comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tribuunt possessori suo. Considera
oꝑa dĩ. quod nemo possit corrige¬
re quẽ ille despexerit. In die bona fru¬
ere bonis. & malã diẽ p̾̃caue. Sicut
enĩ hanc. sic & illam fecit ds. ut nͣ
inueniat homo contra eũ iustas
querimonias. Hec quoq uidi. in
dieb uanitatis meȩ. Iustus perit
in iustitia sua. & impius multo
uiuit tempbre in malitia sua. No¬
lȩ cẽ tustus multũ. neq plus sa-¬
piens atia. necesse ẽ. ne obstupes¬
cas: nec impiȩ agas multũ. & no¬

Expanded text:
tribuunt possessori suo considera tribuunt possessori suo considera opera Dei quod nemo possit corrigere quem ille despexerit in die bona fruere bonis et malam diem praecave sicut enim hanc sic et illam fecit Deus ut non inveniat homo contra eum iustas querimonias haec quoque vidi in diebus vanitatis meae iustus perit in iustitia sua et impius multo vivit tempore in malitia sua noli esse iustus multum neque plus sapias quam necesse est ne obstupescas ne impie
Abbreviated transcription (Latin):
lus ẽ tre ad domũ luctus. quã ad
domũ conuiuii. In illa enĩ finis
euuctoꝵ ãmonetur hominu. et
uiuens cogitat quid futurũ sit.
MMelius ẽ ira risu. quia ꝑ tristitiã
uultus corrigitur animus delin¬
quentis. Cor sapientiũ ubi tristi¬
tia ẽ: & cor stultoꝵ ubi letitia. Me¬
lius ẽ a sapiente corripi. quã stul¬
toꝵ adulatione decipi. quia sicut
sonitus spinarũ ardentium sub
olla. sic risus stulti. Sed & hoc
uanitas. Calumnia conturbat¬
Uñ sapientẽ. & ꝑdit robur cordis illiꝰ¬
¶ Melior ẽ finis orationis qua prin¬
cipiũ. melior ẽ patiens arroganti.
e uelox sis ad irascendũ.xu.
qͥuia ira in sinu stulti requiescit.
Ne dicas quidputas cause ẽ. qđ pͥor
tẽpora meliora fuere quã nc̃ sunt:
Stulta ẽ enĩ huiuscemodi interro¬
gatio. Utilior ẽ sapientia cũ diui¬
tis. & magis ꝓdest uidentib sole̾.
Sicut enĩ ꝓtegit sapientia. sic ꝓte¬
git pecunia. Hoc aut̃ plus habet
eruditio & sapientia. quod uitã

Expanded text:
lius est ire ad domum luctus quam ad domum conuiuii: in illa enim finis cunctorum admonetur hominum, et uiuens cogitat, quid futurum sit. melior est ira risu: quia per tristitiam uultus corrigitur animus delinquentis. cor sapientium, ubi tristitia est: et cor stultorum, ubi laetitia. melius est a sapiente corripi quam stultorum adulatione decipi: quia sicut sonolla, sic risus stulti: sed et hoc vanitas. Calumnia conturbat sapientem, et perdet robur cordis illius. Melior est finis orationis, quam principium. melior est patiens arrogante. Ne velox sis ad irascuia ira in sinu stulti requiescit. Ne dicas: Quid, putas, causae est quod priora tempora meliora fuere quam nunc sunt? stulta enim est hujuscemodi interrogatio. Utilior est sapientia cum divitiis et magis prodest videntibus solem sicut enim protegit sapientia sic protegit pecunia hoc autem plus habet eruditio et sapientia quod vitam
Abbreviated transcription (Latin):
ui gͥ letitiam. quod non esset ho¬
mini bonuͣ sub sole. nisi quod
comederet & biberet atq gaude¬
ret. & hoc solũ secum afferret de
cor meũ ut scire̾ sapientiam.e
intelligerẽ distentionẽ quȩ uer¬
satur in terra. Est homo qui di¬
eb & noctibus sumnuͣ oculis
ñ capit. & intellexi quod om̃iũ
oꝑum dĩ nullã possit inuenire¬
homo rationẽ eoꝵ quȩ fiunt sub
sole. & quanto plus laborauerr

Expanded text:
ur letitiam, quod non esset homini bonum sub sole, nisi quod comederet et biberet atque gauderet, et hoc solum secum afferret de cor meum ut scirem sapientiam, et intelligerem distentionem, quae versatur in terra; est homo, qui diebus et noctibus somnum non capit oculis. Et intellexi quod omnium operum Dei nullam possit homo inverationem eorum, quae fiunt sub sole, et quanto plus l
Abbreviated transcription (Latin):
Uerba sunt plurima multãq in
disputando habentia uanitatẽ.
conducat sibi in uita sua. nume¬
ro dierũ peregrinationis suȩ.& tẽpo¬
re qđ uelut umbra p̾teriit: Aut qͥs
ei poterit indicare. quid post eũ

Expanded text:
erba sunt plurima, multamque in disputando habentia vanitatem. conducat sibi in vita sua, numero dierum peregrinationis suae, et tempore, quo ut umbra praeteriit. Aut quis ei poterit indicare quid post eum
Abbreviated transcription (Latin):
hanc eẽ partẽ illuis. Quis enun
eum adducet. ut post se futura
cognoseat: Uerti me ad alia. &
uidi calumnias quȩ sub sole ge¬
runtur. & lacrimas innocentiũ.
e consolatorem nemine̾. nec pos¬
se resistere eoꝵ uiolentię.cunctoꝵ
auxilio destitutos. Et laudaui ma¬
gis mortuos quã uiuentes. & fe
liciorẽ utroq iudicaui qui necdũ
natus ẽ. nec uidit mala quȩ sub
sole fiunt. Rursus contẽplatus
sum om̃s labores hominũ. e in¬
dustrias. & animaduerti patere
inuidie ꝓximmi. & in hoc ergo
tianitas & cura suꝑfluade᷑. Scul¬
tus complicat manus suas. et
coniedit carnes suas dicens. Me¬
lius est pugillus cũ requie. quã
plena utraq. manus cũ labore &

Expanded text:
hanc esse partem illius quis enim hanc esse partem illius quis enim eum adducet ut post se futura cognoscat verti me ad alia et vidi calumnias quae sub sole geruntur et lacrimas innocentum et consolatorem neminem nec posse resistere eorum violentiae cunctorum auxilio destitutos et laudavi magis mortuos qualiciorem utroque judicavi, qui necdum natus est, nec vidit mala, quae sub sole fiunt. Rursum contemplatus sum omnes labores hominum, et industrias: Animadverti patere invidiae proximi: et in hoc ergo vanitas, et cura superflua est. Stultus complicat manus suas, et comedit carnes suas, dicens: Melior est pugillus cum requie, quam plena utraque manus cum labo
Abbreviated transcription (Latin):
opera quȩ fecit deus. ꝑseuerent
meternum. Non possumus eis
quicquam addere nec auferre.
quȩ fecit deus ut timeatur. Qđ
factum est ipsum permanet. quȩ
futura sunt iam fucrunt. & ds̃
instaurat quod abiit. Uidi sub
sole in loco iudicu impietatem.
& in loco iustitię iniquitatem.
Et dixi in corde meo. Iustum et
impiũ iudicabit dñs. & tempus
om̃is rei tunc erit. Dixi in corde
meo de filiis hominũ. ut proba¬
ret eos deus. & ostenderet simi¬
les esse bestus.
ceirco unus interitus est homi¬
nis & iumentoꝵ. & equa utriꝰq
conditio. Sicut moritur homo.
sic & illa moriuntur. Similiter
spirant omia. & nichil habet
homo uunento amplius. Cun¬
cta subiacent uanitati. & om̃ia
pergunt ad unũ locum. De ter¬
ra facta sunt. & in terra parit᷑
reuertuntur..¬
uis nouit si sp̃s filioꝵ adã
ascendat sursum. & si sp̃s ium̃¬
toꝵ descendat deorsum: Et de¬
p̃liendi nichil eẽ melius. quam
lȩtari nominẽ in opere suo. &

