comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nullum de ueterib sequit᷑ int̃pretẽ:
s ex ipso hebraico arabicoq sermo¬
nunc simul utrũq resonabit. Obli-¬
quus enĩ etiã apud hebreos totꝰ liber
fertur et lubricus: et qđ grece recho¬
aliud loquitur. aliud agit: ut si ue¬
lis anguillã aut murenulã strictis
tenere manibꝰ: quanto fortiꝰ p̃sseris.
tanto citiꝰ elabitur. Memini me ob
intelligentiã huiꝰ uoluminis. liddẽ¬
um quendã p̃ceptorẽ. qui apud he-¬
breos primꝰ haberi putabatur. non
parius redei isse nummis: cuiꝰ do-¬
ctrina an aliquid ꝓfecerim nescio:
hoc unum scio: ñ potuisse me int̃¬
p̃tari. nisi qđ ante intellexerã. A pͥn-¬
cipio itaq uoluminis usq ad uer-¬

Expanded text:
nullum de veteribus sequitur interpretem; nullum de veteribus sequitur interpretem; sed ex ipso Hebraico, Arabicoque sermonunc simul utrumque resonabit. Obliquus enim etiam apud Hebraeos totus liber fertur et lubricus: et quod Graece rhetoaliud loquitur, aliud agit: ut si velis anguillam aut muraenulam strictis tenere manibus, quanto fortius presseris, tanto citius elabitur. Memini me ob intelligentiam hujus voluminis, Lyddaeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus haberi putabatur, non parvis redemisse nummis: cujus doctrina an aliquid profecerim, nescio: hoc unum scio, non potuisse me interpretari, nisi quod ante intellexeram. A principio itaque voluminis, usque ad ver
Abbreviated transcription (Latin):
e sensu. uł ex utroq commixtum &
medie temꝑatũ. genus translatio-¬
nis exp̃sserint: & omĩa ueteris instru¬
m̃ti uolumina origenes obelis aste¬
riscisq distinxerit: quos uł additos.
uł de theodotione sumptos transla-¬
tioni antiquȩ inseruit: ꝓbans de¬
fuisse. qđ additum ẽ. Discant igit᷑
obtrectatores mei reciꝑe in toto quod
in partib susceꝑunt: aut int̃preta¬
tionẽ meã cum asteriscis suis radere.
Neq fieri potest ut quos plura inter¬
misisse conspexerint. nos eosdẽ eciã
in quib dam errasse fateam᷑⁊ p̃cipue
in iob: cui si ea quȩ sub asteriscis ad¬
dita sunt subtraxeris: pars maxima
detruncabitur. Et hoc dũtaxat apd̃
grecos. Cȩterum apud apd latinos.
ante eam translationẽ quã sub aste.¬
riscis & obelis nuꝑ edidimus. septin¬
genti ferme aut octingenti u̾sus st̃:
quib decurtatus et laceratus corro¬
susq liber. feditatẽ sui publice le¬
gentib p̃beat. Hec autẽ tͣnslatio.

Expanded text:
e sensu, vel ex utroque commixtum, et medie temperatum genus translationis expresserint: et omnia veteris Instrumenti volumina Origenes obelis asteriscisque distinxerit, quos vel additos, vel de Theodotione sumptos, translationi antiquae inseruit, probans defuisse quod additum est. Discant igitur obtrectatores mei recipere in toto, quod in partibus susceperunt, aut interpretationem meam cum asteriscis suis radere. Neque enim fieri potest, ut quos plura intermisisse perspexerint, non eosdem etiam in quibusdam errasse fateantur, praecipue in Job: cui si ea quae sub asteriscis addita sunt, subtraxeris, pars maxima voluminis detruncabitur: et hoc dumtaxat apud Graecos. Caeterum apud Latinos, ante eam translationem, quam sub asteriscis et obelis nuper edidimus, septingenti ferme aut octingenti versus desunt; ut decurtatus et laceratus corrosusque liber, foeditatem sui publice legentibus praebeat. Haec autem translatio
Abbreviated transcription (Latin):
amalech: & pugnabis contra eos usq
ad int̾nicionẽ eoꝵ. Quare gͦ ñ audi¬
sti uocẽ dñi: sed u̾sus es ad p̃dam &
fecisti malum in ocłis dñi: Et ait sa¬
ul ad samuhelẽ. Inmo audiui uo-¬
cẽ dni: & ambulaui in uia qua mi¬
sit me dñs: & adduxi agag regẽ ama¬
lech. & amalech int̾feci. Tulit autem
popłs de p̃da oues & boues pͥmitias
eoꝵ quȩ cęsa sunt: ut immolet dño
dõ suo in galgalis.

Expanded text:
Amalech et pugnabis contra eos usque Amalech et pugnabis contra eos usque ad internicionem eorum quare ergo non audisti vocem Domini sed versus ad praedam es et fecisti malum in oculis Domini et ait Saul ad Samuhelem immo audivi vocem Domini et ambulavi in via per quam misit me Dominus et adduxi Agag regem Amalech et Amalech interfeci tulit autem populus de praeda oves et boves primitias eorum quae caesa sunt ut immolet Domino Deo suo in Galgalis
Abbreviated transcription (Latin):
liquit me: & u̾ba mea oꝑe ñ imple-¬
uit. Contristatusq ẽ samuhel: & cla¬
mauit ad dñm tota nocte. Cumq
de nocte surrexisset samuhel ut iret
ad saul mane: nunciatum ẽ samu-¬
heli eo qđ uenisset saul in carmelũ:
& erexisset ibi saul fornicẽ triumpha¬
lẽ: & reu̾sus transisset descendissetq
in galgala. Uenit gͦ samuhel ad saul:
&e dixit ei saul. Benedictus tu dño:
impleui uerbũ dñi. Dixitq samuhel.
Et quȩ ẽ hȩc uox gregum quȩ resonat
in aurib meis: & arm̃toꝵ quã ego
audio: Et ait saul. De amalech ad¬
duxerunt ea. Peꝑcit enim popłs me-¬
liorib ouib et arm̃tis ut immola¬
rent dño dõ tuo: reliqua uͦ occidimꝰ.
me: & indicabo tibi quȩ locutꝰ
sit dñs ad me nocte. Dixitq ei. Loque¬
re. Et ait samuhel. Nonne cum par-¬
uulus eẽs in ocłis tuis. caput in tri¬
bub isrł factus es: Unxitq te dñs¬
in regẽ suꝑ isrł: & misit te dñs in uia
& ait. Uade & interfice peccatores

Expanded text:
e non implevit contristatusque est Samuhel et clamavit ad Dominum tota nocte cumque de nocte surrexisset Samuhel ut iret ad Saul mane nuntiatum est Samuheli eo quod venisset Saul in Carmelum et erexisset sibi fornicem triumphalem et reversus transisset descendissetque in Galgala venit ergo Samuhel ad Saul et dixit ei Saul benedictus tu Domino implevi verbum Domini dixitque Samuhel et quae est haec vox gregum quae resonat in auribus meis et armentorum quam ego audio et ait Saul de Amalech adduxerunt ea pepercit enim populus melioribus ovibus et armentis ut immolarentur Domino Deo tuo reliqua vero occidimus me et indicabo tibi quae locutus sit Dominus ad me nocte dixitque ei loquere et ait Samuhel nonne cum parvulus esses in oculis tuis caput in tribubus Israhel factus es unxitque te Dominus regem super Israhel et misit te Dominus in via et ait vade et interfice peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotes & diuinos: dicentes.
Quid faciemꝰ de archa dĩ: Indicate
nobis quomodo remittemꝰ eã in lo¬
cum suum. Qui dixerunt. Si remit¬
tatis archam dĩ isrł: nolite dimitte¬
re eam uacuã: & qđ debetis reddite
ei ꝓ peccato. & tunt curabimini: &
scietis quare ñ recedat manꝰ eiꝰ a uob̃.
Qui dixerunt. Quid est qđ ꝓ deli¬
cco reddere debeamus ei: Responde¬
runtq illi. Iuxta numerum ꝓuinci¬
arum philistinoꝵ quinq anos au¬
reos facietis. & quinq mures aureos.
quia plaga una fuit om̃ib uobis &
satrapis ur̃is. facietisq similitudinẽ
dõ isrł głam: si forte releuet manũ
suã auobis: & a diis ur̃is &e a terra
ur̃a. Quare aggrauatis corda ur̃a. si¬
cut aggrauauit egiptus & pharao
cor suum: Nonne post qͣm ꝑcussus

