comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potest. quia potestas ista subpotestate. ẽ. tantũ
erim impedit parietẽ inclinatũ qͣntum accepit
potestatẽ. qm̃ qui dat tẽptatori potestatẽ: ipse tẽp¬
tato p̾bet misccłiam. Nonest potestas nisi adeo.
Noli dic̾e quaredat tantã potestatẽ diabło ut ñ¬
tem habet equitatẽ. Noli gͦ timere inimicum
tantũ facit qͣntũ acceꝑit potestatẽ ⁊ ñ plus.¬

Expanded text:
ub potestate est; tantum enim impellit parietem inclinatum, quantum accipit potestatem; quoniam qui dat tentatori potestatem, ipse tentato praebet misericordiam. Non est potestas nisi a Deo. Noli dicere quare dat tantam potestatem diabolo, ut ntem, habet aequitatem. Noli ergo timere inimicum. Tantum facit quantum acceperit potestatem. COL
Abbreviated transcription (Latin):
uidebant eos confusos .i. qui incelligebant eos de¬
fecisse. Alii de ipsis turbantur. ⁊ ipsi tam̃ non
penttent conturbati fuert̃ illi. qui salutis sue
consilium querentes: dixer̃t. Quid faciemꝰ uiri
fr̃s: & timuit omnis hõ .i. omnis utens ratio¬
ne. Qui gͦ ñ timuit ñ fuit hõ .i. ratione usus.
S si timet hõ dm̃: non eum t̾ceat hõ quin an¬
nuntiet sic̃ apłi. quib cõminabant᷑ pͥncipes
sacerdotũ dicentes ne p̾dicarent in nomine iħu
ñ ideo destitert̃ p̾dicare. Unde sequit᷑.

Expanded text:
videbant eos confusos, Aug. id est qui intelligebant eos defecisse, alii de illis turbantur, et ipsi tamen non poenitent. Conturbati fuerunt illi qui salutis suae consilium quaerentes dixerunt: Quid faciemus, viri fratres? Et timuit Deum omnis homo, id est utens ratione. Qui ergo non timuit, non fuit homo, id est ratione usus; sed, si timet homo Deum, non eum terreat homo quin annuntiet, sicut apostoli, quibus comminabantur principes sacerdotum, dicentes ne praedicarent in nomine Jesu, non ideo destiterunt praedicare . VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
utrũq seruare debes. quia utrũq adte ꝑtinet.
Alioquin ñ argueret phariseos dñs dicens. Reliqui
misericors. quia ait tibi ds̃ tuus. Non accipies ꝑso¬
nam pauꝑis iniuidicio. tt malam causam eiꝰ fo-¬
ueas. ⁊ iniquitatẽ. eiꝰ contegas. cuiꝰ si parcis sacello
ꝑcutis cor quia remanet iuuquus ⁊ ideo fit neqͥor
quia iustum sibi fauere uidet. Sequitur. miscłia
na.ẽ. t̾ra. Terra dr̃ non celi. quia celi ñ indigent
miscdia ubi nulla.ẽ. miseria. Ant̾ra hominis ha¬
bundat miseria. ⁊ suꝑ habundat dni miscdia.
miseria hominis gͦ. ⁊ miscłia diũ plena. ẽ. t̾ra. ñ
celi qui non indigent mĩa. indigent tñ regñte.
dnõ. Omnia enim indigent dnõ. ⁊ misera ⁊ felicia.
quia sine illo miser non subletiatur. felie non re¬
gitur. gͦ ⁊ celi indigent dño. Nonenim ꝓpͥam fir¬
mitatẽ sibi ipsi p̾stiterunt celi. s¬

Expanded text:
utrumque servare debes, quia utrumque ad te pertinet: alioqui non argueret Pharisaeos Dominus dicens: Relinquimisericors, quia ait tibi Deus tuus: Non accipias personam pauperis in judicio , ut malam ejus causam foveas, et iniquitatem ejus contegas. Cujus si parcis saccello, percutis cor, quia remanet iniquum, et ideo fit nequior, quia justum sibi favere videt. Misericordia Domini, na est terra. Terram dicit, non coeli, quia coeli non indigent misericordia, ubi nulla est miseria. In terra hominis abundat miseria et superabundat Domini misericordia. Miseria hominis et misericordia Domini, plena est terra; non coeli, qui non indigent misericordia, indigent tamen regente Domino. Omnia enim indigent Domino, et misera et felicia, quia sine illo miser non sublevatur, felix non regitur, ergo et coeli indigent Domino. Non enim propriam firmitatem sibi ipsi praestiterunt, s
Abbreviated transcription (Latin):
to st. Emundabuntur uͦ id ẽ. purgabun¬
tur qͥ suꝑ fundam̃tũ illucd ligna. fenũ stipu¬
lam. edificauerunt. Iste gͦ uolens. ẽẽ. int̾ eõ. qͥ
arguent᷑ uł corripient᷑. sciens horrenddũ. c̾e. in
uł indignatione. id ẽ. infuturo tuditio ubi
malos dampnab̾. ne argua me. id ẽ. quasi
dampnandũ conuncas. neq etiam corripias
tis aut secantis medici manꝰ tim̃da ẽ. Uñ sub.¬

Expanded text:
to sunt. Emendabuntur vero, id est purgabunto sunt. Emendabuntur vero, id est purgabuntur qui super fundamentum illud, ligna, fenum, stipulam aedificaverunt. Iste ergo nolens esse inter eos qui arguentur, vel corripientur, sciens horrendum esse incidvel indignatione tua, id est in futuro judicio, ubi malos damnabis ne arguas me, id est quasi damnandum convincas, neque etiam corripias tis aut secantis medici manus. Unde sub
Abbreviated transcription (Latin):
suam. Iterum aꝑsona uidicis ꝑ consuctudinẽ
parcendi. quia non uult amortuis s auiuis
rogari. Scd̾o exponit erumpnas penitentis ibi.
laboraui. Tercio ostñdit se correctum. ut sepa¬
Inꝑsona gͦ penitentis inuidicio puniri me.¬
furore tuo. Iuror idẽ. c̃. exgreco qͦd ira. Unde
⁊ hic uarie dr̃. nam inaliis codicib priꝰ inueni¬
tur furor. post ira. In aliis econuerso pͥusira
deinde furor. In aliis ꝓfurore indignatiopo
qui tamen motꝰ indm̃ non cadit. deqͥscriptũ
est. Tu autẽ dñe uirtutũ. cũ tͣnqullitate ui¬
Nongͦ indm̃ iudicem cadit ꝑturbatio. s futor
eiꝰ iẽ accipit᷑ qͦdira scił iudiciũ quo mał quasi
iratus uidebit᷑. ⁊ uelud furibundus. Argui au¬
tẽ ⁊ corripi diuersa st̃. Nam g̾rauiꝰ argui est
qͣm qͣsi. accusari. undẽ dampnatio timetur.
corripi uͦ mitiꝰ.ẽ. id .ẽ. emendari. uł erudiri¬
id ẽ. dampnantur qui sine fidei fundamen¬

