comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na condire. ⁊ mmo ipsũ cũ apłis sal t̾rȩ
fieri id ÷ eors qͦq qͥ adhuc t̾rena sapi¬
unt. imbuendis m̃tib sufficere. Siqͥs
semel condim̃to ueritatis illuminatꝰ
ad apostasiã redierit. qͦ alio doctore
corrigit᷑. qͥ eã quã ipse gustauit sapi¬
entiȩ dulcedinẽ. uel aduersis scłi ꝑter¬
ritꝰ. uel illecebris allectꝰ abiecit: Iuita
hoc qđ tuidã sapiens ait. Quis medebit᷑
incantatori a serpente ꝑcusso: Quat
sententia iudȩ scariothis socios ipsũq
designari ñ immerito credit᷑. qͥ phylar¬
girĩ uictꝰ & gradũ apostolatꝰ ꝑdere. &
dñm traderẽ ñ dubitauit. NRQUE IN¬
terrã neq insterquiliũ utile . ẽ. sed
foris mittet᷑. Sic̃ sal infatuatũ cũ ad
condiendos cibos carnesq siccandas uale¬
re desierit: nullo iã usui aptũ erit. neq
enĩ in t̾rã utile ÷ cuiꝰ in iectu germinare
ꝓhibet᷑ neq insterqͥliũ agriculturȩ ꝓ¬

Expanded text:
na condire, imo ipsum cum apostolis sal terrae na condire, imo ipsum cum apostolis sal terrae fieri, id est, eorum quoque qui adhuc terrena sapiunt imbuendis mentibus sufficere. At si quis semel condimento veritatis illuminatus ad apostasiam redierit, quo alio doctore corrigitur, qui eam quam ipse gustavit sapientiae dulcedinem, vel adversis saeculi perterritus, vel illecebris allectus abjecit? Juxta hoc quod quidam sapiens ait: Quis medebitur incantatori a serpente percusso ? Qua sententia Judae Iscariot socios ipsumque designari non immerito credatur qui philargyria victus et gradum apostolatus prodere et Dominum tradereterram, neque in sterquilinium utile est, sed foras mittetur. Sicut sal infatuatum cum ad condiendos cibos carnesque siccandas valere desierit, nullo jam usui aptum erit neque enim in terram utile est, cujus injectu germinare prohibetur, neque in sterquilinium agriculturae p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximor de qͦ pͣdictũ ẽ: & ipsa ani¬
ma nr̃a qͣm quidã ꝓ tẽporali hac uita
dictã putant intelligat᷑ necesse ÷ ꝗͣ
sic possidere ad tẽpꝰ oportet. ut ñ nos
impediat ab ȩt̾na. siqs eã fuerit aufer¬
re minatꝰ. Distat sane. int̾ renuncia¬
re oĩb &e relinquere omĩa. Paucor
enĩ ꝑfectolsq ÷ relinquere õia. curas
mundi post ponere. solis ȩt̾nis desideri¬
is inhiare. Cunctoꝵ aut̃ fideliũ ẽ. re¬
nunciare õnib quȩ possident. hoc est
sic tenere q̃ mundi st̃. ut tam̃ ꝑ ea ñ te¬
neant᷑ a mundo. Habere rẽ tẽporalẽ in
usu. ȩt̾nã in desiderio. Sic t̾rena gerere.
ut tam̃ tota m̃te ad cȩlestia tendant.
Nͣ est aut̃ sal. Si aut̃ sal qͦq eua¬
nuerit in qͦ condiet᷑ : Ad suꝑiora res¬
picit. ubi turrẽ uirtutũ ñ solũ incho¬
andã s etiã p̃ceꝑat esse consũ mandã.
Bonũ quippe ÷ uerbũ dĩ audire frequen¬
tiꝰ sale sapientiȩ sp̃ualis cordis archa¬

Expanded text:
et ipsa anima nostra, quam quidam pro temporali hac vita dictam putant, intelligatur necesse est, quam sic possidere ad tempus oportet, ut non nos impediat ab aeterna, si quis eam fuerit auferre minatus. Distat sane inter renuntiare omnibus et relinquere omnia; paucorum enim perfectorumque est relinquere omnia, curas mundi postponere, solis desideriis aeternis inhiare. Cunctorum autem fidelium est renuntiare omnibus quae possident, hoc est sic tenere quae mundi sunt, ut tamen per ea non teneantur in mundo; habere rem temporalem in usu, aeternam in desiderio; sic terrena gerere, ut tamen tota mente ad coelestia tendant. Bonum est sal: Si autem sal quoque evanuerit, in quo condietur? Ad superiora respicit, ubi turrem virtutum non solum inchoandam, sed etiam praeceperat esse consummandam. Bonum quippe est Dei verbum audire, frequentius sale sapientiae spiritalis cordis arca
Abbreviated transcription (Latin):
bitõs eligerent. dicens ad illos. cũ inuitatꝰ
fueris ad nuptias. ñ discũbas in pͥmoloco.
A ꝑta quidẽ ad litterã est hȩc admonitio
saluatoris docens humilitatẽ ñ solũ apud dm̃.¬
sed etiã apud homines. cẽ. laudabilem.
ticȩ signet. Nuptias appellari xp̃i & ȩccłȩ
unꝰ ẽ Nunqͥd possunt filii nuptiarũ quã¬
diu sponsus cũ illis ẽ ieiunare : Alius.
Simile factũ ẽ regnũ cȩlors homini regi
qͥ fecit nuptias filio suo. & misit seruos
suos uocare inuitatos ad nuptias. hasgͦ
nuptias qͥsqͥs inuitatos adierit id ÷ ȩccłȩ
se mẽbris fidi gr̃a coniunxerit: ñ discũ¬
bat in pͥmolocõ. hoc ÷ ñ se de meritis glori¬
ando quasi ceteris sit sullimior ex tollat.
Et quidẽ studeat iuxta alteriꝰ loci parabolã
ueste nuptiali uestitꝰ. hoc ẽ. uirtutũ fulgo¬
re choruscus apparere. s ipsarũ habitũ
uirtutũ loco de uotȩ humilitatis ad ornet.
e forte honoratior te sit inuitatꝰ ab eo.¬

Expanded text:
illos: Cum invitatus fueris ad nuptias, non discumbas in primo loco. Aperta quidem ad litteram est haec admonitio Salvatoris, docens humilitatem, non solum apud Deused etiam apud homines esse laudabilem. tice signet. Nuptias appellari Christi et Ecclunum est: Nunquid possunt filii nuptiarum quandiu sponsus cum illis est jejunare ? Aliud: Simile factqui fecit nuptias filio suo, et misit servos suos vocare invitatos ad nuptias . Has ergo nuptias quisquis invitatus adierit, id est, Ecclesiae se membris fidei gratia conjunxerit, non discumbat in primo loco, hoc est non se, de meritis gloriando, quasi caeteris sublimior extollat. Et quidem studeat juxta alterius loci parabolam, veste nuptiali vestitus, hoc est virtutum fulgore coruscus apparere, sed ipsarum habitum virtutum loco devotae humilitatis adornet. Ne forte honoratior te sit in
Abbreviated transcription (Latin):
longe agente. legationẽ mittens ro¬
gat ea quȩ pacis st̃. Rex contͣregẽ
ex ȩquo uenit ad pͣliũ. & tam si se ꝑpen¬
dit ñ posse sufficere. legationẽ mit̾tit:
& ea quȩ pacis st̃ postulat. Quib gͦ nos
lacrimis sꝑare ueniã debemꝰ. qͥ in illo
trem̃do examine cũ rege nr̃o ex ȩquo
ad iudiciũ ñ uenimꝰ : Quos nimirũ
conditio infirmitatis & causa inferi¬
ores ex hibet. Sed fortasse iã mali oꝑis
culpas abscidimꝰ. iã praua quȩq ext̾iꝰ
declinamꝰ. Nunqͥd ad reddendã rationẽ
cogitationis nr̃ȩ sufficimꝰꝰ cũ duplo
gͦ ẽxercitu contra simplũ uenit. qͥ nos
uix in solo oꝑe p̃paratos. simul de oꝑe
& cogitatione discutit. Et idõ dũ adhuc
longe ÷ legationẽ mittamꝰ. rogemꝰ ea
quȩ pacis it. longe enĩ eẽ dr̃. qr ad huc
p̾sens ꝑ iudiciũ ñ uidet᷑. Mittamꝰ le

