comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ita uixerunt minime desꝑamiis. Et hoc
ut desideremꝰ: ardentius & fidentius p̃ce¬
nur. Ita & ipsorum uitã facit. a nob̃ dili¬
gi forme illius dilectio. scd̃m quã urxisse
credinit᷑: & illorum uita credita in eandẽ
formam flagrantiorem excitat caritatem.¬

Expanded text:
ita uixerunt minime desperamus, ut hoc ita uixerunt minime desperamus, ut hoc et desideremus ardentius et fidentius precemur. ita et ipsam uitam facit nobis diligi formae illius dilectio, secundum quam uixisse creduntur, et illorum uita credita in eandem formam flagrantiorem excitat caritatem
Abbreviated transcription (Latin):
stris. Pglorram: & ignobilitatẽ. ꝑ in fa¬
miam : ob bonã famam. Ut seductores:
& ueraces. Ult qui ignoramtr: & cognos¬
cimur. Quasi motientes: & ecce uiuimꝰ
llt cohertitr: & ñ mortificati. Ut tristeᷤ:
semꝑ autẽ gaudentes. Sicut egeni: mul¬
tos autẽ ditantes. Tanꝗͣ. nichil haben¬
tes: & omnia possidentes. Quid ẽ quod
accendimur in dilectionẽ pauli apłi. cũ
ista legimus: nisi qd credimus eum ita
uixisse: lliuendum tamen sic esse dei mi¬
nistris. non de aliquibus auditum credi¬
mus: sed intus apud nos uel potius supͣ
nos in ipsa ueritate conspicimus. Illum
ergo quẽ sic uycisse credimiis: ex hoc qd
utdemus diligimus. Et nisi hanc formã
quã semꝑ stabilem atq incomutabilẽ
cernimus. p̃cipue diligeremis: ñ ideo di¬
ligeremus illum. qͥ eius uitam cum in
carne uiueret. huic forme coaptatam
dimus uixisse sic aliquẽ: & spem qua
nos quoq ita posse uiuere qtua homi¬
nes sumtis. ex eo quod aliqui homines

Expanded text:
istris, per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam; ut seductores et ueraces, ut qui ignoramur et cognoscimur, quasi morientes et ecce uiuimus, ut coherciti et non mortificati, ut tristes, semper autem gaudentes, sicut egeni, multos autem di- , tantes, tamquam nihil habentes et omnia possidentes — quid est, quod accendimur in dilectione Pauli apostoli, cum ista legimus, nisi quod credimus eum ita uixisse ? uiuendum tamen sic esse dei ministris non de aliquibus auditum credimus, sed intus apud nos, uel potius supra nos in ipsa ueritate conspicimus. illum ergo quem sic uixisse credimus, ex hoc quod uidemus diligimus, et nisi hanc formam, quam semper stabilem atque incommutabilem cernimus, praecipue diligeremus, non ideo diligeremus illum, quia eius uitam, cum in carne uiueret, huic formae coaptatamdimus uixisse sic aliquem, et spem, qua nos quoque ita posse uiuere, qui homines sumus, ex eo quod aliqui homines
Abbreviated transcription (Latin):
legimus: ecce nunc tempus acceptabi:¬
le. ecce nunc dies salutis: Hullam¬
in quo quĩ dautes offensionem:
ntñ re. prebendatur ministeriã
nr̃m. S in omnibus cõmendantes
nosmnetip. sos ut dei ministros: in
malta pacientia. in tͥbulationibus. in

Expanded text:
cceptabile, ecce nunc dies salutis: nullamin quoquam dantes offensionem, ut non reprehendatur ministerium nostrum; sed in omnibus commendantes nosmetipsos ut Dei ministros, in multa patientia, in tribulationibus, in
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Hoc ẽ sacrificium ꝓ peccatis: ꝑ qͥd
reconciliari ualeremus. Ipse ẽ gͦ percatũ:
ut nos iusticra. Hec nr̃a. s dei: nec in nob̾
s in ipso. Sicat ipse peccatum. ñ suum s
nr̃m. nec in se s in nob̾ constitatum: si¬
militudine carnis peccati. in qua craci
fixus ẽ. demonstrauit. Hec ẽ illa iusticia
dei: non qua ipse iustus ẽ.s qua nos ab

Expanded text:
mus, hoc est, sacrificium pro peccatis, per quod mus, hoc est, sacrificium pro peccatis, per quod reconciliari valeremus. Ipse ergo peccatum, ut nos justitia; nec nostra, sed Dei; nec in nobis, sed in ipso: sicut ipse peccatum, non suum, sed nostrum; nec in se, sed in nobis constitutum, similitudfixus est, demonstravit. Haec est illa justitia Dei, non qua ipse justus est, sed qua nos ab
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝓ nobis maledictum. Pendens ꝗcuppe in
ligno: mortem quȩ de maledicto dei ue¬
nerat. suspendit in ligno. Atq ita uetꝰ
homo nr̃ simul crucisirus est cruci: ut
non mendaciter dictum intelligatur
in lege. maledictus omiis qͥ pendet in lig¬
no. Quid ẽ maledictus: insi t̾ra es. & in
t̾ram ibis: Et quid ẽ omnis: isi quia
co ipsȩ xp̃c : Qui cum esset uita: mortu.¬
us ẽ. Tam̃ uera morte: ñ ficta. Ex libro
tudinem carnis peccati. in qua ue¬
nerat. dictus ẽ o ipse peccatum: sacͥfi¬
candus ad diluenda peccata. In uetere
qͥppe lege: peccata uocabantur sacͥficia
ꝓ peccatis. Quod uere iste factus ẽ:
cuius timbre erant illa. Hinc apłs cũ
dixisset. obsecramus ꝓ xp̃o reconciliari
Non ait ut in quibusdam mendosis
codicibus legitur. is qui ñ nouerat pecca¬
tum. ꝓ nobis peccattim fecit: tanꝗ. pro
nob̾ xp̃c ipse peccauit. S ait. Eum qͥ¬
peccatũ fecit deus: cui reconciliandi su¬

Expanded text:
est pro nobis maledictum . Pendens quippe in est pro nobis maledictum . Pendens quippe in ligno, mortem quae de maledicto Dei venerat, suspendit in ligno, atque ita vetus homo noster simul confixus est cruci : ut non mendaciter dictum intelligatur in Lege, Maledictus omnis qui pendet in ligno . Quid est, maledictus, nisi, Terra es, et in terram ibis ? Et quid est, omnis; nisi quia et ipse Christus, qui cum esset vita, mortuus est tamen vera morte, non ficttudinem carnis peccati in qua venerat , dictus est et ipse peccatum, sacrificandus ad diluenda peccata. In vetere quippe lege peccata vocabantur sacrificia pro peccatis : quod vere iste factus est cujus umbrae erant illa. Hinc Apostolus cum dixisset, Obsecramus pro Christo reconciliari Non ait, ut in quibusdam mendosis codicibus legitur, Is qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit; tanquam pro nobis Christus ipse peccaverit: sed ait, Eum qpeccatum fecit Deus, cui reconciliandi su
Abbreviated transcription (Latin):
non esset. peccatum ꝓ nob̃ fecit: lege dili¬
gentins. Et neforte mendosum incurre¬
ris codicem. aut latinis interpres erra¬
ꝓ nobis fecisse peccatum. s a patre deo
ipsum xp̃m factam esse peccatum. idest
Non ergo fecit ipse peccattim: s eum ds̃
ꝓ nobis peccatũ fecit. Hoc ẽ ut dixi sa¬
crificium ꝓ peccato. Si enim recolas uel
relegas: uitienies in libris ueteris testa¬
menti peccata appellari. sacͥficia ꝓ pecca¬
tis. Similitudo etiam caruis peceati in
qua uenit ad nos: dicta ẽ. ipsa peccatum:
Misit uqͥt ds̃ filium sirũ in similitudine
carns peccati: & de peccato damꝑnauit
peccatum in carne. Hoc ẽ de similitudi¬
ne carnis peccati. que ipsius erat: dãp
ꝓpter hoc etiam de illo dicitur. Quod enĩ
mortuuis ẽ peccato: mortuus ẽ semel. Qͥa¬
similitudine carnis peccati mortiius est.
ꝗtiando moriendo exttus ẽ carne: ut ꝑ
hoc misterium significaret eos qui in
morte ipsitis baptizantur. mori peccato.
ut uiuant deo. Sic etiam ꝓ cruce factus

