comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terrã. qui sermonẽ tuũ rex possit implere: sed ne¬
que regum quisquã magnus & potens uerbũ huius¬
cemodi sciscitatur ab omi ariolo & mago &chal¬
daeo. Sermo enĩ quẽ tũ rex quaeris grauis est:
nec reperietur quis quã qui indicet illũ in conspe¬
ctu regis exceptis diis quorũ non est cũ hominib
conuersatio. Quo audito rex in furore & in ira ma¬
gna praecepit ut perirent omines sapientes baby¬
lonis & egressa sententia sapientes interficieban¬
tur. Quaerebanit᷑q danihel & socii eius: ut pe¬
rirent. Tunc danihel requisuut de lege atque
sententia ab arioch principe militiae regis : qui
egressus fuerat ad interficiendos sapientes baby¬
lonis & interrogauit eũ qui a rege acceperat
potestatẽ : quã obcausam tam crudelis sententia a fa¬
cie esset regis egressa. Cum ergo rem indicasset arioch
damheli : danihel ingressus rogauit regẽ. ut tẽpus da¬

Expanded text:
terram, qui sermonem tuum, rex, possit implere: Sed neterram, qui sermonem tuum, rex, possit implere: Sed neque regum quisquam magnus et potens verbum hujuscemodi sciscitatur ab omni hariolo, et mago, et Chaldaeo. Sermo enim, quem tu, rex, quaeris, gravis est: nec reperietur quisquam, qui indicet illum in conspectu regis: exceptis diis, quorum non est cum hominibus conversatio. Quo audito, rex in furore et in ira magna praecepit ut perirent omnes sapientes Babylonis. Et egressa sententia, sapientes interficiebantur: quaerebaturque Daniel et socii ejus, ut perirent. Tunc Daniel requisivit de lege atque sententia, ab Arioch principe militiae regis, qui egressus fuerat ad interficiendos sapientes Babylonis et interrogavit eum qui a rege acceperat potestatem quam ob causam tam crudelis sententia a facie esset regis egressa cum ergo rem indicasset Arioch Daniheli Danihel ingressus rogavit regem ut tempus da
Abbreviated transcription (Latin):
tus : & in terp̃tationẽ eius indicabimus : & respon¬
dens rex : ait chaldaeis. Sermo recessit ame Nisi
indic aueritis michi somniũ & coniecturã eius: pe¬
ribitis uos & domus urãe publicabuntur: Si autẽ
somniũ & coniecturã eius narraueritis : praemia
& dona & honorẽ multũ accipietis ame. Somni¬
um igitur & interpretationẽ eius : indicate michi
Responderunt secundo atque dixerunt. Rex som¬
niũ dicat seruis suis : & inter pretationẽ eius indica¬
bimus. Respondit rex : & ait. Certe noui quia tẽ¬
pus redimitis scentes quod recesserit ame sermo
Si ergo somniũ non in dicaueritis michi: una est
de uobis sententia quod interpretationẽ quo que
fallacẽ & deceptione plenã composueritis : ut loqua¬
mini micbi donec tempus pertranseat. Somnium
itaque dicite mici: ut sciã quod interp̃tationem
quoque eius uerã loquamini. Respondentes ergo
chaldȩi corã rege : dixerunt. Non est homo super

Expanded text:
tuis, et interpretationem ejus indicabimus. Et respontuis, et interpretationem ejus indicabimus. Et respondens rex, ait Chaldaeis: Sermo recessit a me: Nisi indicaveritis mihi somnium, et conjecturam ejus, peribitis vos, et domus vestrae publicabuntur. Si autem somnium, et conjecturam ejus narraveritis, praemia, et dona, et honorem multum accipietis a me: somnium igitur, et interpretationem ejus indicate mihi. Responderunt secundo, atque dixerunt: Rex somnium dicat servis suis, et interpretationem illius indicabimus. Respondit rex, et ait: Certe novi quia tempus redimitis, scientes quod recesserit a me sermo. Si ergo somnium non indicaveritis mihi, una est de vobis sententia, quod interpretationem quoque fallacem et deceptione plenam composueritis, ut loquamini mihi donec tempus pertranseat. Somnium itaque dicite mihi, ut sciam, quod interpretationem quoque ejus veram loquamini. Respondentes ergo Chaldaei coram rege, dixerunt: Non est homo super
Abbreviated transcription (Latin):
diebus post quos dixerat rex ut introducerentur:
introduxit eos praepositus eunuchorũ in conspectu
nabuchodonosor. Cumq locutus eis fiusset rex:
non sunt inuenti de uniuersis tales ut danibel
annanias misahel & ararias & steterunt in con¬
spectu regis : & om̃e uerbum sapientiȩ & intelle¬
ctus quod sciscitatus est ab eis rex inuenit in eis decu¬
plum suꝑ cunctos ariolos & magos qui erant in uni¬
uerso regno eius. Euit autẽ danihel : usque ad annũ
primum cyri regis
N ANNO SECUNDO REONI NABUCTIODO¬
nosor uidit nabuchodo nosor somniũ : & conter¬
ritus est sp̃s eius. & somniũ eius fugit abeo Praece¬
pit ergo rex ut conuocarentur arioli & magi &
malefici & chalda ei : & indicarent regi somnia sua
Qui cũ uenissent: steterunt corã rege. Et dixit ad
eos rex. Uidi somnium: & mente confusis ignoro
quid uiderim. Res ponderuntq chalda ei regisy
riace. Rex in sempiternũ uiue Dic somniũ seruis

Expanded text:
diebus post quos dixerat rex ut introducerentur diebus post quos dixerat rex ut introducerentur introduxit eos praepositus eunuchorum in conspectu Nabuchodonosor cumque locutus eis fuisset rex non sunt inventi de universis tales ut Danihel Ananias Misahel et Azarias et steterunt in conspectu regis et omne verbum sapientiae et intellectus quod sciscitatus est ab eis rex invenit in eis decuplum super cunctos ariolos et magos qui erant in universo regno eius fuit autem Danihel usque ad annum primum Cyri regis in anno secundo regni Nabuchodonosor vidit Nabuchodonosor somnium et conterritus est spiritus eius et somnium eius fugit ab eo praecepit ergo rex ut convocarentur arioli et magi et malefici et Chaldei et indicarent regi somnia sua qui cum venissent steterunt coram rege et dixit ad eos rex vidi somnium et mente confusus ignoro qriace: Rex, in aeternum vive: Dic somnium servis
Abbreviated transcription (Latin):
gem : qui constituit uobis cibum & potũ. Qui si uide¬
rit uultus uros macilentiores prae cacteris adoles¬
centibus coaeius uris: condemnabitis caput meum
regi & dixit danibel ad malassar : quẽ constitu¬
erat princeps eunuchorum super danihel. anna¬
niam misabel & arariam. Tempta nos obsecro
seruos tuos diebus decẽ : & dentur nobis legumina
ad uescendũ & aqua adbibendũ. Et contemplare
uultus nr̃os & uultus puerorũ qui uescuntur cibo re¬
gio: & sicut uideris. facies cũ seruis tuis. Qui audi¬
to sermone huiuscemodi: temptauit eos diebus de¬
cem. Post dies autẽ decẽ apparuerunt uultus eorũ
meliores &corpulentiores : prac om̃ibus pueris qui
uescebantur cibo regio. Porro malassar tollebat
cibaria & uinũ potus eorũ : dabatq eis legumina
Pueris autẽ his dedit ds̃ scientiã & disciplinã in om̃i
libro : & sapientiã Daniheli autẽ incelligentiã
om̃ium uisionũ & somniorũ Completis itaque