Expanded text:
s rogat ea quae pacis sunt. Rex contra regem ex aequo venit ad praelium, et tamen si se perpendit non posse sufficere, legationem mittit, et ea quae pacis sunt postulat. Quibus ergo nos lacrymis sperare veniam debemus, qui in illo tremendo examine cum Rege nostro ex aequo ad judicium non venimus, quos nimirum conditio, infirmitas et causa, inferiores exhibet? Sed fortasse jam mali operis culpas abscidimus, jam prava quaeque exterius declinavimus, nunquid ad reddendam rationem cogitationis nostrae sufficimus? Cergo exercitu contra simplum venit, qui nos vix in solo opere praeparatos simul de opere et cogitatione discutit. Et ideo dum adhuc longe est, legationem mittamus, rogemus ea quae pacis sunt. Longe enim esse dicitur, qui adhuc p
Abbreviated transcription (Latin):
ut impleat᷑ domꝰ mea. Cũ de uicis & plate¬
is ad cenã dñs inuitat: illũ uidelicet po¬
płm designat: qͥ tenere legẽ suburbana
conuersatione nouerat. Cũ uͦ conuiuas su-¬
os colligi ex uiis & sepib p̃cipit: nimirũ
agrestt̃ popłm colligere idẽ gentilẽ quȩ¬
a ñ dr̃ inuita: sed cõpelle intrare. Nã sunt
nonnulli qͥ bona facienda intelligunt.
sed hȩc facere desistunt. His ut suꝑiꝰ diximꝰ
plerunq contingit : ut eos in carnalib:
desideriis suis mundi huiꝰ aduersitas feriat.
Sepe nanq aut longa egritudine tabescunt.
aut afflict iniur̾us concidunt aut ꝑcus¬
si grauiorib dãnis affligunt᷑ seq̃ ip¬
sos insuis desiderus rep̾hendentes ad dñm
corda conuertunt. Qui gͦ huiꝰ mundi
aduersitatib fracti ad dĩ amorem
redeunt. atq a p̃sentis uitȩ desideriis
corrigaͣnt᷑. qͥd isti nisi cõpellunt᷑ ut intrent:
Sed ualde ÷ trem̃da sententia. quȩ ꝓtinꝰ sub¬

Expanded text:
ut impleatur domus mea. Cum de vicis et plateut impleatur domus mea. Cum de vicis et plateis ad coenam Dominus invitat, illum videlicet populum designat, qui tenere legem sub urbana conversatione noverat. Cum vero convivas suos colligi ex viis et sepibus praecipit, nimirum agrestem populum colligere, id est, gentilem quaeo non dicitur invita, sed compelle intrare. Nam sunt nonnulli qui bona facienda intelligunt, sed haec facere desistunt, his, ut superius diximus, plerumque contingit ut eos in carnalibus desideriis suis mundi hujus adversitas feriat, saepe namque aut longa aegritudine tabescunt, aut afflicti injuriis concidunt, aut percussi gravioribus damnis affliguntur, seque ipsos in suis desideriis reprehendentes ad Dominum corda convertunt. Qui ergo hujus mundi adversitatibus fracti ad Dei amorem redeunt, atque a praesentis vitae desideriis corriguntur, quid isti nisi compelluntur ut intrent? sed valde est tremenda sententia, quae protinus sub
Abbreviated transcription (Latin):
habent. Sed dũ morũ uitia in mebror
debilitate signant᷑ pfecto liquet quia
sic̃ illi peccatores fuerunt qͥ uocati ue¬
nire noluert᷑ : ita ii quoq peccatores
sunt qͥ inuitant᷑ & ueniunt. S peccatores
suꝑbi respuunt᷑. & peccatores humileseligun¬
t:hos itaq eligit ds̃ qͦs despicit mundus
qr plerunq ip̃sa despectio. hominẽ reuocat
ad semet ipsũ. Pauꝑes & debilescȩci & claudi
uocant᷑ & ueniunt. qr infirmi quiq atq
in hoc mundo despecti: plerunq tanto ce¬
leriꝰ uocẽ dnĩ audiunt. quanto & in hoc
mundo ñ habent ubi delectent᷑. Sed duc
huc locus est. Multi tales ad dñicã cenã
ex iudea collatti sunt: sed multitudo q̃
ex israhelitico popło credidit. locũ suꝑni
conuiuii ñ impleuit. Intrauit aut̃ iam
frequentia uidõrs. sed adhuc locus uacat
in regno: ubi suscipi debeat numerositas
gentiũ. Unde & eidem seruo dicitur.
Exi in uias & sepes & compelle intrare:

Expanded text:
habent, sed dum morum vitia in membrorum habent, sed dum morum vitia in membrorum debilitate signantur, profectqui vocati venire noluerunt, ita hi quoque peccatores sunt, qui invitantur et veniunt. Sed peccatores superbi respuuntur, et peccatores humiles eliguntur. Hos itaque eligit Dominus, quos despicit mundus. Quia plerumque ipsa despectio hominem revocat ad semetipsum. Pauperes et debiles, caeci et claudi vocantur et veniunt, quia infirmi quique atque in hoc mundo despecti plerumque tanto celerius vocem Dei audiunt, quanto et in hoc mundo non habent ubi delectentur, sed ductperasti, et adhuc locus est. Multi tales ad Dominicam coenam ex Judaea collecti sunt, sed multitudo quae ex Israelitico populo credidit, locum superni convivii non implevit. Intravit jam frequentia Judaeorum, sed adhuc locus est, vacat in regno ubi suscipi debeat numerositas gentium, unde et eidem servo dicitur: Exi in vias et sepes, et compelle intrare,
Abbreviated transcription (Latin):
inquinat: fastidiosus qͥsq ad et̾nȩ uitȩ epu¬
las ñ festinat. E⁊ reuersus seruus. nunci¬
auit hȩc dño suo. Tunc iratꝰ pat̾ familias:
dix seruo suo. Exi cito in plateis & uicosci¬
uitatis. & pauperes ac debiles cȩcos. & clau¬
dos intro duchuc Ecce qͥ terrenȩ substantiȩ
plus iusto incũbit. uenire ad dñicã cenã re¬
cusat. Qui labori curiositatis insudat. ppa¬
rata uitȩ alim̃ta fastidit. Qui carnalib de¬
sideriis inheret. spu alis conuiuit epulas
respuit. & gͦ uenire suꝑbi renuunt: pau¬
ꝑes eligunt᷑. Cur hoc  Quia iuxta pauli
uocẽ infirma mundi elegit ds̃. ut con¬
fundat fortia. Pauꝑes aut̃ & debiles dicun¬
tͣ : qͥ uidicio suo apud semet ipsos infirmi
st̃. Nã pauꝑes & quasi fortes sunt: qͥ & po¬
siti in pauꝑtate suꝑbiunt. Cȩci uͦ st̃: qui
nullũ ingenii lumen habent. Claudi
quoq qͥ rectos gressus in oꝑatione non

