comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ab idolorũ cultib reuocati. facti st̃
p̃dicatores dĩ. Lingua gͦ canũ ȩccłȩ
ex inimicis ꝓdiit: qͥa conuersos gen¬
tiles. dñs etiã p̃dicatores fecit Un
de iudeoꝵ tarditas qͥ ꝓ deo loqͥ no¬
luerant: increpante ꝓpła rep̃hendit᷑.
qui ait. Canes muti. ñ ualentes la¬
trare. Patres uͦ hereticoꝵ dicimꝰ. eos
uidelicet qͦs heresi archas uocamꝰ.
de quoꝵo ꝑuersa p̾dicatione id est
locutionis semine. sequentes st̃ popłi
in errore generati. Scã gͦ eccła cũ
canib gregis suis hereticoꝵ patres
ponere dedignat᷑: qͥ a inuentores er¬
rorũ diiudic̃ando respuit. eosq int̾
ueros patres numerare contẽnit̾. Qui

Expanded text:
ab idolorum cultibus revocati facti sunt praedicatores Dei. Lingua ergo canum Ecclesiae ex inimicis prodiit, quia conversos gentiles Dominus etiam praedicatores fecit. Unde et Judaeorum tarditas, qui pro Deo loqui noluerunt, increpante Propheta reprehenditur, qui ait: «Canes muti non valentes la» Patres vero haereticorum dicimus eos videlicet quos haeresiarchas vocamus, de quorum perversa praedicatione, id est, locutionis semine sequentes sunt populi in errore generati. Sancta ergo Ecclesia cum canibus gregis sui haereticorum Patres ponere dedignatur, quia inventores errorum dijudicando respuit, eosque inter veros Patres numerare contemnit. Sequi
Abbreviated transcription (Latin):
Sadeos: sedebã primꝰ. Quia in corde
Dreꝓboꝵs: priori loco actiones carnis
st̃. & posteriori actiones animȩ: in eoꝵ
steriori cura ac minima: si qua sunt
tẽporalia disponunt. quib & magi¬
stra uoce ueritatis dr̃. quęrite p̃ri¬
mũ regnũ dĩ & iusticiã eius. & hȩc

Expanded text:
de justorum primus.---Quia in corde reproborum priori loco actiones carnis sunt, et posteriori actiones animae, in eorum steriori cura, ac minima, si qua sunt temporalia disponunt, quibus et magistra voce Veritatis dicitur: Quaerite primum regnum Dei et justitia
Abbreviated transcription (Latin):
peccauit popłs tuus. acsi ei diuina
uox diceret. qͥ intali peccato lapsus
.ẽ. iã ms ñ est: atq sub iungeret. di¬
mitte me ut irascat᷑ furor nis con¬
tra eos & deleã eos. faciãq te ingen¬
tẽ magnã. ille semel & iterum̃.

Expanded text:
peccavit populus tuus ; ac si ei divina peccavit populus tuus ; ac si ei divina mox diceret: Qui in tali peccato lapsus est, jam meus non est, atque subjungeret: Dimitte me, ut irascatur furor meus contra eos, et deleam eos, faciamque te in gentem magnam; ille semel
Abbreviated transcription (Latin):
q̃uoddã ex utroq tẽꝑam̃tũ. ut neq
multa asꝑitate exulcerent᷑ subditi.
neq nimia benignitate soluant᷑. Hoc
nimirũ illa tabernaculi archa signi¬
ficat. in qua cũ tabulis uirga simul
& manna. ẽ. Quia cũ scripturȩ sacrȩ
scientia. in boni rectoris pectore si. ẽ
uirga districtionis: sit & manna
dulcedinis. Hinc etiã dauid ait
Hirga tua & baculus tuus. ipsa me con¬
sołata st̃. Uirga enĩ ꝑcutim᷑. & bacu¬
lo sustentam᷑. Si gͦ est districtio uir¬
ge quȩ feriat: sit & consola¬
tio baculi quȩ sustentet. Sit itaq
amor sed ñ ȩmolliens. sit uigor. sed
ñ exasꝑans. Sit zelus sed ñ unmode¬
rate seuiens. sit pietas. sed ñ plusquã
expediat parcens. Intueri libet in
moysi pectore miscđiam. cũ seueri¬
tate sociatã. Uideamꝰ amantẽ pie.
& districte seuientẽ. Certe cũ isra¬
heliticus popłs: ante dĩ oculos pene
inueniabilem contraxisset offensã
ita ut eiꝰ rector audiret. descende.

Expanded text:
 ut neque multa asperitate exulcerentur subditi, neque nimia benignitate solvantur. Hoc nimirum illa tabernaculi arca significat, in qua cum tabulis virga simul, ac manna est , quia cum Scripturae sacrae scientia est in boni rectoris pectore, si est virga districtionis, sit et manna dulcedinis. Hinc etiam David ait: Virga tua et baculus tuus ipsa me consolata sunt . Virga etenim percutimur, et baculo sustentamur. Si ergo est districtio virgae quae feriat, sit et consolatio baculi quae sustentet. Sit itaque amor, sed non emolliens; sit vigor, sed non exasperans; sit zelus, sed non immoderate saeviens; sit pietas, sed non plus quam expediat parcens. Intueri libet in Moysi pectore misericordiam cum severitate sociatam. Videamus amantem pie, et districte saevientem. Certe cum Israeliticus populus ante Dei oculos pene inveniabilem contraxisset offensam, ita ut ejus rector audiret: Descende,
Abbreviated transcription (Latin):
agla Gła quippe inuisibilis condi¬
toris. quȩ moderate inqͥsita nos eri¬
ꝗt: ultra uires ꝑscrutata p̃mit. Itaq
heretici. qͥa de sullimi intelligentia
quanto ãplius repleri ambiunt. tan¬
to amplius mnanescunt: bene de eis
dr Egestate & fame steriles. Immo¬
deratis nanq ausib cognitionis su¬
pnȩ scientiã quo plus ap̃petunt: plus
cła ueracit᷑ st̃ humiles. & ueraciter
docti: norunt de cȩlestib secretis &
quȩdã considerata intelligere. & quȩ¬
da ñ intellecta uenerari. Ut & quȩ
intelligunt uenerant᷑ teneant. &
quȩ necdũ intelligunt. humilit̾ ex¬
pectent. Unde nob ꝑ moysen dr̃ ut
comedentes agnũ. qͥcqͥd de eo reli¬
quũ fuerat ig̃ni cõburamꝰ Agnum
quippe comedimꝰ: cũ multã dnĩcȩ
humanitatis intelligendo. recondimꝰ
inuentre m̃tis. Ex q̃uo quȩdã nob̾
remanent. quȩ cõmedi nequeunt:
qͥa multa adhnic de illo restant. quȩ
intelligi nequaquã posst̃. Quȩ ta¬
men igni cõburenda st̃: quia ea

