comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loqui consueui: sedquia lasses¬
cente stomacho. ea quȩ dictauero
legere ipse non possum. quosdã
ur̃m minus libent̃ audientes
intueor: VUnde nunc a mem&¬
ipso exigere contramorẽ uolo:
ut intra sacra missarun sollẽp¬
nia. lectionẽ scĩ cuan Eelii non
dictando. sed colloquendo edis¬
scram: Sicq excipiatur: ut lo¬
quimur: Quia collo cutionis
uox. corda torpentia plusquã
sermo lectionis excitat : Et qua¬
si quadam manu sollicitudinis
ut ciugilent pulsat: &quidem
adhoc opusme sufficere posse ñ
uideo : Sedtamen uires quas im¬
peritia denegat. caritaf minis¬
trat: Scionamq quidix̃ : Aꝑi
ostuũ. Et ego adimplebo illud
Bonũ ggo opus nobis inuolun¬
tate sit: nam ex diuino adiuto¬
rio erit mnperfectionem: Dat
loquendi ausũ : &iam resurrecti¬
onis domunce tanta sollẽpnitas:
Quia & indignũ ualde est: ut
eo die laudłs debitas taceat¬
lingua caris: quo uidelic&
die caro resurrexit auctoris: u
&ci quem iuiuentem dixerant.

Expanded text:
loqui consuevi; sed quia, lassescente stomacho, ea quae dictavero legere ipse non possum, quosdam vestrum minus libenter audientes intueor. Unde nunc a memetipso exigere contra morem volo ut inter sacra missarum solemnia lectionem sancti Evangelii non dictando, sed colloquendo edisseram. Sicque excipiatur ut loquimur, quia collocutionis vox corda torpentia plus quam sermo lectionis excitat, et quasi quadam manu sollicitudinis ut evigilent pulsat. Et quidem ad hoc opus me sufficere posse non video; sed tamen vires quas imperitia denegat charitas ministrat. Scio namque qui dixit: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud . Bonum ergo opus nobis in voluntate sit, nam ex divino adjutorio erit in perfectione. Dat loquendi ausum ipsa etiam resurrectionis Dominicae tanta solemnitas, quia et indignum valde est ut eo die laudes debitas taceatlingua carnis, quo videlicet die caro resurrexit auctoris. 2.ei, quem viventem dilexerant,
Abbreviated transcription (Latin):
quã sint in conp̃hensibilia inoñui¬
potenti dõ miscdiȩ uisoera: La¬
tro iste cruentis manibus abs¬
tractus a facie itineris: suspen¬
sus est inpatibulo crucis: Ibi
confessus est. ibi sanatus est: ibi
audire meruit. hodie metũ eris
inparadiso: Quid hoc est  ꝗͥs
tantam bonitatẽ dĩ dicere. quis
estimare sufficiat. deipsa poc¬
na criminis: ꝑuenit ad p̃mia
uirtutis: Idcirco aũt omnipo¬
tens ds̃ electos suos in quibus¬
dam lapsib cadere ꝑmisit. ut
aliis inculpa iacentib sitoto
adcum corde consurgant spem
uome reddat: & eis ꝑlamenta
pęmitntiȩ uiam pietatis aꝑiat:
Exccͥtamus ergo nos m& ipsos
inlamentis: extinguamꝰ fleti¬
bis & cdignis penitentie fruc¬
dusta non pereant: Quia qui
multos asuis miquitatib iam
sinatos aspicimus. quid aliud
quã suꝑnȩ misodiȩ pignus

Expanded text:
quae sint incomprehensibilia omniquae sint incomprehensibilia omnipotenti Deo misericordiae viscera. Latro iste cruentis manibus abstractus est a fauce itineris, suspensus est in patibulo crucis, ibi confessus est, ibi sanatus est, ibi audire meruit: Hodie mecum eris in paradiso. Quid est hoc? quis tantam bonitatem dicere Dei, quis aestimare sufficiat? de ipsa poena criminis pervenit ad praemia virtutis. Idcirco autem omnipotens Deus electos suos in quibusdam lapsibus cadere permisit, ut aliis in culpa jacentibus, si toto ad eum corde consurgunt, spem veniae reddat, et eis per lamenta poenitentiae viam pietatis aperiat. Exerceamus ergo nosmetipsos in lamentis, exstinguamus fletibus, dignis poenitentiae frucndulta ne pereant, quia qui multos a suis impietatibus jam sanatos aspicimus, quid aliud quam supernae misericordiae pignus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia tumidus. uł carnis facinore
pollutus. uł nacundia accensus. uł
credũlitate impius post culpas ad
penitentiã reddit. uitãq a&ernã
ꝑcipit : quasi in locũ intrat alienũ:
Adiebus ergo ioħis baptistȩ reg¬
nũ cęloꝵ uimpatitur . Et uio¬
lenti rapiunt illud: Quia qui
penitentiã peccatorib indixit.
quid aliud qua regnũ caelorum
fieri iolenti amdocuit. Reco
fecimus: & nos m& ipsos assiduis
lamentis atteramꝰ : hereditatem
iustorũ quã non tenuimꝰ ꝑuitam:
rapianus ꝑ paenitentiam: Vult
a nobis om̃ps ds̃ : talem uiolenuiã
ꝑ peti: Nam regnũ celoꝵ rapi uult
nr̃is fletib : quod nr̃is meritis non
debetur: Abspei ergo rectitudine
nulla nos maloꝵ nr̃oꝵ qualitas.
nulla quantitas frangat: Prestat
magnam ueniȩ fiduciam latroille
uenerabilis: quinon inde uenera¬
bilis unde latro:Nam latro ex
crudelitate: ucnerabilis excon¬
fessione : Cogitate rogo cogitate.

Expanded text:
superbia tumidus, vel carnis facinore superbia tumidus, vel carnis facinore pollutus, vel iracundia accensus, vel crudelitate impius, post culpas ad poenitentiam redit, et vitam aeternam percipit, quasi in locum peccator intrat alienum. A diebus ergo Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud, quia qui poenitentiam peccatoribus indixit, quid aliud quam regno coelorum fieri violentiam docuit. Recogfecimus, et nosmetipsos assiduis lamentis atteramus, haereditatem justorum, quam non tenuimus per vitam, rapiamus per poenitentiam. Vult a nobis omnipotens Deus talem violentiam perpeti. Nam regnum coelorum rapi vult nostris fletibus, quod nostris meritis non debetur. A spei ergo certitudine nulla nos malorum nostrorum qualitas, nulla quantitas frangat. Praestat magnam veniae fiduciam latro ille venerabilis, qui non inde vene rabilis unde latro: nam latro ex crudelitate, venerabilis ex confessione. Cogitate ergo, cogitate
Abbreviated transcription (Latin):
baptistȩ usq nunc regnum cęloꝵ
iimpatitur : Et uiolenti rapiunt
illud: Quȩ suꝑnȩ uerba sententiȩ:
nobissunt magnopere ꝑscrutanda:
Nam querendũ ẽ quo modo uimꝑ
poei. regnũ celorũ possit: Quis
eñi cęlo uiolenti aminrogat.. Et
rursum quȩrendũ est. sipatiuim
regnũ cęloꝵ potest : cur eandẽ ium
adiebiis iohannis baptiste. & non
ȩtiam ante ꝑtulerit : Sedcũlex di¬
cat. siquis haec uel illa fecerit mor¬
te moriatur: Cunctis legentibus
liquet. quia peccatores quosq poe¬
na suae scueritatis ꝑculit. non aut̃
ꝑpenitentiam adiuitam reduxit :
Cũ uero ioħes baptista redẽpto¬
ris gram̃ p̾currens pęnitentiam
praedicat. ut peccator qui excul¬
paef mortuus ꝑ conuersioñẽ uiuat:
profecto a dieb iołis baptistȩ reg¬
num cȩlorum uimpatitur: Quidẽ.
aũt regnũ cȩlorũ: Nisi locus iustoꝵ.
Solis enim iustis caelestis patriae
praemia debent᷑. ut humiles. casti.
mites. atq misericordes: ad gauidia