Expanded text:
suam. Item a persona judicis per consuetudinem suam. Item a persona judicis per consuetudinem parcendi, quia non vult a mortuis, sed a vivis rogari. Secundo, exponit aerumnas poenitentis, ibi, Laboravi. Tertio, ostendit se correctum, ut sepaIn persona ergo poenitentis, in judicio puniri mefurore tuo. Aug. Furor idem est ex Graeco, quod ira, unde et hic varie dicitur. Nam in aliis codicibus prius invenitur furor, post ira. In aliis e converso, prius ira, deinde furor. In aliis pro furore, indignatio poqui tamen motus in Deum non cadit. De quo scriptum est: Tu autem, Domine virtutum, cum tranquillitate juturbatio; sed furor ejus idem accipitur quod ira, scilicet judicium quo malis quasi iratus videbitur, et velut furibundus. Argui autem et corripi diversa sunt. Nam argui gravius est quam accusari unde, damnatio timetur. Corripi vero mitius est, id est emendari vel erudiriid est damnabuntur qui sine fidei fundamen
Abbreviated transcription (Latin):
catis suis. Psalmus dico compositus. ꝓ
octaua. id ẽ ꝓmetu. iudiciĩ. octaua. ẽ. ad¬
uentꝰ dñi. in quo peccator tumet argui. ⁊ idõ
quicquid inseptenario huiꝰ uite cõmittitur.
Et quia. uii. st̃ p̃cipue modi remissioniᷤ
quib peccata delentur. scił. Baptismꝰ. Ele¬
tere in se peccatis. flecus ⁊ satisfactio ꝓpecca.¬
tis. Et cõmunicatio corporis & sanguiniᷤ
dñici. Horum penitentialiũ psalmoꝵ ta¬
lis. ẽ. forma. quia alatrimis ⁊ amaritudine
penicudinis incipiunt. ⁊ incertitudine ue¬
nie t̾minant᷑. sic̃ hic patet. Concessio quoq
dep̃catiua. ẽ hic. ubi peccatũ concedit᷑. ⁊ tie.¬
uia postulatur. quȩ licet apud indices scl̃a¬
res. lotum non habeat: apd̾ dm̃ tam̃ multum
ualet. cui placet peccati. confessio⁊ acc̾reatio.¬
⁊ clamatio. Intentione monet adpenit̾ntiã.
Modus . iiiiͬ. st̃ particiones. Primo. ẽ. exordi¬
cis ꝑ eiꝰ potestatem.⁊ asua ꝑsona ꝑinfirmitatẽ

Expanded text:
cuin. Psalmus dico, compositus pro octava, id est pro metu judicii. Octava est adventus Domini, in quo peccator timet argui, et ideoquidquid in septenario hujus vitae committitur, et quia septem sunt praecipue modi remissionis, quibus peccata delentur, scilicet baptismus, eletere in se peccanti, fletus et satisfactio pro peccatis, communicatio corporis et sanguinis Domini: horum poenitentialium psalmorum talis est forma, quia lacrymis et amaritudine poenitudinis incipiunt, et in certitudinem veniae terminantur, sicut hic patet. Concessio quoque deprecativa est hic, ubi peccatum conceditur, et venia postulatur, quae, licet apud judices saeculares locum non habeat, apud Deum tamen multum valet, cui placet peccati confessio et damnatio. Intentio: Monet ad poenitentiam. Modus: Quatuor sunt partitiones. Primo, est exordicis, per ejus potestatem, et a sua persona, per infirmitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tum. ẽ. ut dñs dicit in euangłio. Dedie il
la ⁊ hora nemoscit. neq angłs. neq filius.
re. non qͦd aput se ipse non nouit. omnia¬
quȩ ⁊ pat̾. s quia nescire faciet eos. qͥb ñ ex.¬
pedit hoc scire. Unde quoꝵ dã temeria.
dies dni dr̃ dies iudicii. quia omnia tempora.
uii. dierũ repetitione uoluunt᷑. post que
erit ille dies qui nullam habet uarietatem.
Uel ideo dies iudicũ dr̃ octauus. quia post
duasuitas futurus .ẽ. scił carnalem⁊ sp̃ua.¬
lem Due enim uitȩ sunt quȩ in p̾senti agu¬
ntur. Una. ẽ. indilectione carnis: quȩ ꝑtinet
adcorpus. quod est ext̾ior ⁊ uetus homo. cui

Expanded text:
tum est, ut Dominus dicit in Evangelio: De die autem illa et hora nemo scit, neque angelus, neque Filius, re, non quod apud se ipse non noverit, sed quia nescire faciat eos quibus non expedit hoc scire. Unde quorumdam nimium vdies dicitur, dies judicii, quia omnia tempora septem dierum repetitione volvuntur, post quae erit ille dies qui nullam habet varietatem. Vel ideo dies judicii dicitur octavus, quia post duas vitas futurus est, scilicet carnalem et spiritualem. Duae enim vitae sunt, quae in praesenti aguntur. Una est in delectatione carnis, quae pertinet ad corpus; quod est exterior et vetus homo, cui
Abbreviated transcription (Latin):
tinet t̾uariꝰ. ꝓpt̾ tͥplicẽ uim anime. que. ẽ.
rationał. irascibił. concupiscibił. Pacta gͥ
utraq uita quasi septenario num̾o tͣnsac¬
to: ueniet octauus dies iudicii ubi cuiq
ꝓmeriti̾ reddetur. Unde tim̃s eccła ⁊ peni¬
tens hic orat. Et .ẽ. sensꝰ tituli. Psalmꝰ iste
qui dr̃ psalmꝰ. eo qͦd monet adbeneagendũ.

Expanded text:
net ternarius propter triplicem vim animae, quae est rationalis, irascibilis, concupiscibilis. Peracta ergo utraque vita, quasi septenario numero transacto, veniet octavus dies judicii, ubi cuique pro meritis reddetur. Unde timens Ecclesia, et poenitens hic orat. Et est sensus, Psalmus iste, qui dicitur psalmus eo quod monet ad bene agendum,
Abbreviated transcription (Latin):
at̾ra ꝓmissionis gentes a facie eoꝵ .i. ap̾sentia
um. ⁊ sorte diuisit eis t̾ram infunicło distͥbu¬
tionis. hystoria patet. Mistice ꝑ hoc significat᷑.¬
quod in nob̾ omnia oꝑatur unꝰ. & idem sp̃c. di¬
uidens singuł ꝓut uult. Sequit᷑. Et habita¬

Expanded text:
a promissionis gentes a facie eorum, Gl. int., um. Et sorte divisit eis terram in funiculo distributionis. Historia patet. Mystice per hoc significatquod in nobis omnia operatur unus et idem spiritus, dividens singu
Abbreviated transcription (Latin):
lapis inedificiũ. Hic notat᷑. libere sare. id ẽ.
eccłe receptio. sic̃ supͣ ancille exclusio. ubi
dictum. ẽ. ñ habitabit uixta te malignuᷤ.¬
⁊ cet̾a. In hoc introitu ꝑfectio. ẽ. ⁊ ꝑ hoc intͦi¬
det᷑ consumatio. Adorabo dico. intimoͬ ͤ tuo
qui. ẽ. magnũ p̃sidiũ ꝓficientib ad salutẽ.
s puenientib foras mitit᷑. Non enã timent

Expanded text:
lapis in aedificium. Hic notatur liberae Sarae, id est Ecclesiae receptio, sicut supra ancillae exclusio, ut dictum est: Non habitabit juxta te malignus, etc. In hoc introitu perfectio est, per hoc introidetur consummatio. Adorabo dico, in timore tuo, qui est magnum praesidium proficientibus ad salutem, sed pervenientibus foras mittitur. Non enim tim
Abbreviated transcription (Latin):
gentis. qͣm fraudulentia oscula odientis. Et alibi.
Mel distillat delabiis meretͥtis. inlabiis uͦ sc̃oꝵ mosᷤ
est uł gladiꝰ. quo peccantes feriunt. qͣsi. irati bona
ẽ. hec ira. Iniqua autẽ. ẽ. illa que tͣnsit mnodium.
te conteplationẽ dissipat. que non . ẽ. ñ inquieta m̃¬
te. s inde post paululũ plus ꝓficit. ad iudñdum
dm̃ ut collirium ocuł positum. pͥus uisumtur¬
bat. s post ea clariorẽ reddit. Dehac ira ãgit dicens.
contbatꝰ. ẽ. occłs m̃s int̾ior inira mea .i. ꝓpt̾ irã mẽã
int̾iora mea. Irascitur enim iste peccatis palea.¬
rum non tam̃ odit in qͦ extingueret᷑ occłs. Uenter
ꝓint̾iorib ponit᷑. que turbant᷑ qñ nec corripi pos¬
sc̃ impii quib ñ clamat clare. s intꝰ gͣemescit dicenᷤ.¬

