comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
matũ. quod non alt̾a parili demersione respondeat:
Quid iã deanima ipsa dicã uegetante modulũ corporis
sui. quo modo eũ numerosȩ moueat. quo modo appetat
conuentia. quo mͦ uincat aut caueat obsistentia quantũ
potest. Et ad unũ sensũ in cold̾mitatis referens omĩa.
unitatẽ illã conditricẽ naturarũ omniũ multo euidenti
quã corpore insinu&. loquor deuermiculo animante
qualicũq: cineris & stercoris laudẽ uerissime atq uber¬
quȩ ubiqͣ sit. & qualiscũq sit om̃i corpore. ẽ. melior dicã
pulchrȩ ordinari. & depenis eius alias pulchritudines
fieri: Cũ ibi nonsit quando misera. ẽ. ubi. ẽẽ. rectos dec&.
sed ibi sit. ubi miseros eẽ dec& Prorsus nemo nos fallat̃:
quicquid recte uituꝑatur in melioris cõparatione respuit᷑
Om̃is natura quã uis extrema quã uis infima incõparatio

Expanded text:
matum, quod non ex altera parili dimensione respondeat. Quid jam de anima ipsa dicam vegetante modulum corporis sui, quomodo eum numerose moveat, quomodo appetat convenientia, quomodo vincat aut caveat obsistentia quantum potest, et ad unum sensum incolumitatis referens omnia, unitatem illam conditricem naturarum omnium, multo evidentius quam corpus insinuet? loquor de vermiculo animante qualicumque. Cineris et stercoris laudem verissime atque uberquae, ubicunque sit, et qualiscunque sit, omni corpore est melior, dicam pulchre ordinari, et de poenis ejus alias pulchrifieri, cum ibi non sit quando misera est, ubi beatos esse decet, sed ibi sit ubi esse miseros decet? 78. Prorsus nemo nos fallat. Quidquid recte vituperatur, in melioris comparatione respuitur. Omnis autem natura quamvis extrema, quamvis infima, in comparatio
Abbreviated transcription (Latin):
si non tenebitur. sed tenebit lugũ meũ inquit leue est
Hiue iugo quisubiec̃tus. ẽ. subiecta hab& & cȩt̃a. Honergo
laborabit non resistit enĩ qđ subiectũ. ẽ sed miseri amici
his mundi : cunis dni erunt sifili dĩ ẽ. uoluerint: Imñ
dedit potestatẽ eis filios dĩfieri Amici gͦ huiꝰ mundi tan

Expanded text:
sic non tenebitur, sed tenebit. Jugum meum, inquit, leve est sic non tenebitur, sed tenebit. Jugum meum, inquit, leve est . Huic jugo qui subjectus est, subjecta habet caetera. Non ergo laborabit; non enim resistit quod subjectum est. Sed miseri amici hujus mundi, cujus domini erunt, si filii Dei esse voluerint, quoniam dedit eis potestatem filios Dei fieri ; amici ergo hujus mundi ta
Abbreviated transcription (Latin):
iã cogitanti dici potest illa lix uera ẽ. quahȩc uera non. ẽẽ
cognoscis Per hane unũ illud uides qͦ iidicas unĩ ẽẽ. quic quid
alud uides Nec tamen hoc. c̃ẽ. quod illud . ẽ. quic quid mutabi
nolite certare nisi cũ consuetudine corpoꝵ Ipsã uineide:
uicta erunt om̃ia: Qnũ certe quȩramus qͦ simplicius nihil
est. Ergo insimplicitate cordis quȩramus illũ. agite otium
inquit & agnoscetis quia ego sũ dñs. Non otiũ desidiȩ sed
otiu cogitationis. ut alocis ac temporib uacae  hec eñ
fantasmata tumoris & uolubilitaas. c̃onstantẽ unitatẽ
uidere non sinun: loca offerunt quod amenusꝰ. Tempora
subripiunt quod amamus & relinquunt in anima turban
fantasmatum quib in aliud atq in aliud cupiditas incitetur
a fit inquietus & erũnosus animus frustra tenere ea aquib
tenetur ex optans Nocatur gͦ ad otiũ id ẽ. ut ista nondilgat
quȩ diligi sie labore non possunt. Sic enĩ eis dominabitur

Expanded text:
a cogitanti jam dici potest: Illa lux vera est qua haec non esse vera cognoscis. Per hanc illud unum vides, quo judicas unum esse quidquid aliud vides, nec tamen hoc esse quod illud est, quidquid mutabilnolite certare, nisi cum consuetudine corporum: ipsam vincite, et victa erunt omnia. Unum certe quaerimus, quo simplicius nihil est. Ergo in simplicitate cordis quaeramus illum. Agite otium, inquit, et agnoscetis quia ego sum Dominus : non otium desidiae, sed otium cogitationis, ut a locis et temporibus vacet. Haec enim phantasmata tumoris et volubilitatis, constantem unitatem videre non sinunt. Loca offerunt quod amemus, tempora surripiunt quod amamus, et relinquunt in anima turbas phantasmatum, quibus in aliud atque aliud cupiditas incitetur. Ita fit inquietus et aerumnosus animus, frustra tenere a quibus tenetur, exoptans. Vocatur ergo ad otium, id est, ut ista non diligat, quae diligi sine labore non possunt. Sic enim eis dominabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
re nulli potest. Quo eñĩ ꝑueniunt bene uiuentes tantun¬
dẽ . ẽ. om̃ib nec minus fit cũ plures habuerin. & potest. ẽẽ
tempus quo bonescantator cantare non decenter queat. & in¬
digeat uoce alt̾ius qua sibi exhibeatur quod diligat tanquam
sialicubi conuiue̾retur ubi eũ cantare turpȩ sit sed decet᷑
audire cantantẽ. bene uiuere autẽ semꝑ dec &. Iuare quisqͥs
hoc diligit & facit. non solũ non inud& imitantib sed eis sep̃b&
libentissime atq humanissime quantũ potest. necͥ cam̃ indig&
Nã quodineis diligit in se ipso hab&. totũ atq ꝑfectũ lta cũ

Expanded text:
re nulli potest; quo enim perueniunt bene uiuentes, tantunre nulli potest; quo enim perueniunt bene uiuentes, tantundem est omnibus nec minus fit, cum plures habuerint. et potest esse tempus, quo bonus cantator cantare non decenter queat et indigeat uoce alterius, qua sibi exhibeatur quod diligit; tamquam si alicubi conuiuetur ubi eum caudire cantantem, bene autem vivere semper decet. Quare quisquis hoc diligit et facit, non solum non invidet imitantibus, sed eis se praebet libentissime atque humanissime quantum potest, nec eis tamen indiget. Nam quod in illis diligit, in se ipso habet totum atque perfectum: ita cu
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃to suo ad unã hereditatẽ uocat. Qua ꝓpt̾ cur iste
non sit muictus hominẽ diligendo. cũ in eo nihil p̃ter hominẽ
diligat. id est creaturã dĩ ad eius imaginẽ factã. nec ei possit
de. ẽẽ. ꝑfecta natura quã diligit cũ ipse ꝑfectus. ẽ. Sĩc eñi uer¬
bi gr̃a si quisquã diligat bene cantantẽ. non hunc aut illũ. sed
tantũ bene cantantẽ quẽ lib&: cũ sit cantator ipse ꝑfectus. Ita
uult om̃s tales. eẽ. ut tamen non ei desit quod diligat. quia
ipse bene cantat. Nã sicunquã inuid& bene cantanti:. non
illud iã diligit. sed laudẽ. aut aliquid aliud quo bene can-¬
tando uult ꝑuenire. & non potest ei minui ł auferri si & alius
bene cantauerit:. Qui gͦ inuid& bene cantanti: non amat
bene cantantẽ: sed rursus qui eo indig&: non cantat bene: qđ
multo ac cõmodatius debene uiuente dici potest.q̃uia & in uide¬

