comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hunc quẽ descendens de monte dñssa¬
nauit. matheus lunaticũ. marcus sur¬
dũ mutũq describit. Significat aut᷑
eos de quib scriptũ est. Stultꝰ ut luna
mutatur. Qui nunꝗͣ in eodẽ statu ꝑma¬
nentes: nc̃ ad hȩc nunc ad illa uitia mu¬
tati crescunt atq decrescunt. Muti
ñ confitendo fidẽ. surdi nec ipsũ aliqͦ¬
tenꝰ fidei audiendo sermonẽ. Et roga¬
ui discipłos tuos ut eicerent illũ. &
ñ potuerunt. Latent̾ hoc dicto accusat
apłos. cũ impossibilitas curandi inter¬
dũ non ad becillitatẽ curantiũ. sed ad
eor qͥ curandi st̃ fidẽ referat᷑: dicente

Expanded text:
hunc, quem descendens de monte Dominus sahunc, quem descendens de monte Dominus sanavit, Matthaeus lunaticum, Marcus surdum mutumque describit. Significat autem eos, de quibus scriptum est: Stultus ut luna mutatur , qui nunquam in eodem statu permanentes, nunc ad haec, nunc ad illa vitia mutati, crescunt atque decrescunt, muti non confitendo fidem, surdi nec ipsum aliquatenus fidei audiendo sermonem. Et rogavi discipulos tuos, ut ejicerent illum, et non potuerunt. Latenter hoc dicto accusat apostolos, cum impossibilitas curandi interdum non ad imbecillitatem curantium, sed ad eorum qui curandi sunt fidem referatur, dicente
Abbreviated transcription (Latin):
turba multa. Et ecce uirde turba ex¬
clamauit dicens. Magister. obsecro te
respice in filiũ meũ. qr unicus est mͥ.
oca rebus congruunt. In monte dñs
orans transformat᷑. discipłis archana
suȩ maiestatis aꝑit. in inferiora descen¬
dens turbȩ occursu excipit᷑. miseroꝵs
fletu pulsat᷑ Sursũ discipłis mysteria
regni reserat. deorsũ turb peccata infi¬
delitatis ex ꝓbrat. Sursũ patris uocẽ us
qͥ sequi se poterant pandit. deorsũ sp̃s
malos abus qͥ uexabant᷑ expellit Qui
etiã nunc ꝓ qualitate meritoꝵs aliis
ascendere᷑. aliis descendere ñ desinit.
Nã terrenos adhuc & incipientes quasi
ima petens confortat. docet. castigat.
ꝑfectos aut̃ quor conuersatio in cȩlis
est sullimius extollendo glorificãt li¬
beriꝰ de ȩt̃nis instruit. & sẽpe ea que a
turb ne audiri quidẽ ualeant docet.
Et ecce sp̃s apprehendit illũ & subito
clamat. & elidit ꝙ dissipat eũ cũ spuma.
& uix discedit dilanians eũ. Demoniacũ

Expanded text:
ecce vir de turba exclamavit, dicens: Magister, obsecro te, respice in filium meum, quia unicus est mihi. Loca rebus congruunt, in monte Dominus orat, transformatur, discipulis arcana suae majestatis aperit, in inferiora descendens turbae occursu excipitur, miserorum fletu pulsatur. Sursum discipulis mysteria regni reserat, deorsum turbis peccata infidelitatis exprobrat. Sursum Patris vocem his qui sequi se poterant pandit, deorsum spiritus malos ab iis qui vexabantur expellit. Qui etiam nunc pro qualitate meritorum aliis ascendere, aliis descendere non desinit. Nam terrenos adhuc et incipientes, quasi ima petens confortat, docet, castigat; perfectos autem, quorum conversatio in coelis est, sublimius extollendo glorificat, liberius de aeternis instruit, et saepe ea quae turbis ne audiri quidem valeant docet. Et ecce spiritus apprehendit illum, et subito clamat, et elidit et dissipat eum cum spuma, et vix discedit dilanians eum. Daemoniacum
Abbreviated transcription (Latin):
get. qr nc̃ filii dĩ sumꝰ. & nondũ appa¬
ruit qͥd erimꝰ. Scimꝰ qͥa cũ apparuerit.
similes ei erimꝰ. Uidebimꝰ enĩ eum sicuti
est. Unde bene marcus hȩc uestim̃ta de¬
scribens ait. Qualia fullo suꝑ t̾rã non
potest candida facere. Nã qr ille hoc loco
intelligendꝰ ÷ fullo quẽ penitꝰ psalmis¬
ta p̾cat᷑. ampliꝰ laua me ab iniusticia
mea & a delicto meo munda me. ñ po
test suis fidelib in terra dareclaritatẽ

Expanded text:
get, quia nunc filii Dei sumus, et nondum appaget, quia nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit, quod erimus. Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, videbimus enim eum sicuti est . Unde bene Marcus haec vestimenta describens, ait: qualia fullo super terram non potest candida facere . Nam quia ille hoc loco intelligendus est fullo, quem poenitens Psalmista precatur: Amplius lava me ab injustitia mea, et a delicto mtest suis fidelibus in terra dare claritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
pauciuͦ electi. Et qui hic fidẽ qͣ imbuti
sunt sc̃ȩ trinitatis in corrupta mente
seruauerint: illic eiꝰ et̃na merent᷑ uisi¬
one lȩtari. Et facta ÷ dũ oraret spe¬
cies uultꝰ eiꝰ altera. & uestitꝰ eiꝰ albus.
refulgens. Trans figuratꝰ saluator ñ
substantiã uere carnis amisit. sed głam
futurȩ uel suȩ uel nr̃ȩ resurrectionis
ostendit. Qui qualis tc̃ apłis apparuit:
talis post iudiciũ cunctis apparebit elec¬
tis. Nã in ipso tẽpore uidicandi. & bonis
simul & malis in forma serui uidebit᷑.
ut uidelicet impii quẽ spreuere. iudei
quẽ negauere. milites quẽ crucifixere.
pilatꝰ herodesq quẽ iudicauere. que:¬
ant agnoscere uidicem. Uestitus aut̃
ficans apłs ait. Quotqͦt gͦ in xp̃obaptiza¬
ti estis . xp̃m induistis. Qui uidelicet
habitꝰ dño in terris consistente despectus.
alioꝵq similis uidebatur. Sed illo
montem petente nouo candore reful¬

Expanded text:
pauci vero electi . Et qui hic fidem, qua imbuti pauci vero electi . Et qui hic fidem, qua imbuti sunt, sanctae Trinitatis incorrupta mente servaverint, illic ejus aeterna merentur visione laetari. Et factum est dum oraret species vultus ejus altera, et vestitus ejus albus refulgens. Transfiguratus Salvator non substantiam verae carnis amisit, sed gloriam futurae, vel suae vel nostrae resurrectionis ostendit. Qui qualis tunc apostolis apparuit, talis post judicium cunctis apparebit electis. Nam in ipso tempore judicandi et bonis simul et malis, in forma servi videbitur, ut videlicet impii quem sprevere, Judaei quem negavere, milites quem crucifixere, Pilatus Herodesque quem judicavere, queant agnoscere judicem. Vestitus autemficans Apostolus ait: Quotquot ergo in Christo baptizati estis, Christum induistis . Qui videlicet habitus domino in terris consistente despectus, aliorumque simili videbatur, sed illi, montem petente novo candore reful
Abbreviated transcription (Latin):
quietis animarũ quȩ interĩ in alia ui¬
ta gerit᷑. quasi octaua ȩtate resurgemꝰ.
Nã qđ matheus dñm marcusq post sex
dies transfiguratũ dicunt nec tẽporis
ordine nec mysterii ratione resultat.
Quia illi medios tantũ ponunt dies. un
escendũ: hic uͦ tẽpore octauo designat
esse resurgendũ. Unde & pulchre sextꝰ
psalmꝰ ꝓ octaua scribit᷑ cuiꝰ initiũ est.
Dñe ne in ira tua arguas me. quia ni¬
mirũ ꝑ sex ȩtates quib oꝑari lucet p̃cib
est instandũ: ne in octauo retributionis
tẽpore a iudice corripiam᷑ irato. Qđ ipse
dñs hoc loco uoluit nos ostenso suȩ orati¬
onis exẽplo docere de quo subditur.
Et ascendit in montem ut oraret. In
montẽ nanq oraturus & sic transfigu.¬
randus ascendit. ut ostendat eos qui
fructũ resurrectionis expectant. qui
regem in decore suo uidere desiderant.
mẽnte in excelsis habitare. & continius
p̾cib incũbere debere. Tres solũ modo
secũ discipłos ducit qr multi st̃ uocati