Expanded text:
stae usque nunc regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud . Quae supernae verba sententiae nobis sunt magnopere perscrutanda. Nam quaerendum est quomodo vim perpeti regnum coelorum possit. Quis enim coelo violentiam irrogat? et rursum quaerendum est si pati vim regnum coelorum potest, cur eamdem vim a diebus Joannis Baptistae, et non etiam ante pertulerit? Sed cum lex dicat: Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur, cunctis legentibus liquet quia peccatores quosque poena suae severitatis perculit, non autem per poenitentiam ad vitam reduxit. Cum vero Joannes Baptista Redemptoris gratiam praecurrens, poenitentiam praedicat, ut peccator qui ex culpa mortuus est per conversionem vivat, profecto a diebus Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur. Quid est autem regnum coelorum, nisi locus justorum? Sopraemia debentur, ut humiles, casti, mites, atque misericordes ad gaudia
Abbreviated transcription (Latin):
mundiest unitersũ genꝰ humanũ:
Seciris uero est scilic& redẽptor nosteꝵ:
quiuelut ex manubrio & ferro. tenct᷑
exhumanitate. sed incidit ex diui¬
nitate: Quae uidelic& securis iam
adradicem arboris positaest: quia
& siꝑ pacientiam expectat: udetur
tamen quid factura est: Om̃is eñi
arbor non faciens fructũ bonũ: exci¬
detur & inignem mitt&ur: Quia
unus quisq ꝑuersus. paratam citus
gehennȩ concremationem inuenit.
quihic fructũ boni operis facere con¬
tẽpnit : Et notandũ quod sccurim
nonuixta ramos positam: Sed adra¬
dicem dicit: Cũ cñi maloꝵ filii tollunt᷑
quidaluit quarami infructuosȩ ar¬
boris absciduntur. Cũ uero tota
simul progenies cũ parente tollitur
infructuosa arbor aradice abscisa :
neiam remaneat unde praua iterũ
sobolis succrescat: In quib iohannis
baptistȩ uerbis constat: quod audi¬
entium corda turbata sunt: cũptinꝰ
subinfertur: Et interrogabant eũ

Expanded text:
mundi est universum genus humanum. mundi est universum genus humanum. Securis vero est Redemptor noster, qui velut ex manubrio et ferro tenetur ex humanitate, sed incidit ex divinitate. Quae videlicet securis jam ad radicem arboris posita est, quia etsi per patientiam exspectat, videtur tamen quid factura est. Omnis enim arbor non faciens fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur, quia unusquisque perversus paratam citius gehennae concremationem invenit, qui hic fructum boni operis facere contemnit. Et notandum quod securim non juxta ramos positam, sed ad radicem dicit. Cum enim malorum filii tolluntur, quid aliud quam rami infructuosae arboris absciduntur? Cum vero tota simul progenies cum parente tollitur, infructuosa arbor 1521 a radice abscisa est, ne jam remaneat unde prava iterum soboles succrescat. In quibus Joannis Baptistae verbis constat quod audientium corda turbata sunt, cum protinus subinfertur: Et interrogabant eum
Abbreviated transcription (Latin):
cuius semnnust̃ uniti: Vndc & usdẽ
gentilib: ꝑ egregium prȩdicatorem
dicitur : Siaũt uos xp̃i. Crgo abrahȩ
semen estis: Sigitur nos ꝑfidẽ xp̃i
abrahe iam semen existimus: iudei
propt̃ ꝑfidium. ab rahȩ filii esse desi¬
erunt: Quia uero in illo die trem̃¬
di examinis. parentes boni malis
filiis prodese non possint: ⁊̃ estatur
proph&a quidicit: Noe & dani¬
hel & iob. si fuerint inmedio eoꝵ:
uruo ego dicit dñs ds̃: quia filiũ
& filiam non liberabt̃. sed ipsi iusti¬
cia sua liberabunt animas suas:
Et rursũ. quia boni filii nihil
malis parentib prosint: sedadre¬
atũ potius malorũ parentũ. pro¬
ficiat bonitas filioꝵ: ipsa ꝑ se ueri¬
tas. non credentib uideis dicit:
Siego inbͤel ⁊ebulcicio dacmonia.
filii ur̃i in quo eiciunt. ideo ipsi.
iudices ur̃i erunt: Sequitur:
Iam em̃. Seturis ad iadic̃ arboris
posita est: om̃is enim arbor non fa¬
ciens fructũ bonũ : Excidet᷑ & in
ignem mattetur: Arbor huius

Expanded text:
 uniti. Unde et eisdem gentibus per egregium praedicatorem dicitur: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis . Si igitur nos per fidem Christi, Abrahae jam semen existimus, Judaei propter perfidiam Abrahae filii esse desierunt. Quia vero in illo tremendi examinis die parentes boni malis filiis prodesse non possint testatur propheta qui dicit: Noe, Daniel et Job si fuerint in medio eorum, vivo ego, dicit Dominus Deus, quia filium et filiam non liberabunt, sed ipsi justitia sua liberabunt animas suas . Et rursum, quia boni filii nihil malis parentibus prosint, sed ad reatum potius malorum parentum proficiat bonitas filiorum, ipsa per se Veritas non credentibus Judaeis dicit: Si ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi judices vestri erunt . 10. Sequiturs ad radicem arboris posita est. Omnis enim arbor non faciens fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur. Arbor hujus
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ laprdes: nisi corda gentiliũ
fuer̃. ad intellectũ dĩ om̃ipoten¬
tis insensibilia. Sicut & iam
quib dam exiudeis : dicitur:
Auferam corlapideũ: de carne
uĩti : Nec in merito lapidum
nomine gentes significate sutt :
quia lapides colucrunt: Vnde
scriptũ est: Simuiles illis fiant
qui faciunt ea : Et om̃s qͥ confiduas
incis: Dequibus nimirũ lapidib¬

Expanded text:
ntilium fuerunt, ad intellectum Dei omnipotentis insensibilia? sicut etiam quibusdam ex Judaeis dicitur: Auferam cor lapideum de carne vestra . Nec immerito lapidum nomine gentes significatae sunt, quia lapides coluerunt. Unde scriptum est: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . De
Abbreviated transcription (Latin):
deserit: Sed fontes inconuallibis
surgunt: quia mentes humilumi
uerbũ predicationis accipiunt: Lam
uidemus. iam conualles frumento
abundare conspicimus: quia illorũ
ora pabulo ueritatis imploa sunt.
quimites acsimplices. huic mundo
despicabiles esse uidebant᷑ Ipsũ quo¬
q iohannem baptistã. quia mira scĩ¬
tate praeditũ populi uidebant: illũ¬

