comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tie in delicus egerint uitam.
tes damnationẽ. Et quare sub¬
dit. Quia pͥmã fidẽ irritã fecer̃t.¬
& si non nubendo. tñ uolendo:
ut uoluntatẽ que a ꝓposito ceti¬
dit appareat eẽ damnatã. siue
seqͣntur nuptie. siue ñ. Damnat᷑
enĩ ꝓpositi fraus. Damnantur
uiolato fidẽ quã inbaptismo
ꝓfessi sunt. Si aũ ꝓ uoluntate
nubendi damnantur: constat
si eam effectiu mancipauerint
reuocandũ idẽe in irritũ. easq
arrendas redire ad ꝓpositum.
Uñ g̾g̾ Uiduas a ꝓposito rece¬
dentes iuduitatis srꝑ quib nos
consuliusti. credo te nosse a sc̃o
te damnandas. ⁊ a cõmunione
fideliũ. atꝙ a luninib eccłie ar¬
cendas fore censemꝰ. usq qͦ obedi¬
ant ep̃is suis. ⁊ ad bonũ qd̃ ince¬
per̾t. inuite aut uoluntarie re¬
uertant᷑. De uirginib ñ uelatis.
e uirginib aũ ñ uelatis si
ginali semꝑse simulauerint
ꝑmanere.liceo uelate ñ fuerĩt.
agenda penitentia ẽ: qr sponsio

Expanded text:
tiae in deliciis egerint vitam, tes damnationem; et quare, subdit, quia primam fidem irritam fecerunt, etsi non nubendo, tamen volendo, ut voluntatem quae a proposito cecidit, appareat esse damnatam, sive sequantur nuptiae, sive non. Damnatur enim propositi fraus; damnantur el in voto violato fidem quam in Baptismo professae sunt. Si autem pro voluntate nubendi damnantur, constat si eam effectui mancipaverint, revocandum id esse in irritum, easque arcendas redire ad propositum.um: Viduas a proposito recedentes viduitatis, super quibus nos consuluisti, credo te nosse a S. Pauctoritate damnandas, et a communione fidelium atque a liminibus ecclesiae arcendas censemus usquequo obediant episcopis suis, et ad bonum quod coeperunt, invite aut voluntarie revertantur. 3. De virginibus non velatis. De ginali semper se simulaverunt permanere, licet velatae non fuerint, agenda poenitentia est, quia sponsio
Abbreviated transcription (Latin):
mortale. Sollemne uͭ uiolare:
pecõm ẽ & scandalũ. Qui pͥuatũ
facunt uotũ continentie. ma¬
tͥmoniũ contͣhere non debent:
qr ꝯtrahendo mortalit peccans.
Si tam̃ contraxerint ñ separeqͣ.
qr ꝓbari non pot̃ qd̾ occulte ac¬
tum ẽ. Qui enĩ sollemt̃ uouent.
nullatenꝰ coniuigiũ inire q̃unt:¬

Expanded text:
solemne vero violare, peccatum et scandalum est. Qui privatum faciunt votum continentiae, Matrimonium contrahere non debent; quia contrahendo mortaliter peccant. Si tamen contraxerint, non separentur, quia probari non potest quod occulte factum est. Qui vero solemniter vovent, nullatenus Conjugiu
Abbreviated transcription (Latin):
que dei sunt ꝓpͥe fieri debet. Sũt
tñ & uota stultoꝵ: que frangenda
commune. aliud singula¬
re. Commune: ut illud qđ in bap¬
tismo om̃s faciunt. cũ spondent
renuntiare diabolo & pompis eiꝰ.
Singulare: ut cũ aliqͥs sponte
ꝓmitcit seruare uirginitatem
uł continentiã. uł aliqͥd huiꝰ mo¬
d̃i. Itẽ. Singulare uotũ: aliud est

Expanded text:
Sunt tamen et vota stultorum, quae frangenda commune, aliud singulare. Commune, ut illud quod in Baptismo omnes faciunt, cum spondent renuntiare diabolo, et pompis ejus; singulare, ut cum aliquis sponte promittit servare virginitatem vel continentiam, vel aliquid hujusmodi. Idem singul
Abbreviated transcription (Latin):
guntur: cũ ab eoꝵ ꝯcupiscen¬
tia iste se alienant. Quẽ sensũ:
mulier legitime comuncti
sunt: constat alterũ altero ui¬
uente ad aliam non posse tran¬
sire copulam. Alioquin adulte¬
rium commnittit. De qͦ clemens
in penis tenet locũ: quẽ pͥmũ¬
illi hñt qui aberrant a deo. Gra¬
uissime gͥ peccant adult̾i. gra¬
uiter formcarii. s cunctis his
gratuiꝰ incestuosi: quos õs traus¬
cendunt ꝯtͣ naturã delinq̃ntes.
cit fornicationẽ: uincit᷑ dũ ab
incesto. Peuis ẽ enĩ cũ matre ꝗͣ
cum aliena uxore dormire. S
hoꝵ omniũ pessimũ ẽ qd̾ contͣ
naturã delinqͥt᷑: ut siuir mẽ¬
bro mulieris non ad hoc ꝯcesso
utat᷑. Hoc execrabilit̾ fit ĩ me¬
retrice: s fit execrabiliꝰ ĩ uxore.
De illis qͥ pꝰ longuã captiuitaitẽ

Expanded text:
guntur, cum ab eorum concupiscenguntur, cum ab eorum concupiscentia istae se alienant; quem sensum  et mulier legitime conjuncti sunt, constat alterum altero vivente ad aliam non posse transire copulam; alioquin adulterium committitur: De quo Clemens in illi habent qui aberrant a Deo. Gravissime ergo peccant adulteri, graviter fornicarii, sed cunctis his gravius incestuosi; quos omnes transcendunt contra naturam delinquentes.cit fornicationem, vincitur ab incestu. Pejus enim est cum matre, quam cum aliena uxore dormire; sed horum omnium pessimum est quod contra naturam fit; ut si vir membro mulieris non ad hoc concesso utatur; hoc execrabiliter fit in meretrice, sed execrabilius fit in uxore. 5. De illis qui post longam captivitate
Abbreviated transcription (Latin):
decerit. Que xp̃o specialit̃
nubunt. si postea publice nup
xerant de mundo recesserinti.
Si enĩ de hominib ħ ratio cus¬
toditur. ut q̃ẽq iuuente uiro
alt̾i nupserit adultera habea¬
tur. nec ei agende penitentie
licentia concedat᷑ nisi unus de
his fuerit defunctus. qͣntoma
gis de illa tenenda ẽ que ante
se immortali sponso coniunxerat.
et pꝰad humanas nuptias tͣns¬
migrauerit: Attende qđ nõ
solum conugium talib ne¬
gars uidetur: s d̃ locũ penitũ¬
tie. S non ita intelligendumẽ:
ut aliqͣn excludantur ã peni¬
tentia. que digne penitentiã
agere uolunt. S ille non sunt
admitende ad penitentiam
que ab incesti copula discede
noluerint: qr post religionis
bitũ sue ꝓfessionis redirerut¬
glexerit. Timo ille cui seꝯtun¬
xerat eidefrinctꝰ erit eñ cib eiꝰ
illieitis amplexib hec penitus
mittendas ad penitentiam nͥ¬
hi quib se iunxtrant recesse
dumẽ eis. Tunc enĩ eis uiride
mundo recedunt & defun¬

