comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dei suꝑ ifrł. S inde et uirgo maria:
pinquauit regnm celorũ: et ecce ma
Quare cito: Quia tu dixisti. Ad huc
loquente te: dicã ecce ad sũ. Quare ci¬
to: Quia iam ñ peto felicitatẽ t̾enam
Didici scm̃ desidium de testam̃to no¬
uo. Non peto terrã : ñ fecunditatẽ car¬
nalẽ : ñ salutẽ temporalẽ: ñ inimico¬
rum subiectionẽ: ñdiuitias ÷ ñ ho¬
nores. Nicħ hoꝵ peto. Ideo cito exau-¬
dime. Quia docuisti qͥd petã: da qͦd
peto. Dicamꝰ huic. Tale aliqͥd petis:
audiamꝰ nos. Eructuet gͦ peticionẽ
suam: ⁊ uideamꝰ qͥd petat : et discamuis
ꝑeum petere: ut meream᷑ acciꝑe. Ue¬
neras ad ecłiam: nescio qͥd hodie pe¬
titurꝰ. Quid putamꝰ eras petiturus:
Uen̾as cum desidio tuo. nescio qͦ: uti¬
nam innocenti. ⁊ si carnali. S remo¬
ue iniquitatẽ: remoue carnalitatẽ:
disce qͥd petas. Quid hodie cȩlebras at¬
tende. Natalicium sc̃ȩ: & beatȩ femi-¬
nȩ cȩlebras: et forte felicitatẽ terrenã¬

Expanded text:
i super Israel. Sed inde et virgo Maria, pinquavit enim regnum coelorum» : et ecce magQuare, «cito?» Quia tu dixisti, «Adhuc loquente te dicam, Ecce adsum» . Quare, «cito?» Quia jam non peto felicitatem terrenam, didici sanctum desiderium de novo testamento. Non peto terram, non fecunditatem carnalem, non salutem temporalem, non inimicorum subjectionem, non divitias, non honores; nihil horum peto: ideo «cito exaudi me.» Quia docuisti quid petam, da quod peto. Dicamus huic: Tale aliquid petis? Audiamus nos, eructet petitionem suam, et videamus quid petat; et discamus per eum petere, ut mereamur accipere. Veneras ad Ecclesiam, nescio quid hodie petiturus, Quid putamus veneras petiturus? Veneras cum desiderio tuo, nescio quo, utinam innocenti, etsi carnali. Sed remove iniquitatem, remove carnalitatem; disce quid petas, quid hodie celebres attende. Natalitium sanctae et beatae feminae celebras, et forte felicitatem terrena
Abbreviated transcription (Latin):
intellectus. ñ negligendꝰ: et forte magiᷤ
si reddam rapui: tu qͦd ñ rapuisti solui¬
rapui: tu qͦd ñ rapusti soluisti. Dñe
retribues ꝓ me. Uis̃ illũ retͥbuentẽ ꝓ nob̃. ue¬
ner̃ qͥ tͥbitũ exigen̾t. Exigebãt iͥbutũ didra-¬
gmas: io est duas dragmas i uN o
homine. Uentũ ẽ ad dnm ut solu̾et tͥbutũ:
ĩmo ñ adipsum. s ad discipłos: et dictũ est
lerunt adeũ. & illȩ. Reges terrȩ aquib ex¬
igunt tributum: Afiliis suis. an ab aliense
Respondunt. Ab alienis. Ergo inquit lbi
sunt filii. S tam̃ ne scandalizemꝰ eos: int

Expanded text:
intellectus non negligendus, et forte magis  me.» Ego enim si reddam, rapui; tu quod non rapuisti, solvid non rapuisti, solvisti: «Domine, retribues pro me.» Vide illum retribuentem pro nobis. Venerunt qui tributum exigerent; exigebant tributum didrachmam, id est duas drachmas in uno homine: ventum est ad Dominum, ut solveret tributum; imo non ad ipsum, sed ad discipulos; et dictum est lerunt ad eum. Et ille: «Reges terrae a quibus exigunt tributum? a filiis suis, an ab alienis?» Responderunt: «Ab alienis. Ergo,» inquit, «liberi sunt filii. Sed tamen ne scandalizemus eos,» ait
Abbreviated transcription (Latin):
manuũ mear᷑. Timeo: ne cũ inspex̾is. inue¬
nias plura peccata: qͣm m̾ita. Hoc solũ dico:
hoc rogo: hoc impetrare desido. Oꝑa ma¬
nuũ tuar̾ ne despicias. Opꝰ tuum in me ui-¬
de: ñ meũ. Nã meu̾ si uidis: dãpnas. Si ui-
dis tuum coronas: quia et quȩc̃q s̃ bona oꝑa
mea. abste mͥ s̃. et iõ tua magis qͣm mea
s̃. dudio quippe ab apło tuo. Grã salui fa-¬
cti estisꝑfidem. Et hoc ñex uob̃: s dei do¬
nũ ẽ. Non exoꝑib: ne forte quis extollatur.

Expanded text:
manuum mearum: timeo ne cum inspexeris, invenias plura peccata quam merita. Hoc solum rogo, hoc dico, hoc impetrare desidero: «Opera manuum tuarum ne despicias.» Opus tuum in me vide, non meum; nam meum si videris, damnas; tuum si videris, coronas. Quia et quaecumque sunt bona opera mea, abs te mihi sunt, et ideo tua magis quam mea sunt. Audio quippe ab Apostolo tuo: «Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est; non ex operibus, ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
inȩt̾nũ. Quid desidem: N diẽ homiñ:
Ñ. Laboraui subsequens te dñe: et diẽ
hominũ ñ concupiui. tuscis. Ecce scã mar
tyrta crispina si desidaret diẽ hominũ:
amplius temporalit̾ uiu̾e. Dñe mĩa tua inȩ

Expanded text:
in aeternum.» Quid desiderem? Non diem hominum. «Non laboravi subsequens te, Domine, et diem hominum non concupivi; tu scis» . Ecce martyr sancta Crispina si desideraret diem hominum, amplius temporaliter vivere. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
Ego ñ retͥbuo: retͥbues ꝓ me. Seuiant
inimici qͣntumlibet: tu retͥbues qͦdego
ñpossũ. Dñẽ retribues ꝓme. In ipso nr̃o
capite attendite. Reliquit enim nobis
exemplũ. ut seqͣm uestigia eiꝰ: qui pecca¬
tum ñ fec̃. nec inuentꝰ ẽ dolus inore eiꝰ
Qui c̃ maledicẽtur: ñ remaledicebat :

Expanded text:
Ego non retribuo; tu retribues pro me Saeviant inimici, quantum libet; tu retribues quod ego non possum. «Domine, retribues pro me.» In ipso capite nostro attendite. Reliquit enim nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus. «Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus: qui cum maledic
Abbreviated transcription (Latin):
tuã. lrascebant᷑ inimici: uindicasti me
.Pc .Iͣ. de mimicis. Peccator uidebit ⁊ irascet᷑:
dentib suis fremet et tabescet. Us̃ quidi
aut moriunt᷑. aut conu̾tunt᷑. Ergo exten-¬
dicebat᷑ qͦd scͥptum ẽ. Inimici mei dix̾ũt
malam. Quando moriet᷑ et ꝑibit nom̃
eiꝰ : Qnͣdo delebitur nom̃ xp̃ianorum
de terra: Cum dicunt ista: partim cre¬
didunt. partim ꝑier̃. paucitimidi re-¬
manser. Quanta inimicorũ ira scuiebat.
ꝗͣdo sanguis mr̃m fundebat᷑. Quomͦ se
putabant nom̃ xp̃ianoꝵ delere de terra
Suꝑ iram inuicorũ extendisti manũ¬