Expanded text:
gem, qui constituit vobis cibum et potum: Qui si videgem, qui constituit vobis cibum et potum: Qui si viderit vultus vestros macilentiores prae caeteris adolescentibus coaevis vestris, condemnabitis caregi et dixit Danihel ad Malassar quem constituerat princeps eunuchorum super Danihel Ananiam Misahel et Azariam tempta nos obsecro servos tuos diebus decem et dentur nobis legumina ad vescendum et aqua ad bibendum et contemplare vultus nostros et vultus puerorum qui vescuntur cibo regio et sicut videris facies cum servis tuis qui audito sermone huiuscemodi temptavit eos diebus decem post dies autem decem apparuerunt vultus eorum meliores et corpulentiores prae omnibus pueris qui vescebarum dabatque eis legumina pueris autem his dedit Deus scientiam et disciplinam in omni libro et sapientia Daniheli autem intellegentiam omnium visionum et somniorum conpletis itaque
Abbreviated transcription (Latin):
domus dĩ & asportauit ea in terrã sennaar in domũ
dei sui : & uasa intulit indomũ thesauri dĩ sui Et
ait rex asfaner praeposito cunuchorũ suorũ : ut in¬
troducere de filiis isrł & de semine regio & trran¬
norum pueros in quibus nulla esset macula. Deco¬
ros forma & eruditos om̃i sapientia. Cautos sci¬
entia & doctos disciplina & qui possent stare in
palatio regis ut doceret eos literas & linguã chal¬
daeorũ. Et constituit eis rex annonã ꝑ singulos
dies de cibis suis. & de uino unde bibebat ipse: ut
enutriti tribus annis post eastarent in conspectu
regis łuerunt ergo inter eos de filiis iuida danihel
annanias misahel & ararias. &im posuit eis prae¬
positus cunuchorũ nomina. Daniheli : balthas ar
abdenago. Proposuit autẽ danihel incorde suo ne pol¬
lueretur demensa regis: neque de uino potus eius
Et rogauit eunuchorum praepositũ : ne contamina¬
conspectu principis eunuchorũ Et ait princeps eunu¬
chorũ ad dambelem. Timeo ego dominũ meũ re¬

Expanded text:
s Dei et asportavit ea in terram Sennaar in domum dei sui et vasa intulit in domum thesauri dei sui et ait rex Asfanaz praeposito eunuchorum suorum ut introduceret de filiis Israhel et de semine regio et tyrannorum pueros in quibus nulla esset macula decoros forma et eruditos omni sapientia cautos scientia et doctos disciplina et qui possent starenguam Chaldeorum et constituit eis rex annonam per singulos dies de cibis suis et de vino unde bibebat ipse ut enutriti tribus annis postea starent in conspectu regis fuerunt ergo inter eos de filiis Iuda Danihel Ananias Misahel et Azarias et inposuit eis praepositus eunuchorum nomina Daniheli Balthasar Abdenago. Proposuit autem Daniel in corde suo, ne pollueretur de mensa regis, neque de vino potus ejus, et rogavit eunuchorum praepositum ne contaminaiam in conspectu principis eunuchorum. Et ait princeps eunuchorum ad Danielem: Timeo ego dominum meum re
Abbreviated transcription (Latin):
fine dierum: HUC USAUE DANIHEL IN HEBRA¬
ICO UOLUMINE LEGIMUS. CAETERA QUAE SE¬
chim. & accepit uxorẽ Nomine susannam fili¬
am helchiae : pulchram nimis & timentem dñm
Parentes enĩ illius cũ essent iusti : erudierunt filiam
suam scđm legẽ morsi. Erat autẽ ioachim diues ual¬
de: & erat ei pomeriũ uicinũ domus suae & ad i¬
psum confluebant uidaei : eoquod esset honorabili¬
or om̃ium. Et constituti sunt duo senes uidices in
anno illo: de quibus locutus est dñs quia egressa
est iniquitas de babylone a senibus iudicibus qui ui¬
debantur regere populũ. Isti frequentabant domũ

Expanded text:
finem dierum. Hucusque Danielem in Hebrafinem dierum. Hucusque Danielem in Hebraeo volumine legimus. Caetera quae secim: Et accepit uxorem nomine Susannam, filiam Helciae, pulchram nimis, et timentem Deum: parentes enim illius, cum essent justi, erudierunt filiam suam secundum legem Moysi. Erat autem Joacim dives valde, et erat ei pomarium vicinum domui suae: et ad ipsum confluebant Judaei, eo quod esset honorabilior omnium. Et constituti sunt duo senes judices in anno illo: de quibus locutus est Dominus: Quia egressa est iniquitas de Babylone a senioribus judicibus, qui videbantur regere populum. Isti frequentabant domum
Abbreviated transcription (Latin):
& ecce quasi duo alii stabant . unus hinc suꝑripam
fluminis : & alus inde ex altera ripa fluminis Le
dixi uro qui indutus erat lineis : qui stabat suꝑ aquas
fluminis Usque quo horum finis mirabilium¬
suꝑ aquas fluminis cũ leuasset dexterã & sinistrã
suã incaelũ & iurasset ꝑ uiuentẽ in aeternũ : quia in
tempus & temporae & dimidiũ tẽporis. Et cũ com¬
pleta fuerit disꝑsio manus populi sci : complebun¬
tur uniuersa haec. &ego audiui : & ñ intellexi. Et
dixi. Domine mi quid erit post haec : Et ait Ua¬
de danihel quia clausi sunc signatiq sermones usque
ad tempus praefinitũ. Eligentur & de albabuntur : &
quasi ignis probabuntur multi. Qimpie agent impii :
neque intelligent omns impii. Porro docti intelligent
& a tẽpore cum ablatum fuerit iuge sacrificium
& posita fuerit abominatio in desolationẽ : dies mille
ducenti nonaginta. Beatus qui expectat: & ꝑuenit ad
ad praefinitũ & requiesce : & stabis in sorte tua in

