comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dictionẽ. ad sedẽ apłicã ꝑlata ẽ questio no¬
uiter exorta de gradibꝰ consanguinitatis.
qm̃ quidã legum & canonũ imꝑiti existi¬
mantes eosdẽ ꝓpinquitatis graduis contra
sacros canones. & ȩccłiasticũ morẽ numera¬
re nitunt᷑:. nouo & inaudito errore affir¬
mantes. quod germani frẽs uł sorores inter
se sint. in scła gen̾atione filii eoꝵ uł filiş in
quarta. nepotes uł neptes in sexta. Taliq mo¬
do ꝓgeniẽ computantes. & eiusmodi sexto.
eã gradu t̾minantes dicunt. deinceps uiro ᷤ
ac mulieres int̾ se posse nuptilia iura con¬
trahere. & adhuiꝰ modi ꝓphanũ errorem
confirmandũ in argum̾to assumunt se¬
culares leges quas iustinianus imꝑator ꝓ¬
mulgauit. de successionibꝰ consangineo¬
rũ. quibꝰ confisi ostendere moliunt᷑ frẽs
inscrło gradu eẽ numeratos. filios eoꝵ in
quarto. nepotes in serto. sic seriem genealo¬
bare nitimt᷑. Nos nͦ deo annuente hanc que¬
stionẽ discutere curauimus in synodo ha¬

Expanded text:
dictionem. Ad sedem apostolicam perlata est quaestio noviter exorta de gradibus consanguinitatis; quoniam quidam legum et canonum imperiti existimantes eosdem propinquitatis gradus contra sacros canones et ecclesiasticum morem numerare nituntur; novo et inaudito errore affirmantes, quod germani fratres vel sorores inter se sint in secunda generatione, filii eorum vel filiae in quarta; nepotes vel neptes eorum in sexta: talique modo progeniem computantes et ejusmodi, sexto eam gradu terminantes. Dicunt deinceps viros ac mulieres inter se posse nuptialia jura contrahere, et ad hujusmodi profanum errorem confirmandum in argumento assumunt saeculares leges quas Justinianus imperator promulgavit de successionibus consanguineorum, quibus confisi ostendere moliuntur, fratres in secundo gradu esse numeratos, filios eorum in quarto, nepotes in sexto. Sic seriem genealobare nituntur. Nos vero Deo annuente hanc quaestionem discutere curavimus in synodo ha
Abbreviated transcription (Latin):
ructus boni oꝑis: ẽ uirtus occulta rec¬
tȩ intentionis. Sub flore enĩ bom oꝑis quod fo¬
ris ꝑ eremplũ lucet: quasi quidã intꝰ in mente
absconditus fructus uirtutis latet. Pro inde
quisquis uacuus a uirtute bonũ opꝰ in ocłis
hominũ foris exhibet: uelut arbor ẽ quȩ sine
fructu foret

Expanded text:
ructus boni operis est virtus occulta rectae intentionis. Sub flore enim boni operis, quod foris per exemplum lucet, quasi quidam intus in mente absconditus fructus virtutis latet. Proinde quisquis vacuus a virtute bonum opus in oculis hominum foris exhibet, velut arbor est, quae sine fructu floret
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ eccłiasticȩ usus a natareis
exortus ẽe putat᷑.: qui pͥus crine seruato
demq ob uitȩ continentiã. capitã rade-¬
bant. & capillos in igne sacrificii pone¬
bant. hinc usus a presbiteris introduc¬
tus ẽ: ut qui diuinis cultibꝰ mancipati deo
consecrant᷑: quasi natarei .i. scĩ crine posi¬
to inueniant᷑. sic̃ ad ezechiel dicit᷑. Tu fili
hõis sume tͥ gladiũ acutũ: & duc suꝑ ca¬
put tuũ & barbã. Hoc etiã in nouo testa¬
mento natareos illos pͥscillã & aquilam
runt. scił ut hoc signo uicia incorde &
oꝑe pullulantia precidenda doceantur.

Expanded text:
autem ecclesiasticae usus a Nazaraeis exortus esse putatur, qui prius crine servato, denique ob vitae continentiam caput radebant, et capillos in igne sacrificii ponebant. Hinc usus ab apostolis introductus est, ut qui divinis cultibus mancipati Deo consecrantur quasi Nazaraei, id est sancti, crine posito inveniantur, sicut ad Ezechielem dicitur: Tu, fili hominis, sume tibi gladium acutum, et duc super caput tuum et barbam . Hoc etiam in Novo Testamento Nazaraos illos Priscillam et Aquilam runt, scilicet ut hoc signo vitia in corde et opere pullulantia praecidenda doceantur.
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾doti aꝑimus: & scd̾m eiꝰ consiliũ mune¬
re satisfactionis oblato indulgentiã pec¬
cati obtinemꝰ. S dicit. Si saluari ñ potest:
homo nisi confiteat᷑ peccata sua: Duid est
quod scͥptũ iuentt᷑: lacrimȩ lauant de¬
lictũ quod ore pudor ẽ confiteri.ł nueni
unt᷑ enĩ quȩdã eius modi dicta & rapi¬
unt ea homines gaudentes: ñ quia ueri¬
tatẽ querant in eis. s quia malitiam sriam
defendere uolunt exeis. Dicunt enĩ: quid
nos constringitis. quid nos artatis : Pu¬
denda sunt facta nr̃a: ñ nos ꝑmittit ue¬
recundia eloqui. erubescimꝰ confiteri qͦd
fecimus. Quod possumꝰ tam̃ facimus. cor
contritũ & humiliatũ offerimꝰ: dolemꝰ
ꝓ eo quod male egimꝰ. lacrimas fundimꝰ.
carnis maceratione reatũ punimus. Quid
uerba queritis: ubi oꝑabona sunt: Habe¬
mus scripturã consolantẽ nos. & dicentẽ.
lacrimȩ lauant qdelictũ: quod ore pudor

Expanded text:
sacerdoti aperimus, et secundum ejus consilium, munesacerdoti aperimus, et secundum ejus consilium, munere satisfactionis oblato, indulgentiam peccati obtinemus. Sed dicis: Si salvari non potest homo nisi confiteatur peccata sua, quid est quod scriptum invenitur: « Lacrymae lavant delictum quod ore pudor est confuntur enim quaedam ejusmodi dicta et rapiunt ea homines gaudentes; non quia veritatem quaerunt in eis, sed quia malitiam suam defendere volunt ex eis. Dicunt enim: Quid nos confringitis, quid nos arctatis? Pudenda sunt facta nostra; non nos permittit verecundia eloqui, erubescimus, confiteri quod fecimus, quod possumus tamen facimus, cor contritum et humiliatum offerimus, dolemus pro eo quod male egimus, lacrymas fundimus, carnis maceratione reatum punimus. Quid verba quaeritis, ubi bona opera sunt? Habemus Scripturam consolantem nos, et dicentem: Lacrymae lavant delictum quod ore pudor
Abbreviated transcription (Latin):
N athomo inquit apłs hoc ẽ inpunc uni¬
to temꝑis. quod diuidi ñ potest in ictu
oculi. hoc ẽ in sũma celeritate. in nouis¬
sima tuba. hoc ẽ in nouissimo signo: quod
dabit᷑ utista compleant᷑. Canet enĩ in¬
quid tuba. & mortui resurgent incor¬
rupti. & nos cõmutabimur. Ergo istam
cõmutationẽ in melius sine dubitatione
oportet intelligi. quia om̃s & iusti & in¬
iusti resurrecturi sunt: s sicut dñs in
euangłio loquit᷑. qui bene fecerunt in resur¬
rectionẽ uitȩ. qui male egerunt in resurre¬
tionẽ iudicii. iudiciũ appellans penã sempi¬
ternã: sicut alio loco. qui ñ credit inquit
iam iudicatus ẽ. Proinde illi qui ad iudiciũ
resurrecturi sunt. ñ cõmutabunt᷑ in illam
incorruptelã: quȩ nec doloris corruptionẽ
pati potest. Illa namq fideliũ ẽ atq scõrũ:
isti uero ꝑpetua dampnatione cruciabunt᷑.
quia ignis eorũ non extingnet᷑. & uermis
corrumpendi dolore penarũ. cũ audierint.

