comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lea id ẽ. lusus tabulȩ. inuenta
a grecis intio troiani belli. a qͦdĩ
milite alea nomine. a quo & ars nom
accepit. Iabula luditur pirgo. calcu¬
lis. tesserisq DE PIRGIS. LXI¬
iRGUS lictus qđ ꝑeũ tesserȩ ꝑgant.
siue qđ turris speciem habeat. Nã greci
turrẽ pirgũ uocant: de calcilis. lx¬
Alculi uocati qđ lenes sint. & rotundi.
Unde & calculus dr̃ lapis breuis. qui
sine molestia sui breuitate calcat᷑. Ite
calculi qđ ꝑuias ordinales eant. quasi
ꝑ calles.
ESSERE uOcatȩ. qͥa quadratȩ st̃ ex
omĩb partibꝰ. Has alii lepusculos uocant
coqd̃ exiliendo discurrunt. Olim autẽ
tesserȩ iacula appellabantur. a iaci
fisio logice ꝑallegoria hanc artẽ
exercere. & sub quadã rerũ similitudi¬
ne fingere. Nam trib tesseris ludere
phibent. ꝓpt̾ tria scłi tẽpora. prȩsen¬
tia. prȩterita & futura. qͥa ñ stant sed
decurrunt. Sed & ipsas uias senariis
locis distinctas. ꝓpt̾ ȩtates hominũ.

Expanded text:
lea, id est lusus tabulae, inventa a Graecis in otio Troiani belli a quodam milite Alea nomine, a quo et ars nomen accepit. Tabula luditur pyrgo, calculis tesserisque. De pyrgis gus dictus quod per eum tesserae pergant, sive quod turris speciem habeat. Nam Graeci turrem πύργον vocant. De calculis . Calculi vocati quod lenes sinUnde et calculus dicitur lapis brevis, qui sine molestia sui brevitate calcatur. Item calculi, quod per vias ordinales eant, quasi per calles. esserae vocatae quia quadrae sunt ex omnibus partibus. Has alii lepusculos vocant, eo quod exiliendo discurrant. Olim autem tesserae iacula appelphisiologice per allegoriam hanc artem exercere et sub quadam rerum similitudine fingere. Nam tribus tesseris ludere se perhibent, per tria seculi tempora, presentia, preterita et futura: quia non stant, sed decurrunt: sed et ipsas vias senariis locis distinctas propter etates hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
c qͥppe spectacula crudelitatis.
& inspectio uanitatũ. ñ solũ homi¬
nũ uitiis. sed & demonũ ussis instituta
st̃. Proinde nichibesse debet xp̃iano cũ
circensi insania. cũ impudicitia thea¬
tri. cũ amphiteatri crudelitate. cum
atrocitate arenȩ. cũ luxuria ludi. Dm̃
eni negat qͥ talia p̾sumit. fidei xp̾ianȩ
p̾uaricator effectus. Quid denuo appe¬
tit. qđ in lauacro iã pridẽ renunciautt
id ẽ. diabolo pompis & oꝑib eius.

Expanded text:
c quippe spectacula crudelitatis, et inspectio vanitatum non solum hominum vitiis, sed de daemonum jussis instituta sunt. Proinde nihil esse debet Christiano cum circensi insania, cum impudicitia theatri, cum amphiteatri crudelitate, cum atrocitate arenae, cum luxuria ludi. Deum enim negat, qui talia praesumit, fidei Christianae praevaricator effectus, qui id denuo appetit quod in lavacro jam pridem renuntiavit, id est, diabolo, pompis et operibus ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Paterȩ fialȩ st̃ dictȩ uł qđ inipsis
potare solemꝰ. uł qđ patentes sunt di¬
spansisq labris. Cratera calix ẽ duis
habens ansas. & est grecũ nom̃. Declinat᷑
aut̃ apud eos hic erater. Nã latine hȩc
cratera dicitur. unde fersius. Si tͥ crate¬
ras argenti. Uirgiliꝰ. Crateras magnas sta¬
tuunt. & uina coronant. Fiebant autẽ
primũ a connexionib uirgularũ. Unde
cimbia. & ipsa poculorũ sunt genera.
ex quib cimbia pocula dicta st̃. ex simi¬
litudine cimbȩ nauis. Emistis species
poculi. quȩ ductĩ id ẽ. uno sp̃u bibit᷑.
Baccea pͥmũ a baccho qđ est uinũ nomi¬
nata. postea inusib aquari is transiit.
Calices & calati & scalȩ. poculorũ gene¬
ra. antea ex ligno facta. inde & uocata.
Greci enĩ om̃e lignũ. cala dicebant. Am¬
pulla quasi ampla bulla. similis. ẽ enĩ
rotunditate bullis. quȩ ex spumis a¬
quarũ fiunt. atq ita inflant᷑ uento.
De uasis uinariis & aquari is.

Expanded text:
2. Paterae, phyalae sunt dictae, vel quod in ipsis potare solemus, vel quod patentes sunt dispansisque labris. 3. Cratera, calix est duas habens ansas, et est Graecum nomen; declinatur autem apud eos, hic crater. Nam Latine haec cratera dicitur. Unde Persius: Si tibi crateras argenti . . . Virgilius: Crateras magnos statuunt, et vina coronant. Fiebant autem primum a connexionibus virgultorum, unde phi, cymbia, et ipsa poculorum sunt genera. Ex quibus cymbia pocula dicta sunt ex similitudine cymbae navis. Amystis species poculi qua ductim, id est uno spiritu, bibitur. Baccea primum a Baccho, quod est vinum, nominata, postea in usibus aquariis transiit. Calices et calathi et scalae poculorum genera, antea ex ligno facta, inde et vocata; Graeci enim omne lignum κᾶλα dicebant. Ampulla quasi ampla bulla: similis est enim rotunditate bullis quae ex spumis aquarum fiunt atque ita inflantur vento. § 6 De vasis vinariis et aquariis.
Abbreviated transcription (Latin):
Q simulacrũ eiꝰ cũ claui fingit᷑. qͥa tellus
hieme claudit᷑. uere aꝑit᷑ ut fruges na-¬
scant᷑. Qđ timpanũ habet significare
ipsa.ẽ t̾ra quȩ pendet in aere. Qđ susti¬
netur rotis. qͥa mundus rotat᷑ & uolubi¬
lis ẽ. Qđ leones illi subiciunt mansue¬
tos. ut ostendant nullũ genꝰ esse t̾rȩ tam
ferũ qđ ñ subigi possit aut suꝑari ab ea.
Qđ in capite turritã gestat coronã osten¬
dic suꝑpositas t̾rȩ ciuitates. qͣsi insi¬
gnitas turrib pͣstare. Qd sedes fin¬
guntur circa eã. qͥa cũ om̃ia moueant᷑.
stri. cũ strictis gladiis. ẽẽ. fingunt᷑. ut
significant qͥ semine indigeart. terrã
sequi oportere. in ea qͥppe oĩa repꝑire
Qđ se apud eã iactant. pͣcipit᷑ inquiunt
ut qͥ terrã colunt ne sedeant. Sẽꝑ enĩ
esse qł agant. Cimbalorũ aut̃ ereorũ
sonitꝰ.Ferram̃torũ crepitꝰ. in colendos
agros. Et ideo erea qđ antiqͥ t̾rã ȩre

