comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a comunione uescentium. Ce non qͥppe g̾ci
comune dicũt. Uñ et comunicantes. qͦd co
munit̾ .i. pariter conueniãt. Aput ueteres
enun solitum erat in ꝓpatulo uesci. ⁊ comu¬
nit̾ epulari. ne singularitas luxuriã gigncat.
Est aut̃ cena nesꝑtinꝰ cib ꝗͣ uesꝑtinã antiqͥ
dicebant. In usu enini ñ erant prandia. Pa
mentacius. ferm̃tis confectus. Adinius nõ
fermentatꝰ. Nã azimus ẽ sine fermento sin¬
cerꝰ. acrizimꝰ leuit̾ fermentatꝰ. qͣsi acroaꝵi¬
mus. siliguitꝰ paruis a frum̃ti gue̾ nuniliptꝰ
Siligo enim genus ẽ critici. Rubidus rẽtoc
et rubefactus. Subeinericꝰ. cinere coctus.
i reuersatus. ipse et refocatius. Clibanicꝰ
intesta coctus. fungia panis a qͦ diuitiꝰ malix¬
atus similam modicã accipit ⁊ modicum
oĩs panis: un et fungie nom̃ accepit. Olan¬
cente sc q̃ fuit de farre qͣs alii liba dicunt.
eo qͦo ubeant et placeant. Dulcia st̃ gn̾a

Expanded text:
a communione vescentium: κοινὸν quippe Graeci a communione vescentium: κοινὸν quippe Graeci commmuniter, id est, pariter conveniant. Apud veteres enim solitum erat in propatulo vesci, et communiter epulari, ne singularitas luxuriam gigneret. Est autem coena vespertinus cibus, quam vespernam antiqui dicebant. In usu enim non erant prandia. 15. mentacius fermentis confectus. Azymus non fermentatus; nam ἄζυμος est sine fermento, sincerus. Acrozymus leviter fermentatus, quasi acroazymus. Siligineus panis a frumenti genere nuncupatur; siligo enim genus est tritici. Rubidus, recoctus et rubefactus. Subcinericius, cinere coctus et reversatus: ipse est et focacius. Clibanicius, in testo coctus. Spungia panis aqua diutius malaxatus similam modicam accipit et fermentomnis panis; unde et spungiae nomen accepit. Placentae sunt quae fiunt de farre. Quae alii liba dicunt, eo quod libeant et placeant. Dulcia sunt genera
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ a satura nom̃ accepit. qͦd ẽ uario ali¬
mentoꝵ apparatu compositũ. Crapula ẽ
imoderata uoracitas qͥsi cruda epula
cuiꝰ cruditate gͣuat᷑ cor. ⁊ stomacus indi¬
gestus afficit᷑. In moderata enim uoracitaᷤᷤ
tationi nat᷑eq sufficiat. Iantaculum pͥmꝰ
ĩ cib qͦ ieiunũ soluit᷑ uñ inũcupat᷑. Nigi
diꝰ. Nos ip̃i iciunia iautaculis leuib pollu.¬
mi. Etandium ab aparatu eo c̃oi dictil.
P aut̃ ueteres prandiũ uocabant. onlisi mile
cibũs añ pugnam. Uñ ẽ illud ducis alloqͥtm
Prandeamꝰ tanꝗͣ ad inferos cenaturi. Merẽ¬
daẽ cib qͥ declinante die sumnit᷑. qͥsi post¬
meridiem e denda. & ꝓxima cene. Uñ et an¬
tecenia a quildam uocant᷑. Item merenda¬
te. qͥsi meridie edere. Anuona tractũ ẽ. aqi
qͦ romani ueteres ad cibos ad uocabant᷑. Sic
martialis. Inꝑat excelsos frange nona thoro
Quod rusq hodie ꝑse faciunt. Cena uocat᷑

Expanded text:
autem a satura nomen accepit, quod est vario aliautem a satura nomen accepit, quod est vario alimentorum adparatu conpositum. Crapula est inmoderata voracitas, quasi cruda epula, cuius cruditate gravatur cor et stomachus indigestus efficitur. Inmoderata enim voracitas vtationi naturaeque sufficiat. Iantaculum est primum cibum quo ieiunium solvitur; unde et nuncupatum. NigiNos ipsi ieiunia iantaculis levibus polluimus.' Prandium ab apparatu edendi dictum. Proprie autem veteres prandium vocabant omnium militum cibum ante pugnam; unde est illud ducis adloquium: 'Prandeamus tamquam ad inferos cenaturi.' Merenda est cibus qui declinante die sumitur, quasi postmeridie edenda et proximo cenae: unde et antecenia a quibusdam vocantur. Item merendare quasi meridie edere. Annona tractum est a tempore quo Romani veteres ad cibos advocabantur. Sic Martialis 4, 8, 6: Imperat excelsos frangere nona toros. Quod et usque hodie Persae faciunt. Coenam vocari
Abbreviated transcription (Latin):
Coniuiuii tͥplex ẽ. mod discumbĩdi. eot̃¬
di et bibendi. Discumbendi. ut chorps
iussi discumbere pictis. Eoedi: bibeoi¬
Ut. Postquam pͥnia quies epuł mẽseq
remote. Crateres magnos statuũt. et
cuti esca. qr eam hos capit. Uñ ꝓͥpe uoca¬
piũt adincrementum. senes ad ꝑseue¬
rantiam. Neq enim subsistere potest
caro. nͥ confortet᷑ alim̃tis. alimentũ
enunẽ qͦ alumͦ. alimonia a landicu¬
ra. Affluentia nuncupata qͦsi rei numi¬
um exuberantis effusio. ultͣquã satis ẽ.
modusq si ẽ. Opulentia ab ope dicta ẽ.
qͣsi cliscutias. inuenies eam tenere modr̃.
Nam qͦmͦ opitulatur qͦd nimiũ ẽ cũ
incõmodiꝰ sit sepe quã parum: Epule
ab opulentia rerum dicte. Epule aut̃
regũ st̃. epule pͥuatoꝵ. Delitie nũcupate
qͦdbis delectent᷑ hoĩes easq suauiter
appetant. Pulmentum uocat᷑ apulte
Siue enim sola pultis siue qͥd aluit eiꝰ pmnix
uno cibo dici potest. ꝓ eo qͦd satis ẽ. sat᷑itas

