comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uel usum eius sibi necessarium iudicaret. Post obitũ
uͦ suũ aut uoluntariã scłariũ rerũ carentiam. eadem
pars quatuor sub diuisionib secaret᷑: s una qͥde earũ
supradictis. xxͥ.i. partib adderet᷑: altera a filiis. ac fili¬
b suis. filiisq ac filiab filioꝵ suoꝵ assumpta. uista ⁊
rationabili int̾ eos particione diuideret᷑. Tercia uͦ cons¬
sueto xp̃i anitatis more in usũ pauꝑũ fuisset erogandas
quarta simili mͦ nomine elemosiuę in seruoꝵ s ancillan
usib palatii famulantiũ sustentationẽ distributa uenir
Ad hanc t̾ciã totius sũmȩ portionẽ quę similit̾ ut ceter
ex auro & argento constat. adiungi uoluit omĩa ex ere qͥ
ferro. aliisq metallis uasa. atq utensilia. eũ armis s
uestib alioq p̾cioso aut uili. ad uarios usus facto su¬
pellectili. ut sñt cortinę. stragula. tapetia. uiltratorias
saginata. & quiequid in camera atq uestiario eiꝰ eo die

Expanded text:
el usum eius sibi necessarium indicaret. Post obitum vero suum aut voluntariam saecularium rerum carentiam, eadem pars quatuor subdivisionibus secaretur, et una quidem earum supradictis 20 et unae partibus adderetur, altera a filiis ac filiabus suis, filiisque ac filiabus filiorum suorum adsumpta, iusta et rationabili inter eos partitione divideretur; tertia vero consueto Christianis more in usum pauperum fuisset erogata; quarta simili modo nomine eleemosynae in servorum et ancillarum usibus palatii famulantium substentatione distributa veniret. Ad hanc tertiam totius summae portionem, quae similiter ut ceterae ex auro et argento constat, adiungi voluit omnia ex aere et ferro aliisque metallis vasa atque utensilia cum armis et vestibus alioque aut pretioso aut vili ad varios usus facto suppellectili, ut sunt cortinae, stragula, tapetia, filtra, coria, sagmata, et quicquid in camera atque vestiario eius eo die
Abbreviated transcription (Latin):
spacio longe iaceret.  A ocessit ad hoc creber aquel¬
sis palatii tremor: & u domib ubi conuersabat᷑. ali¬
duus laquearioꝵ crepitus¶T acta etiam de celo
in qua postea sepultus ẽ basilica. malũ aureũ qua
tecti culm̃ erat ornatũ. ictu fulminis dissipatũ ꝙ sus
rat in eadem basilica. in margine coronȩ que uter
suꝑiores & inferiores arcus. interiorẽ edis pal
am templi. cuius in extremo uersu logebat᷑. Rarolus pͥn¬
ris. Notum autem quibdã codẽ ꝗͦ decesit anno. paueis ante
nu em mensib eas quas pͥnceps expͥmebat literas. ita es
cetas ut penitus ã apparerent: s suꝑiora omia sic
iit dissimulauit aut sp̃uit. ac si nichil hoꝵ ad res suas

Expanded text:
spatio longe iaceret. Accessit ad hoc creber Aquenspatio longe iaceret. Accessit ad hoc creber Aquensis palatii tremor et in domibus, ubi conversabatur, assiduus laqueariorum crepitus. Tacta etiam de caelo, in qua postea sepultus est, basilica, malumque aureum, quo tecti culmen erat ornatum, ictu fulminis dissipatum et supproiectum est. Erat in eadem basilica in margine coronae, quae inter superiores et inferiores arcus interiorem aedis partusdem templi, cuius in extremo versu legebatur: KAROLUS PRINCEPS. Notatum est a quibusdam eodem, quo decessit, anno paucis ante mortem mensibus eas, quae PRINCEPS exprimebant, litteras ita esse deletas, ut penitus non apparerent. Sed superiora omnia sic aut dissimulavit aut sprevit, acsi nihil horum ad res suas
Abbreviated transcription (Latin):
aquensem basilicã &s regiã oꝑosa mole construrerat.
die ascensionis dnĩ subita ruina usq ad fundamenta ẽ
tem pons reni apud magontiacũ quẽ ipse ¶ collapsat¬
ꝑ decem annos igenti labore. & oꝑe mirabili ita constru
fortuitu incendio conflagrauit: ut p̃ter qd̃ aqua tegebat
ne una qͥdẽ astula ex eo remaneret.
ꝑse quoq cũ ultimã in saroniã expeditionẽ. contͣ gode¬
fridum regẽ danoꝵ ageret. quadam die cũ ante exx¬
tum solis castrũ eg̾ssus. iter agere cepisset: uidit n¬
pente delapsã celitꝰ cũ ingenti lumine facẽ. a dextra i
sinistram ꝑ serenũ aera incurrere. Cunctisq hoc sig̃¬
num quid portenderet ãmirantib: subito equus cui i
si debat. capite deoesũ merso. decidit: eũq tã grauit᷑ al
t̾rã elisit. ut fibula sagi rupta. balteoq gladii dissipatd
a festinantib qͥ aderant ministris exarmatus. ñ sine
forte tenebat. ita elapsũ ẽ: ut uiginti. uel eo ampliꝰ peds

Expanded text:
 basilicam et regiam operosa mole construxerat, die ascensionis Domini subita ruina usque ad fundamenta conlapsa. Item pons Hreni apud Magontiacum, quem ipse per decem annos ingenti labore et opere mirabili de ligno fortuitu incendio conflagravit, ut, praeter quod aqua tegebatur, ne una quidem astula ex eo remaneret. Ipse quoque, cum ultimam in Saxoniam expeditionem contra Godofridum regem Danorum ageret, quadam die, cum ante exortum solis castris egressus iter agere coepisset, vidit repente delapsam caelitus cum ingenti lumine facem a dextra in sinistram per serenum aera transcurrere. Cunctisque hoc signum, quid portenderet, ammirantibus, subito equus, quem sedebat, capite deorsum merso decidit eumque tam graviter ad terram elisit, ut, fibula sagi rupta balteoque gladii dissipato, a festinantibus qui aderant ministris exarmatus et sine forte manu tenebat, ita elapsum est, ut viginti vel eo amplius pedum
Abbreviated transcription (Latin):
ario febre ualida post balneum decubuit. Eir saties
ut in febrib solebat. cibi abstinentiã sibi indiet. at¬
bitratꝰ hac continentia morbũ posse depelli. uel cerde ois¬
gari d accedente ad febrẽ lateris dolore. quẽ. dees al¬
resin dicunt: illoq adhuc inediã retinente. nq ori
qua rarilimo potu sustentante: septimo postquẽ dis uoĩ¬

Expanded text:
uario, febre valida correptus, decubuit. Qui statim, ut in febribus solebat, cibi sibi abstinentiam indixit, arbitratus hac continentia morbum posse depelli vel certe mitigari; sed accedente ad febrem lateris dolore, quem Graeci pleuresin dicunt, illoque adhuc inediam retinente, neque corpus aliter quam rarissimo potu sustentante, septimo postquam decu
Abbreviated transcription (Latin):
er gͦ dũ illis partib ꝓ huiuscemodi negotio morã faceret.
sarones occasione accepta. postpositis sacram̃tis. in finib
francoꝵ impetũ fecert̃: & usq ad castrũ qd̾ nominat᷑ buri¬
ibirg uenerñt. Quor aduentũ incolȩ loci ꝑsentientes: in iã
acta muuitione se receꝑunt. Igit᷑ cũ p̾fata gens seuiens ce¬
sset formsecus uillarũ edificia coneremare: uenert̃ ad qͣn¬
um basilicã in loco qui dicit᷑ friedislar. Ceꝑunt autẽ p̾fati
dmodũ ꝑ aliqd̃ iugeniũ igne cremare eã potuissent. Et cũ
mnliter & quibdam paganis. qui in eodem ẽrercitu e̾rant.
uo iuuenes in albis uestib qui ipsam basilicam ab ig
e ꝓtegebant: q& ꝓꝑterea non potuert᷑ neq interus. neq et¬
rius ignem accendere. Interea. nutu diuine maiestatis pa¬
are ꝑterriti: in fugã conu̾si sũt nemine ꝑsequente. Inuen¬
ls ẽ autẽ unꝰ postea ex eisdẽ saronib. mortius uirta ipsã

