comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cata nr̃a portabat. uidem & in aqͣ po¬
pulum intelligi. in uino uͦ ostendisan¬
guinem xp̃i Quando autẽ in calice
uino aqua miscetur.xp̃o ppłs adunat᷑.
& credentium plebs ei quem credidit
rari. Uñ eccłiam idest plebem in eccłia
constitutam fidelit̾ ⁊ firmit᷑ in eo qd̾
credidit ꝑseuexantem nulla res sepa¬
rare põtit axp̃o. quominus hereat sẽꝑ
& maneat indiuidua dilectio. dio aut̃
in sc̃ificando calice año offerri aqͣ sola
ñ potest. quomͦ nec uinum solũ potest
Nam si uinum tantum qͥs offerat. san¬
guis xp̃i incipit ẽẽ sine nob̃. Si uͦ aqͣ
sit sola. plebs incipit ẽẽ sine xp̃o: Qñ¬
autẽ utrumq miscetur. ⁊ adunatione
ꝯfusa sͥ inuicem copłat᷑. t̾c sacram̃tum
sp̃ale nceleste ꝑficitur:. Sic uͦ calix dñi
non ẽ aqua sola. aut uinum solum. nisi utrõ¬
q commisteat᷑. qͦmͦ nec corpꝰ domini potest
ẽẽ farina sola. aut aqͣsola. nisi utrumq ad¬

Expanded text:
cata nostra portabat, uidemus m aqua pocata nostra portabat, uidemus m aqua populum intellegi, in uino uero ostendi sanguinem Christi. quando autem in calice uino aqua miscetur, Christo populus adunatur et credentium plebs ei in quem credidit rari. unde ecclesiam id est plebem in ecclesia constitutam fideliter et firmiter in eo quod credidit perseuerantem nulla res separare poterit a Christo quo minus haereat semper et maneat indiuidua dilectione. sic autem in sanctificando calice Domini offerri aqua sola non potest quomodo nec uinum solum potest. nam si uinum tantum quis offerat, sanguis Christi incipit esse sine nobis. si uero aqua sit sola, plebs incipit esse sine ione confusa sibi inuicem copulatur, tunc sacramentum spiritale et caeieste perficitur sic uero calix Domini non est aqua sola aut uinum solum nisi utrumque sibi misceatur, quomodo nec corpus Domini potest esse farina sola aut aqua sola, nisi utrumque ad
Abbreviated transcription (Latin):
& fiat oblurio conu̾sationis pͥstinȩ scl̃aris.
et mestum pectꝰ ac tͥste qd̾ priꝰ peceatis an¬
gentib p̃mebat᷑ diuinȩ indulgentiȩ leti¬
cia resoluatur. Qd̃ tc̃ demum potest leti¬
ficare in eccłia dei bibentem t᷑bam. si qd̾
aqua uinum fecerit: nos de uino aqͣm
dñicis uinum pociꝰ offeramꝰ Nam quia
apd̾̃ iudeos defecerat gr̃a sp̃alis. defecit et
uinum: Uinea enim dñi sabaoth: domꝰ¬
gentium succedere. & in locũ qͣm iudei
ꝑdid̾ant nos postmodum m̾ito fidei
ꝑuenire. de aqua uinum fecit. idẽ qd̾
plebem magis gentium confluere ⁊ con¬
uenire ostendit Aqͣs namq ppło signi¬
ficari in apocalipsi scͥptura diuina de¬
clarat dicens: aquȩ quas uidisti suꝑ qͦs
sedet meretͥx illa popłi. & tͦbe & gentes
echnicorum sunt & lingue. Qd̃ scilicet
ꝑspicimꝰ. & in sacram̃to calicis ꝯtineri:
Nam qr nos om̃s portabat xp̃c. qͥ & pec¬

Expanded text:
et fiat obliuio conuersationis pristinae saecularis et fiat obliuio conuersationis pristinae saecularis et maestum pectus ac triste quod prius peccatis angentibus premebatur diuinae indulgentiae laetitia resoluatur: quod tunc demum potest laetificare in ecclesia Domini bibentem, si quod aqua uinum fecerit, nos de uino aquamdominicis uinum potius offeramus. nam quia apud Iudaeos defecerat gratia spiritalis, defecit et uinum: uinea enim Domini sabaoth dompopulum succedere et in locum quem Iudaei perdiderant nos postmodum merito fidei peruenire, de aqua uinum fecit, id est quod aplebs magis gentium conflueret et conueniret ostendit. aquas namque populos significari in apocalypsi scriptura diuina declarat dicens: aquae quas uidisti, super quas sedet meretrix illa, populi et turba et gentes ethnicorum sunt et linguae. quod scilicet perspicimus et sacramento calicis contineri. Nam quia nos omnes portabat Christus qui et pec
Abbreviated transcription (Latin):
apłi eius annuntiauert. miror fatis ũn
hoc usurpatum sit. & contͣ euͣngł̃icã &
apłicam disciplinam quibdam in locis
aqua offeratur in dñico calice. que sola
xp̃i sanguinem ñ possit expͥme: Cuius
cens Calix tuus inebrians qm optimͦꝰ.
Calix autem qui inebriat: utiq uino
mixt᷑ ẽ: Deq enim aqͦ inebriare qͤmꝗͣ
potest Sic autem calix dñi in ebriat. ut¬
& noe in genesi uinum bibens inebͥatꝰ
÷. S qr ebrietas dñici calicis & sangũis
ñ est talis qͣlis ẽ ebͥetas uini secularis.
cũ diceret sp̃c sc̃s in plalmo. calix tuus
inebͥans addidit qm optimꝰ. Qd̃ scilicet
calix dñicus sic bibentes inebͥat ut so
brios faciat. ut m̃tes adsp̃alem sapĩam
redigat. ut a sapore isto seculari ad intel¬
lectum dñi unusquisq resipiscat. & qͦm¬
admodum uino istoꝯmum mens soluit᷑¬
& anima relaxatur. & tͥsticia om̃is expo¬
nitur. ita ꝙ potato sanguine dñi ⁊ pocło
salutari. exponat᷑ memoria uet̾is homĩs.

Expanded text:
i eius adnuntiauerunt, miror satis unde hoc usurpatum sit ut contra euangelicam et apostolicam disciplinam quibusdam in locis aqua offeratur in dominico calice, quae sola Christi sanguinem non possit exprimere. cuius cens: calix tuus inebrians perquam optimus. calix autem qui inebriat utique uino mixtus est. neque enim aqua inebriare quemquam potest. sic autem calix dominicus inebriat ut et Noe in Genesi uinum bibens inebriatus est. sed quia ebrietas dominici calicis et sanguinis non est talis qualis est ebrietas uini saecularis, cum diceret spiritus sanctus in psalmo calix tuus inebrians, addidit per quam optimus, quod scilicet calix dbrios faciat, ut mentes ad spiritalem sapientiam redigat, ut a sapore isto saeculari ad intellectum Dei unusquisque resipiscat, et quemadmodum vino isto communi mens solvitur et anima relaxatur et tristitia omnis exponitur, ita, epotato sanguine Domini et poculo salutari, exponatur memoria veteris hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
trzantes eos. in nomine patͥs & filii et
sp̃c scĩ. docentes eos obseruare om nia
q̃cũq p̃cepi uob̃ Quare si in lumine xp̃i
ambulare nolumꝰ. a p̃ceptis & monitis
eius ñ recedamꝰ agentes gras. qd̾ dũ instru¬
it in futurum. quid face debeamꝰ de p̃¬
t̾ito ignoscit qd̾ simplicit̾ errauimꝰ.: E
quia iam seds eius aduent᷑ nob̃ appro¬
pinqͣt magis ac mag̃ benigna eiꝰ & lar
rendo custodire tͣditionis dn̾icȩ u̾itatẽ.
monente corrigere. ut cũ in claritate
sua n maiestate cȩlesti uenire ceꝑit.
inueniat nos tenere qd̾ monuit. obs¬
uare qd̾ docuit. & facere qd̾ fecit. Opto

