comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facite semitas eius: fuit iohannes in deserto baptizans & praedicans
baptis mum pemtenciae in remissionem peccatorum& c& era:
& lucas post haec uerba ubiaia. & ihs proficiebat sapiencia & at
& gratia appuddm̃ & homines. deiohannis predicatione iam se¬
quitur dicens.
Quudaram. te trarcha autem galileae haerode. philippo autem fra¬
teeius tetrarchaitureae & traconitidis regionis & lisania abilinae
tetrarcha sub principibus sacerdotum anna & caphia: factum ẽ
uerbum dnĩ suꝑ iohannem ⁊achariae filium indeserto. et c&era:¬
lohannes quo quãe apostolus uacuangelistis quattuor eminentis si¬
ereaturãe qui a omnia ꝑ ipsum facti sunt : intulit continuo deio¬
lannis predicatione ac testimonio dicens: Fuit homo missus ado cui
nomen erat iohannes: Vndeiam uiden dum ẽ deipso iohanne quat¬
tu& euangelistarũ narrationes quẽ ad modum interse non dis cor¬
dant non ut hoc a nobis ꝑomnia requiratur aut exigatur. quomo¬

Expanded text:
o baptizans et praedicans baptismum paenitentiae in remissionem peccatorum, et cetera. et Lucas post uerba, ubi ait: et Iesus proficiebat sapientia, aetate et gratia apud deum et homines, de Iohannis praedicatione iam sequitur dicens: Judaeam, tetrarcha autem Galilaeae Herode, Philippo autem fratre ejus tetrarcha Itureae et Trachonitidis regionis, et Lysania Abilinae tetrarcha, sub principibus sacerdotum Anna et Caipha, factum fuisse verbum Domini super Joannem Zachariae filium inIohannes quoque apostolus in euangelistis quattuor eminentissiia saecula creaturae, quia omnia per ipsum facta sunt, intulit continuo de Iohannis praedicatione ac testimonio dicens: fuit homo missus a deo, cui nomen erat Iohannes. unde iam uidendum est de ipso Iohanne quattuor euangelistarum narrationes quemadmodum non inter se discordent, non ut hoc a nobis per omnia requiratur aut exigatur quod mo
Abbreviated transcription (Latin):
Dtin mntemogauerunt eum discipulidicentes. ꝗđ ergo seribe dicunt qđ helianora¬
teat primum uenire: atilleres pondens aitillis eis helias quidẽ uentu riisẽ ereidua
omnia dico autem uebis quiahelias iauenit & cognouereum. sed fecer in eo quecuma¬
uoluer. sic & filius hominis pas surusc eis. sunc intellexer̃ discipuli quia deichanne
baptific dixis sa eis hocidem marcus &iã hiumne ordinẽ seruans cõmemorauit ac ionom¬
nulla diuersitate uerborum nus quam tamenabeius dem sentencie ueritate as¬
cessu: sedipse non addit intellexisse discipulos quod io hanne dns significas et
dicendo qđ helias iamuenerit Sequitur mattheus & dicit.
tcum ueniss& ad turba accessit adeum homo genibus ꝓuolins antecum dicens. doc¬
noniferere filimei quia luinaticuse & male pacitur & cet usq ad illud ubiait hocugm¬

Expanded text:
et interrogauerunt eum discipuli dicentes: quid ergo scribae dicunt quod Heliam opoet interrogauerunt eum discipuli dicentes: quid ergo scribae dicunt quod Heliam oportet primum uenire? lla t ille respondens ait eis: Helias quidem uenturus est et restituet omnia: dico autem uobis quia Helias iam uenit, et non cognouerunt eum, sed fec. sic et filius hominis passurus est ab eis. tunc intellexerunt discipuli, quia de Iohanne baptista dixisset eis. hoc idem Marcus etiam hunc ordinem seruans commemorauit et in nonnulla diuersitate uerborum. nusquam tamen ab eiusdem sententiae ueritate discessit; sed ipse non addidit intellexisse discipulos, quod Iohannem dominus significasset dicendo, quod Helias iam uenerit. LVIII. Sequitur Mattheus et dicit: uet cum uenisset ad turbam. accessit ad eum homo genibus prouolutis ante eum dicens: domine, miserere filii mei, quia lunaticus est et male patitur, et cetera usque ad illud ubi ait: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cepto eodie quo haec loquebatur ilis. & illo quo exhibuit memoratam in monte
uisionẽ: medios dies intuens dixit. p̃ sex dies quod illi adnumerans finalibus. id ẽ
primo atq ultimo dixer̃. p̾octodies elo quendi modo quo pars ꝓtoto cõmemorat᷑.
htem quod lucas ait demoy se & helia: & factũ ẽ dũ discederent ab illo. ait pe¬
trus adihm. p̃ceptor. bonuẽ nos hic eẽ. & cẽt non deb& putari c̃trariũei qđ
mattheus mareꝰq ita coniunxer̃ petrũ hoc suggessis sequasi ad huc moyses
& heli as cum dño loquerentur. Nonenim ex praesserunt. quod tunc. sed tacuer̃
potius quodiste addidit illis dicentib hoc petrũ detrib tabculis faciendis dño sug¬
gessis se. ad dit etiam lucas intrantib illis innubẽ. factã eẽ uocẽ denube quodilli
non dixerunt. sed nec contradixerunt. sequitur mattheus.

Expanded text:
cepto eo die, quo haec loquebatur Iesus, et illo, quo exhibuit memoratam in monte cepto eo die, quo haec loquebatur Iesus, et illo, quo exhibuit memoratam in monte uisionem. medios dies intuentes dixerunt post sex dies, quod ille adnumeratis finalibus, id est primo adque ultimo, dixit post octo dies, eo loquendi modo, quo pars pro toto commemoratur. Item quod Lucas ait de Moyse et Helia: et factum est, dum discederent ab illo, ait Petrus ad Iesum: praeceptor, bonum est nos hic esse, et cetera, non debet putari contrarium ei quod Mattheus Marcusque ita coniunxerunt Petrum hoc suggessisse, quasi adhuc Moyses et Helias cum domino loquerentur. non enim expresserunt, quod tunc. sed tacuerunt potius, quod iste addidit, illis discedentibus hoc Petrum de tribus tabernaculis faciendis domino suggessisse. addidit etiam Lucas intrantibus illis in nubem factam esse uocem de nube. quod illi non dixerunt, sed nec contra dixerunt. LVII. Sequitur Mattheus:
Abbreviated transcription (Latin):
Amortẽ donec iudeat filium hominis uenientẽ in regnosuo. & p̃diessex ad sumit ihs
petrĩ & iacobum & iohannẽ fratreeus & duxi illos in montẽ excelsii seorsũ. & cet usq ad
illud ubiait. nemini dixerits iusionẽ donec filius hominis amortius resurgat. haec insi
odiũ mmonte coram tribus discipulis petro ia cobo & iohanne. ubienan decaelo illi tes¬
nmonium paternae uocis ꝑ hibitumest. atribus euangelistis eodẽ ordine com me¬
moratur. & easdc̃omnino sentencias. sed cetera scđm exgenera locutiomi diuersa
sine ulla sententiarũ diuersitate quaemultis locis superius demonstraium̃ uideri
alegentibis possunt. quod aut̃ marcus post sex dies factũ dic̃ sic̃ mattheus. Lucas aunꝰ
pocto Non contempnendisunt. Siquis moueat sed racione reddita instruendi.
Dies enim quando enunciamꝰ dicentes p̾tot dies. aliquando non annũ numeram
cuminquo loquimur & eum quores ipsa futuraẽ quam ꝓnunciam uel pollicem᷑.

