comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad auferenda peccata nra apa¬
tre missus ẽ. & dic̃. Eccȩ abstuli ini¬
quitates tuas. & peccata tua cireñ¬
mundaui nec putes nature contu¬
meliam. si filius a patre mittitur. de¬
niq ut unitatẽ deitatis. intrinitate
cognoscas. solus xp̃c inp̃senti lectiõe
nunc peccata dimittit. & tamen cer¬
tumẽ a tͥnitate peccata dimitti. Q
enim in uno crediderit: credit inõib
Deferatur gͦ michi de altario cęlesti
forfix. ut tangat labia mea. fõrfix dm̃
si tetigerit ia̾bia mundat ea. & si mu¬
dauerit ea. & circuciderit uitis ut
nuꝑ diximus. aꝑiam uerbo dei os me¬
um. nec ulteruis sermo inmundus ex¬
iet exore meo: Quia cum sim homo. &
inmunda labia habeam. in medio qͦq
populi inmunda labia habentis ha¬
bito seraphin quod missum fu̾it. mun¬
lauit labia ꝓphete: non mundarit au¬
tẽ labia popu̾li. Confessus est enim
ipse in munda labia se habere. & in

Expanded text:
qui ad auferenda peccata nostra a Patre missus est, et dicit: Ecce abstuli iniquitates tuas, et peccata tua circummundavi. Nec putes naturae contumeliam, si Filius a Patre mittitur. Denique ut Unitatem deitatis in Trinitate cognoscas, solus Christus in praesenti lectione nunc peccata dimittit, et tamen certum est a Trinitate peccata dimitti. Qui enim in uno crediderit, credit in omnibus. Deferatur ergo mihi de altario coelesti forceps ut tangat labia mea. Forceps Domini si tetigit labia mea, mundat ea. Etsi mundaverit ea, et circumciderit a vitiis, ut nuper diximus, aperiam verbo Dei os meum, nec ulterius sermo immundus exiet ex ore meo: quia cum sim homo, et immunda labia habeam, in medio quoque populi immunda labia habentis habito. Seraphim quod missum fuit, mundavit labia Prophetae, non mundavit autem labia populi. Confessus est enim ipse immunda labia se habere, et in
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Et si seruat hoc qđ dictum ẽ. ple¬
na domus uidebitur głe dĩ. Nescio aut̃
ant sic̃ domus gła compleatur & in
leuitico. Quantum ad presens ꝑtinet.
nec dum. Deo aut̃ largiente legetur
incollecta quȩ sequitur. Quia prece¬
pit dñs quedam fieri ut uideatur gła
dnĩ: nec uinquã apparebit gła dei. si
non hec fiant. Cognoscemus autẽ
illa. cum lecta fuerint. Et scraphin
stabant incircuitu eius sex ale uni.
&̃ sex ale alteri. Duo iudeo seraphin:
unũ quodq eoꝵs. insemet ipso habenᷤ
sex alas ⁊ de inde dispositio a larum
& duab quidem alis uelabant faciẽ
ñ propriam sed dĩ. duab aut̃ alis ue¬
labant. pedes non proprios sed dei.
Duab aut̾ alis uolabant. Iuxta qͦd
scͥptum ẽ. contrarium sibi udetur. Si
stabant. uolare non poterant. Scͥptũ

Expanded text:
Dei, et si servat hoc quod dictum est, pleDei, et si servat hoc quod dictum est, plena domus videtur gloria Dei, Nescio autem an sic domus gloria compleatur. Et in Levitico quantum ad praesens pertinet negotium, Deo largiente, legitur in Collecta quae sequitur, quia praecepit Dominus quaedam fieri ut videatur Domini gloria. Nec unquam apparebit gloria Dei, si non haec fiant. Cognoscimus autem illa cum lecta fuerint. II. Et Seraphim stabant in circuitu ejus, sex alae uni et sex alae alteri. Duo video Seraphim, et unumquodque eorum in semetipso habens sex alas. Deinde dispositio alarum. Et duabus quidem alis velabant faciem, non propriam, sed Dei: duabus aliis velabant pedes, non proprios, sed Dei; duabus autem aliis volabant. Juxta quod scriptum est, contrarium sibi videtur. Si stabant, volare non poterant; scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Descendens ait uidebo. si scd̾m
clamorem eoꝵ uenientem ad me con¬
summauerunt. Igitur ds̃ aliqnͣdo
sursum. aliquando deorsum iuxta
dignitatẽ udetur negotioꝵ: uidi gͦ
num excelsum & eleuatum. Si udeo
dm̃ ineis qui hic sunt regnantem. ñ
eum iudeo suꝑ thronum excelsum &
eleuatum. Si uideo eum regnantem
celestib uirtutib uideo eum suꝑ thro¬
num excelsum & eleuatum. Quid est
qͦd dixi cęlestib uirtutib: throm.
dominationes pͥncipatꝰ. potestates
uirtutes. celestes sunt. Et si uideo eñ
quomodo eis regnet inuerbo: indi
dñm sedentẽ suꝑ thronum excelsũ
& eleuatum. Et plena erit domꝰ gła
euis. sursum quo eleuatus ẽ thronus
eius. Plena q: ẽ. domus gła eius. non
arbitror quia plena ẽ. domus gloria
hȩc quȩ interra ẽ. Dñ est terra & ple¬
intudo eius. Plenitudinẽ aut̃ głe dĩ
non inuenies in presenti. s si quis edi¬
ficauerit templum deo udebitur gła

Expanded text:
dit. Descendens, ait, videbo si secundum dit. Descendens, ait, videbo si secundum clamorem eorum venientem ad me, consummaverunt . Igitur Deus aliquando sursum, aliquando deorsum juxta dignitatem videtur negotiorum. Vidi em excelsum, et elevatum. Si video Deum in his qui hic sunt regnantem, non eum video super thronum excelsum et elevatum. Si video eum regnantem coelestibus virtutibus, video eum sm. Quid est quod dicit coelestibus virtutibus? Throni, dominationes, principatus, potestates, virtutes coelestes sunt. Et si video eum, quomodo eis regnet in Verbo: vidi Dominum sedentem super thronum excelsum et elevatum. Et plena erat domus gloria ejus. Sursum quoque elevatus est thronus ejus, plenaque est domus gloria ejus. Non arbitror, quia plena est domus gloria ejus haec quae in terra est. Domini est terra, et plenitudo ejus . Plenitudinem autem gloriae Dei non invenies in praesenti, sed si quis aedificaverit templum Deo, videbitur gloria
Abbreviated transcription (Latin):
biciens se uoluptati. Propterea uo¬
luptatis amator. non est amator dei.
s de his qui intrinsecꝰ cominorant᷑.
uoluptatem magis amantes quam¬
deuni. qui habent figurationem
pietatis. uirtutem autem eius negan¬
tes hec ꝓpter autemortem regis orie.
post cuuis interitum uidisse se ait
iusionem ꝓphetes. Que est aut̃ uisio:
uidi dñm sedentem suꝑ thronum
excelsum & eleuatum. Nlon omnis qͥ
iudet dñm uidet eum sedentem suꝑ
thronum excelsum & eleuatum & cet᷑a.
Scio altũ propħam uidisse dnm̃. & ui¬
non excelsum neq eleuatum. Disserenᷤͤᷤ
scͥpturam daniel dicit. Trhoni positi
sunt. & non erat excelsus ille thronꝰ.
Et ueniam & sedeam ad iudicandũ
popłm inualle iosaphat. Ergo hic
inualle sedit. & inualle cum iudica¬
turus est cum condempnaturus est.
Aliud̃ autem iuidere eum sedentem
suꝑ thronum excelsum & eleuatum.
Et in michea. egreditur & descendit
deus Et ut uideat sodomam descen¬

