comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Pretextat᷑ assuritanꝰ ep̃s subscripsi.
Maximianꝰ stabatensis ep̃s subscripsi.
Datianꝰ camacetensis ep̃s subscripsi.
Donatꝰ fissianensis ep̃s subscripsi
Theodorus usulensis ep̃s subscripsi.
Uictorianꝰ iubente collega agnosio ep̃s
subscripsi. Donatꝰ cebresutanꝰ ep̃s subscripsi.
Natalicus telensis ep̃s subscripsi.
Põponius macrianensis ep̃s subscripsi.
Pancratius balianensis ep̃s subscripsi.
Ianuarius aquenensis ep̃s subscripsi.
Secundus iaconnianensis ep̃s subscripsi.
Paschasius a uico augusti ep̃s subscripsi.
Creso coniusticianensis ep̃s subscripsi.
Rogatianꝰ ep̃s subscripsi. Maximianꝰ
erũninensis ep̃s sub seripsi. Benenatꝰ tu¬
gutianensis ep̃s sub seripsi . Ritanꝰ ep̃s
subscripsi. Gauanꝰ tigualensis ep̃s sub.¬
scripsi. Uictorinꝰ leptimaginensis ep̃s
subscripsi. Gontasius benẽfensis ep̃s
fubscripsi. Quintasius capiensis ep̃s
subscripsi. Felicianꝰ musititanꝰ ep̃s sub

Expanded text:
Praetextatus Assuritanus episcopus subscripsi. Maximianus Stabatensis episcopus subscripsi. Datianus Camicetensis episcopus subscripsi. Donatus Fiscianensis episcopus subscripsi. Theodorus Usulensis episcopus subscripsi. Victorianus jubente collega Agnosio episcopo subscripsi. Donatus Cebrisetanus episcopus subscripsi. Natalicus Thelensis episcopus subscripsi, Pomponius Macrianensis episcopus subscripsi, Pancratius Balianensis episcopus subscripsi. Januarius Aquenensis episcopus subscripsi. Secundus Jocundianensis episcopus subscripsi. Pascasius a Vico Augusti episcopus subscripsi. Cresconius Tacianensis episcopus subscripsi. Rogatianus episcopus subscripsi. Maximianus Erumminensis episcopus subscripsi. Benenatus Tugutianensis episcopus subscripsi. Ritanus episcopus subscripsi. Gaianus Tigualensis episcopus subscripsi. Victorinus Leptimagnensis episcopus subscripsi. Guntasius Benefensis episcopus subscripsi. Quintasius Capsensis episcopus subscripsi. Felicianus Mustitanus episcopus
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ isti dicunt. incesta iã est tota pars
donati. Exeant plane numidȩ & dicant:
Ad nos ñ ꝑtinet stilus incestꝰ. nec siquẽ
ad cõmunionẽ tuã admisisti obesse po¬
tuit tã longe positis. Si gͦ uo̾ obesse
ñ uultis qͥ innumidia estis. qđ cartha¬
gine fit. qđ inafrica fit. potuit ol eeꝰ.
uniuerso orbi t̾rarũ: Sẽꝑ unde se de-¬
fendunt. unde se accusant & nos excu¬

Expanded text:
verum isti dicunt, incesta est jam pars verum isti dicunt, incesta est jam pars tota Donati. Exeant plane Numidae; et dicant, Ad nos non pertinet si illos incestos, nescio quos, ad communionem tuam admisisti: obesse potuit tam longe positis? Si ergo vobis obesse non vultis qui in Numidia estis, quod Carthagini fit; quod in Africa fit, potuit obesse universo orbi terrarum? Semper unde se defendunt, inde se accusant, et nos excu
Abbreviated transcription (Latin):
tore. sine teste. ab sentẽ. ac lecto cuban-¬
simili furore cdãnaret. Nã cũ incestos
contralegẽ decretaq om̃iũ sacerdotũ
cõmunioni sc̃ẽ aduingeret. cũq obsisten¬
te maxima parte plebis. etiã seniorũ
nobilissimoꝵ litteris conueniret᷑ ut
ꝑse corrigeret qđ admiserat. sua teme.¬
ritate possessus enĩdare contẽpsit. his
itaq ꝑmoti seniores eccłȩ supradictȩ
ad uniuersũ clerũ litteras legatosq
miser:. quib ñ sine lacrimis dep̃cati ft̃.
ut ad se feruentius ueniremꝰ. quo ꝑpen¬
so libramine intentionib exploratis
existimatio ȩccłȩ purgaret᷑. Ad hanc
ꝓ inde cũ scd̾m memoratorũ litteras
ueniremꝰ: nota sua ille ratione ferue¬
scens. aduentũ nr̃m penitꝰ declinauit.
illi obiciat᷑ scitis. qͥa iã parsdonati ince¬
sta facta. ẽ. Hoc erat in regula quales
fuerint cũ quib fuerit cõmunicatũ. ta¬
les fieriom̃s & uniuersã massã. Itaq si

Expanded text:
tore, sine teste, absentem ac lecto cubantore, sine teste, absentem ac lecto cubansimili furore damnaret. Nam cum incestos contra legem decretaque omnium sacerdotum communioni sanctae adjungeret, cumque obsistente maxima parte plebis, etiam seniorum nobilissimorum litteris conveniretur, ut per se corrigeret quod admiserat, sua temeritate possessus emendare contempsit. His itaque permoti seniores Ecclesiae supra dictae, ad universum chorum litteras legatosque miserunt, quibus non sine lacrymis deprecati sunt ut ad se ferventius veniremus, quo perpenso libramine, intentationibus exploratis, existimatio Ecclesiae purgaretur. Ad hanc proinde cum secundum memoratorum litteras veniremus, nota sua ille ratione fervescens, adventum nostrum penitus declinavit.illi objiciatur scitis, quia pars jam Donati incesta facta est. Hoc erat in regula, Quales fuerint cum quibus fuerit communicatum, tales fieri omnes et universam massam. Itaque si
Abbreviated transcription (Latin):
miani. & ipsa nequitia singularis sic
in se cȩleste iudiciũ ꝓuocauit. ut horũ
criminũ auctorẽ necesse. ẽẽt. penitꝰ am¬
recitauit. Presbiteros supra dictȩ ple¬
bis ad cõmunicationẽ impiȩ conuira¬
tionis impellens: hoc ab eis uelut p̾cario
iuire postulauit. ut ad dãnandos quat.¬
tuor diaconos uiros egregios ac singu¬
larib meritis apꝓbatos maximiãnũ
scilicet. Rogatianũ. Donatũ itẽq Salga¬
In his quattuor erat ille auctor scisma¬
tis. pcidens de fructu fructũ. & ñ se
dolens ab integritate p̾cisũ. Et cum¬
Et incunctant ei ꝓmitterent accõmoda¬
idẽ dixit. Hoc cũ illisegit. illi noluer̃
ei ꝓmittere. sed cacuerunt. Ille ꝑse ipsũ
cogitatũ scelus ñ dubitauit implere.¬
mala pͣsũptione stupe facti cũ silentio
refellissent: ꝑse cogitatũ scelus ñ du-¬
bitauit implere. usq adeo ut in maxi¬
mianũ diaconũ uirũ sicuti omĩb no¬
tũ. ẽ innocentẽ. sine causa. sine accusa¬

