comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃senti & igne psenti acciprat᷑. Nam hic ⁊̃ dies
dñi ÷ dũ iudiciũ incipit a domo di .i. a saluan¬
dis incipit pena q̃ ꝯsummabit᷑ in reꝑbis. Iõ enim
hic puniuntur electi. ut ibi ñ puniant᷑. In qͦ die
est q̃ ignis tribłonis qͦ urit᷑ amor tp̾alium rerũ.
dũ homines ꝯtristantur amissis. Uñ & dr̃. Triby
ente amore ñ hñt. sine urente dolore ũ ꝑdunt.

Expanded text:
senti, et igne praesenti accipiatur. Nam etiam hic dies Domini est, dum judicium incipit a domo Dei , id est a salvandis, incipit poena quae consummabitur in reprobis. Ideo enim hic puniuntur electi, ut ibi non puniantur, in quo die est etiam ignis tribulationis quo uritur amor temporalium rerum, dum homines contristantur amissis. Unde dicitur: Triente amore non habent, sine urente dolore non perdunt.
Abbreviated transcription (Latin):
magister incorruptibilis ꝑmanebit. & erit ei m̾
dr̃. mala doctrina est que interibit. Detr̾im̃tũ
sicut docłt ina mala ꝑibit q̃ accidens ẽ. Saluꝰ crit
dico. sic tũ qͣi per ig. qr ñ sine pena erit saluꝰ. Per
hoc it ostendit illum saluũ futͣum. s penas ignis
passurũ. ut ꝑ ignẽ purgatus fiat saluus. & cũ ꝑsi¬
di in ectrnũ ꝑtant ꝓdest
illis ex parte credidisse¬

Expanded text:
magister incorruptibilis permanebit. Si cujus opus dicitur, mala doctrina est, quae interibit. Cuncta sicut doctrina mala peribit, quae accidens est. Salvus erit, dico, sic tamen quasi per ignem, quia non sine poena erit salvus. Per hoc enim ostendit salvum illum futurum, sed poenas ignis passurum, ut per ignem purgatus fiat salvus, et cum perfidi in aeternum pereant, prodest illis ex parte credidisse
Abbreviated transcription (Latin):
riniꝰ cu.o. ma. erit. In auro. argento. lapidib p̃
ciosis preclaram doctrinam significat. in trib
aliis friuola & uana doctrina significat᷑. que ii¬
si modo fallit. in igne tñ apparebit. qr ardebit.
bona ꝑmanente. Ꝙ uere manifm̃ erit. dies a¬
bus apparchit. Nẽ cni quosdã faliit. Et uniꝰcui¬
q opꝰ quale fuerit. ignis probabit. quia si maliqͦ
non inuenerit qđ exurat. manifestat illũ bonũ
fuisse doctorem. Mala nͥ doctrina. ignis esca est.

Expanded text:
ifestum erit. In auro, argento, lapidibus tiosis, praeclaram doctrinam significat. In tribus aliis frivola et vana doctrina significatur, quae etsi modo fallit. in igne tamen apparebit, quia ardebit bona permanente. Et vere manifestum erit, dies bus apparebit, nunc enim quosdam fallit. Et uniuscujusque opus quale fuerit ignis probabit, quia si in aliquo non invenerit quod exurat, manifestat illum fuisse bonum doctorem; mala vero doctrina ignis esca est.
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ ex mĩa. S qr ħ oꝑa faciunt cũ aliqͦ amore¬
tp̾alium. iõ hȩc oꝑa dicunt᷑ arsura. ñ qđ eo pu
ad eo malus ut destruat fundam̃tum .i. fidẽ q̃
fectum aliqui hñt. Talis cni affectus uenialis ẽ.¬
q̃ sint damnabilia. s peccã uenialia. Nñ gͥgortꝰ.
Quãuis hoc de igne tribłonis p̃sentis possit inte¬
lligi. tñ siꝗs de igne futͣt purgationis accipiat.
pensandũ sollicite ẽ qr illur aꝑxit ꝑ ignẽ posse
saluari. ñ qui suꝑ hoc fundam̃tum ferrũ uł es¬

Expanded text:
opus ardet, vel detrimentum patitur, nisi malum fuerit. Aut igitur non ardent opera per illa tria signata, aut adeo malus, ut destruat fundamentum, id est fideatem, et talem affectum aliqui habent. Talis enim affectus venialis equae sint damnabilia, sed peccata venialia. Unde Gregorius: Quamvis hoc de igne tribulationis praesentis possit intelligi, tamen si quis de igne futurae purgationis accipiat, pensandum sollicite est, quia illum dixit per ignem posse salvari, non qui su
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ quedã pecoã ita leuia ut stipule cõparentur.
stnoͦ lignis. ¶ Sciendũ quoq qđ sicut fun¬
damentũ corporalis fabrice ⁊ͥ in imo. ita funda¬
mentũ sꝑualis fabrice ẽ in sũmo. Ido̾ q siciit pas¬
dus parictũ tendit. ad inra ubi ẽ suũ fundam̃tũ.
ita sꝑualis edificatio tendit ad sũma. ubi suũ ÷
fundam̃tũ. Nam & ponderũ gemina sunt gn̾a
qͦꝵ alia umna petunt. ut lapis suꝑ aquã positꝰ.
& aqua suꝑ olcũ. Alia uͦ summa petunt. ut ig
Sic eecła nc̃ in imo posita tendit ad celũ. ubi
architectꝰ sundamentũ posui. Sapiens archi¬
tectus ẽ qui scdm disciplinã auctoris collocat

Expanded text:
esse quaedam peccata ita levia, ut stipulae comparentur, feno et lignis. Sciendum quoque quod sicut fundamentum corporalis fabricae est imo, ita fundamentum spiritualis fabricae est in summo: ideoque sicut parietum pondus tendit ad ima, ubi est suum fundamentum, ita spiritualis aedificatio tendit ad summa, ubi suum est fundamentum. Nam et ponderum gemina sunt genera, quorum alia ima petunt, ut lapis super aquam positus, et aqua super oleum. Alia vero summa petunt, ut ign Sic Ecclesia nunc in imo posita tendit ad coelum, ubi architectus fundamentum posui.--Sapiens architectus est qui secundum disciplinam auctoris collocat
Abbreviated transcription (Latin):
cata minima atq leuissima. q̃ ignis facile ꝯstim¬
at. de quib tñ licet minimis. illio nichil pur¬
gationis qͥs obtinebit. nͥ in hac uita positus hoc ꝓ
beo signũ xꝑi & sacramenta sĩ delebor in et̃nũ.
s ꝑ ignem saluus ero. dit enĩ apłs. Fundamen¬
tum positũ ÷. & oct̾a. Qͥd ÷ ⁊̃ inquiunt qđ seq̃t.

Expanded text:
cata minima atque levissima, quae ignis facile consumat. De quibus tamen, licet minimis, illic nihil purgationis quis obtinebit, nisi in hac vita positus hoc prbeo signum Christi, et sacramenta, non delebor in aeternum, sed per ignem salvus ero. Ait enim Apostolus: Fundamentum posit
Abbreviated transcription (Latin):
o.ar .i. cremabile erit.
chil p̃posuit᷑. sic ta. sal¬
uꝰ erit qͣi rem cremabi¬
lem ferens per ig. tͣnsi¬
torie tribłonis. qͣuacre¬
mata cuadit ip̾e. Post
istiꝰ sane corporis mortem
donce ueniat᷑ ad diẽ dã¬
nationis & remunerõ ũs

Expanded text:
d est cremabile erit, nihil praeposuit. Sic tamen salvus erit, quasi rem cremabilem ferens, per ignem transitoriae tribulationis, qua cremata evadit ipse, et post istius sane corporis mortem, donec veniatur ad diem damnationis et remunerationis,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽadẽ que scribit ab eo bñ accipiant. serui iũti xp̃i.
tur. qr casto timore xp̃o stibditi u̾e lib̾i sc̃. Sient
enĩ duo st̃ timores qͥ faciunt duos gn̾a tim̃tiũ. sic

