comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plures ẽẽ differentias nouerimꝰ: ad institutionẽ tñ cathegoricorũ sillogism orũ
dehac tm̃ ꝓposuisse sufficiat: Quarũ ꝗd ẽ ꝓpositionũ pars exsiplicib. nõib ẽstat
pars uͦexinfinitis Nã ꝓpositio uniũs alis q̃ t om̃is hõ animal est : ex utrisq finitis nõib: c̃stat
Nãq et homo et animal: finita nõa eẽ manifestũ ÷ Eauͦ affirmatio q̃ ꝓponit om̃e ñ animal
ñ hõem ẽẽ : ex infinitoꝵ t̃minoꝵ positione c̃iuncta ÷ Non animalenĩ et ñ hõ: nõ a eẽ infinita¬
in nõis definitione p̃diximꝰ. quȩ ꝗdẽ sese adueritatis falsitatisq rationẽ sichñt ut enim
negationib: adiunctis infinita om̃a siplicib: apponunt᷑ : ita etiã cũsio ꝓpositionũ c̃trario con¬
tingit modo: quã paulo ante insiplicib habebatur : In illis enĩ affirmatiouniũsalis parcicułisq
negatio c̃ũsionẽ stabilẽ ñ tenebant Affirmatio aut̃ particularis. atq uniũ salis negatio con¬

Expanded text:
e differentias noverimus, ad instructionem tamen Categoricorum Syllogismorum de hac tantum proposuisse sufficiat, quarum quidem propositionum pars ex simplicibus nominibus constat, pars vero ex infinitis. Nam propositio universalis, quae est, omnis homo animal est, ex utrisque nominibus finitis constat. Namque et homo et animal finita nomina esse manifestum est. Ea vero affirmatio quae proponit omne non animal non hominem esse infinitorum terminoin nominis tis faitione praediximus, quae quidem sese ad veritadiffinlsitatisve rationem sic habent, ut enim negationibus adjunctis infinita nomina simplicibus opponuntur, ita etiam conversio propositionum econtrario contingit quam paulo ante in simplicibus habebatur. In illis enim affirmatio universalis particularisque negatio conversionem stabilem non tenebant. Affirmatio autem particularis atque universalis negatio con
Abbreviated transcription (Latin):
salis: conũti potest ut siꝗs enunti& nullũ hõem eẽ lapidẽ eandẽ c̃ũsis t̃minis dicat

Expanded text:
rsalis converti potest, ut si quis enuntiet nullum hominem esse lapidersalis converti potest, ut si quis enuntiet nullum hominem esse lapide
Abbreviated transcription (Latin):
laris. Harũgͥ particularis affirmatio principalit̃ ꝗdẽ sibi ipsa c̃uertit᷑ uniuersali
aũt affirmationi ꝑ accidens. Et rursus uniũsalis negatio loco pͥncipe sui recipit c̃ũs¬
onẽ. Ad particularẽ uͦ negationẽ ꝑ accidens c̃ũti potest Affirmationis uͦ uniuersalis
ad se ipsã ꝑpetua ñ potest eẽ c̃uersio. Ad particularẽ uͦ affirmationẽ ꝑ accidens por
Nec uͦ negationis particularis adseipsã pͥncipalit̃ stabilis acfirma c̃ũsiot s negationi
uniũ sali scđo loco atq accident̃ conũtitur. Quȩ om̃a facilius declarant᷑ exẽplis
Affirmationãq particularis ut eaq̃ proponit ꝗdã hõ alb ÷ facile sibi ipsa c̃uertit᷑
Sidicamꝰ ꝗddã albũ hõ ÷. Atq in utrisq simul ueritas c̃stat. At ꝓponat ꝗs quendã
hõem eẽ lapidẽ. eandẽq c̃uertat dicens ꝓuendã lapidẽ eẽ hõem : mansit inutiisq
m̃daciũ. Hocgͥ mͦ affirmatio particularis sui recipit c̃uersionẽ. Itẽ negatio uniũ¬

Expanded text:
r particularis affirmatio particulariter quidem sibi ipsa convertitur, universali autem affirmationi per accidens, et rursus universalis negatio, loco principe sui recipit conversionem, ad particularem vero negationem per accidens converti potest. Affirmationis vero universalis ad se ipsam perpetua non potest esse conversio, ad particularem vero affirmationem per accidens potest. Nec vero negationis particularis ad se ipsam principaliter stabilis ac firma conversio est, sed negationi universali secundo loco atque accidentaliter. Quae omnia facilius declarantur exemplis. Affirmatio enim particularis, ut ea quae proponit, quidam homo albus est, facile sibi ipsa convertitur, si dicamus, quoddam album homo est, atque in utrisque simul veritas constat. At si quis hominem esse lapidem, eamque convertat dicens quemdam lapidem esse hominem, mansit in utrisque mendacium. Hoc igitur modo affirmatio particularis sui recipit conversionem. Item negatio unive
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is ñ hõ non iustus est Nã diuinis substantiis ad÷ sẽꝑ institia cũ ñsit humanitas
At siꝗd tale de subiecto p̃dicetur: qđ et sẽꝑ eicopuletur neq tñ subiectũ possit exc ede
ut ribile hõi : ut rarũq sententia in significandi ueritate ẽcurrit om̃is hõrisibilis
uera est om̃is ñ hõ ñ risibilis ÷ hȩc qͣꝗretinet ueritatẽ Nãsi rasibile hõis pͥũ ÷  reccto¬
ñ ẽe risibile ꝗc ꝗd hõ non fuerit ¶eadẽ om̃a in particulari negatiane reddunt᷑ pã siuell
quȩ s̃ maiora subiecto ũt quȩ ab eodẽ discedere nequeunt ut rationabi litas ab homine

Expanded text:
omnis non homo non iustus est. Nam divinis substantiis adest semper iustitia, cum non sit humanitas. At si quid tale de subiecto praedicetur quod et semper ei copuletur, neque tamen subiectum possit excedere, ut risibile homini, utrinque sententia in significandi veritate concurrit, omnis homo risibilis est, vera est, omnis non homo non risibilis est, haec retinet n esse risibile quidquid homo non fuerit. Eadem omnia in particulari negatione redduntur. Nam sive quae sunt maiora subiecto atque ab eo discedere nequeunt, ut rationabilitas ab homine,
Abbreviated transcription (Latin):
si łactũ utrȩq potestatẽue significent sinulla indiũ sitate tẽporiserret᷑ ambage si nor
adaliũ affirmatio ad aliũ negatio referat᷑. una sẽ ꝑueritati c̃iuncta ÷. retinet semꝑ

