comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rere ei. qui cum uigniti milib uenit
ad se : Alioquin adhuc illo longe
agente: legationẽ inttens rogat
ea que pacis funt. Si rex arege
pacem querit: multomagis nos infit¬
mi cum dõ pacem habere debemus.
Quasi cumimittire bellum cum dio t̃.
aliquẽ intellig̾e̾ ex meritis saluri ab
co iuste. Uerum hac similitudine
Sicut gͦ p̃meditatio uecessaria ẽ ab
cauendam numici irrifionem: ita
necessaria ẽ ad impetrandã iidicis
miscidłiam. Fortasse mabum opus
a nobis extidimus: s nunquid ratio¬
nem cogitationis nr̃e reddere fuffici¬
mus: Quasi cum decem milib oc-¬
currit dõ: qui offert oꝑa decẽ man¬
datorum quȩ exterius gessto: s deris
quasi cum dupplicato numero contͣ
uenit. cum uix p̾paratum in solo oꝑe
discutit sintil deoꝑe & cogitatione.
Longe adhuc e̾ẽ dicit᷑. quia nondũ
p̃sens in iudicio uidetur. Mutamꝰ
Dic gͦ omnis ex uobis qui nou re¬
mincit omnnib quȩ posfidet.
non potest meris esse diserpulus.
uandoquidem non potest bene

Expanded text:
nti millibus venit ad se? Alioquin adhuc illo longe agente, legationem mittens, rogat ea quae pacis sunt. Si rex a rege pacem quaerit, multo magis nos infirmi cum Deo pacem habere debemus. Quasi committere bellum cum Deo est, aliquem intelligere ex meritis salvari ab eo juste. Verum hac similitudine Sicut ergo praemeditatio necessaria est ad cavendam inimici irrisionem, ita necessaria est ad impetrandam judicis misericordiam, fortasse malum opus a nobis abscidimus; sed numquid rationem cogitationis nostrae reddere sufficimus? Quasi cum decem millibus occurrit Deo, qui offert opera decem mandatorum, quae exterius gessit; sed Deus quasi cum duplicato numero contra venit, cum vix praeparatum in solo opere, discutit simul de opere et cogitatione. Longe adhuc esse dicitur, quia nondum praesens in judicio videtur. Mittamus Sic ergo omnis ex vobis, qui non renuntiat omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus. Quandoquidem non potest bene
Abbreviated transcription (Latin):
tingui. Hoc gͦ. sinite utraq crescere.¬
& de ambiguis dictum ẽ: illud uͦ aufer¬
te malum de mainfestis. Itaq inali
tolerandi sunt. int̾ bonos. donec eoꝵ
malicia manifesta fiat: ne iusti eradi¬
centur cum iniustio. Neq enim di
dubiis ẽ iudicandum: donec ueniat
dies in quo i tuelabunt᷑ occulta cor

Expanded text:
tingui. Hoc ergo, sinite utraque crescere,tingui. Hoc ergo, sinite utraque crescere, de ambiguis dictum est; illud vero, auferte malum, de manifestis. Itaque mali tolerandi sunt inter bonos, donec eorum malitia manifesta fiat, ne justi eradicentur cum injustis. Neque enim de dubiis judicandum est, donec veniat dies in quo revelabuntur occulta cor
Abbreviated transcription (Latin):
Hic datur penitentie lociis: & discretip¬
is exemplum. Ibi namq patienter
tolerandi sunt mali: ubi aliqui inue¬
muntur qui adruuent᷑ boni. Pre¬
terea qui hodie eͬrat. cras forsitan de¬
fendet ueritatem. & necesse ẽ ut mali
ꝑmixti sint bonis ꝑquos exerceant᷑:
uel quoꝵ comparatione intantur
ad melus. Smite utraq crescere
usq ad messem: & intempore messis
dicam mestorib. Colligite pͥmum
rizama: & alligate ea fascierilos ad
comburendum. Triticum aut: cong̾¬
gate in horreum meum. Dicit in
fasciculos ligari ⁊izrania: qitia ꝓmodo
ꝑu̾sitatis suȩ pumetur unusquisq :
s qui unitatem fidei amanerunt: in
celestes mansiones congregabuntur:
Hic iusticia notatur: longanimitas
malum de medio ur̃m. ⁊ nequaqͣm
societatem habendam cum his qui fu̾s
nominantur: & sunt adulteri & foz¬
nicatores: s non ẽ. Int̾ triticum eni
antequã ueniat ad spicam. & ziraui¬
um qd̾ nos lolium appellamus. gran¬
dis similitudo ẽ: ꝙ uix possunt dis¬

Expanded text:
Hic datur poenitentiae locus et discretionis exemplum. Ibi namque patienter tolerandi sunt mali, ubi aliqui inveniuntur qui adjuventur boni. Praeterea qui hodie errat, cras forsitan defendet veritatem, et necesse est ut mali permisti sint bonis, per quos exerceantur, vel quorum comparatione nitantur ad melius. Sinite utraque crescere usque ad messem, et in tempore messis dicam messoribus: Colligite primum zizania, et alligate ea in fasciculos ad comburendum. Triticum autem congregate in horreum meum. Dicit in fasciculos ligari zizania, quia pro modo perversitatis suae punietur unusquisque; sed qui unitatem fidei amaverunt, in coelestes mansiones congregabuntur. Hic justitia notatur. Longanimitas malum de medio vestri , et nequaquam societatem habendam cum his qui fratres nominantur, et sunt adulteri et fornicatores; sed non est. Inter triticum enim antequam veniat ad spicam, et zizanium, quod nos lolium appellamus, grandis similitudo est, et vix possunt dis
Abbreviated transcription (Latin):
patientiam consumiuare cupimus.
pͥus nos ad adu̾sa scħ p̃partimus. Hoc
enim int̾ terrenum ⁊ celeste edifici¬
um distat : qd̾ t̾renum edificium
construitur expensas colligendo.
celeste aut̃ disꝑgendo. Sedentes gͥ
computemus. idẽ a tumultib mun¬
di quiescentes diligent̾ discernamꝰ.
erogandam ẽẽ temporalem substan¬
tiam.⁊ cor au̾tendum a cupiditatib
ꝙ animã s̾parandam contͣ scħ adu̾sa
Alioquin deficientes in edificio bo¬
nȩ oꝑationis irrifionẽ patienur.
ab inimicis. exnr̾o defectu gratu¬
lantib: quia iuxta panl uocem
spectaculum facti sumus mundo.¬
& angłis ꝙ hominib. Atit quis
rex itrus comimitere bellũ adu̾s
alrum regẽ. nonne sedens prius co

