comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs es qui respondeas dõ: ut recur¬
rente sententia ad uerba suꝑiora.
iste sit sensus. Si uolens ds̃ osten¬
dere iram. attulit uasa irȩ. tu qͥs
es. qͥ respondeas dõ. Non aũ solum
uoleus ostendere potentiam suam:
s etiam qͦd sẽquitur. ut notas ta¬
cer& diuitias głe suȩ in uasa mise¬
ricordiȩ. quȩ p̃p̃arauit ingłam.
Quid eium ꝓdest uasis ꝑfectis
net. ut ordinate disꝑdat. utaturꝙ¬
illis ad instrum̃tum salutis eorũ.
quorũ miseretur : S illis utiq
ꝓdest. ad quorum salutem sic illis

Expanded text:
quis es, qui respondeas Deo, » ut recurrente sententia ad verba superiora iste sit sensus: Si volens Deus ostendere iram, sustinuit vasa irae, tu quis es, qui respondeas Deo? Non autem solum volens ostendere potentiam suam, sed etiam quod sequitur, ut notas faciat divitias gloriae suae in vasa misericordiae, quae praeparavit in gloriam. Quid enim prodest, vasis aptis net, ut ordinate disperdat, utaturque eis ad instrumentum salutis eorum quorum miseretur? Sed illis utique prodest ad quorum salutem sic illis
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ grãt̃. cui grã ẽ. m ipsa iusticia. Tibi enĩ
tamqͣm debuia redacres. si erte tͥ eẽt
iustitia cui debet᷑. Nanc uͦ de plenitu¬
dine eius accepiinus. non solum grãm
qua nunc iuste in laboribus usq tiłĩ

Expanded text:
 est. cui gratia est et ipsa iustitia. tibi enim tamquam debita redderetur, si ex te tibi esset iustitia, cui debetur. nunc uero de plenitudine eius accepimus non solum gratiam. qua nunc iuste in laboribus usque in fi
Abbreviated transcription (Latin):
nulitaus. stipendium inqͥt peccati tuors.
Recti stipendium. qi debet᷑. qi digne re¬
tribuit᷑. qr merito reddit᷑. Deinde ne tu¬
stitia de huinauo se extolleret bono meri¬
to. sicut humanũ meritũ malũ nonctu¬
bitatur eẽ peccatum: non acontrario re¬
tulit dicens. stipendium iustitis uita e¬
terna.: s grã inqͥt dĩ uita et̾na Et hec ne
p̃ter mediatorem aliqua alia tua quere¬
diceret. Audito qͦd stipendium peccati
sit mois. qͥd te cdisponis extollere ohu¬
mana non iustitia s nomine iustitiȩ
plane suꝑbia: Quid te ctispotus extol¬
lert: & contrariam morti uitam et̃nam
tãqͣm debitum stipendium flagitare :
Cui debet᷑ uitaet̃na: uera iustitia ẽ Si aũ
ipta iustitia ẽ: ex te noirẽ. Desursum. ẽ.
dnenctens a patte luminum: ut habe¬
.res cam. Białihabes eam: ꝓsecto accepisti.
Quid cium bonitabes: ꝙ t non accepisti

Expanded text:
militans: Stipendium, inquit, peccati mors: militans: Stipendium, inquit, peccati mors: recte stipendium, quia debetur, quia digne retribuitur, quia merito redditur. deinde, ne iustitia de humano se extolleret bono merito. sicut humanum meritum malum non dubitatur esse peccatum, non a contrario rettulit dicens: \'Stipendium iustitiae uita aeterna,\' sed: Gratia, inquit, dei uita aeterna. et haec ne praeter mediatorem aliqua alia uia quaerediceret: \'Audito, quod stipendium peccati sit mors. quid te disponis extollere, o humana non iustitia sed nomine iustitiae plane superbia? quid te disponis extollere et contrariam morti uitam aeternam tamquam debitum stipendium flagitare? cui debetur uita aeterna, uera iustitia est; si autem uera iustitia est. ex te non est, desursum est descendens a patre luminum. ut haberes eam, si tamen habes eam, profecto accepisti; quid enim boni habes, quod non accepisti?
Abbreviated transcription (Latin):
quib corona redditur. Ubi aũ inueni¬
mus. etiam uitam et̃nam grãm nũcu¬
pari. nabenius apud cunclem gix mag¬
iuficum defensorem apłin paulum. Sti¬
pendium inqͥt peccati mois: gra aũ d
iquanta breuitate quani uiglãt
uerba posuerit. Quib cdiligent᷑ consicte¬
tatis. questionis huius aliquantũ diluces¬
cat obscuritas. Cum eium clirisset. stipẽ¬
.dium peccati. mors. quis non eum con¬
gruentissime & consequent᷑ addere iui¬
clicaret. si dicer&. stipendiũ aũ iistitie
uita ct̃na ᷑ & uerum. ẽ: qr sicut metito
peccati tamquã stipendium reddit᷑ mors.
ita merito iustitie tãquã stip̾enctiumi
mis scãrum scͥpturarum locis. Nñquã
patro dicta merces iustitia uelfiato: qr
iustitiȩ uel ficdei reddit᷑ mertes. Quod
.t̃. aũ merces oꝑanti: hoc nilitanti sti¬
penctium. S beatus apłs atueosus
angłm sathaniȩ. a quo colafratur.
ne uettioem p̾sup̃tionis enigeret: actuctsus
haucgͦ elationis pestem iugilantissĩms

Expanded text:
quibus datur. ubi autem inuenimus etiam uitam aeternam gratiam nuncupari. habemus apud eundem gratiae magnificum defensorem apostolum Paulum: Stipendium. inquit, peccati mors: gratia autem dei quanta breuitate quam uigilanter uerba posuerit. quibus diligenter consideratis quaestionis huius aliquantum dilucescat obscuritas. cum enim dixisset: Stipendium peccati mors, quis non eum congruentissime et consequenter addere iudicaret. si diceret: \'Stipendium autem iustitiae uita aeterna\'? et uerum est, quia sicut merito peccati tamquam stipendium redditur mors ita merito iustitiae tamquam stipendium mis sanctarum scripturarum locis: numquam porro dicta est merces iustitia uel fides, quia iustitiae uel fidei redditur merces. quod est autem merces operanti, hoc militanti stipendium. Sed beatus apostolus aduersus angelum Satanae, a quo colaphizaretur, ne uerticem praesumptionis erigeret, aduersus hanc ergo elation
Abbreviated transcription (Latin):
etito stipendium: qr militis
diabolige mors et̾̃na tanquam
acbitum redditut. Ubi cum posset
dicere & recte dicere. stipendiũ autẽ
iustitis uita et̃na inaluit dicere. grã
aũ cdĩ uita etna : nt huc intelligereinns
non ꝓmeritis nr̃is cdm̃ nos ad xt̃nam

Expanded text:
enim stipendium, quia militiae diabolicae mors aeterna tanquam debitum redditur. Ubi cum posset dicere, et recte dicere, Stipendium autem justitiae vita aeterna; maluit dicere, Gratia autem Dei, vita aeterna: ut hinc intelligeremus, non pro meritis nostris Deum nos ad aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ sine uinculo poccati nascit᷑. qui
conceruitur.  seminat᷑ ae corpore
martuo ꝓpt̃ peccatum: Optis hoc
castum inconitige. non rabet culpã
s origo peccati trant sectim aebttã
penam. Non enim maritris qr mari¬
tus ẽ maitalis nonẽ. aut aliuncie
nͥ peccato morralis ẽ. Erat entin et