Expanded text:
non esset, peccatum pro nobis fecit: lege diligentius, et ne forte mendosum incurreris codicem, aut latinus interpres errastum pro nobis fecisse peccatum, sed a Patre Deo ipsum Christum factum esse peccatum, id est, Non ergo fecit ipse peccatum, sed eum Deus pro nobis peccatum fecit, hoc est, ut dixi, sacrificium pro peccato. Si enim recolas vel relegas, invenies in libris Veteris Testamenti peccata appellari sacrificia pro peccatis. Similitudo etiam carnis peccati, in qua venit ad nos, dicta est et ipsa peccatum: Misit, inquit, Deus Filium suum in similitudine carnis peccati, et de peccato damnavit peccatum in carne : hoc est, de similitudine carnis peccati, quae ipsius erat, damnat. Propter hoc etiam de illo dicitur: Quod enim mortuus est peccato, mortuus est semel; qsimilitudini carnis peccati mortuus est, quando moriendo exutus est carne: ut per hoc mysterium significaret, eos qui in morte ipsius baptizantur, mori peccato, ut vivant Deo. Sic etiam per crucem factus
Abbreviated transcription (Latin):
pie tuuere in xp̃o: Et quomͦ dicitur. ue¬
nite ad me qui laboratis & onerati estis.
& ego uos refitiam: ac ñ potius dicittr.
uenite qui uacatis ut laboretis: Namos
tacantes inuenit quios conduxit in uineã
ut ferrent estum diei. Ee stib illo iugo
leni & sarcina letu audintis. apłm dic̾e.
In omnub cõmendantes nosmetipsos tanꝗͣ
dei ministros. in multa pacientia. in tribu¬
latiombuis. in necesfitatibus. in angustiis.
in plagis: & cetera. Et alio loco in eadem

Expanded text:
ere in Christo? Et quomodo dicitur, Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos: ac non potius dicitur, Venite, qui vacatis, ut laboretis? Nam et vacantes invenit, quos conduxit in vineam, ut ferrent aestum diei . Et sub illo jugo leni et sarcina levi, audimus Apostolum dicere: In omnibus commendantes nosmetipsos, tanquam Dei ministros, in multa patienta, in tribulationibus, in necessitatibus, in angustiis, in plag
Abbreviated transcription (Latin):
Sic ergo agnus in holocastoma tit ipfum
pecus ẽẽt peccatum: id est sacͥfitium fie¬
ret ꝓ peccato. Sic̃ de aricte quod seqͥtur:
in salutare dicit. Tanqͣ. ipsum sit saluta¬
re: cum sit sabͥfictum salutaris. Quod
postea repetendo manifestat. Nam & il¬

Expanded text:
psum pecus esset peccatum, id est sacrificium fieret pro peccato, sicut de ariete, quod sequitur, in salutare dicit, tanquam ipsum sit salutare, cum sit sacrificium salutaris. Quod postea repetendo manifestat: nam et il
Abbreviated transcription (Latin):
uitio unum in peccatum. Hoc quidam nr̃i
interp̃tes transferre noluerunt. ueluti lo¬
ꝓ peccato non in peccatum. cum sit sens
mea loctitione qui non fuerat ꝑturbã.¬
dus. In peccato qͥppe dictum ẽ : quia hoc
ipsum quod ꝓ peccato offerebatui: pecca¬
tum uocabatur. Unde illud est aptid

Expanded text:
uitio unam in peccatum. hoc quidam nostri interpretes transferre noluerunt ueluti lo"pro peccato", non "in peccatum", cum sit sensus in ea locutione, qui non fuerat perturbandus. "in peccatum" quippe dictum est, quia hoc ipsum, quod pro peccato offerebatur, peccatum uocabatur. unde illud est apud
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc gͦ nobis caput nr̃m interrogantibꝰ.
ex ipsiis euangłii sui ueritate respon¬
det. Cui dixerimus. dñe quid ignora¬
bas. quid tu potiusti interragari qd̾ nes¬
ciebas: respondet iniqͥtates ignorabam.
de imqͥtatibus int̾rogabar. Habes ineuan¬
gelio: si ñ me credis ignorare iniquitates. ꝙꝑ
& ipsos ini quos ignoro. quibiis in fine dictarꝰ
sum. Non noui uos: recedite ã me qui oꝑami¬
in iiqtitatẽ. Nungaid ñ nouerat: quos
dampnabat: Aut potest iuste dampnare.
nisi bonts cognitor ͤ Et tamen bonus cog¬
nitor ñ ẽ mentitus dicendo: non noui uos.
Idest ñ coaptamini corpori meo. Non here¬
tis regulis meis: uitiati estis. Ego autem
ars ipsa suim: que non habet uitium. Et
in qua quisq non discit: nisi ñ fac̾e uitium.

Expanded text:
bis caput nostrum interrogantibus ex ipsius Evangelii sui veritate respondet, cum dixerimus, Domine, quid ignorabas? quid tu potuisti interrogari quod nesciebas? Respondet: Iniquitates ignorabam, de iniquitatibus interrogabar. Habes in Evangelio, si non me credis ignorare iniquitates, quia et ipsos iniquos ignoro, quibus in fine dicturus sum: Non novi vos, recedite a me qui operamini iniquitatem . Numquid non noverat quos damnabat? aut potest juste damnare, nisi bonus cognitor? Et tamen bonus cognitor non est mentitus, dicendo, Non novi vos: id est, non coaptamini corpori meo, non haeretis regulis meis: vitia estis; ego autem ars ipsa sum quae non habet vitium, et in qua quisque non discit nisi non facere vitium.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ notierat hoc malum. Hic si queratur
quomͦ quod ñ nouerat arguebat: neq enĩ
peccata ñ argaebat. Omnia autẽ que ap¬
guutur sicut dicit apłs̃: a lumine mani¬
sestantur. Qnomͦ gͥ a quo arguebantur ig¬
norabantur : Honne rectissime responde¬
bitur: &nouerat. & ñ nouerat: Rectissi¬
me omnino. Nouierat enĩ ꝑ sapientiam: ñ

Expanded text:
 non habebat. Hic si quaeratur, Quomodo quod non noverat, arguebat? neque enim peccata non arguebat: Omnia autem quae arguuntur, sicut dicit Apostolus, a lumine manifestantur : quomodo igitur a quo arguebantur, ignorabantur? Nonne rectissime respondebitur, et noverat, et non noverat? Rectissime omnino: noverat enim per sapientiam, non
Abbreviated transcription (Latin):
me. Ignorabam peccatum. Et
hoc ignorabat. non quasi itdieando. sed
cõmittendo. Sunt huiꝰmodi locutiones
etiam cotidiane. Cum dicis de aliquo
non nouit stare: hoc ẽ quia non stat.
Et non noinit bene facere: quia ñ bene¬
facit. Non nouit male facere: quia ñ
male facit. Quod alienum ẽ a conscientu.

