comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
estat sed et homo ipse qui a sapientibus microcosmoss ẽ. minor mundus appela
Eiscdem ꝑ om̃a qualitatib: ht̃ temꝑatum corpus. imitantib Nimirum singũlis
eius quibus constat umorib: modum tempoꝵ quibus maxime pollit. Sanguis

Expanded text:
estati. Sed et homo ipse, qui a sapientibus microcosmos, id est, minor mundus appellatur, iisdem per omnia qualitatibus habet temperatum corpus, imitantibus nimirum singulis iis, quibus constat humoribus, modum temporum quibus maxime pollet. Sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
ditione lucis insignis &triũpho xp̃i. uenerandao nra ꝗo
resurrectione nob̵ exoptabilis in memoriam rruocetur¬
rum in his duobus erdort
bene poscere ebene
arare cultur a agri
cinis. aratio int̃¬
missio incensio stis¬
pularum̃ stercor¬
tio. occatio runcatio
cinis enĩ incendiũ
ꝑquđ ager inutilem
umorem exs udat
uatio dicto quia
deaerȩ priust̃rae
intermissio qua &̃¬
nis onnis uacuus aer
uiues recipit Stercoratie
tu letaminis asꝑsio Ster¬
cus aut̃ uocatum uel quio
sternitur inatris ł quia
extergio porteat qđ scid
iacitur et dictus fimus ise
to loeta faciat germind
reqdatq: arua pinguia
et fecunda occatio cũ ru¬
tici satione focta bubusdi¬
missis̃ grandes glebas caedo¬
nt aclĩgonibus frangunt
erdictã occatio q̃si obeseto¬
tio qđ oꝑiat semina
Runcatio  atro herbas

Expanded text:
ditione lucis insignis, et triumpho Christi veneranda, nostra quoque resurrectione nobis exoptabilis in memoriam revoceturrum in his duobus erant, bene pascere, et bene arare. Cultura agri, cinis, aratio, intermissio, incensio stipularum, stercoratio, occatio, runcatio. 2. Cinis est incendium, per quod ager inutilem humorem exsudat. Aratio dicta, quia de aere prius terraeIntermissio est, qua alternis annis vacuus ager vires recipit. Stercoratio est laetaminis adsparsio. Stercus autem vocatum vel quia sternitur in agris, vel quia extergi oporteat quod soriacitur. Et dictus fimus quonto laeta faciat germina reddatque arva pinguia et fecunda. Occatio est cum rustici satione facta bubus dimissis grandes glebas caedunt ac ligonibus frangunt: et dicta occatio quasi obcaecatio, quod operiat seminaRuncatio est a terra herbas
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ leximpenderet ut om̃is qͥpossint ĩ pͥmom̃se pascha faciant soli at̃ qͥĩuia
fuerint et in mundi secundo h m̃se celebrent. quid ẽ E ꝙ addis absque bissexto

Expanded text:
 imperet ut omnes qui possint in primo mense Pascha faciant, soli autem qui in via fuerint et immundi secundo hoc mense celebrent? Quid est, rogo, quod addis, absque bissexto
Abbreviated transcription (Latin):
autͣ cũminimũ denis detractis diebus : Veneris lxiiiii. aut
cũminimũ .lii : Mereurii .xiii. aut cõplurimum .xiiiͦii: occul¬
tant᷑ uero meantes cumsole in partib nũꝗ amplius

Expanded text:
aut cum minimum denis detractis diebus; Veneris LXVIII aut cum minimum LII; Mercurii XIII aut cum plurimum XVIII. Occultantur vero meantes cum sole partibus nunquam amplius
Abbreviated transcription (Latin):
naturalem lunȩ cursum tricenis uñ tricenisq: dieb: cõmunium annoꝵ
m̃seẜduodenos eaplicabant ettio ł secundo ubi decebat anno t̃tiũ
ni quidispares habent m̃ses nuno quolibet in loco emibolisios co¬
putando it ponere uoluer̃ Sed potius ubi libet ĩmediis annitem¬
porib: uacuu congruũq ĩt ralendas locũ inueniene poguissenso nuns

Expanded text:
naturalem lunae cursum tricenis undetricenisque diebus communium annorum menses duodenos explicabant, et tertio vel secundo ubi decebat anno tertiumum. Porro Romani, qui dispares habent menses, non uno quolibet in loco embolismos computando interponere voluerunt, sed potius ubilibet mediis anni temporibus vacuum congruumque inter Kalendas locum invenire potuissent.
Abbreviated transcription (Latin):
pamanfesta uertas ꝑdat ꝙe iup̃ ꝑstriuximꝰ luna uiginti septem dieb etẽda dic̃i
econstat conficere solem: Et qñm̃ spatu muno suo m̃se lina e itridecẽ suns sollem

Expanded text:
Cum manifeste veritas prodat quae supra perstrinximus, lunam viginti septem diebus, et tertia diei constat conficere solem, et quantum spatii in uno suo mense lunam, tantum in tre
Abbreviated transcription (Latin):
đibi oblationes tam qup̃
bructus conferantur
arbusta arbor nouel¬
la et tenera inqua in¬
sertio fieri pot est &¬
dicta arbusta qsi aobo¬
ris basta
condensa aũt hoc
loca significant diuinae :¬
criptũrae occulta.
ugia dicta quia incensa
excititur Torris lignũ
dustun quẽ uulgustitio¬
nem appellat extractuns
fdeo sernustũ & extinctũ o¬
dnsquiliae stipulae inA¬
mixtae surculis acfolie¬

Expanded text:
ibi oblationes tamquam fructus conferanturArbusta, arbor novella et tenera, in qua insertio fieri potest; et dicta arbusta quasi arboris hast. Condensa autem, hoc loca significant divinae Scripturae occulta: Ligna dicta, quia incensa excutitur adustum, quem vulgus titionem appellat extractum foco semiustum et extinctum. Quisquiliae stipulae immistae surculis ac foli
Abbreviated transcription (Latin):
ra ex quibus faba Enticul
pisum faselum cicer
lupinum gratiora inusu
hominum uident᷑.
noe instituit rudiadhuc
constat inuento rem
uitis liberum apͥpellar
Vunde eceum gentiles pꝰ
Labruscat uitis agri¬
sstis quae in t̾rae mange¬
inbus nascit᷑ unde ec labor¬
usca dicta alabris eti
mitatibus t̃rae palmes¬
uitis matia mollis qͥꝑ noue¬
labrachia missus fructum
affert Corimbi st anilli
qui pxima quaeo ligar
etconp̃hendant ne longius
laxati palmites uentoꝵ po¬
tibus dissipent᷑ Vude dicto
qđ iitrisecus humore sun
enae guttae etpinguedi¬

Expanded text:
ra ex quibus faba, lenticula, pisum, faselum, cicer, lupinum, gratiora in usu hominum videntur. Noe instituit rudi adhuc constat inventorem vitis Liberum appellari: unde et eum gentiles post Labrusca est vitis agrestis, quae in terrae marginibus nascitur. Unde et labrusca dicta a labris et extremitatibus terraevitis materia mollis, qui per novella brachia missus fructum affert. Corymbi sunt, annuli, qui proxima quaeque ligant et comprehendunt, ne longius laxati palmites ventorum flatibus dissipentur. Uvae dictae, quod intrinsecus humore sint plenae, succique et pinguedi
Abbreviated transcription (Latin):
concursus sp̃m sẽc inimũ ꝓfundium rapiens tamdiu suffõcat
Donet uenis trȩ diffus: fom̃ta ignis accendat. Hinc sciller eficloruutil
canes latrare finguntur. Dũ ꝓcul nauigantes undrarum¬
fremore t̃rent᷑ quas sorbente uoragne collidit aestus i¬
DIUISIO TERRAE