Expanded text:
Convivii triplex est modus: discumbendi, edendi, et bibendi: discumbendi, ut: Toris jussi discumbere pictis. Edendi et bibeut: Postquam prima quies epulis, mensaeque remotae, Crateras magnos statuunt, et cuti esca, quia eam os capit. Victus proprie vocapiunt ad incrementum, senes ad perseverantiam. Neque enim subsistere poterit caro nisi confortetur alimentis. Alimentum enim est, quo alimur; alimonium alendi cura. Afluentia nuncupata quasi rei nimium exuberantis effusio ultra quam satis est, modusque non est. Opulentia ab ope dicta est, quam si discutias, invenies eam tenere modum. Nam quomodo opitulatur quod nimium est, quum incommodius sit saepe quam parum? Epulae ab opulentia rerum dictae. Epulae autem regum sunt, epulae privatorum. Deliciae nuncupatae quod his delectentur homines, easque suaviter appetant. Pulmentum vocatum a pulte; sive enim sola pultis, sive quid aliud eius permixtuno cibo dici potest, pro eo quod satis sit; saturitas
Abbreviated transcription (Latin):
lũ. pauor. qr cedit cor. Ostracus ẽ paiumñ¬
tum cestagrum eo qͦd fractis testis calce ad¬
mnta feriat᷑. Cestaemin g̾ci ostra dicũt¬
iquibdomicilia sternunt᷑. atesseris no¬
minata .i. quadratis lapillis pdiminuti¬
onem. Bases st̃ fulture columnarum q̃
afundamento consurgunt ⁊ suꝑposice fa¬
btice sustinent pondus. Bascsaut uom̃
pitix ẽ. fortissime syro sermone. Colũp¬
de ꝓ longitudine ⁊ rotunditate uocate.
liquibus tocius sibtice pondus crigit᷑.
ilutiqua ratio erat columnarum altitu¬
dinis. tercia pars latitaidinum. Gena ro¬
tundarum quatuor. Dorice. ionice. tusca¬
nice. corintet. mensura crassitudinis. et
altituduns int̾sedistantes. Quintum genꝰ
ẽ. carum q̃ uocantur attice. quaternis an¬
gulis aut amplius. parib lattrum iter¬
uallis. Eapicella dicta sĩt qͦd sint colump¬
narum capita. sic̃ supͣ collum capud. spi¬
stilia st̃ que suꝑ capicella capitoꝵ colũp¬
narum ponunt᷑. et est grecum .i. suꝑmiᷤᷤ¬

Expanded text:
 pavor, quia caedit cor. Ostracus est pavimentum testaceum, eo quod fractis testis calce admixto feriatur. Testam enim Graeci ostracon dicunte quibus domicilia sternuntur, a tesseris nominata, id est, quadratis lapillis per diminutionem. Bases fulturae sunt columnarum, quae a fundamento consurgunt, et superpositae fabricae sustinent pondus. Bases autem nomen petrae est fortissimae Syro sermone. Columnae pro longitudine et rotunditate vocatae, in quibus totius fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars latitudinis. Genera rotundarum quatuor sunt: Doricae, Ionicae, Tuscanicae, Corinthiae, mensura crassitudinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus laterum intervallis. Capitella dicta, quod sint columnarum capita, sicut super collum caput. Epistylia sunt, quae super capitella columnarum ponuntur, et est graecum, id e
Abbreviated transcription (Latin):
hec ratio quemadmnodum in mundo est
ex uolubilitate circulorum. ita et in
microcosmos in tantum propt̾ uocẽ
ualet: ut sine ipsius ꝑfectione etiam
homo symphoniis carens non consis¬
tat. E iusdem musice ꝑfectione etiam
metra consistunt in arxis et thesis:
idest eleuatione et positione.¬
Ne astronomie nomine.¬

Expanded text:
haec ratio quemadmodum in mundo est haec ratio quemadmodum in mundo est ex volubilitate circulorum, ita et in microcosmo in tantum praeter vocem valet, ut sine ipsius perfectione etiam homo symphoniis carens non constet. Eiusdem musicae perfectione etiam metra consistunt in arsi et thesi, id est elevatione et positione.nomine. Astronomia
Abbreviated transcription (Latin):
ius generis mulier. Unde et apud ama¬
zonas sistro ad bellum feminarũ exer¬
tinnabulum de sono uocis nomen ha¬
bet sicut plausus manuum. stridor
ualuarum. Sẏmphonia uulgo appel¬
latur lignum cauum. ex utraq parte
pelle extenta: quam uirgulis hinc & in¬
de musici feriunt. fit q in ea ex concor¬
dia grauis & accuti suauissimꝰ cantus.
Iumeros De numeris musicis .ix.
autem scd̾m musicam ita queres.
Positis extreinis. ut puta sex. & decus dipon¬
dius. Uides quot monadibus suꝑetur
Ducis ꝑ quadrum. Sexies sem: faciuris
triginta sex. Comungis extrema illa
prima. Sex ad duodecim simul effici¬
unt . xuiii. Partiris tricies sexies ꝑ decus
octus: efficit dipondius. Hos iungis
cum summa minore. id est sexies: eruns
cim. Quaꝓpter octo superant sex duab
monadibus. id est tercia de sexies. & su¬
perantur octo a duodecim quatuor
monadibus tercia particione. Qua parte
propter gͦ suꝑat eadem suꝑatur. Sed

Expanded text:
ius generis mulier. Unde et apud Amaius generis mulier. Unde et apud Amazonas sistro ad bellum feminarum exertinnabulum de sono vocis nomen habet, sicut plausus manuum, stridor valuarum. Symphonia vulgo appellatur lignum canum, ex utraque parte pelle extenta, quam virgulis hinc et inde musici feriunt, fitqdia gravis et acuti suavissimus cantus. § 23 De numeris musicis. Numeros autem secundum musicam ita quaeris. Positis extremis, utputa VI et decas dipondius, vides quot monadibus superetur ducis per quadratum, sexies seni faciunt XXXVI. Coniungis extrema illa prima, VI ad XII, simul efficiunt XVIII. Partiris tricies sexies per decas octo, efficit dipondius. Hos iungis cum summa minore, id est sexies, erunt XII. Quapropter VIII superant VI duabus monadibus, id est tertia de VI, et superantur VIII a XII quattuor monadibus, tertia portione. Qua parte ergo superat, eadem superatur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
rium ꝑcussa a mercurio sonitũ dedie.
ad cuius speciem mercurius lẏrã fecit.
it orfeo tradidit. qui eius rei maxime
erat studiosus. Unde et existimatur eadẽ
arte non feras tantum sed et saxa atꝙ sil¬
uas cantus modulatione applicuisse. Hũc
laudem. etiam inter sidera suarum fa¬
bularum commentis collocatum ẽẽ fin
xerunt. Tympanum est pellis uel coriũ
ligno ex una parte extensum. Est enim
pars media sẏmphonie insimilitudine
cribri. Tẏmpanum autem dictũ quod
medium est. Unde et margaritũ int¬
dium tympanum dicitur et ipsum
ut sẏmphonia ad uirgulam ꝑcutit᷑.
Cymbala acitabula quedam sunt :
que ꝑcussa inuicem se tangunt ꝙ fa¬
ciunt sonum. Dicta autem cymbala
quia cum bellematia simul ꝑcutiunt᷑.
tia. Sistrum ab inuentrice uocatum.
Ysis enim regina egẏptiorum id genꝰ
inuenisse ꝓbatur. Iuuenalis. Ysis& ira¬
to feriat mea lumina sistro. Iude & hoc
mulietes ꝑcutiunt: quia inuentrix hu¬

