comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homunum de pucetur. s signortm motibus deferatur :
Nichil inquit ille deliquit: sed naxia eum stella conspe-¬
xit. saturm ei sydus accurrit. Auertit se pauilulum: &
erumpnam a se abstulit. & crimen aboleuit.d hec eorñ
sapientia tele arauẽe comparatur. in qua si calex aut
musca inciderit. exuere: non potest. si tero ualidiorum
ammantium ullum genus incurrisse. tustm est. ꝑtrar¬
siit. & casses rupit infirmos atq inanes laqueos difsipa¬
uit. Calia sunt retia chaldeorum. ut in his infirmi he¬
reant. ualidiores sensu offensionem habere non possint.
taq uos qui ualidiores estis. cum uideritis mathematicos
dicite. telam araneẽ texuerunt que nec usum aliquem
potest habere nec uincula. si tti non quasi culex aut mus-¬
ca lapsum tue infirmitatis incurras. s quasi passer aut
columba casses inualidos p̃petis uolatus celeritate dissoluas.
Et enim quis prudentium credat. quod signorum motts qͥ

Expanded text:
hominum deputetur, sed signorum motibus deferatur? hominum deputetur, sed signorum motibus deferatur? Nihil, inquit, ille deliquit, sed noxia eum stella conspexit. Saturni ei sidus occurrit: avertit se paululum, et aerumnam ab se abstulit, et crimen absolvit. Sed haec eorum sapientia telae araneae comparatur, in quam si culex aut musca inciderit, exuere se non potest: si vero validiorum animantium ullum genus incurrisse visum est, pertransivit, et casses rupit infirmos, atque inanes laqueos dissipavit. Talia sunt retia Chaldaeorum, ut in his infirmi haereant, validiores sensu offensionem habere non possint. Itaque vos qui validiores estis, cum videritis mathematicos, dicite: Telam araneae texuerunt, quae nec usum aliquem potest habere, nec vincula, si tu non quasi culex aut musca lapsu tuae infirmitatis incurras: sed quasi passer aut columba casses invalidos praepetis volatus celeritate dissolvas. Etenim quis prudentium credat quod signorum motus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
na que uenerantur appellare consuerunt. Necesse
enim habeo eorum titi nominibus quortum utor asser-¬
tomibus ne ignorata magis quã uacue facꝰta atq de¬
structa sua argumenta cominemorent. Itaq cuim
illum uagum celeremq motum nequeant comprehẽ¬
dere: sepe fit ut ꝑ illam puncti & momenti in comi¬
prehensibilis subtilitatem ponant. benefici signi as¬
pectum. ubi grauis atq nociua incurrit offensio.
Et quid mirum si ibi homines luduntur: ubi sig¬
na innoria blasphemantur. Que si natura noria
esse creduntui: deus ergo sumin : arguitur si fecit
qtiod malum ẽ eo fuit improbitatis opator. Diũ er
sua uoluntate putantur assumpsisse quod noceant in¬
sontibus. & nullius adhric facinoris pessimi sibi conscii st̃
quibus pena asscribitur anteqͣ. culpa: quid tam irratio¬
nabile quod etiam irrationabilium bestiarum excedat.
immanitatem. ut usus fraudis aut grece non meritis

Expanded text:
na quae venerantur, appellare consueverunt. Necesse na quae venerantur, appellare consueverunt. Necesse enim habeo eorum uti nominibus, quorum utor assertionibus, ne ignorata magis quam vacuefacta atque destructa sua argumenta commemorent. Itaque cum illum vagum, celeremque motum non queant comprehendere, saepe fit ut per illam puncti et momenti incomprehensibilis subtilitatem ponant benefici signi aspectum, ubi gravis atque nocituri incurrat offensio. Et quid mirum si ibi luduntur homines, ubi signa innoxia blasphemantur? Quae si natura noxia esse creduntur, Deus ergo summus arguitur, si fecit quod malum est, et fuit improbitatis operator. Si vero ex sua voluntate putantur assumpsisse quod noceat insontibus et nullius adhuc facinoris pessimi sibi consciis, quibus poena ascribitur antequam culpa; quid tam irrationabile, quod etiam irrationabilium bestiarum excedat immanitatem, ut usus fraudis aut gratiae non meritis
Abbreviated transcription (Latin):
subsidio destitutos hinc fioem fuie disputationis arcessere.
quod planetas ea signa appellant. quorum motib
formari asserunt uite nr̃e necessitates. Sitie igitur tt
nomen sonat semꝑ tagentur. siue ut ipsi dicunt quod
concito motu ferantur & deqes milies in die. aut si hoc
incredibile uidetur ut multiplicem sƿetiem in numera
sui conuersione commutent. fide caret quod tam uago
sui errore & tam celeri motti fixam nobis atq immobi¬
lem uitiendi sribstantiam sortemq decernant. Uertin-
tamen non esse equales omnium motus. s aliorum cele¬
riores aliorum tardiores esse circuitus. ut in eadem hora
& uideant se frequenter & frequenter abscondant.
dum aliud ab alio preteritur. Auint autẽ plurimũ
referre. utrum ortum generati. benefica signa uideãt
an malefica & noxia. &. in eo natiuitatis esse distantiã
quod benefici signi aspectus plur imum conferat. male-
fici & noxii plurintim noceat. Sic enim eadem sig-¬

Expanded text:
subsidio destitutos hinc fidem suae disputationis arcessere. subsidio destitutos hinc fidem suae disputationis arcessere. quod planetas ea signa adpellant, quorum motibus formari adserunt uitae nostrae necessitates. siue igitur, ut nomen sonat, semper uagentur, siue, ut ipsi dicunt, quod cito motu ferantur, et decies milies in diem aut, si hoc incredibile uidetur, multiplicem speciem innumera sui conuersione commutent, fide caret quod tam uago sui errore et tam celeri motu fixam nobis atque inmobilem uiuendi horrens sortemque decernant. ferunt tamen non esse aequales omnium motus, sed aliorum celeriores. aliorum tardiores esse circuitus, ut in eadem hora et uideant se frequenter et frequenter abscondant, dum aliud ab alio praeteritur. Aiunt autem plurimum referre utrum ortum generationis benefica signa uideant an malèficamalefica et noxia et in eo natiuitatis esse distantiam, quod benefici signi aspectus plurifici et noxii plurimum noceat. Sic enim eadem sig
Abbreviated transcription (Latin):
tiam uite huitis arcessunt: cum ipsis celestibus signis cau¬
sas motus sui ex qualitatibus uilis animantis imꝑitiant.
Liberalem aiunt signo ortum arietis. eo quod lanam
suam aries non inuittis deponat. & huiusmodi uir¬
tutem malunt uilis animantis naturȩ deputare ꝗͣ
celo. unde nobis eo serenitas fulget & pluuia sepe descen¬
dit. Laboriosos & pacientes seruicii quos nascentes taurtis
aspexerit. quia hoc animal laboriosum & assuetum iugo
cie. uenena reuomentem. eo quod hoc animal uenenatũ
sit. Quid igitur auictoritate uiuendi datorem te fig-¬
norum celestium dignitate pretendis: & de ntigis qui¬
busoam argumenti assertiones assumis: Nam si de
animalibus assumpte huitsmodi morum ꝓpͥetates celi
motibus impͥmuntur: & ipsum uidetur bestialis nat᷑e
potestati esse subiectum. ex qua causqs tutalis substã¬
he quas hominibus imꝑtiret accepit. Quod si hoc al¬
horret a uero: multomagis illud ridiculum. ueri eos