Expanded text:
 Ignorabat peccatum: et hoc peccatum ignorabat, non quasi non judicando, sed non committendo. Sunt hujusmodi locutiones etiam quotidianae, cum dicis de aliquo, Non novit stare, hoc est, quia non stat: et, Non novit benefacere, quia non benefacit. Non novit malefacere, quia non malefacit. Quod alienum est ab opere,
Abbreviated transcription (Latin):
data fuerit: incipiunt esse etiam merita
nr̃a bona ꝑ illam tamen. Nam si se illa sub¬
traxerit: cadit homo non erectus s p̃cipita¬
tus libero arbitrio. Quaꝓpter nec quando
ceꝑit homo habere merita bona gͥ debet
tribuere illa: s deo cui dr̃ in psalmo. adiu¬
tor meus esto. ne derelinquas me. Sed a¬

Expanded text:
data fuerit, incipiunt esse etiam merita data fuerit, incipiunt esse etiam merita nostra bona, per illam tamen: nam si se illa subtraxerit, cadit homo, non erectus, sed praecipitatus libero arbitrio. Quapropter nec quando coeperit homo habere merita bona, debet sibi tribuere illa, sed Deo, cui dicitur in Psalmo, Adjutor meus esto
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositam: & grãm quȩ data ẽ nob̃ in xp̃o
iħti. Item merita sua s mala cõmemorans:
dicit. fuimus enim stulti & nos aliquando.
& increduli. Errantes seruientes defide¬
riis & uoluptatibus uariis in malitia. &
inuidia agentes ab ominabiles. inuicem
odio habentes. Quid istis tam malis meri
tis. nͥ pena ttiq debebatur: S deo red¬
dente bona ꝓ malis ꝑ gratiam. que non
scdm merita nr̃a datur: factum ẽ quod de¬
inde subitingit. & dicit. Cum autẽ benig¬
nitas & humanitas illaxit saluatoris nr̃i
dei. ñ ex oꝑibus iusticie quȩ nos fecimus. s
scdm̃ suã miscdĩam saluios nos fecit. ꝑ laua¬
crum regenerationis & renouationis sp̃c sc̃i:
quẽ ditissime effudit suꝑ nos ꝑ iħm xp̃m
heredes effitiamur scdm̃ spem uite eterne.
His & talibus testimoniis dicunis ꝓbatur
gratiam dei non scd̃m merita nr̃a dari. Qni¬
doqͥdem non solum nullis bonis. uertim etiã
multis meritis malis p̃cedentibus uidemus da¬

Expanded text:
positum et gratiam, quae data est nobis in Christo Jesu . Item merita sua, sed mala commemorans dicit: Fuimus enim stulti et nos aliquando et increduli, errantes, seruientes desideriis et uoluptatibus uariis, in malitia et inuidia agentes, abominabiles, inuicem odio habentes. tis nisi poena utique debebatur? Sed Deo reddente bona pro malis, per gratiam quae non secundum merita nostra datur, factum est quod deinde subjungit et dicit: « Cum autem benignitas et humanitas illuxit Salvatoris nostri Dei, non ex operibus justitiae quae fecim suam misericordiam saluos nos fecit per lauacrum regenerationis et renouationis spiritus sancti, quem ditissime effudit super nos per Iesumheredes efficiamur secundum spem uitae aeternae.His et talibus testimoniis divinis probatur, gratiam Dei non secundum merita nostra dari: quandoquidem non solum nullis bonis, verum etiam multis meritis malis praecedentibus videmus da
Abbreviated transcription (Latin):
& continuum dolorem cordis de ifrabelitis
habentem: quod ignorantes dei iusticiam.
& suam uolentes constituere. iusticie dei ñ
sunt subiecti. Nec solum dolorem. uerum
etiã lucttim suũ deniitiantẽ: de quibus¬
dam qͥ ante peccauerunt. & ñ egerunt pe¬
intentiam suꝑ immunditra & forncationi¬

Expanded text:
iam et continuum dolorem cordis de Israelitis iam et continuum dolorem cordis de Israelitis habentem, quod ignorantes Dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae Dei non essent subiecti; nec solum dolorem, uerum etiam luctum suum denuntiantem quibusdam, qui ante peccauerunt et non egerunt paenitentiam su
Abbreviated transcription (Latin):
illum optimum & fortissimum uirum qui
in suis infirmitatibus głatur. ut eum potissi.¬
mum cõmemoremtis qui in eccłam xp̃i ex
gentibus uenimus. doctorem gentium in fr¬
de & ueritate. qui & plus omnibus suis co¬
apłis laborauit. & plitribuis epłis popłos dei
non eos tantum qui p̃sentes ab illo uideban¬
tur. uerum etim illos qui futuri p̃uideban᷑t
instruxit: ilum in quã uerum athletam xͥ
Doctum ab illo. unctum de illo. crucifixum
cum illo: gloriosum in illo. In theatro hiuꝰ
mundi cui spectactilum factus ẽ & angłis
& hominibus. legitime magno agone certã¬
tem: & palmam suꝑne uocationis in ante¬
riora sectantẽ. oculis fidei letissime spectãt̃
gandere cũ gaudentibus. flere cum flenti¬
bus. foris habentem pugnam: intus timores.
Cupientẽ dissoliti: & esse cum xp̃o. Desi¬
derantẽ undere romanos: ut aliquẽ frucã
habeat & in illis. sicut & in ceteris gentibꝰ
Emulantẽ corinthios: & ipsa emulatione
metuentem ne seducantur eorum mentes

Expanded text:
ippe optimum et fortissimum uirum, qui in suis infirmitatibus gloriatur, ut eum potissimum commemoremus, qui in ecclesiam Christi ex gentibus uenimus, doctorem gentium in fide et ueritate, qui et plus omnibus suis coapostolis laborauit et pluribus epistulis populos Dei, non eos tantum, qui praesentes ab illo uidebantur, uerum etiam illos, qui futuri praeuidebantur, instruxit; illum, inquam, uirum, athletam Christi, doctum ab illo, unctum de illo, crucifixum cum illo, gloriosum in illo, in theatro huius mundi, cui spectaculum factus est et angelis et hominibus, legitime magnum agonem certantem et palmam supernae uocationis in anteriora sectantem, oculis fidei libentissime spectant gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus, foris habentem pugnas, intus timores, cupientem dissolui et esse cum Christo, desiderantem uidere Romanos, ut aliquem fructum habeat et in illis sicut et in ceteris gentibus, aemulantem Corinthios et ipsa aemulatione metuentem, ne seducantur eorum mentes
Abbreviated transcription (Latin):
dei mecum. Id est non solus: sed gr̃a dei me¬
cum. Ac ꝑ hoc: nec gratia dei sola. nec iꝑse
solts. s gratia dei cum illo. Ult idem de celo
uocarettir. & tam magna & efficacissima
uocatione conuerteretur: gratia dei erat
sola. quia merita eius erant magna. sed
mala. Demiq & alibi dicit ad thimotheũ
Coslabora enangłio. scd̃m turtutẽ dei sal¬
tios nos facientis: & uocantis uocatione¬

