comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& si illa magna sint. Habent illa utiq etiam mali. quȩ & confitebuntur in
udicio. ubi non audebunt etiã m̃tiri. quib ñ dicetur. ñ habuistis: s ñ no¬
ui uos: quia sine caritate habuer̃t. Et si distribuero facultates meas. id ẽ qͥqqͥa
licet. mͥ habere. in cibos ul est in necessaria paupum. ñ diuitum qͥ reddant: &
nota. qđ ait distribuero ꝑ hoc enim cautela elemosinȩ docetur. ut ñ uni sed
multis detur ut plurib ꝓsit: & si tradidero corpꝰ meũ ut laurentiꝰ fecit. ita ut
ardeam. uel ardeat. qđ & iactanter fit aliq̃ndo: caritatem autẽ ñ habuero
nichil mͥ ꝓdest. Sin̾e caritate qͥppe hoc potest ẽe. s ñ prodesse. sicut & oꝑa
bona. ñ ex quantitate sui s ex caritate. plus uel minꝰ prosunt. Im̃par qui¬
dem facultas est. multum uel parum danti. s ñ impar caritas: & ideo tan¬
tum est dare calicem aque. q̃ntum fuit ⁊acheo dare dimidium patrimonũ

Expanded text:
 si illa magna sint, habent illa utique etiam mali, quae et confitebuntur in judicio ubi non audebunt etiam mentiri; quibus non dicetur: Non habuistis, sed: Non novi vos , quia sine charitate habuerunt. VERS. 3-9.-- Etid mihi licet habere, in cibos, id est in necessaria, pauperum, non divitum qui reddunt. Et nota quod ait, distribuero. Per hoc enim cautela eleemosynae docetur, ut non uni, sed multis detur, ut pluribus prosit. Et si tradidero corpus meum, ut Laurentius fecit, ita ut ardeam. Vel, at. Quod et jactanter fit aliquando. Charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest. Sine charitate quippe hoc potest esse, sed non prodesse; sicut et opera bona, non ex quantitate sui, sed ex charitate plus vel minus prosunt. Impar quidem facultas est multum vel parum danti, sed non impar charitas, et ideo tantum est dare calicem aquae, quantum fuit Zachaeo dare dimidium patrimonii.
Abbreviated transcription (Latin):
scło. add eiꝰ fundatissimũ regnũ. Ido enim ad ꝑmanentẽ đm tnsimꝰ. ne
ueteri. quia alit̃ ñ tnͣsiremꝰ. Deinde ferm̃tum corruptionis ꝑ partes
distinguit. id est neq in ferm̃to maliciȩ quȩ in alium exerceatur: &
nequiciȩ. quam in se quis habeat. Malicia est ciũ iniquitas. quȩ fit in
aliũ. nequicia ẽ iniquitas. quam in se qͥs cõmituit. S in arimis sin¬
ceritatis & ueritatis. id ẽ in sinceritate a uicũs. & uentate bonoꝵ oꝑum

Expanded text:
saeculo ad ejus fundatissimum regnum. Ideo enim ad permanentem Deum transimus, ne saeculo ad ejus fundatissimum regnum. Ideo enim ad permanentem Deum transimus, ne in corruptione veteri, quia aliter non transiremus. Deinde fermentum corruptionis per partes distinguit, id est neque in fermento malitiae, quae in alium exerceatur; et nequitiae, quam in se quis habet. Malitia enim est iniquitas quae fit in alium, nequltia est iniquitas quam in se quis committit. Sed in azymis sinceritatis et veritatis, id est in sinceritate a vitiis et veritate
Abbreviated transcription (Latin):
isti sint noua consꝑsio. id ẽ unũ quid ꝑ dilectionẽ .ã. torruptione
peccati puri. sicut in baptismo st̃ facti arimi. id ẽ mundi sine corrup
mus. etenĩ: id est quia xp̃c immolatꝰ quẽ scił edere. debemꝰ ẽ pascha
sicut quidam estimant. grecũ nom̃ ẽ s ebreũ. Oportune. tam̃ occurrit
in hoc nomine. quedam congruentia utraꝵq linguaꝵ. Quia enim
pati grece paschim dr̃. ido passio pascha putatur ẽẽ. uel hoc nomine
a passione sic appellatũ. In sua uͦ lingua id. ẽ in hebrea pascha đt tnͣ¬
ta est. cum sicut. ouis ad imm̾olandum ducitur xp̃c. cuiꝰ sanguine il¬
linitis postib nr̃is. id est cuiꝰ signo crucis signatis frontib nr̃is. a ꝑdi¬
tione huiꝰ scl̃i tamꝗͣ a captiuitate egẏpti:ã qua liberam̃ & saluberri¬
mum tͣnfitum agimꝰ. cum a diabolo tnͣsimꝰ ad xp̃m. ab isto instabili

Expanded text:
isti sint nova conspersio, id est unum quid per dilectionem, et a corruptione isti sint nova conspersio, id est unum quid per dilectionem, et a corruptione peccati puri sicut in baptismo, sunt facti azymi, id est mundi, sine corrupmus, etenim id est quia Christus immolatus, quem scilicet edere debemus, est pascha sicut quidam existimant Graecum nomen est, sed Hebraeum. Opportunissime tamen occurrit in hoc nomine quaedam congruentia utrarumque linguarum. Quia enim pati, Graece πάσχειν dicitur, ideo pascha passio putatur esse, vel hoc nomine a passione sic appellatum. In sua vero lingua, id est in Hebraea pascha tranta est, cum sicut ovis ad immolandum ducitur Christus, cujus sanguine illitis postibus nostris, id est cujus signo crucis signatis frontibus nostris, a perditione hujus saeculi tanquam a captivitate Aegyptiaca liberamur, et saluberrimum transitum agimus cum a diabolo transimus ad Christum. Ab isto instabili
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ uos patimini. Ett si gͦ in aliis bom sitis. hȩc tam̃ głatio mala. ẽ. qͥa
hȩc om̃ia bona impe dit̃. quia modicũ ferm̃tum. id est consensꝰ huiꝰ
taminat. qui cum possint arguere dissimulant. Participes eñ erant dũ
paterentur teũ. s siquis potestatẽ ñ habet. quem scit teũ abicere. uł
ꝓbare ñ ualet: immnunis ẽ. & uidicis ñ ẽ sine accusatore dãpnare. ut
nec xp̃c uidam abiecit. quia ñ ẽ accusatꝰ. Uel modicũ ferm̃tum id ẽ
Expurgate. Quasi. Et quia modicũ ferm̃tum uos corrũpit. gͦ expur¬
est m̃brum ueteris hominis. & acidus. Eiẽcto gͦ illo fornicatore. uetꝰ
ferm̃tum eicitur. Expurgate. dico. ut sitis id est ꝑseueretis noua con¬
sꝑsio. id ẽ innouati uirtutibꝰ. & sine. corruptione peocati. sicut estis
facti in baptismo armi. i ẽ a corruptiõt peccati puri. Comsꝑsio enĩ farina ẽ.¬
ꝑ aquã. conglutinata. sine ferm̃to. Idem ẽ & arima. Uult gͦ apł̃s. ut

