comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tris dm̃ nulla inuenitur ꝑfecta.
quamius uirtutib exinia comp¬
betur. Nnus est enim pater cirͣ
qui in celis est: unus & magister.
una est & forma uirguntatis in ma-¬
ria. Cui uos omnes ut imaginem
formetis integritatis. faciem impri¬
mere debetis. incultura sp̃e sancti:
quoniam hec est ortus conclusus
fons signatus. puteus aquarum tu-¬
uentitm. Ad qtiam nulli potue¬
runt doli irrumpere. neq pre-¬
ualuit fraus inimici: sed ꝑmansit
sancta mente ac corpore multis
donoꝵ priuilegiis sublimata. Idcir¬
comutantini hanc moribus sequi¬
mini castitate: huuus implorate
auxilium. Quod sime qura
ita loquor presumptionis uelit
arguere intudorum aliquis. et¬
quod nobis scripserim arguat
caritatem atq dilectionem: quia
rogantibus niobis ne hoc quidem
inexꝑtus iuidicat negandum. Ma-¬
lti enini excipere ruborem pudo¬
ris quam non ẽrequi iuffionen
ur̃am. quarum precibus nonnũqͣ
deus nr̃ obedire iudetur: preser¬
tim cum habeatis uobiscum quas

Expanded text:
s Domini nulla invenitur perfecta, quamvis virtutibus eximiis comprobetur. Unus est Pater noster, qui in coelis est: unus et magister: una est forma virginitatis in Maria, cui vos omnes ut imaginem reformetis integritatis, faciem imprimere debetis in sculpturam Spiritus sancti. Quoniam haec est hortus conclusus, fons signatus, puteus aquarum viventium , ad quam nulli potuerunt doli irrumpere, nec praevaluit fraus inimici, sed permansit sancta mente et corpore, multis donorum privilegiis sublimata. Idcirco hanc imitamini moribus, sequimini castitate, hujus implorate auxilium. XVII. Quod si me, quia ita loquor, praesumptionis velit arguere invidorum aliquis, quod vobis scripserim: arguat charitatem atque dilectionem, quia rogantibus vobis ne hoc quidem inexpertus judicavi negandum. Malui enim excipere ruborem pudoris, quam non exsequi jussionem vestram, quarum precibus nonnumquam Deus noster obedire videtur; praesertim cum habeatis vobiscum, quas
Abbreviated transcription (Latin):
patiamur in hoc mundo. sed ut
mundum multimoda passione
unicamus. Cecunt quondam
uariis tribulationib coartatus
ille cdarissimus ꝓph̃arum patri¬
archa dauuid dicens. Concaltuit qi
meum intra me: & in meditatione
mea exardescet ignis. Quam sen¬
tiam etiam uenerabili laurentio
conuenire manifestum est: cunus
cor tanta in fide. xp̃i magnumitat
concaluit: ut despectis ꝓpriĩ coepo.¬
ris cruciatibus insanisfimo toto¬
ri suo triumpbatis eius ignibus le¬
tus illuderet. Uere in meditatio¬
ne eius infuꝑabilis exarfit ignis:
qui odio ꝑfidiȩ. et amore uerita¬
tis accensus. appofitam fibi extrn¬
secus flamiam aut non sensit ait
ignibus quos accendit p̃parata in
piis incendia sustinere: et ipsum
beatissimtm martyrem pro stan¬
ma quam ꝑtulit. apuid orumpoten¬
tem deum incorrupte lucis illtm¬
natione fulgere.

Expanded text:
patiamur in mundo, sed ut patiamur in mundo, sed ut mundum multiplici passione vincamus. Cecinit quondam variis tribulationibus coarctatus ille clarissimus prophetarum patriarcha David, dicens: Concaluit cor meum intra me, et in meditatione mea exardescet ignis . Quam sententiam etiam venerabili Laurentio convenire manifestum est: cujus cor tanta in fide Christi magnanimitate concaluit, ut, despectis proprii corporis cruciatibus, insanissimo tortori suo, triumphatis ejus ignibus, laetus illuderet: vere in meditatione ejus insuperabilis exarsit ignis, qui odio perfidiae et amore veritatis accensus appositam sibi extrinsecus flammam aut non sensit, autignibus quos accendit, praeparata pro impiis incendia sustinere, et ipsum beatissimum martyrem pro flamma quam pertulit, apud omnipotentem Deum incorruptae lucis illuminatione fulgere.
Abbreviated transcription (Latin):
flamina non potuit: quia longe
ardentius ueritatis radiis mens
eius accensa feruebat. Unde nec
potuit de infatigabili eius pecto-¬
re calorem diumitus infusum
corporeus ille et mortalium my¬
nistratus manib ignis excludẽ.
De hoc ualidissimo xp̃i milite
illud credendum est dictum:
quod ante multa annoꝵ milia
prenuntiatum est per ꝓpham
dicentem. Et si transeas ꝑ ignẽ:
flamma te non comburet. Ecce
enim beatus laurentius transi¬
uit per ignem: quo non adustꝰ
inhorruit. s illuminatus effulsit.
Transiuit ꝑ ignem momienta¬
neum atq terrenum: sed flam¬
mã gehennȩ ꝑpetuo exurentis
euasit. Quid hoc beatius uiro.
qui muserentis dei dispesante
gratia arsit ne arderet: et ne ure¬
retur exustus est: Qui si nullis
esset ignibus ac suppliciis traditꝰ.
fuerat quidem securitas liberta¬
tis. sed nulla extiterat gloria di-¬
micantis. Ad hoc enim nos exem¬
plis atq doctrinis in ecclã sua
xp̃c erudit: non ut nichil mali

Expanded text:
flamma non potuit; quia longe flamma non potuit; quia longe ardentius veritatis radiis mens ejus accensa fervebat; unde nec potuit de infatigabili ejus pectore calorem divinitus infusum corporeus ille et mortalium ministratus manibus ignis excludere. De hoc validissimo Christi milite illud credendum est dictum, quod ante multa annorum millia praenuntiatum est per prophetam dicentem: Et si transeas per ignem, flamma te non comburet . Ecce enim beatus Laurentius transivit per ignem, quo non adustus inhorruit, sed illuminatus effulsit, transiit per ignem momentaneum atque terrenum, sed flammam gehennae perpetuo exurentis evasit. Quid hoc beatius viro, qui miserantis Dei dispensante gratia arsit ne arderet, ut ne ureretur exustus est? Qui 244 si nullis esset ignibus et suppliciis traditus, fuerat quidem securitas libertatis, sed nulla exstiterat gloria dimicantis; ad hoc enim nos exemplis atque doctrinis in Ecclesia sua Christus erudit, non ut nihil mali
Abbreviated transcription (Latin):
eatissimi lauren¬
tii fratres ki̾i an-¬
nua semꝑq noua
festiuitas. eccłãm
dei iugiter in gaudia leticie spi-¬
ritalis accendit. ammonens uniu̾¬
sitatem credentium. ut sicut ille
ꝑfecte deuotionis ardore furentib
non cessit incendiis. ita nos diuersa¬
rum tribulationum ignis. & maloꝵ
scłarium flamina a xp̃i societate
non moueat: ut ait ille mysterioꝵ
celestium doctoꝵ: ac tocius uirtu¬
tis exemplum glõsissimus paulus.
Quis nos seꝑabit a caritate. xp̃ie
Cribulatio. an angustia. an ꝑsecu-¬
tio. an fames: an nuditas. an ꝑicui-¬
lum an glactius: Et uere nullis
presentium ꝑsecutionum potest
inclinari periculis: qui semel pro¬
missa onmipotentis dei eterna
largissimi redemptoris premia.
fide stabili et inconcussa mente
concepit. Neq enim potest ar-¬
duum illud precelsumq bonoꝵ
inmortalium iter: debilis animꝰ
oc clauda conscenderer. Ideo et
fortissimum martyrem incum¬
bentium tormenta penartim.
&o seuissum ꝑsecutoris suꝑare

