comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Inde .ẽ. quod & in hac solemnitate & in aliis scõ
nomini eius dicatis : quotiens in anno suis tẽpo¬
ribus eueniunt tã deuote tãq libent̃ & ex tan¬
tis partib: ad eius sacro scm̃ tumulũ tanti accur¬
runt Nã non quique pagenses uerũ etiã plebs
urbana nobilib: uiris conserta : dericorũ etiam
honestis quasi inflorata ꝑsonis laetabunda con¬
fluit. & cõmune patrociniũ deuota requirit Nã
semel tantũ in anno solemnitatẽ eiusdẽ patris
fideles coluissent: existere causa praestitit quib
& alias solemnitates gaudio xp̃ianorũ a dauge¬
ret. De scã uidelicet illius traens latione. nec ñ
& tumulatione quae diuinitus. eẽ disposita mul¬
ta signorum docum̃ta produnt. Quo uidelicet
in loco : tanta ut ita dixerim tam mira cula¬
mira & inscriptu referuntur gesta. & sũb ocu¬
lis patrata dinoscuntur : ut ipsorũ fulgor etiam
quosque remotos ad eius reuerentiã excitarepo¬

Expanded text:
Inde est, quod & in hac solennitate, & in aliis sancto Inde est, quod & in hac solennitate, & in aliis sancto nomini eius dicatis, quoties in anno, suis temporibus eueniunt: tam deuote tamque libenter, & ex tātis partibus, ad eius sacrosanctum tumulum tanti accurrunt. Nam urbana, nobilibus viris conserta, clericorum etiam honestis quasi inflorata personis, laetabunda confluit, et commune patrocinium devota requirit. Namsemel tantum in anno, solemnitatem ejusdem patris fideles coluissent: existere causas praestitit, quibus et alias solemnitates gaudio Christianorum adaugeret. De sancta videlicet illius translatione, nec non et tumulatione, quas divinitus esse dispositas, multa signorum documenta produnt. Quo videlicet in loco tanta, ut ita dixerim, tam mira miracula, et in Scriptura referuntur gesta, et sub oculis patrata dignoscuntur, ut ipsorum fulgor etiam quosque remotos ad ejus reverentiam excitare po
Abbreviated transcription (Latin):
ESTIUA BEATISSIMI BENEDICTI
get : quae fideliũ cordib & affectũ de¬
uotionis augere & spiritale gaudiũ affer¬
re consũeuit. Merito sĩ quidẽ tanti patris
memoriae idẽ fideles congaudent : ut illud
ꝓpheticũ impleatur. Dicite iusto qm̃ bene
& item. Mlemoria iusti : cũ laudibus. Constat
enĩ qđ unũ quodque scorũ xp̃iana pietas tan¬
to uenerabilius colit: quanto celsius hunc
a dõ decoratũ cognouerit. Unde & istũ
patrẽ BENEDiC Tṽ diuino quodã instinctu
specialius amat : eiusq memoriã dulcius
recenset. Nimirũ ñ nescia. qđ illũ omp̃s
ds̃ int̃ summos & electos scãe a eccłȩ patres
mirũ in modũ ꝓuexit: & inter scãe fidei fun¬
datores ac caelestis disciplinae censores in¬
signit̃ sublimauit. Quippe quẽ scĩ sp̃s
Karis mate tũ miraculorũ signis tũ uirtutũ exer¬
citus ad ornauit : ut dignus inmundo appareret
ꝑquẽ celsioris ordinis multitudinẽ in normaret

Expanded text:
ESTIVA beatissimi Benedicti get, quæ fidelium cordibus: & affectum deuotionis augere, & spiritale gaudium afferre consueuit. Merito siquidem tanti Patris memoriæ iidem fideles congaudent: vt illud Propheticum impleatur. Dicite iusto, quoniam bene. Et item, Memoria iusti cum laudibus. Constat enim, quod vnumquemque sanctorum Christiana pietas tanto venerabilius colit: quanto celsius hunc a Deo decoratum cognouerit. Vnde & istum Patrem, diuino quodam instinctu specialius amat: eiusque memoriam dulcius recenset. Nimirum non nescia, quod illum omnipotens Deus, inter summos & electos sanctæ Ecclesiæ Patres, mirum in modum prouexit: & inter sanctæ fidei fundatores, ac cælestis disciplinæ censores, insigniter sublimauit. Quippe, quem sancti Spiritus charisma, tum miraculorum signis, tum virtutum exercitu adornauit: vt dignus in mundo appareret, per quem excelsioris ordinis multitudinem informaret.
Abbreviated transcription (Latin):
consilio. uenenum uino miscuer̃. Et cum
uas uitreum in quo ille pestifer potus ha¬
bebatur recumbente patre monasterii ad
benedicendum fuiss& oblatũ : BENEDICTUS
extensa manu signũ crucis edidit. &uas
quod longuis tenebatur eodem signo eru¬
pit. Sicq fractum est. acsi in illo uase mor¬
tis ꝓcruce lapidem dediss& Intellexit uir
dĩ ꝓꝑtinus quia pocũ mortis habuerat
quod portare non potuit signum uitae
Atq ilico surrexit : & uultu placido m̃te
tranquilla. conuocatos fr̃s allocutus est dicens
facere uoluistis: Nunquid non prius dixi qr
quia me post haec habere minime potestis.
Tunc ad locũ dilectae solitudinis rediit. et
solus in suꝑni inspectoris oculis habitauit
secum
PETRUS

Expanded text:
consilio venenum vino miscuerunt. Et cum consilio venenum vino miscuerunt. Et cum vas vitreum, in quo ille pestifer potus habebatur, recumbenti Patri, ex more monasterii, ad benedicendum fuisset oblatum, extensa manu Benedictus signum crucis edidit, et vas quod longius tenebatur, eodem signo rupit: sicque confractum est, ac si in illo vase mortis, pro cruce lapidem dedisset. Intellexit protinus vir Dei, quia potum mortis habuerat, quod portare non potuit signum vitae: atque illico surrexit, et vultu placido, mente tranquilla convocatos fratres allocutus est, dicensfacere ista voluistis? Nunquid non prius dixi vobquia posthac me habere minime potestis. Tuncque ad locum dilectae solitudinis rediit, et solus in superni spectatoris oculis habitavit secum. Petr.
Abbreviated transcription (Latin):
onlonge : monasterium fuit. cuus congre¬
gationis pat̃ de functus est. Om̃isq ex illo
congregatio ad eundẽ uenerabilẽ benedi¬
ctum uenit : & magnis p̃cibus ut ei p̃esse
deberet petiit. Qui diu negando distulit :
sius illorumq fratrũ moribus conuenire
non posse p̃dixit. Seduictus quandoque p̃¬
cibus assensũ dedit Cunque in eodẽ mo¬
nasterio regularis uitae custodiã teneret
nulliq ut prius ꝑ actus illicitos indexterã
leuamq pastem deflectere a conuersatio¬
nis itinere liceret : suscepti fr̃s in sane
saeuientes sem& ipsos prius accusare coeperunt
quia sibi hunc prae. eẽ. poposcerant. quorum
scilicet tortitudo in norma eius rectitudinis
offendebat. Cunque sibi sub eo conspicerent
illicita non licere. & se dolerent assueta relin¬
quere. durumq ess& quod inmente ueteri co¬
gebantur noua meditari : Sicut prauis mori¬
bus semꝑ grauis est uita bonorum. tractare¬
aliquid de eius morte conati sunt. Qui inito