Expanded text:
bjiciens se voluptati. Propterea vobjiciens se voluptati. Propterea voluptatis amator, non est amator Dei. sed de his, qui intrinsecus commorantur, voluptatem magis quam Deum amantes; qui habent figurationem pietatis, virtutem autem ejus negantes. Haec propter mortem regis Osiae, post cujus interitum vidisse se ait visionem Propheta. Quae est autem visio? Vidi Dominum sedentem super thronum excelsum et elevatum, etc. Non omnis qui videt Deum, videt eum sedentem super thronum excelsum et elevatum. Scio alium prophetam vidisse Dominum, et vinon excelsum, neque elevatum. Disserens Scripturam Daniel, dicit: Throni positi sunt , et non erat excelsus ille thronus. Et veniam, ut sedeam ad judicandum populum in valle Josaphat. Ergo hic in valle sedit, et in valle eum judicaturus est, quem est condemnaturus. Aliud autem est videre eum sedentem super thronum excelsum et elevatum. Et in Michea: Egreditur et descendit Deus . Et ut videat Sodomam, descen
Abbreviated transcription (Latin):
as propħa. Frat enim orias
peccator & faciens malignũ
nte compectum dni. & agens adu̾sus
Rioluntatẽ diuinȩ legis. Ingressus est
fusus infronte ẽ: itaut foras ciuitatem
uadens. inter inmundos computare¬
tur. Talem gͦ pͥncipem anime opor¬
tet mori. ut uisionẽ dei uidere possi¬
mus. Neq enim frustra scͥptum ẽ. Et
factum ẽ. in anno quo mortuus ẽ. ori¬
as rex: uidi dñm : Unicuiq nrm̃ ui
uit orias. siue pharao. & non suspiramꝰ
egyptia oꝑa facientes. Si aut̃ morit᷑
tunc suspiramus. ut in exodo scͥptum
est Si orias uiuit. ñ iuidemꝰ głam dĩ.
Si autẽ moritur: tunc uidemus statim
ut morit᷑ orias głam dĩ. tantum hoc¬
hoc sit ut regnet in nobis sermo qui
dicit ego autem constitutus sum rex
ab eo. & non regnet ira. Est quidem
& peccati rex. Apłus ita ẽẽ sciens ait.
slon gͦ regnet peccatum in mortali
urõ corpore. Miserabilis ille homo
cui peccatum regnat. qui tali se tra¬
dit regi despiciens regnum dĩ. & su¬

Expanded text:
a. Erat enim Osias peccator, et faciens malignum ante conspectum Domini, et agens adversus voluntatem divinae legis. Ingressus est fusus in fronte est, ita ut extra civitatem vadens inter immundos computaretur. Talem igitur principem animae oportet mori, ut visionem Dei videre possimus. Neque enim frustra scriptum est: Et factum est in anno quo mortuus est Osias rex, vidi Dominum . Unicuique nostrum vivit Osias, sive Pharao, et non suspiramus, Aegyptia opera facientes. Si autem moritur, tunc suspiramus, ut in Exodo scriptum est. Si Osias vivit, non videmus gloriam Dei; si autem moritur, tunc videmus, statim ut moritur Osias, gloriam Dei. Tantum hoc sit ut regnet in nobis sermo ejus qui dixit: Ego autem constitutus sum rex ab eo , et non regnet ira. Est quidem et peccati rex. Apostolus ita sciens, ait: Non ergo regnet peccatum in mortali vestro corpore . Miserabilis ille homo, cui peccatum regnat, qui tali se tradit regi, despiciens regnum Dei, et su
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsa sunt scã. his enim inomnib
s s alutarem omnib confessionem cla¬
more pronuntiant. Quȩ sunt ista duo
slec putes trinitatis disserere naturã.
si nominũ seruant᷑ officia. Oꝑiebant
faciem dĩ. Exordium enim dĩ ignotũ
ẽ s & pedes. Nouissimum enim qͥd
nescio. ex his quȩ sunt intelligo dm̃
P ost ista que futura sint. uixta qđ
futura sunt nescio. Quis ꝓ nuntia¬
uit ei : dixit ecclesiastes. Priora an¬
nuntiate micħi. & nouissima que ert̃.
& dicam qm̃ dii estis. dixit ysaias. Ex
quo siquis dixerit p̾t̾ita. & potuerit
nouissima dicere: ds̃ est. Quis gͦ
potest dicere p̾ter seraphin: Quis¬
dauert̃ ant̃. Quam partem dei. Ut
ita dicam medietatem eius. Et cla¬
mabant aliud ad aliud assistentia
tur d emonstrantia dm̃. Intellige em̃
quia uelant faciem: uelant peoes.
Non mouentur que uelata sunt. non
uel antur quȩ uolant. Et dicunt sc̃s¬

Expanded text:
et ipsa sunt sancta. His enim in omnibus tus, sanctus; sed salutarem omnibus confessionem clamore pronuntiant. Quae sunt ista duo us sanctus. Nec putes Trinitatis dissidere naturam, si nominum servantur officia. Operiebant faciem Dei. 1104 Exordium enim Dei ignotum est. Sed et pedes. Novissimum enim quodnescio: ex iis quae sunt, intelligo Deum. Post ista quae futura sunt, juxta quod futura sunt, nescio. Quis pronuntiavit ei? Dixit Ecclesiastes: Annuntiate mihi priora et novissima quae erunt, et dicam quoniam Dii estis . Hinc et Isaiaquo si quis dixerit praeterita, et poterit novissima dicere, Deus est. Quis ergo potest dicere praeter Seraphim, Sanudaverunt quamdam partem Dei, ut ita dicam, medietatem ejus, et clamabant aliud ad aliud assistentia tur demonstrantia Deum. Intellige enim quia velant facies, velant pedes, non moventur quae velata sunt, non velantur qu
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c. Si aliquis enobis clamantiura
eo tempore cum eleuatũ cumq dic¬
tumẽ: attollite portas pͥncipes ur̃as.
& eleuamini porte eternales. & introi¬
bit rex głe & domus impleta est fu
mo. ex remissione ignis cuncta imple¬
ta est domus. fumus aut̃: uapor ignis
ẽ Et dixi. Omiser ego qm̃ compunc¬
tus sum. quia cum sm homo & u
munda labia habeam. non possum
sentire quia humiliauerit semet ipsũ
ysaias uerum dic̃. & testimonium
dat scͥptura quia mundent᷑ eius ia¬

Expanded text:
. Si aliquis e nobis clamantium aeo tempore cum elevatum est, cumque dictum est: Attollite portas, principes, vestras, et elevamini portae aeternales, et introibit mo. Ex remissione ignis cuncta impleta est domus. Fumus autem vapor ignis est. Et dixi: O miser ego, quoniam compunctus sum, quia cum sim homo, et immunda labia habeam. Non possum sentire quare humiliaverit seipsum Isaias. Verum dicit: testimonium enim dat Scriptura, quia ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tiatur aduentus. Nunc itaq plena ẽ.
omnis terra gła euis. Aut certe nec dũ
plena ẽ. s futurum ẽ. ut impleat᷑. cuni
expleta fuerit oratio qua patrem nos
ipse dñs uissit orare. cum oraueritis in¬
quiens dicite. pater nr̃ quies incelis
scĩficetur nomen tuum adueniat reg¬
nũ tuũ fiat uoluntas tua. ancelo & in
incelo uoluntas ẽ patris. interris nec¬
dum uoluntas eiꝰ expleta ẽ: ut ipse
iħs uxta dispensationẽ carius qmͣ
intuerat ait. dedit michi uniu̾sam p¬
testatem ut incelo & interra. non qͦd
potestatem non haberet interra is qui
habebat incelis. & aliquid de mundo
acciperet qui insua uenerat. s ut ita
crederetur ds̃ in terra. quomodo crede¬
batur incelo. Ergo accepit potestatẽ
homo xpc. quam ante non habuit. &
usq ad p̃sens. nec dum habet interra
omniũ potestatem. In his qiuppe qͥ
peccant: necdum regnat. S quando
ei data est. & iam hoꝵ potestas: Cumei
subdita fueruit omnia tunc comple¬
bitur potestas & ꝑ ambulabit subicienᷤ

