comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
egressa sunit. Edificauit autẽ noc altare
dño: & tolens de cunctis peccorib & uolu¬
crib mundis. obculit holocausta suꝑ alta
&ait ad eum. Nequa quam ultra malcdicã
terre ꝓpt̾ homines: sensus eium & cogitatio¬
humami cordis. in malum prona siuit. ab
ad olescentia sua. Non igitur ultra ꝑcutiam
omuemi ammantem: sicut feci. Ciuictis
dieb terrȩ: senientis. & meissis. frigus. &
estus. estas. & ẏemps. nox. & dies ñ reqͥescent.

Expanded text:
egressa sunt aedificavit autem Noe altare egressa sunt aedificavit autem Noe altare Domino et tollens de cunctis pecoribus et volucribus mundis obtulit ait ad eum: Nequaquam ultra maledicam terrae propter homines; sensus enim et humani cogitatio cordis in malum prona sunt ab adolescentia sua. Non igitur ultra percutiam omnem animantem, sicut feci. Cunctis diebus terrae sementis, et messis, frigus et aestus, aestas et hiems, nox et dies
Abbreviated transcription (Latin):
ex archia. At illa uenit ad eum ad uesꝑam:
portans ramum olius nitentib folus in
ore suo. Intellerit ergo noc. quod cessassent
aque sũꝑ terram. Erpectauit q melulo¬
nuniis septem alios dies. & emisit colum¬
bam: que non est reuersa ultra adeum.
Igitur sexcentesimo primo anno. primo
mense. prima dic miensis: iniminute sunt
aque suꝑ terram. Et aperieus noe tec¬
tum arche asperit: uiditq quod ex sicca¬
ta esset suꝑficies terrę. Mense scdõ septi¬
ma & uigesima die meusis: arefacta ẽ t̃ra.
Locutus ẽ autẽ ds̃ ad noe dicens. Egredere
de archa tu & uxor tua. filii tui & uxores filioꝵ
tuorum tecum. Cuncta animantia que ft̃
apud te ex omii carne. tam inuolatilibus
qu̾i inbesttis. & iiuersis reptilib quę rep¬
tant suꝑ terrani. educ tecumi: & ingredimi¬
& filii eius. & uxor illtus & urores fili¬
orum eius cum eo: sed & ounna auiman¬
tia. iumenta & reptilia quȩ repunt
suꝑ terram: scđmi genus suum. archam

Expanded text:
illa venit ad eum ad vesperam, portans ramum olivae virentibus foliis in ore suo. Intellexit ergo Noe quod cessassent aquae super terram. Exspectavitque nihilominus septem alios dies: et emisit columbam, quae non est reversa ultra ad eum. C. XXII. Igitur sexcentesimo primo anno, primo mense, prima die mensis, imminutae sunt aquae super terram: et aperiens Noe tectum arcae, aspexit, viditque quod exsiccata esset superficies terrae. Mense secundo septima et vigesima die mensis, arefacta est terra.locutus est autem Deus ad Noe dicens egredere de arca tu et uxor tua filii tui et uxores filiorum tuorum tecum cuncta animantia quae sunt apud te ex omni carne tam in volatilibus quam in bestiis et in universis reptilibus quae reptant super terram educ tecum et ingredimit filii eius uxor illius et uxores filiorum eius cum eo sed et omnia animantia iumenta et reptilia quae repunt super terram secundum genus suum arcam
Abbreviated transcription (Latin):
enim mense primo die mensis: apparuerunt
cacumina montium. Cimiq traussissent
quadragita dies: aperiens noe fenestiam
arche quam fecerat: dunisit coruum. Qui
egrediebatur & reuertebatur: donec sicca¬
rentur aque suꝑ terram. Einisit quoq
columbam posteum: ut uideret si iam ces¬
sasserit aquę suꝑ faciem terrȩ. Quȩ cum
non iuuenisset ubi requiesceret pes enis: re¬
uersa est ad eum i archam. Aquȩ enim e
rant suꝑ uiuuersam t̾ram. Extendic q
maium: & apprehensam intulit in arham.

Expanded text:
enim mense, primo die mensis, apparuerunt cacumina montium. Cumque transissent quadraginta dies, aperiens Noe fenestram arcae quam fecerat, emisit corvum, qui egrediebatur et non regrediebatur, donec siccarentur aqcolumbam post eum: ut videret si jam cessassent aque super faciem terre. Que cum non invenisset ubi requiesceret pes ejus: reversa est ad eum in arcam. Exterant super universam terram. Extenditque manum; et apprehensam intulit in arcam.
Abbreviated transcription (Latin):
pistes maris manui ur̃ç traditi sunt:
& omne quod mouetur & uiuit erit
didi uobis omnia: excepto quod car
nem cum sanguine non comedetis.
Sanguinem enim ammarum ur̃arũ.
requiram de manu cunctarum bestia¬
rumi: & de manu hominis. demanu ui¬
minis. Quicumq effuderit humanũ
sanguinemꝰ. fundetur sanguis illius.
adimaginem quippe dĩ: factus ẽ homo.
Uos aut̾em crescite & multiplicammi:
& ingredinuni suꝑ terram. & implete eã.

Expanded text:
pisces maris manui vestræ traditi sunt, & omne quod mouetur & viuit, eritdidi vobis omnia, excenem cum sanguine non comedatis. Sanguinem enim animarum vestrarum requiram de manu cunctarum bestiarum et de manu hominis, et minis. Quicumque effuderit humanum sanguinem, fundetur sanguis illius, ad imaginem quippe Dei factus est homo. Vos autem crescite et multiplicamini, et ingredimini super terram, et implete eam.
Abbreviated transcription (Latin):
um qr cepissent homines multiplicari
suꝑ terram. & filias ꝓcreassent: uiden¬
tes filn d̃ filias eorum quod essent pulclre:
acceꝑunt urores sibi ex omnib quas elegerant.
Diritqi ds̃. Non ꝑmanebit sp̃c meus in homi
ne meteriuum: quia caro ẽ. Eruntq dies il

Expanded text:
umque coepissent homines multiplicari super terram et filias procreassent videntes filii Dei filias eorum quod essent pulchrae acceperunt uxores sibi ex omnibus quas elegerant dixitque Deus non permanebit spiritus meus in homine in aeternum quia caro est erunt
Abbreviated transcription (Latin):
scorpiones ierre.
t preceptum est illis ue lederent fenut
terre. neq oume uiride. neq omneu
arborem. uisi tantum homines qui non
habent signum di infrontio suis: & datũ
est illis ne occiderent eos. sed ut cruciaren¬
tur mensib quinq. Et cruciatus eorum
ut cruciatus scorpi: cum ꝑcucte homines.
Et ilieb illis. querent hoĩes morte̾ & non uue¬
uient eam: & cupient mori. & fugiet
mors abipsis.
t similitudines locustarum: similes
equis paratis in prelium. Et suꝑ ca¬
pita earum. tanquam coroue similes

