comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iubentim monogami inclerum allegi. Certe de baptizatis apli
setmo est. nemo dubitat. Si ergo omnia que in ordinatione querũ¬
tur ep̃i non preiudicant ordinando. licet ea ante baptisma ha
buerit: queritur enim quid sit & nunquid fuerit. quare non so¬
lum nomen uxoris impediat. quod solum peccatum non fuit :
Dicis quia peccatum non fuit: iccirco non est dimissum in baptis.¬
mate. Rem nouam audio. quia peccatum non fuit: in peccatum
reputabitur. Omnia scorta & publice colluuionis sordes. impietas
in deum. parricidium & incestus in parentes. atq mnextra ordina¬
rias uoluptates utriusq sexts mutata natura xp̃i fonte pur-¬
gantur. uroris inherebunt macule. & lupanaria thalamis pre¬
fereutur : Ego tibi non impato merecricum exercitus exoletorũ
greges. effusionem sanguinis. & ad instaꝵ suis in omni ceno libidinũ
uolutabra. & tumichi. olim mortuam de sepulchro uxorculam ꝓ¬

Expanded text:
iubentur monogami in clerum adlegi. certe de baptizatis apostoli iubentur monogami in clerum adlegi. certe de baptizatis apostoli sermo est — nemo dubio tat —: si ergo omnia, quae in ordinatione quaeruntur episcopi, non praeiudicant ordinando, licet ea ante baptisma non habuerit — quaeritur enim, quid sit, et non, quid fuerit — quare solum nomen uxoris inpediat, quod solum peccatum non fuit? dicis: \'quia peccatum non fuit, idcirco non est dimissum in baptismate.\' rem nouam audio: quia peccatum non fuit, in peccatum reputabitur. omnia scorta, publicae conluuionis sordes, inpietas in deum, parricidium et incestum in parentes atque in extraordinarias uoluptates utrinsque sexus mutata natura Christi fonte purgantur: uxoris inhaerebunt maculae et lupanaria thalamis praeferentur? ego tibi non inputo meretricum exercitus, exoletorum greges, effusionem sanguinis et ad instar suis in omni caeno libidinum uolutabra: et tu mihi olim mortuam de sepulchro uxorculam pro
Abbreviated transcription (Latin):
phytum. ne in suꝑbiam elatus in uadicium incidat diaboli. Sportetꝰ
autem eum & testimonium habere bonum ab bis qui foris sunt: ut non
in obprobrium incidat & laqueum diaboli. Ad tytum statim in pͥnci-¬
pio hȩc mandata ponuntur. Huius rei grata reliqui te crete ut ea qͣ
deẽrant coirigas: & constitui as ꝑ cuutates presbiteros. sicuti ego tibi
disposui. Siquis est sine crimine. unius uxoris urr. filios habens fideles:
non in accusatione luxuriȩ. aut non subditos. Oportet enim ep̃m ẽẽ¬
sine crimine tanquam dei dispensatorem. non ꝓterutm non iracun-¬
dum. non uinolentum non ꝑcussorem. non turpis lucri. cupidum. s
hospitalem beniuolum. prudentem. iustum. sanctum. continentem: op¬
tinentem eum qui scdm̃ doctrinam est fidelem sermonem. ut potẽs
sit & exhortari in doctrinasana. & contradicentes reuincere. In utra¬
q epłã siue episcopi sicie presbiteri. quanquã apud ueteres idem
ep̃i & prbi fuerint: quia illud nomen dignitatis est hoc etatis.

Expanded text:
latus in indicium incidat diaboli. oportet autem eum et testimonium habere bonum ab his, qui foris sunt, ut non in obprobrium incidat et laqueum diaboli. ad Titum statim in principio haec mandata ponuntur: huius rei gratia reliqui te Cretae, ut ea, quae deerant corrigas et constituas per ciuitates presbiterium, sicut ego tibi disposui. si quis est sine crimine, unius uxoris uir, filios habens fideles, non in accusatione Iuxoriae, aut non subditos. oportet enim epsine crimine, tamquam dei dispensatorem, non proteruum, non iracundum, non uinolentem, nonpercussorem, nonturpislucricnpidum, sed hospitalem, beniuolum, prudentem, iustum, sanctum, continentem, obtinentem eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut potens sit exhortari in doctrina sana et contradicentes reuincere. in utraque epistula siue episcopi sine presbyteri - quamquam apud ueteres idem episcopi et presbyteri fuerint, quia illud nomen dignitatis est, hoc aetatis -
Abbreviated transcription (Latin):
rit oppressa & non clamauerit. puniri quasi adulteram. Si aut̃
in agro. innoxiam esse a scelere: & uolentum legibus subiacere.
tiam. ita dum taxat: ut scdõ uiro qui non appellatur uur sed
adulter a tempore penitentiȩ non copuletur. Quod si ei du-¬
rum uidetur. & semel dilectum non potest delinquere: nec
preferre dñm uoluptati. audiat apłm conclamantem. Non
potestis calicem dñi bibere: & calicem demoniorum. Non po¬
testis mense dñi comintnicare. & mense demoniorum. Et in
alio loco. Quȩ communicatio luci ac tenebris: Quis consensus
xp̃o ac belye : Rem nouam loquor.immo non nouam sed tiete¬
rem: que ueteris testam̃ti auctoritate firmatur. Si reliquerit
scđdm tirum & recontiliari priori uoluerit. non pocest. Scriptã
est enim in deuteronomio. Si acceꝑit homo uxorem & habuerit
eam. & non inuenerit gratiam in conspectu eius ꝓpter aliquam
feditatem: scribet libellum repudii. &. dabit in manu eius.

Expanded text:
rit oppressa, et non clamaverit, puniri quasi adulteram . Si auterit oppressa, et non clamaverit, puniri quasi adulteram . Si autem in agro oppressa sit, innoxiam esse a scelere; et violentum legibus subjacere. tiam: ita duntaxat, ut secundo viro, qui non appellatur vir, sed adulter, a tempore poenitentiae non copuletur. Quod si ei durum videtur, et semel dilectum non potest derelinquere, nec praeferre Dominum voluptati, audiat Apopotestis calicem domini bibere et calicem daemoniorum; non potestis mensae domini communicare et mensae daemoniorum, et in alio loco: quae communicatio luci ac tenebris? qui consensus Christo ac Belial? rem nouam loquar, immo non nouam, sed ueterem, quae ueteris testamenti auctoritate firmatur. si reliquerit secundum uirum et reconciliari priori uoluerit, non potest. scriptum est enim in Deuteronomio: si acceperit homo uxorem et habuerit eam et non inuenerit gratiam in conspectu eius propter aliquam foeditat
Abbreviated transcription (Latin):
ritate decernit: sed xp̃o in se loquente xp̃i ha secutus est qu
ait in euangłio. Qui dimittit uxorem suam xcepta causa
tionis. facit eam mechari. Et qui dimissam acceꝑit adulter.
animaduerte quid dicat. Qui dimissam acceꝑit adulter est.Si¬
ue ipsa dimiserit uirum si ie a uiro damissa sit: adultex est qui
eam acceꝑit. unue & apłi grauem conuii sartinam intelligen¬
tes. si ita est inquiunt. non expedit. homini uxorem accipere.
Ad quos dñs. qui potest inquit caꝑe capiat. statimq sub exem¬
plo trium eunuchorum uirginitatis infert beatitudinem. que
nulla carnis lege retinetur. Neq satis animaduertere potui
quid sit quod dicere uoluit. alio uiro ꝑuim accepto. Quid est
hoc ꝑ ium accepto : Congregata uidelicet multitudine nolen¬
temꝰ rapuit. Et quare postea non raptorem rapta dimisit: Le-¬
gat libros moysi & inueniet desponsatam uiro si in cuutate fue

