comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clicta: manifestum est nõ
solum atcestatione ange¬
lica. secl etiam rerum argu¬
mento: nullum genus uir¬
tutis beatissime uirgini de¬
fuisse. Depromebant ita¬
q uirtutes in cogitatione
⁊ affectu corlis eius in effa¬
bilem armoniam: quam
ip̃a creatrix ⁊ in habitatrix
cius clei sapientia cdelecta¬
batur anclire: coruscabãt
foris in superficie sermonis
⁊ actus uncle merito possẽt
homines glorificate cleum
⁊ exempla salutis accipere.
Tali ergo tanteq persone.
quid tauclem ad honoris
cumulum potuit acceclere
mains eo. quod clei filiũ uir¬
ge concepit: uirgo mater
eliclit: Hac nempe cligni¬
tate uenerabilis facta est:
ip̃is quoq scoꝵ ordinib an¬
geloꝵ. Quod opere manifes¬
to declarauit ille magnus
atq fortis archangelus ga¬
briel: qui eam antequam dei
mater fieret. qr futurã no¬
uerat: tanta ueneratione
salutanclo p̾uenit. Hac ea¬
dem clignitate facta ẽ etiã
imperiosa sccłm caritatem
erga superos: at super infe¬

Expanded text:
icta, manifestum est non solum attestatione angelica, sed etiam rerum argumento nullum virtutis beatissimae Virgini defuisse. Depromebant itaque virtutes in cogitatione et affectu cordis ejus ineffabilem harmoniam, quam ipsa creatrix et inhabitatrix ejus Dei sapientia delectabatur audire; coruscabant foris in superficie sermonis et actus, unde merito possent homines glorificare Deum, et exempla salutis accipere. Tali ergo tantaeque personae, quid tandem ad honoris cumulum potuit accedere majus: eo quod Dei Filium Virgo concepit, Virgo mater edidit, hac nempe dignitate venerabilis facta est ipsis quoque sanctorum ordinibus angelorum. Quod opere manifesto declaravit ille magnus atque fortis archangelus Gabriel, qui eam antequam Dei mater fieret, quia futuram noverat, tanta veneratione salutando praevenit, hac eadem dignitate facta est etiam imperiosa, secundum charitatem erga superos, ac super infe
Abbreviated transcription (Latin):
bitacula domoꝵ intrare
nõ auclent. Sompnum
canum: ab sentiam aut
desicliam pastoris explorãt.
Quium guttur inuaclũt.
ut cito strangulent. Feri¬
⁊ rapaces. idemq natura
corporis rigicliores. ut se
facile nõ possint inflecte¬
re. Impetu quodam suo fe¬
runtur: ⁊ ideo sepe eluclũ¬
tur. Tunc preterea siqͥcdẽ
priores hominem inderint.
uocem eius quadam nat᷑e
inferuntur eripere. Si au¬
tem homo prius eos uide¬
rit exagitari memorant᷑.
Et ideo cauenclum michi
est: ne si in hoclierno trac¬
tatu spiritualium miste¬
rioꝵ gr̃a nõ poterit reful¬
gere. lupi me prius uidis¬
se creclancur: ⁊ solempne
uocis excorsisse. suffragiũ.
onne lupis

Expanded text:
bitacula domorum intrare bitacula domorum intrare non audent, somnum canum, absentiam aut desidiam pastoris explorant, ovium guttur invadunt, ut cito strangulent: feri, rapaces, iidemque natura corporis rigidiores; ut se facile non possint inflectere, impetu quodam suo feruntur, et ideo saepe luduntur. Tum praeterea si quem priores hominem viderint, vocem ejus quadam naturae feruntur vi eripere: si autem homo prius eos viderit, exagitari memorantur. Et ideo cavendum mihi est ne si in hodierno tractatu spiritalium mysteriorum gratia non potuerit refulgere, lupi me prius vidisse credantur, et solemne vocis extorsisse suffragium. 49. Nonne lupis
Abbreviated transcription (Latin):
ontraria sũt
ista sibi auimalia
ut alia ab aliis deuorentur.
Sed bonus pastor. lupos gre¬
gi suo timere nõ nouit. Id̾o¬
q isti cliscipuli nõ inpre¬
dam: sed ad gr̃ãm dirigũ¬
tur. Sollicitudo enim pas¬
toris boni efficit: ut lupi
in agnos anlere nichil
possint. Mitit ergo ag¬
nos inter lupos: ut cõple¬
atur illud. Tunc lupi ⁊ ag¬
ni simul pascentur. Et q̃m
ꝓxime de nulpe nobis non
incongriuis tractatus eua¬
sit: si iuclicium ur̃m fide¬
le in figuram osculi amã¬
tis exꝑtus sum p̾sumo qd̃
ꝓfuncla misteria q̃ lupoꝵ
specie uelantur stucliorũ
ur̃oꝵ possim aperire suffra¬
Aspecie nulpium hereticoᷤᷤ
significari supra expressi¬
mus. Qui promittunt no¬
mine quod xp̃m sequant᷑.
sed studio franclis abiu¬
rant. Hos nõ suscepit do¬
minus: sed a suo uido ar¬
cet ⁊ prohibet. Lupi quid
significare udeantur: de¬
bemus aduertere. Bestie
nempe sunt: que insicliã¬
tur ouilib. Circa pastora¬
les uersantur casas:⁊ ha¬

Expanded text:
ontraria sunt ista sibi animalia, ut alia ab aliis deuorentur. sed bonus pastor lupos gregi suo timere non nouit, ideoque isti discipuli non in praedam, sed ad gratiam diriguntur; sollicitudo enim pastoris boni efficit, ut lupi in agnos audere nihil possint. mittit ergo agnos inter lupos, ut conpleretur illud: tunc lupi et agni simul pascentur. Et quoniam proxime de uulpe nobis non ingratus tractatus euasit, si iudicium uestrum fidele in figura minusculi animantis expertus sum, praesumo quod profunda mysteria, quae luporum specie uelantur, studiorum uestrorum possim aperire suffraspecie uulpium haereticos significari supra expressimus, qui promittunt nomine quod Christum sequantur, sed studio fraudis abiurant. hos non suscipit dominus. sed a suo nido arcet et prohibet. lupi quid significare uideantur debemus aduertere. bestinempe sunt quae insidiantur ovilibus, circa pastorales versantur casas, ha
Abbreviated transcription (Latin):
Quid nobis ⁊ uobis aposto¬
li clei uiui: In ingressu ũt̃o:
flaminis exurimur. Sta¬
ab oriente quadriga eqͦrũ
fusilis exauro: in qua radi¬
atus sol ex auro fusilis con¬
sistebat. In alia aũt etle
stabat luna fusilis ex ar¬
gento: habens quadrigã
boum fusilem similiter

Expanded text:
Quid nobis et vobis, apostoli Dei vivi? in ingressu vestro flammis exurimur. ab oriente quadriga equorum fusilis ex auro stabat, in qua radietas solis aeque fusilis consistebat. In alia vero aede luna stabat fusilis ex argento, habens bigam boum fusilem similiter
Abbreviated transcription (Latin):
troq populo custoditur:
futurum ut manefacto
apictauis per uiolentiam
auferretur: secl deus omp̃s
noluit urbem turonicam
ꝓprio frustrari patrono. De¬
niqz nocte meclia omnes
pictaui a sompno fallacie
comprimuntur: nec ullus
superfuit qui exhac multi¬
tucline uigilaret. Igitur
nestram eiciunt. alii aforiᷤ
suscipiunt posituraq ĩ na¬
ui: cum omni ppło peuigẽ¬
ne fluuium descenclunt.
ingressiq ligeris alueum.
acl urbem turonicam cum
magnis lauclib psallenti¬
piosum. De quoꝵ uocib
pictaui expergefacti: nichil
clethesauro quem custocli¬
ebant habentes. cum mag¬
na confusione ad ꝓpria sũt¬
cõ. U reuersi. Quod si quis requi¬
rit. cur post transitum ga¬
ciani ep̃i unus tantũ idest
liclorius usq ad sc̃m mar¬
lictione sacerlotali fuit.
re uidebantur: occulte per
lacebras diuinũ officium
celebrabant. Nam si qui a
paganis reperti fuissent xp̃i¬
ani: aut afficiebantur uer¬
berib aut glaclio truri cabã¬
tur.

