comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bis constituta est. Nam illa signa omnia
quorum genera breuiter attigi potui uer¬
bis enuntiare: uerba uero illis signisnul¬
lomodo possem sed quia uerberato aere
statim transeunt nec diutius manent
quam sonant instituta sunt per litteras
signa uerborum. Ita uoces oculis ostendun¬
tur non perse ipsas. sed persigna quaedam sua
lsta signa igitur non potuerunt communia
esse omnibus gentib peccato quodam dis¬
sensionis humanae: cum ad sequisque prin¬
cipatum rapit cuius superbiae signum est
erecta illa turris incaelo. ubi homines im¬
pii non solumamimos sed &iam uocesdis¬
sonas habere meruerunt E quo factum
est. ut &iam scriptura diuinã quatantis
morbis humanarum uoluntatum sub ueni
tur ab una lingua profecta. quao portune
potuit per orbem terrarum dissemina¬
re peruarias interpr&um linguas
longe lateq: diffusa. Innotesceregenti¬
bus ad salutem quam legentes nihilali¬
ud app&unt. quam cogitationes uolun¬

Expanded text:
bis constituta est. nam illa signa omnia, bis constituta est. nam illa signa omnia, quorum genera breuiter attigi, potui uerbis enuntiare, uerba uero illis signis nullo modo possem. Sed quia uerberato aere statim transeunt nec diutius manent quam sonant, institsigna verborum. Ita voces oculis ostenduntur, non per seipsas, sed per signa quaedam sua. Ista signa igitur non potuerunt communia esse omnibus gentibus, peccato quodam dissensionis humanae, cum ad se quisque principatum rapit, cujus superbiae signum est erecta illa turris in coelum, ubi homines impii non solum animos, sed etiam voces dissonas habere meruerunt. Ex quo factum est, ut etiam Scriptura divina, qua tantis morbis humanarum voluntatum sutur, ab una lingua profecta,» qua opportune potuit per orbem terrarum disseminari, per uarias interpretum linguas longe lateque diffusa innotesceret gentibus ad salutem, quam legentes nihil aliud appetunt quam cogitationes uolun
Abbreviated transcription (Latin):
signum uoluntatis nostrae participẽ
facere &quidam motus manuum
pleraq: significant. &striones omniũ
membrorum motibus dant signaque¬
dam scientib. & cum oculis eorum quasi
fabulantur. &ueilla dracones que
militares per oculos insinuant uolunta¬
tem ducum. & sunt haec omnia quasi
quaedam uerba uisibili& ad aures autẽ
quae pertinent ut dixi plura sunt. Inuer¬
bis maxime nam & tuba &tibia &ci¬
thara dant plerumq nonsolum sua¬
uem sed &iam significantem sonum
ma sunt uerba enimpror sus inter
homines optinuerunt principatum sig¬
nificandi. Quaecumq animo concipiun¬
tur siea quisq: prodere uelit. Nam &odore
ungͥenti dñs quo perfusi sunt pedes eius
signum ali quod dedit. & sacramento
corporis & sanguinis sui pergustato.
significauit quoduoluit &cum mulier
tangendo fimbriam uestimenti eius sal¬
ua facta est non nihil significat sed in¬
numerabilis multitudo signorum quib:
suas cogitationes homines xerunt. Inuer¬

Expanded text:
signum voluntatis nostrae participem signum voluntatis nostrae participem facere. Et quidam motu manuum pleraque significant: et histriones omnium membrorum motibus dant signa quaedam scientibus, et cum oculis eorum quasi fabulantur; et vexilla draconesque militares per oculos insinuant voluntatem ducum: et sunt haec omnia quasi quaedam verba visibilia. Ad aures autem quae pertinent, ut dixi, plura sunt, in verbis maxime. Nam et tuba, et tibia, et cithara, dant plerumque non solum suavem, sed etiam significantem sonum.ma sunt. Verba enim prorsus inter homines obtinuerunt principatum significandi quaecumque animo concipiuntur, si ea quisque prodere uelit. nam et odore ungenti dominus, quo perfusi sunt pedes eius, signum aliquod dedit et sacramento corporis et sanguinis sui per gustatum significauit quod uoluit, et cum mulier tangendo fimbriam uestimenti eius salua facta est, nonnihil significat. sed innumerabilis multitudo signorum, quibus suas cogitationes homines exerunt, in uer
Abbreviated transcription (Latin):
icendi in alterius animum id quod ani¬
mogerit qui signum dat horumigitur
signorum genus quantum ad homines
attin& considerare atq tractarestatu¬
imus quia & signa diuinitus data quae
scripturis scĩs continentur. per homines
nobis indicata sunt qui ea conscripserunt.
Habent &iam bestiae quaedam interse
signa quib: produnt app&itum animi
sui nam & gallus gallinacius reperto
cibo datsignum uocis gallinae ut ac¬
currat & columbus gemitu columbam
uocat. uel ab ea uicissim uocatur. &
multa huius modi. anim aduertisolent
quae utrum sicut uultus aut dolentis
quantur motum animi. an uere
ad significandumdentur Alia quaestio
est. & adrem quae agitur non pertin&.
quam partim ab hoc opere: tasquam
non ne cessariam remouemus. signorũ
sa communicant. quaedam pertinent
adoculorum sensum. pleraque ad auri¬
um.paucissima ad c&eros sensus
Nam cum innuimus. non damus signum
nisi oculis eius quem uolumus perhoc

Expanded text:
jiciendum in alterius animum id quod anijiciendum in alterius animum id quod animo gerit is qui signum dat. Horum igitur signorum genus, quantum ad homines attinet, considerare atque tractare statuimus; quia et signa divinitus data, quae in Scripturis sanctis continentur, per homines nobis indicata sunt, qui ea conscripserunt. Habent etiam bestiae quaedam inter se signa, quibus produnt appetitum animi sui. Nam et gallus gallinaceus reperto cibo, dat signum vocis gallinae ut accurrat; et columbus gemitu columbam vocat, vel ab ea vicissim vocatur; et multa hujusmodi animadverti solent. Quae utrum, sicut vultus aut dolentis quantur motum animi, an vere ad significandum dentur, alia quaestio est, et ad rem quae agitur non pertinet: quam partem ab hoc opere tanquam non necessariam removemus. CAPUT IIIsa communicant, quaedam pertinent ad oculorum sensum, pleraque ad aurium, paucissima ad caeteros sensus. Nam cum innuimus, non damus signum nisi oculis ejus quem volumus per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ralia. alia data naturalia sunt. quaesine
uoluntate atque ullo appetitu signifi¬
candi pra&erse aliquid aliud & se cog¬
nosci faciunt. sicuti est fu mus signifi¬
cans ignem non enim uolens significare
id facit. sed rerum & pertarum animad¬
uersione & notatdone cognoscitur
ignem sub esse &iam si fuyus solus appare¬
at sed & uestigium transeuntis animantis
adhoc genus pertin&. & uultus irati seu
tristis affectionem animi significat &iam
nulla eius uoluntate quia ut iratus aut
tristis est. aut siquis alius motus animi.¬
uultu indice proditur &iam nobis non id
agentibus ut prodatur sed de hoc toto
genere nunc disserere non est propositũ
quoniam tamen incidit in partitionem
nostram praeteriri omnino non potuit
atq: id ac tenus notatum essesuffecerit
uiuentia. Inuicem dant ad demonstran¬
dos quantum possunt motus animi sui.
uel sensa aut intellecta quae lib&nec
ulla causa est nobis significandi idest
signidandi nisi adde promendum & tra¬

