comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
causam ex qua intelligentia sumendũ sit:
aꝑiens: in eodem subdit. Siqͥs dixĩt quod
in passione dolorem sentiebat filius dĩ ds̃.
⁊ non caro tincum anima: quã sͥ acceꝑat:
anathema sit.Sane gͦ dici pot̾ quod mor-¬
tuus est ds̃. ⁊ non mortuus. passus ÷ d̾i filiꝰ
⁊ non passus. passa ÷ tercia ꝑsona:⁊non
passa. Crucifixum ÷ uerbum ⁊ ñ crucifixũ.
fides. qr xp̃s ÷ dei filius ⁊ natus ex uirgi¬
ne. quem quasi gigantem ꝓpħadescribit.
sit ꝯsors diuinitatis ⁊ corꝑis. Idem gͦ pa¬
tiebat᷑ ⁊ non patiebat᷑. moriebat᷑ ⁊ ñ mori¬
ebat᷑. sepeliebat᷑ ⁊ non sepeliebat᷑. resur¬
gebat ⁊ nõ resurgebat. Resurgebat scd̃m
carnẽ que mortua fuerat. ñ scd̃m uerbũ¬

Expanded text:
causam ex qua intelligentia sumenda sit, causam ex qua intelligentia sumenda sit, aperiens in eodem subdit: Si quis dixerit quod in passione dolorem sentiebat Filius Dei Deus, et non caro tantum cum anima quam sibi acceperat, anathema sit. Sane ergo dici potest quod mortuus est Deus, et non mortuus; passus est Dei Filius, et non passus; passa est tertia persona, et non passa; crucifixum est Verbum et non crucifixum; istus est Dei Filius, et natus ex virgine; quem quasi gigantem Propheta descrisit, consors divinitatis et corporis. Idem ergo patiebatur, et non patiebatur; moriebatur, et non moriebatur; sepeliebatur, et non sepeliebatur; resurgebat, et non resurgebat. Resurgebat secundum carnem, quae mortua fuerat, non secundum Verbu
Abbreviated transcription (Latin):
carnis fuit. ꝓpt̾ carnem gͦ unitã uerbo
que mortua est dicit᷑ deus mortuꝰ ⁊ ꝓpt̾¬
carnem ⁊ animã que ut̃q dolorem sensit:
dicit᷑ d̾s passus. cum diuinitas omĩs dolorĩ
exsors existeret. Unde ag̃. u̾bum caro fc̃m ÷
ut ꝑ carnẽ panis celestis ad infantes tran¬
siret. ⁊ scdm hoc ip̃m uerbum crucifixum
÷. s non est mutatum in hominẽ. homo ĩ
illo mutat᷑ est: ut melior fieret quãerat.
⁊ ꝑ id quod ds̃ erat: homo excitat᷑ ÷ ⁊ re¬
surrexit. Quicqͥd passus ÷ homo: non pot̾
uiriam si uestis tua ꝯstindat᷑. quãuiᷤᷤ ue¬
stis tua non sistu. Multo magis gͦ quicqͥ
patitur caro unita u̾bo: debet dici pati
nec mutari potułt. S quicqͥd horũ passꝰ
de sp̃u scõ. ait. Quod uerbi caropatiebat᷑
manens in carne uerbum in se ꝓ corporis
assumptione referebat ut pati diceretur.
filius passus uel mortuus dicit᷑. nonqr mor¬
tem senserit inquantũ ds ÷. s qr caro ei uni
deum passum: anathema sit. Cuius dicti

Expanded text:
carnis fuit. Propter carnem ergo unitam Verbo, quae mortua est, dicitur Deus mortuus, et proptcarnem et animam quae utraque dolorem sensit, dicitur Deus passus, cum divinitas omnis doloris exors existeret. Unde August.: Verbum caro factum est, ut per carnem panis coelestis ad infantes transiret; et secundum hoc ipsum Verbum crucifixum est, sed non est mutatum in hominem; homo in illo mutatus est, ut melioet per id quod Deus erat, homo excitatus est et resurrexit. Quidquid passus est homo, non potest juriam? si vestis tua conscindatur, quamvis vestis tua non sis tu, multo magis ergo quidquid patitur caro Christi unita Verbo, debet dici pati nec mutari. Sed quidquid horum passus ento, ait: Quod Verbi caro patiebatur, manens in carne Verbum in se pro corporis assumptione referebat, ut pati diceretur, Filius passus vel mortuus dicitur: non quia mortem senserit in quantum Deus est, sed quia caro ei unitDeum passum, anathema sit. Cujus dicti
Abbreviated transcription (Latin):
ed adhuc querit᷑. si non ess preceptum
ut de ligno uite ederet.⁊ aliis.⁊ non
illo uesceret᷑. ñ quid posset non mori: Si sem¬
ꝑ uiueret non utens illo ligno. non erat ei
ex illo ligno: posse non mori. Si uõ nõ poss
semꝑ uiuere: id erat ei ex illo ligno

Expanded text:
ed adhuc quaeritur si non esset praeceptum ut de ligno vitae ederet, et aliis, et non illo vesceretur, numquid posset non mori. Si semper viveret non utens illo ligno, non erat ei ex illo ligno posse non mori. Si vero non posset semper vivere, id erat ei ex illo ligno.
Abbreviated transcription (Latin):
randa. ⁊ subsistene in futuro. ꝑ exꝑientiã
⁊ ipsa est ꝓbatio ⁊ ꝯuictio non apparenti¬
um. qr siquis de eis dubitet: ꝑ fidem pro¬
bant᷑. ut adhuc ꝓbatur futura resurrec¬
tio. qr itacrebiderunt patriarche: ⁊ alii
scĩ. uel ꝓbatio est ⁊ certitudo quod sint
aligua non apparentia: ut supradictũ ÷
ꝓprie aũ fides dicit᷑ sub̃a rerum sꝑanda¬
rum. qr sꝑandis substat. ⁊ qr fundam̃tũ¬
est bonorum. qͦd nemo mutare potest.
Si illa descriptio spei conueniat.

Expanded text:
in futuro per experientiam. Et ipsa est probatio et convictio non apparentium, quia si quis de his dubitet, per fidem probantur, ut adhuc probatur futura resurrectio, quia ita crediderunt patriarchae et alii sancti. Vel probatio est et certitudo quod sint aliqua non apparentia, ut supra dictum est. Proprie tamen fides dicitur substantia rerum sperandarum, quia sperandis substat, et quia fundamentuest bonorum, quod nemo putare potest. 9. Si illa descriptio spei conveniat.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ sp̃s sc̃s caritas est. ⁊ non hñti dat᷑ ut hãt.
⁊ hñti ut plenus hãt. S quomͦ dat᷑ non hñ¬
ti: cum ipse ut deus sit nͥq: ⁊ in om̃ib crea¬
turis totus ⁊ ⁊ qͦmͦ plemꝰ dat᷑ ł habet᷑ sine
sui mutationes
Respõsio ad pͥmã q̃stionẽ.