Expanded text:
si vel actum utraeque potestatemve significent, si nulla diversitate temporis erretur, si non si vel actum utraeque potestatemve significent, si nulla diversitate temporis erretur, si non ad alium affirmatio, ad alium negatio referatur, una semper veritati coniuncta est, retinet semper
Abbreviated transcription (Latin):
affirmatio negatioq referant᷑ Nã qđ circa orbẽ ÷ qͥ medius pupillã tenet : album ẽ
Ipseuorbis niger uisitur Rursus side socrate int̃duos locato ꝗs dixerit socrates
dexter .ẽ: aliusq respondeat socrates dext̃ ñ ÷ : utrisq c̃stare ueritas potest Ad eum¬
ꝗ ppe cuisinistrã socrates tegit : dext̃ ÷ ad eũuͦ cuius leuo lateri pars socratis dexꝰ
singulariũ subiectoꝵ ꝓpositiones uerũ falsũq distribuent ut unã uero. alterã neces
didẽ tẽpus ad easdẽ partes atq ad eundẽ modũ eandẽq rẽ ad ꝗaffirmatiore tulit ea
q̃ proponunt᷑ innegatione referant᷑ ut siqͥ desocrate ꝓnonti& socrates caluus ÷ socra¬
tes caluus ñ est Sigͥ de eodẽ socrate affirmationegatioq ꝓponat : si eandẽ caluitii
significationẽ et affirmatio sũpserit et negatio si eandẽ utrȩq capitis partẽ loquantur

Expanded text:
affirmatio negatioque referantur. Nam quod circa orbem est qui medius pupulam tenet, album est. affirmatio negatioque referantur. Nam quod circa orbem est qui medius pupulam tenet, album est. Ipse vero orbis niger visitur. Rursus si de Socrate inter duos locato quis dixerit: Socrates dexter est, aliusque respondeat, Socrates dexter non est, utrisque constare veritas potest. Ad eum qui cum sinistra Socratis est, dexter est. Ad eum vero cuius laevo lateris pars Socratis dextrsingularium subiectorum propositiones verum falsumque distribuent, ut unam veritatem necesem tempus, ad easdem partes, ad eumdem modum, eamdemque rem ad quam affirmatio retulit ea quae proponuntur in negatione afferatur, ut si quis de Socrate pronuntiet, Socrates calvus est, Socrates calvus non est. Si igitur de Socrate eodem affirmatio negatioque proponant, si eamdem calvitii significationem affirmatio sumpserit et negatio, si eamdem utraeque capitis partem loquantur,
Abbreviated transcription (Latin):
modus siue ł ad alias partes ł ad aliꝗd aliud referant᷑: uera sutrasq ẽẽ c̃tingit
Age enĩ ȩqͥuocũ subiectũ sumat affirmatio. dicatq catouticȩ sẽꝑemit negetq ne¬
rius uticȩ sibi manꝰ intulit. Catouꝰ censorius minimȩ . Itẽ ꝓponit᷑ affirmatiohoc modo
octe lucet negatiorespondeat nocte ñ lucet. hic gͥlucere ȩqͥuocũ ÷ atq ideo nihl
lunȩ loꝗtur lucẽ . Illauͦ cũ negat desolis luce significat. Hic gͥ aequocũ p̃dicatũ utrasa
uerũ conseruare ꝑmisit . Itẽsiꝗs de socrate ꝓponat dicens. socrates sedet attralius
neget socrates ñ sedet : utrȩq uerȩ ẽẽ queunt : si ad diuersa tp̃rareferant᷑ Pot ÷ en
nc̃ ꝗdẽ socrates sedere : aliouͦ tp̃re ñ sedere . Rursus siꝗs humanioculi colorem nigr
eẽ c̃firmet : aliusq nigrũ ñ eẽ c̃tendat : uterq uerũ loquent᷑ si ad singula soculi parte

Expanded text:
modus, sive ad alias partes vel ad aliquid aliud referantur, veras utrasque esse contingit. modus, sive ad alias partes vel ad aliquid aliud referantur, veras utrasque esse contingit. Age enim aequivocum terminum sumat affirmatio, dicatque, Cato Uticae se peremit, negetque nerius Uticae sibi manus intulit, Cato vero censorius minime. Item proponatur affirmativa hoc modo, Nocte lucet, negatio respondeat, Nocte non lucet. Hic igitur lucere aequivoculunae loquitur lucem. Illa vero cum negat, de solis luce significat. Hic igitur aequivocum praedicatum utrasque verum conservare permisit. Item si quis de Socrate proponat dicens, Socrates sedet, atque alius neget, Socrates non sedet, utraeque verae esse queunt, si ad diversa tempora referantur. Potest enim nunc quidem Socrates sedere, alio vero tempore non sedere. Rursus si quis humani oculi colorem nigrum esse confirmet, aliusque nigrum non esse contendat, utrique verum loquentur, si ad singulas oculi partes
Abbreviated transcription (Latin):
llȩ nãq qm̃ c̃stituebant uniũ sale subiectũ deqͦ p̃dicatũ t̃minũ dicerent : idcircosuscipi¬
ebant etiã differentias quantitatis Nãq ꝙ uniũsale ÷ : et uniũ salit̃ et particularit᷑. et
indefinite poterit ꝓnuntiari at hȩ q̃unũ aliꝗd ponunt in singulari atq in diuidue
differentias pluralitatis hr̃e ñ posst̃ atq ideo sola in eis relinꝗt discrepantia qualitatis
falsũq distribuent si ñ cȩt̃aimpediant q̃ sensũ in alias atq alias significationes solem
deflectere. ac detorquere ꝓpositionẽ. Cũ unũ atq idẽ p̃dicatũ atq subiectũ in affirma¬
tione et negatione constiterit uno eodẽq sũptũ tp̃re. Vno eodẽq ꝓlatũ modo adun
atq idẽ relatũ. deuna atq eadẽ parte ꝓpositũ : necesse ÷ unã ex his sẽꝑ ẽẽ uerã sẽꝑesse¬

Expanded text:
Illae namque quoniam constituebant universale subiectum, de quo praedicatum terminum dicerent, idcirco suscipiIllae namque quoniam constituebant universale subiectum, de quo praedicatum terminum dicerent, idcirco suscipiebant etiam differentias quantitatis. Nam quod universale est et universaliter et particulariter et indefinite poterit pronuntiari. At hae quae unum aliquid ponunt, singulariter atque individue differentias quantitatis habere non possunt, atque ideo sola in eis relinquitur discrepantia qualitatis,io singularis verum falsumque distribuent, si non caetera impediant quae sensum in alias atque in alias significationes solent deflectere ac detorquere. Cum vero unum atque idem praedicatum atque subiectum in affirmatione et negatione constiterit, uno eodemque sumptum tempore, uno eodemque prolatum modo, ad unum atque idem relatum, de una atque eadem parte propositu
Abbreviated transcription (Latin):
siłum hoũm ꝓbabit᷑ ad eẽ iustitia. At sunde finite sententiãueritatis optineant:
uniũ s ales tũueras. tũ eueniet eẽ m̃daces. ueluti cũ dm̃s hõem ẽẽ iustũ uera t. huiuniũ sał¬
Est enĩ hõ ꝗuistitia careat. Huiꝰ uniũ salis negatiomentiet᷑ cũ ꝗs dixerit nullũ ẽẽ animal
iustũ At sud affirmabitur indefinite ꝙ absubiecto diuelli secerniq ñ possit : uera nihilominꝰ
negatio : ueluti sidicat hoẽm lapidẽ neẽ : nihil ab eiꝰ ueritate uniũ sał negatiua
dissentiet ut ea q̃ nullũ animal lapidẽ eẽ ꝓponit . Ni hilgͥ dubiũ ÷ indefinitas particu¬
larib eẽ c̃similes. eandẽq uĩ inueritatis acfalsitatis significationib optinere. Deꝗb
qm̃ sufficient̃ dictũ ÷ : nc̃ de singularib: explicemꝰ quȩ nihil suꝑiorib: similes extant

