
a desset ac tãmen sancti martires suũ domici¬
lium non pacie bantur ĩmũdorum molari
ingressu Uideres huic ceruum tutum repꝑi¬
sse perfugium inde canes eus presenciam la¬
tratibus indicare seq ab introitu edis diuina
uirtute arceri dagobertus citato cursu super¬
uenit rem spectaculo dignam admiratur scu¬
pet amplectitur sunti mos tum rumor iste uul¬
go sollicitat et tum maxiine dagobertum
tum etiam eos ad amorem et ueneracionem sa¬
nctorum instigat Et ut uere fatear ut ex ge¬
stis post modum claruit nullus dagober tõ
locus aut dulcior aut Iocundior fuit

Expanded text:
tis, tam denique antiquis illustrabatur, quamvis tis, tam denique antiquis illustrabatur, quamvis occulte, patronis, provectus est. 4. Sed ut ad propositum redeam, cervus diu huc illucque per vicum oberrans, aedem beatorum martyrum ingreditur seque ibi componit. Instabant canes, et licet idem eis quod et cervo pateret ostium, et qui eos abigeret, nemo visibilium custodum adesset, adtamen sancti martyres suum domicilium non patiebantur inmundorum violari ingressu. Videres hinc cervum tutum repperisse perfugium, inde canes eius praesentiam latratibus indicare, seque ab introitu aedis divina virtute arceri. Dagobertus citato cursu supervenit, rem spectaculo dignam admiratur, stupet, amplectitur. Finitimos tum rumor iste vulgo sollicitat et cum maxime Datum etiam eos ad amorem et venerationem sanctorum instigat. Et ut vere fatear, ut ex gestis postmodum claruit, nullus Dagoberto locus aut dulcior, aut jucundior fuit
Abbreviated transcription (Latin):
ribus constaret nõticia Sic incomꝑalis thesaueus diu
la tuit nec preter famã locus ille quicqͣm habebat con¬
spicuum Et quãius quedam mibi ab anterioribus
regibus propter assidua que ibidem agebantur mi¬
racula collata fuissent tamen qz locus ip̃e eo tempore
sub potestate parisiaci antistitis constitutus erat et
cui uellet clericorum eum iure beneficu tradebat
illeqz cui concedebatur non honestatem loci sed terre¬
nĩ lucrum quẽ ad modum in quibusdam locis hodie¬
q cernitur sibi inde in proprios usus accumulari iu¬
debatur ob hoc ut diximus locus ille minum neglige¬
batur Uilis quippe tantum edicula quam
ut ferebatur beata genouefa super sanctos
martires deuote construxerat sanctorum mar¬
tirum corpora non ambiebat quo ad sicut in
processu expediam ꝓfuturum orbi eorum no¬
men emicuit et ꝓcurante deo ad singularem
excellenciam locus qui tam magins tam cer¬