Expanded text:
gentis, quam fraudulenta oscula odientis . Et alibi: gentis, quam fraudulenta oscula odientis . Et alibi: Mel distillat de labiis meretricis. In labiis vero sanctorum mors est, vel gladius, quo peccantes feriunt quasi irati bona est haec ira. Iniqua autem est illa, quae transit in odium. te contemplationem dissipat, quae non est nisi in quieta mente; sed inde post paululum plus proficit ad videndum Deum, ut collirium oculis appositum, prius perturbat visum, sed post clariorem reddit. De hac ira agit iste, dicens: Conturbatus est ocrascitur enim iste peccatis palearum, non tamen odit, in quo exstingueretur oculus. Venter pro interioribus ponitur, quae turbantur, quando nec corripi possunt impii, quibus non clamat clare, sed intus ingemiscit, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
digentia plenitudinis quia humana fragilitas nil
boni habet inse. ⁊ ossa mea conturbata st̃ .i. fortitu¬
do corporis conturbata ẽ. ꝑhoc ostñdt̃ qͦd nec inani¬
ma.nec incorpore ulla potest. ẽe. hominisp̾sump¬
tio. Uel deira ꝓpͥa sua agit hic uir sc̃s. Ira enim
alia.ẽ. iusta. alia mniqua. quia alia. ẽ. ꝑuiciũ. alia
ꝑcelum. Ira enim iusta. ̃. qua irascit᷑ quis suis ⁊
alienis peccatis. uidens homines conficentes. dm̃
ore. ⁊ negantes morib renuntiantes scł̃o tierb &
non fcis. ⁊ uidens frẽs fr̃ib insidiantes. osculum
dantes: ⁊ fidem ñ seruantes. quales gemit iste exi¬
stens. tanqͣm granũ int̾ paleas. ⁊ sic̃ lilium inter
ait. Melior.ẽ. manifesta correptio. qͣm amor ab.¬
sconditus. quia melior. ẽ. ira ⁊ asꝑa in crepatio ui¬
ri scĩ aꝑta qͣm adulatoris assentatio lenis ueri¬
tatem occultans. Unde oleum peccatoris ñ impin¬
guet capͥ meum. Et alibi. Meliora st̃ uerba dili¬

Expanded text:
digentia plenitudinis, Cassiod. quia humana fragilitas nil boni habet in se. Et ossa mea conturbata sunt, id est fortitudo corporis conturbata est. Per hoc ostenditur quod nec in anima, nec in corpore ulla potest esse hominis praesumptio. Vel de ira sua propria agit hic sanctus vir. Ira enim alia est justa, alia iniqua, quia alia est per vitium, alia per zelum. Ira justa est, Aug. qua irascitur quis suis et alienis peccatis, videns homines confitentes Deum ore, et negantes moribus, renuntiantes saeculo verbis et non factis, et videns fratres fratribus insidiantes, osculum dantes, et fidem non servantes, quales genuit iste existens tanquam granum inter paleas, et quasi lilium inter ait: Melior est manifesta correctio, quam amor absconditus , quia melior est ira et aspera increpatio viri sancti apta, quam adulatoris assentatio lenis veritatem occultans. Unde: Oleum peccatoris non impinguet caput meum . Unde alibi: Meliora sunt vulnera 63 dili
Abbreviated transcription (Latin):
indolore uita mea. uita ꝑfectoꝵ. ẽ. ꝓfectꝰ alioꝵ.
Unde apls. Nunc iuuimꝰ si uos statis indnõ. ⁊ itẽ.
Cupio dissolui ⁊. e̾̃ẽ. cũ xp̃o. Manere autẽ incarne
exdispensatione sua. ⁊ ex laborib suis. ⁊ p̾dicatiõe
sua. non ꝓfic̾e homines dolet. ⁊ ait. defecit uita mea¬
⁊anni mei .i. tẽpora que hicago.⁊ non inclaris uo¬
cib s ingemitib st̃ quia habundat iniquitas ma¬
loꝵ ⁊ uictus mea infirmata. ẽ. in pauꝑtate uel
egestate. quia refrigescet caritas multoꝵ.⁊ ossa mea
conturbata sc̃ .i. fortes eiam ꝓpeccantib tbati st̃.¬

Expanded text:
fectus aliorum. Unde Apostolus: Nunc vivimus, si vos statis in Domino . Et item: Cupio dissolvi et esse cum Christo; manere autem in carneex dispensatione sua, et ex laboribus suis, et praedicatione sua non proficere homines, dolet et ait, defecit in anni mei, id est tempora quae hic ago, et non in claris vocibus, sed, in gemitibus sunt, quia abundat iniquitas multorum. Et virtus mea infirmata est in paupertate, vel egestate, quia refrigescit charitas multorum, et ossa mea conturbata sunt, id est fortes etiam pro peccantibus turbati s
Abbreviated transcription (Latin):
frequent intitulis tangat᷑ hystoria. uel
ponantur aliquoꝵ nomina. unde adlit̾ã
ñ agit᷑ inpsalmis: cũ ⁊ hystoria mistice in¬
tellecta. ⁊ nomina congrue int̾p̾tata: psal¬
moꝵ continentiã aꝑuint. Ut hic. ubi po¬
ni turdauid. qui int̾p̃tat᷑ manu fortis. cił¬
desiderabił aspectui. ⁊ significat. xp̃m. qͥ¬
angłi. scił scĩ desiderant ꝓspicere. Psalmꝰ.
bonã oꝑationẽ notat. Dicebat᷑ enĩ ad lite¬
rã psalmꝰ. modulatio quȩ fiebat ꝑtactum
decẽ cordarũ. ita oꝑatio bona. ẽ. quȩ fit ꝑ
obseruantiã .xͭ. mandatoꝵ. Et est sensus
tituli tał. Psalmꝰ iste. id. ẽ. tractatꝰ iste
qͥ dr̃ psalmꝰ. qͥa monet ad bene oꝑandum
rege. Intentione monet ut ei subdam᷑. Mo¬
dus tał. triꝑtitus. ẽ. psalmꝰ. Primo incre.¬

Expanded text:
el ponantur aliquorum nomina, unde ad litteram non agitur in psalmis; tamen et historia mystice intellecta, et nomina congrue interpretata psalmorum continentiam aperiunt, ut hic ubi ponitur David, qui interpretatur manu fortis, desiderabilis aspectu. Et significat Chrsancti angeli desiderant prospicere . Psalmus bonam operationem notat. Dicebatur enim ad litteram psalmus modulatio quae fiebat per tactum decem chordarum, ita bona operatio quae fit per observantiam decem mandatorum. Et est sensus tituli, psalmus; iste, id est tractatus iste, qui dicitur psalmus, quia monet ad bene operandum, rege. Intentione monet ut ei subdamur. Modus talis, tripartitus est psalmus. Primo incre
Abbreviated transcription (Latin):
uitam: aliis odor mortis inmortẽ. fulgura etiã
multiplicauit .i. miracła que stupidos reddunt.
Unde subdit. ⁊ conturbauit eos. Et apparue

Expanded text:
vitam, aliis odor mortis in mortem ; fulgura etiam multiplicavit, id est miracula, quae stupidos reddunt. Unde subdit: et conturbavit eos. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
adorant dm̃. s humanitatẽ frat̾nam ñ ex¬
hibent. ex his patet. qͦd bom ⁊ mali. sacram̃¬
s exauctorẽ suũ timere moneat. Si quis tũ¬
s om̃s qui descendunt int̾ram .i. om̃s qͥ t̾rena
amant cadent quia indigne sumunt. incon
illi qui celestia dtserentes int̾ra eligunt beati

Expanded text:
adorant Deum, sed humanitatem fraternam non exhibent. Ex his patet quod boni et mali sacramesed exactorem moneat timere, si quis tamSed omnes qui descendunt in terram, id est qui terrena amant, cadent quia indigne sumunt. Aug., qui coelestia deserentes in terra eligunt beati
Abbreviated transcription (Latin):
se bonitate. non inpene acerbitate. Causa enĩ
facit martyrem. non pena. Sequit᷑. que ñ ra¬
pui tẽ exsoluebam. quasi. ñ peccaui. ⁊ penas
dedi. Rapuit enim addam ⁊ eua. p̾sumens uͦ
diabłs dediuinitate. Raꝑe uoluert̃ diurnita¬
tem. ⁊ ꝑdiderunt felicitatẽ. ¶¬

