comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec femina sumus. hͣtre enĩ n ille uirile. quiodam
unde femineas sub iugent uoluptates unde in rp̃o
seruiant. nimꝑent cupiditati qđ inmultis uiduis i
nos ds iubet. atq iͣ in nr̃am possesionẽ restituam᷑
iortatur. ⁊ opitulatur. si gͦ ab hac parte ꝑneglegen¬
tiã unpietatem uirsub ditus fuerit. id ẽ mens
iratio: erit quidẽ homo turpis ⁊miser. s desti¬
nat̾ in hac uita. ⁊ pꝰ hanc uitam ordinatur. que
eũ destinari ⁊ uͥ ordinari sũmꝰ ille rector. ⁊ dñs
iudicat. hulla itaq feditate umu̾sam creaturã
maculare ꝑmittitur. Ambulemus gͦ dũ diẽ habe
ne nos tenebre c̃p̃hendant. Dies ẽ. em̃ p̃sentia
illius luminis. quos illuminat omnem homi¬
nem uenientem inhunc mundũ. hominem
dirit. qͥa ratione uti potest: ⁊uͥ cecioit ibi incũ¬
bere ut furgat. Si gͦ uoluptas carnis diligit᷑.
⁊ ipsa diligentiꝰ considerant᷑ ⁊ cũ ibi recognita
fuerint quorũ dam uestigia numerorũ. queren¬

Expanded text:
nec femina sumus. Habent enim et illae virile quiddam unde femineas subjugent voluptates, unde Christo serviant, et imperent cupiditati. Quod in multis viduis et Deus nos jubet, atque ut in nostram possessionem restituamur, et hortatur et opitulatur: si ergo ab hac parte per negligentiam et impietatem vir subditus fuerit, id est mens et ratio, erit quidem homo turpis et miser; sed destinatur in hac vita, et post hanc vitam ordinatur, quo eum destinari et ubi ordinari summus ille rector et Dominus judicat. Nulla itaque foeditate universa creatura maculari permittitur. CAPUne nos tenebrae comprehendant . Dies est enim praesentia illius luminis quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Hominem dixit, quia ratione uti potest, et ubi cecidit, ibi incumbere ut surgat. Si ergo voluptas carnis diligitur, ea ipsa diligentius consideretur; et cum ibi recognita fuerint quorumdam vestigia numerorum, quaeren
Abbreviated transcription (Latin):
us uroatura inqua homo rectisime dr̃ factus adri¬
magioa ⁊ simulituiomiẽ dĩ nõ enĩ alit̾ inc̃omutabisẽ
ueritatẽ pesset m̃te conspicere. Alia uͦ ita sunt ꝑ
ipsam facta: ut ñ sint au̾ipsam. Et icleo rationalis
ex trema natura ⁊essentia. cui om̃imͦ cedenti ad
arbitriũ añabit᷑: nullã de illo molestĩa sentiens.
qiua rã ñ erillo nec ꝑillus quera beatitudinem. s¬

Expanded text:
r factus ad imaginem et similitudinem Dei: non enim aliter incommutabilem veritatem posset mente conspicere. Alia vero ita sunt per ipsam facta, ut non sint ad ipsam. Et ideo rationalis i; et ipsum corpus, extrema natura et essentia, cui omni modo cedenti ad arbitrium dominabitur, nullam de illo sentiens molestiam; quia jam non ex illo, nec per illud quaeret beatitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ullius molis uastitas inunũ redigi nec ullius
temporis ꝓductio pocest ab errore cohiberi: & aliquis
eł. uł corpꝰ ut corpꝰ sit. uł motus ut motꝰ sit. Ipsũ ẽ.
unũ pͥncipale. nec ꝑfinitũ ncc ꝓfinitũ crassũ: nec ꝑ
finitũ necꝑ infinitũ mutabile. Non eñi ht̃ aliuo
hicaliuo alibi aut aliud nunc aliud postea: quia sũ¬
me unus ẽ. pat᷑ ueritatis pat̾ sue sapientie que nul¬
la ex parte dissimilis. similitudo eiꝰ dicta ẽ ima

Expanded text:
tamen nec ullius molis vastitas in unum redigi, nec ullius tamen nec ullius molis vastitas in unum redigi, nec ullius temporis productio potest ab errore cohiberi, et aliquid esse vel corpus ut corpus sit, vel motus ut motus sit. Ipsum est unum principale, nec per finitum nec per infinitum crassum, nec per finitum nec per infinitum mutabile. Non enim habet aliud hic, aliud alibi; aut aliud nunc, aliud postea: quia summe unus est Pater Veritatis, Pater suae Sapientiae, quae nulla ex parte dissimilis, similitudo ejus dic
Abbreviated transcription (Latin):
animaliũ qub plenust. que rursus cũ habeãt infim¬
tẽporũ alia ratio ẽ. quia ut om̃is loci sic om̃is ten¬
poris longitudo ht̃ dimidiũ sui. quã uis em̃ sit
breuissima: ⁊incipit. ⁊ ꝓgreditur: & desinit. Itaq
ñ potest nͥ h abere dimidiũ. dũ ibi diuiditur qua
transit adfinẽ. Ac ꝑħ & breuis sillabe tẽpꝰ incõpa¬
ratione longioris breue: ⁊ hora brumalis estiue.
hora cõpata minor ẽ. Sic mora om̃is hore ad diem.
ndiei adm̃sem im̃sis ad annũ. ⁊ anni ad lustrum.
lustri adma iores circuitꝰ. ⁊ ipsi adumu̾sũ tẽpꝰ
relati breue̾sunt: eñ illa ipsa numerosa successio
& quedam gͣdatio siue localiũ. siue tẽporaliũ sꝑatio¬
orũ. ñtumore uł mora. s ordinata conrienientia
pulcra iudicet᷑. Ipse aũt ordinis modus. innuit in
ueritate ꝑpetua nec mole uastus. nec ꝓtractione
uolulubilis: s potentia supra om̃s locos magnus.
etͣnitate supra om̃ia tẽpora in mobilis. Si ne quo

Expanded text:
 plenus; quae rursus cum habeant infintemporum alia ratio est; quia ut omnis loci, sic omnis temporis longitudo habet dimidium sui: quamvis enim sit brevissima, et incipit, et progreditur, et desinit. Itaque non potest nisi habere dimidium, dum ibi dividitur qua transit ad finem. Ac per hoc et brevis syllabae tempus in comparatione longioris breve, et hora brumalis aestivae horae comparata minor est. Sic mora unius horae ad diem, et diei ad mensem, et mensis ad annum, et anni ad lustrum, et lustri ad majores circuitus, et ipsi ad universum tempus relati breves sunt; cum illa ipsa numerosa successio, et quaedam gradatio, sive localium, sive temporalium spatiorum, non tumore vel mora, sed ordinata convenientia pulchra judicetur. 81. Ipse autem ordinis modus vivit in veritate perpetua, nec mole vastus, nec protractione volubilis; sed potentia supra omnes locos magnus, aeternitate super omnia tempora immobilis: sine quo
Abbreviated transcription (Latin):
nullis uirib s magnis insidiis latrocinantia.
non intelligentes quam late pateat quoo dic¬
tũ ẽ. cauete asimulacris. Itaq alii ꝑ innumera¬
biles mundos uaga cogitacione uolutati sunt.
alii dm̃ ẽẽ. ñ posse nͥ corpꝰ igneũ putauerunt.
alii candorẽ lucis imm̃se ꝑinfinita spatia usq¬
q̃q perrectũ. eruna tam̃ parte quasi iugro quo¬
dã cineo fissũ. duo ad u̾sa regna opinantes:i alia
reb constituentes pͥncipia cum suis fantasmatibꝰ
fabulati sũt. Quo̾si uirare cogã utrũ hec uera
eł sciant. fortasse non audeant. s uicissim dicant.
Cu gͥ ostende quiduerũ sit. Q uibus si nichil
responderẽ nͥ ut illã lucẽ querant qua eis ap¬
paret ⁊ certũ ẽ. aliud ẽe.credere. aliud intel¬
ligere. iurarent ⁊ ipsi nec occulis uideri posse
ipsã lucẽ. nec cũ aliqua locorũ uastitate cogita¬
re: inusquã ñp̃sto ẽẽ.querentib & uichil ea

