comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
risit. & animi homunum diuitiarũ am¬
miratione accipiant᷑ in deseui mersit aua¬
ritia. ueliit quedam bonoꝵ ariditas offi¬
cioꝵ ut homines dampnum putent. Quic¬
ꝗd pret̾ morem impenditur. sed &iam in
hoc aduersus auaritiam. ne qđ afferre possit
impedimentũ. Prospexit scriptura urnera¬
bilis dicens. Quia melior est hospitalitas
cũ olirib. & infra. Melior est panis in suani¬
tate cum pace. Non enĩ ꝑdigos nos doc&s
esse scriptura sed lib̾ales. Largitatis enim
duo sunt genera. Vnũ libalitatis alterũ
ꝓdigȩ effusionis. Libale est hospitio reciꝑe
nudũ uestire. redimere captiuos. ñ habe
sũprũ uiuar Prodigum sũptuo efflu¬
escere coniuuus & uino plurimo. Onde
qđ abraꝵ laudi est datũ qͥante ianuam suam spe¬
culabat᷑ neforte p̃terir& peregrinꝰ aliquis & dili¬
gent̃ p̃tendebat excubias ut occurrer& ut ꝓue¬
nir& ut rogar& netransir& hospis dicens. dnẽsi
inueni gr̃am antete. nep̃terieris puerũ tutĩ

Expanded text:
animi hominum divitiarum admiratione capiantur. Inde se immersit avaritia, veluti quaedam bonorum ariditas officiorum; ut homines damnum putent quidquid praeter morem impenditur. Sed etiam in hoc adversus avaritiam, ne quod afferre possit impedimentum, prospexit Scriptura venerabilis, dicens: Quia melior est hospitalitas cum oleribus . Et infra: Melior est panis in suavitate cum pace . Non enim prodigos nos docet esse Scriptura, sed liberales. 109. Largitatis enim duo sunt genera: unum liberalitatis, alterum prodigae effusionis. Liberale est hospitio recipere, nudum vestire, redimere captivos, non habentes sumptu juvare: prodigum est, sumptuosis effluescere conviviis, et vino plurimo; undelaudi est datum, qui ante januam suam speculabatur, ne forte praeteriret peregrinus aliquis: et diligenter praetendebat excubias, ut occurreret, ut praeveniret, ut rogaret, ne transiret hospes, dicens: Domine, si inveni gratiam ante te, ne praeterieris puerum tuum .
Abbreviated transcription (Latin):
quidem aquȩ frigidȩ ap̃miis remunerationis
inmunissit. Uides quia abraam dm̃ recepit
hospitio. dũ hospites querit. Vides qr loth
anglos recepit. Vnde scis ne & tu cum susci¬
ncarcere eram & uenistis adme nud erã¬

Expanded text:
quidem aquae frigidae a praemiis remunerationis immunis sit. Vides quia Abraham Deum recepit hospitio, dum hospites quaerit? Vides quia Loth angelos recepit? Unde scis ne et tu cum susciIn carcere eram, et venistis ad me: nudus era
Abbreviated transcription (Latin):
uitulȩ tenues atq exiles deuorare illas. quȩ p̃sta¬
bant & forma & gr̃ã. & sõniũ scđm hoc fuit. septẽ
spicę pingues electȩ & bone detrã surgebant. & p̃
ras septẽ spicȩ ꝑxiles &uento corruptȩ ac meoide
se subicere moliebant᷑ & uisũ ẽ qđ lxus & ubusspicas

Expanded text:
vitulae tenues atque exiles devorare illas quae praestavitulae tenues atque exiles devorare illas quae praestabant et forma et gratia. Et somnium secundum hoc fuit: Septem spicae pingues, electae et bonae de terra surgebant: et post eas septem spicae exiles et vento corruptae ac marcidae se subjicere mo
Abbreviated transcription (Latin):
quȩsluũ. Hissiquis facile fidẽ deserat .ci¬
to exhanrit pauꝑum alimoniis futura cõ¬
pendia Mođ largiendi adsit. ut nec illi
in anes recedant. neq transcribat᷑ uita
pauꝑum in spolia fraudulentoꝵ. Ea gͦ m̃¬
sura sit. ut neq humanitas deferatur
nec destituat᷑ necessitas. Pleriq simular
debita situeri exam̃ exutosse ꝑlatrocinia¬
aliena subsidia desidarent. Meliusenimfuit
conferre aliquid defructib quã totũ deiure ãmit¬
tere. quintã portionẽ collationis statuit. & ipui¬
dendo ꝑspicacior. & intributo liberalioe. Deniq
t̃pres sõnu ueritatẽ exp̃ssit. Sõniũ regis pͥmũ hoc
fuit. septẽ iuuencȩ ascendebant deflumine ui¬
su decorȩ & pingues corpore. & adorã pascebant᷑ flu¬
minis. Aliȩ qͦq uitule uisu deformes aciiuenes
corpore. Post illas uiuencas ascendebant deflumine.
& iuxtaras in ipso riparũ toro pascebant᷑. & uisȩ s̃ hȩ

Expanded text:
quaestuum. His si quis facile deferat fidem, ciquaestuum. His si quis facile deferat fidem, cito exhaurit pauperum alimoniis profutura compendia. Modus largiendi adsit, ut nec illi inanes recedant, neque transcribatur vita pauperum in spolia fraudulentorum. Et ergo mensura sit, ut neque humanitas deseratur, nec destituatur necessitas. 77. Plerique simulant debita. Sit veri examen. Exutos se aliena subsidia desiderarent. Melius enim fuit conferre aliquid de fructibus, quam totum de jure amittere. Quintam portionem collationis statuit et in providendo perspicacior, et in tributo liberalior. Deniqueterpres somnii veritatem expressit! Somnium regis primum hoc fuit: Septem juvencae ascendebant de flumine, visu decorae, et pingues corpore, et ad oram pascebantur fluminis. Aliae quoque vitulae visu deformes ac jejunae corpore, post illas juvencas 90 ascendebant de flumine, et juxta eas in ipso riparum thoro pascebantur: et visae sunt hae
Abbreviated transcription (Latin):
ita &iã calcar plerũq. ad hibenđ iuidet᷑ mođꝰ.
& eito daficit atq ipsam destituit benigni
tatẽ.it quo plurib largiri uolueris eo pau¬
ciorrs adiuues. & sepe tibi desit qđ alii con¬
ferenoũ putaueris. Consilii aut̃ oꝑisq colla¬
tio quo in plures diffundunt. eo redundatio
man&. & insuũ fontem recurrit. Inseenim
reflunt ubtas ꝓdentie. & qͦ plurib fluxerit
eo exercitus fit om̃e qđ reman&. Liq& gͥ de¬
bert et̃ libalitatis modũ: nefiat mutilis
largitas. sobri&as tenenda ẽ. Maxime a sa¬
cerdotib ut non piactantia. sed ꝓiustitia
dispensent. Nusꝗ eni maior auiditas petiti¬
onis uiniunt ualidi. ueniunt nullã cau¬
sa nisi nauigandi habentes. & nolunt sub¬
sidia ruacuare. pauꝑum exinanirȩ sũptũ.
nec exiguo contenti. Maror queruil habitu
uestiũ captantes p&itionis suffragiũ. & na¬
taliũ simulatione licitantes inere m̃ta

