comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq & phylosophia sicut ingreco habent
assũptȩ sint. Nam & oratores in epylo
ꝓpt̾ memoriã iudicũ & eoꝵ qui audire¬
latius disputarant. breui postea sermon
cõprehendant: & unusquisq retordai
eoꝵ incipiat quȩ audiuit. Sensus itai
in pͣsenti loco iste. ẽ. Omĩs dispensatio
inmundo tam inuisibiliũ quã uisibiliũ
creaturarũ. aduentũ dĩ filii pollicebat᷑
Qđ adam de paradyso eiectus. ẽ: ꝑ salia¬
torem reuocandus erat. Qđ in fabrica¬
tione turris linguarũ unitas scissa. ĩ
guarũ. Qđ isaac in typo dñi ligna. &¬
qrucem suã ipse portauit. Qđ sanson
sc̃am comam nutriens dalilȩ pauꝑis dile¬
xit amplexus. & omĩa cordis sui secreta
confessus. ẽ. saluatoris & ȩcclȩ ex gentib
uerȩ pauꝑis & egenȩ mysteriũ significa¬
bat In cruce itaq dñi & in passione eius.
recapitulata st̃ om̃ia. Idest uniuersa in
manifestius fiat: cotidianȩ consuetudi¬

Expanded text:
et philosophia sicut in Graeco habentur, et philosophia sicut in Graeco habentur, assumptae sint. Nam et oratores in epilogpropter memoriam judicum et eorum qui audielatius disputarant, brevi postea sermone comprehendant, et unusquisque recordari eorum incipiat quae audivit. Sensus itaque in praesenti loco iste est: Omnis dispensatio in mundo, tam invisibilium quam visibilium creaturarum, adventum Dei 557 Filii pollicebatur. Quod Adam qui de paradiso ejectus est, per Salvatorem revocandus erat . Quod in fabricatione turris, linguarum unitas scissa est guarum . Quod Isaac in typo Domini, crucem suam ipse portavit . Quod Samson sanctam comam nutriens, Dalilae pauperis dilexit amplexus, et omnia cordis sui secreta confessus est , Salvatoris et Ecclesiae ex Gentibus vere pauperis et egenae mysterium significabat . In cruce itaque Domini, et in passione ejus recapitulata sunt omnia, id est, universa in manifestius fiat, quotidianae consuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾ pͣdestinationẽ autẽ & ꝓpositũ. ii qͥ
solent int̾ uerba discutere hoc asser̃t
int̾esse. qđ p̃destinatio alicuius rei
multo ante in m̃te eiꝰ qui destinat qͥd
futurũ sit p̾figuret. Propositũ autẽ.
cũ iam uicina sit machinatio: & pene cu
suit in eo: ad mysteriũ referendũ est
Siquidẽ supra dixerat. ut notũ faceret
mysteriũ uoluntatis suȩ. Qđ myste¬
rium. dispensatio. ẽ. plenitudinis tẽpor
ut statuto tempore omĩa compleant᷑
Quomͦ enim hȩres quandiu paruulus est
licet ipsius bona sint. tam̃ necdũ ei debitꝰ
hereditas: ita & mẏsteriũ qđ p̾destim¬
tum fuerat a dõ in adoptionẽ filiorũ
eiꝰ non ante disposuit dispensari. nisi su
ueniret tẽpore. De qͦ & alibi numero sin¬
gulari paulus ait. Ut autẽ uenit pleni¬
tudo temporis: misit ds̃ filiũ suũ. Qui
ante uenire ñ potuit: nisi mysteriũ
temporis impleret᷑. Recapitulare om̃n
res: cũ istius modi licentia dialectia

Expanded text:
Inter praedestinationem autem, et propositum, hi qui solent inter verba discutere, hoc asserunt interesse, quod praedestinatio alicujus rei multo ante in mente ejus qui destinet quid futurum sit, praefiguret: Propositum autem, cum jam vicina sit machinatio, et pene cosuit in eo, ad mysterium referendum est: siquidem supra dixerat: ut notum faceret nobis mysterium voluntatis suae, quod mysterium dispensatio est plenitudinis temporum, ut statuto tempore omnia compleantur. Quomodo enim haeres quamdiu parvulus est, licet ipsius bona sint, tamen necdum ei debetur haereditas : ita et mysterium quod praedestinatum fuerat a Deo in adoptionem filiorum ejus, ante non potuit dispensari, nisi suo veniret tempore. De quo et alibi numero singulari Paulus ait: Ut autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum : qui ante venire non potuit, nisi mysterium temporis impleretur. Recapitulare omniares, cum istiusmodi licentia, dialectica
Abbreviated transcription (Latin):
etiam suꝑflue & extra ordinarie no
scło positũ in quo: ordinẽ dep̾hendit᷑
turbas se sententiȩ. & anteriorem ꝓ¬
positionẽ reliquisse pendentẽ. Neq eniꝰ
parua laus ephesiorũ est. ñ prȩdicatio¬
nem sed uerbũ ueritatis multam esse

Expanded text:
etiam superflue et extraordinarie nometiam superflue et extraordinarie nomsecundo positum, in quo ordinem deprehenditur turbasse sententiae, et anteriorem propositionem reliquisse pendentem. Neque vero parva laus Ephesiorum est, non praedicationem, sed verbum veritatis audisse
Abbreviated transcription (Latin):
ces eius qui uoluntate sequat᷑ dm̃.
alia qui necessitate. Ueruntam̃ siue
ꝑ occasionẽ siue ꝑueritatẽ tantum
Ep̃c annunciet᷑ : dum modo sciat &
spans. & ante spans. qđ ꝓ diuersitate
sp̃ei diuersa sint pręmia recepturi.
nquo & uos audito uerbo ueritatis.
euangłio salutis ur̃ȩ : in quo & cre¬
dentes signati estis ꝓmissionis sp̃ũ
sc̃o. In quo haud dubiũ quin in xp̃o
int̾ cȩteros qui audiert̃ uos quoq e
phesii uerbũ ueritatis audistis cua¬
geliũ salutis ur̃ȩ. cui credentes si¬
gnati estis sp̃ũ reꝓmissionis scõ.
Hidetur autẽ iuxta ordinẽ lectionis
monstrare sententia nec qđ ei pͣlatũ ẽ.
inquo & uos audito uerbo ueritatis
euangłiũ salutis ur̃ȩ. redditũ aliquid
qđ sequatur. quia statim scdo ponitur
inquo. Qđ quia suꝑfluũ est. sublatũ
e medio potest textũ reddere lectionis
Hoc autẽ patiebatur paulus de nimio
amore xp̃i. ut eum semꝑ quẽ di ligelat