Expanded text:
inquinat, fastidiosus quisque ad aeternae vitae epuinquinat, fastidiosus quisque ad aeternae vitae epulas non festinat. Et reversus servus nuntiavit haec domino suo. Tundixit servo suo: Exi cito in plateas, et vicos civitatis, pauperes ac debiles, caecos et claudos introduc huc. Ecce qui terrenae substantiae plus justo incubat, venire ad Dominicam coenam recusat, qui labore incuriositatis insudat, praeparata vitae alimenta fastidit, qui carnalibus desideriis inhaeret, spiritalis convivii epulas respuit. Quia ergo venire superbi renuunt, pauperes eliguntur, cur hoc? nisi quia juxta Pauli vocem, infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia . Pauperes autem et debiles dicuntur, qui judicio suo apud semetipsos infirmi sunt. Nam pauperes et quasi fortes sunt, qui et positi in paupertate superbiunt. Caeci vero sunt, qui nullum ingenii lumen habent. Claudi quoque, qui rectos gressus in operatione non
Abbreviated transcription (Latin):
dũ cuilibet ꝑuerse agẽnti dicimꝰ. conuer¬
tere. dm̃ sequere. mundũ relinque.
ubi hunc. nͥ ad dominicã cenã uocamꝰ.
Sed cũ respondet. ora ꝓme qr peccator sum.
hoc facere nꝰ possũ. qͥd aliud agit.: a rogat
& excusat: Dicens nanq peccator sũ. hu¬
militatẽ insinuat. Subiungens aut᷑ con¬
uera non possũ: suꝑbiam demonstrat.
E⁊ aliꝰ dixit. Uxore duxi. & idõ ñ possũ
uenire. Quid ꝑ uxorẽ. nͥ uoluptas carnis
accipit᷑ : Nã quãuis bonũ sit coniugiũ
atq ad ꝓpagandã sobolẽ ꝓuidentia diui¬
na constitutũ. non nulli tam̃ ñ ꝑ hoc foe¬
cunditatẽ ꝓlis sed desideria expetunt uolup¬
tatis. Et idoꝰ ꝑrẽ iustã significari potest non
ingrue res iniusta. Ad cenã gͦ nos ȩt̾ni conui¬
uii. sũmꝰ pat̾ familias inuitat᷑. S dũ hc̃ t̾rena cu¬
ra occupat. illũ alieni actꝰ sagax cogitatio
deuastat. alteriꝰ etiã mentẽ uoluptas carnis

Expanded text:
dum cuilibet perverse agenti dicimus: Converdum cuilibet perverse agenti dicimus: Convertere, Dominum sequere, mundum relinque, ubi hunc, nisi ad Dominicam coenam vocamus? Sed dum respondet, ora pro me, quia peccator sum, hoc facere non possum, quid aliud agit, nisi rogat et excusat? Dicens namque peccator sum, humilitatem insinuat. Subjungens autem, converti non possum, superbiam demonstrat. Et alius dixit: Uxorem duxi, et ideo non possum venire. Quid per uxorem nisi voluptas carnis accipitatque ad propagandam sobolem providentia divina constitutum, nonnulli tamen non per hoc fecunditatem prolis, sed desideria expetunt voluptatis, et ideo per rem justam significari potest non incongrue res injusta. Ad coenam nos ergo aeterni convivii summus paterfamilias invitat, sed dum hunc terrena cura occupat, illum alieni actus sagax cogitatio devastat, alterius etiam mentem voluptas carnis
Abbreviated transcription (Latin):
excusatũ. Quid inquinq iugis boũ. nisi
qͥnq corporis sensus accipimꝰ: Qui recte
qͦq iuiga uocati st̃: qr in utroq sexu ge¬
minant᷑. Qui uidelicet corporales sensus
qr cõpͣhendere nesciunt in terna. sed sola
exteriora cognoscunt. & deserentes inti¬
ma. ea quȩ extra st̃ tangunt: recte ꝑ eos
curiositas designat᷑. Graue nanq: curio¬
sitatis ẽ uitiũ. Quȩ dũ cuiꝰlibet m̃tẽ ad
inuestigandã uitã ꝓximi exteriꝰ ducit:
sẽꝑ ei sua intima abscondit. ł pt̾ hoc nanq
& de eisdẽ quinq iugis boũ dr̃. Eo ꝓbare
illa. Quia uidelicet aliquando ꝑtinere
ꝓbatio ad curiositatẽ solet. Sed notandũ.
iugabouꝰ a cena sui inuitatoris excusat.
uerba humilitatis ꝓmiscet dicens Rogo
te. habe me excusatũ. Dũ enĩ dicit rogõ.
& tam̃ uenire contẽnit: humilitas sonat
in uoce. suꝑbia in actione. Et ecce hoc di¬
iudicat prauus qͥsq cũ audit: nec ta¬
m̃ ea quȩ diuidicat agere desistit. Nã

Expanded text:
inque jugis boum nisi quinque corporis sensus accipimus? qui recte quoque juga vocati sunt quia in utroque sexu geminantur. Qui videlicet corporales sensus, quia comprehendere nesciunt interna, sed sola exteriora cognoscunt, et descrentes intima, ea quae extra sunt tangunt, recte per eas curiositas designatur. Grave namque curiositatis est vitium, quae dum cujuslibet mentem ad investigandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit. Propter hoc namque, et de eisdem quinque jugis boum dicitur: Eo probare illa, quia videlicet aliquando pertinere probatio ad curiositatem solet. Sed notandum, juga boum, a coena sui invitatoris excusat, verba humilitatis permiscet dicens. Rogo te, habe me excusatum. Dum enim dicit, rogo, et tamen venire contemnit, humilitas sonat in voce, superbia in actione, et ecce hoc dijudicat pravus quisque cum audit, nec tamen ea quae dijudicat agere desistit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
Egosũ panis uiuus. qͥ de cȩlo descendi. Siqͥs
manducauerit ex hoc pane. uiuet in ȩt̾nũ.¬
d÷ siqͥs meȩ incarnationis sac ram̃to ꝑfec¬
te incorporatꝰ. meȩ diuinȩ maiestatis ui¬
sione frui meruit: hic ꝑpetua uitȩ im¬
mortalis beatitudine gaudebit. Seđd quia
nonnulli hc̃ panẽ fidẽtenꝰ quasi odoran¬
do ꝑcipiunt. dulcedinẽ uͦ eiꝰ attingere
ueracit᷑ gustando fastidiunt: subiecta
parabola dñs taliũ torporẽ cȩlestib e¬
pulis dignũ ñ ẽẽ redarguit. Seq̃r enĩ
T IESEDIX IT CI. Homo
exidã feci cenam mabnamn : &uo¬
cauit molxos. Quis ẽ iste homo.

Expanded text:
Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi. Si quis Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi. Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aet si quis meae Incarnationis sacramento perfecte incorporatus meae divinae majestatis visione frui meruerit, hic perpetua vitae immortalis beatitudine gaudebit. Sed quia nonnulli hunc panem fide tenus, quasi adorando percipiunt, dulcedinem vero ejus attingere veraciter gustando fastidiunt, subjecta parabola Dominus talium torporem coelestibus epulis dignum non esse redarguit. Sequitur enim: At ipse dixit ei: Homo quidam fecit coenam magnam, et vocavit multos. Quis iste est homo,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cũ facis conuiuiũ. uoca pauꝑes debi¬
les. cdaudos cecos & beatꝰ eris. qr ñ habent
retribuere tͥ. Rȩtribuet᷑ eni tͥ in resur¬
rectione iustors. Resurrectionẽ iustorũ
dicit qr & si om̃s resurgant: eorũ tam̃ ñ
inimerito qͦsi ꝓpria cognominat᷑. qͥ in hac
se beatos ñ dubitant. ẽt̃. futuros. Ergo qui
pauꝑes ad conuiuiũ uocat. in futuro ꝑcipi¬
et Qui amicos. fr̃s & diuites uocat: reci¬
pit mercedẽ suã. Sed & si hoc ꝓpt̾ dm̃i facit
in exẽplũ filiorũ beati iob: sic̃ cetera
frat᷑nȩ dilectionis officia ipse qͥ iussit
remunerat. ꝗͥ gulosos ac luxuriosos ꝓpt̃
lasciuiã inuitat. poena in fut᷑o plectet᷑ ȩt̾na.
Ec cũ dixisset. quidã de simul discum¬
bentib dixt tei. Beatꝰ qͥ manducabit
panẽ in regno dĩ. Panis qui manducat᷑
in regno dĩ ñ uxta cherintũ corporalis
intelligendꝰ est cib:. sed ille utiq qͥ ait.

