comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Non solũ enim homines uerũ etiam ius¬
tos ipse facit nos et ñ ipsi nos. Et ut hoc sci¬
amus quis nisi ipse facit : ñ enim spm
huuis mundi accepimꝰ. sed sp̃m qͥ ex dõ ẽ
ut sciamus quȩ adõ donata st̃ nobis: Ab
ipso quicquid boni ẽ dat᷑ Ergo quia et
hoc bonũ ẽ ab ipso utiq donatur: ut
sciatur a qͦ bonũ om̃e donet᷑ : ut omnino
de omnib bonis quigłatur in dño głet᷑¬
ec dona dĩ eẽ. quanto magis nofa :
tanto magis es eisdem donis beata:
immo alit̃ ñ es nisi qđ habes nsaq habeas
Attende qd de hac re apłsdixerit Nos
autem ñ sp̃m huiꝰ mundi accepimꝰ: sed
spm̃ qui ex dõ ẽ  ut sciamꝰ quȩ adõ donata

Expanded text:
Non solum enim homines, verum etiam justos ipse facit nos, et non ipsi nos. Et ut hoc sciamus, quis nisi ipse facit? Non enim spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Ab ipso quidquid boni est, donatur. Ergo quia et hoc bonum est, ab ipso utique donatur ut sciatur a quo bonum omne donetur; ut omnino de omnibus bonis, qui gloriatur, in Doec dona dei esse quanto magis nosti, tanto magis es eiusdem donis beata; immo aliter non es, nisi quod habes noris a quo habeas. attende enim, quid de hac re apostolus dixerit: nos autem non spiritum huius mundi accepimus, sed spiritum qui ex deo est, ut sciamus quae a deo donata
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ scđm hominem ãbulatis: potuit dici scđm
carnem. Magis autem hoc aꝑuit in his quae
subiunxit. Cũ enim quis dicat. ego quidem sũ
pauli : alius aut̃ ego apollo: nonne hoes estis:
Qđ dicebat animales estis et carnales estis:

Expanded text:
ecundum hominem ambulatis, potuit dici: \'Secundum carnem em. Magis autem hoc apparuit in his quae subiunxit: Cum enim quis dicat: Ego quidem sum Pauli, alius autem: Ego Apollo, nonne homines estis? Quod dicebat: Animales estis, et: Carna
Abbreviated transcription (Latin):
Anpis et illumin et abscondita tene¬
brarũ: et manifestabit cogiationes cor¬
dis ut eas ñ solũ quisq suas uideat fed
et alioꝵ. Scđm hoc enĩ dix̃ apłs neminem
scire quid agat᷑ in homine nisi sp̃m ho¬
minis qui in ipso ẽ scđm qđ uidemꝰ in

Expanded text:
i et inluminabit abscondita tenebrarum et manifestabit cogitationes cordis, ut eas non solum quisque suas uideat sed et aliorum. secundum hoc enim dixit apostolus neminem scire, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis, qui in ipso est, secundum quod uidemus in
Abbreviated transcription (Latin):
accepimꝰ totũ Depignorae multa nouimꝰ.
Pignꝰ enĩ accepimus : et huius pigneris
plenr tudo post ea dabit᷑. Interim in
hac ꝑegrinatione pignꝰ nos consoletur:
quia qui nos dignatus ẽ oppignerare ÷
multũ paratꝰ ẽ dare Si talis ẽ arra÷

Expanded text:
accepimus totum. De pignore multa novimus: accepimus totum. De pignore multa novimus: pignus enim accepimus, et hujus pignoris plenitudo postea dabitur. Interim in hac peregrinatione pignus nos consoletur, quia qui nos dignatus est oppignerare, multum paratus est dare. Si talis est arrha,
Abbreviated transcription (Latin):
Sic et quȩ dĩ st̃ nemo scit. nisi sp̃s dĩ. Nr̃a nemo
scit: nisi sp̃s nr̃. Non enim nori quid cogitas :
dut tu quid cogito. hosa enĩ st̃ ꝓpria nr̃a:
quȩ in int̃nis cogitamꝰ Et cogitationũ uniꝰ¬
cuiusq hominis. ipsius sp̃s testis. ẽ. Sic et
quȩ dĩ st̃ nemo sc̃it nisĩ sp̃s dĩ. Nos cũ spũ
nr̃o : ds̃ cũ suo Ita tam̃ : ut ds̃ cũ suo spũ
sciat etiam quid agat᷑ in nob: nos autem
sine eiꝰ sp̃u scire ñ possumꝰ qͥd agat᷑ in dõ
Ds̃ aut̃ scit in nob̵ et qđ ipsi nescimꝰ in nob̵
Nã infirmitatem suã p&erus nesciebat:
quando adño qđ ter eaẽ negaturus audie¬
bat. Et eger se ignorabat: medicus ȩgrũ sci¬
ebat. SuNi gͦ quȩdam quaȩ ds̃ nouit in nob̾.
nescientibus nob̵. Iam̃ quantũ ad homines
ꝑtinet : nemo sic se nouit qͦmͦ ipse homo
Alius nescit quid in illo agatur sed sp̃s
eius nouit. Accepto autem sp̃ũ dei: discimꝰ
et quid agatur in deo: non totũ: qr ñ

Expanded text:
quae Dei sunt, nemo scit, nisi Spiritus Dei . Nostra nemo scit, nisi spiritus noster. Non enim novi quid cogitas, aut tu quid cogito: ipsa enim sunt propria nostra, quae interius cogitamus; et cogitationum uniuscujusque hominis ipsius spiritus testis est. Sic et quae Dei sunt, nemo scit, nisi Spiritus Dei. Nos cum spiritu nostro, Deus cum suo: ita tamen ut Deus cum suo Spiritu sciat etiam quid agatur in nobis; nos autem sine ejus Spiritu scire non possumus quid agatur in Deo. Deus autem scit in nobis et quod ipsi nescimus in nobis. Nam infirmitatem suam Petrus nesciebat, quando a Domino quod ter esset negaturus audiebat , et aeger se ignorabat; medicus aegrum sciebat. Sunt ergo quaedam quae Deus novit in nobis, nescientibus nobis. Tamen quantum ad homines pertinet, nemo sic se novit quomodo ipse homo: alius nescit quid in illo agatur, sed spiritus ejus novit. Accepto autem Spiritu Dei, discimus et quid agatur in Deo: non totum, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
eligere piscatores. Clegit diuites. Sed dice¬
rent merito diuitiarum suarũ se el ectos eẽ
nisi pͥmo elegisset pauꝑes. Clegit imꝑatores
ꝑator. deposito diademate ploret ad memo¬
riam piscatoris : quã ut piscator ploret ad
memoriam imꝑatoris. Infirma enim mundi
elegit ut c̃fundat fortia: ignobilia mundi
elegit & ea quȩ ñ st̃ tanqͣm si. ut eaquȩ st̃
tulit głam: ut da ret głiam. Abstulit nr̃am:
ut daret suã Abstulit in anem : ut daret
plenã Abstulit nutantẽ : ut daret solidã
Quanto gͦ gła nr̃a fortior et firmior quae indõ ÷
Nongͦ inte debes głari qđ prohibuit ueri¬
tas : sed qđ ait apł̃s: Hoc p̃cepit ueritas Qui
quo maxime humanam suꝑbiam p̃sũp¬
tionis extingueret: ut ñ głiet᷑ omnis caro
coram ipso : id ẽ omĩs homo. Vnde aut̃ ñ glo¬
rietur card coram ipsoͬ nisi de meritis suis ÷
randis : nisi grã liberantis. Ita gͦ ri glo¬
riet᷑ omnis card corã ip̾o N enim głiant᷑

