comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa cognosceret liberatum: hanc hostiam bone uolintatis ꝓbatur offerre iut pra
micis sius nitatur omnimodis supplicare: quod eliuina pietas consueuit liben
accipere. Orat ergo ut mala uoluntas remoueatur ab inimicis eius. unde cos nouierat
in grauandos. Sequitur enim. inueritate tua disperde illos. Mali cum adueritatem sue¬
nunt apristina intentione dispereunt: & nisi aliquis aꝓposito iniquitaus ehisesserit.
boeum inbonis actibus non habebit. Bispereant ergo riphei nȩ pelant celatmo eusperuat
a rme persequatur in noxium. Uoluntaria sacrificabo tibi: & confitebor nomi
dñe qm̃ bonum est. Uoluntarixe sacrificat cdño: qui ꝓinimicis suis studio pretaas ex¬
orat lam qui petit inimicorum uindictam. quise ulcisci desiderat es lamitas husalie¬
nisuci qui ppter alia muncdi cdesideria supplicat. uoluntarie non sacrificat dño: quem

Expanded text:
propheta cognosceret fuisse liberatum, hanc hostiam bonae voluntatis probatur offerre; ut pro propheta cognosceret fuisse liberatum, hanc hostiam bonae voluntatis probatur offerre; ut pro inimicis suis nitatur omnimodis supplicare, quod divina pietas consuevit libenter accipere. Orat ergo ut mala voluntas removeatur ab inimicis ejus, unde eos noverat ingravandos. Sequitur enim, in vetate tua disperde illos. Mali cum ad veritatem veniunt, a pristina intentione dispereunt; et nisi aliquis a proposito iniquitatis discesserit, locum in bonis actibus non habebit. Dispereant ergo Ziphaei, ne prodant celatum: dispereat Saul, ne persequatur innoxium. Vers. 6. Voluntarie sacrificabo tibi, et confitebor nominiam bonum est. Voluntarie sacrificat Domine, qui pro inimicis suis studio pietatis exorat. Nam qui petit inimicorum vindictam, qui se ulcisci desiderat calamitatibus alienis, vel qui propter alia mundi desideria supplicat, voluntarie non sacrificat Domino; quia
Abbreviated transcription (Latin):
ante oculos su os: quia ignorare illum credunt. quȩ scelerata mente concipiun
hȩc est pia oratio. quam clesiderabat audiri: ne illi permitterentur suas uolun¬¬
ubi post orationis deuotissimam sanctitatẽ auxilium sibi cdñi. spiritali presumptione pro-¬
mittit deduuat. dixit: utique laborantem: lit potuisset ferre quȩ supra eum nitebantur
impii congregare. Sequit᷑ ȩtiam quod sit istuel adiutorium: id est. & dñs susceptor est animȩ
meae: Quem ille suscipit: non solum in laboribus acliuuat: sed etiã apeccatis omnibus
miseratus ab soluit. Et in tuere. quia dicit animȩ meae: ut & si corpus periculis exponit᷑.
anima tam̃ salus illesa seruetur. Ipsam quippe nouit inscis suis specialiter custodire:
per quã in iudicio creditur hominẽ larga pietate coronare. Auerte mala inimicis mel
inueritate tua disperde illos. Cum se miseratione dñi. abinimicorum persecutione

Expanded text:
ante oculos suos, quia ignorare illum credunt quae scelerata mente concipiunt. ante oculos suos, quia ignorare illum credunt quae scelerata mente concipiunt. Haec est pia oratio quam desiderabat audiri, ne illi permitterentur suas voluntam partem, ubi post orationis devotissimam sanctitatem, auxilium sibi Domini spirituali praesumptione promittit. Adjuvat, dixit, utique laborantem; ut potuisset ferre quae supra eum nitebantur impii congregare. Sequitur etiam quod sit istud adjutorium; id est, et Dominus susceptor est animae meae. Quem ille suscipit, non solum in laboribus adjuvat, sed etiam a peccatis omnibus miseratus absolvit. Et intuere quia dicit, animae meae; ut, etsi corpus periculis exponitur, animae tamen salus illaesa servetur. Ipsam quippe novit in sanctis suis specialiter custodire, per quam in judicio creditur hominem larga pietate coronare. Vers. 5. Averte mala inimicis meis: in veritate tua disperde illos. Cum se miseratione Domini ab inimicorum persecutione
Abbreviated transcription (Latin):
auxilium. Sed poterat exaudire orationem: & tacitam. Adedidit: aurib percipe uer¬
ba oris mei: ut iã non solum cordis instinctum. sed ȩtiam uocis exaudiret affatum.
prȩlicte orationis exponitur. Sed cum ziphei de tribu iula fuisse noscantur.
de & propħa traxit originem: quare alienos dixit aduersus se insurrexiso
uerum hic alienos non uult peregrini generis intelligi: sel operibus atdño factos
extraneos. Merito: quia dumͣillis auxilium defensionis quęsiuerit. apud ipsos
gis insidias proditionis inuenit. fortes enim saulem uult intelligi cum min¬
tris : quem & potentia regalis erigebat. & liuor insanȩ mentis armabat. Sequit᷑.
lon proposuerunt dm̃ ante consp̾ectum suum. Ille ꝓponit dm̃ ante consp
suum: qui credit eum ubique. e̾e. presentem. & facile cognoscere. quȩ uo-¬
luntas nititur humana complere. Pereliti autem ideo non proponunt deum

Expanded text:
auxilium. Sed quia poterat exaudire orationem et tacitam, addidit, auribus percipe verauxilium. Sed quia poterat exaudire orationem et tacitam, addidit, auribus percipe verba oris mei; ut jam non solum cordis instinctum, sed etiam vocis exaudiret affatum praedictae orationis exponitur. Sed cum Ziphaei de tribu Juda fuisse noscantur unde et propheta traxit originem, quare alienos dixit adversus se insurrexisse? Verum hic alienos non vult peregrini generis viros intelligi, sed operibus a Domino factos extraneos. Merito, quia dum ab illis auxilium defensionis quaesiverit, apud ipsos magis insidias proditionis invenit. Fortes enim Saulem vult intelligi cum ministris, quem et potentia regalis erigebat, et livor insanae mentis armabat. Sequitur, non proposuerunt Deum ante conspectum suum. Ille proponit Deum ante conspectum suum, qui credit eum ubique esse praesentem, et facile agnoscere quae voluntas nititur humana complere. Perditi autem ideo non proponunt Deum
Abbreviated transcription (Latin):
rus uel incantacione sacrilega. presentibrs egritulinibus nonnullis apfareat subleuatꝰ:
et ut siquis corrupto uidice pecuniarum molibus. a facinore commisso liberetur.
te uero illam petit sibi tribui sospitatem quȩ uenit adño: ut hic utique file¬
rissima perseuerans. apestilentia mundi istius concessa mentis in columitate saluetur.
Sequitur. It inuirtute tua libera me. Superuis petuit ut in hoc scło innomine dñi
meret medicinam: Nunc autem rogat ut iniudicio futuro eius uirtute
retur. Nam sicut hic sub inbecillitate corporis uenit: ita ibi in maiestatis suae uir-¬
utibus apparebit. Sic inuno uersu. hȩc duo quȩ sunt areligiosis princip
expetenda completa sunt. Quod merito unusquisquę fidelis: merito elicit popłs
um nomen omnipotentis: ut cum frequenter ds̃ imploratur. non tardetur