Expanded text:
troque populo costoditur, futurum ut mane facto a Pectavensibus per violentiam aufereretur. Sed Deus omnipotens noluit urbem Toronicam a proprio frustrari patrono. Denique nocte media omnes Pectava somno falanga conpraemitur, nec ullus superfuit, qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur nestram eiciunt, alii a foris suscipiunt, positumque in navi, cum omni populo per Vingennam fluvium discendunt, ingressique Legeris alveum, ad urbem Tmagnis laudibus psallentipioso. De quorum vocibus Pictavi expergefacti, nihil de thesauro quem custodiebant habentes, cum magna confusione ad propria sunt reversi. Quod si quis requiret, cur post transitum Gatiani episcopi, unus tantum, id est Litorius, usque ad sanctum Mardictione sacerdotali fuit. re videbantur, occulte et per latebras divinum officium celebrabant. Nam si qui a paganis reperti fuissent Christiani, aut afficiebantur verberibus, aut gladio truncabantur.
Abbreviated transcription (Latin):
nitur. terroresq de celo ⁊
tempestates. Atq post sub¬
litur. Et signa magna
erunt. Ultima tribulatio
multis tribulationib pre¬
uenitur: ut per crebra ma¬
la que p̾ueniunt inlicen¬
tur mala perpetua q̃ sub¬
sequentur. Et ideo post bel¬
la ⁊ seclitiones nõ statim
finis: quia multa debent
mala precurrere. ut malũ
ualeant sine fine nũtiare.
um tot signa łc .xi.

Expanded text:
nitur, Terroresque de coelo et nitur, Terroresque de coelo et tempestates. Atque post subditur: Et signa magna erunt. Ultima tribulatio multis tribulationibus praevenitur, et per crebra mala quae praeveniunt indicantur mala perpetua quae subsequentur. Et ideo post bella et seditiones non statim finis, quia multa debent mala praecurrere, ut malum valeant sine fine nuntiare. Sed cum tot signa
Abbreviated transcription (Latin):
ominus ac redemptor
nr̃ perituri muncli p̾¬
currentia mala denuntiat:
ut eo minns perturbent ue¬
nientia. quo fuerint ante¬
prescita. Minus enim ia¬
cula feriunt. que p̾uiden¬
tur. Et nos collerabilius
muncli mala suscipimuᷤ.
si contra hes per p̾scientie
clyppeum munimur. Ecce
enim dicit. Cum audieri¬
tis p̾lia ⁊ secliciones: noli¬
te terreri. Oportet primũ
hec fieri: sed nõdum sta¬
tim finis. Pensanda sunt
uerba redemptoris nr̃i: ꝑ
que nos aliucl interius. a¬
liud exterius passuros cle¬
nuntiat. Bella quippe ad
hostes pertinent: seclitio¬
nes ad ciues. Ut ergo noꝰᷤ¬
indicet interius exterius¬
q turbari: aluid fatetur
ab hostib aliud a fr̃ibus
perpeti.
is aũt malis preueni¬
entib quia nõ statim
finis sequatur: adiungit.
Surget gens super gentem:
⁊ regnum aduersus regnũ.
Et terremotus magni er̃t
per loca.⁊ pestilentie et fa
mes. Terroresq de celo ⁊ sig¬
na magna erunt. uł sicut
in quibdam codicib ĩue¬

Expanded text:
ominus ac Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt quae praevidentur; et nos tolerabilius mundi mala suscipimus, si contra haec per praescientiae clypeum munimur. Ecce enim dicit: Cum audieritis praelia et seditiones, nolite terreri; oportet enim primum haec fieri, sed nondum statim finis. Pensanda sunt verba Redemptoris nostri, per quae nos aliud interius, aliud exterius passuros esse denuntiat. Bella quippe ad hostes pertinent, seditiones ad cives. Ut ergo noindicet interius exteriusque turbari, aliud nos fatetur ab hostibus, aliud a fratribus perpeti. is malis praevenientibus, quia non statim finis sequatur, adjungit: Surget gens contra gentem, et regnum adversus regnum; et terrae motus magni erunt per lmes, terroresque de coelo; et signa magna erunt. Vel sicut in quibusdam Codicibus inve
Abbreviated transcription (Latin):
nie terminos pene irreme¬
diabiliter occupauerat ꝓ¬
uideret a riete tali clestru¬
ere: tantoq peritissime elo¬
quentie spiculo gentilita¬
tem perfocli. quo ante ut
niunitissima clefensione
erat solita gratulari atq
omnem hanc galliam ip̃i¬
us clyonisii apostolatu dis¬
poneret subleuari quan
mercurio demonica serui¬
tute constabat miserabili¬
ter ancillari: beati clemen¬
tis cor tetigit: ⁊ ut istiusmo¬
li uerbis preciosum clyoni¬
sium alloqueretur accẽdit.

Expanded text:
niae terminos pene irremeniae terminos pene irremediabiliter occupaverat, provideret ariete tali destruere, tantoque peritissimae eloquentiae spiculo gentilitatem perfodi, quo ante, ut munitissima defensione erat solita gratulari, atque omnem hanc Galliam ipsius Dionysii apostolatu disponeret sublevari, quam Mercurio daemoniaca servitute constabat miserabiliter ancillari, beati Clementis cor tetigit, et ut istius modi verbis pretiosum Dionysium alloqueretur, accendit.
Abbreviated transcription (Latin):
reciosus igitur
clyonisius cum
arcis romane
meniis sui aus¬
pice xp̃o presen¬
tiam intulit:qm̃ ficlei ne¬
cessitas. ⁊ ad suscipienclum
clei uerbum euicdentis in gẽ¬
tib quas per transierat ostii
apertio morosius eum deti¬
nuit:beatum clementem
gubernantem inuenit. Aqͦ
iclem gloriosus domirii athe¬
niensium archiep̃s clyonisiꝰ
mox ut se potuerunt inui¬
cem salutare. cligno ẽ cũ
honore susceptus: ⁊ pro scĩ¬
tatis ac eruclitionis sue re¬
uerentia. seu anterioris fra¬
teruitatis coniunctione. lo¬
co maxime uererationis
est habitus. Cum quo etiã
ꝓ mutua collocutione apos¬
tolicarum sanctionũ ⁊ dul¬
cecline sp̃ualis dilectionis
aliquandui familiarissi¬
me conuersatus: immodici
amoris uterq uin culis sese
constrinxerant. Sed cum
deus omp̃s ueri solis dñi
scilicet
didissimo ⁊ orientali iclẽ
scissimo dyonisio occiclen¬
tales tenebras uellet sua¬
gratia illustrare: ⁊ murũ
ualidissimum in ficdelitatis
qui tocius gallie ⁊ germa¬