Expanded text:
 sanctus charitas est, et non habenti datur ut habeat, et habenti ut plenius habeat. Sed quomodo datur non habenti, cum ipse ut Deus sit ubique et in omnibus creaturis totus; et quomodo plenius datur vel habetur sine sui mutatione? 8. Responsio ad primam quaestionem.
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ⁊ quamlibet breui tp̃e gestam ñ respuit
penitentiam suscipit ⁊ ipsam. nec patitur
quãuis exigue ꝯu̾sionis ꝑdere mercedẽm.
Ixemplis ⁊ boc idem astrui pot̾. Quid Dauid
bile est quod angelo ferienti ꝑlebem se optu
Iindomum patris mei. Quo facto: statim sa¬
crificio dignus uidicatus est. qui absolutio¬
ne estimabat᷑ indignus. Nec mirum sitali
sua oblatione ꝓ ppło peccati sui adeptusest
ueniam. cum moyses offerendo se ꝓplebis
errore peccata diluerit. hiis aliisq plurib
non semel tm set sepius nos a peccatis surge
⁊ uãm penitentiam sepuis agi . uoluntarie
linquit᷑ uͦ scda penitentia ⁊ t̾cia. ⁊ deincepͭ.
Sciendum inquit quod hic quidam exur¬
gunt. horum u̾borum occasione: peniten¬
tiam auferentes. quasi ꝑ penitentiam ñ
ualeat peccator post lapsum resurgere. scd̾o
non excludit. nec ꝓpitiationem. que sepe
fit ꝑ penitentiam. s scdm bap̃m ⁊ hostiã¬

Expanded text:
tamen et quantumlibet brevi tempore gestam non respuit tamen et quantumlibet brevi tempore gestam non respuit poenitentiam: suscipit etiam ipsam, nec patitur quamvis exiguae conversionis perdere mercedem. Exemplis etiam hoc idem astrui potest. David bile est, quod angelo ferienti plebem se obtulet in domum patris mei. Quo facto, statim sacrificio dignus judicatur, qui absolutione aestimabatur indignus. Nec mirum si tali sua oblatione, pro populo, peccati sui adeptus est veniam, cum Moyses offerendo se pro plebis errore, peccata diluerit. His aliisque testimonnon semel tantum, sed saepius, nos a peccatis surgere, et veram poenitentiam saepius agi. Voluntarie linquitur vero secunda poenitentia, et tertia, et deinceps, Sciendum, inquit, quod hic quidam exurgunt, horum verborum occasione poenitentiam auferentes; quasi per poenitentiam non valeat peccator post lapsum resurgere secundonon excludit, nec propitiationem, quae saepe fit per poenitentiam; sed secundum Bapti
Abbreviated transcription (Latin):
dicite utrum mͥ aliquid ꝓsit ad uitam fu¬
turam. si in ista uita illecebrosssime uolu¬
ptatis blandũta ꝯtempsero. si me peni¬
tendo uehementiꝰ quam pͥus excruciauo
siuberiꝰ fleuero. si melius iuixero. si pauꝑeᷤ
largius sustentauero. si caritate ardentius
flagrauero. Quis ur̃m ita desipit. ut huic
homini dicat. Nichil tibiista ꝓderunt ĩ po¬
sterum. yade saltem uite huius suauitate
fruere. Au̾tat cłs tam ĩmanem sacrilegãq
dementiã. Item ioħes crisost̾. de reparatio¬
nelapsi. Talis mͥ crede. talis est erga homine̾
pietas dei. numquã sꝑnit penitentiã si ei
sincerer ⁊ simplicit̾ offerat᷑. ⁊̃ si ad sũmum
quis ꝑueniat malorum : It̾n mn uelit reu̾ti.
ad uirtutis uiam: suscipit. libent̾ amplecti¬
tur. facit omnia quatenus ad priorẽ reuo¬
cet statum. Quodq est adhuc prestantius
⁊ eminentiꝰ: ̃ si non poterit quis explere:. om¬
nem satiffatiendi ordinem quantulamcũq

Expanded text:
Dicite mihi utrum aliquid prosit ad vitam fuDicite mihi utrum aliquid prosit ad vitam futuram, si in ista vita illecebrosissimae voluptatis blandimenta contempsero, si me poenitendo vehementius quam prius excruciavero, si uberius flevero, si melius vixero, si pauperes largius sustentavero, si charitate ardentius flagravero; quis vestrum ita desipit, ut huic homini dicat: Nihil tibi ista in posterum proderunt; vade, saltem hujus vitae suavitate fruere? Avertat Deus tam immanem sacrilegamque dementiam. Item Joan. Chrysost., de Reparatione lapsi: Talis, mihi crede, talis est erga homines pietas Dei: nunquam spernit poenitentiam, si ei sincere et simpliciter offeratur, etiamsi ad summum quis perveniat malorum, et inde tamen velit reverti ad virtutis viam; suscipit libenter et amplectitur, et facit omnia quatenus ad priorem revocet statum. Quodque est adhuc praestantius et eminentius, etiamsi non potuerit quis explere omnem satisfaciendi ordinem, quantulamcumque
Abbreviated transcription (Latin):
it it ag᷑. scribens ꝯtra quosdam hereticos qͥ
peccantib post bap̃m t̾m semel dicebant uti¬
lemesse penitentiam. ita adhuc instant ꝑ¬
fidi q̃m sapuint plusquã oportet. ni sobrũ
s excedentes mensuram dicant. In semel
peccantib post hapt̾ui ualeat penitentia
non ũ iepe peccantib ꝓderit it̾ata. Aliogͥn
remissio ad petc̾m ess incitatio. Dicunt enĩ
petcantib subuenit. ⁊ei placere peccata qui¬
bus semꝑ presto est gr̃a. Errant aũ. Constat
N ei multum peccata displicere. qui semꝑ p̃¬
sto est ea destruere. Si ea amaret: non ea sem
ꝑ destrueret. Id ad macedonium. Int̾m̃ mni
liationem uel similia uel grauiora ꝯmit¬
tant. ⁊ tñ d̃s facit ⁊ suꝑ tales oriri solem
suum. nec minus tribuit quam ante tri¬
buerat. largissima munera uite ⁊ salutis.
& quãuis eis ineccł̃ia locus ille penitentieñ¬
ꝯcedat᷑: ds̾ tn suꝑ eos sue patientie nõ obli¬
uiscit᷑. Ex quorũ numero siquis nob dicat

Expanded text:
 5, scribens contra quosdam haereticos, qui peccantibus post Baptismum semel tantum dicebant utilem esse Poenitentiam, ita: Adhuc instant perfidi, qui sapiunt plusquam oportet, non sobrii, sed excedentes mensuram; dicunt: Et si semel peccantibus post Baptismum valeat Poenitentia, non tamen saepe peccantibus proderit iterata; alioquin remissio ad peccandum esset incitatio. Dicunt enim: peccantibus subvenit; et ei peccata placere, quibus semper praesto est gratia. Errant autem. Constat enim multum ei peccata displicere, qui semper praesto est ea destruere. Sed si ea amaret, non semper ea destrueret. Item ad Mliationem uel similia uel grauiora committant; et tamen deus facit etiam super tales oriri solem suum nec minus tribuit, quam antea tribuebat, largissima munera uitae ac salutis. et quamuis eis in ecclesia locus ille paenitentipatientiae non obliviscitur. Ex quorum numero si quis vobis dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
test quod fidem ⁊ spem uirtutem habui̾nt
qr credebant ⁊ sꝑabant se uisuros d̾m ꝑspe¬
ciem. qualit̾ eum tunc non uidebant. qr nõ
patuit eis cognitio dei ꝑ spẽm ante passio¬
nem xp̃i. quaꝯsumata: a side transier̃t

Expanded text:
test quod fidem et spem virtutem habuerunt, quia credebant et sperabant se visuros Deum per speciem, qualiter eum tunc non videbant; quia non patuit eis cognitio Dei per speciem ante passionem Christi, qua consummata, a fide transierunt
Abbreviated transcription (Latin):
Quero nẽ: an solũ dm̃ s locutũ estimes: an hc̃
sermonẽ eiꝰ intelligas ad alt̾m extitisse. Si
solũ fuisse dicis: ipsiꝰ uocẽ argueris dicẽtis.
faciamꝰ. ⁊ nr̃am. Sustulit enĩ singłaritatis
ac solitudinis intlłigñtiã: ꝓfessio ꝯsortii. qr
aliqͦd ꝯsortiũ eẽ ñ pͭ ip̃i solitario. neq solitu¬
do solitarii recipit faciamꝰ nec alieno ase di¬
c̾et. nr̃am. Attende lector his u̾bis ⁊ uide. qr
noĩe ꝯsortii płalitatẽ significauit. Professio