Expanded text:
concursus spiritum secum in imum profundum rapiens, tam diu suffocat, donec venis terrae diffusus fomenta ignis accendat. Hinc Scyllaei canes lcanes latrare finguntur, dum procul navigantes undarumfremore terrentur, quas sorbente voragine collidit aestus Divisio terrae
Abbreviated transcription (Latin):
radi scom̃se ouitatem necesse erat quo statuit ut iustaa dus manibas soluerent᷑
sed hanc lustrandi consuetud inem bene mutauit iap̃i ana religio stim
in iñse eodem de scaẽ mariae plebs uniusa cũs acerdotib acministris ron

Expanded text:
 mense civitatem necesse erat, quo statuit ut jura diis Manibus solverentur. Sed hanc lustrandi consuetudinem bene mutavit Christiana religio, cum in mense eodem piae sanctae Mariae plebs universa cum sacerdotibus ac ministris
Abbreviated transcription (Latin):
Iouare enim eutruscalingua diuidere ẽ his numa duos
m̃ses adiciens lanuariui aiano februariũ a februo deo

Expanded text:
iduare enim Etrusca lingua dividere est. His Numa duos menses adjiciens, Januarium a Jano, Februarium a Februo, deo
Abbreviated transcription (Latin):
condia dĩ uoluntatem regem sibi pecit qui inox ordinatus pͥmo
dm̃ sacerdotos ꝓfetasq trucidat pmodum ipse cumntota gente

Expanded text:
contra Dei voluntatem regem sibi petit, qui, mox ordinatus, primo Domini sacerdotes prophetasque trucidat, postmodum ipse cum tota gente
Abbreviated transcription (Latin):
ferri ouȩ natura ñ iuxta athiiieoꝵ dem̃tiã dea creatrrxuna deplurib: sed ab uno
uͦ dõcreata ẽ qño siderib: caȩlo inditis p̃cepit ut sint insigna et tempora et dies
et annos¬

Expanded text:
ferri, quae natura non juxta ethnicorum dementiam dea creatrix, una de pluribus, sed ab uno vero Deo creata est, quando sideribus coelo inditis praecepit ut sint in signa et tempora et dies et annos
Abbreviated transcription (Latin):
huic insistens questioni dixerit se nouam lunam eo anno quo salcus in¬
serendus .ẽ. hoc ẽ. uiltimo circuli decenno uenalis biduo pusquam pͥma ca¬
neretur multis contestibus uidisse .i. ẽ. quarto nonar̃ apͥlium die. c̃esdẽ
nr̃a pussillitas nesui fragilitate deficiat ad patnȩ immociinȩ auctorita¬
tis auxilium cõcurrat᷑. patne et enim auct oritatis subsidio fulcimur

Expanded text:
huic insistens quaestioni, dixerit se novam lunam eo anno quo saltus inserendus est, hoc est, ultimo circuli decennovenalis biduo priusquam prima caneretur multis cum testibus vidisse, id est, quarto Nonarum Aprilium die, cum ejusdem nostra pusillitas, ne sui fragilitate deficiat, ad paternae, imo divinae auctoritatis auxilium concurrat. Paternae etenim auctoritatis subsidio fulcimur
Abbreviated transcription (Latin):
Singula uͦ signa sol trigenis dieb et denis horis a csemisse . Luna aut̃
binis dieb et senis horis acbisse unsꝰ hore ꝑlabit siaut̃ q̃ris bisse qͥd¬
significet et ĩpncipiis hs opusculi decalculis diximꝰ. Et nc̃ breuit̃ repetimꝰ̃
tanto minꝰ ÷ bisse abitggra hora quanto octo aduodecẽ iuigintia .xxx

Expanded text:
 percurrit. Singula vero signa sol tricenis diebus et denis horis ac semisse, luna autem binis diebsignificet, et in principiis hujus opusculi de calculis diximus, et hunc breviter repetimus. Tanto minus est bessis ab integra hora, quantum VIII a XII, XX a XXX
Abbreviated transcription (Latin):
quinq sed potius sexutquadrans ille accipiatur ꝓdie. Indeq in ipsis quint dieb
niut᷑ Ita in anni cursu senarius numerus plurimum ualet. ħdetanti auctoris

Expanded text:
quinque, sed potius sex, ut quadrans ille accipiatur pro die. Deinde, quia in ipsis quinque diebus niuntur: ita in anni cursu senarius numerus plurimum valet. CAPUT V. 9. S
Abbreviated transcription (Latin):
icho aredecernunt. hiemis uidelicet et aestatis initia uesꝑtino ł matutino uir¬
giliar̃ ortuoccasuq: signantes. Item ueris ecautumni cum pliades medias fere
die ł nocte oriuntur etoccidunt ponentes in gressum. deniq & in libris cos¬
mographiop authentici ac nobilisimis. Ita eadẽ tempora adlineam dis

Expanded text:
choare decernunt. Hiemis videlicet et aestatis initia vespertino vel matutino, Vergiliarum ortu occasuque signantes. Item veris et autumni cum Pleiades medio fere die vel nocte oriuntur et occidunt, ponentes ingressum. Denique in libris cosmographicorum authenticis ac nobilissimis, ita eadem tempora ad lineam dis
Abbreviated transcription (Latin):
hes sextus cmbolismꝰ septimꝰ cõmunes oct auus embolis mꝰ nontuis et adecinꝰ
comunes undecimꝰ ebolismꝰ duo decimus eticiꝰ decimꝰ cõmunesꝰ. qecam ebol
&euui ebolin quintus decimꝰ ec seaxtus decimꝰ comunes septiñ decimsꝰ ẽb ol sĩ

Expanded text:
es, sextus embolismus, septimus communis, octavus embolismus, nonus et decimus communes, undecimus embolismus, duodecimus et tertius decimus communes, quartus decimus embolismus, quintus decimus et sextus decimus communes, septimus decimus emboli
Abbreviated transcription (Latin):
ut in lacis lacunisq ꝓbamus in breui momento
desicatis ł &iocculto meatu in suos refluere fontes
& solito ꝑsuos amnes gessu recurre Marinis aut̃
aquis dulces suꝑfundi utpate leuiores Ipsas. aurtora¬
uioris natura magis sustinere suꝑeisass¬

Expanded text:
ut in lacis lacunisque probamus in brevi momento desiccatis, vel etiam occulto meatu in suos refluere fontes, et solito per suos amnes gressu recurrere; marinis autem aquis dulces superfundi, utpote leviores; ipsas vero ut gravioris naturae, magis sustinere superfus
Abbreviated transcription (Latin):
huic adextris euro aust̃ calidus. A sinistris ebro not
temꝑatus calidus : uenti australes ꝗ exhumili flant¬
sinaiores inmari tempestates faciunt: ꝗ septẽ