Expanded text:
ntes eos in nomine patris et filii et spiritus sancti, docentes eos obseruare omnia quaecumque praecepi uobis. quare si in lumine Christi ambulare uolumus, a praeceptis et monitis eius non recedamus agentes gratias, quod dum instruit in futurum quid facere debeamus, de praeterito ignoscit quod simpliciter errauimus. et quia iam secundus eius aduentus nobis propinquat, magis ac magis benigna et rendo custodire traditionis Dominicae veritatem, monente, corrigere; ut, cum in claritate sua et majestate coelesti venire coeperit, inveniat nos tenere quod monuit, observare quod docuit, facere quod fecit. Opto
Abbreviated transcription (Latin):
cimꝰ. passio ẽ enĩ domini sacͥficium qd̾ of¬
ferun nichil aliud qmͣ qd̾ ille fecit facere
debem᷑ Seͥptura enim dicit. ut quociens¬
cumq calicem in c̃memorationẽ dñi &
passionis eius offerim. id qd̾ constat dñm
de antecessorib nr̃is uel ignorant uł sim¬
pliciter ñ hoc obseruauit & tenuit. qd̾ no
dominꝰ facẽ exemplo & magist̾io suo docu¬
it. potens simplicitate eiꝰ de indulgentia
domini ueniam concedi Nob̃ uͦ ñ potest¬
ignosci. qui nẽ adño moniti & instructi
sumꝰ. ut calicem domini cũ uino mixtũ

Expanded text:
cimus, passio est enim Domini sacrificium quod ofcimus, passio est enim Domini sacrificium quod offerimus, nihil aliud quam quod ille fecit facere debemus. scriptura enim dicit ut quotienscumque calicem in commemorationem Domini et passionis eius offerimus, id quod constat Dominum de antecessoribus nostris uel ignoranter uel simpliciter non hoc obseruauit et tenuit quod nos Dominus facere exemplo et magisterio suo docuit, potest simplicitati eius de indulgentia Domini uenia concedi: nobis uero ignosci, qui nunc a Domino instructi sumus, ut calicem Domini cum vino mistum,
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ ꝓpt̃.xp̃m sanguinem fund̾e. qui san¬
guinem xp̃i erubescimꝰ biberee An illas
aliquis contemplatione blandit᷑. qd̾n si
mane aqͦ sola offerri uidetur. tam̃ cũ ad
cenandum uenimꝰ: mixtum calic̃e offeri¬
mͦ. s eũ cenamꝰ. ad coniriuiũ nr̃m plebem
conuocare ñ possumꝰ. ut sacram̃ti u̾itat᷑e
fr̾nitate om̃i p̃sente celebremꝰ. At enim
ñ mane s post cenam mixtũ calicẽ obtu¬
lit dñs. numqͥd gͦ dñicum post cenam cȩ¬
lebrare debemꝰ. ut sic mixtũ calicem freq̃¬
tandis dñicis offeramꝰ. xp̃m offerri opor-¬
tebat circa uesꝑam diei. ut hora ipsa sacrifi¬
cii ostend̾et occasum & uesꝑa mundi. Sic̃
in exodo scͥptum ẽ. & occident eũ omne
uulgus sẏnagoge filiorum isrł ad uesꝑam.
&iterum in psalmis. alleuatio manuũ mea-¬
rum sacͥficium uesꝑtinum Nos autẽ resur-¬
rectionem dñi mane celebramꝰ. qui passi¬
onis eius m̃tionem in sacͥficiis om̃ibꝰ fa-¬

Expanded text:
stum sanguinem fundere, qui sanguinem Christi erubescimus bibere. An illa sibi aliquis contemplatione blanditur, quod etsi mane aqua sola offerri uidetur, tamen cum ad cenandum uenimus, mixtum calicem offerimus? sed cum cenamus, ad conuiuium nostrum plebem conuocare non possumus, ut sacramenti ueritatem fraternitate omni praesente celebremus. at enim non mane, sed post cenam mixtum calicem optulit Dominus. numquid ergo dominicum post cenam celebrare debemus, ut sic mixtum calicem frequentandis dominicis offeramus? Christum offerre oportebat circa uesperam diei, ut hora ipsa sacrificii ostenderet occasum et uesperam mundi, sicut in Exodo scriptum est: et occident illum omne uulgus synagogae filiorum Israel ad uesperam. et iterum in psalmis: adleuatio manuum mearum sacrificium uespertinum. nos autem resurrectionem Domini mane celebramus. Et quia passionis eius mentionem in sacrificiis omnibus fa
Abbreviated transcription (Latin):
calix nouum testam̃tum ÷ in meo sangͥ¬
ne hoc facite quocienscũq biberitis in
meam cõmemorationem: Quocienscũq
ederitis panem istũ & calicem biberitis.
mortem domini annuntiatis donec
ueniat. Qd̃ sĩ a domino p̾cipit᷑ & ab
apło eiꝰ hoc idem confirmat᷑ ꝙ tͣdit᷑ ut
quocienscumq biberim in c̃memoratio¬
nem domini hoc faciamꝰ qd fecit & dñs.
inuenun ñ obseruari a nob̃ qd̾ manda-¬
tum est. nͥ eadem quȩ iħc fecit nos qͦ
faciamꝰ⁊ calicem pari ratione miscentes
adiuino magistio ñ recedamꝰ: Ab eunge¬
licis autẽ p̃ceptis omnino ñ recedendũ
ẽn eadem quȩ magist̾ docuit & fecit. dis¬
cipulos quoq obseruare & facere debere
constantius & fortius alio in loco beat᷑
apłs docet dicens Miror qd̾ sic tamcito
demutemini ab eo qui uos uocauitꝰ ꝑͦgͣ¬
tiam ad aliud eungłium qd ñ ẽ aliud.

Expanded text:
amentum est in meo sanguine, hoc facite quotienscumque biberitis in meam conmemorationem. quotienscumque enim ederitis panem istum et calicem biberitis, mortem Domini adnuntiatis quoad usque ueniat. quod si a Domino praecipitur et ab apostolo eius hoc idem confirmatur et traditur, ut quotienscumque biberimus, in commemorationem Domini hoc faciamus quod fecit et Dominus, inuenimus non obseruari a nobis quod man\'datum est, nisi eadem quae Dominus fecit nos quoque faciamus et calicem pari ratione miscentes a diuino magisterio non recedamus. ab euangelicis autem praeceptis omnino esse et eadem quae magister docuit et fecit discipulos quoque obseruare et facere debere constantius et fortius alio in loco beatus apostolus docet dicens: miror quod sic tam cito demutamini ab eo qui uos uocauit ad gratiam, ad aliud
Abbreviated transcription (Latin):
dat cauẽ sollicite & timide ac religiose
obseruare debemꝰ Namsi sacerdotes di
& xp̃i sumꝰ. ñ inuenio quem magis seqͥ
maxime dicat Ggo sũ lum̃ scłi. qui me
secut᷑ fu̾it ñ ambulau̾it in tenebͥs. s
habebit lum̃ uite Negͦ in tenebͥs ãbu

