comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tonsurȩ eccłasticȩ coronã susceꝑat. huiꝰ doctrinã om̃ib scottorũ
traditionib iure prȩferendã sciebat. Unde ei etiã donauerat
uidelicet locũ paulo ante eis qͥ scottos sequebant᷑: in possessionẽ
monasterii dederat.S: qͥa illi postmodũ data sibi optione magis
loco cedere quã mutare consuetudinẽ suã uolebant: dedit eũ
illi qͥ dignã loco & doctrinã haberet & uitã. Uenerat eo tẽpore
& apud eos aliqͣndiu demorabat᷑. Qui etiã uilfridũ rogatu alfri¬
di inprȩfato suo monasterio prb̃m fecit. Habebat aute secũ ipse
prb̃m: noĩe agatonẽ. Mota gͦ questione de pascha uł consu
deuota femina prȩfuit. sy nodus fieri & hȩc questio t̾minari
prb̃is. Iacob & Romanꝰ inhorũ parte erant: hild abbatissa cũ
suis in parte scottorũ. Inꝗͣ etiã erat uenerabilis ep̃s cedd ĩa du¬
dũ ordinatꝰ ascottis ut supͣ docuimꝰ: qͥ & int̾pres in eo conci¬

Expanded text:
e ecclesiasticae coronam susceperat, hujus doctrinam omnibus Scottorum traditionibus jure praeferendam sciebat: unde ei etiam donaverat m videlicet locum paulo ante eis qui Scottos sequebantur in possessionem monasterii dederat. Sed quia illi postmodum data sibi optione, magis loco cedere quam suam mutare consuetudinem volebant, dedit eum illi qui dignam loco et doctrinam haberet, et vitam. Venerat eo tempore et apud eos aliquandiu demorabatur; qui etiam Uilfridum, rogatu Alchfridi, in praefato suo monasterio presbyterum fecit. Habebat autem secum ipse presbyterum nomine Agathonem. Mota edevota femina praefuit, synodus fieri et haec quaestio terminari presbyteris. Jacobus et Romanus in horum parte erant: Hild abbatissa cum suis in part Scottorum, in qua erat etiam venerabilis episcopus Cedd, jamdudum ordinatus a Scottis, ut supra docuimus, qui et interpres in eo conci
Abbreviated transcription (Latin):
nil melius quã qͦd illi docuissent autumabat. Porro alfridꝰ ma¬
gistrũ habens eruditionis xp̃iane Uilfridũ uirũ doctissimũ.
nã & Romã priꝰ ꝓpt̃ doctrinã ȩccłasticã adierat. & apud dalphi

Expanded text:
nihil melius quam quod illi docuissent autumabat. Porro Alchfrid manihil melius quam quod illi docuissent autumabat. Porro Alchfrid magistrum habens eruditionis Christianae Uilfridum virum doctissimum: nam et Romam prius propter doctrinam ecclesiasticam adierat, et ap
Abbreviated transcription (Latin):
cere ñ potuit. oꝑa tam̃ fidei. pietatis & dilectionis iuxta
morẽ om̃ib scĩs consuetũ diligent̃ ex eqͥ curauit. Unde
abom̃ib etiã his qͥ de pascha alit̾ sentiebant: merito dili¬
gebat᷑. Nec solũ amediocrib uerũ ab ipsis qͦq ep̃is honorio
cantuariorũ & felice orientaliũ anglorũ uenerationi ha¬
bitꝰ ẽ. Defuncto autẽ finano qͥ post illũ fuit. cũ colmanꝰ in
ep̃atũ succederet: & ipse missus ascottia. grauior de obser¬
uatione paschȩ necñ & de aliis uitȩ eccłasticȩ disciplinis
controuersia nata ẽ. Unde merito mouit hȩc quȩstio
sensus & corda multorũ tim̃tiũ. neforte accepto xp̃ianitatis uoca¬
bulo inuacuũ currerent aut cucurrissent. Peruenit & ad ipsas
pͥncipũ aures osuuii uidelicet regis & filii eiꝰ alfridi: qͥa nimirũ
osuiu ascoctis edoctꝰ ac baptizatꝰ. illorũ etiã lingua optime imbut̾

Expanded text:
cere non potuit, opera tamen fidei, pietatis et dilectionis, juxta cere non potuit, opera tamen fidei, pietatis et dilectionis, juxta morem omnibus sanctis consuetum, diligenter exsequi curavit: unde ab omnibus etiam his qui de Pascha aliter sentiebant, merito diligebatur: nec solum a mediocribus, verum ab ipsis quoque episcopis, Honorio Cantuariorum, et Felice Orientalium Anglorum, venerationi habitus est. Defuncto autem Finano qui post illum fuitet DCLXII, et ipse missus a Scottia, gravior de observatione Paschae necnon et de aliis ecclesiasticae vitae disciplinis controversia nata est: unde movit haec quaestio sensus et corda multorum, timentium ne forte accepto Christianitatis vocabulo, in vacuum currerent, aut cucurrissent. Pervenit et ad ipsas principum aures, Osuiu, videlicet, regis, et filii ejus Alchfridi; qui nimirum Osuiu a Scottis edoctus ac baptizatus, illorum etiam lingua optime imbutus,
Abbreviated transcription (Latin):
tib eis qͥ de cantia uł de galliis uenerant: qͦd seotti dm̃i
c̃a diẽ paschȩ contͣ uniuersalis ȩccłȩ morẽ celebrarent.
ecclasticȩ ueritatis edoctꝰ Qui cũ finano confligens.
multos qͥdẽ correx̃. uł ad sollertiorẽ ueritatis inqͥsi¬
tionẽ accendens. nequaquã tam̃ finanũ em̃dare potuit.
qͥn potiꝰ qͦd esset homo ferocis animi acerbiorẽ castigando
& aꝑtũ ueritatis aduersariũ reddidit. Obseruabat autẽ
iuxta qͦd incantia fieri uiderat: habens secũ decantia prb̃m
Natholice obseruationis noĩe Romanũ. Vnde ñ nunquã
contigisse fert᷑ illis tẽporib: ut bis in anno uno pascha ce¬
lebraret᷑. & cũ Rex pascha dñicũ solutis ieiuniis faceret:
tũ regina cũ suis ꝑsistens adhuc inieiunio diẽ palmarũ
celebraret. Hȩc autẽ dissonantia paschalis obseruantiȩ. ui¬
uente aidano patient̾ abom̃ib tolerabat᷑ qͥ patent̃ intelle-¬
xerant: qͥa & si pascha contͣ morẽ eorũ qͥ ipsũ miserant fa-¬