Expanded text:
tiatur adventus, nunc itaque plena est omnis terra gloria ejus. Aut certe necdum plena est, sed futurum ut impleatur, cum expleta fuerit oratio, qua patrem nos ipse Dominus jussit orare, Cum oraveritis, inquiens, dicite: Pater noster qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua sicut in coelo et in ntas est Patris, in terris necdum voluntas ejus expleta est, ut ipse Jesus juxta dispensationem carnis quam induerat, ait: Dedit mihi universam potestatem, ut in coelo et in terra . Numquid potestatem non habet in terra is qui habebat in coelis? et aliquid de mundo acciperet, qui in sua venerat? Sed ut ita crederetur Deus in terra, quomodo credebatur in coelo, ergo accepit potestatem homo Christus, quam ante non habuit, et usque ad praesens necdum habet in terra omnium potestatem. In his quippe qui peccant, necdum regnat; sed quando ei data est et horum potestas, cum ei subdita fuerint omnia, tunc complebitur potestas, et perambulabit subjiciens
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. populus iudeoꝵ. non timemꝰ. neq dici¬
mus. Si naturalibꝰ ramis non peꝑcit. qͣn¬
tomagis. nec nob̾ parcet ds: Si illos głan¬
tes ẽẽ se oliuã bonã. & de radice patriar
magis. neq nob parcet si similia fecer imꝰ:
Uide benignitatẽ. & seueritatẽ dĩ. Neq¬
enĩ benignꝰ tantũ ẽ & ñ seuerꝰ. neq seue

Expanded text:
est populus Judaeorum, non timemus, neque diciest populus Judaeorum, non timemus, neque dicimus: Si naturalibus ramis non pepercit, quanto magis nec nobis parcet Deus? Si illos gloriantes esse se olivam bonam, magis neque nobis parceretur si similia fecerimus. Vide benignitatem et severitatem Dei. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
si iudicemꝰ fidem &ueritatẽ ñ multitudi¬
nem: & respiciamꝰ uoluntates hominũ
non cong̾gationẽ uidemꝰ intanto nume¬
ro eccłiar fidelẽ difficile repperiri. Tunc
erant uere fideles qnͣdo martyrũ uicti¬
me ferebantur. qͣndo cruentas exequias
ꝓsecuti tristes ad eccłiam reu̾tebant᷑. &¬
omnis erat multitudo lugentiũ. Qnͣdo
cathecumini. in pͥma statim infide ꝓ offe¬
rendo martyrio docebant᷑ qnͣdo mulier
bat intrepidꝰ. Tunc uere signa de celo.
tc̃ fiebant portenta de terra. Tunc erant
pauct quid̾. s uere fideles angustam &
artam ing̾dientes uiã q̃ ducit ad uitã.
slunc uͦ qnͣdo facti sumꝰ plures quiadif¬
ficile ẽ. plures eẽ bonos neq enĩ iħs men¬
titur dicens. multi uocati pauci autõ
fidem & ueritatem & beatitudine digni
sint. Sic itaq dic̃ pͥmum ꝓpt̾ peccata
dimisi isrł. & reliqui eum incõmigra
rant isrł noluit ad me conũti. De nr̃is
loquit᷑ peccatis. qui legentes ea q̃ passus

Expanded text:
udicemus fidem et veritatem, non multitudinem, et respiciamus voluntatem hominum, non congregationem, videmus in tanto numero Ecclesiarum fidelem difficile reperiri. Tunc erant vere fideles, quando martyrum victimae feriebantur, quando cruentas exsequias prosecuti, tristes ad Ecclesiam revertebamur, omnis erat multitudo lugentium, quando catechumeni in prima statim fide pro ferendo martyrio docebantur, quando muliercbat intrepidus. Tunc vere signa de coelo, tunc fiebant portenta de terra. Tunc erant pauci quidem, sed vere fideles, angustam et arctam ingredientes viam, quae ducit ad vitam. Nunc vero quando facti sumus plures quia difficile est plures esse bonos, neque enim mentitur Jesus dicens: Multi vocati, pauci autem fidem, et veritatem, et beatitudine digni sint. Si itaque dicit: Primum propter peccata dimisi Israel, et reliqui eum in commigrarant Israel, noluit ad me converti: de nostris loquitur peccatis, qui legentes ea quae passus
Abbreviated transcription (Latin):
psum pͥtitum lectionis sermonẽ qui
ꝑobscurus ẽ debemus excutere. & post¬
ea si dñs uiam. dederit intelligendi
adaltiorem sensum uenire. Regnoꝵ
libris fertur hystoria q̃ docet post sa¬
lomonis interitum temporib roboã
Lxii. tͥb fuisse diuisas. id ẽ. decẽ tribu¬
b regnasse ieroboam. & uocatas eas ẽẽ
tas eas ẽẽ iudam. q̃ discessio populi
uxta fidem libri usq adp̾sentẽ diem
ꝑmanet. seꝙ enim inaliquib uolu¬
minib inuenitur ubi istł & uida sub unũ

Expanded text:
m primum lectionis sermonem, qui perobscurus est, debemus excutere, et postea, si Dominus dederit viam intelligendi, ad altiorem sensum venire. In Regnorum libris fertur historia, quae docet post Salomonis interitum, temporibus Roboam duodecim tribus fuisse divisas: id est in decem tribus regnasse Jeroboam, et vocatas eas esse tas eas esse Judam. Quae discretio populi juxta fidem libri, usque ad praesentem diem permanet. Neque enim in aliquibus voluminibus invenitur ubi Israel et Juda sub uno
Abbreviated transcription (Latin):
epłas uniu̾sas. & scͥbamus incordib nr̃is
uiuentes uxta p̾cepta cęlestia. ut non
tradatur & nobis libellus repudii. sed
nidebimꝰ qdđ plenitudine gentiũ ęcłiã
dĩ introeunte innouissimis saluetur isrł
scd̾m illud eloquium. Cum aut̃ plenitu¬
do gentium introierit. tt̃ omĩs isrł sal¬
uus erit. Et fiet unus grex & imꝰ pastor
docens incommune pop̾ulum suuminag¬
nificare omnipotentẽ dnm̃. cũ xpõ iħu

Expanded text:
as universas, et scribamus in cordibus nostris, viventes juxta praecepta coelestia, ut non tradatur et nobis libellus repudii, sed videbimus quod plenitudine gentium Ecclesiam Dei introeunte, in novissimis salvetur Israel, secundum illud eloquium: Cum autem plenitudo gentium introierit, tunc omnis Israel salvus erit, et fiet unus grex, et unus pastor , docens in commune populum suum magnificare omnipotentem Dominum cu
Abbreviated transcription (Latin):
onis p̃misi causam cur facẽ non possi.
hoc tam̃ spondeo. quia si orante te iħs
reddiderit sanitatẽ. non dicam cuncła
quia hoc dixisse temerariũ ẽ. s ꝑ mul¬
ta sim trans laturꝰ ea lege qua tibi se¬
pe constitus. ut ego uocẽ p̾beam. tu no¬
tarium.

