comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ille cum sole &e ante lunam generationes genera¬
tionum. neq dominatus est a mari usq ad mare
& a flumine tisq ad terminos orbis terrarum.
nec om̃s gentes seruierunt ei. neq ante solemper¬
mansit nomen eiꝰ neq benedicae sunt in ipso
om̃s tribus terrȩ. neq om̃s gentes magnificaue¬
runt eum. Ex parte autem & quasi in umbra
igitur saluator habet & salomonem & oterosscõs
intypum aduentus sui: sic & antixp̃c pessimũ
raem antiochum qui scõs ꝑsecutus est templũq
ui lauit. recte typtim sũi habuisse aduentus¬
credendus est. Sequamur g expositionis ordu¬
nem iuxta utranq explanationem & qluciad¬
uersarus. quid nr̃is uideatur breuit annotem
S tabit in quiunt in loco seleua fris eiuis antocena
epiphanes. Cui primum abiis qui in seria
ꝑtholomeo fauebunt non dabitur honor regi¬
us sel postea simulatione clementiȩ obtineoit
regnum syriȩ. Et brachia pagnanas ptaplor¬

Expanded text:
ille cum sole et ante lunam generationis generaille cum sole et ante lunam generationis generationum : neque dominatus est a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrarum, nec omnes gentes servierunt ei, neque ante solem permansit nomen ejus: nec benedictae sunt in ipso omnes tribus terrae, neque omnes gentes magnificaverunt eum. Ex parte autem et quasi in umbra,igitur Salvator habet, et Salomonem, et caeteros sanctos, in typum adventus sui: sic et Antichristus pessimum regem Antiochum, qui sanctos persecutus est, templumque violavit, recte typum sui habuisse credendus est. Sequamur igitur expositionis ordinem, et juxta utramque explanationem, quid adversariis, quid nostris videatur, breviter annotemus. Stabit, inquiunt, in loco Seleuci, frater ejus Antiochus Epiphanes, cui primum ab his qui in Syria Ptolemaeo favebant non dabatur honor regius, sed postea simulatione clementiae obtinuit regnum Syriae. Et brachia pugnantis Ptolem
Abbreviated transcription (Latin):
rium ac nos nulla contentio est. Cȩtera quȩ
sequuntur usꝙ ad finem uoluminis ille inter¬
pretatur suꝑ ꝑsona antiochi qui cognominatꝰ
ochimagni. qui post seleucum undecimann
regnauit insyria. obtinuit ꝙ udeam. sub
quolagis dĩ ꝑsecutio & machabaos bella nar¬
rantur. Nr̃ autem hec om̃ia de antiapo pro¬
phetari arbitrantur. qui ultimo temport
retantos in medio derdiquerit sermopphe¬
acus a seleuco usq ad consum mationem
mundi. Respondentq: quod in priore bysto
medio transilitis repente uenerit ad alexandrũ
regem macedonumꝰ. & hanc esse seripture sc̃e
consuetudinem. non uniuersa narrare. sel ca quȩ
maiora uideantur exponere. Cumq multa quȩ
postea lacturi & exposituri sumꝰ suꝑ antiochi
ꝑsona conuemant: typum eum uolunt fuisse
antixp̃i. & quȩ in illo ex parte prȩcesserunt᷑.
in antixp̃o ex toto esse complenda. & hunc essẽ
morem scripture sçẽ ut futuroꝵ ueritateme
moni non ualent conuenire. Neq enimꝑmansit

Expanded text:
 Al. nos, nulla contentio est. Caetera quae sequuntur usque ad finem voluminis, ille interpretatur super persona Antiochi qui cognominatus ochi Magni, qui post Seleucum undecim annis regnavit in Syria, obtinuitque Judaeam, sub quo Legis Dei persecutio et Machabaeorum bella narrantur. Nostri autem haec omnia de Antichristo prophetari arbitrantur qui ultimo tempore re tantos in medio dereliquerit sermo propheticus, a Seleuco usque ad consummationem mundi: respondent quod et in priori histormedio transilitis, repente venerit ad Alexandrum regem Macedonum: et hanc esse Scripturae sanctae consuetudinem, non universa narrare, sed ea quae majora videantur exponere. Cumque multa quae postea lecturi et exposituri sumus, super Antiochi persona conveniant, typum eum volunt Antichristi habere: et quae in illo ex parte praecesserint, in Antichristo ex toto esse complenda. Et hunc esse morem Scripturae sanctae, ut futurorum veritatem moni non valent convenire: Neque enim permansit
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ chaldaicȩ dicitur. ESSAITa. Cumꝙ
ab hebreo quȩrerem quid significaret:
respondituim uerbisonare. AEAEAΡ. quã
nosulccebram siue cΦΩArca. hoc est erro
coe id est peccata appellant. Uixerunt
ergo uiri illi. Non inueniemꝰ in danihelem
conuersatio in qua inimici nullam repertun
oecasionem nisi inlegitimis dĩ. IUNe prin¬
cipes & satrapȩ subr ipuerunt regi. & sic locu¬
tisunt ei. Pulchre dixit. subripuerunt. Non
emm hoc locuti sunt quod agere cogitabant.
sed ꝑ honorem regis in imico moliunt᷑ insidias.
Une itaq rex confirma sententiã & scribe
dec retũ. ut non immutetur qđ staͣtũ est a
medis atq persis. Perspicuũ fit quod supra
medoꝵ atq persarum. Q god cũ danihel
comperisset᷑: id est constitutã legem: ingressus
est domũ suam. & fenestris aꝑtis incenaculo
suo contra ierłm trib temporib in die flecte
bat genua sua. de om̃i scriptura sacra celeri
memoria congregandũ est ubi. AO eΩTω

Expanded text:
quae Chaldaice dicitur ESSAITHA. Cumque quae Chaldaice dicitur ESSAITHA. Cumque ab Hebraeo quaererem quid significaret, respondit vim verbi sonare δέλεαρ, quam nos illecebram sive σφάλμα, hoc est, erroτίας, id est, peccata appellat. Dixerunt ergo viri illi: Non inveniemus Al. invenimconversatio in qua inimici nullam reperiunt occasionem, nisi forte in legitimis Dei. Tunc principes, et satrapae surripuerunt regi, et sic locuti sunt ei. Pulchre dixit, surripuerunt: Non enim hoc locuti sunt, quod agere cogitabant, sed per honorem regis, inimico moliuntur insidias. Nunc itaque, rex, confirma sententiam et scribe decretum, ut non immutetur, 659 quod statutum est a Medis atque Persis. Perspicuum fit  Al. sit Medorum atque Persarum. Quod cum Daniel comperisset, id est, constitutam legem, ingressus est domum suam, et, fenestris apertis in coenaculo suo contra Jerusalem, re consueverat. De omni Scriptura sancta celeri memoria congregandum est, ubi δώματα,
Abbreviated transcription (Latin):
yc in t̾pretatus est. Cumq quererem qui
essent isti principes. TMeTIΚor uel cyde
qui dixerunt. Et duosuiros quos constituit
cumeo & satrapȩ centum uiginti. Quia gͥdu
obus principib int̃ quos tercius erat hu̾nc
primũ facere cogitabat: inuidic & infidia¬
rum nata occasio ÷. Querebant occasionẽ
ut inuenirent daniheli exlatere regis. &
in hoc loco. hebrei tale nescio quid suspi¬
cantur. Latus regis regina est uel concu¬
bine eius cȩtereq uxores quȩ ex latere
dormiunt. Quereb ant ergo occasionem
in reb huiꝰcemodi. si in sermone. tactu. nu¬
tu. internncio. possent accusare dani¬
chuserat & eum in re stupri arguere ñ
poterant. Hoc illi dixerint: qui ꝓpter
occasionẽ unius uerbi longas solent fabu¬
las texere. Nos int̃pretemur simpliciter
quod nullam occasionẽ aduerfus eum rep¬
pererint in qua regi noxius fuerit. eo
retur in eo. Prosuspicione. theodotio &