Expanded text:
ritate decernit, sed Christo in se loquente Christi uerba, qui ritate decernit, sed Christo in se loquente Christi uerba, qui ait in euangelio: qui dimittit uxorem suam excepta causa fornicationis, facit eam moechari; et qui dimissam acceperit, adulter est. animaduerte, quid dicat: qui dimissam acceperit, adulter est; siue ipsa dimiserit uirum siue a uiro dimissa sit, adulter est, qui eam acceperit. unde et apostoli grauem coniugii sarcinam intellegentes: si ita est, inquiunt, non expedit homini uxorem accipere. ad quos dominus: qui potest, inquit, capere, capiat, statimque sub exemplo trium eunuchorum uirginitatis infert beatitudinem, quae nulla carnis lege retinetur. 4. Neque satis animaduertere potui, quid sit, quod dicere uoluit: alio uiro per uim accepto\'. quid est hoc: cper uim accepto\'? congregata uidelicet multitudine nolentem rapuit: et quare postea non raptorem rapta dimisit? legat libros Moysi et inueniet desponsatam uiro, si in ciuita
Abbreviated transcription (Latin):
dñatur homini quanto tempore uiuit : Mulier enim quȩ subuiro
est uiuente uiro astricta est legi. Quod si mortuus fuerit un eius
liberata est a lege uiri. Ergo uiuente uiro adultera erit.si duxerit
alterum uirum. Et in alio loco. Mulier ligata est quanto tempore
uiuit u eius. Si autẽ dormierit un. liberata est. cui uult nubat.
tantuom indomino. Omnes igitur causationes apls amputans. aꝑ-¬
tissime diffiniuit uiuente uiro adulteram esse mulierem: si alteri
nupserit. Nolo nuchi ꝓferas raptoris uiolentiam. matris ꝑsirasionẽ
patris auctoritatem. ꝓpͥinquoꝵ cateruam: seruulorum insidias atq
contemptum parentum. dampna rei familiaris. quat idui uitiet¬
uir. licet adulteꝵ sit. licet sodomita. licet flagitiis omnibus cooꝑtꝰ
& ab uxore ꝓpter hȩc scelera derelictas: maritus eius reputatur.
cui alterum uirum accipere non licet. Nec hoc apłs ppria nucto¬

Expanded text:
dominatur homini, quanto tempore vivit? Mulier enim quae sub viro dominatur homini, quanto tempore vivit? Mulier enim quae sub viro est, vivente viro, astricta est Legi. Quod si mortuus fuerit vir ejus, liberata est a lege viri. Ergo vivente viro, adultera erit, si duxerit alteruiuit uir eius. si autem dormierit uir, liberata est: cui uult, nubat, tantum in domino. omnes igitur causationes apostolus amputans apertissime definiuit uiuente uiro adulteram esse mulierem, quae alteri nupserit. nolo mihi -proferas raptorem et uiolentiam, matris persuasionem, patris auctoritatem, propinquorum cateruas, seruorum insidias atque contemptumvir, licet adulter et ab uxore propter haec scelera derelictus, maritus eius reputatur, cui alterum uirum accipere non licet. nec hoc apostolus propria aucto
Abbreviated transcription (Latin):
Cum autẽ rerum omnium finis aduenerit. tunc omnia in omnibꝰ
erit. ut singtli scoram omnes uircutes habeant. ut sit xp̃c totꝰ incunctiᷤ.
epperi iunctam eplẽ & commentariolo
tuo breuem carthulam: in qua hȩo indita
ferebantu. Querendum ab eo id est a
me utrum mulier relicto uiro adultero
& sodomita. & alio ꝑuim accepto: possit
quod ꝓpria facimus uoluntate ad naturȩ referimus necessitatẽ:
quomodo si dicat adolescens. Llim patior corporis. me ad libidinem ar-¬
dor impellit: ipsa organa menbrorum genitalium & compositio cor-¬
poris femineos querit amplexus. Et rursum homicida. In egestate
inquit eram. indigebam cibo. tegumen corporis. non habebam:. ideo
alienum sanguinem fudi.. ne ipse fame & frigore morerer. Respon-¬
de itaq sorori quȩ ã nob̃ suꝑ statti suo querit non nr̃as sed aplĩ sen¬
tentias. An ignoratis fratres. scientibus enim legem loquor. qm̃ lex

Expanded text:
cum autem omnium rerum finis advenerit, tunc omnia in omnibus cum autem omnium rerum finis advenerit, tunc omnia in omnibus erit, ut singuli sanctorum omnes uirtutes habeant et sit Christus totus in epperi iunctam epistulae et commentariolo tuo breuem chartulam, in qua haec indita ferebantur: \'quaerendum ab eo — id est a me —, utrum mulier relicto uiro adultero et sodomita et alio per uim accepto possit aquod propria facimus voluntate, ad naturae referimus necessitatem. Quomodo si dicat adolescens: vim patior corporis, me ad libidinem ardor impellit, ipsa organa membrorum genitalium, et compositio corporis, femineos quaerit amplexus. Et rursum si homicida, in egestate, inquit, eram, indigebam cibo, tegmen corporis non habebam; ideo alienum sanguinem fudi, ne ipse fame et frigore morerer. Responde itaque sorori, quae a nobis super suo statu quaerit, non nostram, sed Apostoli sententiam. « An ignoratis, fratres, scientibus enim Legem loquor, quoniam lex
Abbreviated transcription (Latin):
cum omnia menbra regnantem inderint. xp̃m id est corpus sut̃
etiam ipsa subicientur. xp̃o id est corpori suo: ut omne. xp̃i corpus
stibiciatinr deo patri. & sit deus omnia in omnibus. Non ait ut sitꝰ
pater omnia in omnibus. s ut sit deus omnia in omnibus: quod pro
prium nomen est trinitatis. & tam ad patrẽ quam ad filium &o
ip̃m sanctum referri potest. ut humanitas subitiatur diunitati.
Humanitatem in hoc loco dicimus non manstietudinem & cle¬
mentiam quam greci cpia ANⁱS ꝑ 0 n .u. uocant. sed omne hominũ
genus. Porro quod ait ut sit deus omnia in omnibus hoc sensti accipi¬
endum est. Dñs atq saluator nr̃ nunc omina non est in omnibus. s¬
pars in singulis. Uerbi gratia in salomone sapientia. in dauid boni-¬
tas. in iob patientia. in danyhele cognitio futurorum. in petro fides
in phynẽes & paulo ⁊elus. in iohanne uirginitas. in ceteris cetera.

