comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uid gͦ oramus ꝓ nolentib credere. nisi ut in illis
dant: Non enim alit consecuntur salutẽ. Si gͦ fides
orantium dei p̃uenit gr̃am nunquid eoꝵ fides ꝓ quib
oratur ut credant dei p̃uenit gr̃am. quandoquidẽ hoc
ꝓ eis oratur ut ñ credentib id ẽ fidem ñ habentib fides
ipsa donetur : Uoluntas ut ad uera credenda moue¬
atur ñ sibi sufficit. uisi ꝑ gr̃ãm ds opituletur: dicente
ipso dño cum de ñ credentib loqueretur: Nemo ue¬
nit ad me: nisi ei datum fuerit a patre. P ropt̃ hoc &
apłs quamuis eis instant̃ eugłium p̃dicaret. parum tũ
ẽe credebat: nisi ꝓ illis etiam oraret ut crederent. Act
enim. Et̃s bona uoluntas quidem cordis mei & dep̃¬
catio ad  dm̃ ꝓ illis in salutem. T estimonũ illis
ꝑhibeo qd emulationem dei habent. sed ñ scdm scientiã.
Z elum inquit dei habent: noui. scio. Apud illos
fui. talis fui. Lelum dei habent: sed ñ scdm scientiam.
cõmiñdes scientiam. Quam doleas in illis ñẽe: & in nob̾

Expanded text:
uid ergo oramus pro nolentibus credere, nisi ut Deus in illis dant? Non enim aliter consequuntur salutem. Si ergo fides orantium Dei praevenit gratiam; numquid eorum fides, pro quibus oratur ut credant, Dei praevenit gratiam? Quandoquidem hoc pro eis oratur, ut non credentibus, id est fidem non habentibus, fides ipsa donetur. atur, non sibi sufficit, nisi per gratiam deus opituletur, dicente ipso domino, cum de non credentibus loqueretur: Nemo uenit ad me. nisi ei datum fuerit a patre, propter hoc et apostolus, quamuis eis instanter euangelium praedicaret, parum tamen esse cernebat, nisi pro illis etiam oraret, ut crederent; ait enim: Fratres, bona uoluntas quidem cordis mei et deprecatio ad deum fit pro illis in salutem; et perhibeo, quia zelum Dei habent, sed non secundum scientiam. Zelum, inquit, Dei habent: novi, scio, apud illos fui, talis fui. Zelum Dei habent, sed non secundum scientcommendes scientiam, quam doleas in illis non esse, et in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
& suam uolentes constituere: iustitiȩ dei ñ sunt. subiec¬
ti. Glantes inquit tanquam de oꝑib exelucdunt a segĩa
& tanquam de santate sua falla p̃sum̃tes respuunt me¬
dicinam. Contra tales enim & dñs dixerat. Non uem
uocare iustos: sed peccatores in penitentiã. Non ẽ opꝰ
sanis medicus: sed male habentib H ex ẽ gͦ tota sci

Expanded text:
stituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Gloriantes, inquit, tanquam de operibus, excludunt a se gratiam; et tanquam de sanitate sua falsa praesumentes respuunt medicinam. Contra tales enim et Dominus dixerat: Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam; non est opus sanis medicus, s
Abbreviated transcription (Latin):
Qui gͦ in se głatur: confundetur. Non enim sine per¬
catis inuenietur. Ille itaq tantummꝰ ñ confundet᷑
qui in dño głatur Q uicunq illum fide expa¬
tant: cum uenerit gaudebunt. Qui sine fide sunt.
cum uenerit qđ nunc ñ uident: erubescent. Et con¬
fusio illa ñ erit unius diei & transiet. quomͦ solent
confundi qui inueniuntur in aliqua culpa. & eis
in sultatur ab hominib. Confusio illa traducet

Expanded text:
Nam qui in se gloriatur, confundetur, non enim sine peccatis invenietur. Ille autem tantummodo non confundetur, qui in Domino gloriatur. Quicunque illum fide exspectant, cum venerit, gaudebunt. Qui sine fide sunt, cum venerit quod nunc non vident, erubescunt; quofusio illa non erit unius diei et transiet, quomodo solent confundi qui inveniuntur in aliqua culpa, et eis insultatur ab hominibus. Confusio illa traducet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ bom intraueritis: m̃bra ipsius uoue mipte uos en¬
ris. Nolite ait fraudare inuicem nisi forte ex consensu¬
ad tempus ut uacetis oratiom. Et iterum reuertimim¬
in id ipsum. ne temptet uos sathanas ꝓpt̃ incontinentiã
uĩam. Hoc autem dico sedm̃ indulgentiã. ñ sedm̃ ĩꝑiũ
Ex ł enchiridion. Uenerabilis paulus coniugib: ait.
Nolite fraudare inuicem nisi ex consensu ad tempus ut
uacetis oratiom. Et iterum adid ipsum esto¬
te. ne uos temptet sathauas ꝓpt̃ incontnentiã ur̃am.
Od putari posset ñ ẽẽ peccatũ misceri scilicet coniugi ñ
filioꝵ ꝓcreandoꝵ causa qđ bouum ẽ nuptiale. sed carnalis
etiam uoluptatis. ut fornicationis siue adulterii siue cuiꝰ¬
quam alterius immunditiȩ mortiferum malum qđ turpe

Expanded text:
et boni intraveritis, membra ipsius novae nuptaeet boni intraveritis, membra ipsius novae nuptaeApostolus, optime dixit Vas electionis: Uxor non habet potestatem corporis sui, sed vir. Quia ego sum dominus. Laudasti: audi quod sequitur, audi quod non vis, rogo ut velis. Quid est hoc? Audi: Similiter et vir; dominus ille; similiter et vir non habet potestatem corporis sui, sed mulier . Hoc libenter nolite fraudare inuicem nisi ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi, et iterum ad id ipsum estote, ne uos temptet Satanas propter incontinentiam uestram. Quod putari posset non esse peccatum, misceri scilicet conjugi, non filiorum procreandorum causa, quod bonum est nuptiale, sed carnalis etiam voluptatis, ut fornicationis, sive adulterii, sive cujusquam alterius immunditiae mortiferum malum, quod turpe
Abbreviated transcription (Latin):
Exł ꝯtͣ faustũ cap̃ xlim. Quis enim nescit uxorẽ marito
tanquã dño debere seruire: Sed qđ ad ũbra coporis
attinet quib sexus ipse distinguitur: apłs dicit. S unilit̃
o uir sui corporis potestatem ñ habet. sed mulier: Ut cum
in ceteris actib ad humanam pacem ꝑtinentib mulier uiro
debeat seruitutem: huius umus rei qua sexus utriusq car¬
nali sorte discerntur & carnali cõmixtione conceritur.
similem ipsi habeaat potestatem. uir in uxorem. & uxor in
inei. sufficiant uobis uxores ur̃e: qm̃ sufficere uos uultis
uxorib ur̃is. Non uis ab illa fiat aliquid p̃t te: uoli fa¬
cere aliquid p̃t̃ ipsam. Tu dñs es. illa ancilla. Os̃ fecit.
Sara inquit scriptura obsequebatur abrahe dñm eũ uo¬
Means. Clerum ẽ. istas tabulas subseripsit eꝑc. f ncilleur̃e¬
trare. ad ilam nouam nuptam. ad illam pulcr̃a ornatã
uiro suo. ñ monilib sed uirtutib Si enim casti ꝙ sc̃i