Expanded text:
episcopatus, a Scottis ordinatus ac missus acceperat DCLII: qui in insula cum Paschae diem contra universalis Ecclesiae morem celebrarent. ecclesiasticae veritatis edoctus; qui cum Finano confligens, multos quidem correxit, vel ad sollertiorem veritatis inquisitionem accendit: nequaquam tamen Finanum emendare potuit; quin potius, quod esset homo ferocis animi, acerbiorem castigando, et apertum veritatis adversarium reddidit. Observabat autem juxta quod in Cantia fieri viderat, habens secum de Cantia presbyterum catholicae observationis, nomine Romanum: unde nonnunquam contigisse fertur illis temporibus, ut bis in anno uno Pascha celebraretur. Et cum rex Pascha dominicum solutis jejuniis faceret, tunc regina cum suis persistens adhuc in jejunio diem Palmarum celebraret. Haec autem dissonantia paschalis observantiae vivente Aedano patienter ab omnibus tolerabatur, qui patenter intellexerant, quia etsi Pascha contra morem eorum qui ipsum miserant fa
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlesti supplicare deberent. Constatq multos exeo t̃e¬
pore gram sanitatis in eodẽ loco consecutos. Qͥn etiã
hastulis ex ipsa destina excisis & inaquã missis: plures
sibi suisq languorũ remedia conquisiere. SeRipsi
ꝑfecte sapiebat. immo hoc multũ de testans. sic̃ in libro
quẽ de tẽporib cõposui manifestissime ꝓbaui: sed quasi
uerax hystoricꝰ simplicit̃ illa quȩ de illo siue ꝑ illum
gesta sunt de scribens. & quȩ laude sunt digna in eiꝰ
actibꝰ laudans atq ad utilitatẽ legentiũ memoriȩ c̾o¬
mendans. studiũ uidelicet pacis & lcaritatis. continen¬
die & humilitatis. animũ ire & auariciȩ uictorẽ. suꝑ¬
biȩ & uanȩ glȩ contẽptorẽ. industriã faciendi simuł
& docendi mandata cȩlestia. sollertiã lectionis & uigiliarũ.
auctoritatẽ sacerdote dignã. redarguendi suꝑbos ac potentes
constantiã. infirmos consolandi ac pauꝑes recreandi uł de¬

Expanded text:
caelesti supplicare deberent. Constatque multos ex eo temcaelesti supplicare deberent. Constatque multos ex eo tempore gratiam sanitatis in eodem loco consecutos: quin etiam astulis  Al., assulis, hastulis ex ipsa destina excisis et in aquam missis, plures sibi suisque languorum remedia conquisiere. Scripsi us perfecte sapiebat: immo hoc multum detestans, sicut in libro quem de Temporibus composui, manifestissime probavi, sed quasi verax historicus, simpliciter ea quae de illo sive per illum sunt gesta, describens, et quae laude sunt digna in ejus actibus laudans, atque ad utilitatem legentium memoriae commendans: studium, videlicet, pacis et caritatis, continentiae et humilitatis; animum irae et avaritiae victorem, suet vanae gloriae contemptorem; industriam faciendi simul et docendi mandata caelestia, sollertiam lectionis et vigiliarum, auctoritatem sacerdote dignam, redarguendi superbos ac potentes, pariter et infirmos consolandi, ac pauperes recreandi vel de
Abbreviated transcription (Latin):
destinat᷑ ac tẽpore ñ pauco in ep̃atu ꝑmansit. Contigit
aute post aliqt᷑ annos. ut penda merciorũ Rex cũ hostili
exercitu hȩc in loca ꝑueniens. cũ cuncta quȩ poterat flã
ma ferroq ꝑderet uicus qͦq ille in qͦ antistes obuit una
dũ sola illa destina cui incũbens obiit: ab ignib circũ
cincta uorantib ab sumi non potuit. Quo clarescente
miraculo. mox ibidẽ ęccła restaurata: & hȩc eadẽ de¬
stina inmunimentũ. ẽ. parietis ut ante fuerat forin¬
secus apposita. Rursũq ꝑ acto tẽpore aliqͣnto: euenit
ꝑculpam incuriȩ uicũ eundẽ & ipsam parit̾ ȩccłam ig¬
nib consumi. Sed nec tunc qͥdẽ tangere flãma destinã
ualebat. & cũ magno utiq miraculo ipsa eiꝰ foramina
cła destinã illã ñ ut antea deforis infulcimentũ domꝰ
apposuert : sed intra ipsã eccłam in memoriã mira¬
culi posuert̃. ubi intrantes genu flectere: ac miscđiȩ

Expanded text:
destinatus, ac tempore non pauco in episcopatu permansit. Contigit destinatus, ac tempore non pauco in episcopatu permansit. Contigit autem post aliquot annos, ut Penda Merciorum rex cum hostili exercitu haec in loca perveniens, cum cuncta quae poterat ferro flammaque perderet, vicus quoque ille in quo antistes obiit, una dum sola  Al. om. sola illa destina cui incumbens obiit, ab ignibus circum cuncta vorantibus, absumi non potuit. Quo clarescente miraculo, mox ibidem ecclesia restaurata, et haec eadem destina in munimentum est parietis, ut ante fuerat, forinsecus adposita. Rursumque peracto tempore aliquanto, evenit per culpam incuriae, vicum eundem, et ipsam pariter ecclesiam ignibus consumi. Sed ne tunc quidem eandem tangere flamma destinam valebat: et cum magno utique miraculo ipsa ejus foramina lesia, destinam illam non ut antea deforis in fulcimentum domus adposuerunt; sed intro ipsam ecclesiam in memoriam miraculi posuerunt, ubi intrantes genu flectere, ac misericordiae
Abbreviated transcription (Latin):
biculũ. ibidem sepius diuerti ac manere: atq inde ad prę¬
dicandũ circũ qͣq exire consueuerat. Qd̾ ipsũ & in aliis uil¬
lis regiis facere solebat: ut pote nichil ꝓpͥȩ possessionis ex¬
cepta ȩccła sua & adiacentib agellis habens. Tetendert̃ gͦ
ei egrotanti tentoriũ ad occidentalẽ eccl̃ȩ part̾ẽ. ita ut ip¬
apposita. sp̃m uitę ex alaret ultimũ. Obiit autẽ septi¬
mo decimo ep̃atꝰ sui anno: pͥdie kcalendarũ sept̾ebriũ:
cuiꝰ corpus mox inde tͣns latũ ad insulã lindis farnen¬
siũ. atq incimiterio fr̃m sepultũẽ. At int̾ iecto tẽpore
aliqnͣto cũ fabricata ibi esset basilica maior. atq in hono¬
rẽ beatissimi apłorũ pͥncipis dedicata: illuc ossa eiꝰ tnͣs¬
lata. atq ad dex terã altaris iuxta uenerationẽ tanto
pontifice dignã condita sunt. Successit uͦ ei in epãtum

Expanded text:
biculum, saepius ibidem diverti ac manere, atque inde ad praebiculum, saepius ibidem diverti ac manere, atque inde ad praedicandum circumquaque exire consueverat: quod ipsum et in aliis villis regis facere solebat, utpote nil propriae possessionis, excepta ecclesia sua et adjacentibus agellis habens. Tetenderunt ergo ei aegrotanti tentorium ad Occidentalem ecclesiae partem, ita ut ipadposita, spiritum vitae exhalaret ultimum. Obiit autem septimo decimo episcopatus sui anno, pridie Kalendarum Septembrium. Cujus corpus mox inde translatum ad insulam Lindisfarnensium, atque in coemeterio fratrum sepultum est. At interjecto tempore aliquanto, cum fabricata esset ibi basilica major, atque in honorem beatissimi apostolorum principis dedicata, illo ossa ejus translata, atque ad dexteram altaris juxta venerationem tanto pontifice dignam condita sunt. Successit vero ei in episcopatum F
Abbreviated transcription (Latin):
citus penda duce nordanhy mbrorũ regiones impia clade
longe lateq de uastans. ꝑuenit ad urbem usq regiã: quȩ
ex bebbe qͦndã reginȩ uocabulo cognominatur eamq
cõburere urbem nisus. ẽ. Quo tẽpore reuerentissimꝰ ant¬
stes aidan in insula farnȩ: quȩ duob ferme milib pas
tionis & silentii causa: secedere consueuerat. Deniq usq
hodie locũ sedis illius solitariȩ: in eadẽ insula solent &¬
tendere. Qui cũ uentis ferentib globos ignis ac fumũ su¬
pra muros urbis exaltari conspiceret: fert᷑ eleuatis ad
celũ oculis manibq cũ lacrimis dixisse. Uide dñe qͣnta
mala fecit penda. Quo dicto: statim mutati aburbe uenti
in eos qͥ accend̾ant. flãmarũ incendia retorserunt: ita
ut aliqͦt lesi. om̃s uͦ territi impugnare ultra urbem
cessarent: quã diuinitus iuuari cognouerant. & ui.¬
IyNs cũ dies mortis egredi de corpore cogeret: cõpletis
aburbe de qua p̾fati sumꝰ. In hac enĩ habens ȩccłam & cu¬

