comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ ñ esse putauit: sed quia se morte
illius ñ pręuidit. ẽẽ damnandũ. Uere
enĩ de eo mysterio a scłis abscondito dic̃
apłs. Qđ nemo principũ huiꝰ scłi cognout
Sienĩ cognouissent: nunquã dñm głȩ
crucifixissent. Quare autẽ demonia
dñs se loqui ꝓhibebat. psalmista manife¬
stat. qͥait. Peccatori autẽ dix̃ ds. Quare
tui enarras iusticias meas: & cȩt̾a. Nequis
dũ p̾dicantẽ audit: sequat᷑ errantem.
mprob enĩ magister. ẽ diabolus. qͥ falsa
ueris sepe ꝑmiscet. ut specie ueritatis te¬
stimoniũ fraudis obtęxat. Alias autem
ñsolũ demones qͥ inuiti confitebant᷑
iubent᷑ silere de xp̃o: sed & illi qͥ ab eo
sanati sponte confiteri uolebant. Immo
ipsi apłi qui eũ post resurrectionẽ toto
erant orbȩ p̾dicaturi. ante passionẽ eius
p̾cipiunt᷑ om̃imodo reticere de illo: ne
diuina uidelicet maiestate p̾dicata. pas¬
sionis dispensatio differret᷑. & dilata pas¬

Expanded text:
Filium non esse putavit, sed quia se morte Filium non esse putavit, sed quia se morte illius non praevidit esse damnandum. Vere enim de hoc mysterio a saeculis abscondito dicit s: Quod nemo principum hujus saeculi cognovit; si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Quare autem daemonia Dominus de se loqui prohibeat, Psalmista manifestat, qui ait: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas ? et caetera: ne quis, dum praedicantem audit, sequatur errantem. Improbus enim magister est diabolus, qui falsa veris saepe permiscet, ut specie veritatis testimonium fraudis obtexat. Alias autem non soli daemones qui inviti confitebantur jubentur silere de Christo, sed et illi qui ab eo sanati sponte confiteri volebant. Imo ipsi apostoli, qui eum post resurrectionem toto erant orbe praedicaturi, ante passionem ejus praecipiuntur omnino reticere de illo, ne, divina videlicet majestate praedicata, passionis dispensatio differretur, et, dilata pas
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qui habebant infirmos uariis lan¬
quorib ducebant illos ad eũ Atille
sinatulis manꝰ imponens. curabat eos. So¬
lis occubitꝰ. passionẽ mortẽꝙ significat
illius qui dixit. Quã diu in mundo sũ.
lux sũ mundi. Et sole occidente plures de¬
moniaci quã ante. plures sanant᷑ egroti.
qͥa qui temporalit̾ incarne uiuens paucos
iudeorũ docuit. calcato regno mortis. om¬
nib ꝑ orbẽ gentib fidei salutisq dona
trinsmisit. Cuiꝰ ministris quasi uitȩ lu¬
cisq p̾conib psalmista canit. Iter facite ei
qui ascendit suꝑ occasũ. Suꝑ occasũ qͥppe
dñs ascendit. quia unde in passione occu¬
buit: inde maiorẽ suã głam resurgendo
monia a multis clamantia & dicentia¬
hominẽ cognouerat: nec temptando uale¬
bat an & dĩ filius esset exꝑiri. iã nunc ꝑ
signorũ potentiã uł intellexit uł potius
suspicatꝰ. ẽ. filiũ dĩ Nongͥ ideo iudeis eũ
crucifigere ꝑsuasit. quia xp̃m siue dĩ

Expanded text:
s qui habebant infirmos variis languoribus, ducebant illos ad Jesum. At ille, singulis manus imponens, curabat eos. » Solis occubitus passionem mortemque significat illius, qui dixit: « Quandiu in mundo sum, lux sum mundi . » Et sole occidente, plures daemoniaci quam ante, plures quoque sanantur aegroti. Quia qui temporaliter in carne vivens paucos Judaeorum docuit, calcato regno mortis, omnibus per orbem gentibus fidei salutisque dona transmisit. Cujus ministris quasi vitae lucisque praeconibus Psalmista canit: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum quippe Dominus ascendit, quia unde in passione occubuit, inde majorem suam gloriam resurgendo monia multhominem cognoverat, nec tentando valebat, an Dei Filius esset experiri, jam nunc per si Filium Dei. Non ergo ideo Judaeis eum crucifigere persuasit, quia Christum sive Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓxp̃o terra mariq labores. sua ꝑicula
cõmemorat. In quib etiã uisiones & reue¬
lationes dñi cõmendans. ñ minus sẽ in
speculatiua uirtute qđ ꝑ paucis ẽ. imita¬
bile consũmatũ fuisse significat. Unde
dicit. Siue enĩ mente excedimꝰ dõ. siue
sobrii sumꝰ uobis. Soȩ stecit & ait
solã ministrare: Dic gͦ illi ut me adiu¬
dicere frat̾nȩ dilectionis opus dõ pla-¬
citũ ducunt. ideoq cunctos qͥ xp̃o deuo¬
ti esse uolunt. huic mancipandos au-¬
tumant. Et bene Martha stetisse. Ma-¬
ria secus pedes dnĩ sedisse describitur
Quia uita actiua laborioso desudat in
certamine. contẽplatiua uͦ pacatis ui¬
tiorũ tumultib. obtata iã in xp̃o m̃tis
quiete ꝑfruitꝰ. Et respondens di¬
xit illi dñs. Martha. martha. sollici¬
ta es & turbaris circa plurima. Porro
unũ est necessariũ. Et beatꝰ dauid solũ
hoc necessariũ homini esse definiens.

Expanded text:
pro Christo terra marique labores ac sua pericula pro Christo terra marique labores ac sua pericula commemorat. In quibus etiam visiones et revelationes Domini commendans, non minus se in speculativa virtute, quod perpaucis est imitabile, consummatum fuisse significat. Unde dicit: Sive enim mentem excedimus Deo, sive sobrii sumus vobis . Quae stetit, et ait: solam ministrare? Dic ergo illi ut me adjudicere fraternae dilectionis opus Deo placitum ducunt, ideoque cunctos qui Christo devoti esse velint huic mancipandos autumant. Et bene Martha stetisse, Maria secus pedes Domini sedisse describitur, quia vita activa laborioso desudat in certamine, contemplativa vero, pacatis vitiorum tumultibus, optata jam in Christo mentis quiete perfruitur. Et respondens dixit illi Dominus: Martha, Martha sollicita es et turbaris circa plurima. Porro unum est necessarium. Et beatus David solum hoc necessarium homini esse definiens,
Abbreviated transcription (Latin):
subsistere ualeant ꝓuidere Contẽpla¬
tiua uͦ uita. ẽ: caritatẽ quidẽ dĩ & ꝓ¬
ximi tota m̃te retinere. sed ab exteri¬
ori actione quiescere. soli desiderio con-¬
ditoris inherere. ut nichil iã agere libe¬
at: sed calcatis curis om̃ĩb ad uidendã
faciẽ creatoris sui animꝰ in ardescat.
ta ut iã nouerie carnis corruptibilis
pondus cũ mer ore portare. totisq de-¬
sideriis appetere illis ymnidieis angłoꝵs
choris int̾esse. admisceri celestib ciuib
de ȩt̃na inconspectu dĩ incorruptionẽ
dñi. audiebat᷑ uerbũ illius. Martha au¬
tẽ satagebat. circa frequens ministeriũ.
ȩc utriq uitȩ congruere nemo qͥ dubi¬
tet. Et contẽplatiuȩ quidẽ uniformis
ꝑfectio. ẽ: exutã mentẽ a cunctis habe¬
re terrenis. eãq quantũ humana imbe¬¬
cillitas sinit unire cũ xp̃o. Actiuȩ uͦ quã
frequens sit ministeriũ. gentiũ magister
edocet: qͥ creberrimis epłarũ dictis suos