Expanded text:
ergo sine vinculo peccati nascitur, quod concipitur et seminatur de corpore mortuo propter peccatum? Opus hoc castum in conjuge non habet culpam, sed origo peccati trahit secum debitam poenam. Non enim maritus, quia maritus est, mortalis non est, aut aliunde nisi peccato mortalis est. Erat enim et
Abbreviated transcription (Latin):
ret̃ hoc uinculum concupissen¬
tie mortalis. natus c̃ xp̃c sine ma¬
sculo. ex uirgine concipiente de spũ
idõ. Non potest dici ite in iniquita¬
te conceptis. Nec potest dici in pec¬
catis mat̾ eius in utero eum altut

Expanded text:
r hoc vinculum concupiscentiae carnalis natus est Christus sine masculo, ex virgine concipiente de Spiritu sancto. Non potest iste dici in iniquitate conceptus; non potest dici, In peccatis mater ejus in utero eum aluit,
Abbreviated transcription (Latin):
penam ꝓpͥam qua iam corporis
morte punitus ẽ. Mortis ei qͥppe sup¬
plicium ds̃ cõminatus fuerat. si
peccaret: sic eum munerans libero
arbitrio. ut tamen regeret imꝑio.
terreret exitio: att in ꝑacdesi felici¬
.tate tanquã in umbra uite. unde
iusticia custodita. in meliora conscẽ.¬
deret collocauit. Hnc pꝰ peccatum
exul effectus. stirpem qͦ suam quã
peccancio. tnst tamꝗͣ in radice uici¬
auerat. pena mortis & ciãpnationis
obstruarit. ut qͥqͥa ꝓlis ex illo & sĩ
mul clãpnata ꝑ quam peccauerat
contuge. ꝑ carnalem concupiscentiã
in qua mobeclientie pena similis
retributa c̃. nasceret᷑: traherit ou¬
ginale peccatum : quo traheretur
perrores doloresq ciuersos ad illud
ctupinum cũ aesertorib angelis

Expanded text:
enam propriam, qua corporis morte punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat, si peccaret: sic eum munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio, atque in paradisi felicitate, tanquam in umbra vitae, unde justitia custodita in meliora conscenderet, collocavit. Hinc post peccatum exsul effectus, stirpem quoque suam, quam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnationis obstrinxit, mul damnata per quam peccaverat conjuge, per carnalem concupiscentiam, in qua inobedientiae poena similis retributa est, nasceretur, traheret originale peccatum, quo traheretur per errores doloresque diversos ad illud extremum cum desertoribus angelis
Abbreviated transcription (Latin):
ctiã dictum. ẽ ñ uolentis neq currẽ¬
tis s obcturantis ẽ dr̃. Unde datur
intelligi qͥd infra uitumq posuit.
ergo cuius uult miseretur ⁊ quem
uult obdurat. ita sententiȩ suꝑior pos¬
s se congrucre. ut obcduratio dr̃ sit nolle
misererrut non ab illo irrogit᷑ aliqͥt
quo sit homo cdeterior s tantũ quo sit
indior ñ crogetur. Quod ñ fit nulla
distinctione meritoꝵ: quis ñ erũpat
ineam uocem quam dͥ ipse obictit
apłs : cticis itaq mͥ. qͥcd acihuc conque¬
titur. nam uoluntati eius qͥo resistit:
rum locos. qͦd noluit credere ⁊ recto
uiere. Unde ⁊ fideles ⁊ facientes uo¬
lutatt̃ eius cõtiser isari cdicunt᷑ sinc
querda: qͣei de illis non querat᷑ scͥptã.
S quid cõquerit᷑ ait. nam uoluntati
ens quis risistit.: quando cunis uult
miseretur. ⁊ quẽ uult obcturat: hu

Expanded text:
ctum est: Non volentis, neque currentis, sed obdurantis est Dei. Unde datur intelligi quod infra utrumque posuit: Ergo cujus vult miseretur, et quem vult obdurat, ita sententiae superiori congruere posse, ut obduratio Dei sit velle misereri: ut non ab illo irrogetur aliquid quo sit homo deterior: sed tantum quo sit melior, non derogetur. Quod si fit nulla distinctione meritorum, quis non irrumpat in eam vocem, quam sibi ipse objecit Apostolus: Dicis itaque mihi, quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? rum locos, quod nolint credere et recte vivere. Unde fideles, et facientes voluntatem Dei, conversari dicuntur sine querela, quod de illis non queratur Scriptura. Sed quid conqueritur, ait: Nam voluntati ejus quis resistit? quando cujus vult miseretur, et quem vult obdurat. Et
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. ñ consũptio. Quando
autem cognoscit homo peccatum. si
ñ adiuuet grã ut cognitum caueat᷑.
sine dubio lex iram oꝑat᷑. Qͦa alio lo¬
co ipse apłs dicit. Ipsius enĩ u̾ba fuut.
lex iram oꝑatur. Hoc aũ dixit. quia
ira dĩ maior ẽ in pͣuaricatore qui ꝑ
legem cognoscit peccatũ. a tamen
facit. Talis quippe homo p̃uaricator
ẽ legis: sic̃ & in alio loco dicit. Ubi
enim lex ñ ẽ: nec p̃uaricatio ẽ. ꝓpt̃
hoc & alibi ait. t seruiamꝰ in no¬
uitate sp̃o. & ñ in uetustate littere:
legem uolens intelligi littere uetusta
rephendisse : continuo sͥ opposuit qͦsti¬
onem & ait. Quid gͦ dicemiꝰ  lex pec¬
catuni ẽ : Absit. Deuide subuintit.

Expanded text:
dixit; non, Consumptio. Quando autem cognoscit homo peccatum, si non adjuvat gratia ut cognitum caveatur, sine dubio lex iram operatur. Quod alio loco ipse Apostolus dicit, ipsius enim verba sunt: Lex iram operatur. Hoc autem dixit, quia ira Dei major est in praevaricatore, qui per legem cognoscit peccatum, et tamen facit: talis quippe homo praevaricator est legis, sicut et in alio loco dicit, Ubi enim lex non est, nec praevaricatio est . Propter hoc et alibi ait, Ut serviamus in novitate spiritus, et non in vetustate litterae: legem volens intelligi litterae vetustareprehendisse; continuo sibi opposuit quaestionem, et ait, Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Absit
Abbreviated transcription (Latin):
distinctionib cduamus. eadem
obsernancta ssint ⁊ mambignis ꝓũiati¬
entur tncuria aut regulis siclei corrigũ¬
tur aut p̃aeclentis uel consequentis co¬
nerione sermonis: ant s̃ neuirũ corũ
aihibetur ad ccrrictionem inchilotu¬
nus dubiȩ remanebunt. ut quolibet
ri Quis accusabit actĩus electis al̃
Ut hano utagationẽ quasi responsio
cõsequatur: cłs qͥiustisicat. Et ut̃ int̃¬
tiabitur ut p̃cectat ꝑcunctatio. sqͣt
int̾ogano. Int̃ ꝑcunctarionem autẽ
⁊nit̃togationem. hoc ueteres int̃tẽ ctire¬
tũt. qͦt ad ꝑcunctationẽ multti respõ¬
deri possũt ad intiogationemi uͦ aut
ꝑcunctationẽ qua dicumus qͥ accusa¬
bit aduerius electos dĩ. illud qͦ⁊ seqͥt᷑.¬
sono introgantis enutietur. ds̃ qͥ
uistisicat: ut tacite respondeat. non
tuus e  daigis aũt qͥ et resurrerit Qui