Expanded text:
sacerdotes et divinos dicentes quid faciemus de arca Dei indicate nobis quomodo remittemus eam in locum suum qui dixerunt si remittitis arcam Dei Israhel nolite dimittere eam vacuam sed quod debetis reddite ei pro peccato et tunc scietis quare non recedat manus ejus a vobis. Qui dixerunt: Quid est quod pro delicto reddere debeamus ei? Responderuntque illi: Juxta numerum provinciarum Philisthim, quinque anos aureos facietis, et quinque mures aureos: quia plaga una fuit omnibus vobis, et satrapis vestris. Facietisque similitudinem am, si forte relevet manum suam a vobis, et a diis vestris, et a terra vestra. Quare gravatis corda vestra, sicut aggravavit Aegyptus, et Pharao cor suum? Nonne postquam percussus
Abbreviated transcription (Latin):
dit illum matri suę. Residec qͥppe
qui erat mortuus: cum int̃na com¬
punctione reuiuiscit peccator. In¬
cipit loqui: cũ reducis indicia uitȩ.
cunctis qui peccatũ luxerant osten¬
dit. Redlitur matri: cũ ꝑ sacerdo¬
talis decreta iudicii. cõmunioni so

Expanded text:
dit illum matri suae. Residet quippe dit illum matri suae. Residet quippe qui erat mortuus, cum interna compunctione reviviscit peccator; incipit loqui, cum reducis indicia vitae cunctis qui peccatum luxerant, ostendit: redditur matri, cum per sacerdotalis decreta judicii communione so
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoris conscientia ẽ. Qui uͦ se¬
peliendum portant: uł immunda
desidia quȩ hominẽ rapiunt in in¬
teritum ÷ uł lenociua blandien¬
tium sunt uenenata socioꝵ. Quȩ
peccata nimirum dũ fauoribꝰ tol¬
lunt accumulant: peccantesq cõ¬
temptu quasi aggere tix obruunt.
De quib alibi dr̃. Dimnitte mor¬
tuos sepelire mortuos suos. Mor¬
tuos quippe mortui sepeliunt:
cum peccatores quiq sui siu es
alios nociuo fauore demulcent:
congestaq pessimȩ adulationis
mole. ne qua aliquando spe resur¬
gendi potiant᷑ oppͥmunt. Dño gͦ
loculum tangente. funeris baiuli
steterunt: quia suꝑni formidine i¬
dicii attacta conscientia. & carnali¬
um sepe affluentiã uoluptatum.
& iniuste laudantiũ turbã coher¬
cens ad seipsam reu̾titur: uocanti¬
q ad uitã festina respondet salua¬
tori. Unde recte sequit᷑. Et ait. Ado¬
lescens: tͥ dico surge. Et resedit. qui
erat mortuus. & cepit loqui: & de¬

Expanded text:
peccatoris conscientia est. Qui vero sepeccatoris conscientia est. Qui vero sepeliendum portant, vel immunda desideria, quae hominem rapiunt in interitum, vel lenocinia blandientium sunt venenata sociorum. Quae peccata nimirum, dum favoribus tollunt, accumulant, peccantesque contemptu, quasi aggere terrae obruunt. De quibus alibi dicitur: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Mortuos quippe mortui sepeliunt, cum peccatores quique sui similes alios nocivo favore demulcent, congesta pessimae adulationis mole, ne qua aliquando spe resurgendi potiantur opprimunt. Domino ergo loculum tangente, funeris bajuli steterunt, quia superni formidine judicii attacta conscientia, et carnalium saepe affluentiam voluptatum, et injuste laudantium turbam coercens, ad seipsam revertitur, vocantique ad vitam festina respondet Salvatori, unde recte sequitur: Et dixit adolescenti, tibi dico surge, et resedit qui erat mortuus, et coepit loqui, et de
Abbreviated transcription (Latin):
dua erat: & turba ciuitatis
multa cum illa. Uiduã ẽẽ eccłiam
om̃is anima quȩ sponsi dñiq sui
morte se redemptã meminit: agno¬
scit. Diuino autẽ nutu multa ho¬
minum turba⁊ multa uiduã co¬
mitabat᷑: ut iuso tanto miracło:
multi testes. multi dĩ fierent lau¬
datores. Quã cum uidisset dñs:
misccłia motus suꝑ eã dixit illi. No¬
li flere. Desiste inquit quasi mortu¬
um flere: quẽ mox uiuum resur-¬
gere uidebis. Ubi mystice nouati do¬
gma confundit᷑: qui de sua mun¬
dicia suꝑbe głatus. humilẽ pęnitẽ¬
tum mundationẽ euacuare cona-¬
tur: uerãq matrẽ eccłiã de nato¬
rum suoꝵ spũali extinctione plo¬
rantẽ. spe uitȩ redonande negat
consolari debere. Et pulchre euan
testatur: ut in uno nob exemplũ
imitande pietatis ostendet: in al¬
tero fidẽ mirande potestatis astru¬
tetigit. loculũ: hi autẽ qͥ por¬
tabant stecerunt. Locłs in qͦ mor
tuus effert᷑: male secura desꝑati

Expanded text:
dua erat, et turba civitatis dua erat, et turba civitatis multa cum illa. Viduam esse Ecclesiam, omnis anima, quae sponsi Dominique sui se morte redemptam meminit, agnoscit. Divino autem nutu, multa Dominum turba, multa vidua comitabatur, ut viso tanto miraculo, multi testes, multi Dei fierent laudatores. Quam cum vidisset Dominus, misericordia motus super eam, dixit illi: Noli flere. Desiste, inquit, quasi mortuum flere quem mox vivum resurgere videbis. Ubi mystice Novati dogma confunditur, qui de sua munditia superbe gloriatus, humilem poenitentium mundationem evacuare conatur, veramque matrem Ecclesiam, renatorum suorum spiritali exstinctione plorantem, spe vitae redonandae negat consolari debere. Et pulchre evangtestatur, ut in uno nobis exemplum imitandae pietatis ostenderet; in altero, fidem mirandae potestatis astrutetigit loculum. Hi autem qui portabant steterunt. Loculus, in quo motuus effertur, male secura desperati
Abbreviated transcription (Latin):
lectus quilibet quando ad fidẽ
imbuitur filiꝰ ẽ: quando alios
imbuit mat̾. An non mat̃no erga
paruulos agebat affectu qui ait:
filioli mei quos iterum parturio do¬
nec formetur xp̃c in uobis: Portã
ciuitatis qua defunctꝰ efferebatur:
puto aliquẽ de sensib ẽẽ corporeis.
Qui enim seminat int̾ fr̃s discordi¬
as: qui iniquitatẽ in excelsũ loqͥt᷑:
ꝑ oris portã extrahit᷑ mortuuis. Qui
uidit mulierẽ ad concupiscendam
eã: ꝑ ocłoꝵ portã suȩ mortis indici
um ꝓfert. Qui fabulis ociosis obsce¬
nisue carminib uł detractionib
aurẽ libent̃ aꝑit: hanc animȩ sue
portã mortis efficit: ceterosq qui ñ
seruat sensus. mortis sibi ipse reddit
aditus. Obsecro dñe rãi. cunctas
meȩ ciuitatis portas. portas iusticie
facias: ut ingressus in eas confitear
nomini tuo: tuȩq maiestati cum
ministris cęlestib ea crebriꝰ inuisen¬
ti: ñ fetor elati cadaueris occurrat:
s occupet salus muros illiꝰ: & portas¬