Expanded text:
miani, et ipsius nequitia singularis, sic in se coeleste judicium provocavit, ut horum criminum auctorem necesse esset penitus am-- Presbyteros supra dictae plebis ad conjurationem impiae conspirationis impellens, hoc ab eis velut precario jure postulavit, ut ad damnandos quatuor diaconos, viros egregios, ac singularibus meritis approbatos, Maximianum scilicet, Rogatianum, Donatum, itemque SalgaIn his quatuor erat ille auctor schismatis, praecidens de frusto frustum, et non se dolens ab integritate praecisum.-- In Incunctanter ei promitterent accommoda --Hoc cum illis egit: illi noluerunt ei promittere, sed tacuerunt: ille per seipsum cogitatum scelus non dubitavit implere.mala praesumptione stupefacti, cum rem silentio refellissent, per se cogitatum scelus non dubitavit implere, usque adeo ut in Maximianum diaconum, virum, sicut omnibus notum est, innocentem, sine causa, sine accusa
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃os subrogarit. qđ incestos cũ scõꝵ
cõmunionẽ miscuerit. qđ presbiteros
ad coniurationẽ in eadẽ constringe¬
re p̾tẽptarit. qđ fortunatũ prb̃m
incloacã fecerit mitti cũ egrotantib
baptismo succurrisset. qđ cõmunio¬
nẽ demerito prb̃ro ꝑnegauit ut co-¬
geret filiũ abdicare. qđ idẽ presbit̃
obiurgatꝰ sit qd epõs hospicio susce¬
pisset. qđ supradictꝰ primianꝰ multi
tudinẽ miserit quȩ xp̃ĩ anoꝵs domos
euerteret. qđ obsessi sint epi simul &
clerici. & postea ab eiꝰ satellitib lapi¬
dati st̃. qđ in basilica cesi sint seniores
qđ indigne ferrent ad cõmunionẽ
claudianistas admitti. qđ in nocen
tes clericos putauerit condẽnandos.
qđ se nob̃ audiendũ noluerit exhi¬
bere.cũ basilicarũ fores ne ingre¬
derem᷑ multitudine officii int̃¬
cluserit. qđ legatos a nob̾ adse mis¬
sos iniuriose reiecerit. qđ loca mul¬
ta ui pͥmo de hinc auctoritate iu¬¬
diciaria usurpauerit. Et cũ legeret.¬

Expanded text:
os subrogarit: quod incestos cum sanctorum communione miscuerit: quod presbyteros ad conjurationem ineundam constringere pertentarit: quod Fortunatum presbyterum in cloacam fecerit mitti, cum aegrotantibus baptismo succurrisset: quod communionem Demetrio presbytero denegarit, ut cogeret filium abdicare: quod idem presbyter objurgatus sit, quod episcopos hospitio suscepisset: quod supradictus Primiantudinem miserit, quae Christianorum domos everteret; quod obsessi sint episcopi simul et clerici, et postea ab ejus satellitibus lapidati; quod in basilica caesi sint seniores, quod indigne ferrent ad communionem Claudianistas admitti; quod tes clericos putaverit esse condemnandos: quod se 206 nobis audiendum noluerit exhibere, cum basilicarum fores ne ingrederemur, multitudine et officio intercluserit: quod legatos a nobis ad se missos injuriose rejecerit: quod loca multa vi primo, dehinc auctoritate judiciaria usurpaverit: praeter
Abbreviated transcription (Latin):
hensibilis haberet᷑. Propt̾ea itaq talem
eẽ̾. oportet dnĩ sacerdotẽ. ut qđ popłs
ꝓse apud dñm ñ ualuerit: ipse ꝓpopło
mereat᷑ qđ poposcerit impetrare. Quia
scriptũ ẽ. Si peccauerit popłs. orabit
ꝓ eo sacerdos. si autẽ sacerdos peccauerit

Expanded text:
ehensibilis haberetur. Propterea utique talem ehensibilis haberetur. Propterea utique talem esse oportet Domini sacerdotem, ut quod populus pro se apud Deum non valuerit, ipse pro populo mereatur quod poposcerit impetrare: quia scriptum est: si peccaverit populus, orabit pro eo sacerdos: si autem sacerdos peccaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
Saluius. miggin. Proculus. latinꝰ &
cȩteri qͥ inconcilio apud cabarsusi fui¬
mꝰ in dnõ ȩt̾nã salutẽ. Nemo qͥs nesciat
fr̃s dilectissimi de sacerdotib dĩ ñ pro¬
priȩ uoluntatis sed diuinȩ legis im¬
pulsu. tã in reos sententiã dicere. quã
innocentib inflictã iure ab eis ac meri¬
to sũmouere. Nonleui enĩ ꝑiculo sub¬¬
iacebit. quisqͥs aut reo peꝑcerit. aut in¬
nocentẽ conficere ꝑtẽptarit. maxime
cũ scriptũ sit Innocentẽ & iustũ ñ oc¬
cides & purgatione ñ purgabis reũ.
Hoc gͥ edicto legis admoniti: necesse nos
tita seniorũ litteris eiꝰdẽ eccłȩ postu¬
lantib audire. atq discutere sub eo ut
ex planatis om̃ib aut innocentẽ qđ opta¬
bile fuerat purgaremꝰ. aut nocentẽ certe
ostenderemꝰ suis meritis. eẽ. damnatũ.
Optatissimũ enĩ nob̃ fuit. ut plebs scã
carthaginiensis ȩccłȩ. eo se lȩcet᷑ ep̃o
sullimato. qͥ in om̃ia sc̃s. & in nullo rep̃¬

Expanded text:
Salvius, Migginus, Proculus, Latinus et caeteri qui in Concilio apud Cabarsussi fuimus, in Domino aeternam salutem. Nemo est qui nesciat, fratres dilectissimi, de sacerdotibus Domini, non propriae voluntatis, sed divinae legis impulsu, tam in reos sententiam dicere, quam innocentibus inflictam, jure ab eis ac merito submovere. Non levi enim periculo subjacebit, quisquis aut reo pepercerit, aut innocentem conficere pertentarit: maxime cum scriptum sit: innocentem et justum non occides: et purgatione non purgabis reum. Hoc igitur edicto legis admoniti, necesse nos tita, seniorum litteris ejusdem Ecclesiae postulantibus, audire atque discutere sub eo, ut explanatis omnibus aut innocentem, quod optabile fuerat purgaremus, aut nocentem certe ostenderemus suis meritis esse damnatum. Optatissimum enim nobis fuit, ut plebs sancta Carthaginensis Ecclesiae, eo se laeteretur episcopo sublimatam, qui in omnia sanctus, et in nullo repr
Abbreviated transcription (Latin):
Inutrunq uindicatũ. ẽ. Ille . ẽ. gehennȩ
ignib destinatꝰ. iste cȩlesti uoce ꝓstratꝰ
Er̃go & tu quẽ pateris iniquũ. ꝑ ocłos
ctus ms̃ erit. aut ꝑseuerans mecũ ñ erit.