Expanded text:
riis vel incantatione sacrilega praesentibus aegritudinibus nonnullis appareat sublevatus; riis vel incantatione sacrilega praesentibus aegritudinibus nonnullis appareat sublevatus; et ut si quis corrupto judice pecuniarum molibus a facinore commisso liberetur. Iste vero illam petit sibi tribui sospitatem, quae venit a Domino; ut hic utique fide sincerissima perseverans, a pestilentia mundi istius concessa mentis incolumitate salvetur. Sequitur, et in virtute tua libera me. Superius petiit ut in hoc saeculo in nomine Domini sumeret medicinam; nunc autem rogat ut in judicio futuro ejus virtute liberetur. Nam sicut hic sub imbecillitate corporis venit, ita ibi in majestatis suae virtutibus apparebit. Sic in uno versu haec duo, quae sunt a religiosis principaliter expetenda, completa sunt. Quod merito unusquisque fidelis, merito dicit populusiterum nomen Omnipotentis; ut cum frequenter Deus imploratur, non tardetur
Abbreviated transcription (Latin):
tur hic persidos. c̃e. florentes acliberos: & fideles absconelitos atque conclusos. Unde
iunc propħa a talibꝰ se liberari deprecatur: ne inimicorum manibus eorum pre¬
onibus contradatur. Dirisio fsaiori. Asaulis periculo ꝓpħa liberatus. ꝑ totum psal¬
mum dño gr̃as agit: quia eum ripheorum non potuit nocere proditio. Inprima parte
depraecatur: ne eum inimici fortissimi grauare praeualeant. Sccło loco: aduersarios
suos spiritali pietate supplicat debere conuerti. Quod omnem conuenit petere
xpĩanum: ut: florentibus huiꝰ muncdi ita debeat liberari. quatenus conuers ionis eis
Figura hirmos. id ẽ. conuenientia. quȩ fit quando series orationis tenorem suum usq
dultimum seruat: Totam hanc psalmi partem cognoscitur obtinere. Orat e
ꝓpħa: ut in nomine dñi saluatoris aꝑsequentiam malignitate liberetur. Multi enim
in hoc mundo saluari sibi uidentur ad presens. sed non innomine dñi: ut siquis filacte¬

Expanded text:
tur, hic perfidos esse florentes ac liberos, et fideles absconditos atque conclusos. Unde nunc propheta a talibus se liberari deprecatur, ne inimicorum manibus eorum proditionibus contradatur. 181 Divisio psalmi. A Saulis periculo propheta liberatus, per totum psalmum Domino gratias agit, quia eum Ziphaeorum non potuit nocere proditio. In prima parte deprecatur ne eum inimici fortissimi gravare praevaleant. Secundo loco adversarios suos spirituali pietate supplicat debere converti; quod omnem convenit petere Christianum; ut a florentibus hujus mundi ita debeat liberari, quatenus conversionis eis Figura hirmos, id est convenientia, quae fit ad ultimum serupropheta ut in nomine Domini Salvatoris a persequentium malignitate liberetur. Multi enim in hoc mundo salvari sibi videntur ad praesens, sed non in nomine Domini; ut si quis philacte
Abbreviated transcription (Latin):
uamur. non acl contentiones leuissimas incitemur: sed uoluntariȩ dño sacrificantes. eius
ficus ab om̃i tribulatione liberemur. Contenclamus illi uenissime confiteri: ut eti
iq a nr̃is compedibus mereamur absolui. Magna prorsus fpetitionis exprassa est: ut
uit ille nos ex om̃ib tribulationibus eripere: sitam̃ hoc nobis intelligit expedire. hos enĩ
quid oremus sicut oportet nescimus: quos & ignorantiae tenebrosa circundant. & noxa

Expanded text:
amur, non ad contentiones levissimas incitemur, sed voluntarie Domino sacrificantes, ejus beneficiis ab omni tribulatione liberemur. Contendamus illi verissime confiteri, ut etiam ignari a nostris compedibus mereamur absolvi. Magna prorsus forma petitionis expressa est; ut, novit ille nos ex omnibus tribulationibus eripere, si tamen hic nobis intelligit expedire. Nos enim quid oremus, sicut oportet, nescimus , quos et ignorantiae t
Abbreviated transcription (Latin):
id i inpsaumi presentis opere. Carmen quippe est. quod meoer alict uncope¬
dibus proceciens statutis regulis continetur : sicut omne psalcerium ioi brca
lctus uitem dauid dñm denuntiat saluatorem: Quem ille prosicue Canuers
ntellis liseruma d satl olonne ecce clauid absconcltus est apud nolñ hienerĩ
hstora regum introclucitur. nlam ⁊ipher aluco sirrȩ inquo habitabolat enth.
amus quios populos nomia ista significent: ut sacramenta huius psab eui-¬
dintius usmotescant. eiphei significant florentes: quod inisto mundo peca¬
torib. Satum est. Sauid autem figuram gerebat dñi saluatoris. perquieon
de caradu populus ⁊ pĩantis in hac erg̃o similitudine. elecenter &x prini

Expanded text:
id est in psalmi praesentis opere. Carmen quippe est, quod metri alicujus pedibus procedens, statutis regulis continetur; sicut omne Psalterium in Hebraea ellectus autem David Dominum denuntiat Salvatorem, quem ille a proficue  ed.,t dixerunt ad Saul: Nonne ecce David absconditus est apud nos? Hic iterum historia Regum introducitur ; nam Ziphei a vico Syriae, in quo habitabat Ziph, amus quos populos nomina ista significent, ut sacramenta hujus psalmi evidentius innotescant. Ziphaei significant florentes, quod in isto mundo peccatoribus datum est. David autem figuram gerebat Domini Salvatoris, per quem declaratur populus Christianus. In hac ergo similitudine decenter expri
Abbreviated transcription (Latin):
inis & dauid ut sepius dictum ÷. significant dñm saluatorẽ ad quẽ
dirigunt᷑ hȩc uerba fidelium: quia totus hic psalmus exꝑsona
martẏrũ dicitr. qui uaria quidem ꝑ secutione laborant: sed
pem fixam habere in cdño minime desinunt. Adiectũ ÷ in remem¬
ratione. Duob enim modis memores sumus: cũ pectorũ recordatione
suꝑnam usticiam formiclamus: & iterũ dum concessa beneficia purissimo cor-¬
de retinemus. Intrigesimo septimo itaq psalmo ubi hȩc uerba posita sunt.
metus ÷ futuri iudicii & recordatio peccatorũ: Hic aut̃ spes liberationis &
futuri prȩmui ꝓmissa securitas sustinetur. Nam ut hane recordationẽ osten-¬
der&. adiecit quod saluũ me fecit dñs. Ut non demetu a  memoria ͤ seł de accepto