Expanded text:
bantur inimici, vindicasti me de inimicis. «Peccator videbit et irascetur, dentibus suis frendet et tabescet» . Ubi suntaut moriuntur, aut convertuntur. Ergo diceretur quod scriptum est: «Inimici mei dixerunt mala mihi, quando morietur et peribit nomen ejus» ? quando delebitur nomen Christianorum de terra? Cum dicunt ista, partim crediderunt, partim perierunt, pauci timidi remanserunt. Quanta ira inimicorum saeviebat, quando sanguis martyrum fundebatur! Quomodo se putabant nomen Christianorum delere de terra! «Super iram inimicorum meorum extendisti
Abbreviated transcription (Latin):
antur tͥ dñe om̃s reges terrȩ. Ita fiet: &
ita fit. Quotidie fit: et ostendit᷑ ñ fru¬
stra dictum. nͥ quia erat futur̃. Consite
dent ate. qͥd enĩ reges terrȩ aesid̾ aturi
s̃: Nonne iam hñt ipm̃ imꝑium: Quic¬
qͥd aliud desidau̾it hõ int̾ra: usq adim¬
ꝑium ẽ. desidium eiꝰ. Quid ampliꝰ pot̾ :
Aitior sublimitas necessaria ẽ : S fortasse
qͣnto altior: tanto ꝑiculosior. Id eoq re¬
ges quanto st̃ in maiori felicitate terre¬
na: tantomagis humiliari dõ debent.
oris tui. Odnẽ omĩa u̾ba oristui. innescio
ꝗqͣ gente abscondita erant: lex & ꝓpħe.¬
et omĩa u̾ba oris tui. S ingente iudeoꝵ

Expanded text:
antur tibi, Domine, omnes reges terrae.» Ita fiet, et ita fit, et quotidie fit; et ostenditur non frustra dictum, nisi quia erat futurum. «Confitderint a te. Quid enim reges terrae desideraturi sunt? Nonne jam habent ipsum imperium? Quidquid amplius desideraverit homo in terra, usque ad imperium est desiderium ejus. Quid amplius potest? Altior sublimitas necessaria est. Sed fortasse quanto altior, tanto periculosior. Ideoque reges quanto sunt in majore sublimitate terrena, tanto magis humiliari Deo debent. oris tui!» O Domine, «omnia verba oris tui!» Nescio in qua gente abscondita erant Lex et Prophetae, «omnia verba oris tui.
Abbreviated transcription (Latin):
cere mearis: Ergo ⁊ hic quid: Qm̃¬
humilia respicit: excelsa autẽ quasi
ñ respicit. Humilia enim respicit.
securum eẽ debe: quia minꝰ bene te ui¬
det. quia alonge te uidet. Tuenĩ qͥn a
longe uides: ñ bene uides. Ds̃ et si alon¬
ge te uidet ꝑfec̾te te uidet: et tecũ ñ eꝰ
Hocagis. ñ ut minꝰ ꝑfecte uidearis: ies
ut ñsis cum illo aqͦ uid̾is. at uͦ humilis
uoluerit. Certe in alto habitat ds: incȩ
tanto ate erit altior: quanto tuelatior
Excelsa autẽ alonge cognoscit. Si ambu

Expanded text:
cere merearis? Ergo et hic quid? cere merearis? Ergo et hic quid? humilia respicit.» Excelsa autem quasi non respicit: «humilia» enim «respicit. securum esse debere, quod minus bene te videt, qui a longe te videt. Tu enim quod a longe vides, non bene vides: Deus etsi a longe te videt, perfecte te videt, et tecum non est. Hoc agis, non ut minus perfecte videaris; sed ut non sis cum illo a quo videris. At vero humilis voluerit; certe in alto habitat Deus, in ctanto a te erit altior, quanto tu elatior: «Excelsa autem a longe cognoscit.» 12.
Abbreviated transcription (Latin):
let te uidẽ ds̃. hoc ipm ñtimes qͥa te
ñ uult uidẽ: Si salutes aliquẽ maiorem
patͦnum tiũ : ⁊ utentꝰ in aliud ñ te uide¬
at: qm tͥ anima dolet᷑. Si autẽ d̾s ñte
uideat. securũ te putas: Ate uidet sal¬
ut m̾earis uidi. a quo uidis. Dictũ ẽ
eniꝰ. Oculi dñi suꝑ iustos. Quia ñ suꝑ
iniustos: faciant gͦ qͦd uolunt in iusti
Octi dñi suꝑ iustos. Sequat᷑ ad huc.
Et aures eiꝰ ad p̃ces eoꝵ. In iusti gͦ qui
securos se putabant. quia ñ erant
eiꝰ suꝑ nos et aures eiꝰ ad p̃ces nr̃as: S
cũ facis ea suꝑ quȩ ñ uis eẽ. octos dñi:
ñ m̾eris p̾cib tuis et aures dñi. Et tñ
male faciendo. ñ ate au̾tis ocdos dei.
Quid enim ibi seqͥt᷑: Hultꝰ aut̃ dñi sr̃
facientes mala. S ad qͥd: Ut ꝑdat de
terra memoriã eorũ. Uides te iuidi: u¬
des te latere ñ posse. Cumgͦ quicqͥd
fec̾is uidearis: quare ñ ħ facis unde pla¬

Expanded text:
lit te videre Deus, hoc ipsum non times, quia te lit te videre Deus, hoc ipsum non times, quia te non vult videre? Si salutes aliquem majorem patronum tuum, et intentus in aliud non te videat, quomodo tibi anima dolet? Si autem Deus te non videat, securum te putas? Non te videt Salut merearis videri a quo videris. Dictum est enim: «Oculi Domini super justos.» Quia non super injustos, faciant ergo quod volunt injusti: «Oculi Domini super justos.» Sequatur adhuc: «Et aures ejus ad preces eorum.» Injusti ergo qui securos se putabant, quia non erantejus super nos, et aures ejus ad preces nostras? Sed cum facis ea super quae non vis esse oculos Domini, non mereris precibus tuis et aures Domini; et tamen male faciendo, a te non avertis oculos Domini. Quid enim ibi sequitur? «Vultus autem Domini super facientes mala.» Sed ad quid? «Ut perdat de terra memoriam eorum.» Vides te videri? vides te latere non posse? Cum ergo quidquid feceris videaris, quare hoc non facis unde pla
Abbreviated transcription (Latin):
dñi: qm̃ magna gloria dñi. Cantent
inuis dñi reges terrȩ. In quib uiis can-¬
tent: De quib supͣ dictum ẽ. in mĩa tua¬
suꝑbi: si humiles sint. Tunc cantant
inuiis dñi: s humiles sint. Ament:
et cantabt̃. Nouimꝰ uiatores canta¬
tores. Cantant: et ꝑuenire festinant.
St̃ cantica mala. tanꝗͣ uet̾is hominis:
s canticũ nouum ꝑtinet ad hominẽ
nouũ. Ambulent gͦ et reges terrȩ in
uiis tuis: ambulent et cantent in uiis
cantare inuiis: humilit̾ portantes
dnm̃: ñ se extollentes aduersꝰ dnm̃.
Nã si se extulerint quid sequit᷑: Qm̃
excelsus dis ⁊ humilia respicit. uolũt
gͦ reges respici: humiles fint. Qd si se
extulerint insuꝑbiã: latere illiꝰ ocłoᷤ
possunt: Ne forte qi audisti humilia
respicit. suꝑb uelis ẽẽ: ⁊dicas in aio
tuo. Humiles respicit ds: me ñ respicit.
Faciam qđ uolo. Quis enim me uidet. Ho
uolo facio. O importune: nunqͥd hocdi¬
ceres. si scires qͥd amare debes: Ecce si nol

Expanded text:
niam magna est gloria Domini.» Cantent in viis Domini reges terrae. In quibus viis cantent? De quibus supra dictum est, «In misuperbi, sed humiles sint. Tunc cantent in viis Domini, si humiles sint: ament, et cantabunt. Novimus viatores cantatores; cantant, et pervenire festinant. Sunt cantica mala tanquam veteris hominis; sed canticum novum pertinet ad hominem novum. Ambulent ergo et reges terrae in viis tuis, ambulent et cantent in viis cantare in viis, humiliter portantes Dominum, non se extollentes adversus Dominum. Nam si se extulerint, quid sequitur? «Quoniam excelsus Dominus, et humilia respicit.» Volunt ergo reges respici? Humiles sint. Quid? si se extulerint in superbiam, latere ipsius oculos possunt? Ne forte quia audisti, «humilia respicit,» superbus velis esse, et dicas in anima tua: Humiles respicit Deus, me non respicit; faciam quod volo. Quis enim me videt? homit: quod volo facio. O importune, numquid hoc diceres, si scires quid amare deb
Abbreviated transcription (Latin):
abrahã. Credidit enĩ abrahã dõ: et de¬
putatũ illi adiusticiã. Cet̾ȩ om̃s gẽtes
idolis ĩmolabunt: demoniis seruiebãt
Natus est ex abraham ysaac: magnifica¬
tus ẽ suꝑ illam domũ ds. Inde iacob.
Magnificatus ẽ ds: qui dicit. Ego sum
ds abraham. & deus isaac: ⁊ ds̃ iacob.

