comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem pusillam inqua saluaretur. sequitur scriptura. et ei dicit esse
responsom. Ecce miratussum faciem tuam. Et suꝑ uerbum hoc ne
euerterem ciuitatem. dequa locutus es. festina ergo. ut saluus sis
ibi. Non enim potero facere uerbum. donectu in illo introeas.
Quis hoc ei respondit. nisi ille cui dixerat. Oro dnẽ. hoc autẽ
ad ambos dixerat. non ad unum. sicut aꝑtissime scriptum est.
dyxit autem loth ad illos. Oro dñe. Agno uisti ergo loth unum
dñm. in angłis duob sicut abraham. unũ agnouit in trib.
Non est cur dicatur. ille habierat qui dns erat. et cũ abraham
locutus erat. duo uero angeli eius erant . qui insodoma illo abe¬¬
unte uenerunt. Om̃s enim trers uiri dicti sunt : qui apparuer̃
abrahȩ. Sicut scriptura sol& uiros etiam angelos nuncupare.
Nec eoꝵ alicui uni. Promptius & humilius abrabam. obsecutus
est. quam duob. Sed ȩqualit̾ om̃ib pedes lauit. ȩqualiter om-¬

Expanded text:
tem pusillam in qua salvaretur, sequitur Scriptura, et ei dicit esse responsum: Ecce miratus sum faciem tuam et super verbum hoc, ne everterem civitatem de qua locutus es. Festina ergo ut salvus sis ibi: non enim potero facere verbum, donec tu illo introeas . Quis hoc ei respondit, nisi ille cui dixerat, Oro, Domine? Hoc autem ad ambos dixerat, non ad unum, sicut apertissime scriptum est, Dixit autem Loth ad illos, Oro, Domine. Agnovit ergo Loth unum Dominum in angelis duobus, sicut Abraham unum agnovit in tribus. 7. Non est cur dicatur: Ille abierat qui Dominus erat et cum Abraham locutus erat; duo vero angeli ejus erant qui in Sodoma, illo abeunte, venerunt. Omnes enim tres viri dicti sunt qui apparuerunt Abrahae, sicut Scriptura solet viros etiam angelos nuncupare. Nec eorum alicui uni promptius et humilius Abraham obsecutus est quam duobus, sed aequaliter omnibus pedes lavit, aequaliter om
Abbreviated transcription (Latin):
non inuenis quid respondeas. manifestissimȩ ueritati timere te osten¬
dis nete nudem discipulis tuis. Utinam tu xp̃o sic induaris. ut dis¬
cipulos tuos magis ipsius uelis discipulos eẽ. quantuos. Nonme pęni¬
tet quantũ dñs donat operam dare. ut &tu & discipuli tui sub uno
magistro sitis condiscipuli mei. Tractatui autem meo cui post tantũ
tempus adhuc te responsurũ esse promittis. Si ita responsurus es ut
modo respondisti. uel interrogationib. uel prosecutionib meis. Non
plane respondebis: Aliquid. sed ut homines non intelligentes quom¬
cunq decipias non tacebis. Exhis igitur om̃ib quȩ sicut potui dis¬
quia ipsa trinitas est unus dñs. dis̃ nr̃. dequo dictum est. Audi isrł.
dũs ds̃ tuus. dns unus est. Tunc autem dictum est. quando dñssolus
deducebat eos & non fuit in eis ds alienus. Neq enim non eos dedu-¬

Expanded text:
non invenis quid respondeas manifestissimae veritati. Timere te ostennon invenis quid respondeas manifestissimae veritati. Timere te ostendis, ne te nudem discipulis tuis. Utinam tu Christo sic induaris, ut discipulos tuos magis ipsius velis discipulos esse quam tuos. Nam me non poenitet, quantum Dominus donat, operam dare ut tu et discipuli tui sub uno magistro sitis condiscipuli mei. Tractatui autem meo, cui post tantum tempus adhuc te responsurum esse promittis, si ita responsurus es, ut modo respondisti vel interrogationibus, vel prosecutionibus meis, non plane aliquid respondebis; sed ut homines non intelligentes quomodocumque deciplas, non tacebis. Ex his ergo omnibus, quae sicut potui disquia ipsa Trinitas est unus Dominus Deus noster, de quo dictum est, Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Dominus unus est . Tunc autem dictum est, quando Dominus solus deducebat eos, et non fuit in eis deus alienus. Neque enim non eos dedu
Abbreviated transcription (Latin):
siras est eus est iste esponde. Qius est anduer n onuisli est
non sastens finsor. Ex dibs ⁊ inmensus qui suo er terid̾m uisus est
non las sonines conut satus. ⁊uideo quos estus quas patiuar es an¬
gistus. Tunes dicere. pater est. ubi audis supertertam uisus esto
sisnt homines conuersatiis est. T̃uenim patrem per suaii salo¬
stontiam reueta inuisbilemi nec per sub ieetam cregtucaon iusesse
ab homnib uisum: t imes dicere filius est. ubi audis non habet
sbieisi excelsus &c inmensus. Tuenim patrem tartauum modo eses
surus homo qui nonuis esse catholicus ut xpm̃ sic accipuas . ui
formam serui super terram uisum. & inter homines conuer satin.
ut tamen in forma di. in qua iniusibilis mansit. confitearis in¬
mensum: Hic ds̃ur non estimabitur alius ad eum. quis aliuis.
esse diuimarum seripturarũ. Ad rem pertinentia testimonia
diuni considera. Noliper multa quȩ te nibil aduuãt cio¬
gari. Clige prudent᷑ tacere. quam inaniter loqui .&. uindo

Expanded text:
rsatus est ? Quis est iste, responde? Quis est, inquam, Magnus, et non habens finem; excelsus et immensus; qui super terram visus est, et inter homines conversatus est? Video quos aestus, quas patiaris angustias. Times dicere, Pater est; ubi audis, super terram visus est, et inter homines conversatus est. Tu enim Patrem per suam substantiam revera invisibilem, nec per subjectam creaturam vis esse ab hominibus visum. Times dicere, Filius est; ubi audis, non habet finem, excelsus et immensus. Tu enim Patrem tantummodo esse surus, homo qui non vis esse catholicus, ut Christum sic accipias in forma servi super terram visum, et inter homines conversatum, ut tamen in forma Dei in qua invisibilis mansit, confitearis immensum? Hic Deus noster, non aestimabitur alius ad eum. Quis alius, nesse divinarum Scripturarum, ad rem pertinentia testimonia divina considera. Noli per multa quae te nihil adjuvant, evagari: elige prudenter tacere quam inaniter loqui, quando
Abbreviated transcription (Latin):
enim hac seruitute non seruimus xp̃õ. cuius menbra sumus. aut
spiritui scõ. cuius templum sumus : Hȩc trinitas unus ds̃ dicit.
Egosum dñs & non est alius prȩterme. Neq enim non est dñs
et dñs domus suȩ. hoc est templi sui. Ipse est quippe sp̃s dñi.
dequo dicitur. Dñs autem sp̃s est. Ubi autem sp̃s dñi. ibi li¬
bertas. hȩc est trinitas unus ds. De quo dicit apłs. Nullus ds̃
nisi unus. Non enim cum auditis. dm̃ negare unigenitũ
audetis. hic dĩ trinitas dicit. Egosum qui sum. & nonsum
mutatus. Non enim mutatus est xps eiun dicitur. Mutabis celos.
U mutabuntar. ⁊ uautem idem ipse es. Aut mutabit r sosue
ut dilat. Ex pedit uobis ut ego eam. Nusi eaua ese abiere. para¬
dlitus non uepia acluos: Et quicunq dixerte blas pbemiam i
cunnt stur ei : Et cum desecipio dixerit. Ecce ego uobiscum usq
in consũmationem scti. deillo dixit. ut uobiscum sit inȩcerinum