Expanded text:
eligeret piscatores: elegit divites; sed dicerent merito divitiarum suarum se electos esse, nisi primo elegisset pauperes: elegit imperatores  imperator, deposito diademate, ploret ad memoriam piscatoris, quam ut piscator ploret ad memoriam imperatoris. Infirma enim mundi elegit Deus, ut confundat fortia; et ignobilia mundi elegit, et ea quae non sunt, tanquam quae tulit gloriam, ut daret gloriam: abstulit nostram, ut daret suam; abstulit inanem, ut daret plenam; abstulit nutantem, ut daret solidam. Quanto ergo gloria nostra fortior et firmior, quia in Deo est! Non ergo in te debes gloriari; prohibuit veritas: sed quod ait Apostolus, hoc praecepit veritas, Quiquo maxime humanae superbiam praesumptionis exstingueret, ut non glorietur omnis caro coram ipso, id est, omnis homo. Unde autem non glorietur caro coram ipso, nisi de meritis suis? randis nisi gratia liberantis. Ita ergo non gloriatur omnis caro coram ipso. Non enim gloriantur
Abbreviated transcription (Latin):
Iocamagnis et spĩtualib uiris ecłȩ
catholicȩ alũnis uideo cautissime ꝓui¬
deri ne quid popłarit̃ agant: qđ nondũ
eẽ. tẽporis ut cũ popło agat᷑ intelligt̃. Ali¬
m̃ta lactea large auidis plurib atq ins¬
tant᷑ in fundunt: ualidiorib aut̃ cibis
cũ sãpientib & paucis uescunt᷑. Sapientiã
enim locunt᷑ int̃ ꝑfectos Carnalib uͦ et
animalib &qͣmuis nouis hõĩnibus ad¬
huc tam̃ paruulis nonnulla obtegunt :
sed nullam̃ tiunt᷑ Non enĩ nouis hono
rib sius consulunt & in anib laudib :
sed utilitati eoꝵ cũ quib societatem iicȩ
huus in ire meruer. Hac enim lex ẽ diui¬
nȩ prouidentiȩ: ut nemo a suꝑioribus ad¬
iuuetur ad cognoscendam et ꝑcipiendam
grãm dĩ: qui ñ ad eandem puro affectu
ñ ẽ in uoluntate lta nullus scđm carnẽ
crescit qͣndo uult: sic̃ nullus qͣndo uult
nascitur. Ubi aut̃ natiuitas in uoluntate
ẽ: et crem̃tũ in uoluntate . ẽ Nemo ex

Expanded text:
i, a magnis et spiritualibus viris Ecclesiae catholicae alumnis video cautissime provideri: ne quid populariter agant, quod nondum esse temporis, ut cum populo agatur, intelligunt; alimenta lactea large avidis ininfundunt, validioribus autem cibis cum sapientibus paucis vescuntur. Sapientiam enim loquuntur inter perfectos, carnalibus vero et animalibus, quamvis novis hominibus, adhuc tamen parvulis, nonnulla obtegunt, sed nulla mentiuntur. Non enim honoribus suis vanis consulunt et inanibus laudibus; sed utilitati eorum cum quibus societatem vitae hujus inire meruerunt. Haec enim lex est divinae providentiae, ut nemo a superioribus adjuvetur ad cognoscendam et percipiendam gratiam Dei, qui non ad eamdem puro affectu on est in voluntate. Ita nullus secundum carnem crescit quando vult; sicut nullus quando vult nascitur: ubi autem nativitas in voluntate est, et crementum in voluntate est. Nemo ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quam michi munđ crucifixꝰ ẽ et ego
mundo Ro inde attendant et uideant
quem ad modum doceat᷑ atq discat᷑ xẽc cyu¬
cifixus. Et ad eiꝰ crucem nouerimꝰ ꝑtineye
qđ etiam nos in eiꝰ corꝑe crucifigim᷑ munido:
ubi intelligit᷑ omnis cohercitio malarũ
c̃cupiscentiarũ : ac ꝑ hoc fieri ñ potest. ut eis
qui cruce xp̃i informant᷑ professa adult̃ĩa
ꝑmictantur. Nam & apłs p&rus de sacram̃to
ipsius crucis hoc ÷ passionis xp̃i ãd monet :
ut qͥ ea c̃secrant᷑ peccaye desiftant: ita loqͥens
xp̃o gͦ. passo ꝑcarnem. & uos eadem cogitatione
Armamini : qr qͥ mortuus ẽ carne. desiit peccare:
utiam ñ hominum desiđiis. sed uoluntate dñĩ
dĩ reliquũ incarne uiuat. Ex cȩca Quib conse-¬
quent̃ ostendit eũ ꝑtinere ad xp̃m crucifixum
hoc ÷ ꝑcarnem passũ: qui in eiꝰ corpore crici¬
fixis carnalib desidiis bene uiuit ꝑ eugłm¬

Expanded text:
 quem mihi mundus crucifixus est et ego mundo. proinde adtendant et uideant, quemadmodum doceatur atque discatur Christus crucifixus, et ad eius crucem nouerint pertinere, quod etiam nos in eius corpore crucifigimur mundo: ubi intellegitur omnis cohercitio malarum concupiscentiarum. ac per hoc fieri non potest, ut eis, qui cruce Christi formantur, professa adulteria permittantur. nam et apostolus Petrus de sacramento ipsius crucis, hoc est passionis Christi, admonet, ut qui ea consecrantur peccare desinant, ita loquens: isto ergo passo in carne et uos eadem cogitatione armamini, quia qui mortuus est carne desinit peccare, ut iam non hominum desideriis, sed uoluntate domini dei reliquum in carne uiuat et cetera, quibus consequenter ostendit eum pertinere ad Christum crucifixum, hoc est per carnem passum, qui in eius corpore crucifixis carnalibus desideriis bene uiuit pe
Abbreviated transcription (Latin):
rissimã qͥppe sententiam dix̃ apłs: plenus
lumine ueritatis. Animał in qͥt homo:
ñ ꝑcipit quȩ st̃ sp̃s dĩ Et tam̃ de his hoc
dicebat: quosiam fuisse baptizatos ipse
manifestat. Cis enĩ dic̃ Nũ qd paulꝰ cruci¬
fixus ẽ prouob: aut in nõe pauli bap¬
tirati estis : Habebant gͦ ifa baptis mi
sacram̃tũ. Et tam̃ carnalit̃ sapiendo qͥd
poterad dedõ cređẽ : nisi scđm sensum¬

Expanded text:
rissimam quippe sententiam dixit apostolus plenus rissimam quippe sententiam dixit apostolus plenus lumine ueritatis: animalis, inquit, homo non percipit quae sunt spiritus dei. et tamen de his hoc dicebat, quos iam fuisse baptizatos ipse manifestat. eis enim dicit: numquid Paulus crucifixus est pro uobis aut in nomine Pauli baptizati estis? habebant ergo isti baptismi sacramentum, et tamen carnaliter sapiendo quid poterant de deo credere nisi s
Abbreviated transcription (Latin):
tis ueteris testam̃ti uiuebant qͥdam spiri¬
tuales. ad nouũ scilicet testam̃tũ qđ tñc
occultabat᷑ occulte ꝑtinentes: sic et nc̃
in sacramento noui testam̃ti qđ iam reue¬
latũ .ẽ pleriq uiuunt animales. Qui ꝓficeit
ñ tiolunt ao ꝑcipienda quȩ st̃ sp̃s dei
qͦ eos hortat᷑ sermo apłicus : aduetus tes¬
tam̃tũ ꝑtinebt̃.Si aut̃ ꝓficiud : et anteqͣm
capiant. ipso ꝓfectu & accessu ad norũꝑti¬
nent. Et si priusquam sp̃ituales fiant ex
hac uita rapiantur : custoditi ꝑsacram̃ti sanc¬
titatem in t̾ra uiuentium cõmputabunt᷑
ubi. ẽ spes nr̃a et portio dñs. Nec inuenio
quid uerius intelligatur in eo qđ scriptũ
ẽ imꝑfectum meũ uider̃ ođi tui: qͣndo
quidem seqͥtur. et in libr tuo om̃s scribent᷑¬
¶Duis aut̃ carnalis et animalis ho¬
mo non ꝑfantasmata sui cordis euagetur:
et confatuat sibi dm̃ qualis ei ꝓsuo carnali
sensu placuerit. atq ita credat tantũ longe