Expanded text:
tiam vitae hujus arcessunt, cum ipsis coelestibus signis cautiam vitae hujus arcessunt, cum ipsis coelestibus signis causas motus sui ex qualitatibus escae vilis impertiant? Liberalem aiunt signo natsuam aries non inuitus deponat, et deligit uirtutem malunt uilis animantis naturae deputare quam caelo, unde nobis et serenitas fulget et pluuia saepe descendit, laboriosos et suauis seruitii quos nascentes taurus aspexerit, quia animal laboriosum ad sumendum iugum itiae uenena reuomentem, eo quod animal uenenatum sit. quid igitur auctoritatem uiuendi daturum te signorum caelestium dignitate praetendis et de nugis quibusdam argumentum adsertionis adsumis? nam si de animalibus adsumptae huiusmodi morum proprietates caeli motibus inprimuntur, et ipsum uidetur bestialis naturae potestati esse subiectum, ex qua causas uitalis substantiae, quas hominibus inpertiret, accepit. quod si hoc abhorret a uero, multo magis illud ridiculum, ueri eos
Abbreviated transcription (Latin):
gotum plentm est uanitatis. Disputatores eorum que
sua sunt nesciunt: quomodo aliena nouerunt : Quit
sibi immineat ignorant : quomodo possunt alii que
futura sunt demintiare: Ridictilam ẽ hoc credere
quia si possent sibi potitis ꝓtitoerent. De signis¬
aorilluo quam ineptum. ut siquis in signo arietis oetun
se esse dicat. ex usti pecudis estimetur prestantissimꝰ
confilio. quod in grege huiꝰmodi emupat pecus. atit
locupletior. eo quod uestittim habeat aries naturalem.
&o quot annis lucrum capiat indumenti. eoq uiro illi
famularia uideantur questuum esse compendia. di¬
militer & de tauri & de pisciam signis argumentat.
tt ex natura uilium animantitim celi motus &o signorũ
interpretandas existiment potestates. Cybus ergo noster
uitiendi nobis decreta constituit: & alimenta nr̃a nobis
idest aries. taurus & piscis. morum impͥmunt disciplinã.
Quomodo igitur de celo nobis causas rerum & substan¬

Expanded text:
gotium plenum est uelimusdisputatgotium plenum est uelimusdisputatsua sunt, nesciunt, quomodo aliena noverunt? Quid sibi immineat ignorant, quomodo possunt aliis quae sibi futura sunt, denuntiare? Ridiculum est credere, quia si possent, sibi potius providerent. 15. Jam illud quam ineptum, ut si quis signo arietis ortum esse se dicat, ex usu pecudis aestimetur praestantissimus consilio, quod in grege hujusmodi emineat pecus: aut locupletior, eo quod vestitum habeat aries naturalem, et quotannis lucrum capiat indumenti, eoque viro illi familiaria videantur quaestuum esse compendia! Similiter et de tauri, et de piscium signis argumentatur; ut ex natura vilium animantium coeli motus, et signorum interpretandas existiment potestates. Cibus ergo noster vivendi nobis decreta constituit, et alimenta nostra nobis, id est, aries, taurus, et piscis, morum imprimunt disciplinam. Quomodo igitur de coelo nobis causas rerum, et substan
Abbreviated transcription (Latin):
mo. in momento octili. Inter effusionem & stisceptionẽ
depositionemq pignoris fletum eits & nuntiuur: quot
athomi transierunt: Et hoc. ut simpliciter ista textie¬
rim. Nam & ipsi uitalem illum signorum. duo decim cir¬
cuitum. in duodecim partes diuidant. Et quia triguita
diebus sol duodecimam partem spere eits que inenar rabi-¬
lis habetur regreditur: quo gyrussolis anni circuitu cõ¬
pleatur. in triginta portiuncuilas quas miras greci uocãt.
unum quodq de duodecim. illarum distribuunt por¬
tiomi. ipsam quoq portiunculam in seraginta uices con¬
ferunt rursum tinum quodq de illis sexaginita sexagiẽ
secant. Quam incomprehensibile ẽ quod in seragesimo
seragesime porguinctile natiuitatis iomenta constituunt.
& qui singlõrum signorum sit auit motus aut speties in
natiuitate nascentis: Unde ctim impossibile sit tam
subtiles mintitias temporis comprehendere. exigna autẽ
iminintitio intieniat uniuersiatis ertorem: cotum ne¬

Expanded text:
r., XV, 52. Inter effusionem, et susceptionem, depositionemque pignoris, inter fletum ejus et nuntium quot atomi transierunt! Et hoc ut simpliciter ista texuerim. Nam et ipsi vitalem illum signorum duodecim circuitum in duodecim partes dividunt: et quia triginta diebus sol duodecimam partem spherae ejus quae inenarrabilis habetur, regreditur, quo gyrus solis anni circuitu compleatur, in triginta portiunculas, quas μοίρας Graeci vocant, unamquamque duodecim 69 illarum distribuunt portionem; ipsam quoque portiunculam in sexaginta vices conferunt. Rursus unumquodque de illis sexaginta sexagies secant. Quam incomprehensibile est, quod sexagesimo sexagesimae portiunculae nativitatis momenta constituant, et quis singulorum signorum sit aut natiuitate nascentis. unde cum inpossibile sit tam subtiles minutias temporis conprehendere, exigua autem inmutatio inuehat uniuersitatis errorem, totum ne
Abbreviated transcription (Latin):
dat obstetrir. audit chaldetis. ponit horosco pitim: in
alteritis sortem iam nati fata migarunt. De altero q̃
ritur: & alterius genitura ꝓponitur. Pone ueram
corum esse opuuonem: de natiuitatum necessitatibꝰ
non potest esse uera collectio. Puncta transeunt: fugit
tempas in reparabile. Non esse dubitm quod tempꝰ
ni athoitio & in momento oculi sit: adducas ut credã.
Quando omnes in athomo & in momiento ocuili &