Expanded text:
cum omnia membra regnantem uiderint Christum, id est corpus suum, cum omnia membra regnantem uiderint Christum, id est corpus suum, etiam ipsa subicientur Christo, id est corpori suo, ut omne Christi corpus subiciatur deo et patri et sit deus omnia. in omnibus. non ait: \'ut sit pprium est nomen Trinitatis, et tam ad Patrem quam et ad Filium et Spiritum sanctum referri potest, ut humanitas subjiciatur divinitati. Humanitatem in hoc loco dicimus, non mansuetudinem et clementiam, quam Graeci philanthropiam vocant, sed omne hominum genus. Porro quod ait, « ut sit Deus omnia in omnibus, » hoc sensu accipiendum est: Dominus atque Salvator noster nunc omnia non est in omnibus, spars in singulis — uerbi gratia in Salomone sapientia, in Dauid bonitas, in-Iob patientia, in Danihelo cognitio futurorum, in Petro fides, in Finees et Paulo zelus, in Iohanne uirginitas, in ceteris cetera —,
Abbreviated transcription (Latin):
na dici. qui iaxta eundem apłm in iusticia que ex lege est sine re-¬
prehensione uersatus sit. licet michi indeata magis se iactare iudeas
quram uera dicere: ad exemplum illius pharisei dicentis. Deusgrãs
ago tibi: quia non sum sicut ceteri homines. raptores. iniusti. ad uba̾.¬
os sic̃ hic publicanus. Oro tẽ nonne tibi uidetir ea quȩ ille de pu¬
blicano dixerat. dicere iste de fratre: hic est qui comedit omnem
substantiam suam uiuens cum meretricibus: Ad id quod ait.
mandatum tuum numꝗ̃ preteriur. patris sermo non congruit.
Non enim confirmauit uera ẽt̾ quȩ dixerat filius. s irascentẽ¬

Expanded text:
na dici, qui iuxta eundem apostolum in iustitia, quae ex lege est, sine rena dici, qui iuxta eundem apostolum in iustitia, quae ex lege est, sine reprehensione uersatus sit, licet mihi uideatur magis se iactare Iudaeus quam uera dicere ad exempago tibi, quia non sum sicut caeteri homines, raptores, injusti, adulteri, sicut et hic Publicanus » . Oro te, nonne tibi videtur ea quae ille de publicano dixerat, dicere iste de fratre? Hic est qui comedit omnem substantiam suam, vivens cum meretricibus. Ad id autem quod ait: « Mandatum tuum nunquam praeterivi, » patris sermo non congruit: non enim confirmavit vera esse quae dixerat filius, sed irascente
Abbreviated transcription (Latin):
tuum preterimi. Quasi hoc ipsum non sit preterire mandatum
saluti alterius intudere: ante dm̃ se iactare iusticia. cum nemo co-¬
ram eomundus sit. Quis enin letabitur castum sẽ habere cor. nec
si unius quidem fuerit diei : Dauid confitetar & dicit. Ecce enĩ
in iniquitatibus conceptus sum: & in delictis concepit me mater
mea. Et alio loco. Si iniquitatem attendis: dñe quis sastinebit:
Et hic dicit. nunquam se preterisse mandatum: qui totiens ob
ydolatriam captiuitatibus traditus est: Ecce tot annis seruio tͥ.
& numꝗͣ mandattrai tuum p̃teriii: hoc est quod paults apls̃ loqͥ¬
tu. Quid ergo dicemis : Quia gentes que non sectabantur iusti¬
ciam apprehenderunt iusticiam: iusticiam quȩ ex fide est. Ifra hel
uero sectando legem iusticiȩ: ad legem iusticiȩ non ꝑuenit: Quare:
Quia ñ ex fide. sed quasi ex oꝑibus legis. Potest autem & ex eius ꝑso¬

Expanded text:
tuum praeteriui. quasi hoc ipsum non sit praeterire mandatum, tuum praeteriui. quasi hoc ipsum non sit praeterire mandatum, saluti alterius inuidere, ante deum se iactare iustitiae, cum nemo coram eo mundus sit. quis enim laetabitur castum se habere cor, nec si unius quidem fuerit diei? Dauid confitetur et dicit: ecce enim in iniquitatibus conceptus sum et in delictis concepit me mater mea, et in alio loco: si iniquitates adtendis,, domine, quis sustinebit? et hic dicit numquam se praeter- I isse mandatum, totiens ob idolatriam captiuitatibus traditus. ecce tot annis seruio tibi et numquam mandatum tuum praeteriui. hoc est, quod Paulus apostolus loquitur: quid ergo dicimus? quia gentes, quae non sectabantur iustitiam, adprehenderunt iustitiam, iustitiam autem, quae ex fide est; Israhel uero sectando legem iustitiae ad legem iustitiae non peruenit. quare? quia non ex fide, sed quasi ex operibus legis. potest ergo et ex eius perso
Abbreviated transcription (Latin):
se absente fratrem esse suscoptum: irascitur eum uiuere. quẽ pu¬
tabat extinctum. Et nunc foris stat israhel. & nunc discipulis euan¬
gelium in ȩcclã audientibus. mater eitis &o fratres eius foris stãt que¬
rentes eum. Egresiris autẽ pater illus cepit rogare eum. Quam
benignus & demens pater. rogat filium ut leticiȩ domus particeps
fiat. Rogat autẽ pater ꝑ aplõs. ꝑ euangelii predicatores. Equib
paulus ait. Precamur ꝓ xp̃o. reconciliamini deo. Et alibi. Llobis pri-¬
mum oportebat adiintiari nerbum dñi. sed quia indignos uos iuidi-¬
castis. ecce conuiertim᷑ ad gentes. Ipse autem respondens ait patri fuo.
Ecce tot annis seruio tibi. Pater supplex ad concordiam dep̃catur:
ille iusticiam quȩ in lege est sequens. dei iusticiȩ non subicittr. Por-¬
ro quȩ maior iusticia dei quam ignoscere penitentibus. filium susci¬
pere redeuntem : Ecoe tot annis seruio tibi: & numquam mandatũ