Expanded text:
eadem quae scribit ab eo bene accipiant. Servi Jesu Christi. eadem quae scribit ab eo bene accipiant. Servi Jesu Christi. tur, quia casto timore Christo subditi vere liberi sunt. Sicut enim duo sunt timores qui faciun
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. & c̃. Hanc epłam seribit
apłs philippensib. Plippenses autẽ
sunt macedones. Qͥ aecepto u̾bo p̃dica¬
tionis ab apło. firmi in fide fuerunt.
nec ꝑseudo apłos receꝑunt. unde eos
misit epła. In qua cũ p̃sens ñ pot̾ munit eos
humilitate. sicut &e xp̃e fecit & legalia a
ꝑsendo apłic nũquã recipiant. His nec se a¬
postolũ noĩat. qr
nũquã de eo minus
uel otͣ eũ senserant.
Iõ gͦ dignitatẽ su¬
pprimit. qr de eo re¬
cte sentiebant
& ẽ intentio apłi in hac
epła cohor tari
philippenses ad patienti¬
am otͣ tͥbulati¬
ones. & ad ostantiã otͣ pseudo¬
p̃dicatores. Mo¬
dus talis. More solito salutatio
na ut in uirtutib crescentes ad ꝑfectionẽ ueni¬
ant. Dem̃ ad patientiã tͥbułonũ monet exemplo
ꝓpe finẽ de grã quã s romam ꝑ epafroditũ mise¬
rant gaudere se dicit. P remittens gͦ salutationẽ ait.
Iausus &e timotħs. Timotħm apponit. qr hc̃ erat
ad eos missurus. ꝑ hoc quodã mͦ eim cõmendans. ut

Expanded text:
us. Hanc Epistolam scribit Apostolus Philippensibus. Philippenses autem sunt Macedones, qui accepto verbo praedicationis ab Apostolo firmi in fide fuerunt, nec pseudoapostolos receperunt. Unde eos misit Epistola, in qua, cum praesens non potest, munit eos humilitate, sicut et Christus fecit et legalia a pseudoapostolis nunquam recipiant. Is nec se Apostolum nominat, quia nunquam de eo minus vel contra eum senserant. Ideo ergo dignitatem supprimit, quia de eo recte sentiebant. Et est intentio Apostoli in hac Epistola cohortari Philippenses ad patientiam contra tribulationes, et ad constantiam contra pseudopraedicatores. Modus talis: More solito salutationna, ut virtutibus crescentes ad perfectionem perveniant. Deinde ad patientiam tribulationum monet exemplo prope finem de gratia quam sibi Romam per Epaphroditum miserant gaudere se dicit. Praemittens ergo salutationem ait: Paulus et Timotheus. Timotheum apponit, quia hunc erat ad eos missurus, per hoc eum quodammodo commendans, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗeqͥd ip̃e ẽ ñ pot̾ dtͥstari. cũ ip̃a sit et̾na ⁊⁊ incõmutabilis bĩtudo. s quodã locutionis
tropo usus ẽ apłs. quo ea q̃ ñ accidt᷑ do t᷑aꝗͣ illi accidant loꝗmͣ. sig̾e antes cũ facere
ut nob accidant. Non gͦ tenendũ ẽ aliqͥd tale accid̾e sp̃ui sc̃o qͥ inse ĩmutabilis ẽ.
ri de lapsib. ł pecc̃is eoꝵ.. de qͦꝵ fide ⁊ pietate gaudebant. Que tͥstitia lauda¬
in suis. enĩ dono tãboni sc̃ ut eos mestificent mali. & hi maxime qͦs bonos fuisse
uobis. uidens monita sua ꝓfic̾e utilitatib nr̃is. Geudet g̾ .i. habitator manet
in nob̃. si de eo ꝓficimꝰ. Aliter tͥstat᷑ .i. deserit nos. Non ⁊t sic tͥstat᷑ ut patiat᷑ eñ
ĩpassibilis sit. s. tͥstari dr qr a nob recedit. siẽ ⁊t̾stat᷑ hõ eũ de ꝓͥa domo expel

Expanded text:
non potest contristari cum ipsa sit aeterna et incommutabilis beatitudo; sed quodam locutionis 173 tropo usus est Apostolus, quo ea quae non accidunt Deo tanquam illi accidant, loquimur, figurantes eum facere ut nobis accidant. Non ergo tenendum est aliquid tale accidere Spiritui sancto, qui in se immutabilis est, t contristari de lapsibus vel peccatis eorum, de quorum fide et pietate gaudebant: quae tristitia laudain suis, cujus dono tam boni sunt ut eos moestificent mali, et hi maxime quos bonos fuisse nctus, datus nobis, videns monita sua proficere utilitatibus nostris. Gaudet ergo, id est habitator manet in nobis, si de eo proficimus. Aliter tristatur, id est deserit nos. Non enim sic tristatur ut patiatur, cum impassibi
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ ẽ me ita uelle de uobis. Aliua it ñ debu¬
it sentire de tã bonis. & exponit causã. eoqđ
habeã uos ñ in solis labiis. s in corde .i. in iti
mo cordis affectu caritatis. qua desido uos õs
ĩ mĩnores in fut᷑o eẽ socios .i. ut in fut᷑o sitis so

Expanded text:
ustum est me ita velle de vobis. Aliud enim non debui sentire de tam bonis. Et exponit causam, eo quod habeam vos, non in solis labiis, sed in corde, id est in intimo affectu charitatis, qua desidero vos omnes, etiam minores, in futuro esse socios, id est ut in futuro sitis so
Abbreviated transcription (Latin):
tesubditus. ⁊ hoc eũ gaudie
ñ tristis de eul¬
c̾ans ut stetis. gaudio dico
ꝯ fido hoc iꝑsum ficri a uobis qđ p̃cor. & ñ a¬
luid. Uidete ne frustra. Confido dico ñ in uo¬
bonũ. cooꝑans ꝑficiet. Esooꝑando ⁊t in nob̃¬

Expanded text:
t subditis. Et hoc cum gaudio, non tristis de cul est deprecans ut stetis. Gaudio dico est confido hoc ipsum fieri a vobis quod precor, et non aliud, videte ne frustra. Confido dico, non in vobonum, cooperans perficiet. Cooperando en
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ xp̃m luxuriã refrenetis. q̃ in lũbis maxime uiget. ł in caritate hoc faci
iq ẜ ns faciendo. ne pateat lociis hosti. & estote calciati pedes .i. affectio¬
nes ur̃e sint munite uirtutib ne a uitiis pungant᷑. & hoc in p̃ꝑarõne eti¬
angłii.i. ut ita sitis parati ad p̃dicandũ enatigłm. ł ad cõplenda p̃cepta
euanglii. Euangłii dieo ꝑacis .s. qđ nuntiat paeem int̾ dm̃ & hoiẽs. Ea lei¬
am̃ta hec uirtutũ debẽt hab̾e p̃dicatoreᷤ. ne ille qͥ p̃dicat pede m̃tis t̃rã tan¬
gat .i. ꝓ t̾renis faciat. Hãe significatione mareus dicit apłos sandaliis ł
soleis calciari. ut .s. neq pes sit tectꝰ nec nudꝰ ad t̾ram .i. nec occultet᷑ eu¬

