comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
linguȩ. Acuistis enim linguas ur̃as . Et quando ꝑcussistis
sexta crucifixum dñm : & quidã hora tertia : nisi intelliga¬
mus: ꝑt᷑bamur Etiam incipiente sextahora : dicit᷑ pilatꝰ
sedisse ꝓtribunali & reuera quando leuatus est dñs inligno:
hora sex ta erat. Sed alius euangelista intuens animũ uideoꝵ
quia uolebant se immunes uideri amorte dnĩ. narrando eos
ostendit reos dicens dñm hora t̃tia crucifixum. Consideran¬
tes autem omnẽ cir cũstantiã lectionis: quanta agi potuerunt
cũ apud pilatũ dñs accusaretur ut crucifiger&ur : inuenimus
horã t̾tiã esse potuisse : quando illi clamauerunt crucifige
crucifige. Ergo uerius illi tunc oceiderunt: quando elama¬
hora tercia . Rei magis isti qui clamando sȩuiebant quã illi qui
obtemperando aniministrabant. Ipsũ est cotũ acumen iudȩorꝵ
hoc est quod ꝓmagno quaesierunt : Occidamus & non occidamus

Expanded text:
linguae: acuistis enim linguas vestras. Et quando percussistis, linguae: acuistis enim linguas vestras. Et quando percussistis, sexta crucifixum Dominum , et quidam hora tertia : nisi intelligamus, perturbamur. Et jam incipiente sexta hora dicitur Pilatus sedisse pro tribunali; et revera quando levatus est Dominus in ligno, hora sexta erat. Sed alius evangelista intuens animum Judaeorum, quia volebant se immunes videri a morte Domini, narrando eos ostendit reos, dicens Dominum hora tertia crucifixum. Considerantes autem omnem circumstantiam lectionis, quanta agi potuerint, cum apud Pilatum Dominus accusaretur, ut crucifigeretur; invenimus horam tertiam esse potuisse, quando illi clamaverunt, Crucifige, crucifige. Ergo verius illi tunc occiderunt, quando clamahora tertia. Rei magis isti qui clamando saeviebant, quam illi qui obtemperando administrabant. Ipsum est totum acumen Judaeorum; hoc est quod pro magno quaesierunt: Occidamus, et non occidamus;
Abbreviated transcription (Latin):
responderunt. Nobis nonlic& int̃ficere quem quã. Iniqͥ¬
tatẽ facinoris sui iniudicem hominẽ refundere uolebant.
sednũ quid dnm̃ iudieẽ fallebant: quod fecit pilatus.
in eo ipso quod fecit. aliquantum particeps fuit. Sed in coꝑatione
multo ipse inocentior. Institit enĩ quantũ potuit: ut illum ex
eoꝵ manib: libar& Nam propt̃ea flagellatũ ꝓduxit adeos
non ꝑsequendo dñm flagellauit. sed illoꝵ satis facere uolens
ut uel sic iam mitescerent. & desinerent uel occidere cũ flagel¬
latũ uiderent. fecit & hoc. At ubi ꝑseuerauerunt: nostis
illum lauisse manus & dixisse quod ipse non fecisset. mundum
se esse amorte illius fecit. Tamen sedsireus quia fecit uel in¬
uitus. illi in nocentes qui cogerunt ut faceret : Nullo modo
Sed ille dixit in eum sententiam & iussit eũ crucifigi. & quasi ipse
occidit. Et uos oiuidaei occidistis. Vnde occidistis : gladio

Expanded text:
responderunt: Nobis non licet occidere quemquam . Iniquresponderunt: Nobis non licet occidere quemquam . Iniquitatem facinoris sui in judicem hominem refundere volebant: sed numquid Deum judicem fallebant? Quod fecit Pilatus, in eo ipso quod fecit, aliquantum particeps fuit; sed in comparatione illorum multo ipse innocentior. Institit enim quantum potuit, ut illum ex eorum manibus liberaret. Nam propterea flagellatum produxit ad eos. Non persequendo Dominum flagellavit, sed eorum furori satisfacere volens, ut vel sic jam mitescerent, et desinerent velle occidere, cum flagellatum viderent : fecit et hoc. At ubi perseveraverunt, nostis illum lavisse manus, et dixisse quod ipse non fecisset, mundum se esse a morte illius : fecit tamen. Sed si reus quia fecit vel invitus; illi innocentes qui coegerunt ut faceret? Nullo modo. Sed ille dixit in eum sententiam, et jussit eum crucifigi, et quasi ipse occidit; et vos, o Judaei, occidistis. Unde occidistis? Gladio
Abbreviated transcription (Latin):
dos eoꝵ. p̃dicauit regnũ cȩloꝵ. Nontacuit uicia eoꝵ. ut ipsa
potius eis displicerent : n on medicus a quo sanabant᷑. his om̃ib:
curationib: eius in grati. tamquã multa febri frȩnetici iN¬
sanientes in medicum. quiuenerat curare eos : Ex cogita uer̃
consilium ꝑdendieum : tam quã ibi uolentes ꝓbare : utrum
uere homosit qui mori possit. analiquid suꝑ homines sit.¬
& mori se non ꝑmittat. Verbum ipsoꝵ agnoscimus : insapien¬
tia salomonis. Morte turpissima inquiunt condemp̃nemus
eum In terrogemus eũ : erit respectus in sermonib: illius
sienĩ uere filius deiest: liber& eum
& sagittȩ & linguȩ eoꝵ gladius acutus. Quoddicit alius
psalmus. Sio & hic ex acuerunt tam quã gladium linguas
suas. nondicant uida ei non occidimus xp̃m: & enim proptea
eum dederunt iudicipilato ut quasi ipsi amorte eius uide¬
rent᷑ immunes. Nãcũ dixissoe eis pilatus. uos eũ occidite :

Expanded text:
idos eorum, praedicavit regnum coelorum, non tacuit vitia eorum, ut ipsa idos eorum, praedicavit regnum coelorum, non tacuit vitia eorum, ut ipsa potius eis displicerent, non medicus a quo sanabantur: his omnibus curationibus ejus ingrati, tanquam multa febri phrenetici, insanientes in medicum qui venerat curare eos, excogitaverunt consilium perdendi eum; tanquam ibi volentes probare utrum vere homo sit qui mori possit, an aliquid super homines sit, et mori se non permittat. Verbum ipsorum agnoscimus in Sapientia Salomonis: Morte turpissima, inquiunt, condemnemus eum. Interrogemus eum; erit enim respectus in sermonibus illius: si enim vere Filius Dei est, liberet eum et sagittae, et lingua eorum gladius acutus , quod dicit et alius psalmus: sic et hic, Exacuerunt tanquam gladium linguas suas. Non dicant Judaei: Non occidimus Christum. Etenim propterea eum dederunt judici Pilato, ut quasi ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nam cum dixisset eis Pilatus, Vos eum occidite,
Abbreviated transcription (Latin):
dere ingehenna ignis. Non enĩ atimore uolo ẽẽ. inmunis.
tores talia passisunt: sednihil sic eluco& quo modo caput
marte rum. ibi melius intuemur quod illi exꝑtisunt
Protectus est amultitudine malignantium. protegente sedõ
protegente Carnẽ suam ipsofilio & homine quemgerebat
quia filius hominis est & filius dei est. Filius dei propt̃
formã dei: filius hominis propt̃ formã serui: habens
in potestate ponere animã suam : & recipere eam
Quidei potuerunt facere inimici: occiderunt corpus.
animã non occiderunt. intendite Parũ ergo erat dñm ortari
martyres uerbo : nisi firmar& exemplo. Nostis qui conuentus
erat malignantium uidaeoꝵ. & quȩ multitũdo oꝑantium
iniquitatem . Quare uoluerunt occidere dnm̃ ihm̃ xp̃m:
Tanta oꝑa bona inquit ostendi uobis: propt̃ quod hoꝵ me uultis
occidere : Pertulit omnes infirmos eoꝵ curauit om̃s langu¬