Expanded text:
. Causa enim facit martyrem non poena. Quae non rapui tunc exsolvebam. Quasi dicat: Non peccavi, et poenas dedi. Rapuit enim Adam et Eva praesumens ut diabolus, de divinitate. Rapere voluerunt divinitatem, et perdiderunt felicitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostñdat qͦd ñ sit ei tediũ laboꝵ. ⁊ hec
uoluntas non est ociosa. Uel non est ad
horam. S meditabit᷑ die ac nocte. id est
assidue. uł inꝓsꝑis uł in aduersis. Dies
enim letitiã: nox adu̾sitatẽ de signat. In¬

Expanded text:
ut ostendat quod non sit taedium ei laborum. Et haec voluntas non est otiosa, vel non est ad horam Aug.. Sed meditabitur die ac nocte, id est assidue, et in prosperis, et in adversis. Dies enim laetitiam, nox adversitatem signi
Abbreviated transcription (Latin):
nocte. Alud. ẽ. esse inlege. aliud sub le¬
ge. Qui est in lege scđ̾m legẽ agit. uolunta¬
rie legi obediens. Qui sub lege est scd̃m
legẽ agit᷑. necessitatis timore coactus.
Ille lib̾. iste uͦ seruus. Itẽ aliud. ẽ. lex lit̾e
q̃ scribit᷑ seruo. Aliud lex scĩtatis. que
mente conspicit᷑ a filio. qͥ non indiget lit̾is.
Iusto enĩ lex posita ñ est ãit ũt apłs. Dicit

Expanded text:
. Aliud est esse in lege, aliud sub lege. Qui est in lege, secundum legem agit, voluntarie legi obediens. Qui autem sub lege est, secundum legem agit, necessitatis timore coactus. Ille liber, iste vero servus. Iterum: Aliud est lex litterae, quae scribitur servo; aliud lex sanctitatis, quae mente conspicitur a filio, qui non indiget litteris; justo enim lex posita non est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gis obseruatio. Uide qualit̾ hȩc p̃cedenti¬
b respondeant. ibi dicit. Non abiit. Hic
uoluntas uilege. ibi. Inuia peccatoꝵ ñ
stetit. Non incathedra pestilentie sedit.
hic assidue in lege dñi meditabitur.

Expanded text:
 haec praecedentibus respondeant. Ibi dicit, non abiit; hic, voluntas in lege. Ibi, non in via peccatorum stetit, non in cathedra pestilentiae sedit; hic, assidue in lege Domini meditabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ me.i. mͦ mep̾munt. quoꝵ alt̾um de pͥmo.
altum defut᷑o uudicio mͥ ẽ. s quo crebriora st̃
mala eo dulcior erit miscd̃ia. quia. Indie .i. inꝓ
tꝰ eiꝰ dedarat᷑. tunc eium subuenit. uerũ ꝓbat
ds̃. qͦd die mandauit. unde speciosa miscłia dr
intẽpore tͥbulationis sic̃ nubes pluiuie intẽpore
siccitatis. Ergo uͭ formica inꝓsꝑis debemꝰ disce¬
re ⁊ collig̾e unde uiuamꝰ in adu̾sitate. formica
enĩ ꝑestatẽ colligit. qͦd ꝑhiemẽ ei ꝓsit. ita tuin
mala. qͥd gͦ agis in hac ꝑegrinatione: dicotibi.
Oratio ẽ. mͥ in his contbationib ⁊h̃ oratio ẽ. apud
me .i. intus habeo qͦd offeram. ñ delonginquo
afferani thura ⁊ aromata. ñ degrege uitulũ uł ari¬
etem in me. ẽ. unde dm̃ placẽ uͭ extra me querd.
que oratio fit deo uite meẽ ñ homini qͥ potest fal¬

Expanded text:
st modo me premunt. Quorum alterum de primo, alterum de futuro judicio mihi est; sed quo crebriora sunt mala; eo dulcior erit misericordia, quia in die, id est tus ejus declaratur, tunc enim subvenit, et verum probat Deus, quod die mandavit. Unde speciosa misericordia Dei in tempore tribulationis. Sicut nubes pluviae in tempore siccitatis. Ergo ut formica in prosperis debemus discere et colligere, unde vivamus in adversitate; formica enim per aestatem colligit, quod per hiemem ei prosit, ita tu in mala, quid ergo agis in hac peregrinatione? dico tibi: Oratio est mihi in his conturbationibus. Et haec oratio est apud me, id est intus habeo quod offeram, non de longinquo afferam Deo 92 thura et aromata, non de grege vitulum vel arietem, in me est unde Deum placem, non extra me quaero. Quae oratio fit Deo vitae meae, id est
Abbreviated transcription (Latin):
mĩs es. Uel ita abillo loco. Abyssus. Iste memor
dei adimirans qͦmͦ omnia uiiutent addm̃. etiam ho¬
mines alter alt̾um. dicit deo abyssus. qͣsi. abyssus
debeo. ẽẽ. memor. qͥa abyssus abyssum inuocat .i.
hõ hominẽ addm̃ uocat. dum aliqͥd ueritatis p̾¬
dicat qui hõ abyssus dr̃ quia neutͥus illoꝵ. scił uo
cantis. uł uocanti corsciri potest. ꝓfundũ enim .ẽ.
& inscrutabile cor hominis. Unde. accedet homo
⁊ quis cognoscet eum: Uocat hõ hominẽ. ⁊ ħ non¬

Expanded text:
io. Vel ita ab illo loco, abyssus. Iste memor Dei, admirans quomodo omnia invitent ad Deum etiam homines, alter alterum, dicit Deo: Quasi debeo esse memor, quia, abyssus abyssum invocat, id est homo hominem ad Deum vocat, dum aliquid veritatis praedicat: qui homo abyssus dicitur, quia neutrius illorum, scilicet vocantis, vel vocati, cor sciri potest: profundum est enim et inscrutabile cor hominis . Unde, accedet homo et quis cognoscet eum? vocat homo hominem.
Abbreviated transcription (Latin):
Aiudiciis tuis timir. Quasi dic̾et. turbata. ẽ. ani.¬
ma mea. ⁊ humiliatꝰ sum qͥa abissus .i. uidicium
qͦd intulit ds̃ homini peccanti unde . ẽ. nob̾ hic la¬
bor ⁊ mors inuocat abyssum .i. ostñdit aliud uidi¬
cium futurũ quo mali dãpnabunt᷑. Si enim eum¬
ita seuere puniuit. qͥd inpenitñtib infut᷑o faciet:¬

Expanded text:
imui . Quasi dicat: Turbata est anima mea, et humiliatus sum, quia abyssus, id est judicium quod intulit Deus homini peccanti, unde est nobis hic labor et mors, invocat abyssum, id est ostendit aliud judicium, quo mali damnabuntur. Si enim ita severe eum punivit, quid in
Abbreviated transcription (Latin):
Quasidic̾et. decet ut sim memor.
nam adh abyssus abyssum inuocat .i. euangłium
⁊ lex inħ concordant. ⁊ ħ inuocatio fit inuoce catha
racte. ad lit̾ã enim catharacta st̃ hostia fluiuoꝵ
unde aqͣ fluit. ⁊ ideo memor etiam ero tui. quia.¬

