comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
colles. ad solitudinẽ ꝓꝑantes: ñ stabis in biuio
nec uenientes expectabis in compitis ut int̃.¬
ficias eos qui fuerint liberati: aliosq cõpre¬
hensos recludas. ut uel ipse capias uel captiui¬
tati hostium serues. Hȩc uxta hystoriam
diximus. Debemꝰ enĩ breuit̃ in anifestiora car-¬
pentes: ad ea quȩ obscura sunt ꝑgere. Quis
hereticoꝵ non despicit ȩccłasticos: Quis non
exultat inmalis eoꝵ:: Si quando ꝓ̃pt̾ peccata
popłi ꝑsecutioni traditi fuerint. & multi uł
infirmati fide. uel suꝑ petrosa seminati. iN
negationẽ corruerint: uideas illos exultare¬
& gaudere. & nr̃am ruinã suã putare uictoriã.
In tantũ ut uigͥant᷑ gentib & ꝑsecutio seuor
uel ex iudeis uł ex his fiat qui fr̃s nr̃os. ẽẽ. se¬
simulant: & eodẽ censent᷑ nomine. Cũq aliqͥs
uł fuga uł poenitentia lapsus fuerit: stant
indiuerticulis ce ꝓponunt sophysmata. & testi-¬

Expanded text:
calles ad solitudinem perferentes, non stabis in bivio, calles ad solitudinem perferentes, non stabis in bivio, nec venientes exspectabis in compitis, ut interficias eos qui fuerint liberati, aliosque comprehensos recludas: et vel ipse capias, vel captivitati hostium serves. Haec juxta historiam diximus: debemus enim breviter manifestiora carpentes, ad ea quae obscura sunt pergere. Quis haereticorum non despicit ecclesiasticos? Quis non exsultat in malis eorum, si quando propter peccata populi persecutioni traditi fuerint, et multi vel infirma fide, vel supra petrosa seminati, in negationem corruerint, videas illos exsultare, gaudere, nostram ruinam, suam putare victoriam: intantum, ut jungantur gentibus, et persecutio saevior, vel ex l. eorum censentur nomine. Cumque aliquis, vel fuga, vel poenitentia elapsus fuerit, stant in diverticulis, et proponunt sophismata, et testi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditũ habere qđ sꝑet. Neque despicies &e tu
Iinmalis eiꝰ indie uastitatis illiꝰ: & ñ emitteris
Saduersũ exercitum eiꝰ indie uastitatis illiꝰ. neq
stabis in exitib ut int̾ficias eos qui fugerint.
& ñ cludes reliquos eiꝰ in die tribulationis. Laxx.
Et non despicies etiam tũ congregationẽ eiꝰ iN
Idie ꝑditionis eoꝵ: neq apponeris fortitudini
Ieors in die ꝑditionis eiꝰ neq stabis in egressib
Seiꝰ ut interficias eos qui salui fuerint: neque
Iconcludes fugitiuos eoꝵ indie tribulationis.
Cum ipse captus fueris. & babylonio uastante
deletus: int̾ cȩtera quȩ fecisti. nec hȩc facies
quȩ sequuntur. Non despicies atq contemnes
frẽm tuũ ia cob indie uastitatis illiꝰ: neq appo¬
neris ad exercitũ babyloniũ. siue ñ emitte.¬
ris aduersũ exercitũ uida: quando suꝑatus
ab aduersariis terga uerterit. Cũq coeꝑint
fugere ꝑ notas sibi uias & ꝑdiuerticula &

Expanded text:
perditum, habere quod speret. Neque despicies et tu perditum, habere quod speret. Neque despicies et tu in malis ejus in die vastitatis illius, et non emitteris adversum exercitum ejus in die vasitibus ut interficias eos qui fugerint: et non concludes reliquos ejus in die tribulationis. LXX: Et non despicies etiam tu congregationem eorum in die perditionis eorum: neque apponeris fortitudini eorum in die perditionis eorum: neque stabis in egressibus eorum, ut interficias eos qui salvi fuerint ex eis: neque concludes fugitivos eorum in die tribulationis. Cum ipse captus fueris et Babylonio vastante deletus, inter caetera quae fecisti, ne haec facias quae sequuntur: Non despicies, neque contemnes fratrem tuum Jacob in die vastitatis illius: neque apponeris ad exercitum Babyloniorum, sive non emitteris adversum 376 exercitum Juda, quando superatus ab adversariis terga verterit. Cumque coeperint fugere per notas sibi vias, et diverticula, et
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝑegrina quȩq sectari: nequaquã lȩtaberis.
quia tu similia patieris. Lȩtabaris enĩ quando
capiebat᷑ iacob: & suꝑ filios uida quos disci¬
płos.xp̃i intelligimꝰ exultabas in die ꝑditi¬
onis eoꝵ. Significatur aut̃ qđ anima in
meditullio uitioꝵ atq uirtutũ posita sit: &
possit in utranq partẽ ꝑ horarũ momĩta conuerti.
Nequaquã inquit magnificabis os tuũ: indie an¬
gustiȩ. Qd scđm duplicẽ sensũ accipe debemꝰ:
corporalis in ꝑsecutionib &e in peccatis sp̃ualis
angustiȩ: cumanima hostib uitiisq capta
ducta fuerit in habylonem. Neq in gredieris
portã popłi mei: indieruinȩ eor. Quando enĩ
aut negatio nos oppresserit aut uoluptas. &
rigorem pristinum infeli x conscientia ñ serua¬
uerit: tunc facile ad contraria dogmata labim᷑
blandientia errori nr̃o. & ñ curantia uulnus
sed palpantia. Consolatio miseriȩ est: quamuis

Expanded text:
sed peregrina quaeque sectari, nequaquam laetaberis, sed peregrina quaeque sectari, nequaquam laetaberis, quia et tu similia patieris. Laetabaris enim quando capiebatur Jacob, et super filios Juda, quos discipulos Christi intelligimus, exsultabas in die perditionis eorum. Significatur autem, quod anima in meditullio vitiorum atque virtutum posita sit, et possit in utramque partem per horarum momenta converti. Nequaquam, inquit, magnificabis os tuum in die angustiae. Quod secundum duplicem sensum accipere debemus: corporalis, in persecutionibus et in peccatis: spiritualis angustiae, eum anima hostibus vitiisque capta, ducta fuerit in Babylonem. Neque ingredieris portam populi mei in die ruinae eorum: quando enim aut negatio nos oppresserit, aut voluptas, et rigorem pristinum infelix conscientia non servaverit, tunc facile ad contraria dogmata labimur, blandientia errori nostro, et non curantia vulnus, sed palpantia. Solatium miseriae est, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
numero cõputari. E⁊ non despicies indie
frĩs tui: in die pegrinationis eiꝰ. Et ñ lȩtaberis
Isuꝑfilios uda in die ꝑditionis eoꝵ. & ñ magni¬
Ificabis os tuum indie angustiae. neq ingredi¬
Seris portã popłi mei indie ruinȩ eoꝵ. Lxx.
non lȩtaberis suꝑ filios iuda indie ꝑditionis
Seoꝵ. & ñ magna loqueris in die angustiȩ. neq
ingredieris portas popłor: in die laboꝵ eorum.
Idem sensus qui supra. Cũ interierit iuir de monte
quȩ fecit ante germano suo. Non enim despicice.
& parui pendet uidens fr̃em suum ire captuũi.
pta leuitica quȩ regnabant inierłm & appella¬
bant᷑ uida: a chaldeis captȩ sunt. Et nequaqͣm
magna loqueris. & quasi unũ de uictorib esse
te credens infr̃is ridebis angustiã: neq in die
głabundus incedes. Et ideo ista ñ facies: quia
tu similia patieris. Aliter. Quando captiuum
uideris diuersis ꝑsecutionib frẽm tuũ. & ab¬
duci uinctũ de ȩccłȩ fide. nec ciuitatẽ suam