Expanded text:
 Simulacrum ejus cum clavi fingitur, quia tellus  Simulacrum ejus cum clavi fingitur, quia tellus hieme clauditur, vere aperitur, ut fruges nascantur. Quod tympanum habet, significare ipsa est terra, quae pendet in aere; ideo sustinetur rotis, qlis est. Quod leones illi subjiciunt mansuetos, ut ostendant nullum genus esse terrae tam ferum quod non subigi possit aut superari ab ea. 64. Quod in capite turritam gestat coronam, ostendit superpositas terrae civitates, quas insignitas turribus constat. Quod sedes finguntur circa eam, quia cum omnia moveantur, stri cum strictis gladiis esse finguntur ut significant, qui semine indigeant, terram sequi oportere: in ea quippe omnia reperiri; quod se apud eam jactant, praecipitur inquiunt ut qui terram colunt, ne sedeant: semper enim esse, quod agant. Cymbalorum autem sonitus ferramentorum est crepitus in colendis agris, et
Abbreviated transcription (Latin):
nã asseuerant. eo qđ luceat. Eandẽ & triuiã.
eo qđ trib fungat᷑ figuris. De qua uirgiliꝰ.
tria uirginis ora dianȩ. Quia eadẽ luna.
eadẽ diana eadẽ ꝓserpina uocat᷑. Sed cũ
luna fingit᷑. sublustri splendet amictu.
cũ succincta iacet calamos latonia uirgo
.ẽ. cũ subnixa sedet solio. plutonia c̃iunx.
Latonia aut̃ diana. eoqd latonȩ fuerit filia:
Cererẽ id÷ terrã. a creandis frugib assert̃
dictã. appellantes eã nominib plurimis.
Dicunt etiã eam & opem. qđ oꝑe melior fiat
t̾ra. Proserpinã. qđ ex ea ꝓserpiant fruges.
Uestã. qđ herbis uł uariis uestita sit reb.
uł auia sua stando Eandẽ & tellurẽ & ma¬
trẽ magnã fingunt. turritã cũ timpano
& gallo. & strepitu cimbalorũ. Matre uoca¬
tã eoqđ plurima pariat. Magnã qđ cibr̃
gignat: Almã qͥa uni uersa animalia fru-¬
Ictibus
suis alit. Est enĩ alim̾torũ nutrix t̾ra.¬

Expanded text:
nam asseverant eo quod luceat: eamdem et Triviam, nam asseverant eo quod luceat: eamdem et Triviam, quod tribus fingatur figuris. De qua Virgilius: Tria virginis ora Dianae: quia eadem Luna, eadem Diana, eadem Proserpina vocatur. Sed cum luna fingitur, . . . . sublustri splendet amictu: Cum subcincta lucet calamos, Latonia virgo est: Cum subnixa sedet solio, Plutonia conjux. Latonia autem Diana, eo quod Latoniae fuerit filia. Cererem, id est terram, a creandis frugibus asserunt dictam, appellantes eam nominibus plurimis. Dicunt etiam eam et Opem, quod opere melior fiat terra; Proserpinam, quod ex ea proserpant fruges; Vestam, quod herbis vel variis vestita sit rebus, vel a vi sua stando. Eamdem et Tellurem et Matrem magnam fingunt turritam cum tympano et gallo et strepitu cymbalorum. Matrem vocatam, quod plurima pariat: magnam, quod cibum gignat. Almam, quia universa animalia fructibus suis alit. Est enim alimentorum nutrix terra.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ dicunt. qͥa belligerantib incertꝰ. ẽ.
ał uͦ nudo pectore stat. ut bello se qͥsꝙ
sine formidine cordis obiciat. Mars aut̃
apud g̃cos gradiuus dr̃ eo qđ inbello gractũ
inferant qͥ pugnant. aut qđ impigre gradiant᷑.
Apollinẽ. quãuis diuinatorẽ & medicũ uel¬
lent. ipsũ tam̃ etiã solẽ dixert̃. qͣsi solũ.
Ipsũ titan. qͣsi unũ ex titanis. qͥ aduersũ
adolescentẽ. unde & sol puer pingit᷑. eo qđ
cotitie oriat᷑. & noua luce nascat᷑. Phithiũ
qͦq eundẽ apollinẽ uocari aiunt. aphit̾o¬
ne immensȩ molis serpente. cu iꝰ ñ magis
uenena. quã magnitudo t̾rebat. Hunc
apollo sagittarũ ictib sternens. nominis
qͦq spolia reportauit. ut phithius uocaret᷑
unde & ob insigne uictoriȩ. pithia sacra ce¬
qđ ipsa duo sidera de cęlo radios usq ad
t̃ras emittant. Dianã aut̃ uocatã qͣsi duanã.
qđ luna & die & nocte appareat. Ipsã & luci¬

Expanded text:
rum dicunt, quia belligerantibus incertus est. rum dicunt, quia belligerantibus incertus est. Quod vero nudo pectore stat, ut bello se quisque sine formidine cordis obiciat. Mars autem apud Thracos Gradivus dicitur, eo quod in bello gradum inferant qui pugnant, aut quod inpigre gradiantur. Apollinem quamvis divinatorem et medicum lent, ipsum tamen 386 etiam Solem dixerunt, quasi solum; ipsum Titan, quasi unum ex Titanis qui adversum adolescentem, unde et sol puer pingitur, eo quod quotidie oriatur et nova luce nascatur. Pythium quoque Apollinem eumdem vocari aiunt a Pythone, immensae molis serpente, cujus non magis venena quam magnitudo terrebat. Hunc Apollo sagittarum ictibus sternens nominis quoque spolia reportavit, ut Pythius vocaretur. Unde et ob insigne victoriae Pythia sacra cequod ipsa duo sidera de coelo radios usque ad terras emittant. Dianam autem vocatam, quasi duanam, quod luna die ac nocte appareat. Ipsam et Luci
Abbreviated transcription (Latin):
bus. significare uolucrẽ fieri ꝑaera
sermonẽ. Nunciũ dictũ. qm̃ ꝑ sermonẽ
om̃ia cogitata enunciant᷑. Ideo autẽ
furti magistrũ dicunt. qͥa sermo animos
aucdientiũ fallit. Uirgã tenet. qͥa ser-¬
pentes cdiuidit. id÷ uenena. Nã bellan¬
tes acdissidentes. inter p̃tũ oratione
sedant᷑. Unde scđm liuiũ legati pacis.
caduceatores dicunt᷑. Sicut enĩ ꝑfecia¬
les bella inducebant᷑. ita pax ꝑ caduce¬
uirtutẽ multarũq artiũ scientiam
trimegistꝰ. id ÷ ter maximꝰ nominatꝰ ẽ.
Cur aut̃ eũ cũ capite canino fingunt hȩc
ratio dr̃. qđ int̾ om̃ia animalia canis
sagacissimũ genꝰ & ꝑspicax habeatur.¬
& tria sint genera consuetudinũ. sicut
scitatũ ubi & feminȩ & uiri inpugnã
eunt. Amatonũ ubi solȩ femine. roma¬
notũ aliarũq gentiũ ubi soli mares. Itẽ
martẽ. quasi effectorẽ mortiũ. Nam a
martee mors nuncupat᷑. Hunc & adulte¬

