comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te sce secditio orta. ec̃t. in popło iussi st montẽ ñ ascendere. s̃ ꝑ quadraginta annos lon¬
gis ad tͥra scom cireuuire dispendiis ut exceptis duobꝰ caleb &x iosue om̃s in soliudine caderent.
In hec nise ce a nabuchodonosor &e multa post scła atito ox uespasiano tẽplũ ierosolimis
inscensu ÷ atq destructũ capta urbs þechel ad quã multa milia confugerant iudeoꝵ
aratũ tẽplũ inignominiã gentis opp̃̾sse atito annio rufo. In septimo uͦ qͥ apud nos¬
ianuariꝰ dr̃ eoqd ianua annĩ sĩt appellat᷑ october sic̃ supͣ diximꝰ occisus ÷ godolias o
iude tribꝰ ac ierłm reliqͥe dissĩpate. Legamꝰ ieremiã. Mense decimo qͥ apud nos ianuareꝰ¬

Expanded text:
tae seditio orta esset in populo, jussi sunt montem non ascendere, sed per quadraginta annos longis a terra sancta circumire dispendiis, ut exceptis duobus, Chaleb et Josue, omnes in solitudine caderent. In hoc mense et a Nabuchodonosor, et multa post saecula a Tito et Vespasiano templum Hierosolymis incensum est atque destructum; capta urbs Bethel, ad quam multa millia confugerant Judaeorum; aratum templum in ignominiam gentis oppressae a Tito Annio Rufo. In septimo vero, qui apud nos appellatur october, sicut supra diximus, occisus est Godolias; et Judae tribus, ac Hierusalem reliquiae dissipatae. Legamus Hieremiam. Me
Abbreviated transcription (Latin):
Lxx. Quia tetendi te iuda mͥ qͣsi arcũ. impleui ephraim. Et suscitabo filios tuos syon
suꝑ filios grecoꝵ. & attrectabo te qͣsi gladiũ pugnatoris. Hoc iudei ad machabeoꝵ tẽpora
ufer. qͥ uieere maceclonas &x sordidatũ teplũ idolatria. post teriũ ox semis annoꝵ spatiũ¬
mundauer. Qđq seqͥtur. qͣsi arcũ impleui ephraim. eas significare estimant. qͥ de clecẽ
tribubꝰ quȩ appellant᷑ isrł uenerant sub erechia qͥbꝰ etiã iosias regnasse memorat᷑. Ita
dũ raxat ut pͥus testimoniũ alit̾ quã nos explanauimꝰ. int̾pcent᷑ & dicant. O apẽ quẽ¬

Expanded text:
tetendi te, Juda, mihi quasi arcum: implevi Ephraim, et suscitabo filios tuos, Sion. super filios Graecorum, et attrectabo te quasi gladium pugnatoris. Hoc Judaei ad Machabaeorum tempora referunt. qui vicere Macedonas, et sordidatum templum idololatria post trium et semis anno Quasi arcum implevi Ephraim, eos significari aestimant, qui de decem tribubus quae appellantur Israel, venerant sub Ezechia, quibus etiam Josias regnasse memoratur: ita dumtaxat ut prius testimonium aliter quam nos explanavimus, interpretentur, et dicant: O Christe
Abbreviated transcription (Latin):
erit. dicat qͥ pͥus surdis auribꝰ fuerat. Disciplina dñi app̾aruit mnͥ aures. &x dodit iichi
aurẽ ad audiendũ. Qđq seqͥt᷑ & uadec inturbine austri. siue uadet in motu cõmina¬
tionis suȩ. idõ cõminat᷑ & dic̃ se illaturũ. eẽ. supplicia ut penitentiũ miserer᷑. Reniq

Expanded text:
erit, dicat qui prius surdis auribus fuerat: Disciplina Domini aperuit mihi aures, et dedit mihi erit, dicat qui prius surdis auribus fuerat: Disciplina Domini aperuit mihi aures, et dedit mihi aurem ad audiendum. Quodque sequitur: Et vadet in turbine Austri, sive vadet in motu comminationis suae. Ideo comminatur, et dicit, se illaturum esse supplicia, ut poenitentium misereatur. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
ancipiti: usq addiuisionẽ anime ac sp̃s. E dñs dĩ suꝑ eos uidebit᷑. & exibit
ut fulgur iaculũ eiꝰ: & dñs ds̃ in tuba canet & uadet in turbine austri. dñs exeretuũ
ꝑteget eos . Lxx. Et dñs ds̃ suꝑ ipsos apparebit. & egredict᷑ sic̃ fulgur sagitta eiꝰ. Et dñs
locũ ad machabeoꝵ refer̃ tẽpora. qđ illis contͣ antiochũ dimicantib atq uincentibꝰ.
diũ fuerit pugna atq uictoria. Qui egressus sit fortis ad p̾liũ & instar fulguris
illiꝰ potentia apparuerit. uictisq adu̾sariis & turbinis morẽ disꝑsis. ꝓtexerit popłm
iudeoꝵ. Nos aut̃ referimꝰ cuncta adintelligentiã saluatoris de quo supͣ dictũ ÷ : ex¬
tendi mͥ iudã quasi arcũ. Quo extento & hereticis atq gentilibꝰ asyon filiis int̾fectis
apparebit gła dnĩ. & egrediet᷑ ut fulgur iaculũ eiꝰ. De quo fulgure & in abbaeue
legimꝰ. In lucc̾ sagittarũ tuarũ ibunt insplendore fulgurantis hastȩ tuȩ. Quod

Expanded text:
 exibit ut fulgur jaculum ejus, et Dominus Deus in tuba canet, et vadet in turbine Austri. Dominus exercituum proteget eos. LXX: Et Dominus Deus super ipsos apparebit; et egredietur sicut fulgur sagitta ejus: et Domilocum ad Machabaeorum referunt tempora quod illis contra Antiochum dimicantibus atque vincentibus, Domini fuerit pugna atque victoria, qui egressus sit fortis ad praelium, et instar fulguris illius potentia apparuerit victisque adversariis, et turbinis morte dispersis, protexerit populum Judaeorum. Nos autem referemus cuncta ad intelligentiam Salvatoris, de quo supra dictum est: Extendi mihi Judam quasi arcum. Quo extenso, et haereticis atque gentilibus a Sion filiis interfectis, apparebit gloria Domini, et egredietur ut fulgur jaculum ejus, de quo fulgure et in Abacuc legimus: In luce sagittarum tuarum ibunt in splendore fulgurantis hastae tuae . Quod
Abbreviated transcription (Latin):
mui suda ee ierłm incdies festos uertet᷑ & gaudiũ ueritate᷑ tantũ ds querit o pace̾. In
hoc locs nr̃oꝵ multi multa dixerꝰ. oint̾ sẽ dissonantia. Quidã obscuritatẽ silentio
ꝑfessĩs qͣsi ꝓfundissimã foueã in cõm̃tariis transier. rectiꝰ arbitrantes nichil omi no
qua parũ dicere. Cogim̃ gͥ adhebreos recurrere. & scientie ueritatẽ de fonte magis ꝙ
d ruulis querere. Presertim cũ ñ ꝓphetia aliqua de xp̃o ubi tergiu̾sari solent & uertuta