Expanded text:
retiosus denique Dionysius, cum arcis Romanae moenibus sui auspice Christo praesentiam intulit, quoniam fidei necessitas, et ad suscipiendum Dei verbum, evidentis in gentibus, quas pertransierat, ostii apertio eum morosius detinuit, beatum Clementem gubernantem invenit. A quo idem gloriosus Domini Atheniensium archiepiscopus Dionysius mox, ut se potuerunt invicem salutare, digno est cum honore susceptus, ac pro sanctitatis ac eruditionis suae reverentia seu anterioris fraternitatis conjunctione loco maximae venerationis est habitus. Cum quo etiam pro mutua collocutione apostolicarum sanctionum, et dulcedine spiritualis dilectionis, aliquandiu familiarissime conversatus, immodici amoris uterque vinculis sese constrinxerunt. Sed cum Deus omnipotens veri Solis, Domini scilicet didissimo et orientali, id est sanctissimo Dionysio, occidentales tenebras vellet gratia sua illustrare, et murum validissimum infidelitatis qui totius Galliae et Germa
Abbreviated transcription (Latin):
tibi nota est sorclidatur
appetitu rerum t̾renarum
⁊ temporalium atq cecat᷑.
quantomagis ip̃m factũ
cuius incertus est exitus
sorlidum est ⁊ tenebrosũ
quia ⁊si bene alicui ꝓue¬
niat. quod cii recta ⁊ mun¬
da intentione facis: qũo
tu feceris tibi imputatur.
nõ quomodo illi ꝓuenerit.

Expanded text:
tibi nota est, sordidatur tibi nota est, sordidatur appetitu rerum terrenarum et temporalium, atque caecatur; quanto magis ipsum factum, cujus incertus est exitus, sordidum et tenebrosum est? quia etsi bene alicui proveniat, quod tu non recta et munda intentione facis; quomodo tu feceris, tibi imputatur, non quomodo illi provenerit.
Abbreviated transcription (Latin):
habent exitum: ⁊ ideo te¬
nebras eas uocauit. Non
enim noui cum pecuniã
porrigo incligenti ⁊ peten¬
ti. quid inde aut facturuᷤ.
aut passurus sit. Et fiers
potest. ut uel faciat exea.
uel ꝓpter eam patiatur
aliquid mali: quod ego cũ
darem nõ euenire uoluerĩ.
neq hoc animo declerim.
Itaq si bono animo feci.
quod michi cum facerem
notum erat.⁊ ideo lumen
uocatur: illuminatur eti¬
am factum ineũ qualem¬
cumq exitum habuerit.
Qui exitus qm̃ incertus
⁊ ignotus est:tenebre ap¬
pellate sunt. Si aũt ma¬
lo animo feci: etiam ip¬
sum lumen tenebre sunt.
Lumen enim dicitur. qr
nouit quisq quo animo
faciat etiam cum malo
animo facit. Secd ipsum¬
lumen tenebre sũt: quia¬
nõ in superna dirigitur
simplex incentio. secd acl
inferiora declinatur. ⁊ clu¬
plici corcle quasi umbra fa¬
cit. Si gͦ lumen qd̃ inte ẽ
tenebre sunt.tenebre quã¬
te: Hoc est si ip̃a corclis ĩten¬
tio qua facis quod facis q̃

Expanded text:
habent exitum et ideo tehabent exitum et ideo tenebras eas uocauit. non enim noui, cum pecuniam porrigo indigenti et petenti, quid inde aut facturus aut passurus sit, et fieri potest, ut uel faciat ex ea uel propter eam patiatur aliquid mali, cum ego, cum darem, non euenire uoluerim neque hoc animo dederim. itaque si bono animo feci quod mihi, cum facerem, notum erat, et ideo lumen uocatur: inluminatur etiam factum meum, qualemcumque exitum habuerit: qui exitus quoniam incertus est et ignotus est, tenebrae appellatae sunt. si autem malo animo feci, etiam ipsum lumen tenebrae sunt. lumen enim dicitur, quia nouit quisque, quo animo faciat, etiam cum malo animo facit. selumen tenebrae sunt, quianon in superna dirigitur simplex intentio, sed ad inferiora declinatur, et duplici corde quasi umbram facit. Si ergo lumen quod in te est, tenebrae sunt, tenebrae quantae? hoc est, Si ipsa cordis intentio, qua facis quod facis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
telligendus est: ut noue¬
rimus omnia opera nr̃a
tunt ẽẽ munda ⁊ placere
in conspectu dei. si fiant sĩ¬
plici corle id est intentio¬
ne superna. fine illo cari¬
tatis: quia ⁊ plenitudo le¬
gis caritas. Oculum ergo
hic accipere debemus ipsã
intentionem: qua facimꝰ
quicquid facimus. Que
si munda fuerit ⁊ recta il
lud aspiciens quod aspici¬
endum est: omnia opera
nr̃a que scd̃m eam operam᷑
necesse est hona sint. Que
opera omnia cotum corpꝰ
appellauit: quia ⁊ apłs
membra nr̃a clicit quedã
opera que improbat. et
mortificanda precipit di¬
cens. Mortificate ergo mẽ¬
bra ur̃a que sunt suꝑ ter¬
ram: fornicationem im¬
muncliciam. auariciam
⁊ cetera talia. Nõ ergo qͥd
quisq faciat: s quo aĩo
faciat consideranclũ est.
Hoc est enim lum̃ in nob̾:
quia hoc nobis manifestũ
est bono animo nos face
quod facimus. lc .xii.
mine quod manifestat᷑:
lumen est. Ip̃a facta q̃
ad hominum societatem
a nobis ꝓceclunt. incertũ

Expanded text:
telligendus est, ut noverimus omnia opera nostra tunc esse munda, et placere in conspectu Dei, si fiant simplici corde, id est intentione superna, fine illo charitatis, quia et plenitudo legis charitas. Oculum ergo hic accipere debemus ipsam intentionem, qua facimus quidquid facimus, quae si munda fuerit et recta, et illud aspiciens quod aspiciendum est, omnia opera nostra quae secundum eam operamur necesse est bona sint; quae opera omnia totum corpus appellavit, quia et Apostolus membra nostra dicit opera quaedam quae improbat, et mortificanda praecipit, dicens: Mortificate ergo membra uestra, quae sunt super terram, fornicationem, immunditiam, auaritiam et cetera talia. Non ergo quid quisque faciat, sed quo animo faciat, considerandum est. hoc est enim lumen in nobis, quia hoc nobis manifestum est bono animo nos facere quod facimus: omne nim quod manifestatur, lumen est . Nam ipsa facta quae ad hominum soca nobis procedunt, incertum
Abbreviated transcription (Latin):
tos tenet. uigilat: qui ser¬
uat operando quod creclit.
uigilat: qui a se torporis
⁊negligentie tenebras re¬
pellit. Hinc ⁊ enim paulus
dicit. Euigilate iusti:⁊no
lite peccare. Hinc rursus ait.
Hora est iam nos cle somp¬
no surgere.