Expanded text:
erint. Quae Christo spiritaliter nubunt, si postea publice nupsxerant de mundo recesserit. Si enim de hominibus haec ratio custoditur, ut quaecunque vivente viro alteri nupserit adultera habeatur, nec ei agendae poenitentiae licentia concedatur, nisi unus ex his fuerit defunctus: quanto magis de illa tenenda est, quae ante se immortali sponso conjunxerat, et post hoc ad humanas nuptias transmigravit! Attendite quod non solum conjugium talibus negare viderur, sed etiam locum poenitentiae; sed non ita intelligendum est, ut aliquando excludantur a poenitentia quae digne poenitentiam agere volunt; sed illae non sunt admittendae ad poenitentiam, quae ab incestus copula discedere noluerint, quia post religionis bitum suae professionis redire neglexerit. Tunc ille qui se conjunxerat ei, defunctus erit, cum ab ejus illicitis amplexibus haec penitus esse admittendas ad poenitentiam, nisi quibus se junxerant, de mundo dum est eis. Tunc enim eis viri de mundo recedunt et defun
Abbreviated transcription (Latin):
placabiles deo hostias offeren
di. Hic ordo afiliis aaron sũp¬
sit uicium. Summos enim
pontifices ⁊ minores sac̾dotes
instituit ds̃ ꝑ moysen: qͥ ex pre¬
cepto dei aaron in suminũ pon¬
tificẽ. filios ueiꝰ unxit in mi¬
elegit discipłos prius. qͦs ⁊ apłoᷤᷤ
uocauit: quoꝵ uicẽ ger̃t in
eccłia maiores pontifices. De¬
inde alios septiraginta duos
discipulos designauit: quoꝵ
prbri. Unus aũ int̾ alios apłoᷤᷤ
princeps extitit petrus: cnuis
uicarus & successor ẽ sũmꝰ pon¬

Expanded text:
placabiles hostias placabiles hostias di . Hic ordo a filiis Aaron sumpsit initium. Summos enim pontifices et minores sacerdotes instituit Deus per Moysen, qui ex praecepto Dei, Aaron in summum pontificem, filios vero ejus unxit in mielegit discipulos prius, quos et apostolos vocavit, quorum vicem gerunt in Ecclesia majores pontifices. Deinde alios septuaginta et duos discipulos designavit, quorum yteri. Unus autem inter apostolos princeps extitit Petrus, cujus vicarius et successor est Pon
Abbreviated transcription (Latin):
grece. senior int̃pretatur
latine: non mͦ ꝓ etate uł decre¬
pita senectute. s ꝓpt̾ honorem
et dignitatẽ quã accepert̃ prbri
nominantur. qui moꝵ pru¬
dentia ⁊ maturitate ꝯu̾satioĩs
precellere debent in popło. siẽ
scriptũ ẽ. Senectus uen̾abił est
non diuturna: nec annoꝵ cõ
nec paraclitũ dant. qd̃ solis de¬
positũ ex greco & latino: qui
est sacrũ daus. siue sacer dux.
Sicit enĩ rex a regendo. ita
sacerdos a scificando dictus est.
consecrat enĩ ꝙ scĩficat. Antistes
sacerdos dictus ẽ. ab eo qđ añ
stat: pͥmꝰ ẽ enĩ in ordine eccłie.
corporis ⁊ sangiums dm̃ in al¬
tari dei conficere. orationes
dicere. ⁊ dona dei bñdicere.
Qui cũ orctinat᷑. munguntur
ci man᷑. ut intelligat se accepis¬
se gr̃ãm consecrandi. ⁊ carita¬
tis oꝑa dede ad om̃s extendẽ.
accipit et stolam que tenet
utrunq latus. qr debet cẽ mu¬
nitus armis iusticiegtra adu̾sa
hoc sciat se accepisse potestatẽ

Expanded text:
Graece, senior interpretatur Latine. Non modo pro aetate vel decrepita senectute, sed propter honorem et dignitatem quam acceperunt, presbyteri nominantur; qui morum prudentia et maturitate conversationis praecellere debent in populo. Unde scriptum est: Senectus venerabilis est, non diuturna, nec annorum nunec Paracletum dant, quod solis depositum ex Graeco et Latino, quod est sacrum dans, sive sacer dux. Sicut enim rex a regendo, ita sacerdos a sacrando dictus est; consecrat enim et sanctificat. Antistes vero sacerdos dictus est ab eo quod ante stat, primus enim est in ordine Ecclesiae. corporis et sanguinis domini in altari conficere, oraciones dicere et dona dei benedicere. Qui cum ordinatur, inunguntur ei manus, ut intelligat se accepisse graciam consecrandi / et caritatis opera debere ad omnes extendere. Accipit et stolam, que tenet utrumque latus, quia debet esse munitus armis iusticie contra proshoc sciat se accepisse potestatem deo
Abbreviated transcription (Latin):
reiteretur nullibis penitenti¬
am imponit. fuit gͦ illa pecc̃i
cõdigna satisfactio: uñ ⁊ peccm̃

Expanded text:
reiteretur, nulli bis poenitentiam imponit. Fuit ergo illa peccati condigna satisfactio, unde et pecc
Abbreviated transcription (Latin):
Tam̃ ne obliuiscam᷑ qd semel factũ
ẽ: in memoria nr̃a oĩ arno fit.¬
scił quotiens pascha celebratur.
Nunquid totiens xp̃c occidit᷑:
S tm̃ anniu̾saria recordatio re¬
p̃sentat qd olim factũ t: & sic nos
in cruce. Item. Semel ĩmmolatꝰ
immolatur in sacram̃to. Qd̃ sic
intelligendũ ẽ. Quia in manifes¬
tatione corꝑis & distinctione mẽ¬

Expanded text:
tamen ne obliviscamur quod semel factum est, in memoria nostra omni anno fit. Quoties pascha celebratur, nunquid toties Christus occiditur? Sed tamen anniversaria recordatio repraesentat quod olim factum est, et sic nos in cruce. Iteimmolatur in sacramento. Quod ita intelligendum est, quia in manifestatione sui corporis in distinctionem mem
Abbreviated transcription (Latin):
querit᷑. si qd̾ gerit sacerdos
ꝓprie dicatur sacrificiũ uł im¬
molatio. & si xp̃c cotidie immo¬
lat᷑. uł semel tm̃ immolatussit.
Ad hoc breuit̾ dici pot̃. illd̃ qđ of¬
fertur & ꝯsecratur a sacerdote
uocari sacrificiũ & oblatio. qͥa
memoria ẽ & rep̃sentatio sacrifi¬
cii ueri. et sc̃e immolationis fae¬
te in ara crucis: & semel xp̃c mor

Expanded text:
quaeritur si quod gerit sacerdos proprie dicatur sacrificium vel immolatio, et si Christus quotidie immoletur, vel semel tantum immolatus sit. Ad hoc breviter dici potest, illud quod offertur et consecratur a sacerdote vocari sacrificium et oblationem, quia memoria est et repraesentatio veri sacrificii et sanctae immolationis factae in ara
Abbreviated transcription (Latin):
to baptismo: s ꝯtẽpto baptismo
nec pot̃ nec ullomͦ dicenda est
conu̾sio cordis ad dm̃. cũ dĩ sacra¬
mentũ conteninit᷑. Ecce hic ha¬
bes non solum passionẽ. s etiam
fidem & contͥtionem ꝯferre remis¬
sionẽ. uͥ non ꝯtemnit᷑ sacram̃tum.
ut in latrone illo ostendit᷑. quiñ
ꝑ passionẽ s ꝑ fidem saluatus est
sine baptismo. S dicunt quidam¬
tentiam. Ait enĩ sic in libro .iiͦii.
tisini posse habe passionẽ. ñ satis
posin idoneum illius latronis ex¬
emplum. qr utrũ non fuerit bap¬
tizatus incertum ẽ. Constet gͥ si¬
ne baptismo aliqͦs iustificari et
saluari. Uñ ambre de ualentima¬
no. Uentrẽ meũ doleo ut ꝓpħico
utar eloquio: quia quẽ regenera¬
turus eram amisi. Ille tli gr̃am

Expanded text:
ptismo non potest, nec ullo modo dicenda est conversio cordis ad Deum, cum Dei sacramentum contemnitur. Ecce hic habes non solum passionem, sed etiam fidem et contritionem conferre remissionem, ubi non contemnitur sacramentum, ut in latrone illo ostenditur, qui non per passionem, sed per fidem salvatus est sine Baptismo. Sed dicunt quidamtentiam. Ait enim in lib. tismi posse habere passionem, non satis idoneum posui illius latronis exemplum; quia utrum non fuerit baptizatus, incertum est. Constat ergo sine Baptismo aliquos justificari et salvari; unde Amb. de Valentiniano: Ventrem meum doleo, ut prophetico utar eloquio, quia quem regeneraturus eram, amisi; verum
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ salutis crecdimꝰ. S qd̃ in his
minꝰ dix̃ in aliis capituł supͣ
positis suppleuit. ⁊ iõ ħ signa sic
intelligenda st̃. ut soli haben
tizari ⁊ ñ pot̾ necessitate pre¬
uentus: sũpplet oĩpotentis be¬
ignitas qd̾ sac̾m̃to defueratiã.