Expanded text:
dat obstretrix, audit Chaldaeus, ponit horoscopium; in dat obstretrix, audit Chaldaeus, ponit horoscopium; in alterius sortem jam nati fata migaeritur et alterius genitura proponitur. pone ueram eorum esse opinionem de natiuitatum necessitatibus, non potest uera esse collectio. puncta transeunt, fugit tempus inreparabile. non esse dubium quod tempus in atomo et in momento oculi sit adducor ut credam, quando omnes in at
Abbreviated transcription (Latin):
tis beneficio poterant puenire : Quod si non credidiᷤ¬
sent: dum expectarent fatorum necessitatem num
aliquid disputatione fumamus. redarquendi
gratia non probandi: magnam tuim dicunt esse nat¬
uitatis. eamq minutis quibustam & certis colligi opor¬
tere momentis. ac nisi ueris colligatur suminam esse
distantiam. Brecti enim athonio exigcioq momento dista¬
re natiuitatem. in opis & potentis. egentis & dicutis. in no-¬
centis & noxii. & plerumq eadem hora generat. longeni¬
tati debitum & pͥma ptieritie etate moriturum: si reli-¬
qua disparia sint. & puncto aliquo discreta. Hoc quem¬
ad modum possint colligere respotioeant. Constitue par-¬
tum femine. Obstecrix utiq cum pͥmum cognoscit &¬
plorat. uagitum quo natiuitas colligitur: actendit u¬
trum masctilus sit an semina. Quot uis inter has moraᷤ
preterire momenta: Pone mathematicum p̃parattr:
nunquid tus potest interesse puerperio: Dum man-¬

Expanded text:
tis beneficio poterant peruenire? quod si credidistis beneficio poterant peruenire? quod si credidissent, dum expectant fatorum necessitatem, numquid disputatione sumamus, redarguendi gratia non probandi, magnam vim dicunt esse nativitatis, eamque minutis quibusdam et certis colligi oportere momentis: ac nisi verius colligatur, summam esse distantiam; brevi enim atomo, exiguoque momento distare nativitatem inopis et potentis, egentis et divitis, innocentis et noxii; et plerumque eadem hora generari longaevitati debitum, et prima pueritiae aetate moriturum, si reliqua disparia sint, et aliquo puncto discreta. Hoc quemadmodum possint colligere, respondeant. Constitue partum feminae; obstetrix utique eum primo cognoscit, explorat vagitum, quo nati vita colligitur, attendit utrum masculus sit, an femina. Quot vis inter has moras praeterire momenta? Pone mathematicum praeparatum. Numquid potest vir interesse puerperio? Dum man
Abbreviated transcription (Latin):
apli: & congregati ex peccatoribus. Non utiq naquita:
tis scie hora s xp̃i eos sc̃ificauit aduentus & hora domi¬
nice passionis redemit a morte. Latro ille dampnatus
capitis. ille cum dño crucifixiis. non beneficio natiuita¬
tis sue s fidei confessione. ad paradysi eterna tran-¬
situt. Ionam in mare. non uis natuitatis s dissimtla¬
tio & ditune preceptionis precipitauit offensa. eun¬
demq cetus excipiens. ad indicum fut uri mysterii
post tridium reuomuit. & ꝓphetice merito gratie
reseruatut. Petrum de carcere imminenti morte
Paulum cecitas contiertit ad gratiam. & ꝑcussum a
mpera turbatumq naufragio. non remedia natitu¬
tatis s deuiotionis merita sernauerunt. Quid de illis
dicimus qui eorum precibus cum fuissent mortui re¬
surrȩrerunt. utrum illos sua natiuitas an aplica
gratia resuscitauit : Quid opus fuit ieuiniis se pe¬
riculisq cominutere: si ad quod uolebant natiuita¬

Expanded text:
apostoli et congregati ex peccatoribus non utique apostoli et congregati ex peccatoribus non utique usu suae hora, sed Christi eos sanctificauit aduentus et hora dominicae passionis redemit a morte. latro damnatus ille, qui est cum domino crucifixus, non beneficio natiuitatis suae, sed fidei confessione ad natiuitatis\' aeterna transiuit, Ionam in mare non uis natiuitatis, sed dissimulatae diuinae praedictionis praecipitauit offensa eundemque cetus excipiens ad indicium futuri mysterii post tuiduum reuomuit et propheticae merito gratiae reseruauit. Petrum de carcere imminenti morte Paulum caecitas conuertit ad gratiam et percussum a uipera turbatumque naufragio non remedia natiuitatis, sed deuotionis merita exurat. quid de illis dicimus qui eorum precibus, cum fuissent mortui, resurrexerunt? utrum illos sua natiuitas an apostolica gratia renocauitreuocauit ? quid opus fuit, ut ieiuniis se periculisque committerent, si quo uolebant natiuita
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e mensutra seruari. Deniq nonnulli natiuitatũ
temptauerunt expͥmere qtialitates. qualis futurꝰ
sit unusquisq qui natus fit: cum hoc non solum ua¬
num s etiam in utile sit querentibus. impossibile
pollicentibus. Quid enim tam inutile: quam ut unꝰ¬
quisq ꝑsitadeat sibi. hoc esse quod natus ẽ : Nemo
ergo debet uitam suam. statum moresq mutare.
uel eniti quod melior fiat : sed in ea ꝑsirasione ꝑma¬
nere. Neq probum potes laudare nec condemꝑ¬
nare improbum: qui necessitati natiuitatis sue
respondere uudeatur. Et quomodo dñs aut bonis
prenua ꝓposuit. aut improbis penas: sed faqat ne-¬
cessitas disciplinam. & contier fationem cursus stel
minem de homine extiere: si nichil moribus n¬
chil institutioni. nichil studiis derelinquitur :
Quam multos uidemiis ereptos criminibus atq pecca¬
tis: in meliorem statum esse contier sos. Redempti st̃

Expanded text:
nostrae mensura servari. Denique nonnulli nativitatum nostrae mensura servari. Denique nonnulli nativitatum tentaverunt exprimere qualitates, qualis futurus sit unusquisque qui natus sit; cum hoc non solum vanum, sed etiam inutile sit quaerentibus, impossibile pollicentibus. Quid enim tam inutile, quam ut unusquisque persuadeat sibi hoc esse quod natus est? Nemo ergo debet vitam suam, statum moresque mutare et eniti quo melior fiat, sed in ea persuasione manere. Neque probum potes laudare, nec condemnare improbum, qui necessitati nativitatis suae respondere videatur. Et quomodo Dominus aut bonis praemia proposuit, aut improbis poenas, si facit necessitas disciplinam, et conversationem stellarum minem de homine eluereexuere. si nihil moribus, nihil institutioni, nihil studiis derelinquitur? quam multos uidemus ereptos criminibus atque peccatis in meliorem statum esse conuersos! redempti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
artis esse asserant non intermittere uim nature. ut
quasi natirals uuiris preuaricator habeatur. cipts pic¬
tura non etiam umbram suam exprimat. Ergo sicut
in die cum e regione solis aliquod corpus occutrit. ex
ea parte qua luen repcunitur umbra subsistit: sic cã
cedente die e regione luminis eius aut solis terre ob¬
iecꝰtus occurrit. obumbratur aer. Lhide liquet. quod
nocꝰtem faciat umbra terrarum. becit ergo solem os
binam & stellas. & prestituit illis mensuras tẽpoꝵ.
soli diurnas lune stellisq nocturnas. ut iste augeat
bent paresq mensuras pro mensitm uicibtis sol & ltna
cum stellis: & sunt in signa. Non posfuimus negare
quod ex sole & ltina signa aliqua colligantur. Nam cs
dñs dixit. Et erunt signa in sole & luna & stellis. &
querentibus apostolis signum aduentus ets: respon¬
dit. dol obscurabitur: & lta non dabit lumen su¬
ture consuminationis: sed conueniens debet cure