Expanded text:
Dei mecum ; id est non solus, sed grDei mecum ; id est non solus, sed grcum: ac per hoc nec gratia Dei sola, nec ipse solus, sed gratia Dei cum illo. Ut autem de coelo vocaretur, et tam magna efficacissima vocatione converteretur , gratia Dei erat sola; quia merita ejus erant magna, sed mala. Denique et alibi dicit ad Timotheum: Collabora Evangelio secundum virtutem Dei salvos nos facientis
Abbreviated transcription (Latin):
aborant pelagiam quantum posit̃.
ostendere gratiam dei scd̃m merita nr̃a
dari. Hoc ẽ: ꝗratiam. ñ esse gratiuam. Quibꝰ
enim scdm̃ meritã redditur. non imputa¬
fuit quidem in apło patilo: sed malum.
quando ꝑsequebatur eccłiam. Alnde dicit.
Nonsum idoneus uocari apłs: quia ꝑsecu¬
tus sum eccłiam dei. Cum gͦ haberet hoc
meritum maltm: redditum ẽ ei bonum
ꝓ malo. in eo quod secutus adiunxit. S gr̃a
dei sum: quod sum. Atq ut ostenderet
& libertim arbitrium: mox addidit. Et
gratia eitis in me uacua ñ fuit: s plus om¬
nibus illis laborami. Hoc enim liberum
arbitrium hominis exhortatur & in aliis.
quibtis dicit. Rogamus: ne in tacaum
giãm dei suscipiatis. Ut qͥd enum eos rogit.
si gratiam sic susceperunt. ut ꝓpͥam ꝑderet̃
uoluntatem: Tamen ne ipsa uiobantas si¬
ne gratia dei putettr boni aliquid posse:¬
contintio cum dixisset. gratia eiꝰ in me ua¬
cua ñ fuit. sed plus ommbtis illis laboraui.

Expanded text:
aborant, quantum possunt, ostendere gratiam Dei secundum merita nostra dari; hoc est, gratiam non esse gratiam. Quibus enim secundum meritum redditur, non imputafuit quidem in apostolo Paulo, sed malum, quando persequebatur Ecclesiam: unde dicit, Non sum idoneus vocari Apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dei. Cum ergo haberet hoc meritum malum, redditum est ei bonum pro malo: ideoque secutus adjunxit, Sed gratia Dei sum id quod sum. Atque ut ostenderet et liberum arbitrium, mox addidit, et gratia ejus in me vacua non fuit, sed plus omnibus illis laboravi. Hoc enim liberum arbitrium hominis exhortatur et in aliis, quibus dicit, Rogamus ne in vacuum gratiam Dei suscipiatis . Utquid enim eos rogat, si gratiam sic susceperunt, ut propriam perderent voluntatem? Tamen ne ipsa voluntas sine gratia Dei putetcontinuo cum dixisset: Gratia ejus in me vacua non fuit, sed plus omnibus illis laboravi,
Abbreviated transcription (Latin):
quod sim: & gratia eits in me uacua non
laboram. quasi tibi cepisti tribuere quod
paulo ante deo dederas: agnosce & seq̃re.
Non ego autẽ: sed gratia dei mecum. Be¬
ne infirme. firmissime eris exaltatus: qi
non es ingratus. Tu es idem ipse paults:
in te paruns. in dño magnus. Tu es: qui
ter deum rogasti. ut stimults carnis ange-¬
las sathane a quo colafizabaris. auferretur
a te. Quid tͥ dictam ẽ: qutid audisti quan¬
do hoc petisti: Sufficit tibi gratia mea.
Nam uirtas in infirmitate ꝑficitur. Et¬
enim infirmatus. est: tu uͦ ꝑfecisti eum.

Expanded text:
quod sum; et gratia ejus in me non laboravi: quasi tibi coepisti tribuere, quod paulo ante Deo dederas. Agnosce, et sequere: Non ego autem, sed gratia Dei mecum . Bene, infirme: firmissime eris exaltatus, quia non es ingratus. Tu es idem ipse Paulus in te parvus, in Domino magnus. Tu es qui ter Dominum rogasti, ut stimulus carnis, angelus satanae, a quo colaphizabaris, auferretur a te. Quid tibi dictum est? quid audisti quando hoc petisti? Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur. . Etenim infirmatus est, tu vero perfecisti eum.
Abbreviated transcription (Latin):
ateꝵ nr̃ abraham. cuitis itisticia fi¬
dei nob̃ ad exemplum imitanda ꝓ.¬
ꝓosita est. ut & nos iustificati ex fide. pa.¬
cem habeamus ad deum: intelligere de¬
Abeius quemadmodum tixerit ñ repre¬
hendere. ne ante ꝑ abortum labamur ex
utero matͥs eccłie. quam ꝑ stabilem concep.¬
tum formati ꝑfectiq nascamur. Ego enĩ¬

Expanded text:
tri Abraham . Cujus ergo justitia fidei nobis ad exemplum imitanda proposita est, ut et nos justificati ex fide, pacem habeamus ad Deum, intelligere debemus quemadmodum vixerit, non reprehendere: ne ante per abortum labamur ex utero matris Ecclesiae, quam per stabilem conceptum formati perfectique nascamur.
Abbreviated transcription (Latin):
liiiam uolutariam segregaus ds̃
hereditati sue: & enim infirmata
est. tu uero ꝑfecisti eam. Quia plunũ uo¬
luntariam segregasti: ñ attendens homi¬
num merita. s tnã gratiam & miscd̾iam.
Infirmata ẽ gͦ ipsa hereditas. & agnouit
se infirmam in se. ut firma esset in te:
ñ firmaretur si non infirmaret᷑. ut abste
qui dyxit. Non sum idonecs uocari apłs̃.
ꝗtia ꝑsecutus sum eccłiam dei. Quare
ergo apłr es. Gratia dei sum: id quod fum.
Non sum idoneus: s gratia dei sum id¬
quod sum. Infirmatus ẽ paulus: tu uͦ ꝑ
fecisti eum. Iam nͦ quia gratia dei ẽ. qd
ẽ: inde quid sequitur. Et gratia eiꝰ in

Expanded text:
 voluntariam segregans Deus haereditati suae: etenim infirmata est; tu vero perfecisti eam . Quia pluviam voluntariam segregasti, non attendens hominum merita, sed tuam gratiam et misericordiam. Infirmata est ergo ipsa haereditas, et agnovit se infirmam in se, ut firma esset in te. Non firmaretur, si non infirmaretur, ut abs te qui dixit: Non sum idoneus vocari Apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dei. Quare ergo Apostolus es? Gratia Dei sum quod sum. Non sum idoneus, sed gratia Dei sum quod sum. Infirmatus est Paulus, tu vero perfecisti eum. Jamvero quia gratia Dei est quod est, vide quid sequatur: Et gr
Abbreviated transcription (Latin):
tem atq formantẽ ab oꝑibus crea¬
turȩ que admonentur extrinsecus.
& de agricattura similitudinẽ asfu¬
mens: ait. Ego plantaui. apollo rigauit:
sed detis incrementum dedit. Ergo in
ipsa uita nr̃a. mentem iustificando for-¬
mare ñ potest nisi deus. Predicare aut̃
extrinsecus euangłm: & hominespos¬
sunt. Non solum boni ꝑ ueritatem:
s etiam mali ꝑ occasionem. Ita: creatio¬
nem rerum uisibilium. deus interuis
oꝑatur. Ex teriores autẽ oꝑationes siue
bonorum. siue malorum. uel angłorum.
uel hominum. sicie etiam quorumq