Expanded text:
on longe autem monasterium fuit, cujus congregationis Pater defunctus est, omnisque ex illo congregatio ad eumdem venerabilem Benedictum venit, et magnis precibus ut eis praeesse deberet, petiit. Qui diu negando distulit, suis illorumque fratrum moribus se convenire non posse praedixit: sed victus quandoque precibus assensum dedit. Cumque in eodem monasterio regularis vitae custodiam teneret, nullique ut prius per actus illicitos in dexteram laevamque partem deflectere a conversationis itinere liceret; suscepti fratres insane saevientes semetipsos prius accusare coeperunt, quia hunc sibi praeesse poposcerant: quorum scilicet tortitudo in norma ejus rectitudinis offendebat. Cumque sibi sub eo conspicerent illicita non licere, et se dolerent assueta relinquere, durumque esset quod in mente veteri cogebantur nova meditari, sicut pravis moribus semper gravis est vita bonorum, tractare de ejus morte aliqui conati sunt, qui inito
Abbreviated transcription (Latin):
exterioribus oculis fulsit lux interior inmente
fuit : quae uidentis animum quia ad superiora
rapuit ei quã angusta essent oma in feriora
monstrauit
PETRUS. U ideor michi
utilit̃ non intellexisse quae dixeras. quando
ex tarditate mea tantũ creuit expositio tua.
Sed quia haec liquide meis sensibus infudisti.
quaeso ut ad narrationis ordinẽ redeas

Expanded text:
exterioribus oculis fulsit, lux interior in mente exterioribus oculis fulsit, lux interior in mente fuit, quae videntis animum cum ad superiora rapuit, ei quam angusta essent omnia inferiora monstravit. Petr. Videor mihi utiliter non intellexisse quae dixeras, quando ex tarditate mea tantum crevit expositio tua. Sed quia haec liquido meis sensibus infudisti, quaeso ut ad narrationis ordinem redeas
Abbreviated transcription (Latin):
ixum tene
petre quodloquor. quia animae uidenti crea¬
torem angusta est om̃is creatura. Quam lib&
enim parũ de luce creatoris aspexerit. breue
ei fit omẽ quodereatũ est. quia ipsec luce ui¬
sionis intimȩ mentis lupsatur sinus Tantũq
expanditur indõ ut superior existat mundo
lit uero ipsu uidentis anima etiam suꝑ sem&e¬
ipsam. Cumq in dĩ lumine rocpitur suꝑ se
in interioribus ampliatur. Et dum se sub se
conspicit exaltata comp̃hendit quã breue
sit quod comp̃hendere humiliata ñ pote¬
rat. Uir ergo qui in tueri globum igneum
angłos quoque ad caelum redeuntes uidebat.
haec ꝓculdubio cernere nonnisi indĩ lumine
poterat. Quid itaque mirum simundum an¬
te se collectũ uidit. qui subleuatꝰ inm̃tis lu¬
mine extra mundũ fuit: Quod aut̃ collectꝰ
mundus ante eius oculos dicit ñcȩlũ & t̾ra
contracta est sed uidentis animꝰ dilutatus
qui indõ raptꝰ uidere sine difficultate potuit
om̃e quod in fra dm̃ est. In illa ergoluce quae

Expanded text:
ixum tene, Petre, quod loquor: quia animae videnti Creatorem angusta est omnis creatura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum est: quia ipsa luce visionis intimae, mentis laxatur sinus, tantumque expanditur in Deo, ut superior existat mundo: fit vero ipsa videntis anima etiam super semetipsam. Cumque in Dei lumine rapitur super se, in interioribus ampliatur; et dum se sub se conspicit exaltata, comprehendit quam breve sit quod comprehendere humiliata non poterat. Vir ergo Dei, qui intuens globum igneum, angelos quoque ad coelum redeuntes videbat, haec procul dubio cernere nonnisi in Dei lumine poterat. Quid itaque mirum si mundum ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autem collectus mundus ante ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus est dilatatus, qui in Deo raptus videre sine difficultate potuit omne quod infra Deum est. In illa ergo luce quae
Abbreviated transcription (Latin):
da sunc. & multũ stupenda quae dicis. Nam
in aqua expetra ꝓducta : morsen. Inferro uero
quod ex profundo aquae reduit. heliseũ. In
aquae itnere : petrũ Incorui oboedientia :
heliam. In luctu aut̃ mortis in imici : dauid
uideo. Vt ꝑpendo uir iste spũ iustorum o¬
mnium plenus fuit
GREGORIUS

Expanded text:
a sunt et multum stupenda quae dicis. Nam in aqua ex petra producta, Moysen ; in ferro vero, quod ex profundo aquae rediit, Elisaeum ; in aquae itinere, Petrum ; in corvi obedientia, Eliam ; in luctu autem mortis inimici, David video . Ut perpendo, vir iste spiritu justorum omnium plenus fuit. Gregor
Abbreviated transcription (Latin):
ptatione : uir dĩ quasi spinis erutis ex¬
culta terra de uircutũ segete feracius fru¬
ctum dedit Praeconio itaque eximiȩ con¬
uersationis. celebre nom̃ eius habebatur¬
I N

Expanded text:
tatione, vir Dei quasi spinis erutis exculta terra de virtutum segete feracius fructus dedit. Praeconio itaque eximiae conversationis celebre nomen ejus habebatur. N
Abbreviated transcription (Latin):
Quobus modis petre extranos ducimur.
quia auc ꝑ cogitationis lapsum sub nosmet i¬
psos reducimur. aut ꝑ contemplationis gr̃am
suꝑnosinet ipsos leuamur Ille itaque qui
porcos pauit. uagatione mentis &immundi¬
ciae sub semet ipsum cecidit Iste uero quem
angłs soluit. eiusq mentẽ in extasi rapuit:
extra se quidem sed suꝑ semet ipsum fuit
Uterque ergo ad se rediit. quando et ille ab
errore operis secollegit ad cor: & ille a con¬
templationis culmine ad hoc redut quod
in intellectu cõmuni & prius fuit. Uenerabi¬
lis igitur BENEDICTUS In illa solitudineha¬
bitauit secum. in quantum se intra cogitati¬
onis claustra custodiuit. Nam quotiens¬
cunque hunc contemplationis ardor in
altum rapuit : se ꝓculdubio subse reliquit
PETRUS

