comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ab occasii. carnẽ suã a morte resurgentẽ
significat. Ex illo enĩ. om̃ib t̾ris ymber
cuangłicȩ p̾dicationis in fusus ẽ. Austrũ
flantẽ ante estus. tribulationes leuiores
cęli nostis ꝓbare. hoc autẽ tẽpus quomͦ ñ
ꝓbatis.: Quid nube & austro mystice desi¬
gnetur p̾ occupando ꝑstrinximꝰ. sed & ad
litterã manifestꝰ . ẽ. sensus. Quia qͥ ex elem̃¬
torũ immutatione statũ aurarũ qͥa uolu¬
erunt facillime p̾noscere potuerunt: pos¬
sent etiã si uellent hoc tẽpus. hoc ẽ. uł pͥmi
uł secundi dñici aduentꝰ. nã de utroq non¬
nulla p̾miserat. ex dictis intelligere ꝓpha.¬
rũ: qͥ hoc utrunq manifestissimis uł indi-¬
ciis rerũ uł annorũ p̾signauerant curri-¬
culis. Et nequi de turba sibi forte de imꝑitia
blandirent᷑. & se idiotas ac ꝓpheticȩ lectio¬
nis ignaros tẽporũ cursũ ꝓbare ñ posse cau¬
sarent᷑: uigilanit᷑ adiungit. Quid autẽ

Expanded text:
ab occasu, carnem suam a morte resurgentem significat: ex illo enim omnibus terris imber evangelicae praedicationis infusus est. Austrum flantem ante aestus, tribulationes leviores coeli nostis probare. Hoc autem tempus quomodo non probatis? Quid nube et austro mystice designetur, praeoccupando perstrinximus. Sed et ad litteram manifestus est sensus, quia qui ex elementorum immutatione statum aurarum, quia voluerunt, facillime praenoscere potuerunt, possent etiam si vellent hoc tempus, hoc est vel primi, vel secundi dominici adventus nam de utroque nonnulla praemiserat ex dictis intelligere prophetarum, qui hoc utrumque manifestissimis, vel indiciis rerum vel annorum praesignavere curriculis. Et ne quid de turba sibi forte de imperitia blandirentur, et se idiotas ac propheticae lectionis ignaros temporum cursum probare non posse causarentur, vigilanter adjungit. Quid autem
Abbreviated transcription (Latin):
luisse. Nescit nanq qͥ app̾hendere uult
& ñ ualet. Qui autẽ ut nesciat aurẽ a
uoce ueritatis auertit. iste ñ nesciens sed
contẽptor addicitꝰ᷑. Qui autẽ ñ cogno¬
uit & fecit digna plagis. uapulabit pau¬
cis. Om̃i autẽ cui multũ datũ. ẽ: multũ¬

Expanded text:
luisse. Nescit namque qui apprehendere volet luisse. Nescit namque qui apprehendere volet et non valet; qui autem ut nesciat aurem a voce veritatis avertit, iste non nesciens, sed contemptor addicitur. Qui autem non cognovit et fecit digna plagis, vapulabit paucis. Omni autem cui multum datum e
Abbreviated transcription (Latin):
instare diẽ dñi quẽ ipse inopinatũ ꝓmise¬
rat. e̾ẽ uenturũ. Unde optimũ c̾e̾ ꝓbat᷑.
quanquã magnoꝑe siliceat cupiamꝰ scire
exemplũ boni serui siue ꝓpe seu ꝓculsit
paratos expectare & diligere aduentũ esꝰ
enies dñs serui illius in die qua ñ sꝑat
& hora qua nescit. & diuidet eũ partẽq eiꝰ
cũ infidelib ponet. Diuidet eũ ñ gladio
desecando sed a fideliũ consortio segregan¬
do. & eis qͥ nunquã uł ad fidẽ ꝑtinuerant
sociando. Quia qͥ suorũ & maxime dome¬
sticorũ curã ñ habet. fidẽ negauit & est in¬
fideli decerior ut apłs ait. Ue autẽ¬
seruus qͥ cognouit uoluntatẽ dñi sui. &
ñ pͣparauit & ñ fecit scđm uoluntatẽ eiꝰ:
uapulabit multis. Multi hanc senten.¬
tiã male intelligentes nolunt scire qͥd
faciant & quasi minꝰ se uapulaturos exi¬
stimant: si nesciant qđ oꝑari debuerant
Sed aliud est nescire aliud ẽ. scire ñ uo¬

Expanded text:
instare diem Domini, quem ipse inopinatum promiseinstare diem Domini, quem ipse inopinatum promiserit esse venturum. Unde optimum esse probatur, quanquam magnopere, si liceat, cupiamus scire exemplum boni servi, sive prope seu procul sit, paratos exspectare et diligere adventum ejus. Veniet dominus servi illius in die qua non sperat, et hora qua nescit, et dividet eum, partemque ejus cum infidelibus ponet. Dividet eum non gladio desecando, sed a fidelium consortio segregando, et eis qui nunquam vel ad fidem pertinuerant sociando: quia qui suorum et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit, et est infideli deterior, ut Aposservus qui cognovit voluntatem domini sui, et non praeparavit, et non fecit secundum voluntatem ejus, vapulabit multis. Multi hanc sententiam male intelligentes, nolunt scire quid faciant, et quasi minus se vapulaturos existimant si nesciant quid operari debuerant. Sed aliud est nescisse, aliud est scire no
Abbreviated transcription (Latin):
nequissimo seruo cunctoꝵ p̾sulũ maloꝵ
damnandũ parit̾ opus. & dãnatio nar¬
ratur ȩt̃na. qui neglecto dñi timore. ñ
modo ipsi luxuriȩ uacant. sed & subdi¬
tos iniuriis stimulant. Quãuis & typice
possit intelligi. pueros & ancillas ꝑcute¬
re: corda infirmoꝵ nec adhuc in fide.
spe & caritate solidatorũ ostenso oꝑatio
nis prauȩ aut locutionis exẽplo uitiare.
Edere autẽ bibere & in ebriari: cunctis
facinorib & scłi illecebris quȩ mentem
dem̃tent & errare faciant occupari. Nota
sane int̾ uitia serui mali ascriptũ qđ
tardũ dñi sui reditũ putauerit. ñ autẽ
int̾ boni uirtutes annumeratũ qđ hunc
citũ spauerit. sed tantũ qđ in iussionem
dñi quacunq uenturũ conseruis intẽpore
tritici m̃surã dederit. hoc ẽ uł sermonis
diuini uł exẽpli sui regulã monstrauerit
Quin etiã qͦsdã bonos seruos legimꝰ ab apło
castigatos. qđ trem̃tes atq anxii credereĩ

