comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reuertitur. Secundus duobus dieb: & uihoris prolixior qui consue¬
temeniis appellatur cum solem a quo nouu digres siuẽ xXVIII dieb
huiusmodi Id est dieb: cccliuii. &x pl&ur. Q uocatur commu¬
nis eo quod duo saepirsime. Tales pariter curnat : Quartus quiem¬
bolismus grecedicitur. Id est super augmentum. & hab& xii.
menses. Id ẽ dies .ccclexxiiii. qui uterq: apud hebreos aprip¬
cipiomensis paschalis incipit ibidemq: finitur. Apud uero romapos
ab incipiente luna mensis lañr sumit in itium ibiq terminatar:
Item solis est appus cumadeadem loca siderũ re dit per acts
pars quater ducta cogit in terponiunũ diem quod romani bis extũ
uocant. Ut ad eundem circuitum redeatur. Qua stus solaris
grri annus bisextilis ẽ ceteris tribus unodiepro lixior:
quo confecto sol ad cunctu signorum loca eisdem derum poctiũ¬
q: quib: ante quadriennium reuestitur horis. Apus erneptiũ

Expanded text:
revertitur. Secundus duobus diebus et quatuor horis prolixior, qui consuerevertitur. Secundus duobus diebus et quatuor horis prolixior, qui consuete mensis appellatur, cum solem a quo nova digressa est, XXIX diebushujusmodi, id est, diebus CCCLIV expletur, et vocatur communis, eo quod duo saepissime tales pariter currant. Quartus qui embolismus Graece dicitur, id est, superaugmentum, et habet XIII menses, id est, dies CCCXXXIV. Qui uterque apud Hebraeos a principio mensis paschalis incipit, ibidemque finitur: apud Romanos vero ab incipiente luna mensis Januarii sumit initium, ibique terminatur. Item solis est annus, cum ad eadem loca siderum redit peractis tpars quater ducta cogit interponi unum diem: quem Romani bissextum vocant, ut ad eumdem circuitum redeatur. Quartus solaris gyri annus bissextilis est, caeteris tribus uno die prolixior, quo confecto, sol ad cuncta signorum loca eisdem dierum noctiumque quibus ante quadriennium revertitur horis. Annus errantium
Abbreviated transcription (Latin):
cuelifacies Alii sunt ostus siderum binas uestater in anno bipas
habere perhibent messer media interillas hieme. & heriarum fla¬
cu. Nostria uero brumalilene sibi aunts & marina uigabile
parnent Sed & aegrptas nostra hie me media maxime cã¬
pos herbis floreor &siluas fertur habere: pomis onustas
XXXUI. DE ANNIS
Na turaa liBUS
nnus uel abiNNo uando cuncta quȩ paturalior dinietrapsie¬
Anent uel a circuitu temporis nomen accepit quam u& erer
appum procircum. ponere solebant. Ut cato dicit in originibus
orctorum Qut terminum. Id est circum terminum & um¬
bire dicitur procircuire. Est autem appus lunaris ẽ & soluris ẽ
& erraptium discretus stellarum. Est & omnium plap&urum
Vpus quem magnum specialiter nominant. sed luparis appus¬
quadrifurie accipitur. Primus ẽ. pamq: cumluna .xxvii. de¬
bus & octohoris zodiucum percurrens adid signum & quo egresia ẽ

Expanded text:
coeli facies, alii sunt ortus siderum, binas aestates in anno binas coeli facies, alii sunt ortus siderum, binas aestates in anno binas habere perhibent messes, media inter illos hieme Etesiarum flatu, nostra vero brumali lenes ibi auras et mare navigabile narrant. Sed et Aegyptus nostra hieme media, maxime campos herbis floreos, et sylvas fertur habere pomis onustas. CAPUT XXXVI. De annis naturalibus. Annus vel ab innovando cuncta quae naturali ordine transierant, vel a circuitu temporis nomen accepit, quia veteres am pro circum ponere solebant, ut Cato dicit in Originibus, oratorum amterminum, id est, circumterminum; bire dicitur pro circumire. Est autem annus lunaris, est et solaris, est et errantium discretus stellarum: est et omnium planetarum unus, quem magnum specialiter nuncupant. Sed lunaris annuquadrifarie accipitur. Primus est namque, cum luna XXVII diebus et octo horis Zodiacum percurrens, ad id signum, ex quo egressa est,
Abbreviated transcription (Latin):
Vbi autem dĩ populus in lege temporum facer& initiu. Testatur
scriptun quae prcecepit dicens obserua mensem nouarum frugum
& uerni primum temporis & facies phase dno dõ tuo. quem secuħ
esse uegrptuuidentur. Ex eo quod eruditissimus eorum antistes
proterius ait: Illud &iam oport& adtendere quoderrent
nimium qui primi mensis in itium lunaris cursus.XXXΥ. diemep¬
sis fumenoth qui ẽ .xii. kł a pr̃l omnino eẽ constituunt. Eoquod
tunc in itium uernitem poris abhis qui hoc inuenire uoluerunt
cumomni diligentiu pricefixum esse uideatur. Vocatur autẽ
uer quod ineo cunta uernent hoc est ui rescunt. Aestus ab ȩstti
qui in ea maturandis fructibus datur Autum nus deautum a¬
tione fructuum qui in eo colliguntur Porro hiemps ab aucto ribis
frigus interpnt &atur & sterelitas. & haeo quidem pris pas¬
tibus temporum uocabula congruunt : uerum indo subi alia

Expanded text:
Ubi autem Dei populus in lege temporum faceret initia, testatur Ubi autem Dei populus in lege temporum faceret initia, testatur Scriptura, quae praecepit dicens: Observa mensem novarum frugum, et verni primum temporis, et facies Phase Domino Deo tuo. Quem secuti esse Aegyptii videntur, ex eo quod eruditissimus eorum antistes Protereus ait: Illud etiam oportet attendere, quod errent nimium, qui primi mensis initium lunaris cursus a XXV die mensis Phamenoth, qui est XII Calendas April. omnino esse constituunt, eo quod tunc initium verni temporis ab iis qui hoc invenire voluerunt cum omni diligentia praefixum esse videatur. Vocatur autem ver, quod in eo cuncta vernent, hoc est virescant. Aestas ab aestu qui in ea maturandis fructibus datur. Autumnus, de autumatione fructuum, qui in eo colliguntur. Porro hiems a doctoribus frigus interpretatur, et sterilitas. Et haec quidem nostris partibus temporum vocabula congruunt. Verum Indos, ubi alia
Abbreviated transcription (Latin):
die uel nocte oriuntur & occidunt ponentes ingressum.
Deniq: & in libris cosmognophiorum authenticis acnobilis sins
ltu eadem tempono adlineam distincta reperimus. Adno tãlo
&ium ortu uergiliarum uii idus maĩ. occasum quoq: earuti¬
dem uii idus nouembris & plenius secundus in libro secupdo
patumelis historiue eodem modo distinguenda iudica uit
Sed & homo ecclesiue scs anatolius in operesuo paschali cumde
ue qui poctus & solstitus deq: hontrum ac momentorum cre¬
mentis subtilissime disputuss&. Ita disputationem suam simul & ipsũ
libellum terminauit. hoc aautem non ignores quod ipsa .iiii. quȩ pnre¬
diximus temporum confinia . lic& mensium sequentium kalendis
ad proximentur. unum quodq: tamen medium temporum Idest.¬
uerni & uestictis autumni & hiemis teneat. & non exinde temporum
principia inchoantur Vnde mensium Kalendae initiantur
Sedituunum quodq: tempus inchoandum ẽ ut aprima dieueris¬
tempus aequi noctium diuidat. & uestatis. vIII Hł iuł & cu tumni