Expanded text:
inis et David, ut saepius dictum est, significant Dominum Salvatorem, ad quem diriguntur haec verba fidelium; quia totus hic psalmus ex persona martyrum dicitur, qui varia quidem persecutione laborabant, sed spem fixam habere in Domino minime desinebant. Adjectum est, in rememorationem. Duobus enim modis memores sumus, cum peccatorum recordatione supernam justitiam formidamus, et iterum dum concessa beneficia purissimo corde retinemus. In trigesimo septimo itaque psalmo, ubi haec verba posita sunt, metus est futuri judicii, et recordatio peccatorum; hic autem spes liberationis, et futuri praemii promissa securitas sustinetur. Nam ut hanc recordationem ostenderet, adjecit, quod salvum me fecit Dominus; ut non de metu haec memoria, sed de accepto
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsuis p̃dicatione custodit Sed quomodo se dicit in puluerẽ deductũ: cuius caro ñ ꝑ¬
lit corruptionẽ : Sed hoc ad uotũ intelligendũ ẽ. inmaniũ iudȩoꝵ: qui se

Expanded text:
 ipsius praedicationem custodit. Sed quomodo se dicit in pulverem deductum, cujus caro non p ipsius praedicationem custodit. Sed quomodo se dicit in pulverem deductum, cujus caro non pertulit corruptionem? Sed hoc ad votum intelligendum est immanium Jud
Abbreviated transcription (Latin):
euis ꝓmissa reuelata ẽ Bene aut̃ legis mysteria comparata sunt cerȩ : quȩ tunc splendorem
reddit qͣndo in usũ luminis calore liquefacta dissoluit᷑ Uentrẽ uero suũ dic̃ eccłam catholic̃a
ubi tecta uerba p̃dicantiũ. ueniente tẽporis plenitudine patuer̃. Inde ẽ. & illud.: qđ uelĩ
templi i passione dñi constat scissũ. Reuelata st̃ enĩ talifacto: illa quȩ tegebant᷑ occulta
deluirir me. Uiraitẽ xp̃i. teste ñ putemꝰ in congrue comꝑata: quia sic̃ illa fornace duras¬
cit & forcior reddit igne decocta: sic passione dñi uirtus eiꝰ solidata ẽ. quȩ priuis quasi lu¬
tea uidebat᷑ incredulis Lingũa uͦ suã significat p̃dicatores apłos: qui adheserunt faucib
xp̃i. dũ eiꝰ mandata custodiunt. Ille enĩ in faucib dominicis manet. qui se diuno adiutorio¬

Expanded text:
ejus promissa revelata est. Bene autem legis mysteria comparata sunt cerae, quae tunc splendorem ejus promissa revelata est. Bene autem legis mysteria comparata sunt cerae, quae tunc splendorem reddit, quando in usum luminis calore liquefacta dissolvitur. Ventrem vero suum dicit Ecclesiam catholicam: ubi tecta verba praedicantium, venientu temporis plenitudine, patuerunt. Inde est et illud, quod velum templi in passione Domini constat scissum; revelata sunt enim tali facto illa quae tegebantur occulta. deduxerunt me. Virtutem Christi testae non putemus incongrue comparatam, quia sicut illa fornace durescit, et fortior redditur igne decocta, sic passione Domini virtus ejus solidata est, quae prius quasi lutea videbatur incredulis. Lingua vero sua significat praedicatores apostolos, qui adhaeserunt faucibus Christi, dum ejus mandata custodierunt. Ille enim in faucibus Dominicis manet, qui divino adjutorio
Abbreviated transcription (Latin):
rapiens & rugiens. rapiens ꝑtinet ad insanissimã seditionẽ. quando eũ raptũ traxer̃ ad tri¬
bunalia p̃sidis audiendũ : rugiens. ad blasphemas uoces. quib clamauer̃ crucifige crucifige
Qđ utrũq feris merito comꝑatũ ẽ: quando insani popłi consiliũ rationabilit̃ ꝑdider̃. Sicut¬
aqua effusus sũ & disꝑsa st̃ om̃a ossa mea. Comꝑatio ista : non minimũ continet sacram̃tũ
Dispsa sunt ossa eiꝰ .id. ẽ firmi ac fideles apłi : quando dix̃ eis. Eece ego mitto uos: uelut
agnos in medio luporũ. Tunc illi sic̃ aqua effusi sunt. Aqua enĩ quando fundit᷑ & riga
& abluit Sic illi orbẽ trarũ diuino imbre satiantes: peccatoꝵ sordib abluerunt. Eactũ
quȩ in scripturis diuinis lausa tegebat᷑: sed impleta passione. om̃is ueritas de aduentu

Expanded text:
rapiens et rugiens: rapiens pertinet ad insanissimam seditionem, quando eum raptum traxerunt ad trirapiens et rugiens: rapiens pertinet ad insanissimam seditionem, quando eum raptum traxerunt ad tribunal praesidis audiendum; rugiens ad blasphemas voces, quibus clamaverunt: Crucifige, crucifige. Quod utrumque feris merito comparatum est, quando insani populi consilium rationabile perdideru effusus sum, et dispersa sunt omnia ossa mea. Comparatio ista non minimum continet sacramentum. Dispersa sunt omnia ossa ejus, id est firmi ac fideles apostoli, quando dixit eis: Ecce ego mitto vos velut agnos in medio luporum : tunc illi sicut aqua effusi sunt. Aqua enim quando funditur, et rigat et abluit: sic illi orbem terrarum divino imbre satiantes, peccatorum sordibus abluerunt. Versquae in Scripturis divinis clausa tegebatur; sed impleta passione, omnis veritas de adventu
Abbreviated transcription (Latin):
uero : addidit pingues. Tunc enĩ ipsũ animal nimis reddit᷑ in quietũ. quando pinguedi¬
ne multa refertũ ẽ & de mansueto ferox efficit᷑. cũ p̃sũptione luxuriantis corporis
imat᷑. Qđ si adhuc altius auctoritatis uerba pensemꝰ. circundeder̃ pote
stodierunt. ne a discipłis occulte raperet᷑. Obsidio enĩ dicta ẽ quasi hostu
toducta ẽ. a consuetudine ferarũ: quȩ aude os aꝑiunt. qͣndo aliquid degluttire conten¬
dunt. In me aut̃ dix̃ contra me: cũ detestabili ad unatione dicebant. crucifige. crucifige
Os suũ. Reuera suũ: qđ non illis sapientia aperuit. sed cogitatio scelerata reserauit.
Audiant utrũq pelagiani. Quando uidȩi nequitiã locuti sunt: ipsi os suũ aperuer̃. In bo¬
no aut̃ legit᷑ : dñe labia mea aperies. & os meũ an nunciabit laudẽ tuã. Qđ aut̃ dix̃. sic̃ leo