Expanded text:
ex dum in illis partibus pro huiuscemodi negotio moram faceret, Saxones occasione accepta, postpositis sacramentis, in finibus Francorum impetum fecerunt et usque ad castrum, quod nominatur Buriaburgh, venerunt; quorum adventum incolae loci presentientes in iam dicta munitione se receperunt. Igitur cum prefata gens seviens coepisset forinsecus villarum aedificia concremare, venerunt ad quandam basilicam in loco, quiP diciodlibet ingenium igne cremare potuissent. Et dum militer quibusdam paganis, qui in eodem erant exercitu, duo iuvenes in albis vestimentis, qui ipsam basilicam ab igne protegebant: et propterea non potuerunt neque interius neque exterius ignem accendere. Interea nutu divinae maiestatis pavore perterriti in fugam conversi sunt, nemine persequente. Inventus autem est postea unus ex eisdem Saxonibus mortuus iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
ouisione partitus ẽ. Peinde easdẽ partes subdiuiden¬
dude diiab partib. xxͥ. x. unam partẽ fecit: tciã inte¬
guni reseruauit. Ex duarum quidẽ paruũ in .xx. &.
mam partẽ facta diuisio. tali ratione constitit : ut qr
m rarno eius metropolitanȩ ciuitates ugiiti & una
esse noscunt᷑. una queq illarum partiũ ad unãquãꝙ
uti ẽ. suscipiens cũ suis suffraganeis partiat᷑: eo scilieet

Expanded text:
divisione partitus est; deinde easdem partes subdividendo, de duabus partibus viginti et unam partem fecit, tertiam integram reservavit. Et duarum quidem partium in viginti et unam partem facta divisio tali ratione coin regno eius metropolitane ęcclesiae XX et una esse noscebantur, unaquaeque illarum partium ad unamquamque data esset suscipiens, cum suis suffraganeis partiretur, eo scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
ipse cum erercicu suo constantinopolum longo itiuers fal¬
ostea uͦ fusis fugatisq paganis: ad celsam urbẽ qle
resurrectionis retinet monimenta letus a siuppde
aduentans: patͥarchȩ tociq xp̃icole plebi cuncta pee
deo opitulante solidauit. His itaq digestis: imꝑatoren
ipsius regionis licentiã repatriandi. pie karolus Mis
subriogauit. Ast ipse dux bene. puidus. ut quemq fiũ¬

Expanded text:
 cum exercitu suo Constantinopolim longo itinere fato fusis fugatisque paganis, ad celsam urbem, quae passionis retinet monimenta, letus et supplex adventans patriarche totique Christicole plebi cuncta prospera Deo opitulante solidavit. His itaque gestis imperatorem Constantinum licentiam repatriandi Karolus Magnus subroga
Abbreviated transcription (Latin):
uadunatis erercitib multis ꝓfectus. expugnare gen¬
Rima urbs quam obsidione muroꝵ pampilonȩ:.ii.¬
cuirit pampilona extitit: & sedit circa eam
trib mensib. s eam caꝑe ũ poterat : quia muris
lerpugnabilib munita erat. Tunc p̃cem ad dñm & sc̃m

Expanded text:
adunatis exercitibus multis expugnare genrima urbs, quam obsidione cinxit, Pampilona exticinxit, Pampilona extitit, et sedit circa eam tribus mensibus; sed eam capere non poterat, quia muris inexpugnabilibus munita erat. Tunc prece ad Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ctus: uidi ante lectum meum quendã iuuenẽ stantem.
me blanda uoce uocans nomine meo. pauxillũ tetigit.
ais. Constantine. rogasti dñm auxiliũ. & consiliũ huiusce¬
n eece accipe adiutorem karolum magnũ. regem galliȩ
metum. cuiꝰ manubriũ erat pupureum: hasta abbissi¬
ua. suiꝰ cuspis sepe flaminas emittebat. ac in manu cas¬
u decorus. & statura ꝓcerus erat. cuiusq oculi fulge

Expanded text:
ctus, vidi ante lectum meum quemdam juvenem stantem, qui me blande vocans, paxillum tetigit, et ait: Constantine, rogasti Dominum auxilium ad hanc rem; ecce, accipe Carolum Magnum regem Galliae,cinctum, cujus manubrium erat purpureum; hasta altissima, cujus cuspis saepe flammas emittebat; et in manu tenu decorus, statura procerus, cujus oculi fulgeb
Abbreviated transcription (Latin):
muri confracti funditus corruernt: sicut legit᷑ diuint
factũ de muris iherioo. Itaq sarracenos qui baptizari ue¬
luerunt. ad uitam reseruauit: eosq qui rennuerunt. gla¬
dio feriendos tradidit. His auditis. ceteri sarraceni. in¬
uictissimo karolo magno. ubiq sese in deditionẽ tradebant
obuiamq ei tributa mittebant & urbes ultro reddebant:¬

Expanded text:
muri confracti funditus corruerunt, sicut legitur divinitus factum de muris Iericho. Itaque Sarracenos qui baptizari voluerunt ad vitam reservavit eosque qui rennuerunt gladio feriendos tradidit. His auditis ceteri Sarraceni invictissimo Karolo ubique sese in dedicionem tradebant obviamque ei tributa mittebant et urbes ultro reddebant
Abbreviated transcription (Latin):
lito ruptis sacram̃tis in unũ conglog̾ati. heresbureh catrũ
aggrediunt᷑: fraudulent̃ francis suadentes. ut de castro g¬
ant: ꝙ. cũ pace ui patͥam ꝑgant. S cũ illi fallacib monitis
minime assensũ p̃berent. machinas p̾parant. munitionea
obsidione eingunt. q sũmis uirib certant: s nichil ꝓfici¬
unt. Quadã itaq die cũ iterũ rediuiuo certamine bellic̃
p̃parassent: apparuit gła di manifeste supra domũ ȩcclȩi
quȩ erat infra castrũ. uidentib multis tã xp̃ianis qui
paganis. Nã duo scuta apparuert̃ supͣ p̾fatã eccłam sat¬
gumeo colore flãmantia: & uelud in p̾lio quibdã motibs
gitata. Itaq pagani hoc signũ aspicientes. timore ꝙ. forme¬
dine repleci. mor in fugã conũsi sũt: & in tantã amentiaᷤ
deuenert̃: ut strictis gladiis mutuis se armis confoderet᷑
Quanto uͦ illi pauoee ꝑterriti magis fugerñt: tanto an¬
plius xp̃iam confortati. omĩpotentẽ dm̃ laudabant. qui