Expanded text:
se absente fratrem esse susceptum, irascitur eum uiuere, quem puse absente fratrem esse susceptum, irascitur eum uiuere, quem putabat extinctum. et nunc foris stat Israhel, et nunc discipulis euangelia in ecclesia audientibus mater eius et fratres foris stant quaerentes eum. Egressus autem pater illius coepit rogare eum. quam benignus et clemens pater! rogat filium, ut laetitiae domus particeps fiat; rogat autem per apostolos, euangelii praedicatores. e quibus Paulus ait: precamur pro Christo, reconciliamini deo, et alibi: uobis primum oportebat adnuntiare uerbum domini, sed, quia indignos uos iudicastis, ecce conuertimur ad gentes. Ipse autem respondens ait patri suo: ecce tot annis seruio tibi. pater supplex ad concordiam deprecatur, ille iustitiam, quae in lege est, sequens dei iustitiae non subicitur. porro quae maior iustitia dei, quam ignoscere paenitentibus, filium seruare redeuntem? ecce tot annis seruio tibi et numquam mandatum
Abbreviated transcription (Latin):
quauit domiti: & auditut symphoniam & chortim. Illud quod
in quodam psalmo subscribitur ꝓmelech. huic sensu contienit.
Siquidem melech chortis in unum concinens dicitur. Male aũt
quidam de latinis hmphoniam putant esse genus organi: cum
concors indei laude concentus ex hoc uocabulo significetun.
Sẏmphonia quippe consonantia expͥmitur in latinum. Ed uoca¬
uit unum de ꝑueris. & interrogatut quidnam essent hec. Et nc̃
int̾rogat ifrahel quare deuis ingentium assumptione letetur.
Ot emulatione crutiatus. paternam scire non potest uoluntatẽ.
Qui ait illi. Qm̃ frater tuus uenit. & occidit pater tuus uitulũ
saginatum. qm̃ incolumem illum recepit. Causa leticiȩ quod pari
in dei laudes toto orbe uoct. concinitur saliis est gentium. salus ẽ
peccatorum. Letantur angeli. omnis in gaudium creatura consẽ¬
tid: & de solo dicitum istahel. Iratus autẽ noluit intrare. Irascit᷑

Expanded text:
quauit domui et audiuit symphoniam et.chorum. illud, quod quauit domui et audiuit symphoniam et.chorum. illud, quod in quodam psalmo superscribitur \'pro meleth\', huic sensui conuenit, siquidem \'meleth\' chorus in unum concinens dicitur. male autem quidam de Latinis symphoniam putant esse genus organi, cum concors in dei laudem concentus ex hoc uocabulo significetur; \'symphonia\' quippe \'consonantia\' exprimitur in Latinum. Et uocauit unum de pueris et interrogauit, quidnam essent haec. et nunc interrogat Israhel, quare deus in gentium adsumptione laetetur, et aemulatione cruciatus paternam scire non potest uoluntatem. Qui ait illi, quoniam frater tuus uenit et occidit pater tuus uitulum saginatum, quoniam incolumem illum recepit. causa laetitiae, quod pari in dei laudes toto orbe uoce concinitur, salus est gentium, salus est peccatorum. laetantur angeli, omnis in gaudium creatura consentit et de solo dicitur Israhel: Iratus autem noluit intrare. irascitur
Abbreviated transcription (Latin):
quam mandatum tuum preteriui: licet illud uideati obsist̾e̾
quod reuersiomi fratris iniudeat. Inuid os autẽ cum litior infratͥs
salute conueniat: hoc repugnat qd̃
terisse mandatum. De quibus quid
nobis uideati suis locis
conabimur explanare. Erat autẽ
filius illitis senior in agro.
Interrenis oꝑibus labore desudans.
longe a gratia sp̃c sancti. ã
confilio patris extorris. Hic est
qui ait. Agrum emi. & ne¬
cesse habeo exire & uidere illũ.
Rogo te habe me excusatũ.
Hic qui iuga boum compa¬
rat quinq & legis onere de¬
pressus t̾renorum sensuum:
uoluptate ꝑfruitur. Hic qui
uxore ducta ire ad nuptias non potest: & effectus caro. ne-¬
quaquam uult unum esse cum sp̃u. In huitis ꝑsona etiam ille̾
parabole oꝑariĩ congruunt: in qua prima. tercia sexta nona bo¬
ra idest uocationibus uarĩs mittunturr ad tuneam. & indignant᷑
sibi undecime hore oparios coequari. Et cum ueniret appropin-¬

Expanded text:
quam mandatum tuum praeteriui, licet illud uideatur obsistere, quam mandatum tuum praeteriui, licet illud uideatur obsistere, quod reuersioni fratris inuideat. in Iudaeos autem cum liuor in fratris salute conueniat, hoc repugnat, terisse mandatum; de quibus quid nobis uideatur, suis locis conabimur explanare. erat autem filius illius senior in agro, in terrenis operibus labore desudans, longe a gratia spiritus sancti, a consilio patris extorris. hic est, qui ait: agrum emi et necesse habeo exire et uidere illum; rogo te, habe me excusatum; hic, qui iuga bouum conparat quinque et legis onere depressus terrenorum sensuum uoluptate perfruitur; hic, qui uxore ducta ire ad nuptias non potest et quaquam unum esse cum spiritu; in huius personam etiam illius parabolae operarii congruunt, in qua prima, tertia, sexta, nona hora, id est uocationibus uariis, mittuntur ad uineam et indignantur sibi undecimae horae operarios coaequari. Et cum ueniret, adpropin
Abbreviated transcription (Latin):
na hoc arbitrentira intelligi. Quod autẽ ait epulemini. qm̃ hic
filius metis mortutis fuerat & reuixit. perierat & inuentus est:
ad eundem suꝑioris parabole ꝑtinet sensum in qua dicitaꝵ. sic
dico uobis. gaudium erit coram angelis dei suꝑ uno peccatore
penitentiam agente. Et ceperunt epulari. Hoc comuuium
cotidie celebratiu. cotidie pater filium recipit: semꝑ xp̃e
credentibus immolatur. Erat atitẽ filius illus semor in agro.
Hucusq deꝑsona iunioris filii dispatatum esti quem scdm pre¬
sentem parabolam in publicanis & peccatoribus qui a dño ad peniten¬
tiam ꝓtiocabanti debemus accipere. Scdm̃ mysticos autem intel-¬
lectus de futura quoq uocatione gentium ꝓphetalis nunc ad se-¬
niorem filium sermo transgreditur: quem multi simpliciter ad
omium scõium ꝑsonam. multi ꝓpriȩ ad iuideos referuuit. Et de
sc̃is quidem non difficilis interpͣtatio est in eo quod diciti. num¬

