comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uult distor quere adse. Quid ergo
ei dic̃ desuꝑ ds̃: tortus es xquus
sum. Situ rectus esses sentires ȩqui¬
tatẽ meã : quẽ ad modũ si in pauim̃¬
ta a equali poneres distortũ lignũ
non collocaret᷑. undiq nutaret. un¬
diq agitaret᷑. non qđ loci in ȩquali¬
tas sed distortio ligni facit sic ait
scriptura. Quam bonus isr ł ds̃ re¬
ctis corde Quid ergo tortũ ẽ cor
quomodo dirigitur e & tortũ est &
durum.  Iam ergo tortũ & durũ fran¬
rigat. Quomodo tu frangis : quomo¬
dotu conteris : conficendo puniendo
peccata tua. quid aliud significat
pectoꝵ tunsio. nisi forte putamus
ossa nr̃a aliquid peccasse cum cedi mꝰ
pectus : sed significans noscor conte
ꝑfecta : cum & corporis reparatio imple¬
bitur quȩ promissa est. Nunc interea
quid facit medicus : Alligat contritionẽ
tuas: ut possis ꝑuenire ad plenissimã
firmitatẽ. donec consolidetur qđ fra¬
ctum ẽ qđ alligatum est. Quȩ sunt ista

Expanded text:
vult distorquere ad se. Quid ergo vult distorquere ad se. Quid ergo dicit Deus desuper? Tortus es, aequus sum. Si tu rectus esses, sentires aequitatem meam. Quemadmodum si in pavimento aequali poneres distortum lignum, non collocaretur, undique nutaret, undique agitaretur; quod non loci inaequalitas, sed distortio ligni facit: sicut ait Scriptura, «Quam bonus Israel Deus rectis corde» ! Quid ergo? tortum cor quomodo dirigitur? Et tortum est, et durum: jam ergo tortum et durum franrigat. Quomodo tu frangis? quomodo tu conteris? Confitendo, puniendo peccata tua. Quid aliud significat pectorum tunsio? Nisi forte putamus ossa nostra aliquid peccasse, cum caedimus pectus. Sed significamus nos cor conterperfecta, cum et corporis reparatio implebitur quae promissa est. Nunc interea quid facit medicus? Alligat contritiones tuas, ut possis pervenire ad plenissimam firmitatem, donec consolidetur quod fractum est, quod alligatum est. Quae sunt ista
Abbreviated transcription (Latin):
quo modo durabitur e sanat
conitritos corde Sed
perfecta sanitas turic
erit quando diximus
Nunc ergo quid: Alligat
contritiones eorum
Quicurat inquit contritos¬
it corde. quorum ꝑ fecta
sanitas in resurrectione
iustorum erit: alligat
modo contritiones eoꝵ. Quȩ sunt
alligamenta contritionũ : sicut
medici alligant fracturas. Aliquan¬
do enĩ intelligat & hoc caritas ur̃a
& motũ ẽ eis qui animaduerter
uł amedicis audier̃: aliquando pra¬
ue & distortee firmata ut corrigant
Medici frangunt: & faciunt uulnus
nouũ. quia mala erat sanitas praua
Sic ergo recte s̃ inquit scriptura
uiȩ dñi : sed prauicordius in illis
habens. Putat torta eẽ . oniã quae
dicuntur adõ : putat praua eẽ omĩa
quȩ fecit ds̃. & displicent illi omĩa
iudicia dĩ. maximeq in quib ipse
corripitur : & sed & & disputat quã
male faciat ds̃. quia ñ ꝓ eiꝰ uoluntate
facit. Distortum corparũ ẽ quod
non se corrigit ad dm̃  et dm̃

Expanded text:
Quomodo curabitur? «Sanat Quomodo curabitur? «Sanat contritos corde;» sed perfecta sanitas tunc erit, quando diximus. Nunc ergo quid? «Alligat contritiones eorum.» Qui curat, inquit, contritos corde, quorum perfecta sanitas in resurrectione justorum erit; alligat modo contritiones eorum. 7. Quae sunt alligamenta contritionum? Sicut medici alligant fracturas. Aliquando enim; intelligat et hoc Charitas vestra, et notum est eis qui animadverterunt, vel a medicis audierunt: aliquando prave et distorte firmata, ut corrigant medici, frangunt, et faciunt vulnus novum, quia mala erat sanitas prava. Sic ergo «rectae sunt,» inquit Scriptura, «viae Domini; sed pravicordius in illis habens. Putat torta esse omnia quae dicuntur a Deo, putat prava esse omnia quae fecit Deus, et displicent illi omnia judicia Dei, maximeque in quibus ipse corripitur; et sedet, et disputat quam male faciat Deus, quia non pro ejus voluntate facit. Distortum cor, parum est quod non se corrigit ad Deum; et Deum
Abbreviated transcription (Latin):
infelix homo : iã cor conterere est. Ille sper&
felicitatẽ: qui confitetur infelicitatẽ dic
igitur. Infelix homo quis me libabit
de corpore mortis huius : ut respon
gratia dĩ. unde nunc pignus accepi¬
mus : Audi eundẽ apłm: Corpꝰ qͥdem
inquit mortuũ ẽ. ꝓpt̃ peccatũ. spr̃
autẽ uita ẽ ꝓpt̃ iustitiam: Si ergo
habitat in uobis : qui suscitauit xpm
iħm amortuis. uiuificabit & mortalia
corpora ur̃a ꝑ inhabitantẽ spm̃ eiꝰ
in uob̾ hoc ergo pignus accepit sps
nr̃ : ut incipiamus fide seruire dõ
& ex fide appellare iusti: qm̃ iustus ex
fide uiuit. Quicquid aut̃ nob adhuc
repugnat & resistit: de mortalitate
carnis .ẽ. & hoc sanabitur. Viuificabit¬
ohiic enim inquit & mortalia
corpora urã ꝑ in habitantem spm̃¬
bis est. Ad hoc pignus dedit: ut
compleat qđ ꝓmisit. Quid ergo
nune in hac uita quando adhuc
confessores sumus nondũ possesso¬
res : quid in hac uita : quid fi&:

Expanded text:
«Infelix homo,» jam cor conterere est. Ille speret «Infelix homo,» jam cor conterere est. Ille speret felicitatem, qui confitetur infelicitatem. Dic ergo, «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus;» ut respondgratia Dei, unde nunc pignus accepimus? Audi eumdem Apostolum: «Corpus quidem,» inquit, «mortuum est propter peccatum; spiritus autem vita est propter justitiam. Si ergo habitat in vobis; qui suscitavit Jesum Christum a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra, per inhabitant . Hoc ergo pignus accepit spiritus noster, ut incipiamus fide servire Deo, et ex fide appellari justi: quoniam justus ex fide vivit . Quidquid autem nobis adhuc repugnat et resistit, de mortalitate carnis est; et hoc sanabitur. «Vivificabit» enim, inquit, «et mortalia corpora vestra, per inhabitantem Spirbis.» Ad hoc pignus dedit, ut compleat quod promisit. Quid ergo nunc in hac vita, quando adhuc confessores sumus, nondum possessores, quid in hac vita, quid fiet?
Abbreviated transcription (Latin):
qui laudatis: bene uiuite: lau¬
datio impiorum: oftfendit dm̃¬
ini Plus ille attendit quid uiuas:
quã quid sones Certe cũ eo
quem laudag pacem habere
uis quomodo cum illo
quęris pacem quando
ateinsulm i pso dissonas :
i÷quomodo inquies
ame ipso dissono :
aliud sonatt
linigua aliud ili¬
ai iocuNda sit laus¬
laus iocunda eẽ . homini : cũ audit
concinnis acutisq sententiis & su¬
aul uoce laudantem: Sed dõ nr̃o
iocunda sit laus: cuius aures ñ ad
os sed adcor: non ad linguã. sed ad ui¬
tam laudatoris patent: Quis ẽ ds̃ nr̃
cõm̃dat se nob̵: grãs dignationi eiꝰ
Dignat᷑ enĩ cõm̃darese nob̵ ñ quasi
aliquid prȩstaturis  sed multa ab illo
potius accepturis. Quo modo gͦ cõmen
Comm̃dat aut̃ in quit. suã dilectionẽ
ds̃ in nob̵. Quo modo cõm̃dat : audite.
qui sic se cõm̃dat peccatoribus : quia
ergo sic dix̃ apłs. cõm̃dasse dm̃ nobis
dilectionẽ suã ut xp̃c moreretur ꝓ