Expanded text:
Abraham. Credidit enim Abraham Deo, et deputatum est illi ad justitiam . Caeterae omnes gentes idolis immolabant, daemonibus serviebant. Natus est ex Abraham Isaac; magnificatus est super illam domum Deus: inde Jacob; magnificatus est Deus, qui dicit, «Ego sum Deus Abraham, et Deu
Abbreviated transcription (Latin):
aut quȩ utilitas circumcisionis: Multũ
ꝑ omnẽ modũ. Primũ qͥdẽ: quia credi¬
ta s̃ illis eloquia dei. Ibi erant u̾ba dei.
S damͥ illũ gedeon: quendã sc̃m uirũ
tempore iudicum. Uidete quale sign̾
petiuit a dño. Ponã in qͥt uellus ĩ area:
cõpluatur uellus. area sicca sit. Et fc̃m
Petiit rurs signũ. Area tota cõpluta
sit: et solum uellꝰ siccũ inueniatur. Et
ħ factũ ẽ. Compluta ÷ area: sicco uelłe.
Rimo complitũ uellꝰ. sicca area: pꝰea com¬
pluta area. sicco uelłe. Quid uob̾ uidet᷑
area frẽs: Nonne orb terrarũ: Quiduel¬
lus: Tanqͣm gens iudea in medio orbe
terrarũ. hñs grẽ sacͣmentum. ñ in ma-¬
nifestatione. sed innube secreti. tanqͣm
inuelamento ÷ pluuiã inuelłe. Uenit
tempꝰ qñ reuelaret᷑ pluuia. In area ma-¬
nifesta ẽ: ñ oꝑta. factum ẽ gͦ qͦd dictũ
ẽ: confiteantur tͥ dñe om̃s reges t̾rȩ.¬
ifrł qͦd abscondebas: qmͣdiu absconde¬
bas: Exp̾ssum ẽ uellus: et exiuit de

Expanded text:
aut quae utilitas circumcisionis? Multum per omnem modum. Primum quidem, quia credita sunt illis eloquia Dei» . Ibi erant verba Dei. Sed da mihi illum Gedeon quemdam sanctum virum tempore Judicum; videte quale signum petivit a Domino: «Ponam,» inquit, «vellus in area; compluatur vellus, area sicca sit.» Et factPetiit iterum signum: «Area tota compluta sit, et solum vellus siccum inveniatur.» Et hoc factum est: compluta est area, sicco vellere . Primo complutum vellus, sicca area; postea compluta area, sicco vellere. Quid vobis videtur area, fratres? Nonne orbis terrarum? Quid vellus? Tanquam gens Judaea in medio orbe terrarum, habens gratiae sacramentum, non in manifestatione, sed in nube secreti, tanquam in velamento pluviam in vellere. Venit tempus quando revelaretur pluvia in area; manifestata est, non operta. Factum est ergo quod dictum est, «Confiteantur tibi, Domine, omnes reges te quod abscondebas? quamdiu abscondebas? Expressum est vellus, et exiit de
Abbreviated transcription (Latin):
cumfluat: qͣndo ñdũ ẽ. illud gaudiũ
sine ulla temptatione certissimim. qͦd nobiᷤᷤ
infine seruat ds̃ : sine dubio tͥbulatio ẽ. Gͣ
intelligamus hꝰ tͥbulationẽ frẽs. Si ambu¬
lau̾o inmedio tͥbulationis: uiuificab̾ me.
Nsic ait: tanꝗͣ dic̾et. si forte euen̾it mͥtri¬
bulatio. aliqͣ. lib etaᷤ inde me. S qͦmͦ: Siã¬
bulau̾o inmedio tͥbulationis: uusicabis
bulationis ambulau̾o. Si ambulau̾o in
medio tͥbulationis: iuuificab̾ me. uȩ ri-

Expanded text:
cumfluat; quando nondum est illud gaudium cumfluat; quando nondum est illud gaudium sine ulla tentatione certissimum, quod nobis in fine servat Deus, sine dubio tribulatio est. Ergo intelligamus et hujus tribulationem, fratres. «Si ambulavero in medio tribulationis, vivificabis me.» Non sic ait, tanquam diceret, Si forte evenerit mihi tribulatio aliqua, liberabis inde me. Sed quomodo? «Si ambulavero in medio tribulationis, vivificabis bulationis ambulavero. «Si ambulavero in medio tribulationis
Abbreviated transcription (Latin):
cat te. S tñ aliquid hic debemꝰ melius
intellige qͦ iam familiariꝰ inhereamꝰ dõ.
L.i. dicamꝰq illi. cito exaudi me. Orx̾at enĩ.
excelsa alonge cognoscit. Et excelsa su¬
ꝑba ñ norunt tͥbulationem. N norunt
inqͣm tͥbulationẽ: deqͣdr̃ alio loco. Tri¬
bulationẽ et dolorẽ inueni: ce nom̃ dñi
inuocaui. Quid enim magnũ. si tͥbula¬
tio te inueniat: Si aliqͥd potes: tuin¬
ueni tribulationem. Et quisẽ inquit
qui inueniat tͥbulationẽ: aut quisillã
uł quęrat: Inmedio tͥbulationis es: et
nescis. Uita ista parua tͥbulatio ẽ: Siñ
ẽ tͥbulatio: ñ ẽ ꝑegͥnatio. Siautẽ ꝑegͥna¬
tioẽ: aut parum patͥam diligis. aut si¬
ne dubio tͥbularis. Quis enĩ ñ tͥbuletur
ñ se eẽ. cum eo quem desidat: S unde
tͥ ñ uidet᷑ ista tͥbulatio: Quia ñ amas
Ama alt̾am uitã: et uideb̾ quia ista ui¬
ta tͥbulatio ẽ. Quacunq ꝓsꝑitate fulge¬
at. quibꝰ libet deliciis abundet atq cir¬

Expanded text:
melius intelligere, quo jam familiarius inhaereamus Deo, dicamusque illi, «Cito exaudi me.» Dixerat enim, «Excelsa a longe cognoscit:» et excelsa superba non norunt tribulationem. Non norunt, inquam, tribulationem de qua dicitur alio loco, «Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi» . Quid enim magnum, si tribulatio te inveniat? Si aliquid potes, tu inveni tribulationem. Et quis est, inquis, qui inveniat tribulationem? aut quis illam vel quaerat? In medio tribulationis es, et nescis? Vita ista parva tribulatio est? Si non est tribulatio, non est peregrinatio; si autem peregrinatio est, aut parum patriam diligis, aut sine dubio tribularis. Quis enim non tribuletur, non se esse cum eo quod desiderat? Sed unde tibi non videtur ista tribulatio? Quia non amas. Ama alteram vitam, et videbis quia ista vita tribulatio est: quacumque prosperitate fulgeat, quibuslibet deliciis abundet atque cir
Abbreviated transcription (Latin):
in fummo nubes: qñ sedem suã segre¬
gabat suꝑ uentos. Sedes autẽ eiꝰ: tem¬
plum eiꝰ. Quogͦ ibimꝰ: Suꝑ uentos ado¬
raturi sumꝰ : Si suꝑ uentos adorat᷑.: a¬
ues nos uincunt. Si autẽ intelligamus
telligatur uentꝰ qͦ corpꝰ ꝓpellente senti¬
mꝰ: s ut eiꝰ nomine significet᷑ aliqͥd in¬
uisibile qͦd nec oculis cerni pot̾. nec sen¬
tiri aurib. nec odoratu duci. nec palato
gustari. nec manu contrectari:. qͦd ÷ uti
adadorandum ad templũ dei. s suꝑ noᷤ
ipsos inueniemꝰ dm̃ sede. si eiꝰ fideles esse
te tam̃ qͦd manifestũ ẽ : in angłis habi¬
tat ds̃. Ergo cum gaudium nr̃m de
spũalib reb ñ de terrenis bonis. asu¬
mit canticum deo. ut psallat corã angłis
ipsa c̃gregatio angłorum templũ dei ẽ.
Ad orabo ad templũ di: Eccłia deorsũ:
&e eccłia sursum. Eccłia deorsũ in oĩb
fidelib: et eccłia sursum in om̃ib angłis.
S descendit ad ȩccłiã deorsũ dñs angło-¬

