comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcut̾et. Qd̃ uir ille ꝑsensit. ilico signo cru¬
cis armatꝰ. crebras uenias pete̾ cepit. ⁊ bẽ
marie salutatõnẽ freq̃ntiꝰ it̾ans. fa̾tasmatũ
tͦbines. ab oratorio suo cełit̾ ertꝰ bauit̃. Noc¬
te uͦ seq̃nti. cũ ẽud̾ locũ orõis gr̃a repetisset.
lerantes. ip̃iꝰ domicilii parietẽ lapideum.
ictu ualido ꝑcusserũt. qͣmͦ ꝑcutit aries
ita ut totũ edificiũ quat̾et᷑: Cũq uir dĩ
leuar ocłos suos ꝯtͣ fenestrã mãgnã ĩ eod̾

Expanded text:
rucis armatus, crebras venias petere coepit, et beatae Mariae salutationem frequentius iterans phantasmatum turbines ab oratorio suo celeriter exturbavit. Nocte vero sequenti cum eumdem locum orationis gratia repetisset, lerantes, ipsius domicilii parietem lapideum ictu valido percusserunt, quomodo percutit aries ita ut totum aedificium quateretur. Cumque vir Dei levaret oculos suo
Abbreviated transcription (Latin):
Finita uisiõe. cũ fuiss ad se reu̾sus. totꝰ
infremuit : totꝰ uehem̃t̾ ĩhorruit. du¬
tũc uͦ ⁊ deinceps cepit b̾atũ doctorẽ augͫ
dusciꝰ amare. ⁊ dicta ip̃iꝰ sapidiꝰ recͣctare.
tabat ad mortẽ aliꝰ quid̾ frat̾ honeste cõ¬
u̾satõis Qͥ cũ iã in area pisitꝰ ess: casu
bans graui corꝑis molestia languerz. reue¬
lante sibi dño. iud manifeste ocłis corpo
reis aĩam illã longo tͣctu a corꝑe eriie.¬

Expanded text:
Finita itaque visione, cum fuisset ad se reversus homo totus infremuit, vehementer inhorruit, dut deinceps coepit beatissimum doctorem Augustinum dulcius amare, et dicta illius sapidius retractare. tabat ad mortem alius quidam frater honestae conversationis, qui, cum jam in area positus esset, casu bans, gravi 217 corporis molestia langueret, revelante sibi Domino, vidit manifeste corporeis oculis, animam illam longo tractu a corpore
Abbreviated transcription (Latin):
sa sũt tͥ ꝑcc̃a tua Finita aut̃ insione
cũ fuis ad se reu̾sus gr̾̃as egit deo. ⁊ ꝯsolatꝰ
ast nimis Erat eñĩ tũt sollicitꝰ ⁊ merens ꝓ

Expanded text:
sa sunt tibi peccata tua. » Finita autem visione cum fuisset ad se reversus gratias egit Deo, et consolatus est nimis; erat enim tunc sollicitus et moerens pro
Abbreviated transcription (Latin):
ibid̾ ĩporrune t᷑bar Inc̾d̾ aut̃ applicabãt
ꝓ forib modicũ straminis. uł aut uet erẽ
sacũ si uł in eo fortasse reqͥesc̾e̾ ꝯsentir:
Porrigebãt nichłaminꝰ ei fram̃tũ aliquod
or deacei uł furfurei panis. sciẽtes utiq
ꝙ aliud nichil acciꝑet: De qͦ uid pane¬

Expanded text:
iiei pro foribus modicum straminis, aut veterem saccum, si vel in eo fortasse requiescere consentiret. Porrigebant nihilominus fragmentum ei aliquod hordeacei vel furfurei panis, scientes utique quod aliud nihil acciperet: de quo vide
Abbreviated transcription (Latin):
corde hiemis. hruma seuiẽte asꝑrima.
cũ tellꝰ niuib obruta. ⁊ gelu acriore
cohercita: ut nͣ ħbas foris inuenir. nec
radices ꝯfode̾ poss. tũc a facie famis. ⁊
huiꝰ frigoris sustine̾ nõ uale̾s. tand̾ ut homo
iã fere p̃mortuus. ⁊ obeso corꝑe pelle sola
cͥtũdatꝰ. cogebat᷑ int̾d̾ desca deser̾e̾. atq
ad ꝓrima rura uolendo nosendo descend̾e.
ibi pauꝑcłni. ⁊ honeste ꝯu̾satõis hoĩem man̾e̾
cagnosce̾t. ad eũ libẽtiꝰ diu̾tebat Diu̾soriũ
tam̃ ip̃iꝰ ingͤdi recus abat. s reclinato capi¬
acced̾e̾t. horaq ante lucana recede̾t. Porro
hoĩes illi qͥ digni hebant᷑ tanto hospite no¬
bilitari. mãgnã ei rel reu̾e̾ntiã deferebãt.
it a ut nemo de inh̾itatib audẽt ad eũ acce¬
d̾e. auc ĩ colloqͥo molestꝰ grist̾e nͥ forte ab illo
ꝑmiss. aut ⁊̃ uocatꝰ : nimirũ metuẽtes ne
ad ip̃os ampliꝰ nõ diu̾tet. si qͥetẽ illiꝰ aliqͥs

Expanded text:
corde hiemis, bruma saeviente asperrima, cum tellus nivibus obruta, et gelu acriore coercita, nec herbas foris exsereret, nec radices effodi sineret, tunc a facie famis et hujus frigoris sustinere non praevalens, tandem ut homo jam fere praemortuus, et obeso corpore, pelle sola circumdatus, cogebatur interdum deserta deserere, atque ad proxima rura volendo nolendo descendere.  honestae conversationis hominem manere cognosceret, ad eum libentius divertebat: diversorium tamen ipsius ingredi recusabat, sed reclinato capiaccederet, horaque antelucana recederet. 4. Porro homines illi, qui digni habebantur tanto hospite nobilitari, magnam ei reverentiam deferebant, ita ut nemo de inhabitantibus auderet ad eum accedere, aut in colloquio molestus existere, nisi forte ab illo permissus, aut etiam vocatus: nimirum metuentes ne ad ipsos amplius non diverteret, si quietem illius aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
ad fenestrã cellule pussans Cui cũ aꝑꝑuiss
tͣmeftus in aspͣtu illiꝰ obstupuit Erat
eñĩ ꝑsona reu̾entissimi uultꝰ ⁊ hĩtus: ac
supͣ hũanũ mod̾ mirabilis. cui similẽ in
om̃i elegantia nõ uid̾at: Uestimenta eiꝰ
candida ⁊ p̾ciosa. ⁊ capilli capitis sic̾ lana
alba ⁊ sic̾ nix facies eiꝰ singłarg̃ uenꝰtate
dis tam̃ pedib incedens. dicebat se eẽ ꝑ egͥ
uenisse ad illũ: Qui bsanda salutatõe pre¬
missa. cepit eũ suꝑ hiis q̃ m̃te uolueb at.
familiari ⁊ amita incͤpatõe. tãꝙͣ cogitõis
illiꝰ cognitor atq ꝯspector ess. ꝯuenire ⁊
dice̾: Merito quid ĩgemiscis mi̾to płagis.
destruit caritatẽ Imꝓbanda est pietas
illa. q̃ aĩas ledit. ut corꝑa foueat: Et nũo
audi eremplũ qd̾ tͥ ꝓpono Erat in ꝑtib
hispanie scimonialis fem̾ã inclusa. que
pane ⁊ aqua uł semicrudis int̾ dũ holib
utens. ꝯu̾satõe sobria ⁊ casta. petulãtiam