Expanded text:
uobus modis, Petre, extra nos ducimur: quia aut per cogitationis lapsum sub nosmetipsos recidimus, aut per contemplationis gratiam super nosmetipsos levamur. Ille itaque qui porcos pavit, vagatione mentis et immunditia sub semetipsum cecidit; iste vero quem angelus solvit, ejusque mentem in exstasim rapuit, extra se quidem, sed super semetipsum fuit. Uterque ergo ad se rediit, quando et ille ab errore operis se collegit ad cor, et iste a contemplationis culmine ad hoc rediit, quod in intellectu communi et prius fuit. Venerabilis igitur Benedictus in illa solitudine habitavit secum, in quantum se intra cogitationis claustra custodivit: nam quotiescunque hunc contemplationis ardor in altum rapuit, se procul dubio sub se reliquit. Petr
Abbreviated transcription (Latin):
oculis blundirentur. ac tercia ad monitione
ꝑsuasus consensit & comedit. Uesꝑtina uero
hora. ꝑuenit ad cellam. Praesentatus aut̃ ue¬
nerabili BENEDICTO patri. sibi orationẽ pe
tut. Sed mox ei uirses hoc quod inuia ege¬
yaet improperauit dicens. Quid est frater:
Malignus hostis qui tibi ꝑ conuiatorẽ tuũ
locutus est. semel tibi ꝑsuadere non potuit.
secundo non potuit. ac tercio suasit: & te ad
hoc quoduoluit superauit. Tunc ille reatũ
infirmae suae mentis agnoscens. eius pedib
ꝓuolutꝰ tanto magis coepit culpam deflere
& erubescere. quanto se cognouit etiam ab¬
sentem in benebicti patris oculis deliqͥisse
PETRUS. E

Expanded text:
oculis blandirentur, tertia admonitione oculis blandirentur, tertia admonitione persuasus, consensit et comedit: vespertina vero hora pervenit ad cellam. Praesentatus autem venerabili Benedicto Patri, sibi orationem dari petiit: sed mox ei vir sanctus hoc quod in via egerat improperavit, dicens: Quid est, frater, quod malignus hostis, qui tibi per conviatorem tuum locutus est, semel tibi persuadere non potuit, secundo non potuit, at tertio suasit, et te ad hoc quod voluit superavit? Tunc ille reatum infirmae suae mentis agnoscens, ejus pedibus provolutus, tanto magis coepit culpam deflere et erubescere, quanto se cognovit etiam absentem in Benedicti Patris oculis deliquisse. Petr. E
Abbreviated transcription (Latin):
uenire consueuerat. Quadam igitur die dũ
it̃ ad monasterium faceret. sese illi alt̃ uiator
adiunxit. qui sumendos in itinere portabat ci¬
xit. Ueni frat̃ sumamus cibum. ne lassemur
inuia. Cui ille respondit. Absit frat̃ ñ facio.
ieuinus semꝑ uenire consueui. Qui respon¬
so ꝑcepto. alhoram uiator conticuit. Sed cũ
post haec aliquantulum itineris spatium
egissent: rursus admonuit ut manducarent
Consentire noluit : qui ieuinus peruenire de¬
creuerat Tacuit quidã qui ad manducan¬
dum inuitauerat : & cum eo ieuinus ad huc
ꝑgere ad modicum consensit. Cunque & it̃
longius agerent & eos tardior hoye fatiga¬
ret : ambulantes inuenerunt in itinere
pratum & fontem. & quȩquȩ poterant ad
re ficiendum corpus delectabilia uideri. Tunc
uiator ait Eece aqua. ecce pratũ. ecce amoenꝰ
locus in quo possumus refici & parum quiesce¬
re : ut ualeamus it̃ nr̃m post modũ in columes
explere. Cum igitur & uerba auribus & loca

Expanded text:
venire consueverat. Quadam igitur die dum venire consueverat. Quadam igitur die dum iter ad monasterium faceret, sese illi alter viator adjunxit, qui sumendos cibos in itinere portabat. Cuxit: Veni frater, sumamus cibum, ne lassemur in via. Cui ille respondit: Absit, frater, hoc nonjejunus semper pervenire consuevi. Quo responso percepto, ad horam conviator tacuit. Sed cum post hoc aliquantulum itineris spatium egissent, rursus admonuit ut manducarent. Noluit consentire qui jejunus pervenire decreverat. Tacuit quidem qui ad manducandum invitaverat, et cum eo jejunus adhuc pergere ad modicum consensit. Cumque iter longius agerent, et eos tardior hora fatigaret ambulantes, invenerunt in itinere pratum et fontem, et quaeque poterant ad reficiendum corpus delectabilia videri. Tunc conviator ait: Ecce aqua, ecce pratum, ecce amoenus locus, in quo possumus refici et parum quiescere, ut valeamus iter nostrum postmodum incolumes explere. Cum igitur et verba haec auribus, et loca
Abbreviated transcription (Latin):
habitaculum sumpserunt cibũ. Cumq iam
tardius ad cellã redissent: benedictionẽ pa¬
tris ex more petierunt. Quos ille ꝓtinus
ꝑ contatus est dicens. Ubi come distis : Qui
responderunt dicentes. Nusquam. Quibus
ille ait. Quare ita mentimini : Nunquid il¬
lius faeminae habitaculum non intrastis :
Nunquid hos atq illos cibos ñ accepistis:
Nunquid tot calices non bibistis: Cunque
eis uenerabilis pat̃ & hospitium mulieris
& genera ciborum & numerum potionum
diceret. retognoscentes cuncta quȩ egerant
ad eius pedes treme facti ceciderunt: se
deliquisse confessi sunt. Ipse aut̃ protinus
culpam peꝑcit: ꝑpendens quod in eius absen¬
tia ultra non facerent. quem p̃sentẽ sibi
esse in spiritu scirent.
Rater quoque ualentiniani eius mona¬
chi cuius superius memoriam feci. uir
erat luicus sed religiosus. Qui ut serui dĩ
orationẽ ꝑciperet & germanũ fratrem uideret
annis singulis de loco suo ad cellam eius ieuinus

Expanded text:
habitaculum sumpserunt cibum. Cumque jam habitaculum sumpserunt cibum. Cumque jam tardius ad cellam rediissent, benedictionem Patris ex more petierunt. Quos ille protinus percontatus est, dicens: Ubi comedistis? Qui responderunt: Nusquam. Quibus ille ait: Quare ita mentimini? Nunquid illius talis feminae habitaculum non intrastis? nunquid hos atque illos cibos non accepistis? nunquid tot calices non bibistis? Cumque eis venerabilis Pater et hospitium mulieris, et genera ciborum, et numerum potionum diceret, recognoscentes cuncta quae egerant, ad ejus pedes tremefacti ceciderunt, et se deliquisse confessi sunt. Ipse autem protinus culpam pepercit, perpendens quod in ejus absentia ultra non facerent, quem praesentem sibi esse in spiritu scirent. Frater quoque Valentiniani ejus monachi, cujus superius memoriam feci, vir erat laicus, sed religiosus. Qui ut servi Dei orationem perciperet, et germanum fratrem videret, annis singulis de loco suo ad cellam ejus jejunus
Abbreviated transcription (Latin):
laceratum puerum deferri iubet. Quem
postare non nisi in sago potuerunt: quia
collapsi saxa parietis eius ñ solũ membra
sueuerat ꝓici. Missisq foras fr̃ibus cellã clausit
Qui oration instantius quam solebat incubu¬
it Mira res Hore eadem hunc in columen atq
ut prius ualentẽ ad eundem iterum laborem
misit : ut ipse quoque parietem cũ fratrib
ꝑficeret. de cuius se in teritu antiquus hostis
BENcoicto insultare credidiss&. Coepit ue¬
ro int̾ ista uir dĩ etiam pro phetiae sp̃ũ pol¬
lere. uentura p̃dicere. p̃sentibus absen¬
tia nuntiare.
os & enim cellae fuit. ut quotiens
ad responsum aliquod egrederent᷑
fr̃s. cibũ potumq extra cellam minime su¬
merent. Cumq hoc de usu regulȩ sollicite
seruaretur : quadam die ad responsum fr̃s
egressi sunt. in quo tardiori compulsi sunt
hora demorari. Qui manere iuxta religi¬
osam faeminã nouerant. Cuius ingressi