Expanded text:
m atque formantem ab operibus creaturae, quae admouentur extrinsecus, et de agricultura similitudinem adsumens ait: ego plantaui, Apollo rigauit; sed deus incrementum dedit. sicut ergo in ipsa uita nostra mentem iustificando formare non potest nisi deus, praedicare autem extrinsecus euangelium et homines possunt non solum boni per ueritatem sed etiam mali per occasionem: ita creationem rerum uisibilium deus interius operatur, exteriores autem operationes siue bonorum siue malorum uel angelorum uel hominum siue etiam quorumcumque
Abbreviated transcription (Latin):
muistea: computo illum cũ pau¬
lo. comptito illum cũ petro. Cum istis.
computo iustos ministros: quia uere
iusti mustri. gloriam suam ñ quert̃.
Ministri enim sunt: ꝓducibus haberi
nolunt. Spem in se poni exhorrescunt.
Ergo compito cum paulo. iustum mi¬
nistrum. Quid enim dicit apłs pau¬
lus: Ego plautaui. apollo rigauit: sed
inͦcrementum dedit. Neq qui plan-¬
tat est aliquid. neq qui rigit: s qui n
crementum dat ds̃. Qui uͦ fuerit suꝑ¬
bus miister: cum diabolo computatur.
S non contaminatur donum xp̃i. Qd̃
ꝑ illum flcnt purum. qd̃ ꝑ illum transit
liquidũ: uenit ad fertilem t̾ram. Puta¬
quia. ipse lapideus est: qi ex: qua fruc¬
tum ferre ñ potest. S & ꝑ lapideum
canalem. transit aqua ad areolas. In
canali lapideo nichil generat: sed ortꝰ
plurimũ fructũ affert. Spũalis eni
iurtus sacramenti: ita est ut lix. Et ab il¬
lumtuandis pura excipitur: & si ꝑ uninũ¬
dos transeat. non inquinatur. Ex sermone

Expanded text:
justus, computo illum cum Paulo, cumputo illum cum Petro; cum istis computo justos ministros: quia vere justi ministri gloriam suam non quaerunt; ministri enim sunt, pro judicibus haberi nolunt, spem in se poni exhorrescunt: ergo computo cum Paulo justum ministrum. Quid enim dicit Paulus? Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; scrementum dat Deus . Si superbus fuerit minister, cum diabolo computatur; sed non contaminatur donum Christi. Quod per illum fluit purum est, quod per illum transit liquidum quia ipse lapideus est, quia ex aqua fructum ferre non potest: et per lapideum canalem transit aqua, transit aqua ad areolas; in canali lapideo nihil generat, sed tamen hortis plurimum fructum affert. Spiritualis enim virtus Sacramenti ita est ut lux: et ab illuminandis pura excipitur, et si per immundos transeat, non inquinatur. Sint plane
Abbreviated transcription (Latin):
Saltim fieri hominem bono odore: ñ ẽ im¬
ꝓbabile. neq incredibile. ꝑire autẽ hominẽ
bono odore: que ratio ẽ: Magna uirtus:
migna ueritas. Et si capi ñ potest: ita ẽ.
Nam ut notieris quia difficile capitur:
statim sabiecit. Et ad hec quis idoneus:
Quis intelligat hominem mori bono odore:
Tamen aliquid dicam fratres. Ecce ipse
paultis p̃dicabat euangłm. Multi illum
amabant p̃dicatorem euangłii: multi in
tndebant. Illi qui amabant: bono odore
innebant. Illi qmi inuidebant: bono odore
peribant. Ideo ꝑeuntibus ñ maluis odor:
s bonus odor. Inde enim magis incudebant.
inuidet misero. Erat enim glõsus in p̃di¬
catione uerbi dei: & uitiens scdm̃ regulam
uirge illitis dilectionis. Et diligebant eũ
qͥ in illo diligebant xp̃m: qui sequebant᷑
bonum odorem. Diligebant amicũ sponsi
siti. Ipsa sponsa que dicit in canticis canti¬
coꝵ: pꝰ odorem unguentorum tuorum cur

Expanded text:
Salvum fieri hominem bono odore non est imSalvum fieri hominem bono odore non est improbabile neque incredibile: perire autem hominem bono odore, quae ratio est? Magna vis, magna veritas: etsi capi non potest, ita est. Nam ut noveritis quia difficile capitur, statim subjecit: Et ad haec quis idoneus? Quis intelligat homines mori bono odore? Tamen aliquid dicam, fratres. Ecce ipse Paulus praedicabat Evangelium; multi illum amabant praedicatorem Evangelii, multi illi invidebant: qui illum amabant, bono odore salvabantur; qui illi invidebant, bono odore peribant. Ideo et pereuntibus non malus odor, sed bonus odor. Ideo enim magis illi invidebant, invidet misero. Erat ergo gloriosus in praedicatione verbi Dei, et vivens secundum regulam illius virgae directionis: et diligebant eum qui in illo diligebant Christum, qui sequebantur bonum odorem; diligebat amicum sponsi sui ipsa sponsa, quae dicit in Canticis canticorum, Post odorem unguentorum tuoru
Abbreviated transcription (Latin):
¶ dore optimo mundtis impleatur. Amasti
bene agentem: uixisti bono odore. Inindisti
bene agenti: morttius es bono odore. Nunqͥd
quia mori noltusti: ideo illum odorem malũ
esse fecisti : Noli mutidere: &o ñ te occidit
bonts odor. Ex tͣiẜ pĩ tricesum septum.
abeat aliquis sanum olfactum aĩe:
sentit quom᷑ pateant pecata. Cui
putori peccatorum contrarnis erat odor
uita: aliud p̃sumimꝰ in illa uita. Quod plĩ¬
gitur putet: quod p̃stimnitur fraglat. S¬
quia habemus ꝑ sp̃m ipsum odorem. ut di¬
camꝰ sponso nr̃o. pꝰ odorem unguentoꝵ tuoꝵ
currimus: auertimus aputoribus nr̃is &l¬
factum. & conu̾itentes nos ad ipsum. aliqn¬
ficatur nominatis quibꝰdam aromatis. An-¬
di paulum illum minimum fimbritim de
uestim̃to. quod tetigit mulier in fluxu
sanguinis: & sanata ẽ. Andi ipfam dicentẽ.
Xp̃i bontis odor sumus in omni loco: & in
his qui saliti finnt. & in his qui pereunt.¬