Expanded text:
in summo nubes quando sedem suam segregabat super ventos» . Sedes autem ejus templum ejus. Quo ergo ibimus? Super ventos adoraturi sumus? Si super ventos adoratur, aves nos vincunt. Si autem intelligamus telligatur ventus quo corpus propellente sentimus, sed ut ejus nomine significetur aliquid invisibile, quod neque oculis cerni potest, nec sentiri auribus, nec odoratu duci, nec palato gustari, nec manu contrectari; quod est utad adorandum ad templum Dei; sed super nos ipsos inveniemus Deum sedere, si ejus fideles esse te tamen, quod manifestum est, in Angelis habitat Deus. Ergo cum gaudium nostrum de spiritualibus rebus, non de terrenis bonis assumit canticum Deo, ut psallat coram Angelis; ipsa congregatio Angelorum templum Dei est, adoramus ad templum Dei. Ecclesia deorsum, et Ecclesia sursum: Ecclesia deorsum in omnibus fidelibus, Ecclesia sursum in omnibus Angelis. Sed descendit ad Ecclesiam deorsum Dominus Angelo
Abbreviated transcription (Latin):
Non ẽ impiis gaude dicit dñs. Gaudet
iniquus impompa: gaudet martyr
incathena. Quomͦi gaudebat sc̃a cris¬
pina: cuiꝰ hodie sollennitas cȩlebrat᷑:
Gaudebat cum tenebat᷑: cũ ad iudicẽ
ducebat᷑: cũ incarcere mittebat᷑. cũ
ligata ꝓducebat᷑: cum in catasta le¬
uabat᷑. cũ audiebat᷑: cum dãpnaba¬
tur. In his omĩb gaudebat. Et eam
miseri miserã putabant: quȩ coram
uͥ habitabimꝰ: ibi adorabimꝰ. Currimꝰ it.
ut ad oremꝰ. Grauidũ cor nr̃m parturit.
&e uͥ pariat querit. Quis illȩ locus ẽ ubi
ad orandꝰ ẽ ds̃: Qui mundus : qdͦ edifiu¬
um: Quȩ deniq sedes incelo ⁊ int̾ stella:
Querimꝰ inscͥpturis scĩs: ⁊ inuenimꝰ in

Expanded text:
e impiis, dicit Dominus» . Gaudet iniquus in popina, gaudet martyr in catena. Quomodo gaudebat sancta ista Crispina cujus hodie solemnitas celebratur ? Gaudebat cum tenebatur, cum ad judicem ducebatur, cum in carcerem mittebatur, cum ligata producebatur, cum in catasta levabatur, cum audiebatur, cum damnabatur; in his omnibus gaudebat: et eam miseri miseram putabant, quae coram Ubi habitabimus, ubi adorabimus. Currimus enim, ut adoremus. Gravidum eor nostrum parturit, et ubi pariat quaerit. Quis est ille locus ubi adorandus est Deus? qui mundus? quod aedificium? quae deniqne sedes in coelo et inter stellas? Quaerimus in Scripturis sanctis, et invenimus in
Abbreviated transcription (Latin):
di inte: et seruio legi dĩ. Tam̃ in nob̾met¬
ipsis ad huc ingemiscimꝰ: adoptionẽ expe¬
ctantes redemptionẽ corꝑis nr̃i. in hac
uita qͣm nob peccantib dedit ds: uͥ etiã
necẽẽ ẽ. ut conteratur adam insudore &e la-¬
bore uultus sui: cum terra ei tͥbulos ⁊ spi¬
nas parit. Iquid aliqͥd inmicꝰ płꝰ potuit ꝓ¬

Expanded text:
di in te, et servio mente legi Dei ; tamen in nobismetdi in te, et servio mente legi Dei ; tamen in nobismetipsis adhuc ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri . Hanc vitam nobis peccantibus dedit Deus, ubi etiam necesse est ut conteratur Adam in sudore et labore vultus sui, cum terra ei tribulos et spinas parit . Numquid aliquis inimicus plus potuit p
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ iram inimicorũ meoꝵ extendisti ma-¬
nũ tuã. & saluũ me fec̃ dext̾a tua. Seui¬
ant inimici. Quid possunt face̾ inimi¬
ci: Peccuniam tolłe: spoliare: ꝓscribe:
mexilium mitt̾e: dolorib torm̃tisq cru¬
ciare: ad extremum si ꝑmissi sui̾nt et
occide. Nunqͥd ampluis: Tu autẽ dñe
suꝑ irã iniicoꝵ meoꝵ extendisti mañ
tuã. Suꝑ id qͦd mͥ posst̃ fac̾e̾ inimici: tu
extendisti manũ tuã. Ñ enĩ inimici pos¬
sunt me separare ate: tu autẽ ampliꝰ uĩ-¬
dicas. quia ad huc differs me. Suꝑ iram
inimicorũ extendisti manũ tuã. Seuiat
qͣntum pot̾ inimicꝰ: ñ me sẽparat a deo.
Tu autẽ dñe adhuc me ñ recipis÷ adhuc
me inꝑegͥnatione cont̾is: ad huc gaudi-¬
um dulcedinẽq tuã ñ p̾bes. Ndũ in ebri-¬
asti abub̃tate domꝰ tuȩ. et torrente uo¬
luptatis tue ñ dumpotasti. Apud te est
enim fons uitȩ : in lumine tuo uidebimꝰ
lum̃. S ecce dedisti pͥmicias sp̃c et credi-¬

Expanded text:
«Super iram inimicorum meorum extendisti manum tuam, et salvum me fecit dextera tua.» Saeviant inimici; quid possunt facere inimici? Pecuniam tollere, exspoliare, proscribere, in exsilium mittere, doloribus tormentisque cruciare; ad postremum, si permissi fuerint, et occidere: numquid amplius? Tu autem, Domine, «super iram inimicorum meorum extendisti manum tuam:» super id quod mihi possunt facere inimici, tu extendisti manum tuam. Non enim inimici possunt me separare a te; tu autem amplius vindicas, quia adhuc differs me: «Super iram inimicorum meorum extendisti manum tuam.» Saeviat quantum potest inimicus, non me separat a Deo: tu autem, Domine, adhuc me non recipis, adhuc me in peregrinatione conteris, adhuc gaudium dulcedinemque tuam non praebes; nondum inebriasti ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae nondum potasti. Apud te enim est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . Sed ecce dedi primitias spiritus, et credi
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ oris mei: nisi cordis mei: lbi enim
habemꝰ uocem qͣm ds exaudit: qͣm ꝓr¬
sus auris humana ñ nouit. Clamma¬
bant certe qͥ susannam accusabant:
et ad cȩlũ oculos ñleuabant. Illa tace¬
bat: et corde clammabat. Unde illa
m̾uit exaudiri: inde illi puniri. Est
gͦ osintus. lbi rogamꝰ: inde rogamus
Et si hospitium uel domũ dõ p̃para-¬
uimꝰ: ibi loquim᷑. ibi exaudimur.
tas sola. Deice mediũ parietẽ pecũ:
et cũ illo es quẽ rogas. Audisti inqͥt
u̾ba orismei: confitebor tͥ. Et corã
angłis psallam tͥ. Noncorã hõib
psallã: s corã angłis psallã. Psalt̾iũ
meũ: gaudiũ meũ. S gaudiũ meũ¬