Expanded text:
nullis viribus, sed magnis insidiis latrocinantia, nullis viribus, sed magnis insidiis latrocinantia, non intelligentibus quam late pateat quod dictum est: Cavete a simulacris . 96. Itaque alii per innumerabiles mundos vaga cogitatione volutati sunt. Alii Deum esse non posse, nisi corpus igneum putaverunt. Alii candorem lucis immensae per infinita spatia usquequaque porrectum, ex una tamen parte quasi nigro quodam cuneo fissum, duo adversa regna opinantes, et talia rebus constituentes principia, cum suis phantasmatibus fabulati sunt. Quos si jurare cogam utrum haec vera esse sciant, fortasse non audeant, sed vicissim dicant: Tu igitur ostende quid verum sit. Quibus si nihil respondeam, nisi ut illam lucem quaerant, qua eis apparet et certum est aliud esse credere, aliud intelligere; jurarent et ipsi, nec oculis videri posse istam lucem, nec cum aliqua locorum vastitate cogitari, et nusquam non praesto esse quaerentibus, et nihil ea
Abbreviated transcription (Latin):
Ita om̃is palma cognitioni dat̾ nartificio ⁊ conp̃ben¬
sioni ueritatis. ad quã nullo mͦ ꝓueniunt qui fo¬
ris eã que rũt. Itaq intantas nugas ⁊ curpitudine
mersi simꝰ. ut cũ int̾rogati quio sit meluis uerum
an falsum. ore uno repondeamꝰ. uerũ ee melius:
iocis iludis tam̃ ubinos utiq non uera s ficta
delectant. multo ꝓpensius quã p̃ceptis ipsius
ueritatis hereamuis. Ita nr̃o iudicio nore punimꝰ:
aliud ratione ꝓbantes aliud uanitate sectantes.¬
Cam dni aũt ẽ ludicrũ ⁊ ioculare aliquid
qua dni nouimus cuiꝰ ueri comparatione ride¬
atur. S diligendo talia excidimus auero. et
noniã inuenimus quarũ rerũ imitam̃ta sint:
quib tãquã pͥmis pulcris iniamꝰ: nabeis rede¬
Sentes ampleam̃ nr̃a phantasmata. Flã redeun¬
tib nobis ad inuestigandã ueritatẽ ipsa miti¬
nere occurrunt: nosq transire nonsinunt.

Expanded text:
Ita omnis palma cognitioni datur, et artificio, et comprehenIta omnis palma cognitioni datur, et artificio, et comprehensioni veritatis: ad quam nullo modo perveniunt qui foris eam quaerunt. 95. Itaque in tantas nugas et turpitudines mersi sumus, ut cum interrogati quid sit melius, verum an falsum, ore uno respondeamus, verum esse melius; jocis et ludis tamen, ubi nos utique non vera, sed ficta delectant, multo propensius quam praeceptis ipsius veritatis haereamus. Ita nostro judicio et ore punimur, aliud ratione approbantes, aliud vanitate sectantes.Tamdiu autem est ludicrum et joculare aliquid, quamdiu novimus in cujus veri comparatione rideatur. Sed diligendo talia excidimus a vero, et non jam invenimus quarum rerum imitamenta sint, quibus tanquam primis pulchris inhiamus, et ab eis recedentes amplexamur nostra phantasmata. Nam redeuntibus nobis ad investigandam veritatem, ipsa in itinere occurrunt, et nos transire non sinunt,
Abbreviated transcription (Latin):
illaquȩ appellat᷑ curiositas: quid aliud querit
quã dererum cogitatione leticiã: quid ergo admi¬
rabilius quidspeciosiꝰ illa ueritate ad quã spectator
om̃is ꝑuenire secuꝑe confitet᷑ cũuehemͣt᷑ nefal¬
latur inuigilat. & inde se iactat si aliquid acutius
ceteris ⁊ inuatuis inspectando cognoeat & iudicet ᷤ
Ipsũ deniq p̃stigiatorẽ nichi aliud quã fallatiã ꝓfice̾¬
tem. diligent᷑ intuent᷑ ⁊ cautissime obseruant. & si
eluduntur quia sua non possunt. illiꝰ selectantur
scientiã qui eos eludit. Haͣ siulle nesciret quib
causis fallant᷑ intuentes uł nescire crederet᷑ pari¬
ter erranti nullus plauderet. Siquis aut̃ de ppło
unus eum dep̃henderit: maiorẽ illo laudẽ seme¬
reri putet non ob aliuo. nͥ quia decipi falliq nõ
potuit. Si aut̃ multis aꝑt̾ sit: non ille laudatur
s irridet᷑ ceteriᷤᷤ qui talia depehendere nequeũt.

Expanded text:
illa quae appellatur curiositas quid aliud quaerit illa quae appellatur curiositas quid aliud quaerit quam de rerum cognitione laetitiam? quid ergo admirabipervenire se cupere confitetur, cum vehementer ne fallatur invigilat, et inde se jactat si quid acutius caeteris, et vivacius in spectando cognoscat et judicet? Ipsum denique praestigiatorem, nihil aliud quam fallaciam profitentem, diligenter intuentur, et cautissime observant; et si eluduntur, quia sua non possunt, illius delectantur scientia qui eos eludit. Nam si et ille nesciret quibus causis fallantur intuentes, vel nescire crederetur, pariter erranti nullus plauderet. Si quis autem de populo unus eum deprehenderit, majorem illo laudem se mereri putat, non ob aliud, nisi quia decipi fallique non potuit. Si autem multis apertus sit, non ille laudatur; sed irridentur caeteri qui talia deprehendere nequeunt.
Abbreviated transcription (Latin):
more mutabiliũ rerũ liber e̾e̾. appetat. Et quẽ
regnare delectat: uni om̃iũ regnatori dõ subditꝰ
hereat. pliis eũ diligendo. quam seipsũ. & hec ẽ.
ꝑfecta iusticia qua potiꝰ potiora. ⁊minus minora
diligimꝰ. Sapientẽ animam. adq ꝑfectã talẽ dili¬
gat: qualẽ̾ illã uidet. Stultã ñtalẽ: s quia eẽ.
perfecta ⁊ sapiẽs potest: quia nec se ipsũ debet
stultũ diligere. Nã quise diligit stultũ: ñ ꝓficioe
ad sapientiam. Nec fiet qͥsq qualis cupit etꝰ nisi¬
se oderit qualis ẽ. S donec ad sapientiã ꝑfecti¬
onẽq ueniat᷑. eo auimo ferat stulticiã ꝓrumi. quo
suã ferret. si stultus e̾et iamaret sapientiã. Qna¬
ꝓpt̃ si upsa suꝑbia uere libertatis ⁊ ueri regni
umbra ẽ & iã ꝑipsã nos cõmemorat diuina ꝓui¬
dentia quid significemꝰ uitiosi ⁊ quo debeamus
redire correcti. Iã uero cuncta spectacula ⁊ om̃s