Expanded text:
ralia, alia data. naturalia sunt quae sine ralia, alia data. naturalia sunt quae sine uoluntate atque ullo appetitu significandi praeter se aliquid aliud ex se cognosci faciunt, sicuti est fumus significans ignem. non enim uolens significare id facit, sed rerum expertarum animaduersione et notatione cognoscitur ignem subesse, etiam si fumus solus appareat. sed et uestigium animantis transeuntis ad hoc genus pertinet et uultus irati seu tristis affectionem animi significat etiam nulla eius uoluntate qui aut iratus aut tristis est, aut sivultu indice proditur, etiam nobis non id agentibus ut prodatur. Sed de hoc toto genere nunc disserere non est propositum. Quoniam tamen incidit in partitionem nostram, praeteriri omnino non potuit; atque id hactenus notatum esse suffeceritviventia invicem dant ad demonstrandos, quantum possunt, motus animi sui, vel sensa, aut intellecta quaelibet. Nec ulla causa est nobis significandi, id est signi dandi, nisi ad depromendum et tra
Abbreviated transcription (Latin):
nentibus fidem quantum protempore
satis esse arbitratus sum. dicere uolui quia
in aliis uoluminibus siue per alios siue per
nos multa lam dicta sunt modus itaque
sit istelibrihuius c&era designis. quan¬
tum ds̃ dederit disseramus¬
NCIPIT LIBER SECUNDUS
uoniam derebus cum scriberem prae¬
misi. commonens nequis in eis attenderit
niiquod sunt non &iam siquid aliud prae¬
ter se significant uicissim designis disserens hoc
dico. nequis in eis attendat quod sunt. sed poti¬
us quod signa sunt. idest quod significant
signum est enim res pra&er speciem quam
ingerit sensib aliud aliquid & se faciens in
cogitationẽ uenire sicut uestigio uisotrans¬
isse animal cuius uestigium est cogitamus
& fumo uiso. ignem sub esse cognoscimus
& uoce animantis audita. affectionem ani¬
mieius aduertimus. & tuba sonante mili¬
tis. uel procredi se uel recredi. & siquid
aliud pugna postulatoportere noue¬
runt signorum igitur alia sunt natu¬

Expanded text:
nentibus fidem, quantum pro tempore nentibus fidem, quantum pro tempore satis esse arbitratus sum, dicere volui, quia in aliis voluminibus, sive per alios sive per nos multa jam dicta sunt. Modus itaque sit iste libri hujus. Caetera de signis, quantum Dominus dederit, disser. LIBER SECUNDUSuoniam de rebus cum scriberem, praemisi commonens, ne quis in eis attenderet nisi quod sunt, non etiam si quid aliud praeter se significant, uicissim de signis disserens hoc dico, ne quis in eis attendat quod sunt, sed potius quod signa sunt, id est quod significant. signum est enim res praeter speciem, quam ingerit sensibus, aliud aliquid ex se faciens in cogitationem uenire, sicut uestigio uiso transisse animal, cuius uestigium est, cogitamus et fumo uiso ignem subesse cognoscimus et uoce animantis audita affectionem animi eius aduertimus set de tuba sonante milites uel progredi se uel regredi et quid aliud pugna postulat oportere nouerunt. signorum igitur alia sunt natu
Abbreviated transcription (Latin):
tis in eis surrexit instructio. ut perfec¬
tum aliquid tenentes ea quae sunt
&x paste non quaerunt perfectum
sane quantum in hac uita potest
Nam in comparatione futura euitat
nullius iusti & scĩ est uita ista perfec¬
caritas auctior & certior permane
uerit finem praecepti esse caritatem.
decordepuro & conscientia bona
& fide non ficta : omnemq: intellectum diuina¬
rum scripturarum ad istatria relaturus
adtractationem illorum librorum se¬
curus accedat Cum enim dicer&¬
caritas addidit de corde puro. ut nihil aliud
quam id quod diligendum est diligatur
conscientiam uero bonam coniunxit propter
spem ille enim se adid quod credit &diligit
peruenturum esse desperat. Cuimalae
conscientiae scrupulus in est tertio &
fide inquit non ficta sienim fides nostra
mendacio caruerit. tunc & non diligi¬
mus quod non est diligendum. & recte
uiuendo id speramus ut nullo modospes
nostra fallatur: propterea derebus conti¬

Expanded text:
tis in eis surrexit instructio, ut perfectis in eis surrexit instructio, ut perfectum aliquid tenentes, ea quae sunt ex parte non quaerant: perfectum sane, quantum in hac vita potest; nam in comparatione futurae vitae nullius justi et sancti est vita ista perfeccharitas auctior et certior permanebverit finem praecepti esse charitatem, de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta , omnem intellectum divinarum Scripturarum ad ista tria relaturus, ad tractationem illorum Librorum securus accedat. Cum enim dicerharitas, addidit, de corde puro, ut nihil aliud quam id quod diligendum est, diligatur. Conscientiam vero bonam conjunxit propter spem: ille enim se ad id quod credit et diligit perventurum esse desperat, cui malae conscientiae scrupulus inest. Tertio, et fide, inquit, non ficta. Si enim fides nostra mendacio caruerit, tunc et non diligimus quod non est diligendum, et recte vivendo id speramus, ut nullo modo spes nostra fallatur. Propterea de rebus conti
Abbreviated transcription (Latin):
dendo diligimus quod non dum uidemus.
quanto magis cum uidere coeperimus
&si sperando diligimus quo non dum perue¬
nimus. quanto magis cum peruener emus
Inter temporalia quippe atq a &erna
hoc inter est. quod temporale aliquid
plus diligitur ante quam habeatur uiles¬
cit autem cum aduenerit non enim satiat
animam cui uera est & certa sedes a er¬
nitas a cernum autem. ardentius diligitus
adeptum quam desideratum Nulli enim
desideranti conceditur plus deillo existimare
quam sehab&. & eiui lescat cumminus inuene¬
rit sed quantum quisq ueniens &istima¬
re potuerit plus perueniens inuenturus est:
homo itaq fide & spe & caritate subnixus
eaque in concusse r&inens non in diget
scripturis nisi ad alios instruendos Itaq:
multiper haectria &iam insolitudine
sine codicib uiuunt unde in illis arbitror
lam impl&um esse siue proph&iac
euacuabuntur quibus tamen quasi
machinis tanta fidei & spei & carita¬