Expanded text:
opera, quae fecit Deus, perseverent opera, quae fecit Deus, perseverent in perpetuum: Non possumus eis quidquam addere, nec auferre, quae fecit Deus ut timeatur. Quod factum est, ipsum permanet: quae futura sunt, jam fuerunt: et Deus instaurat quod abiit. Vidi sub sole in loco judicii impietatem, et in loco justitiae iniquitatem. Et dixi in corde meo: justum et impium judicabit Deus, et tempus omnis rei tunc erit. Dixi in corde meo de filiis hominum, ut probaret eos Deus, et ostenderet similes esse bestiis. Idcirco unus interitus est hominis et jumentorum, et aequa utriusque conditio: Sicut moritur homo, sic et illa moriuntur: spirant omnia, et nichil habet homo iumento amplius. Cuncta subiacent vanitati et omnia pergunt ad unum locum. De terra facta sunt et in terram pariter revertentur quis novit si spiritus filiorum Adam ascendat sursum et si spiritus iumentorum descendat deorsum et deprehendi nihil esse melius quam laetari hominem in opere suo et
Abbreviated transcription (Latin):
x tempus sanandi. Tempus destru¬
endi. & tempus edificandi. Tem¬
pus flendi. & tempus ridendi.
lempus plangendi. & tempus sal¬
tandi. Tempus spargendi lapi-¬
des. & tempus colligendi. Tempus
amplexandi. & tempus longe fi¬
eri a complexibus. Tempus adquiren¬
di. & tempus ꝑdendi. Tempus custo¬
diendi. & tempus abiciendi. Tem¬
pus scindendi. & tempus consuen¬
di. Tempus tacendi. & tempus loquen¬
di. Tempus dilectionis. & tempus
odii. Tempus belli. & tempus pacis.
Quid habet homo amplius de labo-¬
re suo: Uidi afflictionem quam
dedit deus filiis hominũ. ut disten¬
dantur in ea. Cuncta fecit bona
in tempore suo. x mundũ tradi¬
dit disputationi eoꝵ. ut non inue¬
niat homo opus quod operatus ẽ
deus ab initio usq ad finẽ. Et cog¬
noui quod non esset melius. isi le
tari & facerc bene in uita sua.
Om̃is enĩ nomo qui comedit & bibt.
& itidet bonũ de labore suo: hoc
donum oei est. Didici quod om̃ia¬

Expanded text:
et tempus sanandi. Tempus destruet tempus sanandi. Tempus destruendi, et tempus aedificandi. Tempus flendi, et tempus ridendi. Tempus plangendi, et tempus saltandi. Tempus spargendi lapides, et tempus colligendi. Tempus amplexandi, et tempus longe fieri a complexibus. Tempus acquirendi, et tempus perdendi. Tempus custodiendi, et tempus abjiciendi. Tempus scindendi, et tempus consuendi. Tempus tacendi, et tempus loquendi. Tempus dilectionis, et tempus odii. Tempus belli, et tempus pacis. Quid habet amplius homo de labore suo? Vidi afflictionem, quam dedit Deus filiis hominum, ut distendantur in ea. Cuncta fecit bona in tempore suo, et mundum tradidit disputationi eorum, ut non inveniat homo opus, quod operatus est Deus ab initio usque ad finem. Et cognovi quotari, facere bene in uita sua. Omnis enim homo, qui comedit et bibit et uidet bonum de labore suo, hoc donum
Abbreviated transcription (Latin):
saui. renuntiauit q. cor meũ ultri
laborare sub sole. Nã cũ aliꝰ laboret
in sapientia et doctrina. & sollici¬
tudine. homini otioso quesita di¬
mittit: & hoc gͦ uanitas.& magnũ
malum. Quid enĩ ꝓderit homini
de uniuerso labore suo. & de affuc¬
tione sp̃s qua sub sole cruciatus ẽ:
Cuncti dies eiꝰ doloribus & erumnis
pleni sunt: nec per noctem men¬
te requiescit. Et nec non uanitas
est: Nonne melius est comedere. & bibe
ostendere anime sue bona de labo¬
rib suis: Et hoc de manu dei est.
Quis ita uorabit. & delicus affluet
ut ego: Homini bono in conspectu
suo dedit deus sapientiam . & scien¬
tiam. & letitiam. peccatori autem
dedit afflictionem & curã suꝑflu¬
am. ut addat & congreget & tra¬
dat ei qui placuit dõ. Sed & hoc
uanitas. & cassa sollicitudo m̃tis.
mia tempus habent.
de suis spaciis transeunt uniuer¬
sa sub cęlo. Tempus nascendi. &
tempus moriendi. Tempus plan¬
tandi. & tempus euellendi qđ
plantatũ est. Tempus occidendi.

Expanded text:
tque cor meum ultra laborare sub sole. Nam cum alius laboret in sapientia, et doctrina, et sollicitudine, homini otioso quaesita dimittit: et hoc ergo vanitas, et magnum malum. Quid enim proderit homini de universo labore suo, et afflictione spiritus, qua sub sole cruciatus est? Cuncti dies ejus doloribus et aerumnis pleni sunt, nec per noctem mente requiescit: et hoc ergo vanitas est. Nonne melius est comedere et bibere, et ostendere animae suae bona de laboribus suis? et hoc de manu Dei est. Quis ita vorabit, et deliciis affluet ut ego? Homini bono in conspectu suo dedit Deus sapientiam, et scientiam, et laetitiam: Peccatori autem dedit afflictionem, et curam superfluam, ut addat, et congreget, et tradat ei qui placuit Deo: sed et hoc vanitas, nia tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Tempus nascendi, et tempus moriendi. Tempus plantandi, et tempus evellendi quod plantatum est. Tempus occidendi,
Abbreviated transcription (Latin):
ñẽ ꝓuidentia. ne forte iratus ds
suꝑ sermones tuos. dissipet cuuc¬
ta oꝑa manuũ tuarũ. Ubi multa
sunt somnia. plurune uanitates.
& sermones innumeri. Tu uͦ dm̃
time. Si uideris caluminas ege¬
noꝵ. & uiolenta iudicia. & sub¬
uerti iustitiam in ꝓuintia. non
mireris suꝑ hoc negocio. quia exel¬
so alius excelsior ẽ. & suꝑ hos qͦq
eminentiores sunt ali. & insuꝑ
uniuerse terre rex imꝑat seruienti.
uarus ñ impletur pecunia. xii¬
e qui amat diuitias. fructus non
capiet ex eis. Et hoc gͦ uanitas. Ubi
multe sunt opes. multi & qui co¬
medunt eas. Et quid ꝓlest posses¬
sori. nisi qđ cernit diuitias oculis
suis: Dulcis c̃ somnus oꝑanti. suie
parũ. siue multũ comedat. Satu¬
ritas aut̃ diuitis. ñ sinit dormire
cũ. Est & alia infirmitas pessima.
quã uidi sub sole. Diuitie conser¬
uatȩ in malũ dni sui. pereunt e¬
nĩ in afflictione pessima. Genera¬
uit filiũ qui in sũma egestate erit.
sicut egressus ẽ nudus de utero