Expanded text:
more mutabilium rerum liber esse appetat; et quem more mutabilium rerum liber esse appetat; et quem regnare delectat, uni omnium regnatori deo subditus haereat plus eum diligendo quam se ipsum. et haec est rfecta iustitia, qua potius potiora et minus minora diligimus; sapientem animam atque perfectam talem diligat qualem illam uidet, stultam non talem, sed quia esse perfecta et sapiens potest; quia nec se ipsum debet stultum diligere. nam qui se diligit stultum non proficit ad sapientiam; nec fiet quisque qualis cupit esse oderit qualis est. sed donec ad sapientiam perfectionemque ueniatur, eo animo ferat stultitiam proximi, quo suam ferret, si stultus esset et amaret sapientiam. quapropter si et ipsa superbia uerae libertatis et ueri regni umbra est, etiam per ipsam nos commemorat diuina prouidentia quid significemus uitiosi et quo debeamus redire correcti. iam uero cuncta spectacula et omnis
Abbreviated transcription (Latin):
inimicicias ñ ꝑtimescit. cuuꝰ p̃cepto ⁊ dono dilig̃
inimicos: huic uiro intribulationib parũ
ẽ ñ contristari. nͥ etiã gaudeat. sciens quod
tribulatio patientiã oꝑat᷑. patientiei ꝓbaci-¬
tionẽ ꝓbatio uͦ spẽ.spei̾ aũt non confundit.
quidatus ẽ. nobis. Quis huic nocebis : quis huic
sub ugabit: homo qui ꝓsꝑis rebus ꝓfie̾ ꝓas¬
ꝑis quid ꝓfererit discit: cum enin mutab̾iliũ
bonorũ ad ẽ. copia ñeis confidit: s cũ subtra¬
hunt᷑ agnoscit utrũ eũ nonceperint. quia
plerũq cũ ad sunt nobis. putamꝰ quod ñ ea diliga
mꝰ s cũ ab ee̾ ceperĩt. inuenimꝰ qui sumꝰ. hoc enĩ
sine amore nr̃o ad erat. quod sine dolore discedit.
Uidetur gͦ uincere cũ uincat᷑. qui suꝑando ad id
ꝑuenit: quod cũ dolore amissurus ẽ. & uincit cũ
unci uideatur quisqͥs cedendo ad id ꝑuenit quod
ñamittit inuitus. quẽ delectat gͦ libertas: ab a¬

Expanded text:
inimicitias non pertimescit, cuius praecepto et dono diligit inimicitias non pertimescit, cuius praecepto et dono diligit inimicos. huic uiro in tribulationibus parum est non contristari, nisi etiam gaudeat, sciens quod tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes autem non confundit; qui datus est nobis . Quis huic nocebit? Quis hunc subjugabit? Homo qui prosperis rebus proficit, asperis quid profecerit discit. Cum enim mutabilium bonorum adest copia, non eis confidit; sed cum subtrahuntur, agnoscit utrum eum non ceperint: quia plerumque cum adsunt nobis, putamus quod mus; sed cum abesse coeperint, inuenimur qui simus. hoc enim sine amore nostro aderat, quod sine dolore discedit. uidetur ergo uincere cum uincatur qui superando ad id peruenit quod cum dolore amissurus est; et uincit cum uinci uideatur, quisquis cedendo ad id peruenit quod non amittit inuitus. Quem delectat ergo libertas, ab a
Abbreviated transcription (Latin):
parit᷑ diligit. ꝓdee. nompossit: nͥ coniunctiorib ꝓdee.
malit inuictus ẽ. Animi aut coniunctio maiorẽ.
quã locorũ aut tẽpoꝵ. quib in hoc corpore gignim᷑ sed
ea marimaẽ. quȩ hom̃ib p̃ualet. Nõ gͥ iste affligit᷑ mor¬
te cuiꝰ quã qm̃qui toto animo dm̃ oilig̾. nouit nec sibi
ꝑire quod dõ ñperit. d̃s aũt dñs ẽ. ⁊ uiuorũ ⁊ mortuoꝵ.
hon cuiꝰ qͣm misera miser ẽ. quia nec cuꝰ quam iusti¬
cia fit iustus Et ut nemo illi iusticiã ⁊ dm̃: sic ne¬
mo auferet beatituoinẽ. Et si quando forte alicuiꝰ
piculo uł errore. uł dolore. cõmouet᷑ usq ad illius
auriliũ. aut corretionẽ. aut consolationẽ: ñusq
ad suã subi̾isionẽ ualere patit᷑. In om̃ib aut̃ offi¬
eiosis laborib futẽ quietis certa expectatione
ñ frangit̾. quid enĩ ei nocebit qui bene uti etiã
inimico potest : Elis enĩ p̃sidio atq mum̃ m̃to

Expanded text:
pariter diligit prodesse non possit, nisi coniunctioribus prodesse pariter diligit prodesse non possit, nisi coniunctioribus prodesse malquam locorum aut temporum quibus in hoc corpore gignimur; sed ea maxima est quae omnibus praevalet. Non ergo iste affligitur morte cujusquam, quoniam qui toto animo Deum diligit, novit nec sibi perire quod Deo non perit. Deus autem dominus est et vivorum et mortuorum. non cuiusquam miseria miser est, quia nec cuiusquam iniustitia fit iniustus. et ut nemo illi iustitiam et deum, sic nemo aufert beatitudinem. et si quando forte alicuius periculo uel errore uel dolore commouetur, usque ad illius auxilium aut correctionem aut consolationem, non usque ad suam subuersionem ualere patitur. in omnibus autem officiosis laboribus futurae quietis certa expectatione non frangitur. quid enim ei nocebit qui bene uti etiam inimico potest? eius enim praesidio atque munimento
Abbreviated transcription (Latin):
ei quod potest: quia ⁊ sibi ipsi. Hõ eo indiget. ꝑͥ
nec se ipso. Tantũ dõ indiget: cui aderendo beatꝰ
est. Nemo au̾t illi eripit dm̃. Iule gͦ uerissime acq
certissime in uictus homo ÷: qui coheret dõ ñut
ab eo aliquid boni extra mereat᷑. s cui nichil alius
quã ipsũ herere dõ bonũ ẽ hic uir quã diu in
hac uita ẽ. utitur amico ad repetendã gra̾m. rititur
inimico ad patientiam. utitur quib potest ad bene¬
ficientiã. utit᷑ om̃ib adbeniuolentiã. Et quamqͣm
tẽporalia ñdiligat ipse: recte utit᷑ tẽporalib. &ꝓ
eorũ sorte hominib consulit: si eqͣliter ñ potest
om̃ib. quare si aliquẽ familiarium suorũ ꝓntus
quã quẽ libet alloquit᷑: ñ eũ magis dilig̃. s adeũ
habet maiorẽ fidutiã aꝑtiorem tẽporis ianuã.
Tractat eñi tempori deditos tanto melius quanto
ipse minus obligatus ẽ. tp̃r. Cũ itaq om̃ib quos