Expanded text:
ad fenestram cellulae pulsans: cui cum aperuisset, tremefactus in aspectu illius obstupuit. Erat enim persona reverendissimi vultus et habitus, ac supra humanum modum mirabilis, cui similem in omni elegantia non viderat. Vestimenta ejus candida et pretiosa; capilli capitis ejus sicut lana alba, et sicut nix. Facies ejus singulari dis tamen pedibus incedens, dicebat se peregrinum venisse ad illum. Qui blanda salutatione praemissa, coepit eum super iis quae mente volvebat familiari et amica increpatione, tanquam cogitationum illius cognitor atque inspector esset, convenire et dicere: « Merito quidem ingemiscis, merito plangis destruit charitatem. Improbanda est pietas illa, quae animas laedit, ut corpora foveat. Et nunc audi exemplum, quod tibi propono. Erat in partibus Hispaniae sanctimonialis femina reclusa: quae pane et aqua, vel semicrudis interdum oleribus utens, conversatione sobria et casta petulantiam
Abbreviated transcription (Latin):
cͥta faciẽ meã uͥga fumãtis hanelitꝰ ab ore
ꝓcedens. suꝑiectã niuẽ paulatĩ u̾diq reliqͣbat.
⁊ modicã fet̾at aꝑturã: Int̾ea lepusculꝰ quid̃
tate caloris illectꝰ. ilico substitit.⁊ suꝑ caput
meũ ibid̾ accubauit: Tũc ip̃a nouitas rei
subrid̾e me cõpulit. ⁊ subripiẽte mͥ leuta¬
te. dei̾tus ÷ aimꝰ meus a statu solite gͣuitatis. ⁊
ꝓlapsus in gaudiũ uanit̾atis Nõ solũ aut.
s ⁊ desid̾iũ incidit̃. eũd̾ lepusłm ut facile
pot̾am. manu ũecta acciꝑe: nõ ut eũ occide¬
rem aut recinerẽ: s qr est aĩal ĩnocẽs acq
lenissimũ. ut ꝯtrect atõe ⁊ uisu illiꝰ. aliꝙͣ diu
delectarer : ⁊ dicatũ penĩe tẽpꝰ. hac in epta
trãquilloq corꝑe manãs. pauidã bestio lam
secure qͥ oste̾ feci. doñ tand̾ ultͦ nea uolũtate
recessit᷑ Et istud ÷ unũ de maiorib tẽptõib¬

Expanded text:
s anhelitus ab ore procedens, superjectam nivem paulatim undique reliquabat, et modicam fecerat aperturam. Interea lepusculus quidatate caloris illectus illico substitit, et super caput meum ibidem accubavit. Tunc ipsa novitas rei subridere me compulit, et subripiente mihi levitate dejectus est animus meus a statu solitae gravitatis, et prolapsus in gaudium vanitatis. Non solum autem, sed et desiderium incidit eumdem lepusculum, ut facile poteram, manu injecta corripere; non ut eum occiderem aut retinerem, sed quia est animal innocens atque lenissimum, ut contrectatione et visu illius aliquandiu delectarer, et dicatum poenitentiae tempus hac inepta ltranquilloque corpore manens, pavidam bestiolam secure quiescere feci, donec tandem utronea voluntate recessit. En id est unum de majoribus tent
Abbreviated transcription (Latin):
dentes hõinẽ benignũ atq affabilẽ. cũ iã
ei fiduciałr loq̃rem᷑. siscitatĩ sumꝰ ab eo cũ r¬
uentia tañ. utrũ ne ad huc de cͣrius illece¬
bris. uł demonũ ir̃ritam̃tis. aliqͥd moseste
tołar : Tũc ille ut erat hõ iocũdꝰ ⁊ boni
solatiĩ cũ paululũ subrisiss. ita loqͥ erorsus
est: Iam diu ÷ inqͥt amãtissimi fr̃es ex qͦ

Expanded text:
ignum atque affabilem, cum jam ei fiducialiter loqueremur, sciscitati sumus ab eo, cum reverentia tamen, utrumne adhuc de carnis illecebris vel daemonum irritamentis aliquid molestiae toleraret. Tunc ille, ut erat homo jucundus, et boni solatii, cum paululum subrisisset, ita loqui exorsus est. « Jam diu est, amantissimi fratres, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
uid qͣmuis iocose. ⁊ uelut erhilarãdi uos
gr̃a fortasse uidear uob̾ alacͥus ꝙͣ oportuit
retulisse. erubesco tam̃ ⁊ doleo cogitatõnes
meas int̾d̃ a uanitatib. uelut a muscis
uolitantib ĩqͥetari. ⁊̃ sine ꝯsensu uanitãdi.

Expanded text:
uamvis jocose, et velut exhilarandi vos gratia fortasse videar vobis alacrius quam oportuit retulisse, erubesco tamen et doleo cogitationes meas interdum a vanitatibus istis velut a muscis volitantibus inquietari, etiam sine consensu vanitandi. » 7.
Abbreviated transcription (Latin):
casigas. ut ꝙ eiꝰ amore in duer illas. Nos
gͦ ꝓfecti ad easd̾ ꝑtes. una die cũ adhuo
teneb ͤ eẽnt. intͣuimꝰ locũ uͥ qͥesc̾e̾ putaba.¬
tur. ⁊ ñ ĩueniẽtes tͣiscitati sumꝰ ab hospi-¬
te uͥnã ille eẽt. Ille uͦ respondͭ: Hac noc.¬
te inqͥt apd̾ nos in curia mãsit Cui solito
tẽpestiuiꝰ recedenti ⁊ ualefacie̾ti. respon¬
dimꝰ. Cur dñe pat̾ tã cito egͣ deris. cum
media noctis uir hora tͣnsierit. Et ille:

Expanded text:
caligas, ut pro ejus amore indueret illas. Nos ergo profecti ad easdem partes, una die, cum adhuc tenebrae essent, intravimus locum ubi quiescere putabatur: et non invenientes, sciscitati sumus ab hospite, ubinam ille esset. Ille vero respondit. « Hac nocte, inquit, apud nos in curia mansit. Cui solito tempestivius recedenti et vale facienti respondimus: Cur, domine pater, tam cito egrederis, cum mediae noctis adhuc vix hora transierit? Et ille:
Abbreviated transcription (Latin):
de cełerat. Tũc eulogiis p̃sentatis. cũ salu-¬
tatõem patͥs hũiłr ⁊ cũ reu̾entia suscepis.
ip̃ađ ĩdum̃ta sibi applicuiss. mox it̾m ea de-¬
posuit ⁊ ait. B̾n̾dc̃us d̾s qͥ dedit ĩ corde
apłici uiri. ut pcc̃oris ⁊ misi hõis memoriã
he̾re dignet᷑. Et nc̃ ꝓ amore ip̃iꝰ uestimẽ¬
ta tͣnsmissa. obedient̾ accepi ⁊ indui. diutiꝰ

Expanded text:
de coelis erat. Tunc eulogiis praesentatis, cum salutationem Patris humiliter et cum reverentia suscepisset, ipsaque indumenta sibi applicuisset, mox iterum ea deposuit, et ait: « Benedictus Deus, qui dedit in corde apostolici viri, ut peccatoris et miseri hominis memoriam habere dignetur. Et nunc pro amore ipsius vestimenta transmissa obedienter accepi, et indui; diutius
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ penitꝰ recusabat : uerũ ⁊̃ cibo qͦdrage¬
simali. ⁊ ĩp̃iꝰ aque potu sepiꝰ abstinẽs. ꝑcimo¬
nie uictu corpꝰ debile sustentabat Hanc
aut̾ ꝯtinẽcie uͥtutẽ. nõ sine magna disfi.¬
cultate obtinuit. s post longũ medie
cͥciatũ. pꝰ inenarrables gemitꝰ ⁊ singultꝰ.
cooꝑante gr̃a d̾i tand̾ uentͥs ⁊ gule illete¬

Expanded text:
recusabat, verum etiam cibo quadragesimali et ipsius aquae potu saepius abstinens, parcissimo victu corpus debile sustentabat. Hanc autem continentiae virtutem non sine magna difficultate obtinuit, sed post longum inediae cruciatum, post inenarrabiles gemitus et singultus, cooperante gratia Dei tandem gen
Abbreviated transcription (Latin):
b̾atissimꝰ h̾emita m̃dũ deseruit. tãto xp̃m
ardore dilerit. ut tẽꝑib ⁊ regionib nr̃is
neminẽ fuisse putemꝰ. qͥ ei ĩ ꝯtẽptu uisibi¬
liũ ⁊ nra cͣrͣnis mortificatõe possit equi-¬
perari: Uitã qͦ illiꝰ om̃s possumꝰ mirari.
mlti ⁊̃ emulari. s nullꝰ imitari: Unde. ⁊
mortes sustinuit : qr qͦt dieb ĩ hemo uir̃.
qͣi tot mrtiria dur̃. Quis nãq hõmum
in hac uita mortasi quãtũꝯ ꝓfec̾it. sine