Expanded text:
nequissimo servo cunctorum praesulum malorum nequissimo servo cunctorum praesulum malorum damnandorum pariter opus, et damnatio narratur aeterna, qui neglecto Domini timore, non modo ipsi luxuriae vacant, sed et subditos injuriis stimulant. Quamvis et typice possit intelligi pueros et ancillas percutere, corda infirmorum nec adhuc fide, spe et charitate solidatorum, ostenso pravae operationis aut locutionis exemplo vitiare. Edere autem, bibere et inebriari, cunctis facinoribus et saeculi illecebris quae mentem dementent, et errare faciant, occupari. Nota sane inter vitia servi mali ascriptum quod tardum domini sui reditum putaverit, non autem inter boni virtutes annumeratum quod hunc citum speraverit, sed tantum quod ad jussionem domini quandocunque venturi conservis, in tempore, tritici mensuram dederit: hoc est, vel sermonis Domini, vel exempli sui regulam monstraverit. Quin etiam quosdam bonos servos legimus ab Apostolo castigatos, quod trementes atque anxii crederent
Abbreviated transcription (Latin):
sidet constituet cũ. Quanta int̾ bonos
auditores & bonos doctores meritorũ
distantia: tanta ẽ. & p̾miorũ. Hos enim
adueniens cũ uigilantes inuenerit: fa¬
ciet discũbere. & transiens ministrabit
eis. Illos autẽ cũ uerbi annonã familiȩ
sibi creditȩ fidelit̾ prudent̾q dispensan¬
tes inuenerit supra omĩa quȩ possidet
constituet id÷ supra omia cęlestis re¬
gni gaudia. Non utiq ut horũ soli domi¬
niũ teneant. sed ut eoꝵ abundantius cȩ
teris scĩs ȩt̾na possessione fruant᷑. Qui
enĩ docti fuerint: fulgebunt quasi
splendor firmam̃ti. & qͥ ad iusticiã eru¬
diunt multos: quasi stellȩ in ꝑpetuas ȩt̃¬
nitates. Et apłs ait. Qui bene prȩsunt
presbiteri duplici honore digni habeant᷑.
maxime qͥ laborant in uerbo & doctrina.
ebriari. Sicut in uno fideli dispensato¬
re totꝰ bonoꝵ rectorũ quomꝰ uł uiuat
uł remuneret᷑ ordo docet᷑ fic & in hoc

Expanded text:
sidet constituet eum. Quanta inter bonos sidet constituet eum. Quanta inter bonos auditores et bonos doctores meritorum distantia, tanta est et praemiorum. Hos enim adveniens, cum vigilantes invenerit, faciet discumbere, et transiens ministrabit eis. Illos autem cum verbi annona familiae sibi creditae, fideliter, prudenterque dispensantes invenerit, supra omnia quae possidet constituet, id est, supra omnia coelestis regni gaudia, non utique ut horum soli dominium teneant, sed ut eorum abundantius prae caeteris sanctis aeterna possessione fruantur. Qui enim docti fuerint, fulgebunt quassplendor firmamenti, et qui ad justitiam erudiunt multos quasi stellae in perpetuas aeternitates . Et Apostolus ait: Qui bene praesunt presbyteri, duplici honore digni habeantur, maxime qui laborant in verbo et doctrina .ebriari. Sicut in uno fideli dispensatore totus bonorum rectorum, quomodo vel vivat vel remuneretur, ordo docetur, sic et in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sint ostendit esse sectandã: Ignẽ inquit
ueni mittere in t̾rã & quid uolo nisi ut
accendatur: Sane qđ ait quis putas. ẽ:
difficultatẽ ñ impossibilitatẽ ꝑficiendȩ
uirtutis insinuat. Quomꝰ psalmista. qͥs
sapiens & custodiet hȩc : ñ neminẽ sed
rarũ significat. Nã alibi idem uerbũ ñ
ꝓ difficili sed ꝓ impossibili posuit. Ds̃ qͥs
similis erit tͥ: Id nullus. Tuenĩ solus
altissimꝰ suꝑ omnẽ t̾rã. U⁊ det illis
intempore tritici mensurã. ꝑmensura
tritici exprimit᷑ modus uerbi. Alta &¬
contegi & uix paucis apiri. ne cũ angusto
cordi incapabile aliqͥd tribuit᷑. extra fun¬
datur. Hinc moy ses a secreto dĩ exi ens:
gͥ audientiũ formari debet sermodo¬
ctorũ: ut & ad sua singulis congruat. &
tam̃ a cõmunis ȩdificationis sorte nun¬
quã recedat.  EaTUS ille seruus:
quẽ cũ uenerit dñs inuenerit ita facien
tẽ. Uere dico uob. quia suꝑom̃ia quȩ pos¬

Expanded text:
sint ostendit esse sectandam. Ignem inquit sint ostendit esse sectandam. Ignem inquit veni mittere in terram, et quid volo nisi ut accendatur? Sane quod ait, quis putas est, difficultatem, non impossibilitatem perficiendae virtutis insinuat, quomodo Psalmista: Quis sapiens, et custodiet haec ? non neminem, sed rarum significat. Nam alibi idem verbum non pro difficili, sed pro impossibili posuit. Deus quis similis erit tibi ? id est, nullus. Tu enim solus altissimus, super omnem terram . Ut det illis in tempore tritici mensuram. Per mensuram tritici exprimitur modus verbi. Alta econtegi, et vix paucis aperiri, ne cum angusto cordi incapabile aliquid tribuitur, extra fundatur. Hinc Moyses a secreto Dei exiens coigitur audientium formari debet sermo doctorum, ut ad sua singulis congruat, et tamen a communis aedificationis arte nunquam recedat. Beatus ille servus qu. Vere dico vobis, quia super omnia quae pos
Abbreviated transcription (Latin):
& pusillorũ. & fideliũ & infideliũ ⁊ futu¬
rũ esse iudiciũ. Unde restat intelligi. his
iã bene cognitis: ea magis quȩ nescire for¬
te poterat quȩsitu digna duxisse. Uide¬
licet si sullimia illa uitȩ cȩlestis instituta
quib possessa uendere. sacculos qui ñ ue¬
terascerent facere. thesaurũ incęlo conde¬
re. lumbis p̾cinctis lucernisq ardentib
uigilare & dñm expectare p̾ceꝑat. ad
apłos solũ similesq illoꝵ: an & ad om̃s
qͥ saluandi st̃ ꝑtineant. Qui sensus exqui¬
rentis ex ipsa ni fallor dñi responsione
declaratur. Dixit autẽ dñs. Quis
pucas. ẽ fidelis dispensator & prudens.
quẽ constituit dñs suꝑ familiã suã: Re¬
spondens ad int̾rogata saluator pͥmo do¬
cet iudiciũ cunctis affuturũ singulosq
iuxta meritũ oꝑis ac sensus sui capacitatẽ
p̾mia uł torm̃ta nacturos. Deinde qđ
maxime quȩsierat: grãm uirtutũ quã
mundo attulerit. a singulis quantũ pos¬

Expanded text:
et pusillorum, et fidelium, et infidelium, futurum esse judicium. Unde restat intelligi, his jam bene cognitis, ea magis quae nescire forte poterat, quaesitu digna duxisse, videlicet si sublimia illa vitae coelestis instituta, quibus possessa vendere, sacculos qui non veterascerent facere, thesaurum coelo condere, lumbis praecinctis lucernisque ardentibus vigilare, et Dominum exspectare praeceperat, ad apostolos solum similesque illorum, an et ad omnes qui salvandi sint, pertineant. Qui sensus esse quaerentis, ex ipsa ni fallor Domini responsione declaratur. Dixit autem Dominus: Quis putas est fidelis dispensator et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam? Respondens ad interrogata Salvator, primo docet judicium cunctis adfuturum, singulosque juxta meritum operis ac sensus sui capacitatem, praemia vel tormenta nacturos. Deinde, quod maxime quaesierat, gratiam virtutum quam mundo attulerit, a singulis quantum pos
Abbreviated transcription (Latin):
salutis amore ꝓuocati. & ñ poterunt itine¬
ris asꝑitate deterriti. Querunt hoc ambi¬
tione p̾miorũ. aquo mox laborũ timore
refugiunt Non qͥa iugũ dñi asꝑũ aut onꝰ¬
eiꝰ est graue. sed qͥa nolunt discere abeo qm̃
mitis . ẽ. & humilis corde. ut inueniant re-¬
qui ẽ animab suis. Eoq fit angusta porta.
centes. dñe api nobis. Pat̃ familias uide¬
licet xp̃c qui ubiq totus. ẽ. ex diuinitate.
intus quidẽ est eis qͦs incȩlesti patria pͣsens
sua uisione lȩtificat. sed quasi foris. ẽ.
adhuc eis qͦs in hac ꝑegrinatione certan¬
tes. occultꝰ consolator adiuuat. iuxta qđ
ipse ꝓmisit. Ecce ego uob̾cũ sũ om̃ib dieb.
usq ad consũmationẽ scłi. Intrauit autẽ