Expanded text:
ta superbia. quis enim nescit uxorem marito ta superbia. quis enim nescit uxorem marito tamquam domino debere seruire? sed quod ad membra corporis adtinet, quibus sexus ipse distinguitur, apostolus dicit: similiter et uir sui corporis potestatem non habet, sed mulier. ut cum in ceteris actibus ad humanam pacem pertinentibus mulier uiro debeat seruitutem, huius unius rei, qua sexus utriusque carnali sorte discernitur et carnali conmixtione conceraitur, similem in se habeant potestatem uir in uxorem ut uxor in . Sufficiant vobis uxores vestrae, quia sufficere vos vultis uxoribus vestris. Non vis ab illa fiat aliquid praeter te: noli facere aliquid praeter ipsam. Tu dominus es, illa ancilla: Deus fecit utrumque. Sara, inquit Scriptura, obsequebatur Abrahae, dominum eum vocans . Verum est; istis tabulis subscripsit episcoputrare ad illam novam nuptam, ad illam pulchram, ornatam viro suo, non monilibus, sed virtutibus. Si enim casti, et sancti,
Abbreviated transcription (Latin):
de ieiuuio p̃cipitur: ita p̃cipitur. asfligetis anmas ur̃as.¬
Marime quia cum hic lex auctoritatẽ uiro tribuat. non
imulieri que uiro subdita ẽ. ut tunc psoluenda uotamu¬
lieris si uir appbauerit. si autem renuerit ñ debeantur.
apłs tam̃ cum de concubitu conugatoꝵ loqueretur ñ
ibi maiorem auctoritatem uiro quam feminȩ dedit. S̾
uxori iuquit uir debitum reddat. similit̃ uxor uiro.
V. ror ñ habet potestatem corpors sui. sed uir. Similit̃
autem o uir ñ habet corporis sui potestatem. sed mulier.
Quando in hae re parem utriusq ẽẽ uoluto poitsta¬
tem. puto qđ uobis intelligendum insimiet istam de coneũ¬
bendo uelñ concumbendo regulam ñ ꝑtinere ad ea uota uͥ
ũ habent parem uir ꝙ mulier potestatem. sed uii maior est
ac ꝓpe eius solius ẽ. Non enim ait lex uirum ũ debere
reddere uota sua si uxor ꝓhibuerit. sad uxore si uur ꝓhibuerit.

Expanded text:
de ieiunio praecipitur, ita praecipitur: adfligetis animas uesde ieiunio praecipitur, ita praecipitur: adfligetis animas uesmaxime quia cum hic lex auctoritatem uiro tribuat, non mulieri quae uiro subdita est, ut tunc persoluenda sint uota mulieris, si uir adprobauerit, si autem rennuerit, non debeantur. apostolus tamen, cum de concubitu coniugatarum loqueretur, non ibi maiorem auctoritatem uiro quam feminae dedit, sed, uxori, inquit, uir debitum reddat, similiter et uxor uiro. uxor non habet potestatem corporis sui, sed uir; similiter autem et uir non habet corporis sui potestatem, sed mulier. quando ergo in hac re parem utriusque esse uoluit potestatem, puto quod nobis intellegendum insinuet istam de concumbendo uel non concumbendo regulam non pertinere ad ea uota, ubi non habent parem uir et mulier potestatem, sed uiri maior est ac prope eius solius est. non enim ait lex uirum non debere reddere uota sua, si uxor prohibuerit, sed uxorem, si uir prohibuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
habet. sed uir:. Similit̾̃ autem ꝙ uir sui corporis potesta¬
Manifestum ẽ ita uoluisse legem feminã ẽẽ sub uiro.
ut nulla uota eius que abstinentiȩ causa uouerit reddan¬
tur ab ea. nisi auctor uir fuerit ꝑumttendo. Nam euum
ad peccatum eiusdem uiri ꝑtinere uoluerit. si prius ꝑ¬
miserit & postra ꝓhibuerit. etiam hic tam̃ ñ dixit ut
faciat mnulier qđ uouerat. quia ꝑmissa prius a uiro fue¬
tat. S ed uiri dixit eẽ peccatum. quia abnuit qđ prius
concesserat. Non tam̃ mulieri uel ex hoc ꝑmissiun dedit.
ut cum prius ei uir concesserit. postea si ꝓbibuerit contẽp¬
natur. Qtrum autem ista etiam ad uota continentie &
a concubitu abstinentiȩ ꝑtineant. merito queritur. Ne
forte ea tantum intelligenda sint aduersus animã uoue¬
ri. que sunt in cibis ꝙ potib. Seł uidetur & illud sig¬
nificare ubi dñs ait ñne anima plus ẽ quã esca. & cum

Expanded text:
habet, sed uir. similiter autem et uir sui corporis potestahabet, sed uir. similiter autem et uir sui corporis potestaManifestum est ita uoluisse legem feminam esse sub uiro, ut nulla uota eius, quae abstinentiae causa uouerit, reddantur ab ea, nisi auctor uir fuerit permittendo. nam cum ad peccatum eiusdem uiri pertinere uoluerit, si prius permiserit et postea prohibuerit, etiam hic tamen non dixit, ut faciat mulier quod uouerat, quia permissa prius a uiro fuerat. uiri dixit esse peccatum, quia abnuit quod prius concesserat; non tamen mulieri uel ex hoc permissum dedit, ut, cum prius ei uir concesserit. postea si prohibuerit contemnatur. Vtrum autem ista etiam ad uota continentiae et a concubitu abstinentiae pertineant, mento quaeritur, ne forte ea tantum intellegenda sunt aduersus animam uoueri, quae sunt in cibis et potionibus. quod uidetur et illud significare, ubi dominus ait: nonne anima plus est quam esca? et cum
Abbreviated transcription (Latin):
te inordinate ꝙ incaute agente uiri tui factum dolerem.
De cuius reparatione debes uehem̃tissi me cogitare. si ue
& ut ds te conseruet ꝑseuerantem. noli martum contẽp¬
nere ꝑeuntem. F unde ꝓ illo pias & assiduas orationes.
Sacrifica lacriias tanquã uulnerati sanguinem cordis. Et
scribe ad eum satisfactionem. petens ueniam quia in eum
peccasti. qd p̃t eius confilium & uoluntatem de reb tuis
fecisti qd faciendum putasti. Nou ut te peniteat tribuisse
pauꝑib sed eum bom tui oꝑis participẽ ꝙ moderatorem
babere uoluisse. Promite de cetero in adiutorio dĩsi
ꝙ illum suȩ turpitudinis penituerit. & continentiam qũa
deseruit repetiuerit: te illi sicut decet in omnib seruitu¬
ram. ue forte ut ait apłs det illi d̃s pęnitentiam. ut re-¬
sipiscat a diaboli laqueis. a quo captiuus tenetur sedm̃
ipsius uoluntatem. Mulier sui corporis po testatem non