Expanded text:
s Petrum et Iacobum et Iohannem fratrem eius, et duxit illos in montem excelsum seorsum, et cetera usque ad illud ubi ait: nemini dixeritis uisionem, nisi filius hominis a mortuis resurgat. haec uisio domini in monte coram tribus discipulis, Petro. Iacobo et Iohanne, ubi etiam de caelo illi testimonium paternae uocis perhibitum est, a tribus euangelistis eodem ordine commemoratur et ad easdem omnino sententias; sed cetera secundum ea genera locutionum diuersa sine ulla sententiarum diuersitate, quae multis locis superius demonstrauimus, uideri a legentibus possunt. Quod autem Marcus post sex dies factum dicit, sicut Mattheus, Lucas autem post octo, non contemnendi sunt, si quos mouet, sed ratione reddita instruendi. dies enim quando enuntiamus dicentes \'post tot dies\\ aliquando non adnumeramus eum, in quo loquimur, et eum, quo res ipsa futura est, quam praenuntiamus uel pollicemur,
Abbreviated transcription (Latin):
debcorsi Mea uos pi exoccasi onc illius munti subicit dictũ dcihũ qđ inbel tebudor ticr
demionixe sed post aliaquedã quesolus cõmemorat. hoc quoq sluihet tebubi ut ali¬
oloco uerecolens  adungens siue aliqiđ p̃termittens & demd adhunc oral¬
pellediors. lucos aut̃ pene̾ eotidẽ uerbis hoedicit qđ mattheus aq a diginc orib
dicumt senare etlucas: nulla controuersi aẽ. nec inis quealiquanto alit dicunt qa
cadem se nete aeiaũ Sequit mattheus & dicit. Tunc responder ei quida ae scribis
se ohiaris scrs dicentes. magist uolum atesignũ uidere & cet usq adillud ubiat
sic eri et generationi huic pessimȩ. haecetiam lucas narrat eoquidse loco. iblali¬
qut anto disparordine: Nam illud qđ petier̃ signũ adño ccelo supra com memora¬
ut pillud demuto miraculũ & nonibi retulit quid eis ad hocdns respon dissor
sed postea cũturbe concurris sent dicit hoc fius se responsũ cis: quosdam intellogi

Expanded text:
beris. Marcus non ex occasione illius muti subicit dictum de Iesu quod in Belzebul eicit demonia, sed post alia quaedam quae solus commemorat hoc quoque subnectit, siue alio loco id recolens et adiungens, siue aliquid praetermittens et deinde ad hunc ordinem rediens. Lucas autem paene totidem uerbis hoc dicit quod Mattheudicunt Marcus et Lucas nulla contrauersia est, nec in his quae aliquanto aliter dicunt, quia eadem sententia est. SequiturMattheus et dicit: tunc responderunt ei quidam de scribis et Pharisaeis dicentes: magister, uolumus a te signum uidere, et cetera usque ad ilSic erit et generationi huic pessimae . Haec etiam Lucas narrat eo quidem loco, sed aliquanto dispari ordine . Nam illud quod petierunt signum a Domino de coelo, supra commemoravit post illud de muto miraculum: et non ibi retulit, quid eis ad hoc Dominus respondisset; sed postea cum turbae concurrissent, dicit hoc fuisse responsum eis, quos dat intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
ficationem humilitatis ex praessit. unde abeadem uoluntatem non ab¬
errauit: ut illis igitur modus & memoriae maxime commen dandus
cũde conuenientia discimus euangelistarũ nonesse mendatium.
Cum quisq &iamdicens aliquid aliud quod &iam ille non dixit
dequod aliquid narrat: uoluntate tamen &iam hanc explicat quã &i¬
am ille qui eius uerba commemorat: iticenim salubriter discimus inhil
aliud esse querendum quãquid uelit ille qui loquitur: Sequitur aut̃¬

Expanded text:
ficationem humilitatis expressit, unde ab eadem uoluntate non abficationem humilitatis expressit, unde ab eadem uoluntate non aberrauit. utilis igitur modus et memoriae maxime cocum de convenientia dicimus Evangelistarum, non esse mendacium, cum quisque etiam dicens aliquid aliud quod etiam ille non dixit de quo aliquid narrat, voluntatem tamen ejus hanc explicat, quam etiam ille qui ejus verba commemorat. Ita enim salubriter discimus, nihil aliud esse quaerendum, quam quid velit ille qui loquitur. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ab euangelistis dec&. Non solum eam quaemenciendo promitur.
sed &iam eam quae obliuis cendo: itaq siadrem ꝑtin& aliquid
aliud intellegere. exeo quod dictum ẽ calciamenta portare
x aliquid aliud eaxeo quod dictumẽ corrigiam calciamenti sol¬
uere : quid aliud accipiendum recte existcoueris nisibhannem utrũq
dixisse : siue aliud alio tempore siue contextim : potuit enim sic dicere.
Cuius non sum dignus corrigiam calciamenti soluere Non calcia menta
portare : ut unus euange listarum hic aliud. Alii uero aliud. omnes tame
uerum narrauerint: si autem nihil intendit iohannes cum decalciamen¬
tis dnĩ dicer& nisi excellenciam eius & humilitatem suam. quod silib&
horum dixerit. siue dissoluenda corrigia calciamentorum siue de
portandis calciamentis: eandem tamen sententiam tenuit. quis quis
&um uerbis suis ꝑ calciamentorum commemorationẽ eandem signi¬