Expanded text:
piones terrae: et praeceptum est illis, ne laederent fenum terrae, neque omne viride, neque omnem arborem: nisi tantum homines, qui non habent signum Dei in frontibus suis: et datum est illis, ne occiderent eos; sed ut cruciarent mensibus quinque: et cruciatus eorum ut cruciatus scorpii cum percutit hominem. 7Et in diebus illis querent homines mortem et non inuenient eam et cupient mori et fugiet mors ab ipsis. 8Et similitudines locustarum similes equis paratis ad prelium. 9Et super capita earum tanquam corone similes
Abbreviated transcription (Latin):
uium internt. Et tercuis angłs tuba ce¬
cunt: & cecidit stella de celo magna ardens
tanquam facula. & cecidit interciam par¬
tem flumunium. & infontes aquarum:
& nomen stelle dicitur absinthuis. Et
facła: tercia pars a quarum in absinrthi¬
um. & multi hominum mn ortui siuit
de aquis: quia amare facte sunt. sR.¬
t quartus angłs tuba ceci¬
nit. & ꝑcussa ẽ tercia pars solis. & ter¬
cia pars lunç. & tercia pars stellarum:
ut obscuraretur tertia pars eorum. &
diei non luceret pars tercia. & nocte simi¬
liter. Et uidi & audini uocem unius aqͥ¬
lȩ uolantis. ꝑmedium celum: dicentis
uoce magna. Ue. uę. lie. habitantib in
terra: de ceteris uoci n tubę trium an

Expanded text:
um inter gentes. Et tertius angelus tuba cecinit, et cecidit de coelo stella magna ardens tanquam facula, et cecidit in tertiam partem fluminum, et in fontes aquarum, et nomen stellae dicitur absinthium. Et facta est tertia pars aquarum in absinthium, et multi hominum mortui sunt de aquis, quia amarae factae sunt. Et quartus angelus tuba cecinit et percussa est tertia pars solis et tertia pars lunae et tertia pars stellarum ut obscuraretur tertia pars eorum et diei non luceret pars tertia et nox similiter et vidi et audivi vocem unius aquilae volantis per medium caelum dicentis voce magna vae vae vae habitantibus in terra de ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
rimum nobis est ex teriora nr̃a miseri¬
cordicer ouib eins impendere: pos¬
trer in uero si necesse sit. etiam morcẽ
nram pro eisdem ouib munstrare. Apri
mo autem hoc minuno: ꝑuenitur ad po¬
stremum marus. S cum in comparabi¬
liter longe fit melior aniia qua uiuiuiꝰ.¬
a terrena sub stantia quani exterius possi¬
demni: qui non dat ꝓ ouib substantiã
suan. quando ꝓhis daturus ẽ aniuam
suam: Nam sunt ñ nulli qui duui plus
terreuam suustantiam qm oues diligunt.
mericum pastoris ꝑdunt. De quib ꝓtuius
subditur: Mercennarius autẽ & qui nͥ
ẽ pastor. cuitis non sunt oues ꝓprie: uidec

Expanded text:
rimum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero, si necesse sit etiam mortem nostram pro eisdem ovibus ministrare. Qui mo autem hoc minimo pervenitur ad postremum majus. Sed cum incomparabiliter longe sit melior anima qua vivimus terrena substantia quam exterius possidemus, qui non dat pro ovibus substantiam suam, quando pro his daturus est animam suam? Et sunt nonnulli qui dum plus 1485 terrenam substantiam quam oves diligunt, merito nomen pastoris perdunt. De quibus protinus subditur: Mercenarius autem, et qui non est pastor, cujus non su
Abbreviated transcription (Latin):
scõrum: de manu angłi coram do.
taccepit augłs thuribultm & imple¬
uit illud de igne altaris: & misit in ter¬
ram. Et facta sunt thonitrua & uoces &
frilgira. & terre motus. Et septem augeli
qui nabebant septem tubas. parauerunt
se ut tuba canerent. Et primus angłs
tuba cecinit. & facta ẽ graudo & ignis mir
ta insanguine. & missitui ẽ interram.
& tercia pars terre combusta ẽ. & tertia
pars arborum combusta est. & omne fe¬
num uiride combustum est.

Expanded text:
de manu angeli coram Deo. Et accepit angelus thuribulum, et implevit illud de igne altaris, et misit in terram, et facta sunt tonitrua, et voces et fulgura, et terraemotus magnus. Et septem angeli, qui habebant septem tubas, praeparaverunt se, ut tuba canerent. Et primus angelus tubta in sanguine, & missum est in Terram, & tertia pars terrae combusta est, & tertia pars arborum concremata est, & omne foenum viride combustum est.
Abbreviated transcription (Latin):
RIiiquillitatis enii tempri.
plerurq ad gregis custodiam si¬
eut uerus pastor: sic eciaui mer cenuari¬
us stat. S iupuis ueniens indicat: quo
quisq anuno suꝑ gregis custodiam sta¬
bat. Iuinis etenim suꝑ oues uenit: cumi
quilibet & iustus & raptor. fideles qͦsqi
atq huunles oppriuit. Sed ins qui pa¬
stor esse uidebatur & non erat. relinquit
oues & fugit. quia dum sibi abeo peri¬
culum netiuit. resistere eius iniustitie
non presiunit. Fugit autem non mutan¬
do lociui: sed subtranendo solatium.
ługit: quia inuistitiam uidit & tacuit.
Fuggit: quia se subsilentio abscondit.
Quib bene ꝑ ꝓpħam dicitur. Non ascendi¬
stiser ad uerso. neq opposuistis mnurum ꝓ
domo israhel: ut itaretis in prelio uidie

Expanded text:
ranquillitatis enim tempore, plerumque ad gregis custodiam sicut verus pastor, sic etiam mercenarius stat; sed lupus veniens indicat quo quisque animo super gregis custodiam stabat. Lupus etenim super oves venit cum quilibet injustus et raptor, 1486 fideles quosque atque humiles opprimit. Sed is qui pastor esse videbatur et non erat, relinquit oves et fugit, quia dum sibi ab eo periculum metuit, resistere ejus injustitiae non praesumit. Fugit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Fugit, quia injustitiam vidit, et tacuit. Fugit, quia se sub silentio abscondit. Quibus bene per prophetam dicitur: Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in
Abbreviated transcription (Latin):
lectione enuangłica eruditionem
riculum nr̃m. Ecce enim is qui non ex
accidenti dono. sed essentialiter bonus ẽ
dicit. Ego sum pastor bonus. Atq eiuso ẽ
bonitatis formam quam nos uniceniur
suam ponit ꝓ ouib suis. Fecit quod mo¬
nuit: ostendit quod iussit. Bonus pastor
pro ouib sitis anmam suam posint: ut
in sacram̃to nr̃o. corpus suum & sanguinẽ

Expanded text:
lectione evangelica eruditionem riculum nostrum. Ecce enim is qui non ex accidenti dono, sed essentialiter bonus est, dicit: Ego sum pastor bonus. Atque ejusdem bonitatis formam quam nos imitemur, suam ponit pro ovibus suis. Fecit quod monuit, ostendit quod jussit. Bonus pastor pro ovibus suis animam suam posuit, ut in sacramento nostro corpus
Abbreviated transcription (Latin):
umiuersa iuultitudo iacod cane bat legitiue¬
& dauio cum cantoribus eycharam pertugiebar
iidomo donni & laudes deo canebat alie¬
luia aue lina. U Moyses & aaron in sacerdo¬
tibus eius & sanmel inter e os. &dand. UII¬