Expanded text:
lito ruptis sacramentis in unum conglobati, Heresburgh castrum aggrediuntur, fraudulenter Francis suadent, ut de castro exeant, et cum pace in patriam pergant. Sed cum illi fallacibus monitis minime assensum praeberent, machinas praeparant, munitionem obsidione cingunt et summis viribus certant, sed nihil proficiunt. Quadam itaque die cum iterum redivivo certamine bellum parassent, apparuit gloria Dei manifeste supra domum ecclesiae, quae erat infra ipsum castrum, videntibus multis tam christianis quam paganis. Nam duo scuta apparuerunt supra prefatam basilicam sanguineo colore flammantia et velut in prelio quibusdam motibus agitantia. Itaque pagani hoc signum aspicientes timore et formidine repleti mox in fugam conversi sunt et in tanta amentia devenerunt, ut strictis gladiis mutuis se armis confoderent. Quanto vero illi plus pavore perterriti fugerunt, tanto magis christiani confortati omnipotentem Deum laudabant, qui
Abbreviated transcription (Latin):
euerso demum in galliam karolo magno. cesarut¬
quidã rex affrice nomine aigolandꝰ cũ suo erercitut᷑¬
ram̃ hẏspanię sibi subiugauit: int̾fectis innumeris. eiectiss
de oppidis & urbib xp̃ianis custodib qͦs ad custodiendam
cũ magno erercitu rursum ꝓficiseitur in hẏspaniã. fuite

Expanded text:
everso demum in Galliam Karolo Magno, quidam rex Affrice nomine Aiolandus cum exercitu terram Hyspanie sibi subiugavit, interfectis universis eiectisque de oppidis et urbibus Christianis custodibus, quos ad custodiendam cum magno exercitu rursum proficiscitur in Hyspaniam re
Abbreviated transcription (Latin):
terasq regiones. innumerasq urbes a mari usq ad me¬
re diuinis munitꝰ subsidiis. iniuncibili potentiȩ sue
brachio subiugauit. & ab infideliũ potestate liberauit:
ano imꝑio subdidit. Tanto gͥ sudore ac graui fatigatꝰ labi¬
re. ut requiem sibi daret nec ampluis bellũ uuret ꝓposs¬
it : eũ ꝑ uisũ nocte intuitꝰ ẽ in celo quandã uiam qua
stellatam. incipientẽ a mari frisiȩ. & tendentẽ it terrã
teutonicã &s italiam. int̾ galliã & aquitamã rectissime ꝑe¬
seuntem ꝑ guasconiã basculamq & nauarriã alq hls¬
niam usq galiciã: uͥ corpꝰ beati iacobi tunc tẽporis latꝰ¬
ꝑ singłas pene noctes conspiceret: cepit secum it

Expanded text:
s regna innumerasque urbes a mari usque ad mare, divinis munitus subsidiis, invincibili potentie sue brachio subiugavit et ab infidelium potestate liberavit, Christiane imperio subdidit. Tanto igitur sudore ac gravi fatigatus labore, ut requiem sibi daret nec amplius bellum iniret, proposuit. Et ecce per visum nocte intuitus est in celo quandam viam quasi stellatam, incipientem a mari Frisie et tendentem inter terram Teutonicam et Italiam, inter Galliam et Aquitaniam rectissime transeuntem per Wasconiam Basculamque et Navarriam atque Hyspaniam usque Galiciam, ubi corpus beati Iacobi tunc temporis latesingulas pene noctes conspiceret, apparuit
Abbreviated transcription (Latin):
d gͦ inde recte me uidicabitis: qͥ ꝑegͥno unde declerã causã
mortis incurreret: Neq enĩ ille qͣmuis crudelissimꝰ homi¬
iẽ pessundaret: nͥ auidis sinib nũmos infarcire sꝑaret.
ddicã de legib forensib ⁊ eccłasticis: Nonne in eis unũ
fudit hostem in bello. Ita homicidiũ ⁊ in illo uituꝑabile. ⁊ in
sto laudabile censet᷑: quia iste ꝓ salute ꝑatͥe. ille occidit ꝓ aui¬
ditatis ingluine. Laudatꝰ ẽ olim p̃dicande me morie p̃decessor
retur ⁊ anilo ⁊ bacło. Contͣ laudatur in ur̃i scłi ꝑontifi¬
tib qͦd has donationes tulerñt a pͥncipib. Poterat te̾ rati¬
nabilit̾ concecli: qd̾ uc̃ laudabilit̾ debet auferri. Cur ita:
Laerat animꝰ magͣm adu̾sus ariaritiã inuictꝰ: nec facile
nueniss aditũ aliqͥs: nͥ intͣret ꝑ ostiũ. Pretera ꝑ tot t̾¬

Expanded text:
ergo me inde recte judicabitis, qui peregrino dederam unde causam ergo me inde recte judicabitis, qui peregrino dederam unde causam mortis incurreret? Neque enim ille, quamvis crudelissimus, hominem pessundaret nisi avidis sinibus nummos infarcire speraret. Quid dicam de legibus forensibus et ecclesiasticis? Nonne in eis unum fuderit hostem in bello; ita homicidium et in illo vituperabile et in isto laudabile censetur, quia iste pro salute patriae, ille occiderit pro aviditatis ingluvie. Laudatus est olim praedicandae memoriae praedecessor retur et annulo et baculo: contra, laudatur in nostri saeculi pontificibus quod has donationes tulerunt principibus. Poterat tunc rationabiliter concedi, quod nunc rationabiliter debet auferri. Cur ita? Quia erat animus Magni adversus avaritiam invictus, nec facile invenisset aditum aliquis nisi intr
Abbreviated transcription (Latin):
uctoritate: rationẽ acciꝑite. Omnis actꝰ homminis sccłm cor¬
is intentionẽ debet eraminari: ut eo u̾gat facti iudiciũ. und
xessit faciendi consiliũ. Fallor: si ñ idem ueritas dicit. Si ocłs
tuns fuerit simꝑlex: totũ corpꝰ tuũ lucidũ erit. Si uͦ neqͣm
uerit: tonĩ corpꝰ tuũ tenebrosã erit. Crebro me miserabilis
umuenit ogenꝰ: ut eius leuarẽ inoꝑiã. Ego futuroꝵ insciꝰ non
bnin.: s cdiu̾sis monetis onustatũ dimisi. Discedeus ille. in pu¬
lico aggere latͦnem offeudit: incautꝰ cũ eo sermonẽ couseruit:
gdicans sedis apłice indulgentiã. E ut fidẽ dictoꝵ ꝓbaret.
marsuꝑiũ ꝓtulit. Int̾i̾m dũ it᷑ multaq confabulatione uia
illit᷑: dolosus ille ꝑaulisꝑ remoratꝰ. caꝑutq ꝑegͥni claua qͣm
Serebat affligens. nec mora extuirit. Surreꝑtisq deuari¬
s. gł̃atꝰ ẽ de homicidio. qd ꝑsuaserat pecumȩ cupido. Num