Expanded text:
Gloria quippe invisibilis conditoris, quae moderate inquisita nos erigit, ultra vires perscrutata premit. Itaque haeretici, quia de sublimi intelligentia quanto amplius repleri ambiunt, tanto amplius inanescunt, bene de eis dicitur: Egestate et fame steriles. Immoderatis namque ausibus cognitionis supernae scientiam quo plus appetunt, plus clesia veraciter sunt humiles et veraciter docti, norunt de secretis coelestibus et quaedam considerata intelligere, et quaedam non intellecta venerari: ut et quae intelligunt veneranter teneant, et quae necdum intelligunt humiliter exspectent. Unde nobis per Moysen dicitur: Ut comedentes agnum, quidquid de eo reliquum fuerit igni comburamus . Agnum quippe comedimus, cum multa dominicae humanitatis intelligendo recondimus in ventrem mentis. Ex quo quaedam nobis remanent, quae comedi nequeunt, quia multa adhuc de illo restant, quae intelligi nequaquam possunt. Quae tamen igne comburenda sunt, quia ea
Abbreviated transcription (Latin):
mit t̾rena in habitatio sensũ musta co¬
gitantẽ. Meminer̃ & metuunt. & cer¬
t̾itudinẽ sibi inse ꝓmittere ñ p̾sumunt
Sedpositi int̾ gaudiũ spei & tẽptationis
metũ. confidunt & timent. confortan¬
tur & titubant. certiorant᷑ & suspecti
st̃. Bene gͦ ꝑuocẽ electi mẽbri. sub
figura nr̃i capitis dicit᷑. Si quando
rideba adeos. ñ credeba. Quia redẽpto¬
ri nr̃o quasi arridenti ñ credimꝰ dũ
multis iã donis testantib & gr̃am fa¬
uoris eiꝰ accipimꝰ. & tam̃ adhuc sub
eiꝰ iudicio de nr̃a infirmitate tituba¬
mus. Uideamꝰ. qualit̾ paulo & arri¬
potentiã suę maiestatis ostenderat.
iã de eo ananiȩ dixerat. uas electio¬
raptꝰ fuerat. iã in paradysũ du-¬
ctus arcana uerba quȩ dicere ñ pos¬
set audierat. & tam̃ ad huc timidus
dicit. Castigo corpus meũ & in serui¬
tutẽ redigo. neforte ali is p̃dicans. ipse
rȩpbus efficiar. Ecce arridenti sibi di¬

Expanded text:
inhabitatio sensum multa cogitantem . Meminerunt et metuunt, et certitudinem sibi in se promittere non praesumunt; sed positi inter gaudium spei, et tentationis metum, confidunt, et timent; confortantur, et titubant; certiorantur, et suspecti sunt. Bene ergo per vocem electi membri sub figura nostri capitis dicitur: Si quando ridebam ad eos, non credebant, quia Redemptori nostro quasi arridenti non credimus, dum multis jam ejus donis testantibus, et gratiam favoris ejus accipimus, et tamen adhuc sub ejus judicio de nostra infirmitate titubamus. potentiam suae majestatis ostenderat: jam de eo Ananiae dixerat, Vas electioraptus fuerat: jam in paradisum ductus, arcana verba quae dicere non posset, audierat; et tamen adhuc timidus dicit: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans, ipse reprobus efficiar . Ecce arridenti sibi di
Abbreviated transcription (Latin):
cor meũ. ut timeat nom̃ tuũ. Qui
notandũ qđ ñ ait. letet᷑ ut securũ
sit. sed lecet᷑ ut cimeat. Meminer̃
nanq quã uis eoꝵ actio ꝓsꝑet᷑: quia ad¬
huc in hac uita st̃: de qua ꝑeundẽ iob
Meminer̃ rursũ qđ scriptũ. ẽ. Corpus

Expanded text:
cor meum, ut timeat nomen tuum . Qua in re notandum quod non ait: Laetetur ut securum sit, sed, Laetetur ut timeat. Meminerunt namque, quamvis eorum actio prosperetur, quia adhuc in hac vita sunt; de qua per eumdem Job Meminerunt rursum quod scri
Abbreviated transcription (Latin):
Scĩ & enim uiri sic de spe certi st̃.
ut tam̃ semꝑ sint de tẽptatione su¬
specti. qͥppe quib dr̃. seruite dño
intimore. & exultate ei cũ tremo¬
re: ut & de spe exultatio. & de su-

Expanded text:
i etenim viri sic de spe certi sunt, ut tamen semper sint de tentatione suspecti, quippe quibus dicitur: Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore , ut et de spe exsultatio, et de s
Abbreviated transcription (Latin):
eo qͥa suꝑficiẽ hystoriȩ subbreui¬
tate discussimꝰ: qͥd in his de intelle¬
ctu mystico lateat ꝑpendamꝰ Unã
tis ad uocẽ cor¬
poris. sepe uox corporis ad uocẽ ca¬
pitis transit: Quienĩ st̃ in carne unaꝰ
nil obstat. ut conueniant etiã in uoc
una. Dicat gͦ ex uoce capitis de electis
suis. dicat ȩccła. Si quando ridebã¬
ad eos. ñ credebant. Ridere & enim
dĩ. ẽ: scõꝵ uias ꝓsequenti fauore
quos in hoc scło felicitatis blandim̃ta
comitant᷑ arrisit illis tẽpus. Vnde
& econtrario appellat᷑ ira dñi. abonis
actionib infirmari. sic̃ scriptũ est
N equando irascat᷑ dñs. & peatis de
uia iusta. Si gͥ irasci dñs phibetur.
cũ uiã iusticĩȩ homines ꝑdunt: recte¬

Expanded text:
ed quia superficiem historiae sub brevitate discussimus, quid in his de intellectu mystico lateat perpendamus. Utis ad vocem corporis, saepe vox corporis ad vocem capitis transit. Qui enim sunt in carne una, nil obstat ut conveniant etiam in voce una. Dicat ergo ex voce capitis de electis suis, dicat Eccad eos, non credebant. Ridere enim Dei est sanctorum vias prosequenti favore quos in hoc saeculo felicitatis blandimenta comitantur: Arrisit illis tempus. Unde e contrario, ira appellatur Domini, a bonis actionibus infirmari, sicut scriptum est: Ne quando irascatur Dominus, et pereatis de via justa . Si igitur irasci Dominus perhibetur, cum viam justitiae homines
Abbreviated transcription (Latin):
quiq quã diu in hac uita st̃. securi¬
tatis sibi confidentiã ñ ꝓmittunt
Horis enĩ omib contra tẽp̾tam̃ta si¬
specti. occultihostis insidias metunt
Qui si etiã tẽptationes cessant: uł sola
grauit̾ suspectione turbant᷑. Nã sepe
multis graue ꝑiculũ incauta securitas
fuit. ut callidi hostis insidias. ñ tẽpta¬
ti sediã ꝓstrati cognoscerent. Uigi
licita: nunquã relax et᷑ ab intentio¬
ne suꝑna. & laboriosa deserens: in
cogitationib fluxis quasi in quib dã
mollib stram̃tis iacens. uenienti cor¬
ruptori di abolo. mens se resoluta
ꝓstituat. Semꝑ uͦ est ad certam̃ ad¬
uersari i erigendus animꝰ. semꝑ contͣ
occultas insidias cautela ꝓuidenda.

Expanded text:
quique quandiu in hac vita sunt, securitatis sibi confidentiam non promittunt. Horis enim omnibus contra tentamenta suspecti, occulti hostis insidias metuunt, qui etiam tentatione cessante, vel sola graviter suspicione turbantur. Nam saepe multis grave periculum incauta securitas fuit, ut callidi hostis insidias non tentati, sed jam prostrati cognoscerent. Vigillicita nunquam relaxetur intentione superna, ne laboriosa deserens, in cogitationibus fluxis, quasi in quibusdam mollibus stramentis jacens, venienti corruptori diabolo mens se resoluta prostituat. Semper vero est ad certamen adversarii erigendus animus; semper contra occultas insidias cautela providenda.
Abbreviated transcription (Latin):
dimitte eis hanc noxã. aut si ñ facis
dele nie de libro tuo quẽ scripsisti.
ensemiꝰ gͦ quib uiscerib eundẽ popłim
amauit. ꝓcuiꝰ uita de libro uitȩ de¬
leri se peciit. Sed tam̃ iste qͥ tanto
eiꝰ popłi amore constringit᷑. contra
eiꝰ culpas pensemꝰ quantõ zelo recti¬
tudinis accendat᷑. Mox enĩ ut peci¬
ait. Ponat uir gladiũ suꝑ fem᷑ siuĩ.

