comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
numicitiã. et ẽ amneꝰ qͥ odiũ et rixam. et ꝯuitĩa.
denuclabit. Est aũ amicꝰ socł nĩse. et ñ ꝑmanebit
in die necessitatis. Amicꝰ si ꝑmanserit fixus. erit tͥ
qͣi coeqͣlis. et in domestieis tius siducialiter aget.
cis tius seꝑare. et ab inuinicis tuis aitende. Amieꝰ
sideł ꝓtectio fortis. qͥ aũ inuenit illũ inuenit thef¬
aurum. Amico fideli. nulla ẽ cõpaꝑatio. et ñ ẽ dig¬
na ponderatio auri et argenti contͣ boniratẽ si dei
illius. Anneꝰ adeł medicamtũ utite et ĩmortalita¬
tis. et qͥmetiuut dnm̃ inuenient illũ. Qͥ tuet
dm̃i eque habebit amicitiã bonã. qm̃ scd̾m illum
erit amieꝰ illiꝰ. fili a iuuentute tua excipe doctuã
et usq ad canos inuenies sapĩam. E
is qͥ arat et seminat accede. ad illam. et
sustine bonos fructꝰ illiꝰ. In oꝑe enũ ip̃iꝰ exignum
laborabis. et cito edes dẽ generationib illiꝰ. Qm
asꝑa ẽ mniniũ sapĩa in doctis hõib. et ñ ꝑmane¬

Expanded text:
citiam: et est amicus qui odium et rixam et convicia denudabit. Est autem amicus socius mensae, et non permanebit in die necessitatis. Amicus si permanserit fixus, erit tibi quasi coaequalis, et in domesticis tuis fiducialiter aget. cis tuis separare; et ab amicis tuis attende. Amicus fidelis protectio fortis: qui autem invenit illum, invenit thesaurum. Amico fideli nulla est comparatio, et non est digna ponderatio auri et argenti contra bonitatem fidei illius. Amicus fidelis, medicamentum vitae et immortalitatis; et qui metuuntdeum, aeque habebit amicitiam bonam: quoniam secundum illum erit amicus illius. fili, a iuuentute tua excipe doctrinam et usque ad canos inuenies sapientiam. quasi is qui arat et seminat, accede ad illam et sustine bonos fructus illius. in opere enim ipsius exiguo laborabis et cito edes de generationibus illius. quam aspera est nimium sapientia indoctis hominibus et non permane
Abbreviated transcription (Latin):
liũ. nescis eñ quid parier. Nlon om̃i hõi cortuũ ma¬
nifestes. ne forte uiferat tͥ grãm et ꝯuinetur tͥ.
on deles mulieremsinus tui. ue ostendat sr̾ te
maliciam doctͥne neqm. Nondes mulieri pote¬
statẽ aĩe tue. ue ingrediat᷑ in uͥtute tua et ꝯfimi¬
daris. Ne respicias mulierẽ multinolam. ne for

Expanded text:
id pariet non omni homini cor tuum manifestes ne forte inferat tibi gratiam et convicietur tibi non zeles mulierem sinus tui ne ostendas super malitiam doctrinae nequam non des mulieri potestatem animae tuae ne ingrediatur in virtute tua et confundaris ne respicias mulierem mult
Abbreviated transcription (Latin):
te fecit. et ministros ñ derelinqͣs. honora dm̃ ex to¬
ta aĩa tua. et honorifica sac̾dotes. et ꝓpurga te
cũ brachiis. Da illi partẽ sic̃ mandatũ ẽ tͥ. pͥmiti¬
arũ et p̃gationis. et de negligentia pͥga te cũ pau¬
cis. Datum brachioꝵ tuoꝵ et sacͥficiũ scificationiᷤᷤ
offeres dño inttia scõꝵ. et pauꝑi porrigemanum
tuã. ut ꝑficiat᷑ ꝓpitiatio. et benedictio ma. gr̃a
dati in ꝯspectu om̃is uiuentis. Et mortuo ñ ꝓhibe¬
as grãm. Non desis plorantib ui ꝯsolatione. et cũ
lugentib ambula. Nonte pigeat uisitare infir

Expanded text:
te fecit et ministros eius non derelinquas honora Deum ex tota anima tua et honorifica sacerdotes et propurga te cum brachiis da illi partem sicut mandatum est tibi primitiarum et purgationis et de neglegentia purga te cum paucis datum brachiorum tuorum et sacrificium sanctificationis offers initia sanctorum et pauperi porrige manum tuam ut perficiatur propitiatio et benedictio tua gratia datus in conspectu omnis viventis et mortuo non prohibeas gratiam non desis plorantibus in conrogatione et cum lugentibus ambula non te pigeat visi
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. qm̃ uiudicta carnis impui. ignis et u̾mis. No¬
li p̾uaricari in amicũ pecuma differenti. n frẽm
carissimũ auro spreu̾is. Noli discedere amulieee
sensata. et bona. qmͣ sortitꝰ es intimore d̾i. Gr̃a em̃i
uerecundie illeꝰ. suꝑ aurũ. Nõ ledas seruũ oꝑantẽ
lib̾tate. n in opem dereliqs illũ. Pceorat᷑ sũt at¬
tende illis. Et si sũt utilia ꝑseuerent ap̃te. filu tͣ
sũt. erudullos. et curua illos a puericia illꝯcum.
filie tͥ sũt. serua corpus illarũ. et ñ ostendas hila¬
rem faciẽ tuã ad illas. Trade filiam. et gnͣde opꝰ fe¬
ceris. et hõi seusato da illam Mlulier si ẽ tͥ scd̃m a¬
nimã tuã. ñ ꝓicias illam. et odibili ñ credas te in

Expanded text:
uoniam vindicta carnis impii ignis et vermes noli praevaricari in amicum pecunia differenti neque fratrem carissimum auro spreveris noli discedere a muliere sensata et bona quam sortitus es in timore Dei gratia enim verecundiae illius super aurum non laedas servum operantem libertate neque inopem derelinquas illum pecora tibi sunt adtende illis et si sunt utilia perseverent apud te filii tibi sunt erudi illos et curva illos a pueritia illorum filiae trem faciem tuam ad illas. Trade filiam, et grande opus feceris; et homini sensato da illam. Mulier si est tibi secundum animam tuam, non projicias illam; et odibili non credas te in
Abbreviated transcription (Latin):
in illi. et ñ intelligitur. Cor sapiens intellignur
in sapĩa. et auris bona audiet cũ om̃i ꝯcupistentia
sapĩam. Sapiens cor et intelligibile abstinebit se
apeccatis. et in oꝑib iusticie successus habebit. Ig¬
nem ardentẽ extinguit aqͣ. et elemosina resistit
pecc̃is. et ds̃ ꝓspector eiꝰ. Qͥ reddit grãm meminit
oculos tuos. ne tnͣfu̾tas a pauꝑe: Aĩam esurientẽ
ne despet̾is. et ñ exasꝑes pauꝑem in inopia sua.
Cormopis ne afflixeris. et non ꝓtrahas datũ an¬
gustianti. Regationẽ contͥbulati neabitias. et

Expanded text:
in illis et non intellegetur cor sapiens intellegitur in sapientia et auris bona audiet cum omni concupiscentia sapientiam sapiens cor et intellegibile abstinebit se a peccatis et in operibus iustitiae successus habebit ignem ardentem extinguit aqua et elemosyna resistit peccatis et Deus conspector qui reddit gratiam memioculos tuos ne transvertas a paupere. Animam esurientem ne despexeris, et non exasperes pauperem in inopia sua. Cor inopis ne afflixeris, et non protrahas datum angustianti. Rogationem contribulati ne abjicias, et
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ et malũ. qd̾ placu̾it ei dabitur illi. Qm̃
multa sapĩa dei et fortis in potenna. uidens om̃s
sũ int̾missione. Ocłi diũ ad tim̃tes eũ. et ip̃e ag¬
noscit oninẽ oꝑam hõis. Nemini mandauit im¬