Expanded text:
lectus quilibet, quando ad fidem imbuitur, filius est; quando alios imbuit, mater. Annon materno erga parvulos agebat affectu, qui ait: Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis ? Portam civitatis qua defunctus efferebatur, puto aliquem de sensibus esse corporeis. Qui enim seminat inter fratres discordias, qui iniquitatem in excelsum loquitur , per oris portam extrahitur mortuus. Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam , per oculorum portam suae mortis indicia profert. Qui fabulis otiosis, obscenisve carminibus, vel detractionibus, aurem libenter aperit, hanc animae suae portam mortis efficit, caeterosque qui non servat sensus, mortis sibi ipse reddit aditus. Obsecro, Domine Jesu, cuncta meae civitatis portas justitiae facias, ut ingressus in eas confitear nomini tuo , tuaeque majestati, cum ministris coelestibus eam crebrius invisenti, non fetor elati cadaveris occurrat, sed occupet salus muros illius, et portas
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a retunditur: qui in hominib ñ
naturã quaad imaginẽ dĩ facti st̃.
s honores & diuitias ueneram᷑: Cũ¬
q pensamꝰ quȩ circa eos sunt: ꝓfe¬
cto interiora minime ꝑuidemus.
Dum ea considamus quȩ in corpo¬
rib despecta sunt: negligimꝰ pensa-¬
re qđ sunt. Redemptor uͦ nr̃ ut os¬
tendet quia que alta sunt homini-
b scĩs despicienda sunt. & quȩ de¬
luit: ad seruum centurionis ire pa-¬
ratus fuit.

Expanded text:
hominibus non naturam, qua ad imaginem Dei facti sunt, sed honores et divitias veneramur? Cumque pensamus quae circa eos sunt, profecto interiora minime pervidemus. Dum ea consideramus quae in corporibus despecta sunt, negligimus pensare quod sunt. Redemptor vero noster, ut ostenderet quia quae alta sunt hominum, sanctis despicienda sunt; et quae deluit, et ad servum centurionis ire paratus fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
uid est qđ regulus rogat ut ad¬
eiꝰ filium rãs ueniat. & tamen
ire corporalit̾ recusat: ad seruum uͦ
centurionis ñ inuitatur. & tam̃ se
corporalit̃ ire pollicet᷑ : Reguli filio

Expanded text:
uod regulus rogat ut ad filium ejus veniat, et tamen ire corporaliter recusat; ad servum vero Centurionis non invitatur, et tamen se corporaliter ire pollicetur? Regu
Abbreviated transcription (Latin):
initio usq in finẽ. & cognoui qđ
ñ ẽẽt meluis: nisi lȩtari & facere be¬
ne in uita sua. Omĩs enim homo qͥ
comedit et bibit: & iudet bonum
de labore suo: hoc donum dĩ ẽ. Di¬
uerent in ꝑpetuum. Non possum
eis quicquã addere uł auferre : quȩ
fecit ds̃ ut timeatur. Qđ factum est
ipsum ꝑmanet: quȩ futura sunt¬

Expanded text:
initio usque ad finem. Et cognovi quod non esset melius nisi laeteri, et facere bene in vita sua. Omnis enim homo, qui comedit et bibit, et videt bonum de labore suo, hoc donum Dei est. Diverent in perpetuum: Non possumus eis quidquam addere, nec auferre, quae fecit Deus ut timeatur. Quod factum est, ipsum permanet: qu
Abbreviated transcription (Latin):
dustriã meã qua sub sole. studi¬
ose laboraur: habiturus post me
heredẽ quẽ ignoro utrũ sapiens an
stultus futurus sit. Et dñabitur in
laborib meis: quib desudaui et
sollicitus fui. Et est quicquã tã ua-¬
num: Inde cessaui: renunciauitq
cor meum ultra laborare sub sole.
Nam cum aliꝰ laboret in sapientia
& doctrina & sollicitudine: homi¬
ni ocioso quȩsita dimitcit: & hoc
gͣ uanitas & magnum malum. Qd
enim ꝓdĩt homini de uniu̾so labo-¬
re suo & afflictione sp̃s. qua sub so¬
le cruciatus ẽ: Cuncti dies eiꝰ labori̾¬
b & crumnis pleni sunt: nec ꝑ no¬
ctẽ m̃de requiescit. Et hoc ñne ua¬
nitas ẽ: Nonne meliꝰ ẽ comedere
& bibe: & ostende animȩ suȩ bo

Expanded text:
qua sub sole studiosissime laboravi, habiturus haeredem post me, quem ignoro utrum sapiens an stultus futurus sit, et dominabitur in laboribus meis quibus desudavi et sollicitus fui; et est quidquam tam vanum? Unde cessavi, renuntiavitque cor meum ultra laborare sub sole. Nam cum alius laboret in sapientia, et doctrina et sollicitudine homini otioso quaesita dimittit et hoc ergo vanitas et magnum malum quid enim proderit homini de universo labore suo et adflictione spiritus qua sub sole cruciatus est cuncti dies eius doloribus et aerumnis pleni sunt nec per noctem mente requiescit et haec non vanitas est nonne melius est comedere et bibere et ost
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ ꝓpħas usq ad mortẽ ꝑsecuti st̃:
sicut ieremiã & micheã aliosq mul¬
tos. Isti autẽ nunc falsi ꝓpħȩ. & fal¬
si xp̃iam qui sunt: ueraces xpĩanos
sine miscdia ꝑsequunt᷑ & oppͥmuñ.
Aliquando si detur copia etiã gladi-¬
is: sine int̾missione autẽ suis prauis
morib ꝑu̾tunt et exemplis.

Expanded text:
as usque ad mortem persecuti sunt, sicut Jeremiam et Michaeam, aliosque multos. Isti autem nunc falsi prophetae et falsi Christiani qui sunt, veraces Christianos sine misericordia persequuntur, et opprimunt aliquando, si detur copia, etiam gladiis, sine intermissione autem suis pravis moribus et exemplis.
Abbreviated transcription (Latin):
d paulo suꝑiꝰ dñs spaciosã et
latã uiã nominauit. hoc nc̃
aꝑtius falsos ꝓpħas ostendit: ꝑ qͦs
multi in ꝑditionẽ abhominabilem
abierunt. Qui pͥmo in iudȩa mul¬
ti apparuerunt: & modo ꝑfidia¬