Expanded text:
ribus constaret notitia. Sic incomparabilis thesaurus diu ribus constaret notitia. Sic incomparabilis thesaurus diu latuit, nec preter famam locus ille quicquam habebat conspicuum. Et quamvis quaedam inibi ab anterioribus regibus propter assidua, quae ibidem agebantur miracula, conlata fuissent, tamen, quia locus ipse eo tempore sub potestate Parisiaci antistitis constitutus erat, et cui vellet clericorum eum iure beneficii tradebat, illeque, cui concedebatur, non honestatem loci, sed terrenum lucrum, quemadmodum in quibusdam locis hodieque cernitur, sibi inde in proprios usus accumulari videbatur: ob hoc, ut diximus, locus ille nimium neglegebatur. Vilis quippe tantum aedicula, quam, ut ferebatur, beata Genovefa super sanctos martyres devotę construxerat, tantorum martyrum corpora ambiebat, quoad, sicut in processu expediam, profuturum orbi eorum nomen enituit, et, procurante Deo, ad singularem excellentiam locus, qui tam magnis, tam cer
Abbreviated transcription (Latin):
adolescencie etatei ut genti francorum
moris est uenaciombus ex cerceret agere ceruũ qua¬
dam die instituit Qui facile repertus oblatrantibuᷤ
atq certatim insequentibus canum agnimbus ea
pericitate qua illud aĩal fertur siluãs montes qz
et si qua occurrere slumĩa tr anscurrens canũ indu¬
scriam effugere conabatur Tandem ergo uictus ad
uicum qui catuliatus dicitur se contulit. Nic ab
urbe que lutecia sicie parisuis uocatur quinque fer¬
sceptra tractare consueuerant. hi eõ sane uico temporibu
domiciam qui fecundus a nerone in xp̃ianos arma cor¬
ripuit primũ memorate urbis epm beatissimũ dio¬
insium cũqz eo rusticum et elenterium quorum al¬
ter pbr̃ alter dyaconus erat pro xp̃i nomĩe in pro¬
spectu ipsius cuutatis interemptos quedam mater¬
familias uocabulo catulla a qua et uico deductum
nomen dicunt quia palai non audebat clam sepul¬
ture mandauit signauitqz locum ut rei geste mino¬

Expanded text:
adolescentiae aetatem, ut genti Francorum moris est, venationibus exerceret, agere cervum quadam die instituit. Qui facile repertus, oblatrantibus atque certatim insequentibus canum agminibus, ea pernicitate qua illud animal fertur silvas montesque et, si qua occurrere, flumina transcurrens, canum industriam effugere conabatur. Tandem ergo victus ad vicum qui Catulliacus dicitur se contulit. Hic ab urbe quae Lutecias sive Parisius vocatur quinque fersceptra tractare consueverant. 3. In eo sane vico temporibus Domiciani, qui secundus ab Nerone in christianos arma corripuit, primum memoratae urbis episcopum beatissimum Dyonisium cumque eo Rusticum et Eleutherium, quorum alter presbiter, alter diaconus erat, pro Christi nomine in prospectu ipsius civitatis interemptos quaedam materfamilias vocabulo Catulla, a qua et vico deductum nomen dicunt, quia palam non audebat, clam sepulturae mandavit. Signavit tamen locum, ut rei geste iunio
Abbreviated transcription (Latin):
fratribus contulimus abeis auferre presiunat si
iram dei et osfensam domui dpoisu non optat in¬
currere Quod siquis presumpserit ante tribunal
tricularus exinde racionem deducat Annualis
enĩ uctus inde deo donante ut credimus sepe dctis
pauperibus poterit susficere ut semper pro anima
nostra et ip̃is et successores eorum nostra pasci
elemosina plemius atqz deuotius delectet orare
Nos nero presens preceptum iam minime uale
subscribereqz inualescente egritudine calanus
in manui nr̃a trepidat et propter ea roganus dul¬
cissimũ filuu nostrum ludonum rẽgem ut per
signaculum sui noim̃s Istam cartam affirmet et dado
eam offerat et optimates nr̃i illam subscribant.
Cumqz rex hic loquendi finem fecisset filius eiut
rex ludonius ipsum preceptum secumdum iussiõe
patris offerente dadone referendario subscripsit õs¬
q proceres qui in presenti aderant proprus eumd̃
subscriptiombus firmauerunt. His taliter explo¬