Expanded text:
citus, Penda duce, Nordanhymbrorum regiones impia clade longe lateque devastans, pervenit ad urbem usque regiam, quae ex Bebbae quondam reginae vocabulo cognominatur, eamqu, inlato igne comburere urbem nisus est. Quo tempore reverentissimus antistes Aidan in insula Farne, quae duobus ferme  Al., feretionis et silentii causa secedere consuerat. Denique usque hodie locum sedis illius solitariae in eadem insula solent ostendere. Qui cum ventis ferentibus  Al., furentibus globos ignis, ac fumum supra muros urbis  Al., ignis exaltari conspiceret, fertur elevatis ad caelum oculis manibusque, cum lacrymis dixisse: « Vide, Domine, quanta mala facit Penda. » Quo dicto, statim mutati ab urbe venti, in eos qui accenderant, flammarum incendia retorserunt, ita ut aliquot laesi, omnes territi, impugnare ultra urbem cessarent quam divinitus juvari  Al., nc cum dies mortis egredi e corpore cogeret DCLII, completis ab urbe de qua praefati sumus. In hac enim habens ecclesiam et cu
Abbreviated transcription (Latin):
paucã dño plebẽ ad qͥsisset: defunctꝰ. ẽ. apud medit̾raneos
relicto ep̃atu reuersus. ẽ. ad insulã hii. ubi plurimorũ ca¬
put & arcẽ scotti habuere cenobiorũ succedente illi in ep̃atũ
trũhere uiro religioso & monachica uita instituto: natione
qdẽ anglorũ s ascottis ordinato ep̃o. Qd tẽpĩb uulfheri re

Expanded text:
paucam Domino plebem adquisisset, defunctus est apud Mediterraneos paucam Domino plebem adquisisset, defunctus est apud Mediterraneos relicto episcopatu, reversus est ad insulam Hii, ubi plurimorum caput et arcem Scotti habuere coenobiorum: succedente illi in episcopatum Trumheri viro religioso, et monachica vita instituto DCLIX, natione quidem Anglo, sed a Scottis ordin
Abbreviated transcription (Latin):
illustri qͥ uocat᷑ ad murũ. & acceptis qͣttuor prb̃is qͥ addo¬
cendã baptizandãq gentẽ illius & eruditione & uita ui¬
debantur idonei: multo cũ gaudio reuersus. ẽ. Orant
tione scottus: cęteri fuere de anglis. Adda autẽ erat
caput: cuiꝰ supra meminimꝰ. Uenientes gͦ in ꝓuinciã memo¬
rati sacerdotes cũ pͥncipe. p̃dicabant uerbũ & libent̃ auditi
sorde ydolatriȩ. fidei sunt fonte abluti. Nec ꝓhibuit penda
Rex: qͥn etiã insua hoc ÷ merciorũ natione uerbũ siqͥ uellent
audire p̃dicaret᷑. qͥn potiꝰ odio habebat. & despiciebat eos qͦs
fide xp̃i imbutos oꝑa fidei ñ habere dep̾hendit. dicens contẽp¬
nendos esse eos & miseros qͥ deo suo inquẽ crederent obȩdire
contẽpnerent. Cȩpta sunt hȩc biennio ante mortẽ pendȩ re¬
gis. Ipso autẽ occiso cũ osuuiu Rex xp̃ianꝰ regnũ eꝰ acciperet
antistitẽ duob popłis prȩfici. Qui cũ pauco sub tẽpore ñ

Expanded text:
urum. Et acceptis quatuor presbyteris, qui ad docendam baptizandamque gentem illius, et eruditione et vita videbantur idonei, multo cum gaudio reversus est. Erant tione Scottus, caeteri fuere de Anglis. Adda autem erat caput, cujus supra meminimus. Venientes ergo in provinciam memorati sacerdotes cum principe, praedicabant verbum, et libenter auditi sorde idolatriae, fidei sunt fonte abluti. Nec prohibuit Penda rex quin etiam in sua, hoc est, Merciorum natione, verbum, si qui vellent audire, praedicaretur. Quin potius odio habebat, et despiciebat eos, quos fide Christi imbutos, opera fidei non habere deprehendit, dicens contemnendos esse eos et miseros qui Deo suo in quem crederent obedire contemnerent. Coepta sunt haec biennio ante mortem Pendan regis. Ipso autem occiso DCLVI, cum Osuiu Rex Christianus regnum ejus acciperet,antistitem duobus populis praefici. Qui cum pauco sub tempore non
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta ritꝰ lindisfarnensiũ ubi educatꝰ erat institurt
Qui cũ annis multis & in p̾fata ꝓ uincia ep̃atũ ad ministra¬
casu contigit ut ad ipsũ monasteriũ tẽpore mortalitatis
adueniens. tactꝰ ibidẽ infirmitate corporis obiret. Qui
de facta & in illa corpꝰ ipsius addexterã altaris recondi¬
tũ. Dedit aut̾e ep̃s regendũ post se monasteriũ fr̃i suo ce¬
addȩ qͥ postea ep̃s factꝰ ẽ ut in sequentib dicemꝰ. Qtͣ tuor
si qdẽ hi qͦs diximꝰ Germani fr̃s. cedd & ernibill. & ceulin¬

Expanded text:
erat, instituit. Qui cum annis multis et in praefata provincia episcopatum administracasu contigit ut ad ipsum monasterium tempore mortalitatis adveniens, factus ibidem infirmitate corporis, obiret DCLde facta, et in illa corpus ipsius ad dexteram altaris reconditum. Dedit autem episcopus regendum post se monasterium fratri suo Ceadda, qui postea episcopus factus est, ut in sequentibus dicemus. Quatuor siquidem hi quos diximus, germani fr
Abbreviated transcription (Latin):
Primꝰ autẽ in ꝓuincia merciorũ simul & lindisfarnorũ
ac medit̾raneorũ anglorũ ep̃s diuma ut supͣ diximꝰ fa
diit. ut̃q de genere scottorũ. Terciꝰ trumhere de natio¬
occisus est Rex osuumnꝰ ut supͣ meminimꝰ. Nam &¬
ipse erat regis occisi. in qͦ uidelicet monasterio orationes
assidue ꝓutriusq regis. id ÷ & occisi & eiꝰ qͥ occidere iussit
salute ȩt̾na fierent. Quo tẽpore donauit prȩfato peadan
filio regis pendȩ eo qͦd cognatꝰ suus. eẽt. regnũ australiũ
merciorũ. qͥ sunt ut dicunt familiarũ qͥnq miliũ dis¬
creti fluuio treanta abaqͥlonarib mercis. quorũ t̾ra. ẽ.
familiarũ septẽ miliũ. Sed idẽ peada ꝓximo uere mul¬
tũ nefariȩ ꝑemptꝰ. ẽ : ꝓditione ut dicunt coniugis suȩ in
ipso tẽpore festi paschalis. Idẽ autẽ Rex osuiu trib annis
post occisionẽ pende regis merciorũ gentis nec non & cȩ¬