Expanded text:
universa multitudo Jacob canebat legitimet David cum cantoribus citharam percutiebat in domo Domini; et laudem Deo canebat, allel., allel. Vers. Moyses et Aaron in sacerdotibus ejus, et Samuel inter eos. Et
Abbreviated transcription (Latin):
on pastor sed mercennarius uoca¬
tur: qui non ꝓamore intimo oues
dominicas. sed a temporales mercedes pas¬
cit. Mercennarius quippe e: qui locuni
quidem pastoris tenet: s lucra aniuariun
non querit. Terrems commodis inhiat: ho¬
noris prelatione gaudet: temporalib lucͥs
pascitur: impensa sibi abhomiiib reueren¬
tia letatur: Iste stinit & enim mercedes mercen¬
narii: ut pro eo ipso quod in regunine labo¬
rar. hic quod querit in ueniat:⁊ & abliere¬
ditate gregis inposterum alienus existat.
Utrum uero pastor uere sit. au muercenna¬
rius. coguosci ueracit non potest: si occa¬
sio necessitatis de est.

Expanded text:
on pastor, sed mercenarius vocatur, qui non pro amore intimo oves dominicas, sed ad temporales mercedes pascit. Mercenarius quippe est qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit; terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. Istae sunt etenim mercedes mercenarii, ut pro eo ipso quod in regimine laborat, hic quod quaerit inveniat, et ab haereditate gregis in posterum alienus existat. Utrum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessitatis deest.
Abbreviated transcription (Latin):
sigifiat ir̾lice. quia uiul desti pe sa¬
cer dotali. qui ⁊ confessione xp̃i duitius or
centinnerint: postinodum  susceptionẽ
fidei illius. sp̃e sii uirtute replendi. dono ꝓ¬
phctie sublimaidi: & magisterii pastoralis
tunc instaret tempꝰ. quo fidelib pandere¬
tur om̃s legalis sacerdotii ritus & cerimoni¬
as. spiritali uitiis scientia & ꝓpheticis ex ube¬
rare mr̃steris: que mediatoris di & hoii¬
numi hiominis iħ pi. uel disper sationi¬

Expanded text:
de stirpe sacerdotali, qui a confessione Christi diutius ora continuerant, postmodum per susceptionem fidei illius Spiritus sancti virtute replendi, dono prophetiae sublimandi, et magisterii pastoralis tunc instaret tempus quo fidelibus panderetur omnes legalis sacerdotii ritus et caeremonias spirituali intus scientia et propheticis exuberare mysteriis, quae mediatoris Dei et hominum hominis Jesu Christi vel dispensation
Abbreviated transcription (Latin):
corporalit̃ : qui doro sui sp̾c sedem fibi
uteri uirginalis. in quo carnem suscipet.
ipse consecrauit. Iste multos filioꝵ isri.
nattonib. ad suam fidem & caritatem.
inttrius illiestrando. conuertere ũ desistit.

Expanded text:
Al., qui dono sui Spiritus sedem sibi uteri virginalis in quo carnem susciperet, ipse consecravit. Iste multos filiorum Isranationibus ad suam fidem et charitatem interius illustrando convertere non desistit.
Abbreviated transcription (Latin):
tm dño. Iuregͥ utriusq uatiuitas. fe¬
sta deuotione celebratur: Si quidem in
saliutoris munddi. tanquam in filii dei
mimpotentis: tanquam insolis iuistitie
nituntate. omni populo gaudium eum¬
gelizatur: iuliuius autem tanquam in
p̃cursoris dñi. inserui dĩ eximn. in li¬
cerne ardentis & lucentis exortu: mul¬

Expanded text:
mino. Jure igitur utriusque nativitas festa devotione celebratur, sed in Salvatoris mundi, tanquam in Filii Dei omnipotentis, tanquam in solis justitiae nativitate, omni populo gaudium evangelizatur. In hujus autem tanquam in praecursoris Domini, in servi Dei eximii, in lucernae ardentis et lucentis exortu mul
Abbreviated transcription (Latin):
cce relinquentes temporalia: głani
potestatis eterne mercati sunt. Quid
itaq inliec mundo stultius. quam sua
deserere: Et quid ineternitate nobis uti¬
dum nobis ẽ: quod alii intra sc̃am eccliam
sunt stulti & igiobues. Stulti namq di¬
cuntur. sed ignobiles cc uequenut. qui
carnis prudentiam contempuentes ꝓfu¬
turam sibi stultitiam apperunt. & ad nobi¬
litatem interue prolis. uirtutis nouitate
suplenantur: qui stultom sapientiam iniui¬
di despicuuit: & sapientem di stulticiant
concupiscunt. Scriptum quippe est. Quos

Expanded text:
cce relinquentes temporalia, gloriam potestatis aeternae meruerunt. 3. Quid itaque in hoc mundo stultius quam sua deserere; et quid in aeternitate nobidum nobis est quod alii intra sanctam Ecclesiam sunt stulti et ignobiles. Stulti namque dicuntur, sed esse ignobiles nequeunt, qui carnis prudentiam contemnentes, profuturam sibi stultitiam appetunt, et ad nobilitatem internae prolis virtute novitate sublevantur. Qui stultam sapientiam mundi despiciunt, et sapientiam Dei stultitiam concupiscunt. Scriptum quippe est:
Abbreviated transcription (Latin):
petrus pacto & paulus. indentur
preceteris peculiari quidam in saltutore fi¬
dei uirtute precellere: quodedem eripsi¬
us dñi nidicio possumus approbare. Nam pe¬
tro sicut bono dispensator. claues regin cele¬
stis dedit: paulo tanqͥ idoneo doctoriana¬
gisterium eccłiastieiustitutionis inuxit:
scilicet ut qͦs iste erudierit ad salutem. ille fus¬
crnat ad quieteni: & quoꝵ corda p liis pate¬
fecerit doctriua uerborum: eorum anmiab
rus periat regna celorum.
paulus accepit. C laiis enun dicenda
est. qua ad fidem peccatorum corda reserdoi¬
cur: mentium secreta panduntuꝵ Et quic¬
quid intrinsecus clausum tenetur: inpalã
rationabili manifestatione. producitur.
&̾ e uscientiam ad confessionen peccati aꝑit.
ꝙ̾ gram ad et̾intatem salutis includit.¬