Expanded text:
ὺς interpretatus est. Cumque quaererem qui ὺς interpretatus est. Cumque quaererem qui essent isti principes τακτικοὶ, vel συνεκqui dixerunt: et duos viros quos constituit cum eo, et satrapae centum viginti. Quia igituos principes, inter quos erat tertius, hunc primum facere rex cogitabat, invidiae et insidiarum nata occasio est. Quaerebant occasionem ut invenirent Danieli ex latere regis. Et in hoc loco Hebraei tale nescio quid suspicantur: latus regis, regina est, vel concubinae ejus caeteraeque uxores, quae ex latere dormiunt. Quaerebant ergo occasionem in rebus hujuscemodi, si in sermone, tactu, nutu, internuntio possent accusare Danichus erat, et eum in re stupri arguere non poterant. Hoc illi dixerint, qui propter occasionem unius verbi longas solent fabulas texere. Nos interpretemur simpliciter, quod nullam occasionem adversus eum reperirint, in qua regi noxius fuerit, eo cio non inveniretur in eo. Pro suspicione Theodotio et
Abbreviated transcription (Latin):
adduxit in mediã. & unun de trib princi¬
pibus qui ciniuerso regnocius preerant Ẽx qͥ
intelligimꝰ subuersa babylone darum
reuersũ ad regnũ suũ in mediã. secũq ad¬
duxisse danihelem in eodem honoie quo a
est audisse eum signũ aq portentũ quod
balthasar acciderat. & inter pretationem
quã danihel exposuerat. &e quo modo medos
rgnum persarũq predixerat. Nemo gͦ turbit᷑.
quod nunc in regnodarii. nunc in regno cyri
danhel fuisse credatur. Pro dario .Lxx. arta
posterus est. ut ante subdario narretur hẏsto¬
ria quã sub balthasar quod postea lecturi sumꝰ.
qui adario interfectus est: illud michi uidet᷑
fine enim superioris dixerat uisionis. Et daruis
gesta sunt quȩ dicturi sumus. Porro rex
cogitabat constituere eum suꝑ om̃e regnũ.
Unac principes & satrapȩ. quȩrebant occasionẽ
ut inuenirent daniheli ex latere regis. Pro
principib: quos symmachus transtulit : the¬

Expanded text:
adduxit in Mediam, et unum fecit e tribus princiadduxit in Mediam, et unum fecit e tribus principibus, qui universo regno ejus praeerant. Ex quo intelligimus subversa Babylone, Darium reversum esse ad regnum suum in Mediam, secumque adduxisse Danielem in honore eodem, quo a est, audisse eum signum atque portentum, quod Balthazar acciderat, et interpretatione quam Daniel exposuerat, et quomodo Medorum regnum Persarumque praedixerit. Nemo ergo perturbetur, quod nunc in regno Darii, nunc in regno Cyri, Daniel fuisse dicatur. Pro Dario, Septuagintposterus est, ut ante sub Dario narretur historia, quam sub Balthasar, quod postea lecturi sumus, qui a Dario interfectus est, illud videtur mihi fine enim superioris dixerat Visionis: Et Darius gesta sunt quae dicturi sumus. Porro rex cogitabat constituere eum super omne regnum, unde principes et satrapae quaerebant occasionem, ut invenirent Danieli ex latere regis, etc. Pro principibus, 658 quod Symmachus transtulit: The
Abbreviated transcription (Latin):
contra eam gentes. regem & duceseius. &
uniuersos magistratus eius. cunctamq
terrã potestatis illius. Et in consequentib.
Filia babylonis quasi areȩ tempꝰ criturȩ eius
adhuc modicũ & ueniet tempus messionis
eius. Quod aut̃ in conuiuio captasit baby¬
lon quã hortatur ad pugnam: manifestius
scribit isaias. Babylon dileta mea. facta ÷
mͥ in miraculũ. Pone mensam contẽplare
inspecula comedentes & bibentes. Surgite
principes. arripite clypeũ. Placoit
dario & constituit suꝑ regnum satrapas
centum uiginti ut essent in toto regnosuo
& suꝑ eos principestres. ex quib danihel
unus erat. Iosephus de quo supra diximus
huiꝰ loci scribens hẏstoriam italocutus est
Darius aut̃ quibabylomoꝵ destruxit impiũ
iuuante sẽ & parit̃ dinicante ꝙyroꝓpinqͥ
suo. annũ uitȩ agebat sexagesimũ scđm.
quando cepit babylonem. Eratq filius
mine. Tulitq secũ danihelem ꝓpham&e

Expanded text:
contra eam gentes, reges Mediae, duces ejus, et contra eam gentes, reges Mediae, duces ejus, et universos magistratus ejus cunctamque terram potestatis illius . Et in consequentibus: Filia Babylon quasi area tempus triturae ejus: adhuc modicum, et veniet tempus messionis ejus . Quod autem in convivio capta sit 657 Babylon, quam hortatur ad pugnam, manifestius scribit Isaias: Babylon dilecta mea facta est mihi in miraculum: pone mensam, contemplare in specula comedentes et bibentes: surgite principes, arripite clypeum . Placuit Dario, et constituit supra regnum satrapas centum viginti, ut essent in toto regno suo: et super eos principes tres ex quibus Daniel unus erat. Josephus de quo supra diximus, hujus loci scribens historiam, ita locutus est: Darius autem qui Babyloniorum destruxit imperium, juvante se, et pariter dimicante Cyro propinquo suo, annum vitae agebat sexagesimum secundum, quando cepit Babylonem: eratque filius mine: tulitque secum Danielem prophetam, et
Abbreviated transcription (Latin):
Eadem nocte interfectus est balthasar rgr
lone a melis & persis. dario uidlicet & cẏro.
in tantam uenisse balthasar regem babylo¬
nis obliuionem sui: ut celeberrimũ imiret
conuiunm. & in uasis templibiberet &
obsessus uacaret epulis. Unde potest᷑ hysto¬
ria quod eadem nocte sit captus atq iugulat.
dum om̃s aut uisionis interpretationisq
pauore cerrentur: aut occupati sunt
darius successisse in regnum scribitur: ordo
& etatis & ꝓpinquitatis& regni est. darius
enim .Ix. duoꝵ annoꝵ erat. & maius regnũ
medoꝵ quã persarũ fuit. & auunculus qui
prior erat iure naturȩ successor regnide¬
buit numerari. Unde & inuisione quȩ con¬
tra babẏlonem in isaia legitur. post multa
quȩ longum est ponere he futura narrant᷑
Ecce ego suscitabo suꝑ eos medos qui argentum
non querant nec aurũ uelint. sed sagitis par¬
ui los int̾ficiant. & lactentib uterinon
misereantur. Et ieremias. Sc̃ificate inquit