Expanded text:
testamento suo ad unam haereditatem vocat. Quapropter cur iste testamento suo ad unam haereditatem vocat. Quapropter cur iste non sit invictus hominem diligendo, cum in eo nihil praeter hominem diligat, id est, creaturam Dei, ad ejus imaginem factam, nec ei possit deesse perfecta natura quam diligit cum ipse perfectus est? Sicut enim, verbi gratia, si quisquam diligat bene cantantem, tantum bene cantantem quemlibet, cum sit cantator ipse perfectus, ita uult omnes tales esse, ut tamen non ei desit quod diligit, quia ipse bene cantat. nam si cuiquam inuidet bene cantanti, non iam illud diligit, sed laudem aut aliquid aliud quo bene cantando uult peruenire, et potest ei minui uel auferri, si et alius bene oantauerit. qui ergo inuidet bene cantanti, non amat bene cantantem; sed rursus qui eo indiget, non cantat bene. quod multo accommodatius de bene uiuente dici potest, quia et inuide
Abbreviated transcription (Latin):
fecit: Reuocamur autẽ ab eius dilectione quã peccando
mur optamus. Oderimus gͦ temporales necessitudines: si
aet̾nitatis caritate flagramus diligat homo ꝓximũ tanqꝗ
se ipsũ. Certe enĩ sibi ipse nemo. ẽ. pat̾ aut filius aut afinis
aut aliquid huiꝰ modi: sed tantũ homo. Qui gͦ diligit aliquẽ
tanquã se ipsũ. hoc in eo deb& diligere quod sibi ipse est
Corpora uͦ non sunt quod nossumus Non gͦ in homine corpus
.ẽ. expetendũ aut desiderandũ Ualet enĩ adhoc etiã quod
quis quis aliud diligit quã sibi ipse. ẽ: non eũ diligit tanquã
seipsũ ipsa igitur natura humana sine conditione carnali
diligenda. ẽ: siue sit ꝑficiendi siue ꝑfecta. Om̃s sub uno pa
tre dõ cognati sunt. qui eũ diligunt & faciunt uoluntatem
ipsius: & inuicẽ sibi sunt & patres cũ sibi consulunt: & filu
cũ sibi obtemperant: & fr̃s maxime. quia eos unus pater

Expanded text:
fecit; reuocamur autem ab eius dilectione, quam peccando fecit; reuocamur autem ab eius dilectione, quam peccando mur optamus. 89. Oderimus ergo temporales necessitudines, si aeternitatis charitate flagramus. Diligat homo proximum tanquam seipsum. Certe enim sibi ipsi nemo est pater, aut filius, aut affinis, aut aliquid hujusmodi, sed tantum homo: qui ergo diligit aliquem tanquam seipsum, hoc in eo debet diligere, quod sibi ipse est. Corpora vero non sunt quod nos sumus: non ergo in homine corpus est expetendum aut desiderandum. Valet enim ad hoc etiam quod quis in proximo aliud diligit quam sibi ipse est, non eum diligit tanquam seipsum; ipsa igitur natura humana sine carnali conditione diligenda est, sive sit perficienda, sive perfecta. Omnes sub uno Deo patre coipsius, et invicem sibi sunt, et patres cum sibi consulunt, et filii cum sibi obtemperant, 19 et fratres maxime, quia eos unus pater
Abbreviated transcription (Latin):
ralis est Non eñ ullas tiles necessitudines haberemus quȩ
& inp̃ceptis dĩ manens inistã cor ruptionẽ non relegaret᷑
taq ad pristinã ꝑfectãq naturã nos ipsa ueritas uocans:
p̃cepit ut carnali consuetudini resistamus: Docens neminẽ
aptũ. eẽ. regno dĩ qui non istas carnales necessitudines
oderit. Neq hoc cuiquã in humanũ uideri decet. Magis
enĩ.ẽ. in humanũ non amare in homine quod homo. ẽ: sed
amare quod filius. ẽ: Hoc. ẽ. eñi non in eo amare illud qđ
ad dm̃ ꝑtin& sed amare illud quod adse ꝑtin&. Quid gͦ
mirũ si adregnũ nonꝑuenit: qui non cõmunẽ sed priuatã
rem diligit᷑. lmmo utrũq ait quis piã immo illud unum
dĩc dñs: Dicit enĩ uerissime ueritas. Nemo potest duob:
dominis seruire Nemo eñi potest ꝑfecte diligere quo
uocamur : nisi oderit unde reuocamur Uocamur autẽ
adꝑfectã naturã humanã qualẽ ante peccatũ nr̃m ds̃

Expanded text:
ralis est. Non enim ullas tales necessitudines haberemus, quae ralis est. Non enim ullas tales necessitudines haberemus, quae ceptis, et imagine Dei manens, in istam corruptionem non relegaretur. Itaque ad pristinam perfectamque naturam nos ipsa Veritas vocans, praecipit ut carnali consuetudini resistamus, docens neminem aptum esse regno Dei, qui non istas carnales necessioderit. neque hoc cuiquam inhumanum uideri debet. magis enim est inhumanum non amare in homine quod homo est, sed amare quod filius est; hoc est enim non in eo amare illud quod ad deum pertinet, sed amare illud quod ad se pertinet. quid ergo mirum, si ad regnum non peruenit qui non communem, sed priuatam rem diligit? immo utrumque, . ait quispiam; immo illud unum, dicit deus. dicit enim uerissime ueritas: nemo potest duobus dominis seruire; nemo enim potest perfecte diligere quo uocamur, nisi oderit unde reuocamur. uocamur autem ad perfectam naturam. humanam, qualem ante peccatum nostrum deus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃os. siuere inuicti. eẽ uolumus. Non eñi. ẽ ꝑseipsũ qͥsquã
hominũ inuictus. sed ꝑ illã in cõmutabilẽ legẽ. cui quicũq
seriuunt soli sunt liberi. Sic eni eis quod diligunt. auferri
non potest. Quȩ res una in uictos facit & ꝑfectos uiros
Nã si uel ipsũ hominẽ homo dilexerit. non tanquã se ipsum
sed tanquã iumentũ. aut balnea. aut auiculã pictã. aut
garrulã id ẽ. ut ex eo aliquid temporulis uoluntatis aut
cõmodi capiat. seruiat necesse. ẽ: non homini sed quod. ẽ.¬
turpius tam foedo & detestabili uitio. quo non amat hominẽ
sĩc homo amandus. ẽ: Quo uitio dominante usq ad extremã
uitã ł potius mortẽ ꝑducitur: sed ne sic quidẽ homo abhomine
diligendus. ẽ: ut diliguntur carnales fr̃s. ł filii ł coniuges ł
quiq cognati. aut afines. aut ciues. nã & ista dilectio cempo¬