Expanded text:
die vel nocte oriuntur et occidunt, ponentes ingressum. Denique et in libris cosmographorum authenticis ac nobilissimis, ita eadem tempora ad lineam distincta reperimus, adnotato etiam ortu Vergiliarum VII, Id. Maii, occasu quoque eorumdem VII Id. Novemb. Et Plinius Secundus, in libro secundo naturalis Historiae, eodem modo distinguenda judicavit. Sed et homo Ecclesiae sanctus Anatolius, in opere suo paschali, cum de aequinoctiis et solsticiis, deque horarum ac momentorum incrementis subtilissime disputasset, ita disputationem suam simul et ipsum libellum terminavit: « Hoc autem non ignores, quod ipsa quatuor, quae praediximus temporum confinia, licet mensium sequentium Calendis approximentur, unumquodqverni et aestatis, autumni et hiemis, teneat; et non exinde temporum principia inchoan tur unde mensium Kalendae initiantur. Sed ita unum quodqtempus aequinoctium dividat, et aestatis IX Cal. Jul., et autumni
Abbreviated transcription (Latin):
diem quiad eũ terminam colentes terminalia sacre quae. uicesimo
testio mensis eiuidem die semel instituerant. In alium diẽ muta re
prorsus noncuidebant: sed his rite celebratis sic tandemne cessarios

Expanded text:
diem, quia Deum Terminum colentes, Terminalia sacra, quae vicesimo tertio mensis ejusdem die semel instituerant, in alium diem mutare prorsus non audebant, sed iis rite celebratis, sic tandem necessarios
Abbreviated transcription (Latin):
subbatum agi septimo unno arurali opere uacarii quinqua gesimum annum
lobeleum uocari dñs inlege pcipit: Nam & sibarbarae gentes ebdoma dus
habere probentur apopulo tamendĩ mutucsse norlate. Consu&udine uer
humana firmatum est. Vt mensis xxx dieb: puti nur. Cum hoc nec solis
peclunae cursui conueniat si quidem lunam di horis minus saluarat

Expanded text:
sabbatum agi, septimo anno a rurali opere vacari, quinquagesimum annum jubileum vocari Dominus in lege praecepit. Nam etsi barbarae gentes hebdomadas habere probentur, a populo tamen Dei mutasse non latet. Consuetudine vero humana firmatum est, ut mensis XXX diebus computaretur, cum hoc nec solis, nec lunae cursui conveniat. Siquidem lunam duodecim horis minus, salva rat
Abbreviated transcription (Latin):
ñc̃plius occonas perr&: Neq has ae qued it̃ : sedducis in medioeius. & supra quattuor
in fraduas: sol deinde medio fert̃ int̃duas partes flexuoso dra conũ meatu in ȩqua

Expanded text:
n amplius octonas pererret, neque has aequaliter, sed duas in medio eius et supra quattuor, infra duas. sol deinde medio fertur inter duas partes flexuoso draconum meatu inaequa
Abbreviated transcription (Latin):
uarta culdauuid usq: ad transiigrationẽ babylonis generationib: aeque
iuxia mathcũ .xiii. annis cuntẽ cccclxxx tribus porreta. aqua regum tempora
coeper̃ inuemils enĩ dignitts. regno est habilis. Quinta deinde usq: ad aduentũ
scluatouis incarnẽ generatioibus &ipsa .xiiii. Porro annis dlxxxviiii exten¬
ta in qua ut graui senectute fessa malis crebrioribus plebs hebreai. quas satur
Sextti quae munc agitur : nulla generationũ łteporũsericcesti sedutactas decrpia

Expanded text:
ansmigrationem Babylonis generationibus aeque juxta Matthaeum XIV, annis autem CCCCLXXIII porrecta, a qua Regum tempora coeperunt. Juvenilis enim dignitas regno est habilis. Quinta deinde usque ad adventum Salvatoris in carnem generationibus et ipsa XIV, porro annis DLXXXIX extenta, in qua, ut gravi senectute fessa malis crebrioribus plebs Hebraea quassatur. Sexta, quae nunc agitur, nulla generationum vel temporum serie certa, sed ut aetas decrepita,
Abbreviated transcription (Latin):
r ut diluuio sicutin fantiã mergeresol& obliuio. secunda a noe usq ada¬
bra ham generationes similiter complexa x annos cutẽ ccxcii. quȩ in lingua
inuentaẽ id est hebrea apueritianãq: homo incipit nosseloqui postinfan¬
tiã quaead nom̃ inde accepit qua fari id ÷ loqui non potest. Testia: ab abraha
usq: ad dauid generationes .xiiii. annosuero dcccc lxii continens & qđ ab
cidules centia Iincipit homopos segenerare : matheus generationũ excibrahã supsit¬

Expanded text:
riit diluvio, sicut infantiam mergere solet oblivio. Secunda a Noe usque ad Ariit diluvio, sicut infantiam mergere solet oblivio. Secunda a Noe usque ad Abraham generationes similiter complexa X, annos autem CCXCII. Quae in lingua inventa est, id est, Hebraea. A pueritia namque homo incipit nosse loqui post infantiam, quae et nomen inde accepit, quod fari, id est, loqui non potest. Tertia ab Abraham usque ad David, generationes XIIII, annos quoque DCCCCXLII continens. Et quia ab adolescentia incipit homo posse generare, Matheus ab Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
turae & misteriace lebrentur &munera capiant᷑ unde & nñ ipsũ paschae:
transitũ demorte aduitã significans Congruũ quoq mysterus tẽpus inquirit
Primo ut caequinoctio transcenso tenebia mortis que raluae uincantur. Deinde
ut primo m̃seanni quidicitur mensis nouorũ uitae nouae gaudiacdebrent
Tertio utresurratio dietertio facta & testio tepore sacculi idest subgratia mani¬
festata. Cũ icm ante legẽ & sub lege in ꝓph&ico later& enigmate. intertia
lunae septim ane uener&ur. cũ &ipsatunc lunae conuersio mentis gloriam
D aerrenis cd ccelestẽdocecit mutari conteatuitũ cetq adultimũ ut dies
domini ca condicione lucis in signis &trium phoxpĩueneranda . nra
quoque resurrectione nobis exobtabilis in memoriã reuoc&ur
ex a&atibus munditem pora distinguntur. Prima a&as abadam usq
adnioe continens generationes x. annos uero mille delvi quae totape¬