Expanded text:
onis: praemisi causam, cur facere non possim. onis: praemisi causam, cur facere non possim. Hoc tamen spondeo, quia si, orante te, Jesus reddiderit sanitatem, non dicam cuncta, quia hoc dixisse temerarium est, sed permulta sum translaturus, ea lege qua tibi saepe constitui, ut ego vocem praebeam, tu notarium.
Abbreviated transcription (Latin):
dentis sententiã alterum post apłos¬
eccłiarum magistrum etiam romanis
aurib donem. S ocłoꝵ ut ipse nosti
dolore cruciatꝰ quẽ nimia impatiens lec¬
tione contraxi. & notarioꝵ penuria. qͥa
tenuitas hoc quoq subsidium abstu¬
lit. qđ recte cupis tam ardent̾ ut cupis
nopere curaus ut idioma supͣdict uiri.
& simplicitatẽ sermonis que sola eccliis
ꝓdest etiam tu᷑s latio conseruaret omni
rethorice artis splendore contempto.
Res quippe uolumꝰ non u̾ba laudari.
Et illud breuit᷑ admonens. ut scias oRi¬
gems opuscula inominẽ scͥpturã esse
triplicia. Primũ eiꝰ opꝰ excępta sunt.
que grece scholia nuncupant᷑. inqͥbꝰ
ea que sibi uidebant᷑ obscura. aut qͥ
habere aliquid difficultatis summatĩ
genus. de quo & p̾sens int̾ptatio est.
nos uolumina possimꝰ nuncupare.
Inquo oꝑe tota ingenii sui uela spi¬
rantib uentis dedit. & recedens at̾ra
inmediũ pelagꝰ aufugit. Scio te cu¬
ꝑe ut omne genus transferam dicdi¬

Expanded text:
dentis sententiam, alterum post AEcclesiarum magistrum etiam Romanis auribus donem. Sed oculorum, ut ipse nosti, dolore cruciatus, quem nimia impatiens lectione contraxi, et notariorum penuria, quia tenuitas hoc quoque subsidium abstulit, quod recte cupis, tam ardenter ut cupis,nopere curans, ut idioma supradicti viri a simplicitate sermonis, quae sola Ecclesiis rodest, etiam translatio conservaret, omni rhetoricae artis splendore contempto: res quippe volumus, non verba laudare; et illud breviter admonens, ut scias Origenis opuscula in omnem Scripturam esse triplicia. Primum ejus opuscula Excerpta sunt, quae Graece σχόλια nuncupantur, in quibus ea quae sibi videbantur obscura, aut quae habere aliquid difficultatis, summatim genus, de quo et pnos volumina possumus nuncupare, in quo opere tota ingenii sui vela spirantibus ventis dedit, et recedens a terra in medium pelagus aufugit. Scio te cupere, ut omne genus transferam dicti
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ ineuangelus p̃dicantẽ. Cum multi¬
plicate fuerint iniquitates. refrigescet ca¬
ritas multoꝵ. Qui aut̃ ꝑseueraue̾rit in
finẽ. iste saliuis erit. In alio loco faciet
signa & ꝓcligia incelo & interra. ad de¬
cipiendos si fieri potest etiam electos.
Tantaq incredulitas uniu̾so humano
generi futura ẽ: ut saluator nr̃ qͥ omia
quȩ st̃ uentura cognouerat loquere

Expanded text:
torem in Evangelio praedicantem: « Cum multitorem in Evangelio praedicantem: « Cum multiplicatae fuerint iniquitates, refrigescet charitas multorum: qui autem perseveraverit in finem iste salvus erit . » Et in alio loco: « Faciet signa et prodigia in coelo et in terra ad decipiendos, si fieri potest, etiam et electos , » tantaque incredulitas in universo humano genere futura est, ut Salvator noster, quoniam, quae sunt futura cognovera
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: Si intellexisti duos popłos irł &
gentiũ intellige tnͣsmigrationẽ isrł
de popło uideoꝵ: e de eo scͥptũ ẽẽ di¬
misi eam. & dedi ei libellum repudii.
Dimisit enĩ uere ds̃ popłm isrł. & dedit
libellum repudii. ut sequens firmatꝰ
exemplũ. Iubet lex moysi mulieri dis¬
plicent uiro suo dari libellum repudii
& dimitti eam: & tunc uiro licere ut
alterã ducat. Iuxta hunc sensũ intelli¬
ge accipientes iudeos libellum repu¬
dii. & omĩno adnõ derelictos. Ubi enim
iam apud eos ꝓpħa: Ubi signa uirtutũ :
Ubi manifestatio dĩ. Non templum. ñ uic¬
timȩ. non alius quilibet cultꝰ uoluminibꝰ
legis exp̃ssus. ẜ iecti st̃ de regionib suis:
atq: ita dedit dñs libellum repudii isrł.
Post eos nos qͥ inscͥpturis uidei uocam᷑.
tor stirpe descendit. conu̾̃si sumꝰ ad dum̃:
& nouissima nrã. quȩ utinã saltim inħ
tempore non complerent᷑. similia futã
st̃̾ peccatis uida immo peiora. Et ut cre

Expanded text:
lexisti duos populos Israel et gentium, intellige transmigrationem Israel in populo Judaeorum, et de eo scriptum esse: Dimisi eam et dedi ei libellum repudii. Dimisit enim vere Deus populum Israel et dedit ei libellum repudii, ut relinquens firmet exemplum. Jubet lex Mosi mulieri displicenti viro suo dari libellum repudii, et dimitti eam: et tunc viro licere ut alteram ducat . Juxta hunc sensum intellige accipientes Judaeos libellum repudii, et omnino a Domino derelictos. Ubi enim jam apud eos Prophetae, ubi signa virtutum, ubi manifestatio Dei? Non templum, non victimae, non alius quilibet cultus voluminibus legis expressus, ejecti sunt de regionibus suis, atque ita dedit Dominus libellum repudii Israel. Post eos, nos, qui in Scripturis Judaei vocamur. tor stirpe descendit, conversi sumus ad Dominum, et novissima nostra, quae utinam saltem in hoc tempore non complerentur. Similia futura sunt peccatis Juda imo pejora. Et tu cred
Abbreviated transcription (Latin):
que eos fecisse audiuit. qui uerberib
& tormentis & relegatione digni extite¬
runt. De inde diligentissime inquirens
quid fecerint illi qui libertatẽ ad nõ
meruert̾: omni labore nititur. ut ea
faciat que eos fecisse cognouit. Et nos
itaq qui ñ eramꝰ serui dĩ. sed idoloꝵ
rit dm̃. & cum omni obseruatione nita¬
mur ea facere que iustos legimꝰ fecisse.
& caueamus in hec incidere inque in¬
ciderunt. hi qͥ tradit st̃ captinitat:&
& eiect de hereditate dĩ. Et ñ timuit p̾¬