Expanded text:
 quae interim in alia vita geritur, quasi octava aetate resurgemus. Nam quod Matthaeus Dominum Marcusque post sex dies transfiguratum dicunt, nec temporis ordine, nec mysterii ratione resultat. Quia et illi medios tantum escendum, hic vero tempore octavo designat esse resurgendum. Unde psalmus Pro octava inscribitur, cujus initium est, Domine, ne in ira tua arguas me. Quia nimirum post sex aetates quibus operari licet, precibus est instandum ne in octavo retributionis tempore a judice corripiamur irato. Quod et ipse Dominus hoc loco voluit nos ostenso suae orationis exemplo docere, de quo subditur: Et ascendit in montem ut oraret. In montem namque oraturus, et sic transfigurandus ascendit, ut ostendat eos qui fructum resurrectionis exspectant, qui regem in decore suo videre desiderant, mente in excelsis habitare, et continuis precibus incumbere debere. Tres solummodo secum discipulos ducit, quia multi sunt vocati,
Abbreviated transcription (Latin):
iestate cũ dño. futurã om̃iũ scõrũ głam
significant. qͥ uidelicet tempore iudicu
uel uiui in carne reꝑiendi. uel ab olimgus¬
tata morte resuscitandi pariter sint cum
illo regnaturi. Teste enĩ apło. mortui qͥ
in xp̃o sunt resurgent primi. deinde nos
qͥuiuimꝰ qͥ relinquim᷑. simul rapiemͦ cũ
illis in nubib obuiã xp̃o in aera: & sic
sẽꝑ cũ dño erimꝰ. Aliter. Moyses & helias
id est legis lator & ꝓpħarũ maximꝰ ap¬
parent̃ & loquunt᷑ cũ dño: ut ostendant
ipsũ esse quẽ cuncta legis & ꝓphetiȩ scrip¬
ta ꝓmiserunt. Apparent aut̃ ñ in infi¬
mis sed in monte cũ illo : qr soli qͥ m̃te su¬
ꝑna petierint. maiestatẽ sc̃ȩ scripturȩ
quȩ in dño est adimpleta ꝑspicient. Deni¬
q & iudei uidere moysen. sed ad dñm in
montana subeuntẽ sequi ñ merent᷑. ad se
qͦq reuersũ non sine uelamine uident.
Ieliam nouere. sed solus triũphũ ascenden¬
tis cũ filus ꝓpħarũ contẽplat᷑ heliseus.:

Expanded text:
 futuram omnium sanctorum gloriam significant, qui videlicet tempore judicii, vel vivi in carne reperiendi, vel ab olim gustata morte resuscitandi pariter sunt cum illo regnaturi. Teste enim Apostolo, Mortui qui in Christo sunt resurgent primi, deinde nos qui vivimus, qui relinquimur, simul rapiemur cum illis in nubibus obviam Domino in aera, et sic semper cum Domino erimus . Aliter. Moses et Elias, id est, legislator et prophetarum maximus, apparent et loquuntur cum Domino, ut ostendant ipsum esse quem cuncta legis et prophetiae scripta promiserunt. Apparent autem non in infimis, sed in monte cum illo, quia soli, qui mente superna petierint, majestatem sanctae Scripturae, quae in Domino est adimpleta, perspicient. Denique et Judaei videre Mosen, sed ad Deum in montana subeuntem sequi non merentur. Ad se quoque reversum non sine velamine vident. Eliam novere, sed solus triumphum ascendentis cum filiis prophetarum contemplatur Eliseus,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ tanta dñs sub eundȩ mortis p̾cep¬
ta ederet. qͥd necessariũ fuit ut ad hanc
subito ꝓmissionẽ ueniret. nͥ qr disci
płis rudib etiã de p̾senti uita aliqͥd
ꝓmitendũ fuit. ut possent in futuro¬
robustiꝰ in futuro solidari᷑ Quib ui¬
dendũ regnũ dĩ ꝓmitat in t̾ra. ut hoc
abeis fideliꝰ in cęlo p̾sumatur. ꝗđ si
regnũ dĩ in hac sententia futurã in
cȩlis beatitudinẽ uelimꝰ accipe. & hoc
quidã de astantib ñ post multos dies
in monte uiderunt. scilicet ut manentis
gaudii contẽplatione tam & si raptim
delibata: modestiuus instantia scłi transe¬
untis aduersa tolerarent. Decentissimo
sane uerbo scõs mortẽ gustare testat᷑. a
quib nimirũ mors corporis libando
gustat᷑ uita animȩ possidendo tenetur

Expanded text:
cum tanta Dominus subeundae mortis praecepta ederet, quid necessarium fuit, ut ad hanc subito promissionem veniret? Quod sipulis rudibus etiam de praesenti vita aliquid promittendum fuit, ut possent robustius in futura solidari, quibus videndum regnum Dei promittit in terra, ut hoc ab eis fidelibus in coelo praesumatur. Quod si regnum Dei in hac sententia futuram in coelis beatitudinem velimus accipere, et hoc quidam de astantibus non post multos dies in monte viderunt, scilicet, ut manentis gaudii contemplatione, tametsi raptim delibata, modestius instantia saeculi transeuntis adversa tolerarent. Decentissimo sane verbo sanctos mortem gustare testatur, a quibus nimirum mors corporis libando gustatur, vita animae possidendo tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ iniurias uerbi tolerare. Si contingat
uirguĩ fortasse cũ ꝓximo erubescimꝰ
priores sacis facere. Cor qͥppe carnale.
dũ huiꝰ uitȩ głã quęrit. humilitatem
respuit. Pico aut̃ uob̾. uere st̃ aliqͥ
hic stantes qͥ ñ gustabunt mortẽ. donec
uideant regnum dĩ. Regnũ dĩ hoc
loco p̃sens ȩccła uocat᷑. Et qr non nulli
ri erant ut ȩccłam dĩ constitutã con¬
spicerent. & cont᷑ mundi huiꝰ głam¬