Expanded text:
bus, signifbus, signifsermonem. Nuntium dictum, quoniam per sermonem omnia cogitata nuntiantur. Ideo autem furti magistrum dicunt, quia sermo animos audientium fallit. Virgam tenet, qua serpentes diuidit, id est uenena; nam bellantes ac dissidentes interpretum oratione sedantur, unde secundum Liuium legati pacis caduceatores dicuntur — sicut enim per fetiales bella indicebantur, ita pax per caduceuirtutem multarumque artium scientiam Trimegistus — id est ter maximus — nominatus est. Cur autem eum capite canino fingunt, haec ratio dicitur, quod inter omnia animalia canis sagacissimum genus  tria sint genera consuetudinum, sicut Scytharum, ubi et feminae et viri in pugna eunt: Amazonum, ubi solae feminae: Romanorum aliarumque gentium, ubi soli mares. Item Martem quasi effectorem mortium. Nam a Marte mors nuncupatur. Hunc et adulte
Abbreviated transcription (Latin):
ficiũ emissis seminib liberent᷑. Qđ
idẽ liber muliebri & delicato corpore
pingitꝰ. Dicunt enĩ mulieres ei attributd
& uinũ ꝓpt̾ excitandã libidinẽ Unde
& frons eiꝰ pampino cingit᷑. Sedideo co¬
ronã uiteã & cornuhabet. qͥa cũ grate
& moderate uinũ bibit᷑ lȩticiã prestat
cũ uͦ ultra modũ. excitat lites id÷ qͦsi
ubi dr̃ esse nutritꝰ. Cȩterũ ẽ. & nisa ciui-¬
tas in qua colit᷑ idem liber. unde nise¬
uis dictꝰ ẽ. Mercuriũ sermonẽ int̾p̃tant᷑.
Nã idõ mercurius qͣsi medius currens dr̃
appellatꝰ. qđ sermo currat int̾ homines
medius. Ideo & hermes grete. qđ sermo
uł int̾ptatio quȩ ad sermonẽ utiq ꝑtinet
ermenia dr̃ idõ & mercib pͣesse. qͥa int̾
uendentes & em̃tes sermo fit medius.
Qui idõ fingit᷑ habere pennas. qͥa citius
uerba discurrunt. unde & uelox & er¬
rans inducit᷑. Alas eiꝰ incapite & inpedi¬

Expanded text:
eficium emissis seminibus liberentur; quod eficium emissis seminibus liberentur; quod idem Liber muliebri et delicato corpore pingitur. Dicunt enim mulieres ei adtributas et vinum propter excitandam libidinem. Unde et frons eius pampino cingitur. Sed ideo coronam viteam et cornu habet, quia cum grate et moderate vinum bibitur, laetitiam praestat; cum ultra modum, excitat lites, id est quasi ubi dicitur esse nutritus. Ceterum est et Nysa civitas, in qua colitur idem Liber, unde Nysaeus dictus est. Mercurium sermonem interpretantur. Nam ideo Mercurius quasi medius currens dicitur appellatus, quod sermo currat inter homedius. Ideo et Hermes grece, quod sermo vel interpretatio, que ad sermonem utique pertinet, hermenia dicitur. Ideo et mercibus preesse quia inter vendentes et ementes sermo fit medius. Qui ideo fingitur habere penas, quia citius verba discurrunt; unde et velox et erras inducitur. Alas eius in capite et in pedi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc refert̃. uł ad .iiͦiͦi. elem̃ta siue tẽpori
Sed dũ hoc fingunt. monstrũ ñ dm̃ facius
N eptinũ aquas mundi p̾dicant. & dictꝰ
ab eis neptunꝰ. quasi nube tonans. Uulca¬
nũ uolunt. eẽ ignẽ. & dictꝰ uulcanꝰ quasi
uolans candor. uł qͣsi uolicanꝰ. qđ paerẽ
uolet. Ignis enĩ e nubib nascit᷑. Unde euu
homerus dicit eũ pͣcipitatũ de aere in
t̾ras. qͥa om̃e fulm̃ de aere cadit. Iccirco
aut̃ uulcanꝰ de femore unonis fingit᷑
natꝰ. qđ fulmina de imo aere nascunt᷑
speciẽ motũq habet. Idõ aut̃ in fabros
fornace eundẽ uulcanũ auctorẽ dicunt
qͥa sine igne nullũ metalli genꝰ funcdi e¬
tendiq potest. Pluton grece. latine dicsot
uł ditispat̾. quẽ alii orcũ uocant. quasi
receptorẽ mortiũ. unde & orca nuncu¬
patur uas qđ recipit aquas. ipse & grece
caron. Liberũ a liberam̃to appellatum
uolunt. qđ qͣsi mares in coeundo ꝑ eiꝰ ben¬

Expanded text:
hoc referunt, vel ad quattuor elementa sive tempora. hoc referunt, vel ad quattuor elementa sive tempora. Sed dum hoc fingunt, monstrum, non deum faciunt. Neptunum aquas mundi praedicant; et dictus ab eis Neptunus, quasi nube tonans. Vulcanum volunt ignem; et dictus Vulcanus quasi volans candor, vel quasi volicanus, quod per aerem volat. Ignis enim e nubibus nascitur. Unde etiam Homerus dicit eum praecipitatum de aere in terras, quod omne fulmen de aere cadit. Idcirco autem Vulcanus de femore Iunonis fingitur natus, quod fulmina de imo aere nascantur. speciem motumque habet. Ideo autem in fabrorum fornace eundem Vulcanum auctorem dicunt, quia sine igne nullum metalli genus fundi extendique potest. Pluton Graece, Latine Diespiter vel Ditis pater; quem alii Orcum vocant, quasi receptorem mortium. Unde et orca nuncupatur vas quod recipit aquas. Ipse et Graece Charon. Liberum a liberamento appellatum volunt, quod quasi mares in coeundo per eius ben
Abbreviated transcription (Latin):
suos deuorasse solitũ tradidert᷑. Iouis
fertur a iuuando dictꝰ. Et iuppit qͣsi
iuuans pat᷑. hoc ẽ om̃ib prȩstans. Hunc
& priuato titulo iouẽ optimũ dixert̃.
dũ fuisset incestꝰ insuis. impudicus in
extrancis. Quẽ mͦ taurũ fingunt ꝓpt̾
europȩ raptũ. Fuit enĩ in naui cuius
insigne erat taurus. Modo danaes ꝑ
ymbrem aureũ appetisse concubitũ.
ubi intelligit᷑ pudiciciã mulieris ab
auro fuisse corruptã. mͦ in similitudi¬
nem aquilȩ. ꝓpt̾ qđ puerũ ad stuprũ
rapuerit. mͦ serpentẽ qͥa reptauerit.
& cignũ quia cantauerit. Et ido figue
istȩ st̃: sed plane de ueritate scelera.
Unde & turpe erat tales deos credi. quales
homines. eẽ. ñ debeant. Ianũ dicunt. qͣsi
mundi uł cȩli uł mensiũ ianuã. Duas iani
facies faciunt: ꝓpt̾ orientẽ & occidentẽ.
Cũ uͦ faciunt eũ quadrifrontẽ & ianũ
geminũ appellant. ad .iiͦII. mundi partes

Expanded text:
suos devorasse solitum tradiderunt. Iovis suos devorasse solitum tradiderunt. Iovis fertur a iuvando dictus, et Iuppiter quasi iuvans pater, hoc est, omnibus praestans. Hunc et privato titulo Iovem Optimum dixerunt, dum fuisset incestus in suis, inpudicus in extraneis. Quem modo taurum fingunt propter Europae raptum; fuit enim in navi cuius insigne erat taurus: modo Danaes per imbrem aureum appetisse concubitum; ubi intellegitur pudicitiam mulieris ab auro fuisse corruptam: modo in similitudine aquilae, propter quod puerum ad stuprum rapuerit: modo serpentem, quia reptaverit, et cygnum, quia cantaverit. Et ideo non figurae istae sunt, sed plane de veritate scelera. Unde turpe erat tales deos credi, quales homines esse non debeant. Ianum dicunt quasi mundi vel caeli vel mensuum ianuam: duas Iani facies faciunt, propter orientem et occidentem. Cum vero faciunt eum quadrifrontem et Ianum geminum appellant, ad quattuor mundi partes
Abbreviated transcription (Latin):
tis totũ fictũ ẽ: ut deos suos ornarent
aliquib figuris. qͦs ꝑditos ac dedecoris
infamia plenos fuisse hẏstoriȩ c̾fitent᷑
Omino enĩ fingendi locus uacat ubi ueri¬
tas cessat. Saturnꝰ origo deorũ & totius
posteritatis a paganis designat᷑. Hunc
latini a satu appellatũ fert̃. qͣsi adipsũ
tudine. qđ saturet᷑ annis. Unde & eũ
greci cronos nom̃ habere dicunt. id est
tẽpus. qđ filios suos fertur deuorasse.
hoc ẽ annos. qͦs tẽpus ꝓduxerte in se
reuluit. uł qđ eo semina. unde or iun-¬
tur iterũ redeunt:. Hunc cęli patris
abscidisse genitalia dicunt qͥa nichil
incęlo de seminib nascit᷑. Falcẽ tenet
inquiunt. ꝓpt̾ agricultura significan¬
dam. uł ꝓpt̾ annos & tẽpora qđ in se
redeant. uł ꝓpt̾ sapientiã qđ intus
acuta sit. In aliquib autẽ ciuitatib
saturno liberos suos apud gentiles im¬
molabant. qđ saturnũ poetȩ liberos