Expanded text:
ntis ueteris testamenti uiuebant quidam spirintis ueteris testamenti uiuebant quidam spiritales, ad nouum scilicet testamentum, quod tunc occultabatur, occulte pertinentes, sic et nunc in sacramento noui testamenti, quod iam reuelatum est, plerique uiuunt animales. qui proficere si nolunt ad percipienda quae sunt spiritus dei, quo eos hortatur sermo apostolicus, ad uetus testamentum pertinebunt; si autem proficiunt, et antequam capiant ipso profectu et accessu ad nouum pertinent et, si priusquam spiritales fiant ex hac uita rapiuntur, custoditi per sacramenti sanctitatem in terra uiuentium computantur, ubi est spes nostra et portio dominus. nec inuenio quid uerius intellegatur in eo quod scriptum est: inperfectum meum uiderunt oculi tui, quando quidem sequitur: et in libro tuo omnes scribentuis autem carnalis et animalis homo non per phantasmata sui cordis euagetur et constituat sibi deum, qualis ei pro suo carnali sensu placuerit, adque ita credat tantum longe
Abbreviated transcription (Latin):
aduetustatem ꝑtinere id .ẽ ad terrenoꝵ
ꝓmissorũ cupiditatem. In quib qͥdem spi¬
ritualia figurantur: sed animalis homo ñ
ꝑcipit quȩ st̃ sp̃s dĩ. Quocũq gͦ tẽpdre tales
homines eẽ coeper̃ in hac uita iam diuinis
ꝓscłorum distributione sacram̃tis imbuti.¬
si ad buc tam̃ carnalit̃ sapiant. et carnalia de
deo siue in hac uita siue pꝰ hanc uitam speai
pts dei. etiam in istius uitȩ pegrinatione
antiqͣ res est: in aliis hoinib habens anima¬
lem portionem: in aliis aut̃ sp̃itualem. Ad
ammales ꝑtinet uetꝰ testam̃tũ : ad sp̃ituales
nouũ. Sed primis temporibus utrũq occultũ
fuit: ab adam usq ad morsen. Amorse
aut̃ manifestatũ. ẽ uetus: et in eo ipso occul¬
tabatur nouu̾: qr occulte signi ficcibatur.
Postea uͦ. quam in carne uenit reuelatũ ẽ
nouũ : ueteris aut̃ sac ram̃ta cessarunt. Sed
c̃cupiscentiȩ tales ñ cessauer̃ In illis enim

Expanded text:
amentum pertinere id est ad terrenorum amentum pertinere id est ad terrenorum promissorum cupiditatem, in quibus quidem spiritalia figurantur, sed animalis homo non percipit quae sunt spiritus dei. Quocumque ergo tempore tales homines esse coeperint in hac uita, ut iam diuinis pro saeculorum distributione sacramentis inbuti adhuc tamen carnaliter sapiant et carnalia de deo siue in hac uita siue post hanc uitam sperent  est populus dei etiam in istius uitae peregrinatione antiqua res est, in aliis hominibus habens animalem portionem, in aliis autem spiritalem. ad animales pertinet uetus testamentum, ad spiritales nouum. sed primis temporibus utrumque occultum fuit ab Adam usque ad Moysen. a Moyse autem manifestatum est uetus et in eo ipso occultabatur nouum, quia occulte significabatur. postea uero quam in carne dominus uenit reuelatum est nouum. ueteris autem sacramenta cessarunt, sed concupiscentiae tales non cessauerunt. in illis enim
Abbreviated transcription (Latin):
spitualia: spiritualib. Dictũ . ẽ. enim. Spi¬
ritualibus spiritualia cõparantes:Sapi-¬
entiam loquim᷑ int̃ ꝑfectos. Nondũ ca¬
piuqͭ istam sapientiam carnales Ñ potiu
uob loqui quasi spĩtualibus: Eea eriasi
Iccrnalib.
Ergo cũ spĩtuales sp̃itua libus locunt᷑: dies diei
eructat uerbũ. Cũ uerd & ipsi carnales non
tacent fidem crucifixi xp̃i quã posit cape par¬
ui: nox nocti annuntiat scientiam Tuus ẽ dies:
et tua ẽ nox. Ad te ꝑtinea spirituales ad te
ptinea carnales. Illos illustras in commuta¬
bili sapientia et ueritate illos consolari
carnis manifestatione. tanquam luna conso¬
nipsa sorte motalitatis ñe ex qͦ deadam
nascimur . ñ ẽ prius quod spirituale sed
qđ animale : post ea sp̃ituale. Ex ipso autem
animali sensu qͦ homo animalis non ꝓcipit
quȩ st̃ sp̃s dĩ : om̃s dissensiones et scismata
generant᷑ In qͦ sensu ꝑseuerantes. apłs dicre

Expanded text:
spiritualia spiritualibus; dictum est enim: Spispiritualia spiritualibus; dictum est enim: Spiritualibus spiritualia comparantes, sapientiam loquimur inter perfectos . Nondum capiunt istam sapientiam carnales: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Ergo cum spirituales spiritualibus loquuntur, Dies diei eructat verbum: cum vero et ipsi carnales non tacent fidem crucifixi Christi, quam possunt capere parvi, Nox nocti annuntiat scientiam . Tuus est dies, et tua est nox. Ad te pertinent spirituales, ad te pertinent carnales: illos illustras incommutabili sapientia et veritate; illos consolaris carnis manifestatione, tanquam luna conson ipsa sorte mortalitatis nostrae, ex quo de Adam nascimur, non est prius quod spiritale, sed quod animale, postea quod spiritale. ex ipso autem animali sensu, quia homo animalis non percipit quae sunt spiritus dei, omnes dissensiones et his schismata generantur. in quo sensu perseuerantes apostolus dicit
Abbreviated transcription (Latin):
aliud quam res. ẽ ipsa quae hoc nominie
uocat᷑ ita telliguns. Nec animi uanitate
uł infirmitate confingua tanqͣm in alio
loco patrem. in alio filiũ ante patrem
stantem et ꝓnob idgantẽ. spacia sua
quȩque amborũ occupantibus molib :
et uerbum ad eũ cuius. ẽ uerbum facere
uerba pronob̵ int̃uallo int̾posito int̃
os loqͥcatis et auriculas audiecitis: &alia
talia quȩ sibi animales idemq carna¬
les in cordib fabricant᷑ luicqͥd enim
tale sp̃itualib de dõ cogitantibus ex cor¬
porum consuetudine occurrit:
negando atq respuendo tanqͣm impor¬
tunas muscas ab interioribus ocuł abiguas :
et sinceritati eiꝰ lucis ad quiescunt: qua
teste ac uidice has ipsas imagines corpo¬
rum suis int̃nis aspectibus irruentes
falsas omnino eẽ conuidicunit
uus ẽ dies iui st̃ isti : Spituales. Et
tua .ẽ. nox. Qui st̃ isti: Carnales. Tuus
est dies: et tua.ẽ nox. loqͣntur spĩtuales