Expanded text:
Quaero nunc an solum Deum sibi locutum existimes, an hunc sermonem ejus intelligas ad alterum extitisse. Si solum fuisse dicis, ipsius voce argueris, dicentis: Faciamus, et nostram. Sustulit enim singularitatis ac solitudinis intelligentiam professio consortii, quia aliquod consortium esse non potest ipsi solitario, neque solitudo solitarii recipit faciamus; nec alieno a se diceret, nostram. Attende, lector, his verbis. et vide quia nomine consortii pluralitatem significavit; professio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sinceros seruare. Sigͦ uisibilia munda ui¬
sibilibꝰ inmundiᷤ ꝯtingi possunt ⁊ nõ inqͥ¬
nari: quantomagis incõmutabilis ⁊ inui¬
suscipienᷤᷤ. totum hominẽ sine sui ꝯtaminõ¬
ne assumpsit. ⁊ ab omnib infirmitatib li¬
z. ꝯͥ berauit: Ecce hic dicit dei sapientiã ꝑ sp̃m
assumpsisse animã. ⁊ ꝑ animã corpus. Sp̃s¬

Expanded text:
et sinceros servare. Si ergo visibilia munda visibilibus immundis contingi possunt et non coinquinari, quanto magis invisibilis et incosuscipiens, totum hominem sine sui contaminatione assumpsit, et ab omnibus infirmitatibus liberavit? Ecce hic dicit Dei sapientiam per Spiritum assumpsisse animam, et per animam corpus. Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ssumpsit gͥ dei filius carnẽ diante aĩa¬
⁊ animã. sed carnẽ mediante anima.
Tnitum est carni ꝑ medium intellectum:
uerbũ dei. Tante enĩ subtilitatis atq sim¬
plicitatis est diuina essentia: ut corpori de
limo t̾re formato uniri non ꝯgruerit. nͥ
mediante rõnali essentia. Illa aũ unio in
tus se non esse dignũ fateat᷑ soluẽ corrigiã
calciamenti e iħu. qr illiꝰ unionis modum
inuestigare aliisq explicare nonerat suf¬
ficiens. Ason sunt gaudiendi qui nõuerũ
hominẽ filium dei suscepisse dieut. neq
de femina natũ. s falsam carnẽ ⁊ imaginẽ
corꝑis simulatã ostñdisse uidentib. Inquẽ
errorem ꝓrumpunt qr timent qͦd nõ fieri

Expanded text:
ssumpsit ergo Dei Filius carnem et animam, sed carnem mediante anima; unitum est carni per medium intellectum Verbum Dei. Tantae enim subtilitatis atque simplicitatis est divina essentia, ut corpori de limo terrae formato uniri non congruerit, nisi mediante rationali essentia. Illa autem unio inetus, se non esse dignum fateatur solvere corrigiam calceamenti Jesu, quia illius unionis modum investigare, aliisque explicare non erat sufficiens. Non sunt ergo audiendi qui non verum hominem Filium Dei suscepisse dicunt, neque natum de femina: sed falsam carnem, et imaginem corporis simulatam ostendisse videntibus. In quem errorem prorumpunt, quia timent quod fieri
Abbreviated transcription (Latin):
ermissio quoq dei. ⁊ oꝑatio: uoluntaᷤᷤ
dei appellantur qualiter accipit aũs
potens nelit fieri. uel sinendo ut fiat. uel
ipse fatiendo. nec duhitandum est deum
facere bene. etiam sin endo fieri quetũq
fuint male. non enim hoc nisi iusto idi¬
cio sinit. Et ꝓfecto bonum ẽ omne quod
uoluntatem appellari ipsius oꝑationem.
ł ꝑmissionem cum dicit. non fieri aliqͥd
nisi ommipotens fieri uelit. ubi includit
⁊ bona ⁊ mala omnia que fiunt. Ideoq
aꝑte distinguit quomodo deum uelle di¬
xerit. ne eadem ratione intelligeret᷑ uelle
bona ⁊ mala subdens. nel sinendo ut fiat
hoc quantum ad mala dicit. uel ipse fa¬
tiendo hoc quantum ad bona. Mala enĩ
sinit fieri: s non farit. bona uͦ ipse facit.
Ideoq dixit eum uelle. quia nolens mala
siuit. ⁊ uolens bona oꝑatur. ⁊ ob hoc ꝑ miᷤᷤ¬
sio ⁊ oꝑatio: uoluntas dei dicunt᷑.

Expanded text:
ermissio quoque Dei et operatio voluntas Dei appellantur, qualiter accipit Aug. potens fieri uelit, uel sinendo ut fiat uel ipse faciendo. Nec dubitandum est Deum facere bene, etiam sinendo fieri quaecumque fiunt male. Non enim hoc nisi iusto iudicio sinit. Et profecto bonum est omne quod voluntatem appellari ipsius operationem vel permissionem, cum dicit non fieri aliquid nisi Omnipotens fieri velit, ubi includit et bona et mala omnia quae fiunt. Ideoque aperte distinguit quomodo Deum velle dixerit, ne eadem ratione intelligeretur velle bona et mala, subdens: Vel sinendo ut fiat, hoc quantum ad mala dicit; vel: Ipse faciendo, hoc quantum ad bona. Mala enim sinit fieri, sed non facit; bona vero ipse facit. Ideoque dixit eum velle, quia et nolens mala sinit, et volens bona operatur; et ob hoc permissio et operatio voluntas Dei dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
fructus mali. Quidam aut̃ diligent᷑
attendentes uerba abi quib supra ⁊ in a-¬
liis scripture locis utitur non indocte tra-¬
dunt uoluntatẽ malam ⁊ actus malos in
quantũ sunt: uel inqͣntum actus sunt: bo¬
na ẽẽ. Inquantũ uͦ mali sunt: peccata esse.¬
Qui uoluntatẽ ⁊ actum quamcũq bonã
dei naturam esse dicunt inquantũ actus
÷ uel uoluntas. ⁊ ex deo auctore ẽẽ. Inquã¬
tũ uero inordinate ⁊ contra legem fit. ⁊
fine debito caret: pecc̾m ÷. ⁊ ita inquan¬
tũ pecc̾m ÷ nichil est. Nulla enim sub̃a÷

Expanded text:
esse peccata. Quidam autem diligenter attendentes verba Aug. quibus supra et in aliis Scripturae locis utitur, non indocte tradunt voluntatem malam et actus malos, in quantum sunt vel in quantum actus sunt, bona esse: in quantum vero mala sunt, peccata esse,qui voluntatem et actum quemcumque bonam Dei naturam esse dicunt, in quantum actus est vel voluntas, et ex Deo auctore esse; in quantum vero inordinate et contra legem Dei fit, et fine debito caret, peccatum est; et ita in quantum peccatum est, nihil est. Nulla enim substan
Abbreviated transcription (Latin):
est incarnatus. Solus namq filius hominẽ
assumpsit. Quod ordine congruo atꝙ abto
sapientia dei fecit ꝯfilio. ut d̾̃s qui in sapi¬
entia sua mundũ ꝯdiderat scd̃m illud. om¬
main sapientia fecisti dñe: in eãdem que
incelis sunt ⁊ que in t̾rif restauraret. hec
humane infirmitatis lumine sue diuini¬
tatis accendit. ꝑditumq hominẽ repara¬
uit nomine regis ⁊ imagine insignitum.
Idẽo ⁊̃ filius missus est ⁊ non pater. qr con¬
gruentiꝰ mitti debebat qui est ab alio quã
qui est a nulło. filius aut̃ apatre est.Pater