Expanded text:
ab euangelistis decet, non solum eam quae mentiendo promitur, ab euangelistis decet, non solum eam quae mentiendo promitur, sed etiam eam quae obliuiscendo. itaque si ad rem pertinet aliquid aliud intellegere ex eo quod dictum est calciamenta portare et aliquid aliud ex eo quod dictum est corrigiam calciamenti soluere, quid aliud accipiendum recte existimaueris nisi Iohannem utrumque dixisse, siue aliud alio tempore siue contextim? potuit enim sic dicere cuius non sum dignus corrigiam calciamenti soluere nec calciamenta portare\', ut unus euangelistarum hinc aliud, alii uero aliud, omnes tamen uerum narrauerint. si autem nihil intendit Iohannes, cum de calciamentis domini diceret, nisi excellentiam eius et humilitatem suam, quodlibet horum dixerit, siue de soluenda corrigia calciamentorum siue de portandis calciamentis, eandem tamen sententiam tenuit, quisquis etiam uerbis suis per calciamentorum commemorationem eandem signi
Abbreviated transcription (Latin):
mus nõtam uerborum quãrerum querendam uel amplec tan dam
esse ueritatem quando eos quinon eadem locutione utuntur cum rebus
sententuis que non discrepant ur eadem ueritate constitisse ad proba¬
mus: quid ergo in his quaedae narrationibus euangelistarum conla¬
ta proposui putandum est eẽ contrarium : Anquod alius dixit
cui non sum dignus calciamenta portare. alii uero corrigiam cal¬
ciamenti soluere : Non enim uerbis aut uerborum ordine aut ali¬
quo genere lotionis sed & iam reipsa. uidetur aliud esse calcia¬
menta portare. aliud corrigiam calciamenti soluere merito
ergo quaeri potest quid iohannes dixerit. non sedignum esse utrũ
calciamenta portare. ancorrigiam calciamenti soluere sienim alte¬
rum horumdixit. Ille uerdm uidetur narrasse qui hoc potuit nar¬
re quod dixit: qui autem aliud. & sinon est mentitus certe uel oblit̾
aliud proalio dixisse putabitur: omnem autem falsitatem ab esse

Expanded text:
mus non tam uerborum quam rerum quaerendam uel amplectendam mus non tam uerborum quam rerum quaerendam uel amplectendam esse ueritatem, quando eos qui non eadem locutione utuntur, cum rebus sententiisque non discrepant, in eadem ueritate constitisse adprobamus. Quid ergo in his quae de narrationibus euangelistarum conlata proposui putandum est esse contrarium? an quod alius dixit cuius non sum dignus calciamenta portare, alii uero corrigiam calciamenti soluere? non enim uerbis aut uerborum ordine aut aliquo genere locutionis, sed etiam re ipsa uidetur aliud esse calciamenta portare, aliud corrigiam calciamenti soluere. merito ergo quaeri potest, quid Iohannes dixerit non se dignum esse, utrum calciamenta portare an corrigiam calciamenti soluere. si enim alterum horum dixit, ille uerum uidetur narrasse qui hoc potuit narrare quod dixit, qui autem aliud, etsi non est mentitus, certe uel oblitus aliud pro alio dixisse putabitur. omnem autem falsitatem abesse
Abbreviated transcription (Latin):
gelistis certe ꝑsp̃s scĩ potenciam id debuisse concedi: ut nec ingenere
uerborum nec in ordine nec in numero disparent. non intellegit
quanto amplius euangelisturum eacellit auctoritas. tanto magis ꝑ eos
fuisse formandam c& erorum hominum uera loquentium securitatem
ut pluribus eandem remforte narrantibus. nullo modo quis quã eorũ
demendatio recte arguatur. si ab altero ita dispauerit. ut possit & iã
euangelistarum exemplo precedente defendi: Cumenim fas nonsit
euangelistarum aliquem mentium fuisse uel existimare uel dicere
sic apparebit necum fuisse mentium. cui recordandi talealiquid ac¬
ciderit: quale illis accedisse monstratur. & quanto magis ad mores
amus neputaremus esse mendatia Cum sic interse uariari aliquoꝵ
narrationes inueniremus. ut inter euangelistas uariata esunt
simul&iam quod ad doctrinã fidelem maxime ꝑtin&. Intellegere¬

Expanded text:
gelistis certe per spiritus sancti potentiam id debuisse concedi, ut nec in genere gelistis certe per spiritus sancti potentiam id debuisse concedi, ut nec in genere uerborum nec in ordine nec in numero discreparent, non intellegit, quanto amplius euangelistarum excellit auctoritas, tanto magis per eos fuisse firmandam ceterorum hominum uera loquentium securitatem, ut pluribus eandem rem forte narrantibus nullo modo quisquam eorum de mendacio recte arguatur, si ab altero ita discrepauerit, ut possit etiam euangelistarum exemplo praecedente defendi. cum enim fas non sit euangelistarum aliquem mentitum fuisse uel existimare uel dicere, sic apparebit nec eum fuisse mentitum, cui recordanti tale aliquid acciderit, quale illis accidisse monstratur. et quanto magis ad mores amus, ne putaremus esse mendacia, cum sic inter se uariari aliquorum narrationes inueniremus, ut inter euangelistas uariatae sunt, simul etiam, quod ad doctrinam fidelem maxime pertinet, intellegere
Abbreviated transcription (Latin):
num disspensato: sumnum culmen auctoritatis obtinuit. Non nos de¬
debere arbitrare mentiri quem quam si pluribus remquam audier
uel uiderunt reminis centibus. non eodem modo atq eis dem uerbis eadem
tamen res fuerit indicate. ut siue mutetur ordo uerborum siue alia
proaliis quae tamen idem ualeant uerba proferantur. siue aliud uelqd
recordanti non occurrit. uel quod exaliis quardicunt᷑ possit intelle¬
gi minus dicatur. siue aliorum quȩ magis dicere statuit narrand&ꝵ
gracia. ut congruus temporis modus sufficit aliquid sibi non totum̃
explicandum: sedex parte tangendum quisq suscipiat. siue ad ia¬
luminandam declaradamq sententiam nihil quidem rerum uerb&ꝵ
tamen aliquid addat ciu auctoritas narrandi concessa est siuerem
bene tenens. non ad sequatur quã ȩuis id conetur. memoriter & iam
uerba quae audiuit ad integrũ enunciare: quis quis autem dicit euan¬

Expanded text:
num dispensato summum culmen auctoritatis optinuit, non nos num dispensato summum culmen auctoritatis optinuit, non nos debere arbitrari mentiri quemquam, si pluribus rem, quam audierunt uel uiderunt, reminiscentibus non eodem modo adque eisdem uerbis eadem tamen res fuerit indicata, aut siue mutetur ordo uerborum, siue alia pro aliis quae tamen idem ualeant uerba proferantur, siue aliquid uel quod recordanti non occurrerit uel quod ex aliis quae dicuntur possit intellegi minus dicatur, siue aliorum quae magis dicere statuit narrandorum gratia, ut congruus temporis modus sufficiat, aliquid sibi non totum explicandum, sed ex parte tangendum quisque suscipiat, siue ad inluminandam declarandamque sententiam nihil quidem rerum, uerborum tamen aliquid addat, cui auctoritas narrandi concessa est, siue rem bene tenens non adsequatur, quamuis id conetur, memoriter etiam uerba, quae audiuit, ad integrum enuntiare. quisquis autem dicit euan
Abbreviated transcription (Latin):
dixisse quando eumilli dixisse commemorant. repetisse autem &
commomorasse quodiam dixiss& cumait: hicerat quem dixi qui post
neuenit : si ergo quaeritur quae uerba potius iohannes baptista dixerata
utrum q̃  mattheus anqua elucas eum dixisse commemorat. anquael mar¬
cus ipsis paucis quae illum dirisse posuit tacens c& era nullo modo hic
laborando esse uidicat. qui prudenter intellegit. ipsus sententias esse ne¬
cessarias cognoscendae ueritatis. quibus lib& uerbis fuerint explicate
quod enim alius alium uerborum ordinẽ tin&: non ẽ utiq contrariũ
Ueqẽ llud contrariũ est. sialius dicit quod alius preter mittit: ut eram
quis quae mema nerat & ut cuiq cordierat uel breuius uel prolixius
candem tamea explicare sentenciam ita eos eaplicas sẽ manifestum est¬
& in hoc satis appar& quod adremmaxime ꝑtin&. quo ueritus euan¬
gelii uerbo di quod supra omnem creaturam &ernum atq in com¬
mutabile ꝑman& ꝑ creaturem temporalibus signis & linguis homi¬