Expanded text:
Cujus «oris mei,» nisi cordis mei? Ibi enim Cujus «oris mei,» nisi cordis mei? Ibi enim habemus vocem, quam Deus exaudit, quam prorsus auris humana non novit. Clamabant certe qui Susannam accusabant, et ad coelum oculos non levabant; illa tacebat, et corde clamabat: unde illa meruit exaudiri, inde isti puniri . Est ergo os intus; ibi rogamus, inde rogamus: et si hospitium vel domum Deo praeparavimus, ibi loquimur, ibi exaudimur. itas sola: dejice medium parietem peccati, et cum illo es quem rogas. «Audisti,» inquit, «verba oris mei; confitebor tibi.» 3. «Et coram Angelis psallam tibi.» Non coram hominibus psallam, sed coram Angelis psallam. Psalterium meum, gaudium meum: sed gaudium meu
Abbreviated transcription (Latin):
ligendi manꝰ currant. ad pectus tun¬
fiteret᷑: ut intellig̾emꝰ c̃fessionem lau¬
dis. ñ iniquitatis. Confiteor tͥ inqͥt pa¬
a sapientib et prudentib. et reuela-¬
sti ea paruulis. Laudauit patrẽ. lau¬
dauit dm̃: quia ñ despicit humiles.
s despicit suꝑbos. Et hic talẽ confes¬
sionem audituri sumꝰ: laudis dei et
gͣculationis. Consitebor tibi dñe in
toto corde meo. Totum cor meu̾ in arã
tue confessionis imponã: holo caustũ
laudis offeram tͥ. Holocaustum enĩ
dr̃ sacͥfitiũ: uͥ totum incendit᷑. Grece
quippe olon: latine totũ dr̃. Uide quẽ¬
admodum offerat holo caustũ spũale:
qui dicit. confitebortͥ dñẽ in toto cor¬
de meo. Totum inquit cor meũ flãma
tui amoris accendat: nicħ inme relin¬
quatur mͥ. Nec in aliquo respiuã adine-¬
ip̃m: s totꝰ inte estuem: totus inte ar¬
deam. Totꝰ diligam te: tanꝗͣ inflãma-¬
tus abste. Confitebortͥ dñe in toto cor-¬
de meo: qm̃ audisti uerba oris mei.

Expanded text:
ligendi, manus currant ad pectus tunfiteretur; ut intelligeremus confessionem laudis, non iniquitatis: «Confiteor,» inqa sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis» . Laudavit Patrem, laudavit Deum, quia non despicit humiles, sed despicit superbos. Et hic talem confessionem audituri sumus, laudis Dei, et gratulationis. «Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo.» Totum cor meum in aram tuae confessionis impono, holocaustum laudis tibi offero. Holocaustum enim dicitur sacrificium ubi totum incenditur: graece quippe ὅλον, latine totum dicitur. Vide quemadmodum offerat holocaustum spirituale, qui dicit, «Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo.» Totum, inquit, cor meum flamma tui amoris accendat: nihil in me relinquatur mihi, nec quo respiciam ad meipsum; sed totus in te aestuem, totus in te ardeam, totus diligam te, tanquam inflammatus abs te. «Confitebor tibi, Domine, in toto coro; quoniam audisti verba oris mei.»
Abbreviated transcription (Latin):
psalmi huuis breuis et sim¬
plex ẽ: neq nostenet: scien¬
tes cꝰfiguram portau̾it dđ:
et ineo cẽ nosipsos agnoscentes. quia ⁊
nos m̃bra illius corporis sumꝰ. Agnosca-¬
mus gͦ hic uocẽ eccłiȩ: simulq gaude¬
amꝰ qͦd inea eẽ m̾uimꝰ. cuiꝰ uocẽ cantan-¬
tis audiumꝰ. Totꝰ tituł ẽ: ip̃i dd̃. Hid eamꝰ¬
onfite S gͦ quid ipsi dauid.
Solet nob̾ psalmi titul indica¬
re: quid agatur intus. Hic autẽ qm̃ti
sionem audiamꝰ. S pͥus cominemoro
uos. confessionẽ inscͥpturis cũ c̃sitem᷑
deo duob modis solere dici: uel pecca

Expanded text:
psalmi hujus brevis et simplex est, neque nos tenet, scientes cujus figuram portaverit David, et in eo etiam nos ipsos agnoscentes, quia et nos membra sumus illius corporis. Agnoscamus ergo hic vocem Ecclesiae, simulque gaudeamus quod in ea esse meruimus, cujus vocem cantantis audivimus. Totus titulus est, «Ipsi David.» Videamus ergo quid ipsi David. Solet nobis Psalmi titulus indicare quid agatur intus: hic autem quoniasionem audiamus. Sed prius commemoro vos confessionem in Scripturis, cum confitemur Deo, duob
Abbreviated transcription (Latin):
et ñconfundar: ⁊cet̾a istomͦ: sic enĩ
uidet᷑ sequentia p̾cedentib debuisse co¬
nectere: s ait. Et ambulabã in latitu¬
dine. Ubi copulatiua coniunctio id÷ &.
uelut in consequens posita ẽ: quia ñait.¬
& ambulabo: qͦmͦ dicebat & custodiam
legem tuã semꝑ. Aut certe. sioptatiuo
mͦ dictumẽ. custodiã legẽ tuã: ñ ait &
ambulẽ in latitudine. qͣsi utrumq op¬
tau̾it ⁊ poposc̾it. s ait. Et ambulabã
in latitudine. Uͥ si coniunctio ista ñ eẽt.
sa suꝑiorum conexione lib̾a inferret᷑. Eo. ni¬
&. soluta sententia ambulabã in latitu¬
dine: nichil de inusitato loquendi mͦ
hic deberet mouere lectorẽ. ut occultuꝰ
sensus querendus hic aliquis putaret᷑. Nimi¬
rumgͦ qͦd ñ dix̾ intelligiuoluit id÷ exaudi¬
tum se fuisse: ac deinde subiunxit qualis
factus fu̾it: tanqͣm diceret. Et cum orarẽ
exaudisti me: & ambulabam in latitudi¬
ne. Et cȩtera: quȩ istomͦ dicta contęxuit.¬

Expanded text:
era isto modo; sic enim videtur sequentia praecedentibus debuisse connectere: sed ait, «Et ambulabam in latitudine.» Ubi copulativa conjunctio, id est, «Et,» velut inconsequens posita est; quia non ait, Et ambulabo, quomodo dicebat, «Et custodiam legem tuam semper.» Aut certe si optativo modo dictum est, «Custodiam legem tuam;» non ait, Et ambulem in latitudine, quasi utrumque optaverit, et poposcerit: sed ait, «Et ambulabam in latitudine.» Ubi si conjunctio ista non esset, sed a superiorum connexione libera inferretur et soluta sententia, «Ambulabam in latitudine;» nihil de inusitato loquendi modo hic deberet movere lectorem, ut occultus sensus quaerendus hic aliquis putaretur. Nimirum ergo quod non dixit intelligi voluit, id est, exauditum se fuisse; ac deinde subjunxit qualis factus fuerit: tanquam diceret, Haec cum orarem, exaudisti me, «Et ambulabam in latitudine;» et caetera qu
Abbreviated transcription (Latin):
latitudine ambulabat illȩ: qui dicebat.
Osnrm patet ad uosochorintur: cor nr̃m
dilatatum ẽ. Hȩc autẽ caritas. duob illiᷤ
mandatis tota atq integͣ continet᷑. dile¬
ctione scilicet dei atq dilectione ꝓximi:
in quib tota lex pendet & ꝓpħe. Unde &¬