Expanded text:
fratribus contulimus, ab eis auferre presumat, si fratribus contulimus, ab eis auferre presumat, si iram Dei et offensam domni Dyonisii non optat incurrere. Quod si quis presumpserit, ante tribunaltriculariis exinde rationem deducat. Annualis enim victus inde, Deo donante, ut credimus, sepe dictis pauperibus poterit sufficere, ut semper pro anima nostra et ipsis et successoribus eorum nostra pastis elemosina plenius atque devotius delectet orare. Nos vero praesens praeceptum iam minime valemus subscribere, quia, invalescente aegritudine, calamus in manu nostra trepidat. Et propterea rogamus dulcissimum filium nostrum Hludowium regem, ut per signaculum sui nominis istam cartam adfirmet, et Dado eam offerat, et optimates nCumque rex hic loquendi finem fecisset, filius ejus rex Hludowius ipsum praeceptum secundum jussionem patris, offerente Dadone referendario, subscripsit, omnesque proceres qui in praesenti aderant propriis eumdem subscriptionibus firmaverunt. His taliter explo
Abbreviated transcription (Latin):
re sed pro salute amine sue actencius eum opportet
uuigilare et de proprus rebus quantum possiblẽ
est in alimonis pauperum semet ipsum redimere
quatimuis apud misericordissimũ iudicem et ernͣa
post obitum ualeat retributionem acquirere. Id¬
circo ego pre remedio anme mee matrieularus
basilice domini dyomsu peculiaris patroni nostri
in qua ip̃e preciosus martir cum socus suis corpore
quiescit et nos sepeliri optamus uillas que in pñti
gritate conferimus et sieut a fisco nr̃o hactenus fue¬
runt possesse Ita ex nostra indulgencia proptes
acquirendam amime nr̃e salut em uel pro filiorũ
nostrorum stabilitate predictis matr icularus
qui in prefata basilica uel atrio eius deseruiuͣ̃t
presenti et futuro tempore in perpetuum proficĩat
nullusq de filus aut regibus uiiquam nostris
successoribus nec pontifex nee abba ipũs monaste¬
ru predictas uillas et sarelidas quam antea ipsis

Expanded text:
re, sed pro salute animae suae attentius eum oportet re, sed pro salute animae suae attentius eum oportet invigilare et de propriis rebus, quantum possibile est, in alimoniis pauperum semet - ipsum redimere, quatinus apud misericordissimum Iudicem aeternam post obitum valeat retributionem adquirere. Idcirco ego pro remedio animae meae matriculariis basilice domni Dyonisii peculiaris patroni nostri, in qua ipse pretiosus martyr cum suis sociis corpore quiescit et nos sepeliri optamus, villas, quae in pragritate conferimus. Et sicut a fisco nostro actenus fuerunt possessae, ita ex nostra indulgentia propter adquirendam animae nostrae salutem vel pro filiorum nostrorum stabilitate praedictis matriculariis, qui in praefata basilica vel atrio eius deserviunt, praesenti et futuro tempore in perpetuum proficiant ; nullusque de filiis aut regibus umquam nostris successoribus nec pontifex nec abba ipsius monasterii praedictas villas et Sarclidas, quam antea isdem
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendans̾ seꝙ iam discessurum sciens consilium tũ¬
eius per gratum habebat ꝙ cum Ipsuis instancia
regnum filius suus strenne gubernare posset Con¬
uõcatis demq primoribus palauii filiũq et uxrẽ
cisꝰ et lp̃os eidem cum fidelitatis sacramento ut mori
est cõmendans matricularus quoq laidicte basi¬
lice dictorum maxtirum de uillis acliciato et cusdim
ymoq magno uillare et mediano uillare ac gellis p̾¬
ceptum fieri Iussit in quo etiam sarclidas quam
antea isdem contulexat inseruit om̃ibus̃ q obtima¬
tibus dolore consternatis iuirtute qua potuit beĩg¬
nissime consolatus est et inter cetera que ad meniõ¬
riam reducere longum est hec intulit Quãuis
ariserrimus homo quãdia in colunus qt semper pri
occulis debeat habere futuram omupotentis dei dis¬
cussionem iudieu. In egritudine tamen positus de
Illius pussima miserĩcordia nullo modo debet despera¬