Expanded text:
. Vigilat qui servat operando quod credit. Vigilat qui a se torporis et negligentiae tenebras repellit. Hinc enim Paulus dicit: Evigilate, justi, et nolite peccare . Hinc rursus ait: Hora est jam nos de somno surgere
Abbreviated transcription (Latin):
quod iusti sumus. lc.xii.¬
uid clicitis qui uos
ip̃os decipitis: nõ asser¬
tores sed p̾cipitatores libe¬
ri arbitrii. exalto elatioĩs
per in ania presumptioniᷤ.
in ꝓfunda sum mersionis:
Nempe uox ur̃a est: quod
homo ex semet ip̃o facit iu¬
sticiam. Hoc est altũ ela¬
tionis ur̃e. Sed ueritas cõ¬
traclicit: ⁊ licit. Palmes
nõ potest ferre fructũ a se¬
met ip̃o: nisi manserit ĩ
uite. Ite nunc ꝑ abrupta:
⁊ nõ habentes ubi figami¬
ni uentosa loquacitate ias¬
tamini. hec sunt in ania
presumptionis ur̃e. Sed
quid uos sequatur. uide¬
te: ⁊ si est in uobis ullus
sensus horrete. Qui enim
a semet ip̃o se fructũ exis¬
timat ferre: in uite nõ ẽ.
Qui in uite nõ est: inxp̃o
nõ est. Qui in xp̃o nõ est:
rp̃ianus nõ est. Hec sunt

Expanded text:
quod justi sumus. Qquod justi sumus. Quid dicitis? quid vos ipsos decipitis? non assertores sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elatioper inania praesumptionis, in profunda submersionis? Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed veritas contradicit, et dicit, Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite. Ite nunc per abrupta, et non habentes ubi figamini, ventosa loquacitate jactamini. Haec sunt inania praesumptionis vestrae. Sed quid vos sequatur videte, et si est in vobis ullus sensus, horrete. Qui enim a semetipso se fructum existimat ferre, in vite non est; qui in vite non est, in Christo non est; qui in Christo non est, christianus non est. H
Abbreviated transcription (Latin):
Ta sunt inuite palmites
ut uiti nõ conferant. sed
inde accipiant. un de uirãt.
Ita uero uitis est in palmi¬
tib. ut uitale alimentũ¬
sum ministret eis non su¬
mat ab eis. Ac per hoc ⁊ ma¬
ꝓdest utrumq nõ xp̃o. Nã
preciso palmite. potest cle
uina raclice alius pullula¬
re. Qui aũt precisus est si¬
ne raclice nõ potest uiuere.
palmes nõ potest ferre fruc
cum a semet ip̃o. nisi mã¬
serit in uite: sic nec uos nͥ
in me manseritis. Magna
gr̃e cõmendatio: fratres
mei. Corcda instruit humi¬
lium: ora obstruit suꝑbo¬
rum. Ecce cui audent res¬
pondeant. qui ignorantes
dei iusticiam. ⁊ suam uolẽ¬
tes constituere iusticie clei
nõ sunt subiecti. Ecce cui
respondeant sibi placẽces.
⁊ ad bona opera facienda
deum sibi necessariũ non
putantes. Nõne huic resis¬
tunt ueritati homines mẽ¬
te corrupti. reprobi circa
fidem. qui respondent et
loquntur miquitatẽ clicẽ¬
tes. a deo halemus qd̃ hoĩeᷤ
sumus. a nobis ip̃is aũt

Expanded text:
ta sunt in vite palmites, ut viti nihil conferant, sed inde accipiant unde vivant. Sic quippe vitis est in palmitibus, ut vitale alimentusubministret eis, non sumat ab eis. Ac per hoc et maodest utrumque, non Christo. Nam praeciso palmite, potest de viva radice alius pullulare; qui autem praecisus est, sine radice non potest vivere. palmes non potest ferretum a semetipso, nisi manserit in vite: sic nec vos, nisi in me manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui si audent respondeant, qui « ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . » Ecce cui respondeant sibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati homines mente corrupti, et reprobi circa fidem, qui respondent, et loquuntur iniquitatem, dicentes: A Deo habemus, quod homines sumus, a nobis ipsis autem
Abbreviated transcription (Latin):
tates isrł. donec ueniat fi¬
lius hominis. Preclicit enĩ
quod nõ ante preclicatio¬
nib suis ad ficlem ꝑdu¬
cerent omnes ciuitates is¬
rael: quam resurrectio do¬
mini fuerit perpetrata. ⁊
in toto orbe terrax. p̾clicã¬
cl euãgelium potestas cõ¬
cessa. Sp̃ualit̾ aũt possu¬
mus clicere. Cum ꝑsecuti
nos fuerint in unã ciuita¬
te hoc est in uno scriptu¬
raꝵ libro. uł testimonio.
nos fugiamus ad alias ci¬
uitates. idest ad alia uolu¬
mina. Et quamuis contẽ¬
tiosus fuerit persecutor. an¬
te p̾sicdium saluatoris ad¬
ueniet. quam adu̾sariis
uictoria concedatur. lt .xi.¬
on est cliscipulus suꝑ
magistrum: nec ser¬
uus suꝑ dñm suum. Suf¬
ficit cliscipulo. ut sit sicut
magister euis: ⁊ sermus si¬
cut dñs eius. Ac si cliceret.
Quod ego magister ⁊ clñs
patior: uos cliscipuli ⁊ ser¬
ui. ne in clignemini paci.
Si ego magister qui utiq
quasi deus potui. nolui in¬
eas ultũ iri iniurias immo
malui meos in sectatores

Expanded text:
Israel, donec veniat Filius hominis. Praedicit enim quod non ante praedicationibus suis ad fidem perducerent omnes civitates Israel, quam resurrectio Domini fuerit perpetrata, et in toto orbe terrarum praedicandi Evangelium potestas concessa. Spiritaliter autem possumus dicere: Cum persecuti vos fuerint in una civitate, id est, in uno Scripturarum libro, vel testimonio nos fugiamus ad alias civitates, id est, ad alia volumina, et quamvis contentiosus fuerit persecutor, ante praesidium Salvatoris adveniet, quam adversariis victoria concedatur. Non est discipulus super magistrum, nec servus super dominum suum. Sufficit discipulo ut sit sicut magister ejus, et servus sicut dominus ejus. Ac si diceret: Quod ego magister et Dominus patior, vos discipuli et servi ne indignemini pati. Si magister, qui utique quasi Deus potui, sed nolui meas ultum ire injurias, imo malui meos insectatores
Abbreviated transcription (Latin):
superius ait. Sufficit clis¬
cipulo. ut sit siit magis¬
ter eius. ⁊ seruus siut clñs
eius. Nam se patrẽ famili¬
as appellat: cui celestium
terrestrium ⁊infernoꝵ fa¬
milie genu flectunt. Quẽ
perficlia iudeoꝵ in beelzebub
principe demonioꝵ eiecisse
demonia blasphemauit.¬
Ac ideo nõ mirum si domes¬
ticos enis quib regnũ celo¬
rum ipse ꝓmisit eodem ĩ¬
stinctu malitie calumpni¬
entur.