Expanded text:
 in his minus dixit, in aliis capitulis supra positis supplevit. Et ideo haec sic intelligenda sunt, ut illi soli habenttizari, et non valet necessitate praeventus, supplet Omnipotentis benignitas quod sacramento defuerat.
Abbreviated transcription (Latin):
Dum ciĩ soluere potest. nͥ soluat
iputat ei ds̃. qui suã potentiã
sacram̃tis non alligauit. Qd̃ uo̾
cramento quibdã infit: aꝑte augꝰ
bilem seifieationẽ qͥbusdã affuis¬

Expanded text:
test, nisi solvat, imputat ei Deus, qui suam potentiam sacramentis non alligavit. Quod verili sacramento quibusdam insit, aperte Aug. bilem sanctificationem quibusdam affuis
Abbreviated transcription (Latin):
nendũ. qr contẽptor eiꝰ in uisibili¬
ter sc̃ificari non pot̾. Hinc cor¬
nelius et qui cũ ipso erant iam
sp̃u sc̃ificati bap tizati sunt:
tio oẽ pot̃ & ꝓdc̃e. Uisibił autem
que fit sacramentotenꝰ. sine in¬
uifibi ꝓdẽe non pot̃: cũ ista sit
oĩs illus utilitas. Simoni ma
imuisibił affuit ꝓfuit. nec tantũ
ualet fides aliena paruulo.
quantũ ꝓpͥa adulto. Paruulis
enĩ: non sufficit fides ecclie sine
sacram̃to. Qui si absq baptismo
fuerint defuneti. ꝙ̃ cũ deferĩ
ad baptismũ. damnabuntur.
uulos qui cũ in uteris matrũ
uiue̾ incipiunt. ⁊ ibi moriunt᷑¬
uł de matͥb nati. sine saeram̃to
baptismi de hoc scło tͣnseunt.
et̃no suplicio pumendos: quia
numero in fideliũ ascribunt᷑. i ta
qui baptizant᷑ fideles diciutur
Qui afideliũ consortio ñ separant᷑:
cũ orat eccłia ꝓ fidelib defunetis.

Expanded text:
uia contemptor ejus invisibiliter sanctificari non potest. Hinc Cornelius et qui cum eo erant, jam Spiritu sanctificati baptizati sunt. e: visibilis autem quae fit sacramento tenus, sine invisibili prodesse non potest, cum ita sit omnis illius utilitas. Simoni Maginvisibilis affuit, profuit; nec tantum valet fides aliena parvulo, quantum propria adulto. Parvulis enim non sufficit fides Ecclesiae sine sacramento, quia, si absque baptismo fuerint defuncti, etiam cum deferuntur ad baptismum, damnabuntur, vulos qui vel in uteris matrum vivere incipiunt et ibi moriuntl de matribus nati sine sacramento Baptismi de hoc seculo transeunt, erno supplicio puniendos, quia ur, infidelium ascribuntur numero, ita qui baptizantur, fideles dicuntur, qui a fidelium consortio non separantur, cum orat Ecclesia pro fidelibus defunctis.
Abbreviated transcription (Latin):
xisse fundam̃tũ baptismatum.
qr ẽ baptismꝰ in aqua. in sangͥne.
in penit̾ntia. Hoc̃ aũ ñ iõ dicit.
tismus. multomagis suffic̃ fideᷤᷤ
adultis. uolentib s ñ ualentib
baptitari. Uñ augꝰ. Queris qd̾ sit
maiꝰ. fides an aqua: ñ dubito qͥn
respondeã fidẽ. Sigͦ qd̾ minꝰ est
sc̃ificare potest: nonne qd̾ maiꝰ ẽ.¬
uiuet.S dicunt aliqͥ. nullũ ad¬
ultũ in xp̃m crede. uł caritatem
hab̾e sine baptismo nͥ sangumẽ
fundat ꝓ dño. subdita introdu¬
lo tẽpore quo saluator dix̃. nͥquis
sacram̃to baptismi pret̾ eos qui¬

Expanded text:
xisse fundamentum baptismatum, quia est baptismus in aqua, in sanguine, in poenitentia. Hoc autem non ideo dicit, tismus, multo magis sufficit fides adultis volentibus, sed non valentibus baptizari; unde Aug.: Quaeris quid sit majus, fides an aqua? non dubito quin respondeam, fides. Si ergo quod minus est sanctificare potest, nonne quod majus edicunt aliqui, nullum adultum in Christum credere vel charitatem habere sine baptismo, nisi sanguinem fundat pro Domino, subdita introdulo tempore quo Salvator dixit: Nisi quis sacramento Baptismi, praete
Abbreviated transcription (Latin):
pa. qr iustificati sunt a peccato.
Quidam putant gr̃am oꝑantẽ
et cooꝑantẽ cunctis paruulis
in baptismo dari in munere
non in usu. ut cũ ad maiorẽ
uenerint etatẽ ex mune̾ sortianͣ
usũ. nͥ ꝑ lib̾ũ arbitriũ usũ mu¬
neris extinguant peccando. et
ita ex culpa eoꝵ ẽ. non ex defec¬
tu gr̃e qd̾ mali fuerint. qͥ ex dĩ
munere ualentes hr̃e usũ boñ.

Expanded text:
pa, quia justificati sunt a peccato. pa, quia justificati sunt a peccato. Quidam putant gratiam operantem et cooperantem cunctis parvulis in Baptismo dari in munere, non in usu, ut cum ad majorem venerint aetatem, ex munere sortiantur usum, nisi per liberum arbitrium usum muneris extinguant peccando; et ita ex culpa eorum est, non ex defectu gratiae quod mali fiunt, qui ex Dei munere valentes habere usum bon
Abbreviated transcription (Latin):
queri: si paruuł in baptismo
dat᷑ gr̃a qͣ cũ tẽpꝰ habuerint u¬
tendi lib̾o arbitͥo possint uelle
& currere. De adultis enĩ qui
digne recipiunt sacram̃tũ ñ
ãbigit᷑. qͥn gr̃am oꝑantẽ & coo¬
ꝑantẽ ꝑceꝑint. q̃ in uacuũ eisce¬
dit. si ꝑ lib̾ũ arbitͥũ pꝰ mortalit̃
deliq̃rint. qͥ m̾ito petẽi gr̃am
appositã ꝑdunt. Uñ ⁊ dicunt᷑¬
sum a se fugare. De paruuł u̾o
qui nondũ ratione utunt᷑ q̃stio
ẽ. an in baptismo receꝑint grã¬
ꝑ quã ad maiorẽ uenientes etatẽ
possint uelle & oꝑari bonũ. Uide¬
tur qd̃ ñ receꝑinit. qr gr̃a illa ca¬
ritas ẽ. & fides que uoluntatem
p̃parat & adiuuat. S qͥs dixerit
eos accepisse fidẽ & caritatẽ: Si uͦ
gr̃am non receperunt qͣ bene
oꝑari possint cũ fuerint ad ultr:
non gͦ sufficit eis in hoc statu
gr̾a in baptismo data. nec ꝑ illã
possunt mͦ boni ẽẽ nͥ alia addat᷑.
que si non addit᷑. non ẽ ex eoꝵ cul¬