Expanded text:
dat cavere sollicite et timide ac religiose dat cavere sollicite et timide ac religiose observare debemus. Nam, si sacerdotes Dei et Christi sumus, non invenio quem magis sequimaxime dicat: Ego sum lumen saeculi. Qui me secutus fuerit, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen vitae . Ne ergo in tenebris ambu
Abbreviated transcription (Latin):
in obuirgationem dñi. increpantis uox¬
÷ in psalmo & dicentis: Ad quid expo¬
nis iustificationes meas. & assumis tes¬
tam̃tum meum ꝑ os tuũ: Tu uͦ odisti di¬
sciplinam ⁊ abiecisti sermones meos retͦr
sum. Si uidebas furem simul concͤrebas
Oxpone enim iustificationes. & testam̃¬
tum dñi. & ñ hoc idem facere qd̾ fecerit
dñs. qͥd aliud ẽ qmͣ sermones eiꝰ abicẽ. et
disciplinam dñicam contempñe. nec
t̾rena s sp̃alia furta & adult̾ia ꝯmitt̾e.
dum quis de eungłica u̾itate furat᷑. dñ
p̃cepta diuina Sic̃ apd̾ ieremiam scrip¬
tum ẽ. qͥd ẽ inqͥd paleis adtͥticũ Propter
hoc ecce ego ad ꝓpħas dicit dñs. qui fu¬
rant᷑ u̾ba mea unus qͥsq aꝓximosuo.
& seducunt popłm meum in m̃daciis ss.
& in errorib suis Item apd̾ eundem alio¬
in loco. & meochata ẽ inqͥt in lignũ & in
lapidem. & in his om̃ib ñ ẽ reu̾sa adme.
Qd̾ furtum & adult̾ium. nem nos qͦ ca-¬

Expanded text:
in obiurgationem Domini increpantis in psalmo et dicentis: ad quid exponis iustificationes meas et adsumis testamentum meum per os tuum? tu autem odisti disciplinam et abiecisti sermobas Exponere enim justificationes et testamentum Domini, et non hoc idem facere quod fecerit Dominus, quid aliud est quam sermones ejus abjicere et disciplinam Dominicam contemnere, nec terrena sed spiritalia furta et adulteria committere, dum quis de evangelica veritate furatur Domipraecepta divina? Sicut apud Hieremiam scriptum est: Quid est, inquit, paleis ad triticum? Propter hoc ecce ego ad prophetas, dicit Dominus, qui furantur verba mea unusquisque a proximo suo, et seducunt populum meum in mendaciis suis et in erroribus suis . Item apud eumdem alio loco: Et moechata est, inquit, in lignum et lapidem, et in his omnibus non est reversa ad me . Quod furtum et adulterium ne in nos etiam ca
Abbreviated transcription (Latin):
tulit. & hoc fieri in suam ꝯmemorationem
p̃cepit. utiq ille sac̾dos uice xͥ uere fungit᷑.
qui id qd̾ xp̃c fecit imitat᷑. & sacrificiũ uer̃
& plenum tẽ offert in eccłia d̾o patͥ.si sic in¬
se Ceterum om̃is religionis & u̾itatis dis¬
ciplina subu̾titur. nifi id qd̃ sp̃alit p̃cipit᷑
fidelit̾ reseruetur: nisi in sacͥficiis matuti¬
nis hoc qͥs uerctur offerre: ne ꝑsaporem
uinum redoleat sanguinem xp̃i. sic gͦ in
retardari. dum in oblationib discit de san¬
guine eius & cruore confundi. Porro aut̃
dñs in euͣngłio dicit. Qui c̃fcisꝰ me fuerit¬
coram hominib: ꝯfundet eũ filiꝰ hominis:
Ita apłs qͦ loqͥt᷑ dicens Si hominib pla

Expanded text:
tulit et hoc fieri in sui commemorationem tulit et hoc fieri in sui commemorationem praecepit, utique ille sacerdos uice Christi uere fungitur qui id quod Christus fecit imitatur et sacrificium uerum et plenum tunc offert in ecclesia Deo patri, si sic inse. Ceterum omnis religionis et ueritatis disciplina subuertitur, nisi id quod spiritaliter praecipitur fideliter reseruetur, nisi si m sacrificiis matutinis hoc quis ueretur, ne per saporem uini redoleat sanguinem Christi. sic ergbus fraternitas retardari, dum in oblationibus discit de sanguine eius et cruore confundi. porro autem Dominus in euangelio dicit: qui confusus me fuerit, confundetur eum filius hominis. et ap
Abbreviated transcription (Latin):
cos. & qd̾ xp̃c debeat solus audiri. pat̾ etiam
de cȩlo c̃testatur dicens. Hic ẽ filius m̃s di¬
lectissimꝰ. in quo bñ sensi. ipsum audite.
Quare si solus xp̃c audiendꝰ ẽ. ñ debemꝰ at¬
tendere. quid aliud ante nos faciendũ pu
oportet. s dei ui̾tatẽ. cum ꝑysaiam ꝓpħam
dñs loqͣt᷑ & dicat Sine causa colunt me.
mandata & doctnas hominum tenentes.
Eiterũ dñs in euͣngłio hoc idem repetat
dicens Reicitis mandatum d̃i. ut traditio¬
nem ur̃am statuatis: S & alio in loco po¬
nit & dicit Qui soluerit unum ex manda¬
tis istis minimis. & sic docũit homines.
minimꝰ uocabit᷑ in regno celorũ. Qd̃ si nec
minima de mandatis dñicis licet solũ̾e.
qnͣtomagis tam magna tam grandia. tã
ad ipsum dominicȩ passionis & nr̃ȩ redẽp¬
tionis sacram̃tum ꝑtinentia fas ñ ÷ infr̃i¬
gere. aut in aliud qmͣ qd diuutꝰ institu¬
tum fit humana traditione mutare:
sac̃dos di patͥs. & sacͥficium patͥ se ipsũ ob¬

Expanded text:
od Christus debeat solus audiri, Pater etiam de coelo contestatur dicens: Hic est filius meus dilectissimus in quo bene sensi, ipsum audite . Quare, si solus Christus audiendus est, non debemus attendere quid alius ante nos faciendum essoportet, sed Dei veritatem, cum per Esaiam prophetam Deus loquatur et dicat: Sine causa autem colunt me, mandata et doctrinas hominum docentes . Et iterum Dominus in Evangelio hoc idem repetat dicens: 109 Rejicitis mandatum Dei, ut traditionem vestram statuatis . Sed et alio in loco ponit et dicit: Qui solverit unum ex mandatis istis minimis, et sic docuerit homines, minimus vocabitur in regno coelorum . Quod si nec minima de mandatis Dominicis licet solvere, quanto magis tam magna, tam grandia, tam ad ipsum Dominicae passionis et nostrae redemptionis sacramentum pertinentia fas non est infringere, aut in aliud quam quod divinitus institutum sit humana traditione mutare? sacerdos Dei patris et sacrificium patri se ipsum op
Abbreviated transcription (Latin):
simis salutem: Nuntiandũ uo
Namadmonitos nos & instructos sciatis
fessionis illustͥs. & uͥtutis ac fidei honore
sublimis. qui hortatu suo copiosũ mar¬
tẏrum numerum sapidib & flammis
necatum ante se misit.quiq uxorem ad¬
herentem lat̾i suo concrematam simul
cum cet̾is uł ꝯseruatam mag̾ dixerim
letꝰ aspexit. ipse semiustulatꝰ & lapidib
obrutus. & pro mortuo derelictꝰ. Dũ post¬
modũ filia sollicito pietatis obsequio ca
dauer patͥs inquirit semianimꝰ inuentꝰ
c& extractꝰ. & focillat᷑. a comitib qͦs ipsepre¬
miserat. remansit inuitͦ S remanendi
ut uidem hȩc fuit causa. ut eũ cleronr̃o
dns adiungeret. & desolatam ꝑ lapsũ quo¬
rumdam pb̃rorum nr̃orum copiam. gło¬
sis saẽdotib ad ornaret: & ꝓmouebit᷑ qͥdẽ
cũ d̾̃s ꝑmiserit. ad ampliorem locũ religi¬
onis suȩ qͣndo in p̃sentiam ꝓtegente dño
uenerim. Interim qd̾ ostenditur fiat. cũ
gr̃arum actione suscipiamꝰ hoc d̾i munus