Expanded text:
dendo diligimus quod nondum videmus, dendo diligimus quod nondum videmus, quanto magis cum videre coeperimus? et si sperando diligimus quo nondum pervenimus, quanto magis, cum peruenerimus ? inter temporalia quippe atque aeterna hoc interest, quod temporale aliquid plus diligitur, antequam habeatur, uilescit autem, cum aduenerit — non enim satiat animam, cui uera est et certa sedes aeternitatis — aeternum autem ardentius diligitur adeptum quam desideratum. nulli enim desideranti conceditur plus de illo existimare quam se habet, ut ei uilescat, cum minus inuenerit, sed quantum quisque ueniens existimare potuerit, plus perueniens inuenturus est. Homo itaque fide, spe et caritate subnixus eaque inconcusse retinens non indiget scripturis nisi ad alios instruendos. itaque multi per haec tria etiam in solitudine sine codicibus uiuunt. unde in illis arbitror iam impletum esse quod dicevacuabitur. Quibus tamen quasi machinis tanta fidei et spei et charita
Abbreviated transcription (Latin):
plerumq: incurr&ur in alia quae illi
sententiae contexere nequeat quae
siuera &certaẽsse consentit. illud non
possit uerum esse quod senserat fitq: in co
nescio quomodo. ut amando sententiam
suam scripturae incipiat offensioresse
quam sibi quod malum siserpere siuerit:
euertetur geo perfidem enim ambula¬
mus non per speciem titubat aute
fides si diuinarum scripturarum ua cil¬
lat auctoritas. Porro fidetitubante.
caritas &iam ipsa languescit
Namsia fide quisque ceciderit. a caritate
&iam necesse est cadat non enim potest
diligere quodesse noncredat. porrosi&
credit &diligit beneagendo. & praeceptis
morum bonorum obtemperando. efficit
ut &iam sper& se adid quod diligit esse uen¬
tia omnis & proph&ia militat fides spes
caritas sed fidei succedit spes quam uide¬
mus & spei suaedit beatitudo ipsa. adquam
peruenturisumus. caritas autem. &iamistis
decedentib: augebitur potius. sienim cre¬

Expanded text:
plerumque incurrit in alia quae illi plerumque incurrit in alia quae illi sententiae contexere nequeat. quae si uera et certa esse contendit, illud non possit . uerum esse quod senserat fitque in eo nescio quomodo, ut amando sententiam suam scripturae incipiat offensior esse quam sibi. quod malum si serpere siuerit, euertetur ex eo. per fidem enim ambulamus, non per speciem; titubabit autem fides, si diuinarum scripturarum uaccillat auctoritas. porro fide titubante caritas etiam ipsa languescit. nam si a fide quisque ceciderit, a caritate etiam necesse est cadat. non enim potest diligere quod esse non credit. porro si credit et diligit, as bene agendo et praeceptis morum bonorum obtemperando efficit, ut etiam speret se ad id quod diligit esse uentia omnis, et prophetia militat: fides, spes, charitas, sed fidei succedit spes, quam videmus, et spei succedit beatitudo ipsa, ad quam perventuri sumus; charitas autem etiam istis decedentibus, augebitur potius, si enim cre
Abbreviated transcription (Latin):
quimentitur iniquefacit. &si cuiquam
uidetur utile aliquando esse mendacium.
potest uideri utile aliquando esse iniquita¬
tem Nemo enim mentiens. in eo quodmen¬
titur seruat fidem Nam hocutiq uult
ut cui mentitur fidem sibi habeat. quam
tamen ei mentiendo non seruat Omnes
autem fidei uiolator iniquus est autigi¬
tur iniquitas aliquando est utilis quod
fieri non potest. aut mendacium semper
inutile est sed quisquis inscripturis
aliud sentit. quam ille quiscripsit. illis non
mentientib: fallitur sed tamen ut dicere
coeperam. siea sententia fallitur qua aedi¬
fic& caritatem quae finis praecepti est.
ita fallitur ac siquis quȩm errore desereus
uiam. eo tamen pera grum pergat quo
&iam uia illa perducit corrigendus est
tamen . & quam sit utiliis uiam non desere¬
re demonstrandum est: ne consu&udine
deuiandi. &iam intransuersum autper¬
uersumirecogatur asserendo enim
temere quodille non sensit quem legit.

Expanded text:
qui mentitur, inique facit, et si cuiquam qui mentitur, inique facit, et si cuiquam uidetur aliquando utile esse mendacium, potest uideri utilem aliquando esse iniquitatem. nemo enim mentiens in eo quod mentitur seruat fidem; nam hoc utique uult, ut cui mentitur fidem sibi habeat, quam tamen ei mentiendo non seruat. omnis autem fidei uiolator iniquus est. aut igitur iniquitas aliquando est utilis, quod fieri non potest, aut mendacium semper inutile est. sed quisquis in scripturis aliud sentit quam ille qui scripsit, illis non mentientibus fallitur, sed tamen, ut dicere coeperam, si ea sententia fallitur, qua aedificet caritatem, quae finis praecepti est, ita fallitur, ac si quisquam errore deserens uiam eo tamen per agrum pergat, quo etiam uia illa perducit. corrigendus est tamen et quam sit utilius uiam non deserere demonstrandum est, ne consuetudine deuiandi etiam in transuersum aut peruersum ire cogatur. Asserendo enim temere quod ille non sensit quem legit,
Abbreviated transcription (Latin):
ne & dilectione sed transitoria potius
tam quam uehiculorum uel aliorum
quorum lib& instrumentorum aut siquid
congruentius dici potest ut ea quibus
ferimur propter illud ad quod feri¬
mur diligamus quisquis igitur scriptu¬
ras diuinas uel quam lib& earum pastem
intellxisse sibi uidetur. itaut eo intd¬
lecto non aedific et istam geminam cari¬
tatem di & proximi non dum intell&xit
quis quis uero talem inde sententiam
duxerit ut huic aedificandae caritati sit
utilis nec tamen hoc dixerit quod ille
quem legit eo loco sensisse probabitur
non perniciose falletur nec omnino
mentitur in est quippe inmentiente uo¬
luntas falsa dicendi &ideo multos inue¬
nimus qui mentiri uelint. qui autem
falli neminem cumigitur hoc sciens
homo faciat. illud nesciens patiatur satis
apparet inuna eademq re illum qui
fallitur eo quimentitur esse meliorem
quando quidem pati melius est iniqui¬
tatem. quam facere Omnis autem

