comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Adultera signũ quaerit: et signũ non dabitir
ei nisi signũ ionae ꝓphetae Sicut enim fuit
ionas inuentre cȩti trib dieb et trib noctib
sic erit filius hominis incorde terrae trib
dieb et trib noctibus. Viri nineuitȩ surgent
in iudicio cũ generatione ista et condem̃na¬
bunt eam : q̃uia paenitentiã eger in prȩdi¬
catione ionae. Et ecce plusquã iona hic
Regina austri surget in udicio cũ generati¬
oñe ista et condemnabit eam : quia uenit
a finib terrae audire sapientiã salomonis
Et ecce plusquam salomon hic
Cum aut̃ immundus spiritus exierit ab ho

Expanded text:
amaricans signum quaerit; et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae. Sicut enim fuit Jonas in ventre ceti tribus diebus, et tribus noctibus; sic erit Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus viri ninevitae surgent in iudicio cum generatione ista et condemnabunt eam quia paenitentiam egerunt in praedicatione Ionae et ecce plus quam Iona hic regina austri surget in iudicio cum generatione ista et condemnabit eam quia venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis et ecce plus quam Salomon hic cum autem inmu
Abbreviated transcription (Latin):
cpcum: et udiciũ gentibus nunciabit
no contendet neq clamabit: neq audiet
adiqus in plateis uocem eius harundinem
quassa tam non confringet: et linũ fumigos
son extingue : donec eiciat aduictoriam
iudicũ E in nomine cius gentes sperabunt
incoblatus ẽ ci daemoniu habens caecus
umuitius et curauit eũ ita ut loqueret᷑ & uider&
t fupebant omnes turbae et dicebant
Nunquid hic est filius dauidoo¬
arsaci aut̃ audientes dixer̃. Hic non eicit
demones nisi in beelr ebub principe dȩmoniorũ
ue aut̃ sciens cogitationes eorũ: dixit eis
Omne regnũ diuisum contra se de solabitin:
et omnis ciuitas uel domus diuisa contra
s non stabit Et sisatanas satanan eicit : ad¬
uersus se diuisus ẽ. quomodo ergo stabit
regnũ eius : et si ego in beeltebub eicio dȩmo¬
nes: filiiurĩ inquo eiciunt : Ideo ipsi iudices

Expanded text:
um et iudicium gentibus nuntiabit non contendet neque clamabit neque audiet aliquis in plateis vocem eius harundinem quassatam non confringet et linum fumigans non extinguet donec eiciat ad victoriam iudicium et in nomine eius gentes sperabunt tunc oblatus est ei daemonium habens caecus et mutus et curavit eum ita ut loqueretur et videret et stupebant omnes turbae et dicebant numquid hic est Filius David Pharisaei autem audientes dixerunt hic non eicit daemones nisi in Beelzebub principe daemoniorum Iesus autem sciens cogitationes eorum dixit eis omne regnum divisum conet omnis civitas, vel domus divisa contra se, non stabit. Et si Satanas Satanam ejicit, adversus se divisus est: quomodo ergo stabit regnum ejus? Et si ego in Beelzebub ejicio daemones, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi judices
Abbreviated transcription (Latin):
mtes aulindorũ salutate eam. Et si
quidem fuerit domus digna: ueniet pax
qli sper eam Si autem̃ non fuerit di
ipax uestra ad uos reuertetur
squicunq non receperit uos neq audierit¬
scmmones uros: ex euntes foras de domo

Expanded text:
tem in domum salutate eam. et si quidem fuerit domus digna, ueniat pax uestra super eam: sin autem non fuerit digna, pax uestra ad uos reuertetur. et quicumque non receperit uos neque audieritsermones uestros, exeuntes foras de domo
Abbreviated transcription (Latin):
mulierũ maior iohe baptista Qui autem
minor ẽ in regnocaclorũ : maior ẽ illo
dieb aut̃ ioħis baptistae usq nunc regnum
caelorũ uimpatitur e uiolenti diripiunillud
Omnes enĩ prophetȩ et lex usq ad iohannem.
ꝓphetauer Et siuultis recipere ipse ẽ elias
qͥuenturus ẽ quihabet aures uudiendi audiat
ui aut̃ similem aestimabo generationẽ istã :¬
similis ẽ pueris sedentib: in foro qui cla¬
mantes corequalib dicunt Cecinimus
uobis et non saltastis : lamentauimus et
non planxistis. Venit enĩ iohannes neq
manducans neq bibens & dicunt : demo¬
nium habet Venit filius hominis man¬
ducans et bibens: et dicunt: eccehomo
uorax et potator uini. publicanorum et
peccatorũ amicus. Et iustificata eT
sapientia a filiis suis
unc coepit ex probrare ciuitatib in quib
factae sunt plurimae uirtutes cius : quia
non egissent poenitentiã. Vlae tibi corata
done factae essent uirtutes quae factae
sunt in uobis. olim incilicio et cinere peni¬

Expanded text:
mulierum maior Iohanne Baptista qui autem minor est in regno caelorum maior est illo a diebus autem Iohannis Baptistae usque nunc regnum caelorum vim patitur et violenti rapiunt illud omnes enim prophetae et lex usque ad Iohannem prophetaverunt et si vultis recipere ipse est Helias qui venturus est querationem istam similis est pueris sedentibus in foro qui clamantes coaequalibus dicunt cecinimus vobis et non saltastis lamentavimus et non planxistis venit enim Iohannes neque manducans neque bibens et dicunt daemonium habet venit Filius hominis manducans et bibens et dicunt ecce homo vorax et potator vini publicanorum et peccatorum amicus et iustificata est sapientia a filiis suis tunc coepit exprobrare civitatibus in quibus factae sunt plurimae virtutes eius quia non done factae essent virtutes quae factae sunt in vobis, olim in cilicio et cinere p
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ spirituũ immundorũ ut eiceretꝰ
cos &curarent omnẽ languorẽ &omnẽ in firmitat̃
Suodeci aut̃ apłorũ nomina sunt haec
sraimus simon qui dicitur petrus et ande¬
A trater eius. Iacobus ⁊ebedei et ioħs frã
udcus publicanus: et ia cobus alphei&
miossinon cananeus et uidas scariotes
daddsuui estradidit eum

Expanded text:
eicerent eos et curarent omnem languorem et omnem infirmitatem duodecim autem apostolorum nomina sunt haec primus Simon qui dicitur Petrus et Andreas frater eius Iacobus Zebedaei et Iohannes frater t Mattheus publicanus et Iacobus Alphei et Thaddeus Simon Cananeus et Iudas Scariotes qui et tradidit eum
Abbreviated transcription (Latin):
banũmittitur dr̃ sic uestit : quantomagis
uos minimȩ fidei Nolite ergo sollicit eẽ
dicentes quid manducabimũs aut quid
bibemus aut quo operiemur. haec enim
omnia gentes inquirunt Scit enĩ pater
ur̃ : quia his omnib indigetis : Quacrite
aut̃ primũ regnũ dĩ et iustitiã eius: et
haec omnia adicientur uobis Nolite er¬
go solliciti ẽẽ incrastinũ. Crastinus enim
dies sollicitus erit sibi ipsi Sufficit dicimalstia