Expanded text:
enim hac servitute non servimus Christo, cujus membra sumus; aut Spiritui sancto, cujus templum sumus. Haec Trinitas unus Deus dicit: Ego sum Dominus, et non est alius praeter me . Neque enim non est Dominest Dominus domus suae, hoc est templi sui. Ipse est quippe Spiritus Domini de quo dicitur: Dominus autem spiritus est; ubi autem spiritus Domini, ibi libertas . Haec est Trinitas unus Deus, de quo dicit Apostolus: Nullus Deus, nisi unus . Non enim cum haec auditis, Deum negare unigenitum audetis. Hic Deus Trinitas dicit: Ego sum qui sum, et non sum mutatus . Non enim mutatus est Christus, cui dicitur: Mutabis coelos, et mutabuntur; tu autem idem ipse es : aut mutabitur Spiritut dicat, Expedit vobis ut ego eam: nisi enim ego abiero, Paracletus non veniet ad vos ; et, Quicumque dixerit blasphemiam in dimittetur ei . Et cum de se ipso dixerit, Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi ; de illo dixit, Ut vobiscum sit in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
anorum epĩ. cuius ꝓlixitate spatium
diei quo prȩsentes conferebamus ab sũp¬
sit Responsionẽ debitã reddens Ad ip¬
sum loqui debeo. siue adhuc existimet.
ontra dicendum esse cum legerit Siue dño. in eiꝰ corde
nirabiliter oꝑante. manifestatȩ consentiat ueritati. qͥa
ibi uisum est homo arriane tã multa dicere. Et ꝓcaus.
uae int̾nos agitur. nihil dicere quasi hoc sit responden
osse: quod .ẽ. tacere non posse. Prius itaq: ostendam
Refellere te non potuisse quȩ dixi. Deinde quantun
iecessarium ut debitur ego refellam quȩ ipse dixisti

Expanded text:
anorum episcopi, cujus prolixitate spatium diei, quo praesentes conferebamus, absumpsit, responsionem debitam reddens, ad ipsum loqui utique debeo: sive adhuc existimet contradicendum esse cum legerit, sive Domino in ejus corde mirabiliter operante manifestatae consentiat veritati. Quid tibi visum est, homo ariane, tam multa dicere, et pro causa quae inter nos agitur nihil dicere, quasi hoc sit respondere posse, quod est tacere non posse? Prius itaque ostendam refellere te non potuisse quae dixi: deinde, quantum necessarium videbitur, ego refella
Abbreviated transcription (Latin):
ISPUTATIONI MAXIMINI ARRI¬
anorum ep̃i. cuius ꝓlixitate spatium
diei quo prȩsentes conferebamus ab sũp¬
sit̃ Responsionẽ debitã reddens Ad ip¬
sum loqui debeo. siue adhuc existimet.
A dicendum esse cum legerit Siue dño. in eiꝰ corde
mirabiliter oꝑante. manifestatȩ consentiat ueritati. qͥd
abi uisum est homo arriane tã multa dicere. Et ꝓcausa
quae int̾nos agitur. nihil dicere quasi hoc sit respondere
posse. quod .ẽ. tacere non posse. Prius itaq ostendam
Refellere te non potuisse quȩ dixi. Deinde quantum
necessarium utdebitur ego refellam quȩ ipse dixisti

Expanded text:
isputationi Maximini Arianorum episcopi, cujus prolixitate spatium diei, quo praesentes conferebamus, absumpsit, responsionem debitam reddens, ad ipsum loqui utique debeo: sive adhuc existimet contradicendum esse cum legerit, sive Domino in ejus corde mirabiliter operante manifestatae consentiat veritati. Quid tibi visum est, homo ariane, tam multa dicere, et pro causa quae inter nos agitur nihil dicere, quasi hoc sit respondere posse, quod est tacere non posse? Prius itaque ostendam refellere te non potuisse quae dixi: deinde, quantum necessarium videbitur, ego refellam
Abbreviated transcription (Latin):
xilio principũ me loqui dixisti. Non seam
timorem dĩ sed hominibus quibus donat
ds̃ intellectũ. satis apparet quis loquatꝰ
scđm timorẽ dĩ utrũ qui oboe dienter
audit dum dicentẽ. Audi isrł dñs

Expanded text:
xilio principum munitum me loqui dixisti, non secundum timorem Dei: sed hominibus, quibus donat Deus intellectum, satis apparet quis loquatur secundum timorem Dei; utrum qui obedienter audit Dominum dicentem, Audi, Israel;
Abbreviated transcription (Latin):
tem plum. haec interim post conlationẽ nram qua p̃sen¬
tes alternatim locuti sumus. te ad monuisse suffecerit
si autem dñs uoluerit. qm̃ longũ est & tu remeare festi
tero per spicuitate constituam. Ette ueris quidem tes¬
timoniis diuinis. falsa tamen ur̃a dogmata probare
uoluisse uelis. nolis ostendam.
ETALIAMANU. AUAUSTINUS EP̃S. SUSCRIESI¬
TEMALIA MANU MXIMINUS CuMexꝑlica¬
ueRis hunc lisellum. et adme traus mise¬
RIS SINON ADOMNIARESPONSUM DeDERO
TUNC ERO CULPABILIS EXPLICUERE CIESTA
CONTULI

Expanded text:
templum. Haec interim post Collationem nostram, qua praesentes alternatim locuti sumus, te admonuisse suffecerit: si autem Dominus voluerit, quoniam longum est, et tu remeare festintero perspicuitate constituam, et te veris quidem testimoniis divinis, falsa tamen vestra dogmata probare voluisse, velis nolis, ostendam. Et alia manu: Augustinus episcopus subscripsi. Item alia manu, Maximinus: Cum explicueris hunc libellum, et ad me transmiseris, si non ad omnia responsum dedero, tunc ero culpabilis. Explicuere Gesta. Contuli
Abbreviated transcription (Latin):
ippone regio unum in locũ cumuenisseñ
prȩsentibus multis tam clericis quã lai¬
cis. Maximinus dixit: Ego non obis¬
tam causam in hac ciuitate adueni ut al¬
tercationẽ ꝓponã. cũ religione tua. Sed
missus a comite segis uulto contẽplatione
pacis adueni. Reuera enim heraclio prbo. amicali pac¬
tione mecum tractanti. responsum dedi ut ualui. Ita ta
ab ipso ꝓuocatus. quiq intantũ exarsit ut &iam & ad¬
uentum tuum contrame ꝓuocar&. Et qr dignitate est
religio tua sibi facere iniuriam. Si interrogas inquibus
ualeo responsum dabo. Si aliquid rationabile dixeri

Expanded text:
ippone-regio unum in locum convenissent, praesentibus multis, tam clericis quam laicis, MAXIMINUS dixit: Ego non ob istam causam in hanc civitatem adveni, ut altercationem proponam cum Religione tua, sed missus a comite Segisvulto contemplatione pacis adveni. Revera enim Eraclio presbytero amicali pactione mecum tractanti, responsum dedi ut valui, ita tamen ab ipso provocatus; quique in tantum exarsit, ut etiam adventum tuum contra me provocaret. Et quia dignata est Religio tua sibi facere injuriam, si interrogas, in quibus valeo responsum dabo. Si aliquid rationabile dixeri
Abbreviated transcription (Latin):
quod reliquum est. opitulante dño
impleam ꝓmissionem meam. In oꝑis
quippe huius exordio prius inquam
ostendã. refellere te non potuisse
quae dixi. Deinde quantũ necessa¬
rium uidebitur. ego refellã quȩ
ipse dixisti. Quia ergo sicut adiu¬
uante dõ potui ostendi. Ea quae dixi nonte potuissi
refellere. suꝑ.ẽ. ut ea quae dixisti. ego refellam sicu
dõ ad iuuante potuero. Priores itaq ꝓsecutiones tu¬
as quib: continuo reddimeas. In hac disputatiore.
quae nunc a me suscepta est non retractabo. Illã uer
ultimã tam plixam ut mihi de illo spatium respo