Expanded text:
n atomo, inquit Apostolus, hoc est in puncto temporis, quod dividi non potest, in ictu oculi hoc est in summa celeritate, novissima tuba, hoc est in nodabitur, ut ista compleantur; canet enim tuba, inquit. et mortui resurgent incorrupti et nos commutabimur. ergo istam commutationem in melius sine dubitatione oportet intellegi, quia omnes et iusti et iniusti resurrecturi sunt sed, sicut dominus in euangelio loquitur, qui bene fecerunt, in resurrectionem uitae, qui male egerunt. in resurrectionem iudicii, iudicium appellans poenam sempiternam, sicut alio loco: Qui non credit, inquit, iam iudicatus est. proinde illi, qui ad iudicium resurrecturi sunt, non commutabuntur in illam incorruptelam, quae nec doloris corruptionem pati potest; illa namque fidelium est atque sanctorum, isti uero perpetua corruptione cruciabuntur, quia ignis eorum non extinguetur et uermis corrumpendi dolore poenarum, cum audierint:
Abbreviated transcription (Latin):
niunt. Dicunt enĩ quȩdã scripturȩ.
quia substantia inferorũ sp̃ualis ẽ non
corꝑalis: & si stridores dentiũ & fletus
animarũ sp̃ualit̾ intelligi oportet. flã
tibꝰ uerboꝵ fluctuant: qui ñ sunt ra¬
dicati in fide. Quid enĩ necesse fuit ꝓp¬
terea tormenta gehenne sp̃ualia tantũ
credere: quia substantia inferorũ sp̃ua¬
lis & ñ corꝑalis dicta ẽ: o ui enĩ sunt
inferi nisi sp̃c maligni: quia sũmis
ad infima & ꝑ culpã lapsi sunt. o ꝑ
penã depressi: Quoꝵ minirũ sub¬
stantia etiã pꝰ culpã ñ corꝑalis s sp̃u¬
alis ẽẽ dicit᷑: quia licet in eis uoluntas
ꝑ malitiã ad aliud mutata sit. natura
tam̃ etiã pꝰ eadẽ ꝑmansit. Animarum
quoq nunc in inferis dampnatarũ
substantia ñ corporalis s sp̃ualis recte
ꝑhibet᷑: quia minc a corꝑibꝰ solutȩ
in sola sp̃uali natura illic in tormentis
detinent᷑. Et iccͥco quod de ipsis in scͥp¬

Expanded text:
nerunt. Dicunt enim quaedam Scripturae nerunt. Dicunt enim quaedam Scripturae quia substantia inferiorum spiritualis est, non corporalis, animarum spiritualia intelligi oportet; flammtibus verborum fluctuant qui non sunt radicati in fide. Quid enim necesse fuit propterea tormenta gehennae spiritualia tantum credere, quia substantia inferorum spiritualis et non corporalis dicta est? Quid enim sunt inferi nisi spiritus maligni qui a summis ad infima et per culpam lapsi sunt et per poenam depressi? Quorum nimirum substantia etiam post culpam non corporalis, sed spiritualis esse dicitur; quia, licet in eis voluntas per malitiam ad aliud mutata sit, natura tamen etiam post eadem permansit. Animarum quoque nunc in inferis damnatarum substantia non corporalis, sed spiritualis recte perhibetur, quia nunc a corporibus solutae in sola spirituali natura illic in tormentis detinentur. Et idcirco quod de ipsis in Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
calores igniũ interp̃tabimur. ad quȩ cru¬
ciandi impii alternatĩ transire dicunt᷑:
An forte hoc de illa tm̃ pena intelligen¬
dũ est. qu a nunc in sp̃ũ ante ultimi
nidicii diem cruciant᷑: ut uidelicet ꝑ
uarietatẽ torm̃torũ. ad illã unã & sum¬
mã penã transeant. in qua sicut inter
minabilit̾. ita etiã inuariabilit̾ subsistant:
Ultima quippe dampnatorũ pena. sicut
cunctis penis maior ẽẽ ñ inconuenienter
crediit᷑: ita quoq in eo quod cȩteris om̃ibꝰ
acrius ẽ. u uehementiꝰ excrutians torm̃to
ñ irrationabilit̾ putat᷑. Quod propterea
fortassis solũ erit ut semꝑ sũmũ ẽẽ pos¬
sit: quia quicqͥd ꝓ illo mutaret᷑ de illo
minueret᷑. Q. uidã tam̃ fuerunt. qui si¬
cut dictũ ẽ torm̃ta gehenne sp̃ualiter
tantũ & ñ corꝑalit̃ intelligenda puta¬
uerunt: propt̾ea quod quȩdã uerba
scripturarũ quasi id̾e asserentia inue¬

Expanded text:
calores ignium interpretabimur, ad quae crucalores ignium interpretabimur, ad quae cruciandi impii alternatim transire dicuntur? An forte hoc de illa tantum poena intelligendum est, quia nunc in spiritu ante ultimi judicii diem cruciantur, ut videlicet per varietatem tormentorum ad illam unam et summam poenam transeant; in qua siminabiliter, ita etiam invariabiliter subsistant. Ultima quippe damnandorum poena, sicut cunctis poenis major esse non inconvenienter creditur, ita quoque in eo quod caeteris omnibus acrius est, et vehementius excrucians, tormento non irrationabiliter putatur. Quod propterea fortassis solum erit, ut semper summum esse possit, quia quidquid pro illo mitteretur, de illo minueretur. Quidam tamen fuerunt qui, sicut dictum est, tormenta gehennae spiritualiter tantum, et non corporaliter intelligenda putaverit, propterea quod quaedam verba Scripturarum quasi idem asserentia inve
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Ite maledicti in ignẽ ȩternũ: qui
p̃paratꝰ diabolo & angłis eiꝰ. Cum enĩ in
hac uita ñ solũ ab igne s ab aliis quoq ele¬
mentis penȩ ac cruciatꝰ ꝓueniant: quare ñ¬
etiã illic in aliis elementis. sic̃ & igne. pene
dãpnandorũ consistant: De torm̃tis qͥpe
impiorũ scriptũ ẽ. Transeunt a frigoribꝰ
tionẽ conscientiȩ peccatricis referre uelit.
quid ẽ quod alibi scͥptũ ẽ. uindicta car¬
ns impii ignis & uernis: Si enĩ propt̃ea
ignis corꝑalis credit᷑ quia uindicta carnis
est: quare ñ similit̾ u̾mis corꝑalis dicitur
quia in uindictã carnis paratꝰ cõmemorat᷑ c
ꝓpterea huiꝰ modi ñ leuit̃ unũ aliqͥd diffi¬
niri pot̾. Tam̃ qui dixerit ꝓpt̾ea carnis
impii uindictã in uerme futurã ẽẽ & igne.
quia impius ꝓ eo quod & carne male ui¬
xit. & in carne cruciabit᷑ ꝑ ignẽ. & in
tu conscientiȩ. & ignẽ ñ extinguendum
in carne S quomͦ illa frigora niuiũ &