Expanded text:
inum probabitur adesse iustitia. At si indefinitae sententiam veritatis obtineant, inum probabitur adesse iustitia. At si indefinitae sententiam veritatis obtineant, universales tum veras, tum eveniet esse mendaces: velut cum dicimus hominem esse iustum, verum est enim homo qui iustitia non careat. Huius universalis negatio mentietur, cum quis dixerit nullum hominem esse iustum. At si id affirmabitur indefinite quod a subiecto divelli secernique non posit, vera nihilominus negatio, veluti si dicat hominem lapidem non esse, nihil ab ejus veritate universalis negativa dissentiet, ut ea quae nullum animal esse proponit. Nihil igitur dubium est indefinitas particularibus esse consimiles, eamdemque vim veritatis ac falsitatis significationibus obtinere: de ibus sufficienter dictum est. Nunc de singularibus explicemus, quae nihil superioribus similes exstant.
Abbreviated transcription (Latin):
discrepat. Nã cũ sit aliqͥ hõ noniustus : ñm̃tiet᷑ ꝗ pronuntiauerit hõem eẽ ñ iustũ . Itẽ cũ sit
falsa q̃ uniũsalit̃ affirmat dicens omnẽ hõemeẽ lapidẽ. falsa ÷ quȩ idẽ in definita enuntiane
c̃firmat dicens hõem lapidẽ eẽ . Rursus cũ sit falsa negatio ꝑ quã ponit᷑ nullũ hõemesse
inimal: falsa ÷ indefinita negatio quȩ ꝓnuntiat hõem animal nesse. Hic q̃q particularũ¬
similitud oseruata est. Nã ut sub alt̃nis uera uniũ salitas ueritatẽ particularitatis trahebat
falsauͦ uniũ salitas necueritatis nec m̃dacii necessitatẽ particularib: afferebat : eadem
om̃a inuniũ s aliũ atq indefinitarũ collatione ꝓueniunt. Rursus sunde finitis pͥmũ falsitas
c̃st&: uniũsales quoq necesse : eẽ m̃daces ut si falsũ sit ẽẽ hominẽ iustũ : falsũ erit omñe
nita negatio m̃tiatur : uerũ uniũ salis negatioñ habebit uelutisi falsa sit eã quȩ dicit

Expanded text:
crepat. Nam cum sit aliquis homo non justus, non mentietur qui pronuntiaverit hominem esse non justum. Item cum sit falsa quae universaliter affirmat dicens omnem hominem esse lapidem, falsa est quae idem indefinita enuntiatione confirmat dicens hominem esse lapidem. Rursus cum sit falsa negatio per quam proponitur nullum hominem esse animal, falsa est indefinita negatio quae pronuntiat hominem non esse animal. Hic qusimilitudo servata est. Nam in subalternis vera universalitas veritatem particularitatis trahebat. Falsa vero universalitas nec veritatis, nec mendacii necessitatem particularibus afferebat. Eadem omnia universalium atque indefinitarum collatione proveniunt. Rursus indefinitas primum falsas cnita negatio mentiatur, verum universalis negatio non habebit, veluti si falsa sit ea quae dicit
Abbreviated transcription (Latin):
negatio tale ꝓponat ꝙ subiectoneq̃at in hȩrere : ueritatẽ particularis negatior
untũ sał negatiuȩ ueritas nec esse ÷ sub sequat᷑ ut cũ aliꝗs dicit quendã hõem lapi

Expanded text:
negatio tale proponat, quod subjecto nequeat inhaerere, veritatem particularis negationis negatio tale proponat, quod subjecto nequeat inhaerere, veritatem particularis negationis universalis negativae veritas n
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ si particularis affirmatio falsa ÷ ꝗ̃ dicit aliquẽ eẽ hõem lapidẽ : uniũ salis qq affirmatio ÷¬
falsa q̃ ꝓroponit omnẽ eẽ hõem lapidẽ Itẽ si particularis ÷ falsa negatio : quȩ decernit
quẽ dã eẽ hoẽm ñ animal : falsa erit uniuersalis negatio q̃ nullũ hoẽm animal eẽ c̃tendit
At si particularis affirmatio ł negatiouerȩ sint : Idq p̃dicent qđ a subiecto diuidi ac seg̃gari
ueat affirmationẽ negationẽq uniuersulis ñ ÷ dubiũ possem̃tiri ut qmuerȩ s̃ particulare
quȩ ꝓponunt quẽdã hõemeẽ iustũ et quẽdã ñ eẽ iustũ et quendã ñ eẽ iustũ . his suꝑ positas
iniuersales falsas ẽẽ manifestũ ÷ ut ea q̃dicit om̃is hõuistus ÷ et nullus hõnustus est
iꝑ posita affirmatiouniũ salis ut cũ aliꝗs enuntiat quendã hoem ẽe animal: huic
uniuersał affirmatio inueritate c̃sentit q̃ ÷ om̃is hõ animal ÷ At siꝗd particularis

Expanded text:
 universalis quoque affirmatio falsa est quae proponit omnem hominem esse lapidem. Item si particularis est falsa negatio quae decernit quemdam hominem non esse animal, falsa erit universalis negatio quae nullum hominem animal esse contendit. At si particularis affirmatio vel negatio verae sunt, idque praedicatur quod a subiecto dividi ac segregari queat, affirmationem negationemque universales non est dubium posse mentiri, ut quoniam veraehis suppositas universales falsas esse manifestum est, ut ea quae dicit, omnis homo justus est, et nullus homo justus est.superposita affirmatio universalis, ut cum aliquis enuntiat quemdam hominem esse animal, huic universalis affirmatio in veritate consentit, quae est omnis homo animal est. At si quid particularis
Abbreviated transcription (Latin):
altera sit sẽꝑ plena m̃dacio Exẽplũ uͦ huiꝰ modi p̃dicati qđ subiecto sẽꝑ inhȩreat. hoc est

Expanded text:
altera sit semper plena mendacii. Exemplum vero huiusmodi praedicati, quod subiecto semper inhaereat, hoc estaltera sit semper plena mendacii. Exemplum vero huiusmodi praedicati, quod subiecto semper inhaereat, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ falsa ueritatẽ particularis affirmatiua custodiat . Quofit : ut cũ particularis
teneat negatioueritatẽ : affirmatio particularis łuera ł falsa sit Quorũ ne utrum
dicta sufficiant : Nunc deinfinitis ac singularib disseramꝰ Quarũ ꝗdẽ indefinitȩ st̃
ꝗb: nulla significatio det̃minationis adiungit᷑ s ppuniũ s alis ł particularis intelligentiã¬
quantitatis purȩ ꝓferunt᷑. ut hõ iustus ÷ hõiustus nest ꝗb: tã et siut dictũ : nulla significati
det̃minationis an nectitur : ĩ tñ optinent particulariũ ꝓpositionũ Nãq ut illȩ q̃s subc̃tra¬
rias inpͥore descriptione signauimꝰ : alias ꝗdẽ uerũ int̃se falsũq distribuunt: alias indicen
ueritate espirant : ñ ꝗ tñ simuluident᷑ posse m̃tiri Itaetiã indefinitȩ si ꝗdẽ tale ÷ quod
enuntiant : qđ subiecto sẽꝑineẽ necesse sit affirmatiouera ÷ falsa negatio ut in his ꝓpos:

Expanded text:
custodiet: quo fit ut si particularis negatio teneat veritatem, affirmatio particularis vera vel falsa sit, quorum neutrum dicta sufficiant. Nunc de infinitis ac singularibus disseramus, quarum quidem indefinitae sunt, quibus nulla significatio determinationis adiungitur, catio determinationis adiungitur, vim tamen obtinent particularium propositionum. Namque ut illae quas subcontrarias in priore descriptione signavimus, alias quidem inter se verum falsumque distribuunt, alias quidem invicem veritate conspirant, nunquam tamen simul videntur posse mentiri, ita etiam indefinitae, siquidem tale est quod enuntiat quod subiecto semper inesse necesse sit, affirmatio est vera, falsa negatio, ut in his propo
Abbreviated transcription (Latin):
io atq negatio : sub c̃trariȩ nomen bñt id circoꝙ uniũ salitati particulare om̃e subiectũ est
Cũ gͥ uniũsales intelligunt᷑ eẽ c̃trariȩ : sub c̃trarias eẽ necesse : q̃ sub uniũ s alib: collocant᷑. harũ¬

Expanded text:
tiva atque negatio, subcontrariae nomen habent, idcirco quod universalitati particulare commune subiectum est; tiva atque negatio, subcontrariae nomen habent, idcirco quod universalitati particulare commune subiectum est; cum igitur universales intelliguntur esse contrariae, subcontrarias esse necesse est quae sub universalibus contrar
Abbreviated transcription (Latin):
affirmatione et negatione : ut utrȩq falsae st̃ exẽplo c̃trarioꝵ ꝗ̃ aliꝙ mediũ claudunt
uel alterauera. falsa uͦ alta. sic̃ in c̃trariis q̃ mediocarent fieriposse manifestũ ẽ. sed impo¬
sibile : ut utriusq sententia inueritate c̃ueniat. sicut nulla ẽtrariasimulẽe patiuntur
q ideo uniũ salis affirmatio unuisalisq negatio c̃trariȩ nominant᷑. Hȩ gͥ ñ eã uĩ in ipsa sẽpꝑ
adũsitate c̃seruant: ut eis sit ꝑpetua atq inc̃ciliata discordia. nec sẽ sẽꝑ inucẽ ꝑimunt. Quȩ
ũsententia dissideant : cõmuni tñfalsitate c̃cordant sigͥ earũ una submota sit : non neces se
ẽ ut ẽẽ alterã c̃seqͣtur ꝑ ierienĩ potest ut neutrasit. uelut si omnẽ iustũ ẽẽ hominẽ destruat᷑
ñ ÷ c̃seq̃ns ut nullus hõsit iustus uȩ aut̃ sub his ꝓpositionib: collocant᷑ : iđ particularis affirma¬

Expanded text:
affirmaaffirmavel altera vera, falsa vero altera, sicut in contrariis quae medio carent fieri posse manifestum est; sed impossibile est ut utriusque sententia in veritate conveniat, sicut nulla contraria simul esse patiuntur. Atque ideo universalis affirmatio universalisque negatio contrariae nominantur. Hae igitur non eam vim ipsa semper adversitate conservant, ut eis sit perpetua atque inconciliata discordia, nec se semper invicem perimunt, quae cum sententia dissideant, communi tamen falsitate concordant. Si igitur earum una submota sit, non necesse est ut esse altera consequatur: fieri enim potest ut neutra sit, velut si omnem iustum esse hominem destruat, non est consequens ut nullus homo sit iustus. Quae autem sub his propositionibus collocantur, id est particularis affirma
Abbreviated transcription (Latin):
uenit uniueritatẽ. alt̃i sẽꝑ adeẽ m̃daciũ. s ita ut si absubiectoꝙ p̃dicat᷑ non potest seg̃gari uera
sẽꝑsit affirmatio falsanegatio : At si qđ e uenire ñ potest p̃dicatur : affirmatio ꝗdẽ falsa sit¬
uera ẽ: falsauͦ illa q̃ negat. Itẽ si qđ ñ potest euenire p̃dicet᷑ fiatq affirmatio omnẽ hõem esse
ipidẽ : idq adũsa ꝓpositioneget nullũq hõem lapidẽ eẽ c̃tendat : negatio qͥdẽ ueritati affir¬
matio est aut̃ iuncta m̃dacio simul aut̃ ueras ẽẽ affirmationẽ uniuersalẽ : uniuersalẽq negationẽ :¬
inhȩrere subiecto ut omne animal aut dormit. aut uigilat qm̃ int̃ dormire acuigilare nihil
mediũ. Ut aut̃ simul atq ineodẽ utraq c̃traria reꝑiant᷑: fierineꝗt Ita eciã in uniũ salib:

Expanded text:
evenit uni veritatem, alteri semper adesse mendacium, sed ita ut si a subiecto quod praedicatur non potest segregari, vera evenit uni veritatem, alteri semper adesse mendacium, sed ita ut si a subiecto quod praedicatur non potest segregari, vera sit semper affirmatio, falsa negatio; at si quod evenire non potest praedicatur, affirmatio quidem falsa sitvera est, falsa vero illa quae denegat; item si quod non potest fieri praedicetur, fiatque affirmatio, omnem hominem esse lapidem, idque adversa propositio neget, nullumque hominem lapidem esse concedat, negatio quidem veritati, affirmatio autem iuncta est mendacio: simul autem veras esse affirmationem universalem, universalemque negationem ninesse subiecto, ut omne animal aut dormit aut vigilat, quoniam inter dormire ac vigilare nihil medium est; ut autem simul atque in eodem utraque contraria reperiantur fieri nequit. Ita etiam in universalibus
Abbreviated transcription (Latin):
sibile .ẽ. utrȩq aut̃ simuluerȩ non queunt
inueniri Nã in p̃posita descriptione affirmatioq̃ ÷ om̃is hõiustus÷ : et negatio q̃ ÷ nullus homo
istus ÷ : cũ utrȩq sint uniũ sales : neutra tñuera ẽ At si sit affirmatio om̃is hõ animal÷ eaq uniũ sal¬
denegetur nullus hõ animal. ẽ: ł ita. om̃is hõlapis ÷ nullus hõ lapis ÷ : unã uerã altam falsã esse
ecesse ẽ. Atq ideo qͦties ea p̃dicant᷑ q̃ et c̃uenire subiecto et ab eo ualeant seg̃gari : et uniũ saliter
in hõib possit : ñ tñ ita hõib in hȩsit ut ab his separari nullomͦ queat. atq ideoneq om̃is hõiustus est :¬
eq om̃is hõ iustus ñ est. Contigit gͥ utrasq m̃tiri At si talesit qđ a subiecto abstrahi separariq
ñ possit : ł qđ ñ quã possit euenire subiecto : et q̃ uniuersalit̃ affirmata ÷ : uniuersalit̃ abnuatur