Expanded text:
salutis amore provocati, et non poterunt itinesalutis amore provocati, et non poterunt itineris asperitate deterriti. Quaerunt hoc ambitione praemiorum, a quo mox laborum timore refugiunt, non quia jugum Domini asperum et onus est grave, sed quia nolunt discere ab eo quoniam mitis est et humilis corde, ut inveniant requiem animabus suis, eoque fit angusta porta centes: Domine, aperi nobis. Paterfamilias videlicet Christus, qui ubique totus est ex divinitate, intus quidem est eis, quos in coelesti patria praesens sua visione laetificat, sed quasi foris est adhuc eis quos in hac peregrinatione certantes occultus consolator adjuvat, juxta quod ipse promisit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consum
Abbreviated transcription (Latin):
tenꝰ absconditii in farina ferm̃tũ. donec
fermĩtaretur totũ. Quia caritas in nr̃a
mente recondita eo usq crescere debet. do¬
nec totã mentẽ in sui ꝑfectionẽ cõmutet.
ut nichil udelicet prȩt̾ ipsã conditoris
sui dilectionẽ diligere. agere. recolere
anima possit. Qđ hic quidẽ inchoari sed
ibi habet ꝑfici. ubi cũ sit ds̃ omĩa in omĩb
om̃s uno eodẽq suȩ dilectionis igne calefacit:
ri autẽ illi quidã. Dnẽ. si pauci sunt qui
saluantur: Ipse autẽ dixit ad illos. Con¬
tendite intrare ꝑangustã portã. ꝑ angustã
portã aduiã salutis intratur. qͥa ꝑlabores
necesse. ẽ & ieiunia: scłi fallentis illecebra
uincat᷑ Et bene dixit contendite intrare.
qͥa nisi m̃tis contentio ferueat. unda mun¬
di ñ uincit᷑: ꝑquã anima semꝑ ad ima re.¬
uocat᷑. Quia multi dico uob quęrunt
intrare. & ñ poterunt. Quȩrunt intrares

Expanded text:
tenus absconditum in farina fermentum, donec tenus absconditum in farina fermentum, donec fermentaretur totum, quia charitas in nostra mente recondita eousque crescere debet, donec totam mentem in sui perfectionem commutet, ut nihil videlicet praeter ipsam conditoris sui dilectionem diligere, agere, recolere anima possit. Quod hic quidem inchoari, sed ibi habet perfici, ubi cum sit Deus omnia in omnibus, omnes uno eodemque suae dilectionis igne calefecit. Ait autem illi quidam: Domine si pauci sunt qui salvantur? Ipse autem dixit ad illos: Contendite intrare per angustam portam. Per angustam portam aula salutis intratur, quia per labores necesse est et jejunia saeculi fallentis illecebra vincatur. Et bene dixit: Contendite intrare: quia nisi mentis contentio ferveat, unda mundi non vincitur, per quam anima semper ad ima revocatur. Quia multi, dico vobis, quaerent intrare, et non poterun
Abbreviated transcription (Latin):
ferm̃taret᷑ totũ. Satũ genꝰ ẽ. m̃surȩ iux¬
ta morẽ ꝓuintiȩ palestinȩ. unũ & di¬
midiũ modiũ capiens. Ferm̃tũ gͦ dile-¬
ctionẽ dicit: quȩ feruere facit & exci¬
tat mentẽ. Mulier uͦ: illã filiã abra¬
hȩ cui supra manꝰ imposuit & confestĩ
erecta glorificabat dm̃. hoc ẽ. ecclam
significat. cuius farina nos sumꝰ quotqͦt
timoris & spei exercitio quasi mola supi¬
ore & inferiore conteritn᷑. ut uxta apłm
unus panis unũ corpus multi simꝰ in xp̃o.
A bscondit gͦ mulier ferm̃tũ dilectionis
infarinȩ sata tria. qͥa p̾cepit ȩccła ut
diligamꝰ dñm ex toto corde. tota anima
tota uirtute. cui sub typo sarȩ ꝑ abrahã
dicit᷑. Accelera sata t̾ria simile cõmisce.
& fac succinericios panes. Possunt in fa¬
rinȩ satis trib: etiã tres dñici seminis
fructꝰ. tricesimꝰ scilicet. sexagesimꝰ. &
centesimꝰ intelligi: id ÷ coniugatorũ. con¬
tinentiũ. & uirginũ. Et pulchre dicit ea¬

Expanded text:
fermentaretur totum. Satum genus est mensurae juxta morem provinciae Palaestinae unum et dimidium modium capiens. Fermentum ergo dilectionem dicit, quae fervefacit, et excitat mentem. Mulierem vero illam, filiam Abrahae cui supra manus imposuit, et confestim erecta glorificabat Deum, hoc est Ecclesiam significat, cujus farina nos sumus, quotquot timoris et spei exercitio, quasi mola superiore et inferiore conterimur, ut juxta Apostolum unus panis unum corpus multi simus in Christo. Abscondit ergo mulier fermentum dilectionis in farinae sata tria, quia praecipit Ecclesia ut diligamus Dominum ex toto corde, tota anima, tota virtute. Cui sub typo Sarae per Abraham dicitur: Accelera tria sata similae, commisce, et fac subcineritios panes . Possunt in farinae satis tribus, etiam tres dominici seminis fructus, tricesimus scilicet, sexagesimus et centesimus intelligi, id est conjugatorum, continentium, virginum. Et pulchre dicit ea
Abbreviated transcription (Latin):
plagas illustret. huiꝰ flãma deuotionis
usq ad finẽ scłi fideliũ semꝑ augescat
incorde. neq ullo infideliũ uł fluctuũ
extinguat᷑ in cursu uł flatuũ: Saptis¬
ma autẽ habeo baptizari. Sanguinis in qͥt
ꝓprii tinctione pͥus hab eo ꝑfundi. & sic
corda credentiũ sp̃s igne qͦ t̾rena omĩa si¬
mul & animã suã despicere. immo odire
quȩant: inflãmare. Nondũ enĩ erat sp̃s
datus: qͥa itsus nondũ fuerat glorificatꝰ.
hoc. ẽ. uictoria passionis de qua alibi. Pote¬
stis inqͥt bibere calicẽ quẽ egobibo. aut ba¬
ptismũ qͦ ego baptizor baptitari:
Ex quomͦ coartor: usq dũ ꝑficiat᷑. Qui