Expanded text:
ita etiam calcar plerumque adhibendum videtur.ita etiam calcar plerumque adhibendum videtur. cito deficit, atque ipsam destituit benignitatem; tatem; ut quo pluribus largiri volueris, eo pauciores adjuves, et saepe tibi desit quod aliis conferendum putaveris. Consilii 88 autem operisque collatio, quo in plures diffunditur, eo redundantior manet, et in suum fontem recurrit. In se enim refluit ubertas prudentiae: et quo pluribus fluxerit, eo exercitius fit omne quod remanet. CAPUT bere esse liberalitatis modum, ne fiat inutilis largitas. Sobrietas tenenda est, maxime sacerdotibus, ut non pro jactantia, sed pro justitia dispensent. Nusquam enim major aviditas petitionis. Veniunt validi, veniunt nullam causam nisi vagandi habentes, et volunt subsidia evacuare pauperum, exinanire sumptum: nec exiguo contenti, majora quaerunt, ambitu vestium captantes petitionis suffragium, et natalium simulatione licitantes incrementa
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq qͥ modũ seruat auarꝰ nulli sed largus
omib ẽ. Non enĩ solas aures p̃b̾e debemꝰ
audiendis p̃cantũ uocib sed &ciã oculos
considandis necessitatib. plus clamat bono¬
oꝑatori debilitas quã uox pauꝑis. Neq u̾fir¬
riporest. ut non extor qurat ãplius in por¬
tuniras uociferantũ. sod non se ꝑ impudentiꝑ
locꝰ sit. Vidẽdꝰ ẽ ille qui tenon uid&. riqͥren¬
d̾ ẽ ille que erubescit uideri. Illeaiã dousi
in carcere occurrat tͥ. ille affectꝰ egritudi¬
ne m̃tem tuã ꝑson& qui aures ñ potest.
Quo plus te oꝑari uidit płi. magis diligit. scio
plerosq sacerdotes qͥ plus contulerunt plus
ipsi confert qđ ille suo officio dispens&
gnuĩuult : nͥ pauꝑi. ꝓficẽ suã collationem.
Nã siquẽ aut immoderatũ. aut nimis tena¬
cẽ disponsatorẽ uderit. utrũq. displica.
Sicut suꝑ fluis erogationib dissipet. alie¬
ni fructus laboris. aut recondat saccuł.
ficut igit᷑ modus liberalitatis tenendꝰ ẽ.

Expanded text:
Itaque qui modum servat, avarus nulli, sed largus omnibus est: non enim solas aures praebere debemus audiendis precantium vocibus, sed etiam oculos considerandis necessitatibus. Plus clamat operatori bono debilitas, quam vox pauperis. Neque vero fieri potest ut non extorqueat amplius importunitas vociferantium: sed non semper impudentiae locus sit. Videndus est ille, qui te non videt: requirendus ille, qui erubescit videri. Ille etiam clausus in carcere occurrat tibi; ille affectus aegritudine mentem tuam personet, qui aures non potest. 78. Quo plus te operari viderit populus, magis diliget. Scio plerosque sacerdotes, quo plus contulerunt, plus ipsi confert quod 89 ille suo officio dispenset, enim vult, nisi pauperi proficere suam collationem. Nam si quem aut immoderatum aut nimis tenacem dispensatorem viderit, utrumque despiciet: si aut superfluis erogationibus dissipet alieni fructus laboris, aut recondat sacculis. Sicut igitur modus liberalitatis tenendus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ut om̃s emerent subsidiũ frum̃tariũ. ne gratis
acciprendo cultꝰ tr̃arũ relinquerent. Qm̃ qui
alieno utit᷑. suũ neglegit. Itaq primo om̃ium
coaceruauit pecunias deinde instrum̃ta cor̃a:
Ad postremũ uxta trarũ regi adquisuit. ñ ut om̃s
ex uera suo. sed fulcir&. publicum tributũ consti¬
tuer&. qͦ sua totius hobe possint. Qđ ita fuit gratỹ
om̃ib quib trãs adimerat. ut si uenditiorrẽ suimriꝰ
sea ⁊aeptconẽ salutis putarent. Deniq dixerunt:
Sanani nos inuenib ł gram in conspectu dñinr̃i.¬

Expanded text:
ut omnes emerent subsidium frumentarium , ne gratis ut omnes emerent subsidium frumentarium , ne gratis accipiendo, cultus terrarum relinquerent; quoniam qui alieno utitur, suum negligit. 80. Itaque primum omnium coacervavit pecunias, deinde instrumenta caetera, ad postremum jura terrarum regi acquisivit, non ut omnes exueret suo, sed fulciret: publicum tributum constitueret, quo sua tutius habere possent. Quod ita fuit gratum omnibus quibus terras ademerat; ut non venditionem sui juris, sed redemptionem salutis putarent. Denique dixerunt: Sanasti nos, invenimus gratiam in conspectu Domini
Abbreviated transcription (Latin):
forent. & uii. spicȩ similit̾ septẽ anni forent exfetu
& fructu int̾ptatꝰ tẽpora. F&ꝰ enĩ uiuencȩ. annũ
exprimit & fructꝰ seg&is annũ consũmat inte¬
grũ. Quȩ idõ ascendebant deflumine qđ dues
anni ac tẽpora fluminũ p̃tereunt mͦ & cursim
labunt᷑. Annꝰ itaq septẽ pͥores uberes trȩ ferti¬
les ac fecundos declarat futuroꝰ. posteriarꝰ autẽ¬
Idõ ut qđ beni facis. id cotidie facere possis. ne sub¬
trahas necessitati qđ indulseris effusioni. Calcar
ꝓpt̃ra qr melius oꝑat̾ pecunia in pauꝑis cybo. quã
indiuiti ssaccillo. Caue ne intra loculo tuo includas
salutẽ inoprmi. &ttãq intumulis sepelias uitã pau¬
ꝑũ. P otint Uonare nosoph totas ȩ gypti opes. & effun¬
der& thesauros rigios. Noluit tam̃ de alieno effus
uiđi. maluit frum̃ta uenđe ꝗ donare esurientibus
qr si paucis donassa. plurimis defuiss&. Eãlibalita¬
tẽ ꝓbauit. quo habundar&. om̃ib patefecit horrea

Expanded text:
nt, ex fetu et fructu interpretatus tempora. Fetus enim juvencae annum exprimit, et fructus segetis annum consummat integrum. Quae ideo ascendebant de flumine, quod dies, anni, ac tempora fluminum praetereunt modo, et cursim labuntur. Annos itaque septem priores uberis terrae fertiles ac fecundos declarat futuros: posteriores auteideo, ut quod benefacis, id quotidie facere possis; ne subtrahas necessitati, quod indulseris effusioni: calcar propterea, quia melius operatur pecunia in pauperis cibo, quam in divitis sacculo. Cave ne intra loculos tuos includas salutem inopum, et tanquam in tumulis sepelias vitam pauperum. 79. Potuit donare Joseph totas Aegypti opes, et effundere thesauros regios; noluit tamen de alieno effusus videri: maluit frumenta vendere, quam donare esurientibus; quia si paucis donasset, plurimis defuisset. Eam liberalitatem probavit, quo abundaret omnibus. Patefecit horrea,
Abbreviated transcription (Latin):
itaq deb& rẽ qui auxiliũ alt̾id&. ut seipsum
formã aliis p̾beat ad exc̃plũ bonoꝵ oꝑum. indoc¬
trina in integritare in grauitate ut sit eiꝰ sermo
salubris. atq in rep̃hensibilis. consiliũ utile. uita
honesta sententia decora. Talis erat pauł qui
consiliũ dabat uirginib magisteriũ sacerdotib
ut pͥmũ seipsũ formã nob̾ p̃ber& adimitandũ. idõ
& humiliari sciebat sic̃ scuuit & ioseph. qͥ sũ moort
patriarcharũ genere ñ dedignatꝰ degenerem
seruitute. Exibebat eam obsequiis. illutrabat
uirtutib sciuit humiliari: qui & uenditorem
& ẽptorẽ passꝰ ẽ. & dñm appellabat eũ. audi hu¬
miliantẽ se. Si dñs m̃s ꝓpt̃̾ me. nichil indomo
sua & om̃a quecũq hab& dedit in manꝰ meas¬
es. Quo mͦ faciã ũbũ malũ hoc & peccabo corã
dño. plena uox humilitatis plena castimoniȩ
humilitatis. qr dño deferebat. honorificentia
qr deferebat grãm. Nena qͦq castimoniȩ. qr