Expanded text:
ei quod potest, quia et sibi ipsi; non eo indiget, quia ei quod potest, quia et sibi ipsi; non eo indiget, quia nec se ipso; tantum deo indiget, cui adhaerendo beatus est. nemo autem illi eripit deum. ille ergo uerissime atque certissime inuictus homo est qui cohaeret deo, non ut ab eo aliquid boni extra mereatur, sed cui nihil aliud quam ipsum adhaerere deo bonum est. hic uir quamdiu est in hac uita, utitur amico ad rependendam gratiam, utitur inimico ad patientiam, utitur quibus potest ad beneficientiam, utitur omnibus ad beniuolentiam. et quamquam temporalia non diligat, ipse recte utitur temporalibus et pro eorum sorte hominibus consulit, si aequaliter non potest omnibus. quare si aliquem familiarium suorum promtius quam quemlibet alloquitur, non eum magis diligit, sed ad eum habet maiorem fiduciam et apertiorem temporis ianuam. tractat enim tempori deditos tanto melius, quanto ipse minus obligatus est tempore. cum itaque omnibus quos
Abbreviated transcription (Latin):
non iã illud dilig̃. s laudẽ aut aliqͥd aliud quo bene
cantando uult peruenire. ⁊ potest ei minui. uł aufer¬
ri. si ⁊alius bene cantauerit. Qui gͦ inuioet bene
cantanti: non amat bene cantatẽ. S rursus qui eo
in diget. non cantat bene. quod multo accomodacius
de bene uiuente dici potest: quia in uidere nulli po¬
test. Quo enĩ perueniunt bene uiuentes: tantũ de
ẽ. om̃ibus nec minus fit cũ plures habuerint. Et
potest ee. tẽpᷤ. quo boniis cantator cantare non decen¬
ter queat: ⁊ indegeat uoce alt̾nis qua sibi eribeat᷑
quod oilig̃. tã quã si alicubi conuiuet̾ ubi eũ cantare¬
turpe sit. s decet audire cantantẽ. bene uiuere
aut᷑ semꝑ oecet. quare quisquis hoc ⁊diligit
fac̃. ñ solũ non inuidet imitantib: s eis se p̃bae
libentissime at que humanissime quantũ pͥotest
se ipsũ: non inuidet ei quia nec sibi ipsi. presta¬

Expanded text:
non iam illud diligit, sed laudem aut aliquid aliud quo bene non iam illud diligit, sed laudem aut aliquid aliud quo bene cantando uult peruenire, et potest ei minui uel auferri, si et alius bene oantauerit. qui ergo inuidet bene cantanti, non amat bene cantantem; sed rursus qui eo indiget, non cantat bene. quod multo accommodatius de bene uiuente dici potest, quia et inuidere nulli potest; quo enim perueniunt bene uiuentes, tantundem est omnibus nec minus fit, cum plures habuerint. et potest esse tempus, quo bonus cantator cantare non decenter queat et indigeat uoce alterius, qua sibi exhibeatur quod diligit; tamquam si alicubi conuiuetur ubi eum cantaturpe sit, sed deceat audire cantantem. bene uiuere autem semper decet. quare quisquis hoc diligit et facit, non solum non inuidet imitantibus, sed eis se praebet libentissime atque humanissime, quantum potest; se ipso
Abbreviated transcription (Latin):
tã quã se ipsũ. Ipsa gͥ natura humana sine carnali
condicione diligenda ẽ. siue sit ꝑficienda siue sit¬
perfecta. Om̃s sub uno deo patre cognati sunt qui¬
eũ diligunt ⁊ faciunt uoluntatẽ ipsius: & iniucẽ
sibi sunt ⁊ patres cũ sibi consulunt. ⁊ filii cũ sibi oꝑ-¬
temꝑant. ⁊ fr̃s marime quia eos unus pat̾ testam̃¬
to suo ad unã łereditatẽ uocat. qua ꝓptͣ cur iste ñsit
inuictus hominẽ diligendo. cũ in eo nichil p̃t̃ hominẽ
diligat. io ẽ. creaturã sĩ ad eiꝰ imaginẽ factã. nec ei
possit seee. ꝑfecta natura quã dilig̃. cũ ipse ꝑfectus
ẽ. Sic̃ eñi uerbi gr̃a. siquis quã dilig̃ bene cantan¬
tem ñ hunc aut illum s tantũ bene cantantem
quẽ libet cũ sit cantator ip̃se ꝑfectus. ita uult
om̃s tales. ee. ut tam̃ ñ ei desit quod diligit: quia ip¬
se bene cantat. Nã sicuiquã inuidet bene cantanti:

Expanded text:
tamquam stamquam sconditione diligenda est, sive sit perficienda, sive perfecta. Omeum diligunt et faciunt uoluntatem ipsius, et inuicem sibi sunt et patres, cum sibi consulunt, et filii, cum sibi obtemperant, et fratres maxime, quia eos unus pater testamento suo ad unam hereditatem uocat. Quapropter cur iste non sit inuictus hominem diligendo, cum in eo nihil praeter hominem diligat, id est creaturam dei ad eius imaginem factam, nec ei possit deesse perfecta natura, quam diligit, cum ipse perfectus est? sicut enim uerbi gratia, si quisquam diligat bene cantantem, non hunc aut illum, sed tantum bene cantantem quemlibet, cum sit cantator ipse perfectus, ita uult omnes tales esse, ut tamen non ei desit quod diligit, quia ipse bene cantat. nam si cuiquam inuidet bene cantanti,
Abbreviated transcription (Latin):
ritas. Nemo potest duobus dñis seruire. Nemo
potest eni ꝑfecte diligere quo. uocamur: nͥode¬
rit unde reuocamur. Uocamur aut̃ adperfec¬
tã natur̃a humanã qualẽ ante peceatũ nr̃m
d̃s fec̃. Reuocam᷑ aut̃ ab eiꝰ dilectione quã
peccando meriumus. Quare odeͣmꝰ oportet:
unde ut liberemur optamus. O derimꝰ gͦ tẽpora¬
les necessitudines. si ȩtͣnitatis caritate fra gla¬
mus. diligat homo ꝓxiiũ suũ tã ꝙͣ se ipsum.
Certe emi sibi ipsi nemo ẽ. pat᷑. aut filius. aut
affinis. aut aliquis huiꝰ modi: s tantũ homo.
qui gͦ oiligit aliquẽ tã quã se ipsũ. hoc ineo seb&e
diligere quod sibi ipse ẽ. Corpora uero ñ sunt: quod
nos sumus. Nõ gͦ in homine corpus ẽ. expetendum.
aut desiderandum. Ualet enĩ adħ & ĩa qd p̃ceptũ ẽ.
ñ c̃cupis cas rem ꝓximoͥ tui. Qua ꝓptͣ quis qͥs in
ꝓrimo aliuo diligit quã sibi ipse ẽ. ñ eũ oiligit

Expanded text:
ritas: nemo potest duobus dominis seruire; nemo ritas: nemo potest duobus dominis seruire; nemo enim potest perfecte diligere quo uocamur, nisi oderit unde reuocamur. uocamur autem ad perfectam naturam. humanam, qualem ante peccatum nostrum deus fecit; reuocamur autem ab eius dilectpeccando meruimus. Quare oderimus oportet, unde ut liberemur optamus. 89. Oderimus ergo temporales necessitudines, si aeternitatis charitate flagramus. Diligat homo proximum tanquam seipsum. Certe enim sibi ipsi nemo est pater, aut filius, aut affinis, aut aliquid hujusmodi, sed tantum homo: qui ergo diligit aliquem tamquam se ipsum, hoc in eo debet diligere quod sibi ipse est. corpora uero non sunt quod nos sumus; non ergo in homine corpus est expetendum aut desiderandum. ualet ad hoc etiam quod praeceptum est: ne concupiscas rem proximi tui. quapropter quisquis in proximo aliud diligit quam sibi ipse est, non eum diligit
Abbreviated transcription (Latin):
nec sic quidẽ ab homine homo dililigendus ẽ. ut
oiliguntur carnales fr̃es. uł filii. tił coniuges. uł
quiq cognati. aut asfines. aut cui es. Nã itsta &¬
lectio tẽporalis ẽ. Nõ eni ullas tales necessito¬
nes haberemus: que nascendo ⁊ moriendo ẽting
si natura m̃a inp̾ceptis ⁊ inimagine dĩ manens
in istã coruptionẽ ñ releguaret᷑. Itaq ad pͥstinã¬
ꝑfectãq naturã nos ipsa ueritas uocans p̃cipit
ut carnali consuetudins resistamus. docens ne¬
minẽ abtũ e̾e. regno dei qui ñ istas carnales ne¬
cessitudines oderit. Neq hoc cuiquã inhuma¬
nũ uideri dec&. Magis eñi ẽ. inhumanũ ñ ama¬
re in homine quod homoẽ. s amare quod filius
ẽ.ħ ẽ. eñi non ineo amare illus quos ad dm̃ ꝑ¬
tinet s amare illuo quod adse ꝑtinet. Quid gͦ
mirũ si ad regnũ non ꝑuenit quinͣ cõmunem
s pͥuatã rẽ diligit: un mo utrũq ait quis pram.
immo illuo unũ dic̃ ds̃. Hirit eni uerissi me ue¬