Expanded text:
quod reliquum est, opitulante Domino, impleam promissionem meam. In operis quippe hujus exordio, Prius, inquam, ostendam refellere te non potuisse quae dixi: deinde, quantum necessarium videbitur, ego refellam quae ipse dixisti. Quia ergo, sicut adjuvante Deo potui, ostendi ea quae dixi non te potuisse refellere; superest ut ea quae dixisti, ego refellam, sicut Deo adjuvante potuero. Priores itaque prosecutiones tuas, quibus continuo reddidi meas in hac disputatione quae nunc a me suscepta est, non retractabo: illam vero ultimam tam prolixam, ut mihi die illo spatium respo
Abbreviated transcription (Latin):
Dieligerent manichei quos deciperent: eligere mus et nos
uerba quib: eis responderemus : Cum uero illi & doctos ł¬
teris et indoctos errore suo ꝑsequantur : Et cum ꝓmittunt
ueritatem. aueritate conen tur auertere :Nonornato po¬
litoque sermone. sed rebus manifestis conuncendaest eorum
uanitas Placuit enimmichi quorumdam uerex pĩanorum sentencicc
quicum sint eruditi liberalibus litteris. tamen alios libros nostros
quos aduersus manicheos edidimus cumlegis sent. uiderunt eos
monuerunt. ut communem loquendi consuetudinem non desererem.
Sierrores illos tam ꝑniciosos ab unimis &iam imperitorum e pellere
cogitarem: Hunc enim sermonem usi tatum & simplicem & iam indocti
antelligunt : illum Autem et docti nonintelligunt:
Solent ergo manichei scripturas ueteris testamenti quas non nouerunt
uituperare : Et e auitu peracione insirmos & paruulos nr̃os non inue¬
ouentes quomodo si bi respondeant inridere atq deciꝑe :  nulla scrip

Expanded text:
eligerent Manichaei quos deciperent, eligeremus et nos verba quibus eis responderemus: cum vero illi et doctos litteris, et indoctos errore suo persequantur, et cum promittunt veritatem, a veritate conentur avertere; non ornato politoque sermone, sed rebus manifestis convincenda est vanitas eorum. Placuit enim mihi quorumdam vere christianorum sententia, qui cum sint eruditi liberalibus litteris, tamen alios libros nostros, quos adversus Manichaeos edidimus, cum legissent, viderunt eos monuerunt ut communem loquendi consuetudinem non desererem, si errores illos tam perniciosos ab animis etiam imperitorum expellere cogitarem. Hunc enim sermonem usitatum et simplicem etiam docti intelligunt, illum autem indocti non intelligunt. 2. Solent ergo Manichaei Scripturas Veteris Testamenti, quas non noverunt, vituperare, et ea vituperatione infirmos et parvulos nostros, non invenientes quomodo sibi respondeant, irridere atque decipere: quia nulla Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
t. Dix imus depatre et filio. quod potuimus & quantum poti
Sitamen aliquid digne potuimus. despũ scõ. tacuimus. Sed non eum se
scm̃. a patre. & silio. Aeternitate sustancia. uel conmunione separat.
spũ scõ. I deo enim ds̃ dicitur curitas. quia non partib diuidit unitatem.
Sedinef fabiliter cocgulat trinitatem: Ipsa est enim trinitas unus de us.
Turris fortitudinis afacie in imici: Credentes inse custodit ipse in scła stłoꝵ¬

Expanded text:
. Diximus de Patre et Filio quod potuimus, et quantum potuimus, si tamen aliquid digne potuimus: de Spiritu sancto tacuimus, sed non cum prasanctum a Patre et Filio aeternitate et substantia vel communione separat, cuus est Spiritu sancto. Ideo enim dicitur Deus charitas , quia partibus non dividit unitatem, sed ineffabiliter coagulat Trinitatem. Ipsa est enim Trinitas unus Deus, turris fortitudinis a facie inimici, qui in se credentes custo
Abbreviated transcription (Latin):
quos docꝙ. ut nata ÷. Ut autẽ crederent homines
qd̃ indelligere ñdũ ualent exore carnis. uerba sonu.¬
sũt soni traiectȩ. qͦdam mͦ in eoꝵ memoriã qͥ audie.¬
runt. ꝙĩam ad nos ꝑliteras quȩ uisibilia signa s̃
ꝑuener̃. Non sic loqͥt᷑ ueritas Intelligentibꝰ mentibꝰ
loqͥt᷑ ĩtus: sine uote instruit: intelligibililuce
ꝑfundit. Qui gͦ potest ĩea uidere natiuitatis eiꝰ
ȩternitatẽ: ipse ille̾ sic audit loquentẽ. sic̃ eidix̃ pat̃
qd̃ loqueret᷑. Excitauit nos admagnũ desideriũ in-¬
terioris dulcedinis suȩ: s crescendũo capimꝰ: ambu¬
lando erescimꝰ : ꝓficiendo ambulamꝰ. ut ꝑuenire pos¬

Expanded text:
quos docet ut nata est; ut autem crederent homines quod intelligere nondum valent, ex ore carnis sunt soni, tractae quodammodo in eorum memoriam qui audierunt, pervenerunt. Non sic loquitur veritas: intelligentibus mentibus intus loquitur, sine sono instruit, intelligibili luce perfundit. Qui ergo potest in ea videre nativitatis ejus aeternitatem, ipse illam sic audit loquentem, sicut ei dixit Pater quod loqueretur. Excitavit nos ad magnum desiderium interioris dulcedinis suae: sed crescendo capimus, ambulando crescimus, proficiendo ambulamus, ut pervenire pos
Abbreviated transcription (Latin):
lectione apłica qd animalis ho¬
mo ñ ꝑcipit ea quȩ sunt sp̃s dĩ
&e cogitantes in hac p̃senti t᷑ba
caritatis ur̃e necee̾ ee. ut mul¬
ti sint animales. qͥ adhuc scdm cat¬
nẽ sapiant. ñdũq se possint ad
sp̾italem intellectũ erig̾e: hesi¬

Expanded text:
alis homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei , et cogitans, in hac praesenti turba Charitatis vestrae necesse esse ut multi sint animales, qui adhuc secundum carnem sapiant, nondumque se possint ad spiritualem intellectum erigere, haesi
Abbreviated transcription (Latin):
fidas. qr uistꝰ ex fide uiuit. Nlon aũ accipe¬
rent minores animȩ fidẽ: nisi maiores ani¬
mȩ quȩ montes dicte sunt. ab ipsa sapien¬
tia illustrarent᷑: ut posunt parluilis trai¬
cere. quod possint paruuli capere. & iuue¬
re ex fide colles: qr montes pacẽ suscipi¬
unt. Ab ipsis montibꝰ dictũ ẽ eccłe: paxuo¬
biscũ: E ipsi montes pacẽ annuntiando
ecctȩ. ñ se diuiserunt adusus eũ ã qͦ sus¬
ceperunt pacẽ. ut ueracit̾ ñ ficte nun¬
ciarent pacẽ. Sunt aũ alii montes nau-¬

