comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ non possis capere : Retine carnẽ xp̃i :
inquẽ leueris aegrotꝰ. & a uulnerib: latronũ
semiuiuus relictꝰ. ad stabulũ ꝑducereris.
& ibi sanareris : Ergo curramꝰ ad domũ dnĩ.
& ꝑueniamꝰ ad ciuitatẽ. ubi stent pedes nr̃i :
ciuitatẽ quȩ ȩdificatur ut ciuitas. tuiꝰ para¬
cipatio eiꝰ inid ipsum Quid eñ debes tenere
do ẽ. in forma dĩ. ubi nonrapinã arbitratus. ẽ.
eẽ se ȩqualis dõ: ibi ẽ id ipsum Vt autẽ tũ¬
efficiaris particeps in idipsũ. factus. ẽ ipse
prior particeps tui : & uerbũ caro factũ. ẽ.
ut caro participet uerbũ : Quia uero qđ uer¬
bũ caro factũ est. & habitauit innobis
ex semine uenit abrahamPromissumaẽ
etrũ benedicerentur om̃s gentes. & in de uide¬
mꝰ eccłam toto orbe diffusam : Loquitur
ad infirmos ds̃: firmitatẽ cordis quȩ sunt
cũ diceret egosũ quisum: Firmitatẽ cordis
quȩ siuit & aciem contẽplationis crectam

Expanded text:
quem non posses capere. Retine carnem Christi, quem non posses capere. Retine carnem Christi, in quam levabaris aegrotus, et a vulneribus latronum semivivus relictus, ut ad stabulum perducereris , et ibi sanareris. Ergo curramus ad domum Domini, et perveniamus ad civitatem ubi stent pedes nostri; civitatem «quae aedificatur ut civitas, cujus participatio ejus in idipsum.» Quid enim debes tenere?do est in forma Dei. Ubi non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo , ibi est idipsum. Ut autem efficiaris tu particeps in idipsum, factus est ipse prior particeps tui; et Verbum caro factum est, ut caro participet Verbum. Quia vero quod Verbum caro factum est et habitavit in nobis , ex semine venit Abraham; promissum est eorum benedicerentur omnes gentes ; et inde videmus Ecclesiam toto orbe diffusam: loquitur ad infirmos Deus. Firmitatem cordis quaesivit, cum diceret, «Ego sum qui sum:» firmitatem cordis quaesivit, et aciem contemplationis erectam,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ȩdificatur ut ciuitas : Cuiꝰ participatio
eiꝰ inidipsum . lam modo fr̃s. qͥsqͥs erigit
aciem m̃tis . quisquis de ponit caliginẽ carnis
nisi id ipsũ : fr̃s si potestis intelligite idipsũ
Nam & ego qͥcqd aliud dixero: non dico idipsũ
Cone murtamen quib: dam uic initatib uer¬
ꝑducere in firmitatẽ m̃tis : ad cogitandum
idipsum : Quid ẽ id ipsu: quo semꝑ eodẽ modo. ẽ:
qđ non modo aliud. & modo aliud est: Quid
ȩternũ est : Nã qđ semꝑalit̃ atq: aliter ẽ:
non ẽ quia ñmanet : Nonom̃ ino non .ẽ. sed
non summe est : & quid .ẽ. qđ ẽ nisi ille qͥ
quando mittebat morsen dixit illi : Egosũ
qui sums quid ẽ hoc. nisi ille cuicũdiceret
dicere . quã egosum qui sum: & adiecit & ait :¬
Dices itaq filiis isrł: qui est misitme aduos.
Ecce idipsum. egosũ qͥsũ: quiẽ misit me aduos
Non potes capere : multũ ẽ intelligere mul¬
tũ.ẽ. adp̃bendere : Retine qđ ꝓte factus ẽ:

Expanded text:
ificatur ut civitas. Cujus participatio ejus in idipsum.» Jam ergo, fratres, quisquis erigit eciem mentis, quisquis deponit caliginem carnis,nisi «idipsum?» Fratres, si potestis, intelligite «idipsum.» Nam et ego quidquid aliud dixero, non dico «idipsum.» Conemur tamen quibusdam vicinitatibus verducere infirmitatem mentis ad cogitandum «idipsum.» Quid est «idipsum?» Quod semper eodem modo est; quod non modo aliud, et modo aliud est. Quid aeternum est. Nam quod semper aliter atque aliter est, non est, quia non manet: non omnino non est, sed non summe est. Et quid est quod est, nisi ille qui quando mittebat Moysen, dixit illi: «Ego sum qui sum?» Quid est hoc, nisi ille qui cum diceret dicere, quam, «Ego sum qui sum;» et adjecit et ait, «Dices itaque filiis Israel, Qui est, misit me ad vos.» Ecce «idipsum, Ego sum qui sum, Qui est, misit me ad vos.» Non potes capere; multum est intelligere, multum est apprehendere. Retine quod pro te factus est,
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ domimsui. & sicut ancillȩ oculos
habent in manꝰ dominȩ suȩ: sic inqͥt oculi
nr̃i ad dñm dm̃ nr̃m : Et quasi quȩ reres.
ut quids quo adusq inquit misereat᷑ nr̃i:
Quales ergo uoluit seruos intelligifr̃s:
quioculos habent in manꝰ dominorũ suorũ:
Et quales ancillas : quȩ oculos habent in
manꝰ dominȩ suȩ : quo adusq misereat᷑
domina earũ : Quisunt isti serui & ancillȩ.
qͥsic habent oculos in manꝰ dominorũ suorũ.
nisi qͥuibentur cȩdi : oculinr̃i ad dñmdm̃¬

Expanded text:
cut ancillae oculos habent in manus dominae suae; «sic,» inquit, «oculi nostri ad Dominum Deum nostrum.» Et quasi quaereres, Utquid? «Quoadusque,» inquit, «misereatur nostri.» Quales ergo voluit servos intelligi, fratres, qui oculos habent in manus dominorum suorum; et quales ancillas, quae oculos habent in manus dominae suae, quoadusque misereatur domina earum? Qui sunt isti servi et ancillae, qui sic habent oculos in manus dominorum suorum, nisi qui jubentur caedi? «Oculi nostri ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
Siergo ũerus israhelita in qͦdolus non aẽ.: tribus
illȩ ascendunt adhierłm in qͥb dolus non .ẽ:
& ipsȩsunt testimoniũ isrł. id ẽ.ꝑ illas agnoscit᷑
quierant grana inter illã paleam : quando area
cũuideretur totapalea putabatur : Ergo
erant ibi grana: sedcũ ascenderint in sublimita¬
te illa splendoris. cũ fuerit area uentilata :
tuncerit testimoniũ isrł: tunc dicent om̃s
mali : Uere qr erant ibi iusti intermalos.
quando nobis om̃s mali uidebantur : & quales
nos eramꝰ. tales om̃s putabamꝰ: Testimonium
isrł: Quo ascendunt : quare ascendunt : Ad
confitendũ nominituo dñe : Magnificentius
dici ñ potest sicut suꝑbia p̃sumit: sic humi¬
litas confitetur . Quo modo ergo p̃sũptor ẽ
qͥuult uideri qđ non .ẽ : sic confessor ẽ. qͥ ñ uult¬

Expanded text:
est, tribus illae ascendunt ad Jerusalem, in quibus dolus non est. Et ipsae sunt «testimonium Israel;» id est, per illas agnoscitur quia erant grana inter illam paleam, quando area cum videretur, tota palea putabatur. Erant ergo ibi grana: sed cum ascenderint in sublimitatem illam splendoris, cum fuerit area ventilata , tunc erit «testimonium Israel;» tunc dicent omnes mali, Vere quia erant ibi justi inter malos, quando nobis omnes mali videbantur, et quales nos eramus, tales omnes putabamus. «Testimonium Israel.» Quo ascendunt? quare ascendunt? «Ad confitendum nomini tuo, Domine.» Magnificentius dici non potest. Sicut superbia praesumit, sic humilitas confitetur. Quomodo praesumptor est qui vult videri quod non est; sic confessor est qui n
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ qr credimꝰ resurrexisse : Ergo tunc se uo¬
luit inderi cũ transiret : hoc .ẽ. cũ resurrexisset :
Tunc inse uoluit credi cũ transiret: qi traditꝰ ẽ.
ꝓpt̃ delicta nrã. & resurrexit ꝓpt̃ iustificatio¬
nẽ nr̃am : & ipsam fidẽ in resurrectionẽ xp̃i