Expanded text:
s, salutem. Nuntiandum vobNam admonitos nos et instructos sciatis nfessionis illustris, et virtutis ac fidei honore sublimis; qui hortatu suo copiosum martyrum numerum, lapidibus et flammis necatum, ante se misit; quique uxorem adhaerentem lateri suo concrematam simul cum caeteris, conservatam magis dixerim, laetus aspexit. Ipse semiustulatus et lapidibus obrutus et pro mortuo derelictus, dum postmodum filia sollicito pietatis odauer patris inquirit, semianimis inuentus et extractus et focillatus a comitibus quos ipse praemiserat remansit inuitus. sed remanendi, ut uidemus. haec fuit causa ut eum clero nostro Dominus adiungeret et desolatam per lapsum quorundam presbyterorum nostrorum copiam gloriosis sacerdotibus adornaret. et promouebitur quidem, cum Deus permiserit, ad ampliorem locum religionis suae, quando in praesentiam protegente Domino uenerimus. interim quod ostenditur fiat, ut cum gratiarum actione suscipiamus hoc Dei munus,
Abbreviated transcription (Latin):
cet. si poss unt baptizare. possunt & sp̃i-¬
re sp̃alit̾ possunt. Propt̾ea censem᷑ he̾ti¬
oos baptizandos ẽẽ

Expanded text:
cet. si possunt baptizare, possunt et sancre spiritaliter possunt. propterea censemus haereticos baptizandos esse.
Abbreviated transcription (Latin):
tatore incitatore audaci flagitatione
ꝓruerent. ut pacem amartyrib nicon¬
fessorib ꝓmissam extorquere iuolento ĩ¬
petu niterentur: De hac etiam bis adcle-¬
rum litteras feci. & legi. eis mandaui ut
ad illorum uiolentiam interim quoq
genere mitigandam.si quilibello a mar¬
tyrib accepto a scło discederent. exhomo¬
logesim facta⁊ manueius inpȩnitenti¬
am ĩposita. cum paces a martyrib pro¬
missam addñm remitterentur. Nec
in hoc legem dedi. aut me auctorẽ tem̃e
constitu. sed cũ uid̾etur & honor mar¬
tyrib habendꝰ ⁊eorũ qͥ om̃ia t᷑bare cu-¬
crem̃tium hypodiaconum nuꝑ fecera¬
tis. ut is qui post lapsum infirmita¬
te apprehensi eẽnt. & pęnitentes ꝯmu¬
nicationem desiderarent.subuenire¬
tur standum putaui. & cũ ur̃a senten¬
tia ne actꝰ n̾r qui adunatꝰ ẽẽ. ⁊ꝯsenti¬
re circa om̃ia debet. in aliqͦ discrepa¬
ret. Plane cet̾orum causas qmͣuis li-¬

Expanded text:
ncitatore audaci flagitatione ncitatore audaci flagitatione promerent ut pacem sibi a martyribus et confessoribus promissam extorquere uiolento impetu niterentur, de hoc etiam bis ad clerum litteras feci et legi eis mandaui, ut ad illorum uiolentiam interim quoque genere mitigandam, si qui libello a martyribus accepto de saeculo excederent, exomologesi facta et manu eis in paenitentia inposita cum pace sibi a martyribus promissa ad Dominum remitterentur. nec in hoc legem dedi aut me auctorem temere constitui. sed cum uideretur et honor martyribus habendus et eorum qui omnia turbare cuCrementium hypodiaconum nutis, ut iis qui post lapsum infirmitate apprehensi essent, et poenitentes communicationem desiderarent, subveniretur, standum putavi et cum vestra sententia, ne actus noster, qui adunatus esse et consentire circa omnia debet, in aliquo discreparet. Plane caeterorum causas, quamvis li
Abbreviated transcription (Latin):
ad corroborandos ⁊ confortandos eos n̾r¬
sermo penetrauit: Item cũ comꝑissemeo
qui sacrilegis contactib manꝰ suas atq ora
maculassent. uel nefandis libellis nichi¬
lominꝰ conscientiam polluissent exambi¬
re ad mr̃es possent confessores qͦ impor¬
tuna & gratiosa dep̾catione corrumꝑe.
ut siue ullo discrimine atq examine
singłorum darent᷑ cotidie libellorum
milia contͣ ęunͣiglii legem litt̾as feci. qͥ¬
b martyres & confessores ꝯsilio meo ꝗͣ¬
tum possem ad dñica p̾cepta reuocare.
Item pb̃ris & diaconib ñ defuit sac̃dotis
uigor. cũ quidam minꝰ disciplinȩ memo¬
res. & temeraria festinatione p̃cipites
cũ lapsis ꝯmunicare iam ceꝑant: c̃pri
merent᷑. int̾cedentib nob̃ plebi qͦ ipsiꝗͣ¬
tum potuimꝰ animum ꝯposuimꝰ. & ut
eccl̃iastica disciplina seruaret᷑ instru¬
ximͦ Postmodum uͦ cũ quidam de lap¬
sis. siue sua sponte. suie alioqͦ dispu¬

Expanded text:
ad corroborandos et confortandos eos nad corroborandos et confortandos eos nsermo penetrauit. item cum conperissem eos qui sacrilegis contactibus manus suas adque ora maculassent uel nefandis libellis nihilominus conscientiam polluissent exambire ad martyras passim, confessores quoque inportuna et gratiosa deprecatione conrumpere ut sine ullo discrimine adque examine singulorum darentur cotidie libellorum milia contra euangelii legem, litteras feci quibus martyras et confessores consilio meo quantum possem ad dominica praecepta reuocarem. item presbyteris et diaconibus non defuit sacerdotii uigor ut quidam minus disciplinae memores et temeraria festinatione praecipites, qui cum lapsismerentur intercedentibus nobis. plebi quoque ipsi quantum potuimus animum conposuimus et ut ecclesiastica disciplina seruaretur instruximus. Postmodum nero cum quidam de lapsis sine sua sponte sine alio i
Abbreviated transcription (Latin):
citer & minꝰ fidelit̾ uob̃ renuntiari q̃ h
a nob̃ igesta sint ꝯgerunt᷑. necessarium
duxi has ad uos litteras facẽ quibꝰ uos ac¬
tꝰ nr̃i i discipline idiligentie ratio redd̾e¬
t. Ham sic̃ dñi mandatis instruum᷑. orto
iste tͣbationis impetꝰ pͥmo cũ me clamo¬
re iuolento frequent̾ ppłs flagitasset.
ñ tam meam salutẽ qͣm qͥetem fr̃m pu¬
blicam cogitans interim secessi ne ꝑ
inuerec̃dam p̃sentiam nrãm sedrcio q̃
ceꝑat plus ꝓuocaret᷑. absens tam̃ corꝑe
nec sp̃u nec actti nec monitis meis defui.
tnͣsmisi. in quib nec clero ꝯsiliũ. nec con¬
fessorib ex hortatio. neq extorrib qnͣdo
oportuit obiurgatio. nec uniu̾sȩ frintatis
ad dep̾candam dĩ misciam allocutio. et
ꝑsuasionr̃a defuit. qnͣttm scđm legem
fidei ⁊ timorẽ dei dño suggerente nr̃a
mediocritas potuit eniti: Posteaqm uͦ
& torm̃ta uenerunt siue iam tortis fr̃ib
nr̃is. siue adhuc ut torquerent᷑ inclusis.