Expanded text:
quae eos fecisse audit, qui verberibus quae eos fecisse audit, qui verberibus et tormentis et religatione digni exstiterunt. Deinde diligentissime inquirens, quid fecerint illi, qui libertatem a domino meruerunt, omni labore nititur, ut ea faciat, quae eos fecisse cognovit. Et nos itaque, qui non eramus servi Dei, sed idolorum rit Dominum et cum omni observatione nitamur ea facere, quae et justos legimus fecisse, et caveamus in haec incidere, in quae inciderunt hi, qui traditi sunt captivitati et ejecti de haereditate Dei. Et non timuit
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ hec nobiscũ debuerimꝰ reputare qͥa
si ds̃ naturalibꝰ ramis ñ peꝑcit. qnͣto ma¬
gis nec nob̾ parcet: Si illos qͥ de patarcha¬
rum genere descendebant sic ꝓpt̾ peccata
dimisit. quid nos necẽe sit uocatos exgen¬
tib pati. Nlicħ hoꝵ reputamꝰ. Et ideo noᷤᷤ
uocatos ut illi incitentur ad eclum. ui
biles aliqͣndo. nunc dĩ filios. Si autem
illi tanta passi st̃. qnͣto magis nos si pec¬
cauerimꝰ peiora patiemur. In quib ide̾¬
chabatur habitatio isrł: dimisi eã & dedi
illi libelsum repudii inmanꝰ eiꝰ. Et ñ
timuit p̾uaricatrix iuda hec que fec̃
habitatio isrł: quia dimisi eã & dedi
illi libellum repudii. Non timuit pre¬
uaricatrix iuda: ne & ipsa ꝓpt̾ peccata
sua similia sustineret. Si quis emptꝰ
nuꝑ domũ emptoris & dni fuerit in
gressus: sciscitatur ab aliquo conser¬
uo quis de prioribꝰ seruis offenderit
dnm̃. quid ꝓmeruerit. Et si uoluerit
indomo dm̃i ꝑseuerare: cauet ea facere

Expanded text:
  Al. debuerimus reputare, quia si Deus naturalibus ramis non pepercit, quantum magis nec nobis parcet? si illos qui de patriarcharum genere descendebant, sic propter peccata dimisit, quid nos necesse sit vocatos exgentibus pati? nihil horum reputamus, et ideo nos vocatos ut illi incitentur ad zelum, vidbiles aliquando, nunc Dei filios. Si autem illi tanta passi sunt, quanto magis nos, si peccaverimus, pejora patiemur? In quibus moechabatur habitatio domus Israel, dimisi eam, et dedi ei libellum repudii in manus ejus, et non timuit praevaricatrix Juda haec, quae fecit habitatio Israel, quia dimisi eam, 875 et dedi ei libellum repudii. Nec timuit praevaricatrix Juda, ut ne ipsa propter peccata sua, similia sustineret. Si quis nuper emptus domum emptoris et domini fuerit ingressus, sciscitatur ab aliquo conservo, quis de prioribus servis offenderit dominum quid promeruerit, et si voluerit in domo domini perseverare, cavet ea facere,
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ p̃dicauerant sẏnagogis. ad uos
dicentes erat missus sermo. S qͥa indig¬
nos uos iudicastis et̾nȩ uite. ecce conũ¬
timur ad gentes. Paułꝰ quoq sacrata
uoce loquit᷑. Iuoꝵ peccato salus gentibꝰ
facta ẽ: ad zelandũ eos. Igit᷑ multa pec¬
cata illiꝰ popłi fecert̾ eum a dno dere¬
linqui: & nos ad spẽ salutis uenire qui¬

Expanded text:
edicaverunt Synagogis: Ad vos, dicentes, erat missus sermo; sed quia indignos vos 871 judicatis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . Paulus quoque sacra voce loquitur: Illorum peccato salus gentibus facta est ad zelandum eos . Igitur multa peccata illius populi fecerunt eum a Domino derelinqui,
Abbreviated transcription (Latin):
remꝰ. Si seuerus: desꝑatio nos salutis ꝓpt̾
peccata que fecimꝰ precipitaret inuitia.
stunc uͦ quasi ds̃ necessariã quippe habe¬
mns homines bonitatẽ eiꝰ ob penitenti¬
am &e seueritatẽ ob delicta. & benignꝰ ẽ.
& seuerꝰ & loquit᷑ ad nos ꝑ ꝓpħam dicens.

Expanded text:
erus tantum, desperatio nos salutis, propter peccata quae fecimus, praecipitaret in vitia. Nunc vero quasi Deus, necessariam quippe habemus homines bonitatem ejus ob poenitentiam, et severitatem ob delicta: sicque benignus est, et severus, et loquitur ad nos per
Abbreviated transcription (Latin):
peccamꝰ duro contra dm̃ corde: nicħ ali¬
ud facimꝰ. nisi cũ lapide fornicamur.
Qnͣdo inuoluntate peccamꝰ. mecham᷑
subtꝰ omne lignũ nemorosũ. Et in his
omnib nonẽ. conũsa ad me puaricatͥr

Expanded text:
peccamus duro contra Deum corde, nihil aliud facimus, nisi cum lapide fornicamur. Quando in voluptate peccamus, moechamur subtus omne lignum nemorosum. Et in his 876 omnibus non est conversa ad
Abbreviated transcription (Latin):
dedi ei libellum repudii. in manu eiꝰ¬
Dimisi enim popłm isrł & eieci eos in
asstrios. & dedi ei libellum repudii
in manueius. Et ñ timuit p̾uaricatͥx
uida post tanta. que passus ẽ isrł
dimissus adeo: & accipiens libellum

Expanded text:
dedi ei libellum repudii. Dimisi enim populum Israel, et ejeci eos in Assyrios: Et dedi ei libellum repudii in manu ejus, et non timuit praevaricatrix Juda . Post tanta quae passa est Israel, dimissa a Deo, accipiens libellum
Abbreviated transcription (Latin):
repudii in manus suas. Debuerat aui
ñ solum ꝑeccare non clesiit. s pͥstina
scelera duplicauit intantũ. ut ad com
rursus imꝑum redigantur. pͥmꝰ itaq pec¬
cauit isrł subieroboam & ceteris successoribꝰ
eius &e tanta peccauit ut a d̃o traderetur
incaptiuitatẽ. & seruiret apud assyrios us¬
q ad p̾sentẽ diem. ẜt uida peccauit. tra¬
nis de quib ieremias ꝓꝓhetauit & damel.
S intellexisti hystoriam que inregnors
libris scͥpta ẽ. considera u̾ba ꝓpħe & uide
bis eunidẽ expͥmi sensum. Accusatur isrł
&e dicit᷑. Audiens congregatio uida qͦl ob
peccata sua isrł traditus sit captiutati. non
egit penitentiã: & conu̾sa ẽ ad me. S intan
parationẽ utioꝵ eius iustior inueniatur
isrł. Deinde ꝓpħa p̾dicare iubetur ad isrł.
futuros eẽ. & ad pristinam redituros con¬
cordiam. Quod ut planius fiat. ipsius scͥp¬
ture uerba ponenda sunt. Et dix̃ dñs ad