Expanded text:
rium, percussa a Mercurio sonitum dedit, rium, percussa a Mercurio sonitum dedit, ad cuius speciem Mercurius lyram fecit et Orpheo tradidit qui eius rei maxime erat studiosus, unde et existimatur eadem arte non feras tantum, sed et saxa atque sylvas cantus modulatilaudem, etiam inter sidera suarum fabularum commentis collocatam esse fxerunt. Tympanum est pellis vel corium ligno ex una parte extentum. Est enim pars media symphoniae in similitudinem cribri. Tympanum autem dictum quod medium est, unde et margaritum medium tympanum dicitur; et ipsud, ut symphonia, ad virgulam percutitur. Cymbala acitabula quaedam sunt, quae percussa invicem se tangunt et faciunt sonum. Dicta autem cymbala, quia cum ballematia simul percutiuntutia. Sistrum ab inventrice vocatum. Isis enim regina Aegyptiorum id genus invenisse probatur. Iuvenalis13, 93: Isis et irato feriat mea lumina sistro. Inde et hoc mulieres percutiunt, quia inventrix hu
Abbreviated transcription (Latin):
tem dictas a corde. quia sicut pulsus est
cordis in pectore. ita pulsus corde in cy¬
thara. Has primum mercurius excogi¬
tauit. idem ꝙ prior in neruos sonum ex¬
trinxit. Psalterium quod uulgo canticũ
dicitur a psallendo nominatum. quod
ad eius uocem chorus consonando respon¬
deat. Est autem similitudo eythare bar¬
barice in modum delte littere. Sed psalte¬
ru et cythare hec disstrentia est. quod
ꝑsalterium lignum illud concauum un¬
de sonus redditur superuis habet. et de¬
orsum feruintur corde. et desuꝑ sonant
cythara uͦ concauitatem ligni inferiꝰ
habet. Palterium uͦ hebrei decacordum
usi sunt propter nunerum decalogũ
rictate uocum. quod diuersos sonos effi
ciat. Lẏram primum amercurio in¬
uentam fuisse dicunt hoc mͦ. Cum re¬
grediens nilus in suos meatus uariam
campis teliquisset animalia relicta. etiã
testudo est. que cum putrefacta eẽt. et
nerui eius remansisfent extenti. intra co¬

Expanded text:
tem dictas a corde, quia sicut pulsus est tem dictas a corde, quia sicut pulsus est cordis in pectore, ita pulsus chordae in cithara. Has primus Mercurius excogitavit, idemque prior in nervos sonum strinxit. Psalterium, quod vulgo canticum dicitur, a psallendo nominatum, quod ad eius vocem chorus consonando respondeat. Est autem similitudo citharae barbaricae in modum Δ literae; sed psalterii et citharae haec differentia est, quod psalterium lignum illud concavum, unde sonus redditur, superius habet, et deorsum feriuntur chordae, et desuper sonant. Cithara vero concavitatem ligni inferius habet. Psalterium autem Hebraei decachordon usi sunt propter numerum Decalogi rietate vocum, quod diversos sonos ciat. Lyram primum a Mercurio inventam fuisse dicunt, hoc modo. Cum regrediens Nilus in suos meatus, varia in campis reliquisset animalia, relicta ante testudo est. Que cum putrefacta esset, et nervi eius remansissent extenti intra co
Abbreviated transcription (Latin):
tum: et cetera huiusmodi. Cythare ac psal¬
terii reꝑtor tubal ut p̃dictum ẽ ꝑhibet᷑.
thare usus reꝑtus fuisse ab apolline
creditur. forma cythare inicio similis
fuisse traditur pectori humano. qr uti
uox e pectore. ita ex ipsa cantus eleretur.
appellata q eadem de causa. Nam pectꝰ
dorica lingua cythara uocatur. Paula¬
tim autem plures eius species extiterun.
ut psalteria. lire. barbite fenices. et pec¬
tides que dicuntur indice. et feriuntur
a duob simul. Item alie atq alie ex qua¬
diata forma uel trigonali. Cordarũ etiã
numerus si multiplicatus est. non muta¬
tum genus. Ueteres autem cẏtharam fi¬
diculam uel fidicem nominauerunt:
quia tam conemnunt inter se corde euis.
quam bene conueniat inter quos fides
mina uocum. Discrimina autem ideo.
quod nulla corda uicine corde similem
sonum reddat. S ed ideo septem corde. ist
quod totam uocem implent. uel quia
septem motib sonat celum. Cordas au¬

Expanded text:
tum et cetera huiuscemodi. Citharae ac psaltum et cetera huiuscemodi. Citharae ac psalterii repertor Tubal, ut praedictum est, perhibetur. tharae usus repertus fuisse ab Apolline creditur. Forma citharae initio similis fuisse traditur pectori humano, quo uti vox a pectore, ita ex ipsa cantus ederetur, appellatamque eadem de causa. Nam pectus Dorica lingua κιθάρα vocari. Paulatim autem plures eius species extiterunt, ut psalteria, lyrae, barbitae, phoenices et pectides, et quae dicuntur Indicae, et feriuntur a duobus simul. Item aliae atque aliae, et quadrata forma vel trigonali. Chordarum etiam numerus multiplicatus, et conmutatum genus. Veteres autem citharam fidiculam vel fidicem nominaverunt, quia tam concinunt inter se chordae eius, quam bene conveniat inter quos fides em discrimina vocum. Discrimina autem ideo, quod nulla chorda vicinae chordae similem sonum reddat. Sed ideo septem chordae, vel quia totam vocem implent, vel quia septem motibus sonat caelum. Chordas au
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc et tybicen. quasi tẏbiarum can¬
tus. Calamus nomen est ꝓprium ar¬
boris. a calendo. idest fundendo uoces
uocatus. fistulam quidam putant a
mereurio inuentam. alii a fauno quẽ
greci pan uocant. nonnulli eam a bi¬
da pastore agrigentino ex sicilia. fisti¬
la autem dicta. quod uocem emittat.
sa appellatur. Sambuca in musicis spe¬
cies est sẏmphoniarum. Est enum ge¬
nus ligni fragilis. unde et tybie com¬
ponuntur. Pandorius ab inuentore
cala mos cera coniungere plures in¬
stituit. ꝑan curat oues. ouiumq ma¬
gistros. fuit enu apud gentiles deus
pastoralis. qui primum dispares cala¬
mos ad cantum aptauit. et studiosa ar¬
te composuit. De tercia diuisione que
ercia diuisio est rithinica. ꝑtinens ad
neruos et pulsus: cui clantur species
cẏthararum diuersarum. tẏmphanum
quoq cymbalum. sistrum. a citabula e¬
uei & argentea. uel alia que metallico rigo¬
re ꝑcussa reddunt cum suauitate tinni¬

Expanded text:
Hinc et tibicen, quasi tibiarum canHinc et tibicen, quasi tibiarum cantus. Calamus nomen est proprium arboris a calendo, id est fundendo voces vocatus. Fistulam quidam putant a Mercurio inventam, alii a Fauno, quem Graeci vocant Pan. Nonnulli eam ab Idi pastore Agrigentino ex Sicilia. Fistula autem dicta, quod vocem emittat. sa appellatur. Sambuca in musicis species est symphoniarum. Est enim genus ligni fragilis, unde et tibiae conponuntur. Pandorius ab inventore an primus calamos cera coniungere plures instituit, Pan curat ovis oviumque magistros. Fuit enim apud gentiles deus pastoralis, qui primus dispares calamos ad cantum aptavit, et studiosa arte conposuit. § 22 De tertia divisione, quae est divisio rythmica, pertinens ad nervos et pulsum, cui dantur species cithararum diversarum, tympanum quoque, cymbalum, sistrum, acetabula aenea et argentea, vel alia quae metallico rigore percussa reddunt cum suavitate tinni
Abbreviated transcription (Latin):
diatur. Si ex his aliquid defuerit: uox
reflante completa in sonum uocis am¬
mantur: ut sunt tube. calami. fistule.
organa pandoria. et his similia instru¬
menta. Organum uocabulum ẽ genale
omnium uasorum musieorum. Hoc au¬
tem cui folles adhibentur: alio greci no
mine appellant. Ut autem organum di¬
catur. magis ea uulgaris est grecorum
consuetudo. Tuba primum a tyrrenis
bebantur autem non solum in prelus.
sed in omnib festis dieb. ꝓpter laudis &
gaudii claritatem. Unde et in psalterio
dicitur. Canite in micio mensis tuba. in
die insignis sollemnitatis ur̃e. Preceptũ
enim fuerat iudeis. ut in inicio noue lu¬
ne tuba clangerent. quod etiam adhuc¬
usq faciunt. Tybias excogitatas in fri¬
gia ferunt. Has diu quidem funerib
tantum adhibitas: mox etiam sacris
gentilium. Tybias autem appellatas
putant. quod primum de ceruinis ty¬
bus crurib ꝙ hynulorum fierent. de¬
inde ꝑ abusionem ita ceptas uocari etiã.
que non de cruribus ossibus ue essent.