Expanded text:
is uos modicae fidei? nolite ergo solliciti esse dicentes : quid manducabimus, aut quid bibemus, aut quo operiemur? haec enim omnia gentes inquirunt: scit enim pater uester quia his omnibus indigetis. quaerite ergo primum regnum dei et iustitiam eius, et haec omnia adicientur uobis. nolite ergo solliciti esse in crastinum: crastinus enim dies sollicitus er
Abbreviated transcription (Latin):
humilis corde : et inuenietis requen ani¬
mabus uestris lugum enimmeun suauet
est : et onus meum leue est
nillo tẽpore. ab iit inc̃ sabato persata
Discipuli aut̃ eius esurientes coeper uellet
spicas : et manducare Pharisaciaute
dentes dixer̃ ei Ecce discipulitui faciun
qđ non licet eis facere sabatis At ille dir̃
eis Non legistis quid fecerit dauid quan

Expanded text:
em animabus vestris iugum enim meum suave est et onus meum leve est in illo tempore abiit Iesus sabbato per sata discipuli autem eius esurientes coeperunt vellere spicas et manducare Pharisaei autem videntes dixerunt ei ecce discipuli tui faciunt quod non licet eis facere sabbatis at ille dixit eis n
Abbreviated transcription (Latin):
nes aut̃ rogabant eum : dicentes. Sieicis
nos mittẽ nos in gregem porcorũ Et ait
illis lte At illi exeũntes abier̃ in porcos
et ecce impetu abut totus grex ꝑ p̃ceps
in mare et mortui sunt in aquis: pastores
Aut̃ fuger̃ et uenientes inciuitatẽ nunci¬
auerunt omnia: et dehis qui daemonia
habuerant Et ecce tota ciuitas exiit obui¬
amiũ : et uiso eo rogabant ut transiret
Afinibus eorum

Expanded text:
dicentes si eicis nos mitte nos in gregem porcorum et ait illis ite at illi exeuntes abierunt in porcos et ecce impetu abiit totus grex per praeceps in mare et mortui sunt in aquis pastores autem fugerunt et venientes in civitatem nuntiaverunt omnia et de his qui daemonia habuerant et ecce tota civitas exiit obviam Iesu et viso eo rogabant ut transiret a finibus eor
Abbreviated transcription (Latin):
Nut facite arborem bonã et fructũ eius bonũ
aut facite arborem malã et fructũ eius malũ
Si quidem exfructu arbor agnoscitur : pgẽ¬
nies uiperarũ quomodo potestis bona loqui cũ
sitis mali: ex abundantia enĩ cordis os loquitu

Expanded text:
te arborem bonam, et fructum ejus bonum: aut facite arborem malam, et fructum ejus malum: siquidem ex fructu arbor agnoscitur. Progenies viperarum, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali? ex abundantia enim cordis os loquitu
Abbreviated transcription (Latin):
modo dicis frĩtuo sine eiciã festucam de
oculotuo. et ecce trabes ẽ. in oculo tuo
ypochrita eice primũ trabem de oculo
tuo : et tunc uidebis eicere festucam
de oculo fratris tui

Expanded text:
m dicis fratri tuo: sine eiciam festucam de oculo tuo, et ecce trabes est in oculo tuo? hypocrita, eice primum trabem de oculo tuo, et tunc uidebis eicere festucam de oculo fratris tui
Abbreviated transcription (Latin):
tcum uenis set inc indomũ petri: uidit so¬
erumeius iacentem et febricitantem: et
tetigt manũ eius et dimisit eam febris: et
surrexit et ministrabat eis . Vespere autem
facto obtuler̃ ei multos daemonia habentes
et eiciebat spiritus uerbo et omnes maleha¬
bentes curauit : ut adimpleretur qđ dictũ ẽ
pisaiam ꝓphetã dicentem ipse infirmita¬
tes nr̃as accepit : et egrotationes portauit¬

Expanded text:
cum venisset Jesus in domum Petri, vidit socrum ejus jacentem, et febricitantem: et tetigit manum ejus, et dimisit eam febris, et surrexit, et ministrabat eis. Vespere autem facto, obtulerunt ei multos daemonia habentes: et ejiciebat spiritus verbo: et omnes male habentes curavit: ut adimpleretur quod dictum est per Isaiam prophetam, dicentem: Ipse infirmitates n
Abbreviated transcription (Latin):
sicut et nos dimittimus debitoribus nr̃is
et ne nos inducas in tẽptationẽ sed liba nos amalo
ienim dimiseritis hominib peccata eorũ :
dimittet et uobis pater urt cadestis delict
urã Si aut̃ non dimiseritis hominibus:
nec pater uester dimittet peccata ur̃a
um aut̃ ieiunatis nolite fierisicut ypochri¬
tae tristes Exterminant enĩ facies suas :
ut pareant hominib ieiunantes Amen
dico uobis quia receper̃ mercedem suam
lu aut̃ cum ieiunas ungue caput tuum et
faciem tuam laua : ne uidearis hominibis
ieiunans sed patrituo qui est in abscondi¬
to et pater tuus qui uidet in abscondito
reddet tibi Nolite thesaurirare uobis the

Expanded text:
is, et ne inducas nos in temptationem, sed libera nos a malo. si enim dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et uobis pater uester caelestis delicta uestra. si autem non dimiseritis hominibus, nec pater uester dimittet peccata uestra. cum autem ieiunatis, nolite fieri sicut hypocritae tristes. exterminant enim facies suas, ut pareant hominibus ieiunantes amen dico vobis quia receperunt mercedem suam tu autem cum ieiunas ungue caput tuum et faciem tuam lava ne videaris hominibus ieiunans sed Patri tuo qui est in abscondito et Pater tuus qui videt in abscondito reddet tibi nolite thesau
Abbreviated transcription (Latin):
ntrate ꝑ angustã portã : quia lota porib¬
et spatiosa uia quae ducit ad ꝑditionem:
et multi sunt quu ntrant ꝑ ea. quanm
gusta porta et arta uia quae ducit na
uitam : et pauci sunt qui inuenunt cam̃¬

Expanded text:
ntrate per angustam portam. quam lata et spatiosa uia quae ducit ad interitum, et multi sunt qui pergunt per illam; quam angusta porta et arta uia quae ducit ad uitam, et pauci sunt qui ingrediunt
Abbreviated transcription (Latin):
dicere surge et ambula : ut sciatis aut̃ qm̃¬
filius hominis habet potestatem in terra
dimittendi peccata tunc ait paralytico
surge tolle lectũ tuũ: et uade in domũtuã
Et surrexit : et abut in domũ suam Videntes
aut̃ turbae timuerunt : et glorificauerun
dm̃ qui dedit potestatem talem hominibus