Expanded text:
citer et minus fideliter UODIS renuntiari quae hic a nobis et gesta sunt et geruntur, necessarium duxi has ad uos litteras facere, quibus uobis actus nostri et disciplinae et diligentiae ratio redderetur. nam sicut Domini mandatstatim turbationis impetu primo, cum me clamore violento frequenter populus flagitasset, non tam meam salutem quam quietem fratrum publicam cogitans, interim secessi, ne per inverecundam praesentiam nostram, seditio quae coeperat, plus provocaretur. Absens tamen corpore, nec spiritu nec actu nec monitis meis defui qtransmisi; in quibus nec clero consilium, nec confessoribus exhortatio, nec extorribus, quando oportuit, objurgatio, nec universae fraternitati ad deprecandam Dei misericordiam allocutio et persuasio nostra defuit, quantum, secundum legem fidei et timorem Dei, Domino suggerente, nostra mediocritas potuit eniti. Posteaquam vero et tormenta venerunt, sive jam tortis fratribus nostris, sive adhuc ut torquerentur inclusis,
Abbreviated transcription (Latin):
ipso in epła iohs. Ex nob̃ exierunt s ñ
fuerunt ex nob̃ Si enim fuissent ex nob̃̾:
mansissent nobcum: Item ad timotheũ
.ii. Sermo eorum ut cancer serpit: Lxxui.
ẽpła ioh̃is Si cor nr̃m non nos reprehendit:
fiduciam habem᷑ ad dm̃. & qd̃cũq petieri¬
ascendet in montem domini. aut qͥs sta¬
bit in loco sc̃o eiꝰ: innocens manib & mũ¬

Expanded text:
pso in Epistola Joannis: Ex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis. Si enim fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum . Item ad Timotheum secunda: Sermo eorum ut cancer serpit . CAP. LEpistola Joannis: Si cor nostrum nos non reprehendat, fiduciam habemus ad Deum et quodcumque petieriascendit in montem Domini aut quis stabit in loco sancto eius? innocens manib
Abbreviated transcription (Latin):
yprianus pb̃ris & diaconis fr̾i¬
h salutem Quales litteras ad
clerum rome agentem fecerim. qͥdq
illi mͥ rescͥpserint. qͥd etiam moyses &
maximꝰ pb̃ri. ⁊ nicostrat᷑ ⁊rufinꝰ dia-¬
coni. & cet̾i cum eis confessores in custo¬
dia constituti. ȩque ad litteras meas
rescripserint. ut scire possetis fr̃s hñn
exempla uob̾ legenda transmisi. uos
curate qnͣtum potestis ꝓ diligentia ur̃a
ut & scͥpta nr̃a ⁊ illorum rescripta fr̾ib
nr̃is innotescant: S ꝙ si qui ꝑergri¬
nis ep̃i college mei uł pb̃ri. uł diacones
transcͥb̾e & ad suos ꝑferre uolui̾nt. facul¬
tatem transcͥptionis accipiant. qmuis &
satyro lectori fr̃i nr̃o mandauerim ut
singłis desid̾antib describendi faciat
potestatem. ut in eccłiarũ statu qͦmͦ in¬
terim componendo seruetur ab om̃ib
una fida consensio. de cet̾is uͦ quȩ agenda
erunt. sicut & collegis meis plurimis
scͥpsi pleniꝰ consilio communi tractaui¬

Expanded text:
yprianus presbyteris et diaconibus fratribus salutem. Quales litteras ad Clerum Romae agentem fecerim, quidque illi mihi rescripserint, quid etiam Moyses et Maximus presbyteri et Nicostratus et Rufinus diaconi et caeteri cum eis confessores in custodia constituti, aeque ad litteras meas rescripserint, ut scirarissimi, exempla uobis legenda transmisi. uos curate quantum potestis pro diligentia uestra ut et scripta nostra et illorum rescripta fratribus nostris innotescant. sed et si qui de peregrinis episcopi collegae mei uel presbyteri uel diacones transcribere et ad suos perferre uoluerint, facultatem transcriptionis accipiant, quamuis et Satyro lectori fratri nostro mandauerim ut singulis desiderantibus describendi faciat potestatem, ut in ecclesiarum statu quoquo modo interim componendo seruetur ab omnibus una fida consensio. de ceteris uero quae agenda erunt, sicut et collegis meis plurimis scripsi, plenius consilio communi tractabi
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ pastores ueteres cessaturi essent.
& noui inciꝑent: Apd̃ ezechiel ꝓpt̃¬
eã hȩc dicit dñs ecce ego suꝑ pastores. & in¬
quiram oues meas de manib eorũ & au̾¬
tam eos ut ñ pascant oues meas. et iam
non pascent eas. & extraham oues meas
de ore eorum. & pascam eas cum iudicio:
qui disꝑsit isrł cong̃gabit illum & cͦ¬
todiet sicut pastor gregem suum. qͥa
eruit dñs iacob. & exuit de manu forti¬
oris illius:¬

Expanded text:
CESSATVRI ESSENT ET NOVI INCIPERENT. Apud Ezechielem: Propterea haec dicit Dominus: ecce ego super pastores et inquiram oues meas de manibus eorum et auertam eas, ut non pascant oues meas: et iam non pascent eas, et extraham oues meas de ore eorum et pascam eas cum iudicio. qui dispergit Israel, congregabit illum et custodiet sicut pastor gregem suum: quia eruit Dominus Iacob et eruit de manu fortioris illius
Abbreviated transcription (Latin):
n nouissuna parte ponendum quȩ spes
& quȩ merces maneat uistos & mr̃es. post
conflictationes huius temporis & passio¬
nes. & qd̾ plus accepturi sumus in passio¬
nis remuneratione: qmͣ qd̾ hic sustinemꝰ
in ipsa passione
Qd̃ ydola dii ñ sint. &
qͦd nec elem̃ta uice d̾orũ colenda sint.

Expanded text:
n nouissima parte ponendum quae spes et quae merces maneat iustos et martyras post conflictationes huius temporis et passiones. XIII. Et quod plus accepturi simus in passionis remuneratione quam quod hic sustinemus in ipsa passione. QVOD IDOLA DII NON SINT ET QVOD NEC ELEMENTA VICE DEORVM COLENDA SINT.
Abbreviated transcription (Latin):
desphius athasualthe dix̃: Sine causa
dam falso & inuidioso u̾bo impugnant.
u̾itatem. ut rebaptizare nos dicant qn̾
eccłia hẽticos ñ rebaptizet s baptizet xxxiii.
emetriꝰ alepcimins dix̃. Unũ baptis¬
mum nos custodunꝰ qui eccłiam soli rẽ
suam uindicamꝰ. qui autem dicunt hẽti¬
ciuere & legitime baptizant. ipsi sunt
qui ñ duo s multa baptismata faciunt.
Nai cum hereses multȩ sint. ꝓearũ nu¬
mero & baptismata computabunt᷑: xxxiiii¬
incentius athibari dix̃ Hereticos
scĩmus illos ẽẽ peiores ꝗͣ ethicos. si ꝯũsi
num imponite : demonia expellite Et
alio in loco:. Ide & docete gentes tinguen
ꝑ baptismi regenerationem. tc̃ possunt
ad xp̃i pollicitationem uenire: alias
autẽ fieri non debere.