Expanded text:
inter vos patimini; et si ergo in aliis boni sitis haec tamen gloriatio mala est, quia haec omnia bona impedit, quia modicum fermentum, id est consensus hujus taminat, qui cum possint arguere dissimulant. Participes enim erant dum paterentur reum. Sed si quis potestatem non habet quem scit reum abjicere vel probare non valet, immunis est, et judicis non est sine accusatore damnare, ut nec Christus Judam abjecit, quia non est accusatus. Vel, modicum fermentum, id est expurgate. Quasi dicat: Et quia modicum fermentum vos corrumpit, ergo, expurest membrum veteris hominis, et acidus. Ejecto igitur illo fornicatore vetus fermentum ejicitur. Expurgate, dico, ut sitis, id est perseveretis, nova conspersio, id est innovati virtutibus et sine corruptione peccati, sicut estis, facti in baptismo azymi, id est a corruptione peccati puri. Conspersio enim est farina per aquam glutinata, sine fermento: idem est et azyma. Vult ergo Apostolus ut
Abbreviated transcription (Latin):
limabant enĩ idolum ẽc̃ ꝑsonã subsistentẽ
ex simulachro. & sp̃u p̃sidente.. Uel idolũ
nichil ẽ in mundo. id est nulliꝰ rei quȩ sit
in mundo. similitudinẽ habens. Udolũ enĩ
hic appellat speciem quã ñ uidit oculus.
s animꝰ sͥ fingit: ut siquis humanis m̃bris
caput canis uel arietis formet. uel in ino ha¬
bitu hominis duas facies. & huiꝰmodi. Q
hoc facit. ñ similitudinẽ. s idolum facit. pa¬
at enim qđ ñ habet aliqͥd simile sui. s qđ
mens ociosa & curiosa reꝑit. Ido distincte
ditũ ẽ in lege. Non facies idolũ. neq om¬
nem similitudinẽ rei. Similitudo uͦ ẽ. cum
aliqͥd ex his quȩ st̃ uel in cęlo uel in terra.
uel in aquis format᷑. Et scimꝰ quia. nullus
d̾s est. nisi unꝰ. Hoc dicit. ne putetur ds ẽt

Expanded text:
nt enim idolum esse personam subsistentem nt enim idolum esse personam subsistentem ex simulacro et spiritu praesidente. Vel, idolum nihil est in mundo, id est nullius rei quae sit in mundo similitudinem habens. Idolum enim hic appellat speciem quam non videt oculus, sed animus sibi fingit. Ut si quis humanis membris caput canis, vel arietis formet, vel in uno habitu hominis duas facies, et hujusmodi, qui hoc facit, non similitudinem, sed idolum facit. Facit enim quod non habet aliud simile sui, sed quod mens otiosa et curiosa reperit. Ideo distincte dictum est in lege: Non facies idolum neque omnem similitudinem rei . Similitudo vero est cum aliquid ex his quae sunt, vel in coelo, vel in terra, vel in aquis formatur. Et scimus quia nullus Deus est nisi unus. Hoc dicit ne putetur esse Deus
Abbreviated transcription (Latin):
bante. & hoc est qđ ait. siquis autem diligit.
d̃m. hic cognitꝰ est. id ẽ approbatꝰ ab eo. Hic di¬
ligit am. qui caritatis causa. scientiam mitigat
quȩ est ea. supͣ enĩ ñ dixerat. quȩ eẽt eoꝵ scien¬
tia. s hic ostendit. Quasi. His p̃dictis modis ñ
ualet scientia. s tam̃ in hoc ueta ẽ. qđ de escis
quȩ idolis immolantur. scimꝰ ego & uos qd̃ licet
comedi: & qđ ñ ab idolo contaminate sunt. &
scimꝰ qđ idolum nichil est in mundo. id ẽ uiter
creaturas mundi. Materiam enĩ ds formauit.
s: stulticia hominũ formã dedit. Habet qͥdem
formã quandam humanã. s ip̃se homo ꝑ uer¬
bum factꝰ est. Quȩcũq enun facta sunt natu¬
raliter. quȩcũq sunt in creaturis. facta st̃ ꝑ
uerbum: s forma hõis in idolo ñ ẽ facta ꝑ
uerbum. sicut. pecratũ ñ ẽ factũ ꝑ uerbum
sed est nichil: & nichil fiuint homines cum
petrant. Uel idolum nichil est in mundo. idẽ
illud qđ putabant ẽẽ idolum:. nichil ẽ. Exis

Expanded text:
bante, et hoc est quod ait: Si quis autem diligit Deum, hic cognitus est, id est approbatus ab eo. Hic diligit Deum, qui charitatis causa scientiam mitigat, quae est ea. Supra enim non dixerat quae esset eorum scientia, sed hic ostendit. Quasi dicat: His praedictis modis non valet scientia, sed tamen in hoc vera est, quod de escis, quae idolis immolantur, scimus ego et vos, quod licet comedi, et quod ab idolo non contaminatae sunt; et scimus quia nihil est idolum in mundo, id est inter creaturas mundi. Materiam enim Deus formavit, sed stultitia hominum formam dedit. Habet quidem formam quamdam humanam, sed ipse homo per verbum factus est. Quaecunque enim facta sunt naturaliter, quaecunque sunt in creaturis, facta sunt per Verbum; sed forma hominis in idolo non est facta per Verbum, sicut peccatum non est factum per Verbum, sed est nihil, et nihil sunt homines dum peccant. Vel, idolum nihil est in mundo, id est illud quod putaba
Abbreviated transcription (Latin):
Statui au¬
tem hocipsum
apud me. ne.
iterum in tris¬
ticiã uenirem
ad uos. Hi
enim ego con¬
tristo uos. &
quis est qui me
letificet. nisi qͥ
contristatur ex
me: Et hoc
ipsum scripsi uo¬
bis. ut non cum
uenero. tristiciã
suꝑ tristiciam ha¬
beam. de. quib
oportuerat me.
gaude. confidens
in om̃ib uob̃. qͥa
meum gaudiũ
om̃ium ur̃m est
Nam ex multa.
tͥbulatione & an¬
gustia. cordis mei¬
scripsi uob̾ ꝑ mul¬
tas lacrimas. ñ
ut contristemini.

Expanded text:
Statui autem hoc ipsum apud me: ne iterum in tristitia venirem ad vos. Si enim ego contristo vos: et quis est qui me laetificet, nisi qui contristatur ex me? Et hoc ipsum scripsi vobis, ut non cum venero tristitiam super tristitiam habeam, de quibus oportuerat me gaudere; confidens in omnibus vobis, quia meum gaudium omnium vestrum est. Nam ex multa tribulatione et angustia cordis scripsi vobis per multas lacrymas: non ut contristemini,
Abbreviated transcription (Latin):
norunt fideles. quemadinodum manducent carnem xp̃i. Unusquisq accipit¬
partem suam. unde & ipsa gr̃a. partes uocantur. Per partes manducatur. & ma¬
net integer. Totꝰ ꝑ partes manducatur in sacram̃to. & manet integer. Gotͥ
ia celo manet integer. totus in corde tuo. totꝰ enim erat apud patrem. qñdo ue¬
nit in uirginem. & impleuit illam. nec recessit: Qenit in carnem. ut eum homi
nes manucarent. & manebat. apud patrem integer. ut angelos pasceret.
Sequitur. Qm̃ unꝰ panis. Exponit qͦmꝰ calix benedidionis & panis. fiant
calice scił sanguine eiꝰ. licet multi sumꝰ. tam̃ sumꝰ unꝰ panis. unione fidei. Ambi
spei. & caritatis: & unum corpꝰ illiꝰ capitis qui est xp̃c sumꝰ. ꝑ subministra