Expanded text:
te inordinate et incaute agente uiri tui factum dolerem. te inordinate et incaute agente uiri tui factum dolerem. de cuius reparatione debes uehementissime cogitare, si ueret, ut te deus conseruet perseuerantem, noli maritum contemnere pereuntem. funde pro illo pias et assiduas orationes, sacrifica lacrimas tamquam uulnerati sanguinem cordis et scribe ad eum satisfactionem petens ueniam, quia in eum peccasti, quod praeter eius consilium et uoluntatem de rebus tuis fecisti, quod faciendum putasti, non ut te paeniteat tribuisse pauperibus sed eum boni tui operis participem et moderatorem habere noluissepromitte de cetero in adiutorio domini, si et illum suae turpitudinis paenituerit et continentiam, quam deseruit, repetiuerit, te illi, sicut decet. in omnibus seruituram. ne forte, ut ait apostolus, det illi deus paenitentiam et resipiscat de diaboli laqueis. aquo captiuus tenetur secundum ipsius: uoluntate
Abbreviated transcription (Latin):
le A empe apud patres hester illa regina am̃ aunens dm̃
colens. deo sub dita: iarito regi alienigene ñ eundẽ secũ
colenti adm̃ tam̃ subiecta seruiebat. ue cũ extremo pe¬
rieulo ñ suo tantũ sed etiam gentis sue qui tunc erat
popłs dei año ꝓster neretur orando. in ipsa oiationt duit
ita sibi ẽe omatum regium sicut pannũ m̃struase. s ita
orantem confestim cxaudunt qui condis inspector eam
ueru dicere sciuit. Et utq maritũ habebat multarũ
autem & si ille in ꝓposito qđ tecum susceꝑat ꝑdiuaret.
nec a te offensus in flagitiũ corruisset. maritũ habebas ñ
solum fidelem & uerum dm̃ tecum colentem. sed etiã conti¬
nentem. Qui ꝓculdubio ꝓpositi ur̃i ñ immemor & si te
ad conugalia cogeret indum̃ta. ad suꝑba tam̃ ornam̃tañ
cogeret. Het tibi scripsi qm̃ me consulendum putasti. ũ ut
tuum rectum institutum sermone meo frangerem: sed qđ

Expanded text:
le. nempe apud patres Esther illa regina deum timens, deum le. nempe apud patres Esther illa regina deum timens, deum colens, deo subdita marito regi alienigenae non eundem secum colenti deum tamen subiecta seruiebat. quae cum extremo periculo non suo tantum sed etiam gentis suae, qui tunc erat populus dei, domino prosterneretur orando. in ipsa oratione sua dixit ita sibi esse ornatum regium sicut pannum menstrualem; et ita orantem confestim exaudiuit, qui cordis inspector eam uerum dicere sciuit. et utique maritum habebat multarum autem. si et ille in proposito. quod tecum susceperat, perduraret nec a te offensus in flagitium corruisset. maritum habebas non solum fidelem et uerum deum tecum colentem sed etiam continentem, qui procul dubio propositi uestri non inmemor, etsi te ad coniugalia cogeret indumenta, ad superba tamen ornamenta non cogeret. Haec tibi, scripsi, quoniam me consulendum putasti, non ut tuum rectum institutum sermone meo frangerem, sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
conuemre. Hune te maritus si deponere uoluit ue te ue¬
uit uiluam illo uiuente iactares. puto quia ñ fuerat in
hac re usq ad aisensionis scandalum ꝑducendus. magis in¬
obedientie malo: qua ilius abstiuentiȩ bono. Quia est
eñ absurdius qua mulierem de humili ueste uiro suꝑbi¬
re. eui te potius expediret optẽpare candidis morib. qũa
niglus uestib repuguare: uia & si te indum̃tũ mo¬
nachȩ d clectabat. etiam hoc posset gratius inarito obser¬
duo ꝓ posito depiret: bsit ut hinc displicats deo. qd
conuuge tuo ndũ defuncto ñ induereris fieut anna. si
sieut susanna. N̾eq eñ & ille qui tecum iam ceperat
eustoire tam magnum continentie boñ etiã si comuga¬
le ũ unduaie nolunisset ut accipes induĩtũ ad idecantẽ
quoq tt compidisset oniatum. Qđ ꝙ si aliqua dura con¬
ditione cogereris. posses habere in suꝑbo cultu cor huan¬

Expanded text:
conuenire. hunc te maritus si deponere noluit, ne te ueconuenire. hunc te maritus si deponere noluit, ne te uelut uiduam illo uiuente iactares, puto, quia non fuerat in hac re usque ad dissensionis scandalum perducendus magis inoboedientiae malo quam ullius abstinentiae bono. quid est enim absurdius quam mulierem de humili ueste uiro superbire, cui te potius expediret obtemperare candidis moribus quam nigellis uestibus repugnare, quia. etsi te indumentum monachae delectabat, etiam hoc gratius posset marito obsertuo proposito deperiret? absit, ut hinc displiceres deo. quod coniuge tuo nondum defuncto non induereri# sicut Anna sed sicut Susanna. Neque enim et ille, qui tecum iam coeperat custodire tam magnum continentiae bonum, etiamsi coniugale non uiduale uoluisset ut acciperes indumentum, ad indecentem quoque te compulisset ornatum, quo etsi aliqua dura condicione cogereris. posses habere in superbo cultu cor humi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ur̃m fama ꝑferre. de domus ur̃ ȩ fruetu ac pace gau¬
dorent. & aduersarius reuereretur. niehil habens de uobis
aicere pratu. N orto si de faciendis demosinis & in paupes
inpendencis reb tuis de quo bono oꝑe & magno tam eui¬
dentia p̃cepta sunt dñ. cũ iuro tuo fideli & tecũ sc̃a conti¬
uentis paeta seruante consilium cõmuntate deberes. eius¬
demꝙ ã spnere uoluntatem. quantomagis de habitu atq
uestitu nichil tibi p̃t aius arbitrium mutandum uel usur¬
pandum fuit. uude niebil diuiitus legimus unꝑatum:
S̾ criptum ẽ quidem. mulieres eẽ debere in habitu oidina¬
to. Nunq circũpositio ꝙ intotio eriaium & cetea huuus
modi que uel ad inanẽ põpa uel ad illecebĩã formne adbi¬
beri solent inerito rephensa sunt. Sed ẽ quidã ꝓ mo¬
aulo ꝑsone habitus matronalis a uiduali ueste distiutus.
qui potest fidelib coniugatis salua ieligionis obseruantia

Expanded text:
vestrum fama perferre, de domus vestrae fructu ac pace gauvestrum fama perferre, de domus vestrae fructu ac pace gauderent, et adversarius revereretur nihdicere praui. Porro si de faciendis elemosynis et in pauperes inpendendis rebus tuis, de quo bono opere et magno tam euidentia praecepta sunt domini. cum uiro tuo fideli et tecum sancta continentiae pacta seruante consilium communicare deberes eiusdemque non spernere uoluntatem, quanto magis de habitu atque uestitu nihil tibi praeter eius arbitrium mutandum uel usurpandum fuit, unde nihil diuinitus legimus imperatum! scriptum est quidem mulieres esse debere in habitu ordinato aurique circumpositio et intortio crinium et cetera huius modi, quae uel ad inanem pompam uel ad inlecebram formae adhiberi solent. merito reprehensa sunt. sed est quidam pro modulo personae habitus matronalis a uiduali ueste distinctus, qui potest fidelibus coniugatis salua religionis obseruantia
Abbreviated transcription (Latin):
sonarum. Aua fidelis. alia uifidelis. Aua pa¬
tentum erga  filios. alia filioꝵ erga parentes. A lia
postremo ea que iu htis rebus uel maxime intuenda ẽ ui¬
ri & uxoris. C. Ibi mulierem comugatam ñ licet dicere
facio qđ uolo de meo. cum & ipsa ñ sit sua. sed capitis
sui. hoc ẽ uiri sui. Nam sic quedam ut cõmemorat apls
petrus mulieres sc̃ que in dm̃ sꝑabant omabant se sub.¬
iecte uiris suis. Sicut sara obsequebatur abrahȩ dñm
eum uocans. cuius uos facte estis filie. cũ ad xpianas ñ
siluim haberetis. Parit̃ moderareiici quid thesauritan¬
dum c̃et in celo. quid ad uitȩ huius sufficientiam uobis o
uris ur̃oq filio relinquendum ue alis ẽẽt reftctio. uobis
autem angustia. Et in hus disponendis atq faciendis si
quiã tibi forte melius uideretur suggereres iuro reuerent̃
eiusdemq auctontatem tanqua tui capitis sequereris obe¬
dient. nit om̃s qui sanum sapiunt ad quos posset bonum