Expanded text:
eatissimi Laurentii, fratres carissimi, annua semperque nova festivitas Ecclesiam Dei jugiter in gaudia laetitiae spiritualis accendit, admonens universitatem credentium, ut sicut ille perfectae devotionis ardore furentibus non cessit incendiis; ita nos diversarum tribulationum ignis, et malorum saecularium flamma a Christi societate non moveat, ut ait ille mysteriorum coelestium doctor, ac totius virtutis exemplum gloriosissimus Paulus: Quis nos separabit a caritate Christi, tribulatio, an angustia, an 243 persecutio, an fames, an nuditas, an periculum, an gladius ? Et vere nullis praesentium persecutionum potest inclinari periculis qui semel promissa omnipotentis Dei, et aeterna largissimi Redemptoris praemia, fide stabili et inconcussa mente concepit. Neque enim potest arduum illud praecelsumque bonorum immortalium iter debilis animus, et fides clauda conscendere. Ideo et fortissimum martyrem incumbentium tormenta poenarum, et saevissimi persecutoris superare
Abbreviated transcription (Latin):
audiunt uerbum dei. & cui¬
todiunt illud. Pulchre sal¬
uatoꝵ attestationi muleris
annuit: non eam tantum¬
mgdo quȩ uerbum dei corpo¬
raliter generare meruerat.
sed omnes quidem qui uer¬
bum spiritualiter auditu
lere studuerint asseuerans
esse beatos : quia & eadem
dei genitrix et inde quidẽ
beata quia uerbi incarnan¬
di ministra facta est tem¬
poralis. sed inde multo bea¬
tior quia eiusdem semper
amandi custos manebrit
ecerna. Qua sententia sapi¬
entes uideorum clam percu¬
tit qui uerbum dei non au¬
dire & custodire. sed negare
& blasphemare querebant.

Expanded text:
audiunt verbum Dei, et cusaudiunt verbum Dei, et custodiunt. Pulchre Salvator attestationi mulieris annuit, non eam tantummodo quae Verbum Dei corporalitesed et omnes, quidem verbum spiritualiter auditu lere studuerint, asseverans esse beatos. Quia et eadem Dei genitrix, et inde quidem beata, quia verbi incarnandi ministra est facta temporalis, sed inde multo beatior, quia ejusdem semper amandi custos manebat aeterna. Qua sententia, sapientes Judaeorum clam percutit, qui verbum Dei non audire et custodire, sed negare et blasphemare quaerebant.
Abbreviated transcription (Latin):
suggerere potiusse. incarnan
autem quasi maiori & inust¬
To miraculo minime potas¬
se: Sed huic opiniomi obsta
apostolus: dicens quia mistt
deus filium suum factum ex
muliere. factum sub lege. N¬
q enim audiendi sunt qui li¬
utero uirginali. carnem no
de nichilo. non aliunde. seq
materna traxit carne. A¬
quin: nec uere filius homti
diceretur. qui originem no
haberet ex homine. Et m
igitur his contra eulsden
dictis extollamus uocem cu
ecclesia catholica cuitis hes
mulieꝵ typum gessit: extols¬
mus & mentem de mediotas¬
barum dicamusq saltiateli
Seatus uenter qui te porta¬
nt: & ubera quȩ fuxisti.
bere enim beata parens que
icut quidam ait: enixa puer¬
era regem. Qui celum terram
tenet per secula. Cuius
fiimen & eterno complectens
pmnia giro. Imperitim sine fi¬
ne manet. que uentre bea¬
to. Gaudia matris habens
tam uirginitatis honore. Nec
primam similem uisa est nec
habere sequentem. At ille
dixit. Quinimino beati qui

Expanded text:
suggerere potuisse, incarnando suggerere potuisse, incarnando autem quasi majori et inusitato miraculo minime potuisse. Sed huic opinioni obstat Apostolus dicens: Quia misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub lege . Neque enim audiendi sunt qui leex utero virginali, carnem non de nihilo, non aliunde, sed materna traxit ex carne. Alioquin nec vere Filius hominis diceretur, qui originem non haberet ex homine. Et nos igitur his contra Eutychen dictis extollamus vocem cum Ecclesia catholica, cujus haec mulier typum gessit, extollamus et mentem de medio turbarum, dicamusque Salvatori: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti . Vere enim beata parens, quae sicut quidam ait enixa est puerpera Regem. Qui coelum terramque tenet per saecula, cujus. Numen et aeterno complectens omnia gyro, Imperium sine fine manet; quae ventre beato, Gaudia matris habens cum virginitatis honore, Nec primam similem visa est, nec habere sequentem. At ille dixit: Quin imo beati qui
Abbreviated transcription (Latin):
& phariseis dñm tẽptantibꝰ
simtlo blasphemantibꝰ tanta eiꝰ incar¬
nationẽ p̃ om̃ib finceritate cognoscit:
tanta fidutia ꝯfitet᷑ ut & p̃sentiũ ꝓce¬
rũ calumpniã. & fatciroeum confun¬
dat hereticoꝵ ꝑfidiam. Nam sĩc tc̃ u¬
dei sc̃i sp̃c oꝑa blasphemando. uerum
ꝯsubstantialemq pat̾ dĩ filiũ negabãt:
sic heretici p̃t̾ea negando mariao. sẽꝑ
ex humanis menbris unigenito deo.
carirs fue mat̾iã ministiaᷤse. uerum
ꝯstibstantialemq matͥ filiũ. hoĩs fatĩ
ñ debe dixerunt. S si caro t̾ibi dĩ scdm̃
car nem nascentis. a carne dguns inatͥs
ꝓnuntiat᷑. extͣnea sine cauisa uent᷑ qͥ
eũ portasset ub̾a q̃ lactassent braa¬
cantur. Qua enini consequans¬
tia eius lacte credatur niuge
ciuuis semine negatur esse cni¬
ceptus. cum ex unius eiusdem¬
q fontis origine. secundum si¬
cos uterq liquor emanare pri¬
tur: insi forte putanda est
go sementitiam sue carnis na¬
teriam nutriendo in carne fl