Expanded text:
norunt fideles quemadnorunt fideles quemadpartem suam, unde et ipsa gratia partes vocantur. Per partes manducatur et manet integer totus. Per partes manducatur in sacramento et manet integer totus in caelo, manet integer totus in corde tuo. Totus enim erat apud patrem, quando venit in virginem. Implevines manducarent, et manebat apud Patrem integer, ut angelos pasceret. Quoniam unus panis. Exponit quomodo calix benedictionis et panis fiant calice, scilicet sanguine Christi, licet multi simus, tamen sumus unus panis, unione fidei et spei et charitatis. Et unum corpus illius capitis, quod est Christus, sumus
Abbreviated transcription (Latin):
cum demone. sicut ꝑ corpꝰ xp̃i digne & sp̃ualiter sumptum. unum est cum
ipso xp̃o: quia calix id est potꝰ sanguinis xp̃i. benedictionis i est ꝑ quẽ
benedicim̃ participantes. cui & nos benedicimꝰ. id est quem nos fideles exal¬
tamus. credendo. uel gr̃as agendo. Uel calix benedidionis cui benedicimꝰ:
id est potus calicis. qui ñ solum a xp̃o in cȩna est benedictus. s cui nos etiã
sacerdotes cotidie benedicimꝰ. nonne. communicatio sanguinis xp̃i est. ia est
Et panis quem frangimꝰ in sacram̃to. id est participatio fradi panis in altari.
nonne participatio corpotis dñi est. id est nonne facit nos ẽẽ unum cum ipso:
Facit utiq Nam qñdo xp̃c manducatur. utta manducatur. S quis audeat.¬
manducare dñm suũ. Et tam̃ inuitans nos ad manducandum. att. qui mandu¬
cat me. uiuit. ꝓpter me. Het occiditur. xp̃c ut manducetut. s mortuos uiuificat
qñdo manducatur: reficit. ñ deficit. & uiuit manducatꝰ. quia surrexit occisus

Expanded text:
cum daemone, sicut per corpus Christi digne et spiritualiter sumptum, unum est cum ipso Christo, quia calix, id est potus sanguinis Christi, benedictionis, id est per quem benedicitur participans, cui et nos benedicinus, id est quem nos fideles exaltamus, credendo et gratias agendo. Vel, calix benedictionis cui benedicimus, id est potus calicis, qui non solum a Christo in coena est benedictus, sed cui etiam nos sacerdotes quotidie benedicimus, nonne communicatio sanguinis Christi est? id est Et panis quem frangimus in sacramento, id est participatio fracti panis in altari, nonne participatio corporis Domini est, id est nonne facit nos unum esse cum ipso? facit utique. Nam quando Christus manducatur, vita manducatur. S Qui manducat me, vivit propter me . Nec occiditur Christus, ut manducetur; sed mortuos vivificat, quando manducatur; reficit, non deficit. Et vivit manducatus, quia surrexit occisus.
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiat causa patrũ diffidentẽ.
aut abitiat a se ꝓpt̃ indignitatẽ paren¬
tum credentẽ. s unũquẽq ꝓpͥo merito¬
aut remunerat aut. condẽpuat. Et ue¬
re. enĩ id ẽ qͥa qͥcumq peccauer̃t sine
lege scił scͥpta id ẽ gentiles: ꝑib̾t. id ẽ
dãpuabunt᷑. sine. lege ud c̃ ñ ꝓ legis p̃ua¬
ricatione. Nisi de lege scͥpta. diceret.
qͦmͦ dic̃ẽt sine lege peccare. cũ om̃s sub¬
diti sint legi naturaliꝰ S de moysi le¬
ge dicit. cui iudei obnoxii st̃. Aicbat
lis dñs ꝑ moysen ppło istł. Ido gͦ sine
ꝑant legem quã. se accepisse głabant᷑
iudci. idoq ait. qͥcumq sine. lege pecca¬

Expanded text:
 ut suscipiat, causa patrum, diffidentem, vel abjiciat a se, propter indignitatem parentum, credentem, sed unumquemque paut remunerat, aut condemnat. Et vere. Enim, id est quia, quicunque peccaverunt sine lege, scilicet scripta, id est gentiles, peribunt, id est damnabuntur, sine lege, id est non pro legis praevaricatione. Nisi de lege scripta diceret, quomodo diceret sine lege peccare, cum omnes subditi sint naturali legi: sed de Mosi lege dicit, cui Judaei obnoxii sunt. Aug.minus per Mosen populo Israel. Ideo ergo sine ia non acceperant legem quam se accepisse gloriabantur Judaei: ideoque ait, quicunque sine lege pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ p̃ddicationẽ meã. & bonã oꝑationẽ. & ꝑ potentiã maioꝵ &
minoꝵ miraculoꝵ factoꝵ in uitute sp̃s scĩ. qui in me talia. oꝑa¬
tut. quo in me oꝑante. ita laboraui ut repleuerim id ẽ pene. p̃¬
tot gentes ꝑ me eugl̃m receper̃t. Hoc autẽ euglłm p̾dicaui fic
id ẽ in tali loco. ubi ñ ẽ nominatꝰ axp̃c a speudo apłis. Quare:¬

Expanded text:
cationem meam, et bonam operationem, et per potentiam majorum et minorum miraculorum, factorum in virtute Spiritus sancti, qui in me talia operatur, quo in me operante, ita laboravi ut repleverim, id est plene prtot gentes per me Evangelium receperunt. Hoc autem Evangelium praedicavi sic, id est in tali loco ubi non est nominatus Christus a pseudoapostoli
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m tͣnsit dimissis figuris. Mortua.
enĩ lege ñ st̃ adulteri qͥ cũ xp̃o st̃. ĩmo
siqͥs seruans legẽ mortuã. uult ẽẽ fidĩ.
adult̃ ẽ in utroq. nec ꝓdest ei xp̃c. Se
litudo ẽ. dehinc incipit. ren loqͥ ꝓ qua si¬
militudinẽ. induxit. & infert a. simili. qͣsi:
qͥa. ita ẽ int̾ urũ & mulierẽ. itaq uxta
hanc similttudinẽ frẽs mei & uos. ut nos
apłi. mortificati estis legi dimissis petca.
Ambrosiꝰ

Expanded text:
m transit, dimissis figuris. Mortua enim lege non sunt adulteri qui cum Christo sunt, imo si quis servans legem mortuam, vult esse fidei, adulter in utroque, nec prodestlitudo est. Dehinc incipit rem loqui, pro qua similitudinem induxit, et infert a simili; quasi dicat: Quia ita est inter virum et mulierem. Itaque juxta hanc similitudinem, fratres mei, et vos ut nos apostoli, mortificati estis legi, dimissis peccatis, Ambrosi
Abbreviated transcription (Latin):
biat. Uel ita. uerũptamen. Quasi. Licet
ꝑ mulierem p̃uaricatio ceꝑit. & uiro subiec¬
ta. sit. uerũptam̃ neq uir sinc muliero. neq¬
mulier sine uiro est in dño. scͥe in fide xp̃i.
datur. Reddit autẽ causam. qđ altero ad¬
misso. alter ñ ñ sit excludendus: subdens.
Nam sicut mulier de uiro. ita uir ꝑ mulie¬
rem. Hoc ñ mutatur. Uos autẽ. Quia cho¬
tinthũ eiꝰ traditionẽ non seruauerant. ꝓpt̾
quod superiꝰ eis suocenset. ubi dicit. laudo
uos. & cet̾a: iam ñ ex auctoritate traditio¬
nis quã neglexerant suadet ueritatẽ sed
ex natura. quȩ docet ut uelatȩ fuit in ec
cłia. mulieres. ubi eas ñ uelatas ẽẽ illi pati-¬
ebantur. agentes contͣ sacram̃tum uelatio¬
nis. & ordinem treationis. Quasi. Eit cũ
hȩc p̃dicta. ita sint. uos ipsi iudicate illud.
an decet mulierẽ ñ uelatam orare dcum
Nec ipsa natura docet. Natura ñ docet.
Q. qđ id est quia uir qͥdem si comã nutriat