Expanded text:
Quasi dicat: Decet ut sim memor; nam ad hoc abyssus abyssum invocat, id est Evangelium et lex in hoc concordant, et haec invocatio fit in voce catarractae. Ad litteram enim cataractae sunt ostia fluviorum, unde aqua fluit. Et ideo e
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ut discam qua uoce sis laudandus. scił qͦmͦ
ligit qͦmͦ est laudandus ds̃. qui bonũ dõ non¬
mirabilia tua non mea. uł ita. ut ꝑaltare ce¬
lestis ierłm accipiat᷑. qͦd altare non amplecti¬
tur. nisi qui lauat manus uit̾ innocentes. Nã
multi altare hoc uisibile tangunt indigni. ⁊ to¬
lerat ds̃ pati inuiriam ad tempꝰ sacramenta
sua s numqͥd erit. sic ierłm celestis: non. non
enim qͦmͦ nunc reciꝑis cum mał intͣ parietes istoᷤ
sinum abrahe. ideo dicit iste. lauabo int̾ innocen
tes .i. oꝑa mea. quib lotis circũdabo altare tuum
uocem laudis tue. que canit᷑ abangeł. Sc̃s. s c̃s.¬

Expanded text:
id est discam qua voce sis laudandus, scilicet qligit qualiter est laudandus Deus, qui bonum mirabilia tua, non mea. Vel ita, ut per altare, coelestis Jerusalem accipiatur, quod altare non amplectitur, nisi qui lavat manus inter innocentes. Nam multi hoc altare visibile tangunt indigni, et tolerat Deus pati injuriam ad tempus sacramenta sua, sed nunquid sic erit Jerusalem coelestis? Non, non enim quomodo nunc reciperis cum malis intra parietes istos sinum Abrahae. Ideo dicit iste, lavabo manus, id est opera, quibus lotis, circumdabo altare tuum vocem laudis tuae, quae cantatur ab angelis,
Abbreviated transcription (Latin):
Que fuit necessitas loquendi cum sufficerent le¬
galia. qͥa sacͥficium qͦd deanimalib fiebat ⁊ obla¬
tionem que erat de aliis reb ut similagine ⁊ thu¬
re. ⁊ oleo. noluisti ulteriꝰ postqͣm ueritas. ẽ. exhi¬
bita. Ut enuim uenit tes noluit ds̃ illa legalia qͦ
erant qͣsi uerba ꝓmittencia tam dui. ẽ. ꝓmissor.
donec det qͦd ꝓmisit. ut dedit murat tierbum.
nec dicit dabo s dedi. Ipso uͦ ueniente uoluit ea qͣ
erant eiꝰ figura. Unde innatali dñi cantat᷑ missa
deꝓmissione. scił lux fulgebit. nec repetitur post¬
ea deꝓmissionis exibitione. scił puernat᷑. ẽ. ⁊c̃. qͥil
it̾atur sepiꝰ ea. Ecce uerboꝵ mutatio. ibi enimde
fur᷑o. ẽ. ꝓmissio hiciam denato gr̃arũ accio. Unde
⁊ꝓpbetia ante epłam eadem die cantat᷑ ut fit basĩ
subcolũpna intab̾naculo dni. Siͦ autẽ dicat adhuc
apud udeoᷤ durare illa legalia qͥd circũcidunt
Ablata enim st̃ maxima exparte. ñ enim habent

Expanded text:
Quae fuit necessitas loquendi, cum sufficerent legalia? quia sacrificium, quod de animalibus fiebat et oblationem, quae erat de aliis rebus ut de simila, et thure et oleo, noluisti ulterius, postquam veritas est exhibita. Aug. Ut enim venit res, noluit Deus illa legalia quae erant quasi verba promittentia: tandiu est promissor donec det. Ut dedit, mutat verbum, non dicit: Dabo, sed: Dedi. Ipso ergo veniente, noluit ea quae erant ejus figura. Unde in Natali Domini cantatur missa de promissione, scilicet: Lux fulgebit, nec repetitur postea de promissionis exhibitione, scilicet: Puer natus est, etc. quod iteratur postea. Ecce verborum mutatio. Ibi enim est de futuro promissio, hic de jam nato gratiarum actio. Unde et prophetia ante Epistolam eadem die cantatur, ut fit basis sub columna in tabernaculo Domini. Si quis autem dicat adhuc apud Judaeos durare illa legalia, quia circumciduntur Ablata sunt enim ex maxima p
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. abeccła que excepit sanguinẽ xp̃i quẽ fudit
iudeus. ⁊ dehact̾ra clamat ille sanguis add dm̃
dum cotidie ineccła ꝓ hominis expiatione deoof¬
fertur. s iudeus qui fudit: surdus. non audit
spũaliter. ⁊ hec sc̃ mirabilia dei. ⁊ cogitationes
quib nemo. ẽ. simił aures autẽ. uł corpꝰ. qͥsi dic̾ee.
scił sine peccato. ꝓpt̾ hoc illa noluit. uł aures ꝑ-¬
mͥ deddisti.

Expanded text:
est ab Ecclesia, quae excepit sanguinem Christi, quem effudit Judaeus: et de hac terra clamat ille sanguis ad Deum, dum quotidie in Ecclesia pro hominis expiatione Deo offertur. Sed Judaeus qui fudit, surdus non audit spiritualiter. Et haec sunt mirabilia Dei et cogitationes, quibus nemo est similis. Aures autem, vel corpus, quasi dicat: scilicet sine peccato. Propter hoc illa noluit. Vel, aures pemihi dedisti.
Abbreviated transcription (Latin):
bitis. uolabo insolitudinẽ. ⁊ ibi requiescam
incontemplationẽ. Solitudinẽ optat iste. da¬
bit mͥ dico sicut colũbe ñ sic̃ coruo. Coruus
enim de archa emissus post ea ñ rediit. Ciolũ¬
ba uͦ emissa: ferens ramum oline rediic. Colũ¬
ba: amolestiĩs querit auolare. s dilectionẽ
ñ ammictit. ⁊ semꝑ gemit. Sic bonꝰ uult se se¬

Expanded text:
bitis volabo in solitudinem; et ibi, requiescam bitis volabo in solitudinem; et ibi, requiescam in contemplatione. Solitudinem optat iste. Dabit mihi, dico sicut columbae non sicut corvo. Corvus enim de arca emissus, postea non rediit; columba vero emissa, ferens ramum olivae rediit . Coluba a molestiis quaerit avolare, sed dilectionem non amittit, et semper gemit. Sic bonus vult sepa
Abbreviated transcription (Latin):
ait: & dixi. Quis dabit. Uidens iste undiq ma¬
la. ẽẽ. & se mał non ꝓficere. malos uͦ sibi offic̾e.
de liberat qͥd agat. Et uult ad cẽpus separa¬
ri abhis scandat. ne peccata infirmꝰ augeat.
manens int̾ea. Unde petit pennas uirtutum
qͥb possit auolare insolitudine loci. ⁊ in altũ
contẽplationis conscendere. Has autẽ pennaᷤ
uirtutũ ñ habenti dat ds̃. Habenti uͦ: int̾dũ
dat p̾latus ęccłȩ. dũ soluit ligatas. Habent
enĩ quidã has pennas. s ligataᷤᷤ cura ⁊ officio
pastorali. qͥb non ualent. uti aduolandum
insolitudinẽ. nisi pͥus soluantur. Ergo etiam
qui soluit ligatas pennas: dat eã quȩ ñ eral̃
adusum sue nec uiris habentis. His pen.¬
nis ysaac ornatus exibat incampũ medita.¬
ti. & MaRIA sedebat circa pedes dñi inten¬
dens his que dicebant᷑ ab eo. dum soror circa
plurima turbaretur. Has gͥ uolens iste ait.
Et dixi. qͥs dabit mͥ pennas uirtutũ. ⁊ his ha¬