Expanded text:
distinctionibus diximus, eadem observanda sunt et in ambiguis pronuntiatientur incuria, aut regulis fidei corriguntur, aut praecedentis vel consequentis contextione sermonis; aut si neutrum horum adhibetur ad correctionem, nihilominus dubiae remanebunt, ut quolibet ri, Quis accusabit adversus electos Dei? ut hanc interrogationem quasi responsio subsequatur: deus, qui iustificat et item intetiabitur, ut praecedat percontatio, sequatur interrogatio. inter percontationem autem et interrogationem hoc ueteres interesse dixerunt, quod ad percontationem multa responderi possunt, ad interrogationem uero aut percontationem, qua dicimus: quis accusabit aduersus electos dei? illud qsono interrogantis enuntietur, « Deus qui justificat, » ut tacite respondeatur: « Non. tuus e
Abbreviated transcription (Latin):
ereditas in qua cohearles ar̃ ssꝑi.
xpĩsumus nonimutur multi¬
tudine filiorum: nocsit angustior nu¬
merositate cohcrecdum: s tanta t̃ mnul¬
tis quanta paucis ianta singulis. quian¬

Expanded text:
ereditas, in qua cohaeredes Christi sumus, non minuitur multitudine filiorum, nec fit angustior numerositate cohaeredum: sed tanta est multis, quanta paucis; tanta singulis, quan
Abbreviated transcription (Latin):
impietas aboleuerat: nam remanse¬
rat utiq id qͦd anuna hominis nͥ rati¬
onalis ẽẽ ñ potest : ita etiã ibi lex dei
non eromĩ parte deleta ꝑ iniusticiã
ꝓfecto sc̃bit᷑ renouata ꝑ grãm. Nec
istam inscͥptionem quȩ iustificatio ẽ.
potãt efficere in uideis lex in tabulis
seripta. s solam pͣuaricationẽ. Nam
& ipsi homines erant. & uis illa nat᷑e
inerat eis. qua legituum aliquid
animal rationale & sentit & facit. d
pietas quȩ inaliam uitam transfert
beatam & ęcernam. legem habet ĩma¬
culatam conuertentem animas.
ut ex illo lumine tenouent᷑. fiat q
in eis. signatum ẽ suꝑ nos lum̃ uultus
tui dnẽ. Unide auersi obsolescere meru¬
erunt : reuouari aũ nͥ grã xp̃iana. hoc

Expanded text:
impietas aboleverat; nam remanseimpietas aboleverat; nam remanserat utique id quod anima hominis nisi rationalis esse non potest: ita etiam ibi lex Dei non ex omni parte deleta per injustitiam, profecto scribitur renovata per gratiam. Nec istam inscriptionem, quae justificatio est, poterat efficere in Iudaeis lex in tabulis scripta, sed solam praeuaricationem. nam et ipsi homines erant et uis illa naturae inerat eis, qua legitimum aliquid animal rationale d sentit et facit; sed pietas, quae in aliam uitam transfert beatam et aeternam, legem habet inmaculatam, conuertentem animas. ut ex illo lumine renouentur fiatque in eis: signatum est super nos lumen uultus t u i, dum i n c. unde auersi obsolescere meruerunt; renouari autem nisi gratia c
Abbreviated transcription (Latin):
tiant̃ quo fine fiant. uix inuenumu¬
tur quȩ iusticie debitam laudẽ dist̃¬
sionem ue merrant: uedũtam̃ qr
ñ usꝙ adeo in anpila humana im¬
go ai t̾renorui Atinm labe
decrita ẽ. ut nulla in ea uelut liniam̃ta
extrema remanserint. unde merito dici
possit etiam in ipsa impietate uitȩ
suȩ facere aliqua legis uel sapere: si hoc
ẽ qͦa dictum ẽ qr gentes que legem ñ
habent. hoc ẽ legem dĩ uat̾alit᷑ quȩ le¬
gis sũt faciũt. ⁊ qr huiusmodi homi
nes ipsi sͥ sut lex. & scͥptum opus legis
habent in cordibus suis. idẽ ñ omĩuͦi
rentia ũ ꝑt̃babit᷑. qua distat a ueteri
testamentũ nouum. eoqͦd ꝑ nouum
scͥbitur lex dĩ incorde fidelium. quę
ꝑ uetus in tabulis scͥpta ẽ. Hoc enim
illic scͥbitur ꝑ renouationẽ qͦd ñ omĩmͦ
deletum ẽ ꝑ uetustatem. Nam sicut
ipsa imago dĩ renouat᷑ uim̃te creden¬
tium ꝑ testam̃tũ nouum quã ñ penitꝰ

Expanded text:
tiatur, quo fine fiant, uix inueniuntiatur, quo fine fiant, uix inueniuntur quae iustitiae debitam laudem defensionemue mereantur. Verum tamen quia non usque adeo in anima humana imago dei terrenorum affectuum labe detrita est, ut nulla in ea uelut liniamenta extrema remanserint — unde merito dici possit etiam in ipsa impietate uitae suae facere aliqua legis uel sapere, si hoc est quod dictum est, quia gentes quae legem non habent, hoc est legem dei, naturaliter quae legis sunt faciunes ipsi sibi sunt lex, et scriptum opus legis habent in cordibus suis, id est, non omnirentia non perturbabitur, qua distat a Vetere Testamentum Novum, eo quod per Novum scribitur lex Dei in corde fidelium, quae per Vetus in tabulis scripta est. Hoc enim illic scribitur per renovationem, quod non omni modo deletum est per vetustatem. Nam sicut ipsa imago Dei renovatur in mente credentium per Testamentum Novum, quam non penitus
Abbreviated transcription (Latin):
diffundit᷑ caritas quȩ legis ẽ plenituds.
Nec moueat qͦd nat᷑alit eos dirit que
legis sũt facere. non spũ dĩ ñ fide. tĩ gr̃ã
łloc enim agit spõ grẽ ut imaginem
dĩ inqua nat᷑alit᷑ facti sumus restau¬
tet in nob̃. Uitium qͥppe contra natu¬
ram tͣ: quod utiq sanat grã ꝓpt̾̃ quã
dõ dicit᷑. Miserere mei. sana animam
meã. qm̃ peccaui tͥ. ꝓinde naturalit̃
homines quȩ legis sũt facuit. Qui enĩ
hoc non faciut. uitio suo ñ faciunt:
quo uitio ler dĩ c̃ deleta de coidibus.
Ac ꝑ hoc uitio sanato. cum illic scͥbit᷑.
fiunt quȩ legio sũt nat᷑alit᷑. t̃ion quod
ꝑnat᷑am negata sit grã. s potiuo ꝑ gr̃ã
renouato iusticia scribit᷑ quam calpa
colentium quedam tam̃ facta uł legi¬
mus uł nouimus. uł audiumꝰ. que
scđm iusticiȩ regulam. ñ solum uitu¬
pare non possumus. uerum etĩme¬
rito rectiq laudamus: quãqłn si aiscu¬