Expanded text:
Primus autem in provincia Merciorum, simul et Lindisfarorum Primus autem in provincia Merciorum, simul et Lindisfarorum ac Mediterraneordiit, uterque de genere Scottorum: tertius Trumheri, de natiooccisus est rex Osuini, ut supra meminimus . ipse erat regis occisi: in quo videlicet monasterio orationes assiduae pro utriusque regis, id est, et occisi, et ejus qui occidere jussit, salute aeterna fierent. Idem autem rex Osuiu trAl., Penda, filio regis Pendan, eo quod esset cognatus suus, regnum Australium Merciorum, qui sunt, ut dicunt, familiarum quinque millium, discreti fluvio Treanta ab Aquilonalibus Mercis  Al.familiarum septem millium. Sed idem Peada proximo vere multum nefarie peremptus est, proditione, ut dicunt, conjugis suae, in ipso tempore festi paschalis DCLVIII. post occisionem Pendan regis, Merciorum genti, necnon et cae
Abbreviated transcription (Latin):
uictoria gr̃as deo referens: dedit filiã suã aefledã quȩ te
uix unꝰ ann ȩxatẽ impleuerat ꝑpetua uirginitate conse¬
crandã. donatis insuꝑ .xii. possessiunculis t̾rarũ. in qͥb
ablato studio militiȩ terrestris. adexercendã militiã
sedule monachorũ locus facultasq suppeteret. E qͥb ui¬
delicet possessiunculis. sex in ꝓuincia deirorũ: & sex in¬
ꝓuincia berniciorũ dedit. Singulȩ uͦ possessiones. decẽ
erant familiarũ. id÷ simul om̃s centũ iuginti. INtrauit
prefuit. Quȩ post bienniũ cõparata possessione decẽ famili¬
Inqͦ monasterio & ipsa & pat̾ eiꝰ osuiiu & mat̾ eiꝰ eanfled. &¬
pat̃ matris eiꝰ ȩduuinꝰ. & multi alii nobiles in ȩcła scĩ Pe
cit. Nã & suã gentẽ abhostili paganorũ de populatione li¬
berauit. & ipsã gentẽ merciorũ finitimarũq ꝓuincia¬
rũ desecto capite ꝑfido ad fidei .xp̃iane gr̃am conuertit.

Expanded text:
victoria gratias Deo referens, dedit filiam suam Aelfledam quae vix victoria gratias Deo referens, dedit filiam suam Aelfledam quae vix dum unius anni aetatem impleverat, perpetua ei virginitate consecrandam: donatis insuper duodecim possessiunculis terrarum, in quibus ablato studio militiae terrestris, ad exercendam militiam sedule monachorum locus facultasque suppeteret. E quibus videlicet possessiunculis, sex in provincia Deirorum, sex in Berniciorum dedit. Singulae vero possessiones, decem erant familiarum, id est, simul omnes centum viginti. Intravit abbatissa praefuit : quae post biennium comparata possessione decem familiibi monasteripater matris ejus Aeduini, et multi alii nobiles in ecclesia sanctcit. Nam et suam gentem ab hostili paganorum depopulatione liberavit, et ipsam gentem Merciorum finitimarumque provinciarum, desecto capite perfido, ad fidei Christianae gratiam convertit.
Abbreviated transcription (Latin):
lio ꝑ paruũ ut dixi habens erercitũ: s xp̃o duce confisus
occurrit. Nã alius filiꝰ eiꝰ ecfrid eo tẽpore in ꝓuincia mer¬
ciorũ apud reginã cinuise obses tenebat᷑. Filius autẽ osu-¬
ualdi regis oidiluuald qͥ eiꝰ auxilio. ẽẽ. debuerat. inparte
erat aduersariorũ eisdẽ contra patriã & patruũ suum
pugnandi sese pugnȩ subtraxerat: euentũq discrimi¬
nis tuto in loco exspectabat. Inito gͦ certamine fugati
rant pene om̃s int̾fecti. Inquib ȩdelhere fr̃ annȩ regis
orientaliũ anglorũ qͥ post eũ regnauit. auctor ipse
belli. ꝑditis militib siue auxiliis int̾emptꝰ.ẽ. Ꝙ qͥa ꝓpe
fluuiũ uinued pugnatũ ẽ: qͥ tunc prȩ inundantia
pluuiarũ late alueũ suũ immo om̃s ripas suas tnsierat. conti¬
git ut multo plures aqua fugientes: quã bellantes ꝑ deret
ensis. Iunc Rex osuuui iuxta qͦd dño uouerat. ꝓcollata sibi

Expanded text:
lio, perparvum, ut dixi, habens exercitum, sed Christo duce confisus, lio, perparvum, ut dixi, habens exercitum, sed Christo duce confisus, occurrit. Nam alius filius ejus Ecgfrid eo tempore in provincia Merciorum apud reginam Cynuise obses tenebatur. Filius autem Osualdi regis Oidilvald, qui eis auxilio esse debuerat, in parte erat adversariorum, eisdemque contra patriam et patruum suum pugnandi sese pugnae subtraxerat, eventumque discriminis tuto in loco exspectabat. Inito ergo certamine fugati rant pene omnes interfecti: in quibus Aedilheri frater Annae regis Orientalium Anglorum qui post eum regnavit, auctor ipse belli, perditis militibus sive auxiliis interemptus: et quia prope fluvium Uinuaed pugnatum est, qui tunc prae inundantia pluviarium late alveum suum immo omnes ripas suas transierat, contigit ut multo plures aqua fugientes, quam bellantes perderet ensis. Tunc rex Osuiu, juxta quod Domino voverat, pro conlata sibi
Abbreviated transcription (Latin):
test ornam̃ta regia uł donaria inpreciũ pacis largiturũ
dũ modo ille domũ rediret: & ꝓuincias regni eiꝰ usq ad int̾¬
necionẽ uastare desineret. Cũq rex ꝑfidus nullaten p̃cib il¬
lus assensũ p̃beret. qͥ totã eiꝰ gentẽ aparuo usq ad magnũ
delere atq ext̃minare decreuerat: respex̃ ille addiuinȩ
auxiliũ pietatis quo ab impietate barbarica posset eripi:
uotoq se obligans. si paganꝰ inqͥt nescit acciꝑe nr̃a donaria:
ret. filiã suã dño sacra uirginitate dicandã offerret: si¬
mul & .xii. possessiones prȩdiorũ ad construenda monaste¬
ria donaret. & sic cũ paucissimo exercitu se certamini de¬
dit. Deniq fert᷑ qͥa tricies maiorẽ pagani habuerint ex¬
ercitũ. Siqͥdẽ ipsi triginta legiones ducib nobilissimis in¬
structas inbello habuert̃. Quib osuinu rex cũ alfrido fi¬