Expanded text:
Qui laudatis, bene vivite. LauQui laudatis, bene vivite. Laudatio impiorum offendit Deum. Plus ille attendit quid vivas, quam quid sones. Certe cum eo quem laudas, pacem habere vis: quomodo cum illo quaeris pacem, quando a teipso dissonas? Quomodo, inquies, a memetipso dissono? Aliud sonat lingua, aliud intro jucunda sit lauslaus jucunda esse homini, cum audit concinnis acutisque sententiis et suavi voce laudantem: sed «Deo nostro jucunda sit laus;» cujus aures, non ad os, sed ad cor; non ad linguam, sed ad vitam laudatoris patent. 4. «vers.» 2. commendat se nobis: gratias dignationi ejus. Dignatur enim commendare se nobis, non quasi aliquid praestaturis, sed multa ab illo potius accepturis. Quomodo ergo commen«Commendat autem,» inquit, «dilectionem suam Deus in nobis.» Quomodo «commendat?» Audite; qui sic se commendat peccatoribus? Quia ergo sic dixit Apostolus commendasse Deum nobis dilectionem suam, ut Christus moreretur pro
Abbreviated transcription (Latin):
quando ñ laudas : ꝑficiet᷑ in nobis lau¬
datio dĩ. cũ ad illã cuitatẽ uenerimus.
quando effecti fuerimꝰ ȩquales angłis
dĩ Quando nulla nos corporalis necer¬
sitas ulla ex parte sollicitat: non fames
non sitis int̃pellat. ñ ȩstus fatigat. ñ
frigus constringit ñ sebris deicit Ñ
mors finit. Ad illã ꝑfectissimã laudẽ :¬
exerceamꝰ nos laudatio ⁊ ẽ ista in
bonis oꝑib Propterea cũ dixiss&. lau¬
date dñm qͥm̃ bonus psalmus: Deonto
INquit IOCVNDASIT TAUS. Quomodo
erit dõnr̃o iocunda laus. si bene uiueni.¬
do laudet᷑ : Audi : quia tunc erit illa
iocundalaus : Alio loco dr̃ : non .ẽ. speci¬
osa laus in ore peccatoris. si ergo inore
peccatoris speciosa laus non . ẽ iocun¬
da non ẽ hoc enĩ iocuridum : qđ spe¬
ciosum. Uis ergo ut dõ tuo iocun¬
da sit laus: noli bonȩ cantilenȩ
tuȩ obstrepere morib malis:
dõ nr̃o iocunda sit laus Quid dixit:

Expanded text:
quando non laudas? Perficietur in nobis lauquando non laudas? Perficietur in nobis laudatio Dei, cum ad illam civitatem venerimus, quando effecti fuerimus aequales Angelis Dei ; quando nos nulla corporalis necessitas ulla ex parte sollicitat, non fames, non sitis interpellat, non aestus fatigat, non frigus constringit, non febris dejicit, non mors finit. Ad illam perfectissimam laudem exerceamus nos laudatione ista in bonis operibus. 3. Propterea cum dixisset, «Laudate Dominum, quoniam bonus psalmus: Deo nostro,» inquit, «jucunda sit laus.» Quomodo erit Deo nostro jucunda laus? Si bene vivendo landetur. Audi quia tunc erit illi jucunda laus. Alio loco dicitur, «Non est speciosa laus in ore peccatoris» . Si ergo in ore peccatoris speciosa laus non est, jucunda non est; hoc enim jucundum, quod speciosum. Vis ergo ut Deo tuo jucunda sit laus? Noli bonae cantilenae tuae obstrepere moribus malis. «Deo nostro jucunda sit laus.» Quid dixit?
Abbreviated transcription (Latin):
laudat dm̃. Si uero modũ naturȩ debi¬
tũ inmoderatione uoracitatis excedas.
& uinolentiate ingurgites: quantas¬
lib& laudes dĩ. lingua tua son&. uita
blasphemat post cibũ & potũ requi¬
escis ut dormias: nec inlecto aliquid
turpit agas. nec excedas ultra conces¬
scmlicentiã in lege dĩ sit castus cum
coniugethorus: & si ẽ. cura ꝓpagandi
liberos : non sit effrenata luxuries
libidinũ Defer in lecto tuo coniuge tuȩ
quia m̃bra xp̃i estis ambo. Ambo ab
illo conditi : ambo sangui ne ipsiu
ne ipsius
reparati. hȩc agens
laudas eum : nec om̃ino
silebit laudatio tua:
quid cũ somnus aduenerit: & cũ
dormis non te excitet a quiete
mala con scientia tua & in nocentia¬
ta
somni tui laudat dm̃. Si ergo laudas
non tantũ lingua canta. seđ etiã asum
bonus psalmꝰ. laudas : cũ agis nego tium
Laudas: cũ cibũ & potũ capis. laudas:
cũ in lecto requiescis laudas cũ dormis

Expanded text:
Deum: si vero modum naturae debiDeum: si vero modum naturae debitum immoderatione voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites; quantaslibet laudes Dei lingua tua sonet, vita blasphemat. Post cibum et potum requiescis, ut dormias; nec in lecto aliquid turpiter agas, nec excedas ultra concessam licentiam in lege Dei: sit castus cum conjuge torus; et si est cura propagandi liberos, non sit effrenata luxuries libidinum; defer in lecto tuo conjugi tuae, quia membra Christi estis ambo , ambo ab illo conditi, ambo sanguine ipsiune ipsius reparati: haec agens laudas Deum, nec omnino silebit laudatio tua. Quid, cum somnus advenerit? Et cum dormis, non te excitet a quiete mala conscientia tua; et innocentia somni tui laudat Deum. Si ergo laudas, non tantum lingua canta, sed etiam bonus psalmus.» Laudas cum agis negotium, laudas cum cibum et potum capis, laudas cum in lecto requiescis, laudas cum dormis;
Abbreviated transcription (Latin):
Aliquando uita sic cantat: ut nũquã
sileas Negotiũ agis . & fraudẽ cogitas:
siluisti alaude dĩ: & qđ est grauius nor
solũ alaude siluisti. sed inblasphemiã
perrexisti Cum enĩ ds̃ laudat᷑ debono
oꝑe tuo : oꝑe tuo laudas dm̃ : & cum
blasphemat᷑ ds̃ de malo operetuo :¬
blas phemas dm̃ Itaq ad auriũ exo¬
rationem canta uoce cordene sile.¬
as. uita ne su taceas. Non cogitas in
negotio fraudem . psallis dõcũ mani¬
ducas & bibis : psalle. Non in t̃miscen¬
do son orũ suauitates ad aures aptas:
sed modeste & frugalit̃ & tẽperanter
manducando & bibendo : quia hoc dicit
apłs siue manducatis siue bibitis siue
aliud qͥd facitis om̃ia ingłia dĩ facite:
siergo bene agis qđ & manducas & bibis
& ad refectionẽ corporis sumis repara.¬
tionẽq m̃broꝵ. gras agens er qui tibi pre¬
buit mortali & fragili ista supplem̃toꝵ
solatia & cib tuus & potus tuus laculut