Expanded text:
erbiat. Vel ita. Verumtamen. Quasi dicat: Licet erbiat. Vel ita. Verumtamen. Quasi dicat: Licet per mulierem praevaricatio coeperit, et viro subjectamulier sine viro est in Domino, id est fide Christi; datur. Reddit autem causam quod, altero admisso, alter non sit excludendus, subdens, nam sicut mulier de viro, ita vir per mulierem. Hoc non mutatur. Vos autem. Quia Corinthii ejus traditionem non servaverant, propter quod superius eis succenset, ubi dicit: Laudo vos, etc. Ideo non ex auctoritate traditionis quam neglexerant suadet veritatem, sed ex natura quae docet ut velatae sint mulieres in ecclesia, ubi eas revelatas esse illi patiebantur, agentes contra sacramentum velationis et ordinem creationis. Quasi dicat: Et cum haec praedicta ita sint, vos ipsi judicate istud, an decet mulierem non velatam, orare Deum? nec ipsa natura docet vos? Natura nos docet quod, id est quia vir quidem si comam nutriat,
Abbreviated transcription (Latin):
obsequũs. id est cum ȩccłiam ingressi. uel lecti¬
onibꝰ sacris aurem accõmodamꝰ. uel psalmodiȩ
oꝑam damꝰ uel orationi incumbimꝰ. uel mis¬
sarum sollempnia celebramꝰ. Ideo apl̃s monet.
mulieres habere uelam̃ ꝓptet angelos. Nec
dubtrari licet. ubi corporis dñici & sangui-
nis misteria geruntur. sciꝑnoꝵ auium ad
gendo abscesserat. tam sedulis excubus ser-¬
mis. id est in pͥma. conditione. non sit uir
sequenti generatione. ñ est hoc. quia neq
etiam primitꝰ cteauit ex uno ambos. id est
ex una materia. quia mulierẽ de uiro for¬
sicut mulier priꝰ de uiro facta. ẽ. ita & uir
postea nascitur ꝑ mulierem. Om̃ia autem.
Postqͣ gradatim singula dixit. ut om̃ia
deo unĩ pͥncipio subiceret. addit. om̃ia autẽ.
scił & corpus & anima. utriusq ex dõ auc¬
tore sunt. Hoc̃ ideo dicit. ut neq mulier
de subiectione: nec uir de exaltatione suꝑ¬

Expanded text:
obsequiis, id est cum ecclesiam ingressi vel lectiobsequiis, id est cum ecclesiam ingressi vel lectionibus sacris aurem accommodamus, vel psalmodiae operam damus, vel orationi incumbimus, vel missarum solemnia celebramus. Ideo Apostolus monet mulieres habere velamen propter angelos. Nec dubitari licet, ubi corporis et sanguinis dominici mysteria geruntur, supernorum civium adegendo abscesserat, tam sedulis serimis, id est in prima conditione. non sit vir sequenti generatione non est hoc, quia neque etiam primitus creavit ex uno ambos, id est ex una materia, quia mulierem de viro fortolus. Nam sicut mulier prius de viro facta est, ita et vir postea nascitur per mulierem. Omnia autem. Postquam gradatim singula dixit ut omnia Deo uni principio subjiceret, addit, omnia autem, scilicet et corpus et anima utriusque, ex Deo auctore sunt; hoc ideo dicit ut neque mulier de subjectione doleat, nec vir de exaltatione sup
Abbreviated transcription (Latin):
non etiam feminȩ. quãuis in diuerso sexu
duoꝵ hominum. aliquid. tam̃ significare uo¬
liusse. qđ in uno homine quęretur. Non
enim: Quasi. Mulier id est sensualitas est
ratio ex muliere id ẽ sensualitate. ut a sen-¬
suali portione regatur rationalis: s: muli¬
er id est sensualitas ẽst a uiro. scił ut ab eo te a salute¬
gatur. Acsi diceret. Distributio uttiꝰq indi¬
cat. ut qđ sp̃uale ẽ. regat illud qđ animale
est: & ñ e conuerso: & sic decet. etenĩ ul ẽ
quia. ñ est creatus uir id est tationalis ꝓpter
oni. ꝓpter angelos. Grata est rnim scĩs ange¬
lis & sacrata. & pia significatio. Nam d̾s ñ
ad tempꝰ uidet. nec aliquid est noui in eiꝰ uisi¬
one & scientia. cum aliqͥd. temporalit & tnͣsi¬
torie geritur. sic ut afficiantur sensꝰ uel car¬
nales hominũ inde. uel etiam cęlestes ange¬
loꝵ. Anglici enim sp̃c nobis adesse creden Ider¬
di sunt. maxime cum diius mancipamur

Expanded text:
non etiam feminae, quamvis in diverso sexu non etiam feminae, quamvis in diverso sexu duorum hominum aliquid tamen significare voluisse quod in uno homine quaereretur. Non enim. Quasi dicat: Mulier, id est sensualitas est, enim vir, id est ratio. Ex muliere, id est sensualitate, ut a sensuali portione regator rationalis, sed mulier; id est sensualitas est, ex viro, scilicet ut ab eo regatur. Ac si diceret, distributio utriusque indicat, ut quod spirituale est regat illud quod animale est, et non e diverso. Et sic decet; etenim, id est quia, non est creatus vir, id est rationalis propter oni. Propter angelos, grata est enim sanctis angelis et sacrata et pia significatio. Nam Deus non ad tempus videt, nec aliquid novi est in ejus visione et scientia, cum aliquod temporaliter et transitorie geritur, sicut inde afficiuntur sensus vel carnales hominum, vel etiam coelestes angelorum. Angelici enim spiritus nobis adesse credendi sunt, maxime cum divinis mancipamur
Abbreviated transcription (Latin):
temporaliũ. immoderato ꝓgressu nimis in
exteriora. plabitur. consentiente. capite suo.
scił ratione. id est ñ eam tohibente atq re¬
frenante: illa quȩ in spesuitͥca. concilii pre¬
sidet. uirili portione. ꝑuersa est. & misera
interior homo int̾ inmicos suos inuidos uir¬
tutis sccł demones. ęternoꝵq uisio ab ipso
etiam turo cum coniuge. ad instar pͥmoꝵ
parentum. uetitũ manducante subtrahitur.
ut lumen oculoꝵ eius ñ sit cum illo. & sic ab
illa illustratione ueritatis mox ambo nuda¬
ti. aꝑtis oculis conscientiȩ ad uidendũ. ꝗͣ Ambrosiꝰ
indecori & inhonesti sunt. tamꝗͣ folia dul¬
cium fructuum sine ipsis fructibꝰ id est si¬
ne bonis oꝑib: bona uerba. contexunt. ut.
male uiuentes. bene loquendo turpitudi¬
& actionis officũs. ꝑ quedam singula distri Idem¬
butis: tam̃ in utroq mentis unitate seruata.
ad hoc tantumm᷑ audienda est. ut intelliga¬
tur apłs. umaginẽ di uiro tantũ tribuendo¬