Expanded text:
aliud quam res ipsa est quae hoc nomine aliud quam res ipsa est quae hoc nomine vocatur, intelligunt, nec animi vanitate vel infirmitate confingunt tanquam in alio loco Patrem, in alio Filium ante Patrem stantem, et pro nobis rogantem, spatia sua quaeque amborum occupantibus molibus, et Verbum ad eum cujus est Verbum facere verba pro nobis, intervallo interposito inter os loquentis et auriculas audientis; et alia talia quae sibi animales, iidemque carnales in cordibus fabricantur. Quidquid enim tale spiritualibus de Deo cogitantibus ex corporum consuetudine occurrit, negando atque respuendo, tanquam importunas muscas, ab interioribus oculis abigunt; et sinceritati ejus lucis acquiescunt, qua teste ac judice has ipsas imagines corporum suis internis aspectibus irruentes, falsas omnino esse convincuntuus est dies. Qui sunt isti? Spirituales. Et tua est nox. Qui sunt isti? Carnales, Tuus est dies; et tua est nox. Loquantur spirituales
Abbreviated transcription (Latin):
sed docti spũ spualib spĩtualia cõparan¬
tes : animalis aut̃ homo ñ ꝑcipit ea quȩ
ut aliud quã corpꝰ cogitare ñ possit. Quã¬
libet amplissimũ uł imm̃suĩ quã libet
lucidum acspeciosum: corpus tam̃. Idõ pro¬
uerbia illi suq̃ quaȩcũq dicta sapientiȩ. de
in corporea immutabiliq substantia: non
qͦd ea tanquã ꝓuerbia deputat: sed quia
sic cogitat. quomodo qͥ pro uerbia solenit
audiĩt neq intelligere. Cũ uͦ spiritualos
coeꝑit omnia diuĩdicare ipse autem a
nemine diiudicari: etiam si in hac uita
ad huc uelut ꝑspeculũ & ex parte: ꝑspi¬
cit tam̃ non ullo corporis sensu. non ulla
imaginaria cogitatione quȩ capit aut
fingit qualescunq similitudines corporũ:
sed m̃tis certissima intelligentia dm̃ non
corpꝰ. eẽ sed sp̃m: ita palam dẽ patre annunti¬
ante filio : ut eusdem substantiȩ conspici¬
atur et ipse qͥ annuntiat. Inc in eiꝰ nomine
petua qͥ petunt: qr in sono eiꝰ nominis non

Expanded text:
a comparentes. Animalis autem non percipit quae sunt ut aliud quam corpus cogitare non possit, quamlibet amplissimum vel immensum, quamlibet lucidum ac speciosum corpus. Tamen ideo proverbia illi sunt quaecunque dicta sapientiae de incorporea immutabilique substantia: non quod ea tanquam proverbia deputat, sed quia sic cogitat, quomodo qui proverbia solent audire, neque intelligere. Cum vero spiritalis coeperit omnia dijudicare, ipse autem a nemine dijudicari etiamsi in hac vita adhuc velut per speculum ex parte perspicit, tamen non ullo corporis sensu, non ulla imaginaria cogitatione, qua capit aut fingit qualescunque similitudines corporum, sed mentis certissima intelligentia, Deum non corpus esse, sed spiritum: ita palam de Patre annuntiante Filio, ut ejusdem substantiae conspiciatur et ipse qui annuntiat. Tunc in ejus nomine petunt qui petunt; quia in sono ejus nominis non
Abbreviated transcription (Latin):
sed ego infans sũ. lactandus sũ ut ido¬
neus fieri possim ad manducandũ qr¬
bum. Ergo qrͣ lacte nutriendus es
ille aut̃ cibus ẽ ipse cib ꝑ carnem tͥ
traiectꝰ ẽ. ad fauces Quomodo gͦ cibũ
mat̃ cõmedit ut ꝑcarnẽ traiciat ad
dit ad paruulos Et quia descenditen
descendentem dedit: Ait enim. Nuũqd
dixi me aliquid int̃uos scire : nisi uim¬

Expanded text:
sed ego infans sum, lactandus sum, ut idosed ego infans sum, lactandus sum, ut idoneus fieri possint ad manducandum cibum. Ergo quia tu lacte nutriendus es, ille autem cibus est, ipse cibus per carnem tibi trajectus est ad fauces. Quomodo ergo cibum mater comedit, ut per carnem trajiciat ad dit ad parvulos; et quia descendit, descendentem dedit. Ait enim: «Numquid dixi me aliquid inter vos scire, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
loqui uob quasi spit᷑alib sed q̃si carnalib:
inquit apłs. Et ut ostendet iam regeneratos :
adueterem uitam : cũ exꝓbratione au¬
dit qđ homo sit. Nonne homines es
libent̃ audientib discere cupientib.
huc multa habeo uob dicere: sed ñ po¬
nalibus: ñ tam̃ desꝑandis sed nutrien¬
dis. Seqͥt᷑ enim. Tanquã paruuł in xp̃o:
lac uob potũ dedi ñ escam. Nondũ enĩ
poteratis. Uł nc̃ dic: sed nec ad huc qͥ¬
dem potestis. Noli gͦ festinare audire
ꝗđ ñ capis: sed cresce ut capias
Quob̵ loqͥ quasi spiritualib : sed
quasi carnalib. Ergo sp̃itualib in ex¬
celsis loquit᷑: carnalib aut̃ ut loqͣt᷑
descendit. Nã ut sciatis qr cũ descendit
de illo qui descendit loquit᷑: ecce iołs
manentem in se loqͥtur. In pͥncipio
erat ũbũ. Hoc erat in pͥncipio. apđ dm̃
Om̃a ꝑ ipsũ facta st̃: et sine ipso factũ
ẽ nichil: Cape si potes. Arripe: cibus ẽ
Sed dicturus es mͥ. Ille quidem cibi ẽ:

Expanded text:
loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, inquit Apostolus; et ut ostenderet jam regeneratos, Tad veterem vitam, cum exprobratione audit quod homo sit: Nonne homines eslibenter audientibus, discere cupientibus, huc multa habeo vobis dicere, sed non poendis. Sequitur enim, Tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis. Ergo vel nunc dic, Sed neque adhuc quidem potestis . Noli ergo festinare audire quod non capis, sed cresce ut capiasvobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus.» Ergo spiritualibus in excelsis loquitur; carnalibus autem ut loquatur, descendit. Nam ut sciatis quia cum descendit, de illo qui descendit loquitur; ecce Joannes manentem in se loquitur: «In principio erat Verbum; hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Cape, si potes; arripe, cibus est. Sed dicturus es mihi, Ille quidem cibus est,
Abbreviated transcription (Latin):
nis dĩ beatus : qui donanti existit ingratꝰ:
qr et illud qđ int̾ sacra mysteria cor ha¬
bere sursũ iubem᷑ : ipso aduiuante id
ualemꝰ quo iubente ad monem᷑. Et idõ
sequitur. ut de hoc tanto bono sursum
leuati cordis: non nob̵ gtam quasi nrãrum
uirium tribuamus ⁊ sed dño dõ nr̃o
grãs agamꝰ. Hoc enim continuo  ad mo¬
nemur : qr hoc dignum. ẽ hoc iustũ ẽ.
Recordaris hac uerba unde sint. int̃
quas actiones et qͣnta sc̃ĩtate cõm̃dent᷑
agnoscis Qui enim habet: dabit᷑ ei
Quid.ẽ plene hab̾e: Scire unde habeas
Qui aut̃ non habet. id. ẽ nescit unde
habet : & qd hab& auferetur ab eo. Deniq
sic̃ ipse ait. hoc ipsũ erat sapientiȩ. scire cuiꝰ