Expanded text:
ersonarum; alia fidelis, alia infidelis; alia paersonarum; alia fidelis, alia infidelis; alia parentum erga filios, alia filiorum erga parentes: alia postremo ea, quae in his rebus vel maxime intuenda est, viri et uxoris, ubi mulierem conjugatam non licet dicere, Facio quod volo de meo; cum et ipsa non sit sua, sed capitis sui, hoc est viri sui . Nam sic quaedam, ut commemorat apostolus Petrus, mulieres sanctae quae in Deum sperabant, ornabant se, subjectae suis viris: sicut Sara obsequebatur Abrahae, dominum eum vocans, cujus, inquit, factae estis filiae ; cum ad Christianas, non us haberetis, pariter moderaremini, quid thesaurizandum esset in caelo, quid ad uitae huius sufficientiam uobis et uestris uestroque filio relinquendum, ne aliis esset refectio. uobis autem anquid tibi forte melius videretur, suggereres viro reverenter, ejusdemque auctoritatem tanquam tui capitis sequereris obedienter; ut omnes qui sanum sapiunt, ad quos posset hoc bonum
Abbreviated transcription (Latin):
ruisti: An cuiusqua tibi tẽporalis salus carior ẽẽ debu¬
erat: quã huius et̃na: Nonne si amplior̃e miscł̃am cogi¬
tans ideo pauꝑib res tuas erogare differres ne scandali¬
ratus maritus tuus deo piret. uberiores ds̃ tibi elemosi¬
uas cõputaret: Prouide si recolis quid ad quisicias quan¬
do luerata fueras uirum tuum ut tecum xꝑo sanctiore
castitate seriuret. Iutellige ꝑ illas elemosinas tuas quib
coi cuis euer sumẽ. quanto grauiore dampno ꝑcussa fuais
qua sunt illa lucra que celestia cogitabas. Si eñ habet
ibi magnum locum panis fractus esurienti. quantũ locũ
ibi credenda ẽ habere iniscda qua homo eripitur diabo¬
lo tanqua leom rugienti. & quẽ deuoret iuquirenti e¬
q hoc ita dicunus. ut si quisquã scandaliatus fuerte
de bonis oꝑib nr̃is: ab eis desistendum putemus. Sed alia
causa ẽ alienoꝵ: alia necessariarũ in societate aliqua ꝑ¬

Expanded text:
ruisti? An cujusquam tibi temporalis salus charior esse deburuisti? An cujusquam tibi temporalis salus charior esse debuerat, quam hujus aeterna? Nonne si ampliorem misericordiam cogitans, ideo pauperibus res tuas erogare differres, ne scandalizatus maritus tuus Deo periret, uberiores tibi Deusnas inputaret? proinde, si recolis. quid adquisiueras, quando lucrata fueras uirum tuum, ut tecum Christo sanctiore castitate seruiret, intellege, per illas elemosynas tuas. quibus cor eius euersum est, quanto grauiore damno percussa fueris, quam sunt illa lucra, quae caelestia cogitabas. si enim habet ibi magnum locum panis fractus esurienti, quantum locum ibi credenda est habere misericordia, qua homo eripitur diabolo tamquam leoni rugienti et. quem deuoret. inquirenti! Neque hoc ita dicimus. ut, si quisquam scandalde bonis operibus nostris, ab eis desistendum putemus; sed alia causa est alienarum, alia necessariarum in societate aliqua p
Abbreviated transcription (Latin):
dor audebaris ũ erat p̃sumptione tur baudus sea dilec¬
tione portandus. uia etiam si ad ipsas elemosiuas lar¬
lius facitudas forte pigrius mouebatur posset & sta con¬
discere si tuis inopinatis ñ feriretur expensis. sed expecta¬
tis inuitaretur obsequiis. ut etiam hoc qđ temere sola
fecisti multo consultius dilectione concordi multoq.
ordinatus ꝙ honestius ambo facretis. ue blaspbemarent
serui dei si tam̃ hoc fuerunt. qui marito absente atq
resciente ab ignota miliere ꝙ aliena urore tanta sumple¬
runt.& iaudaretur ds inoꝑib ur̃ĩs. quoꝵ ẽẽt tam fida
societas ut a uobis comimnunit̃ teneretur ñ solu summa
caritas uerũ eciã głosa pauptas. Nunc autẽ in conside¬
rata festinatione actende quid feccris. Nunquid cantũ¬
bonũ ẽ qdt paupũ carnem largiorib elemosins refecisti.
quantũ ialũ ẽ qdđ uiri tui m̃tem a tam bono ꝓposito sub¬

Expanded text:
tior uidebaris, non erat praesumptione turbandus sed dilectior uidebaris, non erat praesumptione turbandus sed dilectione portandus, quia, etiamsi ad ipsas elemosynas largius faciendas forte pigrius mouebatur. posset et ista condiscere, si tuis inopinatis non feriretur expensis, sed expectatis inuitaretur obsequiis. ut etiam hoc, quod temere so\'a fecisti, multo consultius dilectione concordi multoque ordinatius et honestius ambo faceretis nec blasphemarentur serui dei. si tamen hoc fuerunt, qui marito absente atque nesciente ab ignota muliere et aliena uxore tanta sumpserunt. et laudaretur deus in operibus uestris, quorum esset tam fida societas, ut a uobis communiter teneretur non solum summa castitas uerum etiam gloriosa paupertas. Nunc autem inconsiderata festinatione adtende quid feceris. ut enbonum est, quod pauperum carnem largioribus eleemosynis refecisti, quantum malum est, quod viri tui mentem a tam bono proposito sub
Abbreviated transcription (Latin):
cesserat. Non enm quia parit temꝑabatis a cõmirtione
placita seruabatis. Nichil gͦ de tua ueste nichil de
auro uea argento uel quacunq petuma rebue ullis
terrenis sine arbutio eius fatere debuasti. ne sandal¬
dares hominem qui deo tecum maiora uouerat & ab eo
qdł de tua corne fieita porestate posset erigere se contiien¬
t aostuerat. Demq factum ẽ ut uineulum continentie
quo secdilcetus innexuerat. contemptus abrumpet. Et
iratus tibi. ñ parceret sibi. Sieut enim retulit ꝑlator
que habebas nescio quibus duobus transeuntib mona¬
chis tanqua pauꝑib croganda donaueris. tune ile de¬
testaus cos tecum. ꝙ ñ dei seruos. sed domus aliene pe¬
netratores ꝙ tuos captiuatores & depdatores putans ã
sc̃am saccina qua tceum subiciat iudiguatus abiocit. Lu¬
fumus eñ erat. E e ideo tua quȩ incõnuni ꝓposto for¬