Expanded text:
dixisse, quando eum illi dixisse commemorant, repetisse autem et commemorasse quod iam dixisset, cum ait: hic erat quem dixi: qui post me uenit. Si ergo quaeritur, quae uerba potius Iohannes baptista dixerit, utrum quae Mattheus an quae Lucas eum dixisse commemorat an quae Marcus in ipsis paucis quae illum dixisse posuit tacens cetera, nullo modo hinc laborandum esse iudicat qui prudenter intellegit ipsas sententias esse necessarias cognoscendae ueritati, quibuslibet uerbis fuerint explicatae. quod enim alius alium uerborum ordinem tenet, non est utique contrarium. neque illud contrarium est, si alius dicit quod alius praetermittit. ut enim quisque meminerat et ut cuique cordi erat uel breuius uel prolixius eandem tamen explicare sententiam, ita eos explicasse manifestum est. Et in hoc satis apparet, quod ad rem maxime pertinet, quoniam ueritas euangelii uerbo dei, quod supra omnem creaturam aeternum adque incommutabile permanet, per creaturam temporalibus signis et linguis homi
Abbreviated transcription (Latin):
danen & baptizabantur iniordane abeo confitentes peccata sut: uidens
autem multos pharis eorum & saducaeorum uenientes ad bapas mũ suũ.
dixiteis progenies uiperarũ quis demonstrauit uobis fugere abira uentu¬
ra : facite ergo fructum dignum pemtenciae. & neuelitis dicere intrauos
patrem habemus abraam: dicoenim uobis qm̃ potens est ds ex lapidibus
istis sustitare filios habrahe: Iam enim securis adradicem arboris po¬
site est: omnis ergo arbor quae non facit fructum bonum excidet
& in ignem mittetur: ego quidem uos baptizo inaqua inpenitentia
qui antem post me uenturus est fortior meest: Cui nonsum dignus cal

Expanded text:
danen et baptizabantur in Iordane ab eo confitentes peccata sua. uidens danen et baptizabantur in Iordane ab eo confitentes peccata sua. uidens autem multos Pharisaeorum et Sadducaeorum uenientes ad baptismum suum dixit eis: progenies uiperarum, quis demonstrauit uobis fugere ab ira futura? facite ergo fructum dignum paenitentiae et ne uelitis dicere intra uos: patrem habemus Abraham; dico enim uobiissimis populum procreare. Jam enim securis ad radicem arborum posita est. Omnis ergo arbor quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur. Ego quidem baptizo vos in aqua, in poenitentiam: qui autem post me venturus est, fortior me est.
Abbreviated transcription (Latin):
portebat mepati: potuit ergo & iohannes baptista cum dixiss&. Agi¬
te penitenciam ad propinquauit enim regnum caelorum. dtiꝰpso a¬
uingere quȩ secuntur. hic est enim quidictus est ꝑ esaiam proph&a
& o& era ut post uerba eius mattheus ita narrationem contexat:
Ipse autem iohannes habebat uestimonium depilis camelorum & o&era
quod suta est: non mirum si& interrogatus quidicer& deseipso sicut nar¬
rat iohannes euangelista. egoait uoxelamantis in deserto sicut dioxerat
precipiens ut agerent penitenciam: De uestitu ergo eius & uictu ito mat¬
us sequitur dicens Ipse autem iohannes habebat uestimentum depilis
camedorum & ronam pelliciam circaldmbos eius. es caautem eius
erat locusta & mel sil uestre edebat: hoc & marcus dicit penȩ totidem
uerbis o& eriautem duo tacent: sequitur ergo mattheus & dicit:
Tunc exiebat ad eum hiero solima & omnis uidea & omnis regio circa ior¬

Expanded text:
\'oportebat me pati\'. potuit ergo et Iohannes baptista, cum dixisset: agi\'oportebat me pati\'. potuit ergo et Iohannes baptista, cum dixisset: agite paenitentiam, adpropinquauit enim regnum caelorum, de se ipso adiungere quae sequuntur hic est enim qui dictus est per Esaiam prophetam, et cetera, ut post uerba eius Mattheus ita narrationem contexat: ipse autem Iohannes habebat uestimentum de pilis camelorum, et cetera. quod si ita est, non mirum si et interrogatus, quid diceret de se ipso, sicut narrat Iohannes euangelista: ego, ait, uox clamantis in deserto, sicut iam dixerat praecipiens, ut agerent paenitentiam. de uestitu uero eius et uictu ita Mattheus sequitur dicens: ipse autem Iohannes habebat uestimentum de pilis camelorum et zonam pelliciam circa lumbos suos. esca autem eius erat lucustae et mel siluestre. hoc et Marcus dicit paene totidem uerbis, ceteri autem duo tacent. Sequitur ergo Mattheus et dicit: tunc exibat ad eum Hierosolyma et omnis Iudaea et omnis regio circa Ior
Abbreviated transcription (Latin):
nec eluc&. utrum expersona sua idem mattheus hocꝰ cõmemorauerit.
anadhue uerba eiusdem iohannis secutus adiunxerit. ut totum hoc
ihannes dicisse intellegatur:. P acnitenciam agite ad propinqua hit
enim regnum caclorum: hic est enim quidictũs est ꝑ esaiam proph&ã
& cera. Nequeenim hoc mouere deb& quianonait. ego sum enĩ
quidictus sum pesaiam proph&am sedait : hic estenim quĩ dictus est
solet quippe esse nUII locutio xipsorum euangelistarũ matthe
& iohannis: mam mateheus dixit. Inuenit hõminem sedentem
inthelonio. nec dixit inuenit me: & iohannes. hic est inquit discipu¬
lus quitestimonium ꝑhib& dehis & scripsit haec & scimus quiauerũ
est testimonium cius: Nondixit egosum aut uerumẽ testimonium meũ.
dñs autem ipse saepissime dicit. Filius hominis aut filius di. & non di¬
cit ego: &. oportebat inquit xpm pati & resurgere terciadie. Nonat