Expanded text:
nus ex eis et non despicies in die fratris tui in die peregrinationis eius et non laetaberis super filios Iuda in die perditionis eorum et non magnificabis os tuum in die angustiae neque ingredieris portam populi mei in die ruinae eorum non laetaberis super filios Juda in die perditionis eorum: et non magna loqueris in die angustiae: neque ingredieris portas populorum in die laborum eorum. Idem sensus qui supra: Cum interierit vir de monte Equae fecit ante contra germanum; non enim despiciet et parvipendet, videns fratrem suum ire captivum: pta Levitica, quae regnabant in Jerusalem, et appellabantur Juda, a Chaldaeis captae sunt. Et nequaquam 375 magna loqueris, et quasi unum de victoribus esse te credens, in fratris ridebis angustia. Neque in die Jerusalem gloriabundus incedes. Et ideo ista non facies, quia et tu similia patieris. Aliter quando captivum videris diversis persecutionibus fratrem tuum, et abduci vinctum de Ecclesiae fide, nec civitatem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
& possi debit domꝰ iacob eos qui se possederant.
Ꝙ erit domꝰ iacob ignis. & domꝰ ioseph flamma.
domꝰ aut̃ esau stipula. & succendet᷑ in eos. &
deuorabunt illos. & non erit frumentarius
domui esaii: quia dñs locutꝰ est. Idumea sub¬
uersa. & abinimicis gentib cũ quib priꝰ contͣ
ia cob foedus inierat deuorata: in monte syon
erunt reliquiȩ. eritq saluatio : & erit sc̃s.
Hoc est uł ipse dñs reuertet᷑ ad templũ. qđ ꝓpt̾¬

Expanded text:
et possidebit domus Jacob qui se possederant. et possidebit domus Jacob qui se possederant. Et erit domus Jacob ignis, et domus Joseph flamma, domus autem Esau stipula, et succendentur in eos, et devorabunt illos, et non erit frumentarius domui Esau, quia Dominus locutus est. Idumaea subversa, et ab inimicis gentibus, cum quibus prius contra Jacob foedus inierat, devorata, in monte Sion erunt reliquiae, eritque salvatio, et erit sanctus; hoc est, vel ipse Dominus revertetur ad templu
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ tuũ. & ad extremũ in cunctos uenient
cruciatu: ipse quoq erunt quasi non sint. Qui
enĩ ꝑit ei qui est: & qui dicit ad moysen. qͥ est
misit me aduos: scđ̾m regulã scripturarũ non
esse dr̃. Unde ce in hester legimꝰ. Ne tradas dĩe
regnum tuũ iis qui ñ sunt. Possumus hunc locũ
& alit̾ int̾pretari. Quia lętati estis inruinam
seruor meoꝵ: eadẽ ꝑsecutio contra uos quoq
ueniet. & patiemini quȩcunq fecistis. Et sicut
lȩtatiestis aduersum popłm meũ cũ gentibus
reliquis: ita om̃s gentes lȩtabunt᷑ contra uõs.
& deuorabunt. & bibent. & ꝑsecutione simili
conterent. In monte aut̃ syon erit saluatio:
&e erit sc̃s. Et possidebit domꝰ iacob eos qui se pos
I sederant. Et erit domus ia cob ignis. & domus
Sioseph flarma. domus aut̃ esau̾stipula. Et¬
I succendet᷑ in eis. & deuorabunt eos. & ñ erunt
Ireliquiȩ domus esaii. quia dñs locutꝰ est. Lxr

Expanded text:
sanguinem tuum, et ad extremum in cunctos veniente sanguinem tuum, et ad extremum in cunctos veniente cruciatu, ipsae quoque erunt quasi non sint. Qui enim perit ei qui est, et qui dicit ad Moysen: Qui est misit me ad vos , secundum regulam Scripturarum, non esse dicitur. Unde et in Esther legimus: Ne tradas, Domine, regnum tuum his qui non sunt . Possumus hunc locum et aliter interpretari: Quia laetati estis in ruina servorum meorum, eadem persecutio contra vos quoque veniet, et patiemini quaecumque fecistis. Et sicut laetati estis adversum populum meum cum gentibus reliquis: ita omnes gentes laetabuntur contra vos, et devorabunt et bibent, et persecutione simili conterent. . In monte autem Sion erit salvatio, et erit sanctus et possidebit domus Jacob eos, qui se possederant. Et erit domus Jacob ignis, et domus Joseph flamma, et domus Esau stipula: Et succendentur in eis, et devorabunt eos: et non erunt reliquiae domus Esau, quia Dominus locutus est.
Abbreviated transcription (Latin):
in prȩsidio. uersȩ contra te bibent & lȩtabunt᷑.
Et non solumbibent: sed ita te absorbebunt.
ut sint idumei quasi ñ sint. Uel certe ipsȩ gentes
cum te absorbuerint: ab sorbebunt᷑ a medis.
& hȩc iccirco uindicta ꝓcedet: ut tũ israhelem.
te babylonius: babyloniũ medus ac p̃sa consũ.¬
mat. Sequamur int̾p̃tationis ordinẽ. luxta
est o heretice dies dñi suꝑoñĩs gentes. ꝓpe est
tempus iudicii. in qua om̃s iudicandȩ sunt natio¬
nes. Sicut fecisti contra ȩccłasticos: conuertet᷑
in caput tuũ dolor tuus. & inuerticẽ tuũ iniqui¬
tas tua. descendet. Quomͦ enim innece eoꝵ lȩtat᷑
es. conuiuiũq celebrasti. & in monte scõ ieo hoc
est ȩccła bibisti ñ meum calicẽ sed diaboli. de qͦ
& in abacuc dr̃. ue qui potat ꝓximũ suum
subuersione turbida: ita uniuerse gentes uel
fortitudines contrariae suppliciis delegatȩ uel
aduersariȩ quȩq uirtutes bibent & absorbebt̃