Expanded text:
plagas illustret, hujus flamma devotionis plagas illustret, hujus flamma devotionis usque ad finem saeculi fidelium semper augescat in corde, neque ullo infidelium vel fluctuum exstinguatur incursu vel flatuum? Baptisma autem habeo baptizari. Sanguinis inquit proprii tinctione prius habeo perfundi, et sic corda credentium spiritus igne, quo terrena omnia simul et animam suam despicere imo odire queant, inflammare. Non enim erat Spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus , hoc est victoria passionis. De qua alibi: Potestis, inquit, bibere calicem quem ego bibo, aut baptismo quo ego baptizor, baptizari ? Et quomodo coarctor, u
Abbreviated transcription (Latin):
ris uitȩ statꝰ sit ab omĩb expetendus. speci¬
alit̾ sententia respondit. Ignẽ qͥppe dicit
sp̃s scĩ feruorẽ. qͥ secreta cordis illuminans.
continuis motib ad suꝑna ꝓuocat. Uitia.
concupiscentias carnales. quasi spinas tri.¬
bulosq cõburit. Aurea dñicȩ domꝰ uasa ap¬
ꝓbando meliorat: & ligna. foenũ stipulãq
consumit. Qui mox in t̾rã missus: illas
centũ uginti quas in arce syon repꝑit lu¬
cernas intima sui luminis asꝑsione foe¬
tauit. De quib supra cũ diceret. sint lũ¬
bi urĩ p̾cincti: addidit. & lucernȩ arden¬
tes. Quęris gͦ in qͥt utrũ om̃s moneã. lum¬
bos accingere & lucernis ardentib dñi
aduentũ pręstolari: Sed qͥ obhoc solũ de
sinu patris exiui & ueni inmundũ ut
homines a t̾renis cupiditatib in cȩlestia
desideria succendã: quid putas uolo ali-¬
ud quã huiꝰ incendii iubar cunctas mundi

Expanded text:
ris vitae status sit ab omnibus expetendus, speciris vitae status sit ab omnibus expetendus, specialiter sententia respondet. Ignem quippe dicit Spiritus sancti fervorem, qui secreta cordis illuminans continuis motibus ad superna provocat, vitia concupiscentiae carnalis quasi spinas tribulosque comburit, aurea dominicae domus vasa probando meliorat, et ligna, fenum, stipulamque consumit, qui mox in terram missus illas centum viginti, quas in arce Sion reperit lucernas, intima sui luminis aspersione fetavit. De quibus supra cum diceret: Sint lumbi vestri praecincti , addidit: Et lucernae ardentes. Quaeris ergo inquit utrum omnes moneam lumbis accinctis et lucernis ardentibus Domini adventum praestolari: sed qui ob hoc solum de sinu Patris exivi, et veni in mundum ut homines a terrenis cupiditatibus in coelestia desideria succendam, quid putas volo aliud, quam ut hujus incendii jubar cunctas mundi
Abbreviated transcription (Latin):
plus petent abeo. Quare post quã dixt
nisi forte ꝑhoc utrunq fideliũ ordinẽ &
rectorũ uidelicet & subditorũ uoluit inti.¬
mare.: Quia multũ repetat᷑ etiã a quib q
priuatis. quib & cognitio dnicȩ uoluntatis
& exequendi quȩ cognoscunt facultas im¬
pendit᷑. Multũ autẽ cõmendat᷑ ei. cui cũ
sua salute dñici qͦq gregis pascendi cura
cõmittit᷑. Itaq potentes potent̃ torm̃ta
patiunt᷑ & fortiorib fortior instat cruci¬
atio. Hoc ẽ maiori gr̃a donatos: si delique¬
rint. maior uindicta sequit᷑. Mitissima
autẽ omniũ poena erit. eoꝵ qui prȩt̾ pecca¬
tũ qđ originale traxerunt nullũ insuꝑ ad¬
diderunt. Et in cȩteris qui addiderunt tan-¬
to quisq ibi tolerbiliorẽ habebit dãnatio¬
nẽ. quanto hic minorẽ habuerit iniqͥtatẽ.
ohem ueni mittere CAp̃.¬
int̾rã. quid uolo nisi aͣccendat᷑:: Hac ad
int̾rogationẽ beati petri sciscitatꝰ an artio¬

Expanded text:
plus petunt ab eo. Quare postquam dixit,Nisi forte per hoc utrumque fidelium ordinem, et rectorum, videlicet, et subditorum, voluit intimare, quia multum saepe datur etiam quibusque privatis, quibus et cognitio dominicae voluntatis, et exsequendi quae cognoscunt facultas impenditur. Multum autem commendatur ei, cui cum sua salute dominici quoque gregis pascendi cura committitur. Itaque potentes potenter tormenta patiuntur, et fortioribus fortior instat cruciatio, hoc est majori gratia donatos, si deliquerint, major vindicta sequetur. Mitissima autem omnium poena erit eorum qui praeter peccatum quod originale traxerunt, nullum insuper addiderunt; et in caeteris, quae addiderunt, tanto quisque ibi tolerabiliorem habebit damnationem, quanto hic minorem habuerit iniquitatem. Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut accendatur? Haec ad interrogationem beati Petri sciscitantis, an arctio
Abbreviated transcription (Latin):
illis congruere qͥ ab fidei unitate dissenti¬
unt. & multis scripturarũ locis & ibi ma-¬
xime ꝓbat᷑: qđ & immunda in archa
animalia sub hoc numero retinent᷑. & in sola
ingenesi scd̃i diei oꝑa uisa adõ quia bona
sint ñ dicit᷑. PaTER infiliũ. & filius in
patrẽ suũ. Pat᷑ hic diabolus. ẽ. cuiꝰ aliqͣndo
filii ñ illo creante. sed nob̾ imitantib era¬
mus dicente dño. Uos ex patre diabolo estis
Sed post quã uocẽ monentis audiuimꝰ obl
nit ignis ille id÷ gr̃ã sp̃ualis. separauit
nos ab inuicẽ. ostendit alterũ patrẽ cus di¬
ceremꝰ. pat̾ nr̃ qui es incȩlis. Marea in
filiã. & filia in matrẽ suã. Mat̃ synagoga
filia . ẽ. ȩccła pͥmitiua. Quȩ etiã de qua ge¬
nus dixit synagogã fidei ꝑsecutricẽ susti¬
nuit. & ipsa eidẽ synagoge fidei ueritate
contradixit. Socrus in nurũ suã & nu¬
rus in socrũ suã Socrus sẏnagoga. nurus. ẽ

Expanded text:
illis congruere qui a fidei unitate dissentiillis congruere qui a fidei unitate dissentiunt, et multis Scripturarum locis, et ibi maxime probatur, quod et immunda in arca animalia sub hoc numero retinentur, et sola in Genesi secundi diei opera visa a Deo quia bona sint, non dicitur. Pater in filium, et filius in patrem suum. Pater hic diabolus est, cujus aliquando filii non illo creante, sed nobis imitantibus eramus, dicente Domino: Vos ex patre diabolo estis . Sed postquam vocem monentis audivimus, Obnit ignis ille, id est gratia spiritalis separavit nos ab invicem, ostendit alterum patrem, cui diceremus, Pater noster qui es in coelis . Mater in filiam, et filia in matrem. Mater synagoga, filia est Ecclesia primitiva, quae et eam de qua genus duxit synagogam fidei persecutionem sustinuit, et ipsa eidem synagogae fidei veritate contradixit. Socrus in nurum suam, et nurus in socrum suam. Socrus synagoga, nurus est
Abbreviated transcription (Latin):
& cor egypti tabescet in medio eiꝰ & con¬
currere faciet ȩgyptios aduersus ȩgyptios.
His uidelicet contra fidẽ. illis ꝓfide dimi¬
cantib Eabii enĩ ex hoc quinq iN
domo una diuisi. Tres in duos. & duo in
tres diuidentur. Induos & intres: contra
duos & contra tres significat. Et notandũ.
quomꝰ quinq diuisos dicat. cũ uideatur¬
sex ꝑsonarũ subiecisse uocabula. patris
scilicet & filii. matris & filiȩ. socrus &
nurus. Intelligendũq eandẽ socrus quã
matris nomine designatã qͥa quȩ mat̾ est
filii: ipsa & socrus.ẽ. uxoris eiꝰ. Ideoq
illa ipsa & in filiã suã & in nurũ dicitur
eẽ diuisa. Quas siqͥs diuisiones etiã alle¬
gorice quȩrat int̾pretari: tres induos.
& duo intres diuidunt᷑. qͥa boni malis &
mali bonis sentiunt atq agunt aduersa.
ria nanq ad eos qͥ fidẽ sũmȩ trinitatis ser-¬
uant ꝑtinere nemo qui dubitet. Duo qͦq