Expanded text:
entiam consummare cupimus, prius nos ad adversa saeculi praeparemus. Hoc enim inter terrenum et coeleste aedificium distat, quod terrenum aedificium construitur expensas colligendo, coeleste autem dispergendo. Sedentes igitur computemus, id est, a tumultibus mundi quiescentes, diligenter discernamus erogandam esse temporalem substantiam et cor avertendum a cupiditatibus et animam praeparandam contra saeculi adversa. Alioquin deficientes in aedificio bonae operationis, irrisionem patiemur ab inimicis ex nostro defectu gratulantibus; quia juxta Pauli vocem, spectaculum facti sumus mundo, angelis et hominibus . Aut quis rex, iturus committere bellum adversus alium rege
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotalem tybum ad usum transi¬
turum ẽẽ spłorum: siue qd̾ om̃s uitã
sacerdotalem debemus unitari. siue
quia om̃s filii eccłie sacerdotes sunt.
ungimur enim in sac̾dotium sc̃m:
offerentes nosmet ipsos deo hostias
spũales. Abiathar aut̃ filius achime¬
lech. uel ut quidam codices habent:
abimeleh aderat cum patre. ubi dd̃
panes petiit & accepit. Ocioso
aut̾ abymelech a saule cum uiris do¬
mus suȩ qui erant degenere sac̾¬
datali octoginta quinq: fugit ad¬
abiathar ad dauid. comes factus exi¬
lii eius. Postea nͦ regnante datud.
sumini sacerdotis gradum accepit:
maioris excellentie factus qͣm pat̾
suus: & id̾o dignus cuns dño men¬
tionem faceret ut marcꝰ refert quasi
sumini sac̾dotis etiam patre uiuente.
Et dicebat illis. m. exu. Ant
non legistis in legem. quia sabbatis.
sacerdotes in templo sabbatum no-¬
lant & sine crimine sunt: Dico

Expanded text:
sacerdotalem cibum ad usum transisacerdotalem cibum ad usum transiturum esse populorum, sive quod omnes vitam sacerdotalem debemus imitari, sive quod omne filii Ecclesiae sacerdotes sunt. Ungimur enim in sacerdotium sanctum, offerentes nosmetipsos Deo hostias spirituales. Abiathar autem filius Achimelech, vel, ut quidam codices habent, Abimelech, aderat cum patre, ubi David panes petiit et accepit. Occiso autem Abimelech a Saule cum viris domus suae, qui erant de genere sacerdotali, octoginta quinque, fugit Abiathar ad David, comes factus exsilii ejus. Postea vero, regnante David, summi sacerdotii gradum accepit, majoris excellentiae factus, quam pater suus, et ideo dignus cujus Dominus mentionem faceret, ut Marcus refert, quasi summi sacerdotis, etiam patre vivente. Et dicebat illis. M. 115X Aut non legistis in lege, quia Sabbatis sacerdotes in templo Sabbatum violan
Abbreviated transcription (Latin):
manducanit᷑. & dedit eis qui cum eo
erant. quos non licebat manduca¬
re nifi solis sac̾detib: D atud
fugiens satilem uenit in nobam:
beret. deilit ei consecratos. quib so¬
li saccrdotes & leuite uti debebant
hoc tantum interrogans. si pueri
mis ꝑiculo hominem liberares:
quam deo sacrificium offerre. Senoꝰ
est. Si o dauid sc̃s ẽ. & achimelech
pontifex a nob̾ non rep̃hendit᷑. sedd
legis ut̃q mandatum ꝓbabili excu¬
satione transgressi sunt. & fames
nis ante sabbatum cocti. mane sab¬
bati offerebant᷑. & suꝑ sacram men¬
sani ponebantui: sex hinc ⁊ sex uide.
ad alterutros conu̾si. duab pateris
aureis suꝑpositis thure plenis: que
ꝑmanebant usq ad aliud sabbatũ.
W tunc ꝓ illis alii ponebant᷑. & illi
sacerdotib exhibebant᷑. & thure
iucenso in igne sacro in quo holo¬
causta fiebant. aliud thus suꝑ alios
duodecim panes adiciebat᷑. Qua ho-¬
ra suꝑueniens dauiqdͥ. panesq con¬
secratos accipiens. ostendit sigurate

Expanded text:
it his qui cum eo erant, quos non licebat manducare nisi solis sacerdotibus? David, fugiens Saulem, venit in Nobam, beret, dedit ei consecratos, quibus soli sacerdotes et levitae vesci debebant: hoc tamen interrogans, si pueri mis periculo hominem liberare, quam Deo sacrificium offerre. Sensus est: Si et David sanctus est, et Achimelech pontifex a vobis non reprehenditur, sed legis uterque mandatum probabili excusatione transgressi sunt, et fames nis ante Sabbatum cocti, mane Sabbati offerebantur, et super sacram mensam ponebantur, sex hinc, et sex inde, ad alterutros conversi, duabus pateris aureis superpositis thure plenis, quae permanebant usque ad aliud Sabbatum. Et tunc pro illis alii ponebantur, et illi sacerdotibus exhibebantur, et thure accenso in igne sacro, in quo holocausta fiebant, aliud thus super duodecim alios panes adjiciebatur. Qua hora superveniens David, panesque consecratos accipiens, ostendit figurate
Abbreviated transcription (Latin):
crpue dñs docet & oꝑatur uirtite.
non solum ut insimuet spũale sab¬
batum. s etiam ꝓpt̾ celebtiorem po¬
puli conuentum. Homo manura
habens aridam humanum genus
indicat. in bono oꝑe arefactum. ꝓ
manu in primo parente extensa
ad uetitum pomum: s dñi mife¬
ratione restitutun ẽ. saluti ꝑ ma¬
nus in nocentes extensas in cruce.
Bene in synagoga manꝰ erat arida:
quia ubi maius donum scientiȩ.
Eger iste dicitur fuisse cementarius.
que ritans uictum manib. & iudecꝵ
mantis cui spualis edificii cura com¬
mifsa fuit arida erat usq ad aduen¬
tum saluatoris: postea aut̃ reddita ẽ
dext̾a in apłis credentib. Obserua¬
bant ant̃ scribe ⁊ pharisci si in sabb̾o
curaret: ut inuenirent accusare illũ.
Quia discipłos ꝓbabilit̾ excusauerat.
ipsum obseruant ut si insabbato curet
transgressionis: si non curet crude¬
litatis. aut imbecillitatis eum argu¬
ant. Ipse uͦ sciebat cogitationes eoꝵ

Expanded text:
cipue Dominus docet et operatur virtutes, cipue Dominus docet et operatur virtutes, non solum ut insinuet spirituale Sabbatum, sed etiam propter celebriorem populi conventum. Homo manum habens aridam, humanum genus indicat in bono opere arefactum, pro manu in primo parente extensa ad vetitum pomum; sed Domini miseratione restitutum est saluti, per manus innocentes extensas in cruce. Bene in Synagoga manus erat arida; quia ubi majus donum scientiae, HIERON. Aeger iste dicitur fuisse caementarius, quaeritans victum manibus, et Judaeorum manus, cui spiritalis aedificii cura commissa fuit, arida erat usque ad adventum Salvatoris, postea autem reddita est dextra in apostolis credentibus. Observabant autem Scribae et Pharisaei, si in Sabbato curaret, ut invenirent accusare illum. Quia discipulos probabiliter excusaverat, ipsum observabant, ut si in Sabbato curaret, trangressionis, si non curaret, crudelitatis aut imbecillitatis eum arguant. Ipse vero sciebat cogitationes eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
hic. Sabibatum uiolabant sa¬
cerdotes occidendo tauros: cireunm¬
cittendo pueros. Hic non ꝓ nom̃
s ad u̾bium loci legendum ẽ quasi
dicat. Ego dñs templi qui sum
hic sum tuaior templo. id ẽ melior:
& ideo si figurale templum potuit
defendere sac̾dotes sibi seruientes:
cur spuale non potest de fendere dis¬
gpulos sibi credentes: R. xxy.
ra ẽ ad hibenda sabuti hominum:
quam cotidie sabbati. Sic enim
mandatum ẽ sabbatum tusto diri:
ut si necessitas ẽẽt. non fieret reus
qui solueret. Sabbato circumcidi
non t̃. ꝓhibitum: cum frierit neces¬
sarium. Iosue muros iericho sep.¬
tem dieb cum exercitu circunuit:
& inachabei necessitate pugnane¬
runt sabbato. Unde disepulis
esurientib. qd licitum non erat
in lege. necessitate samis factum ẽ
licitum. Hodie etiam siquis eger
ieiumum corruperit: non tenet᷑
actum ẽ aut̃ ⁊ in alio sabbato.
ut intraret in synagogam &
doceret. Et erat ibi homo: & manꝰ
eius dextera arida. S abbatis pre¬