Expanded text:
turae et mysteria celebrentur et munera capiantur: unde et nomen ipsum Paschae turae et mysteria celebrentur et munera capiantur: unde et nomen ipsum Paschae transitum de morte ad vitam significans, congruum quoque mysteriis tempus inquirit: primo, ut, aequinoctio transcenso, tenebrae mortis a vera luce vincantur; deinde, ut primo mense anni, qui dicitur mensis Novorum, vitae novae gaudia celebrentur. Tertio, ut resurrectio die tertio facta, et tertio tempore seculi, id est, sub gratia manifesta, cum jam ante legem, et sub lege et prophetico lateret enigmate, in tertia lunae septimana veneretur, cum et ipsa tunc lunae conversio mentis gloriam de terrenis ad coelestem doceat mutari contuitum. Atque ad ultimum, ut dies Dominica conditione lucis insignis, et triumpho Christi veneranda, nostra quoque resurrectione nobis exoptabilis in memoriam revoceturex aetatibus mundi tempora distinguuntur. Prima aetas ab Adam usque ad Noe continens generationes X, annos vero MDCLVI. Quae tota pe
Abbreviated transcription (Latin):
Cius scire concurrentes uii dief sume cinnos dñĩ & eorundem quartã
partẽ adice. his quoq: quattuor adde : quiav concurrentes fuerun
anno natiuitatis dñĩ hos partireꝑ uii: & remanent epactaesolis
addens quia secunda eiusdem anno natus ẽ pastire ꝑxuiiii. & qđ¬
ꝑxuiii a quod rem anserit ipsec̃ cennus circulgm lunaris
Siuis scire bissextilẽ annũ parcire annos hĩ ꝑiui quantũ romanserint tot
sunt cinni cibisexto hisergo ad cestũ inuentis fticile diem paschae lunãq rep
udis epactas tam̃ & concurrentes solis dies inuenire sufficit. Pastirecutẽ
centũ ꝑxuiiii & remanentv. Illa sergo scito epatas centesimo quar
anno futuras Eodẽmodo centũ ꝑxxviii. diuidens eas centesimo quasxui anno con¬
currentes solis inuenies d
deo ciutẽ pascha non adeundẽ redit annidiem sicut tepus dominicae natiuitatis
qđ ibinatiuitatis ipsius memoria tam̃ solemnis habeatur. Hicuero uita uen¬

Expanded text:
is scire concurrentes septimanae dies, sume annos Domini, et eorumdem quartam partem adjice. His quoque quatuor adde quinque concnt Nativitatis Domini: hos partire per 7, et remanent epactae solis. ni, et unum addens, quia secundo ejusdem anno natus est, partire per per XIX, et quod remanserit ipse est annus circuli lunaris. Si vis nosse bissextilem annum, partire annos Domini per IV, quantum remanserit, tot sunt anni a bissexto. His ergo ad certum inventis, facile diem paschae lunamque repvelis, Epactas tamen, et concurrentes solis dies invenire sufficit, partire autem centum per XIX, et remanent V. quinto futuras. Eodem modo centum per 28 dividens, eas centesimo quas decimo quinto anno concurreamento temporis Paschalis. Ideo autem pascha non ad eumdem redit anni diem, sicut tempus Dominicae nativitatis, quod ibi nativitatis ipsius memoria tantum solemnis habeatur: hic vero vitae ven
Abbreviated transcription (Latin):
bus pnrecisa &ium eodem anno in terna uermium labe ex esci
inpuluerem uertitur. Qui hoc quoq: obseruant. ut post solstitium
ora &ideo fortior sunt lignti sed & lapis selenites inpersidẽ potentae
lunaris effectum mirifice demonstrat. qui lunae continens ima¬
ginem fulgore candidoni ueoq: trans luc& atq: iuxta cursum

Expanded text:
bus praecisa etiam in eodem anno, interna vermium labe exesa in pulverem vertitur. Qui hoc quoque observant, ut post solstitium iora, et ideo fortiora, sunt ligna. Sed et lapis selenites in Perside potentiae lunaris effectum mirifice demonstrat, qui lunae continens imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
signi cuiusq: perxv dies vhonos & quadnentem uniur horae per¬
currere: Nec omnino putamus eorum suscipiendam esse sen¬
tentiam qui quasi nocti nihil tribuenter. Tues tantum horas ꝑ
annum bissexto adcrescere confirmant. Quodsiita esset ponap¬
te annorum .viii. circuitum dies qui creuerat totus cõnpler&us.
Diem namq: totum idẽ cum sua nocte xxiiii. habere horas &iam
uulgus ignobile nouit quidũ totus ꝑ quadrienniũ ponne g&ur impleri. qua sa

Expanded text:
signi cujusque per XV dies V horas et quadrantem unius horae percurrere. Nec omnino putamus eorum suscipiendam esse sententiam, qui, quasi nocti nihil tribuentes, tres tantum horas per annum bissexto adcrescere confirmant. Quod si te annorum VIII circuitum dies qui creverat totus compleretur, diem namque totum, id est, cum sua nocte XXIV habere horas, etiam vulgus ignobile novit. Qui dum totus per quadriennium non negetur impleri, qua ra
Abbreviated transcription (Latin):
tum lunae incipere acfiniri ibi cinum magnum. hoc est planetarum
cursum ex ordium finemque sortiri.
UII. DENOCTE
NOX DICTA

Expanded text:
tum lunae incipere ac finiri, ibi annum magnum, hoc est, planetarum cursum, exordium finemque sortiri. CAPUT VII. De nocte. Nox dicta
Abbreviated transcription (Latin):
dum lammensem non triginta sed unde triginta diebus debere
condudi a ꝑhoc insumma temporis memoniti popplusquã

Expanded text:
dum jam mensem non triginta, sed undetriginta diebus debere concludi: ac per hoc in summa temporis memorati non plusqua
Abbreviated transcription (Latin):
ni obtrudum nominatum qui primus in roma consul ftictus est siue iunius
cire đr̃ hoc : ciunioribus romanorum quia armis defendebant rem
cipud romanos propt̃ suam honorem desuo nom̃ ẽ ulius m̃ses dictus
est nam antea quintilis uocabatur
reginam aegiptiuxorẽ antonu & auxilic & exercitu antonio cid¬
ferentẽ hos duos uicit caesar agustus in uno die halendarũ agusti & pos¬
te a caestr habuit principatum totius mundi. deinde cigustus populos
& sua memoria ẽ & in tempore. Nam ille mensis ante  apud roma nos
sextilis dictus ẽ eo qđ sextus menses sit amarcio. deindedic̃ machro¬
uius Agustus antec quintilis uocabat᷑. done honori agusti exse¬