Expanded text:
odore optimo mundus impleatur. Amasti odore optimo mundus impleatur. Amasti bene agentem, vixisti bono odore: invidisti bene agenti, mortuus es bono odore. Numquid quia mori voluisti, ideo odorem illum malum esse fecisti? Noli invidere, et non te occidet babeat aliquis sanum olfactum animae, sentit quomodo puteant peccata. Cui putori peccatorum contrarius erat odor vita, aliud praesumimus in illa vita. Quod plangitur, putet: quod praesumitur, fragrat. quia habemus per Spiritum ipsum odorem, ut dicamus sponso nostro, Post odorem unguentorum tuorum curremus ; avertimus a putoribus nostris olfactum, et convertentes nos ad ipsum aliquanficatur nominatis quibusdam aromatis. Audi Paulum illum minimum, fimbriam de vestimento quod tetigit mulier in fluxu sanguinis, et sanata est ; audi illum dicentem: Christi bonus odor sumus in omni loco, et in iis qui sal
Abbreviated transcription (Latin):
odore uiuunt. Quid autẽ infelitius illis:
qui bono odore moriuiit᷑: Et quis est
ait aliqͥs: quẽ bontis odor occidit: Hoc
est quod ait apls̃. Et ad hȩc quis ido¬
neus: Quomͦ ea facit deus miris modis:
ut bono odore & boni uiuant. & mali
moriant᷑ : Quomͦ fit quantum dñs in¬
spirare dignatur. Ham fortassis ibi la¬
teat altior intellectus: qui a me ñ potest
penetrari. Tam̃ quousq penetrare pote¬
cro: nob̃ non debet denegtri. Paulum
apłm bene agentẽ. bene iuiuentẽ. iusticũ¬
uerbo p̃dicantem oꝑe demonstrantẽ. docto¬
rem mirabilem. fidelem dispensatorem: fama
usq q̃ disseminabat. Quidam diligebant E
quidam inuidebant. Nam ipse quodã loco
tribulationem suscitari uinculis meis. S
qͥdait: Sitie occasione sine ueritate xp̃c
annuntiet᷑: annuntiant qͥme amant. an¬¬
nuntiant qͥ michi inindent. Illi bono odore
tunt: illi bono odore motiunt᷑. Tamen
itͥsq p̃dicantibus nom̃ xp̃i annuntietur.

Expanded text:
odore vivunt: quid autem infelicius illis odore vivunt: quid autem infelicius illis qui bono odore moriuntur? 8. Et quis est, ait aliquis, quem bonus odor occilit? Hoc est quod ait Apostolus, Et ad haec quis idoneus? Quomodo ea facit Deus miris modis, ut bono odore et boni vivant, et mali moriantur; quomodo sit, quantum Dominus inspirare dignatur nam fortasse ibi lateat altior intellectus, qui a me non potest penetrari; tamen quo usque penetrare potui, vobis non debet denegari. Paulum apostolum bene agentem, bene viventem, justitiaverbo praedicantem, opere demonstrantem, doctorem mirabilem, fidelem dispensatorem, fama usquequaque disseminabat: quidam diligebant, quidam invidebant. Nam ipse quodam loco tribulationem suscitare vinculis meis. Sed quid ait? Sive occasione, sive veritate Christus annuntietilli bono odore vivunt, et illi bono odore moriuntur: tamen utrisque praedicantibus nomen Christi annuntietur,
Abbreviated transcription (Latin):
ni tocant᷑: iniuriam xp̃o faciunt. De qͥli¬
bus dictum ẽ: quod ꝑ eos nom̃ dm̃ blasphe¬
metur. Si ꝑ tales nomen dñi blasphenat᷑.
in canticis canticorum. Llnguentum effusũ¬
est noñi tuum. Ad apłm retioca intentio¬
nem. Xp̃i inqͥt bontis odor. sumꝰ in omni
loco: & in his qui salui fitint. & in his qui
pereunt. Aliis sumꝰ odor uitȩ in uitã: aliis
odor mortis in mortẽ. Et ad hȩc quis ido¬
nens: Ergo ut inde conemur loqui:¬
uunqͥd idonei sumꝰ: Aut uos hec audire
idonei estis: Nos quidẽ idonei ñ sumus.
S idoneus est ille: qui ꝑ nos dignet᷑ dicere.
quod uobis ꝓsit audire. Ecce apłs bonus
odor ẽ: sicut dicit ipse. S iꝑse bonus odor.
aliis ẽ odor uite in uitam: aliis odor mor¬
tis in mortem. Tamen bonus odor. Nun¬
quid enim ait. aliis sumus bonus odor
in uitam: aliis malus odor ad mortem :
Bonum odorem se dixit: non maltum.
Et unde bonum odorem aliis dixit ad
uitam: aliis ad mortẽ. felices: qui bono

Expanded text:
ntur, injuriam Christo faciunt: de qbus dictum est quod per eos nomen Domini blasphematur . Si per tales nomen Dei blasphematur, in Canticis canticorum. Unguentum effusum nomen tuum . Ad Apostolum revoca intentionem: Christi, inquit, bonus odor sumus in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt; aliis sumus odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem: et ad haec quis idonenumquid idonei sumus, aut vos audire haec idonei estis? Nos quidem idonei non sumus; sed idoneus est ille qui per nos dignetur dicere quod vobis prosit audire. Ecce Apostolus bonus odor est, sicut dicit ipse: sed ipse bonus odor aliis est odor vitae in vitam, aliis autem odor mortis in mortem; tamen bonus odor. Numquid enim ait, Aliis sumus bonus odor ad vitam, aliis malus odor ad mortem? Bonum odorem se dixit, non malum; et eumdem bonum odorem aliis ad vitam dixit, aliis ad mortem. Felices qui bono
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ suimus idonei. faciat nos idoneos cuius
odor erat de quo loquim̃: cito enim respõ¬
deret mͥ apl̃. Intellige: xp̃i bonus odor fu¬
mus in omni loco. & in his qͥ salui frunt. &
in his qui ꝑeunt. Nos tam̃ bonus odor.
altis odor uitȩ ad uitam: aliis odor mortis
ad mortẽ. Odor iste tiegetat dilicentes: ne¬
cat inuidentes. Si enimi ñ esset claritudo
scortimi inuidia ñ surgeret impiorum. Ce¬
pit ꝑsecutionem pati odor scõrum. S quo¬
mͦ sunt ampulle unguentorum: qtanto
magis frangebant᷑. tanto amplus odor dif¬
onus ꝓͥ odor ẽ: p̃dicatio ueritatis.
Quẽ odorem inuitam capit: qui e¬
uanglio bonis moribꝰ seruit & congriut.
Mortem incurrit: cuiꝰ ab his q̃ bene loc¬
qͥtar tuta dissentit. Que conditio eti¬
am auditores obstringit: cum recta p̃dicatio
abaliis ꝑ incredulitatẽ auditur in mortem.
ab alis ꝑ fidem suscipitur in salutẽ. Epla¬

Expanded text:
quia non sumus idonei. Faciat nos idoneos, cujus quia non sumus idonei. Faciat nos idoneos, cujus odor erat de quo loquimur. Cito enim mihi respondet Apostolus: Intellige, Christi bonus odor sumus in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt. Nos tamen bonus odor, aliis odor vitae ad vitam, aliis odor mortis ad mortem. Odor iste vegetat diligentes, necat invidentes. Si enim non esset claritudo sanctorum, invidia non surgeret impiorum. Coepit persecutionem pati odor sanctorum: sed quomodo ampullae unguentorum, quanto magis frangebantur, tanto amplius odor difsti odor est, praedicatio veritatis; quem odorem in vitam capit qui Evangelio bonis moribus servit et congruit. Mortem incurrit, cujus ab his quae bene loquitur, vita dissentit, quae conditio etiam auditores obstringit cum recta praedicatio ab aliis per incredulitatem auditur in mortem, ab aliis per fidem suscipitur in salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa dm̃ca sponsa. Post odorem tm¬
guentorum tuorum curremis: cuiꝰ odoris
memor. apłs paulus dicit. Xp̃i bonus
Iodor. stimꝰ in ommi loco: & in his qui sal¬
iu fiunt. & in his qui ꝑeunit. Magnũ
sacramentũ. Ap̃i bomis odor samꝰ in om̃i
loco: & in his qui saltu fiunt. & i his qrri
pereant. Quibusdam quidem odor inte in
uitam: quibusdam odor mortis in morten.
Et ad hec intelligenda. quis idoneuse Quo¬
mͦ bonus odor alios uegetat: alios necat:
Bontis odorñ mabas. Non enun ait bonꝰ odor
bonos uegetat: & malus odor malos necat.
Nec ait idem apls̃ aliis quidem stimus odor
bontis ad uitam: aliis odor maltis ad mortẽ.
Non hoc ait. D xp̃i bonus odor sumusin
omni loco. Lle miseris: quios bonus odor oc¬
cidit. Si gͦ bonus odor estis o apłe: quare
iste odor alios occidit. alios uegetat: Quod
aliquos uegetat: audio intelligo. Quod ali¬
quos occidit: difficile asseqtior. Maxime qr
dycisti. & ad hec qͥs idoneus: ñ ẽ mirum.

