comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et insupradicto uolumine continet᷑. Quȩ in
cȩlo sunt quis inuestigauit. nͥ qͦd tu dedisti
sapientiam. & sp̃n s tuum misisti de excelsis.
& sic correctȩ sunt semitȩ eoꝵ. qui uersantur
in t̾ra. & quȩ tibi placent eruditi sunt ho¬
mines: & inisaia loquitur ds̃. Dedi sp̃m scm̃
suꝑ te. Et rursum de eodẽ scriptura cõmemo.
nis sensum largitatis ostendit. sicut manife¬
stum est in eo qđ diximꝰ. Caritas dĩ diffusa
est incordib nr̃is. Et in alio loco ex ꝑsona
dĩ. Effundã de spu meo suꝑ omnẽ carnem.
breos. Quanto magis putatis de teriora mere.¬
ri supplicia eum qui filiũ di conculcauerit.
& sanguinem testamenti pollutum duxe.¬
rit in quo scĩficatus est & sp̃ui gr̃ę contuine
gratiȩ dicuntur. & salutatio apłi. Gratia
inquit uobis & pax multiplicetur. Ut
postquã nobis peccata donauerit. tunc pax
ꝑmiscdiam consequat᷑. Hȩc udei exparte
iam facta ce plenus in consummatione mun-¬

Expanded text:
Et in supradicto volumine continetur: Quae in coelo sunt, quis investigabit? nisi quod tu dedisti sapientiam, et Spiritum sanctum tuum misisti de excelsis: et sic correctae sunt semitae eorum qui versantur in terra: et quae tibi placent, eruditi sunt homines . Et in Isaia loquitur Deus: Dedi spiritum meum super te . Et rursum de eodem Scriptura commemoranis, sensum largitatis ostendit: sicut manifestum est in eo quod diximus: Charitas Dei diffusa est in cordibus vestris. Et in alio loco ex persona Dei: Effundam de spiritu meo super omnem carnem .oquitur ad Hebraeos: Quanto magis putatis deteriora mereri supplicia eum qui Filium Dei conculcaverit, et sanguinem testamenti pollutum duxerit, in quo sanctificatus est, et spirgratiae esse dicuntur. Et salutatio Apostoli: Gratia inquit vobis et pax multiplicetur : ut postquam nobis peccata donaverit, tunc pax per misericordiam consequatur. Haec Judaei ex parte jam facta, et plenius in consummatione mun
Abbreviated transcription (Latin):
turã ꝓfuit gentium quȩ pegrinȩ erant a lege
& mandatis dĩ: statim dñs sententiã suã ultra
non differens prȩcidi ait uirgam meã scdam
quȩ ꝓprie mea erat. quȩ sic michi hȩrebat.
ut in ieremia ꝑizoma &e cinctoriũ atq lum¬
bare siue ut consueto uerbo utar. coxale sit
appellata. Quȩ scd̾a uirga quondã appella¬
ta funiculus: & pars mea a me: ideo ꝓiecta
est ut dissoluerẽ foedus & germanitatẽ atq
concordiam quȩ int̾ iudã fuerat & isrł &¬

Expanded text:
turam projecit gentium, quae peregrinae erant a Lege turam projecit gentium, quae peregrinae erant a Lege et mandatis Dei: statim Dominus sententiam suam ultra non differens, Praecidi, ait, virgam meam secundam, quae proprie mea erat, quae sic mihi haerebat, ut in Jeremia perizoma et cinctorium atque lumbare, sive, ut consueto verbo utar, coxale sit appellata: quae secunda virga quondam appellata funiculus et pars mea, a me ideo projecta est, ut dissolverem foedus et germanitatem atque concordiam, quae inter Judam fuerat et Isr
Abbreviated transcription (Latin):
mandatorũ dnĩ plaste suo atq fictori reddant
dõ. Qd quia facere noluerunt. eẽ. ꝓiectos.
Breuit̃ uolui indicare quid sentiant. alioquin
explanationẽ eoꝵ laciniosissimã tedet reuol¬
uere. ut ad reliqua transeamꝰ. Et prȩcidi
:uirgam meã scdam quȩ appellabat᷑ funiculus.
ut dissoluerẽ germanitatẽ int̃ ce urł. Lax.
Et abieci uirgam meã scdam quȩ appellabat᷑
funiculus. ut dissiparẽ testamentũ qđ erat
inter uidã & isrł. Q in hoc loco longam cuiꝰdã
ex planationẽ. immo tricas in extricabiles
legisse me noui. duarũ uirgarũ inunã socie¬
tatẽ ex ezechihelis uolumine ꝓferentis. &
omĩa quȩ de concordia uidae &e ephraim sp̃u.¬
alit̾ sentienda sunt. huic capitulo coaptantis.
Nos aut̃ coeptũ sequamur ordinẽ. Post quã a ui-¬
deis erucifixus est dñs. & triginta appreciat᷑¬
est argenteis. & precium sang̾uinis eiꝰ in sepul.¬

Expanded text:
mandatorum Domini plastae suo atque fictori reddant mandatorum Domini plastae suo atque fictori reddant Deo: quod quia facere noluerunt, esse projectos. Breviter indicare volui quid sentiant, alioquin explanationem eorum laciniosissimam taedet revolvere, ut ad reliqua transeamus. Et praecidi virgam meam secundam, quae appellabatur funiculus, ut dissolverem germaniEt abjeci virgam secundam, quae appellabatur funiculus, ut dissiparem testamentum quod erat inter Judam et Israel. Et in hoc loco longam cujusdam explanationem, immo tricas inextricabiles legisse me novi, duarum virgarum in unam societatem ex Ezechielis volumine proferentis, et omnia quae de concordia Judae et Ephraim spiritualiter sentienda sunt, huic capitulo coaptantis. Nos autem coeptum sequamur ordinem. Postquam a Judaeis crucifixus est Dominus et triginta appretiatus argenteis, et pretium sanguinis ejus in sepul
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ eos deposui. sed ꝓieciindõmũ dñi ad fi¬
ctorẽ. In domo dnĩ feci eos a ꝓditore reddi
sacerdotib & phariseis. ipso confitente qui
uendidit. peccaui. tradens sanguinẽ iustũ.
At illi qm̃ preciũ sanguinis erat᷑. noluerunt¬
reponere illua in corbanan. idest ingaro.¬
philacio. sed emerunt ex eo agrũ figuli in
sepulturam ꝑegrinorũ. Nos enim̾ om̃s qui pere¬
grini & aduenȩ̨ legis fuimus redempti precio¬
sissimo eiꝰ sanguine. in domo figuli creatorisq
omniũ sepelimur. & requiescimꝰ. Proplasta atq
fictore. statuariũ olim int̾pretatꝰ sum. uerbi
ambiguitate compulsus. quȩ statuariũ fictorq
uno sermone significat. ludei istum locũ mali¬
ciose int̾pretantes. triginta argenteos. triginita
legis mandata cõmemorant. quȩ facere iube.¬
antur in lege. & rursum triginta sexalia
quȩ ꝓhibeantur in lege. & dici eis. ut argentũ