Expanded text:
diffunditur caritas, quae legis est plenitudo. diffunditur caritas, quae legis est plenitudo. Nec moueat, qoud naturaliter eos dixit quae legis sunt facere, non spiritu dei, non fide, non gratia. hoc enim agit spiritus gratiae, ut imaginem dei, in qua naturaliter facti sumus, instauret in nobis. uitium quippe contra naturam est, quod utique sanat gratia, propter quam deo dicitur: miserere mei, sana ani mam meam, quoniam peccaui tibi. proinde naturaliter homines quae legis sunt faciunt; qui enim hoc non faciunt, uitio suo 11011 faciunt. quo uitio lex dei est deleta de cordibus ac per hoc uitio sanato, cum illic scribitur, fiunt quae legis sunt naturaliter, non quod per naturam negata sit gratia, sed potius per gratiam renouato iustitia scribitur, quam culpa colentium quaedam tamen facta uel legimus uel nouimus uel audiuimus, quae secundum iustitiae regulam non solum uituperare non possumus, uerum etiam merito recteque laudamus — quamquam si discu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uidens. p̃nuntiauit abrahȩ dicẽs.
in semine tuo benedicentur omues
gentes. ut ꝑ hanc ꝓmissionis graĩ
oliuȩ insereretur oleaster. & fierent
fideles gentes filii abrahȩ. in semine
qui ñ accepta in tabulis lege. nondũ¬
q habens ipsam circumcisĩonẽ. cre¬
didit dõ & reputatum ẽ illi ad iusti¬
ciam. Ac sic tale erit hoc qͦd de eiꝰmo¬
di gentibus dirit apłs. quod opꝰ legis
ẽ illud ad choriithios: non in tabuł
lapideis s in tabulis carnalibris. Ita
cium fiunt de domo istł. cũ p̃putiũ
eaum incircumcisionẽ deputat᷑. coqͦd
iusticiam legis non p̃cisione carn
ostendũt. s cordis caritate custodiũt.
Qm̃ il p̃putium iusticias legis custodi¬
at: nonne p̃putium eiꝰ inquit in cir¬
cũcisionem deputabit᷑ : & ꝓptc̃a in
domo uerustł in quo cdolus ñ t̃ par¬
ticipes sunt testamenti noui q dat
ds̃ leges in mentẽs eoꝵ. & in cordibus
ipsoꝵ scͥptas cligito suo spu scõ. quo ibi

Expanded text:
iavit Abrahae, dicens, In semine tuo benedicentur omnes gentes: ut per hanc promissionis gratiam olivae insereretur oleaster, et fierent fideles Gentes filii Abrahae in semine Afidem, qui non accepta in tabulis lege, nondumque habens ipsam circumcisionem, credidit Deo, et deputatum est illi ad justitiam . Ac sic tale erit hoc quod de ejusmodi Gentibus dixit Apostolus, quod opus legis est illud ad Corinthios, non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus . Ita enim fiunt de domo Israel, cum praeputium eorum in circumcisionem deputatur, eo quod justitiam legis non praecisione carnis ostendunt, sed cordis charitate custodiunt: quoniam si praeputium iustitias legis custodiat, nonne praeputium eius, inquit, in circumcisionem deputabitur? et propterea in domo ueri Israhel, in quo dolus non est, participes sunt testamenti noui, quia dat deus leges in mentem ipsorum et in cordibus eorum scribit eas digito suo, spiritu sancto, quo ibi
Abbreviated transcription (Latin):
s factores legis iustificabunt᷑. continuo
subiecit de his qui legen ñ habentes
naturalit̾ quȩ legis sunt faciunt.:¬
si non illi sũt intelligendi qͥ ꝑtinent
ad grãm mediatoris. s illi potiꝰ. qui
Icum dm̃ uerum uera pietate ñ colãt.
habent tam̃ quedam oꝑa bona in uita
impia : Anforte hoc ipso ꝓbandum
credidit. qͦd supra dixerat. qr ñ ẽ ꝑso¬
narum acceptio apud dñi: & qͦd pꝰea
dixit. q non iudeoꝵ ͤ dõ tantũ s & gẽ
tiũ: qͦd quantulac̃q legis oꝑa natura¬
lit̾̃ insita ñ inuenirent᷑ ieis qͥ legẽ
ñ acceꝑunt. ił ex reliquiis imaginis
dĩ. qͣn non contẽpnit. cum un eum
credunt apua quẽ ñ ẽ acceptio ꝑso

Expanded text:
sed factores legis iustificabuntur, continuo sed factores legis iustificabuntur, continuo subiecit de his, qui legem non habentes naturaliter quae legis sunt faciunt,si non illi sunt intellegendi, qui pertinent ad gratiam mediatoris, sed illi potius, qui cum deum uerum uera pietate non colant, habent tamen quaedam opera bona in uita impia? an forte hoc ipso probandum credidit, quod supra dixerat, quia non est personarum acceptio apud deum, et quod postea dixit, quia nou ludaeorum dtium : quod quantulacumque legis opera naturaliter insita non invenirentur in eis, qui legem non acceperunt, nisi ex reliquiis imaginis Dei; quam non contemnit, cum in eum credunt, apud quem non est acceptio
Abbreviated transcription (Latin):
seme ipsum redemptionẽ ꝓ omĩb A
cuiꝰ grã si alieni sut̃ illi de quib agunꝰ.
qͥ sccđin illum modum de quo suꝑius:
satis diximus naturalit᷑ quȩ legis sũt
faciũt: quid eis ꝓderũt excusantes co¬
gitationes in die qua iudicabit deus
occulta hominũ. nͥ forte ut mitius pu¬
niant᷑ Sicut enim ñ uupediũt auita
et̃na iustuni quedam peccata uenialia.
siue quibꝰ hec uita ũ ducit᷑: sic ad salu¬
tem ȩt̃nam nichil ꝓsunt impio aliqͣ
bona oꝑa sine quib difficillune uita
ciiislike pessimi hominis inuenit᷑.
uerũtam̃ sicut in regno dĩ uelut stel
& in dãpnatione penȩ sempit̃ne. to¬
lerabilius erit sodomȩ. quã altĩ ciui¬
.tati & erunt quidam duplo ampltꝰ
quibusdam gehennȩ filii. Ita nec
illud in iudicio dĩ uacabit. qͦd in ipsa
impietate dãpnabili magis alius alio
minus ue peccauerit. Quid gͦ hunc
apłs efficere uoluit. qͦd iac tantiam
cohibens iudeorum. cum dixisset.
ñ auditores legis iusti sũt apud dm̃.