Expanded text:
auctoritate, rationem accipite: « Omnis actus hominis secundum corauctoritate, rationem accipite: « Omnis actus hominis secundum cordis intentionem debet 348 examinari, ut eo vergat facti judicium unde processit faciendi consilium. » Fallor si non idem Veritas dicit: « Si oculus tuus fuerit simplex, totum corpus tuum lucidum erit; si vero nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit. » Crebro me miserabilis convenit egenus ut ejus levarem inopiam; ego, futurorum inscius, non abnui, sed diversis monetis onustatum dimisi. Discedens ille in publico aggere latronem offendit; incautus cum eo sermonem conseruit, praedicans sedis apostolicae indulgentiam, et, ut fidem dictorum probaret, marsupium protulit. Interim dum itur, multaque confabulatione via fallitur, dolosus ille, paulisper remoratus, caputque peregrini clava quam ferebat affligens, nec mora extinxit; subreptisque denariis, gloriatus est de homicidio quod persuaserat pecuniae cupido. Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
lata ꝑdicti. Qͣd alii ꝑ angulos musitant: uos euomitis in pe¬
blico. W lib̾tate qͥcłe ꝓbo: s pietatẽ reqͥro. Morientẽ putren
filii de sepultura suaeictunt. Cõmunẽ mortaliũ domũ mͥ
negatis: N on arcet᷑ ab introitu eccłẽ meretͥcula. ñ usitd¬
rus. ñ latro: ⁊ uos ꝑapã ingdi ꝓhibetis: Qͥd refert an
mortuus an uiius sacrariũ introeat: Nisi qđ uiuus mul¬
tis temꝑtat᷑ illecebris: ut nec in eccła macłarũ subsista
ĩmiunis. Ibi seꝑe peccandi reꝑꝑiens mat̾iã: uͥ uenerat es¬
luere eulꝑã. Mortinis peccare nesciat. ĩmo ꝑeccare ñ ps
supp̾mo carens uiatico. Quã ĩmanis gͥ barbaries: ut hũ
a domo dĩ excludas: cui ꝑeccandi desit ⁊ uoluntas. ⁊ sa¬
cultas. Qua ꝓpt̾ filii tã p̃reptȩ audacie ꝑenitentiam
si forte remittat uobis hanc noram. Sculte enĩ ⁊ amas
loquuti estis: ad hanc horam. S ne ꝑutetis me sola uil

Expanded text:
ollata perdidi; quod alii per angulos mussitant vos evomitis in puollata perdidi; quod alii per angulos mussitant vos evomitis in publico. Et libertatem quidem probo, sed pietatem requiro. Morientem patrem filii de sepultura sua exagitant; communem mortalium domum mihi negabitis? Non arcetur ab introitu ecclesiae meretricula, non usurarius, non latro; et vos papam ingredi prohibetis? Quid refert an mortuus an vivus sacrarium introeat, nisi quod vivus multis tentatur illecebris, ut nec in ecclesia macularum subsistat immunis, ibi saepe peccandi reperiens materiam ubi venerat diluere culpam; mortuus peccare nesciat, imo peccare non possit, supremo carens viatico. Quam immanis igitur barbaries, ut hunc a domo Dei excludas, cui peccandi desit et voluntas et facultas! Quapropter, filii, tam praeruptae audaciae poenitentiam vobis remittat Deus hanc noxam. Stulte enim et amare locuti estis ad hanc horam. Sed ne putetis me sola niti
Abbreviated transcription (Latin):
uos obsistere: oꝑmiones stultoꝵ meliorib int̾ꝑretationib
lenientes. Eii queso chesaurizaui: Forsitan tͥ. At thesau¬
ros antecessoꝵ meoꝵ habebã: qͥ cinꝰlibet auaritiȩ sufficeren
Quib salutẽ: qͥb libertatem restitin: Referitis qͦd mͥ. At
adorabar a popło. ⁊ libere q̃ uolebam actitabam: applandea
t᷑ͣm totis orationib: acclamabat᷑ in laudes meas totis dicͥ
his laudes hos plausus: abstulit mͥ cenuitatis nr̃e contuitꝰ.¬
Aduos fieri animũ: a seueriꝰ agendũ estimaut. Fortunarũ
urãrũ titulos p̃do impiꝰ abligurriebat: uos inopẽ intã d¬
urno ꝑane agebatis Ille de oblationib urĩs p̃ciosa sͥ serie
ĩcabat᷑: uos popłar⁊ & cdissuto amictu ocłos inouebatis mes
Itaq eũ hec neqͥrẽ pati: bellũ aliis indixi: ut damꝑno cint
emerẽ grãm cłicoꝵ. S ut mͦ exꝑior: in ingͣtos beneficia d¬

Expanded text:
vos obsistere; opiniones stultorum melioribus interpretationibus vos obsistere; opiniones stultorum melioribus interpretationibus lenientes. Cui, quaeso, thesaurizavi? Forsitan mihi. At thesauros antecessorum meorum habebam, qui cujuslibet avaritiae sufficerent. Quibus salutem, quibus libertatem restitui? Referretis quidem mihi. At adorabar a populo, et libere quae volebam actitabam; applaudebatur mihi totis orationibus, acclamabatur in laudes meas totis diebus. Has laudes, hos plausus abstulit mihi vestrae tenuitad vos flexi animum, et severius agendum existimavi; fortunarum vestrarum loculos praedo impius baligurriebat. Vos inopem vitam diurno pane agebatis; ille de oblationibus vestris pretiosa sibi serica mercabatur; vos populari et dissuto amictu occultos movebatis jocos. Itaque cum haec nequirem pati, bellum aliis indixi, ut damno civium emerem gratiam clericorum. Sed, ut modo experior, in ingratos beneficia c
Abbreviated transcription (Latin):
urbẽ antiqͥs ocłos ꝑascebant miracłis: cautantes doms
actis reꝑatabant. Qrites inte̾rea rapto inuere assueti:
anguinariũ illũ uocabant: indignũ ẽẽ qͥ dõ offerret
acͥficiũ tot cediũ conscius. Et ut fieri solet qđ morbꝰ ob¬
oquii ab uno serpat in omẽs: ipsi etiã cardinales argu¬
efunctꝰ ẽ decũberet. consilio int̾ se habito ausu temerario
dmonerent ne se ineccła scĩ petͥ cũ cet̾i̾s apłicis tumula
⁊ p̾ciꝑet: qͥ tot hominũ mortib officiũ fedass. Tũ ille
eaollecto spiritu: toruis q lumtiib minax. hanc
rationem habuit:.
I in uobis uel scintilla humane rationis. uel scientiacli¬
uine auctoritatis ess: tam ꝑ̃cipiti suasione ñ conuente¬
cis pontificẽ ur̃m. Qu quantũ uixi. ⁊ ꝑatͥmoniũ meimu
ur̃a cõmoda effudi: ⁊ postremo famã inundi ꝓ urã liber¬
tione negleri.oẜ. si alii hec que ꝓscinditis atererent: par ere

Expanded text:
urbem antiquis oculos pascebant miraculis, cantitantes donis urbem antiquis oculos pascebant miraculis, cantitantes donis factis repatriabant. Quirites interea, rapto vivere assueti, sanguinarium illum vocabant, indignum esse qui Deo offerret sacrificium tot caedium conscius; et, ut fieri solet quod morbus obloquii ab uno serpat in omnes, ipsi etiam cardinales argudefunctus est, decumberet, consilio prius inter se habito, auderent eum admonere, ne se in ecclesia S. Petri cum caeteris apostolicis tumulari praeciperet, qui tot hominum mortibus officium foedasset. Tunc ille, recollecto spiritu, torvisque luminibus minax, hanc orationem habuit: « Si in vobis vel scintillula humanae rationis, vel scientia divinae auctoritatis esse, tam praecipiti suasione non conveniretis pontificem vestrum. Qui quantum vixi, et patrimonium meum in vestra commoda effudi, et famam mundi pro vestra liberatione neglexi: et si alii haec quae proscinditis attexerent, par erat,
Abbreviated transcription (Latin):
tauit occurrere. Cauterio itaq ercõmumcationis om̃s
ab eccłȩ corꝑore remouit: uł qͥ talia facerent. uł qͥ agentib
ominino uł etiã colloqͥo participarent. Hec ille ꝓ
suo officio satis agelut: s pene in ꝑniciẽ u̾sa sedulitas.
Iã ille dicit qͥ arguit derisorẽ ipse sͥ inuiriã facit: malig¬
n illi lem admonitione ꝑstricti. contͣ furere. inuris auras
ritare: muros urbis circũsonare armis. acłõ ut pene pa¬
am int̾imerent. Itaq ferro abscisionis utendũ iudicans:
ria undecũq ⁊ eqͦs conqͥsiuit: milites ⁊ eqͥtes adornauit.
c pͥmũ basilicã bĩ ꝑetͥ p̃ocuꝑans: raꝑtores oblationũ uł¬
rtinrit uł effugauit. Inde fortunã sͥ aspirare uidens: lon¬
ius ꝓgredit᷑. Et si qͥ resisterent. occisi: ꝑ̃dia ⁊ oĩa oppida
nultis temporib amissa. in antiquũ ius reformauit.
ta par ꝑ multoꝵ segnitiẽ erulans. ꝑ unũ hominẽ in ꝑatͥã
ediit. Securi ꝑegͥmi insuetas uiarũ terebant orbitas: lȩti