Expanded text:
enedictus dilaceratum puerum ad se deferri jubet. Quem enedictus dilaceratum puerum ad se deferri jubet. Quem portare non nisi in sago potuerunt: quia collapsi saxa parietis, non solum ejus membra, sueverat, projici, missisque foras fratribus cellam clausit: qui orationi instantius quam solebat incubuit. Mira res, eadem hora hunc incolumem, atque ut prius valentem ad eumdem iterum laborem misit, ut ipse quoque parietem cum fratribus perficeret, de cujus se interitu antiquus hostis Benedicto insultare credidisset. CAPUT ro inter ista vir Dei prophetiae etiam spiritu pollere, ventura praedicere, praesentibus etiam absentia nuntiare. Mos etenim cellae fuit, ut quoties ad responsum aliquod egrederentur fratres, cibum potumque extra cellam minime sumerent. Cumque hoc de usu regulae sollicite servaretur, quadam die ad responsum fratres egressi sunt, et in eo tardiori compulsi sunt hora demorari. Qui manere juxta religiosam feminam noverant, cujus ingressi
Abbreviated transcription (Latin):
fantasmatico repperit igne deludi uocauit
fratres. ut oculos suos signarent monuit.
& sanũ illud coquinae aedificiũ assistere
cernerent. et flammas quas antiquus hos¬
tis finxerat non uiderent
ursum dum fratres parietẽ quia res ita
exigerat paulo altius aedificarent : uirdĩ
orictionis studio intrac celle suae claustra
morabatur. Cui antiquus hostis insultans
apparuit & quia ad laborantes fr̃s perger&
indicauit. Quodiur dĩ ꝑnuntium celerrime
fr̃ibus indicauit dicens. Pratres caute uos
agite : quia ad uos hac hora malignus sp̃s
uenit. Is qui mandatũ detulit uix uerba
compleuerat : et malignus sp̃s eundẽ pari¬
etem qui aedificabatur euertit: atq unũ
puerulũ monachum cuiusdã curialis filiũ
opprimens ruina contriuit. Contristati o¬
mnes ac uehem̃ter afflicti non damno pa¬
rietis sed contritione fratris. Quod uene¬
rabili patri BENEDICTO studuer̃ celerit̃
cũ graui luctu nuntiare. Tunc isdẽ ad se

Expanded text:
phantastico reperit igne deludi, revocavit phantastico reperit igne deludi, revocavit fratres, ut oculos suos signarent monuit, ut et sanum illud coquinae aedificium assistere cernerent, et flammas quas antiquus hostis finxerat, non viderentursus dum fratres parietem, quia res ita exigebat, paulo altius aedificarent, vir Dei in orationis studio intra cellae suae claustra morabatur. Cui antiquus hostis insultans apparuit, et ei quod ad laborantes fratres pergeret indicavit. Quod vir Dei per nuntium celerrime fratribus indicavit, dicens: Fratres, caute vos agite, quia ad vos hac hora malignus spiritus venit. Is qui mandatum detulit, vix verba compleverat, et malignus spiritus eumdem parietem qui aedificabatur evertit, atque unum puerulum monachum cujusdam curialis filium opprimens, ruina contrivit. Contristati omnes ac vehementer afflicti non damno parietis, sed contritione fratris, venerabili Patri Benedicto studuerunt celeriter cum gravi luctu nuntiare. Tunc idem Pater B
Abbreviated transcription (Latin):
iacebat quẽ in aedificium leuare de creuer̃
Cumq eum duo uł tres mouere non possent
plures adiuncti sunt. Sed ita immobilis man¬
sit. acsi paedicitus in t̾ra teneretur : ut pa¬
lam daretur intelligi quod suꝑ eum ipse ꝑse
antiquus hostis sederet. quem tantorũ uirorũ
manus mouere non possent. Qui mox uenit.
orationẽ faciens benedictionẽ dedit : & tanta la¬
pisceleritate leuatus est. acsi nullũ prius pon¬
it. ut in loco eodem terram foderent Quã dũ
fodiendo altius penitrarent: aereum illic
idolum fr̃s inuenerunt. Quo ad horã casu
in coquinam ꝓiecto exire ignis repente uis
est. atq incunctorum monachorum oculis
quia omne eiusdem coquinae aedificium
consumeretur ostendit Cumq iaciendo
aquã & ignem quasi extinguendo ꝑstrepe¬
rent : pulsatus eodem tumultu uirdĩ ad¬
uenit. Qui eundem ignem in oculis fratrũ
eẽ. in suis uero non esse considerans: caput
protinus in orationem flexit. Et eos quos

Expanded text:
jacebat quem in aedificium levare decreverant. jacebat quem in aedificium levare decreverant. Cumque eum duo vel tres movere non possent, plures adjuncti sunt, sed ita immobilis mansit, ac si radicitus in terra teneretur: ut palam daretur intelligi, quod super eum ipse per se antiquus hostis sederet, quem tantorum virorum manus movere non porationem faciens benedictionem dedit, et tanta lapis celeritate levatus est, ac si nullum prius ponit ut in eodem loco terram foderent. Quam dum fodiendo altius penetrarent, aereum illic idolum fratres invenerunt. Quo ad horam casu in coquinam projecto, exire ignis repente visus est, atque in cunctorum monachorum oculis quia omne ejusdem coquinae aedificium consumeretur ostendit. Cumque jaciendo aquam, et ignem quasi exstinguendo perstreperent, pulsatus eodem tumultu vir Dei advenit. Qui eumdem ignem in oculis fratrum esse, in suis vero non esse considerans, caput protinus in orationem flexit, et eos quos
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem patrisse oculis ingerebat. & magnis
clamorib uim se ꝑpea conquerebatur: Ita
ut uoces illius etiam fratres audirent. quã¬
uis imaginem minime cernerent. Ut enĩ
discipulis suis uenerabilis pat̾ dicebat. cor¬
poralib eius oculis isdem antiquus hostis
teterrimus & succensus apparebat. qui in cũ
ore. oculisq flamiantib saeuire uideba¬
tur lam uero quae diceret. audiebant om̃s
Prius enimhune uocabat ex nomine Cui cum
uir dĩ minime responderet: ad eius mox con¬
tumelias erumpebat. Nam cũ cla maret di¬
cens benedicte benedicte. et eũ sibi nullo
modo respondere conspiceret : protinus ad¬
ungebat. Maledicte non benedicte. qͣid
mecum habes: quid me ꝑsequeris: Sed
nunc expectanda sunt contra dĩ famulũ an¬
tiqui hostis noua certamina. Cui pugnã qui¬
dem uolens intulit : sed occasiones uictoriȩ
minis trecuit inuitus
eiusdẽ construerent cellȩ. lapis in medio