Expanded text:
urge, et ambula? Ut autem sciatis, quia filius hominis habet potestatem in terra dimittendi peccata, tunc ait paralytico: Surge, tolle lectum tuum, et vade in domum tuam. Et surrexit, et abiit in domum suam. Videntes autem turbae timuerunt, et glorificaverunt Deum, qui dedit potestatem talem hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo pocer duob: dominis seruire. Aut enim
umo olio habebit et alterũ diliget: aut unum
sustinebit et alterum contemnet. Nori
quid manducetis : neq corpori urõ quid
induamini Nonne anima plus ẽ quã ȩsca:
et corpus plusquã uestimentũ : Respicite
uolatilia caeli qnm̃ non serunt neq metuñ
neq congregant in horrea : et pater uester
cadestis pascit illa Nonne uosmagis plu¬

Expanded text:
uobus dominis servire: aut enim unum odio habebit, et alterum diliget; aut unum sustinebit, et alterum contemnet. Non pquid manducetis, neque corpori vestro quid induamini. nonne anima plus est quam esca et corpus plus est quam uestimentum? respicite uolatilia caeli, quoniam non serunt neque metunt neque congregant in horrea et pater uester caelestis pascit illa. si uestis
Abbreviated transcription (Latin):
Sed siquis te percusserit indexterã maxillã
aã p̃be et illi alterã: et ei quiuult tecum
udicio contendere et tunicam tuã tollere
remitte ei et pallium
Ei quicunq te angariauerit mille passus
uade cum eo alia duo. qui petit ate da
e et uolenti mutuariatene auertaris

Expanded text:
teram maxillam tuam, praebe illi et alteram; et ei qui vult tecum in judicio contendere, et tunicam tuam tollere, remitte ei et pallium. Et quicunque te angariaverit mille passus, vade cum eo alia duo. Qui petit a te, da ei; et volenti mutuari a te, ne avertaris
Abbreviated transcription (Latin):
tus es set seces sit in galila eam :
Ct relica cuitite nuratet uenit et habitaut
incapharnaum maritima infinib: tabulon
et nephtalim : ut adimpleretur qđ dictũ ẽ
pisaiam propham Terra tabulon et terra
nephtalim uia maris transiordanen galileae
gentiũ sopulus qui sedebat in tenebris lucem
uidit magnã : et sedentibus in regione et

Expanded text:
sit in Galilaeam: et relicta civitate Nazareth, venit, et habitavit in Capharnaum maritima, in finibus Zabulon, et Nephthalim: ut impleretur quod dictum est per Esaiam Prophetam: Terra Zabulon, et terra Nephtalim, via maris trans Jordanem Galilaeae gentium, populus qui sedebat in tenebris, lucem vidit magnam: et s
Abbreviated transcription (Latin):
aptientis istut une confestim ascendit de
apua et eccea ꝑti sunt ei caeli et uidit
spm̃ dĩ descendentem sicut columbã et ueni¬
entem supse ateece uox de caelis dicens
tuite fisuis nĩs dilectus in quo michi cõplacui

Expanded text:
aptizatus autem confestim ascendit de aqua. et ecce aperti sunt ei caeli et uidit spiritum dei descendentem sicut columbam uenientem super se. et ecc.e uox de caelis dicens: hic est filius meus dilectus, in quo mihi conplacui
Abbreviated transcription (Latin):
mnes ergo generationes ab abrabã usq ad
dauid generationes quattuor decĩ : et ad auid
usq ad transmigrationem babylonis genera¬
tiones quattuor decĩ : et atransmigratione
babrlonis usq ad xpm̃ generationes xiiii.

Expanded text:
mnes generationes ab Abraham usque ad Dauid generationes XIIII et a Dauid usque ad transmigrationem Babylonis generationes XIIII et a transmigratione Babylonis usque ad Christum generationes XIIII.
Abbreviated transcription (Latin):
dico enĩ uobis : qnm̃ potest ds̃ de lapidib
istis suscitare filios abrahae: lam enĩ secu¬
ris ad radicem arborũ posita ẽ. Omnis
ergo arbor quae non facit fructũ bonũ:
excdetur et inignem mittetur
Ego quidem uos baptiro in aqua in peniten¬
dam: qui aut̃ post me uenturus ẽ forcior
mee cuius non sum dignus calciamenta

Expanded text:
 lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Jam enim securis ad radicem arborum posita est: omnis ergo arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur. Ego quidem vos baptizo in aqua in poenitentiam: qui autem post me venturus est, fortior me est, cujus non sum
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum recessissent : ecce angelus dñi appa¬
ruit in somnis ioseph dicens : Surge et accipe
puerũ et matrem eius et fuge in aegẏptũ
et esto ibi usq dum dica tibi futurũ ẽ enĩ ut
hero des quaerat puerũ ad perdendũ eum
qui consurgens accepit puerũ et maremei
nocte et secessit inaegyptũ: et crat ibiusq
adobitũ berodis ut adimpleretur qđ dicũ¬

Expanded text:
sissent ecce angelus Domini apparuit in somnis Joseph, dicens: Surge, et accipe puerum, et matrem ejus, et fuge in Aegyptum, et esto ibi usque dum dicam tibi. Futurum est enim, ut Herodes quaerat puerum ad perdendum eum. Qui consurgens accepit puerum et matrem ejus nocte, et secessit in Aegyptum, et erat ibi usque ad obitum Herodis: ut adimpleretur quod dic
Abbreviated transcription (Latin):
mitatem in populo Et abit opinio eius int
totam srriam Et obtuler ei omnes maleba¬
bentes uarus languorib et tormentis cõpben¬
sos et qui daemonia habebant : et lunaticos
et paralyticos : et curauit cos Et secutae sũ
cum turbae multae degalilea et decapoli et de¬
iero solymis et iuda ea et de transiortlanend
idens aut̃ turbas ascendit in montem et cum
sedisset : accesserunt ad eum discipuli cius

Expanded text:
pinio eius in totam Syriam et obtulerunt ei omnes male habentes variis languoribus et tormentis conprehensos et qui daemonia habebant et lunaticos et paralyticos et curavit eos et secutae sunt eum turbae multae de Galilaea et Decapoli et Hierosolymis et Iudaea et de trans Iordanen videns autem turbas ascendit in montem et cum sedisset accesserunt ad eum discipuli eius
Abbreviated transcription (Latin):
ptum ẽ ꝑ prophetã. Et tubehlebem tersa u¬
da : nequa quã minima es in principibus udu
Ex te enĩ exiet dux. qui reget populũ meussra&
unc hero desclam uocatis magis diligenterd
dicit ab eis tẽpus stellae quãe apparuit es
et mitens illos in behlehem dixit Ite et in¬
terrogate diligenter de puero: et cũ inuene¬
ritis renunciate michi : ut et ego ueniens
adorem eum. qui cũ audissent regem abier̃
Et ecce stella quam uiderant in oriente ante¬
cedebat eos : usque dum ueniens staret supra
ubi erat puer. Videntes aut stellã : gauisisunt
gaudio magno ualde It intrantes domũ in ue¬
nerunt puerũ cũ maria matre eius : et proci