Expanded text:
Pharisaeis Dominum tentantibus simul et blasphemantibus, tanta ejus incarnationem prae omnibus sinceritate cognoscit, tanta fiducia confitetur, ut et praesentium procerum calumniam, et futurorum confundat haereticorum perfidiam. Nam sicut i Spiritus opera blasphemando, verum consubstantialemque Patri Dei Filium negabant, sic haeretici postea negando Mariam semper ex humanis membris unigenito Deo carnis suae materiam ministrasse, verum consubstantialemque matri Filium hominis fateri non debere dixerunt. Sed si caro Verbi Dei secundum carnem nascentis a carne virginis matris pronuntiatur extranea, sine causa venter qui eam portasset, ubera quae lactassent, beatificantur. Qua enim consequentia ejus lacte credatur nutritus, cujus semine negatur esse conceptus? cum ex unius ejusdemque fontis origine, secundum physicos, uterque liquor emanare probetur. Nisi forte putanda est virgo sementivam suae carnis materiam nutriendo in carne Dei Filio
Abbreviated transcription (Latin):
me credidisti & nos futtiros intu¬
ens. beati inquit qui non uidert̃
& crediderunt. Hon uidimus.
audiuimus. & credulinius beati
predicti sumus. Hanc fidem ha-¬
bentes & in nobis nutrientes: securi
illo adiuuante per seuerantes in eodi.¬
camus. Quis nos seꝑabit a caritate
xp̃i: donec ipse misereatur: Triba¬

Expanded text:
, credidisti. Et nos futuros intu, credidisti. Et nos futuros intuens: Beati, inquit, qui non viderunt et crediderunt . Non vidimus, audivimus, et credidimus. Beati praedicti sumus, bentes, et in nobis nutrientes, securi illo adjuvante perseverantes in eo, dicamus: Quis nos separabit a charitate Christi? donec ipse misereatur, ip
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. iam et hoc tercium hab̾e
nose Eterit quisꝗͣ nr̃m: qui aude¬
at dicere itistus sums Puto enim
hoc esse iustus sum: quod est pec¬
cator non sum. Si audes hoc dicere:
occurrit tibi iohannes. Si dixeri¬
mus quia peccatum non habemus:
nos ipsos sedticimtis. & ueritas in no-
bis non est. Item si dixerunus qtua
iusticiȩ nichil habemus: aduersus
dei dona mentim᷑. Si enim iustr¬
ciȩ nichil habemus: nec fidem habe¬
mus. Si fidem non habemus xp̃ia¬
ni non sumus. Si autem habemus
fidem: iam aliquid habemus iꝰsticiȩ.
Ipsum aliquid uis nosse quantum
sit : Iustus ex fide uiuit. Iustus
inquam ex fide uunt: quia credit
sc̃i duces apli. quando annuntiatie¬
runt. non solum uideruint oculis.
sed etiam mamibtis tractauerunt :
& tamen dñs seruans nobis donũ
fidei. cindam discipuloꝵ suorunt
tractanti. palpanti ueritatem di-¬
gitis inquirenti & inuenienti. ex¬
clamanti. dñs meus & deus meus.
ait ipse dñs & deus. quia uidisti¬

Expanded text:
dicere, jam hoc tertium habere dicere, jam hoc tertium habere nos? Et erit quisquam nostrum qui audeat dicere, Justus sum? Puto enim hoc esse, Justus sum, quod est, peccator non sum. Si audes hoc dicere, occurrit tibi Joannes: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est. Item, si dixerimus quia justitiae nihil habemus, adversum Dei dona mentimur. Si enim justitiae nihil habemus, nec fidem habemus: si fidem non habemus, christiani non sumus. Si autem fidem habemus, jam aliquid habemus justitiae. Ipsum aliquid, vis nosse quantum sit? Justus ex fide vivit : justus, inquam, ex fide vivit; quia credit sancti, duces Apostoli, quando annuntiaverunt, non solum viderunt oculis, sed etiam manibus tractaverunt: et tamen Dominus servans nobis donum fidei, cuidam discipulorum suorum tractanti, palpanti, veritatem digitis inquirenti et invenienti, exclamanti, Dominus meus et Deus meus; ait ipse Dominus et Deus, Quia vidisti
Abbreviated transcription (Latin):
bit: ne in malitiam fides contiertat᷑.
Qui autem fallit: malus est. Deo
quia dedi tibi. Quid dedimus
deo: quando totum qtod fumus
& quod habemus boni ab illo ha¬
bemus: Nichil ergo ei dedimꝰ.
Non est quemadmodum ista
uoce ęxigamus debitorem deu̾:
maxime dicente nobis aplõ. Quis
enim cognotiit sensum dñi. aut
quis consiliaris eius fuit: aut
quis prior dedit illi & retribue¬
tur eiᶜ Quoniam ex ipso & per
ipsum. & in ipso. funt omnia.
Quid ergo reddimus: Ipsi glã.
Quia non eramus quando sumtis
predestinati. quia auersi eramꝰ
quando sumus uocati. quia pec¬
catores eramus quando sumus
iustificati: agamus deo gratias ne
mus autem considerare de his
quatuor rebtis quid iam consecu¬
ti fuerimus: quid adhuic adipis¬
cendum expectemus. Predestina.¬
ti enim iam sumtis & antequam
essemtis: uocati sumus quando
xp̃iani facti sumus. Iam ergo et
hoc habemits. Instificati quid:
Quid est iustificati: Audemus

Expanded text:
bit, ne in malitiam fides convertatur. bit, ne in malitiam fides convertatur. Qui enim fallit, malus est, Deo quia dedi tibi? Quid dedimus Deo, quando totum quod sumus, et quod habemus boni, ab illo habemus? Nihil ergo ei dedimus. Non est quemadmodum ista voce exigamus debitorem Deum, maxime dicente nobis Apostolo, Quis enim cognovit sensum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit? aut quis prior dedit illi, et retribuetur ipsum, et in ipso sunt omnia. Quid ergo reddimus? Ipsi gloria . Quia non eramus, quando sumus praedestinati; quia aversi eramus, quando sumus vocati; quia peccatores eramus, quando sumus justificati: agamus Deo gratias, ne mus autem considerare de his quatuor rebus quid jam consecuti fuerimus, quid adhuc adipiscendum exspectemus. Praedestinati enim jam sumus et antequam essemus. Vocati sumus, quando christiani facti sumus. Jam ergo et hoc habemus. Justificati, quid? Quid est, justificati? Audemus
Abbreviated transcription (Latin):
celo xp̃c clamauit: non tibi expedit
contra stimulum calcitrare. Seui-¬
at. seuiat. quantum potest. Qui cal¬
cesasuersũs stĩmulum mittit: ñ¬
isignes quȩ ꝑtineant ad dm̃ pro
ĩquibis. deus est. id est predestinatio¬
ne. uocatione. iustificatione. glorifica¬
tione: in his ergo quatuor reb consis¬
derare debenus quid iam habeamꝰ.
ioquid iam expectemlis. In his enĩ
quȩ iam habemus latidemus deum
largitorem: in his quȩ nondum ha-¬
benius. tenemus debitorẽ. Debitor
aum factus est: non aliquid a nobis
actipiendo. sed quod ei placuit pro-¬
nntcendo. Aliter enim dicimiis
honuni. debes michi quȩ dedi tibr:
&o aliter dicintis debes michi quia
promisisti michi. Quando dicis de¬
bes michi quia dedi tibi: a tẽ pro-¬
cessit benefititm sed itituat um.
non donatum. Quando autem di-¬
us debes michi quia promisisti mͥ:
tul mebil dedisti & tamen exigis.
Bonitas enim eiuts qui promisit da¬