Expanded text:
 sanctus est incarnatus. Solus namque Filius hominem assumpsit: quod utique ordine congruo atque alto sapientia Dei fecit consilio, ut Deus qui in sapientia sua mundum condiderat secundum illud: Omnia in sapientia fecisti, Domine , eadem quae in coelis sunt et quae in terris tam humanae infirmitatis lumine suae divinitatis accendit, perditumque hominem reparavit nomine regis et imagine insignitum. Ideo igitur Filius missus est et non Pater; quia congruentius mitti debebat, qui est ab alio, quam qui est a nullo. Filius a Patre est; Pater
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si int̾cesserit copula: fit diuortium. ut sacerdo¬
tium. diaconat᷑. ⁊ subdiaconat᷑. In aliis u̾o ꝑmitti¬
tur sortiri ꝯugium. nisi religionis habitũ sump¬
serint. uel uotum ꝯtinentie fecint. Uñ leo ppͣ. Ce¬
ricos lectores. hostiarios. exorcistas. acolitos. siextͣ
uotum ⁊ habitum inueniunt᷑: ⁊ꝯtinentiã ꝓfite¬
ri nolunt: uxorem duc̃e uirginem eccł̃ia romana
ꝑmittit. non uiduam. uel repudiatam. qr dem¬
ceps nec adsubdiaconatum ꝓuebi potert̃. necła¬
icus uxorem sortit᷑ non uirginem. uelbigamus
ad clericatum. Item. ex cartagiñ. ꝯcilio. placuit
ep̃os. prb̃os. diaconos. subdiaconoᷤᷤ ⁊abuxorib
abstinere. Quod si nonfecĩnt: ⁊̃ ab eccłiastico re¬
moueant᷑ officio. Cet̃os u̾o dericos ad hoc nõ cogit
licite uxores ducere potuerunt. S cum ad pre¬
dictos ꝑuenerunt gradus: cepit eis nõ licere qͦ
licuit. Item in .ui. sinodo. Siquis eorumquiad¬
clerum accedunt. uolunt nuptiali lege mulie¬

Expanded text:
 si intercesserit copula, fit divortium; ut sacerdotium, diaconatus, et subdiaconatus. In aliis vero permittitur sortiri conjugium, nisi religionis habitum sumpserint, vel continentiae votum fecerint. Unde Leo papa, ricos, lectores, ostiarios, exorcistas, acolytos, si extra votum et habitum inveniuntur, et continentiam profiteri nolunt, uxorem ducere virginem Ecclesia Romana permittit, non viduam, vel repudiatam: quia deinceps nec ad subdiaconatum provehi poterunt, nec laicus uxorem sortitus, nisi virginem, vel bigamus ad clericatum. Item ex Carthaginensi concilio: Placuit episcopos, presbyteros, diaconos, suricos, lectores, ostiarios, exorcistas, acolytos, si extra abstinere; quod si non fecerint, etiam ab ecclesiastico removeantur officio. Caeteros vero clericos ad hoc non cogit.licite uxores ducere potuerunt; sed cum ad praedictos pervenerunt gradus, coepit eis non licere quod prius licuit. Item in sexta synodo, disclerum accedunt, voluerunt nuptiali lege mulie
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ isti ordines a creationis inicio ita di¬
stincti fuĩnt. Qͦd ita fiu̾nt distincti apͥmor¬
dio sue ꝯdicionis: uidet᷑ testimonio auctori¬
tatis insinuari. q̃ tradit de singłis ordinib
aliqͦs cecidisse. De ordine nãq suꝑiori luci¬
fer ille fuit. qͦ nullus dignior ꝯditꝰ ÷. Apłs
dñs de ordinib illis cecidisse. qͥ cũ ĩ malis mi¬

Expanded text:
t isti ordines a creationis initio ita fuerint distincti. Quod ita fuerint distincti a primordio suae conditionis, videtur testimonio auctoritatis insinuari, quae tradit de singulis ordinibus aliquos cecidisse. De ordine namque superiori Lucifer ille fuit, quo nullus dignior conditus fuit.um nominat, ostendens de ordinibus illis cecidisse; qui cum in malis mi
Abbreviated transcription (Latin):
aliis excellentiores creati sunt. Ex quo ꝑcipit᷑
qͦd si ꝑstitisset in ordine suꝑiori fuisset. ⁊ aliiᷤ
sunt suꝑiores: ita ⁊ in ordinib angłoꝵ recte
credit᷑ esse.
Qͣm dicat scͥptura decimũ ordinẽ
ex hominibꝰ ꝯpleri. cũ nõ sint nisi nouẽ ordines.

Expanded text:
aliis excellentiores creati fuerant. Ex quo percipitur quod si perstitisset, in ordine superiori fuisset, et aliissunt superiores; ita et in ordinibus angelorum recte creditur esse. 7. Quomodo dicat Scriptura decimum ordinem ex hominibus compleri, cum non sint nisi novem ordines.
Abbreviated transcription (Latin):
ost premissa diligent᷑ ꝯsid̾andum est
in quo differat sapientia ascientia.
de sapĩa diffinierunt eam dicentes. Sapĩa
rerũ humanarum diuinarũq scientia.
ego quoq utrarũq rerum cognitionẽ.i. di
uinarũ ⁊ humanarũ ⁊ sapĩam ⁊ scĩam bici
posse ñ nego. uUm uixta distinctionẽ apłi.¬

Expanded text:
ost praemissa, diligenter considerandum est in quo differat sapientia a scientia. de sapientia definierunt eam, dicentes: Sapientia est rerum divinarum humanarumque scientia. Ego quoque utrarumque rerum cognitionem, id est, divinarum et humanarum, et sapientiam et scientiam dici posse non nego.
Abbreviated transcription (Latin):
agͥ. diffr̃am int̾ eas assignans suꝑ pssm ait.
qui quodãmͦ singula dissiniens: ait. Sapi¬
entia ÷ pietas. scientia uͦ ÷ abstine amalis
pietatẽ uͦ hoc loco posuit deicultum. que
grece dicit᷑ theosebia que ÷ in cognitione
⁊ dilectione eius quod semꝑ ÷ ⁊ incõmuta¬
bilit manet. quod ÷d̾s. Abstinere uͦ a malis

Expanded text:
 differentiam inter eas assignans super psal., ait: qui, quodammodo singula definiens, ait, c. 28: Sapientia est pietas; scientia vero, abstinere a malis. Pietatem vero hoc loco posuit Dei cultum; quae Graece dicitur Θεοσεέια, quae est in cognitione et dilectione ejus quod semper est et incommutabiliter ma
Abbreviated transcription (Latin):
humanarũ uͦ cognitio ꝓprie scĩe nom̃ op¬
tineat. Neq uͦ quicqͥd sciri ab homine pot̃.
in reb humanis. ubi plurimũ suꝑuacue
uanitatis ⁊ noxie curiositatis ÷: huic scĩe
tribuo. s illud tm quo fides salub̃rima q̃
ad uãm beatitudinẽ ducit: gignit᷑. nutri
fideles plurimi. quãuis polleant ipsa fide
plurimũ. Aliud ÷ enĩscire t̃mm quid ħõ
credere debeat ꝑꝑ adipiscendã beatã uitã.
aliud ÷ scire quomͦ hoc ip̃m. ⁊ piis opitule¬

Expanded text:
rum cognitio proprie scientiae nomen obtineat. Neque vero quidquid sciri ab homine potest in rebus humanis, ubi plurimum supervacuae vanitatis et noxiae curiositatis est, huic scientiae tribuo; sed illud tantum quo fides saluberrima quae ad veram beatitudinem ducit, gignitur, nutrifideles plurimi, quamvis polleant ipsa fide plurimum. Aliud est enim scire tantummodo quid homo credere debeat propter adipiscendam vitam beatam; aliud est scire quom
Abbreviated transcription (Latin):
in gaudio dispares sint. sicut inclaritate
dgnitionis differunt. De hoc agͥ aĩt. Multe man
siones inuna uitaerunt. s uarie p̾miorũ digni¬
tates. s ubi ds erit omĩa omĩb. Erit ÷̃ in dispa¬
riclaritate par gaudium. ut quod habebunt
erit ꝑunculum caritatis. Exhiis dat᷑ intelli¬
.d̃. gi quodpar gaudium om̃s habebunt. ⁊ sidis-¬
parem cognitionis claritatem. qr ꝑcaritatẽ
que insingłis erit ꝑfecta. t̾mgiusq gaudebit
debono altĩus quantũ gaudẽt siin ip̃o hr̃et.
S si par erit cunctorũ gaudiũ uidr qd̾ parsit¬
qͣ omnium beatitudo. qd ꝯstat omĩno none̾ẽ. Ad
qd dici pot̃ quod beatitudo par ess sita esset
pargaudium: ut ⁊ paress cognitio. s qr hoc
nonerit. ñ faciet paritas gaudii: paritatẽ bea¬
⁊titudinis. Potest ⁊̾ fic aicipi. pargaudium. ũ nõ
referat᷑ paritas ad intensionẽ affectioniᷤᷤ gauden¬
tium. s ad uniu̾sitatem rerum de quib gaude¬