Expanded text:
in praesidio, conversae contra te bibent: et laetabuntur. in praesidio, conversae contra te bibent: et laetabuntur. Et non solum bibent: sed ita te absorbebunt, ut sint Idumaei quasi non sint: vel certe ipsae gentes, cum te absorbuerint, absorbebuntur a Medis, et hoc circulo vindicta procedet, ut tu Israelem, te Babylonius, Babylonium Medus, ac Persa consumat. Sequamur interpretationis ordinem. Juxta est, o haeretice, dies Domini super omnes gentes: prope est tempus judicii in quo omnes judicandae sunt nationes. Sicut fecisti contra ecclesiasticos, convertetur in caput tuum dolor tuus, et in verticem tuum iniquitas tua descendet. Quomodo enim in nece eorum laetatus es, conviviumque celebrasti, et in monte sancto meo, hoc est, Ecclesia, bibisti non meum calicem, sed diaboli: de quo et in Abacuc dicitur: Vae qui potat proximum suum subversione turbida : ita universae gentes, vel fortitudines 378 contrariae suppliciis delegatae, vel adversariae quaeque virtutes, bibent et absorbebunt
Abbreviated transcription (Latin):
quib non erat iudiciũ ut biberent calicẽ. biben¬
tes biberunt: tu quasi innocens relinqueris:
Non eris innocens: sed bibens bibes. Porro qđ ait.
uxta est dies dñi suꝑ om̃s gentes: legamꝰ eun
tib ꝓpinatum. Vnde dr̃ in eodẽ. Calix aureus
baby lon inmanu dñĩ: in ebrians om̃s gentes.
Uniuersas quippe nationes usq ad ꝓpontidem
seythicũq mare &e ionium uel egeum assyru
babyloniiq tenuerunt. Legamus herodõtũ.
& grecas barbarasq hystorias. & uidebimus
quomͦ subbabyloniis & assyriis impletũ sit
hoc qđ dr̃. iuxta est dies dnĩ suꝑ om̃s gentes.
Qͣ aut̃ sequit᷑. sicut fecisti fiet tibi. retributio
nem tuã conuertet incaput tuũ: hic est sens.
quẽ &e in psalmo legimꝰ. Memento dñe filioꝵ
edom indiem ierłm dicentium. Exinanite.
ex in anite.: usq ad fundamentũ in ea. Vnde &
contra babylonẽ imp̃cat᷑ ꝓpła. Filia babylo.
suꝑmontẽ sc̃m meum sy on bibisti cũ babyloniᷤᷤ¬

Expanded text:
quibus non erat iudicium ut biberent calicem bibentes bibent et tu quasi innocens relinqueris non eris inJuxta est dies Domini super omnes gentes, legamus eumtibus propinatum. Unde dicitur in eodem: Calix aureus Babylon in manu Domini inebrians omnes gentes. Universas quippe nationes usque ad Propontidem, Scythicumque mare, et lonium vel Aegaeum, Assyrii Babyloniique tenuerunt. Legamus Herodotum, et Graecas barbarasque historias, et videbimus quomodo sub Babyloniis et Assyriis impletum sit hoc quod dicitur: Juxta est dies Domini super omnes gentes. Quod autem sequitur: Sicut feertet in caput tuum, hic est sensus, quem in Psalmo legimus: Memento, Domine, filiorum Edom in die Jerusalem dicentium: exinanite, exinanite usque ad fundamentum in ea . Unde et contra Babylonem imprecatur propheta: Filia Babylonisuper montem sanctum meum, Sion, bibisti cum Babyloni
Abbreviated transcription (Latin):
mei oꝑuit me. Ac ꝑibis. ñ ad breue tempus sed u
ȩt̾nũ. quia ȩt̾no quantũ inte fuit frẽm uulnere
ꝑcussisti. Sed hȩc erit causa cruciatꝰ. Nam quando
alieni deuastabant exercitũ iacob. & ingredie
tu unus eras exhostib. Legimꝰ & uidemꝰ cotidie¬
& comꝓbamus. quando ꝑsecutio contͣ ȩccłam
orit᷑. multo peiores ꝑsecutores uideos & hereti¬
cos in xp̃ianos fieri. quã ethnicos. Possumꝰ extra¬
neos ingredientes portas ierłm. Qot ic rcoiꝰ
idest cogitationes pessimas dicere. portasq ie¬
rłm idest animȩ quiescentis &e uidentis dm̃
quinq sensus int̾p̃tari. ꝑ quos introeant ho¬
stes &e spolia diuidant ierłm. Si uiderimꝰ muli¬
erẽ ad concupiscendũ: mors ingressa est ꝑfe
nestras nr̃as. Si susceꝑunus ꝑ aures mendacium
ac uidiciũ sanguinis: ꝑ aliam portã hostis iN¬
gressus est. Odoratus quoq gustus. & tactus. si

Expanded text:
mei operuit me : ac peribis, non ad breve tempus, sed in mei operuit me : ac peribis, non ad breve tempus, sed in aeternum. Aeterno enim quantum in te fuit fratrem vulnere percussisti. Sed et haec erit causa cruciatus: nam quando alieni devastabant exercitum Jacob et ingrediebtu unus eras ex hostibus. Legimus, vidimus, quotidieque comprobamus, quando persecutio contra Ecclesiam oritur, multo pejores persecutores Judaeos et haereticos in Christianos fieri, quam ethnicos. Possumus extraneos ingredientes portas Jerusalem λογισμοὺς, id est, cogitationes pessimas dicere, portasque Jerusalem, id est, animae quiescentis et videntis Deum, quinque sensus interpretari, per quos introeant hostes, et spolia dividant Jerusalem. Si viderimus mulierem ad concupiscendum fenestras nostras : si susceperimus per aures mendacium ac judicium sanguinis, per aliam portam hostis ingressus est. Odoratus quoque, gustus et tactus, si
Abbreviated transcription (Latin):
Irestitisti contra. in die cum caꝑent alienigenȩ
fortitudinẽ eiꝰ. & alieni ingressi sunt portas eiꝰ.
e.x eis. lccirco interibit uir de monte esau. &
ꝑibit sapientia de idumea. & prudentia de man¬
te esau: quia interfecisti germanũ. & inique eti¬
sti contͣ frẽm tuũ iacob: quando chaldeis babylo¬
nusq uastantib ierłm. & obsidentib ciuitatem.
oe ingredientib portas eiꝰ. mittentibq sortẽ in
diuisionẽ predarũ : tu eor socius eras. & in hostiũ
numero uersabaris. Aliter. Cuncta quȩ supra
scripta sunt patieris o edom cruente. terrene.
crudelis. quia falsa mortiferaq doctrina. & ad¬
uersũ diñ impietatẽ loquendo occidisti frẽm
tuũ iacob. Legimꝰ insalomone. Sunt qui loquu¬
ntur. & interficiunt gladio. & in alioloco. Uene¬
num aspidũ sublabus eoꝵ: & lingua eoꝵ gladuis
acutus. Oꝑiet gͦ te confusio. & dices. Confusio uult̾

Expanded text:
restitisti contra, in die ut caperent alienigenae restitisti contra, in die ut caperent alienigenae fotitudinem ejus, et alieni ingressi sunt portas ejus:ex eis. Idcirco interibit vir de monte Esau, et peribit sapientia de Idumaea, et prudentia de monte Esau, quia interfecisti germanum, et inique egisti contra fratrem tuum Jacob: quando Chaldaeis, Babyloniisque vastantibus Jerusalem, et obsidentibus civitatem, et ingredientibus portas ejus, mittentibusque sortem, in divisione praedarum, tu eorum socius eras, et in hostium numero versabaris. Aliter: Cuncta quae supra scripta sunt patieris, o Edom cruente, terrene, crudelis: quia falsa mortiferaque doctrina, et adversum Dominum impietatem loquente, occidisti fratrem tuum Jacob. Legimus in Salomone: Sunt qui loquuntur et interficiunt gladio . Et in alio loco: Venenum aspidum sub labiis eorum . Et, Lingua eorum gladius acutus . Operiet ergo te confusio, et dices: Confusio vultus
Abbreviated transcription (Latin):
meȩ qui carnalia &e t̾rena sapiebant. & auferet᷑
prudentia de monte esaii quȩ eleuabat᷑ contra
scientiã dĩ. & qui prius ꝓesaũ & idumea di ale¬
ctica arte pugnabant. & erant in prȩsidiis the¬
man. quod interp̃tat᷑ consũmatio: desinent
pugnare ꝓmagistris priorib. Siue qui ante
lumen sibi scientiȩ ꝓmittebant. & putabant
se. eẽ. in meridie: timebunt & formidabunt
ecclesiastico uiro obtinente sophysiata eorum.
in tantum ut nullus resideat qui possit uł regis
consilio uł pugnatoris uirib ꝓhereticoꝵ suꝑbia
&e falso doginate dunicare. Propt̃ int̾fectionẽ
Soe iniquitatẽ in frẽm tuũ iacob: oꝑiet te confusio.
Ioc ꝑibis inęt̾nũ. In die cũ stares aduersus quando
tu quoq eras quasi unus exeis. L.xa. Propt̃ int̾.¬
Ifectionẽ & impietatẽ aduersus frẽm tuũ ia cob.
Ioꝑiet te confusio. & aufereris in ȩt̾nũ. Ex die qua