Expanded text:
ernum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . » Cum enim in hac vita, non solum ab igne, sed ab aliis quoque elementis pene ac cruciatus proveniant, quare illic non etiam in aliis elementis sicut et in igne pene damnatorum consistant. De tormentis quippe impiorum scriptum est: « Transeunt a frigoribus tionem conscientiae peccatricis referre velit, quid est quod alibi scriptum est: « Vindicta carnis impii ignis et vermis . » Si enim propterea ignis corporalis creditur, quia vindicta carnis est, quare non similiter vermis corporaliter dicitur, quia in vindictam carnis paratus commemoratur. Propter hujusmodi non leviter unum aliquid diffiniri potest. Tamen quod dixerit propterea carnis impii vindictam in verme futuram esse et igne, quia impius pro eo quod carnem maledixit, in catu conscientiae, et ignem non exstinguendum in carne. Sed quomodo illa frigora nivium et
Abbreviated transcription (Latin):
ralis estimat᷑. S & illud quoq quod
dicit᷑. quia si fletus & stridores den¬
tium sp̃ualit̾ accipimꝰ. flãmas quo¬
q tormentorũ in ipsis ñ corporales
s sp̃uales credere debemus : sic sane
intelligi pot̃. si cruciatꝰ animarum
qui ex flãmis corporalibꝰ generari cre
ribꝰ in ipsis fieri intelligant᷑. Multa
sunt alia quȩ uel ambigue dicta sunt:
uł ambigue dici possunt. S aliud est
rerũ ueritas. aliud u̾borũ uarietas: neq
nos oportet ꝓpt̾ multitudinẽ dicendi.
a simplicitate credendi deuiare. Dicit
augꝰtinꝰ in encheridion. quia tempꝰ qͦd
int̾ hominis mortẽ & ultimã resurrectio¬
nẽ positũ ẽ. animas ab ditis receptacu¬
uel requie uel erumpna. Ergo ab dita
sunt receptacula animarũ: nec potest
homini diffiniri. quod ñ pot̾̃ ab homine
scrri. Item qualis intelligendus sit ignis
ille gehenne. & quẽ admodũ igne corpo¬
rali. ñ corporei sensp̃s siue animȩ corpo¬

Expanded text:
ralis aestimatur. Sed et aliud quoque quod dicitur quia, si fletus et stridores dentium spiritualiter accipimus, flammas quoque tormentorum in ipsis non corporales, sed spirituales credere debemus, sic sane intelligi potest, si cruciatus animarum, qui ex flammis corporalibus generari credus corporibus, in ipsis fieri non intelligantur. Multa sunt alia, quae vel ambigue dicta sunt, vel ambigue dici possunt. Sed aliud est rerum veritas, aliud verborum varietas, neque nos oportet propter multitudinem dicendi a simplicitate credendi deviare. Dicit Augustinus, in Enchiridion, quia tempus, quod inter hominis mortem et ultimam resurrectionem positum est, animas abditis continet receptacuvel requie vel aerumna. Ergo abdita sunt rechomine definiri quod non potest ab homine sciri. Item qualis sit intelligendus ignis ille gehennae, et quemadmodum igne corporali incorporei spiritus sive animae corpo
Abbreviated transcription (Latin):
criptura dicit. Uota stultoꝵ fran¬
genda sunt. Uota quippe stultorũ
intelligimus ea. quȩ uł de malo fiunt. uł
de bono male. U̾bi grã. Siquis uoueret
quẽpiam interficere. siue qͦd libet aliud
in quo culpa constaret se facturũ. uotum
& uotũ de bono factũ sibene ñ fiat: inter
uota stultoꝵ quȩ frangenda sunt deputat᷑.
Bene autẽ ñ fit etiã side bono fit illud uotũ
inquo uouet᷑: uł quod non licet uł qͦd ñ
expedit. Non licet ut si mulier ñ consenti¬
ente. uł potius contradicente uiro suo con¬
tinentiã uoueat. Non expedit ut si quis¬
piã in ieiunio. uł alio quolibet oꝑe supra
uires ac possibilitatẽ suã aliqͥd se facturũ
eẽ ꝓponat. Hȩc gͥ om̃ia int̾ uota stultoꝵ

Expanded text:
criptura dicit: Vota stultorum frangenda sunt . Vota quippe stultorum intelligimus ea quae vel de malo fiunt, vel de bono male. Verbi gratia: Si quis voveret quempiam interficere, sive quodlibet aliud in quo culpa constaret se facturum, votum r votum de bono factum, si bene non fiat, inter vota stultorum quae frangenda sunt deputatur. Bene autem non fit, etiam si de bono fit, illud votum in quo vovetur quod non licet, vel quod non expedit. Non licet ut mulier, si non consentiente vel potius contradicente viro suo, continentiam voveat. Non expedit, ut si quispiam in jejunio vel alio quolibet opere supra vires suas ac possibilitatem suam aliquid se facturum esse proponat. Haec igitur omnia inter vota stultorum
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ sicut contingere solet ut ui¬
ideas aliqua fieri i hoc sacram̃to. quȩ minus
digna eẽ uidebunt᷑: noli horrere. sola sp̃es
quȩ apparet hȩc habet. Tibi monstiat sp̾em:
sibi seruat ueritatẽ. Exhibet sensui tuo si¬
militucdinẽ cibi corꝑalis. ꝙͣ sensus tuus ꝑ
om̃ia in suo erudiat᷑: seruat corꝑi suo uie¬
ritatẽ naturȩ inuiolabilis & inmortalis.
ne in suo corrumpat᷑. Si in aliquo a simili¬
tudine recederet. uerũ sacram̃tũ non eẽc:
ꝙ ꝓderet se ibi. & tolleret locũ fidei. neq
iam crederet᷑. s uideret᷑. Quod ita fieri non
oportet. Itaq quantũ ad nos seruat ꝑoĩa
corruptibilis cibi similitudinẽ: & tñ ñ
ueritatẽ. Uidet᷑ corrodi: & manet incor¬
ruptus. Uidet᷑ affici uł maculari: ꝑseue¬
rat inuiolatus. Sustinet hoc fieri circa
se: ne sensus nr aliqͥd alienũ ꝑcipiat: s
non recipit hȩc inse: ne incorruptibilis
natura sinceritatẽ suã amittat. Tanta est
ruptione aliqua affici possit: nec sordibꝰ

Expanded text:
aliquando sicut contingere solet, ut videas aliqua fieri in hoc sacramento, quae minus digna esse videbuntur, noli horrere. Sola species quae apparet hoc habet. Tibi monstrat speciem, sibi servat veritatem. Exhibet sensui tuo similitudinem cibi corporalis, ut sensus tuus per omnia in suo erudiatur. Servat corpori suo veritatem naturae inviolabilis et immortalis, ne in suo corrumpatur. Si in aliquo a similitudine recederet, verum sacramentum non esset, et proderet se ibi, et tolleret locum fidei, neque jam crederetur. Sed videretur; qoportet. Itaque quantum ad nos servat per omnia corruptibilis cibi similitudinem, sed quantveritatem. Videtur corrodi, et manet incorruptus. Videtur affici vel maculari, et perseverat inviolatus. Sustinet haec fieri circa se, ne sensus noster aliquid alienum percipiat, sed non recipit haec in se, ne incorruptibilis natura sinceritatem suam amittat. Tanta est ruptione aliqua affici possit, nec sordibus
Abbreviated transcription (Latin):
hac uita hominẽ iudicat ds̃ :
quia aut ꝑ mala presentia irrogare
iam tormenta sequentia incipit. aut
torm̃ta sequentia fagellis p̾sentibus
extinguit