Expanded text:
superius ait, fieret: Sufficit discipulo ut sit sicut magister ejus, et servus sicut dominus ejus. Nam se patremfamilias appellat, cui coelestium, et terrestrium, et infernorum familiae genuflectunt, quem perfidia Judaeorum in Beelzebub principe daemoniorum, ejecisse daemonia blasphemavit: non mirum, si domesticos ejus, quibus regnum coelorum ipse promisit, eodem instinctu malitiae calumnientur.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. quib ⁊ ꝓprie clictum¬
est in uiam gentiũ ne abi¬
eritis ⁊ in ciuitates samari¬
tanoꝵ ne intraueritis: ꝙ
persecutionem timere non
tes: quando orta ierosoli¬
mis persecutione clispersi
sunt in uniuersam iudeã.
ut tribulationis occasio.
fieret euͣngłii seminariũ.

Expanded text:
prie dicitur: In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne intraveritis , quod persecutionem timere non tes: quando orta Jerosolymis persecutione, dispersi sunt in universam Judaeam, ut tribulationis occasio fieret Evangelii seminarium.
Abbreviated transcription (Latin):
ne carnis. ip̃a copulatione
patrem. multo cõiunctius
qui ex eius coniuge natuᷤ
sit. quã si eis ẽẽt aliunde
adoptatus: Unde manifes¬
tum est illud quod ait. si¬
cut putabatur filius io¬
seph. ꝓpter illos clixisse. qͥ
cum ex ioseph sicut alii ho
mines nascuntur. natum
arbitrabantur. Ac per hoc
etiam si demonstrare ali¬
quis posset mariã ex damd
nullam cõsanguinitatis
originem ducerez satis
erat scd̃m istam rationem
accipere xp̃m filium dauid
qua ratione etiam ioseph
pater eius appellatus est. Qnͣ¬
tomagis quia cũ euidenter
clicat apłs paulus ex semi-¬
ne dauid scd̃m carnem xp̃m.
ip̃am quoq mariã de stirpe
dauid aliquã cõsanguini¬
tatem cluxisse dubitare
utiq nõ debemus cuius fe¬
mine nec sa cerdotale genꝰ
tacetur. insinuante luca
quod cognata eius ẽẽt eli¬
sabeth. quam clicit de fili¬
ab a aron: firmissime te¬
nenclum est carnẽ xpisti
ex utroq genere ꝓpagatã.

Expanded text:
ne carnis, ipsa copulatione ne carnis, ipsa copulatione patrem multo conjunctius, qui ex ejus conjuge natus sit, quam si esset aliunde adoptatus? Unde manifestum est illud, quod ait, Ut putabatur, filius Joseph, propter illos dixisse, qui eum ex Joseph, sicut alii homines nascuntur, natum arbitrabantur. II. Ac per hoc, etiamsi demonstrare aliquis posset Mariam ex Dauid nullam consanguinitatis originem ducere, sat erat secundum istam rationem accipere Christum filium Dauid, qua ratione etiam Ioseph pater eius recte appellatus est: quanto magis, quia, cum euidenter dicat apostolus Paulus ex semine Dauid secundum carnem Christum, ipsam quoque Mariam de stirpe Dauid aliquam consanguinitatem duxisse dubitare utique non debemus! cuius feminae quoniam nec sacerdotale genus tacetur insinuante Luca, quod cognata eius esset Elisabeth. quam dicit de filiabus Aaron, firmissime tenendum est carnem Christi ex utroque genere propagatam,
Abbreviated transcription (Latin):
utabatur quidẽ xp̃s
etiam aliter filius io¬
sep̾h. taniquam ex eiꝰ om¬
nino carne ꝓgenitus: sed
ab eis hoc putabatur quos
marie latebat uirginitas.
Nam lucas ait. Et ip̃e ih̾s
incipiens quasi annorũ
triginta: ut putabatur
filius ioseph. Qui tamen
lucas nõ ens parentẽ solã
mariam. sed ambos parẽ¬
tes eius appellare minime
dubitauit: ubi ait. Puer
aũt crescebat ⁊ confortaba¬
tur. plenus sapientia: et
gr̃a dei erat millo. Et ibãt
parentes eius per om̃s annoᷤ
in ierłm: in clie sollempni
pasche. Sed ne quisqͣm hic
parentes. cõsanguineos po¬
tius marie cum ip̃a mat̾re
eius intelligendos putet:
quid ad illud respondebit
quod ip̃e item lucas superiꝰ
clixit. ⁊ erat pater eius ⁊ ma¬
ter mirantes super his que
dicebantur de illo: le .xii.¬
um igitur lucas nar¬
ret nõ ex concubitu
ioseph. sed ex maria uirgi¬
ne natum xp̃m. uride cum
patrem eius appellat. nisi
quia ⁊ uirũ marie recte in-¬
telligimus sine cõmixtio¬

Expanded text:
ulabatur quidem Christus etiam aliter filius Ioseph, tamquam ex eius omnino carne progenitus, sed ab eis hoc putabatur quos Mariae latebat uirginitas. nam Lucas ait: et ipse Iesus erat incipiens quasi annorum triginta, ut putabatur, filius Ioseph. qui tamen Lucas non eius parentem solam Mariam, sed ambos parentes eius appellare minime dubitauit, ubi ait: puer autem crescebat et confortabatur plenus sapientia, et gratia dei erat in illo. et ibant parentes eius pein Jerusalem in die solemni Paschae. Sed ne quisquam hic parentes consanguineos potius Mariae cum ipsa matre ejus intelligendos putet, quid ad illud respondebit, quod ipse item Lucas superius dixit. Et erat pater ejus et mater mirantes super iis quae dicebantur de illo ? Cum igitur ipse narret, non ex concubitu Joseph, sed ex Maria virgine natum Christum; unde eum patrem ejus appellat, nisi quia et virum Mariae recte intelligimus sine commixtio
Abbreviated transcription (Latin):
unt. sicut de nrio illoꝵ siͥp¬
tum est. Consummatus in
breui expleuit tempora ml̾
ta: qr placita erant deo oꝑa
illius. Ut ergo ostencleret
euͣngelista quante ꝑfectio¬
nis precursor dñi futurus
ẽẽt: in ip̃o ortu natiuitatiᷤ
eius. uerbum impletionis
ponere ratum duxit. At
contra clies impioꝵ ĩ anes
sunt ⁊ uacui: qr licet lon¬
go tempore feliciter uinãt.
nũquam tamen ad cumii¬
lum perfectionis perueniũt.
De quib psalmista ait. ui¬
ri sanguinũ ⁊ dolosi. nõ
dimiliabunt dies suos.
Et sieut de eoꝵ principe per
beatum iob dicitur. Ante¬
quam dies eius impleant᷑
peribit:⁊ ut in caluerit sol.
soluetur de loco suo. Horũ
umbraticam felicitatẽ si¬
ne ꝑfectione transituram
despexerat. psalmista: cum
clicebat. Uidi impiũ suꝑ¬
exaltatum ⁊ elenatum. si