Expanded text:
commendans, seque iam discessurum sciens, consilium Egacommendans, seque iam discessurum sciens, consilium Egani peragratum habebat, quod cum eius instantia regnum filius suus strenue gubernare posset. Convocatis deinde primoribus palatii, filiumque et uxorem eis et ipsos eisdem cum fidelitatis sacramento, ut moris est, colicae beatorum martyrum de villis Acuciaco et Cusduno, imoque Magno-villare, et Mediano-villare, atque Gellis praeceptum fieri jussit. In quo etiam Sarclidas, quam antea isdem contulerat, inseruit. Omnibusque optimatibus dolore consternatis, virtute qua potuit benignissime consolatus est, et inter caetera quae ad memoriam reducere longum est, haec intulit: Quamvisiserrimus homo, quamdiu incolomis est, semper prae oculis debeat habere futuram omnipotentis Dei discussionem iudicii, in aegretudine tamen positus, de illius piissima misericordia nullo modo debet despera
Abbreviated transcription (Latin):
militari disciplina qmͣ largus elemosinis qͣm q studio¬
sus in componenda ꝑace ecclesiarum precipueq qm
deuotus extiterit in ditandis sanctorum cenobĩs pre¬
senti opere declarare mimsq neccessarium et maxie
ob fastidiencium lectorum uitandum tedium preser¬
tim cum nuillis abolenda temporibus luce clariora
earum rerum extant ludicia. Idcirco nuͣc ad obitũ¬
Ipsuis describendum uertens articulum quid in ir̃
infirmitate positus gesserit et unũ quod in quad
uetustissima reperi carta quam ut ferebatur beatꝰ
audoemis epus scripserat quodq memorato regu
post mortem contingit Breuiter narxabo miraculũ.
per sequanam fluuium nec procul parisius egro¬
tare cepit exinde uero ad basilicam sancti dionifũ mai
tirie defertur asuis Post paucos autem dies cum sue
uite sentire periculum immnere eglaii consiliariũ
suum sub celeritate ad se uenire Reginam autem nã
tildem et filium suum ludonium eidem in manus

Expanded text:
militari disciplina, quam largus eleemosynis, quamque studiosus in componenda pace ecclesiarum, praecipueque quam devotus exstiterit in ditandis sanctorum coenobiis, praesenti opere declarare, minusque necessarium, et maxime ob fastidientium lectorum vitandum taedium: praesertim cum nullis abolenda temporibus luce clariora earum rerum exstent ipsius describendum vertens articulum, quid in ipsa infirmitate positus gesserit, et unum quod in quadam vetustissima repperi carta, quam, ut ferebatur, beatus Audoenus episcopus scripserat, quodque memorato regi eius post mortem contigit, breviter narrabo miraculum. per Sequana fluvium nec procul Parisius aegrotare coepit. Exinde vero ad basilicam Sancti Dyonisii martyris a suis defertur. Post paucos autem dies, cum suae vitae sentiret periculum imminere, Egam consiliarium suum sub celeritate ad se venire praecepit; reginam vero Nanthildem et filium suum Hludowium eidem in manu
Abbreviated transcription (Latin):
saxonũ pro rerum opportumtate dispositis rex in sr̃a¬
ciam redit, et cum aquis gram hyemaret uindo co
mes ac presectus britannnci lunitis qui eodem anno
cum socus comitibus totam prouincĩã britonu per¬
lustrauerat arma ducum qui se dediderunt in scriptis
singulorum nomĩbus detulit uidebatur em̃ ꝙ ea pro¬
uincia cum esset ex toto subacta et esset insi ꝑ fide
gentis inscabilitas citoidalior sum more solito cõmu¬
tasset Oblata sunt et signa que occisis in maiorica
mauris predonibus crẽpta fuerunt Et azau sarra¬
cemis prefectus oste claues urbis cum alis dons regi
misit prounteris eam se dediturum quociens opportũ¬
intas adesset sed et monachus quidem de Ihrłm ueĩens
benedictionie et reliquias deloco resurectionis̃ dmnce que
patriarcha regi miserat detulit et rex natalem dom̃i
in codem palacio residens̃ celebrauit ac monachum
reuerti uolentem absoluens zacharĩã quendã pbrmn