Expanded text:
omnes ab ecclesiae corpore removit, vel qui talia facerent, vel qui agentibus convivio vel etiam colloquio participarent. Haec ille pro suo officio satis agebat, sed pene in perniciem versa sedulitas; nam ut ille dicit, « Qui arguit derisorem, ipse sibi injuriam facit, » maligni illi, levi admonitione perstricti, contra furere, minis auras territare, muros urbis armis circumsonare, adeo ut pene papam interimerent. Itaque 346 ferro abscissionis utendum judicans, arma undecunque et equos conquisivit, milites et equites adornavit; ac, primum basilicam beextinxit vel effugavit. Inde fortunam sibi aspirare videns longius progreditur; et, si qui resisterent occisis, praedia omnia et oppida, multis temporibus amissa, in antiquum jus reformavit. Ita pax, per multorum segnitiem exulans, per unum hominem in patriam rediit. Securi peregrini insuetas viarum terebant orbitas, laeti per
Abbreviated transcription (Latin):
negeaias eustotiens. resistentes umbone nominis sui. Mo¬
diu diepulit. S tancde ui. i numero impar cessit uiolente
Harold regno confirmato. noucã exihauit. Illa i noti¬
niã nichił ÷ tutũ arbitrata. uͥ defunctis fr̃e ⁊ nepotibi¬

Expanded text:
regias gazas custodiens, resistentes umbone nominis sui aliquanregias gazas custodiens, resistentes umbone nominis sui aliquandiu dispulit; sed tandem, vi et numero impar, cessit violentiae. Haroldus sceptro confirmato novercam exiliavit. Illa in Normannia nihil sibi tutum arbitrata
Abbreviated transcription (Latin):
ñ aliud haberet ad manũ. ipsa uestim̃ta pauꝑib distri¬
ret. ñ ex in dustria uestiarii egenos im poitũne pe¬
tes arcerent. Habebat duos filios. odone ⁊ henxacũ. S
aior natu. hebes. alt̾ astutꝰ ⁊ uehemȩns. Diuiserat.
tur. dictitans successurũ. Mater minorẽ fouebat.
femine in in cepto ꝑtinaces. ñ ꝑriꝰ abstitit quã om̃s
ua uota traduceret. HenRicꝰ gͦ maxime annitente ⁊õ¬
iret. Guillelmũ filiũ eiꝰ ꝑuerulũ contra desertores eni¬
e iuuit. At cuncto transcursa tute meta sceptone de¬
etus: ⁊ wintone sepultos es
filiũ cunctonis ex filia elfelmi comitis loquebatur. reg
nictũ transierant. Angli dru obstiterunt. magii unumg
filis elgeredi qui in normanina mocabant᷑. uł hardac nuitĩ nͥ¬
lrũ cunetonis exenma qui t̾ec in danemareia erat. regẽ h¬
bere uolentes.: M arimus tũ iustieie ꝓpugnator fuit Goui
comes: qui etiã pupillor se tritore ꝓfess reginã emmd̾r

Expanded text:
n aliud haberet ad manum, ipsa vestimenta pauperibus distribueret, nisi ex industria vestiarii egenos importune petentes arcerent. Habebat duos filios, Odonem et Henricum; Odo major natu hebes, alter astutus et vehemens. Diviserat in tur, dictitans successurum; mater minorem fovebat, foeminae in incepto pertinaces, non prius abstitit quam omnessua vota transduceret. Henricus ergo, maxime annitente Roiret, Willelmum filium ejus puerulum contra desertores enixissime juvit. At Cnuto, transcursa vitae meta, Scepthoniae defunctus, et Wintoniae sepultus esfilium Cnutonis ex filia Elfelmi comitis loquebatur, regnvictum transierant. Angli diu obstiterunt; magis unum ex filiis Ethelredi, qui in Normannia 319 morabantur, vel Hardecnutum filium Cnutonis ex Emma, qui tunc in Danemarchia erat, regem habere volentes. Maximus tum justitiae propugnator fuit Godwinus comes, qui etiam pupillorum se tutorem professus, reginam Emmam et
Abbreviated transcription (Latin):
sub fidelitate regis iuire foueret hereditario. qͣs ꝑuaserat latͥ¬
einio. Uerũ qͥa ñ mutabit ethiops pellẽ suã. daras ille t̾ras tyra
gati. regẽ unũ anglie fieri uł inuiti concessert̃. sic̃ hic dies inx¬
nit. Cet̾i ex dams qͥ xp̾̃iani c̾e̾ recusauert: cũ hastengo mareti
rimicina. usq ad mare tirrenũ grassati. parysi. ⁊ turoiis ne
ras alias urbes. qͥ uł suꝑ seqͣnã uł lugerĩ nobiles galliȩ fluuias
fite st̃. cirib uacuart. Ec̃ corꝑa multoꝵ scõꝵ ab antiqͤ reqͥetions¬

Expanded text:
sub fidelitate regis jure foveret haereditario quas pervaserat latrocinio. Verum, quia non mutabit Ethiops pellem suam, datas ille terras tyragati, regem unum Angliae fieri vel inviti concesserint, sicut hic dies invenit. Caeteri ex Danis, qui Christiani esse recusassent, cum Hastengo mare trritima usque ad mare Tyrrhenum grassati, Parisius, et Turonis, et multas alias urbes quae vel super Sequanam vel Ligerim, nobiles Galliae fluvios, sitae sunt, civibus vacuarunt. Tunc corpora multo
Abbreviated transcription (Latin):
aserat in telligentiã. ⁊ si amiserat loquelã. Mul sierunt
itaq questũ conflauerant uetule. undiq con ibroꝵ
tini uelet habere histone: arcerer eũ aqͥ Eustos cͦ apis¬
quando temulentia dnm̃ ingaudiũ excitass cominas
hec haberi cepit. qua ꝓpt̾ in cautiorẽ nactꝰ custodiã abri
loro effugiens. in ꝓrimũ lacũ se ꝓiecit.⁊ diuti maqua a¬
lutatꝰ. figura sibi humanã pestituit. E ustos ab ouis sco¬