Expanded text:
 Sabbatum violabant sacerdotes, occidendo tauros, circumcidendo pueros; hic non pro nomen, sed adverbium loci legendum est, quasi dicat: Ego Dominus templi qui sum hic, sum major templo, id est melior, et ideo si figurale templum potuit defendere sacerdotes sibi servientes, cur spirituale non potest defendere discipulos sibi credentes? R. 25 M.ra est abhibenda saluti hominum, quam custodiae Sabbati. Sic enim mandatum est Sabbatum custodiri, ut si necessitas esset, non fieret reus qui solveret. Sabbato circumcidi non est prohibitum, cum fuerit necessarium. Josue muros Jericho, septem diebus cum exercitu circuivit , et Macchabaei necessitate pugnaverunt Sabbato. Unde discipulis esurientibus, quod licitum non erat in lege, necessitate famis factum est licitum. Hodie etiamsi quis aeger jejunium corruperit, non tenetur Factum est autem in alio Sabbato, ut intraret in Synagogam et doceret. Et erat ibi homo, et manus ejus dextera arida. BEDA. Sabbatis prae
Abbreviated transcription (Latin):
forieam. non ne tenebit & leuabit eã
Quantomagis melior ẽ homo oue:
Ideoq licet sabbato bene facere.
Competenti exemplo ostendit illos
sabbatũ iuolare in oꝑe cupiditatis.
qui eum uolare argnunt in oꝑe.
caritatis. Pro codem ponit. in sab¬
bato benefacere: & animã salnam
facere. Obseruantia quidem sabbati
figurabatur: quia qui ꝑ sex scł̃i
etates bona fecerint. in septuna
quiete a malis tantum feriabunt.
Non enim ociosus erit boni oꝑis fru¬
ctus: in laude dei quiescere.bi
co & luce: uarrantib illos in t̾roga¬
tos a dño si licet sabbatis bene fac̾e.
an male. Intelligendum namq est
qd̾ pͥus ipsi interrogauerunt do¬
minum. deinde dñs eos: & illis
tacentib ꝓposuit similitudinem
de oue. Ipsi aut̃ repletisunt insi¬
pientia: & colloquebantur ad inui

Expanded text:
 nonne tenebit et levabit eam?  nonne tenebit et levabit eam? Quanto magis melior est homo ove? Ideoque licet Sabbato benefacere. Competenti exemplo ostendit illos Sabbatum violare in opere cupiditatis, qui eum violare arguunt in opere charitatis. Pro eodem ponit, in Sabbato benefacere, et animam salvam facere. Observantia quidem Sabbati figurabatur, quia per sex saeculi aetates bona fecerint, in septima quiete a malis tantum feriabant. Non enim otiosus erit boni operis fructus, in laude Dei quiescere. Aco et Lucae, narrantibus illos interrogatos a Domino: Si licet Sabbatis benefacere an male. Intelligendum namque est, quod prius ipsi interrogaverunt Dominum, deinde Dominus eos, et illis tacentibus, proposuit similitudinem de ove. Ipsi autem repleti sunt insipientia, et co
Abbreviated transcription (Latin):
ilti cacebant. & circumspectis om̾ib :
chx̃ homini. Extende manũ tuam.
& excendit. & restituta ẽ sanitati
manus enis sicut & altera. Non
habentes quid respondeant tacent:
& dñs circunspicit om̃s. quasi incre¬
dulitati eorum irascens. Manus
iubet᷑ extendi: quia debilitas in fru¬
ctuose anime nullo melius ordine
qm clemosinarum largitate curat᷑.
cat auaros: qui nolentes dare uolunt
acciꝑe. p̃dari & non largiri. Quib
dicitur ut extendant manus suas id
qui furabatur iam non furet᷑: magis
aut̃ laboret oꝑando manib sius.
qd̃ bonum ẽ. ut habeat unde tri¬
buat indigentib. Homo quippe¬
ante aduentum xp̃i dexteram habuit
languidam: quia ab elemosinis torpe¬
bat finistram sanam: quia suȩ utili¬
tati intendebat. At uͦ ueniente xp̃o
dextra sanacur ut sunstra: quia qd̾
congregauerat auide. mnodo distribuit
ex caritate. Et dixit ad eos. Quis
trit ex uobis homo qui habebat ouẽ
unam. & si ceciderit liȩc sabbatis in

Expanded text:
li tacebant. Et circumspectis omnibus, dixit homini: Extende manum tuam. Et extendit, et restituta est sanitati manus ejus sicut et altera. Non habentes quid respondeant, tacent; et Dominus circumspicit omnes, quasi incredulitati eorum irascens. Manus jubetur extendi; quia debilitas infructuosae animae nullo melius ordine quam eleemosynarum largitate curatur.cat avaros, qui nolentes dare, volunt accipere; praedari, et non largiri. Quibus dicitur ut extendant manus suas, id est, qui furabatur, jam non furetur; magis autem laboret operando manibus suis quod bonum est, ut habeat unde tribuat indigentibus . Homo quippe adventum Christi dextram habuit languidam, quia ab eleemosynis torpebat; sinistram sanam, quia suae utilitati intendebat. At vero, veniente Christo, dextra sanatur ut sinistra, quia, quod congregaverat avide, modo distribuit ex charitate. Et dixit ad eos: Quis erit ex vobis homo, qui habebit ovem unam, et si ceciderit haec Sabb
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ manum extendere. nel iħm
sanare. s magna infipientia ẽ de
nece eiꝰ tractare. curiis benesiciis plu¬
runum indigebant M. cxuiii.
ħc aut̃ sciens secessit inde: & scͥcuti
sunt cum multi. ⁊ curauit eos om̃s.
N oluit tħc dare phariseis occasio¬
nem impietatis: contra se. Fugit
itiq odientes. & accedit ubi inuitnit
ꝑ amorem sequentes. unde curari mes¬
rentur. Et precepit eis. ne manist¬
stum eum facerent: ut ad impleret᷑
qd̃ dictum ẽ ꝑ ysaiam ꝓpħam di¬

Expanded text:
extendere, vel Jesum sanare; sed magna insipientia est de nece ejus tractare, cujus beneficiis plurimum indigebant. M. 118X Jesus autem sciens, secessit inde, et secuti sunt eum multi, et curavit eos omnes. Noluit Jesus dare Pharisaeis occasionem impietatis contra se: fugit itaque odientes, et accedit ubi invenit per amorem sequentes, unde curari merentur. Et praecepit eis, ne manifestum eum facerent, ut adimpleretur quod dictum est per Isaiam p
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ hominem curare. an a ꝑditione
non uberare: Preueniens calumpniã
quȩ sibi parabat᷑: arguit iudeos esti¬
uiautes in sabbato etiam a bonis
oꝑib feriandum. cum lex dicat.
Oinne opꝰ seruile non facietis in eo.
S de peccato dictum ẽ. opꝰ seruile:
omnis enim qui facit peccatum. ser¬
nus ẽ peccati. More aut̃ scͥpturarũ
aninã ꝓ homine postrit: ut illad.
Hȩ sunt amime quȩ exierunt de
femore iacob. Uel ideo curaturus
corpꝰ de animȩ saluatione in t̾rogat:
quia ipsa manꝰ salutẽ anime signi¬
ficaliat: quȩ a bonis oꝑib cessaris
aridam quodãmodo dexterã habere
idebatur Hullum siquidem sum¬
me ꝑus ꝑdit. s qͣndo ñ saluat dicit᷑¬