Expanded text:
deserit. Sed fontes in convallibus deserit. Sed fontes in convallibus surgunt, quia mentes humilium verbum praedicationis accipiunt. Jam videmus, jam convalles frumento abundare conspicimus, quia illorum ora pabulo veritatis impleta sunt qui mites ac simplices huic mundo despicabiles esse videbantur. 4. Ipsum quoque Joannem Baptistam, quia mira sanctitate praeditum populus videra
Abbreviated transcription (Latin):
tationes ꝑsermonẽ bonȩ predicatioñs
format: Om̃is uallis implebit᷑: & om̃is
mons & collis humibabitur: Quid
hoc loco uallium nomine. Nisi humi¬
les a Quid montiũ & collium: pisi
suꝑbi homines designant᷑ In aduentu
igitur redẽptoris ualles implete.
montes uero & colles humiliati sunt :
quia iuxta cius uocẽ. om̃is quise ex
altat humilabit᷑. & om̃is quise hu¬
miliat exaltabit᷑: Uallis & eñĩ i¬
pleta crescit: mons aũt & collis hu¬
miliatꝰ decrescit: Quia nimirum.
infide mediatoris dĩ echominũ ho¬
minis xp̃ułi. & gentilitas plentu¬
dine grãe accepit: Et udea ꝑerrorẽ
ꝑfidiȩ. hoc unde tumebat ꝑdidit:
Om̃is eñi uallis implebitar : quia cor¬
dahumiliũ sacrȩ doctrine eloquio.
uirtutũ gr̃a replebuntur: Iuxta
hoc quod scriptũ est: quicmittu fon¬
tes inconuallib: Qunde rursũ dicit᷑:
Et conualles: ab undabunt frumento:
Umontib nãq aquadilabit᷑: quia
suꝑbas mentes. ueritatis doctrina

Expanded text:
tiones, per sermonem bonae praedicationis format. Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur. Quid hoc loco vallium nomine, nisi humiles; qui montium et collium, nisi superbi homines designantur? In adventu igitur Redemptoris valles impletae, montes vero et colles humiliati sunt. Quia juxta ejus vocem, omnis qui sealtat humiliabitur, et omnis qui se humiliat exaltabitur . Vallis etenim impleta crescit, mons autem et collis humiliatus decrescit, quia nimirum in fide Mediatoris Dei et hominum hominis Christi Jesu et gentilitas plenitudinem gratiae accepit, et Judaea per errorem perfidiae hoc unde tumebat perdidit. Omnis enim vallis implebitur, quia corda humilium sacrae doctrinae eloquio virtutum gratia replebuntur, juxta hoc quod scriptum est: Qui emittit fontes in convallibus . Et unde rursum dicitur: Et convalles abundabunt frumento . A montibus namque aqua dilabitur; quia superbas mentes veritatis doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
crat : ꝑ regem gentiũ & princi¬
pes uidȩoꝵ. pracdicationis cius
tẽpora designant᷑: Quia aut̃
gentilitas colligenda erat. &
uidȩa proculpa ꝑfidiat disꝑ¬
genda: ipsa quoq dsscriptio ter¬
reni principatus ostendit: Qũo
& in romana re publica unus
praefuisse describitur : Et in u¬
deae regno. ꝑ quartam partem
plurimi principantur: Uoce¬
& enim nr̃i redẽptoris dicitur :
om̃e regnũ inseipsũ diuisũ de¬
solabitur : Liqu& ergo quod
ad finem regni uidea ꝑuenerat.
quȩ tot regibus diuisa sub iace¬
bat: Aperte quoq nonsolũ qͥb
regibus: sed quibus &iam sacer¬
dotibus actũ sit. domonstratur:
Vt quiaillũ iohannes baptista
praedicar& quisimul rex & sa¬
cerdos ex ister& : lucas cuangłista
praedicationis cius teporai per
regñũ & sacerdotiũ designauit:¬

Expanded text:
ncipes Judaeorum, praedicationis ejus tempora designantur. Quia autem gentilitas colligenda erat, et Judaea pro culpa perfidiae dispergenda, ipsa quoque descriptio terreni principatus ostendit, quoniam et in Romana republica unus praefuisse describitur, et in Judaeae regno per quartam partem plurimi principabantur. Voce enim nostri Redemptoris dicitur: Omne regnum in seipso divisum, desolabitur . Liquet ergo quod ad finem regni Judaea pervenerat, quae tot regibus divisa subjacebat. Apte quoque non solum quibus regibus, sed quibus etiam sacerdotibus actum sit, demonstratur. Ut quia illum Joannes Baptista praedicaret, qui simul rex et sacerdos existeret, Lucas evangelista praedicationis ejus tempora per regnu
Abbreviated transcription (Latin):
Cunctis legentib liquet: quia
iohannes baptismũ pęnitentię
non solũ predicarat uerũ &iã
quib dam dedit sediam̃ bapris¬
mũ suũ inremissionẽ peccatoꝵ
dare non potuit: Remissio &¬
eñi peccatoꝵ: insolo nobis bap¬
tismo xp̃i tribuitur: Notan¬
dum itaq qđ dicitur : p̃dicano
baptismum penitentie. in remissio¬
nẽ peccatoꝵ: Qm̃ baptismũ quod
peccata soluer&. quia dare non po¬
terat praedicabat: ut sicut incar¬
natũ uerbũ patris p̾currebat uer¬
bo praedicationis. ita baptis mum
paenitentiȩ quo peccata soluunt᷑.
praecurrer& suo baptismatȩ quo
peccata solui non possunt: Ut qͥa
eius sermo precurrebat prȩsenti¬
am redemptoris: ipsũ quoq cuis
baptisma praecedendo fier& um¬

Expanded text:
unctis legentibus liquet quia Joannes baptismum poenitentiae non solum praedicavit, verum etiam quibusdam dedit, sed tamen baptismum suum in remissionem peccatorum dare non potuit. Remissio etenim peccatorum, in solo nobis baptismo Christi tribuitur. Notandum itaque quod dicitur, praedicans baptismum poenitentiae in remissionem peccatorum, quoniam baptismum qupeccata solvebat, quia dare non poterat, praedicabat, ut sicut incarnatum Verbum Patris praecurrebat verbo praedicationis, ita baptismum poenitentiae, quo peccata solvuntur, praecurreret suo baptismate, quo peccata solvi non possunt; ut quia ejus sermo praecurrebat praesentiam Redemptoris, ipsum quoque ejus baptisma praecedendo fieret um
Abbreviated transcription (Latin):
proph&ȩ: Uox clamantis inde¬
serto: parate uiã dñi. rectas facite
semitas ciuis: Pem uero iohannes
baptista requisitus quis es& : res
ideo uox aproph&a uocatus est.
quia uerbũ pracibat: Quid aũt
clamar&: aperitur cũ subditur:
Parate uiam dñi: rectas facite scmi¬
tas cuis: Om̃is quifidem rectam
& bona opera p̾dicat: quid aliuad
quam uenienti dño ad corda au¬
dientiũ uiam parat ut haec uis