Expanded text:
bonum et malum: quod placuerit ei, dabitur illi. quoniam bonum et malum: quod placuerit ei, dabitur illi. quoniam multa sapientia dei et fortis in potentia uidens omnes sine intermissione. oculi dei ad timentes eum, et ipse agnoscet omnem o
Abbreviated transcription (Latin):
ti nõ app̾hendent illam. et hõies sensati obuia¬
bunt illi. homines stulti ñ uidebr̃ illam. longe
enĩ ab est suꝑbia et dolo. Uiri m̃daces ñ er̃t illeꝰ
memores. et uiri ueraces inuenient᷑ in illa. et
successum h̃ebunt usq ad iuspectionẽ dei. Nõ ẽ
speciosa laus inore pecc̃oris. qm̃ ad̾o ꝓfecta est
sapĩa. Sapĩe enĩ dei astabir laus. et inore fideli
abundabit. et dnator d̾s dabit eam illi. Non di¬
x̾is ꝑ dm̃ ab est. q̃ odit enĩ ne fec̾is. Non dicas ille
me implanauit. ñ eñ nessarii sũt illihõies im¬
pũ. Om̃e execͣmentũ erroris odit dñs. et ñ erix a¬
mabile tũtib illũ. Os̃ ab initio constituit hoĩ
nẽ. et reliquit illũ in manu consilii sui. Adiecit
mandata et p̾cepta sua. Si uolu̾is mandata con¬
seruare. ꝯseruabunt te. et inꝑpetuũ fidẽ placi¬
tam fac̾e.Apposuit tͥ aqm et ignem. ad quod uo¬
lĩus porrige manũ tuam. Añ hoĩem uita et morᷤ.

Expanded text:
ti non adprehendent illam, et homines sensati obuiabunt illi. homines stulti non uidebunt illam: longe enim abest a superbia et dolo. uiri mendaces non erunt illius memores, et uiri ueraces inueniuntur in illa et successum habebunt usque aspectionem dei. non est speciosa laus in ore peccatoris, quoniam a deo profecta est sapientia. sapientiae enim dei adstabit abundabit, et dominator eam illi dabit. Non dixeris, Per Deum abest; quae enim odit ne feceris. Non dicas, Ille me implanavit: non enim necessarii sunt illi homines impii. Omne exsecramentum erroris odit Deus, et non erit amabiquit illum in manu consilii sui. adiecit mandata et praecepta sua: si uolueris, mandata conseruabunt te, et in perpetuum fidem placitam facere. adposuit tibi aquam et ignem: ad quod uoles porrige manum tuam. ante hominem uita et mors,
Abbreviated transcription (Latin):
et cͣciabit illũ intͥbulatione doctͥne sue. donͨ tẽp¬
tet illũ in cogitationib illiꝰ. et credai aĩe illius.
Et firmabit illũ. et iter adducet. directũ ad illũ.
et lenficabit eũ. et denudabit abscondita sua illi
et thesaurizat suꝑillũ scĩam. et intellectũ iusticie.
Si aũ ab errau̾it derelinquet illũ. et tradet eũ ĩ

Expanded text:
ciabit illum in tribulatione doctrinae suae; donec tentet illum in cogitationibus illius, et credat animae illius. Et firmabit illum, et iter adducet directum ad illum, et laetificabit illum; et denudabit abscondita sua illi, et thesaurizabit super illum scientiam et intellectum justitiae. Si autem oberraverit, derelinquet illum, et tradet e
Abbreviated transcription (Latin):
pones tͥ. fili. si aitenderis m disces eã. et si accõmo¬
dalus aĩam mã. saptens eris. Si inclinau̾is aurẽ
tuã. excipies doctͥniam. et si dilexeris audire sapi¬
ens eris In multitud me p̾sbit̾oꝵ pͣdemiũsta. et
sapĩe illoꝵ ex corde coniung̾e. ut omnẽ narrationẽ
dei possis audire. et ꝓu̾bia laudis ñ effugiant a te.
Et si uideris sensatum. euigila ad illũ. et gradꝰ osti¬
oꝵ illiꝰ exterat pes riuis. Cogiratũ habe in p̾ceptis dĩ.
et inmandans illiꝰ maxime assiduus esto. et ip̃e da¬

Expanded text:
disces: et si adcommodaueris animam tuam, sapiens eris. et si inclinaueris aurem tuam, excipies doctrinam: et si dilexeris audire, sapiens eris. in multitudine presbyterorum prudentium sta et sapientiae illorum ex corde coniungere, ut omnem narrationem dei possis audire et prouerbia laudis ne effugiant te. et si uideris sensatum, euigila ad illum, et gradus ostiorum illius exterat pes tuus. cogitatum habe in praeceptis dei et in mandatis illius maxime adsiduus esto, et ipse da
Abbreviated transcription (Latin):
nato hũilia cap̃tuũ. Declina pauꝑisine tͥsticia
aurẽ tuã. et redde debiũ mũ. et responde pacifica
in mansuetudine. Labera eũ qͥ in uiriam patit᷑
de manu suꝑbi. et ũ acideferas anima tua. In iu¬
dicando esto misericors pupillis ut pat̾. et ꝓuiro
matri illoꝵ. et eris uelut filiꝰ altissimi obediens. et
miserebitur tui magis qm mater. S apĩa filiis su¬
is uitã in spirat. et suscipit exqͥrentes se. et p̾ibit
inuia iusticie. Et qͥ illam diligit. diligit uitã. et
qui iuigilauerint ad illam. complectentur pla¬
corẽm eiꝰ. Qͥ tenuerint illam. urtã hereditabunt.¬
tes erunt scõ. et eos qͥ diligunt illam. diligit ds̃
Qͥ audit illam uidicat gentes. et qͥ intuet᷑ illã¬

Expanded text:
nato humilia caput tuum. Declina pauperi sine tristitia aurem tuam, et redde debitum tuum, et responde illi pacifica in mansuetudine. Libera eum qui injuriam patitur, de manu superbi; et non acide feras in anima tua. In judicando esto misericors, pupillis ut pater, et pro viro matri illorum; et eris velut filius Altissimi obaudiens, et miserebitur tui magis quam mater. Sapientia filiis suis vitam inspiravit, et suscipit inquirentes se et praeibit in via justitiae. Et qui illam diligit, diligit vitam; et qui vigilaverint ad illam, complectentur placorem ejus. Qui tenuerint illam, vitam haereditabunttes erunt sancto; et eos qui diligunt illam, diligit Deus. Qui audit illam, judicat gentes; et qui intuetur illa
Abbreviated transcription (Latin):
cipliuato. et ꝯfundaris. honor et gła. insermone
senisan. liugua uͭ mñpͣdentis. subũsio ip̃iꝰ ẽ. Nõ appel¬
leris susurro. et lingua tua capiaris. et ꝯfundaris.
Suꝑ furẽ eiũ ẽ ꝯfusio et penĩa. et denotatio pessi¬
ma suꝑbilinguẽ. Susurratori. aũ. odiũ. et numi¬
citia. et ꝯtumelia. Instifica pusullũ. et magnũ si