Expanded text:
aliquando: vita sic canta, ut nunquam aliquando: vita sic canta, ut nunquam sileas. Negotium agis, et fraudem cogitas; siluisti a laude Dei: et quod gravius est, non solum a laude siluisti, sed in blasphemiam perrexisti. Cum enim Deus laudatur de bono opere tuo, opere tuo laudas Deum; et cum blasphematur Deus de malo opere tuo, opere tuo blasphemas Deum. Itaque ad aurium exhortationem canta voce; corde ne sileas, vita ne taceas. Non cogitas in negotio fraudem, psallis Deo. Cum manducas et bibis, psalle; non intermiscendo sonorum suavitates ad aures aptas, sed modeste et frugaliter et temperanter manducando et bibendo: quia hoc dicit Apostolus, «Sive manducatis, sive bibitis, sive quid facitis; omnia in gloriam Dei facite» . Si ergo bene agis, quod et manducas et bibis, et ad refectionem corporis sumis reparationemque membrorum, gratias agens ei qui tibi praebuit mortali et fragili ista supplementorum solatia; et cibus tuus et potus tuus laudat
Abbreviated transcription (Latin):
rogaui ut auferret eum ame. & dix̃
mihi: Sufficit tibi gr̃a mea: nã uirtus
in infirmitate ꝑficitur. Desidera¬
uit aliquid: non concessum ẽ ad uolun¬
tatem ut consolaret᷑ ad sanitatem
Hic ergo quid nob̵ ꝓpositũ ẽ laudate
laus dñi est. hoc ergo ait laudate
Non sic prȩtereamus laudare dnm̃
dictum ẽ & transut. Factum est: &
Cantauimus : & conquieuimꝰ Imus
inaliud forte agendũ qđ restat : &
aliȩ actiones cum occurrerint no¬
bis. laudatio diuina cessauit in nob
Non sic Nam lingua tua ad horã lau¬
det: uita tua semꝑ lauda Inde gͦ
bonus psalmus. ꝑsalmus quippe can¬
tatus est: non quilib& adpsalterium
ne sic̃ lyra sicut cythara: & huius¬
modi organa quȩ inuenta s̃ ad car¬
tandũ Qmi ergo psallit: ñ sola uoce
psallit. sed assumpto &iã qͦdã organo
qđ uocatur psalterium : accedentib
manib uoci concordat Uis gͦ psal¬
lere : non sola uoxtua son& laudesdĩ¬
sed oꝑa tua concordent cũ uoce tua
Cum ergo uoce cantaueris silebis

Expanded text:
et eum a me; et dixit mihi, Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur» . Desideravit aliquid; non concessum est ad voluntatem, ut consuleretur ad sanitatem. Hic ergo quid nobis propositum est? «Laudate,laus Domini est. Hoc ergo ait, Laudate Non sic praetereamus laudare Dominum. Dictum est, et transiit; factum est, et cantavimus, et conquievimus. Imus in aliud forte agendum quod restat, et aliae actiones cum occurrerint nobis, laudatio divina cessabit in nobis? Non sic; nam lingua tua ad horam laudat, vita tua semper laudet. Inde ergo bonus psalmus. 2. Psalmus quippe cantus est, non quilibet, sed ad psalterium. nae, sicut lyra, sicut cythara, et hujusmodi organa, quae inventa sunt ad cantandum. Qui ergo psallit, non sola voce psallit; sed assumpto etiam quodam organo, quod vocatur psalterium, accedentibus manibus voci concordat. Vis ergo psallere? Non solum vox tua sonet laudes Dsed opera tua concordent cum voce tua. Cum ergo voce cantaveris, silebis
Abbreviated transcription (Latin):
quid ergo finitũ mundus iste cõplectit᷑
etiãsi homini ñ tam̃ dõ. Parũ dico dõ.
angłis numeratũ ẽ. Intelligentiȩ
illius ñ .ẽ numerus. Excedit om̃s
numerarios intelligentia eiꝰ nume¬
rari a nob̵ ñ potest ipsũ numerũ quis
numerat : Numero numerant᷑ quȩ¬
cumq numerant᷑ Si quicꝗͥd numeratur
numero numerat᷑: numeri ñ potest ẽẽ
numerus. Numerari numerus nullo
pacto potest. Quid .ẽ. ergo apud dm̃:
isti. Aut quis ipsam m̃surã & psimin
merũ & ipsum numerũ & ipsum pondus
ubi ds̃ om̃ia disposuit aut numerare
potest aut metiri. aut appendere :
ergo intelligentiȩ eius ñ ẽ numerus.
Conticescant humanȩ uoces requiescañ
humanȩ cogitationes Ad in comp̃hen¬
sibilia non se tendant quasi cõprehen¬
suri: sed tanquã participaturi Par¬
ticipes enĩ erimꝰ: non hoc qđ capimus
erimꝰ nec totũ capiemꝰ. sed participes
erimꝰ. Quia dictum .ẽ. de iherłm cuius
disꝑsiones colligit: dictũ ẽ de illa qͥd

Expanded text:
ctitur, etiamsi homini, non tamen Deo: parum dico, Deo; Angelis numeratum est. «Intelligentiae ejus non est numerus.» Excedit omnes numerarios intelligentia ejus, numerari a nobis non potest. Ipsum numerum quis numerat? Numero numerantur quaecumque numerantur. Si quidquid numeratur, numero numeratur; numeri non potest esse numerus, numerari numerus nullo pacto potest. Quid ergo est apud Deum, isti» ? Aut quis ipsam mensuram, et ipsum numerum, et ipsum pondus, ubi Deus omnia disposuit, aut numerare potest, aut metiri, aut appendere? Ergo, «Intelligentiae ejus non est numerus.» Conticescant humanae voces, requiescant humanae cogitationes: ad incomprehensibilia non se extendant quasi comprehensuri, sed tanquam participaturi; participes enim erimus. Non hoc quod capimus erimus, nec totum capiemus: sed participes erimus; quia dictum est de Jerusalem, cujus dispersiones colligit, di
Abbreviated transcription (Latin):
& quid dicã eis num quã nouiuos :
discedite ame qͥ oꝑamini iniquitatem
Quid .ẽ. ergo eẽ. iã lum̃ cȩli consolans
noctem & qđ non uincat᷑ a nocte:
Adhuc inquit suꝑ eminentiorem uiã
uobis demonstro. Si linguis homi¬
num loquar & angłoꝵ caritatem
autẽ ñ habeã: factũs sum ut ȩram̃tũ¬