Expanded text:
huic a dextris Euroauster, calidus; a sinistris Euronotus temperatus, calidus. Venti Australes quia ex humili flant, majores in mari tempestates faciunt, quam Septe
Abbreviated transcription (Latin):
ns siromua lunȩ potentia beatus antestis ambrosius in libro quant
exameron ita commem̃orat. Similia delunȩ ratione conueniurta
a fr̃ ut iuminet tenebras foueitt semina augeat fructus habegr aiã

Expanded text:
iva lunae potentia beatus antistes Ambrosius in libro quarto Hexameron ita commemorat: quod et frater; ut illuminet tenebras, foveat semina, augeat fructus. Habet etia
Abbreviated transcription (Latin):
insequentib: dicemus fidem eiusdem arguntiimpugnat : gienim
ipsum argumentu iuata egiptios ã septembrio mense ubi pͥncipiũ

Expanded text:
in sequentibus dicemus, fidem ejusdem argumenti impugnat. Si enim ipsum argumentum juxta Aegyptios a Septembri mense, ubi principiu
Abbreviated transcription (Latin):
rbem t̃rae dm̃s ñ ꝗabsoluti orbis sit forma intanta
montiũ campoꝵ q: diparilitate : sed cs amplexus
÷cuncta linearum conp̃hendant᷑. Ambitu figurã
absoluti orbis efficiat : Inde enim sit ut septentrionalis
plage sidera nob appareant : ueridiane nũꝗ Rursusq
h illis ucernuntur obstante globo trarum septentriones
ñcernit trago ditice & consinis aegiptus nec caropum
italia : ꝗuis eiusdem orbis pene demedio maior pars abori¬
ente ad occassum ꝗa meridie adseptentrionẽ habitt̃rur
hicicalore illic rigore ꝓhibente acceisũ ue
mus abĩdiȩ parte australi ꝑrubrimaris accolas
taffricȩ maritima ad columnas hercolis ꝑuenit
quo equi noctu medio die gnom .uii. pedũ ũbrã .inii. pedes

Expanded text:
 quod absoluti orbis sit forma, in tanta montium camporumque disparilitate, sed cujus amplexus, si cuncta linearum comprehendantur ambitu, figuram absoluti orbis efficiat. Inde enim fit ut septentrionalis plagae sidera nobis semper appareant, meridianae nunquam; rursusque haec illis non cernantur, obstante globo terrarum. Septentriones non cernit Troglodytice, et confinis Aegyptus, nec Canopum Italia: quamvis ejusdem orbis pene dimidio major pars ab oriente ad occasum, quam a meridie ad septentrionem habitetur: hinc calore, illinc rigore prohibente accessum. mus ab Indiae parte Australi, per Rubri maris accolas, et Africae maritima ad columnas Herculis pervenit. Quo aequinoctii die medio gnomon VIII pedum, umbram IV pedes
Abbreviated transcription (Latin):
dere neglegt : quã uis quib:dã inm̃sib: utq estus indssimili ꝑomĩa crem̃to
ꝓficit : qñto aut̃ plenus estus maior litora trasq contexerit & fluuios
ac freca compleuerit : tanto latius recedens eadem lit̃ora maris exaurire
att: ȩuindare consueuit. Vxuideat qui pot .ẽ. anuer̃ sit eꝓphilipho teste
ferunt quidam att: confirmant illã in m̃sã maris occeani effusionem

Expanded text:
in mensibus uterque aestus in dissimili per omnia cremento proficit. Quanto autem plus aestus major littora terrasque contexerit, et fluvios ac freta compleverit, tanto latius recedens eadem littora maris exhaurire atque enudare consuevit. Unde videat qui potest an verum sit quod, Philippo teste, ferunt quidam atque confirmant, illam immensam maris Oceani effusionem
Abbreviated transcription (Latin):
humanȩ cõputationis ordine numer diffiniuit horarũ : uer notandũ ÷ qͥasiom̃s
annidies duo denis horis putent᷑ estiuuos necesie .ẽ. dies longiorib: brumales uͦ
breuiorib: horis includi Si uͦ om̃s horas eqͥpare hoc ÷ etruinoctiales habe uolumus

Expanded text:
humanae computationis ordine numerum definivit horarum. Verum notandum est, quia si omnes anni dies duodenis horis supputentur, aestivos necesse est dies longioribus, brumales vero brevioribus horis includi. Si vero omnes horas aequiparare, hoc est, aequinoctiales habere volumus
Abbreviated transcription (Latin):
aũ die sabati plenilunium eẽ. contigerit & consequenti dominico. lũ .x
quã sextã decimã distinauer̃. Nec apliꝰ quice simã secunda lunam ali¬
mã sabͥato ł maxime die rł dar̃ ianuariũ ꝓuenerit absq: bissexto no¬

Expanded text:
autem die Sabbati plenilunium esse contigerit, et consequenti Dominico luna decquam sextam decimam, nec amplius quam vigesimam secundam lunam alitimam Sabbato, vel maxime die Calendarum Januariarum, provenire absque bissexto, no
Abbreviated transcription (Latin):
legentũ ̃geno adiuestigandã dilucidandãq: cõputando seriẽ tẽpoꝵ ueniamꝰ
neq: it contẽhanda praune pendenda est regula cuiꝰ om̃s pene sacrȩ expost ores
scripture ñ minꝰ qm literan siguras monstrant᷑ amplex. Demq etmulti abi alias

Expanded text:
legentium ingenio ad investigandam dilucidandamque computando seriem temporum veniamus. Neque enim contemnenda, parvive pendenda est regula, cujus omnes pene sacrae expositores Scripturae, non minus quam litterarum figuras monstrantur amplexi. Permulti siqui
Abbreviated transcription (Latin):
illa ebdoma eta qua cecere formam capescunt diuina ẽ oꝑatione sublimis
quia dñs sex dieb: mundiornatũ complens septima reqͥeuit aboꝑib: suis. ubi no¬
tantdũ ꝙ ñ ideo senarius numerus ÷ ꝑfectꝰ quia dñs ieo ꝑfecerit mundioꝑa sed¬
dia quȩ est unũ duo tria et simul sexfiunt . Adhuꝰ exemplũ diuinae ebdomadis:
secunda hominib:ses uanda mandat᷑ dicente dño sex dieb: oꝑaberis et facies iic
om̃a oꝑatua septimo aut die sabati dñi dĩtui om̃e opus ñ facies sexenim dieb:
fecit ds̃ calũ et trã mare et om̃a q̃ in eis sunt etrequieuit indie sabato qã poraas¬
pulo dĩ ebdomada ita ñcupat᷑ Antiquitus pͥma sabatił una sabati siue sabator
setunda sabati t̃tia sabati quarta sabati quinta sabati sexta sabatibatoꝵ nic
suo nõe &cultu singularis excellebat pͥma sabati ł secunda ł cecerae suoq̃qcen
serentur exordine. Verũ gentiles cũ obseruationẽ ã populo isrł ebdomadis edis