Expanded text:
Eadem nocte interfectus est Balthasar rex Eadem nocte interfectus est Balthasar rex lone a Medis et Persis, Dario videlicet et Cyro in tantam venisse Balthasar regem Babylonis oblivionem sui, ut celeberrimum iniret convivium, et in vasis templi biberet, et obsessus vacaret epulis. Unde potest stare historia, quod eadem nocte sit captus atque jugulatus: dum omnes aut visionis interpretationisque pavore terrentur, aut occupati sunt Darius successisse in regno scribitur, ordo aetatis, et propinquitatis, et regni est. Darius enim sexaginta duorum annorum erat: majus regnum Medorum quam Persarum legimus: et avunculus qui prior erat jure naturae, successor regni debuit numerari. Unde et in visione quae contra Babylonem in Isaia legitur, post multa quae longum est ponere, haec futura narrantur: Ecce ego suscitabo super eos Medos, qui argentum non quaerant, nec aurum velint: sed sagittis parvulos interficiant, et lactantibus uteris non misereantur . Et Jeremias: Sanctificate, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
rasset ds regnum illius atq complesset. ap
pendisset in statera uidicii sui. & ante cum
iugularet gladius quam natura dissolueret.
& imꝑiũ eius in medos diuideretur & persas.
Cyrus enim ut ante iam diximꝰ rex persarũ.
umcto sibi dario auunculo sub uertit impiũ
chaldeoo. T UNC iubente rege indutus est
danihel purpura. & circundata est torquis
aurea collo eius. & predicatũ est de eo quod
haberet potestatem tercius in regno. siue t̃ciȩ
partis regni. Accepit autem insigne regiũ
torquẽ & purpuram. ut dario qui erat suc¬
cessurus in regnum fieret notior & ꝑnoticiã
honoratior. Nec mirũ. si balthasar audiens
tristia: soluerit premiũ quod pollicitus est:
A ut enim longo post tempore credidit uentũ¬
ra que dixerat: aut dũ dĩ ꝓpħam honorat.
sꝑat se ueniã consecuturum. Quam si non
impetrauit : maius fuisse credendũ est sacri¬
legium in dm̃. quã honorem in hominem

Expanded text:
rasset Deus regnum illius atque complesset, et rasset Deus regnum illius atque complesset, et apprehendisset in statera judicii sui: et ante eum jugularet gladius, quam natura dissolveret, et imperium ejus in Medos divideretur et Persas. Cyrus enim, ut ante jam diximus, rex Persarum, juncto sibi Dario avunculo, subvertit imperium Chaldaeorum. 656 Tunc jubente rege indutus est Daniel purpura et circumdata est torques aurea collo ejus, et praedicatum est de eo, quod haberet potestatem tertius in regno. Sive tertiae partis regni. Accepit autem insigne regium, torquem et purpuram, ut Dario qui erat successurus in regnum fieret notior, et per notitiam honoratior. Nec mirum si Balthasar audiens tristia, solverit praemium, quod pollicitus est. Aut enim longo post tempore credidit ventura quae dixerat: aut dum Dei prophetam honorat, sperat se veniam consecuturum. Quam si non impetravit, majus fuisse credendum est sacrilegium in Deum, quam honorem in hominem.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hoc de parente cognosceres: & scires quod
supbis ds̃ resistit. humilib autem dat gr̃am:
non debueras ad uersũ dominatorem cȩli
leuare cor tuũ & insultare illius maiesta
ti & ea facere quȩ fecisti. Hunc locum quidã
ad antixp̃m referunt. quod imitans patris
sui diaboli suꝑbiam contra dm erectus est.
Sed querendum nobis est ab eis. quis sit dani¬
hel qui ei seripturam dĩ int̃prȩtatur. & qui
medi & persȩ occidentes eum & succedentes
in regnum eius. Nullienim dubiũ. quin pil
antix p̃m scĩ rgnaturi sint. H&c est autem
scriptura quȩ digesta est. Mans̃. T necht̃I
p̃harĩs. Et hec interprȩtatio sermonis MANE:
numerauit ds̃ regnum tuũ. & cõpleuie illuo
t̃urchĩl appenfus es in statera. & inuentus es
minus habens EhARES: diuisum est regnum
tuũ. & datum est medis & persis. Tria tantũ
N onsolũ ergo lectione opus fuit. sed & interp̃¬
tatione eoꝵ quȩ legerat. ut intelligeretur qd
hȩc uerba prȩdicerent. Quod scilicet nume¬

Expanded text:
cum haec de parente cognovisses, et scires quod superbis resistit Deus, humilibus autem dat gratiam, non debueras adversus dominatorem coeli elevare cor tuum, et insultare majestati illius, et ea facere quae fecesti. Hunc locum quidam ad Antichristum referunt, quod imitatus patris sui diaboli superbiam, contra Deum erectus sit. Sed quaerendum est ab eis, quis sit Daniel qui eis scripturam Dei interpretetur, et qui Medi et Persae occidentes eum et succedentes in regnum ejus. Nulli enim dubium, quin post Antichristum sancti regnaturi sint. Haec est autem scriptura quae digesta est: MANE, THECEL, PHARES. Et haec interpretatio sermonis: MANE, numeravit regnum tuum et complevit illud, thechel: appensus es in statera et inventus es minus habens, phares: divisum est regnum tuum et datum Medis  solum ergo lectione opus fuit, sed interpretatione eorum quae legerat: ut intelligeret qui haec verba praedicerent: quod scilicet nume
Abbreviated transcription (Latin):
tuido: thardotio ita interpretatus est. Et agoe
hee:ut muniat prȩsidia cum dõ alienõ
Iecumcis ostenderit: multiplicabit honorẽ
& dominari eos facit multis. & terram di¬
udẽ gratis. Pro presidiis confugia interp̃¬
dtus ÷ cemmachus. Quod porphriue:+
ita edisserit. Faciet hȩc om̃ia ut muniat arcẽ¬

Expanded text:
tuito, Theodotio interpretatus est: Et aget haec ut muniat praesidia cum deo alieno: et cum eis ostenderit, multiplicabit honorem, et dominari eos multis faciet, et terram dividet gratis. Pro praesidiis, confugia interpretatus est Symmachus: quod Porphyrius ita edisserit: faciet haec omnia ut muniat arce
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpreuaricatione possessiones diuidea re
osoilistribuet. A ntirpc quos inusta dece¬
fasmuinera largietur. & cerramiuo
exercitui diuidet. Quosq terrore non quiuerit:
fub ugabit auaricia. Et in tempors pieri¬
uto procliabitur aduersum cumrex auresi
& quasi tempestas ueniet contra illum arese
aquilonis in curribus & in equitibr indas¬
se magna. Et ingrechetur terras ci concerda
& ꝑtransiet & introrbit interram gloriosa.
& multȩ corruent. Pro quo inter ptaturast
ẜ mniachus. & multa milia corruent. ⁊heodo¬
tio & multi infirmabunt᷑. Mulitas autenar
corruere iurta aquilam uel urbes uel ragiones
uel ꝓtuntias intellige. Et hec potphiet rus aa
antiochum refert: quod undeximo regnisus¬
anno rursum contra sororis filium pthosome¬
um phy lometorem dimicauerit. ui auediene
uemire antiochum: congregari multa poploꝵ
milia. Sed antiochus quasi tempestas uadida
incurrib: o in equitib &e in dasse magna ingres¬
sus sit terras plurimas. & transcundo uaiuier¬