Expanded text:
beatissimus eremita mundum deseruit, tanto Christum ardore dilexit, ut temporibus et regionibus nostris neminem fuisse putemus, qui ei in contemptu visibilium et carnis mortificatione possit aequiparari. Vitam quippe illius omnes possumus mirari, multi etiam aemulari, sed nullus imitari; unde et mortes sustinuit; quia quot diebus in eremo vixit, quasi tot martyria duxit. Quis namque hominum in hac vita mortali, quant
Abbreviated transcription (Latin):
gient̾ẽ cũ rapinis effug̾e nõ sinatis Et
si miser a nob̾ exierit qr nõ erat ex nob̾
spolia tam̃ qr nr̃a sũt retinebitis nobis.
Quo audito. mirati sũt illi. ⁊ cũ silentio
p̾stolati sũt eritũ rei Profunda uͦ nocte
duo ex illis cũ fugitiuu in lecto fu̾titꝰ dor¬
mientẽ ꝯspic̾e̾nt: tũc ⁊ ip̃i dormire cepe-¬
rũt. Erant eñi ocłi eoꝵ gͣuati. illudente
c̾tissime cͤ didit u̾bũ a sc̃o patͤ ꝓlatum.
ei mosestissimꝰ erat. uirili ꝯstantia repellebat:
Et nũc qͥd̾ frõtẽ. nũc tͣipora fricãs. mͦ pilos
barbe ⁊ capitis uellicãs. mͦ manꝰ ⁊ faciẽ loti-¬
tans. nũc de loco ad loc̃ deambłando se er-¬
citãs. tandᷤ fallacie sõpnũ qͦ p̃mebat᷑ deuicit.
Cũ q iã ꝓpe ẽẽt ut signũ ad ugłias pus-¬
saret᷑. ecte duo qͣi gigantei ethiopes niger¬
rimis capis amicti. ꝑ ostrũ domꝰ uisibiliter
ingͤ dũt᷑. Is uͦ qͥ p̃cedebat. gallinã assatã in

Expanded text:
gientem cum rapinis effugere non sinatis. Et si miser a nobis exierit, quia non erat ex nobis, spolia tamen, quia nostra sunt, retinebitis nobis. » Quo audito mirati sunt illi, et cum silentio praestolati sunt exitum rei. Profunda vero nocte duo ex illis cum fugitivum in lecto firmiter dormientem aspicerent, tunc et ipsi dormire coeperunt. Erant enim oculi eorum gravati, illudente certissime credidit verbum a sancto Patre prolatum ei molestissimus erat, virili constantia repellebat. Et nunc frontem, nunc tempora fricans, modo pilos barbae et capitis vellicans, modo manus et faciem lotitans, nunc de loco ad locum ambulando se excitans, tandem fallaciae somnum, quo premebatur, evicit. Cumque jam prope esset ut signum ad Vigilias pulsaretur, ecce duo quasi gigantaei Aethiopes, nigerrimis cappis amicti, per ostium domus visibiliter ingrediuntur. Is vero qui praecedebat, gallinam assatam in
Abbreviated transcription (Latin):
uen̾ant reu̾tũt᷑. Ille uͦ ꝙͣtoiꝰ surgit. et
uestim̃tis onustꝰ. post demones exit. ue¬
niesq ad ostiũ armarii qd̾ erat ĩ cdlaustͦ.
machinam̃tis suis moliebat᷑ fͥmat᷑am effr̃i¬
g̾e. ac secũ tolłe libros Porro p̾dc̃us achar¬
state fugã insinuat. Tũc redcedent ẽ
saltib euolat. ⁊ p̾cipiti cursu ꝑ ostia po¬

Expanded text:
venerant revertuntur. Ille vero quantocius surgit, et vestimentis onustus post daemones exit: veniensque ad ostium armarii quod erat in claustro, machinamentis suis moliebatur firmaturam effringere, ac secum tollere libros. Porro praedictus Acartibus insinuat. Itaque recedentem saltibus evolat, et praecipiti cursu per ostia po
Abbreviated transcription (Latin):
eñi iã cordis eiꝰ p̃sidente diabło aditꝰ ꝯfessio¬
nis obstructꝰ. ne ꝑ penĩam. portã uenie
salutaris ingͤde̾t᷑. Cuꝰ gͦ albas p̾dc̃o uiro
iuuenis respõsũ insinuass. ille resp̾od Er-
pectate paululũ. ⁊ ex facti fine ꝓbabit is
dics. ⁊ ecce iuuenis ille libidinũ furiis agi¬
tatꝰ ꝓfessio̾is u̾icłm rupit. ⁊ ad uomitũ scłi
i eu̾sus. uilis apostata efficit᷑. Porro socius
quẽ iussꝰ erat secũ educ̾e̾. ip̃e cũ eo nouicius.
ip̃e cũ eo fu̾at mo̾achatꝰ. Qͥ ad aliã tͣnsmis¬

Expanded text:
enim jam cordi ejus praesidente diabolo aditus confessionis obstructus, ne per poenitentiae portam venia salutaris ingrederetur. Cum ergo abbas praedicto viro juvenis responsum insinuasset, ille respondit: « Exspectare paulisper, et ex facti fine probabitis dies, et ecce juvenis ille libidinum furiis agitatus, professionis vinculum rumpit, et ad vomitum saeculi reversus, vilis apostata efficitur. Porro socius ille quem jussus erat secum educere, ipse cum eo novitiatus, ipse cum eo fuerat monachat
Abbreviated transcription (Latin):
fatigatꝰ ẽe uid̾e̾t᷑ At ille respondͭ se mil¬
lo mͦ comed̾e̾ crͣnes. nͥ ip̃e qͥ minist᷑i ussat
secũ inde refic̾e̾t Hiis it aq familiari amo¬
re ⁊ ꝑsuasione coactꝰ: atq ip̃iꝰ ut post ea
ualefecit ⁊ abiit. Quo recedente. ilico fr̾
ille ad se reu̾sus. cepit a fundo cordis alta
suspiria tͣħe. ⁊ ingemisc̾e̾ uehem̃t̾. ꝙ tãti

Expanded text:
tigatus esse videretur. At ille respondit se nullo modo comedere carnes, nisi ipse qui ministrari jusserat, secum inde reficeret. Hic itaque familiari amore et persuasione 176 coactus, atque ipsius, ut postea fpes valefecit et abiit. Quo recedente, illico frater ille ad se reversus, coepit a fundo cordis alta suspiria trahere, et ingemiscere vehementer quod tanti
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ t̾rã. ad quã ingͤ dieris possidendã. ĩ noĩe
rp̃i tͥ p̃cipio. ꝙ usq ad horã dini officii
expͣtes nos: Cui ille respond ͭ Faciã dñe ut
ĩꝑasti. s tñ uoto meo tuis p̾ib suffrage¬
ris: Qͥd mlta: Abiit pat̾ in dormitoriũ ⁊
fr̾ nõ obiit ante t̾miũ ꝯstitutũ moxq ut
signũ ad uigilias pulsari cepit : pulsata
tabła ⁊ ille decessit᷑. E nõ solũmͦ de isto fr̃e.
uerũ ⁊̃ de płib aliis płies accidit. ut uno.
płib ue dieb ꝓtelaret᷑ finis eoꝵ ad ĩp̃iꝰ pacͥs