Expanded text:
et ecce quasi duo alii stabant: unus hinc super ripam fluminis, et alius inde ex altera ripa fluminis. Et dixi viro qui indutus erat lineis, qui stabat super aquas fluminis: usquequo finis istorum mirabiliumsuper aquas fluminis, Cum elevasset dexteram et sinistram suam in coelum, et jurasset per viventem in aeternum, quia in tempus, et tempora, et dimidium temporis. Et cum completa fuerit dispersio manus populi sancti, complebuntur universa haec. Et ego audivi, et non intellexi. Et dixi: Domine mi, quid erit post haec? Et ait: Vade, Daniel, quia clausi sunt, signatique sermones, usque ad tempus praefinitum. Eligentur, et dealbabuntur, et quasi ignis probabuntur multi: Et impie agent impii, neque intelligent omnes impii, porro docti intelligent. Et a tempore cum ablatum fuerit juge sacrificium, et posita fuerit abominatio in desolationem, dies mille ducenti nonaginta. Beatus qui exspectat, et pervenitad praefinitum: et requiesces, et stabis in sorte tua in
Abbreviated transcription (Latin):
& facta est dies crastina. Cumq uenisset populus ad
uirum eius ioachim: uenerunt & duo prbi pleni iniqua
cogitatione aduersus sus annam ut interficerent eam
& dixerunt coram populo Mictite ad susannam fi¬
liam helchiae : uxorem ioachim. Et statim miser̃
Et uenit cum parentibus & filiis: & uniuersis cogna
tissuis Porro susanna erat delicatanimis & pul¬
chnr specie: At imiqui illi uisserunt ut discooperretur
Erat enim cooperta : ue uel sic satiarentur decore euis
Plebant igitur sui : & omñs qui nouerant eã. Consurgen¬
tes autẽ duo prb̃i inmedio populi : posuerunt manus

Expanded text:
venisset populus ad virum ejus Joacim, venerunt et duo presbyteri pleni iniqua cogitatione adversus Susannam, ut interficerent eam. Et dixerunt coram populo: Mitte ad Susannam, filiam Helciae, uxorem Joacim. Et statim miserunt. Et venit cum parentibus, et fitis suis. Porro Susanna erat delicata nimis, chra specie. At iniqui illi jusserunt, ut discooperiretur erat enim cooperta, ut vel sic satiarentur decore ejus. Flebant igitur sui, et omnes qui noverant eam. Consurgentes autem duo presbyteri in medio pop
Abbreviated transcription (Latin):
osis aegr̃pti. Perlibiam quoque & aechropiã tnen¬
sibit & fama turbabit eũ aboriente & ab aquilone:
& ueniet inmultitudine magna . ut conterat & inter¬
ficiat plurimos. & figec tabernaculũ suũ AEEDNÕ
intermaria suꝑ montẽ inlrtũ & scm̃ : & ueniet us¬
que ad summitatẽ euis & nemo auxiliabitur ei
In tempore autẽ illo consurget michael princeps
magnus: qui stat pro filiis populi tui. Et ueniet tẽ¬
pus quale non fuit ab eo quo gentes esse coeperunt
usque ad cempus illud. Et intepore illo saluabit᷑
populus tuus om̃is qui inuentus fuerit scriptus in
libro : & multi debis qui dormunt interrae pulue
re eugilabunt: Alii inuitã aeternã : & alii inop¬
probriũ ut uideant semꝑ. Qui aute docti fuerint

Expanded text:
Aegypti: Per Libyam quoque et Aethiopiam transibit. Et fama turbabit eam ab oriente et ab aquilone: et veniet in multitudine magna, ut conterat et interficiat plurimos. Et figet tabernaculum suum Apedno inter maria, super montem inclytum et sanctum: Et veniet usque ad summitatem ejus, et nemo auxiliabitur eiIn tempore autem illo consurget Michael princeps magnus, qui stat pro filiis populi tui: et veniet tempus quale numquam fuit ab eo quo gentes esse coeperunt usque ad tempus illud. Et in tempore illo salvabitur populus tuus, omnis qui inventus fuerit in lire, evigilabunt, alii in vitam aeternum, et alii in opprobrium, ut videant semper . Quid vero sacrat
Abbreviated transcription (Latin):
sũdore multoq tempore uix coepissem banelantia
stridentiaq uerba resonare & quasi per criptam
Ambulans rarum desuꝑ lumen aspicerẽ : impegi
nouissime indanihelem. & tanto taedio affectus
sum : ut desperatione subita omne. laborẽ uoluerim
contemnere. Uerum adhortante me quodã he
olus inter hebraeos coepi rursum discipulus esse
chaldaicus . &ut uere fatear : usque ad praesentẽ
diem magis possum sermonẽ chaldaicum legere
&intelligere quã sonare. Haec idcirco ue difficul¬
tatem uobis danibelis ostenderem : qui apud hebrȩ¬
os nec sus annae habet historiam. nec rmnũ triũ
puerorum nec belis draconisq fabulas : Quas nos
quia in toto orbe dispersae sunt ueru ante posito
easq ugulante subiecimus : ne uideremur apud
imperitos magnã partẽ uoluminis detruncasse
Audiui ego quendam de praeceptoribus uida eo¬
rum cum sus annae derideret historiam. & a greco
nescio quo diceret esse confictam. illud opponere

Expanded text:
sudore, multoque tempore vix coepissem anhelantia sudore, multoque tempore vix coepissem anhelantia stridentiaque verba resonare, et quasi per cryptam ambulans, rarum desuper lumen aspicerem, impegi novissime in Danielem, et tanto taedio affectus sum, ut desperatione subita omnem veterem laborem voluerim contemnere. Verum adhortante me quodam Hebolus inter eos, coepi rursum discipulus esse Chaldaicus. Et ut verum fatear, usque ad praesentem diem magis possum sermonem Chaldaicum legere et intelligere, quam sonare. Haec idcirco, ut difficultatem vobis Danielis ostenderem, qui apud Hebraeos nec Susannae habet historiam, nec hymnum trium puerorum, nec Belis, draconisque fabulas: quas nos, quia in toto orbe dispersae sunt, veru ÷ anteposito, easque jugulante, subjecimus: ne videremur apud imperitos magnam partem voluminis detruncasse. Audivi ego quemdam de praeceptoribus Judaeorum, cum Susannae derideret historiam, et a Graeco nescio quo diceret esse confictam, illud opponere,
Abbreviated transcription (Latin):
NIMI PRB̃I IN DANIHELE PROCH̃A
ANIHELEM PROEHETAM
iuxta septuaginta interpretes: dñi
saluatoris aeccłae non legunt : uten¬
tes theodotionis editione &hoc cur
acciderit : nescio Siue enĩ quia sermo chaldaicus est
& quibusdam proprietatibus a nr̃o eloquio disere¬
pat noluerunt septuaginta interpretes easdẽ lin¬
guae lineas intrans latione seruare : siue sub nomi¬
ne corũ ab alio nescio quo non satis chalda eã linguã
sciente editus liber est. siue aliud quid causae exti¬
terit ignorans. Hoc unũ affirmare possum. quod mul¬
tum aueritate discordet: & recto uidicio repudiatus
sut. Sciendũ quippe danibelem maxime & erram
hebraicis quidem licteris sed chaldaico sermone con¬
scriptos : & unam hieremiae nΕΡΙTΟΧCΗΝ
lob quoque cũ arxbica lingua: habere plurimam
societatem. Denique & ego adolescentulus post quin¬
tiliani & tullii lectionẽ ac flores rethoricos cũ me
in linguae huius pistrinum reclusissem & multo