Expanded text:
ces ejus, qui voluntate sequatur Deum, ces ejus, qui voluntate sequatur Deum, alia qui necessitate. Verumtamen sive per occasionem, sive per veritatem, tantum Christus annuntietur: dummodo sciat, et sperans, et ante sperans, quod pro diversitate spei diversa sint praemia recepturi. In quo et vos audito verbo veritatis Evangelii salutis vestrae, in quo et credentes signati estiss. In quo: haud dubium quin in Christo. Inter caeteros qui audierunt, vos quoque, Ephesii, verbum veritatis audistis, Evangelium salutis vestrae, cui credentes, signati estis spiritu repromissionis sancto. Videtur autem juxta ordinem lectionis non stare sententiIn quo et vos audito verbo veritatis Evangelii salutis vestrae, redditum aliquid quod sequatur, quia statim secundo ponitur, in quo. quod quia superfluum est, sublatum e medio potest textum reddere lectioni. Hoc autem patiebatur Paulus de nimio amore Christi, ut eum semper quem diligebat,
Abbreviated transcription (Latin):
ctione sp̃uali incęlestib in xp̃o. sicut
elegit nos in ipso ante constitutionẽ
mundi ut essemus scĩ & immaculati co¬
ram ipso. Qđ scilicet sicut iam nos be¬
nedixerit om̃i benedictione sp̃uali in
cȩlestib in xp̃o. & elegerit ante constitu¬
tionẽ mundi: ita nunc etiã sꝑasse an¬
te dicam᷑ in xp̃o ex eo tempore quo ele-¬
cti & p̃destinati & benedicti sumus in
cȩlestib Alius uͦ hoc dogia ñ fust i¬
telligentiã transferet ut dicat. in ad¬
uentu dñi saluatoris quando in nomi¬
ne eius om̃e genu flectet᷑ cȩlestium
terrestriũ & infernoꝵ. & om̃is lingua
dĩ patris. cũ ei fuerint uniuersa subie¬
cta. alios uoluntate alios necessitate
subiciendos. & eos qui ante p̾sentiam
maiestatis eius spauerint in eũ futuros
sitate credentes eo tempore quo nec dia¬
bolus & angłi eius poterant negare re¬
gnantẽ: esse spantes sed ñ in laudẽ
Ełȩ eius. Qđ quidem & nunc ex par¬
de uidemꝰ expleri. quia alia sit mer¬

Expanded text:
elestibus in Christo, sicut elegit nos in ipso ante constitutionem mundi, ut essemus sancti et immaculati coram ipso: quod scilicet sicut jam non benedixerit omni benedictione spirituali in coelestibus, et elegerit ante constitutionem mundi: ita etiam nunc sperasse ante dicamur in Christo, ex eo tempore quo electi et praedestinati, et benedicti sumus in coelestibus. Alius vero hoc dogma non sustitransfert Al. transferet, ut dicat, in adventu Domini Salvatoris, quando in nomine ejus omne genu flectetur, caelestium et terrestrium et infernorum et omnis lingua i Patris , cum ei fuerint universa subjecta, alios voluntate, alios necessitate subjiciendos, et eos qui ante praesentiam majestatis ejus speraverint in eum, futuros necessitate credentes, eo tempore quo nec diabolus, et angeli ejus poterunt negare regnantem, esse sperantes: sed non in laudem gloriae ejus. Quod quidem et nunc ex parte videmus expleri, quia alia sit mer
Abbreviated transcription (Latin):
& nisi manducaueritis carnẽ meã &
singuinẽ meũ biberitis ñ habebitis
uitã ęternã: uel caro & sanguis quȩ
crucifixa ẽ. & qui militis effusus est
lancea. Iuxta banc diuisionẽ & in scĩs
eius diuersitas sanguinis & carnis ac:¬
cipitur: ut alia sit caro quȩ uisura. ẽ.
salutare dĩ. alia caro & sanguis quȩ re¬
gnũ dĩ non queant possidere Consequen¬
ter autẽ post redemptionẽ sanguinis
xp̃i remissionẽ accepisse scribimur pec¬
catoꝵ: quia nisi redempti fuerimꝰ. fru¬
stra nobis peccata donant᷑. Nec ante ue¬
esse cessabimus. nisi preciũ ꝓ nob̾ cru¬
entus quondã uictor acceꝑit. Scđm
diuitias grȩ eiꝰ quȩ abundauit in no¬
bis. Qui intelligit hoc qđ dictũ. ẽ. gr̃a
estis saluati & ñ ex oꝑib. & quinqua¬

Expanded text:
et: Nisi manducaveritis carnem meaet: Nisi manducaveritis carnem measanguinem meum biberitis, non habebitis vitam aeternam ; vel caro et sanguis, quae crucifixa est, et qui militis effusus est lancea. Juxta hanc divisionem et in sanctis ejus diversitas sanguinis et carnis accipitur, ut alia sit caro quae visura est salutare Dei: alia caro et sanguis quae regnum Dei non queant possidere. Consequenter autem post redemptionem sanguinis Christi, 554 remissionem accepisse scribimur peccatorum: quia nisi redempti fuerimstra nobis peccata donantur, nec ante vee possumus nisi pretium pro nobis cruentus quondam victor acceperit. Secundum divitias gratiae ejus, quae abundavit in nobis. Qui intelligit hoc quod dictum est: Gratia estis salvati et non ex operibus , i
Abbreviated transcription (Latin):
In qͦ habemus redemptionẽ ꝑ sanguinẽ
ipsius remissionẽ peccatoꝵ. Ille redi¬
mitur qui captiuus. ẽ. & in hostium
ueniens potestatẽ liber esse desiuit
ta & nos quidã dicunt in hoc mundi
esse captiuos. & sub principib & pote¬
statib iugo seruitutis teneri. Nec an¬
te uinctas catenis explicare manus.
& oculos sursũ attollere: nisi redem¬
ptor aduenerit. Sed quis iste aiunt
bem redimere: Iesos xp̃c filius di
ꝓpriũ sanguinẽ dedit. & nos de ser.¬
uitute eripiens libertatẽ donauit
Et reuera si hystoriis gentiliũ credimꝰ
qđ codrus & cuitius & decii mures.
pestilentias urbiũ & fames & bella suis
mortib represserint. quanto magis hoc
in dĩ filio possibile iudicandũ. ẽ. qđ cru¬
ore suo non urbẽ unam sed totũ purga¬
rit orbem: Duplicit᷑ uͦ sanguis xp̃i
& caro intelligit᷑. uł spualis illa atq
diuina. de qua ipse dicit caro mea ue¬
re ẽ. cibus. & sanguis ms uere. ẽ. potꝰ.

Expanded text:
In quo habemus redemptionem per sanguinem In quo habemus redemptionem per sanguinem ipsius, remissionem peccatorum. Ille redimitur qui captivus est, et in hostium veniens potestatem liber esse desivit: ita et nos quidam dicunt in hoc mundo esse captivos, et sub principibus et potestatibus jugo servitutis teneri, nec ante vinctas catenis explicare manus, et oculos sursum attollere, nisi redemptor advenerit. Sed quis iste, aiunt,bem redimere? Jesus Christus Filius Dei proprium sanguinem dedit, et nos de servitute eripiens libertate donavit. Et revera si historiis gentilium credimus, quod Codrus, et Curtius, et Decii Mures pestilentias urbium, et fames, et bella suis mortibus represserint, quanto magis hoc in Dei Filio possibile judicandum est, quod cruore suo, non urbem unam, sed totum purgarit orbem! Dupliciter vero sanguis Christi, et caro intelligitur, vel spiritualis illa atque divina, de qua ipse dixit: Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus ;
Abbreviated transcription (Latin):
qđ. absolute locutꝰ. ẽ. dicens in dilecto:
ita mͥ intelligendũ uidet᷑. ut subaudi¬
atur ab om̃ib Si enĩ xp̃c ut sepe tã
diximus sapientia. ẽ. iusticia. pax. gau¬
dium. continentia. & cȩtera hȩc uirtutũ
uocabula etiã ii qui sequi nequeunt
diligunt. & nullus tam confessi scele¬
ris. ẽ. ut non sapientiã & iusticiã ama¬
re se dicat. quomͦꝰ & de substantia dĩ
om̃iũ hominũ consentit opinio qđ
diuina sit. & nullius sensu facile cõ¬
prehendatur: Errat uͦ unusquisq dũ
talem uł talem eã putat. Ita & xp̃m¬
scđm id qđ diuersas uirtutes sonat.
om̃s diligunt: licet plures factis ñ
possint ꝓbare qđ diligunt. Iste. ẽ di¬
lectus. quẽ estimo & in isaia signifi¬
cari. Cantabo dilecto canticũ. dile¬
ctȩ uineȩ meę & uinea facta. ẽ. di¬
lecto. & in uicesimo octauo psalmo.
Conteret dñs cedros libani. & cõminu¬
et eas ut uitulũ libani. & dilectus¬