Expanded text:
serat intelligentiam, et si amisisset loquelam. Multum serat intelligentiam, et si amisisset loquelam. Multum itaque questum conflauerant uetule, undique confluente tuum uellet habere histrionem, arceret eum ab aqua. Custos ergo apposquando temulentia dominum in gaudium excitasset, conuiuas dissolutius haberi cepit. Quapropter incautiorem nactus custodiam abrupto loro effugiens in proximum lacum se proiecit et diutius in aqua uolutatus figuram sibi humanam restituit. Custos ab obuiis sc
Abbreviated transcription (Latin):
lochupletissimũ. qͦ qͥcqͥd contingeret᷑ in aurũ flauescebat.
sita ꝓuęro ee̾t. s quia ita uicłeret᷑. qͦad aqua dilueretur.
chil eñ qd ꝑ nichromantiã fit. potest in aqͦ aspectũ intu¬
tiũ fallere: Confirmat ueritatem sermonis mei . res que
npore eodem a
bibatiꝰ. nichil putidiꝰ.uno cõmorantes tugurio. uno in ñ¬
de maleficio. Hee Hospitẽ si quando solꝰ suꝑuemebat ec
equũ. uł suẽ. uł qͦd libet aliud uideri faciẽbant ⁊ m̃ xiui¬
rib uenũ ꝓponebant. nũmos inde acceptos abligur ad¬
ntes. & forte qͦd̾a nocte qͦnda̾ ephebũ. ꝯmorib hystͥ tu di¬
cis inctũ exigeret. excipientes hospicio. asinũ ui olute
fecerunt. magnũ suis cõmodis e molum̃tũ. habe̾ manꝰ
asinũ ꝯtnseuntiũ dettneret ocłos miracło gestu recon¬
uocũq enĩ mͦ p̃cepiss anꝰ. mouebat᷑ asinꝰ. Nec enĩ Ect̾i con¬

Expanded text:
bant; semita arcta, et a laeva praecipitio et subterlabente fluvio bant; semita arcta, et a laeva praecipitio et subterlabente fluvio  vero esset, sed quia ita videretur quoad aqua dilueretur: nihil enim quod per nigromantiam fit potest in aqua aspectum intuentium fallere. Confirmat veritatem sermonis mei, res quae tempore eodem acbibacius, nihil impudicius, uno commorantes tugurio, uno imbutae maleficio. Hae hospitem, si quando solus superveniebat, vel equum, vel suem, vel quodlibet aliud videri faciebant; et mercatoribus venum proponebant, nummos inde acceptos ingurgitantes. Et forte quadam nocte quendam ephoebum, qui motibus histrionicis victum exigeret, excipientes hospitio, asinum videri fecerunt; magnum suis commodis emolumentum habentes asinum qui transeuntium detineret oculos miraculo gestuum, quocunque enim modo praecepiss
Abbreviated transcription (Latin):
u potuimꝰ solo saltim uisu libauimꝰ aurũ. Mox ꝑuestigia
li regressi. paterã argentea repꝑimꝰ. Qua in frustra desecta
minutati partita. pruritũ Auiditatis nr̃e tantũ modo
nitantes. ñ etiã fami fecimꝰ satis. Postero die collato consilio
agistrũ quendã illiꝰ tẽꝑis adiuimꝰ. qͥdicebatꝰ nom̃ di in
abile scire. In t̾rogat᷑ scientiã ñ in ficiatꝰ. adiciens qͦd tan
eet eiꝰ noĩs uͥtꝰ. ut nulla ei magica. nulla mathesis obsiste
ras figurabat. Donec ocłis in telleximꝰ. qͦd ore effari neqͥre
lt fiducialit̾ ad montẽ accessim. s exitũ ult̾ior̃e. a demonib
tio obstipatũ offendimꝰ. in uidentib scilicet dm̃. qͦd eoꝵ c̾o¬
a refelleret. Uenit sane ad me nichromantib qd̾a udeꝰ. ꝗͤ.
dita gestoꝵ fama exciuerat. ꝑeunctatꝰ q rẽ. uͭ socordiã nram̃
diuit. multo chacuno bilẽ succutiens. qͥn tu in qͥt uide
ainũ notauerã. Ad in diciũ sui tͥnsitꝰ afferens. puluere̾ sa¬

Expanded text:
u potuimus, solo saltem visu libavimus aurum. Mox, per vestigia fili regressi, pateram argenteam reperimus; qua in frusta desecta, et minutatim partita, pruritum aviditatis 281 nostrae tantummodo irritantes, non etiam fami fecimus satis. Postero die, collato consilio, magistrum quendam illius temporis adivimus, qui dicebatur nomen Domini ineffabile scire: interrogatus scientiam non inficiatur, adjiciens quod tanta esset ejus nominis virtus, ut nulla ei magia, nulla mathesis, obsisteras figurabat, donec oculis intelleximus quod ore effari nequiremus. Tunc fiducialiter ad montem accessimus; sed exitum ulteriorem a daemonibus, credo, obstipatum offendimus, invidentibus scilicet nomini Doeduxit praevio, nos quoque glomus ingens portantes paxillum in introitu fiximus: ibi principio fili ligato, accensis laternis ne praeter devia etiam caecitate impediremur, devoluto glomereena; vespertiliones, de concavis egredientes, oculos et ora infesta
Abbreviated transcription (Latin):
lecto assensũ accõmodaret suũ: dũ ess ꝓpe rex qͥ nichil
auaritiã disponeret: s uixta sacͣ canonũ scita religi¬
osas ꝑsonas eccłiis intͦcluceret. Nunc oiã palatia regum:
lurus ⁊ ambitꝰ occuꝑauit. Qua rẽ merito liber tatẽ suam
sponsa rꝑi asseuerat: ne illã tẏraiꝰ ambitioso usur patori
ꝑstituat. Ita in utrãius partem potest causa mea uifirno¬
ri: uł allegari. Nonẽ ep̃i officiũ: ut iꝑse cõĩmitat uł cõmt¬
ti uibeat p̃liũ. Eeterũ sꝑectat ad mnimꝰ epĩ: ut si uideat un

Expanded text:
assensum commendaret suum, dum esset prope rex qui nihil per avaritiam disponeret, sed juxta sacra canonum scita religiosa personas ecclesiis introduceret. Nunc omnia palatia regum luxus et ambitus occupavit; quare merito libertatem suam sponsa Christi asseverat, ne illam tyrannus ambitioso usurpatori prostituat. Ita in utramvis partem potest causa mea infirmari vel allegari. Non est episcopi officium ut ipse committi jubeat praelium; caeterum, spectat ad munus epis
Abbreviated transcription (Latin):
oblationes aorecdentiũ uirdũ apposite de manib arripiebant.
arrepte in cõmessationes ⁊ scortoꝵ abusiones consimebantus.¬
Tantoꝵ maloꝵ turbo: oregorii papatũ offendit. Ille pͥmo lentꝰ
⁊ ut pontificẽ decet. magis amore ꝙͣ. t̾rore cũ subiectis agere
delinquentes plus u̾b qͣm u̾berib ꝑ̃mere. Urbani a ꝑegͥ̃noe
infestatione: a rapma sacroꝵ cessarent. Alterũ ẽẽ cont᷑ nasi¬
rã: ut ille qͥ cõmum uesceret᷑ aere. ñ cõmumni frueret᷑ pai
Yꝑiano it̃ xpianos libere qͦ liberet ꝓgrediendũ: duoid

