comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pit & anulum. ut xp̃i recipiat uestimentum quod dudum pol¬
luerat: & audire mereatur candida sint semꝑ uestimenta tua.
receptoq signaculo dei ꝓclamet ad dñm. pater peccatii in celum
& in te. reconciliatus oscalo dicat ad eum. Signatum est suꝑ nos
lumen tiultus tmi dñe. Iusticia usti non liberabit eum. in quacã¬
q die peccauerit: & iniqͥtas iniqui ñ nocebit ei in quacumq die
conuerscis fuerit. Unumquemq uidicat sicut inuenerit. nec pre¬
terita considerat sed presentia: si tamen uetera cyunina nouella
conuersione mutenti. Septies cadit iustus & resurgit. Si cadit.
quomodo iustus : Si iustus qtomodo cadit: Sed iusti uocabulum ñ
amittit: qui ꝑ penitentiam semꝑ resurgit: Et non solum septies
sed septuagies septies delinquenti peccata donantur: si conuertat᷑
saluatoris lacrimis lauat & crine tergit: & in tyꝑo ecclẽ de gentibꝰ

Expanded text:
pit et annulum , ut Christi recipiat vestimentum, quod dudum polpit et annulum , ut Christi recipiat vestimentum, quod dudum polluerat, et audire mereatur: Candida sint semper vestimenta tua ; receptoque signaculo Dei, proclamet ad Dominum: Pater, peccavi in coelum, et coram te; et reconciliatus osculo, dicat ad eum: Signatum est super nos lumen vultus tui Domine . Justitia justi non liberabit eum in quacumque die peccauerit, et iniquitas iniqui non nocebit ei, in quacumque die conuersus fuerit. unumquemque rndicat, sicut inuenerit, nec praeterita considerat sed praesentia, si tamen uetera crimina nouella conuersione mutentur. septies cadet iustus et resurget. si cadit, quomodo iustus, si iustusquomodo cadit ? sed iusti uocabulum non amittit, qui per paenitentiam semper resurgit. et non solum septies, sed septuagies septies delinquenti, si conuertatur saluatoris lauat et crine detergit et in typum ecclesiae de gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ier. abel in scelere ꝑseuerans. p̃senti uidicio condempnatur. Loqͥfͣ
& dñs in euangelio. Uliri nẏmutte stirgent in iudicio camgene¬
ratione hac & condempnabunt eam: quia egerunt penitentiam ad
predicationem ionem. Non enim uenit uocare itstos s peccatores
ad penitentiam. Dragnia perit: & tamen inuenitar in stercore.
Nonaginta nouem oues in solitudine relinquntaur. & una onis
quȩ aberrauerat pastoris humeris reportatuꝵ. Vlnde & leticia est¬
angelorum suꝑ uno peccatore p enitentiam agente. Quanta felici
tas. ut de salute nr̃a exultent celestiae. De quibus dicittur. Penitẽ¬
tiam agite: appropinquauit enim regnum celorum. Nullum in
medio spatium. mors & uita sibi contraria sunt: & tamen peni¬
tentia coptilantur. Luxuriosus filius totam ꝑdiderat substantiam:
& ꝓcul a patre uix in ediam porcorum cibis sustentabat .i. Retier.¬
titur ad parenten. immolatun ei uitulus sagiatus. stolam acci¬

Expanded text:
Jezabel in scelere perseverans, praesenti judicio condemnatur. Loquitur Jezabel in scelere perseverans, praesenti judicio condemnatur. Loquitur et dominus in euangelio: uiri N i neuitae surgent in iudicio cum generatione hac et condemnabunt eam, quia egerunt paenitentiam ad praedicationem lonae. non enim ueni uocare iustos sed peccatores ad paenitentiam. dragma perit et tamen inuenitur in stercore; nonaginta nouem oues in solitudine relinquuntur et una ouis, quae aberrauerat, pastoris humeris reportatur. unde et laetitia angelorum est super uno peccatore agente paenitentiam. quanta feltas ut de salute nostra exultent coelestia? De quibus dicitur: Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum. Nullum in medio spatium. Mors et vita sibi contraria sunt, et tamen poenitentia copulantur. Luxuriosus filius totam prodegerat substantiam: et procul a patre vix porcorum cibis inediam sustentabat. Revertitur ad parentem, immolatur ei vitulus saginatus: stolam acci
Abbreviated transcription (Latin):
do coram eo ut qui sua fucrit peroata confessus. & dixerit corrup¬
de sunt & computruerunt cicat̾rices meẽ a facie insipientie meȩ:
feditatem uuluerum. sanitatis decore cõmutet. Qui enin abscondit
iniquitatem suam. non ꝓsꝑabittur Achab rex impiissimts tuneam
nabuthe cruore ponedit: & cum iczabel non tam contigio sibi qͥtiam
crudelitate coniincta. hehe incropatione corripitan. Hec dic̃ dñs
Occidis ti oo ponedisti. Et iterum. In loco quo lxxerunt canes
sanguinem nabuthe ibi lingent sanguinem tuum & ierabel carnes
comedent ante muros iet rabel. Quod cum audisset achab. scidit
uestimenta fua: & posuit cilicim suꝑ carnem suã. ieuinatiteq &e
dormiuit in cilitio. factusq est sermo dñi ad heham dicens. Qm̃
reueritus est achab faciem meam : non inducam maltm in diebus
conuerso haab ad penitentiam pena differtu. in posteros. Et

Expanded text:
do corameo, ut, qui sua fuerit peccata confessus et dixerit corrupdo corameo, ut, qui sua fuerit peccata confessus et dixerit corruptae sunt et conputruerunt cicatrices meae a facie insipientiae meae, foeditatem uulnerum sanitatis decore conmutet. qui enim abscondit iniquitatem suam, non prosperabitur. Achab, rex inpiissimus, uineam Nabuthae cruore possedit et cum Iezabel non tam coniugio sibi quam crudelitate coniuncta Heliae increpatione corripitur: haec dicit dominus: occidisti et possedisti. et iterum: in loco, quo linxerunt canes sanguinem Nabuthae, ibi lingent sanguinem tuum et: Iezabel canes comedent ante muros Hiezrahel. quod cum audisset Achab, scidit uestimenta sua et posuit saccum super carnem suam ieiunauitque et dormiuit in cilicio. factusque est sermo domini ad Heliam dicens: quoniam reueritus est Achab faciem meam, non inducam malum in diebus converso ad poenitentiam Achab, poena differtur in posteros; et
Abbreviated transcription (Latin):
Totam penitentiam peccatoris ostendit psalmus quinquagesimus:
quando ingresitis est dauid ad bersabeẽ uxorem urye ediey. & na-¬
than ꝓphetante correptus respondit dicens. Peccaui. Statimq me¬
retur audire. Et dñs abstulit a te peccatum tuum. Adulterio
enim uinyperat homiciditum: & tamen conuersus ad lacrimas ait.
num enim peccatum: magna indigebat miscdĩa. Unde subiungit.
& dicit. Multum latia me ab iniquitate mea. & a peccato meo mũ.¬
da me: qm̃ iniqtatem ieã ego cognosco. & delictum meum contͣ
me est semꝑ. tibi soli peccaui. Rex enim erat: & alium ñ timebat.
Et malum coram te feci. ut iustificeris in sermonibus tuis & ui¬
cas cum uidicaris. Conclusit enim deus omnia sub peccato: ut
omnibus misereatur. Tantumq ꝓficit. ut dudum peccator &
penitens transierit in magistrum. d dicat. Docebo iniquos uias
tuas. & impii ad te conuertentu. Confellio enim & pulchriti¬