Expanded text:
tis totum fictum est, ut deos suos ornarent tis totum fictum est, ut deos suos ornarent aliquibus figuris, quos perditos ac dedecoris infamia plenos fuisse historiae confitentur. Omnino enim fingendi locus vacat, ubi veritas cessat. Saturnus origo deorum et totius posterLatini a satu appellatum ferunt, quasi ad ipsum tudine, quod saturetur annis. Unde et eum Graeci Cronos nomen habere dicunt, id est tempus, quod filios suos fertur devorasse, hoc est annos, quos tempus produxerit, in se revolvit, vel quod eo semina, unde oriuntur, iterum redeunt. Hunc Caeli patris abscidisse genitalia dicunt, quia nihil in caelo de seminibus nascitur. Falcem tenet, inquiunt, propter agriculturam significandam, vel propter annos et tempora, quod in se redeant, vel propter sapientiam, quod intus acuta sit. In aliquibus autem civitatibus Saturno liberos suos apud gentiles inmolabant, quod Saturnum poetae liberos
Abbreviated transcription (Latin):
innumine sacrauert᷑ ortorũ. Unde
Belzebub idolũ fuit accaron. qđ int̾pre
tatur uir muscarũ. Tebub enĩ musca
uocat᷑. Spurcissimũ gͥ idolũ idõ uirũ
muscarũ uocatũ. ꝓpt̾ sordes idolatriȩ.
siue ꝓ immundicia. Belial. beemoth.
ex hebrea uoce. in latinã linguã ani-¬
mal sonat. ꝓpt᷑ qđ de excelsis ad t̾rena
cecidit. & ꝓmerito suo ut animal bru¬
tũ effectus sit Ipse ẽ. & leuiathan.
id÷ serpens de aquis. qͥa in huiꝰ scłi
mari uolubili uersat᷑ astutia. Leuia¬
than aut̃: int̾pretat᷑ ad ditam̃tũ eoꝵ.
Quorũ scilicet. nisi hominũ quib in
paracdiso semel culpã pͣuaricationis
intulit. & hanc usq ad ȩcernã mortẽ
cotidie ꝑsuadendo. adicit uł extendit
Quȩdã aut̃ nomina deorũ suoꝵ gentiles.
ꝑuanas fabulas ad rationes phisicas co-¬
nant᷑ traducere. eaq in causis elem̃toꝵ
cõposita. ẽẽ. int̾pretant᷑. Sed hoc apoe¬

Expanded text:
in nomine eius sacraverunt hortum, unde in nomine eius sacraverunt hortum, unde Beelzebub idolur vir muscarum. Zebub enim musca vocatur. Spurcissimum igitur idolum ideo virum muscarum vocatum propter sordes idolatriae, sive pro inmunditia. Belial  . Behemoth ex Hebraea voce in Latina lingua animal sonat, propter quod de excelsis ad terrena cecidit, et pro merito suo ut animal brutum effectus sit. Ipse est et Leviathan, id est serpens de aquis, quia in huius saeculi mare volubili versatur astutia. Leviathan autem interpretatur additamentum eorum. Quorum scilicet, nisi hominum quibus in paradiso semel culpam praevaricationis intulit, et hanc usque ad aeternam mortem quotidieo persuadendo adicit vel extendit? Quaedam autem nomina deorum suorum gentiles per vanas fabulas ad rationes physicas conantur traducere, eaque in causis elementorum conposita esse interpretantur. Sed hoc a poe
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c appellat᷑. qͥa contͣ xp̃m uenturus
ẽ. Non qͦmͦ quidã simplices intelligunt.
turus sit. id ẽ. post eũ ueniat xp̃c.
dũ uenerit. & contra eũ dimicabit. &
aduersabit᷑ sacram̃tis xp̃i. ut ueritatis¬
ierosolimis reparare. & om̃s ueteris le¬
gis cerimonias restaurare tẽptabrt.
de ȩccła. & ab unitate fidĩ p̾cidunt᷑ :
& ipsi antixp̃i st̃. Bel. idolũ babiloniũ¬
est. qđ int̾pretat᷑ uetꝰ. Fute enĩ hic belus
pat̾ nini. primꝰ rex assiriorũ. quẽ quidã
saturnũ appellant. qđ nom̃ & apud
assirios. & apud afros postea cultũ ẽ.
Unde & lingua punica bal ds̃ dr̃. Apud
assirios aut̃ bel uocat᷑. quadã sacrorũ
int̾pretat᷑ simulacrũ ignominiȩ: Idolũ
enĩ fuit moab cognom̃to baal. suꝑ mon¬
tẽ fogor. quẽ latini priapũ uocant.
dm̃ ortorũ. Fuit autẽ de lapsaco ciuita¬
te ellesponti. de qua pulsus. ẽ: & ꝓpt̃
uirilis mẽbri magnitudinẽ. innumero
deorũ suorũ eũ greci transtulert᷑. &

Expanded text:
 appellatur, quia contra Christum venturus est. Non quomodo quidam simplices intelligunt, turus sit, id est, post eum veniat Christus; icabit, et adversabitur sacramentis Christi et veritatJerosolymis reparare, et omnes veteris legis caeremonias restaurare tentabit. Sde Ecclesia, et ab unitate fidei praeciduntur, et ipsi Antichristi sunt. Bel idolum est Babylonicum, quod interpretatur vetus. Fuit enim hic Belus pater Nini, primus rex Assyriorum, quem quidam Saturnum appellant: quod nomen et apud Assyrios et apud Afros postea cultum est. Unde et lingua Punica Bal Deus dicitur. Apud Assyrios autem Bel vocatur, quadam sacrorum interpretatur simulachrum ignominie, idolum enim fuit Moab, cognomento Baal, super montem Phogor, quem Latini Priapum vocant, deum hortorum fuit enim de Lapsaco civitate Hellesponti, de qua pulsus est; et propter virilis membri magnitudinem, in numero deorum suorum eum Greci transtulerunt et
Abbreviated transcription (Latin):
esse dicendi. unũ in qͦ tantũ poeta lo¬
quitur. ut. ẽ in libris uirgilii georgi¬
corũ. aliũ dragmaticũ. in qͦ nus quã
poeta loquit᷑ ut . ẽ. in comedus & tra¬
goedi is. terciũ mixtũ ut. ẽ. in eneucde.
N am poeta illic & introductȩ ꝑsonȩ
loquuntur. DE SIBILLIS
uillȩ generalit̾ dicunt᷑ om̃s feminȩ
uates. lingua greca. Nã sios eloico
sermone ds̃. belem greti m̾tẽ nuncu¬
pant. quasi dĩ mentẽ. Proinde gͥ quia
diuinã uoluntatẽ hominib int̾pre¬
tari solebant. sibillȩ nominate st̃.
Sicut enĩ om̃is uir ꝓpħans. uł uates dr̃¬