Expanded text:
psum formam aliis praebeat ad exemplum bonorum operum, in doctrina, in integritate, in gravitate; ut sit ejus sermo salubris atque irreprehensibilis, consilium utile, vita honesta, sententia decora. 87. Talis erat Paulus, qui consilium dabat virginibus , magisterium sacerdotibus , ut primum se ipsum formam nobis praeberet ad imitandum. Ideo et humiliari sciebat, sicut scivit et Joseph, qui summo ortus patriarcharum genere, non dedignatus degenerem servitutem, exhibebat eam obsequiis, illustrabat virtutibus. Scivit humiliari, qui et venditorem et emptorem passus est, et dominum appellabat eum. Audi humiliantem se: Si Dominus meus propter me nihil scit in domo sua, et omnia quaecamque habet, dedit in manes; quomodo faciam verbum malum hoc, et peccabo coram Domino ? Plena vox humilitatis, plena castimoniae: humilitatis, quia domino deferebat; honorificentiae, quia referebat gratiam: plena quoque castimoniae, quia
Abbreviated transcription (Latin):
moysi indiuiduiis adherebat. Vnde fact u̾est.
ut qui fuirat conuersationis fier& successor
potestatis. Mertto uir huiꝰ modi euasit ut siste¬
r& fluminũ curs. dicer& st& sol. & star& sol
quasi eius spectator uictoriȩ noctẽ differra¬
r&ur ut popłm introducer& intr̃am repmis¬
sionis. magnꝰ uir fidei miraculis. magnu
ꝓcessit conditionem illo mari: hic cȩlo imꝑ¬
auit. Pulchra itaq copula senioꝵ atq ado¬
lescentuĩ alii testimonio. aliꝑ solatiosunt
alii magistĩo. alu delectationi. Omitto quod
habrax. adhesit loht. ad olescentib & iã ꝓfi¬
ciscenti neforte hoc ꝓquintitas magisfuisse
estim&. & necessarie potius ꝗ uoluntariȩ
adiunctionis. Quid heliã atq heliseũ lo¬
quamͣ  lic& non exp̃sse heliseũ iuurnem

Expanded text:
Moysi individuus adhaerebat. Unde factum est Moysi individuus adhaerebat. Unde factum est ut qui fuerat socius conversationis, fieret successor potestatis . Merito vir hujusmodi evasit, ut sisteret fluminum cursus , diceret: Stet sol, et staret sol ; quasi ejus spectator victoriae noctem differrretur, ut populum introduceret in terram repromissionis. Magnus vir fidei miraculis, magnus processit conditionem : ille mari, hic coelo imperavit. 100. Pulchra itaque copula seniorum atque adolescentium . Alii testimonio, alii solatio sunt: alii magisterio, alii delectationi. Omitto quod Abrahae adhaesit Loth adolescentulus etiam proficiscenti; ne forte hoc propinquitatis magis fuisse existimetur, et necessariae potius quam voluntariae adjunctionis. Quid Eliam atque Elisaeum loquamur? Licet non
Abbreviated transcription (Latin):
dentia. Vita enim in maculata. bonȩ sened¬
bonȩ existimationis. si depotentis manibus
eripias in opẽ. de morte dãpnatũ eruas. quan¬
tũ sine ꝑt᷑batione fteri potest. neuid eamur
grauiora inferre uulnera. dũ leuiorib meqi
desidamꝰ. iã si opp̃ssũ obitꝰ potentis. & factione
magis ꝗ sceberissui p̃cio grauatũ liaberis.
E gregiȩ conualescit opinionis testimonium
Comendat plerosq etiã hospitalitas. Estenim
publica species humanitatis ut peregrinus
hospitio ñ egeat suspi at᷑ officiose pateat
aduenienti ianua Valde id decoꝵ totius est
orbis existimationi ꝑegrinos cũ honore susa¬
pi ñ deeẽ m̃se hospitalitatis grã occurrere
officiis libalitatis explorari aduentꝰ hospitũ¬
culo testimonii cũ colũna nubis descender&:
& loquer& cũ moyse quasi fed̾ astabat minist᷑
nec exib:at detabnaculo iuuenes cũ seniorib
longx positi diuina trepidarent miracula. Vbiq

Expanded text:
dentia. Vita enim immaculata bonae senecdentia. Vita enim immaculata bonae senecbonae existimationis, si de potentis 95 manibus eripias inopem, de morte damnatum eruas, quantum sine perturbatione fieri potest; ne videamur diae, et graviora inferre vulnera, dum levioribus mederi desideramus. Jam si oppressum opibus potentis, et factione magis quam sceleris sui pretio gravatum liberaveris, egregae convalescit opinionis testimonium. 103. Commendat plerosque etiam hospitalitas. Est enim publica species humanitatis, ut peregrinus hospitio non egeat, suscipiatur officiose, pateat dicit: Valde id decorum tocius est orbis existimacione peregrinos cum honore suscipere, non deesse mense hospitalitatis, gracia occurrere officiis liberalitatist explorari adventus hospituculo testimonii. Cum columna nubis descenderet, et loqueretur cum Moyse, quasi fidus astabat minister: nec exibat de tabernaculo juvenis, cum seniores longe positi divina trepidarent miracula. 99. Ub
Abbreviated transcription (Latin):
firmat. & inuistina dissoluat. Nã quom potest
malitia regnũ possiđe. quȩ neunã quidẽ pͥ¬
uatã potest regere familiã. Sũ ma gͥbenig¬
nitate opꝰ est ut non solũ publica gub nacula
sed oriam priuata iuire turam᷑ Nurimum
uiuat beniuolentia. quȩ om̃is studa. beneficus
amtilecti deuincere officiis. obpignerare grã
Ad fabilitatẽ quoq. sermonis diximꝰ ad con¬
ciliandã grãm ualere plurimũ. s hanc
uolumꝰ ẽẽ. sincerã. de sobriã. fine ulla ad¬
ulatione. Ne simplicitatẽ. ac puritatẽ
alloqui deceat sermonis adulatio. Forma
enĩ c̾e̾ debemꝰ cateris. ñ solũ in oꝑe. s onã
insermone. in castitate ac fice. Quales
barnabas marcũ assũpsit. Pauł sylan. paulꝰ
timotheũ. pauł titũ. sed illis suꝑiorib uidemꝰ
diuisa offitia. ut seniores consilio p̃ualerent
uiniores ministerio. Plerũq & iã uirtutib
pariꝰ. dispares c̨tatib sui delectantur coprila
enĩ ineo senectꝰ uenerabilis moꝵ & cana pra¬