Expanded text:
repudii in manus suas, debuerat a vinon solum peccare non desiit, sed pristina scelera duplicavit, intantum ut ad comrursus imperio redigantur. Primus itaque peccavit Israel sub Jeroboam, et caeteris successoribus ejus; et tanta peccavit, ut a Deo traderetur captivitati, et serviret apud Assyrios usque ad praesentem diem. Et Juda peccavit, tranis, de quibus Jeremias prophetavit, et Daniel. Si intellexisti historiam quae in Regnorum libris scripta est, considerabis eumdem exprimi sensum. Accusatur Israel et dicitur: Audiens congregatio Juda, quod ob peccata sua Israel traditus sit captivitati, non egit poenitentiam, nec conversa est ad me: sed intanparationem vitiorum ejus justior inveniatur Israel. Deinde propheta praedicare jubetur ad Israelfuturos esse, et ad pristinam redituros concordiam. Quod ut planius fiat, ipsius Scripturae verba ponenda sunt: Et dixit Dominus ad
Abbreviated transcription (Latin):
dignus qui post lauacrũ sp̃c bapti¬
randus ẽ igne. Utrumq siquidem
habet baptisma iħs. Exit namq uir¬
ga deradice iesse. & flos de radice eiꝰ
ascendit᷑. Uirga peccatorib.: flos uis¬
tis. Sio ds̃ & ignis consumens & lu¬
men inscͥpturis dicitur. Ignis pecca¬
torib. lumen scĩs. Et beatus qͥ habet
partem in resurrect̾ione pͥma. Siquis
rectionis p̾me parti cominunicat. Si
qͥs uͦ inscdã resurrectione seruat᷑ iste
peccator ẽ. qui ignis indiget baptis¬
mum. qͥ combustione purgetur. ut qͥc¬
quid habuerit lignoꝵ feni & stipu¬
l ignis ille consumat. Quã obrem cũ
talia post mortem nob̃ residere uide¬
amꝰ scͥpturas diligentissime lectitan¬
tes. reponamus eas incordib uͥrĩs:
& iuxta earum uiuere p̃cepta nita¬
mur. ut ante excessionis diem si fieri
potest peccatoꝵ sordib emundati cũ

Expanded text:
dignus, qui post lavacrum Spiritus baptidignus, qui post lavacrum Spiritus baptizandus est igni. Utrumque siquidem habet baptisma Jesus: Exiit namque virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendit ; virga peccatoribus flos justis. Sic Deus et ignis consumens, et lumen in Scripturis dicitur , ignis peccatoribus, lumen sanctis: et: Beatus qui habet partem in resurrectione prima. Si quis rectionis primae parte communicat. Si quis vero in secunda resurrectione servatur, iste peccator est, qui ignis indiget baptismo, qui combustione purgatur, ut quidquid habuerit lignorum, feni, et stipulae, ignis consumat. Quamobrem cum talia post mortem nobis residere videamus, Scripturas diligenter simul recitantes, reponamus eas in cordibus nostris, et juxta earum vivere praecepta nitamur, ut ante excessionis diem, si fieri potest, peccatorum sordibus emundati cum
Abbreviated transcription (Latin):
de quib dicatur. ñ ẽ malagnia impo¬
nere. neq oleum. neq alligaturas: s
t̾ra urã deserta. cuutates ure̾ igni ex¬
uste: sic sunt quedam peccata quę
animã sordidant. & indigent hominẽ
qui habeat poam nitriq sermonẽ. alia
uero talia sunt ut ñ possint supra dic¬
ti sermonis uirtute curari. neq enim
sordib comparant᷑. Idcirco sciens dif¬
ferentias peccatoꝵ. ꝑ ysaiam dñs ait. la¬
uabit dñs sordes filioꝵ & filiarum sy¬
on. & sanguinẽ emundabit de medio
eoꝵ spũ iudicii. & spũ combustionis.
Sordes & sanguinem. Sordes spũ uidi¬
cii: sanguinẽ spũ combustionis. Si pec¬
casti. & peccatoꝵ sorde pollutus es laua¬
bit dñs sordes filioꝵ & filiarum syon oe
sanguinẽ emundabit de medio eoꝵ.
Su aut̾ mortale peccatũ ẽ. ñ possũmꝰ
nitro poamq mundari: sed spũ uidi¬
ci & spũ combustionis et penȩ. forsi¬
sum add scelera conu̾sus ẽ. cruciatu pͣ¬
getur incendui. Beatus qui lauacrum

Expanded text:
 malagma imponere, neque oleum, nec alligaturas, sed terra vestra deserta, civitates vestrae igne exustae : sic sunt quaedam peccata quae animam sordidant, et indigent homine qui habeat poam, nitrique sermonem; alia vero talia sunt, ut non possint supradicti sermonis virtute curari, neque enim sordibus comparantur. Idcirco sciens differentias peccatorum, per Isaiam Dominus dicit: Lavabit Dominus sordes filiorum Sion in sanguine. Emundabit 868 de medu judicii, et spiritu combustionis sordes et sanguinem . Sordes spiritu judicii, sanguinem spiritu combustionis. Si peccasti, et peccatorum sorde pollutus es, lavabit Dominus sordes filiorum, et filiarum Sion, et sanguinem emundabit de medio eorum. Si autem mortale peccatum est, non possumus nitro poaque mundari, sed spiritu judicii, spiritu combustionis et poenae. Forsisum ad scelera conversus est, cruciatu purgetur incendii. Beatus qui lavacrum
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ sermo omni uirtute sit plenus: Et
habeat istus modi fortitudinẽ que pos¬
sit purgare uitia & sordib de fricatis ad
candorem pͥstinum reuocare . Uiuens
quippe sermo dĩ & efficax. & accutus su¬
ꝑ omnẽ gladium utrim̃q acutũ. e re¬
liqua. Exquib docemur. ꝓpassionibus
anime remedia habere sermonẽ: eẽ
in eo nitrum ẽẽ poam quib sordes ablu¬
antur. Neq uero omne peccatum nitͦ
sermonis & poam potest emundari:
Si abluta fueris nitro. & multiplicaue¬
ris tͥ poam inaculata es inconspectu
meo iniquitatib tus dic̃ dñs. Et qͦmͦ¬

Expanded text:
Dei sermo omni virtute sit plenus, et Dei sermo omni virtute sit plenus, et habeat istiusmodi fortitudinem, quae possit purgare vitia, et, sordibus defricatis, ad colorem pristinum revocare? Vivus est quippe sermo Dei, et efficax, et acutus super omnem gladium utrimque acutum , et reliqua. Ex quibus diximus pro passionibus animae remedia habere sermonem, esse in eo nitrum, esse poam, quibus sordes abluantur. Neque vero omne peccatum nitro sermonis et poa potest emundari, Si ablueris te nitro, et multiplicaveris tibi poam, maculata es in conspectu meo in
Abbreviated transcription (Latin):
quia ds bonam plantauit uineam¬
hominis animã: s ipsa uitio sui ad¬
u̾sus conditoris de prauata fit uolun¬
tatem. Ego aut̃ plantaui te uitẽ fruc¬
tiferam. uniu̾sam ueram. Non expar¬
te ueram. & mendacẽ exparte planta¬
ui: s uniũsam ueram. Quomodo contͣ
plantationẽ meã. conu̾sa es inamari¬
tudinẽ. & facta es uitis aliena: Post
hec sequitur. Si abluta fueris iutro.
& multiplicaueris ⁊ herbam poam.
maculata es. in conspectu meo miqui¬
tatib tius dic̾ dñs. Brgo ne hoc arbi¬
trandũ ẽ. qͥa anima peccatrix nitro co¬
nata sit. purgare maculas suas. & as¬
sumens ꝑ oam. que oritur ext̾ra in¬
mundiciam delictoꝵ ase mundare
cum ceperit: Unde nunc ad eã
loquitur sermo diuinꝰ. Si abluta
fueris intro. & multiplicaueris tͥ ber¬
bam poam. maculata es. in c̃spectu
meo iniquitatib tiuis dic̃ dñs. An id qđ¬
e ueruis estimandũ ẽ. quia ut sacra uo¬
lumina ommi uirtute. st̃ plena. ita &