Expanded text:
fundaris. Honor et gloria in sermone sensati: lingua vero imprudentis, subversio illius. Non appelleris susurro, et lingua tua ne capiaris, et confundaris. Super furem enim est confusio et poenitentia, et denotatio pessima super bilinguem: susurratori autem odium, et inimicitia, et contumelia. Justifica pusillum et
Abbreviated transcription (Latin):
noli uelle uideri sapiens. Noli quere sieriiudex. nͥ
si ualeas uͥtute irrũꝑe iniqͥtares. ne forte extimes¬
sas fatiẽ potentis. et ponas scandalũ in agilirate
tua. Nõ pecces in multitudine ciuitatis. nec te im¬
mitas in ppłm. N alliges dupplicia pecc̃a nͨ eñĩ in
imo eris imiuinis. Noli ẽẽ pusillanimis in aĩa

Expanded text:
ens. Noli quaerere fieri judex, nisi si vales virtute irrumpere iniquitates; ne forte extremiscas faciem potentis, et ponas scandalum in agilitate tua. Non pecces in multitudinem civitatis, nec te immittas in populum: neque alliges duplicia peccata; nec enim in uno eris immunis. Noli esse pusillanimis in
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝯtum eliam malus ħeditabit. et om̃is peccatoe.
inuidus et bilinguis. Nonte extollas in cogitatio¬
ne aĩe tue. uelut taurꝰ. ne forte elidatur uirtꝰ tua
ꝑ stubticiã. et folia tua comedet. et fruitꝰ cuos ꝑdet.
et relinqueris uelut lignũ aridũ inheremo. Aĩa
eñĩ neꝙͣ disꝑdet qͥ se habet. et ingaudiũ inimici
dat illũ. et deducet insortẽ impioꝵ Uerbñ dul¬
ce multiplicat amicos et mitigar iminicos. et
lingͣ eucharis in bono hoĩe abundabit. Multi pa¬
cifici suit tͥ. et consiliariꝰ tͥ sit iꝰ denullẽ. Si pos

Expanded text:
et contumeliam malus hereditabit et omnis peccator invidus et bilinguis non te extollas in cogitatione animae tuae velut taurus ne forte elidatur virtus tua per stultitiam et folia tua comedet et fructus tuos perdet et relinqueris velut lignum aridum in heremo anima enim nequa disperdet qui se habet et in gaudium inimici dat illum et deducit in sortem impiorum verbum dulce multiplicat amicos et mitigat inimicos et lingua eucharis in bono homine abundat multi pacifici sint tibi et consiliarii tibi sint unus de mille s
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinẽ rananim. Nouissime aũ uidert̃ no¬
llam creat᷑am auiũ. cũ abducti toncupiscentia. po¬
stulauert escam epulationis. In allocutione enĩ de¬
siderii. ascendit illis de mari ortigometra. et uexa¬
tiones pecc̃orib suꝑuener̃t. ñ sñ illis q̃ añ fc̃ã er̾am¬

Expanded text:
dinem ranarum novissime autem viderunt novam creaturam avium cum abducti concupiscentia postulaverunt escam epulationis in adlocutione enim desiderii ascendit illis de mari ortygometra et vexationes peccatoribus supervenerunt non sine illis quae ante facta er
Abbreviated transcription (Latin):
stultoꝵ affuget eos. qui ne sciunt in urbem ꝑgere.
Uetͥ t̾ra. cuiꝰ rexẽ puer. et cuiꝰ pͥncipes mane come¬
dunt. Beata terra cruꝰ rex nobilis ẽ. et cuiꝰ pͥncipes
uescunt᷑ in tp̃rsuo. ad reficiendũ. et ñ ad luxͣiam.
Inpigrituis huiliatur ꝯtignano. et in infirmita¬
temanuũ ꝓstillabit domus. Inrisũ faciunt panẽ
acuinũ. ut epulent᷑ bibentes. Et pecunie obedũt
omĩa. In cogitatione tua regi ne decrahas. et in
secreto cubilis tui ne maledixis diuiti. qr aiuis celi
portabit uocẽtuã. et qͥ habet pennas annuntiabit
sententiã. Minte panẽtuũ suꝑ tnͣseimtes aquas.
qr post multa tempora inuenies illũ. Da partẽ sep

Expanded text:
ultorum adfliget eos qui nesciunt in urbem pergere vae tibi terra cuius rex est puer et cuius principes mane comedunt beata terra cuius rex nobilis est et cuius principes vescuntur in tempore suo ad reficiendum et non ad luxuriam in pigritiis humiliabitur contignatio et in infirmitate manuum perstillabit domus in risu faciunt panem ac vinum ut epulentur viventes et pecuniae oboedient omnia in cogitatione tua regi ne detrahas et in secreto cubiculi tui ne maledixeris diviti quia avis caeli portabit vocem tuam et qui habet pinnas adnuntiabit sententiam mitte panem tuum super transeuntes aquas quia post multa tempora invenies illum da partem sep
Abbreviated transcription (Latin):
fugitiu ꝓpetue ꝓuidentie iacuert̃. Et dũ purant
se lat̾e in obscuris pecc̃is. tenebroso obliuionis
uelam̃to disꝑsi sũt. panentes horrende. et cũ ad¬
miratone nimia ꝑturbati. N eñĩ q̃ continebat
illos spelunca. sñ tumore eustodiebat. qm̃ sonitꝰ
descendens pertͣbabat illos. et ꝑsone tͥstes ap¬
parentes. panorẽ illił p̾stabant. Et ignis qͥdem
nulla uis pot̾at illis lum̃ p̾bere. nͨ syderũ limpi de
flãme illiũnare potͤant illam noctem horrendã
Apparebataũ illis subitaneus ignis. tuoreple¬
mabant det̾iora eẽ q̃ ñ iudebant᷑. Et magier arteᷤᷤ
apposin erant derisus. et sapĩe głia. correptio cũ
ꝯtumelia. Illi enĩ qͥ ꝓmittebant timores et tur¬
bationes expellere. sẽ ab aĩa languente. hi cũ de
ex monstris ꝑturbabat. mͣsitu aĩaliũ et serpenti¬
um sibilanione cõmoti. tremebundi ꝑibant. ex
aerẽ quẽ nulla ratione qͥs effug̾e poss. negan¬
tes se uidere. Cum sit em̃ tumida neqͥtia. dar te¬

Expanded text:
fugitivi perpetuae providentiae jacuerunt. Et dum putant se latere in obscuris peccatis, tenebroso oblivionis velamento dispersi sunt, paventes 237 horrende, et cum admiratione nimia perturbati. Neque enim quae continebat illos spelunca, sine timore custodiebat eos: cum sonitus descendens perturbabat illos, et personae tristes apparentes pavorem illis praestabant. Et ignis quidem nullum poterat illis lumen praebere, nec siderum limpdiae flammae inluminare poterant illam noctem horrendam. Apparebat autem illis subitaneus ignis, timore plemabant deteriora esse quae videbantur et magicae artis adpositi erant derisus et sapientiae gloriae correptio cum contumelia illi enim qui promittebant timores turbationes expellere se ab anima languente hi cum deex monstris perturbabat transitu animalium et serpentium sibilatione commoti tremebundi peribant et aerem quem nulla ratione quis effugere posset negantes se videre cum sit enim timida nequitia dat te
Abbreviated transcription (Latin):
elem̃ta dũ su̾tunt᷑. sic̃ in organo qͣlitatis sonꝰ ĩmu¬
tat᷑ et omĩa suũ sonũ eustodiunt. Uñ et estunari
ex ip̃o c̾co nisu potest. Agrestia enĩ maqͣnica ꝯuer¬
tebant᷑. et quecũq erant natantia. int̾ra tnͣsie¬
bant. Ignis in aqua ualebat supͣ suã uͥtutẽ. et a¬
qua extinguentis nat᷑e obliuiscebat᷑. flãme e con¬
trario corruptibiliũ aĩalium. ñ uexauert̃ car¬
nes coambulantiũ. nͨ dissoluebant illam q̃ faci¬
le dissoluebat᷑. sic̃ glacies bonam escam. In om̃ibꝰ
enĩ dñe magnificasti ppłm tuũ. et honorasti et
ñ despexisti in omi tp̃r et in om̃i loco assistens eis.¬