Expanded text:
coelo Christus clamavit: Non tibi expedit coelo Christus clamavit: Non tibi expedit contra stimulum calcitrare . Saeviat, saeviat quantum potest; qui calces adversus stimulum mittit, noinsignes, quae pertinent ad eos pro quibus est Deus, id est, praedestinatione, vocatione, justificatione, glorificatione; in his ergo quatuor rebus considerare debemus quid jam habeamus, et quid adhuc exspectemus. In his enim quae jam habemus, laudemus Deum largitorem: in his quae nondum habemus, teneamus debitorem. Debitor enim factus est, non aliquid a nobis accipiendo, sed quod ei placuit promittendo. Aliter enim dicimus homini, Debes mihi quia dedi tibi: et aliter dicimus, Debes mihi, quia promisisti mihi. Quando dicis, Debes mihi, quia dedi tibi: a te processit beneficium, sed mutuatum, non donatum. Quando autem dicis, Debes mihi, quia promisisti mihi: tu nihil dedisti, et tamen exigis. Bonitas enim ejus qui promisit, da
Abbreviated transcription (Latin):
postolum beatum auclmu¬
mus exhortantem. & con¬
firmantem nos: cum
diceret nobis. Si deis
pro nobis quis contra nos : Pro
quibus autem sit deus: suꝑius os¬
tendit ubi ait. Quos autem pridaes¬
tinauit illos & uocauit. quos anten
uocauit illos & iustificauit: quos
autem iustificatit. illos & gloerficatt.
Quid ergo dicemus ad hec : Sib̃
pro nobis.: quis cõntra nos: Deas
pro nobis. ut predestinaret nol as
ꝓ nobis ut uocaret nos: deris pronoꝰ
ut iustificaret nos. deus pronobisit
glorificaret nos. Si deus pro nobis:
quis contranose Predestinant at¬
quam essemus. uocanit cum aueri
essemus. gloritficauttt cum mortales
essemus. Si deus pro nobis: quis ca¬
tra nose. Predestinatis a deo. uocas
glorificatis. iustificatis. qui uubba¬
uersari: paret se si potest bellase
adtiersus deum. ł Ibi enim anaia¬
nius si deus pronobis. quis cona
iuncit non ledit nos. Et quiscest qͥ
iuncit omnipotentem: Quictmq
reluctari uoluerit: sibi nocet. Hoc
est quando & paulo ante saulo de

Expanded text:
postolum beatum audivimus exhortantem et confirmantem nos, cum diceret nobis: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Pro quibus autem sit Deus, superius ostendit, ubi ait: quos autem praedestinavit, illos et vocavit; quos autem vocavit, illos et justificavit; quos autem justificavit, illos et glorificavit. Quid ergo dicemus ad haec? Si Deus pro nobis, quis contra nos? Deus pro nobis, ut praedestinaret nos; Deus pro nobis, ut vocaret nos; Deus pro nobis, ut justificaret nos; Deus pro nobis, ut glorificaret nos. Si Deus pro nobis, quis contra nos? Praedestinavit, antequam essemus; vocavit, cum aversi essemus; glorificavit, cum mortales essemus. Si Deus pro nobis, quis contra nos? Praedestinatis a Deo, vocatis, justificatis, glorificatis, qui vult adversari, paret se, si potest bellare adversus Deum. Ubi enim audivimus, Si Deus pro nobis, quis contra vincit, non laedit nos. Et quis est qui vincit Omnipotentem? Quicumque reluctari voluerit, sibi nocet. Hoc est, quod et Paulo adhuc Saulo de
Abbreviated transcription (Latin):
non uult caritas. qua fratres sumꝰ.
Inprobus non essem si quererem
seritum meum: & imꝓbiis dicor.
quia qtiero fratremꝰ meume Sic
sapiat in quo fraterna caritas non
est: ego tamen quero fratrem meũ.
Irascatur: dum tamen queratur.
qui muentus placatur. Quero in¬
quam fratrem meum: & interpel¬
lo non contra illum. s pro illo dm̃
meum. Hec dicam interpellans.
dñe. dic fratri meo ut dinidat
mecum hereditateni: sed dic fratri
meo ut teneat mecum hereditatẽ
Quid ergo erras frater: Quid per
angulos fugis: Quid latitare cona¬
ris:: In sole posuit tabernactilum su

Expanded text:
non vult charitas, qua fratres sumus. non vult charitas, qua fratres sumus. Improbus non essem, si quaererem servum meum; et improbus dicor, quia quaero fratrem meum? Sic sapiat in quo fraterna charitas non est, ego tamen quaero fratrem meum. Irascatur, dum tamen quaeratur, qui inventus placatur. Quaero, inquam, fratrem meum, et interpello non contra illum, sed pro illo Dominum meum: nec dicam interpellans, Domine, dic fratri meo ut dividat mecum haereditatem ; sed, dic fratri meo ut teneat mecum haereditatem. Quid ergo erras. frater? quid per angulos fugis? quid latitare conaris? In sole posuit tabernaculum su
Abbreviated transcription (Latin):
tiosa. litigiosa pessimi. & adhuc
errare uolens suꝑbia. fili: audi
testamentum patris tui. Ec ce qͥd
plamiuse. Quid aꝑtius: In omnẽ
terram exiit sonus eorum: & in fi-¬
nes cebis terrȩ uerba eorum. Hun¬
quid expositore opus habet: Qđ
contra te conaris : Partem uis
in lite retinere: qui potes totum
nifestatione ecclam suam non in
occulto. non quȩ lateat. non uelut
oꝑtam: ne forte fiat sicut oꝑta suꝑ
greges hereticorum. Dictum est¬
& cuidam in scriptura sancta qm̃
tu in occulto fecisti. patieris in sole:
hoc est occultum malum fecisti.
penas patieris in omnium mani-¬
festatione. In sole ergo pofuite ta¬
bernactilum suum. Quid tu he¬
reticȩ fugis ui tenebras:. Xp̃ianꝰ
dare: reuutisce. Dicamus & de tẽ.
morttũis erat et reuixit: perierat
& inuentus est. Non michi dicas:
ut quid me queris si perii: Ideo
enim te quero: quia peristi. Noli¬
me inquit querere. Hoc sane uult
iniquitas qua diuisi fumtis: sed