Expanded text:
Id est, hominem curare, an a perditione non liberare? Praeveniens calumniam quae sibi parabatur, arguit Judaeos, existimantes in Sabbato etiam a bonis operibus feriandum, cum lex dicat: Omne opus servile non facietis in eo . Sed de peccato dictum est opus servile: omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati . More autem Scripturarum, animam pro homine posuit, ut illud: Hae sunt animae quae exierunt de femore Jacob . Vel ideo curaturus corpus de animae salvatione interrogat; quia ipsa manus sanatio salutem animae significabat, quae a bonis operibus cessans, aridam quodammodo dextram habere videbatur. Nullum siquidem summe pius perdit, sed quando non salvat, dici
Abbreviated transcription (Latin):
turbe multe. ita ut in nauitulam
ascendens sederet. Se omns turba
stabat in littore. Itrum dñs
eadem die qua post orationẽ uoca¬
uit disciptilos. an alio tempore exi¬
ens de domo fecerit ea quȩ secunt᷑
minime conturbat illum qui no¬
uit in p̃occupando ⁊ recapitulan¬
do modum narrandi etiuangcista¬
tum.Matheus quidem post illud
quod mirrat de matre & ft̾ib diũ.
hoc continuo subruxit dicens. In
illo die exiens iħc de domo: sede¬
bat secus mare. & cetera. Uerum
more scripture diem ponendo pro
tempore: uisus ẽ p̃occupare. Lu¬
cas uͦ apostolorum electionem ꝓ¬
tuldubio ante sermonem in mon¬
te habitum factam in illo modo
quo pretermissa recapitulari so¬
lent: cominemorat diceris. St cũ
dies factus esset

Expanded text:
turbae multae, ita ut, in naviculam ascendens, sederet. Et omnis turba stabat in littore. Utrum Dominus eadem die, qua post orationem vocavit discipulos, an alio tempore, exiens de domo, fecerit ea quae sequuntur, minime conturbat illum, qui novit in praeoccupando et recapitulando modum narrandi evangelistarum. Matthaeus quidem, post illud quod narrat de matre et fratribus Domini, haec continuo subjunxit, dicens: In illo die, exiens Jesus de domo sedebat secus mare, etc. . Verum more Scripturae diem ponendo pro tempore visus est praeoccupare. Lucas vero apostolorum electionem procul dubio ante sermonem in monte habitum factam, illo modo quo praetermissa recapitulari solent, commemorat, dicens: Et cum dies factus esset
Abbreviated transcription (Latin):
De onere peccati dicit: uel pressos pi¬
go legis inuitat ad euuangłiura.
Qua ratione ẽ eunangiħ gr̾a lemior
lige: cum in lege adultertum. in
eunangłio concupiscentia. ibi hora¬
cidium. hic ira pumatur: In lege
tas. quȩ licet effectum ñ hadeat. p̃¬
muim tam̃ nou amittit. ut si uirgo
non uoluntate cortumpat᷑. apil
euuangłm uirgo suscipit᷑. apud le¬
gem quasi corrupta repudiatur.
aboratis dicit. uel in logis cupidi¬
tatib. tiel iduitiis acquirendis.
R eficam uos. id t̃ recreabo uos. ex onera¬
tos ꝑ tunangłium: promiteus regnũ
rt̾num. Collite igum meñ suꝑuos.
& discite a me quia mitis sum & hu

Expanded text:
eccati dicit, vel pressos jugo legis invitat ad Evangelium. Qua ratione est Evangelii gratia levior lege, cum in lege adulterium, in Evangelio concupiscentia: ibi homicidium, hic ira puniatur? In lege tas: quae, licet effectum non habeat, praemium tamen non amittit, ut si virgo non voluntate corrumpatur, apud Evangelium virgo suscipitur, apud legem quasi corrupta repudiatur. Laboratis dicit, vel in legis difficultatibus, vel in divitiis acquirendis. Reficiam vos, id est recreabo vos exoneratos per Evangelium, promittens regnum aeternum. Tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum
Abbreviated transcription (Latin):
uitam. quando sanat. astinam uitã
informat: nequis ꝓ cura proximi
a contemp latione studio torpescat.
uel ꝓstudio dictine contemplatioi̾s
quamuis suꝑice sit. proxum curam
negligat. Quia pat̾ omina postite
in manus filii iudex ẽ. qd̾ ẽ in signe
ꝓrude potestatis. Filius tam̃ ut for¬
mami hominis impleret. obsecrat
patrem ꝓ nobis. quia filius ad uo¬
catus ẽ nobis. in quo consistit offi
mus obsecrat. s pus impetrat oran¬
di formam p̃scribens. quam debemꝰ
mitati. Focit aut̃ orare in montẽ.
qui dm̃ orando querit. exurgen
ticem subliurioris curie ꝓgrediens.
ut exteriore cessante tumultu in qͦ¬
dam mentis secreto ꝑ int̾na deside¬
ria silent̾ cum dño loquat᷑. Qui tͦ
de ditiiis aut honore scl. aut de
morte mimici orat : in imo iacet.

Expanded text:
itam; quando sanat, activam vitam insinuat: ne quis pro cura proximi a contemplationis studio torpescat, vel pro studio divinae contemplationis, quamvis superior sit, proximi curam negligat. Quia Pater omnia posuit in manus Filii, judex est: quod est insigne providae potestatis. Filius tamen ut formam hominis impleret, obsecrat Patrem pro nobis, quia advocatus est nobis, in quo consistit officmus obsecrat, sed quis impetrat, orandi formam praescribens, quam debemus imitari. Exiit autem orare in montem qui Deum orando quaerit, exsurgentem ticem sublimioris curiae progrediens, ut exteriore cessante tumultu in quodam mentis secreto per interna desideria silenter cum Domino loquatur. Qui vero de divitiis aut honore saeculi, aut de morte inimici orat, in imo jacet,
Abbreviated transcription (Latin):
perion scilicet mentis ur̃e in honore
habentes. Exemplo quoq meo disci
serpens inspecie columbe. Hummi¬
les quippe neminem contempnunt.
mitis quoq in lenitate ammi uigit̾
ꝑseuerantes nullum ledint. & sic
ꝑ quietem mnentis inuenient tande
sempit̾naui requiem ammab fuis.
meum leue ẽ. Quid iuigo xp̃i suia¬
nius: Quid onere leutus: Proba¬
bilem fieri. ab scelere abstinere. bormũ
uelle. malum nolle. amare omnis.
qd sibripsi ꝑpeti sit molestum.
Licet angusto uncio sit arta ria
ut alibi cricit quȩ ducit ad ristam:
ꝓcessu tamen temporis mesfabili
dilectionis cdiacetine dilatatur.
ugum ficdei fuaue ẽ comꝑatione le¬
gis: quia ibi mulna̾nt᷑ pueri. hic
lanantur saluanti. Omis euuati¬
gelii lene ẽ quantũ ad legem: qnu
ibi adtilt̾tum punit᷑ ꝑ lapidatio¬
nem. hic purgatur ꝑͥ pontentiã:
iquis uente ad me. & non odit.
patrem suum. & mattem. &
uxorem. & filios. & fu̾s. & sorores.⁊