Expanded text:
mur injurias verbi tolerare; si contingat mur injurias verbi tolerare; si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubescimus priores satisfacere. Cor quippe carnale, dum hujus vitae gloriam quaerit, humilitatem respuit. Dico autem vobis vere, sunt aliqui hic stantes qui non gustabunt mortem donec videant regnum Dei. Regloco praesens Ecclesia vocatur; et quia nonnulli re erant, ut Ecclesiam Dei constructam conspicerent, et contra mundi hujus gl
Abbreviated transcription (Latin):
exprimere ualeamꝰ in uoce. Sed huic
qͦq uulneri congruũ subiungit᷑ me¬
dicam̃tũ. cũ dñs dicat. Nam qui me
erubuerit & meos sermones. hc̃ filius
hominis erubescet cũ uenerit in maiesta¬
te sua & patris & sc̃oꝵ angłorũ. Sed ecce
nc̃ apud se homines dicunt. Nos iã dñm
& sermones eiꝰ ñ erubescimꝰ. qr aꝑta eũ
uoce confitem᷑. Quib ego respondeo. qͦd
in hac plebe xp̃iana sunt᷑ nonnulli qͥ
xp̃m idõ confitent᷑ qr cunctos xp̃ianos
esse conspiciunt. Non gͦ ad ꝓbationẽ
dit a uerecundia ꝓfessio generalitatis.
st tam̃ ubi se qͥsq int̾roget. ut in con¬
fessione xp̃i se ueracit᷑ ꝓbet. Certe enĩ
ꝑsecutionis tẽpore erubescere poterars
fideles substantus nudari. de dignita¬
tib deici. uerberib affligi. Pacis aut̃
tẽpore qr hȩc a nr̃is ꝑsecutionib de¬
sunt: est aliud ubi ostendam᷑ nobis.
erem᷑ sepe a ꝓximis despici. dedigna¬

Expanded text:
exprimere valeamus in voce. Sed huic exprimere valeamus in voce. Sed huic quoque vulneri congruum subjungitur medicamentum, cum Dominus dicat: Nam qui me erubuerit, et meos sermones, hunc Filius hominis erubescet, cum venerit in majestate sua, et Patriscunt: Nos jam Dominum et sermones ejus non erubescimus, quia aperta eum voce confitemur. Quibus ego respondeo quod in hac plebe Christiana sunt nonnulli qui Christum ideo confitentur quia cunctos Christianos esse conspiciunt: non ergo ad probationem dit a verecundia professio generalitatis. Et tamen ubi se quisque interroget, ut in confessione Christi se veraciter probet. Certe enim persecutionis tempore erubescere poterant fideles, substantiis nudari, de dignitatibus dejici, verberibus affligi; pacis autem tempore, quia haec a nostris persecutionibus desunt, est aliud ubi ostendamur nobis. Veremur saepe a proximis despici, dedigna
Abbreviated transcription (Latin):
animã suã ꝓpt̾ me saluã faciet eã ac si
agricolȩ dicat᷑ frum̃tũ si seruas ꝑdis.
si seminas renouas. Quis enĩ nesciat.
qđ frum̃tũ cũ in semine mitat᷑ perit
ab ocłis. in terra deficit: Sed unde pu¬
trescit in puluere: in de uiridescit in
renouatione. Quia uͦ scã eccła aliud
tẽpus habet ꝑ secutionis. atq aliud pa¬
cis: redẽptor nr̃ ipsa eiꝰ tẽpora distinguit
in p̃ceptis. Nã ꝑsecutionis tẽpore po¬
nenda ÷ anima. pacis aut̃ tẽpore ea
quȩ ampliꝰ dñari possunt frangenda
st̃ desideria terrena. Unde nc̃ dicit᷑
uid enĩ ꝓficit homo si mundũ uni¬
uersũ lucret᷑. se aut̃ ipsũ ꝑdat. detri¬
m̃tũ sui faciat: Cũ ꝑsecutio ab aduer¬
sarus deest: ualde uigilantiꝰ corcus¬
todiendũ est. Nã pacis tẽpore qr licet
uiuere. libet etiã ambire. Plerunq aũt
labentia cuncta despimus. sed tam adhuc
humanȩ uerecundiȩ usu p̃pedimͦ: ut
rectitudinẽ quã seruamꝰ in m̃te. nondũ

Expanded text:
si agricolae dicatur: Frumentum si servas, perdis; si seminas, renovas. Quis enim nesciat, quod frumentum cum in semine mittitur, perit ab oculis, in terra deficit? Sed unde putrescit in pulvere, inde viridescit in renovatione. Quia vero sancta Ecclesia aliud tempus habet persecutionis, atque aliud pacis. Redemptor noster ipsa ejus tempora designavit in praeceptis. Nam persecutionis tempore ponenda est anima, pacis autem tempore ea quae amplius dominari possunt frangenda sunt desideria terrena. Unde et nunc dicitur: Quid enim proficit homo, si lucretur universum mundum, se autem ipsum perdat, et detrimentum sui faciat? Cum persecutio ab adversariis deest, valde vigilantius cor custodiendum est. Nam pacis tempore, quia licet vivere, libet etiam ambire. Plerumque autem labentia cuncta despicimus, sed tamen adhuc humanae verecundiae usu praepedimur, ut rectitudinem quam servamus in mente, nondum
Abbreviated transcription (Latin):
Octaua die dñs ꝓmissã futurȩ beati¬
tudinis głam discipłis manifestat: ut &¬
ostensa cȩlestis uitȩ dulcedine cunctorũ
qͥ hȩc audire possint corda reforieat &
octonario dierũ numero. uerũ tẽpore
resurrectionis gaudiũ doceat esse uenturũ
Nã & ipse occaua die id ÷ post sextã sabbati¬

Expanded text:
octava die Dominus promissam futurae beatitudinis gloriam discipulis ideo manifestavit, ut ostensa caelestis vitae dulcedine cunctorum qui hanc audire possent, corda refoveret, et octonario dierum numero verum gaudium tempore resurrectionis doceret esse venturum. Nam et ipse octava die, ho
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ suã tulerat. qͥ dicebat. Castigo corpꝰ
meũ & in seruitutẽ redigo ne forte
aliis p̃dicans ipse reꝓb efficiar. Ecce in
afflictione corporis audiumꝰ crucem
carnis. nc̃ in compassione ꝓximi au¬
diamꝰ crucẽ mentis. Ait eniꝰ quis infir¬
mat᷑ & ego ñ infirmor ꝗiuis scandali¬
tat᷑. ꝙ ego ñ uror  Sed in utraq cru¬
cis baiulatione notandũ. qđ hanc qͦq¬
cotidie tollere: & ea sũpta dñm sequi
iubem᷑. Qi enĩ uoluerit animã m¬

Expanded text:
ulerit, qui dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans, ipse reprobus efficiar . Ecce in afflictione corporis audivimus crucem carnis, nunc in compassione proximi audiamus crucem mentis. Ait: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ? Sed in utraque crucis bajulatione notandum quod hanc et quotidie tollere, et ea sumpta Dominum sequi jubemur. Q
Abbreviated transcription (Latin):
cħs xp̃c in eo qđ habitũ humanȩ fragilita¬
tis induerat crescere & confortari habebat.
in eo uͦ qđ etiã uerbũ dĩ & ds̃ et̾nꝰ erat. nec
confortari indigebat: nec habebat augeri.
Unde rectissime plenꝰ sapientia phibet᷑ & gr̃a.
Sapientia qͥdẽ qr in ipso habitat õnis pleni¬
tudo diuinitatis corporalit᷑. Grã aũt: qͥa