Expanded text:
diatur. Si ex his aliquid defuerit, vox reflante completa, 137 in sonum vocis animantur, ut sunt tubae, calami, fistulae, organa, pandura, et iis similia instrumenta. 2. Organum vocabulum est generale vasorum omnium musicorum. Hoc autem cui folles adhimine appellant. Ut autem organum dicatur, magis ea vulgaris est Graecorum consuetudo. Tuba primum a Tyrrhenisbebatur autem non solum in proeliis, sed in omnibus festis diebus propter laudis vel gaudii claritatem. Unde et in Psalterio dicitur81, 4: 'Canite in initio mensis tuba, in die insignis sollemnitatis vestrae.' Praeceptum enim fuerat Iudaeis ut in initio novae lunae tuba clangerent, quod etiam et hucusque faciunt. Tibias excogitatas in Phrygia ferunt: has diu quidem funeribus tantum adhibitas, mox et sacris gentilium. Tibias autem appellatas putant, quod primum de cervinis tibiis cruribusque hinnulorum fierent, deinde per abusionem ita coeptas vocari etiam quae non de cruribus ossibusque essent.
Abbreviated transcription (Latin):
locorum: dicta passio a satyris. quos ni¬
initu. Dissenteria est dunsio contimiatio¬
nis. idest uloeratio intestini. Dis enim di¬
uisio est: interia. intestina. fit autem
intertidente fluore: quam greci diar
riam uocant. Lienteria dicta. quod ei¬
bum tanquam ꝑ lintam intestini nullꝰ
obstantib faciat plabi. Colica passio
nomen sumpsit ab intestino. quẽ greci
quod fissure sint rugis collecte cirea ori¬
ficium. Hec & emorroide a sanguims flu¬
ore dicte. Greci enim sanguinem emathi

Expanded text:
locorum, dicta passio a Satyris. 35. locorum, dicta passio a Satyris. 35. i XX Dysenteria est divisio continuationis, id est ulceratio intestini, dis enim divisio est, intera intestina. Fit autem interciῥοιαν vocant. 37. Lienteria dicta, quod cibum tanquam per laevia intestina nullis obstantibus faciat prolabi. 38. Colica passio nomen sumpsit ab intestino quod Graeci quod fissurae sint rugis collectae circa orificium. Hae et haemorrhoides a sanguinis fluore dictae. Graeci enim sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
a ctumnutione corporis. Nam greci nittͥ¬
menti cessationem antrofiam dicunt. Est
cnim tenuitas corporis ex causis latentib.
et panlatim conualescentib. Sarcianẽ.
suꝑfluum carnis incrementum: quo
ultra modum corpora sagmantur. Gre¬
ci enim carnem sarcian uocant. Sciasis
uocata: a parde corporis quam uexat. Nã
ner tebrorum ossa quorum summnitas ili¬
orum inicio terminatur. greci scia uocãt.
fit autem de flegmate quotiens descen¬
derit in recta ossa. et efficitur ibi gluti
uatio. Podagram greci a retentione pedũ
dicunt nominatam. et a ferali ddolore.
Siquidem omne quod inmite fuerit:
abusiue agreste uocamus. Artericꝰ mor¬
bus ab articłorum passione uocabulum
sumpsit. Calculus est petra que in uesica¬
fit: unde et nomen accepit. Gignitur
autem ex materia flegmatica. Strangui¬
ria dicta est eo quod stringat urmarũ
difficultatem. Satyriasis nige desideri¬
um ueneris. cum extensione naturaliũ

Expanded text:
a diminutione corporis. Nam Graeci nutria diminutione corporis. Nam Graeci nutrimenti cessationem ἀτροφίαν dicunt. Est enim tenuitas corporis ex causis latentibus et paulatim convalescentibus. Sarcia est superfluum carnis incrementum, quo ultra modum corpora saginantur. Graeci enim carnem σάρκα vocant. Sciasis vocata a parte corporis, quam vexat. Nam vertebrorum ossa, quorum summitas ilium initio terminatur, Greci scian vocant, et fit de flegmate quotiens descendit in recta ossa et efficitur ibi glutinatio. Podagram Graeci a retentione pedum dicunt nominatam, et a ferali dolore. Siquidem omne, quod inmite fuerit, abusive agreste vocamus. Artriticus morbus ab articulorum passione vocabulum sumpsit. Cauculus petra est fit, unde et nomen accepit. Gignitur autem ex materia phlegmatica. 33. Stranguria dicta est, eo quod stringat urinarum difficultate. 179 34. Satyriasis, juge desiderium veneris cum extensione naturalium
Abbreviated transcription (Latin):
cib ubi uria distillat. Apostema a collec¬
tione nomen accepit. Nam collectiones
greci apostemas uocant. Empios dicta
ab apostema intrinsecus. uel in latere uel
in stomacho. cum dolore & febrib & tus¬
si: ex abundantib spumis & purulentas.
Ypaticus morbus. e iecoris passione no¬
men accepit. Greci enim iecur ipatin
uocant. Lienosis ab splene nocabulum
sumpsit: greci enim splen lien dicunt.
Ydropis nomen sumpsit ab aquoso hu¬
cauerunt. Est enim humor subeutane¬
us. cum inflatione turgenti et anhelitu
fetido. Nefresis a renium dolore nom̃
accepit. Renes eiuim greci nefresim dicũt.
Paralisis dicta a corporis impensatione.
facta ex multa infrigidatione. aut in
toto corpore aut in parte. Caceria nom̃
sumpsit a corporis iniuria uel ambitu:
nocaucrunt. fit autem hec passio intem¬
perantia egrotantis. uel curatione mala
medicaninis. aut post egritudinem tar
da resumptio. Antrofia nomen accepit