Expanded text:
Petrus et Paulus videntur prae caeteris peculiari quadam in Salvatore fidei virtute praecellere. Quod quidem ex ipsius Domini judicio possumus approbare. Nam Petro, sicut bono dispensatori, clavem regni coelestis dedit; Paulo, tanquam idoneo doctori, magisterium ecclesiasticae institutionis injunxit: scilicet ut quos iste erudierit ad salutem, ille suscipiat ad quietem; ut quorum corda Paulus patefecerit doctrina verborum, eorum animabus Petrus aperiat regna coelorum. Paulus accepit. Clavis enim dicenda est qua ad fidem pectorum dura corda reserantur, mentium secreta punduntur, et quidquid intrinsecus clausum tenetur, in palam rationabili manifestatione producitur. et conscientiam ad confessionem peccati aperit, et gratiam ad aet
Abbreviated transcription (Latin):
Iste poentie diuitias: ille iimntali¬
tals. Iue dispensat scientie thesauros: iste
lantitur Sunt scientie thesauri: sicut scͥp¬
tum est. In quo sunt om̃s tbesauri sapien¬
tie & scientie ausconditi. Ergo beatus pe¬
trus & paulus. emmnent iuter nituersos
apłos & peculiari quadam prerogatiua
precellunt. Herum ini ipsos. quiscui pre¬
ponatur incertum est. Puto enim illos eqͣ¬
les ee̾ meritis: qui equales sunt passione.
Et simii eos fidei deuotione iuxisse: quos
simul uideinus ad martyrii głam ꝑuenisse.
an enim sine causa factum
puteunis: quod una die uno in loco.
unuus tyranni tolerauere sententiam.
Uua die passi sunt : ut ad ap̃m parit̾ ꝑrie¬
inrent. Uno in loco: ne alteri roma deesiet.
Sub iino ꝑsecutore: ut equalis crudelitas
atruuiq constr ingerit.
ies ergo ꝓmerito. locus progła. ꝑsecu¬
tor aecretus est ꝓuirtute. Et inquo
urbe roma. quę principatum & capite ob¬
tinet. nationum: Scilicet ut ubi caprit suꝑ¬

Expanded text:
ille potentiae; divitias immortalitatis ille dispensat, scientiae thesauros iste largitur; sunt enim scientiae thesauri, sicut scriptum est, In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Ergo beati Petrus et Paulus eminent inter universos apostolos, et peculiari quadam praerogativa ente. Verum inter ipsos quis cui praeponatur, incertum est. Puto enim illos aequales esse meritis, qui aequales sunt passione; et simili eos fidei devotione vixisse, quos simul videmus ad martyrii gloriam pervenisse. Non enim sine causa factum putemus, quod una die, uno in loco, unius tyranni toleravere sententiam. Una die passi sunt, ut ad Christum pariter pervenirent; uno in loco, ne alteri Roma deesset; sub uno persecutore, ut aequalis crudelitas utrumque constringeret. Dies ergo pro merito, locus pro gloria, persecutor decretus est pro virtute. Et in quo urbe Romana, quae principatum et caput obtinet nationum: scilicet, ut ubi caput sup
Abbreviated transcription (Latin):
sum dñm ac dm̃ ur̃m. qui
huius auctor est fidei. debita
religione uenerantur: Apłi namq latino
sermione dicuntur missi. Qui ergo hono¬
rant mrissos. manifestum est eos lionora¬
re mittentem: qm̃ dignitas quę defert᷑
ministris. illi sine dubio cuius nimistri
sunt erlubetur: ut ait ipse saluator ad
discipulos suos. Qui uos auilit me audit:
& qui uos recipit: me recipit. Quem dict̃.
uere beata apłorum merita:
inquib se xp̃c & recipi predicat¬
& audiri. Beati nichilominus & illi: qͦ¬
rum deuotio delata apłis recurrit in xp̃m.
T̃ enentes itaq fr̾s tantę huius promis¬
letatui. martyres non dubitat cum xp̃o.

Expanded text:
sum Deum ac Dominum nostrum, qui hujus auctor est fidei, debita religione veneramur. Apostoli namque Latino sermone dicuntur missi; qui ergo honorant missos, manifestum est eos honorare mittentem; cum dignitas quae defertur ministris, illi sine dubio cujus ministri sunt exhibetur, ut ait ipse Salvator ad discipulos suos: Qui vos audit me audit, et qui vos recipit me recipit . Vere beata apostolorum merita, in quibus se Christus et recipi praedicat et audiri; beati nihilominus et illi quorum devotio delata apostolis recurrit in Christum. Tenentes itaque, fratres, tantae hujus promislaetatur, martyres non dubitat cum
Abbreviated transcription (Latin):
multa etiam trrba sacerdotum obediebat
fidei relictaq taciturnitate nociua. ad
conficenda. laudanda. & predicanda sui dona
redemptoris. se deuota submittebat.
t quidem indie circunicisioras ioħs. qndo
& nomen accepit. factus ẽ timor super
om̃ uicios eoꝵ: & fuꝑ omnia montana
uideȩ. diuigabanttir omnia uerba hȩc.
Porro in tempore dominicȩ resur rectionis

Expanded text:
tiam turba sacerdotum obediebat fidei, relictaque taciturnitate nociva, ad confitenda, laudanda et praedicanda sui dona Redemptoris se devota submittebat. Et quidem in die circumcisionis Joannis, quando et nomen accepit: Factus est timor super omnes vicinos eorum, et super omnia montana Judaeae divulgabantur omnia verba haec. P
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is. tanquam me ipsum audictis. uirta
omnna quęcumq locutus fuerit nobis.
psum quoq legale sacerdotium. tacitis ceri¬
moniarum typis. quasi mutis litterarum si¬
guris. ⁊acharias eidem gr̃e nascenti testimo¬
nium ꝑlubet: quia uicdnl prorsus in omnib
sacerdotui ueteris obseruationib. actum uel
dictum ee̾ credendum ẽ: quod ñ enuangelis
gram si rect̾e intelligatur expressit. Quod
autẽ declarato postmodum & confirmato
nomine iohannus. aꝑtum ẽ os zacharie. &
loquebatur benedicensĩ: patet utiq quia

Expanded text:
ris; tanquam meipsum audietis, juxta omnia quaecunque locutus fuerit vobis . Ipsum quoque legale sacerdotium tacitis caeremoniarum suarum typis, quasi mutis litterarum figuris, Zacharias eidem gratiae nascenti testimonium perhibet, quia nihil prorsus in omnibus sacerdotii veteris observationibus actum vel dictum esse credendum est, quod non Evangelii gratiam, si recte intelligatur, expresserit. Quod autem declarato postmodum et confirmato nomine Joannis apertum est os Zachariae, et loquebatur benedicens Deum, patet utique quia
Abbreviated transcription (Latin):
euuangicę dispensationis grͣai quim predi¬
cabat. & ipsum specialiter dñiu signat: per
quemi eadem grã minudo donata ẽ.
ui uero nacum puerum. patris ⁊acharie
nomine. magis quam iohannem uo¬
candum ẽẽ decernebant: eos ꝓfecto figurant.
qui dño noue gre munerd declarante. ctipe¬
rent eum potius consueta sacerdotii uece¬
ris edicta predicare. Unde bene ⁊ acharias.
menior dñi int̾pretatur: quia uidelicet
menioriam antiquȩ obseruationis. quę utiq
a dño data ẽ. figurats denunciat.
Sontendebant ergo de nomuine nati ꝑ
magis appellandus ẽe̾t astruebant: quia fite¬
re non nulli celestium sacramentorim inuiꝰ
periti. qui in primordus euuangłii chorus¬
cantis. carualia adhue legalis sacerdotu sta¬
titra. sunul obseruanda ee̾ deceruerent: qͦs
ꝓcerto ipsa legis doctrina. de suscipienda gr̃a
unia uoce confirinat. dicendo ꝑ legis latorẽ.