Expanded text:
totam paenitentiam peccatoris ostendit psalmus quinquagesimus, totam paenitentiam peccatoris ostendit psalmus quinquagesimus, quando ingressus est Dauid ad Bethsabee, uxorem Uriae Cethei, et Nathan prophetante correptus respondit dicens: peccaui statimque meretur audire: et dominus abstulit a te pecc a t u m. adulterio enim iunxerat homicidium et tamen conuersus ad lacrimas: num enim peccatum magna indigebat misericordia. Unde jungit et dicit: Multum lava me ab iniquitate mea, et a peccato meo munda me, quoniam iniquitate m meam ego agnosco et delictum meum contra me est semper. tibi soli peccaui — rex enim alium non timebat — et malum coram te feci, ut iustificeris in sermonibus tuis et uincas, dum iudicaris. conclusit enim deus omnia sub peccato, ut omnibus misereatur. tantumque profecit, ut dudum peccator et paenitens transierit in magistrum et dicat: docebo iniquos uias tuas et inpii ad te conuertentur. confessio enim et pulchritu
Abbreviated transcription (Latin):
& quante ut ita loquar minie ineffabilisq clementiȩ: oseẽ ꝓpheta
nos doceat ꝑ quem loquitur detis. Quid tibi faciam efframi:: Qͦ¬
modo te ꝓtegam in israhel : Quid tͥ inquit faciam. Sicut adamam
ponam te. & sicut seboii. Conuersum est cor meum in me. contur¬
bata est penitudo mea: nequaquam faciam scdm iram furoris mei.
Et inde dauid loquitur in psalrao. Non est in morte qui memor
sit tui: in inferno autem quis confitebitur tibi : Et in alio loco.
Peccatum meum notum feci.  iniquitatem meam non abscondi.
Diri ꝓnuntiabo contra me miquitatem meam dño: & tu remisisti
impietatem cordis mei. Pro hac orabit ad te omnis sanctus in tem¬
pore oportuno. Llerumtamen m̃ diduuio aquarum multarum ad
eum non approximabunt. Uide qu̾ata magnitudo sit fletinim:
ut aquis dilaitui comparentur. Quas qui habuerit & dixerit
cum iherenia non fileat pupilla octili mei. statim in illo complebit᷑
si te iusticia ueritasq terruerint. miscdĩa & pax ꝓuocent ad salutẽ.

Expanded text:
 et— utitaloquar — nimiae ineffabilisque clementiae, Osee propheta nos doceat, per quem loquitur deus: quid tibi faciam, Effraim, quomodo te protegam, Israhel, quid tibi, inquam, faciam? sicut Adamam ponam te et sicut Seboim. conuersum est cor meum in me, conturbata est paenitudo mea. nequaquam faciam secundum iram furoris mei. unde et Dauid loquitur in psalmo: non est in morte, qui memor sit tui; in inferno autem quis confite bitur tibi? et in alio loco: peccatum meum notum feci et iniquitatem meam non abscondi. dixi: \'pronuntiabo contra me iniquitatem meam domino' et tu dimisisti inpietatem cordis mei. pro hac orabit ad te omnis sanctus in tempore oportuno. uerumtamen nisi in diluuio aquarum multarum ad ipsum non adpropinquabunt. Uide, quanta magnitudo sit fletuum, ut aquarum diluuio conparetur. quos qui habuerit et dixerit cum Hieremia: non sileat pupilla oculi mei, statim in illo conplebitursi te iustitia ueritasque terruerint, misericordia et pax prouocent ad salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
Nseptuagesimo septimo psalmo quem uixta euangłistam ma¬
theũ ex ꝑsona dm̃ dictum credintis: decem plagarũ in egypto
& egressionis. nrł insolittidinem narrat᷑ hystoria. Cũq nul¬
li dubiam sit facta esse quȩ scripta sunt. quasi aliud litt̾a so¬
net aliud sp̃c clausum teneat: aꝑiam inqͥt in parabola os
meĩ. loquar ꝓpositiones ab untio. quanta atidiaimus & ui¬
dimus. & patres nr̃i narrauerunt nobis. Unde & apłs hisdẽ
uerbis quia eodem & sp̃u. hec autem ait omma infigura con-¬
tingebant illii.: scripta sunt autem ad cõmonitionem nr̃am.
in quos fines seculoeum deuenerunt. Et. Nolo tios ignorare
fratres. qm. patres nr̃i omnes sub nube fuerunt & omnes

Expanded text:
septuagesimo septimo psalmo, quem iuxta euangelistam Matheum ex persona domini dictum credimus, decem plagarum in Aegypto et egressionis Israhel in solitudinem narratur historia. cumque nulli dubium sit facta esse, quae scripta sunt, quasi aliud littera sonet, aliud spiritus clausum teneat: aperiam, inquit, in parabola os meum; loquar propositiones ab initio. quanta audiuimus et uidimus et patres nostri narrauerunt nobis. unde et apostolus isdem uerbis, quia eodem et spiritu: haec autem, ait, omnia in figura contingebant illis; scripta sunt autem ad commonitionem nostram, in quos fines saeculorum deuenerunt. et: nolo uos ignorare, fratres, quoniam patres nostri omnes sub nube fuerunt et omnes
Abbreviated transcription (Latin):
damini horum & ingemiscite: & agite penitentiam qui eriatis.
Conuertimini corde. & mementote priorum a sectlo: qm̃ ego sũ
deus & non est alius absq me. Scribit &iohel. Contiertimini ad
me niteto corde ur̃o: in ierinio & lacrimis & plan̾ctu. Scindite

Expanded text:
damini horum et ingemescite et agite paenitentiam, qui erratis. damini horum et ingemescite et agite paenitentiam, qui erratis. conuertimini corde et mementote priorum a saeculo, quoniam ego sum deus et non est alius absque me. scribit et Iohel: conuertimini ad me ex tot 0 corde uestro in ieiunio et lacrimis et planctu; sci
Abbreviated transcription (Latin):
dor sum & fornicati sunt ibi: & dixi postꝗͣ forncata est hȩc omnia
reuertere ad me. & non est reuersa. Odementiam dm̃i. onr̃amduri¬
tiam. dum & post tanta scelera nos ꝓuocat ad salutem: & ne sic qui-¬
dem uolumus ad meliora conuerti. Si reliquerit inquit uror uirũ
suum & aliĩ nupserit: & uoluerit postea reuerti ad eum. nunquid
fuscipiet eam & non magis de testabitur. Pro quo scribituꝵ uix
ta hebraicam ueritatem: quod in grecis & latinis codicibus non
habetur. Et tu reliquisti me. tamen reuertere ad me ut susci¬
piam te dicit dñs. Y saias quoq in eodem sensu hisdem loquitaꝵ
pene sermonibus. Contiertimini qui ꝓfundum consilium cogitatis
& iniquum. filii ifrabel. Reuertere ad me. & redimam te. Ego ds̃.
& non est alius preter me. Iustus & saluator non est absq me. Re¬
uertimini ad me & salui eritis: qui estis in extremis terre. Recor¬