Expanded text:
tiose, litigiose, pessime, et adhuc tiose, litigiose, pessime, et adhuc errare volens; o superbe fili, audi testamentum patris tui. Ecce, quid planius, quid apertius? In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Numquid expositore opus est? Quid contra te conaris? Partem vis in lite retinere, qui potes totum nisfestatione Ecclesiam suam, non in occulto, non quae lateat, non velut opertam; ne forte fiat sicut operta super greges haereticorum. Dictum est et cuidam in Scriptura sancta, Quoniam tu in occulto fecisti, patieris in sole : hoc est, occulte malum fecisti, poenas patieris in omnium manifestatione. In sole ergo posuit tabernaculum suum. Quid tu, haeretice, fugis in tenebras? Christiandare, revivisce. Dicamus et de te: Mortuus erat, et revixit; perierat, et inventus est . Non mihi dicas, Utquid me quaeris, si perii? Ideo enim te quaero, quia periisti. Noli, inquit, me quaerere: hoc sane vult iniquitas, qua divisi sumus; sed
Abbreviated transcription (Latin):
res inueniri: sed adhibendus est
nodus ꝓpter angustias presentis tẽ-¬
poris. Dicamus autem & unum ali-
quid quidam uelut
concines aperue-¬
runt. Quando dñs inquiunt. xp̃c.
bquebatur aplis: dies diei eructa-¬
lit uerbum. Qtiando iudas dñm
ap̃m prodidit nideis: nox nocti an
nisi celortun: ilorum qui enarrant
gloriam dei: Non funt loquele
neq sermones: quorum non audi¬
antur uoces eorum. Legite actus
sancto omnes impleti sunt illo: et
loquebantur linguis omnium
gentium sicut sp̃c dabat eis pro-¬
nuntiare. Ecce non sunt loquele
neq sermones. quorum non audi-¬
autur uoces eorum. S non ibi tan-¬
tum ubi impleti sunt: sonuerunt.
In omnem terram exiuit sonus eoꝵ:
& in fines orbis terrȩ uerba eorũ.
Ideo & nos hic loquimur. Sonus
enum ille ad nosusq ꝑuenit sonuis¬
in quam in omnem terram exiit:
& hereticus ad eccłãm non intrat.
Ideo sontis in omnem terram exiĩt
ut tu incelum intres. O pestilen-¬

Expanded text:
res inveniri, sed adhibendus est res inveniri, sed adhibendus est modus propter angustias praesentis temporis. Dicamus autem et unum aliquid, quod quidam velut conjicientes aperuerunt: quando Dominus, inquiunt, Christus loquebatur Apostolis, dies diei eructabat verbum; quando Judas Dominum Christum prodidit Judaeis, nox nocti annnisi coelorum illorum qui enarrant gloriam Dei? Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum. Legite Actus sancto, omnes impleti sunt illo; et loquebantur linguis omnium gentium, sicut Spiritus dabat eis pronuntiare . Ecce non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum: sed non ibi tantum ubi impleti sunt sonnerunt; In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Ideo et nos hic loquimur: sonus enim ille ad nos usque pervenit, sonus qui in omnem terram exiit, et haereticus Ecclesiam non intrat. Ideo sonus in omnem terram exiit, ut tu in coelum intres. O pestilen
Abbreviated transcription (Latin):
nox nocti anntintiat scientiam: N¬
nulli hȩc uerba simpliciter intellt¬
runt:  & foete hoc sit uertun etli¬
mantes hac sententia significatiul
dierunt hoc in posteros esse tiuo¬
tum. tanquam de tempore intau¬
piis. dies diei & nox nocti. Pra
dies posteriori diei. & prior nox. poste¬
riori nocti: quia hȩc doctrina diebus
conoctibus predicatur. Iste simplex
intellectus. cui fufficit suffitiat: sed
non nulla uerba scripturarum obscu-¬
ritate sua hoc profuerunt. quod mul-¬
tas intelligentias pepererunt. Itaq
hocsi planum esset: unum aliquid au-¬
duetis. Quia uero obscure dictum
st: multa audituri estis. Est alius
ncellecttis. Dies diei. nox nocti: hoc
s drei. sp̃uales sp̃ualibus: & nox nocti.
cinales carnalibus. UItriq enim au¬
dunit: & si non utriq simuliter sa¬
punt. Ili enim audiunt tanquã
uerdum eructtiatum: illi tanquã
fientiam anuitiatam. Quod enĩ
eructatur. presentib ructatur: qd̃
autem anuuntiatur. longe positis
anuntatur. Posfunt sensus plu-¬

Expanded text:
nocti annuntiat scientiam? Nonnulli haec verba simpliciter intellexerunt, et forte hoc sit verum; aestimantes hac sententia significatum audierunt, hoc in posteros esse trajectum, tanquam de tempore in tempus: dies diei, nox nocti, prior dies posteriori diei, et prior nox posteriori nocti; quia haec doctrina diebus et noctibus praedicatur. Iste simplex intellectus cui sufficit sufficiat. Sed nonnulla verba Scripturarum obscuritate sua hoc profuerunt, quod multas intelligentias pepererunt: itaque hoc si planum esset, unum aliquid audiretis; quia vero obscure dictum est, multa audituri estis. Est et alius intellectus: dies diei, nox nocti, hoc es diei, spirituales spiritualibus; et nox nocti, carnales carnalibus. Utrique enim audiunt, etsi non utrique similiter sapiunt: illi enim audiunt tanquam verbum eructatum; illi tanquam scientiam annuntiatam: quod enim ructatur, praesentibus ructatur; quod autem annuntiatur, longe positis annuntiatur. Possunt coeli sensus plu
Abbreviated transcription (Latin):
Gioria dei illa qua salui facti sumtũ
qua creati in bonis oꝑibus sumus.
Ipsius enim sumus figmentum: etea¬
solum qtuppe homines. sed etum us
non tpsi nos. Dies diei eructat uer¬
bum: & ner nocti indicat scientum
Quid est : forte planum & aꝑtam
est. Dies diei eructat uerbum. aꝑ¬
tum & plantim: tanquam ꝑdem.
Quod autem nox nocti indice sa¬
entiam: obscurum est tanꝗͣ pernoe¬
tem. Dies diei. sancti scies apłi fiatis