Expanded text:
In utrumque vindicatum est: ille est gehennae In utrumque vindicatum est: ille est gehennae ignibus deputatus, iste coelesti voce prostratus. Ergo et tu quem pateris iniquum, per oculctus, mecum erit; aut perseverans, mecum non erit.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ueniet dies eiꝰ Acerbus uidetur cũ
minat᷑ iusto. nesciens horã sui crastinã.
dñs autẽ uidet & ꝓspicit diemeiꝰ. Quẽ
diem: Quo reddet unicuiq scđm oꝑa
sua. Thesaurizat enĩ sibi irã indie irȩ.¬
& reuelationis iudicii dĩ. sed dñs ꝓspi¬
cit. Tu autẽ ñ ꝓspicis. indicabit tibi
qͥ ꝓspicit. Tudiem iniusti. quo poenas
pensurus. ẽ. ignorabas. Sed qui scit ñ
te celauit. Non parua parsscientiȩ. ẽ.
scienti coniungi. Ille habet oculos cogni¬
tionis. tu habeto credulitatis. Qđ uidet
ds̃ crede tii. Ueniet enĩ dies iniusti. quẽ
ꝓspicit ds̃. Qui. ẽ. diescuiꝰq uindictȩ.
Necesse. ẽ. enĩ ut uindicet᷑ in impiũ. uin¬
dicet᷑ in iniustũ. siue conuertat se. si¬
ue ñ se conuertat. Si enĩ se conuerte¬
rit. hoc ipsũ in illo uindicat᷑ qđ ꝑit
iniquitas. Nonne irrisit dñs. ꝓspiciens
dies iniquoꝵ duoꝵ. & uidȩ tradito¬
ris. & sauli psecutoris: Unius diem
ꝓspexit ad poenã. alterius ad iusticiã

Expanded text:
 veniet dies ejus. Acerbus videtur, cum minatur justo nesciens horam sui crastinam: Dominus autem videt, et prospicit diem ejus. Quem diem? Quo reddet unicuique secundum opera sua . Thesaurizat enim sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Sed Dominus prospicit, tu autem non prospicis; indicavit tibi qui prospicit. Tu diem injusti quo poenas pensurus est ignorabas: sed qui scit, non te celavit. Non parva pars scientiae est, scienti conjungi. Ille habet oculos cognitionis, tu habeto credulitatis. Quod videt Deus, crede tu. Veniet enim dies injusti, quem prospicit Deus. Qui dies? Cujusque vindecesse est enim ut vindicetur in impium, vindicetur in injustum, sive convertat se, sive non se convertat. Si enim se converterit, hoc ipsum in illo vindicatur; quod periit iniquitas. Nonne irrisit Dominus prospiciens dies iniquorum duorum, et Judae traditoris et Sauli persecutoris ? Unius diem prospexit ad poenam, alterius ad justitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
quaq rebelli animo calcitrans in malo
ꝑmansit. ut conducta multitudine
plus. ẽ. Hȩc de ceciliano ñ dixer̃ illi.
alib. basilicarũ ianuas obsedissent.¬
agendi solenniã int̾dicerent facul¬
tatẽ. Hȩc si ep̃m conuenit facere. si
xp̃ĩanꝰ licet admittere. si hoc euangłia
ꝓtestant᷑ ꝓbet aut iudicet quisquis
amator aut assertor ẽ. ueritatis. Hoc¬
enĩ nob̾ inflixit fr̃ aliquando ꝓpri¬
us. qđ nunquã faceret alienꝰ Et cũ le¬
multa. & damnant hominẽ. Sed dã¬
cerdotes dĩ p̃sente spũ scõ hunc eundẽ

Expanded text:
equaque rebelli animo calcitrans, in malo permansit, ut conducta multitudine plus est. Haec de Caeciliano non dixerunt illi: alibus, basilicarum januas obsedissenagendi solemnia interdicerent facultatem. Haec si episcopum convenit facere, si Christianis licet admittere, si hoc Evangelia protestantur, probet aut judicet quisquis amator aut assertor est veritatis. Hocenim nobis inflixit frater aliquando proprius, quod nunquam faceret alienumulta et damnant hominem: sed damcerdote
Abbreviated transcription (Latin):
numidiã. ille orhẽ t̾rarũ. Seduale¬
re uis aduersus illũ sententias tunc
donatistarũ. ualeant aduersus te sen¬
tentiȩ maximianistarũ. Ep̃i illũ dam¬
nauer̃. epĩ & te. Quare postea egisti
causã tuã & obtinusti ibi maximia¬
nistas. sic̃ ille postea egit causã suã
& obtinuit ibi donatistas: Qd gͦ tunc
factũ. ẽ. uidet᷑ ante oculos mirõ &
manifesto exẽplo reuolutũ. talia ma¬
ximianistas conqueri de primiano.
qualia om̃s isti conquesti st̃ de cecilia
si sapiant illuminandos formauit
exemplũ. Proinde si placet paululũ
fr̃s. qͥa & hoc nob̾ ds̃ in manꝰ dedit.
audite consiliũ maximianistarũ.¬

Expanded text:
Numidiam, ille orbem terrarum. Sed si valeNumidiam, ille orbem terrarum. Sed si valere vis adversus illum sententias tunc Donatistarum, valeant nunc adversus te sententiae Maximianistarum: episcopi illum damnaverunt; episcopi et te. Quare postea egisti causam tuam, et obtinuisti ibi Maximianistas; sicut ille postea egit causam suam, et obtinuit ibi Donatistas? Quod ergo tunc factum est, videtur ante oculos miro et manifesto exemplo revolutum, talia Maximianistas conqueri de Primiano, qualia omnes isti conquesti sunt de Caeciliansi sapiant, illuminandos formavit exemplum. Proinde si placet paululum, fratres, quia et hoc nobis Deus in manus dedit, audite concilium Maximianistaru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpterea ad illos qͥiã fac̾tione conspi¬
rauerant exire noluit. Uides qͦmͦ lau¬
demꝰ consiliũ tuũ aduersus maximi¬
anistas: Bene attende & causã cecili¬
ani Nonuis ut fr̃. qͦmͦ extraneus sic
iudica. N oluisti exire. quid tͥ dicent
isti: factione conspirauer contra sa¬
lutẽ meã. corrupti ft̃ aduersus me:
Si me illis cõmisero: facio pͣiudiciũ
causȩ meȩ. Non ad eos exibo. seruet᷑
causa mea meliorib & auctoritate
grauiorib. Bonũ consiliũ. Quid si
hoc drc̃ cecilianꝰ: Quanquã laborabis
tũ. ut ostendas quȩ aduersus te testes
alia lucilla corrupit. & forte ñ inuen¬
turus qđ ille tunc̾ usq adeo nouerat.
ut postea gestis apiretur. Sed uidisti
nescio qͥd occultũ. renunciatũ. ẽ. tͥ aliqͥd
metuendũ. concedo timori tuo cautel ã
istã. Recte fecisti. ad tales ñ ꝓcedere.
Erant enĩ alii qͥde te poterant iudicare.
Attende nunc cecilianũ. Tu tͥ se̾ruasti

Expanded text:
propterea ad illos qui jam factione conspipropterea ad illos qui jam factione conspiraverant, exire noluit. Vides quomodo laudamus consilium tuum adversus Maximianistas, bene attende et causam Caeciliani: non vis ut frater; quomodo extraneus, sic judica. Noluisti exire, quid tibi dicens? Isti factione conspiraverunt contra salutem meam, corrupti sunt adversum me: si me illis commisero, facio praejudicium causae meae: non ad eos exibo, servetur causa mea melioribus et auctoritate gravioribus. Bonum consilium. Quid si hoc dixit Caecilianus? Quanquam laborabis tu, ut ostendas quae adversus te istos alia Lucilla corruperit, et forte non inventurus; quod ille tunc usque adeo noverat, ut postea Gestis aperiretur. Sed vidisti nescio quid occultum, renuntiatum est tibi aliquid metuendum. Concedo timori tuo cautelam istam: recte fecisti, ad tales non procedere; erant enim alii qui de te poterant judicare. Attente nunc Caecilianum: tu tibi servasti
Abbreviated transcription (Latin):
donatistis dicunt maximianistȩ: quia
reuera facta maiorũ suoꝵ ipsi imitati.
st̃. Sic enĩ erexer̃ maximianũ aduers
primianũ. qͦmͦ illi erexer̃ maiorinũ
aduersus cecilianũ. Et sic questi st̃ isti
de primiano: qͦmͦ illi dececiliano Nã
si meministis hoc dixer̃ illi qđ ad eos
noluerit exire cecilianꝰ. memor consci.¬
entiȩ suę. Ille autẽ nouerat factionẽ
eoꝵ. Sic & isti conquerunt᷑. qͥa noluit
ad eosexire primianꝰ. Quare primiano
concedit᷑ nosse factionẽ maximianista¬
rũ. & ceciliano ñ concedit᷑ nosse factio¬
nẽ donatistarũ: Nondũ erat ordinatꝰ
maximianꝰ. crimina dicebant᷑ de pͥmi¬
ano. Uener̃ epĩ. uoluer̃ ut ad eos exi.¬
ret. ñ. ẽ. egressus sic̃ eoꝵ indicat tra¬
disti: ñ debuisti ad factiosos ꝓcedere.
sed seruare causã tuã meliori iudicio
partis tuȩ. Restabat enĩ magna pars
donati. ubi se posset purgare pͥmianꝰ.