Expanded text:
firmet, et injustitia dissolvat. Nam quomodo potest malitia regnum possidere, quae ne unam quidem privatam potest regere familiam? Summa igitur benignitate opus est, ut non solum publica gubernacula, sed etiam privata jura tueamur. Plurimum juvat benevolentia, quae omnes studet beneficiis amplecti, devincire officiis, oppignerare gratia. 96. Affabilitatem quoque sermonis diximus ad conciliandam gratiam valere plurimum. Sed hanc volumus esse sinceram ac sobriam sine ulla adulatione, ne simplicitatem ac puritatem alloquii dedeceat sermonis adulatio; forma enim esse debemus caeteris non solum in opere, sed etiam in sermone, in castitate ac fide. Quales Barnabas Marcum assumpsit, Paulus Silam, Paulus Timotheum, Paulus Titum . 101. Sed illis superioribus videmus divisa officia, ut seniores consilio praevalerent, juniores ministerio. Plerumque etiam virtutibus pares, dispares aetatibus, sui delectantur copula,enim in eo senectus venerabilis morum et cana pru
Abbreviated transcription (Latin):
positũ innecessitate aliqua cognouerit
aut driect ũ opib ad inopie necessitatem re¬
dactũ maxime siñ offusione adolescentix
sed direptione alicuiꝰ & amissione patrimonii
inra reciait in iuria ut sũptũ execere diurnũ
ñ queat sũma &iam lib̾alitas captoꝰ redime¬
re. eripere exhostiũ manib subtrahere neci
hoes & maxime feminas turpitudini red¬
mere parentib lib̾os parentes libis ciues pa¬
triȩ restituere. Nota sunt hec nimis illi rici
uantitate & tracie quanti ubiq uenales eran
toto captiui orbe. Quoꝰ si reuoces uniꝰ ꝓuntrȩ
numerũ explere non possint Fuert̃ tamen
re uellent. ipsa grauiores captiuitate qui
inuident italix. Nam miscđiam ipsis suncapti¬
uitate uenissent seruirent lbi siuenditi
fuissent seruitutis ministeriũ ñrecusaren.
& uolunt alienã lib̾tatem rescinđe qui suã
seruitutẽ non possunt rescinđde. niforte p̃ti¬
ũ reciꝑe emptori plac&. in qͦ aut̃ ñ rescindit᷑

Expanded text:
in necessitate aliqua cognoverit, aut dejectum opibus ad inopiae necessitatem redactum: maxime si non effusione adolescentiae, sed direptione alicujus et amissione patrimonii in eam reciderit injuriam, ut sumptum exercere diurnum non queat. 70. Summa etiam liberalitas, captos redimere, eripere ex hostium manibus, subtrahere neci homines, et maxime feminas turpitudini, reddere parentibus liberos, parentes liberis, cives patriae restituere. Nota sunt haec nimis Illyrici vastitate et Thraciae: quanti ubique venales 87 erant toto captivi orbe, quos si revoces, unius provinciae numerum explere non possint! Fuerunt tamere vellent, ipsa graviores captivitate, qui inviderent alienam misericordiam. Ipsi si in captivitatem venissent, servirent liberi: si venditi fuissent, servitutis ministerium non recusarent; et volunt alienam libertatem rescindere, qui suam servitutem non possent rescindere, nisi forte pretium recipere emptori placeret: in quo tamen non rescinditur
Abbreviated transcription (Latin):
& quidhis duriꝰ incertũ filiȩ. Quo modonꝰ beatus
decuiꝰ successione beatitudinis auctor exortꝰ ẽ
qui plurimos fecit beatos. Beati qui non uidunt
& crediderunt. fuerunt & ipsi insensum infir¬
mitatis. Sed eualuerunt de infirmitate fortes
Quidlaboriosius aut̃ sc̃o iob. uł indomꝰ incendio
uł filioꝵ decem interitu mom̃tatario dolorib
corporis. Nũ quid minꝰ beatꝰ quã sulla ñ ꝑ̃ tulisso

Expanded text:
, et quod his durius, incestum filiae ? Quomodo non beatus, , et quod his durius, incestum filiae ? Quomodo non beatus, de cujus successionne beatitudinis auctor exortus est, qui plurimos fecit beatos? Beati enim qui non viderunt et crediderunt . Fuerunt et ipsi in sensu infirmitatis, sed evaluerunt de infirmitate fortes. Quid laboriosius autem sancto Job vel in domus incendio, vel filiorum decem interitu momentaneo, doloribus corporeis? Numquid minus beatus, quam si illa non pertulisset,
Abbreviated transcription (Latin):
sed ñ om̃a sunt utilta. Supͣ deuitiis loquebat᷑.
Hoc gͦ dicit. lic& peccare sed nondec&:¬
beatã consistere & non maltitudinr sapuentiȩ
suauitate conscientiȩ uirtutissublimitate. Non
enĩ inpassione esse sed uictorem esse passionis
beatũ r̃. nec frangi tẽporalis motu doloris pene acci¬
dere. Hȩc que grauia adiuim doloris ferunt᷑ cȩc¬
tatẽ. exilium. famem. stuprum filiȩ. amissionem
lbrrum. Quis neg& beatum isaac qui ñ uidebat
insenectute & beatiudine suis benedicti onib
conferebat An non beatꝰ iacob qui ꝓfugus patria
domo mercennarius pastor exiliũ sustimuit filiȩ
pudititiã ingemuit esse te meritũ. famem ꝑtu¬
lit: Non gͦ beati quoꝵ fide ds̃ accipit testimoniũ
cũ dicitur. Ds abraam. Ds̃ isaac. ds̃ iacob. misera est
seruit sed non miser iosep immo plane beatus cũ
dnicȩ libidinis inseruitute positus coercer&. Quidde
scõ dauid loquar qui triũ filioꝵ deplorauit obitũ

Expanded text:
sed non omnia utilia sunt . Supra de vitiis loquebatur. Hoc ergo dicit: Licet peccare, sed non dectam consistere, et non in altitudine sapientiae, suavitate conscientiae, virtutis sublimitate. Non enim in passione esse, sed victorem esse passionis beatum est, nec frangi temporalis motu doloris. 20. Pone accidere haec quae gravia ad vim doloris feruntur, caecitatem, exsilium, famem, stuprum filiae, amissionem liberorum. Quis neget beatum Isaac, qui non videbat in senectute, et beatitudines suis benedictionibus conferebat ? Annon beatus Jacob qui profugus patria domo, mercenarius pastor exsilium sustinuit, filiae pudicitiam ingemuit esse temeratam, famem pertulit ? Non ergo beati quorum fide Deus accipit testimonium, cum dicitur: Deus Ahrabam, Deus Isaac, Deus Jacob ? Misera est servitus, sed non miser Joseph; immo plane beatus, cum dominae libidines in servitute positus coerceret Quid de sancto David loquar, qui trium filiorum deploravit obitum
Abbreviated transcription (Latin):
pharaonẽ sc̃s ioseph confilio ꝓuidentię uiuit
quã sicut tuliss& pecuniã. Pecunia enĩ uniu
ciuitatis ñ redemit ubtatẽ ꝓspitientia tociuᷤ
egẏpti. ꝑ quinquenniũ famẽ reppulit. Tacile
aut̃ pecunia consumit consilia exhauriri
nesciunt. hȩc usu augent᷑. pecunia minuit.¬