Expanded text:
MI IN DANIELEM PROPHETAM. Danielem prophetam juxta Septuaginta Interpretes Domini Salvatoris Ecclesiae non legunt utentes Theodotionis editione, et hoc cur acciderit, nescio. Sive enim quia sermo Chaldaicus est, et quibusdam proprietatibus a nostro eloquio discrepat, noluerunt Septuaginta Interpretes easdem linguae lineas in translatione servare: sive sub nomine eorum ab alio nescio quo non satis Chaldaeam linguam sciente, editus liber est: sive aliud quid causae exstiterit ignorans: hoc unum affirmare possum, quod multum a veritate discordet, et recto judicio repudiatus sit. Sciendum quippe, Danielem maxime et Ezram, Hebraicis quidem litteris; sed Chaldaico sermone conscriptos, et unam Jeremiae περικοπὴν, Job quoque cum Arabica lingua habere plurimam societatem. Denique et ego adolescentulus, post Quintiliani et Tullii lectionem ac flores rhetoricos, cum me in linguae hujus pistrinum reclusissem, et multo
Abbreviated transcription (Latin):
ut muniat maorim cũ dõ alieno quẽ cognouit: &
multiplicabit głam. Et dabit eis potestatẽ in mul¬
tis: & terrã diuide graxtuito. Et in tẽpore p̃finicto
praclicbitur aduersus eũ rex austri : & quasi tempe¬
stas ueniet contrix illũ rex aquilonis in curribus &
in equitibus & inclasse magna. &ingredictur ter¬
ras : & conteret & pertransiet. Et in troibit in terrã
gloriosam : & multae corruent. Hae autẽ solae
saluabuntur de manu eus. Edom & moab. & prin¬
cipiũ filiorũ ammon. &emittet manũ suam in

Expanded text:
ut muniat Maozim cum Deo alieno, quem cognovit, et ut muniat Maozim cum Deo alieno, quem cognovit, et multiplicabit gloriam, et dabit eis potestatem in multis, et terram dividet gratuito. Et in tempore praefinito praeliabitur adversus eum rex austri, et quasi tempestas veniet contra illum rex aquilonis, in curribus, et in equitibus, et in classe magna, et ingredietur terras, et conteret et pertransiet. Et introibit in terram gloriosam, et multae corruent: Hae autem solae salvabuntur de manu ejus; Edom, et Moab, et principium filiorum Ammon, Et mittet manum suam i
Abbreviated transcription (Latin):
desolationẽ : & impii intestamentũ simulabunt frau¬
dulenter Populus autẽ sciens dm̃ suũ obtinebit &
faciec & docti in populo docebunt plurimos. Et ru¬
ent ingladio & in flamina : in captiuitate & in yoe¬
pina dierũ. Cumq corruerint sub leuabuntur au¬
xilio paruulo : & applicabuntur eis plurimi frau¬
dulenter. &de eruditis ruent ut conflentur & eli¬
gantur & de albentur usque ad tempus p̃finitũ
quia adhuc aliud tempus erit. Et faciet iuxta
uoluntatẽ suam rex : & eleuubitur & magnifica¬
bitur aduersus om̃em dm̃ & aduersum dm̃ deo¬
rum loquetur magnifica. Et dirigetur donec com¬
pleatur iracundia. Perpetrata est quippe diffi¬
nitio. Et dm̃ patrum suorũ non reputabit: & e¬
rit in concupiscentiis feminarũ. Nec quem quam
deorũ curabit : quia aduersus uniuersa consurget
Dm̃ autẽ maotim in loco suo uenerabitur & dm̃
quẽ ignorauerunt patres eius colet : Auro & argen¬
to & lapide precioso. rebusq preciosis. & faciet

Expanded text:
desolationem, Et impii in testamentum simulabunt fraudulenter: populus autem sciens Deum suum, obtinebit et faciet. Et docti in populo docebunt plurimos: et ruent in gladio, et in flamma, et in captivitate, et in rapina dierum. Cumque corruerint, sublevabuntur auxilio parvulo: et applicabuntur eis plurimi fraudulenter. Et de eruditis ruent, ut conflentur, et eligantur, et dealbentur usque ad tempus praefinitum: quia adhuc aliud tempus erit. Euoluntatem suam rex. Et eleuabitur et magnificabitur aduersus omnem deum, et aduersus Deum deorum loquetur magnifica. Et dirigetur, donec compleatur iracundia: perpetrata quippe est definitio. Et Deum patrum suorum non reputabit, et erit in concupiscentiis feminarum, nec quemquam deorum curabit, quia adversum universa consurgetDeum autem Maozim in loco suo venerabitur: et Deum, quem ignoraverunt patres ejus, colet auro, et argento, et lapide pretioso, rebusque pretiosis. Et faciet,
Abbreviated transcription (Latin):
qui liberauit dunibelẽ de lacu leonum. Porro da¬
nihel ꝑseuerauit usque ad regnũ darii : regnumq
tis eius: in cubili suo. & somnium seribens breui
sermone comprehendit : summatimq perstringens
ait Uidebã in uisione mea nocte & ecce quattuor
uenti caeli pugnabant in mari magno: & quactu¬
orbestiae grandes ascendebant de mari diuersae
interse. Prima quasi leena : & alas habebat aqui¬
lae Aspiciebam donec euulsae sunt alae eius &
sublata est de terra & suꝑ pedes quasi homo ste¬
ti & cor euis datũ est ei Et eccebestia alia similis
urso in parte stetit & tres ordines erant in ore eius
& indentibus eius & sic dicebant ei Surge : come

Expanded text:
qui liberavit Danielem de lacu leonum. Porro Daqui liberavit Danielem de lacu leonum. Porro Daniel perseveravit usque ad regnum Darii, regnumque tis eius in cubili eius, et somnium suum scriingens, ait: Videbam in visione mea nocte, et ecce quatuor venti coeli pugnabant in mari magno. Et quatuor bestiae grandes ascendebant de mari diversae inter se. Prima quasi leaena, et alas habebat aquilae: Aspiciebam donec evulsae sunt alae ejus, et sublata est de terra; Et super pedes quasi homo stetit, et cor ejus datum est ei. Et ecce bestia alia similis urso in parte stetit: et tres ordines erant in ore ejus, et in dentibus ejus, Et sic
Abbreviated transcription (Latin):
& conclusit oroc leonũ : & non nocuerunt michi quia
corã eo uistitia inuenta est in me. sed & coram te
rex delietum non feci Tunc rex uehementer ga¬
uisus est suꝑ eo : & danihelem praecepit educi de
lacu. Eductusq est danihel de lacu & nulla lae¬
sio inuenta est in eo : quia credidit dõ suo luben¬
te autem rege adducti sunt uiri illi qui accus aue¬
rant danihelem : & in lacũ leonũ missi sunt ipsi
ad pauimentũ laci donec arriperent eos leones:
& omĩa ossa eorũ comminuerunt. Tunc scripsit
rex darius uniuersis populis tribus & linguis: ha¬
bitantibus in uniuersa terra. Pax uobis multipli¬
cetur. Ame constitutũ est decretũ: ut in uniuer¬
sõ imperio & regno meo tremiscant & paueant
dm̃ danihelis: Ipse est enim ds̃ uiuens & aeter¬
nus in scła : & regnũ eius non dissipabitur & pote¬
stas eius usque in aeternũ Ipse liberator atque
saluator faciens signa & mirabilia in caelo & interra:

Expanded text:
et conclusit ora leonum, et non nocuerunt mihi: Quia et conclusit ora leonum, et non nocuerunt mihi: Quia coram eo justitia inventa est in me: sed et coram te, rex, delictum non feci. Tunc rex vehementer gavisus est super eo. et Danielem praecepit educi de lacu: Eductusque est Daniel de lacu, et nulla laesio inventa est in eo, quia credidit Deo suo. Jubente autem rege, adducti sunt viri illi, qui accusaverant Danielem: Et in lacum leonum missi sunt, ipsi, ad pavimentum laci, donec arriperent eos leones, et omnia ossa eorum comminuerunt. Petimus igitrex scripsit universis populis, tribubus, et linguis, habitantibus in universa terra: PAX vobis multiplicetur. A me constitutum est decretum, ut in universo imperio et regno meo, tremiscant et paveant Deum Danielis. Ipse est enim Deus vivens, et aeternus in saecula, et regnum ejus non dissipabitur, et potestas ejus usque in aeternum. Ipse liberator, atque salvator, faciens signa, et mirabilia in coelo et in terra:
Abbreviated transcription (Latin):
tes regẽ : dixerunt ei. Scito rex quia lex maedorũ¬
est atque ꝑsarum : ut om̃e decretũ quod constituit rex
non liceat immutari. Tunc rex praecepit & ad duxe¬
runt danihelem: & miserunt eum in lacũ leonum
Dixitq rex daniheli Ds tuus quẽ colissemꝑ: ipse
liberabitte. Allatusq est lapis unus : & positus
est suꝑ os laci. Quem obsignauit rex anulo suo.
& anulo optimatũ suorum : Nequid fieret contraoc
danihel & abiit rex in domum suam & dormi¬
uit incoenatus cibiq non sunt illati coram eo: insu¬
per & somnus recessit ab eo. Tunc rex primo dilu¬
culo consurgens festinus: ad lacũ leonũ perrexit
Appropinquansq lacui danihelem uoce lacrima¬
bili inclamauit: & affatus est eũ. Danihel serue
dĩ uiuentis : ds̃ tuus cui tũ seruis semꝑ. putasne ualuit
liberare te alconibus : & danihel regi respondens
ait Rex in aeternum uiue Os̃ ñs misit angłm suũ

Expanded text:
tes regem, dixerunt ei: Scito, rex, quia lex Medorutes regem, dixerunt ei: Scito, rex, quia lex Medorum atque Persarum est, ut omne decretum, quod constituerit rex, non liceat immutari. Tunc rex praecepit: et adduxerunt Danielem, et miserunt eum in lacum leonum. Dixitque rex Danieli: Deus tuus, quem colis semper, ipse liberabit te. Allatusque est lapis unus, et positus est super os laci: Quem obsignavit rex annulo suo, et annulo optimatum suorum, ne quid fieret contra Danielem. Et abiit rex in domum suam, et dormivit incoenatus, cibique non sunt illati coram eo, insuper et somnus recessit ab eo. Tunc rex primo diluculo consurgens, festinus ad lacum leonum perrexit: Appropinquansque lacui, Danielem voce lacrymabili inclamavit, et affatus est eum: Daniel, serve i viventis, Deus tuus, cui tu servis semper, putasne valuit te liberare a leonibus? Et Daniel regi respondens ait: Rex, in aeternum vive: Deus meus misit angelum suum,
Abbreviated transcription (Latin):
temporibus indie flectebat genua sua & adora¬
bat confitebaturq corã dõ suo. sicut & ante facere
consueuerat. Uiri igitur illi curiosuis inquiren¬
tes : inuenerunt danibelẽ orantẽ & obsecrantẽ
dm̃ suũ. & accedentes: locuti sunt regi suꝑ edi¬
cto Rex nunquid non tũ constitusti ut om̃is ho¬
mo qui rogaret quemquã dediis & hominibus usqͥe
addies .xxx. nisi ate rex mitteretur in lacum le¬
onum : Ad quod respondens rex : ait. Uerus ser¬
mo uixta decretũ maedorum atque persarum:
quod praeuaricari non licet. Tunc respondentes
dixerunt corã rege. Danihel de filiis captiuita¬
tis uidae non curauit de lege tua & de edicto qđ
constituisti : sed tribus temporibus perdiem orat
obsecratione sua. Quod uerbũ cum audisset rex
satis contristatus est : & pro danihel posuit cor
ut liberaret eum . &usque ad occasum solis labo¬
raobat: ut erueret illũ. Uiri autẽ illi intelligen¬

Expanded text:
temporibus in die flectebat genua sua, et adoratemporibus in die flectebat genua sua, et adorabat, Confitebaturque coram Deo suo, sicut et ante facere consueverat. Viri igitur illi curiosius inquirentes, invenerunt Danielem orantem et obsecrantem Deum suum. Et accedentes locuti sunt regi super edicto: Rex, numquid non constituisti, ut omnis homo, qui rogaret quemquam de diis et hominibus, usque ad dies triginta, nisi te, rex, mitteretur in lacum leonum? Ad quos respondens rex, ait: Verus sermo, juxta decretum Medorum atque Persarum, quod praevaricari non licet. Tunc respondentes dixerunt coram rege: Daniel de filiis captivitatis Judae, non curavit de lege tua et de edicto quod constituisti, sed tribus temporibus per diem orat obsecratione sua. Quod verbum cum audisset rex, satis contristatus est: Et pro Daniele posuit cor ut liberaret eum, et usque ad occasum solis laborabat ut erueret illum. Viri autem illi intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
erunt eo quod fidelis esset : & om̃is culpa & suspitio
non inueniretur meo. Dixerunt ergo uiri illi Non
inueniemus daniheli hiuc aliquã occasionẽ : nisi for¬
te in lege dĩ sui. Tunc principes & satrapae sur¬
ripuerunt regi: & sic locuti sunt ei Darie rex in
aeternũ uiue. Consilium inierunt cunca princi¬
pes regni magistratus & satrapae. senatores & iu¬
dices ut decretũ imperatoriũ exeat & edictũ : & o¬
mnis qui petierit aliquam petitionẽ a quocunque
dõ & homine usque ad dies .xxx. nisi a te rex : mit¬
tatur in lacũ leonũ Nunc itaque rex confirma
sententiã & scribe decretũ ut non immutetur qđ
statũtum est a maedis atque ꝑsis : nec praeuarica¬
ri cuiquã liceat. Porro rex darius proposuit edi¬
ctũ : & statuit. Quod cũ danihel comperisset id est
constitutã legẽ: ingressus est domũ suã & fene¬
st̃ris apertis in coenaculo suo contra hirłm tribus