Expanded text:
maeae, qui carnalia et terrena sapiebant, et auferetur maeae, qui carnalia et terrena sapiebant, et auferetur prudentia de monte Esau, quae elevabatur 373 contra scientiam Dei. Et qui prius pro Esau, et Idumaea dialectica arte pugnabant, et erant in praesidiis Theman, quod interpretatur consummatio, desinent pugnare pro magistris prioribus. Sive qui ante lumen sibi scientiae promittebant, et putabant se ese in meridie, timebunt et formidabunt, ecclesiastico viro obtinente sophismata eorum: intantum ut nullus resideat qui possit, vel regis consilio, vel pugnatoribus viris, pro haereticorum superbia et falso dogmate dimicare. Propter intrem tuum Jacob, operiet te confusio, et peribis in aeternum. In die cum stares adversus eum, quando tu quoque eras quasi unus ex eis. LXX: Propter interfectionem et impietatem adversum fratrem tuum Jacob, operiet te confusio, et aufereris in aeternum. Ex die qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑibit sapientia de idumea. & calliditas eiꝰ stul-¬
ticia demonstrabit᷑. Prudentiã quoq ipse
dñs auferet de monte esau. idest de montib seir.
uł quia urbs idumea in monte sita est: uel qͥa
omĩs illa regio quȩ ad austrũ uergens confinis
est heremo. prȩxuptis montib edita sit. Unde
& dr̃. Pauebunt pugnatores de theman: qđ nos
int̃p̃tati sumꝰ meridiẽ. Quomͦ aut̃ supra dixerã
esau trib nominib appellatũ: ita plaga regni
eiꝰ quȩ ad austrũ uergit. & nunc trib uocabulis
appellat᷑. darom. theman. nasep. Quȩ omnia.
iuxta etechihel. austrũ. africũ. meridiẽq si¬
gnificant. Postquã uͦ timuer̃ fortes regni eiꝰ qui
monte esaũ. qui & pugnare ꝓciuitate. & pruden¬
ter dare consiliũ solitꝰ erat. Alit̃. Postquã In qui
prius decepti erant conuersi fuerint adȩccłam:
tunc ipso dño dimicante ꝑibunt sapientes idu¬

Expanded text:
peribit sapientia de Idumaea et calliditas ejus stulperibit sapientia de Idumaea et calliditas ejus stultitia demonstrabitur. Prudentiam quoque ipse Dominus auferet de monte Esau, id est, de montibus Seir, vel quia urbs Idumaea in monte sita est, vel quia omnis illa regio quae ad Austrum vergens confinis est eremo, praeruptis in montibus edita sit. Unde et dicitur: Pavebunt pugnatores tui de Theman, quod nos interpretati sumus, meridiem. Quomodo autem supra dixeram, Esau tribus nominibus appellatum: ita et plaga regni ejus, quae ad Austrum vergit, tribus vocabulis appellatur, Darom, Theman, Nageb  , quae omnia juxta Ezechiel, Austrum, Africum, Meridiemque significant. Postquam vero timuerint fortes regni ejus, qumonte Esau, qui et pugnare pro civitate, et prudenter dare consilium solitus erat. Aliter: Postquam hi qui prius decepti erant, conversi fuerint ad Ecclesiam: tunc ipso Domino dimicante, peribunt sapientes Idu
Abbreviated transcription (Latin):
magistro suo docentes falsa esse quȩ didicer̃t.¬
& prȩualebunt contra eum: & eruditi ȩccłiȩ¬
fide falsum dogina conuincent. Illi qui quon¬
dã comedebant apud hereticos. ñ panẽ eucha¬
ristiȩ sed panẽ luctus. & panẽ succinericiũ qui
ñ reuersat᷑: ꝓponent quȩstiones de scripturis¬
& tendent insidias idumeo atq terreno. & in
onũb carneo p̃ceptori. Hereses enĩ. in epła ad
galathas int̾ carnis oꝑa numeratas legimus.
Ꝙita ostendit᷑: non esse prudentiã in edom.
unquid ñ indie illa dic̃ dñs ꝑdã sapientes ex
idumea. & prudentiã de monte esau: Et time¬
bunt fortes tui aineridie: ut intereat uir de
monte esau. Laxx. In die illa dic̃ dñs: ꝑdam
Isapientes ex idumea. & intelligentiã de monte
esai. Et pauebunt pugnatores tui de theman.
ut auferat᷑ homo de monte esau. Cum hostis fi¬
nes tuos possederit. & om̃s uiri foederis tui
illuserint tibi. & p̾ualuerint contra te: tunc

Expanded text:
magistro suo, dicentes falsa esse quae didicerant: praevalebunt contra eum, et eruditi fide Ecclesiae, falsum dogma convincet. Illi qui quondam comedebant apud haereticos, non panem Eucharistiae, sed panem luctus, et panem subcinericium qui non reversatur, proponent quaestiones de Scripturis, tendent insidias Idumaeo atque terreno, et in omnibus carneo praeceptori haereses enim ad Galatas inter carnis opera numeratas legimus , et tunc ostendetur non esse prudentia in Edom. Numquid non in die illa, dicit Dominus, perdam sapientes ex Idumaea, et prudentiam de monte Esau? Et timebunt fortes tui a Meridie: ut intereat vir de monte Esau. LXX: In die illa, dicit Dominus, perdam sapientes ex Idumaea, et intelligentiam de monte Esau. Et pavebunt pugnatores tui de Theman, ut auferatur homo de monte Esau. Cum hostis fines tuos possederit, et omnes viri foederis tui illuserint tibi, et praevaluerint contra te: tunc
Abbreviated transcription (Latin):
contra eũ insidias tetender̃t: prȩualeruntq
aduersus eũ. Et tunc indicatũ est quia nulla
in edom esset sapientia. dũ sꝑat in his qui ad¬
uersarii demonstrati sunt. Alit̃. Cum abscon¬
dita esau & quasi sacramenta magnifica qͥb:
prius popłi fuerant irretiti ꝓlata fuerint
in mediũ. ita ut uir eccłasticus possit dicere.
non ignoramꝰ eius astutias. derelinquent ter¬
minos edom. & dimittent eũ : & usq ad t̾mi¬
nos ȩccłȩ transmigrantes. ꝓferent doctrinas
pessimas. Tunc illudent & resistent quondã¬