Expanded text:
dere in gehenna ignis. Non enim a timore volo esse immunis; dere in gehenna ignis. Non enim a timore volo esse immunis; tyres talia passi sunt: sed nihil sic elucet quomodo caput martyrum; ibi melius intuemur quod illi experti sunt. Protectus est a multitudine malignantium, protegente se Deo, protegente carnem suam ipso Filio et homine quem gerebat: quia Filius hominis est, et Filius Dei est; Filius Dei propter formam Dei. Filius hominis propter formam servi : habens in potestate ponere animam suam, et recipere eam . Quid ei potuerunt facere inimici? Occiderunt corpus; animam non occiderunt. Intendite. Parum ergo erat Domino hortari martyres verbo, nisi firmaret exemplo. Nostis qui conventus erat malignantium Judaeorum, et quae multitudo erat operantium iniquitatem. Tanta opera bona, inquit, ostendi vobis: propter quod horum me vultis occidere ? Pertulit omnes infirmos eorum, curavit omnes langu
Abbreviated transcription (Latin):
Illi absarti quia mortui: illiaut̃ qui absarti mortui. Nonenim
absorti uiuere potuerunt : quamuis uiui absorberent᷑. Ergo
hoc orat uox maiꝰ tyrum: atimore in imici erue animã meã
Nonut me occidat inimicus: sed ut non timeã occidentem
inimicũ hoc orat inpsalmo implere seruus. quo modo iubebat
in euangło dñs Quid modo iubebat dñs: Nolite timere
eos quicorpus occidunt: animã autem non possunt occidere
sedeum potius timete: qui hab& potestatem & animã & corpꝰ
occidere in gehenna ignis. & repetiuit. Itadico uobis eum
timete. Quisunt quicorpus occidunt: Inmici. Quid iubebat
dñs: netimerentur Oretur ergo ut prest& quod iub&:
atimore mimici erue animã meã. Erue. atimore inimici:
& subde timortuo. Nantimeã eum quicorpus occidit.
sed timeam eum quihab& potestatem corpus && animã occi¬

Expanded text:
Illi absorpti sunt, quia mortui; illi autem quia absorpti, mortui. Non enim Illi absorpti sunt, quia mortui; illi autem quia absorpti, mortui. Non enim absorpti vivere potuerunt, quamvis vivi absorberentur. Ergo hoc orat vox martyrum, A timore inimici erue animam meam: non ut me non occidat inimicus, sed ut non timeam occidentem inimicum. Hoc orat in Psalmo impleri servus, quod modo jubebat in Evangelio Dominus. Quid modo jubebat Dominus? Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere; sed eum potius timete qui habet potestatem, et animam, et corpus occidere in gehenna ignis . Et repetivit: Ita dico vobis; eum timete . Qui sunt qui corpus occidunt? Inimici. Quid jubebat Dominus? Ne timerentur. Oretur ergo ut praestet quod jubet. A timore inimici erue animam meam. Erue me a timore inimici, et subde timori tuo. Non timeam eum qui corpus occidit; sed timeam eum qui habet potestatem et corpus, et animam occi
Abbreviated transcription (Latin):
meã dum tribulor atimore in imici erue animã meam
Seuerunt in imici in martyres. Quid orabat istauox corporis
xp̃i : Hoc orabat ut eruerent᷑ ab inimicis : & non eos possent
occidere inimici. Ergo exauditi non sunt quioccisi sunt. &
deseruit deus contritos corde seruossuosi& sperantes inse
despexit : Absit : Quis enĩ inuocauit dnm & derelictus est:
Quisperauit in eum & desertus est abeo: Exaudiebant᷑ ergo &
occidebant᷑ & tamen ab inimicis eruebantur. Alii timentes
consentiebant & uiuebant : & tamen ipsi abinimicis absorbebant᷑
Indeest illauox gratulationis forsitan uiuos: ab sorbuissent nos
uiui absorti. Multi mortui absorci: quiputauerunt manem
esse fidem xp̃ianã : mortui absortisunt. Quiaut̃ scientes
ueritatem eẽ p̃dicationẽ euangelii. xp̃m esse filium dei sci¬
entes & hoc credentes : hoc intus tenentes: cesserunt tamen
doloribus & idolis sacrificauerunt: uiui absortisunt

Expanded text:
m, dum tribulor: a timore inimici erue animam meam. m, dum tribulor: a timore inimici erue animam meam. Saevierunt inimici in martyres; quid orabat ista vox corporis Christi? Hoc orabat, ut eruerentur ab inimicis, et non eos possent occidere inimici. Ergo exauditi non sunt, quia occisi sunt; et deseruit Deus contritos corde servos suos, et sperantes in se despexit? Absit. Quis enim invocavit Dominum, et derelictus est? quis speravit in eum, et desertus est ab eo ? Exaudiebantur ergo, et occidebantur; et tamen ab inconsentiebant et vivebant, et tamen ab inimicis ipsi absorbebantur. Inde est vox gratulationis: forsitan vivos absorbuissent nosvivi absorpti; multi mortui absorpti. Qui putaverunt inanem esse fidem christianam, mortui absorpti sunt: qui autem scientes veritatem esse praedicationem Evangelii, Christum esse Filium Dei scientes, et hoc credentes, et hoc intus tenentes, cesserunt tamen doloribus, et idolis sacrificaverunt, vivi absorpti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pandit rete pedib meis. conuertit me retror sum:
posuit me desolatam totadie merore confectam. N
Vigilauit iugum iniquitatũ iearũ inmanu eius: Cori¬
uolutaesunt & impositȩ collo meo : infirmata est uirtus
mea. dedit me dñs in manu dequa non potero surgere
Abstulit omnes magnificos meos dñs demediomei: T¬
uocauit aduersum me tempus ut contereret electos meos:
Tor cular cal cauit me dñs iuirgini filiȩ iuda e U¬
Idcirco egoplorans & oculus meus deducens aquã : quia longe
factus est ame consolator Conuertens animã meam : factisunt
amicim ei perditi : quoniam inualuit inimicus. F
Ex pandit siora manus suas: Non est qui consoletur eam:
mandauit dñs aduersum ia cob incircuitu eius hostes eius:
facta est hierłm quasi polluta menstrus lut̃ eos: eꝑ
Iustus est dñs quia os eius adiracundiam ꝓ uocaui :¬
Audite obsecro uniuersi populi : & uidete dolorẽ meum:
uirgines meȩ & iuuenes mei abierunt In captiuitatem