Expanded text:
cibus, ubi uva titillat. Apostoma a colleccibus, ubi uva titillat. Apostoma a collectione nomen accepit. Nam collectiones Graeci apostomas vocant. Enpiis dicta ab apostoma intrinsecus vel in latere vel in stomacho cum dolore et febribus et tussi et abundantibus spumis et purulentiis. Hepaticus morbus e iecoris passione nomen accepit. Graeci enim iecur ἧπαρ vocant. Lienosis ab splene vocabulum sumpsit. Graeci enim σπλὴν lien dicunt. Hydropis nomen sumpsit ab aquoso hucaverunt. Est enim humor subcutaneus cum inflatione turgente et anhelitu foetido. Nefresis a renum languore nomen accepit. Renes enim Graeci νεφροὺς dicunt. Paralesis dicta a corporis inpensatione, facta ex multa infrigidatione, aut in toto corpore, aut in parte. Cacexia nomen sumpsit a corporis malo habitu; vocaverunt. Fit autem haec passio ex intemperantia aegrotantis, vel curatione mala medicanda resumptio. Atrofia nomen accepit
Abbreviated transcription (Latin):
ossa uenerit narium. et p̃focationem
fecerit cum sternutatione. unde & cori¬
za nomen accepit. Brancos est prefocatio
faucium a frigido humore. Greci enĩ gutt᷑
brancos dicunt circa quem fauces funt:
quas nos corrupte brancias dicimus. Rau¬
cedo. amputatio uocis. Hec &. arteriasis
uocatur. eo quod uocem rancam & clau¬
sam reddat ab arcteriarum imuria. Sus¬
pirtum nomen sumpsit. quia inspirati¬
onis difficultas est quam greci cdisnoam
uocant. id est prefocationem. Peripleumo¬
nia a pulmonib nomen accepit. Est enĩ
ptilionis tumor cum spumarum sangͥ¬
nearum effrisione. Emoptoys emissio
sanguinis ꝑ os: unde et nomen accepit.¬
ẜ math enim sangius dieitur. Tysis est ul¬
ceratio et tuimor inpulmonib: que u
uenib facilius uenire solet. Tysin autẽ
apud grecos dicta: quod sit consumptio
totius corporis. Tussis grece ab altitudine
uocatut. quod a profundo pectoris ne¬
niat. cuius contraria est suꝑior in fau¬

Expanded text:
ossa venerit narium, et provocationem ossa venerit narium, et provocationem fecerit cum sternutatione; unde et coryza nomen accepit. Branchos est praefocatio faucium a frigido humore. Graeci enim guttur βράγχος dicunt, circa quem fauces sunt, quas nos corrupte brancias dicimus. Raucedo amputatio vocis. Haec et arteriasis vocatur, eo quod vocem raucam et clausam reddat ab arteriarum iniuria. Suspirium nomen sumpsit, quia inspirationis difficultas est, quam Graeci δύσπνοιαν dicunt, id est praefocationem. Peripleumonia a pulmonibus nomen accepit. Est enim pulmonis tumor cum spumarum sanguinearum effusione. Haemoptois emissio sanguinis per ora, unde et nomen accepit. Αἷμα enim sanguis dicitur. Tisis est ulceratio et tumor in pulmonibus, qui in iuvenibus facilius venire solet. Φθίσις autem apud Graecos dicta, quod sit consumtio totius corporis. Tussis Graece ab altitudine vocatur, quod a profundo pectoris veniat. Cuius contraria est superior in fau
Abbreviated transcription (Latin):
dat q spumat qr. somitialis autem dictꝰ.
quod apud gentiles cum comitiorum cdie¬
cuiquam accidisset: comitia dimittebã¬
tur. Erat apud romanos comitiorum di¬
essollemnis in kalendis ianuarnis. Ma¬
nia ab insama uel furore uocata. Nam
grecorum uetustas furorem manicem
appellabat: siue ab iniquitate quam
greci maine uocauerunt. siue a cdruma¬
nigrum melan uocant: fel autem co¬
len appellant. Epylensia autem in fan¬
tasia fit: melancolia in ratione. mania
in memoria. Typhi sunt frigide febres.
Qm abusiue typhi appellantur ab her¬
ba que in aquis nascitur: latine forma
atq status dicitur. Est enim accessionũ
ac recessionum reuolutio: ꝑ statuta tem¬
porum interualla. Reumia grece. lati¬
ne eruptio siue fluor appellatur. Catar¬
rus fluor reume iugis ex narib. que dũ
ad fances uenerit brancus uocatur. dũ
ad toracem uel pulmonem tẏsis dicit᷑.
Cortza est. quotiens infuisio capitis in

Expanded text:
dat spumetque. 7. Comitialis autem dictus, dat spumetque. 7. Comitialis autem dictus, quod apud gentiles, cum comitiorum cuiquam accidisset, comitia dimittebantur. Erat autem apud Romanos comitiorum dies sollennis in kalendis Ianuarnia, ab insania vel furore vocata est, nam Grecorum vetustas furorem manichem appellabat sive ab iniquitate, quam Greci manie vocaverunt; sive a divinanigrum μέλαν vocant, fel autem χολὴν appellant. Epilemsia autem in phantasia fit; melancholia in ratione; mania in memoria. Typi sunt frigidae febres, qui abusive tipi appellantur ab herba quae in aqua nascitur. Latine forma atque status dicitur. Est enim accessionum vel recessionum revolutio per statuta temporum intervalla. Reuma Graece, Latine eruptio sive fluor appellatur. Catarrhus est fluor reumae iugis ex naribus, quae dum ad fauces venerit, βράγχος vocatur; dum ad thoracem vel pulmonem, πτύσις dicitur. Coryza est quotiens infusio capitis in
Abbreviated transcription (Latin):
Cephalta ex causa nomen habet. Capitis
enim passio est: et greci caput cephalin
uocant. Seothomia ab aceidenti nom̃¬
sumpsit. quod repentinas tenebras inge¬
rat ocłis cum uertigine capitis. Uertigo
autem est. quotienseunq uentus con¬
surgit. et terram in circuitum mittit.
Sicet in uerticem hominis arteric et
uene uentositatem ex resoluta humee¬
tatione gignunt. et in ocłis girũ faci¬
unt: unde et uertigo nuncupata est.¬
Epylemsia uocabulum sumpsit. quod
mentem appendens pariter etiam corpꝰ
possideat. Greci enim appensionem epy¬
lensiam appellant. fit autem ex melan¬
colico humore. quotiens cruberauerit.
et ad cerebrum conuersus fuerit. Hec pas¬
sio caduca uocatur. eo quod cadens eger
spasmos patiatur. Hos etiam uulgus lu¬
naticos uocat. quod ꝑ lune cursum co¬
mitetur eos insania demonum. Idem et
laruatio. Ipse est et morbus conitialis. idr¬
maior ꝙ duitinus quo caduci tenentur.
cui tanta uis est. ut homo ualens couci¬

Expanded text:
Cephalea ex causis nomen habet, capitis enim passio est, et Greci caput cephalin vocant. sumpsit, quod repentinas tenebras ingerat oculis cum vertigine capitis. Vertigo autem est quotienscumque ventus consurgit, et terram in circuitum mittit. Sic et in vertice hominis arteriae et venae ventositatem ex resoluta humectatione gignunt, et in oculis gyrum faciunt. Unde et vertigo nuncupata estEpilepsia vocabulum sumpsit, eo quod mentem appendens, pariter etiam corpus possideat, Greci enim appensionem epilepsiam appellant. Fit autem ex melancholico humore, quoties exuberaverit et ad cerebrum conversus fuerit. Hec passio caduca vocatur, eo quod cadens eger spasmos patiatur: hos etiam vulgus lunaticos vocat, quod per lune cursum comitetur eos insania demonum. Idem et larmajor, et divinus, quo caduci tenentur. Cujus tanta vis est, ut homo valens conci
Abbreviated transcription (Latin):
inmunda possideant. Qꝑt̾ alienus crictͥ
locus ꝗ plurimi sachane sp̃e occuꝑ auct̃
Botum enimillum diabol. ⁊ angeli cius