Expanded text:
erunt, eo quod fidelis esset, et omnis culpa et suspicio erunt, eo quod fidelis esset, et omnis culpa et suspicio non inveniretur in eo. Dixerunt ergo viri illi: Non inveniemus Danieli huic aliquam occasionem, nisi forte in lege Dei sui. Tunc principes et satrapae surripuerunt regi, et sic locuti sunt ei: Dari rex, in aeternum vive: consilium inierunt cuncti principes regni, magistratus, et satrapae, senatores, et judices, ut decretum imperatorium exeat, et edictum: Ut omnis qui petierit aliquam petitionem a quocumque Deo et homine, usque ad dies triginta, nisi a te rex, mittatur in lacum leonum. Nunc itaque, rex, confirma sententiam, et scribe decretum: ut non immutetur quod statutum est a Medis et Persis, nec praevaricari cuiquam liceat. Porro rex Darius proposuit edictum, et statuit. Quod cum Daniel comperisset, id est, constitutam legem, ingressus est domum suam: Et fenestris apertis in coenaculo suo contra Jerusalem tribus
Abbreviated transcription (Latin):
sta est Mane : thecel phares & haec interpre¬
tatio sermonis. Mane : numerauit ds̃ regnũ tuũ
& compleuit illud. Thecel : appensum est instate¬
ra. & inuentũ est minus habens Phares diui¬
sum est regnũ tuũ. & datum est mȩdis & persis
Tunc iubente rege indutus est danihel purpura.
& circundata est torques aurea collo eus: & praedi¬
catum est de eo quod haberet potestatẽ tercius in re
gno. Eadem nocte : interfectus est balthasar rex
chaldacus. Et darius maedus successit in re¬
in toto regno suo. & suꝑ eos principes tres: ex quibus
damhel unus erat. Ut satra pae illis redderent rcti¬
onem : & rex non sustineret molestiã Igitur danihel
superabat om̃s principes & satra pas : quia sp̃s dĩ am¬
plior erat in eo. Porro rex cogitabat constituere eũ :¬
suꝑ om̃e regnũ. Unde principes & satrapae quae¬
rebant occasionẽ : ut inuenirent danibeli ex latere
regi Nullãq causam & suspitionẽ reperire potu¬

Expanded text:
sta est: MANE, THECEL, PHARES. Et haec est interpresta est: MANE, THECEL, PHARES. Et haec est interpretatio sermonis. MANE: numeravit Deus regnum tuum, et complevit illud. THECEL: appensus es in statera, et inventus es minus habens. PHARES: divisum est regnum tuum, et datum est Medis et Persis. Tunc, jubente rege, indutus est Daniel purpura, et circumdata est torques aurea collo ejus: et praedicatum est de eo quod haberet potestatem tertius in regno suo. Eadem nocte interfectus est Baltassar rex Chaldaeus. Et Darius Medus successit in rein toto regno suo. Et super eos principes tres, ex quibus Daniel unus erat: Ut satrapae illis redderent rationem, et rex non sustineret molestiam. Igitur Daniel superabat omnes principes et satrapas: quia spiritus Dei amplior erat in eo. Porro rex cogitabat constituere eum super omne regnum: unde principes et satrapae quaerebant occasionem ut invenirent Danieli ex latere regis. Nullamque causam et suspicionem reperire potu
Abbreviated transcription (Latin):
solio regni sui: & gła eus ab lata est & afiliis hominũ
eiectus est. Sed & cor eius cum bestus positũ est: &
cum onagris erat habitatio eius Paenũ quoque
ut bos comedebat : & rore caeli corpus eius infectũ est
Donec cognosceret quod potestatẽ haberet altissimus
in regno hominũ : & quem cunque uoluerit sũscitabit
suꝑ illud. Tũ quoque filius eius baldiasar non humi¬
liasti cortuũ cũ scires haec om̃ia : sed aduersum do¬
minatorem caeli el euatus es. &uasa domus eius
allata sunt coram te : & tũ &optimates tui & uxores
tuae & concubinae tuae uinum bibistis in eis. Deos
quoque argenteos & aureos & aereos ferreos ligneosq
& lapideos: qui non uident neque audiunt neque sen¬
tiunt laudasti: porro dm̃ qui habet flatũ tuũ in ma¬
nu sua & omnes uiastuas non glorificasti. Idcirco ab
eo missus est articulus manus : quae scripsit hoc quod
ex aratũ est. Haec est autẽ scriptura : quae dige¬

Expanded text:
solio regni solio regni s est, sed & cor ejus cum bestiis positum est, & cum onagris erat habitatio ejus: foenum quoque ut bos comedebat, & rore coeli corpus ejus infectum est, donec cognoscein regno hominum. et quemcumque voluerit, suscitabit super illud. Tu quoque, filius ejus Baltassar, non humiliasti cor tuum, cum scires haec omnia: Sed adversum Dominatorem coeli elevatus es, et vasa domus ejus allata sunt coram te: Et tu, et optimates tui, et uxores tuae, et concubinae tuae, vinum bibistis in eis? Deos quoque argenteos, et aureos, et aereos, ferreos, ligneosque et lapideos, qui non vident, neque audiunt, neque sentiunt, laudasti: Porro Deum, qui habet flatum tuum in manu sua, et omnes vias tuas, non glorificasti. Idcirco ab eo missus est articulus manus, quae scripsit hoc, quod exaratum est. Haec est autem scriptura, quae dige
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes magi ut scripturã hanc legerent. & inter¬
pretationẽ eius indicarent michi : & nequiuerunt
sensum sermonis huius edicere michi. Porro ego au¬
diui de te quod possis obscura in terp̃tari: & ligata
dissoluere Siergo uales scripturã legere &inter¬
pretationẽ eius indicare michi. purpura uestie¬
ris & torquẽ aureã circa collũ tuũ habebis: &
tercius in regno meo princeps eris: Ad quae re¬
spondens danibel : ait corã rege Munene tua
sint tibi : & dona domus tuae alterida. Scriptu¬
ram autẽ legã tibi rex : & in terp̃tationẽ eius osten¬
dam tibi. Orex ds̃ altissimus regnũ & magnifi¬
centiam głam & honorẽ dedit nabuchodonosor
patrituo : & propter magnificentiã quã dederat
ei uniuersi populi tribus & linguae tremebant
& metuebant cũ. Quos uolebat interficiebat : & quos
uolebat percutiebat. Quos uolebat exaltabat : & quos
uolebat humiliabat. Quando aũt eleuatũ ẽ cor eiꝰ &
sp̃s illius offirmatus est ad suꝑbiam. depositus est de

Expanded text:
sapientes magi, ut scripturam hanc legerent, et interpretationem ejus indicarent mihi: et nequiverunt sensum sermonis hujus edicere. Porro ego audivi de te, quod possis obscura interpretari, et ligata dissolvere: Si ergo vales scripturam legere, et interpretationem ejus indicare mihi, Purpura vestieris, et torquem auream circa collum tuum habebis, et tertius in regno meo princeps eris. Ad quae respondens Daniel, ait coram rege: Munera tua sint tibi, et dona domus tuae alteri da: Scripturam autem legam tibi, rex, et interpretationem ejus ostendam tibi. O rex, Deus altissimus, regnum et magnificentiam, et gloriam et honorem dedit Nabuchodonosor patri tuo. Et propter magnificentiam quam dederat ei, universi populi, tribus, et linguae, tremebant ant eum: Quos volebat, interficiebat: et quos volebat, percutiebat: Quos volebat, exaltabat: et quos volebat, humiliabat. Quando autem elevatum est cor ejus, et spiritus illius obfirmatus est ad superbiam, Depositus est de
Abbreviated transcription (Latin):
est arboris : regnũ tuũ tibi manebit post quã cogno¬
ueris potestatẽ esse caelestẽ. Quam obrem rex con¬
silium meũ placeat tibi. & peccata tua elemosinis
redime & iniquitates tuas misericordiis pauperũ :¬