Expanded text:
n eos deposui, sed projeci in domum Domini ad fin eos deposui, sed projeci in domum Domini ad fictorem: in domo Domini feci eos a proditore reddi sacerdotibus et pharisaeis, ipso confitente, qui vendidit: Peccavi, tradens sanguinem justum . At illi quoniam pretium sanguinis erat, nolueruntreponere in corbonam, id est, in gazophylacio; sed emerunt ex eo agrum figuli in sepulturam peregrinorum. Nos enim omnes qui peregrini et advenae Legis fuimus, redempti pretiosissimo ejus sanguine, in domo figuli 892 Creatorisque omnium sepelimur et requiescimus. Pro πλάστῃ atque fictore, statuarium olim interpretatus sum, verbi ambiguitate compulsus, quod statuarium fictoremque uno sermone significat. Judaei istum locum malitiose interpretantes, triginta argenteos, triginta Legis mandata commemorant, quae facere jubeantur in Lege, et rursum triginta sex alia quae prohibeantur in Lege, et dici eis, ut argentum
Abbreviated transcription (Latin):
coe in ocłis ur̃is meo censeri nomine: aꝑte
renuite & facite qđ uultis. Qui tunc quidẽ
responderunt moysi. Omĩa quȩcunq dix̃
dñs faciemꝰ. Infine aut̃ tempoꝵs ꝓeo qđ eos
elegi de medio nationũ. & liberaui de egy.¬
pti fornace ferrea. appender̃ mercedem
meã triginta argenteos. ꝓ meo sanguine
& figulum possumꝰ dicere. Et est sensus. Pice
preciũ meũ ad figulum. qui creator & fictor
est omĩum. Nec dixit depone sed ꝓice. ut ficto¬
ris plasteq iudicio merces dñi penderet᷑. Et
yronicos preciũ suum idest diuinȩ maiestatis
in triginta cernens argenteis. & tam uili mer¬
cede sẽ ꝓditũ. decorum inquit p̃ciũ qđ app̃.¬
ciatus sum abeis. Hoc aut̃ pressius est legendũ
cũ irrisione. & subsannatione dicentis. Tanto
me popłs m̃s & pauꝑes quondã gregis. & a
me electi infilios cmendũ ac uendendum
sic̃ mͥa dõ fuerat imꝑatũ triginta argenteoᷤ.¬

Expanded text:
cet in oculis vestris meo censeri nomine, aperte cet in oculis vestris meo censeri nomine, aperte renuite, et facite quod vultis. Qui tunc quidem responderunt Moysi: Omnia qaaecumque dicit Dominus, faciemus . In fine autem temporum pro eo quod eos elegi de medio nationum, et liberavi de Aegypti fornace ferrea, appenderunt mercedem meam triginta argenteos, pro meo sanguine et figulum possumus dicere. Et est sensus: Projice pretium meum ad figulum, qui Creator et fictor est omnium. Nec dixit, depone; sed, projice, ut fictoris plastaeque judicio merces Domini penderetur. Et εἰρωνικῶς pretium suum, id est, divinae majestatis, in triginta cernens argenteis, et tam vili mercede se proditum: Decorum, inquit, pretium quo appretiatus sum ab eis; hoc autem pressius est legendum cum irrisione et subsannatione dicentis: Tanto me populus meus et pauperes quondam gregis, et a me electi in filios, emendum atque vendendum i a Deo fuerat imperatum, triginta argenteos, et no
Abbreviated transcription (Latin):
Sstatuarium decorũ p̃cium qđ app̃ciatus sum
Iabeis. Et tuli triginta argenteos. & ꝓ ieci illoᷤᷤ
Iad eos. Si bonũ non in conspectu ur̃o est.
Idate statuentes mercedẽ meã. aut renuite.
& statuerunt mercedẽ meã triginta argen.¬
teos. Et dix̃ dñs adme. Depone eos in confla.¬
torium. & recogita si ꝓbatum est. sicut ꝙ.¬
batus sum ab eis & tuli triginta argenteoᷤ.
& misi eos in domũ dñi inconflatoriũ. Co.¬
gnoscentib israhelitici gregis pauꝑib qui
gregis. Si uobis placet. homines enĩ estis.
&e semel libero arbitrio uos creaui. quib
& inheremo sum locutꝰ. si audieritis me
que bona sunt t̾rȩ comedetis: ꝓhac assũptione
qua abieci uniuersũ hominũ genꝰ. & uos
mͥ in peculiarẽ elegi gregẽ. & creator omniũ
uolui paruum habere funiculũ. reddite mͥ
mercedẽ meam. idest mea p̃cepta seruate.
S in aut̃ non uultis mercedẽ reddere. nec pla-¬

Expanded text:
statuarium decorum pretium quod adpretiatus sum statuarium decorum pretium quod adpretiatus sum ab eis et tuli triginta argenteos et proieci illos ad eos: Sibonum est in conspectu vestro, date statuentes mercedem meam, aut renuite. Et statuerunt mercedem meam triginta argenteos. Et dixit Dominus ad me: Depone eos in conflatorium, et recogita si probatum est, sicut probatus sum pro eis. Et tuli triginta argenteos, et misi eos in domum Domini in conflatorium. Cognoscentibus Israelitici gregis pauperibus, gregis, si vobis placet homines enim estis et semel libero arbitrio vos creavi, quibus et in eremo locutus sum: Si audieritis me, quae bona sunt terrae, comedetis  pro hac assumptione, qua abjeci universum hominum genus, et vos mihi in peculiarem elegi gregem, et Creator omnium 891 volui parvum habere funiculum, reddite mihi mercedem meam, id est, mea praecepta servate. Sin autem non vultis mercedem reddere, nec pla
Abbreviated transcription (Latin):
& in abraham isrł assumere confitentẽ. Pro
eo qđ nos interp̃tatisumus & cognouer̃ sic
pauꝑes gregis. septuaginta transtuler̃. & co-¬
gnoscerit chananei oues quȩ custodiuntur
mͥ. Qđ ita nonnulli edissert. Cognoscet
popłs uideoꝵ. ad quem dictũ est semen cha-¬
naan & ñ iuda. qui nunc meis ceriionus
custoditur. siue quia chananei int̾pretant᷑
parati ad humilitatẽ. cognoscent qui olim
parati sunt ut humilient᷑ in dño. & reliN¬
quant᷑. Cur aut̃ ꝓ eo qͦd nos interp̃tati sumus
sic pauꝑes. illi dixerunt chananeos. causa
manifesta est. Apud hebreos enĩ sic chen dr̃.¬
a nie pauꝑes. Illi duo uerba in unũ copulantes.
ꝓ eo qd est sic pauꝑes hoc est chen. aniȩ. nom̃
chananeȩ gentis int̾pretati sunt.
Et dixi adeos. Si bonum est in oculis ur̃is. af.
ferte meam mercedẽ. Et si non: qui escite.
&appenderunt mercedem meã. triginta ar.¬
genteos. Et dix it dñs ad me. Proice illos ad