Expanded text:
d paulo superius spatiosam et latam viam nominavit, hoc nunc apertius falsos prophetas ostendit, per quos multi in perditionem abominabilem abierunt. Quia primo in Judaea multi apparuerunt, et modo i
Abbreviated transcription (Latin):
dem gͥ minoratꝰ paulominꝰ ab angłis.
in die faccus ẽ hominum: qui coeter¬
nus & equalis dõ patri. dies scõꝵ sem
dicit. Bene nunciate diẽ de die sa-¬
lutare eius. Quid est diẽ de die. nisi fili-¬
um de patre: Est igit᷑ de patre filius.
de die dies: s tam̃ pat̾ & filius ñ duo
dies. s uniis ẽ dies. Est de patre filius
pat̾ et filius a nob agnoscitur: in die
autẽ temporis solus filius inuenitur.
Dies enim ȩt̃nus pat̃ et filius. nr̃m cor-¬
pus & animã fecit: in die uͦ temporis
solus filius nr̃m corpꝰ animãq suscepit.
Xp̃c dies ȩt̾nus unigenitꝰ in forma dĩ
manens: xp̃c in die temporis unigeni-¬
tus formã serui accipiens. Xp̃c̃ dies ȩc̃¬
nus diues ꝑmanens ut condet nos: xp̃c
in die temporis pauꝑ factꝰ ut redime-¬
ret nos. Dies ȩt̃nus xp̃c ds̃ de dõ patre:¬

Expanded text:
dem igitur minoratus paulo minus ab angelis, in die factus est hominum, qui, coaeternus et aequalis Deo Patri, dies sanctorum quippe propheta dicit: Bene nuntiate diem de die, salutare ejus . Quid est diem de die, nisi Filium de Patre? Est igitur de Patre Filius, de die dies; sed tamen Pater et Filius non duo dies, sed unus est dies. Est de Patre Filius,Pater et Filius a nobis agnoscitur, in die autem temporis solus Filius invenitur. Dies etenim aeternus Pater et Filius nostrum corpus et animam feciFilius nostrum corpus animamque suscepit. Christus dies aeternus unigenitus in forma Dei manens; Christus in die temporis unigenitus formam servi accipiens. Christus dies aeternus dives permanens ut conderet nos; Christus in die temporis pauper factus ut redimeret nos. Dies aeternus Christus Deus de Deo Patre
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ domos: plantaui uineas: feci or¬
dos & pomeria: & conseui cuncti ge¬
neris arboribꝰ: & instruxi mͥ piscinaᷤᷤ
aquarum: ut irrigarẽ siluã lignoꝵ
germinantium. Possedi seruos & an¬
cillas: multãq familiã habui: ar-¬
m̃ta quoq et magnos ouiũ greges:
ultra om̃s qui fuerunt ante me in

Expanded text:
plantavi vineas; feci hortos et pomaria, et consevi ea cuncti generis arboribus, et exstruxi mihi piscinas aquarum, ut irrigarem silvam lignorum germinantium; possedi servos et ancillas, multamque familiam habui; armenta quoque et magnos ovium greges, ultra om
Abbreviated transcription (Latin):
Cogitaui in corde meo abstrahere a
uino carnẽ meã: ut animum meũ
transferrẽ ad sapientiam. deuitarẽ¬
q stulticiã: donec uiderẽ quid eẽt
utile filiis hominum: quo facto op̾
ẽ sub sole: numero dierũ uitȩ suȩ.

Expanded text:
Cogitavi in corde meo abstrahere a vino carnem meam, ut animum meum transferrem ad sapientiam, devitaremque stultitiam, donec viderem quid esset utile filiis hominum: quo facto opus est sub sole numero dierum vitae suae.
Abbreviated transcription (Latin):
filiis quos enutriuit: Duo sunt quȩ
occurrerunt tͥ: quis contristabit᷑ suꝑ
te: Hastitas & contritio & fames. &
gladius: quis consolabit᷑ te : filii tui
ꝓiecti sunt: dormierunt in capite oĩ-¬
um uiarum sicut bestia illaqueata:
pleni indignatione dñi. increpatio-¬
ne deĩ tui.¬

Expanded text:
utrivit duo sunt quae occurrerunt tibi quis contristabitur super te vastitas et contritio et fames et gladius quis consolabitur te filii tui proiecti sunt dormierunt in capite omnium viarum sicut bestia inlaqueata pleni indignatione Domini increpatione Dei tui
Abbreviated transcription (Latin):
bi nunc est furor tribulantis:
Cito ueniet gradiens ad aꝑiendũ:
& non int̾ficiet usq ad int̾nicionẽ.⁊
nec deficiet panis eius. Ego autẽ sum
dñs ds̃ tuus qui conturbo mare: et
intumescunt fluctus eiꝰ: dñs exercitu¬
um nom̃ neum. Posui u̾ba mea in
ore tuo: & in umbra manꝰ meȩ ꝓte

Expanded text:
bi nunc est furor tribulantis cito veniet gradiens ad aperiendum et non interficiet usque ad internicionem nec deficiet panis eius ego autem sum Dominus Deus tuus qui conturbo mare et intumescunt fluctus eius Dominus exercituum nomen meum posui verba mea in ore tuo et in umbra manus meae
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipes & popłos qui sunt in cunctis
ꝓunciis regis assueri. Egrediet᷑ enĩ
sermo reginȩ ad om̃s mulieres. ut
contemnant uiros suos: & dicant:
rex assuerus iussit ut regina uasthi
intraret ad eum. et illa noluit: atq
indignatio. Et si tibi placet egredia-¬
tur edictum a facie tua: & scribatur
iuxta legẽ ꝑsarum atq medoꝵ quã
p̃teriri illicitum ẽ: ut nequaquã¬
ultra uasthi regina ingrediat᷑ ad re-¬
gẽ : sed regnum illiꝰ altera quȩ me¬
lior est illa accipiat.

Expanded text:
pes et populos, qui sunt in cunctis provinciis regis Assueri. Egredietur enim sermo ad omnes mulieres, ut contemnant viros suos, et dicant: Rex Assuerus jussit ut regina Vasthi intraret ad eum, et illa noluit. Hoc eta est indignatio. Et sit ibi placet, egrediatur edictum a facie tua, et scribatur juxta legem Persarum atque Medorum, quam praeteriri illicitum est, ut nequaquam Vasthi ultra ingrediatur ad regem, sed regnum illius altera, quae melior est illa, accipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
os. ferreos. ligneosq & lapideos. qui
ñ uident neq audiunt. neq sentiunt.
laudasti: porro dm̃ qui habet flatũ
tuum in manu sua. & om̃s uias tuas.
ñ głificasti. Iccirco ab eo missus ẽ ar-¬
ticulus manꝰ: qui scripsit hoc qđ exa¬
ratum ẽ. Hȩc ẽ autẽ scriptura quȩ di¬
gesta ẽ: manẽ. techel. phares. Et hec
int̃pretatio sermonis. Mane: nume¬
rauit ds̃ regnũ tuum: et compleuit
illud. Techel: appensum ẽ in statera:
& inuentum ẽ minus habens. Pha¬
res: diuisum ẽ regnum tuum: & da¬
tum ẽ medis & ꝑsis. Tc̃ iubente rege
indutus ẽ daniel purpura: & circũ¬
data ẽ torques aurea collo eiꝰ: & p̃di¬
catum ẽ de eo qđ hab̃et potestatẽ ter-¬
cuis in regno eius. Eadẽ nocte int̾fe