Expanded text:
 id est, habitum humanae fragilita id est, habitum humanae fragilitatis induerat, crescere et confortari habebat: In eo vero quod etiam verbum Dei, Deus aeternus erat, nec confortari indigebat, nec habebat augeri: unde rectissime plenus sapientia perhibetur et gratia. Sapientia quidem, quia in ipso habitat omnis plenitudo divinitati
Abbreviated transcription (Latin):
Prophauerat sy meon ꝓphetauerat copulata
conuugio: ꝓpħatierat uirgo. debuit etiã
uidua ꝓphetare: ne aliqͣ aut ꝓfessio deesset
aut serus Et idõ anna &e stipendus uidui¬
tatis & morib talis inducit᷑ ut digna pla¬
ne fuisse credat᷑ qͣ redẽ ptorẽ uenisse õniũ
sua nazareth. Prȩt̾misit hoc loco lucas
qͣ a matheo satis ex posita nouerat dũm
udelicit post hȩc uerba ne ab herode ne¬
candꝰ inueniret᷑ eg ẏptũ a parentib esse
delatũ de funccoq herode sic demũ gali¬
leã reuersũ: nazareth ciuitatt̃ suam in¬
habitare coepisse. Solent eni euanglistt
singuli sic omutere quȩdã quȩ ab altis com¬
memorata uiderint uel ab aluis cõmemo
narrationis seriȩ quasi nula p̾termisisse
uideant᷑ q̃ tam̃ alteriꝰ euangłistȩ considera¬
ta scriptura: qͦ loco transilitã fuerint dili¬
gens lector inueniet. Mueraut̃ crescebat
&e confortabat᷑ plenꝰ sapientia. & gr̃a dĩ erat
in illo. Notanda distinctio uerboꝵs qr dñs

Expanded text:
ue Symeon, prophetauerat copulata coniugio, prophetauerat uirgo, debuit etiam uidua, ne qua aut professio deesset aut sexus. et ideo Anna et stipendiis uiduitatis et moribus talis inducitur, ut digna plane fuisse credatur, quae redemtorem uenisse omnium suam Nazareth. Praetermisit hoc loco Lucas quae a Matthaeo satis exposita noverat, Dominum videlicet post haec, ne ab Herode necandus inveniretur, Aegyptum a parentibus esse delatum, defunctoque Herode sic demum in Galilaeam reversum, Nazareth civitatem suam inhabitare coepisse. Solent enim evangelistae singuli sic omittere quaedam, quae vel ab aliis commemorata viderint, vel ab aliis commemor suae narrationis serie quasi nulla praetermisisse videantur. Quae tamen alterius evangelistae considerata scriptura, quo loco transilita fuerint, diligens lector inveniat. Puer autem crescebat et confortabatur, plenus sapientia, et gratia Dei erat i
Abbreviated transcription (Latin):
nit᷑ similisq efficit᷑ eis de qͥb dicit apłs
Qui cũ cognouissent dm̃. ñ ut dm̃ magni¬
ficauertꝰ. aut gr̃as egert᷑. Qđ enĩ dicit eos
dm̃ cognouisse. ostendit qͥdẽ a lepͣ fuisse
mundatos: sed tam̃ statĩ accusat ingratos.
Et ait illi. Surge uade. qr fides tua
te saluũ fecit. Qui deuotꝰ ante dñm ce¬
cidit surgere & ire p̃cipit᷑ qr qͥ infir¬
mitatẽ suã subtilit̃ cognoscens humili¬
t̃ iacet. ꝑ diuini uerbi consolationẽ sur¬
gere ad fortia oꝑa. & crescentib cotidie
meritis: ad ꝑfectiora passĩ ꝓficere iubet᷑¬
Si aut̃ fides saluũ fecit eũ quẽ ad agendas
saluatori & emundatori suo grãs inclina¬
uit: gͦ ꝑfidia ꝑdidit eos qͥde acceptis bene¬
ficus dõ głam dare neglexerunt. Qua¬
ꝓpt̾ &e hȩc lectio suꝑiori ea ratione con¬
uingit᷑ qđ ibi fidẽ ꝑhumilitatẽ augeri
debere parabola data decernit᷑: hic aut̃

Expanded text:
nitur, similisque efficitur eis, de quibus dicit Aposnitur, similisque efficitur eis, de quibus dicit Apos magnificaverunt aut gratias egerunt . Quod enim dicit eos Deum cognovisse, ostendit quidem a lepra mundatos, sed tamen statim accusat ingratos. Et ait illi, surge, vade, quia fides tua te salvum fecit. Qui devotus ante Deum cecidit, surgere et ire praecipitur, quia qui infirmitatem subtiliter cognoscens, humiliter jacet, per divini verbi consolationem surgere ad fortia opera, et crescentibus quotidie meritis, ad Si autem fides salvum fecit eum quem ad agendas Salvatori et emundatori suo gratias inclinavit, ergo perfidia perdidit eos qui de acceptis beneficiis Deo gloriam dare neglexerunt. Quapropter et haec lectio superiori ea ratione conjungitur, quod ibi fidem per humilitatem augeri debere, parabola data decernitur, hic autem
Abbreviated transcription (Latin):
gras ñ egert̃ reꝓbi effecti: a consortio
unitatis exclusi st̃. Ideoq tales in noue¬
nario numero tanꝗͣ imꝑfecti remane
bt̃. & merito eos saluator qͣsi ignotos u¬
bi sint inquirit. Scire enĩ eligere. nes¬
cire reꝓbare est. Non est inuentꝰ qͥ redi¬
ret & daret głam dõ : nͥ hic alienigena.
Sđm corpꝰ quidẽ facile ÷ uidere posse
hominẽ ñ habere leprã. & tam̃ animi eẽ
ñ boni. Scđm significationẽ aut̃ huiꝰ
miraculi conturbat considerantẽ: qͦmͦ
mundꝰ dici possit ingratꝰ. S iã facile ÷
etiã illud uideri fieri posse. ut qͥsq in
ȩccłȩ societate doctrinã in tegrã uerãq¬
asseqͣt᷑ & oĩa scđm catholicȩ regulã disse¬
rat. distinguat a creatore creaturã. eoq
manifestet᷑ uarietate m̃daciors tanquã
lepra caruisse. & tam̃ ingratꝰ sit dõ &
dño mundatori suo. Quia elatꝰ suꝑbia
gr̃arũ agendarũ piahumilitate ñ ster¬

Expanded text:
gratias non egerunt, reprobi effecti a consortio gratias non egerunt, reprobi effecti a consortio unitatis exclusi sunt, ideoque tales in novenario numero, tanquam imperfecti remanebunt, et merito eos Salvator, quasi ignotos ubi sint, inquirit, scire enim Dei eligere, nescire reprobare est. Non est inventus qui rediret et daret gloriam Deo, nisi hic alienigena. Secundum corpus quidem facile est videre posse hominem non habere lepram, et tamen animi esse non boni; secundum significationem autem hujus miraculi, conturbat considerantem quomodo mundus dici possit ingratus. Sed jam facile est etiam illud videre, fieri posse ut quisque in Ecclesiae societate doctrinam integram veramqet omnia secundum catholicae regulam disserat, distinguat a creatore creaturam, eoque manifestetur varietate mendaciorum, tanquam lepra caruisse, et tamen ingratus sit Deo, et Domino mundatori suo. Quia elatus superbia gratiarum agendarum pia humilitate non ster
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ post se cadit ibi ꝓcul cadit ubi ñ ui¬
det. qͥ uͦ ante se ceciderit. ibi cecidit
ubi uidet: Iniqui gͦ qr in inuisibili
b cadunt post se cadere dicunt᷑. qr ibi
corruunt ubi qͥd eos tc̃ sequat᷑ mͦ ui¬
dere ñ possunt. Iusti uͦ qr in istis uisi¬
bilib semet ipsos sponte deiciunt ut¬
in inuisibilib erigant᷑ qͣsi in faciem
cadunt. qͥa timore cõpuncti uidentes
Nonne decẽ mundati st̃ & nouẽ ubi st̃
Unũ si addat᷑ ad nouẽ. quedã effigies
unitatis implet᷑. ꝗuo fit tanta cõplexio
ut ult᷑ ñ ꝓgrediat᷑ numerus nͥ rursus ad
unũ redeat᷑. Et hȩc ꝑ infinitatẽ numeri
regula custodiat᷑. Nouẽ itaq indigent
uno. ut qͣdã unitatis forma coagulent᷑.
& decẽ sint. Unũ aut̃ ñ eis indiget. ut
custodiat unitatẽ. Quã obrẽ ut unꝰ ille
qͥ gr̃as egit unicȩ eccłȩ significatione
apꝓbatꝰ atq laudatꝰ ẽ: ita illi nouẽ qui