Expanded text:
est arboris, regnum tuum tibi manebit, postquam cognoest arboris, regnum tuum tibi manebit, postquam cognoveris potestatem esse coelestem. Quamobrem, rex, consilium meum placeat tibi, et peccata tua eleemosynis redime, et iniquitates tuas misericordiis pauperu
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝑtingit ad caelũ & aspectus illius in omnẽ terrã
& recmi eius pulcherrimi & fructus eus nimuis &
esca om̃ium in ea. subter eã habitantes bestias agri
terminis uniuersae terrae. Quod autẽ uidit rex
uigilem & scm̃ descendere de caelo & dicere succidi¬
te arborẽ & dissĩpate illam. at tamen germen radicũ
eius in terra dimictite & uinciatur ferro & aere in
herbis foris & rore caeli conspergatur. & cum feris
sit pabulũ eius donec septẽ tempora commutentur
suꝑ eum: haec est interp̃tatio sententiae altissimi
quae superuenit suꝑ dominum meũ regẽ: Eicient
te ab hominibus : & cum bestis feris erit habitatio
tua. Et faenũ utbos comedes : & rore caeli in fun¬
deris. Septẽ quoque tempora mutabuntur suꝑte :
donec scias quod dominetur excelsus suꝑ regnũ ho¬
minũ. & cuicunque uoluerit det illud. Quoed autẽ
praecepit ut relinqueretur germen rrdicũ eius id

Expanded text:
do pertingit ad coelum, et aspectus illius in omnem terram, do pertingit ad coelum, et aspectus illius in omnem terram, et rami ejus pulcherrimi, et fructus ejus nimius, et esca omnium in ea, subter eam habitantes bestiae agri, terminos universae terrae. Quod autem vidit rex vigilem et sanctum descendere de coelo, et dicere: Succidite arborem et dissipate illam: attamen germen radicum ejus in terra dimittite, et vinciatur ferro et aere in herbis foris, et rore coeli conspergatur, et cum feris sit pabulum ejus, donec septem tempora commutentur super eum. Haec est interpretatio sententiae Altissimi, quae supervenit super dominum meum regem: Ejicient te ab hominibus, et cum bestiis et feris erit habitatio tua, et fenum ut bos comedes, et rore coeli infunderis: septem quoque tempora mutabuntur super te, donec scias quod dominetur Excelsus super regnum hominum, et cuicunque voluerit det illud. Quod autem praecepit ut relinqueretur germen radicum ejus, id
Abbreviated transcription (Latin):
mano commutetur &cor ferae detur ei: & septẽ
tempora mutentur suꝑ eũ in sententia uigilum
decretum est: & sermo scorum & petitio: Donec
cognoscant uiuentes qnm̃ dominatur excelsus in regno
hominũ & cuicunque uoluerit dabit illud : & humilli¬
mũ hominẽ constituet suꝑ eũ. hoc somniũ uidi ego
rex nabuchodonosor Tu ergo balthasar interp̃tatio¬
nẽ narra festinus: quia omnes sapientes regni mei
non queunt solutionẽ edicere michi. Tu autẽ potes:
quia sp̃s deorũ scõrũ inte est. Tunc danihel cuius¬
nomen balthasar coepit intra semet ipsũ tacitus cogita¬
re quasi hora una : & cogitationes eius conturbabant
eũ Respondens autẽ rex : ait. Balthasar : soninium
& interp̃tationes eius non conturbentte. Respondit
balthasar &dixit. Domine mi. somnium hns qui te
oderunt : & in terp̃tatio eius hostibus tius sit. Arbo¬
rem quã uidisti sublimem atque robustã cuius altitu¬

Expanded text:
mano commutetur, et cor ferae detur ei: et septem mano commutetur, et cor ferae detur ei: et septem tempora mutentur super eum. In sententia vigilum decretum est, et sermo sanctorum, et petitio: Donec cognoscant viventes, quoniam dominatur Excelsus in regno hominum; Et cuicumque voluerit, dabit illud, et humillimum hominem constituet super eum. Hoc somnium vidi ego rex Nabuchodonosor: Tu ergo, Baltassar, interpretationem narra festinus: quia omnes sapientes regni mei non queunt solutionem edicere mihi: Tu autem potes, quia spiritus deorum sanctorum in te est. Tunc Daniel, cunomen Balthasar, coepit intra semetipsum tacitus cogitare quasi hora una: et cogitationes ejus conturbabant eum. Respondensque rex ait: Balthasar, somnium, et interpretatio ejus, non conturbet te. Respondit Balthasar et dixit. oderunt, et interpretatio ejus hostibus tuis sit: Arborem quam vidisti sublimem atque robustam, cujus altitu
Abbreviated transcription (Latin):
somniorũ meorũ quas uidi: & solutionẽ eorũ nar¬
ra. Uisio capitis mei : incubili meo. Uidebam.
&ecce arbor inmedio terrae : & altitudo eius ni¬
mia. Magna arbor & fortis & proceritas euis
contingens caelũ. Aspectus illius erat : usque ad
terminos uniuersae terrae. Folia eius pulcherri¬
ma & fructus eius nimius : & esca uniuersorum
in ea. Subter eam habitabant animalia & besti¬
ae : & in racmis eius conuersabantur uolucres caeli
& ex ea uescebatur om̃is caro. Uidebam in uisio
ne capitis mei : sũ ꝑ stratũ meũ. &ecce uigil &
sc̃s de caelo descendit: clamauit fortiter & sic ait
Succidite arborem & p̃cidite ramos euis & excuti¬
te folia eius: & disꝑgite fructũ eius Eugiant be¬
stiae quae subter eam sunt : & uolucres de roemis
eius. Uerum tamen: germen racdicũ eius in ter¬
ra sinite & alligetur uinculo ferreo & aereo in
herbis quae foris sunt : & rore caeli tinguatur &
cũ feris pars cius in herbas terrae. Coreius ab hu¬