Expanded text:
identia: Ne forte iratus Deus super sermone tuo, dissipet cuncta opera manuum tuarum. Ubi multa sunt somnia, plurimae vanitates, et sermones innumeri: tu vero Deum time: Si videris calumnias egenorum, et violenta judicia, et subverti justitiam in provincia, Non mireris super hoc negotio: quia excelso alius excelsior est, Et super hos quoque eminentiores sunt alii, et insuper universae terrae rex imperat servienti. Avarus non implebitur pecunia: et qui amat divitias, fructus non capiet ex eis, et hoc ergo vanitas. Ubi multae sunt opes, multi et qui comedunt eas. Et quid prodest possessori, nisi quod cernit divitias oculis suis? Dulcis est somnus operanti, sive parum, sive multum comedat: saturitas autem divitis non sinit dormire eum. Est et alia infirmitas pessima, quam vidi sub sole: divitiae conservatae in malum domini sui: pereunt enim in afflictione pessima: Generavit filium, qui in summa egestate erit: sicut egressus est nudus
Abbreviated transcription (Latin):
sub sole. & quidẽ frequens apud
nomines. Uir cui dedit ds diuiti¬
as & substantiã e honorẽ. & nichil
deest anuȩ eiꝰ ex om̃ib quȩ deside¬
rat. nec tribuit ei potestatẽ ds ex¬
om̃ib ut comedat exeo: sed homo
extraneus uorabit illud. Hoc
uanitas. & magna miseria est.
Si genuerit quispiam centũ¬
liberos. & uixerit multos anno.
plures dies etatis habuerit. &
amima. illius nͣ utat᷑ bonis sub¬
stantię suę. sepultureq careat:
de hoc ꝓnuntio qđ melior illo
sit arbortiuus. Frustra enĩ ue¬
nit & ꝑgit ad tenebras. & obli

Expanded text:
sub sole, et quidem frequens apud homines: Vir, cui dedit Deus divitias, et substantiam et honorem, et nihil deest animae ejus, ex omnibus quae desiderat: Nec tribuit ei potestatem Deus ut comedat ex eo. sed homo extraneus vorabit illud: Hoc vanitas, et magna miseria est. Si genuerit quispiam centum, et vixerit multos annos, et plures dies aetatis habuerit, et anima illius non utatur bonis substantiae suae, sepulturaque careat: De hoc ego pronuntio quod melior illo sit abortivus. Frustra enim venit
Abbreviated transcription (Latin):
rendũ sermonẽ corã dõ. Deus enĩ
in celo. & tu suꝑ terrã. iecireo sint
pauci sermones tui. Multas curaᷤᷤ
secuntur somnia. & in multis ser¬
monib inuenitur stultitia.xi
Siquid uouisti dõ. ne moreris reo¬
dere. Displicet enĩ ei infidelis et
stulta ꝓmissio. sed quodcũq uoue¬
ris redde. Multoq meluis ñ uoue¬
re. quã post uotũ ꝓmissa ñ redd̾̃e.
slon deder s os tuũ ut peccare faciaᷤᷤ

Expanded text:
onem coram deo. deus enim in caelo et tu super terram: idcirco sint pauci sermones tui. multas curas secuntur somnia, et in multis sermonibus inuenitur stultitia. si quid uouisti deo, ne moreris reddere: displicet enim ei infidelis et stulta promissio: sed quodcumque uoueris redde: multoque melius est non uouere quam post uotum promissa non reddere. ne dederis os
Abbreviated transcription (Latin):
Non uidit solẽ. neq cognouit
distantiam boni & mali. Etiã
si duob milib annis uixerit. &
ñͣ fuerit ꝑfruitus bonis. nonne
ad unũ locũ ꝓperant omĩa:
O m̃is labor hominis in ore eius.
sed anuna illius ñ iplebitur¬
bonis. Quid habet ampliꝰ sapienꝰ
ab stulto. & quid pauꝑ nisi ut ꝑ¬
gat illuc ubi ẽ uita: Melius eͣ ui

Expanded text:
it solem neque cognovit distantiam boni et mali etiam si duobus milibus annis vixerit et non fuerit perfruitus bonis nonne ad unum locum properant omnia omnis labor hominis in ore eius sed anima illius non impletur quid habet amplius sapiens ab stulto et quid pauper nisi ut pergat il
Abbreviated transcription (Latin):
potest eas bomo explicare sermo¬
ne. Non saturatur oculus uisu.
nec auris impletur auditu. Qia
est quod fuit: Ipsum qđ futurũ ẽ.
Quid est quod futurum est: Ipsum
quod fiendum ẽ. Nichil sub sole
nouu̾. nec ualet quisquã dicere.
ecce hoc recens ẽ: iam enĩ p̃cessit

Expanded text:
potest eas homo explicare sermone non saturatur oculus visu nec auris impletur auditu quid est quod fuit ipsum quod futurum est quid est quod factum est ipsum quod fiendum est nihil sub sole novum nec valet quisquam dicere ecce hoc recens est iam enim praecessit
Abbreviated transcription (Latin):
in corde meo abstrahere auino car¬
nẽ meã. ut animũ meũ transfer¬
rt̃ ad sapientiã. deuitarẽq stul¬
titiã: donec uiderẽ quid esset
utile filus hominũ. quo facto
opus est sub sole. numero die¬
agnificaui oꝑa mea. edifica¬
ui mͥ domos. plantaui uincas.
feci hortos. ⁊ pomeria. & conse¬
ui ea cuncti generis arboribus.
Extruxi mͥ pisemas aquarũ. ut
irrigare̾ siluã lignoꝵ germinã¬
tiũ. Possedi seruos et ancillas.
multãq familiã habui: arm̃ta¬

Expanded text:
no carnem meam ut animum meum transferrem ad sapientiam devitaremque stultitiam donec viderem quid esset utile filiis hominum quod facto opus est sub sole numero dieagnificavi opera mea aedificavi mihi domos plantavi vineas feci hortos et pomeria et consevi ea cuncti generis arboribus extruxi mihi piscinas aquarum ut inrigarem silvam lignorum germinantium possedi servos et ancillas multamq
Abbreviated transcription (Latin):
uidiq sub sole nec uelociũ eẽ cur¬
sũ. nec fortiũ bellũ. nec sapientiũ
panẽ. nec doctoꝵ diuitias. nec ar¬
tificũ grãm. sed tẽpus casumq
in om̃ib. Nescit homo fine̾ suũ.
sed sicut piscapiuntur hamo:
& sicut aues comphendunt᷑ laq̃o.
sic capiuntur homines cẽpore
malo. cũ eis extimplo suꝑuene¬
rit. Hanc quoq sub sole uidi sa¬
pientiã. & ꝓbaui maximã. Ciui¬
tas parua & pauei in ea uiri.
uenit contra eã rex magnus ce

Expanded text:
vidique sub sole nec velocium esse cursum nec fortium bellum nec sapientium panem nec doctorum divitias nec artificum gratiam sed tempus casumque in omnibus nescit homo finem suum sed sicut pisces capiuntur hamo et sicut aves conprehenduntur laqueo sic capiuntur homines tempore malo cum eis extemplo supervenerit hanc quoque vidi sub sole sapientiam et probavi maximam civitas parva et pauci in ea viri venit contra ea
Abbreviated transcription (Latin):
ei qđ laborauit in uentũ: Cunctis
dieb uite sue comedit in tenebris
& in curis multis. & in eruinna.
atq tr̾istitia. Hoc itaq mͥ uisum est
bonũ ut comedat quis & bibat. &
fruatur lȩtitia ex labore suo quod
laborauit ipse sub sole. numerũ
dierũ uite sue quos dedit ei ds̃. &
hec ẽ pars illius. Et om̃i nomini cui
dedit ds̃ diuitias atq substantiã.
potestatẽq ei tribuit. ut comedat
ex eis. & fruatur parte sua. & le¬
tet᷑ de labore suo. hoc ẽ donũ dei.
Non enĩ satis recordabitur dicrũ uitȩ
sue. eo qđ ds̃ occupet delicus cor eiꝰ.