Expanded text:
et in Abraham Israel assumere confitentem. Pro et in Abraham Israel assumere confitentem. Pro eo quod nos interpretati sumus, et cognoverunt sic pauperes gregis, Septuaginta transtulerunt, et cognoscent Chananaei oves, quae custodiuntur mihi, quod ita nonnulli edisserunt: Cognoscet populus Judaeorum, ad quem dictum est: Semen Chanaam, et non Juda ; qui nunc meis caeremoniis custoditur: sive quia Chananaei interpretantur, parati ad humilitatem, cognoscent qui olim parati sunt ut humilientur a Domino, et relinquantur. Cur autem pro eo quod nos interpretati sumus, sic pauperes, illi dixerunt, Chananaeos, causa manifesta est: apud Hebraeos enim, sic, CHEN  , pauperes; illi duo verba in unum copulantes, pro eo quod est, sic pauperes, hoc est, CHEN ANIE  , nomen Chananaeae gentis interpretati sunt. Et dixi adferte mercedem meam et si non quiescite et adpenderunt mercedem meam triginta argenteos et dixit Dominus ad me proice illud ad
Abbreviated transcription (Latin):
chananei oues quȩ custodient᷑ mͥ. quia uerbũ
dni est. Post uocationẽ israhelis &e assumpti.¬
onem iurge secundȩ quȩ uocabatur funieu-¬
lus. tulit dñs uirgam pͥmã totius orbis na.¬
tiones quȩ uocabantur decorȩ. & abscidit eas
a culti suo. quia ueneratȩ sunt idola. & om̃s
declinauerunt simul inutiles facti sunt.
Manifestiusq exponens quȩ esset hȩc uirga. in¬
tulit. Ut irritum facerem foedus meum. quod
ꝑcussi cum omĩb popłis. Statim enim ut isrł
assumptꝰ est gentiũ turba ꝓiecta est. Et ut na-¬
ta est filia archisinagogi quȩ postea in euangło
cum duodecim esset annor. egrotare & mor.¬
tua esse narratur. emorousa coepit sanguinẽ
fluere. & ꝑpetua infirmitate curuari. &
inirritum ait deductum est foedus meũ. qđ
cum omĩb inieram nationib. Et intellexer̃
pauꝑes gregis. idest popłs isrł qui mea man.¬
data custodit quia uerbum dnĩ est. idest
uoluntas est dnĩ abicere gentes negantes.

Expanded text:
stodiuntur quia verbum Domini est. Post vocationem Israelis, et assumptionem virgae secundae, quae vocabatur funiculus, tulit Dominus virgam primam, totius orbis nationes, quae vocabatur decora, et abscidit eas a cultu suo, quia veneratae sunt idola, et omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt . Manifestiusque exponens quae esset haec virga, intulit: Ut irritum facerem foedus meum quod percussi cum omnibus populis: Statim enim ut Israel assumptus est, gentium turba projecta est: et ut nata est filia Archisynagogi, quae postea in Evangelio, cum duodecim esset annorum, aegrotare et mortua esse narratur, αἰμοῤῥοοῦσα coepit sanguinem fluere, et perpetua infirmitate cruciari . Et in irritum, ait, deductum est foedus meum quod cum omnibus 890 inieram nationibus. Et intellexerunt pauperes gregis, id est, populus Israel qui mea mandata custodit, quia verbum Domini est, id est, voluntatis est Domini abjicere gentes negantes,
Abbreviated transcription (Latin):
pitur. ut auferat saccum de lumbis suis &
nudus incedat. Nequaquã enĩ tempus poeni¬
tentiȩ. sed imminentis captiuitatis. Ergo & iste
pseudo ꝓpħa nequaquã habitũ accipiet ꝓpħalẽ.
ne sub alieno uestitu & oꝑimento. simplices
quosq decipiat. sed magis t̾ram findet uomere.
& agriculturȩ deditũ hõminẽ se ꝓbabit. dĩque
subiacere sententię. qui locutꝰ est ad adam. Ma

Expanded text:
pitur, ut auferat saccum de lumbis suis, et pitur, ut auferat saccum de lumbis suis, et nudus incedat : nequaquam enim tempus esse poenitentiae, sed imminentis captivitatis. Ergo et iste pseudopropheta nequaquam habitum accipiet prophetalem, ne sub alieno vestitu et operimento simplices quosque decipiat; sed magis terram findet vomere, et agriculturae deditus hominem se probabit, Deique subjacere sententiae, q
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsq in uisione sua cũ ꝓpħauerit. nec oꝑiet᷑
pallio saccino ut mentiat᷑. sed dic&e. Non sũ¬
E ꝓpheta. Homo agricola ego sum. qm adã
Cexemplum meum ab adolescentia mea. et
dr̃ ei. Quid sunt plage istȩ in medio manuũ
tuarum: & dicet. his plagatus sũ indomo
Seoꝵ: qui diligebant me. Lan. Et erit. li¬
die illa confundentur ꝓphȩ unusqͥsq in
Siusione sua. cum ꝓpħauerit. & induent᷑
Ipelle cilicina quia mentiti sunt. & dicet
Nonsum ꝓpħes ego: quia homo genuit me
Sa iuuentute mea. Et dicam adeum. Quid
Isunt plagę istȩ inmedio manuũ tuarũ:
Et dicce. Quih ꝑcussus sũ indomo diligentis
me. Qui ꝓpħare temptauerit & parentũ ui.¬
dicio fuerit condemnatꝰ. & uaticinui illius
falsitatẽ rerum contrariꝰ ex it̾ approbarit:
confundet᷑ ex uisione sua. nec ultra oꝑiet᷑
cilicio ut mentiatur. Hic enĩ erat habitus
ꝓpħarũ. ut quando popłm ad poenitentiã
ꝓuocabant. induerent᷑ cilicio. Unde isaiȩ p̾ci.¬

Expanded text:
ne sua, cum prophetaverit, nec operientur pallio saccino ut mentiantur: sed dicet, Non sropheta: homo agricola ego sum: quoniam Adam exemplum meum ab adolescentia mea. Et dicetur ei: Quid sunt plagae istae in medio manuum tuarum? Et dicet: His plagatus sum in domo eorum qui diligebant die illa, confundentur prophetae unusquisque ex visione sua cum prophetaverit: et induentur pelle cilicina, qua mentiti sunt, et dicet: Non sum prophetes ego, quia homo genuit me a juventute mea, et dicam ad eum: Quid sunt plagae istae in medio manuum tuarum? Et dicet: Quibus percussus sum in domo diligentis me. Qui prophetare tentaverit, et parentum judicio fuerit condemnatus, et vaticinii illius falsitatem rerum contrarius exitus approbaverit, confundetur ex visione sua, nec ultra operietur cilicio ut mentiatur. Hic enim erat habitus prophetarum, ut quando populum ad poenitentiam provocabant, induerentur cilicio. Unde et Isaiae praeci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditionẽ sed in emendationẽ: ut aduersum
ierłm militare desistant. & esse incipiant de
ierłm. Si enĩ de nichili creauit omĩa: non iccir.¬
cofecit ut ꝑderet quȩ creauit. sed ut illiꝰ miscđia
quȩ creata sunt saluarent᷑. Vnde & insapientia
quȩ salomonis inscribit᷑. sicui tam̃ plac&&
librum recipe. scriptum repperimꝰ. Creauit