Expanded text:
pandit rete pedibus meis convertit me retrorsum pandit rete pedibus meis convertit me retrorsum posuit me desolatam in manu eius convolutae sunt et inpositae collo meo infirmata est virtus mea dedit me Dominus in manu de qua non potero surgere SAMECH abstulit omnes magnificos meos Dominus de medio mei vocavit adversum me tempus ut contereret electos meos torcular calcavit Dominus virgini filiae Iuda idcirco ego plorans et oculus meus deducens aquam quia longe factus est a me consolator convertens animam meam facti sunt filii mei perditi quoniam invaluit inimicus FE expandit Sion manus suas non est qui consoletur eam mandavit Dominus adversum Iacob in circuitu eius hostes eius facta est Hierusalem quasi polluta menstruis inter eos SADE iustus est Dominus quia os eius ad iracundiam provocavi audite obsecro universi populi et videte dolorem meum virgines meae et iuve
Abbreviated transcription (Latin):
uos celesti congregare dignet᷑. Et sic ꝑdies quinq docebat eos & confir¬
mabat in p̃ceptis dĩ. Posthȩc aut̃ ex pansis manib: orauit ad dnm dicens
ustodi queso dnẽ grogẽ hunc qui iam tuam cognouit salutẽ ut non
p̃ualeat illi malignus. sed quȩ te iubente me dispensante sus cepit
erant responder̃ am̃. Et accipiens panẽ. gris agons fregit ox dedit om̃ib
dicons. Accipite gnĩm quã uob tradidit ꝑme famulũ suũ xp̃s dñs¬
ds̃ nr̃t. Etosculans singulos atq cõmendans dño inthesalonicã ꝓfectans
est. ibiq biluo docens disaes sit abeis. & gradexi
Tulti aut̃ exe macedonia fideles ꝓfectisunt cũ eo: quoꝵ fuer due

Expanded text:
vos caelesti congregare dignetur'. Et sic per dies quinque docebat eos et confirvos caelesti congregare dignetur'. Et sic per dies quinque docebat eos et confirmabat in praeceptis Dei. Post haec autem expansis manibus oravit ad Dominum, dicens: 'Custodi, quaeso, Domine, gregem hunc, qui iam tuam cognovit salutem, ut non praevaleat illi malignus, sed quae, te iubente, me dispensante, soscepit, erant responderunt: 'Amen'. Et accipiens panem, gratias agens fregit et dedit omnibus, dicens: 'Accipite gratiam quem vobster'. Et osculans singulos atque commendans Domino, in Thesalonica profectus est, ibique biduo docens, discessit ab eis. 21. Multi autem ex Machedonia fideles profecti sunt cum eo, quorum fuerunt duae
Abbreviated transcription (Latin):
conueniant om̃s qui susceper̃ uerbũ dĩ. Et cõmendẽ illos dño iħ̃u xpõ
ut cos indoctrina sua immaculatos custodire dignet. Ego uero iã
resoluo aco pore & uado ad promis sionẽ illã quã mihi pollicere
dignatus ẽ. rggnatoꝵ celoꝵ o& t̾rȩ qui ẽ. filius omipotentis di cũ spũ
seo uerus ds̃ ꝑmanens in scła sempit̾na. hȩc audiontes frs flebaat
ualde. Ec cedebant palmis facies suas cũ genitu magno. Denig con¬
uenientib cunctis. Ait iterũ. Scitote dilectis simi me discessurũ a uob̃
sed eredo iniħm cuius uerbũ p̃dico qr custediet uos amalo ut nori
diuellat᷑ ab inuico hȩc messis quã inuobis serui id ẽ. cognitio oe doc¬
trina iħu xp̃i dnĩ mei. Uos aut̃ orate iugit etstate fortes infide
ut eiulsã dñs omnẽ titaniã standali tãquã triticũ mundũ in horreo

Expanded text:
conveniant omnes qui susceperunt verbum Dei, et commendem illos domino Iesu Christo, conveniant omnes qui susceperunt verbum Dei, et commendem illos domino Iesu Christo, ut eos in doctrina sua inmaculatos custodire dignetur. Ego vero iam resolvor a corpore et vado ad promissionem illam quam mihi pollicere dignatus est Regnator caelorum et terrae, qui est filius omnipotentis Dei, cum Spiritu sancto verus Deus, permanens in saecula sempiterna'. Haec andientes fratres, flebant valde et cedebant palmis facies suas cum gemitu magno. Denique convenientibus cunctis, ait iterum: 'Scitote, dilectissimi, me discessurum a vobis, sed credo in Iesum, cuius verbum praedico, quia custodiet vos a malo, ut non divellatur ab inimico haec messis, quam in vobis serui, id est cognitio et doctrina Iesu Christi domini mei. Vos autem orate iugiter et state fortes in fide, ut, evulsam Dominus omnem zizaniam scandali, tamquam triticum mundum in horreo
Abbreviated transcription (Latin):
equenti uero nocte. uisũ uidit beatꝰ apłs. quẽ eiã frib enarnauit
dicens. Audite dilectis simi sonniũ meũ. Nidebã & ecce mons mag¬
tum luce resplendens ita ut mundũ putaretur illuminare. Et ecce
extensa manu petro apło leuabat eũ inuerticẽ montis. Et aonuer sus
adme rogabat ascendere post perũ dicens. Andreai poculũ poeri
bibiturus es. Etextensis manib ait. Appropinquare mͥ & extende
manus cuas ut coniungant᷑ manib meis c caput tuũ capta meo soti¬
cur. Qđ cum fecis somn in uontus sum breuioꝵor . cẽ. ioħe. Et post
hȩc ait mihi. Uis cognoscere imaginẽ huius rei quã cernis ł quis
sit quitibi loquitur: Et ego aio. Desiderio ista cognoscere. Et ait
mih. Egosũ uerbũ crucis inqua pendebis in ꝓximis ꝓpt̃ nomen eiꝰ
quẽ p̃dicas. Et multa alia mihi dixit: quȩ nunc silere oportet.
rodebunt᷑ tamen tunc cum adhanc immolationẽ acces sero. Nunc aut̃

Expanded text:
Sequenti vero nocte visum vidit beatus apostolus, quem etiam fratribus enarravit, dicens: 'Audite, dilectissimi, somnium meum. Videbam, et ecce mons magtum luce resplendens, ita ut mundum putaretur inluminare. Et ecce extensa manu Petro apostolo, levabat eum in vertice montis, et conversus ad me, rogabat ascendere post Petrum, dicens: „Andreas, poculum Petri bibiturus es". Et extensis manibus, ait: „ Adpropinqua mihi et extende manus tuas, ut coniungantur manibus meis, et caput tuum capite meo societur". Quod cum fecissem, inventus sum brevior esse Iohanni; et post haec ait mihi: „Vis cognoscere imaginem huius rei quam cernis, vel quis sit qui tibi loquitur?" Et ego aio: „Desidero ista cognoscere". Et ait mihi: „Ego sum Verbum crucis, in qua pendebis in proximo propter nomen eius quem praedicas". Et multa alia mihi dixit, quae nunc silere oportet; prodebuntur tamen tunc cum ad hanc immolationem accessero. Nunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
sim. sednauis hȩc paruula .ẽ. Ergo pueri cum impedimenis in maio¬
re conscendant naue. uos uero imsta quȩ minor .ẽ. nobiscũ ꝓperabi¬
tis. Et dto eis anchimo qͥconsolant eos ius sit aliã conscondere Nauem
Quã ꝓpesib semꝑ ius sit ad ẽ ut o ipsi uiderent cũ & audireit uerbũ
d̃ Pormiente aut̃ eo parũper quidĩ uento modico impulsus
ereidit inmare. Anthimꝰ dit excitauit eum dicens. S uecur re
doctor bone . perut aut̃ unus defamulis tuis. P ꝑge factus autem
apls. increpaut uentũ ox silut oe mire oanquillũ es red ditum
Homo uero quiceciderat. unda famulante adnauẽ deuectus est
Cuius manũ antimꝰ app̃hensam leuauit eũ innaui. Et om̃s ammiratis
uirtutẽ apłi quia etiã & mare oboediebat ei. Duodecima igitur die
patras achaȩ ciuitatẽ appulsi sunt. Egressi que nauẽ in quodam
diuersorio morabant᷑.