Expanded text:
boravit in ventum cunctis diebus vitae suae comedit in tenebris et in curis multis et in aerumna atque tristitia hoc itaque mihi visum est bonum ut comedat quis et bibat et fruatur laetitia ex labore suo quod laboravit ipse sub sole numerum dierum vitae suae quos dedit ei Deus et haec est pars illius et omni homini cui dedit Deus divitias atque substantiam potestatemque ei tribuit ut comedat ex eis et fruatur parte sua et laetetur de labore suo hoc est donum Dei non enim satis recordabitur dierum vitae suae eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
pientia quoq ꝑseuerauit mecũ.
x om̃ia quȩ desiderauerunt ocu¬
limei ñ negauieis. nec ꝓhibui
cor quin om̃i uoluptate frueret᷑.
& oblectaret se in his quȩ parauerã.
Et hanc ratus sũ partẽ meã. si ute¬
rer labore meo. Cũq. me conuertissẽ
ad uniuersa oꝑa que fecerant manꝰ

Expanded text:
pientia quoque perseveravit mecum et omnia quae desideraverunt oculi mei non negavi eis nec prohibui cor quin omni voluptate frueretur et oblectaret se in his quae paraveram et hanc ratus sum partem meam si uterer labore meo cumque me convertissem ad universa opera quae fecerant ma
Abbreviated transcription (Latin):
trinã. & si dilexeris audire. sapi¬
roꝵ prudentiũ sta: & sapientiȩ
illoꝵ ex corde coniungere. ut om¬
nẽ narrationẽ dĩ possis audire.
& ꝓuerbia laudis non effugient
ate. Et si uideris sensatũ euigila
ad illũ. et gradus ostioꝵ illius exce¬
rat pes tuus. Cogitatũ habe in p̃¬
ceptis dĩ. & in mandatis illiꝰ maxi¬
me assiduus esto. & ipse dahit ti
bi cor. & concupiscentia sapien¬
tie dabitur tibi. xi.x¬
oli facere mala ⁊ nonte appre¬
hendent. oiscede ab iniquo. & de¬
ficient mala abs te. Non semines
mala in sulcis iniustitiȩ. et non me¬
ces ea in septuplũ. Noli querere ab
homine ducatũ. neq a regẽ cathe¬
drã honoris.
Ion te iustifices ante dnm. qmͣ
aguitor cordis ipse est. & penes re¬
gem noli uelle uideri sapiens. No¬
li querere fieri uidex. nisi si uale¬
as uirtute irrũpere iniquitates.
ne forte extimescas faciẽ potentis.
& ponas scandalũ in agilitate tua.

Expanded text:
trinam; et si dilexeris audire, sapitrinam; et si dilexeris audire, sapirorum prudentium sta, et sapientia illorum ex corde conjungere, ut omnem narrationem dei possis audire et prouerbia laudis ne effugiant te. et si uideris sensatum, euigila ad illum, et gradus ostiorum illius exterat pes tuus. cogitatum habe in praeceptis dei et in mandatis illius maxime adsiduus ebi cor; concupiscentia sapientiae dabitur tibi. Noli facere mala, et non te apprehendent. Discede ab iniquo, et deficient mala abs te. Non semines mala in sulcis justitiae, et non metes ea in septuplum. Noli quaerere ab homine ducatum, neque arege cathedram honoris. n te iustifices ante deum: quoniam agnitor cordis ipse est: et penes regem noli uelle uideri sapiens. noli quaerere fieri iudex, nisi si uales uirtute inrumpere iniquitates, ne forte extimescas faciem potentis et ponas scandalum in agili
Abbreviated transcription (Latin):
nifesta. Quib aut̃ agnita est. ꝑma¬
net usq. ad conspectum dĩ. XUiii.¬
udi fili et acc ipe consiliũ intelle¬
ctus. & ne abicias consiliũ meũ.
Inice pedẽ tuũ in cõpedes illius. &¬
in torques illius collũ tuũ. Subice
humerũ tiuiͣ. ⁊ porta illã. ẽt ne aci¬
dieris uinculis eius. In om̃i animo
tuo accede ad illã. & in om̃i uirtute
tua serua uias eiꝰ. Inuestiga illã &
manifestabitur tibi. x continens
factus ne derelinquas eã. In nouis¬
simis enĩ inuenies requiem in ea.
et conuertet᷑ tibi in oblectationem.
& erunt tibi compedes eiꝰ in ꝓtecti¬
one fortitudinis. & bases uirtutis
& torques illius in stola głe. Decor
enĩ uitȩ ẽ in illa. & uincula illius
alligatura salutaris. Stolam głe
indues eam. & coronã gratulatio¬
nis suꝑpones tibi. Fili si attende
ris mͥ disces eã. x si accõmodaue¬
ris animũ tuũ sapiens eris. Si
inclinaueris aurẽ tuã excipies ooc¬

Expanded text:
nifesta quibus autem agnita est permanifesta quibus autem agnita est permanet usque ad conspectum Dei audi fili et accipe consilium intellectus et ne abicias consilium meum inice pedem tuum in conpedes illius in torquem eius tuum collum. subice umerum tuum et porta illam et ne acedieris uinculis eius. in omni animo tuo accede ad illam et in omni uirtute tua serua uias eius. inuestiga illam et manifestabitur tibi, et continens factus ne dereliqueris eam: in nouissimis enim inuenies requiem in ea, et conuertetur tibi in oblectationem. et erunt tibi conpedes in protectionem fortitudinis et bases uirtutis et torques illius in stolam gloriae decor enim vitae est in illa et vincula illius netura salutaris stolam gloriae indues eam et coronam gratulationis superpones tibi fili si aris mihi, disces; et si accommodaveris animam tuam, sapiens eris; si inclinaveris aurem tuam, excipies doc
Abbreviated transcription (Latin):
unanimẽ habebis amiciã bonã. Ab
inimicis tuis separare. & ab inimicis
tius attende.Amicus fidelis ꝓtectio
fortis. qui aut̃ inuenit illũ. inuenit
thesaurũ. Amico fideli nulla ẽ cõpa¬
ratio. et ñ est digna ponderatio auri
et argenti contra bonitatẽ fidĩ illius.
l micus fidelis medicamentũ uite &
immortalitatis. et qui metuunt
dmñ inueuient illũ. Qui timet
dnm̃ ȩque habebit amicitiã bonã.
ili a uiuentute tua excipe doc¬
trinã. & usq ad canos inuenies
sapientiã. Quasi is qui arat & semi¬
nat accede ad illã. et fustine bonoᷤᷤ
fructus illius. In oꝑe enĩ ipsius exi¬
guũ laborabis. & cito edes de gene¬
rationib illius. Quã aspera est
nimuĩ sapientia mooctis homi¬
nibrice non ꝑmanebit milla excorz
Qitasi lapidis uirtus ꝓbatio erit in
illis. & non demorabunt᷑ ꝓicere
illã. Sapientia enĩ doctrine scd̾m
nomen ẽ eius. & non multis est ma¬