Expanded text:
test ornamenta regia vel donaria in pretium pacis largiturum, test ornamenta regia vel donaria in pretium pacis largiturum, dummodo ille domum rediret, et provincias regni ejus usque ad internecionem vastare desineret. Cumque rex perfidus nullatenus precibus illius assensum praeberet, qui totam ejus gentem a parvo usque ad magnum delere atque exterminare decreverat, respexit ille ad divinae auxilium pietatis, quo ab impietate barbarica posset eripi: votoque se obligans: « Si paganus, inquit, nescit accipere nostra donaria, ret, filiam suam Domino sacra virginitate dicandam  Al., sacrandam offerret; simul et duodecim possessiones praediorum ad construenda monasteria donaret: et sic cum paucissimo exercitu se certamini dedit. Denique fertur quia tricies majorem pagani habuerint exercitum; siquidem ipsi triginta legiones ducibus nobilissimis instructas in bello habuere, quibus Osuiu rex cum Alchfrido fi
Abbreviated transcription (Latin):
audirent fr̃s. qͥ in monasterio eiꝰ erant in ꝓuincia orien¬
taliũ saxonũ: uenert̃ illo de suo monasterio homines
circit᷑ triginta. cupientes ad corpus patris sui aut uiuere
si sic dõ placeret: aut morientes ibi sepeliri. Quilibent̾ a
rulo. quẽ orationib patris sui amorte constat esse ser-¬
uatũ. Nã cũ multo post hec tẽpore uiueret. & scriptu¬
ris legendis oꝑam daret. tandẽ didicit se aqua baptis¬
matis ñ esse regeneratũ. & mox fonte lauacͬri salutaris
ablutꝰ. etiã post modũ ad ordinẽ presbiteriiImotꝰ. ẽ: mul¬
tisq in ȩccła utilis fuit. Deqͦ dubitandũ ñ crediderim qͥn
in t̾cessionib ut dixi patris sui ad cuiꝰ corpꝰ dilectionis ip¬
sius gr̃a uenerat: sit abarticulo mortis retentꝰ. ut & ipse
sic mortẽ euaderet ȩt̃nã: & aliis qͦq fr̃ib ministeriũ uitȩ ac
dicti regis merciorũ qͥ frẽm eiꝰ occid̾at: ad ultimũ necessita¬
te cogente. ꝓmisit se ei innumera & maiora quã credi po¬

Expanded text:
audissent fratres qui in monasterio ejus erant in provincia Orientalium Saxonum, venerunt illo de suo monasterio homines circiter triginta, cupientes ad corpus sui Patris, aut vivere si sic Deo placeret, aut morientes ibi sepeliri: qui libenter rulo, quem orationibus patris sui a morte constat esse servatum. Nam cum multo post haec tempore viveret, et Scripturis legendis operam daret, tandem didicit se aqua baptismatis non esse regeneratum, et mox fonte lavacri salutaris ablutus, etiam postmodum ad ordinem presbyterii promotus est, multisque in Ecclesia utilis fuit: de quo dubitandum non crediderim, quin intercessionibus, ut dixi, sui patris, ad cujus corpus dilectionis ipsius gratia venerat, sit ab articulo mortis retentus, ut et ipse sic mortem evaderet aeternam, et aliis quoque fratribus ministerium vitae ac dicti regis Merciorum, qui fratrem ejus occiderat, ad ultimum necessitate cogente promisit se ei innumera et majora quam credi po
Abbreviated transcription (Latin):
dignissimꝰ. p̃latꝰ ÷ apatre regno gentis illius: uenitq ad re¬
gem nordanhymbrorũ osuuiũ. postulans filiam eiꝰ alh-¬
fledã sibi coniugẽ dari. Neq alit̾ qđ petebat impetrare
potuit nͥ fidẽ xp̃i ac baptisma cũ gente cui p̃erat acciꝑet.
It ille audita p̾dicatione ueritatis & ꝓmissione regni cȩle¬
stis speq resurrectionis & futurȩ ĩmortalitatis. libent᷑ se
xp̃ianũ fieri uelle confessus ÷. etiã si uirginẽ ñ acciperet¬

Expanded text:
dignissimus, praelatus est a patre regno gentis illius; venitque ad regem Nordanhymbrorum Osuiu, postulans filiam ejus Alchfledam sibi conjugem dari. Neque aliter quod petebat impetrare potuit, nisi fidem Christi ac baptisma, cum gente cui praeerat, acciperet. At ille audita praedicatione veritatis, et promissione regni caelestis, speque resurrectionis ac futurae immortalitatis, libenter se Christianum fieri velle confessus est, etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
imminere: & iã iãq ad esse uiderent: tandẽ pb̃r remi¬
niscens uerba antistitis. assũpta ampulla misit de oleo
inpontũ: & statim ut p̾dictum erat aferuore suo quie
p̾dixerit futurã: & ꝑ uirtutẽ eiusdẽ sp̃s hanc ex ortã
quãuis corporalit absens sopiuerit. Cuiꝰ ordinẽ miraculi
ñ quilibet dubius relator: sed fidelissimꝰ mͥ eccłȩ nr̃ȩ

Expanded text:
imminere, jamjamque adesse viderent, tandem presbyter remiimminere, jamjamque adesse viderent, tandem presbyter reminiscens verba antistitis, adsumpta ampulla, misit de oleo in pontum, et statim, ut praedictum erat, suo quiedixerit futuram, et per virtutem ejusdem spiritus, hanc exortam, quamvis corporaliter absens, sopiverit. Cujus ordinem miraculi non quilibet dubius relator, sed fidelissimus  Al., fidissim
Abbreviated transcription (Latin):
antistes aidan ñ plusquã duodecimo post occisionẽ regis quẽ
Ul cuius meriti fuerit. etiã miraculorũ signis internꝰ
obid om̃ib etiã ipsis pͥncipib scłi honorabilis. cũ mitte¬
ret᷑ cantiã ob adducendã inde coniugẽ regi osuuio: eanfledã
uidelicet ȩduuini regis filiã. qͥa occiso patre illuc fuerat as
qͥ terrestri qͥdẽ itinere illo uenire.s nauigio cũ uarg ine
benedicens illos ac dño cõmendans. dedit etiã oleũ sc̃ifica¬
tine scio inquiens qͦd ubi nauẽ ascenderitis tẽpestas uob̃
& uent contrariꝰ suꝑ ueniet. Sed tũ mem̃to ut hoc oleũ
qͦd tͥ do mittas in mare. & statim quiescentib uentis ser¬
renitas maris uos leta ꝓsequet᷑ & acupito itinere domũ
remittet. Quȩ cuncta ut p̾dixerat antistes: exordine
cõpleta sunt. & qͥdẽ in pͥmis furentib undis pelagi tẽp¬
tabant naute anchoris in mare missis nauẽ retinere