Expanded text:
sibile est, utraeque autem simul verae nequeunt inveniri, nam in proposita descriptione affirmatio quae est, omnis homo iustus est, et negatio quae est, nullus homo iustus est, cum utraeque sint universales, neutra tamen est vera. At si sit affirmatio, omnis homo animal est, atque o lapis est, unam veram, alteram falsam esse necesse est. Atque ideo quoties ea praedicantur quae et convenire subiecto et ab eo valeant segregari, et universaliter in hominibus possit, non tamen ita hominibus inhaesit, ut ab eis separari nullo modo queat, atque ideo neque omnis homo iustus est, neque omnis homo iustus non est, contingit utrasque mentiri; at si tale sit quod a subiecto abstrahi separarique non possit, vel quod nunquam possit evenire subiecto, et quae universaliter affirmativa est universaliter abnuatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt aut̃ mixtȩ hȩ Affirmatio unuersalis negatio uniũs alis affirmatio particularis negut
particularis affirmatio indefinita negatiom definita affirmatio singularis negatio sine tris
Quarũ ꝗdẽ in definitas singularesq paululũ seg̃gemꝰ Acde uniuersalib: ac particularib disse¬
remꝰ. Describat᷑ gͦ uniũsalis pͥmũ affirmatio. Om̃is hõ iustus ẽ. Cuiꝰ aduersũ teneat locũ
negatiua ꝓpositio uniũ salis nullus hõ iustus ẽ. Itẽ subniũsali affirmatione ponat᷑ particula
affirmatio Quidã hõ iustus÷. Hanc aduersa respiciat sitq uniusalinegatiue sup posita : parti¬
cularis negatio. quidã homo iustus ñ est :¬

Expanded text:
mixtae hae, affirmatio universalis, negatio universalis, affirmatio particularis, negatio particularis, affirmatio indefinita, negatio indefinita, affirmatio singularis, negatio singularis. Quarum quidem indefinitas singularesque segregemus, et de universalibus ac particularibus disseramus. Describatur ergo universalis primum affirmatio, omnis homo iustus est, cuius adversum tenet locum negativa propositio universalis, nullus homo iustus est, item sub universali affirmatione ponatur particularis affirmatio, quidam homo iustus est, hanc adversa fronte respiciat, sitque universali negativae supposita particularis negatio, quidam homo iustus non est
Abbreviated transcription (Latin):
falsa. particularis affirmationis uera sententia ẽ Ita in his q̃ ł adesse subiecta ł abeẽ c̃tin¬
gunt : uniuersales falsitati c̃iunctȩ s̃ particulares obtinent ueritatẽ At si tales t̃minisint
ꝗ separariatq a subiecto diuidi nequeant : siue illa uniuersalis siue particularissit hȩrebit
sẽꝑ in affirmatione ueritas. Innegatione m̃daciũ. Utsiꝗs uniũ salit̃ enuntiet omnẽ hominẽ
eẽ animal: alius particularit̃ neget quendã hoẽm ñ eẽ animal: affirmatio uniũ salis uer
Loꝗt᷑. particularis negatiuȩ falsa sententĩa est. Itẽ siꝗs uniũ salit̃ negando ꝓponat.
ut nũꝗ possint ad eẽ subiecto seu illȩ uniũ s alit̃ seu particularit̃ ꝓponant᷑ : negationes
particularẽ negationẽ ueritas tenet . Qđ siita ꝗ uniũ salit̃ neget nullus hõ lapis ÷. et par¬
ticularit̃ affirmet ꝗdã hõlapis ÷ : uniũ sali c̃stat negationi ueritas. Particularis affirma¬

Expanded text:
icularis affirmationis vera sententia est; ita in his quae vel adesse subiecto, vel abesse contingant, universales falsitati coniunctae sunt, particulares obtinent veritatem. At si tales termini sint, qui separari atque a subiecto dividi nequeant, sive illa sit universalis, sive particularis, haerebit semper affirmatiesse animal, aliusque particulariter neget, quemdam hominem non esse animal, affirmatio universalis verum loquitur, particularis negativae falsa sententia est. Item si quis universaliter negando proponat ut nunquam possint adesse subiecto, seu illae universaliter seu particulariter proponantur, negationes particularem negationem veritas tenet; quod si ita quis universaliter neget, nullus homo lapis est, et particulariter affirmet, quidam homo lapis est, universali constat negatione veritas, particularis affirma
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ ẽẽ hominẽ lapidẽ : uerũ dixerit a at subiecta ei particularis negatio eandẽ retinet ueritatẽ

Expanded text:
nulnul
Abbreviated transcription (Latin):
discordia ÷ atq id eo ñ de earũ dissensu de c̃sensu qͦtiens uidet᷑ eẽ quȩ rendũ. Primũ igit᷑
uniũ salis affirmatio et particularis affirmatio subaltnȩ dñr qm̃ altera subiac& alt̃
Iđ particularis affirmatio uniũ sali affirmationi supposita ÷ atq subiecta uelutiparsinfra
totius sẽꝑ ãbitũ latet.Itẽq de uniũsali et particulari negatiua dicendũ est. Sub alt̾nȩ
enĩ uocant᷑ : ꝙ suꝑior atq ãplior uniũ salis negatio intrase particularẽ negationẽ claudit
et c̃tinet. hȩ gͥ taliratione c̃sentiunt : si enĩ uniũ sales inueritate p̃cedant. particularesueras
eẽ necesse ÷. Utsiꝗs uniũ salit̃ affirmando ꝓponat omnẽ hõem eẽ animal. Quȩcũ sit uera
particularis sibi affirmationis ueritatẽ comitẽ trahit eauͦ est quidã hõ animal est
Nͥ ã siuerũt et̃ omnẽ hõem animal : uerũ ⁊ eẽ aliquẽ Itẽ si ꝗs unũ s altnegandoe nunti&

Expanded text:
 de consensu potius videtur esse quaerendum. Primum igitur universalis affirmatio et particularis affirmatio subalternae dicuntur, quoniam altera subiacet alteri, id est particularis affirmatio universali affirmationi supposita est atque subiecta, veluti pars intra totius semper ambitum latet; idemque de universali et particulari negativa dicendum est, subalternae enim vocantur, quod superior atque amplior universalis negatio intra se particularem negationem claudit et continet. Haec igitur tali ratione consentiunt, si enim universales in veritate praecedant, particulares veras esse necesse est, ut si quis universaliter affirmando proponat, omnem hominem animal, ea cum sit vera, particularis sibi affirmationis veritatem comitem trahit, ea vero est, quidam homo animal est. Nam si verum est omnem hominem esse animal, verum est esse aliquem; item si quis universaliter enuntiet
Abbreviated transcription (Latin):
gari Grãmaticienĩ c̃si derantes uocũ figuras .VIii. orationis partes annumerant. Philoso¬
phi uͦ: quoꝵ om̃is de nõe uerboq tractatꝰ insignificatione ÷ ẽstitutus : duas tm̃orationis
partes eẽ docuer̃. quicꝗd plenã significationẽ tenet siꝗdẽ sine tp̃re significat nom̃uocan
tes uerbũ uͦ sicũ tp̃re Atq ideo aduerbia ꝗdẽ atq ꝓnõa nõib: iungunt Sine tp̃re enĩ ꝗddã
cstitutũ. definitũq significant. Nec int̃ ÷ ꝙflecticasib nequeunt. Non ÷ enĩ ħ nõum ꝓpriũ
ut casib inflectant᷑. St̃ enĩ nõa q̃ agrãmaticis aptota nominant᷑. Participiũ uͦ qr tempori
significationẽ trahit. et sicũ casib effert᷑ uerbo tñ recte c̃iungit᷑. Intiectiones autem¬