Expanded text:
cesserat. non enim. quia pariter temperabatis a commixtione cesserat. non enim. quia pariter temperabatis a commixtione placita seruabatis. nihil ergo de tua ueste, nihil de auro uel argento uel quacumque pecunia, rebus ullis terrenis tuis sine arbitrio eius facere debuisti, ne scandalizares hominem, qui deo tecum maiora uouerat et ab eo, quod de tua carne licita potestate posset exigere, se continenter abstinuerat. Denique factum est, ut uinculum continentiae. quo se dilectus innexuerat, contemptus abrumperet et iratus tibi non parceret sibi. sicut enim mihi rettulit pnia uel paene omnia. quae habebas, nescio quibus duobus transeuntibus monachis tamquam pauperibus eroganda donaueris, tunc ille detestans eos tecum et non dei seruos sed domus alienae penetratores et tuos captiuatores et depraedatores putans tam sanctam sarcinam, quam tecum subierat, indignatus abiecit. infirmus enim erat et ideo tibi. quae in communi proposito for
Abbreviated transcription (Latin):
sumne diu uixit. suoq consensu a peccato illo quo ei debitũ
carnis uegabas ipse te absoluit. Non gͦ in tua causa ista
uertitir questio. utrum redire debeas ad concubrtũ uiri.
Q& deo pari consensu ambo uouciatis ꝑseuerant usq in
finem reddere ambo debuistis. Aquo ꝓposito si lapsus est
ille: tu saltem constantissime ꝑseuera.  eẜ te ũ exhortarer
lͥ quia tͥ ad hoc ipse consenserat. Nam si ñquã tenuis¬
ses enis assensum. nunerus te nullus defendisset annoꝵ.
Sed post qualiber tempus me consuluisset. nehil tͥ aliud
responderẽ. uͥ qd̾ ait apłs. El xor ñ habet potestatẽ cor¬
poris sii. sed uir. He qua potestate sic tͥ iã ꝑmiserat con¬
tinentiã. ut eam tecũ ipse susciꝑet. Sed illud ẽ qd̃ inuiꝰ
te obseruasse contristor. Quia tanto humile ꝙ obecien¬
tius ei obseqiti in domestica conuersatione debuisti. qͣu¬
to ile religiosius tibi rem magũa etiam intando con¬

Expanded text:
sime diu uixit suoque consensu a peccato illo, quo ei debitum sime diu uixit suoque consensu a peccato illo, quo ei debitum carnis negabas, ipse te absoluit. non ergo iam in tua causa ista uertitur quaestio, utrum redire debeas ad concubitum uiri. quod enim deo pari consensu ambo uoueratis, perseueranter usque in finem reddere ambo debuistis. a quo proposito si lapsus est ille, tu saltem constantissime perseuera. quod te non exhortarer, nisi quia tibi ad hoc ipse consenserat. nam si numquam tenuisses eius adsensum, numerus te nullus defendisset annorum, sed post quantum libet tempus me consuluisses, nihil tibi aliud responderem. nisi quod ait apostolus: Uxor non habet potestatem corporis sui sed uir. de qua potestate sic tibi iam permiserat continentiam, ut eam tecum et ipse susciperet. Sed illud est, quod minus te obseruasse contristor, quia tanto humilius et oboedientius ei obsequi in domestica conuersatione debuisti, quanto ille religiosius tibi rem tam magnam etiam imitando con
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem corporis sui. sed uir. S umlit̃ autem ꝙ uir ũ
habet potestatem corporis sui: sed mulier. Nolite fraudare
inuicem. insi ex consensu ad tempus. ut uacetis oratiom.
Et iterum ad id ipsum estote. ne temptet uos sathanas
ꝓpt̃ incontinentiam ur̃am. Sedm̃ hec uerba apłica etiã
si ipse continere uoluisset & tu uoluisses. debitũ tibi redẽ¬
tas cogeretur. Et illi ds̃ imputaret continentiam. si ñ suȩ.
sed tuȩ cedens infirmitati ne in adulteri flagiaũ caderes.
maritalem tibi concabitũ ñ negaret. Quantomagis te quam
magis subiectam cẽ decuerat ne ipse quoq in adulteriũ dia¬
bolica tẽptatione traheretur in reddendo huiusinodi debi¬
to uoluntati cius optẽꝑare conuenerat. cum łͥ uoluntatẽ
continendi acceptaret ds. quia ꝓpterea ñ faceres. ne ꝑiret
maritus. Sed hoc ut dixi omitto. Sm̃ postea tibi no¬
lenti sibi ad reddenda coniuigalia debita consentire ad
eadem continentiȩ pacta ipse consensit. & tecũ cominentis¬

Expanded text:
potestatem non habet, sed vir: similiter autem et vir sui corporis potestatem non habet, sed mulier. Nolite invicem fraudare, nisi ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi; et iterum ad idipsum estote: ne tentet vos satanas propter incontinentiam uestram. secundum haec uerba apostolica. etiam si se ipse continere uoluisset et tu noluisses, debitum tibi reddere cogeretur et illi deus inputaret continentiam, si non suae sed tuae cedens infirmitati, ne in adulterii damnabile flagitium caderes, maritalem tibi concubitum non negaret; quanto magis te, quam magis snbiectam esse decuerat, ne ipse quoque in adulterium diabolica temptatione traheretur. in reddendo huius modi debito uoluntati eius obtemperare conuenerat, cum tibi uoluntatem continendi acceptaret deus, quia propterea non faceres, ne periret maritus! Sed hoc, ut dixi, omitto, quoniam postea tibi nolenti sibi ad reddenda coniugalia debita consentire ad eadem continentiae pacta ipse consensit et tecum continentis
Abbreviated transcription (Latin):
diceretur. nesciebat utrũ sic eẽt daturus & ceteris. an uero pro¬
prium baptismũ sic habiturus. ut ꝑquelibet daret᷑
siue euellanioris gr̃e mitnstrũ siue inferions siue per
centeni fructus hominem. siue serageni. siue tricem. siue per
frum̃tum siuc ꝑ paleam. ñ insi illius unius ẽẽ cognosceretar
Et hoc ꝑsꝑm didicit. uelut ꝑcolumb̾a descendentẽ & manentẽ
suꝑ eũ. Itaq inuenimus dictum ab apłis. & głam meã quan-¬
uis utiq in dño. Et ministerium ieum. & pruclentiam meam.
ꝯ euuangelium meum. quamuis uriq a dũo imꝑtitũ atq do-¬
natum. P aptimus autem meus nemo coꝵ dixit om̃no Neq
enĩ om̃ium equalis ẽ gła. Nec mimstrant om̃s equalit̃ nec e¬
quali prudentia sunt om̃s p̃diti. Et in euuangelitancdo allꝰ
alio melius oꝑatur. Et ileo dici potest alius alio doctor.
& ipsa doctria salutari. Alius autem alio maius minus¬

