comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
grande donau̾as: qd̃ int̾ dissidẽ¬
tes atq discordes quaslib aĩas
ubi pot̾at. tam se p̾bebat pacifi¬
cam: ut cum ab utraq młta
de inuicẽ audiret a marissima.
qualia solet eructare turgens
atq indigesta discordia. qnͣdo
p̾senti amice de absente inimi¬
ca ꝑacida colloquia crudelitas
exhalatur odioꝵ: nichil tamen
alt̾i de alt̾a ꝓderet nisi qd̃ ad ea ᷤ
reconciliandas ualeret. Paruũ
hoc bonum mͥ uideretur: nisi
turbas innumerabiles tristis
exꝑirer. nescio qͣ horrenda pesti¬
lentia pcc̃oꝵ latissime ꝑuagã¬
te. ñ solũ iratoꝵ inimicoꝵ ira¬
tis inimicis dc̃a ꝓdere. s eciam
q̃ ñ dc̃a sunt addere: cum ꝯtra
animo humano parum ẽẽ debe¬
at inimicicias hominũ nec ex¬
citare nec augere male loquẽdo:
nisi eas etiam extinguere bene
loquendo studuerit. Qual̾ illa
erat. docente te magistro ĩtimo.
inscola pectoris. deniq etiã uirx
suũ iam in extrema uita tem¬

Expanded text:
grande donaueras, quod inter dissidengrande donaueras, quod inter dissidentes atque discordes quaslibet animas, ubi poterat, tam se praebebat pacificam, ut cum ab utraque multa de inuicem audiret amarissima, qualia solet eructuare turgens atque indigesta discordia, quando praesenti amicae de absente inimica per acida conloquia cruditas exhalatur odiorum, nihil tamen alteri de altera proderet, nisi quod ad eas reconciliandas ualeret. paruum hoc bonum mihi uideretur, nisi turbas innumerabiles tristis experirer nescio qua horrenda pestilentia peccatorum latissime peruagante non solum iratorum inimicorum iratis inimicis dicta prodere, sed etiam quae non dicta sunt addere, cum contra homini humano parum esse debeat inimicitias hominum nec excitare nec augere male loquendo, nisi eas etiam extinguere bene loquendo studuerit. qualis illa erat docente te magistro intimo in schola pectoris. Denique etiam uirum suum iam in extrema uita tem
Abbreviated transcription (Latin):
mestica lite dissenserint. ⁊ cau¬
sam familiarit q̃ rerente docebat
illa institutum suũ qd̃ supͣ
memoraui: E obseruabant. ex¬
ꝑte gratulabantur. q̃ ñ obser¬
uabant subiecte uexabuntur.
Socrum etiã suam primo susur¬
ris malaꝵ ancillarum adu̾sus
se irritatam. sic uicit obsequiis
ꝑseu̾ans tolerantia ⁊ mansue¬
tudine: ut illa ultro filio suo
medias linguas famularum ꝓ¬
deret quib int̾ se ⁊ nurũ pax
domestica turbabatur: expet̾et¬
q uindc̃am. Itaq postea qͣm ille
⁊ matri obtemꝑans ⁊ curans fa¬
milie disciplinã. ⁊ ꝯcorlie suoꝵ
ꝯsulens ꝓditas ad ꝓdentis arbi¬
trium u̾berib coercuit ꝓmisit
illa talia dese p̾mia sꝑare debere.
q̃cumq desua nuru sibi qd̃ pla¬
ceret mali aliquid loq̃retur. nlła¬
q iam audente. memorabili ĩt̾
se beniuolentie suauitate uixe¬
runt. Hoc quoq illi bono man¬
cipio tuo incuius ut̾o me creaᷤᷤ¬
ti d̾s m̃s misccłia mea munus

Expanded text:
mestica lite dissenserint, et caumestica lite dissenserint, et causam familiariter quaererent, docebat illa institutum suum, quod supra memoraui. quae obseruabant, expertae gratulabantur: quae non obseruabant, subiectae negabantur. Socrum etiam suam primo susurris malarum ancillarum aduersus se irritatam sic uicit obsequiis perseuerans tolerantia et mansuetudine, ut illa ultro filio suo medias linguas famularum proderet, quibus inter se et nurum pax domestica turbabatur, expeteretque uindictam. itaque posteaquam ille et matri obtemperans et curans familiae disciplinam et concordiae suorum consulens proditas ad prodentis arbitrium uerberibus cohercuit, promisit illa talia de se praemia sperare debere, quaecumque de sua nuru sibi, quo placeret, mali aliquid loqueretur, nullaque iam audente memorabili inter se beniuolentiae suauitate uixerunt. Hoc quoque illi bono mancipio tuo, in cuius utero me creasti, deus meus, misericordia mea, munus
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Erat u̾o ille pret̾ca sicut
beniuolentia precipius. itai¬
ra feruidus: s nou̾at hec ñ re¬
sistere irato uiro: ñ tantũ fcõ
s ue u̾bo quidem. Iam u̾o refra¬
stum ⁊ quietum cum oportu¬
num uiderat rationẽ fc̃ sui
reddebat: si forte ille in ꝯsidera
tius ꝯmotus fuerat. Deniq cũ
matrone multe docte quax uiri
nntiores erant plagarum ues¬
tigia etiã de honestata facie ge¬
rerent. int̾ amica colloquia il¬
le arguebant maritoꝵ uitam:
hec carum linguã ueluti ꝑ iocũ
grauit̾ ad monens ex quo illas
tabulas q̃ matrimoniales uocã¬
tur recitari audissent. tanqm̃
instrum̃ta quib ancille facte
ẽẽnt deputare debuisse. ꝑ inde
memores ꝯditionis: suꝑbire
adu̾sus cños ñ oport̾e. Cumꝙ
mirarentur ille scientes qm̃ fe¬
rocem ꝯiugem sustineret. nun¬
qm fuisse auditum. aut aliqͦ
inditio claruisse. qd̃ patricius
ciciderit uxorem. aut qd̃ a se
inuicem uel unum diem. do¬

Expanded text:
tur. erat uero ille praeterea sicut tur. erat uero ille praeterea sicut beniuolentia praecipuus, ita ira feruidus. sed nouerat haec non resistere irato uiro, non tantum facto, sed ne uerbo quidem. iam uero refractum et quietum cum opportunum uiderat, rationem facti sui reddebat, si ftius commotus fuerat. Denique, cum matronae multae quarum viri mansuetiores erant, plagarum vestigia, etiam dehonestata facie gererent, inter amica colloquia illae arguebant maritorum vitam, haec earum linguam, veluti per jocum graviter admonens, ex quo illas tabulas quae matrimoniales vocantur, recitari audissent, tanquam instrumenta quibus ancillae factae essent, deputare debuisse; proinde memores conditionis, superbire aduersus dominos non oportere. cumque mirarentur illae scientes, quam ferocem coniugem sustineret, numquam fuisse auditum aut aliquo indicio claruisse, quod Patricius ceciderit uxorem aut quod a se inuicem uel unum diem do
Abbreviated transcription (Latin):
tuiit minorẽ dñam ñ sanare:
⁊ ideo clanculo. aut quia ita eas
inuenerat locus ⁊ tempꝰ litis:
aut ne forte ⁊ ip̃a ꝑ iclitaret᷑
qd̃ tam sero ꝓlidiss. At tu dñe
rector celi tunc ⁊ t̾renorum. ad
usus tuos ꝯtorquens ꝓfũda
torrentis fluxum scłoꝵ: ordi¬
nate turbulenta etiã de alt̾ius
anime insania sanasti alt̾am.
Ne quisqͣm cũ hoc adu̾tit potẽ¬
cie sue tribuat si u̾bo eiꝰ alius
corrigatur quẽ uult corrigi. E¬
ducata itaq pudice ac sobrie
potiusq ate subdita parentib
qm aparentib tͥ: ubi plenis
annis nubilis fr̃a ẽ tradita ui¬
ro seruiuit ueluti dño ⁊ sate¬
git eum lucrari tibi loquens te
illi morib suis: quib eã pulchriã
faciebas ⁊ reu̾enter amabilem
atq mirabilem uiro. Ita aũt
tolerauit cubilis iniurias: ut
nullã dehac re cũ marito babe¬
ret unqͣm simultatẽ. Expecta¬
bat enim nisccł̾iam tuam sr̃
eũ: ut in te credens castificare¬