Expanded text:
erunt. Apte vero addidit pingues. Tunc enim ipsum animal nimis redditur inquietum, quando pinguedierunt. Apte vero addidit pingues. Tunc enim ipsum animal nimis redditur inquietum, quando pinguedine multa refertum est; et de mansueto ferox efficitur, cum praesumptione luxuriantis corporis animatur. Quod si adhuc altius auctoritatis verba pensemus, circumdederunt, pcustodierunt, ne a discipulis occulte raperetur. Obsidio enim dicta est, quasi hosttroducta est a consuetudine ferarum, quae avide os aperiunt quando aliquid deglutire contendunt. In me autem dixit contra me, cum detestabili adunatione dicebant: Crucifige, crucifige . Os suum, revera suum, quod non illis sapientia aperuit, sed cogitatio scelerata reseravit. Audiant utrumque Pelagiani, quando Judaei nequitiam locuti sunt, ipsi os suum aperuerunt. In bono autem legitur: Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam . Quod autem dixit, sicut leo
Abbreviated transcription (Latin):
ratione saluari. Circundeder̃ me uituli multi: tauri pingues obseder me. Oratione
decursa qua in passionib suis semꝑ p̃mitat. sic̃ eũ fecisse tẽpore traditionis euangelis¬
tarũ dicta testant᷑ : ne se fideliũ uota p̃cipitare forsitan in consulte p̃sumerent: uenit ad
sedam partẽ. ubi ꝑ allegoricas comꝑationes. crucifixionis suae reuelat archanũ. & nota
quia ꝓfuturis p̃terita ponit: ut durissima corda iudeoꝵ. quasi ꝑ acta ueritate conuinceret.
totiens contẽpsit ammonitus. Uituli multi. popłi sunt uidelicet uideoꝵ. qui ignorato dĩ ui
inconsiderata ꝓcacitate lascuuunt. simul petulantes & fatui: qui gressus si
moderatione diftingunt: sed uagi ac penduli ad iniqua consilia. quibusdã saltib effe¬
runt᷑. Iauros pingues. principes iudeoꝵ designat: qui inaucẽ tauri maliciã suꝑbiãq suã
ctis ceruicib inflauer̃: & innocentis sangiunẽ. truculentis cornib effud

Expanded text:
ri. Vers. 12. Circumdederunt me vituli multi; tauri pingues obsederunt me. Oratione decursa, quam in passionibus suis semper praemittit, sicut eum fecisse tempore traditionis, Evangelistarum dicta testantur, ne se fidelium vota praecipitare forsitan inconsulte praesumerent, venit ad secundam partem, ubi per allegoricas comparationes crucifixionis suae revelat arcanum. Et nota quia futura pro praeteritis ponit, ut durissima corda Judaeorum, quasi peracta veritate convinceret. toties contempsit admonitus. Vituli multi, populi sunt videlicet Judaeorum, qui ignorato Dei jugo, inconsiderata procacitate lasciviunt, simul petulantes et fatui, qui gressus suos nulla moderatione distinguunt, sed vagi ac penduli ad iniqua consilia quibusdam saltibus efferuntur. Tauros pingues, principes Judaeorum designat, qui in vicem tauri malitiam superbiamque suam erectis cervicibus inflaverunt, et innocentis sanguinem truculentis cornibus effud
Abbreviated transcription (Latin):
tione diuidentes. pilati militib scelerata se diusione coniungunt. Tunica uero il¬
la quȩ uenit ad sortẽ quȩ eius sc̃ĩtatẽ corporis ambiebat qua dicit euangłista de¬
suꝑ fuisse contertã ꝑ totũ. catholica ꝓbat̾ eccłã quȩ nullatenꝰ humano discerpen¬
da datur arbitrio: sed integra atq inuiolabilis quasi ex sorte uncuiq diuina sẽꝑ
largitate prestat᷑. Ipsa ẽ contexta desuꝑ: qũã nemo diuidit nemo disrũpit: sed ꝑpe
hanc petrã ȩdificabo eccłam meã: & portȩ inferi. non p̃ualebunt aduersus eã. Qđ¬

Expanded text:
tione dividentes, Pilati militibus scelerata se divisione conjungunt. Tunica vero iltione dividentes, Pilati militibus scelerata se divisione conjungunt. Tunica vero illa, quae venit ad sortem, quae ejus sanctitatem corporis ambiebat, quam dicit evangelista desuper fuisse contextam per totum, catholica probatur Ecclesia, quae nullatenus humano discerpenda datur arbitrio; sed integra atque inviolabilis, quasi ex sorte unicuique divina semper largitate praestatur. Ipsa est contexta desuper, quam nemo dividit, nemo disrumpit; sed perhanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Q
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ .id.ẽ. apłi. siue reliqͥ xp̃iani. quando ꝑsecutione facta truculentiũ iudeoꝵ. ne in maiorẽ
numerũ conualescerent quȩrebant᷑ extingiu. Sequit᷑ & iã incredulitatis eoꝵ decestabilis
obstinatis ut noñ aliquid tr ansitorie: aut casualit̃ fecisse uideant᷑: sed dicit eos consideras¬
So se consperisse & cor eoꝵ lapideũ tot miraculis non fuisse mollit̃i. Petrae scisseo for
terra tremuit. sol amictu se tenebroso ne tantũ scelus iuderet abscondit : &e ꝓdolor
imquitas ipsoꝵ oculis defais in sacrilggio suo mansit immobilis. Duuser̃ sibi uestim̃
neat . tam̃ hic nescio qđ mauis parturitꝰ archarnũ qđ alia uestim̃ta sua dicit eẽ. diui¬
denda aliã uestẽ ad sortẽ nichilominꝰ ꝑducendã. Vestim̃ta illa quȩ diuisa sunt. scriptu¬
ras significant ꝓpħarũ uł reliquarũ cȩlestiũ lectionũ quas heretiti praua inepta¬

Expanded text:
ejus, id est apostoli, sive reliqui Christiani, quando persecutione facta truculentium Judaeorum, ne in majorem ejus, id est apostoli, sive reliqui Christiani, quando persecutione facta truculentium Judaeorum, ne in majorem numerum convalescerent, quaerebantur exstingui. Sequitur etiam incredulitatis eorum detestabilis obstinatio; ut non aliquid transitorie aut casualiter fecisse videantur: sed dicit eos considerasse et conspexisse; et cor eorum lapideum tot miraculis non fuisse mollitum. Petrae scissae sunt, terra tremuit, sol amictu se tenebroso, ne tantum scelus videret, abscondit; et proh dolor! iniquitas in ipsorum oculis defixa, in sacrilegio suo mansit immobilis. Vers. 20. Diviserunt neat, tamen hic nescio quod majus parturitur arcanum, quod alia vestimenta sua dicit esse dividenda, aliam vestem ad sortem nihilominus perducendam. Vestimenta illa, quae divisa sunt, Scripturas significant prophetarum, vel reliquarum coelestium lectionum, quas haeretici prava interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m utiq dĩ uirtutẽ & dĩ sapientiã : quia qđ stultũ ẽ dĩ sapientius ẽ. hominib et qđ
infirmũ ẽ dĩ. fortius ẽ. hominib. Quid enĩ tam stultũ tã infirmũ uidet᷑ in credulis. qua
cũ audiunt dm̃ dĩ filiũ crucifixũ parit̃ & sepultũ : Sed placuit dõ ꝑ stultitiã p̃dicati
& conspexer̃ me. Forma crucis mira ꝓprietate depicta ẽ ut om̃e corpus in ea sic dica
extensũ. quatinꝰ eius ossa humanis oculis numerabilia uiderent᷑: ut qđ caro
nimia tensione corporis appareret. Sed uideamꝰ utrũ pęna dicenda sit. an tribunal: damp¬
natio. an disceptatio: libi quasi in regali solio constitutus. increpantẽ reliquit reũ. confiten¬
te reddidit ꝓtinus ab solutũ. Quo facto ille humani generis miserator eximius. quid scĩs
sius prȩstaturus eẽt in latronis subita confessione monstrauit. dinumerata st̃ & iã ossa