Expanded text:
onem sanctus Joseph consilio providentiae juvit, onem sanctus Joseph consilio providentiae juvit, quam si contulisset pecuniam! Pecunia enim unius civitatis non redemit ubertatem: prospicientia totius Aegypti per quinquennium famem repulit . 75. Facile autem pecunia consumitur, consilia exhauriri nesciunt. Haec usu augentur: pecunia minuit
Abbreviated transcription (Latin):
ad mercatores lucri cupidine auaro
sed aa filios sermo ẽ. & sermo de officiis.
Que uob̾ quos elegi in ministerim dñ in¬
culcart gestio atq uifunde ut ea quȩ m̃¬
til ac morib um̃s usuatq instit utione
art& ad solutionẽ quy sit iure debita & inopia
destitute nutrire paruulos pupillos turra
Sunt &iã qui uirgines orbatas parentib tuende
moniis ȩccła non grau& ut his quȩ uerȩ tu¬
duȩ sunt sufficiat. Vt i lis gͥ huiꝰ modi lib̾a¬
litas. sed non cõmunib om̃ib sunt enim
pleriq &iã iuri boni qui tenuessunt cen¬
su. contenti quidẽ exigno ad sui usum. sed
ñ idonri adsubsidiũ leuandȩ paꝑtatis aliene
Tam̃ supp&it aliis ut benistiscientiꝑ genus
quo iuuare possent inferiorem. Est enim
duplex lib̾alitas una que subsidio rei adu¬
uat. id ÷ usupecuniꝑ. alt̾a que oꝑum colla¬
tione impendit᷑. Multo frequent̾ splendi¬
dioꝵ multo clarior quanto irtilius regẽ¬

Expanded text:
ad mercatores lucri cupidine avaros, ad mercatores lucri cupidine avaros, sed ad filios sermo est, et sermo de Officiis, quae vobis quos elegi in ministerium Domini, inculcare gestio atque infundere; ut ea quae mentibus ac moribus vestris usu atque institutione arctetur ad solutionem, quae sit jure debita, et inopia destituta: enutrire parvulos, pupillos tueri. 72. Sunt etiam qui virgines orbatas parentibus tuendae moniis Ecclesia non gravetur, ut his quae vere viduae sunt, sufficiat . 73. Utilis igitur hujusmodi liberalitas, sed non communis omnibus. Sunt enim plerique etiam viri boni, qui tenues sunt censu, contenti quidem exiguo ad sui usum, sed non idonei ad subsidium levandae paupertatis alienae; tamen suppetit aliud beneficentiae genus, quo juvare possint inferiorem. Est enim duplex liberalitas: una quae subsidio rei adjuvat, id est, usu pecuniae; altera quae operum collatione impenditur, multo frequenter splendidior, multoque clarior. 74. Quanto illustr
Abbreviated transcription (Latin):
agere uerecundant᷑ consulere ac subuenire.
quatinꝰ cõmunis egenoꝵ alimonia ñ exhaunatur.
Dequo enim loquor qui pest alicui muneri at
si offitium sacerdotis gerat aut dispensatoris
In potestate sunt peccata. sed non sunt honesta.
Luxuriari prumtum. sed non iustũ. Noneni
dõ esca seo uentri colligitur. Ergo quia quos
utile id &iam iustum. Iustũ i ut seriuamꝰ xp̃o
quinos redemit ideo iusti qui prius nomine sa¬
morti obtulept. Inusti qui non declinauerunt
Hequib dicit. Qur utilitas insangulne neos
id ÷ qui iustitte mex ꝓfictus unde & illi.
ic& hoc possit &iam ad auaritiã impiorum.
hominum diriuari que ꝑfidiȩ uicina est.
sicut in uida ꝓditore legimꝰ qͥ auaritio stu¬
dio & pecuniȩ cupiditate laqueũ ꝓditionis
sicut ipsis uerb definiuuit apłs dicens. Hoc
aut̃ adutilitatem uram dico non utlaque¬
ũ initiam sed ad qđ honestumi r̃. liquet g
qđ honestũ ẽ ut il x esse & qđ utile honestũ

Expanded text:
egere verecundantur, consulere ac subvenire, egere verecundantur, consulere ac subvenire, quatenus communis egenorum alimonia non exhauriatur. De eo enim loquor qui praeest alicui muneri, ut si officium sacerdotis gerat, aut dispensatorisIn potestate sunt peccata, sed non sunt honesta. Luxuriari promptum, sed non justum. Non enim Deo esca, sed ventri colligitur. 24. Ergo quia quod utile, id etiam justum: justum est ut serviamus Christo qui nos redemit; ideo justi, qui pro ejus nomine morti se obtulerunt: injusti qui declinaverunt, de quibus dicit: Quae utilitas insanguine meo ; id est, qui justitiae meae profectus? Unde et illi: Licet hoc possit etiam ad avaritiam hominum impiorum derivari, quae perfidiae vicina est; sicut in Juda proditore legimus, qui avaritiae studio et pecuniae cupiditate, laqueum proditionis sicut ipsis verbis definivit Apostolus dicens: Hoc autem ad utilitatem vestram dico, non ut laqueum i honestum est, utile esse; et quod utile, honestum:
Abbreviated transcription (Latin):
rum fecit mirabilia inuita sua. Quoniꝰ
rnim non admirandꝰ qui qui diuitias sꝑnit
om̃s censura frugalitatis coninentiȩ auctor¬
tas & maxime eum qͥhonore prest& ne p̃mi¬
nentẽ uirum thesauri possideant sui & pecu¬
niisseriuant qui p̃est libis. Illud magis deca
ut supͣ thesaurũ sit animo & infia amicũ obse¬
qͥo humilitas enim aug& grãm hec plena lau¬
dis & digna primario uiro non cõmuntꝰ eum
tyriis negotiatorib & galathis mercatorib
lab̾e turpis lucri cupidinem. Pec om̃e bonum
locare inpecunia & tamꝗ mercennariomu¬
nere cotidianos numerare questꝰ calculart cõ¬
pendia. Quod si abhissobriũ animũ gerere lau
dabile est quanto illud p̾stancuis sidilectione
multitudinis liberalitate adquiras. Nuq
suꝑflua circa impoetunos neq restricta circa
indigentes. Plurima aut̃ genera lib̾ alitatis
sunt non solum cotidiano sumptu egentulus
quo uitam sustinere suam possint disponere
ac dispensare alimoniã. Uerũ &eiã his qͥ publice