Expanded text:
ne et delectatione, sed transitoria potius ne et delectatione, sed transitoria potius tamquam uiae, tamquam uehiculorum uel aliorum quorumlibet instrumentorum aut si quid congruentius dici potest, ut ea quibus ferimur propter illud ad quod ferimur diligamus. Quisquis igitur scripturas diuinas uel quamlibet earum partem intellexisse sibi uidetur, ita ut eo intellectu non aedificet istam geminam caritatem dei et proximi, nondum intellexit. quisquis uero talem inde sententiam duxerit, ut huic aedificandae caritati sit utilis, nec tamen hoc dixerit quod ille quem legit eo loco sensisse probabitur, non perniciose fallitur nec omnino mentitur. inest quippe in mentiente uoluntas falsa dicendi, et ideo multos inuenimus, qui mentiri uelint, qui autem falli, neminem. cum igitur hoc sciens homo faciat, illud nesciens patiatur, satis apparet in una eademque re illum qui fallitur eo qui mentitur esse meliorem, quando quidem pati melius est iniquitatem quam facere. omnis autem,
Abbreviated transcription (Latin):
nos scõ spũ. quo insummo atq: in comiu¬
tabilibono permanere possimus &x quo
intelligitur quam nulla res iniuate
nere nos debeat: quando nec ipse dñs
in quantum uia nostra esse dignatus est
tenere nos uoluerit. sed transire. ne
rebus temporalib: quamuis ab illo
pro salute nostra susceptis & gestis
hereamus infirmiter sed per eas poti¬
us curramus alacriter ut ad eumip¬
sum qui nostram naturam a tẽporalib
liberauit & collocauit addexteram patris
prduchi atque peruehi mereamur
Omniumigitur quaedicta sunt & quo
derebus tractamus haec summa est ut
intelligatur legis & omnium diuinarũ
scripturarum plenitudo & finis esse
dilectio rei qua fruendum est. ẽtrei quae
nobiscum eare frui potest quia ut sequisq
diligat praecepto non opus est hocergo
ut nossimus atq possemus. factaesttota
pronostra salute perdiuinã prouiden¬
tiam dispensatio temporalis qui a debemus
uti non quasi mansoria quadam dilectio¬

Expanded text:
nos Spiritu sancto, quo in summo atque incommunos Spiritu sancto, quo in summo atque incommutabili bono permanere possimus. Ex quo intelligitur quam nere nos debeat, quando nec ipse dominus, in quantum uia nostra esse dignatus est, tenere nos uoluerit, sed transire, ne rebus temporalibus, quamuis ab illo pro salute nostra susceptis et gestis haereamus infirmiter, sed per eas potius curramus alacriter, ut ad eum ipsum, qui nostram naturam a temporalibus liberauit et collocauit ad dexteram patris, prouehi atque peruehi mereamur. Omnium igitur, quae dicta sunt, ex quo de rebus tractamus, haec summa est, ut intellegatur legis et omnium diuinarum scripturarum plenitudo et finis esse dilectio rei, qua fruendum est, et rei, quae nobiscum ea re frui potest, quia, ut se quisque diligat, praecepto non opus est. hoc ergo ut nossemus atque possemus, facta est tota pro nostra salute per diuinam prouidentiam dispensatio temporalis, qua debemus uti, non quasi mansoria quadam dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
in eaponens la&itiae tuae : Tunc uere & pro¬
prie frui dicendus es quod non faciendum est
ipsa ueritas & uerbum per quod facta sunt
omnia caro factum ess& ut habitar& in
nobis. Tamen ait a postolus &sinoueramus
xpm secundum carnem: sed iam non noui¬
mus ille quippe qui non solum perueni
nem assumere unde ess& illud. dñscrea
uit me in principio uiarum suarum. ut in¬
de inciperent qui uellent uenire Aposto¬
lus igitur quam uis adhuc ambular& inuia.
& ad palmam supernae uocationis sequer&ur
uocantem dm̃. tamen
ea quae r&ro sunt
obliuiscens. &inea quae ante sunt & ten¬
tus lam principium uiarum transierat
hoc est eo non indigebat a quo tamenag¬
grediendum & xordiendum lter est
omnibus adueritatem peruenire &inui
ta a&erna permanere desiderant
sic enimait ego sum uia &ueritas &uita
Cum enim adipsum peruenitur &iam
ad patrem peruenitur quia pera equa¬
lem. ille cui est aequalis agnoscitur
uinciente & tasquam ad glut tinante

Expanded text:
in ea ponens laetitiae tuae, tunc vere et proin ea ponens laetitiae tuae, tunc vere et proprie frui dicendus es: quod non faciendum est ipsa Veritas, et Verbum per quod facta sunt omnia, caro factum esset, ut habitaret in nobis , tamen ait Apostolus: Et si noveramus Christum secundum carnem, sed nunc iam non nouimus. ille quippe qui non solum peruenienem inus creavit me in principio viarum suarum ; ut inde inciperent, qui vellent venire. Apostolus igitur quamvis adhuc ambularet in via, et ad palmam supernae vocationis sequeretur vocantem Deum, tamen ea quae retro sunt obliviscens, et in ea quae ante sunt extentus , jam principium viarum transierat; hoc est, eo non indigebat, a quo tamen aggrediendum et exordiendum iter est omnibus qui ad veritatem pervenire, et in ta aeterna permanere desiderant. Sic enim ait, Ego sum via, et veritas, et vita Cum enim ad ipsum pervenitur, etiam ad Patrem pervenitur; quia per aequalem ille cui est aequalis agnoscitur; vinciente et tanquam agglutinante
Abbreviated transcription (Latin):
tes pariter beatisumus. Nam a posto¬
lus clamat Num quid paulus crucifixus
est prouobis aut innomine paulibap¬
tizati estis &neq: qui plantat est ali.¬
quid neꝰ qui rigiat sed qui incrementum
dat ds̃ & angelus hominem se ad oran¬
tem mon& ut illum potius ad or& sub
quo ei dño &iam ipse conseruus est
Cum autem homine in đõ frueris dõ
potius quam homine frueris. Illo enĩ
frueris quo efficeris beatus & ad eum
te peruenisse la&aberis. in quo spemponis
ut uenias: inde adphilemonem paulus
ita frater : quit egote fruar in dño quod sinon
addidiss& in dño & tefruar tantum dixiss&
in eo constituiss& spembeatitudinis suae quãn¬
quam &iam uicinis sime dicitur fruicum dilec¬
tione uti Cum enim ad est quod diligitur &iã
dilectionem secum necesse est gerat perquam
si transieris eamq: ad illud ubi permanendum
est retuleris uteris ea & abusiue non propriedi¬
ceris frui siuero in heseris atq permanseris finẽ