Expanded text:
ersum Jerusalem militare desistant, et esse incipiant de Jerusalem. Si enim de nihilo creavit omnia, non idcirco fecit ut perderet quae creavit; sed ut illius misericordia quae creata sunt salvarentur. Unde et in Sapientia, quae Salomonis 902 inscribitur si cui tamen placet librum recipere, scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
singulos mercatꝰ celeberrimꝰ exercet᷑. post
ultimam euersionẽ quã sustinuer̃ ab adri¬
ano. multa hominũ milia uenundata st̃.
Et quia uendi ñ potuerint. translata egy-¬
ptum & tam naufragio & fame. quam
gentium cȩde truncata. Isti gͦ uictores &e
bant pecora atq dicebant. benedictꝰ dñs di-¬
uites facti sumꝰ: hanc habebant sententiã.
Propt̃ peccata sua offendere uidei. ideo eos
oppressimꝰ. & exp̃cio eoꝵ duuites facti sumꝰ.
Nec mirũ inquit si hostes iure uictorũ occi¬
debant pecora &e non dolebant uendebant
&e in suo scelere głabant᷑. cum ipsi pastores
eorũ atq doctores ñ peꝑcerint eis & culpa
eors grex lupis tradit᷑ sit. Et ego non
parcam ultra suꝑ habitantes t̾ram dic̃ dñs.
Ecce ego tradam homines unũquenq iN
manu ꝓximi sui & inmanu regis sui. &
concĩdent t̾ram & ñ eruam de manu eor.
ce pascã pecus occisionis. Propt hoc o pauꝑes

Expanded text:
singulos mercatus celeberrimus exercetur post singulos mercatus celeberrimus exercetur post ultimam eversionem, quam sustinuerunt ab Adriano, multa hominum millia venundata sint, et quae vendi non potuerint, translata in Aegyptum, et tam naufragio et fame, quam gentium caede truncata. Isti ergo victores, bant pecora atque dicebant: Benedictus Dominus, divites facti sumus, hanc habebant sententiam. Propter peccata sua offendere Judaei: ideo eos oppressimus, et ex pretio eorum divites facti sumus. Nec mirum, inquit, si hostes jure victorum occidebant pecora, et non dolebant, vendebant, et in suo scelere gloriabantur; cum ipsi pastores eorum, atque doctores non pepercerint eis, et culpa eorum, grex lupis traditus sit. Et ego non parcam ultra super habitantes terram, dicit Dominus: Ecce egmanu proximi sui, et in manu regis sui, et concident terram, et non eruam de manu eorum, et pascam pecus occisionis propter hoc, o pauperes
Abbreviated transcription (Latin):
ego ñ uror: Et uendant popłos sibi creditos.
de quib scriptũ ÷. Qui deuorant popłm meũ.
sicut cibũ panis. Et ex alioꝵ mortib diuitias
consequant᷑. laudantes eos qui p̃das agunt
de miseris. & iniquis benedicentes. Hȩc alii in¬
t̃pretent᷑ ut uolunt. nos teneamꝰ explanatio¬
est libanus & cedri eiꝰ atq abietes flamma
Zacharia. adte iste sermo confert᷑. Pasce gregẽ
occisionis. hoc est nunc interim nutriat᷑ &¬
crescat. qui postea abhostib occidendus est.
Quas oues &e pecora. principes romanoꝵs qui
possidebant ea & optinebant iure iuictoriȩ
int̃ficiebant & non miserebant᷑. siue immo.¬
labant & non sentiebant dolorẽ. id est nichil
mali ꝓtanta crudelitate patiebant᷑. Et uen¬
debant ea. quȩ non ꝓpt̾ clementiã sed ꝓpt̃
preciũ reseruabant. Legamꝰ ueteres hysto¬
rias & traditiones plangentiũ uideoꝵ. qͦd
in tabernaculo abrahȩ ubinunc ꝑannos

Expanded text:
ego non uror ? et vendant populos sibi creditos, ego non uror ? et vendant populos sibi creditos, de quibus scriptum est: Qui devorant populum meum sicut cibum panis , et ex aliorum mortibus divitias consequantur, laudantes eos, qui praedas agunt de miseris, et iniquis benedicentes. Haec alii interpretentur ut volunt: nos teneamus explanatioest Libanus, et cedri ejus atque abietes flamma Zacharia, ad te iste sermo confertur: Pasce gregem occisionis, hoc est, nunc interim nutriatur, et crescat, qui postea ab hostibus occidendus est, quas oves et pecora, principes Romanorum, qui possidebant ea, et obtinebant jure victoriae, interficiebant, et non miserebantur, sive immolabant, et non sentiebant dolorem, id est, nihil mali pro tanta crudelitate patiebantur, et vendebant ea quae non propter clementiam, sed propter pretium reservabant. Legamus veteres historias, et traditiones plangentium Judaeorum, quod in tabernaculo Abrahae ubi nunc per annos
Abbreviated transcription (Latin):
& qđ iustos & bellatores ac potentes quondam
nutriebat leones. Haec dicit dñs ds̃
Im̃s. Pasce pecora occisionis. Quȩ qui possederant
occidebant & nondolebant. & uendebant ea
Idicentes. Benedictus dñs. diuites facti sumus.
Et pastores eors non parcebant eis. Lara. hec
dicit dñs omp̃s. Pasce oues occisionis. quas
qui possederunt int̾ficiebant. & non agebans
poenitentiam. & qui uendebant eas dicebañ.
Benedictꝰ dñs. diuites facti sumꝰ. & pastores
earum nichil patiebant᷑ suꝑeis. Ubi manife¬
stissima ꝓphetia est & ꝑtrans lationẽ hysto.¬
riȩ uerus ordo narratur. suꝑflua est tropolo¬
gica int̃pretatio. ut alios bonos. alios malos
dicamus ẽẽ. pastores: & hoc tam adueterem
neglegentes. & unum de minimis scandaliza¬
uerint. ipsos. ẽẽ. qui nutriant pecora occisionis.
& non patiant᷑ suꝑ eis quicꝗ nec doleant. nec
possint dicere cum apło. Qui scandalizat᷑. &

Expanded text:
et quod justos et bellatores ac potentes quondam et quod justos et bellatores ac potentes quondam nutriebat leones. Haec dicit Dominus Deus meus: Pasce pecora occisionis, quae qui possederant, occidebant, et non dolebant, et vendebant ea dicentes: Benedictus Dominus, divites facti sumus, et pastores eorum non parcebant eis. LXX: Haec dicit Dominus omnipotens: Pasce oves occisionis: quas qui possederunt, interficiebant, et non agebant poenitentiam, et qui vendebant eas, dicebant: Benedictus Dominus, et divites facti sumus, et pastores earum nihil patiebantur super eis. Ubi manifestissima prophetia est, et per translationem historiae verus ordo narratur, superflua est tropologiae interpretatio, ut alios bonos, alios malos dicamus esse pastores, et hoc tam ad veterem negligentes, et unum de minimis scandalizaverint, ipsos esse qui nutriant pecora occisionis, et non patiantur super eis quidquam nec doleant, nec possint dicere cum Apostolo: Quis scandalizatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
in quo sibi głabant᷑. Et uox inquit rugitus
leonũ. Quos excelsas arbores & rursum pa.¬
stores: eosdẽ nuncleones appellat. & quia
leones dixerat: seruat translationẽ ut infe¬
rat. qm̃ uastata est suꝑbia iordanis siue fre.¬
mitꝰ & sonitꝰ aquȩ decurrentis. qui hebraice
dr̃: gaoñ. Et quomͦ templi altitudinẽ iuxta
sitũ t̾rȩ uidȩ altitudini libani cõparauit . ni¬
chil enĩ libano in t̾ra reꝓmissionis excelsius est
nec nemorosius atq condensius: sic iordanis
fluuio qui maximꝰ est in uidea uixta quẽ
morant᷑ leones fremitũ unxit leonũ ꝓpt̾
ardorẽ sitis uł ob deserti uiciniã & latitudinẽ
uastȩ solitudinis. & arundineta & carecta.
uolens ostendere nabuchodonosor de sedibus
sius quasi leonẽ de cubili exisse contra ierłm.
Aliter. Uox rugit᷑ leonũ. qm̃ uastata est suꝑbia
iordanis. Uox inquit optimatũ. quia tẽplum
destructũ est. unde sperabant semꝑ auxilium.