Expanded text:
hac vita hominem judicat Deus, quia aut per mala praesentia irrogare jam tormenta sequentia incipit, aut tormenta sequentia flagellis praesentibus exstinguit
Abbreviated transcription (Latin):
sunt alia ȩccłiȩ sacram̃ta rebꝰ uł fac¬
tis exp̾ssa: quȩ om̃ia hic enuierari ñ pos¬
sunt. Multa enĩ sunt: & ideo p̾sentis sermo¬
nis breuitas ea ñ capit. Insufflatio in exorci¬
tatione uirtutẽ sp̃c scĩ significat: qua ue¬
mente fugat᷑. & subruit᷑ sp̃c malignus sic̃
scriptũ ẽ. Flauit sp̃c tuus & oꝑuit eos ma¬
re: submersi sunt quasi plumbũ in aquis
uehementibꝰ. Signaculũ crucis: uirtutem¬

Expanded text:
sacramenta rebus vel factis expressa, quae omnia hic enumerari non possunt; multa enim sunt, et ideo praesentis sermonis brevitas ea non capit. Insufflatio in exorcizatione, virtutem Spiritus sancti significat, qua veniente fugatur et subruitur spiritus malignus. Sicut scriptum est: Flavit spiritus tuus et operuit eos mare; submersi sunt quasi plumbum in aquis vehementib
Abbreviated transcription (Latin):
minens ꝑiculũ opponit᷑: adu̾saria uirtꝰ
fugat᷑. Primũ ad arma scđ̾m ad tela: pͥmũ
ad defensionẽ. scđ̾m ad impugnationem.
Tonsio pectoris: cõpunctionẽ cordis desigrat.
Pectus tondit᷑: ut cogitationes uanȩ & desi¬
deria praua de corde pellant᷑. Inclinatio ca¬
pitis. genuũ incuruatio. siue ꝓstratio hu¬
militatẽ & reuerentiã: siue etiã ueniȩ po¬
stulationẽ significant. Expansio manuũ:
caritatẽ & affectus boni amplitudinem
demonstrat.

Expanded text:
saria virtus fugatur. Primum ad arma, secundum ad tela. Primum ad defensionem; secundum ad impugnationem. Tunsio pectoris compunctionem cordis designat. Pectus tunditur, ut cogitationes vanae et desideria prava de corde pellantur. Inclinatio capitis, genuum curvatio, sive prostratio, humilitatem et reverentiam, sive etiam veniae postulationem significant. Expansio manuum charitatem et affectus boni amplitudinem demonstrat. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃senti uita cessare a malo. ut dũ scłm
sabb̃m adipisci meremur. in ȩternũ requies¬
camius cũ xp̃o. S quisquis hoc mͦ a malis sab¬
baptizare ꝓponit: necesse ẽ pͥusquã ad il¬
lud futurũ sabb̃m ueniat multa in hoc mũ¬
do adu̾sa patiat᷑: & ideo in arbore sap̃iȩ. oc¬
taro gradu int̾ septẽ. ꝙ :ii. quasi int̾ sabb̾m
& sabbm tolerantia laboris figit᷑. in centro
medio unitatis cũ dicit᷑ ꝑ caritatẽ roborat᷑.
Contra eñ magnas tribulationes necessaria
est robusta caritas. & hoc ẽ quod dñs in
euangłio cũ .uii. beatitudines enumerasset.
in octaua ad tolerantiã passionis admonuit
dicens. Beati qui ꝑsecutionẽ patiuntur.¬
S iam dũ incidentiũ rationũ exponere ꝓ
sequimur. Longius a ꝓposito nr̃o digressi
sumus. Unde ꝙ de hoc quoq ueniã postu¬
lamus. quia ut nerũ fatear. sepius in hoc
tractatu scbendo inuenimus. qua inuenta

Expanded text:
in praesenti vita cessare a malo, ut secundum in praesenti vita cessare a malo, ut secundum Sabbatum adipisci mereamur, ut in aeternum requiescamus cum Christo. Sed quisquis hoc modo a malis sabbatizare proponit, necesse est priusquam ad illud futurum Sabbatum veniat, multa in hoc mundo adversa patiatur. Et ideo in arbore sapientiae octavo gradu inter septem et septem, quasi inter Sabbatum et Sabbatum, tolerantia laboris figitur in centro mediae unitatis, cum dicitur per charitatem roboratur. Contra enim magnas tribulationes necessaria est vel robusta charitas. Et hoc est quod Dominus in Evangelio, cum septem beatitudines enumerasset, in octava ad tolerantiam passionis admonuit, dicens: Beati qui persecutionem patiunturSed jam, dum incidentium rationum expositionem prosequimur, longius a proposito nostro digressi sumus. Unde et de hoc quoque veniam postulamus, quia ut verum fatear, saepius in hoc tractatu scribenda plura invenimus, quam inventa
Abbreviated transcription (Latin):
mationẽ ꝑtingat. Prima sapientia sit a deo
terrena bona petere: scda sap̃ia & maxima sit
formitatẽ ȩtatis plenitudinis xp̃i nos ꝑducit.
Itẽ in.x. medius id̾e ẽ qui octauus: hinc
inde habens septenariũ. Et satis claret qͦd
septenariꝰ ad requiẽ ꝑtinet: hinc maxime
quod septima die requieuit dñs. ab omni
oꝑe quod patrarat. Rursũ ꝑ ꝓpħam repro¬
mittit dñs sins dilectoribꝰ sabbatũ ꝓ sabb̃o.
& mensẽ ꝓ mense. hoc ẽ requiẽ ꝓ requie. ꝑfecti¬
onẽ ꝓ ꝑfectione. P raquie mentis: requiem
mentis & corꝑis. Pro requie qua ñ consenti¬
unt malis: requiẽ qua nulla sentiant mala.
Itẽ ꝓ ꝑfectione oꝑis: ꝑfectionẽ retributionis.
Idem ẽ enĩ quod dicit sabb̾m ꝓ sabb̾o: ac si
diceret. Reqinẽ ꝓ requie: & quod dicit mensẽ
pro mense. quasi dicit ꝑfectionẽ ꝓ ꝑfectione.
Prima gͥ requies pͥmũ sabb̾m nobis cẽ debet:

Expanded text:
mationem pertingat. Prima sapientia sit a Deo mationem pertingat. Prima sapientia sit a Deo terrena bona petere. Secunda sapientia et maxima sit formitatem aetatis plenitudinis Christi nos perducit. Item in quindecim medius idem est qui octavus, hinc inde habens septenarium. Et satis claret, quod septenarius ad requiem pertinet, hinc maxime quod septima die requievit Dominus ab omni opere quod patrarat . Rursum per prophetam repromittit Deus suis dilectoribus Sabbatum pro Sabbato, t mensem pro mense ; hoc est requiem pro requie, perfectionem pro perfectione; pro requie mentis requiem mentis et corporis, pro requie qua non consentiunt malis, requiem qua nulla sentiunt mala. Item pro perfectione operis perfectionem retributionis. Idem est enim quod dicis Sabbatum pro Sabbato, ac si diceret requiem pro requie; et quod dicit mensem pro mense, ac si diceret perfectionem pro perfectione. Prima igitur requies primum Sabbatum nobis esse debet
Abbreviated transcription (Latin):
meã tũ aromatibꝰ meis. comedi fauũ cũ melle
meo. bibi uinũ meũ cũ lacte meo. ꝑ mortẽ gͦ
carpimur: ut quasi fructus bene redolentes
in nuptias regis ȩterni p̃sentem᷑. Nosibi cibꝰ
dei erimus: quia ibi cõplacebit in nobis. &
ipse cibus nr̃ erit quia nos delectabimꝰ in
ipso. facie ad faciẽ głam eiꝰ contemplantes:
ua ut illud ꝓpħȩ cõpleat᷑ in nobis. Satiabor
cũ apparuerit gła tua. Conclulamꝰ gͦ sũ¬
mũ ꝑfectionis gradũ: & dicam
er contẽplationẽ ribat. Iste ẽ cibus.
Ista ẽ refectio de qua psalmista di-¬
cit. Ad implebis me leticia cũ uultu tuo:
delectationes in dextera tua usq infinem.
autẽ numerus magni misterii conscius ẽ.
Primũ: quia ex septẽ & octo cõponit᷑. Sep¬
uit᷑: significat. Oc tonarius autẽ qui pꝰ septẽ
uenit: ȩternã uitã designat. Septenarius
gͦ ad uetus testamentũ ꝑtinet: in quo pro¬
mittunt᷑ bona temꝑalia. Octonarius autẽ
nouo testamento congruit: in quo sꝑare