Expanded text:
esse dicendi: unum, in quo tantum poeta loesse dicendi: unum, in quo tantum poeta loquitur, ut est in libris Vergilii Georgicorum: alium dramaticum, in quo nusquam poeta loquitur, ut est in comoediis et tragoediis: tertium mixtum, ut est in Aeneide. Nam poeta illic et introductae personae loquuntur. De sibyllis . Sibyllae generaliter dicuntur omnes feminae vates lingua Graeca. Nam σιὸς Aeolico sermone deos, βουλὴν Graeci mentem nuncupant, quasi dei mentem. Proinde igitur, quia divinam voluntatem hominibus interpretari solebant, Sibyllae nominatae sunt. Sicut enim omnis vir prophetans vel vates d
Abbreviated transcription (Latin):
uitia carpuntur. ut flaccus. persius.
iuuenalis. uł alii. Hi enĩ uniuersorũ
delicta corripiunt. nec uetabatur
abeis pessimũ quenq describere. nec
cuius libet peccata mores rep̃hendere.
unde & nudi pingunt᷑ eoqđ ꝑeos uitia
singula denuderit᷑. Satirici aut̃ di¬
cti siue qđ pleni sint om̃i facundia.
siue a saturitate & copia. De plurib
enĩ simul reb loquunt᷑. siue ab illa
lance quȩ diuersis frugũ uł pomorui
generib referta ad templa gentiliũ
solebat deferri. aut a satiris nom̃¬
tractũ. qͥ multa habent ea quȩ ꝑ
iiolentiã dicunt᷑. Quidã aut̃ poetȩ
theologi dicti st̃. qm̃ de diis carmina
faciebant. Officiũ aut̃ poetȩ in eo ẽ.
ut ea quȩ uere gesta ft̃ in alias species
obliquis figurationib cũ decore aliqͦ
conuersa transducat. Unde & lucanꝰ
idõ innumero poetarũ non ponit᷑. quia
uidet᷑ tres hystorias cõposuisse ñ poe¬
ma. Apud poetas aut̃ tres caracteres

Expanded text:
vitia carpuntur, ut Flaccus, Persius, vitia carpuntur, ut Flaccus, Persius, Juvenalis, et alii; hi enim universorum delicta corripiunt; nec vetabatur eis pessimum quemque describere, nec cujuslibet peccata moresque reprehendere. Unde et nudi pinguntur, eo quod per eos vitia singula denudentur. 8. Satyrici autem dicti, sive quod pleni sint omni facundia, sive a saturitate, et copia, de pluribus enim simul rebus loquuntur; seu ab illa lance quae referta diversis frugum vel pomorum generibus ad templa gentilium solebat deferri; aut a satyris nomtractum, qui inulta habent ea quae per vinolentiam dicuntur. Quidam autem poetae Theologici dicti sunt, quoniam de diis carmina faciebant. Officium autem poetae in eo est ut ea, quae vere gesta sunt, in alias species obliquis figurationibus cum decore aliquo conversa transducant. Unde et Lucanus ideo in numero poetarum non ponitur, quia videtur historias conposuisse, non poema. Apud poetas autem tres characteres
Abbreviated transcription (Latin):
ere antiquis ꝓuincire ponentib.
etiã ꝑ furorẽ diuini eodẽ erant no-¬
mine. qͥa & ipsi qͦq pleraq uersib
efferebant. Lirici poetȩ dicti a potu¬
lirin id ẽ. auarietate carminũ unde¬
goetli dicti. qđ in initio canentib prȩ
tragico uilẽ certauit obhircũ. Iam
de hinc sequentes tragici multũ ho
norem adepti st̃. excellentes in argu¬
mentis fabularũ. ad ueritatis imagi¬
nem fictis. Comeli appellati siue
a loco. qͥa circũ pagos agebant quos
greci comas uocant. siue a comesatione
Solebant enĩ post cibũ homines ad eos
audiendos uenire. Sed ͥ comedi priua¬
torũ hominũ pͣdicant acta. tragici
uͦ: res publicas & regũ hẏstorias.
tẽ tragicorũ argum̃ta ex reb luctuo¬
sis st̃: comicorũ ex reb lȩtis. Duo st̃
autẽ genera comicorũ id ÷ ueteres
& noui. Ueteres: qͥ & ioco ridiculares
extitert̃. ut plautus. actius terentius
N oui: qͥ & satirici. a quib generaliter

Expanded text:
ere antiquis pro vincire ponentibus. ere antiquis pro vincire ponentibus. Etiam per furorem divini eodem erant nomine, quia et ipsi quoque pleraque versibus efferebant. Lyrici poetae ἀπὸ τοῦ ληρεῖν, id est a varietate carminum. Undegoedi dicti, quod initio canentibus praetragico vilem certavit ob hircum. Iam dehinc sequentes tragici multum hnorem adepti sunt, excellentes in argumentis fabularum ad veritatis imaginem fictis. Comici appellati, sive a loco, quia circum pagos agebant, quos Graeci comas vocant: seu a comessatione. Solebant enim post cibum homines venire ad eos audiendostorum hominum praedicant acta, Tragici vero res publicas, et regum historias; item tragicorum argumenta ex rebus luctuosis sunt, comicorum ex rebus laetis. 7. Duo sunt autem genera comicorum, id est, veteres et novi. 367 Veteres, qui et joco ridiculares exstiterunt, ut Plautus, Actius, Terentius. Novi, qui et Satyrici a quibus generaliter
Abbreviated transcription (Latin):
& ubi quid de igneo dõ legitur. era-¬
clitus int̾uenit. Fadẽ materia apud
hereticos & phylosophos uolutatur.
idem retractatꝰ implicatur. De
mines exuta feritate rationẽ uitę
habere coepissent. seq ac deos suos nos¬
se. cultũ modicũ ac sermonẽ necessari¬
um. cõmenti sibi utriusq magnifi¬
centiã ad religionẽ deorũ suorum
ex cogitauert̃. Igit᷑ ut templa illis
domib pulchiora. & simulaera cor-¬
porib ampliora faciebant: ita elo¬
quio etiã quasi augustiore honoran¬
dos putauert̾. lauclesq eorũ & uerbis
illustriorib. & iocundiorib muneris
extulert̃. Id genus quia forma quadã
a ui m̃tis appellatos uarro auctor. ẽ
uł a uebendis carminib id ẽ. flecten¬
dis. hoc. ẽ modulandis. Et ꝓinde
poetȩ. latine uates. Olim scripta eoꝵ
uaticia dicebant᷑: qđ ui quadã & qͥsi
uesania inscribendo cõmouerentur.
uł qđ modis uerba connecterent. ui.¬