Expanded text:
super terram, ad quam ingrederis possidendam, in nomine Christi praecipio quod usque ad horam divini officii exspectes nos. » Cui ille respondit: « Faciam, domine, ut imperasti, si tamen voto meo tuis precibus suffrageris. » Quid multa? Abiit Pater in dormitorium, et frater non obiit ante terminum constitutum. Moxque ut signum ad vigilias pulsari coepit, pulsata est tabula, et ille decessit. Quod non modo de illo fratre, verum etiam de pluribus aliis pluries accidit; ut uno pluribusve diebus protelaretur finis eorum ad ipsius Patris
Abbreviated transcription (Latin):
uisio. s in corde uidẽtis dẽĩceps finiri nõ
potuit illiꝰ uisio̾is pia deuotõ. Alia quoq
głosus. Nũe cũ ille uidiss. ꝓcidit ad pe¬
des eiꝰ. orans ⁊ petens aliqͥd ab eo Cui
obsetͦ utrũ saluus fieri debeam Et sc̃us
ad eũ. Nũqͥd ꝑua res ista quã postulas:
Hodie cũ egͤ der de ꝑadiso. quã ml̾ta mi¬
lia hõmũ foris ad ianuã reliqui. qui ad
istiꝰmodi timorẽ torquẽt᷑. ignorãtes utiq
utrũ amore an odio digni sint habeant᷑.
His ita p̃missis. dedit responsũ suꝑ u̾bo

Expanded text:
visio, sed in corde videntis deinceps finiri non potuit visionis illius pia devotio. Altera quoque gloriosus. Quem cum ille vidisset, procidit ad pedes ejus, orans et petens aliquid ab eo. Cui obsecro, utrum salvus fieri debeam. » Et sanctus ad eum: « Nunquid parva res ista quam postulas? Hodie, cum egrederer de paradiso, quam multa millia hominum foris ad januam reliqui, qui adhuc istiusmodi timore torquentur, ignorantes utique utrum amore an odio digni habeantur. » His ita praemissis dedit ei responsio
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmũtebat : młtaq ille de secͤtis celestib¬
ceuodochie pestẽ inc̾r̾e metuebat. de mł¬
tis pauca. ip̃aq pauoissimis refe̾bat Fac¬
tũ ÷ aut̾ in una dieꝵ cũ pͥma cancaret
in choro. ⁊ ip̃e ꝯiuĩctꝰ psallentib stabat in

Expanded text:
mperimus de secretis coelestibxenodoxiae pestem incurrere metuebat, de multis paucissima, ipsaque paucissimis referebat. Factum est autem in una dierum, cum Prima cantaretur in choro, et ipse conjunctus psallentibus stabat in
Abbreviated transcription (Latin):
bat : ut m̃te t᷑batꝰ ⁊ anriꝰ. abscid̾e s uirilia
plerũq ꝓpon̾et. cũ aliunde tẽptõis reme-¬
diũ inuenire nõ pols. S neq hoc silendũ.
ꝙ hostis ille antiqꝰ młtotiens ⁊ młtiformit̾
ab eo uidebat᷑. Una siqͥd̾ uice apparuit ei
sub hũana effigie ĩ choro clareualł. oculis
ardentib ⁊ uultu t̾ribili Erat aut̾ stat᷑a
enormis atq deformis ualde Qui ⁊̃ indu¬
tus erat cuculla hispida atq nig̾rima. cuiꝰ
manic̃e dectate erãt. ⁊ uir usq ad cubitoᷤ
ꝑtingebant: Resiqͣ uͦ brachioꝵ pars dis¬
cooꝑta erat: Uenit gͦ ⁊ stetit̃ corã hoĩe
dĩ ille malignꝰ apostata. suꝑbo ocło despi-¬
ciens illũ. ⁊ qͣi indignãs ꝙ monitis eius .s.
ne garz assensũ. Porro uir d̾i stupidus
aĩo ⁊ tãtp uinctꝰ tenebat᷑. ut se mou̾e
nõ pss Tand̾ uisitãte se dõ. ad signum
dñice cucis ꝑniciosũ monstrũ euanuit.
⁊ nichil nocuit eñ mnͥ ꝙ tẽptatõis illius

Expanded text:
lia plerumque proponeret, cum aliunde tentationis remedium invenire non posset. Sed neque hoc silendum, quod hostis ille antiquus multoties et multiformiter ab eo videbatur. Una siquidem vice apparuit ei sub humana effigie in choro Clarevallensi, oculis ardentibus et vultu terribili. Erat autem statura enormis atque deformis valde. Qui etiam indutus erat cuculla hispida atque nigerrima, cujus manicae decurtatae erant, et vix usque ad cubitos pertingebant; reliqua vero brachiorum pars discooperta erat. Venit ergo et stetit ante hominem Dei ille malignus apostata, superbo oculo despiciens illum, et quasi indignans quod monitis ejus suum negaret assensum. se movere non posset. Tandem, visitante se Deo, ad 171 signum Dominicae crucis perniciosum monstrum evanuit; et nihil nocuit eum, nisi quod tentationis illius
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ nimio pietatis afft̃u. ⁊ tũc a lacͥmis
abstin̾e̾ nõ poss: Processu uͦ tẽꝑis cũ
ad eiꝰ noticiã bĩ b̾nardi ⁊ celebre nomẽ.
⁊ uͥtutũ eiꝰ magnalia. fama uͥq p̃conã¬
te uenirent : nõ potuit reqͥesc̾e̾ sꝑitꝰ¬

Expanded text:
etatis affectu etiam tunc a lacrymis abstinere non posset. 179 Processu itaque temporis cum ad ipsius notitiam beati Bernardi celebre nomen, et virtutum ejus magnalia, fama ubique praeconante venirent, non potuit requiescere spi
Abbreviated transcription (Latin):
pitis oꝑtoriũ parũꝑ amꝰuit. ⁊ tactu
leui pulsitãs dormientẽ. clara uoce sic
nato retessit. ⁊ ꝑ ostiũ qͦ intͣu̾at exiit
Ex ꝑgefcus uͦ uiuenis. resedit ĩ lecto. er
frõtẽ manib fricãs. huc illucq respicie¬
bat. scire cupie̾s. qͥs eũ extitarat Qͥ cũ
dormiuͭ. s ñ in dño Mane gͥ fc̃o. uir¬

Expanded text:
pitis opertorium parumper amovit, et tactu leni pulsitans dormientem, clara voce sic nanter recessit, et per ostium quo intraverat, exiit. Expergefactus vero juvenis resedit in lecto, et frontem manibus fricans huc illucque respiciebat scire cupiens quis eum excitasset. Qui cum dormivit, sed non in D
Abbreviated transcription (Latin):
Adĩ suis mig᷑ͣuit̃ ad dñm. ꝯtigit ibidẽ
tale aliqd̾ fc̃m Erat in eod̾ mo̾ast̾io sacͥsta¬
qͥd̃ noie gerardꝰ. uir bonis morib pollens ⁊
milla regũ. ⁊ casta disciplina felicit̾ educa-¬
catꝰ. cͤuit. atq ꝓfecit semꝑ in meliꝰ. ⁊ mag¬
no d̾i mun̾e. crͣnis corruptõnẽ ut aurat¬
nũꝙͣ fuit exꝑtꝰ: Appropinquãte aut̾ hora
eua de mũdo ad dm̃ transire debebat : die
euad̾ cũ in eccl̃a post ꝯpletoriũ more soli-¬
to reman̾et : fcũs ÷ repente sonꝰ in aurib
suis. at si tabła morientiũ cͤbris ictibus