Expanded text:
dosum et fornicati sunt ibi. et dixi, postquam fornicata est haec omnia: dosum et fornicati sunt ibi. et dixi, postquam fornicata est haec omnia: \'reuertere ad me\'et non est reuersa. , 0 clementiam dei, o nostram duritiam! dum et post tanta scelera nos prouocat ad salutem et nec sic quidem uolumus ad meliora conuerti: si reliquerit, inquit, uxor uirum suum et alii nupserit et uoluerit postea reuerti ad eum, numquid suscipiet eam et non detestabitur? pro quo scriptum est iuxta Hebraicam ueritatem, quod in Graecis et Latinis codicibus non habetur: et tu reliquisti me; tamen conuertere et suscipiam te, dicit dominus. Esaias quoque in eundem sensum isdem loquitur paene sermonibus: conuertimini, qui profundum consilium cogitatis et iniquum, filii Israhel. reuertere ad me et redimam te. ego deus et non est alius praeter me. iustus et saluator non est absque me. reuertimini <id me et salui eritis, qui estis in extremis terrae. recor
Abbreviated transcription (Latin):
& semel mortui funt. de quibus saltator in euangelio dicit. ilunit.¬
peccata egrediuntur de eccłã. & nolunt ultra reuerti ad eam.
dampnatione tutiorum. Unde & ad uiros eccłãsticos qui muri
& turres ecclẽ nuncupantur. loquitu sermo ꝓpheticus dicẽs.
Muri syon ꝓferte lacrimas. implentes apłi. illud Gatdere cum
gaudentibus.flere cum flentibus. ut dura corda peccantium ur̃is
lacrimis ꝓuocetis ad fletum. ne ꝑseuerantes in malitia audiant.
Ego plantaui te uineam fructiferam. omnem palmitem uerũ:
quomodo coniersa es in amaritudinem uitis aliene : Et iterũ.
runt ad me dorsa & non facies suas. Et est sensus. Noluerunt
ad me conuerti ut agerent penitentiam s cordis duritia in
imtiriam meam sua terga uerterunt. Quamobrem & dñs loqui᷑t
ad iheremiam. Uidisti quȩ fecerunt michi habitatio israhel : Abie¬
erunt suꝑ omnem montem excelsum. &. subter omne lignum frõ¬

Expanded text:
 semel mortui sunt, de quibus Salvator dicit: Dimit semel mortui sunt, de quibus Salvator dicit: Dimitelera atque peccata egrediuntur de Ecclesia, et nolunt ultra reverti ad eam, damnatione uitiorum. unde et ad uiros ecclesiasticos, qui muri et turres ecclesiae nuncupantur, loquitur sermo propheticus dicens: muri Sion, proferte lacrimas inplentes illud apostoli: gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus, ut dura corda peccantium uestris lacrimis prouocetis ad fletum, ne perseuerantes in malitia audiant: ego plantaui te uineam fructiferam, omnem ueram; quomodo conuersa es in amaritudinem uitis alienae?et iterum me\', et aduerterunt ad me dorsa et non facies suas. et est sensus: noluerunt ad me conuerti, ut agerent paenitentiam, sed cordis duritia in iuriam meam sua terga uerterunt. quam ob rem et dominus loquitur ad Hieremiam: uidisti, quae fecerunt mihi, habitatio Israhel? abierunt super omnem montem excelsum et subter omne lignum fron
Abbreviated transcription (Latin):
multipliciter tibi caro mea: in terra deserta & in uia & in aquosa
sic in sancto apparui tibi. Quamꝗͣ enim sitierit te anima mea. ta¬
men multo te plts carnis meȩ labore quesiui: & tibi in sancto ap-
parere non potui. nisi prius in terra deserta auitiis. & in inuia
aduersariis potestatibus. & absq humore & reu̾mate ullius libi.¬
dinis cõmorarer. fleuit & dñs suꝑ ciuitatem ierłm. quia non egis¬
sent penitentiam. Et petrus trinam negationem magnitudine
abbauit lacrimarum: impleuitq illud ꝓpheticum exitus aquarũ
deduxerunt octili mei. Plangit & iheremias poptilum peniten¬
tiam non agentem dicens. Quis dabit capiti meo aquas & occilis
meis fontem lacrimarum: & plorabo populum istum ꝑ diem &
noctem :. Cur autẽ plangat & fleat: sequenti sermone demons.¬
trat. Nolite flere moetuum. neq plangatis. Eum fletȩ planctu
qui egredituo. quia non reuertetir ultra. Nequagnã igituꝵ
gentiles plangendum est atq uideas. quia in ecclĩ non fucrunt¬

Expanded text:
multipliciter tibi caro mea. In terra deserta et invia et inaquosa, sic in sancto apparui tibi . Quanquam enim sitierit te anima mea, tamen multo te plus carnis meae labore quaesivi, et tibi sancto 893 apparere non potui; nisi prius in terra deserta a vitiis, et invia adversariis potestatibus, et absque humore et rhenmate ullius libidinis commorarer. Flevit et Dominus super civitatem Jerusalem, quia non egissent poenitentiam : et Petrus trinam negationem amaritudine abluit lacrymarum , implevitque illud Propheticum Exitus aquarum deduxerunt oculi mei . Plangit et Jeremias populum poenitentiam non agentem, dicens: Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum, et plorabo populum istum per diem et noctem ? Cur autem plangat et defleat, sequenti sermone demonstrat: Nolite flere mortuum, neque plangatis eum. Flete planctu qui egreditur, quia non revertetur ultra. Nequaquam igitur Gentilis plangendus est, atque Judaeus, qui in Ecclesia non fuerunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
tueatur. Ipse quoq deus pater est imprecandus: ut matrem filiis¬
ut uirginem ostendat fuisse post partum. quȩ fuit mater anteqͣ
nupta. Non camptm rechorici defideramus eloquii. non dialety¬
corum tendiculas & arystotilis spineta conquirunus. Ipsa scrip¬
turarum uerba ponenda st̃. ut ipsis quibus aduerstm nos usus est
testimoniis reuincatur. ut intelligat se & legere ut non intellig̾e¬
potuisse quȩ scripta sunt. Prima eius ꝓpositio fuit. Mathetis lo
quitur. Xp̃i autem generatio sic erat. Cum esset desponsata ma¬
ter eius maria ioseph. priusquam conuenirent inuenta est in
utero habens de sp̃ti sancto. Iosepb autem unr eius cum esset iustꝰ¬