Expanded text:
em in dies festos vertetur et gaudium. Veritatem tantum Deus quaerit, et pacem. In hoc loco nostrorum multi multa dixerunt, et inter se dissonantia. Quidam obscuritatem silentio professi, quasi profundissimam foveam in commentariis transierunt: rectius arbitrantes, nihil omnino quam parum dicere. Cogimur igitur ad Hebraeos recurrere, et scientiae veritatem de fonte magis quam de rivulis quaerere: praesertim cum non 852 prophetia aliqua de Christo, ubi tergiversari solent, et veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ nec affligit amicũ suũ nec malũ aduersũ eũ cogitat in corde qͥ scs ÷. Et iurantdũ ait᷑
m̃dax ne diligatis p̾cipiente dno in euangło. Fgo aut̃ dico uob̾. ut ñ iuretis penit᷑ sed
illud qd̃ seriptũ ÷. Non assumes nom̃ dnĩ di tui. suꝑ re uana. Omĩa hes st quȩ odi dic̃
dñs. Iuxta malachiȩ uerba dicentis. Et omia quȩ oderã faciebatis. In p̃ceptis quȩ ad
uitã ꝑtinent & st̃ ꝑspicua ñ debemꝰ querere allegoriã nec iuxta comicũ nodũ queram
inscirpo. E factũ ÷ uerbũ dñi exercituũ ad me dicens. Hȩx dic̃ dñs exercituũ. Ie¬
iuniu quarti. & ieiuniũ qͥnti. & ieiuniũ septimi. & ieiuniu decimi. erit domui iuda
ingaudiũ & in leticiã & in sollennitates p̾claras. Ueritatẽ tantũ & pacẽ diligite.
Lxx. Et factꝰ ÷ sermo dnũ omĩpotentis ad me dics. Hȩc dic̃ dñs om̃ps. Leiuniũ quar-¬
erant utrũ in m̃se qͥnto ꝙ in m̃sẽ septimo sic̃ habet᷑ in sẽptuagesima. ieiunare deberent.¬

Expanded text:
 Utroque igitur modo nec affligit amicum suum, nec malum adversum eum cogitat in corde, qui sanctus est. Et juramentum, ait, mendax ne diligatis: praecipiente Domino in Evangelio: Ego autem dico vobis, ut non juretis penitus, seillud quod scriptum est: Non assumes nomen Domini Dei tui super re vana . Omnia haec sunt quae odi, dicit Dominus: juxta Malachiae verba dicentis: Et omnia quae oderam, faciebatis . In praeceptis quae ad vitam pertinent, et sunt perspicua, non debemus quaerere allegoriam, ne juxta Comicum, nodum quaeramus in scirpo . Et factum est verbum Domini exercituum ad me dicens: Haec dicit Dominus exercituucimi erit domui Juda in gaudium et in laetitiam, et in solemnitates praeclaras: veritatem tantum, et pacem diligite. LXX: Et factus est sermo Domini omnipotentis ad me, dicens: Haec dicit Dominus omnipoterant, utrum in mense quinto, et in mense septimo, sicut habetur in LXX, jejunare deberent et
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝙ in alio loco scriptũ ÷ Emitcet angłis dnĩ in cireũ itu tim̃tiũ eũ & eripiet eos. ut non
st qͥ uadat & reuitat᷑ hoc ÷ qͥ insidias mẽo popło moliatur. Nec transibit suꝑ eũ ultra exaetor
de quo dicꝰ isaias cessauit ex actor. Uel certe: e ge A yoͥ  ⁱ. id÷ foras educens & uinctos
in captiuitateꝰ thrahens. Quia occłis suis qͦs ꝓpħas ox om̃s sc̃os intelligere possumꝰ. uidit
ans uocatione gentiũ & ȩccłe securitatẽ. Exulta satis filia syon. iubila filia ierłm.

Expanded text:
 in alio loco scriptum est: Immittet angelus Domini in circuitu timentium eum, et eripiet eos : ut non sit qui vadai et revertatur, hoc est, qui insidias meo populo moliatur. Nec transibit super eum ultra exactor, de quo dicit Isaias: Cessavit exactor : vel certe, ἐξελαύνων, id est, foras educens, et vinctos in captivitatem trahens: quia oculis suis, quos prophetas et omnes sanctos intelligere possumus, vidit Dominus vocation
Abbreviated transcription (Latin):
euangłista atq apłs. Seribo inqͥt uob̾ pueri. qniꝰ dimittunt᷑ uob̾ peccata ꝓpt̾ nomꝰ sal¬
uatoris. Seribo uob̃ patres. qr cognouistis eũ qͥ apͥncipio÷. Et de his salomon in ꝓuerbus
loqͥt᷑. Ut dec innocentibꝰ uersutiã. puero aut̃ iuniori sensũ &. intelligentiã: Et rursum.
Audite pueri disciplinã patris. & attendite. ut cognoscatis intelligentiã. De his pueris
iurgunculis ac puellis. & quadragesimꝰ quartꝰ psalmꝰ. Tucent᷑ inqu̾it regi uirgines p̾eam.
Iurta qđ scriptũ ÷. Exultauer & letate st̃ filiȩ iudȩ : in om̃ibꝰ iudiciis tuis dnẽ: Quȩ cũ
aucherint ab apło. gaudete. iterũ dico gaudete: m̃tis leticia gestũ egporis indicabunt.
at̃ tripudiante saltatu dicent cũ clauid. Saltabo. & ludã in conspectu dõmini.
Fe dic̃ dñs exercituũ. Si difficile uidebit᷑ in occłis reliqͥaru popłi hui in diebꝰ illis. nũqt

Expanded text:
imittuntur vobis peccata propter nomen Salvatoris: Scribo vobis, patres, quia cognovistis eum qui a principio est . Et de his Salomon in Proverbiis loquitur: Et det innocentibus versutiam: puero autem juniori sensum, et intelligentiam. Et rursum: Audite, pueri, disciplinam patris, et attendite ut cognoscatis intelligentiam . De his pueris, virgunculis ac puellis, et quadragesimus quartus psalmus, Adducentur, inquit, regi virgines post eam. Juxta quod scriptum est: Exsultaverunt et laetatae sunt filiae Judae in omnibus judiciis tuis. Domine . Quae cum audierint ab Apostolo: Gaudete, iterum dico gaudete , mentis laetitiam gestu corporis indicabunt, et tripudiante saltatu, dicent cum David: Saltabo et ludam in conspectu Domini . Haec dicit Dominus exercituum: Si difficile videbitur in
Abbreviated transcription (Latin):
tia. In hoc lacũ morabat᷑ inferni & ille quondã diues purpurat᷑. euiꝰ lingua mag¬
niloqua exurebat᷑ penarũ incendiis. & in tantũ ñ habebat ulla. aquarũ refrige¬
ria extremi digiti pauꝑis tinctiq in aqua refrigeriũ postularet. Rursũq ad ipsos
spei. Et est sensus. Qui nẽ uincti estis iniimtti atq t̾ribili inferno tenemini qͥ solitionẽ
uinculoꝵ in xpĩ sꝑatis aduentu. conu̾timini admunitionẽ. siue sedebitis inmunttioe
de qua scriptũ ÷. munim̃tũ scĩ timor dnĩ: ut possistis dicere. Esto mͥ in dm̃ ptestire
hortat᷑ uinctos spei siue uinctos sꝑantes eccłe. ñ aliã debemꝰ acciꝑe nͥ habitatione pari¬
disi. in quã pͥmꝰ eũ dño latro ingressus ÷. Et iccireo ꝑzacharia ꝓuocant᷑ ad munitionẽ.¬