Expanded text:
Donatistis dicunt Maximianistae, quia Donatistis dicunt Maximianistae, quia revera facta majorum suorum ipsi imitati sunt. Sic enim erexerunt Maximianum adversus Primianum, quomodo illi erexerunt Majorinum adversus Caecilianum; et sic questi sunt isti de Primiano, quomodo illi de Caeciliano. Nam si meministis, hoc dixerunt illi, quod ad eos exire noluerit Caecilianus, memor conscientiae suae; ille autem noverat factionem eorum: sic et isti conqueruntur, quia noluit ad illos exire Primianus. Quare Primiano conceditur, nosse factionem Maximianistarum, et Caeciliano non conceditur nosse factionem Donatistarum? Nondum erat ordinatus Maximianus, crimina dicebantur de Primiano: venerunt episcopi, voluerunt ut ad eos exiret: non est egressus, sicut eorum indicat Tradisti, non debuisti ad factiosos procedere, sed servare causam tuam meliori judicio partis tuae. Restabat enim magna pars Donati, ubi se posset purgare Primianus:
Abbreviated transcription (Latin):
ctatoria quã etiã gestis alligauer̃
cũ litigarent de domo cũ ꝓcuratore
illius. qui prȩt̃̾mittit ablata. Ergo
primũ tractatoriã de illo miser̃ con¬
querentes qͥa noluit ad illos exire.
Hoc enĩ maxime conquesti st̃. Uide qͦmͦ
illis ds̃ reddidit. qđ de ceciliano di¬
xer̃. Mira similitudo. Uoluit ds̃
post tot annos reuoluere illis in faciẽ
qđ gestũ. ẽ: ut omĩno unde dissimu¬
lent̃. & qua effugiant. ñ inueniant:
Oblitos se dicerent. quȩ gesta st̃ ante
Non eos sinit ds̃ obliuiscĩ. atq utinã
ualeant ad salutẽ. Nã miscłia sua¬
fectt hoc ds̃. si considerent qͥd sit fa¬
ctũ. Ponite enĩ uob̾ ante oculos ur̃os¬
fr̃s unitatẽ tunc orbis t̾rarũ. unde
se isti di uiser̃ aduersus cecilianũ.
Ponite & mͦ partẽ donati. unde se
maximianistȩ diuiser̃ aduers pruna¬
nu Qatune illi ccciliano: hoc nc̃ isti
fecer᷑ primiano. Propterea se & ueriores

Expanded text:
ctatoria, quam etiam Gestis alligaverunt, ctatoria, quam etiam Gestis alligaverunt, cum litigarent de domo cum procuratore illius qui praetermittit ablata. Ergo primo Tractatoriam de illo miserunt, conquerentes quia noluit ad illos exire: hoc enim maxime conquesti sunt. Vide quomodo illis Deus reddidit quod de Caeciliano dixerunt. Mira similitudo: voluit Deus post tot annos revolvere illis in faciem quod gestum est, ut omnino unde dissimulent et qua effugiant non inveniant. Oblitos se dicerent quae gesta sunt ante; non eos Deus sinit oblivisci: atque utinam valeat eis ad salutem! Nam miserifecit hoc Deus, si considerent quid sit factum. Ponite ergo vobis ante oculos, fratres, unitatem tunc orbis terrarum, unde se isti diviserunt adversus Caecilianum: ponite modo et partem Donati, unde se Maximianistae diviserunt adversus Primianum. Quod tunc illi Caeciliano, hoc nunc isti fecerunt Primiano. Propterea se et veriores
Abbreviated transcription (Latin):
U bi p̾curationẽ ad exigenda fecisti.
Certe ibi dixisti. Nos sola offerimꝰ euan¬
głia. Recito tot iussiones iudicũ. quib
a te diuisos ꝑsecutꝰ es. recito p̃ces ad
apostatã imꝑatorẽ cui dixisti. qͥa sola
iusticia apud eũ habet locũ. Anforte
apostasia iuliani. pars euangłii tͥ ui¬
detur: Ecce mendacẽ teneo. qͥd de me
dixisti qđ credi debeat: Etiã si ñ inue¬
nirẽ unde ostenderẽ falsũ te dicere:
sufficit. ut ostendã te mendacẽ. ẽẽ. quid
dicis Qualis tu : tales & cȩteri. Nam
merito talia uerba omĩb misisti. a¬
bundare uoluisti societate m̃daciũ.
ne tu solus erubesceres de mendacio.
Sed ualeat inqͥt in cecilianũ iudiciũ
patrũ nr̃oꝵ. Quare ualebit: Quia
ep̃i iudicauer̃. Ualeat & inte. qđ ma¬
ximianistȩ iudicauer̃. Prius enĩ qđ
credo uos nosse. ep̃i consentientes cũ
maximiano. ad huc diaconi ipsius ue¬
ner̃ ad carthaginẽ sic̃ se habet tra¬

Expanded text:
ubi procurationem ad exigenda fecisti. ubi procurationem ad exigenda fecisti. Certe ibi dixisti: Nos sola offerimus Evangelia: recito tot jussiones judicum, quibus a te divisos persecutus es: recito Preces ad Apostatam imperatorem, cui dixisti, quia sola justitia apud eum habet locum. An forte apostasia Juliani, pars Evangelii tibi videtur? Ecce mendacem te teneo. Quid de me dixisti quod credi debeat? Etiamsi non invenirem unde ostenderem falsum te dicere, sufficit ut ostendam te mendacem esse. Quid dicis? Qualis tu, tales et caeteri. Nam merito talia verba omnibus misisti: abundare voluisti societate mendacium, ne tu solus erubesceres de mendacio. 19. Sed valeat, inquit, in Caecilianum judicium patrum nostrorum. Quare valebit? Quia episcopi judicaverunt. Valeat et in te, quod Maximianistae judicaverunt. Prius, enim quod credo vos nosse, episcopi consentientes cum Maximiano adhuc diacono ipsius, venerunt ad Carthaginem, sicut se habet Tra
Abbreviated transcription (Latin):
rantib ñ crederẽ. nec si somnia sua
mͥ indicarent. Stulta insania. Si
uigilabas. quare pmisisti: Si dor¬
miebas. unde scisti : Sic & isti filii
eoꝵs sic̃ meministis. & prȩt̃im itten¬
dũ ex occasione ñ ẽ. Tanto magis enĩ
debemꝰ cõmemorare uanitatẽ eoꝵ.
quanto magis quęrimꝰ salutẽ eors.
Ecce corpus xp̃i patit᷑ falsos testes sũ¬
stinet corpus qđ pͣcessit incapite. Non
mirũ. ẽ. & mͦ ñ desunt corpori xp̃i dif¬
fuso ꝑtotũ orbẽ t̾rarũ qͥdicant. Pro¬
genies traditorũ. Falsũ testimoniũ
dicis Ibi te conuinco falsũ testẽ. secutꝰ
pauca uerba. Tu mͥ ẜtraditor es: ego
tͥ dico m̃dax es. Sed tũ traditionem̃
meã nunquã & nusquã ꝓbas. ego m̃¬
cdaciũ tuũ hic in istis ip̃sis uerbis tu¬
is modo ꝓbo. Certe ibi dixisti qͥa nos
acuimꝰ gladios nr̃os. recito gesta tu¬
orũ circuncellionũ. Certe ibi dixi-¬
sti qͥa prȩt̃mittis ablata. recito gesta:

Expanded text:
rantibus non crederem, nec si somnia sua rantibus non crederem, nec si somnia sua mihi indicarent. Stulta insania! si vigilabas, quare permisisti? si dormiebas, unde scisti? 18. Sic et isti filii eorum, sicut meministis, et praetermittendum ex occasione non est. Tanto magis enim debemus commemorare vanitatem eorum, quanto magis quaerimus salutem eorum. Ecce corpus Christi patitur falsos testes, sustinet corpus quod praecessit in capite. Non mirum est, et modo non desunt corpori Christi diffuso per totum orbem terrarum qui dicant: Progenies traditorum. Falsum testimonium dicis. Ibi te convinco falsum testem, secutus pauca verba. Tu mihi dicis: Traditor es. Ego tibi dico: Mendax es. Sed tu traditionem meam nusquam et nunquam probas: ego mendacium tuum hic in istis ipsis verbis tuis modo probo. Certe ibi dixisti, quia nos acuimus gladios nostros: recito gesta tuorum Circumcellionum. Certe ibi dixisti, quia praetermittis ablata: recito Gesta,
Abbreviated transcription (Latin):
testes ut a iudicib damnaret᷑. acces¬
serunt falsi testes custodes ad sepul¬
chrũ. Resurrexit ille cũ tanto miracu¬
lo. cõmota t̾ra ꝓdidit dñm resur¬
gentẽ Erat illic & t̾ra custodiens t̾rã.
sed t̾ra durior mutari ñ potuit. Nun¬
ciauit uera. sed seducta. ẽ. a falsa. Di¬
xerunt enĩ illi custodes iudeis quȩ ui¬
derint. & qͥd factũ sit. Acceper̃ pecu¬
niã. & dictũ ẽ. cis. Dicite qđ uobis
dormientib uener̃ discipłieiꝰ. & ab¬
stuler̃ cũ. Ecce falsi testes. & contra
resurgentẽ. Quanta autẽ cęcitas in
falsis testib. quanta cęcitas fr̃s: So¬
lent hoc enĩ pati falsi testes. ut exce¬
cent᷑ & contra se dicant nescientes
unde appareat. qͥa falsi st̃ testes. Quid
enĩ illi contrase dixer̃ꝰ Cũ dormire¬
mus. uener̃ discipłi eiꝰ & abstuler̃ eũ
Quid hoc. ẽ: Quis. ẽ. qͥ dicit testimoni¬
um: Qui dormiebat. Talib ego nar-¬

Expanded text:
testes, ut a judicibus damnaretur : accestestes, ut a judicibus damnaretur : accesserunt falsi testes custodes ad sepulcrum. Resurrexit ille cum tanto miraculo; commota terra prodidit Dominum resurgentem. Erat illic et terra custodiens terram; sed terra durior mutari non potuit. Nuntiavit vera, sed seducta est a falsa. Dixerunt enim illi custodes Judaeis quae viderint, et quid factum sit: acceperunt pecuniam, et dictum est eis: Dicite quod vobis dormientibus venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum . Ecce falsi testes, et contra resurgentem. Quanta autem caecitas in falsis testibus, quanta caecitas, fratres! Solent hoc enim pati falsi testes, ut excaecentur, et contra se dicant nescientes unde appareat quia falsi sunt testes. Quid enim illi contra se dixerunt? Cum dormiremus, venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum Quid est hoc? Quis est qui dicit testimonium? Qui dormiebat. Talibus ego nar
Abbreviated transcription (Latin):
mat manũ eiꝰ. Ecce qͥd . ẽ. uelle uiã
dnĩ. Contingat illi ut aliquã tribula¬
tionẽ patiat᷑. aliquã ex honorationẽ.
aliquam contumeliã. aliquã afflictio¬
nẽ. aliqua damna. & cȩtera quȩcunq
abundant in uita ista generi humano:
ꝓpo:nit sibi dm̃ suũ. quanta genera
teptationũ passus. ẽ. & ñ conturba¬
bit᷑ cũ ceciderit. qͥa dñs confirmat
manũ eiꝰ. qͥa prior passus ẽ. Quid
enĩ timebis o homo. cuiꝰ directi st̃
gressus. ut uelles uiã dñi. qͥd timebis
Polores Fagellatꝰ . ẽ. xp̃c. Contume¬
lias timebis: Audiuit. demoniũ ha¬
hes. qͥ demonia excludebat. Forte fa¬
ctionẽ & conspirationẽ malors Con¬
spiratũ. ẽ. aduersus illũ: Non potes
ostendere forte conscientiã tuã bonã
in aliqua accusatione. & uim pateris
qđ aduersus te falsi testes audiunt᷑
Contra ipsũ primũ falsũ testimoniũ
dixer̃ ñ solũ ante mortẽ. sed etiã
post resurrectionẽ. Inducti st̃ falsi

Expanded text:
 est, velle viam Christi. Contingat illi ut aliquam tribulationem patiatur, aliquam exhonorationem, aliquam contumeliam, aliquam afflictionem, aliqua damna, et caetera quaecumque abundant in vita ista generi humano: proponit sibi Dominum suum, quanta genera tentationum passus est: et non conturbabitur cum ceciderit, quia Dominus confirmat manum ejus; quia prior passus est. Quid enim timebis, o homo, cujus directi sunt gressus, ut velles viam Domini? Quid timebis? Dolores? Flagellatus est Christus . Contumelias timebis? Audivit, Daemonium habes, qui daemonia excludebat . Forte factionem et conspirationem malorum? Conspiratum est adversus illum . Non potes ostendere forte conscientiam tuam bonam in aliqua accusatione, et vim pateris quod adversus te falsi testes audiuntur. Contra ipsum primum falsum testimonium dixerunt, non solum ante mortem, sed etiam post resurrectionem. Inducti sunt falsi
Abbreviated transcription (Latin):
spes. fefellit spes posita in mendacio.
Omĩs enĩ homo m̃dax. Si autẽ ponas spẽ
tuã indõ tuo ñ confunderis. qͥa ille in
quo spem posuisti falli ñ potest. Uide
& ille que paulo ante cõmemoraui. iustꝰ
confirmatꝰ positꝰ intẽpore malo. indie
tribulationis. qͥa ñ confundebatur.