Expanded text:
litatis sonus inmutatur et omnia suum sonum custodiunt unde est aestimare et ex ipso certo visu agrestia enim in aquatica convertebantur et quaecumque erant natantia in terram transiebant ignis in aqua valebat supra suam virtutem et aqua extinguentis naturae obliviscebatur flammae e contrario corruptibilium animalium non vexaverunt carnes coambulantium nec dissolvebant illam quae facile dissolvitur sicut glacies bonam escam in omnibus enim Domine magnificasti populum tuum et honorasti et non despexisti in omni tempore et in omni loco adsistens eis
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ. Depͥme cor tuñ et sustine. inelina aurẽ mã et
excipe u̾ba intellectꝰ et ne festines intempꝰ obdue¬
nonis. Sustine sustentationes dĩ. Coniungere deo
et sustine. ut crescat in nouissimo urta tua. Om̃t
qd̾ tͥ applicitũ fu̾t accipe. et indolore sustine. et in
humilirare tua pacĩam habe. qm̃ in igne ꝓbat᷑
aurũ et argentũ. hõies uͦ receptibiles in camino¬

Expanded text:
em tuam et excipe uerba intellectus, et ne festines in tempus obductionis. sustine sustentationem dei, coniungere deo et sustine, ut crescat in nouissimo uita tua. omne quod tibi adplicitum fuerit accipe: et in dolore sustine et in humilitate tua patientiam habe. quoniam in igne probatur aurum et argentum, homines ue
Abbreviated transcription (Latin):
et in iusticia editcabiturtͥ. Et indie iͥbulationis
cõmemorabit᷑tui. et sic̃ sereno głanes. soluentur
tua pecc̃a. Qmͣ male fame ẽ qͥ relinquir prẽm
et ẽ maledictus a deo qͥ exasꝑat matrẽ. fili ĩ man¬
suetudine oꝑa tua ꝑfice. et suꝑ hõinum głam di¬
ligeris. Qnto magn̾us es. humilia te in om̃ib. et¬

Expanded text:
et iniustitia aedificabitur tibi in die tribulationis commemorabitur tui sicut in sereno glacies solventur tua peccata quam malae famae est qui relinquit patrem et est maledictus a Deo qui exasperat matrem fili in mansuetudine opera tua perfice et super hominum gloriam diligeris quanto magn
Abbreviated transcription (Latin):
et actentiori studio lection ẽ fac̾e. et ueniai
hr̃e in illis. in qͥb udem᷑ sequentes imaginẽ. sapͥ
et defic̾e in u̾boꝵ cõposinone. Nam deficiunt
u̾ba hebraica. qñ trãslata fu̾int ad alt̾am lin¬
guam. Nõ solũ aũ ħ. s et ip̃a lex et ꝓpħe. cet̾aq¬
alioꝵ libroꝵ. ñ paruam hñt difterentiã. qñ int̾
se di cunt᷑. Nã in octauo et rͥcesimo anno tem¬
poribi pholomei euergis regis. postqm ꝑueni
in egyptũ. et cũ multũ tẽporis ibi fecissem. in¬
ueni lbros relictos nõ parue n ꝯtẽpnende doe¬
tͥne. Itaq bonũ et necessariũ puraui. ex ip̃e
aliquã addert diligentiã et laborẽ int̾p̃tandi
istũ librũ. et multa uigilia anuli doctrinam
in spatio temporis. ad illa q̃ ad finẽ. ducũt
librũ dare. et illis qui uolunt auimũ intendere.
et discere quẽadiodũ oporteat instrueremores.
qͥ scd̾m legem dñi ꝓposuerint uiramagere.¬

Expanded text:
et adtentiore studio lectionem facere, et veniam habere in illis in quibus videmur sequentes imaginem sapientiae et deficere in verborum conpositione. nam deficiunt verba hebraica quando translata fuerint ad alteram linguam; non solum autem haec, sed et ipsa Lex et Paque librorum non parvam habent differentiam quando inter se dicuntur. 4 nam in octavo et tricesimo anno temporibus Ptolomei Euergetis regis, postquam perveni in Aegyptum et cum multum temporis ibi fecissem, inveni libros relictos non parvae neque contemnendae do et ipse aliquam addere diligentiam et laborem interpretandi istum librum; et multa vigilia adtuli doctrinam in spatio temporis, ad illa quae ad finem ducunt librum dare, et illis qui volunt animum intendere et discere quemadmodum oporteat instituere mores qui secundum legem Domi
Abbreviated transcription (Latin):
instoꝵ. et natio illoꝵ obedientia et dilectio Iudi¬
cium patris au¬
cium patris audite filii dilecti. Et sic facite
ut saluisitis. Ds enĩ honoriͤcauit patrẽ ĩ
filiis. et iudiciũ matͥs exqͥrens ĩnfflios. Qͥ diligit
diũ exorabit ꝓpeceis. et continebit se ab illis. et ĩ¬

Expanded text:
iustorum et natio illorum obaudientia et dilectio iudicium patris audite filii dilecti et sic facite ut salvi sitis Deus enim honoravit patrem in filiis et iudicium matris exquirens in filios qui diligit Deum exorabit pro peccatis et continebit se ab illis i
Abbreviated transcription (Latin):
dietur. Q honorat patrẽ suũ uita niuet longro¬
re. et qͥ obedit parͥ. resrigerabit matrẽ. Qͥ tuet
dum̃ houorat parentes. et qͣͣ dominis seruiet his
qͥ se genauer̃t in oꝑe. et sermone. et onũ patien¬
tia. honora patrẽ tiũ. ut suꝑueniat tͥ bñdictio

Expanded text:
a uiuet longiore, et qui obaudit patri, refrigerabit matrem. qui timet deum, honorat parentes: et quasi dominis seruiet his qui se generauerunt. in opere et sermone et omni patientia honora patrem tuum, ut superueniat tibi benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
cedinẽtuã. qmͣ in filios babes ostendebas. et deser¬
niens unuꝰeuiꝰq uoluntan. ad qd̾ qͥs uolebat con¬
u̾tebat᷑. suxaũ et glaties. sustinebant uim ignis
et ñ tabescebant. ut scirent qm̃ fructꝰ iumicoꝵ
ext̾minabat ignis ardens. in gnͣdine et pluuia
coruscans. Hoc aũ it̾um ut nutrent᷑ iusti ⁊̃ sue
uͥtutis oblitus ẽ Creatura enĩ tͥ fcõri deseruiẽs
exrandescit in torm̃tũ. adu̾sus in iustos. et lembꝰ
deseriuebant. ad uoluntatẽ hoꝵ qͥ a te desid̾an
sũt .Yt scirent filii tui qͦsᷤ dilexisti dñe. qm̃ ñ nati