Expanded text:
ut de uno illorum scriptum est: « Consummatus in brevi explevit tempora multa , » quia placita erunt Deo opera illius. Ut ergo ostenderet evangelista quantae perfectionis praecursor Domini futurus esset, in ipso ortu nativitatis ejus, verbum impletionis ponere ratum duxit. At contra dies impiorum inanes et vacui, qui licet longo tempore feliciter vivunt, nunquam tamen ad cumulum perfectionis perveniunt. De quibus Psalmista ait: « Viri sanguinum et dolosi non dimidiabunt dies suos . » Et sicut de eorum principe per beatum Job dicitur: « Antequam dies ejus impleantur, peribit: et ut incaluerit sol, solvetur de loco suo Job VI. » Horum umbraticam felicitatem sine perfectione transitura despexerat Psalmista, cum dicebat: « Vidi impium superexaltatum , » etc. «
Abbreviated transcription (Latin):
admirationib: sed etiam
ip̃a uerba quib ad menio¬
riam posteroꝵ scribuntur
aliquando amisteriis ua¬
cua nõ sunt. Quod in exor¬
dio huius lectionis euange¬
lista ostendere uoluit: cum
p̾cursoris dñi natiuitatem
de scripturus ait. Elisabeth
impletum est tempus pari¬
encli: ⁊ peperit filium. Uer¬
bum quippe implecionis:
scriptura sacra in bonorum
tantum ortu. actu uł obi¬
tu ponere consueuit. le .x.¬

Expanded text:
 sed etiam ipsa verba, quibus ad memoriam posterorum scribuntur, aliquando a mysteriis vacua non sunt. Quod in exordio hujus lectionis evangelista ostendere voluit, cum praecursoris Domini nativitatem descripturus, ait: « Elizabeth impletum est tempus pariendi, et peperit filium. » Verbum impletionis Scriptura sacra in bonorum tantum ortu, actu vel obitu ponere consuevit. Deniqu
Abbreviated transcription (Latin):
ene additur qr nemo
in cognatione eius uo-¬
cabatur hoc nomine: ut
intelligas nomen nõ gene¬
ris ẽẽ sed uatis. zacharias
quoq nutu interrogabat᷑.
Sed quia increclulitas ei
affatum eripuerat ⁊ au¬
litum: quod uoce nõ pote¬
rat.manu ⁊litceris est lo¬
cutus. Scripsit enim dicẽs.¬
Iohes est nomen eius. Et hic
nomen nõ imponitur. sed
astruitur. Meritoq conti¬
nuo resoluta est lingua eiꝰ :
quia quem iunxerat ĩcre¬
clulitas fides soluit. Creda¬
mus ⁊ nos igitur ut loqua¬
mur: ut lingua nr̃a que
incredulitatis uinculis est
ligata rationes uoce soluat᷑.
Scribamus sp̃u misteria. si
uolumus loqui. Scribamꝰ
p̾nuntium xp̃i nõ in tabu¬
lis lapideis. sed in tabulis
cordis. carnalib. Et enim
in sacerdote tanto irrationa¬
bilis modo pecuclis frena nu¬
tantis fidei coercebant. Et
facilis inclulgere. peccatis.
Non solum ablata restitu¬
it: sed etiam in sperata con¬
ceclit. Ille cluclum nutus:
ꝓph̃at. hec enim gr̃a dei ma¬

Expanded text:
ene additur quia nemo in cognatione eius uocabatur hoc nomine, ut intellegas nomen non generis esse, sed uatis. Zaccharias quoque nutu interrogatur, sed quia incredulitas ei adfatum eripuerat et auditum, quod uoce non poterat, manu et litteris est locutus; scripsit enim dicens:Iohannesestnomen eius. et hic nomen non inponitur, sed adstruitur meritoque continuo resoluta est lingua eius, quia quam uinxerat incredulitas fides soluit. credamus et nos igitur, ut loquamur, ut lingua nostra, quae incredulitatis uinculis est ligata, rationis uoce soluatur. Scribamus spiritu mysteria, si uolumus loqui, scribamus praenuntium Christi non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus. etenim in sacerdote tanto inrationabilis modo pecudis frena nutantis fidei cohercebant. Et facilis indulgere peccatis non solum ablata restituit, sed etiam insperata concedit. ille dudum mutus prophetat; haec enim gratia dei ma
Abbreviated transcription (Latin):
Dicebat ista in or̃onibus
suis: ⁊ pro desiderio suo acce¬
pit responsum qd̃ nõ gus¬
taret mortem. nisi prius ui¬
deret xp̃m dñi. Gestabat eñ
est reuelatus. qui foris est
natus: Niclit: ⁊ agnonit.
Agnouit symeon infaritẽ
tacentem: quem occiderũt
indei iuuenem miratula fa

Expanded text:
Dicebat ista in orationibus Dicebat ista in orationibus suis, et pro desiderio suo accepit responsum, quod non gustaret mortem, nisi prius videret Christum Domini. Gestabat eum est revelatus, qui foris est natus? Vidit, et agnovit. Agnovit Simeon infantem tacentem; et occiderunt Judaei juvenem
Abbreviated transcription (Latin):
go in utero accipiet. ⁊ pari¬
et filium: ⁊ nocabitur no¬
men eius emmanuel. Em¬
manuel quid sit: euͣngeli¬
um nobis aperuit licens.
Quod interpretatur no¬
delis anima. nõ tibi uide¬
atur impossibile: ut uir¬
go pareret. uirgo pariens
permaneret. Intellige na¬
tum deum: ⁊ nõ miraberiᷤᷤ
t ergo noueritis anti¬
quos scõs ⁊ iustos op¬
casse uidere. quod cõcessum
est huic seni symeoni: ip̃e¬
uobis. multi reges ⁊ ꝓphete
uoluerunt uidere que uos
uidetis ⁊ nõ uiclerunt:⁊ au¬
dire que auditis. ⁊ nõ aucli¬
erunt. Multum senex iste
fuit ad audiendum serus:
sed ad uidendum maturus.
Nõ expectauit ut xp̃m au¬
diret loquentem. qm̃ uidit
infantem. Et hoc illi cõcessũ
erat iam decrepito: quasi de¬
sideranti ⁊ suspiranti. ⁊ li¬
centi cotidie in oracionib
suis. Quando ueniet: Qn¬
do nascetur. Quanido uide¬
bo: Putas clurabo: Putas
hic me inueniet: Putas is¬
ti oculi uidebunt. per quem
corlis oculi reuelabuntur:

Expanded text:
go in utero concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Emmanuel quid sit Evangelium nobis aperuit, dicens: Quod interpretatur, Noque infidelis anima, non tibi videatur impossibile, ut virgo pareret, et virgo pariens permaneret. Intellige natum Deum, et non miraberis t ergo noveritis antiquos sanctos et justos desiderasse videre quod concessum est huic seni Simeoni, et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt . Multum senex iste fuit ad audiendum serus, sed ad videndum maturus. Non exspectavit ut Christum audiret loquentem, quoniam agnovit infantem. Et hoc illi concessum erat jam decrepito, quasi desideranti et suspiranti et dicenti quotidie in orationibus suis: Quando veniet? quando nascetur? quando videbo? Putas durabo? putas hic me inveniet? putas isti oculi mei videbunt, per quem cordis oculi revelabuntur?
Abbreviated transcription (Latin):
senilem peruenerat etatem
sanitate sua. Octoginta
namq gerens annos expͤ
auincula, intrantem in
mundũ saluatorẽ uidet
itura. Et in masculino
sexu tria ip̃a genera com¬
mendata sunt. Ip̃e dominꝰ
est presentatus. Exultent
pueri: continentiam uo¬
uentes puero. Ipse integri¬
tatem puericie consecra¬
uit: qui sue matri fecun¬
clitatem attulit. uirgini¬
tatem nõ abstulit. lc .ii.¬
ymeon ille senex diu
uixerat. cuius etas
comparata est anne: ⁊ au
fratres kmñi: quale deside¬
rium habebant antiqͥ scĩ.¬
turum̃: ⁊omnes qui pie
uiuebant clicebant. O si
hic me inueniet illa na¬
tiuitas. O si quod credo in
scripturis dei: uideã ocłis
meis. Et ut nouertris qͣn¬
tum desiderium habebant