Expanded text:
Gloria Dei illa, qua salvi facti sumus, Gloria Dei illa, qua salvi facti sumus, qua creati in bonis operibus sumus: ipsius enim sumus figmentum, creasolum quippe 4. vers. 3. Dies diei eructat verbum, et nox nocti annuntiat scientiam: quid est? Forte planum et apertum est, Dies diei eructat verbum; apertum et planum, tanquam per diem: quod autem nox nocti annuntiat scientiam, obscurum est, tanquam per noctem. Dies diei, sancti sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatem. id est ꝗtra digni non
fuimus: agnoscit filius minor. eges¬
tate constrictus. Agnoscit inquã
hanc indignitatem filius minor.
a patre longe peregrinus. demonũ
cultor. tanquam porcoꝵ pastor. ag¬
noscit gloriam dei. sed egestate con-¬
strictus: & quia illa gloria dẽ fac¬
tisumus. quod digni non fiuntis
dicit ad patrem suum. Non sum
dignus uocari filius tuus. Infelix
per humilitatem impetrat felicita¬
tem: et eo se commendat digntun qͦ
confitetur indignum. Hanc dei glo-¬
riam celi enarrant. & oꝑa mantũ
enus anmintiat firmamentum. Ce.¬
lum firmamentum: firmum cor.
non timidum cor. Annuntiat
enim. Sunt ista inter impios unt̾
auersos deo. ĩter amatores mun¬
di ꝑsecutoresq iustorum: inter
seuuentem mundum annuntiata st̃
ista. S seuuens mundus quid pote¬
rat facere: quando firmamentum
ista annuntiabat : Annuntiat fir.¬
mamentum. Quid ÷ Oꝑa manium
eitis. Quȩ funt oꝑa manuum ent:

Expanded text:
dignitatem, id est, qua digni non dignitatem, id est, qua digni non fuimus, agnoscit filius minor egestate constrictus: agnoscit, inquam, hanc indignitatem filius minor a patre longe peregrinus, daemonum cultor, tanquam porcorum pastor; agnoscit gloriam Dei, sed egestate constrictus. Et quia illa gloria Dei facti sumus quod digni non fuimus, dicit ad Patrem suum: Non sum dignus vocari filius tuus : infelix, per humilitatem impetrat felicitatem; et eo se ostendit dignum, quo confitetur indignum. Hanc gloriam Dei coeli enarrant, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum: coelum firmamentum, firmum cor, non timidum cor. Annuntiata enim sunt ista inter impios, inter adversos Deo, inter amatores mundi persecutoresque justorum: inter saevientem mundum annuntiata sunt ista. Sed saeviens mundus quid poterat facere, quando firmamentum ista annuntiabat? Annuntiat firmamentum: quid? Opera manuum ejus. Quae sunt opera manuum ejus?
Abbreviated transcription (Latin):
sanctos dictos: subiecit. Ipsi peri¬
bunt: tu autem ꝑmanes. Ergo
non solum homines sed etiam ce:¬
los qui peribunt. deus manibtis
suis fecit: cui dictum est. oꝑa ma-¬
nuum tuarum sunt celi. Et de
terra hoc idem dictum est. Qm̃
ipsius est mare & ipse fecit illud:
eius. Ergo si & celos manibus. et
terram manibus: non solum ho-¬
minem manibus. Et si celos uer¬
bo od terram uerbo: ergo et honi¬
nem uerbo. Quod uerbo hoc ma¬
nu: & quod manu hoc uerbo Nõ
enim humanis menbris statura
dei distincta est: qui ubiq totus
est. & nullo continetur loco. Qd
ergo uerbo fecit: sapientra fecit.
Quod manti fecit: uirtute fecit.
Xp̃c est autem dei uirtus: & dei
sapientia. Omnia autem per ipsti
facta funt: & sine ipso factum est
nichil. Enarrauerunt. enarrant.
est sancti gloriam csei. a terra sus¬
pensi. deum portantes. preceptis to-¬
nantes. sapientia chortiscantes:
illam ut diximus gloriam dei qua
salu facti fumus indigni. Hanc in¬

Expanded text:
sanctos dictos subjecit: Ipsi perisanctos dictos subjecit: Ipsi peribunt, tu autem permanes . Ergo non solum homines, sed etiam coelos qui peribunt, Deus manibus suis fecit, cui dictum est, Opera manuum tuarum sunt coeli; et de terra hoc idem dictum est: Quoniam ipsius est mare, et ipse fecit illud, verunt Ergo si et coelos manibus et terram manibus, non solum hominem fecit manibus: et si coelos verbo, et terram verbo, ergo et hominem verbo. Quod verbo, hoc manu; et quod manu, hoc verbo: non enim humanis membris statura Dei distincta est, qui ubique totus est, et nullo continetur loco; quod ergo verbo fecit, sapientia fecit, et quod manu fecit, virtute fecit. Christus est autem Dei Virtus et Dei Sapientia : Omnia autem per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Enarrarunt, enarrant, est sancti, gloriam Dei, a terra suspensi. Deum portantes, praeceptis tonantes, sapientia coruscantes; illam, ut dixi, gloriam Dei, qua salvi facti sumus indigni. Hanc in
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. sed nomuni tuo da gloriam.
Ditamis: nobis. Quibus enim: si
quisi nobis :. Dicamtis inquam ñ
nobis: quia si ita faceret ficut nob̾.
non nsi penas infligeret nobis. Nõ
nabis sed nomini suo det glorian: qr
non scdm̃ in quitatem nr̃am fecit
robis. Non ergo nobis dñe: non nob̃.
Repetitio: confirmatio est. Hon
nobis añe: sed nontini tuo da glãm.
Hac illi nouerant celi qui enarra-
euis annuntiat firmamentum. Qd̃
Atum est gloriam dei: hoc repe-¬
titim est opera manuum eius.
Quȩ oꝑa maninum eius: Hon
scut quidani sentiunt deus uer¬
bofect omnia: & tanquam prestan¬
tiorem ceteris hominem suis ma¬
nibus fecit. Non ita sentiendũ
est. Infirmata est ista: & non sa¬
tis elimata sententia. Omnia
enim uerbo fecit. Nam licet
cit: tamen omnia per ipsum fac-¬
ta sunt. & sine ipso factum est
nichil. Quod autem ad manus
dei attinet. & decelis dictum est.
& oꝑa manuum tuarum sunt
celi. Et ne putes etiam ibi celos

Expanded text:
nobis, sed nomini tuo da gloriam . nobis, sed nomini tuo da gloriam . Dicamus, Non nobis: quibus enim si quasi nobis? Dicamus, inquam, Non nobis, quia si ita faceret sicut nobis, nonnisi poenas infligeret nobis. Non nobis, sed nomini suo det gloriam: quia non secundum iniquitates nostras fecit nobis . Non ergo nobis, Domine, non nobis: repetitio confirmatio est. Non nobis, Domine, sed nomini tuo da gloriam: hoc illi noejus annuntiat firmamentum: quod dictum est, gloriam Dei, hoc repetitum est, opera manuum ejus. Quae opera manuum ejus? Non sicut quidam sentiunt, Deus verbo fecit omnia, et tanquam praestantiorem caeteris hominem suis manibus fecit. Non ita sentiendum est: infirma est ista, et non satis elimata sententia; omnia enim verbo fecit. Nam licet cit ; tamen omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Quod autem ad manus Dei attinet, et de coelis dictum est, Et opera manuum tuarum sunt coeli ; et ne putes etiam ibi coelos
Abbreviated transcription (Latin):
gratis per sanguinem ipsius. Qni
gratis: ideo gratia. Non enim gri¬
tis sine gratia: qtna nichil boui r¬
te feceramus. unde talia dona ne¬
reremur. Magis quia non gratis
inferretur supplitium: ideo gras
prestitum est benefitium. hita
precesserat in meritis nr̃is: nsliu¬
de cdampnari deberemus. Ile añ
non ꝓpter nr̃am iusticiam. sed ꝓti
suam misccdĩam saluos nos fecĩt ꝑ
lauachrum regenerations. Hecd
in quam gloria dei: hanc celi cs¬
fauerunt. Hȩc est in quam gloria
dei: non tna. Nichil enim boni fecistt.
& tamen tantum bonum accepisti.
si ergo pertines ad gloriam. quam
celi enarrauerunt: dic dño deo tuo
deus meus miscdĩa eius preuemet me.
Dreuenit enim te. Utiq preuenit:
qua nichil in de boni inuenit. Pre¬
uenisti supplititim eius suꝑbiendo:
ille preuenit supplitium tuum pec-¬
cti delendo. Tanquam enim ex pec-¬
atue iustificatus. ex impio pits fac¬
tus ex dampnato regno assumptus.
dr año deo tuo: non nobis dũe non