Expanded text:
Fides, quia justus ex fide vivit . Non autem exciperent minores animae fidem, nisi majores animae, quae montes dictae sunt, ab ipsa Sapientia illustrarentur, ut possint parvulis trajicere quod possint parvuli capere, et vivere ex fide colles, quia montes pacem suscipiunt. Ab ipsis montibus dictum est Ecclesiae, Pax vobiscum: et ipsi montes pacem annuntiando Ecclesiae, non diviserunt se adversus eum a quo susceperunt pacem , ut veraciter, non ficte nuntiarent pacem. 3. Sunt enim alii montes nau
Abbreviated transcription (Latin):
strantẽ reprobatũ potiꝰ quã honoratũ uidenꝰ.
Ut qͥd gͦ alibi quęximꝰ quio sit ministrari xp̃o
co ñ potiꝰ in istis ipsis uerbis agnoscimꝰ: Cum
enĩ dix̃ siqͥs mͥ ministrauer it me sequatur:
hoc intelligi uoluit. ac si diceret: siqͥs me non
sequit᷑. ñ michi ministrat Muustrant gͦ

Expanded text:
robatum potius quam honoratum videmus. Ut quid ergo alibi quaerimus quid sit ministrare Christo, et non potius in istis ipsis verbis agnoscimus? Cum enim dixit: Si quis mihi ministrat, me sequatur, hoc intelligi voluit, ac si diceret: Si quis me non sequitur, non mihi ministrat. Ministrant ergo
Abbreviated transcription (Latin):
periclitantibꝰ. quasi conari ad terram:
Sed aliquando uidet᷑ terra in monte.
& saxa latentia sub monte. Et cũ qͥsq
cõnat᷑ ad montẽ incidit in saxa. &e ñ ibi
inuente portũ sed̾ planctũ. Sic fuerunt
qͥdã montes. & magni apparuerunt int̾
homines: Et fecerunt hereses &e scisma¬
ta: &e diuiserunt eccłam dĩ. Isti qͥ diui¬
serunt eccłam dĩ. ñ erant ali montes

Expanded text:
periclitantibus, quasi conari ad terram: periclitantibus, quasi conari ad terram: sed aliquando videtur terra in monte, et saxa latent sub monte; et cum quisque conatur ad montem, incidit in saxa; et non ibi invenit portum, sed planctum. Sic fuerunt quidam montes, et magni apparuerunt inter homines; et fecerunt haereses et schismata, et diviserunt Ecclesiam Dei: sed isti qui diviserunt Ecclesiam Dei, non erant illi
Abbreviated transcription (Latin):
rissimi: de illis montibus de qͥbꝰ scͥptũ est.
Suscipiant montes pacẽ popło tio: & colleᷤᷤ
iustitiã. Montes: excelsȩ animȩ sunt: & col¬
les: paruule anime sunt. S idõ montes
excipiunt pacẽ: ut colles possint excipere
iustitiã. Iustitia quȩ ẽ. quã colles excipiunt᷑:
fides. qr utstꝰ ex fide uiuit. Non aũ accipe¬
rent minores animȩ fidẽ: nisi maiores ani¬
me quȩ montes dicte sunt. ab ipsa sapien¬
tia illustrarent᷑: ut posũnt parliulis trai¬
cere. quod possint pariuli capere. & iuue¬
re ex fide colles: qr montes pacẽ suscipi¬
unt. Ab ipsĩs montibꝰ dictũ ẽ eccłȩ paruo¬
biscũ. & ipsi montes pacẽ annuntiando
eccłȩ. ñ se diuiserunt adisus eũ a qͦ sus¬
ceperunt pacẽ. ut ueracit᷑ ñ ficte nun¬
ciarent pacẽ. Sunt aũ alii montes nau-¬
fragosi. quo quisq nauẽ cũ impulerit.
soluit᷑. Facile ẽ. enĩ cũ uidet᷑ terra a

Expanded text:
rissimi, de illis montibus, de quibus scriptum est: rissimi, de illis montibus, de quibus scriptum est: Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam . Montes, excelsae animae sunt: colles, parvulae animae sunt. Sed ideo montes excipiunt pacem, ut colles possint excipere justitiam. Quae est justitia, quam colles excipiunt? Fides, quia justus ex fide vivit . Non autem exciperent minores animae fidem, nisi majores animae, quae montes dictae sunt, ab ipsa Sapientia illustrarentur, ut possint parvulis trajicere quod possint parvuli capere, et vivere ex fide colles, quia montes pacem suscipiunt. Ab ipsis montibus dictum est Ecclesiae, Pax vobiscum: et ipsi montes pacem annuntiando Ecclesiae, non diviserunt se adversus eum a quo susceperunt pacem , ut veraciter, non ficte nuntiarent pacem. 3. Sunt enim alii montes naufragosi, quo quisque navim cum impulerit, solvitur. Facile est enim cum videtur terra a
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc enĩ animalis homo: ñ ꝑcipit. Quid
gͦ fr̃s. silebimꝰ hinc : quare gͦ legitur.
si silebit᷑ : aut quare audit᷑. si ñ expo¬
nit: sed utqͥd exponit᷑. si ñ intelligit᷑:
ltaq qm rursus eͥe. ñ dubito in nu¬
mero urõ quosiã. a quibꝰ possit ñ so¬
lũ expositũ capi. sed anteguã expo¬
nat᷑ intelligi: ñ fraudabo eos qͥ ñ poᷤ¬
sunt capere. dũ timeo suꝑfluus ẽẽ.
auribꝰ eoꝵ qui possunt capere. Postre¬
mo aderit misccłia dĩ fortasse. ut
om̃ibꝰ satis fiat: & capiat qͥsq qđ po¬
test. Quia ce qͥ loqͥt᷑ dicit quod pot̃.
Nam dic̾e ut ẽ. qͥs potest. Audeo
dic̾e fr̃s mei. forsitan nec ip̃se ioħes
dixit ut est: sead ipse ut potuit. qr
de dõ ut homo dixit. Et quidem inspira¬
tꝰ a dõ. sed tam᷑ homo. Quia inspiratꝰ dixit
aliqͥt Si ñ inspiratꝰ esset: aponssor nichil. Q
uero homo inspiratꝰ ñ totũ qđ ẽ. dix̃. sed qđ
potuit homo dix̃. Erat enĩ iste ioħes frs ka¬

Expanded text:
Hoc animalis homo non percipit. Quid ergo, fratres, silebimus hinc? Quare ergo legitur, si siletur? aut quare auditur, si non exponitur? aut quid exponitur, si non intelligitur? Itaque quoniam rursus esse non dubito in numero vestro quosdam a quibus possit non solum expositum capi, sed et antequam exponatur intelligi, non fraudabo eos qui posunt capere, dum timeo superfluus esse auribus eorum qui non possunt capere. Postremo aderit misericordia Dei, fortasse ut omnibus satis fiat, et capiat quisque quod potest: quia et qui loquitur, dicit quod potest. Nam dicere ut est, quis potest? Audeo dicere, fratres mei, forsitan nec ipse Joannes dixit ut est, sed et ipse ut potuit; quia de Deo homo dixit: et quidem inspiratus a Deo, sed tamen homo. Quia inspiratus, dixit aliquid; si non inspiratus esset, dixisset nihil: quia vero homo inspiratus, non totum quod est dixit; sed quod potuit homo, dixit. 2. Erat enim iste Joannes, fratres cha
Abbreviated transcription (Latin):
Sed aliquando uidet᷑ terra in monte.
a saxa latentia sub monte. Et cũ qͥsq
conat᷑ ad montẽ incidit in saxa. & ñ ibi
inuente portũ sed planctũ. Sic fuerunt
qͥdã montas. & magni apparuerunt int̾
homines. Et fecerunt hereses & scisma¬
ta. ce diuiserunt eccłam dĩ. Isti qͥ diui¬
serunt eccłami dĩ: ñ erant illi montes