Expanded text:
s migravit ad Dominum, contigit ibidem tale aliquod factum. Erat in eodem monasterio sacrista, nomine Gerardus, vir bonis moribus pollens et mammilla regum, et casta disciplina feliciter educatus, crevit atque profecit semper in melius, et magno Dei munere carnis corruptionem, nunquam fuit expertus. Appropinquante autem hora qua de mundo ad Deum transire 168 debebat, die quadam, cum in ecclesia post completorium more solito remaneret, factus est repente sonus in auribus suis, acsi tabula morientium crebris ictibus
Abbreviated transcription (Latin):
gella ꝑtułit. mltaq eoꝵ fantasmat a
orans. copiosa corã eo liu̾aria. qͣi cereos et
deniq uice uice apparuit ei diabłs. gladi¬
atorio cũ eo ꝯflictu in mod̾ palestͥe deter¬
tans. Cui crebͦ ictꝰ ⁊ uuln̾a ĩfligebat.
atq uicissim recipiebat Ad ultim̃ uͦ sub
Quẽ dũ tͣb̾e̾t ꝑ capillos. ꝑtẽ capitis con¬
fracti cũ crne ⁊ ossib euulsã manu reti¬
nuit Mex q ex ea tã iñtołabił put or
eriuit. ut possibłitatis hũaue mod̾ fere
uid̾e̾t᷑ erced̾e Quẽ cũ a sua manu lõgiꝰ
ercussiss. ꝯfestĩ olidũ mõstrũ qd̾ iudebat᷑
euanuit. uestigia tam̃ ĩmũdicie sue al-¬
tius ĩpressa reliqͥt. Nã ꝑ uniꝰ ani spa-¬
ciũ. er ead̾ manu tantꝰ fetor iugit er
exalauit̃. ut p̃ angꝰtia cordis. uir eã uałe̾t

Expanded text:
gella pertulerit, multaque eorum phantasmata orans, copiosa coram eo luminaria quasi cereos et denique vice apparuit ei diabolus, gladiatorio cum eo conflictu in modum palestrae decertans, cui crebros ictus et vulnera infligebat, atque ab eo vicissim recipiebat. Ad ultimum vero dQuem dum traheret per capillos, partem capitis confracti cum carne et ossibus evulsum manu retinuit, moxque ex ea tam intolerabilis putor exhalavit, ut passibilitativideretur excedere. Quam cum a sua manu longius excussisset, confestim olidum monstrum quod videbatur evanuit: vestigia tamen immunditiae suae altius impressa reliquit. Nam per unius anni spatium ex eadem manu tantus fetor jugiter exhalavit, ut prae angustia cordis vi
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta uir b̾atꝰ astar: in ip̃a ꝑcept̾onis hora.
tenẽti in manib suꝑ calicẽ sacͦ scm̃ dñi
corpꝰ. apparebat in specie ꝑiuili speciosi ille¬
tis ⁊ hũilis corde. qͥ se ip̃m sapiẽtib ⁊ elatis
abscond̾e ⁊ ꝑ uulis reuelare ꝯsueuit. Quẽ
cũ ille c̾n̾et tͤmeftũs ⁊ stupẽs pͥmitꝰ pre
fulgore ac reu̾entia maiestatis illiꝰ. claude¬
bat ocłos suos Non enĩ audebat respic̾e ꝯtͣ
dñm: Qui ⁊ tũc clausis oculis uidebat eũ
sic̾ aꝑtis Cũ declinar uultũ suũ in alt̾am
ꝑtẽ. ⁊ aliꝙͣ diu man̾e̾t palpebris obductis.
facie sic auersa uidebat eũ nichłominꝰ sic̃
ante se positũ : aliq̃ndo suꝑ manũ. aliqñdo
suꝑ brachiũ suũ miro uidel atq ĩ effabili
modo. tãꝙͣ si alios oculos he̾r in occipio uł
t̾iporib defixos quib eũ intueret᷑. Hac gͥ
tã dulci tãq mirabłi reuelatõe. nõ semel

Expanded text:
ta vir beatus adstaret, in ipsa perceptionis hora tenenti in manibus super calicem sacrosanctum Domini corpus, apparebat in specie parvuli speciosi tis et humilis corde qui seipsum sapientibus et elatis abscondere, et parvulis revelare consuevit. Quod cum ille cerneret tremefactus ac stupens, primitus prae fulgore ac reverentia majestatis illius, claudebat oculos suos, non enim audebat respicere contra Deum. Qui etiam tunc clsicut apertis. Cumque declinaret vultum suum in alteram partem, et aliquandiu maneret palpebris obductis, facieque sic aversa, videbat eum nihilominus sicut ante se positum, aliquando super manum, aliquando super brachium suum: miro videlicet atque ineffabili modo, tanquam si alios oculos haberet in occipitio, vel in tempore defixos, quibus eum intueretur. Hac autem tam dulci tamque mirabili revelatione, non semel
Abbreviated transcription (Latin):
hũc gͥ cũ paucis fr̾ib ãnuẽte abb̾e se cõ¬
tulit. ubi in cellula angꝰta reclusus. anis
płimis hĩt auit: ut ⁊ artiori ꝯtĩnent ia
seip̃m afflige̾t. ⁊ de aust̾i̾ori ꝯu̾satõe sua
infu miorib fr̾ib molestiã nõ inf̾i Itaq
ieiuniis ⁊ or̃onib dies noctesq 9geminans.

Expanded text:
ur cum paucis fratribus, annuente abbate, se contulit, ubi in cellula angusta reclusus annis plurimis habitavit, ut et arctiori continentia se ipsum affligeret, et de austeriori conversatione sua infirmioribus fratribus molestiam non inferret. Itaque jejuni
Abbreviated transcription (Latin):
ali demõstͣtũ ÷ in uisione. ꝙ duo płcher¬
rima templa fabricarent᷑ in clara ualle.
unũ in infirmitorio mo̾achoꝵ. alt̾m ĩ infir¬
gemina ꝯstructõne temploꝵ. ⁊ in gemnio ictuta
m̾itoꝵ distantiã indicat : qr ꝗͣnus utrũq
sc̃m. tam̃ alt̾m alt̾o sc̾iorẽ cͤdimꝰ apd̾ dm̃

Expanded text:
tuali demonstratum est in visione quod duo pulchertuali demonstratum est in visione quod duo pulcherrima templa fabricarentur in Claravalle; unum in infirmitorio monachorum, alterum in infirgemina constructione templorum, et in gemino ictu tameritorum distantiam indicat quia, quamvis utrumque sanctum, tamen alterum altero s
Abbreviated transcription (Latin):
dũ post ꝯpletoriũ solus orar. repente pulsa¬
ta ÷ in aurib eiꝰ tabusa defunctoꝵ. duobus
ictib tm̃: Quo ille audico. statĩ eriliit. ⁊¬
petiit infirmitoriũ. putans ibi aliquẽ esse
defu̾ctũ: Sed dũ u̾e̾ cognosce̾t. ꝙ nullus ibi
tũc mortuus eẽt. uenit ei in mẽtem. ꝙ
ip̃e citiꝰ mor̾e̾t᷑. ⁊ ꝙ in sonitu tabule. sua
mortis subito totꝰ infremuit. ĩuasitq eũ
tͤmor atq horripilato cr̃nis. ⁊ cepit ilico fe¬
bricitare: Et ingͣuescente morbo. tandem
ad extͤma ꝑuenit. Porro bẽ marie saluta¬
tõnẽ. quã antea freqñtare solebat. qͣmdiu
lecto decubuit. pene incessant̾ corde ⁊ ore
uoluebat. ⁊ cũ u̾bis eiꝰd̾ oracłi. felicẽ animã
exalauit: Contigit aut̃ ꝯu̾sũ quẽd̾ religi-
osum. ⁊ boni testimonii uirũ ip̃a die migͣ¬
re ad dñm. ita ut amboꝵ ereqͥe simł cele¬
brarent᷑. ⁊ in eod̾ mausoseo ambo ꝑit̾ tumu¬
larent᷑ Et dũ ista fierent. uiro cuid̾ spũ-¬