Expanded text:
inmunda possideant. Quapropter alienus erit tibi locus quem plurimi Satanae spiritus occupaverunt: totum enim illum diabolus et angeli eius
Abbreviated transcription (Latin):
tim hunc morbum ab aque metu lym¬
phaticum uocant.fit autẽ ex canis ra
bidi morsu. aut ex aeris spuma in t̾rã
proiecta: quam si homo uel bestia tetige¬
rit. aut dementia repletur. aut in ra¬
biem uertitur. Carbunculus dictus. qd̾
in ortu suo rubens sit ut ignis. postea i¬
ger ut carbo extinctus. Pestilentia est
contagium. quod dum unum app̃hen¬
derit: celeriter ad plures transit. Signit᷑
cnim ex corrupto aere: os in uisceribus
penetrando uiititur. Hoc et si plerũq
ꝑ aerias potestates fiat. tamen sine ar¬
bitrio ommipotentis dei omnino non
fit. Dicta autem pestilentia quasi pastu¬
lentia. quod ueluti incendium depas
et contagium a contingendo: quia quẽ¬
cunq tetigerit polluet. Ipsa et inguina:
ab inguinum ꝑcussione. Eadem et lues ã

Expanded text:
tini hunc morbum ob aquae metum lymtini hunc morbum ob aquae metum lymphaticum vocant. Fit autem, vel ex canis rabidi morsu, aut ex aeris spuma in terra proiecta, quam si homo vel bestia tetigerit, aut dementia repletur aut in rabiem vertitur. Carbunculus dictus, quod in ortu suo rubens sit, ut ignis, postea niger, ut carbo extinctus. Pestilentia est contagium, quod dum unum adprehenderit, celeriter ad plures transit. Gignitur enim ex corrupto aere, et in visceribus penetrando innititur. Hoc etsi plerumque per aerias potestates fiat, tamen sine arbitrio omnipotentis Dei omnino non fit. Dicta autem pestilentia, quasi pastulentia, quod veluti incendium depascet contagium a contingendo, quia quemquem tetigerit, polluit. Ipsa et inguina ab inguinum percussione. Eadem et lues a
Abbreviated transcription (Latin):
est pulmonis uicium. cum dolore ue¬
hementi et suspirio. Greci enim pul¬
monem pleumon uocant: unde et e¬
gritudo dicta est. Apoplexia est subita
effusio sanguinis: qua suffocati intere¬
unt. Dicta autem apoplexia: quod ex
letali ꝑcussu repentimis casus fiat. Gre
Spasmus latine contractio subita par
tium. aut neruorum eum dolore ue
hementi. Quam passionem a corde no¬
minatam diperunt: quia in nobis pͥnci¬
patum ugoris habet. fit autem duob
modis: aut ex replecione. aut ex mam¬
tione. Tytanus ẽ maior contractio neruo¬
rum. a ceruice ad dorsum. Telum. latersi
dolor est. Dictum autem ita a medicis. qd̾
dolore corpus transuerberet quasi gla¬
ctitis. Y leos dolor intestinorum: unde &
ilia dicta sunt. Grece enim yleos obtiol¬
uere dicitur: quod se intestina p̃ dolo¬
re inuoluant. hi et torminosi cieuntar
ab intestinorum tormento. Y drosaba
id est aque metus. Greci enim aquam
ẏdro: fobos timorem dicunt. Unde ꝙ la¬

Expanded text:
est pulmonis vitium, cum dolore veest pulmonis vitium, cum dolore vehementi et suspirio, Greci enim pulmonem pleumon vocant. Est gritudo dicta est. Apoplexia est subita effusio sanguinis, qua suffocati intereunt. Dicta autem apoplexia, quod ex letali percussu repentinus casus fiat. GraeSpasmus Latine cotium aut nervorum, cum dolore 173 vehementi. Quam passionem a corde nominatam dixerunt, quod in nobis principatum vigoris habet. Fit autem duobus modis, aut ex repletione, aut ex inanitione. 12. Tetanus majorum est contractio nervorum a cervice ad dorsum. 13. Telum, lateris dolor est, dictum est autem ita a medicis, quod dolore corpus transverberet, quasi gladius. 14. Ileos, dolor intestinorum, unde et ilia dicta sunt; Graece enim εἰλεῖν obvolvere dicitur: quod se intestina prae dolore involvant. Hi et torminosi dicuntur ab intestinorum tormento. 15. Hydrophobia, id est, aquae metus; Graeci enim ὕδωρ aquam vocant, φόβον timorem dicunt; unde et La
Abbreviated transcription (Latin):
passiones ex propriis causis nomina ac¬
ceperunt. febris a feruore dicta. Est enĩ
abundantia caloris. frenesis appellata.
siue ab impedimento m̃tis. greci enĩ m̃tẽ
frenaᷤ uocant: seu qd̾ dentibus infrendat.
Nam frendere est: dentes conterere. Est
autem ꝑturbatio mentis cum exagita¬
tione et dementia: ex colerica ui effecta.
Cardia a corde uocabulum sumpsit:
dum ex aliquo timore aut dolore effici¬
tur. sor enim greci cardian uocant. Est
cnum cordis passio cum formidabili
metu. Letargia a somno uocata. Est enĩ
oppressio cerebri cum obliuione & somno
iugi: uelit stertentis. Sinancis. a continen¬
tia sp̃s et p̃focatione dicta. Greci enim si¬
nancis continere dicunt. Qui enim hoc
uicio laborant: dolore faucium prefo¬
cantur. Flegnon est feruor stomachu
cum extensione atq dolore. que cum ce¬
est dolor lateris acritus: cum febre et
sputo sangumolento. Latus eni gre¬
ce pleura dieitur: unde pleuretiea
passio nomen accepit. Peripleumoma¬

Expanded text:
passiones ex propriis causis nomen acceperunt. Febris a fervore dicta; est enim abundantia caloris. Frenesis appellata sive ab inpedimento mentis; Graeci enim mentem φρένας vocant; seu quod dentibus infrendant. Nam frendere est dentes concutere. Est autem perturbatio cum exagitatione et dementia ex cholerica vi effecta. Cardiaca vocabulum dum ex aliquo timore, 172 aut dolore afficitur. Cor enim Graeci καρδίαν vocant. Est enim cordis passio cum formidabili metu. 5. Lethargia a somno vocata. Est enim oppressio cerebri, cum oblivione, et somno jugi, veluti stertentis. 6. Synanche a continentia spiritus et praefocatione dicta. Graeci enim συνάγχειν continere dicunt; qui enim hoc vitio laborant, dolore faucium praefocantur. 7. Phlegmone est fervor stomachi cum extensione et dolore. Nam cum coeest dolor lateris acutus cum febre et sputo sanguinolento. Latus enim Graece πλευρὰ dicitur, unde et pleuritica passio nomen accepit. Peripleumo
Abbreviated transcription (Latin):
Unde et homines quib dominatur san
guis: dulces et blaudi sunt. flegina autẽ
morib reguntur sani: ex ipsis leduntur.
infirmi. Dum enim amplius extra cur¬
sum nature creuerint: egritudines faci¬
unt. Ex sanguine autem et felle acute pas¬
siones nascuntur: quas greci oxea uocant.
Ex flegmate uͦ et melancolia ueteres cause
ꝓcediunt: quas greci croniam uocant.¬
x ea ẽ acutus De acutis morbis. ui
morbus. qui aut cito transit. aut ce¬
lerius interficit: ut pleuresis. frenesis. Oxi
enim acutum apud grecos et uelotẽ sig¬
nificat. Cronia est ꝓlixus corporis morb.
qui multis temporbus remoratur. ut po
dicitur. fleomon est inquietus cum rubo¬
re et dolore. ꝙ tensione. ꝙ duricia et uas¬
titate. Nam cum cepint fieri fleomonis.
inquietudo febris consequitur. Unde et