Expanded text:
et cor Aegypti tabescet in medio ejus, et conet cor Aegypti tabescet in medio ejus, et concurrere faciam Aegyptios adversus Aegyptios , his videlicet contra fidem, illis pro fide dimicantibus. Erunt enim ex hoc quinque in domo una divisi, tres in duo, et duo in tres dividentur. In duo et in tres, contra duo et contra tres significat. Et notandum quomodo quinque divisos dicat, cum sex personarum subjecisse vocabula, patris scilicet et filii, matris et filiae, socrus et nurus; intelligendumque eamdem socrus quam matris nomine designatam; quia, quae mater est filii, ipsa et socrus est uxoris ejus: ideoque illa ipsa et in filiam suam, et in nurum dicitur esse divisa. Quas si quis divisiones etiam allegorice quaerat interpretari, tres in duo t duo in tres dividuntur, quia boni malis, et mali bonis sentiunt atque agunt adversa. Tria namque ad eos qui fidem summae Trinitatis servant, pertinere, nemo q
Abbreviated transcription (Latin):
itaq dñi dignatio. ẽ: ut infundendȩ nob
deuotionis & consũmandę ꝑfectionis
in nob. & maturandę ꝓnob̃ studiũ passio¬
nis suȩ inesse testetur. Qui cũ in se nichil
habuerit qđ doleret: nr̃is tam̃ angebat᷑¬
onis mesticiã p̾tendebat. quã ñ ex metu
mortis suȩ: sed ex amore nr̃ȩ redẽptionis
usq dũ ꝑficiat᷑. Utiq qui usq ad ꝑfectionẽ
angit᷑. de ꝑfectione securus . ẽ. P utais
Qn pacẽ uenidare in t̾rã: Non: dico uobis.
sed separationẽ. Quomͦ post baptisma
suȩ passionis. post ignis spualis aduentũ
t̾ra arsura sit declarat. Si quidẽ ad fidẽ
xp̃i totus orbis contra se diuisus. ẽ. Una¬
quęq domꝰ. & infideles habuit & credentes
Et ꝓpt̾ea bellũ missũ. ẽ. bonũ ut rũperet᷑
pax mala. Qđ & isaias sub typo egẏpti ꝓ¬
phetice p̃cinuit dicens. Ecce dñs ascendet
suꝑ nubẽ leuẽ & ingrediet᷑ egyptũ. &
mouebunt᷑ simulacra egypti a facie eiꝰ

Expanded text:
ndendae nobis deuouonis et consummandae perfectionis in nobis et maturandae pro nobis studium passionis sibi inesse testetur. qui cum in se nihil habuerit quod doleret, nostris tamen angebatrtis maestitiam praetendebat, quam non ex metu mortis suae, sed ex mora nostrae redemtionis sque ad perfectionem angitur, de perfectione securus est. Putatis quia pacem veni dare in terram? non, dico vobis, sed separationem. Quomodo post baptisma suae passionis, post ignis spiritalis adventum, terra sit arsura declarat. Siquidem ad fidem Christi totus orbis contra se divisus est, unaquaeque domus et infideles habuit et credentes, et propterea bellum missum est bonum, ut rumperetur pax mala. Quod et Isaias sub typo Aegypti prophetice praecinuit dicens: Ecce Dominus ascendet super nubem levem, et ingredietur Aegyptum, et movebuntur simulacra Aegypti a facie ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
uero fine & recta intentione faciant: Alit̃.
Lumbos p̾cingimꝰ: cũ carnis licuriã ꝑ con-¬
tinentiã coartamꝰ Lucernas autẽ ardentes
in manib tenemꝰ: cũ ꝑbora oꝑa ꝓximis
nr̃is lucis exempla monstramus. Redẽpto¬
ri &eni nr̃o unũ sine altero placere nequa¬
quã potest: si aut is quibona agit adhuc
luxuriȩ inquinam̃ta ñ deserit. aut is¬

Expanded text:
vero fine et recta intentione faciant. Aliter, vero fine et recta intentione faciant. Aliter, lumbos praecingimus, cum carnis luxuriam per continentiam coarctamus. Lucernas autem ardentes in manibus tenemus, cum per bona opera proximis nostris lucis exempla monstramus. Redemptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si aut is qui bona agit adhuc luxuri
Abbreviated transcription (Latin):
celis.: seu certe ita intelligendũ qđ thesau¬
rus boni oꝑis si cõmodi terrestris occasio-¬
ne condatur facile corruptꝰ intereat.
atsi cȩlesti solũ intentione congregetur
ñ exterius hominũ fauore. ñ intus inanis
rapit. tinea scindit interius. Fur abstulit
diuitias eoꝵ de quib dñs ait. receperunt
mercedẽ suã. Tinea corrũpit uestes eoꝵ.
qͦs psalmista redarguens ait. Qm̃ ds̃ dissi¬
pat ossa hominũ sibi placentiũ. Ossa enĩ
uirtutũ robur appellat. Usi enĩ thes¬
aurus ur̃ est: ibi & cor ur̃m erit. Hoc non
solũ de pecunia. sed & de cunctis passionib
thesauri epulȩ sunt: lasciui. ludicra. Ama¬
toris. libido. Huic seruit unusquisq a
derat uł in totũ scło subditos. uł scłaris
intuitu cõmodi dño seruientes. pulchre
breuit̾q suos docet: & lumbos p̾cingere
ꝓpt̾ abstinentiã abamore rerũ scłariũ.
& lucernas ardentes habere: ut hoc ipsũ

Expanded text:
coelis; seu certe ita intelligendum quod thesaucoelis; seu certe ita intelligendum quod thesaurus boni operis, si commodi terrestris occasione condatur, facile corruptus intereat, ac si coelesti solum intentione congeratur, non exterius hominum favore, non intus inanis rapit, tinea scindit interius. Fur abstulit divitias eorum de quibus Dominus ait, Receperunt mercedem suam . Tinea corrumpit vestes eorum, quos Psalmista redarguens ait: Quoniam Deus dissipat ossa hominum sibi placentium . Ossa enim virtutum robur appellat. Ubi enim thesaurus vester est, ibi et cor vestrum erit. Hoc non solum de pecunia, sed de thesaurus, epulae sunt. Lascivi, ludicra: amatoris, libido: Huic servit unusquisque a derat, vel in totum saeculo subditos, vel saecularis intuitu commodi Domino servientes, pulchre breviterque suos docet, et lumbos praecingere propter continentiam ab amore rerum saecularium, et lucernas ardentes habere, ut hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
adea quȩ mͥopus erant & iis qui mecũ st̃
ministrauert manꝰ istȩ omĩa. ostendi uob̃
qm̃ sic laborantes oportet susciꝑe infirmos.
acrte uob sacculos. qui ñ uetera scunt:
Elemosinas uidelicet oꝑando. quarũ mer¬
ces in ȩt̾nũ maneat. Ubi ñ hoc prȩceptũ
esse putandũ. ẽ: ut nichil pecuniȩ reser-¬
uetur a scĩs uł suis scilicet uł pauꝑum
usib suggerendȩ. cũ & ipse dñs cui mini¬
strabant angłi tam̃ ad informandã ȩccłã
suã loculos habuisse legatur. & a fidelibus
oblata conseruans. & suorũ necessitatib
aliisq indigentib tribuens: sed ne dõ ꝓpt̃
ista seruiatur & obinopiȩ timorẽ iusticia
deseratur. Ihesarom ñ deficientem
in celis. quo fur ñ apꝓpiat neq tinea cor¬
rumpit. Siue simplicit̃ accipiendũ qđ
peciinia seruata deficiat. uł uidelicet
a fure thesauris rapta uł inthesauris
ipsa sui fragilitate foedata. data autẽ ꝓ