Expanded text:
tis per sanguinem ipsius . Quia gratis, ideo gratia; non est enim gratia, si non gratuita. Quia nihil boni ante feceramus, unde talia dona mereremur; magis quia non gratis inferretur supplicium, ideo gratis praestitum est beneficium: nihil praecesserat in meritis nostris, nisi unde damnari deberemus. Ille autem non propter nostram justitiam, sed propter suam misericordiam salvos nos fecit per lavacrum regenerationis . Haec est, inquam, gloria Dei: hanc coeli enarraverunt. Haec est, inquam, gloria Dei, non tua: nihil enim boni fecisti, et tamen tantum bonum accepisti. Si ergo pertines ad gloriam quam coeli enarraverunt, dic Domino Deo tuo: Deus meus, misericordia ejus praeveniet me : praevenit enim te; utique praevenit, quia nihil in te boni invenit. Praevenisti supplicium ejus superbiendo: ille praevenit supplicium tuum peccata delendo. Tanquam enim ex peccatore justificatus, ex impio pius factus, ex damnato in regnum assumptus, dic Domino Deo tuo: Non nobis, Domine, non
Abbreviated transcription (Latin):
aplorum legitur. fide mundans eoꝵ:.
uos inquit baptisma saluios facit:
non carnis depositio sorditim. sed
conscientiȩ bone interrogatio in dm̃.
Hoc est uerbum fidei quod predica¬
mus: quo sine dtibio ut mundare
possit consecratur & baptismus.
Xp̃c quippe nobiscum ucis cum pa-¬
tre agricola: dilexit ecclãm & se ip¬
sum tradidit proea. Lege aplm̃:
& ude quid aduingat. Ut eam
sanctificaret inquit: emundans
eam lauacro aque in uerbo. Otin¬
datio igitur nequaqtiam fluxo &
labili tribueretur elemento:. nsi
adderetur in uerbo. Hoc uerbtim
fidei tantum ualet in ecclã dei. ut
per ipsum credentem. offerentem.
benedicentem. tingentem. etiam
tantillum mundet infantem: quã¬
tus nondum ualentem corde credẽ
ad itisticiam. & ore confiteri ad sa¬
lutem. Totum hoc fit per uerbũ:
de quo dñs ait. Iam uos mundi
estis: ꝓpter uerbum quod locitus
sum uobis. Manete inquit in me:
et ego in uobis. Non eo modo illi

Expanded text:
apostolorum legitur, Fide mundans corda apostolorum legitur, Fide mundans corda vos, inquit, baptisma salvos facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio . Hoc est verbum fidei quod praedicamus: quo sine dubio ut mundare possit consecratur et baptismus. Christus quippe nobiscum vitis, cum Patre agricola, dilexit Ecclesiam, et seipsum tradidit pro ea. Lege Apostolum, et vide quid adjungat, Ut eam sanctificaret, inquit, mundans eam lavacro aquae in verbo . Mundatio igitur nequaquam fluxo et labili tribueretur elemento, nisi adderetur in verbo. Hoc verbum fidei tantum valet in Ecclesia Dei, ut per ipsum credentem, offerentem, benedicentem, tinguentem, etiam tantillum mundet infantem: quamvis nondum valentem corde credere ad justitiam, et ore confiteri ad salutem. Totum hoc fit per verbum, de quo Dominus ait, Jam vos mundi estis, propter verbum quod locutus ur: Manete, inquit, in me, et ego in vobis. Non eo modo illi
Abbreviated transcription (Latin):
nulla sit maior. ntlla proests eqtia¬
lis. Heq enim illam susceptionem
hominis ulla merita precesserunt:
sed ab illa susceptione merita eius
cuncta ceperunt. Manet ergo filius
indilectione qua eum dilexit pater:
&o ideo seruauit precepta eius. Qd
est enum et ille homo: nsi quod
deus susceptor est eits: Deus eñĩ
erat uerbum: tungenitus gignenti
coetermis. Sed ut mediator daret᷑
nobis: per ineffabilem gratiam. uer-¬
bum caro factum est & habitauit

Expanded text:
nulla sit major, nulla prorsus aequanulla sit major, nulla prorsus aequalis. Neque enim illam susceptionem hominis ulla merita praecesserunt, sed ab illa susceptione merita ejus cuncta coeperunt. Manet ergo Filius in dilectione qua eum dilexit Pater, et ideo servavit praecepta ejus. Quid est enim et ille homo, nisi quod Deus susceptor est ejus? Deus enim erat Verbum, unigenitus gignenti coaeternus. Sed ut mediator daretur nobis, per ineffabilem gratiam Verbum caro factum est, et habitavit
Abbreviated transcription (Latin):
quippe dixerat. Sicut dilexit me
pater: et ego dilexiuos. Atq his
uerbis: illa subiunxit. Mancte
in dilectione mea: illa proculdu-¬
bio qua dilexi uos. Ergo quod
ait etiam de patre. maneo in eiꝰ
dilectione: illa scilicet accipienda
est. qua dilexit eum pater. S
numquid & hic gratia intelli-¬
genda est. qua pater diligit filiũ.
sicut gratia est qua nos diligit fi¬
liuis. cum simus nos filĩ gratia
non natura: unigenitus autem natu¬
ra non gratia: Au hoc etiam in ipso
filio ad hominem referendumn est:
Ita sane. Nam dicendo ficut dilexit
me pater. & ego dilexi uos: gratiam
mediatoris ostendit. Mediator autẽ
dei & hominum: non in quantum
deus. sed in quantum homo est: xp̃c
iħc. Et profecto scłm id quod homo
est: de illo legitur. Et ihc profitie
recte possumus dicere quod cum
ad naturam dei ꝑtineat humana
natura. ad ꝑsonam tamen unigeni¬
ti filiĩ dei ꝑ gratiam pertinet hui¬
mana nattra: & tanta gratia ut