Expanded text:
meam cum aromatibus meis, comedi favum meum cum melle meo, bibi vinum meum cum lacte mea . Per mortem ergo carpimur, ut quasi fructus bene redolentes ad nuptias. Regis aeterni praesentemur. Nos ibi cibus Dei erimus, quia ei complacebit in nobis, et ipse cibus noster erit, quia nos delectabimur in ipso faciem gloriam ejus contemplantes, ita ut illud prophetae compleatur in nobis: Satiabor cum apparuerit gloria ejus . Concludamus ergo summum perfectionis gradum, et dicamer contemplationem cibat. Iste est cibus. Ista est refectio, de qua Psalmista dicit: Adimplebis me laetitia cum vultu tuo, delectationes in dextera tua usque in finem . autem numerus magni mysterii conscius est. Primum quia ex septem et octo componitur. Seprit, significat. Octonarius autem, qui post septem venit, aeternam vitam designat. Septenarius ergo ad Vetus Testamentum pertinet, in quo promittuntur bona temporalia. Octonarius autem homo testamento congruit, in quo sperare
Abbreviated transcription (Latin):
er mortẽ carpit᷑. Quando fructus
maturus ẽ: tunc discerpit᷑ ut ad patris famili¬
as mensã uenat. Et nos cũ ad modulũ nr̃e ꝑ-¬
sectionis ꝑducti fuerimꝰ: ab hac uita ꝑ mortẽ
p̾cidimur. ut ad conuiuiũ regis eterm trans¬
feramur. Et hoc ẽ quod in cantico amoris spon¬
sa ad dilectũ suũ loquit᷑ dicens. Ueniat cdilectꝰ
m̃s in .h. suũ & comedat fructũ pomoꝵ suoꝵ.¬

Expanded text:
er mortem carpitur. Quando fructus maturus est tunc discerpitur, ut ad patrisfamilias mensam veniat. Et nos, cum ad modulum nostrae perfectionis perducti fuerimus, ab hac vita per mortem praecidimur, ut ad convivium Regis aeterni transferamur. Et hoc est quod in cantico amoris, sponsa ad dilectum suum loquitur, dicens: Veniat dilectus meus in hortum suum, et comedat fructum pomorum suo
Abbreviated transcription (Latin):
rissime ostendunt. S queri solet utrũ
quorũ ꝑsonas inse atq illos qui tunc secũ
uiuebant transfigurauit apłs. nunquam
om̃ino morituri sunt: an ipso temꝑis pun¬
cto quo cũ resurgentibꝰ rapient᷑ in nubibꝰ
obuiã xp̃o in aera ad immortalitatẽ per
mortẽ mira celeritate transibunt. Si gͦ scõs
qui reꝑient᷑ xp̃o ueniente uiuentes eiq
in obuã rapient᷑ crediderimꝰ in eod̾e rap¬
tu de mortatibꝰ corporibꝰ exituros. & ad ead̾e
mox mortalia redituros. nullas in uerbis
apłi patiemꝰ angustias: siue ubi dicit. tu
quod seminas ñ uiuificat᷑ nisi moriat᷑: siue
ubi dicit. om̃s resurgemus aut om̃s dor¬
miemꝰ. quia nec illi ꝑ inmortalitatẽ inui¬
ficabunt᷑: nisi quãlibet paululũ tam̃ ante
moriant᷑. Ac ꝑ hoc & a resurrectione ñ ert̃
aliem quã dormitione p̾cedunt: quãuis
breuissima non tam̃ nulla

Expanded text:
rissime ostendunt. Sed quaeri solet utrum us, quorum personas in se atque illos qui tunc secum vivebant transfigurabat Apostolus, nunquam omnino morituri sint, an ipso temporis puncto quo cum resurgentibus rapientur in nubibus obviam Christo in aera ad immortalitatem per mortem mira celeritate transibunt. Si ergo sanctos qui reperientur Christo veniente viventes, eique in obviam rapientur crediderimus in eodem raptu de corporibus mortalibus exituros et ad eadem mox immortalia redituros, nullas in uerbis apostoli patiemur angustias, siue ubi dicit: tu quod seminas non uiuificatur, nisi moriatur, siue ubi dicit: omnes resurgimus aut: omnes dormiemus; quia nec illi per immortalitatem uiuificabuntur, nisi quamlibet paululum tamen ante moriantur, ac per hoc et a resurrectione non erunt alieni, quam dormitione praecedunt quamuis breuissima, non tamen nulla
Abbreviated transcription (Latin):
facta & dicta atq p̾cepta agnoscentes: quod
iussit facere. quod ꝓmisit ꝑcipere meream᷑.
Sicq & cogitatione ueritatis. & merito uirtu¬
tis crescentes: usq ad eiꝰ conformitatem et
mensurã ȩtatis plenitudinis ipsiꝰ spirituali
ter pertingamus
supradictã colũpnã in medio archȩ depinxi¬
mus: eidemq in latere australi lignũ uitȩ
In latere uͦ aquilonari librũ uitȩ nom̃ ascͥp¬
simus: unde & in eod̃e latere .xxx. uolumina
diuinȩ paginȩ scłm ordinẽ ab imo sursũ.
hoc ẽ in singłis mansionibꝰ decẽ disposuimꝰ:
quia sicut diximus om̃is diuina scͥptura
unus ille liber ẽ : qui liber uitȩ ẽ. Et scien¬
dũ quod xp̃c cũ in gemina natura una ȩter¬
na constet ꝑsona: scd̃m utrãq naturã. & li¬
at tñ specialit̾ nobis scđ̾m formã humanita

Expanded text:
scentes, quod jussit facere, et quod promisit percipere mereamur. Sicque et cognitione veritatis, et merito virtutis crescentes, usque ad ejus conformitatem et mensuram aetatis plenitudinis ipsius ter pertingamus.supradictam columnam in medio arcae depinximus, eidemque in latere australi lignum vitae, in latere vero aquilonari liber vitae nomen ascripsimus. Unde et in eodem latere triginta volumina divinae paginae secundum ordinem ab uno sursum, hoc est in singulis mansionibus decem disposuimus, quia sicut diximus, omnis divina Scriptura unus ille liber est, qui liber vitae est. Et sciendum quod Christus cum in gemina natura una aeterna constet persona, secundum utramque naturam et liattamen specialit
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ. de calore orientis: ubi de bono ꝓficimꝰ
in melius. quia nequaquã ad ꝑfectionẽ ueni¬
re possumꝰ: nisi etiã in nobis quȩ agimus sine
int̾missione crescere studeamus. Quod autẽ co¬
lumpnã .xxx. cubitorũ altitudinẽ habentẽ in
medio archȩ ereximus: siu e ita ad litterã fac
tũ credamꝰ. siue non. nichil int̾ est. si tñ spati¬
um eiꝰdẽ dimensionis. & quantitatis. ab imo
sursũ patuisse intelligamꝰ. Rursũ quod ꝑ
.xxx. cubitorũ altitudinẽ diuinã scͥpturam
significari diximis. & pꝰ ea ꝑ colũpnã .xxx. cu
asseruimꝰ: contrariũ non ẽ. Quia om̃is scͥp¬
tura unus liber ẽ: & ille unus liber xp̃e est.
Quia om̃is scͥptura diuina de. xp̃o loquit᷑. &