Expanded text:
tum luxuriam refrenetis, quae in lumbis maxime viget. Vel, in charitate, hoc facite, cuique secundum jus faciendo, ne pateat locus hosti; et estote calceati pedes, id est affectiones vestrae sint munitae virtutibus, ne a vitiis pungantur: et hoc, in praeparatione Evangelii, ut sitis ita praeparati ad praedicand nuntiat pacem inter Deum et homines. Calceamenta haec virtutum debent habere praedicatores, ne ille qui praedicat pede mentis terram tangat, id est pro terrenis faciat. Hac significatione Marcus dicit, sandaliis vel soleis calceari, ut neque pes sit tectus neque nudus ad terram, id est nec occultetur Ev
Abbreviated transcription (Latin):
agite ut foris t̾ribilit̾ ꝑsonet mc̾patio. & in¬
tus benignitatis teneatur dilectio. Atten¬
ant. His it duob modis ñ te macłat malꝰ .s. si ñ ⁊sentis & it
malis approbando. neq negligentes ñ arguendo. neq su¬
& in hoc apparet qđ tͣpia stͥ. Uł in occulto .i. in cogita¬
tione. Oĩa aut̾ ł enĩ. Qi. Turpe ẽ dic̾e q̃ faciunt .s tñ

Expanded text:
agite, ut foris terribiliter, personet increpatio, et intus lenitatis teneatur dilectio. Duo cant. His enim duobus modis non te maculat malus, si non consentis, et si malis approbando, neque negligentes non arguendo, neque suet in hoc apparet quod turpia sunt. Vel, in occulto, id est in cogitation
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. Non et regt̃ mundũ qui dstat ex eelo &
t̾ra. s mundũ peccatores dieit. de qͦ alibi. & mund̾
eũ ñ cognouit. Talem mundũ illi regt. dt qͥs ha¬
bemiꝰ ꝑpetuas mimicicias. qr & qđ patim̃ hõies im¬
portunos illi faciunt. Instigant it & inflãmant
eos. & tãꝗͣ uasa sua morient. & uelut organa ian¬
gunt. E ont᷑ eos hm̃s oceultã luctã. ad quã nos ay¬

Expanded text:
t mundum, qui constat ex coelo et terra; sed mundum peccatores dicit, de quo Joannes: Et mundus eum non cognovit . Talem mundum illi regunt, contra quos habemus perpetuas inimicitias: quia et quod patimur homines importunos, illi faciunt. Instigant enim et inflammant illos et tanquam vasa sua movent, et velut organa tangunt. Contra illos habemus occultam luctam, ad quam nos ar
Abbreviated transcription (Latin):
Q bñ xp̃e diligit & nutrit eccłam ut carnẽ suam
qr corpus eius ẽ. & huiꝰ corꝑis sumꝰ m̃bra. om̃s fide¬
les. & aliĩ de carne eiꝰ st̃ .i. infirmi qui in digent
sustentari fortib. ut caro sustentat᷑ ossib. & alii
adam qui erat forma fut᷑i. cum de costa sua fas¬
ctam mulierem uidisset. in genesi dixit. Hoc nc̃¬
os de ossib meis. & caro de earne mea. Sicut enĩ
eua de adam facta traxit ab eo carnẽ & ossa.
ta nos a xp̃o instituti. aliĩ sumꝰ ut ossa .s. robu¬
sti. alii ut caro .s. infirgni. & idõ ait. ex cartie
cius .s. infirmi sumꝰ. a simili infirmitatis eius

Expanded text:
iligit et nutrit Ecclesiam ut carnem suam, quia corpus ejus est, et hujus corporis sumus membra omnes, fideles, et alii de carne ejus, id est infirmi qui indigent sustentari fortibus ut caro sustentatur ossibus, et alii:Adam qui erat forma futuri, cum de costa suam factam mulierem vidisset, in Genesi dixit: Hoc os de ossibus meis, et caro de carne mea . Sicut enim Eva ab Adam facta traxit ab eo carnem et ossa, ita nos a Christo instituti, alii sumus ut ossa, scilicet robusti, alii ut caro, scilicet infirmi. Et ideo ait, ex carne ejus, id est infirmi sumus a simili infirmitatis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
seria hoĩũ. Cet̾um dies isti quantũ ꝑtinet ad spacia
horaꝵ ordinati st̃. Ducunt ⁊t uices. agt̾ tp̃a. Orit᷑ i
hoĩũ & miseriã. S si miscria hoĩs eõmunis ẽ. ñ debet
malicia eẽ cõmunis. Ex quo u lapsus ẽ adã & de para¬
diso expulsus. nũꝗͣ fuert dies nͥ mali. Qd̾ ostendit
puer qui nascit᷑ qͥra ploratu incipit. nec rid̾e pot̾ statim
pꝰ. Qͥ d est tp̃s redim̾e: Redimit ille tp̃s qͥ ꝑdit .i.
dat de suo ut uacet do ñ litib . qͣi det nũmũ ꝓuiiio.
accipis. Aliꝗd amittis. aliqͥd acꝗris. Sicut gͦ ꝑdis nũ¬
mos ut emas tͥ aliqͥd. sic ꝑdas de tuo ut emas tͥ ꝗe tem
Hoc ẽ tp̃s redim̾e. Uñ dñs ait. Si qͥs uilt uidicio ĩ¬
tecũ ⁊tende̾ & tunicã tolłe. dimite ei & palliũ. ut¬

Expanded text:
tinet ad spatia horarum ordinati sunt. Ducunt enim vices, agunt tempora. Oritur enim hominum et miseriam; sed miseria hominis communis est, non debet malitia esse communis. Ex quo enim lapsus Adam de paradiso expulsus, nunquam dies nisi mali: quod ostendit puer qui nascitur, quia a ploratu incipit, nec ridere potest: statim pus. Quid est tempus redimere? Redimit ille tempus qui perdit, id est dat de suo ut vacet Deo non litibus, quasi det nummum pro vitio. accipis, aliquid amittis et aliquid acquiris. Sicut ergo perdis nummos ut emas tibi aliquid; sic perdas de tuo, ut emas tibi quietem, hoc est tempus redimere. Unde Dominus ait: Si quis vult judicio tecum contendere, et tunicam tolle
Abbreviated transcription (Latin):
lib. Seruitꝰ cepit ex pͥccc̃o. Prima it seruitutis
& nouit diu̾sas penas meritis distribuere delinq̃n¬
tiũ. Obedite inquã cũ timore .i. cũ reu̾entia. qͥ¬
simꝑlicitate cor. ue. ut sicut ostenditis extra fiesit
& in uoluntate ur̃a. ut si ñ potestis a dñis lib̾i fie¬
ri. libe seruiatis. Lib̾am it quodãm̃ facit ser¬
uitutẽ qui seruit ñ timore subdolo. s fideli dile¬
ctione. donec tͣnseat iniꝗtas & oĩs euacuet᷑ pote¬
stas. Ita simplicit̾ obedite sicut obediretis xp̃o.
Obedite dico ñ seruientes ad ocłm .s. dũ uidemi¬

Expanded text:
libus. Servitus coepit ex peccato; prima enim servitutis et novit diversas poenas meritis distribuere delinquentium. Obedite inquam, cum timore, id est cum reverentia; qusimplicitate ci non potestis a domino liberi fieri, libere serviatis, liberam enim quodammodo facit servitutem qui servit non timore subdolo, sed fideli dilectione, donec transeat iniquitas, et omnis evacuetur potestas. Ita simpliciter obedite, sicut obedire debetis Cobedite dico, non servientes ad oculum,
Abbreviated transcription (Latin):
instent & sitis uigilantes in obsecratiõe facta ꝓ oĩb scĩs ⁊ ꝓ me .s. ut
.I. secreta in carnationis & passionis. ne p̃ssura tbułonũ tp̃a formidine
acum̃ doctrine obtundat. ita ut eũ fiducia .s. lib̾e absq impedim̃to.
possim notũ fac̾e illud mist̾iũ euangłis. ꝓ quo mist̾io euangłii fungor
nẽ. Nico possim cũ fiducia notũ facere euangłm. & ita eũ fiducĩa. ut
in ipso eu̾angłio p̃dicando audeã loqui int̾ mala oĩa. ꝓut oportet
me loqui. Et ne auditis tribułonib mouerent᷑. dicit titicum om̃ũa
eis notificare. subdcns. Ut aut̃ & uos sciatis ea q̃ cirea me st̃. hoc dicit¬
qr multe el erant tͥbułones. qͣ qͣi eum eireundabant. Uł iõ dicit. eirea.