Expanded text:
periori scilicet mentis vestrae in honore habentes. Exemplo quoque meo discitserpens in specie columbae. Humiles quippe neminem contemnunt, mites quoque in lenitate animi jugiter perseverantes nullum laedunt, et sic per quietem mentis invenient tandem sempiternam quietem animabus suis. meum leve. » Quid jugo Christivius? quid onere levius? Probabilem fieri, ab scelere abstinere, bonum velle, malum nolle, amare omnes, quod sibi ipsi perpeti sit molestum. Licet angusto initio sit arcta via, ut alibi dicit, quae ducit ad vitam , processu tamen temporis ineffabili dilectionis dulcedine dilatatur. Jugum fidei suave est, comparatione legis, quia ibi vulnerantur pueri, hic lavantur salvandi. Onus Evangelii leve est, quantum ad legem; quia ibi adulterium punitur per lapidationem, hic purgatur per poenitentiam. i quis venit ad me, et non odit patrem suum et matrem, et uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
neq patrem quis nouit ins filtus
Erubescat eunomuis: dicens se ꝑle¬
nam notitram habere de patre ⁊ fihio.
Non ita intelligendum ẽ hoc quasi fihꝰ
a millo possit sciri nisi a patre solo. pat̾
aut̾ non solum afilio. s abtis ectam
quib reuelauerit filius. s adutrumq¬

Expanded text:
neque Patrem quis novit nisi Filius, Erubescat Eunomius, dicens se plenam notitiam habere de Patre et Filio. Non ita intelligendum est hoc quasi Filius a nullo possit scirautem non solum\' a filio sed etiam ab eis quibus reuelauerit filius. sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
men ẽ. Gradita aut̃ filio ñ alia
sunt qͣm quȩ in eo soli patri nota funt.
Nota uͦ filio soli sunt : quȩ patͥs sunt.
Atq ita in hoc muttie cognoͥtionis
secreto intelligitui non alud infi¬
lio ignorabile extitisse qmͣ qd̾ in ꝑa¬
tre ignorabile sit. Attende ubi
solus filium. salus ue filius patren
nosse dicitur. non nis creaturarũ
fieri exclusionem. Neq num filius
a notitia sui ipsius excipit᷑. neq pat̾
quinseipsum cognoscat excludit᷑.
et sp̃c sc̃s uiriq consubstantialis ab
utriusq plena agnitione nequaqmn
seꝑatur. Unde paulus. Sp̃c omuia

Expanded text:
HILAR. Tradita autem Filio non alia sunt, quam quae in eo soli Patri nota sunt. Nota vero Filio soli sunt quae Patris sunt. Atque ita in hoc mutuae cognitionis secreto, intelligitur non aliud in Filio ignorabile exstitisse, quam quod in Patre ignorabile sit. Attende ubi solus Pater Filium, solusve Filius Patrem nosse dicitur, nonnisi creaturarum fieri exclusionem. Neque enim Filius a notitia sui ipsius excipitur, neque Pater, quin seipsum cognoscat excluditur; et Spiritus sanctus utrique consubstantialis, ab utriusque plena agnitione nequaquam separatur. Unde Paulus: Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
cuiq reddita sibi ipsa testis erat. Iy
iactantiam declinat. & nichiloni¬
niis cognitionẽ sui prestat in eoipso
qd̾ ammnonet dese taceri: quia ob¬
seruantia filentii ex re quȩ fit silen¬
da proficit. Quinetiam ꝑ hanc ta¬
cendi de se uoluntatem: dictorura
ꝑ ysaiam effectus impletur: Eae¬
ꝑsona patris: dicit ysaias. ecce
puer meus. In forma udelicet
scrui puer malicia non sensu ele¬
ctus ẽ ad restaurandum genus
humanum: ad qd̾ non erat altus
idoneus. Unde ꝓbat᷑ spiritaliter
dilectus a deo: &e in eo pat̾ne uo¬
liuitati bene placitum fuisse. Ipse
eium solus ẽ agnus sine macula.
Anima quippe cħ: affectus nolun
cet occulta uinciabit gentibus:
ꝑ p̃dicationẽ noui testamenti. Pla¬
tee sunt spacia uita: in qua mo¬
rantes ⁊ conu̾ti nolentes nocem dm̃
non andiunt. Quo cirta non sua
noce s ꝑ parabolas eis interdum
loquebatur. Contra tales ñ con¬
tendit neq clamauit: quia qui cũ
ualedicet᷑ non maledixit. s sicut o¬

Expanded text:
cuique reddita sibi ipsa testis erat. Sed jactantiam declinat, et nihilominus cognitionem sui praestat in eo ipso, quod admonet de se taceri; quia observantia silentii ex re quae sit silenda, proficiscitur. Quin etiam per hanc tacendi de se voluntatatem, dictorum per Isaiam effectus impletur. Ex persona Patris dicit Isaias: Ecce puer meus. REMIG. In forma videlicet servi, puer malitia, non sensu, electus est ad restaurandum genus humanum, ad quod non erat alius idoneus. Unde probatur specialiter dilectus a Deo, et in eo paternae voluntati beneplacitum fuisse. Ipse enim solus est Agnus sine macula. Anima quippe Dei affectus voluntcet occulta, nuntiabit gentibus per praedicationem Novi Testamenti. Plateae sunt spatiosa vita, in qua morantes et converti nolentes, vocem Domini non audiunt, quocirca non sua voce, sed per parabolas eis interdum loquebatur. Contra tales non contendit, neque clamavit: Qui cum malediceretur, non maledixit : sed sicut o
Abbreviated transcription (Latin):
cipulus. Percunctari libet quo¬
modo pareiites p̃cipimur odisse: qui
nibemur & unmicos diligere. Et de
urore ueritas dicit: qd d̾s comunx̃.
homo non separet. Q paulus ait.
urri diligite urores urãs: sicut ⁊ xpõ¬
agert ualemus. ut & proximos dili¬
gannus. & adu̾sarios in itia cħ̾ octi¬
endo nesciamus. Sic nimirum ꝓti¬
mis odium exhibere debenius.
uit m eis & diliganns quod funt:
q habeamus odio qd̃ in di nob̾ iti¬
nere obsistunt. Ꝙ ut hoc demon-
Adhric aut̾ ⁊ aminã sciam. Timc
& euim amiam nr̃am bene edi.¬
nus cum eiis carnalib desideruͣs
non acginiscimtis. s baulando ern¬
cem dm̃ sequimur. Que gͥ contẽp¬
ta ad meltus ducit᷑. quisi ꝑ oduł
amatur: Huic dictrine de contq̃¬
tu mundi ⁊ de abiectione corporib
annectitur sub comꝑatione tur¬
ris edificande de ꝑ stucratia: ad
qm necessaxo ẽ cũm humpilitate
patientia. Ac sicdicat. Ita debcus
odisse. eruocin bapilate uenre
post mei quia sic consimabitoꝵ