Expanded text:
nostros , si vere invicti esse volumus. Non enim per seipsum quisquam nostros , si vere invicti esse volumus. Non enim per seipsum quisquam hominum inuictus est, sed per illam incommutabilem legem, cui quicumque seruiunt soli sunt liberi; sic enim eis quod diligunt auferri non potest; quae res una inuictos facit et perfectos uiros. nam si uel ipsum hominem sed tanquam jumentum, aut balneas, aut aviculam pictam vel garrulam, id est, ut ex eo aliquid temporalis voluptatis aut coturpius, tam foedo et detestabili uitio, quo non amat hominem sicut homo amandus est. quo uitio dominante usque ad extremam uitam uel potius mortem perducitur. sed ne sic quidem ab homine homo diligendus est, ut dquique cognati, vel affines aut cives. Nam et dilectio ista tempo
Abbreviated transcription (Latin):
quod amanti eripi non potest. ille indubitant̃ inuictus. ẽ.
Nec ulla cruciatur inuidia: id eñĩ diligit ad quod diligendũ
& ꝑcipiendũ quanto plures uenerint᷑: tanto uberius gratula¬
tur: diligit enĩ dm̃ extoto corde & ex tota anima. & ex
tota mente: & diligit ꝓximũ tanquã seipsũ. Non gͦ illi
inuid& ut sit quod ipse. ẽ: immo adiuuat etiã quantũ
potest: nec amittere potest ꝓximũ quẽ diligit tanquã
seipsũ: quia neq inse ipso ea diligit quȩ oculis subie ens.
aut ullis aliis corporis sensib. Ergo apud seipsũ hab& quẽ
diligit tanquã seipsũ. Ea. ẽ. autẽ regula dilectionis. ut quȩ
sibi uult bona ꝓuenire: & illi uelit quȩ accidere sibi mala¬
nonuult: & illi nolit: hanc uoluntatẽ erga om̃s homines
seruat. Nã erga neminẽ oꝑandũ ẽ. malũ: & dilectio ꝓoximi
malũ non oꝑatur Diligamus gͦ ut p̃ceptũ. ẽ. etiã inimicos

Expanded text:
quod amanti eripi non potest, ille indubitanter inuictus est quod amanti eripi non potest, ille indubitanter inuictus est nec ulla cruciatur inuidia. id enim diligit ad quod diligendum et percipiendum quanto plures uenerint, tanto eis uberius gratulatur. diligit enim deum ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente; et diligit proximum tamquam se ipsum. non illi ergo inuidet ut sit quod ipse est; immo adiuuat etiam quantum potest. nec potest amittere proximum, quem diligit tamquam se ipsum, quia neque in se ipso ea diligit quae oculis subiacent aut ullis aliis corporis sensibus; ergo apud se ipsum habet quem diligit tamquam se ipsum. ea est autem regula dilectionis, ut quae sibi uult bona non vult, et illi nolit : hanc voluntatem erga omnes homines servat. Nam erga neminem operandum est malum: et dilectio proximi malum non operatur . Diligamus ergo, ut praeceptum est, etiam inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
quib seruatis nemo nos uincer&. Nunc uͦ dũ ipsa cuius uerb t̃pit̃
consensimus domat᷑ dolore pariendi. & nos interna laboramus
& cũ magno dedecore suꝑamur ab om̃ib quȩ nos cõmouere ac
ꝑturbare potuerunt : Itaq nolumus ab hominib uinci: & iram¬
non possumus uincere. Qua curpitudine quid execrabilis dici
potest: fatemur hoc hominẽ. ẽe. quod nos sumus: qui tam & siha¬
beat uitia non.ẽ. tamen ipse uitiũ Quanto igitur honestus
homo nos uincit: quã uitiũ. Quis autẽ dubitet in mane uitiũ
.ẽẽ. inuidentiã : qua necesse. ẽ. torqueatur. & subiciatur qui non
uult in reb temporalib uinciꝰ Melius . ẽ. gͦ ut homo nos uincat.
quã inuidentia. ł quolib& aliud uitiũ. Sed nec abhomine
uinci potest: qui uitia sua uicerit. Non eñĩ uincitur nisi cui
eripitur ab aduersario quod amat. Qui gͦ amat id solum

Expanded text:
quibus servatis nemo nos vinceret. Nunc vero, dum ipsa cujus verbis turpiter quibus servatis nemo nos vinceret. Nunc vero, dum ipsa cujus verbis turpiter consensimus, domatur dolore pariendi, et nos in terra laboramus, et cum magno dedecore superamur ab omnibus quae nos commovere ac perturbare potuerint. Itaqnon possumus uinoere. qua turpitudine quid execrabilius dici potest? fatemur hominem hoc esse quod nos sumus, qui tametsi habeat uitia non est tamen ipse uitium. quanto igitur honestius homo nos uincit quam uitium? quis autem dubitet immane uitium esse inuidentiam? qua necesse est torqueatur et subiciatur qui non uult in rebus temporalibus uinci. melius est ergo ut homo nos uincat quam inuidentia uel quodlibet aliud uitium. Sed nec ab homine uinci potest qui uitia sua uicerit. non enim uincitur nisi cui eripitur ab aduersario quod amat. qui ergo id amat solum
Abbreviated transcription (Latin):
cybũ eius medici disciplinã qua sempitaꝰ continetur salus. Si gͦ
inista ipsa uisibilis carnis in becillitate ubi beata uita. ẽe. non potest
inuenitur admonitio beatȩ uitȩ ꝓpt̃ speciẽ desũmo usq adima ue.¬
nientẽ: quanto magis in appetione nobilitatis. & ex cellentiȩ. & in
omni suꝑbia. uanaq pompa huius mundi Iuid eñĩ aliud in ea homo
appetit. nisi solus. eẽ. si fieri possit᷑ cui cuncta subiecta sint ꝑuer¬
sa scilic& imitatione omnipotentis dĩ: Iuẽ si subditus imitaretur
scđ̃m eius p̃cepta uiuendo ꝑ eũ hab̾& subdita cȩta: nec ad tantam
deformitatẽ uenir&: ut bestiolã timeat. qui uult hominib imperare
Hab& gͦ & suꝑbia quęndã appeitũ unitatis & omnipotentiȩ. sedin
rerũ tẽporaliũ pͥncipatu. quȩ om̃ia transeunt tanquã umbra inuic¬
ti . eẽ. uolumus & recte hab& enĩ hoc animi nr̃i natura post dm̃:
a quo ad eius imaginẽ factus. ẽ. sed eius p̃cepta erant seruanda.