Expanded text:
in quo sibi gloriabantur. Et vox, inquit, rugitus in quo sibi gloriabantur. Et vox, inquit, rugitus leonum, quos excelsas arbores, et rursum pastores, eosdem nunc leones appellat. Et quia leones dixerat, servat translationem, ut inferat: Quoniam vastata est 884 superbia Jordanis, sive fremitus et sonitus aquae decurrentis, qui Hebraice dicitur GAON  . Et quomodo templi altitudinem juxta situm terrae Judaeae altitudini Libani comparavit nihil enim Libano in terra repromissionis excelsius est, nec nemorosius atque condensius sic Jordani fluvio, qui maximus in Judaea est, juxta quem morantur leones, fremitum junxit leonum propter ardorem sitis, et ob deserti viciniam et latitudinem vastae solitudinis, et arundineta, et carecta. volens ostendere Nabuchodonosor se sedibus suis, quasi leonem de cubili exisse contra Jerusalem. Aliter: Vox rugitus leonum, quoniam vastata est superbia Jordanis. Vox, inquit, optimatum, quia templum destructum est, unde sperabant semper auxilium,
Abbreviated transcription (Latin):
Et post paululũ. E suꝑ omnẽ cedrũ libani
excelsorum. & suꝑ omnẽ arborẽ quercus basan
& de hoc libano. asserunt ꝓpħari. Libanus cum
excelsis cadet. Nos aut̃ pͥorẽ int̾p̃tationẽ sequa.¬
mur. presertim cũ & ea quȩ sequunt᷑ huic
sensui congruant. Uox ululatꝰ pastors.
quia uastata est magnificentia eor. Uox ru.¬
gitus leonũ. quia uastata est suꝑbia iordanis.
Lxx. Uox lugentiũ pastoꝵ. qm̃ misera fa¬
cta est magnificentia eoꝵ. Uox rugientiũ
leonũ. quia afflictꝰ est fremitꝰ iordanis. Pars
suꝑioris capituli. in his uersiculis continetur.
Quos uocarat cedros. abietes. pinus. & quercus
basan. & exponens quȩ essent istȩ arbores
intulerat dicens. qm̃ magnifici uastati sunt
nunc ꝑ aliam metaphorã dicit. eẽ. pastores
idest principes atq doctores &e qui pͥmi erant
in popło. qđ flere debeant & lugere. quia
magnificentia eors & pulchritudo & decus
uastata sit atq consumpta. templũ scilicet

Expanded text:
ost paululum: Et super omnem cedrum Libani excelsorum, et super omnem arborem quercus Basan. Et de hoc Libano asserunt prophetari: Libanus cum excelsis cadet. Nos autem priorem interpretationem sequamur, praesertim cum et ea quae sequuntur, huic sensui congruant. Vox ululatus pastorum, quia vastata est magnificentia eorum: vox rugitus leonum, quia vastata est superbia Jordanis. LXX: Vox lugentium pastorum, quoniam misera facta est magnificentia eorum. Vox rugientium leonum, quia afflictus est fremitus Jordadanis. Pars superioris capituli, et in his versiculis continetur. Quos vocaverat cedros, abietes, pinos et quercus Basan, et exponens quae essent istae arbores intulerat, dicens: Quoniam magnifici vastati sunt, nunc per aliam μεταφορὰν dicit esse pastores, id est, principes atque doctores, et qui primi erant in populo, quod flere debeant et lugere, quia magnificentia eorum et pulchritudo et decus vastata sint, atque consumpta: templum videlicet,
Abbreviated transcription (Latin):
Sierłm suꝑ liminare crapulȩ. omĩbꝰ p̾opłis
incircũitii. Sed &e iudas erit in obsidione
Icontra ierłm. Et erit. In die illa ponã ierłm
lapidem oneris cunctis popłis. Om̃s qui leua.¬
Querint eum concisione lacerabunt᷑. & colligen¬
tur aduersum eam om̃s gentes terrȩ . Ix.x.¬

Expanded text:
populis in circuitu sed et Iuda erit in obsidione contra Hierusalem et erit in die illa ponam Hierusalem lapidem oneris cunctis populis omnes qui levabunt eam concisione lacerabuntur et colligentur adversum eam omnia regna terrae i
Abbreviated transcription (Latin):
egerant poenitentiam numero rursũ iudas
appellaret᷑ & confitens dm̃ suũ. isrł aut̃ &
ephraim & ioseph uocarent᷑. qui in cordis
duricia ꝑmanentes dixerunt. Non habemus
Regm nisi cȩsarem. Unde non intulit. ut ieri¬
tum facere pactum. siue testamentũ qđ ha¬
bui cum iuda &r isrł: usq hodie enĩ poeni¬
tentib porrigit manum. sed de uno popło
credentes alios. & alios noncredentes. int̾ se
duideret dicens. Nolite arbitrari. qui a ueni
muttere pacẽ in t̾ram. Nonueni pace̾ mutere.
seagladium. Ueni enĩ separare hominẽ aduer

Expanded text:
egerunt poenitentiam 893 numero, rursum Judas appellaretur et confitens Deum suum: Israel autem et Ephraim et Joseph vocarentur, qui in cordis duritia permanentes dixerunt: Non habemus regem, nisi Caesarem . Unde non intulit: ut irritum facerem pactum, sive testamentum, quod habui cum Juda et Israel usque hodie enim poenitentibus porrigit manum sed ut de uno populo credentes alios, et alios non credentes inter se divideret, dicens: Nolite arbitrari quia veni mittere pacem in terram: non veni mittere pacem, sed gladium. Veni enim separare
Abbreviated transcription (Latin):
c ã. lax. translatꝰ est nemorosus excisus :
quia templũ qđ in expugnabili creuerat
firmitate. & a diuersis regib & pͥncipib
ac postea abherode constructũ est romano
oppugnante deletũ est. Hunc locũ quidam
non intelligentes. libanũ & abietes. & pinos.
& quercus basan. & saltum nemorosũ siue
munitũ. ad contrarias referunt fortitudi¬
nes. De quib in etechihel sub nomine assur
&e pharao dictum sit. Ecce assur cypressus in
libano. & bonus ramis. & condensus umbra-¬
culo. & excelsus magnitudine. & in medio
nubiũ factũ est cacumen eiꝰ. aqua nutriuit
eum. abyssus exaltauit illum. Et cȩtera quȩ
tam de assur quã de pharaone dicunt᷑. uł ad
contrarias fortitudines uel ad suꝑbos quosq
& pͥncipes dici arbitrant᷑. de quib inpsal¬
mo legunus. Uar dñi confringentis cedros.
ce confringet dñs cedros libani. Et in alio lo