Expanded text:
 ille quondam purpuratus, cujus lingua magniloqua poenarum exurebatur incendiis, et intantum non habebat ulla aquarum refrigeria, ut extremi digiti pauperis tincti in aqua refrigerium postularet . Rursumque ad ipsospei. Et est sensus: Qui nunc vincti estis et immiti atque terribili inferno tenemini, qui solutionem vinculorum in Christi speratis adventu, convertimini ad munitionem, sive sedebitis in munitione, de qua scriptum est: Munimentum sancti timor Domini; 865 ut possitis discere: Esto mihi in Deum protectorem hortatur vinctos spei, sive vinctos sperantes Ecclesiae, non aliam debemus accipere nisi habitationem paradisi, in quam primus cum Do
Abbreviated transcription (Latin):
Senectꝰ honerabił. ñ multi tẽporis nec numero annoꝵ estimabił. Cani aut̃ st̃ hoctiꝰ.
tecũ septuaginta senes. qͦs ipse nosti qm st̃ senes. Quã obrẽ & ante habrahã nullus
appellatꝰ ÷ senex: de quo scriptũ legimꝰ. Deficiens abraham mortuus ÷. nutritꝰ insenec¬
hi tenebant pdierũ multitudine uirgas oe haculos in manibꝰ suis. & dicent ad disc ipłos.
Quid uultis inuirga ueniã ad uos. an in spũ lenitatis & mansuetudinis : Qui enĩ de
labis suis ꝑfert sapientiã uirga ꝑcutit uiruꝰ ex cordẽ. Et econtrario qͥ parcit baculo

Expanded text:
Senectus honorabilis, non multi temporis, nec numero annorum aestimabilis . Cani autem sunt hominum Senectus honorabilis, non multi temporis, nec numero annorum aestimabilis . Cani autem sunt hominum tecum septuaginta senes, quos ipse nosti quoniam senes sunt ; quamobrem et ante Abraham nullus appellatus est senex, de quo scriptum legimus: Deficiens Abraham mortuus est: nutritus in senecHi tenebunt prae dierum multitudine virgas et baculos in manibus suis, et dicent ad discipulos: Quid vultis? in virga veniam ad vos, an in spiritu lenitatis et mansuetudinis ? Qui enim de labiis suis profert sapientiam, virga percutit virum excordem. Et e contrario: Qui parcit baculo
Abbreviated transcription (Latin):
& an inplateis ierłm. unqsq uirgã suã in mani retinens p̃mutetudine dierũ. & pla¬
tet eiurclcis re plobunt᷑ pueris cr puellis ludentibꝰ in plateis eiꝰ. lanta inquit ertt
reu̾so me insyon & habitante in medio ierłm rerũ om̃iũ ꝓsꝑitas. & belloꝵ quies atq
tranqͥllitas. ut nullo hoste remanente usq adultimã etate . in utroq sexu senilis etas
ꝑueniat. & treñtces artus baculo regente sustentent. platee quoq ciuitatis impleant᷑
pueris. puellisq ludentibꝰ. Hoc aut̃ fieri solet. quando securitas &x ꝓfunda pax urbiũ:
n cõmouebit᷑: qͥs potiit ambigere plateas eccłe. eẽ uitutes inqͥb sapientia agit fidu¬
tialit᷑ & iniuroꝵ sumitatibꝰ p̃cdicat᷑: Unde &x ad cłm̃ psalmista clamat. Latũ mandatũ
tuũ uehemt. Inhis plateis dnm saluatorẽ sponsã ꝑqͥrens loqͥt᷑ incantico canticoꝵ.
Consurga o enrtũ ibo eiuitatẽ inforo & in plateis eiꝰ. cdonec in ueniã eũ quẽ dilex̃ aiã

Expanded text:
multitudine dierum: et plateae civitatis replebuntur pueris et puellis, ludentibus in plateis ejus. Tanta, inquit, erit, reverso me in Sion, et habitante in medio Jerusalem, rerum omnium prosperitas, et bellorum quies atque tranquillitas, ut nullo hoste remanente, usque ad ultimam aetatem in utroque sexu senilis aetas perveniat, et trementes artus baculo regente sustentent. Plateae quoque civitatis impleantur pueris puellisque ludentibus. Hoc autem fieri solet, quando securitas et profunda pax urbium enon commovebitur , quis poterit ambigere plateas Ecclesiae, esse virtutes, in quibus sapientia agit fiducialiter et in murorum summitatibus praedicatur? Unde et ad Dominum Psalmista conclamat: Latum mandatum tuum vehementer . In his plateis Dominum Salvatorem sponsa perquirens, loquitur in Cantico canticorum: Consurgam et circuibo civitatem in foro, et in plateis ejus, donec inveniam eum quem dilexit anima
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba dni surda aure contẽꝑserint. Quã obrẽ & disꝑsit eos ꝑ oiã regna quȩ nesciunt. assy¬
rioꝵ ꝙ challeoꝵ. medoꝵ atq ꝑsarũ. & gentiũ ceterarũ. quȩ his imꝑiis subiacebant. ꝙ
inquarũ t̾ris disseminati st̃. Et omis iudea deserta ÷ eoqd nullũ habuerit habitatorẽ.
& ñ eẽt in ea transiens & reu̾tens. Et t̾rã quȩ fauus erat p̃ õĩtbꝰ tris. & ꝓptꝰ habundantię
multitudinẽ lactȩ & melle manabat. uerter᷑ in solitudinẽ. Possumꝰ hȩc & ad eos refer

Expanded text:
verba Domini surda aure contempserint. Quamobrem et dispersit eos per omnia regna quae nesciunt, Assyverba Domini surda aure contempserint. Quamobrem et dispersit eos per omnia regna quae nesciunt, Assyriorum, et Chaldaeorum, Medorum, atque Persarum, et gentium caeterarum, quae his imperiis subjacebant, et in quarum terris disseminati sunt. Et omnis Judaea deserta est, eo quod nullum habuerit habitatorem, et non esset in ea transiens et revertens. Et terram quae favus erat prae omnibus terris et propter abundantiae multitudinem lacte et m
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ad quiescerent legi di. Unde isaias adeos cõminans loqͥt᷑. In crassatũ ⁊ cor popłi huis
& auribꝰ suis grauit̾ audier̃. & ocłos suos clauserꝰ ne forte uiderent ocłis suis  au
hebraicũ & cor suũ posuer ad amante. duriciã cordis ostendit. & cor lapideũ qd noluerit
dĩ uba susciꝑe. Ad amas enĩ lapis fortissimꝰ qđ hebraice dr̃ samir. intantũ durꝰ : ut
oiã metalla confringat. & ipse confringat᷑ anullo. Unde agrecis indomabilis dr. Abhoc ad¬
amante: induratũ ÷ cor pharaonis. ne dimitteret popłm dĩ. Et q habuer inmo posuerꝰ
cor suũ ad amantẽ ꝓpͥa uoluntate cordis duritia suscipientes ne audirent u̾ba dnĩ quȩ
buer̃ manꝰ. qͦs ante captiuitatẽ fuisse manifestũ ÷: iccirco ad magna peccata magna
facta ÷ indignatio. &x dnĩ u̾ba cõpleta st̃ parpari referentis. ut sic̃ illi ambulauer̾ ad
eũ ꝑuersi. & ipse adu̾sũ eos ꝑu̾sus incederet. & ñ audiret u̾ba inclamantiũ. qr ꝙ illi