Expanded text:
eorum narra. Visio capitis mei in cubili meo: Videbam, et ecce arbor in medio terrae, et altitudo ejus nimia. Magna arbor, et fortis: et proceritas ejus contingens coelum: aspectus illius erat usque ad terminos universae terrae. Folia ejus pulcherrima, et fructus ejus nimius: et esca universorum in ea. Subter eam habitabant animalia et bestiae, et in ramis ejus conversabantur volucres coeli: et ex ea vigil et sanctus de coelo descendit. Clamavit fortiter, et sic ait: Succidite arborem, et praecidite ramos ejus: Excutite folia ejus, et dispergite fructum ejus: Fugiant bestiae quae subter eam sunt, et volucres de ramis ejus. Verumtamen germen radicum ejus in terra sinite, et alligetur vinculo ferreo et aereo, in herbis quae foris sunt, et rore coeli tingatur, et cum feris pars ejus in herba terrae. Cor ejus ab hu
Abbreviated transcription (Latin):
a mandatistius ac iudiciis. Non oboediuimus seruis
tius propħis: qui locuti sunt in nomine tuo. Regibus
nr̃is. principibus nr̃is patribus nr̃is : om̃iq populo
terrae. Tibi dñe iustitia: nobis autẽ confusio faciei
sicut est hodie Uiro uida & habitatoribus hirłm
& om̃i isrł: his qui prope sunt &bis qui procul in uni¬
uersis terris adquas eiecisti eos propter iniquitates
corũ in quibus peccauerunt inte dñe Nobis confu¬
sio faciei : regibus nr̃is. principibus nr̃is & patribus
propitiatio : quia recessimus ate & non audiuimus
uocẽ dñi dĩnrĩ ut ambularemus in lege eius quã po¬
suit nobis ꝑseruos suos propħas & om̃is isrł praeua¬
ricati sunt legẽ tuã : & declinauerunt ne audirent
uocẽ tuã & stillauit sũꝑ nos maledictio & de testa¬
tio quae scripta est in libro morsi serui dĩ: quia pec¬
cauimus ei Et statuit sermones suos quos locutus
est suꝑ nos & suꝑ principes nr̃os qui udicauerunt
nos : ut superduceret in nos malũ magnũ quale

Expanded text:
a mandatis tuis et iutuis prophetis, qui locuti sunt in nomine tuo regibus nostris, principibus nostris, patribus nostris, omnique populo terrae. Tibi, Domine, justitia: nobis autem confusio faciei: sicut est hodie viro Juda, et habitatoribus Jerusalem, et omni Israel; His qui prope sunt, et his qui procul, in universis terris, ad quas ejecisti eos, propter iniquitates eorum, in quibus peccaverunt in te. Domine, nobis confusio faciei, regibus nostris, principibus nostris, et patribus cordia, et propitiatio, quia recessimus a te: Et non audivimus vocem Domini Dei nostri, ut ambularemus in lege ejus, quam posuit nobis per servos suos prophetas. Et omnis Israel praevaricati sunt legem tuam, et declinaverunt, ne audirent vocem tuam, Et stillavit super nos maledictio, et detestatio, quae scripta est in libro Mosi servi Dei, quia peccavimus ei. Et statuit sermones suos, quos locutus est super nos, et super principes nostros, qui judicaverunt nos, Ut superinduceret in nos malum magnum, quale
Abbreviated transcription (Latin):
mutatus est : sed & optimates euis conturbabant᷑
Regina autẽ pro re quae acciderat regi &optima¬
tibus eius domũ conuiuii ingressa est: & proloquens
ait. Rex in aeternũ uiue. Non te conturbent cogi¬
tationes tuae : neque facies tua immutetur. Est uir
in regno tuo qui sp̃m deorũ scõrum habet inse: &
in diebus patris tui scientia & sapientia inuentae
sunt in eo. Nam & rex nabuchodonosor patertuus
principem magorũ incantatorũ challa eorũ &
aruspicũ constituit eũ. Pater inquã tuus orex :
quia sp̃s amplior & prudentia intelligentiaq in¬
terpretatio somniorũ & ostensio secretorũ ac so¬
lutio ligatorũ inuentae sunt in eo. hoc est indani¬
hele : cui rex imposuit nomen balthasar. Nunc ita¬
que danihel uocetur : & interp̃tationẽ narrabit.
Igitur introductus est danibel : corã rege. Ad quẽ
praefatus rex ait Tues danihel de filuis captuu¬
tatis iudae quã ad duxit rex paterm̃s de iudaea :

Expanded text:
mutatus est: sed et optimates ejus turbabantur. mutatus est: sed et optimates ejus turbabantur. Regina autem, pro re quae acciderat regi, et optimatibus ejus, domum convivii ingressa est: Et proloquens ait: Rex, in aeternum vive: non te conturbent cogitationes tuae, neque facies tua immutetur. Est vir in regno tuo, qui spiritum deorum sanctorum habet in se: et in diebus patris tui scientia et sapientia inventae sunt in eo: Nam et rex Nabuchodonosor pater tuus, principem magorum, incantatorum, Chaldaeorum, et aruspicum constituit eum, pater, inquam, tuus, o rex: Quia spiritus amplior, et prudentia, intelligentiaque, interpretatio somniorum, et ostensio secretorum, ac solutio ligatorum, inventae sunt in eo, hoc est in Daniele: cui rex posuit nomen Baltassar, Nunc itaque Daniel vocetur, et interpretationem narrabit. Igitur introductus est Daniel coram rege. Ad quem praefatus rex ait: Tu es Daniel de filiis captivitatis Judae, quem adduxit rex pater meus de Judaea?
Abbreviated transcription (Latin):
& optimates eius uxores & concubinae eius Bibe¬
bant uinũ & laudabant deos suos aureos & argente¬
os & aereos ferreos ligneosq & lapideos in eadem
horo apparuerunt digiti quasi manus hominis seri¬
bentis contne candelabrum. insuperficie parietis
aulae regiae : & rex aspiciebat articulos manus seri¬
bentis T unc regis facies commutata est: & cogita¬
tiones eius perturbabant eum. & compages renũ
eius soluebantur : & genua eius adse in uicẽ colli¬
debantur. Exdamauit itaque rex forticer : ut introdu¬
cerent magos chaldacos & aruspices & proloquens rex:
ait sapientibus babylonis. Quicunque legerit scriptu¬
ram banc & interpretationẽ eius manifestam michi
fecerit purpura uestietur & torquẽ aureã habebit
in collo & tercus in regno meo erit. Tunc in gressio¬
mnes sapientes regis : non potuerunt nec scripturã
legere nec interp̃tationẽ indicare regi. Vnde rex
baltha sar satis conturbatus est & uultus illius im¬

Expanded text:
et optimates ejus, uxores et concubinae ejus. Bibeet optimates ejus, uxores et concubinae ejus. Bibebant vinum, et laudabant deos suos aureos, os, aereos, ferreos, ligneosque, et lapideos, in eadem hora apparuerunt digiti, quasi manu hominis scribentis contra candelabrum in superficie parietis aulae regiae: et rex aspiciebat articulos manus scribentis. Tunc regis facies commutata est, et cogitationes ejus perturbabant eum; Et compages renum ejus solvebantur, et genua ejus ad se invicem colldebantur. Exclamavit itaque rex fortiter, ut introducerent magos, Chaldaeos, et aruspices. Et proloquens rex ait sapientibus Babylonis: Quicumque legerit scripturam hanc, et interpretationem ejus manifestam mihi fecerit, Purpura vestietur, et torquem auream habebit in collo, et tertius in regno meo erit. Tunc ingressi omnes sapientes regis, non potuerunt scripturam legere, nec interpretationem indicare regi. Unde rex Baltassar satis conturbatus est, et vultus illius im