Expanded text:
delphius a Thasualthe dixit: Sine causa quidam falso et inuidioso uerbo inpugnant uerita tam ut rebaptizare nos dicant, quando ecclesia haereticos non rebaptizet, sed baptizet. Demetrius a Leptiminus dixit: Vnum baptisma nos custodimus, quia ecclesiae soli rem suam uindicamus. qui autem dicunt quia haeretici uere et legitime baptizant, ipsi sunt qui non duo sed multa baptismata faciunt. nam cum haereses multae sint, pro earum numero et baptismata conputabantur. Vincentius a Thibari dixit: Haereticos scimus esse peiores quam ethnicos. si conuersi num inponite, daemonia expellite. et alio loco: ite et docete gentes tinguentper baptismi regenerationem, tunc possunt ad Christi pollicitationem peruenire: alias autem non debere.
Abbreviated transcription (Latin):
Apdsalomonem dicit: Esto pupillis mi¬
sericors ut pater & ꝓ uiro matͥ eorum.
& eris uelut filius altissimi. si obaudieris.¬
De hoc ipso in exodo: Omnem uiduam
& orphanum ñ uexabitis. Si autẽ uexa¬
bitis eos. & uociferantes exclamauerint
adme. audiam exclamationem eorum.
et irascar animo. & ꝑimam uos gladio:
& erunt coniuges ur̃ȩ uiduȩ & filii ur̃i
orphani: Item apd̃ ysaiam. Iudicate pu¬
pillo. & iustificate uiduam: & uenite di¬
sputemꝰ dicit dominꝰ: Item apd̃ iob Con¬
seruaui egenum de manu potentis:
& pupillo cui ñ erat adiutor auxiliat᷑
sum: Os udue bñdixit me Item in
psalmo. lxuu. Patres orphanorum et
iudices iuduarum:¬

Expanded text:
misericors ut pater et pro uiro matri illorum: et eris uelut filius altissimi, si obaudieris. Item in Exodo: Omnem uiduam et orphanum non uexabitis. si autem uexabitis eos et uociferantes exclamauerint ad me, exaudiam exclamationes eorum et irascar animo et occidam uos gladio: et erunt uxores uestrae uiduae et filii uestri orphani. Item apud Esaiam: Iudicate pupillo et iustificate uiduam: etuenite, disputemus, dicit Dominus. Item apud Iob: Conseruaui egenum de manu potentis et pupillo cui non erat adiutor auxiliatus sum: os uiduae benedixit me. Item in psalmo LXVII: Patris orphanorum et iudicis uiduarum
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam pͥmꝰ occiditur Imitem᷑ abra¬
ham dei amicum qui ñ est cunctat᷑ uic
timam filium suis manib offerre: dum
deo fide deuotionis obsequit᷑. Imitemur
tres pueros. ananiam. azariam. & misa-¬
hel. qui nec ȩtate territi. nec captuuta¬
te fracti. iudea deuicta & ierusolimis cap¬
tis. in ipso suo regno regem fidei uirtu¬
te uicerunt. qͥ adorare statuam qmͣ na-¬
bugodonosor rex fecerat. fuerant iussi
& minis regis ⁊ flaminas fortiores exti-
opꝰ ẽ nob̃ de hoc u̾bo respond̾e tͥ Est e¬
nim d̾s cui nos seruimꝰ potens eriꝑe nos
de camino ignis ardentis. & de manib¬
tius lib̾abit nos. ⁊ si ñ: notum sit tͥ qr
tuis diis non seruimꝰ & imaginem auream
tiu qmͣ statiusti ñ adoramͦ. Credebant se
illi scđm fidem suam posde euadere. s
addiderunt. & sinon ut sciret rex illos ꝓ¬
pter dm̃ quem colebant & mori posse Hoc
enim robur uirtutis & fidei. cred̾e & scire

Expanded text:
justitiam primus occiditur. Imitemur Abrajustitiam primus occiditur. Imitemur Abraham Dei amicum, qui non est cunctatus ut filium victimam suis manibus offerret, dum Deo fide devotionis obsequitur. Imitemur tres pueros, Ananiam, Azariam et Misahelem, qui, nec aetate territi, nec captivitate fracti, Judaea devicta et Hierosolymis captis, in ipso regno suo regem fidei virtute vicerunt; qui, adorare statuam quam Nabuchodonosor rex fecerat jussi, et minis regis et flammis fortiores extiteopus est nobis de hoc uerbo respondere tibi. est enim Deus cui nos seruimus potens eripere nos de camino ignis ardentis: et de manibtuis liberabit nos: et sinon, notum sit tibi quia diis tuis non seruimus et imaginem auream quam statuisti non adoramus. credebant se illi secundum fidem posse euadere, sed addiderunt et si non, ut sciret rex illos propter Deum quem colebant et mori posse. hoc est enim robur uirtutis et fidei credere et scire
Abbreviated transcription (Latin):
dominꝰ elegit. nonne cũ iusti occidunt᷑
ꝓpt̾ iusticiam mori nos quoq docuer̃t
Xp̃i natiuitas amartyriis infantũ statĩ
cepit. ut ob nomen eius ab imatu & infra
qui fuerant necagrentur. etas necdum
habilis ad pugnam ydonea extitit ad co¬
xp̃m necantur infantia in nocens ob
nomeneius. occisa ẽ. ostensum ẽ. neminem
ẽẽ aꝑicło constitutionis immunem. qnͣdo
& tales mr̃ia fecert. Qmͣ uͦ grauis causa sit
hominis xp̃iani seruum pati nolle cũ pas
le cum peccatum suum ꝓpͥum ñ habens pas¬
sus ẽ. sit ille ꝓ nob̾ filius dĩ passus. ut nos
filios dei faceret & filius hominis pati
ñ uult. ut ẽẽ dĩ filius ꝑseueret. Si odioscłi
laboramꝰ. odium scł̃i sustinuit pͥus xp̃c. si
contumeliam in hoo mundo. si fugam. si
torm̃ta toleramus grauiora exꝑtꝰ ẽ mun¬
di factor & dñs qui & ammonet dicens
Si scłm inquit uos odit. mem̃tote qͦ¬

Expanded text:
Dominus elegit? Nonne cum justi occiduntur propter justitiam mori nos quoque docuerunt? Christi nativitas a martyriis infantium statim coepit, ut ob nomen ejus a bimatu et infra qui fuerant necarentur: aetas necdum habilis ad pugnam idonea extitit ad copter Christum necantur, infantia innocens ob nomen ejus occisa est. Ostensum est neminem esse a periculo persecutionis immunem, quando et tales martyria fecerunt. Quam vero gravis causa sit hominis christiani servum pati nolle, cum prile, cum peccatum suum proprium non habens passus sit ille pro nobis? Filius Dei passus est ut nos filios Dei faceret, et filius hominis pati non vult ut esse Dei filius perseveret! Si odio saeculi laboramus, odium saeculi sustinuit prior Christus. Si contumelias in hoc mundo, si fugam, si tormenta toleramus, graviora expertus est mundi factor et dominus, qui et admonet dicens: Si saeculum, inquit, vos odit, mementote q
Abbreviated transcription (Latin):
te quicqͥd iaculat᷑ inimicꝰ possit extingui.
Accipiamꝰ quoq ad tegum̃tum capitis. gã¬
leam salutarem. ut muniant᷑ aures ne
audiant edicta feralia. muniant᷑ ocłi ne
uideant detestanda simulachra. mumi-¬
atur frons ut signum dei incolume ser¬
lingua fateatur. armemꝰ & dexteram gla¬
dio sp̃ali. ut sacrificia funesta fortit̾ re¬
spuat. ut eucharistie memor quȩ dñi
corpꝰ accepit. ipsum complectat᷑ ptmodõ