Expanded text:
etatem pervenerat senectute sancta. Octoginta namque gerens annos, infaanicula, intrantem in mundum Salvatorem videret itura. Et in masculino sexu tria ipsa genera commendata sunt. Ipse Dominus plo praesentatus, exsultent pueri, continentiam voventes puero. Ipse vero integritatem pueritiae consecravit, qui suae matri fecunditatem attulit, virginitatem non abstulit. Simeon ille senex diu vixerat, cujus aetas comparata est Annae, et afratres, quantum desiderium habebant antiqui sturum, et omnes qui pie vivebant, dicebant, O si hic me inveniat illa nativitas! o si quod credo in Scripturis Dei, videam oculis meis! Et ut noveritis quantum desiderium habebant
Abbreviated transcription (Latin):
num nobis con¬
tulit gaudium: in qͦ xp̃c
infans in templo est presen¬
tatus. Exultent ergo uir¬
peperit xp̃m. Nichil in ea
quod deo uouerunt putẽt
exterminatum: qr mãsit
iurgo post partum. ⁊ illiba¬
pretermissus est: de quo nõ
haberet testimonium salus
omnium. Numqͥd enim
sole uirgines ad regnum ce¬
loꝵ perueniunt: Perueni¬
unt ⁊ uidue. Magni meri¬
ti fuit illa uidua: sca an¬
na. Anirginitate enĩ sua

Expanded text:
num nobis contulit gaudium, in quo Christus infans in templo est praesentatus. Exsultent virpeperit Christum. Nihil in ea quod voverunt putent exterminatum: mansit virgo post partum. Exsulpraetermissus est, de quo non haberet testimonium salus omnium. Numquid enim solae virgines ad regnum coelorum perveniunt? Perveniunt et viduae. Magni meriti fuit illa vidua sancta Anna. A virginitate enim sua
Abbreviated transcription (Latin):
ed fortasse nec calix a¬
que frigide suppetit:
qui indigenti prebeatur.
Etiam tunc securitatẽ no¬
bis ꝓmitcit sermo cliuinꝰ.
Redemptore ⁊ enim nato:
celi ciues ostensi sunt qui
clamarent. Gloria in excel¬
sis deo: ⁊ in terra par hoĩbz
bone uoluntatis. Ante dei
namq oculos numquam
est uacua manus a mu¬
nere:si archa corclis sit re¬
pleta bona uoluntate. Hĩc
⁊ enim psalmista cdicit. In
me sunt deus uota tua: q̃
reddam laucdationes tib.
Ac si aꝑte clicat. Et si exte¬
rius munera offerenda nõ
habeo. intra meniet ip̃m
tamen inuenio. quod in
aram tue laudis impono:
quia qui nr̃a elatione nõ
pasceris. oblatione cordis
melius placaris. Nichil qͥp¬
pe offertur deo: ditius uolũ¬
tate bona. Uoluntas autem
bona est: sic aduersa alteriꝰ
sicut Ña pertimescere. sic
de prosperitate ꝓximi. sicut
de nr̃o ꝓfectu gratulari. a¬
liena dampna nr̃a creclere.
aliena lucra nr̃a deputare.
amicum nõ ꝓpter mundũ.
sed ꝓpter deum diligerez iui¬

Expanded text:
ed fortasse nec calix aquae frigidae suppetit qui indigenti praebeatur, etiam tunc securitatem nobis promittit sermo divinus. Redemptore etenim nato, coeli cives ostensi sunt, qui clamarent: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Ante Dei namque oculos nunquam est vacua manus a munere, si fuerit arca cordis repleta bona voluntate. Hinc etenim Psalmista dicit: In me sunt, Deus, vota tua quae reddam, laudationes tibi . Ac si aperte dicat: Etsi exterius munera offerenda non habeo, intra memetipsum tamen invenio quod in ara tuae laudis impono, quia qui nostra datione non pasceris, oblatione cordis melius placaris. Nihil quippe offertur Deo ditius voluntate bona. Voluntas autem bona est sic adversa alterius sicut nostra pertimescere, sic de prosperitate proximi sicut de nostro profectu gratulari, aliena damna nostra credere, aliena lucra nostra deputare, amicum non propter mundum, sed propter Deum diligere, ini
Abbreviated transcription (Latin):
te. penclulis cepit brachiis
uectitare. Et facta est comeᷤᷤ
multitudo celestis exercituᷤ
exanimi eius corpori. caput
ꝓprium ab ip̃o monte ubi
fuerat clecollatus per duo
fere milia cleportanti: usq
al locum in quo nunc clei
d ispositione ⁊ sua electio¬
ne requiescit humatum:
sine cessatione ymnis clul¬
cissonis cdeum lauclans: qͥ¬

Expanded text:
te, pendulis coepit brachiis te, pendulis coepit brachiis vectitare. Et facta est comes multitudo coelestis exercitus exanimi ejus corpori caput proprium, ab ipso monte, ubi fuerat decollatus, per duo fere millia deportanti usque ad locum, in quo nunc Dei dispositione et sua electione requiescit humatum, sine cessatione hymnis dulcisonis Deum laudans.
Abbreviated transcription (Latin):
tiuuim est regnum ⁊ potes¬
tas cum patre ⁊ sc̃o sp̃n an¬
te omnia ⁊in omnia secrila
seculoꝵ. Cumq beatus rus¬
ticus ⁊ eleutherius cuncti.¬
positis genib ⁊ protensis
ceruicib uno eocdemq mo¬
mento. hebetatis sccłm pͥn¬
cipis preceptum securibus
ficlei constantia permanẽ¬
tes: recldentes terre corpora.
beacas celo animas intule¬
runt. Taliq ad dñm meru¬
erunt ꝓfessione migrare: ut
amputatis capitib ad huc
putaretur lingua palpitãs¬
Ad leclarancla aũt mar¬
tiris ⁊ galliarum primi sa¬
cerclotis merita gloriosa:
ut ubi salutifer primo cepe¬
rat fructus oriri. ibi ampli¬
us glorie ip̃ius pateret triñ¬
phus: maximus cunctos as
sistentes horror inuasit: ac
lux in effabilis cunctis res¬
plencduit. Et beatissimi cly¬
onsii se caclauer erexit: sc̃a¬
qz manu caput a corpore do¬
labra littoris triicatũ an¬
gelico ductu gressum regẽ¬
te. ⁊ luce celesti circun fulgẽ¬