Expanded text:
evangelicae dispensationis gratiam quam praedicat, et ipsum specialiter Dominum signat, per quem eadem gratia mundo donata est. Qui vero natum puerum patris Zachariae nomine magis quam Joannem vocandum esse decernebant, eos profecto figurant qui, Domino nova gratiae munera declarante, cuperent eum potius consueta sacerdotii veteris edicta praedicare. Unde bene Zacharias Memor Domini interpretatur, quia videlicet memoriam antiquae observationis, quae utique a Domino data est, figurate denuntiat. Contendebant ergo de nomine nati promagis appellandus est, astruebant. Quia fuere nonnulli coelestium sacramentorum minus periti, qui in primordiis Evangelii coruscantis carnalia adhuc legalis sacerdotii statuta simul observanda esse decernerent, quos profecto ipsa legis doctrina de suscipienda gratia viva voce confirmat dicendo per legislator
Abbreviated transcription (Latin):
beate anama. merito initimo¬
re trepidares: si fortis manui nou esset
cui militares. Ido prosteruitur suꝑbia: ut
erigatur scĩtas. Peuit gͦ ananias bapti⁊ auit
saulum. & fecit paulum. Baptirauit lupum:
& fecit agnum. Et cepimus habere p̃dicato¬
rem. quem habitiinuis ꝑ secutorem. Deniq
cepit predicare. xim. eui antea resistebat.
paratus pati ꝓ eo. contra quen ante pugna¬
bat. Patitur paulus: quod fecerat saulus.
aulus lapidatiit: paulus lapidatus est.
Saulus axp̃ianos uirgis affecit. paulus
adiime um consessorum. Et dir ristire au¬
is necem. suscepit ipse proeis morttm. Duni
intrat lupus tapar instabiua petudis. subito
it ipse factus est ouis. Itaq. quis im desperti
de magnitudine ei inniiis aut de liuiilitat.¬

Expanded text:
beate Anania, merito in timore trepidares, si fortis manu non esset cui militares. Nam ideo prosternitur superbia, ut erigatur sanctitas. Venit ergo Ananias, baptizavit Saulum, et fecit Paulum. Baptizavit lupum, et fecit agnum: et coepimus habere praedicatorem, quem habuimus persecutorem. Denique coepit praedicare Christum, cui antea resistebat; paratus pati pro eo, contra quem antea pugnabat. Patitur Paulus quod fecerat Saulus. us lapidavit; Paulus lapidatus est. Saulus Christianos virgis affecit; Paulus ad numerum confessorum. Et dum infert aliis necem, suscepit ipse pro Christo mortem. Dum intrat lupus rapax in stabula pecudis, subito et ipse factus est ovis. Itaque quis jam desperet de magnitudine
Abbreviated transcription (Latin):
uerum etram omina mitidam regra
nimdaneq sapictie culmuitia auitutis ei
fama trauscendit. ita ut relicta ubiq cul¬
tura ac uita priori ad perpienda fidei illi¬
us sacamenta confluerent. Recte enii
nem rofert. quia & hec octauia die hoc est
post i ahibatum facta es: & sicut illa area¬
tu u etue miortis absolnete solebat: ita ista
ꝑfccta i uite inrmoctasis nouitatem. & iu¬

Expanded text:
verum etiam omnia mundani regni mundanaeque sapientiae culmina virtutis ejus fama transcendit, ita ut relicta ubique cultura ac vita priori ad percipienda fidei illius sacramenta confluerent. Recte etenim inem praefert, quia et haec octava die, hoc est post sabbatum, facta est; et sicut illa a reatu perpetuae mortis absolvere solebat, ita ista perfectam vitae immortalis novitatem et i
Abbreviated transcription (Latin):
ustus quisq
qui nunc despaicitur: quanta potestate ful
enim cum deo iudices neniunt: qui nunc ꝓ
deo iiuste iudicantur Tunc eorum lux tau¬
to latius enucat: quanto eos minc manus ꝑ¬
sequentium durius angustat. Tunc reꝑher iu
ocrilis patescit. quod celesti potestate subiuri
suit: qui terrena omuia sponte reliqueriuit.
Inde clectis sius ueritas dicit. Uos qui secuti
eslis me: in regeneratione cum sederit filius

Expanded text:
ustus quisque, qui nunc despicitur, quanta potestate fulgenim cum Deo judices veniunt, qui nunc pro Deo injuste judicantur. Tunc eorum lux tanto latius emicat, quanto eos nunc manus persequentium durius angustat. Tunc reproborum oculis patescet quod coelesti potestate subnixi sunt qui terrena omnia sponte reliquerunt. Unde electis suis Veritas dicit: Vos qui secuti estis me, in regeneratione, cum sederit
Abbreviated transcription (Latin):
ugebuut iusti: & tan quam scintille
i harundineto discurrent. Iudicabunt
nationes & dommabuntur populi: & regna¬
uit dñs illorum iꝑpetuum. Qui confidunt
indño intelligent ueritatem: & fideles indi¬
lectione acquiescent illi. Quoniam donum
& par: est electis dĩ.

Expanded text:
lae in harundineto discurrent iudicabunt nationes et dominabuntur populis et regnabit Dominus illorum in perpetuum qui confidunt in illum intellegent veritatem et fideles in dilectione adquiescent illi quoniam donum et pax est electis i
Abbreviated transcription (Latin):
runt. altaria tua sustoderunt. & ego relic¬
tus fum solus: & querunt annani meam.
Sed quid dicit illi responsum diuinum:
Reliqui michi septem mulia uirorum: qui
non curuauerunt genua ante baal.

Expanded text:
runt, altaria tua suffoderunt: & ego relictus sum solus, & quaerunt animam meam. Sed quid dicit illi divinum responsum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua sua
Abbreviated transcription (Latin):
uota scõrtimi fides. inuicta spes credentium. ꝑfe¬
cta axp̃i caritas mundi triumphat principem
uhis pat̾na gła. nihis uoliitas sp̃s. exultat in
his fitius celum repletur gaudio. Te nunc
redemptor qͥs. nt ipsorum consortio iungas p̾¬
cantes seruulos. insempit̾ua scła. am̃. li.fi. a¬

Expanded text:
vota sanctorum fides Invicta spes credentium Perfecta Christi caritas Mundi triumfant principes In his paterna gloria In his voluntas Spiritus Exultat in his Filius Celum repletur gaudium Te nunc Redemptor quesumus Ut martirum consortio Iungas precantes servulos In sempiterna secula Alius.
Abbreviated transcription (Latin):
ad saluandos caruales descendente: ue
uit ad eum homo leprosus. adoris eũ.
Antequam peteret. ad orare cepit. Aute¬
quani rogaret: culturam ostendit. Ad¬
orauit eum: pro hoc ipso dñi & dnñ.
eum iuuocans. adorabat eum.ii.
Eic & illi beati magi prius prociden¬
tes ad orauerunt eum: & ita demũ
ei nuinera obtulerunt. Eodem modo
& nunc iste cadens ad orabat: & sic supplicem
obtulit postulationem: dũe dicens. tu qui
digne ad oraris. qui merito coleris. te ego
ut dñi ad oro. idõq & dnm dico: oꝑa prius
contestans: & sic uerba loquens. Perte enim:
ouima facta sunt. Tu ergo dñe siuis: potes
me mundare. Uoluutas tua opus ẽ: Ideo si
uis potes me miudare. Uoluusti ut hȩe im¬
mundissima lepra suꝑ me ueniret: siue
ꝓpt̾ peccata mea. ut correpctus penicuissem:
siue ꝓpter cuam prudentiam. ut mirabilit̾
me mundans magnificeris. Sedm ontłm¬