Expanded text:
contra eum insidias tetenderunt: praevalueruntque contra eum insidias tetenderunt: praevalueruntque adversus eum, et tunc indicatum est, quia nulla in Edom esset sapientia: dum sperat in his qui adversarii demonstrati sunt. Aliter: Cum abscondita Esau, et quasi sacramenta magnifica, quibus prius populi fuerant irretiti, prolata fuerint in medium, ita ut vir Ecclesiasticus possit dicere: Non enim ignoramus ejus astutias , derelinquent terminos Edom, et dimittent eum, et usque ad terminos Ecclesiae transmigrantes, proferent doctrinas pessimas. Tunc illudent 372 et resistent quonda
Abbreviated transcription (Latin):
nos dimiser̃ te. Om̃s uiri testam̃ti tui restiter̃
tibi. Pręualuer̃t aduersum te uiri pacifici tui:
Iposuer̃ insidias subter te. Non est sapientia¬
in eo. Quidã id qđ supra exposuimꝰ. quomodo
pscrutatꝰ est esau. &e comp̃hensa sunt abscon¬
dita eiꝰ ad t̾minos usq distingunt: ut sit
sensus. Abscondita tua atq secreta: usq ad
terminos reuelata sunt. Nobis aut̃ melius ui¬
det᷑: ut cũ posteriorib copulet᷑. Uenite gͦ na¬
huchodonosor de quo inieremia contͣ idumeã
dr̃. ecce quasi leo ascendet suꝑbia iordanis
ad pulchritudinẽ robustã. quia subito eum¬
currere faciã adillã. ac deinde. ecce quasi aqͥla
ascendet & uolabit & ex pandet alas suas suꝑ
bosram. & erit cor fortiũ idumeȩ in die illa
quasi cor mulieris parturientis: om̃s qui ante
erant foederati edom & in prȩsidio urbis suꝑ¬
bissimȩ fuerant reliquert eũ: & iuncti hostib

Expanded text:
nos dimiserunt te: omnes viri testamenti tui ti restiterunt nos dimiserunt te: omnes viri testamenti tui ti restiterunt tibi, praevaluerunt adversum te viri pacifici tui: posuerra exposuimus, Quomodo perscrutatus est Esau, et comprehensa sunt abscondita ejus, ad terminos usque distinguunt: ut sit sensus, abscondita tua atque secreta usque ad terminos revelata sunt. Nobis autem melius videtur, ut cum posterioribus copuletur. Veniente ergo Nabuchodonosor de quo in Jeremia contra Idumaeam dicitur: Ecce quasi leo ascendet de superbia Jordanis ad pulchritudinem robustam, quia subito currere eum faciam ad illam : Ac deinde: Ecce quasi aquila ascendet et volabit, et expandet alas suas super Bosram, et erit cor fortium Idumaeae in die illa, quasi cor mulieris parturientis , omnes qui ante erant foederati Edom, et in praesidio urbis superbissimae fuerant, reliquerunt eum, et juncti hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
ta mysteria. & patriarcharũ esau. hos quippe
intelligo qui primi hereses ad inuenerurut:
ꝑscõs suos & eccłasticos uiros atq doctores
ꝓ̃fert uimediũ. & pͥma illius uictoria est.
patere quȩ tegebantur occulta. Unde & cum
deprehensa sunt occulta eiꝰ. Uide martionẽ
& ualentinũ. & om̃s hereticos. qͦ mͦ in doctri¬
nis demonioꝵ cauteriatã habentes consci¬
entiam applaudant sibi. & simplices animas
quasi quib dã diuinis mysteriis initiantes. cõ¬
posito sermone decipiant. Sed cum .xxx. eõnas.
& quadrigas. & ocdoadas. & dodecadas. & du¬
plicẽ dm̃ & portentosũ abramas in medium
sermo ꝓtulerit: tunc prudentia esau stulticia
demonstrabitur. & inuestigabunt᷑ secreta eiꝰ.
Isq ad terminos emiser̃ te. Om̃s uiri foederis
tui illuserunt tͥ. Inualuer̃ aduersũ te uiri pa¬¬
cis tuȩ: qui comeder̃ tecũ ponent insidias subt̃
te. Non est prudentia in eo. Lair. Usq ad termi-¬

Expanded text:
ta mysteria et patriarcharum Esau hos quippe ta mysteria et patriarcharum Esau hos quippe intelligo qui primi haereses adinvenerunt, per sanctos suos et ecclesiasticos viros atque doctores profert in medium: et prima illius victoria est, patere quae tegebantur occulta. Unde et cumDeprehensa sunt occulta ejus. » Vide Marcionem et Valentinum, et omnes haereticos, 371 quomodo in doctrinis daemoniorum, cauteriatam habentes conscientiam, applaudant sibi, et simplices animas quasi quibusdam divinis mysteriis initiantes, composito sermone decipiant. Sed cum triginta aeonas, et quadradas, et octoadas et duodecadas, et duplicem deum, et portentosum Abraxas in medium sermo protulerit: tunc prudentia Esau stultitia demonstrabitur, et investigabuntur secreta ejus. Usque ad terminos emiserunt te omnes viri foederis tui, illuserunt tibi, invaluerunt adversum te viri pacis tuae, qui comedunt tecum, ponent insidias subter te: non est prudentia in eo. LXX: Usque ad termi
Abbreviated transcription (Latin):
trã ethilam: hȩc est enim possessio esau. in spe¬
cub habitatiunculas habet. & ꝓpt̾ nimium
calorẽ solis. quia meridiana ꝑuintia est subter¬
raneis tuguriis utitur. Discõoꝑui inquit esau.
idest qđ t̾ra p̃mebat᷑ inmediũ ꝓtuli. Et apta
sunt omĩa quȩ cludebas: substantiãq tuã me
parit̃ cũ hostib ꝑquirente nulla potuer̃ secreta
cȩlare. Aliter. Fures & latrones qui in grediunt᷑
nocte. quia fili i sunt noctis &e tenebrarii: hereti¬
cos puto. contraria ueritati doginata p̃dicantes.
Qui furant᷑ sufficientia sibi: & cotidie de ecbłiae
gregib raꝑe festinant. Isti ingredientes uineã
dni nr̃i quã de ȩgypto huius scłi transtulit. &
de cuiꝰ genimine uinũ se. eẽ bibiturũ in regno
patris pollicet᷑. ita cupiunt uniuersa popula¬
ri. ut uix racemũ relinquant in ea. Sede con¬
trario dñs agit. Omia enĩ secreta eoꝵ ce occul¬

Expanded text:
tram, et Ailam haec est enim possessio Esau, in spetram, et Ailam haec est enim possessio Esau, in specubus habitatiunculas habet. Et propter nimios calores solis, quia meridiana provincia est, subterraneis tuguriis utitur. Discooperui, inquit, Esau, id est, quod terra premebatur in medium protuli, et aperta sunt omnia quae claudebas, substantiamque tuam me pariter cum hostibus perquirente, nulla potuerunt secreta celare. Aliter, Fures et latrones, qui ingrediuntur nocte, quia filii sunt noctis et tenebrarum, haereticos puto, contraria veritati dogmata praedicantes, qui furantur sufficientia sibi, et quotidie de Ecclesiae gregibus rapere festinant. Isti ingredientes vineam Domini nostri , quam de Aegypto hujus saeculi transtulit, et de cujus genimine vinum se esse bibipatris pollicetur, ita cupiunt universa populari, ut vix racemum relinquant in ea: sed e contrario Dominus agit: omnia enim secreta eorum et occul
Abbreviated transcription (Latin):
sent tibi᷑ Quomodo scrutati sunt esau inuesti.¬
gauerunt abscondita eius. Lxxx. Si fures intro.¬
issent adte. aut latrones ꝑ noctẽ. ubi ꝓiectꝰ esses:
racemũ Quomͦꝰ ꝑscrutatꝰ est esaũ. & dep̃hensa
sunt abscondita eiꝰ. leremias similit̾. licet ordi¬
nẽ cõmutarit. Si uindemiatores uenissent suꝑ
poterit. Qđ dicit. hoc est. Si fures & latrones
qui nocte domos suffodere consuer̃ & raꝑe quȩ
indomib sunt. introissent ad te. & absconditi
tenebris circũissent domus tuȩ angulos: utiq
abstulissent qđ sibi putabant posse sufficere. &
aliquid inedib tuis uel ꝑsatietatẽ uel ꝑignoran¬
tiam reliquissent᷑. Sed hostes qui ad te dño ui.¬
bente uenerunt. significat aut̃ babylonios. &
exercitũ nabuchodonosor: inuestigauerunt
omĩa secreta tua. & cauernas ac foramina
speluncarũ in qͥb habitas lustrauer̃. Et re uera.
ut dicamꝰ aliquid de natura loci: omĩs austra¬
lis regio idumeoꝵ. de eleutheropoli usq pe¬