Expanded text:
bemus, quia credimus eum resurrexisse. Ergo tunc se vobemus, quia credimus eum resurrexisse. Ergo tunc se voluit videri, cum transiret, hoc est, cum resurrexisset. Tunc in se voluit credi, cum transiret; quia traditus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Et ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
postea ꝑspeciem: si ꝑspeciem ñdũ potes ꝑ
fidẽ uide : sieiꝰ faciemuidere ñ potes qͦ ibispe¬
cie : posteriora eiꝰ uide. Hoc dictũ ẽ moysi
ad ño  Non potes uidere faciem meã : poste¬
riora mea uidebis cũtransiero: Expectas
forte ut transeat: ĩa transiitꝰ Tuuide poste¬
riora ipsius : Vlbi transiit : Audi ioħm : Cũ
uenisset inqt hora ut transiret demundo
Pascha autẽ : transitꝰ interp̃tat᷑: Nã uerbũ ẽ
hebreũ. & putant homines grecũ. eẽ. quasi
passionẽ : sed non. ẽ : Adiligentiorib &
doctiorib inuentũ ẽ. quia pascha hebreũ
uerbum ẽ : & non interp̃tatur passionem
sed transitũ : Perpassionẽ enĩ transiit dñs
a morte aditã : & fecit nobi siuã credentib
inresurrectione eiꝰ. ut transcamꝰ & nos demorte
adutã: Non magnũ ẽ. credere : quia mortuus
dunt. Hoc om̃s credunt : quia mortuus. ẽ : Fides
xp̃ĩanorũ : resurrectio xp̃i. ẽ: Hoc ꝓmagnoha¬

Expanded text:
speciem nondum potes, per fidem vide. Si faciem ejus videre non potes, quoniam ibi species; posteriora ejus vide. Hoc dictum est Moysi a Domino: «Non potes videre faciem meam, posteriora mea videbis, cum transiero» . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi Joannem; «Cum venisset,» inquit, «hora, ut transiret de mundoPascha autem Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum: et putant homines graecum esse, quasi Passionem, sed non est. A diligentioribus et a doctioribus inventum est quia Pascha hebraeum verbum est; et non interpretantur passionem, sed transitum. Per passionem enim transiit Dominus a morte ad vitam; et fecit nobis viam credentibus in resurrectionem ejus, ut transeamus et nos de morte ad vitam. Non magnum est credere quia mortuus dunt. Hoc omnes credunt, quia mortuus est: fides Christianorum, resurrectio Christi est; hoc pro magno ha
Abbreviated transcription (Latin):
id. ẽ. tẽplũ scm̃dĩ Quid. ẽ. lapides uiui coȩ¬
dificamini : uiuis : sicredis : Si autẽ credis.
efficeris tẽplũ dĩ: qr dicit apłs paulus :¬
Templũ enĩ dĩ sc̃m. ẽ : qđ estis uos: Ipsa ergo
modo ciuitas ȩdificat᷑. Preciduntur demon¬
tib lapides ꝓmanꝰ p̃dicantiũ ueritatẽ: con¬
quadrant᷑ ut intrent instructurã sempit̃nã:
Adhuc multilapides inmanib artificissunt ÷¬
ñcadunt demanib artificis: ut possint ꝑ¬
fecti coȩdificari. instructurã tẽpli. Est ergo
parietes: & pondus parietũ adimatendit:¬
quia inimo positũ ẽ. fundam̃tũ: Si autẽ
Corpora ȩdificauer̃ istã structurã. quã
uidetis amplam surrexisse huiꝰ basilicȩ :¬
et quia corpora ȩdificauer̃ fundam̃tũ
in imo posuer̃ Quiauero spiritalit̃ edificamꝰ:
fundam̃tũ nr̃m in summopositũ. ẽ : Illuc ergo
curramꝰ ubiȩdificemꝰ: quia deipsa hierłm