Expanded text:
simi, sed navis haec parvula est. Ergo pueri cum inpedimentis in maiore conscendant nave, vos vero in ista quae minor est nobiscum properabitis'. Et dato eis Anthimo, qui consolaret eos, iussit aliam conscendere navem, quam prope sibi semper iussit adesse, ut et ipsi viderent eum et audirent verbum Dei. Dormiente autem eo parumper, quidam vento modico inpulsus, cecidit in mari. Anthimus autem excitavit eum, dicens: 'Succurre, doctor bonae; periit autem unus de famulis tuis'. Expergefactus autem apostolus, increpavit ventum, et siluit, et mare tranquillum est redditum. Homo vero qui ceciderat, unda famulante, ad navem devectus est. Cuius manum Anthimus adpraehensam, levavit eum in navi, et omnes admirati sunt virtutem apostoli, quod etiam et mare oboediebat ei. Duodecima igitur die Patras Achaiae civitatem adpulsi sunt, egressique navem, in quodam diversorio morabantur.
Abbreviated transcription (Latin):
hic iam ullã potestatẽ habere : quia uenit homo illequẽ ꝑseqͥ cogitabas
Et nunc in hac nocte inqua adhuc potestatẽ habemꝰ ulciscim᷑ nos inte
Etsic grauit̃ cesum recesser̃ ame Nunc aut̃ tu uirdi dep̃care dñm
ut dimittens mihi hoc delictũ saner ab infirmitate qua teneor.
Hȩc eo corã omni popło narrante. Beatus apłs p̃dicabat assidue uerbũ
dĩ & eredebant om̃s. Proconsul uero sanatus credidit & corrobat᷑ ẽ.¬

Expanded text:
hic iam ullam potestatem habere, quia venit homo ille quem persequi cogitabas. hic iam ullam potestatem habere, quia venit homo ille quem persequi cogitabas. Et nunc in hac nocte, in qua adhuc potestatem habemus, ulciscimur nos in te". Et sic graviter caesum, recesserunt a me. Nunc autem tu, vir Dei, deprecare Dominum, ut dimittens mihi hoc delictum, saner ab infirmitate qua teneor'. Haec eo coram omni populo narrante, beatus apostolus praedicabat assidue verbum Dei, et credebant omnes. Proconsul vero sanatus, credidit et conroboratus e
Abbreviated transcription (Latin):
nihil reuelationis accepit. Altera uero nocte cũ. eẽt. ex hoc tristis audiut
uocẽ dicentẽ sibi. Andrea ergo semꝑ tecũ sum &nonte derelinquo
Hȩc aut̃ audiens. glorificabat dnm̃ ꝓhac uisione. Lisbius uero ꝓ con¬
sul ammonitus ẽ. ꝑuisum ut susciperet hominẽ di. At ille misit
ad hominẽ qui eos hospitio receperat etrogauit. ut adduceret sibi beatũ
apłm. Qđ cuille audis set. uenit ad ꝓconsulem. Et ingressus cubiculũ
eius uidit eũ iacentẽ clausis oculis quasi mortuũ. Pungensq latus illus
ait. Surge &enarra nobis quȩ tibi contigerint. Etille ego inquit sũ
qui ex eoribam uiã quã doces. Et misi milites cũ nauib ad ꝓconsulem
macedoniȩ ut uirictũ te trans mittens mihi morte dampnarem.
Sed naufragia ꝑferentes nũquã potuer̃ accedere quo iussi sunt.
umq in hac intentione durarem ut destruerẽ uiã tuã. apparuerunt
mihi duo uiri ȩhiopes quime flagris cedebant dicentes. Non possumus

Expanded text:
nihil revelationis accepit. Altera vero nocte, cum esset ex hoc tristis, audivit vocem dicentem sibi: 'Andreas, ego semper tecum sum et non te derelinquo'. Haec autem audiens, glorificabat Deum pro hac visione. Lisbius vero proconsul admonitus est per visum, ut susciperet hominem Dei. At ille misit ad hominem qui eos hospitio reciperat et rogavit, ut adduceret sibi beatum apostolum. Quod cum ille audisset, venit ad proconsulem, et ingressus cubiculum eius, vidit eum iacentem clausis oculis quasi mortuum. Pungensque latus illius, ait: 'Surge et enarra nobis quae tibi contigit'. Et ille: 'Ego', inquid, 'sum qui execrabam viam quam doces et misi milites cum navibus ad proconsulem Machedoniae, ut vinctum te transmittens mihi, morte damnarem. Sed naufragia perferentes, numquam potuerunt accedere quo iussi sunt. Cumque in hac intentione durarem, ut distruerem viam tuam, apparuerunt mihi duo viri Aethiopes, qui me flagris cedebant, dicentes: „Non possumus
Abbreviated transcription (Latin):
qui fecerit: & noui && ueteris testam̃ti p̃cepta cõplebit: implens
illud euangelicũ. omiã quȩcũq uultis ut faciant uobis homines
ita && uos facite illis similit̃. haec est enĩ lex & propħae Ad

Expanded text:
qui fecerit, et noui et ueteris testamenti praecepta complebit implens qui fecerit, et noui et ueteris testamenti praecepta complebit implens illud euangelicum: omnia, quaecumque uultis, ut faciant uobis homines, ita et uos facite illis similiter. haec e
Abbreviated transcription (Latin):
castitatem ante plures dies etiã cũ ꝓpͥis uxorib: custodi& ca¬
ritas ur̃a : tam̃ lic& ex suꝑfluo etiam qđ uos facere credo cari¬
tatis contemplatione cõmoneo. ut ꝑtotã quad ragesimã & usq
ad finẽ paschae castitatẽ dõ auxiliante seruantes in illa saero scã
sollempnitate paschali caritatis luce uestiti. le mosinis splen¬
didi orationib: uigiliis. uel ieiunus. uelut quib: dã caelestibus
&sꝑitalib: margaritis ornati. non solũ cũ amicis pacifici lii¬
cũ secura conscientia ad altare dñi accedentes corpus & sanguinẽ
eius non adiuditium sed adremedium possitis accipere. Sedeum
deelemosinis loquim᷑: non cont᷑bet᷑ angusta pauꝑtas. Omiã enim
reputabit᷑ ꝓoꝑe facti. Sed hoc ille implere poterit: qui omnẽ¬
pauperẽ quasi seipsum considerare uoluerit: Et sic pauꝑitribuat.
quo modo si ipse in tali necessitate essex sibi fieri cuper& haec