Expanded text:
hominibus; et quod infirmum est Dei, fortius est hominibus. Quid enim tam stultum, tam infirmum videtur incredulis, quam cum audiunt Deum, Dei Filium crucifixum pariter et sepultum? Sed placuit Deo per stultitiam praedico consideraverunt et conspexerunt me. Forma crucis mira proprietate depicta est; ut omne corpus in ea sic dicatur extensum, quatenus ejus ossa humanis oculis numerabilia viderentur; ut quod caro superducta celaverat, nimia tensione corporis appareret. Sed videamus utrum poena dicenda sit, an tribunal; damnatio, an disceptatio: ubi quasi in regali solio constitutus, increpantem reliquit reum, confitentem reddidit protinus absolutum. Quo facto ille humani generis Miserator eximius, quid sanctis suis praestaturus esset, in Latronis subita confessione monstravit. Dinumerata sunt etiam ossa
Abbreviated transcription (Latin):
Ferocitas uero ipsius. diabolo competent̃ adiungit᷑. sic̃ petrus apłs dic̃. Sobrii estote. uigi

Expanded text:
Ferocia vero ipsius diabolo competenter adjungitur, sicut Petrus apostolus dicit: Sobrii estote et vigiFerocia vero ipsius diabolo competenter adjungitur, sicut Petrus apostolus dicit: Sobrii estote et vigi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is exeant ecđam dĩ mordere aclacerare festinant. Et ut scias canes talib hominib
aptissime comꝑatos: de manu canis dir̃. Qđ utiq homo ñ canis habet siue ut quidõ¬
uolunt. manu canis significat potestatẽ mundi istius: quȩ eccłam dĩ lacerare mordaci
ac subdola semꝑ iniquitate festinat. Canes aut̃ non in malo tantũ: sed & iã in bono poni.
icus. Sed ne forte aliquib scrupulus inde nascat᷑. quare fraquent̃ una res &
mis ꝑsonis aptat᷑ & pessimis. dicendũ ẽ qđ similes partes debeat applicari unã qũaq
rẽ diuersas certũ ẽ. habere qualitates: ut leo de quo nunc sermo ẽ. habet fortitudinẽ. ꝓp
qũa beluarũ rex appellat᷑ habet & truculentã seuiciã. ꝓpt̃ qđ ferax dd¬
ꝓpt̃ fortitudo eiꝰ & potestas xp̃o merito comparat̃ utẽ illud. Uicit leo de tribu iuda.

Expanded text:
nostris exeunt, Ecclesiam Dei mordere ac lacerare festinant. Et ut scias canes talibus hominibus nostris exeunt, Ecclesiam Dei mordere ac lacerare festinant. Et ut scias canes talibus hominibus aptissime comparatos, de manu canis dixit, quod utique homo, non canis habet. Sive, ut quidvolunt, manus canis significat potestatem mundi istius, quae Ecclesiam Dei lacerare mordaci ac subdola semper iniquitate festinat. Canes autem non in malo tantum, sed etiam in bono poni emper delectatur exitiis. Sed ne forte aliquibus scrupulus inde nascatur, quare frequenter una res et optimis personis aptatur et pessimis, dicendum est quod ad similes partes debeat applicari. Unamquamque rem diversas certum est habere qualitates, ut leo, de quo nunc sermo est, habet fortitudinem, propter quam belluarum rex appellatur; habet et truculentam saevitiam, propterpter fortitudo ejus et potestas Christo merito comparatur, ut est illud: Vicit Leo de tribu Juda .
Abbreviated transcription (Latin):
celerrinã de p̃cat᷑ ut ꝑfidorũ mala credulitas. suꝑueniente tali gloria destruat᷑. Auxi¬
liũ enĩ ipsã significat resurrectionẽ: quȩ utiq longe facat non ẽ quando triduana
ꝓuenit. Seqͥt᷑. Ad defensionẽ meã aspice. Sed quȩ sit ista defensio: consequent̃ exponit.
ipe a framea animã meã : & de manu canis unicã meã. Liberari se postul.
qua subiturus erat collato scilicet resurrectionis auxilio. Framea enĩ synonimũ nomen¬
ẽ : significans siue hastã. siue gladiũ. siue quȩlibet arma᷑ ꝑ quȩ uoluit futurũ crucis
exiciũ cõpetent̃ aduerti : quia ꝑ ipsa mors plerũq succedit. Sed primo dix̃ eripe
animã meã : modo petit liberari eccłam. quȩ ẽ. illi unica. id .ẽ. catholica ut intelligat᷑
doctrinas nouas & conciliabula ꝑditoꝵ. unitatis uocabulo respusse: hereticos hic
canib comparans. qui elomestica quadã feritate atrocit̃ mansueti cũ de penitralib

Expanded text:
ali gloria destruatur. Auxilium enim ipsam significat resurrectionem, quae utique longe facta non est, quando triduana provenit. Sequitur: Ad defensionem meam aspice. Sed, quae sit ista defensio, consequenter exponit. Vers. 22. Eripe a framea, Deus, animam meam, et de manu canis unicam meam. Liberari se postulavit a morte quam subiturus erat, collato scilicet resurrectionis auxilio. Framea enim synonymum est nomen, significans sive hastam, sive gladium, sive quaelibet arma, per quae voluit futurum crucis exitium competenter adverti: quia per ipsam mors plerumque succedit. Sed primo dixit, Eripe animam meam; modo petit liberari Ecclesiam, quae est illi unica, id est catholica; ut intelligatur doctrinas novas et conciliabula perditorum unitatis vocabulo respuisse: haereticos hic canibus comparans, qui domestica quadam feritate atrociter mansueti, cum de penetralibus
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵꝵ tuta mansisset : qua figura corporis & animȩ firmaret᷑ infirmitas: nulla mors nul¬
la. tantȩ maiestati melius conuenire potuit. insi quȩ nobis ꝑfectȩ salutis indicia dereli¬
quit. Prouisũ ẽ. & iã ad credulitatẽ nr̃am. ut altius configeret᷑ : uideret᷑ a multis. crede¬
ret᷑ a plurimis. & ne dm̃ quispiã dubitaret. in cuiꝰ passione tot & tanta miracula cor¬
uenissent: ꝑ uniuersũ mundũ tenebrȩ factȩ st̃ : terra tremuit᷑ petrȩ scissȩ sunt: ut orbis
passũ euident̃ suũ testaret᷑ auctorẽ. Sic istã crucifixionẽ totũ mirabile habere decuit:
quȩ tẽplũ pi redẽptoris excepit. Qua ꝓpt̃ merito a xp̃o electa ẽ crux: in qua & sin¬
gularit̃ occũberet: & cõmuni sorte moreret᷑. It quauis passionis dominicȩ ad litterã
Manus enĩ significant oꝑationes . quas in diuersorũ languorib medicus cȩlestis