Expanded text:
ejusdem Patris oculis sese ingerebat, et magnis ejusdem Patris oculis sese ingerebat, et magnis clamoribus vim se perpeti conquerebatur, ita ut voces illius etiam fratres audirent, quamvis imaginem minime cernerent. Ut enim discipulis suis venerabilis Pater dicebat, corporalibus ejus oculis idem antiquus hostis teterrimus et succensus apparebat, qui in eum ore oculisque flammantibus saevire videbatur. Jam vero quae diceret audiebant omnes: prius enim hunc vocabat ex nomine. Cui cum vir Dei minime responderet, ad ejus mox contumelias erumpebat. Nam cum clamaret, dicens: Benedicte, Benedicte, et eum sibi nullo modo respondere conspiceret, protinus adjungebat: Maledicte, non Benedicte, quid mecum habes? quid me persequeris? Sed jam nunc spectanda sunt contra Dei famulum antiqui hostis nova certamina, cui pugnam quidem volens intulit, sed occasiones victoriae ministravit invitus. ejusdem cellae construerent, lapis in medio
Abbreviated transcription (Latin):
cs̃uir ad alia demigrans loca. non hostẽ
mutauit Nam tanto post grauiora praelia
ꝑtulit. quanto contra se aꝑte pugnantẽ i¬
psum magistrum malitiae inuenit Castrũ
nanque quod cassinum dicitur. in excelsi
montis latere situm est Qui uidelic& mons
distenso sinu hoc idem castrum recipit: sed
per tria milia in altum se subrigens. uelut
ad aera cacumen tetendit. Ubi uetustissi¬
mũ fanum fuit. in quo ex antiquorum more
gentilium abstulto rusticorum populo apol¬
lo colebatur. Circunquaque etiã incultu
daemonũ luci suc creuerant : in quibus ad huc
eodẽ tempore in fidelium insana multitudo
sacrificiis sacrilegis insudabat. Ibi itaque uir
dĩ ꝑueniens contriuit idolũ. subuertit aram.
succidit lucos. atq in ipso templo apollinis ora¬
culum beati martini. ubi uero ara eiusdem
Et commorantẽ circunquaque multitudin ẽ.
p̃dicatione continua ad fidem uocabat.
Sed haec antiquus hostis tacite non ferens.
non occulte uł ꝑ somniũ sed aꝑta uisione

Expanded text:
s vir ad alia demigrans loca non hostem mutavit. Nam tanto post graviora praelia pertulit, quantum contra se aperte pugnantem ipsum malitiae magistrum invenit. Castrum namque quod Cassinum dicitur, in excelsi montis latere situm est, qui videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria millia in altum se subrigens, velut ad aera cacumen tendit: ubi vetustissimum fanum fuit, in quo ex antiquorum more gentilium a stulto rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in cultu daemonum luci succreverant, in quibus adhuc eodem tempore infidelium insana multitudo sacrificiis sacrilegis insudabat. Illuc itaque vir Dei perveniens, contrivit idolum, subvertit aram, succendit lucos, atque in ipso templo Apollinis oraculum beati Martini, ubi vero ara ejusdem it, et commorantem circumquaque multitudinem praedicatione continua ad fidem vocabat. Sed haec antiquus hostis tacite non ferens, non occulte vel per somnium, sed aperta visione
Abbreviated transcription (Latin):
structura uimine scilicet ac geneste suꝑhae¬
reditatẽ construxerat suã : quo cuncta quae
adquirere potuit conducens spẽ omnẽ pro¬
trochendae pauꝑrimȩ contulerae uitae
Casu denique accidente igni comprehensa. flã¬
marũ globũ coepit emittere Perstrepentium
autẽ tumultu ut intali assolet re. uicinarũ ho¬
mines uillarũ coeper̃ concurrere. Sed cum iã
rogũ flãmarũ altius ascendentẽ concrematio¬
niq proximã cernerent gradũ compressere :
dicentes eã anullo posse liberari quae extru¬
ctauiminib & compacta geneste leuẽ pastũ
uoranti p̃beret flãmae Praeter ea huma¬
no recedente Ad iuitorio : pauꝑ ille ad diuinũ
conuersus auxiliũ. ita aiebat Odñe misere¬
re mei: ne fame affectus moriar. Sce bi¬
Nebicte subueni michi: & adiuiua seruum
tuũ. Omem enĩ meã pauptatẽ: in hoc con¬
duxerã tuguriunculo. Dum haec & alia
plurima flendo ingeminaret diuinitas
flexa ad miscđum meritis sacratissimi

Expanded text:
structura, vimine scilicet ac genesta, super haereditatem construxerat suam: quo cuncta quae acquirere potuit conducens, spem omnem protrahendae pauperrimae contulerat vitae. Casu denique accidente, igne comprehensa, flammarum globum coepit emittere. Perstrepentium autem tumultu, ut in tali assolet re, vicinarum homines villarum coeperunt concurrere. Sed cum jam rogum flammarum altius ascendentem, concremationique proximam cernerent, gradum compressere, dicentes eam a nullo posse liberari quae exstructa viminibus et compacta genesta, levem pastum voranti praeberet flammae. Praeterea, humano recedente adjutorio, pauper ille ad divinum conversus auxilium ita aiebat: O Domine, miserere mei, ne fame affectus moriar! S. Benedicte, subveni mihi, et adjuva servum tuum; omnem enim paupertatem in hoc conduxeram tuguriunculo. Dum haec et alia plurima flendo ingeminaret, Divinitas flexa ad misericordiam meritis sacratissimi
Abbreviated transcription (Latin):
dubium non est quod eandẽ serenitatẽ uolu¬
erit inqua descenderat ꝑ manere. Sed contra
hoc quod uoluit. inuirtute om̃ĩ potentis dĩ ex
faeminȩ pectore miraculũ inuenit. Nec mirũ
quod plus illo faemina quae du fratrẽ uide¬
re cupiebat in eodem tempore ualuit. Quico
enim uixta iohannis uocẽ ds̃ caritas est.
iusto ualde iudicio illa plus potuit quae
amplius a mauit.
PETRUS. Fateor

Expanded text:
dubium non est quod eamdem serenitatem voludubium non est quod eamdem serenitatem voluerit in qua descenderat permanere; sed contra hoc quod voluit, in virtute omnipotentis Dei ex feminae pectore miraculum invenit. Nec mirum quod plus illo femina, quae diu fratrem videre cupiebat, in eodem tempore valuit: quia enim juxta Joannis vocem, Deus charitas est , justo valde judicio illa plus potuit, quae amplius amavit. Petr. Fateor
Abbreviated transcription (Latin):
illa secuta est. Sed tanta fuit conueni¬
entia orationis & inundationis. ut de
mensa caput iã cũ tonitruo leuaret : quatinꝰ
unũ idemq ess& momentũ & leuare caput
& pluuiã deponere Tunc uir dĩ int̃ corus¬
cos & tonitruos atq ingentes pliuuȩ in un¬
dationes uidens se ad monasteriũ non posse
remeare. coepit conqueri contristatꝰ dicens
Parcat tibi omp̃s ds̃ soror quid est quod fe¬
cisti: Cui illa respondit. Ecce te rogaui. & au¬
dire me noluisti. Rogaui dñm meum & au¬
diuit me Modo ergo si potes egredere. et
me dimissa ad monasteriũ recede Ipse aũt
exire extra tectũ non ualens. qui remanere
sponte noluit in loco eodẽ mansit inuitus.
Sieq factum est. ut totã noctem ꝑuigilẽ du¬
cerent. atq ꝑsacra spiritalis uitae colloqia
sese uicaria relatione satiarent. Qua de re
dixi eum uoluisse aliquid. sed minime potu¬
isse: Quia si uenerabilis uiri m̃tẽ aspicimꝰ