Expanded text:
nio Bruto nominatum, qui primus in urbe Roma consul factus est. Sive Junius a re dicitur, hoc est a junioribus Romanorum, qui armis defendebant rempanos. Deinde propter suum honorem de suo nomine Julius mensis dictus est. Nam antea Quintilis vocabaturreginam Aegypti, uxorem Antonii, et auxilia et exercitum Antonio afferentem. Hos duos vicit Caesar Augustus, in una die Kalendarum Augusti, et postea Caesar principatum habuit totius mundi. Sic Augustus a  sua memoria esset in tempore. Nam ille mensis antea apud Romanos Sextilis dictus est, eo quod sextus mensis sit a Martio. Deinde dicit Macrobius, Augustus antea Sextilis vocabatur, donec honori Augusti ex se
Abbreviated transcription (Latin):
galia conlocabant. Itm issdic martius appellatus ẽ. propt̃ martem romanem
gentes auctorem. Item martius are nom accepit hoc ẽ amaribus. Nam&eo
tempore cuncta animancia terrȩ maris desi dercibtint cad concubendum uo¬
luntatem & menses nouorum frugũ appellabant¬
prilis quibus modis dicit᷑ ducibus modis hoc subidolo & subre. gubidolo
auene matre aeneae. A fronenim gr̃ spuma interpratit unde utuenus
teguntur et que omnia uerno tempore hoc ẽ mense apłe. Aperiunt᷑
caelum enim serenum fugatis nubibus uisus humanis aperit & mare na¬
uigus & t̾ra atque arbores operiunt seingerm̃ atquȩ flores: pro in somni¬
bus causis mense apł dici merito crededum ẽ. quasi a prilem hoc ẽ
tempore cuncta florescunt.
us cuit̃ maius mensem nominatũ putat amaia quam ulcan uxorem
posuit. post quam enimpopulũ romanũ diuisit inducis partes

Expanded text:
galia collocabant. Item Isidorus dicit: Martius appellatus est propter Martem, Romanae galia collocabant. Item Isidorus dicit: Martius appellatus est propter Martem, Romanae gentis auctorem. Item Martius a re nomen accepit, hoc est a maribus; nam et eo tempore cuncta animantia terrae mares desiderant, ad concumbendi voluptatem. Et mensis novorum frugum appellaprilis quibus modis dicitur? M. Duobus, hoc est sub idolo et sub re. Sub idolo, a Venere matre Aeneae. Aphron enim Graece, spuma interpretatur, unde Venus teguntur: eaque omnia verno tempore, hoc est mense Aprili, aperiuntur. Coelum enim serenum fugatis nubibus, usibus humanis aperitur, et mare navigiis, et terra atque arbores aperiunt se in germen atque in flores. Pro his omnibus causis, mensem Aprilem dici merito credendum est quasi aperilem. Hoc enim tempore cuncta florescunt. us autem Maium mensem nominatum putat a Maia, quam Vulcani uxorem posuit. Postquam enim populum Romanum divisit in duas partes,
Abbreviated transcription (Latin):
bicipitis diei respicientem transacti annifinem acꝓspicientem futu¬
rianni principia. Item ian. exredicitur eo quod sit ianua anni hoc ẽ.
principium
secundum mensem febro arium nomina uit & dedicauit februa
dõ quialium nomine platondicit᷑. Quilus trationem potens eẽ¬
mã ne cesse erat quos tatuta iusta hoc est sacrificiã. Dus manib
soluerent siue febr dictus est are hoc est a febribus acris luꝑciensm
us anni lauabant corporasua in quodam loco qui int̾illos ẽ. & febri¬
citabant & sicut tradidit gentilitas tunc mutabant figuras & quia
mensis.
ma crouius dicit. Romolos primum annimensem martium¬
& constituit & noui nauit & genitori suo marci dedicauit
m̃ sem anni principium fuisse apud anticos romanos ł ex hoc
maxi meꝓbatur quam ex ipso quintilis & sextilis & c&erm̃
ses sequentes ꝑor dine numerant & in illo m̃seramania uecti¬

Expanded text:
bicipitis diei mensem respicientem transacti anni finem ac prospicientem futubicipitis diei mensem respicientem transacti anni finem ac prospicientem futuri anni principium. Item Januarius ex re dicitur, eo quod sit janua anni, hoc est, principiumsecundum mensem Februarium nominavit, et dedicavit Februo deo, qui alio nomine Pluton dicitmam necesse erat, quo statuta justa, hoc est sacrificia diis manibus solverentur. Sive Februarius dictus est a re, hoc est a febribus acris Lupercorumus anni lavabant corpora sua in quodam lacu qui inter illos est, et febricitabant, et sicut tradidit gentilitas tunc mutabant figuras. Et quia mensis. Macrobius dixit: Romulus primum anni mensem Martium constituit et nominavit, et genitori suo Marti dedicavit. Quem mensem anni primum fuisse apud antiquos Romanos, vel ex hoc maxime probatur, quia ex ipso Quintilis et Sextilis, et caeteri menses sequentes, per ordinem numerantur; et in illo mense, Romani vecti
Abbreviated transcription (Latin):
anuarium primũ numma pamphilius non cuptiuit & primũ m̃sem anni ẽẽ
constituit. At que illis dies superius dedicauit. Ianucirius aut̃ duob modis
nom̃ accepit. hoc est exidolo &re exidolo hoc ẽ exia nobi sronte regi epicta¬
rum quisiguratus & piectus uenit de suci patria. Venit cidromanus cipud eos
exsol effectus ẽ. Contigit cut ut gens multa barbarorum romanã obsedis¬
sent. Corat aut̃ iarꝰ homo ingeniosus & dedit consilium romanis quomodo potus¬
is sent urbe liberare deilla obsidione. Ita mensi romani post mortem sua
uoluis se deillis linte aminib: & igne incendissent & duos gladios calefac
romanipseruictoriam occisis inimicis & fugatis. Ianus uero igne conbus tus
quem p̾mor tem suam romani qua sidm̃ ad orauer & fecer ei templum
templo iani formam aeream fecer̃. Ducis facies habentem in dedictus ẽ.
ianus bi frons. exuna parte & ex una facie aidoraibant ex altera uero
parte femine ad orabant. Inde quem mensem ianuariũuoca uer¬

Expanded text:
anuarium primum Numa Pompilius nuncupavit, et primum mensem anni esse constituit, atque illum diis superis dedicavit. Januarius autem duobus modis nomen accepit, hoc est ex idolo, et re. Ex idolo, hoc est ex Jano bifronte rege Epirotarum, qui fugatus et projectus de sua patria venit ad Romanos, apud eos exsul effectus. Contigit autem ut gens multa barbarorum Romam obsedisset. Erat autem Janus ille homo ingeniosus, qui dedit consilium Romanis quomodo potuissent urbem liberare ab illa obsidione; ita tamen, si Romani post mortem suamvolvissent se de illis linteaminibus, et igni incendissent, et duos gladios calefactctum est. Romani perferunt victoriam, occisis inimicis et fugatis. Janus vero igne consumptus est. Quem post mortem suam Romani quasi deum adoraverunt, et fecerunt ei templum templo Jani formam aeream fecerunt, duas facies habentem: inde dictus est Janus bifrons, et ex una parte et ex una facie viri adorabant eum; ex altera vero facie, feminae ad
Abbreviated transcription (Latin):
nicus dies pas chali festi luna xuii. Ita singulis añ. a primousq adusq ad nonagesi¬
mo uiii. quintũ annũ calculabis. Si quando mẽs mar̃c .xiiii lunti pas chalis incur¬
rit xxxui regł in primis tenehas ex quibus epactas cuius uolueris anni dedu¬
cas. & concurrentes adicias & infine semꝑ adias & infine semꝑ .iiii. regł aug¬
m̃t&. A priliom̃se semꝑ xxxv incapite tene. Ex quib: ut supra deducas¬
epastas & ad iectis eiusdem anni concurrentib suis regularib in fine semꝑ
augm̃ta uii latinius nãq acbreuius omnia argum̃ta paschcilia calculabis
hoc tam̃ p̃teret lectorib sed cognitũ. quotiens in utrosq menses supra scr¬
tos in prima regł contingit ud deductas aepaictas cmplius amplius axexrema¬
nent demitte xex qđ siunus aut duo seu amplius suꝑfuerit totdies ipsius
ut puta xx seu amplius minusuere manserint. Itẽ totdies m̃ies ałcoccur