Expanded text:
tes pariter beati sumus. Nam et Apostotes pariter beati sumus. Nam et Apostolus clamat: Numquid Paulus crucifixus est pro vobis? aut in nomine Pauli baptizati estis ? et, Neque qui plantat est aliquiddat Deus. Et angelus hominem se adorantem monet, ut illum potius adoret, sub quo ei Domino etiam ipse conservus est. Cum autem homine in Deo frueris, Deo potius quam homine frueris. Illo enim frueris quo efficeris beatus; et ad eum te pervenisse laetaberis, in quo spem ponis ut venias. Inde ad Philemonem Paulus: Ita, frater, inquit, ego te fruar in Domino . Quod si non addidisset, in Domino, et te fruar tantum dixisset, in eo constituisset spem beatitudinis suae. Quanquam etiam vicinissime dicitur frui, cum delectatione uti. Cum enim adest quod diligitur, etiam delectationem secum necesse est gerat: per quam si transieris, eamque ad illud ubi permanendum est, retuleris; uteris ea, et abusive, non proprie, diceris frui. Si vero inhaeseris atque permanseris, finem
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ab illo esse non possint. & in tantum bona
sint inquantum acceperunt ut sint
Mleigitur usus qui dicitur di quo nobis uti
tem Cuius autem nos miseremur &cui
consulimus. ad eius quidem utilitatem id fa¬
cimus eamq: intuemur sed nescio quo¬
modo &iam nostra fit consequens cum
eam misericordiam quam in pendimus
egenti sine mercede non relinquit ds̃
haec autem merces sum ma est. ut ipso
perfruamur &omnes qui eo perfrui¬
mur. nobis &iam inuicem in ipsoperfru¬
amur Nam si in nobis id facimus remane¬
mus inuia & spembeatitudinis nostrae in ho¬
mine aut inangelo colbamus quod & ho¬
mo superbus & angelus superbus arrogant
sibi atq: inse aliorum spem gaudent cons¬
titui Sc̃s autem homo & sc̃s angelus
&iam perfessos nos atq: inse ad quiesce¬
re & remanere cupientes reficiunt
potius. ut eo sumptu quem propternos
aut illo &iam quem propter se accepe¬
runt. acceperunt tamen. atq: lta refec¬
tos. in illum ire cõnpellunt. quo fruen¬

Expanded text:
nisi ab illo esse non possint, et in tantum bona nisi ab illo esse non possint, et in tantum bona sint, in quantum acceperunt ut sint. Ille igitur usus qui dicitur Dei, quo nobis utittatem. Cujus autem nos miseremur, et cui consulimus, ad ejus quidem utilitatem id facimus, eamque intuemur; sed nescio quomodo etiam nostra fit consequens, cum eam misericordiam quam impendimus egenti, sine mercede non relinquit Deus. Haec autem merces summa est ut ipso perfruamur, et omnes qui eo fruimur, nobis etiam invicem in ipso perfruamurmus in via, et spem beatitudinis nostrae in homine vel in angelo collocamus. Quod et homo superbus et angelus superbus arrogant sibi, atque in se aliorum spem gaudent constitui. Sanctus autem homo et sanctus angelus etiam fessos nos atque in se acquiescere et remanere cupientes, reficiunt potius, aut eo sumptu quem propter nos, aut illo etiam quem propter se acceperunt, acceperunt tamen; atque ita refectos in illum ire compellunt, quo fruen
Abbreviated transcription (Latin):
dat quomodo ergo diligit᷑ ut nobis
utatur anut fruatur sedsifruitur
eg& bono nostro quod sanus dixerit
Omne enim bonum nostrum uel ipse
uel abipso est cui autem obscurum
uel dubium est non egere lucem rerum
harum nitore quas ipsa in lus trauerit
dicit a pertissime &iam proph&adixi
dño. dñs meus estu. quoniam bonorum
meorum non indiges nonergo frui¬
tur nobis sedutitur Namsineq frui¬
tur neq: utitur non inuenio quem amͦs¬
namnos res quib utimur ad idreferimus
ut di bonitate fruamur ds̃ uero ad suam boni¬
tatem usum nostrum refert: qui a enimbo¬
nus est sumus & inquantum sumus boni
sumus porro quia &iam iustus est. non
inpune malisumus & quantum malisu¬
mus intantum &iam minus sumus
ille enim summe ac primitus est qui omnino
in commutabilis est & qui plenissi me dice¬
re potuit: Egosum quisum. & dices eis qui
est misit me aduos ut c&era quae sunt &

Expanded text:
dat: quomodo ergo diligit? ut nobis dat: quomodo ergo diligit? ut nobis utatur, an ut fruatur? Sed si fruitur, eget bono nostro, quod nemo sanus dixerit. Omne enim bonum nostrum vel ipse, vel ab ipso est: cui autem obscurum vel dubium est, non egere lucem rerum harum nitore quas ipsa illustraverit? Dicit etiam apertissime propheta: Dixi Domino, Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges . Non ergo fruitur nobis, sed utitur. Nam si neque fruitur neque utitur, non invenio quemadnam nos res quibus utimur ad id referimus, ut Dei bonitate perfruamur; Deus vero ad suam bonitatem usum nostrum refert. Quia enim bonus est, sumus; et in quantum sumus, boni sumus. Porro autem quia etiam justus est, non impune sumus mali; et in quantum mali sumus, in tantum etiam minus sumus. Ille enim summe ac primitus est, qui omnino incommutabilis est, et qui plenissime dicere potuit: Ego sum qui sum; et, Dices eis, Qui est, misit me ad vos . Ut caetera quae sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
gelos continere: a quibus tanta nobis mise¬
ricordiae impenduntur officia. quanta
multis scripturarum diuinarum locis ani¬
maduertere facile est ex quo &ipse ds &
dñs noster proximum senostrum diciuoluit
tum esse semiuiuo lacenti inuia afflicto
& relecto alatronib. Et proph&a in
orationeait sicut proximum sic fra¬
trem nostrum ita conplacebam
sed qñm &cellentior ac supra nostra
natura est diuina substantia praccep¬
tum quo diligamus dm̃ a proximi dilec¬
tione distinctum est ille enimnobisprae¬
b& misericordiam propter suam bonita¬
tem Nos autem nobis inuicem propter
Idest illeno strimiser&ur ut sae pefrua¬
mur. Nos uero inuicem nostrimisere¬
adhuc ambiguum uidetur esse cum
dicimus eare nos perfrui quam diligi¬
mus propterse ipsam. Et eare nobis
fruendum esse tantum qua efficimur
beati c&eris uero utendum diligit
enim nos ds & multum nobis dilectionem
eius erganos diuina scriptura commen¬