Expanded text:
na hoc arbitrentur intellegi. quod autem ait: epulemur, quoniam hic na hoc arbitrentur intellegi. quod autem ait: epulemur, quoniam hic filius meus mortuus fuerat et reuixit, perierat et inuentus est, ad eundem superioris parabolae pertinet sensum, in qua dicitur: sic, dico uobis, gaudium erit coram angelis dei super unum peccatorem paenitentiam agentem. Et coeperunt epulari. hoc conuiuium cotidie celebratur, cotidie pater filium recipit: semper Christus credentibus immolatur. Erat autem filius illius senior in agro. hucusque de persona iunioris filii disputatum est, quem secundum praesentem parabolam in publicanis et peccatoribus, qui a domino ad paenitentiam prouocabantur, debemus accipere, secundum mysticos autem intellectus de futura quoque uocatione gentium prophetari. nunc ad seniorem filium sermo transgreditur, quem multi simpliciter ad omnium sanctorum personam, multi proprie ad Iudaeos referunt. et de sanctis quidem non difficilis interpretatio est in eo, quod dicitur: num
Abbreviated transcription (Latin):
pascha celebrare non poterat. Hec sunt calciamenta de
pascha celebrare non po-¬
⁊ terat. Nec sunt caltiamenta de
quibus dm̃ ait. Et caltiaui. te ĩacinctum. Et calciamenta
in pedibus eius ne ubi c̃olubeꝵ A insidians plantam gradien¬
tis inuaderet. & suꝑ s̃corpiones.  & serpentes securius ambula¬
spetiosi pedes euangeliz antium pacem. euangelit autium bona.
Et afferte uitulum saginatum & occidite. & manducemus &
epulemur: qm̃ hic filius meus mortuus fuerat & reuixte. perie¬
rat & inuentus ẽ. litulus sagiatus qui ad penitentium iinmolat᷑
salatem ipse saluator est: cuitis cotidie carne pascimtr. cruore po¬
tamur. fidelis mecum lector intelligis qua pinguedine saturati
in ructum laudum eius erumpimtis dicentes. Eructauit cor meũ
uerbum bonum. dico ego oꝑa mea regi. Licet quidam suꝑsticiose
magis quam uere non considerantes textum psalmi: ex patrispso¬

Expanded text:
pascha celebrare non poterat. haec sunt calciamenta, depascha celebrare non poterat. haec sunt calciamenta, depascha celebrare non poterat. haec sunt calciamenta, de quibus dominus ait: et calceaui te hyacinthum. et calciamenta s eius, necubi coluber insidians plantam gradientis inuaderet, ut super scorpiones et serpentes securius ambulaspeciosi pedes euangelizantium pacem, euangelizantium bona! Et adferte uitulum saginatum et occidite, et manducemus et epulemur, quoniam hic filius meus mortuus fuerat et reuixit, perierat et inuentus est. uitulus saginatus, qui ad paenitentium immolatur salutem, ipse saluator est, cuius cotidie carne pascimur, cruore potamur. fidelis mecum lector intellegis, qua pinguedine saturati in ructum laudum eius erumpimus dicentes: eructauit cor meum uerbum bonum, dico ego opera mea regi, licet quidam superstitiose magis quam uere non considerantes textum psalmi ex patris perso
Abbreviated transcription (Latin):
credo uidere bona dñi in terra uitientium. Et ipse cepit ege.¬
re. & abiit & conxit sẽ uni de pͥncipibus regionis illius.
militudinis & corona decoris. in deliciis paradysi dei natus esꝰ sai¬
as quoq de hoc signaculo loquitur. Tunc manifesti erunt qui
signantur. Hoc signaculum in manti datur: quando oꝑa iusti¬
ciȩ scriptura significat. ut ibi. factum est uerbum dñi in manu
aggei ꝓphete. Et ad ierłm. Ornaui te inquit ornamento: & mni-¬
posui tibi armillas cirta mantis tuas. Rursum ad eum uirum
qui indutus est podere alius loctis signaculi de monstratur. Per¬
transi mediam ierłm. & da signum in frontibus uirorum gem̃¬
tium & dolentium in om: nibus iniquitatibus quȩ funt in
medio eorum. Quare :
Ult postea possnt dicerẽ. Signatũ
est suꝑ nos lumen uultus:
tui dñe. Et calciamenta in pedib
euis. Sponsi quippe ꝑdiderat dignitatem: nudis pedibus
rat dignitatem: nudis pedibus

Expanded text:
credo uidere bona domini in regione uiuentium. Et ipse coepit egecredo uidere bona domini in regione uiuentium. Et ipse coepit egere et abiit et coniunxit se uni de principibus regionis illius.militudinis et corona decoris, in deliciis paradisi dei natus es. Esaias quoque de hoc signaculo loquitur: tunc manifesti erunt, qui signantur. hoc signaculum in manu datur, quando opera iustitiae scriptura significat, ut ibi: factum est uerbum domini in manu Aggei prophetae; et ad Hierusalem: ornaui te, inquit, ornamento et inposui tibi armillas circa manus tuas. rursum ad eum uirum, qui indutus est podere, alius locus signaculi demonstratur: pęrtransi mediam Hierusalem et da signum in frontibus uirorum gementium et dolentium in omnibus iniquitatibus, quae fiunt in medio eorum. quare? ut postea possint dicere: signatum est super nos lumen uultus tui, domine. Et calciamenta in pedibus eius. sponsi quippe perdiderat dignitatem. nudis pedibusrat dignitatem. nudis pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
substantiam patris. & ad presens uoluptate deliniens. futurã
cogitare non sinit pauꝑtatem. Cumq consumpsisset omnia:
facta est fames ualida ꝑ regionem illam. Apatre acceꝑat fa¬
cultates: nit inuisibilia eius per ea quȩ erant uusibilia cognos¬
ceret. & ex pulchritudine creaturarum consequenter intel¬
ligeret creatorem. Qui ueritatem in iniusticia detinens: &
pro deo idola colens. nature bona uniuersa consumpsit. Et
consumptis omnibus. cepit egere uirtutibus. Derelicto fonte
uirtutum: facta est fames ualida ꝑ regionem illam. Omnis locꝰ
quem patre incolimus absente. famis. penurie & egestatis ẽ.
famis autem aacta en caceuic. ualide. Hȩc est regio de qua
dicitur ꝑ ꝓphetam: qui habitatis in regione umbre mortis
lux fulgebit suꝑ uos. At contra alia est regio quam possessuri
sumus mundo corde uiuentes: quam sc̃s dauid defiderat dicẽs.

Expanded text:
substantiam patris et ad praesens uoluptate deleniens futuram substantiam patris et ad praesens uoluptate deleniens futuram cogitari non sinit paupertatem. Cumque consumpsisset omnia, facta est fames ualida per regionem illam. a patre acceperat facultates, ut inuisibilia eius per ea, quae sunt uisibilia, cognosceret et ex pulchritudine creaturarum consequenter intellegeret creatorem. qui ueritatem in iniustitia detinens et pro deo idola colens naturae bona uniuersa consumpsit et consumptis omnibus coepit egere uirtutibus derelicto fonte uirtutum. facta est fames ualida per regionem illam. omnis locus, quem patre incolimus absente, famis, penuriae, egestatis est. famis autem μετά ἐκτάσεως ualidae haec est regio, de qua dicitur per prophetam: qui habitatis in regione umbrae mortis, lux fulgebit super uos. at contra... alia est regio, quam possessuri sumus mundi corde atque uiuentes, quam sanctus desiderat dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
aut ab eo abscedere. Quomodo enim ad discipulos loquitua. ecce ego
uobiscum sum omnibus diebus usq ad consummationem scłsita ad
eos qui sui iactantiam preferunt & esse cum dño non merentar
dicit. discedite a me non noui uos qui oꝑamini iniqͥtatem. Re¬
cessit ergo itnor filius cum sua unuersa substantia a patre. et
peregre ꝓfectus est. Et cam egressus a facie dñi habitauss in de¬
ra nayd. quod interp̃tatur sluctuatio. Quicumq a deo receditꝰ:
statim seculi fluctibus quatiti. & mouentim pedes eius. Nam post¬
quam moti funt homines ab oriente & a uero lumine recesser̃e:
tunc aduersum dm̃ impietatis suȩ edificauere turrem. tunc
dogmatum suꝑbias confuycerunt: uolentes curiositate non lici¬
ta in ipsuis celi alta penetrare. & uocatus est locus ille babel:
io est confuisio. Et ibi dissipauit substantiam suam: iutens luxti¬
riose. Luxuria iniica deo. ininica uirtutibus. ꝑdit omnem