Expanded text:
ophetae: Vox clamantis in deserto, Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus . Idem vero Joannes Baptista requisitus quis esset, resideo vox a propheta vocatus est, quia verbum praeibat. Quid autem clamaret aperitur cum subditur: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Omnis qui fidem rectam et bona opera praedicat, quid aliud quam venienti Domino ad corda audientium viam parat? ut haec
Abbreviated transcription (Latin):
IE demptoris prȩcursor quo
tempore uerbũ praedicatio¬
nis acceperit : memorato roma¬
nȩ rei publicȩ principe. & iudeȩ
regib designatur. cũdicitur:
Anno quinto decimo imperii ti¬
berii cęsaris. procurante pontio
pilato iudęam. thetrarcha autẽ
galileae herode. philippoautem

Expanded text:
is nostri praecursor quo tempore praedicationis verbum acceperit, memorato Romanae reipublicae principe, et Judaeae regibus, designatur, cum dicitur: Anno quinto decimo imperii Tiberii Caesaris, procurante Pontio Pilato Judaeam, tetrarcha autem Galilaeae H
Abbreviated transcription (Latin):
ut onus secularium negotiorum
port&. pedum hoc cuis colla de¬
primit: ad p̃dicanda celestia non
assurgat: Nec deb& stultoꝵ oꝑũ
exempla conspiccre: nesua oꝑa
quasi ex mortuis pellibus credat
muniri : Sunt & enim multi: qui
prauitatem suam ex alienis praui¬
tatibus tuentur: Quia cñi alios
talia fecisse considerant : se haec
facere licent̃ putant: Hiquid aliud
faciunt. nisi pedessuos ex mortuoꝵ
animaliũ muniri pellibus conant᷑.
Om̃is uero quisalutat in uia: ex
occasione salutat it ineris. non ex
studio optande eiusdem salutis:
Qui igitur non amore aeternȩ patriȩ
sed pracmioꝵ ambitu salutem au¬
dientibus predicat. quasi mitmnere
salutat: quia dccasione & non ex
intentione salutem audientib

Expanded text:
ut onus saecularium negotiorum ut onus saecularium negotiorum portet, ne dum hoc ejus colla deprimit, ad praedicanda coelestia non assurgat. Nec debet stultorum operum exempla conspicere, ne sua opera quasi ex mortuis pellibus credat munire. Sunt etenim multi qui pravitatem suam ex alienis pravitatibus tuentur. Quia enim alios talia fecisse considerant, se haec facere licenter putant. Hi quid aliud faciunt, nisi pedes suos ex mortuorum animalium munire pellibus conantur? Omnis vero qui salutat in via, ex occasione studio obtinendae ejusdem salutis. Qui igitur non amore aeternae patriae, sed praemiorum ambitu, salutem audientibus praedicat, quasi in itinere salutat, quia ex occasione, et non ex intentione salutem audientibus
Abbreviated transcription (Latin):
Quodcũ proximi dilectione agit᷑.
quod expietate conditur: Hoc
ergo quod tibi subtrahis alteri
largire : ut unde tua caro affligit᷑.
inde egent proximii caro reparit᷑:
Hinc & enĩ: ꝑ proph&am dñs deit :
Cũiciunaretis & plangetitis. pũi¬
quid ieninũ icuinastis mihi
Et cum comeditis & bibitis. Ñi quid
non uobis comeo ditis & uobis mo¬
ipsis bibitis.. Sibi enim comedit &
bibit : qui aliienta corporis quae
sunt cõmunia dona conditoris. sine
nidigentib ꝑcipit: &sibi quisq ie¬
iunat: sica quac ad tempus subtrahit
non pauperib tribuit. sed uentri
post modũ offerenda custodit:
Hinc ꝑ iohel dicitur: Scĩficate ie¬
uinium: Ieuiniũ quippe scĩficare
est: adiunctis bonis aliis. dignã
dõ abstinentiam carnus ostendere
Cess& ira: Sopiantur iurgia In¬
cassũ enĩ caro atteritur: si a prauis
suis uoluptatibus animus nonre¬
frenatur: Cũ cnĩ ꝑprophetã dñs
dicat. ecce indie iciuni ur̃i inue¬

Expanded text:
quod cum proximi dilectione agitur, quod cum proximi dilectione agitur, quod ex pietate conditur. Hoc ergo quod tibi subtrahis, alteri largire; et unde tua caro affligitur, inde egentis proximi caro reparetur. Hinc enim per prophetam Dominus dicit: Cum jejunaretis et plangeretis, nunquid jejunium jejunastis mihi? Et cum comedistis et bibistis, nunquid non vobis comedistis, et vobismetipsis bibistis ? Sibi enim comedit et bibit, qui alimenta corporis, quae sunt communia dona Conditoris, sine indigentibus percipit. Et sibi quisque jejunat, si ea quae sibi ad tempus subtrahit, non 471 pauperibus tribuit, sed ventri postmodum offerenda custodit. Hinc per Joelem dicitur: Sanctificate jejunium . Jejunium quippe sanctificare est adjunctis bonis aliis dignam Deo abstinentiam carnis ostendere. Cesset ira, sopiantur jurgia. Incassum enim caro atteritur, si a pravis suis voluptatibus animus non refrenatur, cum per prophetam Dominus dicat: Ecce in die jejunii vestri inve
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o. nos ieius decimis ꝑ absti¬
nentiam mortificemus: Unde
bemni decimas rerũ: itaei offer¬
re contendite & detimas dierum
Unus quisq inquantũ uirtus
supp&it carnẽ maceit: eiusqi
denderia affligat : Concupis¬
centias turpes interficiat: ut iuxta
pauli uocem hostia uiua fiat:
Hostia quippe immolatur & uiua
est: quando & abhac uita homo
nondeficit. & tamen se acarnalib
desideriis occidit: Caro nos loa
traxit adculpam: afflicta reducat
adueniam: Auctor & enim mortis
nrae. ꝑfructũ ligni uetiti. uitae
p̃cepta transgressus est: Qui ergo
a paradisi gaudis ꝑcibũ cecidimꝰ:
adhacc inquantũ possumus ꝑ ab¬
stinentiam resurgamus: Sednemo
sibi candem abstinentiam solam
dñs dicat: Nonne hoc ÷ maius
ieruniũ quodelegi. Subiciens:
Frange ciurienti panem tuũ: Et
egenos uagosq ĩduc indomumi tuã:
Cũ uideris nudũ operi cũ: Etcar¬
naem tuam nedes pexeris: Illud gͦ
oculos manus elemosinarũ leuat:

Expanded text:
nostro nos in ejus decimis per abstinostro nos in ejus decimis per abstinentiam mortificemus. Unde,bemini decimas rerum , ita ei offerre contendite et decimas dierum. Unusquisque in quantum virtus suppetit, carnem maceret, ejusque desideria affligat, concupiscentias turpes interficiat, ut juxta Pauli vocem, hostia viva fiat . Hostia quippe et immolatur et viva est, quando et ab hac vita homo non deficit, et tamen se a carnalibus desideriis occidit. Caro nos laeta traxit ad culpam, afflicta reducat ad veniam. Auctor enostrae per fructum ligni vetiti vitae praecepta transgressus est. Qui ergo a paradisi gaudiis per cibum cecidimus, ad haec, in quantum possumus, per abstinentiam resurgamus. Sed nemo sibi eamdem abstinentiam solam tam Dominus dicat: Nonne hoc est magis jejunium quod elegi . Subjiciens: Frange esurienti panem tuum, et egenos vagosque induc in domum tuam: cum videris nudum, operi eum, et carnem tuam ne despexeris . Illud ergo oculos manus eleemosynarum levat,
Abbreviated transcription (Latin):
denarius & cium quater ductoo.
in quadragenariũ sugit: Quia tẽ
decalogi mandata ꝑficimꝰ: cũ pit¬
fecto quattuor libros sc̃ĩ cuangelii
custodimus: Ex quare : sentiri &
aliud potest: In hoc enim mortali
corpore & quattuor elimentis
subsistimus: Et ꝑ uoluptates euisdẽ
corporis. preceptis dominicis con¬
traimus: Praccepta aũt dominica:
ꝑ decalogũ sunt accepta: Quiergo
ꝑcarnis denderia decalogi man¬
data contẽpsimus: dignũ est ut
eandem carn̾ẽ quat̾ decies affli¬
gamus: Quãuis dehoc quadra¬
gesimȩ tempore est adhuic aliud
quod possit intelligi: Apresenti
& enim die usq adpaschalis sollem¬
nitatis gaudia. sex ebdomadȩ ueni¬
unt: quarũ uidelic& dies quad¬
raginta & duo fiunt: Ex quib
dum sex dies dominici ab abstinen¬
tia subtrahuntur : nonplus in ab¬
stinentia qũa .x.x .x. & sex dies
gimur : quasi anni nr̃i decimas
dõdamus: Ut qui nobis moeipsis
ꝑacceptũ annũ uiximͦ: auctori

Expanded text:
Denarius etenim quater ductus Denarius etenim quater ductus in quadragenarium surgit, quia tunc Decalogi mandata perficimus cum pfecto quatuor libros sancti Evangelii custodimus. Ex qua re sentiri et aliud potest. In hoc enim mortali corpore ex quatuor elementis subsistimus, et per voluptates ejusdem corporis praeceptis Dominicis contraimus: praecepta autem Dominica per Decalogum sunt accepta. Qui ergo per carnis desideria Decalogi mandata contempsimus, dignum est ut eamdem carnem quaterdecies affligamus. Quamvis de hoc Quadragesimae tempore est adhuc aliud quod possit intelligi. A praesenti etenim die usque ad Paschalis solemnitatis gaudia sex hebdomadae veniunt, quarum videlicet dies quadraginta et duo sunt: ex quibus dum sex dies Dominici ab abstinentia subtrahuntur, non plus in abstinentia quam triginta et sex dies gimur, quasi anni nostri decimas Deo damus, ut qui nobismetipsis per acceptum annum viximus, auctori
Abbreviated transcription (Latin):
quodsubditur: quia recedente dia¬
bolo angeli ministrabant ei: Ex
quare. qui aliut quã unius ꝑsone
utiq natura ostenditur .u quia
ethomo est quẽ dabolus tẽptat:
& idem ipse dñs est. cui ab angelis
ministratur: Cognoscamus igitur
ineo naturam nr̃am: quia nisi hunc
diabolus homine cernera: ei nullo¬
modo angeli ministrarent: Sedquia
his diebus lectio congruit: nam
quadraginta dierum abstinentiã
nr̃i redẽptoris audiuimꝰ. quia
quadragesimȩ tẽpus inchoamus:
discutiendum nobis est. cur haec
ipsa abstinentia ꝑ quadraginta
dicrũ numerũ custodit᷑ Moyses
eñ ut legem acciper& sccundo: di
serto: quadraginta diebus abstinuit:
omnino cibũ sũpsit: Nosquoq
inquantũ possumus: annuo quad¬
ragesimȩ temporȩ carnem inrãm
ꝑ abstinentiam affligere conamur:
Cur ergo in abstinentia quadra¬
genarius numerus custoditur.
pisi quia uirtus decalogi ꝑ libros
quat uor scĩ euangelii impletur.

Expanded text:
quod subditur, quia, recedente diaquod subditur, quia, recedente diabolo, angeli ministrabant ei. Ex qua re quid aliud quam unius personae utraque natura ostenditur? Quia et homo est quem diabolus tentat, et idem ipse Deus est cui ab angelis ministratur. Cognoscamus igitur in eo naturam nostram, quia nisi hunc diabolus hominem cerneret, nmodo angeli ministrarent. 5. Sed quia his diebus lectio congruit, nam quadraginta dierum abstinentiam nostri Redemptoris audivimus, qui Quadragesimae tempus inchoamus, discutiendum nobis est cur haec ipsa abstinentia per quadraginta dierum numerum custoditur. Moyses enim ut legem acciperet secundo diebserto quadraginta diebus abstinuit .omnino cibum sumpsit . Nos quoque in quantum possumus, annuo Quadragesimae tempore carnem nostram per abstinentiam affligere conemur. Cur ergo in abstinentia quadragenarius numerus custoditur, nisi quia virtus Decalogi per libros quatuor sancti Evangelii impletur?
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ se uicisse gloriatur: Ut
a nr̃is cordib ipso aditu captus
exeat: quonos aditu intromissus
quodinhac tẽptatione dominica
considerare debemus: quia tẽptatꝰ
adiabolo dñs. sacri eloquii precepta
respondit: Et quieo uerbo quod
erit. tẽptatorem suum mergere
inabyssũ poterat: uirtutem suac
potentiȩ non ostendit: Sola diui¬
nę scripturȩ precepta edidit: qua¬
tenꝰ suȩ nolus pacientiȩ praeber&
exemplũ. ut quotiens a prauis ho¬
minib aliquid patimur: ad doc¬
trinam excitemur potius quam
adiundictã: Pensate quantaest
pacientia dĩ: quanta in pacientia
nr̃a: Nossimiuriis aut aliqua
lesione prouocamur: furore ꝑmo¬
ti. aut quantũ possumus nosm&¬
ipsos ulciscimur : aut quod non
possumtus facere minamur : Ecce
& nihil ei nisi mansuetudinis uer¬
ba respondit: Poraat quẽ punire
poterat: ut hoc in laudem eius
altius crescer&. si hostem suũ non
extinguendo sed interim patien¬
xii. do superar&: Notandũ uero

Expanded text:
hominem se vicisse gloriatur, ut hominem se vicisse gloriatur, ut a nostris cordibus ipso aditu captus exeat, quo nos aditu intromissos quod in hac tentatione Dominica considerare debeamus. Quia tentatus a diabolo Dominus, sacri eloquii praecepta respondit. Et qui eo verbo quod erat, tentatorem suum mergere in abyssum poterat, virtutem suae potentiae non ostendit. Sola divinae Scripturae praecepta dedit, quatenus suae nobis patientiae praeberet exemplum, ut quoties a pravis hominibus aliquid patimur, ad doctrinam excitemur potius quam ad vindictam. Pensate quanta est patientia Dei, et quanta impatientia nostra. Nos si injuriis, aut aliqua laesione provocamur, furore permoti, aut quantum possumus nosmetipsos ulciscimur, aut quod non possumus facere minamur. Ecce a nihil ei nisi mansuetudinis verba respondit. Portat quem punire poterat, ut hoc in laudem ejus altius cresceret, si hostem suum non exstinguendo, sed interim patiendo superaret. 4. Notandum vero
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dicer&. eritis sicut dii: & ex pro¬
uectu a uaritiȩ tẽptauit. cũ dicer&.
scientes bonũ & malũ: Auaritia
enim. Nonsolũ petunȩ est: sed&iã
altitudinis Recte eñi auaritia di¬
citur: cũ supramodũ sublimitas
ambitur: Sicñi non ad auaritiam
honoris rapina ꝑtiner&: Nequaꝗ
paulus dcunigenito dĩ filio dicer&.
non rapinam arbitratus est essese
aequalem dõ: In hoc ergo diabolus
parentem nrm adsuꝑbiam traxt :
quo eum ad auaritiam sublimitatis
excitauit: Sed quib modis primũ.xi.
hominẽ strauit : eisdem modis se¬
cundo homini tẽptator subcubuit:
Pergulam quippe tẽptat cũdicit.
dic ut lapides isti panes fiant: Per
uanam gloriam tẽptat cũdicit: si
filius dĩes. mittete deorsũ Per sub¬
limitatis auaritiã tẽptat: cũ regna
om̃ia mundi ostendit dicens Haer
omia tibi dabo. Siprocidens ad ora¬
ueris me: Sedeisdem modis a setun¬
do homine uincitur : quib primũ