Expanded text:
subsistere valeant providere. Contemplativa vero vita est, charitatem quidem Dei et proximi tota mente retinere; sed ab exteriori actione quiescere, solius desiderio conditoris inhaerere; ut nihil jam agere libeat, sed, calcatis curis omnibus, ad videndam faciem creatoris sui animus inardescat: ita ut jam noverit carnis corruptipondus cum moerore portare, totisque desideriis appetere illis hymnidicis angelorum choris interesse, admisceri coelestibus civibus, de aeterna in conspectu Dei incorruptione i, audiebat verbum illius; Martha autem satagebat circa frequens ministerium. Haec utrique vitae congruere nemo qui dubitet, et contemplativae quidem uniformis perfectio est, exutam mentem a cunctis habere terrenis eamque quantum humana imbecillitas sinit unire cum Christo, activae vero quam frequens sit ministerium, gentium magister edocet, qui creberrimis epistolarum dictis suos
Abbreviated transcription (Latin):
U os potius ipsas ur̃amq ꝓgeniem. ne in
meȩ crueis ultionẽ cũ ꝑfidis ȩt̾na morte
dãnemini: dignis lacrimarũ fontib
abluite. Notandũq cũ filias ierłm ap¬
pellat. qđ ñ solȩ quȩ cũ eo uenerant a ga¬
lilea: sed & ecusdẽ urbis ciues ei mulieres
adhȩserant. Et nunc qͦq quasi immolandũ
iesum duplex turba ꝓsequit᷑ Cuiꝰ passio¬
nis hystoriã alii tanquã risudignas fabu
audiunt. recolunt. eiꝰ carnis sanguinisq
mysteria. hi quasi uiles cõmunesq escas.
illi pectore tanta re digno ꝑcipiunt. Sed
dñs ubi cor contritũ & humiliatũ respicit.
mox addita salutiferȩ cõpunctionis gr̃ã.
tor irrogat. Quia ecce uenient dies in

Expanded text:
Vos potius ipsas, vestramque progeniem, ne in Vos potius ipsas, vestramque progeniem, ne in meae crucis ultionem cum perfidis aeterna morte damnemini, dignis lacrymarum fontibus abluite. Notandumque cum filias Jerusalem appellat, quod non solae quae cum eo venerant a Galilaea, sed et ejusdem urbis cives ei mulieres adhaeserint. Et nunc quoque quasi immolandum Jesum duplex turba prosequitur, cum ejus passionis historiam, alii tanquam risu dignas fabulaudiunt, recolunt: ejus carnis sanguinisque mysteria hi quasi viles communesque escas, illi pectore tanta re digno percipiunt. Sed Dominus ubi cor contritum et humiliatum respicit, mox addita salutiferae compunctionis gratia, tor irrogat. Quia ecce venient dies, i
Abbreviated transcription (Latin):
Multa simul turba crucẽ dñi. sed ñ una eadẽq
m̃te sequebat᷑ Nã popłs quidẽ ut cuiꝰ mor¬
tẽ impetrauerat morientẽ lȩtus aspiceret:
mulieres uͦ ut quẽ uiuere desiderabant.
moriturũ morientẽq & mortuũ plora¬
rent. Non autẽ ideo solus mulierũ planctꝰ
cũ sequebat᷑. qͥa ñ innumerus eciã creden-¬
tiũ uirorũ coetꝰ de eiꝰ erat passione mestis¬
simꝰ: sed qͥa femineus quasi contẽptibilior
sexus liberius poterat p̾̃sentib sacerdotũ
principib & magistratib qͥd contra cos
senserit ostendere. Uerũ qͥa nouit dñs qͥ
sunt eiꝰ. prȩt̾missa iã furentis popłi turba.
ad amantes plangentesq se feminas ocu-¬
los & ora conuertit dicens. Eliꝑ ierłm
nolite flere sup me: sed suꝑ uos ipsas flece
& suꝑ filios urõs. Ne me inqͥt moriturũ
lamentemini. cuiꝰ cito resurrectio mortẽ
soluere potest. cuiꝰ mors & omnẽ mortẽ
& ipsũ mortis destructura. ẽ. auctorẽ.

Expanded text:
ni, sed non una eademque mente sequebatur. Nam populus quidem, ut cujus mortem impetraverat, morientem laetus aspiceret; mulieres vero, ut quem vivere desiderabant, moriturum, morientem, et mortuum plorarent. Non autem ideo solus mulierum planctus eum sequebatur, quia non innumerus etiam credentium virorum coetus de ejus erat passione moestissimus, sed quia femineus, quasi contemptibilior sexus, liprincipibus sacerdotum, quod contra eos senserit ostentare. Quia vero novit Dominus qui sunt ejus , praetermissa furentis populi turba, ad amantes et plangentes se feminas oculos et ora convertit dicens: Filiae Jerusalem, nolite flere super me, sed super vos ipsas flete, et super filios vestros. Ne me inquit moriturum lamentemini, cujus cita resurrectio mortem solvere potest, cujus mors et omnem mortem, et ipsum mortis destructura est auctorem.
Abbreviated transcription (Latin):
data. ẽ. de agno similitudo: ut in suo silen¬
tio ñ reus sed innocens haberet᷑. Ubi enĩ ta¬
cebat quasi agnꝰ. toto ꝓ grege immolandus
patientiã prȩstabat. Ubi uͦ respondebat.
quasi pastorbonꝰ ꝓcreditis sibi ouib contͣ
luporũ latronũq insidias pugnabat.
PReuit autẽ illũ herodes cũ exercitu suo
& illusit. indutũq ueste alba remisit ad
pilatũ. Qđ ueste alba induit᷑. immaculatȩ
dat indicia passionis. qm̃ agnꝰ dĩ immacu¬
latꝰ totius mundi sit peccata ablaturis. Qui
enĩ in ueste alba spretꝰ & illusus: ipse in ca¬
sta carne. ẽ. passus & sepultꝰ. Alit̃. Qđ hic

Expanded text:
data est de Agno similitudo, ut in suo silendata est de Agno similitudo, ut in suo silentio non reus, sed innocens haberetur. Ubi enim tacebat, quasi agnus toto pro grege immolandus patientiam praestabat; ubi vero respondebat, quasi pastor bonus, pro creditis sibi ovibus contra luporum latronumque insidias pugnabat. Sprevit autem illum Herodes cum exercitu suo, et illusit indutum veste alba, et remisit ad Pilatum. Quod veste alba induitur, immaculatae dat indicia passionis, quoniam agnus Dei immaculatus totius mundi sit peccata ablaturus. Qui enim in veste alba spretus et illusus, ipse in casta carne est passus et sepultus. Aliter: quod hic
Abbreviated transcription (Latin):
dere ab eo fieri. Int̾rogabat autẽ illũ mul¬
tis sermonib. At ipse nichil illi responde¬
bat. Iacuit & nichil fecit: qͥa nec illius cru¬
delitas merebat᷑ uidere diuina. & dñs ia¬
ctantiã declinabat Et fortasse in herode
om̃s impii significant᷑: qͥa si legi ñ credide¬
rint & ꝓpħis mirabilia xp̃i oꝑa in euangłio
qͦq uidere ñ posst̃. St as ant etiã pͥnci
pes sacerdotũ & scribȩ. constant᷑ accusantes eũ.
Accusantib se pͥncipib sacerdotũ & scribis.
dñs apud pilatũ qͦq & apud herodẽ nulla
respondit. Ne uidelicet crim̃ diluens dimit¬
teret᷑ a p̃side. & crucis utilitas differret᷑.
Nã & iustũ ꝓfecto erat. ut pilato qͥ inuitꝰ fe¬
rebat sententiã aliqua in parte responderet:
herodẽ uͦ cȩterosq uideoꝵ optimates quia
contra legis suȩ decreta in noxiũ condẽna¬
bant: indignos ꝑomia suo sermone duceret.
ropt̾ illa gͦ quib respondere noluit. adhoc