Expanded text:
nis Dei beatus, qui donanti existit ingratus. Quia et illud quod inter sacra mysteria cor habere sursum jubemur, ipso adjuvante id valemus, quo jubente admonemur: et ideo sequitur, ut de hoc tanto bono sursum levati cordis, non nobis gloriam quasi nostrarum virium tribuamus, sed Domino Deo nostro gratias agamus. Hoc enim continuo commonemur, quia hoc dignum est, hoc justum est. Recordaris haec verba unde sint, intus qua sanctione et quanta sanctitate commendentur s. Qui enim habet, dabitur Quid est, plene habere? Scire unde habeas. Qui autem non habet, id est, nescit unde habeat, et quod habet auferetur ab eo . Denique sicut idem ait, Hoc ipsum erat sapientiae, scire cujus
Abbreviated transcription (Latin):
spirituales atq carnales pro suo mͦ qͥqr
capiant᷑ Illi ut paruuli: isti ut maio¬
res: illi ut lactis alim̃tum : isti ut cibp
solidam̃tum . Nulla uidetur. eẽ neces¬
sitas ut aliq̃ secreta doctrinȩ taceant᷑.
et abscondantur fidelib paruulis seor¬
sum dicenda maiorib hoc ÷ intelligen¬
tiorib & hoc idõ faciendũ putetur⁊
tualib sed quasi carnalib. Hloc enĩ
ipsum qđ ñ iudicauit se scire in eis
ipsis ñ potuit loqui quasi spiritua¬
libus sed quasi carnalibus: qr id sic̃
sp̃ituales caꝑe ñ ualebant. Quic̃q aut̃
sp̃ituales int̾ eos erant idem qđ illi
tanꝗ carnales audiebant spĩtuali in i
tellectu ipsi capiebad : ut sic intelligat᷑
qͦd ait ñ potui uob̵ loqui qͣsi fp̃ĩtualib
sed quasi carnalib. Ac si dicer& non
potustis quasi sp̃ituales sed quasi car¬
nales caꝑe qđ loquebar Animał
enim homo idẽ qui scđm hominẽ
carnał accrne. qr ex anima et carne

Expanded text:
spirituales atque carnales, pro suo quique modulo spirituales atque carnales, pro suo quique modulo capiunt; illi ut parvuli, isti ut majores, illi ut lactis alimentum, isti ut cibi solidamentum: nulla videtur esse necessitas, ut aliqua secreta doctrinae taceantur, et abscondantur fidelibus parvulis, seorsum dicenda majoribus, hoc est intelligentioribus; et hoc ideo faciendum putetur, ritualibus, sed quasi carnalibus. Hoc ipsum enim quod non judicavit se scire in eis , ipsis non potuit loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus; quia id sicut spirituales capere non valebant. Quicumque autem spirituales inter eos erant, idem quod illi tanquam carnales audiebant, spirituali ipsi intellectu capiebant: ut sic intelligatur quod ait, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, ac si diceret, Non potuistis quasi spirituales, sed quasi carnales capere quod loquebar. Animalis enim homo, id est, qui secundum hominem carnalis a carne, quia ex anima et carne
Abbreviated transcription (Latin):
enim ȩqͣliter m̃te ꝑcipit᷑ : etiam qđ
infide pariter ab utrisq recipitur :
stultitia: et ipsis uocatis udxis et gre¬
cis dĩ uirtus et dĩ sapientia. Sed car¬
nalibus paruulis. id tantũ credendo
tenentibus : spitualibus autem capa¬
tiorib idetiam intelligendo cernentib
Iilis g tanꝗ lacteus potus : istis tanqͣm
solidus cibus: non qr hoc illi. alit̃ ine
poplis ifu alit̃ in cubiculis cognouer̃
sedd qđ eodem mͦ utriq cũ palam dice¬
remissionem peccatoꝵ sanguinem fun¬
dere. qua eiꝰ unigeniti passione diui¬
na gr̃a cõm̃daturꝰ. ut nemo in homine
Norietur : qͦmͦ intelligebant xp̃m crb¬
cifixũ qui ad huc diceband ego sum
pauli : nunquid qͦmͦ ipse paulus qui
dicebat. mͥ aut̃ absit głari. nisi iN
xp̃o crucifixo & ipse cibũ pro sua capaci¬
tate sumebat: & illos lacte ꝓeoꝵ infir¬
mitate nutriebat. hoc igitur primitꝰ¬
cognito qđ ea ipsa quȩ simulaudiunt

Expanded text:
enim aequaliter mente percipitur, etiam quod enim aequaliter mente percipitur, etiam quod in fide pariter ab utrisque recipitur. Im, et Gentibus stultitia, et ipsis vocatis Judaeis et Graecis Dei Virtus et Dei Sapientia : sed carnalibus parvulis id tantum credendo tenentibus, spiritualibus autem capacioribus id etiam intelligendo cernentibus; illis ergo tanquam lacteus potus, istis tanquam solidus cibus: non quia hoc illi aliter in populis, isti aliter in cubiculis cognoverunt; sed quod eodem modo utrique cum palam diceremissionem peccatorum sanguinem funderet, qua ejus Unigeniti passione divina gratia commendatur, ut nemo in homine glorietur; quomodo intelligebant Christum crucifixum qui adhuc dicebant, Ego sum Pauli ? Numquid quomodo ipse Paulus qui dicebat, Mihi autem absit gloriari, nisi in Christo crucifixo, et ipse cibum pro sua capacitate sumebat, et illos lacte pro eorum infirmitate nutriebat. Denique icognito, quod ea ipsa quae simul audiunt
Abbreviated transcription (Latin):
Et quȩstio utrum sp̃ituales homines ha¬
Ebeant aliquid in doctrina qđ carna¬
libus taceant: et spitualib dicant. Iuia
si dixerimus non habedt: respondebit᷑
nõbis Quid ẽ. gͦ qđ dicebat apłs scribens
ad corintios non potui uob loqui quasi
sp̃itualib s qͣsi carnalib : quasi par¬
uulis in xp̃o lac uob potũ dedi ñ ȩscam ÷
nondum enim poteratis sed nec ad huc
quidem potestis ad huc enim estiscar¬
nales :: Si autem dixerimus habent:
tim̃dum et cauendum. ẽ ne sub hac oc¬
casione in occultis nefaria doceantur :
et spiritualium nomine uelut ea quȩ
carnales caꝑe ñ posst̃. non solum excu¬
satione de albanda: uerum etiam p̃di¬
catione Iaudanda uideantur. Primũ
gͦ scire debet oaritas ur̃a: qđ ipse xp̃c
crcifixus quouelut lacte paruulos
confixi sanguisq ꝑcussi: ñ eomͦ acar¬
nalib qͦ aspitualib cogitant᷑: et illis
ẽ. lac istiscib: quia et si ñ audiunt
amplius: intelligunt amplius. Non

Expanded text:
em quaestio: utrum spirituales homines habeant aliquid in doctrina, quod carnalibus taceant, et spiritualibus dicant. Quia si dixerimus, Non habent; respondebitur nobis, Quid est ergo quod dicebat Apostolus scribens ad Corinthios: « Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Quasi parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis: sed nec adhuc quidem potestis; adhuc enim estis carnales » ? Si autem dixerimus, Habent; timendum et cavendum est, ne sub hac occasione in occultis nefaria doceantur, et spiritualium nomine, velut ea quae carnales capere non possunt, non solum excusatione dealbanda, verum etiam praedicatione laudanda videantur. 2. Primum ergo scire debet Charitas vestra, quod ipse Ccrucifixus, quo velut lacte parvulos confixi, sanguisque percussi, non eo modo a carnalibus quo ab spiritualibus cogitatur, et illis est lac, istis cibus; quia et si non audiunt amplius, intelligunt amplius. Non
Abbreviated transcription (Latin):
uuł inxẽo: lac uo potũ dedi ñ ȩscam.
Nondũ enim poteratis: sed nec ad huc qͥ¬
dem potestis. Ad huc enim estis carnales
Tales etiam circũ ferunt᷑ omĩ uento doctri¬
nȩ : de quib dic̃ ut ultra ñ simꝰ paruuli
lactati et circũlati omi uento doctrinȩ.
sectat᷑ : animał aut̃ qr fertur dissoluta
lasciuia animȩ suae quam ñ regit sp̃s
neq cohercet intra metas naturat
ordinis: qr et ipse se ñ subdit regendũ
dõ. ui aut̃ spũ animã regit et panimã
corpꝰ qđ facere ñ potest nisi dm̃ habeat
et ipse rectorem : qm sic̃ caput mulie¬