Expanded text:
artis esse asserant non intermittere 67 vim naturae: et artis esse asserant non intermittere 67 vim naturae: et quasi naturalis juris praevaricator habeatur, cujus pictura non etiam umbram suam exprimat. Ergo sicut in die cum e regione solis aliquod corpus occurrit, ex ea decedente die e regione luminis eius aut solis terrae obiectus occurrit, obumbratur aer. unde liquet quod noctem faciat umbra terrarum. fecit ergo solem et lunam et stellas et praestituit illis mensuras temporum, soli diurnas, lunae et stellis nocturnas, ut iste augeat bent paresque mensuras pro mensuum uicibus sol et luna cum stellis et sunt in signa. non possumus negare quod ex sole et luna signa aliqua conligantur; nam et dominus dixit: et erunt signa in sole et luna et stellis et quaerentibus apostolis signum aduentus eius respondit: sol obscurabitur et luna non dabit lumen suturae consummationis: sed conveniens debet curae
Abbreviated transcription (Latin):
tamur ad discretionem dici ac nocꝰtis. Oriente diei lu¬
mine nox fugatur: dccedente die nox inftinditur. Non
est enim luci sotetas tula cum tonebris. Diquidem na¬
tarali lege hoc dñs in pͥma one sua constituit. Et.¬
enim quando lumen fedit: disci honem fecit. inter lucẽ
& tenebras. Demq in ipso die iam sole inftiso terris ui¬
domus umbram uel homuns uel uirgulti alicuiꝰ a lu¬
mine separari: ut mane ad occasum dirigatur. uesperi
retorqueatur in orientem. meridianis horis ad septem¬
trionem declinet. Luci tamen non confunditur atq mis¬
cetur: sed cedit & refuigit. Sdimiliter & nax cedere tit¬
dettr diei: & se ab eius lumine declinare. Est enim ut
peritiores probarunt qui nos uel et ate uel munere precur¬
rerunt: timbra terre. Naturaliter enim umbra corpoti
adheret atq adiungitur: adeotit ciam pictoris umbras
corporum pͥusquam pucerint nitantur expͥmere: ioq

Expanded text:
tamur ad discretionem diei ac noctis. Oriente diei lutamur ad discretionem diei ac noctis. Oriente diei lumine nox fugatur, decedente die nox infunditur. Non est enim luci societas ulla cum tenebris; siquidem naturali lege hoc Dominus in prima operatione sua constituit. Etenim quando lumen fecit, et discretionem fecit inter lucem ac tenebras. Denique in ipso die, jam sole terris infuso, videmus umbram vel hominis, vel virgulti alicujus a lumine separari, ut mane ad Occasum dirigatur, vesperi retorqueatur in Orientem, meridianis horis ad Septentrionem inclinet: lumini tamen non confunditur atque miscetur, sed cedit et refugit. Similiter et nox cedere videtur diei, et se ab ejus lumine declinare; est enim, ut peritiores probarunt qui nobis vel aetate vel munere praecurrerunt, umbra terrae. Naturaliter enim umbra corpori adhaeret atque adjungitur, adeo ut etiam pictores umbras corporum quae pinxerint, nitantur exprimere, idque
Abbreviated transcription (Latin):
ad obediendi studium ꝓuocaret. atq ad fidem inflamina¬
ret. eius affectum: in igne uists est in rtibo. & rubus non
exurebatur: sed tantum splendor ignis spete iudebatur.
Alterum igitur munus ignis uacabat: alterum oꝑabatur
Llacabat exustionis tus. opabatur illtiminationis. Ioeo stai¬
pebat moyses quia contra naturam suam ignis non extire¬
bat. rubtim: qui etiam uehementiorẽ materiam consae¬
ut exurere.d dñi ignis illuminare solet extirere ñ so.
let. Ac forte dicas. Quomodo scriptum ẽ. epꝑ sum ignis
consumens: Bene ammoniusti: non solet confumere nssi
sola peccata. In retributionibus quoq meritoram colligi¬
nitis diuidi ignis natiram: ut alios luminet. alios exu-¬
rat. Illuminet iustos: extirat impios. Non eosoem qͦs
illtiminet exatat: o quos exurat alluminet. D illu.¬
minatio eius in extinguibilis est ad ꝑfuncꝰtionem bonoꝵ.
exuistio: tiehemens ad suppligum peccatorum.d recier-¬

Expanded text:
ad obediendi studium provocaret, atque ad fidem inflammaad obediendi studium provocaret, atque ad fidem inflammaret ejus affectum, in igne visus est in rubo, et rubus non exurebatur, sed tantum splendere ignis specie videbatur. Alterum igitur munus ignis vacabat, alterum operabatur. Vacabat exustionis vis, operabatur illuminationis. Ideo stupebat Moyses, quia contra naturam suam ignis non exurebat rubum, qui etiam vehementiorem materiem consuevit exurere. Sed Domini ignis illuminare solet, exurere non solet. 10. At forte dicas: Quomodo scriptum est: Ego sum ignis consumens ? Bene admonuisti. Non solet consumere, nisi sola peccata. In retributionis quoque meritorum colligimus dividi ignis naturam; ut alios illuminet, alios exurat, illuminet justos, exurat impios. Non eosdem quos illuminat, exurit; et quos exurit, illuminat: sed illuminatio ejus inextinguibilis est ad perfunctionem bonorum, exustio vehemens ad supplicium peccatorum. 11. Sed rever
Abbreviated transcription (Latin):
de non solum unum signtim s etiam duo uoluit esse di-¬
urne discretionis atq nocturne: ut & lux diei discretio¬
nem faciat & solis erortus. & itertim lucis defectus &
stellarum ortus inter occasum diei distinguat & noctis exp-¬
dium. Nam ubi occiderit sol: manet tamen dohtic aliquid
reliquiarum diei. donec tenebre terram operiant. & tunc
luna orratur eostelle. Et de nocꝰte quidem apte liquet:
quia lune & stellarum llum noctis spatia testantur.
Siquidem ꝑ diem fulgn illtu lunarem stellartq
omnitumm: sol exortus absaotilit. Llel ipsa solis flagrantia
docere nos potest ditiersam duirni luminis & solis esse natui¬
ram: & ipsam esse speciem discolorem: dimplex enimltcis
est speties: ut lumen prebeat. At uero sol non solum
uirtutem illuminandi habet. s etam uaporandi: ignetis ẽ
enim. gnis autẽ & illuminat & exurit. Unde deus uolens
moysi ostendere sue oꝑationis miracalum. quo moysen