Expanded text:
illa hebdomada et a qua caeterae formam capessunt, divina est operatione sublimis, quia Dominus, sex diebus mundi ornatum complens, septima requievit ab operibus suis. Ubi notandum quod non ideo senarius numerus est perfectus, quia Dominus in eo mundi dia, quae sunt unum, duo et tria, et simul sex fiunt. » Ad hujus exemplum divinae hebdomadis secunda hominibus observantia mandatur, dicente Domino: Sex diebus operaberis, facies omnia opera tua, septimo autem die sabbatfecit Dominus coelum et terram, mare et omnia, quae in eis sunt: et requievit in septimo ; quae a populo Dei hebdomada ita computabatur antiquitus: prima sabbati vel una sabbati sive sabbatorum, secunda sabbati, tertia sabbati, quarta sabbati, quinta sabbati, sexta sabbati, vel sasuo nomine et cultu singularis eserentur ex ordine. Verum gentiles cum observationem a populo Israel hebdomadis addis
Abbreviated transcription (Latin):
exeo ꝙeruditissimus eoꝵ antistes ꝓterius ait. illud et̃i oportet atendere
ꝙerrent nimium qͥ pͥmi m̃sis in itium lunaris cursus a .xxv. diem̃sis fami¬
abhis qͥħ conuenire uoluer̃ c̃omni diligentia p̃fixum eẽ uideatur. uocat᷑¬
aut̃ uer ꝙ ĩeo cuncta uernent h.ẽ. uire scadixstas abestu quiiea ma¬
turandis fructib: datur . Autumnus deautumnatione fructuum quii eo

Expanded text:
 eruditissimus eorum antistes Protereus ait: Illud etiam oportet attendere, quod errent nimium, qui primi mab his qui hoc invenire valuerunt cum omni diligentia praefixum esse videatur, etautem ver, quod in eo cuncta vernent, hoc est virescant. Aestas ab aestu qui in ea maturandis fructibus datur. Autumnus, de autumatione fructuum, qui in eo
Abbreviated transcription (Latin):
t ꝙ tñ ñ turalit̃ ħt sed uicinis lit oribus. qͣsangui¬
neo colore rubent inficit᷑ Id eoque indemineum :¬
& alii colores picturarũ rubrȩq gẽmȩ legunt᷑ Scin¬
dit aut̃ induossinus. quoꝵ ꝑsicͥus a quilonem arabicus
petit occidentem. Qui exũ passuũ distat abegptio
ili fluuio qit̃ortũ solis et austrum
enascit᷑ ꝓpluuis utitur egiptus: ꝓ̃p̃solis calorem
imbres & nubila respuens Mense it maio: dũ uii ostia
eiꝰ qͥbs inmare influnit nefiro flante undisciectis hare¬
narũ cũmulo p̃struunt᷑ palatim intumescens ac
retro ꝓpulsus plana irrigat egipti : uento aut̃ cessanti

Expanded text:
 non naturaliter habet, sed vicinis littoribus, quae sanguineo colore rubent, inficitur. Ideoque inde minium, et alii colores picturarum, rubraeque gemmae leguntur. Scinditur autem in duos sinus, quorum Persicus Aquilonem, Arabicus petit Occidentem, qui CXV passibus distat ab Aegyptiointer ortum solis et Austrum pro pluviis utitur Aegyptus, propter solis calorem imbres et nubila respuens. Mense enim Maio, dum ostia ejus, in quibus in mare influit, Zephyro flante, undis ejectis arenarum cumulo praestruuntur, paulatim intumescens, ac retro propulsus, plana irrigat Aegypti; vento autem cessante,
Abbreviated transcription (Latin):
estate iucide noetes haud dibiȩ repmitunt id quod cont ratio cridi solstitñ dieb
accedente sole ꝓpius uerticem mundi angusto lucis ambitti subi ecta trȩ conti

Expanded text:
estate lucidae noctes haut dubie se promittunt, id quod cogit ratio credi, solstiti diebus accedente sole propius verticem mundi angusto lucis ambitu subiecta terrae conti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ .iiii. fiunt .LxXVI. partire ꝑx septies deni septais & remanent sex Septem
emꝑ itinere quo coepat asole digressa ÷ Etne suspicio tibi forte argum̃ti fal¬
lentis ĩcidat quere ad diametrũ caeli quod quintam decimã lunã tenere nemo ẽ

Expanded text:
 sex; partire per decem, septies deni septais, et remanent sex; septem ergo tibus, nona decima semper in itinere quo coeperat a sole digressa est. Et ne suspicio tibi forte argumenti fallentis incidat, quaere ad diametrum coeli, quod quintam decimam lunam tenere nemo e
Abbreviated transcription (Latin):
ipmã sabati ipsam ut atioteporis nos qq apara disi quondã lumine tra¬
latos conuallẽ lacrimarũ iãmodo ã peccatorũ tenebris ad celeste gaudiũ
trans ferondos ẽe desgnat Neque enĩalit̃ quã nocte diei p̃posita potest

Expanded text:
ima Sabbati, ipsa mutatio temporis nos quoque a paradisi quondam lumine translatos in convallem lacrymarum, jam modo a peccatorum tenebris ad coeleste gaudium transferendos esse designat. Neque enim aliter quam nocte diei praeposita potes
Abbreviated transcription (Latin):
Serit signis quinta decima iuna semꝑ id÷ demedio sꝑȩ celestis a sole discernitur
siue ante siue recro respexeris : Deniq: orbem lunae quotiens plenissimus ÷ contia

Expanded text:
ecim luna semper, id est, dimidio sphaerae coelestis a sole discernitur, sive ante, seu retro respexeris. Denique orbem lunae, quoties plenissimus est, contra
Abbreviated transcription (Latin):
tis imꝑside a dexemplũ rationis paschał c̃s candor interior cũliuasuuaũ
mensis crescit & decrescit: Legimus tẽ scribente scõ paschasino bilibeo an¬
tistieb adbeatissimum papam leonem ꝗtempore tosimi papȩ cum eẽt
ultimus circuli decennouenalis annꝰ ẽdeclinarent quidam x. Rł maiar
cõmunẽ tenentes annũ. qeẽt paschalis obseruantiae ueritas multiplu
miraculo suꝑne uirtutis claruerit: q̃dã inquit uilissima posiesio ipelti

Expanded text:
in Perside ad exemplum rationis paschalis, cujus candor interior cum luna primi mensis crescit et decrescit. Legimus, item, scribente sancto Paschasino Lilybaei antistite ad beatissimum papam Leonem, quia tempore Zosimi papae cum esset ultimus circuli decennovenalis annus, et declinarent quidam decimo Calencommunem tenentes annum, quae esset paschalis observantiae veritas multiplici miraculo supernae virtutis claruerit. « Quaedam, inquit, vilissima possessio Melt
Abbreviated transcription (Latin):
nos britamni sed nẽ italia quidem potest uidere canopũ ñ quia lux stellanꝰ
longinquiorib: paulatim misando subthi tunnet defficit. Sed ꝗ trȩ moles obpo¬
sita spatium p̃cludit aspectandi q̃cuncta demonte quolibet ꝑgrandiundiq:¬
Equia supͣ distantiam dierum solstitialium int̃ eos quiadmeridiem et
septemtrionem abiuicem st̃ remoti plinii secundi dictis ostendimus uidet᷑
oportunum et eadem nc̃latius replicare et consonantiam qꝗ dier̃ int̾eos
qui inquacũq: mundi parte subeadem ab oriente ĩ occidentem ducente
linea cõmoratur eidem declarare sermonib: Igit᷑ sexto naturalis historie
libro debis seribens plura st̃ inquit segm̃ta mundi quȩ nri circulos appella