Expanded text:
quod absolute locutus est, dicens: in dilecto, quod absolute locutus est, dicens: in dilecto, ita mihi intelligendum videtur, ut subaudiatur, ab omnibus. Si enim Christus, ut saepe jam diximus, sapientia est, justitia, pax, gaudium, continentia, et caetera, haec virtutum vocabula etiam hi qui sequi nequeunt diligunt, et nullus tam confessi sceleris est, ut non sapientiam et justitiam amare se dicat. Quomodo et de substantia Dei omnium hominum consentit opinio, quod divina sit, et nullius sensu facile comprehendatur, errat vero unusquisque, dum talem, vel talem eam putat: ita  id quod diversas virtutes sonat, omnes diligunt, licet plures factis non possint probare quod diligunt. Iste est dilectus quem aestimo et in Isaia significari: Cantabo dilecto canticum dilecti vineae meae ; et: Vinea facta est dilecto; et in vigesimo octavo psalmo: Conteret Dominus cedros Libani, et comminuet eas, ut vitulum Libani, et dilectus
Abbreviated transcription (Latin):
us quã digna odio ꝑpetraret. nisi cau¬
se p̾cesserint quȩ iusticiã dĩ ꝓbent:
Om̃is gͦ gr̃a quam consequim᷑. in laudẽ
lecto. hoc est in dño nr̃o & saluatore
complet᷑. quia absq sapientia. uerita¬
te. iusticia. pace. redemptione cȩte¬
risq uirtutib: nullũ bonũ intelligi
potest. Nec putandũ qđ in latinis co-¬
dicib habet scriptũ. ẽẽ. in dilecto
filio suo: sed simplicit̃ indilecto. Et
siquidẽ esset additũ dilecto dĩ uł di¬
lecto patris: esset simplex intelligen¬
tia & om̃iũ opinione uulgata quod
ñ magnũ aliquid ꝓprietati filii con¬
cederemꝰ: cũ sic filius diligeret᷑ ut
cȩtera. Dicitur quippe ad dm̃. Diligis
om̃ĩa: & nichil abicis eoꝵ quȩ fecisti.
Neq enĩ odio quid habens condidisti.
A ut si esset appositũ in qua gratificauit
nos in dilecto p̃ om̃ib: uniuersus
scrupulus fuisset ablatꝰ quia & pa
mus adõ fuisse dilectos. Nunc uͦ in eo

Expanded text:
usquam digna odio perpetraret, nisi cauusquam digna odio perpetraret, nisi causae praecesserint quae justitiam Dei probent? Omnis ergo gratia quam clecto, hoc est, in Domino nostro, et Salvatore completur: quia absque sapientia, veritate, justitia, pace, redemptione, caeterisque virtutibus, nullum bonum intellegi potest. Nec putandum quod in Latinis codicibus habetur scriptum esse, in dilecto filio suo, sed simpliciter, in dilecto; et si quidem esset additum, dilecto Dei, vel dilecto Patris, esset simplex intelligentia, et omnium opinione vulgata, quodnon magnum aliquid proprietati Filii concederemus, cum sic Filius diligeretur, ut caetera. Dicitur quippe ad Deum  Al. eum: Diligis omnia, et nihil abjicis eorum quae fecisti: Neque enim odio quid habens condidisti . Aut si esset oppositum, in qua gratificavit nos in dilecto prae omnibus, universus scrupulus fuisset ablatus, quia et mus a Deo fuisse dilectos. Nunc vero in eo
Abbreviated transcription (Latin):
ritis hec animarũ unaqueq sortita
sit. Ꝙ illud ad romanos scriptũ sẽ
quidã putant nosse: nec norunt. An
non habet potestatẽ figulus de eadem
massa facere aliud uas in honorẽ & a¬
liud in contumeliã ad eundẽ sensũ
referunt. ut quomͦ uita bona seu mala¬
laboriosa uł ficilis. frustra in isto mun¬
do agit᷑ nisi credimꝰ dĩ futurũ esse iu¬
dicium: ita & diuersitas in hoc mundo
nascentiũ iusticiã dĩ arguat. nisi aniꝰ¬
marũ merita p̾cesserint. Si enĩ inqui¬
unt hec ñ ita accipimꝰ. nec bene plicitũ
uoluntas dĩ erit. nec in laudẽ głȩ &
grę eius alios elegisse ante constitu¬
tionẽ mundi ut essent scĩ & immacu¬
lati: & haberent adoptionẽ ꝑ iesum
xp̃m. alios ultimȩ conditionĩ & poe¬
nis ꝑpetuis destinasse. In laudẽ głe
os gratificare inxp̃o. alios ȩternis prȩ¬
parare suppliciis: Amare iacob ante¬
quã oriatur ex utero. odisse esau pri-¬

Expanded text:
ritis haec animarum unaquaeque sortita ritis haec animarum unaquaeque sortita sit. Et illud quod ad Romanos scriptum se quidam putant nosse, nec norunt: An non habet potestatem figulus de eadem massa facere aliud vas in honorem, aliud in contumeliam ? ad eumdem sensum referunt: ut quomodo vita bona, sive malalaboriosa, vel facilis, frustra in isto mundo agitur, nisi credamus Dei futurum judicium esse; ita et diversitas in hoc mundo nascentium justitiam Dei arguat, nisi animarum merita praecesserint. Si enim, inquiunt, haec non ita accipimus, nec beneplacitum 552 voluntatis Dei erit, nec in laudem gloriae et gratiae ejus, alios elegisse ante constitutionem mundi, ut essent sancti et immaculati, et haberent adoptionem per Jesum Christum; alios ultimae conditioni, et poenis perpetuis destinasse. In laudem gloros gratificare in Christo, alios aeternis praeparare suppliciis: amare Jacob, antequam oriatur ex utero; odisse Esau pri
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾na p̾cessit. Ex quo colligit᷑ semꝑ
patrẽ semꝑ fuisse filiũ. & in quib et̃¬
nitas coȩqualis. ẽ: eandẽ esse naturam.
Necnon etiã hoc inferendũ. qđ cũ p̃desti
& intelligentiã recipiamꝰ. Ꝙ ille quidẽ
natura filius. ẽ. nos uͦ adoptione. Iule
nunquã filius ñ fuit: nos ante quã es¬
semus p̃destinati sumꝰ. & tunc sp̃m ad¬
optionis accepimꝰ : quando credidimꝰ in fi
beneplacitũ. Quia ñ statim om̃e qđ
placuit & bene placere potest. sed ibi
tantũ eyaobeia hoc ẽ. bene placitũ di¬
citur. ubi qđ placuit recte placitũ cõ¬
probat᷑. Hunc autẽ sermonẽ de hebra
dunt itaq in hoc loco occasionẽ qui
ante conditionẽ mundi animas putant
in cęlesti ierłm fuisse uersatas: qđ nec¬
beneplacitũ dĩ nec in laudẽ głȩ eiꝰ
barbaros. seruos. debiles. alios diuites.
romanos. liberos. sanos. ignobiles uł
nobiles. in diuersa orbis parte gene¬
rari. nisi causȩ p̾cesserint quib ex me¬