Expanded text:
de non solum unum signum, sed etiam duo uoluitnoluit esse dide non solum unum signum, sed etiam duo uoluitnoluit esse diurnae discretionis atque nocturnae, ut et lux discretionem faciat et solis exortus et iterum lucis defectus et stellarum ortus inter occasum diei distinguat et noctis exordium. nam ubi occiderit sol, manet tamen adhuc aliquid reliquiarum diei, donec tenebrae terram operiant, et tunc luna oritur et stellae. et de nocte quidem aperte liquet, quia lunae et stellarum inluminatio noctis spatia testantur, siquidem per diem fulgorem illum lunarem stellarumque omnium sol exortus abscondit. de die autem uel ipsa solis flagrantia docere non potest diuersam diurni luminis et solis esse naturam et ipsam esse speciem discolorem. simplex enim lucis est species, ut lumen praebeat: at uero sol non solum uirtutem generis habet, sed etiam uaporandi; igneus est enim, ignis autem et inluminaMoysi ostendere suae operationis miraculum, quo Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
dam lumine suo ut uideatur apparet. Inde cornua eits
resulgent. quia corpts eius in orbem diffunditur: sed ue¬
lut deficiente portionis luce sinciatur. ¶ouiere autem
potest quod ait. ut fiant luminaria ad illuminationem
suꝑ terram. que discernant inter diem ac nocꝰtem: quia
& supra iam tibi lumen fecit dixerat. Deparauit ds̃
inter lucem & tenebras: & factum est uespe & factum ẽ
mane dies unus. S consideremus ꝗtia aliud ẽ lumen
diei. aliuo lumen solis & lune & lumen stellarum: eo qd̃
sol ipse radiis fulgorem diurno lumini uideatur adiun¬
gere. quod uel ortus diei potest prodere uel occastis. Nã
ante solem lucet quidem s non refulget dies: quia am¬
plitis quoq meridiano sole resplendet. Quod ostenoit
ꝓpheta dicens. Et educet sicut lumen iusticiam tuam: &
iudicium tuum sictit meridiem. Non solum enim lumini
s etiam lumini meridiano. sc̃i iusticiam comparauit. Dei-¬

Expanded text:
dam lumine suo uiduatus adparet. et inde cornua eius dam lumine suo uiduatus adparet. et inde cornua eius refulgent, quia corpus eius in orbem diffunditur et uelut deficiente portionis luce insinuatur. Mouere autem potest quod ait: fiant luminaria ad inluminationem super terram, quae discernant inter diem ac noctem, quia et scriptura, ubi lumen fecit, dixerat: separauit deus inter lucem et tenebras. et factus est uesper et factum est mane, dies unus. sed consideremus quia aliud est lumen diei, aliud lumen solis et lunae et lumen stellarum, eo quod sol ipse radiis suis fulgorem diurno lumini uideatur adiungere, quod uel ortus diei potest prodere uel occasus. nam ante solem lucet quidem, sed non refulget dies, quia amplius quoque meridiano sole resplendet. quod ostendit propheta dicens: et educet sicut lumen iustitiam tuam et iudicium tuum sicut meridiem. non solum enim lumini, sed etiam meridiano lumini sancti iustitiam comparauit. dein
Abbreviated transcription (Latin):
filium tuum. ut illo occasu suo omnibus uitam do
naret eternam. qui ꝑpetue mortis urgebantur
occasti. secclĩa tempora sua habeat ꝑsecutionis uide¬
licet & pacis. Nam uidetur sicut luna deficere:¬
s non deficit : sed non desicit. Obumbrari potest
deficere non potest: que aliquorum quidem ꝑsecai¬
tionibus discessione minuitur. ut martyrum con¬
fessionibus impleatur. & effusi ꝓ xp̃o sanguinis cla¬
rificata uictoriis. mans deuotionis & fidei fue
toto orbe lumen effundat. Namq luna luminis immi¬
nutionem habetaon corporis. quando per uices men-¬
struas deponere ugiequr sittm lumen aut mutuari
a sole: quod facils purp aerꝑ atq ꝑspicuo quando nul¬
la eum obducta nebula caligantem facit. colligi po¬
test. Orbis enim integer manet lune &o si non sumiliter
totus tit pars eius esfulgeat: & qualis uidi solet cum ple¬
nus ẽ luminis talis est magnitudine. s ꝑ umbram quan¬

Expanded text:
Filium tuum , ut illo occasu suo omnibus donaret Filium tuum , ut illo occasu suo omnibus donaret vitam aeternam, qui perpetuae mortis urgeoccasu, et ecclesia tempora sua habeat, persecutionis uidelicet et pacis. nam uidetur sicut luna deficere, sed non deficit. obumbrari potest, deficere non potest, quae aliquorum quidem in persecutionibus discessione minuitur, ut martyrum confessionibus impleatur et effusi pro Christo sanguinis clarificata uictoriis maius deuotionis et fidei suae toto orbe lumen effundat. namque luna luminis scripto habet, non corporis, quando per uices menstruas deponere uidetur suum lumen, ut mutuetur a sole, quod facile puro aere atque perspicuo, quando nulla eam obducta nebula caligantem facit, colligi potest. orbis enim integer manet lunae, etsi non similiter totus ut pars eius effulgeat, et qualis uideri solet, cum plenus est luminis, talis est magnitudine, sed per umbram quan
Abbreviated transcription (Latin):
apiente de manum tiuam uiniuersa implebuntur tiber¬
tate. Et infra. Emictes sp̃m tuum escreabuntur: et
renouabis faciem terre. Et in e ingłio. Confiderate uo¬
latilia celi. quia neq serunt neq metunt : & ꝑater ñr
celestis pascit illa. Non ergo sol & lumna fecunditatis atic¬
toris. sunt: sed deuspater ꝑ dñm iħ̃m omnibus liberali¬
tatem fertilitatis impertit. Pulchre autẽ exposuit nob̃
ꝓpheca quid sit quod ipse ait: quia fecit qds solem in po¬
destatem diei. & lunani in potestatem nocꝰtis. Nam &¬
in isto ꝑsalmo centesimo tercio de quo scipra diximꝰ
scͥpsit. fecit lunam in tempora: sol cognouit occasum
firam. Cum enim dies horas suas complere ceꝑto: sol
debitum sibi agnoscit occasuim. Est ergo in diei potesta.¬
te sol & litna in potestate nocꝰtis. que temporum uncibꝰ
obedire compellittr. & nunc impletur luna atq ua¬
ciatur: licet pleriq hunc locum mystice de xp̃o &