Expanded text:
nicus dies paschalis festi luna XVII. Ita singulis annis a primo usque ad nonagesimum quintum annum calculabis. Si quando mense Martio XIV luna paschalis incurrit, XXXVI regulares imprimis teneas, ex quibus epactas cujus volueris anni deducas, et concurrentes adjicias, et in fine: semper IV regulares augmentes. Aprili vero mense semper XXXV in capite tene, ex quibus, ut supradictaset adjectos ejusdem anni concurrentibus suis regulares in fine VII augmenta. Facilius namque et brevius omnia argumenta paschalia calculabis. Hoc tamen praeterea lectori sit cognitum, quoties in utrosque menses suprascriptos in prima regula contigerit, ut deductas epactas, amplius a XXX remaneant, dimitte XXX. Quod si unus aut duo, vel amplius superfuerint, tot dies ipsius ut puta XX, seu amplius minusve remanserint, quod semel in
Abbreviated transcription (Latin):
trans gredi ẽ& facultas. Similit̃ & deluna p̃ceptũ diuinum teneat᷑. Mandatũ ẽ
pascha tenendo constat fuisse consecratas. Quando ergo fit intraillũ limitem ab
d ÷ primi circuli decennouennalis. Anno primo qui non haba aepastas lunare
a prł inse incidit eo annoluna paschalis xiiima teneregulares in eosemꝑxxxu
subtrahe xex ide ipsaluna in tegra & reman&u. qui cotidie ałe hoc ẽ uon
aprł occurritximiluna paschalis. Tene supra scriptosu adde concurrentes
iusdem arni fiunt uiiii ad de &regulares in eodem semꝑm̃se aprł fiunt xui
hospartire ꝑuii ide.bis .uii.xiiii remanent duo secunda ferin curra lura
quschalis xiii & dominicus festi paschalis dies luna .xx. Item post faticr culi
anno secundus a quo surtunt epordiũ epactexi & incidit in eodemanno luia
paschclis ximi mens marctene xxui regulares in eosemꝑ subtrahȩ epac

Expanded text:
transgredi liceat. Similiter et de luna praeceptum divinum teneatur. Mandatum esin Pascha tenendo constat fuisse, consecrata sunt. Quando ergo fiis, id est primi circuli decemnovennalis. Anno primo, quia non habet epactas lunares, Aprili mense incidit eo anno luna paschalis XIV, tene regulares in eo semper XXXV, subtrahe XXX, id est ipsa luna integra, et remanent V. Quinto die a calenApr. occurrit luna 14 paschalis. Tene suprascriptos, adde concurrentes ejusdem anni 5: fient 10, adde et regulares in eodem semper mense Aprilieni XIV, remanent II. Secunda feria occurrit luna paschalis XIV, et dominicus festi paschalis dies luna XX. Anno secundo. --Item praefati circuli annus secundus, a quo sumunt exordium epactae XI. Incidit in eo anno luna paschalis XIV mense Martii. Tene XXXVI regulares i
Abbreviated transcription (Latin):
aprł occurrit luna paschalis .xiiii. Tenc supra scriptos xxv adde concurren¬
tes eusdem anni v fiunt rxx aidde semꝑ i finem huius mensis regulares
quattuor hos partire ꝑ un. id ẽ septier quatni rxum remanentan¬
renIcerus menis apł sepe dicti circuli prumi anni .iii. Tene soꝑ ineo mense
in primis regulares ⁊xxv subtrahe aepcictas eius dem connigxii rema¬

Expanded text:
 occurrit luna paschalis XIV. Tene suprascriptos XXV, adde concurrentes ejusdem anni V, fiunt XXX. Adde semper in fine hujus mensis regulares IV, hos partire per VII, id est septies quaterni XXVIII, remanent--Item mense Aprili saepe dicti circuli primi anno tertio. Tene semper in eo mense imprimis regulares XXXV. Subtrahe epactas ejusdem anni XXII, rema
Abbreviated transcription (Latin):
Septẽber anumero nom̃accepit eo qđ septimus imbsit amarcio quia
quintus sit amaruo sic sextilis & sep tember amar numeratur
ctoberdicitur eo qđ octauus imbersit amartio. & hic mensis
in principio anniponitur apudorien tales

Expanded text:
September a numero nomen accepit, eo quod septimus imber sit a Martio, quia quintus sit a Martio. Sic Sextilis et September a Martio numeranturOctober dicitur, eo quod octavus sit imber a Martio. Et hic mensis in principio anni ponitur apud Orientales
Abbreviated transcription (Latin):
tiam quã praebuerat uiuis. seruiuit &
mortus Rursũq ꝓpinquus ait Noster
est homo: Etruth Hoc quoque inquit
praecepit mihi ut tam diu messoribus
eius iungerer̃. donẽc omnes sege tes me
terentur. Cuidixit socrus: melius . ẽ. fi¬
liã mi utcum puellis eius ex ecis ad meten¬
dum ne in alieno agro quis picm resistat
tibi Iuncta ẽ itaq puellis booꝰ et tã¬
diu cureis mes suit donec &hordete &
triticum in horreis conderentur :
Dost quã aut̃ reuerset ẽ ad socrum suã
Paudiuit ab eti: filiami quaeram tibi
requiem: & ꝓuidebo ut benesit tibi.
Soo⁊ iste cuius puellis in cigro iunctar es
ꝓpinquus ẽ nrt̃ & in hac noc teaream
hordei uentilat: Laua igitur. &ungue¬
re et induere cultiorib uestimentis
ac descende inaream Nonte uidecitho¬
mo donec esũ potũq fini erat: Iucndo
autẽ ierit ad dormiendum nota locum
in quo dormiat: Veniesque a disco operi¬
es pallium quo operitur ã parte pedum