Expanded text:
os, ferreos, ligneosque et lapideos, qui non vident, neque audiunt, neque sentiunt, laudasti: Porro Deum, qui habet flatum tuum in manu sua, et omnes vias tuas, non glorificasti. Idcirco ab eo missus est articulus manus, quae scripsit hoc, quod exaratum est. Haec est autem scriptura, quae digesta est: MANE, THECEL, PHARES. Et haec est interpretatio sermonis. MANE: numeravit Deus regnum tuum, et complevit illud. THECEL: appensus es in statera, et inventus es minus habens. PHARES: divisum est regnum tuum, et datum est Medis et Persis. Tunc, jubente rege, indutus est Daniel purpura, et circumdata est torques aurea collo ejus: et praedicatum est de eo quod haberet potestatem tertius in
Abbreviated transcription (Latin):
& int̃pretationẽ narrabit.
gitur introductus ẽ daniel corã re-¬
ge. Ad quẽ p̃fatus rex ait. Tu es da¬
niel de filiis captiuitatis uide. quẽ
nunc introgressi sunt in conspectu
meo sapientes magi. ut scripturã
hanc legerent et intpretationẽ eiꝰ
indicarent mͥ: et nequiuerunt sen¬
sum sermonis huiꝰ edicere mͥ. Por¬
ro ego audiui de te. qđ possis obscu¬
ra int̃pretari: & ligata dissoluere.¬
Si gͦ uales scripturã hanc legere. &
int̾pretationẽ eius indicare mͥ: pur¬
pura uestieris & torquẽ aureã circa
collum tuum habebis : & t̃cius in re¬
gno meo pͥnceps eris. Ad quȩ respon¬
dens daniel: ait corã rege. Munera
tua sint tͥ. & dona domus tuȩ alteri
da: scripturã autẽ legã tͥ rex. & int̃¬
pretationẽ eiꝰ ostendã tibi. O rex ds̃
altissimus regnum et magnificen¬
tiã. & głam. & honorẽ decdit nabucho¬
donosor patri tuo: & ꝓpt̃ magnificẽ¬
tiam quã dederat ei. uniu̾spopli.
tribus &e lingue tremebant et me¬

Expanded text:
 interpretationem narrabit. Igitur introductus est Daniel coram rege. Ad quem praefatus rex ait: Tu es Daniel de filiis captivitatis Judae, quem nunc introgressi sunt in conspectu meo sapientes magi, ut scripturam hanc legerent, et interpretationem ejus indicarent mihi: et nequiverunt sensum sermonis hujus edicere. Porro ego audivi de te, quod possis obscura interpretari, et ligata dissolvereipturam legere, et interpretationem ejus indicare mihi, Purpura vestieris, et torquem auream circa collum tuum habebis, et tertius in regno meo princeps eris. Ad quae respondens Daniel, ait coram rege: Munera tua sint tibi, et dona domus tuae alteri da: Scripturam autem legam tibi, rex, et interpretationem ejus ostendam tibi. O rex, Deus altissimus, regnum et magnificentiam, et gloriam et honorem dedit Nabuchodonosor patri tuo. Et propter magnificentiam quam dTribus, & linguae tremebant, & me
Abbreviated transcription (Latin):
depositus ẽ de solio regni sui. & gła
eiꝰ ablata ẽ. & a filiis hominum eiectꝰ
ẽ. sed & cor eiꝰ cum bestiis positum ẽ:
& cum onagris erat habitatio eiꝰ. fȩ¬
num quoq ut bos comedebat: & ro¬
re cȩli corpus eiꝰ infectum ẽ: donec
cognosceret qđ potestatẽ habeat altis¬
simus in regno hominum: & quẽ¬
cũq uoluerit suscitabit suꝑ illud. lu
quoq filiꝰ eiꝰ balthasar. ñ humiliasti

Expanded text:
Depositus est de solio regni sui, et gloria ejus ablata est: Et a filiis hominum ejectus est, sed et cor ejus cum bestiis positum est, et cum onagris erat habitatio ejus: Fenum quoque ut bos comedebat, et rore coeli corpus ejus infectum est; Donec cognosceret quod potestatem habeat Altissimus in regno hominum. et quemcumque voluerit, suscitabit super illud. Tu quoque, filius ejus Baltassar, n
Abbreviated transcription (Latin):
mino: & dixit. Quis ego sum dñe ds̃¬
m̃s. et quȩ domꝰ mea : quia adduxi¬
sti me hucusq: S & hoc parum ui¬
sum ẽ in conspectu tuo dnẽ ds̃: nisi
loquereris etiã de domo serui tui in
longinquum. Ista enim ẽ lex adam:
dñe ds̃. Quid gͦ addere poterit ad¬
magnalia hȩc: ita ut notum faceres
seruo tuo. Iccirco magnificatus es do¬
mine. ds̃. quia ñ ẽ similis tui: neq ẽ
ds̃ extra te in om̃ib quȩ audiuimus
aurib nr̃is. Quȩ ẽ autẽ ut popłs tu¬
us isrł gens in t̾ra: ꝓpt̾ quã iuit ds̃
ut redimeret sibi in popłm eã. & po¬
neret sibi nom̃: faceretq eis magna¬
lia & horribilia suꝑ t̾ram. a facie po¬
puli tui quẽ redemisti tibi ex egipto

Expanded text:
mino et dixit quis ego sum Domine Deus et quae domus mea quia adduxisti me hucusque sed et hoc parum visum est in conspectu tuo Domine Deus nisi loquereris etiam de domo servi tui in longinquum ista est enim lex Adam Domine Deus quid ergo addere poterit admagnalia haec ita ut notum faceres servo tuo idcirco magnificatus es Domine Deus quia non est similis tui neque est deus extra te in omnibus quae audivimus auribus nostris quae est autem ut populus tuus Israhel gens in terra propter quam ivit ut redimeret eam sibi in populum, et poneret sibi nomen, faceretque eis magnalia, et horribilia super terram, a facie populi tui, quem redemisti tibi ex Aegypto
Abbreviated transcription (Latin):
Ioram autẽ: genuit oriam. Orias au¬
tẽ: genuit ioathan. In quardo regũ
uolumine legimꝰ: de ioram ochoriã
fuisse generatum. Quo mortuo: io¬
sabeth filia regis ioram soror ochoriȩ
tulit ioas filium fris sur: & eum int̃¬
nicioni quȩ exercebat᷑ ab athalia sub¬
traxit. Cui successit in regnum filius
eiꝰ amasias. Post quẽ regnauit filiꝰ eiꝰ
azarias qui appellatur & orias: cui
dio fuerunt: quos hic euanglista p̃ter¬
misit. Ioram quippẽ ñ genuit oriam
s ochoriam: & reliquos quos enume-¬
rauimꝰ. Uerũ quia euangłiste ꝓpositũ
erat tres tesserescedecades in diuerso
tempoꝵ statu ponere: & oram gene-¬
ri se miscuerat impiissime ierabel:
iccirco usq ad t̃ciam generationẽ eiꝰ
memoria tollit᷑: ne in sc̃ẽ natuuta¬
grationẽ babilonis: iechonias genu¬
it salathiel.Si uoluerimꝰ iechoniam.
in fine pͥmȩ tesserescedecadis ponere:
in sequenti ñ erunt quatuordecim s
tredecim. Sciamꝰ gͦ iechoniã priorẽ:

Expanded text:
oram autem genuit Oziam, Ozias autem genuit Jonathan. In quarto Regum volumine legimus de Joram Ochoziam fuisse generatum, quo mortuo, Josabeth filia regis Joram, soror Ochoziae, tulit Joas filium fratris sui, et eum internecioni, quae exercebatur ab Athalia, subtraxit: cui successit in regnum filius ejus Amasias, post quem regnavit filius ejus Azarias, qui appellatur et Ozias, cui dio fuerunt, quos hic Evangelista praetermisit. Joram quippe non genuit Oziam, sed Ochoziam, et reliquos quos enumeravimus. Verum quia evangelistae propositum erat, tres tessaradecades in diverso temporum statu ponere, et Joram generi se miscuerat impiissime Jezabel, idcirco usque ad tertiam generationem ejus memoria tollitur, ne in sanctae nativitagrationem Babylonis Jechonias genuit Salathiel. Si voluerimus Jechoniam in fine primae tessaradecadis ponere, in sequenti non erunt quatuordecim, sed tredecim. Sciamus ergo Jechoniam priorem
Abbreviated transcription (Latin):
& si ñ eis ꝓ quib petimꝰ dabit: nob̃
tam̃ cum ꝓ alioꝵ erratib miscditer
int̾uenimus. p̃mium nr̃e benigni¬
tatis restituet. Sequit᷑. Usq modo ñ
petistis quicquã in nomine meo. Non
petierant eatenꝰ in nomine saluado¬
ris: quia dum ipsũ saluatorẽ uisibi¬
li p̃sentia complecterent᷑: minꝰ ad
inuisibilia dona salutis. m̃tis intui-¬
tum erexerant. S &e nr̃a fragilitas
patrẽ petens: ñ in nomine rau id
saluatoris petit. dum contͣ rationẽ
suȩ petit salutis: ñ ut apłoꝵ simpli¬
citas corporali uisu sii saluatoris. ab
ȩĩnȩ salutis petitione retardata: sed
obstaculo ꝓpriȩ cupiditatis. ab intu¬
itu dominicȩ uoluntatis impedita
Quid autẽ principalit petendum sit
ac sine ulla dubitatione eis qui fide¬
lit̃ in pecendo ꝑstiterint sit sꝑandũ¬

Expanded text:
ibus petimus dabit, nobis tamen, cum pro aliorum erratibus misericorditer intervenimus, praemium nostrae benignitatis restituet. Sequitur: Usque modo non petistis quidquam in nomine meo. Non petierunt eatenus in nomine Salvatoris, quia dum ipsum Salvatorem visibili praesentia complecterentur, minus ad invisibilia salutis dona mentis intuitum erexerant. Sed et nostra fragilitas Patrem petens non in nomine Jesu, id est, Salvatoris petit, dum contra rationem suae petit salutis, non ut apostolorum simplicitas corporali visu sui Salvatoris ab aeternae salutis petitione sit retardata, sed obstaculo propriae cupiditatis ab intuitu dominicae voluntatis impedita. Quid autem principaliter petendum, ac sine ulla dubietate eis qui fideliter in petendo perstiterunt sit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatum ẽ. ꝑtineat. Et respondens
symon: dixit illi. Preceptor. ꝑ totã
noctẽ laborantes nichil cȩpimus:
in u̾bo autẽ tuo laxabo rete. Nisi do¬
minus ȩdificauerit domum: in ua¬
num laborauerunt qui edificant
eã. Nisi dñs cor illustrauerit audito¬
rum: doctor in nocte laborat. Ni
instrum̃ta disputationum: frustͣ
uocis suȩ p̃dicator iacłm mittit: qͥa
fides popłoꝵ ñ sapientia u̾bi cõpo¬
siti: s diuinȩ uocationis munere
p̃uenitur. & cum hoc fecissent:
concluserunt pisciũ multitudinẽ
copiosam. Rumpebat᷑ autẽ rete eoꝵ.¬
Pre multitudine piscium rete rum¬
pebat᷑: quia nunc ad confessionẽ fi¬
dei etiã cum electis reꝓbi tanti intͣnt:
qui ipsã quoq eccłiam heresib scm¬
dant. Rumpitur autẽ rete. s ñ labi¬
tur piscis: quia suos dñs etiã inter
ꝑsequentium scandala seruat.

Expanded text:
pondens Simon, dixit illi: Praeceptor, per totam noctem laborantes, nihil cepimus, in verbo autem tuo laxabo rete. Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant qui aedificant eam . Nisi Dominus cor illustraverit auditorum, doctor in nocte laborat; nisinstrumenta disputationum, frustra vocis suae praedicator jaculum mittit, quia fides populorum, non sapientia verbi compositi, sed divinae vocfecissent, concluserunt piscium multitudinem copiosam. Rumpebatur autem rete eoruPrae multitudine piscium rete rumpebatur, quia nunc ad confessionem fidei etiam cum electis reprobi tanti intrant, qui ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant. Rumpitur autem rete, sed non labitur piscis, quia suos Dominus etiam inter persequentium scandala servat.
Abbreviated transcription (Latin):
cere pusillum: significat uł tẽꝑate
utendum u̾bo ad turbas: ut nec
t̃rena eis p̃cipiantur. nec si a t̃renis
in ꝓfunda sacram̃toꝵ recedatur.
ut ea penitꝰ ñ intelligant: uł priꝰ
in ꝓximis regionib p̃dicandum

Expanded text:
cere pusillum, significat vel temperate utendum verbo ad turbas, ut nec terrena eis praecipiantur, nec sic a terrenis in profundiora sacramentorum recedatur, ut ea penitus non intelligant: vel prius in proximis regionibus
Abbreviated transcription (Latin):
nunciatio quã audistis ab mmi¬
tio. ut diligatis alterutrum: ñ sic̃
cain qui ex maligno erat: & occidit
fr̃ẽm suum. Et ꝓpt̃ quid occidit eũ:
Qm̃ oꝑa eius maligna erant: frĩs au¬
tẽ eius iusta. Nolite mirari fr̃s: si
odit nos mundus. Nos scimꝰ q̃m tͣns¬
lati sumꝰ de morte ad uitã: qm̃ dili¬
gimus fr̃s. Qui ñ diligit: manet

Expanded text:
nunciatio, quam audistis ab initio, ut diligamus alterutrum. Non sicut Cain, qui ex maligno erat, et occidit fratrem suum et propter quid occidit eum quoniam opera eius maligna erant fratris autem eius iusta nolite mirari fratres si odit vos mundus nos scimus quoniam translati sumus de morte in vitam quoniam diligimus
Abbreviated transcription (Latin):
sis peccatorib doctrine sc̃e cibi pre-¬
bendi sunt: ut in dõ uires repareñ.
quas in flagitiis amiserunt. Itẽ iu¬
dei quicũq in xp̃o credidunt. de ꝓ¬
pe ad illum uenerunt: quia legis o
ꝓpħarum erant litteris edocti de il¬
lo. Credentes uͦ ex gentib delongin¬
quo utiq uenerunt ad xp̃m: quia
nullis paginarum sc̃arum monim̃¬
tis de eiꝰ erant fide p̃moniti. Scdn¬

Expanded text:
sis peccatoribus doctrinae sanctae cibi praesis peccatoribus doctrinae sanctae cibi praebendi sunt, ut in Deum vires reparent, quas in flagitiis amiserunt. Item Judaei quicunque in Christo crediderunt, de prope ad illum venerunt, quia legis et prophetarum erant litteris edocti de illo. Credentes vero ex gentibus de longe utique venerunt ad Christum, quia nullis paginarum sanctarum monimentis de ejus erant fide praemoniti.
Abbreviated transcription (Latin):
alde pensanda ẽ pia senten¬
tia que ꝓcessit ex ore uerita¬
tis. qua dr̃. Quidã enĩ ex eis delon-¬
ge uenerunt. Est autẽ qui nichil frau¬
dis. et nichil corruptionis exꝑtus:
ad omĩpotentis dĩ seruitiũ festina¬
uit. Iste delonginquo ñ uenit: qͥa
ꝑ incorruptionẽ et innocentiã ꝓ-¬
ximꝰ fuit. Aliꝰ nulla impudicicia :
nullis flagitiis inquinatus: solum
autẽ conuugium exꝑtus: ad mini¬
sterium spũale conuersus ẽ. Neq
usus coniunctione concessa. ꝑ illi¬
cita ñ errauit. Alii uͦ pꝰ carnis fla¬
gitia. alii post falsa testimonia. pꝰ
furta facta. alii post illatas uiolen¬
tias. alii post ꝑpetrata homicidia
ad penitentiã redeunt: atq ad oĩ¬
potentis dĩ seruitiũ conu̾tuntur.
Hi uidelicet de longinquo ad do¬
minum uenunt. Quanto & enim
quisq plus in prauo oꝑe errauit:
tanto ab om̃ĩpotente dõ longiꝰ re¬
cessit. Dent᷑ gͥ alim̃ta eis etiã qui
de longinquo uenunt: qͥa conũ-¬