Expanded text:
t dixi: Quis dabit? Aug. Videns iste undique mala esse, et se malis non proficere, malos vero sibi officere, deliberat quid agat, et vult ad tempus separari ab his scandalis, ne peccata infirmis augeat, manens inter ea. Unde et petit pennas virtutum, quibus possit avolare in solitudinem et in altum contemplationis conscendere. Has autem pennas virtutum non habenti dat Deus; habenti vero interdum dat praelatus Ecclesiae, dum solvit ligatas. Habent enim quidam has pennas, sed ligatas, cura et officio postorali, quibus non valent uti ad volandum in solitudinem, nisi prius solvantur. Ergo et qui solvit ligatas, pennas dat quae non erant ad usum, nec suae habentis. His pennis Isaac ornatus exibat in campum meditari , et Maria sedebat secus pedes Domini, intendens quae dicebantur ab eo, dum soror circa plurima turbaretur . Has igitur volens iste ait, et dixi: Quis dabit mihi pennas virtutum, et eis ha
Abbreviated transcription (Latin):
p̾uaricationiᷤ rumã. Pie nãq uiuit in xp̃o.
adcuiꝰ uscera ꝑtinet quod ait apłs. Quis it¬
firmatꝰ ⁊ ego non infirmor: Aut qͥs scanda¬
lizat᷑ ⁊ ego ñ urorꝰ Et sic quia uritur ꝓma¬
mis erat cruciatꝰ. mala uita sodomoꝵ. Unde¬
hic optat fug̾e ⁊ manere indeserto ꝓturba
thulationũ ⁊ scandaloꝵ. s aliqͣndo ligatur.
ñ uisco cupiditatis. s cura ⁊ offitio pastorali
ut ddeserere ñ possit. nisi soluat᷑. qͦd si ñ soluit᷑:
tunc dicat. Cupio dissolui: ⁊ esse cũ xp̃o. s ma¬
nere necesse. ẽ. ꝓpt̾ uoᷤᷤ. Et sic est ei meritum
ex desiderio. Alit̾. optat iste mortem. ꝑqͣm se¬
paretur amał. & ait ꝑsimile. Quis dabit

Expanded text:
ationis ruinam; pie namque vivit in Christo. Ad cujus viscera pertinet id quod ait Apostolus: Quis infirmatur, et ego non infirmor? aut quis scandalizatur et ego non uror? et sic aliorum mamis erat cruciatus, mala vita Sodomorum , unde optat fugere et manere in deserto, pro turba tribulationum et scandalorum, sed aliquando ligatur non visco cupiditatis, sed cura et officio pastorali, ut deserere non possit, nisi solvatur. Quod si non solvitur, tunc dicat: Cupio dissolvi, et esse cum Christo ; sed manere necesse est propter nos, et sic ei meritum ex desiderio. Aliter optat iste mortem per quam separetur a malis, et ait per simile: Quis dabit
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊ corporis. qͣsi. uniꝰ hominiᷤᷤ. Quedã enĩ uerba
sua post ea inducet xp̃m loquentẽ ⁊ inmenbriᷤ
tinse. Inmenbris: ibi. Ego dixi. In se: ibi. Ini¬
beatꝰ. ẽ. met̾niᷤ qui intesligit xp̃m. ⁊ siuidet eum
credit hominẽ ut etiã intelligat eũ dñm adm̃
ẽẽ. Potest etiam ħ accipi de menbris xp̃i. Inten
dendum quippe. ẽ. etiam suꝑ egentes. ut eis detur.
qͦd ⁊ adeum ꝑtinet. ⁊ hoc. ẽ. Beatus qͥ intelligit
suꝑegenum ⁊ pauꝑem. ⁊ nota qͦd ñ ait qͥ dat s¬

Expanded text:
tis et corporis, quasi unius hominis. Quaedam enim verba sua. Postea inducit Christum loquentem, et in membris et in se; in membris, ibi: Ego dixi; in se, ibi: Iniest in aeternis qui intelligit Christum, et si videt eum credit hominem ut etiam intelligat eumdem Deum esse. Potest etiam hoc accipi de membris Christi. Aug. Intendendum quippe est super egentes, ut eis detur, quod et ad eum pertinet. Et hoc est: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem. Et nota quod non ait, qui dat
Abbreviated transcription (Latin):
uotis patb fc̃m est. Ad huc st̃ u̾ba desꝑantium
uideoꝵ. iam nonẽ. ꝓpha nob̃ quem consulamꝰ. ut
olim fiebat madu̾sitatib. Cum enim post xp̃m
ꝓpħam ñ haberent: dixert̃ se derelictos. Unde sub¬
dit.⁊ nos non cognoscet ampliꝰ. ħ dixit. ne uideret᷑
inclementiadei: quod asaph ꝓeis non ẽ. auditus.
quia merito sustinent. quia int̾ ħ non penitent. ħ

Expanded text:
votis factum est. Adhuc sunt verba desperantium votis factum est. Adhuc sunt verba desperantium Judaeorum. Jam non est propheta nobis, quem consulamus, ut olim fiebat in adversitatibus. Cum enim post Christum eos non haberent, dixerunt se derelictos. Unde subdit: Et nos non cognoscet amplius. Haec dixit, ne videretur inclementia Dei, quod Asaph pro eis non auditus est. Quia merito sustinent, qui inter haec non poenitent. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
iudaicꝰẽ. post signũ uirge. Dequa supͣ dicerat.
additum. ẽ. hic signũ manꝰ moysi. Cum enim
illud̃ fc̃m. e̾ẽt. de uirga: dedit ds̃ alt̾um signũ
moysi dicens. Unte manũ triam insinũ tuũ.
& misit. & ait. ꝓduc eam: ⁊ ꝓduxit. & inuenta
.ẽ. alba .i. ĩmunda. Albor enim incute. lepͣ. ẽ non
candor. Iterũ dixit. Reuoca eam insinũ tuũ.
⁊ reuocauit. ⁊ teu̾sa. ẽ. ad colorem suũ. ħ manus
ẽ. popłs dei. qͥ foras ab eo missus immundus. ẽ
s reuocatꝰ adsinum. rediit adsuũ eolorẽ. Diẽ gͦ.
Ut quid au̾tis manũ tuam. ⁊ dext̾am tuã de me-¬
dio sinu tuo .i. usq quo: ⁊ ut quid alienaᷤ popłm
tuum ate: ut foris inmundus remaneat: usq¬
sꝑantiũ iudeoꝵ ab illo loco. Dixert̃. Predifta
utiq mala que exposuit. miscłiam iudicis po¬
t̾ant mou̾e. nisi obstinata. e̾c̾t. inuideis suꝑbia.
Irascentes enim uisa eu̾sione: furiose dixerunt
tur. qͣsi. post reatum his deberetur: quod illis de¬

Expanded text:
Judaicus est, post signum virgae, de qua supra dixerat, additum est hic signum manus Mosi. Cum enim illud factum esset de virga, dedit Deus alterum signum Mosi, dicens: Mitte manum tuam in sinum tuum; et misit, et ait: Produc eam; et produxit, et inventa est alba, id est immunda . Albor enim in cute, lepra est, non candor. Iterum dixit: Revoca eam in sinum tuum, et revocavit; et reversa est ad colorem suum Haec manus est populus Dei, qui foras ab eo missus immundus est; sed revocatus ad sinum, rediit in suum colorem. Dicit ergo: Ut quid avertis manum tuam et dexteram tuam, de medio sinu tuo? id est usquequo, et ut quid alienas populum tuum a te? ut foris immundus remaneat, usqusperantium Judaeorum ab illo loco: Dixerunt. Praedicta itaque mala quae exposuit, misericordiam judicis poterant movere, nisi obstinata esset in Judaeis superbia. Irascentes enim visa eversione furiose, dixerunttur, quasi post reatum his deberetur quod illis de
Abbreviated transcription (Latin):
uelit eos ꝑdi. s cõmutari in meli᷑. Deinde ostnͣdit
usq qͦ: subdens. usq infinẽ .i. in uesꝑam mundi:
qͣndo iudei conu̾tintur. Deinde querit: quare
usq quo tc̃ abiciat eos ds̃ subdens. Ut quid auer¬
ts manum tuam. ⁊ dext̾am tuam demedio sinu