Expanded text:
illa secuta est, sed tanta fuit conveniilla secuta est, sed tanta fuit convenientia orationis et inundationis, ut de mensa caput jam cum tonitruo levaret: quatenus unum idemque esset momentum, et levare caput, et pluviam deponere. Tunc vir Dei inter coruscos et tonitruos atque ingentis pluviae inundationem videns se ad monasterium non posse remeare, coepit conqueri contristatus, dicens: Parcat tibi omnipotens Deus, soror; quid est quod fecisti? Cui illa respondit: Ecce te rogavi, et audiri me noluisti; rogavi Dominum meum, et audivit me. Modo ergo si potes, egredere, et me dimissa ad monasterium recede. Ipse autem exire extra tectum non valens, qui remanere sponte noluit, in loco mansit invitus. Sicque factum est ut totam noctem pervigilem ducerent, atque per sacra spiritalis vitae colloquia sese vicaria relatione satiarent. Qua de re dixi eum voluisse aliquid, sed minime potuisse: quia si venerabilis viri mentem aspicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
traheret. eadẽ scĩ monialis faemina soror
eius eũ rogauit dicens. Quaeso te. ut ista
nocte me non deseras : ut usq mane aliqͣid
de caelestis uitae gaudiis loquamur Cui
ille respondit. Quid est quod loqueris soror:
Manere extra cellam nullatenus possum.
Tanta uero erat caeli serenitas. ut nulla in
aere nubes appareret. Scĩ monialis autem
faemina cum uerba fratris negantis audis¬
set insertas digitis manus suꝑ mensã posuit.¬
& caput inmanibus omnipotentem dñm ro¬
gatura declinauit Cumq leuaret dem̃sa
caput. tanta coruscationis & tonitrui uirtꝰ
tantaq inundatio pluuiae erupit. ut neque
uenerabilis BENEDΙCTUS neque fr̃s qui cum
eo aderant extra loci limen quo consederant
pedẽ mouere potussent. Scĩ monialis quip¬
pe faemina caput inmanib: declinans. la¬
crimarũ fluuiũ in m̃sa fuderat. ꝑquas se¬
renitatem aeris ad pluuiam traexit. Nec
paulo tardius. post orationẽ inundatio

Expanded text:
traheret, eadem sanctimonialis femina soror traheret, eadem sanctimonialis femina soror ejus eum rogabat dicens: Quaeso te ne ista nocte me deseras, ut usque mane aliquid de coelestis vitae gaudiis loquamur. Cui ille respondit: Quid est quod loqueris, soror? Manere extra cellam nullatenus possum. Tanta vero erat coeli serenitas, ut nulla in aere nubes appareret. Sanctimonialis autem femina, cum verba fratris negantis audisset, insertas digitis manus super mensam posuit, et caput in manibus omnipotentem Dominum rogatura declinavit. Cumque de mensa levaret caput, tanta coruscationis et tonitrui virtus, tantaque inundatio pulviae erupit, ut neque venerabilis Benedictus, neque fratres qui cum eo aderant, extra loci limen quo consederant, pedem movere potuissent. Sanctimonialis quippe femina caput in manibus declinans, lacrymarum fluvios in mensam fuderat, per quas serenitatem aeris ad pluviam traxit. Nec paulo tardius post orationem inundatio
Abbreviated transcription (Latin):
ic cun¬
cta eẽ ut asseris constat patent̃: quia uer¬
ba quae proposueras rebus ꝓbas. Sed quȩso
tẽ indices. si scĩ uiri om̃a quae uolunt pos¬
sunt. & cuncta impetrant quȩ desiderant
optinere
uis nam crit
petre in hac uita paulo sublimior. qui
de carnis suae stimulo ter dnm rogauit. et
tam̃ quod uoluit optinere non ualuit: Ex
qua re necesse est ut tibi de uenerabili patre
BENEDΙCTO Marrem quia fuit quiddã quod
uoluit. sed non ualuit implere
oror nanque eius scolustica nomine.
omni potenti dño ab ipso in fantiȩ tem¬
pore dicata. ad eum semel ꝑ annum ueni¬
re consueuerat. Ad quam uir dĩ non longe
extra ianuam. in possessione monasterii des¬
cendebat. Quadam uero die uenit ex mo¬
re. atq ad eam cũ discipulis uenerabilis
eus descendit frat̃. Qui totum diẽ indi lau¬
dibus sacrisq colloquiis ducentes: incumben¬
tibus iam noctis tenebris simul accepert
cibos. Cumq ad huc ad mensam sederent
& inc̃ sacra colloquia tardior se hora pro

Expanded text:
ic cuncta esse, ut asseris, constat patenter: quia verba quae proposueras, rebus probas. Sed quaeso te, ut indices si sancti viri omnia quae volunt possunt, et cuncta impetrant quae desiderant obtinereuisnam erit, Petre, in hac vita Paulo sublimior, qui de carnis suae stimulo ter Dominum rogavit , et tamen quod voluit, obtinere non valuit? Ex qua re necesse est ut tibi de venerabili Patre Benedicto narrem, quia fuit quiddam quod voluit, sed non valuit implere. Soror namque ejus. Scholastica nomine, omnipotenti Domino ab ipso infantiae tempore dedicata, ad eum semel per annum venire consueverat. Ad quam vir Dei non longe extra januam in possessione monasterii descendebat. Quadam vero die venit ex more, atque ad eam cum discipulis venerabilis ejus descendit frater: qui totum diem in Dei laudibus sacrisque colloquiis ducentes, incumbentibus jam noctis tenebris simul acceperunt cibos. Cumque adhuc ad mensam sederent, et inter sacra colloqu
Abbreviated transcription (Latin):
ropheiae sp̃s petre.
prophetarum mentes non semper irradiat
spirat: ita sciendum quia & quando uult
aspirat hinc est enim quod nathan a rege reqͥi¬
situs si construere templum posset. prius con¬
sensit & post modum prohibuit. Hinc est quod
heliseus cum flentẽ mulierem cerneret causãq
nesciss&. ad prohibentẽ hanc puerum dicit
ne disposuit. quia dum ꝓphetiae spm aliquan¬
do dat. & aliquando subtrahit: ꝓphetantium
mentes & eleuat in celsi tudinem. & custodit
in humilitate : ut accipientes spm inueniant
quid de dõ sint. & rursum propheciȩ sp̃m non
habentes cognoscant quid sint de sem& ipsis.