Expanded text:
unanimem habebis amicitiam bonam. Ab unanimem habebis amicitiam bonam. Ab inimicis tuis separare; et ab amicis tuis attende. Amicus fidelis protectio fortis: qui autem invenit illum, invenit thesaurum. Amico fideli nulla est comparatio, et non est digna ponderatio auri et argenti contra bonitatem fidei illius. Amicus fidelis, medicamentum vitae et immortalitatis; et qui metuunt Dominum, inveniunt illum. Qui timet Deum, aeque habebit amicitiam bonam; i, a iuuentute tua excipe doctrinam et usque ad canos inuenies sapientiam. quasi is qui arat et seminat, accede ad illam et sustine bonos fructus illius. in opere enim ipsius exiguo laborabis et cito edes de generationibus illius. quam aspera est nimium sapientia indoctis hominibus et non permanet in illa excors quasi lapidis virtus probatio erit in illis et non demorabuntur proicere illum sapientia enim doctrinae secundum nomen est eius et non multis est ma
Abbreviated transcription (Latin):
in cogitatione anime tuę uelut
taurus. ne forte elidatur uirtus
tua ꝑ stultitiã. & folia tua come¬
det.  fructus cuos ꝑdet. et relin¬
queris uelut lignũ aridũ in he¬
remo. Anima enĩ nequã disꝑ¬
det qui se habet. & in gaudium
iniici dat illum. et deducet
in sortem impiorum..¬
erbũ dulce multiplieat amicos.
e mitigat inimicos: et lingua gra¬
tiosa in bono homine habundabit.
Multi pacifici sint tibi. & consilia¬
rius tibi sit unus de mille. Si pos¬
sides amicũ in tẽptatione posside
eũ. et non facile credas illi. Est emͣ
amicus scđ̾m tẽpus suũ. & nͣ ꝑma¬
nebit in die cribulationis. Et est a
micus qui conuertitur ad inunici¬
am. & ẽ amicus qui odiu̾ & rixam
& conuitia denudabit. xui.¬
st aut̃ amicus socius mense. &
nõn ꝑmanet in diȩ necessitatis. Ami¬
cus si ꝑmanserit fixus. erit tibi qua¬
si coequalis. & in domesticis tuis fidu¬
cialiter aget. Si humiliauerit se cõ¬
tra te. x a facie tua absconderit se:

Expanded text:
tuae velut taurus ne forte elidatur virtus tua per stultitiam et folia tua comedet et fructus tuos perdet et relinqueris velut lignum aridum in heremo anima enim nequa disperdet qui se habet et in gaudium inimici dat illum et deducit in sortem impiorum verbum dulce multiplicat amicos et mitigat inimicos et lingua eucharis in bono homine abundat multi pacifici sint tibi et consiliarii tibi sint unus de mille si possides amicum in temptatione posside eum et non facile credas illi est enim amicus secundum tempus suum et non permanebit in die tribulatiomicus qui egreditur ad inimicitiam: et est amicus qui odium et rixam et convicia denudabit. Est autem amicus socius mensae, et non permanebit in die necessitatis. Amicus si permanserit fixus, erit tibi quasi coaequalis, et in domesticis tuis fiducialiter aget. Si humiliaverit se contra te, et a facie tua absconderit se,
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃e quod tibi applicitũ fuerit accipe
& in dolore sustine. & in bumilitate
tua habe patientiam. qmͣ in igne
ꝓbatur aurũ & argentum. homines¬
uero receptibiles in camino humi¬
liationis. Crede dõ & recuperabit it.¬
& dirige uiã tuã et spera in illum.
Serua timorẽ illius. & in illo ueterese.¬
A. Ietuentes dm̃ sustinete
miscłiam eius. & non deflectatis ab
illo ne cadatis. Qui timetis dnm cre¬
dite illi. et non euacuabitur mer¬
ces ur̃a. Qui tinetis dnm̃ sperate
in illũ. et in oblectatione ueniet uob̾
miscdia. Qui timetis dnmͣ diligite
illũ. & illuminabuntur corda ur̃a.
Respicite filii nationes hominunr&
scitote quia nullus sperauit in dño.¬
et confusus est. ꝑmansit in mandatis
etus. & derelictus est. Aut quis inuo¬
cauit illum. & despexit eum: Qm̃ pi¬
us et misericors est deus. & remittet
intempore tribulationis peccata.
& ꝓtector ẽ om̃ib exquirentibus se
inueritate. Ue dupplici corde. et
labiis scelestib. & manib malefaci¬

Expanded text:
Omne quod tibi applicitum fuerit, accipe; et in dolore sustine; et in humilitate tua habe patientiam: quoniam in igne probatur aurum et argentum ? nuero acceptabiles in camino humiliationis. crede deo, et recuperabit te, et dirige uiam tuam et spera in illum. serua timorem illius et in illo ueteresce. metuentes dominum, sustinete misericordiam eius, et non deflectetis ab illo, ne cadatis. qui timetis domdite illi, et non evacuabitur merces vestra. Qui timetis Dominum, sperate in illum, et in oblectatione veniet vobis misericordia. Qui timetis Deum, diligite illum, et illuminabuntur corda vestra. Respicite, filii, nationes hominum, et scitoteuis enim permansit in mandatis ejus et derelictus est, aut quis invocavit illum, et despexit eum? Quoniam pius et misericors est Deus, et remittet in tempore tribulationis peccata, et protector est omnibus exquirentibus se in veritate. Vae duplici corde et labiis sceleratis, et manibus male faci
Abbreviated transcription (Latin):
nato humilia caput tuũ. Declitia
de debitũ tuũ. & responde pacifica
in mansuetudine tua. Libera eũ
qui inuiriã patitur. de manu suꝑ¬
bi. et non acide feras in anima tua.
tri illoꝵ. Et eris cu uelut filius altis¬
simi obediens. & miscrebitur tui
magis quam mater.
Sapientia filiis suis uitã inspirat.
& suscipit exquirentes se. et p̃ibit
in uia iustitiȩ. Et qui illã diligit.
diligit uitã. & qui uigilauerint ad
illã cõplectentur placorẽ eiꝰ. Qui
tenuerint illã uitã hereditabunt.
.x quo introibit benedicet deus. Qui
seruiunt ei. obsequentes erunt scõ.
&e eos qui diligunt illã diligit deus.
Qui auait illã uidicat gentes. & qui