Expanded text:
qui post se cadit, ibi procul dubio cadit ubi non viqui post se cadit, ibi procul dubio cadit ubi non videt, qui vero ante se ceciderit, ibi cecidit ubi bus cadunt, post se cadere dicuntur, quia ibi corruunt, ubi quid eos tunc sequatnr modo uidere non possum. Iusti uero, quia in istis uisibilibus semetipsos sponte deiiciunt, ut inuisibilibus erigantur, quasi in faciem cadunt, quia timore compuncti, uidentes Nonne decem mundati sunt, et novem ubi sunt? Unum si addatur ad novem, quaedam effigies unitatis impletur, quod fit tanta complexio, ut ultra non progrediatur numerus, nisi rursus ad unum redeatur, et haec per infinitatem numeri regula custodiatur. Novem itaque indigent uno, ut quadam unitatis forma coagulentur, et decem sint. Unum autem non eis indiget, ut custodiat unitatem. Quamobrem ut unus ille, qui gratias egit, unice ecclesiae significatione approbatus atque laudatus est, ita illi novem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
magnificans dm̃ regressus est: uniꝰ ec¬
dȩ deuotã xp̃o humilitatẽ significat.
Quibene cadens ante pedes dñi gr̃as egit.
Ille enĩ uere dõ grãs agit: qͥ repressis
p̃sũptionis suȩ cogitationib. qͣm insemet¬
ipso infirmꝰ sit humilit̾ uidet. qͥ nicħ
sibi uirtutis tribuit: qͥbona qͣ agit esse
de miscđia conditoris agnoscat. Unde
& recte subiungit᷑ E hic erat sama¬
ritanꝰ. Samaritanꝰ quippe int̾p̃tat᷑
custos. &ͦ nomine ille popłs aptissime
significat᷑. qͥ gr̃as agendo ei a qͦ accepit
tribuit om̃e qđ accipit quodãmͦ can¬
tans illud de psalmo. fortitudinẽ me
Cadit aut̃ in faciẽ. qr ex malis q se ꝑ
petrasse meminit erubescit. Ibi enim
cadit hõ: ubi confundit᷑. Unde & pau¬
lus qͣsi quibdã in facie iacentib di¬
cebat. Quẽ gͦ fructũ habuistis tc̃ in
illis. in qͥb nc̃ erubescitis At cont᷑
dñi scriptũ ẽ. Abiert̃ retrorsũ. & ceci¬
dert̃ in t̾rã. Quid ÷ hoc qđ electi in fa¬

Expanded text:
magnificans Deum regressus est, unius Ecclesiae devotam Christo humilitatem significat. Qui bene cadens ante pedes Domini, gratias egit. Ille enim vere Deo gratias agit, qui, repressis praesumptionis suae cogitationibus, quam in semetipso infirmus sit humiliter videt, qui nihil sibi virtutis tribuit, qui bona quae agit esse de misericordia Conditoris agnoscit. Unde et recte subjungitur: Et hic erat Samaritanus. Samaritanus quippe interpretatur custos. Quo nomine ille populus aptissime significatur, qui gratias agendo ei a quo accepit, tribuit omne quod accepit, quodam modo cantans illud de psalmo: Fortitudinem meaCadit autem in faciem, quia ex malis quae se perpetrasse meminit erubescit. Ibi enim cadit homo, ubi confunditur. Unde et Paulus, quasi quibusdam in facie jacentibus dicebat: Quem ergo fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc erubescitis ? At contra Domini scriptum est: Abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram . Quid est hoc quod electi in fa
Abbreviated transcription (Latin):
ris. Non enĩ uel absco ndunt imꝑitiã suã.
sed ꝓ sũma ꝑitia ꝓfert̃ in lucẽ: & iactan¬
tiaᷤ sermonis ostentant. Nulla porro
falsa doctrina. ẽ: quȩ ñ aliqͣ uera int̃¬
misceat. Uera gͦ falsis inordinate ꝑmix¬
ta in una disputatione uel narratione

Expanded text:
s. Non enim vel abscondunt imperitiam suam, sed pro summa peritia proferunt in lucem, et jactantiam sermonis ostentant. Nulla prorsus falsa doctrina est, quae non aliqua vera intermisceat. Vera ergo falsis: inordinate permista, in un
Abbreviated transcription (Latin):
adeo ut conceptꝰ. natꝰ & baptizatꝰ p̃dicais.
etiã moriens & resurgens atq ad cȩlos
rediens comitantib indesinent᷑ uel an-¬
głoꝵ uel hominũ uel certe miraculoꝵs
sit declaratꝰ indicus. Ecce enĩ regnũ
dĩ int᷑uos est. Regnũ dĩ se ipsũ dicit int᷑
illos utiq positũ. hoc ÷ in cordib eors ubi¬
q credere regnantẽ. Unde scriptũ est

Expanded text:
adeo ut conceptus, natus et baptizatus, praedicans, etiam moriens et resurgens, atque ad coelos rediens comitantibus indesinenter vel angelorum, vel hominum, vel certe miraculorum sit declaratus indiciis. Ecce enim regnum Dei intra vos est. Regnum Dei se ipsum dicit, intra illos utique positum, hoc est in cordibus eorum ubi credidere regnantem, und
Abbreviated transcription (Latin):
In t̾rogatꝰ aut̃ a phariseis qͣndo uenit
regnũ dĩ respondit eis & dix̃. Non uenit
regnũ dĩ cũ obseruatione. Int̾rogant
de tẽpore regni dĩ qr sic̃ infra lucas aꝑ¬
uit ex istimabant qͦd ueniente iero solimã
dño confestĩ regnũ dĩ manifestaret᷑. ita
ut & ipsi apłi hac opinione ducti post re¬
surrectionẽ eiꝰ int̾rogantes dicerent. Dñe.
si in tẽpore hoc restitues regnũ isrł Et
alibi cleophas. Nos aut̃ sꝑabamꝰ. qr ipse esset
redẽpturus isrł. Non uenit aut̃ regnũ
dĩ cũ obseruatione. neq dicent ecce hic.

Expanded text:
ndo venit regnum Dei, respondit et dixit: Non venit regnum Dei cum observatione, etc. Interrogabant de tempore regni Dei, quia, sicut infra Lucas aperuit, existimabant quod veniente Jerosolymam Domino, confestim regnum Dei manifestaretur, ita ut et ipsi Apostoli hac opinione ducti, post resurrectionem ejus interrogantes dicerent, Domine, si in tempore hoc restitues regnum Israel; et alibi Cleophas, Nos autem sperabamus quia ipse esset redempturus Israel. Non venit autem regnum Dei cum observatione; neque dicen
Abbreviated transcription (Latin):
ruerit: necesse ÷ ad eccłam ueniat.
colorẽq fidĩ uerũ quẽ accepit ostendat.
Cetera uͦ uitia tanꝗͣ ualitudines & qͦsi
morbos animȩ atq sensuũ ꝑ se ipsũ
interiꝰ in conscientia. & intellectu
dñs sanat & corrigit. Deniq & pau-¬
lus uoce dñi audita qͥd me ꝑsequeris.
ego sũ iħs quẽ tu ꝑsequeris. ad anna¬
niã tam̃ missus est: ut illo sacerdotio
qđ in ȩccła constitutũ ÷ sacram̃tũ doc¬
t᷑ color. Non qr ñ potest ꝑse ipsũ dñs oĩa
facere. nã qͥs aliꝰ hȩc facit etiã in eccłe:
Sed ut ipsa societas congregators fide¬
liũ apꝓbando in inuicẽ atqͦ cõmuni¬
cando: uere fidĩ doctrinã in oĩb quȩ
dicunt᷑ uerb̾ uel signant᷑ sacram̃tis.
tanꝗͣ unã speciẽ ueri coloris obducat.
Corneliꝰ etiã cũ elemosinȩ eiꝰ acceptȩ &
p̃ces eiꝰ auditȩ illi ab angło nuncient᷑.
ꝓpt̾ doctrinȩ tam̃ sacram̃torsq unita¬
te᷑ ad petrũ iubet᷑ mittere. tanꝗͣ illi