Expanded text:
 Percontari libet, quomodo parentes praecipimur odisse, qui jubemur et inimicos diligere Et de uxore Veritas dicit: quod Deus conjunxit, homo non separet . Et Paulus ait: Viri, diligite uxores vesagere valemus, ut et proximos diligamus, et adversarios in via Dei obediendo nesciamus. Sic nimirum proximis odium adhibere debemus, ut in eis et diligamus quod sunt, et habeamus odio quod in Dei itinere obsistunt nobis. Et ut hoc demonstAdhuc autem et animam suam. Tunc etenim animam nostram bene odimus, cum ejus carnalibus desideriis non acquiescimus, sed bajulando crucem, Dominum sequimur. Quae ergo contempta ad melius ducitur, quasi per odium amatur. Huic doctrinae de contemptu mundi et de abjectione corporis annectitur sub comparatione turris aedificandae de perseverantia, ad quam necessaria est cum humilitate patientia. Ac si dicat: Ita debetis odisse, crucem bajulare, venire post me; quia sic consummabitur
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝑsac̾dotale indicium com¬
muioni sociat᷑ eccłie. Accepit
ant̃ om̃s timor: & magnificabant
diñ dicentes. quia ꝓpha magnꝰ
surrer̃ in nob̾. & quia ł nsitauit¬
plehem siram.m̃s magnificabãt
s c̃ landabant dñi. qiua quanto gra¬
uior ẽ castis. tanto pietas erigentu
gratior. & sꝑes salutis penitentib ist
certior. Uisitanit dõ plebem summ: &¬
dum u̾bum suum semel inccrporati
consticuit. & cotidie sp̃m̃ sc̃m incorda
nr̃a mittendo ut suscitemur. Llxꝑpi.¬

Expanded text:
cum per sacerdotale judicium comcum per sacerdotale judicium communioni sociatur Ecclesiae. « Accepit autem omnes timor et magnificabant Deum, dicentes: Quia propheta magnus surrexit in nobplebem suam. Omnes magnificabant, id est, laudabant Deum; quia quanto gravior est casus, tanto pietas erigentis gratior, et spes salutis poenitentibus est certior. Visitavit Deus plebem, et dum verbum suum semel incarnari constituit, et quotidie Spiritum sanctum in corda nostra mittendo, ut suscitemur. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ matrem. ac si filium suscitare
testatur: ut in uno nob̃ exemplũ
imiitande pietatis ostenderet. in alc̾o
fidem mntande potestatis astrueret.
Et accessit & tecigit loculum. Hii
aut̾ qui portabant steterunt. Le¬
cus in quo mortuns efferebatur:
inale secura desꝑati peccatoris con¬
scientia ẽ. Qui uͦ sepehendum por¬
tant. uel mmnunda sunt desideria
quȩ hominem rapiunt in int̾itum.
uel uenenata lenocinia blandienti¬
um. quȩ pectantes quasi aggere t̾re
obriigt. Dño loculum tangente
funeris baruli stetermit: quia con-¬
scientia attacta formidine suꝑni
iuditũ reu̾titur ad seipsam. coher.¬
cens carnales uoluptates & in iustos
landatores. Et at. Adolescens tͥ
dico furge. E rescdir qui erat mor¬
tuus: & ceꝑit loqui. & dedit illũ
matri suȩ. Rtudet qui erat
mortuus: eum interna compun¬
ctione reuiuiscit peccator. Inci¬
ꝑit loqui: cum ostendit se redire
ad ueram uitam. Reddictit matͥ:

Expanded text:
super matrem, ac sic filium suscitare super matrem, ac sic filium suscitare testatur, ut in uno nobis exemplum imitandae pietatis ostenderet, in altero fidem mirandae potestatis astrueret. Et accessit et tetigit loculum; hi autem qui portabant, steterunt. Loculus in quo mortuus efferebatur male secura desperati peccatoris conscientia est. Qui vero sepeliendum portant, vel immunda desideria sunt, quae hominem rapiunt in interitum, vel venenata lenocinia blandientium, quae peccantes quasi aggere terrae obruunt. Domino loculum tangente, funeris bajuli steterunt quia conscientia attacta formidine superni judicii, revertitur ad seipsam, coercens carnales voluptates et injustos laudatores. Et ait: Adolescens, tibi dico, surge. Et resedit qui erat mortuus, et coepit loqui. Et dedit illum matri suae. » Residet qui erat mortuus cum interna compunctione reviviscit peccator. Incipit loqui, cum ostendit se redire ad veram vitam. Redditur matri,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ꝑ ostia suꝑ cuutatis peceatũ
ꝓpalantem. Qni bene unicus ma¬
an suȩ phibetur quia hoet mater
eccłia multos habeat bonos filios
mali accipiuntur quantum ad
malioram ꝑtinet: quemad modñ
etiam boni inia ꝑsona accipiunt᷑
scđ̃m bonitatem. E electus qui¬
lbet quancdo mmbuit᷑ ad fidem filiꝰ
ẽ. quindo alios imbuit mat̾. Unbe
ꝑaubus. filioli mei: quos it̾m partu¬
rio. Cum gͥ boni unaminit̃ stu¬
dtant reuocatt malos: & boni ppa¬
ret. ab filius nincus mincu¬
pãtur: Porta eiuitatis qua defune¬
tus esfertur. aliquis ẽ de sensibus
ques aliquis inpeccatum corruit:
ut qui uidet ad concupiscendum.
qui aurem ociosis. uel turpibus
audiendis. qui liuguam comino¬
dat litigiis. Ceteros q qui non ser¬
nat sensus: mortis sibi reserat ad itꝰ.
Omnis qui menunt eccłiam sporsi
sui morte redemptã: agnoseit eam
isse iuduam. Huius miraculi mul¬
ti fuerunt testes: ut inuiti fierent
di laudatores. Quam cum tndifs
lista dnmn prnis miscd̾ia motum eẽ

Expanded text:
quasi per ostia suae civitatis peccatum propalantem. Qui bene unicus matris suae perhibetur, quia licet mater Ecclesia multos habeat filios bonos mali accipiuntur, quantum ad malitiam pertinet; quemadmodum etiam boni una persona accipiuntur secundum bonitatem. Et electus quilibet quando imbuitur ad fidem, filius est; quando alios imbuit, mater est. Unde Paulus: Filioli mei, quos iterum parturio . Cum igitur boni unanimiter studeant revocare malos, et boni mater et mali filius unicus nuncupantur. Porta civitatis qua defunctus effertur aliquis est de sensibus, quo aliquis in peccatum corruit, ut qui videt ad concupiscendum; qui aurem otiosis vel turpibus audiendis, qui linguam commodat litigiis, caeterosque qui non servat sensus, mortis sibi reserat aditus. Omnis qui meminit Ecclesiam sponsi sui morte redemptam, agnoscit eam esse viduam; hujus miraculi multi fuerunt testes ut multi fierent Dei laudatores. Quam cum vidissetlista Dominum prius misericordia motum esse
Abbreviated transcription (Latin):
Lesꝑt facto curantur infirmi:
quando scilicet granum tritici.
int̾ra moritur. Solis occubi¬
tiis quod lucas ponit. mortẽ signa¬
ficat illius qui dixit. quandiu i
mundo sum. lux sum muncdi. Plti¬
res egroti sanantur pt mortẽ api
quam anita: quia calcato regno
mortis ꝑ totum orbem dona fidei
tͣnsmmisit ꝑministros suos. Unde
psalmista qit. It̃ faciit ei qui ascen¬
dit. suꝑ ocosum. Suꝑ occasum
dñs ascindis quia unde in passio¬
ne occubuts. inde maiorem suã
głam resurgndo mansestaint:¬
Aalitt̾am sułm p̃sintẽ locum infir¬
mitates ltuiores acepit idt̃ sanmi¬
do abstulit. & egrotationes diuitis¬
nas portauit. quasi absierpando gemo¬
uit. Mystice. Infirmiies uras in
cruce accepit. & errotaiis porta¬
uit: quia passionem prqninorib
& maiorib peccatis nrsustimut.
idens aut̃ iħc turbaz multas cir