Expanded text:
aut ab eo abscedere. quomodo enim ad discipulos loquitur: ecce ego aut ab eo abscedere. quomodo enim ad discipulos loquitur: ecce ego uobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi, ita ad eos, qui sui iactantiam praeferunt et esse cum domino non merentur, dicit: discedite a me, non noui uos, qui operamini iniquitatem. Recessit ergo iunior filius cum sua substantia a patre ret peregre profectus est. et Cain egressus a facie dei habitauit in terra Naid, quod interpretatur \'fluctuatio.\' quicumque a deo recedit, statim saeculi fluctibus quatitur et mouentur pedes eius. nam postquam moti sunt homines ab oriente et a uero lumine recesserunt, tunc aduersum deum inpietatis suae aedificauere turrem, tunc dogmatum superbias confinxerunt uolentes curiositate non licita in ipsius caeli alta penetrare. et uocatus est locus ille Babel, id est \'confusio\'. Et ibi dissipauit substantiam suam uiuens luxuriose. luxuria inimica deo, inimica uirtutibus perdit omnem
Abbreviated transcription (Latin):
delicate otioseq tractandum: nec in terra defodiendum. terrenis
scilicet cogitationibus obscurandum. Qi diuisit ei substantiam.
dedit lib̾rum arbitrium. dedit mentis ꝓprie uoluntatem: ut ui¬
ueret unusquisq ron ex imꝑio dei s ex obsequio suo id est non
ex necessitate s ex uoluntate. ut uirtus haberet locum. ut a
ceteris animantibus distaremus. dum ad exemplum dei ꝑmis¬
sum est nobis facere quod uelimus. Unde & in peccatores cquũ
iudicium: & in sc̃õs aut iniustum p̃mium recributur. Et ñ
post multos dies. collectis omnibus adholescentior filius peregre
profectus est in regionem longinquã. Si deus tenet celum palmox
terram pugillo. & hieremias dicit. deus appropinqtans & nonds
de longmquo: ꝑ dauid quoq quia nullus absq eo locus sit predica¬
tur. quomodo filius peregre ꝓficiscitur. & a patre discedit: Sei-¬
endum igitur non locorum spaciis s affectu: aut esse nos cum deo

Expanded text:
delicate otioseque tractandum, nec in terra defodiendum, terrenis delicate otioseque tractandum, nec in terra defodiendum, terrenis scilicet cogitationibus obscurandum. Qui diuisit eis substantiam. dedit liberum arbitrium, dedit mentis propriae uoluntatem, ut uiueret unusquisque non ex imperio dei, sed ex obsequio suo, id est non ex necessitate, sed ex uoluntate, ut uirtus haberet locum, ut a ceteris animantibus distaremus, dum ad exemplum dei permissum est nobis facere, quod uelimus. unde et in peccatores aequum iudicium et in sanctos aut in iustos praemium retribuetur. Et non post multos dies collectis omnibus adulescentior filius p eregre profectus est in regionem longinquam. si deus tenet caelum palmo et terram pugillo et Hieremias dicit: deus adpropinquans et non deus de longinquo, per Dauid quoque, quia nullus absque eo locus sit, praedicatur, quomodo filius peregre proficiscitur et a patre discedit? sciendum igitur non locorum spatiis, sed affectu aut esse nos cum deo
Abbreviated transcription (Latin):
testimonium uerum est: ego de me testimontum dico: &o pater qui
me misit. In alia parabola pastor. in alia pater familras nuncupat᷑.
in alia uineam locat. in alia inuitat ad nuptias. & diciersis sim¬
litudinibus rem significat eandem: ut iudeorum suꝑbiam reꝓbet.
& incõmune omnium pectatorum siue gentilium siue ifrahel pe¬
nitentiam ꝓbet. Quod autem ait duos filios: omnes pene scrip-¬
ture duorum uocatione popłõrum plene sunt sacramentis. Et
dixit illi adholescentior. Pater da michi portionem substantiȩ quȩ
me contingit. Substantia dei est omne quod uitumꝰ. sapunus co¬
gitamtis. in uerbei prorumpimus. Hoc deus equaliter uniuersis
& in cominune largitus esti euangdista dicente. Erat lux uera
quȩ illuminat omnem hominem uenientem in hunc mundum.
Iste est dexter oculus qui abscandalis obseruandus est. hec lucerna
corporis. hoc talentum. quod non est in sudario colligandum. id est

Expanded text:
testimonium uerum est. ego de me testimonium dico et pater, qui testimonium uerum est. ego de me testimonium dico et pater, qui me misit. in alia parabola pastor, in alia pater familias nuncupatur, in alia uineam locat, in alia inuitat ad nuptias et diuersis similitudinibus rem significat eandem, ut Iudaeorum superbiam reprobet et in commune omnium peccatorum, siue gentilium siue Israhel, paenitentiam probet. quod autem ait \'duos filios\', omnes paene scripturae de duorum uocatione populorum plenae sunt sacramentis. Et dixit illi adulescentior: pater, da mihi portionem substantiae, quae me contingit. substantia dei est omne, quod uiuimus, sapimus, cogitamus, in uerba prorumpimus. hoc deus aequaliter uniuersis et in commune largitus est euangelista dicente: erat lux uera, quae inluminat omnem hominem uenientem in mundum. iste est dexter oculus, qui ab scandalis obseruandus est; haec lucerna corporis; hoc talentum, quod non est in sudario conligandum, id est
Abbreviated transcription (Latin):
& pͥmum uenerit ad ouies ꝑditas domus urł chananeẽ quoq de¬
precanti ꝓ filiȩ salute responderit. non opoetet tollere panen fis¬
liorum & dare eum cambiis. & alibi discipulis p̃ceperit. inuiam
ꝗgondium ne abieritis: & in ciuitates samarytanorum ne intraueri¬
ẽtiso snquibus omnibus edocemur in publcanis non tam gentiliũ
it duai neraliter omnium peccatorum. id est qui erant & de genti¬
ngus  de iudeis accipi posse ꝑsonas. Ille autem quia uxta insanas
blasphemias feminas suras id dogmatis defendebat: quo xp̃ianos
nollet recipi penitentes. frustra argumentatus est publicanos iu
deos non fuisse. ut in ꝑsona eorum gentilium tantum popls̃ posset
intelligi. Itaq ne longum faciam. ipsa euangelis uerba ꝓponam: &
inmodum ꝯm̃tatoris quid michi uideato ad singula qͦq subnectã.
omo quidam habebat duos filios. Hominem deum dici
multis testimoniis approbatur. ut ibi. Duorum hominum