Expanded text:
883 et a LXX translatus est, nemorosus, excisus est; 883 et a LXX translatus est, nemorosus, excisus est; quia templum, quod inexpugnabili creverat firmitate, et a diversis regibus et principibus, ac postea ab Herode constructum est, Romano oppugnante, deletum est. Hunc locum quidam non intelligentes, Libanum et abietes et pinos et quercus Basan, et saltum nemorosum sive munitum, ad contrarias referunt fortitudines, de quibus et in Ezechiele sub nomine Assur, et Pharaonis dictum sit: Ecce Assur cypressus in Libano, et bonus ramis, et condensus umbraculo, et excelsus magnitudine, et in medio nubium factum est cacumen ejus: aqua nutrivit eum: abyssus exaltavit illum , et caetera, quae tam de Assur, quam de Pharaone dicuntur, vel ad contrarias fortitudines, vel ad superbos quosque et principes dici arbitrantur, de quibus et in Psalmo legimus: Vox Domini confringentis cedros, et confringet Dominus cedros Libani
Abbreviated transcription (Latin):
libanus ad quem ꝓpħalis sermo conuertit᷑
dicens. aꝑi libane portas tuas. templũ intel¬
ligimꝰ uideoꝵ. qđ instauratũ immo edifica¬
tũ ac torobbabel. rursũ a uespasiano &e
tito canitur subuertendũ. & quia libanũ
&e in reliquis seruat translationẽ. ut ꝑcedroᷤ
principes ac sacerdotes & popłm significce
udeorũ. Aꝑit aut̃ libanus portas suas. ut
romanus intret exercitꝰ & comedat ignis
cedros erus. ut uel incendio cuncta uastent᷑.
uel hostili impetu duces ac principes consu¬
mantur. Ululant abietes quia cecidit ce.¬
drus. mutuo sacerdotes ac principes sua po.¬
pulatione lugentes. Quodq prius dix̃ obscu-¬
re. nunc ponit manifestius. Qm̃ magnifici
uastati sunt. Cupio scire. quȩ sint cedri liba.¬
ni quȩ combustȩ sunt. quȩ abietes quib ulu-¬
latus indicit᷑. quȩ pinꝰ quȩ corruit. Magni¬
fici inquit uastati sunt. Ululate quercus
basan. idest confusionis &e ignominiȩ. Quia
saltus munitissimus qui hebraice dr̃. besor.

Expanded text:
Libanus, ad quem prophetalis sermo convertitur, dicens: Aperi, Libane, portas tuas, templum intelligitur Judaeorum, quod instauratum, immo aedificatum a Zorobabel, rursum a Vespasiano, et Tito canitur subvertendum. Et quia Libanum, t in reliquis servat translationem, ut per cedros principes ac sacerdotes et populum significet Judaeorum. Aperit autem Libanus portas suas, ut Romanus intret exercitus, et comedat ignis cedros ejus, ut vel incendio cuncta vastentur, vel hostili impetu duces ac principes consumantur. Ululant abietes, quia cecidit cedrus, mutuo sacerdotes et principes sua populatione lugentes. Quodque prius dixit obscure, nunc ponit manifestius, quoniam magnifici vastati sunt. Cupio scire quae sint cedri Libani, quae combustae sunt: quae abietes, quibus ululatus indicitur: quae pinus, quae corruit: magnifici, inquit, vastati sunt. Ululate, quercus Bazan, id est, confusionis et ignominiae, quia saltus munitissimus, qui Hebraice dicitur BESOR,
Abbreviated transcription (Latin):
creator est omĩũ. ut ex duab substantus
animȩ & corporis. unum animal compinge.¬
ret. Sp̃s enim ꝓ anima frequent̾ accipit᷑ ut ibi
Pat̃ in manus tuas cõmendo sp̃m meũ. Q ab¬
feres sp̃m eoꝵ ᷤ & deficient. & in puluerẽ suui

Expanded text:
Creator est omnium, ut ex duabus substantiis Creator est omnium, ut ex duabus substantiis animae et corporis, unum animal compingeret. Spiritus enim pro anima frequenter accipitur, ut ibi: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum . Et: Auferes spiritum eorum, et deficient, et in
Abbreviated transcription (Latin):
framea suscitare suꝑ pastorẽ meũ. & suꝑ ui.¬
rum coherentẽ mͥ dicit dñs exercituũ. Pereu¬
te pastorẽ. & disꝑgent᷑ oues. Alii enim udeoꝵ
putant iamhȩc ex parte completa a zorob¬
babel usq ad gneum pompeium qui pͥmus
romanoꝵ. uideã coepit & templum. quam
hystoriã scripsit iosephus. Alii uͦ quando
ierłm fuerit instaurata in fine mundi esse
complenda. qđ sibi cum naim meno suo quẽ
supra stultũ pastorẽ legimus mirabilis gens
uidea ꝓmittit. Alii aut̃ hoc est nos qui
xp̃i censemur nomine in ȩccła. usq ad finẽ
mundi cotidie ẽxpleri & explenda cõmemo.¬
ramus. Ꝙ ne ꝑsingula extendamꝰ modum
uoluminis. ꝓponentes hec dicunt illi. sic
alii suspicantur. nos ita sentimus: tres posui¬
mus sententias. ut ex int̃pretationis uarie¬
tate quid cui aptandũ sit prudens lector
intelligat. Dñs gͥ qui cȩlum extendit ut
pellem. &e t̾ram alta mole solidauit. &
sp̃m hominis finxit in eo: idẽ animarũ

Expanded text:
pastorem meum; et super virum cohaerentem mihi, dicit Dominus exercituum: Percute pastorem, et dispergentur oves. Alii enim Judaeorum putant jam haec ex parte completa a Zorobabel, usque ad C. Pompeium, qui primus Romanorum Judaeam cepit et templum, quam historiam scribit Josephus. Alii vero quando Jerusalem fuerit instaurata, in fine mundi esse complenda: quod sibi cum ἠλειμμένῳ suo, quem supra stultum pastorem legimus, miserabilis gens Judaea promittit. Alii autem, hoc est, 896 nos qui Christi censemur nomine, in Ecclesia usque ad finem mundi quotidie expleri et explenda, memoramus. Et ne per singula extendamus modum voluminis, proponentes: Haec dicunt illi: sic alii suspicantur: nos ita sentimus, tres posuimus sententias, ut ex interpretationis varietate, quid cui coaptandum sit, prudens lector intelligat. Dominus igitur qui coelum extendit ut pellem, et terram alta mole solidavit, et spiritum hominis finxit in eo, idem animarum
Abbreviated transcription (Latin):
Iierłm. Et erit. Indie illo ponã ierłm lapidẽ
Iqui conculcat᷑ a cunctis gentib. Omĩs qͥ con¬
Iculcauerit eam illudens illudet. & congre.¬
Igabo suꝑ eam om̃s gentes t̾rȩ. Triplex inter.¬
pretatio est. ab eo loco in quo legimꝰ. ecce ego

Expanded text:
m, et erit in die illo, vonam Jerusalem lapidem qui conculcatur a cunctis gentibus: omnis qai conculcaverit eam illudens illudet, et congregabo super eam omnes gentes terrae. Triplex interpretatio est ab eo loco, in quo legimus: Ecce ego
Abbreviated transcription (Latin):
qui in uno mense succisi sunt. & ad triginta
argenteos de quib emptꝰ est ager figuli iN
sepulturam peregrinoꝵ. & ad stulti uasa pasto.¬
ris &e cȩtera usq ad finẽ uoluminis. Quȩ tantis
sunt contexta mysteriis. ut miscđia dĩ & tuis
indigeamus orationib. ne cursus nr̃ aliquo
prȩpediatur errore. & maliuolis iusta sit occa-¬
sio detrahendi. qui ad hoc solum linguã h abe¬
re se putant. ut ꝓrimos lacerent & duriciam
frontis attritȩ uerborũ rabie consolentur.
quia cecidit cedrus. qm̃ magnifici
uastati sunt. Ululate quercus ba
tus. La.x. Aꝑi libane portas
tuas. & comedat ignis cedros tuas. Ululet
pinus quia cecidit cedrus. quia optimates
contriti sunt. Ululate quercus basanitidis.
qm̃ depositus est saltus nemorosus. Perspicue