Expanded text:
castitatem ante plures dies etiam cum propriis uxoribus custodiat cacastitatem ante plures dies etiam cum propriis uxoribus custodiat caritas uestra, tamen licet ex superfluo etiam, quod uos facere credo, caritatis contemplatione commoneo, ut per totam quadragesimam usque ad finem paschae castitatem deo auxiliante seruantes in illa sacrosancta sollemnitate paschali caritatis luce uestiti, elimosynis splendidi, orationibus, uigiliis et ieiuniis uelut quibusdam caelestibus et spiritalibus margaritis ornati non solum cum amiciset secura conscientia ad altare Domini accedentes, corpus, ac sanguinem ejus, non ad judicium, sed ad remedium possitis accipere. Sed cum de eleemosynis loquimur, non conturbetur angusta paupertas. Omnia enireputatur pro opere facti. Sed hoc ille implet, pauperem quasi se ipsum considerare uoluerit. sic pauperi tribuat, quomodo, si ipse in tali necessitate esset, sibi fieri cuperet. haec
Abbreviated transcription (Latin):
erogentur : ut quod pransuri eramus non in nr̃is sacculis sed
inuisceribus pauperum reponamus : quia manus pauperis gato
quia quam uiscibus quẽ pauꝑ accipit consumat᷑ mercestam̃
boni operis incȩlo re conditur : Nam si prandia nr̃a exqͥ¬
sitis saporib: & multiplicatis ferculis expendere studeamꝰ
adcenam si corporinrõ deliciȩ non subtrahunt᷑ : sed etiam
duplicant᷑: Acsic quomodo corpori nihil minuit᷑: sic animȩ
nihil augetur. haeo fr̃s timens magis quã deuobis aliquidsinis¬
trũ credens ammoneo. Scio enĩ plures ex uobis dõꝓpicio. &
peregrinos excipere : & pauperib: frequent elemosinã dare
Et idõ qđ suggero adhuȩ ꝓficiat : ut qui faciebat amplius faciat
Quiuero non faciebat : aut forte tardius faciebat. tã scãm sibi
& dõ placitam oꝑationẽ in consuetudinẽ mittat. & lic&
credam qđ dõ inspirante semꝑ suꝑuenientib festiuuitatib

Expanded text:
erogentur, ut, quod pransuri eramus, non in nostris sacculis, sed erogentur, ut, quod pransuri eramus, non in nostris sacculis, sed in uisceribus pauperum reponamus, quia manus pauperis gazopquia, quamuis cibus, quem pauper accipit, consumatur, merces tamen boni operis in caelo reconditur. nam si prandia nostra exquisitis saporibus et . multiplicatis ferculis expendere studeamus ad caenam, sic corpori nostro deliciae non subtrahuntur, sed etiam duplicantur ac, sicut eo modo corpori nostro nil minuitur, sic animae nil augetur. Haec, fratres, timens magis quam de uobis aliquid sinistrum credens admoneo. scio tamen plures ex uobis deo propitio et peregrinos assidue excipere et pauperibus frequenter elimosynam dare. et ideo, quod suggero, ad hoc proficiat, ut, qui faciebat, amplius faciat. qui uero non faciebat aut forte tardius faciebat, tam sanctam sibi et deo placitam operationem in consuetudinem mittat. et licet credam, quod deo inspirante semper superuenientibus festiuitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
apłs terribilit̃ increpat dicens. Agite nunc inquit diuites
plorate ululantes in mniseris quae aduenient uobis. Diuuciȩ urã
putre facte sunt & uestim̃ta urã atineis comesta sunt. Aurum
& argentũ urm ȩruginauit: &erugo eoꝵ intestimoniũ uobis¬
erit : & manducabit carnes ur̃as sicut ignis. Thes aurizantes
suꝑ t̾ram & in delicus enutristis corda ura indie oetisionis
dum est. Adhuc enĩ &ego & mei similes neglegentes.
cũ dĩ adiutorao possumus nos emendare siuolumus: ut ele¬
mosinas quas hucusq parti fecimus. largiꝰ erogemus: ut pro
peccatis preteritis cum dolore &gemitu. & cumspe reꝑationis
ieiunia nr̃a elemosinarũ pinguedo cõmendo&. quia taleest
ieiunium sine elemosina qualis sine oleo est lucerna. Nam
sicut lucerna quae sine oleo accendit᷑ fumare potest: lucem
habere non potest. Ita ieiunium sine elemosina. carnẽ quidẽ
cruciat. sed caritatis lumine animã non illustrat. Interim

Expanded text:
apostolus terribiliter increpat dicens: agite nunc, inquit, diuites, apostolus terribiliter increpat dicens: agite nunc, inquit, diuites, plorate ululantes in miseriis, quae aduenient uobis. diuitiae uestrae putrefactae sunt et uestimenta uestra a tineis comesta sunt. aurum et argentum uicut ignis. thesaurizastis super terram e.t in deliciis enutristis corda uestra in die occisionis. dum est. adhuc enim et ego et mei similes neglegentes cum dei adiutorio possumus nos emendare, si uolumus, si et elimosynas, quas huc usque parcius fecimus, largius erogemus et pro peccatis praeteritis cum dolore et gemitu et cum spe reparationis ieiunia nostra elimosynarum pinguedo commendet, quia tale est ieiunium sine elimosyna, qualis sine oleo lucerna. nam sicut lucerna, quae sine oleo accenditur, fumigare potest, lumen habere non potest, ita ieiunium sine elimosyna carnem quidem cruciat, sed caritatis lumine animam non illustrat. interim
Abbreviated transcription (Latin):
mihi fecists. Laboriosum & fastidiosum nobis est in pauꝑib
recipere xp̃m inpatria nr̃a : timeo nenobis ille uicẽ reddat
nec non recipiat in beatitudine sua. Contempnimus illum
inmundo : timeo nenos ille iterũ contempnat in cȩlo : seđm
illud quodscriptũ est. Esuriui: & non dedistis mihi manduca¬
re . Et hospes fui: & ñ susce pistis me. Et quã diu ñ fecistis uni
exminimis istis : nec mihi fecistis & quod post haec sequit᷑
Pr̃s auertat hoc ds̃ a nobis hoc enĩ post ea addidit dicens
uerbo parit exemploq doceamus Quidergo post haec dixxit
sententia neminẽ uidico: unus quisq ad tendat conscientiã
suã : Metamen arguo & rep̃hendo : quia forte aliquoties euenit
ut ꝑ neglegentiã uestim̃ticula mea quae debuer̃ accipere
pauperes: deuorent᷑ atineis. Et timeo nemihi ipsi panni in
testimonium ꝓferant᷑ inde iudicti: scđm illud quod iacob