Expanded text:
humilia caput tuum. declina de debitum tuum et responde illi pacifica in mansuetudine. libera eum qui iniuriam patitur de manu superbi, et non acide feras in anima tua. tri illorum: et eris uelut filius altissimi obaudiens, et miserebitur tui magis quam mater. sapientia filiis suis uitam inspirauit, et suscipit exquirentes se et praeibit in uia iustitiae. et qui illam diligit, diligit uitam: et qui uigilauerint ad illam, conplectebuntur placorem eius. qui tenuerint illam, uitam hereditabunt, et quo introiuit bene dicit deus. qui seruiunt ei, obsequentes erunt sancto: et eos qui diligunt illam diligit deus. qui audit illam, iudicat gentes: et qu
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore uindicte & obductionis.
Nlon sequaris concupiscentiã cor¬
dis tui. & ne dixeris. quomͦ potui.
aut quis me subiciet ꝓpter facta
mea: Deus enĩ uindicans uindica
bit. Ne dixeris. peccaui. & quid ac¬
cidit mͥ tristi altissimus enĩ est
patiens & reoditor. Et de ꝓpitia¬
to peccato noli ee̾ sine metu. neq
adicias peccatũ suꝑ peccatũ. & di
cas. miseratio dĩ magna est. mul¬
titudinis peccatoꝵ meoꝵ misere

Expanded text:
tempore uindictae et obductionis. tempore uindictae et obductionis. non sequaris concupiscentiam cordis et ne dixeris: quomodo potui? aut quis me subiciet propter facta mea? deus enim uindicans uindicbit. Ne dixeris: Peccavi, et quid accidit mihi triste? Altissimus enim est patiens redditor. De propiciato peccato noli esse sine metu, neque adjicias peccatum super peccatum. Et ne dicas: Misericordia Dei magna est, multitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
Non reuerearis ꝓximũ tuũ in casu
suo. Nec retineas uerbũ intẽpore
salutis. Non abscondas sapientiã
tua̾. in decore eius. In lingua em̃
agnoscitur sapientia. & sensus et
scientia. & doctrina in uerbo sen¬
sati. & firmamͣtũ in oꝑib iustitię.
Non contradicas uerbo ueritatis ul¬
lomodo. & de mendacio mnerudi¬
tionis tuę confundere. Non confun¬
daris confiteri peccata tua. & ne
subicias te homini ꝓ peccato. Noli
resistere contra faciẽ potentis. nec
coneris contra ictum fluuii. Pro
iustitia agonirare ꝓ anima tua. &
usq ao mortẽ certa ꝓ iustitia. & as̃
expugnabit ꝓ te iimicos tuos.
Noli citatus eẽ in lingua tua. & inu¬
tilis & remissus ioꝑib tuis. Nloli
eẽ sicut leo in domo tua. euertens
domesticos tuos. et opprimens sub¬
iectos tibi. Non sit porrecta ma¬
nus cua. ad accipiendũ. et ad
dandum collecta. xIII.¬
oli attendere ad possessiones
miquas. & ne dixeris. est mͥ suffi¬
N ciens uita. nichil enĩ ꝓderit in

Expanded text:
ximum tuum in casu suo, nec retineas uerbum in tempore salutis. non abscondas sapientiam tuam in decore eius. in lingua enim agnoscitur sapientia et sensus et scientia et doctrina in uerbis ueritatis et firmamentum in operibus iustitiae. non contradicas ueritati ullo modo et de mendacio ineruditionis tuae confundere. non confundaris confiteri peccata tua et ne subicias te homini pro peccato. noli resistere contra faciem potentis, nec coneris contra ictum fluuii. in iustitia agonizare pro anima tua et usque ad mortem certa pro iustitia, et deus inpugnabit pro te inimicnoli citatus esse in lingua tua et inutilis et remissus in operibus tuis. noli esse sicut leo in domo tua euertens domesticos tuos et opprimens subiectos tibi. non sit porrecta manus tua ad capiendum et ad dandum collecta. Noli adtendere ad possessiones iniquas et ne dixeris: est mihi sufficiens uita. nihil enim proderit in
Abbreviated transcription (Latin):
liges peccata duplicia. nec eiũ in
uno eris uniaunis. Noli eẽ pusilla¬
ninis in anuna tua. exora et face¬
re elemosinã non despicias. Ne
dicas. in multitudine munerum
meoꝵ respiciet ds. & offerentem
me dõ altissimo suscipiet mune¬
ra mea. Non irrideas hominẽ in
a maritudine anunȩ. est eni qui

Expanded text:
liges duplicia peccata; nec enim in uno eris immunis. Noli esse pusillanimis in anima tua. Exorare, et facere eleemosynam non despicias. Ne dicas, In multitudine munerum meorum respiciet Dominus, et offerente me Deo altissimo, suscipiet munera mea. Non irrideas hominem in amaritudine animae: est enim qui
Abbreviated transcription (Latin):
ne differas de die in diẽ. subito e¬
nĩ ueniet ira illius. os in tẽpore
uindicte disꝑdet te. Noli eẽ anxi
us in diuitus iniustis. nichil enĩ
ꝓderunt tibi indie obductionis
e undicte. Non uentiles te in om¬
nẽ uentũ. & ñ eas in om̃i uia. sic
eni peccator ꝓbatur in dupplici
lingua. Esto firmus in uia dñi.¬
et in ueritate sensus tui & scien¬
tia. & ꝓsequatur te uerbum pacis
d iustitiȩ. E sto mansuetus ad au¬
diendũ uerbũ dĩ ut intelligas. &
cũ sapientia ꝓferes responsum

Expanded text:
iem subito enim venit ira illius et in tempore vindictae disperdet te noli anxius esse in divitiis iniustis nihil enim proderunt tibi in die obductionis et vindictae non ventiles te in omnem ventum et non eas in omni via sic enim peccator probatur duplici lingua esto firmus in via Det in ueritate sensus tui et scientia, et prosequatur te uerbum pacis et iustitiae. esto mansuetus ad audiendum uerbum dei, ut intellegas: et cum sapientia fer
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ os tuu. ne capiaris in uerbo
indisciplinato. o confundaris.
Honor & gła in sermone sensati.
lingua imprudentis. subuersio
est ipsius. Non appelleris susurro.
& lingua tua capiaris. & confun¬
daris. Suꝑ furẽ enĩ est confusio &
penitentia. & denotatio pessima
suꝑ bilinguẽ. susurratori aut̃ odi

Expanded text:
piaris uerbo indisciplinato et confundaris. honor et gloria in sermone sensati: lingua uero inprudentis subuersio est ipsius. non appelleris susurrio et lingua tua capiaris et confundaris. super furem enim est confusio et paenitentia, et denotatio pessima super bilinguem:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ peccati eradicabitur in illis. et
non iutelligetur. Cor sapientis inte¬
ligitur in sapientia. et auris bona
audiet cũ om̃i concupiscentia sapi¬
entiam. Sapiens cor et intelligibi
le abstinebit se a peccatis. & in oꝑi¬
b iustitię successus habebit. Ignẽ¬

Expanded text:
enim peccati eradicabitur in illis et enim peccati eradicabitur in illis et non intellegetur cor sapiens intellegitur in sapientia et auris bona audiet cum omni concupiscentia sapientiam sle abstinebit se a peccatis et in operibus iustitie successus habebit. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
relinquit patre̾. et est maledictus
a dõ qui exasperat. matrem.I.¬
ili in mansuetudine oꝑa tua ꝑ¬
fice. & suꝑ hominũ głam dilige
rͦis. Quanto maguus es. humiliate
in om̃ibus. & corã dõ inuenies grãm.
qmͣ magna potentia dĩ solius. et
ab humilib honoratur. Altiora
te ne quesieris. & fortiora te ne
scrutatus fueris. sed quȩ p̾cepit
tibi deus illa cogita semꝑ. & in
osus. Non eͣ enĩ tibi necessariũ.
ea quȩ abscondita sunt uidere o¬
plurib oꝑib ñ eris curiosus. Nu¬
rima enĩ suꝑ sensũ hominu osten¬
sa sunt tibi. Multos emiͣ supplan¬
tauit suspicio illoꝵ. & in uanitate
detinuit sensus illoꝵ. Cor durum
male habebit in nouissimo. & qui
amat periculũ in illo peribit.
Cor ingrediens ouas uias hon ha¬
bebit requiẽ. et piauicordius in
illis scandalizabitur. Cor nequã
grauabitur in doloribus. & pec¬
cator adiciet ad peccandũ. Dyna¬
goge suꝑboꝵ ñ est sanitas. frutex