Expanded text:
rogabat autem illum multis sermonibus, at ipse nihil illi respondebat. Tacuit, et nihil fecit, quia nec illius crudelitas merebatur videre divina, et Dominus jactantiam declinabat. Et fortasse in Herode omnes impii significantur, qui si legi non crediderint et prophetis, mirabilia Christi opera in Evangelio quoque videre non possint. Sts sacerdotum et scribae constanter accusantes eum. Accusantibus se principibus sacerdotum et scribis, Dominus apud Pilatum pauca, apud Herodem nulla respondit, ne videlicet crimen diluens dimitteretur a praeside, et crucis utilitas differretur. Nam et justum profecto erat ut Pilato qui invitus ferebat sententiam, aliqua in parte responderet: Herodem vero caeterosque Judaeorum optimates, quia contra legis suae decreta innoxium condemnabant, indignos per omnia suo sermone duceret. Propter illa ergo, quamvis respondere noluit, ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
illa ligni quͤ in t̾rȩ abdito defixa later.:
sed inde consurgit illud om̃e qđ eminet.
sicut ex occulta dĩ uoluntate uocat᷑ homo.
ad participationẽ tantȩ gr̃ȩ. alius sic. aliꝰ
autẽ sic. Suꝑ eminentẽ uͦ scientiȩ caritatẽ
xp̃i eã ꝓfecto ubi pax illa ẽ. quȩ p̾cellit
omnẽ intellectũ Et latrones. unũ
a dextris. & alterũ a sinistris. Latrones qͥ
cũ dño sunt hinc inde crucifixi. significant
eos qͥ subfide & confessione xp̃i uł agonẽ
martyrii uł quȩlibet continentiȩ artio¬
ris instituta subeunt. Sed qͦtquot hȩc ꝓ
ȩt̾na solũ cȩlestiq gła gerunt: ii ꝓfecto
dextri latronis merito & fide designant᷑.
At qͥ uł humanȩ laudis intuitu uł qualibet
minꝰ digna intentione scło abrenunciant:
ñ immerito blasphematoris & sinistri latro¬
nis m̃tẽ & actꝰ imitant᷑. Dequalib dicit
apłs. Si tradidero corpus meũ ut ardeã. si

Expanded text:
illa ligni, quae in terra abdita defixa latet, illa ligni, quae in terra abdita defixa latet, sed inde consurgit illud omne quod eminet, sicut ex occulta Dei voluntate vocatur homo ad participationem tantae gratiae, alius sic, alius autem sic, supereminentem vero scientiae charitatem Christi, eam profecto ubi pax illa est, quae praecellit omnem intellectum. Et latrones unum a dextris, et alium a sinistris. Latrones qui cum Domino sunt hinc inde crucifixi significant eos qui sub fide et confessione Christi, vel agonem martyrii, vel quae continentiae arctioris instituta subeunt. Sed quotquot haec pro aeterna solum coelestique gloria gerunt, hi profecto dextri latronis merito et fide designantur. At qui vel humanae laudis intuitu, vel qualibet minus digna intentione saeculo abrenuntiant, non immerito blasphematoris et sinistri latronis mentem et actus imitantur. De qualibus dicit Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, si
Abbreviated transcription (Latin):
do & ꝓfundũ. cognoscere etiã suꝑemi-¬
nente scientiȩ caritatẽ xp̃i. In latitudine
qͥppe bona oꝑa caritatis significat. In lon-¬
gitudine. ꝑseuerantiã scȩ conuersationis
usq in finẽ In altitudine. spem cȩlestiũ
p̃miorũ. In ꝓfundo. inscrutabilia iudi¬
cia dĩ: unde ista grã in homines uenit.
Et hȩc ita coaptant᷑ sacram̃to crucis ut in
latitudine accipiat᷑ transuersũ lignũ quo
extendunt᷑ manꝰ ꝓpt̾ oꝑũ significationẽ.
nlongitudine ab ipso usq int̾rã ubi totũ
corpus crucifixũ stare uidet᷑. qđ significat
ꝑsistere. hoc ẽ. longanimit᷑ ꝑmanere: In
altitudine ab ipso transuerso ligno sursũ
uersus qđ ad caput eminet ꝓpt̾ expecta.¬
tionẽ suꝑnorũ. ne ulla oꝑa bona atq in
eis ꝑseuerantia ꝓpt̾ beneficia dĩ t̾rena ac
tẽporalia facienda credant᷑ sed potius
ꝓpt̃ illud qđ desuꝑ sempiternũ sꝑat fides
quȩ ꝑdilectionẽ oꝑat᷑ In ꝓfundo autẽ pars

Expanded text:
Cognoscere etiam supereminentem scientiae charitatem Christi. In latitudine quippe bona opera charitatis significat. In longitudine perseverantiam sanctae conversationis usque in finem. In altitudine spem coelestium praemiorum. In profundo inscrutabilia judicia Dei, unde ista gratia in homines venit. Et haec ita coaptantur sacramento crucis, ut in latitudine accipiatur transversum lignum, quo extenduntur manus, propter operum significationem; in longitudine ab ipso usque in terram, ubi totum corpus crucifixum stare uidetur, quod significat persistere, hoc est longanimiter permanere; in altitudine ab ipso transuerso ligno sursum uersus, quod ad caput eminet, propter expectationem supernorum, ne illa opera bona atque in eis perseuerantia propter beneficia dei terrena  sed potius propter illud quod desuper sempiternum sperat fides, quae per dilectionem operatur. In profundo autem, pars
Abbreviated transcription (Latin):
labunt᷑ sydere plantȩ. Arcton dextrate¬
net. mediũ leua erigit axem. Cunctaq
de mẽbris uiuit natura creantis: & cruce
cõplexũ xp̃c regit undiq mundũ. Mora¬
lẽ qͦq sacroscę̧ crucis figurã describit
apłs ubi ait. In caritate radicati & fun-