Expanded text:
tueatur. Ipse quoque Deus Pater est imprecandus, ut matrem Filii stueatur. Ipse quoque Deus Pater est imprecandus, ut matrem Filii sui, virginem ostendat fuisse post partum, quae fuit mater antequam nupta. Non campum rhetorici desideramus eloquii, non Dialecticorum tendiculas, nec Aristotelis spineta conquirimus: ipsa Scripturarum verba ponenda sunt: ipsis quibus adversum nos usus est testimoniis, revincatur, ut intelligat, se et legere potuisse quae scripta sunt, et non poquitur: Christi autem generatio sic erat: Cum esset desponsata mater ejus Maria Joseph, priusquam convenirent, inventa est habens in utero de Spiritu sancto. 207 Joseph autem vir ejus cum esset just
Abbreviated transcription (Latin):
u̾p̾er rꝯgatus ã fratribus ut
adueysus libellum cuiusclam
Heluidiĩ responderem. facere
distuli. non quo difficile fue¬
rit hominem rusticanum
& uix pͥmis quoq imbutũ
litteris suꝑ ueri assertione
coniuncere: sed ne respondẽ¬
do dignus fuerit qui uince¬
retu. Huc accedebat quod
homo turbulentus & solus
in uniuerso muncio sibi & laicus & sacerdos. qui ut ait ille lo¬
quacitatem facundiam existimat: & maledicere omnibus bone
conscientiȩ signum arbitratur. accepta materia disputandi
amplius inciꝑet blaspheinare. & quasi de sublimi loco in to¬
tum orbem ferre sententiam. meq quia ueritate non posset.
se obscandalum fratrum qui ad eius rabiem mouebantaꝵ iustiori fi-¬
ne cessarunt: iam ad radices infructuose arboris euangelii securis est.
ad mouenda. & cum infecunditate foliorum tradenda flammis.
ut discat aliquando reticere qui numquam didicit loqui. Igitur
nouẽ mensibus inhabitator fuit: ab omni concubitus suspitione

Expanded text:
uper rogatus a fratribus, ut adversus libellum cujusdam Helvidii responderem, facere distuli: non quod difficile fuerit, hominem rusticanum, et vix primis quoque imbutum litteris, super veri assertione convincere; sed ne respondendo dignus fieret, qui vinceretur. Huc accedebat quod homo turbulentus, et solus in universo mundo sibi et laicus et sacerdos qui, ut ait ille, loquacitatem facundiam existimat  Al. existimet, et maledicere omnibus, bonae conscientiae signum arbitratur accepta materia disputandi, amplius inciperet blasphemare, et quasi de sublimi loco in totum orbem ferre sententiam: meque quia veritate non posset, sae, ob scandalum fratrum, qui ad ejus rabiem movebantur, justiori fine cessarunt, jam ad radices infructuosae arboris Evangelii securis est admovenda , et cum infecunditate foliorum tradenda flammis, ut discat aliquando 206 reticere, qui numquam didicit loqui. 2. Igitur decem mensibus inhabitator fuit, ab omni concubitus suspicione
Abbreviated transcription (Latin):
cum sum omnibus diebus usq ad constimmationem seculi. Ergo
post consummationem seculi: a discipulis dñs abscedet: Et cunc
quando in duodecim. soliis iudicaturi sunt duodecim tribus isrt
dm̃ consortio fratidabunturs. Paulus quoq apłs corinthiĩs scribẽt
primitiȩ ait xp̃c. deinde hi qui sunt xp̃i qui in aduentu eius

Expanded text:
cum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Ergo cum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Ergo post consummationem saeculi a discipulis suis Dominus abscedet, et tunc quando in duodecim soliis judicaturi sunt duodecim tribus Israel , Domini consortio fraudabuntur? Paulus quoque apostolus Corinthiis scribens: Primitiae, ai
Abbreviated transcription (Latin):
andabatarum gladium in tenebris uentilans & linguȩ sonum ad
cõfodienda sui tantum corporis menbra concutiens. Ad quod nos
breuiten respondebimus: & cognoscebat. & tisq sermonem in scͥp¬
turis sanctis dupliciter intelligi. Et de eo quidem quod scrip¬
tum est cognoscebat: ad coitum quoq esse referendum ipse dis¬
seruit nullo dubitante quin ad scientiam sepe referatu. ut ibi.
Remansit iħe puer in ierusalem: & non cognouerunt parentes
eus. Nunc illud est ostendendum ut quomodo ibi scripturȩ con
suetudinem secutus est. sic etiam in donec eiusdem scripture auc¬
toritate fungatur: quȩ sepe certam tempus sicut ipse difseruit
in euis assumptione significat. sepe infinitum ut est illud quod
deus ad quosdam loquitur in ꝓpheta. Ego sum. ego sum. & donec
consenescatis ego sum. Nunquid postquam illi senuerint. deus esse
desistet: Et saluator in euangelio ad aplõs. ecce ego inquit uobis.¬

Expanded text:
Andabatarum gladium in tenebris ventilans, et linguae sonum ad Andabatarum gladium in tenebris ventilans, et linguae sonum ad confodienda sui tantum corporis membra concutiens. 6. Hieronymus. --Ad quod nos breviter respondemus, et cognoscebat, et usque, sermonem, in Scripturis sanctis, dupliciter intelligi. Et de eo quidem quod scriptum est, cognoscebat, ad coitum esse referendum, ipse disseruit: nullo dubitante, quin ad scientiam saepe referatur, ut ibi: Remansit puer Jesus in Jerusalem, et non cognoverunt parentes ejus. Nunc illud est ostendendum, ut quomodo ibi consuetudinem Scripturae secutus est, sic etiam in donec, ejusdem Scripturae auctoritate frangatur, quae saepe certum tempus ut ipse disseruit in ejus assumptione significat, saepe infinitum, ut est illud, quod Deus ad quosdam 211 loquitur in Propheta: Ego sum, ego sum, et donec senescatis ego sum . Numquid postquam illi senuerint, Deus esse desistet? Et Salvator in Evangelio ad Apostolos, Ecce ego, inquit, vobis
Abbreviated transcription (Latin):
locum huic quoq questiuncule reseruamus. & ad reliqua festi¬
nat oratio: nunc illud est disserendum quomodo scriptura di¬
cat exurgens autem ioseph a sompno fecit sicut precepit ei
angelus dñi. & accepit uxorem suam & non cognouit eam do-¬
nec peꝑit filium. & uocauit nomen eius iħm. In quo primum
aduersarius suꝑfluo labore desudat cognoscendi uerbum ad cor-¬
tum magis quam ad scientiam esse referendum: quasi hoc quis¬
quam negauerit. & eas ineptias quas redarguit aliquando
prudens quispiam potuerit suspicari. Deinde uult docere
quod donec siue usq aduerbum certum tempuis signisicet: qͦ
completo fiat id quod usq ad illud temporis quod prescriptum
est non fiebat. uelut in presenti. & non cognoscebat eam donec
pepit filium. Apparet inquit cognitam esse post partum: cuiꝰ
cognitionem filĩ tantum generatio differebat. Et ad hoc appro¬
bandum congerit de scripturis exempla quam plurima: more