Expanded text:
sus est de calore orientis, ubi de bono proficimus sus est de calore orientis, ubi de bono proficimus in melius, quia nequaquam ad perfectionem venire possumus, nisi etiam in bonis, quae agimus, sine intermissione crescere studeamus. Quod autem columnam triginta cubitorum altitudinem habentem in medio arcae ereximus, sive ita ad litteram factum esse credamus, sive non, nihil interest, si tamen spatium ejusdem dimensionis, et quantitatis ab uno sursum patuisse intelligamus. Rursum quod per triginta cubitorum altitudinem divinam Scripturam significari diximus, et postea asseruimus, contrarium non est, quia omnis Scriptura divina unus liber est, et ille unus liber Christus est, quia omnis Scriptura divina de Christo loquitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
ut nullũ terreat labor itineris. quẽ delectat
premiũ reꝑmissionis. Sunt quide ibi purpu¬
rei ascensus. quia cũ labore ascendit᷑. s subster¬
nit᷑. caritas qua labor ipse alleuiet᷑. Primus
itaq ascensus ẽ de frigore orientis. hoc ẽ de tu¬
more suꝑbiȩ. quia oportet pͥmũ peccatorem
humiliari. & ꝑ obedientiã resurgere: quia ꝑ mo¬
bedientiã lapsũ incurrerat culpȩ. Scl̃s ascen-¬
sus ẽ de calore occidentis. quia necesse ẽ deinde
uitia calcare carnis. ut ñ ambulemꝰ scđm deside¬
ria nrã. & mortificare nenbra nr̃a quȩ sunt suꝑ
terrã ut non seruiamꝰ ultra peccato. Tercius
ascensus ẽ de frigore occidentis: quia cũ iam
berȩ meditationis doctrinȩ diuinarũ scͥptura¬
rũ uacare poterimus: ut ꝑ studi ũ lectionis. ꝙ
meditationis rursus illuminent᷑ ocłi mentis.
sicut dicit psalmista. Declinate a me maligni:
& scrutabor mandata dei mei. Quartus ascen¬

Expanded text:
ut nullum terreat labor itineris, quem delectat ut nullum terreat labor itineris, quem delectat praemium repromissionis. Sunt quidem ibi purpurei ascensus, quia cum labore ascenditur, sed substernitur charitas, qua labor ipse allevetur. Primus itaque ascensus est de frigore orientis, hoc est de tumore superbiae quia oportet primo peccatorem humiliari, et per obedientiam resurgere, qui per inobedientiam lapsum incurrerat culpae. Secundus ascensus est de calore occidentis quia necesse est deinde vitia carnis calcare, ut non ambulemus secundum desideria nostra, et mortificare membra nostra, quae sunt super terram, ut non serviamus ultra peccato . Tertius ascensus est de frigore occidentis, quia cum jam bere meditationi, et doctrinae divinarum Scripturarum vacare poterimus, ut per studium lectionis et meditationem rursus illuminetur oculus mentis, sicut dicit Psalmista: Declinate a me maligni et scrutabor mandata Dei mei . Quartus ascen
Abbreviated transcription (Latin):
micans: hostes terret. & amicos confortat. Porte
ciuitatis aꝑtȩ sunt. & in plateis eiꝰ uoces canen¬
tiũ alła. Uidebis illuc ascendentes ppłos mul¬
tos. accinctos. in psalmis canentes: ex om̃ibꝰ gen¬
tibꝰ. & nationibꝰ. & linguis. alios inuestitu ro¬
seo fulgentes. alios amictu candido nitentes.
alios in uiola sardicina p̃lucentes: om̃s ornatos
ad sollẽpnitatẽ. grandis & innumerabilis ppłs
qui p̃paratꝰ ẽ ad diẽ dñ. Ipse rex sursũ ẽ: &
inuitat nos. Dcorsũ ẽ: & adiuuat nos. Exeitan¬
tur pigri. Confortant᷑ timidi:. Roborant᷑ in¬
firmi: & animosiores reddunt᷑ strenui. Om̃is
ȩtas. om̃is sexus. om̃is conditio concurrunt ex
om̃ibꝰ mundi partibꝰ. u ascendunt certatim cũ
alacritate & leticia uidere regẽ in decore suo.
Cupiunt om̃s. cupiunt singłi. indie tantȩ sol¬
lempnitatis apparere festiui. Lo quam᷑ gͦ nunc
de his gradibꝰ ascensionũ quibꝰ in celũ scandit᷑:

Expanded text:
micans, hostes terret et amicos confortat. Portae micans, hostes terret et amicos confortat. Portae civitatis apertae sunt, et in plateis ejus voces canentium Alleluia. Videbis illuc ascendentes populos multos, accinctos in psalmis canentes ex omnibus gentibus et nationibus et linguis, alios in vestitu roseo fulgentes, alios amictu candido nitentes, alios in viola sandicina praelucentes omnis ornatus ad solemnitatem. Grandis et innumerabilis populus qui praeparatus est ad diem Domini. Ipse rex sursum est, et invitat nos. Deorsum est, et adjuvat nos. Excitantur pigri, confortantur timidi, roborantur infirmi, et animosiores red duntur strenui. Omnis aetas, utriusque sexus, omnis conditio concurrunt ex omnibus mundi partibus, et ascendunt certatim cum alacritate et laetitia videre regem in decore suo. Cupiunt omnes, cupiunt singuli in die tantae solemnitatis apparere festivi Loquamur ergo nunc de his gradibus ascensionum, quibus in coelum scanditur,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c scĩ ab estu uitiorũ ꝓtegit. Idẽ gͦ no¬
bis & lignũ uitȩ & liber uitȩ efficit᷑. lig¬
nũ: quia obumbrat & pascit. liber: quia
increpat & erudit. Increpat elatos. illu¬
minat recos. esurientes cibat. estuantes ob¬
umbrat. Audiant elati increpationẽ: & hu¬
milient᷑. Audiant ceci animo doctrinã: et
illumment᷑. Q uos exurit estus uitiorum
umbrã petant: ut refrigerent᷑. Qui esuri-¬
uit & sitiunt i usticiã: huc ꝓperent ut sa¬
turent᷑. Nemo se excuset. om̃is hono congruũ
suo morbo remediũ inuenit: ubi & malis locꝰ
dat᷑ ut se corrigant. & bonis ut meliores fiam
ascendamꝰ gͦ om̃i occasione pꝰ posita. Ascencdamꝰ
alacres. ascendamꝰ lȩtantes. quia in domũ dm̃¬
ibimus. Ascendamꝰ ad festa suꝑnȩ patriȩ: tribꝰ
ifrł. ad confitendũ nomini dñi in turribus
purpureas semitas stratas in lateribꝰ montiũ
ȩternorũ: & calles suꝑne directos usq ad portas
iherłm. Ibi uexillũ crucis in sublimi luce rosea