Expanded text:
egari. Grammatici enim considerantes vocum figuras, octo orationis partes annumerant. Philosoegari. Grammatici enim considerantes vocum figuras, octo orationis partes annumerant. Philosophi vero, quorum omnis de nomine verboque tractatus in significatione est constituta, duas tantum orationis ptes, verbum vero si cum tempore: atque ideo adverbia quidem atque pronomina nominibus iungunt, sine tempore enim quiddam constitutum definitumque significant, nec interest quod flecti casibus nequeunt, non est hoc nominum proprium ut casibus inflectantur. Sunt enim nomina quae a grammaticis monoptota nominantur, participium vero quia temporis significationem trahit, etsi casibus effertur, verbo tamen recte c
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ in finita ut ñcurrit et ñiuncit Nãcũ currit aut iuncit certũ aliquid finitũ ꝙ design
addita negatio idꝗdẽ qđ a uerbo designat᷑ int̃ceͥpit quidũ aliuofieridicat. talsignificatione ñ
ñuincit : Noneẽ aũt orationẽ. aut enuntiationẽ negatiuã illa prorsus argum̃ta monstrabunt.
sẽꝑ significationẽ tp̃ris habere p̃sentis. ut currit uincit Eurret aut̃ łuincet et cucurrit
aut uicit : nons uerba sed uerboꝵ casus scilicet qđ ap̃sentis tp̃ris significatione flectuntur
Est gͦ uerbi plena diffinitiosic Uerbũ ÷ uox designatiua scđm placitũ cũ tp̃riis significatione
p̃sentis. cuĩ nulla pars significatiua ÷ separata aliꝗd finion desgrdos. solestates lu oles rat
one dicamus sed prius uidet᷑ essẽ monstrandũ utrũne nom̃ ecuerbũ sola inpartibusi tn¬
orationis ponant᷑ anut grãmatici uolunt et reliquȩ orationis partib: debeant agg̃¬

Expanded text:
ita, ut cum currit, aut vincit, certum aliquid finitumve designet, addita negatione, id quidem quod a verbo designatur intercipit, quid vero aliud fieri dicat tali significatione non non currit. Non esse autem orationem aut enuntiationem negativam illa prorsus argumenta monstrabunt, semper significationem temporis habere praesentis, ut currit aut vincit. Curret autem aut vincet, et cucurrerit aut vicerit, non sunt verba, sed verborum casus, scilicet quia a praesentis temporis significatione flectuntur; est ergo verbi plena diffinitio sic: Verbum est vox significativa secundum placitum cum significatione temporis, cuius nulla parone dicamus, sed prius videtur esse monstrandum utrumne nomen et verbum sola in partibus orationis ponantur, an ut grammatici volunt et reliquae orationis partibus debeant aggr
Abbreviated transcription (Latin):
eit u ho nequeritatẽ enuntiat neq m̃daciũ. Prȩterea ab om̃inegatione siq negatiu u se i uoigt
ret᷑ sicctoratio Concludendũt negationẽ iunctã cũ nõe orationẽ eẽ ñposse Qd sineq uerbũt¬

Expanded text:
eque veritatem nuntiat, neque mendacium. Praeterea ab omni negatione si quis negativum seiungat eque veritatem nuntiat, neque mendacium. Praeterea ab omni negatione si quis negativum seiungat retur si esset oratio, concludendum est negationem iunctam cum nomine orationem esse non posse. Nomen e
Abbreviated transcription (Latin):
significant : neq tñ ꝓpͥetatẽ nõis naturãq c̃seruent : discernendȩ pͥus s̃ additisq differentiis a
nõe seg̃gandȩ ut quȩ sit uis nõis euident̃ appareat: Adiecta enĩ sẽꝑ negatio nõi : uocẽ dubiã facn
quȩ neq uerbo neq orationi et si interius c̃sideret᷑ ł consideratũ sit : neq nõi possit annecti Vt
quȩres eã uocẽ q̃ dicit ñ hõ: separat ac seiungit a uerbo etc̃s partes nihilext̃ significant : ne oratio
eẽ uideat᷑: Non hõ enĩ uax iuncta÷ ex pegatiua particula : et hõe q̃ in eodẽ nõe sepata nihil de signant
neq ullus substantiȩ significationẽ tenet : Itẽ hõ neq equũ neq canẽ nec ꝗc ꝗd homo ñ fuerit
significare potest. Quo cirta mea uoce q̃ t ñ hõ: partes nihil separatȩ significant eiꝰ reiquã tota
uocis cõpositio designabat Atq ideo ne inoratione ꝗdẽ pompotest. Siꝗs enĩ uocẽ eã queũ hõ¬

Expanded text:
significant, neque tamen proprietates nominis naturamque observent, discernendae prius sunt, additisque differentiis a nomine segregandae, ut quae sit vis nominis evidenter appareat. Adiecta enim semper negatio nomini, vocem dubiam facit, quae neque verbo neque orationi, etsi interius consideratum sit, neque nomini possit annecti, utquae res eam vocem quae dicit non homo separat ac seiungit a verbo, cuius partes nihil extra significant, ne oratio esse videatur. Non homo enim vox seiuncta est ex negativa particula et homine, quae in eodem nomine separata nihil designant, neque ullius substantiae significationem tenet. Item homo neque canem, neque quidquid homo non fuerit, significare potest, quocirca in ea voce quae est non homo partes nihil separatae significant eius rei quam tota vocis compositio designabat. Atque ideo nec in oratione quidem poni potest. Si quis enim eam vo
Abbreviated transcription (Latin):
isserendũ ÷ Nec eodẽ modo lineã ł suꝑficiẽ matematicus acphisicꝰ tractant : Quofit
it altera altam ñ impediat disciplinã s multarũ c̃sideratione c̃iuncta fiat ueranat᷑e
partes s̃ nom̃ et uerbũ. Pars aũt ab eo cuiꝰ pars ÷ primior est : de nõe et uerbo q̃
prima s̃ dis putatio pͥma ponat᷑. de hinc deꝓpositione atq adultimũ desillogismoꝵ
conexione tractabitur:¬
Tom̃ ÷ uox significatiua scđmplacitũ sine tẽpore cuiꝰ nulla pars significatiua est
se parata: Quȩ definitio paulo enodatius explicanda ÷: Nom̃ enĩ uocẽ eẽ diximꝰ
agenere sumit᷑ ut si definias hominẽ : prius animaldicas qđ ÷ genꝰ post uͦ differentias