Expanded text:
antistes Aedan non plus quam duodecimo post occisionem regis quem antistes Aedan non plus quam duodecimo post occisionem regis quem  cujus meriti fuerit, etiam miraculorum signis internusAl. om., ipsis principibus saeculi honorabilis, cum mitteretur Cantiam ob adducendam inde conjugem regi Osuio, filiam videlicet Aeduini regis Eanfledam , quae occiso patre illuc fuerat adducta: qui terrestri quidem itinere illo venire, sed navigio cum virgine benedicens illos, ac Domino commendans, dedit etiam oleum sanctificatum: « Scio, inquiens, quia ubi navem ascenderitis, tempestas vobis et ventus contrarius superveniet: sed tu memento ut hoc oleum quod tibi do, mittas in mare; et statim quiescentibus ventis, serenitas maris vos laeta prosequetur, ac cupito itinere domum remittet. » Quae cuncta ut praedixerat antistes, ex ordine completa sunt: et quidem inprimis furentibus undis pelagi, tentabant nautae anchoris in mare missis navem retinere,
Abbreviated transcription (Latin):
focũ calefieri cũ ministris. & repente int̾ calefaciendũ re¬
cordans uerbi qͦd dixerat illi antistes: discinxit se gladio
ruit: postulans ut sibi placatꝰ esset qͥa nunquã inqͥt de in¬
ceps aliqͥd loqͣr de hoc aut udi cabo: qͥd uł qͣntũ de pecunia
tim exurgens leuauit eũ ꝓmittens se multũ illi placatũ. ẽẽ:¬
dũ modo ille residens ad epulas tristiciã deponeret. Cũq Rex
iubente ac postulante ep̃o leticiã reciꝑet: cępit econtͣ ep̃s tri¬
stis usq ad lacrimarũ ꝓfusionẽ effici. Quẽ dũ prb̃r suus lin
gua patria quã rex & domestici eiꝰ ñ nouerant. quare lacri-¬
maret᷑ int̾rogasset: scio in qͥt qͥa ñ multo tẽpore uicturꝰ ẽ
to illũ citius ex hac uita rapiendũ. Non enĩ digna. ẽ. hȩc gens
talem habere rectorem. Hec multo post dira antistitis p̾sagia:
tristis regis funere de qͦ supͣ diximus impleta sunt. Sed & ipse

Expanded text:
focum calefieri cum ministris: et repente inter calefaciendum refocum calefieri cum ministris: et repente inter calefaciendum recordans verbum quod dixerat illi antistes, discinxit se gladio opi conruit, postulans ut sibi placatus esset, « Quia nunquam, inquit, deinceps aliquid loquar de hoc, aut judicabo quid vel quantum de pecunia tim exsurgens levavit eum, promittens se multum illi esse placatum, dummodo ille residens ad epulas tristitiam deponeret. Dumque rex, jubente ac postulante episcopo, laetitiam reciperet, coepit e contra episcopus tristis usque ad lacrymarum profusionem effici. Quem dum presbyter suus lingua sua patria, quem rex et domestici ejus non noverant, quare lacrymaretur interrogasset: « Scio, inquit, quia non multo tempore victurus est to illum citius ex hac vita rapiendum: non enim digna est haec gens talem habere rectorem. » Nec multo post, dira antistitis praesagia tristi regis funere, de quo supra diximus, impleta sunt. Sed et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ut obregiã eiꝰ & animi & uultꝰ & meritorũ dignitat᷑e ab
om̃ib diligeret᷑ : & undiq ad eiꝰ ministeriũ de cunctis ꝓ¬
pe ꝓuinciis uiri etiã nobilissimi concurrerent. Cuiꝰ int̾
dictionis głas: etiã maxime fuissȩ fertur humilitatis.
ut uno ꝓbare sat erit exemplo. Donauerat equũ
optimũ antistiti aidano. in qͦ ille quãuis ambulare solitꝰ.
uł amniũ fluenta tͣnsire: uł si alia quęlibet necessitas in¬
sisteret uiã ꝑ agere posset. Cui cũ paruo interiecto tẽpore
pauꝑ qͥdã occurreret elemosinã petens: desiliens ille p̾cepit
equum ita ut erat stratꝰ regalit̾ pauꝑidari. Erat enim
multũ misericors. & cultor pauperum: ac uelut pat̾ mi¬
serorũ. Hoc cũ regi. eẽt. nunciatũ. dicebat ep̃o: cũ forte
ingressuri. eẽnt. ad prandiũ. Qͥd uoluisti dñe antistes
ad pauꝑũ dona sufficerent: quãuis illũ eis equũ ñ dares. que
tibi specialit̾ possidendũ elegi. Cui statim ep̃s. Qͥd loqueris in

Expanded text:
itatem ab omnibus diligeretur, et undique ad ejus ministerium de cunctis prope provinciis viri etiam nobilissimi concurrerent. Cujus intedictionis glorias, etiam maxima fuisse fertur humilitas, ut uno probare sat erit exemplo. Donaverat equum optimum antistiti Aidano, in quo ille quamvis ambulare solitus, vel amnium fluenta transire, vel si alia quaelibet necessitas insisteret, viam peragere posset. Cui cum parvo interjecto tempore pauper quidam occurreret eleemosynam petens, desiliens ille praecepit, equum, ita ut erat stratus regaliter, pauperi dari: erat enim multum misericors, et cultor pauperum, ac velut pater miserorum. Hoc cum regi esset relatum, dicebat episcopo, cum forte ingressuri essent ad prandium: « Quid voluisti, domine antistes,ad pauperum dona sufficerent, quamvis illum eis equum non dares, quem tibi specialiter possidendum elegi? » Cui statim episcopus. « Quid loqueris, in
Abbreviated transcription (Latin):
qndã strenuissimo & ex imio posse fugã meditari. Sed ipse
ꝓfessionis suȩ ñ immemor. dũ opimo uallatꝰ. eẽt. exercitu
ñ nͥ uirgã tantũ habere inmanu uoluit: occisusq: ẽ. u¬
na cũ rege ecgrice. & cunctꝰ eorũ insistentib paganis
cesus siue disꝑsus ÷ exercitus. Successor autẽ regni illorũ
sigherct regni infulas teneret: suꝑuenit de hiberma
gregiis insignis uirtutib cupiens ꝓdño ubicũq sibi op¬
portunũ inueniret peregrinã ducere uitã. Qui cũ ad ꝓ¬

Expanded text:
quondam strenuissimo et eximio posse fugam meditari. Sed ipse quondam strenuissimo et eximio posse fugam meditari. Sed ipse professionis suae non immemor, dum optimo esse vallatus exercitu, nonnisi virgam tantum habere in manu voluit: occisusque est una cum rege Ecgrice, et cunctus eorum, insistentibus paganis, caesus sive dispersus exercitus. Successor autem regni eorum faSigberct regni infulas  Al., insulas teneret, supervenit de Hibernia gregiis insignis virtutibus, cupiens pro Domino, ubicumque sibi opportunum inveniret, peregrinam ducere vitam. Qui cum ad p
Abbreviated transcription (Latin):
cicias redualdi fugiens exularet. lauacrũ baptismi ꝑcepit.
Sed patriã reuersus ubi regno potitꝰ ẽ: mox ea quȩ ingͥalliis
bene disposita uidit. imitari cupiens: instituit scolam in
qua ꝓueri litteris erudirent᷑. iuuante se ep̃o felice quẽ de
cantia acceꝑat: eisq pedagogos ac magistros uixta morem
cantuariorũ p̃bente. Tantũ Rex ille cȩlestis regni amator
factꝰ ẽ: ut ad ultimũ relictis regni negociis. & cognato suo
intraret monasteriũ qͦd sibi fecerat: atq accepta tonsura
ꝓ et̾no magis regno militare curaret. Qd dũ multo cepore. fa¬
peret uontigit merciorũ gentẽ rege penda ducente ad uersus
orientales anglos inbellũ ꝓcedere. Qui dũ se inferiores in
bello hostib conspicerent: rogauert̾ sigberctũ ad confiri¬
mandũ militẽ secũ uenire in pręliũ Illo nolente ac contra
sꝑantes minꝰ animos militũ trepidare: minꝰ presente duce