Expanded text:
Sed cum facis convivium, voca pauperes, debiSed cum facis convivium, voca pauperes, debiles, claudos, caecos, et beatus eris, quia non habent retribuere tibi: retribuetur enim tibi in resurrectione justorum. Resurrectionem justorum dicit, qui etsi omnes resurgant, eorum tamen non immerito quasi propria cognominatur, qui in hac se beatos non dubitant esse futuros. Ergo qui pauperes ad convivium vocat, in futuro praemium percipiet; qui amicos, fratres et divites vocat, recipit mercedem suam. Sed et si hoc propter Deum facit in exemplum filiorum beati Job, sicut caetera fraternae dilectionis officia, ipse qui jussit, remunerat. Qui gulosos ac luxuriosos propter lasciviam invitat, poena in futuro plectetur aeterna. Haec cum audisset quidam de simul discumbentibus, dixit ei: Beatus qui manducabit panem in regno Dei. Panis qui manducatur in regno Dei, non juxta Cerinthum corporalis intelligendus est cibus, sed ille utique qui ait:
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ cȩlestis pmia nichil ualere ostendit.
& fiat tͥ peccatũ. sed & fiat inquit retri¬
butio. Cui simile ẽ. qđ alibi dicit. Et si bene
feceritis iis qͥ uob̾ bene faciunt. quȩ uobis
est gr̃a᷑ Neq hic dicit peccatũ ÷ uob. sed
qͣ uob̾ ẽ. grã: Si quidẽ & peccatores hoc faci¬
unt. Quãuis st̃ quȩdã mutua fr̃m. amicors.
cognator uicinorũq diuitũ conuiuia.
quȩ ñ solũ in pͣsenti retributionẽ. sed & dã¬
nationẽ ꝑcipiunt in futuro. Deniq ab apło
int̾oꝑa tenebrarũ annumerant᷑. Sic ut in
die inqͥt honeste ambulemꝰ. ñ in cõmessatio¬
nib &e ebrietatib. Comesationes qͥppe st̃
luxuriosa conuiuia. quȩ aut collatione
oisĩ celebrant᷑. aut uicib solent a contub̾¬
nalib exhiberi. ut neminẽ pudeat in ho¬
neste aliqͥd dicere aut facere. Quia ad hoc
conuenit᷑ ut foeda illic gerant᷑ copia ui¬
ni & incitet᷑ libidinis diuersa uoluptas.

Expanded text:
vitae coelestis praemia nil valere ostendit. vitae coelestis praemia nil valere ostendit. et fiat peccatum, sed « et fiat, inquit, retributio. » Cui simile est quod alibi dicit: « Et si bene feceritis iis qui vobis benefaciunt , quae vobis est gratia? Neque hic dicit, Peccatum est vobis; sed, Quae vobis est gratia? Siquidem et peccatores hoc faciunt. Quamvis sunt quaedam mutua fcognatorum vicinorumque divitum convivia, quae non solum in praesenti retributionem, sed et damnationem percipiunt in futuro: denique ab Apostolo inter opera tenebrarum adnumerantur. Sicut in die, inquit, honeste ambulemus, non in comessationibus, et ebrietatibus . Comessationes quippe sunt luxuriosa convivia, quae aut collatione omnium celebrantur, aut vicibus solent a contubernalibus exhiberi, ut neminem pudeat inhoneste aliquid dicere aut facere: quia ad hoc convenitur ut foeda illic gerantur copia vini, et incitetur libidinis diversa voluptas.
Abbreviated transcription (Latin):
se in conspectu hominũ humiliat exaltabit᷑
ab eis sed e contrario ñnunꝗͣ qui se uel in
apice dignitatis uel in alia qualibet adqui¬
renda gła sulleuat: usq in finẽ exaltari nꝰ
cessat. Similit̾ & humilis quilibet acuere¬
cundus: in sua qua contentꝰ ÷ usq ad uite ter¬
minũ mediocritate ꝑseuerat. Et idõ qr iux¬
ta ueritatis sententiã. õĩs qͥ se incaute de
meritis alleuat humiliabit᷑ a dño. & qͥ pro¬
uide se de benefactis humiliat exaltabit᷑
ab eo: in eundẽ ꝓculdubio sensũ p̾missus
sermo redẽptoris qͦ primos in nuptus accu¬
bitꝰ quȩri uetat congruit.
Dicebat aut̃ & ei qͥ se inuitauerat. cũ facis
prandiũ aut cenã noli uocare amicos tuos
neq fr̃s tuos. neq cognatos. neq uicinos di
uiuia celebrare. non quasi scelus interdicit.
sic̃ cȩtera necessitatis & humanitatis cõmercia
ubi & peccatores peccatorib foenerantur
ut recipiant ȩqualia. sed ad ꝓmerenda

Expanded text:
se in conspectu hominum humiliat, exaltabitur se in conspectu hominum humiliat, exaltabitur ab eis. Sed e contrario nonnunquam, qui se vel in apice dignitatis, vel in alia qualibet acquirenda gloria sublevat, usque in finem exaltari non cessat. Similiter et humilis quilibet ac verecundus, in sua, qua contentus est, usque ad vitae terminum mediocritate perseverat. Et ideo quia juxta Veritatis sententiam, omnis qui se incaute de meritis allevat, humiliabitur a Domino, et qui provide se de bene factis humiliat, exaltabitur ab eo, in eumdem procul dubio sensum praemissus sermo Redemptoris, quo primos in nuptiis accubitus quaeri vetat, congruit. Dicebat autem et ei qui se invitaverat: Cum facis prandium aut coenam, noli vocare amicos tuos, neque fratres tuovivia celebrare, non quasi scelus interdicit, sed sicut caetera necessitatis humanae commercia, ubi peccatores peccatoribus foenerantur, ut recipiant aequalia, ad promerenda
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ quȩrere incipias. qđ tͥ seruat᷑ in fine. &
sic̃ salomon ait. hereditas ad qͣm festinatur
in pͥncipio. in nouissimo benedictione carebit.
Pocest aut̃ & in hac uita intelligi qui in no¬
uis simo loco recu̾bens inuenitur: dño ueni¬
ente sullimat᷑. Quia cotidie dñs suas nuptias
intrat. cotidie mores. sedes. habitꝰ conuiuan¬
tiũ diudicat. & suꝑbos despiciens. humilib
sepe tanta sui sp̃s munera prȩstat: ut eos me¬
rito simul discũbentiũ. hoc ẽ in fide quies¬
centiũ coetꝰ. unanima ad miratione glorifi¬
cet stupensq in auctoris sui laudationẽ ꝓsi¬
liat dicens. Michi aut̃ nions honosati sc̃ ami¬
ci tui ds̃. nimis confortatꝰ ÷ pͥncipatꝰ eorum.
ia omĩs qͥ se exaltat humiliabit᷑ & qͥ se
humiliat exaltabit᷑. Et ex hac conclusione
mani feste claret. p̃cedentẽ dñi sermonẽ ty¬
picȩ intelligendũ. Neq enĩ mox oĩs qͥ se corã
hominib exaltat humiliabitur: aut qͥ