Expanded text:
um in ecclesia solus oraret, repente pulsata est in auribus ejus tabula defunctorum, duobus ictibus tantum. Quo ille audito statim exsiliit, et petiit infirmitorium, putans ibi aliquem esse defunctum. Sed, dum vere cognosceret quia nullus ibi tunc mortuus esset, venit ei in mentem quod ipse citius moreretur, et quod in sonitu tabulae sua itur memoria mortis subito totus infremuit, invasitque eum timor atque horripilatio carnis, et coepit illico febricitare, et ingravescente morbo tandem ad extrema pervenit. Porro beatae Mariae salutationem quam antea frequentare solebat, quandiu lecto decubuit, pene incessanter corde et opere volvebat; et cum verbis ejusdem oraculi felicem animam exhalavit. Contigit aus et boni testimonii virum, ipsa die migrare ad Dominum, ita ut amborum exsequiae simul celebrarentur, et in eodem 167 mausoleo ambo pariter tumularentur. Et, dum ista fierent, viro cuidam spiri
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ atq simplicit̾ in u̾itate narraui. q̃mad¬
mod̾ ip̃o refe̾nte cognoui Nam cũ ei fami¬
rem. hanc ab ip̃o uisionẽ. sic̾ ⁊ alia multa p̃¬
cipus magnis. ⁊ quad̾ uiolentiã caritatis
ertorsi : ea tam̃ ꝯdc̃one. ut nulli ante obit̃
eius p̃sumerẽ indicare Quod facile potui

Expanded text:
e narravi, quemadmodum ipso referente cognovi. Nam cum ei famirem, hanc ab ipso visionem, sicut et alia multa, precibus magnis, et quadam violentia charitatis extorsi, ea tamen conditione, ut nulli ante obitum ejus praesumerem indicare. Quod et facile potui
Abbreviated transcription (Latin):
paruit angłus dñi in forma iuuenis. dicẽs
ut eũ secar. atq ab illa passione sanaret :
Quod ille gͣtant̾ accepit. ⁊ uolũtati eius
in ꝯtinẽti seip̃m exposuit. A qͦ dũ incid̾et᷑
tołabat in õi patĩa setantis manũ ⁊ doloriᷤ
ac̾bitatem. Cũq euigilass. putauit̃ ãputa

Expanded text:
ni in forma juvenis, dicens ut eum secaret, et ab illa passione sanaret. Quod ille gratanter accepit et voluntati ejus in continenti seipsum exposuit. A quo dum incideretur, tolerabat in omni patientia secantis manum et doloris acerbitatem. Cumque evigilasset, amputa
Abbreviated transcription (Latin):
di. Noli obset᷑ pat̾ amãtissime. noli bene¬
dc̃onem tuã int̾p̃t acõne sinist᷑ a te alie¬
nare Ornanĩta que tͥ sũt celitꝰ p̃ꝑata.¬
nũꝙͣ alt̾iꝰ erũt: s misante do. salua tͥ
⁊ integͣ ꝑmanebũt: Tu gͦ piissimam
iusit atͥcem tuã instant̾ efflagita. ut in
est. diues in o̾ib inuocantib eam. Quid
mlt a. Ego qui morti ꝑrimꝰ estimabar.
uellem nollẽ reuocatꝰ sũ ad tolandas uite
huiꝰ erũpnas Ipse uͦ qͥ sanꝰ uidebat᷑ atq
incosumis. ñ ampliꝰ ꝙͣ .rxu. dieb sr̃ uixit:¬

Expanded text:
di: « Noli, obsecro, Pater amantissime, noli benedictionem tuam interpretatione sinistra a te alienare. Ornamenta quae tibi sunt coelitus pra erunt, sed miserante Deo salva tibi et integra permanebunt. Tu vero piissimam illam visitatricem tuam et instanter efflagita, ut in est, dives in omnes, qui invocant illam. » Quid multa? Ego, qui morti proximus aestimabar, vellem nollem, revocatus sum ad tolerandas vitae hujus aerumnas; ipse vero, qui sanus videbatur atque incolumis, non ampli
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ tedio. Uelim consułe. Susceptꝰ atẽ
in dara ualle. ilico ad noua mes ciã uri¬
lit̾ se accmrit : ⁊ ex milite ueterano.
buit in laborib mñ uigiliis ĩ ieuiniss ce¬
teris q scẽ discipline obsequiis. seipsum
totadie mortificans. Quad̾ gͥ die cũ¬
ad laborẽ tͥticee messis cũ cet̾is erisset.
segͣgatꝰ paululũ a ꝯuentu. cũ mgna ani¬
mi delc̾atõne. cepit intueri metentes set
reputãs ꝑit̾ ⁊ admirãs. qr uides tor sapi¬
entes. tot nobiles ⁊ delicati ibid̾ uiri. apt̾
amorẽ rp̃i. laborib atq erũpnis seipos
expon̾ent. ⁊ f̾uentissimũ solis illiꝰ ardorem
cũ tanta alacͥtate susciꝑent : at si ĩ orto
deliciaꝵ. suauissime fragrãtia poma de¬
cerperent. uł in msa lautõrib epulis
plena. deliciosissime ꝯuiuarẽt. Inde ergo
ꝓtensis in celũ ocłis ac manib. gͣtes
dño refe̾bat. qͥ eũ tam sancte młtitudi-

Expanded text:
lim consulere. Susceptus autem in Claravalle, illico ad novam militiam viriliter se accinxit, et ex milite veterano, buit, in laboribus, in vigiliis, in jejuniis, caeterisque sanctae disciplinae obsequiis, seipsum tota die mortificans. Habebat auin laborem triticeae messis cum caeteris exisset, segregatus paululum a conventu, cum magna animi delectatione coepit intueri metentes, secum reputans pariter et admirans quia videlicet tot sapientes, tot nobiles et delicati ibidem viri propter amorem Christi laboribus atque aerumnis seipsos exponerent, et ferventissimum solis ardocum tanta alacritate susciperent, acsi in horto deliciarum suavissime fragrantia poma decerperent, vel in mensa lautioribus epulis plena deliciosissime convivarent. Inde ergo protensis in coelum oculis ac manibus grates Domino referebat, quod eum tam sanc
Abbreviated transcription (Latin):
ẜmo iste int̾ fr̃as. ⁊ passim diuulgabat᷑ ad
om̃s: Et dũ ista cogitar. ascendͭ in cor eius
⁊ ip̃e de mũdo iamãq migͣr Tũc subito pili
dec imo die morte ꝯsũptꝰ. felicit̾ migrauit
De ciuꝰ ꝑia deuotõe illud sile nõ possumꝰ. qd̾ qi
diuinitꝰ factũ ab eo. uł potiꝰ in eo miracalum
uidimꝰ ⁊ gͣtulaci sumꝰ: Nam cũ ultimũ sp̃m
f̾me horis. manꝰ uĩctas atq ꝓtensas tenuit
ĩmobles ꝯtͣ crucẽ. ac si aliqͦ fune colligate es¬
sent: Et cũ cet̾a corꝑis m̃bra huc atq illuc
dirimꝰ tendebat ad cͥcem. nũꝙꝵͣ ab ĩuitem
seꝑauit nũꝙͣ ampliꝰ ad se iͤtrarit: ⁊ quid
uiuẽs sepiꝰ actitass. ⁊ mortuus indic auit:

Expanded text:
m divulgabatur ad omnes. Et dum ista recogitaret, ascendit in cor ejus quod ipse de mundo jamjamque migraret. Tunc subito pili decimum diem morte consumpta, feliciter emigravit. De cujus pia devotione illud silere non possumus, quod quasi divinitus factum ab eo vel potius in eo miraculum vidimus et gratulati sumus. Nam, cferme horis manus junctas atque protensas tenuit immobiles contra crucem, acsi aliquo fune colligatae essent. Et cum caetera corporis membra huc et illuc ad crucem, nunquam ab invicem separavit, nunquam amplius ad se retraxit, et quod vivens saepius actuasset, etiam mortuus indicavit.
Abbreviated transcription (Latin):
runt ei tres qͣi matͦne uenabiles. uul-¬
tib roseis. ⁊ candidis uestib renitẽtes.
quaꝵ una q̃ p̃cedebat. ueste fulgentior.
forma uenustior. ⁊ stat᷑a ꝓcerior erat:
Descendebant uͦ de mõte ꝓpinqͦ. ⁊ appro¬
pinquabãt ꝯuẽtui fr̃m. in ip̃iꝰ mõtis
lat̾e fruges metẽtiũ: Quas cũ ille ui-¬
diss p̃ niia admiratõe tͦbatꝰ. ⁊ obstu¬
pefactꝰ. erupit in uocẽ eiꝰmodi: Dñe d̾s