Expanded text:
qui in uno mense succisi sunt, et ad triginta qui in uno mense succisi sunt, et ad triginta argenteos, de quibus emptus est ager figuli in sepulturam peregrinorum , et ad stulti vasa pastoris, et caetera usque ad finem voluminis: quae tantis sunt contexta mysteriis, ut misericordia Dei et tuis indigeamus orationibus, ne cursus noster aliquo praepediatur errore, et malevolis justa sit occasio detrahendi, qui ad hoc solum linguas habere se putant, ut proximos lacerent, et duritiam frontis attritae verborum rabie consolentur. quia cecidit cedrus: quoniam magnifici vastati sunt. Ululate, quercus Batus. LXX: Aperi, Libane, portas tuas, et comedat ignis cedros tuas. Ululet pinus, quia cecidit cedrus, quia optimates contriti sunt. Ululate, quercus Basanitidis, quoniam depositus est saltus nemorosus. Perspicue
Abbreviated transcription (Latin):
RGET MEFRATER sisMNI.¬
us iNcompta &e impolita
transmittere. ut non dicam
emendandi sed ne relegendi
quidem habeam facultatem
Ille festinat in opus suũ. nos
in nr̃o oꝑe minus facimus. dum eruditio in¬
casum uertitur. & quicquid sensu concipimus.
cõposito non licet ordinare sermone. Rudes
gͥ non mea culpa sed studio portitoris suscipe
libros. dum ipse tua festinat scĩs aera diuide¬
re. & nos non patitur nr̃a tibi era numerare.
Quanuis enĩ elegans sit exercitatũq in genium.
& longo usu trita currat oratio: tam̃ nisi au-¬
ctoris manu curata fuerit & polita. redolet
sordes neglegentiȩ. Et uel nimio uerborũ flore
luxuriat᷑. uel hiulca uocalib fit aut asꝑa con¬
sonantib. Unde & de uirgilio traditum est
qđ libros suos quasi ursorum foetus lingua cõ¬
posuerit. & lambendo fecerit. ẽẽ. meliores. qui
durarent in memoriam sempit̃nã. ut necessi¬
tatem metri libera oratione compleret. Transi¬
mus adlibanũ & ad duas uirgas tresq pastores.

Expanded text:
rget me frater Sisinius incompta et impolita transmittere ut non dicam emendandi, sed ne relegendi quidem habeam facultatem. Ille festinat in opus suum, nos in nostro opere minus facimus, dum eruditio incassum vertitur; et quidquid sensu concipimus, composito non licet ornare sermone. Rudes igitur, non mea culpa, sed studio portitoris suscipe libros: dum ipse tua festinat sanctis aera dividere, et nos non patitur nostra tibi aera numerare. Quamvis enim elegans sit exercitatumque ingenium, et longo usu trita currat oratio: tamen nisi Auctoris manu curata fuerit et polita, redolet sordes negligentiae, et vel nimio verborum flore luxuriat, vel hiulca vocalibus fit, vel aspera consonantibus. Unde et de Virgilio traditum est, quod libros suos quasi ursorum fetus lingua composuerit, et lambendo fecerit esse meliores, qui durarent in memoriam sempiternam, et necessitatem metri libera oratione complerent. Transimus ad Libanum, et ad duas virgas, tresque pastores,
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitatis libros. & hanc ꝓphetiã esse com¬
pletam. hystoriȩ ueritate cernemꝰ. Et conci¬
dent ait t̾rã haud dubiũ quin romani omẽm
t̾ram & uniuersas urbes destruxerint
iudeoꝵ. & non eruam eos de manu eoꝵs.
Audi uidee qui tibi spes uanissimas reꝓmit.¬
tis. & non audis dicentẽ dñm atq frmantẽ.
non eruã de manib eoꝵs. qđ et̃na sit apud
romanos tua futura captiuitas. Et pascam
pecus occisionis. ut semꝑ udei nutriant᷑ ad
mortẽ. ꝓpterea quia dĩ est ista sententia.
Quos qui estis pauꝑes gregis hoc est iusti dĩ
isrł. qui credidistis indñm iesum &e dĩ filiũ
suscepistis. audite quȩ dicant᷑. &e sequentis capi.¬
tuli sacramenta cognoscite. Qđ aut̃ scđ̾m
disꝑsum. hoc est in t̾ra chanaan atq gentili.¬
um pascat dñs & nutriat adimmolandum.
Et assumpsi mͥ duas uirgas. Unam uocaui
decorẽ: & alterã uocaui funiculũ. & pauigre.

Expanded text:
captivitatis libros, et hanc prophetiam esse comcaptivitatis libros, et hanc prophetiam esse completam, historiae veritate cernemus. Et concident, ait, terram, haud dubium quin Romani omnem terram et universas urbes destruxerint Judaeorum. Et non eruam eos de manu eorum. Audi, Judaee, qui tibi spes vanissimas repromittis, et non audis dicentem Dominum atque firmantem: Non eruam de manibus eorum, quod aeterna sit apud Romanos tua futura captivitas. Et pascam pecus occisionis, ut semper Judaei nutriantur ad mortem; propterea quia Dei est ista sententia: O vos qui estis pauperes gregis, hoc est, justi de Israel, qui credidistis in Dominum Jesum, et Dei filium suscepistis, audite quae dicantur, et sequentis capituli sacramenta cognoscite. Quod autem secdispersum hoc est, in terra Chanaan atque gentilium pascat Dominus, et nutriat ad immolandum. Et assumpsi mihi duas virgas: unam vocavi decorem, et alteram vocavi funiculos Vulg.
Abbreviated transcription (Latin):
regum eius. & concident t̾ram &e ñ eruã
de manu eors. & pascã oues occisionis i
chananitidi. Hoc quod. laix. in extremo
capitulo transtulerunt. & pascã oues occisionis
in t̾ra chanaan. ñ est in hebreo. & anullo
alio transfertur int̾pretũ. Quia gͦ pastores
eoꝵs non parcebant eis. & ipsi primũ meũ.
popłm deuorauer̃: iccirco & ego ñ parcam
enĩ terra loquit᷑. de qua ei sermo erat & non
de orbe terrarũ. sicut iudei male int̾p̃tantes
a se uolunt in aliã partẽ dĩ deprauare sen¬¬
tentiam. Post euersionẽ quipƿe templi quȩ
ꝓpterea eis accidit quia ꝑ quadraginta ce
duos annos postquã passus est dñs accepto
spacio poenitentiam agere noluer̃: dimittã
inquit unumquenque contra ꝓximũ suũ.
&e mutua se cede truncabunt. siue in ipsa
obsidione templi quando ierłm romanꝰ cin¬
get exercitꝰ. tanta int̾ ipsos iudeos erunt bel¬
la & discordiȩ. ut in tres partes popłs diui-¬
datur. Legamus iosephũ & septẽ iud aicȩ