Expanded text:
norum tuta mansisset? Qua figura corporis et animae firmaretur infirmitas? Nulla mors norum tuta mansisset? Qua figura corporis et animae firmaretur infirmitas? Nulla mors tantae majestati melius convenire potuit, nisi quae nobis perfectae salutis indicia dereliquit. Provisum est etiam ad credulitatem nostram, ut altius configeretur, videretur a multis, crederetur a plurimis. Et ne Deum quispiam dubitaret, in cujus passione tot et tanta miracula convenisspassum evidenter suum testaretur auctorem. Sic istam crucifixionem totum mirabile habere decuit, quae templum pii Redemptoris excepit. Quapropter merito a Christo electa est crux, in qua et singulariter occumberet, et communi sorte moreretur. Et quamvis passionis dominicae ad litteram Manus enim significant operationes quas in diversorum languoribus medicus coele
Abbreviated transcription (Latin):
tale sibi degerit mortẽ qui dit̃. pocestatẽ habeo ponendi animã meã: & potestatẽ habeo iterũ
sumendi eã Primu qđ crucis ipsius positio talis ẽ: ut pars eiꝰ suꝑior cȩlos petat: inferior
terras ñ deserat: fira infernoꝵ ima contingat: & uelut quibusdã brachus extensis. lati
tudo eiꝰ totius partes appetat mundi. Iacens .uͦ. quatuor ordines orbis designat. Sic in par
ta : cuncta uidet᷑ eẽ. complexa. De cruce dñi dico. quȩ de pęnali malo. peccat
ta ẽ. beata retdẽptio: postea tribuens salutis bonũ. quȩ pridẽ dabat interitũ.: patibulũ salu¬
tare: mors indicans uitã:. humilitas diuinã ꝓclamans sũmitatẽ : ut xp̃m in celo. xp̃m in terra.¬
ꝑ cunctũ orbẽ : xp̃m quoq ad inferna. ꝑ figurã crucis eẽ. cognoscas. Qđ si aui
truncatus. aut ignib fuisset absumptꝰ. aut lapidib oppressus. aut fluctib dimersus. aut
alia qualibet morte p̾uentꝰ. quo signo rogo diabolus pelleret᷑. quo uexillo frons xp̃ia¬

Expanded text:
 qui dixit: Potestatem habeo ponendi animam meam et iterum sumendi eam . Primum quod crucis ipsius positio talis erat, ut pars ejus superior coelo spectet, inferior terras tudo ejus totius partes appetat mundi, jacens vero quatuor cardines orbis designat. Sic in parvo posita, cuncta videtur esse complexa. De cruce Domini dico, quae de poenali malo peccatorum, facta est beata redemptio: postea tribuens salutis bonum, quae pridem dabat interitum: patibulum salutare, mors indicans vitam, humilitas divinam proclamans summitatem; ut Christum in coelo, Christ cunctum orbem, Christum quoque ad inferna per figuram crucis esse cognoscas. Quod si aut ferro truncatus, aut ignibus fuisset absumptus, aut lapidibus oppressus, aut fluctibus demersus, aut alia qualibet morte praeventus, quo signo, rogo, diabolus pelleretur? Quo vexillo frons Christia
Abbreviated transcription (Latin):
dũ eiꝰ apłos ꝑ quos fides xp̃iana in gentib ambulauit. lacerandos eẽ. putauerunt.
Sic futurȩ causȩ : in ista dñi crucifixione p̃dictȩ sunt. Foder̃ aut̃ non transitoriȩ
mꝰ accipere : quia t̾ra tunc uarios fȩtus germinat. quando hominũ stu
noscit᷑ exarata qđ contigit in corpore dm̃ saluatoris. Illud em̃ clauis afficũ. lancea
ꝑforatũi : fructũ nob̵ intulit sine fine m ansurũ. Qua ꝓpt̃. iã non ꝑtimescimꝰ dicere
arne passũ : dm̃ mortuũ ꝓ salute cunctoꝵ. Unde pat̾ augustinꝰ. miral
lito more declamauit: dicens. Res uetusta erat: ut homo moreret᷑. Qđ ne semꝑ ualeret
in homi : res noua facta ẽ. ut ds̃ moreret᷑: sic̃ & apłs ait. Nos aut̃ p̃dicamꝰ xp̃m: & hunc¬

Expanded text:
 per quos fides Christiana in gentibus ambulavit, lacerandos esse putaverunt. Sic futurae causae in ista Domini crucifixione praedictae sunt. Foderunt autem, non transitorie debemus accipere, quia terra tunc varios fetus germinat, quando hominum studio cognoscitur exarata. Quod contigit in corpore Domini Salvatoris; illud enim clavis affixum, lancea perforatum, fructum nobis intulit sine fine mansurum. Quapropter jam non pertimescimus dicere Deum carne passum, Deum mortuum pro salute cunctorum. Unde lito more declaravit, dicens : Res vetusta erat ut homo moreretur; quod ne semper valeret in homine, res nova facta est ut Deus moreretur; sicut et Apostolus ait: Nos autem praedicamus Ch
Abbreviated transcription (Latin):
dicions udebat᷑ eẽ. communis. Qm̃ circundeder̃ me canes multi: conciliũ malignantiũ
obsedit me. Hic mirabili ꝓprietate : passionis suȩ sacram̃ta describit. Canũ igit᷑ natura ta¬
lis eut nouis hominib nullatenꝰ ad quiescat: sed inportums atq assidius latratib arceat
quos notitia domesticȩ conuersationis ignorat. his gͦ iustissime iudȩi comparant᷑: qui no¬
ua doctrinã dñi minine recipientes. contra eũ ferocissimis uocib oblatrabant: Doetrina

Expanded text:
munis. Vers. 17. Quoniam circumdederunt me canes multi; consilium malignantium obsedit me. Hic mirabili proprietate passionis suae sacramenta describit. Canum igitur natura talis est, ut ignotis hominibus nullatenus acquiescant, sed importunis atque assiduis latratibus arceant, quos notitia domesticae conversationis ignorat. His ergo Judaei justissime comparantur, qui novam doctrinam Domini minime recipientes, contra eum ferociss
Abbreviated transcription (Latin):
ut unũ animal consideratis eiꝰ qualitatib rebus a se discrepantib racionabilit̾ comparet᷑.
qđ genus locutionis scripturȩ diuinȩ forsitan ꝓpriũ non immerito dixerimꝰ. Sic & re¬
liqu as comparationes. huius modi p̾sentis expositionis ratio comp̃hendit. A cornib
id ẽ. a suꝑbis : de sũmitate suȩ potestatis ferientiũ. Sed inspice qđ addidit unicorn orũ ͥ
id ẽ. se singularit̃ erigentiũ : qui nimia elatione surgentes. consortes ferre non pos¬
sunt:dũ soli faciendũ putant. qđ cunq libuerit. Talia enĩ animalia quȩ uno cornu
armant᷑: multo forciora sunt ab his quib duplicia tribuunt᷑. Quȩ greci: monoceron
pellant. Ab illa enĩ unicornuoꝵ suꝑbia ñ ferenda. humilitatẽ suã quȩ d
siae laudabo te. Post sacra passionẽ: dicit gloriã diuinitatis. toto orbe uulgandam.
arrabo enĩ dicit: id . ẽ. narrare facio. fratres aut̃ dicunt᷑: qui diligunt