Expanded text:
ad ea quae mihi opus erant, et his qui mecum sunt, ad ea quae mihi opus erant, et his qui mecum sunt, ministraverunt manus istae. Omnia ostendi vobis, quoniam sic laborantes, oportet suscipere infirmos . Facite vobis sacculos qui non veterascunt. Eleemosynas videlicet operando, quarum merces in aeternum maneat. Ubi non hoc praeceptum esse putandum est, ut nil pecuniae reservetur a sanctis, vel suis scilicet, vel pauperum usibus suggerendae: cum et ipse Dominus cui ministrabant angeli, et tamen ad informandam Ecclesiam suam loculos habuisse legatur, et a fidelibus oblata conservans, et suorum necessitatibus aliisque indigentibus tribuens: sed ne Deo propter ista serviatur, et ob inopiae timorem justitia deseratur. Thesaurum non deficientem in coelisrumpit. Sive simpliciter accipiendum quod pecunia servata deficiat, vel videlicet a fure thesauris erepta, vel in thesauris ipsa sui fragilitate foedata, data autem pr
Abbreviated transcription (Latin):
olrre timere pusillus grex. quia com¬
placuit patri ur̃o dare uob̾ regnum.
Fusillũ gregẽ electorũ uł ob cõpara¬
tione maioris numeri reproborũ. uł poti¬
us obhumilitatis deuotionẽ nominat:
Quia uidelicet ȩccłam suã quantalibet nu¬
merositate iã dilatatã tam̃ usq ad finẽ
mundi humilitate uult crescere. & ad
ꝓmissũ regnũ humilitate ꝑuenire. Ideoq
eius labores blande consolatus quã regnũ
dĩ tantũ quęrere p̾cipit: eidẽ regnũ a pa¬
tre dandũ cõplacita benignitate ꝓmittit
egorie quȩ possidetis. & date elemosinã.
Nolite inquit timere ne ꝓpt̾ regnũ dĩ
militantib huiꝰ uitȩ necessaria de sint.
quin etiã possessa ꝓpt̾ elemosinã uendite
Qđ tunc digne fit: quando qͥs semel ꝓdño
suis omĩb spretis. nichilominꝰ post hȩc
labore manuũ unde & uictũ transigere
& elemosinã dare queat oꝑatur. Unde
głatur apłs dicens Argentũ eaurũ aut
uestẽ nullius concupiui. & ipsi scitis. Qm̃

Expanded text:
ex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum. Pusillum gregem electorum, vel ob comparationem majoris numeri reproborum, vel potius ob humilitatis devotionem nominat. Quia videlicet Ecclesiam suam quantalibet numerositate jam dilatatam, tamen usque ad finem mundi vult crescere, et ad promissum regnum humilitate pervenire. Ideoque ejus labores blande consolatus, quam regnum Dei tantum quaerere praecipit, eidem regnum a Patre dandum complacita benignitate promittit. Vendite quae possidetis, et date eleemosynam. Nolite, inquit, timere ne propter regnum Dei militantibus hujus vitae necessaria desint, quin etiam possessa propter eleemosynam vendite. Quod tunc digne fit quando qui, semel pro Domino suis omnibus spretis, nihilominus post haec labore manuum unde et victum transigere, et eleemosynam dare queat, operatur. Unde gloriatur Apostolus, dicens: Argentum, aut aurum, aut vestem nullius concupivi, ipsi scitis, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa uidelicet eã quȩ intestimonio legis. in
uaticinio ꝓphetiȩ. & in reuelatione gr̃ȩ ꝑ
infirma oꝑa languerat: ostendit. Senari¬
us enĩ numerus in qͦ mundi. ẽ. creatura pfe¬
cta. oꝑũ ꝑfectionẽ significat. Tria uͦ sunt
ut dixi tempora dñicȩ uisitationis. in qͥb
iudea quȩ t̾rena magis quã cęlestia noue¬
rat oꝑari: quasi decẽ & octo annis asuȩ
m̃tis erat rectitudine curuata. Exerat
inclinata. nec omino poterat sursũ respice¬
re. Quia t̾rena sapiens. infirma reqͥrens.
cęlestia cogitare nondũ sciebat. audiens p
ꝓpħam. Si uolueritis & audieritis me: bõ¬
na t̾rȩ manducabitis. Cui contra mẽbris

Expanded text:
quia, videlicet, eam quae in testimonio legis, in quia, videlicet, eam quae in testimonio legis, in vaticinio prophetiae, et in revelatione gratiae, per infirma opera langueret, ostendit. Senarius enim numerus, in quo mundi est creatura perfecta, operum perfectionem significat. Tria vero sunt, ut dixi, tempora Dominicae visitationis, in quibus Judaea, quia terrena magis quam coelestia noverat operari, quasi decem et octo annis a suae mentis erat rectitudine curvata. Et erat inclinata, nec omnino poterat sursum respicere. Quia terrena sapiens, infirma requirens, coelestia cogitare nondum sciebat, audiens per prophetam: Si volueritis et audieritis me, bon
Abbreviated transcription (Latin):
multo ꝓcliuiorẽ ad negandũ quã ad con¬
fitendũ dm̃ synagogã uidebat. Unde &
alibi reb eandẽ figurã quã hic uerbis a¬
gens. infoecundã ficũ ȩt̾nȩ sterilitatis
maledictione dãnauit. Ostendens uideli¬
cet eã. & si fodiant apłi corripiendo: & si
stercus aduehant peccata imꝓꝑando. nul¬
la tam̃ poenitentiȩ fruge cumulandã. sed
districtȩ bipennis seueritate tollendã.
bola: dñs in synagoga docuisse narrat᷑:
ut uidelicet intimet᷑ ñ alio parabolã ten¬
dere: sed hoc esse fructũ inficulnea quęre¬
re & ñ inuenire. uerbũ sẏnagogȩ cõmo¬
dare. nec recipi. Quã tam̃ ne totã funditꝰ
ob culpã sterilitatis extirpandã putares
sed reliquias ꝑelectionẽ gr̃ȩ scires esse sal¬
uandas: mox ibidẽ ȩccłȩ primitiuȩ sanatio
sub incuruȩ mulieris specie subsequitur.
Quȩ bene decẽ & octo annis fuit curuata.¬
Qui numerus ternario sexies ducto ꝑficitur.