Expanded text:
in gaudio dispares sint, sicut in claritate cognitionis differunt. De hoc August. ait, inet, variae praemiorum dignitates: sed ubi Deus erit omnia in omnibus, erit etiam in dispari claritate par gaudium; ut quod habebunt erit per vinculum charitatis. Ex his datur intelligi quod par gaudium omnes habebunt, etsi disparem cognitionis claritatem, quia per charitatem quae in singulis erit perfecta, tantum quisque gaudebit de bono alterius, quantum gauderet si in seipso haberet. Sed si par erit cunctorum gaudium, videtur quod par sit omnium beatitudo; quod constat omnino non esse. Ad quod dici potest quod beatitudo par esset si ita esset par gaudium, ut etiam par esset cognitio: sed quia hoc non erit, non faciet paritas gaudii paritatem beatitudinis. Potest etiam sic accipi par gaudium, ut non referatur paritas ad intensionem affectionis gaudentium, sed ad universitatem rerum de quibus laeta
Abbreviated transcription (Latin):
existens. hic ⁊ illic plenus. sicut quodubiq
offertur unum est corpus ita iunumest
sacrificium. xp̃s hostiam optulit. ipsam
offerimus ⁊ nunc. s quod nosagimꝰ: est
recordatio sacrificu. Nec causa sue infir¬
mitatis repetit᷑. qr ꝑficit hominẽ: s nr̃e
o qr cotidie peccamus. Exhiiscolligit᷑ sacͥ¬
ficium ẽe ⁊ dici quod agit᷑ in altari : Ixpͥm
semel oblatum: ⁊ cotidie offerri. s alit̾ nc̃
alit̾ tunc. ⁊ ̃ que sit uirtus huiꝰ sacram̃ti
ostendit᷑ remissio .s. uenialium peccatorũ

Expanded text:
 illic plenus: sicut quod ubique offertur unum est corpus, ita et unum sacrificium. Christus hostiam obtulit; ipsam offerimus et nunc, sed quod nos agimus, recordatio est sacrificii Nec causa suae infirmitatis repetitur, quia perficit hominem, sed nostrae, quia quotidie peccamus. Ex his colligitur esse sacrificium et dici quod agitur in altari; et Christum semel oblatum, et quotidie offerri, sed aliter tunc, aliter nunc. Et etiam quae sit virtus hujus sacramenti ostenditur: remissio, scilicet, peccat
Abbreviated transcription (Latin):
talitatẽ de natura habebat. qua poterat nõ
mori. quȩ aliorũ lignorũ esu poterat ꝯserua¬
ri. s non poterat ꝯsũmari. nisi ꝑ assũptio
nesim dicens. Hoc qͦq addo. talem cibum
illam arborẽ p̃stitisse: quo corpus hominis
stabili sanitate firmaret᷑. non sicut ex alio
cibo. sed inspiratione salubritatis occulta.
hic innuere uidet᷑ qͦd cum aliis cibis posset
corpus sustentari: hoc cibo indeficienti sani¬
tate firmaret᷑. Ex quo ꝯsequi uidet᷑. qͦd sicut
in natura sui habuit mortalitatẽ. qͣidam
tatẽ in nata sui habuit .i. aptitudinẽ qua po-¬

Expanded text:
talitatem de natura habebat, qua poterat non mori; quae aliorum lignorum esu poterat conservari, sed non poterat consummari nisi per assumptionnesim dicens: Hoc quoque addo, talem cibum illam arborem praestitisse, quo corpus hominis stabili sanitate firmaretur; non sicut ex alio cibo, sed inspiratione salubritatis occulta. Hic innuere videtur quod cum aliis cibis posset corpus sustentari, hoc cibo indeficiente sanitate firmaretur. Ex quo consequi videtur quod sicut in natura sua habuit mortalitatem quamdam,tatem in natura sua habuit, id est, aptitudinem qua po
Abbreviated transcription (Latin):
st aurẽ spes uirtus qua spũalia ⁊ et̃
tant᷑. Est enim spes certa expectatio futu¬
re beatitudinis: ueniens ex deigratia.¬
⁊ ex meritis precedentib uel ipsam spẽ
quam natura preit caritas. uel rem sꝑa-¬
tam .i. beatitudinem et̾nam. Sine mĩtie
enim aliquid sꝑare non spes s p̃sumptio
dici potest
De quibus sit spes

Expanded text:
st autem spes virtus qua spiritualia et tantur. Est enim spes certa expectatio futurae beatitudinis, veniens ex Dei gratia et meritis praecedentibus, vel ipsam spem, quam natura praeit charitas, vel rem speratam, id est, beatitudinem aeternam. Sine meritis enim aliquid sperare, non spes, sed praesumptio dici potest. 2. De quibus sit spes
Abbreviated transcription (Latin):
ui ergo caritatem sibi ponit finem. de¬
um sibi ponit finem. unde ⁊ xp̃m finẽ
denti. & recte dicit᷑ xp̃s finis segis adiusticiã.
Quia ut ait ab̃. in li. sententiarum ꝓsꝑi. in
xp̃o lex iusticie non ꝯsumit᷑ sedimpletur.
⁊ quo spes se extendat. finis fidesium xp̃s est.
ad quem cum ꝑuenit currentis intentio: ñ
habet quo possit amplius inuenire. s habr
q hii tres sunt tres fines. sed unus finis. quia
non tres du: sed unus deus
suntateᷤᷤ unũ hñt finẽ. ⁊ tam̃ q̃dã bone diũ

Expanded text:
ui ergo charitatem sibi ponit finem, Deum sibi ponit finem; unde et Christum finem denti. Et recte dicitur Christus finis legis ad justitiam, quia, ut ait Aug. in libro Sententiarum Prosperi, in o lex justitiae non consumitur, sed impletur. st quo spes se extendat. Finis fidelium Christus est, ad quem cum pervenerit currentis intentio, non habet quo ampliui tres sunt tres fines, sed unus finis, quia non tres dii, sed unus Deus. luntates unum habent finem; et tamen quaedam bonae di
Abbreviated transcription (Latin):
notauĩs loca scripture quib detimore dñi fit
ĩmo foras exit. Inicialis uͦ: dicit᷑ iniciũ sapĩe.
qr est in ĩchoata sapĩa. quẽ cũ qͥs hr̃e incipit
seruilis. qr ⁊ ipse inicialis qui ÷ ĩcaritate ĩ¬

Expanded text:
notaveris loca Scripturae in quibus de timore Domini fit imo foras exit. Initialis vero dicitur initium sapientiae, quia est in inchoata sapientia, quem cum quis habere incipit,servilis, quia et ipse initialis, qui est in charitate in
Abbreviated transcription (Latin):
canendo respondet. Concentor au̾dicit᷑ quia
ꝯsonat. Qui aũnon ꝯsonat nec ꝯcinit: ꝯcentor
nõ nonerit. Hiis breuit̾ tractatis admonẽ¬
di sunt xͥ minutri. quatenus sicut excellunt
ordinis dignitate: ita precellant uite sanc¬
titate. ut plebs eis ꝯmissa eorumq disciplinᷤ
edocta gratant̾ eis obediat:⁊ eorum imitano¬
ne ddedie in diem ꝓficiat. a quib diuinasa¬
cramenta ꝑcipiunt.:⁊ missarum sollempnia
audiunt: Missa aũ dicit᷑. uelqi missa est hosti¬
a. cuiꝰ ꝯmemoratio fit in illo officio undicit᷑.
Ite missa est .i. sequimini hostiam que missa
÷ ad celestia. tendentes posteam. uelqr mis¬
suscelestisuenit ad ꝯsecrandum dominicũ
corpus. ꝑ quem ad altare celeste defert̾ hostia.
Un̾r idicit᷑ missa ÷¬
.De ordinatis ab hereticiᷤᷤ.