Expanded text:
r populi hujus, et auribus suis graviter audierunt, et oculos suos clauserunt, ne forte viderent oculis suis, et Hebraicum: Et cor suum posuerunt adamantem , duritiam cordis ostendit, et cor lapideum, quod noluerint verba Dei suscipere. Adamas enim lapis fortissimus, qui Hebraice dicitur SAMIR  , intantum durus est, ut omnia metalla confringat, et ipse non confringatur ab ullo. Unde a Graecis indomabilis dicitur. Ab hoc adamante induratum est cor Pharaonis, ne dimitteret populum Dei . Et quia habuerunt, immo posuerunt cor suum adamantem, propria voluntate cordis duritiam suscipientes, ne audirent verba Domini, quae mbuerunt manus, quos ante captivitatem fuisse manifestum est: idcirco ad magna peccata, magna facta est indignatio, et Domini verba completa sunt, par pari referentis, ut sicut illi ambulaverunt ad eum perversi, et ipse adversum eos perversus incederet, et non audiret verba inclamantium, quia et illi
Abbreviated transcription (Latin):
acuti in peccatores. mollis in iustos. Adrach qͥppe hoc resonat. exduobꝰ integris nomen
cõpositũ. Ad. ac itũ. rach. molle tenerũq significans. & ñ ut male aqͥbꝰdã legit᷑ sedrach.
Quidã adrach refer ad popłm iudeoꝵ aamascũ aduocationẽ gentiũ. Unde pondꝰ siue as¬
suptio u̾bi dnĩ fit int̾ra adrach. suꝑ quã & austeritate᷑ suã dñs exercuit &clemtiã in
ppͥe reqͥes dnĩ ÷ iuxta illud qd̾ scriptũ ÷ in isaia. Et erit reqͥes eiꝰ honor. Siqͥdẽ antequã
scret puer eligere bonũ aut malũ & uocare patrẽ aut matrẽ: accepit uirtutẽ damas¬
ci & spolia samariȩ. Unde ox damascus in linguã nr̃am uertit᷑ sanguinẽ bibens aut
sanguis eilicii. ut pͥor int̾ptatio eruentũ popłm significet. sed̾a crudelitati eiꝰ peniten

Expanded text:
acuti in peccatores, mollis in justos: ADRACH   quippe hoc resonat ex duobus integris nomen compositum: AD, acutum, RACH, molle, tenerumque significans: et non ut male a quibusdam legitur, Sedrach. Quidam Adrach referunt ad populum Judaeorum, Damascum ad vocationem gentium. Unde populus, sive assumptio verbi Domini fit in terra Adrapropter requies Domini est, juxta illud quod scriptum est in Isaia: Et erit requeis ejus honor. Siquidem antequam sciret puer eligere bonum aut malum, et vocare patrem et matrem, accepit virtutem Damasci et spolia Samariae . Unde et Damascus in linguam nostram vertitur, sanguinem bibens aut sanguis cilicii, ut prior interpretatio cruentum populum significet; secunda, crudelitati ejus 857 poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
erat hospitiũ trinitatis. u̾sa ÷ indesertũ. habitationẽq draconũ. Quȩ plana st̃ uelocit᷑
transeamꝰ. ut in obscuris spatiũ disserendi sit. Non enĩ longos fiorentesq tractatꝰ. in
qͥbꝰ plausibilis ludit oratio. s cõm̃tarios scribimꝰ. quoꝵ officium ÷ p̃terire manifesta.
obscura disserere. Ei factũ ÷ u̾bũ dnĩ exercituũ dic̃s. Hȩc dic̃ dñs exercituũ.
Telatꝰ sũ syon zelo magno: o indignatione magna delatꝰ sũ eã. Hȩc dic̃ dñs exercituũ.

Expanded text:
um Trinitatis, versa est in desertum, habitationemque draconum. Quae plana sunt, velociter transeamus, ut in obscuris spatium disserendi sit: non enim longos florentesque tractatus in quibus plausibilis ludit oratio, sed commentarios scribimus, quorum officium est, praeterire manifesta, obscura disserere. Et factum est verbum Domini exercituum, dicens: Haec dicit Dominus exercituum: Zelatus sum Sion zelo magno,
Abbreviated transcription (Latin):
ens ce rursũ habens in coniugio. cui pͥus dixerat ñ irascar tͥ. &telus m̃s recessit a te :
nc̃ loquit᷑. Telatꝰ sũ syon relo magno: & indignatione mnagna telatꝰ sũ eam. Quantũ
prtra didi sam amatoribꝰ suis. nequaquã ut sub marito adulterã. s̃ ut scortũ & uile
mancipiu ax in lupanaribꝰ ꝓsticutũ. tanto nunc ampliꝰ adea reu̾sus sũ q egit peni.¬
tentiã s edificauit teplũ meũ inquo habitabo in medio illiꝰ ox uocabit᷑ eiuttas ue.¬
rttatis que antea dicetiat᷑ urbs mndatũ. De qua ox isaia scriptũ ÷ Uerccas dermiutt

Expanded text:
essit a te , nunc loquitur: Zelatus sum Sion zelo magno, et indignatione magna zelatus sum eam. Quantum eum: unde, et tradidi eam amatoribus suis, nequaquam ut sub marito adulteram, sed ut scortum et vile mancipium, et in lupanaribus prostitutam: tanto nunc amplius ad eam reversus sum; quia egit poenitentiam, et aedificavit templum meum in quo habitabo in medio illius. Et vocabitur civitas veritatis, quae antea dicebatur urbs mendacii, de qua et in Isaia scriptum est: Veritas dormivit
Abbreviated transcription (Latin):
re. cũ ante clixerĩ ꝑisaiã ñ tale ieiuniũ elegi dic̃ dns. neq ut humiliet hõ animã suã. sed
soluat uinculũ iniquitatis. Dissolue obligatĩones uiolentarũ captionũ. esurienti da panẽ

Expanded text:
re, cum ante dixerim per Isaiam: Non tale jejunium elegi, dicit Dominus, neque ut humiliet homo animam suam; sed re, cum ante dixerim per Isaiam: Non tale jejunium elegi, dicit Dominus, neque ut humiliet homo animam suam; sed solve omne vinculum iniquitatis: dissolve obligationes violentarum cautionum: esurienti da panem
Abbreviated transcription (Latin):
rebꝰ placat᷑ ds̃ s bonis oꝑibꝰ & si illiꝰ p̃cepta faciamꝰ. qr esca nos ñ cõmenlat dõ. neq si ñ man¬
ducauerimꝰ deficiemꝰ. neq simanducauerimꝰ abundabimꝰ. Nũqͥd ñ hec sc̃ uerba mea adhuc
stante ierłm &e urbibꝰ iuda quȩ loquebar aduos in manibꝰ ꝓpħarũ meoꝵ. cũ adhuc staret
ierłm & urbes iucda rebꝰ om̃ibꝰ abundarent. & tam montana regio quã campestris frugibꝰ
redũdaret. ox fidissima pace frueret᷑. Hȩc aut̃ erant u̾ba dnĩ quȩ sequens seriptura testat᷑
uelle se uerũ iudiciũ & miscłiã in ꝑximos & uiduã & pupillũ & aduenã &e pauꝑem ñ¬
calũniari. & malũ ñ cogitare in corde suo. Hȩc inqͥd noluer̃ facere. & surdis auribꝰ mea im¬
ꝑia comtẽpser᷑. Quã obrẽ uenit indignatio magna suꝑ ierłm. Et qͦmͦ illi me audire noluerꝰ
sic or ego ñ exaudiui eos. Et nc̃ tanta scrupulositate quer̃ ꝗdo debeant ieiunare & plange¬

Expanded text:
endat Deo. Neque si non manducaverimus, deficiemus: neque si manducaverimus, abundabimus. Numquid non haec sunt verba mea, adhuc 833 stante Jerusalem et urbibus Juda, quae loquebar ad vos in manibus prophetarum meorum, cum adhuc staret Jerusalem, et urbes Juda rebus omnibus abundarent, et tam montana regio, quam campestris frugibus redundaret, et fidissima pace frueretur? Haec autem erant verba Domini, quae sequens Scriptura testatur, velle se verum judicium et misericordiam in orde suo. Haec, inquit, noluerunt facere, et surdis auribus mea imperia contempserunt: quam ob rem venit indignatio magna super Jerusalem; et quomodo illi me audire noluerunt, sic et ego non exaudivi eos: et nunc tanta scrupulositate quaerunt, quando debeant jejunare et plange
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃is mons sc̃s. Qd dñs ierłm id ÷ isrłiticũ popłm in solitudine instar uxoris acceꝑit.
& iacentẽ in idolatriȩ sanguine oꝑuerit pallio suo. & amore coluerit maritali. in ere¬
chiele pleniꝰ discimꝰ. Quȩ postea simulã comedens ox mel & oleũ. & uestibꝰ ornata pul¬
cherrimis. & habens ex largitate uiri omĩa ornani̾ta gemiarũ. fornicata ÷ cũ assyriis
atq challeis & audiuit adnõ. Sic̃ dispicit uxor uirũ suũ. sic despext me domꝰ isrł.
Captiuitati aut̃ tradita & illusa abamatoribꝰ suis & pͥstino decore nudata. postꝙ diua¬
ricauit pedes suos onĩ transeunti. & polluta ÷ usq aduertice᷑ memor pͥstinȩ felicitatis