Expanded text:
potum dedi, non escam; nondum enim poteratis. sed nec adhuc quidem potestis; adhuc enim estis carnales. tales etiam circumferuntur omni uento doctrinae de quibus dicit: ut ultra non simus paruuli, iactati et circumlati omni uento doctrinae. sectatur; animalis autem, quia fertur dissoluta lascivia animae suae, quam non regit spiritus, neque coercet intra metas naturalis ordinis, quia et ipse non se subdit regendum Deo. Qui autem spiritu animam regit, et per animam corpus, quod facere non potest, nisi Dominum habeat et ipse rectorem: quoniam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
arbitratꝰ ẽ eẽ xqualis dõ quale caꝑent ꝓ
modo suo angłi. et unde incaelo potestates
et uirtutes : Dp̃s intellectuales pascerentur :
homo aut̃ infirmus et carne in uolutus iace¬
ret int̾ra. nec posset ad eum ꝑuenire panis cȩ¬
lestis. ut panem angłoꝵ manducaret homo.
et mannã descenđet adueriorem popłm isrł.
qͦs dic̃ animales et carnales. Nũquid dixi
fixus. in pͥncipio enĩm eyet ũbũ: et ũbũ
xp̃c pane fec̃ nob̵ lac : in carnatꝰ & apparens
mortalib ut in eo finiretur mors. et ñ ab¬
erraremꝰ a ũbo credentes in carnem. Qđ
factũ .ẽ. ũbũ credamꝰ. Hinc crescamꝰ: ipsõ la¬
cte nutriam᷑. Anteqͣm ualidi simꝰ ad capi¬
endũ ũbũ : ñ recedamꝰ a fide laetis nr̃i¬

Expanded text:
arbitratus est esse aequalis Deo ; qualem caperent pro modo suo Angeli, et unde in coelo Potestates et Virtutes, spiritus intellectuales pascerentur; homo autem infirmus et carne involutus jaceret in terra, nec posset ad eum pervenire panis coelestis: ut panem Angelorum manducaret homo , et manna descenderet ad veriorem populum Israquos dicit animales et carnales : «Numquid dixi fixus: «In principio erat Verbum, et Verbum  se fecit nobis lac, incarnatus et apparens mortalis; ut in eo finiretur mors, et non aberraremus a Verbo, credentes in carnem quod factum est Verbum. Hinc crescamus, ipso lacte nutriamur; antequam validi simus ad capiendum Verbum, non recedamus a fide lactis n
Abbreviated transcription (Latin):
ritualia cõparantes. Intelligit᷑ uĩe dis¬
ł cipłossuos decarnalib uł animalib
se spituales ꝓmisisse facturũ: quã iuis
nondũ tales quales erimꝰ quando et spi¬
rituale etiam corpꝰ habebimꝰ: sed qualis
erat qͥdicebat. Sapientiam loqͥm᷑ int̃ ꝑfe¬

Expanded text:
ritalia comparantes. Intelligitur Jesus discipulos suos de carnalibus vel animalibus se spirituales promisisse facturum, quamvis nondum tales quales erimus, quando spirituale etiam corpus habebimus; sed qualis erat qui dicebat, « Sapientiam loquimur inter perfe
Abbreviated transcription (Latin):
causa nos ꝑstrepimꝰ Vnde hoc apparec qr
sedillis solis quib intꝰ loquit᷑ ds̃. Iilis aut̃
intꝰ loquit᷑ : qui ei locũ p̃bent. Iili aut̃ locũ
płs discernens interiꝰ dm̃ ereantẽ atq
formantẽ ab oꝑib cyeaturȩ quȩ ad mo¬
uentur extrinsecus & de agri cultura si¬
militudinem as sumens. ait Ego plantaui:
apollo rigauit: s ds̃ increm̃tũ dediti
Ergo in ipsa uita nr̃a m̃tem uifaficcndo
formare ñ potest nisi dẽ p̃dicere aut̃ ex¬

Expanded text:
causa nos perstrepimus. Unde hoc apparet? Quia causa nos perstrepimus. Unde hoc apparet? Quia sed illis solis quibus intus loquitur Deus. Illis autem intus loquitur, qui ei locum praebent: illi autem Deo locum s discernens interius deum creantem atque formantem ab operibus creaturae, quae admouentur extrinsecus, et de agricultura similitudinem Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit . Sicut ergo in ipsa vita nostram mentem justificando formare non potest nisi Deus, praedicare aute
Abbreviated transcription (Latin):
nterior gͦ magister ẽ qui docet. Xp̃c docet.
inspiratio ipsius docet. Ubi illius inspiratio et
ẽ agricola ad arborem. Forinsecus oꝑatur.:
Adhibet aquã : et diligentiam culturȩ Quȩ¬
libet form secus adhibet. Nunquid poma for¬
mat: Nunquid nuditatẽ lignorum uestit
umbra foliorum: Nũquid t̃ale aliquid
intrinsecus agit : sed quis agit hoc: audite
agricolã apłm: et uidete qđ sumꝰ: et audite
magistrũ interiorem. Ego plantaui: apollo
rigauit : sed ds̃ in crem̃tũ dedit. Neq qui
plantat. ẽ aliquid neq qͥrigat: sed qui in¬
crem̃tũ dat ds̃. Hoc gͦ uob̾ dicimꝰ. Siue
plantemꝰ siue rigemus loquendo: ñ sumꝰ
aliquid. sed ille qui increm̃tũ dat ds̃: id ÷
unctio illiꝰ quȩ docet nos de om̃ib. Nos qͥ
quasi oꝑarii ad hibentes culturam forinsecꝰ
ad arborem. Sed increm̃tũ dare ñ possumis:
nec fructꝰ formare Ille aut̃ qui uoscreauit
et redemit et uocauit ꝑfidem et spm̃ suum
habitans in uob: nisi loquat᷑ uob intus: sine

Expanded text:
nterior ergo magister est qui docet, Christus docet, inspiratio ipsius docet. Ubi illius inspiratio et unctio est agricola ad arborem: forinsecus operatur, adhibet aquam et diligentiam culturae: quaelibet forinsecus adhibeat, numquid poma format? numquid nuditatem lignorum vestit umbra foliorum? numquid tale aliquid intrinsecus agit? Sed quis agit hoc? audite agricolam Apostolum, et videte quid sumus, et audite magistrum interiorem: Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Hoc ergo vobis dicimus: sive plantemus, sive rigemus loquendo, non sumus aliquid; sed ille qui incrementum dat Deus, id est, unctio illius quae docet vos de omnibus. quasi operarii, adhibentes culturam forinsecus ad arborem, sed incrementum dare non possumus, nec fructus formare: ille autem qui vos creavit, et redemit, et vocavit, per fidem et Spiritum suum habitans in vobis, nisi loquatur vobis intus, sine
Abbreviated transcription (Latin):
quasi maritus quodammꝰ sp̃s hominis. quia
animalem affectionem tanqͣm conuigem
mutabił manet. et dignis animis in cõmuta¬
bilit̃datur : sed sp̃s hominis de qͦ apłs dicit:
nemo. scit qͥd ẽ in homine nisi sp̃s hõis Nam
dõ: intelligit homo quȩ sp̃itualit̃ dicuntur
Cũ aut̃ diaboli error tanquã absente intellectu
in anima dominat᷑: adult̃ ẽ Noca gͦ inquit
lustrat Ipse ad sit cũ loqͦr tibi: ut sp̃itualem