Expanded text:
praevaricatione possessiones dividet, et dona distribuet. Antichristus quoque multa deceptis munera largietur, et terram suo exercitui dividet: quosque terrore non quiverit, subjugabit avaritia. Et in tempore praefinito praeliabitur adversum eum rex Austri: et quasi tempestas veniet contra illum rex Aquilonis in curribus, et in equitibus, et in classe magna: et ingredietur terras, et conteret, et pertransiet. Et introibit in terram gloriosam, et multi corruent. Pro quo interpretatus est Symmachus: et multa millia corruent: Theodotio, et multi infirmabuntur. Multas autem corruere juxta Aquilam, vel urbes, vel regiones, vel provincias intellige. Et haec Porphyrius ad Antiochum refert: quod undecimo anno regni sui rursus contra sororis filium Ptolemaeum Philometorem dimicaverit. Qui audiens venire Antiochum, congregavit multa populorum millia. Sed Antiochus quasi tempestas valida in curribus, et in equitibus, et in classe magna ingressus sit terras plurimas, et transeundo univer
Abbreviated transcription (Latin):
ammon id est arabum relinquet intactum.
quia illuc sc̃ ad deserta configien: ifadt
nou est inanũ suam in terras & terra gyxai
non effugict. Et dominabitur thelaurorum
aurlaad argenti & in om̃ib: p̃chosilri rum¬

Expanded text:
Ammon, id est, Arabiam relinquet intactam: quia illuc Sancti ad deserta confugient. Et mittet manum suam in terras, et terra Aegypti non effugiet: et dominabitur thesaurorum auri atque argenti, et in omnibus pretiosis
Abbreviated transcription (Latin):
gyptum ꝑrexerit. Nr̃i autem ad antixp̃m
a ista referentes dicunt quod primũ pugna¬
turus sit contra regem austriidest grgti
&e postra hebias oe ethopas supaturus ut . quia
de detem cornib tria contrita cornua supra
legimꝰ. & quia uenturus sit incerrama ssirt
ã multe ei uel urbes ue ꝓuintiȩ dature sut
manꝰ. HE dutemsolȩ saluaburtꝰ Te mafnt
eius. elom. & moab & principiũ filioꝵ amor
Antiochus aiunt festinans conta ꝑtholomeuior
regem austri. idumcos & moabitais eainmanttas

Expanded text:
gyptum. Nostri autem ad Antichristum et ista referentes, dicunt quod primum pugnaturus sit contra regem Austri, id est, Aegypti, et postea Libyas, et Aethiopas superaturus: quae de decem cornibus tria contrita cornua supra legimus; et quia venturus sit in terram Israel, et multae ei vel urbes, vel provinciae daturae manus. Hae autem solae salvabuntur de manibus ejus, Edom, et Moab, et principium filiorum Ammon. Antiochus, aiunt, festinans contra Ptolemaeum regem Austri, Idumaeos, et Moabitas, et Ammonitas
Abbreviated transcription (Latin):
complctur ira di. quia in ipsoerit consũmatio
Quouquidema nos de antixpõ intelligimꝰ Por¬
pba ⁊iusautemn & &etri qui cum sequuntur
do antiodhio epiphane dici arbitrant᷑. quod
eratus sit̃ contra cultum dĩ. & in tantam fu¬
perbiam uenerit: ut in templo ier ł isimula¬
dirige donee compleatur ira quia in ipsoerit
consummatio: sic intelligunt. tam diu eum ꝑos¬
Siquidem polypius &: diodorus qui bibliotheca¬
rum seribunt hystorias. narrant eum non
solum contra dm̃ fecisse iudex: sed auariciȩ
facib accensum. etiam templũ dianc in ly¬
maiae qđ erat ditissimũ spoliare conatum.
oppressumq ac ustodib templi & uiciniscur¬
cum gentib  quib dam phantasi is atꝙ t̃rorib
uersum in amentiam. ad postremũ morbo
interisse. Q hoc ei accidisse cominemorant.
etiam si accidit. ⁊dõ accidisse: quia in scõs dĩ
multam exer cuerit crudelitatẽ. & pollueri
dm patrum suoꝵ non reputabit. & erit in
concupiscentiis feminarum. nec quenquam

Expanded text:
tio. Quod quidem et nos de Antichristo intelligimus. Porphyrius autem et caeteri qui sequuntur eum, de Antiocho Epiphane dici arbitrantur quod erectus sit contra cultum Dei, et in tantam superbiam venerit, ut in templo Jerosolymis simuladiriget, donec compleatur ira, quia in ipso erit consummatio, sic intelligunt, tam diu eum posSiquidem Polybius et Diodorus qui Bibliothecarum scribunt historias, narrant eum non solum contra Deum fecisse Judaeae, sed avaritiae facibus accensum, etiam templum Dianae in Elimaide, quod erat ditissimum, spoliare conatum: oppressumque a custodibus templi et vicinis circum gentibus, et quibusdam phantasiis atque terroribus versum in amentiam, ac postremum morbo interiisse, et hoc ei accidisse commemorant, em dicimus, etiamsi acciderit ei, ideo accidisse, quia in sanctos Dei multam exercuerit crudelitatem, et pollueriDeum patrum suorum non reputabit, et erit in concupiscentiis feminarum: nec quemquam
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑdm̃ patrum suoꝵ non intelliget. & sũp
concupiscentiam feminarum & suꝑ onĩenuam̃
non intelliget. Quib uerbis intelligitur nom¬
habere eum concupiscentiam feminarumo
piscentiam feminarũ non in tellige.: Dt comai¬
xp̃o facilior intelligentia est. quod idõ simu¬
let castitatem ut plurimos decipiat. Smaut
intellexerimus. & suꝑ concupiscent ansemi¬
narum. ut sub audiatur. erit: antiochrtro¬
ne magis coaptabit᷑. qui luxurio sissim fuisse
dicitur. & in tantuni dedacus ꝓstust⁊ e srisse¬
ptelas uenisse ranie dignitatis : ut mimis quoa
& scortis publice iungeretur. & libidineno
suam popło presente compleret. Dm̃ maotim̃
ridiculo porphẏrius interpretatus est at
diceret in u comodim de quo fint mathathiras