Expanded text:
quaeri si parvulis in Baptismo datur gratia qua, cum tempus habuerint utendi libero arbitrio, possint bene velle et operari. De adultis enim qui digne recipiunt sacramentum non ambigitur quin gratiam operantem et cooperantem perceperint; quae in vacuum eis cedit, si per liberum arbitrium post mortaliter deliquerint, qui merito peccati gratiam appositam perdunt. Unde dicuntsum a se fugare. De parvulis vero qui nondum ratione utuntur, quaestio est an in Baptismo receperint gratiam, qua ad majorem venientes aetatem possint velle et operari bonum. Videtur quod non receperint, quia gratia illa charitas est, et fides quae voluntatem praeparat et adjuvat. Sed quis dixerit eos accepisse fidem et charitatem? Si vero gratiam non receperint, qua bene operari possunt cum fuerint adulti; non ergo sufficit eis in hoc statu gratia in Baptismo data, nec per illam possunt modo boni esse, nisi alia addatur; quae si non additur, non est ex eorum cul
Abbreviated transcription (Latin):
nem sustinebt̃. Quii uͦ suꝑ edifi¬
cant aurum. argentũ. lapides
p̃ciosos. de utroq igne securi ft̃:
non solũ de illo et̾no qui cruci¬
aturus ẽ impios inet̃nũ. s etiã
de illo em̃datorio quo purga
nullus adeo ꝑfectus ẽ qui uenra¬
lit̾ non peccet: gͦ qͥ edificant au¬
rũ. argentũ. lapides p̃ciosos. edi¬

Expanded text:
nem sustinebunt. Qui vero superaedificant aurum, argentum et lapidem pretiosum, de utroque igne securi sunt: non solum de illo aeterno qui cruciaturus est impios in aeternum, sed etiam de illo emendatorio quo purgabnullus adeo perfectus est qui venialiter non peccet, ergo qui aedificant aurum, argentum et lapidem pretiosum,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. ⁊ diligit ꝓximũ. ⁊ oꝑa bona
facit. edificat aurũ. argentum.
lapides p̃ciosos: ⁊ tñ in auro
intelligit᷑ ꝯtẽplatio dei. in ar¬
gento dilectio ꝓximi. in lapidi
b p̃ciosis bona oꝑa. S ⁊ illiqui
edificant ligna. fcnũ. stipłam.

Expanded text:
Deum, et diligit proximum, et opera bona facit, aedificat aurum, argentum, lapidem pretiosum. Et tamen in auro intelligitur contemplatio Dei, in argento dilectio proximi, in lapide pretioso bona opera. Sed illi qui aedificant lignum, foenum, stipulam
Abbreviated transcription (Latin):
men hec assequi sine merito pas¬
sionis. quia ꝑ passionem nil sibi
meruit quod non aute ꝑ untu¬
tem meruerit. De causa mortis

Expanded text:
men hoc assequi sine merito passionis, quia per passionem nil sibi meruit, quod non ante per virtutes meruerit. 5. De causa mortis
Abbreviated transcription (Latin):
quib asserit᷑ qd̾ ꝯsensus matri¬
monium facit ita intelligi uo¬
lunt: ut consensus uł pactio
con iugał non añ coitũ faci¬
at matrimoniũ. s in coitu. Siẽ
enim defloratio uirgiitatis
non faẽ matͥmonium nisi p̃ce¬
dat pactio comiugał: ita nec pac¬
tio comugał añqriã assit copu¬
la carnalis. Ex pactione igitur
conirigali. sponsi ⁊ sponse fuiñ
ante cortũ. In coitu u: efficiun¬
tur conuiges. Facit enĩ pactio
coniugał. ut que priꝰ erat spõ¬
sa. in coctu fiat conuriix. Respon¬
sio ad p̃dicta. ẽ det̃minatione

Expanded text:
quibus asseritur quod consensus matriquibus asseritur quod consensus matrimonium facit, ita intelligi volunt, ut consensus vel pactio conjugalis non ante coitum faciat matrimonium, sed in coitu. Sicut enim defloratio virginitatis non facit matrimonium, nisi praecedat pactio conjugalis, ita nec pactio conjugalis, antequam adsit copula carnalis. Ex pactione ergo conjugali sponsi et sponsae fiunt ante coitum; in coitu vere efficiuntur conjuges. Facit enim pactio conjugalis ut quae prius erat sponsa, in coitu fiat conjux. 9. Responsio ad praedicta cum de
Abbreviated transcription (Latin):
uir & uxor diu̾tere ꝓ sola religi¬
osa inter se consenserint uita:
nullatenꝰ sine conscientia ep̃i
fiat. ut ab eo singulariõ ꝓuiso
ꝯstituant᷑ loco. Nam uxore no¬
lente uł altero illoꝵ: etrã pro
tali re matͥmoniũ ñ soluitur.
ris uoluntate. tͥbiris ei fornicã¬
di licentiam: & peccm̃ illiꝰ tue
imputab it᷑ abstinentie. Item
nicholaus papa. Scripsit nob̾
la uita pͥuata ẽẽ ꝯtentã defide¬
rare: cui scripsimꝰ ñ hoc aliter
fieri posse. nͥ eandẽ uitã uir euis
lothariꝰ elegerit. Ex his patet
qd̃ coniugati sine cominum con
ualent. et si fecerint reuocari
debent. Sponsi uͦ possunt sine
commun consensu monasteriũ
eligere: Unde uidet᷑ int̾ sponsum
q sponsam coniugiũ non eẽ. lõ¬
q asserunt a pͥma fide despon¬
sationis conuges appellari. nõ
re p̃sentiũ. s sꝑe futuroꝵ: quia
ex fide quã ex sponsione sibi in
uicẽ debent pꝰea efficiunt᷑ con¬
iiges. Premissas &̃ auctoritates

Expanded text:
vir et uxor divertere pro sola religiosa inter se consenserint vita, nullatenus sine conscientia episcopi fiat, ut ab eo singulariter proviso constituantur loco. Nam, uxore nolente, aut altero eorum, etiam pro tali re matrimonium non solvitur. ris voluntate, tribuis ei fornicandi licentiam; et peccatum illius tuae imputabitur abstinentiae. Item Nicolaus papa, supra: Scripsit nobis la vita privata esse contentam desiderare. Cui scripsimus non hoc aliter fieri posse, nisi eamdem vitam vir ejus Lotharius elegerit. Ex his patet quod conjugati sine communi consvalent; et si fecerint, revocari debent. Sponsi vero possunt sine communi consensu monasterium eligere. Unde videtur inter sponsum et sponsam conjugium non esse. Ideoque asserunt a prima fide desponsationis conjuges appellari, non re praesentium, sed spe futurorum, quia ex fide quam exicem debent, postea efficiuntur conjuges. Praemissas autem auctoritates,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ reddere debeas omni extusati¬
one cessante: qr nͥ forncatioĩs
causa uirũ uxorẽ dimitt̃e mil¬
la ratio concedit. Postqͣ enim
copulatione coniugnͣ᷑ uiri et
mulieris unũ corpꝰ efficit᷑: ñ
pot̾ ex parte conu̾ti. ⁊ ex parte
remanere in scło. Itẽ ex uiiͦi. sinodo.