Expanded text:
unde et homines quibus domunde et homines quibus domguis, dulces et blandi sunt. 7. Phlegma autem moribus reguntur sani, ex his laeduntur infirmi. Dum enim amplius extra cursum naturae creverint, aegritudines faciunt. 8. Ex sanguine autem et felle acutae passiones nascuntur, quas Graeci ὀξέα vocant. Ex phlegmate vero et melancholia veteres causae procedunt, quas Graeci χρόνια dicunt. CAPUT VI. De acutis morbis. 1. Oxea est acutus morbus, qui aut cito transit, aut celerius interficit, ut pleurisis, phrenesis; ὀξὺ enim acutum apud Graecos, et velocem significat. Χρόνια est prolixus corporis morbus, qui multis temporibus remoratur, ut polibri XX Phlegmon est inquietudo cum rubore et dolore, et tensione, et duritia, et vastitate. Nam cum ceperint fieri phlegmones, inquietudo febris consequitu
Abbreviated transcription (Latin):
morbo congruat. non ꝑducit ad sa¬
nitatem. Morbi om̃s ex quatuor nascũ¬
tur humoribus. id est ex sanguine. et
felle. melancolia et flegmate. Ex ipsis
enim reguntur sani: & ex ipsis ledunt᷑
infirmi. Dum enim amplius extra cur¬
sum nature creuerint. egritudines faci
unt. Sicut autem quatuor sunt dem̃¬
ta: sic & quatuor humores. & unusqͥsq
humor suum eementum mitatur.
Sangius aerem. colera ignem. melanco¬
lia terram. flegina aquam. Et funt. iiiͦi.
humores sicut quatuor elementa. que
conseruant corpora nr̃a. Sanguis ex gre¬
ca echunologia uocabulum sumpsit.
tetur et uiuat. Coleram greci uocaue¬
runt: quod unius diei spacio terminet᷑
Unde et colera idest fellicula nominata
est: hoc est fellis effufio. Greci enim fel
colen dieunt. Melancolia dicta. eo quod
sit ex nigri sanguinis fece admxta. et¬
abuncdantia fellis. Greci enim melan ni¬
grum uocant. fel autem colen appellant.
Sanguis latine uocatus. quod fuauus sit.

Expanded text:
morbo congruat, non perducit ad samorbo congruat, non perducit ad sanitatem. Morbi omnes ex quattuor nascuntur humoribus, id est ex sanguine et felle, melancholia et phlegmate. Ex ipsis enim reguntur sani, ex ipsis laeduntur infirmi. Dum enim amplius extra cursum naturae creverint, aegritudines faciXX Sicut autem quatuor sunt elementa, sic et quatuor humores et unusquisque humor suum elementum imitatur, sanguis aerem, cholera ignem, melancholia terram, phlegma aquam. Et sunt quatuor humores, sicut quatuor elementa, que conservant corpora nostra. Sanguis ex greca etymologia vocabulum sumpsit, tetur, et iuvetur. Choleram greci vocaverunt, quod unius diei spatio terminetur; unde et cholera, id est fellicula nominata est, hoc est fellis effusio. Greci enim fel, colen dicunt melancholia dicta, eo quod sit ex nigri sanguinis fece, admixta abundantia fellis. Greci enim melan, nigrum; fel autem colen vocant. Sanguis latine vocatus, quod suavis sit:
Abbreviated transcription (Latin):
totidem hereses inuenerunt. Pri.¬
ma metodica inuenta est ab apolline
que remedia sectatur et carmina. Scd̾a
emꝑica. id est exꝑitissima inuenta ẽ ab
scolapio. que non indiciorum signis. sed
solis constat exꝑimentis. Tercia logica
idest rationalis: inuenta est ab ypoc̾te.
lste enudiscussis etatum.regionum. uł
egritudinum qualitatibus: artis crã
racionabiliter ꝑserutatus est. Emꝑiei enĩ
exꝑientiam solam sectantur. logici expi¬
entie rationem adiungunt. metodicinet
clementorum rationem obseruant. nec
tempora nec etates nec causas. sed solas
morborum substantias. De quatuor
corporis et temꝑantia nature: ex
calido et humido quod est sangius. un¬
de et sanitas dicta est: quasi sanguinis sta¬
tus. Morbi generali uocabulo om̃s passiões
corꝑis continentur. quod iude ueteres
morbum nominauerunt: ut ipsa appel¬
latione mortis iuim que ex eo nascitur
demonstrarent. Inter sanitatem autem
et morbum media est euratio. que nͥ

Expanded text:
tidem haereses invenerunt. Prima, Methodica, inventa est ab Apolline, quae remedia sectatur et carmina. Secunda, Empirica, id est, experientissima, inventa est ab Aesculapio, quae non indiciorum signis, sed solis constat experimentis. Tertia, Logica, id est rationalis, inventa ab Hippocrate. 2. Iste enim, discussis aetatum, regionum vel aegritudinum qualitatibus, artis curam rationabiliter perscrutatus est. Empirici enim experientiam solam sectantur; logici experientiae rationem adjungunt; methodici, nec elementorum rationem observant, nec tempora, nec aetates, nec causas, sed solas morborum substantias. 170 CAPUT Vcorporis et temperantia naturae ex calido et humido, quod est sanguis; unde et sanitas dicta est, quasi sanguinis status. Morbi generali vocabulo omnes passiones corporis continentur; quod inde veteres morbum nominaverunt, ut ipsa appellatione mortis vim, quae ex eo nascitur, demonstrarent. Inter sanitatem autem et morbum media est curatio, quae nisi
Abbreviated transcription (Latin):
suetudo autẽ ẽ. uis qͦddam morib iusti¬
tutum qd̾ ꝑ lege scscipit᷑. cum deficit lex
nis.⁊ differt scͥptura an ratione consistat
qͣndo ⁊ legem intio cõinendet. Porro si r¬
tione lex constet. lex erit iam omne qͦd in¬
tione consticerit: dum taxat qͦd religion
congruat. qͦd discipline contieniat. qd̾ sa¬
luci ꝓficiat. Uocata autẽ consuecudo. qr
tit aliquid. tit iur fortis petat premitm:
aut uetat. ut sacrarũ uirginũ. nptias
nulli petere liceat: aut punit. cit qͥ cedẽ
fecerit capite plectatur. Facte sunt autẽ¬
leges. ut eartĩ metu humana coherceatur
audatia: tataq sit int̾ impbos innocentia
i in ipsis repbis formidato supplicio refre.¬
uetur nocendi facultas. Legis eñi premio
aut pena. uita moderatur humana. E¬
rit autẽ lex houesta. iusta. possibilis. scd̾m
naturã. scdm cõsuecudinẽ patrie loco tem¬
poriq cõueniens necessaria. utilis. manise¬
sta quoq ne aliqͥd ꝑ obscuritatẽ incaptio¬