Expanded text:
cibum contra medici disciplinam, qua sempiterna continetur salus. 84. Si ergo in ista ipsa visibilis carnis imbecillitate, ubi beata vita esse non potest, invenitur admonitio beatae vitae propter speciem de summo usque ad ima venientem; quanto magis in appetitione nobilitatis et excellentiae, et in omni superbia vanaque pompa hujus mundi? Quid enim aliud in ea homo appetit, nisi solus esse, si fieri possit, cui cuncta subjecta sint, perversa scilicet imitatione omnipotentis Dei? Quem si subditus imitaretur, secundum praecepta ejus vivendo, per eum haberet subdita caetera, nec ad tantam deformitatem veniret, ut bestiolam timeret, qui vult hominibus imperare. Habet ergo et superbia quemdam appetitum unitatis et omnipotentiae; sed in rerum temporalium principatu, quae omnia transeunt tanquam umbra. 85. Invicti esse volumus, et recte; habet enim hoc animi nostri natura post Deum a quo ad ejus imaginem factus est: sed ejus praecepta erant servanda,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ corũ tanqͣma urũ & argentũ qđ ñ ipsi instituer̃ sed de qͥb:dam
qͣsi metallis diuinȩ ꝓuidentȩ quȩ ubiq in fusa ẽ eruer̃ & qͦ ꝑuerse
atq imurio se ad obseqad ȩmonũ abutunt᷑ : cũ ab eorũ misera socutate
seseanimoseꝑat deb& abeis auferre xp̃ianꝰ adusũ itũ p̃dicandie ungłii.
uest̃ qͦq illoꝵ idẽ hominũ qͥdẽ insatuta . sed iam̃ accõmodata humanȩ
societati qͣ in hacunta carere ñ possumꝰ acciꝑeatq: hab̵e licuerit inusũ conuer¬
tenda xp̃ianũ : Nãqͥd aliud fecer multi fideles nr̃ĩ ñ neaspicimꝰ qͣntoauro
&i gento &ieste suffarcinat᷑ exierit deegipto cipanꝰ & doctor suauis sõmꝰ
a mir irbeatissimꝰ qͣn toi actantiꝰ qͣnto uictorinꝰ optat᷑. Ir lariꝰ ut deuius

Expanded text:
quod eorum tamquam aurum et argentum, quod non ipsi instituerunt, sed de quibusdam quod eorum tamquam aurum et argentum, quod non ipsi instituerunt, sed de quibusdam quasi metallis diuinae prouidentiae, quae ubique infusa est, eruerunt et quo peruerse atque iniuriose ad obsequia daemonum abutuntur, cum ab eorum misera societate sese animo separat, debet ab eis auferre christianus ad usum iustum praedicandi euangelii. uestem quoque illorum, id est hominum quidem instituta, sed tamen accommodata humanae societati, qua in hac uita carere non possumus, accipere atque habere licuerit in usum conuertenda christianum. nam quid aliud fecerunt multi boni fideles nostri? nonne aspicimus, quanto auro et argento et ueste suffarcinatus exierit de Aegypto Cyprianus, et doctor suauissimus et martyr beatissimus? quanto Lactantius? quanto Victorinus, Optatus, Hilarius, ut de uiu
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ qͥuo cant᷑. siqua forte uera & fideinrẽ ac cõmodata
dixer̃ : maxime platonici ñ solũ formidanda ñ sunt :
ustssedabeis etiã tãquã ab inustis possessõrib in usũ nr̃m uin¬
grauia quȩ popłsisrł decestarĩt & fagent sedetiã uasi
atq: ornam̃ta deauro & argento. & uestẽ que ille popłs
exiens degipto sibi potius tanquã ad usũ meliorẽ clan¬
culo uindicauit : ñ auctoritate ꝓpria sed p̃ceptodĩ
ipsi segiptiis nescienter accõmodantib: ea ñ qͥb bene
utebant᷑ : sic doctrinȩ om̃s gentiliũ. ñ solũ simulata
& suꝑstitiosa figm̃ta. grauesq sarcinas suꝑuacanei
laboris habent. quȩ unꝰ qͥsq nr̃m duc exp̃o de societate
genciliũ exiens deb& abhominari aq detutare . sadetiã liberales
disciplinas usu i ueritati saptiores & quȩdã morũ p̃cepta utilissima
continent deq: ipso uno dõ colendo r̃inulla uera inueniunt a pđeos

Expanded text:
autem qui uocantur si qua forte uera et fidei nostrae accommodata autem qui uocantur si qua forte uera et fidei nostrae accommodata dixerunt, maxime Platonici, non solum formidanda non sunt, sed ab eis etiam tamquam ab iniustis possessoribus in usum nostrum uinetur et fugeret, sed etiam uasa et ornamenta de auro et argento qu uestem, quae ille populus exiens de Aegypto sibi potius tamquam ad usum meliorem clanculo uindicauit, non auctoritate propria, sed praecepto dei, ipsis Aegyptiis nescienter accommodantibus ea quibus non bene utebantur: sic doctrinae omnes gentilium non solum simulata et superstitiosa figmenta grauesque sarcinas superuacanei laboris habent, quae unusquisque nostrum duce Christo de societate gentilium excidens debet abhominari atque uitare, sed etiam liberales disciplinas usui ueritatis aptiores et quaedam morum praecepta utilissima continent, denique de ipso uno deo colendo nonnulla uera inueniuntur apud eos,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥposs̃ benignã sane operã frat̃nȩ utilitati
delectit impendere : ut quoscũq terrarũ locos.
quȩ ue animalia uł herbas atq arbores. siue
lapides uł metalla in cognita. speciesq quas libet qͦs¬
scriptura cõmemorat. ea generatĩ digerens
sola exposita litteris mandet: Potest etiã denu¬
meris fieri ut eorũ tantũ mͦ numerorũ expo¬
sita ratio conscribat᷑. quos diuina scriptura
meminit: quorũ aliqđ aut om̃ia iã forte facta s.
sic̃ multa quȩ abonis doctisq xp̃ianis elaborata &
conscripta ñ arbitrabam᷑ inuenimꝰ. sed siue ꝓpt̃ turbas
neglegentiũ siue ꝓpt̃ inuidorũ occultationes latent.
qđ utrũ deratione disputan difieri possit ignoro. & ui
det᷑ mꝰ posse. qr ꝑ totũ textũ scripturarũ colligataẽ. ner¬
uorũ uice & ideo magis ad abigua soluenda & explican¬
da deqͥb postloquem. legentes adiuuat. quã ad in cog¬

Expanded text:
qui possunt, benignam sane operam fraternae utilitati qui possunt, benignam sane operam fraternae utilitati delectet impendere, ut quoscumque terrarum locos, quaeve animalia vel herbas atque arbores sive lapides vel metalla incognita, speciesque quaslibet Scriptura commemorat, ea generatim digerens, sola exposita litteris mandet. Potest etiam de numeris fieri, ut eorum tantummodo numerorum exposita ratio conscribatur, quos divina Scriptura meminit. Quorum aliqua aut omnia forte jam facta sunt, sicut multa quae a bonis doctisque christianis elaborata atque conscripta non arbitrabamur, invenimus; sed sive propter turbas negligentium, sive propter invidorum occultationes latent. Quod utrum de ratione disputandi fieri possit, ignoro: et vi posse, quia per totum textum Scripturarum colligata est nervorum vice; et ideo magis ad ambigua solvenda et explicanda, de quibus post loquemur, legentes adjuvat, quam ad incog
Abbreviated transcription (Latin):
nis quȩ apđ gentes inueniutur . p̃t̃ historiã rerũ
uł p̃ceriti tẽporis uł p̃sentis ad sensus corporis¬
ꝑtinentiũ . Quib etiã utiliũ artiũ corporalium
experim̃ta & coniecturȩ annumerantur. & p̃ter
rationẽ disputationis & numeri nihilutileeẽ
arbitror : In qͥb: om̃ib: tenendũ ẽ. neqͥd nimis. &
maxime in his quȩ ad corporis sensus ꝑtinentia
uoluunt᷑ tẽporib & continent᷑ locis : Sicut aut̃
qͥdã de uerbis om̃ib & nominib hebrȩis. & syris.
&egiptiis uł siqua alia lingua inscripturis scĩs
inueniri potest quȩ in eissine int̃p̃tatione s posita
fecer̃ ut ea separatĩ int̃p̃tarent᷑: & qđ eusebius
fecit detẽporũ historia ꝓpt̃ diuinorũ librorũ
questiones quȩ usũ eiꝰ flagitant. Qđ ergo hi ficer̃
dehis reb ut ñ sit necesse xp̃iano inmultisꝓpt̃
pauca laborare : sicuidõ posse fieri. siquẽcorũ