Expanded text:
autem pensanda est pia sententia quae processit ex ore Veritatis, qua dicitur: Quidam enim de longe venerunt. Est aliquis qui nil fraudis et nil carnalis corruptionis expertus; ad omnipotentis Dei servitium festinavit. Iste de longinquo non venit, quia per incorruptionem et innocentiam proximus fuit. Alius nulla impudicitia, nullis flagitiis inquinatus, solum autem conjugium expertus, ad ministerium spirituale conversus est. Neque usus conjunctione concessa per illicita non erravit. Alii vero per carnis flagitia, alii post falsa testimonia, alii post facta furta, alii post illicitas violentias, alii post perpetrata homicidia ad poenitentiam redeunt atque ad omnipotentis Dei servitium convertuntur. Hi videlicet ad Dominum de longinquo veniunt. Quanto enim quisque plus in pravo opere erravit, tanto ab omnipotente Domino longius recessit. Dentur igitur alimenta eis, etiam qui de longinquo veniunt, quia conver
Abbreviated transcription (Latin):
mundi fine gaude atq hilares-¬
cere iubent᷑: quia uidelicet eũ quem
amant mox inueniunt: dum tͣnsit
is quẽ ñ amauerunt. Absit enĩ ut fide¬
lis quisq qui dm̃ uidere desidat. de
mundi ꝑcussionib lugeat: quẽ fini-¬
ri eiꝰdẽ suis ꝑcussionib ñ ignorat. Scri

Expanded text:
mundi fine gaudere atque hilarescere jubentur, quia videlicet eum quem amant mox inveniunt, dum transit is quem non amaverunt. Absit enim ut fidelis quisque qui Deum videre desiderat de mundi percussionibus lugeat, quem finiri eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ scłi: inimicus dei constituet᷑.
Qui gͦ apꝓpinquante mundi fine
ñ gaudet: amicum se illiꝰ ẽẽ testat᷑:
atq ꝑ hoc inimicꝰ dĩ ẽẽ conuincitur.
S absit hoc a fidelium cordibꝰ: absit
ab his qui et ẽẽ aliã uitã ꝑ fidẽ cre¬
dunt: & eã ꝑ oꝑationẽ diligunt. lx
mundi enim destructione lugere
eoꝵ ẽ: qui radices cordis in eiꝰ amore
plantauerunt: qui sequentẽ uitã ñ
querunt: qui illã neq ẽẽ suspicant᷑.
Nos gͦ qui celestis patriȩ gaudia et̃¬
na cognouimꝰ: festinare ad eã qͣnto¬
urget᷑. Quȩ nos tristicia. quȩ adu̾si¬
tas ñ angustat: Quid est uita morta¬
lis nisi uia: Et quale sit fr̃s mei ꝑpen-
redemptor nr̃ ꝓuida comparatione
Nidete ficulneã: & om̃s arbores. Cũ
ꝓducunt iã ex se fructũ: scitis qm̃ ꝓ-

Expanded text:
hujus inimicus Dei constituitur . » Qui ergo appropinquante mundi fine non gaudet, amicum se illius esse testatur, atque per hoc inimicus Dei convincitur. Sed absit hoc a fidelium cordibus! absit ab his qui et esse aliam vitam per fidem credunt, et eam per operationem diligunt. Ex mundi enim destructione lugere eorum est qui radices cordis in ejus amore plantaverunt, qui sequentem vitam non quaerunt, qui illam neque esse suspicantur. Nos, qui illa coelestis patriae gaudia aeterna cognovimus, festinare ad ea quantourgetur? Quae nos tristitia, quae adversitas non angustat? Quid est vita mortalis, nisi via? Et quale sit primo opere perRedemptor noster provida comparatione Videte ficulneam et omnes arbores, cum producunt jam ex se fructu
Abbreviated transcription (Latin):
dni ẽ decimꝰ. infusũ xp̃i disciptis sic̃
uos eccłiȩ filios instruendos. adden¬
dum ẽ etiã ñri sermonis obsequiũ.
Non enim timemꝰ ne spũales &e eru¬
diti nota fastidiant: ad quoꝵ fructũ
ꝑtinet ut qͣmplurimis insinuari ue¬
lint. qđ ipsi cum magna sui utilita¬
te didicerunt. fiat gͦ ꝑ corda omĩũ
dispensatio munerum diumnoꝵ:
& seruitutẽ oris nr̃i docti indoctiq
ñ sꝑnant: illi ut ꝓbent se amare
qd̾ norunt: isti ut ostendant se de¬
siderare qđ nesciunt. Huic enim
de cuiꝰ loqui maiestate temptamus :
ut ad ꝓfectũ totiꝰ eccłiȩ suȩ & uos ca¬
paces: & nos faciat abundantes. Cũ
igitur ad intelligendã dignitatẽ scĩ
sum ab excellentia patris & filii co-¬
gitemus: quia in nullo ab unitate sua
discrepat diuinȩ trinitatis eẽntia. Ec.ix.¬

Expanded text:
 est decimus, infusum Christi discipulis, sicut vos Ecclesiae filios instruendos, addendum est etiam nostri sermonis obsequium. Non enim timemus ne spirituales et eruditi nota fastidiant, ad quorum fructum pertinet ut quam plurimis insinuari velint quod ipsi cum magna sui utilitate didicerunt. Fiat ergo per corda omnium dispensatio munerum divinorum, et servitutem oris nostri docti indoctique non spernant: illi ut probent se amare quod norunt, isti ut ostendant se desiderare quod nesciunt. Huic enim de cujus majestate loqui tentamus, ut ad profectum totius Ecclesiae suae et vos capaces et nos faciat abundantes. Cum igitur ad intelligendam dignitatem Spiriil diversum ab excellentia Patris et Filii cogitemus: quia in nullo ab unitate sua discrepat divinae Trinitatis essentia. Sempi
Abbreviated transcription (Latin):
do peccando homo pascua uitȩ de
reliquit. Dimisit autẽ nonaginta
nouẽ oues in deserco: quia illos sũ¬
mos angłoꝵ choros reliquit in cȩ-¬
lo. Cur autẽ cȩlum desertũ uocat᷑:
nisi qđ desertum dicit᷑ derelictum:
Tunc autẽ cęlũ homo deseruit: cũ
peccauit. In deserto autẽ nonagin¬
ta nouẽ oues remanserant: qͣndo
in t̾ra dñs unã querebat: quia ratio¬
nabilis creaturȩ numerꝰ angłoꝵ ui-
delicet et hominum qui ad uiden¬
dum dm̃ conditus fuerat: ꝑeunte
homine erat imminiitꝰ. Et ut ꝑfe¬
cta summa ouium integraret᷑ in
in deserto. alius dicit in montibꝰ. ut
significet in excelsis: quia nimirum
oues quȩ ñ ꝑierant: in sublimib sta-¬
bant. Ꝙ cum inuenerit ouẽ: impo¬
nit in humeros suos gaudens. Ouẽ
in humeros suos imposuit: quia hu¬
manã naturã suscipiens: peccata nr̃a
ipse portauit. Et ueniens domum.
conuocat amicos & uicinos: dicens