Expanded text:
Ex quo colligitur semper Patrem, semper fuisse Filium, et in quibus aeternitas coaequalis est, eamdem esse naturam. Nec non etiam hoc inferendum, quod cum praedestin intelligentiam recipiamus. Et ille quidem natura Filius est; nos vero adoptione. Ille numquam Filius non fuit: nos antequam essemus, praedestinati sumus, et tunc spiritum adoptionis accepimus, quando credidimus in Fibeneplacitum, quia non statim omne quod placuit, et bene placere potest, sed ibi tantum εὐδοκία hoc est, beneplacitum dicitur, ubi quod placuit, recte placitum comprobatur. Hunc autem sermonem de Hebraidunt itaque in hoc loco occasionem, qui ante conditionem mu cęlesti Hierusalem fuisse uersatas beneplacitum Dei, nec in laudem gloriae ebarbaros, servos, debiles; alios divites, Romanos, liberos, sanos: ignobiles, vel nobiles in diversa orbis parte generari, nisi causae praecesserint, quibus ex me
Abbreviated transcription (Latin):
quã contemplari & uidere sensu pulchri¬
tudinẽ sapientiȩ. & uerbi. & ueritatis.
& luminis & ipsius ineffabilẽ & magni¬
ficam dĩ considerare naturã. omniũq
missionis sc̃s qui ẽ. arrabon hȩreditatis
nr̃ȩ iccirco nunc scĩs datur: ut redimant᷑
& copulent᷑ dõ in laudẽ głȩ ipsius
Non qͦ ds̃ laude alicuiꝰ indigeat. sed quo
cõgnoscunt: ad laudandũ cũ miraculo
stuporis erumpant. Propterea & ego
audiens fidẽ ur̃am in dño iesu & in om̃s
scõs: noncesso gras agens ꝓuob̾ memo-¬

Expanded text:
quam contemplari et videre sensu pulchriquam contemplari et videre sensu pulchritudinem Sapientiae, et Verbi, et Veritatis, et Luminis, et ipsius ineffabilem, et magnificam Dei considerare naturam, omniumquemissionis sanctus, qui est arrhabo haereditatis nostrae, idcirco nunc sanctis datur, ut redimantur et copulentur Deo in laudem gloriae ipsius. Non quod Deus laude alicujus indigeat, sed quo dinemque cognoscunt, ad laudandum eum miraculo stuporis erumpant. 562 Propterea et ego audiens fidem vestram in Domino Jesu, et in omnes sanctos, non cesso gratias agens pro
Abbreviated transcription (Latin):
nec de hebraico ingretũ. & reciproce. nec
de latino ingrecũ. nec de greco inhebreũ.
reꝓmissionis acceꝑit: simul consequetꝰ
& arrabonẽ hȩreditatis. quȩ hȩreditas
uita ꝑpetua.ẽ. Et quomͦ ex arrabone
estimat᷑ qualis emptio sit futura & quȩ
possessio: uerbicausa ex decẽ solidis centũ
solidoꝵ uilla & excentũ solidis mille
solidor possessio: ita ex uarietate arrabo¬
nis hȩreditatis qͦq postea secuturȩ ma¬
gnitudo cognoscitur. Quãuis autẽ sc̃s sit
aliquis atq ꝑfectus & omniũ iudicio be-¬
atitudine dignꝰ putet᷑: tam̃ ad futurã
hȩreditatẽ nunc arrabonẽ est sp̃s conse¬
cutus. Si autẽ arrabon tantꝰ. quanta erit
ipsa possessio: Quomͦ autẽ arrabon qui
nob̾ tribuitur n est extra nos sed intra
nos est: sic & ipsa hȩreditas hoc. ẽ regnũ
dĩ qđ intra nos. ẽ. in nob̾ uersat᷑ intrin¬
secus. Quȩ enĩ potest esse maior hȩreditas.

Expanded text:
nec de Hebraico in Graecum: et reciproce nec nec de Hebraico in Graecum: et reciproce nec de Latino in Graecum, nec de Graeco in Hebraeum. consequetur, et arrhabonem haereditatis, quae haereditas vita perpetua est. Et quomodo ex arrhabone aestimatur qualis emptio futura sit, et quae possessio: verbi causa, ex decem solidis, centum solidorum villa, et ex centum solidis mille solidorum possessio; ita ex varietate arrhabonis, haereditatis, quoque postea secuturae magnitudo cognoscitur. Quamvis autem sanctus sit aliquis atque perfectus, et omnium judicio beatitudine dignus putetur: tamen ad futuram haereditatem nunc arrhabonem est Spiritus consecutus. Si autem arrhabo tantus, quanta erit ipsa possessio? Quomodo autem arrhabo qui nobis tribuitur, non est extra nos; sed intra nos est: sic et ipsa haereditas, hoc est regnum Dei quod intra nos est, in nobis versatur intrinsecus. Quae enim potest esse major haereditas,
Abbreviated transcription (Latin):
immundus sp̃s immundũ facit. & spur¬
cam sibi domũ pͣparat spurcus habi¬
tator. fornicationis sp̃s efficit scorta
quam facit homines atq ꝑuersos. &
demoniacos demones. Qualisq fuerit
liquor qui nouȩ testȩ infusus. ẽ: talẽ
diu testa & odorem retinet & saporẽ.
Qui . ẽ. pignus hȩreditatis nr̃ȩ in redem¬
ptionem adoptionis in laudẽ głȩ ipsi¬
us lignus latinus interpres ꝓ arrabo¬
ne posuit: non idipsũ autẽ arrabon
qđ pignus sonat Arrabon enĩ futurȩ
emptioni. quasi quoddã testimoniũ
& obligamentũ datur : pignus uͦ hoc
est eNẽ z̃ ypͣon ꝓmutua pecunia op¬
ponitur. ut cũ illa reddita fuerit: red¬
denti debitũ pignus a creditore red¬
datur. Rursũ in eo ubi ait in redem¬
ptionẽ adoptionis ñ habet in greco
quisitionẽ siue possessionẽ possumꝰ dicere.
nec tam̃ uim sermonis expressimꝰ Multa
enĩ uerba st̃ quȩ nec de greco inlatinum
trans ferri ualent.