Expanded text:
pars immoderato progressu nimis in exteriora prolabitur, consentiente capite suo, scilicet ratione, id est non eam cohibente atque refrenante, illa quae in specula consilii praesidet virili portione, perversa est et misera raturque interior homo inter inimicos suos, invidos virtutis, scilicet daemones, aeternorumque visio ab ipso etiam viro cum conjuge ad instar primorum parentum vetitum manducante subtrahitur, ut lumen oculorum ejus non sit cum illo, et sic ab illa illustratione veritatis mox ambo nudati apertis oculis conscientiae ad videndum quam indecori et inhonesti sunt, tanquam folia dulcium fructuum sine ipsis fructibus, id est sine bonis operibus bona verba contexunt, ut male viventes bene loquendo turpitudiet actionis officiis per quaedam singula distributis, tamen in utroque mentis unitate servata, ad hoc tantummodo audienda est, ut intelligatur Apostolus imaginem Dei tantum viro tribuen
Abbreviated transcription (Latin):
dñaretur corporiqd seruilem locũ optinet:
s etiam uirilis ratio sͥ subiugaret animalẽ
partem. ut appetitũ animȩ ꝑ quẽ uolupta¬
tes corporales operam. habeat. nens interior
tamqͣ uirilis tatio subiugatum. Sic debet uir
feminã. regere. nec eam ꝑmittere dñari in us¬

Expanded text:
dominaretur corpori quod servilem locum obtinet, dominaretur corpori quod servilem locum obtinet, sed etiam virilis ratio subjugaret sibi animalem partem, ut appetitum animalem per quem voluptates corporis operamur, habeat mens interior tanquam virilis ratio subjugatum; sic debet vir feminam regere, nec eam permittere dominari in vi
Abbreviated transcription (Latin):
feriora. ñ est imago dĩ. Quia uͥ in his rebus
corporalibꝰ temporalibꝰq ꝑiculosa est nimia
ad inferiora. ꝓgressio. ideo habet potestatẽ
suꝑ caput. qua. cohibeatur. qđ indicat uelam̃ capitis
mulicris. Qđ gͦ ad totum itirũ ꝑtinet. ima¬
hominibꝰ dũsi exteriꝰ sexus figuratũ sit. tam̃
in eodem uno interiori homine. intelligitur.
cuiꝰ suꝑior uis id ẽ ratio. uirđr. Uel pͥncipa¬
sensualitatẽ. Et iste uir est imago dei. quia
inheret contemplandȩ incõmutabili uerita¬
ti. & gła. dei. dum ratio subiugat sͥ sensuali¬
tatem. qđ tc̃ ordinatissime fit. cum caput ui-
ri xp̃c est. Mulier autẽ est gła. uiri. mulier
est ipsa. sensualitas. quȩ benẽ. significatur ꝑ
mulierẽ. quia in femina. naturalit̃ p̃ualet
quȩ subseruiendo gła est rationis. Ideoq dđr
ñ est bonum cẽ hominẽ solum. Ad hoc enĩ
bonum erat ut ficret. ut ñ solum anima

Expanded text:
feriora, non est imago Dei; quia vero in his rebus feriora, non est imago Dei; quia vero in his rebus corporalibus temporalibusque periculosa est nimis in inferiora progressio. Ideo habet potestatem super caput qua cohibeatur, quod indicat velamen capitis mulieris. Quod ergo ad totum virum pertinet, imahominibus diversi exterius sexus figuratum sit, tamen in eodem uno interiori homine intelligitur, cujus superior vis, id est ratio, vir dicitur, vel principasensualitatem, et iste vir est imago Dei, quia inhaeret contemplandae incommutabili veritati, et gloria Dei, dum ratio subjugat sibi sensualitatem: quod tunc ordinatissime fit, cum caput viri Christus est. Mulier autem gloria est viri. Mulier est ipsa sensualitas, quae bene significatur per mulierem, quia in femina naturaliter praevalet, quae subserviendo gloria est rationis. Ideon est bonum solum esse hominem . Ad hoc enim bonum erat ut fieret, ut non solum anima
Abbreviated transcription (Latin):
hominem ad imagiiẽ dei. Et ne quisquã pu¬
tartt. solum sp̃m hominis factũ in quo ia¬
go dei est: subiunxit. masculum & feminam
fecit eos hoc ẽ scđm corpꝰ ubi duo esse discer¬
nuntur scđm sexum. cum priꝰ singularẽ nu¬
merum posuerit. ꝓpter coniuntionis unita¬
tem. Est gͦ in m̃tibꝰ eoꝵ cõmunis natura. s
in sexu corporis signtficatur distributio m̃tis.
Est enim pars nientis eminens quȩ se exten¬
dit. in id qđ ęternum est. contemplando ue¬
ritatem: & hȩc est imago di quȩ ęternis ratio¬
nibꝰ conspiciendis uel consulendis adheret. &
ideo non est cohibenda uelo. ut se inde con¬
tineat: ideoq uir non debet uelare. caput:.
Est & altera pars anime. inferior. quȩ deiiua¬
tur ad actionem temporaliũ rerũ quadam
intentione. & sic anina. ipsa uiuens ex qua
parte consulit ueritatem & conspicit. dei ina
go est: ex qua uͦ intendit ad agenda ista in¬

Expanded text:
hominem ad imaginem Dei. Et ne quisquam puhominem ad imaginem Dei. Et ne quisquam putaret solum spiritum hominis factum in quo imago Dei est, subjunxit: Masculum et feminam fecit eos, hoc secundum corpus, ubi duo esse discernuntur secundum sexum, cum prius singularem numerum posuerit, propter conjunctionis unitatem. Est ergo in mentibus eorum communis natura, sed in sexu corporis significatur distributio mentis. Est enim pars animae vel mentis eminens, quae se extendit in id quod aeternum est, contemplando veritatem, et haec est imago Dei, quae aeternis rationibus conspiciendis vel consulendis adhaeret, et ideo non est cohibenda velo ut se inde contineat, et ideo vir non debet velare caput. Est et altera pars animae inferior, quae derivatur ad actionem temporalium quadam intentione, et sic ipsa anima ex qua parte consulit veritatem et conspicit, imago Dei est. Ex qua vero intendit ad agenda ista in
Abbreviated transcription (Latin):
alibi. Indite nouũ hominẽ. qui renouat᷑
in agnitione dĩ. scđm imaginẽ eius qui cre¬
auit᷑ eum. Si gͦ sp̃u m̃tis nr̃e renouam᷑. &
ipse est nouus homo qui renouatur in agni¬
tione di scd̃m imaginẽ eiꝰ qui creauit eũ: nul¬
łi. ñ scdm corpꝰ. neq scłm quamlibet animi
partẽ. sed. scđm rationalem m̃tem. ubi potest
ẽẽ. agnitio di. ubi & nullus sexus ẽ. scł
po. & mulier cum uiro. id. est tota. illa. substan¬
tia. una est imago dei. quia natura. ipsa
est imago dei. quia in utroq sexu unago dĩ
completur. a qua. imagine femina. ñ sẽpara.¬
tur: sic nec a gr̃a. renouationis & reformatio¬
ne unaginis dĩ excluditur. Habet utiq muli¬
ex m̃tem suam rationalem. scdm quã. & ipsa
facta est ad imaginem dei. Nichil gͦ feminã
alienat a consortio imaginis. quȩ & in ipsa
pͥma. conditione hominis habebat m̃tem ra¬
tionalem. scđm quamꝰin ipsa etiam facta est
ad imaginem dĩ. Fecit gͦ deus hominẽ totũ