Expanded text:
ipsa Dominica sponsa: Post odorem unguentorum tuorum curremus . Cujus odoris memor apostolus Paulus dicit: Christi bonus odor sumus in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pecramentum: Christi bonus odor sumus in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt. Quibusdam quidem odor vitae in vitam, quibusdam odor mortis ad mortem. Et ad haec intelligenda quis idoneus ? Quomodo bonus odor alios vegetat, alios necat? Bonus odor, non malus. Non enim ait: Bonus odor bonos vegetat, et malus odor malos necat. Non ait: Aliis quidem sumus odor bonus ad vitam, aliis odor malus ad mortem. Non hoc ait: sed, Christi bonus odor sumus in omni loco. Vae miseris, quos bonus odor occidit. Si ergo bonus odor estis, o Paule, quare iste odor alios occidit, alios vegetat? Quod alios vegetat, audio, intelligo: quod alios occidit, difficile assequor: maxime quia dixisti, Et ad haec quis idoneus? Non est mirum
Abbreviated transcription (Latin):
cce unde gratias agit miles
acerrimus. & defensor inuictis¬
simus gr̃ȩ: ecce unde grãs agit. Quia xͥ
bonus odor sunt apłi deo: o in his qui
salui fiunt gratia eiꝰ. & in his qui ꝑeunt
iudicio eiꝰ. S ut minus succenseatur. hec
parum intelligentibus. ipse admonet
cum adiungit oo dicit: & ad hec qͥs ido

Expanded text:
ecce unde gratias agit miles acerrimus et defensor inuictissimus gratiae; ecce unde gratias agit: quia Christi bonus odor sunt apostoli deo et in his qui salui fiunt gratia eius et in his qui pereunt iudicio eius. sed ut minus suscenseatur haec parum intellegentibus, ipse admonet, cum adiungit et dicit: et ad haec quis ido
Abbreviated transcription (Latin):
ta quȩ ꝓmisit: facta sunt. Multa q̃ spera¬
bantur: impleta sunt. In fide xp̃iana to¬
tus orbis uiget. Non audent xp̃i resur-¬
rectiomi detrahere. nec illi qͥ nondũ xp̃o cre¬
diderant: testimonit̃ in celo testimonium
in terra. testimonit̃ ab angłis. testimonũ
ab inferis. Quid remansit. qd ñ clamet:
Et cudicis: manduccmꝰ &o bibamꝰ: cras enĩ
titm: & corrampentiũ mnores bonos colloqͥis
maneatis in uia. S quẽadmodũ dictã ẽ: sic
currite ut cõp̃hendatis. Semꝑ iugeat xp̃o
in corde: qͥ uoluit in capite ostendere. quod
menbra cetera sperent. In t̾ra quidẽ labou¬
mꝰ. Caput nr̃m in celo: iam nec mort᷑. nec de¬
ficit. nec aliqͥd patit᷑. Passus ẽ tam̃ ꝓ nobis
Qura traditꝰ ẽ ꝓpt̾ delicta nr̃a: & resur-¬

Expanded text:
ta quae promissa sunt, facta sunt: multa quae sperata quae promissa sunt, facta sunt: multa quae sperabantur, impleta sunt: in fide christiana totus orbis viget. Non audent Christi resurrectioni detrahere, nec illi qui nondum Christo crediderunt. Testimonium in coelo, testimonium in terra: testimonium ab Angelis, testimonium ab inferis. Quid remansit, quod non clamet? Et tu dicis, Manducemus et bibamus; cras enim ntium, et corrumpentium mores bonos colloquiis maneatis in via, sed quemadmodum dictum est, Sic currite, ut comprehendatis . Semper vigeat Christus in corde, qui voluit in capite ostendere quod membra caetera sperent. In terra quidem laboramus, caput nostrum in coelo jam nec moritur, nec deficit, nec aliquid patitur: passum est tamen pro nobis. Quia traditus est propter delicta nostra, et resur
Abbreviated transcription (Latin):
mus ꝓpter homines murmurantes in an des in¬
res infirmorum. Manducemꝰ & bibamꝰ:
cras enĩ moriem᷑. Quia dicunt. Nullus
inde resurrexit. Non audiui uocẽ cuiꝰꝙͣ.
Ex quo ibi positus ẽ auus meus. ex qͦ atta¬
tiuis metis ex quo pater: nullius auditu
de illi. & dic. Stulte si pater tuuis rescip.¬
geret: crederes. Dñs omniũ resurrexit:
& ñ credis: Unde enĩ ita uoluit mori
& resurgere: nͥ ut om̃s uni crederemꝰ ne
amtiltis decipem̃: Et quid faceret pat̾
tuus: si refurg̾et & loq̃ret᷑ it erũ moritu¬
rus: Attende cum quanta ille potestate
resurrexit: qͥ iam ñ mont᷑. & mors ei ultra
ñ dñabititr. Ostendit seipsum discipłis os
fidelibꝰ suus. contrectata ẽ soliditas corporis:
cũ parũ esset qͥbꝰdam indere quod memine¬
rant nͥ etiã tangerent qd iudebant. Con¬
firmata fides ẽ: ñ solum in cordibꝰ. s etiam
mur hȩc: int̾roga orbem terrartim. Mul¬

Expanded text:
ropter homines immurmurantes in auropter homines immurmurantes in aures infirmorum, Manducemus et bibamus; cras enim morimur: quia dicunt, Nullus inde resurrexit, non audivi vocem cujusquam, ex quo ibi positus est avus meus, ex quo atavus, ex quo pater; nullius audivi de illi, et dic: Stulte, si pater tuus resurgeret, crederes; Dominus omnium resurrexit, et non credis? Unde enim ita voluit mori et resurgere, nisi ut omnes uni crederemus, ne a multis deciperemur? Et quid faceret pater tuus, si resurgeret et loqueretur, iterum moriturus? Attende cum quanta ille potestate resurrexerit, qui jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Ostendit se ipsum discipulis et fidelibus suis: contrectata est soliditas corporis, cum parum esset quibusdam videre quod meminerant, nisi etiam tangerent quod videbant. Confirmata fides est, non solum in cordibus, sed etiamur haec, interroga orbem terrarum. Mul
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpagine illa & uena iusticiȩ patrũ nr̃oꝵ
patarcharũ: qͥbꝰ exeqͥas celebratas legimiꝰ
parentatũ eẽ ñ legimꝰ. Hoc etiã in morib
indeorum: animaduerti potest. Non enĩ
tennerunt in de uirtutis frugẽ: s tam̃ te¬
nuerunt in quibus dã solennitatibꝰ consie¬
tudinis uetustatẽ. Et qd̃ obitiunt qͥdam
de scͥpt᷑is. frange panẽ cuũ & effunde uinũ
tcrã suꝑ sepulchra iustorũ. & ne tradas
eũ inistis: non ẽ quidem de hoc disserẽ¬
dum. S tamen posse dico intelligere
fideles: quod dictum ẽ. Nam quẽadmo¬
dum ista fideles faciant religiose erga
memorras storum: notũ ẽ fidelibus. Et qr
ñ sunt ista exhibenda iniustis idest infidelibꝰ.
quia iustus ex fide uiuit: etiã hoc fidelibꝰ
notũ ẽ. Nemo gͦ querat de medicura uul¬
ntis: & de scͥpturis conet᷑ torq̃re uinculum.
unde laqueñ mortis initiat anime suȩ.
Et aꝑta atq salubris ẽ hec celebratio