Expanded text:
ando homo pascua vitae pereliquit. Dimisit autem nonaginta novem oves in deserto, quia illos summos angelorum choros reliquit in coelo. Cur autem coelum desertum vocatur, nisi quod desertum dicitur derelictum. Tunc autem coelum homo deseruit, cum peccavit. In deserto autem nonaginta novem oves remanserant, quando in terra Dominus unam quaerebat, quia rationabilis creaturae numerus, angelorum videlicet et hominum, quae ad videndum Deum condita fuerat, pereunte homine, erat imminutus, et ut perfecta summa ovium integraretur in dicit in deserto, alius dicit in montibus, ut significet in excelsis , quia nimirum oves quae non perierant in sublimibus stabant. Et cum invenerit ovem, imponit in humeros suos gaudens. Ovem in humeris suis imposuit, quia humanam naturam suscipiens peccata nostra ipse portavit. Et veniens domum, convocat amicos et vicino
Abbreviated transcription (Latin):
cuniã: & quȩ sunt dĩ dõ: decimas.
pͥmitias. & oblationes ac uictimas
sentiamꝰ: qͦmͦ & ipse reddidit tribu
ta ꝓ se & petro: & dõ reddidit quȩ
dĩ sunt. patris faciens uoluntatem.¬
Et audientes: admirati sunt. Qͥ cre¬
dere debuerant ad tantã sapientiã.
mirati sunt qđ calliditas eoꝵ insidi¬
andi ñ inuenisset locum. Et relicto
eo abierunt: infidelitatẽ pariter
cum miracło reportantes

Expanded text:
cuniam: et quae sunt Dei Deo, decimas cuniam: et quae sunt Dei Deo, decimas primitias, et oblationes, ac victimas sentiamus: quomodo ta pro se et Petro; ac Deo reddidit quae Dei sunt, Patris faciens Et audientes, mirati sunt. Qui credere debuerant ad tantam sapientiam, mirati sunt quod calliditas eoandi non invenisset locum. Et, relicto eo, abierunt. Infidelitatem pariter cum miraculo reportantes
Abbreviated transcription (Latin):
nequitia phariseoꝵ: ait. Quid
me temptatis hypocrite : Prima uir.¬
tus ẽ respondentis. in t̾rogantium
mentẽ cognoscere: & ñ discipłos s
temptatores uocare. Hypocrita gͦ
appellatur. qui aliud est. & aliud
simulat: id÷ aliud oꝑe agit. aliud
uoce p̃tendit. Ostendite michi nũ¬
misma census. At illi obtulerunt
ei denarium. Sapientia semꝑ sapi¬
ent̾ agit: ut suis potissimum ten¬
ptatores sermonib confutent᷑. Os¬
gationẽ saluatoris ignorantiã eẽ.
& ñ dispensationẽ: discant ex pre-¬
senti loco qđ utiq potuerit scire
rãs cuiꝰ imago ẽẽt in nummo: s in¬
terrogat ut ad sermonẽ eoꝵ com-¬
petent᷑ respondeat. Dicunt. ei. Cȩsa¬
ris. Tunc ait illis. Reddite gͦ que st̃
cȩsaris cȩsari: & que sunt dĩ dõ. Ce¬
sarẽ ñ putemꝰ augustum. s tiberi-¬
um significari pͥuignum eiꝰ. qui in
locũ successerat uitrico: sub quo &¬
passus ẽ dñs. Om̃s autẽ reges roma-¬
ni a pͥmo gaio cȩsare qui imꝑium

Expanded text:
nequitia eorum, ait: Quid me tentatis, hypocritae? Prima virtus est respondentis, interrogantium mentem cognoscere, et non discipulos, sed tentatores vocare. Hypocrita ergo appellatur, qui aliud est, et aliud simulat, id est, aliud opere agit, aliud voce praetendit. Ostendite mihi numisma census, at illi obtulerunt ei denarium. Sapientia semper sapienter agit, ut suis potissimum tentatores sermonibus confutentur: Osgationem salvatoris ignorantiam esse, et non dispensationem, discant ex praesenti loco, quod utique potuerit scire Jesus cujus imago esset in nummo, sed interrogat ut ad sermonem eorum competenter respondeat. Dicunt ei Caesaris. Tunc ait illis: Reddite quae sunt Caesaris Caesari; et quae sunt Dei Deo. Caesarem non putemus Augustum, sed Tiberium significari privignum ejus, qui in locum successit ipsius, sub quo passus est Dominus. Omnes autem reges Romani a primo Caio Caesare, qui imperium
Abbreviated transcription (Latin):
sto uidea subiecta romanis qͣndo
in toto orbe ẽ celebrata descriptio.
stipendiaria facta fuerat: & erat in
ponło magna seditio: dicentib ali¬
is ꝓ securitate et. quiete qua roma¬
ni ꝓ om̃ib militarent debe tribu¬
ta ꝑsolui: phariscis uͦ qui sibi applau¬
debant iusticiã. contrario nitentib
ñ debere popłm dĩ qui decimas solue¬
ret. & primitiua daret: & cȩtera quȩ
in lege scriptasunt: humanis legib
subiacere. Cȩsar augustus herodem
filium antipatri aliengenã & ꝓse-¬
litum regẽ uideis constituerat: qui
tributis p̃esset. & romano pareret im¬
perio. Mittunt gͥ pharisei casc płos
suos cum herodianis id ÷ mi itibꝰ he-¬
rodis: seu quos illudentes pharisei
quia romanis tributa soluebant he¬
rodianos uocabant: & ñ diuinocul¬
tui declitos. Quidã latinoꝵ ridicu-¬
le herocdianos putant: qui herodẽ
legimus. Magister. scimꝰ quia uerax
es. et uiã dĩ in ueritate doces: & ñ ẽ
tibi cura de aliquo. Non enim respi

Expanded text:
a Romanis, quando in toto orbe est celebrata descriptio, stipendiaria facta fuerat, et erat in populo magna seditio, dicentibus aliis pro securitate et quiete, qua Romani pro omnibus militarent, debere tributa persolvi, Pharisaeis vero qui sibi applaudebant justitiam, e contrasolveret, et primitiva daret, et caetera quae in lege scripta sunt, humanis legibus subjacere. Caesar Augustus Herodem filium Antipatris alienigenam et proselitum Regem Judaeis constituerat, qui tributis praeesset, et Romano pareret imperio. Mittunt igitur Pharisaei discipulos suos cum Herodianis, id est, militibus Herodis, seu quos illudentes Pharisaei, quia Romanis tributa solvebant, Herodianos vocabant, et non divino cultui deditos. Quidam Latinorum ridicule Herodianos putant, qui Herodem legimus. Magister, scimus quia verax es et viam Dei in veritate doces, et non est tibi cura de aliquo, non enim res
Abbreviated transcription (Latin):
Nob̃ autẽ dico ceteris qui thiatirȩ
estis: quicũq ñ habent doctrinam
hanc. qui ñ cognouerunt altitudi¬
nes sathane. quẽadmodum dicunt
ñ mittã suꝑ uos aliud pondus: tam̃
id qđ habetis tenete donec ueniam.
Et qui uicerit et custodierit usq in

Expanded text:
obis autem dico ceteris qui Thyatirae estis quicumque non habent doctrinam hanc qui non cognoverunt altitudines Satanae quemadmodum dicunt non mittam super vos aliud pondus tamen id quod habetis tenete donec veniam e