Expanded text:
tiuit minorem dominam, non sanare, tiuit minorem dominam, non sanare, et ideo clanculo, aut quia ita eas inuenerat locus et tempus litis, aut ne forte et ipsa periclitaretur, quod tam sero prodidisset. at tu, domine, rector caelitum et terrenorum, ad usus tuos contorquens profunda torrentis, fluxum saeculorum ordinate turbulentum, etiam de alterius animae insania sanasti alteram, ne quisquam, cum hoc aduertit, potentiae suae tribuat, si uerbo eius alius corrigatur, quem uult corrigi. Educata itaque pudice ac sobrie potiusque a te subdita parentibus quam a parentibus tibi, ubi plenis annis nubilis facta est, tradita uiro seruiuit ueluti domino et sategit eum lucrari tibi loquens te illi moribus suis, quibus eam pulchram faciebas et reuerenter amabilem atque mirabilem uiro. ita autem tolerauit cubilis iniurias, ut nullam de hac re cum marito haberet umquam simultatem. expectabat enim misericordiam tuam super eum, ut in te credens castificare
Abbreviated transcription (Latin):
mens illa ꝓhibitio: Nũquid
ualebat aliquid ad uersus la¬
tentem morbum nisi tua me¬
dicina domine uigilaret suꝑ
nos absente pr̃e ⁊ matre ⁊ nu¬
tritorib tu presens qui creasti.
qui uocas. qui eciam ꝑ p̾positos
homines boni aliquid agis ad
animarum salutem. Quid tt̃
egisti deus m̃s. unde curasti :
unde sanasti: Nonne ꝓtulisti
durum ⁊ acutum ex alt̾a aĩa
ꝯuicium. tanqmͣ medicinale fer¬
rum ex occłtis ꝓuisionib tuis.
Et uno ictu. putredinem illã
p̾cidisti: Ancilla enim cum qua
solebat accedere ad cuppã. litigãs
cum dña minore. ut fit sola cũ
sola obiecit hoc crim̃ cũ amaris¬
sima insultatione. uocans me¬
ri bibulam. Quo illa stimulo
ꝑcussa. respexit feditatem suã:
ꝯfestinq dãpnauit. atq exuit.
Sicut amici adulantes ꝑu̾tũt:
sic inimici litigantes plerũq
corrigunt. Nec tu qd̃ ꝑ eos agis.
s qd̃ ipsi uoluer̃t retribuis eis
Illa enim irata exagitare appe¬

Expanded text:
mens illa prohibitio? numquid mens illa prohibitio? numquid ualebat aliquid aduersus latentem morbum, nisi tua medicina, domine, uigilaret super nos? absente patre et matre et nutritoribus tu praesens, qui creasti, qui uocas, qui etiam per t praepositos homines boni aliquid agis ad animarum salutem. quid tunc egisti, deus meus? unde curasti? unde sanasti? nonne protulisti durum et acutum ex altera anima conuicium tamquam medicinale ferrum ex occultis prouisionibus tuis et uno ictu putredinem illam praecidisti? ancilla enim, cum qua solebat accedere ad cupam, litigans cum domina minore, ut fit, sola cum sola, obiecit hoc crimen amarissima insultatione uocans meribibulam. quo illa stimulo percussa respexit foeditatem suam confestimque damnauit atque exuit. sicut amici adulantes peruertunt, sic inimici litigantes plerumque corrigunt. nec tu quod per eos agis, sed quod ipsi noluerunt, retribuis eis. illa enim irata exagitare appe
Abbreviated transcription (Latin):
tenens:. orationib uiuebat: nos
adhuc frigidi a calore sp̃c tui:
extitabamur tam̃ ciuitate at¬
tonita atq turbata: tunc hym¬
ni ⁊ psalmi ut canerentur scd̃
morem orientaliũ partium. ne
ppłs meroris tedio ꝯtabesceret
institutum. ẽ ⁊ ex illo in hodier¬
num retentum: multis iam ac
pene omnib gregib tuis ⁊ ꝑ ce¬
t̾as orbis imitantib. Tunc me¬
morato antistiti tuo ꝑ uisum
a ꝑuisti quo loro lat̾ent. marty
primorib labiis sorbebat exigu¬
um: quia ñ pot̾at ampliuis sẽ¬
su recusante. Non enim ul¬
la temulenta cupidine facie¬
bat hoc s quib dam suꝑ fluẽtib
etatis excessib qui ludicris mo¬
tib ebulluint: ⁊ inpuerilib
animis maioꝵ pondere premi
solent. Itaq ad illud modicum
cotidiana modica addendo. qm̃
qui modica spernit paulatim
decidit in eam ꝯsuetudinẽ lap¬
sa erat: ut ꝓpe iam plenos me¬
ro caliculos inhiant̾ hauriret.
Ubi tunt sagax anus ⁊ uehe¬

Expanded text:
tenens, orationibus uiuebat. nos tenens, orationibus uiuebat. nos adhuc frigidi a calore spiritus tui excitabamur tamen ciuitate adtonita atque turbata. tunc hymni et psalmi ut canerentur secundum morem orientalium partium, ne populus maeroris taedio contabesceret, institutum est: ex illo in hodiernum retentum multis iam ac paene omnibus gregibus tuis et per cetera orbis imitantibus. Tunc memorato antistiti tuo per uisum aperuisti, quo loco laterent martyprimoribus labris sorbebat exiguum, quia non poterat amplius sensu recusante. non enim ulla temulenta cupidine faciebat hoc, sed quibusdam superfluentibus aetatis excessibus, qui ludicris motibus ebulliunt et in puerilibus annis maiorum pondere premi solent. itaque ad illud modicum cotidianum cotidiana modica addèndo- quoniam qui modica spernit, paulatim decidit— in eam consuetudinem lapsa erat, ut prope iam plenos mero caliculos inhianter hauriret. ubi tunc sagax anus et uehe
Abbreviated transcription (Latin):
plina tua. ⁊ baptizati sumꝰ: et
fugit a nobis sollicitudo uite p̾¬
t̾ite: nec saciabar illis dieb dul¬
cedine mirabili ꝯsiderare altitu¬
dinẽ ꝯsilii tui. suꝑ salutem ge¬
neris humani. Qnͣtum fleui ĩ
hymnis ⁊ canticis tuis: suaue
sonantis eccł̃ie tue uocib ꝯmotꝰ
acrit̾ uoces ille influebant auri¬
b meis. ⁊ eliqͣbatur u̾itas tua ĩ
cor meum: ⁊ exestuabat inde af¬
fectus pietatis. ⁊ currebant lacri¬
me ⁊ bene michi erat cum eis.
Non longe ceperat mediola nẽsis
eccł̃ia genus hoc ꝯsolationis ⁊ ex¬
hortationis celebrare magno
studio fr̃m ꝯcinentiũ uocib et
cordib. Nimirũ annus erat. auͭ
ñ multo amplius. cũ iustina
ualentiniani regis pueri mat̾
hominẽ tuũ ambrosium ꝑseq̃¬
retur heresis sue causa q̃ fu̾at
seducta ab arrianis. excubabat
pia plebs in eccl̃ia: mori parata
cũ ep̃o suo seruo tuo. Ibi m̃a ma
ter ancilla tua sollicttndinis
⁊ uigiliarum primas partes