Expanded text:
aperiente te manum tuam uniuersa implebuntur boniaperiente te manum tuam uniuersa implebuntur bonitate et infra: emitte spiritum tuum, et creabuntur et renouabis faciem terrae et in euangelio: considerate uolatilia caeli, quia neque serunt neque metunt, et pater uester caelestis pascit illa. non ergo sol aut luna fecunditatis auctores sunt, sed deus pater per dominum Iesum omnibus liberalitatem fertilitatis inpertit. Pulchre autem exposuit nobis propheta quid sit quod ipse ait quia fecit deus solem in potestatem diei et lunam in potestatem noctis. nam in ipso psalmo centesimo tertio, de quo supscripsit: Fecit lunam in tempora, sol cognovit occasum suum . Cum enim dies horas suas complere coeperit, sol debitum sibi cognoscit occasum. Est ergo in diei potestate sol, et luna in potestate noctis, quae temporum vicibus obedire compellitur, et nunc impletur lumine, atque vacuatur: licet plerique hunc locum mystice de Christo
Abbreviated transcription (Latin):
enam cum dies seruiat: quomodo non seruit sol qtu
factus est in potestatem diei : Quomodo non seruit
luna & stelle que facte sunt in potestatem noc̾tis:
Etenim quanto maiorem his gratiam cirator dona¬
uit. ut aer solito ampluis solis claritate resplendeat.
dies serentis luceat. noctis illuminentur tenebre per
lime stellarumq fulgorem. celum uelut quibusdã
floribus coronatum. ita ignitis luminaribus micet.
tt paradyso putes uernante depictum. spiranqum
rosarum inius momilibus renitere: quanto igitur
amplius his decoris uidetur esse collatum. tanto am¬
plitis debent. Citi enim plus comimttitur: plus de¬
bet. Et ideo bene a plerisq ornamentum celi est nun¬
cipatum: eo quod sit stellarum monile pretiosum.
Atq ut sciamus quia fertilitas terrarum non ca¬
lori solis ascribitur sed ditine indulgentie deptita¬
tur: ait ꝓpheta. Omnna a te expectant: ut des¬
illis cybum in tempore. Dante te eis colligent sͥ:

Expanded text:
enim cum dies seruiat, quomodo non seruit sol, qui enim cum dies seruiat, quomodo non seruit sol, qui factus est in potestatem diei? quomodo non seruit luna et stellae, quae factae sunt in potestatem noctis ? etenim quanto maiorem his gratiam creator donauit, ut aer solito amplius solis claritate resplendeat, dies serenius luceat, noctis inluminentur tenebrae per lunae stellarumque fulgorem, caelum uelut quibusdam floribus coronatum ita ignitis luminaribus micet, ut paradiso putes uernante depictum spirantium rosarum uiuis monilibus renitere, quanto igitur amplius his decoris uidetur esse conlatum, tanto amplius debent; cui enim plus committitur plus debet. et ideo bene a plerisque ornamentum caeli est nuncupatum, eo quod sit stellarum monile pretiosum. atque ut sciamus quia fertilitas terrarum non calori solis ascribitur, sed diuinae indulgentiae deputatur, ait propheta: omnia a te expectant, ut difficultatem cibum in tempore: dante te eis colligent sibi,
Abbreviated transcription (Latin):
cunt pecora. benedicunt uoluctes. In mari positus illã
nauta accusat : me desiderat. In montibus illum pastor
declinat. ad mea germina ad meas festinat arbores.
quibus exestuans obumbretur: ad meos fontes siciens
& lassus occurrit. Sed ne oculorum tibi exiguum
iudeatur esse testimonium: emunda aurem admo-¬
ne eam celestibus oraculis. Duobus enim & tribus
testibuis stat omne uerbtim. Audi dicentem. tiant
luminaria in firmamento celi: ad illuminationem
terre. Quis hoc dicit: Deus dicit. Et cui dicit.
nisi filio : Deuis ergo pater dicit. fiat soli & fecit filitis
solem. Dignum erat enim: ut solem mundi faceret
sol insticie. Ipse ergo eum in lumen adduxit. ipse eã
illuminauit: ipse ei donauit fundendi luminis pote¬
statem. Factus est ergo sol: ideo & ipse seruit. qm̃ dic¬
tum est. fundasti terram & ꝑmanet: dispositione
tua ꝑmanet dies. qm̃ uniuersa seruiunt tibi. Et¬

Expanded text:
cunt pecora, benedicunt uolucres mecum. in mari positus illum cunt pecora, benedicunt uolucres mecum. in mari positus illum nauta accusat, me desiderat; in montibus illum pastor decliuatdeclinat, ad mea germina. ad meas festinat arbores, quibus exaestuans obumbretur, ad meos fontes sitiens et lassus cum. >Sed ne oculorum tibi exiguum uideatur esse testimonium, emunda aurem, admoue eam caelestibus oraculis; duobus enim et tribus testibus stat omne uerbum. audi dicentem: fiant luminaria in firmamento caeli ad inluminationem terrae. quis hoc dicit? deus., dicit. et cui dicit nisi filio? deus ergo pater dicit: fiat sol\', et filius fecit solem; dignum enim erat, ut solem mundi faceret sol iustitiae. ipse ergo eum in lumen adduxit, ipse eum inluminauit, ipse ei donauit fundendi luminis potestatem. factus est ergo sol; ideo et ipse seruit, quoniam dictum est: fundasti terram, et permanet; dispositione tua permanet dies, quoniam uniuersa seruiunt tibi. et
Abbreviated transcription (Latin):
nutrire. & ꝓprio fotu sine calore solis partus edere. Hac
igitur uoce quodam suorum inuinertim clamat nat᷑a.
Hontis quidem sol: sed ministerio non imꝑio. Bomis meẽ
fecunditatis adictor: sed non creator. Bontis meortm
altor. fructutm: sed non auctor. Interdum partus medᷤᷤ
& ipse adurit: frequenter michi & ipse dampno est.
Plerisq me locis indotam reliquit. Non sum ingrata.
conserno. Michi. est in tisum datus. mecum labori ẽ mã¬
cipatus. mecum subiectus est tanitati. mecum corrup¬
tionis subditus seruituti: mecum congemiscit & compar-¬
turit. ut ueniat adoptio filiortm. & humani geueris
redemptio quo possimus & nos a sertutio esse liberi.
¶Iecum assistens lauidat aucꝰtorem: mecum hymit̃
dicit dño deo nr̃o. Ubi maior est eius gratia: ibi mectũ
est: ei cominune consortium. Ubi sol benedicit. ibi
terra benedicit. benedicunt ligna frtictifera. benedi¬