Expanded text:
quia Deus bonam plantavit quia Deus bonam plantavit hominis animam, sed ipsa vitio suo adversus conditoris depravata sit voluntatem. Ego autem plantavi te vitem fructiferam, universam veram: non ex parte veram et mendacem ex parte plantavi, sed universam veram. Quomodo contra plantationem meam conversa es in amaritudinem, et facta es vitis aliena? Post haec sequitur: Si abluta fueris nitro, et multiplicaveris tibi herbam poam, maculata es in conspectu 867 meo in iniquitatibus tuis, dicit Dominus. Ergone hoc arbitrandum est, quia anima peccatrix nitro conata sit purgare maculas suas, et assumens poam, quae oritur ex terra, immunditiam delictorum a se mundare contenderit? Unde nunc ad eam loquitur sermo divinus: Si abluta fueris nitro, et multiplicaveris tibi poam, maculata es in conspectu in iniquitatibus tuis, dicit Dominus. An id quidem verius existimandum est, quia ut sacra volumina omni virtute sunt plena, ita et
Abbreviated transcription (Latin):
amara sit anima ꝗͣ. dulcẽ ipse condi¬
derat & ait. Quomodo conu̾sa es in
a maritudinẽ uitis aliena: Qđ dic̃
tale ẽ. Ego feci pedes. quibꝰ ing̾deret᷑
mortale genus. Qua causa factum ẽ.
ut claudicent plurimi:. Ego feci omĩa
m̃bra ualicla atq integra. Quomͦ ui¬
deo inmultis debilia atq inutilia:
Itaq ñ solum pͥmi hominis anima
sed uniñsoꝵ ad imaginẽ & similitu¬
dinẽ dĩ facta ẽ. & antiquiorẽ. Hec
imago que dĩ ẽ. imagine ⁊ abuli qͣ
p ost ea nob̾ indiuius ob peccatum.
Unde debemus magnope laborare.
ut quomͦ delinquentes portauimus
imaginem t̾restris: ita ad penitentiã
conĩisi portemus imaginẽ celestis:
ad quam & uniu̾sa pͥmũ condita
creatura ẽ: obcunis in malũ conu̾si¬
onẽ nuno peccantes sermo corripi¬
ens ait. Quomͦ conu̾sa ẽ. inamaritu¬
dine uitis aliena: Ego autem plan¬
taui eam fructiferam. unm̃ sam
ueram. Et aute diximnus & nunc ea¬
dem plenius ut intelligatis repetimꝰ:

Expanded text:
amara sit anima, quam dulcem ipse condiderat, et ait: Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena? Quod dicit tale est, Ego feci pedes, quibus ingrederetur mortale genus; qua causa factum est ut claudicent plurimi? Ego feci omnia membra valida, atque integra; quomodo video in multis debilia atque inutilia? Itaque non solum primi hominis anima, sed et universorum ad imaginem et similitudinem Dei facta est , 866 et antiquior est haec imago quae Dei est, imagine Zabuli, quam postea nobis induimus ob peccatum. Unde debemus magnopere laborare, ut quomodo delinquentes portavimus imaginem terrestris: ita ad poenitentiam conversi portemus imaginem coelestis, ad quam et universa primum condita creatura est, ob cujus in malum conversionem nunc peccantes sermo corripiens ait: Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena? Ego autem plantavi eam fructiferam, universam veram. Et ante diximus, et nunc eadem plenius ut intelligatis, repetimus,
Abbreviated transcription (Latin):
S mortem non fecit. neq
delectatur inꝑditione
uuentium. Creauit
enĩ ut ẽẽnt omnia. & salutares gene¬
rationes mundi: nec ẽ. in eis uene¬
num mortis. neq inferni regnũ suꝑ
t̾ram. De inde paululum ultra ꝓce¬
dens: repperio unde sit mors. Iniudia
aut̃ diaboli mors intrount morbem
t̾rarum. Omĩa gͥ bona in nob̾. & ꝓpt̾
nos condidit ds: s nos met ipsi maliciã
atꝙ peccata. ꝓpͥa nob̾ adtraximus uo¬
luntate. Unde & inp̃senti lectione ꝑ
ꝓpħam nunc queritur ds̃. & quodã¬
modo dubius inquirit. quomͦ inqͥbꝰ dã¬

Expanded text:
s mortem non fecit, neque delectatur in perditione viventium. Creavit enim ut essent omnia, et salutares generationes mundi, nec est in eis venenum mortis, neque inferni regnum super terram . Deinde paulum ultra procedens reperio unde sit mors: Invidia autem diaboli mors intravit in orbem terrarum . Omnia igitur bona in nobis et propter nos condidit Deus, sed nosmetipsi malitiam atque peccata propria in nobis attraximus voluntate. Unde et in praesenti lectione per prophetam nunc queritur Deus, et quodammodo dubius inquirit, quomodo in quibusda
Abbreviated transcription (Latin):
Ne incipiatis inquit dicere quia inuobis
patrem habenius abraham. Dico enu uo¬
bis qm̃ potens ds̃ ẽ. ex lapidib istis suscita¬
re filios abraham. Lapicdes ẽẽ nos signi¬
ficat. quia ad similitudinẽ lapidum obdu¬
rantes. corda nrã. renumꝰ ueritatẽ. Et ue¬
re omip̃s ds̃. suscitabit filios abraham de
spm ꝑ quem ad optati sumꝰ custodiamus
innobis. Uidet gͦ p̾uaricationẽ isrł p̃uari¬
catrix uida. que ñ seruauit pactum: qđ
cum deo fecerat. Et uidit qm̃ de omnib
quippe que passus. Isrł nos qui sumus
iuda legentes insacris uoluminib inue¬
tatio isrb dimisit eam ds̃ & dedit illi li¬
bellum repudii. Et cum deberemꝰ ex his
que illi passi st̃ nos ad meliora conu̾ti. &
inspice̾ quia illi ꝓpt̾ peccata traditi sint
captiuitat & interfect ab inimicis. & ciui

Expanded text:
Ne incipiatis, inquit, dicere in vobis, quia Ne incipiatis, inquit, dicere in vobis, quia patrem habemus Abraham: dico enim vobis, quia potens est Dominus ex lapidibus istis suscitare filios Abrahae : lapides esse nos significans, quia ad similitudinem lapidum obdurantes corda nostra renuimus veritatem. Et vere omnipotens Deus suscitabit filios Abrahae de  et spiritum per quem adoptati sumus, custodiamus in nobis. Vidit ergo praevaricationem Israel praevaricatrix Juda, quae non servavit pactum quod cum Deo fecerat: Et vidit quoniam de omnquippe quae passus est Israel, nos qui sumus Juda, legentes in sacris voluminibus, invetatio Israel, dimisit eam Deus, et dedit ei libellum repudii, et cum deberemus ex his, quae illi passi sunt, nos ad meliora converti, et inspicere, quia illi propter peccata traditi sunt captivitati et interfecti ab inimicis
Abbreviated transcription (Latin):
dientes auitis s. delectent.Igitur qui¬
istiꝰ modi seduct̾ione ꝑ suasus ẽ: abiit
subtus omne lignum. Simulq attende
quare ñ dixerit omne lignum. & tacu¬
erit neq rursum addiderit omne lig¬
num fructiferum. s significant̃ ad iece¬
rit subtus omne lignum frondosũ. Qmͣ¬
obrem si intelligas. cur p̃cipiat᷑ in lege
non plantabis omne lignũ iuixta alta¬
tim quippe interdicitur: ne lucꝰ plantet᷑
intemplo. Si obseruaueris quare dictũ
sit fornicata ẽ illic: & dixi post ꝗͣ fornica¬
ta ẽ hec omnia adme conu̾tere & non ẽ
conu̾sa. Et uidit p̾uaricationẽ eiꝰ p̾uari¬
catrix uida. de nobis dici intellige. qͥ de¬
relinquentes pact̾um qđ cum deo fecimꝰ
ñ seruamꝰ. neq respicimus pͥorẽ popłm. &
testam̃tũ & repmissiones. & nobilitatẽ ge¬
neris ꝑ peccãtum simile ꝑdidisse. Si esse¬
tis filii abraham oꝑa patris urĩ faceretis
dic̃ eis dñs. Et inalio loco ioħes baptista.