Expanded text:
 inquam, ab homine homo diligendus est, ut diliguntur carnales fratres uel filii uel coniuges uel quique cognati aut adfines aut ciues; nam et ista dilectio temporalis est. non enim ullas tales necessitudines haberemus, quae nascendo et moriendo contingunt, si natura nostra in praeceptis et imagine dei manens in istam corruptionem non relegaretur. hunc senperfectamque naturam nos ipsa ueritas uocans praecipit ut carnali consuetudini resistamus, docens neminem aptum esse regno dei qui non istas carnales necessitudines oderit. neque hoc cuiquam inhumanum uideri debet. magis enim est inhumanum non amare in homine quod homo est, sed amare quod filius est; hoc est enim non in eo amare illud quod ad deum pertinet, sed amare illud quod ad se pertinet. quid ergo mirum, si ad regnum non peruenit qui non communem, sed priuatam rem diligit? immo utrumque, . ait quispiam; immo illud unum, dicit deus. dicit enim uerissime ue
Abbreviated transcription (Latin):
animi ꝑturbatio. ut in ira sua h manente ira
sua non tam̃ contineat miserationes suas non
ł post irã suã. s mira sua. Que sisola e̾et. quanta
ibi nimia cogitari potest perire aregno dĩ. ex¬
ulare aciuitate dei: alienari auitadĩ. carere
tam magna multitudine dulcedinis dĩ: quã
que nouimus comparari. Si illa sit ęt̾na. ista aũt
sit quã libet multis scłis longa finienda. Manebit
homines deuarietate penarũ de dolorũ releuatione
uł int̾missione ꝓsuis humauis motib suspicẽtur :
fidei conffessione que breuit᷑ sẏnbolo continetur
⁊caͬnalit̾ cogitata lac paruulorĩr: spiritalit̾ autẽ
considerata atq tractata cibus ẽ. forciũ. nascitura
sꝑes bona fideliũ cui haritas sc̃a comitatur:¬

Expanded text:
animi perturbatio, ut in ira sua, hoc est manente ira animi perturbatio, ut in ira sua, hoc est manente ira sua, non tamen contineat miserationes suas; nonvel, post iram suam; sed, in ira sua. Quae si sola esset quanta ibi minima cogitari potest; perire a regno Dei, exsulare a civitate Dei, alienari a vita Dei, carere tam magna multitudine dulcedinis Dei quam aquae novimus comparari, si illa sit aeterna, ista autem sint quamlibet multis saeculis longa. CAPUT homines de varietate poenarum, de dolorum relevatione vel intermissione pro suis humanis moribus suspicentur; fidei confessione, quae breviter Symbolo continetur, et carnaliter cogitata lac parvulorum est, spiritualiter autem considerata atque tractata cibus est fortium, nascitur spes bona fidelium, cui charitas sancta comitatur
Abbreviated transcription (Latin):
tiui dura queq molliendo nunleniorẽ flectendo senten¬
ciã. que putant ineis terribilius ẽe.dicta quam
uerius. No̾ eñi obliuiscet̾ inqui unt misereri ds̃.
aut continebit inira sua miserationes suas. hoc
quidẽ inpsalmo legit᷑ sc̃o. set oehis sine ulla scru¬
pulositate intelligitur quiuasa miscdie nuncu¬
pant᷑ quia ⁊ ipsi ñ ꝓ meritis suis s dõ miserande
demiseria liberant᷑. aAut si hoc ad om̃s eristimant
pertinere: non ideo necesse ÷ ut dãpnationẽ opinen¬
tur posse finiri eoꝵ. Sequib dictũ ÷. & ibunt hii
insupplitiũ et̾nũ. Hȩc isto mͦ putet᷑ habitura finẽ
quandoq felicitas ȩtiã illoꝵ dequib ȩcontrario
dictũ÷: iusti audẽ inuitã ęternã. Sed pena dãp¬
natorum certis tempoꝵ int̾uallis eristiment
si ħ eis placet aliquatenus mitigari. Ẽ tiã sic quiꝑ¬
pe intelligi potest manere in illis trã dĩ: hoc: ip¬
sa aĩpnatio. hec enĩ uocatur ira dĩ nondiumi

Expanded text:
tu dura quaeque molliendo, et in leniorem flectendo sententiam, quae putant in eis terribilius esse dicta, quam verius. Non enim obliviscetur, inquiunt, misereri Deus, aut continebit in ira sua miserationes suas . Hoc quidem in psalmo legitur sancto; sed de his sine ullo scrupulo intelligitur, qui vasa misericordiae nuncupantur, quia et ipsi non pro meritis suis, sed Deo miserante de miseria liberantur. Aut si hoc ad omnes existimant pertinere, non ideo necesse est ut damnationem opinentur posse finiri eorum de quibus dictum est, Et ibunt isti in supplicium aeternum: ne isto modo putetur habitura finem quandoque felicitas etiam illorum, de quibus e contrario dictum est, Justi autem in vitam aeternam . Sed poenas damnatorum certis temporum intervallis existiment, si hoc eis placet, aliquatenus mitigari. Etiam sic quippe intelligi potest manere in illis ira Dei , hoc est ipsa damnatio haec enim vocatur ira Dei, non divini
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ fec̾ d̾s̃ eui reconciliandi sumꝰ. Hoet
sacrificiũ ꝓpeccatis. ꝑ qd reconciliari ualere¬
mus. Ipse gͦ. peccatũ : ut nos iusticia. Hec nrͣa
s dei: nec in nob̾ s in ipso. Sic̃ ipse peccatũ: non
suũ s nrͣm. Nec inses in nobis coͣstitutũ simi¬
litudine carnis peccati. ĩ qua crucifirus ẽ
demostrauit. Ut qmͣ peccatũ ein̾inerat.
ita quodã mͦ peccato moriret᷑. dũmoritur
carni ĩ qua erat similitudo peecati. Et cuͣ
scđm ue tustate̾ peccati nũqu̾ã ipse iuri¬
ssise nrͣam er morte ueti qr ĩ peccato mor¬
tui fueramꝰ. retuuiscente̾ uitã nouã sua re¬
stirrectione signaret. Ipsũ quod in nob̾ cęle¬
brat᷑ magnum baptismatis sacramͣtũ. Ut
quicũq ad istã ꝑtinẽt grͣam moriantur