Expanded text:
um patrum suorum non intelliget, et super concupiscentiam feminarum, et super omnem Deum non intelliget. Quibus verbis intelligitur habere eum concupiscentiam feminarum, piscentiam feminarum non intelliget, de Antichristo facilior interpretatio est: quod ideo simulet castitatem, ut plurimos decipiat. Sin autem ita legerimus, et super concupiscentiam feminarum, ut subaudiatur erit, Antiochi personae magis coaptabitur, qui luxuriosissimus fuisse dicitur, et in tantum dedecus per stupra et corruptelas venisse regiae dignitatis, ut mimis quoque et scortis publice jungeretur, et libidinem suam, populo praesente, compleret. Deum MAOZIM ridicule Porphyrius interpretatus est, ut diceret in vico Modin, unde fuit Mathat
Abbreviated transcription (Latin):
alieno quem cognouit. & multiplicabit głlam
& dabit ei potestatem in multis. & terram diui¬
det gratuito. Pro co quod nos int̃pretati sumꝰ
& erit in concupiscentiis feminarum: lxx.
dianstulerunt. & concupiscenti is feminarũ
non sub iacehit. Rursum ꝓdõ m̃aotim̃ quod
habetur in hebreo aquila transtulit dc̃o fer

Expanded text:
alieno quem cognovit, et multiplicabit gloriam, et dabit eis potestatem in multis, et terram dividet gratuito. Pro eo quod nos interpretati sumus, et erit in concupiscentiis feminarum, LXX transtulerunt, et concupiscentiis mulierum non subjacebit. Rursum pro Deo MAOZIM  , quod habetur i
Abbreviated transcription (Latin):
inpmirs đ hebraice dr̃ baddim. Et hic ipse angis
sabat sup aquas fluminis babilomi. suo eas cal¬
labs pede. Ex qͦ intelligimꝰ supiores duos angłos
us suidit stantes suꝑ ripa. & ñ int̾rogat necpu¬
tat suscitatione condignos: angłos et̃ ꝑsarum
atq grecoꝵ hunc autẽ eẽ angłm elem̃tissimũ
qui orationes damhelis in conspeccu dĩ obtulera.
quando euiginti & una die ꝑsarũ angłs resisteba.
ntercorabat aut hec mirabilia quȩ in p̃senti
uiisione dicunt᷑. quo cõplenda sint tẽpore. Quol
porphynꝰ more suo de antiocho nos de antixp̃o m
perpͥtamur. Et audiui uirũ qͥ indutꝰ erat linel
qui stabat super aquas fluminis. cũ leuassae dex¬
terã & sinistrã suã in celũ & iurass& ꝑ uiuenten¬

Expanded text:
is, quod Hebraice dicitur BADDIM  . Et hic ipse Angelus stabat super aquas fluminis Babylonii, suo eas calcans pede. Ex quo intelligimus superiores duos angelos, quos vidit stantes super ripam, et non interrogat, nec putat sciscitatione, condignos angelos esse Persarum atque Graecorum. Hunc autem esse angelum clementissimum, qui orationes Danielis in conspectu Dquando ei viginti et uno diebus Persarum angelus resistebat. Interrogabat autem haec mirabilia quae in praesenti Visione dicuntur, quo complenda sint tempore, quod Porphyrius more suo de Antiocho, nos de Antichristo interpretamur. Et audivi virum qui indutus erat lineis, qui stabat super aquas fluminis, cum elevasset dexteram, et sinistra
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uocabatur oniȩ. dimicantib postea aduer¬
sum romanos uideis ad solum usq delea est iox
neq urbis neq templi ullum restat uestigiã.
Sub occasione igitur oniȩ pontificis insinicũ
examina uidcor gỹptum confugerunt: Co
tempore & cyrenc̃ conꝰ multitudine repleta est. Asse¬
rebat enimonias isaiȩ impler uaticimum. scriben¬
tis ł rit altare dñi in egypto & titulus dm̃ in ter¬
minoseius. Et hoc est quod nunc dicit. F ilii quoꝙ
uolentes in alioloco prȩter quam iussum erat dõ
hostias immolare. extollentur insuꝑbiam. &
uisionem hoc est prȩceptum dĩ se implere iacta¬
bunt. Sed corruent: quia & templum & urbs
postea destruentur. Cumq antiochus teneret
iudeam: missus scopas aecoli filus dux ptholo¬
mei parium aduersus antiochum fortiter di¬
micauit. cepitq uideam. & optimates antio¬
chi partium secum adducens reuersus in egyp¬

Expanded text:
quae vocabatur Oniae, dimicantibus postea adverquae vocabatur Oniae, dimicantibus postea adversus Romanos Judaeis, ad solum usque deleta est: et neque urbis, neque templi, ullum restat vestigium. Sub occasione ergo Oniae Pontificis, infinita examina Judaeorum Aegyptum confugerunt. Eo tempore et Cyrenaeorum multitudine repleta est. Asserebat enim Onia se Isaiae implere vaticinium scribentis: Erit altare Domini in Aegypto, et titulus Domini in terminis ejus . Et hoc est quod nunc dicit: Filii praevar volentes in alio loco praeterquam jussum erat, Deo victimas immolare, extollentur in superbiam, et visionem, hoc est, Domini praeceptum se implere jactabunt. Sed corruent: quia et templum et urbs postea destruentur. Cumque Antiochus teneret Judaeam, missus Scopas Aetholus, dux Ptolemaei partium, adversus Antiochum fortiter dimicavit, cepitque Judaeam, et optimates Ptolemaei partium secum abducens, in Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
Tantȩ autem dissolutionis & suꝑbiȩ agathocles
fuit : ut subditȩ prius gypto ꝑuintiȩ rebella¬
rent. ipsaꝙ egyptus sedicionib uexaretur.
phylippus quoq rex macedonum & magnus
antiochus pace facta aduersum agathoclen &
ꝓtholomeum epiphanem dimicarent. sub hae
conditione ut ꝓximas ciuitates regnosuo fuigu¬
lide regno ptholome iungerent. Et hoc et
quod nunc dicit multos consurgere aduersum
regem austri. ptholomeũ scilicet cpiphanenq
erãt etatis puerilis. Eii quoq preuarietoꝵ
popłi tui extollentur uit impleantꝰ uisionem
& corruent. Pugnantib contra se magno uiti¬
ocho &e ducib: ptholomei: in medio iudcapo¬
sita in contraria studia sc̃indebatur. alis anti¬
ocho aliis ptholomeo fauentib. demq onias
sacerdos assumptis iudeoꝵ plurimerfugenia
gyptum & aptholomeo honorifice fusceptus
a ccepit eam regionem quȩ eliopolaos uocabatur.
& concedente rege templũ extrurit ingnrito