Expanded text:
tiam quam praebuerat vivis servavit et tiam quam praebuerat vivis servavit et mortuis rursumque propinquus ait noster est homo et Ruth hoc quoque inquit praecepit mihi ut tamdiu messoribus eius iungerer donec omnes segeteterentur. Cui dixit socrus: Melius est, filia mi, ut cum puellis ejus exeas ad metendum, ne in alio agro quispiam resistat tibi. Juncta est igitur puellis Booz: et tamdiu cum eis messuit, donec hordea et triticum in horreis conderentur. Postquam autem reversa est ad socrum suam, audivit ab ea: Filia mi, quaeram tibi requiem, et providebo ut bene sit tibi. Booz iste, cujus puellis in agro juncta es, propinquus noster est, et hac nocte aream hordei ventilat. Lavare igitur, et ungere, et induere cultioribus vestimentis, ac descende in aream: non te videat homo, donec esum potumque finierit. Quando autem ierit ad dormiendum, nota locum in quo dormiat: veniesque, et discooperies pallium, quo operietur a parte pedum,
Abbreviated transcription (Latin):
& comede panẽ & intingue buccellãtuã
in aceto Sedit itaq ad messorũ lactus
& conges sit polentam sibi Comeditq
& sciturata ẽ. Et uilit peliquicis at que
inde surrexit ut spiccis ex more colliger&:
Praccepit aut̃ booꝵ pueris suis dicens: Etiã
si uob̾cũ metere uoluerit nȩphibeatis eã
& de ur̃is quoq manipulis ꝓicite de indus¬
tria aremanere ꝑmittite ut absq: rubo¬
re colligat a colligentẽ nemo corripiat:
Collegit ergo usq in cigro usq ad uesperam.
et quae colligerat uirga cedens et excutiens.
inuenit hordei quasi oephi mensuramidẽ.
tres medios: Quos portuns reuersa ẽ.
inciuitate &ostendit socrui suae: In suꝑ
ꝓtulit & dedit ei dereliquus cibi suiquõ
sacurata ferat Dixitq eisocrus. Ubi
hodie collogisti & ubi fecistiopus: sitbene¬
dictus quimiseritas ẽ. tui Indicauitq ei
apud quem &ẽt. operita: & nomen dixit
uiri quod boor uocaretur : Cui respondit
noemi : Benedictus sit adño q ñmeandẽ grer¬

Expanded text:
 comede panem et intingue buccellam tuam in aceto sedit itaque ad messorum latus et congessit pulentam sibi comeditque et saturata est et tulit reliquias atque inde surrexit ut spicas ex more colligeret praecepit autem Booz pueris suis dicens etiam si vobiscum metere is proicite de industria et remanere permittite ut absque rubore colligat et colligentem nemo corripiat collegit ergo in agro usque ad vesperam et quae collegerat virga caedens et excutiens invenit hordei quasi oephi mensuram id est tres modios quos portans reversa est in civitatem et ostendit socrui suae insuper protulit et dedit ei de reliquiis cibi sui quo saturata fuerat dixitque ei socrus ubi hodie collegisti et ubi fecisti opus sit benedictus qui misertus est tui indicavitque ei apud quem esset operata et nomen dixit viri quod Booz vocaretur cui respondit Noemi benedictus sit a Domino quoniam eandem gra
Abbreviated transcription (Latin):
perspecto eius al fub&o elitteram reperies circum feroculos
ad latera. hinc geminorum extrema illinc iunii mensis iita
depracehendis eẽ potuta. & siue eruditus siue simplexes lector
Palamte quod cupiebas inuestigasse la&uberis. Ip super
& toto illo appo qui burcumq: diebus e litteram uideris as¬
scriptam. siue crescentem seudes oescentẽ in hisdem caeli partib: lunã po¬
ueris esse conuersata ponenim hoc argumento indetri¬
mento apcremento suuelucis. in aduerso anin cortu solissit
positaluna requiris sed &si hoc scire desideras. aderit argu¬
mentum u&usta a egiptiorum obseruatione treditum AN
rimo decenno uennalis circuli anno in quopullaesunt epac¬

Expanded text:
perspecto ejus alphabeto, e litteram reperies, circumfer oculos perspecto ejus alphabeto, e litteram reperies, circumfer oculos ad latera, hinc geminorum extrema, illinc Junii mensis initia deprehendes esse notata. Et sive eruditus, sive simplex es lector, palam te quod cupiebas investigasse laetaberis. Insuper et toto illo anno quibuscunque diebus e litteram videris adscriptam, sive crescentem, seu decrescentem, in iisdem coeli partibus lunam noveris esse conversatam. Non enim in hoc argumento, in detrimento an cremento suae lucis, in adverso an in coitu solis sit posita luna requiris, sed et si hoc scire desideras, aderit argumentum vetusta Aegyptiorum observatione traditum. rimo, decennovenalis circuli anno, in quo nullae sunt epac
Abbreviated transcription (Latin):
ritus est. ex mensium Ta men notitia possit inuenire
quod quaerit decemuero & nouem hab& inlatitudi¬
neli neas quue ordinem decenno uennalis circuli suprx
ad notuto apporum pumero premonstua& Cumigitus
apno quolib& diem quem lib& quoin signo uel cuius mepsis
inpastibus lupam habeat scire uolueris. A pesto codice po¬
talit teram quae eidem sit prceposita diei & recurrens ad
regularem paginam in qualitte nrrum est distincta conge¬
ries eodemq statim apno extitulo frontis inuento illam quã
qua e rebas litteram eius dẽ diei inuenies atq: ante acy&ro hispici¬
ens quod signum que mue mensem eregione habeas ad potabis:
ponamus aliquod quo ad c&era lec togonuales cat exemplum
Quaeris ubi sit luna uerbignrtia inkalendas apriles apposexto
circuli decennouennalis A peri codicem quaerediem Ra¬
lendarum memora turum inuenies Elittenom prixescriptã
recurre ad paginam regularem uidebis annum sextum

Expanded text:
ritus est ex mensium tamen notitia possit invenire ritus est ex mensium tamen notitia possit invenire quod quaerit; X vero et IX habet in latitudine lineas quae ordinem decennovenalis circuli supra adnotato annorum numero praemonstret. Cum igitur anno quolibet diem quemlibet quo in signo vel cujus mensis in partibus lunam habeat scire volueris, aperto Codice nota litteram, quae eidem sit praeposita diei, et recurrens ad regularem paginam, in qua litterarum est distincta congeries, eodemque statim anno ex titulo frontis invento, illam quam quaerebas litteram ejusdem diei invenies, atque ante ac retro inspiciens, quod signum quemve mensem e regione habeat adnotabis. Ponamus aliquod quod ad caetera, lector, convalescat exemplum. Quaeris ubi sit luna, verbi gratia, in Cal. Aprilis anno VI circuli decennovenalis: aperi Codicem, quaere diem Calendarum memoratarum, invenies e litteram praescriptam; recurre ad paginam regularem, videbis annum VI,
Abbreviated transcription (Latin):
iquis uero &iam calcula pdimipus idoneus. Lunaris. tamen
circuitus existit curiosus & huicadapacitatem In genolisui
comodumus argumentum. quo id quod quaerit inueniat
s̃ quidem totum an nalis circuitus seriem. quae deduo decim
ut primus & secundus ordo uicenos & septenos dies. tertius
autem uno amplius complectatur. Illo uidelic& quideto
tio repetias octohoris superfluis adcrescit. & ut diebus
quos signare uolebamus litterae sufficerent. ponsigulis
hus diebus sed alternis apposuimus. atq: ldeo ponultra
olit teram alfab&um tuꝑgere opus eraet: Prre posuimis
eidem operi paginam regularem quae decem & pouem
al fub&u huius modi adiuersis litteris inchoanda toti¬
dem apporum circuli decen nouen palis cuapur&simul
& menscum singulorum signorumq uocabula duodecim.
quue hoc ordine disposita est. luxtapumerum dicrum.
quibus luna zodiacum peruolat uiginti seꝑtemlineas
hab& in longitudine pominibus signorum apte nominibus
uero mensium p&ro adnotatus. Vt qui signorum impe¬