Expanded text:
plina tua: et baptizati sumus et plina tua: et baptizati sumus et fugit a nobis sollicitudo uitae praeteritae. nec satiabar in illis diebus dulcitudine mirabili, considerare altitudinem consilii tui super salute generis humani. quantum fleui in hymnis et canticis tuis suaue sonantis ecclesiae tuae uocibus conmotus acriter! uoces illae influebant auribus meis et eliquabatur ueritas in cor meum et exaestuabat inde affectus pietatis, et currebant lacrimae, et bene mihi erat cum eis. Non longe coeperat Mediolanensis ecclesia genus hoc consolationis et exhortationis celebrare magno studio fratrum concinentium uocibus et cordibus. nimirum annus erat aut non multo amplius, cum Iustina, Valentiniani regis pueri mater, hominem tuum Ambrosium persequeretur haeresis suae causa, qua fuerat seducta ab Arrianis. excubabat pia plebs in ecclesia mori parata cum episcopo suo, seruo tuo. ibi mater mea, ancilla tua, sollicitudinis et uigiliarum primas
Abbreviated transcription (Latin):
datũ ex me natum carnaliter
de pc̃co meo: tu benefeceras eum:
Annoꝵ erat fere quindetim: ⁊ ĩ¬
genio p̾ueniebat multos gͣues
⁊ doctos uiros. Munera tua tibi
ꝯfiteor clñe d̾s meus creator oĩ¬
um: ⁊ multum potens reforma¬
re nr̃a de formia. Nam ego ĩ illo
puero pret̾ delictum nichil ha¬
bebam. Qd̃ enim enutriebatur
a nobis in disciplina tua. tuĩ¬
spirau̾as nobis: nlłs alius. u¬
nera tua tibi ꝯfiteor: Est liber
nr̃: qui inscribitur de magis¬
tro: ip̃e ibi mecũ loquitur: tu
scis illius ẽẽ sensa oĩa q̃ inserunt᷑
ibi: ex ꝑsona collocutoris mei. Eũ
ẽẽt in annis sedecim. anulta eiꝰ
alia mirabiliora exꝑtꝰ sũ. hor¬
rori mͥ erat illud ingenium:
⁊ quis pret̾ te taliũ miraculoꝵ
opifex: Cyto det̾ra abstulisti ui¬
tam eiꝰ: ⁊ securior eum recordor.
ñ tuens quicqmͣ puericie nec
a dolescentie: nec omnino homĩ
sociauimus eum coeuũ nobis
in gr̃a tua. educandũ indisci-¬

Expanded text:
datum ex me natum carnaliter datum ex me natum carnaliter de peccato meo. tu bene feceras eum. annorum erat ferme quindecim et ingenio praeueniebat multos graues et doctos uiros. munera tua tibi confiteor, domine deus meus, creator omnium et multum potens formare nostra deformia: nam ego in illo puero praeter delictum non habebam. quod enim et nutriebatur a nobis in disciplina tua, tu inspiraueras nobis, nullus alius: munera tua tibi confiteor. est liber noster, qui inscribitur "de Magistro": ipse ibi mecum loquitur. tu scis illius esse sensa omnia, quae inseruntur ibi ex persona conlocutoris mei, cum esset in annis sedecim. multa eius alia mirabiliora expertus sum. horrori mihi erat illud ingenium: et quis praeter te talium miraculorum opifex? cito de terra abstulisti uitam eius, et securior eum recordor non timens quicquam pueritiae nec adulescentiae nec omnino homini illi. sociauimus eum coaeuum nobis in gratia tua, educandum in disci
Abbreviated transcription (Latin):
legissem.⁊ illi ꝓfessioni p̾ diffi¬
cultate susurandi ac dolore pet¬
toris ñ sufficerem. Et in sinuaui
per litt̾as antistiti tuo uiro sc̃o
ambrosio pristinos errores meos.
⁊ p̾sens uotum meũ: ut mone¬
ret. quid mͥ potissimũ delibris
tuis legendum eẽt. quo ꝑcipiẽ¬
de tante gr̃e paratior aptiorq
fierem. At ille iussit ysayam ꝓ¬
pham: credo qd̃ pre cet̾is euan¬
gelii uocationisq gentiũ sit
prenunciator. aꝑtior uerump
tamen ego primã huiꝰ lectionẽ
ñ intelligens. totumq talem
arbitrans distuli repetendum
exercitatior in dñico eloquio. Inde
ubi tempꝰ aduenit quo me no¬
m̃ dare oport̾et: relicto rure me¬
diolanum remeauimꝰ. Placu
it ⁊ alypio renasci inte. mecum
iam inluto humilitate sacra¬
m̃tis tuis ꝯgrua ⁊ fortissimo
domitori corporis: usq ad italit̃
solum glaciale nudo pede obter¬
endum insolito ausu. Ad iunxi¬
mus etiã nobis puerum a deo¬

Expanded text:
legissem et illi professioni prae diffilegissem et illi professioni prae difficultate spirandi ac dolore pectoris non sufficerem. et insinuaui per litteras antistiti tuo, uiro sancto Ambrosio, pristinos errores meos et praesens uotum meum, ut moneret quid mihi potissimum de libris tuis legendum esset, quo percipiendae tantae gratiae paratior aptiorque fierem. at ille iussit Eseiam prophetam, credo, quod prae ceteris euangelii uocationisque gentium sit praenuntiator apertior. uerum tamen ego primam huius lectionem non intellegens totumque talem arbitrans distuli repetendum exercitatior in dominico eloquio. Inde ubi tempus aduenit, quo me nomen dare oporteret, relicto rure Mediolanium remeauimus. placuit et Alypio renasci in te mecum iam induto humilitate sacramentis tuis congrua et fortissimo dominatori corporis usque ad Italicum solum glaciale nudo pede obterendum insolito ausu. adiunximus etiam nobis puerum Adeo
Abbreviated transcription (Latin):
inimicis scripturis scripture hu¬
ius tabescebam: Quando retor¬
dabar oĩa dierum illoꝵ feria¬
toꝵ. S nec oblitus sũ nec silebo
re dentium tunc excrutiabas me:
⁊ cum intantũ ingrauesceret
ut ñ ualerem loqui ascendit ĩ
cor meũ ad mon̾e om̃s meos qͥ
ad erant: ut dep̾carentur te ꝓ
me clñe salutis omnimode: et
scripsi hoc in cera:. ⁊ dedi eis ut le¬
geretur. Mox ut genua suppli¬
q affectu fiximus: fugit dolor
ille. S quis dolor: Aut quomͦ
fugit: Ex paui fateor. dñe m̃s
d̾s meus: nichil enim tale abĩ¬
eunte etate exꝑtus fuerã: ⁊ in¬
sinuati sunt mͥ inꝓfundo nu¬
tus tur ⁊ gaudens infide lauda¬
ui nom̃ tuuum: ⁊ ea fides me se¬
curũ ẽẽ ñ sinebat de pret̾itis pec¬
catis meis: q̃ mͥ ꝑ baptismum
tuum remissa ñdum erant. sie¬
nunciaui ꝑactis uindem ialib
ut scolasticis suis mediolanẽses
uenditorem u̾boꝵ alium ꝓui¬
derent: qd̃ ⁊ tibi ego serure de¬