Expanded text:
ad salvandos carnales descendente. Venit ad salvandos carnales descendente. Venit ergo ad eum homo leprosus, adorans eum. Antequam peteret, adorare coepit: antequam rogaret, culturam ostendit. Adoravit autem eum. Pro hoc ipso Deum et Dominum eum invocans, adorabat eum. Sic et illi beati magi prius procidentes adoraverunt eum, et ita demum ei munera obtulerunt . Eodem modo et nunc iste cadens adorabat, et sic supplicem obtulit postulationem: Domine, dicens, tu qui digne adoraris, qui merito coleris, te ego ut Dominum adoro, ideoque et Dominum dico. Opera prius contestans, et sic verba loquens. Per te enim omnia facta sunt: tu ergo, Domine, si vis, potes me mundare. Voluntas tua opus est, ideo si vis, potes me mundare. Voluisti ut haec immundissima lepra super me veniret, sive propter mea peccata, ut correptus poenituissem; sive propter tuam prudentiam, ut mirabiliter me mundans magnificeris. Om
Abbreviated transcription (Latin):
apłm dicentem. Quȩ sursum sunt que¬
rite: que sursum sunt sapite: ubi . xp̃c
est indertera dĩ serleus.
escendente nunc dño. hoc ẽ inclinan¬
te se ad infirmitatẽ. & impotentiam
cẽterorum: misertus imꝑfectiomi eorum.
uel infirmitati: secute sunt eum turbe
multe: aliquanti ꝓpter caritatẽ. aliquan¬
ti ꝓpt̾ doctrinam. aliquanti ꝓpt̾ aninu¬
rationem & curationem. Eece homo le¬
ꝓsus unus exillis qui curam querebãt: qui
leuamen desiderabant. Et ecce le prosus
ueniens: ad orabat eum dicens. Dũe: si
uis: potesme mundare. Deorsum cur¬
reus rogas ohiomio: & inmonte melul dicis.
Quare sic: Quia tempis & tempora: oñi
rei sub cęlo. Tempiis doctrine. & tempꝰ
curationi.
n monte docuit: illuminauit. monuit.
animas curauit. & corda sanauit. Prop¬
terea ergo ego illiꝰ maiora temptare
nolui: illa sunma tardare non passus
sum. Ipsis gͦ ab illo completis. deorsum
eo demonte ad curandum descendente.
sicuti decęlo. sicuti de celestib montib

Expanded text:
centem: Quae sursum sunt quaerite, quae sursum sunt sapite, ubi Christus est in dextera Dei sedens . Descendente nunc Domino, hoc est, inclinante se ad infirmitatem et impotentiam caeterorum, misertus imperfectioni eorum vel infirmitati, secutae sunt eum turbae multae, aliquanti propter charitatem, aliquanti propter doctrinam, aliquanti propter admirationem et curationem: et ecce homo leprosus unus ex illis qui curam quaerebant, qui levamen desiderabant. Et ecce leprosus veniens, adorabat eum, dicens: Domine, si vis, potes me mundare. Deorsum currens rogas, o homo, et in monte nihil dicis? Quare sic? Quia tempus et tempora omni rei sub coelo, tempus doctrinae, et tempus curationis. In monte docuit, illuminavit, monuit, animas curavit, corda sanavit. Propterea ergo ego illa majora tentare nolui, illa summa tardare passus sum. Ipsis ergo ab illo completis, deorsum eo de monte ad curandum descendente, sicuti de coelo, sicuti de coelestibus montibus
Abbreviated transcription (Latin):
uenies. & non suꝑgredieris: sed inteiet ipso
confringentur flu tostus. Huius gͦ tussio¬
ne & precepto. orta est tempestasiniuari:
propt̾ occasiones fuꝑuis inemoratas. XIi.¬
acta est tempestas magna. & non pusil¬
la: ut magnum opus & non pusillim
ostenderetur. Quanto ergo ftuctus nauigulo
irruebant. tanto magis timor discipulos con¬
turbabat: ut plus magis desiderarent ad libe̾¬
randumi se mnirabilia saluatoris. Dñs uͦ dor¬
imebat. Ores inirabilis. & stupenda. Is qui
uunquam obdoriut: dormit. Is qui celtmi
& terrami gubernat: dormit. Is qui nunqͣm
dorunt ueq dormitat: ipse doriire diciturꝰ¬

Expanded text:
venies, et non supergredieris, sed in temetipso venies, et non supergredieris, sed in temetipso confringentur fluctus tui . Hujus ergo jussione et praecepto orta est tempestas in mari, propter occasiones superius memoratas. Facta est ergo tempestas magna, et non pusilla, ut magnum opus et non pusillum ostenderetur, quantoque fluctus naviculae irruebant, tanto magis timor discipulos conturbabat, ut plus magis desiderarent ad liberandum se per mirabilia Salvatoris. Dominus vero dormiebat. O res mirabilis et stupenda! is qui nunquam obdormit, dormit; is qui coelum et terram gubernat, dormit; is qui nunquam dormit neque dormitat, ipse dormire dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
ngrediente dño in nauiculam: secuti
sunt eum discipuli eiꝰ. non imbecilles.
sed firim. & stabiles infide: mansueti
& pii. spernentes mundum. non dup¬
plici corde. sed simplici. Higͦ secuti suint
cum: non tantum gressus eius seqͥntes.
simagis scitatẽ comitantes: & iustitiam eiꝰ¬
¶ consectantes.
Et coce tempestas magna. facta ẽ in marit itant
nauicula oꝑiretur fluctibus.
um enĩ multa magna & miranda osten¬
disset interra. transut ad mare: ut & ibi¬
dem adliuc excellentiora oꝑa demonstraret:
quatinus t̾is mariꝰq dñn se ẽe̾ cimctis osten¬
deret. Ingressus gͦ nauiculam. fecit turbari
mare: cominouit uentos: concitauit fluctus.
Cur lioc: Ideo ut discipulos nutteret inci¬
morem. & suum aurilium postularent: suã¬
q potentiam rogantib manifestaret.A
lla cempestas non ex sese oborta est. sed po¬
testati paruit imꝑantis. eris qui educit
nentos de thesauris siuis: qui termintm ma¬
ri arenam constituit. Dixit enim ei. Usq huc