Expanded text:
relinquit patrem et est maledictus relinquit patrem et est maledictus a Deo qui exasperat matrem fili in mansuetudine opera tua perfice et super hominum gloriam diligeris. Quanto magnus es, humilia te in omnibus; et coram Deo invenies gratiam: quoniam magna potentia Dei solius, et ab humilibus honoratur. Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris: sed quae praecepit tibi Deus, illa cogita semper; et in osus. Non est enim tibi necessarium ea que abscondita sunt uidere operibus eius non eris curiosus plurima enim super sensum hominis ostensa sunt tibi multos enim inplanavit suspicio illorum et in vanitate detinuit sensus illorum cor durum male habebit in novissimo et qui amat periculum in illo peribit cor ingrediens duas vias non habebit successus et pravicordius in illis scandalizabitur cor nequam gravabitur doloribus et peccator adiciet ad peccandum synagogae superborum non est sanitas frutex
Abbreviated transcription (Latin):
dietur. Qui honorat patr̃e suũ. ui¬
ta uiuet longiore. & qui obedit
patri. refrigerabit matri. Qui timet
dnm honorat parentes. & qu. asi
dominis seruiet his qui se genera¬
uerunt. In oꝑe & sermone & om̃i pa¬
tientia honora patrẽ cuũ. ut suꝑue¬
mat tibi benedictio a dõ. & benedic¬
tio illius in nouissimo manet.
Benedictio patris firmat domos fi¬
lioꝵ. maledictio aut̃ matris eradi¬
cat fundamenta. Ne glorieris in
contumelia patris tui. ñ ẽ eñi tibi
gła sed confusio. Gła enĩ hominis
ex honore patris sui. et dedecus fi¬
lii pater sine honore. Fũi stiscipe
senectã patris tui. et ne contristis
eũ in uita illiuis. Et si defecerit ser.¬
su ueniã da. & ne spnas eũ in
uirtute. E lemostna enĩ patris. ñ erit
in obliuione. Nam ꝓ peccato ma¬
tris. restituetur tibi bonu̾. & in ui¬
sticia edificabitur tibi. et in die tri¬
bulationis cõmemorabitur tui.
Sicut ui sereno glacies. soluentur
tua peccata. Quã male famȩ ẽ qui

Expanded text:
is qui honorat patrem suum vita vivet longiore et qui obaudit patrem refrigerabit matri qui timet Deum honorat parentes et quasi dominis serviet in his qui se generaverunt in opere et sermone et omni patientia honora patrem tuum ut superveniat tibi benedictio a Deo et benedictio illius in novissimo manet benedictio patris firmat domos filiorum maledictio autem matris eradicat fundamenta ne glorieris in contumelia patris tui non est enim tibi gloria sed confusio gloria enim hominis ex honore patris sui et dedecus filiis pater sine honore fili suscipe senectam patris tui et ne contristes eum in vita illius et si defecerit sensu veniam da et ne spernas eum in tua virtute elemosyna enim patris non erit in oblivione nam pro peccato matris restituetur tibi bonum et iniustitia aedificabitur tibi in die tribulationis commemorabitur tui sicut in sereno glacies solventur tua peccata quam malae famae est qui
Abbreviated transcription (Latin):
sustinentiã. qui dereliquerunt ui¬
as rectas. & diuerterunt in uias
prauas. Et quid facient. cũ inspice¬
re ceꝑit deus: Qui timent adnm
non erunt incredibiles uerbo illiꝰ
&e qui diligunt illũ. conseruabint
uiã illius. Qui ciment anmͣ inqͥ

Expanded text:
sustinentiam, qui dereliquerunt uias rectas et deuerterunt in uias prauas. et quid facietis, cum inspicere coeperit deus? qui timent dominum, non erunt incredibiles uerbo illius: et qui diligunt illum, conseruabunt uiam illius. q
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ custodiunt mandata illius.
& patientiã habebunt usq ad in¬
pectionẽ illius. Dicentes si peniten¬
tiã non egerimus. meidemus in
manus dĩ. & non in manꝰ homitiũ.
Scd̾m enĩ magnitudinẽ illius.
sic et miscdia ipsius cũ ipso est.¬
Filii sapientiȩ eccła iustoꝵ. & na¬
tio illoꝵ obedientia. et dilectio.
Iudiciũ patris audite filii dilecti.
&e sic facite ut salui sitis. Deus enĩ
honorauit patre̾ in filiis. & iudi¬
ciĩ matris exquirens. firmauit¬
in filios. Qui diligit dm̃ exorabit¬

Expanded text:
todiunt mandata illius et patientiam habebunt usque ad inspectionem illius dicentes si paenitentiam non egerimus incidemus in Dei manus et non in manus hominum secundum enim magnitudinem illius sic et misericordia ipsius cum ipso filii sapientiae ecclesia iustorum et natio illorum obaudientia et dilectio iudicium patris audite filii dilecti et sic facite ut salvi sitis Deus enim honoravit patrem in filiis et iudicium matris exquirens in filios qui diligit D
Abbreviated transcription (Latin):
ctor eiꝰ qui reddet grãm meminit
in posterum. & in tẽpore casus sui
inueniet firmamentum.Ix.
des. et oculos tuos ne transuer
in inopia sua. Cor inopis ne afflixe¬
ris. de non ꝓtrabas datũ angustian

Expanded text:
t ejus, qui reddet gratiam, meminit in posterum, et in tempore casus sui inveniet firmamentum . » des, et oculos tuos ne transvertin inopia sua. Cor inopis ne afflixeris, et non pertrahas datum angustian
Abbreviated transcription (Latin):
ili concupiscens sapientiã in
Econserua iustitiam. & ds̃ p̃bebit
illã tibi. Sapientia enĩ & disciplina
timor dñi. et quod beneplacitum ẽ illi
fides et mansuetudo. ⁊ adimplebit thes¬
auros illtus. Ne fueris incredibilis
timori dñi. & ne accesseris ad illũ dup¬
plici corde. Ne fueris hypocrita in
conspectu hominũ. et non scandalire
& adducas animȩ tue inhonorationẽ
et reuelet deus absconsa tua. & in me¬
dio sẏnagoge elidat te. qmͣ accessisti
malignę ad dnm̃. & cor cuũ plenũ
est dolo et fallatia. IIII¬
ili accedens ad seruitutẽ dĩ. sta