Expanded text:
Oblationes accedentium vixdum appositae de manibus abripiebantur, Oblationes accedentium vixdum appositae de manibus abripiebantur, abreptae in comessationes et scortoTantorum malorum turbo Gregorii papatum offendit. Ille primo leniter, et ut pontificem decet, 345 magis amore quam terrore cum subjectis agere; delinquentes plus verbis quam verberibus premere; urbani a peregrinorum infestatione, a rapina sacrorum, cessarent. Alterum esse contra naturam, ut ille qui communi vesceretur aere non communi fiano inter Chritianos libere, quo liberet, progrediendum; dum omnes
Abbreviated transcription (Latin):
statũ ꝑ meuriã antecessoꝵ diminutũ inuenit: ut ꝑt̾
pauca oppida urbi uicma. ⁊ oblatones fideliũ pene nicha
haberet qͥ se sustentaret. Ciuitates ⁊ possessiones in longnoͥ
positȩ que ad ius eccłe ꝑtinebant: a p̃donib ablate. ł̃m¬
tes publici ⁊ strata uiarũ ꝑ totã italiam a latronib stipales
ut nullus ꝑeg̾nus nͥ cũ maiori manu impune cransiret.
feruebant cotis semitis insidiatoꝵ examina: nec iuuemiele
u ator qͦ colludio euaderet. Ita in uacuũ sicut in pecumoi
furebat᷑: nec simꝑler haber grãm. nec resistens pati poterat
uiolentiam. Cessatũ ẽ ab omĩ ꝓuintia romã it aggdi: qd male
qͥlibet ꝑdomesticas eccłas nuĩmos suos druidẽ qͣ. latruncd̃s
ꝓpriis laborib pascere. Qid in urbe unico olĩ habitacło ecĩtate
Ibi in medio foro uacabant᷑ sigcarii: genꝰ homimi ⁊ u̾futũ do¬
semitarũ obseruatores aliqͦ tͣnsiss artificio. capitis scł ꝑiclo

Expanded text:
statum per inertiam antecessorum diminutum invenit, ut praeter pauca oppida urbi vicina, et oblationes fidelium, nihil haberet, quo se sustentaret. Civitates et possessiones in longinquo positae, quae ad jus ecclesiae pertinebant, a praedonibus ablatae; tramites publici et strata viarum per totam Italiam a latronibus stipabantur, ut nullus peregrinus nisi cum majori manu impune transiret. Fervebant totis semitis insidiatorum examina, nec inveniebat viator quo colludio evaderet: ita in vacuum sicut in pecuniosum furebatur; nec supplex habere gratiam, nec resistens pati poterat violentiam. Cessatum est ab omni provincia Romam iter aggredi, quod mallet quislibet per domesticas ecclesias nummos suos dividere, quam latrunculos propriis laboribus pascere. Quid in urbe unico olim habitaculo sanctitatis? ibi in medio foro vagabantur sicarii, genus hominum infidum semitarum observatores aliquo transisset artificio, capitis scilicet p
Abbreviated transcription (Latin):
demerebat᷑. Nec de erat sarracenis. quin scientiã uen¬
taret. assidere frequent̾. nc̃ de seriis. nc̃ de nugis colloqi
s ad seͥbendũ p̃bere. U nꝰ erat codex. totiꝰ artis consciꝰ. quẽ
ullo mͦ elicere poterat. Ardebat contra gerbtꝰ. librũ quo¬

Expanded text:
demerebatur. Nec deerat Saracenus quin scientiam vendidemerebatur. Nec deerat Saracenus quin scientiam venditaret; assidere frequenter, nunc de seriis, nunc de nugis colloqui, libros ad scribendum praebere. Unus erat codex, totius artis conscius, quem nullo modo elicere poterat. Ardebat contra Gerbertus librum quo
Abbreviated transcription (Latin):
chanedum regi frim herminigildi que pat nocde pasds
h pfiqe confessione in p̃secerat cathalico choro uiri s¬
u accessit seandro ysidor. doctrina ⁊ seitate nobilis. cuĩa
porto auro qꝑatũ. Sarracem em̃ qͥ gothos fubiug arane
uosi quoq a narlomagno ucti. gallitiã ⁊ lufitaria mos¬
mas rspunie anuntias amisert. Possident usꝙ hodie be¬
incantationib mqre gentis familiari studentes. Aons
ortendat didicit. ibi exscire tenues. ex in ferno figuras
pi postreico qͥcqd noxiũ uł salubre euriositas humana de¬
hendit. Nã de licitis artib arichinetica. musica. ꝙ aftͦno¬
ua. ⁊ geometraca. nichil attinet dicere. quas ita ebibit.
t inferiores in genio suo ostenderet. ꝙ magna in dustri-
reuocaret. in galliã omĩno ibi iã pͥdẽ obsoletas. Abacũ cer
pͥmꝰ a sarracenis accipiens regłas dedit. que a sudantib
bacistis uix in telligunt᷑. hospitabat᷑ apd quend̾a secte ił
phylosophũ. qu̾e multis primo expensis. post etiã ꝓmis

Expanded text:
caredum regem fratrem Herminigildi, quem pater nocte Paschali pro fidei confessione interfecerat, catholico choro uniti sunt. Successit Leandro Isidorus, doctrina et sanctitate nobilis; cujus pondus auro comparatum. Saraceni enim, qui Gothos subjugarant, ipsi quoque a Karimas Hispaniae provincias, amiserunt. Possident usque hodie suincantationibus more gentis familiari studentes. Ad hoatus avium portendat, didicit; ibi excire tenues ex inferno figuras; ibi postremo quicquid vel noxium vel salubre curiositas humana deprehendit: nam de licitis artibus, arithmetica, musica, et astronomia, et geometria, nihil attinet dicere; quas ita ebibit ut inferiores ingenio suo ostenderet, et magna industria revocaret in Galliam omnino ibi jam pridem obsoletas. Abacum certe primus a Saracenis rapiens, regulas dedit quae a sudantibus abacistis vix intelliguntur. Hospitabatur apud quendam sectae illius philosophum, quem multis primo expensis, post etiam promissis,
Abbreviated transcription (Latin):
deuotꝰ. idõq ab eo directꝰ. Deniq eo reguante nullus cumultꝰ
omesticꝰ qͥ ñ cito compͥmeret᷑: nullũ bellũ fornisecꝰ. Omĩa
oim forisq quieta: oĩã tranquilla. Quod eo magis stu¬
pendũ: qͥa ita se mansuete ageret. ut ne ͨ uiles homuncłos
ũbo ledere noss. Nam dũ quadam uice uenatũ iss. ⁊ agre¬
tis .⁊ qͥdam stubulata illa q̾b in casses cerui urgent᷑ con¬
ẽ tͥ noce̾bo si potero. Egregiꝰ animꝰ qͥ se regẽ in talib non
neminiss. nec abiecte conditiomis homini se posse nocere
putaret. Erat uiterea eiꝰ reuerentia apud domesticos uie
plicitatẽ łs: ut poss timeri. qui nesciret irasci¬

Expanded text:
umultus domesticus qui non cito comprimeretur, nullum bellum forinsecus; omnia domi forisque quieta, omnia tranquilla: quod eo magis stupendum, quia ita se mansuete ageret ut nec viles homunculos verbo laedere 330 nosset. Nam dum quadam vice venatum isset, et agrestis quidam stabulata illa quibus in casses cervi urgentur conejus, tantundem tibi nocebo si potero. » Egregius animus, qui se regem in talibus non meminisset, nec abjectae conditionis homini se posse nocere putaret. Erat interea ejus apud domesticos reveplicitatem Deus, ut posset timeri qui nesciret irasci
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uotis ꝓ uita regis suꝑos pulsabant. Quib ut credi fali
remediis conuialescens: accitũ ep̃m quẽ inuste fecerat sa¬
tentia concili deposuit: ꝓfessus se toto tͥcluo demones msi¬
stos uidisse. Fammã in se ꝑ fistułã iaculantes: flammã
adõ ꝑtinacẽ. ut nr̃ ignis in cõparatione illiꝰ iocꝰ puitiͦ
a niehil calere. Iuuenẽ int̾ hec semiustulatũ aduental
ferentẽ inm̃se magnitudims calicẽ aureũ aqͦ ꝑlenum
euiꝰ uusione ⁊ laticis asꝑtione delinitũ exstiactis ardorib
in santatẽ euasisse. Ophebũ illũ beatũ fuisse lauremi
alia renia calice aureo honorificarit.
ceurunt hoc loco que de illo uiro ferunt᷑ magna mi¬