Expanded text:
sed aliquando videtur terra in monte, sed aliquando videtur terra in monte, et saxa latent sub monte; et cum quisque conatur ad montem, incidit in saxa; et non ibi invenit portum, sed planctum. Sic fuerunt quidam montes, et magni apparuerunt inter homines; et fecerunt haereses et schismata, et diviserunt Ecclesiam Dei: sed isti qui diviserunt Ecclesiam Dei, non erant illi
Abbreviated transcription (Latin):
Suscipiant montes pacẽ popło trio: & colleᷤᷤ
iustitiã. Montes: excelse animȩ sunt: & col¬
les: paruule anime sunt. S idõ montes
excipiunt pacẽ: ut eolles possint exxipere
iustitiã. lustitia qu̾ȩ ẽ. quã colles excipiunt:
fides. q utstꝰ ex fide uiuit. Nlon aũ accipe¬
rent minores animȩ fidẽ: nisi maiors ani¬
mȩ quȩ montes dicte sunt. ab ipsa sapien¬
tia illustrarent᷑: ut posunt parliulis trai¬
cere. quod possint paruuli capere. & iuue¬
re ex fide colles: qr montes pacẽ suscipi¬
unt. Ab ipsĩs montibꝰ dictũ ẽ. eccłȩ paruo¬
biscũ. Ꝙ ipsi montes pacẽ annuntiando
eccłȩ. ñ se diuiserunt adusus eũ a qͦ sus¬
ceperunt pacẽ. ut ueracit᷑ ñ ficte nun¬
ciarent pacẽ. Sunt aũ alii montes nau-¬
fragosi. quo quisq nauẽ cũ impulerit.
soluit᷑. Facile ẽ. enĩ cũ uidet᷑ terra a
periclitantibꝰ. quasi conari ad terram:

Expanded text:
Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam . Montes, excelsae animae sunt: colles, parvulae animae sunt. Sed ideo montes excipiunt pacem, ut colles possint excipere justitiam. Quae est justitia, quam colles excipiunt? Fides, quia justus ex fide vivit . Non autem exciperent minores animae fidem, nisi majores animae, quae montes dictae sunt, ab ipsa Sapientia illustrarentur, ut possint parvulis trajicere quod possint parvuli capere, et vivere ex fide colles, quia montes pacem suscipiunt. Ab ipsis montibus dictum est Ecclesiae, Pax vobiscum: et ipsi montes pacem annuntiando Ecclesiae, non diviserunt se adversus eum a quo susceperunt pacem , ut veraciter, non ficte nuntiarent pacem. 3. Sunt enim alii montes naufragosi, quo quisque navim cum impulerit, solvitur. Facile est enim cum videtur terra a periclitantibus, quasi conari ad terram:
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc enĩ animalis homo: ñ ꝑcipit. Quid
gͦ fr̃s. filebimꝰ hinc:: quare gͦ legitur.
si silebit᷑ : aut quare audit᷑. si ñ expo¬
nit᷑ : sed utqͥd exponit᷑. si ñ intelligit᷑:
ltaq qm rursus eẽ. ñ dubito in nu¬
mero urõ quosdã. a quibꝰ possit ñ so¬
lũ expositũ capi. sed antequã expo¬
nat᷑ intelligi: ñ fraudabo eos qͥ ñ poᷤ¬
sunt capere. dũ timeo suꝑfauus ẽẽ.
auribꝰ eoꝵ qui possunt capere. Postre¬
mo aderit miscłia dĩ fortasse. ut
om̃ibꝰ satis fiat: & capiat qͥsq qđ po¬
test. Quia ce qͥ loqͥt᷑ dicit quod pot̾.
Nam dic̾e̾ ut ẽ. qͥs potest. Audeo
dice fr̃s mei. forsitan nec ipse ioħes
dixit ut est: sed ipse ut potuit. qr
de dõ ut homo dixit. Et quidem inspira¬
tꝰ ã dõ: sed tam̃ homo. Quia inspiratꝰ dixit
aliqͥ. Si ñ inspiratꝰ esset: ayxissor nichil. E
uero homo inspiratꝰ ñ totũ qđ ẽ. dix̃. sed qđ
rissimi: de illis montibus de qͥbꝰ scͥptũ est.

Expanded text:
Hoc animalis homo non percipit. Quid ergo, fratres, silebimus hinc? Quare ergo legitur, si siletur? aut quare auditur, si non exponitur? aut quid exponitur, si non intelligitur? Itaque quoniam rursus esse non dubito in numero vestro quosdam a quibus possit non solum expositum capi, sed et antequam exponatur intelligi, non fraudabo eos qui posunt capere, dum timeo superfluus esse auribus eorum qui non possunt capere. Postremo aderit misericordia Dei, fortasse ut omnibus satis fiat, et capiat quisque quod potest: quia et qui loquitur, dicit quod potest. Nam dicere ut est, quis potest? Audeo dicere, fratres mei, forsitan nec ipse Joannes dixit ut est, sed et ipse ut potuit; quia de Deo homo dixit: et quidem inspiratus a Deo, sed tamen homo. Quia inspiratus, dixit aliquid; si non inspiratus esset, dixisset nihil: quia vero homo inspiratus, non totum quod est dixit; sed quod  fratres charissimi, de illis montibus, de quibus scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
diumarũ seripturarũ
& maxime sc̃ĩ euangelii.
nullũ locũ pretermiten¬
tes ꝑtractemus ut possu¬
mus: ut ꝓnr̃a capacitate pascimur: & mi

Expanded text:
inarum Scripturarum, et maxime sancti Evangelii, nullum locum praetermittentes pertractemus, ut possumus; et pro nostra capacitate pascamur, et mi
Abbreviated transcription (Latin):
lectione apłica qd animalis ho¬
mo ñ ꝑcipit ea quȩ sunt sp̃s dĩ.
ce cogitantes in hac p̃senti t̾ba
caritatis ur̃e necẽẽ ẽẽ. ut mul¬
ti sint aninales. qͥ adhuc scdm car¬
nẽ sapiant. ñdũq se possint ad
sp̾italem intellectũ erig̾e: hesi¬

Expanded text:
s homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei , et cogitans, in hac praesenti turba Charitatis vestrae necesse esse ut multi sint animales, qui adhuc secundum carnem sapiant, nondumque se possint ad spiritualem intellectum erigere, haesi
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ȩ euangłistã ioħem. uelut aqͥlã.
uolare. alcius: caliginẽq tr̃ȩ transcen.¬
dẽ. & lucẽ ueritatis firmiorib ocłis in-¬
tueri: Multa eñi iã ex euangło eiꝰ ꝑministeriũ
nr̃m. dõ ad iuuate: tractata sunt: Exordine au-¬
dicturus sum. donante dño Multi sic auditu¬
ri estis: ut magis recognoscatis. quã discatis: Non:
id eopigra tam̃ debet. eẽ. intencio: q non ẽ. cogni¬
cio s recognonicio: Hoc letũ ẽ. & hanc lectionem