Expanded text:
lambuntur sidere plantae. Arcton dextra telambuntur sidere plantae. Arcton dextra tenet, medium laeva erigit axem, Cunctaque de membris vivit natura creantis, Et cruce complexum Christus regit undique mundum. Moralem quoque sacrosanctae crucis figuram describit Apostolus, ubi ait: In charitate radicati et fu
Abbreviated transcription (Latin):
ret filios dĩ fieri. Et post quã uener̃t
in locũ qͥ uocat᷑ caluarię. ibi crucifixert̃ eũ
Extra urbẽ ierłm & foris portã loca erant.
in quib truncabant᷑ capita dãnatorũ. &
caluarie id ÷ decollatoꝵ sũpsere nomen'
Propt̾ea autẽ ibi crucifixus. ẽ. dñs. ut ubi
prius erat area dãnatorũ : erigerent᷑ ue¬
xilla martyrii. Et qͦmͦ ꝓ nob̾ maledictũ
crucis factꝰ . ẽ. & flagellatꝰ. & crucifixus.
sic ꝓ om̃iũ salute quasi noxius int̾ noxios
crucifigit᷑. ut ubi abundauit peccatũ suꝑ¬
abundet gr̃a. Qualit̾ sane dñs in cruce
sit positꝰ. quidue eadẽ sacratissimi corpo¬
ris positio regalis in se typice contineat.
Selulius paschali carmine pulchre uersi¬
bus dixit. Ne ue qͥs ignoret speciẽ crucis
esse colendã. quȩ dñm portauit ouans.
ratione potenti. Quattuor inde plagas
quadrati colligit orbis. Splendidus aucto¬
ris de uertice fulget eõus. Occiduo sacrȩ

Expanded text:
ret filios Dei fieri . Et postquam venerunt ret filios Dei fieri . Et postquam venerunt in locum qui vocatur Calvariae, ibi crucifixerunt eum. Extra urbem Jerusalem et extra portam loca erant in quibus truncabantur capita damnatorum, et Calvariae, id est decollatorum sumpsere nomen. Propterea autem ibi crucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, erigerentur vexilla martyrii. Et quomodo pro nobis maledictum crucis factus est, et flagellatus, et crucifixus, sic pro omnium salute quasi noxius inter noxios crucifigitur, ut ubi abundavit peccatum superabundet gratia. Qualiter sane Dominus in cruce sit positus, quidve eadem sacratissimi corporis positio regalis in se typi contineat, Sedulius in paschali carmine pulchre versibus dixit: Neve quis ignoret speciem crucis esse colendam, Quae Dominum portavit ovans ratione potenti, Quatuor inde plagas quadrati colligit orbis. Splendidus auctoris de vertice fulget Eous, Occiduo sacrae
Abbreviated transcription (Latin):
monitis & p̾cib defendi. Quia si in ui¬
ridi ligno hȩc faciunt. in arido quid fiet:
Uiride lignũ se ipsũ suosq electos. aridũ uͦ
impios & peccatores significat. Si ego ipse
inquit qͥ peccatũ ñ feci. qͥ lignũ uitȩ meri¬
to appellatꝰ fructꝰ gr̃ȩ duodenos ꝑ singulos
m̃ses affero. sine igne passionis a mundo ñ
exeo. qͥd putas eis manere torm̃ti. qͥ fru¬
Ctib uacui. ipsũ insuꝑ uitȩ lignũ flãmis
dare ñ timent: Si nunc. ẽ. tẽpus ut in¬
cipiat iudiciũ de domo dĩ. & om̃s qͥ uolunt
pie uiuere in xp̃o ꝑsecutionẽ patiunt᷑. qͥ
finis eorũ qͥ ñ credunt euangłio dĩ.
IcEBAUR autẽ & alii duo nequã cũ eo.
ut int̾ficerent᷑. ut impleret᷑ qđ ait. Et cũ
iniqͥs deputatꝰ. ẽ. Sed ille cũ iniqͥs deputatꝰ
est inmorte: ut iniqͦs iustificaret in resur¬
rectione. qͥ cũ informa dĩ ẽet ꝓpt̾ homines
homo factus. ẽ. ut hominib potestatẽ da¬

Expanded text:
monitis et precibus defendi Quia si vimonitis et precibus defendi Quia si viridi ligno haec faciunt, in ariao quid fiet? Viride lignum seipsum suosque electos, aridum vero impios et peccatores significat. Si ergo ipse, inquit, qui peccatum non feci, qui lignum vitae merito appellatus, fructus gratiae duodenos per singulos mentes affero, sine igne passionis a mundo non exeo, quid putas eos manere tormenti, qui fructibus vacui, ipsum insuper vitae lignum flammis dare non timent? Si nunc est tempus ut incipiat judicium de domo Dei, et omnes qui volunt pie vivere in Christo persecutionem patiuntur, qui finis eoruo, ut interficerentur. Ut impleretur quod ait: Et cum iniquis deputatus est. Sed ille cum iniquis deputatus est in morte, ut iniquos justificaret in resurrectione, qui cum in forma Dei esset, propter homines homo factus est, ut hominibus potestatem da
Abbreviated transcription (Latin):
lo post. Ue autẽ pregnantib & nutrientib
in illis dieb. Quia & naturale. ẽ. immi¬
nente captiuitate. hostiliq ꝑagros urbesq
clade feruente. cunctos qͥ euadere queant
alta quȩq uł abdita quib abscondant᷑
refugia conquirere. Et specialit᷑ refert io¬
sephus. insistentib sibi romanis. iudeos ca¬
uernas certatĩ montiũ colliũq petisse spe¬
luncas: ita ut semet ipsũ testetur munitio¬
re qͦdã destructȩ urbis iosaphatȩ inspeleo
cũ xͣl. comitib ꝓditũ. inuentũ atq abho¬
stib captũ. Potest autẽ & ex suꝑfluo qđ bea¬
tificandos dicit steriles & ñ parientes. de his
intelligi: qͥ se ipsos inutrolibet sexu castra¬
uerunt ꝓpt̾ regnũ cȩloꝵ. Montibq & col¬
lib dici cadite suꝑnos & cooꝑite nos: cũ
quilibet suȩ fragilitatis memores. ingru¬
ente tẽptationũ articulo. sullimiũ quorurq
uł ipsa uirginitate uł martyrio uł quacunq
alia uirtute uirorũ quęsierint exẽplis.

Expanded text:
o post: Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus . Quia et naturale est imminente capivitate, hostilique per agros urbesque clade fervente, cunctos qui evadere queant alta quaeque vel abdita, quibus abscondantur, refugia conquirere. Et specialiter refert Josephus, insistentibus sibi Romanis, Judaeos cavernas certatim montium, colliumque petisse speluncas. Ita ut semetipsum testetur, munitione quodam destructae urbis Lotapatae in Speleo comitibus proditum, inventum, atque ab hostibus captum. Potest autem et ex superfluo, quod beatificandos dicit steriles et non parientes, de his intelligi, qui se ipsos in utrolibet sexu castraverunt propter regnum coelorum. Montibus et collibus dici: Cadite super nos, et operite nos, cum quilibet suae fragilitatis memores, ingruente tentationum articulo sublimium quorumque, vel ipsa virginitate, vel martyrio, vel quacunque alia virtute virorum quaesierint exemplis,
Abbreviated transcription (Latin):
ducerent eũ. app̃hendert̃ symonẽ quendã
cyrenensẽ uenientẽ de uilla. & imposuert̃
illi cruce᷑ portare post iesum. Ioħes euangłi¬
sta narrat. ipsũ dñm sibi baiulasse crucẽ.
Unde intelligit᷑ primo a dño crucẽ portatã.
ac deinde sẏmoni quẽ forte exeuntes ob¬
uiã habuert impositã. congruo satis ordi¬
ne mysterii. qͥa ipse passus. ẽ ꝓnob̾. nobis
relinquens exemplũ. ut sequam᷑ uestigia
eiꝰ. Quibene crucẽ post iesum portasse de¬
scribit᷑: iuxta qđ ipse pͣcepit. & tollat cru¬
cẽ suã & sequatur me. Q qͥa symon iste
ñ ierosolimita sed cẏreneus. ẽẽ. ꝓhibet᷑.¬