Expanded text:
peccatum fecit Deus, cui reconciliandi sumus, hoc est, sacrificium pro peccatis, per quod reconciliari valeremus. Ipse ergo peccatum, ut nos justitia; nec nostra, sed Dei; nec in nobis, sed in ipso: sicut ipse peccatum, non suum, sed nostrum; nec in se, sed in nobis constitutum, similitudine carnis peccati, in qua crucifixus est, demonstravit: ut quoniam peccatum ei non inerat, ita quodam modo peccato moreretur, dum moritur carni, in qua erat similitudo peccati; et cum secundum vetustatem peccati nunquam ipse vixisset, nostram ex morte veteritui fueramus reviviscentem vitam nova sua resurrectione signaret. Ipsum est, quod in nobis celebratur magnum baptismatis sacramentum: ut quicunque ad istam pertinent gratiam moriantur
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentie seminatꝰ siue conceptꝰ
Et idõ nullũ peccatũ originalit᷑ trahens.
¶ĩ qͦq gr̃a u̾bo patris unigenito nõ grã filio s
nata inunitate ꝑsonȩ mͦ mirabili et ineffabili ad¬
uuictꝰ adq cõcretus. Et ideo nullũ peccatum
uipse cõmittes. tam̃ ꝓpt̾ similitudine̾ carnis
peccati ĩqua uenerat dictus e̾ et ipse pecca¬
tũ sacrificandis ad diluenda peccata. Inuẽti
quippe lege peccata uocabantur sacrificia ꝓpec¬
deo: continuo sub iunr̾ atq ait. eũ qui ñ noue¬
rat peccatũ ꝓnob̾ peccatũ factuꝯ ut nos simꝰ
iusticia dĩ in illo. Nonait ut inquib dã m̃dosis

Expanded text:
concupiscentiae seminatus sive conceptus, et ideo nullum peccatum originaliter trahens; Dei quoque gratia Verbo Patris unigenito, non gratia Filio, sed natura, in unitate personae modo mirabili et ineffabili adjunctus atque concretus, et ideo nullum peccatum et ipse committens; tamen propter similitudinem carnis peccati in qua venerat , dictus est et ipse peccatum, sacrificandus ad diluenda peccata. In vetere quippe lege peccata vocabantur sacrificia pro pecDeo; continuo subjunxit atque ait: Eum qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit, ut nos simus justitia
Abbreviated transcription (Latin):
instituerit corpꝰ: ille queratur qui est. omͣium spe¬
ciosissimꝰ. Om̃is enĩ species. ab illo ẽ. Quis ẽ. au¬
tem hic nisi unus ds. una ueritas. una salus om¬
niu̾. ⁊ pͥma atq sum ma essentia: Ex qua ẽ. om̃e
quic quid ẽ. inquantum ẽ : quia inquantum ẽ.

Expanded text:
instituerit corpus, ille quaeratur qui est omnium speinstituerit corpus, ille quaeratur qui est omnium speciosissimus. Omnis enim species ab illo est. Quis est autem hic, nisi unus Deus, una veritas, una salus omnium, et prima atque summa essentia, ex qua est omne quidquid est, in quantum est; quia in quantum est
Abbreviated transcription (Latin):
uua uita est ous nori sit
ex dõ. quia d̃s utiq summa uita est:
et ipse fons uitȩ. Nec aliqua uita inquã¬
tum uita est: malũ ẽ. sed inquantum
uergit ad mortẽ. Mors aũt uite non ẽ.
nͥ nequitia: que abeo quod nec qͥcquã
sit sictat᷑. Et ideo nequissimi homines nichil homi¬
nes appellantur. Uita gͦ uoluntario defectu deficiẽs
ab illo quieam fec̃. ⁊ cuius essentia fruebatur: et
uolens contra dĩ lege̾ frui corporib quib eam
ãs p̃fec̃. uergit ad nichilũ: &̾ hect. nequitia ñ quia
corpus iã nichilum ẽ. Nã & ipsum habet aliquam
concordiã parciũ suarũ: sine qͣ om̃ino e̾e. non possit.
Ergo abeo factũ÷. et corpus: qui om̃is concordie.
capud ẽ habet corpus quandam pacẽ sue forme.
sine qua ꝓrsus nichil eet. oͦ ille e̾. ⁊ corporis con-¬
ditor. a quo par om̃is ẽ. & quiformae̾ infabricata.
atq om̃ium formosissima. habet aliquã speciem:
sine quacorpus non ẽ. corpus. Si gͦ queritur. quis

Expanded text:
a vita est quae non sit ex Deo, quia Deus utique summa vita est et ipse fons vitae, nec aliqua vita in quantum vita est, malum est, sed in quantum vergit ad mortem: mors autem vitae non est, nisi nequitia, quae ab eo quod ne quidquam sit, dicta est; et ideo nequissimi homines, nihili homines appellantur. Vita ergo voluntario defectu deficiens ab eo qui eam fecit, et cujus essentia fruebatur, et volens contra Dei legem frui corporibus, quibus eam Deus praefecit, vergit ad nihilum; et haec est nequitia: non quia corpus jam nihilum est. Nam et ipsum habet aliquam concordiam partium suarum, sine qua omnino esse non posset. Ergo ab eo factum est et corpus, qui omnis concordiae caput est. Habet corpus quamdam pacem suae formae, sine qua prorsus nihil esset. Ergo ille est et corporis conditor, a quo pax omnis est, et qui forma est infabricata, atque omnium formosissima. Habet aliquam speciem, sine qua corpus non est corpus. Si ergo quaeritur quis
Abbreviated transcription (Latin):
hoc manorica: & hoc noli. Traitur gͦ ad penas: quia di¬
ligendo in feriora. in egestate uoluptatũ suarũ. & in
dolorib apud inferos ordinatur.&. uio est eni quos
dr̃ dolor corporis. nisi corruptio repentina salutis eiꝰ
rei. quã male utendo anima corruptioni ob noriauit:
quid aut̃ quod or̃ dolor animi. nisi carere mutabilib
peb quib fruebat᷑. aut frui se posse sꝑabat: & hoc ẽ.
cocũ quod dr̃ malũ. idẽ. peccatũ. ⁊ pena peccati. Si
aut dũinhoc stadio uitȩ humane anima degit:
iuncat eas quas aduersũ se nuitriuit eu piditates
fruendo mortalib ⁊ ao eas uincendas gr̃a se dĩ ad¬
iuuari credat: m̃te illi seruiens ibona uoluntate:
sine dubitacione reparabitur. ⁊ amultis inutabilib
ad unũ in cõmutabilẽ reuertetur. reformata per
sapientiam nonformata̾ set ꝑquã formantur uniu̾sa
homo spiritalis. om̃ia i udicans ut ipse anemine

Expanded text:
Hoc manduca, et hoc noli. Trahitur ergo ad poenas, quia diHoc manduca, et hoc noli. Trahitur ergo ad poenas, quia diligendo inferiora in egestate voluptatum suarum, et in doloribus apud inferos ordinatur. Quid est enim dolor, qui dicitur corporis, nisi corruptio repentina salutis ejus rei, quam male utendo anima corruptionibus noxiavit? Quid autem dolor, qui dicitur animi, nisi carere mutabilibus rebus, quibus fruebatur, aut frui se posse sperabat? Hoc est totum quod dicitur malum, id est, peccatum, et poena peccati. 24. Si autem dum in hoc stadio vitae humanae anima degit, vincat eas quas adversum se nutrivit cupiditates fruendo mortalibus, et ad eas vincendas gratia Dei se adjuvari credat, mente illi serviens et bona voluntate; sine dubitatione reparabitur, et a multis mutabilibus ad unum incommutabile revertetur, reformata per Sapientiam non formatam, sed per quam formantur universahomo spiritualis omnia judicans, ut ipse a nemine
Abbreviated transcription (Latin):
Naͣ siea que moriuntur. penitus morerentur:
adm chilũ sine dubio ꝑuenirent. S tantum moriun¬
tur: quanto minus essentię participant. Quod bre-¬
uius ita dici potest. Tanto magis moriuntur:
quantominus sunt. Corpus aut minus ẽ. quam uita
quelibet. qm̃ quantulum cũq manet inspetie. per
uitam manet: siue qͣunum quodq animal. siue qua
uniuersa natura mundi. ad ministratur. corpus uero
magis sub iacet morti ÷ udõ uitinius ẽ. nichilo.
qua ꝓpt̾ uita que fructu corporis delectata. negligit
dm̃: inclinatur ad nichilũ.: uista ẽ. nequitia. hoc facto
ꝑacto aut uita carnalis & t̾rena efficitur: ⁊ obhoc
etĩa caro ⁊ terra nominatur. Et quam diu ita est
regnũ dĩ nonpossidebit: & eripitur quod amat.
Id eñi amat qd ⁊ minus ẽ. quã uita: quia corpusẽ
Et ꝓptͣ ipsũ peceatum. quod amatur fit corruptibile.
ut fluendo deserat amatorẽ suũ. quia ⁊ ille hoc am̃a¬
do deseruit dm̃. Precepta enĩ eiꝰ ne glerit dicentis.