Expanded text:
te quicquid jaculatur inimicus possit extingui. te quicquid jaculatur inimicus possit extingui. Accipiamus quoque ad tegumentum capitis galeam salutarem, ut muniantur aures, ne audiant edicta feralia; muniantur oculi, ne videant detestanda simulachra; muniatur frons, ut signum Dei incolume serlingua fateatur. Armemus et dexteram gladio spiritali, ut sacrificia funesta fortiter respuat, ut, Eucharistiae memor, quae Domini corpus accepit, ipsum complectatur, postmo
Abbreviated transcription (Latin):
beat᷑ apłs docet dicens: Non est nob̾ col¬
luctatio adu̾sus sanguinem & carnem.
s adũsus potestates ⁊ pͥncipes buiꝰ scł̃i
& harum tenebrarum. adu̾sus spirit᷑
nequiciȩ in cȩlestib ꝓpter qd̾ induite uos
arma lucis. ut possitis resistere in die ne
quissimo. ut cum om̃ia ꝑfeceritis. stetis
accincti lumbos ur̃os in ui̾tate. induti
loricam iusticiȩ & calciati pedes in pͬpara-¬
tione eungłii pacis. assum̃tes scutũ fidei.
in quo possitis omnia ignita iacula ne¬
sumam. his nos tutam̃tis sp̃alib & cȩle¬
stib muniamꝰ. ut in die nequissimo re¬
sistere diabolo minis & repugnare pos¬
sim. induamꝰ loricam iusticiȩ. ut contra
inimici iacula. munitũ sit pectꝰ ac tutũ
Calciati sint eungłico magisterio. & arma¬
ti pedes. ut cum serpens calcari a nob̃ ob
teri ceꝑit. morde & supplantare ñ possit.
portemꝰ fortit̾ scutum fidei. quo ꝓtegen¬

Expanded text:
beatus apostolus docet dicens: non est nobis conbeatus apostolus docet dicens: non est nobis conluctatio aduersus carnem et sanguinem, sed aduersus potestates et principes huius mundi et harum tenebrarum, aduersus spiritus nequitiae in caelestibus. propter quod induite tota arma, at possitis resistere in die nequissimo; ut cum omnia perfeceritis, stetis accincti lumbos vestros in veritate, induti loricam justitiae, et calciati pedes in praeparatione evangelii pacis, assumentes scutum fidei, in quo possitis omnia ignita jacula nesumamus, his nos tutamentis spiritalibus et coelestibus muniamus, ut in die nequissimo, resistere diaboli minis et repugnare possimus. Induamus loricam justitiae, ut contra inimici jacula munitum sit pectus et tutum. Calciati sint evangelico magisterio et armati pedes, ut, cum serpens calcari a nobis et obteri coeperit, mordere et supplantare non possit. Portemus fortiter scutum fidei, quo protegen
Abbreviated transcription (Latin):
uino irȩ dei mixto in pocło ire eiꝰ & ꝓu¬
habebunt requiem die ac nocte. quiẽq
adorant bestiam & imiaginem eiꝰ: Ad a-¬
gonem scłarem cohercentur homines.
& parant᷑. & magnam gloriam c̃putant
honoris sui. si illis spectante ppło. & im¬
ꝑatore p̾sente contigerit coronari: Eoce
agon sublimis & magnꝰ. & coronȩ cȩlestis
p̃mio głosus. ut spectet nos certantes dõ.
& suꝑ eos quos filios facere dignat᷑ ẽ. ocłos
suos pandens. certaminis nr̃i spectadło
ꝑfruatur. p̃liantes nos & fidei congres¬
Sione pugnantes. spectat d̾s. spectant an
ctissimi uirib totis. & parem᷑ ad ago¬
nem mente incorrupta. fide integra.
uirtute deuota. ad aciem quȩ nobis
indicitur. dei castra ꝓcedant. arm̃tur
integri ne ꝑdat integer qͦ nuꝑ stetit.
arm̃tur & lapsi ut & lapsus recipiat
qͦd amisit. integros honor. lapsus dolor.
ad p̃lium ꝓuocet armari & parari nos.

Expanded text:
uino irae dei, mixto in poculo irae eius, et puuino irae dei, mixto in poculo irae eius, et puhabebunt requiem die ac nocte quicumque adorat bestiam et imaginem eius. Ad agonem saecularem exercentur homines et parantur et magnam gloriam conputant honoris sui, si illis spectante populo et imperatore praesente contigerit coronari. ecce agon sublimis et magnus et coronae caelestis praemio gloriosus, ut spectet nos certantes Deus et super eos quos filios facere dignatus est oculos suos pandens certaminis nostri spectaculo perfruatur. proeliantes nos et fidei congressione pugnantes spectat Deus, spectant angctissimi, uiribus totis et paremur ad agonem, mente incorrupta, fide integra, uirtute deuota. ad aciem quae nobis indicitur Dei castra procedant. armentur integri, ne perdat integer quod nuper stetit. armentur et lapsi. ut et lapsus recipiat quod amisit, integros honor, lapsos dolor ad proelium prouocet. armari et parari nos
Abbreviated transcription (Latin):
dixi uob̃. ñ ẽ seruus maior domino suo
Si me ꝑsecuti sunt: & uos ꝑsequent᷑.
Dominus d̾s ñr quicquid docuit & fe¬
cit. ut discipłs excusat᷑ ẽẽ ñ possit: qͥ di-
dicit & ñ facit: Heq enim aliquis ex
uob̃fr̃s dilectissimi futurȩ ꝑsecutionis
metu antixp̃i imminentis aduentu sic
derreatur: ut ñ euͣngłicis exhortationib
& p̃ceptis ac monitis cȩlestib ad om̃ia
inueniatur armatꝰ U̾enit antixp̃c. s &
ũsarius & minat᷑. s est qui possit de eiꝰ
manib nos liberare: Ille metuendꝰ ẽ: cu¬
ius iram nemo potit euad̾e. ipso p̾mo¬
nente & dicente Ne timueritis eos qui
occidunt corpꝰ. animam audem ñ posst̃
occide. Magis autem metuite eum. qͥ
hennam & iterum Qui amat animam
suam ꝑdet illam. et qui odit animam su-¬
am in hoc scło: in uitam et̾nam conser¬
& p̃monet dicens Si quis adorat besti¬
am & imaginem eiꝰ. & accipit notã in
fronte sua. & in manu bibet & ipse de

Expanded text:
dixi nobis. non est seruus maior domino suo. si me persecuti sunt, et nos persequentur. Dominus et Deus noster quicquid docuit et fecit, ut discipulus excusatus esse non possit qui discit et non facit. Neque aliquis ex nobis, fratres dilectissimi, futurae persecutionis metu aut antichristi inminentis aduentu sic terreatur ut non euangelicis exhortationibus et praeceptis ac monitis caelestibus ad omnia inueniatur armatus. uenit antichristus, suersarius et minatur, sed est qui possit de eius manibus liberare. ille metuendus est cuius iram nemo poterit euadere ipso praemonente et dicente: ne timueritis eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere. magis autem metuite eum qui henna. et iterum: qui amat animam suam perdet illam, et qui odit animam suam in isto saeculo in uitam aeternam conserm est: si quis adorat bestiam et imaginem eius et accipit notam in fronte sua et in manu, bibet et ipse de
Abbreviated transcription (Latin):
illa quȩ transierunt. grauior nẽ & forti¬
or pugna imminet. ad quam fide incor¬
rupta & uirtute robusta parare se debe-¬
ant milites xp̃i: Confid̾antes iccirco se
cotidie calicem sanguinis xp̃i bib̾e. ut pos¬
sint et ipsi ꝓpt̾ xp̃m sanguinẽ fundere.