Expanded text:
is induite nonum, qui renouatur in agnitio ne dei secundum imaginem eius qui creauit eum? si ergo spiritu mentis nostrae renouamur et ipse est nonus homo, qui renouatur in agnitione dei secundum imaginem eius qui creauit eum, nulDei, non secundum corpus, neque secundum quamlibet animi partem, sed secundum rationalem mentem; ubi potest esse cognitio Dei, ubi et nullus sexus est, sciro, et mulier cum viro, id est tota illa substantia una est imago Dei, quia natura ipsa hest imago Dei, quia in utroque sexu imago Dei completur, a qua imagine femina non separatur, sicut nec a gratia renovationis et reformatione imaginis Dei excluditur. Habet utique mulier mentem suam rationalem secundum quam et ipsa facta est ad imaginem Dei. Nihil ergo feminam alienat a consortio imaginis, quae et in ipsa prima conditione hominis habebat mentem rationalem, secundum quam ipsa etiam facta est ad imaginem Dei. Fecit ergo Deus hominem totum
Abbreviated transcription (Latin):
ualde enim iniquũ est uelle sͥ obtemꝑari a minoribꝰ. & nolle obtempe¬
rare maiorib. Et hic ostendit quedam ẽẽ de quib ñ est disputandũ.
s auctoritati p̃cipientis adquiescendum. Onde ait. Hoc autẽ p̃cipio.
scit ut non disserentis sollertia. requiratur. s p̃cipientis auctoritas at¬
ruũ a ueritate deuiabant. incipit de dñica. cena agere. in qua ipsi idẽ
multum pecrabant. Quasi. Quod dictum ẽ de uelando uel ñ uelando ca¬
pite. p̃cipio utiq ñ laudans s: improbans. qđ conuenitis ad dñicam &¬
nam. ñ in meliꝰ sccł ut deceret. s in deterius. id est non ad usum ꝑfectionis
s ad detrim̃tum dampnationis. qđ ex plutibꝰ potest ostendi. pͥmũ quidẽ¬
ex hoc qđ uobis conuenientibꝰ in ęccł̃iam. qͦd exigit unitatẽ caritatis. ut
sicut ibi corporaliter conueniunt homines. ita & sp̃ualiter scł affectu

Expanded text:
Valde enim iniquum est velle sibi obtemperari a minoribus, et nolle obtempeValde enim iniquum est velle sibi obtemperari a minoribus, et nolle obtemperare majoribus. Et hic ostendit quaedam esse de quibus non est disputandum, sed auctori praecipienti acquiescendum. Unde ait: Hoc autem praecipio, scilicet ut non disserentis solertia requiratur, sed praecipientis auctoritas atrimum a veritate deviabant, incipit de Dominica coena agere, in qua ipsi iidem multum peccabant. Quasi dicat: Quod dictum est de velando vel non velando capite, praecipio utique, non laudans, sed improbans, quam convenitis ad Dominicam coenam, non in melius, scilicet ut diceret, sed in deterius, id est non ad usum perfectionis, sed ad detrimentum damnationis, quod ex pluribus potest ostendi. VERS. Ex hoc quod vobis convenientibus in Ecclesiam Dei, quod exigit unitatem charitatis, ut sicut ibi corporaliter conveniunt homines, ita et spiritualiter, scilice
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ. idem significabat. qđ uelam̃ positum suꝑ faciem moysi. id est uelam̃
lectionis ueteris testam̃ti. Hȩc autem tonsuta. reuelationẽ eugłice gr̃ȩ sig¬
nificat. Coma g̃ samuelis & ꝓpħarum. ꝓ uelamine. ueteris testam̃ti olim ha¬
bita. ñc in reuelatione eugłii ponitur. De qua. dicit apłs. cum transi¬
est. Ideo naturaliter hoc honestum est. ut uelata sit mulier & obȩdiat.
ut nature uoluntas addatur. quȩ ad hoc habet uelam̃. ut ream se cog¬
noscat & subditam: & ideo gła est illi. si comã habet. quia naturaliter
habet. Ad hoc enim naturalis ratio consentit. Et ideo uir ñ natura¬
liter comatꝰ est. quia ñ ẽ uelandus. & lex etiam ꝓhibet uirum ẽẽ coma¬
tum. Siquis autẽ. Post rationem redditam. ut uincat. contentiosos. po¬
nit audoritatem. quia dissertione ñ uult uti s auctoritate. qͣ si na
ego p̃cipio obseruari. Audoritate p̃cepti utitur apłs. ut obtemꝑent:

Expanded text:
idem significabat quod velamen positum super faciem Mosi, id est velamen lectionis Veteris Testamenti. Haec autem tonsura revelationem evangelicae gratiae significat. Coma ergo Samuelis et prophetarum pro velamine Veteris Testamenti olim habita, nunc in revelatione Evangelii deponitur. De qua dicit Apostolus: Cum transiest, ideo naturaliter hoc honestum est ut velata sit mulier, et obediat, ut naturae voluntas addatur, quae ad hoc habet velamen ut ream se cognoscat, et subditam, et ideo gloria est illi, si comam habet, quia naturaliter habet. Ad hoc enim naturalis ratio consentit, et ideo vir non naturaliter comatus est, quia non est revelandus, et lex etiam prohibet virum esse comatum. Si quis autem. Post rationem redditam, ut vincat contentiosos, ponit auctoritatem, quia dissertatione non vult uti, sed auctoritate. Quasi dicat: ego praecipio observari, auctoritate praecepti utitur Apostolus, ut obtemperent.
Abbreviated transcription (Latin):
est. Hon
enim uir
ex muli
non est
creatus uir
propter
mulierem.
sed muli
debet mu¬
lier uela.¬
dei sunt. ut sicut ante. uidicem deum. ita. ante.
uicarium ciꝰ sacerdotem sit subiecta uiro. Uel
ꝓpter angelos. scił ne saceidotes. & eiꝰ faciem in¬
spicientes. itritentur ad libidinem. Aliter
ei demit. qđ multeri adhibendũ monet. qͥa
ipsa non est umago dĩ. S quid dicemꝰ ad
hec.Cut & mulier ñ est imago dĩ: Uide

Expanded text:
ecta. Non enim vir ex mulienon est creatus vir propter mulierem, sed muliedebet mulier velamDei sunt, ut sicut ante judicem Domini, ita ante vicarium ejus sacerdotem sit subjecta viro. Vel, propter angelos, scilicet ne sacerdotes in ejus faciem inspicientes irritentur ad libidinem. Aliter ei demit, quod mulieri adhibendum monet, quia ipsa non est imago Dei. Sed quid dicemus ad haec? cur et mulier non es
Abbreviated transcription (Latin):
mulier ut uelet  S hoc credo ẽe in natura.
humane. m̃tis qđ dicit apłs. & mistice loqui¬
tur de uelatione: aliter enim nͥ aliqͦd secte¬
tum referatur. inane. est qđ d̃r. Sicut enĩ
non solum ueracissima. ratio. s: etiam ipsiꝰ
apłi declarat auctoritas. homo factꝰ est ad
unaginem dĩ. ñ scđm formã. corporis. s
scđm rationalem m̃tem. in qua đr. Renoua¬