Expanded text:
diceretur, nesciebat, utrum sic esset daturus et ceteris an uero prodiceretur, nesciebat, utrum sic esset daturus et ceteris an uero proprium baptismum sic habiturus, ut, per quemlibet daretur siue excellentioris gratiae ministrum siue inferioris siue per centeni fructus hominem siue sexageni siue triceni siue per frumentum siue per paleam, non nisi illius unius esse cognosceretur; et hoc per spiritum didicit uelut columbam descendentem et manentem super eum. Itaque inuenimus dictum ab apostolis et gloriam meam, quamuis utique in domino, et ministerium meum et prudentiam meam et euangelium meum, quamuis utique a domino inpertitum adque donatum, baptismus autem meus nemo eorum dixit omnino. neque enim omnium aequalis est gloria nec ministrant omnes aequaliter nec aequali prudentia \' sunt omnes praediti et in euangelizando alius alio melius operatur et ideo dici potest alius alio doctior et ipsa doctrina salutari: alius autem alio magis minus
Abbreviated transcription (Latin):
Poterat em̃ si uoluisset dñs iħc baptisim sui potestatẽ dare
alicui uel aliquib p̃cipuis seruis fuis. quos iã fcisset auncos
suos. Qualib ait. Iam ñ uos dicam seruos sed amicos. ¶t
quẽadmodũ ꝑ uirgã florentem demonstratus ẽ aaron sacer¬
dos. ita in erus ȩccła ubi plura & maiora miracula facta sunt.
ꝑ aliquod signũ demonstrarentur eucellentioris sc̃itatis mini
stri. & dispensatores misterioꝵ qui soli baptirare debercnit.
Sed si hoc ficret quauis eis a cdño attributs tam̃ ipsoꝵ iã
baptismus diceritur. sicut baptismus iob̃is ftut. Ideo pauluis
gias agit deo qui neminẽ ipsoꝵ baptitauerit citui tanqͣ
obliti in euius nomine baptitati ẽnt. ꝑ homnũ se nomina
lem. quantũ ꝑ apłi datus. ita noc illius nec illius sedlaxꝑi ẽẽ og¬
de cuius plenitudine om̃s acciꝑent. Sed quia fic ex eiꝰ plan¬
tiuline ipse acciꝑat baptirandi potestatem. ut ioh̃is baptisniꝰ

Expanded text:
Poterat enim, si uoluisset, dominus Iesus baptismi sui potestatem dare alicui uel aliquibus praecipuis seruis suis quos iam fecisset amicos suos, qualibus ait: iam non uos dicam seruos sed amicos, ut, quemadmodum per uirgam florentem demonstratus est Aaron sacerdos, ita in eius ecclesia, ubi plura et maiora miracula facta sunt, per aliquod signum demonstrarentur excellentistri et dispensatores mysteriorum, qui soli baptizare deberent. Sed si hoc fieret, quamvis eis a Domino attributus, tamen ipsorum baptismus jam diceretur, sicut baptismus Joannis fuit. Ideo Paulus gratias agit Deo quod neminem ipsorum baptizaverat, qui tanquam obliti in cuius nomine baptizati essent per hominum se nomina lem quantum per apostolum datus, ita nec illius nec illius, sed Christi esse cogde cuius plenitudine omnes acciperent, sed quia sic ex eius plenitudine ipse acceperat baptizandi potestatem, ut Iohannis baptismus
Abbreviated transcription (Latin):
fraudandus fuit priusquã ad illud bonum qđ suꝑat
pudicitiam coniugalem tuȩ uoluntati uoluntas quoq
eius accederet. Nisi forte ñ legeras nec audieras uel ñ
attenderas apłm dicentem. Bonum ẽ homini mulierẽ
ñ tangere. Propt̃ forncationem autem unusquisq suã
uxorem habeat. & unaqueq suum utrum habeat. Q xori

Expanded text:
fraudandus fuit, priusquam ad illud bonum, quod superat fraudandus fuit, priusquam ad illud bonum, quod superat pudicitiam coniugalem, tuae uoluntati uoluntas quoque eius accederet, nisi forte non legeras nec audieras uel non adtenderas apostolum dicentem: Bonum est homini mulierem non tangere; propter fornicationuxorem habeat, et unaquaeque suum virum habeat . Qui
Abbreviated transcription (Latin):
miserabilt̃ labcretur. um eiim lugendus cẽt si post
continentiã uotam deo iamq actu ipso moribq sus¬
ceptam reuerteretur ad comugis rarnem. quanto ma¬
gis nunc demersus in interitu ꝓfundiore lugendus
ẽ qui tam abruta dissolutione inechatur natis tibi.
ꝑnciosus sibi. cauquã in te acerbuis seuiat si ipse peat.
Hoc autn tantum mali acidit dum tu eius ammũi
ñ qua debusti moderatione tractasti. E i la a. Nicu¬
nali consortio iam ex consensu uobis ũ comiftebamini
in ceteris tam̃ rebus coniugali obsequio uiro tuo mu¬
ler seruire debuisi. p̃sentim cum ambo eẽtis m̃bra cor¬
pousxꝑi. Et utiq si maritum infidelem habuisses. age¬
re te conuersatione subdita oportuit ut eum dño luera¬
reris. sicut apłi monuerunt. O mitto enim qđ ipsam
continentiam illo ũdũ uolente ñ scdm sanam doctrinã
te suscepisce cognoui. Neq enim corporis tui debito

Expanded text:
miserabiliter laberetur. cum enim lugendus esset, si post miserabiliter laberetur. cum enim lugendus esset, si post continentiam uotam deo iamque actu ipso moribusque susceptam reuerteretur ad coniugis carnem, quanto magis nunc demersus in interitum profundiorem lugendus est, qui tam abrupta dissolutione moechatur iratus tibi perniciosus sibi, tamquam in te acerbius saeniat, si ipse pereat! hoc autem tantum mali accidit. dum tu eius animum non, qua debuisti, moderatione tractasti, quia, etsi carnali consortio iam ei consensu uobis non miscebamini, in ceteris tamen rebus coniugali obsequio uiro tuo mulier seruire debuisti, praesertim cum ambo essetis membra corporis Christi. et utique, si maritum infidelem fidelis habuisses, agere te conuersatione subdita oportuit. ut eum domino lucrareris, sicut apostoli monuerunt. Omitto enim, quod ipsam continentiam illo nondum uolente non secundum sanam doctrinam te suscepisse cognoui. neque enim corporis tui debito
Abbreviated transcription (Latin):
uirum. Oiustitia. Quare iogo te .. ꝯuare. ẽ.uiaego
uir sum. Cir es in fortitudine tua: ꝓbem quia uires.
ir es. uince libidiuẽ. Quomͦ ui: quo uror ẽ fortior:
Tu es caput mulieris uir. Uerum ẽ. Si caput ẽ ilucat.
suum. Sed uide quo eas Noli ire quo ñ uis ut sequat᷑.
Noli ire qua timnes pedisseqũa. ne in foueam simulru¬
atis. Ne cum tu facis. doceas qđ facis. Noleat tͥ ani¬
ma. si in foueam adulteris ambo riratis. Doleat tibi.
siti solus ruas. Telo ñ uis ut ruat illa. timore noli
ruere tu. Nolite autem pudicissimne feminȩ imitari¬
uiuant: aut soli ꝑeant. Imnpudico marito ñ debet
inulier pudicitiam. Sed deo illam debet. xꝑo illã
debet. Non ꝓpt̃ illum faciat qui ñ timetui: sed ꝓpter
xp̃m faciat. Pretium suum attendat. tabulas legat.¬
se agere cum marito. ut ediicium continentiȩ qd in eo
iam construi ceꝑat amissa ꝑsencantia in adusteri rinnã