Expanded text:
t serviens uniuscuiusque voluntati ad quod quis volebat convertebatur nix autem et glacies sustinebant vim ignis et non tabescebant ut scirent quoniam fructus inimicorum exterminabat ignis ardens in grandine et pluvia coruscans hoc autem iterum ut nutrirentur iusti etiam suae virtutis oblitus est creatura enim tibi factori deserviens excandescit in tormentum adversus iniustos et lenior deserviebant ad voluntatem horum qui a te desiderati sunt ut scirent filii tui quos
Abbreviated transcription (Latin):
qͣs rogantes ꝓiecerant. hos tamꝗͣ. fugitiuos ꝑ¬
seq̃bant᷑. Ducebat enĩ illos ad hũe funẽ digna ne¬
cessitas. Et hoꝵ q̃ accid̾ant cõmemorationẽ amit¬
tebant. ut q̃ deẽrant corm̃tis repleret punitio : ⁊
ppłs qͥ dem tuus nurabilit̾ insiret. illi añ nouam
mortẽ inuenitẽt. Om̃is eñi creat᷑a ad suũgenꝰ ab

Expanded text:
s rogantes projecerant hos tanquam fugitivos persequebantur; ducebat enim illos ad hunc finem digna necessitas; et horum quae acciderant commemorationem amittebant, ut quae deerant tormentis, repleret punitio; et populus quidem tuus mirabiliter transiret, illi autem novam mor
Abbreviated transcription (Latin):
lum usũ facit. lignũ eͣuum et u̾ticib plenũ sculpa
diligent̾ ꝑuacutatẽ suã. et scientiã artis sue sigu¬
ret illd̾. et assimilet illd̾ imagiu hõis. aut alicui
ex aĩalib illd̾ cõparet. ꝑlinens lubriea et rubieũ¬
dũ faciens fuco colorẽ illiꝰ. et omnẽ maenlam q̃ ĩ
illo ẽ ꝑluuens. et faciar ei dignã hĩtationẽ. in parite
ponens illd̾. et contirmaus ferro. ne forte cadar ꝓ¬
spiciensilli. sciens qm̃ ñ potest se ad iuuare. Imago
enĩ ẽ. et opꝰ ẽ illi adiutoriũ. Et de substantia sua et
de filiis suis. et denuptiis uotũ faciens inqͥrit. Non
erubescit loqͥ cũ illo qͥ sñ aĩa ẽ. Et ꝓ sanitare qͥdẽ ĩ¬
riũ inunlẽ inuocat. Et ꝓ itin̾epetit ab eo qͥ ambula¬
re ñ potest. et de ad qͥrendo. et de oꝑando. et de õiũ
rerũ euentu. petit ab eo qͥ in om̃ib ẽ inutit Lt̾um
fat̾e. ligno portante se. fragiliꝰ lignũ inuocat. Illd̾
eiũ cupiditas ad qͥrendi excogitauir. et artifex sa¬

Expanded text:
ignum curvum, et vorticibus plenum sculpat diligenter per vacuitatem suam, et per scientiam suae artis figuret illud, et assimilet illud imagini hominis, aut alicui ex animalibus illud comparet, perliniens rubrica, et rubicundum faciens fuco colorem illius, et omnem maculam quae in illo est, perliniens; et faciat ei dignam habitationem, et in pariete ponens illud, et confirmans ferro, ne forte cadat, prospiciens illi, sciens quoniam non potest adjuvare se: imago enim est, et opus illi adjutorium. Et de substantia sua, et de filiis suis, et de nuptiis votum faciens, inquirit. Non erubescit loqui cum illo, qui sine anima est; et pro sanitate quidem inrium inutilem invocat et pro itinere petit ab eo qui ambulare non potest et de acquirendo et de operando et de omni rerum eventu petit ab eo qui in omnibus est inutilis. facere ligno portante se fragilius lignum invocat illud enim cupiditas adquirendi excogitavit et artifex sa
Abbreviated transcription (Latin):
et ds̃ p̾bebit illã t̾. Sapĩa em̃ et disciplina. timor
dm̃i. et qd̾ bñplacitũ est illi. fides et mansuetudo.
et ad implebit thesauros illiꝰ. Nõsis incredibił ti¬
mor dñi. et ne accesseris ad illũ dupplici corde. Nle
fa̾is hypecta in ꝯspectu hominũ. et ñ seandalireriᷤ
labũstus. Aitende in illis ne focte cadas et ad¬
ducas aĩe tue in honorẽ. et reuelet ds̃ abscondita
tua. et in medio synagoge elidar re. qm̃ accessi¬
sti maligne ad dnm̃. ex cor tuũ plenũ ẽ dolo et fal

Expanded text:
et Deus praebebit illam tibi. Sapientia enim et disciplina timor Domini; et quod beneplacitum est illi, fides et mansuetudo, et adimplebit thesauros tuos. Non sis incredibilis timori Domini, et ne accesseris ad illum duplici corde. Ne fueris hypocrita in conspectu hominum, et non scandalizeris tuis adtende in illis ne forte cadas et adducas animae tuae inhonorationem et revelet Deus absconsa tua et in medio synagogae elidat te quoniam accessisti maligne ad Dominum et cor tuum plenum est dolo et fal
Abbreviated transcription (Latin):
it insꝑatꝰ tuimor suꝑuenerat. Deinde si qͥs ꝙͣ ex
illis dendiss. custodiebat᷑ in carc̾e sñ ferro reclu¬
sus. Si eñi rusticus qͥs erat aut pastor. aut agri
laboꝵ oꝑariꝰ p̾occupatꝰ eẽt. ieffugibilẽ sustine¬
bat necessitatẽ. Yna enĩ catena tenebrarũ om̃s
erant colligati. Siue sp̃c sibilans. aut it̾ spis¬
sos ramos auiũ sonꝰ suauis. aut uis aq̃ decren¬
tis nimiũ. aut sonꝰ ualidus p̾cipitatarũ petra¬
rũ. aut ludentiũ aĩaliũ cͣsus in uisus. aut mu

Expanded text:
t insperatus timor supervenerat deinde si quicumque ex illis decidisset custodiebatur in carcere sine ferro reclusus si enim rusticus quis erat aut pastor aut agri laborum operarius praeoccupatus esset ineffugibilem sustinebat necessitatem una enim catena tenebrarum omnes erant conligati sive spiritus sibilans aut inter spissos ramos avium sonus suavis aut vis aquae decurrentis nimium aut sonus validus praecipitarum petrarum aut lu
Abbreviated transcription (Latin):
ser differentia donũ petebant. ꝓter qđ igni arden¬
tẽ colũpnã ducẽ hũerunt ignote uie. et solẽ sñ lesu¬
ra boni hospitii p̾stitisti. Digni qͥdẽ illi carereluce.
et pati carcerẽ tenebrarũ. qͥ inednsos eustodiebãt
filios tuos. ꝑ qͦs incipiebat incorruptũ legis lu¬
men scło dari. cũ cogitarent iustor decidere ĩfan¬
tes. Et uo exposito filio. et liberato intraductio¬
nẽ illoꝵ. multitudinẽ filioꝵ abstulisti. ex parit᷑
illos ꝑdidisti maqͣ ualida. Illa enĩ nox añ cogni¬
ta ẽ aͣpatͥb nrĩs. ut u̾escientes qͥb iuram̃ttis cre¬
dider̃t. aĩequiores eẽnt. Suscepta est aũ appło tuo¬