Expanded text:
rophetiae spiritus, Petre, prophetarum mentes non semper irradiat:spirat ; ita sciendum est, quia et quando vult aspirat. Hinc est enim quod Nathan a rege requisitus si construere templum posset, prius consensit et postmodum prohibuit. Hinc est quod Elisaeus cum flentem mulierem cerneret, causamque nescisset, ad prohibentem hanc puerum dicit: ne disponit: quia dum prophetiae spiritum aliquando dat, et aliquando subtrahit, pmentes et elevat in celsitudine, et custodit in humilitate, ut et accipientes spiritum, inveniant quod de Deo sint, et rursum prophetiae spiritum non habentes cognoscant quid sint de semetipsis.
Abbreviated transcription (Latin):
Denique inter caetera facinora scĩssimum¬
iohannem papam romanum carcerali in aedia
maceratum necauit. duosq senatorii ordi¬
nis uiros & ex consules simachum uidelicet
atti boetium incarcere gladio trans uerbera¬

Expanded text:
denique inter caetera facinora Iohannem papam corporali inedia maceratum necauit, duosque senatorii ordinis uiros et ex-consules, Symmachum uidelicet atgue Boethium, in carcere gladio transuerbera
Abbreviated transcription (Latin):
bundis animis laudes innumeras dõ & pro¬
uisori suo retuler̃ unanimi deuotione. neqͥs
in congruũ aduenientis aspectus offenderet
quisque sẽ studuit procurare. Quanquam
enĩ specialit̃ cũ sui p̃sentiã fr̃ib: praestolan¬
dã in notesceret. qui in dominicis eis p̃ceptis
ꝑsistentibus saltẽ nead modicũ quidẽ usque
abesset : tam̃ ad declarandã suae uirtutis
potentiã cõmunẽq cunctorũ laetitiã sese
p̃sentẽ demonstrauit ꝑdiuinae operationis
efficaciã. Nã aliquid magni se ułuidere
uł cognoscere cuncti credentes. accidit ut
post recitationẽ scĩ euangłii om̃s quicun¬
que aliquo molestabantur in commodo
quosq sacroce basilicae retentabant limi¬
na. cũ optatȩ sospitatis munere quisque
repedaret ad propria. Sexaginta denique
utrius que sexus & aetatis curati s̃ homines
omĩ magnificentia dõ laudes dõ gr̃as. &
beatissimo patri BENEDICTO in cõmune

Expanded text:
bundis animis laudes innumeras Deo et probundis animis laudes innumeras Deo et provisori suo retulerunt unanimi devotione: et ne quid incongruum advenientis aspectus ostenderet, quisque se studuit procurare. Quanquam enim specialiter cum sui praesentiam fratribus praestolandam innotesceret, in Dominicis eis praeceptis persistentibus saltem ne ad modicum quidam usquam abesset; tamen ad declarandam suae virtutis potentiam, communemque cunctorum laetitiam, sese praesentem demonstravit per divinae operationis efficaciam. Nam aliquid magni se vel videre vel cognoscere cunctis credentibus, accidit ut post recitationem sancti Evangelii, omnes quicunque aliquo molestabantur incommodo, quosque sacrae basilicae retentabant limina, cum optatae sospitatis munere quisque repedaret ad propria. Sexaginta denique utriusque sexus et aetatis curati sunt homines: omni magnificentia Deo laudes, Deo gratias et beatissimo P. Benedicto in communi
Abbreviated transcription (Latin):
missae solemnis sint praescu quia in execu¬
tione nocturnalis officu psallentib eis p̃sens
ad eẽ nequiui Nanque frĩ aimerico inpar¬
tib: britanniae obeunte ueniã delictorũ a
dño obtinui : atque de faucibus in imici eripi¬
ens ꝑennis uitae sedib felicit̃ sublimaui. Co¬
gnoscant igitur te fatente . quia post quam¬
dõ disponente corporis mei p̃sentia a parti¬
bus eors in his occidus oris troens uecta est
nullũ eorũ damna passũ fore aeternae qui¬
etis munere donatos. caelestis patriae sub
tis sĩmul & colloquentis ablata est. Uue¬
ro se lux diei clara t̃ris infudit: frib a som¬
no exprectis. idem sonitu fusilis tabulȩ olim
reserandae locutionis gr̃ae compactȩ abba¬
tẽ Teo debertũ cũ reliquis asciscens salutati¬
onis uerba de promit : & cuncta quae benedictꝰ
pat̃ dicenda p̃ceperat eis ꝑordinẽ reculit. Qui
om̃i corpore terrae deflexo adorantes. laeta¬

Expanded text:
missae solemnis sint praescii, quia in exsecumissae solemnis sint praescii, quia in exsecutione nocturnalis officii psallentibus meis praesens adesse nequivi. Namque fratri Aimerico in partibus Britanniae abeunti, veniam delictorum a Domino obtinui, atque de faucibus inimici eripiens, perennis vitae sedibus feliciter sublimavi. Cognoscant igitur te fatente, postquam disponente Deo corporis mei praesentia, a partibus Eois in has occiduas oras transvecta est, nullum eorum damna passum fore aeternae quietis, sed munire donatos coelestis patriae subltis simul et colloquentis ablata est. Ut vero se lux diei terris clara infudit, fratribus somno experrectis, idem sonitu fusilis tabulae, olim reserandae locutionis gratia compactae, abbatem Theotbertum cum reliquis asciscens, salutationis verba depromit, et cuncta quae Benedictus Pater dicenda praeceperat, eis per ordinem retulit. Qui omni corpore terrae deflexo adorantes, laeta
Abbreviated transcription (Latin):
da sũꝑnae aeternitatis gaudia uigit̃ in¬
tentus suorũq peccatorũ om̃i deuoti cor¬
dis deuotione adño deposcens indulgentiã cũ e
uestigio sacrati corporis ante altare resideret
psalmorũ ac precũ melodiã consueto sibi more
sãtagebat ꝑsoluere deuotissime. Qui etiã in¬
choata altius protelans. lassitudine cogente
obdormiuit. Cui mox quidã senior honestatis
minẽ inquisiuit ille aut̃ protinus dormitum
isse respondit: quo post ali eñs quantu¬
lã corporeae necessitudinis recreationẽ diur¬
ni officii uberius ualerent ꝑsoluere modula¬
tionẽ. Admirans itaque quis iste foret qui si¬
bi haec imperando de promeret : beatissimus
ad eũ Nemireris inquit ob praesentiã quã ꝑ¬
spicis mei. certissime sciens me frẽm BINEOI¬
ot ui uocari. p̃sulẽ ac defensorẽ huius con¬
saitutũ loci Pr̃ibus & enĩ ex me salutes dici¬
to inconuentu generali. & ad celebrationẽ