Expanded text:
rae, evangelistam Joannem velut aquilam volare altius, caliginemque terrae transcendere, et lucem veritatis firmioribus oculis intueri. Multa enim jam ex Evangelio ejus per ministerium nostrum Domino adjuvante tractata sunt: ex ordine audicturus sum Domino donante multi sic audituri estis, ut magis recognoscatis quam discatis. Non ideo tamen pigra debet esse intentio, quia non est cognitio, sed recognitio. Hoc lectum est, et hanc lec
Abbreviated transcription (Latin):
iohannẽ: sicut potestis meminis¬
se qͥ curã geritis ꝑuectus ur̃iita
quitur: ut hȩc quȩ mͦ. lecta ẽ. hodie nobis
tractanda ꝑponat᷑: ab ipso principio. usq

Expanded text:
oannem, sicut potestis meminisse, qui curam geritis profectus vestri, ita sequitur, ut haec quae modo lecta est, hodie nobis tractanda proponatur. Ab ipso principio usq
Abbreviated transcription (Latin):
Ui sermonẽ dñi nr̃i ñ solum libent̃.
s &iam diligent̃ audistis: ꝑmissionis
nr̃e ꝑ culclubio meministis. Ipsa quippe lec¬
tio euangłica. &e hodie lecta ÷. que lecta fu¬
dam necessitatib immorati. ñ potuimus oĩa
diseiitara gtue uris sansib. debebamus lrin

Expanded text:
ui sermonem Dei nostri non solum libenter, sed etiam diligenter auditis, promissionis nostrae procul dubio meministis. Ipsa quippe lectio evangelica et hodie lecta est, quae lecta fudam necessitatibus immorati, non potuimus omnia discutere quae vestris sensibus debebamus. Proin
Abbreviated transcription (Latin):
strantẽ reprobatũ potiꝰ quã honoratũ uidenꝰ.
Ut qͥd gͦ alibi quęximꝰ quio sit ministrari xp̃o
co ñ potiꝰ in istis ipsis uerbis agnoscimꝰ: Cum
enĩ dix̃ siqͥs mͥ ministrauer it me sequatur:
hoc intelligi uoluit. ac si diceret: siqͥs me non
sequit᷑. ñ michi ministrat Muustrant gͦ¬

Expanded text:
robatum potius quam honoratum videmus. Utquid ergo alibi quaerimus quid sit ministrare Christo, et non potius in istis ipsis verbis agnoscimus? Cum enim dixit, Si quis mihi ministrat, me sequatur; hoc intelligi voluit, ac si diceret, Si quis me non sequitur, non mihi ministrat. Ministrant
Abbreviated transcription (Latin):
suas. Siẽ alibi seriptũ ẽ Qui se dicit in
xp̃o manere debet si c̃ ille anbulauit. &
ipse anbulare. Debet ⁊̃ si porrigit esuriẽ¬
ti panem de misericordia fac̾e: non de iac¬
tantia Non aliud ibi ꝗ̃rere: ꝗͣ opꝰ bonum:
nesciente sinistra. quid faciat dext̃a id
⁊ ut alienet᷑ intentio cupiditatis: ab oꝑe:
caritatis: Qui sic ministrat ꝓp̃oministrat.
yecteq illi dicet᷑ cum uni exminimis me¬
is fecisti: mͥ fecisti. Nec ea tantum q̃ admĩam¬

Expanded text:
i scriptum est: Qui se dicit in Christo manere, debet, sicut ille ambulavit, et ipse ambulare . Etiam si porrigit esurienti panem, de misericordia facere debet, non de jactantia non aliud ibi quaeret quam opus bonum, nesciente sinistra quid faciat dextera , id est, ut alienetur intentio cupiditatis ab opere charitarecteque illi dicetur: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Nec ea tantum quae a
Abbreviated transcription (Latin):
łꝓme fecisti De tali quippe oꝑe.⁊̃ se mi¬
nistrũ fac̾ẽ & apellari dignatus est : ubi.
ait: Sic̃ filiꝰ hominis ñ uenit ministrari:
s ministrare. & animã suã ponere promultis
Hinc ẽ gͦ unꝰ quisq minist᷑ xp̃i: unde ẽ minist̾
u̾ xp̃e Sic minis trantẽ xp̃o honorificauit
pat᷑ eiꝰ honore illo magno: ut sit c̃ filio eiꝰ. nec
umquã deficiat felicitas eiꝰ Cũ gͥ audistis
fr̃s clnm̃ dicentẽ. ubi ego sũ illic & minister
miserit. nolite tantũ modo bonos ep̃õs q cleri.¬
cos cogitare: & iam uos ꝓmodo ur̃o. ministrate
bene uiuendo. elemosinas faciendo: noñi doctrinã¬
ꝙ eiꝰ quibꝰ pot̾itis p̃dicando: ut unꝰqͥsq qr iam
pat᷑ familias hoc nomine agnoscat: pat̾nũ affe
pendat beniuolentiã: exerceat disciplinã. Ita
in domo sua eccłasticũ q quodã mͦ eͣpałe mpleat
officiũ ministrans xp̃o: ut ineternũ sit cipso
Nam  illã maximã passionis ministracionẽ.¬

Expanded text:
me fecisti. De tali quippe opere etiam se ministrum facere et appellare dignatus est, ubi ait: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et animam suam ponere pro multis . Hinc est ergo unusquisque minister Christi, unde est minister et Christus. Sic ministrantem Christo honorificabit Pateunquam deficiat felicitas ejus. Cum ergo audistis, fratres, Dominum dicentem: Ubi ego sum, illic et minister meus erit, nolite tantummodo bonos episcopos et clericos cogitare. Etiam vos pro modulo vestro ministratebene vivendo, eleemosynas faciendo, nomen doctrinamque ejus quibus potueritis praedicando; ut unusquisque etiam paterfamilias hoc nomine agnoscat paternum affecpendat benevolentiam, exerceat disciplinam: ita in domo sua ecclesiasticum et quodammodo episcopale implebit officium, ministrans Christo ut in aeternum sit cum ipso. Nam et illam m
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ diabolũ habere patrem. Et illi contra
Dñs dicit: Euangelium loquitur: dedia¬
lo dicensait : Ille homicida erat abinicio.
& inueritate ñ stetit: quia ueritas ñ .ẽ.
in eo. Cũ loquitur mendaciũ. dȩꝓprus lo¬
quitur : quia mendax ẽ. & pat̃ eius. Audiꝰ
intellige. ñ te longe mitto.⁊ in ipsis uerbis
intellige : diabolum dñs dix̃ patrem m̃ dacii
Quid ẽ hoc  Audi quid sit. seplica modo
ipsa uerba: & intellige. Non enĩ omĩs qui
m̃titur. pater m̃dacii sui ẽ. Sienĩ ab alio
m̃daciũ accepisti & dixisti. tui quidemmñ¬
titus es ꝓferendo m̃daciũ: spat̃ ipsius mñ