Expanded text:
nec elucet, utrum ex persona sua idem Mattheus hoc commemorauerit, nec elucet, utrum ex persona sua idem Mattheus hoc commemorauerit, an adhuc uerba eiusdem Iohannis secutus adiunxerit, ut totum hoc Iohannes dixisse intellegatur: paenitentiam agite, adpropinquauit enim regnum caelorum. hic est enim qui dictus est per Esaiam prophetam, et cetera. neque enim hoc mouere debet, quia non ait ego sum enim qui dictus sum per Esaiam prophetam\', sed ait hic est enim qui dictus est. solet quippe esse talis locutio et ipsorum euangelistarum Matthei et Iohannis. nam et Mattheus dixit: inuenit hominem sedentem in teloneo, nec dixit \'inuenit me\', et Iohannes: hic est, inquit, discipulus, qui testimonium perhibet de his et scripsit haec et scimus quia uerum est testimonium eius, non dixit \'ego sum\' aut \'uerum est testimonium meum\'. dominus autem ipse saepissime dicit filius hominis aut filius dei, et non dicit \'ego\', et: oportebat, inquit, Christum pati et resurgere tertio die, non ait
Abbreviated transcription (Latin):
ad propinquabit enim regnum caelorum: hic est eram qui dictus est ꝑe
saiam proph&am dicentem. Vox clamantis indeserto parateuiam dnĩ reo¬
ius facite semitas eius: marcus quoq & lucas consenciunt hocesaiȩ testi
monium essedeiohanne: nam plura uerba &iam consequentia exeo¬
dem proph&a lucas commemorauit. Cum debaptista iohanne nar¬
rar&: iohannes autem euangelista ipsum iohannem bastistam deseip¬
so idem testimonium esaie protulisse commemorat. sicut nunc mat¬
theus dixit quȩdam iohannis uerba quaealii xondixerunt
Praedicans inquit indeserto iudace & dicens. penitenciam agite ad¬
propin quabit enim regnum cdorum: haec uerba iohannis alu pret¬
miserunt: iam uero quod sequitur mattheus & adiungit hic ẽ enim qui
dictus est ꝑ esaiam proph&cam dicentem: Uoxclamantis indaeserto
parateuiam uai dñi rectas facite semitas eius Ambigue positum ẽ.

Expanded text:
adpropinquavit enim regnum caelorum hic est enim qui dictus est per adpropinquavit enim regnum caelorum hic est enim qui dictus est per Esaiam prophetam dicentem vox clamantis in deserto parate viam Domini rectas facite semonium esse de Iohanne. nam plura uerba etiam consequentia ex eodem propheta Lucas comrnemorauit, cum de baptista Iohanne narraret. Iohannes autem euangelista ipsum Iohannem baptistam de se ipso idem testimonium Esaiae protulisse commemorat, sicut nunc Mattheus dixit quaedam Iohannis uerba, quae alii non dixerunt. praedicans, inquit, in deserto Iudaeae et dicens: paenitentiam agite, adpropinquauit enim regnum caelorum. haec uerba Iohannis alii praetermiserunt. iam uero quod sequitur Mattheus et adiungit: hic est enim qui dictus est per Esaiam prophetam dicentem: uox clamantis in deserto: parate uiam domini, rectas facite semitas eius, ambigue positum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ergo haec omittam: Illud dico. postea quam nihil herodi magi renun¬
cauerunt : eum credere potuisse. Illos fallaci stelle uisionem deceptos.
postea quam non inuenerunt quem natum putauerant crubuisse adse
redire: atq ite eum timore depulso ab inquirendo ac ꝑsequendo pue¬
ro qui euisse: Cum ergo post purgationem matris eius inhierus alem cũ
illo uenissent & eagestit essent intemplo quaealuca narrantur. quia
uerba simõnis & anne deillo prophetantium cum coepissent abeis qui
audierant predicari: ad pristinam intentionem reuocatura erant ani¬
mum regis. Ad monitus ꝑ somnium ioseph cum infante & matrerius
fugit in egrptum. Drinde uulgatis rebus que intemplo factae dictȩq
fuerant hero des seamagis sensit in lusum. Aodeinde ad xpĩ mortem cupiens
ꝑuenire. multos in fantes sicut mattheus narrat occidit
Vattheus ergo derohanne ita contexit Indi ebus autem illis uenit io han¬
nes bap tista predicans indeserto iudaee & dicens. penitenciam agite

Expanded text:
ut ergo haec omittam, illud dico, posteaquam nihil Herodi magi renuntiauerunt, eum credere potuisse illos fallacis stellae uisione deceptos, posteaquam non inuenerunt quem natum putauerant, erubuisse ad se redire adque ita eum timore depulso ab inquirendo ac persequendo puero quieuisse. cum ergo post purgationem matris eius in Hierusalem cum illo uenissent et ea gesta essent in templo quae a Luca narrantur, quia uerba Symeonis et Annae de illo prophetantium, cum coepissent ab eis qui audierant praedicari, ad pristinam intentionem reuocatura erant animum regis, admonitus per somnium Ioseph cum infante et matre eius fugit in Aegyptum. deinde diuulgatis rebus, quae in templo factae dictaeque fuerant, Herodes se a magis sensit inlusum ac deinde ad Christi mortem cupiens peruenire multos infantes, sicut Mattheus narrat, occidit. XII. Mattheus ergo de Iohanne ita contexit: in diebus autem illis uenit Iohannes Baptista praedicans in deserto Iudaeae et dicens paenitentiam agite
Abbreviated transcription (Latin):
tur exeo quo ddictũ est inte conplacui: sirursus ex hoc uno in tellegat quisq
infilio patrem placuisse hominib: admonetur ex eo quod dictumt. Intecoo¬
placuit mihi :÷ ex quo satis apparae quiliba euangelistarũ caelestis uocis &ia
uerba tenuerit alios ad eandem sententiam familiarus explicandam ues¬
ba uariasse ut intellegatur hoc dictumtẽ ab omnib tamquã diceret᷑ Io
teplacitum meum constitui. hoc ẽ ꝑtegerere quod mihi plac&: Illud uero
quod non nulli codices habent scđm luca hoc illa uocesonuisse quodin psal¬
mo scriptume filius meus estu egohodie genute quamquã in anquiorib
codicibus graecis non in ueniri ꝑ rohibetar. tamen sialiquibus fide dignis
emplaribus confirmari possit. quio aliud exutrumq intellegendumẽ¬