Expanded text:
semet ipsum redemptionem pro omnibus. a cuius gratia si alieni sunt illi de quibus agimus, qui secundum illum modum, de quo superius satis diximus, naturaliter quae legis sunt faciunt, quid eis proderunt excusantes cogitationes in die, qua iudicabit deus occulta hominum. nisi forte ut mitius puniantur? sicut enim non inpediunt a uita aeterna iustum quaedam peccata uenialia, sine quibus haec uita non ducitur, sic ad salutem aeternam nihil prosunt impio aliqua bona opera, sine quibus difficillime uita cuiuslibet pessimi hominis inuenitur. uerum tamen sicut in reget in damnatione poenae sempiternae tolerabilius erit Sodomae quam alteri ciuitati et erunt quidam duplo amplius quibusdam gehennae filii. ita nec illud in iudicio dei uaeabit, quod in ipsa impietate damnabili magis alius alio minusue peccauerit. Quid ergo hinc apostolus efficere uoluit, quod iactantiam cohibens ludaeorum, cum dixisset: non auditores legis insti sunt apud deum,
Abbreviated transcription (Latin):
cinde ostendit gentes ex fĩde
apphendisse iusticiam: ĩsrł
autem ideo ñ app̃hendisse. qr non
ex fide. s tãquã ex oꝑibꝰ. fides enim
habet qͦd aliquanto pꝰ dicit: qm̃
omĩs qͥ inuocauerit nom̃ dñi. sal¬
uus erit. Ad quam salutẽ ꝑtinet.
ex dõ sit. non ex nobis. Ppt̃ qͦd de
illis qͥ non ex fide. s tãquã ex oꝑibꝰ
offenderũt in lapidem offensio¬
nis. sequit᷑ & dicit. fr̃s bona qͥde¬
uoluntas cordis mei. & dep̃catio
ad dm̃ fit ꝓ illis in salutem. Testi

Expanded text:
inde ostendit Gentes ex fide apprehendisse justitiam: Israel autem ideo non apprehendisse, quia non ex fide, sed tanquam ex operibus. Fides enim habet, quod aliquando post dicit: Quonium omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus erit. Ad quam salutem pertinet, ex Deo sint, non ex nobis. Propter quod, de illis qui non ex fide, sed tanquam ex operibus offenderunt in lapidem offensionis, sequitur, et dicit: Fratres, bona voluntas quidem cordis mei, et deprecatio ad Deum pro illis in salutem: test
Abbreviated transcription (Latin):
uita querenda ẽ. hȩc ad nõ dõ pe¬
tencla. Quid sit beatum eẽ amultis mł¬
tassnt clisputata. S nos act multos et
act multa ut quid imus. Breuit᷑ inscͥp¬
tura dĩ ueracit̃q dictum .t̃. Deatus po¬
pultis cuius ctñs ds̃ ipsius. Inipsopopło
ut simus. atq ad eum contemplantũ
et cum co sine fine uiuenctum ꝑuenire
possimus stnis p̃cepti ẽ. caritas cde carde
puro et conscientiabona et ade ñ ficta
In eisclem tribus ꝓ conscientia bona spes
postia . c̃. fĩcdisg et spes et caritas ad cdm̃
ꝑcducunt orantem. hoc ẽ creclentemo spe¬
rantem clesclerantem. et que petat a
ctno inctominica oratione consicleran¬

Expanded text:
uita quaerenda est, haec a domino deo petenda. quid sit beatum esse, a multis multa sunt disputata; sed nos ad multos et ad multa ut quid imus? breuiter in scriptura dei ueraciterque dictum est: Beatus populus, cuius est dominus deus ipsius. in ipso populo ut simus atque ad eum contemplandum et cum eo sine fine uiuendum peruenire possimus, finis praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. in eisdem tribus pro conscientia bona spes posita est. fides ergo et spes et caritas ad deum perducunt orantem, hoc est credentem, sperantem, desiderantem et, quae petat a domino in dominica oratione, consideran
Abbreviated transcription (Latin):
de mundo inqͥt ec̃tis:: mũdꝰ
qͥd suum erat diligeret. Uniũss
utiq hoc dicit eocłe : quam pler̃p
ipiãm etiam. mundi nomine ap¬
mundũ recõcilians sͥ. Itẽ ꝙ illud.
Non enim uenit filius hominis¬

Expanded text:
de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret . » Universae utique hoc dicit Ecclesiae, quam plerumque etiam ipsam mundi nomine apmundum reconcilians sibi . » Itemque illud: « Non venit
Abbreviated transcription (Latin):
Totus gͦ mundꝰ eccła. ẽ : & totus
mundus odit eccłam. Mundus
gͥ odit mundũ : inimicus recon¬
ciliatũ. dap̃natus saluatũ. inqͥnatꝰ
mundatũ. S iste mundꝰ quẽ ds̃
omẽ donatur. de mundo. ẽ. electus
inumico. dap̃nato. cõtaminato.
Ex eadem qͥꝑpe massa. quȩ tota in
adam perist. fiunt uasa miscdie.
in quib . ẽ. mundus ꝑtinẽs ad recõ¬
ciliationẽ : quẽ mundꝰ odit ex eade
massa ꝑtinẽs ad uasa irȩ. quȩ ꝑfecꝰ¬
ta st̃ in ꝑditionem. Demq cum
dirisset si de mundo eẽtis. mundꝰ
qͦd suum erat diligeret : continuo
subiecit. Quia uͦ de mundo non
estis. s ego elegi uos de mundo: ꝑꝑ¬
terta odit uos mundꝰ. Gͦ & ipsĩ
inde crantrunde ut non eẽntie
gratuita. hoc .ẽ. uera grã. Qui .it.
de mundo mundũ elegit. fecit
qͦd eligeret ñ uruenit. qr reliquie ꝑ
electionem grẽ saluȩ facte sut. Si aũ
grã inqͥt. iam non ex oꝑib. Alioquin

Expanded text:
Totus mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum. Sed iste mundus quem Deus e donatur, de mundo electus est inimico, damnato, contaminato. Ex eadem quippe massa quae tota in Adam periit, fiunt vasa misericordiae, in quibus est mundus pertinens ad reconciliationem, quem mundus odit ex eadem massa pertinens ad vasa irae, quae perfecta sunt in perditionem . Denique cum dixisset: Si de mundo essetis, mundus quod suum esset diligeret, continuo subjecit: Quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus. Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, a: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non invenit: quia reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Si autem gratia, inquit, jam no
Abbreviated transcription (Latin):
nomo boni aliquid uelle: nͥ adiuue¬
tur ab eo qͥ malum non potest uelle.
Liberos dicimus ad faciencta oꝑa pi¬
ctatis eos quibus cticit apło. Nunc
autẽ liberati apeccato. seruiaũ factidõ.
habetis fructum urm inscĩficationem
finemuͦ uitam xt̃nami hunc inscĩfica¬
tionem fructum. qͥ fructus ꝓculdubio
caritas. ẽ. atq oꝑa citis nullomͦ habere
loquebat᷑ magister ct̃. quando palim¬
tily iise manentib dicebat : sine me
nichil potestis facere. Uncde a ipsam
uitam ef̃nam. que cerit mertesẽ. bo¬
norum oꝑum: grãm cdĩ appellat aphꝰ.

Expanded text:
homo boni aliquid velle, nisi adjuvehomo boni aliquid velle, nisi adjuvetur ab eo qui malum non potest velle. Liberos autem dicimus ad facienda opera pietatis, eos quibus dicit Apostolus. « Nunc autem liberati a peccato, servi autem facti Deo, habetis fructum vestrum in sanctificationem; finem vero vitam aeternam. » Hunc in sanctificationem fructum, qui fructus procul dubio charitas est, atque opera ejus, nullo modo habere loquebatur magister Deus; quando palmitibus in se manentibus dicebat. « Sine me nihil potestis facere . Unde et ipsam vitam aeternam, quae certe merces est bonorum operum, grati
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ ipsum pereut marim s
qͥ cum delectatione peccant iamore
peccati & eis placet qͦl cis libit. Uncle
& apłs cum essitis inqͥt serui peccati.
liberi funtis iustitis. Ecce ostenctaut᷑.
etiam peccato minimc poruisse nisi
alia libertate serutre. Liberigͦ auisti¬
tia non sunt : uͥ arbitͥo libertatis. li¬
saluatoris. Propt᷑ qͦd admirabilis cdoc¬
toi etiam uerba ipsa cliscreuit. Cum enĩ
seruiessetis inqͥt peccati liberi fuistis
iusticiȩ. Quẽ gͦ tunc fructum habuistis.
m his in quib nnc crubescitis. Nam
finis illorum mors. ẽ. Nunc gͦ liberati
apeccato. serui autem factidõ. habetis
fructum utm inscificationẽ. finemiuͦ.
uitam ȩt̃nam. Liberos dicit iusticię.
non liberatos. Apeccato aũ non liberos.
ne sbi hoc tribuerent. s uigilantissi¬
me maluit dicere liberatos. restrens
hoc adillam dñi sententiam. Si tios filiꝰ
liberauerit: tunc uere liberi eritis. S¬
qr cdelectat᷑ malis. ideo libera inbonis
non. ẽ: qr liberata notẽ. Nec potest