Expanded text:
ducerent eum, apprehenderunt Simonem quemdam ducerent eum, apprehenderunt Simonem quemdam Cyrenensem, venientem de villa, et imposuerunt illi crucem portare post Jesum. Joannes evangelista narrat, ipsum Dominum sibi bajulasse crucem. Unde intelligitur primo a Domino crucem portatam, ac deinde Simoni quem forte exeuntes obvium habuerunt impositam, congruo satis ordine mysterii. Quia ipse passus est pro nobis, relinquens nobis exemplum ut sequamur vestigia ejus . Qui bene crucem post Jesum portasse describitur, juxta quod ipse praecipit: Et tollat crucem suam, et sequatur me . Et quia Simon iste non Jerosol
Abbreviated transcription (Latin):
exinde ordinẽ seuiendi etiã beatorũ mar.¬
tyrũ ꝑsecutores tenuisse. satis ȩccłasti ca
demonstrat hẏstoria. Et pilatꝰ adiudi¬
cauit fieri petitionẽ eoꝵ. Dimisit autẽ il¬
lis eũ qͥ ꝓpt̾ homicidiũ & seditionẽ missus
fuerat in carcerẽ. quẽ petebant: iesum uͦ
tradidit uoluntati eorũ. Latro seditiosus
& homicidiorũ auctor. dimissus. ẽ popło
iudeorũ. Id÷ diabolus. qͥ iã olim patria lu¬
cis obculpã suꝑbrȩ depulsus: & intenebra¬
rũ fuerat carcerẽ missus. Atq ideo iudei
pacẽ habere ñ posst̃. qͥa seditionũ principẽ
quã dñm eligere maluer̃t. Quia uͦ bara¬
bas filius patris uł filius magistri eoꝵ int̃¬
pretat᷑ potest antixp̃i typũ gerere. quem
illi quib dicit᷑ uos ex patre diabolo estis.
uero dĩfilio sunt pͣlaturi. Filius autẽ diabo¬
li antixp̃c ñ ab ipso nascendo. sed sic̃ cȩteri
peccatores illũ imitando uocat᷑. Et cũ

Expanded text:
exinde ordinem saeviendi, etiam beatorum marexinde ordinem saeviendi, etiam beatorum martyrum persecutores tenuisse, satis ecclesiastica demonstrat historia. Et Pilatus adjudicavit fieri petitionem eorum. Dimisit autem illis eum qui propter homicidium et seditionem missus fuerat in carcerem, quem petebant. Jesum vero tradidit voluntati eorum. Latro seditiosus et homicidiorum auctor dimissus est populo Judaeorum, id est, diabolus, qui jam olim patria lucis ob culpam superbiae depulsus, et in tenebrarum fuerat carcerem missus, atque ideo Judaei pacem habere non possunt, quia seditionum principem quam Dominum eligere maluerunt. Quia vero Barabbas, filius patris, vel filius magistri, eorum interpretatur, potest Antichristi typum gerere, quem illi quibus dicitur: Vos ex patre diabolo estis , vero Dei Filio sunt praelaturi. Filius autem diaboli Antichristus, non ab ipso nascendo, sed sicut caeteri peccatores illum imitando vocatur. Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ qua popłis satis facere ne usq ad crucifi¬
gendũ saluatorẽ sȩuirent sũ moꝑe quȩrebat.
ñ mͦ eũ obtulisse rogitando: sed etiã deriden¬
do & flagellando nefandorũ desideri is exhi¬
buisse. & uerba euangłistȩ ioħis & ipsa testa¬
tur colũna. cui alligatꝰ ille qͥ soluere cõpe¬
ditos solet: plena dõ mẽbra uerberib sub¬
didit. Quȩ uidelicet colũna in ȩccła mon¬
tis syon posita. dnĩci cruoris usq hodie
cernentib uestigia certa demonstrat. Sed
hȩc licet agat pilatꝰ. quid insatiabilis sacri¬
legorũ furor concupiscat attende.
⁊ illi instabant uocib magnis. postulantes
ut crucifigeret᷑. Et in ualescebant uoces eoꝵ.
Quia totã accusationẽ quã aduersus dñm de¬
tulerant. crebra ac sollicita pilati int̾roga¬
tione uidebant euacuatã : tandẽ impudici
ad solas se p̃ces conuertunt ut qđ criminan¬
do & quasi ratiocinandonequi uerant: iã
postulando & uociferando ꝑficiant. Quẽ

Expanded text:
a populo satisfacere, ne usque ad crucifigendum Salvatorem saevirent, summopere quaerebat, non modo eum obtulisse rogitando, sed etiam deridendo et flagellando nefandorum desideriis exhibuisse, et verba evangelistae Joannis, et ipsa testatur columna cui alligatur. Ille qui solvere compeditos solet, plena Deo membra verberibus subdidit. Quae videlicet columna in Ecclesia montis Sion posita dominici cruoris usque hodie cernentibus vestigia certa demonstrat. Sed haec licet agat Pilatus, quid insatiabilis sacrilegorum furor concupiscat, attende. At illi instabant vocibus magnis, postulantes ut crufigeretur, et invalescebant voces eorum. Quia totam accusationem quam adversus Dominum detulerant, crebra ac sollicita Pilati interrogatione videbant evacuatam, tandem impudici ad solas se preces convertunt, ut quod criminando et quasi ratiocinando nequiverant, jam postulando et vociferando perficiant. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
lis pagane. Pilatꝰ ipse fatet᷑ neq se neq
herodẽ dignũ qͥd morte in xp̃o reperisse:
sed tantũ in occidendo uł illudendo inno¬
xio. alienȩ crudelitatis obtẽꝑasse clamo¬
rib. Pereant gͦ scripta: quȩ tanto post tẽ¬
pore contra xp̃m cõposita. ñ illũ apud
pilatũ magicȩ artis accusatũ. sed uos a¬
pud dñm ꝑfidiȩ & falsitatis accusandos
esse demonstrant. Emendatũ gͦ illũ
dimittã. Flagris illũ & ludibriis quantũ
ipsi iubetis. dũ mͦ in noxiũ sanguinẽ ñ sitia¬
tis: afficiã. NEcESSE autẽ habebat dimit¬
tere eis ꝑdiem festũ unũ. Necesse habebat ñ
impiali legis sanctione. sed annua gentis cui
ꝑtalia placere gaudebat: consuetudine deui¬
ctus. Exclamauit autẽ simul uniuersa
turba dicens. Tolle hunc. & dimitte nobrs
baraban. Qui erat ꝓpt̾ seditionẽ quandã