Expanded text:
prophetam: et tu Bethleem terra Iuda, nequaquam minima es in principibus Iuda; ex te enim exiet dux, qui reget populum meum Israhel. tunc Herodes clam uocatis magis diligenter inquisiuit ab eis tempus stellae, quae apparuit eis. et mittens illos in Bethleem dixit: ite et interrogate diligenter de puero, et cum inueneradorem eum. Qui cum audissent regem, abierunt: et ecce stella, quam viderant in Oriente, antecedebat eos, usque dum veniens staret supra, ubi erat puer. Videntes autem stellam, gavisi sunt gaudio magno valde. Et intrantes domum, invenerunt puerum cum Maria matre
Abbreviated transcription (Latin):
uo ñ obs babebat uestimentũ de pilis
&t nloros et ronam pelliciã circa lumbos
suos esca aut̃ eius erat. locustae et mel sil¬
omnnis iudaea et omnis regio circa iordanẽ :
e inptrabuitur ab eo in iordane confi
tentes peccata sua
rum uenientes ad baptismũ siũ : dixit eis.
srorenies uiperarũ quis demonstrauit uob

Expanded text:
nes habebat vestimentum de pilis camelorum, et zonam pelliceam circa lumbos suos: esca autem ejus erat locustae, et mel silomnis Judaea, et omnis regio circa Jordanem; et baptizabantur ab eo in Jordane, confitentes peccata sua.rum, venientes ad baptismum suum, dixit eis: Progenies viperarum, quis demonstr
Abbreviated transcription (Latin):
perũ impius ignorat scientiã ho¬
mines pestilentes dissipant ciuita¬
tem  sapientes uero auertunt fu¬
rorem Vir sapiens sicum sculto
contenderit: siue irascatur siue
crideat. non inueniet requiem Viri
sanguinũ oder̃ simplicem: iniusti
autem quacrunt animam eius
otũ spiritũ suũ profert stultus
sapiens differt et reseruat in poste¬
rum Princeps qui libenter audit
uerba mendacii: omnes ministros
habet impios fauper et creditor
obuiauer sibi utriusq illuminator
eft dñs: Rex qui udicat in ueritate
pauperes: thronus eius in aeternũ
firmabitur Virga atq correptio
tribuent sapientiã : puer aut̃ qui
dimittitur uoluntatisuȩ confundec¬

Expanded text:
perum: impius ignorat scientiam. Hoperum: impius ignorat scientiam. Homines pestilentes dissipant civitatem: sapientes vero avertunt furorem. Vir sapiens, si cum stulto contenderit, sive irascatur, rideat, non inveniet requiem. Viri sanguinum oderunt simplicem: justi autem quaerunt animam ejus. Totum spiritum suum profert stultus: sapiens differt, et reservat in posterum. Princeps, qui libenter audit verba mendacii, omnes ministros habebit impios. Pauper et creditor obviaverunt sibi: utriusque illuminator est Dominus. Rex qui judicat in veritate pauperes, thronus ejus in aeternum firmabitur. Virga atque correptio tribuit sapientiam: puer autem, qui dimittitur voluntati suae, confunde
Abbreviated transcription (Latin):
suo et matre et dicit hoc non ẽ pecca¬
tũ: particeps homicidȩ ẽ. Quise ia¬
ctat et dilatat iurgia concitat : qui
sperat in dño sanabitur Qui confidit
incorde suo stultus ẽ : qui aut̃ gradi¬
tur sapienter iste laudabitũr Qui
dat pauperi non indigebit: qui de¬
spicit depcantem sustinebit penuriã¬
Et cũ surrexerint impii. absconden¬
tur homines: et cũ illi perierint
corripientem dura ceruice contem¬
nit : repentinus supueniet interitus
et cũ sanitas non sequitur: Inmulti¬
plicatione iustorũ laetabit᷑ uulgus
cũ impu sumpserint principatum
gemet populus. Vir qui amat sapi¬
entiam lactificat patrem suũ : qui
aut̃ nutrit scorta perdec substan¬
tiam s ex iustus eriget terrã : uir
auarus destruet eam homo qui
blandis fictisq sermonib: loquitur
amico suo reee expandit pedib eiꝰ
Peccantem uirũ iniquũ in uoluet
laqueus: et iustus laudabit Atque
gaudebit Nouit iustus causam pau¬

Expanded text:
suo, et a matre: et dicit, hoc non est peccasuo, et a matre: et dicit, hoc non est peccatum, particeps homicidae est. Qui se jactat, et dilatat, jurgia concitat: qui vero sperat in Domino, sanabitur. Qui confidit in corde suo, stultus est: qui autem graditur sapienter, ipse salvabitur. Qui dat pauperi, non indigebit: qui despicit deprecantem, sustinebit penuriam. Cum surrexerint impii, abscondentur homines; cum illi perierint,corripientem dura cervice contemnit, repet eum sanitas non sequitur in multiplicatione iustorum laetabitur vulgus cum impii sumpserint princgemet populus. Vir, qui amat sapientiam, laetificat patrem suum: qui autem nutrit scorta, perdet substantiam. Rex justus eriget terram, vir avarus destruet eam. Homo, qui blandis fictisque sermonibus loquitur amico suo, rete expandit gressibus ejus. Peccantem virum iniquum involvet laqueus: et justus laudabit, atque gaudebit. Novit justus causam pau
Abbreviated transcription (Latin):
ea miscdiam consequetur. Beatus
homo qui semꝑ est pauidus: qui uerd
mentis ẽ durae corruet in malum
borugiens et ursus esuriens : prin¬
ceps impius suꝑ populũ pauperem
Dux indigens prudentia. multos
opprimet ꝑcalumniã : qui autem
odit auaritiã longi fient dieseius
hominem qui calumniatur animȩ
sangume : siusq ad lcicũ fugerit ne¬
mo sustinet Qui ambulat simplicit̃
saluus erit : qui peruersis in greditur
uiis concidit semel Qui operatur
terrã suam. saturabitur panibus :¬
qui sectatur otium replebitur ege¬
state Vir fidelis multũ laudabi̾tir.
qui aut̃ festinat ditari nonerit in¬
nocens. Qui cognoscit in iudicio fa
ciem: non facitbene lste et pro
buccella panis deserit ueritatem
Vir qui festinat ditari et aliis inui¬
det: ignorat quod egestas supueniat
ei Qui corripit hominem gratiam
postea inueniet apud eũ magis quã
ile qui ꝑ linguae blandimenta de¬
cipit Qui subtrabit aliquid a patre