Expanded text:
locum huic quaestiunculae reservamus, et ad reliqua festilocum huic quaestiunculae reservamus, et ad reliqua festinat oratio: nunc illud est disserendum, quomodo Scriptura dicat: Exsurgens autem Joseph a somno, fecit sicut praecepit ei Angelus Domini, et accepit uxorem suam, et non cognoscebat eam, donec peperit filium, et vocavit nomen ejus Jesum . In quo primum adversarius superfluo labore desudat, cognoscendi verbum ad coitum magis, quam ad scientiam referendum: quasi hoc quisquam negaverit, et eas ineptias quas redarguit, aliquando prudens quispiam potuerit suspicari. Deinde vult docere, quod donec, sive usque, adverbium, certum tempus significet: quo completo fiat id, quod usque ad illud temporis quod praescriptum est, non fiebat, velut in praesenti: Et non cognoscebat eam, donec peperit filium. Apparet, inquit, cognitam esse post partum, cujus cognitionem filii tantum differebat generatio. Et ad hoc approbandum congerit de Scripturis exempla quamplurima, more
Abbreviated transcription (Latin):
ib̃c in ierlm̃. & non cognouerunt parentes eius. Ipsa quoq
maria quȩ ad gabryhelem responderat dicens. quomodo erit
hoc quia uirum non cognosco: quid de ioseph loquatur auscul¬
ta. fili. quid fecisti nobis sic : Ecce pater tuus & ego dolentes
querebamus te. Nonne hic udeorum pleriq argumentantius
Non enim ludentium uox est. Euangelistȩ patrem dicunt. pa
sephpater fuerit saluatoris:s quo ad famani maris conser¬
uandam pateꝵ sit ab omnibus estimatus. qui antequã ab an-
conugem tuam: quod enim in ea natum est de sp̃u sc̃o est cogi¬
tabat occulte dimittere eam. in tantum suum non esse qui
conceptus fuerat confidebat. S iam satis docendi magis quam
respondendi studio disputatum est cur ioseph pater dñi: cur
mraria appellata sit coniunx. In quo & hoc breuiteꝵ continet᷑.
cur fratres eius quidam esse dicantur. Uerum quia suum

Expanded text:
Jesus in Jerusalem, et non cognoverunt parentes ejus . Ipsa quoque Jesus in Jerusalem, et non cognoverunt parentes ejus . Ipsa quoque Maria quae ad Gabrielem responderat, dicens, Quomodo erit hoc, quia virum non cognovi, quid de Joseph loquitur, ausculta: Fili, quid fecisti nobis sic? Ecce pater tuus et ego, dolentes quaerebamus te . Non hic Judaeorum, ut plerique argumentantur, non illudentium vox est. Evangelistae patrem Joseph dicunt: paseph fuerit Salvatoris; sed quod ad famam Mariae conservandam, pater sit ab omnibus aestimatus, qui antequam moneretconjugem tuam; quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est , cogitabat occulte dimittere eam. 210 Intantum suum non esse, qui conceptus fuerat, confidebat. Sed jam satis docendi magis, quam respondendi studio disputatum est, cur Joseph pater Domini, cur Maria appellata sit conjux: in quo et hoc breviter continetur, cur fratres ejus quidam esse dicantur. 5. Helvidius. --Verum quia suum
Abbreviated transcription (Latin):
se angelum dei gabrihel. dei fuisse mandatum: ac non magis
ut adulteram iuxta exemplum susanne sententiȩ omnium cõ¬
dempnassent. cum hodieq toto credente iam mundo argumͣ
non bethola e Aduersum quos in alio loco competentius dis¬
seremus. Deniq excepto ioseph & elyzabeth & ipsa mrarua pati¬
cisq ad modum. si quos ab his audisse possumus estimare: om̃s
ib̃m filium putabant ioseph. in tantum ut etam euangelistȩ
opinionem uulgi exprimentes quȩ uera hystoriȩ lex est patrẽ
eum dixerint saluatoris. ut ibi. Et uenit in sp̃u in templum.
Haut dubium quin sẏmeon. Et cum inducerent parentes
ꝑuerum iħm: ut facerent de illo scdm consuetudinem legis.
Et alibi. Et erant pater illius & mater ad mirantes supeꝵ
his quȩ dicebantur de eo. Et rursum. Et ibant parentes eiꝰ¬
& per annum in ierusalem in sollempni die pasche. ac deinde
Et completis diebus cum reuerterentur: remansit puer

Expanded text:
se angelum Gabriel, Dei detulisse mandatum; ac non magis se angelum Gabriel, Dei detulisse mandatum; ac non magis quasi adulteram, juxta exemplum Susannae, sententiae omnium condemnassent, cum hodie, toto jam credente mundo, argumenon BETHULA? Adversus quos in alio loco competentius disseremus. Denique excepto Joseph, et Elisabeth, et ipsa Maria, paucisque admodum, si quos ab his audisse possumus aestimare, omnes Jesum filium aestimabant Joseph: intantum, ut etiam Evangelistae opinionem vulgi exprimentes, quae vera historiae lex est, patrem cum dixerint Salvatoris, ut ibi, Et venit in spiritu in Templum haud dubium quin Simeon et cum inducerent parentes ejus puerum Jesum, ut facerent de illo secundum consuetudinem legis . Et alibi: Et erant pater illius et mater admirantes super his quae dicebantur de eo . Et rursum: Et ibant parentes ejus per annum in Jerusalem in solemni die Paschae . Ac deinde: Et completis diebus cum reverterentur, remansit puer
Abbreviated transcription (Latin):
inuenerit uirginem desponsatamꝰ uiro in campo. & ium faci¬
ens dormierit cum ea morratur. quia humiliauit uxorem ꝑxi-¬
mi sui. Et in alio loco. Si autem fuerit adholescentula desponsa¬
ta uiro & inuenerit homo eͥam inciuitate & dormierit cum ea:
educetis utrumq ad portam ciuitatis illius. & lapidabuntu. lapi¬
dibus & morientur. ad holescentula quidem quia non ꝓclamauit
eradicabitis malignum ex uobis ipsis. Necnon & alibi. Et quis ẽ¬
accipiat eam. Sicui autem scrupulus commouentur quare des¬
ponsata & non potius sine sponso siue ut scriptura appellat ma¬
rito. uirgo conceꝑit: sciat triplicem fuisse rationem. Primo ut
per genealogyam ioseph cuius mraria cognata erat: origo quoq
maris monstraretur. Secundo ne iuxta legem moysi quas ad¬
ultera lapidaretur a populo. Tercio ut ad egyptum fugiens
haberet solatium custodis potius quam mariti. Quis enim illo