Expanded text:
nos Britanni, sed nec Italia quidem potest videre Canopum; non quia lux stellarum longinquioribus paulatim minorando subtrahitur et deficit, sed quia terrae moles apposita spatium praecludit aspectandi. Quae cuncta de monte quolibet pergrandi undiqquia supra distantiam dierum solstitialium inter eos, qui ad meridiem et septentrionem ab invicem sunt remoti Plinii Secundi dictis ostendimus, videtur opportunum et eadem nunc latius, et consonantiam quoque dierum, inter eos qui in quacunque mundi parte sub eadem ab Oriente in Occidentem ducente linea commorantur, ejusdem declarare sermonibus. Igitur in sexto Naturalis historiae libro de his scribens: « Plura sunt, inquit, segmenta mundi, quae nostri circulos appella
Abbreviated transcription (Latin):
enpendebat᷑ int̃ quas p̃cipue diesppitiationis eminebat. Quasola ꝑan¬
nũ pontifex derelicto foris populo sc̃a sc̃oꝵ intrabat. annuis atea fructib
h ẽ. frum̃ti uini &olei ex orine collectis significans iñmpontificẽ magi

Expanded text:
expendebatur, inter quas praecipue dies propitiationis eminebat, qua sola pepontifex, derelicto foris populo, sancta sanctorum intrabat, annuis antea fructibus, hoc est, frumenti, vini et olei ex ordine collectis: significans Jesum pontificem mag
Abbreviated transcription (Latin):
utm̃in parte uenetiȩ execr umbragnomini ameliiimal euẽt horarun
ȩquinoctialium U et quintarum partium horgtriunbe actenus antiqͦ

Expanded text:
in parte Venetiae exaequatur umbra gnomoni. amplissima diei spatia horarum aequinoctialium XV et quintarum partium horae trium. 219 Hactenus antiq
Abbreviated transcription (Latin):
frigoris: uec solum erranntia ueliit saturnus cs tran¬
situs imbriferifiunt. Ged etquedam polo fixa: cum in

Expanded text:
frigoris. Nec solum errantia, ut Saturnus, cujus transitus imbriferi fiunt, sed et quaedam fixa polo, cum
Abbreviated transcription (Latin):
quidem quiuere crescit umidus et calidus . Colera rubea q̃etate calida et sicca
Colera nigra q̃ autumno sicca & frigida. flegmata q̃ hie me frigida etumida st̃

Expanded text:
quidem qui vere crescit, humidus et calidus. Cholera rubea, quae aestate, calida et sicca. Cholera nigra, quae autumno, sicca et frigida. Phlegmata, quae hyeme, frigida sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
carundem .VII. ĩ nouẽ Et plinius scđue in lib scđo naturalis historiȩ
eodeminꝰ distingenda iudicauit. Sedethomo eclesiȩ sc̃s anat holius inoꝑe
suo paschali cum de ȩqui noctus et solstitus oeque horarum ac mom̃torũ
crementis subtilissime disputasset. Ita disputationem suam simul eaip sũ

Expanded text:
ntes ingressum. Et Plinius secundus in libro II Naturalis Historiae eodem modo distinguenda judicavit. Sed et homo Ecclesiae sanctus Anatolius in Opere suo paschali, cum de aequinoctiis et solsticiis, deque horarum ac momentorum incrementis subtilissime disputasset, ita disputationem suam simul et ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
nouembri mnsis augitu magis autunnent quatinus hs̃ modi impeclim̃tis
cũpcedentis annifine ab solutis nouũ decȩt̃o annũ libro possint comptito ingredi

Expanded text:
Novembri mensis agendum magis autument; quatenus hujusmodi impedimentis cum praecedentis anni fine absolutis novum de caetero annum libero possint computo ingredi
Abbreviated transcription (Latin):
circuitus lunȩ ostendit hominib: sic annus crcuitu solis animadũtendus e
Restant aut̃ quinq: dies etquadrans dei ut sol impleat curium suum annũt

Expanded text:
circuitus lunae ostendit hominibus, sic annus circuitu solis animadversus est. Restant autem quinque dies et quadrans diei, ut sol impleat cursum suum, annu
Abbreviated transcription (Latin):
utm̃se pmo ut ttia eius septimana .÷ ẽ a uesꝑa quarȩ decime
nob̵ a cẽpore dominicȩ resurrectionis imposita : ut cũ equinoctio
transcenso lunã pͥmi m̃sis quartã decimã uesꝑe ortum facere
uiderimꝰ ñstatim ad faciendum pascha ꝓsilamus. Sed omini¬
cum diem quo ipͣse pascha ÷ ẽ. transtum de morte ad uitam
decorruptione adincoruptionẽ depena adgloriã resurgendo
facere dignatus . ẽ. ex pectantes ĩ pso tandẽ congrua paschȩ
sollemnia celebremas: ꝙ siquis obiecerit ñ equi nocti me moriã¬
stñ pͥmim̃ sis et t̃tide in eo septimanȩ possuise legifer sciat
plena racione dȩpmit. qm̃ absq: ulla dubietate constat qͣpͥ

Expanded text:
ut mense primo aut tertia ejus septimana, id est, a vespera quartae decimae nobis a tempore Dominicae resurrectionis imposita, ut cum, aequinoctio transcenso, lunam primi mensis quartam decimam vespere ortum facere viderimus, non statim ad faciendum Pascha prosiliamus, sed Dominicum diem quo ipse Pascha, id est, transitum de morte ad vitam, de corruptione ad incorruptionem, de poena ad gloriam resurgendo facere dignatus est, facere exspectantes, in ipso tandem congrua Paschae solemnia celebremus. Quod si quis objecerit, non aequinoctii memoriatum primi mensis et tertiae in eo septimanae posuisse legiferum, sciat plenaria ratione depromit. Quoniam absque ulla dubietate constat
Abbreviated transcription (Latin):
&ubiq lũm diurnũ ciriũferens ñminore aerũ spatio noatu subt̃ras quã suprat
auctoritas sed nos uniꝰ patris agustini testimoniũ ponere sat est : Ouidicit ĩ libro q̃

Expanded text:
et ubique lumen diurnum circumferens non minore aerum spatio noctu sub terras quam supra terras auctoritas. Sed nos unius patris Augustini testimonium ponere sat est, qui dicit in libro Q
Abbreviated transcription (Latin):
sua parte iuxta uulgarem opinionem sed iuxta en uclitiorem senten¬
tiam aliquando pͥus locũ autumnali p̃bet ȩqͥnoctio hinc uergentin
adbrumalem gonã signifero. Octauũ scorpionis signũ apartunqͣm
imedio octeb Nonũ fagitarii ab ea quã ĩmedio nouemꝰbri. decimum
capricorni ab ea quã inmedio decembri solĩhabitat cap̃ atcollit:
Et ꝓpt̃ ea ut uulgo credit᷑ i octaua sua parte ut dȩgiptus mãt