Expanded text:
acis, dele me de libro tuo, quem scripsisti. Pensemus ergo, quibus visceribus eumdem populum amavit, pro cujus vita de libro vitae deleri se petiit. Sed tamen iste, qui tanto ejus populi amore constringitur, contra ejus culpas pensemus quanto zelo rectitudinis accendatur. Mox enim, ut petiait: Ponat vir gladium suum super
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. pauidus. qͥ uͦ m̃tis. ẽ. durę. cor¬
ruet inmalũ. Hinc iterũ dicit
Unius cuiꝰq ensis suꝑ fem᷑ suũ. ꝓpt̃
timores nocturnos. Nocturni qͥp¬
pe timores. sunt insidiȩ tẽptatio¬
nis occultȩ. Ensis aut̃ suꝑ femur. ẽ.
custodia uigilans. carnis illecebrã
p̃mens Ne gͦ nocturnꝰ timor. id ẽ.
occulta & repentina tẽptatio sur¬
repat: sẽꝑ necesse . ẽ. ut femur

Expanded text:
est pavidus; qui autem mentis est durae, corruet in malum . Hinc iterum dicit: Uniuscujusque ensis super femur suum, propter timores nocturnos . Nocturni quippe timores sunt insidiae tentationis occultae. Ensis autem super femur est custodia vigilans, carnis illecebras premens. Ne ergo nocturnus timor, id est occulta et repentina tentatio subrepat, semper necess
Abbreviated transcription (Latin):
uus erit. P rȩsum̃tes det̾ret dicens
Cũ uenerit filius hominis. putas in¬
ueniet fidẽ in t̾ra: Mecuens refouetꝰ.
cũ latroni dicit᷑. Hodie mecũ eris in
parady so. Sed t̾retur p̃sumens. cũ iu¬
das ex apostolatꝰ gła intartarũ labi-¬
tur. De qͦ ꝑsentẽntiȩ definitionẽ dr̃
Duodecĩ uõs elegi. & unꝰ ex uob̾ diabolꝰ
est formidantẽ refouet. cũ dicit.

Expanded text:
tes deterret, dicens: Cum venerit Filius hominis, putas inveniet fidem in terra ? Metuentes refovet, cum latroni dicit: Hodie mecum eris in paradiso . Sed terret praesumentes, dum Judas ex apostolatus gloria in tartarum labitur. De quo per sententiae definitionem dicitur: Duodecim vos elegi, et unus ex vobis diabolus est . For
Abbreviated transcription (Latin):
uesptinũ dedit. De hoc ymbre sero¬
tino. alias scriptũ. ẽ. Dabo uobis
pluuiã tẽporiuã. & serotinã. Tem¬
poriuã quippe pluuiã dedit: qͥa
electis suis priori tẽpore legis in¬
tellectũ contulit. Serotinã quoq
pluuiã tribuit: quia pdicari dieb
ultimis incarnationis suȩ mysteriũ
fecit. Qđ quia scã ȩccła cotidie
annunciare ñ desinit. ora cordis
audientiũ uelut ex ymbre seroti¬

Expanded text:
vespertinum dedit. De hoc imbre serovespertinum dedit. De hoc imbre serotino alias scriptum est: Dabo vobis pluviam temporivam et serotinam . Temporivam quippe pluviam dedit, quia electis suis priori tempore legis intellectum contulit. Serotinam quoque pluviam tribuit, quia praedicari diebus ultimis incarnationis suae mysterium fecit. Quod quia sancta Ecclesia quotidie annuntiare non desinit, ora cordis audientium velut ex imbre seroti
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ad ymbrẽ serotinũ. Uerba qͥp¬
pe sc̃ẽ p̃dicationis quasi pluuiã su¬
stinemꝰ: cũ uera humilitate aridi¬
tatẽ nr̃i cordis agnoscimꝰ ut potu
scẽ p̃dicationis irrigem᷑. Unde recte
dõ ꝑ psalmistã dr̃. Anima mea sic̃
t̾ra sine aqua tͥ. His doctrinȩ fluen¬
tis. in fundi ꝓpła nos ad monet dicens.
Sitientes. uenite ad aquas. Qui dũ in
extrema parte iã scłi uerba scẽ pͣdi¬
cationis accipimꝰ: quasi ad ymbrem
serotinũ. os cordis aꝑimꝰ Nã si os in
corde ñ esset: psalmista ñ diceret
Labia dolosa incorde & corde locuta
st̃ mala. Os gͥ cordis qͥa uerbis in¬
tendimꝰ ultĩmȩ pͣdicationis: hoc
uelut serotinis aꝑimꝰ fluentis. Quȩ
nimirũ p̃dicatio ex eiꝰ ad nos sacri¬
ficio ꝓdiit: qͥ ꝑ psalmistã dicit. Ele¬
uatio manuũ mearũ sacrificiũ uesꝑ¬
tinũ. Quia enĩ redẽptor nr̃: iuxta
mundi finẽ uim ꝑsequentiũ ꝑti¬
lit: semet ipsũ ꝓ nob̾ sacrificiũm

Expanded text:
rotinum. Verba quippe sanctae praedicationis sicut pluviam sustinemus, cum vera humilitate ariditatem nostri cordis agnoscimus, ut potu sanctae praedicationis irrigemur. Unde Deo recte per Psalmistam dicitur: Anima mea sicut terra sine aqua tibi . His doctrinae fluentis infundi propheta nos admonet, dicens: Sitientes, venite ad aquas . Qui dum in extrema parte jam saeculi verba sanctae praedicationis accipimus, quasi ad imbrem serotinum os cordis aperimus. Nam si os in corde non esset, Psalmista non diceret: Labia dolosa in corde, et corde locuti sunt mala . Os igitur cordis quia verbis intendimus ultimae praedicationis, hoc velut serotinis aperimus fluentis. Quae nimirum praedicatio ex ejus ad nos sacrificio prodiit, qui per Psalmistam dicit: Elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . Quia enim Redemptor noster juxta mundi finem vim persequentium pertulit, semetipsum pro nobis sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
quasi rex circũnstante exercitu. eram
tam̃ merentiũ consolator. Quasi rex
dnĩs sedet incorde: qͥa circũ strepentes
regit animoꝵ motꝰ in nr̃a cogitatione
nm̃te qͥppe quã in habitat. dũ torpen¬
tia excitat. inquieta frenat. frigida
accendit. accensa moderat᷑. emollit¬
rigida. fluxa restringit: ex ipsa hac
diuersitate cogitationũ. quasi quidã
illũ exercitꝰ circũnstat. Siue certe.
quasi rex sedet circũ stante exercitu:
quia p̾sidentẽ illũ mentib electoꝵ
circũ stat turba uirtutũ. Qui etiã
merentiũ consolator. ẽ: ea ꝓmissione

Expanded text:
quasi rex circumstante exercitu, eram tamen moerentium consolator. - Quasi rex Dominus sedet in corde, quia circumstrepentes regit animorum motus in nostra cogitatione. In mente quippe quam inhabitat, dum torpentia excitat, inquieta frenat, frigida accendit, accensa moderatrigida, fluxa restringit; ex ipsa hac diversitate cogitationum quasi quidam illum exercitus circumstat. Sive certe quasi rex sedet circumstante exercitu, quia praesidentem illum mentibus electorum circumstat turba virtutum. Qui etiam moerentium consolator est, e
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ad meliora exurgere opa conatur
Mens & enĩ. mutabilitatis sue pondere
ad aliud semꝑ impellit᷑ quã est. Et
instatu suo arta custodiȩ disciplina
teneat᷑ : semꝑ in deteriora dilabit᷑
Quia & enĩ semꝑ stantẽ deseruit: stis
quẽ habere potuit amisit. Unde iꝰ¬