Expanded text:
Saxonum pro rerum oportunitate dispositis rex in FranSaxonum pro rerum oportunitate dispositis rex in Francimes ac praefectus Brittanici limitis, qui eodem anno cum sotiis comitibus totam Brittonum provinciam perlustraverat, arma ducum qui se dediderunt, inscriptis singulorum nominibus, detulit. Videbatur enim, quod ea provincia tum esset ex toto subacta, et esset, nisi perfidae gentis instabilitas cito id aliorsum more solito commutasset. Allata sunt et signa, quae occisis in Maiorica Mauris praedonibus erepta fuerunt. Et Azan Sarracenus, praefectus Oscae, claves urbis cum aliis donis regi misit, promittens eam se dediturum, si oportunitas eveniret. Sed et monachus quidam de Hierosolima veniens, benedictionem et reliquias de loco resurrectionis dominicae, quae patriarcha regi miserat, detulit. Et rex natalem Domini in eodem palatio residens celebravit, ac monachum reverti volentem absolvens, Zachariam quendam, presbiterum
Abbreviated transcription (Latin):
sset ĩter tamen suũ ꝙ in saxoniam facere
constituerat aggredi non obmisit habitoq generali
connentu supẽr rhemim in loco qui uocatur lippia
prestolatur aduentũ ausit ĩnterea karolum filium
suũ ad albim cum parte excercitus propter quedam
negocia cum uulscis et abroditis disponenda et quosd̃
sauones denordluidis recipiendos Cuius reditum dum
expectat uenit pontifex qui ualde honorifice ab eo susce¬
ptus est mansitqz apud eum dies aliquot et cum ei
cinicta propter que uenerat intimasset Nerum rom̃a
cum magno honore per legatos regis reductus est
misso rex paucos dies ibidem moratus legatum mi¬
chaelis patricu de sicilia nomĩe damelem adse missum
absoluit. Accepit etiam tristem mĩciui de geroldi et e¬
riti interitu quorum alter geroldus uidelicet baicarie
henricus uero post multa prelia et insignes uictoriaᷤᷤ
apud tarsaticam liburme ciuitatem insidus oppida¬
norum interceptus atq intersectus est Rebus Igit᷑

Expanded text:
adduci, iter tamen suum, quod in Saxoniam facere constituerat, non omisit. Habito itaque generali conventu super Rhenum in loco, qui Lippe praestolatur adventum. Misit interea Karlum filium suum ad Albim cum parte exercitus propter quaedam negotia cum Wilcis et Abodritis disponenda, et quosdam Saxones de Nordliudis recipiendos. Cuius reversionem cum expectat, venit pontifex, et valde honorifice ab illo susceptus est, mansitque apud eum dies aliquot. Et cum ei cuncta, propter quae venerat intimasset, iterum Romam cum magno honore per legatos regis qui cum eo mimisso, rex paucos dies ibidem moratus, legatum Michaelis patricii de Sicilia, nomine Danihelem, ad se missum absolvit. Accepit etiam tristem nuntium de Geroldi et Erici interitu, quorum alter, Geroldus vio, id est Ericus, post multa proelia et insignes victorias apud Tharsaticam Liburniae civitatem insidiis oppidanorum interceptus atque interfectus est. Rebus itaque
Abbreviated transcription (Latin):
blicasset alius legatorum dix it regi. Uale dicimus
tibi orex et qr nepocis tui paceni aspernaris scito secu¬
rum fore paratam qua fratres tui percussi sunt ut ca
excidaris Huis auditis iussit rex aconspectu suo eos¬
pelli et supra recedencium capita stercora de plateiᷤ

Expanded text:
olutis, alius legatorum dixit regi: « Vale dicimus tibi, o rex, et quia nepotis tui pacem aspernaris, scito securim fore paratam, qua fratres percussi sunt tui, ut ea excidaris. » His dictis, jussit rex eos a conspectu suo pelli, ac super capita recedentium stercora de plateis