Expanded text:
 enim mirabilia in vita sua . Quomodo enim non admirandus, qui divitias spernit, 86  Decet igitur omnes censura frugalitatis, continentiae auctoritas, et maxime eum qui honore praestet, ne praeeminentem virum thesauri possideant sui, et pecuniis serviat, qui praeest liberis. Illud magis decet, ut supra thesaurum sit animo, et infra amicum obsequio. Humilitas enim gratiam auget. Haec plena laudis et digna primario viro, non communem cum Tyriis negotiatoribus et Galaaditis mercatoribus habere turpis lucri cupidinem, nec omne bonum locare in pecunia, et tamquam mercenario munere quotidianos numerare quaestus, calculari compendia. dabile est, quanto illud praestantius si dilectionem multitudinis liberalitate acquiras, neque superflua circa importunos, neque restricta circa indigentes! 69. Plurima autem genera liberalitatis sunt, non solum quotidiano sumptu egentibus, quo vitam sustinere suam possint, disponere ac dispensare alimoniam; verum etiam his qui publice
Abbreviated transcription (Latin):
possit. sic & cũ utile tractamꝰ. Considis andum
uidetur quid utilius Vtilitatẽ aut̃ nonpe¬
cuniarii lucri est imatione subduormꝰ. Sed
ad qui sitione pi&atissicut apłs ait. Pia as
aut̃ ad om̃a utilis ẽ ꝓmissionẽ habens uite
p̃sentis & futurȩ. Ittiq inscripturis diurus

Expanded text:
possit: sic et cum utile tractamus, considerandum possit: sic et cum utile tractamus, considerandum videtur quid utilius. 23. Utilitatem autem non pecuniarii lucri aestimatione subducimus, sed acquisitione pietatis; sicut Apostolus ait: Pietas autem ad omnia utilis est, promissionem habens vitae praesentis et futurae I Ti
Abbreviated transcription (Latin):
Peati qͥ nunc esuriunt & siciunt qr satura¬
bunt᷑. Beati qͥ nunc fl&is quia ridebitis.
Itaq pauꝑ tam famem. dolori q̃ pritantur
mala. Ñsolũ impedim̃to non esse aduitam
dolorẽ. neq enĩ ꝓrndũ mare negauerim
int̃dũ obtexit᷑ nubib Neq trãm fecundam
qr aliquib locis ieuinaglare ẽ aut larassoge¬
tes quia int̾mixtã solent habr sterilẽ auenam.
Similit̃ puta beatã e̾tꝰ conscientiã consciensciꝑ
in t̃pellari aliquo a cerbo doloris. None totius
manipulis uitx bratȩ siꝗd forte adũsi accidit.
atq a maritudinis tãq sterilis auena abscon¬
ditur aut tãq lolii amaritudo frum̃ti suaui¬
tate obducitur. Sediam ad ꝓposita ꝑgamꝰ supe
riori libro it a diuisionẽ fecimꝰ ut primoloco
e& honestũ & decorum aqͦ offitiaducerent᷑
scdo loco quid utile. & quẽ ad modũ in pͥmo
diximꝰ qrint̾ honestum & decorum ẽ quedã
distinctio quȩ magis intellegi quã explicari

Expanded text:
Beati qui nunc esuriunt et sitiunt, quia saturabuntur. Beati qui nunc fletis, quia ridebitis . Itaque paupertatem, famem, dolorem, quae putantur mala, non solum impedimento non esse ad vitamndum mare negaverim, interdum obtexitur nubibus: neque terram fecundam, quia aliquibus locis jejuna glarea est: aut laetas segetes, quia intermixtam solent habere sterilem avenam. Similiter puta beatae messem conscientiae interpellari aliquo acerbo doloris. Nonne totius manipulis vitae beatae, si quid forte accidit adversi atque amaritudinis, tamquam sterilis avena absconditur, aut tamquam lolii amaritudo frumenti suavitate obducitur? Sed jam ad proposita periore libro ita divisionem fecimus, ut primo loco esset honestum ac decorum, a quo officia ducerentur, secundo loco quid utile. Et quemadmodum in primo diximus quia inter honestum et decorum est quaedam distinctio, quae magis intelligi quam explicari
Abbreviated transcription (Latin):
deerat siquerer&. sed non uidebat᷑ deesse
qr ñ querebatur. Itaq: durno coruo obseqͥo
immo eomagis beatꝰ qr erat decodires.
Aliis enĩ esse quã sibi duͥtem prestat. utiste
erat. qͥ tẽpore famis cibũ acudua p&ebat
largitur. ut ydria farine ꝑtriemiũ & sex
nũses ñ deficer& & cotidionos usus odri uas
uidur in opi sufficer& ac ministrar&. Meri¬
to ibi uolebat p& rus e̾eᷤ.ubi istos uidebat.
Alerito inmonte cũ xp̃o ingła apparuerunt.

Expanded text:
deerat, si quaereretur : sed non videbatur deesse, quia non quaerebatur. Itaque diurno corvorum obsequio Immo eo magis beatus, quia erat Deo dives. Aliis enim quam sibi divitem esse praestat, ut iste erat, qui tempore famis cibum a vidua petebat, largiturus ut hydria farinae per triennium et sex menses non deficeret, et quotidianos usus olei vas viduae inopi sufficeret ac ministraret . Merito ibi volebat Petrus esse, ubi istos videbat . Merito in monte cum Christo in gloria apparuerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
sedit. Sedinlege dñi fuit uoluntas eius.
Ualibi. Peati in maculati inuia qͥ ambulant in
inlege dñi. Innocentia gͥ & scientia beatum
facuint. Bonȩ qͦq oꝑationis mercedem esse
Beatituduiũ uite & erni̧ suꝑius aduertimus.
Restat gͥ ut spr& o patrocinio uoluptatis aut
doloris m&ui. quoꝵ alt̾um quasi infractum
& molliculum alt̾um quasi eiuratũ & infirmũ
arspuit. in ipsis dolorib uitã beata mane re
demonstrat. Qd facile doceripotest : cũ legeri¬
mꝰ beati estis cũ uoł maledicent & ꝑsequent᷑
& dicent om̃e malũ aduersũ uos ꝓpt̃ iustitiã.
audete & exuliate. qm̃ merces uestra
copiosa ẽ in celo. Sicenĩ ꝑsecutisunt & prophe¬
tas quierant ante uos. & alibi. Qui uultue¬
rure postme tollat crucem suã & sequat᷑¬

Expanded text:
i fuit voluntas ejus . Et alibi: Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini . 9. Innocentia igitur et scientia beatum faciunt. Bonae quoque operationis mercedem esse beatitudinem vitae aeternae superius advertimus . Restat igitur ut spreto patrocinio voluptatis, aut doloris metu quorum alterum quasi infractum et molliculum, alterum quasi eviratum et infirmum despuit, in ipsis doloribus vitam beatam eminere demonstret. Quod facile doceri potest, cum legerimus: Beati estis, cum vobis maledicent, et persequentur, et dicent omne malum adversus vos Gaudete et exsultate, quoniam merces vestra copiosa est in coelo. Sic enim persecuti sunt et prophetas, qui erant ante vos . Et alibi Qui vult venire post me, tollat crucem suam, et sequat
Abbreviated transcription (Latin):
angi. dolore deplorare. egrescere. Quasi gͦ
uers in corporis exultatione dicam uitam
fuisse. Cũ in deserto cotidiana alimonia
sibi expło suo defor&. Sed qđ sũmiboni abe¬
atitudinis nemo negare audeat. Manna