Expanded text:
quippe dixerat, Sicut dilexit me quippe dixerat, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; atque his verbis illa subjunxit, Manete in dilectione mea: illa procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, maneo in ejus dilectione, illa scilicet accipienda est, qua dilexit eum Pater. Sed nunquid et hic gratia intelligenda est qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius, cum simus nos filii gratia, non natura: Unigenitus autem, natura, non gratia? An hoc etiam in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane: nam dicendo, sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos: gratiam Mediatoris ostendit. Mediator autem Dei et hominum, non in quantum Deus, sed in quantum homo est Christus Jesus. Et profecto secundum id quod homo est, de illo legitur: Et Jesus proficirecte possumus dicere quod cum ad naturam Dei non pertineat humana natura, ad personam tamen unigeniti Filii Dei per gratiam pertinet humana natura, et tantam gratiam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
strmantis. minus diligimus. quam¬
uis quod ait. manete in dilectione
nea. non apparet quam dixerit
Alectionemꝰ. utrum qta eum dili¬
quus. an qua ipse nos diligit: sed
er uerbo suꝑiore dinoscitur. Dixe¬
rat quippe: et ego diti uos. Cui uer¬
bo: continuo subiunxit. Manete in
dilectione mea. Ila ergo qua dilexit
eos. Quid est ergo. manete in di-
lectione mea: nisi manete in gratia
mea: Et quid est si precepta mea
seruaueritis manebitis in dilectione
mea: nisi ex hoc scietis quod in di-¬
lectione mea qua uos diligo manebi¬
tis. si mea precepta seruabitise Nõ
ergo ut nos diligat prius eius pre¬
cepta seruamus: sed nisi nos diligat.
precepta eius seruare non possumꝰ.
Hȩc est gratia quȩ humilibus pa-¬
tet. suꝑbos latet. S quid illud est
quod aditingit: sicut et ego patris
mei precepta seruaui. & maneo in
eius dilectione: UItiq etiam hic
hanc dilectionem patris intesligi
uoluit: qua eum cliligit pater. Ita

Expanded text:
servamus, minus diligimus. Quamservamus, minus diligimus. Quamvis quod ait, Manete in dilectione mea, non apparet quam dixerit dilectionem, utrum qua eum diligimus, an qua ipse nos diligit; sed ex verbo superiore dignoscitur. Dixerat quippe, Et ego dilexi vos, cui verbo continuo subjunxit, Manete in dilectione mea. Illa ergo, qua dilexit eos. Qulectione mea, nisi, manete in gratia mea? Et quid est, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, nisi, ex hoc scietis quod in dilectione mea qua vos diligo, manebitis, si praecepta mea servabitis? Non ergo ut nos diligat, prius ejus praecepta servamus; sed nisi nos diligat, praecepta ejus servare non possumus. Haec est gratia quae humilibus patet, superbos latet. 4. Sed quid illud est quod adjungit: Sicut et ego Patris mei praecepta servavi, et maneoejus dilectione. Utique etiam hic hanc dilectionem Patris intelligi voluit qua eum diligit Pater. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
& ego uos. Nam pater utiq cils
et nos. sed in ipso: quia in hoc glorifi¬
catur pater. ut fructum afferamus
in uitȩ hoc est in filio. & effitiamur
enis discipłi. Manete inquit: in dilec
tione mea. Quomodo manebunus :
Andi quid sequatur. Si precepta mea
iquit seruatieritis: manebitis in di¬
letione mea. Dilectio facit precepta
seruari: an precepta seruata faciũt
adilectionem: Sed quis ambigat: qd̃
dletio precedit: Unde enim pre-¬
apta seruet. non habet: qtti non di¬
ligt. Quod ergo ait si precepta mea¬
unde dilectiꝗ generetuꝵ s ꝯ¬
T̃anqum diceret. Nolite uos puta¬
re manere in dilectione mea: si non
sruatis precepta mea. Si enim ser-¬
naueritis. manebitis. Hoc est. Hinc
apparebie quod in dilectione mea
manebitis. si mea precepta seruabi¬
tis: ut nemo se fallat dicendo quod
eum diligat. si eits precepta non ser-¬
uet. Nam in tantum eum diligi¬
nus: in quantum eits precepta ser-¬
uamus. In quantum autem minus

Expanded text:
et ego vos. Nam Pater utique diligit et ego vos. Nam Pater utique diligit et nos, sed in ipso; quia in hoc glorificatur Pater, ut fructum afferamus in vite, hoc est in Filio, et efficiamur ejus discipuli. Manete, itione mea. Quomodo manebimus? Audi quid sequitur: Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. Dilectio facit praecepta servari, an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim praecepta servet non habet, qui non diligit. Quod ergo ait, Si prunde dilectio generetur, tanquam diceret: Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta mea. Si enim servaveritis, manebitis; hoc est, hinc apparebit quod in dilectione mea manebitis, si mea praecepta servabitis, ut nemo se fallat dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamus. In quantum autem minus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc glorificatꝰ
est deus pat᷑
ut fructum plurinum afferamus et
effitianiur. xp̃i discipuli: non hoc ñe
gloriȩ tribuamus. tanꝗͣ hoc ex nobis
ipsis habeamtis. Eius est enin hȩc grͣa
& ideo in hoc non nr̃a sed eius est glou.
Unde et alibi cum dixisset. sic lucea
ltimen tir̃m coram homimib. ut toc¬
ant bona opera ur̃a: ne a semetipsis
putarent esse bona oꝑa fua. mor acdͥ.¬
dit. Et glorificent patrem ur̃m qui
incelis est. In hoc enim glorificatur
pater ut fructum plrimtim affera¬
mus: et effitiamur xp̃i discipuli.d
quo esfitiamur: nisi ab illo cuiuis m¬
sericordia preuenit nosi ͤ Ipsis eñ
ter inquit. et ego dilexi uos: manti
hoc in epłã sua iste euangelista chͥti
Nos diligimus deum: qm̃ ipse pra
dilexit nos. Quod autem ait. ficat
dilexit me pater et ego dilexi nosã
equalitatem nature ostendit nolis
oo suȩ. ficut est patris o ipsitis: sel
gratiam qua mediator dei & homul
stratur: cum dicit. Diligit me ptꝰ.

Expanded text:
hoc glorificatus est Deus Pater, ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli, non hoc nostrae gloriae tribuamus, tanquam hoc ex nobis ipsis habeamus. Ejus est enim haec gratia: et ideo in hoc non nostra, sed ejus est gloria. Unde et alibi cum dixisset, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona : ne a semetipsis putarent esse bona opera sua, mox addidit, Et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . In hoc enim glorificatur Pater, ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli. A quo efficiamur, nisi ab illo cujus misericordia praevenit nos? Ipsius enim ater, inquit, et ego dilexi vos: manete hoc in Epistola sua idem iste evangelista dixit: Nos diligamus Deum, quoniam ipse prior dilexit nos . Quod autem ait, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; non aequalitatem naturae ostendit noset suae, sicut est Patris et ipsius, sed gratiam qua mediator est Dei et hnstratur, cum dicit, Diligit me Pater,