Expanded text:
Tantae enim dissolutionis et superbiae Agathocles Tantae enim dissolutionis et superbiae Agathocles fuit, ut subditae prius Aegypto provinciae rebellarent: ipsaque Aegyptus seditionibus vexaretur. Philippus quoque rex Macedonum, et Magnus Antiochus, pace facta, adversum 708 Agathoclen et Ptolemaeum Epiphanen dimicarent, sub hac conditione, ut proximas civitates regno suo singuli de regno Ptolemaei jungerent. Et hoc est quod nunc dicit, multos consurgere adversus regem Austri, Ptolemaeum scilicet Epiphanen, qui erat aetate puerili. Filii quoque praevaricatorum populi tui extollentur, u corruent . Pugnantibus contra se Magno Antiocho et ducibus Ptolemaei, in medio Judaea posita in contraria studia scindebatur: Aliis Antiocho, aliis Ptolemaeo faventibus. Denique Onias sacerdos assumptis Judaeorum plurimis fugit in Aegyptum, et a Ptolemaeo honorifice susceptus, accepit eam regionem quae Heliopoleos vocabatur: et concedente rege, templum exstruxit in Aegypto
Abbreviated transcription (Latin):
ta milia. sed non prȩualebit. Etholomes enim
quiuocatur phylopator amissa syria ꝓditione
dedoi congregauit plurimam mulitudione
gressus est aduersus antiochum magname
qualitate ragionis alteri ad austrum. alcerr
ad aquilonem situs est. Uerbigrã side uilea qi¬
caimus. gyptis ad aquilonemꝰ syris adaustru:¬
ntd ento certamine iuxta opidum raplis qqͣ
quod nunc scriptura dicit. deiciet multa milia
ꝓtholomeus phylopator. sed non prȩualebit. Aduer¬
sarium enimsuum caꝑe non potuit. Quo dq se¬
quitur . & conuertetur rex aquilonis & prȩpara¬
bit multitudinem multo maiorem quampruas.
magno & opibus nimiis. in temporib illis mult
confurgent aduersum regem austri: antiochũ
magnum significat. qui contempta phy lopatoris
clidam psaltriam frẽmq eius & ipsum agatho¬
den habere concubint̃. quem postea ducem¬
egypti constituit: incredibilem de supioribus
babylonis locis exercitum congregauit. & pthio¬
lomeo phẏlopatore mortuo. aduersum fliũ

Expanded text:
ta millia: sed non praevalebit. Ptolemaeus enim cognomento Philopator, amissa Syria, proditione Theodotii, congregavit plurimam multitudinem, et ingressus est adversus Antiochum Magnum, qualitate regionis, alteri ad Austrum, alteri ad Aquilonem situs est. Verbi gratia: Si de Judaea dicamus, Aegyptiis ad aquilonem, Syriis ad austrue certamine juxta opidum Raphiae, ququod Scriptura nunc dicit: Dejiciet multa millia, Ptolemaeus Philopator; sed non praevalebit. Adversarium enim suum capere non potuit. Quodque sequitur. Et convertetur rex Aquilonis, et praeparabit multitudinem multo majorem quam prius,magno et opibus nimiis. Et in temporibus illis, multi consurgent adversum regem Austri. Antiochum Magnum significat, qui contempta Ptolemaei clidam psaltriam, fratremque ejus, et ipsum Agathoclen haberet concubinum, quem postea Aegypti ducem constituit, incredibilem de superioribus locis Babylonis exercitum congregavit. Et Ptolemaeo Philopatore mortuo, adversum filium
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersum regnũ eius. & recta faciet cum eo.
hoc est ꝑtholomeum. siue illud id ÷ regnum eiꝰ.
Uosens antiochus non solum sẏriam & efliciam
rant partium possidere. sed & iii egyptum
ranum suum extendere: filiam suam clcopatrã
peadem rhodiam septimo anno regni sui ado¬
lescut despondit ꝓtholomeo. & tercio decimo
anno tradidit. data eidotis nomine coele syria
&ruidea Filiam autem feminarum. fi t̃ ritia ĩ¬
or acreo c̃. uocat. ut est illud poeticum. Sic

Expanded text:
universum regnum ejus, et recta faciet cum eo. universum regnum ejus, et recta faciet cum eo. hoc est, Ptolemaeum, sive illud, hoc est, regnum ejus. Volens Antiochus non solum Syriam, et Ciliciamrant partium, possidere, sed in Aegyptum quoque regnum suum extendere, filiam suam Cleopatram per Euclem Rhodium septimo anno regni adolescentis, despondit Ptolemaeo, et tertiodecimo anno tradidit, data ei dotis nomine omni Coelesyria et Judaea. Filiam autem feminarum per πλεονασμὸν vocat, ut est illud poeticum: . .
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudo. Et faciet ueniens suꝑ eum iuxta
placitum suum. & non erit quistet contra fa¬
ciem eius. & stabit in terra inclẏta. & confu¬
pam aucem ptholomei iuxta fontes iordanis
sione. Obquem liberandũ misit ptholome¬
iuoner fame supatus scopas manus dedit.¬
& nudus cum sociis dimissus est. Quodq ait.¬
&e comportabit aggerem: illud significat.
qđ presidium scope in arcȩ ierosolimoꝵ ann¬
tentib iudeis multo tempore oppugnaru
&cept & alias urbes quȩ prius a ptholomei
grecmap romana narrat hẏstoria. Quodo
intulit. & stabit in terra inclyta. & consu¬
metur siue ꝑficietur in manu eius terra
uoluptatis. hoc est quae complaceat dõ: iudeam
lignificat & ꝓ prie ierłm: in qua honorifice sus¬
ceptus cos qui partium scope erant ꝑsecutusest.
roterra indyta quod inter pretatus ÷ aquila.
quiem nos in hocloco secuti sumꝰ: theodotio
ipsum hebraicum uerbũ posuit. Sabã ꝓquo
smmachus uertit terram fortitudinis.
ponet faciem suam ut ueniat ad tenendũ

Expanded text:
eum juxta placitum suum, et non erit qui stet contra faciem ejus: et stabit in terra inclyta, et consupam ducem Ptolemaei juxta fontes Jordanis, Sidone. Ob quem liberandum misit Ptolemaeit: donec fame superatus Scopas manus dedit, et nudus cum sociis dimissus est. Quodque ait, Comportabit aggerem, illud significat, quod praesidium Scopae in arce Jerosolymorum, annitentibus Judaeis, multo tempore oppugnarit: et ceperit alias urbes, quae prius a Ptolemaei Graeca, et Romana narrat historia. Quodque intulit: Et stabit in terra inclyta, et consumetur, sive perficietur in manu ejus; terram voluntatis, hoc est, quae complaceat Deo, Judaeam significat, et proprie Jerusalem, in qua honorifice susceptos eos qui partium Scopae erant, prosecutus est. Pro terra inclyta, quod interpretatus est Aquila, quem nos in hoc loco secuti sumus, Theodotio ipsum Hebraicum verbum posuit σαβὶν, pro quo Symmachus vertit, terram fortitudinis. Et ponet faciem suam ut veniat ad tenendum
Abbreviated transcription (Latin):
conteretur absq ira & prodio. hebrei uuiss¬
mum & indignum decore regio triphonem
intelligi uolunt. qui tutor pueri arripuit
trrannidem. Et stabit in locoeius despatꝰ
& non tribuetur e honor regius. et ueniet
dam. & obtinebit regnum in fraudulentia

Expanded text:
conteretur absque ira et praelio? Hebraei vilissconteretur absque ira et praelio? Hebraei vilissimum et indignum decore regio Tryphonem intelligi volunt, qui tutor pueri arripuit tyrannidem. Et stabit in loco ejus despectus: et non tribuetur ei honor regius, et veniet clam, et obtinebit regnum in fraudulentia
Abbreviated transcription (Latin):
in caput illius & ad extremum de asia fugies
reuersus sit ad imꝑium terrȩ suȩ. & impegerit
atq corruerit. & locus illius non sit inuentus.
Et stabit in loco eius uilissimꝰ & indignus decore
regio & in paucis dieb conteretur non infurore
neq in proelio. Seleucum dicit cognomento
phylopatorem filium magni antiochi qui nechil
dignum sẏriȩ &e patris gessit impio. & absq
ullis proeliis ingloriosus periit. Porro porphi¬
sol ptholomeum epiphanen qui seleucosit molieꝰ
insidias & aduersus eum exercitum prepararit
& iccirco ueneno interfectus est a duerb suis
quod cum unꝰ ab illo quereret. tantas res mo¬
liens ubi haberet pecunam: respondit amicos
sibi esse diuitias. Quod cum diuulgatumuao
m popło : timuerunt duces ne auserret aox fito¬
stantias. & iccirco eum maleficis artib occideit.
radice cius plantatio id est de germine eiub
ꝑcutiens dignitatem imꝑii. & in paucis dieb