Expanded text:
latitudine ambulabat ille qui dicebat, «Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est» . Haec autem charitas duobus illis mandatis tota atque integra continetur, dilectione scilicet Dei, et dilectione proximi, in quibus tota Lex pendet et P
Abbreviated transcription (Latin):
meas admandata tua. Utͥq autẽ senten¬
tiȩ addidit: quȩ dilexi. Finis enĩ p̾ceptiẽ.
caritas de corde puro. Quando isto fine
id ÷ hꝰ rei contẽplatione fit mandatũ dei:
suꝑnũ ẽ. quoleuant᷑. ꝓpt̾ea deipsa carita

Expanded text:
meas ad mandata tua.» Utrique autem sentenmeas ad mandata tua.» Utrique autem sententiae addidit, «quae dilexi:» finis enim praecepti est charitas de corde puro . Quando isto fine, id est, hujus rei contemplatione fit mandatum Dei, supernum est quo levantur. Propterea de ipsa charita
Abbreviated transcription (Latin):
in testimoniis tuis in conspectu regũ et ñ
c̃fundebar: tanqͣm ille qui petierat et ac¬
ceꝑat ut respondet exꝓbͣntib sibi u̾bum:
et ñ auferret᷑ ex ore eiꝰ uerbum u̾itatis. Ita¬
q pro illa usq ad mortẽ certans: nec incon¬
spectu regum confundebat᷑ eam loqͥ. Te. E. iiͦ.¬
stimonia quippe. inquib dicit qͦa loque¬
batur: grece martyria nuncupant᷑. Quo
uerbo iãutim᷑ ꝓlatino. Unde ductum ẽ. &e
uocabulum martyrũ: quib p̾dixit dñs
quod ⁊ ante reges eum fuerant confessuri.
q̃ dilexi: et leuaui manꝰ meas ad mandata
tua quȩ dilexi: siue qͦd ñ nulli codices hñt
inutͦq u̾su. dilexi ualde. aut nimis. aut ue¬
hement̾: sic̃int̾p̾tari placuit qͦd grece dr̃
ambulabat in latitudine: ꝑ spm scilicet
tat corda fidelium: Dilexit autẽ: et cogi¬
tando ⁊ oꝑando. Nam qͦd ad cogitationẽ
ꝑtinet: ait. Et meditabar inmandatis
tuis. Qd autẽ ad oꝑationẽ: ileuaui manꝰ

Expanded text:
«in testimoniis tuis in conspectu regum, et non «in testimoniis tuis in conspectu regum, et non confundebar:» tanquam ille qui petierat et acceperat, ut responderet exprobrantibus sibi verbum, et non auferretur ex ore ejus verbum veritatis. Itaque pro illa usque ad mortem certans, nec in conspectu regum confundebatur eam loqui. Testimonia quippe, in quibus dicit quod loquebatur, graece martyria nuncupantur; quo verbo jam utimur pro latino. Unde dictum est etiam vocabulum Martyrum, quibus praedixit Jesus quod et ante reges eum fuerant confessuri .quae dilexi, et levavi manus meas ad mandata tua, quae dilexi:» sive, quod nonnulli codices habent in utroque versu, «dilexi valde,» aut «nimis,» aut «vehementer,» sicut interpretari placuit quod graece dicitur ambulabat in latitudine; per Spiritum sctat corda fidelium. Dilexit autem, et cogitando et operando. Nam quod ad cogitationem pertinet, ait, «Et meditabar in mandatis tuis:» quod autem ad operationem, «Et levavi manus
Abbreviated transcription (Latin):
tentib se. Hic ÷ illȩ sp̃c: ꝑ quẽ diffunditur
caritas in cordib nr̃is. ut deu̾ ꝓximumq
diligendo diuina mandata faciamꝰ. Hic :
illȩ sp̃c: in quo clamamꝰ abba pat̾. Acꝑ
hoc ipse nos facit petere: quẽ desidamꝰ
acciꝑe. Ipse nos facit querere: quẽ cupi¬
mus inuenire. Ipse nos facit pulsare:
adquẽ nitim᷑ ꝑuenire. hoc docet apłs:
t̃: rursũ alio loco dicit. Dedit ds sp̃m fi¬
lii sui incorda nr̃a clamantẽ: abba pat̃.
Quomͦ nosclaiamꝰ si ipse clamat in nob̾:
nͥ quia clamare nos facit. dum habitare
ceꝑit in nob̃: Etiam boc itaq agit acce¬
ptus: ut largius accipiend petendo. que¬
rendo. pulsando. poscat᷑. Siue enĩ ut ui¬
ta bona petat᷑. siue ut bene uiuat᷑: qͦtqͦt
spu dei agunt᷑ hi filii sunt di̾. Ergo am¬
bulabam inquit inlatitudine: qͥa man¬
data tua ex quisiui. Exquisierat ⁊ inuene¬
factus bonꝰ bene fac̾et bona. ex fide quȩ

Expanded text:
 ? Hic est ille Spiritus per quem diffunditur  ? Hic est ille Spiritus per quem diffunditur charitas in cordibus nostris, ut Deum proximumque diligendo divina mandata faciamus. Hic est ille Spiritus in quo clamamus, «Abba, Pater» . Ac per hoc ipse nos facit petere, quem desideramus accipere; ipse nos facit quaerere, quem cupimus invenire; ipse nos facit pulsare, ad quem nitimur pervenire. Hoc docet Apostoter;» rursus alio loco dicit, «Dedit Deus Spiritum Filii sui in corda nostra clamantem, Abba, Pater» . Quomodo nos clamamus, si ipse clamat in nobis, nisi quia clamare nos fecit, dum habitare coepit in nobis? Etiam hoc itaque agit acceptus, ut largius accipiendus petendo, quaerendo, pulsando, poscatur. Sive enim ut vita bona petatur, sive ut bene vivatur; quotquot Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei . Ergo, «Ambulabam,» inquit, «in latitudine, quoniam mandata tua exquisivi.» Exquisierat et invenefactus bonus bene faceret bona, ex fide quae
Abbreviated transcription (Latin):
ne: causam subiunxit. atq ait: quia ait:¬
mandata tua exquisiui. Nonnulli aut̃
codices ñ hñt mandata: s testimonia. S
mandata in plurib inuenimꝰ: et maxi¬
me grecis. Cui linguȩ tanqͣm p̾cedenti
unde ad nos ista tͣns lata sunt magis cre¬
dendum ẽẽ. qͥsambigat: Sigͦ scire uolu¬
mꝰ qͦmͦ hec mandata quesierit uel querẽ¬
da sint: illud intueamur. qͦd dicit magi¬
ster bonꝰ. et doctor. &e dator. Petite: & ac¬
cipietis. Querite: ⁊ inuenietis. Pulsate:
ur̃is: qͣntomagis pat̃ ur̃ qui incelis ẽ. da¬
bit bona petentib se. U euident̃ osten¬
dit: qͦd dix̾at. petite. querite. pulsate. nͥ¬
ꝑtiñe. Alius porro euuangłista n̾̃ait.
dabit bona petentib se. q̃ multipliciter
possunt intelligi. uel corporalia uel spua¬
lia: s circumcidit inde alia: satisq dili¬
genter expressit: quid nos uebement̾ atq
istant̾ uoluerit posee dñs: & ait. Qnto
magis pat̃ ur̃ de celo: dabit sp̃m bonũ pe

Expanded text:
atque ait, «Quia mandata tua exquisivi.» Nonnulli autem codices non habent «mandata,» sed «testimonia;» sed «mandata» in pluribus invenimus, et maxime graecis: cui linguae tanquam praecedenti, unde ad nos ista translata sunt, magis credendum esse quis ambigat? Si ergo scire volumus quomodo haec mandata quaesierit, vel quaerenda sint, illud intueamur quod dicit magister bonus, et doctor, et dator: «Petite, et accipietis; quaerite, et invenietis; pulsate, ris; quanto magis Pater vester qui in coelis est, dabit bona petentibus se» ? Ubi evidenter ostendit quod dixerat, «Petite, quaerite, pulsate,» nopertinere. Alius porro evangelista non ait, «Dabit bona petentibus se,» quae multipliciter possunt intelligi, vel corporalia, vel spiritualia; sed circumcidit inde alia, satisque diligenter expressit quid nos vehementer atque instanter voluerit poscere Dominus, et ait: «Quanto magis Pa
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑiores uersus plyxi psalmi h.
orationem habent: hi autẽ qui sequnt᷑
de quib disputandũ ẽ. narrationẽ. Pete¬
bat enim homo dei suꝑiꝰ. adiutoriũ g̾rȩ
alia similia: uel supͣ uel infra. Nunc aut̃
dicit. Et ambulaba in latitudine: qr
mandata tua ex quisiui. Et loquebar ĩ
testimoniis tuis in conspectu regum: et ñ¬
confundebar. Et leuauimanꝰ meas ad
mandata tua quȩ dilexi: et ex̾cebar in
iustificationib tuis. Ubi narrantis u̾ba s̃
ñpetentis. Uelut impetratis quȩ petiue¬
rat: confitebatur in dei laudib qualẽ il
poscãt. Neq enĩ bȩc ita suꝑiorib coniũ¬
x̾at. ut dicet. ⁊ ne auferas exore meo uer¬
bum u̾itatis usq ualde: quia in iudiciis