Expanded text:
uid dicet eis? «Nunquam novi vos; discedite a me, qui operamini iniquitatem» . Quid est ergo, esse jam lumen coeli consolans noctem, et quod non vincatur a nocte? «Adhuc,» inquit, «supereminentiorem viam vobis demonstro» . «Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habea
Abbreviated transcription (Latin):
lantes suꝑ eminentẽ uiã ille qͥ nume¬
rabat multitudinẽ stellarũ. & om̃ib
eis nomina uocans Cũ redirent dir¬
cipłi qͦmissi erant. exultauer̃ & dixe¬
runt. dñe ecce sp̃s inmundi sub e¬
cti sunt nob̵ ꝓpt̃ nom̃ tuum & ille
qͥ numerat multitudinẽ stellarũ &
om̃ib eis nomina uocans sciens mub¬
tos dicturos eẽ. nonne in nomine tio
dȩ monia eiecimꝰ qͥb. dicturus ẽ in fine
non noui uos. qͥa eos non numerauit
in multitudine stellarũ nec eis nomi¬
na uocauit: Nolite inqt in hoc gaude¬
re quia sp̃s uob subiecti sunt sed gau.¬
dece quia nomina ur̃a scripta sũnt
cructauit in effabilit̃ nescio qu& dicere
ñ ualebat & cogitabat quo quomͦ uale
exponat : quis digne uel cogit& qđ
dictũ .ẽ. intelligentiȩ ciꝰ non . ẽ. numerꝰ
Atq utinã infundat se nob̵ & ubi nos
defecimꝰ quia ipse potens ẽ Ipse illu¬
Num qͥđ ẽ numerus harenȩ : nobis Ñ

Expanded text:
lantes supereminentem viam, ille «qui numelantes supereminentem viam, ille «qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocans;» cum redirent discipuli quo missi erant, exsultaverunt, et dixerunt: «Domine, ecce spiritus immundi subjecti sunt nobis propter nomen tuum.» Et ille «qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocans,» sciens multos dicturos esse, «Nonne in nomine tuo daemonia ejecimus?» quibus dicturus est in fine, «Non novi vos;» quia eos non numeravit in multitudine stellarum, nec eis nomina vocavit: «Nolite,» inquit, «in hoc gaudere, quia spiritus vobis subjecti sunt; sed gaudete quia nomina vestra scripta sunt eructavit ineffabiliter: nescio quid dicere non valebat; et cogitare quomodo valebexponat? quis digne vel cogitet quod dictum est, «Et intelligentiae ejus non est numerus?» Atque utinam infundat se vobis, et ubi nos deficimus, quia ipse potens est, ipse illunumquid est numerus arenae? Nobis non
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia sacram̃ta . & om̃em scientiam.
& si habuero om̃em ꝓphetiã & om̃em
fidem ita ut montes transferã quau¬
ta ista dona sunt : Caritatẽ autẽ non
habeã inqͥt: nihil sum quale ẽ. istud
donũ martrrii & distributionis rerũ
suarũ : & tam̃ si distribuero in qͥt om̃ia
mea pauꝑib & tradidero corpus meũ
ut ardeam : caritatẽ autẽ ñ habeam.
nihil mihi ꝓd .ẽ. Qui ergo non hab&
caritatẽ. & si ad tempus hab& hec
dona: auferent᷑ ei Aufercur quod
hab& : quia quiddam non hab& &
ipsum qͥddã hoc non hab& unde cete¬
ra teneantur : & ipse non pereat
quid .ẽ. illud quomꝰ ait dñs. quihab&
addet᷑ ei. qui autẽ non hab&. & qđ ha¬
b& auferetur ab eo: qui ergo ñ hab&.
& qđ hab& auferet᷑ ab eo : hab& grãm
pos sidendi. sed non hab& caritatem
utendi Qui ergo illud non hab&. &
qđ hab& auferet᷑ ab eo. ꝓpterea dis¬
cipłi ut haberent caritatem quos
uolebat facere in cȩlo stellas ambu-¬

Expanded text:
amenta et omnem scientiam, et si habuero omnem prophetiam, et omnem fidem, ita ut montes transferam» quanta ista dona sunt!; «charitatem autem non habeam,» inquit, «nihil sum.» Quale est illud donum martyrii, et distributionis rerum suarum! Et tamen «si distribuero,» inquit, «omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest» . Qui ergo non habet charitatem, etsi ad tempus habet haec dona, auferentur ei. Auferetur ei quod habet, quia quiddam non habet: et ipsum quiddam hoc non habet, unde caetera teneantur et ipse non pereat. Quid est illud quod modo ait Dominus: «Qui habet, addetur ei; qui autem non habet, et quod habet auferetur ab eo» ? Qui ergo non habet, et quod habet auferetur ab eo. Habet gratiam possidendi, sed non habet charitatem utendi: quia ergo illud non habet, et quod habet auferetur ab eo. Propterea discipuli, ut haberent charitatem, quos volebat facere in coelo stellas ambu
Abbreviated transcription (Latin):
quanta dix̃ quã multa dix̃: multis
donis talib male usi audient infine.
non nouiuos: & quid dicturi sunt in
fine qui audiunt. non noui uos
Dñe nonne in nomine tuo ꝓphecaui¬
mus & in tuo nomine dȩmonia eieci¬
mus & in tuo nomine uir tutes mul

Expanded text:
Quanta dixit! quam multa dixit! Multi donis talibus male usi audient in fine, «Non novi vos.» Et quid dicturi sunt in fine, qui audient, «Non novi vos? Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et in nomine tuo daemonia ejecimus
Abbreviated transcription (Latin):
laudator dĩ : laudatur infirmus :¬
& speratur de illo aliquid: laudatur
om̃ps. & nulla merces ẽ anforte
homo desiderat. qđ in manu dĩ non sit :
cũ laudaueris hominem: forte hoc
cupis qđ ab illo prestari ñ potest
dm̃ securus lauda : quẽ nemo pocest
dicere ñ posse prestare. qđ tu pote¬
ris desiderare. Proposita ergo spe
mercedis alicuiꝰ laudare dȩbemus
dm̃: non tam̃ daturũ quicqͥd cupimus
Pat̃. ẽ. enĩ: & qđ mali cupiunt filii
non dat Laudremꝰ & speremus &
desideremus : non illud aut illud. sed
qđ iudicat dandũ eẽ quemlaudamꝰ
Ille enĩ nouit quid nob dari expedi¬
at : nos aut̃ intendamus quid nobis
ꝓsit accipere: Apłs ait. Quid enĩ oremꝰ
sic̃ oport& nescimus &idemipse apłs¬

Expanded text:
laudator Dei? Laudatur infirmus, elaudator Dei? Laudatur infirmus, et speratur de eo aliquid; laudatur Omnipotens, et nulla merces est? An forte homo desiderat, quod in manu Dei non sit? Cum laudaveris hominem, forte hoc cupis quod ab illo praestari non potest: Deum securus lauda, quem nemo potest dicere non posse praestare quod tu poteris desiderare. Proposita ergo spe mercedis alicujus laudare debemus Deum, non tamen daturum quidquid cupimus. Pater est enim, et quod mali cupiunt filii, non dat. Laudemus, et speremus, et desideremus non illud aut illud, sed quod judicat dandum esse, quem laudamus. Ille enim novit quid nobis dari expediat; nos autem intendamus quid nobis prosit accipere. Apostolus ait: «Quid enim oremus, sicut oportet, nescimus» . Et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Ntenti audiebamus cũ psalmus
p̃sens cantaret᷑ : & non om̃s quia au-¬
diebamꝰ etiã intelligebamꝰ : quanto
magis ergo intente nunc audien¬
dus .ẽ. si ut spero & cupio adiuuan¬
tib om̃ium audientium orationib
si quidhic forte obscurũ .ẽ. dõdonan¬
te reuelabit᷑. ut sit fruetuosus au.¬
ditus nec in anis redeat auditor qui
intentus affuit cũ diceret: unde cępit
nob dr̃ Laudate dñm. Dicite hoc
om̃ib gentib: non solis nobis Et istã
uocẽ ꝑ loca qͥdem singula sonantem
alectorib singillatim audiunt eccłȩ
unauox tam̃ dĩ suꝑ om̃s ñ tac& ut
laudemus eum & quasi quȩreremus.
quare laudare dñm debeamus: uidete
.ẽ. mercis tota laudantium: laudemus
dñm. Quare : qm̃ bonus palmꝰ. tiellem
ego in qͥt aliquis laudare dñm : si mihi
aliquid ꝓ ista laude donaret: quis enĩ
laud& gratis uł hominẽ: expec tant
ergo aliquã mercedem. laudatores ho¬
minũ. Nullam ne mercedem expecta¬
re. aut petere. aut sperare deb&