Expanded text:
multum procliviorem ad negandum, quam ad conmultum procliviorem ad negandum, quam ad confitendum Dominus Synagogam videbat. Unde et alibi rebus eamdem figuram, quam hic verbis agens, infecundam ficum aeternae sterilitatis maledictione damnavit, ostendens videlicet eam, et si fodiant apostoli corripiendo, et si stercus advehant peccata improperando, nulla tamen poenitentiae fruge cumulandam, sed districte bipennis severitate tollendam. bola, Dominus in synagoga docuisse narratur, ut videlicet intimetur, non alio parabolam tendere, sed hoc esse fructum in ficulnea quaerere, et non invenire, verbum synagogae commodare, nec recipi. Quam tamen ne totam funditus ob culpam sterilitatis exstirpandam putares, sed reliquias per electionem gratiae scires esse salvandas, mox ibidem Ecclesiae primitivae sanatio subincurvatae mulieris specie subsequitur. Quae bene decem et octo annis fuit curqui numerus ternario sexies ducto perficitur,
Abbreviated transcription (Latin):
illi. Dñe. dimitte illã & hoc anno. usq dũ
fodiã circa illã. Uox apłorũ. ẽ. qͥ post pas¬
sionẽ dñi ꝓ iudeis sũ moꝑe p̃cabant᷑. ne
ab impoenitentib dominicȩ crucis ultio
peteretur. Usq dũ fodiã inqͥt circa illã
d÷ radicẽ infructuosȩ m̃tis ligone bis
acutȩ inuectionis humiliem. & p̾sentiũ
uidelicet pressurã. & horrorẽ ꝑpetuę
dãnationis incutiens. Omĩs qͥppe fossa
in imo . ẽ. & nimirũ increpatio dũ mentẽ
sibi demonstrat humiliat. Et mittã
stercora. Id÷ malorũ quȩ fecit abominatio¬
nẽ ad animũ reducã. & cõpunctionis gr̃am
quasi de putredine stercoris exuscitem.
⁊ si quidẽ fecerit fructũ. sin autẽ in futu¬
rũ succides eã. Uĩ diceret. & si quidẽ fecerit
fructũ: ñ subiunxit aliqͥd sed suspendit
sententiã. Cũ uͦ addidit sin autẽ: continuo
udiciũ uenturȩ dãnationis annęxuit di¬
cens. in futurũ succides eã. Quia uidelicet

Expanded text:
usque dum fodiam circa illam. Vox apostolorum est, qui post passionem Domini pro Judaeis summopere precabantur, ne ab impoenitentibus dominicae crucis ultio peteretur. Usque dum fodiam inquit circa illam, id est radicem infructuosae mentis ligone bis acutae invectionis humilem, et praesentium videlicet pressurarum, et horrorem perpetuae damnationis incutiens. Omnis quippe fossa in imo est. Et nimirum increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliat. Et mittam stercora. Id est malorum quae fecit abominationem ad animum reducam, et compunctionis gratiam quasi de putredine stercoris exsuscitem. Et si quidem fecerit fructum. Sin autem, in futurum succides eam. Cum diceret, Et si quifructum, » non subjunxit aliquid, sed suspendit sententiam. Cum vero adderet, « sin autem, » continuo judicium venturae damnationis annexuit, dicens: « in futurum succides eam. » Quia videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
um qđ est ęccła resurrectionis gła clari¬
ficatũ ad suȩ contẽplationis gaudiũ ꝑdu-¬
cens. reꝓbis locũ poenitentiȩ collet. quẽ
nunc cunctis pie pulsantib aꝑit. Nã foris
stantes hostiũ pulsare. ẽ: a beatoꝵ sorte
seggregatos. miscđiam quã neglexerant
a dõ frustra flagitare. E⁊ respondens
dicet uob̾. Hescio uos unde sitis. Quomͦ
nescit unde sint. cũ psalmꝰ dicat. dñs no¬
uit cogitationes hominũ qm̃ uanȩ sunt:
& alibi scriptũ sit. ipse nouit decipientẽ

Expanded text:
a clarificatum ad suae contemplationis gaudium perducens, reprobis locum poenitentiae tollet, quem nunc cunctis pie pulsantibus aperit. Nam foris stantes ostium pulsare est, a beatorum sorte secretos misericordiam, quam neglexerant a Deo frustra flagitare. Et respondens dicet vobis: Nescio vos unde sitis. Quomodo nescit unde sint? cum Psalmus dicat: Dominus novit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Et alibi scriptum sit: Ipse novit
Abbreviated transcription (Latin):
Ex qua p̾missa similitudine. etiã exhor¬
tatio sub infert᷑cũdicit᷑. Euosestote
parati. qͥa qua hora ñ putatis filius homi¬
nis ueniet. Nesciente enĩ pacre familias
fur domũ ꝑfodit. quia dũ a sui custodia
sp̃s dormit: improuisa mors ueniens
carnis nr̃ȩ habitaculũ irrũpit. Et eũ
quẽ dñm domus inuenerie dormientẽ
necat: quia cũ uentura dãna sp̃s mini¬
me prȩuidet. hunc mors ad suppliciũ
nescientẽ rapit. Furi autẽ resisteret si ui¬
gilaret. qͥa aduentũ iudicis qͥ occulte ani¬
mã rapit p̾cauens: ei poenitendo occurre¬
semꝑ possit esse suspecta. Ut dũ illã p̾uide¬
re n possumꝰ : ad illã sine int̾missione pͣpa.
rtmur. Arx autẽ ei petrus. Dñe ad
nos cdicis hanc parabolã an & ad om̃s: Duo
quidẽ dñs pͣmissa parabola monuerat. & se
uidelicet subito uenturũ. & illos eũ paratos
expectare debere. Sed de quo horũ an de
utroq petrus int̾rogauerie. qͦsue sibi so¬

Expanded text:
etiam exhortatio subinfertur, cum dicitur: Et vos estote parati, quia qua hora non putatis Filius hominis veniet. Nesciente enim patrefamilias fur domum perfodit, quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors veniens carnis nostrae habitaculum irrumpit, et eum quem dominum domus invenerit dormientem domus necat. Quia cum ventura damna spiritus minime praevidet, hunc mors ad supplicium nescientem rapit, furi autem resisteret si vigilaret. Quia adventum judicis qui occulte animam rapit praecavens, ei poenitendo occurresemper possit esse suspecta: ut dum illam praevidere non possumus, ad illam sine intermissioneremur. Ait autem ei Petrus: Domine, ad nos dicis hanc parabolam, an et ad omnes? Duo quidem Dominus praemissa parabola monuerat, et se videlicet subito venturum, et illos eum paratos exspectare debere; sed de quo horum, an de utroque, Petrus interrogaverit, quosve sibi so
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit in scđa uigilia. & si in t̾cia uigilia
uenerit & ita inuenerit: beati st̃ serui
illi. Prima quippe uigilia. primeuũ tẽpus
est. id÷ puericia. Secunda ad olescentia
uł iuuentꝰ: quȩ auctoritate sacri el oquii
scentia tua. Tercia autẽ. senectꝰ accipit᷑
Qui gͦ uigilare in prima uigilia noluit: cu¬
stodiat uł secundã. Ut qͥ conuerti a praui.¬
tatib suis in puericia neglęxit: ad uias
uitȩ saltẽ intẽpore iuuentutis euigilet
Et qui uigilare in scđa uigilia noluit: t̃uȩ
uigiliȩ remedia ñ amittat. Ut qͥ & in iu.¬
uentute aduias uitȩ ñ euigilat: saltẽ in
senectute resipiscat. Ad excutiendã uero
m̃tis nr̃ȩ desidiã etiã exteriora dãna ꝑ
similitudinẽ ad mediũ deducunt᷑: ut ꝑ¬

Expanded text:
venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigilia venerit, et ita invenerit, beati sunt servi illi. Prima quippe vigilia primaevum tempus est, id est pueritia. Secunda, adolescentia vel juventus, quae auctoritate sacri eloquii scentia tua . Tertia autem, senectus accipitur. Qui ergo vigilare in prima vigilia noluit, custodiat vel secundam, ut qui converti a pravitatibus suis in pueritia neglexit, ad vias vitae saltem in tempore juventutis evigilet. Et qui vigilare in secunda vigilia noluit, tertiae vigiliae remedia non amittat, ut qui et in juventute ad vias vitae non evigilat, saltem in senectute resipiscat. Ad excutiendam vero mentis nostrae desidiam, etiam exteriora damna per similitudinem deducuntur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
refoueri. Discũbere quippe nr̃m in re¬
gno quiescere. ẽ. Unde rursũ dñs dicit:
Uenient & recubent. cũ abrahã & isaac &
iacob. Transiens autẽ dñs ministrat.: qͥa lucis
suȩ illustratione nos satiat. Transire uͦ dictũ
est: cũ de iudicio ad regnũ redit. Uel certe dñs
nob̾ post iudiciũ transiet. qͥa ab humanita