Expanded text:
ut per ipsum peccent maxime omnes, qui cum delectatione peccant et amore peccati et hoc eis placet quod eos libet. unde et apostolus: cum essetis, inquit, serui peccati, liberi fuistis iustitiae. ecce ostenduntur etiam peccato minime potuisse nisi alia libertate seruire. liberi ergo a iustitia non sunt nisi arbitrio uoluntatis; lisaluatoris. propter quod ammirabilis doctor etiam uerba ipsa disereuit: cum enim serui essetis, inquit, peccati, liberi fuistis iustitiae. quem ergo tunc fructum habuistis in his, in quibus nunc erubescitis? nam finis illorum mors est. nunc autem liberati a peccato, sefructum vestrum in sanctificationem, finem vero vitam aeternam . Liberos dixit justitiae, non liberatos: a peccato autem non liberos, ne sibi hoc tribuerent; sed vigilantissime maluit dicere liberatos, referens hoc ad illam Domini sententiam, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis. quia delectatur malis, ideo libera in bonis non est, quia liberata non est. Nec potest
Abbreviated transcription (Latin):
ei peccata multa. qm̃ cdilexit multum.¬
fiat legis plenitudo. non ꝑuires arbi
.ẽ nobis. Ut quẽ admodum regnauit
peccatum in mortem. sic & grã regnet
actmoctum regnauit peccatum in moi¬
tem. non ait punum hominem. aut
pͥmum hominem. aut ꝑ adam. qr iam
ctirerat. lex subinitrauit ut habunda¬
ret delictum. quȩ habundantia non
ꝑtinet ad pͥmi hominis ꝓpagniẽ. s ad
conuersationis humanę p̃uaricationẽ.
quȩ illi umi delicto quo solo obstricti te¬
uent᷑ uifautes. iam ui maiorib eratib
ex habundantia nuquitatis acdiecta
.ẽ. S qm̃ hoc totum etiam qͦd ñ ꝑtina
actillius utius delicti originem tam̃
idonea ẽ. soluere grã saluatoris. łcdeo
cum ctirisset. sic & grã regnet ꝑ tustici¬
am inuitam et̃nam. addicdit. ꝑ iħ̾m
xp̃m dñm nr̃m. Nullius argum̃ta¬
tiones contrabec apostolica uerba.
loqui debennus: quanto ipsi ꝓse loqui

Expanded text:
ur peccata multa, qur peccata multa, qfiat legis plenitudo, non per vires arbitm qui datur nobis, « ut quemadmodum regnavit peccatum in mortem, sic et gratia regnet admodum regnavit peccatum in mortem, non ait, per unum hominem, aut primum hominem, aut per Adam, quia jam dixerat, « Lex subintravit, ut abundaret delictum; » quae abundantia non pertinet ad primi hominis propaginem sed ad conuersationis humanae praeuaricationem, quae illi uni delicto. quo solo obstricti tenentur infantes, iam in maioribus aetatibus ex abundantia iniquitatis adiecta est. sed quoniam hoc totum. etiam quod non pertinet ad illius unius delicti originem, tamen idonea est soluere gratia saluatoris, ideo, cum dixisset: Sic et gratia regnet per iustitiam in uitam aeternam. addidit: Per m nostrum. Nullius itaque argumentationes contra haec apostolica uerba prolatae loqui debemus, quanto ipsi pro se loqui
Abbreviated transcription (Latin):
cati ⁊ moitis de qua dicit᷑. Uideo aliã
legem in menbris meis reptignantẽ
legi mentis meȩ ⁊ cerera. Que tam̃ nͥ ma¬
la postea consuetudine roboretut. sacilius
iuncit᷑. non tamen sine grã dł. Lege auit̃
alia p̃uaricata que. ẽ inusu ratioras ani¬
mȩ rationalis in etate hominis iam rati¬
one utentis. p̃uaricatores stunt omẽs pec¬
catoes tͣix. Pͣtaricata gͦ lege etiam illa
quȩ cdata ẽ. ꝑ moꝵsen : multo amplius
habundat delictum. lex gͦ subiutra¬
uit ut habundaret cdelictum. siue
cum homines negligunt qͦd ds̃ iubet.
siue cum de uiribus suis p̃sumentes
actuitorum grẽ non implorant. & ad¬
dunt infirmitati supbiam. sũ autẽ
uocatione diuina intelligunt cui fit in¬
gemiscendum. & inuocant eum in quem
creduit. recte cdicentes. miserete mei dõ
secundum magnam miscdiam tiam. Et.
illum ertenderit. ⁊ sic ingemuerit. fiet
qͦd subdit᷑. Ubi aũ habuntauit delictũ.
suꝑhabundauit grã. Et. cdimitiunt᷑¬

Expanded text:
qua dicitur: « Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, » etc. Quae tamen nisi mala postea consuetudine roboretur, facilius vincitur, non tamen sine gratia Dei. Lege autem alia praevaricata, quae est in usu rationis animae rationalis, in aetate hominis jam ratione utentis, praevaricatores fiunt omnes peccatores terrae. Praevaricata ergo lege etiam illa quae data est per Moysen, multo amplius abundat delictum. « Lex ergo subintravit, ut abundaret delictum, » sive cum homines negligunt quod Deus jubet, sive cum de viribus suis praesumentes adjutorium gratiae non implorant, et addunt infirmitati superbiam. Cum autem vocatione divina intelligunt cui sit ingemiscendum, et invocant eum in quem credunt, recte dicentes: « Miserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam ; » eillum extenderit, et sic ingemuerit, fiet quod subditur: « Ubi autem abundavit delictum, superabundavit gratia, » et dimittunt
Abbreviated transcription (Latin):
inmorte ipsitis baptirati sumitis. Et icdo̾
dictiu .ẽ: ut ꝓbaretur. mortuos nos eẽ
peccato. Cui aũ peccato paruuli renas¬
cencdo moriunt᷑: uͥ qͦd nascencdo trare¬
tut Ac ꝓ hoc etiam actipsos ꝑtinet.