Expanded text:
 reddere debeas, omni excusatione cessante, quia nisi fornicationis causa virum uxorem dimittere nulla ratio concedit. Postquam enim copulatione conjugii viri et mulieris unum corpus efficitur, non potest ex parte converti, et ex parte remanere i
Abbreviated transcription (Latin):
queritur quid sit qd hic
uocatur ordo: sane dici pot̾
qͥdclam quo sp̃uał potestas tra
tatis. ordo uł gradus uocatur.
Et dicunt᷑ hi ordines sacͣmta:
qr in eoꝵ ꝑceptione res sacra
.i. grã confertur. quã figurãt
ea que ibi geriit᷑. De nominib

Expanded text:
quaeritur quid sit quod hic vocatur ordo, sane dici potest quoddam, quo spiritualis potestas tradtatis, ordo vel gradus vocatur. Et dicuntur hi ordines sacramenta, quia in eorum perceptione res sacra, id est, gratia confertur, quam figurant ea quae ibi geruntur. 11. De nominib
Abbreviated transcription (Latin):
uel indeo. Hec̃ habet duo manda¬
ta. Unum ꝑtinens ad dilectionẽ
dei qd̃ est maxinum in lege man¬
datum: & alterum ꝑtinens ad di¬
ligendum ꝓximum illi simile.
Primum est. diliges dm̃ ex toto
corde. ex tota mente. ex tota aĩa:
qd scriptum ẽ in deuteronomio.
Scd̾m est: diliges ꝓximũ tuum

Expanded text:
vel in Deo. Haec habet duo mandata: unum pertinens ad dilectionem Dei, quod est maximum in lege mandatum; et alterum pertinens ad diligendum proximum, illi simile. Primum est: Diliges Deum ex toto corde, ex tota mente, et ex tota anima, quod scriptum est in Deuter. 6. Secundum est: Di
Abbreviated transcription (Latin):
mori non pot̃. ꝑ hoc sacͣm̃tũ remis¬
sionẽ ꝯsequam᷑. Cotidie comedit᷑
ipse & bibit᷑ in u̾itate: s integer
ꝙ uiuus manet. Itẽ. Mift̾iũ fidei dr̃.
qr crede debes qd ibi salus nr̃a cõ¬
sistat. Si aũ querit᷑ utrũ cotidie
cõmunicandũ sit: audi qͥd inde
dum hortor. Si tñ mens in affectu
peccandi e. gͣuari magis dico eu¬
charistie ꝑceptione quã pͣificari.
Et licet qͥs peccato mordeat᷑. si pec¬
candi tñ de cet̾o ñ habeat uolun¬
tatẽ.⁊ satisfaciat lacrimis ⁊ ora¬
tionib: accedat secuiꝰ. S hoc e
illo dico: quẽ mortalia peccata
non grauant. Si ñ frequentius.
saltẽ ter in anno hoĩes cõintini¬
cent: nͥ forte quis cͥminalib um¬
pediatur. in pascha scił. penticoste.¬

Expanded text:
 hoc sacramentum remissionem consequamur. Quotidie comeditur ipse et bibitur in veritate, sed integer et vivus manet. Item: Mysterium fidei dicitur, quia credere debes quod ibi salus nostra consistat. Si autem quaeratur utrum quotidie communicandum sit, audi quid inde dum hortor. Si tamen mens in affectu peccandi est, gravari magis dico Eucharistiae perceptione, quam purificari. Et licet quis peccato mordeatur, si peccandi tamen de caetero non habeat voluntatem, et satisfaciat lacrymis et orationibus, accedat securus: sed hoc de illo dico quem mortalia peccata non gravant. Si non frequentius, saltem ter in anno homines communicent, nisi forte quis criminalibus impediatur: in Pascha, scilice
Abbreviated transcription (Latin):
peccamꝰ. Ex his colligitur sacri¬
ficium ẽẽ & dici qd̃ agit᷑ in altari:
& xp̃m semel oblatũ. ⁊ cotidie of¬
ferri. s aliter tunc. altt̃ ñc. Et õ
que sit urtus huiꝰ sacram̃ti os¬
tenditur: remissio scił ueniali

Expanded text:
peccamus. Ex his colligitur esse sacrificium et dici quod agitur in altari; et Christum semel oblatum, et quotidie offerri, sed aliter tunc, aliter nunc. Et etiam quae sit virtus hujus sacramenti ostenditur: remissio, scili
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ illud chaos int̾ bonos ⁊ malos.
nͥ hinic iusticia. inde iniqͥtas. que
nullatenꝰ socuri ualent: Ad eo
enĩ scĩ dei iusticie addicti sunt:
ut nulla cõpassione ad reꝓbos
tͣnsire ualeant. nulla ꝓ eis inter
sc̃õs fiat int̾cessio. Quomͦ gͦ inde
uolunt aliqͥ tͣnsire ad illos s ñ
possunt: Quia si iusticia dei ad.¬
initeret: ñ fieret eis molestia
lib̾atio illoꝵ. uł ita dicunt᷑ uelle
& ñ posse: ñ qi ueluit ⁊ ñ possint.
s qi ⁊ si uellent ñ possent eosiu

Expanded text:
illud chaos inter bonos et malos, nisi hinc justitia, inde iniquitas, quae nullatenus sociari valent? Adeo enim sancti Dei justitiae addicti sunt, ut nulla compassione ad reprobos transire valeant, nulla pro eis inter sanctos fiat intercessio. Quomodo ergo inde volunt aliqui transire ad illos, sed non possunt? Quia si Dei justitia admitteret, non fieret eis molesta liberatio eorum. Vel ita dicuntur velle et non posse, non quia velint et non possint, sed quia etsi vellent
Abbreviated transcription (Latin):
Quiplus collegerat ñ habuit am¬
plius: nec qͥ minꝰ parauerat ha¬
buit minꝰ. Et licet sub utͣq specie¬
panis nͥin carnẽ. nec uimi nͥ in san¬
guiem. Nec debent diei duosa¬
cram̃ta s unũ: quia sub utraq
specie idẽ sumitur. Neq iterarisa¬
cram̃tũ: quia benedictio ñ repe¬
substantie in sacͥficiũ u̾itatis offer¬
ri debent: quia de aliis non pot̃
consecrari corpus. xp̃i uł sanguis.

Expanded text:
Qui plus collegerat, non habuit amplius, neque qui minus paraverat, habuit minus panis nisi in carnem, nec vini nisi in sanguinem. Nec debent dici duo sacramenta, sed unum, quia sub utraque specie idem sumitur. Neque debet iterari sacramentum, quia benedictio non repesubstantiae in sacrificium veritatis offerri debent, quia de aliis non potest consecrari corpus Christi vel sanguis.
Abbreviated transcription (Latin):
time sunt uł illegitime. que¬
dam funt plene legitune. que¬
dam omnino illegitime. que¬
dam medie. P lene legitime ft̃.
tie. uł sacer ordo. uł cognatio.
uł dispar cultus. uł conditio.
uł nature frigiditas. ꝙ siqͥd ẽ
aliud. Penitꝰ uero illegitime st̃:
ꝑ notũ. ꝑ ordinẽ. ꝑ cognatio¬
nem. ꝑ disparẽ cultũ. Medie
uͦ sunt. nec plene legitime. nec

Expanded text:
timae sunt vel illegitimae, quaedam sunt plene legitimae, quaedam omnino illegitimae, quaedam neutrae. Plene legitimae sunt tiae, vel ordo, vel cognatio, vel dispar cultus, vel covel naturae frigiditas, et si quid est aliud. Penitus vero illegitimae sunt per votum, per ordinem, per cognationem, per disparem cultum. Mediae vero sunt, nec plene legitimae, nec
Abbreviated transcription (Latin):
grauissimã tñ penã sentieNt.
Ex quo apparet quantã hic
ibi exerceat seueritatẽ: cũ ꝓ
eodem pecc̃o multo grauꝰ ibi
ces illud eẽ accipiendũ de pena
peccĩ non de ip̃so peccõqd gre
goriꝰ dicit: quedam leuia in fu¬
turo dimittenda. Si enĩ uerã
mansit. Ideoq siuere penitens
obiit: sine pecc̃o transit. Si aut̃
uere penitens non ẽ mobitu:
macłam portat que nunquã