Expanded text:
inimicis scripturae huinimicis scripturae huius tabescebam. Quando recordabor omnia dierum illorum feriatorum? sed nec oblitus sum nec silebo re dentium tunc excruciabus me, et cum in tantum ingrauesceret, ut non ualerem loqui, ascendit in cor meum admonere omnes meos qui aderant, ut deprecarentur te pro me, deum salutis omnimodae. et scripsi hoc in cera et dedi, ut eis legeretur. mox ut genua simplici affectu fiximus, fugit dolor ille. sed quis dolor? aut quomodo fugit? expaui, fateor, domine meus et deus meus: nihil enim tale ab ineunte aetate expertus fueram. et insinuati sunt mihi in profundo nutus tui et gaudens in fide laudaui nomen tuum, et ea fides me securum esse non sinebat de praeteritis peccatis meis, quae mihi per baptismum tuum remissa nondum erant. Renuntiaui peractis uindemialibus, ut scholasticis suis Mediolanenses uenditorem uerborum alium prouiderent, quod et tibi ego seruire de
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑans inte. ibi mͥ dulcescere cepe¬
ras ⁊ dederas leticiam incorde
meo: ⁊ exclamabam legens het
foris: ⁊ agnoscens intusz nec uo¬
lebam multiplicari nec t̾renis
bonis deuorans temꝑa. ⁊ deuora¬
tꝰ temporalib: cum haberem in
et̾na simplicitate aliud frum̃.¬
tum ⁊ uinũ ⁊ oleum: ⁊ clama¬
bam in ꝯsequenti uersu cdamo¬
re alto cordis mei. O in pace: o
in idipm: oquid dixit. õbdormi¬
am ⁊ sõpnum capiã: qm̃ quis
resistet nobis. cũ fiet sermo qui
scriptꝰ. ẽ. absorpta. ẽ. mors in uic¬
toria: Et tu es id ip̃m ualde qui
ñ mutaris.⁊ in te requies obli¬
alius tecũ. S nec ad alia młta¬
adipiscenda q̃ ñ sunt qd̃ tuset
tu dñe singularit in spe ꝯstituis¬
ti me. Legebam ⁊ ardebam: nec ĩ¬
ueniebam quid facerẽ. surdis
mortuis ex quib fuerã pestis
latrator amaruis ⁊ cecus adu̾sꝰ
littas de melle celi melleas: ⁊ de
lumine tuo luminosas. Et suꝑ

Expanded text:
sperans in te, ibi mihi dulcescere coepesperans in te, ibi mihi dulcescere coeperas et dederas laetitiam in corde meo. et exclamabam legens haec foris et agnoscens intus nec uolebam multiplicari terrenis bonis et deuorans tempora et deuoratus temporibus, cum haberem in aeterna simplicitate aliud frumentum et uinum et oleum. Et clamabam in consequenti uersu clamore alto cordis mei: o in pace! o n id ipsum! o quid dixit: obdormiam et somnum capiam? quoniam quis resistet nobis, cum fiet sermo, qui scriptus est: absorpta est mors in uictoria? et tu es id ipsum ualde, qui non mutaris, et in te requies oblialius tecum nec ad alia adipiscenda, quae non sunt quod tu, sed tu, domine, singulariter in spe constituisti me. legebam et ardebam nec inueniebam, quid facerem surdis mortuis, ex quibus fueram, pestis, latrator amarus et caecus aduersus litteras de melle caeli melleas et de lumine tuo luminosas, et super
Abbreviated transcription (Latin):
zant si bi iram indie ire ⁊ re¬
uelationis iusti iudicii tui:
nec iam bona mea foris erant.
nec ocuł carneis in isto sole q̃¬
rebantur. uolentes enim gau¬
dere fornisetus facile euanes¬
cunt: ⁊ effunduntur in ea
q̃ uidentur ⁊ temꝑalia sunt:
⁊ ymagines eoꝵ famelica cogi¬
tatione lambunt. Et o si fatigẽ¬
tur inedia ⁊ dicant. quis ostẽ¬
det nobis bona: Et dicamus. ⁊
audiant. Signatum. ẽ. in nob̾
lum̃ uultus tu dñe. Nõ enĩ
lum̃ nos sumus qd̃ illuminat
omnẽ hominẽ. s illuminam᷑
ater ut qui fuimus aliqnͣdo
tenebre. simus lux inte. O si ui¬
derent int̾num lum̃ et̾num. qd̃
ego quia gustau̾am frendebã:
qm̃ ñ eis pot̾am ostendere si
afferrent ad me cor ĩ cculiᷤ suis
foris a tec⁊ dicerent. Quis ostẽdet
nobis bona: Ibi enim ibi mͥ iratꝰ
eram intus incubili ibi ꝯpũctꝰ
eram. ibi sacrificau̾am mactãs
uetustatem meam: ⁊ inchoatã
meditationẽ renouationis mee

Expanded text:
zant sibi iram in die irae et rezant sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii tui. nec iam bona mea foris erant nec oculis carneis in isto sole quaerebantur. uolentes enim gaudere forinsecus facile uanescunt et effunduntur in ea, quae uidentur et temporalia sunt, et imagines eorum famelica cogitatione lambiunt. et o si fatigentur inedia et dicant: quis ostendet nobis bona? et dicamus, et audiant: signatum est in nobis lumen uultus tui, domine. non enim lumen nos sumus, quod inluminat omnem hominem, sed inluminamur a te, ut, qui fuimus aliquando tenebrae, simus lux in te. o si uiderent internum aeternum, quod ego quia gustaueram, frendebam, quoniam non eis poteram ostendere, si afferrent ad me cor in oculis suis foris a te et dicerent: quis ostendit nobis bona? ibi enim, ubi mihi iratus eram, intus in cubili, ubi conpunctus eram, ubi sacrificaueram mactans uetustatem meam et inchoata meditatione renouationis meae
Abbreviated transcription (Latin):
tis uanitatẽ: ⁊ q̃ritis m̃datium:
Et scitote.: qm̃ dñs magnificauͭ
sc̃m suum: clamat quousq cla¬
mat scitote: ⁊ ego tamdiu nes¬
ciens uanitatẽ dilexi. ⁊ m̃datiũ
q̃siui. ⁊ ideo audiui ⁊ ꝯtremui:
qm̃ talib dicitur qualem me
fuisse reminiscebar. Inphanta¬
sus enim qͣs ꝓ u̾itate tenuerã:
uanitas erat ⁊ m̃datium: ⁊ in¬
sonui multa grauit̾ acfortit̾
indolore recordationis mee: que
utinam audissent qui ad buc
usq diligunt uanitatẽ. ⁊ q̃rt̃
ĩndatium. Forte ꝯturbarentur
⁊ euomussent illud ⁊ exaudi¬
res cos cum clamarent ad te: qͦ¬
niam uera morte carnis mortu¬
us. ẽ. ꝓ nobis: qui te interpellat
ꝓ nobis. Legebam irascimini ⁊
nolite peccare. Et quomodo mo¬
uebar d̾s m̃s. qui iam didicerã
irasci mͥ de p̾t̾itis: ut de cetero
ñ peccarẽ: Et merito irasci qͥa ñ
alia natura gentis tenebraꝵ
de me peccabat. sicut dicũt qui
sibi ñ irascuntur. ⁊ thesauri¬