Expanded text:
mihi fecistis? laboriosum et fastidiosum nobis est in pauperibus mihi fecistis? laboriosum et fastidiosum nobis est in pauperibus recipere Christum in patria nostra, timeo, ne ille nobis uicem reddat, ne non recipiat nos in beatitudine sua. contemnimus illum in mundo, timeo, ne nos ille iterum contemnat in caelo secundum illud, quod ipse dixit: esuriui enim et non dedistis mihi manducare et hospes fui et non suscepistis me, et: quamdiu non fecistis uni ex minimis istis, nec mihi fecistis. et quod postea sequitur, fratres, auertat hoc deus a nobis, hoc enim postea addidit dicens:uerbo pariter et exemplo doceamus. quid ergo post haec dixit dsententia neminem iudico, unusquisque attendat conscientiam suam. me tamen arguo et reprehendo, quia forte aliquoties euenit, ut per neglegentiam uestimenticula mea, quae debuerint accipere pauperes, deuorarentur a tineis. et timeo, ne mihi ipsi panni ad testimonium proferantur in die iudicii secundum illud, quod Iacobus
Abbreviated transcription (Latin):
frigidȩ dixit : neferte seposset aliquis pauꝑ delignoꝵ pe¬
nuria excusare. aut certe diceroꝵ se uasculum ubi aquã
nullus pauper sit quiualeat excusare. Sic enĩ ait hoc est
ieiunium quodelegi: dicit dñs. Frange esurienti panẽtuũ
N ondixit ut integrum dar& cum forte pauꝑ ille alium non
haber&: Sed frange inquit. hoc est dicere etiam sitanta tibi
pauꝑtas est ut non habeas nisi unũ panem: ex ipso enim frange
& pauperib tribue. Et egenũ inquit acsine tecto induc
uel inunũ angulũ domussuȩ ꝑegrino p̃paroe lectulũ. Iuid
nos adhȩx dicturisumis fr̃s. uelquã exeusationẽ habere pote¬
rimus quiamplas & spatiosas domos habentes uix aliquando
dignam̃ excipere pegrinũ. ignorantes immo ñ eredentes
quod inom̃ib peregrinis xp̃s suscipit᷑ : sicut ipse dixit: hospes
fui. & suscepistis me. Et quã diufecistis uniexminimis istis:

Expanded text:
frigidae dixit? ne forte se posset aliquis pauper de lignorum pefrigidae dixit? ne forte se posset aliquis pauper de lignorum penuria excusare aut certe dixerit se uasculum, ubi aquam nullus pauper sit, qui se ualeat excusare. sic enim ait: hoc est ieiunium, quod elegi, dicit dominus: frange esurienti panem tuum. non dixit, ut integrum daret, cum forte pauper ille alium non haberet, sed frange, inquit, hoc est dicere: etiamsi tibi tanta paupertas est, ut non habeas nisi unum panem, ex ipso tamen frange et pauperi tribue. et egenum, inquit, ac sine tecto inducuel in uno angulo domus suae peregrino praeparet lectulum. Quid nos ad haec dicturi sumus, fratres, uel quam excusationem habere poterimus, qui amplas et spatiosas domos habentes uix aliquando dignamur excipere peregrinum ignorantes, immo non credentes, quod in omnibus peregrinis Christus excipitur, sicut ipse dixit: hospes fui et suscepistis me, et: qua-mdiu fecistis uni ex minimis istis,
Abbreviated transcription (Latin):
sanum rog&& ad prandium. nesibi augeat etiã dealterius gula
peccatum. Proeo tamen qđ non potest ieuinare amplius paupe¬
rib erogare deb&&: ut peccata quae non potest ieiunando
curare : possit elemosinis dando redimere. Bonũ est ieuinare
fr̃s. sed melius elemosinam dare. Sialiquis utrũq potest. duos.
Si uero non potest: melius est elemosinã dare . si possibilitas non
fuerit ieumandi. Elemosina: sufficit sibi sine ieuinio leu¬
nium uero sine elemosina: omnino non sufficit : Ergo aliquis
non potest ieiunare. Elemosina sine ieiunio: bonũ est
Iiis ergo qui non habuerint unde tribuere possint: sufficit
uoluntas bona : scđm illud quod scriptũ est. Gła in excel¬
sis dõ & in tra pax hominibus bonȩ uoluntatis. Sed quis
erit quise possit excusare. cũ etiã procalice aquȩ frigidȩ
mercedem sedñs redditurum essẽ promiserit : & quare

Expanded text:
sanum, ut roget ad prandium, ne sibi augeat etiam de alterius gula sanum, ut roget ad prandium, ne sibi augeat etiam de alterius gula peccatum. Pro eo tamen quod non potest jejunare, amplius debet erogare pauperibus: ut peccata, quae non potest jejunando curare, possit eleemosynas dando, redimere. Bonum est jejunare, fratres, sed melius est eleemosynas dare. Si aliquis utrumque potest, duo si uero non potest, melius est elimosynam dare. si possibilitas non fuerit ieiunandi, elimosyna sufficit sibi sine ieiunio, ieiunium \'uero sine elimosyna omnino non sufficit. ergo si aliquis non potest ieiunare, elimosyna absque ieiunio bonum est. illis ergo, qui non habuerint, unde retribuere, sufficit uoluntas bona secundum illud, quod scriptum est: gloria in excelsis deo et in terra pax hominibus bonae uoluntatis. Sed quis erit, qui se possit excusare, cum etiam pro calice aquae frigidae mercedem se dominus redditurum esse promiserit? et quare
Abbreviated transcription (Latin):
ogouos &ammoneo carissimi fr̃s. ut in isto
legitimo ac sacratissimo tempore exceptis dominicis dieb
nullus prandere p̃sumat : nisi forte ille quẽ ie uinare in fir¬
mitas non ꝑmittit : quia aliis dieb ieuinare aut remediũ aut p̃¬
muim est : in quadragesima nonieuinare peccatũ est. Alio tẽ pore
qui ieuinat. accipi& indulgentiã : In quadragessimo qui potest
ieunare & non ieiunat: senti & poenã. Et ipse tam̃ qui ieiunare
non p̃ual&. secretius sibisoli: aut si est abius infirmus cum ipso sibi
prandium non inuit&. Quia si hoc fecerit: non solũ deus : sed etiam
homines in telligere possunt illum non ꝓinfirmitate non posse :
sedꝓgula ieuinare nonu elle. Sufficiat illi qđ ipse ieiunare ñ
p̃ual& & magis cum gemitu & suspirio & animi dolore
manducet ꝓeo quod aliis ieiunantib ille abstinere ñpotest¬
Quod opus est unicuiq infirmo secretius aut sibi soli aut̃ cũ
alio infirmo similit̃ faciat p̃parare. Iuia ñ ei oport& ut aliquẽ

Expanded text:
o uos, fratres carissimi, ut in isto legitimo ac sacratissimo tempore exceptis dominicis diebus nullus prandere praesumat, nisi forte ille, quem ieiunare infirmitas non permittit, quia aliis diebus ieiunare aut remedium aut praemium est, in quadragesima non ieiunare peccatum est. alio tempore qui ieiunat, accipiet indulgentiam, in quadragesima qui potest et non ieiunat, sentiet poenam. et ipse tamen, qui ieiunare non praeualet, secretius sibi soli aut, si est alius infirmus, cum ipso sibi eiunare praeualent, ad manducandum non inuitet, quia, si hoc fecerit, non solum deus sed etiam homines intellegere possunt illum non pro infirmitate non posse, sed pro gula ieiunare non uelle. sufficiat illi, quod ipse ieiunare non praeualet, et magis cum gemitu et suspirio et animi dolore manducet quod opus est, unicuique infirmo secrete, aut sibi soli, aut cum alio similiter infirmo faciat praeparari: quia non ei oportet aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
uident᷑ ad suꝑstitionẽ hanc specie pietatis ad tracti: ostendam
eis qua ratione animas defunctoꝵ suoꝵ lauare utilius possint
erroꝵ uenia : lapsuũ remissione. Pascant ergo ẽsurientes: uestiant
nudos: ut siqͥd de functoꝵ neglegentia minuf factum est: fide
uiuentiũ impleat᷑. Adhibeat quoq unus quisq ꝓcarissius scõꝵ¬