Expanded text:
id est, templum sanctum Dei. Quid est, «lapides vivi coaeid est, templum sanctum Dei. Quid est, «lapides vivi coaedificamini?» Vivis, si credis: si autem credis, efficeris templum Dei; quia dicit apostolus Paulus, «Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos.» Ipsa ergo modo civitas aedificatur; praeciduntur de montibus lapides per manus praedicantium veritatem, conquadrantur ut intrent in structuram sempiternam. Adhuc multi lapides in manibus artificis sunt; non cadant de manibus artificis, ut possint perfecti coaedificari in structuram templi. Est ergo parietes, et pondus parietum ad ima tendit,quia in imo positum est fundamentum. Si autem Corpora aedificaverunt istam structuram, quam videtis amplam surrexisse, hujus basilicae; et quia corpora aedificaverunt, fundamentum in imo posuerunt: quia vero spiritualiter aedificamur, fundamentum nostrum in summo positum est. Illuc ergo curramus, ubi aedificemur; quia de ipsa Jerusalem
Abbreviated transcription (Latin):
amantis huiꝰ elo qͥt᷑. quia dicit. stanteserant
p̃edes nr̃i inatrus hierłm : Nonne illa ẽ.
nũ ergo iste concupiscebat stare interillos.
qͥinter ficiebant ꝓphetas. & lapidabant mis¬
sos ad se: absit. ut deista hierłm sic cogitet.
qͥsic amat qͥfic ardet: qͥsic uult ꝑuenire ad
illã hierłm matrẽ nram. dequadicit apłs. ȩt̃nã¬
incȩlis : Audi postremo: noli mihi credere :
audi qͥd sequatur & quã hierłm designet
m̃tib nr̃is: Cũ enĩ dixisset. stanteserant pe¬
desnr̃i in atriis hierłm: quasi diceretur illi
Dequa hierłm dicis. dequa hierłm loqueris.
subiecit statim Iherłm quȩ ȩdificat᷑ ut ci¬
uitas: Es: quando dicebat ista dauid ꝑfec¬
taerat illa ciuitas. ñ edificabatur: Nescio
quã ergo ciuita tẽdi cit quȩ modo
ȩdificat᷑. ad quã iãcurrimꝰ infide lapides
uiui : de qͥb dicit petrus: & uos tanquã lapi¬
des uiui. coȩdificamini indomũ spiritalẽ.

Expanded text:
amantis hujus eloquitur, quia dicit, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem?» nonne illa est num ergo iste concupiscebat, stare inter illos qui interficiebant Prophetas, et lapidabant missos ad se? Absit ut de ista Jerusalem sic cogitet qui sic amat, qui sic ardet, qui sic vult pervenire ad illam Jerusalem matrem nostram , de qua dicit Apost Audi postremo, noli mihi credere; audi quid sequatur, et quam Jerusalem designet mentibus nostris. Cum enim dixisset, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem;» quasi diceretur illi, De qua Jerusalem dicis? de qua Jerusalem loqueris? subjecit statim, «Jerusalem quae aedificatur ut civitas.» Fratres, quando dicebat ista David, perfecta erat illa civitas, non aedificabatur. Nescio quam ergo civitatem dicit, quae modo aedificatur, ad quam currunt in fide lapides vivi, de quibus dicit Petrus: «Et vos tanquam lapides vivi coaedificamini in domum spiritualem» ,
Abbreviated transcription (Latin):
paulũ apłm: habentẽ caritatẽ: Ait :¬
ꝑlacete om̃ib ꝑ omĩa: sicut & ego om̃ib
perom̃ia placeo: Vbi est ergo qđ dixisti.
si adhuc hominib: placerem x pĩseruus
non essem : & modo diciste placere. modo
hortaris ut & illi placeant : sed non ibi po¬
suit finẽ : ut quis ꝓpterse . non ꝓpt̃ carita¬
tẽ placeat : Quigłam suã quȩrit : non quȩ¬
rit salutẽ aliorũ : ait enĩ : Sicut &ego
om̃ib ꝑ om̃ia placeo : non quȩrens qđ mihi
ꝓdest. sed qđ multis. ut salui fiant: Ideo¬
& hic cũ decaritate diceret. Propt̃ fr̃s
participatio eiꝰ inid ipsũ : ego in hacuita.
& in hac terra. ego pauꝑ peregrinꝰ & gemens.
nondũ ꝑfruens pacetua. & p̃dicans pa¬
cẽtuã : ñ ꝓpt̃ me illã p̃dico sicut here¬
tici. qui querentes głam suã. dicunt
pax uobiscũ : & pacẽ non habent quã po¬
płis p̃dicantꝰ sienĩ haberent pacem
non conscinderent unitatẽ : Ego in qͥt
rilucrum : Sedlo quebar pacẽ dete.