Expanded text:
tis uanitatem et quaeritis mendacium? tis uanitatem et quaeritis mendacium? et scitote, quoniam dominus magnificauit sanctum suum. clamat quousque, clamat scitote, et ego tamdiu nesciens uanitatem dilexi et mendacium quaesiui et ideo audiui et contremui, quoniam talibus dicitur, qualem me fuisse reminiscebar. in phantasmatis enim, quae pro ueritate tenueram, uanitas erat et mendacium. et insonui multa grauiter et fortiter in dolore recordationis meae. quae utinam audissent qui adhuc usque diligunt uanitatem et quaerunt mendacium: forte conturbarentur et euomuissent illud, et exaudires eos, cum clamarent ad te, quoniam uera morte carnis mortuus est pro nobis, qui te interpellat pro nobis. Legebam: irascimini et nolite peccare, et quomodo mouebar, deus meus, qui iam didiceram irasci mihi de praeteritis, ut de cetero non peccarem, et merito irasci, quia non alia natura gentis tenebrarum de me peccabat, sicut dicunt qui sibi non irascuntur et thesauri
Abbreviated transcription (Latin):
putarent q̃ int̾ hec u̾ba dixerĩ.
quia ⁊ reuera nec ea dicerem:
net sic ea dicerẽ si me abeis au¬
diri uideriq sentirem: nec si di¬
cerem sic acciꝑent. quo modo
metũ ⁊ mͥn coram te de famili¬
ari affectu animi mei. In hor¬
rui tuñdo. ibidemq inferbui
ad nos sp̃c tiuis bonus ait no¬
bis. Filii hominũ quo usq gͣ¬
ues corde: Ut quid diligitis ua¬
nitatẽ. ⁊ q̃ritis m̃daciũ: Dilexe¬
ram enim uanitatẽ. ⁊ q̃sieram
m̃datiũ: ⁊ tu dñe iã magnifi¬
cau̾as sc̃m̃ tuum suscitans eũ
a mortuis ⁊ collocans ad dext̃ã
tuam. unde mitt̾et ex alto ꝓ¬
missionem suã paraclytũ sp̃m
u̾itatis: ⁊ miserat eum iã. s e¬
go nesciebam. Miserat eũ. quia
iam magnificatus erat. resur¬
surgens a mortuis: ⁊ ascendẽs
in celum. Ante aũ sp̃c ñdũ erat
datus. quia iłx ñdũ erat clarifica¬
tus. Et clamabat ꝓphetia. Quous¬
q graues corde: Ut quid diligi¬

Expanded text:
putarent, quae inter haec uerba dixerim, putarent, quae inter haec uerba dixerim, quia et re uera nec ea dicerem nec sic ea dicerem, si me ab eis audiri uiderique sentirem, nec, si dicerem, sic acciperent, quomodo mecum et mihi coram te de familiari affectu animi mei. Inhorrui timendo ibidemque inferbui ad nos spiritus tuus bonus ait nobis: filii hominum, quousque graues corde? ut quid diligitis uanitatem et quaeritis mendacium? dilexeram enim uanitatem et quaesieram mendacium. et tu, domine, iam magnificaueras sanctum tuum, suscitans eum a mortuis et collocans ad dexteram tuam, unde mitteret ex alto promissionem suam, paracletum, spiritum ueritatis. et miserat eum iam, sed ego nesciebam. miserat eum, quia iam magnificatus erat resurgens a mortuis et ascendens in caelum. ante autem spiritus nondum erat datus, quia Iesus nondum erat clarificatus. et clamat prophetia: quousque graues corde? ut quid diligi
Abbreviated transcription (Latin):
riatus. matre ad herente nobis
muliebri habitu uirili fide am¬
li securitate mat̾na caritateꝙͥ
ana pietate: Quas tibi uoces
dabam. in psalmis illis: Et qͦmͦ
inte inflãmabar ex eis:⁊ accen¬
debar eos recitare si possem toto
orbe t̾raꝵ adu̾sus tẏphum ge¬
neris humani ⁊ tam̃ toto orbe
cautãtur: ⁊ ñ ẽ. qui se abscon¬
dat a calore tuo. Qm uehem̃ti
⁊ acri dolore indignabar ma¬
nicheis. ⁊ miserabar eos rursus
qd̃ illa sacram̃ta illa medica¬
m̃ta nescirent: ⁊ insani eẽnt
adu̾sus antidotum quo sani
eẽ potuissent: uellẽ ut alicubi
nesciente qd̃ ibi eẽnt. intueren¬
tur faciem meã. ⁊ audirent
uoces meas qnͣdo legi quartũ
psalmũ in illo tunc otio. quid
de me fecerit ille psalmus. Cum
in uocarem exaudiuit me d̾s
iusticie mee: intribulatione
dilatasti mͥ. Miserere mei clñe.
⁊ exaudi orationẽ meã. Audi¬
rent ignorante me utrum au¬
dirent. ne me ꝓpt̾ se illa dicere

Expanded text:
riatus, matre adhaerente nobis riatus, matre adhaerente nobis muliebri habitu, uirili fide, anili securitate, materna caritate, christiana pietate! quas tibi uoces dabam in psalmis illis et quomodo in te inflammabar ex eis et accendebar eos recitare, si possem, toto orbi terrarum aduersum tyfum generis humani! et tamen toto orbe cantantur, et non est qui se abscondat a calore tuo. quam uehementi et acri dolore indignabar manichaeis et miserabar eos rursus, quod illa sacramenta, illa medicamenta nescirent et insani essent aduersus antidotum, quo sani esse potuissent! uellem, ut alicubi nesciente, quodv ibi essent, intuerentur faciem meam et audirent uoces meas, quando legi quartum psalmum in illo tunc otio, quid de me fecerit ille psalmus: cum inuocarem te, exaudisti me, deus iustitiae meae; in tribulatione dilatasti mihi. miserere mei, domine, et exaudi orationem meam: audirent ignorante me, utrum audirent, ne me propter se illa dicere
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ in pausationẽ anhelãtib:
testantur libri disputati cum
pͥsentib ⁊ cum ip̃o me solo corã
te. Que aũ cũ absente nebridio
ciat tempris ꝯmemorandi oĩa
magna erga nos beneficia tu¬
a in illo tempore: p̾sertim ad a¬
lia maiora ꝓperanti: Reuocat
enum me recordatio mea. ⁊ dulce
me stimulis ꝑ domueris. ⁊ quẽ¬
admoclũ me ꝯplanai̾us humi¬
liatis montib ⁊ collib cogitati¬
onũ meaꝵ: ⁊ tortuosa mea di¬
rexeris.⁊ asꝑa lenieris. q modo
ip̃m etiã alypium fr̃em cordis
mei sub egeris nomini unige
batur inseri litt̾is nr̃is. Magiᷤ
enim eas uolebat redolere gym¬
nasioꝵ cedros quas iam ꝯtriuit¬
dñs qm salubres herbas eccl̃iaᷤˢ¬
ticas adu̾sas serpentib. Quas
tͥ d̾s meus uoces dedi cum lege¬
rem psalmos dauid cantica fi¬
delia ⁊ sonos pietatis. excludẽteᷤᷤ
turgidum sp̃m rudis ing̾ma¬
no amore tuo catecuminus in
uilla cũ catecumino alypio fe¬