Expanded text:
immundus spiritus immundum facit, et spurimmundus spiritus immundum facit, et spurcam sibi domum praeparat spurcus habitator: fornicationis quoque spiritus efficit scortatquam facit homines atque perversos: et daemoniacus, daemones: qualisque fuerit liquor, qui novae testae infusus est, talem diu testa et odorem retinet, et sanorem. Qui est pignus haereditatis nostrae in redemptionem adoptionis, in laudem gloriae ipsius. Pignus Latinus interpres pro arrhabone posuit. Non idipsum autem arrhabo, quod pignus sonat. Arrhabo enim futurae emptioni quasi quoddam 561 testimonium, et obligamentum datur. Pignus vero, hoc est, ἐνέχυρον, pro mutua pecunia opponitur: ut cum illa reddita fuerit, reddenti debitum pignus a creditore reddatur. Rursum in eo ubi ait: In redemptionem adoptionis, non habet in Graeco quisitionem, sive possessionem, possumus dicere: nec tamen vim sermonis expressimus. Multa enim verba sunt, quae nec de Graeco in Latinum transferri valent,
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ loquit᷑ de luca cuius laus. ẽ. in
euangłio ꝑom̃s ȩccłas. Signatuis aute
qui audierit uerbũ ueritatis & credi¬
derit in eo. sp̃u repromissionis scõ.
Quia multi st̃ qui audiert̃. & increduli
ꝑmanentes nequaquã signaculũ scĩ
sp̃s consecuti st̃. Dicitur & ad prinei¬
pem tyri. Tues signaculũ similitu¬
dinis dĩ. Signaculũ autẽ dĩ est. ut
quomꝰ primus homo conditus est ad
imaginem & similitudinẽ dĩ. sic & in
sedi regeneratione quicunq sp̃m sc̃m
ram conditoris accipiat. Quȩrendũ etiã
ubi alibi scriptũ sit sp̃s reꝓmissionis
sc̃s uł quid significet Ego enĩ estimo.
rit infusus. & sp̃s sapientiȩ sapientẽ.
& intelligentiȩ intelligentẽ. & consi¬
li cautũ atq consultũ. & fortitudi-¬
nis fortẽ. & scientiȩ scientẽ. & pieta¬
tis pium. & timoris timidũ. dĩq ti¬
more trepidantẽ: ita sp̃s repromissio¬
ns uł sp̃s dĩ sponsorem & sc̃m facit eũ
in quo habitauerit. Quomͦ e contrario

Expanded text:
uca, Cujus laus in Evangelio per omnes Ecclesias . Signatur autem qui audierit verbum veritatis, et crediderit in eo, spiritu repromissionis sancto. Quia multi sunt qui audierunt, et increduli permanentes, nequaquam signaculum sancti Spiritus consecuti sunt. Dicitur et ad principem Tyri, Tu es signaculum similitudinis Dei . Signaculum autem Dei est, ut quomodo primus homo conditus est ad imaginem et similitudinem Dei: sic in secunda regeneratram conditoris accipiat. Quaerendum etiam ubi alibi scriptum sit, spiritus repromissionis sanctus: vel quid significet. Ego enim aestimo qrit infusus: et spiritus sapientiae, sapientem: et intelligentiae, intelligentem: et consilii, cautum atque consultum: et fortitudinis, fortem: et scientiae, scientem: et pietatis, pium; et timoris, timidum, Deique timore trepidantem: ita et spiritus repromissionis, vel spiritus Dei, sponsorem et Deum facit eum in quo habitaverit. Quomodo econtrario
Abbreviated transcription (Latin):
peccitoꝵ: Non enĩ ut ante iã diximꝰ
eligunt᷑ paulus & qui ei similes sunt
qui erant scĩ & immaculati: sed eli¬
gantur & p̃destinant᷑ ut in consequenti
uita ꝑ oꝑa atq uirtutes scĩ & imma¬

Expanded text:
479 peccatorum. » Non enim ut ante jam diximus 479 peccatorum. » Non enim ut ante jam diximus eliguntur Paulus, et qui ei similes sunt, quia erant sancti et immaculati: sed eliguntur et praedestinantur, ut in consequenti vita per opera atque virtutes, sancti et imma
Abbreviated transcription (Latin):
diuitias grȩ suȩ qua abundauit iN
nob̾ in om̃i sapientia & prudentia. Ut
cũ hucusq distinxerimꝰ quo scilicet om̃i
sapientia & prudentia ad suꝑiora iun¬
gantur : deinceps inferamꝰ. notũ faci-¬
ens nob̾ mysteriũ uoluntatis suȩ se¬
cundũ placitũ suum. Potest autem &
hac manente sententia qđ ex parte ui¬
deant & ex parte ꝓphetent: nunc iN
om̃i sapientia & prudentia dici reue¬
latũ eis esse mysteriũ. Non quo ipsi in
om̃i sapientia & prudentia mysterium
didicerint: sed ds̃ in om̃i sapientia sua
atq prudentia iuxta qđ consequi pote¬
rant eis mysteriũ reuelarit. scđm pla¬

Expanded text:
divitias gratiae ejus, qua abundabit in nobis in omni sapientia et prudentia, ut cum hucusque distinxerimus, quo scilicet, omni sapientia et prudentia, ad superiora jungantur, deinceps inferamus: notum faciens nobis mysterium voluntatis suae secundum placitum suum. Potest autem et hac manente sententia, quod ex parte videant, et ex parte prophetent, nunc in omni sapientia et prudentia, dici revelatum eis esse mysterium. Non quo ipsi in omni sapientia et prudentia mysterium didicerint, sed Deus in omni sapientia sua atque prudentia, juxta quod consequi poterant, eis mysterium revelaverit. 556
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ inquit meũ & p̃dicatio mea. non
in ꝑsuasibilib sapientię uerbis. sed in
ostensione sp̃s & uirtutib. Quȩramꝰ
diligentius ubi alibi scriptũ sit. qđ
uerbũ quis audierit ueritatis: ut ex
collatione cor possit ꝑspicue pauli
sensus apiri. ubi quoq euangłiũ nomi¬
natũ sit siue cũ additam̃to siue abso¬
lute. Uerbi grã. cũ additam̃to euangłi¬

Expanded text:
catio mea, non in persuasibilibus sapientiae verbis, sed in ostensione spiritus et virtutis . Quaeramus 560 diligentius, ubi alibi scriptum sit, quod verbum quis audierit veritatis, ut ex collatione eorum possit perspicue Pauli sensus aperiri: ubi quoque Evangelium nominatum sit, sive cum additamento, sive absolute. Verbi gratia cum additamento, Evang
Abbreviated transcription (Latin):
tes quȩ. ẽ. stulticia ñ credentib. sapien¬
tiã possideamꝰ atq prudentiã. Deinde qđ
ꝑscripturas sis nobis nota fecerit uni¬
uersi mysteria. quomͦ primũ cęlũ &
terrã machinatꝰ sit. & omĩa quę intra
ea sunt fecerit. ordinarit atq distinxe¬
rit. ut plasmatꝰ homo & usq ad passio¬
nem xp̃i mundus impletꝰ sit. quomͦi ex
inuisibilib ea quȩ sunt uisibilia cogno¬
scantur. ad extremũ etiã ea quȩ in t̾ra
sunt sapientia indigeant atq prudentia
Quotus enĩ quisq nr̃m scit quid sit illud
qđ aues in aere suspendat. pisces influ¬
ctib non nociti natent. hominũ gress
ꝓmoueat. rabiem incitet bestiarum:
Sed qui diligens lector. ẽ. statim nob̾ il¬
lud opponet. Si ex parte cognoseit pau-¬
lus & exparte ꝓphetat. & nunc uidet ꝑ
spetulũ in enigmate. quomͦ uł ipsi uel
ephesiis in om̃ĩ sapientia atq pruden¬
tia dĩ mysterium reuelatũ. ẽ: Hac
itaq necessitate cõpellim᷑ mutare or-¬