Expanded text:
em facto, curantur infirmi quando scilicet granum tritici in terra moritur. Solis occubitus, quod Lucas ponit, mortem significat illius qui dixit: Quandiu in mundo sum, lux sunt mundi . Plures aegroti sanantur post mortem Christi quam antea; quia calcato regno mortis, per totum orbem dona fidei transmisit per ministros suos. Unde Psalmista canit: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum Dominus ascendit, quia unde in passione occubuit, inde majorem suam gloriam resurgendo manifestabitlitteram secundum praesentem locum infirmitates leviores accepit, id est, sanando abstulit; et aegrotationes diuturnas portavit, quasi asportando removit. Mystice infirmitates nostras in cruce accepit, et aegrotationes portavit, quia passionem pro minoribus et majoribus peccatis nostris sustinuit. Videns au
Abbreviated transcription (Latin):
repudiauit frandulentum. & eligit in¬
noctntem: s eran cui patrẽ sciebat moꝵ¬
tuum. illtra patrẽ de quo dicitur. obẜ¬
uscere domum ꝑacris tui. Mystice ñ¬
teuocatus ib officio patͥs discipꝰ fuit:
s fidelis sicernitur a commuinone ꝑ¬
fidorum. quorum guit᷑ c̃ sepulchrum
patens. qualis etiam erat herctieus uil¬
storum sepultura: dequa dicitur. Hex
xnim raittens hoc unguentum in
corpus meum: ad fepeliendum me fe¬
cit. Et ideo quia bona in se fide sepe¬
lit ap̃m. ut cum eo resurgat: diabo¬
li ꝑfidiam in se nequaquam sepeliat.
peccatores quiq sui similes ad ulan¬
do de mulcent. & congesta mole
pessime adulationis eos opprimunt.

Expanded text:
repudiavit fraudulentum, elegit innocentem, sed eum cujus patrem sciebat mortuum, illum patrem de quo dicitur: Obliviscere domum parevocatus ab officio patris discipulus fuit, sed fidelis secernitur a communione perfidorum, quorum guttur est sepulcrum patens : qualis etiam erat haereticus, vulstorum sepultura, de qua dicitur: Haec enim mittens hoc unguentum in corpus meum, ad sepeliendum me fecit Et ideo qui bona in se fide sepelit Christum, ut cum eo resurgat, diaboli perfidiam in se nequaquam sepeliat. peccatores quique sui similes adulando demulcent, et congesta mole pessimae adulationis eos opprimunt.
Abbreviated transcription (Latin):
beam. Il miracuns metus ꝓpter
manem ractantuam sequi uolint:
qͣm siginsicant anis: ꝙ fuxit ob se¬
tum. raꝑmas srgudis perctns. & int̾
ipsa hominum hospicim foueis habi¬
tans. Ita hercticus donim fidei non
habens. alios in snamfraudẽ trahit.
g a fide secͥncit. At ant̾ ad alterũ.
Sequere me. Ii ant̃chixit. Dñe ꝑ-
mitte me pͥmum it: & sepelire pa¬
trem intum. Ille magistrum hic
dͥm̃ñ uoet. n n discipulatum respu¬
rana: digis ingtio xrp̃e reclinet ea¬
ꝑut. ẽ i quo diuinitas maneat.
uel redinto. copitis humiliatatem
crp̃i signicat. quȩ in hoc non illo
simu lator ac suꝑbo locũ habebat.
ħc aut̃ anlli. Sequeri me. ⁊ dimiit¬
te mortuos epelire mortuos suos:

Expanded text:
BEDA. Vel miraculis motus: propter inanem jactantiam sequi voluit, quam significant aves, et finxit obsetum, rapinas fraudis exercens, et inter ipsa hominum hospitia in foveis habitans, ita haereticus domum fidei non habens, alios in suam fraudem trahit, et a fide seducit. Ait autem ad alterum: Sequere me. Ille autem dixit: Domine, permitte me primum ire, et sepelire patrem meum. BEDA. Ille magistrum, hic Dominum vocat, non discipulatum respuns, dignus in quo Christus reclinet caput, id est, in quo divinitas maneat. Vel reclinatio capitis, humilitatem Christi significat, quae in hoc, non illo simulatore ac superbo locum habebat. Jesus autem ait illi: Sequere me, et dimitte mortuos sepelire mortuos suo
Abbreviated transcription (Latin):
dnm secnturus arguitur de renun¬
ciatione dorai: quid fiet ulis qui nul¬
la utilitate domum reuisere non
timent quam resiqͥuetãt: Manuĩ
cuilibet matatrum mutere ẽ: qͣsi
quodam compiictionis instrurãto
ligno & serro dominicȩ passionis
duritiam sui corcha atcerrere: atq
ad ꝓferendos oꝑum bonoꝵ fructus
aꝑire. Quod fiquis ex colere incipi¬
ens cum urore loch ad relicta uicia
respicere delectetut: futuri regni

Expanded text:
Dominum secuturus arguitur de renuntiatione domus, quid fiet illis, qui nulla utilitate domum revisere non timent, quam reliquerant? Manum cuilibet in aratrum mittere, est quasi quodam compunctionis instrumento, ligno et ferro Dominicae passionis duritiam sui cordis atterere, atque ad proferendos operum bonorum fructus aperire. Quod si quis excolere incipiens, cum uxore Lot ad relicta vitia respicere delectetur , futuri regni
Abbreviated transcription (Latin):
bi legis qui tontum luritama nes¬
uerat non erat spũalis auditor dĩl.
s putabat eum et̾ unum dema¬
gisiris litteratorib: et id̾o non habꝵ ⁊¬
to locuin abi dñs caput suũ rech¬
naret. Uersintts indelicit erat. non
sim̃plex & huimiis: quẽ duunitas
familiari marsione in habitaret.
fuit aut̃ obhoc repudiatus: qd̾ iusa
magintudine signortim uoluit seqiu
saluatorem. ut lucra ermiraculis
quereret: sicut sẏmon migas. Inste
gͥ i dño condempnatur: quasi diccraie.
quid me ꝓpt̃ diuctias eupis sequi : cũ¬

Expanded text:
ba legis: qui tantum litteram noverat, non erat spiritualis auditor Domini, sed putabat eum esse unum de magistris litteratioribus et ideo non habuit locum ubi Dominus caput suum reclinaret. Versutus videlicet erat, non simplex et humilis, quem divinitas familiari mansione inhabitaret. Fuit autem ob hoc repudiatus, quod visa magnitudine signorum, voluit sequi Salvatorem, ut lucra ex miraculis quaereret, sicut Simon magus. Juste ergo a Domino condemnatur quasi dicente: Quid me
Abbreviated transcription (Latin):
t dixit iħc centurioni. .L.lxxi.¬
Uade. & sicut credidisti fiat tibi.
Q̾ sanatus ẽ puer in illa hora. Et
reu̾sus ẽ centurio. in domũ suã.
& inuenit seruum qui languerat.
samum. Meritum dñĩ. famulg
suffragatur. Intelligamts cen¬
turionem corpore tandem puenis¬
se ad dim̃. & cum his qui massi fu¬
erant. rediisse dtãnim cum dñs
dyxerit ei uade: uel sicut ꝑminci¬
os accesfisse. sic & ꝑnuncios itu̾¬
suis fuisse attenatur. O mina
puidentia indei missi funt : ut
in ex cusabiles sierent si uiso mi¬
raculo & creiente gentili iiro
non crederent. Semores ꝓcen¬