Expanded text:
quam in pausatione anhelantibus, quam in pausatione anhelantibus, testantur libri disputati cum praesentibus, et cum ipso me solo coram te: quae autem cum absente Nebridio, ciat tempus commemorandi omnia magna erga nos beneficia tua in illo tempore, praesertim ad alia majora properanti? Revocat enim me recordatio mea, et dulceme stimulis perdomueris, et quemadmodum me complanaveris, humiliatis montibus et collibus cogitationum mearum, et tortuosa mea direxeris, et aspera lenieris; quoque modo ipsum etiam Alypium fratrem cordis mei subegeris nomini unigenbatur inseri litteris nostris. Magis enim eas volebat redolere gymnasiodominus, quam salubres herbas ecclesiasticas aduersas serpentibus. Quas tibi, deus meus, uoces dedi, cum legerem psalmos Dauid, cantica fidelia, sonos pietatis excludentes turgidum spiritum, rudis in germano amore tuo, catechumenus in uilla cum catechumeno Alypio fe
Abbreviated transcription (Latin):
entium. qm uicinũ uindemi¬
alium diẽ preuenire uoluer̃t
multi dicerent. qd̃ quasi ap¬
petissem magnus uideri. Et qͦ
mͥ erat istuc ut putaretur ⁊
disputaretur de animo meo:
⁊ blasphemaretur bonũ nr̃m:
Quin etiam qd̃ ip̃a estate lit¬
tario labori nimio pulmo m̃s
cedere ceperat. ⁊ difficult̃ tra¬
here suspiria. dolorib q pectoris
ꝓximo pot̾at ⁊ erat iã iamq fc̃u¬
rus: cum ecce euoluti sunt dies
illi tandẽ. Nam longi ⁊ multi
uidebantur p̾ amore libertatis
otiose ad cantandũ de medullis
omnib. tibi dixit cor meũ. q̃siui
uultũ tuũ auiltũ tuũ dñe reqͥrã. Et
uenit dies in quo etiã actu sol¬
uerer a ꝓfessione rethorica. unde
iam cogitatu solutꝰ eram ⁊ fc̃m
.ẽ. ⁊ eriusti linguã meam unde
iam erueras cor meũ: ⁊ benedice¬
bam tͥ gaudens ꝓfectꝰ in uillã
cũ meis omnib: ibi quid egerĩ¬
in litt̾is iã quidem seruientib
t̾. s ad huc insuꝑbie scolã tan¬

Expanded text:
entium, quam uicinum uindemientium, quam uicinum uindemialium diem praeuenire noluerim, multa dicerent, quod quasi appetissem magnus uideri. et quo mihi erat istuc, ut putaretur et disputaretur de animo meo et blasphemaretur bonum nostrum? Quin etiam quod ipsa aestate litterario labori nimio pulmo meus cedere coeperat et difficulter trahere suspiria doloribusque pectoris proximo poterat et erat iam iamque facturus, cum ecce euoluti sunt dies illi tandem. nam longi et multi uidebantur prae amore libertatis otiosae ad cantandum de medullis omnibus: tibi dixit cor meum, quaesiui uultum tuum; uultum tuum, domine, requiram. Et uenit dies, quo etiam actu soluerer a professione rhetorica, unde iam cogitatu solutus eram. et factum est, eruisti linguam meam, unde iam erueras cor meum, et benedicebam tibi gaudens profectus in uillam cum meis omnibin litteris, jam quidem servientibus tibi, sed adhuc superbiae scholam, tan
Abbreviated transcription (Latin):
qm effunderetur: qmquã tu
nobil a ꝯualle plorationis as¬
cendentib ⁊ cantantib canti¬
cum graduum dederas sagit¬
tas acutas ⁊ carbones uastato¬
res adu̾sus linguam subdolã
uelut ꝯsulendo ꝯtra dicentem.
⁊sicut cibum assolet amando
ꝯsum̃tem sagittaueras tu cor
nr̃m caritate tua: ⁊ gestabamꝰ
u̾ba tua transfixa iusceribus.
⁊ ecempla seruoꝵ tuorum qͦs
de nigris lucidos. ⁊ de mortuis
uiuos feceras. ꝯgesta in sinum
cogitationis nr̃e urebant et
absumebant grauem tor porem
ne muna uergeremur. ⁊ accen¬
debant nos ualide: ut omnis ex
lingua subdola ꝯtradictionis
flatus in flammare nos acrius
poss. ñ extinguere. uerumpta¬
men quia ꝓpt̾ nom̃ tuũ qd̃ sc̃ĩ¬
ficasti ꝑ t̾ras etiam laudatores
utiq haberet uotum ⁊ ꝓpositũ
nr̃m. iactancie simile uidebat᷑
ñ operiri tam ꝓximum feriarũ
tempus: si depublica ꝓfessio¬
sita ante discederẽ: ut ꝯu̾sa ĩ
st̃m meum ora cunctoꝵ intu¬

Expanded text:
quam effunderetur, quamquam tu quam effunderetur, quamquam tu nobis in conualle plorationis ascendentibus et cantantibus canticum graduum dederas sagittas acutas et carbones uastatores aduersus linguam subdolam uelut consulendo contradicentem et, sicut cibum assolet, amando consumentem. Sagittaueras tu cor nostrum caritate tua, et gestabamus uerba tua transfixa uisceribus et exempla seruorum tuorum, quos de nigris lucidos et de mortuis uiuos feceras, congesta in sinum cogitationis nostrae urebant et absumebant grauem torporem, ne in ima uergeremus, et accendebant nos ualide, ut omnis ex lingua subdola contradictionis flatus inflammare nos acrius posset, non extinguere. uerum tamen quia propter nomen tuum, quod sanctificasti per terras, etiam laudatores utique haberet uotum et propositum nostrum, iactantiae simile uidebatur non opperiri tam proximum feriarum tempus, sed de publica professiosita ante discedere, ut conuersa in factum meum ora cunctorum intu
Abbreviated transcription (Latin):
eis. om̃i uoluptate dulcior. ẜ ñ
carni ⁊ sanguini: om̃i luce clari¬
or. s omni secreto int̾ior: omni
honore sublimior. s ñ sublimi¬
b in se. Iã liber erat animꝰ m̃s
a curis mordacib ambiendi et
ad quirendi ⁊ uolutandi atq
scalpendi scabiem libidinum:
⁊ garriebam tibi claritati mee.
⁊ diuitus meis.⁊ saluti mee do¬
mino deo meo ⁊ placuit michi
in ꝯspectu tuo ñ tumultuose
abripere. s lenit̾ subtrabere mi¬
nist̾ium lingue mee nundinis
loquacitatis: ne ulteruis pue¬
ri meditantes ñ legẽ tuã. non
pacem tuã: s insanias indaces.
⁊bella forensia. mercarentur ex
ore meo arma furori suo: ⁊ o¬
portune iam paucissimi dies sr̃¬
erant ad uindemiales ferias: et
statui tolerare illos ut sollẽpni¬
t̾ abscederem. ⁊ redemptꝰ a te iã
ñ relirem uenalis. Consiliũ gͦ
nr̃m erat coram te: corã homi¬
nib aũ nisi nr̃is ñ erat: ⁊ cõ¬
uenerat inter nos ne passim cui¬

Expanded text:
eis omni uoluptate dulcior, sed non eis omni uoluptate dulcior, sed non carni et sanguini, omni luce clarior, sed omni secreto interior, omni honore sublimior, sed non sublimibus in se. iam liber erat animus meus a curis mordacibus ambiendi et adquirendi et uolutandi atque scalpendi scabiem libidinum, et garriebam tibi, claritati meae et diuitiis et saluti meae, domino deo meo. Et placuit mihi in conspectu tuo non tumultuose abripere, sed leniter subtrahere ministerium linguae meae nundinis loquacitatis, ne ulterius pueri meditantes non legem tuam, non pacem tuam, sed insanias mendaces et bella forensia mercarentur ex ore meo arma furori suo. et opportune iam paucissimi dies supererant ad uindemiales ferias, et statui tolerare illos, ut sollemniter abscederem et redemtus a te iam non redirem uenalis. consilium ergo nostrum erat coram te, coram hominibus autem nisi nostris non erat. et conuenerat inter uos, ne passim cui
Abbreviated transcription (Latin):
dñe. ego seruꝰ tuꝰ egosꝰ
uꝰ tuꝰ. ⁊ filiꝰ ancille tue
disrupisti uincula
mea. tͥ sacrificabo hostiã laudiᷤ
laudet te cor meũ ⁊lingua m̃a ⁊
oĩa ossa mea dicant. Dñe quis
similis tui: Dicant ⁊ respõde
mͥ: ⁊ dic aĩe mee. salus tua e¬
go sum. Quis ego: Et qualis
ego: Quid ñ mali ego aut fr̃a
si ñ dc̃a: uoluntas mea fuit.
⁊ dext̾a tua respiciens ꝓfundi¬
tatem mortis mee: ⁊ afundo
cordis mei exhauriens abyssũ
corruptionis: ⁊ hoc erat totũ
nolle qd̃ uolebas: ⁊ uelle qd̃
uolelus. S ubi erat tã anno¬
so tempore.⁊ de quo uno alto¬
q sareto euocatum. ẽ. in mom̃¬
to liberum arbitrium meum:
quo subderem ceruicem leni iugo
tuo:⁊humeros leni sarcine tue
xp̃e iħu. adiutor m̃s. ⁊ redẽptor
m̃s: Qmͣ suaue mͥ subito fc̃m
.ẽ. tarere suauitatib nugarum:
⁊ qͣs amitt̾e metus fuerat. iã
dimittere gaudiũ erat. Ciciebas
enim cas a me uera tu ⁊ sũma
suauitas. eiciebas ⁊ intrabas pro