Expanded text:
nunc quaerere incipias, quod tibi servatur in fine, quia, sicut Salomon ait: Haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedictione carebit . Potest autem in hac vita intelligi, qui in novissimo loco recumbens invenitur Domino veniente sublimatus. Quia quotidie Dominus suas nuptias intrat, quotidie mores, sedes, habitus convivantium dijudicat, et superbos despiciens, humilibus saepe tanta suis spiritus munera praestat, ut eos merito simul discumbentium, hoc est, in fide quiescentium coetus unanima admiratione glorificet, stupensque in auctoris sui laudationem prosiliat dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus, nimis confortatus est principatus eorum . Quia omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur. Et ex hac conclusione, manifeste docet, praecedentem Domini sermonem typice intelligendum. Neque enim mox omnis qui se coram hominibus exaltat, humiliabitur, aut qui
Abbreviated transcription (Latin):
uitandũ nͥ p̃dicatoꝵs ordo signat᷑  Ad
repellendũ aut̃ fastidiũ nr̃m iã parata
st̃ oĩa. qr ad abstergendũ m̃tis nr̃e torpo¬
rẽ. in cenadĩ ille nobsingularis ag¬
nꝰ occisus est: qͥ tollit peccata mundĩ
E t coeperunt om̃s simul excusare.
Offert ds̃ qđ rogari debuit. ñ rogatus
dare uult: qđ uix sꝑari poterat qr dignaret᷑
delicias refectionis ȩt̾nȩ denunciat. & tam̃
simul om̃s excusant. Sed dicunt aliqui.
Excusare nolumꝰ. Ad illud enĩ suꝑnȩ refec¬
tionis conuiuiũ. & uocari & ꝑuenire gratu:¬
lam᷑. Qui uerũ ꝓfecto dicunt. si ñ plus ter¬
rena quã cȩlestia diligunt. si ñ ampliꝰ reb
corporalib quã sp̃ualib occupant᷑. Unde
hic quoq ipsa excusantiũ causa subiun-

Expanded text:
itur nisi praedicatorum ordo signatur? Ad repellendum autem fastigium nostrum jam parata sunt omnia, quia ad abstergendum mentis nostrae torporem in coena Dei ille nobis singularis agnus occisus est, qui tulit peccata mundi. Et coeperunt omnes simul excusare. Offert Deus quod rogari debuit. Non rogatus dare vult quod vix sperari poterat ut dignaretur atus delicias refectionis aeternae denuntiat, et tamen simul omnes excusant. Sed dicunt aliqui, excusare nolimus, ad illud enim supernae refectionis convivium et vocari et pervenire gratulamur. Qui verum profecto dicunt si non plus terrena quam coelestia diligunt, si non amplius rebus corporalibus quam spiritualibus occupantur. Unde hic quo
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ qͥ se in xp̃o secuti st̃ agilitate prȩit᷑.
&ꝰ cs̃ rubore nouissimũ locũ tenet: qndo
de aliis meliora cognoscens. quicqͥd de sua
opatione celsũ señtiebat humiliat. dicens
cũ ꝓpħa. egenꝰ sũ ego &e in laborib a ui¬
uentute mea. exaltatꝰ aut̃ humiliatꝰ sũ &
es inqͥt. humilia te in oĩb. Et psalmista
głat᷑. humiliatꝰ sũ usq quaq dñe. uiuifica
me scđm uerbũ tuũ. Manifeste significans
ita se a dño posse uiuificari. si de suis ipse
uirtutib humilia sentiret. Et cũ uene¬
rit qͥ te inuitauit dicat tͥ Amice. ascen¬

Expanded text:
illorum qui se in Christo secuti sunt, agilitate praeitur. Et cum rubore novissimum locum tenet, quando de aliis meliora cognoscens, quidquid de sua operatione celsum sentiebat humiliat, dicens cum Propheta: Egens sum ego, et in laboribus a juventute mea: exaltatus autem humiliatus sum et es, inquit, humilia te in omnibus. Et Psalmista gloriatur: Humiliatus sum usquequaque, Domine, vivifica me secundum verbum tuum , manifeste significans ita se a Domino posse vivificari, si de suis ipse virtutibus humilia sentiret. Ut cum venerit qui te invitaverit, dicat tibi: Amice, ascen
Abbreviated transcription (Latin):
do contradicunt. Emisit seruũ suũ
hora cenȩ dicert inuitatis ut uenirent.
qr iã parata st̃ om̃ia. Quid hora cenȩ nisi
finis ẽ mundi: In qͦ nimirũ nos sumꝰ. sic̃
iã dudũ paulus testat᷑ dicens. Nos sumꝰ. in
qͦs fines scłoꝵs deuenerunt. Si gͦ iã hora
cenȩ ÷ cũ uocam᷑: tantominꝰ debemꝰ excu¬
sare a conuiuio dĩ. Non p̾ndiũ sed cenauo

Expanded text:
do contradicunt. Et misit servum suum hora coenae dicere invitatis ut venirent, quia jam parata sunt omnia. Quid hora coenae nisi finis est mundi? in quo nimirum nos sumus sicut jamdudum Paulus testatur, dicens: Nos sumus, in quos fines saeculorum devenerunt . Si ergo jam hora coenae est cum vocamur, tanto minus debemus excusare
Abbreviated transcription (Latin):
one renitens qͦ uoluit errort̃ subtrax̃. õs
saluator adueniens sathanȩ uinculis as¬
trictos õs in imũ concupiscentiȩ puteũ
demersos inuenit. Non ÷ enĩ distinctio
Om̃s enĩ peccauert̾ & egent gła dĩ iustifica

Expanded text:
one renitens, quo voluit errore subtraxit, omnes one renitens, quo voluit errore subtraxit, omnes Salvator adveniens Satanae vinculis astrictos, omnes in imo concupiscentiae puteo dimersos invenit. Non est enim distinctio: Omnes enim peccaverunt e
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ ur̃m asinꝰ autbos in puteũ cadet. & ñ
continuo extrahet illũ die sabbatiꝰ Sic ob¬
seruatores sui phariseos conuincit. ut eos¬
dẽ etiã auariciȩ condẽnet. Si uos inquit
in sabbato asinũ aut bouẽ aut aliud qđli¬
bet animal in puteũ decidens criꝑe festi¬
natis. ñ alimali sed ur̃ȩ auariciȩ consulen¬
tes. qͣnto magis ego hominẽ qͥ multo meli¬
or ÷ pecore debeo liberare: Congruent᷑q
ydropicũ animali qđ cetidit in puttũ com¬
parauit. humore enĩ laborabat: sic̃ & illã
mulierẽ quã decẽ & octo annis alligatam
dixerat. & eadẽ alligatione soluerat. cõpa¬
rauit ium̃to qđ soluit᷑ ut ad aqͣm ducatur.
Et bene utroq loco bouẽ posuit & asinũ. qr
siue sapientes qͦsq & hebetes siue ut supra
dictũ ÷ utrunq popłm eos significare sen¬
tiamꝰ eũ uidelicet cuiꝰ ceruicẽ iuguꝰ legis
attriuit. atq eũ quẽ quilibet seductor
repꝑit. quasi brutũ animal & nulla rati-¬