Expanded text:
nis, quae apud gentes inueniuntur, praeter historiam rerum nis, quae apud gentes inueniuntur, praeter historiam rerum uel praeteriti temporis uel ppertinentium, quibus etiam utilium artium corporalium experimenta et conjecturae annumerantur, et praeter rationem disputationis et numeri, nihil utile esse arbitror. In quibus omnibus tenendum est, Ne quid nimis; et maxime in iis quae ad corporis sensus pertine continentur locis. 59. Sicut autem quidam de verbis omnibus et nominibus hebraeis, et syris, et aegyptiis, vel si qua alia lingua in Scripturis sanctis inveniri potest, quae in eis sine interpretatione sunt posita, fecerunt, ut ea separatim interpretarentur; et quod Eusebius fecit de temporum historia propter divinorum Librorum quaestiones, quae usum ejus flagitant: quod ergo hi fecerunt de his rebus, ut non sit necesse christiano in multis propter pauca laborare; sic video posse fieri, si quem eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tabilẽ supͣ seueritatẽ. & mutabilia infrase. Cetera ad
untus dĩ laudẽ atq dilectionẽ cuncta conuertere. a quo¬
cuncta eẽ . cognoscit. doctus uideri potest: eẽ autẽ
sapiens nullomͦ : Quã obrẽ uidet̃ m studiosis ox inge¬
niosis ad olescentib & tim̃ tib dm̃. beatãq: uitã quȩ¬
rentib salubrit p̃cipi. ut nullas doctrinas quȩ p̃t̃ ec
cent. & siquas inuenerint ab hominibi institutas
uarias ꝓpt̃ diuersã uoluntatẽ instituentiũ & ignotas
ꝓpt̃ suspitiones errantiũ. maxime si habent etiã
cũde monib: initã societatẽ ꝑ qamdã significa¬
tionẽ : qͥsi quȩdã pacta atq: conuenta : repudient
penitꝰ & detestent᷑. alienent etiã studiũ a suꝑfluis
& luxuriosis hominũ institutis : Illauͦ instituta homi¬
nũ quȩ ad societatẽ conuiuentiũ ualent. ꝓipsa uitȩ
huiꝰ naessitate ñ negligant : Inceteris autẽ doctri¬

Expanded text:
tabilem supra se ueritatem et mutabilia infra se cetera ad tabilem supra se ueritatem et mutabilia infra se cetera ad unius dei laudem atque dilectionem cuncta conuertere, a quocuncta esse cognoscit,: doctus uideri potest, esse autem sapiens nullo modo. Quam ob rem uidetur mihi studiosis et ingeniosis adulescentius et timentibus deum beatamque uitam quaerentibus salubriter praecipi, ut nullas doctrinas, quae praetercent, et si quas inuenerint ab hominibus institutas, uarias propter diuersam uoluntatem instituentium et ignotas propter suspiciones errantium, maxime si habent etiam cum daemonibus initam societatem per quarundam significationum quasi quaedam pacta atque conuenta, repudient penitus et detestentur, alienent etiam studium a superfluis et luxuriosis hominum institutis. illa uero instituta hominum, quae ad societatem conuiuentium ualent, pro ipsa uitae huius necessitate non neglegant. in ceteris autem doctri
Abbreviated transcription (Latin):
Itaqͥsquã potest efficere cũ uoluerit ut ter terna Aut
ñ sint nouem aut ñ possint efficere quadratã figurã. aut
non ad t̃nariũ numerũ triplasint. ad senariũ. sesqualtera
ad nullũ dupla. quia intelligibiles numeri sȩmissem
ñ habent:. Siueergo in seipsis considerent᷑. siue ad fi¬
gurarũ aut ad sonorũ aliarũue motionũ leges. nu¬
meri adhibeant᷑ incõmutabiles regulas habent. neq
ullomͦ ab hominib: institutas. sed ingeniosorũ sagacitate
cõꝑtas. Quȩ tam̃ om̃ia qͥsqͥs ita dilexerit . ut iactarese
int̃ imꝑitos uelit. & ñ potius quȩrere unde sint uera.
quȩ tantũ mͦ uera eẽ ꝑsenserit. & unde quȩdã ñ solũ
uera. sed etiã in cõmutabilia. quȩ in cõmutabilia eẽ
cõphenderit. acsic aspecie corporũ usq adhumanã
m̃tẽ ꝑueniens. cũ &ipsã mutabilẽ in uenerit qđ nunc
docta. nunc indoctasit constituta. tam̃ int̃ in cõmu¬

Expanded text:
ita quisquam potest efficere cum voluerit, ut ter terna aut ita quisquam potest efficere cum voluerit, ut ter terna aut non sint novem, aut non possint efficere quadratam figuram, aut non ad ternarium numerum tripla sint, ad senarium sescupla, ad nullum dupla, quia intelligibiles numeri semissem non habent. siue ergo in se ipsis considerentur siue ad figurarum aut sonorum aliarumue motionum leges numeri adhibeantur, incommutabiles regulas habent neque ullo modo ab hominibus institutas, sed ingeniosorum sagacitate conpertas. quae tamen omnia quisquis ita dilexerit, ut iactare se inter imperitos uelit et non potius quaerere, unde sint uera quae tantummodo uera esse persenserit, et unde quaedam non solum uera sed etiam incommutabilia, quae incommutabilia esse comprehenderit, ac sic ab specie corporum usque ad humanam mentem perueniens, cum et ipsam mutabilem inuenerit, quod nunc docta, nunc indocta sit, constituta tamen inter incommu
Abbreviated transcription (Latin):
anĩ aduertunt cũ faciunt. aut intelligant cuaudiuint
Iuiauitẽ ãbulare ñ poss multominꝰ ea curanist . Quenat
eabemendo possatendere Ita plerũq citius ingr¬
nosis uidet ñeẽ ritã itã condusionẽ quã p̃ceptaes
cipit Tardus autt̃ ñ eã uidet: sed multominꝰ qđde
illi p̃cipit᷑ magisq in his om̃ib: ipsi spatacula ueri¬
tans sȩpedelectant. quã excis indisputando aut iudi¬
dodo adiuuamꝰ Nisi forte qđ exercitatiora rcddunt
ingenia sietiã maligniora auc in flatoraiñneddant
hoc ẽ ut aut decipere ueri simili sermone. atq int̃ro¬
grrtanib: ament aut aliqͥd magnũ qͦ sebonis atq in no¬
cenntib ante pondnit sea ssecutos putent qͥista ddico¬
clarũ ẽ qđ ñ sit ab hominib: instituta sed potiꝰ indagata
&inuenta: Nonenĩ sic̃ pͥmã syllabã italiȩ quã breuem
ꝓnuntiauer̃ ueteres uoluit uirgilius & longa facta est :