Expanded text:
iores versus prolixi psalmi hujus orationem habent; hi autem qui sequuntur, de quibus nunc disputandum est, narrationem. Petebat enim homo Dei superius adjutorium gratiae alia similia vel supra vel infra. Nunc autem dicit: «Et ambulabam in latitudine, quoniam mandata tua exquisivi. Et loquebar in testimoniis tuis in conspectu regumexi. Et levavi manus meas ad mandata tua, quae dilexi; et exercebar in justificationibus tuis.» Ubi narrantis verba sunt, non petentis; velut, impetratis quae petiverat, confiteatur in Dei laudibus qualem ilposcerat. Neque enim haec ita superioribus conjunxit, ut diceret, Et ne auferas ex ore meo verbum veritatis u
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃e inquit suꝑ eminentẽ scientiȩ carita¬
tem xp̃i. Nam si de oꝑe mandatoꝵ dei
merces t̾rene felicitatis expetitur: depo¬
nunt᷑ manꝰ potius qͣm leuant᷑: quia t̾rena
emolum̃ta q̃ñ fursum s deorsum s̃. illo
oꝑe requirunt᷑. Adutrũq autẽ ꝑtinet
qͦd sequit᷑: ⁊ exercebar iniustificationib

Expanded text:
etiam supereminentem scientiae charitatem Christi» . Nam si de opere mandatorum Dei merces terrenae felicitatis expetitur, deponuntur manus potius quam levantur; quia terrena emolumenta quae non sursum, sed deorsum sunt, illo opere requiruntur. Ad utrumque autem pertinet quod sequitur, «Et exercebar
Abbreviated transcription (Latin):
al stare in paupib dignabat᷑ interra.
eiꝰ exaltabit᷑ ingła: cuiꝰ humilitas a suꝑbiᷤ
tentia. Nam irascet᷑. cui magis qͣm sibi c̃
dicet: qͥd nob̾ ꝓfuit suꝑbia. ⁊ diuitiar̃
iactantia qͥd contulit nob. uidens cornu
eiꝰ exaltarungła. qui sparsit et dedit
pauꝑib: Dentib suis frendet et tabes¬
cet: quia illic erit deploratꝰ et stridor
denciũ. Non enĩ frendet. ⁊ uirescet. sic̃
fieret si oportuno eum temꝑe penit̾et:
s t̾c penitebit cum de sidiũ peccatoꝵ ꝑi-¬
bit. nullo succedente solatio. ꝑibit desi¬
dium pecc̃oꝵ: c̃tͣnsient omĩa tanꝗͣ u̾bra :
c̃ feno arescente flos decidet. Uerbũ au¬
tẽ dñi qͦd manet inȩt̾num: sic̃ falsoꝵ
beatoꝵ uanitate derisũ ẽ: sic eorũdẽ ue¬
roꝵs miseroꝵ ꝑdicioni suꝑ ridebit.

Expanded text:
et sitire in pauperibus dignabatur in terra. et sitire in pauperibus dignabatur in terra. ejus exaltabitur in gloria:» cujus humilitas a superbitentia. Nam «irascetur» cui magis quam sibi, cum dicet: «Quid nobis profuit superbia? et divitiarum jactantia quid contulit nobis?» videns cornu ejus exaltari in gloria, qui sparsit et dedit pauperibus. «Dentibus suis frendet, et tabescet:» quia illic erit ploratus et stridor dentium. Non enim frondebit , et virescet, sicut fieret si opportuno eum tempore poeniteret; sed tunc poenitebit, cum «desiderium peccatorum peribit:» nullo succedente solatio. Peribit desiderium peccatorum, cum transient omnia tanquam umbra , cum feno arescente flos decidet. Verbum autem Domini quod manet in aeternum , sicut falsorum beatorum vanitate derisum est, sic eorumdem verorum miserorum perditioni superridebit.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ihuxpi. laborespatientissime sustinet:
ꝓmissa fident̾ expectat. Paratum ẽ cor
euis sꝑare indño: neq ullis temptatiõib
frangitur. Confirmatum ẽ coreiꝰ: ñ cõ¬
mouebit᷑. donec uideat inimicos suos.
Inimici eius hic uidere bona uoluerunt:
et cͥeis inuisibilia ꝓmitt̾ent᷑ dicebant.
Quis ostendit nobis bona: Confirmet᷑
gͦ cornr̃m: nec commoueat᷑ donec iudea¬
mus suꝑ inimicos nr̃os. Illi enim uolũt
uide bona hominum int̾ra morienti-
amant qͦd uident: & insultant ei qͥ qͦd
ñuidet sꝑat: ⁊ ñ commouebit᷑ donec ui¬
leat et ipse. ñ deorsum qͦd inimicieiꝰ.
ħ sirsũ suꝑ inimicos suos. qͦd oculꝰ nõ
uidit. nec auxis audiuit. nec incor hoĩs
asiendit: qͣ p̾parauit d̃s diligentibꝰ eũ.
Qnͣti ualet hoc qͦd ñ uidet᷑ & emit᷑:
Tanti: qͣntũ quisq hr̃e potuerit. Pro¬
pter hoc ⁊ illȩ. Sparsit: dedit pauꝑibꝰ.
Nonuidebat: et ȩmebat. S: illȩ the¬
laurum seruabat incęlo: qui esurire

Expanded text:
ti; labores patientissime sustinet, promissa fidenter exspectat: «Paratum» est «cor ejus sperare in Domino.» Neque ullis tentationibus frangitur: «Confirmatum est cor ejus, non commovebitur, donec videat super inimicos suos.» Inimici ejus hic videre bona voluerunt, et cum eis invisibilia promitterentur, dicebant: «Quis ostendet nobis bona» . Confirmetur ergo cor nostrum, nec commoveamur, donec videamus super inimicos nostros. Illi enim volunt videre bona hominum in terra morientiumamant quod vident, et insultant ei qui quod non videt sperat: et «non commovebitur donec videat» et ipse, non deorsum quod inimici ejus, sed sursum «super inimicos suos,» quod oculus non vidit, nec auris audivit, neparavit Deus diligentibus eum . Quanti valet hoc quod non videtur, et emitur tanti quantum quisque habere potuerit! Propter hoc et ille «sparsit, dedit pauperibus:» non videbat, et emebat; sed ille thesaurum servabat in coelo, qui esurire
Abbreviated transcription (Latin):
inmandatis eiꝰ uolesnimis. Esto suauis:
Miserere: et commoda. Ita enim iustus:
dñs d̾s: ut udicium illi sine mĩa ficut.¬
met ds exore suo: tanꝗͣ in suauẽ. Dunt.¬
tite inquit et dimittet᷑ uob̃: date & da¬
bitur uob̃. In eo qͦd dimittis ut dimittat᷑
tͥ: misereris. In eo qͦd dasut detͣ tͥ: cõmo¬
das. Qmuis enim gen̾ali noie omĩs mĩa¬
dicat᷑. qͣ misero subuenit᷑: int̾ ẽ. tam̃ uͥ
ñ impendis nec sũptũ pecuniȩ. nec coppo¬
ralis laboris industriam : sedignoscendo
quod inte quisq peccauit: et tuoꝵ gͣtis
nignitatis offitia. ignoscendoꝵ pecc̃õꝵ
et benefitioꝵ erogandoꝵ: ficut ineuuã¬
głio qͦd commemorauimꝰ. dimitite &
dimittet᷑ uob̃. date et dabit᷑ uob̾: sicĩ