Expanded text:
nutrire, et proprio fotu sine calore solis partus edere. 4. Hac nutrire, et proprio fotu sine calore solis partus edere. 4. Hac igitur voce quadam suorum munerum clamat natura: Bonus quidem sol, sed ministerio, non imperio: bonus meae fecunditatis adjutor, sed non creator: bonus meorum altor fructuum, sed non auctor. Interdum partus meos et ipse adurit: frequenter mihi et ipse damno est, plerisque me locis indotatam relinquit. Non sum ingrata conservo, mihi est in usum datus, mecum 64 labori est mancipatus, mecum subjectus est vanitati, mecum corruptionis subditus servituti. Mecum congemiscit, turit, ut ueniat adoptio filiorum et humani generis redemptio, quo possimus et nos a seruitio liberari. mecum adsistens laudat auctorem, mecum hymnum dicit domino deo nostro. ubi maior eius est gratia, ibi mecum est ei commune consortium. ubi sol benedicit, ibi terra benedicit, benedicunt ligna fructifera, benedi
Abbreviated transcription (Latin):
al sconoit: istius motum non potest sustinere. iisi uolũ¬
tatis eius substantia fulciatur. Si ceco damꝑnum ẽ
htuus solis gratiam non uidere: quantomagis peccatori
dampnum ueri luminis munere defraudari. ac ꝑꝑe-¬
tue nocꝰtis tenebras sustinere : Ergo cam uides solẽ.
attende terram que ante fundata ẽ. Atgende hep¬
bam feni: que prestat ordinis pͥuuilegio. Attende lig¬
na: que platidunt quod pͥora luminbus celi esse cepe¬
runt. Nunquid feni maiora quam solis : Ant num¬
quid potior ligni prerogatna: Absit: ut insensibilia
tanti inuueris preferamus ministro. Quid igitur p̃¬
uidit altitudo sapientie & scientie dei. ut pͥtis incipe-¬
rent ligna esse quam illa duo mundi luminaria. &
quidam celestis oculus firmanti: nisi ut cognoscerent
omnes diuine testimonio lectionis. terram sine sole
posse esse fecundam: Nanique potuit sine sole pͥma
rerum semina germinare: potest utiq semina accepta

Expanded text:
abscondit, istius motum non potest sustinere, nisi uolunabscondit, istius motum non potest sustinere, nisi uoluntatis eius subhujus solis gratiam non videre; quanto magis peccatori damnum, veri luminis munere defraudatum, perpetuae noctis tenebras sustinere? 3. Ergo cum vides solem, attende terram, quae ante fundata est: attende herbam feni, quae praestat ordinis privilegio: attende ligna, quae plaudunt quod priora luminibus coeli esse coeperunt. Numquid merita feni majora quam solis? Aut numquid potior ligni praerogativa? Absit ut in sensibilia tanti muneris praeferamus ministro. Quid igitur praevidit altitudo sapientiae et scientiae Dei, ut prius inciperent ligna esse, quam illa duo mundi luminaria, et quidam coelestis oculi firmamenti; nisi ut cognoscerent omnes divinae testimonio lectionis terram sine sole posse esse fecundam? Nam quae potuit sine sole prima rerum semina germinare, potest utique semina accepta
Abbreviated transcription (Latin):
re cominittas. Oculus est mundi. ioctinditas diei:
celi pulchritudo nature gratia. prestantia creature.
d quando ħc tudes. auctorem eius considera: qͣndo
hunc miraris. lauda pritis ipsitis creatorem. di tã
gratus est sol consors & particeps creature: quam bonꝰ.
est sol ille iusticie: Si tam uelox est iste ut rapidis.
cursibus die ao nocꝰte lustret omnia: quantus ille
qui ubiq semꝑ est. & maiestate sua complet omĩa ͣ
Di aminirabilis qui iubetur exire: quam supit.
mirationem qui dicit soli & non exoritur. sicut legimꝰ:
 magnis est qui per horarum uices locis aut aõ¬
cedit aut decedit cotidie: qualis ille qui etiam cum
se exinaret ut nos eum possemus uidere erat lumen
uerum quod illuminat omnem hominem uenientẽ
in hunc mundum : Si prestantissimus qui obiecꝰta
terrt patitur sepe defectus: quante maiestatis qui
ait. adhric & ego semel mouebo terram: Illum t̾ra

Expanded text:
re committas oculus est enim mundi, iocunditas diei, re committas oculus est enim mundi, iocunditas diei, caeli pulchritudo, naturae gratia, praestantia creaturae — sed quando hunc uides, auctorem eius considera, quando hunc miraris, lauda ipsius creatorem. si tam gratus est sol consors et particeps creaturae, quam bonus est sol ille iustitiae! si tam uelox iste, ut rapidis cursibus in die ac nocte lustret omnia, quantus ille, qui ubique semper est et maiestate sua complet omnia! si admirabilis qui iubetur exire, quam supra admirationem qui dicit soli et non exoritur, ut legimus! si magnus est qui per horarum uices locis aut accedit aut decedit cotidie, qualis ille qui etiam, cum se exinaniret, ut nos eum possemus uidere, erat lumen uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum! si praestantissimus qui obiectu terrae patitur saepe defectus, quantae maiestatis qui ait: adhuc ego semel et mouebo terram! illum terra
Abbreviated transcription (Latin):
Caue o homo solam crus ꝑpendere magnitudinem. ne
nimius fulgor eius uisus tue mentis obcescet & ut qui
e regione in radium eius intendit. repctsso lumie om¬
nem suibito amittit aspecꝰtum. ac nisi inccceras partes
tiultum suum occilosq conuertat. estimat se ncbil
uidere & intuendi munere esse fraudatum. si uero
deflectat obtutum. integrum sibi officium yseuert
caue igitur ne & tuum radius euis exoriens confum.¬
oat aspectum. & ideo pͥtis firmamentum celuin aspi¬
ce quod aute solem factum ẽ. terram aspice que anteqͣ
sol prodiret cepit esse uisibilis atq composita. germina
eius aspice anteriora solis lumine. Anterior rubus quã
sol: antiquior herba quam luna. Noli ergo deum cre-¬
dere: cui uides dei muera esse prelata. Dres dies tͣns.¬
acti funt: & solem nemo quesuiit & luminis claritas
abundauit. Habet enim & dies suam lucem: que pre-¬
cessor ẽ solis. Non igitur de tanto splendori solis deme¬