Expanded text:
invenerit virginem desponsatam viro in campo, et vim faciinvenerit virginem desponsatam viro in campo, et vim faciens dormierit cum ea, morte moriatur, quia humiliavit uxorem proximi sui . Et in alio loco: Si autem fuerit adolescentula desponsata viro, et invenerit homo eam in civitate, et dormierit cum ea, educetis utrumque ad portas civitatis illius, et lapidabuntur lapidibus, et morientur. Adolescentula quidem, quia non proclamaveradicabitis malum Al. malignum ex vobismetipsis . Necnon et alibi: Et quis accipiat eam . Si cui autem scrupulus commovetur, quare desponsata, et non potius sine sponso, sive ut Scriptura appellat marito, virgo conceperit, sciat triplicem fuisse rationem. Primo, ut per genealogiam Joseph, cujus Maria cognata erat, origo quoque Mariae monstraretur. 209 Secundo, ne juxta legem Moysi ut adultera lapidaretur a populo. Tertio, ut ad Aegyptum fugiens haberet solatium, custodis potius quam mariti. Quis enim in te
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit: & in eo iam. rem fuisse. ut quȩ prus sponsa fuerat.
esse uxor inciꝑet. Quasi dixerit. antequam oscula amplexus¬
q miscerent: antequã rem agerent nuptiarum. inuenta est
habens in utero. Inuenta est autem a nullo alio nisi a ioseph.
qui sponse uterum tumentem pene iam licentia maritali &
curiosis oculis de prehendit: non tamen sequituꝵ ut prioribꝰ
dociumus exemplis eum cum maria conuenisse post partum.
cuius conueniendi desiderium uteri conceptione fublatum est.
Quod autem in sompnis dicitur ad iosepb ne timeas accipere
mariam urorem tuam. & rursum. exurgens autem ioseph
a sompno fecit sicut precepit ei angelus dm̃i. & accepit uxorẽ
suam: nullum debet mouere quasi ex eo quod uxor est appel¬
lata sponsa esse desierit. cum hanc esse scripturȩ diuinȩ consue¬
tudinem nouerimus. ut sponsas appellet uxores. sicut sequen¬
tibus de uteronomĩ testimoniis approbatur. Siquis inquit

Expanded text:
ostendit, et in eo jam rem fuisse ut, quae prius sponsa fuerat, ostendit, et in eo jam rem fuisse ut, quae prius sponsa fuerat, esse uxor inciperet. Quasi dixerit: Antequam oscula amplexusque miscerent; antequam rem agerent nuptiarum, inventa est habens in utero. Inventa est autem a nullo alio, nisi a Joseph, qui sponsae uterum tumentem pene jam licentia maritali, et curiosis oculis deprehendit. Non tamen sequitur, ut prioribus docuimus exemplis, eum cum Maria convenisse post partum, cujus conveniendi desiderium, uteri conceptione sublatum est. Quod autem in somnis dicitur ad Joseph: Ne timeas accipere Mariam uxorem tuam. Et rursum: Exsurgens autem Joseph a somno, fecit sicut praecepit ei Angelus Domini, et accepit uxorem suam, nullum movere debet, quasi ex eo quod uxor est appellata, sponsa esse desierit: cum hanc esse Scripturae divinae consuetudinem noverimus, ut sponsas appellet uxores. Sicut in sequentibus Deuteronomii testimoniis approbatur: Si quis, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
an rideam: Nescio. Imꝑitiȩ arguam: an temeritatis accu-¬
sem: Quasi quis dixerit: antequã in portu pranderem ad
affricam nauigaui. non posse stare sententiam. nisi ei in
portu quandoq prandendum sit. Aut si uelimus dicere:.
paulus apls antequam ad hyspanias ꝑgeret: Rome in uin¬
cula coniectus est. aut certe illud. heluidius antequam peni¬
tentiam ageret morte preuentus est. statim aut paulo post
iuncula ad hyspanias sit eundum. aut heluidio penitentia
agenda post mortem. cum scriptura dicat in inferno autẽ
quis confitebitur tibi. ac non potius sic intelligendum quod
ante p̃positio licet sepe & consequentia indicet: tamen non¬
numquam ea tantum quȩ prius cogitabantur ostendat.
nec necesse sit ut cogitata fiant. cum ideo aliud interuene¬
rit ne ea que cogitata sunt fierent. Igitur cum euangelista
dicit priusquam conuenirent. ꝑximum nuptiarum temptis

Expanded text:
an rideam, nescio. » Imperitiae arguam, an temeritatis accuan rideam, nescio. » Imperitiae arguam, an temeritatis accusem? Quasi si quis dixerit: Antequam in portu pranderem, ad Africam navigavi, non possit stare sententia, nisi ei in portu prandendum quandoque sit. Aut si velimus dicere: Paulus apostolus antequam ad Hispanias pergeret, Romae in vincula conjectus est. Aut certe illud: Helvidius antequam poenitentiam ageret, morte praeventus est: statim aut Paulo post vincula ad Hispanias sit eundum: aut Helvidio poenitentia agenda post mortem; cum Scriptura dicat: In inferno autem quis confitebitur tibi ? Ac non potius sit intelligendum, quod, ante, praepositio, licet saepe consequentiam indicet, tamen 208 nonnumquam ea tantum quae prius cogitabantur, ostendat. Unde nec necesse sit ut cogitata fiant, cum aliud ideo intervenerit, ne ea quae cogitata sunt, fierent. Igitur cum Evangelista dicat: priusquam convenirent, proximum nuptiarum tempus
Abbreviated transcription (Latin):
non commendatam ut dicitis & utiq non ob aliud desponsatam
nisi quandoq nupt ram. Neq enim de non conuenturis euan¬
gelista dixisset priusquã conuenirent. quia nemo de non pan¬
suro dicit antequam pranderet. Deinde ab angelo uxorem appel¬
latam atq coniunctam. Audiamus nunc. quid scriptura ꝓmin¬
tiet. Exurgens inquit ioseph a sompno. fecit ficut precepe̾rat
ei angelus dñi: & accepit urorem suam. & non cognouit ᷤᷤ donec
ingressa est uestigiis ꝑsequentes: pugnantia inter se dixisse do-¬
ceamus. Desponsatam confitetu: &. statim urorem uult esse
quam confessus est sponsam. Rursum quam uxorem nomi¬
nat: dicit non ob aliud desponsatam. nisi quandoq nupturã.
Et ne parum hoc arbitremur: habes inquit desponsatam
non commendatam. id est necdum uxorem. necdum maritali uin-¬
culo copulatam. In eo uero quod ait neq enim de non conuen-¬
turis eu angelista dixisset priusquam conuenirent: quia ne-¬
mo de non pransuro dicit antequam pranderet. doleam ne