Expanded text:
instent, et sitis vigilantes in obsecratione facta pro omnibus sanctis et pro mest secreta incarnationis et passionis, ne pressura tribulationum ipsa formidine acumen doctrinae obtundat, ita, ut cum fiducia, scilicet libere absque impedimento possim notum facere illud mysterium Evangelii, pro quo mysterio Evangelii, fungor ne. Dico possim cum fiducia notum facere Evangelium, et cum fiducia, ut in ipso Evangelio praedicando, audeam loqui, inter mala omnia, prout oportet me loqui. Et ne auditis tribulationibus moverentur, dicit Tychicum omnia eis notificare, subdens: Ut autem et vos sciatis ea quae circa me sunt. Hoc, quia multae ei erant tribulationes quae quasi eum circumdabant, vel ideo dicit circa,
Abbreviated transcription (Latin):
seernit ñ ꝑsonas. Iõ in qͣ m̃sura qͥs m̃strau̾it. re¬
metiet᷑ ei. De cet̾o. Post specialia p̃cepta qͥb ad¬
monuit singłos ordiues. in cõmuni admon om̃s
.I. deinceps in fut᷑o in reliqͦ tꝑe. o fr̃s in fide et
tentẽ uirtutẽ pugnare uolentib. Q utiq ita

Expanded text:
scernit, non personas. Ideo in qua mensura quis mensuraverit, remetietur illi. De caetmonuit singulos ordines, in communi nunc admonet omnes; re; deinceps, in futuro, in reliquo tempore, fide et tentem virtutem pugnare volentibus: et utique ita
Abbreviated transcription (Latin):
ao irascendũ et̃ dicit. ostendens hane irã eẽ bonã. s moriet ne modũ
ad occasũ soł. Intelligit᷑ ꝗdem simplicit᷑ ⁊s tp̃s. qr si ex ip̃a infir¬
mitate quã portamꝰ surrepit tra xp̃iano. ñ debi diu ten̾i. S
fieri pͥdiana. Eicienda ẽ de corde anteꝗͣ oceidat lipx ista uisibi¬
durat dat᷑ occo diabolo. Iratꝰ ⁊t male cogitat. & sic se diabłs in¬
serit. ut mala ꝑagat. Unde subdit. Nolite. ⁊ c̾. Uł ita melius.

Expanded text:
o irascendum esse dicit, ostendens hanc iram esse bonam, sed monet ne modum a infirmitate quam portamus subrepit ira Christiano, non debet diu teneri et fieri pridiana: ejicienda est de corde antequam occidat lux ista invisibidurat, datur occasio diabolo. Iratus enim male cogitat, et sic diabolus se inserit ut mala peragat. Unde subdit: Nolite locum. Vel ita melius,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ corruptionis remotionẽ. Sieut gͦ xꝑo fudit sanguinẽ
ut lauaret macłam eccłe. & extendit se meruce ut tol¬
leret rugã. sic & uiri si opꝰ t̃ debent mori ꝓ saluandis
ui xorib & u̾bo uite eas instruere ut exhibeant eas dõ.
ut diligant uxores sicut corꝑa sua. qr qui dilig̃ ux

Expanded text:
 corruptionis remotionem. Sicut ergo Christus fudit sanguinem ut lavaret maculam Ecclesiae, et extendit se in cruce, ut tolleret rugam, sic et viri, si opus est, debent mori pro salvandis uxoribus, et verbo vitae eas instruere, ut exhibeant eas Deo. ne dixi, ut diligant uxores sicut sua corpora, quia qui diligit ux
Abbreviated transcription (Latin):
nuo suꝑabit. & si illos uicerimꝰ qui st̃ pͥncipes
mllitie. & quoꝵ instinctu uitia carnis otra nos
seuiut. tẽ facile suꝑare pot̾imꝰ om̃s ministros il¬
loꝵ. Suꝑato it pͥncipe exercitꝰ facile fugat᷑. siẽt
ex libro uidith ostendr̃. ubi narrat᷑ qđ oloferne
Qa tales hostes hm̃s. & de tanta re. ꝓpt̾ea acer¬
pite ꝯtͣ eos armat᷑am di .i. qua ds̃ slłos armat :
Iõ accipite ut possitis resist̾ę malis ⁊ sp̃ualib neqͥ¬
eiis in die mala .i. in hac nita. uͥ ẽ tẽpt̾o. Aliter
cnĩ ñ potestis resistere. nͥ habita armat᷑a uirtu¬
tũ. & ut ꝑfecti uirtutib possicis stare in oĩb¬

Expanded text:
principes malitiae, et quorum instinctu vitia carnis contra nos saeviunt, tunc facile superare poterimus omnes ministros illorum. Superato enim principe exercitus facile fugatur, sicut ex libro Judith ostenditur, ubi narratur quod Holopherne a tales hostes habemus et de tanta re, propterea accipite contra eos armaturam Dei, id est qua Deus suos armat, et ideo accipite, ut possitis resistere malis et spiritualibus nequitiis, in die malo, id est in hac vita, ubi est tentatio. Aliter enim non possetis resistere, nisi habita armatura virtutum, et ut perfecti virtutibus possitis stare in o
Abbreviated transcription (Latin):
figi ñ sinit tita ẽ. sicut sub munimine õiũ uirtutũ qđ ꝓ̃tendi t᷑ ante
omĩa arma. qđ priꝰ impugnat diabłs. Uñ prudentiꝰ. Prima petit cam¬
pũ dubia sub sorte duelli pugnat᷑a fides. Hane gͥ sumite tit seutũ. in
quo possitis extinguere ola tela .i. assultus neqͥssimi diabłi. tela dico ig¬
nea. qr de uitio inuitiũ incendunt. & assumte galeã salutis. spe su¬
ꝑne salutis gaudentes. Galea ⁊t ẽ salꝰ et̾na. euiꝰ memoria & spes m̃tem ob¬

Expanded text:
figi non sinit, tuta est, sicut sub munimine omnium virtutum quod protenditur ante omnia arma, quod prius impugnat diabolus. Unde, prima petit campum dubia sub sorte duelli, pugnaturo fides. Hanc igitur sumite ut scutum, in quo possitis exstinguere omnia tela, id est assultus, nequissimi, diaboli. Tela, dico, ignea, quia de vitio in vitium incendunt. Et assumite galeam salutis, spe supernae salutis gaudentes. Galea enim est salus aeterna, cujus memoria et species mentem ob
Abbreviated transcription (Latin):
hõiu̾ .i. a malis eorde seꝑ distungamini. add tẽpus
caute copulamini corꝑe. Tolerate paleã intri¬
tura. tolerate in area. Qd̾ enĩ toleratis in hor¬
reo ñ habebitis. ueniet uentilator qui diũ¬
det bonos a malis. erit q corꝑalis sepatio ꝗͣ
debet sꝑnalis p̃ced̾e. Io ait. Nolite cõ .o. iniẜ.¬
A. malis. ut cũ bonis sit pars maloꝵ.. pragis
aut̃ ⁊ redarguite .i. ñ sitis negligentes ineor¬

Expanded text:
id est a malis corde semper disjungamini. Ad tempus cavete, copulamini corpore, tolerate paleam in tritura, tolerate in area: quod enim toleretis in horreo non habebitis, veniet ventilator qui dividet bonos a malis, eritque corporalis separatio, quam debet spiritualis praecedere. Ideo ait, nolite communi malis ut cum bonis sit pars malorum. Magis autem redarguite, id est non sitis negligentes in cor
Abbreviated transcription (Latin):
am salutis assumite. & gla¬
dium sp̃s qđ est uerbũ dei.
ꝑ omnẽ orationem & obsecͣ¬
tionẽ orantes omĩ tempore
in sp̃u & in ipso uigilantes.
in om̃i instantia & obseerati¬
det᷑ michi sermo in aꝑtione