Expanded text:
Nam si ea, quae moriuntur, penitus morerentur, ad nihilum sine dubio pervenirent. Sed tantum moriuntur, quantum minus essentiae participant. Quod brevius ita dici potest: tanto magis moriuntur, quanto minus sunt. Corpus autem minus est, quam vita quaelibet, quoniam, quantulumcunque manet in specie, per vitam manet, sive qua unumquodque animal, sive qua universa natura mundi administratur. Corpus ergo magis subjacet morti, et ideo vicinius est nihilo. Quapropter vita, quae fructu corporis delectata negligit Deum, inclinatur ad nihilum, et ista est nequitia. Hoc facto autem vita carnalis et terrena efficitur, et ob hoc etiam caro et terra nominatur, et quamdiu ita est, regnum Dei non possidebit, et eripitur ei, quod amat. Id enim amat, quod et minus est, quam vita, quia corpus est, et propter ipsum peccatum, quo amatur, fit corruptibile, ut fluendo deserat amatorem suum, quia et ille hoc amando deseruit Deum. Praecepta enim ejus negligit dicentis:
Abbreviated transcription (Latin):
posita ÷ liberat᷑ : ut uoluntas ipsa sicut scriptum ÷.
ueniatur ad munius ȩternũ. Unde ⁊ ipsã uicam
pendiũ ꝓ opere milicie debitũ reddit᷑: ñdonatur.
I deo oirit stipenoiũ peccati. mors. ut morte᷑ pecca¬
tori ñ inmerito illatam sed oebitã des moͬstraret.
Grͣa uero nisi gratis÷: gr̃a ñ ẽ. Iucelli genoũ÷ aͥgitur
etiã ipsa hominis bona merica ẽe̾. dĩ munera. quib
cũ uita ȩtͣna reddit᷑. quid nisi gr̃a ꝓgrͣa reoditur.¬

Expanded text:
posita est, liberatur; ut voluntas ipsa, sicut scriptum est, posita est, liberatur; ut voluntas ipsa, sicut scriptum est, veniatur ad munus aeternum. CAPUT CVII. Vita pendium operae militiae debitum redditur, non donatur; ideo dixit: Stipendium peccati mors, ut mortem peccato non immerito illatam, sed debitam, demonstraret. Gratia vero, nisi gratis est, gratia non est. Intelligendum est igitur etiam ipsius hominis bona merita esse Dei munera; quibus cum vita aeterna redditur, quid nisi gratia pro gratia redditur
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ nolumꝰ. s nequaquã prorsus uelle possumus.
Sicut gͦ. anima nrͣa etĩa nũc nolle ĩ felicitatẽ: ita nol-¬
le iniquitatẽ semꝑ habitura est. Sed ordo pͣtͣmĩten¬
dus ñ fuit in quo ds uoluit ostendẽ quã bonu ÷
sit meliꝰ quos peccare ñposs. Sieͣ minor fuit in mor¬
lib̾o arbitrio constitutũ: nͣtam iusticie retinende¬
sufficiebat liberũ arbitriũ. nisi participatione imn¬
mutabilis boni diuinũ aduitoriũ p̃beret᷑. Sicut en̾
mori ÷ in hominis potestate cũ uelit. nemos eñi qui
ñ se ipsũ ut nichil aliud dicã uł nͣuescendo possit
occidere. Ad tenendã uero uitã uoluntas ñsatis est.
siue ad iutoria. siue alim̃toꝵ. siue quorũq tutami¬
num desint. sic homo in paradiso ad se occidendum
nͥ ille qui eũ fecerat adiuuaret. S post illã rumã.
maior÷ miscdia dĩ: quando ⁊ ipsũ liberũ arbitriũ¬
liberandũ ÷ aseruitute. cui dñatur cũ morte peccatũ.

Expanded text:
nolimus, sed nequaquam prorsus velle possimus. Sicut ergo anima nostra etiam nunc nolle infelicitatem, ita nolle iniquitatem semper habitura est. Sed ordo praetermittendus non fuit, in quo Deus voluit ostendere quam bonum sit sit melius quod peccare non possit: sicut minor fuit immorlibero arbitrio constitutum, tamen justitiae retinendsufficiebat liberum arbitriut enim mori est in hominis potestate cum velit, nemo est enim qui non seipsum, ut nihil aliud dicam, vel non vescendo possit occidere: ad tenendam vero vitam voluntas non sat est, si adjutoria sive alimentorum, sive quorumcunque tutaminum desint. Sic homo in paradiso ad se occidendum nisi ille qui eum fecerat adjuvaret. Sed post illam ruinam major morte peccatum.
Abbreviated transcription (Latin):
aut homo ert̾ior aut ꝓfectu int̾ioris aut defectu
suo. S ꝓfecti int̾ioris ita corrũpitur. ut totus in
melius reformet᷑. irestituat᷑ integrũ innouissima
tuba. ut ñiã corrũpat᷑ neq corrũpat. Defectu au¬
te̾ suo inpulcritudines corruptibiliores is ẽ penarũ
ordinẽ pͣcipitat᷑. Nec iniremur quod ashuc pul : tudine¬
nomino. Hichil em̃i ẽ. or dinatũ: quod non sit pulcrũ.
Et siẽ ait apłs. dm̃is ordo adõ ẽ. Necesse ÷ aũt fate¬
amur meliorẽ e̾e. ħomin̾e plorant̾e. quã letantẽ
uͥmiculum .X tam̃ u̾miculi laudem sine menda
tio ullo copiose possum dicere. considerans nitorẽ
coloris. figuntim teRetẽ ẽorporis pͥora cũ mediis me

Expanded text:
autem homo exterior aut profectu interioris, aut defectu suo. Sed profectu interioris ita corrumpitur, ut totus in melius reformetur, et restituatur in integrum in novissima tuba, ut jam non corrumpatur neque corrumpat. Defectu autem suo in pulchritudines corruptibiliores, id est poenarum ordinem praecipitatur. Nec miremur quod adhuc pulchritudinenomino: nihil enim est ordinatum, quod non sit pulchrum; et, sicut ait Apostolus, omnis ordo à Deo est . Necesse est autem fateamur meliorem esse hominem plorantem, quam laetantem vermiculum: et tamen vermiculi laudem sine ullo mendacio copiose possum dicere, considerans nitorem coloris, figuram teretem corporis, priora cum mediis, me
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ nͥueritate uerũ ẽ. Nõ itaq oportet eũ deueria¬
te dubitare: qͥ potuit unde cũq dubitare. Ubi uiden¬
tur ħ. ibiẽ. Lum̃ sine spalatio locoꝵ ⁊ temporũ. ⁊ sine
ullo spatiorũ taliũ fantasmate. Nũ quid ista er aliqua
parte corrũpi possũt et iã si om̃is ratiocinator int̾¬
eat aut apud cauales inferos ueterascat: Non eñi
ratiocinatio talia fac̾: s inuenit. Ergo ante ꝙͣ. inue¬
niant᷑ uise manent ⁊ cũ inueniunt᷑ nos inuocant.
Ita renascit᷑ int̾ior homo. ⁊ ext̾ior corrũpitur de die
indiẽ. S intͣior extiorem respic̃: ⁊ isua cõparatioe
fedũ uidet. inꝓpͥo tam̃ genere pulcũ. ⁊ corporum