Expanded text:
gravissimam tamen poenam sentient. gravissimam tamen poenam sentient. Ex quo apparet quantam hic ibi exerceat severitatem, cum pro eodem peccato multo gravius ibi ces illud esse accipiendum de poena peccati, non de ipso peccato, quod Gre dicit quaedam levia in futuro dimittenda. Si enim veram mansit. Ideoque si vere poenitens obiit, sine peccato transiit. Si autem vere poenitens non est in obitu, maculam portat quae nunqua
Abbreviated transcription (Latin):
ex enĩ edificat: qͥ sic sos.
accipi possunt scłariũ rerũ
quãuis licite concessarũ tales
cupiditates. ut amitti sine ani¬
mi dolore non possint. Hec ergo
cdificat is qui cogitat que mun¬
di sunt quomͦ placeat mundo.
qui circa diuitias suas quodã
ꝓ tis aliqͥd fraudis uł rapine
molitur. Ex his gͦ patet. qd nõ
idem homo simul hec ⁊ illa e¬
consumitur in eis pecc̃m sicut
gutta aque incamino ignis:
⁊ iõ nunꝗͣ secũ portant cre¬
mabilia. Hec aũ inferior edifi
dm̃ tñ p̃ponunt. Siuero mun¬
dũ p̃ponerent: non suꝑ cdifi¬
carent s destruerent fundam¬
tũ. Affectiones gͥ carnales qͥb
dediti sunt. Nomib. ꝯiugib.
possessionib. ita ut nil prepo¬
nant xp̃o: illis trib signant᷑
que in m̃tes ꝑfectoꝵ non ca¬
dunt.⁊ si alra uenialia admit.¬
tant. In cordib si minoꝵ int̃¬
dũ duram usq in finẽ. qui
cũ talib edificiis tͣnscunt: sed
dissoluent᷑ in igne. Ipsi uͦ me¬
rito funclamenti salui eruii:

Expanded text:
ec enim aedificat, qui sic accipi possunt secularium rerum, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Haec ergo aedificat is qui cogitat quae mundi sunt, quomodo placeat mundo; qui circa divitias suas quodam pro eis aliquid fraudis vel rapinae molitur. Ex his ergo patet quod non idem homo simul haec et illa aeabsumitur in eis peccatum, sicut gutta aquae in camino ignis; et ideo nunquam secum portant cremabilia. Haec autem inferior aedificDeum tamen praeponunt. Si vero mundum praeponerent, non superaedificarent, sed destruerent fundamentum. Affectiones ergo carnales quibus dediti sunt domibus, conjugibus, possessionibus, ita ut nihil praeponant Christo, illis tribus significantur; quae in mentes perfectorum non cadunt, etsi alia venialia admittant. In cordibus vero minorum interdum durant usque in finem, qui cum talibus aedificiis transeunt, sed dissolvuntur in igne. Ipsi vero merito fundamenti salvi erunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cet diuersum sapiat. Nam am¬
brosius de uaturali donatiõe
id dictum intelligit: qua ct̃na¬
lit̾ ꝑ ater generando dedit filio
nomen quod est suꝑ omne no¬
men. scilicet cẽ dm̃ ꝑ naturam. qͥ a
genuit ab eterno filium plenũ
et sibi cqualem dĩn. quod tam̃
nomen apłs ꝓpter passionis obe¬
dientiam. xp̃o donatum dicit.
sed premisso locutionis modo

Expanded text:
cet diversum sapiat. Nam Amcet diversum sapiat. Nam Ambros. de naturali donatione id dictum intelligit, qua aeternaliter Pater generando dedit Filio nomen quod est super omne nomen, scilicet, Deum per naturam, quia genuit ab aeterno Filium plenum et sibi aequalem Deum. Quod tamen nomen Apostolus propter passionis obedientiam Christo donatum dicit. Sed praemisso locutionis modo
Abbreviated transcription (Latin):
grãm accepit: ut ipse ens ho¬
mo uel subsistens in forma scrui.
id est in anuna et carne nonu¬
netur et sit ds̃. Sed nunqͥd hoc
meruit: Supra enum dictum
est. quod hoc tantum bonum
homo ille non meruit. Quom
gͦ lnc dicitur ꝓpter obedientiã
donatum ci hoc nomen: Sedin
tropum illum in seriptura cre¬
berrunum hoc aceipiendum
est: quo dicitut ficri quando
inotescit. Post resurrectionẽ
uͦ quod ande erat in euidenti po¬
situm est: ut scirent homines
et demones. Manifestationen
gͦ illius nominis donauit ei ds̃
post resurrectionem: sed illam
meruit ꝑ obedientiam passioĩs.
quia in eo quod obediuit pati¬
endo. exaltatus est resurgendo.
et ꝑ hoc manifestum est nomen.
Hoc codem tropo usus est etiã
acceperit. sed quam ante habe¬
bat tunc manifestata est pote¬
stas. Ceterum ambrosius diẽ no¬
mei illud donatum cẽ deo nos
homim: & uidetur secus uerbor
suꝑficiem opposiuis augustino.
sed intelligentia non obuiat. li¬

Expanded text:
gratiam accepit, ut ipse ens hogratiam accepit, ut ipse ens homo vel subsistens in forma servi, id est, in anima et carne, nominetur et sit Deus. Sed numquid hoc tunc meruit? supra enim dictum est, quia hoc tantum bonum homo ille non meruit. Quomodo ergo hic dicitur: Propter obedientiam donatum est ei hoc nomen? Secundum tropum illum in Scriptura creberrimum hoc capiendum est, quo dicitur res fieri quando innotescit. Post resurrectionem vero, quod ante erat in evidenti positum est, ut scirent homines et daemones. Manifestationem ergo illius nominis donavit ei Deus post resurrectionem, sed illam meruit per obedientiam passionis, qui eo quod obedivit patiendo, exaltatus est resurgendo; et per hoc manifestatum est nomen. Hoc eodem tropo usus est etiam acceperit, sed quam ante habebat, tunc manifestata est potestas. Caeterum Ambros. dicit: Nomen illud donatum esse Deo, non homini; et videtur, secundum verborum superficiem, oppositus August., sed intelligentia non obviat. li
Abbreviated transcription (Latin):
tione. in quo prcipue beatitu¬
do consistit. ł otest tamen diei
omni miseria immunis: ex quo
nequit inferri sim pliciter qd̾
quod est suꝑ omne nomen. seili¬
cet honorificentiam qua uoca¬
tur ds̃. Hoc tamen nomen au¬
te mortem habuit. Habuit enĩ
hoc nomen dei filius in quan¬
tum deus est ab eterno ꝑ na¬
turam: in quantum uͦ homo
factus est. habuit ex tempore ꝑ
gr̃am. Ueruntamen angustinꝰ
dicit hominidonatum cẽ illd̃
nomen non deo: quia illud no.¬
men habuit cum in forma dĩ
tantum erat. Sed cum dicitur.
ꝓpter quod exaltauit illum et
donauit illi nomen quod est
suꝑ omne nomen. satis appa¬
ret̾ propter quod exaltauerit.
id est ꝓpter obedientiam: & in
qua forma exaltatus sit. In qͣ
enun forma erueifixus est. in
ea exaltatus est: et in ca dona¬
tum est ei uomen. ut cũ ipsa
forma serui nominetur uni¬
genitus dei filius. Hoc illi do¬
natiu est ut homini: qđ̃ iam
habebat idem ipse ds̃. Hoc gͥ ꝑ