Expanded text:
quae est stultitia non credentibus sapientiam possideamus atque prudentiam. Deinde quod per Scripturas suas nobis nota fecerit universa mysteria: quomodo primum coelum, et terram machinatus sit, et omnia quae intra ea sunt, fecerit, ordinarit atque distinxerit: ut plasmatus homo, et usque ad passionem Christi mundus impletus sit, quomodo ex visibilibus ea quae sunt invisibilia cognoscantur. Ad extremum, quod etiam ea quae in terra sunt, sapientia indigeant atque prudentia. Quotus enim quisque nostrum scit quid sit illud quod aves in aera suspendat, pisces in fluctibus, nec non hominum gressus promoveat, et rabiem incitet bestiarum? Sed qui diligens lector est, statim nobis illud opponet: Si ex parte cognoscit Paulus, et ex parte prophetat, et nunc videt per speculum in aenigmate , quomodo vel ipsi, vel Ephesiis, in omni sapientia atque prudentia Dei mysterium revelatum est? Hac itaque necessitate compellimur mutare or
Abbreviated transcription (Latin):
mittitur plus diligat: iste potest sci¬
re qđ scđ̾m diuitias suas dĩ grã abun¬
daret in nob̾ maxime in eccła de gen¬
tib congregata quȩ aliena fuit ã te¬
stam̃to & ꝓmissionib isrł cuiꝰ deli¬
cto nos salutẽ consecuti sumꝰ. An ñ
est magnicudo gr̾arũ in paulo & in
cȩteris scĩs de quib dicit᷑. nescitis qm̃

Expanded text:
scire quod secundum divitias suas Dei gratia abundarit in nobis: maxime in Ecclesia de gentibus congregata, quae aliena fuit a testamento et promissionibus Israel, cujus delicto nos salutem consecuti sumus. Annon est magnitudo gratiarum in Paulo, et in caeteris sanctis, de quibus dicitur: Nesc
Abbreviated transcription (Latin):
at. Suꝑior quippe sermo ad eos re-¬¬
fertur qui antea ñ fuert̃: & priusquã
fierent de his cogitatũ. ẽ. & postea sub¬
stiterunt. Inferior uͦ de eo quẽ nulla
cogitatio. uoluntas nulla p̾cessit: sed
semꝑ fuit. & nunquã ut esset accepit
exordiũ. Unde recte nunc de his qui
cũ ante nonessent postea substitert᷑.

Expanded text:
cat. Superior quippe sermo ad eos refertur, qui antea non fuerunt, et priusquam fierent, de his cogitatum est, et postea substiterunt. Inferior vero de eo quem nulla cogitatio, voluntas nulla praecessit, sed semper fuit, et numquam ut esset, accepit exordium. Unde recte nunc de his qui cum ante non essent, postea substiterunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ad deteriora delabit᷑: in isto diues gr̃a
dĩ & opulenta largitio pauꝑtate tenu.¬
atur. In om̃i sapientia & prudentia.
notũ faciens nobis mysteriũ uolunta¬
tis suȩ. Sapientiã & prudentiã esse
diuersas. stoici quoq opinant᷑ dicentes.
Sapientia. ẽ. rerũ diuinarũ humana¬
rumq cognitio: pruderitia uͦ tantũ mor¬
talium. Iuxta hanc diuisionẽ. possum
sapientiã inuisibiliũ & uisibiliũ acci

Expanded text:
ad deteriora delabitur, in isto dives gratia Dei, et opulenta largitio paupertate tenuatur. In omni sapientia et prudentia notum nobis faciens mysterium voluntatis suae. Sapientiam et prudentiam esse diversas, Stoici quoque opinantur, dicentes: « Sapientia est rerum divinarum humanarumque cognitio; prudentia vero tantum mortalium. » Juxta hanc divisionem possumus sapientiam invisibilium, et visibilium acc
Abbreviated transcription (Latin):
lib inxp̃o iesu. & hoc ad distinctionẽ
diligentissime obseruationis est po¬
situi. Sunt quippe plures fideles.
sed non inxp̃o itsu. Siquis reddat depositũ.
siquis cõmencdata ñ abneget. fidelem se
amicũ exhibeat: animã magis quã fidẽ
paratus sit ꝓdere: Qđ de non nullis phy¬
losophis legimꝰ. Et ne illi satis głarent᷑.
atheniensis meretrix ꝑpetrauit: Iste
fidelis quidem. ẽ. sed non est fidelis in
xp̃o iesu. Grã uobis & pax adõ patre

Expanded text:
libus in Christo Jesu, et hoc ad distinctionem libus in Christo Jesu, et hoc ad distinctionem diligentissimae observationis est positum. Sunt quippe plures fideles; sed non in Christo Jesu. Si quis reddat depositum; si quis commendata non abneget, fidelem se amicum exhibeat: animam magis quam fidem paratus sit prodere, quod de nonnullis philosophis legimus et ne illi satis gloriarentur, Atheniensis meretrix perpetravit, iste quidem fidelis est: sed non est fidelis in Christo Jesu. Gratia vobis et pax a Deo Patre
Abbreviated transcription (Latin):
ente sapientes: ita ab eo qui. ẽ. ii qui
sunt appellant᷑. & iuxta eundem
apłm elegisse dm̃ ea quȩ ñ erant. ut
destrueret ea quȩ erant. Ipsam etiam
scripturã quȩ in testimoniũ adducta
ẽ. ita edisserunt. ut destructionẽ
eor quȩ erant ex consequentib intel¬
ligamus. ut non inqͥt gloriet᷑ om̃is
caro in conspectu dĩ. Si enĩ aiunt
rat. sed sui meriti & uirtutis estimet
qđ subsistit: statim qđ est esse destru¬
itur. & incipit ñ esse qđ fuerat. Alii
uͦ simplictt̃ non ad eos qui st̃: sed qͥ
scificata. ẽ. mulier infidelis ꝑ frẽm
fidelem. & uir infidelis sc̃ĩficatꝰ est
in muliere fideli. Et sunt uasa qͦq
sc̃ã & mutȩ pecudes quȩ dõ mactant᷑
intẽplo: ꝓpterea eos quos scõs dixerat uocauit
fi deles. quia fides e mentis ꝓprie de¬
scendit arbitrio. Scĩficatio uͦ: ex scĩ¬
ficantis interdũ absq uoluntate nr̃a
sumitur largitate. Qđ autẽ ait fide¬

Expanded text:
ente sapientes: ita ab eo qui est, hi qui ente sapientes: ita ab eo qui est, hi qui sunt appellentur, et juxta eumdem Apostolum elegisse Deum ea quae non erant, ut destrueret ea quae erant. Ipsam etiam Scripturam quae in testimonium adducta est, ita edisserunt: ut destructionem eorum quae erant, ex consequentibus intelligamus; Ut non, inquit, glorietur omnis caro in conspectu Dei . Si enim, aiunt,rat; sed sui meriti et virtutis aestimet quod subsistat, statim quod est esse destruitur, et incipit non esse quod fuerat. Alii vero simpliciter, non ad eos qui sint  Al. sanctificata est mulier infidelis in fratre fideli, et vir infidelis sanctificatus est in muliere fideli . Et sunt vasa quoque sancta, et mutae pecudes quae Deo mactantur in templo : propterea eos quos sanctos dixerat, vocavit et fideles: quia fides ex mentis propriae descendit arbitrio: sanctificatio vero ex sanctificantis interdum, absque voluntate nostra, sumimur largitate. Quod autem ait, fide
Abbreviated transcription (Latin):
luntatem dĩ.
Si ꝑ pͣpositio
ministeriũ eiꝰ
ꝑquẽ res agit᷑
ostendit: uide¬
tur mͥ in illã
sententiã sensus iste congruere.
Nemo uenit ad me. nisi pat̃ ms attra¬
xerit eũ ad me Atq ita fiet. ut &
illud qđ in ioħis euangłio legit᷑ om̃ia
ꝑ illũ facta st̃. haud dubiũ quin p
filiũ. non p̃iudicet dño dõ nr̃o iecu
xp̃o quasi ex eominor sit qđ patris
optemꝑet uoluntati: quomͦ & nunc
non p̾iudicat patri qđ ꝑ uoluntatẽ
referre existimant. utrũ ꝑ uoluntatẽ
dĩ an ex dĩ dixerit uoluntate: quia
his p̃positionib apłs indifferent᷑ utit᷑
& idipsũ significare ꝑ uoluntatẽ dĩ: qđ
si dixisset ex uoluntate dĩ. Scis omĩb
qui sunt ephesi. Quidã curiosius quã
necesse. ẽ. putant ex eo qđ moysi dictũ
est hec dices fili is isrł qui. ẽ. misit
me. etiam eos qui ephesi scĩ sunt & fi¬
deles essentiȩ uocabulo nuncupatos.
Ut quomͦ a sco scĩ a iusto iusti. a sapi¬