Expanded text:
cum diceret: Eritis sicut dii. Ex procum diceret: Eritis sicut dii. Ex provectu avaritiae tentavit, cum diceret: Scientes bonum, et malum. Avaritia enim non solum pecuniae est, sed etiam altitudinis. Recte enim avaritia dicitur, cum supra modum sublimitas ambitur. Si enim non ad avaritiam honoris rapina pertineret, nequaquam Paulus de unigenito Dei filio diceret: 'Non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo'. In hoc ergo diabolus parentem nostrum ad superbiam traxit, quo eum ad avariciam sublimitatis excitavit. Sed quibus modis primum hominem stravit, eisdem modis secundo homini temptando succubuit. Per gulam quippe temptat, cum dicit: 'Dic, ut lapides isti panes fiant'. Per vanam gloriam temptat, cum dicit: 'Si filius Dei es, mitte te deorsum'. Per sublimitatis avaritiam teomnia mundi ostendit, dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me. Sed eisdem modis a secundo homine vincitur, quibus primum
Abbreviated transcription (Latin):
Iustũ quippe erat: ut sic tẽptations
nĩas suis tẽptationib uincer&. sic̃
mortem nrãm uenerat sua morte
superare: Sedsciendũ nobis est: quia x.¬
trib modis tẽptatio agitur: Sug¬
gestione : delectatione: consensu:
Et nos cũtẽptamur: plerũq inde¬
lectatione. aut &iam in consensula¬
bimur. quia decarnis peccato pro¬
pagati. in nobis ipsis &iam gerimꝰ
unde certamina toleramus: Deus
uero qui inutero uirginis in carnatꝰ
in mundũ sine peccato uenerat: pi¬
hil contradictionis iniem& ipso tole¬
rabat: Iẽptari ergo ꝑ suggestio ñe
potuit : sed eius mentem peccati de¬
lectatio non mo mordit : atq ideo
om̃is diabolica illa tẽptatio. foris
non intus fuit: Sedsi ipsũ ordinẽ
tẽptationis eius aspicimus: pen¬
samus quanta magnitudine nos
atẽptatione liberamur: Antiquus
hostis contra primum homunem
parentẽ nr̃m intrib se tẽptationib
quippe tẽptauit. cũcibũ ligni ue¬
titũ ostendit: atq ad comedendũ

Expanded text:
ustum quippe erat ut sic tentationes nostras suis tentationibus vinceret, sicut mortem nostram venerat sua morte superare. Sed sciendum nobis est quia tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione et consensu. Et nos cum tentamur, plerumque in delectationem, aut etiam in consensum labimur, quia de carnis peccato propagati, in nobisipsis etiam gerimus unde certamina toleremus. Deus vero qui, in utero Virginis incarnatus, in mundum sine peccato venerat, nihil contradictionis in semetipso tolerabat. Tentari ergo per suggestionem potuit, sed ejus mentem peccati delectatio non momordit. Atque ideo omnis diabolica illa tentatio foris non intus fuit. 1493 2. Sed si ipsum ordinem tentationis ejus aspicimus, pensemus quanta magnitudine nos a tentatione liberamur. Antiquus hostis contra primum hominem parentem nostrum in tribus se temptationibus quippe temptavit, cum cibum ligni vetiti ostendit, atque ad comedendum
Abbreviated transcription (Latin):
ceptorem : Sed considerans quod
mala nĩa aspicit etportat. culpas
ñas tolerat. & tamen nos ꝑ pae¬
nitentiam ad praemia reseruat.
Noluit dm̃ miscricordẽ dicert.
sedhunc ipsam miscdiã uocauit.
dicens: Us m̃s. miscłia mea: Re¬
uoccmꝰ ergo ante oculos mala quȩ
fecimus : pensemus exquanta
dĩ benignitate tolcitmur: Con¬
sideremus quȩst̃ pietatis eiꝰ inscera:
ut non solũ culpas indulgeat.
sedcelesit rognũ penitentib post
culpas promittat: Atq ex om̃i¬
bris medullis cordis di camꝰ singuli
dicamus om̃s : ds̃ m̃s miscđia mea
Quiiuus & regnas trinus in uni¬
tate & unus intrinitate ꝑ infini¬

Expanded text:
ceptorem. Sed considerans quod ceptorem. Sed considerans quod mala nostra aspicit et portat, culpas nostras tolerat, et tamen nos per poenitentiam ad praemia reservat, noluit Deum misericordem dicere, sed hunc ipsam misericordiam vocavit, dicens: Deus meus misericordia mea . Revocemus ergo ante oculos mala quae fecimus, pensemus ex quanta Dei benignitate toleramur, consideremus quae sunt pietatis ejus viscera, ut non solum culpas indulgeat, sed coeleste regnum poenitentibus etiam post culpas promittat. Atque ex omnibus medullis cordis dicamus singuli, dicamus omens: Deus meus misericordia mea, qui vivis et regnas trinus in unitate, et unus in trinitate, per infini
Abbreviated transcription (Latin):
durior concremat: Qui adiuina
dispensatione agitur : ut prolixio¬
ra uitia egritudo prolixior exu¬
rat: Quis illum umquam seruari
ad conuersionem creder& : quis
tantam dĩ miscdiam considerare
sufficiat. a Ecce uiucnis płi uus
draconem uidit in morte. cui ser¬
uiuit inuita: Nec uidit ut uirđ̃
funditus ꝑder& : sedut cui ser¬
uierat scir&. stiendo resister&.
ipsũq resistendo superar& Et
eum aquo prius nonuidens tenc¬
batur uidit : postea neteneretur:
Quac ergo lingua narrare uiscera
diuinȩ misericordiȩ sufficit
qui sp̃s ante tantȩ pietatis diuitas
non obstupescat. has diuinȩ piȩ¬
tatis diuitias considerauit psalmi¬
sta : cũdicert: Adiutor m̃s tibi
psallam quia tu ds̃ susceptor m̃ses.
ds̃ m̃s misericordia mea: Ecce per¬
pendens in quibus laborib huma¬
nasit uita constituta : dm̃ appel¬
lat aduitorem: Et quia a tribula¬
tione praesenti. in requem a et̾nã
nori suscipit. appellat &iam sus¬