Expanded text:
s, et concident terram, et non eruam de manu eorum, et pascam oves occisionis in Chananitide. Hoc quod LXX in extremo capitulo transtulerunt: Et pascam oves occisionis in terra 886 Chanaan, non est in Hebraeo, et a nullo alio transfertur interpretum. Quia ergo pastores eorum non parcebant eis, et ipsi primum meum populum devoraverunt: idcirco, eenim terra loquitur, de qua ei sermo erat, et non de orbe terrarum, sicut Judaei male interpretantes a se volunt in aliam partem Dei depravare sententiam. Post eversionem quippe templi quae propterea eis accidit, quia per quadraginta et duos annos, postquam passus est Dominus, accepto spatio, poenitentiam agere noluerunt dimittam, inquit, unumquemque contra proximum suum, et mutua se caede truncabunt, sive in ipsa obsidione templi, quando Jerusalem Romanus cinget exercitus: tanta enim inter ipsos Judaeos erunt bella atque discordiae, ut in tres partes populus dividatur. Legamus Josephum et septem Judaicae
Abbreviated transcription (Latin):
niȩ. &e omĩs generis musicorũ: cadentes om̃s
popłi. tribus & linguȩ. adorauer̃ statuam
aureã quam constituerat nabuchodonosor
rex. Statimq in ipso tempore accedentes uiri
chaldei accusauer̃t uideos. dixer̃q nabucho.¬
donosor regi. Rex in ȩt̾̃num uiue. Tu rex
posuisti decretũ. ut omĩs homo qui audie.¬
rit sonitum tubȩ. fistulȩ & cytharȩ. & sam¬

Expanded text:
rum: Cadentes omnes populi, et tribus et linguae adoraverunt statuam auream, quam constituerat Nabuchodonosor rex. Statimque in ipso tempore accedentes viri Chaldaei accusaverunt Judaeos: dixeruntque Nabuchodonosor regi: Rex, in aeternum vive: Tu, rex, posuisti decretum, ut omnis homo, qui audierit sonitum tubae, fistulae,
Abbreviated transcription (Latin):
incęlo reuelans mysteria. qui indicauit tͥ
rex nabuchodonosor quȩ uentura sunt nouis¬
simis temporib. Somniũ tuũ & uisiones ca.¬
pitis tui in cubili tuo. huiuscemodi sunt.
Tu rex cogitare coepisti instratu tuo. quid esset
futurũ post hȩc. & qui reuelat mysteria:
ostendit tibi quȩ uentura sunt. Michi quoq
ñ insapientia quȩ est in me plusꝗ incunctis
uiuentib sacram̃tũ hoc reuelatum est. sed
ut int̾pretatio regi manifesta fieret. & cogi¬
tationes mentis tuȩ scires. Tu rex uidebas.
ce ecce quasi statua una grandis. Statua illa

Expanded text:
in caelo revelans mysteria qui indicavit tibi in caelo revelans mysteria qui indicavit tibi rex Nabuchodonosor quae ventura sunt novissimis temporibus somnium tuum et visiones capitis tui in cubili tuo huiuscemodi sunt tu rex cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post haec et qui revelat mysteria ostendit tibi quae ventura sunt mihi quoque non in sapientia quae est in me plus quam in cunctis viventibus sacramentum hoc revelatum est sed ut interpretatio regi manifesta fieret et cogitationes mentis tuae scires tu rex videbas et ecce quasi statua una gra
Abbreviated transcription (Latin):
tiam intelligentib disciplinã. Ipse reuelat
ꝓfunda & abscondita. & nouit in tenebris
constituta. & lux cũ eo est. Tibi ds̃ patrum
nr̃orũ confiteor. teq laudo. quia sapientiã
& fortitudinẽ dedisti mͥ. Et nunc ostendisti
mͥ quȩ rogauimꝰ te. quia sermonẽ regis
aꝑiusti nobis. Post hec danihel ingressus¬
est ad arioch quem constituerat᷑ rex ut
ꝑder&e sapientes babylonis. sicq ei locutꝰ :
Sapientes babylonis ne ꝑdas. Introduc me
in conspectum regis. & solutionẽ regi enar.¬
rabo. sunc arioch festinus introduxit da.¬
nihelem ad regem & dixit ei. Inueni ho.¬
minem de filiis transmigrationis uideȩ
qui solutionem regi annunciet. Respondit
rex & dixit daniheli. cui nom̃ erat baltha-¬
sar. Putasne uere potes indicare mͥ somniũ
qđ uidi. & int̾pretationẽ eius: Et respon.¬
dens danihel coram rege. ait. Mysterium
qđ rex int̾rogat. sapientes. magi. arioli &
aruspices ñ queunt indicare regi. Sed est ds̃

Expanded text:
lligentibus disciplinam: Ipse revelat profunda, et abscondita, et novit in tenebris constituta: et lux cum eo est. Tibi, Deus patrum meorum, confiteor, teque laudo: quia sapientiam et fortitudinem dedisti mihi: Et nunc ostendisti mihi quae rogavimus te quia sermonem regis aperuisti nobis post haec Danihel ingressus ad Arioch quem constituerat rex ut perderet sapientes Babylonis sic ei locutus est sapientes Babylonis ne perdas introduc me in conspectu regis et solutionem regi enarrabo tunc Arioch festinus introduxit Danihelem ad regem et dixit ei inveni hominem de filiis transmigrationis Iudae qui solutionem regi adnuntiet respondit rex et dixit Daniheli cuius nomen erat Balthasar putasne vere potes indicare mihi somnium quod vidi et interpretationem eius et respondens Danihel coram rege ait mysterium quod rex interrogat sapientes magi et arioli et aruspices non queunt indicare regi sed est Deus
Abbreviated transcription (Latin):
linguis. In hora qua audieritis sonitũ tube
fistulȩ &e eytharȩ. sambicȩ & psalteru &
symphoniȩ. & uniuersi generis musicorum:
cadentes adorate statuam aureã quã consti¬
tuit nabuchodonosor rex. Siquis autẽ non
ꝓstratꝰ adorauerit: eadem hora mittetur in
fornacem ignis ardentis. Post hȩc gͥ statim¬

Expanded text:
audieritis sonitum tubę et fistulę et cytharę, sambucę psalterii et symphonię et universi generis musicorum, cadentes adorate statuam auream, quam constituit Nabuchodonosor rex. Si quis autem non prostratus adoraverit, eadem hora mittetur in fornacem ignis ardentis. Nulla unquam scri
Abbreviated transcription (Latin):
domus isrł. & domus regis aurib ꝑcipite.
Aduos enim est iudicium: quia laqueus facti
estis speculationi. & sicut rete ex pansum suꝑ
tabyrium. quod qui capiunt uenationem
confixerunt. Ego enim magister ur̃. Ego
cognoui ephraim. & isrł non recessit a me.
Quia nunc fornicatus est ephraim. comina.¬
culatus est. Non dederunt cogitationes suas
ut reuerterentur ad dñm diñ suũ. quia
sp̃s fornicationis est in eis. dñm autem

Expanded text:
domus Israel, et domus regis, auribus percipite, domus Israel, et domus regis, auribus percipite, ad vos enim est judicium, quia laqueus facti estis speculationi, et sicut rete expansum super Itabyrium, quod qui capiunt, venationem confixerunt. cognovi Ephraim, et Israel non recessit a me, quia nunc fornicatus est Ephraim, commaculatus est Israel: non dederunt cogitationes suas ut reverterentur ad Dominum Deum suum, quia spiritus fornicationis est in eis: Dominum autem