Expanded text:
ominus Jerusalem, id est, Israeliticum populum in solitudine instar uxoris acceperit, et jacentem in idololatriae sanguine, operuerit pallio suo, et amore coluerit maritali, in Ezechiele plenius discimus, quae postea similam comedens, et mel, et oleum, et vestibus ornata pulcherrimis, et habens ex largitate viri omnia ornamenta gemmarum, fornicata est cum Assyriis atque Chaldaeis, et audivit a Domino: Sicut despicit uxor virum suum, sic despexit me domus Israel . Captivitati autem tradita et illusa ab amatoribus suis, et pristino decore nudata, postquam divaricavit pedes suos omni transeunti, et polluta est usque ad verticem, memor pristinae felicitatis
Abbreviated transcription (Latin):
accipiant psalmũ or timphanũ & canant in ęccła dnĩ. Et qui ꝑmaiora peccata longe
fuerant ab iudea & confessione uerissima ueniant. & ꝑsingũlos ꝓfectꝰ suos edifigent d̾omũ
omĩa quȩ ꝓmissa st᷑ si dnm̃ audire uoluerint. ex acta penitentia in bonis opibꝰ man-¬
serint.E
factũ ÷ in anno quarto clarĩ regis factũ ÷ u̾bũ dnĩ ad zachariã in quar

Expanded text:
accipiant Psalmum et tympanum, et canant in Ecclesia Domini, et qui per majora 831 peccata longe accipiant Psalmum et tympanum, et canant in Ecclesia Domini, et qui per majora 831 peccata longe fuerant ab Judaea, et confessione verissima, veniant, et per singulos profectus suos aedificent domum omnia quae promissa sunt, si Dominum audire voluerint, et acta poenitentia, in bonis operibus manserint. Et factum est in anno quarto Darii regis: factum est verbum Domini ad Zachari
Abbreviated transcription (Latin):
uxta hebraicũ suꝑ thronũ suũ. qr ipse oe ret & pontifex ÷: & sedebit tã in regali quã
in sacerlotali throno. Et consiliũ pacificũ erit int̾ utrunq. ut nec regale fastigiũ
sac̃dotalẽ depͥmat dignitatẽ. nec sacerdotii dignitas regale fastigiũ. s in uniꝰ głam
int̾ duos ad patrẽ referri & filiũ. qr nͦ suã s patris uenerit facere uoluntatẽ. & pat in
filio sit: o filiꝰ in patre. Corona aut̃ id ÷ in signe uictoriȩ cũ xpc̃ fuerit coronatus.
his quoq reꝑmittit᷑ qͥ expectant eũ. & intelligũnt utilitate᷑ quondã captiuitatis suȩ.
& nouer diꝰ uniu̾sa mysteria. ut sint in gr̃am filii sophonie. hoc ÷ uisitationis dnĩ.
Et qͥ inbabylone dicebant. suꝑ flumina babylonis illic sedimꝰ & fleuimꝰ dũ recorda¬
rem᷑ s̃mn. in salicibꝰ in medio eiꝰ suspendimꝰ organa nrã. postq reu̾si fuerint in ierłm

Expanded text:
juxta Hebraicum, super thronum suum; quia ipse et rex et Pontifex est: et sedebit tam in regali, quam juxta Hebraicum, super thronum suum; quia ipse et rex et Pontifex est: et sedebit tam in regali, quam in sacerdotali throno, et consilium pacificum erit inter utrumque, ut nec regale fastigium sacerdotalem deprimat dignitatem, nec sacerdotii dignitas regale fastigium, sed in unius glointer duos, ad Patrem referri et ad Filium: quia non suam, sed Patris venerit facere voluntatem, et Pater in Filio sit, et Filius in Patre . Corona autem, id est, insigne victoriae, cum Christus fuerit coronatus, his quoque repromittitur, qui exspectant eum, et intelligunt utilitatem quondam captivitatis suae, et noverunt Dei universa mysteria, ut sint in gratiam filii Sophoniae, hoc est visitationis Domini. Et qui in Babylone dicebant : Super flumina Babylonis ibi sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion: in salicibus in medio ejus suspendimus organa nostra, postquam reversi fuerint in Jerusalem,
Abbreviated transcription (Latin):
hec dicit dñs. fece uir griens nom̃ eiꝰ : ox subt̃ eũ oriet᷑. & reliqu̾a. Non iesũ diuidimꝰ nec
uirginali in scłoꝵ consũmatione generatꝰ dixerit. ego sũ ueritas. & extrema hora uenerit
iuxta iohis epłam dicentis filioli. nc̃ extrema hora ÷. inqua stantẽ & nichil agentẽ gentiũ
popłm condux exdenario. & misit ad uineã. Alioqͥn si secłm cliu̾sitatẽ nõĩũ diuersus efficit᷑
alius erit pastor. aliꝰ aries. aliꝰ agnꝰ. aliꝰ ianua. alius lapis offensionis e petra scanclali.
Iste gͥ qͥ nr̃is uirtutibꝰ coronatꝰ ÷ oriet᷑ & appellabit᷑ oriens. adque locutꝰ ÷ pat̾. Filiꝰ m̃s es tu.
ego hocdie genui te. Et suꝑ eũ oriet᷑ multitudo credentiũ. & edificabit domũ dnĩ eccłam
&e ipse accĩpiet uirtutẽ & decorẽ ac ꝑfectũ & głam singuloꝵ. & seclebit ox dñabit᷑ in thro
no suo. inthrono clauid: de quo &x in euangło scriptũ s. Et erit sac̾dos adextris eiꝰ. si ue

Expanded text:
icit Dominus: Ecce vir, Oriens nomen ejus: et subter eum orietur, et reliqua. Non Jesum dividimus, nec ta est , eo quod de utero virginali in saeculorum consummatione generatus dixerit: Ego sum veritas , et extrema hora venerit, juxta Joannis Epistolam dicentis : Filioli, nunc extrema hora est, in qua stantem, et nihil agentem gentium populum conduxit ex denario, et misit ad vineam . Alioquin si secundum diversitatem nominum diversus efficitur, alius erit pastor, alius aries, alius agnus, alius janua, alius lapis offensionis, et petra scandali. Iste igitur qui nostris virtutibus coronatus est, orietur et appellabitur Oriens. Ad quem locutus est Pater: Filius meus es tu: ego hodie genui te : Et subter eum orietur multitudo credentium, et aedificabit domum Domini, Ecclesiam, et ipse accipiet virtutem et ddos a dextris ejus , sive
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ dĩ fundam̃tu iacerent᷑ ex edificaret᷑ tẽplũ. merces houi ñ erat. nec merres iumitor
nec ꝓͥtribulatione & angustia pax introeuntibꝰ & exeuntibꝰ om̃s hoies int se hostili odro
dissidebant. Nunc aut̃ qr iã domꝰ dñi fundantta se iacta &x tẽplui edificatũ ÷ ÷ nequaquã
facũ ut pͥus fecerã his qͥ de captiuitate babilonia st̃ reu̾si. s exit ubiq pax  gudiũ.
x ariditatẽ ac famꝰ pͥstini tẽporis. futura ab undantia compensabit. Uinea enĩ dabit fructũ
suu̾: & torcularibꝰ omĩa cõplebunt᷑. Terra letis segecibꝰ uestiet᷑. re irrigantibꝰ pluuiis ac rore
nocturno. omĩa pullulabt̃. Uniu̾sa quȩ dixi faciã popłi mei reliqͥas posũdere. quia fandam̃ta