Expanded text:
Cujus vestrum asinus aut bos in puteum cadit, et non continuo extrahet illum die Sabbati? Sic observatores sui Pharisaeos convincit, ut eosdem etiam avaritiae condemnet. Si vos, inquit, in Sabbato asinum, aut bovem, aut aliud quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore, debeo liberare? Congruenterque hydropicum animali quod cecidit in puteum comparavit: humore enim laborabat. Sicut illam mulierem quam decem et octo annis alligatam dixerat, et ab eadem alligatione solvebat, comparavit jumento quod solvitur ut ad aquam ducatur . Et bene utroque loco bovem posuit et asinum, quia sive sapientes quosque et hebetes, sive, ut supra dictum est, utrumque populum eos significare sentiamus, eum videlicet cujus cervicem jugum legis attrivit, atque eum quem quilibet seductor rep
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Qđ dr̃ respondisse iħs. ad hoc respi¬
cit qđ p̾missũ ẽ: & ipsi obseruabant eum.
Dñs nouit cogitationes hominũ. Sed meri¬
to interrogati tacent. qͥ contͣ se dictũ qͥcqͥd
dixerint uident. Nã si licet sabbato cura¬
re. quare saluatorẽ ancuret obseruant :
Si ñ licet. qͣre ipsi sabbato pecora curant:
yss uͦ app̃hensũ sanauit eũ. ac dimisit.
Prouida dispensatione dñs ante legis pe¬
ritos & phariseos ydropicũ curat. & mox
Acont᷑ auariciã disputat. Ut uidelicet per
huiꝰ egritudinẽ corporis. in illis ex pͥmere¬
t᷑ egritudo cordis. Deniq post multa dis¬
putationis eiꝰ hortam̃ta. subiunctũ est.
Audiebant aut̃ õia hȩc pharisei qͥeranta

Expanded text:
c respicit quod praemissum est, et ipsi observabant eum. Dominus enim novit cogitationes hominum, sed merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint, vident. Nam si licet sabbato curare, quare Salvatorem an curet observant? Si non licet, quare ipsi sabbato pecora curant. Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit. Provida dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut videlicet per hujus aegritudinem corporis melius exprimeretur aegritudo cordis. Denique post multa disputationis ejus hortamenta subjunctum est, audiebant autem omnia haec Pharisaei, qui era
Abbreviated transcription (Latin):
Et ecce homo quidã ydropicus erat ante illum.
I dropis morb ab aquoso humore uocabulũ
trahit: Grece enĩ aqua i dor uocat᷑. est aut̃
humor succutaneus de uitio uesicȩ natꝰ. cũ
inflatione turgente & anhelitu fȩtido
Propriũq est y dropici. qͦnto magis abundat
humore in ordinato: tanto ampłius sitire.
Et idõ recte cõparat᷑ ei. quẽ fluxus carnaliũ
uoluptatũ ex uberans aggrauat. Cõparat᷑
diuiti auaro. qͥ qͣnto ÷ copiosior diuitiis qui

Expanded text:
nte illum. BEDA. Hydropis morbus ab aquoso humore vocabulum trahit. Graece enim hydor, aqua vocatur. Est autem humor succutaneus, de vitio vesicae natus, cum inflatione et anhelitu fetido. Propriumque est hydropiei, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitire. Et ideo recte comparatur ei, quem fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat, comparatur et diviti a
Abbreviated transcription (Latin):
qđ agimꝰ. p̃uenire ꝑstudiũ considerati¬
onis debemꝰ. Ecce enĩ uixta ueritatis uo¬
cẽ qͥ turrẽ edificat. priꝰ ȩdificii sũptus
parat. Si gͥ humilitatis turrẽ construere
Ioc enĩ int̾ terrenũ & cęleste ȩdificiũ dis¬
tat qđ terrenũ edificiũ expensas colli¬
gendo constituit᷑. cȩlestȩ uͦ ȩdificiũ ex¬
pensas disꝑgendo. Ad illud sũptꝰ facimꝰ
si ñ habita colligamꝰ : ad istud sũptus
facimꝰ si & habita relinquamꝰ. conside¬

Expanded text:
ium considerationis debemus. Ecce enim juxta Veritatis vocem. Qui turrem aedificat prius aedificii sumptus parat. Si igitur humilitatis turrem construere Hoc enim inttat, quod terrenum aedificium expensas colligendo construitur, coeleste vero aedificium expensas dispergendo. Ad illud sumptus facimus, si non habita colligamus, ad istud sumptus facimus, si habita relinquamus. Is
Abbreviated transcription (Latin):
crucẽ dñi baulamꝰ. cũ aut ꝑ abstinentiam
carnẽ afficimꝰ: aut ꝑ cõpassione᷑ ꝓximi ne¬
cessitatẽ illiꝰ nrãm pͥutamꝰ. ꝙͥ eniꝰ dolorem
exhibet in aliena necessitate: crucẽ portat
in m̃te. Sciendũ uͦ est: qdđ sunt ñ nulli qui
carnis abstinentiã ñ ꝓ dõ sed ꝓin ani gła
exhibent. Et st̃ pleriq qͥ cõpassionẽ ꝓxi¬
mo ñ sp̃u alit᷑ sed carnalit̾ impendunt.
ut ei ñ ad uirtutẽ. sed qͣsi miserendo ad
culpas faueant. hi itaq crucẽ quidẽ ui¬
dent᷑ ferre. sed dnm ñ sequunt᷑. Unde rec¬
te hȩc eadẽ ueritas dicit. Qui ñ baiulat¬
crucẽ suã & uenit post me : ñ potest m̃s
esse discipulus. Bauilare & enĩ crucẽ &
post dñm ire est: uel carnis abstinentiã.
uel cõpassionẽ ꝓximo studio et̾nȩ inten¬
tionis exhibere᷑. Nã qͥsqͥs hȩc ꝓ tẽporali
intentione exhibet: crucẽ quidẽ baiulat.
sed ire post dñm recusat. Quia uͦ sullimi¬

Expanded text:
 abstinentiam carnem afficimus, aut per compassionem proximi necessitatem illius nostram putamus. Qui enim dolorem exhibet in aliena necessitate, crucem portat in mente. Sciendum vero est quod sunt nonnulli qui carnis abstinentiam non pro Deo, sed pro inani gloria exhibent. Et sunt plerique qui compassionem proximo non spiritaliter, sed carnaliter impendunt, ut ei non ad virtutem, sed quasi miserendo ad culpas faveant. Hi itaque crucem quidem videntur ferre, sed Dominum non sequuntur. Unde recte haec eadem Veritas dicit: Qui nsuam, et venit post me, non potest meus esse discipulus. Bajulare etenim crucem, et post Dominum ire, est vel carnis abstinentiam vel compassionem proximo pro studio aeternae intentionis exhibere. Nam quisquis haec pro temporali intentione exhibet, crucem quidem bajulat, sed ire post Dominum recusat. Quia vero sublimi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eiꝰ appetitũ frangimꝰ. uoluptatib re¬
luctam. Que gͦ contẽpta ad meliꝰ ducit᷑.
quasi ꝑodiũ amat᷑. Sic sic nimirũ ex¬
hibere ꝑximis nr̃is odii discretionẽ debe¬
mꝰ: ut in eis & diligamꝰ qđ sunt. & habea¬
mꝰ odio qđ in dĩ nob̾ itinere obsistunt.
subdendo ueritas manifestat dicens.
E⁊ QUi ñ baiulat crucẽ suã & uenit
post me: ñ potest m̃s ẽe discipulu s.

Expanded text:
reluctamur. Quae ergo contempta ad melius ducitur, quasi per odium amatur. Sic sic nimirum exhibere proximis nostris odii discretionem debemus, ut in eis diligamus quod sunt, et habeamus odio quod in Dei nobis itinere obsistunt. subdendo Veritas manifestat, dicens: Et qui non bajulat crucem suam, et venit post me, non potest meus esse di
Abbreviated transcription (Latin):
quillitas. uentũ qͥppe surgens increpauit.
qr resurrectione celebrata diaboli suꝑbi¬
ã strauit. dũ ꝑ mortẽ destrux it eũ qͣ ha¬
bebat mortis imꝑiũ. Tẽpestatẽ quoq
deoꝵs rabiẽ quȩ caput quatiens clama¬
uerat. si filiꝰ dĩ est descendat nc̃ de cru¬
cȩ & credimꝰ ei. de sepulchro surgendo
labe fecit. Ubi iuxta litterã notandũ.
qđ om̃s creaturȩ sentiunt creatorẽ. Quib
enĩ increpat᷑ & imꝑat᷑ sentiunt imꝑan¬
tẽ. Non errore heretieors qͥ omĩa putant
animantia. sed maiestate conditoris quȩ
apud nos insensibilia. illi sensibilia sunt᷑.
ixit aut̃ illis ubi ÷ fides ur̃a: Recte
arguunt᷑ qͥ p̾sente xp̃o timebant. cũ
utiq qͥ ei adhȩserit perire ñ possit.
Cui simile ÷ qđ post mortis sõnũ disci¬
płis apparens ex ꝓbrauit incredulitatẽ
illors & duriciã cordis . qr us qͥ uide¬
rant eũ resurrexisse ñ crediderunt.