Expanded text:
virum! O justitia! Quare, rogo te? quare? Quia ego virum! O justitia! Quare, rogo te? quare? Quia ego sum vir. Vir es? in fortitudine tua probemus, quia vir es. Vir es? vince libidinem. Quomodo vir, quo uxor est fortior? Tu es caput mulieris, vir, verum est. Si caput est, ducat, suum. Sed vide quo eas. Noli ire quo non vis ut sequatur: noli ire quo times pedissequam, ne in foveam adulterii simul ruatis: ne cum tu facis, doceas quod facis. Dolet tibi anima, si in foveam adulterii ambo simul ruatis: doleat tibi, si tu solus ruas. Zelas, non vis ut ruat illa: time, tu noli ruere. Nolite autem, pudicissimvivant aut sine vobis pereant. inpudico marito non debet mulier pudicitiam, sed Deo illam debet, Christo illam debet. Non propter illum faciat, qui non meretur; sed propter Christum faciat. Pretium suum attendat, tabulas suase agere cum marito, ut aedificium continentiae, quod in eo iam construi coeperat, amissa perseuerantia in adulterii ruinam
Abbreviated transcription (Latin):
ient a martas impudicis matrone laudari. quia ipudi¬
ciam uiroy suoy equo auimo ferunt. Sos ols rasẽ pats¬
citia habeant. xpiane mulicires. ꝑrorsus aelent uiros
suos talon ꝓrit carñe suam. sed ꝓpt̃ aninos iai o oaũ¬
iudices publicos. ñ ꝓconsulem. ũ uicarium. ñ comitẽ. ñ ĩꝑato¬
rẽ. sed xꝑm. In ceteris omnib ancille estote uiroꝵ ur̃oꝵ
subdite obsequimim. Nulla sit in uobis ꝓt̾uitas. nulla
suꝑbia. ñ contumeliosa ceruix. ũ aliqua inobedicntia. or¬
sus tanq̃ ancille seruite. Sed ubi uentũ fuerit ad illus
mina. ferto ancilla. oi litigare. noli contiadicere.
ferto patient̃. Et si dubitat. tu offer. Contempne om¬
nia ꝓ amore uiri tui. Sed castum opta. ꝓ castitate li¬
tiga. Patient̃ ꝑeat uilla tua. ñ amma ipsius te patien
res suas. Scio quia faciunt. noui. Suis ferat adiui¬
teram uidiem: Et imꝑatui femine: ut ferat adusitrũ

Expanded text:
lent a maritis impudicis matronae laudari, quia impudilent a maritis impudicis matronae laudari, quia impudicitiam virorum suorum aequo animo ferunt. Nolo talem patientiam habeant christianae msuos; non propter carnem suam, sed propter animas illorujudices publicos, non proconsulem, non vicarium, non comitem, non imperatorem; sed Christum. In caeteris omnibus ancillae estote visubditae ad obsequium. Nulla sit in vobis protervitas, nulla superbia, non contumeliosa cervix, non aliqua inobedientia: prorsus tanquam ancillae servite. Sed ubi ventum fuerit ad illud mina; ferto, ancilla; noli litigare, noli contradicere. ferto patienter; et si dubitat, tu offer: contemne omnia propter amorem viri tui. Sed castum opta, pro castitate litiga. Patienter pereat villa tua, non anima ipsius te patientres suas. Scio quia faciunt, novi. Quis ferat uxorem adulteram? Et imperatur feminae ut ferat adulterum
Abbreviated transcription (Latin):
uo sunt peccata. ꝙ duo gtnera peccator. Nitt em̃
dm̃. etiam corrumpendo templũ eius in te. St enim
as̃ redemtt te sanguine filu sui. Quanqua ꝯ autoqũa
redimereris cuius eras insi eius qui condidit ouia.Re¬
culiarit̃ quodamꝰ te habere uoluit redemptũ sanguine
fili sui. on estis inquit ur̃i. Simpti enĩ esis p̾cio mas
uo. E iorificate s portate dm̃ in corpore ur̃o. Sirgo ile
a quo redemptus es fecit te domum suam. Nunquid
audiunt me uiri. audiunt mefemine. ⁊ iud acl mne
uasctimninis s Itinam faciatis qdđ scr iptumẽ. Erascimi os
uolite peccare. C̃ imncre debto ne comingat ͥ qd coii¬
aigit apło paulo. qdł m̃ cũ legeretur si iutenai fuistis au¬
distis. S rgo inuncus factus sum uobis uca pdicansis
Mt si itaẽ. fiat. Si necesse ẽ ut mimcus sm: mele uobil¬
quã iussitie. Comimndo uos custocdiendos etã uror ibrit̃is.
Pilit mec sunt: sicut & uos filis mei estis. Audiant me.
Telent uros suos. Non sibi scruent uanã głam. q ua so¬

Expanded text:
uo sunt peccata et duo genera peccatorum, aut eniDeum etiam corrumpendo templum ejus in te, etenim Dominus redemit te sanguine Filii sui quanquam et antequam redimereris, cujus eras, nisi ejus qui condidit omnia? Peculiariter tamen quodammodo habere voluit redemptum sanguine fino, glorificate et portate Dominum in corpore vestro, Ergo ille a quo redemptus es efficit te domum suam. Nunquid audiunt me viri, audiunt me feminae, quid ad me irascimini? Utinam faciatis quod scriptum est, Irascimini, et nolite peccare . Timere debeo, ne contingat mihi quod contigit apostolo Paulo, quod modo cum legeretur, si intenti fuistis, audistis: Ergo inimicus factus sum vobis verum praedicans ? Et si ita est, fiat. Si necesse est ut inimicus sim vobiquam justitiae. Commendo vos custodiendos etiam uxoribus vestris. Filiae meae sunt, sicut et vos filii mei estis. Audiant me: zelent viros suos; non sibi servent vanam gloriam, qua so
Abbreviated transcription (Latin):
rit. ñ natura. Iudicatis quippe hiis qui scripti ñ st̃
in libro uitȩ & in ȩcernum ignem misfis tunc figura
huius mundi mundanoꝵ ignium conflagratione p̃ce¬
ribit. sicut factum ẽ mundanarum aquarum in unda¬
tione diluuium. Illa utiq ut dixi conflagratione mũ¬
dane elem̃toꝵ corruptibilium qualitates que corpo¬
rib nr̃is corruptibilib congruebant ardendo penitus
interibunt. atq ipsa substantia eas qualitates habebit
que corporib immortalib mirabili mutatione conueni¬
ant. ut scilicet mundus ĩmelius innouatus apte accõmo¬
detur hominibus etiam carne in melius innouata. Su