Expanded text:
dixit diabolum habere patrem? Et illi contra: dixit diabolum habere patrem? Et illi contra: Dominus dicit, Evangelium loquitur, de diabolo dicens, ait, Ille homicida erat ab initio, et in veritate non stetit; quia veritas non est in eo: cum loquitur mendacium, de propriis loquitur; quia mendax est, et pater ejus. 13. Audi, intellige; non te longe mitto, in ipsis verbis intellige. Diabolum Dominus dixit patrem mendacii. Quid est hoc? Audi quid sit, replica modo ipsa verba, et intellige. Non omnis enim qui mentitur, pater mendacii sui est. Si enim ab alio mendacium accepisti, et dixisti; tu quidem mentitus es proferendo mendacium: sed p
Abbreviated transcription (Latin):
non stetit Ergo inueritate fuit.
sed non stando ceci dit Etquare
inueritate ñ stetit: quia ueritas nẽ.
Siergo iste inuerita te stetis s&: inxp̃o
stetiss&: Sed inueritate ñstetit.
quia ueritas non est in eo Cũlo¬
quitur m̃datium. exꝓpriis loqͥt᷑.
quia m̃dax est & pater ens.
Quid . ẽ. hoc Audistis uerba
e uangeli rintenti accepistis:¬
Ecce rẽpeto: ut agnos catis qͥd exi¬
Igatis¬
Sediabolo dñs ea dicebat: quȩ dediabolo¬
dit & inueritate ñsterit: quia deuerita¬
te lapsus .ẽ. Cũ loquitur mendatiũ. utiq
ipse diabolus. deꝓpͥis loquitur: quia m̃dax
ẽ & pat̃ eiꝰ. In his uerbis quidam patrem
quis esset diabolipat̃. hic uero de testabi¬
lis error manicheoꝵ: inuenit adhuc qua
deciperet imperitos. Solent enĩ dicerȩ :
puta dibolus angłs fuit. & lapsus ẽ: Abil¬
lo coepit peccatũ sic̃ dicitis: pat̾ eius quis
erat nos contra. Quis enĩ nr̃m aliquando

Expanded text:
non stetit. Ergo in veritate fuit, non stetit. Ergo in veritate fuit, sed non stando cecidit. Et quare in veritate non stetit? Quia veritas non Si ergo iste in veritate stetisset, in Christo stetisset. Sed in veritate non stetit, quia veritas non est in eo. Cum loquitur mendacium, ex propriis loquitur, quia mendax est, et pater ejus. Quid est hoc? Audistis verba Evangeliecce repeto, ut agnoscatis quid exigatisdiabolo Dominus ea dicebat, quae de diaboldit. Et in veritate non stetit, quia de veritate lapsus est. Cum loquitur mendacium, utique ipse diabolus, de propriis loquitur; quia mendax est, et pater ejus. In his verbis quidam patrem quis esset diaboli pater. Hic vero detestabilis error Manichaeorum invenit adhuc qua deciperet imperitos. Solent enim dicere: Puta diabolus angelus fuit, et lapsus est; ab illo coepit peccatum, sicut dicitis: Pater ejus quis erat? Nos contra: Quis enim nostrum aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
Diabolus enĩ cũ uider& homini. serpen¬
tẽ indutus loqutꝰ. ẽ. mulieri: & demu¬
liere uenenauit uirũ. Mortui s dia¬
bolũ audiendo: quem ñ audissent.
si dñm audire uoluissent. Positus enĩ
deceptori. Ille gͦ homicida erit ab
inicio. Uidete genꝰ homicidu frs:
homicida dr̃ diabolus: ñ gladio armatus.
ñ ferro accinctus. ad hominem uenit.
ũbũ malũ seminauit & occidit. Noli
gͦ putare te ñ eẽ. homicidã : quando
frĩtuo mala ꝑsuades: Si frĩ tuo mala
ꝑsuades : occidis & ut scias quia occi¬
dis: audipsalmum. Pilii hominum
dentes eoꝵ arma & sagittȩ: & lingua
eoꝵ machera acuta. Ulos ergo desideria
carnem : quia ñ potestis inmentem.
Ille homicida erat abinicio: utiq in
primo homine. Exillo ille homicida:
ex quo potuit fieri homicidium:
Ex illo potuit fieri homicidium.
ex quo factus ẽ. homo: Non enim
poss& occidi homo: nisi prius fier&
homo Ho micida ergo ille abinitio:
& unde homicida & in ueritate

Expanded text:
Diabolus autem cum invideret homini, serpente indutus, locutus mulieri, de muliere venenavit et virum, mortui sunt diabolum audiendo : quem non audissent, si Deum audire voluissent. Positus enim deceptori. Ergo ille homicida erat ab initio. Videte genus homicidii, fratres. Homicida dicitur diabolus, non gladio armatus, non ferro accinctus; ad hominem venit, verbum malum seminavit, et occidit. Noli ergo putare te non esse homicidam, quando fratri tuo mala persuades: si fratri tuo mala persuades, occidis. Et ut scias quia occidis, audi Psalmum: Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Vos ergo desideria carnem, quia non potestis in mentem. Ille homicida erat ab initio: utique in primo homine. Ex illo ille homicida, ex quo potuit fieri homicidium: ex illo potuit fieri homicidium, ex quo factus est homo. Non enim posset occidi homo, nisi prius fieret homo. Homicida ergo ille ab initio. Et unde homicida? Et in veritate
Abbreviated transcription (Latin):
endi. qđ cogitabant. Pat̃ nr̃ abra
ponderit dñs: cũ illoꝵ dãpnatione
laudans abraham. Dicit eis iłis. Sifi
ñ fecit. Ecce ille laudatus . istidãp¬
nati. Abrahã ñ erat homicida.
Nondico inqͥt. ego dñs sũ abrahȩ
Qđ sidicerẽ. uerũ dicerem. Nã
dix̃ alio loco: ante abrahã ego sũ
Tunc enĩ ill̾ lapidare uoluerunt:
Non dix̃ hoc interĩ qđ uid& is
qđ aspicitis qđ me solũ putatis: homo
sum: hominem dicentẽ uobis qđ au¬
diuit adõ. quare uultis occidere: ni¬
si quia ñ estis filii abrahȩ. & tam̃ait
suꝑius: Scio quia filii abrahȩ estis
Mon negat eoꝵ originẽ: sed facta
condeminat. Caro eoꝵ exillo erat.
sed uita ñ erat. Nos autẽ karissimi
nũquid degenere uenimꝰ abrahȩ. aut
ullo modo abrahã pat̾̃ nr̃ fuit scđm
carnẽ : originem de carne eiꝰ. caroiu¬
aliis gentib uenimꝰ : & tam̃ imitan¬
do abrahe filii facti sumꝰ. Apłm audi.¬

Expanded text:
endi, quod cogitabant. Pater noster, endi, quod cogitabant. Pater noster, pondit Dominus, cum illorum damnatione laudans Abraham. Dicit eis Jesus: Si foc Abraham non fecit. Ecce ille laudatus, isti damnati. Abraham non erat homicida. Non dico, inquit, ego Dominus sum Abrahae: quod si dicerem, verum dicerem. Nam dixit alio loco, Ante Abraham ego sum : et tunc eum illi lapidare voluerunt. Non dixit hoc: Interim quod videtis, quod aspicitis, quod me solum putatis, homo sum. Hominem dicentem vobis quod audivit a Deo, quare vultis occidere, nisi quia non estis filii Abrahae? Etsuperius ait, Scio quia filii Abrahae estis. Non negat eorum originem, sed facta condemnat: caro eorum ex illo erat, sed vita non erat. 5. Nos autem, charissimi, numquid de genere venimus Abrahae, aut ullo modo Abraham pater noster fuit secundum carnem? Originem de carne ejus caro Jualiis gentibus venimus; et tamen imitando, Abrahae filii facti sumus. Audi
Abbreviated transcription (Latin):
ipse . ẽ. ueritas patris. quã uidit
apud patrem. Ipse .ẽ. enĩ ũbũ : qđ
ũbũ erat apud dm̃. Isti ergo malũ
qđ faciunt qđ dñs obuirgat᷑ & corripit.
ubi uider̃: apud patrem suum.
Cũ audierimꝰ in conseqsientib aꝑtius
dictũ quis ess& eoꝵ pat̾: tunc intel
ligemus qualia uiderint apud talẽ
patrem. Adhuc enĩ ñ nominat
patrẽ ipsoꝵ. Paulo superius abraham
cõme morauit : sed carnis origine. ñ
uitȩ similitudine. Dicturus ẽ. alterũ
patrem illoꝵ: q̃uinec genuit eos nec
creauit ut homines essent : sed tam̃
filii erant eius Inquantũ malierus.
ñ inquantũ homines erant In quo imi¬
turus es contra abraham: Aut si ali¬
quid potes: aud es rephenđẽ abrahams
Non quia dñs ñ audebat rep̃hendere
abraham: sed talis erat abraham.
qui ñ rep̃henderetur ad nõ. sed po¬
tus laudar& ur. Tam̃ isti uideban¬
tur eũ ꝓuocare. ut aliquid mali di¬
cer& deabraham. & eẽt occasio faci¬