Expanded text:
da supernae aeternitatis gaudia jugiter inda supernae aeternitatis gaudia jugiter intentus suorumque peccatorum omni devoti cordis devotione a Domino deposcens indulgentiam e vestigio sacrati corporis ante altare resideret, psalmorum ac precum melodiam consueto sibi more satagebat persolvere devotissime: qui etiam inchoata altius protelans, lassitudine cogente obdormivit. Cui mox quidam senior honestatis mine inquisivit. Ille autem protinus dormitum isse respondit, quo post aliquantulam corporeae necessitudinis recreationem, diurni officii uberius valerent persolvere modulationem. Admirans itaque quis iste foret qui sibi haec imperando depromeret, beatissimus ad eum: Ne mireris, inquit, ob praesentiam quam perspicis mei, certissime sciens me fratrem Benedictum vocari praesulem ac defensorem hujus constitutum loci. Fratribus etenim ex me salutes dicito in conventu generali, et ad celebrationem
Abbreviated transcription (Latin):
glorificatũ secũ retinens incaelesti curia. eius
reuerendũ cunctis mortalibus corpus mirifi¬
cari terris haud desistic iugit̃ mira culorũ
frequentia Nã sicut a priorib nr̃ȩ tẽpesta¬
tis uiris atq studio ueracis assertionis proba¬
bilib: credibili relatu comperimꝰ : scłis factũ
memoriale larga dĩ celsitudo ꝑsaepe fatũ
sibi dilectũ clementi dignationis suae mu¬
nere operari dignata est. Contigerat ali¬
quando sacratissimȩ eius trans lationis
festiuitas ad quã tẽporis orbita redeunte
plurimȩ confluxerant diuersae numero¬
sitatis unre  decunque cateruȩ ñ solum
acircum positis : uerũ etiã a quibusque pro¬
uinciarũ remotissimis locis. Denique in
celebratione tantȩ festiuitatis p̃coniis no¬
cturnalib: decore competenti a fr̃ib ꝑso¬
lutis : ñdũ aurorae clare refulgentibus
rocdiis. quietis grã sũa quique petiere cu¬
bilia. Quidã uero ẽ frĩbus cui tuendȩ ba¬
silicae cura delegata erat . cũ ad nanciscen¬

Expanded text:
glorificatum secum retinens in coelesti curia ejus reverendum cunctis mortalibus corpus mirificare in terris haud desistit jugiter miraculorum frequentia. Nam sicut a prioribus nostrae tempestatis viris atque studio veracis assertionis probabilibus credibili relatu comperimus, saeculis factum memoriale larga Dei celsitudo per saepe fatum sibi dilectum clementi dignationis suae munere operari dignata est. Contigerat aliquando sacratissimae ejus translationis festivitas, ad quam temporis orbita redeunte plurimae confluxerant diversae numerositatis undecunque catervae, non solum a circumpositis, verum etiam a quibusque provinciarum remotissimis locis. Denique in celebratione tantae festivitatis praeconiis nocturnalibus decore competenti persolutis, nondum aurorae clare refulgentibus radiis, quietis gratia sua quique petiere cubilia. Quidam vero ex fratribus cui tuendae basilicae cura delegata erat, cum ad nanciscen
Abbreviated transcription (Latin):
ci dolo interemerat: praefata gens duce
agilulfo quem sibi regem praefeterat. totam poe¬
ne irrumpit italiam romanamq aggreditur ur¬
bem Nec longo post a praedonibus eiusdem
gentis monas terium patris beatissimi segeoi¬
eti quod in cassino sicum est noctu inuaditur
dripitur destruitur. Quicum uniuersa diri¬
perent: ne unum quidem ex monachis tene¬
re potuerunt. ut prophetia uenerabilis patris
quam longe ancea praeuiderat compleretur
qua dixit. uix apud dm̃ optinere potui ut
ex hoc loco michi animae concederentur Fu¬
gientes autem ex eodem loco monachi romã
uenerunt. codicem secum scaẽ regulae quã
saepe dictus pater composuerat & quaeda
alia eus scripta. Nec non pondus panis & m̃¬
suram uini. Ae quicquid ex supellectili sub¬
ripere potuerant deferentes: Foca itaq
post octo annorum curricula quib imperi¬
um omne pessum dederat condigno mortis
genere trucidato. heracleus succedit regens

Expanded text:
cii, dolo interemerat, praefata gens duce cii, dolo interemerat, praefata gens duce Agilulfo, quem sibi regem praefecerat, totam pene irrumpit Italiam, Romanamque aggreditur urbem. Nec longo post a praedonibus praedictae gentis, monasterium beatissimi Patris Benedicti, quod in Cassino situm est, noctu invaditur, diripitur, destruitur. Qui cum universa diriperent, ne unum quidem ex monachis tenere potuerunt: ut prophetia venerabilis Patris, quam longe ante praeviderat, compleretur, qua dixit: Vix apud Dominum obtinere potui, ut ex hoc loco mihi animae concederentur. Fugientes autem ex eodem loco monachi Romam venerunt, codicem sanctae regulae quam saepedictus Pater composuerat, et quaedam alia ejus scripta; necnon pondus panis, et mensuram vini, ac quidquid ex supellectili surripere potuerant deferentes. Phoca itaque post octo annorum curricula, quibus imperium omne pessumdederat condigno mortis genere trucidato, Heraclius succedit, regens
Abbreviated transcription (Latin):
egerunt: Iustino igitur imperatore ob
immanitatem scelerum in amentiam uersõ
ac paulo post uita priuato: tiberius con¬
stantinus uir rei bublicae regente strenuus
imperii infulas totius gentis ad nisũ suscipit
Quibus per vIi. annos rite gubernatis. suc¬
cessorem delegit sibi mauricium ex prosapia
grecorum a capadocia oriundum. Quo im¬
perante. beatus gregorius scãe atq apłicae
sedi romanae praeficitur ep̃s . Porro fran¬
corum regnum brunichildis regina cum ne po¬
tibus theo deberto atq teo derico filiis childe¬
berti regis. iam maioris aetatis metas attin¬
gentibus fortiter regebat: At uero gens lan¬
gobardorum italiam a partibus uenetiarũ
dudum ut supra praelibauimus ingressã. ma¬
xima ex parte cladibus afficiendo suae po¬
tentiae subdere conabatur. P rocedente de¬
inde tempore iumq. foca imperium ad mini¬
strante romanum. qui mauricium impera¬
torem cum filiis theodosio tiberio atq
constantino cum esset strator prisci patri¬

Expanded text:
eversio. Justino igitur imperatore ob immanitatem scelerum in amentiam verso ac paulo post vita privato, Tiberius Constantinus, vir reipublicae regendae strenuus, imperii infulas totius gentis adnisu suscepit, quibus per septem annos rite gubernatis, successorem delegit sibi Mauricium, ex prosapia Graecorum ac Cappadocia oriundum. Quo imperante, B. Gregorius sanctae atque apostolicae sedi Romae praeficitur episcopus. Porro Francorum regnum Brunechildis regina cum nepotibus Theodeberto atque Theoderico filiis Childeberti regis jam majoris aetatis metas attingentibus fortiter regebat. At vero gens Langobardorum Italiam a partibus Venetiarum dudum, ut supra praelibavimus, ingressa, maxima ex parte cladibus afficiendo, suae potentiae subdere conabatur. Procedente deinde tempore, jamque Phoca imperium administrante Romanum, qui Mauricium imperatorem cum filiis Theodosio, Tiberio, atque Constantino, cum esset strator Prisci Patri