Expanded text:
set differentia donum petebant propter quod igni ardentem columnam ducem habuerunt ignotae viae et solem sine laesura boni hospitii praestitisti digni quidem illi cet pati carcerem tenebrarum; qui inclusos custodiebant filios tuos, per quos incipiebat corruptum legis lumen saeculo dari. Cum cogitarent justorum occidere infantes; et una exposito filio et liberato, in traductionem illorum multitudinem filiorum abstulisti, et pariter illos perdidisti in aqua valida. Illa enim nox ante cognita est a patribus nostris, ut vere scientes quibus juramentis crediderunt animaequiores e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ in hĩtabant᷑. et in lotis secretis firert̃ casas. Stete¬
rt̃ cont᷑ hostes. et de inimicis se uindicauer̃t S̾tete¬
et̃ et inuocauer̃t te. et data ẽ illis aqͣ depet᷑ altiss
ma. et reqͥes sitis de lapide duro. ꝑ que enĩ penaᷤ pas¬
si sũt uumiculloꝵ a defectione potus sui. in eis¬
bñ cũ illis actũ ẽ. slam ꝓ fonte qͥdem sempit̾ui fliũ¬
nis. hum anũ sangͥnẽ dedisti in iustis. Qͣ cum minue¬
rent᷑ intraductione infantũ occisoꝵ. dedisti illis
abundantẽ a qmͣ insꝑare. ostendens ꝑ sitim q̃ tc̃ fuit.
quẽadmodũ tuos exaltares. et adu̾sarios illoꝵ ne¬
sares. Cum enĩ temptati sũt. et qͥdẽ cũ mĩa discipli
impii tormenta paterent᷑. Hos qͥdẽ tanqmͣ pr̃ mo¬
nens ꝓbasti. illos aũ tanꝙ durꝰ rex introgans con¬
dẽpnasti. Absentes enĩ et p̾sentes. similit̾ torque¬
bant᷑. Duplex enĩ illos acceꝑat rediũ. et gemitus

Expanded text:
non inhabitabantur et in locis secretis fixerunt casas steterunt contra hostes et de inimicis se vindicaverunt sitierunt et invocaverunt te et data est illis de petra altissima aqua et requies sitis de lapide duro per quae enim poenas passi sunt bene cum illis actum est nam pro fonte quidem sempiterni fluminis humanum sanguinem dedisti iniustis qui comminuerentur in traductione infantum occisorum dedisti illis abundantem aquam insperate ostendens per sitim quae tunc fuit quemadmodum tuos exaltares et adversarios illorum necares cum enim temptati sunt et quidem cum misericordi judicati impii tormenta paterentur. Hos quidem tanquam pater monens probasti: illos autem tanquam durus rex interrogans condemnasti. Absentes enim et praesentes similiter torquebantur. Duplex enim illos acceperat taedium, et ge
Abbreviated transcription (Latin):
tatis illor. Quod qͥdã errantes colebant mittos.
serpentes. et bestias suꝑuacuas. immisisti illis
multirudinẽ mutoꝵ aĩaliũ. inuindictam. ut
impossibilis erat omp̃e manꝰ tua. q̃ creauuit orbẽ
t̾rarum ex mat̾ia in uisa. immitt̾e illis mubatudi¬
nem ursoꝵ. aut audaces leones. aut noui gem̾s ua
plenaset ignotas bestias. aut uaporẽ igneũ spi¬
rantes. aut odorẽ fumi ꝓferentes. aut horrendas
ab oculis scimillas emittentes. qͣrum ñ solũ lesu¬
ra pot̾at illos ex t̾minare. s et aspectꝰ ꝑ timorem
occidere. S et sũ hisuno spu occidi poterant. ꝑse¬
cutionẽ passi ab ip̃is fcĩs suis. et disꝑsi ꝑ spm̃ utr¬

Expanded text:
trices. Quod quidam errantes colebant multos serpentes et bestias supervacuas, immisisti illis multitudinem multorum animalium in vindictam, ut inpossibilis erat omnipotens manus tua quae creavit orbem terrarum ex materia invisa inmittere illis multitudinem ursorum aut audaces leones aut novi generis ira plenas et ignotas bestias aut vaporem igneum spirantes aut odorem fumi proferentes aut horrendas ab oculis scintillas emittentes quarum non solum laesura poterat illos exterminare sed et aspectus per timorem occidere sed et sine his uno spiritu occidi poterant persecutionem passi ab ipsis factis suis et dispersi per s
Abbreviated transcription (Latin):
sanabat illos. In meroria eñ sinonũ tuoꝵ exa¬
minabant᷑. et saluabant᷑. nein altam uiciden¬
tes obluuonẽ. ñ possent tuo uti adiutorio. Et i
n herba. neq malagma sanauit illos. s tuus
dũe sermo qͥ sanat omĩa. Tues dñe qͥuite et mor¬
tis habes potestatẽ. et deducis ad portas mortis et
reducis. Hõ aũ occidit qͥdẽ ꝑ malierã aĩam su am

Expanded text:
emoria enim sermonum tuorum examinabantur et salvabantur ne in altam incidentes oblivionem non possent tuo uti adiutorio etenim neque herba neque malagma sanavit illos sed tuus Domine sermo qui sanat omnia tu enim vitae et mortis habes potestatem et deducis ad portas mortis et reducis homo autem occidit quidem per malitiam animam suam
Abbreviated transcription (Latin):
sediũ tuarũ assist̾eem sapĩam. et noli merepbare a
pius tuis. Qm̃ seruus ruussũ ego et filĩ anc̾alenie.
hõ in firmꝰ et exigui temporis. et minor ad intellec¬
similitudinẽ tab̾nacłi scĩtui. qd̾ p̾parasti abinitio. Et
terũ sapĩa q̃ nouit oꝑatua. q̃ et afsuir rẽ cũ orbẽ t̾ra¬
rũ faceres et sciebat ꝗͥd placitũ eẽt ocłis tuis. et qͥd
directũ in p̾ceptis runs. Mute illã deceł seĩs tuis et a¬
sedemagnitudinis tue. ut mecũ sit et mecũ laboret.
et sciam qͥd acceptũ sit ap̃ te. Scit eñ illa oĩa et in¬
telligit. et deducet me in oꝑib met scribe. Et tusto¬
diet meinsua potentia. et ert̃ accepta oꝑamea. Et

Expanded text:
em sapientiam, et noli me reprobare a pueris tuis; quoniam servus tuus sum ego et filius ancillae tuae, homo infirmus et exigui temporis, et minor ad intellecsimilitudinem tabernaculi sancti tui quod praeparasti ab initio et tecum sapientia quae novit opera tua quae et adfuit tunc cum orbem terrarum faceres et sciebat quid placitum esset oculis tuis et quid directum in praeceptis tuis mitte illam de ssede magnitudinis tuae, ut mecum sit, et mecum laboret, et sciam quid acceptum sit apud te. Scit enim omnia et intelligit, et deducet me in operibus meis sobrie, et custodiet me in sua potentia; et erunt accepta opera mea, et
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ custodierint usticiã iuste iꝰtifi cabunt᷑. et qͥ di¬
dicerint iusta. inuenient qͥd respondeant. Concu¬
piseite gͦ sermones meos. diligiteillos et habebitiᷤᷤ
facile uidetur abhis qͥdiligunt eã. et inuenit᷑ aib hiᷤᷤ
qͥ quer̃t̃ illã. ꝓreoctupat qͥ se concupiscũt. ut illis¬