Expanded text:
canendo respondet. Concentor autem dicitur, quia canendo respondet. Concentor autem dicitur, quia consonat. Qui autem non consonat nec concinit, concentor non erit. His breviter tractatis admonendi sunt Christi ministri, quatenus sicut excellunt ordinis dignitate, ita praecellant vitae sanctitate, ut plebs eis commissa, eorumque disciplinis edocta, gratanter eis obediat, et eorum imitatione de die in diem proficiat, a quibus divina sacramenta percipiunt, et missarum solemnia audiunt. Missa autem dicitur, vel quia missa est hostia, cujus commemoratio fit in illo officio: unde dicitur: Ite missa est, id est: Sequimini hostiam quae missa est ad coelestia, tendentes post eam; vel quia missus coelestis venit ad consecrandum dominicum corpus, per quem ad altare coeleste defertur hostia. Unde et dicitur: Missa DE ORDINATIS AB HAERETIC
Abbreviated transcription (Latin):
Omnes au̾suꝑius designati ordines ep̃i nunc¬
upant᷑. Nota quod archiep̾orum nomine pͥma¬
tes suꝑuis sig̾casse uidet᷑: ⁊ metropolitarũ quos
nunc archiepos dicimus. horumau̾discretio
agentib introducta uidr. qui suos flaminẽ
alios simplicit̾ flamines aliosarchiflaminẽ
alios ꝓthoflamines appellabant. Sacerdotes
i gentilium flamines dicebant᷑. qui habebãt
in capite pilleum: inquo erat breuis uirga
desuꝑ hñs lane aliquid. quod cum ꝑ estum fer¬
renonpossent: filum t̾m in capite ligare cepe¬
runt. Nudis enun capitib eis incedere nefas
erat. uiriã filo quo utebant᷑ flamines dicti st̾
quasi filamines. s festis diebus filo deposito
pisleum imponebant: ꝓsacerdocii eminen¬
tia. Uatesãui mentis appellatisunt. cuiꝰ sig̾cõ
multiplexest. Modo enĩ sacerdotem mͦ ꝓpham
modulatur in cantu. Huius sunt duo genera
precentor ⁊ succentor. Precentor qui uocẽ pre¬
mutit in cantu. Succentor qui sũbsequenter

Expanded text:
Omnes autem superius designati ordines episcopi nuncupantur. Nota quod archiepiscoporum nomine, primates superius significasse videtur, et metropolitanorum, quos nunc archiepiscopos dicimus. Horum autem discretio a gentilibus introducta videtur, qui suos flamines, alios simpliciter flamines, alios archiflamines, alios protoflamines appellabant. Sacerdotes enim gentilium flamines dicebantur, qui habebant in capite pileum, in quo erat brevis virga, desuper habens aliquid lanae, quod cum per aestum ferre non possent, filum tantum in capite ligare coeperunt. Nudis enim capitibus eis insidere nefas erat. Unde a filo quo utebantur flamines dicti sunt, quasi filamines. Sed festis diebus filo deposito pileum imponebant pro sacerdotii eminentia. Vates a vi mentis appellati sunt, cujus significatio multiplex est. Modo enim sacerdotem, modo proqui vocem modulatur in cantu. Hujus sunt duo genera: praecentor, et succentor. Praecentor qui vocem praemittit in cantu, succentor qui subsequenter
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uesꝑe pͥus. ⁊ postea mane. ⁊ ita fuit diẽs
dr᷑ finis p̃cedentis. ⁊ inicium sequentis diei.
qͦd ÷ aurora. que nec plenã lucem. nec omĩ¬
s. no tenebras habet/ Mane gͦ pͥmus dies non
habuit qi nec dies p̃cesserat qui seqñtis di¬
ei inicio terminaret᷑.⁊ eo p̃cipue qr luce ap¬
parente mox suꝑ t̾ram plenꝰ atq prectarꝰ
dies extitit. qui nõ ab aurora s a plena luce
ce inciperet. ⁊ in mane sequentis diei tendert
ut oꝑadiei a luce inchoare ⁊in lucẽ completa
ẽẽ sig̃carent᷑. Reliqui aũ dies manehabuerũt
⁊ uesꝑam. quorũ qͥsq a suo mane incipiens: us¬
q ad alteriꝰ diei mane tendebai¬

Expanded text:
ere prius et postea mane, et ita fuit dies udicitur finis praecedentis, et initium sequentis diei, quod aurora, quae nec plenam lucem, nec omnino tenebras habet Mane ergo primus dies non habuit, quia nec dies praecesserat qui sequentis diei initio terminaretur, et eo praecipue quia, luce apparente, mox super terram plenus atque praeclarus dies exstitit, qui non ab aurora, sed a plena luce ce inciperut opera Dei a luce inchoasse, et in luce completa esse significaretur. Reliqui autem dies mane habuerunt et vesperam, quorum quisque a suo mane incipiens usque ad alterius diei mane tendeba
Abbreviated transcription (Latin):
in .ixͦ. libro detͥnit. ait. Cum ñ aliud sit
filius hominis neq aliud filius dei. u̾bũ ie
rificat᷑ sit. Euident̃ dicit ñ aliud ẽẽ filium
dei. ⁊ aliud filium hoĩs. ex quo p̃missa robo¬
rat᷑ ⁊ approbat᷑ det̾minatio
auctoritatũ adnotat ut determinet.

Expanded text:
in nono lib. de Trin., ait: Cum non aliud sit filius hominis, neque aliud Filius Dei: Verbum enrificatus sit? Evidenter dicit non aliud esse Filium Dei, et aliud filium hominis. Ex quo praemissa roboratur et approbatur determinatio. auctoritatum adnotat ut determinet.
Abbreviated transcription (Latin):
tu ꝑ te ip̃m descensurus ad infernũ. anali¬
um ad hec sacram̃ta missurus es: Quidã
tñ dicunt eum non dubitasse deignorãtia
s de pietate .i. dubitare se ostendisse. nonqi
ignorauĩt: sed pietatis affectu ꝯpassum xp̃o
De fide cornelii.