Expanded text:
in morte ipsius baptizati sumus, et ideo dictum est, ut probaretur mortuos nos esse peccato. Cui autem peccato parvuli renascendo moriuntur, nisi quod nascendo traxerunt? Ac per hoc etiam ad ipsos pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
cato: ut grã habuncdet. Direrat enim
suꝑus. uͥ enim habundauit peccatũ
suphabundauit grã : & ideo questionẽ
dͥ ipse ꝓposuit. utrum ꝓpt̾ habunclani¬
tiam gex̃ consequendam inpeocato fĩt
ꝑmanenctum. s responcdit. absit. atq
subiecit. Si cnim mortui sumus ꝑegca¬
to᷑ quomodo uiuemus ineoꝰ Nichã
cdici potuit breuius & melius. Quid
enim nobis grã cniͣ utilius confeit in
hoc p̾semi scło mabigno᷑. ił ut moriam̃

Expanded text:
t? Dixerat enim superius, Ubi, enim abundavit peccatum, superabundavit gratia . Et ideo quaestionem sibi ipse proposuit, utrum propter abundantiam gratiae consequendam in peccato sit permanendum. Sed respondit, Absit: atque bsit. si enim mortui sumus peccato, quomodo uiuemus in eo? nihil dici potuit breuius et melius. quid enim nobis gratia dei utilius confert in hoc praesenti saeculo maligno, nisi ut moriamur
Abbreviated transcription (Latin):
dẽp̃nationẽ. hunc ad iustificationem.
cum tanto pꝰ adam uenerit ⁊p̃ouicar¬
ne. uit sciamus antiquos iustos c̾tiam.¬
qͥcũq ec̃ potuerũt. non nͥ ꝑ eaudem
sidem liberatos ꝑ quam liberamut
n nos ficdem sciliea incarnationis xpͣi
quȩ illis p̃mintiabat̃ sic̃ ⁊ nobis ad¬
nuntiat. Ileo hic apm hominẽ cticit.
cumsit ⁊ tõ: ne quuis cristimet anti
ꝑfidem incarnationis eius. qua ⁊ homo
habundaret cdelictumn. iam non ꝑtin&
ad illud delictum. qͦd tralit᷑ ex adam.
de quo suꝑius dicebat. mors regnauit
ꝑ unum. legem qͥpe siue naturalẽ intel¬
ligamus quȩ in eorum apparet etatibus
qui iam ratione uti possut. siue cõscͥp¬
tam quȩ cdata. ẽ ꝑ moꝑsen qi nec potuit¬
ipsa uiuificare ⁊ liberare alege petcati
⁊ mortis quȩ tracta ẽ. ab adam s mna¬
gis addidit p̃uaricationis augm̃tũ.

Expanded text:
demnationem, hunc ad iustificationem, cum tanto post Adam uenerit Christus in carne, ut sciamus antiquos iustos, quicumque esse potuerunt, non nisi per eandem fidem liberatos, per quam liberamur et nos, fiquae illis praenuntiabatur, sicut nobis adnuntiatur. ideo hic Christum hominem dicit, cum sit et deus, ne quis existimet antiqper fidem incarnationis eius, qua et homo abundaret delictum, iam non pertinet ad illud delictum, quod trahitur ex Adam, de quo superius dicebat: Mors regnauit per unum; legem quippe siue naturalem intellegamus, quae in eorum apparet aetatibus, qui iam ratione uti possunt, siue conscriptam, quae data est per Moysen, quia nec ipsa potuit uiuificare et liberare a lege peccati et mortis, quae tracta est ex Adam, sed magis addidit praeuaricationis augmenta;
Abbreviated transcription (Latin):
Icredunt resurrerisse xp̃m. Nam
martuũ & paganꝰ credit. Hoc tͥ
ꝓ crimine obicit : qi in mortuũ
credidisti. Quȩ gͥ laus tuaͦ ¶te
si confessus fueris qr cum ds̃ tradi¬
dit occidendum. s qr eũ ds̃ suscita¬
uit amortuis. si confessus fueris
tc̃ saluus eris. Corde enĩ credit᷑ ad
iusticiam: ore aũ confessio fit ad
salutem. Quare gͦ credimꝰ & mor¬
tuũ: Quia credere eum resur¬
rexisse ñ possumꝰ : nͥ pͥus mortuũ
fuisse credamꝰ. Qͥs enĩ resurgit.
nͥ mortuus fuerit. Quis exꝑgi

Expanded text:
am mortuum et paganus credit; et hoc tibi pro crimine objicit, quia in mortuum credidisti. Quae igitur laus tua? CredSi confessus fueris quia Deus eum tradidit occidendum; sed, «quia eum Deus suscitavit a mortuis si confessus fueris,» tunc «salvus eris. Corde enim creditur ad justitiam; ore autem confessio fit ad salutem» . Quare autem credimus et mortuum? Quia credere eum resurrexisse non possumus, nisi prius mortuum fuisse credamus. Quis enim resurgit, nisi mortuus fuerit? quis ex
Abbreviated transcription (Latin):
Iratio quicquid impettat eui¬
dent̃ ostencit donum dĩcẽ: ne honto eni¬
stimet a seiplõ eẽ. Quod si in potestate
haberetur: nonutiq posceritur. Uuerũ
tam̃ ne saltum oiationis putarent᷑ p̃ce¬
Idere merita. quib ñ gratuita darittir
grã s iam nec grã eẽt qr debita reddete:¬
tur: etiami ipsa oratio int̃ grẽ munera
reperit᷑. Quid ciim oremus ait doctor
gentiuui. sic̃ oparta nescunus: s ipse
bilib. Quid t̃ aũ uñpellit: nͥ int̃ pella¬
re nos facit: Indigentis enim certissi¬
mũ indicium ẽ. int̃pellare gemitib.
Nullius aũ tei cẽ indigentem. fas. est
int̃pellandi ⁊ gemendi inspirat affictũ.
Hamũ eẽ intelligenctum spm̃nrm̃¬

Expanded text:
ratio. quicquid impetrat, euidenter ostendit donum dei esse. ne homo existimet a se ipso sibi esse, quod si in potestate haberetur, non utique posceretur. uerum tamen ne saltem orationis putentur praecedere merita, quibus non gratuita daretur gratia — sed iam nec gratia esset, quia debita redderetur —, etiam ipsa oratio inter gratiae munera reperitur. quid enim oremus, ait doctor gentium, sicut oportet, nescimus; sed ipse bilibus. quid est aure nos facit? Indigentis enim certissimum indicium est interpellare gemitibus. Nullius autem rei esse indigentem fas est interpellandi et gemendi inspirat affectum; Nam non esse intelligendum spir
Abbreviated transcription (Latin):
icdeo crimen .ẽ. etiam omẽ peccatum.
Itaq scõrum hominum uitam quãctiu
in hac morte uiuitur. inueniri posse
clicimus sine crimmine. Peccatũ aũ si
ctirerimus qi non habemus ait tantꝰ
apls. nos ipsos seducimus. ⁊ ueritas in
nobis ñ ẽ. S neq de ipsis criminibus
quãlibet magnis remittencdis in scã¬

Expanded text:
 est omne peccatum. Itaque sanctorum hominum vitam, quandiu in hac morte vivitur, inveniri posse dicimus sine crimine. Peccatum autem si dixerimus quia non habemus, ait sanctus Apostolus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est . Sed neque de ipsis criminibus, quamlibet magnis, remittendis in sa
Abbreviated transcription (Latin):
ilio dicente. sct
n nc̃ clarifica me tu pat᷑ apud temet¬
psũm claritate quã habui pͥusquã mundus
eẽt apud te intelligamꝰ p̃destinationẽ cla¬
ritatis humanȩ quȩ in illo ẽnature: ex mor¬
tali immortalis apud patrẽ future. ⁊ hoc
iani p̃destinando factũ fuisse anteꝗͣ mundꝰ
eẽt: qͦd imundo etiam suo tempore fier&.
Si enĩ de nob dirit apłs. sic̃ edegit nos in ip¬
so ante mundi constitutionẽ: cur abhor¬
rere putat᷑ auero. si tũc patͣ caput nt̃m
glorificauit. quando nos in ipso ut m̃bra
eiꝰ cẽmus elegit. Sidenĩ nosolecbi qͦͦu pse
clarificatus: qr pͥusquã mundus cẽti nec nos
eramꝰ. nec ipse mediator di ⁊ hominũ hono