Expanded text:
ipse est Veritas Patris, quam vidit ipse est Veritas Patris, quam vidit apud Patrem; ipse est enim Verbum, quod Verbum erat apud Deum. Isti ergo malum quod faciunt, quod Dominus objurgat et corripit, ubi viderunt? Apud patrem suum. Cum audierimus in consequentibus apertius dictum quis sit eorum pater, tunc ligemus qualia viderint apud talem patrem. Adhuc enim non nominat patrem ipsorum. Paulo superius Abraham commemoravit, sed carnis originem, non vitae similitudinem dicturus. Alterum, patrem illorum, qui nec genuit eos, nec creavit, ut homines essent, sed tamen filii erant ejus, in quantum mali erant, non in quantum homines erant, in quo imiturus es contra Abraham; aut si aliquid potes, aude reprehendere Abraham: quia non Dominus non audebat reprehendere Abraham, sed talis erat Abraham, qui non reprehenderetur a Domino, sed potius laudaretur: tamen isti videbantur eum probare, ut aliquid mali diceret de Abraham, et esset occasio faci
Abbreviated transcription (Latin):
pit. quando capitur: nec fit in uria
illis qui capiuntur. Ad salutem qͥppe.
ñ ad ꝑniciem capiuntur. Vnde dñs
discipłis suisait. blenite post me:
& faciã uos fieripiscatores hominũ
Non ergo ista erant tales: & tam̃
filii erant abrahȩ sili hominis dĩ.
hominis inquit. Trahebant enim
carnis genꝰ: sed degeneres factie¬
rant. ñ imitando fidem illius cuus
filii erant. Audistis certe dnm̃di¬
centem. Scio quia filii abrahȩ estis
Audite quid dicat postea. Ego qđ
uidi apud patrem meũ loquor:
& uos quȩ uidistis apud patrem ues¬
trũ facitis Iã dixerat: scio quia
filii abrahę estis Quid autẽ faci¬
unt : qđ eis dix̃ : quęritis me occiđe :
hoc apud abrahã. nũquã uiderunt
Dñs aũt. patrem dm̃ uult intelligi
cũ dicit: quȩ uidi apud patremme¬
ũ loquor. Ueritatẽ uidi: ueritatt̃
loquor: qr ueritas sũ. Sienĩ dñs
ueritatẽ loqͥtur quã uidit apud pa¬
trem. ⁊ se uidit. se loquitur: quia

Expanded text:
pit quando capitur. Nec fit injuria pit quando capitur. Nec fit injuria illis qui capiuntur: ad salutem quippe, non ad perniciem capiuntur. Unde Dominus discipulis suis ait: Venite post me, et faciam vos piscatores hominum . Non ergo isti erant tales: et tamen filii Abrahae erant; filii hominis Dei, homines iniqui. Trahebant enim carnis genus, sed degeneres facti erant, non imitando fidem illius cujus filii erant. 2. Audistis certe Dominum dicentem, Scio quia filii Abrahae estis; audite quid dicat postea: Ego quod vidi apud Patrem meum, loquor; et vos quae vidistis apud patrem vestrum, facitis. Jam dixerat, Scio quia filii Abrahae estis. Quid autem faciunt? Quod eis dixit, Quaeritis me occidere. Hoc apud Abraham nunquam viderunt. Dominus autem Patrem Deum vult intelligi cum dicit, Quae vidi apud Patrem meum, loquloquor, quia Veritas sum. Si enim Dominus veritatem loquitur quam vidit apud Patrem; se vidit, se loquitur: quia
Abbreviated transcription (Latin):
serui. ñ seruus. sed inforina &iã ser¬
ui dñs : Tuit quippe illa carnis forma
seruilis : sed quã uis essẽt similitudo
carnis peccati. ñ erat caro peccti
entes. dedignatisunt fieri lib̾i : cum
essent serui peccatis: Idõ autẽ se
liberos. eẽ dixer̃ : quia sem̃ erant
abrahȩ Quid ergo eis ad hȩc res¬
ponderit dñs: hodierna lectio cũ
recitaretur audimus Scio inquit
quia filii abrahȩ estis: sed quęri¬
tisme int̃ficere: quia sermo msca
pit in uobis: Agnosco uos inquit. Fi¬
luabrahȩ estis: sed quęritisme int̃¬
ficere. Agosco carnis originem:
ñ cordis fidem Tilu abrahȩ estis:
sed scđm carnem. Idõ inquit quȩri¬
tisme occidere. Sermo enĩ m̃s ñ capͥt
inuobis. Si sermo m̃s caperetur :
caper&. Si caperemini. intra retia fi¬
dĩ. tanquam pisces concluderemini
Quid ẽ. Soñcapit in uobis:: Non capit
corurm̃ : quia ñ recipitur a cordeurõ.
Sicẽ enĩ sermodĩ. & sic eẽ. deb& fide¬
libus: tã quam piscramus. Tunc ca¬

Expanded text:
servi. « Non servus, sed in forma servi Dominus. Fuit quippe illa carnis forma servilis, sed quamvis esset similitudo carnis peccati, non erat caro peccatientes, dediessent servi peccati. Ideo autem se liberos esse dixerunt, quia semen erant Abrahae. Quid ergo eis ad haec responderit Dominus, hodierna lectio eum recitaretur, audivimus. Scio, inquit, quia filii Abrahae estis: sed quaeritis me interficere, quia sermo meus non capit in vobis. Agnosco vos, inquit: filii Abrahae estis, sed quaeritis me interficere. Agnosco carnis originem, non cordis fidem. Filii Abrahae estis, sed secundum carnem. Ideo, inquit, quaeritis me occidere: sermo enim meus non capit in vobis. Si sermo meus caperetur, caperet; si caperemini, intra retia fidei tanquam pisces concluderemini. Quid est ergo, non capit in vobis? Non capit cor vestrum, quia non recipitur a corde vestro. Sic enim est sermo Dei, et sic esse debet fidelibus, tanquam pisci hamus; tunc ca
Abbreviated transcription (Latin):
ergo : ĩ caput tibi dol&. laudamꝰ si euangeliũ ad
caput tibi posueris: & ñ ad ligaturã cucurreris
Ad hoc enĩ: ꝑducta ẽ. infirmitas hominũ.
Et ita plangendi s̃ homines. qͥ curr̃ ad ligaturas.
ut gaudeamus quando uidemꝰ hominẽ inlecto
suo c̃strutũ. iactari febrib & dolorib nec alicubi

Expanded text:
ergo? Cum caput tibi dolet, laudamus si Evangelium ad ergo? Cum caput tibi dolet, laudamus si Evangelium ad caput tibi posueris, et non ad ligaturam cucurreris. Ad hoc enim perducta est infirmitas hominum, et ita plangendi sunt homines qui currunt ad ligaturas, ut gaudeamus quando videmus hominem in lecto suo constitutum, jactari febribus et doloribus, nec alicubi