Expanded text:
i matronae venerabiles, vultibus roseis et candidis vestibus renitentes; quarum una quae praecedebat, veste fulgentior, forma venustior, et statura procerior erat. Descendebant vero de monte propinquo, et appropinquabant conventui fratrum, in ipsius montis latere fruges metentium. Quas cum ille vidisset, prae nimia admiratione turbatus, et obstupefactus, erupit in vocem ejusmodi:
Abbreviated transcription (Latin):
mi. qͦ tendͭ obsetͦ dña mea: Cui ille respon-¬
dens ait. Ad uisitand̾ messores suos uenit.
Hiis itaq dc̃is. ꝑsona q̃ loquebat᷑ repẽte dis¬
paruit. Quo iuiso. uir dĩ plus magis intͣ
se stupuit. Et reductis ocłis ad scãm dei
genitͥtẽ. ⁊ ad comites eiꝰ : attonito uisu ĩtẽ¬
debat in eas Ille aut̾ mod̾atis gͤssib ĩcedẽ¬
tes. uener̃t̾ una post aliã usq ad ꝯuentũ:
Quẽ ꝯ intͦissent. seꝑate ab inuicẽ deãbłare
ceꝑunt tãqͣm gr̃a uisitatõis huc atq illuc¬

Expanded text:
respondens ait: « Ad visitandos messores suos venit. » His itaque dictis persona quae loquebatur repente disparuit. Quo viso, vir Dei plus magis intra se stupuit, et reductis oculis ad sanctam Dei genitricem et ad comites ejus, attonito visu intendebat in eas. Illae autem moderatis gressibus incedentes, venerunt una post aliam usque ad conventum. Quem cum introissent, separatae ab invicem deambulare coeperunt tanquam gratia visitat
Abbreviated transcription (Latin):
tis sue nõ paruũ specimen o̾ĩb dedit:
Inde maior ĩigũtis ardore flãmascens.
d domũ careuallis. dei enulatõne se ꝯtu¬
lit. antea tam̃ p̃monitꝰ a dõ reuesatõnib
multis: Qnͣtos uͦ labores. qͣntas molest:¬
as a fc̾ib ordinis illiꝰ. dũ felicib illiꝰ actib

Expanded text:
tis suae non parvum specimen omnibus dedit. Inde majore virtutum ardore flammescens, ad domum Claraevallis Dei aemulatione se contulit, antea tamen praemonitus a Deo revelationibus multis. Quantos vero labores, quantasve molestias, a fratribus Ordinis illi
Abbreviated transcription (Latin):
aut aͥd. aut ubi. aut quãdo. aut
sctũ. aut hr̃e. aut face̾. aut pati.¬
hõ ⁊ ad equs. Quãtitas uo bicubi¬
et tͥaibitũ. Qualitas ut albedo
ꝯnigredo ad aͥd ut duplũ ⁊ tn¬

Expanded text:
aliquid, aut ubi, aut quando, aut situm, aut habitum, aut facere aut pati.homo, equus, quantitas ut bicubitum, tricubitum, qualitas ut album, nigrum, ad aliquid ut duplum dimi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinui futi sit᷑. an ĩ terpolati ñ expressit.¶: qͣsi mur.
Drima die eriget se mare .xu. cubitis. sr̃ altitudinẽ mon
Dnta herbe. ⁊ arbores dabt̃ rorẽ sangiuneũ.
Sexta Ruent oĩa edificia.
Septima. petre ad in uicẽ collident᷑.

Expanded text:
continui futuri sint, aut interpolati, non expressit. In prima die, eriget se mare XL cubitis supra altitudinem moninta herbae et arbores dabunt rorem sanguineum; sexta ruent aedificia; septima petrae ad invicem collidentur;
Abbreviated transcription (Latin):
gentia ⁊ oĩa sp̃ualia dona. cołũbe noĩe designant᷑. Ẽ olũba felle car
rost a ledit. In caũnis pecͥrũ nidificit. alieno pullõ nutͥt. iuxta
fluenta manet. Moliora gͣna elig Gemitũ ꝓ cantu reddit. bregatĩ
uolat Alis se deffendit. uisũ recuꝑat. Ita scĩ iurta fluenta doctue
hodentes. meliore sententiaᷤ eligĩt hõies axͦ alieno̾ nictͥunt dõ. u̾bo¬

Expanded text:
gentia, et omnia spiritualia dona nomine columbae designantur. Columba felle caret, rostro non laedit, in cavernis petrarum nidificat, alienos pullos nutrit, juxta fluenta manet, meliora grana eligit, gemitum pro cantu reddit, gregatim volat, alis se defendit, visum recuperat. Ita sancti juxta fluenta doctrinae sedentes meliores sententias eligunt, homines a Christo alienos nutriunt D
Abbreviated transcription (Latin):
n partitione mĩoꝵ abaci sic̃
se hñt singulares ad decenos
& centenos & millenos. sic se
hñt deceni ad centenos. & mil¬
lenos. & centeni ad millenos
& milleni ad ultra se posito
decenos millenos. & centenos

Expanded text:
n partitione numerorum a sic se habent singulares ad decenos et centenos et millenos, sic se habent deceni ad centenos et millenos, et centeni ad millenos, et milleni ad ultra se compositos decenos millenos, et cent
Abbreviated transcription (Latin):
n parcicione nũoꝵ ab aci sic̃ se
hñt singłares ad singłares: sic
quodã modo se hñt deceni ad
decenos. centeni ad centeno.
milleni ad millenos ħ mͦ

Expanded text:
n partitione numerorum abaci, sicut se habent singulares ad singulares, sic quodammodo habent se decem ad decenos, centeni ad centenos, milleni ad millenos, hoc modo:
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. breuẽ quidẽ u̾bis . s plipa
sentenciis. & ad collectionem
int̾ualloꝵ. & distributionẽ in
actualib geometrici radii. se¬
cundũ inclinationẽ & erecti¬
onẽ & inspeculationib & actu¬
alib simul dimensionis cęli &
tre plena fide comparatã. Simul

Expanded text:
tionis, brevem quidem verbis, sed prolixam sententiis, et ad collectionem intervallorum et distributionem in actualibus geometrici radii secundum inclinationem et erectionem, et in speculationibus et actualibus simul dimensionis coeli et terrae plena fide comparatam. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
HNOPHILOSUO GIRBTUSSCOLASTIC̃
is amiciciȩ pene inpossibilia
redigit ad possibilia. Nã qͦmͦ rati¬
ones nuoꝵ abaci explicare conten¬
deremꝰ nͥ te adortante omi dul¬
cũ aliqͦt lustͣ iã tnsirrint. ex qͦ nec
librũ nec exerciciũ harũ rerũ ha¬
buerimꝰ. quedã repetita memo¬
ria eisdẽ uerb ꝓferimꝰ. q̃dã eisdẽ
sentenciis. nec puta philosophis
sine litt̃is ħ alicui arti uł sibi rẽ
c̃traria. Quid enĩ dicaꝰ ex̃ digi¬
tos. uł articulos. minuta qͥ au¬
ditor maioꝵ fore dedignat᷑. uułt ta¬
in uidi solꝰ scire ꝙ mecũ ignorat
ut ait flaccꝰ: Qdcũ idẽ nũs mͦ sĩ¬
plex. mͦ cõpositꝰ. nc̃ digitꝰ. nẽ c̃sti

Expanded text:
no suo Gerbertus scolasticus S. Vis amicitiae pene impossibilia redigit ad possibilia. Nam quomodo rationes numerorum abaci explicare contenderemus, nisi te adhortante, o mi dulcum aliquot lustra jam transierint, ex quo nec librum, nec exercitium harum rerum habuerimus, quaedam, repetita memoria, eisdem verbis proferimus, quaedam eisdem sententiis. Nec putet philosophus sine litteris haec alicui arti vel sibi esse contraria. Quid enim dicet esse digitos, articulos, minuta, qui auditor majorum fore dedignatur. Vult tamen videri solus scire, quod mecum ignorat, ut ait Flaccus. Quid cum idem numerus modo simplex, modo compositus: nunc digitus, nunc consti
Abbreviated transcription (Latin):
Digitus ẽ minima pars aggrestiũ
mensurarũ. Uncia hab& digitos .iii.
Palmus in .iiiͦiͬ. ꝓtendit᷑ digitos. Pedem
.xui. metiunt᷑ digiti. Passũs .u. pedum
m̃surã sorait᷑. Pertica duos passus. iđ .x.
efficiunt.