Expanded text:
ngrediente Domino in naviculam, secuti sunt eum discipuli ejus; non imbecilles, sed firmi et stabiles in fide, mansueti et pii, spernentes mundum; non duplici corde, sed simplici. Hi ergo secuti sunt eum, non tantum gressus ejus sequentes, sed magis sanctitatem comitantes et justitiam ejus consectantes. Et ecce tempestas magnanavicula operiretur fluctibus. Cum enim multa magna et miranda ostendisset in terra, transiit ad mare, ut ibidem adhuc excellentiora opera demonstraret, quatenus terrae marisque Dominum se esse cunctis ostenderet. Ingressus ergo naviculam fecit tumare, commovit ventos, concitavit fluctus. Cur hoc? Ideo ut discipulos suos mitteret in timorem, et suum auxilium postularent, suamque potentiam rogantibus manifestaret. Illa tempestas non ex sese oborta est, sed potestati paruit imperantis, ejus qui educit ventos de thesauris suis, qui terminum mari arenam constituit. Dixit enim ei: Usque huc
Abbreviated transcription (Latin):
bat eum dicens. Dñe si uis: potes me
ocente in monte dño. discipuli
uenerunt ad eum. sicut a lacres:
sicuic domestici: sicut proximi sicut
amici uel fr̃s. Ideo ait ce dñs ad eos. Uos
estis salterre: & uos estis lux mundi.
Nunc uͦ descendente eo demonte. tur¬
ue secute sunt eign. que in monte
ascendere non potuerunt: ut pigri ppłi: ut
negligentes ait imꝑfecti. Ita & filu ifrł
pͥmitus iumontem ascendere non ualire¬
runt: ad obuiandum dõ ꝑgere non potu¬
erunt. ꝓpter suam in religiositatẽ & inpi¬
etaten. sed solus moyses ascendit: & pan¬
ci cum eo semorim isrł. Ita & cum dño
discipuli soli inmontẽ ascendũnt: & tardi¬
ores deorsum stecerunt. Sic & modo iugi¬
lantes & alacres: & fideles anmis dm̃ ginen¬
tes. & dnm̃ diligentes. regua celestia des

Expanded text:
bat eum, dicens: Domine, si vis, potes me ocente in monte Domino, discipuli venerunt ad eum sicut alacres, sicut domestici, sicut proximi, sicut amici vel fratres. Ideo ait et Dominus ad eos: Vos estis sal terrae, et, vos estis lux mundi . Nunc vero descendente eo de monte, turbae secutae sunt eum, quae in montem ascendere non potuerunt, ut pigri populi, ut negligentes, ut imperfecti. Ita et filii Israel primitus in montem ascendere non valuerunt, ad obviandum Deo pergere non potuerunt propter suam irreligiositatem et impietatem, sed solus Moyses ascendit, et pauci cum eo seniorum Israel: ita et cum Domino discipuli soli in montem ascenderunt, et tardiores deorsum steterunt. Sic et modo vigilantes et alacres et fideles animae, Deum timentes et Dominum diligentes, regna
Abbreviated transcription (Latin):
tu autem fidesta. Noli altum sapere: sed
tiie. Si enim ds uaturalib rauis nͣ peꝑcit.
ue forte nec tibi parcat. Uide gͦ bonitatem
& seueritatem dĩ. In eos quidem qui cecide¬
riuit seueritatem: inte autem bonitatem
dĩ. si ꝑmanseris inbonitate. Alioquin: &¬

Expanded text:
Tu autem fide sta: noli altum sapere, sed time. si enim deus naturalibus ramis non pepercit, ne forte nec tibi parcat. uide ergo bonitatem et seueritatem dei: in eos quidem qui ceciderunt seueritatem, in te autem bonitatem, si permanseris in bonitate. Et paulo
Abbreviated transcription (Latin):
queum. & in captionem & inscandalum.
& iniietributionem illis. Obscurentur ocłi
eoꝵ ne uideant: & dor sitm eoꝵ semꝑ incurua.
ieo igitur. Nunquid sic offenderunt ui
ut cãcderent: Absit. Sed illorum deli¬
ctum saius ẽ gentib: ut illos eniulentur:
Quod si delictum illorum diuitie sunt inundi.
& dimintitio illorum diuitie gentium: qͦn¬
tomagis plenitudo illorum: Uobis erm dico

Expanded text:
queum, et in captionem, et in scandalum, et in retributionem illis. Obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsum eorum semper incurva . » Dico ergo: Nunquid sic offenderunt, ut caderent? Absit! Sed illorum delicto salus est gentibus, ut illos aemulentur. Quia si delictum illorum divitiae sunt mundi, et diminutio eorum divitiae gentium: quanto magis plenitudo eorum? Vobis
Abbreviated transcription (Latin):
O homo: cuquises qui responde¬
as dõ: Nunquid dicit figiuentũ
ei qui se fiurit: quid me fecisti sic: Annon
habet potestatem figulus luti. exeadem mas
sa aluid quidem uas facere in liouorem:
aliud uero incontumeliam: Quod si uo

Expanded text:
O homo, tu qui es, qui respondens Deo? Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit: Quid me fecisti sic? An non habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam? Quod si Deus
Abbreviated transcription (Latin):
uana gła obfidet: Quia dun tenuitas
in corpore. dumpallor inuultu respicitur:
uirtus patefacta laudatur. Et tanto se

Expanded text:
ana gloria obsidet, quia dum tenuitas in corpore, dum pallor in vultu respicitur, virtus patefacta laudatur; et tanto se
Abbreviated transcription (Latin):
mortis sacre compẽdio uitam beatam pos¬
sident. Traduntur igni martyres & be¬
stiarum dentib: armata seuit ungulis
tortoris insani manus. Nudata pendent
tuscera sanguis sacratus funditui: s ꝑma¬
nent mmobiles uite ꝑhenini gr̃a. In¬

Expanded text:
Mortis sacrae compendio, Vitam beatam possident. Traduntur igni martyres, Et bestiarum dentibus, Armata saevit ungulis Tortoris insani manus, Nudata pendent viscera, Sanguis sacratus funditur, Sed permanent immobiles Vitae perennis grati
Abbreviated transcription (Latin):
S. ci gestaq fortia: nam gliscit aninus ꝓmere can¬
Pus uictorũm geniis opͥtimnum. Lñ sunt qͥs
itanens iniuidus in horruit. ipsum nam
sterili flore ꝑ aridum. spreriere penitus teq
secuti sunt. rer xpẽ bone celitus. In ꝓte
furias atq ferocia. calcirunt hominum
seuaq uerbera: cessit his lacetans fortiter
iingula. ne carpsit penetralia. Cediuit᷑
gladis more bidentium. non murmur
resonat non querimonia: s corde tacito
mens bene conscia. conserua patientiam.
ue uox quȩ potant lingua reterere. que
tu martyrib uiiaera p̃paras. rubri nani
fluido sanguine. laureis. ditantur bene
fulgidis. Te simmina deitas unaq posciniꝰ.
nt culpas abluas noxia suibtrahas: despacẽ