Expanded text:
non commendatam, ut dicis, et utique non ob aliud desponsatam, nisi quandoque nupturam. Neque enim de non conventuris Evangelista dixisset: Priusquam convenirent: quia nemo de non pransuro dicit, antequam pranderet. Deinde ab Angelo uxorem appellatam et conjunctam. Audiamus nunc quid Scriptura pronuntiet: Exsurgens, inquit, Joseph a somno, fecit sicut praeceperat ei Angelus Domini: et accepit uxorem suam, et non cognovit eam, donec ingressa est, vestigiis persequentes, pugnantia inter se dixisse doceamus. Desponsatam confitetur: et statim uxorem vult esse quam confessus est sponsam. Rursum quam uxorem nominat, dicit non ob aliud desponsatam, nisi quandoque nupturam. Et ne parum hoc arbitremur: « Habes, inquit, desponsatam, et non commendatam, id est, necdum uxorem, necdum maritali vinculo copulatam. In eo vero quod ait, Neque enim de non conventuris Evangelista dixisset: Priusquam convenirent: quia nemo de non pransuro dicit, antequam pranderet, doleamne,
Abbreviated transcription (Latin):
benedictus qͥuenit in nomine dñi. Saluum facãutẽ dicitu: ut subau¬
diamus popłm tuum isrł: siue generalit̾ mundum. Demq matheus qͥ
euangłium hebreo sermone conscͥpsit: ita posuit. Osanna Saramã. id est
osdima in excelsis. quod saluatore nascente salus in celum usq etiam ad
exceliã ꝑuenerit: pace facta ñ solum in t̾ra s & in celo. ut iam dici aliquã¬
do cessaret. in ebriatꝰ ẽ gladius meus in celo. Hec interim uixta mediocri-¬
tatem sensus mei breuiter strict imq dictaui. Ceterum sciat beatitudo
tua in istiusmodi disputationibus molestiam in legendo non debere sur¬
reppere. qr facile & nos potuimꝰ aliqͥd emetiriq
questionem: ficuti & ceteros fecisse monstratuumts. S magis cõndecet ob
ueritatẽ laboiare paulisꝑ. & peregrino aurem accõmodare sermont: quã
de aliena lingua fictam alibi ferre sententiam. Erplicit epła de osyan¬

Expanded text:
baudiamus populum tuum Israel, sive generaliter mundum. Denique Matthaeus, qui Evangelium Hebraeo sermone conscripsit, ita posuit, OSANNA BARRAMA, id est, Osanna in excelsis: quod Salvatore nascente salus in coelum usque, id est, etiam ad excelsa pervenerit, pace facta non solum in terra, sed et in coelo; ut jam dici aliquando cessaret: « Inebriatus est gladius meus in coelo » . 6. Haec interim juxta mediocritatem sensus mei breviter strictimque dictavi. Caeterum sciat, Beatitudo tua, in istiusmodi disputationibus molestiam in legendo non debere subrepere; quia facile et nos potuimus aliquid ementiri, quaestionem, sicuti et ceteros fecisse monstrauimus. sed magis condecet ob ueritatem laborare paulisper et peregrino aurem adcommodare sermoni, quam de aliena lingua fictam ferre sententiam.. XXI. AD DA
Abbreviated transcription (Latin):
siue ut nos loqͥm᷑ osanna media uocali littera elisa: sicuti facere soleuꝰ
ĩu̾sib. q̃n me ne ĩ cepto defiste̾ uictã scãdimꝰ mentncepto. Aleph qͥppe lict̾a pͥma u̾bi se¬

Expanded text:
siue, ut nos loquimur, \'osanna\' media uocali littera elisa, sicuti facere solemus siue, ut nos loquimur, \'osanna\' media uocali littera elisa, sicuti facere solemus uersibus, quando meneincepto desistere uictam scandimus \'men incepto\'. aleph quippe, littera prima uerbi se
Abbreviated transcription (Latin):
agryppa rege de criminibus responsurus. quo
posset intelligere qui auditurus erat: sectirꝰ de
cause uictoria statim in pͥncipio gratulat᷑ dicens.
De omnibus de qͥb accusor a nideis orex agryp¬
pa estimo me beatũ. cum apud te sim hodie
defendendus. qͥ p̃ciptie nosti cunctas qͥe in iudeis sunt consuetudines
& questiones. Legerat enĩ illud ysaie. beatus qͥ in aures loqͥt᷑ audientis.
& nouerat tantũ oratoris uerba ꝓficere. quantũ iudicis prudentia
cognouisset. Vnde & ego beatũ me in hoc dum taxat negotio iudico:
qd̃ apud eruditas aureo imꝑite lingue responsur sum: que obicit mͥ
uel ignorantiã uel mendatium si atit nesciui alienas litteras uere intͥ¬
p̃tari. aut nolui. quoꝵ alterũ erroꝵ. alt̾ũ crim̃ ẽ. Ac ne forsitan accu-¬
sator meus facilitate qua cuncta loqͥt᷑. & impunitate q̃ s lic̾e omma
est. Si ex his duobus uelis compositum uerbum facere. dices ofyanna.

Expanded text:
Agrippa rege de criminibus responsurus, quae posset intellegere, qui auditurus erat, securus de causae uictoria statim in principio gratulatur dicens: de omnibus, quibus accusor a Iudaeis, o rex Agrippa, aestimo me beatum, cum apud te sim hodie defendendus, quipraecipuenosticunctas, quaeinludaeis sunt, consuetudines et quaestiones. legerat enim illud Esaiae: beatus, qui in aures loquitur audientis, et nouerat tantum oratoris uerba proficere, quantum iudicis prudentia cognouisset. unde et ego beatum me in hoc dumtaxat negotio iudico, quod apud eruditas aures inperitae linguae responsurus sum, quae obicit mihi uel ignorantiam uel mendacium, si aut nesciui alienas litteras uere interpretari aut nolui: quorum alterum error, alterum crimen est. ac ne forsitan accusator meus facilitate, qua cuncta loquitur, et inpunitate, qua sibi licere omnia est. si ex his duobus uelis conpositum uerbum facere, dices \'osianna\'
Abbreviated transcription (Latin):
quid mererer ipse constitui. Ulerum ut ait gentilis poeta. celum
non animum mutat qui transmare currit: ita me incessabilis im¬
micus postiꝰ t̾gum ꝑsecutus est ut maiora in solitadine bella nanc pa-¬
tiar. Hinc enim p̃sidiĩs fulta mundi arriana rabies fremit: hinc
nitres partes scissa eccłã ad se raꝑe festinat. Monachorum circa cõ¬
manentium: antiqua in me surgit auctoritas. Ego interim clamito
siquis cathedre petri adiungitur: meus est. Myletitis intalis atq
paulinus. tibi herere se dicunt. Possem credere si hoc unus assere¬
ret: nunc aut duo mentiunt᷑ aut omnes. Iccirco obtestor beatitu¬
dinem tuam ꝑ crtcem dñi. ꝑ necessariam fidei nr̃ȩ deciis & passionẽ.
ita qui aplõs honore sequeris. sequaris & merito. ita in solio cum
ouodecim iudicaturis sedeas. ita te alius senem cum petro cingat.
ita iuncipatum celi cum paulo consequaris. ut michi litteris tuis