Expanded text:
rum in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, Isaac et Jacob . Transiens autem Dominus ministrat, quia lucis suae illustratione nos satiat. Transire vero dictum est, cum de judicio ad regnum redit. Vel certe Dominus nobis post judicium transit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
anuptiis. Ad nuptias quippe dñs abi it:
qͥa resurgens a mortuis ascendit incȩlũ.
suꝑnã sibi angłoꝵ multitudinẽ nouus
homo copulauĩt. Qui tunc reuertit᷑. cũ
nob̾ iam ꝑ iudiciũ manifestatur. Bene
autẽ de seruis expectantib subditur.
⁊ cũ uenerit & pulsauerit. confestim
aꝑiant ei. Uenit qͥppe dñs cũ ad iudi¬
cium ꝓꝑat. Pulsat uero. cũ iam ꝑ egritu¬
dinis molestias esse mortẽ uicinam desi¬
gnat. Cui confestimaꝑimus : si hunc cũ
amore suscipimꝰ. Aꝑire enĩ iudici pulsan¬
ti ñ uult qͥexire de corpore trepidat. &
uidere eũ quẽ contẽpsisse se meminit iu
dicẽ formidat. Qui autẽ de sua spe &
oꝑatione securus. ẽ. pulsanti confestim
aꝑit. quia lȩtus iudicẽ sustinet. Et cũ tẽ¬
pus ꝓpinquȩ mortis agnouerit. de gła
retributionis hilarescit. Unde & ꝓtinꝰ
subditur. Beati serui illi. qͦs cũ ue¬
nerit dñs inuenerit uigilantes. Uigilat.
qͥ ad aspectũ ueri luminis m̃tis oculos aꝑ

Expanded text:
biit, quia resurgens a mortuis ascendens in coelum supernam sibi angelorum multitudinem novus homo copulavit. Qui tunc revertitur cum nobis jam per judicium manifestatur. Bene autem de servis exspectantibus subditur: Ut cum venerit et pulsaverit, confestim aperiant ei. Venit quippe Dominus cum ad judicium properat, pulsat vero, cum jam per aegritudinis molestias esse mortem vicinam designat. Cui confestim aperimus, si hunc cum amore suscipimus. Aperire enim judici pulsanti non vult, qui exire de corpore trepidat, et videre eudicem formidat. Qui autem de sua spe et operatione securus est, pulsanti confestim aperit, quia laetus judicem sustinet; et cum tempus propinquae mortis agnoverit, de gloria retributionis hilarescit. Unde et protinus subditur: Beati servi illi, quos cum venerit Dominus, invenerit vigilantes. Vigilat, qui ad aspectum veri luminis mentis o
Abbreviated transcription (Latin):
instar sementẽ suffocauere dominicã
ioens autẽ illũ iesus tristẽ factũ. dixit
Quã difficile qͥ pecunias habent in re-¬
gnũ dĩ intrabunt. Claret quidẽ. qͥa qui
hic multiplicandis diuitiis in cũbunt.
alterius uitȩ gaudia quȩrere contẽnunt:
Sed int̾ pecunias habere & pecunias amare.
ñnulla distantia. ẽ. Multi enĩ habentes
ñ amant. multi autẽ ñ habentes amant:
tẽ alii habent & amant. alii nec habere
nec amare se diuitias scłigaudent. quoꝵ
mundus crucifixus. ẽ: & nos mundo.
Unde & salomon ñ ait qͥ habet. sed qͥ amat
diuitias. fructꝰ ñ capiet exeis. Et ipse dñs¬
scđm marcũ obstupescentib in uerbis hu¬
iuscemodi discipłis. exponendo subiunx̃
ilioli quã difficile. ẽ confidentes in pecu¬
niis regnũ dĩ introire. Et notandũ qđ
ñ ate impossibile sed difficile. hoc ẽ. ma¬
ximi laboris. ẽẽ: pecunias habentes uł
in pecuniis confidentes. exutis phylar-¬

Expanded text:
instar sementem suffocavere dominicam. instar sementem suffocavere dominicam. Videns autem illum Jesus tristem factum, dixit: Quam difficile qui pecunias habent in regnum Dei intrabunt! Claret quidem quia qui hic multiplicandis divitiis incumbunt, alterius vitae gaudia quaerere contemnunt, sed inter pecmulta distantia est. Multi enim habentes non amant, multi non habentes amant. Item alii et habent et amant. Alii nec habere, nec amare se divitias saeculi gaudent, quorum mundus crucifixus est, et nos mundo . Unde et Salomon non ait, qui habet, sed qui amat divitias, fructus non capiet ex eis . Et ipse Dominus obstupescentibus in verbis hujusce sententiae discipulis, exponendo subjunxit: Filioli, quam difficile est confidentes in pecuniis, regnum Dei introire ! Et notandum quod non ait Impossibile, sed Difficile, hoc est, maximi laboris esse pecunias habentes, vel in pecuniis confidentes, exutis philar
Abbreviated transcription (Latin):
racustodiunt. sed nichilominꝰ qđ in lege
minꝰ fuerat iis qͥ ꝑfecti esse desiderant᷑
ostendit. Gmia quȩcunq habes uen-¬
de & da pauꝑib & habebis thesaurũ in
cȩlo. & ueni sequere me. Quicunq ꝑfectꝰ
& ñ ex parte uendere sicut annanias fecit
& saphira. sed totũ uendere: & cũ uendi¬
derit dare om̃ia pauꝑib & sic sibi p̃pa-¬
rare thesaurũ in regno cȩlorũ. Nec hoc ad
ꝑfectionẽ sufficit. nisi post contẽptas diui¬
tias saluatorẽ sequat᷑: id÷ relictis malis fa¬
ciat bona. Facilius enĩ sacculus contẽnitur
quã uoluntas. Multi diuitias relinquentes.
dñm ñ sequunt᷑. Sequit᷑ autẽ dñm qͥ imi¬
tator eiꝰ est: & ꝑ uestigia illius graditur.
Qui enĩ dicit se in xp̃o credere. debet quomͦ
ille ambulauit & ipse ambulare
is ille auditis: contristatꝰ. ẽ. qͥa diues
erat ualde. Hȩc. ẽ scł̃i tristicia. quȩ mortẽ
oꝑatur. Hȩ diuitiȩ fallaces. quȩ spinarũ

Expanded text:
ra custodiunt, sed nihilominus quod in lege ra custodiunt, sed nihilominus quod in lege minus fuerat iis qui perfecti esse desiderant ostendit. Omnia quaecunque habes, vende, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me. Quicunque perfectus et vendere sicut Ananias fecit et Sapphira, sed totum vendere; et cum vendiderit, dare omne pauperibus, et sic sibi praeparare thesaurum in regno coelorum. Nec hoc ad perfectionem sufficit, nisi post contemptas divitias Salvatorem sequatur, id est, relictis malis faciat bona. Facilius enim sacculus contemnitur, quam voluntas. Multi divitias relinquentes Dominum non sequuntur. Sequitur autem Dominum, qui imitator ejus est, et per vestigia illius graditur. Qui enim dicit se in Christo credere, debet quomodo ille ambulavit, et ipse ambulare. His ille auditis, contristatus est, quia dives erat valde. Haec est saeculi tristitia, quae mortem operatur. Hae divitiae fallaces, quae spinarum