Expanded text:
cap. 30 16. Judicatis quippe his qui scripti non sunt in libro vitae, et in aeternum ignem missis, tunc figura hujus mundi, mundanoribit, sicut factum est mundanarum aquarum inundatione diluuium. Illa itaque, ut dixi, conflagratione mundana elementorum corruptibilium qualitates, quae corporibus nostris corruptibilibus congruebant, ardendo penitus interibunt. adque ipsa substantia eas qualitates habebit, quae corporibus inmortalibus mirabili mutatione conueniant; ut scilicet mundus in melius innouatus apte adcommodetur hominibus etiam carne in melius innouatis. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
i ds sꝑc sc̃s ñ eẽt. templum utiq nos ipsosu
haberet. Scriptum ẽ quippe in apło. Nesetas quia tẽplũ
aci esis. & spc dei habitat in uobis: Et iterum. Delctas
a deo: Nonne si templun alicui sc̃õ anglo ꝯ excellenas.¬
simo de lignis & lapidibus faceremus. anathematuaret᷑
eam seruitutem que uni tantum debetur deo: Si er go
sacrilegi eẽmis faciendo templum cuucunq ereature. qͦ ui
Exł ꝯtͣ eunodemu. Quales autem honnes estis qũã
religiose humisitatis. qui spm sc̃m̃ adorare ñ uultis. cu
legatis. litiera occidit. spc autem uiuifsitat. Non uultis
gͦ adoiare. quem uiuificare ammas ñ negatis. E osspn¬

Expanded text:
itus sanctus non esset, templum utique nos ipsos non haberet. Scriptum est quippe in Apostolo: Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Et iterum: Nescitis a Deo ? Nonne si templum alicui sancto angelo excellentissimo de lignis et lapidibus faceremus, anathemaremur a eam servitutem, quae uni tantum debetur Deo? Si ergo sacrilegi essemus faciendo templum cuicumque creaturae, quom ut Patrem. Quales autem homines estis, quam religiosae humilitatis, qui Spiritum sanctum adorare non vultis, cum legatis, Littera occidit, Spiritus autem vivificat ? Non vultis ergo adorare, quem vivificare animas non negatis:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit imprudentiã suã. de qua dicit apłs : Stult̾a dei sapi¬
entius ẽ hominib Imprudentiã meã. H oc ipsũ qd̃ in
me irriserunt qui sibi uidentur ẽẽ sapientes. tu scis quare
fieret T u scisti imprudentiã meã. Quid em̃ tã simile imn¬
prudentiȩ quã cũ haberet in potestate una uoce suos ꝑse
cutores ꝓsternere. pateret᷑ se teneri. flagellari. conspui. cola¬
fizari. spims coronari. ligno affigiꝰ Amprudentie simile
ẽ. stultũ uidet᷑. Sed stultũ hoc suꝑat om̃s sapientes.
Stultũ quidẽ ẽ. Sed & granũ quando cadit interr̃a.
si nemo sciat ronsuetudinẽ agricolarũ. stultũ uidet᷑. Labo¬
ro magno metitur. portatur
ad aream. tri¬
turatur. uentilatur. P ost
tanta ꝑicula
celi & tẽpestatũ & labores rusticanoꝵ cuiamq dñoꝵ. mittit᷑¬

Expanded text:
entiam suam, de qua dicit Apostolus: Stultum Dei sapientius est hominibus ? Imprudentiam meam: hoc ipsum quod in me irriserunt qui sibi videntur esse sapientes. Tu scisti quare fieret: tu scisti imprudentiam meam. Quid enim tam simile imprudentiae, quam cum haberet in potestate, una voce sucutores prosternere, pateretur se teneri, flagellari, conspui, colaphizari, spinis coronari, ligno affigi? Imprudentiae simile est; stultum videtur: sed stultum hoc superat omnes sapientes. Stultum quidem est: sed et granum quando cadit in terram, si nemo sciat consuetudinem agricolarum, stultum videtur. Labore magno metitur, portaturd aream, trituratur, ventilatur: post tanta pericula coeli et tempestatum, et labores rusticanorum curamque domi
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ qui ubiq p̃sensẽ locis mouemur: sed bono studio
bonisq morib. đ ñ possemus. nͥ ipsa sapientia tante
etiã nr̃e infirmitati congruere dignaret᷑. & uiuendi no¬
bis p̃beret exẽplũ. ñ alit̃ quã in homine. qm̃ & nos ho¬
unnes simnus. Sed quia nos cũ ad illã uenimꝰ sapient̃ fa-¬
cimꝰ. ipsa cũ ad nos uenit ab hominib suꝑbis quali stul¬
te fecisse putata ẽ. Et qm̃ nos cã ad illã uenimus conua-¬
lescimus ipsa cũ ad nos uenit. quasi infirma exstimata
ẽ. Sed qs̾ stultũ ẽ dei. sapientius ẽ quã homines. Et qd̃
uifirmũ ẽ dei. fortius ẽ de. fortius ẽ qũã homines. Cũgͦ
ipsa sit patria. tuã se quoq nobis fecit ad pata. Et cũ
sano & puro interiori oculo ub̃iq sit p̃sens. eoꝵ qͥ ocu¬
lũ illũ infirmũ ĩmundũq habent oculis etiã carneis ap¬
parere dignata ẽ. Quia enĩ in sapientia dei ñ poterat
mundus ꝑ sapientiã cognositre dm̃. placuit deo ꝑ stul

Expanded text:
ad eum qui ubique praesens est locis mouemur, sed bono studio bonisque moribus. Quod non possemus, nisi ipsa sapientia tantae etiam nostrae infirmitati congruere dignaretur et uiuendi nobis praeberet exemplum non aliter quam in homine, quoniam et nos homines sumus. sed quia nos, cum ad illam uenimus, sapienter facimus, ipsa, cum ad nos uenit, ab hominibus superbis quasi stulte fecisse putata est. et quoniam nos, cum ad illam uenimus, conualescimus, ipsa, cum ad nos uenit, quasi infirma existimata est. sed quod stultum est dei, sapientius est quam homines, quod infirmum est deipsa sit patria, viam se quoque nobis fecit ad patriam. Et cum sano et puro interiori oculo ubique sit praesens, eorum qui oculum illum infirmum immundumque habent, oculis etiam carneis apparere dignata est. Quia enim in sapientia Dei non poterat mundus per sapientiam cognoscere Deum, placuit
Abbreviated transcription (Latin):
laudib meis. ut iniuriã faciam p̃cedentib sc̃is. Nec p̃sum̃ã
inqu̾a in sapientia uerbi. ne euacuetur cruxxꝑi. Sed scriptu¬
rarum auctoritate coutenttis. siplicitati potius studeo qũa
tumori. Sed melius inqutis ratione qiis. quam testimoniis e.¬
docctur: Quid gͦ Quam iationen afferre potes si partum
p̃dices uirginis. si redditos oculos ñ neges orcis. si sepultos re¬
disse ostendas a morttusͤ S̾i hoꝵ gͦ ꝙ inconp̃hensibilis ratio
ꝙ ueritas ꝓnitaẽ. facilius in negotiis fidei testimontis credit᷑.

Expanded text:
s, ut injuriam faciam praecedentibus sanctis, nec praesumam unquam in sapientia verbi, ne evacuetur crux Christi ; sed Scripturarum auctoritate contentus, simplicitati obedire potius studeo quam tumori. Sed melius, inquis, ratione quis quam testimoniis edocetur. Quid ergo? quam rationem afferre potes, si partum praedicas virginis, si redditos oculos non negas caecis, si sepultos redisse ostendis a mortuis? Si ergo horum et incomprehensibilis ratio et veritas prompta est, facilius in negotiis fidei testimoniis creditur,