Expanded text:
tu per teipsum descensurus ad infernum, an alium ad haec sacramenta missurus es? Quidam tamen dicunt eum non dubitasse de ignorantia, sed de pietate, id est, dubitare se ostendisse; non quia ignoraverit, sed pietatis affectu compassum essDe fide Cornelii.
Abbreviated transcription (Latin):
tum sine fide mediatoris antiqͥs non
fuerit salus sicut nec modernis: utrũ opor¬
tuĩt illos credere omĩa illa de mediatore que
nunc credimꝰ. Quibusdã uidr̃ quod suffecĩt
illis. quatuor tm credere. s. natuitatẽ. mor¬

Expanded text:
um sine fide Mediatoris antiquis non fuerit salus, sicut nec modernis, utrum oportuerit illos credere omnia illa de Mediatore quae nunc credimus. Quibusdam videtur quod suffecerit illis quatuor tantum credere: scilicet,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ se. s ꝑꝑ nos data sunt. Qui it. sibi no¬
tisunt ꝯtẽplacione: nob̃ in notescũt: cognoĩa¬
tione. ⁊ noĩant᷑ singłi ordines ã donis gr̃arũ.
q̃ nõ singłarit̾ s excellent̾ data sũt ĩ partici¬
põne. In illa .n. celesti patria ubi plenitudo
boni ÷. lic⁊ q̃dã data sũt excellent̃: nichil tñ
possidet᷑ singłarit᷑. Omĩa it ĩ om̃ib sũt. ñ qͥdẽ
titi sũt uocabula. Inferiorib cetera relinq̃n¬
tes ordinib ad cognoĩationẽ ut seraphin:
qui ordo excellentissimꝰ estimat᷑: tã dilectio¬
nẽ ꝗͣ cognicionẽ diuinitatis ⁊ cetã uͥtutũ
dona cet̾is omĩb sublimꝰ ꝑcepit. ⁊ tñ abex
cellentiori dono .i. a caritate nom̃ accepit: Ille su-
ciũ. Ioq scd̃s ordo a scd̃o dono .i. cognitione uĩta¬
tis appellat᷑ est .s. cherubin. Ita ⁊ de aliis intelligñ¬
dũ ÷. Assignat᷑ gͦ excellentia ordinũ ẜ excellñ
ꝯmunia. Om̃s .i. ardent caritate. ⁊ scĩa pleni

Expanded text:
 nos eis data sunt. Qui enim sibi noti sunt contemplatione, nobis innotescunt cognominatione. Et nominantur singuli ordines a donis gratiarum quae non singulariter, sed excellenter data sunt in participatione. In illa enim coelesti curia, ubisint excellenter, nihil tamen possidetur singulariter. Omnia enim in omnibus sunt, non quidem titi sunt vocabula, inferioribus caetera relinquentes ordinibus ad cognominationem; ut seraphin, qui ordo excellentissimus aestimatur, tam dilectionem quam cognitionem divinitatis, et caetera virtutum dona caeteris omnibuscellentiori dono, id est, a charitate nomen accepit ille supercium. Ideoque secundus ordo a secundo dono, id est, cognitione veritatis, appellatus est, scilicet cherubin: ita et de aliis intelligendum est. Assignatur ergo excellentia ordinum secundum excommunia. Omnes enim ardent charitate, et scientia pleni
Abbreviated transcription (Latin):
in quo ostendit᷑ dupplici excausa sacram̃tũ
hocinstitutum .s. ad peccatorum remissio¬
nem. ⁊ ad corꝑalis infirmitatis alleuiationẽ
Un̾ ostat eumqui hanc unctionem deuote¬
fidelit̾q ꝑcipit ⁊ in corꝑe ⁊ in anima alle¬
iuiari. si tñ expedit ut in utroq alleuiet᷑. Quodsi
forte corporis ualitudinem illi habere non expe¬
dit: illam que est anue sanitatem in hoc sa¬
x̃ cram̃to adquirit: ⁊ sicut in aliis sacramentis
ita ⁊in isto aliud est sacram̃tum: aliud ressa¬
Icram̃ti. Satram̃tum est ipsa unctio exterior
res sacram̃ti: unctio interior. que pectatorũ
remissione ⁊uirtutum ampliatione ꝑficit᷑.
Et si ex ꝯtemptu uel negligentia hoc sacram̃¬
tum pret̾mittit᷑. ꝑiculosum ÷ sdãpnabile.

Expanded text:
ramentum hoc institutum, scilicet, ad peccatorum remissionem, et ad corporalis infirmitatis alleviationem. Unde constat eum qui hanc Unctionem fideliter devoteque percipit, et in corpore et in anima alleviari, si tamen expetit ut in utroque allevietur. Quod si forte corporis valetudinem illi habere non expedit, illam quae est animae sanitatem in hoc sacramento acquirit. Et sicut in aliis sacramentis, ita et in isto, aliud est sacramentum, aliud res sacramenti. Sacramentum est ipsa Unctio exterior; res sacramenti, unctio interior, quae peccatorum remissione et virtutum ampliatione perficitur. Et si ex contemptu vel negligentia sacramentum hoc praetermittitur, periculosum est et damnabile.
Abbreviated transcription (Latin):
facta est. Stans coram femina hostis
suꝑbus non audet in uerba ꝑsuasionis exire.
metuens deprehendi. S sub interrogatione
eam aggredit᷑. uit ex responsione colligeret. qͣ¬
lit̃ in malicia ꝓcedere posset. Cur inquit pre¬
cepit uobis deus ut non comederetis de omni
ligno paradisi: Cui respondit mulier. De fru¬
stu lignorum que sunt in paradiso uescimurr.
De fructu uõ ligni qͦd est in medio paradisi:
precepit nobis d̾s ne comederemꝰ.⁊ ne tangemꝰ.
ne forte moriamur. In quo uerbo dedit locum
temptandi. cum dixit ne forte moriam᷑. Unde
mox diabolus dixit ad mulierem. Nequaquam
moriemini. Scit enim ds qͦd in quocũq die co¬
mederitis ex eo: aꝑlent᷑ oculi ur̃i. ⁊ eritis sicut
dii scientes bonum ⁊ malum. Attende ordinẽ
dixerat. quacumq die comederis ex eo: mor¬
te morieris. Deinde mulier dixit. Ne forte mo¬
riam᷑. Nouissime serpens dixit. Nequaquã mo¬
riemini. Ds̃ affirmauit. Mulier qͣsi ambigẽ¬

Expanded text:
facta est: Stans coram femina hostis superbus non audet in verba persuasionis exire, metuens deprehendi, sed sub interrogatione eam aggreditur, ut ex responsione colligeret, qualiter in malitiam procedere posset. Cur, inquit, praecepit vobis Deus, ut non comederetis de omni ligno paradisi? Cui respondit mulier: De fructu lignorum, quae sunt in paradiso, vescimur; de frupraecepit nobis Deus ne comederemus, et ne tangeremus, ne forte moriamur. In quo verbo dedit locum tentanti cum dixit ne forte moriamur, unde mox diabolus dixit ad mulierem: Nequaquam moriemini, scit enim Deus quod in quacumque die comederitis ex eo, aperientur oculi vestri et eritis sicut dii, scientes bonum et malum. Attende ordinem  Deus dixerat: Quacumque die comederitis ex eo, morte moriemini; deinde mulier dixit: Ne forte moriamur; noriemini. Deus affirmavit; mulier quasi dubitan
Abbreviated transcription (Latin):
tandum qͦd intellectus ⁊ scĩa que di¬
cunt᷑ dona sp̃c scĩ. alia sunt ab intellectu ⁊
scĩa. quȩ naturalit̾ sunt in anima hominiᷤ
hec it urtutes sunt que ꝑgrãm ĩfundunt᷑
animiᷤᷤ fidelium. ut ꝑ eas recte uiuant. Illa
uͦ naturalit̾ habet homo ex bñficio creati
q iuuant᷑. ut u̾bi gr̃a. Intellectꝰ nat᷑alis pec¬
cato obtenebrat᷑ ꝑ urtutẽ qͣndam ⁊ grãm
que dicit᷑ sp̃c intelligñtie reformat᷑ atq ui¬
uat᷑: ad intelligendũ. Ita st ꝑ illã uͥtutẽ¬

Expanded text:
tandum quod intellectus et scientia quae dicuntur dona Spiritus sancti, alia sunt ab intellectu et scientia quae naturaliter sunt in anima hominis; hae enim virtutes sunt quae per gratiam infunduntur animis fidelium ut per eas recte vivant. Illa vero naturaliter habet homo ex beneficio creatioque adjuvantur, ut, verbi gratia, intellectus naturalis peccato obtenebratus, per virtutem quamdam et gratiam quae dicitur spiritus intelligentiae reformatur atque adjuvatur ad intelligendu
Abbreviated transcription (Latin):
diuina. ⁊ ds est aliquid qͦd non semꝑ fuit. ad
⁊ illi ꝯcedunt origenis testimonio inniten¬
Aliis qͦ plurib modis illi sentñtie pot̃ oppo¬
ni. quib suꝑsetemꝰ. ex̃citõnis studiũ lecto¬
ri relinq̾ntes. ⁊ ad aliã ꝓperantes

Expanded text:
tantia; et Deus est aliquid, quod non semper fuit. Quod et illi concedunt, Origenis testimonio innitenAliis quoque pluribus modis illi sententiae potest opponi: quibus supersedemus, exercitationis studium lectori relinquentes, et ad alia properantes
Abbreviated transcription (Latin):
reftur: ita genitꝰ ad genitorẽ. ⁊ nõgenitꝰ ad
non genitorẽ referat᷑ neccẽ ẽ. Ecce euident̾ o¬
smñdit. qͦd ingenitꝰ relatiue dr̃ ⁊ desolo pr̃e
accipit᷑. Aliaq notio ẽ qͣ dr̃ ingenitꝰ. Alia qͣpa
ꝰ. An sicut solus pat̾ dicit᷑ inge¬
nit᷑: dici debeat non genitꝰ. ł nonfilius.