Expanded text:
quasi maritus quodam modo spiritus hominis, qui animalem affectionem tanquam conjugemmutabilis manet, et dignis animis incommutabiliter datur: sed spiritus hominis, de quo Apostolus dicit, Nemo scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis. Nam Deo, intelligit homo quae spiritaliter dicuntur. Cum autem diaboli error tanquam absente intellectu in anima dominatur, adulter est. Voca ergo, inquit, lustret, et ipse adsit, colloquar tibi, ut spiritualem
Abbreviated transcription (Latin):
dñi dedit: non itaq de sũo. lã uͦ qđ seqtur
sed ds increm̃tũ dedit: ñ ꝑillos sed ꝓse
ipsũ facit. Eecedit hoc humanam humi li¬
ditem: excedit angłi cam sublimitatem :
nec omãno ꝑtinet nisi ad agricolam trim¬
Itatem

Expanded text:
edit: non itaque de suo. Jam vero quod sequitur, sed Deus incrementum dedit ; non per illos, sed per seipsum facit: excedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trinitatem
Abbreviated transcription (Latin):
cendit in coriorĩis: in qͣntũ ipse ioħs ñ erat homo
Quid. ẽ. ñ erat homo : in qͣntũ coeꝑat eẽ Angłs :
qr om̃s sc̃i angłi : qr anñtiatores dĩ Idõ carnalib
et animalib: ñ ualentib ꝑciꝑe quae st̃ sp̃s dĩ
quid ait apłs: Cũ enim dicitis ego sũ pauli. ego
apollo : nonne homines estis : Quid eos uole¬
bat facere: quib exꝓpbrabat quia hões erant : UUI¬
tis nosse quid eos facere uolebatꝰ Audite inalmis.
EGo dixi. dii estis: et filii altissimi om̃s. Ad hoc gͦ¬
nos uocat ds̃ : ne simꝰ homines. Sed tñc in mẽ¬
lius ñ erimꝰ homines: si prius nos eẽ. hoẽs
Aagoscamꝰ : id.ẽ. ut ad illam celsitudinem ab
humilitate surgamus: ne cũ putamꝰ nos
Aliquid ẽẽ cũ nichilsimꝰ ñ solũ ñ accipiamꝰ
qđ ñ sumꝰ: sed et amittamꝰ qđ sumusNob̃¬

Expanded text:
cendit in cor Joannis, in quantum ipse Joannes non erat homo. Quid est, Non erat homo? In quantum coeperat esse angelus: quia omnes sancti, angeli; quia annuntiatores Dei. Ideo carnalibus et animalibus non valentibus percipere quae sunt Dei, quid ait Apostolus? Cum enim dicitis, Ego sum Pauli, ego Apollo, nonne homines estis ? Quid eos volebat facere, quibus exprobrabat quia homines erant? Vultis nosse quid eos facere volebat? audite in Psalmis: Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes . Ad hoc ergo vocat nos Deus, ne simus homines. Sed tunc in melius non erimus homines, si prius nos homines esse agnoscamus, id est, ut ad illam celsitudinem ab humilitate surgamus: ne cum putamus nos aliquid esse, cum nihil simus, non solum non accipiamus quod non sumus, sed et amittamus quod sumus
Abbreviated transcription (Latin):
qđ nec ocłsuidit nec auris audiuit nec in cor
hõĩs ascendit: Si incor hominis ñ ascendit:
quomͦ ascendit in cor ioħis: An ñ erat ho¬
mo iotĩs: An forte nec in cor ioħis ascen¬
dit: sed cor ioħis in illam ascenditꝰ. Qđ enim
ascendit in cor hõis : de imo .ẽ ad hominẽ
Quo aut̃ ascendit cor hoĩs : sursũ ẽ ab hõe
Etiam sic fr̃s dici potest: qr si ascendit in cor
iołis si aliqͣmodo potest diei. intantũ as

Expanded text:
r hominis ascendit . Si in cor hominis non ascendit, quomodo ascendit in cor Joannis? An non erat homo Joannes? An forte nec in cor Joannis ascendit, sed cor Joannis in illam ascendit? Quod enim ascendit in cor hominis, de imo est ad hominem: quo autem ascendit cor hominis, sursum est ab homine. Etiam sic, fratres, dici potest quia si ascendit in cor Joannis, si aliquo modo potest dici, in tantum as
Abbreviated transcription (Latin):
expediebat fortasse non nasci. Nũ quid ñ
erant nati quib apłs dicit. tanꝗ paruuł.
in xp̃o lac uob̾ potũ dedi ñ escam : Eos tam̃
a sacrilegio scismatis reuocat: in qͦd ideo ir¬
ruebant: qr carnales erant. Quasi paruuł
inqͥt in xẽo: lac uob potũ dedi ñ escam:
Nondũ enim poteratis: sed nec ad huc qͥdem¬

Expanded text:
expediebat fortasse non nasci. numquid non expediebat fortasse non nasci. numquid non erant nati quibus apostolus dicit: tamquam paruulis in Christo lac uobis potum dedi, non escam? eos tamen a sacrilegio schismatis reuocat, in quod ideo irruebant, quia carnales erant: quasi paruulis, inquit, in Christo lac uobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis
Abbreviated transcription (Latin):
uideri debet : quod quisq aliquio ha¬
bet et qđ habet ignorat Et enim taceã
de omnipotentis diuinitate atq in com¬
mutabilis trinitatis unitate : quis facile
scientia ꝑcipit quid sit anima : et quis
ñ habet animam: Postremo ut certissime
nouerimꝰ qđ paruuli in xp̃o ñ ꝑcipientes
paulo post intueamur. quem ad modũ eos ÷
spm̃ ñ habentes. Sed nec ille dicendus est
eẽ in eccła & ad istam societatẽ sp̃s ꝑtinere :¬
qui ouib xp̃i corporali tantũ cõmixtione ficto
corde miscetur. Sc̃s enim sp̃s disciplinȩ effu¬
ꝑtinent. qͥ separationis aꝑto sacrilegͥo mani¬
festi st̃ : sed etiam illi. qͥ in eiꝰ unitate corporalit̃
mixti. ꝑuitam pessimam separant᷑. Et enim
simonem magum ꝑbaptisma ipsa pepere¬
rat. Cui tam̃ dictũ. ẽ qđ ñ habet partem in
hereditate xp̃i. Nunquid ei baptismꝰ: nun¬
quid euangłium: nunqͥd sacram̃ta defuer̃ :
Sed qr caritas defuit: frustra natꝰ. ẽ: et ei