Expanded text:
quillitas. Ventum quippe surgens increpavit, quillitas. Ventum quippe surgens increpavit, quia resurrectione celebrata diaboli superbiam stravit, dum per mortem destruxit eum qui habebat mortis imperium. Tempestatem quoque daeorum rabiem, quae, caput quatiens, clamaverat: Si Filius Dei est, descendat nunc de cruce, et credimus ei , de sepulcro surgendo labefecit. Ubi juxta litteram notandum quod omnes creaturae sentiant Creatorem. Quibus enim increpatur et imperatur, sentiunt imperantem: non errore haereticorum, qui omnia putant animantia, sed majestate Conditoris, quae apud nos insensibilia, illi sensibilia sunt. Dixit autem illis: Ubi est fides vestra? Recte arguuntur, qui praesente Christo timebant, cum utique qui ei adhaeserit, perire non possit. Cui simile est quod post mortis somnum discipulis apparens, exprobravit incredulitatem illorum, et duritiam cordis, quia iis qui viderant eum resurrexisse, non credideru
Abbreviated transcription (Latin):
terga iaccantib : tẽpus subito domi¬
nicȩ passionis aduenit. Unde bene mar¬
cus hoc imminente noccis tẽpore gestũ
fuisse ꝑhibet ut ueri solis occubitũ ñ
solũ dñi dormitio sed &x ipsa decedentis
lucis hora significet. E⁊ descendit ꝓ¬
cella uenti in stagnũ. & cõplebatꝰ& peri¬
clitabat᷑. Dño puppĩ crucis. qͣ sõnũ mor¬
tis caꝑet ascendente. fluctꝰ blaspheman¬
tiũ ꝑsecutorũ demonicis excitati ꝓcellis
assurgunt. quib tam̃ ñ ipsiꝰ patientia
turbat᷑ sed discipłors imbecillitas cont̾ũ¬
at᷑ trepidat: periclitatur. Eccedentes
aut̃ suscitauerunt eũ dicentes. Preceptor.
perimꝰ. Suscitant dñm discipłi. ne eodor¬
miente fluctuũ feritate disꝑeant. Q uia
cuiꝰ mortẽ uiderant: maximis uotis re¬
surrectionẽ quȩ rebant. Ne si diutiꝰ ipse
morte carnis sopiret᷑. cors mens sp̃uali in
ꝑpetuũ morte periret. Unde bene subdit᷑.

Expanded text:
terga jactantibus, tempus subito Domiterga jactantibus, tempus subito Dominicae passionis advenit. Unde bene Marcus hoc, imminente noctis tempore, gestum fuisse perhibet, ut veri solis occubitum non sola Domini dormitio, sed et ipsa decedentis lucis hora significet. Et accesserunt cella venti in stagnum, et complebantur, et periclitabantur. Domino puppim crucis, qua somnum mortis carperet, ascendente, fluctus blasphemantium persecutorum daemonicis excitati procebis assurgunt. Quibus tamen non ipsius patientia turbatur, sed discipulorum imbecillitas concutitur, trepidat, periclitatur. Accedentes autem suscitaverunt eum, dicentes: Praeceptor, perimus. Suscitant Dominum discipmiente fluctuum feritate dispereant, quia cujus mortem viderant, maximis votis resurrectionem quaerebant, ne si diutius ipse morte carnis sopiretur, eorum mens spiritali in perpetuum morte periret. Unde bene sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
trans stagnũ. Et ascenderunt. In hac
nauigatione dñs utranq uniꝰ eiꝰdẽq¬
suȩ ꝑsonȩ naturã dignat᷑ ostendere. dũ
is qͥ ut homo dormit in naui furorem
maris ut ds̃ uerbo coercet. Porro iuixta
allegoriã mare siue stagnũ qđ cũ suis
transire desiderat. tenebrosus amarusq
scłi p̃sentis accipit᷑ ȩstus Nauicula aut̃
qͣm ascenderunt. nulla meliꝰ quã do¬
minicȩ passionis intelligit᷑ arbor: cuiꝰ
bene ficio quiq fideles adiuti em̃sis
mundi fluctib habitationẽ patriȩ
cȩlestis qͣsi stabilitatẽ securi litoris ob
qͥd significet aꝑit. cũ prȩnunciato suȩ
passionis resurrectionisq mysterio.
mox dicebat ad õs. Si qͥs uult post me
uenire. ab neget semet ipsũ & tollat
uigantib xp̃c obdormiuit: qr calcan¬
tib scłm fidelib futuriq regni quie¬
tẽ animo meditantib. & uel secundo
sp̃s scĩ flatu. uel ꝓpru remigio cona¬
tus infidos mundi fastus certãtĩ post

Expanded text:
. In hac navigatione Dominus utramque unius ejusdemque personae naturam dignatur ostendere, dum is qui ut homo dormit in navi, furorem maris ut Deus verbo coercet. Porro juxta allegoriam mare sive stagnum, quod cum suis transire desiderat, tenebrosus amarusque saeculi praesentis accipitur aestus. Navicula autem quam ascendunt, nulla melius quam Dominicae passionis intelligitur arbor; cujus beneficio quique fideles adjuti emensis mundi fluctibus habitationem patriae coelestis quasi stabilitatem securi littoris obtquid significet aperit, cum praenuntiato suae passionis resurrectionisque mysterio mox dicebat ad omnes: Si quis vult post me venire, abneget seipsum, et tollat vigantibus, Christus obdormivit, quia calcantibus saeculum fidelibus, futurique regni quietem animo meditantibus, et vel secundo Spiritus sancti flatu, vel proprii remigio conatus, infidos mundi fastus certatim post
Abbreviated transcription (Latin):
t nunciatũ est illi. Mlat̾ eua & fr̃s tui
Istant foris. uolentes uidere te. Intus
uerbũ intꝰ est lum̃. unde supra ut int᷑n¬
tes inqͥt uideant lum̃. Si gͦ foris stantes
nec ipsi agnoscunt᷑ pareñtes. & ꝓpt̾ nr̃m
fortasse ñ agnoscunt᷑ exẽplũ quẽ ad mo¬
dũ nos agnoscem᷑. si foris stemꝰ: Foris enĩ
stantes uolunt dm̃ uidere. qͥ sp̃ualem
intelligere sensũ ñ querentes: sese ad
custodiã litterȩ foris fixerunt. & qͣsi
xp̃m potiꝰ ad carnalia docenda cogunt
sentiunt intrare. Qui respondens
dix̃ ad illos. Mater mea & fr̃s mei ii sunt
qͥ uerbũ dĩ audiunt & faciunt. Tota
uitȩ cȩlestis ꝑfectio duob his cõprehen¬
dit᷑ uerbũ scilicet dĩ audire & facere.
Unde supͣ dñs in parabolã seminis ex po¬
nens aiteos qͥ auditii tantũ uerbũ suscepine
terrã esse rȩpbã bonã uͦ eos qͥ in corde
bono & optimo uerbũ qđ audiunt reti¬
neant & fructũ afferant in patientia