Expanded text:
videntur ad superstitionem hanc specie esse pietatis attracti, ostendam videntur ad superstitionem hanc specie esse pietatis attracti, ostendam eis qua ratione animas defunctorum suorum juvare utilius possint.errorum veniam, lapsuum remissionem; pascant esurientes, vestiant nudos: ut si quid defunctorum negligentia minus factum est, fide viventium impleatur. Adhibeat quoque unusquisque pro charis suis s
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃oꝵ cibis minime carnalib delectant᷑. offendi his magis poss
quã delectari. Sicũ illȩ in sacris sedibus maneant : uos eas in
terrã esse credatis. Cessate ergo abhis erroribus Et sicut
scriptũ est : Iuaesursum sunt sapite non quae suꝑtrã : ut suꝑstitionis
fidei nr̃ȩ contraria repudiantes: dumea quae dõ placita sunt
facitis: etiã uos cũ xp̃o dño inȩt̃nũ eẽ possitis: quod ipse p̃stare
uãuis sollempnitas festiuitatis hodiernȩ a nobis merito
honor&ur fr̃s lem̃i quia dumtalem cathedrȩ colimus.
episcopatũ p&riapłi ueneram᷑ : tamen hoc anno cũ intra quad¬
raginta dies sollempnitas uenerit : facere eã nobis deb& scõꝵ
dierum reuerentia gratiorẽ. Bene enĩ natalem cathedrȩ int̃
ipsa ieunioꝵ initia nobis ds̃ praestitit : ut diesquaeerat prius
in temperantiae. nunc sit sobrietatis. Quae erat gulȩ : sitabstinen¬
tiae: Quae erat peccati: sit sc̃ĩtatis: Et quia in creduli homines

Expanded text:
nime cibis carnalibus delectantur: offendi his magis possunt quam delectari, si cum illae in sacris sedibus maneant, vos eas in terra esse credatis. Cessate ergo ab his erroribus, et, sicut scriptum est, Quae sursum sunt sapite, non quae super terram : ut superstitiones fidei nostrae contrarias repudiantes, dum ea quae Deo placita sunt facitis, etiam vos cum Christo in aeternum esse possitis. Quod ipse praestare uamvis solemnitas festivitatis hodiernae a nobis merito honoretur; quia dum Natalem Cathedrae colimus, episcopatum Petri apostoli veneramur: tamen quandocumque intra Quadragesimae dies haec solemnitas venerit, facere eam nobis debet sanctorum dierum reverentia gratiorem. Bene enim Natalem Cathedrae inter ipsa jejuniorum initia nobis Deus praestitit: ut dies quae prius erat intemperantiae, nunc sit sobrietatis; quae erat gulae, sit abstinentiae; quae erat peccati, sit sanctitatis. Et quia increduli homines
Abbreviated transcription (Latin):
altitudo consurgit. VUnde conuenient̃ psalmus quilectus est¬
tari in eccła p̃cipit: qui a dignũ est ut fundam̃tũ hoc in eccła
honoretur : ꝑ quod ad cȩlum ascendit᷑. Quo dnatalis ergo cat¬
hedre hodie colit᷑: sacerdotale honorat᷑ officiũ sibihos ecđae¬
pro fant: quamtanto necesse plus habeat eccła dignitatis
elanto sacerdotale officium plus honoris. Cum sollempiita
em hanc ecclesus merito religiosa obseruatio in troduxerit
minor: carapud quosdam infideles hoc die tam ꝑniciosus errer
in ereuerit : ut suꝑtumulos de functoꝵ cibos c& uina conferant
quasi uero egresse ecorporibus animȩ carnales cibos requirant
his nonitedigent: Parare aliquis carissuis dicit quodipse deuorat
qđ prestat uentri. imputat pietati: Cessate ergo fr̃sabhoc gentilis
infidelitatis errore: Animȩ aut̃ scãe quae in hoc scło aut ꝑuitȩ
uimocentiã purȩsunt: aut pęnitentiae satis factione purgant᷑

Expanded text:
elsitudo consurgit. Unde convenienter Psalmista iorum laudent eum . Dignum ergo est, ut fundamentum hoc in Ecclesia honoratur per quod ad coelum conscenditur. Quod natalis ergo Cathedrae hodie colitur, sacerdotale officium honoratur. Quae etiam tanto necesse est plus habeat in Ecclesia dignitatis, quanto sacerdotale officium plus honoris. Dies ergo haem hanc Ecclesiis merito religiosa observatio introduxerit, miror cur apud quosdam infideles hodie tam perniciosus error increverit, ut super tumulos defunctorum cibos et vina conferant; quasi egressae de corporibus animae carnales cibos requirant. his non indigent. Parare aliquis suis charis dicit, quod ipse devorat; quod praestat ventri, imputat pietati. Cessate ergo, fratres, ab hoc gentili infidelitatis errore. Animae enim sanctae, quae in hoc saeculo aut per vitae innocentiam purae sunt, aut poenitentiae satisfactione p
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium ds̃. Haec sunt quae caros ur̃os iuuare possunt. Haec sunt
refrigeria quiescentiũ : haec remedia defunctoꝵ. Cibi autẽ
Hiuc aliquis uinũ offert : que scit ꝓuini & gulȩ nimietate torqueri:
Contumelia hoc magis est : quã humanitas Ex ꝓbratio eriminis non
officium caritatis. Itafit ut uideant᷑ defimetis peccatoribus a caris
suis nontam amoris solatia tribui quã conscientiae torm̃ta cumu¬
lari haec depeccator ib: diximus. Siaut̃ sẽs est cuihaec parant̃
nihil quidem adeum ꝑtin&. Illud unusquisq urm agat qđ supiꝰ
diximus: ut porationes ꝑ elemosinas ꝑsacrificia. ꝑoblationes. &
defunctis suis prosit & sib ipsi: idest ut sipeccator est & mortuus ꝓquo
baccagte: alleuent᷑ peccata eius. Siant̃ sẽs est ꝓ quosa crificia dõ
offert᷑: inaet̃nũ cum scĩs eẽ. mereat᷑: prestante dño nr̃o ihũ xp̃o

Expanded text:
mus, Haec sunt quae charos vestros juvare possunt, haec sunt refrigeria quiescentium, haec remedia defunctorum. 3. Huic si aliquis vinum offerat, quem sentit pro vini et gulae nimietate torqueri, contumelia hoc magis est quam humanitas, exprobratio criminis, non officium charitatis. Ita fit ut videantur defunctis peccatoribus a charis suis non tam amoris solatia tribui, quam conscientiae tormenta cumulari. Haec de peccatoribus diximus. Si autem sanctus est cui haec parantur, nihil quidem ad eum pertinent. Illud unusquisque vestrum agat quod superius diximus, ut per orationes, per eleemosynas, per sacrificia, per oblationes et defunctis suis prosit, et ipse sibi: id est, ut si peccator est pro quo haec agit, alleventur peccata ejus; si autem sanctus est pro quo sacrificia Deo offert, in aeternum cum Sanctis esse mereatur: praestante ipso Domino no
Abbreviated transcription (Latin):
inmontana. Debuerat etiã cũ eẽt. sollicitudine nonpigra ꝓpe
ꝓtegi. aquaiã fuerat obumbrata. Venit ergo inciuitatẽ iudȩ
& indomũ ⁊ acariȩ : & salutauit helis ab&h. Exultauit ergo¬