Expanded text:
et ubi quid de igneo Deo legitur, Heraet ubi quid de igneo Deo legitur, Heraclitus intervenit. Eadem materia apud haereticos et philosophos volutatur, idem retractatus inplicantur. De mines exuta feritate rationem vitae habere coepissent, seque ac deos suos nosse, cultum modicum ac sermonem necessarium commenti sibi, utriusque magnificentiam ad religionem deorum suorum excogitaverunt. Igitur ut templa illis domibus pulchriora, et simulacra corporibus ampliora faciebant, ita eloquio etiam quasi augustiore honorandos putaverunt, laudesque eorum et verbis inlustrioribus et iucundioribus numeris extulerunt. Id genus quia forma quadam a vi mentis appellatos Varro auctor est; vel a viendis carminibus, id est flectendis, hoc est modulandis: et proinde poetae Latine vates olim, scripta eorum vaticinia dicebantur, quod vi quadam et quasi vesania in scribendo commoverentur; vel quod modis verba conecterent, vi
Abbreviated transcription (Latin):
curatorẽ & arbitrũ & iudicẽ dicunt:
Epicurei: ociosũ & in exercitatũ. De
mundo autẽ platonici affirmant in¬
corporalẽ. stoici corporalẽ. Epicurus
athomis. pitagoras ex numeris. eracli.¬
tus ex igne. Unde & uarro ignẽ mun-¬
di animũ dicit. ꝓinde qđ inmundo
ignis om̃ia gubernet. sicut animꝰ iN
nobis. Quã uanissime. qui cũ ẽ. in qͥt
in nob̾ ipsi sumꝰ. cũ exit emorimur.
Ergo & ignis cũ de mundo ꝑfulgura
ꝓficiscitur. mundus emorit᷑ Hiphy-¬
losophorũ errones. etiã & apud ȩccłã
induxerunt hereses. Inde conas. &
formȩ nescio quȩ. Inde apud arriũ
trinitas nominis. & apud ualentinũ
platonicus furor. Inde marcionis ds̃
melior. de tranquillitate. ab stoicis enĩ
uenerat. & ut anima interire dicatur
epicurus obseruat᷑. & ut carnis resti¬
tutio negetur. de uana omniũ phy¬
losophorũ scola sumit᷑. & ubi materia
cum dõ ȩquatur. ⁊enonis disciplina. ẽ

Expanded text:
curatorem et arbitrum et iudicem asserunt. curatorem et arbitrum et iudicem asserunt. Epicurei otiosum et inexercitatum. De mundo autem Platonici adfirmant incorporalem; Stoici corporalem; Epicurus atomis; Pythagoras ex numeris; Heraclitus ex igni. Unde et Varro ignem mundi animum dicit, proinde quod in mundo ignis omnia gubernet, sicut animus in nobis. Quam vanissime: 'Qui cum est,' inquit, 'in nobis, ipsi sumus: cum exit, emorimur.' Ergo et ignis cum de mundo per fulgura proficiscitur, mundus emoritur. Hi philosophorum errores etiam et apud Ecclesiam induxerunt haereses. Inde αἰῶνες et formae nescio quae, inde apud Arium Trinitas nominis, et apud Valentinum Platonicus furor. Inde Marcionis Deus melior de tranquillitate: ab Stoicis enim venerat; et ut anima interire dicatur, Epicurus observatur; et ut carnis restitutio negetur, de vana omnium philosophorum schola sumitur; et ubi materia cum Deo aequatur, Zenonis disciplina est;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhibent᷑ phylosophari. adhibentes
tantũ genitalib tegmna. Gimno enĩ
ex eodictũ. ẽ. qđ iuuenes nudi exer¬
centes in campũ ubi pudenda sola tan¬
tum opiunt. Hi & a generando se cohi¬
bent. Theologi autẽ. idem st̃ qui &
phisici. Dicti aut̃ theologi. qm̃ in scri¬
pturis suis de dõ dixert̃. quorũ uaria
constat opinio. quid ds esset dũ quęre¬
rent. Quidã enĩ corporeo sensu hunc
mundũ uisibilẽ ex .iiiͦi. elem̃tis dm̃
esse dixert̃. ut dionisius stoicus. Ali i
uͦ spũalit̾ intellexert̃ mentẽ esse dm̃
ut tales milesius. Quidã animum in
hominib cõmanentẽ & lucidum. ut
pitagoras. Quidã dm̃ sine tẽpore in¬
cõmutabilẽ ut plato. Quidã mentẽ
solutã: ut cicero. Quidã & sp̃m &
mentẽ: ut maro. Inuentũ enĩ solũ¬
modo dm̃. ñ ut inuenert̃ exposuert̃
quia euanuert̾ in cogitationib suis.
dicentes enĩ se esse sapientes. stulti
facti st̃. Item platonici quidẽ dm̃

Expanded text:
perhibentur philosophari, adhibentes perhibentur philosophari, adhibentes tantum genitalibus tegmina. Gymnasium enim ex eo dictum est, quod iuvenes nudi exercerentur in campo, ubi pudenda sola tantum operiunt. Hi et a generando se cohibent. Theologi autem idem sunt qui et Physici. Dicti autem Theologi, quoniam in scriptis suis de Deo dixerunt. Quorum varia constat opinio, quid Deus esset dum quaererent. Quidam enim corporeo sensu hunc mundum visibilem ex quattuor elementis Deum esse dixerunt, ut Dionysius Stoicus. Alii vero spiritaliter intellexerunt mentem esse Deum, ut Thales Milesius. Quidam animum in omnibus commanentem et lucidum, ut Pythagoras. Quidam Deum sine tempore incommutabilem, ut Plato. Quidam mentem solutam, ut Cicero. Quidam et spiritum et mentem, ut Maro. Inventum enim solummodo Deum, non ut invenerunt, exposuerunt, quia evanuerunt in cogitationibus suis. Dicentes enim se esse sapientes stulti facti sunt. Item Platonici quidem Deum
Abbreviated transcription (Latin):
coire cũ coniugib eis mos erat. censen¬
tes licitũ honestũq esse palã cũ uxo¬
re concũbere. qͥa coniugiũ iustũ ẽ.
publice id p̾dicantes agendũ. ut canes
inuicis uł plateis. Unde & a canib
quorũ uitã imitabant᷑. etiã uocabulũ
nom̃q traxert̃. Epicurei dicti. ab
epicuro qͦdã phylosopho. amatore
uanitatis ñ sapientiȩ. quẽ etiã ipsi
phylosophi porcũ nominauert̃. qͣsi
uolutas in ceno carnali. uoluptatem
corporis sũmũ bonũ asserens. Qui
etiã dixit. nulla diuina ꝓuidentia
instructũ esse aut regi mundũ. sed
originẽ rerũ. athomis id ẽ. insecabi¬
lib ac solidis corporib assignauit.
quorũ fortuitis concursionib una¬
uersa nascant᷑. & nata sint. Asseruit
autẽ dm̃ nichil agere. omĩa constare
corporib. anima nichil aliud esse
quã corpus. unde & dixit. Nonero po¬
stea quã mortuus fuero. Gimnosophi¬
stȩ. nudi ꝑ opacas indiȩ solitudines

Expanded text:
coire cum coniugibus eis mos erat, censencoire cum coniugibus eis mos erat, censentes licitum honestumque esse palam cum uxore concumbere, quia coniugium iustum est, publice id praedicantes agendum, ut canes in vicis vel plateis. Unde et a canibus, quorum vitam imitabantur, etiam vocabulum nomenque traxerunt. Epicurei dicti ab Epicuro quodam philosopho amatore vanitatis, non sapientiae, quem etiam ipsi philosophi porcum nominaverunt, quasi volutans in caeno carnali, voluptatem corporis summum bonum adserens; qui etiam dixit nulla divina providentia instructum esse aut regi mundum. Sed originem rerum atomis, id est insecabilibus ac solidis corporibus adsignavit, quorum fortuitis concursionibus universa nascantur et nata sint. Adserunt autem Deum nihil agere; omnia constare corporibus: animam nihil aliud esse quam corpus. Unde et dixit: 'Non ero, posteaquam mortuus fuero.' Gymnosophistae nudi per opacas Indiae solitudines
Abbreviated transcription (Latin):
rit. quã qui aurũ. Qui mergũ occide¬
rit. quã qui equũ. Non enĩ animal cri¬
men. sed animꝰ facit. Hi etiã animam
uirtutẽ continentiȩ esse negant. Affe¬
c̾tant głam ȩternã. cũ se fateantur
ñ esse ȩternos. Achademici appellati.
a uilla platonis achademia athenarũ.
ubi idem plato docebat. Hi om̃ia incer¬
ta opinant᷑. Sed sicut fatendũ. ẽ. mul¬
ta incerta & occulta. ẽẽ. quȩ uoluit
d̃ intelligentiã hominis excedere
arcesilaus cirenaicus phylosophus rep¬
perit. cuiꝰ sectator fuit democritus.
qui dixit. tanquã in puteo alto ita
ut nullus fundus sit. tea in occulto
iacere ueritatẽ. Peripatetici a deambu¬
latione dicti. eo qđ aristotiles auctor
eorũ. deambulans disputare solitus
esset. Hi dicunt quandã particulam
animȩ esse exernã de reliquo magna
exparte mortale. Cinici. ab immun¬
dicia impudentiȩ nuncupati . Contra
humanã enĩ uerecundiã. in ꝓpatulo