Expanded text:
animadvertunt cum faciunt, aut intelligunt cum audiunt; animadvertunt cum faciunt, aut intelligunt cum audiunt; qui autem ambulare non possunt, multo minus ea curant quae nec experiendo possunt attendere. ita plerumque citius ingeniosus uidet non esse ratam conclusionem quam praecepta eius capit, tardus autem non eam uidet, sed multo minus quod de illa praecipitur, magisque in his omnibus ipsa spectacula ueritatis saepe delectant, quam ex eis in disputando aut iudicando adiuuamur; nisi forte quod exercitatiora reddunt ingenia, si etiam maligniora aut inflatiora non reddant, hoc est ut aut decipere uerisimili sermone atque interrogationibus ament aut aliquid magnum, quo se bonis atque innocentibus anteponant, se assecutos putent qui ista didiceclarum est, quod non sit ab hominibus instituta, sed potius indagata et inventa. Non enim sicut primam syllabam Italiae quam brevem pronuntiaverunt veteres, voluit Virgilius et longa facta est,
Abbreviated transcription (Latin):
uł sciri uł credi aliqd faciunt. aut expetendũ fugien¬
dũ ue ammos mouent : & inuentȩ potius qđ icase ha¬
beant. quã ut ita se haberent institutȩ: Sed hȩc pars
ligamꝰ ad hibenda ẽ . Illauͦ condusionũ & definitionũ.
& distributionũ plurimũ intellectorẽ adiuuat.
tantũ absit error quouident᷑ sibi homines ipsam
beatȩ uitȩ ueritatẽ didicisse. cũ ista didicerint
Quãquã plerũq accidat. ut facilius homines reseas
assequant᷑ ꝓpt̃ quas assequendas ista discuntur.
quã taliũ p̃ceptorũ nobississimas & spino sissimas
disciplinas : Tanquã si qͥ spiã dare uolens p̃cepta om¬
bulandi moneat ñ eẽ leuandũ posteriorẽ pedem
nisicũ posuerit priorẽ deinde minutatĩ quẽ a d modi
anticulorũ & poplitũ cardines oportiat mouere
describut. uera enĩdicit. necalit̃ ambul ari pocest:
seefacilus homines hȩcfaciendo ambulant qn

Expanded text:
uel sciri uel credi aliquid faciunt aut ad expetendum fugienuel sciri uel credi aliquid faciunt aut ad expetendum fugiendumue animos mouent, et inuentae potius, quod ita se habeant, quam ut ita se haberent, institutae. Sed haec pars nda est. Illa vero conclusionum, et definitionum, et distributionum, plurimum intellectorem adjuvat, tantum absit error, quo videntur sibi homines ipsam beatae vitae veritatem didicisse, cum ista didicerint. Quanquam plerumque accidat, ut facilius homines res eas assequantur, propter quas assequendas ista discuntur, quam talium praeceptorum nodosissimas et spinosissimas disciplinas. Tanquam si quispiam dare volens praecepta ambulandi, moneat non esse levandum posteriorem pedem, nisi cum posuerit priorem: deinde minutatim, quemadmodum articulorum et poplitum cardines oporteat movere, describat: vera enim dicit, nec aliter ambulari potest, sed facilius homines haec faciendo ambulant, quam
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ñ s̃. quãuis eẽ possint : Nãqͥdicit septẽ & triaxi eẽ¬
iddicit qđ omino cẽ ñ potest Quiautẽ dicit Kalendis
uerbigrã ianuariis pluisse. tã & si factũñ sit : id tam̃
dicit qđ fieri potuerit: De finitio gͦ & diuisio faloꝵ
potist cẽ. uerissima: quãuis falsa ipsa utiq uera ñ sunt :¬
Suntetũ quȩdã p̃cepta uberioris disputationis quieiã
eloquentia nominant᷑ : quȩ nihil ominꝰ uera s̃ quã cus
cis possint etiã falsa ꝑ suaderi Sed quia & uera poss̃
ñ ẽ facultas ipsa culpabilis. sed ea maleutentiũ ꝑ uer¬
sitas : Nãneq hoc abhominib: insticutũ ẽ . ut caritatis
expressio conciliet auditorẽ. autut facile qđ intendit
insinuet breuis & aꝑta narratio. &uarietas eiꝰ sine fasti¬
dio teneat intentos. & cetere huiꝰmodi obseruationes.
quȩ siue in falsis siue inueris causis uerȩ s̃ : tam̃ in qͣntũ

Expanded text:
quae non sunt, quamuis esse possint. nam qui dicit septequae non sunt, quamuis esse possint. nam qui dicit septeid dicit quod omnino esse non potest. qui autem dicit kalendis, uerbi gratia, ianuariis pluisse, tametsi factum non sit, id tamen dicit quod fieri potuerit. definitio ergo et diuisio falsorum potest esse uerissima, quamuis falsa ipsa utique uera non sinttationis, quae iam eloquentia nominatur, quae nihilominus uera sunt, quamuis eis possint etiam falsa persuaderi; sed quia et uera possunt, non est facultas ipsa culpabilis, sed male utentium peruersitas. nam neque hoc ab hominibus institutum est, ut ueritatis expressio conciliet auditorem aut ut facile quod intendit insinuet breuis et aperta narratio et uarietas eius sine fastidio teneat intentos et ceterae huius modi obseruationes, quae siue in falsis siue in ueris causis uerae sunt tamen, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
mortuorũ quã illeqͥ nouit consequenscẽ ut si rescr
entudefiniendi. diuidendi atq partiendi. quãquã
etiã reb falsis plerũq: adhibeat᷑ : ipsa tam̃ ñ ẽ falsa
neq ab hominib: instituta sedrerũ ratione cõꝑta:
Non enĩ quia & fabulissuis eã poete & opinionib a
errorissui ułfalsi philo sophi uł etiã heretici hoc ẽ
falsixp̃iam adhibere consuer̃ ꝓpterea falsũ est
neq: in dȩfiniendo .naq: indiuidendo aut partiendo
aliqͥd cõplectendũ eẽ. qđ adrẽ ipsã ñ ꝑtinet pterean
dũ hocuerũ ẽ etiã siea quȩ defimunt᷑ aut distribuunt᷑
uera ñ sint : Nã &ipsũ falsũ definit᷑ cũ dicimꝰ falsũ eẽ
significationẽ rei ñ ita se habentis ut significat᷑. sue
alio aliqͦm quȩ definitio ueraẽ quãuis falsũ uerũ
eẽ ñ possit: Possumꝰ etã diuiđẽ dicentes duo eẽ genera
falsi. unũ eorũ quȩ om̃ino ec̃ ñ poss alterũ eorũ