Expanded text:
sancti ab aestu vitiorum protegit. Idem ergo nobis et lignum vitae, et liber vitae efficitur, lignum, quia obumbrat et pascit, liber quia increpat et erudit. Increpat elatos, illuminat caecos, esurientes cibat, aestuantes obumbrat. Audiant elati increpationem, et humilientur, audiant caeci animo doctrinam, et illuminentur. Quos exurit aestus vitiorum, umbram petant ut refrigerentur. Qui esuriunt et sitiunt justitiam, huc properent ut saturentur. Nemo se excuset, omnis homo congruum suo morbo remedium invenit, ubi et malis locus datur, ut se corrigant, et bonis ut meliores fiant. Ascendamus ergo omni occasione postposita. Ascendamus alacres, ascendamus laetantes, quia in domum DI. Ascendamus ad festa supernae patriae tribus Israel ad confitendum nomini Domini in turribus purpureas semitas stratas in lateribus montium aeternorum, et calles supernae directos usque ad portas Hierusalem. Ibi vexillum crucis in sublimi luce, luce rosea
Abbreviated transcription (Latin):
bet: fructus & folia. fructu pascit. & foliis ob¬
umbrat: sic uirtus diuinitatis illuminata¬
rũ mentiũ refectio ẽ. & infirmantiũ obum¬
bratio. Liber uitȩ ad aquilonẽ respicit: qͥa
ꝑ humanitatẽ saluatoris exortũ ẽ lumen
habitantibꝰ in regione umbrȩ mortis. Et
lignũ uitȩ ad austrũ uertit᷑: ut robustos
gustu suȩ dulcedinis pascat & prouehat:
& infirmos adhuc ne deficiant mestu temp¬
tationũ sub alis ꝓtectionis suȩ quasi in um¬
braculo meridiani ascondat. Hex ipsa si
paululũ adhuc ꝓsequamur ñ sit onerosũ.
olumus enĩ more exponentis planis et
paricis uerbis sensũ aꝑire: nunc more me¬
ditantis. ñc quasi dubitantis. ñc quasi inue¬
mentes huc illucq acie mentis discurrere.

Expanded text:
bet, fructum et folia, fructu pascit et foliis obumbrat. Sic virtus divinitatis illuminatarum mentium refectio est, et infirmantium obumbratio. Liber vitae ad aquilonem respicit, quia per humanitatem Salvatoris exortum est lumen habitantibus in regione umbrae mortis. Et lignum vitae ad austrum vertitur, ut robustos gustu suae dulcedinis pascat et provehat, et infirmos adhuc, ne deficiant in aestu tentationum, sub alis protectionis suae quasi in umbraculo meridiano abscondat. Haec ipsa si paululum prosequamur non sit onerosum. Volumus enim nunc more exponentis planis, et paucis verbis sensum aperire, nunc meditantis, nunc quasi dubitationes, nunc quasi invenientes huc illucque acie mentis discurrere.
Abbreviated transcription (Latin):
in calore ꝙ frigore occidentis ad imna corru
riente. & illi ab occidente: ut recũbant cũ
abrahã. isaac. & iacob. in regno gȩlorũ. Iam
clamat᷑ aquiloni ut det. & austro ne pro¬
tione susceptȩ infirmitatis nr̃am suꝑbi¬
am repͥmit. & illuminat cetitatẽ ex uir

Expanded text:
in calore et frigore occidentis ad ima corruiin calore et frigore occidentis ad ima corruiniunt ab Oriente, et illi ab Occidente ut recumbant cum Abraham et Isaac, et Jacob in regno coelorum . Jam clamant aquiloni ut det, et austro ne protione susceptae infirmitatis nostram, et superbiam reprimit, et illuminat caecitatem; ex vir
Abbreviated transcription (Latin):
alii de calore occidentis. alii de frigore
orientis: alii de frigore occidentis. Calor
orientis: ẽ feruor sp̃ualis. Calor occidentis:
est concupiscentia carnis. frigus orientis:
tumor suꝑbiȩ. frigus occidentis: cecitas ig¬
norantiȩ. In calore orientis: creatus ẽ ho¬
mo: propt̾ iͦd & positus ẽ in hortis eden. ad
australẽ orientis. s transiuit ad frigus ori¬
entis. qñ ad illiꝰ participationẽ se contulit:
qui pͥmus ad aquilonẽ sedẽ se positurũ di¬
xit. demde ad calorẽ occidentis cecidit: qñ
pꝰ peccatũ aliã legẽ in menbris suis repug¬
nantẽ legi mentis inuenit. Tunc quoq ad
frigus occidentis corruit: qñ cecitate ig
obluusci cȩpit. In calore orientis: pͥncipi¬
um ẽ bonȩ nature. In frigore orientis: unti¬
um ẽ culpe. In calore & frigore occidentis:
pena corꝑis & animȩ. In calore orientis:
in alto creatus fuit homo. Infrigore orien¬
tis: suꝑbe exaltare se uoluit homo. & iccͥco

Expanded text:
alii de calore occidentis, alii de frigore orientis, alii de frigore occidentis. Calor orientis est fervor spiritualis, calor occidentis est concupiscentia carnis. Frigus orientis tumor superbiae, frigus occidentis caecitas ignorantiae. In calore orientis creatus est homo, propter quod et positus est in hortis Eden ad australem orientis, sed transivit ad frigus orientis, quando ad illius participationem se contulit, qui primus ad aquilonem sedem se positurum dixit . Deinde ad calorem occidentis cecidit, quando post peccatum aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis invenit . Tunc quoque ad frigus occidentis corruit, quando ignorantioblivisci coepit. In calore orientis principium est bonae naturae, in frigore orientis initium culpae. In calore, et frigore occidentis poena corporis et animae. In calore orientis in alto creatus fuit homo in frigore orientis, superbe exaltare se voluit homo, et idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
In flore tria sunt. Spes. sp̃es. odlor:
quȩ om̃ia ꝑsimilitudinẽ in bono oꝑe inuemi¬
mus. Sicut eñ in flore futurus fructus pro¬
mrttitꝰ᷑. ita in bono oꝑe futurȩ retributionis
p̃miũ expectat᷑. & eos in quibꝰ bona oꝑa cerni¬
mus: ad sortẽ suꝑnȩ retributionis ꝑtinere
speramus. Item.Sicut Nos ꝑ speciẽ fulget.
&. ꝑ odorẽ mnulcet: ⁊ tabonũ opus ꝑ exemplum
quidẽ fulget. quando p̾̃sentibꝰ laudabile appa¬
ret. eosq ad imitationẽ accendit. Podorẽ autẽ
aemulcet: quando ab sentibꝰ ꝙ longe positis. ꝑ
opimonẽ bonȩ famȩ innotescit. ꝑ uirtutem
it. Quomꝰ fructificat.

Expanded text:
In flore tria sunt: spes, species, odor, quae omnia per similitudinem in bono opere invenimus. Sicut enim in flore futurus fructus promittitur, ita in bono opere futurae retributionis praemium exspectatur. Et eos, in quibus bona opera cernimus, ad sortem supernae retributionis pertinere speramus. Item sicut flos per speciem fulget et per odorem demulcet, ita bonum opus per exemplum quidem fulget, quando praesentibus laudabile apparet, eosque ad imitationem accendit. Per odorem autem demulcet, quando absentibus, et longe positis per opinionem bonae famae innotescit. CAP. I. Quomodo fructificet
Abbreviated transcription (Latin):
dicatis his qui scripti ñ sunt ili .xxx¬
inlibro uitȩ. & in eternũ ignẽ missis: qui
ignis cuiꝰ modi. & in qua mundi uł rerũ
parte futurus sit hominũ scire arbitror
neminẽ: nisi forte cui sp̃c diuinus ostendit.
Tunc figura huiꝰ mundi. mundanorũ ig¬
niũ conflagratione p̃teribit: sicut factũ
est mundanarũ aquarũ mundatione di¬
luuiũ. Illa itaq ut dixi conflagratione
munddana elementoꝵ corruptibiliũ qua¬
litates quȩ corꝑibꝰ nr̃is corruptibilibꝰ con¬
gruebant ardendo penitꝰ interibunt: anp
ipsa substantia eas qualitates habebit que
corꝑibꝰ in mortalibꝰ mirabili mutatione
conueniant. ut scilicet mundus in nouatꝰ
in melius. aꝑte accõmodet᷑ hominibꝰ etĩ
carne in melius innouatis.