Expanded text:
sua parte juxta vulgarem opinionem, sed juxta enucleatiorem sententiam aliquanto prius, locum autumnali praebet aequinoctio. Hinc vergente ad brumalem zonam signifero octavum Scorpionis signum a parte quam in medio Octobri, nonum Sagittarii ab ea quam in medio Novembri, decimum Capricorni ab ea quam in medio Decembri sol inhabitat caput attollit, et propterea, ut vulgo creditur, in octava sua parte, ut vero Aegyptus, mat
Abbreviated transcription (Latin):
diu suꝑtras exiit. tanto utiq discrhmine subborcas pastes oceliteus selulo
uisus it suum deflectens ad austros. Porro in bruma tm̃ subtrȩ inferiora
longe lateque circumfertur: qm̃ in solstitio supͣtȩ edita longo latoque
circũ labitur flexu. Similit̃ estiuo idesto solstitiali decurrens in circulotã
breuem sub a quilonia t̃rȩloca noctu facit digressum quam suꝑ meridiana
euis loca dieb ibernis breuem facit ascepsum: sic̃ irglibet anni ũtentis
Nox illã ht̃ longtudinem Q ante sexm̃ses habuit. & pͣsexm̃ses habitura .ẽ.
admeridiem: Sed etstellȩ om̃s expleco sexm̃siũ usculo illam celi plagam:

Expanded text:
diu super terras exigit, tanto utique discrimine sub Boreas partes occultus quanto visus iter suum deflectens ad Austros. Porro in bruma tantum sub terrae inferiora longe lateque circumfertur quantum in solstitia supra terram edita longo latoque circumlabitur flexu. Similiter aestivo, id est, solstitiali, decurrens in circulo, tam brevem sub aquilonia terrae loca noctu facit digressum quam super meridiana ejus loca diebus hybernis brevem facit ascensum. Sicut enim quaelibet anni vertentis nox illam habet longitudinem quam ante VI menses habuit, et post VI menses habitura est ad meridiem. Sed et stellae omnes, expleto VI mensium curriculo, illam coeli plagam
Abbreviated transcription (Latin):
inmites. Cũ dicis triginta unges indicis & policis blando coniunges amplexi :
cum dicis quadragintãteriora pollicis lateri ł dorso indicis suꝑduces ambob
dũ taxat erectis : Cũ dicis quinquaginta pollicem exteriore artu instar grecȩ litter

Expanded text:
immittes. Cum dicis triginta, ungues indicis et pollicis blando conjunges amplexu. Cum dicis quadraginta, interiora pollicis lateri vel dorso indicis superduces, ambobus duntaxat erectis. Cum dicis quinquaginta, pollicem exteriore artu instar Graecae litterae
Abbreviated transcription (Latin):
dia lpsa luna .xiiii. cũpmũ .xi. rł apr cũ nouissime .xiiii.nđ maias occurren¬
do diem festi paschał ab undecimo nł apͥles us̃ in vii. ałmaias faciat¬
inquirendũ embolismoꝵ at̃ sic̃ dionissius ait istaratio ꝓbatur exstere :
quo annoꝵ cõmuniũ uidetur dãna suplere quatinꝰ ad solare cẽp̃

Expanded text:
dia. Ipsa autem luna XIV, primum XII Kal. Aprilis, novissime XIV Kal. Maias occurrens, diem festi Paschalis ab XI Kal. Aprilis usque in VII inquirendum. Embolismorum autem, sicut Dionysius ait, ista ratio probatur existere, quod annorum communium videtur damna supplere, quatenus ad solare tempus
Abbreviated transcription (Latin):
narbonem traconem his paniam t̾ra conensem mediam etinde. ꝑlusianã
gnomini pedes x umbrȩ uin. longissima spacia horarum et quinoctial xu

Expanded text:
am. Hispaniam, Terraconensem mediam, et inde per Lusitaniam. Gnomoni pedes IX umbrae VIII. Longissimus dies horarum XV
Abbreviated transcription (Latin):
sẽꝑ nris uisib: apparens non solis sed et arcturi et q̃ circa cum st̃ stellartim ambitu
conficitur & cruicinitate caret solis frigidus eẽ ñcessat. Cui similis ẽ : Ecipse ob

Expanded text:
stris visibus apparens, non solis, sed Arcturi, et quae circa eum sunt stellarum ambitu conficitur; et quia vicinitate caret solis, frigidus esse non cessat. Cui similis est
Abbreviated transcription (Latin):
Nũ quã ab eo uiginti duab: partib remotior : Nouis sima luna xuiidieb & oct
horis sgnifereũ conficiens: hȩcint᷑ erat stultitia gentiliũ falsa ratiocina¬
lunaȩ ꝗ secundũ luminare ÷ sẽ consecare putabant. deinde cor dinata alt̃

Expanded text:
nunquam ab eo XXII partibus remotior. Novissima luna XXVII diebus et VIII horis signiferum conficiens. Haec igitur erat stultitia gentilium, falsa ratiocinalunae, quia secundum luminare se consectari putabant. De inordinata alt
Abbreviated transcription (Latin):
teriomalis frigore in habilis ciussidera nobis numꝗ occidunt.
Secundus solstitialis a parte signiferi excelsisima nobis
adseptẽ trionalem plagam uersur temperatus habitabilis:
Iertius equi noctialis medio ambitu signiferi orbis anc̃e¬
dens torridus infiabilis. Quartus brumalis a parte
humillima signiferi ad austrinũ polum uersus tẽperatꝰ
habitabilis. Quintꝰ australis circa uerticẽ austrinum
quitra tegitꝰ frigore in habitabilis: Tres autem medii
circuli inequalitates tempoꝵ distingnt. cũ sol pumc¬

Expanded text:
trionalis, frigore inhabitabilis, cujus sidera nobis nunquam occidunt. Secundus solstitialis ex parte signiferi, excelsissima nobis ad septentrionalem plagam versus, temperatus, habitabilis. Tertius aequinoctialis, medio ambitu signiferi orbis incedens, torridus, inhabitabilis. Quartus brumalis, a parte humillima signiferi ad austrinum polum versus, temperatus, habitabilis. Quintus australis, circa verticem austrinum, qui terra tegitur, frigore inhabitabilis. Tres autem medii circuli inaequalitates temporum distinguunt, cum sol hunc
Abbreviated transcription (Latin):
aureus astra: signifer aut̃ lacteũ circulũ sagitario recipit et ĩgeminis
multa hinc dici põtant sec meltꝰ a colloquente quã a scribente fiunt:
Sane quia deplanetarũ quar̃ ꝑsignifer̃ circulũ meatus ÷ ordine et

Expanded text:
aureus astra. Signifer autem lacteum circulum in Sagittario recipit et Geminis. Multa hinc dici poterant, sed haec melius a colloquente quam a scribente fiunt. Sane quia de planetarum quarum per signiferum circulum meatus est ordine et
Abbreviated transcription (Latin):
cere sedulus instans. tandem unanimitate: eorũ qͥnice sinodi detretis in¬
uincibilit̃ adherebant laudabilit̃ uincsgaudebat. Vñ mihi meis disci

Expanded text:
cere sedulus, instans tandem unanimitate eorum qui Nicaenae synodi decretis invincibiliter adhaerebant laudabiliter vinci gaudebat. Unde mihi meisque i
Abbreviated transcription (Latin):
iũpser̃ Nam arietẽ martio mensi ꝓptamort
iouem tribuunt : Vñ &iei si mulacro arieti cornuo
fabulose conueriun castorm & poluam maio  pt¬
insinẽ uirtuti Porro cancrum unio ꝗ sol adim feri¬
ora redt quod cancer pulsur retro cursũs dirgere
soleat Veonom qoccidit hercules iulio ꝓp̃tuim feruoris