Expanded text:
ea misericordiam consequetur beatus ea misericordiam consequetur beatus homo qui semper est pavidus qui vero mentis est durae corruet in malum leo rugiens et ursus esuriens princeps impius super populum pauperem dux indigens prudentia multos opprimet per calumniam qui autem odit avaritiam longi fient dies eius hominem qui calumniatur animae sanguinem si usque ad lacum fugerit nemo sustentet qui ambulat simpliciter salvus erit qui perversis ingreditur viis concidet semel qui operatur terram suam saturabitur panibus qui sectatur otium replebitur egestate vir fidelis multum laudabitur qui autem festinat ditari non erit innocens qui cognoscit in iudicio faciem, non facit bene: iste et pro buccella panis deserit veritatem. Vir, qui festinat ditari, et aliis invidet, ignorat quod egestas superveniet ei. Qui corripit hominem, gratiam postea inveniet apud eum, magis quam ille, qui per linguae blandimenta decipit. Qui subtrahit aliquid a patre
Abbreviated transcription (Latin):
erit sropter peccata terrae mulu
principes cius : et propter homins
fapientia et horũ scientiã quae di¬
cuntur: uita ducis longior erit
cunt pruper calumnians pauperes
similis .ẽ. imbri uehementi in quo pa¬
satur fames qui derelinquunt
legem faudant impiũ : qui custodi¬
unt succenduntur contra eũ Vri
mali non cogitant iudiciũ quat
omp lcitto sua quã diues prauis
iiorbus quicustodit legem filius
penbuis qui aut̃ pascit cõmesiacores
confundit patrem suũ. Qui concer¬
consaiitia susuris fenore liberali
in pilipetes congregat eas qui decli¬
me uuorem sua ne audiat legem ora¬
moauseritexecrabilis. uideci¬
de custos inuia mala: ininteri¬
pu uocorruet : et simplices posside¬
bust bona eius Sa piens sibi uidetur
budues pauper aut̃ prudens scru¬
aibitur eum Imexultatione uisto¬
tim multa gloria ẽ regnantib
ipus ruinae hominũ Qui abscon¬
dit scelera sua non dirigetur : qui¬
aut confessus fuerit et reliquerit

Expanded text:
erit propter peccata terrae multi erit propter peccata terrae multi principes eius et propter hominis sapientiam et horum scientiam quae dicuntur vita ducis longiVir pauper calumnians pauperes, similis est imbri vehementi, in quo paratur fames. Qui derelinquunt legem, laudant impium: qui custodiunt, succenduntur contra eum. Viri mali non cogitant judicium: qui simplicitate sua, quam dives in pravis itineribus. Qui custodit legem, filius sapiens est: qui autem pascit comessatores, confundit patrem suum. Qui coacervat divitias usuris et fenore, liberali in pauperes congregat eas. Qui declinat aures suas, ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis. Qui decipit justos in via mala, in interitu suo corruet et simplices possidebunt bona sapiens sibi videtur vir dives pauper autem prudens scrutabitur eum in exultatione iustorum multa gloria regnantibus impiis ruinae hominum qui abscondit scelera sua non dirigetur qui confessus fuerit et reliquerit
Abbreviated transcription (Latin):
det fructũ eius: et qui custos ẽ. dom¬
ni sui glorificabitur quo modomi
aquis resplendent uultus prospicen¬
tium : sic corda hominũ manifesas
prudentibus Infernus et perditio
non replebuntur : similiter et oculi
hominũ insatiabiles Quo modo pro¬
batur in conflatorio argentũ et in
fornace aurũ: sic probatur homo
ore laudantis : Si contuderis stultũ
inpila quasi ptisanas feriente desup
pilo non auferetur ab eostultitia
eius. diligenter agnosce uultũ peco¬
fistui : tuosq greges considera Non
enim habebis iugiter potestatẽ sed
corona tribuetur in generatione
generationum: Aperta sunt praa¬
Aperta sunt prata
et apparueruñherbȩ uirentes
et collecta sunt fena de montibus
Aeni aduestimentũtuũ: et hediagri
preciũ Sufficiat tibi laccaprarum
in cibostuos in necessaria domustu̧
et adduictũ ancillis tuis F ugit impi¬
us nemine psequente : iustus autẽ
quasileo confidens absq terrore

Expanded text:
det fructus eius et qui custos est domdet fructus eius et qui custos est domini sui glorificabitur quomodo in aquis resplendent vultus prospicientium sic corda hominum manifesta sunt prudentibus infernus et perditio non replentur simhominum insatiabiles. Quomodo probatur in conflatorio argentum, et in fornace aurum: sic probatur homo ore laudantis. Si contuderis stultum in pila quasi ptisanas, feriente desuper pilo, non auferetur ab eo stultitia ejus. Diligenter agnosce vultum pecoris tui, tuosque greges considera. Non enim habebis jugiter potestatem: sed corona tribuetur in generatione, et generationem. Aperta sunt prataperta sunt prata et apparuerunt herbae virentes et collecta sunt faena de montibus agni ad vestimentum tuum et hedi agri pretium sufficiat tibi lac caprarum in cibos tuos in necessaria domus tuae et ad victum ancillis tuis fugit impius nemine persequente iustus autem quasi leo confidens absque terrore
Abbreviated transcription (Latin):
fauum : anima esuriens et amarũ
pro dulci sumet : Sicut auis transmi¬
grans denido suo: sic uir qui reli¬
quit locũ suũ Vnguento et uariis
odorib delectatur cor: et bonis
amici consilus anima dulcoratur
Amicũ tuũ et amicũ patris tui ne
dimiseris: et domũ fr̃is tuine in¬
grediaris indie afflictionis tuae
Melior ẽ uicinus iuxta : quã frater
procul Stude sapientiae filimi. et
lactificacormeũ : ut possis expro¬
branti respondere sermonẽ Astu¬
tus uidens malũ absconditus est:
paruuli transeuntes sustinuere di¬
spendia Tolle uestimentum eius¬
qui spopondit pro extraneo : et pro
alienis aufer ei pignus Qui benado
proximo suo uoce grandide muocder
consurgens: maledicenti simils cr
lecta perstillantia indie frigoseri
et litigiosa mulier cõparantur. qu
retinet eam. quasi qui uentũ tencui
et oleũ dexterae suae uocabit Perrũ
ferro acuitur : et homo exaciitru¬
ciem amicisui Quiseruat ficũ come¬