Expanded text:
disserendum est, nec eodem modo lineam vel superficiem mathematicus ac physicus tractant. Quo fit disserendum est, nec eodem modo lineam vel superficiem mathematicus ac physicus tractant. Quo fit ut altera alteram non impediat disciplina, sed multorum consideratione coniuncta fiat vera naturae partes sunt nomen et verbum, pars autem ab eo cuius pars est, prior est; de nomine et verbo, quae prima sunt, disputatio prima ponatur, dehinc de propositione ad ultimum de syllogisiturest vox significativa secundum placitum sine tempore, cujus nulla pars significativa est separata; quae diffinitio paulo enodatius explicanda est. Nomen enim vocem esse dica genere sumitur, ut si diffinias hominem prius animal dicas, quod est genus. Post vero differentias
Abbreviated transcription (Latin):
sedratio ẽsulta ꝗdipse sentiat. ꝗd nos afferamꝰ ueriorem̃tis acumine et subtiliore c̃side¬
ratione diudicet: Itanãq euenia& ut quȩ in pͥmore statĩ studendiaditu didicer̃ ꝑspect
penitus ac potiꝰ dep̃hensa ẽtẽpnant: Ac suã suȩ ꝗsq scientiȩ defensor eẽ cupidus malit
abent enĩ ħ q̃quitii hões qͦs cõphendendi discendiq uecus aclonga segnities. ut ab ar¬
reptis semel opinionib: ñ recedant ne inseetute discendo nihil usq in senec tutẽ didicisse
udeant᷑ : Sunquã malut uindicare ꝗuerte q̃ uulgatis semelstudus imbiber̃ : ne mo
expetit ut pͥora c̃dẽpnent : s ut his maiora q̃dã asstruant atq auctiora c̃iungant:
on ÷ enĩ una atq eadẽ diuersarũ ratio disciplinarũ cũ sit diuersissimis disciplinis una ato
eadẽ subiecta materies: Alit̃ enĩ deqͣlibet orationis parte gramatico : alit̃ dialectico

Expanded text:
sed ratione consulta, quid ipse sentiat quid nos afferamus, veriore mentis acumine et subtiliore considesed ratione consulta, quid ipse sentiat quid nos afferamus, veriore mentis acumine et subtiliore consideratione diiudicet. Idem namque eveniet, ut quae in primo statim studendi aditu didicerunt, perspecta penitus ac potius deprehensa contemnant. At si iam quisque suae scientiae defensor esse cupidus malit habent hoc quoque vitii homines quos comprehendit discendi vetus ac longa segnities, ut at arreptis semel opinionibus non recedant, ne in senectute discendo, nihil usque in senectutem didicisse videantur, si, inquam, malunt vindicare quam vertere quae vulgatis semel studiis imbiberunt, nemo expetit ut priora condemnent, sed ut maiora quaedam construant atque altiora coniungant. Non enim una atque eadem diversarum ratio disciplinarum, cum sit diversissimis disciplinis una atque eadem substantia materies. Aliter enim de qualibet orationis parte grammatico, aliter dialectico
Abbreviated transcription (Latin):
Iulta ueteres philosophiȩ duces posterioꝵ studiis contuler̃ Inꝗb: pͥus quã ad res
iditus doctrinarũ p̃missae institutionis luce reserare . p̃sentẽq oꝑã syllogismis qͦrum
conextionib: om̃is ratio c̃tinet᷑ addicere. Modũq eũ custodire dicendi. Ut facilitati atq intel¬
igentiaȩ seruientes : asstringamꝰ auet̃ib: dicta latius enuntiata breuius corrigamꝰobs¬
rata in ꝓpͥinouitate sermonis c̃sueti uocabuli ꝓͥetate pandamꝰ : Sed ꝗadhopꝰ lector accedit :
ibeo primitꝰ pecitũ uelim. ne in his q̃ nũꝗ alias attigerit : statĩ audeat iudicare neue siq
in ludo pueriliũ disciplinarũ rudis adhuc et ñdũfirmꝰ acceꝑit : idã plexandũ atq etiam
colendũ putet : Alia enĩ teneris atq imbuendis adhuc aurib: ac cõmodatas : alia firmis
t robustiorib: doctrinam̃tib: reseruant᷑ : Quare siꝗd ÷ qđ discrẽ pauit : nestatĩ obstrep

Expanded text:
ulta veteres philosophiae duces posteriorum studiis contulerunt, in quibus priusquam aditus doctrinarum praemissae institutionis luce reserare, et praesentem operam syllogismis quorum connexionibus omnis ratio continetur, addicere, modumque eum custodire dicendi, ut facilitati atque intelligentiae servientes, astringamus a veteribus dicta latius, enuntiata brevius porrigamus, obscurata improprii novitate sermonis consueti vocabuli proprietate pandamus. Sed qui ad hoc opus lector accedit, ab eo primitus petitum velimus ne in his quae nunquam alias attigerit statim audeat iudicare, neve si quid in ludo puerilium disciplinarum rudis adhuc et nondum firmus acceperit, id amplexandum atque etiam colendum putet; alia enim teneris atque imbuendis adhuc auribus accommodata, alia firmis ac robustioribus doctrina mentibus, reservatur. Quare si quid est quod discrepet, ne statim obstrepat,
Abbreviated transcription (Latin):
ones hñt ñ eẽ anaturali s ad ponentis placitũ constitutȩ atq ideo nec inorationis par¬
tibi numerabuntur. Oratio enĩ positionẽ significat Nã sinaturalit̃ significaret oratio
non diuersȩ gentes om̃s oratione: loquerent᷑ : Si q̃ uͦ intiectionũ positione significant
qm̃ finitã sine tp̃re affectionẽ designant : recte nõib annumerabunt᷑ Quȩ uͦ ipsa ꝗdẽ nul
propͥa significatione nitunt᷑ cũ aliis uͦ iuncta designant ut c̃iunctiones et p̃positiones
Illȩ ne partes ꝗdẽ orationis eẽ dicendȩ st : Oratio enĩ ex significatuuns partib iuinctaest
Quocirca: recte nom̃ et uerbũ : solȩ orationis partes eẽ dñr : Deorationȩ ÷¬

Expanded text:
ent esse naturalia, sed ad ponentis placitum constituta, atque ideo nec in orationis partibus numerabuntur. Oratio enim positione significat, nam si naturaliter significaret oratio, non diversa gentes oratione loquerentur. Si quae vero interiectionem positione significant, quoniam finitam sine tempore affectionem designant, recte nominibus annumerantur. Quae vero ipsae quidem nulla propria significatione nituntur, cum aliis vero iunctae designant, ut coniunctiones atque praepositiones, illae ne partes quidem orationis esse dicendae sunt, oratio enim ex significativis partibus iuncta est. Quocirca recte nomen ac verbum solae orationis partes esse dicuntur. O
Abbreviated transcription (Latin):
significatiua scđm placitũ sine tp̃re cuius nulla pars separata significeta did defiuitũ de
nificatione tpris ñ recedit cuiꝰ nulla pars separata significait: ab oratione cuiꝰqu ẽ admodum
parces ext significent : paulo supius disserã: Aliꝗd definitũ designans abins uocibi q uorinesation
c̃iungunt et nõa faciunt in finita cũ ẽ uerbo faciens enuntiationẽ a casib qͥcũ ẽ uerbo copulatĩ ñ¬
poss plenã ꝑficere atq explicare sententiam:
actionẽ passionẽue designat. quȩ ꝓferrisine tp̃ris notatione ñ poss Estista querbidefinitio

Expanded text:
significatiua secundum placitum sine tempore, cuius nulla pars extra significativa est sequod a temporis significatione non recedit, cuius nulla pars separata significat, ab oratione, cuius quemadmodum partes extra significent, paulo posterius disseram; aliquid definitum designans, ab his vocibus quae nomen negationemque coniungunt et nomina faciunt infinita, cum est verbo faciens enuntiationem, a casibus qui cum est copulati npossunt plenam perficere atque explicare sententiam. actionem passionemve designat, quae fieri sine temporis notatione non potest. Est itaque verbi diffinitio
Abbreviated transcription (Latin):
quas sobaata cceptu ꝗd signific& intelligamꝰ. sit diffinitio a notu. Cũ aũt siplex ũbũ undest denominatũ
acciꝑe cȩꝑimꝰ. argumtũ qdẽ ac̃iugato accipiamꝰ ut tulleꝰ posuit. Defintaonẽ tñ eẽ dicamꝰ qr ꝗd sit ostende¬