Expanded text:
audiebamus, cum psalmus praesens cantaretur; et non omnes qui audiebamus, etiam intelligebamus. Quanto magis ergo intente nunc audiendus est, si, ut spero et cupio, adjuvantibus omnium audientium orationibus, si quid hic forte obscurum est, Deo donante revelabitur; ut sit fructuosus auditus, nec inanis redeat auditor, qui intentus adfuit cum audiret? Unde coepit? Nobis dicitur: «Laudate Dominum.» Dicitur hoc omnibus gentibus, non solis nobis: et istam vocem per loca quidem singula sonantem a Lectoribus, singillatim audiunt Ecclesiae; una vox tamen Dei super omnes non tacet, ut laudemus eum. Et quasi quaereremus quare laudare Deum debeamus, videte est merces tota laudantium? Laudemus Dominum. Quare? «Quoniam bonus psalmus.» Vellem ego, inquit aliquis, laudare Dominum, si mihi aliquid pro ista laude donaret. Quis enim laudet gratis vel hominem? Exspectant ergo aliquam mercedem laudatores hominum; nullamne mercedem exspectare, aut petere, aut sperare debet
Abbreviated transcription (Latin):
quid numenit. & quid uentila. Nam
tanta est celsitudo euangelii. ut fier&
qđ dictum est: annuntiaui & locutus
sum : multiplicati sunt suꝑ numerũ
Sunt ergo in popłis & suꝑ numerarii
quodam modo Quid ẽ suꝑ numerarii:
plusquã ibi futuri sunt. Intra parietes
istos plures sunt : quã futuri sunt iri
supnu meri sunt. Arum aduertat
quisq utrum luceat intenebris.
utrum iniquitate scłi tenebrosa ñ
seducatur. Si non fuerit seductus. nec
nouerit ds̃ nomina nra hoc opta¬
re debemus. hoc agere. hoc satagere
quantũ possumꝰ. Non de aliis rebus
gaudere : nec de donis quib dã spirita¬
libus Uideat caritas ur̃a: multa
dona sunt in eccła sicut dicit apłs

Expanded text:
quid numeret, et quid ventilet. Nam quid numeret, et quid ventilet. Nam tanta est celsitudo Evangelii, ut fieret quod dictum est: «Annuntiavi et locutus sum, multiplicati sunt super numerum» . Sunt ergo in populis et supernumerarii quodammodo. Quid est, supernumerarii? Plus quam ibi futuri sunt. Intra parietes istos plures sunt, quam futuri sunt in super numerum sunt. Animadvertat quisque utrum luceat in tenebris, utrum iniquitate saeculi tenebrosa non seducatur; si non fuerit seductus nec noverit Deus nomina nostra, hoc optare debemus, hoc agere, hoc satagere, quantum possumus, non de aliis rebus gaudere, nec de donis quibusdam spiritualibus. Videat Charitas vestra: multa dona sunt in Ecclesia, sicut Apos
Abbreviated transcription (Latin):
grellarũ : & omĩg eis Noonna uocans
utrum implere potuerint. Non tamen
conarentur : nisi impleturos eẽ sꝑarent
lius dimittamus quid poterint : & qͦusq
puenerint. Dõ aut̃ puto ñ eẽ. magnũ
numerare om̃s stellas Anforte nume¬
rum ne obliuiscatur recensec& magnũ ẽ
aliquid dõ stellas numerare. cui capilli
capitum numerati sunt: Manifestũ est
fr̃s aliquid uelle dm̃ intelligere nos
in eo quod ait. qui numerat multitu¬
dinẽ stellarum. & omnib eis in ꝗͥt no¬
mina uocans: Sunt stellȩ quȩdã lu¬
mina in eccła consolantia noctem
Inista inquit natione tortuosa & per¬
uersa in quib apparetis tanquã lumi¬
naria inmundo uerbũ uitȩ habentes:
ipsas stellas numerat dr̃ om̃s secum
regnaturos. Om̃s aggregandos corpori
unigeniti sui numeratos hab&: & nu-¬
merat eos. Qui indignus ẽ: nec nume¬
ratur. Et multi credider̃ uł multi
se qualicũq ad umbrata specie fider
popło eius ad plicuer̃. Nouit tam̃ ille

Expanded text:
stellarum, et omnibus eis nomina vocans.utrum implere potuerint; non tamen conarentur, nisi se impleturos esse sperarent. Illis dimittamus quid potuerint, et quousque pervenerint: Deo autem puto non esse magnum numerare omnes stellas. An forte numerum, ne obliviscatur, recenset? Magnum est aliquid Deo stellas numerare, cui capilli capitum numerati sunt ? Manifestum est, fratres, aliquid velle Deum intelligere nos in eo quod ait, «Qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis,» inquit, «nomina vocans.» Sunt stellae quaedam lumina in Ecclesia consolantia noctem In ista,» inquit, «natione tortuosa et perversa, in quibus apparetis tanquam luminaria in mundo, verbum vitae habentes» . Ipsas stellas numerat Deus; omnes secum regnaturos, omnes aggregandos corpori Unigeniti sui numeratos habet, et numerat eos. Qui indignus est, nec numeratur: Et multi crediderunt, vel multi se qualicumque adumbrata specie fidei, populo ejus applicuerunt; novit tamen ille
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ciues &iam angeli s̃ : Quid ergo ibi
urł : si hominẽ illũ nepotẽ abrahae
consideres qui dictus ẽ &ia cob quo¬
modo angłos intelligimꝰ isrł : In t̃pre¬
tationẽ nominis discutiamꝰ : quia &
ipse ia cob mutato nomine uocatꝰ ẽ
isrł. magis ibi nom̃ isrł & utinã &
nos sequentes simus isrł quid enĩ
int̃p̃tatur isrł : uidens dm̃ Om̃s ergo
diuitatis illius ciues uidendo dm̃ gau¬
dent inilla magna ciuitate & ampla
& cęlestie spectaculũ eis dr̃ ipse est:
sed nos ab illa ciuitate peregrinamur
peccato expulsi ne ibie maneremꝰ : & mor¬
talitate p̃grauatine illo rȩdiremꝰ. respex̃
ds̃ peregrinationẽ nr̃am : Et ille qͥ ȩdifi¬
cat iherłm. restituit lapsam partem:
unde restituit lapsam partẽ : dispsio¬
nes isrł colligens Cecidit enĩpars quȩ¬
dam: & facta . ẽ. peregrina. hanc pere¬
siuit non quȩrentes se. Vnde quȩ siuit:
quẽ misit ad captiuitatẽ nyuẽm: Misit
redemptorẽ scđm qđ ait apłs: cõmendat