Expanded text:
iatum est illi: Mater tua et fratres tui iatum est illi: Mater tua et fratres tui stant foris, volentes te videre. Intus verbum, intus est lumen; unde supra: Ut intrantes inquit videant lumen. Si ergo foris stantes nec ipsi agnoscuntur parentes, et propter nostrum fortasse non agnoscuntur exemplum, quemadmodum nos agnoscemur, si foris stemus? Foris enim stantes volunt Dominum videre, qui spiritalem in lege sensum non quaerentes, sese ad custodiam litterae foris fixerunt, et quasi Christum potius ad carnalia docenda cogunt sentiunt intrare. Qui respondens, dixit ad eos: Mater mea et fratres mei hi sunt qui verbum Dei audiunt, et faciunt. Tota vitae coelestis perfectio duobus his comprehenditur, verbum scilicet Dei audire et facere. Unde supra Dominus parabolam seminis exponens, ait eos qui auditu tantum verbum susceperint terram esse reprobam; bonam vero eos qui in corde bono et optimo verbum quod audiunt retineant, et fructum afferant in patientia.
Abbreviated transcription (Latin):
refutat obsequiũ pietatis cuiꝰ p̃ceptũ ÷
honora patre & matrẽ. sed pat̾nis se mys¬
terus ampliꝰ quã mat̾nis affectib deb̾e
demonstrat. idẽ nob̾ ex ẽplo qđ uerbo com¬
mendans: qͥ amat patrẽ aut matrẽ plus
quã me: ñ ÷ me dignꝰ Non iniuribse fr̃s
contẽnit. sed opus sp̃uale carnis cognatio¬
ni p̃ferens: religiosiorẽ cordiũ copulam
docet esse qͣm corporũ. Mysticȩ aut̃ hȩc
lectio suꝑiori concinit ubi de uideis lit¬
terã solũ legis intuentib dr̃. Et quicunq
ñ habet: etiã qđ putat se habere aufere¬
t᷑ ab illo. Nã mat̾ &e fr̃s iłiy synagoga ex
cuiꝰ carne est editꝰ & popłs iudeorũ qui
saluatore intꝰ docente uenientes intrare
nequeunt cuiꝰ sp̃ualit̃ intelligere ne
glegunt Prȩ occupans enĩ turba eꝰ in
uigȩ mysteria. qͣnto fide uicinior. tanto
m̃te capacior hausit. iuxta qđ psalmus
ait. Accedite ad eũ. & illuminamini:¬

Expanded text:
refutat obsequia pietatis, cujus praeceptum est, refutat obsequia pietatis, cujus praeceptum est, Honora patrem et matrem ; sed paternis se mysteriis amplius quam maternis affectibus debere demonstrat, idem nobis exemplo quod verbo commendans, Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus . Non injuriose fratres contemnit, sed opus spiritale carnis cognationi praeferens, religiosiorem cordium copulam docet esse quam corporum. Mystice autem haec lectio superiori concinit, ubi de Judaeis litteram solum legis intuentibus dicitur: Et quicunque non habet, etiam quod putat se habere, auferetur ab illo. Nam mater et fratres Jesu, syneorum. Qui Salvatore intus docente venientes intrare nequeunt, cujus spiritaliter intelligere dicta negligunt. Praeoccupans enim turba ejus ivitae mysteria quanto fide vicinior, tanto mente capacior hausit. Juxta quod psalmus ait: Accedite ad eum et illuminamini
Abbreviated transcription (Latin):
fideq potiꝰ datũ ÷ nosse mssteriũ regn
dĩ & de ꝑfidis iudeis qͥ in parabolis uio¬
dentes ñ uidebant & audientes ñ intel¬
ligebant qđ uidelicet litterã legis in qͤ
gloriabant᷑ amissuri essent dictũ uide¬
at᷑ potest tam̃ & generalit̃ accipi. qua
nimirũ sepe lector ingeniosus negle¬
gendo se priuat sapientia. qͣm simplex
& studiosus elaborando degustat Iccirco
aũt sepe ñ studiosus ingen̾iũ accipit.
ut de neglegentia iustiꝰ puniat᷑: qr qđ
sine labore assequi potuit scire contẽnit.
& iccirco ñ nunꝗͣ studiosus tarditate in¬
telligentiȩ p̾mit᷑. ut eo maiora p̾mia re¬
tributionis inueniat. qͦ magis studio
uirginis mariȩ iuxta heluidiũ. nec
filii ioseph de alia uxore uixta qͦsdam
putandi sed eorũ potiꝰ intelligendi st̃
esse cognati. sic̃ & supͣ disseruimꝰ. Sane
qđ dñs ad matrẽ fr̃sq rogatꝰ. ab offi¬
cio uerbi dissimulat egredi ñ maternȩ

Expanded text:
fideque potitis, datum est nosse mysterium regni fideque potitis, datum est nosse mysterium regni Dei, et de entes non videbant et audientes non intelligebant, quod videlicet litteram legis in quam gloriabantur amissuri essent, dictum videatur, potest tamen et generaliter accipi, quia nimirum saepe ingeniosus lector negligendo se privat sapientia, quam simplex sed studiosus elaborando degustat. Idcirco autem saepe et desidiosus ingenium accipit, ut de negligentia justius puniatur, quia quod sine labore assequi potuit scire contemnit. Et idcirco nonnunquam studiosus tarditate intelligentiae premitur; ut eo majora praemia retributvirginis Mariae, juxta Helvidium, nec filii Joseph de alia uxore, juxta quosdam, putandi, sed eorum potius intelligendi sunt esse cognati, sicut et supra disseruimus. Sane quod Dominus ad matrem fratresque rogatus, ab officio verbi dissimulat egredi, non maternae
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat. Nolite inqͥt erubescere euangłiũ
dĩ sed int̾ tenebras ꝑsecutorũ lumen
uerbi sup᷑ ur̃i corporis candelabrũ
leuate. fixa m̃te retinentes illũ retri¬
butionis excremȩ dic̃ quo illuminabit
ds̃ abscondita tenebrarũ & manifesta
bit cogitationes cordiũ Tunc enĩ & uob̾
laus a dõ & aduersariis ueritatis poenea
manet ȩtna. V idete gͦ quomͦ audistis
nstant̃ nos docet uerba auscultare qͣtinꝰ
& nr̃o illud pectore continue ruminaꝰ¬
re & alieno ructare sufficiamꝰ audi¬
tui. Qui enĩ habet dabit᷑ illi. & quidinq
ñ habet etiã qđ putat se habere auferet᷑
ab illo. Tota inquit intentione uerbo
qđ auditis oꝑã date. Quia qͥ amorẽ habet
uerbi dabitur & illi sensus intelligendi
qđ amat. At qͥ uerbi amorẽ ñ habet au¬
diendi etiã si uel naturali ingenio uel
litterario sẽ callere putarit exercitio.
nulla uerȩ sapientiȩ dulcedine gaudebit
Qđ & si specialit᷑ de apłis quib caritate

Expanded text:
veniat. Nolite, inquit, erubescere Evangelium Dei, sed inter tenebras persecutorum, lumen verbi supra vestri corporis candelabrum levate, fixa mente retinentes illum retributionis extremae diem, quo illuminabit Dominus absconditbit cogitationes cordium . Tunc enim et vos a Deo laus, et adversario veritatis poena manet aeterna. Videte ergo quomodo auditis. Instanter nos docet verbo auscultare, quatenus et nostro illud pectore continue ruminare, et alieno ructare sufficiamus auditui. Qui enim habet, dabitur illi. Et quicunque non habet, etiam quod putat se habere, auferetur ab illo. Tota inquit intentione verbo quod auditis operam date. Quia qui amorem habet verbi, dabitur illi et sensus intelligendi quod amat. At qui verbi amorem non habet audiendi, etiamsi vel naturali ingenio vel litterario se callere putarit exercitio, nulla verae sapientiae dulcedine gaudebit. Quod etsi specialiter de apostolis, quibus charitate