Expanded text:
ier ut velet? Sed credo hoc esse in natura humanae mentis, quod dicit Apostolus. Et mystice loquitur de velatione; aliter enim nisi aliquod secretum referatur, inane est quod dicitur. Sicut enim non solum veracissima ratio, sed etiam ipsius Apostoli declarat auctoritas, homo factus est ad imaginem Dei, non secundum formam corporis, sed secundum rationalem mentem in qua dicitur renova
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ministros. in castitate m̃t̾is & cotꝑis. in scientia. scͥpturaꝵ. uel ut sciamꝰ ambiosiꝰ¬
qͦmͦ uit̃. iniqͦs conũsandũ sit: uel ita. in castitate. habita. in scientia scił ut
caste sciant. nichil adulterinȩ opinionis admisceant. In longanimitate.
expectationis. in suauitate ut blandi & affabiles simꝰ: suauitate dico ha¬
bita in sp̃u scõ. quia om̃ia. sincere facere debemꝰ. ut scdm dm suaues &
affabiles simꝰ. ñ ut illi qͥ ꝑ dulces sermones seducunt. corda innocentiũ
in uerbo uetitatis. p̃dicando uel loquendo. Item in uirtute di id ẽ in mira
culis. ut ea. faciamꝰ ad utilitatẽ ñ ad iactantiam. quia qͥ p̃dicta ht mira¬

Expanded text:
tis et corporis, in scientia Scripturarum. Vel, ut sciamus quomodo inter iniquos conversandum sit. Vel ita, in castitate, habita in scientia, ut, scilicet caste sciant, nihil adulterinae opinionis admisceant. In longanimitate exspectationis, in suavitate, ut blandi et affabiles simus. Suavitate, dico, habita in Spiritu sancto, quia omnia sincere facere debemus, ut secundum Deum suaves et affabiles simus; non ut illi qui per dulces sermones seducunt corda innocentium, in verbo veritatis, praedicando vel loquendo. Item, in virtute Dei, sciliculis, ut ea faciamus ad utilitatem, non ad jactantiam, quia qui praedicta habet, mira
Abbreviated transcription (Latin):
re sumꝰ cogniti id ẽ ã. dõ ꝓbati. Etem habiti sumꝰ apud alios quasi morientes.
id ẽ de uicio in uiciũ ruentes: & ecre uiuimꝰ bonis oꝑib ap̃ optionẽ alioꝵ.
& in rei ueritate. Uel de uita. ⁊ morte corporali loquit᷑. habiti sumꝰ ã qͥbꝰdã¬

Expanded text:
re sumus cogniti, id est a Deo probati. Item, habiti sumus apud alios quasi morientes, re sumus cogniti, id est a Deo probati. Item, habiti sumus apud alios quasi morientes, id est de vitio in vitium ruentes, et ecce vivimus bonis operibus apud opinionem aliorum, et in rei veritate.
Abbreviated transcription (Latin):
munit nos a. dextris id ẽ ã. ꝓsꝑis ne eleuem᷑. & a sinistris id ẽ adũsis ne.
głosi simꝰ apud homines. ⁊ ignobiles & contẽpti. ut nec inde inflemi. nec in¬
de succũbamꝰ uel doleamꝰ. Nota qͦd gła & ignobilitas partes st̃ ꝓsꝑoꝵ uel
dent᷑ głosa & st̃: & ignobilitatẽ. ut ñ pudeat p̃dicare etiã. ea. ũba. eugłii
quȩ quidã horrent. Eodem mͦ ex hibeamꝰ nos ministros ꝑ infamiã fidi uel
alicuiꝰ alteriꝰ rei. & bonã famã. id ẽ si infamam᷑ de aliquo scelere. uel aliquã
fanã habemꝰ de aliquo bono oꝑe. Etem exhibeamꝰ nos dõ habiti. ut seduc¬
tores apud qͦs dam. qđ utiq falsum ẽ. & idõ ñ simplicit̃ dico seductores s
addo. ut: & inde ẽ infamia: & apud alios habiti ñ dico ut ueraces.s sim¬
exhibeamꝰ nos dõ. ut nec bona existimatione suꝑbiamꝰ nec mala doleamus.
Item nos sumꝰ habiti sicut qui ignoti suit dõ id ẽ ã do reꝓbati sut: & ue¬

Expanded text:
munit nos, a dextris, id est a prosperis ne elevemur, et a sinistris, id est adversis ne gloriosi simus apud homines vel ignobiles et contempti, ut nec inde inflemur, nec inde succumbamus, vel doleamus. Nota quod gloria et ignobilitas partes sunt prosperoret sunt, et ignobilitatem, ut non pudeat praedicare etiam ea verba Evangelii quae quidam horrent. Eodem modo exhibeamus nos ministros, per infamiam, fidei vel alicujus alterius rei, et per bonam famam, id est si infamamur de aliquo scelere. Vel, bonam famam habemus de aliquo bono opere. Item, exhibeamus nos, habiti ut seductores apud quosdam; quod utique falsum est. Et ideo non simpliciter dico, seductores, sed addo, ut. Et inde est infamia, et apud alios habiti, non dico ut veraces, sed simexhibeamus nos, dico, ut nec bona aestimatione superbiamus, nec mala doleamus. Item, nos sumus habiti sicut qui ignoti sunt Deo, id est a Deo reprobati sunt. Et ve
Abbreviated transcription (Latin):
cum imago fuerunt idoli. totũ malũ fuit ex homine ñ bonum ut tc̃
putabantꝰ: ita ñc ex spũ dei om̃ia esse credantur. Dicit gͦ. ideo notum.¬
& cetera. Quasi. Quia scitis qđ malus sp̃s uos retractos ã bono duxit
ad tam irrationabile malum. id. est idolatriam: ideo id ẽ ꝑ hoc facile. no
est q ait: hoc inꝙͣ notum facio. qđ nemo loquens in sp̃u dei. cogi¬
tando. loquendo. oꝑando: dicit similit̃ trib modis. scit corde. ore. &¬

Expanded text:
cum imago idoli fuerunt totum malum, fuit ex homine non bonum, ut tunc putabant, ita nunc ex Spiritu Dei omnia bona esse credantur. Dicit ergo: Ideo notum, etc. Quasi dicat: Quia scitis quod malus spiritus vos retractos a bono duxit, ad tam irrationabile malum, id est idololatrium. Ideo, id est per hoc facile, notest quod ait: Hoc, inquam, notum facio, quod nemo loquens in Spiritu Dei, cogitando, loquendo, operando, dicit similiter tribus modis, scilicet corde, ore
Abbreviated transcription (Latin):
pharao. Pharao uidit sp̃u. ioseph m̃te. illiꝰ sp̃s informatus est: ut uide¬
ideo in illo erat. lingua. in isto ꝓpħia. quia. in illo rerũ imagniatio. in
isto imaginationis int̃pretatio. Ninꝰ gͦ est ꝓpħa. qui rerũ significataꝵ
p̃ditus est: s: maxime. ꝓpħa est qui utroq p̃cellit. ut qui uidet in sp̃u
significationes. & eas mente intelligit ut. daniel. qui & sompnium re¬
gis qđ uiderat dixit. & quid significaret aꝑuit. Nam & ipsȩ & imagi¬
hoc ꝓsequere. litteram. Quasi. Ideo magis desideranda est. ꝓpħia. qͣ lingua.
quia qui loquitur lingua. id est qui profert aliqua signa sine. intellec¬
tu. ñ hominib loquitur sed deo. Hoc ñ mutatur. Et uere ñ hominib
nemo enim audit: nec hoc mutatur: sp̃s autem hominis ñ mens loquit᷑
test intelligi uis animȩ inferior. cui imagines rerum & uerboꝵ infigun¬