Expanded text:
velit eos perdi, sed commutari in melius: Deinde ostendit, usquequo subdens, usque in finem, id est in vesperam mundi, quando Judaei convertentur. Deinde quaerit quare, usque tunc abjiciat eos, subdens: Ut quid avertis manum tuam et aexteram tuam, de medio sinu
Abbreviated transcription (Latin):
carne mea. Uel amma mea impleta. ẽ. illusioni¬
b ⁊ qm̃ non .ẽ. sanitas incarne mea. ⁊ ita non est
intoto homine. Unde sit leticia donec anima exua¬
tur illusionib ⁊ corpꝰ induatur sanitate. illusio¬
nes anime infinite sc̃. que aliqͣndo uxc orare sinunt
ĩmagines corpoꝵ occurrt ei. ⁊ tͣnͣsiens de bac in il¬
lam uenit obluuo. ⁊ recordaris hoc ꝓillo. ⁊ huius¬
modi heẽ infuturo pellentur cũ idebimꝰ uerita¬
tem. ⁊ hoc est. Unde apłs. Quis me libirabit decar-¬

Expanded text:
Aug. Vel anima mea impleta est illusionibus, et quoniam non est sanitas in carne mea. Et ita non est in toto homine, unde sit plena laetitia, donec anima exuatur illusionibus, et corpus induatur sanitate. Illusiones animae infinitae sunt, quae aliquando vix orare sinunt, imagines corporum occurrunt, et transis de hac in illam; venit oblivio, recordaris hoc pro illo. Et hujusmodi. Hae pellentur, cum videbimus veritatem ut est. Unde Apostolus: Quis me liberabit de cor
Abbreviated transcription (Latin):
alii doctores. qui impleti ibre sp̃c̃ sc̃i. alioᷤᷤ
cõpluunt doctͥnis. Unde qui sc̃ hii qui ut
liginosa carne st̃. qui habent scientie lumen
ne uident speciem ueritatis. nec ibi opus. ẽ
misccłia. ubi non est miseria. s tam̃ ⁊ hoc con¬
grue dicit ut u̾itas adnubes. ⁊ misccłia ad
angłos referatur. quia u̾itas.i. cognitio u̾itatiᷤˢ.
que p̾ pollet inangeł descendit etiam ad ho¬
si angłi non egent miscdia. tam̃ dum homi.¬
nes miseri ꝑmiscdiam inresurrectione lib̃a¬
.i. usq ad angłos miscłia dei ascendit. Hec̃ sũ¬

Expanded text:
alii doctores qui impleti imbre Spiritus sancti, alios compluunt doctrinis. Unde: Qui sunt hi qui ut liginosa carne sunt, qui habent lumen scientiae ne vident speciem veritatis; nec ibi opus est misericordia, ubi non est miseria. Sed tamen in hoc congrue dicitur, ut veritas ad nubes, misericordia ad angelos referatur, quia veritas, id est cognitio veritatis, quae praepollet in angelis, descendit etiam ad hod etsi angeli non egent misericordia, tamen dum homines miseri per misericordiam in resurrectione id est angelos, misericordia Dei ascendit. Agentes
Abbreviated transcription (Latin):
Quinta pars. ubi agit de honorificentia regis.
qͣsi dic̾et. & si morte sua redemit pauꝑem: tam̃
& uiuet sine fine. qͥ contẽptꝰ. ẽ. moriens. & dabit᷑
ei de auro arabie .i. sapientes mundi in xp̃m cre¬
dent. ꝑarabiam enim gentes significantur. ꝑau
rũ quod excellit omnia metalla: sapientia que ex¬
cellit int̾ doctͥnaᷤ. ⁊ adorabunt semꝑde ipso cor

Expanded text:
Quinta pars, ubi agit de honorificentia regis. Quasi dicat: Et si morte sua redemit pauperem, tamen et vivet sine fine, qui contemptus est moriens; et dabitur ei de auro Arabiae, id est sapientes mundi in Christum credent. Per Arabiam enim gentes significabantur; per aurum, quod excellit inter metalla, sapientia quae excellit inter doctrinas. Et adorabunt semper
Abbreviated transcription (Latin):
parabole st̃ terum similitudines. cũ ꝑre¬
rum adductam similitudinẽ qͦd deilliᷤ
stamenti. scił ex quo de egypto exierunt. St̃
autem ꝓpositiones quȩ grece apellantur
ꝓblemata. scił questiones aliquid disputa¬
tione soluendum habentes. his gͦ uigilantia
adhibenda. ẽ: ut earum fructꝰ intelligendo
ꝑcipiat᷑. que ebraice dicunt᷑ enigmata.

Expanded text:
parabolae sunt rerum similitudines, cum per rerum adductam similitudinem, quod de illis stamenti, ex quo de Aegypto exierunt. Sunt autem propositiones, quae Graece appellantur problemata. Quaestiones aliquid disputatione solvendum habentes. His ergo vigilantia adhibenda est, ut earum fructus intelligendo percipiatur, quae Hebraice dicuntur aenigmata.
Abbreviated transcription (Latin):
mopinati. qͣsi ñ p̃uisi sagittabunt eum. qͣsi. nesci¬
entẽ uͭ eis uidetur. qͥ se credunt dm̃ fallere. qͣsi sce¬
lus implebunt. ⁊ inde ñ timebunt. Ocor durum
occidere uelle hominẽ qui mortuos suscitabat. &
tam̃ non timere. ideo ñ timent. quia firmauer̃t ob¬
stinatione ñ ueritate. nullo mͦ nec etiã ꝑiudicem
obmitt̾e uolentes. qͥ multa egit ut refrenarent᷑.
nec miracuł moti fuert̃. Sermonẽ neqͣm uł ma.¬
lignũ. ut reus. ẽ. mortis. Uel expedit ut unꝰ mo¬
riatur hõ ꝓpopło. & hoc sibi .i. admalũ suũ non
dño cui non nocuert̃. s sibi cũ dicunt. sanguis eiꝰ
suꝑ nos ⁊ suꝑ filioᷤͤ nr̃os.¬

Expanded text:
inopinati, quasi non praevisi sagittabunt eum quasi nescientem, ut eis videtur, qui se credunt Deum fallere. Quasi dicat: Scelus implebunt, et inde non timebunt, o cor durum, occidere velle hominem, qui mortuos suscitabat: et inde non timere. Ideo non timent, quia firmaverunt obstinatione, non veritate. Nullomodo. Nec etiam per judicem obmittere volentes qui multa egit, ut refrenarentur, nec miraculis moti fuerunt sermonem nequam; vel, malignum, ut: reus est mortis ; vel: Expedit ut unus moriatur pro populo . Et hoc sibi id est ad malum suum, non Domino, cui non nocuerunt, sed sibi, cum dicunt: Sanguis ejus super nos, et super filios nost
Abbreviated transcription (Latin):
rem causa fuit. quare irruerunt neq pecca¬
tum meum quod inme sit aliquo mͦ. uł neꝙ
miquitas mea .i. maliuosentia fuit causa. neq
iniquitate cucurri uiam huiꝰ mundi. Unde
alibi. Exultauit ut gigas ad currendam in¬
am. ⁊ diexi distortos quantum inme est. Uel
scłm aliam lit̾am. dirigebar ad te. & ideo.¬

Expanded text:
rim, causa fuit quare irruerunt, neque peccatum meum, quod in me sit aliquomodo. Vel, neque iniquitas mea, id est malevolentia fuit causa, neque iniquitate cucurri viam hujus mundi. Unde alibi: Exsultavit ut gigas ad currendam viam . Et direxi distortos quantum in me est. Vel, secundum aliam litteram. Et dirigebar ad te. Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
Scd̾a pars. tibi
est cõminatio maloꝵ ꝑfinẽ. Minat᷑ enim illiᷤ
iste qui loquitꝰ ꝓ paͬturiente. qͣsi dic̾et. illi di¬
cunt non est ads. ẜ nonne sciant om̃s. in fut᷑o¬
qui mͦ scire nolunt qͥ oꝑant᷑ iniquitatem.
⁊ qͥ plebem meam que parturit ⁊ dolet. &¬
u̾bo ⁊ exemplo. deuorant. uolentes eam con¬
sumere. deuorant dico uͭ cybũ paniᷤᷤ.i. assi¬
due. Nonne inqͣm hii om̃s scient. qm̃ uͭ ds̃¬