Expanded text:
rit quam qui aurum; qui mergum occiderit quam qui aurum; qui mergum occiderit quam qui equum. Non enim animal crimen, sed animus facit.' Hi etiam animam Virtutem continentiae esse negant. Affectant gloriam aeternam, cum se fateantur non esse aeternos. Academici appellati a villa Platonis Academia Athenarum, ubi idem Plato docebat. Hi omnia incerta opinantur; sed, sicut fatendum est multa incerta et occulta esse, quae voluit Deus intelligentiam hominis excedere,Arcesilaus Cyrenaicus philosophus repperit; cuius sectator fuit Democritus, qui dixit tamquam in puteo alto, ita ut fundus nullus sit, ita in occulto iacere veritatem. Peripatetici a deambulatione dicti, eo quod Aristoteles auctor eorum deambulans disputare solitus esset. Hi dicunt quandam particulam animae esse aeternam: de reliquo magna ex parte mortalem. Cynici ab inmunditia inpudentiae nuncupati. Contra humanam enim verecundiam in propatulo
Abbreviated transcription (Latin):
quia innaturis & morib rationẽ ad¬
iungunt. Ratio enĩ grece. logos dicit᷑
Diuisi st̃ aut̃ & hi in heresib suis. haben¬
tes quiam nomina exauctorib suis.
ut platonici. eplcurei. pitagorici.
Alii a locis conuenticulorũ & stationũ
suarũ ut peripatetici. stoici. achade¬
mici. Platonici. a platone phylosopho
dic̾ti. Hi animarũ creatorẽ esse dm̃.
corporũ angłos assert̃. & ꝑ multorũ
annorũ circulos. in diuersa corpora
redire animas cdicunt. Dtoici. a loco
dicti. porticus enĩ fuit athenis. quã
TUUYRY AEN appellabant. inqua picta
erant gesta sapientiũ. atq uirorũ for¬
tium hystoriȩ. In hac porticu sapien¬
tes phylosophabant᷑. ex qͦ & stoici dicti
sunt. Grece enĩ porticus. stoa dr̃. Hanc
sectã. primꝰ ⁊ enon instituit. Hi negant
sine uirtute effici quenquã beatum.
Om̃e peccatũ uniforme esse assert̃. dicen¬
tes sic ille nocens erit qͥ paleas furaue.¬

Expanded text:
quia in natura et in moribus rationem adquia in natura et in moribus rationem adiungunt. Ratio enim Graece λόγος dicitur. Divisi sunt autem et hi in haeresibus suis, habentes quidam nomina ex auctoribus, ut Platonici, Epicurei, Pythagorici: alii a locis conventiculorum et stationum suarum, ut Peripatetici, Stoici, Academici. Platonici a Platone philosopho dicti. Hi animarum creatorem esse Deum, corporum angelos asserunt; per multos annorum circulos in diversa corpora redire animas dicunt. Stoici a loco dicti. Porticus enim fuit Athenis, quam ποικίλην στοὰν appellabant, in qua picta erant gesta sapientium atque virorum fortium historiae. In hac porticu sapientes philosophabantur, ex quo et Stoici dicti sunt. Graece enim porticus στοὰ dicitur. Hanc sectam primus Zenon instituit. Hi negant sine virtute effici quemquam beatum. Omne peccatum uniforme esse asserunt, dicentes: 'Sic ille nocens erit qui paleas furave
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ int̾pretant᷑. Est enĩ phylosophus
qͥ diuinarũ & humanarũ rerũ scien¬
tiam habet. & omnẽ bene uiuendi tra¬
mitẽ tenet. Nom̃ phylosophorũ. pri¬
mũ apytagora fertur exortũ. Nam
dum antea greci ueteres sophistas id ÷
sapientes aut doctores sapientiȩ se.¬
met ipsos iactantius nominarent. iste
in t̾rogatꝰ quid ꝓfiteret᷑. uerecundo
nomine phylosophei. id÷ amatorem
sapientiȩ se. cẽ respondit. qm̃ sapien¬
tem ꝓfiteri. arrogantissimũ uidebat᷑
ta deinceps posteris placuit. ut quan¬
talibet de reb ad sapientiã ꝑtinentib
doctrina quisq uł sibi uł aliis uidere¬
tur excellere: ñnisi phylosophus uo¬
caretur. Idem aut̃ phylosophi. tripli¬
ci genere diuiduntur. Nã aut physi¬
ci sunt. aut ethici. aut logici. Physici
dicti. qͥa de naturis tractant. Natura
quippe grece. phisis uocat᷑. Ethici. qͥa
de morib disputant. Mores enĩ. apud
grecos ethis appellant᷑. Logici autẽ.

Expanded text:
tiae interpretantur. Est enim Philosophus, tiae interpretantur. Est enim Philosophus, qui divinarum et humanarum rerum scientiam habet. Omnem bene vivendi tramitem tenet. Nomen philosophorum primum a Pythagora fertur exortum. Nam dum antea graeci veteres Sophistas, id est, sapientes, aut doctores sapientiae semetipsos iactantius nominarent, iste interrogatus quid profiteretur, verecundo nomine philosophum, id est amatorem sapientiae se esse respondit, quoniam sapientem profiteri arrogantissimum videbatur. Ita deinceps posteris placuit ut, quantalibet de rebus ad sapientiam pertinentibus doctrina quisque vel sibi vel aliis videretur excellere, non nisi philosophus vocaretur. Idem autem philosophi triplici genere dividuntur: nam aut Physici sunt, aut Ethici, aut Logici. Physici dicti, quia de naturis tractant. Natura quippe Graece φύσις vocatur. Ethici, quia de moribus disputant. Mores enim apud Graecos ἤθη appellantur. Logici autem,
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. aliȩ. xp̃i de patre natiuitati
initiũ tẽporis dant. aliȩ liberatio¬
nẽ hominũ apud inferos factã xp̃i
descensione ñ credunt. Aliȩ animã
imaginẽ dĩ negant. aliȩ animas
conuerti in demones & inquȩcunq
animalia existimant. Aliȩ de mundi
statu dissentiunt. aliȩ innumerabi¬
les mundos opinant᷑. Aliȩ aquã dõ
coeternã faciunt. aliȩ nudis pedib
ambulant. aliȩ cũ hominib ñ man-¬
ducant. Hȩ st̃ hereses aduersus catho¬
licã fidem exortȩ. & ab apłis & a scĩs
patrib uł conciliis prȩdãnatȩ. quę
dũ inse multis errorib diuisȩ inui¬
cem sibi dissentiunt. cõmuni tam̃
nomine aduersus ȩccłam di c̃spirant:
Sed & qͥcunq alit̾ scripturã scãm intel¬
ligit quã sensus sp̃s scĩ flagitat a quo
conscripta. ẽ: licet de eccła ñ recesse¬
rit. tam̃ hereticus appellari potest:¬
hylososhi greca appellatione uo¬
cantur. qͥ latine amatores sapien¬