Expanded text:
im. Nam arietem Martio mensi propter Ammonem Jovem tribuunt. Unde et in ejus simulacro arietis cornua fabulose conversus. Castorem et Pollucem Maio, pis. Porro Cancrum Junio, quando sol ad inferiora redit, quod Cancer impulsus retro cursum dirigere soleat. Leonem, quem occidit Hercules, Julio propter vim fervoris
Abbreviated transcription (Latin):
gnauit qr uidelicet singulila q̃q sigoꝵ medio suo m̃se t̃minent᷑ a medio pͥ¬
e sumant exortũ : dequoꝵ positione strictim nescientes ĩ struere obse
scientib: oneri ñ sit undique girũ caeli rotundissimũ ꝑlineã ⁊odia cicr¬
culi q̃si ꝑ zonã quandã ãplissimȩ sꝑae circũdatã destincti ordines gẽmarꝰ

Expanded text:
gnavit, quia videlicet singula quaeque signorum medio suo mense terminentur, a medio priore sumant exortum. De quorum positione strictim nescientes cum instruemus, obsecro scientibus oneri non sit. Undique gyrum coeli rotundissimum per lineam zodiaci circuli quasi per zonam quamdam amplissimae sphaerae circumdatam, distincti ordines gem
Abbreviated transcription (Latin):
m̃sis dieb: qua sit etatec cantato ipiom̃se et concurrentib: degroisinur ÷¬
apparebit: gunt at̃ annitres circulr decenbuen asisuinquib: idem ar¬
gum̃tũ stabilitatẽ sutenoris consertiar eonequeat. Scdauus uidebicet
undecimus et nonus decim cui causam nudands uaria facte ac dispsa

Expanded text:
sis diebus qua sit aetate, cantato ipso mense et concurrentibus digitis, apparebit. Sunt autem anni tres circuli decennovenalis, in quibus idem argumentum stabilitatem sui tenoris conservare nequeat: octavus videlicet, undecimus, et nonus decimus, cui causam notandi varia facit ac disp
Abbreviated transcription (Latin):
misterium soras limitem excludat᷑ pasus nanq: dñs ab .xi. teł aprcꝰ dic¬
poras tminum excludent᷑ constitutũ nãqẽilla s nodo utab.m. teł apr̃¬
us i .vͫ. Nł maias pascba debeat obseruari etieo de libro suꝑius scriptũ
iloco q̃put᷑abas inuenire ñpocis Echrono graphoꝵ ĩcuriȩ ttuae
potsꝰ catrditati culpam ascribe tantum deligentissime cauens. ne
horonicoꝵ scripta diffensado ĩcemerabile legis ł euangłii testuoniũ
uidearis ĩpugnare dicendo dnm̃ saluatorem ł quinto decimo a secto

Expanded text:
mysterium foras limitem excludatur. Passus namque Dominus ab XI Calendas Aprforas terminum excludentur? » Constitutumque est in illa synodo ut ab XI um kal. Maii pascha debeat observari'. Et in eodem libro superius scriptum in loco quem putabas invenire non poteris, vel Chronographorum incuriae, vel tuae potius traditati culpam adscribe, tantum diligentissime cavens, ne Chronicorum scripta defensando intemerabile legis vel Evangelii testimonium videaris impugnare, dicendo Dominum salvatorem vel XV ve
Abbreviated transcription (Latin):
sibi elegerunt.¬
prĩ enĩ quã frum̃tͥ
usus eẽc antiquiho¬
mines glande uixeru¬
nt ⁊ pagus etesculus
arbores glandiferae
olim homines uixe

Expanded text:
sibi elegeruntPrius enim quam frumenti usus esset, antiqui homines glande vixerunt. Phagus et esculus arbores glandiferae ctibus olim homines vixe
Abbreviated transcription (Latin):
flexo diligent̃ ã fronte p̃cinges. Cũ dicis lix indicem ut supͣ circũflexũ pollice ĩmisso
suꝑimplebis. ungo dũtaxat illius erecto trans mediũ indicis artũ. Cũ dicis
lxxx indicem ut sũp circũ flexũ pollice in longũtenso implebis : unge uidelicet illiꝰ
in mediũ indicis artũ infixo. Cũdicis at indicis inflex ungem radici pollicis erecti

Expanded text:
 Cum dicis septuaginta, indicem ut supra circumflexum pollice immisso super implebis, ungue duntaxat illius erecto trans medium indicis artum. Cum dicis octoginta, indicem ut supra circumflexum pollice in longum tenso implebis, ungue videlicet illius in medium indicis artum infixo. Cum dicis nonaginta, indicis inflexu unguem radici pollicis erecti
Abbreviated transcription (Latin):
qsuia necesse .ẽ. cuiuseue sint longitudinis dies simul et nox xxiiii. horar
spatium compleant : Sed notandũ epħde thile alit̃ scribit solinus thile ĩqͥt

Expanded text:
quia necesse est cujuscunque sint longitudinis dies, simul et nox XXIIII horarum spacium compleant. Sed notandum quod de Thule aliter scripsit Solinus: « Thule, inq
Abbreviated transcription (Latin):
demq: finit᷑ Ita et hicromanoꝵ institutione aluna ianuar : m̃sis
ĩcoatq ibi desinit. Sic ille sic etiste pmãs ec secundã cõmunes
annos t̃tiũ habet embolismum quartu et quintu cõmunes

Expanded text:
demque finitur, ita et hic Romanorum institutione a luna Januarii mensis inchoat, atque ibi desinit. Sicut ille, sic et iste, primum et secundum communes annos, tertium habet embolismum, quartum et quintum communes
Abbreviated transcription (Latin):
enqt ponantur sub cer¬
ince ⁊ cubrto puluillu
dictus apuluinare qͥ
et diuitum lectus
quo molliores coli¬
dioresq sint
iluilli seuculei
ossunt iuxta¬

Expanded text:
quod ponantur sub cervice vel cubito. Pulvillus dictus a pulvinari, qui est divitum lectus.quo molliores calidioresque sint. pulvilli seu culcitrae possunt juxta
Abbreviated transcription (Latin):
pollium cũ fibriis long
lata dicta ꝑdiminu¬
tionem acasa qđ titũ
hominẽ tegat qsi min¬
orcasa inde & cucolla
q̃si minor cella.