Expanded text:
in mandatis ejus voles nimis: esto suavis, in mandatis ejus voles nimis: esto suavis, miserere et commoda. Ita enim justus est Dominus Deus, ut judicium illi sine misericovet Deus ex ore suo, tanquam insuavem. «Dimittite,» inquit, «et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis» . In eo quod dimittis, ut dimittatur tibi, misereris; in eo quod das, ut detur tibi, commodas. Quamvis enim generali nomine omnis midicatur qua misero subvenitur, interest tamen ubi non impendis nec sumptum pecuniae, nec corporalis laboris industriam, sed ignoscendo quod in te quisque peccavit, et tuorum gratis nignitatis officia, ignoscendorum peccatorum et beneficiorum erogandorum, sicut in Evangelio quod commemoravimus, «Dimittite, et dimittetu
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. ⁊ intemplo scõ dei conu̾sione re¬
cti cordis aptatur: nec głam hominũ
querit. nec t̾renas diuitias concupiscit:
lentius habitat cum spe uitȩ ȩt̾nȩ . ꝗͣ
hominib cohabitantib in marmora¬
tis: uͥ dõ laudante opulentiꝰ habitat
cum spe uitȩ et̾nȩ. qͣm hominib ad¬
ulantib in marmoratis laqueatisq
tectis. cum timore mortis et̾nȩ. Huiꝰt
sus. et epulȩ splendide. et cum presto
sunt transeunt: ⁊ cum ad finẽ uen̾int.
aquȩ guitã ex digito stillantẽ deside¬
indm̃ suum: m̾ito ambulant recti c̃
deo suo: p̃ponentes eiꝰ uoluntatẽ sibi.
neq de sua quicꝗͣ suꝑbe p̾sum̃tes. oe¬
min̾unt enĩ se aliqͣndo fuisse tenebraᷤᷤ:¬
nc̃ autẽ lucẽ in dño. oisericors ⁊ mi¬
serator ⁊ iustꝰ: dñs ds. Delectat quod
misericors ⁊ miserator: s terret fortas¬
se quod iustus dñs ds. Nulla desꝑatione
formides beate uir qui times dñm: et

Expanded text:
minum, et in templum sanctum Dei conversione reminum, et in templum sanctum Dei conversione recti cordis aptatur, nec gloriam hominum quaerit, nec terrenas divitias concupiscit; lentius habitat cum spe vitae aeternae, quam, hominibus adulantibus, in marmorai, Deo laudante, opulentius habitat cum spe vitae aeternae, quam, hominibus adulantibus, in marmoratis laqueatisque tectis cum timore mortis aeternae. Hujusus et epulae splendidae, et cum praesto sunt, transeunt; et cum ad finem venerint, aquae guttam ex digito stillante desidein Deum suum, merito ambulant recti cum Deo suo, praeponentes ejus voluntatem sibi; neque de sua quidquam superbe praesumentes. Meminerunt enim nunc autem lucem in Domino . «Misericors et miserator et justus Dominus Deus.» Delectat quod «misericors et miserator,» sed terret fortasse quod «justus Dominus Deus.» Nulla desperatione formides, beate vir qui times Dominum et
Abbreviated transcription (Latin):
et pax int̾ra hominib bone uolun
entes: ñ deficiamꝰ. Temꝑe enĩ ꝓpͥo
metemꝰ. Et itm. Hoc autem dico
inquit. Qui parce seminat: parce
et metet. Quid autẽ frẽs potenti
qͣm ut regnum cȩlorũ. ñ solũ ⁊achẽ
emat dimidio rerum suar̾. s ⁊ ui¬
dua duob minutis ⁊ ⁊ tantũdẽ ibi
ut̾q possideant: Quid potentius.
ꝗͣut idem regnum & thesauris di¬
uiti. et calice aque frigide pauꝑi
ualeat: Sunt autem qui ista faciunt dũ
t̾rena conqͥr̃: aut hic m̾cedẽ sꝑantes a do¬
mino. aut hominib plac̾e̾ cupientes. S
gn̾atio rectoꝵ benedicet᷑. id ÷ oꝑa eoꝵ:
quib bonꝰ ds isrł. quia recto s̃ corde. Rec¬
tum autẽ corẽ. ñ resiste̾ patͥ emendãti.
et c̾de pollicenti: ñeoꝵ quib comino¬
uent᷑ pedes. et effundunt᷑ gressus atq
labunt᷑. sic̃ in alio psalmo canit᷑. dum
zelant inpeccatorib pacẽ peccõꝵ uidẽ-¬
tes: et putant ꝑire oꝑa sua. quia ei̾m̾

Expanded text:
n entes non deficiamus; tempore enim proprio metemus : et iterum, Hoc autem, inquit, qui parce seminat, parce et metet . Quid autem, fratres, potentius, quam ut regnum coelorum, non solum Zachaeus emat dimidio rerum suarum , sed et vidua duobus minutis , et tantumdem ibi uterque possideat? quid potentius, quam ut idem regnum et thesauris diviti, et calice aquae frigidae pauperi valeat? Sunt autem qui ista faciant dum terrena conquirunt, aut hic mercedem sperantes a Domino, aut hominibus placere cupientes: sed, Generatio rectorum benedicetur; id est, opera eorum quorum bonus Deus Israel, qui recto sunt corde; rectum autem cor est, non resistere patri emendanti, et credere pollicenti: non eorum quibus commoventur pedes, et effunduntur gressus atque labuntur, sicut in alio psalmo canitur, dum zelant in peccatoribus pacem peccatorum videntes, et putant perire opera sua, quia non eis
Abbreviated transcription (Latin):
renouationẽ templi. sic̃ tanto ante pre¬
dictumẽ. ꝑtin̾e uidebat᷑. S quisqͥs cor¬
poralit̾ gestis oculum cordis infigitꝰ
neq inde ingrãm sp̃ualis intellectusex-¬
tendit᷑: habitat cogitatione in la¬
pidib templi. quib uisibilis fabrica
manib hominũ instructa consurgit.
nec ipse lapis uiuus efficit᷑. templo illi
accomodatꝰ atq aptꝰ. qͦd insuo corpoie
pͥmum dñs figurauit: cũait. Solui¬
te templũ hoc: et triduo suscitabo il¬
gularis: deqͦbeatus petrus dicit.
Ad quẽ accedimꝰ lapidem uiium:
ab hominib reꝓbatũ. a deo autẽ electũ ce
honorificatũ. Et uosgͦ tanqͣm lapides ui

Expanded text:
renovationem templi, sicut tanto ante praedictum est, pertinere videtur . Sed quisquis corporaliter gestis oculum cordis infigit, neque inde in gratiam spiritualis intellectus extenditur, habitat cogitatione in lapidibus templi, quibus visibilis fabrica manibus hominum instructa consurgit; nec ipse lapis vivus efficitur, templo illi accommodatus atque aptus, quod in suo corpore primum Dominus figuravit, cum ait: «Solvite templum hoc, et triduo suscitabo ilgularis, de quo beatus Petrus dicit: «Ad quem accedentes lapidem vivum, ab hominibus reprobatum, a Deo autem electum et honorificatum; et vos
Abbreviated transcription (Latin):
q se ad opꝰ hꝰ coedificationis.⁊ ad spem
intelligit titulũ ꝑsalmi intellig̾
conuisionẽ agei⁊ ⁊ acharie. C antet
gͦ que sequuntur: ñ tam lingue uoce.
quamuite. Srit enim ȩdificu ꝑfectio. in¬

Expanded text:
 se ad opus hujus coaedificationis, et ad spem intelligit titulum Psalmi, intelligit conversionem Aggaei et Zachariae. Cantet ergo quae sequuntur, non tam linguae voce, quam vitae. Erit enim