Expanded text:
ficabuntur, et qui didicerint ista, inuenient quid respondeant. concupiscite ergo sermones meos, diligite illos, et habebitis facile uidetur ab his qui diligunt eam et inuenietur ad his qui quaerunt illam. praeoccupat qui se concupiscu
Abbreviated transcription (Latin):
bestiarũ ext̾mniati sũt Pro qͥb torm̃ts bñ dispo¬
siusti ppłm tuũ. qͥb dedisti ꝯcupiscertiã delectam̃¬
ti sui. nouũ saporẽ. escam parans eis ortigometram
ut illiqͥdẽ ꝯcupiscentes escam ꝓpt̾ea q̃ illis ostensa
et missa sũt. ⁊̃ a necessaria ꝯcupiscentia au̾terẽt᷑.
hi aũ ubreui in opes fc̃i. nouã gustauer̃t escã. O

Expanded text:
posuisti populum tuum: quibus dedisti concupiscentiam delectamenti sui. Novum saporem escam parans eis ortigometram. Ut illi quidam concupiscentes escam: propterea que illis ostensa: et missa sunt: etiam a necessaria concupiscentia averterentur. Hi autem in brevi inopes facti: novam gustaverunt escam.
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatio. nͨ umbra picture. labore sũ fructu. et̃¬
sigies sculpta ꝑuarios colores. Enꝰ aspectꝰ in sen¬
satodat ꝯcupiscentiã. et diligit morie unagi¬
nis effigiẽ sñ aĩa. Maloꝵ amatores digni. qui
spem utalib hũt. et qͥ faciunt illos. et qͥ dilig̃t
et qͥ colunt. S et figulus mollẽ t̾ram p̾mens la¬
boriose. fingit ad usus urõs unũ qd̾q uas. et de¬

Expanded text:
 labor sine fructu effigies sculpta per varios colores cuius aspectus insensato dat concupiscentiam et diligit mortuae imaginis effigiem sine anima malorum amatores digni qui spem in talibus habent et qui faciunt illos et qui diligunt et qui colunt sed et figulus mollem terram premens laboriose fingit ad usus nostros unu
Abbreviated transcription (Latin):
inde int̾u eniente tp̃r. ꝯualeseente iniqͣ consuetudĩe.
hic erroꝵ tanꝗͣ lex c̃toditꝰ ẽ. et tẏrannoꝵ ĩpio cele¬
braut᷑ figeñta. Et hos quos in palam honorare
ñ pot̾ant homines. ꝓpt̾ qd̾ longe eeñr. ẽ longin¬
quo figura illoꝵ allata. euidentẽ unaginẽ regis.
quẽ honorare uolebant fecer̃t. ut illũ qͥ aberat

Expanded text:
alescente iniqua consuetudine, hic error tanquam lex custoditus est, et tyrannorum imperio colebantur figmenta. Et hos quos in palam homines honorare non poterant, propter hoc quod longe essent, e longinquo figura illorum allata, evidentem imaginem regis, quem honorare volebant, fecerunt: ut illum qui aberat
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ mnunicoꝵ. Induet ꝓthorace iusticiã. et accipi¬
et ꝓgalea uidiciũ rectum. Sumet seutũ in expug¬
nabile eqͥtatẽ. acuet aũ durã iram inlanceam. et
pugnabit cũ illo orbis t̾rarũ ꝯtra usensatos. Ibt̃
directe emissiones fulgoͣꝵ. et ranꝙͣ habene cur¬
uato arcu nubiũ ext̾minabunt᷑. et ad certũ locũ
insilient. Et a petrosa ira plene mitent᷑ gnͣdines.
turbido uenti diuidet illos. et ad heremũ ꝑducet
omnẽ t̾ram uqͥtatus illoꝵ. et malignitas euer¬
tet sedes potentiũ Delior ẽ sapĩa quã uires. et
iur pͥdens magił qmͣ forus. Audite gͦ reges et inte¬
qui contineris multitudines. et placetł uobis in
nirbis nationũ. Qm̃ data ẽ a dño potestas uob̾ et
uirtus ab altissimo. qͥ int̾rogabit oꝑaurã et cogitꝰ¬
tiones scrtitabitur. Qm̃ cũ essetis ministͥ regni illiꝰ.
ñ recte iudicastis. n custodistis legẽ iusticie. neq
scd̃m uoluntatẽ dei ambulastis. horrcute et eito ap

Expanded text:
titiam et accipiet pro galea iudicium certum sumet scutum inexpugnabilem aequitatem acuet autem duram iram in lanceam et pugnabit cum illo orbis terrarum contra insensatos ibunt directae emissiones fulgorum et tamquam a bene curvato arcu nubium exterminabuntur et ad certum locum insilient et a petrosa ira plenae mittentur grandines turbedo venti dividet illos et ad heremiam perducet omnem terram iniquitatis et malignitas evertet sedes potentium melior est sapientia quam vires et vir prudens magis quam fortis audite ergo reges et intequi continetis multitudinem et placetis uobis in turbis nationum. quoniam data est a domino potestas uobis et uirtus ab altissimo, qui interrogabit opera uestra et cogitationes scrutabitur. quoniam cum essetis ministri regni ipsius, non recte iudicastis, neque custodistis legem iustitiae, neque secundum uoluntatem dei ambul
Abbreviated transcription (Latin):
ñ suffecerat errasse eos cͥca dĩ scĩam. s et in magno
uiuates inscientie bello tot et tam magna mala
pacẽ appellant. Aut enĩ filios suos sacͥficantes. aut
obscura sacficia facientes. aut insanie plenas uigi¬
lias hñtes. n uitam n nuptias mnundas iam cͤtodi

Expanded text:
n suffecerat errasse eos circa Dei scientiam, sed et in magno viventes inscientiae bello, tot et tam magna mala pacem appellant. Aut enim filios suos sacrificantes, aut obscura sacrificia facientes, aut insaniae plenas vigilias habentes,
Abbreviated transcription (Latin):
mestores iuscerũ hõinũ. et deuoratores sangͥnis. a
medio sacram̃to tuo. et auctores parentes animarx
carior ẽ t̾ra. S et his tamqs hõib peꝑcisti. et mi¬
sisti añcessores exerenus tui uespas. ut illos pau¬
latim ext̾minarẽt. slon qr impotenseras. in bello su¬
bic̃e impios iustis. aut bestus seuis. aut u̾bo duro
simul ext̾minare. s partib uindicans dabas locũ

Expanded text:
mestores viscerum hominum, et devoratores sanguinis a medio sacramento tuo, et auctores parentes animarum carior est terra sed et his tamquam hominibus pepercisti et misisti antecessores exercitus tui vespas ut illos paulatim exterminarent non quia inpotens eras in bello subicere impios iustis aut bestiis saevis aut verbo duro simul exterminare sed partibus iudican
Abbreviated transcription (Latin):
hoꝵ q̃ sũt magis ꝙͣ illa ẽ artitex. Et si tusticiam
quis diligit. labores huiꝰ magnas hñt uͥtutes. So¬
ene desiderat quis. scit p̾terita. et de futuris esti¬
mat. scit u̾sutia ł sermonum. Et dissipaniones ar¬
gum̃toꝵ. Signa et monstra scit añqm fiant. et
nis. et erit allocuro cogitationis et tedii mei. habebo
ꝓpt̾ hanc cdaritatẽ ad turbas. et honorẽ ap̃ seniores.
Iuuenis et acutꝰ inueniar in indicio. et in conspectu