Expanded text:
mortuorum quam ille qui nouit consequens esse, ut, si ret. Item scientia definiendi, diuidendi atque partiendi quamquam etiam in rebus falsis plerumque adhibeatur, ipsa tamen falsa non est neque ab hominibus instituta, sed in rerum ratione comperta. non enim, quia et fabulis suis eam poetae et opinionibus erroris sui uel falsi philosophi uel etiam haeretici, hoc est falsi christiani, adhibere consueuerunt, propterea falsum est neque in definiendo neque in diuidendo aut partiendo aliquid complectendum esse, quod ad rem ipsam non pertinibuuntur uera non sint. nam et ipsum falsum definitur, cum dicimus falsam esse significationem rei non ita se habentis, ut significatur, siue alio aliquo modo: quae definitio uera est, quamuis falsum uerum esse non possit. possumus etiam diuidere dicentes duo esse genera falsi, unum eorum quae omnino esse non possunt, alterum eorum
Abbreviated transcription (Latin):
dit ab hominib institutas. & ille qͥdemonstrat
sydera eorũq motus. ñ ase uł ab homine aliquorẽ
institutã demonstrat : sic etiã qͥdicit cũ falsũ est
qđ seqͥt᷑. necesse ẽ ut falsũsit qđ p̃cedit uerissime
dicit. Neq ipse facit ut ita sit sed tantũ ita eẽ.
demonstrat: Exhac regula illud ẽ. qđ deapło
cõmemorauimꝰ. p̃cedit enĩ ñ eẽ. resurrectionẽ

Expanded text:
institutas: et ille qui demonstrat sidera eorumque motus, non a se vel ab homine aliquo rem institutam demonstrat: sic etiam qui dicit cum falsum est quod consequitur, necesse est ut falsum sit quod praecedit, verissime dicit; neque ipse facit ut ita sit, sed tantum ita esse demonstrat. Ex hac regula illud est quod de Apostolo commemoravimus: praecedit enim: Non esse resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
Sedueris certisq sententiiscũ incerte uera conexione
iungunt᷑: etiã ipse certȩ fiant necesseẽ : Iuidã aut̃ sic se
iactant cũ ueritatẽ conexionũ didicerint : qͣsi senten¬
tiarũ ipsa sit ueritas &rursas qͥdã plerũq retinentes
uerã sententiã malese concẽnunt q lege scondu¬
sionis ignorant. cũ melior sit qͥ nouit eẽresumectionẽ

Expanded text:
sed ueris certisque sententiis cum incertae uera conexione sed ueris certisque sententiis cum incertae uera conexione iunguntur, etiam ipsae certae fiant necesse est. quidam autem sic se iactant, cum ueritatem conexionum didicerint, quasi sententiarum ipsa sit ueritas. et rursus quidam plerumque retinentes ueram sententiam male se contemnunt, quia leges conclusionis igno
Abbreviated transcription (Latin):
penitrat sensisse p̃cedentia. quorũ consequentia
uidet eẽ. respuenda: lamhine intelligere faci¬
leẽ. sic̃ infalsis sententiis ueras: sic inueris sen¬
tentus falsas conclusiones eẽ posse: lac enim
cessum : Deinde assũpsisse. non ẽ. autẽ iustꝰ. quo item
concesso. intulisse conclusionẽ . Non ẽ. igit᷑ bonus :
Quȩtã & siuera sunt om̃ia : ñ ẽ. tam̃ uera regula conclu¬
sionis: Non enĩ ablato sic̃ consequenti aufert᷑ necessa¬
rio qđ p̃cedit. ita etã ablato p̃cedenti aufert᷑ neessa¬
rio qđ conseqͥt᷑. Quia uerũ ẽ. cũ dicimꝰ. siorator est
homo ẽ exqua ꝓpositione si assumamꝰ ñ ẽ igit᷑ homo:¬
tentiarũ ueritatẽ: In illis discit᷑ qͥd sit consequens:
repugnans: si homo ẽ quadrupes ẽ : Hic ergo deipsa
conexione iudcat᷑ : inueritate autẽ sententiarũ
ipse ꝑse sententiȩ ñ earũ conexio consideranda est

Expanded text:
paeniteat sensisse praecedentia, quorum consequentia paeniteat sensisse praecedentia, quorum consequentia uidet esse respuenda. iam hinc intellegere facile est sicut in falsis sententiis ueras, sic in ueris sententiis falsas conclusiones esse posse. fac enim t esse concessum; deinde assumsisse: "non est autem iustus"; quo item concesso intulisse conclusionem: "non est igitur bonus". quae tametsi uera sint omnia, non est tamen uera regula conclusionis. non enim, sicut ablato consequenti aufertur necessario quod praecedit, ita etiam ablato praecedenti aufertur necessario quod sequitur. quia uerum est, cum dicimus: nai orator est, homo est", ex qua propositione si assumamus: "notentiarum ueritatem. in illis discitur quid sit consequens, equens; repugnans: "si homo est, quadrupes est". hic ergo de ipsa conexione iudicatur. in ueritate autem sententiarum ipsae per se sententiae, non earum conexio consideranda est.
Abbreviated transcription (Latin):
neq: xp̃cresurrex̃: Xp̃c autẽ resurre t̃: estigit᷑
resurrectio mortuorũ: Hoc ergo ut consequenti
ablato auserat᷑ etiã necessario qđ p̃cedit n infttuer̃
homines sed ostender̃. & hȩc regula ꝑtinet adue¬
ritatẽ conexionũ : ñ adueritatẽ sententiarum:
Sedin hoc loco deresurratione cũigerit᷑. & regula
conexionis uera ẽ : & ipsa in condusione sentenia:
Infalsis autt̃ sententiis conexionis ueritas est istom:
Faciamꝰ aliquẽ concessisse sianimal est codlea
uocẽ habet: Hoc concesso: cũ ꝓbatũ fuerit uocẽ
codeĩ ñhabere. qm̃ consequena ha blato.
illud qđ p̃cedit aufert̃: concludit᷑ ñ eẽ. animal
cocleã. quȩ sententia falsa ẽ. sed ex concesso falso:
uera ẽ. conclusionis conexio: Ueritasitaq senten¬
tiȩ ꝑse ipsa ualet : ueritas autẽ conexionis exeiꝰ
cũ quo agit᷑ opinione uł concessione consistit:
Ideo autẽ ut supͣ diximꝰ infertur uera conexione
qđ falsũ ẽ : ut eũ cuiꝰ errorẽ corrigere uolumꝰ