Expanded text:
o servus tuus, et filius anciliae tuae. Dirupisti vincula mea; tibi sacrificabo sacrificium laudis . Laudet te cor meum et lingua mea, et omnia ossa mea dicant: Domine, quis similis tibi? Dicant, et responde mihi, et dic animae meae, Salus tua ego sum . Quis ego, et qualis ego? Quid non mali aut facia si non dicta, voluntas mea fuit? et dextera tua respiciens profunditatem mortis meae, et a fundo cordis mei exhauriens abyssum corruptionis. Et hoc erat totum nolle quod volebam, et velle quod volebas. Sed ubi erat tam annoso tempore, et de quo imo altoque secreto evocatum est in momento liberum arquo subderem ceruicem leni iugo tuo et umeros leni sarcinae tuae, Christe Iesu, adiutor meus et redemptor meus? quam suaue mihi subito factum est carere suauitatibus nugarum, et quas amittere metus fuerat, iam dimittere gaudium erat. eiciebus enim eas a me, uera tu et summa suauitas, eiciebus et intrabas pro
Abbreviated transcription (Latin):
eius ꝯuige: ꝑ quoꝵ carnẽ ĩtro¬
duxisti me inhanc uitã. quẽ¬
admodũ nescio. Meminerint c̃
affectu pio parentũ meorum
inhac luce transitoria. ⁊ fr̃m
meoꝵ sub te pr̃e in matre cato¬
lica. ⁊ ciuium meoꝵ in et̾na ie¬
rłem: cui suspirat ꝑegrinatõ
ppłi tui ab exitu usq ad reditũ:
ut qd̾ a me illa poposcit extre¬
mum. uberius a prestetur ĩ
multoꝵ orationib tam ꝑ ꝯfes¬
siones qm̃ ꝑ orationes meas.¬

Expanded text:
eius coniuge, per quorum carnem introeius coniuge, per quorum carnem introduxisti me in hac uita, quemadmodum nescio. meminerint cum affectu pio parentum meorum in hac luce transitoria et fratrum meorum sub te patre in matre catholica et ciuium meorum in aeterna Hierusalem, cui suspirat peregrinatio populi tui ab exitu usque ad reditum, ut quod a me illa poposcit extremum uberius ei praestetur in multorum orationibus per confessiones quam per orationes meas.
Abbreviated transcription (Latin):
umphatus ẽ hostis. ꝯputans de¬
licta nr̃a ⁊ q̃rens quid obiciat:
⁊ nichil inueniens in illo in qͦ
uincimus. Quis ei refundet in¬
nocentem sanguinem: Quis ei
restituet precium quo nos emitz
ut nos offerat er: ad cuius p̾cii
nr̃i sacram̃tum. ligauit ancil¬
la tua aĩam suam uinculo fi¬
deis Nemo aꝓtectione tua dis¬
rumpat eam:ñ se interponat
nec ui nec in sicliis leo ⁊draco.
Neq enim respondebit illa ni¬
chil se debere. ne ꝯuincatur ⁊ ob¬
tineatur ab accusatore callido s
respondebit dimissa debita sua.
abeo. cui nemo reddet qd̃ ꝓ nob̾
ñ debens rectlidit. Sit gͦ in pace
cum uiro: ante quem nulli ⁊ ꝑꝰ
quẽ nulli nupta ẽ Eui seruiũ
frustum tibi afferens cũ tole¬
rantia: ut eum quoꝙ lucraret
tibi. Et inspira dñe m̃s. d̾s m̃s:
in spira seruis tuis fr̃ib meis.
filiis tuis dominis meis. quib
quotquot hec legerint memine.¬
rint ad altare trum. monice
famule tue cum pr̃icio quõdã

Expanded text:
umphatus est hostis conputans deumphatus est hostis conputans delicta nostra et quaerens, quod obiciat, et nihil inueniens in illo, in quo uincimus. quis ei refundet innocentem sanguinem? quis ei restituet pretium, quo nos emit, ut nos auferat ei? ad cuius pretii nostri sacramentum ligauit ancilla tua animam suam uinculo fidei. nemo a protectione tua dirrumpat eam. non se inter- . ponat nec ui nec insidiis leo et draco: neque enim respondebit illa nihil se debere, ne conuincatur et obtineatur ab accusatore callido, sed respondebit dimissa debita sua ab eo, cui nemo reddet quod pro nobis non debens reddidit. Sit ergo in pace cum uiro, ante quem nulli et post quem nulli nupta est, cui seruiuit fructum tibi afferens cum tolerantia, ut eum quoque lucraretur tibi. et inspira, domine meus, deus meus, inspira seruis tuis, fratribus meis, filiis tuis, dominis meis, quibusquotquot hoc legerint, meminerint ad altare tuum Monnicae, famulae tuae, cum Patricio, quondam
Abbreviated transcription (Latin):
sccłiter oꝑatam. ⁊ excorde dimi¬
sisse debita debitorib suis climit¬
te illi ⁊ tu debita sua. Si qua
etiam ꝯtraxit ꝑ tot annos pꝰt
a qmͣ salutis: dimitte domine.
Dimitte obsecro: ne intres cũ
ea in iudicium. Suꝑ exaltet
tua uera sunt: ⁊ ꝓmisisti mi¬
sccłiam misericordil. Ed̃ ut es¬
sent tu delisti eis. qui mis creberiᷤ
cui misertus cris: ⁊ misccłiam
prestabis cui misericors fueris:
⁊ credo iam feceris qd̃ te rego:
s uoluntaria oris mei approba
dñe. Namq illa unminente cdie
resolutionis sue. ñ cogitauit su¬
um corpꝰ sumptuose ꝯtegi aut
ꝯdiri a romatib: aut monum̃¬
tum electum ꝯcupiuit. aut cu¬
rauit sepulchrum prium. Non
ista mandauit nobis: s tantũ¬
modo memoriam sui ad altare
tuum fieri desiderauit. Qui nul¬
lius diei pret̾missione seruierat:
unde sciret dispensari uictimã
scãm. qͣ deletum . ẽ. cyrographũ
qd̃ erat ꝯtrarium nobis: qua tri¬