Expanded text:
sent tibi? Quomodo scrutati sunt Esau, investigaverunt abscondita ejus? LXX. Si fures introissent ad te, vel latrones per noctem, ubi projectus esses? racemum? Quomodo perscrutatus est Esau, et deprehensa sunt abscondita ejus? Jeremias similiter, licet ordine commutato: Si vindemiatores venissent super erit. » Quod dicit hoc est: Si fures et latrones, qui nocte domos suffodere consuerunt, et rapere quae in domibus sunt, introissent ad te, et absconditi tenebris circuissent domus tuae angulos, utique hoc tulissent, quod sibi putabant posse sufficere: et aliquid in aedibus, vel per satietatem, vel per ignorantiam reliquissent. Si bente, venerunt significat autem Babylonios, et exercitum Nabuchodonosor, investigaverunt omnia secreta tua, et cavernas, ac foramina speluncarum, in quibus habitas, lustraverunt. Et revera, ut dicamus aliquid et de natura loci, omnis australis regio Idumaeorum de Eleutheropoli usque Pe
Abbreviated transcription (Latin):
patre familias int̾ bona semina inimicus homo
titana suꝑseminat. ita solet aquila illa gran¬
dis. magnarum alarũ. longo menibroꝵ ductu.
plena plumis & uarietate: quȩ habet ductum
intrandi inlibanũ. & tollit de cacumine cedri.
& plantat suꝑ aquas multas ut inuineã plan¬
taria pullulent: int̾ sydera ȩccłȩ de quib &
malio loco dr̃. iusti aut̃ sicut stellȩ fulgebunt.
ponere nidũ suum. Dixi supra hoc ipsum
& aduersus carnẽ posse intelligi: qͦd imminute
sint iires eius in aduentu xp̃i. & contẽptibilis
sit animȩq subiecta imꝑio. & frustra erigat᷑
cum habitet in cauernis petrȩ uł sensib uel
cogitationib. & uelit dominari aminȩ. exal¬
tans solium suũ. nec oꝑa sua credens posse suꝑari.
Cui dr̃. qđ quamuis se erigat. & aquilȩ imitẽt᷑
excelsa. multosq scõrs deceꝑit. tamen adnõ
suꝑata sit atq deleta. Qđ in hereticis & carne

Expanded text:
patrefamilias, inter bonam sementem inimicus homo patrefamilias, inter bonam sementem inimicus homo zizania superseminat : ita solet aquila illa grandis , magnarum alarum, longo membrorum ductu, plena plumis et varietate, quae habet ductum intrandi in Libanum, et tollit de cacumine cedri, et plantat super aquas multas, ut in vineam plantaria pullulent, inter sidera Ecclesiae, de quibus et in alio loco dicitur: Justi autem sicut stellae fulgebunt , ponere nidum suum. Dixi supra, hoc ipsum et adversum carnem posse intelligi quod imminutae sint vires ejus in adventu Christi, et contemptibilis sit, animaeque subjecta imperio, et frustra erigatur, cum habitet in cavernis petrae, vel sensibus, vel cogitationibus, et velit dominari animae, exaltans solium suum, nec opera sua credens posse superari. Cui dicitur, quod quamvis se erigat, et aquilae imitetur excelsa, multosque sanctorum deceperit: tamen a Domino superata sit atque dejecta. Quod in haereticis et in carne
Abbreviated transcription (Latin):
suris per trȩ. exaltantẽ soliũ suum.
Petra  quanquã frequent̃ uł in ꝑsona dñi
uł in soliditate ponat᷑. unde & ꝓpħa dic̃¬
tues petrus &e suꝑ hane petrã edificabo ȩccłam
meam: tamen & in contrariã partẽ frequenter
accipitur. Auferam inquit cor lapideũ. & dabo
eiscor carneũ. Et potens est dñs de lapidib
istis suscitare filios abrahe. Maximeq Hic:
ubi ñ dix̃. habitantẽ suꝑ petrã inqua prudens
edificator domum sua ex truit. sed inscissuris
tẽ solium suum. & qui dicit incorde suo. quis
detrahet me in t̾ram: tumorẽ hereticȩ mentis
ostendit. confidentiũ sibi in mysterus & in secre¬
tis suis. quantũ in ipsis est. Hyꝑbolice aut̃ hoc
a quila.nã & ipsi aquilarũ sibi similitudinem
pollicent᷑. quȩ solent ad cadauer dñi congrẽgari.
&e int̾ media sydera posuerint nidũ suũ: inde.
detraham eos dicit dñs. Si cut enim dormientẽ

Expanded text:
suris petrae, exaltans solium suum. suris petrae, exaltans solium suum. Petra quanquam frequenter vel in persona Domini, vel in soliditate ponatur, unde et propheta dicTu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam : » tamen et in contrariam partem frequenter accipitur: « Auferam, inquit, cor lapideum, et dabo eis cor carneum . » Et: « Potens est Dominus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae : maximeque hic, ubi non dixit, habitantem super petram, in qua prudens aedificator domum suam exstruit; sed in scissuris tem solium tuum: Et, qui dicit in corde suo: Quis detrahet me in terram? tumorem haereticae mentis ostendit, confidentium sibi in mysteriis et in secretis suis, et quantum in ipsis est hyperbolice autem hoc aquila nam et ipsi aquilarum sibi similitudinem pollicentur, quae solent ad cadaver Dominicum congregari, et si inter media sidera posuerint nidum suum, inde detraham eos, dicit Dominus. Sicut enim dormiente
Abbreviated transcription (Latin):
llud aut̃ qđ in ieremia ad ditũ est. & apprehen¬
dere niteris altitudinẽ collis. aꝑuit enigina:
pcollẽ significans montẽ syon. Ac ꝑhoc᷑. uel
ipsam urbẽ ierłm uel templũ qđ m ea conditũ
est uult intelligi. Aquilã aut̃ cunctis auib
altius uolitare: etiã ii qui de natura auium
disputant. memoriȩ ꝓdidert̃. Tantiq contuitꝰ
esse dr̃: ut cũ suꝑmaria immobili penna fe¬
rat᷑. nec humanis pateat obtutib: de tanta
sullimitate pisciculos natare uideat. & cum
iua talitus fuerint tormenti instar descende¬
re.raptãq predam pennis adlitꝰ ꝑtrahere.
Si di dicimꝰ hystoriã: sequam᷑ intelligentiam
sp̃ualẽ. Licet tibi o heretice magiꝰ. eẽ uidearis.
&e contemnas eccłe paucitatẽ: tam̃ paruus it
tui extulit te. Quis enĩ hereticoꝵs ñ insuꝑbiã
extollit᷑ eccłȩ simplicitatẽ parui pendens.
&e fidẽ imꝑitiã reputans: Habitantẽ in scis¬