Expanded text:
ubi cives etiam Angeli sunt. Quid ergo ibi Israel? Si hominem illum nepotem Abrahae consideres, qui dictus est et Jacob; quomodo Angelos intelligimus Israel? Si interpretationem nominis discutiamus, quia et ipse Jacob mutato nomine vocatus est Israel ; magis ibi nomen Israel: et utinam et nos sequentes simus Israel. Quid enim interpretatur Israel? Videns Deum. Omnes ergo cives illius civitatis, videndo Deum gaudent in illa magna civitate et ampla et coelesti; spectaculum eis Deus ipse est. Sed nos ab illa civitate peregrinamur, peccato expulsi, ne ibi maneremus; et mortalitate praegravati, ne illo rediremus. Respexit Deus peregrinationem nostram, et ille qui aedificat Jerusalem, restituit lapsam partem. Unde restituit lapsam partem? «Dispersiones Israel colligens.» Cecidit enim pars quaedam, et facta est peregrina: hanc peresivit non quaerentes se. Unde quaesivit? quem misit ad captivitatem nostram? Misit Redemptorem, secundum quod ait Apost
Abbreviated transcription (Latin):
acciperemus: ille doc& manꝰ meas
in proelium. digitos meos ad bellũ
Ili recte dicimus miscdia mea :
a quo habemꝰ &iã ut misericordessimꝰ
Iudiciũ enĩ sine miscđia : illiqͥ ñ fecit
miscłiam. Parua putatis oꝑa miscdĩȩ¬
lib& de his aliquid dicere Attendite
primo sententiã istã de sca seriptura
de promptã quã modo cõmemoraui
fudiciu enĩ sine miscdia illi quinon
fedit miscđiam Sine miseđdia uidi¬
cabitur qui miscdiam ñ fec̃ antequã
inicaretur. Quid deindee quid se¬
dicio : suꝑponitur miscđia iudicio :
in quo inuentũ fuerit opꝰ miscđiȩ
& si habuerit aliquid forte in iudi¬
cio quo puniat᷑. tanquã unde
miscdiȩ peccati ignis extinguit᷑
tales liberat. & cũ talib ignoseit
iniustus ẽ. ds̃: absit & ibi iustus est
pom ei tollit miscdia iustitiã: nec¬

Expanded text:
iperemus: ille docet manus nostras in praelium, et digitos nostros ad bellum; illi recte dicimus, «Misericordia mea,» a quo habemus etiam ut misericordes simus. «Judicium enim sine misericordia illi, qui non fecit misericordiam.» 8. Parva putat de his aliquid dicere. Attendite primo istam sententiam de sancta Scriptura depromptam, quam modo commemoravi: «Judicium enim sine misericordia illi qui non fecit misericordiam.» Sine misericordia judicabitur qui misericordiam non fecit antequam judicaretur. Quid deinde? quid sejudicio?» Superponitur misericordia judicio: in quo inventum fuerit opus misericordiae, etsi habuerit aliquid forte in judicio quo puniatur, tanquam unda misericordiae peccati ignis exstinguitur. tales liberat, et cum talibus ignoscit, injustus est Deus? Absit. Et ibi justus est: non ei tollit miseri
Abbreviated transcription (Latin):
regnat. In est tam̃ & quasi moratur
in carne mortali qđ non erit . ducitur
enĩ totũ inuictoriã: sed postea Modo
autẽ corpus quidem mortuum . ẽ. ꝓpt̃
percatũ : & ideo eidem corpori in est
peccatũ & si non regnat peccatũ. sp̃s
autẽ uita.ẽ ꝓpter iustitiam. Si autem
qui suscitauit xp̃m amortuis habitat
in uobis : qͥ suscitauit xp̃m iħmamor

Expanded text:
regnat: inest tamen, et quasi moratur regnat: inest tamen, et quasi moratur in carne mortali, quod non erit. Ducetur enim totum in victoriam, sed postea: modo autem, «Corpus quidem mortuum est propter peccatum;» et ideo eidem corpori inest peccatum, etsi non regnat peccatum: «spiritus autem vita est propter justitiam. Si autem qui suscitavit Christum a mortuis, habitat i
Abbreviated transcription (Latin):
ebrietates. comesationes : & hissimilia
talia agunt regnũ non possidebunt.
Non qui aduersus talia confligunt: sod¬
sed qui talia agunt. Cum enim con¬
fligis. aliud opus ẽ: cũ uincis aliud
opus . ẽ. Cũ pacẽ & reqͥem habes: aliud
opus .ẽ. hȩcdũ exemplis de monstro
paucis : aduertite. Suggerit᷑ aliquod
lucrũ : delectat. hab& fraudẽ : sed
magnum ẽ lucrũ delectat: ñ consentis
pugnam uide : adhuc suadecur ad huc
instat᷑. ad huc deliberat᷑ Ergo qͥ pugnat
periclitat᷑. Uidimꝰ pugnã: cetera uide¬
amus. Contẽpsit iustitiã : ut fraudem
facen& : uictus. ẽ: contẽpsit lucrũ ut
iustitiȩ seruir& uicit: in his trib ulictũ
doleo : pugnanti metuo uictori gaudeo:
sed etiã ille qͥ uicit. nũqͥd om̃ ino egit
inse ut ꝓrsus eũ pecunia ñ ad tempt&.
aut nihil in eo excit& delectationis quã¬
uis superabilis. quãuis contẽptibilis
quãuis non solũ cui ñ consentiat sed cũ
qua nec pugnare dignet᷑ : in est tamen

Expanded text:
es, comessationes, et his similia; talia agunt, regnum Dei non possidebunt» . Non qui adversus talia confligunt, sed qui talia agunt. Cum enim confligis, aliud est opus; cum vincis, aliud opus est; cum pacem et requiem habes, aliud opus est. Haec dum exemplis demonstro paucis, advertite. Suggeritur aliquod lucrum, delectat; habet fraudem, sed magnum est lucrum; delectat, non consentis: pugnam vide, adhuc suadetur, adhuc instatur, adhuc deliberatur ergo qui pugnat, periclitatur. Vidimus pugnam, caetera videamus. Contempsit justitiam, ut fraudem faceret; victus est: contempsit lucrum, ut justitiae serviret; vicit. In his tribus, victum doleo, pugnanti metuo, victori congaudeo. Sed etiam ille qui vicit, numquid omnino egit in se, ut prorsus eum pecunia non attentet, aut nihil in eo excitet delectationis, quamvis superabilis, quamvis contemptibilis, quamvis non solum cui non consentiat, sed cum qua nec pugnare dignetur? Inest tamen
Abbreviated transcription (Latin):
separaturus enĩ erat fideles ab infidelib.
filios aparentibus. & ceteras necessitu¬
dines dirempturus gladio putredinẽ
Ergo benignus gladius bis acutus utroq
loquunt᷑ uanitatẽ : quia benignus est qͦ
ds̃ loquit᷑ ueritatẽ Ergo de gladio ma-¬
ligno erue me. Filii qui ppe hominũ
acutus. Ab hoc maligno gladio erue me
quem dix̃ modo gladiũ : ipsas suꝑius dix̃
aquas multas Erue me de aquis multis
Quas dixi aquas multas: ipsum dico ma¬
lignum gladium. Deniq de aquis mul¬
tis cum dixiss& : secutus ẽ. de manu
filioꝵ alienoꝵ quoꝵ os locutũ ẽ. uan¬
tate. & ut noueris ipsos dici. cũ & hic
dixissa degladio maligno erue me :
secutus ẽ & exime me de manu
filioꝵ alienoꝵ. quoꝵ os locutũ
ẽ. uanitatẽ. Similit̃ sic̃ ibi &
qđ sequit᷑ & dextena eoꝵ dextera
iriquitaris Hoc & supra posuerat
quando eos dixerat aquas multas:

Expanded text:
d gladium» . Separaturus enim erat fideles ab infidelibus, d gladium» . Separaturus enim erat fideles ab infidelibus, filios a parentibus, et caeteras necessitudines dirempturus, gladio putredinem nante. Est ergo benignus gladius bis acutus, utroquloquuntur vanitatem; quia benignus est, quo Deus loquitur veritatem. Ergo, «A gladio maligno erue me. Filii» quippe «hominumacutus» : ab hoc gladio maligno erue me. Quem dixit modo gladium, ipsas superius dixit aquas multas: «Erue me de aquis multis.» Quas dixi aquas multas, ipsum dico gladium malignum. Denique de aquis multis cum dixisset; secutus est, «De manu filiorum alienorum, quorum os locutum est vanitatem.» Et ut noveris ipsos dici; cum et hic dixisset, «De gladio maligno erue me,» secutus est, «Et exime me de manu filiorum alienorum, quorum os locutum est vanitatem:» similiter sicut ibi. Et quod sequitur, «Dextera eorum dextera iniquitatis;» hoc et supra posuerat, quando eos dixerat aquas multas.
Abbreviated transcription (Latin):
uos loquentes uaħitatẽ: quorũ os
locutũ ẽ uanitatẽ er uextena
eoꝵ dextera iruauitatis quid
tu int̃ eos. cũ uase pastorali haben¬
te quinq lapides: dic mͥ alit̃ Ean¬
dẽ legẽ quã significasti quinq lapidi¬
b significa & alit̃ Ds canticnno¬
uõ camtasotisi Canticũ nouumi
gratia est Canticum nouũ hominis
noui ẽ: Canticũ nouũ: testam̃ti no¬
ui est Cantabo inquit tibi: canticum
nouũ. Sed ne putes gr̃am alege disce¬
dere cum magis ꝑ grãm lex impleat᷑:
Irps alterio inquit oecẽ chordarõ
psallã tipi. In psalterio decẽ chordarũ:
in lege decẽ p̃ceptoꝵ. ibi tibi psallam
Ibitibi Gaudeã ibi tibi. cantẽ canti¬
cũ nouũ : quia plenitudo legis caritas
est. Cȩterum qui non habent caritatẽ
aquȩ contradictionis ut obmutescat
Serue me. De gladio ñ sufficit: addit ma¬
ligno ꝓculdubio est gladius benignus
quis e gladius benignus : dequo dic̃dns

Expanded text:
vos loquentes veritatem? «Quorum os vos loquentes veritatem? «Quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextertu inter eos cum vase pastorali, habente quinque lapides? Dic mihi aliter: eamdem Legem quam significasti quinque lapidibus, significa et aliter. «Deus, canticum novum cantabo tibi.» Canticum novum, gratiae est; canticum novum, hominis novi est; canticum novum, Testamenti Novi est. «Cantabo tibi» inquit, «canticum novum.» Sed ne putes gratiam a Lege discedere, cum magis per gratiam Lex impleatur: «In psalterio decem chordarum psallam tibi. In psalterio decem chordarum,» in Lege decem praeceptorum: ibi tibi psallam, ibi tibi gaudeam, ibi tibi cantem canticum novum; quia plenitudo Legis charitas est . Caeterum qui non habent charitatemaquae contradictionis, ut obtumescat dio maligno erue me. De gladio,» non sufficit; addit, «maligno.» Procul dubio est gladius benignus. Quis est gladius benignus? De quo Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
de aquis multis: Quid ẽ de aquis
multis : de popłis multis Quibus
popłis : alienigenis infidelib :siue
foris oppugnantibus siue intus
insidiantibus: Exime me de aquis
multis : in quib me exercebas. Inqͥb
me ad exuendũ a sordib uoluebas.¬
illa aqua contradictionis Exime
me inquit & erue me de aquis mul
tis Audiamus iã de istis aquis mul¬
tis. aquib eruit ds̃ corpꝰ xpĩ sui: a
quib eruit ds̃ humilitatẽ daiid: qͥd
et de aquis multis : quid dixisti: ne
aquȩ alit̃ intelligant᷑: quid dixisti
aquas multas : quid dixisti : Audi
De mano filioꝵ alienoꝵ audite
fr̃s int̃ quossimus int̃ uiiuamus
aquib erui desi deremus. Quoꝵos
Locuitũẽ uapntatẽ Hodie uosorõs
sinon ad hec diuina spectacula uer¬
brdĩ congregati essetis & eis hac
hora ꝑmixti ueritatis quantus
uanitates audieritis. quoꝵ os locu¬
tum ẽ uanitatẽ : quando deniq
loquentes illi uanitatẽ audirent

Expanded text:
de aquis multis.» Quid est, «de aquis de aquis multis.» Quid est, «de aquis multis?» De populis multis. Quibus populis? Alienigenis, infidelibus, sive foris oppugnantibus, sive intus insidiantibus. «Exime me de aquis multis,» in quibus me exercebas, in quibus me ad exuendum a sordibus volvebas.illa aqua contradidictionis . «Exime me, et erue me de aquis mul Audiamus jam de istis aquis multis, a quibus eruet Deus corpus Christi sui, a quibus eruet Deus humilitatem David. Quid est, «de aquis multis?» Quid dixisti, ne aquae aliter intelligantur? quid dixisti aquas multas? Quid dixi, audi. «De manu filiorum alienorum.» Audite, fratres, inter quos simus, inter quos vivamus, a quibus erui desideremus. «Quorum os locutum est vanitatem.» Hodie vos omnes, si non ad haec divina spectacula verbi Dei congregati essetis, et eis hac hora permixti viveretis, quantas vanitates audiretis! «Quorum os locutum est vanitatem.» Quando denique loquentes illi vanitatem, audirent
Abbreviated transcription (Latin):
spirauer̃: Corusca coruscationem :¬
& disꝑges eos. Crebresce miraculis
tuis : & soluitur conspiratio eoꝵ
Corusca. coruscationes & disperges
eos: iam miraculis t̃riti ñ audebunt
aliquid contrate. & in ipsis miraculis
expauescentes. hȩsitabunt Quis ẽ
iste qui tanta potest : quis ẽ iste qui
sic exaltatur : cuius nom̃ tuũ ual&e
cum dicunt. quis ẽ. iste : Credituri
sunt. corus casti miraculis: & disper¬
sisti malã consensionem eorum
Emitte sagittas tuas & conturbab̃
eos. Sagittȩ potentis acutȩ : p̃cep¬
ta tua. dicta tua. feriant cor eoꝵ
Emitte sagittas tuas. & conturbab
eos: Uulnerentur malesani. ut
sanent᷑ bene uulnerati: & dicant. iã
ineccła & incorpore xp̃i c̃stituti
infine: quomodo hinc ut corpꝰ xp̃i indigat
cȩlesti adiutorio: ueni& enĩ ipse
dñs in uoce archangeli & intu¬
ba dĩ descendet de cęlo ipse saluator
corporis manus dĩ: Emitte manũ
tuã exalto: & exime me. & erue me