Expanded text:
tudo autem est ius quoddam moribus institutum, quod pro lege suscipitur cum deficit lex. Nec differt scriptura an ratione consistat, quando et legem ratio commendat. Porro si ratione lex constat, lex erit omne quod ratione constiterit, dumtaxat quod religioni congruat quod discipline conveniat, quod saluti proficiat. Vocata autem consuetudo, qtit aliquid, ut vir fortis petat premium, aut verat, ut sacrarum virginum nuptias nulli petere liceat, aut punit, ut qui cedem fecerit, capite plectatur. Eius eleges, ut earum metu humana coerceatur audacia, tutaque sit inter improbos innocentia et in ipsis improbis, formidato supplicio, refrenetur nocendi facaut poena vita moderatur humana. Erit autem lex honesta, iusta, possibilis, secundum naturam, secundum consuetudinem patrie, loco temporique conveniens, necessaria, utilis, manifesta quoque, ne aliquid per obscuritatem in captio
Abbreviated transcription (Latin):
ait cicrto ꝓmilone. Quẽ g cum gr̃a
noluit: hunc uoluit cã aliquoꝵ. querela:
qũe ture. qũe loos. qũe tempore. ñ est
ausuis hunc in iniuria alieno tẽpore cum
ꝑicło capitis ñ dubicauit occide. Preterea
scđm uictorinũ enchunematis ẽ. altera
diffinitio ex sola ꝓpositione sicut ĩa dic
tum ẽ: que ita constat. Si cẽpestas uitan¬
da ẽ: non ẽ. nauigatio requirenda. Laliꝰ¬
liber. Ex sola assũptione. ut ẽ illd̾. Sũt
autẽ qui mundũ dñt sine chiuina ãmi¬
iustratione discurrere. Ex sola conclusi¬
oue. ut ẽ illd̾. Uera ẽ. gͥ diuina sentñtia.
Exꝓposicione ⁊ assũptione: ut ẽ illd. Si
inimicꝰ ẽ: occidit. Immicꝰ autẽ est. Et qr
illi deẽ conclusio: enthimema uocat᷑. Se
natione. latior & exequutior rethoricis
sillogisinis latictidine distaus & ꝓductio¬
ne sermotuis a dialeticis sillogisinis: ꝓpt̾

Expanded text:
ait Cicero pro Milone: 'Quem igitur cum gratia ait Cicero pro Milone: 'Quem igitur cum gratia noluit, hunc uoluit cum aliquorum querella, quem iure, quem loco, quem tempore non est ausus, hunc iniuria, alieno tempore, cum periculo capitis non dubitauit occidere?' Praeterea secundum Victorinum enthymematis est altera deftum est, quae ita constat: Si tempestas vitanda est, non est navigatio requirenda. Ex sola assumptione, ut est illud: Sunt autem qui mundum dicunt sine divina administratione discurrere. 15. Ex sola conclusione, ut est illud: Vera est igitur divina sententia. propositione et assumptione, ut est illud: Si inimicus est, occidit. Inimicus autem est; et quia illi deest conclusio, enthymema vocatur. Senatione latior excursio rhetorici syllogismi, latitudine distans et productione sermonis a dialecticis syllog
Abbreviated transcription (Latin):
Primꝰ enthimema qui ẽ imꝑfectus sillo¬
gismꝰ atq rechoricꝰ. sed̃s epẏchepema qͥ
est irrechoricꝰ ⁊ lacior sillogismꝰ. Enchi¬
meinatis umbra sunt quinq. Primũ
concuncibile. sołm ostentabile. terciũ
sencentiale. quartum exemplabile. qͥn¬
cum collectiuum. Con uincibile ẽ. qd̾
euidenti ratione conuincit᷑. sicut fecit
cicero ꝓmilone. Eiꝰne gͥ mortis sedetis
altores. cuiꝰ uitã si ꝑuceris ꝑuos restictui
posse: nolletis. Ostentabile ẽ. qd̾ certa re
demonstintione constringit. sicut cicero
incatilm̃a. Hic tam̃ cuuĩt. iuuit: im¬
mo etiam insenatũ uenit. Sencentiale ẽ.
qd̾ sententia generalis ad dicit. ut apud
terentiũ. Obsequitm amicos. ueritas odi¬
um parit. Exemplabile ẽ. qd̾ alicaiꝰ ex¬
empli cõꝑatione euencum similem cõmi¬
natur. sicut cicero imphilippicis. Temi¬
ror antoni quoꝵ. exempla imnicaris eoꝵ
exitus ñ ꝑtimescere. Collectinũ ẽ. cum in
unũ que argcuñta sunt colligant᷑. sicat

Expanded text:
llogismus, atque rhetoricus. Secundus epicherema, qui est in rhetoricis latior syllogismus. 9. Enthymematis membra sunt quinque: primum convincibile, secundum ostentabile, tertium sententiale, quartum exemplabile, quintum collectivum. 10. Convincibile est quod evidenti ratione convincit, sicut fecit Cicero pro Milone: Ejus igitur mortis sedetis ultores, cujus vitam, si putaretis per vos restitui posse, nolletis. 11. Ostentabile est quod certa rei demonstratione constringit, sicut Ciin Catilinam: 'Hic tamen uiuit. Viuit? Immo etiam in senatum uenit.' Sententiale est quod sententia generalis adicit, ut apud Terentium: 'Obsequium amicos, ueritas odium parit.' Exemplabile est quod alicuius exempli comparatione euentum simile comminatur, sicut Cicero in Philippicis, 'Te miror, Antoni, quorum exempla imitaris, eorum exitus non pertimescere.' Collectiuum est cum in unum quae argumentata sunt colliguntur, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
cherematicas sillogisinꝰ ẽ: qr constat mẽ¬
bris tribꝰ. id ẽ ꝓpositione. assũptione. con¬
clusione. Quadriꝑtitꝰ ẽ. qui constat ex.
membris quatuor. prima ꝓpositione. se¬
cunda assũpcione. & una ꝓpositionis si¬
ue assũptionis. couincta: cercia ꝓbatiõe
⁊ conclusione. Quinq ꝑtitus itiq est:
qui conistat ex membris. u̾. id ẽ ꝓpͥositio¬
ne. scła eiꝰ ꝓbatione. tercia assumptione.
quarta eius ꝓbatione. qͥnta conclusione.
Hune cicero ita facit iiarte rechorica.
Si deliberatio & demonstratio genem st̃
causarũ. non possunt recte partes alicu¬
uis gem̾s eause putari. Eadem eñi res
alis genus. aliĩ pars eẽ pocest: idem genꝰ
ex est consticutio ppłi. lege .x.¬
q̃niam moiores natu cũ plebib sauxer̃t.
Nam qõ texuł impator edicit. consti.¬
cutio nił edictum tiocat᷑. Insticacio eqͥtacis
duplex est: nunc uilegib nc̃ inmoribꝰ. Inter
legem aucẽ & mores hoc inter ẽ: qd̃ lex scͥp¬

Expanded text:
nstat membris tribus, id est, propositione, assumptione, conclusione. Quadripertitus est qui constat ex membris quattuor, propositione, assumptione et una propositionis siue assumptionis coniuncta probatione, et conclusione. Quinquepertitus est itaque qui constat ex membris quinque, id estne, secunda eius probatione, tertia adsumptione, quarta eius probatione, quinta conclusione. Hunc Si deliberatio et demonstratio genera sunt causarum, non possunt recte partes alicujus generis causae putari. Eadem enim res, alii genus, alii pars esse potest: idem genusex est constitutio populi, quam maiores natu cum plebibus sancierunt. Nam quod Rex vel Imperator edicit, constitutio vel edictum vocatur. Institutio aequitatis duplex est, nunc in legibus, nunc in moribus. Inter legem autem et mores hoc interest, quod lex scrip