Expanded text:
t dixit Jesus centurioni: Vade, et sicut credidisti fiat tibi. Et sanatus est puer in illa hora. » Et reversus est centurio in domum suam, et invenit servum qui languerat sanum . Meritum Domini famulo suffragatur. Intelligamus centurionem corpore tandem pervenisse ad Dominum, et cum his qui missi fuerant rediisse domum, cum Dominus dixerit ei: Vade; vel sicut per nuntios accessisse, sic et per nuntios reversus fuisse attendatur. Divina providentia Judaei missi sunt, ut inexcusabiles fierent, si viso miraculo et credente gentili viro non crederent. Seniores
Abbreviated transcription (Latin):
in onnent regionem circa iudea
Illogorce fut appropinquare iħm
porte ciuitatis. q nod nͥbum caro factũ
gentilem ppłm ꝑ portas fidei ad cele¬
stem hierłm induxit. Ecce iudaicus
iunior ppłs ꝑ ꝑfidiam defunctus ef¬
fertur: quem mat̾ eccłia ml in uum¬
do quasi ꝓprium possidens multis
ppłorum turbis circum septa pio af¬
fectu plorat. & ad uitam reuocare
laborat. qd & interim in pancis
iudeorum conu̾sis & tandem im
plenitudine impetrat. Locnis quo
deferti corpus ẽ humanum: por¬
titores sunt mali mores qui ad mor¬
tem crahunt: s iħs loctilum tangit.
cum fragilem inturam in cruce eri¬
git. Uel tangitur locus mortui ho¬
minis a deo. id ẽ lignum crucis: qͥa
perut homo ꝑligirum paradis. Por¬
titores morti sunt quatuor elem̃ta
quoꝵ intemꝑantia ẽ irritamentũ
peccandi in homie. Stant portito¬
res: quia non ualent sicut pruis ad
mortem trahere. Loqui iłm ẽ. mo¬
nita salutis infundere. unde lan¬
guidꝰ ad uitam erigit᷑ donis actibꝰ.

Expanded text:
irca Judaeam. Allegorice fuit appropinquare Jesum portae civitatis, quod Verbum caro factum, gentilem populum per portas fidei ad coelestem Jerusalem induxit. Ecce Judaicus junior populus per perfidiam defunctus effertur, quem mater Ecclesia nil in mundo quasi proprium possidens, multis populorum turbis circumsepta, pio affectu plorat, et ad vitam revocare laborat: quod et interim in paucis Judaeorum conversis, et tandem in plenitudine impetrat; loculus quo defertur, corpus est humanum; portitores, sunt mali mores, qui ad mortem trahunt; sed Jesus loculum tangit, cum fragilem naturam in cruce erigit. Vel tangitur locus mortui hominis a Deo, id est, lignum crucis; quia periit homo per lignum paradisi. Portitores mortui, sunt quatuor elementa, quorum intemperantia est irritamentum peccandi in homine. Stant portitores, quia non valent sicut prius ad mortem trahere. Loqui Jesu, est monita salutis infundere: unde languidus ad vitam erigitur bonis actibus,
Abbreviated transcription (Latin):
nes ⁊ p̃cib annuere fidelibum. &
ea quȩ minime iise intelligunt
dimitcere. Unde psalmista ait.
Delicta quis inteiligte: Ab oeiltis¬
meis munda me dñe. Asaribuo
citrata femina moralit̾ cornem
a concupiscentie feruore ꝑconti¬
nentie precepta srenatam signisi
Allegorice domus petti errc̃tisio
est enis aꝑ ostolatui cominissa.
Socrus eins ħmgoga: quȩ quo¬
Ami modo mat̾ ẽ eccłie. petro
commisse. Hec febricitat: quia
muidie estib laborat ꝑsequens
eccłiam. Enins manum dñs tan¬
git: quandlo carnalia euis oꝑa n
spũalem usum conu̾tit: & ita ete¬

Expanded text:
nes et precibus annuere fidelium, et nes et precibus annuere fidelium, et ea quae minime in se intelligunt, dimittere. Unde Psalmista ait: Delicta quis intelligit? Ab occultis munda me, Domine . A febribus curata femina, moraliter carnem a concupiscentiae fervore per continentiae praecepta frenatam significABAN. Allegorice domus Petri, circumcisio est ejus apostolatui commissa; socrus est synagoga, quae quodammodo mater est Ecclesiae Petro commissae: haec febricitat, quia invidiae aestibus laborat persequens Ecclesiam. Cujus manum Dominus tangit, quando carnalia ejus opera in spiritualem usum convertit; et ita ere
Abbreviated transcription (Latin):
cum ommi amo fua. siciens eltmo¬
sinas multas plibi. qr de p̃cons dm̃
semꝑ. Qu ant̃ non bene utunt᷑
one dĩ. Centurio electos ex gentib
ostendit: qui qnasi centenario mi¬
lite stipati. uirtutum sptialium
sunt ꝑfectione sublimes. q sola et̃ne
salntis gaudia sibi suisq reqtitant.
Anmerus enim centenaritis qui
de leua transit ad dexteram: cele¬
stem significat intam. Unde archa
noe centum annis fabricata ẽ. abra¬
ham centenarins filium ꝓmissionis
accepit: ysaac scuit. ꝙ in ipso anmo
centuplum inuenit. Atrurr tab̾¬
naculi centum cubĩtis longum fu¬
it: in centesimo psalmo miscdia
& iudicium cantatur domino.
Et cum uemisset tħc indomum
petii. uidit socrum eiꝰ ncentem
e febricitantem: & tetigit manã
eis. & dmifit eam febris. & sur¬
nexit & iniistrabat eis. Hatura
fut. uerum sanitas a dño cillata
sortitudiẽ dedit inmistrandi so
gatus modo ultro curat agrocos.
osteridens se contͣ᷑ peccatoꝵ passio¬

Expanded text:
cum omni domo sua, faciens eleemosynas multas plebi, et deprecans Deum semper . Qui autem non bene utuntur one Dei. Centurio electos ex gentibus ostendit, qui quasi centenario milite stipati, virtutum spiritualium sunt perfectione sublimes, et sola aeternae salutis gaudia sibi, suisque requirunt. Numerus enim centenarius, qui de laeva transfertur ad dexteram, coelestem significat vitam. Unde arca Noe centum annis fabricata est . Abraham centenarius filium promissionis accepit. Isaac sevit, et in ipso anno centuplum invenit . Atrium tabernaculi centum cubitis longum fuit : In centesimo psalmo: Misericordia et judicium cantatur Domino . CAPUT Et cum venisset Jesus in domum Petri vidit socrum ejus jacentem et febricitantem; et tetigit manum ejus, et dimisit eam febris, et surrexit, et ministrabat eis. HIERONsint; verum sanitas a Domino collata, fortitudinem dedit ministrandi socalvator rogatus, modo ultro curat aegrotos, ostendens se contra peccatorum passio