Expanded text:
dum ad meliora exsurgere opera conatur. dum ad meliora exsurgere opera conatur. Mens etenim mutabilitatis suae pondere ad aliud semper impellitur quam est, et nisi in statu suo arcta custodiae disciplina teneatur, semper in deteriora dilabitur. Quae enim semper stantem deseruit, statum quem habere potuit amisit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
abundauit iniqͥtas. & refrigescit e¬
tas multor. Qui gͥ in amore dĩ cala¬
git tenet: scilicet uelut umbra fug
Unde recte qͦq de illo scriptũ. ẽ: qu
secutꝰ. ẽ. umbrã. Bene aut̃ dicit᷑. E
nunquã in eodẽ statu ꝑmanet : Quli¬
duĩ infantia ad puericiã. puericia is
adolescentiã. adolescentia ad iuuer¬
tẽ. iuuentꝰ ad senectutẽ. senectꝰ tris
ad mortẽ: incursu uitȩ pͣsentis. ips¬
suis augm̃tis ad detrim̃ta impellitus
& inde semꝑ deficit. unde se ꝓficeriu
spaciũ uĩtȩ credit. Fixũ & enĩ statũl
habere ñ possumꝰ. ubi transituri ue
transire. ẽ. Quẽ uidelicet lapsũ pͥm
homo ante culpã habere ñ potuit qͥ
tẽpora eo stante transibant: Sed posta
deliquit: in qͦdã se quasi lubricota¬
ralitatis posuit. Et qͥa cibũ comedt
uetitũ: status sui ꝓtinꝰ inuenit db¬
ctũ. Quã tam̃ mutabilitatẽ. ñ soli
exterius. sed interius qͦq hõ pacit

Expanded text:
Abundabit iniquitas, et refrigescet cAbundabit iniquitas, et refrigescet charitas multorgit, tenet, scilicet velut umbra fugit. Unde recte quoque de illo scriptum est: Quia secutus est umbram. Bene autem dicitur: Et nunquam in eodede infantia ad pueritiam, de pueritia ad adolescentiam, de adolescentia ad iuventem, juventus ad senectutem, senectus transit ad mortem, in cursu vitae praesentis ipsis augmentis ad detrimenta impellitur, et inde semper deficit unde se proficere in spatium vitae credit. Fixum etenim statum hic habere non possumus, ubi transituri venimus, transhomo ante culpam habere non potuit, quia tempora eo stante transibant. Sed postquam deliquit, in quodam se quasi lubrico temporalitatis posuit; et quia cibum comedit vetitum, status sui protinus invenit defectum. Temporum mutabilitatem non solum exterius, sed interius quoque homo patitur,
Abbreviated transcription (Latin):
egredit᷑: quia nitet in carne: Sed con¬
terit᷑: qͥa redigit᷑ in putredinẽ.
Quid enĩ st̃ nati homines in mundo. nͥ
qͥdã flores in cãpo: Tendamꝰ ocłos
cordis in hanc latitudinẽ mundi p̃¬
sentis & ecce quasi tot florib qͦt ho¬
minib plenꝰ. ẽ. Uita itaq in carne.
flos in foeno. ẽ. Unde bene ꝑ psalmi-¬
flos agri ita florebit. Isaias qͦq ait
mĩs caro foenũ. & omĩs gła eiꝰ sicut
flos agri. Homo & enĩ more floris
ꝓcedit ex occulto. & subito apparet
in publico: qui statĩ ex publico ꝑ
mortẽ retrahit᷑ ad occultũ. Carnis
nos uiriditas ostendit. sed ariditas
pulueris ab aspectib retraliit. Qua¬
si flos apparuimꝰ qui ñ eramꝰ. qͣsi
flos arescimꝰ. qͥ tẽporalit᷑ appare¬
statu pmanet. Sed cũ sol qͦq cursu
tatẽ figat. cur cursus uitȩ homini
umbrẽ potius quã soli cõparat᷑. nisiq
amisso amore conditoris: calorẽ co
remansit: Quia iuxta ueritatis ua

Expanded text:
egreditur, quia nitet in carne, sed conegreditur, quia nitet in carne, sed conteritur, quia redigitur in putredinem. Quid enim sunt nati homines in mundo, nisi quidam flores in campo? Tendamus oculos cordis in hanc latitudinem mundi praesentis, et ecce quasi tot floribus quot hominibus plenus est. Vita itaque in carne, flos in feno est. Unde bene per Psalmiflos agri, ita florebit . Isaias quoque ait: Omnis caro fenum, et omnis gloria ejus sicut flos agri . Homo etenim more floris procedit ex occulto, et subito apparet in publico, qui statim ex publico per mortem retrahitur ad occultum. Carnis nos viriditas ostendit, sed ariditas pulveris ab aspectibus retrahit. Quasi flos apparuimus, qui non eramus; quasi flos arescimus, qui temporaliter apparestatu permanet. Sed cum sol quoque indetate figat; cur cursus vitae hominis umbrae potius quam soli comparatur, nisi quia, amisso amore conditoris, calorem corremansit? Quia juxta Veritatis vocem:
Abbreviated transcription (Latin):
amicos. suspecti ne offendi ualeant:
formidamꝰ inimicos. atq securi de
eis ñ sumꝰ utiq qͦs formidamꝰ qđ
plerunq inimicis sic fident̾ quasi
amicis loquim᷑. & nonnunquã pura
uerba ꝓximoꝵ & multũ nos fortasse
diligentiũ : quasi uerba suscipimꝰ inimi¬
corũ. & qͥ falli nunquã uł fallere nolu¬
mus. ex cautela nr̃a grauius erramus.
qͥd itaq hoc nͥ humanȩ uitȩ miseria
.ẽ : Qđ amissa cȩlesti patria: repuls
homo delectat᷑ exilio. grauat᷑ curis. &
tam̃ cogitare dissimulat quã graue sit
qͥa multa cogitant᷑. qđ priuatꝰ. ẽ. inter.¬
no lumine. & tam̃ in hac uita diu uult
ꝑpeti cȩcitatẽ suã. qͥd hoc aluid. quã
de poena nr̃a nata miseria ẽ: Sed¬
& quãuis diuhic stare desideret.
ipso tam̃ cursu mortalis uitȩ cõpellit᷑
ui quasi flos egredit᷑ & conterit᷑. &
fugit uelut umbra. ꝙ nunquã in eo¬
dem statu ꝑmanet. Quasi flos enĩ

Expanded text:
amicos, suspecti ne offendi valeant; amicos, suspecti ne offendi valeant; formidamus inimicos, atque securi de eis non sumus utique quos formidamus; quod plerumque inimicis sic confidenter quasi amicis loquimur, et nonnunquam pura verba proximorum, et multum nos fortasse diligentium, quasi verba suscipimus inimicorum, et qui falli nunquam vel fallere volumus, ex cautela nostra gravius erramus; quid itaque hoc nisi humanae vitae miseria est? Quod, amissa coelesti patria, repulhomo delectatur exsilio, gravatur curis, et tamen cogitare dissimulat quam grave sit quia multa cogitantur; quod privatus est interno lumine, et tamen in hac vita diu vult perpeti caecitatem suam; quid hoc aliud quam de poena nostra nata miseria est? Sed quamvis diu hic stare desideret, ipso tamen cursu vitae mortalis impellitur ui quasi flos egreditur, et conteritur, et fugit velut umbra, et nunquam in eodem statu permanet. - Quasi flos enim
Abbreviated transcription (Latin):
nisticia cecidisse uidebat᷑: Qua in re
reste dr̃. melior ẽ. iniqͥtas uiri. quã
bene faciens mulier: quia nonnunꝗ
etiã culpa fortiũ: occasio uirtutis
fit & uirtꝰ infirmoꝵ ocçasio peccati
Hoc gͥ loco mulieris romine qͥd nisi:
infirmitas m̃tis designat᷑. cũ dicit᷑.
homo natꝰ de muliere : Acsi aꝑtius
dicat᷑. Quid in se habet fortitudinis
qͥnatꝰ .ẽ. ex infirmitate: breui uiuens
tẽpore. repletꝰ multis miseriis: Ecce
scĩuiri uocib. poena hominib breuit̃
est expressa: qͥa & angustat᷑ aduitã.
& dilatat᷑ ad miseriã. Si enĩ subtilit
consideret᷑. om̃e qđ hic agit᷑. poena¬
& miseria. ẽ. Ipsi & enĩ corruptioni
carnis seruire ad necessaria atq con
cessa: miseria.ẽ. Ut contra frigusue¬
stim̃ta. contra famẽ alim̃ta. contra
estũ frigora reqͥrant᷑. qđ multa cau¬
cela custodit᷑ salus corporis. qđ etiã
custodita amitcit᷑. amissa cũ graui