Expanded text:
 concupiscens sapientiam, serua iustitiam, et deus praebebit illam tibi. sapientia enim et disciplina timor domini, et quod beneplacitum est illi fides et mansuetudo, et adimplebit thesauros illius non sis incredibilis timori Domini et ne accesseris ad illum duplici corde ne fueris hypocrita in conspectu hominum et non scandalizere cadas et adducas animae tuae inhonorationem et revelet Deus absconsa tua et in medio synagogae elidat te quoniam accessisti maligne ad Dominum et cor tuum plenum est dolo et fallacia fili accedens servituti Dei sta
Abbreviated transcription (Latin):
ab euo. Fons sapientię. uerbii dei.
in excelsis. et in gressus illius man¬
data ȩterna. Radix sapientiȩ eui
reuelata ẽ. & astutias illius quis
agnouit: Disciplina sapientiȩ cui
reuelata ẽ & manifestata. ut mul¬
tiplicationẽ in gressus illiuis quis
intellexit: Unus est altissimus cre¬
ator om̃ps. rex potens & metuendus
nimis. sedens silꝑ thronũ illius &
mensus est. Et effudit illã suꝑ om̃ia
Timor dñi gła. & gloriatio. & letitia.
et corona exultationis. Timor adm̃
delectabit cor. & dabit letitiã et
gaudiũ in longitudinẽ dierum.
Timenti dño bene erit in extremis.
& in die defunctionis sue benedi¬
pientia. quib aut̃ apparuerit

Expanded text:
ur: Fons sapientiae verbum Dei in excelsis, et ingressus illius mandata aeterna. Radix sapientiae cui revelata est, et astutias illius quis agnovit? Disciplina sapientiae cui revelata est, et manifestata? et multiplicationem ingressus illius quis intellexit? Unus est Altissimus creator omnipotens, rex potens et metuendus nimis, sedens super thronum illius et meravit, et mensus est. Et effudit illam super omnia Timor Domini gloria, et gloriatio, laetitia et corona exsultationis. Timor Domini delectabit cor, et dabit laetitiam et gaudium, et longitudinem dierum. Timenti Dominum bene erit in extremis: et in die defunctionis suae benedipi
Abbreviated transcription (Latin):
ter agrographa legitur. ciuius
auctoritas ad roboranda illa q̃
in contentionem ueniunt. minꝰ
idonea iudicatur. Chaldȩo ta¬
men sermone conscriptus. intͣ
hystorias computatur. Sed qͥa
hunc librum sẏnodus nicena
in numero scãrum scripturrũ
legitur computasse. adquieui
postulationi ur̃ȩ: immo exacti.¬
oni. Et sepositis occupationib
quibus uehementer artabar.
huic unam lugubratiunculã
dedi. magis sensum e sensu. qͣm
ex uerbo uerbũ transferens.
Multoꝵ codicũ uarietatem uiti¬
osissimã amputaui. sola ea quȩ
intelligentia integra in uer¬
bis chaldeis inuenire potui:
latinis expressi. Accipite iudith
uiduam castitatis exemplum.
& triumphali laude ꝑpͥetiuis eã
preconiis declarate. Hanc enim
non solum feminis sed & uiris
imitabilem dedit. qui castitatis
cius rẽmunerator uirtatẽ talẽ
tribuit. ut inuictum omnib
hominibus uinceret. & insupe¬
rabilem superaret.

Expanded text:
apocrypha legitur: cujus auctoritas ad roboranda illa quae in contentionem veniunt, minus idonea judicatur. Chaldaeo tamen sermone conscriptus, inter historias computatur. Sed quia hunc librum Synodus Nicaena in numero sanctarum Scripturarum legitur computasse, acquievi postulationi vestrae, immo exactioni: et sepositis occupationibus, quibus vehementer arctabar, huic unam lucubratiunculam dedi, magis sensum e sensu, quam ex verbo verbum transferens. Multorum codicum varietatem vitiosissimam amputavi: sola ea, quae intelligentia integra in verbis Chaldaeis invenire potui, Latinis expressi. Accipite Judith viduam, castitatis exemplum, et triumphali laude, perpetuis eam praeconiis declarate. Hanc enim non solum feminis, sed et viris imitabilem dedit, qui castitatis ejus remunerator, virtutem ei talem tribuit, ut invictum omnibus hominibus vinceret, et insuperabilem superaret.
Abbreviated transcription (Latin):
spectu tuo inquirent de his quos
ꝑdidisti. Cum sis gͦ iustus. iuste
omĩa disponis. tpsũ quoq qui ñ
debet puniri condẽpnas. & exte¬
rũ estimas atua uirtute. Uirtus
enĩ tua. iustitiȩ untiũ est : & ob
hoc quod om̃iũ dñs es. om̃ib ce
parcere facis. Uirtutẽ enĩ osten¬
dis tu qui non crederis esse in
iuirtute consũmatus. & hos qui te¬
nesciunt audatiã traducis. Tu au¬
tẽ dominator uirtutis cũ tranquil¬
litate udicas. & cĩ magna reue¬
rentia disponis nos. sub est enĩ

Expanded text:
spectu tuo inquirent de his quos spectu tuo inquirent de his quos perdidisti cum sis ergo iustus iuste omnia disponis ipsum quoque qui non debet puniri condemnas exterum aestimas a tua virtute virtus enim tua iustitiae initium est et ob hoc quod omnium Dominus es omnibus te parcere facis virtutem enim ostendis tu qui non crederis esse in virtute consummatus et hos qui sciunt audaciam traducis tu autem dominator virtutis cum tranquillitate iudicas et cum magna reverentia disponis nos subest e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ manus parentũ nr̃oꝵ. ut dig¬
nã ꝑciperent peregrinationem
pueroꝵ dĩ. quę tibi om̃iũ cari¬
or est terra. Sed & his tanquã
hominib peꝑcisti. & misisti an¬
tecessores exercitus tui uespas.
ut illos paulatĩ exterminarent:¬
non quia impotens eras in bel¬
lo subicere impios tustis. aut
bestus seuis. aut uerbo duro si¬
mul exterininare. sed partibus
iudicans dabas locũ penitentiȩ.
ñ iguorans qm̃ iniqua est uatio
eoꝵ. & naturalis malitia eoꝵ. Et
illoꝵ in ꝑpetuũ. semen enĩ erat
maledictũ ab initio. nec timens
aliquẽ. ueniã dabas peccatis illoꝵ.¬
Quis enĩ dicet tibi. quid fecisti.
aut quis stabit contra iuidiciũ
tuũ: Aut quis in conspectu tuo
ueniet uindex iniquoꝵ hominũ:
Aut quis cibi imputabit. si peri¬
erint nationes quas tu fecisti:
Nec enĩ est alius deus quã tu. cui
cura est de om̃ib. ut ostendas qmͣ
ñ inuste iudicas mpiudicium.
neq rex. neq trrannus in con-¬

Expanded text:
per manus parentum nostrorum ut digper manus parentum nostrorum ut dignam perciperent peregrinationem puerorum Dei quae tibi omnium carior est terra sed et his tamquam hominibus pepercisti et misisti antecessores exercitus tui vespas ut illos paulatiNon quia impotens eras in bello subjicere impios justis, aut bestiis saevis, aut verbo duro simul exterminare; sed partibus judicans dabas locum poenitentiae, non ignorans, quoniam nequam est natio eorum, et naturalis malitia illorum,illorum in perpetuum. Semen enim erat maledictum ab initio; nec timens aliquam veniam dabas peccatis illoQuis enim dicit tibi: Quid fecisti? aut quis stabit contra judicium tuum? aut quis in conspectum tuum veniet vindex iniquorum hominum? aut quis imputabit tibi, si perierint nationes quas tu fecisti? Nec enim est alius Deus quam tu, cui cura est de omnibus, ut ostendas quoniam non injuste judicas judidicium. Neque rex neque tyrannus in con