Expanded text:
favum anima esuriens et amarum favum anima esuriens et amarum pro dulce sumet sicut avis transmigrans de nido suo sic vir qui relinquit locum suum unguento et variis odoribus delectatur cor et bonis amici consiliis anima dulcoratur amicum tuum et amicum patris tui ne dimiseris et domum fratris tui ne ingrediaris in die adflictionis tuae melior est vicinus iuxta quam frater procul stude sapientiae fili mi et laetifica cor meum ut possim exprobranti respondere sermonem astutus videns malum absconditus est parvuli transeuntes sustinuere dispendia tolle vestimentum eiusqui spopondit pro extraneo et pro alienis auferto pignus qui benedicit proximo suo voce grandi de nocte consurgens maledicenti similis erit tecta perstillantia in die frigoris et litigiosa mulier conparantur qui retinet eam quasi qui ventum teneat et oleum dexterae suae vocabit ferrum ferro acuitur et homo exacuit faciem amici sui qui servat ficum come
Abbreviated transcription (Latin):
adintima uentris. Quomodo si ar¬
eento sordido ornare uelis uas fict¬
le sic labia tumentia cum pessimo
corde sociata abuis suis intelli¬
aitur inimicus. cũ incordetra¬
stauerit dolos Quando sũmiserit
uocem suã ne credideris ei : qnm̃
septem nequitiae sunt incorde illi¬
ss qui operit odium fraudulenter:
reudabitur malitia eius in conci¬
lio Qui fodit foueam incidet in eã.
et qui uoluit lapidem reuercetur
adcum Lingua fallax non amat
ueritatem: et os lubricũ operatur
ruinas Ne glorieris incrastinum :¬
ignorans quid superuentura pariat
dies ł audet te alienũ et non os
tuũ: extrancus et non labia tua.
Graue ẽ saxum et onerosa arena:
sed ira sculti ut roq grauior. Ira
non habet miscdiam̃ : nec erum pens
furor Et impecũ concitati ferre
quis poterit CH elior ẽ mani¬
festa correptio: quã amor abscon¬
ditus. Meliora sunt uulnera dili¬
gentis: quã fraudulenta odientis
oscula Anima saturata calcabit

Expanded text:
ad intima ventris quomodo si arad intima ventris quomodo si argento sordido ornare velis vas fictile sic labia tumentia cum pessimo corde sociata labiis suis intellegitur inimicus cum in corde tractaverit dolos quando submiserit vocem suam ne credideris ei quoniam septem nequitiae sunt in corde illius qui operit odium fraudulenter revelabitur malitia eius in concilio qui fodit foveam incidet in eam et qui volvit lapidem revertetur ad eum lingua fallax non amat veritatem et os lubricum operatur ruinas ne glorieris in crastinum ignordies. Laudet te alienus, et non os tuum: extraneus, et non labia tua. Grave est saxum, et onerosa arena: sed ira stulti utroque gravior. Ira non habet misericordiam, nec erumpens furor: et impetum concitati ferre quis poterit? Melior est manifesta correptio quam amor absconditus meliora sunt vulnera diligentis quam fraudulenta odientis oscula anima saturata calcabit
Abbreviated transcription (Latin):
imponit stulto silentiũ. iras mitigat
hicut canis qui reuertitur aduomitũ
suũ: sic imprudens qui iterat stulti¬
tiam suã. Vi disti hominem sapientẽ
sibi uideri: magis illo spem habebit
stultus. Dicit piger Leo inuia: lee
na initineribus Sicut ostium uertit᷑
incardine suo : ita piger in lecto suo
Abscondit piger manus sub ascellas
suas et laborat si ad ossuũ cas con¬
uerterit Sapientior sibi piger uide¬
tur: septem uiris loquentib senten¬
tias. Sicut qui a pp̃hendet auribus
canem : sic qui transit impatiens cõ¬
miscetur rixae alterius Sicut noxi¬
usẽ qui mittit lanceas et sagittas et
mortem sic qui fraudulenter nocet
unico suo Et cũ fuerit dep̃hensus:
dicit ludens feci Cũ defecerint
ligna extinguetur ignis : et susurro¬
ne subtracto iurgia conquiescunt
Sicut carbones ad prunas et ligna
adignem : sic homo iracundũs
suscitat rixas. Verba susurronis
quasi simplicia: et ipsa perueniur̃

Expanded text:
inponit stulto silentium iras mitigat inponit stulto silentium iras mitigat sicut canis qui revertitur ad vomitum suum sic inprudens qui iterat stultitiam suam vidisti hominem sapientem sibi videri magis illo spem habebit stultus dicit piger leaena in via leo in itineribus sicut ostium vertitur in cardine suo ita piger in lectulo suo abscondit piger manus sub ascellas suas et laborat si ad os suum eas converterit sapientior sibi piger videtur septem viris loquentibus sententias sicut qui adprehendit auribus canem sic qui transit et inpatiens commiscetur rixae alterius sicut noxius est qui mittit lanceas et sagittas et mortem sic vir qui fraudulenter nocet amico suo et cum fuerit deprehensus dicit ludens feci cum defecerint ligna extinguetur ignis et susurrone subtracto iurgia conquiescunt sicut carbones ad prunam et ligna ad ignem sic homo iracundus suscitat rixas verba susurronis quasi simplicia et ipsa perveniunt
Abbreviated transcription (Latin):
scrutator ẽ maiestatis opprimetiu
agloria Sicut urbs patenset absq
murorũ ambitu : ita uir qui non
potest in loquendo cohibere spiritũ
suum Quomodo nix aestate et plu¬
uiae in messe : sic indecens ẽ stulco
gloria Nam sicut auis ad alta trans¬
uolans et passer quolibet uadens:
sic maledictũ frustra prolatum in
quempiam supueniet : Flagellũ equo
et camus asino: et uirga in dorso im¬
prudentiũ Ne respondeas stulto iux¬
tastultitiã suã ne efficiaris eisimilis
Sesponde sculto uixta stultitiã suã
ne sibi sapiens eẽ uideatur Clau¬
dus pedib et iniquitatem bibens: qui
mittit uerba ꝑnuncium stultum
quomodo puschras frustra habet
clacidus tibias : sic indecens ẽ in ore
stultorũ parabola:. Sicut qui mittit
lapidem in a ceruũ mercurii : ita qui
tribuit insipienti honorem. Quomo¬
do si spina nascatur inmanu temu¬
lentirsic parabola in ore stultorũ
Iudiciũ determinat causas: et qui