Expanded text:
illa quae transierunt: gravior nunc et ferociilla quae transierunt: gravior nunc et ferocior pugna imminet, ad quam fide incorrupta et virtute robusta parare se debeant milites Christi, considerantes idcirco se quotidie calicem sanguinis Christi bibere, ut possint et ipsi propter Christum sanguinem fundere.
Abbreviated transcription (Latin):
yorianos plebi tybari consi¬
stenti: Cogitaueram quidẽ
fr̃s dilectissimi atq in uotis
habebam sirerum ratio ao
tẽporũ condicio ꝑmitteret. sođm qd̃ fre¬
qñter desiderastis. ipse aduos uenire.
& qnͣtulacumq mediocritate exhorta¬
tionis nr̃ȩ p̾sens illic fr̃nitatẽ corrobo¬
rare: S qm̃ sic reb urgentib detinem᷑.
ut longe istinc excurrere. & dui aplebe
cui dediuina indulgentia p̃sum abeẽ.
non detur facultas. has interim ꝓme ad
uos uicarias litteras misi Nam cũ dñi
instruentis dignatione instigem᷑ sepiꝰ et
ammoneam᷑ ad ur̃am quoq conscientiã.
ammonitionis nr̃e sollicitudinem ꝑferre
debemꝰ Sc̃ire enim debetis & ꝓcerto cred̾e
ac tenere. Pressurȩ diem supͣ caput ẽẽ cepis¬
se. & occasum scł̃i atq antixp̃i tempora
adꝓpinqͣsse. ut parati om̃s ad p̃liũ stemꝰ.
nec quicqͣm nisigłam uitȩ et̃nȩ & coro¬
nam confessionis dominice cogitemꝰ. nec
putemꝰ talia ẽẽ que ueniunt. qualia fuerĩt

Expanded text:
yprianus plebi Thibari consistenti salutem. Cogitaveram quidem, fratres dilectissimi, atque in votis habebam, si rerum ratio ac temporis conditio permitteret, secundum quod frequenter desiderastis, ipse ad vos venire, et quantulacumque mediocritate exhortationis nostrae praesens illic fraternitatem corroborare. Sed, quoniam sic rebus urgentibus detinemur ut longe istinc excurrere et diu a plebe cui de divina indulgentia praesumus abesse non datur facultas, has interim pro me ad vos vicarias litteras misi. Nam, cum Domini instruentis dignatione instigemur saepius et admoneamur, ad vestram quoque conscientiam admonitionis nostrae sollicitudinem perferre debemus. Scire enim debetis et pro certo credere ac tenere pressurae diem super caput esse coepisse et occasum saeculi atque antichristi tempus appropinquasse, ut parati omnes ad praelium stemus, nec quicquam nisi gloriam vitae aeternae et coronam confessionis Dominicae cogitemus. Nec putemus talia esse quae veniunt qualia fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
libtatem in arbitrio positam. In deutͦ¬
nomio: Ecce dedi ante faciem tuam uitã
& mortem. bonum & malum: elige uitã
ut uiuas:. Item aꝑd̾ ysaiam & siuolũĩtis
&obaudieritis me: bona terre edetis:
Si autem noluitis. ⁊ñ audieritis me: gla-¬
dius uos consumet. Os enim dñi: lo¬
cutum ẽ ista. Item in eunͣgłio catalucã
Regnum dei intra uos ẽ.¬

Expanded text:
BERTATEM IN ARBITRIO POSITAM. In DeuteroBERTATEM IN ARBITRIO POSITAM. In Deuteronomio: Ecce dedi ante faciem tuam uitam et mortem, bonum et malum. elige uitam ut uiuas. Item apud Esaiam: Et si uolueritis et audieritis me, bona terrSi autem nolueritis, et non audieritis me, gladius vos consumet. Os enim Domini locutum est ista . Item in Evangelio cata Lucam: Regnum Dei intra vos e
Abbreviated transcription (Latin):
acram̃tum fidei non ẽẽ ꝓphanandũ
Apd̾ salomonem in parohemiis. In au-¬
res imprudentis noli quicqmͣ dicẽ: ne
quando audierit subsannet sensatos ser¬
mones tuos: De hoc in ȩunͣgłio cata ma-¬
thm He ded̾itis scm̃ canib. neq miseri¬
tis margaritas ur̃as ante porcos. ne forte
inculcent eas pedib suis: & conũsi eli¬
dant uos:
d̾ nemo in oꝑe suo extolli debeat: apd¬
salomonem in eccłastico: Noli te extolle-¬
re in faciendo oꝑe tuo: Item in eungłio
catalucam Quis ur̃m habens seruum
arantem aut pastorem. cui uenientide
agro dicit continuo transi. & rec̃bes. S
dicit illi Para aliquid qd̾ cenem. & accin-¬
gere ⁊ ministra michi donec manducẽ
& bibam & postea tu manducabis & bibes.
Numquid ht̃ grãm seruo illi. quia fecit
quȩ imꝑata sunt ei: Sic itaq & uos cũ
feceritis que uob̃ imꝑata sunt: diciteS̾¬
ui suꝑuacui sumꝰ: qd̾ debuimꝰ facẽ fecimꝰ.
redendi uel non credendi xlix.¬

Expanded text:
ACRAMENTUM FIDEI NON ESSE PROFANANDUM. Apud Salomonem in Proverbiis: In aures imprudentis noli quidquam dicere, ne, quando audierit, irrideat sensatos sermones tuos . Item in Evangelio cata Matthaeum: Ne dederitis sanctum canibus, neque miseritis margaritas vestras ante porcos, ne forte inculcent ea pedibus suis et conversi elidant vos . - QUOD NEMO IN OPERE SUO EXTOLLI DEBEAT. ApSalomonem in Ecclesiastico: Noli te extollere in faciendo opere tuo . Item in Evangelio cata Lucam: Quis vestrum habens servum arantem aut pastorem, et venienti de agro dicit contdicit illi: para aliquid quod cenem et adcingere et ministra mihi, donec manducem et bibam, et postea tu manducabis et bibes. numquid habet gratiam seruo illi, quia fecit quae ei imperata sunt? sic itaque et uos, cum feceritis quae uobis imperata sunt, dicite sumus, quod debuimus facere fecimus. CREDENDI VEL NON CREDENDI LI
Abbreviated transcription (Latin):
det in faciem: ds̃ autem in cor. Item in a¬
pocalipsi & scient om̃s eccłiȩ quia ego sũ
scrutator renis & cordis. & dabo unicuiq
ur̾m scđd̾m oꝑa sua. Item in psalmoxuiii.
Delicta quis intelligit: a secretis meis
munda me domine: Item in epła pauli ad
corinthios.ii. Om̃s nos manifestari opor¬
tet ante tͥbunal xp̃i ut reportet unusqͥsq¬

Expanded text:
det in facie, Deus autem in corde. Item in Adet in facie, Deus autem in corde. Item in Apocalypsi: Et scient scrutator renis et cordis, et dabo unicuique vestrum secundum opera sua . Item in Psalmo XVIII: Delicta quis intelligit? Ab occultis meis munda me, Domine . Item in Epistola Pauli ad Corinthios secunda: Omnes nos manifestari oportet ante tribunal Christi, ut reportet unusquisq