Expanded text:
videri debet, quod quisque aliquid havideri debet, quod quisque aliquid habet, et quod habet ignorat. Ut enim taceam de omnipotentis divinitate atque incommutabilis Trinitatis unitate; quis facile scientia percipiat quid sit anima? et quis non habet animam? Postremo ut certissime noverimus quod parvuli in Christo non percipientes paulo postt Spiritum non habentes. Sed nec ille dicendus est esse in ecclesia, et ad istam societatem Spqui ovibus Christi corporali tantum commistione ficto corde miscetur. Spiritus enim disciplinae effupertinent, qui separationis aperto sacrilegio manifesti sunt, sed etiam illi qui in eius unitate corporaliter mixti per uitam pessimam separantur. etenim Simonem Magum per baptisma ipsa pepererat; cui tamen dictum est, quod non haberet partem in hereditate Christi. numquid ei baptismus, numquid euangelium, numquid sacramenta defuerunt? sed quia ei caritas defuit, frustra natus est et ei
Abbreviated transcription (Latin):
pauli alius aut̃ ego apollo: nonne hões
estis: Quid ẽ gͦ. apollo: quid autem pau¬
lus : ministriꝑ quos credidistis. Hi ergo
id. ẽ paulus et apollo: concordes eragͣ
inunitate sp̃s et uinculo pacis. Et tam̃
qr eos isti int̾̃ se diuidere et ꝓalterd
inflari aduersũ alterũ ceꝑant: dicunt᷑¬
et homines. et carnales. et animales÷
pellantur in xp̃o. Quos ũtiq uel angłos
uel dõs eẽ cupiebat: qͦs arguebat qr
hõẽs erant: id ẽ in hns contentionibus
ñ qr quae dĩ st̃. sed quae bominis sapie¬
bant De illis uͦ qui sunt ab eccła segreeati
ñ dictũ ẽ ea quae st̃ sp̃s non ꝑcipientes.
ne ad scientiae ꝑceptionem referretur:
sed dictũ ẽ spm non habentes Non est
aut̃ consequens: ut qui habet etiam sci¬
spm̃ ia eccła constituti paruuli iu xẽo
ad huo animales atq carnales: quiđ
habeant ꝑciꝑe ñualentes : id ẽ intelli¬
gere et nosse Nam qͦmꝰ cent paruuli ia
xpo ÷ nisirenati ex spũ sco : Nec mirum

Expanded text:
Pauli; alius autem, ego Apollo; nonne homines estis? Quid ergo Apollo? quid autem Paulus? Ministri, per quos credidistis . Hi ergo, id est, Paulus et Apollo, concordes erant in unitate Spiritus et vinculo pacis; et tamen quia eos isti inter se dividere, et pro altero inflari adversus alterum coeperant, dicuntur homines et carnales et animales, pellantur in Christo; quos utique vel angelos vel deos esse cupiebat, quos arguebat quia homines erant, id est, in his contentionibus non quae Dei sunt, sed quae hominum sapiebant. De illis vero qui sunt ab Ecclesia segregati, non dictum est, Ea quae sunt Spiritus non percipientes; ne ad scientiae perceptionem referretur: sed dictum est, Spiritum non habentes. Non est autem consequens ut qui habet, etiam sciSpiritum in Ecclesia constituti parvuli in Christo, adhuc animales atque carnales, quid habeant percipere non valentes, id est, intelligere et nosse. Nam quomodo essent parvuli in Christo, nisi renati ex Spiritu sancto? Nec mirum
Abbreviated transcription (Latin):
glorietur. Sic enim quigłat᷑ ñ nisi in dño¬
aedcuon glorietur : cũ cognoscit ñ suũ sed illius
itiãm eẽ. ñ solũ ut sit. uerũ etiam ut non nisi
ab illo bene sit sibi aqͦ habet ut sit
Et hoc dĩ p̃ceptũ ẽ & hoc p̃ceptum oboe¬
dienit̃ audire. idẽ ut qui głiatur
inte in dño głetur: similit̃ ut cȩtera deido¬
num .ẽ. Qđ donum qͥ ñ habet : ñ dubito
dicere alia quȩcũq habet in aniter hab&e
ũ dixisset laudamini qđ utique
bene oꝑantes merito posst̃ : addidix
aN facere iustitiam suam coram homi¬
nibus ut uideant᷑ ab eis Alioquin. mer¬
cedem ñ habebt̃ apđ patrẽ qui in caeł ẽ
sed luceant oꝑa eoꝵ coram hoĩnibus:
ñ eo fine ut ipsi uideant᷑ ab eis: sed ut ui
et in alio psalmo legit᷑: in dño laudabitur

Expanded text:
gloriam? sic enim qui gloriatur, nonnisi in domino glorietur, cum cognoscit non suum, sed illius esse non solum, ut sit, uerum etiam, ut nonnisi ab illo bene sibi sit, a quo habet, ut sitt; et hoc praeceptum obedienter audire, id est, ut qui gloriatur, in Domino glorietur , similiter ut caetera, Dei donum est. Quod donum qui non habet, non dubito dicere, alia quaecumque habet, inaniter habeum dixisset, «Laudamini,» quod utique bene operantes merito possunt; addidit,ant facere justitiam suam coram hominibus, ut videantur ab eis; alioquin mercedem non habebunt apud Patrem, qui in coelis est : sed luceant opera eorum coram hominibus, non eo fine ut ipsi videantur ab eis, sed ut videt in alio psalmo legitur: «In Domino laudabitur
Abbreviated transcription (Latin):
ut pane pascat. Quibusdam infirmis
dic̃ apłs Lac uob̵ potũ dedi ñ ȩscam. Non¬
dũ enĩ poteratis : sed nec ad huc qͥdem
potestis. Sunat infirmi : qͥ ñ st̃ idonei ua¬
lido cibo Volunt se tenđe ad id qđ caꝑe ñ
posst̃. Et si aliquid ut cũq coeꝑint aut uisi
sibi fuerint caꝑe qđ ñ cȩper̃: extollunt᷑ in de
et suꝑbiũ. Inde uident᷑ sibi qͣsi sapientes
Hoc aut̃ contigit omib hereticis. Qui cũ
eẽd ammales et carnales : defendendo
sententias suas prauas quas falsas eẽ ñ
potuer uide exclusi st̃ de catholica Dicã
Hoc erat in pͥncipio : a pđ ch̃ Om̃a ꝑipsũ
facta st̃ & sine ipso factũ ẽ nichil. Panis gͦ
e inde iuuunt angłi. Ecce paratus ẽ. tibr
Sed eresce de lacte: ut ad panem uenias
Et qͦmꝰ inquis cresco de lacte: Qđ tibi fa¬
tus ẽ xp̃c ad infirmitatem tuã: hoc pͥmo
crede: et fortiter tene. Quomͦ gͦ mater cũ
uiderit filiũ minꝰ idoneũ ad cãpiendũ cibũ.

Expanded text:
tis quia quibusdam infirmis dicit Apostolus, «Lac vobis potum dedi, non escam: nondum enim poteratis; sed nec adhuc quidem potestis» . Sunt infirmi qui non sunt idonei valido cibo; volunt se extendere ad id quod capere non possunt: et si aliquid utcumque coeperint, aut visi sibi fuerint capere quod non ceperunt, extolluntur inde, et superbiunt inde; videntur sibi quasi sapientes. Hoc autem contingit omnibus haereticis; qui cum essent animales et carnales, defendendo sententias suas pravas, quas falsas esse non potuerunt videre, exclusi sunt de Catholica. Dicam um facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Panis ergo est; inde vivunt Angeli. Ecce panis paratus est tibi; sed cresce de lacte, ut ad panem pervenias. Et quomodo, inquis, cresco de lacte? Quod tibi factus est Christus ad infirmitatem tuam, hoc primo crede, et fortiter tene. Quomodo ergo mater cum viderit filium minus idoneum ad capiendum cibum,
Abbreviated transcription (Latin):
ldõ cor hominis ascendit: qr supͣ illud ẽ
corquo ascendit. Qđ seruat bonis : cor
illuc ascendit. Non qđ ascendit in cortuũ :
sed qͦ ascendit cortuum: hoc tibi seruat ds̃
Noli surdus audiiȩ sursum cor iđ gͦ ocu¬
lus non uidit: Nec auris audiuit. Oculus¬

Expanded text:
ideo in cor ascendit, quia supra illud est ideo in cor ascendit, quia supra illud est cor quo ascendit. Quod servat bonis, cor illuc ascendit. Non quod ascendit in cor tuum, sed quo ascendit cor tuum, hoc tibi servat Deus. Noli surdus audire, Sursum cor. Quod ergo oculus non vidit, nec auris audivit,