Expanded text:
tione, in quo praecipue beatitutione, in quo praecipue beatitudo consistit. Potest tamen dici omni miseria immunis. Ex quo nequit inferri simpliciter quod quod est super omne nomen, scilicet honorificentiam, quod vocatur Deus; hoc tamen nomen ante mortem habuit. Habuit enim hoc nomen Dei Filius, in quantum Deus est, ab aeterno per naturam; in quantum homo vere factus est, habuit ex tempore per gratiam. Verumtamen August. dicit homini donatum esse illud nomen, non Deo, quia illud nomen habuit cum in forma Dei tantum erat. Sed cum dicitur: Propter quod illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen; satis apparet propter quid exaltaverit, id est, propter obedientiam, et in qua forma exaltatus sit. In qua enim forma crucifixus est, in ea exaltatus est, et in ea donatum est ei nomen, ut cum ipsa forma servi nominetur unigenitus Filius Dei, hoc illi donatum est ut homini, quod jam habebat idem ipse Deus. Hoc ergo per
Abbreviated transcription (Latin):
me meritum quo potuisset ꝓ¬
ficere. In membris autem que
nos sumus cotidie ꝓficit. Non
gͦ plus meruit sibi crucis pati¬
bulum: quam a conceptione
meruit ꝑ gr̃am uirtutum. Nõ
gͥ ꝓfecit scd̾m anume meritum
quantum ad uirtutem meriti.
ꝓfecit tamen quantum ad mi¬
merum meritorum. Plura enĩ
habuit merita in passione ꝗͣ
in conceptione: sed maioris me¬
riti nou extiterunt in meren¬
do plura. quam fuerant pau¬
ciora. Meruit gͦ a conceptione
non modo głam impassibilita¬
tis et inmortalitatis corporis.
sed etiam impassibilitatem aĩe.
ꝑquid: ꝑ obedientiam & uolũ¬
tatem ꝑfectam. quam ñ tunc
pruum habuit nec maiorem
cum pati cepit & mori. Obedi¬
ens cnim ꝑfecte & bonus ꝑ fecte¬
extitit scdm hominem. ex quo
homo fuit. Habuit gͦ anima
illa aliquod donum in se post
mortem: quod non habuit an¬
te. Non gͥ melior uel beatior
fuit quam ante: Absit quod
melior fuerit: quia ñ sanctior.
non gr̃a cumulatior. Nec etiã
beatior fuit in dei contempla¬

Expanded text:
potuisset proficere; in membris autem quae nos sumus, quotidie proficit. Non ergo plus meruit sibi per crucis patibulum, quam a conceptione meruit per gratiam virtutum. Non ergo profecit secundum animae meritum, quantum ad virtutem meriti; profecit tamen, quantum ad numerum meritorum. Plura enim habuit merita in passione quam in conceptione; sed majoris virtutis non extiterunt in merendo plura, quam ante fuerant pauciora. Meruit ergo a conceptione non modo gloriam impassibilitatis et immortalitatis corporis, sed etiam impassibilitatis animae. Per quid? Per obedientiam et voluntatem perfectam, quam non tunc primo habuit, nec majorem cum pati coepit et mori. Obediens enim, perfectus, et bonus extitit secundum hominem, ex quo fuit homo. Habuit ergo anima illa aliquod bonum in se post mortem, quod non habuit ante. Num ergo beatior vel melior fuit quam ante? Absit quod melior fuerit, quia nec sanctior, nec gratia cumulatior. Nec etiam beatior fuit in Dei contempla
Abbreviated transcription (Latin):
talis. scilicet ipso resurrectionis
momento: de auctoritate nob̾
certum nou est. Sed uel mor pꝰ
carnis separationem aunma un¬
passibilitate donata est: aut in
resurrectione quando caro re¬
florint. Quod a conceptu ineru
do patri obediens crucem
subiit: sed ab ipsa conceptione
ex quo liomo factus est ꝑ carita¬
tem et iustieiam & alias uirtu¬
tes in quarum plenitudine fu¬
it scdm hominem conditus. si¬
bi tantum meruit. quantum
postsmartiru tolerantiã. Tan¬
ta enim plenitudo sp̃ualium
karismatum nn eo fuit. quod in
eis ꝓficere non potuit. & ideo mne¬
lior amma fieri non potuit. qꝙͣ
ab iuicio sue conditionis exticit.
quia ꝓficere ini meritis ũ ua¬
luit. ut enim gregorius ait. no

Expanded text:
talis, scilicet ipso resurrectionis talis, scilicet ipso resurrectionis momento, de auctoritate nobis certum non est. Sed vel mox post carnis separationem anima impassibilitate donata est, aut in resurrectione, quando caro refloruit. 2. Quod a conceptu meruitdo Patri obediens crucem subiit, sed etiam ab ipsa conceptione ex quo homo factus est, per charitatem et justitiam et alias virtutes, in quarum plenitudine fuit secundum hominem conditus, sibi tantum meruit, quantum post per martyrii tolerantiam. Tanta enim plenitudo spiritualium charismatum in eo fuit, quod in eis proficere non potuit; et ideo melior ipsius anima fieri non potuit quam ab initio suae conditionis extitit, quia proficere in meritis non valuit. Unde Grego
Abbreviated transcription (Latin):
altatum ꝑ impassibilitatis głã:
quia est humiliatus ꝑ passio¬
nis obedientiam. Humilitas
gͦ passionis meritum fuit exal¬
tationis: & exaltatio premium
humilitatis. Unde augustinꝰ
expouens premissum capitulũ
ait. Ut xp̃c resurrectione clari¬
ficaretur: prius humiliatus:
passionc. Humilitas claritatis
est meritum: claritas humilita¬
tis est preiium. Sed hoc totum
factum eit. in forma serui. In for¬
ina cium dei: semꝑ fuit ꝙ erit cla¬
ritas. Item ambrosius idem capi¬
tulum cractans ait. Quid & qͣn¬
tum humilitas mereatur hic os¬
tenditur. His testimoniis cuidenꝰ
fit quod xp̃c humilitate et obedi¬
entia passionis meruit clarifica¬
tionem corporis. nec id solum. sed
etiam impassibilitatem anme.
Amina enim ipsuis aute mortẽ
erat passibilis. sicut caro morta¬
lis: sed post mortem merito hu¬
militatis et anima impassibilis
facta est. et caro immortalis. Utr̾
autem amina sit facta impassi¬
bilis quando caro facta est ĩ mor¬

Expanded text:
altatum per impassibilitatis gloriam, quia est humiliatus per passionis obedientiam. Humilitas ergo passionis, meritum fuit exaltationis; et exaltatio, praemium humilitatis. Unde August., exponens praemissum capitulum, ait: Ut Christus resurrectione clarificaretur, prius humiliatus est passione. Humilitas, claritatis est meritum; claritas, humilitatis est praemium, sed hoc totum factum est in forma servi. In forma enim Dei semper fuit et erit claritas. Item Ambrosius, idem capitulum tractans ait: Quid et quantum humilitatis mereatur hic ostenditur. His testimoniis evidens fit quod Christus per humilitatem et obedientiam passionis meruit clarificationem corporis; nec id solum, sed etiam impassibilitatem animae. Anima enim ipsius ante mortem erat passibilis, sicut caro mortalis; sed post mortem merito humilitatis et anima impassibilis facta est, et caro immortalis. Utrum autem anima sit facta impassibilis, quando caro facta est immor
Abbreviated transcription (Latin):
meruit sibi et nobis. ꝙ qͥd sibi
xp̃i pretereundum non ẽ.
de quo quidam dicere solent.
quod non sibi sed membris tan¬
tum meruit. Meruit quidem
membris redemptionem a dia¬
bolo. a peccato. a pena. & regni
reserationẽ: ut amota ignea
rumphea libere pateret intro¬
itus. Sed et sibi meruit impas¬
sibilitatis et immortalitatis