Expanded text:
justitia cecidisse videbatur. Qua in re justitia cecidisse videbatur. Qua in re recte dicitur: Melior est iniquitas viri, quam benefaciens mulier, quia nonnunquam etiam culpa fortium occasio virtutis fit, et virtus infirmorum occasio peccati. Hoc igitur loco mulieris nomine quid nisi infirmitas designatur, cum dicitur: Homo natus de muliere? Ac si apertius diqui natus est ex infirmitate, brevi vivens tempore, repletus multis miseriis? Ecce sancti viri vocibus poena hominis breviter est expreet dilatatur ad miseriam. Si enim subtiliter consideretur omne quod hic agitur, poena miseriae est. Ipsi etenim corruptioni carnis servire ad necessaria atque ccessa miseria est, ut contra frigus vestimenta, contra famem alimenta, contra aestum frigora requirantur. Quod multa cautela custoditur salus corporis; quod etiam custodita amittitur, amissa cum gravi
Abbreviated transcription (Latin):
fossi in m̃te fuerimꝰ. Quã uidelicet
infirmitatẽ nr̃am. bene ad huc sc̃s uir
considerans adiungit. Homo natꝰ¬
mulier aut ꝓ sexu ponit᷑. aut ꝓ infir¬
mitate. Pro sexũ qͥppe: sic̃ scriptũ ẽ
Misit dĩ filiũ suũ factũ ex muliere. fa¬
ctũ sub lege. Pro infirmitate uͦ: sicut
ꝑ quendã sapientẽ dr̃. Melior. ẽ. ini¬
quitas uiri. quã bene faciens mulier.
Uir c&eenĩ. fortis quilibet & discrecus
uocat᷑. mulier uͦ mens infirma uł in¬
discreta accipit᷑. Ꝙ sepe contingit. ut
etiã discretus qͥsq subito labatur in
culpã. atq inliscretꝰ alius & infirmꝰ
bonã exhibeat oꝑationẽ. Sed is qͥ in¬
discretꝰ atq infirmꝰ.ẽ. non nunquã
de eo qđ bene egerit. amplius eleua¬
tur atq grauius inculpã cadit. di¬
scretꝰ uͭ quisq etiã ex eo qđ male se
egisse intelligit: ad districtionis re¬
gulã artius se reducit. & inde altius
ad iusticiã ꝓficit. unde ad tẽpus a

Expanded text:
fossi in mente fuerimus. Quam videlicet fossi in mente fuerimus. Quam videlicet infirmitatem nostram bene adhuc sanctus vir considerans, adjungit: CAPmulier aut pro sexu ponitur, aut pro infirmitate: pro sexu quippe, sicut scriptum est: « Misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub lege ; » pro infirmitate vero, sicut hunc sapientem dicitur. « Melior est iniquitas viri, quam benefaciens mulier. » Vir etenim fortis quilibet et discretus vocatur: mulier vero mens infirma, vel indiscreta accipitur. Et saepe contingit ut etiam discretus quisque subito labatur in culpam, atque indiscretus alius et infirmus bonam exhibeat operationem; sed is qui indiscretus atque infirmus est, nonnunquam de eo quod bene egerit amplius elevatur, atque gravius in culpam cadit. Discretus vero quisque, etiam ex eo quod male se egisse intelligit, ad discretionis regulam arctius reducit, et inde altius ad justitiam proficit, unde ad tempus a
Abbreviated transcription (Latin):
meditꝰ: ita homo insemet ipso habet
putredinẽ de quã consumat᷑ atq hoc ẽ.
qđ est unde consumit᷑ ut ñ sit. Qđ in¬
telligi & alit potest. si ex uoce tẽptati
hominis dicatur. Qui quasi putredo
consumendus sũ: & sic̃ uestim̃tũ qđ co¬
medit᷑ atinea. Homo enĩ quasi putredo
consumit᷑: dũ carnis suȩ corruptione
conterit᷑. Cui qͥa ĩmunda cẽptatio. ñ
aliunde. sed a semet ipso nascit᷑: more
tineȩ. carnẽ tẽptatio quasi uestẽ de
qua exit consumit. In semet ipso qͥppe
habet homo. unde tẽptet᷑. Quasi ergo
tinea uestẽ consumit. quȩ ex ueste eadẽ
ꝓcessit. Sciendũ qͦq qđ tineasine sonitu
ꝑforat uestim̃tũ. Et plerunq cogita¬
tio ita trans figit m̃tẽ: ut mens ip̃sa ñ
sentiat. nͥ postquã fuerit eiꝰ aculeo
trans fiea. Bene gͦ dicit᷑ qđ homo
tanquã uestim̃tũ a tinea consumat᷑.
qͥa non nunquã tẽptationũ nr̃arũ uul¬
nera ñ cognoscimꝰ nͥ postquã abeis con¬

Expanded text:
meditur, ita homo in semetipso habet putredinem, de qua consumatur; atque hoc est quod est unde consumatur ut non sit. Quod intelligi et aliter potest, si ex voce tentati hominis dicitur: Qui quasi putredo consumendus sum, et quasi vestimentum quod comeditur a tinea. Homo enim quasi putredo consumitur, dum carnis suae corruptione conteritur. Cui quia immunda tentatio non aliunde, sed a semetipso nascitur, more tineae carnem tentatio, quasi vestem de qua exit, consumit. In semetipso quippe habet homo unde tentetur. Quasi ergo tinea vestem consumit, quae ex veste eadem processit. Sciendum quoque quod tinea sine sonitu perforat vestimentum; et plerumque cogitatio ita transfigit mentem, ut mens ipsa non sentiat, nisi postquam fuerit ejus aculeo transfixa. Bene ergo dicitur, quod homo tanquam vestimentum a tinea consumitur, quia nonnunquam tentationum nostrarum vulnera non cognoscimus, nisi postquam ab eis con
Abbreviated transcription (Latin):
& semet ipsã uidere ꝑdidit. quȩ aucto¬
ris sui faciẽ ñ amauit. Unde & sub¬
dit᷑. Cur faciẽ tuã abscondis. & arbi
traris me inimicũ tuũ: Humanũ
it in paradiso. sed sibi met ipsi placens
qͦ a se recessit: lum̃ conditoris ꝑdidit:
Eiusq faciẽ adligna paradysi fugit:
qͥa post culpã uidere metuebat. quẽ
amare consueuerat. Sed ecce post cul¬
pã uenit in poenã. ex poena aut̃ ad a¬
morẽ redit: Quia qͥs fuerit culpȩ
fructꝰ inuenit. atq illã faciẽ quã ti¬
muit inculpa. excitatꝰ reqͥrit ex poe¬
na. Ut iã caliginẽ cȩcitatis suȩ fugiat.
atq hoc ipsũ qđ auctorẽ suũ ñ uidet.
grauit̃ ꝑhorrescat Quo uidelicet de¬
siderio cõpunctꝰ sc̃s uir clamat. Cur
faciẽ tuã abscondis. & arbitraris me
inimicũ tuũ: Quia si ut amicũ aspi¬
ceres: tuȩ me uisionis lumine ñ pri¬
uares. Qui mobilitatẽ qͦq cordis huma¬
ni subsequens: adiungit. Cont᷑ foliũ¬