Expanded text:
tur ex eo quod dictum est in te conplacui. si rursus ex hoc uno intellegat quisque tur ex eo quod dictum est in te conplacui. si rursus ex hoc uno intellegat quisque in filio patrem placuisse hominibus, admonetur ex eo quod dictum est in te conplacuit mihi. ex quo satis apparet, quilibet euangelistarum caelestis uocis etiam uerba tenuerit, alios ad eandem sententiam familiarius explicandam uerba uariasse, ut intellegatur hoc dictum esse ab omnibus, tamquam diceretur in te placitum meum constitui\', hoc est per te gerere quod mihi placet\'. illud uero quod nonnulli codices habent secundum Lucam hoc illa uoce sonuisse quod in psalmo scriptum est: filius meus es tu, ego hodie genui te, quamquam in antiquioribus codicibus Graecis non inueniri perhibeatur, tamen si aliquibus fide dignis exemplaribus confirmari possit, quid aliud quam utrumque intellegendum
Abbreviated transcription (Latin):
gelista ostendere uoluit. adidualere quod dictumẽ hic est filius meus.
ut illis potius qui audirbant in dicaretur quod ipse ess& filius dauid. atq
ita dictum refferre uoluit tues filius mrus : acsi illis diceretur. hic est fili¬
us meus : Nonenim xp̃o in dedicabatur quod sciebat. sed audiebant qui ade¬
rant propterquos & iamipsi uex facta est: iamuero quod alius dicit. Inquo
mihi complacui alius inte complacui. alius. Inte conplacuit mihi. si quaeris
quis horum in illa uoce sonuerit: quod lib& accipiendum modo intellegas tos
qui non eandẽ locutionem retulerunt: eandem retulisse sententiam: qua edi¬
uersitus locutionũ ad hoc &iam utilis ẽ. neuno modo dictum minus intellega¬
tur & aliterquam seres hab& interpretetur: quodenim dictumẽ. in quo
mihi complacui siuelit quis istia ut dsinfilio sibiplacuisse uideatur. ad mone¬

Expanded text:
gelista ostendere uoluit ad id ualere quod dictum est hic est filius meus, gelista ostendere uoluit ad id ualere quod dictum est hic est filius meus, ut illis potius qui audiebant indicaretur, quod ipse esset filius dei, adque ita dictum referre uoluit tu es filius meus, ac si illis diceretur hic est filius meus. non enim Christo indicabatur quod sciebat, sed audiebant qui aderant, propter quos etiam ipsa uox facta est. iam uero quod alius dicit in quo mihi conplacui, alius in te conplacui, alius in te conplacuit mihi, si quaeris, quid horum in illa uoce sonuerit, quod libet accipiendum, modo intellegas eos qui non eandem locutionem rettulerunt eandem rettulisse sententiam. quae diuersitas locutionum ad hoc etiam utilis est, ne uno modo dictum minus intellegatur et aliter, quam se res habet, interpretetur. quod enim dictum est in quo mihi conplacui, si uelit quis ita intellegere, ut deus in filio sibi conplacuisse uideatur, admone
Abbreviated transcription (Latin):
Iohannes autem prohibeat cum dicens: ego autedebeo baptizari & tu
uenis Adme : Respondens autem dixit eiꝰ: sinemodo sic enim dec& nos
implere omnem iustitiam. Tunc dimisit eum: ad testantur & ceteri uen
seibm a diohannem. baptizatum autem tres commemorant
sed tacent quodmattheus ait dixisse dn&ra dio hannem. uel io hannem
dnm respondisse : deinde sequitur mattheus
Baptiratus autemꝰ confestim ascendit deaqua. & ecce aꝑti sunt ei caeli
& uidit spm̃ dĩ descendentem sicut columbam uenientem suꝑse. & ecci
uax dicens decatlis. hic est filius meus dilectus in quomihi conplacui: hoc
& alii duo marcus & lucas similiter narrant: sed de uerbis uocis quae
d& caelo facta est uariant locutionem salua tamen sententia: quod en
mattheus ait dictum hicẽ filius meus dilectus. & alii duo dicunt tues
filius meus dilectus adrandem sententenciam ex plicandandam ual& si¬
cut superius tracta tum est Uox enim caelestis unum horum dixit. euan¬

Expanded text:
aptizari et tu uenis ad me? respondens autem Iesus dixit ei: sine modo, sic enim decet nos implere omnem iustitiam. tunc dimisit eum. adtestantur et ceteri uenisse Iesum ad Iohannem. baptizatum autem tres commemorant, sed tacent quod Mattheus ait dixisse domino Iohannem uel Iohanni dominum respondisse. Deinde sequitur Mattheus: baptizatus autem confestim ascendit de aqua. et ecce aperti sunt ei caeli et uidit spiritum dei descendentem sicut columbam uenientem super se. et ecc.e uox de caelis dicens: hic est filius meus dilectus, in quo mihi conplacui. hoc et alii duo, Marcus et Lucas, similiter narrant; sed de uerbis uocis, quae de caelo facta est, uariant locutionem salua tamen sententia. quod enim Mattheus ait dictum hic est filius meus dilectus et alii duo dicunt tu es filius meus dilectus, ad eandem sententiam explicandam ualet, sicut superius tractatum est. uox enim caelestis unum horum dixit, sed euan
Abbreviated transcription (Latin):
cuinuel adunã redigi sententia uelomã dictapossint intellegi intellegi¬
iec quia plurter apua mattheum apud illos autem singulariter loqui cum et
nsi marrant quod interrogatus qua uocaret᷑. legionem seee responditeo quod
multa essentꝰ: daemonia : Nec quod marcus circa monte fuisse grege porcorum
iucasaut in montẽ quidqua repugnat. grexenim porco. tam magnus fuatun
uquideius ecimonte aliquid circamontẽ. erantenĩ duo milia porcorum
sicut marcus ex praessit.

Expanded text:
cum vel ad unam redigi sententiam, vel omnia dicta possint intelligi. Ncum vel ad unam redigi sententiam, vel omnia dicta possint intelligi. Nec quia pluraliter apud Matthaeum, apud illos autem singulariter loquitur; cum et ipsi narrent quod interrogatus quid vocaretur, legionem se esse respondit, eo quod multa essent daemonia. Nec quod Marcus dixit circa montem fuisse gregem porcorum, Lucas autem in monte, quidquam repugnat. Grex enim porcorum tam magnus fuit, ut aliquid ejus esset in monte, aliquid circa montem. Erant enim duo millia porcorum, sicut Marcus expressit.
Abbreviated transcription (Latin):
metheussie doẽsaluanos perimus. Marcus migister non aatertunetiuqu perur¬
o ocepter perimus non perdemꝗ sentenciae excitanciũ dnm uolantiũ q saluari
u uuerba quaenuldus cu angelistarũ commemorauit tantundȩ tamenu&lem eia
candem sentenciae ueritate: quid adrẽ intere. quaqua et hoc fieri uetunen pluri¬
mnodo: quis putat est iste quiaetuentus et mare oboediunt ei seađm luca. quis putas.
mor quoaet uentis imperat et mari et oboediunt ei : quis nonudeat urandu nons¬
tnciam tantunde enina urorsus ualet quis putase iste & qualis c hic et ubi nonẽ
utu imperat utique consequenter inte a egit̾ quia im peranti oboeditur:
mo micuus clariores et famosioris que regio illa maxime dolelat et procuus
silite plurimu satagebat hoc uolentes significare duo euangelistac solum com¬
nemo randu uidicauer dequo facti huius fama latius p̃clarius queflagrauerat:
neen uođ uerba demonu diuerse ab euangelistis dicta sunt habent aliquia scrupa