Expanded text:
scrutator est majestatis, opprimetur scrutator est majestatis, opprimetur a gloria. Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, ita vir, qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum. Cap. XXVI. Quomodo nix in aestate, et pluviae in messe: sic indecens est stulto gloria. Sicut avis ad alia transvolans; et passer quo libet vadens: sic maledictum frustra prolatum in quempiam superveniet. Flagellum equo, et chamus asino, et virga dorso imprudentium. Ne respondeas stulto juxta stultitiam suam, ne efficiaris ei similis. responde stulto iuxta stultitiam suam ne sibi sapiens esse videatur claudus pedibus et iniquitatem bibens qui mittit verba per nuntium stultum quomodo pulchras frustra habet claudus tibias sic indecens est in ore stultorum parabola sicut qui mittit lapidem in acervum Mercurii ita qui tribuit insipienti honorem quomodo si spina nascatur in manu temulenti sic parabola in ore stultorum iudicium determinat causas et qui
Abbreviated transcription (Latin):
gapientia lenietur princeps: et
inqua mollis confringet duritiam
mel inuenisti comede quod sufficit
d niforte satiatus euomas illud
ubtrahe pedem tuũ de domo pro
Numitui: neforte satiatus oderit
& Iaculũ et gladius et sagitta acu¬
ta homo qui loquitur contra pro¬
ximum suũ testimoniũ falsũ dens
outridus et pes lassus : qui sperat
sup infideli indie angustiae : et amit¬
tt pallium in die fr̃igoris Acetum
innitro et qui cantãt carmina cor¬
di pessimo. Siesurierit inimicus tius
ciba illũ: sisitierit da ei aquã bibere
frunas enim congregabis sup caput
eius : et dñs reddet cĩ Ventus aquilo
dissipat pluuias: et facies tristis lin¬
guam de trahentem Melius ẽ sedere
inangulo domatis : quã cũ muliere
litigiosa et in domo communi: Aqua
frigida animae sitienti: et nuncius
bonus de terra lone inqua Honstur¬
batus pede et uena corrupta : iustis
cadens corã impio. Sicut qui mel co¬
medit multũ non est eibonũ : sic qui

Expanded text:
patientia lenietur princeps et patientia lenietur princeps et lingua mollis confringet duritiam mel invenisti comede quod sufficit tibi ne forte saturatus evomas illud subtrahe pedem tuum de domo proximi tui, ne quando satiatus oderit te. Jaculum, et gladius, et sagitta acuta, homo qui loquitur contra proximum suum testimonium falsum. Dens putridus, et pes lassus, qui sperat super infideli in die angustiae, et amittit pallium in die frigoris. Acetum in nitro, qui cantat carmina cordi pessimo. Si esurierit inimicus tuus, ciba illum: si sitierit, da ei aquam bibere: Prunas enim congregabis super caput ejus, Et Dominus reddet tibi. Ventus aquilo dissipat pluvias, et facies tristis linguam detrahentem. Melius est sedere in angulo domatis, quam cum muliere litigiosa, et in domo communi. Aqua frigida animae sitienti, et nuntius bonus de terra longinqua. Fons turbatus pede, et vena corrupta, justus cadens coram impio. Sicut qui mel multum comedit, non est ei bonum: sic qui
Abbreviated transcription (Latin):
Noria regum inuestigare sermonẽ
aelũ sursum et terra deorsum: et
cor regum inscrutabile : Auferru¬
biginem de argento : et egrediecur
uãs purissimũ. Aufer impietatem
de uultu regis: et firmabitur iust¬
tia thronus eius Ne gloriosus ap¬
parcas coramrege : et in loco ma¬
enorumne stetẽris. Melius ẽ enĩ
ut dicatur tibi ascende huc : quam
ut humilieris coram principe
qae uiderunt oculi tiu ne proferas
qui ocito nc postea emendanie
ni possis cũ de honestaueris amicũ
pon alsancua tracta cũ amicotuo
uceretul extraneo ne reueles: ne
posti insulter tibi cũ audierit. et ex¬
sobrare non cesset cpalanurea
o ubris ar penteis : qui loquitur uer¬
nie in cepore suo Inauris aurea
bum ingãritũ fulgens: qui arguit
eiponem et aurem oboedientem
sibi frigis niuuis in die messis ita
Sicatis fidelis ei quimisit eũ. animã
lesas nequiescere facit Nubes et uen¬
ii s ioluuia e non sequentes: uir
uoriosus et promissa non cõplens

Expanded text:
gloria regum investigare sermonem gloria regum investigare sermonem caelum sursum et terra deorsum et cor regum inscrutabile aufer robiginem de argento et egredietur vas purissimum aufer impietatem de vultu regis et firmabitur iustitia thronus eius ne gloriosus appareas coram rege et in loco magnorum ne steteris melius est enim ut dicatur tibi ascende huc quam ut humilieris coram principe uae viderunt oculi tui ne proferas rgio cito ne postea emendare non possis ctuum causam tuam tracta cum amico tuo et secretum extraneo non reveles ne forte insultet tibi cum audierit et exprobrare non cesset mala aurea in lectis argenteis qui loquitur verbum in tempore suo inauris aurea et margaritum fulgens qui arguit sapientem et aurem oboedientem sicut frigus nivis in die messis ita legatus fidelis ei qui misit eum animam illius requiescere facit nubes et ventus et pluviae non sequentes vir gloriosus et promissa non conplens
Abbreviated transcription (Latin):
tibus Cognoscere ꝑsonam inuudicio
non est bonũ. Qui dicunt impio iusus
es. maledicent ei populi et decetabin¬
tur eum tribus. Qui arguunt laudu¬
buntur: et suꝑ ipsos uenĩet benedudo
Labia de osculabitur: qui reta uercto
et diligenter exerce agrũ tuum ut
postea aedifices domũ tuã Ne sis ie¬
stis frustra contra proximum tuũ.
nec lactes quenquã labustius Ne di¬
cas quo modo fecit michi sic faciam ei:
reddam unicuiq scđm opus suum
er agrũ hominis pigri transiui et
p uineam uiri stulti: et ecce totũ
repleuerant urticae. operuerant
supficiem eius spinae et maceria
lapidũ destructa erat: Quod cum
uidissem posui incorde meo: et exẽ¬
plo didici disciplinã. Farum inquã
dorinies : modicũ dormitabis: pau¬
xillum manus conseres ut quiescas :¬
et ueniet quasi cursor egestas tua
et mendicitas quasiuir armatus
Flac quoq: parabolae salomonis:
quas transtuler̃ uiri er ekiae regis
iuda Gloria dĩ celare uerbum et