Expanded text:
ippe his, qui scripti non sunt in libro uitae, et in aeternum ignem missis qui ignis cuius modi et in qua mundi uel rerum parte futurus sit, hominem scire arbitror neminem, nisi forte cui Spiritus diuinus ostendit, tunc figura huius mundi mundanorum ignium conflagratione praeteribit, sicut factum est mundanarum aquarum inundatione diluuium. Illa itaque, ut dixi, conflagratione mundana elementorum corruptibilium qualitates, quae corporibus nostris corruptibilibus congruebant, ardendo penitus interibunt. adque ipsa substantia eas qualitates habebit, quae corporibus inmortalibus mirabili mutatione conueniant; ut scilicet mundus in melius innouatus apte adcommodetur hominibus etiam carne in melius innouatis.
Abbreviated transcription (Latin):
iuuaret᷑. ubi autẽ ꝑ se stare puitauit re¬
linqueret᷑. accepta gͦ scientia ueritatis ꝑ
legẽ. conari cepit ut ꝑficeret. s p̾ssus con¬
cupiscentia. quia gram adiuuantẽ ñ habu.¬
it. ab oꝑe uirtutis defecit. Conuictus ẽ gͥ
in utroq: quia uidelicet ꝑ se nec tierũ po¬
test agnoscere. nec bonũ ꝑficere. Post hȩc
itaq conuenient̾ data ẽ gr̃a. quȩ &. illumi¬
naret cecũ. & sanaret infirmũ. Illuminare
ignorantiã: refrigeraret concupiscentiã. Ili¬
minaret ad cognitionẽ ueritatis: inflãman
ad amorẽ uirtutis. ꝓpt̾ea sp̃c inigne datuss
ut lum̃ haberet &. flaminã. Lum̃ ad cogntio¬
nẽ: Nãmã ad dilectioriẽ. Porro sicut sp̃c hos
mediante capite ad menbra uiuificanda aes¬
menbra multa: & constat unũ corpꝰ ex capti
& m̃bris. ꝙ in uno corꝑe sp̃c unus. Cuiꝰ plen¬
tudo quidẽ in capite ẽ: participatio in men¬

Expanded text:
juvaretur. Ubi autem per se stare putavit, rejuvaretur. Ubi autem per se stare putavit, relinqueretur. Accepta ergo scientia veritatis per legem conari coepit ut perficeret sed pressus concupiscentia quia gratiam adjuvantem non habuit, ab opere virtutis defecit. Convictus igitur in utroque est quia videlicet per se nec verum potest agnoscere nec bonum perficere. Post haec itaque convenienter gratia data est quae illuminaret caecum, et sanaret infirmum; illuminaret ignorantiam, refrigeraret concupiscentiam; illuminaret ad cognitionem veritatis; inflammaret ad amorem virtutis. Propterea Spiritus in igne datus est ut lumen haberet, et flammam; lumen ad cognitionem, flammam ad dilectionem. Porro sicut spiritus hominis mediante capite ad membra vivificanda desmembra multa, et constat unum corpus ex capite et membris et in uno corpore Spiritus unus. Cujus plenitudo quidem in capite est participatio in mem
Abbreviated transcription (Latin):
criptũ est quia lex neminẽ¬
ad ꝑfectũ adduxit. Lex e¬
nĩ ignorantiã docere potu¬
it: infirmitatẽ adiuuare
non potuit. Duo hȩc mala in homine fue¬
runt: & ex his cȩta mala hoĩs onũa ꝓcesse¬
runt. Unũ fuit ignorantia: aliud concu¬
piscentia. Ignorantia boni: concupiscentia
mali. Ex ignorantia uenit delictũ: ex con-¬
cupiscentia peccatũ. Hȩc gͥ duo in hoĩe ab
mitio fuert̃. S ut cognosceret hõ morbũ
suũ dimissus ẽ totus sibi: ne forte gr̾am
suꝑfluã iudicaret: si pͥus infirmitatis suę
defectũ ñ agnosceret. Positũ gͦ ẽ tempus
naturalis legis. ut natura ꝑ se oꝑaret᷑. non
qͦd ꝑse quiequã posset: s ut se ñ posse ag¬
nosceret. Illa gͦ sibi relicta. errare cępit aꝰ
ueritate ꝑ ignorantiã. & conuicta ẽ de ce¬
citate post modũ etiã conuincenda de in-¬
firmitate. Data ẽ lex scͥpta ut ignorantiã
illuminaret. s infirmitatẽ ñ corroboraret:
ut inea parte hõ qua defectũ suũ agnouit

Expanded text:
criptum est quod lex neminead perfectum duxit . Lex enim ignorantiam docere potuit infirmitatem, adjuvare non potuit. Duo hic mala in homine fuerunt, et ex his caetera mala hominis omnia processerunt. Unum fuit ignorantia, alterum concupiscentia; ignorantia boni, concupiscentia mali. Ex ignorantia venit delictum, ex concupiscentia peccatum. Haec igitur duo in homine ab initio fuerunt; sed ut cognosceret homo morbum suum, dimissus est totus sibi: ne forte gratiam superfluam judicaret; si prius infirmitatis suae defectum non agnosceret. Positum est ergo tempus naturalis legis ut natura per se operaretur, non quod per se quidquam posset, sed ut se non posse agnosceret. Illa ergo sibi relicta errare coepit a veritate per ignorantiam, et convicta est de caecitate; postmodum etiam convincenda de infirmitate. Data est lex scripta ut ignorantiam illuminaret, sed infirmitatem non corroboraret ut in ea parte homo qua defectum suum agnovit
Abbreviated transcription (Latin):
sito feminarũ si nupserint ᷑ cͣonugia:
non paruũ malũ ut a maritis separen¬
tur uxores. quasi adulterȩ sint ñ uxo¬
res. Et cũ uolunt eas separatas reddere.
continentiȩ faciunt maritos earũ ad¬
ulteros ueros : cũ suis uxoribꝰ uiuis al¬
teras duxeri nt. Quaꝓpt̾ ñ possum
quidẽ dicere a ꝓposito meliore lapsas
si nupserint feminas adult̾ia ẽẽ ñ conugi¬
a: s plane ñ dubitauerĩ dicere. lapsus &
ruinas a rastitate sanctiore quȩ uouetͦ deo
adulteriis eẽ peiores. Et sic quidẽ b eatus
augustinus dicit. Et udet᷑ manifesta aue¬
toritas. & ratio euidens de qua dubitari ñ
possit. S ecce dicamus ita. & ita sentiamꝰ.
ut lapsȩ a ꝓposito & ꝓfessione continentiȩ
feminȩ sinupserint comugia ẽẽ uera. nec

Expanded text:
sito feminarum, si nupserint, non esse conjugia, sito feminarum, si nupserint, non esse conjugia, non parvum malum ut a maritis separentur uxores, quasi adulterae sint, non uxores. Et cum nolunt eas separatas reddere continentiae, faciunt maritos earum adulteros veros, cum suis uxoribus vivis alteras duxerunt. Quapropter non possum quidem dicere a proposito meliore lapsas si nupserint feminas, adulteria esse, non conjugia. Sed plane non dubitaverim dicere lapsus et ruinas a castitate sanctiore quae vovetur Deo adulteriis esse pejores. Et sic quidem beatus Augustinus dicit: Et videtur manifesta auctoritas et ratio evidens de qua dubitari non possit. Sed ecce dicamus ita, et ita sentiamus, ut lapsae a proposito et professione continentiae femin