Expanded text:
informatus est, ut uideinformatus est, ut uidehoc in illo erat lingua, in isto prophetia, quia in illo rerum imaginatio, in isto imaginationum interpretatio. minus ergo propheta, qui rerum, quae significantur, praeditus est. Sed maxime propheta, qui utroque praecellit, ut qui videt in spiritu significationes, et eas mente intelligat, ut Daniel, qui et somnum regis quod viderat dixit, et quid significaret aperuit. Nam et ipsae etiam imagiecundum hoc prosequere litteram. Quasi dicat: Ideo magis desideranda est prophetia quam lingua, quia qui loquitur lingua, id est qui profert aliqua signa sine intellectu, non hominibus loquitur, sed Deo. Hoc non mutatur. Et vere non hominibus. Nemo enim audit: nec hoc mutatur. Spiritus autem hominis, non mens, loquiturtest intelligi animae vis inferior, cui imagines rerum et verborum insigniun
Abbreviated transcription (Latin):
dum uͦ ñ intelliguntur. dicunt᷑ in sp̃u non in m̃te. Mens autem hic acci¬
pitur suꝑior ius animȩ. sp̃s uis eiusdem animȩ inferior m̃te. cui rerũ
accedit. qui est m̃tis: uel reuelatio fit. uel agnitio. uel ꝓpħia. uel doctri¬
na: de quib subsequent̃ aget᷑. Et sciendum quia loquens lingua. ali¬
q̃ndo non intelligebat. aliq̃ndo intelligebat. sed aliis exponere ñ uale¬
bat: s aliquis fõrte interp̃tabatur aliqͣndo. & uidebat. & intelligebat.
& interp̃tabatur. ut uerbi gr̃a: pharao in sp̃u uidit .uii. spicas & .uii.
boues. illoꝵq prolatio quasi lingua. fuit. s: ñ intellexit qͥd. significarent.
ideoq ꝓpħa ñ erat. Proinde cui signa ꝑ aliquas rerũ similitudines de¬
monstrabantur in sp̃u. si ñ intelligerentur: nondum erat. ꝓpħa. magisq
ꝓph̃a dicendiis est. qui int̾pretatur qđ alius uidet: ut ioseph magis qͣ¬

Expanded text:
Dum vero non intelliguntur, dicuntur in spiritu, non in mente. Mens autem hic acciDum vero non intelliguntur, dicuntur in spiritu, non in mente. Mens autem hic accipitur superior vis animae, spiritus vis ejusdem, animae inferior mente, cui rerum accedit, quae est mentis, vel revelatio fit, vel agnitio, vel prophetia, vel doctrina: de quibus subsequenter aget. Et sciendum quia loquens lingua, aliquando non intelligebat, aliquando intelligebat, sed aliis exponere non valebat, sed aliquis forte interpretabatur aliquando, et videbat et intelligebat et interpretabatur, ut, verbi gratia, Pharao in spiritu vidit septem spicas et septem boves, illorumque prolatio, quasi lingua fuit, sed non intellexit quid significarent. Ideoque propheta non erat. Proinde cui signa per aliquas rerum corporalium similitudines demonstrabantur in spiritu, si non intelligerentur, nondum erat propheta. Magisque propheta dicendus est, qui interpretatur quod alius videt, quam is q
Abbreviated transcription (Latin):
est caritas. gͦ secdamini toto desiderio caritatẽ. quȩ est dulce & salubre
iunculum mentiũ. sine qua diues pauꝑ est. & in qua pauꝑ est diues.
Et emulamini etiam id est desiderate. alia sp̃italia. ia est alia dona. sp̃s
mini linguis. id est magis ꝓpħias qͣ linguas. Et ita. uere faciendũ est:
qui enĩ loquitur linguã incognita & ꝑegrina. ñ hominib loquit᷑: enun
id est quia nemo qui sit homo id est carnalis. audit id est intelligit quȩ
dicit. Sp̃s autem. Quasi. Et quia nemo est qui intelligit. certum ẽ qđ
Uel ita. qui enĩ: ut alit̃ accipiatur lingua. & fiat distinctio inter sp̃m
& m̃tem. Quia. enĩ in lingua. id est in m̃bro illo corporis qđ mouemꝰ in ore
cum loquimur. signa rerũm dantur. ñ res ipse ꝓferuntur. ideo tͣnslato
uerbo linguã hic dicit plationem. ubi sunt significationes uelut imagi¬
nes rerum. quȩ ut intelligantur indigent m̃te id est irtellectu mentis.

Expanded text:
cipiat. Sectamini toto desiderio charitatem, quae est dulce et salubre vinculum mentium, sine qua dives pauper est, et in qua pauper dives. Et aemulamini etiam, id est desiderate alia spiritualia, id est alia dona Spiritmini linguis, id est magis prophetias quam linguas. Et ita vere faciendum est. Qui enim loquitur lingua, incognita et peregrina, id est quia, nemo, qui sit, homo, id est carnalis, audit, id est intelligit quae dicit, Spiritus autem. Quasi dicat: Et quia nemo intelligit, certum est quod Vel ita: Qui enim, ut aliter accipiatur lingua, et fiat distinctio inter spiritum et mentem, quia enim in lingua, id est in membro illo corporis quod movemus, in ore cum loquimur, signa rerum dantur, non res ipsae proferuntur. Ideo translato verbo linguam hic dicit prolationem, ubi sunt significationes velut imagines rerum, quae ut intelligantur indigent mente, id est intellectu mentis.
Abbreviated transcription (Latin):
mini. & salutem sꝑetis. Pro salute dico. quȩ salus oꝑatur idẽ
intendit oꝑari in uobis. id est nos intendimꝰ qđ opetur in uob̃
tolerantiam earuindem passionũ quas & nos patimur. quia de¬
betis exemplo nr̃o pati ẽadem quȩ & nos patimur. & adeo
oꝑatur. ut spes nr̃a. qua speramꝰ nos passuros. sit firma. Pati¬
mur dico. & hoc ꝓ uobis id est ad ur̃am utilitatem. & uere qͥa.
nos sumꝰ scientes. qm̃ sicut mͦ estis socũ passionum. sic & in futu¬
ro eritis socũ consolationis ȩt̃nȩ. quia gła ęqua labori ur̃o retri¬
huetur. Non enim. Hic exponit tribulationes suas. ut cum se
ad magistri sui comparationẽ parua pati cognouerint. accepta.
consolãtione dolere desistant. Quasi. Bene dico qd patimur.
ñ enim uolumꝰ uos ignorare fr̃es. quia uobis ꝓficit scire de tribu¬
latione nr̃a. ꝑseudo de sua gła głantur. nos uͦ de tribulatione

Expanded text:
mini, et salutem speretis. Pro salute, dico, quae operatur, id est mini, et salutem speretis. Pro salute, dico, quae operatur, id est intendit operari in vobis, id est nos intendimus quod operetur in vobis, tolerantiam earumdem passionum quas et nos patimur, quia debetis exemplo nostro pati eadem quae et nos patimur. Adeo operatur, ut spes nostra, qua speramus vos passuros, sit firma. Patimur, dico, et hoc pro vobis, id est ad vestram utilitatem. Et vere, quia nos sumus scientes quoniam sicut modo estis socii passionum, sic et in futuro eritis socii consolationis aeternae, quia aequa gloria labori nostro retribuetur. Non enim, hic exponit tribulationes suas, ut cum se ad magistri sui comparationem parva pati cognoverint, accepta consolatione dolere desistant. Quasi dicat: Bene dico quod patimur, non enim volumus vos ignorare, fratres, quia vobis proficit scire de tribulatione nostra. Pseudo de sua gloria gloriantur, nos vero de tribulatione