Expanded text:
propagine illa et vena justitiae patrum nostrorum propagine illa et vena justitiae patrum nostrorum Patriarcharum, quibus exsequias celebratas esse legimus, parentatum esse non legimus. Hoc etiam in moribus Judaeorum animadverti potest: non enim tenuerunt inde virtutis frugem, sed tamen tenuerunt in quibusdam solemnitatibus consuetudinis vetustatem. Et quod objiciunt quidam de Scripturis, Frange panem tuum, et effunde vinum tuum super sepulcra justorum, et ne tradas eum injustis ; non est quidem de hoc disserendum, sed tamen posse dico intelligere fideles quod dictum est. Nam quemadmodum ista fideles faciant religiose erga memorias suorum notum est fidelibus; et quia non sunt ista exhibenda injustis, id est, infidelibus, quia, Justus ex fide vivit , etiam hoc fidelibus notum est. Nemo ergo quaerat de medicina vulnus, et de Scripturis conetur torquere vinculum, unde laqueum mortis injiciat animae suae. et aperta atque salub
Abbreviated transcription (Latin):
tes hanc solam ẽẽ uitam. quã cũ pecoribꝰ
totũ cũ homine. nec esse ullam spen uite
ult̾ius melioris. pruritũ malarũ auriũ cor¬
rumpentes dicunt. Manduicemꝰ & bibamꝰ:
sepulto mortuo arguñtũ sepeliendi cordis
assumit᷑. & dicit᷑. Manducemꝰ & bibam᷑ &
turos eẽ morttos: dicentes sͥ. Ecce iste posi¬
tus ẽ insepulcro. Audiatur uox illius.
S huiꝰ ñ potest. Patris mei uocẽ audiã:
aui mei. ꝓaiti. Quis inde surrexit: Quis
uidicauit qͥd agat᷑ apud inferos: Bene
nob̾ faciamꝰ: cũ uiuimꝰ. Cum autẽ mnortui
fcierimꝰ: etrã si parentes nr̃i aut cari aut
ꝓpinqͥ afferant ad sepulchra nr̃a epulas.¬
gͥ afferent qͥ nutunt. ñ nob̃ mortuis. Hec
qͥdem irrisit eciã scͥptura: dicens de qͥbiusdã
bona p̃sentia ñ sentientibus. Tanꝗͣ si epti¬
las inqͥt mortuo circumponas: & maniife¬
stum ẽ hȩc ad mortuos ñ ꝑtin̾e. Et con¬
suetudinẽ hanc ẽẽ paganorũ. ñ uenire de

Expanded text:
t hanc solam esse vitam, quam cum pecoribus totum hominem, nec esse ullam spem vitae alterius melioris, pruritum malarum aurium corrumpentes, dicunt: Manducemus et bibamus; sepulto mortuo argumentum sepeliendi cordis assumitur, et dicitur, Manducemus et bibamus; turos esse mortuos, dicentes sibi: Ecce iste positus est in sepulcro, audiatur vox illius. Sed hujus non potest: patris mei vocem audiam, avi mei, proavi mei. Quis inde surrexit? Quis indicavit quid agatur apud inferos? Bene nobis faciamus, cum vivimus: cum autem mortui fuerimus, etiamsi parentes nostri, aut chari, aut propinqui afferant ad sepulcra nostra, sibi afferent qui vivunt, non nobis mortuis. Et haec quidem irrisit etiam Scriptura, dicens de quibusdam bona praesentia non sentientibus, Tanquam si epulas, inquit, mortuo circumponas : et manifestum est hoc ad mortuos non pertinere, et consuetudinem hanc esse Paganorum, non venire de
Abbreviated transcription (Latin):
crucisigi: nc̃ in uirtute regna¬
re. Et qd̃
erat corpꝰ animale. qm̃ ex
adam
inseparabiliter copulatũ ẽ. Cum enim uellet
apłs̃ de corpore animali adhibere testimoniũ
sͥpturarũ: illud posuit quod in genesi legit᷑.

Expanded text:
crucifigi, nunc in uirtute regnacrucifigi, nunc in uirtute regnare et, quod erat corpus animale, quoniam ex Adam inseparabiliter copulatum est. cum enim uellet apostolus de corpore animali adhibere testimonium scripturarum, illud posuit, quod in Genesi legit
Abbreviated transcription (Latin):
corruiptione resurrecturũ ꝓmittit᷑. Nec ꝑo¬
tuit ilud sine glã: si nr̃m resurget in głã. Que
autẽ gła: tͥi ad huc corruptio : Nimis itaq
absurdũ. tit credamꝰ illud corpꝰ & in infirmi¬
tate seminatũ eẽ. idest mortificatũ & in in¬
firmitate resurrexisse: cum corpꝰ nr̃m se¬
minet᷑ in infirmitate. surgat in uirtute.
Et dicat idem apłt de ip̃o. Et si cruci¬
fixus ẽ ex infirmitate: sed uinit in uirtu¬
te dĩ. Quis nͦ tam absurde saput. ut cre¬
dat illad corpꝰ animale seminatũ. animale
resuscitatñ: si nr̃m seminatur animale.
surgat sp̃uale: Constat itaq neq ullomͦ
dubitandũ ẽ corpꝰ xp̃i. qd licet corruptio¬
nem putredinis in sepulchro ñ inderit
unde scͥptum ẽ. nec dab̃ scm̃ tuã uid̾e
corruptionẽ. clauis tam̃ & lancea prũpi
potuit: nc̃ omninꝰ in incorruptione con¬
sistere. Et quod in contumelia passionis
mortisq seminatũ ẽ: nc̃ esse in głã uitȩ
et̾ne. &c quod ex infirmitate potuit᷑

Expanded text:
ione resurrecturum promittitur, nec potuit illud sine gloria, si nostrum resurget in gloria: quae autem gloria, ubi adhuc corruptio? nimis itaque absurdum est, ut credamus illud corpus et in infirmitate seminatum esse, id est mortificatum et in infirmitate resurrexisse, cum corpus nostrum seminetur in infirmitate, resurgat in uirtute et dicat idem apostolus de Christo: Etsi crucifixus est ex infirmitate, sed uiuit in uirtute dei. quis uero tam absurde sapiat, ut credat illud corpus animale seminatum, animale resuscitatum, si nostrum seminatur animale, surget spiritale? Constat itaque neque ullo modo dubitandum est corpus Christi, quod, licet corruptionem putredinis in sepulcro non uiderit, unde scriptum est: Nec dabis sanctum tuum uidere corruptionem, clauis tamen et lancea perrumpi potuit, nunc omnino in incorruptione consistere et, quod in contumelia passionis mortisque seminatum est, nunc esse in gloria uitae aeternae et, quod ex infirmitate potuit