Expanded text:
Illud autem quod in Jeremia additum est, et apprehenIllud autem quod in Jeremia additum est, et apprehendere niteris altitudinem collis, aperuit aenigma, collem significans montem Sion, ac per hoc vel ipsam urbem Jerusalem, vel templum quod in ea conditum est, vult intelligi. Aquilam autem cunctis avibus altius volitare, etiam hi qui de natura avium disputant, memoriae prodiderunt: tantique contuitus esse dicitur, ut cum super maria immobili penna feratur, nec humanis pateat obtutibus, de tanta sublimitate pisciculos natare videat, et cum juxta littus fuerint, tormenti instar descendere, raptamque praedam pennis ad littus pertrahere. Si didicimus historiam, sequamur intelligentiam spiritualem. Licet tibi, o haeretice, magnus esse videaris, et contemnas Ecclesiae paucitatem: tamen parvus es in  Quis enim haereticorum non in superbiam extollitur, Ecclesiae simplicitatem parvipendens, et fidem imperitiam reputans: habitans in scis
Abbreviated transcription (Latin):
in eadẽ uerba consentit dicens. Ecce paruulũ
te dedi ingentib. contẽptibilẽ int̾ homines
Arrogantiã decepit tẽ: & suꝑbia cordis tui.
quihabitas in cauernis petrę. & app̃hendere
niteris altitudinẽ collis. Cum exxaltaueris
quasi aquila nidum tuũ: inde tẽ detraham
dic̃ dñs In interp̾tatione ꝓpħetica. debemus
morẽ nr̃m sequi. ut primo hystoriȩ funda-¬
menta iaciamus. deinde si possumus excelsas
turres & tectoꝵ culmina subrigamꝰ. O inquit
edom qui cũ minimꝰ sis int̾ om̃s in tuo circũitu
nationes. & ad cõparationẽ gentiũ cȩterarum
paruus innumero: ultra uires erigeris suꝑbia.
Cumq habites in speluncis. immo inca uernis
petrarũ. humilis atq pauꝑculus. & excelsa
edificiors tecta ñ possidens. quasi aquila in sul¬
lime extolleris. & tantũ cogitatione intume¬
scis: ut int̾ sydera habitare te credas. Etiam
si ultra naturã posses cęli alta penetrare. inde
te detraherẽ. & ad terrã deducerẽ. dic̃ dñs dĩ.

Expanded text:
Ecce parvulum dedi te in gentibus; contemptibilem inter homines: arrogantia tua decepit te, et superbia cordis tui, qui habitas in cavernis petrae, et apprehendere niteris altitudinem collis: cum exaltaveris quasi aquila nidum tuum: inde te detraham, dicit Dominus. In interpretatione prophetica debemus morem nostrum sequi, ut primum historiae fundamenta jaciamus, deinde si possumus, excelsas turres et tectorum culmina subrigamus. O, inquit, Edom, qui cum minimus sis, inter omnes in circuitu nationes, et ad comparationem gentium caeterarum parvus in numero, ultra vires erigeris superbia. Cumque habites in speluncis, immo in cavernis petrarum, humilis atque pauperculus, et excelsa aedificiorum tecta non possidens, quasi aquila in sublime sustolleris, et tantum cogitatione intumescis, ut inter sidera habitare te credas: etiam si ultra naturam posses coeli alta penetrare, inde te detraherem, 368 et ad terram deducerem, dicit Dominus Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
isaia magni consilii angłs: &e pat̾ futuri scłi
dicere. qđ ipse legatꝰ nr̃ sit. & ipse munitio. di
cens ea quȩ ꝓpħalis sermo contexuit. surgite
& consurgamꝰ aduersus eũ uł eã in proelium.
Legatꝰ qui ad gentes missus est. hȩc loquitur.
Surge qui dormis. & eleuare amortus: & illu¬
minabit te xp̃c. Ac ne forsitan grauis a ͦ insoli¬
ta pugna uideat᷑. me inqͥt habetis pͥmũ inacie.
qui &e iħu filio naue gladiũ tenens apparui.
&e amalech in crucis meȩ uexillo moyse proe.¬
liante suꝑaui. leremias inuisione contra idu¬
meã ñ multũ abhis discrepat. Auditũ inquit
audiui a dño: & legatꝰ ad gentes missus est.
Congregamini & uenite contra eũ: &e consur.¬
gamus in proeliũ. Sequit᷑ in abdia ꝓpheta.

Expanded text:
Isaia, magni consilii Angelus, et Pater futuri saeculi dicere, quod ipse legatus noster sit, et ipse cens ea quae prophetalis sermo contexuit, surgite et consurgamus adversus eum, vel eam in praelium. Legatus qui ad gentes missus est, haec loquitur: « Surge, qui dormis, et elevare a mortuis, et illuminabit te Christus . » Ac ne forsitan gravis nobis et insolita pugna videatur, me, inquit, habetis primum in acie, qui et Jesu filio Nave gladium tenens apparui: et Amalech in crucis meae gnante, superavi . Jeremias in visione contra Idumaeam non multum ab his discrepat: Auditu, inquit, audivi a Domino, et legatus ad gentes missus est: congregamini, et venite contra eam, et consurgamus in
Abbreviated transcription (Latin):
uir non est mecũ. Sunt qui idumeã ad car¬
nẽ referant. & aduersũ illius pugnã animã¬
estiment ꝓuocari. ut mortificantes membra
nr̃a suꝑ t̾ram. fornicationẽ. immundiciam.¬
consequam᷑. ludei frustra somniant contra
urbẽ romã regnumq romanũ hanc fieri ꝓ¬
phetiam. & illud qđ in isaia scriptũ est. onus
duma: paululũ litterȩ apice cõmutato. pro
daleth. legi posse. res. & sonare romã. Uau.
quippe littera.& ꝓ.ii.  ꝓ.o. in eorũ lingua
accipitur. Auditum audiuimꝰ adño: &
legatum adgentes misit. Surgite. & consur¬
Sgamꝰ aduersus eũ in proeliũ. Laxx. Auditũ au
Idiui a dño: & munitionẽ ingentib Surgite.
& consurgamꝰ aduersus eũ in proeliũ. lam &
supra diximꝰ. eundẽ esse dom quã & idumeã.
quia in hebraico ipse qui condidit. ingreco urbs
quȩ sit abeo condita nominat᷑. Audiuit ergo.
uel abdias. uel om̃s ꝓpħȩ parit̃ audier̃. om̃is