Expanded text:
d ecclesiam veniat, coloremque fidei verum quem acceperit, ostendat. Caetera autem vitia tanquam valetudines et quasi morbos animae atque sensuum, per seipsum interius, in conscientia, et intellectu Dominus sanat et corrigit. Denique et Paulus, voce Domini audita, Quid me persequeris? ego sum Jesus, quem tu persequeris : ad Ananiam tamen missus est, ut illo sacerdotio quod in Ecclesia constitutum est, sacramentum tur color; non quia non potest per seipsum Dominus omnia facere nam quis alius haec facit etiam in Ecclesia?, sed ut ipsa societas congregatorum fidelium approbando invicem, atque communicando verae fidei doctrinam in omnibus quae dicuntur verbis, vel signantur sacramentis, tanquam unam speciem veri coloris obducat. Cornelius etiam cum et eleemosynae ejus acceptae, et preces ejus auditae illi ab angelo nuntientur, propter doctrinae tamen sacramentorumque unitatem ad Petrum jubetur mittere, tanquam illi
Abbreviated transcription (Latin):
derator augustus tantȩ iuxta fidi hys
toriã extitit ut tã forinsecis qm ciuilib
bellis toto orbe sopitis: sp̃uale ꝓpħȩ p̾sa
uidelicet ꝓpħa cũ mystica dispensationẽ
xp̃i uoce p̃cineret dicens. & erit in nouis¬
simis dieb prȩparatꝰ mons domꝰ dñi in
uertice montiũ & eleuabit᷑ suꝑ colles.
& fluent ad eũ õnesgs: post pauca etiã
tẽporis illiꝰ sacratissimi statũ describ̾e
curauit & conflabunt in qͥt gladios
suos nuomeres: & lanceas suas in falces
ibit gens contra gentẽ gladiũ nec exen¬

Expanded text:
derator Augustus, tanta, juxta fidem hisderator Augustus, tanta, juxta fidem hisavit, ut tam forinsecis quam civilibus bellis toto orbe sopitis, spiritale prophetaevidelicet propheta cum mystica dispensationem Christi voce praecineret dicens: Et erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium, et elevabitur super colles, et fluent ad eum omnes gentes . Post pauca etiam temporis illius sacratissimi statum describere curavit: Et conflabunt inquit gladios suos in vomeres, et lanceas suas in falces. Non levabit gens contra gentem gladium, nec exe
Abbreviated transcription (Latin):
rus in carne dĩ filiꝰ sic̃ parentes sibi qͦs
uoluit ꝙ locũ natiuitatis quẽ uoluit
elegit eosq ad ipsũ locũ priꝰ quã nasce¬
ret᷑ qͦmͦ uoluit aduexit: ita etiã tẽpore
qͦuoluit immo quo ipse una cũ patre &
Quomͦ enĩ de uirgine matre natꝰ uirgi¬
nitatis sibi gła & angelicũ testimoni¬
ũ decus ostendit ẽẽ gratissimũ. sic qͦq
pacatissimo scłi tẽpore ꝓcreatus: qr pacẽ
magnoꝑe quȩ reret atq: amaret edõcu¬
it. qr pacis caritatisq sectatores sẽ ꝑ in¬
uisere dignaret᷑ indicauit: iuxta qͦd ip¬
se fidelib ꝓmittens ait. Ubi enĩ sunt
duo uel tres congregati in nomine me¬
o: ibi sũ in medio eor. Qd enĩ maiꝰ reg¬
ni qͥetissimi & pulcherrimȩ qͣntũ ad
homines potuit ẽẽ pacis indiciũ. quã una:
totũ orbẽ descriptione condudi eodem
cunctos longe lateq mundi fines census
nũmis mate cõphendi: Cuiꝰ auctor ac mo¬

Expanded text:
rus in carne Dei Filius sicut parentes sibi quos rus in carne Dei Filius sicut parentes sibi quos voluit, et locum nativitatis quem voluit, elegit, eosque ad ipsum locum priusquam nasceretur quomodo voluit advexit, ita etiam tempore quo voluit, imo quo ipse una cum Patre etQuomodo enim de virgine matre natus, virginitatis sibi gloriam et angelicum castimoniae decus ostendit esse gratissimum, sic quoque pacatissimo saeculi tempore procreatus, quia pacem magnopere quaereret atque amaret edocuit, quia pacis charitatisque sectatores semper invisere dignaretur, indicavit. Juxta quod ipse fidelibus promittens ait: Ubi enim sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum . Quod enim majus regni quietissimi, et pulcherrimae, quantum ad homines, potuit esse pacis indicium, quam una totum orbem descriptione concludi, eodem cunctos longe lateque mundi fines census numismate comprehendi? Cujus auctor ac mo
Abbreviated transcription (Latin):
Pedes autẽ nr̃i in uiã pacis dirigunt᷑
cũ actionũ nr̃arũ iter ꝑõnia redẽptoris
illum inatorisq nr̃i gr̃ȩ concordat. Con¬
gruo sane ordine pͥmo illuminanda cor¬
đa & postoꝑa dirigenda testat᷑. qͥa nemo
qͣm ñ ante didicerit. pacẽ ualet oꝑari.
Unde recte psalmista. Inqͥre in qͥt pacẽ : &e
sequere eã. Qđ est dicere Illuminare qͥ
in tengbris sedebas: & uiã pacis a quã
diudus exulabas incede.¬
Iuer autẽ crescebat & confortabat᷑ sp̃u:
& erat in desertis usq ad dic̃ ostensio¬
nis suȩ ad israci. Predicator poenitentiȩ:
futurus opportunũ iustũq est ut soli¬
tuns asꝑa sequat᷑ & qͦ liberiꝰ iuuenis au¬
dicores suos amundi illecebris erudi¬
endo sustollat: ipse etiã primeuã squã¬
lidis in deserts uiã transigat. carꝰ.u.
Nactũ est autẽ In dieb illis:
exut edictũ a cesare augusto: ut
de scriberet᷑ uniuersus orb. Nascitu¬