Expanded text:
 semetipsam videre perdidit, quae aucto semetipsam videre perdidit, quae auctoris sui faciem non amavit. « Sequitur: Cur faciem tuam abscontraris me inimicum tuum? - Humanum it in paradiso Sed sibimetipsi placens, quo a se recessit, lumen conditoris perdidit, ejusque faciem ad ligna paradisi fugit; quia post culpam videre metuebat, quem amare consueverat. Sed ecce post culpam venit in poenam, ex poena autem ad amorem redit, quia quisquis fugerit, culpae fructus invenit, atque illam faciem quam timuit in culpa, excitatus requirit ex poena, ut jam caliginem caecitatis suae fugiat, atque hoc ipsum, quod auctorem suum non videt graviter perhorrescat. Quo videlicet desiderio compunctus sanctus vir clamat: Cur faciem tuam abscondis, et arbitraris me inimicum tuum? quia si ut amicum aspiceres, tuae me visionis lumine non privares. Qui mobilitatem quoque cordis humani subsequens adjungit: CAPUT XLI
Abbreviated transcription (Latin):
delictũ uͦ plerunq in sola cogitatiu
Unde & ꝑpsalmistã dr̃. Delicta qͥs in¬
ligit: Quia uidelicet. peccata oꝑssa
to citius cognoscunt᷑: qͣnto exteriiu
dent᷑: Peccata uͦ cogitationis. eo adi¬
telligendũ difficiliã st̃: qͦ inui sibilĩ
ꝑpetrant᷑. Quisqͥs gͥ et̾nitatis desit¬
rio anxius. apparere uenturo iudis
desiderat mundus: tanto se subtilius
nunc examinat. qͣnto nimirũ cogita
ut tunc t̾rori illius liber assistat᷑. Et
ostendi sibi exorat ubi displicet: ut
hȩc intueri necesse. ẽ. qͣnta ꝑegrinatio¬
nis nrȩ̃ poena nos ꝑculit. qui in eã cȩ¬
citatẽ uenimꝰ. ut nos inet ipsos ignore¬
mus Perpetramꝰ mala. nec tam̃ hȩc ce¬
lerius dep̃hendimꝰ uł ꝑpetrata. Exclu¬
sa qͥppe mens a luce ueritatis: nil in
se nisi tenebras inuenit: Et plerunq
in peccati foueã pedẽ porrigit. & nescit:
Qđ nimirũ de sola exilii sui cecitate pati¬
tur. qͥa ab illuminatione dnĩ repulsa.¬

Expanded text:
rumque in sola cogitatione. Unde per Psalmistam dicitur: Delicta quis intelligit ? Quia videlicet peccata operis tanto citius cognoscuntur, quanto exterius videntur. Peccata vero cogitationis eo ad intelligendum difficilia sunt, quo invisibiliter perpetrantur. Quisquis, aeternitatis desiderio anxius, apparere venturo Judici desiderat mundus, tanto se subtilius nunc examinat, quanto nimirum cogitat ut tunc terrori illius liber assistat, et ostendi sibi exorahaec intueri necesse est quanta peregrinationis nostrae poena nos perculit, qui in eam caecitatem venimus, ut nosmetipsos ignoremus. Perpetramus mala, nec tamen haec celerius deprehendimus, vel perpetrata. Exclusa quippe anima a luce veritatis nihil in se nisi tenebras invenit, et plerumque in peccati foveam pedem porrigit, et nescit. Quod nimirum de sola exsilii sui caecitate patitur; quia ab illuminatione Domini repulsa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ patientiã aliena mała ȩquanimit᷑
tolerat. ꝑbenignitatẽ qͦq bona mise¬
ricordit impendit sua. Unde beatꝰ iob.
& patient̃ domesticos maledicentes
ꝑtulit: & uiatores atq ꝑegrinos apud¬
se benigne suscepit. Iilis morũ exẽpla
tribuens istis exteriorũ ope concur¬
rens.
Illis ꝑmansuetudinẽ ñ concitꝰ ad ira¬
scendũ. istis ꝑmiscđiã ad subueniendũ
paratꝰ Hir & enĩ sc̃s. redẽptorẽ generis¬

Expanded text:
per patientiam aliena mala aequanimiter per patientiam aliena mala aequanimiter tolerat, per benignitatem quoque bona misericorditer impendit sua. Unde beatus Job et patienter domesticos maledicentes pertulit, et viatores atqse benigne suscepit: illis morum exempla tribuens, istis exteriorum ope concurrens; illis per mansuetudinem non concitus ad irascendum, istis per misericordiam ad subveniendum paratus. Vir enim s
Abbreviated transcription (Latin):
fortit᷑: & interius clement̃. Nã sunt
ñ nulla quȩ in ipsa qͦq familiariũ con¬
uersatione. corrigi nequeunt sine cul¬
pa corrigentis. Atq ideo cũ uł corri¬
gentẽ inquinant. uł ñ omĩno hȩc a¬
g̃entes grauant: magna magisterii
arte dissimulanda st̃. ipsaq hac dissi¬
mulatione toleranda. Quȩ contͣ nos
illata. citius a corde laxamꝰ: si nr̃a
cirta ꝓximos errata cognoscimꝰ. Unde
bene qͦq ꝑsalomonẽ dr̃. Cunctis ser-¬
monib qͥ dicunt᷑ ne accõmodes cor
tuũ. neforte audias seruũ tuũ male¬
dicentẽ tͥ. Scit enĩ conscientia tua.
qͥa & tu crebro maledixisti aliis. Dũ
enĩ pensamꝰ. quales erga alios fuimꝰ:
esse circa nos tales alios minꝰ dolemꝰ.
Quia aliena iniusticia in nob̾ uindicat:
qđ in se iuste nr̃a conscientia accusat.
Seqr. Foris ñ mansit ꝑegrinꝰ hostiũ
meũ uiatori patuit. Quia teste paulo
caritas patiens & benigna describit᷑:

Expanded text:
fortiter, et interius clementer. Nam sunt fortiter, et interius clementer. Nam sunt nonnulla quae in ipsa quoque familiarium conversatione corrigi nequeunt sine culpa corrigentis; atque ideo cum vel corrigentem inquinant, vel non omnino haec agentem gravant, magna magisterii arte dissimulanda sunt, ipsaque hac dissimulatione toleranda. Quae contra nos illata citius a corde laxamus, si nostra circa proximos errata cognoscimus. Unde bene quoque per Salomonem dicitur: Cunctis sermonibus qui dicuntur ne accommodes cor tuum, ne forte audias servum tuum maledicentem tibi. Scit enim tua conscientia, quia et tu crebro maledixisti aliis . Dum enim pensamus quales erga alios fuimus, esse circa nos tales alios minus dolemus, quia aliena injustitia in nobis vindicat quod in se juste nostra conscientia accusat.. Foris non mansit peregrinus, ostium meum viatori patuit. - Quia, teste Paulo, charitas patiens et benigna describitur ,
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ut saturem᷑: Quȩ nimirũ senten¬
tia. potest qͦq ꝑ mysteriũ ex uoce
redẽptoris intelligi. Uiri qͥppe eius
tab̾naculi : de carnib eiꝰ saturari cu¬
pierunt. uł iudei scilicet ꝑsequentes:
uł gentiles ⁊ tredentes. Quia & illi
moliti sc̃. corpus illiꝰ quasi consum̃do
extinguere: & isti esurientẽ m̃tẽ suã
nis sacrificiũm de eiꝰ carnib satiare
Sed nunc solius hystoriȩ uirtutẽ se¬
quentes. pensemꝰ quanta fortitudine:
scĩ uiri animꝰ extra intraq sollicitꝰ.
ad om̃ia partit᷑. Quisi iniuste agen¬
tib aut unquã psi lentiũ cederet. aut
prectitudinẽ ñ contrairet: ꝓfecto
aduersarios ñ habuisset. Sed in eo
qđ uias uitȩ tenuit: ex optatores suȩ
mortis inuenit. Foris patentes ad uer¬
sarios ꝑtulit: intꝰ latentes. Minor
aut̃ .ẽ. uirtꝰ certaminis. foris quẽ piã
uidere mala quȩ suꝑet: & intꝰ qđ to¬
leret ñ habere: Pfectȩ aut̃ magnitii¬
dinis laus.ẽ. aduersa ꝑpeti. & ex teriꝰ