Expanded text:
vir non est mecum. » Sunt qui Idumaeam ad carvir non est mecum. » Sunt qui Idumaeam ad carnem referant, et adversus illius pugnam animam aestiment provocari: ut mortificantes membra nostra super terram, fornicationem, immunditiam,consequamur. Judaei frustra somniant contra urbem Romam, regnumque Romanum hanc fieri prophetiam; et illud quod in Isaia scriptum est, Onus Duma  , paululum litterae apice commutato pro DELETH legi posse RES, et sonare Romam  : VAU quippe littera et pro u, et pro o, eorum lingua accipitur. Auditum audivimus a Domino, et legatum ad gentes misit: Surgite et consurgamus adversus eum in praelium. LXX: Aurgite et consurgamus adversus eum in praelium. Jam ut supra diximus, eumdem esse Edom quam et Idumaeam, quia in Hebraico ipse qui condidit: in Graeco urbs quae sit ab eo condita nominatur. Audivit ergo vel Abdias, vel omnes prophetae pariter audierunt omnes
Abbreviated transcription (Latin):
leges. aut contra uideos factũ esse sermonem
qui sunt emuli xpĩanis. & ꝑsequunt᷑ frẽm suũ
iacob popłm supplantatorẽ. qui illis primoge¬
nita preripuit: aut certe aduersus om̃s here¬
ses &e contraria dogiata ueritati. quȩ uident᷑
quidẽ nob̾ esse uicina sed magis aduersaria
sunt. & de paterna hereditatẽ simplicẽ & ha¬
bitatorẽ domꝰ iacobnitunt᷑ expellere. Porro
qđ idumea t̾rena int̾p̃tat᷑. & ꝓpt̃ colorẽ rubrũ
cruenta quoq intelligi potest: iccirco salua¬¬
tor reportans ad patrem de mundo uictoriã.
quando angłi conclamabant. aꝑite portas
principes ur̃as &e introibit rex głȩ. & inisaia
stupentes int̾rogabant. quis est iste qui ascen¬
dit de edom. fuluida ueste de bosor sic formo¬
sus instola candida. & ad ipsum cõminus lo¬
quebant᷑. quare rubrũ est indumentũ tuum.
& uestim̃ta tua sicut calcantiũ intorculari.
ipse loquit᷑ in triumpho exponens palmam
crucis suȩ. Torcular calcaui solus: & de gentib

Expanded text:
e, aut contra Judaeos factum esse sermonem qui sunt aemuli Christianis, et persequuntur fratrem suum Jacob, populum supplantatorem, qui illis primogenita praeripuit, aut certe adversus omnes haereses et contraria dogmata veritati, quae videntur quidem nobis esse vicina; sed magis adversaria sunt, et de paterna haereditate simplicem, et habitatorem domus Jacob nituntur expellere. Porro quia Idumaea et terrena interpretatur, et propter colorem rubrum cruenta quoque 366 intelligi potest: idcirco Salvator reportans ad Patrem de mundo victoriam, quando Angeli conclamabant: Aperite portas, principes, vestras, et introibit rex gloriae stupentes, interrogabant: « Quis est iste qui ascendit de Edom fulvida veste de Bosor, sic formosus in stola candida? , » et ad ipsum cominus loquebantur: « Quare rubrum est indumentum tuum, et vestimenta tua sicut calcantium in torculari? » Ipse loquitur in triumpho, exponens palmas crucis suae: « Torcular calcavi solus, et de gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
& humilis corde : possidebunt montẽ esau &
phylistum: quos possumꝰ ꝓpt̾ suꝑbiã dogma¬
tum &e eloquentiã secularẽ. inethnicoꝵ ꝑ
sona accipe: ut in monte magistri sint in
phylistum &e alienigenis discipłi. qui magi¬
stroꝵ auctoritatẽ sequunt᷑. & nonsolũ mon¬
tẽ esau & alienigenas: sed regionẽ quoq ephra¬
im &e samariȩ possidebunt. Ephraim & sa-¬
mariã crebro in osee legimꝰ. & in heresib quȩ
sub nomine xp̃iano ȩccłam diuidunt. inter.¬
p̃tati sumꝰ. Et ibi enim sperat᷑ ubertas : & ibi
custodiam fidei repmittunt. Porro beniamin
silius dexterȩ atq uirtutis. ubi templum
dĩ est. possidebit galaad quȩ int̾p̃tatur
transmigratio testimonii. ifrahelẽ carneũ
significatas. Ab illis enĩ ad nos testimoniũ

Expanded text:
et humilis corde , possidebunt montem Esau et et humilis corde , possidebunt montem Esau et Philisthiim: quos possumus propter superbiam dogmatum, et eloquentiam saecularem in Ethnicorum persona accipere. Ut in monte sint magistri, in Philisthiim, et alienigenis discipuli, qui magistrorum auctoritate ducuntur. Et non solum montem Esau, et alienigenas, sed regionem quoque Ephraim et Samariae possidebunt. Ephraim et Samariam crebro in Osee legimus, et in haeresibus, quae sub nomine Christiano Ecclesiam dividunt, interpretati sumus. Et ibi enim speratur ubertas, et ibi custodiam fidei repromittunt. Porro Benjamin, filius dexterae, atque virtutis, ubi Templum Dei est, possidebit Galaad, quae interpretatur transmigratio testimonii, Israelem carneum significans: ab illis enim ad nos testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
adrinocoruram & ad mare usq tendenda sit.
idest de tribu uida non solũ eleutheropolim
teneant. sed usq ad maritimã ꝑueniant. ce
phylistum suo imꝑio subuigent. quos prius
non habuerant subiuigatos. Dilatabit᷑ quoq ter¬
minus filioꝵ udausq ephrami ubi nunc nea¬
polis est. & usq ad regionẽ samariae: ubi seba¬
stea condita est. Beniamin aut̃ cuiꝰ statum ab
ierłm contra septentrionẽ t̃mini dilatantur:
cunctã possidebit arabiam. quȩ prius uocabat᷑
autẽ : & montẽ ephraim. & campos samariae.
& beniamin & galaad: hi qui fuerant iN
meridie possidebunt. Hoc utrũ factũ sit: ds̃
uiderit. Potuit enĩ ex parte ꝑ annos quingentoᷤᷤ
me scio cotidie implet᷑ innobis : & in regno
eccłiȩ confirmat᷑. Hi enĩ qui habitant in me.¬
ridie idest in nagep & inuero sunt lumine.
& qui tenent campestria & humilia. idest
discipłi eiꝰ qui dic̃. discite ame quia mitis sũ

Expanded text:
ad Rhinocoruram, et ad mare usque tendenda sit, ad Rhinocoruram, et ad mare usque tendenda sit, id est, de tribu Juda non solum Eleutheropolim teneant, sed usque ad maritima perveniant, et Philisthiim suo imperio subjugent, quos prius non habuerant subjugatos. Dilatabitur quoque terminus filiorum Juda usque ad Ephraim, ubi nunc Neapolis est, et usque ad regionem Samariae, ubi Sebaste condita est. Benjamin autem cujus statim ab Jerusalem, contra septentrionem termini dilatantur, cunctam possidebit Arabiam, quae prius vocabatur tes; et montem Ephraim, et campos Samariae, et Benjamin, et Galaad, ii qui fuerunt in meridie, possidebunt. Hoc utrum factum sit Deus viderit. Potest enim ex parte per annos quingentos me scio, 382 quotidie completur, et in regno Ecclesiae confirmatur. Hi enim qui habitant in Meridie, id est, in Nageb, et in vero sunt lumine, et qui tenent campestria et humilia, id est, discipuli ejus, quibus dicit: Discite a me quia mitis sum,
Abbreviated transcription (Latin):
Sint̾rã Si exaltatꝰ fueris ut aquila. & sunter
sydera posueris nidũ tuũ. inde te detraham
Idic dñs. L.xa. Ecce minimũ tẽ dedi ingentib.
Sin honoratꝰ es ualde. Suꝑbia cordis tui eleuauit
Itẽ: habitantẽ in foraminib petra rũ. exal¬
Itantẽ habita culũ tuũ: atq dicentẽ incorde

Expanded text:
i exaltatus fueris ut aquila, et si inter sidera posueris nidum tuum: inde te detraham, dicit Dominus. LXX: Ecce minimum dedi te in gentibus: inhonoratus es tu valde. Superbia cordis tui elevavit te habitantem in foraminibus petrarum, exaltantem habitaculum tuum atque dicentem in co