Expanded text:
et primum uenerit ad oues perditas domus Israhel, Chananaeae quoque deet primum uenerit ad oues perditas domus Israhel, Chananaeae quoque deprecanti pro filiae salute responderit: non oportet tollere panem filiorum et dare eum canibus et alibi discipulis praeceperit: in uiam gentium ne abieritis et in ciuitates Samaritanorum ne introieritis. ex quibus omnibus edocemur in publm, quam generaliter omnium peccatorum, id est, qui erant et de Gentibus, et de Judaeis, accipi posse personas. Ille autem qui  al. quia  juxta insanas et blasphemas feminas suas, id dogmatis defendebat, quo Christianos nollet recipire poenitentes, frustra argumentatus est, Pudaeos non fuisse, ut in persona I eorum gentilium tantum populus possit intellegi. itaque, ne longum faciam, ipsa euangelii uerba proponam et in modum commentatoris, quid mihi uideatur, ad singula quaeque subnectam. - Homo quidam habebat duos filios. hominem deum dici multis testimoniis adprobatur, ut ibi: duorum hominum
Abbreviated transcription (Latin):
rum sic in publicanorum peccatorumq penitentia omnium deb̾e
esse leticiam: quibtis non sit necessaria penitentia. Vnde uehement
adiiror c̃tullianum in eo libro quem de pudicitia aduersum pe¬
nitentiam scripsit & sententiam ueterem notia opimone dissol-¬
uit: hoc uoluisse sentire ad puiblicana &o peccatores qui cum dño uesce¬
bantia ethnici fuerint dicente scriptara. non erit uectigal pendẽs
ex ifrabel. Quasi tiero & matheus non ex circumcisione fuerit pu¬
blicanus & ille quii cum pharysco intemplo orans oculos ad cclum
non atidebat erigere non ex israhel iticrit publicamis: ao nonlicis
memoret. & omnis poplt̃ atidiens & publicani iustificauerunt dea:
baptizati baptismo iohannis. aut ciuiquam credibile possit iideri
ethnycum templum ingressum aut dñm cum ethnycis habuisse
conuuuum: cum id maxime caueret ne legem soluere inderetim

Expanded text:
rum, sic in publicanorum peccatorumque paenitentia omnium debere rum, sic in publicanorum peccatorumque paenitentia omnium debere esse laetitiam, quibus non sit necessaria paenitentia. unde uehementer admiror Tertullianum in eo libro, quem de pudicitia aduersum paenitentiam scripsit et sententiam ueterem noua opinione dissoluit, hoc uoluisse sentire, quod publicani et peccatores, qui cum domino uescebantur, ethnici fuerint dicente scriptura: non erit uectigal pendens ex Israhel; quasi uero et Mattheus  non ex circumcisione fuerit publicanus et ille, qui cum pharisaeo in templo orans oculos ad caelum non audebat erigere, non ex Israhel fuerit publicanus ac non Lucas memoret: et\' omnis populus audiens et publicani iustificauerunt dominum baptizati baptismo Iohannis, aut cuiquam cre- \' dibile possit uideri ethnicum templum ingressum aut dominum cum ethnicis habuisse conuiuium, cum id maxime cauerit, ne legem soluere uideretur,
Abbreviated transcription (Latin):
pharĩsei: aduersum legem eum facere dicebant. Eoce homo tiorax &o
uini potator: amictis publican̾ortim & peccatortim. Nam ante re.¬
prehenderant. quare cararet in sabbatis. Dñs ergo ut hanc eorũ
accusationem clementi ratione suꝑaret: tres parabolas posuit. equibꝰ
una est nonaginta nouem otuum in montibus relictarum. & unĩ
ꝑdite que pastoris humeris reuecta esti: alia dragie quã intilier ac¬
censo lumine requisiuit. & inuenta ea uicinas ad leticiam contioca.¬
uit dicens. Congratulamin micbi quia inueni draginam quam ꝑ¬
dideram. Tercia uero duorum filioium: de qua ut dnputarem pau¬
ca iussisti. Et de oue quidem & dragma licet ad unum ꝑtineant in¬
tellectum: non est istius temporis disputatio. Hoc tantum dixisse
sussitiat. ob id has parabolas esse ꝓpositas. ut quomodo ibi i nuentiõe
pecoris & dragme leticia est angłorum & circtimmanentium uicina¬

Expanded text:
pharisaei aduersum legem eum facere dicebant: ecce homo uorax et pharisaei aduersum legem eum facere dicebant: ecce homo uorax et uini potator, amicus publicanorum et peccatorum. nam et ante reprehenderant, quare curaret in sabbatis dominus. ergo, ut hanc eorum accusationem clementiae ratione superaret, tres parabolas posuit, e quibus una est nonaginta nouem ouium in montibus relictarum et unius perditae, quae pastoris umeris est reuecta, alia dragmae, quam mulier accenso lumine perquisiuit et inuenta ea uicinas ad laetitiam conuocauit dicens: congratulamini -mihi, quia inueni dragmam, quam perdideram, tertia uero duorum filiorum, de qua ut disputarem pauca, iussisti. Et de oue quidem ac dragma, licet ad unum pertineant intellectum, non est istius temporis disputatio; hoc tantum dixisse sufficiat ob id has parabolas esse propositas, ut, quomodo ibi in inuentione pecons et dragmae laetitia est angelorum et circum manentium uicina
Abbreviated transcription (Latin):
filius nasceretar. noum mensitm fastidia sustineret. partus expec¬
taret aduentum inuolueretur pannis. subiceretur parentibus.
ꝑsingulas adoleret etates: & post contumelias uoctm alapas & fla¬
gella crucis quoq pro nobis fieret maledictum. ut nos a male¬
dicto legis absolueret. patri factus obediens usq ad mortem. &
id opere compleret quod ante ex persona mediatoris fuerat de¬
precatis dicensi pater uolo ut quomodo ego & tu unum sumꝰ.
ita & isti in nobis unum sint: Ergo quia ad hoc uenerat ut qd
erat impossibile legi quia nemo ex ea iustificabatur in effabili mise¬
ricordia uinceret: publicanos & peccatores ad penitentiam ꝓtioca¬¬
bat. Conuiuium quoq eorum expetens. ut in conuuio docerent᷑
sicuti manifestum esse poterit ei qui euangelia sollicita mente
ꝑlegerit: quomodo & cibus eius & potus & deambulatio & uniuer¬
sa quȩ gessit salutem homintm ꝓctirarent. Hoc uidentes scribȩ &