Expanded text:
Quae nimirum sententia potest quoque per mysterium ex voce Redemptoris intelligi. Viri quippe ejus tabernaculi de carnibus illius saturari cupierunt, vel Judaei scilicet persequentes, vel gentiles credentes, quia et illi moliti sunt corpus illius, quasi consumendo, exnis sacrificium de ejus carnibus satiare. Sed nunc solius historiae virtutem sequentes, pensemus quanta fortitudine sancti viri animus extra intraque sollicitus ad omnia partitur. Qui si injuste agentibus aut unquam per silentium cederet, aut per rectitudinem non contrairet, profecto adversarios non habuisset. Sed in eo quod vias vitae tenuit, exoptatores suae mortis invenit. Foris patentes adversarios pertulit, intus latentes. Minor est autem virtus certaminis foris quempiam videre mala quae superet, et intus quod toleret non habere. Perfectae autem magnitudinis laus est adversa perpeti ei exterius
Abbreviated transcription (Latin):
altissimũ. Liquet enĩ qͥa illũ negat.
cuiꝰ despecta grã. sibi uires bonĩ oꝑis
arrogat. Qđ recte qͦq & iniqͥtas maxi¬
ma uocat᷑: qm̃ om̃e peccatũ qđ ex
in firmitate. ẽ spem nequaquã ꝑdit.
qͥa a suꝑno iudice ueniã requirit᷑
Presũptio aut̃ uirtutis ꝓpriȩ. tanto
grauius indespatione. ẽ: qͣnto longiꝰ
abhumilitatẽ. Cũq uires sibi tribũ-¬
it opis: ad adiutoriũ ñ recurrit

Expanded text:
aesumit.---Liquet etenim quia illum negat, cujus despecta gratia, sibi vires boni operis arrogat. Quod recte quoque et iniquitas maxima vocatur, quoniam omne peccatum quod ex infirmitate est spem nequaquam perdit, quia a superno judice veniam requirit. Praesumptio autem virtutis propriae tanto gravius in desperatione est, quanto longius ab humilitate. Cumque vires sibi tribuit operis, ad adjutorium non recurrit
Abbreviated transcription (Latin):
De his qͥppe meritoꝵ gradib. ꝑ psalii¬
stã dicit᷑ Ambulabunt de uirtute
in uirtutẽ. De his iterũ scãm ȩccłam
contẽplatꝰ ait. Ds̃ in gradib eiꝰ dino¬
scet᷑. dũ suscipiet eam. Neq enĩ sicut
dictũ . ẽ. repente ad sũma ꝑuenit᷑:
sed ad uirtutũ celsitudinẽ. ꝑ increm̃¬
tamens ducit᷑ Hinc nanq est: qđ
ꝓpħa idem iterũ dicit. Exercitatꝰ
sũ: & defecit paulisꝑ sp̃s ms. Quid¬

Expanded text:
De his quippe meritorum gradibus per Psalmistam dicitur: Ambulabunt de virtute in virtutem . De his iterum sanctam Ecclesiam contemplatus, ait: Deus in gradibus ejus dignoscitur, dum suscipiet eam . Neque enim, sicut dictum est, repente ad summa pervenitur, sed ad virtutum celsitudinem per incrementa mens ducitur. Hinc namque est quod Propheta idem iterum dicit: Exercitatus sum, et defecit paulisper spi
Abbreviated transcription (Latin):
do nunciare. Sed int̾ hȩc sciendũ. ẽ. qi
cui eiꝰde sacri eloquii p̃cepta cogitanꝰ
uũꝙ mntẽ a uitȩ corruptibilis ãmori
diuertimꝰ: quasi quib dã cordis passib
ad interiora ꝓꝑamꝰ. Nemo aut̃ infima
deserens. repente sit sũmꝰ: qͥa ad obti¬
nendũ ꝑfectionis meritũ. dũ cotidie
mens in altũ ducit᷑ adhoc ꝓcul dibio
uelut ascensionis quib dã gradib ꝑ¬
uenit᷑. Vnde hic qͦq apte subiungit᷑¬

Expanded text:
e. Sed inter haec sciendum est quia cum ejusdem sacri eloquii praecepta cogitamus, cumque mentem a vitae corruptibilis amore divertimus, quasi quibusdam cordis passibus ad interiora properamus. Nemo autem infima deserens, repente fit summus, quia ad obtinendum perfectionis meritum, dum quotidie mens in altum ducitur, ad hoc procul dubio velut ascensionis quibusdam gradibus pervenitur. Unde hic quoque apte subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
dũ foris sermonib ꝑstrepit: intꝰ
quandã inti ꝑtaciti elationis tẽpesta¬
tẽ gignit. Fitq ut hoc qđ animꝰ de
humanis fauorib gaudet. ñ facile
ex terius ostendat: sed tam̃ corrupti¬
onis uim ñ tenuit̾ interius sentiat:
Et st̃ ñnulli. qͦs ita laus inflat: ut usq
ad uerba elationis ꝑtrahat. Quidã
uͦ ut p̃diximꝰ hoc ipsũ patefacere
qđ eleuant᷑ erubescunt. atq auditis
suis p̃coniis extollunt᷑ : sed tam̃ usq
ad elationis uerba ñ exeunt. ꝙ gau¬
dere se intalib ñ ostendunt. Uñde
beatꝰ iob qͥa nouerat arrogantẽ se

Expanded text:
dum foris sermonibus perstrepit, intus dum foris sermonibus perstrepit, intus quamdam menti per tacitum, elationis tempestatem gignit: fitque ut hoc, quod animus de humanis favoribus gaudet, non facile exterius ostendat, sed tamen corruptionis vim non tenuiter interius sentiat. Et sunt nonnulli quos ita laus inflat, ut usque ad verba elationis pertrahat. Quidam vero, ut praediximus, hoc ipsum patefacere quod elevantur erubescunt, atque auditis suis praeconiis extolluntur; sed tamen usque ad elationis verba non exeunt, et gaudere se in talibus non ostendunt. Unde beatus Job, quia noverat arrogantem se
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ cogitatione putre fiat. Si iã ad
uirgultũ ꝓdiit: curandũ. ẽ. ne hanc
manꝰ clationis tangat. atq a uiridi¬
tate suȩ actionis arẽ faciat᷑. Si aut̃
ualerti robore iã ad alta se subleuat.
ualde formidandũ. ẽ. ne hanc ad¬
motȩ laudis uentꝰ grauior radicitꝰ
ne immoderatis laudib eruam᷑. ple¬
runq miro rectoris nr̃i moderamine:
etiã detrac̃tionib lacerari ꝑmittim᷑
Ut cũ nos uox laudantis eleuat. lingua
detrahentis humiliet. Quia & ar¬
bor sepe quȩ unius uenti impulsu
ita impellit᷑ ut pene iã erui posse
uideatur: alterius ẽ diuerso uenientis¬
flatu erigit᷑. & quȩ hac ex parte infle¬
xionẽ ꝑtulit. ab alia adstatũ redit.
Unde & illa arbor alte radicata. qͣsi
int̾ aduersantes uentos fixa steterat.
quȩ dicebat. ꝑgl̃am & ignobilitatẽ. ꝑ
infamiã & bonã famã. Sepe enĩ laus:
bene agentis aurib in solẽnt̃ ad mota.