Expanded text:
quis vero etiam calculandi minus idoneus lunaris tamen circuitus existit curiosus, et huic ad capacitatem ingenioli sui commodamus argumentum, quo id quod quaerit inveniat: siquidem totam annalis circuitus seriem, quae duodecim menut primus et secundus ordo vicenos et septenos dies, tertius autem uno amplius complertio repetitis octo horis superfluis adcresciquos signare volebamus litterae sufficerent, non singulis has diebus, sed alternis apposuimus, atque ideo non ultra o litteram alphabetum tangere opus erat. Praeposuimus eidem operi paginam regularem, quae X et IX alphabeta hujusmodi a diversis literis inchoantia, totidem annorum circuli decennovenalis caperet, simul et mensium singulorum signorumque vocabula duodecim, quae hoc ordine disposita est, juxta numerum dierum quibus luna zodiacum pervolat: XXVII lineas habet in longitudine, nominibus signorum ante, nominibus vero mensium retro adnotatas, ut qui signorum impe
Abbreviated transcription (Latin):
rum quuerenda posuimus hoc tantum loco commemoresse
&do cuisse sufficiut nam cognita quotasit in halendis lupa
facile &iam c&eris cuiusq mensis diebus quasit a&ate canta¬
to ipsomense & concurrentibus digitis apparebit: sunt aute
anuitres circuli decenno uennalis. in quibus idem argumentum
stubilitutem sui tenoris conseruare nequetit. Oc tauus udeli¬
c& undecimur & nonus decimus cui causam putandiuaria faqt
ac dispersa perannum embolismorum insertio: siquidem
anno octauo lupa Kalendarum maiurum luxtane gonẽ

Expanded text:
rum quaerenda posuimus, hoc tantum loco commemorasse rum quaerenda posuimus, hoc tantum loco commemorasse et docuisse sufficiat. Nam cognita quota sit in Calendas luna, facile etiam caeteris cujusque mensis diebus qua sit aetate, cantato ipso mense et concurrentibus digitis, apparebit. Sunt autem anni tres circuli decennovenalis, in quibus idem argumentum stabilitatem sui tenoris conservare nequeat: octavus videlicet, undecimus, et nonus decimus, cui causam notandi varia facit ac dispersa per annum embolismorum insertio. Siquidem anno octavo luna Calendarum Maiarum juxta rationem
Abbreviated transcription (Latin):
uembris .xviii. in kł decembris .xuiii. hostibi numeros proregu¬
laribus singulorum mensium sumei quibus appuas addens ae¬
pactus : lunam quotusit perkalendas quasque sine errore
repperies: Si enimuis scre quotuẽ decima luna in Nł ianuarus
apno secundo circuli decennorenalis tene nouem regplares aode
aepactas .xi. fiupt xx uicesi maeluna. siuis icire quota ẽ. lupa
inkalendas iunii apno testio teneregulares xii adde epac¬
tas anni illius uigintiduas fiunt xxxiiii tolle xxx rema nent
iii quasta ẽ luna hikulendas memorttas. quod siquis ob¬
iecerit uelhuius uel p̃cedentis argumenti alicubi ordinem
uacillare. doceat ipse iphuius modi quaestionibus indagap¬
dis uenrtius & conpediosius argumentum & pos libenter
gnrtupterq accipiemus: hoc autem p̃cedens quod commemo¬
srcuimus argumentum & non pullis ad trans strabendum lum
dedimus & in principiis huius postri opusculi pntefi gendum esie
censemus: Porro pnresens argumentum quod deluna kalenda¬

Expanded text:
Novembres XVII, in Calendas Decembres XVIII. Hos tibi numeros pro regularibus singulorum mensium sume, quibus annuas addens epactas, luna quota sit per Calendas quasque sine errore reperies. Si enim vis scire quota sit luna in Calendas Januarias anno secundo circuli decennovenalis, tene IX regulares, adde epactas XI, fiunt XX, vigesima est luna. Si vis scire quota est luna in Calendas Junias anno tertio, tene regulares XII, adde epactas anni illius XXII, fiunt XXXIIII; tolle XXX, remanent IIII, quarta est luna in Calendas memoratas. Quod si quis objecerit vel hujus, vel praecedentis argumenti alicubi ordinem vacillare, doceat ipse in hujusmodi quaestionibus indagandis veracius et compendiosius argumentum, et nos libenter gratanterque accipiemus. Hoc autem praecedens quod commemoravimus argumentum, et nonnullis ad transcribendum jam dedimus, et in principiis hujus nostri opusculi praefigendum esse censemus. Porro praesens argumentum quod de luna Calenda
Abbreviated transcription (Latin):
conscendens in montem legem deccelo accepit. & xp̃s in lipguis ig¬
neis spssci gratiã decaelomi sit : Quãsta septimimepsis erit ebdo¬
madu. quisolempnitatib: preclaris penetotus expendebatus
Ipterquas pnrecipue dies ꝓpiciationis eminebat. qua sola ꝑcp
num pontifex derelicto foris populo sca scorum in traebat appuis

Expanded text:
conscendens in montem, legem de coelo accepit, et Christus in linguis igneis spiritus sancti gratiam de coelo misit. Quarta septimi mensis erat hebdomada, qui solemnitatibus praeclaris pene totus expendebatur. Inter quas praecipue dies propitiationis eminebat, qua sola per annum pontifex, derelicto foris populo, sancta sanctorum intrabat, annuis
Abbreviated transcription (Latin):
uod mare fluuiorũ occursu ñ aug& dicunt naturalit̃ salsis u disflu¬
Sentiũ dulce c̃ sũmi łuentis autucipore solis abripi utin lauꝰ lacimisq
ꝓbamꝰ in breui mom̃to desiccatis ł &iã occulto meatu in suos refluere

Expanded text:
re fluviorum accursu non augetur, dicunt naturaliter salsis vadis fluentum dulce consumi, vel ventis aut vapore solis abripi, ut in lacis lacunisque probamus in brevi momento desiccatis, vel etiam occulto meatu in suos refluere
Abbreviated transcription (Latin):
Lunae uero inautumnalis loco aequinoctu : Deniq: cnatolius quiue¬
rissime inaequi noctio uerno initia mensuum & caput circuli totus
terminumq: decernit. Non ipse hanc incapite uel fine suicir culi Decep