Expanded text:
citias Redualdi fugiens exsularet, lavacrum baptismi percepit, citias Redualdi fugiens exsularet, lavacrum baptismi percepit, et patriam reversus, ubi regno potitus est, mox ea quae in Galliis bene disposita vidit imitari cupiens, instituit scholam in qua pueri litterCantia acceperat, eisque paedagogos ac magistros juxta morem Cantuariorum praebente. Tantumque rex ille caelestis regni amator factus est, ut ad ultimum relictis regni negotiis DCXXXIV, et cognato suo intraret monasterium quod sibi fecerat, atque accepta tonsura pro aeterno magis regno militare curaret. Quod dum multo tempore faceret, contigit gentem Merciorum duce rege Penda adversus Orientales Anglos in bellum procedere, qui dum se inferiores in bello hostibus conspicerent, rogaverunt Sigberctum ad confirmandum militem secum venire in praelium. Illo nolente ac contradsperantes minus animos militum trepidare, minus praesente duce
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃fato antistite multũ cõplector & amo: qͥa nimirũ hȩc
deo placuisse ñ ambigo. Qͦd autẽ pascha ñ suo tẽpore obser¬
uabat: uł canonicũ eiꝰ tempꝰ ignorans. uł suȩ gentis aue¬
toritate ne agnitũ sequeret᷑ deuictꝰ non ap ꝓbo nec laudo.
nqͦ tam̃ hoc ap ꝓbo: qͦd incelebratione sui paschȩ non aliud
corde tenebat. uenerabat᷑ & p̃dicabat quã qͦd nos: id÷ re¬
dẽptionẽ generis humani ꝑpassionẽ. resur rectionẽ & ascen-¬
sionẽ incȩlos mediatoris dei & hominũ hominis iħu xp̃i
Unde & hanc ñ ut qͥdã falso opinant᷑ qͣrtadecima luna inqͣ¬
libet feria cũ uideis. sed die dñica semꝑ agebat aluna qͣr ta
decima usq aduicesimã: ꝓpt̃ fidẽ uidelicet dnĩcȩ resurrec¬
cũ scã eccła credebat. XUII. His tẽporib regno orientaliũ
anglorũ post eorpuualdũ redualdi successorẽ. sigberc fr̃ eiꝰ
p̃fuit: homo bonꝰ ac religiosus: qͥ dudũ ingallia dũ inimi¬

Expanded text:
in praefato antistite multum complector et amo, quia nimirum haec Deo placuisse non ambigo. Quod autem Pascha non suo tempore observabat, vel canonicum ejus tempus ignorans, vel suae gentis auctoritate ne agnitum sequeretur devictus, non adprobo, nec laudo. In quo tamen hoc adprobo, quia in celebratione sui Paschae non aliud corde tenebat, venerabatur, et praedicabat, quam quod nos, id est, redemptionem generis humani per passionem, resurrectionem, ascensionem in coelos mediatoris Dei et hominum Hominis Jesu Christi. Unde et hanc non, ut quidam falso opinantur, quarta decima luna in qualibet feria cum Judaeis, sed die Dominica semper agebat, a luna quarta decima usque ad vicesimam; propter fidem videlicet dominicae resurrec habentem expendamus. « His temporibus regno Orientalium Anglorum post Earpualdum Redualdi successorem Sigberct frater ejus praefuit, homo bonus ac religiosus: qui dudum in Gallia dum inimi
Abbreviated transcription (Latin):
immin & eabba & ealberet. leuato in regẽ uulfere filio
eiꝰdẽ pende ad olescente. quẽ occultũ seruauerant. & eiec¬
tis pͥncib regis ñ ꝓprii: fines suos fortit̾ simul & lib̾ta¬
tẽ receꝑunt. Sicq cũ suo rege liberi xp̃o uero regi ꝓsẽpi¬
t̃no in cęlis regno seruire gaudebant. Prȩfuit aut̾e idẽ
Rex genti merciorũ annis decẽ & septẽ. habuitq pͥmũ e¬
piscopũ truhere de qͦ supͣ diximꝰ. scd̾m iarumã. t̾ciũ cead

Expanded text:
em Wlfhere, filio ejusdem Pendan adolescente, quem occultum servaverant, et electis principibus regis non proprii, fines suos fortiter simul et libertatem receperunt: sicque cum suo rege liberi, Christo vero regi pro sempiterno in caelis regno servire gaudebant. Praefuit autem rex idem genti Merciorum annis decem et septem, habuitque primum episcopum Trumheri, de quo supra diximus , secundum Jaruman, tertium
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ac si hora eadẽ de hac luce fuisset egressus. Sed & post
annos qͣttuor constructa domuncula cultiore receptui
corporis eiꝰdẽ adorientẽ altaris. adhuc sine macula çor¬
ruptionis inuentũ ibidẽ digno cũ honore tͣnslatũ. ẽ. ubi
merita illius multis sepe constat deo oꝑante claruisse
atcigimꝰ: ut qͣnta esset uiri sullimitas legentib notius
existeret. Quȩ cuncta inlibello eiꝰ sufficientius: s & de

Expanded text:
sum ac si eadem hora de hac luce fuisset egressus. Sed et post annos quatuor, constructa domuncula cultiore receptui corporis ejusdem, ad Orientem altaris adhuc sine macula corruptionis inventum, ibidem digno cum honore translatum est; ubi merita illius multis saepe constat, Deo operante, claruisseattigimus, ut quanta esset viri sublimitas legentibus notius existeret. Quae cuncta in libello ejus sufficientius, se
Abbreviated transcription (Latin):
de genere scottorũ: doctꝰ qͥdẽ uir studio litterarũ: s erga
curã ꝑpetuȩ saluationis suȩ nichil om̃ino studii & indus¬
triȩ gerens. Quicũ se morti ꝓximũ uideret: timere cȩpit
& pauere. ne mox mortuus obmerita scelerũ ad inferni
& int̾ egra tremens suspiria flebili uoce talia mecũ quere
culũ subeundȩ mortis cõpellor: nec dubito me post mort̾e cor¬
poris statim ad ꝑpetuã animȩ mortẽ rapiendũ. atq inferna¬
lib subdendũ. ee. torm̃tis: qͥa tẽpore ñ pauco int̾ studia
diuine lectionis uitiorũ potꝰiꝰ implicam̃tis. quã diuinis sole¬
bã seruire mandatis. In est autẽ animo. si mͥ pietas suꝑna aliqͣ
uiuendi spacia donauerit uitiosos mores corrigere: atq ad im¬
ꝑiũ diuinȩ uoluntatis tota ex integro mentẽ uitãq tͣns-¬
ferre. Uerũ noui ñ hoc. ẽẽ. meriti mei. ut inducias uiuendi