Expanded text:
pallium cum fimbriis longilata, dicta per diminutionem a casa, quod totum hominem tegat, quasi minor casa: inde et cuculla, quasi minor cella.
Abbreviated transcription (Latin):
afferente: Iempore  alexandri magni luna defec in
arabia hora noctis secunda: eadẽ ĩ sicilia oriens: Et ip

Expanded text:
adferente. Tempore enim Alexandri Magni luna defecit in Arabia hora noctis secunda, eademque in Sicilia exoriens. Et
Abbreviated transcription (Latin):
quia uidelicet apleniluno eiusdem mensis hiens sortiretur initium:
Nec abre ẽ sieccȩta mensiũ eoꝵ quid significant nõa int̾̃p̃tari curemꝰ:
Mses giuli a conuersione solis in auctũ diei qua unus eoꝵ p̃cedit. Al sub

Expanded text:
quia videlicet a plenilunio ejusdem mensis hyems sortiretur initium. Nec ab re est si et caetera mensium eorum quid significent nomina interpretari curemus. Menses Giuli a conversione solis in auctum diei, quia unus eorum praecedit, aliu
Abbreviated transcription (Latin):
im& ꝑeffessũ mare cicladũ septentrionalia sicilȩ & nar¬
bonensis galliȩ exortiua asfrica maritima tendit adoc

Expanded text:
 Ephesum, mare Cycladum, septentrionalia Siciliae, Narbonensis Galliae exortiva, Africae maritima tendit ad oc
Abbreviated transcription (Latin):
stseni erante pͥncipia q̃fecimus posuere circulos duos : ꝓͥmum ꝑinsulam
meroen eefholom adem in rubiro mari adelphantaꝵ uenatus candita

Expanded text:
t ante principia quae fecimus posuere circulos duos: primum per insulam Meroen et Ptolemaidem in Rubro mari ad elephantorum venatus condita
Abbreviated transcription (Latin):
& adm̃sem ianuariũ ꝑtinens Nã sic̃ annus quisq: decennouenał
circuli ꝓptlegalem ebreoꝵ obseruatione apaschali m̃se ichoat ibi

Expanded text:
 ad mensem Januarium pertinens. Nam sicut annus quisque decemnovennalis circuli propter legalem Hebraeorum observationem a paschali mense inchoat ibi
Abbreviated transcription (Latin):
axime aut̃ p̃om̃ib: acdmiranda ẽ tanta occeam cũlunȩ cursuso cie¬
tas quia domnem eiꝰ ortum omnẽq occa sum ipsoq̃⁊ epalsos sui feruoris
tgreci reuma uocant impetu litora late continga ł odemq reuoca¬
to erat ac dulces fluminũ occursus salsis aliude comisceat simu
et acumulet undis: nec mora pteunte luna recedens et ipse natiꝰ ȩ¬
hdulcedin msurȩt celinquat tamꝗlinȩ quib:dam aspirationib: ĩuit
ꝓtrahatur Etiterũ eidemui cessante imsura ꝓpͥam refundat᷑: Sic ñ

Expanded text:
axime autem prae omnibus admiranda tanta Oceani cum lunae cursu societas, qui ad omnem ejus ortum omnemque occasum ipse quoque emisso sui fervoris, quod Graeci ῥεῦμα vocant, impetu littora late contegat, eodemque revocato detegat, ac dulces fluminum occursus salsis abunde commisceat simucumulet undis; nec mora praetereunte luna recedens et ipse, nativdulcedini mensuraeque relinquat, tanquam lunae quibusdam aspirationibus invitus protrahatur, et iterum ejusdem vi cessante in mensuram propriam refundatur. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
cusu lucem comasti: flamanꝰ quam ipsa ignium ualeas ualsa cunos¬
cerei Nimin ub Farib: aꝓpinquare incepiens recto intuitu oculos
adfaros a pfaros ad contra posita laque ariarũ ł parietis loca sustuleris

Expanded text:
su lucem comasque flammarum, quam ipsa ignium valeas vasa dignoscere: nimirum ubi pharis appropinquare incipiens, recto intuitu oculos ad pharos, et per pharos ad contra posita laqueariorum vel parietes loca sustuleris,
Abbreviated transcription (Latin):
qiuntã feriã & sextã de suo a nectens sabbatũ exueteri scriptura retiuit:
nihil ueritus gramaticoꝵ ferulas qͥsic̃ xłendas non as & idus ita &iã ferias¬
timũ pluralit̃mnumero ꝓferendas ẽẽ decernunt : sertia species ebdo madu
incȩlebratione pente costeͥnant᷑ septẽ uidelicet sepesmanis dien & monad¬
hoc ẽ quinquaginta impleta. quadie & moises ardentẽ conscendens in

Expanded text:
intam et sextam de suo denectens. Sabbatum ex vetere Scriptura retinuit, nihil veritus grammaticorum ferulas, qui sicut Kalendas, Nonas et Idus, ita etiam et ferias plurali tantum numero proferendas esse dlebratione Pentecostes agitur, septem videlicet septimanis dierum, et monahoc est, quinquaginta diebus impleta: qua die et Moyses ardentem conscendens in
Abbreviated transcription (Latin):
lol mortu suo maculosus ł subnube latenepluuidĩ
diem p̃sagte Sirubeat sincerũ Sipalleat tempestuo¬
sum : Si concauus uidetur ita: ut in medio fulgens
radios ad austrũ &ad aquilonẽ emittat tempesta¬
tem bumidã &uentuo sangip allidus innigras

Expanded text:
 ortu suo maculosus, vel sub nube latens, pluvium diem praesagit. Si rubeat, sincerum; si palleat, tempestuosum; si concavus videtur, ita ut in medio fulgens radios ad Austrum et Aquilonem emittat, tempestatem humidam et ventosam; si pallidus in nigras
Abbreviated transcription (Latin):
ił ian natũ. Item beatum p̃cursorem &babtistam dñi .viii. feł octob in eqͥ noc¬
expontione ꝙ auctorẽ lucis aetermȩ cmcreuto lucis tẽporariȩ concipi

Expanded text:
ias natum. Item beatum praecursorem et baptistam Domini VIII Calendas Octobres in aequinocexpositione, quod auctorem lucis aeternae cum cremento lucis temporariae concipi
Abbreviated transcription (Latin):
deterouen alis minus ampli insta t anto ħ crebrius patiatur Causa exis¬
tente ꝑspicua ꝙsaltus ille de quoloquimur iam maxia tt̃ sit ex parte
ꝑfectus. Sed innatura: assertione ueritatis q̃ etnileno concilo ꝓbata firmat
h .ẽ specialit̃ regulatenenda : ut lunȩ etatẽ niuata quosdam ameridiana ł

Expanded text:
decennovenalis terminus amplius instat, tanto hoc crebrius patiatur causa existente perspicua, quod saltus ille, de quo loquimur, jam maxima tunc sit ex parte perfectus. Sed in naturalis assertione veritatis, quae et Nicaeno concilio probata firmatur, haec est specialiter regula tenenda, ut lunae aetatem non juxta quosdam a meridiana
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑitia unum quadrantis int̃ponebant diem. heumisere dissipients quine seiꝰ¬
entes erim cuius regni nerit finis quidixit Ego sum pͥncipium gͥet loquor uob.
minũ diuino cultu honorandum & eusacra sacrificia credebant a genda int anb
Secii ulto miserius demtes babentes ꝓmissionem regoi ca̧lestis hispoti

Expanded text:
itia, unum quadrantis interponebant diem. Heu miseri desipientes! qui nescientes eum cujus regni non erit finis, qui dixit: Ego sum principium, quod et loquor vobis, terminum divino cultu honorandum, et ei sacra ac sacrificia credebant agenda. Sed Sed multo miserius dementes qui habentes promissionem regni coelestis, his pot
Abbreviated transcription (Latin):
ane qm̃ detemporib loquentes necesse habuimus auties lequi noctialis łsol¬
stitialis ł brumalis meminisse circuliłzone &dehis paulo latius dicenlũ

Expanded text:
am de temporibus loquentes necesse habuimus aliquoties aequinoctialis, vel solstitialis, vel brumalis, meminisse circuli, vel zonae, de iis paulo latius dicendu