Expanded text:
MERUIT SIBI ET NOBIS, ET QUID SIBisti praetermittendum non est, de quo quidam dicere solent, quod non sibi, sed membris tantum, meruerit. Meruit quidem membris redemptionem a diabolo, a peccato, a poena, et regni reserationem; ut, amota ignea romphea, liber pateret introitus; sed et sibi meruit impassibilitatis et immortalitatis
Abbreviated transcription (Latin):
cramentũ fideliũ. nͥ peniteat eum
uet̾is uite. nouam non pot̃ incho¬
are. Ab hac penitentia. cũ bapti¬
zantur soli paruuli immunesft̃.
His aliis q testimoniis aꝑte osten¬
ditur adultis sine fide & penitu¬
dine ueram baptisio non ꝯfer.¬
ri gr̃am remissionis: quia nec
paruuł sine fide aliena qͥ ꝓpriã
hab̾e nequeunt dat᷑ in baptismo
remissio. Si quis gͦ fictt accedat
tionem: sacramentũ sine re ac
tizatur oĩa condonentur. ꝙ pꝰ
non hoc asserendo dicit. immo
hanc opinionẽ & p̃missam senten¬
tiam ꝯferendo. Ait enĩ sic. Hisqͥ
cata nullatenus dimittunt᷑. quia
sp̃s sc̃s discipline effugiet fictum.
aut in ipso tẽporis puncto ꝑ uim
sacram̃ti dimissa. iterũ ꝑ fictio¬
nem replicantur. ut etiã illd ue¬
rum sit. quotqͦt in xp̃o baptira¬
eum xp̃m scĩtas baptisini. uł exu¬
at eum xp̃m ꝑnicies fictionis.
Nam redire dimissa peccã ubi
cet in illo seruo a quo dñs annis¬
sum debitũ petiit. qr ille ꝯseruo

Expanded text:
ramentum fidelium, nisi poeniteat eum veteris vitae, novam non potest inchoare. Ab hac poenitentia, cum baptizantur, soli parvuli immunes sunt. His aliisque testimoniis aperte ostenditur, adultis sine fide et poenitentia vera in baptismo non conferri gratiam remissionis, quia nec parvulis sine fide aliena, qui propriam habere nequeunt, datur in baptismo remissio. Si quis ergo ficte accedit, tionem, sacramentum sine re acctizatur, omnia condonentur peccatnon hoc asserendo dicit, imo hanc opinionem et praemissam sententiam conferendo, ait enim sic, lib. 1cata nullatenus dimittuntur, quia Spiritus sanctus disciplinae effugiet fictum; aut in ipso temporis puncto per vim sacramenti dimissa, iterum per fictionem replicantur; ut etiam illud verum sit: Quotquot in Christo baptizaeum Christo sanctitas baptismi, et exuat eum Christo pernicies fictionis. Nam redire dimissa peccata, ubcet in illo servo, a quo Dominsum debitum petiit, quia ille conservo
Abbreviated transcription (Latin):
uacra gentiliũ. hereticoꝵ: s non
lauant in salutẽ. In eccłia etiam
qui non plena fide baptismum¬
uirtus sacram̃toꝵ. Ita & nẽ bap¬
tismus cõmunis ẽ oĩb baptizatiꝰ:¬

Expanded text:
vacra gentilium, haereticorum; sed non lavant ad salutem. In Ecclesia etiam qui non plena fide accipiunvirtus sacramentorum; ita et nunc communis e
Abbreviated transcription (Latin):
nis baptismi ẽ innouatio
mnentis: ut hõ qui ꝑ peccm uetꝰ
fuerat. ꝑ grãm baptismi reno¬
uetur. qd fit de positione uicioꝵ.
et collatione utirtritũ. Sic enim
fit quisq nouus hõ: cũ abolitis
peccĩs ornat᷑ uirtutib. Abolitio
pecc̃õrũ pellit feditatẽ: appositio
uirtutũ affert decorẽ. Et ħ ẽ res
huius sacram̃ti. scił int̾ior mundi¬
cia. Si querit᷑ uitrũ baptismus
aꝑuerit celũ qd̃ ñ aꝑuit circ̃cisio:
hostia saluatoris. que si tẽꝑe cirẽ¬
cisionis oblata fuisset. illus tẽꝑis
sacram̃tũ ⁊ ñ rẽ. alii rẽ & ñ sacͣm̃tũ.
ic dicendũ ẽ aliquos susciꝑe
qui in baptismo ab originalimũ¬
dant᷑ peccõ: quãuis qͥdã diffitean¬
tur ilł qui ꝑituri sunt paruuł
inbaptismo dimitti pecc̃a. ium
menta in soł electis efficiunt qd̾
figurant. non intelligentes illd̾
ita ẽẽ accipiendũ. quia cũ in a
electis. Nam qd oĩb paruuł in
baptismo remittatur peccatũ:¬

Expanded text:
nis Baptismi est innovatio mentis: ut homo qui per peccatum vetus fuerat, per gratiam Baptismi renovetur, quod fit depositione vitiorum et collatione virtutum. Sic enim fit quisque novus homo, cum abolitis peccatis ornatur virtutibus. Abolitio peccatorum pellit foeditatem: appositio virtutum affert decorem, et haec est res hujus sacramenti, scilicet, interior munditia. 12. Quaeritur an Baptismus aperuit coelum, qhostia Salvatoris; quae si tempore circumcisionis oblata fuisset, illius temporSACRAMENTUM ET NON REM, ALII REM ET NON SACRAMENTUM. 1. Hic dicendum est aliquos susciperqui in baptismo ab originali mundantur peccato; quamvis quidam diffiteantur illis qui perituri sunt parvulis, in baptismo dimitti peccata, innmenta in solis electis efficiunt quod figurant; non intelligentes illud ita esse accipiendum, quia cum in alelectis. Nam quod omnibus parvulis in baptismo remittatur peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
Erat lux uera: que illuminat
omnẽ. hominẽ uemientẽ in hc̃
mundũ. Ad acolitũ ꝑtinet p̃¬
paratio luminũ in sacrario.
Ipse cereũ portat: ipse urceolũ
cũ uino & aqua suggesta pro
cucharistia subdiaconis p̃pa¬
rat. Hi cũ ocdinant᷑. cũ edocti
fuerint ab ep̃o qualit̃ in offi¬
cio suo agere debetint: ab ar-¬
chidiacono accipunt cande¬
labrũ cũ cereo ⁊ urceolũ ua
cuum. Hoc officiũ dñs se hab̾e
testatur dicens. Ogo sum lux
mundi. Qui sequit᷑ met non
ambulat in tenebris. Huiꝰ offi¬
cũ formã illi gerebant inuet̾i
testam̃to qui luc̾nas candela¬
bri cõponebant. ⁊ accendebãt
igne celesti ad illuminandaᷤᷤ
tenebras aqͥlonares. De subdi

Expanded text:
Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Ad acolytum pertinet praeparatio luminarium in sacrario. Ipse cereum portat, ipse urceolum cum vino et aqua suggesta, pro Eucharistia, subdiaconis praeparat. Hi cum ordinantur, cum edocti fuerint ab episcopo qualiter in officio suo agere debeant, ab archidiacono accipiunt candelabrum cum cereo, et urce testatur dicens, Joan. 8: Ego sum lux mundi; qui sequitur me, non ambulat in tenebris. Hujus officii formam illi gerebant in veteri Testamento, qui lucernas candelabri componebant et accendebant igne coelesti, ad illuminandas tenebras aquilonares. 7. De subdi