Expanded text:
artifex et si iustitiam quis diligit labores huius magnas habent virtutes soinem scientiae desiderat quis scit praeterita et de futuris aestimat scit versutias sermonum et dissolutiones argumentorum signa et monstra scit antequam fiant enis et erit adlocutio cogitationis et taedii mei habebo propter hanc claritatem ad turbas et honorem apud seniores iuvenis acutus inveniar in iudicio et in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa. qm̃ oportet uistũ eẽ et humanũ. Et bone spei
fetistifilios tuos. qm̃ iudicans das locũ in pecc̃is pe¬
nitentie. Si enĩ iimicos seruoꝵ moꝵ et debitos mor¬
ti. cũ tanta cͥtasti attentione. et liberasti dans tẽpꝰ
et locũ ꝑ que possent mutari a malicia. cũ qnͣta di¬
ligentia uidicasti filios tuos. quoꝵ parentib iura¬
menta et ꝯuentiones dedisti bonarũ ꝓmissionũ. Cũ
gͦ nob̃ disciplinam das. inimicos nrõs multiplicit̾
flagellas. Ut bonitatẽ tuã cogitemꝰ indicantes. et
r̃t dedisti sũma torm̃ta. Et enĩ merroris madiutiꝰ
errauer̃t. deos estimantes hee q̃ in aĩalib sũt suꝑ¬

Expanded text:
spe fecisti filios tuos: quoniam das locum in peccatis poenitentiae. Si enim inimicos servorum tuorum, et debitos morti, cum tanta cruciasti attentione, et liberasti dans tempus, et locum, per quem possunt mundari a malitia; cum quanta diligentia iudicasti filios tuos quorum parentibus iuramenta et conventiones dedisti bonarum promissionum cum ergo nobis disciplinam das inimicos nostros multipliciter flagellas ut bonitatem tuam cogitemus iudicantes et crunt dedisti summa tormenta etenim in erroris via diutius erraverunt deos
Abbreviated transcription (Latin):
scit delinquere. qͥ ex t̾re mat̾ia. fragilia uasa. et
srulptilia fingit. Om̃s enĩ insipientes et infelice ᷤᷤ
supͣ modũ aĩe suꝑbi sũt. inunicippłi tui. et impe¬
rantes illi. Qm̃ omĩa idola nationũ estuna uert̃
d̾os. qͥb neq ocłoꝵ usus ẽ ad uidendũ. ii nares ad

Expanded text:
scit se delinquere qui ex terrae materia fragilia vasa et sculptilia fingit omnes enim insipientes et infelices supra modum animae superbi sunt inimici populi tui et imperantes illi quoniam omnia idola nationum aestimaverunt deos quibus neque oculorum visus est ad videndum neque nares ad
Abbreviated transcription (Latin):
chra ẽ casta gen̾atio eñ caritate. Immortat ẽ eni
memoria illiꝰ qm̃ et ap̃ dm̃ nota ẽ. et ap̃hõies. Cũ p̾¬
sens ẽ mitant᷑ illam. et desiderant eã eũ se edux̾ir. Et
in ꝓpetuũ coronata tͥumphat. in coniqͥnatoꝵ c̾tami¬
num p̾miũ uincens. Multigena aũ impioꝵ multitu¬
do. ñ eritutilis. et spuria uitulamina nõ dabt̃ radi¬
ces altas. nͨ stabile firmam̃tũ collocabunt. Et si in
ramis intp̃r g̾minauerint. infirmit̾ posita a uen¬
to cõmouebunt᷑. et anunierate uentor eradica.¬
bimt᷑. Confruigent᷑ enĩ ramiin consũmati. et fructꝰ
illoꝵ inutiles. et arerbi ad mandueandũ. et ad nichi¬
lum apti. Ex iniquis enĩ om̃s filii qͥ nascunt᷑ resteg
sũt neqͥtie ad u̾sus parentes in int̾rogatione sua. Iu¬
stus aũ si morte p̾occupatꝰ fu̾it. in refrig̾io erit. Senec¬
tus etũ uen̾abił ẽ ñ diuturna.ii nu̾o annoꝵ cõpu¬

Expanded text:
ritate inmortalitas est enim in memoria illius quoniam et apud Deum nota est et apud homines cum praesens est imitantur illam et desiderant eam cum se duxerit et in perpetuum coronata triumphat incoinquinatorum certaminum praemium vincens multigena autem impiorum multitudo non erit utilis et spuria vitulamina non dabunt radices altas nec stabile firmamentum conlocabunt et si in ramis in tempore germinaverint infirmiter posita a vento commovebuntur et a nimietate ventorum eradicabuntur confringentur rami inconsummati et fructus illorum inutilis et acerbi ad manducandum et ad nihilum apti ex iniquis enim omnes filii qui nascuntur testes sunt nequitiae adversus parentes in interrogatione sua iustus autem si morte praeoccupatus fuerit in refrigerio erit senectus enim venerabilis est non diuturna n
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ m̃siũ tp̃r coagulatꝰ sũ in sangne. ex semine hõis
et delectam̃to somnii conueniemis. Et ego nanuis
accepi cõmunẽ aerem et in similit̾ factam decidi
t̾rã. et pͥmam uocẽ sumilẽ om̃ib emisi plorans. In
inuolim̃is mitͥtus sũ. et curis magnis. Nemo eñ
rer regib. aliud hũit nanuitatis initiũ. Unꝰ gͦin¬
troitus ẽ om̃ib ad uitã. et simit exitꝰ. ꝓpt̾ ħ opta

Expanded text:
atus sum in sanguine ex semine hominis, et delectamento somni conveniente, et ego natus accepi communem aerem, et in similiter factam decidi terram, et primam vocem similem omnibus emisi plorans. In involumentis nutritus sum, et curis magnis. Nemo enim ex regibus aliud habuit nativitatis initium. Unus ergo introitus est omnibus ad vitam, et s
Abbreviated transcription (Latin):
melĩ. nͥ letare et facere bñ in uita sua. Omĩs enĩ hõ
qͥ comedit et bibit. et uidet bonũ de labore suo. ħ do¬
nũ dei est. Didici qd̾ omĩa oꝑa q̃ fecit ds̃. ꝑseuerent ĩ
et̾num. Nõ possum᷑ his quieqͣm ad dere. nec auferre.
q̃ fecit ds̃ ut timeat᷑. Qd̾ fcm̃ ẽ ip̃m ꝑmaner. q̃ futura
sũt iam fuert̃. et ds̃ instaurat qd̾ abiit. Uidi sub sole ĩ

Expanded text:
facere bene in vita sua. Omnis enim homo, qui comedit et bibit, et videt bonum de labore suo, hoc donum Dei est. Didici quod omnia opera, quae fecit Deus, perseverent in perpetuum: Non possumus eis quidquam addere, nec auferre, quae fecit Deus ut timeatur. Quod factum est, ipsum permanet: quae futura sunt, jam fuerunt: et Deus in
Abbreviated transcription (Latin):
ad tenebras. et obliuione delebitur nouĩ esꝰ. Nõn
uidit solem n cognouit distantiã boni et mali.
Etiam siduob nlib annis uixit. et ñ fu̾it per¬
fruitꝰ bonis. Nõne ad unũ locum ꝑꝑant oĩa. Oĩs
labor hõis in ore eiꝰ. s aĩa iliꝰ ñ impletur. Qͥs haber
ampliꝰ sapietis astulto. et qͥd pauꝑ nisi ut ꝑgat illue
uͥ ẽ uita. Meliꝰ ẽ uidere qd̾ cupias. qmͣ desiderare qd¬

Expanded text:
ad tenebras et oblivione delebitur nomen eius non vidit solem neque cognovit distantiam boni et mali etiam si duobus milibus annis vixerit et non fuerit perfruitus bonis nonne ad unum locum properant omnia omnis labor hominis in ore eius sed anima illius non impletur quid habet amplius sapiens ab stulto et quid pauper nisi ut pergat illuc ubi est vita melius est videre q