Expanded text:
ilio dicente, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te, intelligamus praedestinationem claritatis humanae quae in illo est naturae, ex mortali immortalis apud Patrem futurae; et hoc jam praedestinando factum fuisse antequam mundus esset, quod in mundo etiam suo tempore fieret. Si enim de nobis dixit Apostolus, Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem ; cur abhorrere putatur a vero, si tunc Pater caput nostrum glorificavit, quando nos in ipso, ut membra ejus essemus, elegit? Sic enim nos electi, quomodo ipse clarificatus; quia priusquam mundus esset, nec nos eramus, nec ipse mediator Dei et hominum homo
Abbreviated transcription (Latin):
sum p̃destinatũ dicere formidabimꝰ.: qr
de nob̃ tantũ ut efficiamur conformes
imagniis eiꝰ hoc dicisse uidet᷑ apłs. Esi¬
filium dĩ negaturus ẽ p̃destinatũ: qͥ
eũ negare hominẽ ñ pot̃. Recte qͥppe
dicit᷑ ñ p̃destinatus. scđm id qͦd ẽ u̾biun dĩ :¬
ds̃ apud dm̃. Utquid enim p̃destinaret᷑. ⁊
cũ iameẽt qđ erat sine initio sine t̾mino
sempit̾nus : Illud aũ p̃destinandũ erat. qͦd
nundũ erat: ut sic suo tempore fiera. quẽ¬
admodũ ante omĩa temꝑa p̃destinatilm
erat ut fier&. Quisqͥ gͥ di filium p̾desti¬
natũ negat : hũc eundt̃ filiũ hominis ne¬
gat. S ꝓpt̾ contentiosos etiã hinc audi¬
amus apłm. in suarũ erordio litterarum

Expanded text:
sum praedestinatum dicere formidabimus, quia de nobis tantum ut efficiamur conformes imaginis ejus, hoc dixisse videtur ApostoluFilium Dei negaturus est praedestinatum, qui eum negare hominem non potest. Recte quippe dicitur non praedestinatus secundum id quod est Verbum Dei, Deus apud Deum. Utquid enim praedestinaretur, cum jam esset quod erat, sine initio, sine termino sempiternus? Illud autem praedestinandum erat, quod nondum erat, ut sic suo tempore fieret, quemadmodum ante omnia tempora praedestinatum erat ut fieret. Quisquis igitur Dei Filium praedestinatum negat, hunc eumdem filium hominis negat. Sed propter contentiosos etiam hinc audiamus Apostolum in suarum exordio Litterarum.
Abbreviated transcription (Latin):
uit. ut multitudine incõꝑabili
plures sint. quã qͦs in sui regni glo¬
riam. filios ꝓmisuionis p̃destinare
dignatus. ẽ. ut etiam ipsã reiecto¬
rum multitudine ostenderetur.
quã nullius mom̃ti sit ap̃ dm̃ ui¬
stum. quantalib& numerositas
iustissime dãpnatorum : atq ut
hinc qͦq intelligant qͥ ex ipsa dãp¬
natione redimunt᷑. hoc fuisse de¬
bitum masse illi uniũsȩ. qͦd tã
magnȩ parti eius redditũ cerne¬
rent. non solũ ineis qͥ originali pec¬
cato. multa addunt malȩ uolun¬
tatis arbitrio. uerum ctiã in tam
multis paruulis. qͥ tantũmꝰ uin¬
culo peccati originalis obstricti.
sine grã mediatoris ex hac luce ra¬
piuntur. Tota qͥppe ista massa
iuste dap̃nationis reciperet debi¬
tum : nͥ ex ea faceret. ñ solũ fistꝰ
s etiã misericors figulus aliauasa
inhonorem. scd̃m gram. ñ scdm de¬
bitum : dũ & paruulis subuenit
quorum nulla merita dici posit̃.

Expanded text:
uit. ut multitudine incomparabili uit. ut multitudine incomparabili plures sint eis, quos in sui regni gloriam filios promissionis praedestinare dignatus est, ut etiam ipsa reiectorum multitudine ostenderetur, quam nullius momenti sit apud deum iustum quantalibet numerositas iustissime damnatorum. atque ut hinc quoque intellegant, qui ex ipsa damnatione redimuntur. hoc fuisse debitum massae illi uniuersae, quod tam magnae parti eius redditum cernerent non solum in eis. qui originali peccato multa addunt malae uoluntatis arbitrio. uerum etiam in tam multis paruulis, qui tantum modo uinculo peccati originalis obstricti sine gratia mediatoris ex hac luce rapiuntur. tota quippe ista massa lustae damnationis reciperet debitum. nisi ei ea faceret non solum iustus sed etiam misericors figulus alia uasa in honorem secundum gratiam non secundum debitum, dum et paruulis subuenit. quorum nulla merita dici possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
me apparet in paruulis. de qͥbꝰ cũ
in illa tenera etate finientes. in et̃
pot̃. qͦd libero discernunt᷑ arbitrio
ab aliis infantib. qͥ sine hac grã in
ipsuis masse dãpnatione morum¬
tur. Si aũ hii soli crearentur exa¬
malo alis nonlines nascerent᷑. late¬
ret olueficiũ qͦd donaretur indig¬
nis  qi nullis ex eade dãpnabili
stirpe uenientib debitũ supplici¬
um reddcretur. Cum uͦ attulit
in multa patientia. uasa irx̧. quȩ
ꝑfecta sũt in ꝑditionẽ. ñ solum
ostendit iram. & demonstrauit
potentiã suã. tedibendo uindictã.
& bene utendo malis. s etiã notas
fecit diuitias głe sux inuasa mi¬
scdiȩ. Ita enim qͥd ⁊ͥ p̃stetur. discit
gratis ustificatꝰ. dũ ñ suo merito.
s gła largissimȩ dĩ miscdiȩ discer¬
nitur a dãpnato. cum qͦ eadem ui-¬
sticia fuerat & ipsẽ dãpnandus.
Tam multos aũ creando nasci uolu¬
it. qͦs ad suam grãm ñ ꝑtinere p̃sci¬

Expanded text:
me apparet in parvulis, de quibus cume apparet in parvulis, de quibus cuin illa tenera aetate finientes, in aeteon potest quod libero discernuntur arbitrio ab aliis infantibus, qui sine hac gratia in ipsius massae damnatione moriuntur. Si autem hi soli crearentur ex Anulli alii homines nascerentur, lateret beneficium, quod donaretur indignis. Quia nullis ex eadem damnabili stirpe venientibus debitum supplicium redderetur, cum vero « attulit in multa patientia uasa irae. quae perfecta sunt in perditionem, non solum ostendit iram et demonstrauit potentiam suam redhibendo uindictam et bene utendo non bonis, sed etiam notas fecit diuitias gloriae suae in nasa misericordiae. ita enim, quid sibi praestetur. discit gratis iustificatus, dum non suo merito sed gloria largissimae dei misericordiae discernitur a damnato, cum quo eadem iustitia, fuerat et ipse damnandus. Tam multos autem oreando nasci uoluit, quos ad suam gratiam non pertinere praesci