Expanded text:
iter comparetur. Quod genus locutionis Scripturae divinae forsitan proprium non immerito dixerimus. Sic et reliquas comparationes hujusmodi praesentis expositionis ratio comprehendit. A cornibus, id est a superbis, de summitatum suarum potestate ferientibus. Sed inspice quod addidit: Unicornuorum, id est se singulariter erigentium, qui nimia elatione surgentes, consortes ferre non possunt, dum soli faciendum putant quodcunque libuerit. Talia enim animalia, quae uno cornu armantur, multo fortiora sunt ab his quibus duplicia tribuuntur, quae Graeci μονόκερως appellant. Ab illa enim unicornuorum superbia non ferenda humilitatem suam, quae demedio Ecclesiae laudabo te. Post sacram passionem dicit gloriam Divinitatis toto orbe vulgandam. Narrabo enim dicit, id est narrar
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ bonorũ accipe: quia illos tantũ mauult intelligi. qui fide iacob deuotioneq
consentunt: suꝑantes ꝑ religionis affectũ ueteris hominis primã natiuitatẽ. T ime

Expanded text:
partem bonorum accipe: quia illos tantum mavult intelligi qui 77 fidei Jacob devotionique partem bonorum accipe: quia illos tantum mavult intelligi qui 77 fidei Jacob devotionique consentiunt, superantes per religionis affectum
Abbreviated transcription (Latin):
In medio eccłae laudat dñm : qui se pia conuersatione tractauerit. Ipsuis enĩ p̃co
s morũ sc̃ĩtas custodita: quando nichil ualet aliquid boni caro facere.
one multorũ: ubi recte mentis oꝑatio reliquis fidelib prestat exemplũ. Qui timetis¬
rata. ne corda fideliũ longa tristitia turbarent᷑. uenit ad terciã partẽ: ubi deuotos al¬
loqͥt᷑ ut dñi dispensatione recognita laudent eũ: & p̃conia ipsius. generali exultatione
ncelebrent: q̃m ꝑ eus passionẽ ꝓuenit salus fideliũ & uita iustoꝵ. Nunc intendamꝰ.
qũa suauis in timore dñi declaret᷑ affectus. Timorihumanus. non laudẽ parturit. sed
uituꝑationẽ. dĩ aut̃ timor quia iustus & rectus ẽ: laudẽ generat: amorẽ tribuit. ar¬
dorẽ caritatis inflammat laudate gͦ dicit. qui timetis dñm: id .ẽ. qui reuerentiã ha¬
betis nominis eiꝰ. quia eũ ñ meret᷑ p̃dicare. nisi qui cognoscit᷑ & timere. Uniuersũ in

Expanded text:
io vero Ecclesiae laudat Dominum, qui se pia conversatione tractaverit. Ipsius enim praeconium est morum sanctitas custodita, quando nihil valet aliquid boni caro facere, one multorum, ubi rectae mentis operatio reliquis fidelibus praestat exemplum. Versrata, ne corda fidelium longa tristitia turbarentur, venit ad tertiam partem, ubi devotos alloquitur, ut Domini dispensatione recognita laudent eum, et praeconia ipsius generali exsultatione concelebrent: quoniam per ejus passionem provenit salus fidelium et vita justorum. Nunc intendamus quam suavis in timore Domini declaretur affectus. Timor enim humanus non laudem parturit, sed vituperationem: Dei autem timor, quia justus et rectus est, laudem generat, amorem tribuit, ardorem charitatis inflammat. Laudate ergo, dicit, qui timetis Deum, id est qui reverentiam habetis nominis ejus: quia eum non meretur praedicare, nisi qui cognoscitur et timere. Universum in
Abbreviated transcription (Latin):
panes propositionis accepit. & gladiũ quo occi¬
derat goliam. Panes ꝓpositionis: significauerunt
sacerdotem. Gladius sacratus: futurũ potentissimũ
regem. Ibi casu inuentus doecͭ idomeus prepositus
mulorũ : nuntiauit omnia regi sauli. Tunc iratus
Iste autẽ dohec ꝑ quẽ talia ꝓuenerunt. p atronomico nomine cognominatꝰ
ł idurmeus: quȩ utraq uerba coniuncta. sicut patrũ traclit auctorit
indicant motus terrȩ nos. Quae significatio uerborum: antichristi actib non
trito deputat᷑. Doretͥ idumeus enĩ. dauid aduersariꝰ fuit: sicut xp̃o a¬
christus erit. Iste sacerdotes extinexit: ille facturꝰ . ẽ. martyres. Iste nominis
significatione inlicat motus terrenos: ille cunctũ orbẽ moturꝰ est. dũ eum
e sumptione sacrilega ad culturã sui nominis cogit. Qua ꝓpt̾ ꝑ nome
clohec ielumei. iure antichristus intelligitur:Atitulus acladuentum dñi se¬

Expanded text:
panes propositionis accepit et gladium quo occiderat Goliam. Panes propositionis significaverunt sacerdotem, gladius sacratus futurum potentissimum regem. Ibi casu inventus Doech Idumaeus praepositus mulorum, nuntiavit omnia regi Sauli . Tunc iratusIste autem Doech per quem talia provenerunt, patriotico nomine cognominatus est Idumaeus. Quae utraque verba conjuncta, sicut Patrum tradit auctoritas, indicant motus terrenos. Quae significatio verborum Antichristi actibus non immerito deputatur. Doech enim Idumaeus David adversarius fuit, sicut Christo Antichristus erit. Iste sacerdotes exstinxit, ille facturus est martyres: iste nominis significatione indicat motus terrenos, ille cunctum orbem moturus est, dum eum praesumptione sacrilega ad culturam sui nominis coget. Quapropter per nomen Doech Idumaei jure Antichristus intelligitur, cui tantis
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ leuius. quid uero inanius. quã uerũ uidicẽ falso adiudicare: quã occidere uelle.
qui mortuos suscitabat: quã ligatũ tradere. qui muneli uincula dissoluebat: Paruuloꝵ
quidẽ sagittȩ in ania tela sunt: qui ludendi studio. fragiles cannas insagittarũ con¬
tudinẽ iacere consueuer̃. Sic uidȩorũ uota in efficaci malignitate sȩuissima: ñ intuler̃
flendã mortẽ. sed pocius gloriosissimã passionẽ: talesq plagas deder̃. quib mors ipsa
translatio : ut nob constare possit absoluta sententia. Infirmatȩ sunt reuera lingu¬
de sepulchro. quẽ decrucis descendere non credebant posse patibulo. Ubiẽ udei in¬
uos ipsos uidiciũ peto. Quanto mirabilius ÷ mortuũ possẽ resurgere: quam ad huc

Expanded text:
Quid enim levius quidve inanius quam verum Judicem false adjudicare, quam occidere velle Quid enim levius quidve inanius quam verum Judicem false adjudicare, quam occidere velle qui mortuos suscitabat, quam ligatum tradere qui mundi vincula dissolvebat? Parvulorum siquidem sagittae inania tela sunt, qui ludendi studio fragiles cannas in sagittarum consuetudinem jacere consueverunt. Sic Judaeorum vota inefficaci malignitate saevissima, non intulerunt flendam mortem, sed potius gloriosissimam passionem, talesque plagas dederunt quibus mors ipsa translatio, ut nobis constare possit absoluta sententia. Infirmatae revera sunde sepulcro, quem de crucis descendere non credebant posse patibulo. Ubi est, Judaei, invos ipsos judicium peto: quanto mirabilius est, mortuum posse resurgere, quam adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
cor altũ. et ex altabit᷑ ds̃. Cum clicit accedet homo adcor altũ: ellos significat qui rescliuinas
pia intentione perqͥrunt. Cor enĩ altũ tunc est: quando cȩlestia cogitat. & terrena drui¬
tat. Iste non deficit. sicut ille qui scrutiniũ ꝑscrutat᷑: sed magis magisq crescit: & usque
adhoc ꝑuenit ut ab eo summꝰ atq omp̃s ds̃ . eẽ credatur: non qđ cłs altior fiat: sel qͥa
orde scĩ hominis semꝑ cdiuinitas considerata grandescat. Et nota quia suꝑiꝰ deꝑ
inquorũ corde tantũ exaltatus : ds̃. quantũ cogitationes ueras atq sanctissimas puris
mentib intrauerunt. Sagittȩ paruulorũ facte sunc plagȩ eorũ. P ost enumeratio-¬
nẽ uidaicȩ prauitatis quã innecẽ cdni ꝑ agere temptauer̃: uenit ad sccłam positionẽ:
ubi fremitꝰ eoꝵ & dura consilia. aptissima cõparatione dericlet. Quȩ figura clieit᷑ ironia.