Expanded text:
sericorditer operatam et ex corde dimisericorditer operatam et ex corde dimisisse debita debitoribus suis: dimitte et tu illi debita sua, si qua etiam contraxit per tot annos post aquam salutis. dimitte, domine, dimitte, obsecro, ne intres cum ea in iudicium. superexultet tua uera sunt et promisisti misericordiam misericordibus. quod ut essent, tu dedisti eis, qui misereberis, cui misertus eris, et misericordiam praestabis, cui misericors fueris. Et, credo, iam feceris quod te rogo, sed uoluntaria oris mei adproba, domine. namque illa imminente die resolutionis suae non cogitauit suum corpus sumptuose contegi aut condi aromatis aut monumentum electum concupiuit aut curauit sepulchrum patrium: non ista mandauit nobis, sed tantummodo memoriam sui ad altare tuum fieri desiderauit, cui nullius diei praetermissione seruierat, unde sciret dispensari uictimam sanctam, qua deletum est chirografum, quod erat contrarium nobis, qua tri
Abbreviated transcription (Latin):
batur uita. q̃ una fr̃a erat ex
mea ⁊ illius. Cohibito gͦ a fletu
illo puero psalt̾ium arripuit
euodius. ⁊ cantare cepit psalm̃
cui respondebamus omnis domꝰ
misccłiam ⁊ iuditium tantabo
tibi dũe. Audito aũ quid ag̾et᷑.
ꝯuener̃t multi frẽs ac religio
se femine. Et de more illis quoꝵ
officiũ funus curantib. ego
in parte ubi decent̾ pot̾am cũ
eis qui me ñ deserendum esse
censebant qd̾̃ erat tempori con¬
gruum disputabam: eoq fom̃¬
to u̾itatis mitigabam crucia¬
tum tibi notum illis ignorã¬
tib ⁊ itẽte audientib ⁊ sine sẽ¬
se homines. hoĩes ⁊ qui głatur. ĩ
dño głetur. Ego itaq laus mea
⁊ uita mea d̾s cordis mei sepo¬
sitis paulisꝑ bonis eius actib
ꝓ quib tibi gaudens gr̃as ago.
nunt ꝓ pccis matris mee dep̾cor
te: exaudime ꝑ medicinam
uulnerum nr̃oꝵ q̃ pependit in
ligno ⁊ sedens ad dext̃am tuam
te interpellat ꝓnob̾. Scio mi¬

Expanded text:
batur uita, quae una facta erat ex batur uita, quae una facta erat ex mea et illius. Uohibito ergo a netu illo puero psaltermm arripuit Euodius et cantare coepit psalmum. cui respondebamus omnis domus: misericordiam et iudicium cantabo tibi, domine. audito autem, quid ageretur, conuenerunt multi fsae feminae; et de more illis, quorum officium erat, funus curantibus, ego in parte ubi decenter poteram, cum eis qui me non deserendum esse censebant, quod erat tempori congruum disputabam; eoque fomento veritatis mitigabam cruciatum tibi notum, illis ignorantibus et intente audientibus, et sine sese homines homines et qui gloriatur, in domino glorietur! Ego itaque, laus mea et uita mea, deus cordis mei, sepositis paulisper bonis eius actibus, pro quibus tibi gaudens gratias ago, nunc pro peccatis matris meae deprecor te: exaudi me per medicinam uulnerum nostrorum, quae pependit in ligno et sedens ad dexteram tuam te interpellat pro nobis. scio mi
Abbreviated transcription (Latin):
enim decere arbitrabamur funꝰ
illud q̃stib lacrimosis gemiti¬
b q celebrare: quia hiis plerũq
solet deplorari q̃dam miseria.
morientiũ. aut qͣsi omnimoda
extinctio. At illa nec misere mo¬
riebatur. nec oĩo moriebatur.
Hoc ⁊ docum̃tis moꝵ eius ⁊ fide
ñ ficta: rationib q certis teneba¬
mus. Quid erat gͦ qd̾ intꝰ mͥ
grauit̾ dolebat nisi ex ꝯsuetu¬
dine simul uiuendi dulcissima
⁊ carissima repente disrupta.
uulnus recens: Gratulabar qͥ¬
dem testimonio eiꝰ qd̃ in ea ip̃a
ultima egritudine obsequiis
meis int̾blandiens. appellabat
me piũ: ⁊ ꝯmemorabat grãdi
dilectionis affectu nunqͣm se
aulisse ex ore meo iaculatũ ĩ se
durũ aut ꝯtumeliosũ sermonẽ.
S tam̃ quid tale d̾s m̃s: qui
fecisti nos. quid ꝯꝑabile habelut
honor a me delatus illi. ⁊ seruitꝰ
ab illa mͥ: Qm̃ itaq deserelur
tam magno esꝰ solatio. saucia¬
batur aĩa mea ⁊ qͣsi dilania¬

Expanded text:
enim decere arbitrabamur funus enim decere arbitrabamur funus illud questibus lacrimosis gemitibusque celebrare, quia his plerumque solet deplorari quaedam miseria morientium aut quasi omnimoda extinctio. at illa nec misere moriebatur nec omnino moriebatur. hoc et documentis morum eius et fide non ficta rationibusque certis tenebamus. Quid ergo quod intus mihi grauiter dolebat, nisi ex consuetudine simul uiuendi dulcissima et carissima repente dirrupta uulnus recens? gratulabar quidem testimonio eius, quod in ea ipsa ultima aegritudine obsequiis meis interblandiens appellabat me pium et conmemorabat grandi dilectionis affectu numquam se audisse ex ore meo iaculatum in se durum aut contumeliosum sonum. sed tamen quid tale, deus meus, qui fecisti nos, quid conparabile habebat honor a me delatus illi et seruitus ab illa mihi? quoniam itaque deserebar tam magno eius solacio, sauciabatur anima et quasi dilania
Abbreviated transcription (Latin):
die de ꝯtẽptu uite huiꝰ. ⁊ bono
mortis: ubi ip̃e ñ aderam. illis¬
q stupentib uirtutẽ femine
ñ formidaret tam longe a sua
ciuitate corpus relinq̃re: nicħ
inquit longe ẽ deo neq tim̃dũ
.c̃. ne ille ñ agnoscat infine se¬
culi unde me resuscitet. Ergo
die nono egritudinis sue quĩ¬
quagesimo ⁊ sexto anno eta¬
tis sue. trigesimo ⁊ t̾tio etatis
mee: aĩa illa religiosa ⁊ pia
corpore soluta ẽ Premebam ocu¬
los eius. ⁊ ꝯfluebat in p̾cordia
mea mestitudo ingens. ⁊ tnͣs¬
fluebat in lacrimas: ibidemꝙ
oculi mei uiolenti animi ĩꝑio
resorbebant fontem suum us¬
ꝙ ad siccitatẽ. ⁊ intali lucta¬
mine ualde male mͥ erat tũt
u̾o ubi efflauit extremũ sp̃m.
puer adcodatus exclamauit in
planctum: atq ab omnib nob̾
coercitus tacuit. Hoc modo etiam
meũ quiddam puerile qd̃ labeba¬
tur in fletus iuuenili uoce cor¬
dis coercebatur:. ⁊ tacelut. Neq

Expanded text:
die de contemtu uitae huius et bono die de contemtu uitae huius et bono mortis, ubi ipse non aderam, illisque stupentibus uirtutem feminae non formidaret tam longe a sua ciuitate corpus relinquere: "nihil" inquit "longe est deo, neque timendum est, ne ille non agnoscat in fine saeculi, unde me resuscitet". ergo die nono aegritudinis suae, quinquagensimo et sexto anno aetatis suae, tricensimo et tertio aetatis meae, anima illa religiosa et pia corpore soluta est. Premebam oculos eius, et confluebat in praecordia mea maestitudo ingens et transfluebat in lacrimas, ibidemque oculi mei uiolento animi imperio resorbebant fontem suum usque ad siccitatem, et in tali luctamine ualde male mihi erat. tum uero, ubi efflauit extremum, puer Adeodatus exclamauit in planctu atque ab omnibus nobis cohercitus tacuit. hoc modo etiam meum quiddam puerile, quod labebatur in fletus, iuuenali uoce, uoce cordis, cohercebatur et tacebat. neque