Expanded text:
ta jacerentur, et aedificaretur templum, merces hominum non erat, nec merces jumentorum, nec prae tribulatione et angustia pax introeuntibus, et exeuntibus, et omnes homines inter se hostili odio dissidebant. Nunc autem quia jam domus Domini fundamenta jacta sunt, et templum aedificatum est, nequaquam faciam ut prius fecer. Vinea enim dabit fructum suum, et torcularia omnia complebuntur, terra laetis segetibus vestietur, et irrigantibus pluviis ac rore nocturno, omnia pullulabunt: universa quae dixi, faciam reliquiis populi mei possidere: quia fundamenta
Abbreviated transcription (Latin):
neũ s̃ om̃s hoies uult intelligi. Qd̃ aut̃ ante debeat finiri ira qua̾ sol occu̾bere. ꝙ.
oĩũ maloꝵ que abaliis passi sumꝰ deleri memoria. ox in multis locis legimꝰ. & maxi¬
me in ieremia qͥ exꝑsona dĩ loqͥt᷑. Et maliciȩ ꝓami sui unꝰcͥsq in cordibꝰ ur̃is neꝰ
nemineritis. Cũ gͦ esta ꝑcipem. illi attendere noluer. & uerter scapulã recedentẽ. siue doe¬
sum conteninens ex habitu corporis mea imꝑia respuentes. Solemꝰ eniꝰ quanbo teisue
fronte & nare contracta contemnimꝰ admonentes dorsũ uertere: unta illus qcł serip¬
tũ ⁊ uerter̃ adme dorsa : ox ñ facies suas. Et aures suas inquit aggrauauer ne audsirent¬

Expanded text:
sed omnes homines vult intelligi. Quod autem ante debeat ira finiri, quam sol occumbat, et omnium malorum quae ab aliis passi sumus, deleri memoria, et in multis locis legimus, et maxime in Jeremia, qui ex persona Dei loquitur: Et malitiae proximi sui unusquisque in cordibus vestris ne memineritis. Cum ego ista praeceperim, illi attendere noluerunt, et verterunt scapulam recedentem, sive dorsum contemnens, ex habitu corporis mea imperia respuentes. Solemus enim quando rugata fronte, et nare contracta contemnimus admonentes, dorsum vertere, juxta illud quod scriptum est: Verterunt ad me dorsa, et non facies suas . Et aures, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
oĩpotentis. & ad ꝓpħas elic̃s. Ingressa ÷ huc in mense: qͥnto sc̃ificatio. iuxta qdđ fecer iam annis
plurimis. Et factꝰ ÷ sermo dñi uirtutũ adme dic̃s. Dic ad omne popłm t̾re. & ad sacdotes
dic̃s. Si ieiunatis &x plangitis inqͥntis & septimis. & ecce septuaginta anni. nũqͥd ieiuniũ
ieiunastis mͥ: Et si comeditis aut bibitis. non ne uos comeditis & uos bibits: Nũqͥd nͥ
ista st uerba mea que locutꝰ ÷ dñs in manibꝰ ꝓpħarũ qͥ pͥus fuerunt. quando ierłm habitabat᷑¬
anno darii regis. in mense nono qui appellat᷑ chasleu. in quarta m̃sis eiꝰdẽ die: miser̃ ad domũ¬

Expanded text:
ipotentis, et ad prophetas, dicens: Ingressa est huc in mense quinto sanctificatio, juxta quod fecerunt jam annis pluribus: et factus est sermo Domini virtutum ad me, dicens: Dic ad omnem populum terrae, et ad sacerdotes, dicens: Si jejunatis, et plangitis in quintis et septimis, et ecce septuaginta anni, numquid jejunium jejunastis mihi? et si comeditis aut bibitis, nonne vos comeditis, et vos bibitis? Numquid non ista sunt verba mea, quae locutus est Dominus in manibus prophetarum, qui fuerunt anno Darii regis, in mense nono, qui appellatur CASLEU,  , et in quarta mensis eju
Abbreviated transcription (Latin):
obeausã ꝓpt̾ solitudinẽ tẽpli hucusq ieiunauimꝰ & planximꝰ. & merorẽ nrm fletu q
ieiuniis consolati sumꝰ. Nunc qr dr̃ tẽplũ. eẽ. constructũ. & uidemꝰ nequaquã causam p¬
manere tristiciȩ. respondere qs utrũ hoc facere debeamꝰ han memorẽ gaudio cõmutare:
Et simul considerandũ. qł fletꝰ atq ieiuniũ scĩficatio dr̃. Unde & in iohes p̃ceptũ ÷ sac̾dotibꝰ
ut scĩficent ieiuniũ. & p̾dicent curationẽ. Curat enĩ uulnera delinquentis abstinentia &
loquat᷑ ad uulgũ & ad sac̾clotes qͥd legatis debeant respondere: Quando ieiunabatis & plan¬
gebatis inqͥnto mense captiuitatis ierłm. & in septimo m̃se ꝗdo godolias intfectꝰ ÷ abhisma¬

Expanded text:
ob causam propter solitudinem templi huc usque jejunavimus et planximus, et moerorem nostrum fletu et jejuniis consolati sumus. Nunc quia dicitur, templum esse constructum, et videmus nequaquam causam permanere tristitiae, respondere quaesumus, utrum hoc facere debeamus, an moerorem gaudio commutare? Et simul considerandum quod fletus atque jejunium sanctificatio dicitur. Unde et in Joel praeceptum est sacerdotibus, ut sanctificent jejunium et praedicent curationem . Curat enim vulnera delinquentis, abstinentia et loquatur ad vulgum et ad sacerdotes, quid legatis debeant respondere. Quando jejunabatis et plangebatis in quinto mense captivitatis Jerusalem, et in septimo mense, quando Godolias interfectus est ab Isma
Abbreviated transcription (Latin):
popłi dnm confitentis uitia st̃ atq peccata. Que qͥ cxꝑit agere penitentiã o elesiderare¬

Expanded text:
populi Dominum confitentis, vitia sunt atque peccata: quae, qui coeperit agere poenitentiapopuli Dominum confitentis, vitia sunt atque peccata: quae, qui coeperit agere poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
tudr hoĩu copone er᷑ apcł filiũ sophoniȩ que supͣ iosiã legimꝰ qͥ custos edtuusua
tẽpli dnĩ. & ibi ec̾na statione reqescent. hebrei annaniam miaria & inisahet des
captiuitate uenientes aurũ & argentũ innumera tẽpli & coronas pontificis ac
ducis attulisse cõmemorant & que supͣ ñ dixerat hen. id÷ grãm danihelem uenis¬
se cũ munere. Et iccireo helem positũ ꝑholclai. ut ex int̾p̃tatione nois quo dir som¬
niũ. oftendat᷑ in captiuitate positũ danihele oxeres pueros regalis sonuii myfteria¬
cognouisse. Assuptis enĩ tribꝰ pueris clanihel orauit adnmñ: & inꝙp̃tatione sonui
consecutꝰ ÷. Hȩc iuxta hystoriã circũcisio conat᷑ exponere. nobis in cõbit neces¬
sitas iuxta. Lxx int̾pͣtes dicere que nr̃i dixere maiores. Accipe acaptiuitate o
quas impones suꝑ caput iesu filii iosedech sacerdotis magni. Captiuitas iudeoꝵ id est