Expanded text:
 gladium spiritus, quod est uerbum dei, per omnem orationem et obsecrationem orantes omni tempore in spiritu, et in ipso uigilantes in omni instantia et obsecratidetur mihi sermo in apertione
Abbreviated transcription (Latin):
Ixͦ eiꝰ filio. & añ alia salutant in hẽ
modũ. Grã sit uob ⁊ pax. exposita ne
exponas. ne actũ agas. Grãs. ⁊ c̾. Lost
salut̾onẽ pͥmũ ofirmat bonos. de ꝓfectu
illoꝵ reserens gr̃as do a qͥ st̃ oĩa bona

Expanded text:
 ejus Filio. Et ante alia salutant in hunc modum; Gratia sit vobis et pax. Exposita ne exponas, ne actum agas. Ambrosius. Post salutationem primum confirmat bonos, de profectu illorum referens gratias Deo a quo sunt omnia bona
Abbreviated transcription (Latin):
thessalonieensib. Thi¬
saloniea metpolis ẽ
machedonie q̃ est ꝓ¬
salonicenses gͦ st̃ macidones. qͥ
grã ꝑmanentes ad ꝑfectũ p̃mii
uirtutib aucti sunt. meliora
sictando. Tante ⁊t fidĩ im bib̾ant

Expanded text:
. Thessalonica metropolis est Macedoniae, quae est psalonicenses ergo sunt Macedones, qui gratia permanentes ad profectum praemii virtutibus aucti sunt meliora sectando. Tantae enim fidei imbiberant
Abbreviated transcription (Latin):
t̾entio apłi in hac epła pͣuos & incor¬
rcctos corrig̾e. bonos ad ꝑseu̾antiã a¬
lioꝵ q corfictionẽ cohortari. Modꝰ
talis: De more suo salut̾onẽ p̃mittit.
Qua p̃missa. dt bonis eoꝵ grãs agit. eõ¬
inodũ ⁊ maloꝵ sustinentiã. & ut ad ꝑse¬
uandũ mag̃ eos ꝓuocet. de suis qͦ labori¬
b ⁊ euangłii u̾itate ⁊ prudenti int̾ eos oũ¬
satione. & qͣnto affectu eos desid̾at ui¬
d̾e. int̾serit. Iem̃ pͣuos ut a luxuria
⁊ otio & curiositate ꝯtineant obsecrat.
& mortuos resurrecturos ⁊firmat. Cir¬
ca finẽ morał ẽ instructio. Premit¬
tit aut̃ salut̾onẽ dicens. Laulꝰ &¬

Expanded text:
tentio Apostoli in hac Epistola pravos et incorrectos corrigere, et bonos ad perseverantiam, aliorumque correctionem cohortari. Modus talis, more suo salutem praemittit: qua praemissa de bonis eorum gratias agit, commodum et malorum sustinentiam. Et ut ad perseverandum magis eos provocet, de suis quoque laboribus, et Evangelii veritate, et prudenti inter eos conversatione, et quanto affectu eos desideret videre, interserit. Deinde pravos, ut a luxuria, et otio et curiositate contineant, obsecrat; et mortuos resurrecturos confirmat. Circa finem moralis est instructio. Praemittit autem salutatione
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ amore diuine gr̃t quã carnis uxorie. & m̃brũ
qđ tũ scandalizat fortiter amputat. Noẽ enĩ
ꝗuͥ so. in ħͥmo .s. in cohabitatione & in aliis talib
I. ñ cogitur fidelis sequi infidelẽ odio fidĩ disce¬
dentẽ. s quãdiu inpace simul ce̾ possunt ñ se pa¬
rent᷑. Si in eo potuerunt uocari in eo manendũ
ẽ. & iõ ait̾. Non ẽ subiecꝑꝰ. qr ñ debet᷑ reuerenta
ratum matrimoniũ qđ sine cdi deuotione est. & iõ¬

Expanded text:
bitur amore divinae gratiae, quam carnis uxoriae, et membrum quod eum scandalizat fortiter amputat. Non est enusmodi, scilicet in cohabitatione, et in aliis talibus, id est non cogitur fidelis sequi infidelem odio fidei discedentem. Sed quandiu in pace simul esse possunt non separentur, si in eo poterant vocari, in eo manendum est. Et ideo ait non est subjectus, quia non debetur reverentia ratum matrimonium quod sine Dei devotione est, et ide
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ÷ pecc̃m ei qui dimuttit᷑ ꝓpter dm̃ si alii se copula¬
uerit. Contumelia eni creatoris soluit ius matri¬
monii circa cũ qui relinquit᷑. ne accuset᷑ aliĩ copu¬
latus. Infidelis aut̃ discedrus & indm̃ & in matͥmoniis
peccat. Itaq ñ ÷ ei fides seruanda oiugiĩ. qͥ iõ recessit
ne audiret nom̃ xͥ. Si uͦ ambo crediderint᷑. ꝑ cogni¬
tionẽ i dfirinat᷑ coniugũ. ¶ Nota qđ ambroseꝰ¬
Sͥtradicere uidet᷑. Supra enĩ dixit. qđ fidelis di¬
mittens infidelẽ si alii copulauerit  adulter ẽ. hic uͦ
dicit. qđ ei dimisso ñ ÷ pacc̃m si alii se copulauerit.

Expanded text:
 peccatum ei qui dimittitur propter Deum, si alii se copulaverit. Contumelia enim Creatoris solvit jus matrimonii circa eum qui relinquitur ne accusetur alii copulatus. Infidelis autem discedens et in Deum et in matrimonium peccat. Itaque non est ei fides servanda conjugii, quia Deo recessit, ne audiret nomen Christi. Si vero ambo crediderint per cognitionem Dei, confirmatur conjugium. Nota quod Ambrostradicere videtur. Supra enim dixit, quod si fidelis dimittens infidelem alii copulaverit se adulter est; hic vero dicit quod ei dimisso non est peccatum si alii se copulaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ da cos .i. uisurpant s potestatẽ indigni. Qđ ÷ dicere. Non ponimꝰ
nos innumero illoꝵ ut potestatẽ usurpemꝰ. s a do electi acce paneꝰ:
n̾ic ħ ult ꝯcessũ p̃sum̃tis. Illi aut̃ ñ accepta potestate s usurpata dñari¬
aliꝗ ũ hñs recte potestatẽ. Hoc ñ facimꝰ id̾ qr ñ aude nos inser̃e aut
cõparari eis. ne sicut illi ita ⁊ nos ꝑeamꝰ. Non hoc facumꝰ. Q poti.ꝑ

Expanded text:
d est usurpant sibi potestatem indigni. Quod est dicere: Non ponimus nos in numero illorum, ut potestatem usurpemus, sed a Deo electi accepimus, nihil ultra concessum praesumentes. Illi autem non accepta potestate, sed usurpata, domiam habens recte potestatem. Hoc non facimus, ideo quia non audemus nos inserere aut comparare eis, ne sicut illi ita et nos pereamus. Non haec facimus, sed potius
Abbreviated transcription (Latin):
latũ. Qłͣ. & si grauet uos. tam̃ patienter ferte. E mu
Sponsus sibi zelat sponsam. amicꝰ uͦ sponsi ñ sibi sspos¬
so. & nota qͣ emulatio duplicit̾ accipit᷑. E mulatio e¬
nĩ ẽ ꝓpter alienũ statũ motꝰ m̃tis. ł in bonũ ł in ma¬
lum. hic autẽ amoris ẽ ñ litioris. qr diligit cos dei enulatione .i. q̃ ad honorẽ di ẽ. & quã ds sꝑu suo
inspirat. Per hoc ostendit ea q̃ dicet amore eoꝵ se dicturũ. ut ñ ad laude eiꝰ ꝑficiant. s ad hoꝵ ꝓfe¬