Expanded text:
quid mererer, ipse constitui. uerum, ut ait gentilis poeta: caelum, quid mererer, ipse constitui. uerum, ut ait gentilis poeta: caelum, non animum mutat, qui trans mare currit, ita me incessabilis inimicus postergum secutus est, ut maiora in solitudine bella nunc patiar. hinc enim praesidiis fulta mundi Arriana rabies fremit; hinc in tres partes scissa ecclesia ad se rapere festinat. monachorum circa commanentium antiqua in me surgit auctoritas. ego interim clamito: \'si quis cathedrae Petri iungitur, meus est\'. Meletius, Yitalis atque Paulinus tibi haerere se dicunt: possem credere, si hoc unus adsereret; nunc aut . duo mentiuntur aut omnes. idcirco obtestor beatitudinem tuam per crucem domini, per necessarium fidei nostrae decus, passionem: ita, qui apostolos honore sequeris, sequaris et merito, ita in solio cum duodecim iudicaturis sedeas, ita te alius senem cum Petro cingat, ita municipatum caeli cum Paulo consequaris, ut mihi litteris tuis,
Abbreviated transcription (Latin):
mportuna in euangelio mulier tandem meruit audiri. & clxi¬
so cum seruis ostigmedia licet nocte ab annco panes amictis accep̃
Ds ipse qui nullis contra se suꝑari uiribus potest: publican p̃cibꝰ
tuncit᷑. Nynitie cinitas que peccato peruͥt: flecibus stetit. Curꝵ¬
sunt ista tam longo repetita pͥncipio: Ulidelicet ut paruum magnus
aspitias ut diues pastor morbidam non contempnas ouem. Ap̃e in
paradysum de cruce latronem intulit. Et ne quis aliquando seram
conu̾isionem putaret. fecit homicidii pena martyrium. Ap̃c in qtĩã
pecudibus derelictis. una ouicula quȩ remanserat. humeris boni pasto¬
ris aduebitur. Paulis exꝑsecutore sit p̃dicator. occilis carnalibus exce¬
catuꝵ ut mente plus uideat: & qui uinctos xp̃i famulos ducebat ad
concilitm iudeorum. ipse postea de xp̃i uinctilis gloriatim. Ego gͥ ut
ante. iam scͥpsi. xp̃i uestem in romana urbe suscipiens: nunc barbaro
syrie limite teneor. Et ne putes alt̾ius hanc de me fuisse sententiã:

Expanded text:
mportuna in evangelio mulier tandem meruit audiri, et clauso cum seris ostio, media licet nocte, ab amico panes amicus accepit; Deus ipse, qui nullis contra se viribus superari potest, publicani precibus vincitur. Ninive civitas, quae peccato periit, fletibus stetit. Quorsum ista tam longo repetita principio? videlicet ut parvum magnus aspicias, ut dives pastor morbidam non contemnas ovem. Christus in paradisum de cruce latronem intulit, et, ne quis aliconuersionem putaret, fecit homicidii poena martyrium. Christus, inquasanis pecudibus derelictis una ouicula, quae remanserat, umeris boni pastoris aduehitur\'. Paulus ex persecutore fit praedicator; oculis carnalibus excaecatur, ut mente plus uideat, et qui uinctos Christi famulos ducebat ad concilium Iudaeorum, ipse postea de Christi uinculis gloriatur. Ego igitur, ut ante iam scripsi, Christi uestem in Romana urbe suscipiens nunc barbaro Syriae limite teneor. et ne putes alterius hanc de me fuisse sententiam,
Abbreviated transcription (Latin):
becce filiis esau o iacob. quorum alter abiectus. alteꝵ est electus.
Et hoc totum dicit. ut in duobus prionbus fratribus ysmahel & esap:
ꝑopłm iudeorum abiectum esse significet. In posterioribus autẽ hoc
est in ysaac & iacob electum popłm gentium: uel eos qui ex iudeis
in xp̃m credituri erant. Et qm̃ hoc tiolens approbare ꝓposuerat testi
monium nascentium germanorum esay. & iacob. de quibus scͥptum est
maior seruiet minori: & in malacbia leginitis. iacob dilexi esar autem
odio habui. uenientem elatere questionem more suo ꝓponit & disserit¬
& hac soluta: reuertitim ad id de quo ceperat dispuitare. Si esau &
iacob necdum nati erant. nec aliquid egerant bon aut mali. ut uel
ꝑm̾erentim deum uel offenderent. & eloctio corum atq abiectio non
merita singulorum s uoluntatem eligentis & abitientis ostendit. Quid

Expanded text:
beccae filiis, Esau et Jacob, quorum alter abjectus, alter electus est. beccae filiis, Esau et Jacob, quorum alter abjectus, alter electus est. Et hoc totum dicit, ut in 840 duobus prioribus fratribus, Ismael et Esau, populum Judaeorum abjectum esse significet. In posterioribus autem, hoc est, in Isaac et Jacob, electum populum gentium, vel eos qui ex Judaeis in Christum credituri erant. Et quoniam hoc volens approbare, proposuerat testmonium nascentium geminorum Esau et Iacob, de quibus scriptum est: maior seruiet minori et in Malachia legimus: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, uenientem e latere quaestionem more suo proponit et disserit et hac soluta reuertitur ad id, de quo coeperat disputare. si Esau et Iacob necdum nati erant nec aliquid egerant boni aut mali, ut uel promererentur deum uel offenderent, et electio eorum atque abiectio non merita singulorum, sed uoluntatem eligentis et abicientis ostendit, quid
Abbreviated transcription (Latin):
fuit adoptio & gloria & testamenta. & legis latio. & caltara. & ꝓmis
thema esse a xp̃o idest solus perire. ne omne ystabeliticam genus pe¬
nem. Quid ergo dicis: Onmes qui ex is ł sunt pericrant: Et quo¬
modo tu ipse & ceteri apłi & infinita iudaici popłĩ multitudo
xp̃m dei filium recepists: Quam ita sołiit. Y dtahelm scͥpturis sc̃t
duipliciter appellatur. & in duos dnuditiha fiłios. in tinum qui
uxta carnem est: & in alterum qui uxta cirnem est & it abte¬
lios ysnahel & ysia. Ysmahel qui scdm qti sccłm carnem natus ẽ
hereditatem patris non accepit. ysaac qui de repmissione generatꝰ
ex sirra est: semen dei appellittra. Scriptum est enim. In yssic.
pocabitur tibi stmen id ẽst non qui fil carnis liq̃ tilis clei. s qui
filii sunt reꝓmissionis isti estimantuꝵ in semine. Et hoc non solum
in ysmahel & ysaac accidisle conuincimus. sed etiam in duobus re¬

Expanded text:
fuit adoptio et gloria et testamenta et legislatio et cultura et promissfuit adoptio et gloria et testamenta et legislatio et cultura et promissthema esse a Christo, id est solus perire, ne omne Israheliticum genus petionem:\' quid ergo dicis? omnes, qui ex Israhel sunt, perierunt ? et quomodo tu ipse et ceteri apostoli et infinita Iudaici populi multitudo Christum dei filium recepistis?\', quam ita soluit: Israhel in scripturis sanctis dupliciter appellatur et in duos diuiditur filios: in unum, qui iuxta carnem est, et in alterum, qui iuxta repromissionelios, Ismahel et Isaac. Ismahel, qui secundum carnem natus est, hereditatem patris non accepit; Isaac, qui de repromissione generatus est ex Sarra, semen dei appellatur. scriptum est enim: in Isaac uocabitur tibi semen, id est: non, qui 25 filii carnis, hi filii dei, sed, filii sunt repromissin Ismael et Isaac accidisse convincimus; sed etiam in duobus Re