Expanded text:
in montana. Debuerat etiam, cum esset sollicita, non pigra, properin montana. Debuerat etiam, cum esset sollicita, non pigra, properprotegi, a qua fuerat obumbrata. Venit ergo in civitatem Judae, et in domum Zachariae, et salutavit Elizabeth. Factum e
Abbreviated transcription (Latin):
eco quodscriptum est : UNDE SUP OMELIA
Ex uirgensuaria cũ festinatione uenit in montana usq adeũ
locũ ubiait: Erit comsummatio eoꝵ quae edita sunt. Meliores
ad deterior aesueniunt : ut eis ex aduentu suo aliquid tribuant
emolumenti. Sic & saluator uenit adiohannem ut scificar&
baptismũ illius & maria statim ut audiuit angłm nunciantem
quod conciperoe saluatorẽ : & qđ cognata illius helis ab && habero&
in utero : consurgens cũ festinatione uenit in montana : & ingressa ÷
inuentre matris ioħm positum sc̃ificare. Deniq: antequã uenirt&
maria & salutara helisab& : non exultauit in fans in utero: sed
statim ut maria locuta est uerbũ. qđ filius dei in matris uentrẽ
suggesserat : exultauit infans ingaudio. Et tunc primũ p̃cursorẽ
scum ꝓpħam fecit iħ s. Oportebat quoq: mariam dei ꝓle dignissimã
post alloquiũ angłi ad montana conscendere : in sublimior ibus com¬
morari. Vnde scriptum est . Consurgens maria indieb illis: uenit

Expanded text:
eo quod scriptum est: Exsurgens autem Maria cum festinatione venit in montana, usque ad eum locum ubi ait; Erit consummatio eorum quae dicta sunt. Cap. I. Meliores ad deteriores veniunt, ut eis ex adventu suo aliquid tribuant emolumenti. Sic et Salvator venit ad Joannem, ut sanctificaret baptisma illius: et Maria statim ut audivit angelum nuntiantem, quod conceperit Salvatorem, et quod cognata illius Elizabeth haberet in utero, consurgens cum festinatione venit in montana, et ingressa esin ventre matris Joannem positum sanctificare. Denique antequam veniret Maria, et salutaret Elizabeth, non exsultavit infans in utero: sed statim ut Maria locuta est verbum, quod Filius Dei in ventre matris suggesserat, exsultavit infans in gaudio, et tunc primum praecursorem suum prophetam fecit Jesus. Oportebat quoque Mariam cum Dei prole dignissima, post alloquium Dei, ad montana conscendere, et in sublimioribus commorari. Unde et scriptum est: Consurgens Maria in diebus illis, venit
Abbreviated transcription (Latin):
dñi saluatoris. & cumhis est qui orbenr̃o inbrittannia diuidunt᷑ :
& cumhis qui in mauritania : & cũ uniuersis qui subsole innomine
ipsius crediderunt. Vide ergo magnitudinẽ saluatoris: quomͦ
in toto orbe diffusasit : & certe necdũ eiꝰ uerã magnitudinẽ ex¬
posui. Ascende ad celos & uideeum quomodo caelestia repleue¬
rit : Apparuit siquidem angłis. Descende cogitatione in abyssos:
& uidebis eũ etiã illuc descendisse. Quienĩ descendit ipse est &
qui ascendit ut impler&& omĩa : ut in nomine ihũ omne genu flectat᷑
cȩlestiũ t̃restriũ & infernoꝵ. Considera uirtutẽ dñi. quomo do
impleuerit mundũ id est cȩlestia t̃restria & inferna : quomodo
& celum ipsum penȩtrauerit: & suꝑna conscenderit. Legimus enĩ
quod ꝓtransi erit cȩlos filiusdĩ. Si haec uideris: parit̃ in tueberis
nontransitorie dictum mignerit : sed uerbũ opere completum

Expanded text:
ni Salvatoris et cum his est, qui ab orbe nostro in Britannia dividuntur, ni Salvatoris et cum his est, qui ab orbe nostro in Britannia dividuntur, et cum his qui in Mauritania, et cum universis qui sub sole in nomine ejus crediderunt. Vide ergo magnitudinem Salvatoris, quomodo in toto orbe diffusa sit, et certe necdum ejus veram magnitudinem exposui. Ascende in coelos, et vide eum, quomodo coelestia repleverit. Apparuit siquidem angelis. Descende cogitatione in abyssos, et videbis eum etiam illuc descendisse. Qui enim descendit, ipse est et qui ascendit, ut impleret omnia, ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium, et infernorum . Considera virtutem Domini, quod impleverit mundum, id est, coelestia, terrestria, et infernalia, quomodo et coelum ipsum penetravit, et in superna ascenderit. Legimus enim, quod pertransierit coelos Filius Dei . Si haec videris, pariter intueberis non transitorie dictum: Magnus erit; sed verbum opere completum.
Abbreviated transcription (Latin):
similem factũ ẽẽ sermonẽ . habebat quippe legis soientiã: &erat
angłs Netimeas maria inuenesti enĩ grãm corã dõ: & ecce conci¬
pies inutero & paries filiũ & uocabis nom̃ eiꝰiłim . Hicerit magnus
& filius altissimi uocabit᷑. Dicit᷑ deiohanne erit magnus & hoc ipsum
gabrihel angłs contestat᷑. Sed quando uenit iħs uere magnus uere
sublimis ille quiprius magnꝰ faerat : minor effectus est: Ille enĩ qui¬
sicut lucerna ardens & lucens : & uos uoluistis adhoram ex ultare
illumine eius : Magnitudo saluatoris nr̃i non tunc apparuit quando
natus est : sed nunc postquã oppressa ab aduersariis uidebat᷑ emicuit
Vide magnitudinẽ dñi : i nomnẽ t̾rã exut sonus doctrinȩ eiꝰ : & infines
diffusus est orbem & in p̃sentiarum nobiscũ est. Illudiuxta : quod
in apło legit᷑. Congregatis uobis & meo spũ cũ uirtute dm̃iihũ. Virtꝰ

Expanded text:
similem factum esse sermonem, habebat quippe legis scientiam, et erasimilem factum esse sermonem, habebat quippe legis scientiam, et eraangelus: Ne timeas, Maria, invenisti enim gratiam coram Domino. Ecce concipies in utero, et paries filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Is erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Dicitur et de Joanne, erit magnus: et hoc ipsum Gabriel angelus contestatur; sed quando venit Jesus vere magnus, vere sublimis, ille qui prius magnus fuerat, minor effectus est. Ille enim, inquit, fuit lucerna ardens et lucens, et vos voluistis ad horam exsultare in lumine ejus . Magnitudo Salvatoris nostri non tunc apparuit quando natus est; sed nunc postquam oppressa ab adversariis videbatur, emicuit. Vide magnitudinem Domini: In omnem terram exivit sonus doctrinae ejus, et in fines diffusus est orbem, et impraesentiarum nobiscum est, juxta illud quod in apostolo legitur: Congregati