Expanded text:
at: Etsi gravet vos, tamen patienter ferte, aemulSponsus igitur zelat sponsam; amicus vero sponsi non sibi, sso. Et nota quod aemulatio dupliciter accipitur. Aemulatio e propter alienum statum motus mentis, vel in bonum vel in malum. Hic amoris est, non livoris, quia diligit eos aemulatione Dei, id est quam Deus spiritu suo inspirat, per hoc ostendit ea q
Abbreviated transcription (Latin):
sentes. tales &e p̃sentes
infacto. Hon enĩ au¬
demꝰ inserere aut cõ¬
parare nos qͥbusdã
qui se ipsos cõmendat.
s ipsi in nobis nos met
ipsos metientes & cõ¬
parantes nosmet ip¬
sos nobis. Nos aut̾̃ ñ
scd̾m m̃surã regłe qͣm
m̃sus ẽ nobis ds. m̃su¬
rã ꝑtingendi usq ad

Expanded text:
sentes in facto non enim audemus inserere aut conparare nos quibusdam qui se ipsos commendant sed ipsi in nobis nosmet ipsos metientes et conparantes nosmet ipsos nobis nos autem non secundum mensuram regulae quam mensus est nobis Deus mensuram pertingendi usq
Abbreviated transcription (Latin):
des di st̃. Non solũ gͥ uer tua sonet landes di. s etiã o¬
ꝑa tua deaedent cũ uoct tua. Cũ enĩ noce cantau̾is. si¬
lebis aliqñ. ¶ita sic canta. ut nũquiã sileas. Si cñĩ o¬
re clamas & fraudem cogitase siluisti a laudedi. &
qđ grauiꝰ ẽ in blasphemiã per. rexisti. ¶ũ cm̃ lau¬
datꝰ ds dde bono oꝑt tuo. landas dm̃. Et cũ blas¬
pbemat᷑ ds̃ de malo oꝑctuo .ħlas phemas dm̃. Si
ͦ qͥ manducas & bibis ad resectionẽ corp̾is su¬
mis reparõnẽ q m̃broꝵ. grãs agens ei qͥ tͥ prebuit.
mortali e fragili ista supplem̃toꝵ solatia. cibꝰ tuus &
pot᷑ tuus laudat dm̃. Si uͭ modũ nat̾ȩ debitũ iminod¬
rõne uoracitatis frcedas. & uinolentia te ingurgues.
quantaslibet laudes dłi lingna tua sonet. uita blas¬

Expanded text:
ducatis. Non solum ergo vox tua sonet laudes Dei, sed etiam opera tua concordent cum voce tua. Cum enim voce cantaveris, silebis aliquando vita. Sed sic canta, ut nunquam sileas. Si enim ore clamas, et fraudem cogitas, siluisti a laude Dei, et quod gravius est, in blasphemiam perrexisti. Cum enim laudatur Deus de bono opere tuo, laudas Deum: et cum blasphematur Deus de malo opere tuo, blasp et manducas et bibis, et ad refectionem corporis sumis reparationemque membrorum, gratias agens ei qui tibi praebuit mortali et fragili ista supplementorum solatia; et cibus tuus et potus tuus laudat Deum: si vero modum naturae debitum immoderatione voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites; quantaslibet laudes Dei lingua tua sonet, vita blas
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾m de licito dã nabilis
tcͣm. & de actiõe gr̃aꝵ ui¬
tuꝑartr. ab imꝑitis. qͥ pu¬
tarent me sentire idolũ a¬
liqͥd magnũ tẽ. Qd ne con¬
tiigat magnoꝑe cauen

Expanded text:
facerem, de licito damnabilis essem; et de actione gratiperarer ab imperitis qui putarent me sentire idolum ad magnum esse: quod ne contingat, magnopere caven
Abbreviated transcription (Latin):
luntate dũti. Qͥ a aut̃ oꝑat᷑ hic pͥnceps in filios diffidentie. N oꝑa sua
sua mala : & in pͥmis maximeq ipsã diffidentiã ⁊ infidelitat̾e. qua
sint inimici fidĩ. ꝑ quã scit eos posse mundari. Inquã gͦ obstina¬
tionẽ ꝙꝗĩ ds plerũq facere dr̃. ñ instigando & inspirando s deserendo fa¬

Expanded text:
luntate converti. Quid autem operatur hic princeps in filios diffidentiae, nisi opera luntate converti. Quid autem operatur hic princeps in filios diffidentiae, nisi opera sua mala? et in primis maximeque ipsam diffidentiam et infidelitatem qua sint inimici fidei, per quam scit eos posse mundari? In quam ergo obstinationem cum Deus plerumque facere dicitur non instigando et inspirando, sed deserendo fa
Abbreviated transcription (Latin):
dico potestatis aeris huiꝰ .i. qui ht̃ potestatem in hoc aere caligu¬
so ñ eũ hõib in mundo. qͥ ad ista caliginosa de apparatu suꝑioꝵs
angłoꝵ eũ angłis apotatis lapsus ẽ tãꝗͣ ad carcert̃. Caliginosus
enĩ aer infernꝰ ẽ demonũ usq ad iudicium. Unde in canonica ep
Hane eni partẽ sibi ustir pauit ad exercendã dnãtionẽ. & qr ita
huc oꝑat᷑ quantũ dẽ sinit in filios disfidentie .i. in eis qͥ diffiatant de e¬
t̾nis. uel quoꝵ. de salute nos diffidimꝰ. & ido ere ꝑti ei sint grati ere¬
dant in istũ lib̾a uoluntate. Proiñ hoc opꝰ ẽ gr̃e quã attulit seds adã.
ñ nat᷑e quã corrupit pͥmꝰ adã. filios aut̃ diffidentie regit pͥneeps iste
.I. iabolꝰ ad arbitriũ suũ. qł nec ip̃e ht̃ lib̾um ad bnfaciendũ. s in
maximã maliuolentiã suis scelerib obduratũ. Unde nemo sanȩ sidĩ ere.¬
dit ł ddicit hos apostatas angłos ad pͥstinã pictatẽ correcta aliquando uo¬

Expanded text:
dico, potestatis aeris hujus, id est qui habet potestatem in hoc aere caliginoso, non cum hominibus in mundo, qui ad ista caliginosa de apparatu supernorum angelorum cum angelis apostatis lapsus est tanquam ad carcerem. Caliginosus enim aer infernus est daemonum usque ad judicium. Unde in canonica EpiHanc enim partem sibi usurpavit ad exercendam dominationem; et huc operantur, quantum Deus sinit, in filiis diffidentiae, id est in eis qui diffidunt de aeternis, vel de quorum salute nos diffidimus, et ideo erepti ei sint grati eredant in istum libera voluntate. Proinde hoc opus est gratiae quam attulit secundus Adam, non naturae quam corrupit primus Adam. Filios autem diffidentisuum, quod nec ipsum habet liberum ad faciendum, sed in maximam malevolentiam suis sceleribus obduratum. Unde nemo sanae fidei credit vel dicit hos apostatas angelos ad pristinam pietatem correcta aliquando vo
Abbreviated transcription (Latin):
riũ. accipte ꝓ se s otra se. Nulliq ambigendũ ⁊ tẽ
quẽq corp̾is sangͥnisq dnĩci participem fieri.
qñ m̃brũ corp̾is ⁊ͥ efficit᷑. nec alierari ab illiꝰ panis
calicisq osortio. etiãsi añꝗͣ illũ panẽ edat & calicẽ
bibat. de hoc scło in unitate corp̾is xͥ ostitutus absce¬
dat. qr illieꝰ sacram̃ti bñficio ñ prruat᷑. qũ ille hoc
qđ ul̃ facram̃tũ significat inueuit᷑. In illo enĩ sa¬
cram̃to corpꝰ & fanguinẽ suũ cõmendauit nobis. qͥ

Expanded text:
rium accipit pro se, sed contra se. Nullique ambigendum est tunc quemque corporis et sanguinis Dominici participem fieri, quando membrum corporis Christi efficitur, nec alienari ab illius panis calicisque consortio, etiam si antequam illum panem edat et calicem bibat, de hoc saeculo in unitate corporis Christi constitutus abscedat, quia illius sacramenti beneficio non privatur, quando ille hoc quod illud sacramentum significat invenitur. In illo enim sacramento corpus et sanguinem suum commendavit nobis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
babetis ambulate.i. ꝓficite usq ad eos u¬
ne fiat eis occ̾o blasphemandi. ⁊ ne inci¬
tent᷑ ad ꝑseq̃ndũ. Sapient̃ ambulate dico
ñ impedientes s redim̃tes tp̃s .i. aliqͥb mo¬
dis preꝑantes oportunitatẽ p̃dicandi eis.