Expanded text:
pud filium Sophoniae, quem supra Josiam legimus, qui custos et aedituus est templi Domini, et ibi aeterna statione requiescent. Hebraei Ananiam, Azariam et Misael de captivitate venientes aurum et argentum in munera templi, et coronas pontificis, ac ducis attulisse commemorant, et quem supra non dixerat, Hen, id est, gratiam, Danielem venisse cum munere, et idcirco Helem positum pro Holdai, ut ex interpretatione nominis quod dicitur somnium, ostendatur in captivitate positum Daniele tribus pueris, Daniel oravit Dominum, et interpretationem somnii consecutus est . Haec juxta historiam Circumcisio conatur exponere. Nobis autem incumbit necessitas juxta LXX interpretes dicere quae nostri dixere majores. Accipe a captivitate, quas impones super caput Jesu filii Josedec sacerdotis magni. Captivitas Judaeorum, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus male egrotauerait. Et recte dicit᷑ iosias saluatꝰ. ꝙ ax ipse reuersus ÷ de babylone. Im¬
ponunt᷑ autt coronȩ ł corona iesu filio iosedech sacerloti magno: q nob̾ ꝓficientib̾. &
reu̾sis ad meliora ꝑsingulas uirtutes nr̃as dñs coronat᷑. Immo nob̾ ꝑuirtutes penitentie
coronatis saluator in singulis coronã accipit. iuxta illud qcł ox paulus loqͥtur. Decetero
reposita : in corona iufticiȩ : quã reddet mͥ iustꝰ iudex. Hon solũ aut̃ mͥ: s ce om̃ibꝰ qui

Expanded text:
e. Imponuntur autem coronae, vel corona, Jesu filio Josedec sacerdoti magno, quia nobis proficientibus et reversis ad meliora, per singulas virtutes nostras Dominus coronatur: immo nobis virtute poenitentiae coronatis, salvator in singulis coronam accipit, juxta illud quod et Paulus loquitur: De caetero reposita est mihi corona justitiae, quam redde
Abbreviated transcription (Latin):
pente consurgens. edificauit ceplũ dnĩ: & sedit suꝑ soliũ suũ ax pͥncipis potatet ere¬
dñatꝰ s. S oẽ pontifex inqͥt iesus filiꝰ iosedech sedebit in sacerdo tali ⁊ hronore uincti
animis atq consiliis clĩ popłm gubernabt᷑. &erit pax int duos illos. hoo ⁊ it eet
cliei popłm rẽgant. Ipsasq coronas quas de auro feceris & argento: poto impositũ
fuerint capitĩ iesu filii ioseclech. & capiti zorobabel filii salathiel nominibꝰ ostu
aqͥbꝰ oblate st conseerabis intẽplo id ÷ helem or tobiȩ at idaiȩ ae hen. Nom̃ sccłm ce
teiũ idẽ ÷ qđ supͣ. Erimũ mutatũ . Pro holclai eni. nc̃ helem posuit. Quartũ qt
supͦ non direrat additũ: hoc ÷ hen. Le quibꝰ loquem in consequentibꝰ. Repolitis
aut̃ ait coronis in teplo dnĩ. & in sẽpit̾nã memoriã consecratis: de toto orbe

Expanded text:
sedit super solio suo, et principis potestate dominatus est: sed et pontifex, inquit, Jesus filius Josedec sedebit in sacerdotali throno, et junctis animis atque consiliis, Dei populum gubernabunt. Et erit pax inter duos illos, hoc est, inteDei 828 populum regant, ipsasque coronas quas de auro feceris et argento, postquam impositae fuerint capiti Jesu filii Josedec et capiti Zorobabel filii Salathiel, nominibus eorum a quibus oblatae sunt, consecrabis in templo, id est, Helem, et Tobiae, et Idajae, et Hen. Nomen secundum et tertium idem est quod supra. Primum mutatum est, et pro Holdai nunc Helem posuit. Quartum quod supra non dixerat additum, hoc est Hen, de quibus loquemur in consequentibus. Repositis autem, ait, coronis in templo Domini, et in sempiternam memoriam consecratis, de toto orbe
Abbreviated transcription (Latin):
tu indie illa. & intrabis indomũ iosie filii sophoniȩ qͥ uener̃ de babylone: &x sumes
argentũ & aurũ. or facies coronas &x pones incapite iesu filii iosedech sacerlotis mag

Expanded text:
in die illa, et intrabis in domum Josiae filii Sophoniae, qui venerunt de Babylone, et sumes in die illa, et intrabis in domum Josiae filii Sophoniae, qui venerunt de Babylone, et sumes argentum et aurum, et facies coronas, et pone
Abbreviated transcription (Latin):
Sobscuris ad obscuriora transimꝰ. &x cũ moysȩ ingredim᷑ in nubẽ ox caliginẽ. Abyssus
abyssũ in uoeat. in uoce eatharactarũ dĩ. Et girans giranclo uaclit sp̃s. & incireulos
suos reuercit᷑. Laberintheos patim̃ erores. ox xp̃i ceca regimꝰ filo uestigia. Adhanc dif¬
& in ꝑfectũ opus augeat lectoris desideriũ: Itaq mi exuperi paꝑa uenerabilis. ad¬
esto p̾sens oracionibꝰ qͥ corpore absens es. & impetra adño. ut auferat᷑ a facie mea ue¬
uirtute multa. Scdi libri explanationũ inzachariã istud exordiũ ÷: Quẽ tanta cȩle¬
ritate dictamꝰ. ut pene ñ sit emeñdi spatiũ. dũ fr̾ sisenniꝰ egyptũ ire festinat. ut¬
odorẽ bone fragrantiȩ qͥ ate missus ÷ fribꝰ illuc quoq ꝑferat. & nequaquã ethiopie
flumine s galliarũ largissimis aqͥs rigent᷑ arua sitientia. Et̃ factũ ÷ uerbũ
dni adme dicens. Sume atransmigratiõne abholelai. & athobia. & abidaia. ox uenies

Expanded text:
obscuris ad obscuriora  Al. obscura transimus, et cum Moyse ingredimur in nubem et caliginem . Abyssus abyssum invocat, in voce cataractarum Dei ; et gyrans gyrando vadit spiritus, et in circulos suos revertitur : Labyrinthios patimur errores, et Christi caeca regimus filo vestigia. Ad hanc difet imperfectum opus augeat lectoris desiderium! Itaque, mi Exuperi Papa venerabilis, adesto praesens orationibus, qui corpore absens es, et impetra a Domino, ut auferatur a facie mea vevirtute multa . Secundi libri Explanationum in Zachariam istud exordium est, quem tanta celeritate dictamus, ut pene non sit emendandi spatiue fragrantiae, qui a te missus est fratribus, illuc quoque perferat; et nequaquam Aethiopiae flumine, sed Galliarum largissimis aquis rigentur arva sitientia. Et factum est verbum Domini ad me, dicens: Sume a transmigra
Abbreviated transcription (Latin):
calcent᷑ pede. qͥ ascendit debosor. & fundant uinũ qđ letificat cor hoĩs Terra quoq
dabit germ̃ suũ. ñ arida & petrosa ex plena seritiũ. s t̾ra bona quȩ dat centesimũ
ce seragesimũ oe tricesimũ fructũ. ut qͥ seminauerint in lacrimis ingaudio metant.
Si & celi dabunt rere᷑ suu̾. de quibꝰ in octauo decimo ꝑsalmo scriptũ ÷. Celi enarram¬