Expanded text:
tiae cognitione putrefiat. Si jam ad tiae cognitione putrefiat. Si jam ad virgultum prodiit, curandum est ne hanc manus elationis tangat, atque a viriditate suae actionis arefaciat. Si autem valenti robore jam ad alta se sublevat, valde formidandum est, ne hanc admotae laudis ventus gravior radicitus ne immoderatis laudibus eruamur, plerumque miro rectoris nostri moderamine etiam detractionibus lacerari permittimur, ut cum nos vox laudantis elevat, lingua detrahentis humiliet, quia et arbor saepe quae unius venti impulsu ita impellitur, ut pene jam erui posse videatur, alterius e diverso venientisflatu erigitur, et quae hac ex parte inflexionem pertulit, ab alia ad statum redit. Unde et illa arbor alte radicata quasi inter adversantes ventos fixa steterat, quae dicebat: Per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam . Saepe enim laus bene agentis auribus insolenter admota,
Abbreviated transcription (Latin):
turę arboris. pͥus in semine.ẽ. post¬
modũ in ortu. atq ad extremũ ꝓ¬
ducit᷑ in ramos. Sic nimirũ. sic u
nanq in intelligentia. orit᷑ in opa¬
tione. atq ad ultimũ conualescĩt
usq ad ꝓuectꝰ magni latitudinẽ
Sed cũ quẽ libet sua in telligentia ex¬
tollit: arbor quȩ oriri poterat. in
semine putrescit. Cũ aut̃ post oꝑa¬
tionẽ bonã  elationis peste corrũpit᷑.
quasi iã orta siccat᷑. Cũ uͦ neq in¬
telligentia neq oꝑatio corrũpit. sed
excrescente magnitudine ualidũ:
fauor laudantiũ sequit᷑. atq a statu
suo bene oꝑantis animũ uertit : lin¬
quarũ uentos arbor ꝑtulit. & om̃e
qđ in ea robustũ creuerat. tẽpestas
fame radicitꝰ euulsit. Quo enĩ arbor
altius ad suꝑiora surrexerit: eo uen¬
torũ uim uehem̃tius sentit. Quia
es ampliori abore laudantiũ. flatu
fatigat᷑. Si teaq adhuc arbor in se¬
min̾e. ẽ: metuendũ. ẽ. ne ipsa scien-¬

Expanded text:
turae arboris prius in semine est, postturae arboris prius in semine est, postmodum in ortu, atque ad extremum producitur in ramos. Sic nimirum sic unnamque in intelligentia, oritur in operatione, atque ad ultimum convalescit usque ad profectus magni latitudinem. Sed cum quemlibet sua intelligentia extollit, arbor quae oriri poterat in semine putrescit. Cum autem post operationem bonam elationis peste corrumpitur, quasi jam orta siccatur. Cum vero neque intelligentia, neque operatio corrumpit, sed excrescente magnitudine, dum favor laudantium sequitur, atque a statu suo bene operantis animum evertit, linguarum ventos arbor pertulit, et omne quod in ea robustum creverat tempestas famae radicitus evulsit. Quo enim arbor altius ad superiora surrexerit, eo ventorum vim vehementius sentit, quia ttollitur, eo ampliori ab ore laudantium flatu fatigatur. Si itaque adhuc arbor in semine est, metuendum est ne ipsa scien
Abbreviated transcription (Latin):
tia quidẽ ñ eleuat: sed exhibita oꝑa¬
tio exaltat. Qui dũ actiones suas re¬
spiciunt: apud m̃tẽ suã sibi cęteros
dedignando post ponunt. Hi uideli¬
cet & si in multis diuitiis ñ gaudent:
nulli. qͦs nec oꝑatio ꝓpͥa extollit:
sed cũ laudari abhominib ꝓhac ea¬
dẽ bona opatione coeꝑint. ipsis ho¬
minũ fauõrib deuicti. quasi ma¬
gnos se qͦsdã in sua cogitatione con¬
spiciunt. atq a cordis custodia dis¬
soluunt᷑. hi ꝓfecto & si fulgentem
solem uidere noluer̃: lunã tamen
clare incedentẽ respiciunt. Quia int̾
huiꝰ uitȩ tenebras. dũ in opinionis
suȩ claritate animũ defigunt: hu¬
militatis gr̃am quasi ex nocturno
lumine amittunt. Et intuentes lu¬
nã se ñ uident: qͥa semet ipsos ne¬
scire incipiunt. dũ m̃tis oculos in
transitorio fauore defigunt. Sic¬
aut̃ ꝓuectꝰ. ẽ. hominũ sic̃ increm̃ta
conspicimꝰ arbustoꝵ. Uis qͥppe fu¬

Expanded text:
tia quidem non elevat, sed exhibita operatia quidem non elevat, sed exhibita operatio exaltat. Qui dum actiones suas respiciunt, apud mentem suam sibi caeteros dedignando postponunt. Hi videlicet etsi in multis divitiis non gaudent, nnulli quos nec operatio propria extollit; sed cum laudari ab hominibus pro hac eadem bona operatione coeperint, ipsis hominum favoribus devicti, quasi magnos se quosdam in sua cogitatione conspiciunt, atque a cordis custodia dissolvuntur. Hi profecto etsi fulgentem solem videre noluerunt, lunam tamen clare incedentem respiciunt, quia inter hujus vitae tenebras dum suae claritate animum defigunt, humilitatis gratiam quasi ex nocturno lumine amittunt, et intuentes lunam se non vident, quia semetipsos nescire incipiunt, dum mentis oculos in transitorium favorem figunt. autem profectus est hominum, sicut incrementa esse conspicimus arbustorum. Vis quippe fu
Abbreviated transcription (Latin):
utilit exẽpla ꝑsuadent. Ꝙcũ m̃te
humili opimonis alienȩ bona susci¬
pimus: nr̃a uł ad melius bona ꝓdu¬
cimꝰ. uł ad bonũ mala ꝑmutamꝰ.
Cũq nos de uita ꝓpximi: fame splen¬
dor irradiat: mens nr̃a ut p̃diximꝰ
quȩ ad obtinendũ uirtutis iter se
dirigit: quasi in lunȩ lumine gressus
ponit. Sed sic̃ ex aliena opinĩone
extrinsecus haberi considerat: illud
obliuiscit᷑. ad qđ introrsus anhela¬
tiis gaudere despęxit. Quia uͦ cum
mag̃nitudo opis ñ inflauit: solem
fulgentẽ ñ uĩdit. Quia aut̃ illũ nec
fam̃a laudabilis extulit: clare inceden¬
tẽ lunã minime attendit. Sunt enĩ
ñnulli qͥ eo in elationẽ corruunt.:
qͦ ꝑsubtilẽ intelligentiã. uł quȩ ñ
faciunt bona cognoscunt. Hi nimirũ
sup multis diuitiis lȩtant᷑. cũ quȩ¬
libet sũma intelligendo reperiunt.
atq in elatione ipss inuentis corrũ¬
punt᷑. Sunt uͦ ñ nulli. qͦs intelligen¬

Expanded text:
utiliter exempla persuadent. Et cum mente utiliter exempla persuadent. Et cum mente humili opinionis alienae bona suscipimus, nostra vel ad melius bona producimus, vel ad bonum mala permutamus. Cumque nos de vita proximi famae splendor irradiat, mens nostra, ut praediximus, quae ad obtinendum virtutis iter se dirigit, quasi in lunae lumine gressus ponit. Sed sicut ex aliena opinione pextrinsecus haberi considerat, illud obliviscitur ad quod introrsus anhelatiis gaudere despexit. Quia vero eum magnitudo operis non inflavit, solem fulgentem non vidit. Quia autem illum nec fama laudis extulit, clare incedentem lunam minime attendit. Sunt enim nonnulli qui eo in elationem corruunt, quo per subtilem intelligentiam vel quae non faciunt bona cognoscunt. Hi nimirum super multis divitiis laetantur, cum quaelibet summa intelligendo reperiunt, atque in elatione ipsis inventionibus corrumpuntur. Sunt vero nonnulli quos intelligen