Expanded text:
 resurrexit. Christus autem resurrexit; est igitur resurrectio mortuorum". hoc ergo, ut consequenti ablato auferatur etiam necessario quod praecedit, non instituerunt homines, sed ostenderunt. et haec regula pertinet ad ueritatem conexionum, non ad ueritatem sententiarum. Sed in hoc loco de resurrectione cum ageretur, et regula. conexionis uera est et ipsa in conclusione sententia. in falsis autem sententiis conexionis ueritas est isto modo. faciamus aliquem concessisse: "si animal est coclea, uocem habet". hoc concesso cum probatum fuerit uocem cocleam non habere, quo- Diam consequenti ablato illud quod praecedit aufertur, concluditur non esse animal cocleam. quae sententia falsa est, sed ex concesso falso uera conclusionis conexio. ueritas itaque sententiae per se ipsam ualet, ueritas autem conexionis ei eius cum quo agitur opinione uel concessione consistit. ideo autem, ut supra diximus, infertur uera conexione quod falsum est, ut eum cuius errorem corrigere uolumus
Abbreviated transcription (Latin):
Illa qͦq eloquentia generis tẽꝑati apđ eloquentẽ ecdđasticũ
nec in ornata relinqͥt᷑ nec indecent̃ ornat᷑: nec solũ hocappe¬
ti t ut delectet qđ solũ apdalios ꝓfitet. uerũ eaã in his quȩ
lauda .t siue uituꝑa. it istis appecendis uł firmius tenendis.
illis autẽ deuitandis. uł respuendis. uult utiq obȩdienter
audiri. siaut̃ ñaudit̃ intelligent̃ neclibent̃ potest. Proinde
illatria ut intelligant qͥudiunt. ut delectent᷑. ut obȩdiant
etiã in hoc genere agendũ ẽ ubi tenet delectatio pͥncipatũ.
lã uͦubi mouere & flectere grandigenere opꝰ ẽ audicorẽ
Unde & inistogenere ubi ad obȩdientiã cordurũ dictionis
granditate flertendũ ẽ.: nisi & intalligent̃ & libent̃ qͥdicit
audiat᷑ ñ potest obȩdient̃ audiri. Hab& aut̃ ut obȩdient̃
dicentis: Nã qͥsapient̃ & eloquent̃ dicit. uiuit aut̃ neqͥter:

Expanded text:
Illa quoque eloquentia generis temperati apud eloquentem ecclesiasticum, Illa quoque eloquentia generis temperati apud eloquentem ecclesiasticum, nec inornata relinquitur, nec indecenter ornatur: nec solum hoc appetit ut delectet, quod solum apud alios profitetur; verum etiam in iis quae laudat, sive vituperat, istis appetendis vel firmius tenendis, illis autem devitandis vel respuendis, vult utique obedienter audiri. Si autem non auditur intelligenter, nec libenter potest. Proinde illa tria, ut intelligant qui audiunt, ut delectentur, ut obediant, etiam in hoc genere agendum est, ubi tenet delectatio principatum. 58. Jam vero ubi movere et flectere grandi genere opus est auditorem Unde et in isto genere, ubi ad obedientiam cor durum dictionis granditate flectendum est, nisi et intelligenter et libenter qui dicit audiatur, non potest obedienter audiri. CAPUT XXVII.-- Obedientius dicentis. Nam qui sapienter et eloquenter dicit, vivit autem nequiter,
Abbreviated transcription (Latin):
soluit difficillimas questiones. & inopinatamanifestatione
demonstrat. dũ sententias acutissimas denescioqͥb: qͣsi ca¬
uernis unde ñ sꝑabat᷑ eruit & ostendit. cũ aduersarii c̃uin¬
cit errorẽ & docet falsũ cẽ. qđ ab illo diciuidebat̃. in anictũ
naturale & ñnulla ñiactanticula sed qͣsinecessaria atq
ut ita dicã ipsis reb: ex ortanumero sitas lausularũ
tantis exclamationesexcitat. ut uix intelligat᷑ eẽ sub¬
missa Non enĩqeneq incedit ornataneq armata.
sed tanquã nuda c̃gredit᷑ id eo ñ ad ũsariũ neruis lacer¬
tisq collidit. & obsistantẽ subruit acdestriuc m̃bris
fortissimis falsitatẽ. Vnde aut̃ crebro & multũ accla¬
mat᷑ ita dicentib: nisiqr ueritas sic de monstrata. sic
defensa. sic inuicta delectat: & in hocigit᷑ genere
submisso iste nr̃ doctor &dictor idageredeb&. ut
ñ solũ intelligent̃ uerũ etiã libent᷑ & obȩdient̃ audiat᷑

Expanded text:
solvit difficillimas quaestiones, et inopinata manifestatione demonstrat; dum sententias acutissimas de nescio quibus quasi cavernis, unde non sperabatur, eruit, et ostendit; dum adversarii convincit errorem, et docet falsum esse quod ab illo dici videbatur invictum; naturale, et nonnulla, non jactanticula, sed quasi necessaria, atque, ut ita dicam, ipsis rebus extorta numerositas clausularum; tantas acclamationes excitat, ut vix intelligatur esse submissa. Non enim quia neque incedit ornata, neque armata, sed tanquam nuda congreditur, ideo non adversarium nervis lacertisque collidit; et obsistentem subruit ac destruit membris fortissimis falsitatem. Unde autem crebro et multum acclamatur ita dicentibus, nisi quia veritas sic demonstrata, sic defensa, sic invicta delectat? Et in hoc igitur genere submisso iste noster doctor et dictor id agere debet, ut non solum intelligenter, verum etiam libenter et obedienter audiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptibilit̃ uiuit. Sic nãq elegit bonãuitã. ut etiã
bonã ñ neglegat famã. Sed ꝓuideat bona corãdõ
& hominib: qͣntũ potest. Illũ tĩdo : his consulendo
In illo eaã sermone malitreb placere quã uerb. nec
utileẽ : nisi ad subuersionẽ audientiũ. Neq eñĩ hoc
ideo dictũ ut aduersaris oppugnantib ueritatẽ.¬

Expanded text:
temptibiliter vivit. Sic namque eligit bonam vitam, ut etiam bonam non negligat famam, sed provideat bona coram Deo et hominibus , quantum potest, illum timendo, his consulendo. In ipso etiam sermone malit rebus placere quam verbis; nec utile est, nisi ad subversionem audientium . Neque enim hoc ideo dictum est, ut adversariis oppugnantib
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ priores mores ꝑditos interimit. reformat᷑
inmelius: sic etiã corpus post istã mortẽ quã
uinculo peccati om̃s debemꝰ. credendũ & span¬
dũ ẽ. resurrectionis tẽpore in melius cõmutari
ut ncaro & sanguis regnũ dĩ possideat. qđ sieri
npotest sed corruptibile hoc induat incorrip¬
nonẽ. & mortale hoc induat immortalitatẽ
muillãq faciens molestiã quia nullã patietuir
indigentiã: ab eata ꝑfectaq amma cũ sũma
quiete uegetetur : Cuiꝰ autẽ animꝰ ñmoritꝰ¬
huic scło neq incipit configurari ueritato in
Sraui orẽ mortẽ morte corporis trahitur
neq ad cõmutationẽ cȩlestis habitudinis
neqanimũ. neq corpus humanũ om̃imodo
interitũ pati. sed impios resurgere adpȩnas
iȩstimabiles: pios autẽ aduitã ȩt̃nã. In his¬

Expanded text:
qua priores mores perditos interemit, reformatur qua priores mores perditos interemit, reformatur in melius; sic etiam corpus post istam mortem, quam vinculo peccati omnes debemus, credendum et sperandum est resurrectionis tempore in melius commutari, ut non caro et sanguis regnum Dei possideant, quod fieri non potest; sed corruptibile hoc induat incorruptionem, et mortale hoc induat immortalitatem , nullamque faciens molestiam, quia nullam patietur indigentiam, a beata perfectaque anima cum summa quiete vegetetur. CAhuic saeculo, neque incipit configurari veritati, in graviorem mortem morte corporis trahitur; neque ad commutationem coelestis habitudinis, neque animum, neque corpus humanum omnimodum interitum pati; sed impios resurgere ad poenas inaestimabiles, pios autem ad vitam aeternam.