Expanded text:
dientes a vitiis, sed ut delectent. Igitur quidientes a vitiis, sed ut delectent. Igitur quiistiusmodi seductione persuasus est, abiit subtus omne lignum. Simulque attende quare non dixerit, omne lignum, et tacuerit, neque rursum addiderit omne lignum fructiferum, sed significanter adjecerit: subtus omne lignum frondosum. Quamobrem si intelligas cur praecipiatur in Lege: Non plantabis omne lignum juxta altatim quippe interdicitur ne lucus plantetur in templo, si observa veris quare dictum sit: Fornicata est illic, et dixi postquam fornicata est haec omnia: Ad me convertere, et non est conversa, et vidit praevaricationem ejus praevaricatrix Juda, de nobis dici intellige, qui derelinquentes 874 pactum, quod cum Deo fecimus, non servamus, neque respicimus priorem populum, testamentum, et repromissiones, et nobilitatem generis per peccatum simile perdidisse. Si essetis filii Abraham, opera patris vestri faceretis : dicit eis Dominus. Et in alio loco Joannes Baptista:
Abbreviated transcription (Latin):
inp̃senti. ꝓiudeoꝵ populo accipe. Abut
suꝑ omnẽ montẽ excelsum & subiit usq
ad omne lignũ nemorosũ. Si conside¬
res phariseum ascendentẽ templũ cũ
suꝑbia. & non ꝑcutientẽ pectꝰ suũ. neq
maia ꝓpͥa sentientẽ. quomꝰ dicat grãs tͥ¬
ago quia ñ si ut ceteri homines. rapco¬
res. in uisti. ad ulteri. & sic̃ iste publicanꝰ.
ieuino bis insabbato decimas do de sub¬
stantia mea: uidebis quomodo ascende
rit suꝑ montẽ excelsum. & inflaminatꝰ
arrogantia se ipse predicet. Sunt autẽ
alii qui ascendunt suꝑ colles & funt
subtꝰ ommne lignum non fructiferũ sedne¬
morosũ. Si quidem alt̾uis naturȩ ẽ lignũ
qł ubertate fertile ẽ. alt̾ius qđ tantum
habundat fronde folioꝵ In nemoribus
& lucis nemo plantat ficum. nemo uine¬
am. nemo arbores fertiles. sed ad oblecta¬
tionẽ uisus tantum ligna frondentia. Ta¬
les sunt heretici qui orationẽ suã u̾boꝵ
decore componunt ut non conu̾tant au¬

Expanded text:
i pro Judaeorum populo accipe abiit super omnem montem excelsum, et subiit usque ad omnem lignum nemorosum. Si consideres Pharisaeum ascendentem templum cum superbia, et non percutientem pectus suum, neque mala propria sentientem, quomsum ut caeteri homines, raptores, injusti, adulteri, et sicut iste publicanus: jejuno bis in sabbato, decimas do de substantia mea . Vides quomodo ascendit super omnem montem excelsum, et inflammatus arrogantia ista praesumat. Sunt autem alii qui ascendunt super colles, et fiunt subtus omne lignum non fructiferum, sed nemorosum: siquidem alterius naturae est lignum, quod ubertate fertile est, alterius quod tantum abundat fronde foliorum. In nemoribus et lucis nemo plantat ficum, nemo vineam, nemo arbores fertiles, sed oblectationi visus tantum ligna frondentia. Tales sunt haeretici, qui orationem suam verborum decore componunt, non ut convertant au
Abbreviated transcription (Latin):
res multos. & capient eos supͣ omnẽ
ab his uenatorib capi. caue ne uerse¬
ris inuallib ne in alia humili regio¬
ne consistas: quere colles. q̃re montẽ.
in quẽ uiso popło dñs ascendit. & secu¬
ti sunt eũ discipuli. ex quo apiens oes su¬
septẽ beatitudines. Neq uͦ putes licẽ
his uenatorib alinde homines nisi
de montibꝰ & collibꝰ q̃rere: & qͦd seqͥt᷑
de cau̾nis petrarũ. Unde possum in¬

Expanded text:
omnem ab his venatoribus capi, cave ne verseris in vallibus, ne in alia humili regione consistas. Quaere colles, quaere montem, in quem, viso populo, Dominus ascendit, et secuti sunt eum discipuli, ex quo aperiens os suseptem beatitudines. Neque vero putes licere his venatoribus, aliunde homines, nisi de montibus ac collibus capere, et quod sequitur, de cavernis petrarum. Unde possum
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ & dicent quã falsa possedert̃. pa¬
tres nr̃i simulacra: nec ẽ in illis utilitaᷤ.
Q̾uomͦ ab extͤmo terrȩ uenerunt gentes
ad dñm ⁊ dixert̾̃ quam falsa possedert̾
patres nr̃i simulacra. nec ẽ. in illis uti¬
litas: Qui nã isti qͥ ueniunt ab extͤmis¬
tr̃e. St̃ alii pͥmi terre. sunt alii nouissi¬
ii. Qui funt pͥmi : Sapientes scłi.slo¬
biles. cdiuites. optimates. Qui st̃ extͤmi.
Stulta mundi elegit dc̃. ut confundat
fortiꝰꝵ 2 caᷤ quȩ ñ erant ut destruat q̃
st̃. Uenient gentes ab extͤmo t̾rȩ: iuasi
dixit de his omnib qui st̃ nouissimi
suꝑ terrã: de fatuis. de ignobilibꝰ de ab¬
iectis. Et dicent. Quam falsa possedert̃
patres nr̃i simulacra. nec ẽ. in illis uti¬
litas. Non quia & uera sint idola ad qͦ¬
rum distincdionẽ nunc falsa dicant᷑.
sed idola quȩ faisa sr̃ ꝑ naturã: nulla ẽ.
ineis utilitas. Si faciet sibi homo deos.
& isti ñ st̃ dui. Non solum de corporeis

Expanded text:
falsa possederunt patres nostri simulacra, nec est in illis utilitas . Quomodo ab extremo terrae venerunt Gentes ad Dominum, et dixerunt: Quoniam falsa possederunt patres nostri simulacra, nec est in illis utilitas? Quinam isti qui veniunt ab extremis? Sunt alii primi terrae, sunt alii novissimi. Qui sunt primi? Sapientes saeculi, nobiles, divites, optimates. Qui sunt extremi? Stulta mundi elegit Deus, ut confundat fortia, et ea quae non erant, ut destruat quae sunt. Venient Gentes ab extremo terrae: quasi dixerit: de his omnibus qui sunt novissimi super terram, de fatuis, de ignobilibus, de abjectis. Et dicent: Quoniam falsa possederunt patres nostri simulacra, nec est illis utilitas: non quia vera sint idola, ad quorum distinctionem nunc falsa dicantur, sed idola quae falsa sunt per naturam, nulla est in eis utilitas. Si faciet sibi homo deos, et isti non sunt dii. Non solum de corporeis