Expanded text:
da pars, ubi est comminatio malorum per finem. Minatur enim illis iste qui loquitur pro parturiente. Quasi dicat: Illi dicunt: Non est Deus. Sed nonne scient omnes in futuqui modo scire nolunt, qui operantur iniquitatem, et qui plebem meam, quae parturit et dolet, devorant, volentes eam consumere. Devorant dico, ut cibum panis, id est assidue. Nonne, inquam, hi omnes, scient, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi. hec p̃̾dicta reddet dñs bonis ⁊ malis.
⁊ quare hoc faciet: qm̃ dñs est iustus ⁊ iusti¬
tias .i. iustos dilexit pluralit̾ dixit iustitias
ut iustos accipias. inqͥb st̃ multe iustitie. cũ
.i. potñcia qua dignis innotescit. Ut uultũ
eiꝰ uidit equitatẽ. sodm utͣmq partẽ. scił bo¬
noꝵ ⁊ maloꝵ. quia uĩ se dat noscendũ mał.
s bonis qͦd est equiras. ¶Potest iste p̃s
alit̾ legi. ut de passione xp̃i accipiat᷑: ⁊ dicit

Expanded text:
at: Haec praedicta reddet Dominus bonis et malis, et quare hoc faciet? Quoniam Dominus est justus, et justitias, id est justos dilexit pluraliter, dixit justitias, ut justos accipias, in quibus multae sunt justitiae, cum est potentia, qua dignis innotescit. Vel vultus ejus vidit aequitatem, secundum utramque partem, scilicet bonorum et malorum, quia non se dat noscendum malis, sed bonis; quod est aequitas. Potest iste psalmus et aliter legi, ut de passione Christi accipiatur, et dicit
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rogat iustũ ⁊ impiũ. Int̾rogando autẽ hoc
iuenit. qͦd qui diligit inqͥtatẽ odit aniiam
suam. ⁊ cur ita sit: docet. Pluit enm suꝑ
peccatores. Hoc ⁊cet̾a usq infinem. aprio¬
re expositione ñ mutaN ⁊ U R.

Expanded text:
terrogat justum et impium, interrogando autem hoc invenit, quod qui diligit iniquitatem, odit animam suam. Et cur ita sit, docet. Pluet enim super peccatores. Hoc et caetera usque in finem, a priore expositione, non mutantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ni. uł innomine dei nr̃i magnificabimur.i
confessio tui nominis non ꝑdet. s magnifica¬
bis nos dum ait. Letabimur. ⁊ magnificabim᷑.
ostñdit ꝓpħa se unum de eccl̃a tanto tempo¬
mpleat dñs om̃s peticiones tuas: nunc cogno.

Expanded text:
Vel, in nomine Dei nostri magnificabimur, id est confessio tui nominis non perdet, sed magnificabit nos. Dum ait, laetabimur et magnificabimur, ostendit Propheta se unum de Ecclesia tanto tempompleat Dominus omnes petitiones tuas; nunc cogn
Abbreviated transcription (Latin):
id.ẽ. iusti tacentis uł alt̾iꝰ. id ẽ. occisi. Licet
autẽ eis si ñ falsũ dicere. uerũ tacere. Uerbi¬
grã ut si quis non uult hominẽ ad mortẽ
ꝓdere. uerũ taceat. s ñ falsum dicat. ne ꝓ
corpore seruando alt̾ius. auimã suam occi¬
dat. Non enim culpa. ẽ. uerũ aliqͣndo tacere.
Ut ⁊ dñs in euangłio ostendit discipuł dicñs.
Multa habeo uob̃ dicere s ñ potestis portare
mͦ. Illud autẽ ubi ñ . ẽ. duplex cor: ñ debet
dici mendaciũ. ut uerbi gr̃a. siquis cõmen¬
det mͥgladiũ. ⁊ ꝓmittã reddere poscenti. si
furens poscit: non debeo reddere. ne se uł ali¬
um occidat. Ideo ñ. ẽ. hic duplex cor. quia
cũ ꝓmisi reddere. non cogitaui furentẽ posse
repet̾e. Siquis gͦ omnia mendacia uitare ñ
potest. uł sola huiꝰ necessitatiᷤ habeat m̃dacia.
ut etiã ab istis si sola remanserint. liberari
mereatur. ⁊ sp̃s sci robur accipere. quo quic¬

Expanded text:
id est justi tacentis, vel alterius, id est occisi. Licet id est justi tacentis, vel alterius, id est occisi. Licet autem eis si non falsum dicere, verum tacere. Ut si quis non vult hominem ad mortem perdere, verum taceat, sed non falsum dicat, ne pro corpore alterius animam suam occidat. Non est enim culpa verum aliquando tacere, ut et Dominus in Evangelio ostendit discipulis suis, dicens; Multa habeo vobis dicere, quae non potestis portare modo . Illud autem ubi non est duplex cor, non debet dici mendacium. Ut, verbi gratia, si quis commendet mihi gladium, et promittam reddere poscenti: si furens poscit, non debeo reddere, ne se vel alium occidat. Ideo non hic est duplex cor, quia cum promisi reddere, non cogitavi furentem posse repetere. Si quis ergo omnia mendacia vitare non potest, vel sola hujus necessitatis habeat mendacia, ut etiam ab istis, si sola remanserint, liberari mereatur, et Spiritus sancti robur accipere, quod quid
Abbreviated transcription (Latin):
lendi. Ut gͦ mendatiũ sit. necesse. ẽ. uͭ falsitaᷤ
subsit. ⁊ cont᷑ conscientiã dicat᷑. Hoc autẽ qͦd
ait. ñ generalit̾ de omni mendatio accipiendũ
ẽ. sicut nec illud os qͦd mentit᷑ occidit animã.
Sunt enim tͥa genera mendatioꝵ. Nam sunt
mendatia quedã ꝓsalute. uł comin alicuius.
ñ malitia s benignitate dicta. Ut obstetriceᷤ
mexodo fecisse legunt᷑. quȩ dixerunt pharao¬
ni falsum ꝓfiliis ebreoꝵ seruatis. Hȩc autẽ
mendatia. ñ inre s indolo. uł indole laudan¬
t᷑. id ẽ. qui sic mentiunt᷑ ñ mendatiũ in eis. s
dolus. id.ẽ. prudentia uł indoles laudatur.
quia qui sic solummͦ m̃tiunt᷑ merebuntur
etiam aliud mendacĩ genꝰ qͦd fit ioco. quod
ñ fallit. Scit enim ille cui dr̃ causa ioci dici.
Uel hȩc duo genera mendatioꝵ: ñ st̃ sine cul¬
pa. s noncũ magna. ꝑfectis autẽ ñ conue¬
nit m̃tiri. nec etiã ꝓtemporali uita alicuiꝰ
seruanda. cuiꝰ morte ñ occidit᷑ anima sua:

Expanded text:
sit, necesse est ut falsitas subsit, et contra conscientiam dicatur. Hoc autem quod hic ait, non generaliter de omni mendacio accipiendum est, sicut nec illud: Os quod mentitur occidit animam . Sunt enim tria genera mendaciorum. Nam sunt mendacia quaedam pro salute, vel commodo alicujus, non malitia, sed benignitate dicta, ut obstetrices in Exodo fecisse leguntur, quae dixerunt Pharaoni falsum, pro filiis Hebraeorum servatis . Haec autem mendacia non re, sed in dolo, vel indole laudantur. Qui sic mentiuntur, non mendacium in eis, sed dolus, id est prudentia vel indoles laudatur, quia qui sic solummodo mentiuntur, merebuntur rari. Est etiam aliud mendacii genus, quod fit joco, quod non fallit. Scit enim ille cui dicitur, causa joci dici. Et haec duo genera mendaciorum non sunt sine culpa, sed non cum magna. Perfectis autem non convenit mentiri, nec etiam pro temporali vita alicujus servanda, cujus morte non occiditur anima sua,