Expanded text:
entibus cognoscere personam in iudicio entibus cognoscere personam in iudicio non est bonum qui dicit impio iustus es maledicent ei populi et detestabtur eum tribus. qui arguunt, laudabuntur, et super. ipsos ueniet benedictio. labia deosculabitur qui recta uerba et diligenter exerce agrum tuum: ut postea aedifices domum tuam. Ne sis testis frustra contra proximum tuum, nec lactes quemquam labiis tuis. nec dicas: quomodo fecit mihi, sic faciam ei: reddam unicuique secundum opus suum. per agrum hominis pigri transiui et per uineam uiri stulti: et ecce totum repleuerant urticae, operuerant superficiem eius spinae, et maceria lapidum destructa erat. quod cum uidissem, posui in corde meo et exemplo didici disciplinam parum inquam dormies modicum dormitabis pauxillum manus conseres ut quiescas et veniet quasi cursor egestas tua et mendicitas quasi vir armatus haec quoque parabolae Salomonis quas transtulerunt viri Ezechiae regis Iuda gloria Dei celare verbum et
Abbreviated transcription (Latin):
interitũ liberare necesses Si dixe¬
ris uir es non suppecunt : qui inspe¬
ctor ẽ cordis ipse intelligit et ser¬
uatorem animae tuae nichil fallit:
reddetq homini iuxta opera sua
Comede filimimel quia bonũ ẽ: et
fauum dulcissimũ gutturi tuo. Sic
et doctrina sapientiae animae tuȩ
Quam cũ inueneris habebis in nouis¬
simis spem et spes tua non peribit
Ne insidieris et quaeras impietatẽ
in domo iusti : neq uastes requiem eiꝰ
Cepties enĩ cadet iustus et resur¬
Oget impii aut̃ corruent in malũ
Cũm ceciderit inimicus tuus ne
gaudeas et in ruina eius ne exultet
cortuũ : ne forte uideat dñs et di¬
spliccat ei. et auferat ab eo irã suã
xecontendas cũ pessimis. nec aemulens
impios: qnm̃ non habent futa emulecs
mali et lucerna impioru extinuspin
lime dnm̃ filimi et regem e riquetu¬
ctorib non cõmiscearis : qnm̃ repena
consurget perditio eorũ Et runeun
utriusq quis nouit : haec quoq sapi¬

Expanded text:
interitum liberare ne cesses. Si dixeinteritum liberare ne cesses. Si dixeris: Vires non suppetunt: qui inspector est cordis, ipse intelligit. Et servatorem animae tuae nihil fallit, reddetque homini juxta opera sua. Comede, ffavum dulcissimum gutturi tuo sic et doctrina sapientiae animae tuae quam cum inveneris habebis in novissimis et spes tua non peribit ne insidieris et quaeras impietatem in domo iusti neque vastes requiem eius septies enim cadet iustus et resurget impii autem corruent in malum cum ceciderit inimicus tuus ne gaudeas et in ruina eius ne exultet cor tuum ne forte videat Dominus et displiceat ei et auferat ab eo iram suam ne contendas cum pessimis nec aemuleris impios quoniam non habent futurorum spem mali et lucerna impiorum extinguetur time Dominum fili mi et regem et cum detractoribus non commiscearis quoniam repente consurget perditio eorum et ruinam utriusque quis novit haec quoque sapi
Abbreviated transcription (Latin):
blande sed in nouissimo morde¬
bit ut coluber: et sicut regulus
uenena diffundet. Oculi tui uidebun
extraneas et cortuũ loquetur ꝑ uer¬
sa Et erissicut dormiens in medio ma¬
ri et quasi sopitus gubernator amis¬
soclauo et dices  Uerberauer̃ me
et non dolui: traxer̃ me et ego non
sensi Quando uigilabo et rursus uina
rapinas meditatur mens eorũ. et
fraudes labia eorũ loquuntur
Gapientia aedificabitur domus: et
prudentia roborabitur. Indoctrina
replebuntur cellaria : uniuersa
substantia p̃ciosa et pulcherrima
Vir sapiens et fortis ẽ et uir doctus
robustus et ualidus : quia cũ disposi¬
tione initur bellũ. et erit salus cbi
multa consilia sunt Excelsa stulto
sapientia : inporta non aperiet os
suum Qui cogitat mala facere : stul¬
tus uocabitur. Cogitatio stulti pec¬
catũ e: et ab ominatio hominũ detra¬
ctor Si desperaueris lassus indie
angustiae : imminuetur fortitudo
rue eos qui ducuntur adtua
Emortem : et qui trahuntur ad

Expanded text:
blande,. et in nouissimo mordeblande,. et in nouissimo mordebit ut coluber et sicut regulus uenena dextraneas, et cor tuum loquetur perversa. Et eris sicut dormiens in medio mari, et quasi sopitus gubernator, amisso clavo: Et dices: Verberaverunt me, sed non dolui: traxerunt me, et ego non sensi: quando evigilabo, et rursus vina rapinas meditatur mens eorum, et fraudes labia eorum loquuntur. Sapientia aedificabitur domus, et prudentia roborabitur. In doctrina replebuntur cellaria, universa substantia pretiosa et pulcherrima. Vir sapiens, fortis est: et vir doctus, robustus et validus. Quia cum dispositione initur bellum: et erit salus ubi multa consilia sunt. Excelsa stulto sapientia, in porta non aperiet os suum. Qui cogitat mala facere, stultus vocabitur. Cogitatio stulti peccatum est: et abominatio hominum detractor. Si desperaveris lassus in die angustiae: imminuetur fortitudo tua. Erue eos, qui ducuntur ad mortem: et qui trahuntur ad
Abbreviated transcription (Latin):
mi et esto sapiens: et dirige in uia
nnimũtuũ Noli ẽẽ in conuiuiis po¬
tactorũ nec in cõmessationib eorũ
qui carnes aduescendũ confer: quia
uacantes potib et dantes symbola
consumentur. et uestietur pannis
dorinitatio Audi patrem tuũ qui
denuite: et ne contemnas cũ senue¬
sit matertua Veritatem eme : &
noli uendere sapientiã et doctri¬
nam et intelligentiã. Exultat
gaudio pater iusti: quia sapientẽ
genuit lactabitur in eo. Gaudeat
bater tuus et mater tua : et exul¬
tet quae genuitte Prebe filimi
cortuũ michi : et oculituiuias meas
custodiant Eouea enim profunda
e meretrix et puteus angustus
aliena Insidiatur inuiã quasi latro :
et quos incautos uiderit interficiet
Cuiuae cuius patriuae: cui rixae.
cui foueae. cuisine causa uulnera.
cui suffusio oculorũ : Nonne his qui
morantur inumno et student cali¬
cib epotandis : Ne intuearis uinũ
quando flauescit cũ splenduerit
inuitro color eius Ingreditur

Expanded text:
mi, et esto sapiens: et dirige in via mi, et esto sapiens: et dirige in via animum tuum. Noli esse in conviviis potatorum, nec in comessationibus eorum, qui carnes ad vescendum conferunt: Quia vacantes potibus, et dantes symbola consumentur, et vestietur pannis dormitatio. Audi patrem tuum, qui genuit te. et ne contemnas cum senuerit mater tua. Veritatem eme, et noli vendere sapientem, et doctrinam, et intelligentiam. Exsultat gaudio pater justi: qui sapientiam genuit, laetabitur in eo. Gaudeat pater tuus, et mater tua, et exsultet quae genuit te. Praebe, fili mi, cor tuum mihi: et oculi tui vias meas custodiant. Fovea enim profunda est meretrix, et puteus angustus, aliena. Insidiatur in via quasi latro, et quos incautos viderit, interficiet, Cui vae? cujus patri vae? cui rixae? cui foveae? cui sine causa vulnera? cui suffusio oculorum? Nonne his qui commorantur in vino, et student caliersus: Ne intuearis uinum. quando flauescit, cum splenduerit in uitro color eius. ingreditur