Expanded text:
lis pagane. Pilatus ipse fatetur, neque se, neque lis pagane. Pilatus ipse fatetur, neque se, neque Herodem dignum quid morte in Christo reperisse, sed tantum in occidendo vel illudendo innoxio alienae crudelitatis obtemperasse clamoribus. Pereant ergo scripta, quae tanto post tempore contra Christum composita, non illum apud Pilatum magicae artis accusatum, sed vos apud Dominum perfidiae et falsitatis accusandos esse demonstrant Emendatum ergo illum dimittam. Flagris illum et ludibriis quantum ipsi jubetis, dummodo innoxium sanguinem non sitiatis, afficiam. Necesse autem habebat dimittere eis per diem festum unum. Necesse habebat, non imperialis legis sanctione, sed annua gentis, cui per talia placere gaudebat, consuetudine devinctus. Exclamavit autem simul universa turba, dicens: Tolle hunc, et dimitte nobis Barabbam, qui erat propter seditio
Abbreviated transcription (Latin):
ut si uł ille aliqͥd in eo sceleris inuenire pos¬
sit. an forte dimittendũ decernere uelit ex¬
ploret Postremo & huiꝰ agnita uoluntate.
nec inuento in ieeu facinõre: etiã plebis cui
unũ dimittere ꝑ pascha consueuerat. senten¬
tiã quęrit. Iterũ qͦq ac t̾cio dimittere illũ
uolens int̾rogat. fed qͦ curiosius auxiliato¬
rem dimittendi iesum quẽ ñ reꝑit quȩrit.
eo criminosiores qͦs unanimit̾ eiꝰ mortẽ desi¬
derantes reꝑit arguit. Ogrulissis mͥ
hunc hominẽ quasi auertentẽ popłm & ecce
ecto corã uob̃ int̾rogans: nullã causã inue¬
nio in homine isto. ex his inquib eũ accu¬
satis. Hec dicendo pilatꝰ absoluit quidẽ
iesum quẽ ꝓbauit insontẽ. sed ut impleren¬
tur scripturȩ. quẽ absoluit iudicio: cruci¬
fixit mysterio. Seo neq herodes. Nã
remisi uosad illũ. & ecce nichil dignũ mor¬
te actũ. ẽ ei. Audi cȩce udee. audi crude¬

Expanded text:
ut si vel ille quid in eo sceleris invenire posut si vel ille quid in eo sceleris invenire possit, an forte dimittendum decernere velit, exploret. Postremo et ejus agnita voluntate, nec invento in Jesu facinore etiam plebis, cui unum dimittere per Pascha consueverat, sententiam quaerit. Iterum quoque ac tertio dimittere illum volens interrogat. Sed quo curiosius auxiliatorem dimittendi Jesum quem non reperit, quaerit: eo criminosiores eos quos unanimiter ejus mortem desiderantes reperit, arguit: Obtulistis mihi hunc hominem, quasi averego coram vobis interrogans nullam causam invenio in homine isto ex his in quibus eum accusatis. Haec dicendo Pilatus, absolvit quidem Jesum, quem probavit insontem, sed ut implerentur Scripturae, quem absolvit judicio, crucifixit mysterio. Sed neque Herodes. Nam remisi vos ad illum, et ecce nihil dignum morte actum est ei. Audi, caece Judaee, audi crude
Abbreviated transcription (Latin):
exprimit. Quȩ & in nocuã eiꝰdẽ dñi ac spon¬
si sui mortẽ mirata dilectꝰ inqͥt mĩ candi¬
dus & rubicundus. Candidus scilicet actio¬
ne. rubicundus sanguine. Et ipsa uariis mẽ¬
brorũ suorũ flosculis uernans in pace lilia
gignit: inbello rosas. Et facti st̃ amici
herodes & pilatꝰ in ipsa die. Nã antea inimi¬
ci erant ad inuicẽ. Hoc nefandissimũ hero¬
dis & pilati foedis qđ in occidendo xp̃o pe¬
pigerunt hactenꝰ eoꝵ uelut hereditario iure
successores custodiunt: quando gentiles &
iudei sicut genere & religione. ita etiã m̃te
dissidentes. in xp̃ianis tam̃ ꝑsequendis xp̃iq
ineis fide ꝑimenda consentiunt. Pilarus
autẽ conuocatis principib sacerdõtũ & ma-¬
gistratib & plebe. dixit ad eos. Quantũ di-¬
mittendi iesumstudiũ gerit pilatꝰ attende.
Primo accusantib sacerdotũ principib ni-¬
chil se in eo causȩ dicit inuenisse. deinde il¬
lis in cepto ꝑsistentib mittit ad herodẽ:

Expanded text:
exprimit. Quae et innocuam ejusdem Domini ac sponsi sui mortem mirata: Dilectus inquit meus, candidus, et rubicundus . Candidus, scilicet actione, rubicundus sanguine. Et ipse variis membrorum suorum flosculis vernans, in pace lilia gignit, in bello rosas. Et facti sunt amici Herodes et Pilatus in ipsa die. Nam antea inimici erant ad invicem. Hoc nefandissimum Herodis et Pilati foedus, quod in occidendo Christo pepigerunt, hactenus eorum velut haereditario jure successores custodiunt, quando gentiles et Judei sicut genere et religione, ita etiam mente dissidentes, in Christianis tamen persequendis, Christique in eis fide perimenda consentiunt. Pilatus autem convocatis principibus sacerdotum, et magistratibus, et plebe, dixit ad eos. Quantum dimittendi Jesu studium gerat Pilatus, attende. Primo accusantibus sacerdotum principibus, nihil se in eo causae dicit invenisse. Deinde illis in coepto persistentibus, mittit ad Herodem,
Abbreviated transcription (Latin):
cidit omnẽ mortẽ. Pessima enĩ erat ñ in¬
telligentib uideis. nã a dño electa erat
psã enĩ crucẽ suã signũ habiturus erat.
ipsã crucẽ de diabolo suꝑato tanquã tro¬
pheũ infrontib fideliũ positurus. ut dice¬
ret apłs. Michi autẽ absit głari nisi in

Expanded text:
cidit omnem mortem. Pessima enim erat, non incidit omnem mortem. Pessima enim erat, non intelligentibus Judaeis. Nam a Domino electa erat. Ipsam enim crucem suam signum habiturus erat, ipsam crucem de diabolo superato, tanquam tropaeum in frontibus fidelium positurus, ut diceret Apostolus: Mihi autem absit gloriari, nisi in
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ. Hȩret iudeis usq hodie sua petitio. quã
tanto labore impetrarunt.Quia enĩ data
sibi optione ꝓ iesu latronẽ. ꝓ saluatore int̃¬
fectorẽ ꝓdatore uitȩ elegert̃ ademptorẽ.
nis se ac seditionib intantũ sũmerserunt.
ut & patriã regnũq suũ qđ plus xp̃o ama¬
uere ꝑdiderint. & hactenus eã quã uendide¬
re uł animȩ uł corporis libertatẽ reciꝑe ñ
meruerint. T eRum autẽ pilatꝰ locutꝰ. ẽ
ad illos. uolens dimittere iesum. At illi suc-¬
clamabant dicentes. Crucifige. crucifige
eũ. Quanta ꝑfidorũ crudelitas. quȩ ñso¬
lũ occidere innocentẽ. sed & pessimoge¬
nere mortis occidere. hoc. ẽ. crucifigerẽ de¬
siderant. Pendentes enĩ in ligno crucifixi
claius ad lignũ pedib manibq confixi:
ꝓducta morte necabant᷑. & diu uiuebat᷑
incruce. Non quia longior utta eligebat᷑
sed qͥa mors ipsa ꝓtendebat᷑. ne dolor citius
finiretur. Uerũ ipse de morte pessima oc¬