Expanded text:
spes, fefellit spes posita in mendacio: spes, fefellit spes posita in mendacio: omnis enim homo mendax . Si autem ponas spem tuam in Deo tuo, non confunderis; quia ille in quo spem posuisti, falli non potest. Unde et ille quem paulo ante commemoravi, justus confirmatus, positus in tempore malo, in die tr
Abbreviated transcription (Latin):
le ille prestitit: Ut plurimũ det:
aurũ dabit & multũ aurũ dabit. ille
lucẽ pręstitit: Ut nouerit ille qͥa ni-¬
childat: uideat intenebris qđ dat
Quid gͦ nos dabimꝰ medico illi oculos in¬
sitionis nr̃ȩ exclamemꝰ. Quid retribuã
uenit: Calicẽ salutaris accipiã & nom̃
dnĩ inuocabo. Potestis inqͥt bibere calicẽ
quẽ egobibiturus sũ: Inde petro. amas
me: pasce oues meas. ꝓquib biberet cali¬
cẽ dnĩ. Confirmat autẽ iustos dñs. Nouit
dñs uias immaculatoꝵ. & hȩreditas eoꝵ
in ȩt̾nũ erit. Non confundent᷑ intẽpore
malo. Quid . ẽ. ñ confundent᷑ in tẽpore
malo: In die tribulationis. indie angu¬
stiarũ ñ confundent᷑: sic̃ confundit᷑ quẽ
fallit spes. Quis . ẽ. qͥ confundit᷑. Quidicit
Egohoc sꝑabã ñ inueni. Non immerito.
Spabas enĩ de te. aut spabas de homine
amico: maledictꝰ autẽ qui spẽ suã ponit
inhomine. Confunderis. qͥa fefellit te

Expanded text:
le ille praestitit? Ut plurimum det, le ille praestitit? Ut plurimum det, aurum dabit, et multum aurum dabit: ille lucem praestitit. Ut noverit ille quia nihil dat, videat in tenebris quod dat. Quid ergo dabimus nos medico illi, oculos inisitionis nostrae exclamemus: Quid retribuam venit? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Potestis, inquit, bibere calicem quem ego bibiturus sum ? Inde Petro: Amas me? Pasce oves meas : pro quibus biberet calicem Domini. Confirmat autem justos Dominus. Novit Dominus vias immaculatorum, et haereditas eorum in aeternum erimalo. Quid est, Non confundentur in tempore malo? In die tribulationis, in die angustiarum non confundentur: sicut confunditur quem fallit spes. Quis est qui confunditur? Qui dicit: Ego quod sperabam non inveni. Non immerito: sperabas enim de te, aut sperabas de homine amico: maledictus autem qui spem suam ponit in homine . Confunderis, quia fefellit te
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ sumꝰ & nondũ apparuit qͥd erimus.
Scimꝰ qͥacũ apparuerit similesei erimꝰ.
qm̃ uidebimus eũ sicuti. ẽ. Seruat᷑ gͦ
nob̾ nescio qđ dulce spectaculũ. Omĩno
& si cogitari ex aliqua parte inenigna¬
te & p̃speculũ potest. dici tam̃ nullo mͦ
potest pulchritudo illius dulcedinis
quã seruat dñs tim̃tib se. pficit autẽ
spantib in se. Illuc parantꝰ corda nr̃a.
inomĩb uitȩ huiꝰ tribulationib &
tẽptationib Noli mirari qͥa in laborib
pararis. ad magnũ aliqͥd pararis. Vnde¬
ẽ. uox illa iusti confirmati. Non st̃ condi¬
gnȩ passiones huiꝰ tẽporis. ad futurã
glam quȩ reuelabit᷑ in nołi Quȩ erte
futura gła nr̃a. nisi ȩquari angłis. &
uidere diñ: Quantũ prȩstat cȩco. qͥ illi
oculos sanauerit. ut uideat hanc lucẽ:
Cũ sanꝰ factꝰ fuerit ille. nec inuenit qͥd
dignũ respondeat sanatori suo. Quan¬
tũlibet enĩ illi det. qͥd dabit tale. qua¬

Expanded text:
Dei sumus, et nondum apparuDei sumus, et nondum apparuscimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Servatur ergo nobis nescio quod dulce spectaculum omnino: et si cogitari ex aliqua parte in aenigmate et per speculum potest, dici tamen nullo modo potest pulchritudo illius dulcedinis, quam servat Deus timentibus se, perficit autem sperantibus in se . Illuc parantur corda nostra in omnibus vitae hujus tribulationibus et tentationibus. Noli mirari, quia in laboribus pararis: ad magnum aliquid pararis. Unde vox illa justi confirmati: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Quae erit futura gloria nostra, nisi aequari Angelis, et videre Deum? Quantum praestat caeco, qui illi oculos sanaverit, ut videat hanc lucem? Cum sanus factus fuerit ille, nec invenit quid dignum rependat sanatori suo: quantumlibet enim illi det, quid dabit tale qua
Abbreviated transcription (Latin):
tur ab ignorantib. abhis qui ñ norunt
uidere uias immaculatoꝵ. Ille qͥ eas
nouit: sçit ꝑ quã rectũ ducat mansue¬
tos suos. Unde dicit in alio psalmo. Diri¬
get mites in iudicio docebit mansuetos
uias suas. Quomͦ putatis detestatos homi¬
nes transeuntes ulcerosũ paupem iacen¬
tẽ ante diuitis ianuã: Quomͦ forte ob
clusis narib conspuebant: Nouerat
autẽ dñs illi seruare paradysũ. Quomͦ
autẽ sibi optabant uitã illius. qͥ indue¬
bat᷑ purpura & bysso. & epulabat᷑ coti¬
splendide: Dñs autẽ qͥ ꝓspiciebat dies
illius: nouerat eiꝰ futura torm̃ta. & sine
fine torm̃ta. Ergo nouit dñs uias imma¬
culatoꝵ. & hȩrẽditas eoꝵ in ȩt̾nũ erit
nouit illã intanta manifestatione. in
quanta ñ possumꝰ dicere. qͥa uel ȩquati
angłis erimꝰ. Non enĩ tã nob̃ manifesta
erunt quȩ erunt manifesta. quã st̃ ma¬
nifesta illi. qͥ nec cõmutari potest. Tam̃
& de nob̾ qͥd dictũ. ẽ Dilectissimi filii

Expanded text:
ab ignorantibus, ab his qui non noverunt videre vias immaculatorum. Ille qui eas novit, scit per quam rectum ducat mansuetos suos. Unde dixit in alio psalmo: Diriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas . Quomodo putatis detestatos homines transeuntes ulcerosum pauperem jacentem ante divitis januam ? Quomodo forte hunc occlusis naribus conspuebant? Noverat autem Dominus illi servare paradisum. Quomodo autem sibi optabat vitam illius qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotisplendide? Dominus autem qui prospiciebat dies illius, noverat ejus futura tormenta, et sine fine tormenta. Ergo, Novit Dominus vias immaculatorum. 8. Et haereditas eorum in aeternum erit. e? Dominus novit illa in tanta manifestatione, in quanta non possumus dicere, cum vel aequati Angelis erimus. Non enim nobis tam manifesta erunt, quae erunt manifesta, quam sunt manifesta illi qui nec commutari potest. Tamen et de nobis quid dictum est? Dilectissimi, nunc filii
Abbreviated transcription (Latin):
ciam ꝓconsularẽ. numidiã. maurita¬
niã. bizacenã & tripolim constitutis.
sed & prb̃ris & diaconib uniuersis
plebib inueritate euangłi i nobiscũ
militantib uictorinꝰ fortunatꝰ. &
uictorianꝰ. miggin. Saturninꝰ. constan-¬
tius. candorius. Innocentius. crescorius.
Florentius. Saluius. alius saluius. Dona-¬
postea receper̃. Eũ qͥ in se dix̃ sententiã
rus. anastasius. Donatianꝰ. donatꝰ. alius
donatꝰ. Pomponius. Pancratius. Ianua¬
rius. Secundinꝰ. Paschasius. cresconius.
Rogatianꝰ. alius maximianꝰ. Benenatꝰ.
Gaianꝰ. uictorinꝰ. Guntasius. Quintasius.
ste. ẽ. mustitanꝰ. qͥ ad huc uiuit:. Sed for¬
te alius. ẽ. Aliunde postea subscriben¬
tes. dicunt & loca unde qͥsq erat. Et¬