Expanded text:
in caput ejus: et ad extremum de Asia fugiens, in caput ejus: et ad extremum de Asia fugiens, reversus sit ad imperium terrae suae, et impegerit atque corruerit, et locus ejus non sit inventus. Et stabit in loco ejus vilissimus, et indignus decore regio: et in paucis diebus conteretur, non in furore, nec in praelio. Seleucum dicit cognomento Philopatorem 711 filium Magni Antiochi, qui nihil dignum Syriae et patris gessit imperio, et absque ullis praeliis inglorius periit. Porro Porphysed Ptolemaeum Epiphanen, qui Seleuco sit molitus insidias, et adversum eum exercitum praepararit, et idcirco veneno sit interfectus a ducibus suis. Quod cum unus ab illo quaereret, tantas res moliens ubi haberet pecuniam? respondit, sibi amicos esse divitias. Quod cum divulgatum esset in populis, timuerunt duces ne auferret eorum substantiam, et idcirco eum maleficis artibus occiderunt. radice ejus plantatio, id est, de germine ejus, et semine, percutiens dignitatem imperii: et in paucis diebus
Abbreviated transcription (Latin):
conuertecur in cum. Et conuertet faciem suã
ad imprum terrȩ suȩ. & impinget & corrue.
& non inuenietur. Nap enim obtinere potuit
erptum. quia ꝓtholomeus epiphanes &e duces
eius scientes dolum cautius se egerunt & deo¬
patra magis uiri partib quamꝰ parentis fauit.
Unde uertit se ad asiam. & nobili certamine
aduersum plurimas insulas dimicans cepit
nalica cum fr̃ẽ suo publio scipione africano
gau annibalem uicerat. Cumenim consul
nalica fr̃ africam hebetioris esset ingenu. &
contra regem potentissimũ senatus eum nollet
egredi : spontaneam legationem obtulit afri¬
canus ꝑ frĩs iniuria. Uictus g antiochus inta
taurum regnare iussus est. & inde fugit ae
a paniam ac susamiam. & ultimas r ggmpene¬
trauit urbes. Eumq aduersum ely meos pue¬
narit: cumonii est delecus exercitu. Et hoc est
quod numne seriptura dicit: quod multas
insulas ceꝑit. & uincente ducc romano regnum
asyx ꝑdiderit. & opꝓbruim eius conuersum sit

Expanded text:
in eum. Et convertet faciem suam ad imperium terrae suae, et impinget, et corruet, et non invenietur. Neque enim obtinere potuit Aegyptum: quia Ptolemaeus Epiphanes et duces ejus, sentientes dolum, cautius se egerunt, et Cleopatra magis viri partes, quam parentis fovit. Unde venit se ad Asiam, et navali certamine adversum plurimas insulas dimicans, cepitNasica cum fratre suo Publio Scipione Africano, qui Annibalem vicerat. Cum enim consul Nasica frater Africani hebetioris esset ingenii, et contra regem potentissimum senatus ei bellum nollet credere, spontaneam legationem obtulit Africanus pro fratris injuria. Victus ergo Antiochus, intra Taurum regnare jussus est, et inde fugit ad Apamiam, ac Susam, et ultimas regni sui penetravit urbes. Cumque adversum Elimaeos pugnaret, cum omni est deletus exercitu. Et hoc est, quod nunc Scriptura dicit, quod multas insulas ceperit: et vincente Romano, regnum Asiae perdiderit: et opprobrium ejus conversum sit
Abbreviated transcription (Latin):
Um& corruerint subleuabuntur auixilio
paruulo & applicabunt̃ eis plurimi fraudu¬
lenteR. Et de eruditis ruent. ut conflentur
&e eligant᷑ & dealbentur usq ad tempus prx¬
finitum. quia adhuc aliud tempuserit:
Paruum aux lium mathathiam significari arbi¬
sum duces antiochi rebellauit. & cultum ueri
aĩ seruare conatus est. Paruum autem auxiliũ
uocat : quia occisus est in prodio mathathias.
& postea uidas filius cius qui uocabat᷑ macha¬
beus in pugna ceridit. & cȩteri fr̃s eius aduer

Expanded text:
ue corruerint, sublevabuntur auxilio parvulo, et applicabuntur eis plurimi fraudulenter. Et de eruditis ruent, ut conflentur, et eligantur, et dealbentur usque ad tempus praefinitum, quia adhuc aliud tempus erit. Parvulum auxilium, Mathathiam significari arbisum duces Antiochi rebellavit, et cultum veri Dei servare conatus est . Parvum autem, inquit, auxilium vocat, quia occisus est in praelio Mathathias, et postea Judas filius ejus qui vocabatur Machabaeus, pugnans cecidit, et caeteri fratres ejus adver
Abbreviated transcription (Latin):
& reuertetur & concitabitur & congredietur
fugam & mortem seleuci callinici: duo filuei.
seleucus cognomento cerauns & antiochus qui
cognominatus est magnus. ꝓuocati spe uicto¬
riȩ & inultionem parentum exercitu congre¬
gato. aduersum ptholomeũ phylopatorem
arma corripiunt. Cumq seleucus maior fr̃
turii: exercitus qui erat in syria antiochum
frẽm eius cognomento magnum eleuauit de
babylone ad regnum. Et ꝓpterea nunc infert
quod duo quidem filii ꝓuocatisint & congrera¬
uerint multitudinem exercituum plurimor.
sed unus antiochus magnꝰ uenerit de babylone
insyriam. quȩ eo tempore tenebatur a ꝑtholo¬
meo phylopatore filio euergeas. qui quartus
ragnabat in ggypto. Cumq pugnasset aduer¬
sum duces eiuis. immo ꝓditione theodotiobet¬
nuisset sẏriam. quȩ ꝑ fuccessionem a regibus
egypti tenebatur : in antam uenit audaciam¬
etiam in contemptum luxuriȩ phylopatoris
& magicarum artium quib inseruire dice¬