Expanded text:
filius nasceretur, decem mensum fastidia sustineret, partus expecfilius nasceretur, decem mensum fastidia sustineret, partus expectaret aduentum, inuolueretur pannis, subiceretur parentibus, per singulas adoleret aetates et post contumelias uocum, alapas et flagella crucis quoque pro nobis fieret maledictum, ut nos a maledicto legis absolueret patri factus oboediens usque ad mortem, et id opere conpleret, quod ante ex persona mediatoris fuerat deprecatus dicens: pater, uolo, ut, quomodo ego et tu unum sumus, et isti in nobis unum sint? ergo, quia ad hoc uenerat, ut, quod erat inpossibile legis, quia nemo ex ea iustificabatur, ineffabili misericordia uinceret, publicanos et peccatores ad paenitentiam prouocabat conuiuium quoque eorum expetens, ut et inter conuiuia docerentur, sicuti manifestum esse poterit ei, qui euangelia sollicita mente perlegerit, quomodo et cibus eius et potus et deambulatio et uniuersa, quae gessit, salutem hominum procurarint. hoc uidentes scribae et
Abbreviated transcription (Latin):
laxabataa a crimine: oculum pro oculo. dentem prodente. animã
ꝑanima iubebatur exsoluere. Omnes itaq dechinauerunt simul
inutiles facti erant: non erat qui faceret bonum. non erat usq ad
unum. libi autem abundauit peccatum: suꝑhabundauit gratia.
Et misit detis filium suum factum ex muliere. qui destructo medio
pariete fecit utrumq untim: & austeritatem legis euangłis gratia
temꝑauit. Vlnde & patilus ad ecclãs scribens. gratia uobis inquit o
par a deo patre e dño iħu rp̃o. Giatia quȩ non ex merito retriba¬
ta. sed ex ddonante concessa est. Pax uero qua reconciliati deo sumus.
habentes ꝓpitiatorem dñm iħm: qui donatut nobis delicta nr̃a. &
deleuit quod erat cyrographum mortis contra nos: affigens illud cru¬
ci. & pͥncipatus & potestates fecit ostentui. triumphans eas in ligno.
Que autem potest maior esse clementia quam ut filius dei. hominis

Expanded text:
laxabatur a crimine, oculum pro oculo, dentem pro dente, animam laxabatur a crimine, oculum pro oculo, dentem pro dente, animam pro anima iubebatur exsoluere. omnes itaque declinauerunt, simul inutiles facti sunt; non erat, qui faceret bonum, non erat usque ad unum. ubi autem abundauit peccatum, superabundauit gratia et misit deus filium suum factum ex muliere, qui destructo medio pariete fecit utrumque unum et austeritatem legis euangelii gratia temperauit. unde et Paulus ad ecclesias scribens: gratia uobis, inquit, et pax a deo patre et domino Iesu Christo: gratia, quae non ex merito retributa, sed ex donante concessa est; pax uero, qua reconciliati deo sumus, habentes propitiatorium dominum Iesum, qui donauit nobis delicta nostra et deleuit, quod erat chirographum mortis contra nos, adfigens illud cruci, et principatus et potestates fecit ostentui triumphans eas in ligno. quae autem potest maior esse clementia, quam ut filius dei hominis
Abbreviated transcription (Latin):
cam & peccatores audire eum. Itaq hinc omnis intudia. cur quos le¬
gis precepta ddampnarent: eorum confabulationem atq conuicium
dñs non uitaret. Et hec lucas. Ceterum matheus ita loqtutum. Cũ
antem discumberent in domo: ecce multi peccatores & publicani ue¬
mentes recumbebant cum iħi. & cum discipulis eius. Quod uidentes
phar isei dicebant discipłis̃ illius. Quare cum publicanis & peccatoribris.
manducat  magster nester: Qui audiens dixit. Non necesse habet̃
sini medico. sedmale habentes. Euntes autem discite: quid sit mise¬
ricordiam uolo & non sacrifitium Nueni uocare itistos sed peccato¬
res. Marcus quoq in eadem uerba consentit. Igitua ut dirimus. om¬
nis ex lege questio nascebatur. lex quippe iusticie tenax: dementiam
non habebat. secd quictmq adulter. homicida. fraudator. & ut bre¬
uiter dicam mortali crimine tenebatur. nulla uenia penitentiȩ

Expanded text:
cani et peccatores audire eum. itaque hinc omnis inuidia, cur, quos lecani et peccatores audire eum. itaque hinc omnis inuidia, cur, quos legis praecepta damnarent, eorum confabulationem atque conuiuium dominus non uitaret. et haec Lucas; ceterum Mattheus ita loquitur: cum autem discumberent in domo, ecce multi peccatores et publicani uenientes recumbebant cum Iesu et discipulis eius. J quod uidentes pharisaei dicebant discipulis eius: quare cum publicanis et peccatoribus manducat magister \'uester? qui audiens dixit: non necesse habent sani medicum, sed male habentes. euntes autem discite, quid sit: misericordiam uolo et non sacrificium. non ueni I uocare iustos, sed peccatores. Marcus quoque in eadem uerba consentit. igitur, ut diximus, omnis ex lege quaestio na- I scebatur. lex quippe iusti tenax clementiam non habebat, sed, quicumque adulter, homicida, fraudator et, ut breuiter dicam, mortali crimine tenebatur, nulla uenia paenitentiae
Abbreviated transcription (Latin):
nia mea tua sunt. Si autem ais. de iusto & peccatore uoluerimꝰ
esse parabolam: iusto non poterit conuenire ut de salate alterits
& fratris maxime contristetur. Si enim inuidia diaboli mors
intrauit in orbem terrarum. & imitantuꝵ eum qui sunt ex par¬
te eitis. numquam ꝑsone iusti tam inmanis inuidia poterit coap¬
tari. ut foris steterit. & clementissimo patri rigidus obstiterit. so¬
lusq liuore cruciatus. leticie domus interesse noluerit. Itaq sic
in ceteris parabolis quȩ non funt a saluatore disserte. quam obcau¬
sam dicte sint solemus inquirere: ita & in hac facere debemus.
quare dñs in istiusmodi uerba ꝓruperit. & obqtiam interrogatio¬
nem responsionis similitudo ꝓlata sit. Scribe & pharisei musttabat᷑
dicentes. quare hic peccatores recipit. & uelcitun cum eis: Suꝑior
quipe sermo premiserat: erant autẽ accedentes ad etm omnes publi¬

Expanded text:
nia mea tua sunt. si autem\', ais, \'de iusto et peccatore uoluerimus nia mea tua sunt. si autem\', ais, \'de iusto et peccatore uoluerimus esse parabolam, iusto non poterit conuenire, ut de salute alterius, et fratris maxime, contristetur. si enim inuidia diaboli mors introiuit in orbem terrarum et imitantur eum, qui sunt ex parte ipsius, numquam personae iusti tam inmanis inuidia poterit coaptari, ut foris steterit et clementissimo patri rigidus obstiterit solusque liuore cruciatus laetitiae domus interesse noluerit\'. Itaque, sicut in ceteris parabolis, quae non sunt a saluatore dissertae, quam ob causam dictae sint, solemus inquirere, ita et in hac facere debemus, quare dominus in istiusmodi uerba proruperit et ob quam interrogationem responsionis similitudo prolata sit. scribae et pharisaei mussitabant dicentes: quare hic peccatores recipit et uescitur cum eis? superior quippe sermo praemiserat: erant autem accedentes ad eum omnes publi