Expanded text:
dicunt, aliae Christi de Patre nativitati dicunt, aliae Christi de Patre nativitati initium temporis dant, aliae liberationem hominum apud inferos factam Christi descensione non credunt, aliae animam imaginem Dei negant, converti in demones et in quecunque animalia existimant, alie de mundi statu dissentiunt, alie innumerabiles mundos opinantur, alie aquam deo coeternam faciunt, alie nudis pedibus ambulant, alie cum hominibus non manducant. He sunt hereses adversus catholicam fidem exorte et ab apostolis et sanctis patribus vel conciliis condemnate, que dum in se multis erroribus divise incem sibi dissentiunt, communi tamen nomine adversus Ecclesiam Dei conspirant. Sed et quicunque aliter Scripturam sacram intelligit, quam sensus Spiritus sancti flagitat, a quo conscripta est, licet de Ecclesia non recesserit, tamen haereticus appellari potestPhilosophi graeca appellatione vocantur, qui latine amatores sapien
Abbreviated transcription (Latin):
gaianitȩ. appellati a theodosio &
gaiano. qͥ temporib iustiniani prin¬
cipis in alexandria popłi puersi ele¬
ctione. uno die sunt ordinati ep̃i. Hi
errores euticetis & dioscori sequentes.
calcedonense conciliũ respuunt. ex
duab unã in xp̃o raturã assert̃. quã
theodosiani corruptã. gaianitȩ incor¬
ruptã contendunt. Gnoitȩ & tritoitȩ
a theodosianis exorti fc̃. ex quib gnor¬
tȩ ab ignorantia dicti. quia puersita¬
ti aqua exorti st̃ id adiciunt. qđ
xp̃i diuinitas ignoret futura. quȩ st̃
scripta de die & hora nouissima. non
recordantes xp̃i ꝑsonã in isaia loquen¬
tis. dies udicii incorde meo. Iritoitę
uͦ uocati. qđ sicut tres ꝑsonas in trini¬
tate. ita qͦq tres astruunt deos esse.
contra illud qđ scriptũ. ẽ. Audi isrł.
dñs ds̃ tuus. ds̃ unus . ẽ. Sunt & aliȩ
hereses sine auctore & sine nominib.
ex quib aliȩ triformem putant. ẽẽ.

Expanded text:
Gaianitae appellati a Theodosio et Gaianitae appellati a Theodosio et Gaiano, qui temporibus Justiniani principis in Alexandria, populi perversi electione uno die sunt ordinati episcopi. Hi errores Eutychetis et Dioscori sequentes, Chalcedonense concilium respuunt; ex duabus unam in Christo naturam asserunt, quam Theodosiani corruptam, Gaianitae incorruptam contendunt. Gnoitae et Tritoitae a Theodosianis exorti sunt, ex quibus Gnoitae ab ignorantia dicti, quia perversitati a qua exorti sunt, id adjiciunt, quod Christi divinitas ignoret futura quae sunt scripta de die et hora novissima; non recordantes Christi personam in Isaia loquentis: Dies judicii in corde meo . Tritoitae vero vocati, quod sicut tres personas in Trinitate, ita quoque tres astruunt deos esse, contra illud quod scriptum est: Audi, Israel, Dominus Deus tuus, Deus unus est. Sunt et aliae haereses sine auctore, et sine nominibus, ex quibus aliae triformem putant Deum
Abbreviated transcription (Latin):
noctis respuant. supstitionẽ esse di¬
centes iura temerare diuina. qͥ noctẽ
ad requiem tributt. Pelagiani. a pela¬
gio monacho ex orti. Hi liberũ arbitriũ
diuinȩ grẽ anteponunt. dicentes suffi¬
cere uoluntatẽ ad implenda iussa diui
na. Nestoriani. a nestorio constantino¬
politano ep̃o nuncupati. qͥbeatã uirginẽ
mariam. ñ dĩ sed hominis tantũ modo
asseruit genitricẽ. ut aliã ꝑsonã carnis.
aliã faceret deitatis. Nec unũ xp̃m in
uerbo dĩ & carne credidit. sed separatĩ
atq se iunctim. alterũ filiũ dĩ. alterũ
hominis pꝰdicauit. Euticiani dic̾ti ab
euticio constantino abbate. qui xp̃m
post humanã assũptionẽ negauit exi¬
stere de duab naturis. sed solã in eo
reperit᷑ auctor aquo exorci ft̃. Hi
triũ calcidonensiũ capitulorũ impu¬
gnatores. duarũ inxp̃o substantiarũ
ꝓprietatẽ negant. & unã in eiꝰ ꝑsona
naturã prȩdicant. Theodosiani &

Expanded text:
noctis respuant, superstitionem esse dinoctis respuant, superstitionem esse dicentes jura temerari divina, qui noctem ad requiem tribuit. 63. Pelagiani a Pelagio monacho exorti: hi liberum arbitrium divinae gratiae anteponunt, dicentes sufficere voluntatem ad implenda jussa divina. 64. Nestoriani a Nestorio Constantinopolitano episcopo nuncupati, qui beatam virginem Mariam, non Dei, sed hominis tantummodo asseruit Genitricem, ut aliam personam carnis, aliam faceret Deitatis; neque unum Christum in verbo Dei, et carne credidit, sed separatim, atque sejunctim alterum Filium Dei, alterum hominis praedicavit. 65. Eutychiani dicti ab Eutyche Constantinopolitano abbate, qui Christum post humanam assumptionem negavit existere de duabus naturis, sed solam in eo reperitur atrium Chalcedonensium capitulorum impugnatores, duarum in Christo substantiarum proprietatem negant, et unam in ejus persona naturam praedicant. Theodosiani et
Abbreviated transcription (Latin):
nolentes. ab ȩccłȩ cõmunione recesse¬
runt. & cũ ipso lucifero auctore suo
qͥmane oriebat᷑ cadere meruerunt.
Iouinianistȩ. a iouiano qͦdã monacho
ddicti. asserentes nullã nuptarũ &
uirginũ esse distantiã. nullũq int̾
abstinentes & simplicit̃ epulantes
esse discrim̃. Eluidiani. ab eluidio
nominati. qͥdicunt post natũ xp̃m.
alios mariam filios de uiro ioseph
pepisse. Paterniani. a paterno qͦdam
exorti. qui inferiores corporis partes.
a diabolo factas opinantur. Arabici-
nuncupati. eo qđ in arabia exorti st̃.
dicentes animã cũ corpore mori. atq
in nouissimũ utrunq resurgere. Ter¬
tullianiste dicti a terculliano prb̃o
africane ꝓuinciȩ ciuitatis cartaginen¬
sis. animã immortalẽ esse sed corpo¬
ream p̾ticantes. & animas hominũ pec¬
catorũ. post mortẽ in demones uerti
putantes. Tesseresceclecadite dicti.
ges a somno nuncupati. qđ uigil ias

Expanded text:
nolentes, ab Ecclesiae communione recessenolentes, ab Ecclesiae communione recesserunt, et cum ipso Lucifero auctore suo, qui mane oriebatur, cadere meruerunt. Jovinianistae a Joviniano quodam monacho dicti, asserentes nullam nuptiarum et virginum esse distantiam, nullumque inter abstinentes et simpliciter epulantes esse discrimen. Elvidiani ab Elvidio nominati, qui dicunt post natum Christum alios Mariam filios de viro Joseph peperisse. Paterniani a Paterno quodam exorti, qui inferiores corporis partes a diabolo factas opinantur. nuncupati, eo quod in Arabia exorti sunt, dicentes animam cum corpore mori, atque in novissimo utrumque resurgere. 60. Tertullianistae dicti a Tertulliano presbytero Africanae provinciae, civitatis Carthaginensis, animam immortalem esse, sed corpoream praedicantes, et animas hominum peccatorum post mortem in daemones verti putantes. 61. Tessares Caedecatitae dicti, ges a somno nuncupati, quod vigilias