Expanded text:
lunae vero in autumnalis loco aequinoctii. Denique Anatolius, qui velunae vero in autumnalis loco aequinoctii. Denique Anatolius, qui verissime in aequinoctio verno initium mensium, et caput circuli totius, terminumque decernit, non ipse hanc in capite vel fine sui circuli dece
Abbreviated transcription (Latin):
totidem appis circuli decennouennalis distribueris. Tema pent
Punctis constat fiunt .xx. Da singulos appis singulir & re¬
mau& unus hunc diuide per .x & nouem & ui debis quodad
saltum lupae conplendum ut diximur cippuatim hora
ut diximus a punctur & nona decima pars punoti unius ao¬
crescit ponergo perunis hirdemq: uel articulis temporum
uel cueli climatibus lunae celebnttur accensio sed semper
aliquanto citius quum p̃cedente mense pro uenerct
ut sit unde unus anno nono decimo trapsiliatur dies. Diuer sisdut̃
locis circuli decennouennalis diuersi quiq: calculatores. hunc eup¬
dem lunae s altum in terponendum Id ẽ mensem lunarem quic&eris
apnis tricenos dies habere consueuerat. Vnde xxx dierum esse fa¬
ciendum putauere : & rctio quidem natunalis in pramtu . ẽ. Cuncta
huius modiciem̃ta uł d&rim̃ta solis & iupae in partibus aequi noctiorum ubi
primo creata sunt in itium finemq: sortiri. solis quidem in uerni

Expanded text:
totidem annis circuli decennovenalis distribueris, remanent totidem annis circuli decennovenalis distribueris, remanent punctis constat, fiunt XX; da singulos annis singulis, et remanet unus: hunc divide per XIX, et videbis quod ad saltum lunae complendum, ut diximus, annuatim, hora et punctus, et nona decima pars puncti unius adcrescit. Non ergo unis iisdemque vel articulis temporum, vel coeli climatibus lunae celebratur accensio, sed semper aliquanto citius quam praecedenti mense provenerat, ut sit unde unus anno nono decimo transiliatur dies. Diversis autem locis circuli decennovenalis diversi quique calculatores hunc eumdem lunae saltum interponendum, id est, mensem lunarem, qui caeteris annis tricenos dies habere consueverat, unde triginta dierum esse faciendum putavere; et ratio quidem naturalis in promptu est, cuncta hujusmodi crementa, vel detrimenta solis et lunae in partibus aequinoctiorum, ubi primo creata sunt, initium finemque sortiri, solis quidem in verni,
Abbreviated transcription (Latin):
tio & sultus quoq: retione totu discursus lunaris mensuntt ad
purum diNos ci quecit obsiftit.
DESAI TU
equoiamen sal tuueri simile appar& quod eum citior quam
uulgo putatur lunaris incensionis locus. & hore procre &:
nam quo modo fieri poss& ut per appos denos & no uenos unũ necesse enr&
solito dierum lunarinumero auferri. sĩ non hoc uelocitas aliqͥa
lunaris grri paulatim toto circuli decennouennalis tempore
procetor&. Quomodo contra tar ditate cursus solaris. agipro¬
batum est ut unus perquadriennium eius cursui dies augetus.
Huius cutem uelocitatis & ut ita dicam anticipationis tam &¬
siordo pon facile pat& mensurt nequaquam lat& constat enim
quia deminutio illu atq: ablatio diei unius quaȩ quo quomodo agitur
perdenos & nouenos annostota conficitur Hont percinnos sip¬
gulos & uno puncto. & nopa decima paste unius momenti au¬
gecus Diesnamque xxiii hab& honts. Equibus cum x & pouẽ¬

Expanded text:
tio, et saltus quoque ratio, ne tota discursus lunaris mensura ad tio, et saltus quoque ratio, ne tota discursus lunaris mensura ad purum dignosci queat, obsistit. De saltu De quo tamen saltu verisimile apparet quod eum citior quam vulgo putatur lunaris incensionis locus et hora procreet. Nam quomodo fieri posset ut per annos denos et novenos unum necesse esset solito dierum lunae numero auferri, si non hoc velocitas aliqua lunaris gyri paulatim toto circuli decennovenalis tempore procuraret? Quomodo e contra tarditate cursus solaris agi probatum est, ut unus per quadriennium ejus cursui dies augeatur. Hujus autem velocitatis et, ut ita dicam, anticipationis, tametsi ordo non facile patet, mensura nequaquam latet. Constat enim quia diminutio illa atque ablatio diei unius, quae, quoquo modo agitur, per denos et novenos annos tota conficitur, hora per annos singulos, et uno puncto, et nona decima parte unius puncti, augetur. Dies namque XXIV habet horas, e quibus cum XIX
Abbreviated transcription (Latin):
tusq: ille semper in uio labilis circulidecenno ueninalis magis magisq turbatus
cuestatꝰ quareo post& ut sicut dictunte quadrantis nrtione quasto appo
quem bisextilem dicimus inuna eademq sexta kalendurum mas¬
ticrum linea uerbigatia tertium quastamq solemus poneit
ferium : It &iam tunc ibidem lunam uerbi gnetia tertiam si
ac quasticm computare meminerimur: Hac semper in dusttia
peruigiles ut cum lunam mensis februarii Tunc unodie plusquo
olebat habere fecerimur: In dieb: tamen Kalendarum nasti¬
arum excepto solum undecimo circuli decennouenta lis. appo¬
Ipiam quam & ante consueret luna seru& a&atem nam &ideo max¬
melunae quadraentem dandum monemus. nemaior solito in Kalẽti¬
dus martias existendo. Ratum paschalis obseruantiae cursum
pecto a trtmite deflectut. Quib cutem quantis ue temporũ
pusticulis idem lunae quadnens adcrescat maiore quesitu in dig&
Vamq: cumipso quadnente. &iam crebra embolis morum interrup¬

Expanded text:
tusque ille semper inviolabilis circuli decennovenalis magis magisque turbatus evertatur. Quare oportet ut sicut, dictante quadrantis ratione, quarto anno, quem bissextilem dicimus, in una eademque sexta Calendarum Martiarum linea, verbi gratia, tertiam quartamque solemus ponere feriam, ita etiam tunc ibidem lunam, verbi gratia, tertiam simul ac quartam computare meminerimus: hac semper industria pervigiles, ut cum lunam mensis Februarii tunc uno die plus quam solebat habere fecerimus, in diebus tamen Calendarum Martiarum, excepto solum undecimo circuli decennovenalis annoipsam quam et ante consueverat luna servet aetatem. Nam et ideo maxime lunae quadrantem dandum monemus, ne major solito in Calendas Martias existendo, ratum paschalis observantiae cursum recto a tramite deflectat. Quibus autem quantisve temporum particulis idem lunae quadrans accrescat, majore quaesitu indiget; namque cum ipso quadrante etiam crebra embolismorum interrup