Expanded text:
habetis, ambulate, id est proficite usque ad eos i scandalizentur, ne fiat eis occasio blasphemandi, et ne incitentur ad persequendum. Sapienter ambulate dico, non impedientes, sed redimentes tempus, id est aliquibus modis praeparantes opportunitatem praedicandi eis:
Abbreviated transcription (Latin):
custodiamꝰ. s Mulieres. De̾ morib hucusq monuit
õs cõmunit̾. nc̃ tͣnsit ad singłaria p̾cepta monens di¬
u̾sos seꝑat̃ ut iniuc̃e sͥ seruiant. ñ solum obediendo
ut mulieres uiris. ⁊ filii parentib & serui dñis. S
etiã ꝯsulendo ut uiri mulierib. ꝑatres filiis. dñi
seruis. Hec ẽ it par domestica. & cohabitantiũ ordi¬
nata a co ꝯcordia & olara iusticia. ut .s. qͥ excellunt

Expanded text:
ud Deum. » Mulieres. De moribus omnes monuit hucusque communiter, nunc transit ad singularia praecepta monens diversos separatim, ut invicem sibi serviant, non solum obediendo ut mulieres viris, et filii parentibus, et servi dominis, sed etiam consulendo ut viri mulieribus, patres filiis, Domini servis. Haec est pax domestica, et cohabitantium ordinata a Deo concordia, et clara justitia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ exigi. Ita faciunt uiri iusti. Bõni
⁊t ex fid̾e uiuentes ⁊̃ adhuc ab illa ciui¬
tate ꝑegͥnantes qͥ ĩꝑant seruiunt eis qͥb
uident᷑ ĩꝑare. qr ñ cupiditate ĩꝑant do
monui. cõmunit̃ aut̃ uos õs moneo. in

Expanded text:
vobis exigi, ita faciunt viri justi. Boni enim ex fide viventes, etiam adhuc ab illa civitate peregrinantes, qui imperant, serviunt eis, quibus videntur imperare, quia non cupiditate imperant dommonui, communiter autem omnes vos moneo, ins
Abbreviated transcription (Latin):
uemꝰ. ⁊ nota qr ut lucrũ possint hr̃e. adħ cos facienda monet q̃
m̾itũ collocant apd̾ dm̃. Ab illicitis abstin̾e fac̾ timor. Ueret᷑ ał
ne mala facuens penis subdat᷑. Hȩe aut̃ q̃ nc̃ facienda monet ad ꝓ¬
fectũ m̾itoꝵ ꝑtinent. E x uoluntate it fiunt ñ ex necis¬
sitate. Q g ad illicitis abstinet laudẽ ht̃. q̃ uͥ ⁊ ãlicitis

Expanded text:
us Et nota quia ut lucrum possint habere ad haec eos facienda monet, quia meritum collocant apud Deum. Ab illicitis abstinere facit timor; veretur enim ne mala faciens poenis subdatur. Haec quae nunc facienda monet ad fectum meritorum pertinent: ex voluntate enim fiunt non ex necessitate. Qui ergo ab illicitis abstinet, laudem habet: qui vero a licitis
Abbreviated transcription (Latin):
Dictũ enĩ fuerat᷑ ut in samaria p̃dicarit. etici
bi comederet. Ipse tñ comedit ibi. Uñ minat᷑ en
quẽ habebat ad carnẽ suã potuit inde terreri
uł tristari uiuꝰ. de eo qͥ ñ erat sensurus mortutꝰ.
s ꝑ hoc inobedientia ꝓphete potuit puniri. ne
ad suppliciũ tartareum eiꝰ aiã raꝑet᷑. Uñ fubdit

Expanded text:
Dictum enim fuerat illi, ut in Samaria praedicaret, et non ibi comederet. Ipse tamen comedit ibi. Unde illud minquem habebat ad carnem suam, potuit inde terreri vel contristari vivus, de eo quod non erat sensurus mortuus. Et per hoc inobedientia potuit puniri, ne ad supplicium tartareum ejus anima raperetur. Unde subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑent. & sic in p̃dicatione durarent. & ita ĩpe¬
t̾et licita. qͣi illicita i̾ccit. uł ido hoc dicit. qr forsan
& hi auari crant. & io apłm odirent si qͥcqͣm. ab
eis acciꝑet. Tł ħ iõ dicit. qr si acciꝑet ab cis. puta¬
rent se emisse licentiã peccandi. & ita lib̾tatẽ ar¬
guendi apłs minueret. Hescitis. &c̾. Rcdit ru¬
borat. Hic gͦ itt̃ ꝓbat se potestate᷑ br̾t accipietidi
ꝑ similitudinẽ sac̾dotũ gentiliũ ł iudoꝵ. Cui te

Expanded text:
acciperent, et sic in praedicatione durarent, et ita impeneret, licita quasi illicita fecit. Vel ideo hoc dicit, quia forsan et hi avari erant, et ideo Apostolum odirent, si quidquam ab eis acciperet. Vel hoc ideo dicit, quia si acciperet ab eis, putarent se emisse licentiam peccandi, et ita libertatem arguendi Apostolus minueret. Nescitis, etc. Redit ruborat. Hic ergo item probat se potestatem habere accipiendi, per similitudinem sacerdotum gentilium vel Judaeorum, cui rei
Abbreviated transcription (Latin):
ris manib aliqͥd oꝑari. & ceteras horas hr̃e libe¬
ras ad legendũ & orandũ ł ad agendũ aliꝗd de
diuinis litiris. ꝗͣ tumultuosissimas ꝑplexitates
cax pati de negotiis scłarib. ł iudicando ditim̃¬
dis. ł utttrueni cudo p̃cidendis. Dico ꝯstituite dtẽ¬
terrenas cͥas examinent. qui ex̧terioꝵ rerũ sapi¬
entiã ꝑceꝑirat. qͥ aut̃ sp̃ualib donis dicati sunt
terrenis non debent negotiis implicari. ut dũ ñ
cogunt̾ inferiora boua disponcre. ualeant bonis su¬
ꝑiorib descriure. S tñ eurandũ magnoꝑt ẽ ut hi qͥdonis
sꝑualib emicant. neqͣꝗͣ ꝑriinoꝵ infirmantiũ negotra
funditus deserant. si htc aliis quib dignũ ⁊ trac¬
ces ibant. Qiͣ. Non debetis udicari apđ infideles

Expanded text:
id manibus operari, et caeteras horas habere liberas ad legendum, orandum, vel ad agendum aliquid de divinis litteris, quam tumultuosissimas perplexitates causarum pati de negotiis saecularibus, vel judicando dirimendis, vel interveniendo praecidendis. Dico constituite contemvidelicet ii terrenas causas examinent, qui exteriorum rerum sapientiam perceperunt. Qui autem spiritualibus donis ditati sunt, terrenis non debent negotiis implicari, ut dum non coguntur inferiora bona disponere, valeant bonis superioribus deservire. Sed curandum magnopere est ut hi qui donis spiritualibus emicant nequaquam proximorum infirmantium negotia funditus deserant; sed haec aliis quibus dignum est tracces ibant. Quasi dicat: Non debetis judicari apud infideles
Abbreviated transcription (Latin):
minoris meriti. Apłi enim predicando circũeuintes.
talib ñ uacabant. S apientes gͦ qui in locis osistebait
fideles & sc̃ĩ. ñ qui hac atq illac ꝓpter euangłium
discurrebant. taliũ negotioꝵ graminatores te uo¬
luit. a quib nos excusare ñ possumꝰ etsi uelimꝰ. ⁊ꝑm¬