Expanded text:
Mattheus sic: domine, salua nos, perimus, Marcus: magister, non ad te pertinet, quia perceptor, perimus, una eademque sententia est excitantium dominum uolentiumque saluari,  dixerint, siue alia uerba quae nullus euangelistarum commemorauit, tantundem tamen ualentia ad eandem sententiae ueritatem, quid ad rem interest? quamquam et hoc fieri potuit, ut pluriMarcum: quis putas est iste, quia uentus et mare oboediunt ei? secundum Lucam: quis putas hic est, quia et uentis imperat et mari et oboediunt ei? quis non uideat unam esse sententiam? tantundem enim prorsus ualet quis putas est? et qualis est hic? et ubi non est dictum imperat, utique consequenter intellegitur, quia imperanti oboeditur. e personae alicuius clarioris et famosioris, quem regio illa maxime dolebat et pro cuius salute plurimum satagebat. hoc uolentes significare duo euangelistae solum commemorandum iudicauerunt, de quo facti huius fama latius praeclariusque fraglauerat. nec quod uerba demonum diuerse ab euange
Abbreviated transcription (Latin):
mattheus ascendisse ut solus oraret. dixis se discipulis. que medicunt turbae. lucas
di inmonte solus orare. sed ommino alibi cũ solus orara. & essent cũ illo discipuli.
hoc intepraguuo solum quippe lucas fuis se dixit. Non sinc discipulis. sicut matihcis
M ioliuines: quando ab illo discesserunt in precederent cum trans mare i lsenamacis
piissumnt adumxit erant cũillo ⁊ discipuli promde solum dixit turbis quecuillo

Expanded text:
Mattheus ascendisse, ut solus oraret, dixisse discipulis: quem me dicunt turbae? — Lucas Mattheus ascendisse, ut solus oraret, dixisse discipulis: quem me dicunt turbae? — Lucas xisset: ascendit in montem solus orare — sed omnino alibi, cum solus oraret et essent cum illo discipuli, hoc interrogauit. solum quippe Lucas fuisse dixit, non sine discipulis, sicut Mattheus et Iohannes, quando ab illo discesserunt, ut praecederent eum trans mare. iste namque apertissime adiunxit: erant cum illo et discipuli. proinde solum dixit sine turbis, quae cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc etiam postea factum eẽ qđ posteadicit᷑. sicut enã quos dixerat ascendisse nauem
& uenis se transmare in capharnaũ. dic̃ ad eos in mari laborantes uenis se dnm̃ ambu¬
antẽ suꝑ aquas. qđ utiq pͥus ipsa nauigatione factumẽ quiaueniebant capharnaũ.
iucas autẽ p̃ narratũ dequinq panibus miraculi ꝑgit in aliud. &abordine ifto di¬
credit᷑. neq enĩ aliquid denauicula illa commemorat & deiuadnĩ suꝑaquas.
Sed cũ dixiss& & manducauer̃ om̃s & saturatisunt. & sub latum ẽ quod suꝑ fu¬
⁊ illis fxgmentoꝵ cophini duo decim. deinde subiunxit. & factuẽ cũ solus e&
orans. erant cũ ilso & discipuli & int̾rogauit illos dicens. quem medicunt ẽẽ turbae
lam deceps aliud narrans. non quod illitres quidnm ambulantẽ suꝑ aquas uenis se
adnauigantes discipulos retuler̃. nec ideo putari deb& in illo monte quo eum dixi

Expanded text:
hoc etiam postea factum esse quod postea dicitur. sic etiam quos dixerat ascendisse nauem hoc etiam postea factum esse quod postea dicitur. sic etiam quos dixerat ascendisse nauem et uenisse trans mare in Capharnaum dicit ad eos in mari laborantes uenisse dominum ambulantem super aquas, quod utique prius in ipsa nauigatione factum est, qua ueniebant Capharnaum. Lucas autem post narratum de quinque panibus miraculum pergit in aliud et ab ordine isto digreditur. neque enim aliquid de nauicula illa commemorat et de uia domini super aquas. sed cum dixisset: et manducauerunt omnes et saturati sunt et sublatum est quod superfuit illis fragmentorum cophiniorans, erant cum illo et discipuli et interrogauit eos dicens: quem me dicunt esse turbae? iam deinceps aliud narrans, non quod illi tres, qui dominum ambulantem super aquas uenisse ad nauigantes discipulos rettulerunt. nec ideo putari debet in illo monte, quo eum dixit
Abbreviated transcription (Latin):
turans in secorpus humilitatis nr̃e ut c̃forme faceret corpori głesue. id quoq doce¬
at hanc eẽ nobis magna causamorandi quando ẽ causa fugiendi. necillud aduersuẽ
ꝗd mattheus priuseũ dixit iusis se discipulos ascendere in nauiculã. & precedere eĩ
trans fretũ donec dimittere turbas. Ac demnde dimissis turbis ascendisse in montẽ¬
soluorare : ibhannes uero prius eũ fugis se commemorat solũ in montẽ. Acdeinde.
Ut aut̃ sero factumẽ inquit. descender discipuli eius admare. & cuas cendessent
nauem. & cet quisenim ñ uideat hoc recapilando iohannẽ postea dixisse factũ
adiscipulis. quodĩaiħis uisserat antequã fugis s& in montẽ sicut sol&. in sermo¬
ne ad aliquid p̃termissũ rediri quodã modo. sed quia ipse reditus maxime m
breuitate ac pisetotem poris factus non commemorat᷑. putant plerũq qui audiu&.