Expanded text:
luntatem Dei. Si per praepositio ministerium ejus per quem res agitur, ostendit, videtur mihi in illam sententiam sensus iste congruere: Nemo venit ad me, nisi Pater meus attraxerit eum ad me . Atque ita fiet, ut et illud quod in Joannis Evangelio legitur: Omnia per illum facta sunt , haud dubium quin per Filium, non praejudicet Domino nostro Jesu Christo, quasi ex eo minor sit, quod Patris obtemperet voluntati: quomodo et nunc non praejudicat Patri, quod per voluntatem referre existimant, utrum per voluntatem Dei, an ex Dei dixerit voluntate: quia his praepositionibus Apostolus indifferenter utatur: et idipsum significare, per voluntatem Dei, quod si dixisset, ex voluntate Dei. Sanctis omnibus qui sunt Ephesi. 545 Quidam curiosius quam necesse est, putant ex eo quod Moysi dictum sit: Haec dices filiis Israel: Qui est, misit me , etiam eos qui Ephesi sunt sancti et fideles, essentiae vocabulo nuncupatos. Ut quomodo a sancto sancti, a justo justi, a sapi
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ quã ad dñm nr̃m iesum xp̃m.
siue ad singulos referencta st̃ singula
ut grã apud dm̃ patrem. pax uͦ refera¬
tur ad xp̃m. Si quidẽ & statĩ sequitur.
eo sit. qđ filiũ ꝓsalute nr̃a dignatꝰ. ẽ.
mittere. Pax uͦ filii. in eo qđ ꝑ ipsum
patri reconciliati sumꝰ. & destructo
medio pariete inimicicias in carne sua
euacuans fecit utrunq unũ. Benedi¬

Expanded text:
Patrem quam ad Dominum Jesum, sive ad singulos singula referenda sunt, ut gratia ad Deum Patrem, pax vero referatur ad Christum, siquidem sequitur: eo sit, quod Filium pro salute nostra dignatus est mittere: Pax vero Filii in eo, quod per ipsum Patri reconciliati sumus, et destructo medio pariete, inimicitias in carne sua evacuans, fecerit utrumque unum. Benedi
Abbreviated transcription (Latin):
thesaurizamꝰ nobis in cęlis ubi & cor ha¬
bemus. dicim᷑ nunc cȩlesti benedictio¬
ne benedicti: siue certe qđ om̃is be¬
nedictio sp̃ualis in xp̃o ia xp̃o licet in
t̾ra sit. tam̃ de cȩlestib cõputetur
Benedixit nos inqͥt in om̃i benedictio¬
ne sp̃uali incęlestib in xp̃o. In sermo¬
ne di & sapientia. & ueritate. cȩterisq¬

Expanded text:
thesaurizamus nobis in coelis ubi et cor hathesaurizamus nobis in coelis ubi et cor habemus, dicimur nunc coelesti benedictione benedicti: sive certe, quod omnis benedictio spiritualis in Christo, licet in terra sit, tamen de coelestibus computetur. Benedixit nos, inquit, in omni benedictione spirituali in coelestibus in Christo: in sermone Dei, et sapientia, et veritate, c
Abbreviated transcription (Latin):
nes illȩ quȩ in leuitico dĩ p̃cepta seruan¬
tib ꝓmittunt᷑. uerbi causa externis
gentib foenerare. plena esse horrea frum̃¬
tis. benedictos. ẽẽ. in urbib benedictos in
tis & caprinis pellib errauert̃. in egesta¬
te. in angustia. in desertis montib. in
speluncis & cauernis petrarũ ꝑsecutoꝵ
impetus declinantes. Sp̃ualiter gͦ acci¬
pienda st̃ om̃ia: & sp̃ualia ñ terrenis
locis sed in cȩlestib expectanda. Qđ uͦ
ait benedixit nos in om̃i benedictione
spuali in cęlestib. quasi iam in pteri¬
to factũ sit. & in futuro ꝓmissũ. idest
benedixit & non benedicturus. ẽ. Quȩ¬
ritur quomͦ adhuc in t̾ra nos positos.
cȩlesti benedictione benedixerit. Siue
gͥ qđ conuersatio nr̃a in cęlis. ẽ. & non
sumus de mundo isto. sed deposita ima¬
gine choici portamꝰ imaginẽ suꝑ cȩle-¬
stis. & in carne ñ uiuimꝰ sed in sp̃u &

Expanded text:
nes illae quae in Levitico Dei praecepta servannes illae quae in Levitico Dei praecepta servantibus promittuntur : verbi causa, externis Gentibus fenerare, plena esse horrea frumentis, benedictos esse in urbibus , benedictos in tis et in caprinis pellibus 547 erraverunt: in egestate, in angustia, in desertis montibus, in speluncis et cavernis petrarum, persecutorum impetus declinantes . Spiritualiter ergo accipienda sunt omnia, et spiritualia, non in terrenis locis, sed in coelestibus exspectanda. Quod vero ait: Benedixit nos in omni benedictione spirituali in coelestibus, quasi jam in praeterito factum sit, et non in futuro promissum, id est, benedixit, et non benedicturus est, quaeritur quomodo adhuc in terra nos positos, coelesti benedictione benedixerit. Sive igitur quod conversatio nostra in coelis est, et non sumus de mundo isto; sed deposita imagine choici, portamus imaginem supercoelestis: et in carne non vivimus, sed in spiritu: et
Abbreviated transcription (Latin):
substantiã atq naturã ds̃ bonꝰ nos cõ¬
munione sui efficit bonos. & loquit᷑
ad isrł. sci estote qm̃ eggo sc̃s sum: ita
ipse benedictus nos prȩstat esse benedi¬
ctos. Dat quippe legis lator benedictio¬
nes: & benedictio dñi suꝑ caput iusti.
Cuius benedictionis cognom̃tũ habet
baruch. qui in lingua nr̃a benedictũ
sonat. Benedixit autẽ nos ñ in una
benedictione sed cunctis. Non quo om̃s
om̃ia consequamur: sed dũ singuli
uł singulas uł plures habemꝰ. ex
om̃ib nos om̃s ꝑ singulas possideamꝰ.
& ñ interrenis benedictionib sed
nedictiones habere quẽpiam liberos.
affluere opib. honore & sanitate gaudere.
Quȩ t̾rera benedictio. usq ad irrationabi¬
la ium̃ta descendit. Dictũ. ẽ. quippe de
illis. Benedixit eos dñs & dix̃ Crescite &
multiplicamini. Sp̃uales uͦ benedictio¬
nes incęlestib ft̃: quia t̾ra benedictionẽ
ñ capit sp̃ualem. Si quidẽ & benedictio¬