Expanded text:
durior concremat, quia divina durior concremat, quia divina dispensatione agitur ut prolixiora vitia aegritudo prolixior exurat. Quis illum unquam servari ad conversionem crederet? Quis tantam Dei misericordiam considerare sufficiat? Ecce juvenis pravus draconem vidit in morte cui servivit in vita, nec vidit ut vitam funditus perderet, sed ut cui servierat sciret, sciendo resisteret, ipsumque resistendo superaret, et eum a quo prius non videns tenebatur vidit postea ne teneretur. Quae ergo lingua narrare viscera divinae misericordiae sufficiat? Quis spiritus tantae pietatis divitias non obstupescat? Has divinae pietatis divitias consideravit Psalmista, cum diceret: Adjutor meus, tibi psallam, quia tu Deus susceptor meus es, Deus meus misericordia mea . Ecce perpendens in quibus laboribus humana sit vita constituta, Deum appellavit adjutorem; et quia a tribulatione praesenti in requiem aeternam nos suscipit, appellat etiam sus
Abbreviated transcription (Latin):
me non potest: Quid mihi moras
facitis u date locũ : ut ei deuorare
bat uirtute qua poterat. dicens:
Uolome signare. sed non possum:
quia adracone premor: Spumȩ
oris cuis faciem meam lini unt.
guttur meum eius ore suffocatur:
Ecce abeo mea brachia conprimunt᷑.
quia um & caput meũ in suo ore
absorbuit : Cũq hoc ille pallens¬
actremens & moriens dicer&. coe¬
perunt fr̃s uehementius orationi
insistere. & obpressum diaconis
praesentia. suis precibus adiuuant᷑:
Tum repente liberatus: magnis ce¬
pit uocibus clamare. dicens: Dõ
gratias : Ecce discessit. ecce exut:
Uite orationes ur̃as: fugit draco
quime acceperat: Mox aũt ser¬
uiturum sedõ et esse monachum
deuouit : atq a tempore illo nunc¬
usq febrib premitur. dolorib
fatigatur : Morti quidem sub¬
tractus est: sed adhuc plenius uite
restitut non est: Quia eñi longis
& diuturnis iniquitatib prȩssus ÷
longo languore fatigatur : Et
durum corignis purgationis

Expanded text:
e non potest. Quid mihi moras e non potest. Quid mihi moras facitis? date locum ut ei devorare spondebat virtute qua poterat, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia dracone premor: spuma oris ejus faciem meam linivit, guttur meum ore ejus suffocatur, ecce ab eo brachia mea comprimuntur, quia jam et caput meum in suo ore absorbuit. Cumque hoc ille pallens, tremens et moriens diceret, coeperunt fratres vehementius orationibus insistere et ab oppressione draconis praesTunc repente liberatus, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Deo gratias; ecce discessit, ecce exiit, ante orationes vestras fugit draco qui me acceperat. Mox autem serviturum se Deo, et esse monachum devovit, atque a tempore illo nuncusque febribus premitur, doloribus fatigatur. Morti quidem subtractus est, sed adhuc plenius vitae restitutus non est. Quia enim longis et diuturnis iniquitatibus pressus est, longo languore fatigatur, et durum cor ignis purgationis
Abbreviated transcription (Latin):
amonasterii habitatione non po¬
terat: quia uł quid ager&. uł unde
uiuer& non habebat: Erat euss
prauitas cunctis honerosa: Sed
hunc om̃s equanimit̃ profratris
cius amore tolerabant: Nã suꝑb
& lubricus : si qua post hoc sȩtulũ
sequeretur uita. nesciebat: Irri¬
debat uero: siquis illi hanc prae¬
dicare uoluiss&: Itaq cũ habita
seturi uiuebat in monasterio :
uerbis leuis. nutibus instabulis.
mente tumidus. ueste conpositꝰ.
actione dissipatus. Mense aũt iulio
nuꝑ elapso: huius quam nostis pes¬
tilentiȩ cla de ꝑcussus est: Quiad
extremum ueniens: urgueri cepit
ut animam redder& : Et ultima
iam corporis parte premortua :
uitalis uitus insolo pectore & lin¬
gua ronanserat: Fratres aderant:
ciusq exitum inquantũ dõ largi¬
ente poterant. oratione tuebantur:
At ille subito ad deuorandũ se dra¬
conem uenire conspiciens: magnis
Eccc draiconi ad deuorandũ datussũ:
propt̃ ur̃am praesentiam deuorare¬

Expanded text:
a monasterii habitatione non poa monasterii habitatione non poterat, quia vel quid ageret vel unde viveret non habebat. Erat ejus pravitas cunctis onerosa, sed hunc omnes aequanimiter pro fratris ejus amore tolerabant. Nam, superbus et lubricus, si qua post hoc saeculum sequeretur vita nesciebat, irridebat vero si quis illi hanc praedicare voluisset. Itaque cum habitu saeculari vivebat in monasterio, verbis levis, motibus instabilis, mente tumidus, veste compositus, actione dissipatus. Mense autem Julio nuper elapso, hujus quam nostis pestilentiae clade percussus est, qui, ad extremum veniens, urgeri coepit ut animam redderet. Et ultima jam corporis parte praemortua, vitalis virtus in solo pectore et lingua remanserat. Fratres aderant, ejusque exitum, in quantum Deo largiente poterant, oratione tuebantur. At ille subito ad devorandum se draconem venire conspiciens, magnis Ecce draconi ad devorandum datus sum; propter vestram praesentiam devorar
Abbreviated transcription (Latin):
uit : qui ad lapidandũ om̃s exer¬
citatos reddidit: &tamen cundem
ipsum in scã ȩcclesia laborantib
ante cessit: quẽ ꝑsequendo mar¬
tyrem fecit: Duo ergo sunt :¬
quȩ sollicitt pensare debemus:
Quia eiim multi uocati sed pauci
electisunt : primum est ut dese
quisq minime praesumat:
Et si iam ad fidem uocatus est:
utrum ꝑ enni regno dignꝰ sit
nescit: Secundũ uero est : ut
unus quisq proximum quem¬
fortasse iacere inuitus conspicit
desperare non audeat: quiadu
fr̃s quae nuꝑ contigit refero: ut
siuos peccatores excorde esse con¬
spicitis. om̃i potentis dĩ misdiam
amplius ametis: Prȩsenti anno. in
monasterio meo quod iuxta beatoꝵ
martyrum iohannis & pauli eccle¬
siam scriptũ est: frater quidam ad
conuersionẽ uenit: Deuoit fusceptꝰ
corpore noncorde secutus est: Sed
ualde conuersionis uitam ethabi¬
tum detestans: inmonasterio ut
hospes habitabat : &monachorum
uitam moribus fugiens. recedere