Expanded text:
angi, dolere, deplorare, aegrescere: quasi vero angi, dolere, deplorare, aegrescere: quasi vero ego in corporis exsultatione dicam vitamfuisse, cum in deserto quotidiana alimonia sibi et populo suo deforet. Sed quod summi boni ac beatitudinis nemo negare audeat, manna
Abbreviated transcription (Latin):
tiatũ ẽ. sed illa quȩ uident᷑ bona diuitias. saci¬
& atẽ. l& itiam expertẽ doloris detrim̃to eẽ ad
fructũ beatitudinis dnĩco declaratũ iuditio li¬
ꝗ& cum dicit᷑. Ue nob̾ diuitib qui habebitis
consclationẽ urãm Ve uob qui saturatiesti
qr esurietis. & illis qui rident quia lugrbunt
Sicsigͦ ñ solum adminiculo ñ sunt ad uitã beatã
corporis aut extrema bona sed & iam dispendu
sunt. Inde etum beatꝰ naboht &iam cũ lapi¬
dar&&᷑ adiuite quia pauꝑ& infirmꝰ adũsum
opos regias solo erat assectu & religione diues
ut pecunia rogali non cõmutar& pat̾nȩ untȩ
tr̃. camq abundare solam ad uitȩ fructum
beatȩ nec ext̃nis aut corporis bonis sed uirtu¬
te sola uitã p̃staribeatam ꝑ quã uita & erna
adquiritur. Vita enĩbeata fructus p̃sentiũ.
Uita ant̃ &̃ na spes futuroꝵ ẽ. & sunt tam̃
qui in hoc corpore tã infirmo tã fragili in pos¬
sibilem beatam uitã putent. In quo necesse õ

Expanded text:
atur. 16. Sed et illa quae videntur bona, divitias, satietatem, laetitiam expertem doloris, detrimento esse ad fructum beatitudinis, Dominico declaratum judicio liquet, cum dicitur: Vae vobis divitibus, quia habetis consolationem vestram! Vae vobis qui saturati estis, quia esurietis ! Et illis qui rident, quia lugebunt. Sic ergo non solum adminiculo non sunt ad vitam beatam corporis, aut externa bona, sed etiam dispendio sunt. 17. Inde enim beatus Nabuthe etiam cum lapidaretur a divite , quia pauper et infirmus adversus opes regias, solo erat affectu et religione dives, ut pecunia regali non commutaret paternae vineae tem, eamque abundare solam ad vitae fructum beatae: nec externis aut corporis bonis, sed virtute sola vitam praestari beatam, per quam vita aeterna acquiritur. Vita enim beata fructus praesentium: vita autem aeterna spes futurorum est. 75 19. Sunt tamen qui in hoc corpore tam infirmo, tam fragili, impossibilem vitam beatam putent, in quo necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
quando meduiᷤᷤ stetit int̃ uiuos ac mortuo
& ob irctosui. statut mortẽ. ne ad uiuox tran¬
sira agmuna. Acad auerib mortuoꝵ. Quid
depuero daniel loqu& quitã saprenserat.
ut int᷑ leonesfame exasꝑatos nulla bestialiꝰ
uirtutis uoluptatẽ Sicut g nulla uirtuti
decessio beatitudinis ꝑ dolorũ. Ita &iam
nulla accessio ꝑ uoluptatẽ corporis aut cõmo¬
doꝵ grã. De quib pulchre apłs ait. Qurmmͥ¬

Expanded text:
 vivos ac mortuos, et objectu sui statuit mortem, ne ad vivorum transiret agmina a cadaveribus mortuorum ? Quid de puero Daniele loquar, qui tam sapiens erat, ut inter leones fame exasperatos, nulla bestialis virtutis voluptatem. Sicut ergo nulla virtuti decessio beatitudinis per dolorem, ita etiam nulla accessio per voluptatem corporis aut commodorum gratiam. De quibus pulchre Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
de mꝰ quistiones oẽ. phylosophix. Nichibenĩ
bonũ scriptaira nisi qd bonestum asserit uir¬
tutr̃q in om̃i rerũ fastu beatam iudicat.
quȩ neq auga bonis corporis uł externis
neq: mintitur aduersis. Nichilq tabeatũ¬

Expanded text:
e quaestiones Philosophiae. Nihil enim bonum Scriptura nisi quod honestum asserit, virtutemque in omni rerum statu beatam judicat, quae neque augeatur bonis corporis, vel externis, neque minuatur adversis: nihilque tam beatu
Abbreviated transcription (Latin):
utrũq aꝑte udeatu ex pressum. Scriptum
ẽ enim. Beatꝰ que tũ erudieris dñe & de
lege tua docueris eum. Habemꝰ & alibi. Pe¬
atꝰ uir qui tim& dñm inmandatis eiꝰ cupi&
nimis Documꝰ de cognitione cuiꝰ premiũ
& t̾rnitatis fructum est memorauit. Adici¬
ens ꝓph&a quia indomo huiꝰ timentis dñm
uł erudui in lege & cupienti nmandatis di¬

Expanded text:
utrumque aperte videatur expressum. Scriptum est enim: Beatus quem tu erudieris, Domine; et de lege tua docueris eum . Habemus et alibi: Beatus vir qui timet Dominum, in mandatis ejus cupiet nimis . Docuimus de cognitione, cujus praemium aeternitatis fructum esse memoravit, adjiciens Propheta, quia in domo hujus timentis Dominum, vel eruditi in Lege, et cupientis in mandatis di
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ bonum. hab& & bona facta quia iir iustus
& dictis & rrb ꝓbabitur. Man siexercitatussit
in sermonib & desidiosus inoꝑibus prudentiã
suam factis repellit. & grauius ẽ scire quid fa¬
cias nec fecisse qđ faciendũ cognoueris. Con¬
tra quoq strenuũ r̾e̾. in operib affectu
sidum ita ÷ ac siuitioso fundamento pulchra
culminũ ueles eleuare fastigia. &d plus extru¬
xeris. plus corruit. quia sine munimento
fidei bona oꝑa non possunt manere. Infida
statio in portu nauĩ ꝑfiͦrat. & arenosũ solun
cito cadit. nec poteit imposite ȩdificationis
sustinere onera. Ibi gͦ plenitudo premii ubi
uirtutum ꝑfectio. & quedã in factis atq dic¬
tis ȩqualitas sobrietatis. & qm̃ desola rerum¬

Expanded text:
est bonum: habent et bona facta, quia vir justus et dictis et rebus probatur. Nam si exercitatus sit in sermonibus, et desidiosus in operibus, prudentiam suam factis refellit: et gravius est scire quid facias, nec fecisse quod faciendum cognoveris. Contra quoque strenuum esse in operibus, affectu infidum, ita est ac si vitioso fundamento pulchra culminum velis elevare fastigia: quo plus exstruxeris, plus corruit; quia sine munimento fidei bona opera non possunt manere. Infida statio in portu navem perforat, et arenosum solum cito cedit, nec potest impositae aedificationis sustinere onera. Ibi ergo plenitudo praemii, ubi virtutum perfectio, et quaedam in factis atque dictis aequalitas sobrietatis. CAPUT III. Pe
Abbreviated transcription (Latin):
tranquillitas conscientae & securitas in nocen¬
tiꝑ & idõ sicut exortꝰ suł lune globum & cãa
stellarũ abscondit lumina . Ita fulgor honesta¬
tis ubiuero & incorrupto uibrat dicore. &&a
qu putant᷑ bona sałm uoluptatẽ corporis &¬