Expanded text:
. Haeret Judaeis usque hodie sua petitio, quam tanto labore impetrarunt. Quod enim, data sibi optione, pro Jesu latronem, pro Salvatore interfectorem, pro datore vitae elegerunt ademptorem, oniciis sese ac seditionibus in tantum subdiderunt, ut et patriam regnumque suum, quod plus Christo amavere, perdiderint, et hactenus eam quam vendidere, vel animae, vel corporis libertatem recipere non meruerint. Iterum autem Pilatus locutus est ad illos, volens dimittere Jesum. At illi subclamabant dicentes: Crucifige, Crucifige eum. Quanta perfidorum crudelitas, quae non solum occidere innocentem, sed et pessimo genere mortis occidere, hoc est crucifigere desiderant! Pendentes enim in ligno crucifixi, clavis ad lignum pedibus manibusque confixi, producta morte necabantur, et diu vivebantur in cruce, non quia longior vita eligebatur, sed quia mors ipsa protendebatur, ne dolor citius finiretur. Verum ipse de morte pessima oc
Abbreviated transcription (Latin):
illi inualescebant dicentes. Cõmouit
popłm docens ꝑuniuersa iudeã. & incipi¬
ens agalilea usq hiic. Hic accusantiũ ser¬
mo. magis & eũ qͥaccusat᷑ innoxiũ. & eos qui
accusant docet ẽẽ puersos. Docuisse enĩ po¬
płm & a pristini tẽporis ignauia docendo cõ¬
mouisse. taliq actu a galilea usq ad iudeã.
hoc ẽ totã afine usq ad finẽ t̾rã rȩꝓmissio¬
nis ꝑtransisse: ñ criminis sed indiciũ constat
esse uirtutis. Potuit nanq aliqͥs amator dñi
sicut etiã fecit eandẽ sententiã laudis loco
ponere. dicendo auditorib bonis. Uos scitis
qđ factũ ẽ. uerbũ ꝑuniuersã iudeã. incipi¬
ens enĩ a galilea post baptismũ quo p᷑dicauit
nec int̾rogandũ de hoc ratus saluatorẽ. sed
magis se ipsũ nacta occasione cupit abeo iudi¬
cando liberũ reddere. Nã sequit᷑. Pulatus
autẽ audiens galileã: int̾rogauit si homo ga¬
lileus eẽt. Et ut cognouit qđ de herodis po

Expanded text:
illi invalescebant dicentes: Commovet populum, docens per universam Judaeam, et incipiens a Galilaea usque huc. Hic accusantium sermo magis et eum qui accusatur innoxium, et eos qui. accusant docet esse perversos. Docuisse enim populum, et a pristini temporis ignavia docendo commovisse, talique actu a Galilaea usque ad Judaeam, hoc est totam a fine usque ad finem, terram repromissionis pertransisse, non criminis, sed indicium constat esse virtutis. Potuit namque aliquis amator Domini, sicut etiam fecit, eamdem sententiam laudis loco ponere, dicendo auditoribus bonis: Vos scitis quod factum est verbum per universam Judaeam. Incipiens enim a Galilaea post baptismneque interrogandum de hoc ratus Salvatorem, se magis ipsum nacta occasione, cupit ab eo judicando liberum reddere. Nam sequitur: Pilatus autem audiens Galilaeam, interrogavit si homo Galilaeus esset. Et ut c
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ legimꝰ recte ꝑ eũ popłigentiũ de¬
signant᷑. qͥ quondã ꝑegrini & hospites te-¬
stam̃torũ: nunc oboediendo fidei ciuesst̃
& domestici dĩ. Et sicut alibi dicit᷑. hȩredes
quidẽ dĩ. cohȩredes autẽ xp̃i. Unde pul¬
chre sẏmon oboediens. cyrene hȩres int̾pre¬
tatur. Nec p̾tereundũ. qđ symon de uilla
uenisse refertur. Uilla enĩ. grece pagos uo¬
catur A qua pagani nom̃ trahunt: eoqđ a
ciuitate dĩ alieni. & quasi urbanȩ sint con¬
uersationis ignari. Sed de pago symon egre¬
diens crucẽ portat post iesum: cũ popłs na¬
tionũ paganis ritib derelictis. uestigia
dñicȩ passionis oboediens amplectitur

Expanded text:
legimus, recte per eum populi gentium designantur. Qui quondam peregrini et hospites testamentorum, nunc, obediendo fidei, cives sunt et domestici Dei. Et, sicut alibi dicitur: Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . Unde pulchre Simon obediens Cyrene haeres interpretatur. Nec praetereundum quod Simon de villa venisse refertur. Villa enim Graece πάγος vocatur, a qua pagani nomen trahunt, eo quod a civitate Dei alieni et quasi urbanae sint conversationis ignari. Sed de pago Simon egrediens, crucem portat post Jesum, cum populus nationum, paganis ritibus derelictis, vestigia dominicae passionis o
Abbreviated transcription (Latin):
ierosolimis erat illis dieb Pilatꝰ quidẽ. ne
contra eũ quẽ insontẽ & ꝓpt̾ inuidiã tradi¬
tũ cognouerat sententiã dare cogeret᷑ he¬
rodi eũ misit audiendũ: ut ipse potius eũ
qͥ eiꝰ patriȩ tetrarches existebat. uł absol¬
ueret uł puniret. Uerũ diuina ꝓuidentia
ne qua iudeis excusatio remaneret quasi ñ
ipsi sed romani xp̃m crucifixerint herodes
qͦq qͥ natiuitate & religione erat iudeus.
cũ exercitu suo qͥđ de illo senserit. ẽ. osten¬
tare ꝑmissus. Simul& impietas utriusq
ꝓuintiȩ iudeȩ scilicet inqua natꝰ. galileȩ
in qua nutritus. ẽ. & conuersatꝰ: in eiꝰ netẽ
conspirantis ostendit᷑. HERodes autẽ
uiso iesu: gauisus. ẽ. ualde. Erat enĩ cupi¬
ens ex multo tẽpore uidere illũ. eoqđ audi-

Expanded text:
is diebus. Pilatus quidem, ne contra eum, quem insontem et propter invidiam traditum cognoverat, sententiam dare cogeretur, Herodi eum misit audiendum, ut ipse potius eum qui ejus patriae Tetrarchus existebat, vel absolveret, vel puniret: verum divina Providentia, ne qua Judaeis excusatio remaneret, quasi non ipsi, sed Romani Christum crucifixerint, Herodes quoque, qui natu et religione erat Judaeus, cum exercitu suo quid de illo senserit est ostentare permissus. Simul et impietas utriusque provinciae, Judaeae scilicet, in qua natus, et Galilaeae, in qua nutritus est et conversatus, in ejus necem conspirantis ostenditur. Herodes autem visu Jesu gavisus est valde. Erat enim cupiens ex multo tempore videre ill
Abbreviated transcription (Latin):
a dextris uirtutis dĩ. Et int̾rogantib. tũ
gͦ es filius dĩ: respondit:. Uos dicitis. qͥa
ego sũ. Sua se gͦ sententia condẽnant qͥ eũ
morti tradunt: quẽ & oris & opis sui testi.¬
monio dm̃ ẽẽ. cognoscunt. Condẽnant &
arrianos. qͥ uerba diuinȩ maiestatis nun-¬
cia. clarificato iã post mortẽ dño. nolunt
intelligere. quȩ eo uincto adhuc. Flagella-¬
toq & irriso. ipsi qͥ crucifixuri erant intel¬¬
lȩxere carnifices. Et surgens omĩs¬