Expanded text:
ad cor altum, et exaltabitur Deus. Cum dicit: Accedet homo ad cor altum, illos significat qui res divinas ad cor altum, et exaltabitur Deus. Cum dicit: Accedet homo ad cor altum, illos significat qui res divinas pia intentione perquirunt. Cor enim altum tunc est, quando coelestia cogitat, et terrena devitat. Iste non deficit sicut illi qui scrutinium perscrutantur, sed magis magisque crescit, et usque ad hoc pervenit, ut ab eo summus atque omnipotens Deus esse credatur; non quod Deus altior fiat, sed quia in corde sancti hominis semper Divinitas considerata grandescat. Et nota quia superius din quorum corde tantum exaltatus est Deus, quantum cogitationes veras atque sanctissimas puris mentibus intraverunt. Vers. 7. Sagittae parvulorum factae sunt plagae eorum. Post enumerationem Judaicae pravitatis, quam in necem Domini peragere tentaverunt, venit ad secundam positionem, ubi fremitus eorum et dura consilia aptissima comparatione deridet. Quae figura dicitur ironia.
Abbreviated transcription (Latin):
dum nulbum ibi fructũ salutis suȩ poterant inuenire. Oyxerunt enĩ. Si cdimiserimꝰ eũ: uenient
romani & tollent nobis locũ & gentẽ. ꝑ scrutati sunt etiã iniquitates. cũ dnm audissent dicen¬
tem paralitico: dimittunt᷑ tibi peccata tua: illi ꝓtinꝰ blasphemare putauer̃. qͥuib ait dñs.
Quid cogitatis nequã in cordib ur̃is : ꝑscrutati sunt quoq iniquitates. sicut euangłiũ dic̃.
cũ diuersas int̾rogationes insidiantes adhibebant. ut inuenirent qua excausa accusarem
eum. Sequit᷑ pęna peccantiũ. Pefecer̃ scrutantes scrutinium: q uia semꝑ incogitationib
suis deficiunt. qui ad res pessimas ꝑuenire contendunt: de quib & in alio loco dictũ. ẽ.
rmati sunt nec fuit qui adiuuar& eos. Consequit᷑ pars scłȩ sententiȩ. Acced& homo

Expanded text:
enient enient Romani, et tollent nobis et locum et gentem . Perscrutati sunt etiam iniquitates, cum Dominum audissent dicentem paralytico: Dimittuntur tibi peccata tua ; illi protinus eum blasphemare putaverunt, quibus ait Dominus: Quid cogitatis nequam in cordibus vestris? Perscrutati sunt quoque iniquitates, sicut Evangelium dicit, cum diversas interrogationes insidiantes adhibebant ut invenirent qua ex causa accusarent eum. Sequitur poena peccantium, Defecerunt scrutantes scrutinium: quia semper in cogitationibus suis deficiunt qui ad res pessimas pervenire contendunt: de quibus et alio loco dictum est: Infirmati sunt, nec fuit qui adjuvaret eos . Consequitur pars secunda sententiae: Accedet homo
Abbreviated transcription (Latin):
reus ÷ mortis : siue quando ꝓfessi sunt: sanguis huiꝰ suꝑnos & suꝑ filios nr̃os. Firmauer̃ utiq dic-¬
tũ ẽ. obstinatione clurissima: ñ ueritatis munimine solidata. Sequit᷑. Disposuer̃ ut absconde-¬
ent laqueos : dixer̃. quis uidebit eos: Hic describit᷑ consuetudo peccantiũ. Omĩs enĩ qͥc
parat hominẽ seputat fallere: ut possit ad suas nequicias ꝑuenire. Sic iidei scelerata mente
confusi. xp̃m tantũ moclo hominẽ putantes. malignitatẽ suã non credebant agnosci: cui cuncta
cȩlestia uel terrena ueracius patent. quã sibi ipsa sunt cognita. Scrutati sunt i
sententiis : uersus iste diuisus. ẽ. dicit enĩ. quemadmoclũ se consilia praua confundant: & in oꝑe
cogitationis suȩ mens maligna deficiat. Contra bona uoluntas illuminatusq sensus quẽ
ꝓuectũ habere uideat᷑ ostendit: ut quanto sedõ pryximat. tanto diuinitatẽ sibi ex al-¬
atam. e̾ẽ. cognoscat. Scrutati sunt iudei iniquitates : quas utiq p̃ter mittere de

Expanded text:
super nos et super filios nostros . Firmaverunt utique dictum est, obstinatione durissima, non veritatis munimine solidata. Sequitur, disposuerunt ut absconderent laqueos; dixerunt: Quis videbit nos? Hic describitur consuetudo peccantium. Omnis enim qui dolum parat, hominem se putat fallere, ut possit ad suas nequitias pervenire. Sic Judaei scelerata mente confusi Christum tantummodo hominem putantes, malignitatem suam non credebant agnosci, cui cuncta coelestia vel terrena veracius patent, quam sibi ipsa sunt cognita. Vers. 6. Scrutatsententiis versus iste divisus est. Dicit enim quemadmodum se consilia prava confundant, et in opere cogitationis suae mens maligna deficiat. Contra bona voluntas et illuminatus sensus quem profectum habere videatur ostendit; ut quanto se Deo proximat, tanto divinitatem sibi exaltatam esse cognoscat. Scrutati sunt Judaei iniquitates, quas utique praetermittere de
Abbreviated transcription (Latin):
aam quomodo creclendũ . ẽ. subito. qđ cliscipłis constat. ẽẽ. predictũ: sicut in euange-
legitur. Ecce ascendimus hierosolimã. & filiꝰ hominis tradetur ut crucisigatur
& his similia quȩ desua passione predixit. Nam qđ clixit sagittabunt eũ & non
mebunt: ostendit malignȩ cogitationis effectũ: ut non solum tratatũ scelus.¬

Expanded text:
Nam quomodo credendum est subitum, quod discipulis constat esse praedictum? Sicut in Evangelio Nam quomodo credendum est subitum, quod discipulis constat esse praedictum? Sicut in Evangelio legitur: Ecce ascendimus Jerosolymam, et Filius hominis tradetur ut crucifigatur ; et his similia, quae de sua passione praedixit. Nam quod dixit, sagittabunt eum, et non timebunt, ostendit malignae cogitationis effectum, ut non solum tra