Expanded text:
spiraverunt. «Corusca coruscationes, et disperges eos.» Crebresce miraculis tuis, et solvetur conspiratio eorum. «Corusca coruscationes, et disperges eos.» Jam miraculis territi, non audebunt aliquid contra te, et in ipsis miraculis expavescentes haesitabunt. Quis est iste qui tanta potest? quis est iste qui sic exaltatur, cujus nomen tantum valet? Cum dicunt, Quis est iste, credituri sunt: coruscasti miraculis, et dispersisti malam consensionem eorum. «Emitte sagittas tuas, et conturbabis eos. Sagittae potentis acutae» ; praecepta tua, dicta tua feriant cor eorum. «Emitte sagittas tuas, et conturbabis eos.» Vulnerentur male sani, ut sanentur bene vulnerati; et dicant jam in Ecclesia et in corpore Christi constituti, in fine? Quomodo vincit corpus Christi? Coelesti adjutorio. Veniet enim «ipse Dominus in voce archangeli, et in tuba Dei descendet de coelo» ; ipse Salvator corporis, manus Dei, «Emitte manum tuam ex alto; et exime me, et erue me
Abbreviated transcription (Latin):
enẽdictus dñs dr̃ ms quido c&manꝰ
meas ad proeliũ : & digitos meos ad bel¬
lum Vox nr̃a ẽ si corpus xp̃i nos
sumus : benedicamus dñm id̃m nr̃m
qui doc& manꝰ nras in proeliũ. digitos
nrõs inbellũ. sepetitio sententiae

Expanded text:
enedictus Dominus Deus meus, qui docet manus meas in praelium, digitos meos ad bellum.» Vox nostra est, si corpus Christi nos sumus. Benedicamus Dominum Deum qui docet manus nostras in praelium, digitos nostros ad bellum. Repetiti
Abbreviated transcription (Latin):
& coeper̃ sub his uerbis cõm̃dare
liantes se ut cõmendaret᷑ ds̃ : quia
inclinati erant cȩli ut descender&
ds̃ Inclina ergo cȩlos tuos. & descen¬
de factum estꝰ Tange montes & fu¬
migabunt. Montesꝰ suꝑbos. elationes
terrenas. tumidas granditates
Tange in quit. tange istos montes de
gratia tua. Daistis montibus : fumi¬
gabunt. quia fatebunt᷑ peccata
sua. Fumus confitentium peccatoꝵ
extor quebit & lacrims
humiliatorum suꝑborũ
Tange montes & fumigabt̃
quan diu non tacti mag¬
ni sibi uidentur Dictur
sunt : tu magnus dñe Di¬
cturi sunt & montes. ⁊ u
solus altissimus suꝑ omnem

Expanded text:
Et coeperunt sub his verbis commendare Et coeperunt sub his verbis commendare ti , humiliantes se ut commendaretur Deus; quia inclinati erant coeli, ut descenderet Deus. «Inclina» ergo «coelos tuos, et descende.» Factum est. «Tange montes, et fumigabunt:» montes superbos, elationes terrenas, tumidas granditates: «Tange,» inquit, «tange» istos «montes;» de gratia tua da istis montibus: «et fumigabunt;» quia fatebuntur peccata sua. Fumus confitentium peccatorum extorquebit et lacrymas humiliatorum superborum. «Tange montes, et fumigabunt.» Quamdiu non tacti, magni sibi videntur. Dicturi sunt, Tu magnus, Domine ; dicturi sunt et montes, «Tu solus altissimus super omnem
Abbreviated transcription (Latin):
S E ourte sa Git tas ⁊uas & con¬
Stpr basis eos. E mitte ma¬
uuor tuã exalto. & exioe᷑ me¬
÷ & erus me de acuis multis
plenus de dõ prȩ sumens. pug¬
Nans in hoc scło inuocat ad i¬
torium dĩ Inclina cȩlos tuos & descen-¬
de. Qui s̃ cęli melinati : apłi humilia¬
t Isti enim cȩli enarrant głam dĩ : &
de his cȩ̨lis enarrantib głam di. mox
dicitur. Non s̃ loquelȩ neq sermones
quoꝵ non audiunt᷑ uoces eoꝵ In om¬
nẽ terrã exiit sonus eoꝵ. & infines
orbis t̃̾re uerba eoꝵ Cum ergo isti
cȩli emitterent uoces suas ꝑ omĩ
terras. & facerent mirabilia corus¬
cante de illis & intonante dño mi¬
raculis & p̃ceptis: putati sunt du
descendisse de celo ad homines. Nã
quidã exgentib hoc putantes: eis
&iã sacrificare uoluer̃ Tunc illi
uidentes sibi deferri in debitũ ho¬
norẽ. & ex pauescentes. & de testantes
& eos qui sic errar bant corri¬
gentes. ut ostenderent eis motũ
animi sui: conscider̃ uestim̃ta sua

Expanded text:
sagittas tuas, et conturbabis eos. Emitte manum tuam ex alto; et exime me, et erue me de aquis multis.plenus, de Deo praesumens, pugnans in hoc saeculo, invocat adtorium Dei: «Inclina coelos tuos, et descende.» Qui sunt coeli inclinati? Apostoli humiliati. Isti enim «coeli enarrant gloriam Dei:» et de his coelis enarrantibus gloriam Dei mox dicitur, «Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum: in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum» . Cum ergo isti coeli emitterent voces suas per omnes terras, et facerent mirabilia, coruscante de illis et intonante Domino miraculis et praeceptis, putati sunt dii descendisse de coelo ad homines. Nam quidam ex Gentibus hoc putantes, eis etiam sacrificare voluerunt. Tunc illi videntes sibi deferri indebitum honorem, et expavescentes, et detestantes, et eos qui sic errabant corrigentes, ut ostenderent eis motum animi sui,
Abbreviated transcription (Latin):
nit seruũ uenalẽ : carius emit. Cũ quã
hominẽ ille te quanti ȩstim& uide
ut possis dicere. si ds̃ ꝓ nobis quis con¬
tranos : Et quanti te estimauit qui
tradidit eum : Quomͦnon & cum illo
om̃ia nob̵ donauit : qui hanc annonam
dedit pugnanti qͥd seruat uincenti:
Ego sum inqͥt panis uiuus qͥ de cȩlo
descendi. Hȩc .ẽ. annona p̃liantium.
de horreis inuecta dominicis unde
pascunt᷑ angłi : qͥa panẽ angłoꝵ man.¬
ducauit homo Post p̃lia uero & hanc
annonã qͥd seruat : quid dabit uictorib
nisi qđ in alio psalmo dr̃ unã petua¬

Expanded text:
nit servum venalem, carius emit equum, quam nit servum venalem, carius emit equum, quam hominem. Ille quanti te aestimet vide, ut possis dicere: «Si Deus pro nobis, quis contra nos?» Et quanti te aestimavit, «qui tradidit eum? Quomodo non et cum illo omnia nobis donavit» ? Qui hanc annonam dedit pugnanti, quid servat vincenti? «Ego sum,» inquit, «panis vivus, qui de coelo descendi» . Haec est annona praeliantium, de horreis invecta dominicis, unde pascuntur Angeli: quia, «Panem Angelorum manducavit homo» . Post praelia vero et hanc annonam quid servat? quid dabit victoribus, nisi quod in alio psalmo dicitur: «Unam pet