Expanded text:
» Pedes autem nostri in viam pacis diriguntur, » Pedes autem nostri in viam pacis diriguntur, cum actionum nostrarum iter per omnia Redemptoris illuminatorisque nostri gratiae concordat; congruo sane ordine primo illuminanda corda et post opera dirigenda testatur, quia nemo, quam non ante didicerit pacem valet operari. Unde recte Psalmista. « Inquire, inquit, pacem et sequere eam , » quod est dicere, illuminare, qui in tenebris sedebas, et viam pacis, a qua diutius exsulabas, ingredeautem crescebat et confortabatur Spiritu, et erat in desertis usque ad diem ostensionis suae ad Israel. Praedicator poenitentiae futurus, opportunum justumque est ut solitudinis aspera sequatur; et quo liberius juvenis auditores suos a mundi illecebris erudiendo sustollat, ipse etiam primaevam squalidus in desertis vitam transigat. CAPUT II. Factum est autem in diebus illis, exiit edictum a Caesare Augusto, ut describeretur universus orbis. Nascitu
Abbreviated transcription (Latin):
cħo id ÷ saluatoris nom̃ exponere ac
diligentiꝰ cõm̃dare desiderans salutis
m̃tionẽ frequentat : cũ cornu salutis
erigendũ. salutẽ ex inimicis futurã:
scientiã salutis plebi dandã cõmemorat.
Ded ne tẽporalẽ carnalẽq ꝓmuti salu¬
tẽ putares : in remissione peccators cors¬
xp̃m malunt expectare : qͥa ñ intꝰ sed fo¬
ris saluari. ñ a peccati dominio sed ab
humanȩ seruitutis cupiunt iugo liberari.
Qui idõ recte oriens uocat᷑. qr nob̾ ortũ ue
rȩ lucis apiens. filios noctis & tenebrarũ
lucis effecit filios: iuxta qđ beatꝰ ⁊acha¬
rias consequent᷑ ex ponit dicens.
lluminare us qͥi tenebris & in umbra:
mortis sedent. ad dirigendos pedes nr̃os
in uiã pacis. Sedentib quipp̃t in tene¬
bris & in umbra mortis dño illuminare
est iis qͥ in peccatis & ignorantiȩ ceci-¬
tate uixert. agnitionis amorisq sui ra¬
dios infundere Qualib dicit apłs. fu
istis aliqͣndo tenebẽ: nc̃ aut̃ lux in dño

Expanded text:
Jesus idem ac Salvatoris nomen exponere ac diligentius commendare desiderans, salutis mentionem frequentat, cum cornu salutis erigendum, salutem ex inimicis futuram, scientiam salutis plebi dandam commemorat; sed ne temporalem carnalemque promitti salutem putares, « in remissionem, christum malunt exspectare, quia non intus sed foris salvari, non a peccati dominio, sed ab humanae servitutis cupiunt jugo liberari. Qui idrae lucis aperiens filios noctis et tenebrarum lucis effecit filios, juxta quod beatus Zacharias consequenter exponit dicens: « Illuminare his qui in tenebris et umbra mortis sedent ad dirigendos pedes nostros in viam pacis. » Sedentibus quippe in tenebris et umbra mortis Domino illuminare, est his qui in peccatis et ignorantiae caecitate vixerint agnitionis amorisque sui radios infundere, qualibus dicit Apostolus : « Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino.
Abbreviated transcription (Latin):
głs qͥ in noctis utiq uigilus pastores
affat᷑. ñ ait hac nocte. s hodie natꝰ est
uob saluator. Non aliã scilicet obcau¬
sã. nͥ qr gaudiũ magnũ euangłiza¬
re ueniẽbat. Nã ubi tristia quęq noc¬
significant᷑: ibi sẽpe nox uel adiungi¬
t᷑ uel etiã sola nominat᷑. ut est illud.
Om̃s uos scandalũ patiemini i me inis¬
ta nocte. Et alibi Am̃ dicotͥ. qr tu hodie in
nocte hac priꝰꝗͣ gallus uocẽ dederit bis: ter
me es negaturus. Neq enĩ frustra angłs
tanto lumine cinctꝰ apparuit. ut clari¬
tas dĩ pastores circũ fulsisse: hoc ÷ ex õni
parte illoꝵs radios luminis asꝑsissedicat᷑.
qđ nunquã in tota testam̃ti uȩteris se¬
ne totens angłis apparentib adiun¬
git᷑: sed mystice p̾monuit. qđ aꝑte post¬
eã monuit apł̃s dicens Nox p̃cetat. dies
autẽ appropinqbit. abiciamꝰ gͦ oꝑate¬
nebrarũ & induamꝰ nos armalucis:
sicut in die honeste ambulemus:
Et mna gnũ Inuenietis in fantem

Expanded text:
gelus qui in noctis utique vigiliis pastores affatur, non ait: Hac nocte, sed, hodie natus est vobis Salvator. Non aliam scilicet ob causam, nisi quia gaudium magnum evangelizare veniebat. Nam ubi tristitia significepe nox vel adjungitur, vel etiam sola nominatur. Ut est illud: Omnes vos scandalum patiemini in me ista nocte . Et alibi: Amen dico tibi, quia tu hodie in nocte hac, priusquam bis gallus vocem dederit, ter me es negaturus . Neque enim frustra angelus tanto lumine cinctus apparuit, ut claritas Dei pastores circumfulsisse, hoc est ex omni parte illorum radios luminis aspersisse dicatur, quod nunquam in tota Testamenti Veteris serie toties angelis apparentibus adjungitur. Sed mystice praemonuit quod aperte postea monuit Apostolus dicens: Nox praecessit, dies autem appropinquavit. Abjiciamus ergo opera tenebrarum et induamur nos arma lucis, sicut in die  signum. Invenietis infantem
Abbreviated transcription (Latin):
Glorificant angłi dm ꝓ nr̃a redẽptione
t urnatũ qr dũ nos conspiciunt redimi:
audent numerũ reuleri. Optant pa
Terant᷑ Qui cũ pacẽ hominib poscunt
christis qͥ eiꝰ natiuitate audita turbati st̃.
eũq quantũ ualuere gladus insecuti
Son ẽ enĩ pax impiis dicit dñs. Pax aut̃ mul¬
ta diligentib nom̃ tuũ dñe. & ñ ÷ illis¬

Expanded text:
Glorificant angeli Deum pro nostra redemptione incarnatum, quia dum nos conspiciunt recipi, suum gaudent numerum repleri: optant pacvenerantur. Qui, cum pacem hominibus poscuntchristis, qui ejus nativitate audita, turbati sunt, eumque, quantum valuere, gladiis insecuti: Non est enim pax impiis, dicit Dominus , Pax autem multa diligentibus nomen tuum, Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
sequentib tẽptato passuro. resurgenti ag̃¬
q ad celos ascendenti: sẽꝑ adẽt̃ ꝑhibent᷑.
Et timuert̃ timore magno. Et dixit il¬
lis angłs Nolite timere Ecce enĩ euan
gelizo uob̾ gaudiũ magnũ qđ erit õni
popło. Non uni popło uideoꝵ quoꝵ plu¬
rimi rebelles extitere. s om̃i fideliũ
popło. de cunctis cribub. gentib & lin¬
guis in unã xp̃i ȩccłam congregato e¬
ternũ gaudiũ euangelizatur& magnũ.
Quia natꝰ est uob hodie saluator qͥ est̃

Expanded text:
in sequentibus, tentato, passuro, resurgenti atqin sequentibus, tentato, passuro, resurgenti atque ad coelos ascendenti, semper adesse perhibentur. Et timuerunt timore magno. Et dixit illisgelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni populo. Non omni populo Judaeorum, quorum plurimi rebelles exstitere, sed omni fidelium populo, de cunctis tribubus, gentibus, et linguis, in unam Christi Ecclesiam congregato, aeternum gaudium evangelizatur et magnum. Quia natus est nobis hodie Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
cit̾ passus a ciuitate bethleẽ ad orientẽ
distat. uaticinio sui nominis pastores
hos multo ante demonstrans. ad ꝗͣ usq
filiȩ syon angłicȩ uidelicet potestates.
pastorib apparendo uener̃. Uigilant
itaq nato dño pastores supͣ gregẽ ouiũ
suarũ significantes eiꝰ dispensatione ma¬
nifestata: uigilaturos in ȩcđa pastores
animarũ castarũ: qͥb dr̃ Pascite qͥ in uob̾
ẽ gregẽ dĩ Bene aũt uigilantib pastori¬
b angłs apparet eosq dĩ claritas circũ ful-¬
get : qr illi p̾cȩteris uidert sullimia me¬
rent᷑: &idelib gregib p̃esse sollicite sci¬
unt. Dũq ipsi pie suꝑ gregẽ uigilant:
diuina suꝑ eos gr̾a largiꝰ choruscat Aliter
Angłs mariã angłs iosep̃h angłs pastores
instrut. Et concipiendũ & concẽptũ &
naũ celi ciues dñm testant᷑ ut & morta:¬
les sufficient imbuant & suo au
seruiciũ incessant̾ impendant. Na