Expanded text:
socii, gestaque fortia: Nam gliscit animus promere cantibus Victorum genus optimum. Hi sunt quos retinens mundus inhorruit: Ipsum nam sterili flore per aridum Sprevere penitus, teque secuti sunt, Rex Christe bone coelitus. Hi pro te furias, atque ferocia Calcarunt hominum, saevaque verbera: Cessit his lacerans fortiter ungula Nec carpsit penetralia. Caeduntur gladiis more bidentium: Non murmur resonat, non querimonia; Sed corde tacito mens bene conscia Conservat patientiam. Quae vox, quae poterit lingua retexere, Quae tu Martyribus munera praeparas? Rubri nam fluido sanguine laureis Ditantur bene fulgidis. Te summa Deitas, unaque poscimus, Ut culpas abluas, noxia subtrahas, Des pacem
Abbreviated transcription (Latin):
corpus ꝑdere ingehenuam. Nom̃¬
gehienne in ueterib libris non uiuenit᷑:
sed primum a saluatore ponitur: Que¬
ranius ergo: quȩ sic sermonis huiris occasio.
Idolum bahal fuisse iuxta luciłui ad radicẽ montis
moria. in quib syloa fluit: non semel le¬
giius. Hec uallis & parua campi planici¬
es. itrigua erat & nemorosa. plenaq ds h¬
tiis. & lucus in ea idolo consecratus. Ali¬
ntantam autẽ. ppłs isrł decuentiam uene¬
rat. ut deserta templi uicima. ibi hostras
min iolarent: & rigoren religionis delitie
uincerent: filiosq suos incenderent demo¬
ni uel miciarent. Et appellabatur locꝰ ille
geliennon: id est uallis filiorum ennon.
Hoc regum uolumen. & paralipomienon
& hieremias: scribunt plenissime. Et comi¬
minatur d. se locum ipsum impleturum
cadauerib mortuoruim. ut nequaquam
nocetur topheth. & bahal: sed uocetur poli¬
andrium. idest tumulum mortuorum.

Expanded text:
corpus perdere in gehennam. Nomgehennae in veteribus libris non invenitur, sed primum a Salvatore ponitur. Quaeramus ergo quae sit sermonis hujus occasio. Idolum Baal fuisse juxta Hierusalem, ad radices montis Moria, in quibus Siloa fluit, non semel legimus. Haec vallis et parva campi planities irrigua erat et nemorosa, et plena deliciis, et lucus in ea idolo consecratus. In tantam autem populus Israel dementiam venerat, ut deserta templi vicinia, ibi hostias immolaret, et rigorem religionis deliciae vincerent, filiosque suos incenderent daemoni vel initiarent, et appeGehennon, id est vallis filiorum Hennon. Hoc Regum volumen et Paralypomenon et Hieremias scribunt plenissime. Et comminatur deus se locum ipsum impleturum cadaveribus mortuorum, ut nequaquam vocetur Tofeth et Baal; sed vocetur Poliandrum, id est tumulus mortuorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Repente loquar aduersum gentem. & ad u̾¬
sum regnum: ut eradicem & destruam
& disꝑdam illud. Si penitentum egerit
geus illa amalo suo. quod locutus suini ad¬
uersus eam: agani & ego penitentiani. super
inalo quod cogitaui ut faceten ei: & subito
loquar degente & regno. ut edificem & ut plan¬
tem illud. Si fecerit malum in octilismeisut nͣ
audiat uocem meam: penitentiam agam. suꝑ
bono quod locutus sum ut faceremei. Nunc

Expanded text:
Repente loquar adversum gentem, sum regnum, ut eradicem et destruam et disperdam illud. Si poenitentiam egerit gens illa super malo suo, quod locutus sum adversus eam, agam et ego poenitentiam super malo, quod cogitavi ut facerem ei. Et subito loquar de gente et de regno, ut aedificem et  Al. ut plantem illud. Si fecerit malum in oculis meis, ut non audiat vocem meam: poenitentiam agam super bono, quod locutus sum, ut facerem ei. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Adcende domine adme & audi uoces ad u̾ersariorum
me. o rum nunquid redlitur pro bono maliim¬
quia foderunt foueam a nime me .e. U Recor¬
dare quod steterim inconspectu tuo ut loquerer¬
pro eis bonum & auertereui in dignatioueni tuam

Expanded text:
Attende, Domine, ad me, et audi vocem adversariorum meorum. Nunquid reddetur pro bono malumquia foderunt foveam animae meae? Recordare quod steterim in conspectu tuo, ut loquererpro eis bonum, et averterem indignationem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
Et descendi indourũ
figuli. & ecce ipse faci
uas alterum: sicut placuerat inoculis eius
ut faceret. Et factum ẽ uerbum dm̃i ad ie
dicens. Nunquid sicut figulus iste. non po¬
tero facere uob̾ domus israel ait dñs:¬

Expanded text:
et descendi in domum figuli et ecce ipse facieuas alterum, sicut placuerat in oculis eius, ut faceret. et factum est uerbum domini ad me dicens: numquid sicut figulus iste non possum facere uobis, domus Israhel? ait d
Abbreviated transcription (Latin):
magne ammirationis gr̾a: omenarrabi¬
lis suauitas: o imeffabile magnumq sa¬
cramentum. Ipsa eadem uirgo. ipsa & mat̾
dm̃: ipsa genitrix: ipsa cius ancilla: plasma¬
tio eius ipsa quę genuit. Quis unquai ista
audiuit: Quis udit talia: Quis hoc ex¬
cogitare potuit. ut mater uirgo esset. intac¬
ta generaret: quȩ & uirgo ꝑ mausit & genuit:
Sicut enini quondam rubiis comburi iude¬
batur & ignis eiun non tangebat: & sicut
tres pueri in camino inclusi habebantur: &
tamen eos non ledebat icendium. nec odor
intra lacum leonum incluso. claustris ñ aꝑtis
allatum est ei prandium ab abbacuc: ita &
hȩc sc̃a uirgo genuit dum. sed intacta ꝑ man¬
sit. Mater effecta est: sed uirginitatẽ non
amisit. Genuit infantem: & ut dictum est
uirgo ꝑmansit. Uirgo gͦ genuit: & uirgo ꝑ¬
mansit. Mat̾ filii facta est. & castitatis sigillũ
non ꝑdidit: Quare: Quia non homo iste
tantum qui uidebatur: sed unigenitus erat
ds̃. qui in carne ad uenerat. Nec subito car¬

Expanded text:
magnae admirationis gratia! o inenarrabilis suavitas! o ineffabile magnumque sacramentum! Ipsa eademque virgo, ipsa et mater Domini, ipsa et genitrix, ipsa ejus ancilla, plasmatio ejus ipsa quae genuit. Quis unquam ista audivit? quis vidit talia? quis hoc excogitare potuit, ut mater virgo esset, et intacta generaret, quae et virgo permansit et genuit? Sicut enim quondam rubus comburi videbatur, et ignis eum non tangebat , et sicut tres pueri in camino inclusi habebantur, et tamen eos non laedebat incendium, nec odor intra lacum leonum incluso, claustris non apertis, allatum est ei prandium ab Abacuc : ita et haec sancta virgo genuit Dominum, sed intacta permansit. Mater effecta est, sed virginitatem non amisit. Genuit infantem, et ut dictum est virgo permansit. Virgo ergo genuit, et virgo permansit. Mater filii facta est, et castitatis sigillum non perdidit. Quare? Quia non homo iste tantum qui videbatur, sed unigenitus erat Deus qui in carnem advenerat. Nec subito car