Expanded text:
minoris meriti. Apostoli enim praedicando circumeuntes talibus non vacabant. Sapientes ergo qui in locis consistebant fideles et sancti, non qui hac atque hac propter Evangelium discurrebant, talium negotiorum examinatores esse voluit. A quibus nos excusare non possumus, etsi velimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Radix eñi omniũ maloꝵ t̃
cupiditas. quã quidã appe¬
tentes errauert̾ a fide. & inse¬
ruerunt se dolorib multis.
Tu autẽ homo d̃i hȩc fuge.
Sectare uͦ iustitiã. pietatem.
fidem. caritatem. patientiã.
mansuetudinem. Certa bo¬
num certamen fidei. appre
hende uitã eternam. inqua
uocatus es. & confessus bonã
confessionẽ coram multis testi¬
bus. Precipio tͥ coram dõ qͥ

Expanded text:
 omnium malorum est cupiditas quam quidam appetentes erraverunt a fide et inseruerunt se doloribus multis tu autem o homo Dei haec fuge sectare vero iustitiam pietatem fidem caritatem patientiam mansuetudinem certa bonum certamehende vitam eternam: in qua vocatus es: et confessus es bonam confessionem coram multis testibus. Precipio tibi coram Deo: qui
Abbreviated transcription (Latin):
time psone ad ꝯtrahendũ matͥmoniũ. & que sint bo.¬
na oiugii qͥb excusat᷑ carnalis coitꝰ. soniugiũ itaq
siue matr imoniũ ⁊ maritalis oiunctio maris e stmi¬
ne inter legitimas ꝑ̾s. indiuidialẽ uite ꝯsuetudin̾e
ritinens. Hac aut̃ deseriptione matͥmoiiũ fideliũ
ac legitimoꝵ̾. tm̃ includit᷑. & ÷ bora res. Ponugiũ e
nĩ ÷ unũ de sacram̃tis eccłe. teneiis imaginẽ ꝯiunctio

Expanded text:
personae ad contrahendum matrimonium, et quae sint bona conjugii quibus excusatur carnalis coitus. Conjugium utique, sive matrimonium, est maritalis conjunctio maris et feminae inter legitimas personas, individualem vitae consuetudinem retinens. Hac autem descriptione matrimonium fidelium ac legitimorum tantum includitur, et est bona res conjugium. Est enim unum de sacramentis Ec
Abbreviated transcription (Latin):
meritum illi collocat. &
a scłi sollicitudine illã li¬
dit. Hic enĩ bñ utit᷑ homo malo. ibi ucre bñ utit᷑
faciunt. Bene utit᷑ aliqͥs bono. ꝯcinentiã dedicans dõ.
Male utit᷑ qͥs bono. ꝯtinentiã dedicans idolo. Male
litit᷑ malo. deupiscentiã relaxans adulterio. Bene
utit᷑ malo. concupiscentiã restringens comibio. Si¬
cut gͥ meliꝰ÷ bene uti bono ꝗͣ bñ uti malo. cũ utrỹ¬
q sit bonũ. ita qͥ dat uirginem suã nuptũ bñ fac̾.¬

Expanded text:
meritum illi collocat, et a saeculi sollicitudine liberat idit. Hic enim bene utitur homo malo, ibi vero bene utitur faciunt. bene utitur bono continentiam dedicans deo, male utitur bono continentiam dedicans idolo; male utitur malo concupiscentiam relaxans adulterio, bene utitur malo concupiscentiam restringens conubio. sicut ergo melius est bene uti bono quam bene uti malo, cum sit utrumque bonum, ita qui dat uirginem suam bene fac
Abbreviated transcription (Latin):
in creaturis. facta st̃ ꝑ u̾bũ. s forma hõis in idolo ñ ÷
chil fiunt homines cũ peccant: Uł ido .iii. ẽ in .i .i.¬
nulliꝰ rei q̃ in mundo sit similitudiñe hñs. Idolũ enim
hic appellat spẽm quã ñ uidet ocłs s animꝰ fibi fungit.
ut siquis humanis m̃bris caput canis ł arictis formet
ł in uno habitu hõis duas facies. & huiꝰ mõi. Qͥ ħ facu
ñ fimilitudinẽ s idolũ facit. facit eñĩ qđ ñ ht̃ aliqͥd
simile sui. s qđ mens ociosa & curiosa repperit. Ido
distincte dictũ ÷ in lege. ñ facies idolũ. neq omnẽ si¬
militudine̾ rei. Similitudo uͦ ÷. c̃ aliqͥd ex his q̃st̃ ł¬

Expanded text:
in creaturis, facta sunt per Verbum. Sed forma hominis in idolo non est ihil fiunt homines cum peccant. Nisi unus. Hoc dicinullius rei quae sit in mundo similitudinem habens. Idolum enim hic appellat speciem quam non videt oculus, sed animus sibi fingit. Ut si quis humanis membris caput canis, vel arietis formet, vel in uno habitu hominis duas facies, et hujusmodi, qui hoc facit, non similitudinem, sed idolum facit. Facit enim quod non habet aliud simile sui, sed quod mens otiosa et curiosa reperit. Ideo distincte dictum est in lege: Non facies idolum neque omnem similitudinem rei . Similitudo vero est cum aliquid ex his quae
Abbreviated transcription (Latin):
cͣtrina legis & ꝓpħie atq euangłi osonis testimoniis uelut triplici fimne circũ ligata. de lacii ignorantiȩ
fidelitatis peccor ad lucẽ gr̃e &uitacis educitur. Inter om̃s ũ epłax scriptores paulꝰ in tͥbus & plu
ferte excellit. scilicet in oꝑis ꝓfunditate & in fidi assertioe. & in gr̃e cõmendatione seu spei subleuatione.¬
ꝑfunditate. qͥa hoc opꝰ & cet̾is ꝓlixiꝰ & ad intelligendũ ÷ difficiliꝰ in fidi assertione: quia paulꝰ i
lege & ppħis ꝑitus ad ficd̃i assertionem eatholicȩ. congrua auctoritatũ legis & ꝓpħiȩ induxit testimo¬
nia u̾t eẽt basis sub colũna. Iñ gr̃ȩ cõmendatione scu spei subleuatione: quia otra suꝑbos & arrogan¬
tes & de suis oꝑib p̃sumentes ꝓ cõmendanda d̃i gr̃a fortiter & prudenter atq acriter dimicauit᷑. quȩ

Expanded text:
ctrina, legis et prophetiae atque Evangelii consonis testimoniis, velut triplici fune, circumligata , de lacu ignorantiae et infidelitatis peccator ad lucem gratiae et veritatis educitur. Inter omnes vero epistolarum scriptores, Paulus in tribus et pluribus forte excellit, scilicet in operis profunditate, in fidei assertione et gratiae commendatione, seu spei sublevationeteris prolixius est, et ad intelligendum difficilius; in fidei assertione, quia Paulus in lege et prophetis peritus ad fidei catholicae assertionem congrua auctoritatum legis et prophetiae induxit testimonia, ut esset basis sub columna; in gratiae commendatione, seu spei sublevatione, quia contra superbos et arrogantes, et de suis o
Abbreviated transcription (Latin):
sistis mĩodorem suauitatis. qr ista q̃ misistis
placent do ut odor suauissim  Cooꝑant᷑ enĩ
orõni q̃ ẽ incensũ dĩ. Unde dr̃. Date elemosi¬
nã. & ipsa orabit ꝓuobis ad dñm. Misistis
stia qua detur uobis uincere hostes. quã ac¬

Expanded text:
sistis mihi in odorem suavitatis, quia ista quae misistis placent Deo, ut odor suavissimus. Comparatur enim orationi, quae est incensum Dei. Unde dicitur, Date eleemosynam, et ipsa orabit pro vobis ad Dominum. Misistis stia, qua datur vobis vincere hostes, quam ac