Expanded text:
gelos contineri, a quibus tanta nobis misegelos contineri, a quibus tanta nobis misericordiae impenduntur officia, quanta multis divinarum Scripturarum locis animadvertere facile est. Ex quo et ipse Deus et Dominus noster proximum se nostrum dici voluit. tum esse semivivo jacenti in via afflicto et relicto a latronibus. Et propheta in oratione ait: Sicut proximum, sicut fratrem nostrum, ita complacebam . Sed quoniam excellentior ac supra nostram naturam est divina substantia, praeceptum quo diligamus Deum, a proximi dilectione distinctum est. Ille enim nobis praebet misericordiam propter suam bonitatem, nos autem nobis invicem propter illius: id est, ille nostri miseretur, ut se perfruamur; nos vero invicem nostri misereadhuc ambiguum esse videtur, cum dicimus ea re nos perfrui, quam diligimus propter seipsam, et ea re nobis fruendum esse tantum, qua efficimur beati, caeteris vero utendum. Diligit enim nos Deus, et multum nobis dilectionem ejus erga nos divina Scriptura commen
Abbreviated transcription (Latin):
est: Eodem dño dicente. diligite inimicos
uestros benefacite eis qui uos oderunt.
Ita quoque. paulus a postolus dic&cum
dicit Nam non adulterabis non homi¬
cidium facies non furaberis. non concu¬
pisces & si quod est aliud mandatum.
in hoc sermone recapitulatur diliges
proximum tuum tam quam te ipsum
dilectio proximi malum non operatur
quis quis ergo arbitratur non de omnihomi¬
ne apostolum praecepisse cogetur fateriquod
absur dissimum & sceleratissimum est. uisum
fuisse apostolonon esse peccatum. si quis autnor
christiani aut inimici adulterar&
uxorem aut eum ocideret
aut eius rem concupiuerit.
quodsi dementis
est dicere. manifestum est
om nẽ hominem
proximum esse deputandum: qui a erga nemi¬
nem operandum est malum
cui praebendum uel a quo nobis praebendum
est officium misericordiae recte proximus
dicitur. manifestum est hoc praecepto quo
iubemur diligere proximum &iam scõsan¬

Expanded text:
est, eodem Domino dicente: Diligite inimicos est, eodem Domino dicente: Diligite inimicos vestros, benefacite iis qui oderunt vos ? 32. Ita quoque Paulus apostolus docet, cum dicit: Nam non adulterabis, non homicidium facies, non furaberis, non concupisces, et si quod est aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur: Diliges proximum tuum tanquam teipsum. Dilectio proximi malum non operatur . Quisquis ergo arbitratur non de omni homine Apostolum praecepisse, cogitur fateri, quod absurdissimum et sceleratissimum est, fuisse visum Apostolo non esse peccatum si quis aut non christiani, aut inimici adulteraverit uxorem, aut eum occiderit, aut ejus rem concupierit: quod si dementis est dicere, manifestum est omnem hominem proximum esse deputandum, quia erga neminem operandum est malum. 33. Jamvero si vel cui praebendum est, vel a quo nobis praebendum est officium misericordiae, recte proximus dicitur; manifestum est hoc praecepto quo jubemur diligere proximum, etiam sanctos An
Abbreviated transcription (Latin):
ille cui duo ipsa praecepta protolerat
atq in eis pendere totam legem prophe¬
tasq: omnes dixerat. cum interrogar& eũ
dicens & quis est mihi proximus homi¬
nem quendam proposuit descendentem
ab hierusalem ad hierichum incidisse in
latrones & ab eis grauiter uulneratũ.
saucium & semiuiuum esse derelictum
cui proximum esse non docuit nisi quier¬
gaillum recreandum atq curandum
misericors &titit Itaut hoc qui interro¬
gauerat interro gatus ipse faterur
Cui dñs ait uade & fac similiter ut ui¬
delic& esse eum proximum intellegamus.
cui uel exhibendum est officium misericor¬
diae
si indig&. uel ahibendum ess& sundiger&
Ex quo est lam consequens. ut &iam ille
a quo nobis hocuicissim &hibendum est
proximus sit noster. proximi enim nomen
ad aliquid est nec quisquam esse proxi¬
mus nisi proximo potest. Nullum au¬
tem &ceptumesse cuimisericordiae
denegetur officium. quis non uideat
quando usq adinimicos &iam porrectum

Expanded text:
ille cui duo ipsa praecepta protulerat, ille cui duo ipsa praecepta protulerat, atque in eis pendere totam Legem Prophetasque dixerat, cum interrogaret eum dicens, Et quis est meus proximus? hominem quemdam proposuit descendentem ab Jerusalem in Jericho, incidisse in latrones, et ab eis graviter vulneratum, saucium et semivivum esse derelictum; cui proximum esse non docuit, nisi qui erga illum recreandum atque curandum misericors exstitit, ita ut hoc qui interrogaverat, interrogatus ipse fateretur. Cui Dominus ait, Vade, et tu fac similiter ; ut videlicet eum esse proximum intelligamus, cui vel exhibendum est officium misericordiae, si indiget, vel exhibendum esset, si indigeret. Ex quo est jam consequens ut etiam ille a quo nobis hoc vicissim exhibendum est, proximus sit noster. Proximi enim nomen ad aliquid est, nec quisquam esse proximus nisi proximo potest. Nullum autem exceptum esse cui misericordiae denegetur officium, quis non videat, quando usque ad inimicos etiam porrectum
Abbreviated transcription (Latin):
seuult diligi non ut sibi aliquid sed ut eis
qui diligunt a &ernum praemium confe¬
ratur hoc estipse quem diligunt᷑ hinc
efficitur. ut inimicos &iam nostros diliga¬
mus non enim eos timemus quia nobis quod
diligimus auferre non possunt. sed misera¬
murpotius quia tanto magis nos oderunt
quanto ab illo quem diligimus separati sunt
ad quem si conuersi fuerint. & illum tam¬
quam beatificum bonum. & nos tan quam
sotios tantiboni necesse est ut diligant
nulla qua estio illo enim fruentes &iã
ipsibeati sunt. quo & nos frui desidera¬
mus et quantum in hac uita fruimur
uelperspeculum uel in enigmate. tanto cã
peregrinationem & tolerabilius sustine¬
mus & ardetius finire cupimus sedutrũ
adilla duo praecepta &iam dilectio per¬
tineat angelorum. non inrationabiliter
quaeri potest Nam quod nullum homi¬
num &cieperit qui praecepit ut proxi¬
mum diligamus & ipse in euangelio dñs
ostendit & a postolus paulus namq