Expanded text:
substantiam atque naturam Deus bonus, nos communione sui effecit bonos, et loquitur ad Israel: Sancti estote, quoniam ego sanctus sum : ita ipse benedictus nos praestet esse benedictos. Dat quippe legislator benedictiones, et benedictio Domini super caput justi : cujus benedictionis cognomentum habet Baruch, qui in lingua nostra, benedictum sonat. Benedixit autem nos, non in una benedictione, sed in cunctis. Non quo omnes omnia consequamur, sed dum singuli, vel singulas, vel plures habemus ex omnibus, omnes per singulas possideamus. Et non in terrenis benedictionibus, senedictiones, habere quempiam liberos, affluere opibus, honore et sanitate gaudere: quae terrena benedictio usque ad irrationabilia jumenta descendit. Dictum est quippe de illis: Benedixit eis Dominus, et dixit: Crescite et multiplicamini . Spirituales vero benedictiones in coelestibus sunt; quia terra benedictionem non capit spiritualem. Siquidem et benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
a iora sp̃s uincula. eẽ. quam corporum: si olim ambigebamꝰ nunc ꝓbauimꝰ.
dum & mͥ sc̃itas tua hȩret animo: & ego tͥ xp̃i amore coniungor. Uere enim &
simplicit̾ candidissimo pectori tuo loqͦr. Ipsa scedula & muti apices litterarũ:¬
filium meũ oceanũ illoꝵ insania repugnare. Et doleo simul & gaudeo. dum aut sup¬
plantati st̃ simplices: aut aberudito uiro errantib subuenit᷑. & quia meȩ paruitatis
quȩris sententiã. utrum scł̾m frem faustinũ penitꝰ respuendus sit: an scđm qͦsdã
legendus. Ex parte gͦ origenem ꝓpt̾ eruditionem sic interdũ legendũ arbitror. quomͦ
tertullianũ & nouatum arnobiũ & apollinarem. & ñnullos ȩcclesiasticos scriptores.

Expanded text:
aiora spiritus uincula esse quam corporum si olim ambigebus, nunc probauimus, dum et mihi sanctitas tua haeret animo et ego tibi Christi amore coniungor. uere enim etsimpliciter candidissimo pectori tuoloquor, ipsa schedula et muti apices litterarufilium meum Oceanum illorum insaniae repugnare, et doleo simul et gaudeo, dum aut subplantati sunt simplices aut ab erudito uiro errantibus subuenitur. et quia meae paruitatis quaeris sententiam, utrum secundum fratrem Faustinum penitus respuendus sit an secundum quosdam legendus — ex hac parte ego —, Origenem propter eruditionem sic interdum legendum arbitror, quomodo Tertullianum et Nouatum, Arnobium et Apollinarem et nonnullos ecclesiasticos scriptores
Abbreviated transcription (Latin):
stomachi sui prauitate ducuntꝰ: uidentur mͥ illi maledicto ꝓphecico subiacere:
si quos cõmentarios in scripturas scãs utiles edidit: penitus respuendi st̃. Qđsi conten
tiosũ int̾ se amatores eiꝰ & obtrectatores funem duxerint. ut nichil mediũ appetant:
nec seruent modũ sed totũ aut ꝓbent aut improbent. libentius piam rusticitatẽ
quã doctam blasphemiã eligam. Sc̃s fr̃ tatianus diaconꝰ impendio tẽ resalutat

Expanded text:
stomachi sui prauitate ducuntur, uidentur mihi illi maledicto prophetico subiacere: si quos commentarios in scripturas sanctas utiles edidit, penitutiosum inter se amatores ejus et obtrectatores funem duxerint: ut nihil medium appetant, nec servent modum: sed totum aut probent, aut improbent; libentius piam rusticitatem, quam doctam blasphemiam eligam. Sanctus frater Tatianus Diaconus te impendio resalutat
Abbreviated transcription (Latin):
sEREM edesse nȩ ȩccłȩ diaconꝰ. multa
syro sermone composuit. & ad tantã
uenit claritudinem ut post lectionem
scripturarũ publice inquib dã ȩccłus
eius scripta recitent᷑. Legi de sp̃ũ scõ¬

Expanded text:
em, Edessenae Ecclesiae diaconus, multa Syro sermone composuit, et ad tantam venit claritudinem, ut post lectionem Scripturarum publice in quibusdam ecclesiis ejus scripta recitentur. Legi ejus
Abbreviated transcription (Latin):
anus inseptem libros quos scripsit aduer¬
sũ edesiam ꝓmontano cauillatur. di¬
quiusq hodie extat Feruntur eiꝰ & ad.
autolicũ tria uolumina. & contra here¬
sim hermogenis lib unus. & alii breues
elegantesq tractatus ad ȩdificationem
ȩccłȩ ꝑtinentes. Legi sub nomine eius
cõmentarios. qui mͥ cũ suꝑiorũ uolumi¬
num elegantia efran non uidecur
congruere.

Expanded text:
anus in septem libris, quos scripsit adveranus in septem libris, quos scripsit adversus Ecclesiam pro Montano, caqui usque hodie exstat. Feruntur ejus et ad Auctolicum quatuor volumina, et contra haeresim Hermogenis liber unus, et alii breves elegantesque tractatus, ad aedificationem Ecclesiae pertinentes. Legi sub nomine ejus commentarios, qui mihi cum superiorum voluminum elegantia non videntur congruere.
Abbreviated transcription (Latin):
cynicũ. qui multa aduersũ xp̃ianos
blasphemabat redargueret gulosum &
mortis timidũ luxuriȩq & libidinum
sectatorem. ad extremũ studio eius & in¬
sidiis accusatus qđ xp̃ianus esset. ꝓrxp̃o
sanguinem fudit+
imꝑatori marco antoninõ uero
qui frontonis oratoris discipłs fuit. ꝓ
ap̃iano dognate dedit. Seripsit qͦq
& alia. de quib ista st̃ quȩ subiecimꝰ. De
pascha libros duos. de uita ꝓpħarũ librũ
unũ. de eccła librũ unum. de die dñĩca
librũ unũ. de sensib librũ unũ de fide
librum unũ. de plasi librũ unũ. de ani¬
ma & corpore librũ unum. de baptismate
librum unũ. de ueritate librũ unum.
de generatione xp̃i librũ unũ. de ꝓphe¬
tia sua librũ unũ. de filexonia librũ
unũ. & aliũ librũ qui claui sscribitur.
de diabolo librũ unum. de apocalypsi
librũ unum. & eglogarũ libros sex. Huiꝰ
elegans & declamatoriũ ingeniũ tertulli¬

Expanded text:
Cynicum, qui multa adversum Christianos Cynicum, qui multa adversum Christianos blasphemabat, redarguere gulosum, et mortis timidum, luxuriaeque et libidinum sectatorem, ad extremum studio ejus et insidiis accusatus, quod Christianus esset, pro Christo sanguinem fudit. imperatori M. Antonino Vero, qui Frontonis oratoris discipulus fuit, pro Christiano dogmate dedit. Scripsit quoque et alia, de quibus ista sunt, quae subjecimus: De Pascha libros duos, de Vita Prophetarum librum unum, de Ecclesia librum unum, de Die Dominica librum unum, de Sensibus librum unum, de Fide librum unum, de Plasmate librum unum, de Anima et Corpore librum unum, de Baptismate librum unum, de Veritate librum unum, de Generatione Christi librum unum, de Prophetia sua librum unum, de Philoxenia librum unum, et alium 867 librum qui Clavis inscribitur; de diabolo librum unum, de Apocalypsi librum unum, et Ἐκλογῶν libros sex. Hujus elegans et declamatorium ingenium Tertulli