Expanded text:
ciam Proconsularem, Numidiam, Mauritaniam, Byzacenam, et Tripolim constitutis; sed et presbyteris et diaconis, universis plebibus, in veritate Evangelii nobiscum militantibus, Victorinus, Fortunatus, Victorianus, Migginus, Saturninus, Constantius, Candorius, Innocentius, Cresconius, Florentius, Salvius, alius Salvius, Donapostea receperunt: eum qui in se dixit sententiam, rus, Anastasius, Donatianus, Donatus, alius Donatus, Pomponius, Pancratius, Januarius, Secundinus, Pascasius, Cresconius, Rogatianus, alius Maximianus, Benenatus, Gaianus, Victorinus, Guntasius, Quintasius, st Mustitanus qui adhuc vivit; sed forte alius est aliunde. Postea subscribentes dicunt et loca unde quisque erat.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi paucos dies illos quietos senectu-¬
tis. ad qͦs utrũ ꝑueniant nesciunt.
Ergo a dño gressũs hominis dirigunt᷑
& uiã eiꝰ uolet. Hic dicere coeꝑam uiã
uult uiã xp̃is ppassiones ipsius. Noli
ꝑaliã uiã uelle ire quã ꝑ illã qua ipse
ut. Dura uidet᷑ ipse .ẽ. tuta uia Alia
forte delitias habet. sed latronib

Expanded text:
nisi paucos dies quietos illos senectunisi paucos dies quietos illos senectutis, ad quos utrum perveniam nesciunt. Ergo a Domino gressus hominis dirigentur, et viam ejus volet. Hinc dicere coeperam: viam ui per passiones ipsius, noli per aliam viam velle ire quam per illam qua ipse ivit. Dura videtur, sed ipsa est tuta via: alia forte delicias habet, sed latronibus
Abbreviated transcription (Latin):
si lȩta duris ñ miscerent᷑. Quȩ plu¬
ra & longiora st̃ certe quã dura.
& idõ breuiora & pauciora st̃ du¬
ra. ut durare possimꝰ. Si gͦ ꝑtotã
uitã suã homo in laborib & in
erumnis. eẽt. in dolorib. in torm̃¬
tis. in carcere. in plagis & in fame
& siti omib dieħ. horis omĩb ꝑ
totã uitã suã usq ad ȩtatẽ sene̾¬
ctutis. pauci dies st̃ tota uita homi-¬
nis. Quolabore transacto: ueniet
regnũ ȩt̃nũ. ueniet sine fine felici¬
taĩ ueniet ȩqualitas angłoꝵ. ueniet
Pro quanto labore quantã mercedẽ
accipimꝰ. Ueterani homines qͥ labo¬
rant inmilitia & uersant᷑ int̾ uiil¬
nera tot annos. incipiunt militare
a iuuentute. exeunt senes & ut ha¬
beant paucos dies quietos senectutis
suȩ. quando eos iã ipsa etas incipit
grauare qͦs bella ñ grauant: quan¬
ta dura tolerant. quȩ itinera. quȩ
frigora. quos soles. quantas necessi¬
tates. quȩ uulnera. quȩ ꝑicula:
Et ñ attendunt patientes hȩc omĩa

Expanded text:
laeta duris non miscerentur, quae plura et longiora sunt certe, quam dura; et ideo breviora et pauciora sunt dura, ut durare possimus. Si ergo per totam vitam suam homo in laboribus et in aerumnis esset, in doloribus, in tormentis, in carcere, in plagis, in fame et siti omnibus diebus, horis omnibus, per totam vitam suam usque ad aetatem senectutis, pauci dies sunt tota vita hominis: quo labore transacto, veniet regnum aeternum, veniet sine fine felicitas, veniet aequalitas Angelorum, veniet Pro quanto labore quantam mercedem accipimus! Veterani homines qui laborant in militia, et versantur inter vulnera tot annos, incipiunt militare a juventute, exeunt senes; et ut habeant paucos dies quietos senectutis suae, quando eos jam ipsa aetas incipit gravare quos bella non gravant, quanta dura tolerant; quae itinera, quae frigora, quos soles, quantas necessitates, quae vulnera, quae pericula! Et non attendunt patientes haec omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
tollentes se quasi iustos & magnos:
Quid enĩ de illis ait. tanquã de fumo:
Sed ultra ñ ꝓficient. Dementia enim
coꝵ manifesta erit omĩb. sic̃ & illoꝵ
fuit. Inimici gͦ dnĩ statĩ ut głabunt᷑¬

Expanded text:
tollentes se quasi justos et magnos? tollentes se quasi justos et magnos? Quid autem de illis ait? Tanquam de fumo: Sed ultra non proficient; dementia enim eorum manifesta erit omnibus, sicut et illorum fuit . Inimici autem Domini statim ut gloriabuntu
Abbreviated transcription (Latin):
catores ꝑibunt. inimici autẽ dñi statĩ
ut głabunt᷑ & exaltabunt᷑ deficientes
sicut fumꝰ deficient. Ex ipsa similitudi¬
ne rẽ quã insinuauit agnoscite. Fumꝰ
a loco ignis erũpens in alta extollit᷑.¬
& ipsa elatione inglobũ magnũ erũ¬
pens & crescens. sed quanto fuerit glob
ille grancdior. tanto fit uanior. Abilla
enĩ magnitudine ñ fundata & solida¬
ta. sed pendente & inflata euanescit
in auras. atq dil abit᷑ ut uideas ipsã
ei offuisse magnitudinẽ. Quanto enĩ
plus directꝰ ẽ. quanto extentꝰ. quanto
diffusus undiq in maiorẽ ambitũ.
tanto fit exilior & deficiens. & ñ ap¬¬
parens. Inimici autẽ dni statĩ ut gła¬
bunt᷑ & exaltabunt᷑: deficientes sic̃
fumꝰ deficient. De calib dictũ ẽ. Sic̃
iamnes & mambres restiterunt moysi.
sic & isti resistunt ueritati. Homines
m̃te corrupti. reꝓbi circa fidẽ. Unde
autẽ resistunt ueritati. nisi inflati-¬
one tumoris sui. euntes in uentos ex¬

Expanded text:
catores peribunt. 12. Inimici autem Domini statim ut gloriabuntur et exaltabuntur, deficientes sicut fumus deficient. Ex ipsa similitudine rem quam insinuavit, agnoscite. Fumus a loco ignis erumpens in altum extollitur, et ipsa elatione in globum magnum intumescit: sed quanto fuerit globus ille grandior, tanto fit vanior; ab illa enim magnitudine non fundata et solidata, sed pendente et inflata, it in auras atque dilabitur, ut videas ipsam ei obfuisse magnitudinem. Quanto enim plus erectus est, quanto extentus, quanto diffusus undique in majorem ambitum, tanto fit exilior, et deficiens, et non apparens. Inimici autem Domini statim ut gloriabuntur et exaltabuntur, deficientes sicut fumus deficient. De talibus dictum est: Sicut Jannes et Mambres restiterunt Moysi, sic et isti resistunt veritati: homines mente corrupti, reprobi circa fidem. Unde autem resistunt veritati, nisi inflatione tumoris sui, euntes in ventos, ex
Abbreviated transcription (Latin):
hulatio ꝓęterna felicitate Serbi
gra. ut qm̃ felicitas nr̃a finẽ ñ habe¬
bit miseria nr̃a & labor nr̃ & tribu¬
lationes nr̃ȩ diurnȩ essent. Nã & si
mille annoꝵ essent. appende mille
annos contra ȩt̾nitate. Quid appen¬
dis cũ infinito. quantũcunq fini-¬
tũ: Decẽ milia annoꝵꝰ. decies cen-¬
tena milia si dicendũ. ẽ. & milia
miliũ quȩ finẽ habent: cũ ȩt̾nita-¬
te cõparari ñ posst̃. Huc accedit.
qͥa ñ solũ tẽporalẽ ds uoluit labo¬