Expanded text:
se vult diligi, non ut sibi aliquid, sed ut eis se vult diligi, non ut sibi aliquid, sed ut eis qui diligunt, aeternum praemium conferatur, hoc est ipse quem diligunt? Hinc efficitur ut inimicos etiam nostros diligamus: non enim eos timemus, quia nobis quod diligimus auferre non possunt; sed miseramur potius, quia tanto magis nos oderunt, quanto ab illo quem diligimus separati sunt. Ad quem si conversi fuerint, et illum tanquam beatificum bonum, et nos tanquam socios tanti boni necesse est ut diligant.nulla quaestio. Illo enim fruentes, etiam ipsi beati sunt, quo et nos frui desideramus: et quanto in hac vita fruimur vel per speculum vel in aenigmate , tanto nostram peregrinationem et tolerabilius sustinemus, et ardentius finire cupimus. Sed utrum ad illa duo praecepta etiam dilectio pertineat Angelorum, non irrationabiliter quaeri potest. Nam quod nullum hominum exceperit qui praecepit ut proximum diligamus, et ipse in Evangelio Dominus ostendit, et Paulus apostolus. Namque
Abbreviated transcription (Latin):
bis conferatur ad tendimus uelletamen
debemus ut omnes nobiscum diligant đm.
& totum quodeos uel adiuuamus uel adiu¬
uamur ab eis adunum illum finem refe¬
rendum est: sienim intheatris nequitiae.
qui aliquem diligit strionem. &tam quam
magno uel &iam summo bono eius arte
perfruitur omnes diligit qui cum eum di¬
ligunt non propter illos. sed propter
eum quem pariter diligunt. & quantũ
est in eius amore feruentior tantum agit
quib: modis potest ut aplurib diligatur
& tanto plurib eum cupit ostendere.
&quem frigidiorem uid& ecitat eum
quantum potest laudib: illius. si autem con¬
trauenientem inueneri odit in illo uehemen¬
ter odium dilecti sui. & quibus modis ual&
instat ut auferat: quid nos insocietate dilec¬
tionis dĩ agere conuenit. quo perfrui.beate
uiuere est &a quo habent omnes qui eũ
diligunt & quod sunt & quod eum dili¬
gunt. de quo nihil m&uimus necui¬
quam possit cognitus displicare. & qui

Expanded text:
bis conferatur attendimus. Velle tamen bis conferatur attendimus. Velle tamen debemus ut omnes nobiscum diligant Deum, et totum quod vel eos adjuvamus vel adjuvamur ab eis, ad unum illum finem referendum est. Si enim in theatris nequitiae qui aliquem diligit histrionem, et tanquam magno vel etiam summo bono ejus arte perfruitur, omnes diligit qui eum diligunt secum, non propter illos, sed propter eum quem pariter diligunt; et quanto est in ejus amore ferventior, tanto agit quibus potest modis, ut a pluribus diligatur, et tanto pluribus eum cupit ostendere; et quem frigidiorem videt, excitat eum quantum potest laudibus illius; si autem contravenientem invenerit, odit in illo vehementer odium dilecti sui, et quibus modis valet, instat ut auferat: quid nos in societate dilectionis Dei agere convenit, quo perfrui, beate vivere est; et a quo habent omnes qui eum diligunt, et quod sunt, et quod eum diligunt; de quo nihil metuimus, ne cuiquam possit cognitus displicere; et qui
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum Item amplius alius homo diligen¬
dusest quam corpus nostrum. quia prop¬
ter dm omnia ista diligenda sunt
Et potest nobiscum alius homo dõ per
frui. quod non potest corpus quiacor¬
pus per animam uiuit qua fruimur đo
omnib: prodesse non possis. his potissimum
consulendum est qui prolocorum &tem¬
porum uel quarum lib& rerumopor¬
tunitatibus constrictius tibi quasi qua¬
dam sorte lunguntur. Sicut enim
occurrerent duo. quorum neuterali¬
um uel indigentia uel ergate aliqua
necessitudine superar& nibil iustius
faceres quam ut sorte legeres cui
dandum ess & quoddari utrique
non possit. sic in hominib quib: omnib:
consulere nequeas. prosortehabendum
est prout quisque tibi temporalȩter con¬
tem qui nobis cum fruipossunt dõ. pastim
eos diligamus quos ipse adiuuamus par¬
tameos aquib adiuuamur partim quo¬
rum &indigemus aduitorio & indigenti¬
ae subuenimus pastim quib nec ipsi con¬
ferimus aliquid commodi nec ab eis ut no¬

Expanded text:
ipsum. Item amplius alius homo diligenipsum. Item amplius alius homo diligendus est quam corpus nostrum, quia propter Deum omnia ista diligenda sunt, et potest nofrui, quod non potest corpus; quia corpus per animam vivit qua fruimur Deoomnibus prodesse non possis, his potissimum consulendum est, qui pro locorum et temporum vel quarumlibet rerum opportunitatibus, constrictius tibi quasi quadam sorte junguntur. Sicut enim, occurrerent duo, quorum neuter alium vel indigentia, vel erga te aliqua necessitudine superaret; nihil justius faceres quam ut sorte legeres, cui dandum esset quod dari utrique non posset: sic in hominibus quibus omnibus consulere nequeas, pro sorte habendum est, prout quisque tibi temporaliter coltem qui nobiscum frui possunt Deo, partim eos diligimus quos ipsi adjuvamus, partim eos a quibus adjuvamur, partim quorum et indigemus adjutorio, et indigentiae subvenimus; partim quibus nec ipsi conferimus aliquid commodi, nec ab eis ut no
Abbreviated transcription (Latin):
nullum rerum diligendarum genus
in his duobus praeceptis praetermissumẽ
cum enim praecurrat dilectio dĩ eiusq
dilectionis modus praescriptus appartat
itaut & c&era in illum confluant.
dedilectionetua nihil dictum uid&ur
sed cum dictum est diliges proximum
tuum tamquam te ipsum. simul & tui
abste dilectio non pra&ermissa est
ille autem iuste & scẽ uiuit. qui rerum
in te gera estimator est. Ipse estautẽ
qui ordinatam hab& dilectionem ne
aut diligat quod non est diligendum
aut non diligat quod diligendum est.
aut amplius diligat quod minus dili¬
gendum est. aut aeque diligat quodmi
nus uel amplius diligendum est. aut
minus uel amplius quod aeque diligen¬
dum est Omnes peccator inquantum
peccator est non est diligendus: Eomnis ho¬
mo inquantum homo est diligendus est
propter đm đs uero. propter scipsum
et sids̃ omni homine amplius diligendus est.
amplius quisq: dm̃ deb& diligere quam se¬