Expanded text:
de gente Scottorum, doctus quidem vir studio literarum; sed erga de gente Scottorum, doctus quidem vir studio literarum; sed erga curam perpetuae suae salvationis nihil omnino studii et industriae gerens: qui cum se morti proximum videret, timere coepit et pavere, ne mox mortuus, ob merita scelerum ad inferni et inter aegra tremens suspiria, flebili voce talia mecum querebculum subeundae mortis compellor: nec dubito me post mortem corporis statim ad perpetuam animae mortem rapiendum, ac infernalibus subdendum esse tormentis: qui tempore non pauco inter studia divinae lectionis, vitiorum potius implicamentis quam divinis solebam servire mandatis. Inest autem animo, si mihi pietas superna aliqua vivendi spatia donaverit, vitiosos mores corrigere, atque ad imperium divinae voluntatis totam ex integro mentem vitamque transferre. Verum novi non hoc esse meriti mei, ut inducias vivendi
Abbreviated transcription (Latin):
se. ee ꝑimendũ: orauit ꝓanimab exercitus sui. Vnde dicunt
in ꝓuerbio: ds̃ miserere animab:. dix osiuald cadens int̾rã
Porrõ caput & manꝰ cũ brachiis acorpore prȩcisas: ussit rex
qͥ occidat instipitib suspendi. Quo post annũ deueniens cũ
nes lustrauit uniuersos: s etiã tnͣsoceanũ longe rados
saluti ferȩ lucis spargens. germaniȩ simul & hiberniȩ par'¬
ferre. qͥa cũ Romã uadens apud scĩssimũ fresionũ gentis ar
crebro eũ audierit de mirandis quȩ ad reliqͥas eiꝰdẽ reue¬
rentissimi regis in illa ꝓuincia gesta fuerint narrare.
S & in hib̾nia cũ prb̃r adhuc ꝑegrinã ꝓȩt̾na patria duceret
ꝓcrebuisse ferebat. E qͥb unũ qͦd int̾ alia retulit miraculũ:
prȩsenti nr̃ȩ hystoriȩ inserendũ credidimꝰ. XII Tẽpore
inqͥt mortalitatis quȩ hibniã britanniãq lata strage ua¬
stauit: ꝑcussus. ẽ. eiꝰdẽ clade pestis int̾ alios scolasticꝰ quidã

Expanded text:
. ad Dominum pro animabus exercitus sui. Unde dicunt in proverbio: « Deus miserere animabus, dixit Osuald cadens in terra quo  Al. quod diximus: porro caput, et manus cum brachiis a corpore praecisas, jussit rex qui occiderat, in stipitibus suspendi. Quo post annum veniens cum nes lustravit universos, sed etiam trans Oceanum longe radios salutiferae lucis spargens, Germaniae simul et Hiberniae parferre, quia cum Romam vadens, apud sanctissimum Fresonum gentis arccrebro eum audierit de mirandis quae ad reliquias ejusdem reverentissimi regis in illa provincia gesta fuerint, narrare. Sed et in Hibernia cum presbyter adhuc peregrinam pro aeterna patria duceret percrebuisse ferebat: e quibus unum quod inter alia retulit miraculum, praesenti nostrae Historiae inserendum credidimus. « Tempore, inquit, mortalitatis quae Brittaniam Hiberniamque lata strage vastavit, percussus est ejusdem clade pestis inter alios scholasticus quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ciã regebat habere pacẽ potuit. qͥn potius in grauescen¬
tib causis dissensionũ miserrima hunc cede ꝑemit. Si¬
qͥdẽ congregato contͣ inuicẽ exercitu. cũ uideret se os¬
uuinꝰ cũ illo qͥ plures habebat auxiliarios ñ posse bello
confligere: ratꝰ: utiliꝰ tc̃ dimifsa intentione bellandi ser¬
uare se ad tẽpora meliora. Remisit gͦ exercitũ que congre¬
gauerat. ac singulos domũ redire p̾cepit. aloco qͥ uilsa¬

Expanded text:
ciam regebat, habere pacem potuit; quin potius, ingravescentibus causis dissensionum, miserrima hunc caede peremit. Siquidem congregato contra invicem exercitu, cum videret se Osuini cum illo qui plures habebat auxiliarios, non posse bello confligere, ratus est, utilius tunc demissa intentione bellandi, servare se ad tempora meliora. Remisit ergo exercitum quem congregaverat, ac singulos domum redire praecepit, a loco qui
Abbreviated transcription (Latin):
ens: adiecit qͦd eo adhuc t̾ẽpore qͦ mecũ loquebat᷑ suꝑ. eẽt. in eo¬
dẽ monasterio iã iuuenis ille. in qͦ tc puero factũ erat hoc
miraculũ sanitatis. Nec mirandũ p̃ces regis illius iã cũ dño
regnantis. multũ ualere apud eũ: qͥ tẽporalis qͦndã regni
gub̾naculo tenens. magis ꝓ ęt̾̃no regno sẽꝑ laborare ac depre¬
cari solebat. Peniq fert̃. qͥa atẽpore matutine laudis se¬
piꝰ addiẽ usq in orationib ꝑstiterit: atq obcrebrũ morem
orandi siue gr̃as agendi dñõ. semꝑ ubicũq sedens supinas
suꝑ genua sua manꝰ habere solitꝰ sit. Wlgatũ . ẽ. aute & incon¬
suetudinẽ ꝓuerbii uersũ: qͦd etiã int̾ uerba orationis uitã

Expanded text:
ens adjecit, quod eo adhuc tempore quo mecum loquebatur, superesset in eoens adjecit, quod eo adhuc tempore quo mecum loquebatur, superesset in eodem monasterio jam juvenis ille, in quo tunc puero factum erat hoc miraculum sanitatis. Nec mirandum preces regis illius jam cum Domino regnantis, multum valere apud eum qui temporalis regni quondam gubernacula tenens, magis pro aeterno regno semper laborare ac deprecari solebat. Denique ferunt quia a tempore matutinae laudis saepius ad diem usque in orationibus perstiterit, atque ob crebrum morem orandi, sive gratias agendi Domino semper ubicunque sedens, supinas super genua sua manus habere solitus sit. Vulgatum est autem, et in consuetudinem proverbii versum, quod etiam inter verba or
Abbreviated transcription (Latin):
intentiq ora tenebant: quẽ res exitũ haberet solliciti
sensũ animi mei. At illi sedulo sciscitabant᷑: quomͦ hoc con¬
tigisset. Qui ait. Mox ut uirgo hȩc cũ capsella quã por-¬
tabat. ap ꝓpinquauit atrio dom᷑ huiꝰ. discessere om̃s ma
ruert. Tunc dedit ei abbatissa porcuinculã de pulue
dã longo febriũ in cõmodo grauit̃ uexatꝰ. Qui cũ die
quadã sollicitꝰ horã accensionis ex spectaret. ingres
dere ȩccłam. & accedens ad sepulcrũ osuualdi ibi reside :¬
& qͥetꝰ manens adhere tubȩ. & inde ne exeas nec deloco mouea¬
ris : donec hora recessionis febriũ tͣnsierit. Tunc ipse intrabo:
& educã te inde. Fecit ut ille suaserat. sedentẽq eũ ad scĩ tũ¬
aufugit. ut nec scda die nec t̾cia nec unquã exinde eũ aude¬
ret contingere. Qd ita. eẽ. gestũ qͥ referebat mͥ fr̃ inde adueni¬

Expanded text:
intentique ora tenebant, quem res exitum haberet solliciti intentique ora tenebant, quem res exitum haberet solliciti sensum animi mei. » At illi sedulo sciscitabantur quomodo hoc contigisset. Qui ait: « Mox ut virgo haec cum capsella quam portabat, adpropinquavit atrio domus hujus, discessere omnes quruerunt. » Tunc dedit ei abbatissa portiunculam de pulveridam longo febrium incommodo graviter vexatus; qui cum die quodam sollicitus horam accessionis exspectaret, ingressdere ecclesiam, et accedens ad sepulcrum Osualdi, ibi reside, et quietus manens adhaere tumbae. Vide ne exeas inde, nec de loco movearis, donec hora recessionis febrium transierit. Tunc ipse intrabo, et educam te inde. » Fecit ut ille suaserat, sedentemque ad tumbam sanaufugit, ut nec secunda die, nec tertia, neque umquam exinde eum auderet contingere. Quod ita esse gestum qui referebat mihi frater inde adveni