Expanded text:
gurans in se corpus humilitatis nostrae, ut conforme faceret corpori gloriae suae, id quoque docegurans in se corpus humilitatis nostrae, ut conforme faceret corpori gloriae suae, id quoque doceat hanc esse nobis magnam causam orandi, quando est causa fugiendi. nec illud aduersum est, quod Mattheus prius eum dixit iussisse discipulos ascendere in nauiculam et praecedere eum trans fretum, donec dimitteresolum orare; Joannes vero prius eum fugisse commemorat solum in montem, ac deinde, Ut autem sero factum est, inquit, descenderunt discipuli ejus ad mare; et cum ascendissent nauem, et cetera. quis enim non uideat hoc recapitulando Iohannem postea dixisse factum a discipulis quod iam Iesus iusserat, antequam fugisset in montem, sicut solet in sermone ad aliquid praetermissum rediri quodammodo? sed quia ipse reditus maxime in breuitate ac puncto temporis factus non commemoratur, putant plerumque qui audiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ad eosilis mareaut̃ uento magno flante exurgebat & cet̾: nihil hic c̃ trariũ¬
uideri potesł. nisi quod mattheus dimissis turbis eundicit ascendisse in monte ut illi
solus oraret. iohannes autem in monte fusse. cũ eis demturbas dequinq panib
pauit. sed cum ipse iohannes dicat p̃ illud miraculũ fugisse eum in montem nea
uirbis teneret᷑ quaceum uolebant regem facere: utiq manifestu esi quod demonte
inplaniora descenderet quando illi panes turbis ministratis. & ideo non est contrari¬
ñ quod ascendit rursus in montẽ. sicut & mattheus & ioħs dicunt. nisi qd mattheus
dreit ascendit. iołis aut̃ fugit. qđ ess& contrariũ si fugiens non ascenderet. nec illud
repugnat ꝗd mattheus dixit ascendit in montẽ solusorare. loħs aut̃ eũ cognouis s&
inquit quiauenturi essent ut facerent eum regẽ. fugit iterũ in montẽ ipse solus.
neq eni causac orandi contraria ẽ enusa fugiendi quando quidẽ & hinc dñs transfi¬

Expanded text:
mare autem uento magno flante eisurgebat, et cetera. nihil hic contrariuuideri potest, nisi quod Mattheus dimissis turbis eum dicit ascendisse in montem, ut illic solus oraret, Iohannes autem in monte fuisse, cum easdem turbas de quinque panibus pauit. sed cum et ipse Iohannes dicat post illud miraculum fugisse eum in montem, ne a turbis teneretur, quae eum uolebant regem facere, utique manifestum est, quod de monte in planiora descenderant, quando illi panes turbis ministrati sunt. et ideo non est contrarium, quod ascendit rursus in montem, sicut et Mattheus et Iohannes dicunt, nisi quod Mattheus dixit: ascendit, Iohannes autem: fugit, quod esset contrarium, si fugiens non ascenderet. nec illud repugnat quod Mattheus dixit: ascendit in montem solus orare, Iohannes autem: cum cognouisset. inquit, quia uenturi essent, ut facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus. neque enim causae orandi contraria est causa fugiendi, quando quidem et hinc dominus transfi
Abbreviated transcription (Latin):
Vnmꝰ post cõmmemoratum habitum & uictum eius secutus attie predicabat
duripo Nenit fortior me postme ciuius nonꝰ dignus procumbens soluere
eh aptismo autem hoc abutro q. quia nondixit & igni sedtantum spu scobit
scut enim mattheus itt & lucas diait & codem ordine ipseuos baptirabit
inspis & igni nisi quod lucas non addidit scõ. sicut mattheus doxit inspũ¬

Expanded text:
praedicabat dicens: uenit fortior me post me, cuius non sum dignus procumbens soluere de baptismo autem hoc ab utroque, quia non dixit et igni, sed tantum spiritu sancto. sicut enim Mattheus, ita et Lucas dixit et eodem ordine: ipse uos baptizabit in spiritu et igni, nisi quod Lucas non addidit sancto, sicut Mattheus dixit in sp
Abbreviated transcription (Latin):
neredirent ꝑ herodem. & ꝑ aliam uiam regressos in regionem suam.
illic preter missis se quaelucas narrauit gesta circa dñm intemplo &
dictu asimeone & anna. ubi rursus lucas praeter mit tens pro fectio¬
nem in egyptum quam narrat mattheus tam quam continuam contexu¬
it regressionem adciuitatem natareth: si quis autem uelit unam nar¬
rationem exom nibus quaed exp̃i natiuitate & infancia uel puericia
inutri us quenarratione ab alter utro seu dicuntur seu pretermittun¬
tur ordinare sic potest
XP̃I AUTEM GENERATIO SICERAT
fuit in diebus herodis regis uidate sacerdos quidam nomine zacharias
deuico abia &uxor illi defiliabus aaron & nomeneius esabeth: erant

Expanded text:
ne redirent per Herodem, et per aliam uiam regressos in regionem suam, ne redirent per Herodem, et per aliam uiam regressos in regionem suam, illic praetermisisse quae Lucas narrauit gesta circa dominum in templo et dicta a Symeone et Anna, ubi rursus Lucas praetermittens profectionem in Aegyptum, quam narrat Mattheus, tamquam continuam contexuit regressionem ad ciuitatem Nazareth. Si quis autem nelit unam narrationem ex omnibus quae de Christi natiuitate et infantia uel pueritia in utriusque narratione ab alterutro seu dicuntur seu praetermittuntur, ordinare sic potest: Christi autem generatio sic erat. fuit in diebus Herodis regis Iuda sacerdos quidam nomine Zacharias de uice Abia et uxor illi de filiabus Aaro
Abbreviated transcription (Latin):
fectione inegyptum. atq. inde regressionem postherodis mor¬
tem utiam is ciuitute natareth habstarent. quocos lucas postea quã
ꝑ fecerunt intem plo circa puerum omnia secundum legem dnĩ reuer¬
sos esse commemorat. Hic pro in de cognoscendumest quoddeinceps
adc&era talia ualeat nesimiliter moueant animũq conturbent
sic unum queq: euangelistum contexere narrationem suam ut tã¬
quam nihil praeter mittentis series digesta uideatur Iacitis enĩ
qua enon uult dicere. sic eaquae uult dicere. Illis quae dicebat adun¬
git ut ipsa continuo sequi uideantur. sed cum alter eadixit.
quae alter tatuit. diligenter ordo consideratus indicat locum ubi ec
potuerit a quo preter missd sunt transilire. ut eaquae dicere intenderat
ue superibus copularet. tamquam ipsa nullis interpositis sequerentur
Acper hoc intellegitur mattheus ubi ait somnio admonitos magos

Expanded text:
fectione in Aegyptum adque inde regressione post Herodis morfectione in Aegyptum adque inde regressione post Herodis mortem, ut iam in ciuitate Nazareth habitarent, quo eos Lucas, posteaquam perfecerunt in templo circa puerum omnia secundum legem domini, reuersos esse commemorat? hic proinde cognoscendum est quod deinceps ad cetera talia ualeat, ne similiter moueant animumque conturbent, sic unumquemque euangelistam contexere narrationem suam, ut tamquam nihil praetermittentis series digesta uideatur; tacitis enim quae non uult dicere sic ea quae uult dicere illis quae dicebat adiungit, ut ipsa continuo sequi uideantur. sed cum alter dicit quae alter tacuit, diligenter ordo consideratus indicat locum, ubi ea potuerit, a quo praetermissa sunt, transilire, ut ea quae dicere intenderat ita superioribus copularet, tamquam ipsa nullis interpositis sequerentur. ac per hoc intellegitur Mattheus, ubi ait somnio admonitos magos,