Expanded text:
Digitus est minima pars agrestium mensurarum. Uncia habet digitos tres. Palmus in quatuor protenditur digitos. Pedem sedecim metiuntur digiti. Passus quinque pedum mensuram sortitur. Pertica duos passus, videlicefficiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Uum rogat ut dominꝰ que cõdidit ħbenedicat:
Ut nouet in melius ꝓmoueatq rogat.
Dum rogat ascribi. quod eam sibi p̾roget escam.
atq dicet ꝓͥam sanctificando rogat.
Dum rogat eẽ ratam. ne frust᷑ speret ĩ illa:
S sit que ꝓsit. sint rata uota rogat.
Dum rogat hanc racione geriqͤ mun̾a recte :¬
o ffert : ut recte diuidat ip̃e rogat.
Istius eͦ dapis. benediẽtio gracia maior.
Uberior fructꝰ. ꝑpetuusq uigor
Noc sane totum t̾ibis conft᷑ in ilł.
Qͣ subdit sacfex: non sua s domini.
Qͥ pe recensurꝰ qͣ ꝓculit ille. uł egit:ar
cum cenans idem cena beata fuit.
Panis in hoc u̾bo. s adhuc conmunis ab ara:
Sumit᷑. et sumptum: tollit utͣq manu:
p̾sbit̾. hinc idem cũ ꝑuenit ad benedirit :
Imprimit elato mistica donacrucis.
Accipite et mandueate ex hoc omnes¬
N inc leuat et calicem. signatq. nͥ ant̾ reponit:
Quam sr̃ auctoris u̾ba retͣctet ita. Acipite. ⁊ bibite.

Expanded text:
Dum rogat ut Dominus, quae condidit, haec benedicat, Dum rogat ut Dominus, quae condidit, haec benedicat, Ut novet in melius, promoveatque rogat. Dum rogat ascribi, quod eam sibi praeroget escam, Atque dicet propriam, sanctificando rogat. Dum rogat esse ratam, ne frustra speret in illa, Sed sit quae prosit, sint rata vota rogat. Dum rogat hanc ratione geri, quae munera recte Offert, ut recte dividat, ipse rogat. Istius ergo dapis benedictio, gratia major, Uberior fructus, perpetuansque vigor. Hoc sane totum verbis confertur in illis, Quae subdit sacrifex, non sua, sed Domini. Quippe recensurus, quae protulit ille, vel egit, Cum coenans idem, coena beata fuit. Panis in hoc verbo, sed adhuc communis, ab ara Sumitur, et sumptum tollit utraque manu. Presbyter hinc idem, cum pervenit ad benedixit, Imprimit elato mystica signa crucisAccipite et manducate ex hoc omnes. Hinc levat et calicem, signatque, nec ante reponit Quam super auctoris verba retractet ita: Accipite et bibite
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ossit aput patrem. qd sine uoce p̾ces¬
N is p̾cibꝰ cedit quitquid leuiticꝰ offert
Nis p̾cibꝰ patrem dediscẽ iudicis iras:
& flecti constat. et meminisse patris.
Nescit homo. latet ⁊ suꝑos quo ꝓueat escas:
Gracia u̾borum. mist̾ium q erueis.
Dum sr̃ oblata sacͥfex ex pans obunbrat.
Pennatum cherubim. d̾notat i seraphim.
Cum suꝑ obnubit sacram timiamatis aram:
Ad quam pontificis est semel introitꝰ.
Incipit his p̃cibꝰ suplex instare sac̾dos.
Turibulo carnis lucida tura precum.
Hac nebula fumi tegit᷑ leuiticꝰ orans.
Ut pateat nulli dum timiama cremat.
Orat ut accipiat placatus dona. suaq:
Ordinet in pace tempora nostradeꝰ.
Orat ut eripiat dmassa perdicionis:
Int̾ ⁊electos nos numerare uelit.
Orat ut hͥ idem benedicat quas dedit escas.
Orat ut ascriptas. aq ratas faciat.
Orat ut hoc altaris opus racione gerat᷑.
S it q quod acceptet. qd ꝓbet ip̃e deus.

Expanded text:
, Possit apud Patrem, quid sine voce preces, Possit apud Patrem, quid sine voce preces. His precibus cedit quidquid leviticus offert, His Patrem precibus dediscere judicis iras, Et flecti constat, et meminisse Patris. Nescit homo, latet et Superos, quo provehat escas Gratia verborum, mysteriumque crucis.  Dum super oblata sacrifex expansus obumbrat, Pennatum cherubim denotat et seraphim. Cum super obnubit sacram thymiamatis aram, Ad quam pontificis est semel introitus. Incipit his verbis supplex instare sacerdos, Thuribulo mentis lucida thura precuHac nebula fumi regitur leviticus orans, Ut pateat nulli, dum thymiama cremHac nebula fumi regitur leviticus orans, Orat ut accipiat placatus dona, suaque Ordinet in pace tempora nostra Deus Orat ut accipiat de massa perditionis, Inter et electos nos numerare velit. Orat ut hic idem benedicat quas dedit escas: Orat ut ascriptas atque ratas faciat. Orat ut hoc altaris opus ratione geratur, Sitque quod acceptet, quod probet ipse Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
T uribulum carnis tam quã carbone reftum
Uirtutum cumulo eristꝰ ad alta tulit.
Nas ex igne deo qͦ mentis flura cmantͦ:
Quo lapse carnis lubrica. sumpsit homo.
Tamquam carbones intͣ sacͦsancta sae̾dos:
homina sanctorum conmemorando gerit.
Nos et enim uiuis carbonibus assimilamꝰ.
Qui splendent aucbu. iuris amore calent.
Deniq sic sequit᷑. quod lex iubet: unbra figat.
Pum litat hunc ignem. mente minist̾ habet.
Ingrediens ⁊ enim sanctorum sancta sae̾dos:
Pectore gestabat nomina scͥpta patrum.
Scilicet insinuans exẽꝑla fidemq pͥorum
Nis imitanda. quibꝰ mistica mensa patet
Nec satis eẽ deo u̾bis meminisse bonorum.
Si non exibeas moribus ip̃e bonos.
Sic sacͥfer intꝰ q calens. ertͣq corꝰcans:
Carbones carbo factus ⁊ ip̃e gerit.
Sic bene contexit multorum nomina patrͣ.
Sic meritis młtos ex pͥmit ip̃e panes.
xpistꝰ. ut angelicum tͣnseat intuitum
n escit᷑ quantum sũpte p̃sencia carnis¬

Expanded text:
Thuribulum carnis tanquam carbone refertum Thuribulum carnis tanquam carbone refertum Virtutum cumulo Christus ad astra tulit. Hos ex igne Deo quo mentis fluxa cremantur, Quo laxae carnis lubrica sumpsit homo. Tanquam carbones inter sacrosancta sacerdos, Nomina sanctorum commemorando gerit. Hos etenim vivis carbonibus assimilamus, Qui splendent actu, juris amore calent. Denique qui sequitur quod lex jubet umbra figurat; Dum litat, hunc ignem mente minister habet. Ingrediens etenim sanctorum Sancta sacerdos Pectore gestabat nomina scripta patrum. Scilicet insinuans exempla, fidemque priorum, His imitanda, quibus mystica mensa patet. Nec satis esse Deo, verbis meminisse bonorum, Si non exhibeas moribus ipse bonos. Sic sacrifex, intusque calens, extraque coruscans, Carbones carbo factus et ipse gerit. Sic bene contexit multorum nomina patrum, Sic meritis multos exprimit ipse patres. Christus, ut angelicum transeat intuitum. Nescitur quantum sumptae praesentia carnis