Expanded text:
calcentur pede, qui ascendit de Bosor, ut fundat vinum quod laetificat cor hominis. Terra quoque calcentur pede, qui ascendit de Bosor, ut fundat vinum quod laetificat cor hominis. Terra quoque dabit germen suum, non arida et petrosa et plena sentium; sed terra bona quae dat centesimum et sexagesimum et tricesimum fructum : ut qui seminaverint in lacrymis, in gaudio metant . Sed et coeli dabunt rorem suum, de quibus de decimo octavo Psalmo scriptum est: Coeli enarra
Abbreviated transcription (Latin):
dnt̃a p̃dicantẽ. sps dñi suꝑ me ꝓpt̾ꝰ qđ unxit me euangłirare pauꝑibꝰ misit me p̾di ca¬
re captiuis remissionẽ & cecis ut uideant sanare eos qui contrito corde st. o cõpletũ
fuerit in eis illud qd ꝑamos dr̃. cou̾tã captiuitatẽ popłi mei isrł. & edificabunt eiuitates¬
dissipatas. & plantaboͣ eos: tẽ & indiebꝰ illis oriet᷑ iusticia & multitudo pacis. Uinea dabit
fructũ suũ. que dic̃ in euangło. Ego sũ uitis uos rami. Omnẽ ramũ qͥ mariet it me mun¬
dat pat̾: ut maiores fructꝰ afferat. Cũq mundati fuerint rami eiꝰ. id ÷ flagella &e ꝓpa¬
gines ox gẽmantibꝰ occłis spem futuroꝵ coeꝑint fructuu̾ polliceri. ut impleat᷑ illud
q̃d scrip̃tũ ÷. uinee florentes odorẽ deder̃: tẽ pendentes botros colorabit sol iusticiȩ.
ut missĩ intoreularia octaui &octogesimi t̾eii ꝑsalmi qͥ ꝓtercularibꝰ scribunt᷑. dnĩ

Expanded text:
me, propter quod unxit me: evangelizare pauperibus misit me: praedicare captivis remissionem, et caecis ut videant: sanare eos qui contrito sunt corde , et completum fuerit in eis illud quod per Amos dicitur: Convertam populi mei Israel captivitateis orietur justitia et multitudo pacis . Vinea dabit fructum suum, quae dicit in Evangelio: Ego sum vitis, vos rami. Omnem ramum qui manet in me, mundat Pater, ut majores fructus afferat . Cumque mundati fuerint rami ejus, id est, flagella et propagines, et gemmantibus oculis spem futurorum coeperint fructuum polliceri, ut impleatur illud quod scriptum est: Vineae florentes dederunt odorem : tunc pendentes botros colorabit sol justitiae, ut missi in torcularia octavi et octogesimi tertii psalmi, qui pro torcularibus inscribuntur, Domini
Abbreviated transcription (Latin):
belis. Et dixer̃ sacerdoteᷤᷤ belis. E ece nos egrediem᷑ foras. & tũ ręx pone
escas & uinum misce & claude hostrũ & signa anulo tuo. Et cum in¬
gressus fueri̾ mane. nͥ in ueneris om̃ia comesta a bel: moriem᷑ uł da¬
nihel qui mentitꝰ est ad uersum nos Confidebant autẽ quia fecerant
sub mensa abscondicum in troitũ & ꝑ illũ in grediebant᷑ semꝑ &
comedebant ea. Factũ est gͥ. Post quam egressi sunt illi. & rex po¬
suit cibos aute bel: prȩcep̃it danihel pueriᷤ suis & attuler̾ ciuerẽ
& cribrauit ꝑ totũ templũ corã rege. Et egressi clauser hostium.
& signanteᷤ anulo regis: abier̃ Sa cerdotes autẽ in gressi sunt nocte
uirta consuetudinẽ suã. & uxores & uxoreᷤ & filii eoꝵ. & comeder

Expanded text:
 Bel: Ecce nos egredimur foras, et tu, rex, pone escas, et vinum misce, et claude ostium, et signa annulo tuo: et cum ingressus fueris mane, nisi inveneris omnia comesta a Bel, moriamur, vel Daniel qui mentitus est adversum nos. Contemnebant autem, quia fecerant sub mensa absconditum introitum, et per illum ingrediebantur semper, et devorabant ea. Factum est igitur postquam egressi sunt illi; et rex posuit cibos ante Bel: praecepit Daniel pueris suis, et attulerunt cinerem, et cribravit per totum templum coram rege: et egressi clauserunt ostium: et signantes annulo regis abierunt. Sacerdotes autem ingressi sunt nocte juxta consue
Abbreviated transcription (Latin):
ł ait rer. do tͥ ulit gͦ danihel pice padipe & piloꝰ & cer parito fecccer
massas & dedic in os draconiᷤ & diruptꝰ est draco. Et dix̃ daniheb łcce
quẽ colebatis. Qđ eũ audissent babylorũ : indignati sunt uehente. Earcõ¬
gregati ad uersus regẽ. direr ludeus factꝰ est rex. Bel destrurit. dracone
int̾ fecit. sacerdotes õccidit. Et dixer̃ cum uenisent ad rege. Iracde nob
danibelẽ Alloquiu intficiemꝰ te ꝑ dooriĩ tuã. Uidit g rex qdđ leru

Expanded text:
Tulit ergo Daniel picem, et adipem, et pilos, et coxit pariter: fecitque massas, et dedit in os draconis, et diruptus est draco. Et dixit: Ecce quem colebatis. Quod cum audissent Babylonii, indignati sunt vehementer, et congregati adversum regem, dixerunt: Judaeus factus est rex, Bel destruxit, draconem interfecit, et sacerdotes occidit. Et dixerunt cum venissent ad regem: Trade nobis Dani
Abbreviated transcription (Latin):
Eait rei. Saluane sunt signa danihel: Qui respondit. Salua rex
Statiq cũ aꝑuissent hostiũ. intuitꝰ rex mensam exclamauie cuoce mag¬
na. Magnus es bel: & ñ est apudtẽ dolꝰ quisquã. Et risit danihel.
& denuĩt regẽ ne in grederetur intro. Et dixit. E cee pauimentum.
anim aduerte cuiꝰ uestigia sunt hȩc: Et ait rex Nidõ uestigia iuroꝵ.
& mulierũ & infantũ. Q iratꝰ rex tunc apprehendit sacerdoteᷤᷤ & u
roreꝰ & filioꝰ eoꝵꝰ. & ostender ei abscondita hostiola ꝑ quȩ ingredi¬
ebant᷑ & cõsuiebant quȩ erant suꝑ mensã. Occidit ergo illos rex
& tradidit bel inpostestatẽ danihelis. Qui sub uertit eũm ꝙ tẽplũ et
⁊ erat draco magnꝰ in loco illo. & colebant eum babylonii. Et dix̃
ex daniheli. Ecce nunc ñ pote ᷤᷤ dicere. quia ñ sit iste ds uiuens. Adora
g eum. Dñ q danthel. Bnm dñ meu adoro. qrua ipse est ds uiuend.

Expanded text:
it rex: Salvane sunt signacula, Daniel? Qui respondit: Salva, rex. Statimque cum aperuisset ostium, intuitus rex mensam, exclamavit voce magna: Magnus es, Bel, et non est apud te dolus quisquam. Et risit Daniel: et tenuit regem ne ingrederetur intro: et dixit: Ecce pavimentum, animadverte cujus vestigia sint haec. Et dixit rex: Video vestigia virorum, et mulierum, et infantium. Et iratus e ostenderunt ei abscondita ostiola, per quae ingrediebantur, et consumebant quae erant super mensam. Occidit ergo illos rex, et tradidit Bel in potestatem Danielis, qui subvertit eum et templum ejus. Et erat draco magnus in loco illo, et colebant eum Babylonii. Et dixit rex Danieli: Ecce nunc non potes dicere quia non sit iste Deus vivens: adora ergo eum. Dixitque Daniel: Dominum Deum meum adoro, qu