Expanded text:
bulatio pro aeterna felicitate. Verbi bulatio pro aeterna felicitate. Verbi gratia, ut quoniam felicitas nostra finem non habebit, miseria nostra et labor noster et tribulationes nostrae diuturnae essent. Nam et si mille annorum essent, appende mille annos contra aeternitatem: quid appendis cum infinito quantumcumque finitum? Decem millia annorum, decies centena millia, si dicendum est, et millia millium, quae finem habent, cum aeternitate comparari non possunt. Huc accedit, quia n
Abbreviated transcription (Latin):
& homo ꝓte fieret. Ipse ẽ. gͦ qͥ dire¬
xit gressus nr̃os. ut uiã eiꝰ uellemꝰ.
A dño gresstis hominis dirigent᷑ &
uiã eius uolet. Iã cũ sequeris uiã xp̃i.¬
ambulauit sed magna ꝓmisit. Se¬
quere. Noli tantũ attendere qua itu¬
rus. sed & quo uenturus sis. Tolerabis
dura tẽporalia. sed ad lȩta ꝑuenies
sẽpit̾na. Si uis sustinere laborẽ: at¬
tende mercedẽ. Nã & oparius in uinea
deficeret: nisi attenderet qͥd acce¬
pturus ẽẽt. Cũ autẽ attenderis qͥd
sis accepturus: omĩa tͥerunt uilia
quȩ pateris. nec digna estimabis ꝓ
quib illud accipiãs. Miraberis tan
erat. & ȩt̾nã felicitatẽ accepturus.
ȩt̾nas passiones sustinere debes. Sed
si ȩt̃nũ sustineres laborẽ. quando ue¬
nires ad ȩt̾nã felicitatẽ: Ita fit. ut
necessaria tẽporalis. sit tribulatio tua.
qua finita uenias ad felicitatẽ infi¬
nitã. Sed tam̃ fr̃s posset. eẽ. longatri¬

Expanded text:
et homo pro te fieret? Ipse est enim qui direet homo pro te fieret? Ipse est enim qui direxit gressus nostros, ut viam ejus vellemus. A Domino gressus hominis dirigentur, et viam ejus volet. 16. Jam cum sequeris ambulavit, sed magna promisit. Sequere. Noli tantum attendere qua iturus, sed et quo venturus sis. Tolerabis dura temporalia, sed ad laeta pervenies sempiterna. Si vis sustinere laborem, attende mercedem. Nam et operarius in vinea deficeret, nisi attenderet quid accepturus esset. Cum autem attenderis quid sis accepturus, omnia tibi erunt vilia quae pateris, nec digna aestimabis pro quibus illud accipias. Miraberis tanterat; et aeternam felicitatem accepturus, aeternas passiones sustinere deberes: sed si aeternum sustineres laborem, quando venires ad aeternam felicitatem? Ita fit, ut necessario temporalis sit tribulatio tua, qua finita venias ad felicitatem infinitam. Sed tamen, fratres, posset esse longa tri
Abbreviated transcription (Latin):
tio mea in t̾ra uiuentiũ. Tues ipsa
portio mea inqͥt dõ. & ñ dubitauit dĩ
sibi facere portionẽ. Hȩreditate possi¬
debunt t̾ra. Maledicentes autẽ eũ
dispibunt. Ut aut̃ benedicant qͥ bene¬
dicunt prȩstitũ. ẽ. eis. Nã uentũ. ẽ ad
maledicentes. & facti st̃ benedicentes.
Etiã sic dispierunt maledicentes eũ.
cũ eiꝰ munere facti st̃ benedicentes.
quẽ & malo suo maledicebant. bono
autẽ ipsius benedicunt. Uidete quid
uiã dnĩ. ab ipso dño dirigent᷑ gress̃
eiꝰ. Nã si dñs ñ dirigeret gressus homi¬
nis. tã praui erant̾ ut semꝑ ꝑ praua
irent. & semitas curuas sequendo re-¬
dire ñ possent. Uenit autẽ ille & uoca¬
uit. & redemit. & sanguinẽ fudit.
Hoc p̾ciũ dedit. Hȩc bonafecit. & ma¬
la passus ẽ. Attende quȩ fecerit: ds̃
est Attende quȩ passus sit. homo est
Quis ẽ. iste ds̃ homo: Si tu o homo ñ
don ũ eiꝰ. qͥa & hominẽ te fecit. nisi

Expanded text:
tio mea in terra viventium . Tu es ipsa tio mea in terra viventium . Tu es ipsa portio mea, inquit Deo, et non dubitavit Deum sibi facere portionem. Haereditate possidebunt terram. Maledicentes autem eum, disperient. Ut autem benedicant qui benedicunt, praestitum est eis. Nam ventum est ad maledicentes, et facti sunt benedicentes: et jam sic disperierunt maledicentes eum, cum ejus munere facti sunt benedicentes, quem malo suo maledicebant, bono autem ipsius benedicunt. 15. vers. 2viam Domini, ab ipso Domino diriguntur gressus ejus. Nam si Dominus non dirigeret gressus hominis, tam pravi erant, ut semper per prava irent, et semitas curvas sequendo redire non possent. Venit autem ille, et vocavit, et redemit, et sanguinem fudit: hoc pretium dedit, haec bona fecit, et mala passus est. Attende quae fecerit; Deus est: attende quae passus sit; homo est. Quis iste Deus homo? Si tu, o homo, non donum ejus, quia et hominem te fecit, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
n quo thesauro dulcissima requies &
uera securitas. Ad ipsũ amittendũ.
nec latro admittit᷑. nec naufragiũ me-¬
tuitꝰ᷑ Seruat secũ qđ intꝰ habet nu¬
dus euadit & plenꝰ. c Iustꝰ gͦ miseret᷑
ditate possidebunt t̾rã. Sic̃ illũ iu¬
stũ uere solũ iustũ & iustificantẽ.
qͥ & pauꝑ hic fuit & diuitias magnas
attulit. quib faceret diuites eos quos
inuenit pauꝑes. Ipse. ẽ. enĩ qͥ sp̃u sc̃o
ditauit corda paupum. & ex inani¬
tas animas confitendo peccata ĩple¬
uit opulentia iusticiȩ. qͥ potuit di¬
uitẽ facere piscatorẽ dimictendo
retia sua. qđ habebat contẽnentẽ.
qđ ñ habebat haurientẽ. Infirma
enĩ mundi elegit ds̃. ut confunde¬
ret fortia. Et ñ de oratore piscato¬
rẽ sed de piscatore lucratꝰ. ẽ orato¬
rem. De piscatore lucratꝰ ẽ. senato¬
rẽ. de piscatore lucratꝰ. ẽ. impatorẽ¬
Terrã illã t̾rã uiuentiũ : de qua dr̃
inalio psalmo.Spes mea esti. por¬

Expanded text:
In quo thesauro dulcissima requies, et In quo thesauro dulcissima requies, et vera securitas. Ad ipsum amittendum nec latro admittitur, nec naufragium metuitur. Servat secum quod intus habet, nudus evadit, et plenus est. Justus ergo miseretur, te possidebunt terram: sicut illum justum, vere solum justum et justificantem, qui et pauper hic fuit, et divitias magnas attulit, quibus faceret divites eos quos invenit pauperes. Ipse est enim qui Spiritu sancto ditavit corda pauperum, et exinanitas animas confitendo peccata, implevit opulentia justitiae; qui potuit divitem facere piscatorem, dimittendo retia sua, quod habebat contemnentem, quod non habebat haurientem . Infirma enim mundi elegit Deus, ut confunderet fortia . Et non de oratore piscatorem, sed de piscatore lucratus est oratorem, de piscatore lucratus est senatorem, de piscatore lucratus est imperatoreterra illa viventium, de qua dicitur in alio psalmo: Spes mea es tu, por