Expanded text:
caue, o homo, solam eius perpendere magnitudinem, ne caue, o homo, solam eius perpendere magnitudinem, ne nimius fulgor eius uisus tuae mentis obcaecet, ut qui e regione in radium eius intendit repercusso lumine omnem subito amittit aspectum ac, nisi in ceteras partes uultum suum oculosque conuertat, aestimat se nihil uidere et tuendi munere esse fraudatum, si uero deflectat optutum, integrum sibi officium perseuerat. caue igitur ne et tuum radius eius exoriens confundat aspectum. et ideo prius firmamentum caeli aspice, quod ante solem factum est, terram aspice, quae antequam sol procederet, coepit esse uisibilis atque composita, germina eius aspice anteriora solis lumine. anterior brucus quam sol, antiquior herba quam luna. noli ergo deum credere, cui uides dei munera esse praelata. tres dies transacti sunt: et solem nemo quaesiuit et luminis claritas abundauit. habet enim et dies suam lucem, quae praecessor est solis. non igitur te tanto splendori solis teme
Abbreviated transcription (Latin):
ducere. putare. fubrigere. ad iungere ulmis & quodam
conubio coptilare: si tanto labore uia quesita in uase
coacescant. Matutinos quoq solis ortus siqtis specta¬
re defiderat: emundat octilosstios. neqtud pultieris. ne
quid purgamentorum octilis eius insideat. quo intuien¬
tis ebecetur & obscuretur obtutus. ne ue aliqua caligo
nebuilosa corporeos iustis spectantis obducat. Nobis in
lectione exoriendits ẽ sol: qui ante non fuerat. Primũ
iam oem sine sole transuuimus scqͣm fine sole trans¬
egimus. tercitm sine sole confecimus: quarto die iubet
d̃s fieri luminaria solem & lunam. & stellas. Sol incipit:
emtnda oculos mentis o homo. ameq interiores obttitꝰ.
nequa festuca pectati aczem tui ꝑstringat ingenii. &
puri cordis turbet aspectum. Emunta aurem. ut ua-¬
se sincero scripture ditine nitida fluenta suscipias: ne
qua ingrediatur contagio. ꝓcedit sol: magno iubare diẽ.
magho mundum complens munere uaporans calore.

Expanded text:
ducere, putare, subrigere, adiungere ulmis et quodam ducere, putare, subrigere, adiungere ulmis et quodam conubio copulare, si tanto labore uina quaesita in uase coacescant? matutinos quoque solis ortus si quis spectare desiderat, emundat oculos suos, ne quid pulueris, ne quid purgamentorum oculis eius insidat, quo tuentis hebetetur optutus, neue aliqua caligo nebulosa corporeos uisus spectantis obducat. nobis in lectione exoriundus est sol, qui ante non fuerit. primum iam diem sine sole transiuimus, secundum sine sole transegimus, tertium sine sole confecimus: quarto die iubet deus fieri luminaria, solem et lunam et stellas. sol incipit. emunda oculos mentis, o homo, animaeque interiores optutus, ne qua festuca peccati aciem tui praestringat ingenii et puri cordis turbet aspectum. emunda aurem, ut uase sincero scripturae diuinae nitida fluenta suscipias, ne qua ingrediatur contagio. procedit sol magno iubare diem, magno mundum conplens lumine, uaporans calore.
Abbreviated transcription (Latin):
unt : ut eius fructum nobis conuerteret ad salutẽ.
pie ysaac dixit. Otor iacob odor agr pleni: sdest na¬
turalis odor. Quid enim pleno rure stiauius : Quid
uitis odore iocandius: Quio fabe fiore gragus: Vnde
quamuis ingeniose quis ante nos dixerit. non uitem
aut ficum patriarcba olebat aut frugem. s uirtutum
spirabat gratiam: ego tamen & odorem ipsum terre sim¬
plicem atq sincerum pro gratia benedictionis accipiam.
quem fraus nulla composut. s ueritas indulgentie
celestis infridit. Deniq inter benedictiones sacratissima
computatur: ut tribuat nobis dñs a rore celi iuni &
olei atq frumenti: cui ẽ honor. głã. laus. ꝑpetuitas. a scłis
& nunc & semꝑ. & in omnia scła scłortim amen¬
tundemiam colligit. uasa pͥuis quibus uinum in¬
funditur mundare consueuit. ne sors aliqua
liini gratiam decoloret. Quid enim prodest ponere
tutem in oedine. fodere quot annis. aut aratris sulcos

Expanded text:
uit, ut eius fructum nobis conuerteret ad salutem auit, ut eius fructum nobis conuerteret ad salutem apie Isaac dixit: odor lacob odor agri pleni, id est naturalis odor. quid enim pleno rure suauius, quid uitis odore iucundius, quid fabae flore gratius? unde quamuis ingeniose quis ante nos dixerit: \'non uitem aut ficum patriarcha olebat aut frugem, sed spatiosum spirabat gratiam\', ego tamen et odorem ipsum terrae simplicem atque sincerum pro gratia benedictionis accipio. quem fraus nulla conposuit, sed ueritas indulgentiae caelestis infudit. denique inter benedictiones sacratissimas computatur, ut tribuat nobis dominus a rore caeli uim uini, olei atque frumenti, cui est honor laus gloria perpetuitas a saeculis et nunc et semper et in omnia saecula saeculorum amenndemiam colligit uasa prius quibus uinum infunditur mundare consueuit, ne sors aliqua uini gratiam decoloret. quid enim prodest ponere uitem ordine, fodere quodannis aut aratris sulcos
Abbreviated transcription (Latin):
ene ammonuit iste uerficultis repetere pene in-¬
termissũ: quia diximtis precepto dm̃i uitem õs
pullulasse. quam postea post diluitium a noe planta¬
tam esse cognouimius. Dic enim habes quia noe agͥco¬
la erat terre: & plantauit uitem. &bibit de uino euis
bs obdormluit. NIon ergͥo noe aucꝰtor est ũitis: sed plan¬
tationis. Neq enim nisi eam repperisset ante genera-¬
tam: plantare potuisset. Cultor ergo non aucꝰtor est
uitum. Detis autẽ qui sciret quod uinum sobrie
potatum sanitatem daret. augeret prudentiam
in modice sumptum aut tutia aut causas daret. crea-¬
turam dedit abundantiam humano arbitrio reser¬
uauit. ut parsimonia nature esset magisterium sobrie¬
tatis abuntantie noram lapsumq temulentie sibi ascͥ¬
beret humana conditio. Deniq & ipse inebriatus ẽ
noe: & obbormunt consopitus auino. Itaq per uinũ
patuit deformitati: qui per diluuium extreuit ad
gloriam.D dñs & in eo creature sue gr̃am reserua¬

Expanded text:
ene admonuit iste uersiculus repetere paene intermissum quia diximus praecepto domini uitem etiam pullulasse, quam postea post diluuium a N oe plantatam esse cognouimus. sic enim habes, quia Noe agricola erat terrae et plantauit uitem et bibit de uino eius et obdormiuit. non ergo Noe auctor est uitis, sed plantationis. neque enim nisi eam repperisset ante generatam, plantare potuisset. cultor ergo, non auctor est uitium. deus autem, qui sciret quod uinum sobrie potatum sanitatem daret, augeret prudentiam, inmodice sumptum ad uitia causas daret, creaturam dedit, abundantiam humano arbitrio reseruauit, ut parsimonia naturae esset magisterium sobrietatis, abundantiae noxiam lapsumque temulentiae sibi ascriberet humana condicio. denique et ipse inebriatus est Noe et obdormiuit consopitus a uino. inquit per uinum patuit deformitati, qui per diluuium excreuit ad gloriam. sed dominus et in eo creaturae suae gratiam reserua