Expanded text:
tranquillitas conscientiae, et securitas innocentiae. Et ideo sicut exortus sol lunae globum et caetera stellarum abscondit lumina, ita fulgor honestatis, ubi vero et incorrupto vibrat decore, caetera quae putantur bona secundum voluptatem corporis
Abbreviated transcription (Latin):
uit am beata. Alii innon dolendo posuerunt.
ut heronimꝰ. Alii inrerum scientia ut eryllus.
qui audins ab arasthotile & theo frausto mira¬
bilit̃ laudata esse rerum scientiã solãram
quasi summũ bonũ posuit cũ illi rã quasi bo¬
nũ non quasi solum bonum laudauerint.
Alii uoluptatẽ dixerunt ut epicurꝰ. Alii ut
callipho. & postrũ diodorꝰ ita int̃pretatisuns
ut alt̾ ad uoluptatẽ. alt̃ ad uacuitatẽ dolo¬
pis consortiũ honestatis adiungerent. quod
sine ra non possit esse beata uita. e nonsto¬
icussolum & summũ bonũ qđ honestũest.
aristotiles aut̃ uł theofrastꝰ &. c&eri peripa¬
tetici inuirtute quidẽ hoc ÷ honestate
uitã beatã e̾c̃. sed cõplerieiꝰ beatitudinem
& iã corporis egregiis uoluptatib atq exter

Expanded text:
vitam beatam, alii in non dolendo posuerunt, ut Hieronymus: alii in rerum scientia, ut Herillus, qui audiens ab Aristotele et Theophrasto mirabiliter laudatam esse rerum scientiam, solam eam quasi summum bonum posuit; cum illi eam quasi bonum, non quasi solum bonum laudaverint. Alii voluptatem dixerunt, ut Epicurus: alii, ut Callipho, et post eum Diodorus, ita interpretati sunt, ut alter ad voluptatem, alter ad vacuitatem doloris, consortium honestatis adjungerent, quod sine ea non possit esse beata vita. Zenon Stoicus solum et summum bonum quod honestum est: Aristoteles autem vel Theophrastus et caeteri peripatetici in virtute quidem, hoc est honestate vitam beatam esse, sed compleri ejus beatitudinem etiam corpor
Abbreviated transcription (Latin):
his ea merces presentium umbra futuroꝵ
Ensili quȩ impediat uita xernam. Qd in erglo
sariptũ ẽ. Amen am̃ dico uob̃ꝑceperuñ
mycedam suam Dehis selie& qui uelut tuba
canendoauulgare libertatẽ suã quam faci¬
unt circa pauꝑes gestiunt. Similũ & de
uiunto quod hostentationis causa faciunt.
þalent inqͥt mercedem suam. Honestatis gͥ est¬
uł misericordiam facere uł ieiuniũ deferre

Expanded text:
uturorum est, quae impediat vitam aeternam; quod in Evangelio scriptum est: Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam ; de his scilicet qui velut tuba canente, vulgare liberalitatem suam quam faciunt circa pauperes, gestiunt. Similiter et de jejunio quod ostentationis causa faciunt: Habent, inquit, mercedem suam. 3. Honestatis igitu
Abbreviated transcription (Latin):
Nutis enini ao uersis honestas impenditur
que inhis enin& & magis precella quam
i ꝑsperis interiuncula itaq inter arma
plamasq seruitutẽ quy̧ libis onũ supplicio
grauior est mt̃ poenas morientium exeidia
N on excidit tam̃ cura honestatis maiorib nr̃is.
sed unt̃ aũsȩ patrix̧ cineres & fauillas custodit¬
acũ in ꝑsidẽ ducerent᷑ patres nr̃i quitẽ deiõ¬
mpotentis cultores erant: acceptum ignem
de altaqrisacerdates dñ occulte inualle abscon¬
dert erat ilie nelut puteus patens agꝙ se¬
dessu iufrequens nec płari usui patens. lgno
to & arbitris remoto loco idobsignauornt
indicio sacro parit᷑ ac silentia ignẽ recononũ
Nim llusstudio suit aurũ dosođe urosinum
absconđe qđ seruarent posterissuisi seo utt̃ ex¬
trema honestatissuȩ curã habentes. sacrã
igne semiandũ putauert̃. neeũ uł inpuricon¬
tam induert ul defuncto sangiuis extingnis

Expanded text:
Nullis enim adversis honestas impeditur, quae in his eminet, et magis praecellit quam in prosperis. Inter vincula itaque, inter arma, flammas, servitutem, quae liberis omni supplicio gravior est, inter poenas morientium, excidiaeremptorum, non excidit tamen cura honestatis majoribus nostris: sed inter eversae patriae cineres et favillas icum in Persidem ducerentur patres nostri, qui tunc Dei omnipotentis cultores erant, acceptum ignem de altari sacerdotes Domini occulte in valle absconderunt. Erat illic velut patens puteus, aquae secessu infrequens, nec populari usui patens, ignoto et ab arbitris remoto loco: ibi obsignaverunt indicio sacro pariter ac silentio ignem reconditum . Non illis studio fuit aurum defodere, argentum abscondere, quod servarent posteris suis: sed inter extrema sua honestatis curam habentes, sacrum ignem servandum putarunt; ne eum vel impuri contaminarent, vel defunctorum sanguis exsting
Abbreviated transcription (Latin):
Nũ cariꝰ aliꝗs emere cõpellit̾: nũ uis habeat᷑ emptori.
om̃ib deffert᷑ emendi copia. nulli irrogat᷑ iniuria: his
igit̾ quanto cuiꝰq fert ingeniũ disputantis exurgitaliꝰ
dicens Bana qͥdem agri cultura quȩ fructꝰ ministrat
utilitas. sed honestas ut ilitatem. Hanc dico uti¬
litatim quȩ estimatur scđm uulgi opinionem:
Morrific &ur auaritia. moriatur concupiscentia:¬
uersutia quȩ astutia fiuudis est. & hocgure¬
maedium uocas. Quod est comnientatdam neqͥ¬
tix lat rocutum. hoc anfinus appellem. C̃ ap¬
tantur tamq latrocinii tempota. qudiusiboa
uiscera hominum durus insidiatae dire pas
uga&sur pretium tam soete cumulatum fu¬
noris quo periculum capitis entatu: lab con¬
ditȩ frugis mult iplicatur usura. Tufrum̃tum
quasi fenerator occultas. Quas iitenditor aueli¬
otiaris. Quid imprec aris mali ominbus qui¬
amator sit futura famis. quasinihil frugum

Expanded text:
Num charius aliquis emere compellitur? Num vis adhibetur emptori? Num charius aliquis emere compellitur? Num vis adhibetur emptori? Omnibus defertur emendi copia, nulli irrogatur injuria. 40. His igitur quantum cujusque fert ingenium disputatis, exsurgit alius, dicens: Bona quidem agricultura, quae fructus ministrautilitas, sed honestas utilitatem: hanc dico utilitatem, quae aestimatur secundum vulgi opinionem. Mortificetur avaritia, moriatur concupiscentiaversutia, quae astutia fraudis est; et hoc tu remedium vocas, quod est commentum nequitiae. Latrocinium hoc, an fenus appellem? Captantur tamquam latrocinii tempora, quibus in viscera hominum durus insidiator obrepas. Augetur pretium tamquam sorte cumulatum fenoris, quo periculum capitis acervatur. Tibi conditae frugis multiplicatur usura: tu frumentum quasi fenerator occultas, quasi venditor auctionaris. Quid imprecaris male omnibus, quia major futura sit fames, quasi nihil frugum