Expanded text:
refertur, ita genitus ad genitorem, et non genitus ad non genitorem referatur necesse est. Ecce evidenter ostendit quod ingenitus relative dicitur, et de solo Patre accipitur. Al2. An sicut solus Pater dicitur ingenitus, dici debeat non genitus vel non filius.
Abbreviated transcription (Latin):
plis planũ faciendñ ẽ. Nd dicit᷑ ingenitꝰ. ħ
ostũdit᷑ qͦd non sit filiꝰ. s genitꝰ ⁊ ingenitꝰ
cõmode dñr. filiꝰ aũ latine dicit᷑. S ut dica¬
t᷑ infiliꝰ: non ad mittit loqñdi ꝯsuetudo.
Nicħ tñ intellectui demit᷑: si dicat᷑ ñ filiꝰ ꝗͤ¬
qͥd ł sinat ł non sinat dici usus smoniꝰ nr̃i.
s qͥd rer̃ ipsar̃ intellectꝰ eluceat. Non gͦ iã tm̃
porro particła nõ id efficit. ut qͦd sine illa
rela. tiue dicit᷑. ead̾ p̃posita sub̾alit̾ dica¬
sic̃ perĩ in aliis p̃dicam̃tis. sũ dm̃s hõ est:
sub̾am designamꝰ. Quigͦ dic̃ nõhõ est. ñ ald̃
gñs p̃dicam̃ti enũtiat. s tm̃ illd̾ negat. Siẽ¬

Expanded text:
plis planum faciendum est. Quod dicitur ingenitus, hic ostenditur quod non sit Filius, sed genitus et ingenitus commode dicitur, Filius autem Latine dicitur. Sed ut dicatur Filius, id non admittit loquendi consuetudo; nihil tamen intellectui demitur si dicatur non Filius: ququid vel sinat vel non sinat dici usus sermonis nostri, sed quis rerum ipsarum intellectus eluceat. Non ergo jam japorro particula non id efficit, ut quod sine illa relative dicitur, eadem praeposita substantialiter dicasicut in aliis praedicamentis, cum dicimus: Homo est, substantiam designamus. Qui ergo dicit: Non homo est, non aliud genus praedicamenti enuntiat, sed tantum illud negat. Si
Abbreviated transcription (Latin):
mus dicendo non filiꝰ. Relatiue gͥ negamꝰ
dicẽdo non genit᷑. Ingenitꝰ porro qͥd ẽ nͥ nõ
genit᷑ꝰ Non gͦ recidit᷑ a relatiuo p̃dicam̃to
cum ingenitꝰ dr̃. Sicut enĩ genitꝰ nõ adse dr̃ s
qͦd ex genitore sit: ita cũ dr̃ ingenitꝰ non ad
se dicit᷑ s qͦd ex genuore sit. ita cum dr̃ inge

Expanded text:
 dicitur non Filius. Relative autem negamus dicendo non genitus. Ingenitus porro quid est, nisi non genitus? Non ergo receditur a relativo praedicamento, cum ingenitus dicitur. Sicut enim genitus non ad se dicitur, sed quod ex genitore sit, ita cum dicitur ingenitus, non ad se dicitur, sed quod ex genitor
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uirtutes augent᷑. Uñ aqua refectionisdr.
que aridos fetundat .⁊ iam fructisicantẽ am¬
pliori ub̃tate donar. qr quantũcũq ꝑ fidẽ
⁊ caritatẽ añ habitam aligus iustꝰ ad bapt̾m
accedit: ub̃iorem ibi recipit grãm. S ñ ita
in circũcisione. unde abrahe ꝑ fidẽ iã uisti

Expanded text:
 virtutes augentur. Unde aqua refectionis dicitur, quia aridos fecundat, etiam fructificantes ampliori ubertate donat: quia quantumcumque per fidem et charitatem ante habitam aliquis justus ad Baptismum accedit, uberiorem ibi recipit gratiam; sed non ita in circumcisione. Unde Abrahae per fidem jam justi
Abbreviated transcription (Latin):
in quo instituta fuit circumcisio: ⁊ qͣre.
icurmutata ꝑ bapt̾m. abraham pͥmꝰ man¬
datum circumcisionis habuit. ad ꝓbationẽ
obedientie. nec ei soli p̃cepta fuit circũcisio.
legem octauadie lapideo cultro incarne p̃pu¬
tũ. D̾ataaũ fuit circumcisio plurib decausis
ta ÷ fuit in signum magne fidi abrahe. qui
credidit se habit᷑m filium in qͦ fiẽt bñdictio
omium. Deĩn ut hoc signo acetĩs nationib
discerneret᷑ ppłs ille. In carne uͦ p̃putii iõ iꝰsa÷
fiericͥtumcisio. qr ĩ remediũ instituta ougi¬
sit: decuit ut ibi signũ obedientie acciꝑet.
Quare die octauo ⁊ petrinocultello.
iebat aũ.uiiꝰ. die: petrino cułtro. qr ⁊
in resurrectioneꝯ muni octauaetate
futura ꝑ petram xp̃m omĩs ab electis absci-¬
det᷑ corruptio. ⁊ ꝑ xp̃i resurrectionẽ octaua
die factam circumcidit᷑ a peccatis anima cͦq
in eum credentis. Due gͥres sunt illiꝰ sacra¬
qi pleniori gr̃a accumulatũ. Ibi i peccata

Expanded text:
in quo instituta fuerit circumcisio, et quare, et cur mutata per Baptismum. Abraham primus mandatum circumcisionis habuit, ad probationem obedientiae; nec ei soli praecepta fuit circumcisio, legem octava die lapideo cultro in carne praeputii. Data autem fuit circumcisio pluribus de causietiam fuit in signum magnae fidei Abrahae, qui credidit se habiturum filium in quo fieret benedictio omnium. Deinde, ut hoc signo a caeteris nationibus discerneretur populus ille. In carne vero praeputii ideo jussa est fieri circumcisio, quia in remedium instituta est origisit, decuit ut ibi signum obedientiae acciperet. 9. Quare die octavo, et petrino cultro. Fiebat autem octava die, petrino cultro, quia et in resurrectione communi et octava aetate futura, per petram Christum omnis ab electis abscindetur corruptio; et per Christi resurrectionem octava die factam, circumciditur a peccatis anima cujusque in eum credentis; duae ergo res sunt illius sacraquia pleniori gratia accumulatum. Ibi enim peccata
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ñ fũnt usq ad ꝯfirmõnẽ. nͥ beatitudo accipiat᷑ ut
iãdictũ ÷: ille statꝰ innocentie ⁊ bonitatis ĩ qͦ condi

Expanded text:
vero non fuerunt usque ad confirmationem, nisi beatitudo accipiatur, ut jam dictum est, ille status innocentiae et bonitatis in quo condit