Expanded text:
et votis pro vita regis superos pulsabant; quibus, ut credi fas est, et votis pro vita regis superos pulsabant; quibus, ut credi fas est, remediis convalescens, accitum episcopum quem injuste fecerat, sententia concilii deposuit: professus se toto triduo daemones infestos vidisse flammam in se per fistulam jaculantes, flammam adeo pertinacem ut noster ignis, in comparatione illius, jocus putetur et nihil calere. Juvenem inter haec semiustulatum adventasse, ferentem immensae magnitudinis calicem aureum aqua plenum; cujus visione et laticis aspergine delinitum, extinctis ardoribus, in sanitatem evasisse. Ephoebum illum beatum fuisse Laurentialia xenia calice aureo honorificarit. § 194. Occurrunt hoc loco quae de illo viro feruntur magna mi
Abbreviated transcription (Latin):
grãm qͥ illũ głosũ fecit: pauꝑib gratiosũ redidemꝰ
lac̾mantib. oĩb pectora tundentib. finita missa egeins ꝑy
cones conclamatis. om̃s dapes que sib ⁊ curialib parabant᷑
in usus eoꝵ exhausit: ipse obsonia apponens. ipse uixta disci¬
plinã ministroꝵ de longe consistens: ipse suꝑflua ciboꝵ abfi
eorpore conradi imꝑatoris pat̾s a qͦdã clerico fistulã tule¬
rat argenteã: qua pueri ludo aquã iacłant᷑. pactꝰ ep̃ãti
cũ foret imꝑator. Adultꝰ repetenti pollicitũ inpigre
dederat. hͥec multo post asꝑa ualituline correptꝰ decubit
Morbo crescente tͥcluo eysensis ⁊ inutꝰ iacint: cũ in solo
pectore initalis alitꝰ papitar. Nec aliud intȩ indicium
erat: quã qđ manti ad nares apposita quãtulũcũq sema¬
ebat᷑ anhelitꝰ. Ep̃i p̾sentes tͥluano indicto ieiunio: lacͥmi

Expanded text:
gratiam, qui illum gloriosum fecit, pauperibus gratiosum reddemus. » gratiam, qui illum gloriosum fecit, pauperibus gratiosum reddemus. » lachrymantibus, omnibus pectora 327 tundentibus. Finita missa, egenis per praecones conclamatis, omnes dapes quae sibi et curialibus parabantur in usus eorum exhausit; ipse obsonia apponens, ipse juxta disciplinam ministrorum de longe consistens, ipse superflua ciborum abstergens. § 193. Tempore Conradi patris a quodam clerico fistulam tulerat argenteam qua pueri ludo aquam jaculantur, pactus episcopatum cum foret imperator. Adultus repetenti pollicitum impigre dederat; nec multo post, aspera valetudine correptus, decubuit. Morbo crescente, triduo exsensus et mutus jacuit, cum in solo pectore vitalis halitus palpitaret; nec aliud vitae indicium erat quam quod, manu ad nares apposita, quantuluscunque sentiebatur anhelitus. Episcopi praesentes, triduano indicto jejunio, lachrymis
Abbreviated transcription (Latin):
millã cũ seclilia pararent᷑ in eccła: int̾ cubicularios archi¬
epi ⁊ abb̃is uirgiũ agitatũ. utroꝵ dñs uixta cesarẽ sederet.
allis p̾rogatiuã antistitis. istis pͥscũ morẽ referentib.
ubi ub ꝑarũ ad concordiã ꝓcedit᷑: ut habent germani
idẽq tentones indomitũ animũ ad pugnã uentũ ẽ. Itaq
pars sudes arriꝑe. pars sara iacere. pars enses euagiuare.
Postremo qͥeqͥd pͥmũ ira inuenisset: eo ꝓ armis ut. Ita fu¬
rore ꝑ eccłam grassante: paumentũ sangiine iundauit
D statim epĩs conuolantib pace int̾ reliqͥas disfidentiũ
tatuta.templũ purgatũ: missa festiuis elamorib acta.
fecisti.chori cunticuissent: uor ab aere lapsa late isonuit.
Hune diẽ bellicosũ ego feci. Rigentib cet̾is imꝑator dili¬
entiꝰ intendens iuneri: leticiãq inmici intelligens:¬
bellicosũ ⁊ arrogantib luctuosũ fecisti: s nos ꝑ clĩ

Expanded text:
missam, cum sedilia pararentur in ecclesia, inter cubicularios archimissam, cum sedilia pararentur in ecclesia, inter cubicularios archiepiscopi et abbatis jurgium agitatum utrorum dominus juxta Caesarem sederet; illis praerogativam antistitis, istis priscum morem referentibus. Ubi verbis parum ad concordiam proceditur, ut habent Germani, idemque Teutones, indomitum animum, ad pugnam ventum: itaque pars sudes arripere, pars sax a jacere, pars enses evaginare, postremo quicquid primum ira invenisset, eo pro armis uti: ita furore per ecclesiam grassante, pavimentum sanguine inundavit. Sed statim episcopis convolantibus pace inter reliquias dissidentium statuta, templum purgatum, missa festivis clamoribus acta. fecisti, » chori conticuissent, vox ab aere lapsa late insonuit, « Hunc diem bellicosum ego feci. » Rigentibus caeteris, imperator diligentius intendens muneri, laetitiamque intelligens luctuosum fecisti; sed nos per Dei
Abbreviated transcription (Latin):
pilatis oĩb suis. ⁊ in sarcmulas cõpositis: iã ꝓfectũ magna¬
ꝙ molentia retractũ henrici p̾sentię sistunt. Qui letũ sub¬
ridens. ꝓbe ait fecisti: ⁊ gͣtulor ꝓbitati tuȩ: qd̾ pluripendem
ch̃ cimorẽ qͣm pat̾am. respectũ celestis ire quã meas minas.
Enappt̃ habeto ep̃ãtũ qͥ pͥmꝰ in imꝑio meo uacauerit:
tantum indecenti amori renunties: la
t quia nichil constans ẽ in humanis gaudiis: qͦddã tͥste
portentũ tẽꝑore eiꝰ accidit. qđ ñ tacebo. fuldense ce nobi¬
um ẽ in saronia: scĩ galli corpore insignitũ: p̃diis ditatũ
ꝑmagnificis. Eius loci abbas sexagnta milia bellatoꝵ
imꝑatori p̾̃bet ui hostem: habetq ex antiqͦ pͥuilegiũ. ut in
pcellentib festiuitatib ad dexteram eiꝰ consedeat. Hic gͦ
henricꝰ pentecosten apd moguntiũ celebrabat. Paulo aute

Expanded text:
pilatis omnibus suis et in sarcinulas compositis, jam profectum, magnapilatis omnibus suis et in sarcinulas compositis, jam profectum, magnaque violentia retractum, Henrici praesentiae sistunt; qui laetum subridens, « Probe, ait, fecisti, et gratulor probitati tuae, quod pluripenderis Dei timorem quam patriam, respectum coelestis irae quam meas minas; quapropter habeto episcopatum qui primus in imperio meo vacaverit, tantum indecenti amori renuncies. » § 192. At, quia nihil constans est in humanis gaudiis, quoddam triste portentum tempore ejus accidit, quod non tacebo. Fuldense coenobium est in Saxonia, sancti Galli corpore insigne, et 326 praediis ditatum permagnificis. Ejus loci abbas sexaginta millia bellatorum imperatori praebet in hostem, habetque ex antiquo privilegium ut in praecellentibus festivitatibus ad dextram ejus consideat. Hic ergo Henricus Pentecosten apud Mogontiam celebrabat. Paulo ante