Expanded text:
vit, qui ad lapidandum omnes exervit, qui ad lapidandum omnes exertos reddidit, et tamen eumdem ipsum in sancta Ecclesia laboribus antecessit quem persequendo martyrem fecit. Duo ergo sunt quae sollicite pensare debemus. Quia enim multi vocati, sed pauci electi sunt, primum est ut de se quisque minime praesumat, quia etsi jam ad fidem vocatus est, utrum perenni regno dignus sit nescit. Secundum vero est ut unusquisque proximum, quemfortasse jacere in vitiis conspicit, desperare non audeat, quia difratres, quae nuper contigit refero, ut si vos peccatores ex corde esse conspicitis, omnipotentis Dei misericordiam amplius ametis. Praesenti anno in monasterio meo, quod juxta beatorum martyrum Joannis et Pauli Ecclesiam situm est, frater quidam ad conversionem venit, devote susceptus corpore, non corde secutus est. Nam valde conversionis vitam et habitum detestans, in monasterio ut hospes habitabat, et, monachorum vitam moribus fugiens, recedere
Abbreviated transcription (Latin):
cantur fideles : quia nonnũꝗ
&iam hi adfidem ueniunt. qui
ad lectoꝵ numerũ non ꝑtingunt:
Hic cñi fidelib ꝑ confesionem
admixti sunt: sed propt̃ uitam
reprobam. illic numerari insorte
fidelium non merentur: Hoc
orle sc̃ȩ ecclesiȩ: hedos cũ agnis
recipit: Sed attestante euang elio.
cũ uidex uenerit bonos a malis
separabit: sicut pastor segregat
oues abhȩdis: Neq & eñi posst̃
quihic carnissuȩ uoluptatibus
scruiunt : illic mouium grege
numerari: Illic cos a sorte humiliũ
iudex separabit: quise hic insuꝑ¬
biȩ cornibus exaltant: Regnũ
in cęlesti fide positi. toto deside¬
rio terram querunt: Et multos
intra ecclesiam fr̃s Rm̃i tales cer¬
nitis : sed eos nec unitari. nec des¬
perare debetis: Quid enim sit ho¬
dic aspicimus : sed quid cras futu¬
rus sit unus quisq nescimus:
ante cetdit: Q uix cum crasse¬
quamur : quem hodie praeire
uidebamur: Certe cũ stephanꝰ
profide moreretur: Saulus la

Expanded text:
cantur ficantur fietiam hi ad fidem veniunt, qui ad electorum numerum non pertingunt. Hic enim fidelibus per confessionem admisti sunt, sed propter vitam reprobam illic numerari in sorte fidelium non merentur. Hoc ovile sanctae Ecclesiae haedos cum agnis recipit; sed, attestante Evangelio, cum judex venerit, bonos a malis separat, sicut pastor segregat oves ab haedis . Neque etenim possunt qui hic carnis suae voluptatibus serviunt, illic in ovium grege numerari. Illic eos a sorte humilium judex separat, qui se hic in superbiae cornibus exaltant. Regnum 4 qui hic et in coelesti fide positi toto desiderio terram quaerunt. 6. Et multos tales intra Ecclesiam, fratres charissimi, cernitis, sed eos nec imitari. nec desperare debetis. Quid enim sit hodie aspicimus, sed quid cras futurus sit unusquisque nescimus. antecedit, et vix eum cras sequimur quem hodie praeire videbamur. Certe cum Stephanus pro fide moreretur, Saulus lap
Abbreviated transcription (Latin):
non lic& mihi quoduolo facere.
Stulta em̃ questio est hominis:
contra benignitatẽ dĩ: Nonque¬
rendũ quippe est sidat quod non
deb&: Sedsi non dar& quod debe¬
r&: Unde apte subditur: An
oculus tuus nequam est. quia ego
bonussũ: Nemo aut sedcopere.
nemo detempore extollat: cũ hac
dex qua subtilitate haec ex ami¬
n& ignoramus: Et quidem : gaiu¬
dendũ cuiq sũ mopere est in reg¬
no dĩ esst uł ultimum: Sedpꝰ haec.
terribile est ualde quod sequitur::
Multi aut̃ sunt uocati: paucr
uero electi: Quia ad fidem plu¬
resueniunt: Ci ad celeste regnũ
pauei ꝑ ducuntur: Eccc enim¬
adhodiernam festiuitatem quam
multi conuenimus: Et ocelosie pa¬
rietes im plemus: Sed tamen. qͥs
sciat qũa paucisunt qui millo elec¬
torũ dĩgrege numerentur. ecce
om̃iũ non clamat : Pleriq dm̃
uocbus sequuntur: morib fu¬
giunt: Hinc eñĩ paulus dicit :
Qui confitentur se nosse dm̃: fac¬
tis aut negant: Hinc iacob ait:

Expanded text:
non licet mihi quod volo facere? non licet mihi quod volo facere? Stulta enim quaestio est hominis contra benignitatem Dei. Non querendum quippe esset si non dat quod non debet, sed si non daret quod deberet. Unde apte subditur: An oculus tuus nequam est quia ego bonus sum? Nemo autem se de opere, nemo de tempore extollat, cum hac dex qua subtilitate haec examinet ignoramus. Et quidem gaudendum cuique summopere est in regno Dei esse vel ultimum. 5. Sed post haec terribile est valde quod sequitur: Multi enim sunt vocati, pauci vero electi, quia et ad fidem plures veniunt, et ad coeleste regnum pauci perducuntur. Ecce enimad hodiernam festivitatem quam multi convenimus, Ecclesiae parietes implemus, sed tamen quis sciat quam pauci sunt qui in illo electorum Dei grege numerentur? Ecce omnium non clamat. Plerique Deum vocibus sequuntur, moribus fugiunt. Hinc etenim Paulus dicit: Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
sunt nec essent nisi ille descender&.
qui paradisi claustra hominibus.
inter positione suat mortis aperi¬
r& : Eorum hoc ipsũ murmurasse
est. quod recte propercipiendo regno
uixerant. & tamendiu ad ꝑcipion¬
dũ regnũ dilatisunt: Quos eram
post per accam iusticiam infern
loca quãuis tranquilla susceper̃:
cis profecto & laborasse fint inui¬
nea. & murmurasse: Quasi cipo
post murmurationem
denariũ acceper̃ : qͥ post
longa inferm tẽpora. ad
gauda regni peruenerunt :
Nos aut qui adundecimam ueni¬
mus. post laborem non murmu¬
ramus: Etdenariũ accipimus:
Quia post mediatoris aduentũ
mhoc mundo uenientes: ad reg¬
num ducimur mox ut decor pore
eximus: Et illud sine mora ꝑ¬
cipimus: quod antiqui patres cũ
magna ꝑcipere dilatione meru¬
erunt : Unde & isdem pat̾ fami¬
lias dicit : uolo ethuic nouissimo
dare : Sicut & tibi: & quia ip¬
sa regni ꝑceptio cius est bonitas
uoluntatis : recte sub iungit: Aut

Expanded text:
sunt, nisi ille descenderet sunt, nisi ille descenderet qui paradisi claustra hominibus interpositione suae mortis aperiret, eorum hoc ipsum murmurasse est quod et recte pro percipiendo regno vixerunt, et tamen diu ad percipiendum regnum dilati sunt. Quos enim post peractam justitiam inferni loca quamvis tranquilla susceperunt, eis profecto et laborasse fuit in vinea, et murmurasse. Quasi ergo post murmurationem denarium accipiunt, qui post longa inferni tempore ad gaudia regni pervenerunt. Nos autem qui ad undecimam venimus, post laborem non murmuramus, et denarium accipimus, quia post Mediatoris adventum, in hoc mundo venientes, ad regnum ducimur mox ut de corpore eximus, et illud sine mora percipimus, quod antiqui patres cum magna percipere dilatione meruerunt. Unde et idem paterfamilias dicit: Volo et huic novissimo dare sicut et tibi. Et quia ipsa regni perceptio ejus est bonitas voluntatis, recte subjungit: Aut