Expanded text:
Tu ergo es Filius Dei? Respondit: Vos dicitis quia ego sum. Sua se ergo sententia condemnant, qui eum morti tradunt, quem et oris et operis sui testimonio Deum esse cognoscunt. Condemnant et Arianos, qui verba divinae majestatis nuntia, clarificato jam post mortem Domino, nolunt intelligere, quae, eo vincto adhuc flagellatoque, et irriso, ipsi qui crucifixuri erant intellexere carnifices. CAPUT XXI
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogatione ꝓuocati. discerent eũ ñ solũ
uerũ hominẽ quia filius dd̃: sed etiã uerũ
dm̃ qͥa dñs. eẽt. dauid. Uerũ illi neq dicenti
credere sequendo. neq int̾roganti respon¬
dere quȩrendo: neq eũ qͥ innoxius apꝓbatꝰ
.ẽ. immunẽ dimittere uolebant. Qui autẽ
sem̃ dauid calũniari quȩrebant. plus est
qł audiunt. Ex hoc autẽ erte filius ho¬
minis sedens a dextris uirtutis dĩ. Si gͦ tͥ¬
in xp̃o o iudee. pagane. heretice. contẽptus.
infirmitas. & crux contumelia. ẽ: uide qͥa
ꝑhec filius hominis ad dexterã dĩ patris ses¬
surus. & ex partu uirginis homo natꝰ. in
sua cũ cęli nubib ẽ. maiestate uenturus.
Unde & apłs cũ crucis abiecta descripsisset:

Expanded text:
 solum verum hominem, quia filium David, sed etiam verum Deum, quia Dominum esse David. Verum illi neque dicenti credere sequendo, neque interroganti respondere quaerendo, neque eum qui innoxius approbatus est, immunem dimittere volebant. Qui autem semen David calumniari quaerebant, plus est quod audiunt. Ex hoc autem erit Filius hominis sedens a dextris virtutis Dei. Si ergo tisto, o Judaee, pagane et haeretice, contemptus, infirmitas et crux contumelia est, vide quia per haec Filius hominis ad dexteram Dei Patris sessurus, et ex partu virginis homo natus in sua cum coeli nubibus est majestate venturus. Unde et Apostolus, cum crucis abjecta descripsisset,
Abbreviated transcription (Latin):
saluatorẽ. ne falso quidẽ aliqͥd ueri simile
qđ ei obicere possint inueniunt. Et ideo sicut
marcus ait. conuenientia eoꝵ testimonia
ñ erant. Uerũ ipse ut nob̾ patientiȩ pͣbeat
exemplũ. sicut ante uerberatꝰ. sic & mͦ accu¬
satus. silet ac reticet. Pilat̾us autẽ in¬
t̾rogauit eũ dicens. Tues rex iudeoꝵ: At
ille respondens ait. Tu dicis. Eodẽ uerbo p̾¬
sidi qͦ & principib sacerdotũ respondet.
ut ꝓpria sententia condẽnent᷑. Et notandũ.¬
qđ duob dño obiectis. uidelicet qđ tributa
cȩsari dari ꝓhiberet. & se xp̃m regẽ diceret.
pilatꝰ de uno regni uerbo int̾rogandũ puta¬
uit. Potuit enĩ fieri. ut illud dñi iudiciũ
qđ ait reddite cęsari quȩ cȩsaris st̃ & quȩ
dĩ sunt dõ. etiã pilatũ audisse contigerit.
ideoq causã hanc quasi aꝑtũ inuidorũ
m̾daciũ nichili pendens. solũ hoc qđ nescie¬
bat quȩsitu dignũ duxerit. Prt̃ autẽ¬

Expanded text:
Salvatorem, ne falso quidem aliquid verisimile, quod ei objicere possint, inveniunt, et ideo, sicut Marcus dicit, convenientia eorum testimonia non erant . Verum ipse ut nobis patientiae praebeat exemplum, sicut ante verberatus, sic et modo accusatus silet ac reticet. Pilatus autem interrogavit eum dicens: Tu es rex Judaeorum? At ille respondens ait: Tu dicis. Eodem verbo praesidi, quo et principibus sacerdotum respondet, ut propria sententia condemnentur. Et notandu Domino objectis, videlicet quod et tributa Caesari dare prohiberet, et se Christum regem diceret, Pilatus vero de uno regni verbo interrogandum putavit. Potuit enim fieri ut illud Domini judicium, quod ait: Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et quae Dei sunt Deo, etiam Pilatum audisse contigerit. Ideoque causam hanc, quasi apertum invidorum mendacium nihili pendens, solum hoc quod nesciebat quaesitum dignum duxerit. Argu
Abbreviated transcription (Latin):
lauerint occident eũ. Gentib qͥppe roma¬
niͦs significat. Nã pilatꝰ romanꝰ erat. eũq in
iudeã romani pͣsidẽ miserant. Cui crucifi.¬
gendũ tradunt dñm iudei. qͥ se isto mͦ ab eiꝰ
int̾fectione uelut alienos facere cupiunt. ñ
ut eoꝵ innocentia sed ut dem̃tia monstret᷑
Coeẜ eRuit autẽ accusare illũ dicentes. Hunc
inuenimꝰ subuertentẽ gentẽ nrãm. & ꝓhiben¬

Expanded text:
nt eum . Gentibus quippe Romanos significat. Nam Pilatus Romanus erat, eumque in Judaeam Romani praesidem miserant, cui crucifigendum tradunt Dominum Judaei, qui se isto modo ab ejus interfectione velut alienos facere cupiunt, ut non eorum innocentia, sed ut dementia monstretur. Coeperunt autem accusare illum dicentes: Hunc invenimus subvertentem gentem n
Abbreviated transcription (Latin):
mali catholici qͥ eũ reꝓbis actib exacerbantes
uideri ab illo sias cogitationes & oꝑa tene¬
hrarũ ñ autumant: quasi ei illudentes aiunt
Prophetiza. quis. ẽ. qui te ꝑcussit: Et ut
factꝰ . ẽ. dies. conuenert̃ senigres plebis &
principes sacerdotũ & scribȩ. & duxert̃ illũ
in conciliũ suũ dicentes. Si tues xp̃c dic nob.
N on ueritatẽ desiderabant. sed calũniã p̾para¬
bant. Siquidẽ xp̃m hominẽ tantũmͦ de stir¬
pe dauid uenturũ sꝑantes. sicut ei int̾roganti
alias ipsi responderunt. hoc ꝓmagno ab eoquȩ
bant. de semine dauid caliniaret᷑ qđ sibi
arrogaret regiã potestatẽ. Et ait illis.
Si uob̾ dixero. ñ creditis mͥ. Si autẽ & int̾roga¬
uero ñ respondebitis mͥ. neq dimittetis.
Sepe illis pͣdixerat se. ẽẽ. xp̃m. uidelicet
quandoaiebat. ego & pat̾ unũ sumꝰ. & iterũ.
Oꝑa quȩ ego facio in nomine patrismei. hȩc

Expanded text:
mali catholici, qui, eum reprobis actibus exacerbantes, mali catholici, qui, eum reprobis actibus exacerbantes, videri ab illo suas cogitationes et opera tenebrarum non autumant, quasi ei illudentes aiunt: Prophetiza quis est qui te percussit. Et ut factus est dies, convenerunt seniores plebis, et principes sacerdotum, et scribae, et duxerunt illum in concilium suum dicentes: Si tu es Christus dic nobis. Non veritatem desiderabant, sed calumniam praeparabant. Siquidem Christum hominem tantummodo de stirpe David venturum sperantes, sicut ei interroganti alias ipsi responderunt, hoc pro magno ab eo quaebant de semine David, calumniarentur quod sibi arrogaret regiam potestatem. Et ait illis: Si vobis dixero, non credetis mihi. Si autem et interrogavero, non respondebitis mihi, neque dimittetis. Saepe illis dixerat Christum se esse, videlicet, quando aiebat: Ego et Pater unum sumus ; Et iterum: Opera quae ego facio in nomine Patris mei, haec