Expanded text:
verum nisi veritate verum est. Non itaque oportet eum de veritaverum nisi veritate verum est. Non itaque oportet eum de veritate dubitare, qui potuit undecumque dubitare. Ubi videntur haec, ibi est lumen sine spatio locorum et temporum, et sine ullo spatiorum talium phantasmate. Numquid ista ex aliqua parte corrumpi possunt, etiamsi omnis ratiocinator intereat, aut apud carnales inferos veterascat? Non enim ratiocinatio talia facit, sed invenit. Ergo antequam inveniantur, in se manent, et cum inveniuntur, nos innovant. Ita renascitur interior homo, et exterior corrumpitur de die in diem . Sed interior exteriorem respicit, et in sua comparatione foedum videt; in proprio tamen genere pulchrum
Abbreviated transcription (Latin):
inhabitatore nͣ infima ⁊ carnali. s sũ ma ⁊ spͣali uolup¬
tate cͣueniat. Aut si nͣcernis q̃ dico. &̾ an uerasint du¬
bitas: cerne saltẽ utrũ te dehis dubitare nondubitas.¬
et sicertũ ẽ. te e̾e. dubitantẽ quere undesit certum.
Non illic tͥ. ñ om̃ino solis huꝰ lum̃ occurret. si lumen
uerũ ꝗ mluminat om̃em hominẽ uenientẽ uihun
mundũ qd his oclis uideri ñ potest. nec illis quulliu
sis fantasmata cogitant᷑ ꝑeos dẽ ocłos auime impati
s illis qͥb ipsis fantasmatib dicit᷑. Nõ estis uos quas
ego quero neq illud estis unde ego uos ordim.ꝗ
bo. cũ pulcriꝰ sit illud unde imꝓbo ⁊aꝓpbo. quare
ipsũ magis approbo. ⁊ ñ solũ uobis s illis om̃ib copo¬
rib unde uos hausi ante pono. de inde regulam
ẽ. deuero gͥ certus ẽ. Om̃is gͦ qͥutrũ sit ueritas dubi¬
tat: in se ipso habet uerũ unde ñdubitet. Nec ullũ

Expanded text:
tatore, non infima et carnali, sed summa et spirituali voluptatore, non infima et carnali, sed summa et spirituali voluptate conveniat. 73. Aut si non cernis quae dico, et an vera sint dubitas, cerne saltem utrum te de iis dubitare non dubiteset si certum est te esse dubitantem, quaere unde sit certum: non illic tibi, non omnino solis hujus lumen occurret, sed lumen verum quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quod his oculis vidersdem oculos animae impacta; sed illis quibus ipsis phantasmatibus dicitur: Non estis vos quod ego quaero, neque illud estis unde ego vos ordino; pprobo; cum pulchrius sit illud unde improbo et approbo: quare hoc ipsum magis approbo, et non solum vobis, sed illis omnibus corporibus unde vos hausi, antepono. Deinde regulam est: de vero igitur certus est. Omnis igitur qui utrum sit veritas dubitat, in seipso habet verum unde non dubitet; nec ullum
Abbreviated transcription (Latin):
abaliqua effigie ueritatis. Quere incorporis uoluptate
qͥd teneat. nichil aliud inuenies quã conuenientiam.
Nã si re sistentia pariunt dolorẽ: conuenientia pariũt uolup
tatẽ. Rerognosce gͥ qua̾sit sũma conuenientia. Noli
foras ire: inte ipsũ redi. In interiora homine habi¬
tat ueritas. Et si tua̾ naturã mutabileni inueneris:
transcende ⁊ te ipsũ. S memͣto cũ te trans cendis ratio¬
cinante animante trans cendere. Iluc gͦ tende. unde
ipsũ lum̃ rationis accendit᷑. Quo enĩ ꝑuenit om̃is bonꝰ
ratiocinator. nͥ adueritate cũ ad se ipsã ueritas ñutiq
ratiocinando ꝑueniat.s quod ratiocinantes appetũt.
ipsa sit: Uide ibi c̃uenientiã qua suꝑior e̾e. ñ possit:
upse conueni cũ ea. confitere te ñ e̾e. qd̾ ipsa ẽ. Siqͥ¬
dẽ seipsa ñquerit. tu aut ad eã querendo uenisti nͣlo¬
corũ spatio s mͣtis affectu: ut ipse int̾ior homo cũsuo

Expanded text:
ab aliqua effigie veritatis. Quare in corporis voluptate ab aliqua effigie veritatis. Quare in corporis voluptate quid teneat nihil aliud invenies quam convenientiam. Nam si resistentia pariunt dolorem, convetatem. Recognosce igitur quae sit summa convenientia. Noli foras ire, in teipsum redi; in interiore homine habitat veritas; et si tuam naturam mutabilem inveneris, transcende et teipsum. Sed memento cum te transcendis, ratiocinantem animam te transcendere. Illuc ergo tende, unde ipsum lumen rationis accenditur. Quo enim pervenit omnis bonus ratiocinator, nisi ad veritatem? cum ad seipsam veritas non utique ratiocinando perveniat, sed quod ratiocinantes appetunt, ipsa sit. Vide ibi convenientiam qua superior esse non possit, et ipse conveni cum ea. Confitere te non esse quod ipsa est: siquidem se ipsa non quaerit; tu autem ad ipsam quaerendo venisti, non locorum spatio,
Abbreviated transcription (Latin):
neq hic uictus÷ ⁊ id̾õ sic respondit ut intelligere¬
mus ñ opꝰ eẽ. ad cognoscendũ dm̃ tẽptacionib uisibilt̃
diuina exploraret molientib. Nsõ tẽptabis inquid dm̃.
ndñm tuum. Q. uã obrẽ quisqͥs intꝰ u̾bo dĩ pastitꝰ. nͣ que¬
rit mnista heremo uoluptate᷑. Qui uni cio tantũ sub
iectusẽ ñ querit inmonte id ÷ int̾rena elatione iac¬
tantiã. Quisquis ęt̾no spectaculo incõmutabilis ueri¬
tatis ad herescit. ñ ꝑ fastigiũ huiꝰ corporis id ẽ. pos ocłos
precipitat᷑ ut tẽporalia ⁊ inferiora cognoscat. Quis gͥ
restat unde ñpossit anima recordari pͥmã pulcritudi¬
nem quã reliqͥs quãdo de ipsis suis uitiis postest:
coris orditrata conteruit. ita illa bonitas asũmo ad er-¬
tremũ nulli pulcritudini ꝙͣ abipso solo. ee̾. posset in¬
uidit. ut nemo abipsa ueritate aĩtiat᷑. qͥñ ercipiatut

Expanded text:
neque hic victus est, et ideo sic respondit, ut intelligereneque hic victus est, et ideo sic respondit, ut intelligeremus non opus esse adibus: non temtabis, inquit, dominum deum tuum. quam ob rem quisquis intus dei uerbo pascitur, non quaerit in ista heremo uoluptatem; qui uni deo tantum sub- iectus est, non quaerit in monte, id est in terrena elatione iactantiam; quisquis aeterno spectaculo incommutabilis ueritatis adhaerescit, non per fastigium huius corporis, id est per oculos praecipitatur, ut temprestat, unde non possit anima recordari primam pulchritudinem quam relinquit, quando de ipsis suis vitiis potest? coris ordinata contexuit: ita illa bonitas a summo ad extremum nulli pulchritudini quae ab ipso solo esse posset invidit, ut nemo ab ipsa veritate dejiciatur, qui non excipiatur