Expanded text:
citer passibus a civitate Bethleem ad Orientem citer passibus a civitate Bethleem ad Orientem distat, vaticinio sui nominis pastores hos multo ante demonstrans, ad quam usque filiae Sion angelicae videlicet potestates pastoribus apparendo veneruitaque nato Domino pastores supra gregem ovium suarum, significant eos, cum dispensatione manifesta, vigilaturos in Ecclesia pastores animarum castarum, quibus dicatur: Pascite, qui in vobis est, gregem Dei . Bene autem vigilantibus pastoribus angelus apparet, eosque Dei claritas circumfulget, quia illi prae caeteris videre sublimia merentur, qui fidelibus gregibus praeesse sollicite sciunt, dumque ipsi pie super gregem vigilant, divina super eos gratia largius coruscat. Aliter angelus Mariam, angelus Joseph, angelus pastores instruit. Et concipiendum, et conceptum, et natum coeli cives Dominum testantur, ut et mortales sufficienter imbuant, et suum auctori servitium incessanter impendant. Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
gulantes & custodientes uigilias:
atis supra grege suũ Et ecce angłs :
dñi stetit uixta illos. & claritas dĩ cĩr¬
cũ fulsit illos Pulcherrima ratione dño
nato pastores uigilant. gregẽq suũ
ab insidus noctis custodiẽndo defendunt.
Ut uidelicet etiã ꝑ hoc ostendat᷑ illud ad¬
esse tẽpus. qđ uerus & solus borꝰ pastor
olim ꝓmisit dicens. Ecce ego ipse reqͥrã
oues meas & uisitabo eas sic̃ uisitat pas¬
torgregẽ suũ & liberabo eas de õnib
locis in quib disꝑse fuerant in die nu¬
bis & caliginis: Et paulo post. Et susci¬
tabo suꝑ ẽas pastorẽ unũ qͥ pascat eas
tias pessimas de terra. & cęt̾a. Quȩ mi¬
rabilit̾ a ꝓpħa p̾dicta. mirabiliꝰ ã dño
uidemꝰ impleta. Meminit & michea
ꝓpħa loci huiꝰ & tẽporis dicens. Et tu tur¬
ris gregis nebulosa. filiȩ syon usq ad
te uenient: & ueniet potestas prima reg¬
nũ filiȩ syon. Turris qͥppe gregis quȩ
hebraicȩ turris ader uocat᷑. mille cir¬

Expanded text:
vigilias noctis supra gregem suum. Et ecce angelus Domini stetit juxta illos, et claritas Dei circumfulsit illos. Pulcherrima ratione Domino nato pastores vigilant, gregemque suum ab insidiis noctis custodiendo defendunt. Ut videlicet etiam per hoc ostendatur illud adesse tempus, quod verus et solus bonus Pastor olim promisit dicens: Ecce ego ipse requiram oves meas, et visitabo eas, sicut visitat pastor gregem suum, et liberabo eas de omnibus locis in quibus dispersae fuerant in die nubis et caliginis. Et paulo post: Et suscitabo super ea pastorem unum, qui pascat ea, tias pessimas de terra , etc. Quae mirabiliter a propheta praedicta, mirabilius a Domino videmus impleta. Meminit et Michaeas propheta loci hujus et temporis dicens: Et tu, turris Gregis nebulosa, filiae Sion usque ad te venient, et veniet potestas prima, regnum filiae Sion . Turris quippe Gregis quae Hebraice turris Ader vocatur, mille cir
Abbreviated transcription (Latin):
statũ de scribit: qͥd suꝑbi. qͥd humiles
mereant᷑ qd filu adȩ̃ ꝑ liberũ arbi¬
triu qd filii di sint ꝑ grãm alcernis
uersib explicat Non gͦ inqͥt soli mͥ
fecit magna qͥ potensẽ s & inõnigen¬
acceptꝰ : illi ecit potentiã in brachis¬
o suo disꝑsit suꝑbos mit cordis sui In
brachio suo: in ipso dĩ filio significat.
Non qđ ds pat̃ figura det̾minet᷑ carnis
humanȩ eiq filiꝰ tanꝗͣ menbrũ cor¬
poris hȩreat s qr om̃ia ꝑ ipsũ facta st̃.

Expanded text:
statum describit, et quid superbi, quid humiles statum describit, et quid superbi, quid humiles mereantur, quid filii Adae per liberum arbitrium, quid filii Dei sint per gratiam, alternis versibus explicat. Non ergo, inquit, soli mihi fecit magna qui potens est, sed et in omni genacceptus est illi. Fecit potento suo, dispersit superbos mente cordis sui. » In brachio suo, in ipso Dei Filio significat, non quod Deus Pater figura determinetur carnis humanae, eique Filius tanquam membrum corporis haereat; sed quia omnia
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatẽ mariȩ. introitꝰ pandet᷑ uite.
uuia fecit mͥ magna qͥ potens ẽ: & scm̃
ubi dictũ est. Magnificat anima mea dñm
Sola qͥppe anima illa cui magna dñs facere
dignat᷑ dignis eũ pconus magnificart.
& ad consortes eiꝰdẽ uoti ac ꝓpositi pocesteo¬
hortando dicere. Magnificate dñm me¬
cur & exaltemꝰ nom̃ eiꝰ ininuicẽ. Nã gͦ¬
care & nom̃ eiꝰ scĩficare contẽpserit. mi¬
numꝰ uocabit᷑ in regno cȩloꝵ. Sc̃m aut̃
nom̃ ciꝰ uocat᷑ qa singularis culmine
potentiȩ transcendit onẽ creaturã. atq
abuniuersis qͥ fecit longe segregat᷑ qđ
greca locutione meliꝰ intelligit᷑ in qͣ ip¬
eẽ significat. Cuiꝰ etiã nos imitatione
Sci estote qr ce egoscs sũ. ꝗuicunꝙ enĩ se
c segregauerit merito ext᷑ t̾rã extra
mundũ uidebit᷑. Potest enĩ & ipse di
cialib se donis ad generalia dĩ iudici¬
a conuertens cotiꝰ humani generis

Expanded text:
humilitatem Mariae vitae introitus panderetur. humilitatem Mariae vitae introitus panderetur. Quia fecit mihi magna qui potens est, et sanctum ubi dictum est: Magnificat anima mea Dominum. Solet quippe anima illa cui Dominus magna facere dignatur, dignis eum praeconiis magnificare, et ad consortes ejusdem voti ac propositi potest cohortando dicere: Magnificate Dominum mecum, et exaltemus nomen ejus in invicem . Nnomen ejus sanctificare contempserit, minimus vocabitur in regno coelorum . Sanctum autem nomen ejus vocatur, quia singularis culmine potentiae transcendit omnem creaturam, atque ab universis quae fecit, longe segregatur. Quod Graeca locutione melius intelligitur, in qua ipesse significat: cujus etiam nos imitatione Sancti estote, quia et ego sanctus sum . Quicunque enim se consecraverit, merito extra terram et extra mundum videbitur. Potest enim et ipse diccialibus se donis ad generalia Dei judicia convertens, totius humani generis