Expanded text:
quas sonat accepta, quid significet intellegamus, sit definitio a nota; cum autem simplex verbum unde sit denominatum quas sonat accepta, quid significet intellegamus, sit definitio a nota; cum autem simplex verbum unde sit denominatum accipere coeperimus, argumentum quidem a coniugato accipiamus, ut Tullius posuit, definitionem tamen esse dicamus, quia quid
Abbreviated transcription (Latin):
uitio ꝓferamus. nunquã tñ qđ qualitatis: ubitotũ dicendũ ÷ genꝰ ꝓferam. nec sub totũ aliquando
ũbũ sĩplex purũ nulla conpositione conexũ indefinitione a nota ducit᷑. Vbi : uisei quã greci appella
declinatione ac de nominatione qͦdã mͦ qđ sit id deqͦ q̃rit᷑ explicari. ut ab onitate bonꝰ. ⁊ amalitia
malus. ⁊ a sapientia sapiens Menĩ cũ in alio res cognita ẽ facilẽ h ꝙ abeo : diriuatũ. ⁊ qͦdã mͦ de nomm¬
tũ ad cognitionẽ deduc̃. ut qđ sit ostendat᷑. In pisone cicero c̃sulẽ ac̃sulendo ait dictũ. maximeq inqͥt
m̃tilocũ fecerit quẽ nominat c̃iugatũ.qͥ: finitimꝰ loco illi qͥ nota ÷: Nos tñ ñ alit̃ neq c̃tra s cum
pari p̃ceptione definitionẽ iure dicemꝰ. seruantes p̃captũ uti cũ cõpositũ nom̃ diuisione in res suas

Expanded text:
vitio proferamus, nunquam tamen quod qualitatis est, ubi totum dicendum est, genus proferamus, nec sub toto aliquando vitio proferamus, nunquam tamen quod qualitatis est, ubi totum dicendum est, genus proferamus, nec sub toto aliquando verbum simplex purum nulla compositione conexum in definitione a nota ducitur, ubi est vis eius quam Graeci adeclinatione ac denominatione quodammodo, quid sit id de quo quaeritur explicari, ut a bonitate bonus et a malitia malus et a sapientia sapiens. Etenim cum in alio nomine res cognita est, facile hoc quod ab eo est derivatum et quodammodo denominatum ad cognitionem deducit, ut quid sit ostendat. In Pisonem Cicero consulem a consulendo ait dictum ‘maximeque’ inquit menti locum fecerit quem nominat coniugatum, qui est finitimus loco illi qui a nota est, nos tamen non aliter neque contra, sed cum pari praeceptione definitionem iure dicemus, servantes praeceptum uti, cum compositum nomen, divisione in res suas
Abbreviated transcription (Latin):
& species nominari S separata rationis ꝓpͥȩ sectione. ut cũ genꝰ qualitatis mͦꝰ fuerit nominatũ eispeties
subpositas intelligere debeamꝰ : Cũ uͦ totũ ñ qͦ s̃ litas eiꝰ anĩ aduertit᷑ q̃ significit᷑ seꝑ ingñre : Sedq̃ ñ¬
qͥdũ substantiale corpꝰ ut idiectũ in partes suas distributũ quasi qͥbidã quantitatis recepunt sectionẽ Siue
illud corpsit. siue ut diximsꝰ in corporale. anĩ ad uersione utriusq cogitationis. q̃ aut inq̃litite aut
in quantitcte: Si qualitatis rẽ appellatũ uelimꝰ genꝰ eẽ dicansꝰ. & huic speties subpositas: Sinqͣlitaitẽ
qͣ ndã in eo qd dictũ : cõp̃hendinꝰ. merito ac uire partes in sectionẽ et̃ dm̃s. Concesso illo ad usu & licei¬
t̃ accpto ut sp&ies partiũ nõe nuncupemꝰ genꝰ q ipsũ ꝙ circa qualitatẽ dicimꝰ totiꝰ appellatione sine

Expanded text:
et species nominari, sed separata rationis propriae sectione: ut, cum genus qualitatis modo fuerit nominatum, ei species et species nominari, sed separata rationis propriae sectione: ut, cum genus qualitatis modo fuerit nominatum, ei species suppositas intellegere debeamus; cum vero totum, ns distributumque quasi cuiusdam quantitatis receperit sectionem. Sive illud corpus sit sive, ut diximus, incorporale: animadversione utriusque cognitionis quae aut in qualitate aut in quantitate est, si qualitate rem appellatam velimus, genus esse dicamus et huic species suppositas; si quantitquamdam in eo quod totum est comprehendimus, merito ac jure partes in sectione esse dicimus. Concesso illo ad usum et licenter accepto, ut species partium nomine nuncupemus, genusque ipsum quod circa qualitatem diximus totius appellatione sine
Abbreviated transcription (Latin):
one seruabimꝰ. Vt sidicimꝰ mundis : mare. t̃ra. celũ enumeratione partiũ. sed tam̃ omñiũ ꝗd mundus
sit explicatũ ẽ. At silsideꝑ partes alias infinite uoluꝯunt adhibita enumeratione ꝗđ mundussit
definire. qmi ut tulliꝰ ut enumertao partiũ. sepe : infinitior. Precaptũ nob illid ẽ. neoliꝗd uitiũ eͥnum¬
ratione credamus. cũ aliꝗd p̃t̃imꝰ. eadũ taxit in re ubi partess: infinite Ergo poterimꝰ dicere
etiã partiũ enumerationetractibitur: Partes ꝓspecieb: poni racionalis licentia. ut totũ ꝓgnre
totũ iure sotiat᷑. par ratio ÷ ꝓspecieb partos qͣsi subtotiꝰ appellatione enumerare: Illud t̃n ꝓbe ad moni¬
tũ uolo cũ duo gñra rerũ sint. corporalia. & incorporalia in utroq & genꝰ & totũ accipi. ac parimꝰ partes.

Expanded text:
one servabimus. Vt si dicamus ‘mundus est mare terra coelum’: enumeratione partium, sed non tamen omnium, quid mundus one servabimus. Vt si dicamus ‘mundus est mare terra coelum’: enumeratione partium, sed non tamen omnium, quid mundus sit explicatum est; at si hoc idem per partes alias infinite voluerimus adhibita enumeratione quid mundus sit definire: quoniam, ut Tullius ait, enumeratio partium saepe est infinitior, praeceptum nobis illud est, ne aliquod vitium in enumeratione credamus, cum aliquid praeterimus, ea dumtaxat in re ubi partes sunt infinitae. Ergo poterimus dicere etiam partium enumeratione tractabitur. Partes pro speciebus poni rationalis licentia est, ut totum prtotum iure sociatur: par ratio est pro speciebus partes quasi sub totius appellatione enumerare. Illud tamen probe admonitum volo: cum duo genera rerum sint, corporalia et incorporalia, in utroque et genus et totum accipi ac pari modo partes