Expanded text:
nullum rerum diligendarum genus nullum rerum diligendarum genus in his duobus praeceptis praetermissum est. Cum enim praecurrat dilectio Dei, ejusque dilectionis modus praescriptus appareat, ita ut caetera in illum confluant de dilectione tua nihil dictum videtur. Sed cum dictum est, diliges proximum tuum tanquam te ipsum, simul et tui abs te dilectio non praetermissa est. Ille autem juste et sancte vivit qui rerum integer aestimator est: ipse est autem qui ordinatam habet dilectionem, ne aut diligat quod non est diligendum, aut non diligat quod diligendum est, aut amplius diligat quod minus diligendum est, aut aeque diligat quod vel minus vel amplius diligendum est, aut minus vel amplius quod aeque diligendum est. Omnis peccator in quantum peccator est non est diligendus; et omnis homo in quantum homo est, diligendus est, propter Deum, Deus vero propter seipsum. Et si Deus omni homine amplius diligendus est, amplius quisque Deum debet diligere quam se
Abbreviated transcription (Latin):
sibipanem quodcum facit. datpecuni¬
am quam multum diligit &augerede¬
siderat: sed quia pluris aestimat salu¬
tem corporis sui qua e illo pane fulci¬
tur super uacaneum est. dutius
de remani festissima disputare quod
tamen plerumque nos facere coziterror
non opus est ut sequisque &corpus
suum diligat. Idest quoniam id quod
tin& in concussa naturae lege diligimus
quae inbestus &iam promulgata est
Nam & bestiae seatq corpora suadili¬
gunt restabat ut & deillo quod supra
nos est &de illo quod iuxta nos est
praecepta sumeremus diligis inquit
dñm dm̃ tuum & toto corde tuo. Ex
tota anima tua. && tota mente tua.
&diliges proximum tuum tam quam
te ipsum in his duobus praeceptis. tota
lexpend& & omnes proph&ae
finis itaq praecepti est dilectio. & ea gemina
id est di & proximi quodsite totum intelli¬
gas idest animum & corpus. & proximum¬
toum idest animum &corpus eius ho¬
moenim &animo constat &corpore

Expanded text:
sibi panem: quod cum facit, dat pecunisibi panem: quod cum facit, dat pecuniam quam multum diligit et augere desiderat; sed quia pluris aestimat salutem corporis sui, quae illo pane fulcitur. Supervacaneum est diutius de re manifestissima disputare, quod tamen plerumque nos facere cogit error non opus est ut se quisque et corpus suum diligat, id est, quoniam id quod en pertinet, inconcussa naturae lege diligimus, quae in bestias etiam promulgata est nam et bestiae se atque corpora sua diligunt; restabat ut et de illo quod supra nos est, et de illo quod juxta nos est, praecepta sumeremus. Diliges, inquit, Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, et diliges prote ipsum. In his duobus praeceptis tota lex pendet et omnes prophetae. Finis itaque praecepti est dilectio, et ea gemina, id est Dei et proximi. Quod si te totum intelligas, id est animum et corpus, et proximum, id est animam et corpus ejus, homo enim ex anima constat et corpore
Abbreviated transcription (Latin):
eis quisine peranat̾ia uerum requirunt.
quam certa sententia sit apostoli ubi ait.
nemo enim uniquam carnem sua modio
habuit addidit &iam. sed nutrit & fo¬
u& eam sicut xp̃s ecclesiam modusergo
diligendi praecipiendus est homini.
id est quomodo sediligat. ut prosit sibi
quin autem sediligat & prodesse sibiue¬
lit dubitare dementis est praccipien¬
dum &iam quomodo corpussuum
diligat. ut ei ordinate prudenter quae
consulat nam quod diligat &iam cor¬
pussuum id quce saluum habere
atque integrum uelit aeque manises¬
tum est aliquiditaq: amplius dilige¬
re aliquis potest. quam salutem atque
integritatem corporissui nam multi
& doloris &amissiones non nullo¬
rum membrorum uoluntarias susce¬
pisse inueniuntur. sed ut alia quae
amplius diligebantur consequeren¬
tur Non ergo propterea quis quam
dicendus est non diligere salutem
atque in columitatem corporis sui.
quia plus aliquid diligit Nam & auarus
quamuis pecuniam diligat. tamenem q

Expanded text:
eis qui sine pertinacia verum requirunt, eis qui sine pertinacia verum requirunt, quam certa sententia sit Apostoli, ubi ait: Nemo enim unquam carnem suam odio habuit. Addidit etiam: Sed nutrit et fovet eam, sicut Christus Ecclesidiligendi praecipiendus est homini, id est, quomodo se diligat, ut prosit sibi. Quin autem se diligat, et prodesse sibilit, dubitare dementis est. Praecipiendum etiam quomodo corpus suum diligat, ut ei ordinate prudenterque consulat. Nam quod diligat etiam corpus suum, idque salvum habere atque integrum velit, aeque manifestum est. Aliquid itaque amplius diligere aliquis potest, quam salutem atque integritatem corporis sui. Nam multi et dolores et amissiones nonnullorum membrorum voluntarias suscepisse inveniuntur, sed ut alia quae amplius diligebant, consequerenr. Non ergo propterea quisquam dicendus est non diligere salutem atque incolumitatem corporis sui, quia plus aliquid diligit. Nam et avarus quamvis pecuniam diligat, tamen emit
Abbreviated transcription (Latin):
iugatum quod naturalis ordo desiderat
quia hoc erit post resurrectionem ut cor¬
pus omnimodo cum qui &e summa spũi
subditum immortaliter uigeat. hoc
&icm in hac uita meditandum est. ut con¬
su&udo carnalis mut&ur in melius. pec
in ordinatis motibus resistat sp̃ui quod do¬
sistente spũ. sed principatu. qui magis quod
diligit uult subditum esse meliori nec per
odium resistente carne. sedper consu&u¬
dines uinculum quod apparentum &iam
pro pagine inu& era tum naturae lege in¬
oleuit: Id ergo agit sp̃s in domanda carne
ut soluat malae consu&udinis quasi pac¬
taperuersa & fiat pax consu&udinis
bonae tamen necisti qui falsa opinione
deprauati corpora sua detestantur pa¬
ratiessent unum oculorum uel sine sen¬
su doloris amittere. &iam si in altero
tantus cernendi sensus remaner&.
quantus erat induob: nisi ab aliquare
quae praeponenda ess& urger&: isto atq
huius modi documentis. satis ostenditur

Expanded text:
jugatum, quod naturalis ordo desiderat. jugatum, quod naturalis ordo desiderat. Quia enim hoc erit post resurrectionem, ut corpus omnimodo cum quiete summa spiritui subditum immortaliter vigeat, hoc etiam in hac vita meditandum est, ut consuetudo carnalis mutetur in melius, nec inordinatis motibus resistat spiritui. Quod dosistente spiritu, sed per principatum; quia magis quod diligit vult subditum esse meliori: nec per odium resistente carne, sed per consuetudinis vinculum, quod a parentum etiam propagine inveteratum naturae lege inolevit. Id ergo agit spiritus in domanda carne, ut solvat malae consuetudinis quasi pacta perversa, et fiat pax consuetudinis bonae. Tamen nec isti qui falsa opinione depravati corpora sua detestantur, parati essent unum oculum vel sine sensu doloris amittere, etiamsi in altero tantus cernendi sensus remaneret, quantus erat in duobus, nisi aliqua res quae praeponenda esset, urgeret. Isto atque hujusmodi documento satis ostenditur