Expanded text:
tuum est regnum et potestuum est regnum et potestas cum Patre et sancto Spiritu ante omnia, et in omnia saecula saeculorum. Cumque beatus Rusticus et Eleutherius, cunctiqpositis genibus, et protensis cervicibus, uno eodemque momento, hebetatis, secundum praeceptum principis, securibus ergo fidei constantia persistentes, reddentes terrae corpora, beatas coelo animas intulerunt, talique ad Dominum meruerunt professione migrare, ut, amputatis capitibus, adhuc putaretur lingua palpitansad declaranda sancti martyris et Galliarum primi sacerdotis merita gloriosa, ut ubi salutifer primo coeperat fructus oriri, eo amplius gloriae ipsius pateret triumphus, maximus cunctos honor assistentes invasit, ac lux ineffabilis cunctis resplenduit; et beatissimi Dionysii se cadaver erexit, sanctaque manu caput a corpore dolabra lictoris truncatum, angelico ductu gressum regente, et luce coelesti circumfulgen
Abbreviated transcription (Latin):
cum constitutũ educti: ad
clecollationem sunt genna
antistes domini cdyonisinᷤ
manus expanclens. ⁊ ocu¬
los ad celum erigens: ait.
Deus cleus meus qui cre¬
asti me.⁊ gr̃a tua in ui¬
tam hanc in cluxisti me
qui eterna sapientia tra
clocuisti me. ⁊ consilia se¬
cretoꝵ tuoꝵ nõ absconclisti
ame: s semper in miseri¬
corclia ⁊ miserationibus¬
tuis multis consolacus es
me. ⁊ fuisti mecum in om¬
nib ad quetumq perrexi:
tibi gratias ago ꝓcunctis
que fecisti ⁊ ostenclisti mͥ
atq dignatus es operari
per me maxime quia nc̃
humilitatem meam ui¬
sitasti per te. ⁊uocasti se¬
nectutem meam tuo deside¬
rio fatigatam ad te:sciens
quia iam ex multo tempo¬
re largius concupiui uide¬
re te. Nunc iam domine ꝑ
coronam martyrii cũ fratri¬
b meis seruis tins suscipe
me. Tuosq tue custodie cõ¬
menclo: quos ministerio
quisisti. Cunctos etiam qͥ
aliquid pernos in nomine
tuo petierint. ut pollicitus
es clementer exauch: qm̃

Expanded text:
cum constitutum educti, ad decollationem sunt genua antistes Domini Dionysius manus expandens, et oculos ad coelos erigens, ait: Deus, Deus meus, qui creasti me, et gratia tua in vitam hanc induxisti me, qui aeterna sapientia tua docuisti me, et consilia secretorum tuorum non abscondisti a me: sed semper in misericordia et miserationibus multis consolatus es me, et fuisti mecum in omnibus, ad quaecunque perrexi; tibi gratias ago pro cunctis quae fecisti et ostendisti mihi, atque dignatus es operari per me. Maxime quia nunc humilitatem meam visitasti per te, et vocasti senectutem meam, tuo desiderio fatigatam, ad te: sciens quia jam ex multo tempore largius concupivi videre te; nunc jam, Domine, per coronam martyrii cum fratribus meis servis tuis suscipe me: tuosque tuae custodiae commendo, quos ministerio quisisti: cunctosque etiam, qui te, per nos in nomine tuo petierint, ut pollicitus es, clementer exaudi: quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
eleutherius satis a cerrime:
⁊ immenso cathenarum
ponclere simul sc̃i clomini
onerantur.:⁊in ergastulũ
ten ebrosissimi carceris reclu
cluntur. Ubi cum post mul¬
tas ⁊ per necessartas populi
qui eum sequenclo carcerẽ
irruperant exhortationes.
⁊ acl ab sentes clirecta insti¬
tutionum precepta. clomi¬
nica missarum sollempnia
ut confirmarentur partici¬
patione corporis ⁊ sanguiniᷤ
lut iam in celis positus cele¬
braret: hora qua frangebat᷑
panis sc̃s. quo ip̃e ⁊ populus
communicare clebebant. res¬
plencluit huiusmoch lux sr̃
ad erant: qualem nemo
eoꝵ antea uiderat. In qua ue¬
niens. apparuit ei clominus
shc xp̃c etiam cunctis niclen¬
tib quib est cdatum uidere.
cum multitudine angeloꝵ:
⁊ accipiens panem sc̃m. cle¬
dit illi clicens. Accipe hoc ca¬
re meus: quod mox cõplebo
tibi una cum patre meo: qm̃
metum est maxima merces
tua: ⁊ his qui audierint it
salus in regno meo. Nũc fa¬

Expanded text:
Eleutherius satis acerrime, Eleutherius satis acerrime, et immenso catenarum pondere simul sancti Domini onerantur, et in ergastulum tenebrosissimi carceris retruuntur. Ubi cum post multas et pernecessarias populi, qui eum sequendo, carcerem irruperant, exhortationes, et ad absentes directa institutionum praecepta, Dominica missarum solemnia, ut confirmarentur participatione corporis et sanguinis lut jam in coelis positus celebraret: hora, qua frangebatur panis sanctus, quo ipse et populus communicare debebant, resplenduit hujus modi lux de aderant, qualem nemo eorum antea viderat: in qua veniens apparuit ei Dominuss, etiam cunctis videntibus, quibus est datum videre, cum multitudine angelorum: et accipiens panem sanctum, dedit illi, dicens: Accipe hoc, chare meus, quod mox complebo tibi una cum Patre meo: quoniam mecum est maxima merces tua, et his qui audierint te, salus in regno meo. Nunc fa
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur in conspectu scõrum
rustici ⁊ eleutherii. ut torm̃¬
torum ip̃ius terrore abintẽ¬
tione sua resipiscerent: pre¬
ciosus campi cloctor eorum.
⁊ fortissimus achleta clñi dy¬
onisius expoliatur: ⁊ toto cor¬
pore nucdus a ternis militũ
ternionib incissim flagel¬
latur nec uincitur. Qui in¬
ter crepitus uerberum cłi glo¬
riam collauclare:⁊cõmili¬
tones suos ut acl hec se inuic¬
tos p̾pararent cõmonere: om¬
nesq ficdeles ut hinc in clo¬
minica ficle corroboraren¬
tur nõ desiit preclicare di¬
cens. Lauclem clomini loq̃¬
tur os meum:⁊benetlicat
omĩs caro nomen sc̃m eius:
qm̃ stigmata passionis xp̃i
perferre dignuis habitus
sum pro confessione eius ĩ
corpore meo: quod est głia
nr̃a ouiri ficdeles et clilec¬
tissimi fr̃es. Icdeoq uiclete
ne deficiatis in tribulatio¬
nib meis: s magis armẽ¬
tur corcla nr̃a: ⁊ ad si¬
milia ꝓpter amorem clomi¬
ni nr̃i iħu xp̃i offerte promp¬
lantur etiam rusticus et

Expanded text:
t in conspectu sanctorum Rustici et Eleutherii, ut tormtorum ipsius terrore ab intentione sua resipiscerent, pretiosus campiductor eorum, et fortissimus athleta Domini Dionysius exspoliatur, et toto corpore nudus, a ternis militum ternionibus vicissim flagellatur, nec vincitur. Qui inter crepitus verberum Dei gloriam collaudare, et commilitones suos, ut ad haec se invictos praepararent, commonere: omnesque fideles, ut hinc in Dominica fide corroborarentur, non desinit praedicare, dicens: Laudem Domini loquetur os meum, et benedicat omnis caro nomen sanctum ejus: quoniam stigmata passionis Christi perferre dignus habitus sum pro confessione ejus in corpore meo: quod est gloria vestra, o viri fideles, et dilectissimi fratres. Ideoque videte, ne deficiatis in tribulationibus meis, sed magis armentur corda vestra, et ad similia propter amorem Domini nostri Jesu Christi offerre promplantur etiam Rusticus et