Expanded text:
et revertetur, et concitabitur: et congredietur et revertetur, et concitabitur: et congredietur fugam et mortem Seleuci Callinici, duo filii ejus Seleucus cognomento Ceraunus, et Antiochus qui appellatus est Magnus, provocati spe victoriae et ultione parentis, exercitu congregato adversus Ptolemaeum Philopatorem, arma corripiunt. Cumque Seleucus major fratturii: exercitus qui erat in Syria Antiochum fratrem ejus cognomento Magnum de Babylone vocavit ad regnum. Et propterea nunc infert, quod duo quidem filii provocati sunt, et congregaverunt multitudinem exercituum plurimorum. Sed quod unus Antiochus Magnus venerit de Babylone in Syriam, quae eo tempore tenebatur a Ptolemaeo Philopatore filio Evergetis, qui quartus regnavit in Aegypto; cumque pugnasset adversum duces ejus, immo proditione Theodotii obtinuisset Syriam, quae per successionem jam a regibus Aegypti tenebatur, in tantam venit audaciam, contempta luxuria Philopatoris, et magicis artibus, quibus inservire dice
Abbreviated transcription (Latin):
in terram suam. Occisa bereneen & mortuo ꝑtho¬
lomes phẏladelpho patre cius in egypto: fr̃ illiꝰ
& ipse ꝑtholomeus cognomento euergetes terci¬
us successit in regnum deplantatione & de ger¬
mine radicis cuis eoquod eẽt germanꝰ. & uenit
cum magno exercitu & in gressus est ꝓuintiam
raris aquilonis. id est seleuci cognomento calli¬
nici qui cum matre laudicen regnauit insyria
& ab usus est cis &r obtinuit. in tantum ut syriã
capet & ciliciam suꝑioresq partes trans eupha¬
ten & ꝑpemodũ umuersam asiam. Cumꝙ
audisset in egĩ pto sedicionem moueri: diri¬
piens rgnum seleuci .xi. milia talentorum
argenti tulit & uasa p̃ciosa. simulaeraq dorx
duo milia quingenta. in quibus erant &e illa
que cambises capta egypto in persis porcacent
nunt sliciam autem amico suo antiochotta
trans euphraten. Fiii autem cius ꝓ uoca¬
buntur. & congregabunt multitudinem exerci¬
tuum plurimoꝵ. Et ueniet ꝓꝑans & inundans.

Expanded text:
ad terram suam. Occisa Berenice, et mortuo Ptoad terram suam. Occisa Berenice, et mortuo Ptolemaeo Philadelpho patre ejus in Aegypto, frater illius et ipse Ptolemaeus cognomento Evergetes, tertius successit in regnum, de plantatione et de germine radicis ejus, eo quod esset germanus: et venit cum exercitu magno, et ingressus est provinciam 706 regis Aquilonis, id est, Seleuci cognomento Callinici, qui cum matre Laodice regnabat in Syria, et abusus est eis, et obtinuit, intantum ut Syriam caperet, et Ciliciam, superioresque partes trans Euphraten, et propemodum universam Asiam. Cumque audisset in Aegypto seditionem moveri, diripiens rargenti tulit vasaque preciosa et simulachra deorum duo milia quingenta, in quibus erant et illa quae Cambises capta Aegypto in Persas portaveratinuit; Ciliciam autem amico suo Antiocho gubtrans Euphraten. Filii autem ejus provocabuntur: et congregabunt multitudinem exercituum plurimorum: et veniet properans, et inundans,
Abbreviated transcription (Latin):
autem cum filio qui ex antiocho natus erat iagati¬
oni & genneo antiochi principib occidendam
tradidit filiumq suum maiorem seleucum
calluncum in patris locum regem constituit.
ł thocest quod nunc dicit᷑. Post multos annos
ptholomcus phy ladelphus & antiochus theos
facient amicicias. &e filia regis austri hoc est
itholomei ueniet ad regem aquilonis id est
antiochum. ut inter patrem ac uirũ iungat
amicicias. ẜt non poterit inquit obtinere nec
semen illius stare in regno sẏriȩ. sed & ipsa
ꝓquem poterat pręualere. ueneno uxoris occi¬
sus est. Et stabit de germine radicum eius
plantatio & ueniet cum exercitu & ingredit᷑
puintiam regis aquilonis. & abutetur eis & obti¬
nebit. insup & dõs eoꝵꝰ & sculptilia. uasa quoq
preciosa argentior auri captitia ducet in gyptũ
psẽ prȩualebit aduersum regem aquilonis. &
intrabit in regnum rex austri. & reuertetur

Expanded text:
autem cum filio qui ex Antiocho natus erat, Icadiautem cum filio qui ex Antiocho natus erat, Icadioni et Genneo Antiochiae principibus occidendam tradidit: filiumque suum majorem Seleucum Callinicum in patris loco regem constituit. Et hoc est quod nunc dicitur: Post multos annos Ptolemaeus Philadelphus et Antiochus Θεὸς facient amicitias: et filia Austri regis, hoc est Ptolemaei, veniet ad regem Aquilonis, id est, ad Antiochum, ut inter patrem ac virum jungat amicitias. Et non poterit, inquit, obtinere, nec semen illius stare in regno Syriae; sed et ipsa c est, per quem poterat praevalere, veneno uxoris occisus est. Et stabit de germine radicum ejus plantatio: et veniet cum exercitu, et ingredietur provinciam regis Aquilonis, et abutetur eis, et obtinebit. Insuper et deos eorum, et sculptilia, vasa quoque pretiosa auri et argenti captiva ducet in Aegyptum: ipse praevalebit adversus regem Aquilonis. Et intrabit in regnum rex Austri, et revertetur
Abbreviated transcription (Latin):
qui appeuatus est sother. tercius & ipse anti¬
ochus qui uocabatur theos id est deus. Iste ad¬
uersum ptholo meum phẏladelphum qui scđs
imꝑauit egyptiis gessit bella quamplurima.
& totis babylonis atq orientis uirib dimica¬
uit. Uolens itaq ptholomeus phyladel phus
post multos annos molestum fimri certamen:
filiam suam nomine berenecem antiocho uxo¬
rem dedit qui de priori uxore nomine lau¬
dicen habebat duos filios. seleucum qui cogno¬
minatus est callinicus. & alterum antiochũ.
Deduxitq eam usq pelsium & infinita auriax
argenti milia dotis nomine dedit. unde pher¬
nophorus id est dotalis est appellatus. Antio¬
chus autem berenetem consortem rogni habere
so dicens laudicen in concubinȩ locum : post
multũ temporis amore supatus. laudicen
cum liberis suis rduxit in regiam. Quȩ metuens
ambigut̃ uuiri animum. ne berenecen reduceret
uiruin ꝑ ministros ueneno interfecit. berenecen

Expanded text:
qui appellatus est Sother. Tertius et ipse Antiqui appellatus est Sother. Tertius et ipse Antiochus, 705 qui vocabatur Θεὸς, id est, Deus. Iste adversus Ptolemaeum Philadelphum, qui secundus imperabat Aegyptiis, gessit bella quamplurima, et totis Babylonis atque Orientis viribus dimicavit. Volens itaque Ptolemaeus Philadelphus post multos annos molestum finire certamen, filiam suam nomine Berenicen, Antiocho uxorem dedit, qui de priore uxore nomine Laodice, habebat duos filios, Seleucum, qui cognominatus est Callinicus, et alterum Antiochum. Deduxitque eam usque Pelusium: et infinita auri, et argenti millia dotis nomine dedit: Unde φορνοφόρος, id est, dotalis appellatus est. Antiochus autem Berenicen consortem regni habere se dicens, et Laodicen in concubinae locum, post multum temporis amore superatus, Laodicen cum liberis suis reducit in regiam. Quae metuens ambiguum viri animum, ne Berenicen reduceret, virum per ministros veneno interfecit. Berenicen