Expanded text:
lum habentem charitatem: ait, «Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo.» Ubi est ergo quod dixisti, «Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem» ? et modo dicis te placere, modo hortaris ut et illi placeant? Sed non ibi posuit finem, ut quis propter se, non propter charitatem placeat. Qui gloriam suam quaerit, non quaerit salutem aliorum. Ait enim: «Sicut et ego omnibus per omnia placeo, non quaerens quod mihi prodest, sed quod multis, ut salvi fiant»  hic cum de charitate diceret: «Propter fratres participatio in idipsum,» ego in hac vita et in hac terra, ego pauper, peregrinus et gemens, nondum perfruens pace tua, et praedicans pacem tuam; non propter me illam praedico, sicut haeretici, qui quaerentes gloriam suam dicunt, Pax vobiscum: et pacem non habent quam populis praedicant. Si enim haberent pacem, non conscinderent unitatem. Ego, inquit, ri lucrum.» Sed «loquebar pacem de te,
Abbreviated transcription (Latin):
latim faciunt uña flãmã : et ipsa una flama
facta ex conlocuttone sese accendentium.
eos: siergo ad locũ tẽporałe sic rapit amor
scs̃ : qualis amor debet eẽ qͥ concordes
rapit incȩlũ: et dicentes sibi. indomuni
dñiibimꝰ : ergo curramꝰ curramꝰ : quia
in domũ dñi ibimꝰ Curramꝰ & non fatigem
quia illuc ꝑueniemꝰ ubi ñ lassabimꝰ : curra¬
prioresuider̃ ipsã patriã : de longinꝗ
clamantes ad posteriores indomũ dñĩibimꝰ:
ambulate. currite : Vider̃ illã apłi. & dixer̃
nobis currite. ambulate. seqͥmini: indomũ dñi

Expanded text:
latim faciunt unam flammam: et ipsa una flamma latim faciunt unam flammam: et ipsa una flamma facta ex collocutione sese accendentium reos. Si ergo ad locum temporalem sic rapit amor sanctus; qualis amor debet esse qui concordes rapit in coelum, et dicentes sibi, «In domum Domini ibimus?» Ergo curramus, curramus, quia in domum Domini ibimus. Curramus, et non fatigemur; quia illuc perveniemus, ubi non lassabimur. Currapriores viderunt ipsam patriam, de longinquo clamantes ad posteriores, «In domum Domini ibimus:» ambulate, currite. Viderunt illam Apostoli, et dixerunt nobis, Currite, ambulate, sequimini; «In domum Domini
Abbreviated transcription (Latin):
sȩpe diximꝰ caritatiuraẽ : quia ñ sunt gradꝰ
isti descendentiũ. sed ascendentiũ: Ascendere
ergo uult iste : & quo uult ascendere.
nisi ad cȩlũ : quid .ẽ. incelo: utrũ ideo uult
ascendere. ut sit cũ sole & luna &stellis:
absit. Sed .ẽ. incȩlo ae ternahierłm: ubis:
ciues nr̃i angłi. Abipsis ciuib nr̃is. peregri¬
namur interra. Inperegrinatione suspira¬
mꝰ inciuitate gaudebimꝰ. Inuenimꝰ autem
& socios in ista peregrinatione. qiã uider̃
ipsam ciuitatẽ : & inuitant nos ut curramꝰ
ad ilłã: Ad hos gaudet iste . quiet dicit:
mũ dñi ibimꝰ. FR̃s. ueniat inm̃tẽ caritati
urãe. siqua forte festiuitas martirũ & locus
aliqͥs sos nominatꝰ. qͦ certo die turbȩ con¬
fluant ad celebrandã sollẽpnitatẽ. ille
turbe qͦ modose ex suscitant qͥ modo se
hortantur & dicunt : eamus. eamus: & quȩr̃
qͦ eamꝰ. & dicitꝰ adillũ locũ. ad scm̃ locum.
Inuicẽ sibi locuntur. & tanquã incensi singu¬

Expanded text:
saepe diximus Charitati vestrae, quia non sunt gradus isti descendentium, sed ascendentium . Ascendere ergo vult iste. Et quo vult ascendere, nisi in coelum? Quid est, in coelum? Utrum ideo vult ascendere, ut sit cum sole et luna et stellis? Absit. Sed est in coelo aeterna Jerusalem, ubi sunt cives nostri Angeli: ab ipsis civibus nostris peregrinamur in terra. In peregrinatione suspiramus; in civitate gaudebimus. Invenimus autem et socios in ista peregrinatione, qui jam viderunt ipsam civitatem, et invitant nos ut curramus ad illam. Ad hos gaudet iste qui et dicit, mini ibimus.» Fratres, veniat in mentem Charitati vestrae, si qua forte festivitas martyrum et locus aliquis sanctus nominatur, quo certo die turbae confluant ad celebrandam solemnitatem; illae turbae quomodo se exsuscitant, quomodo se hortantur et dicunt: Eamus, eamus. Et quaerunt, Quo eamus? Et dicitur, Ad illum locum, ad sanctum locum. Invicem sibi loquuntur, et tanquam incensi singil
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nontranseunt neq moriunt᷑. excitat
animã : & dȩꝓfundo inferni leuat ad cȩlũ:
Habettam̃ om̃is amor uiã suã : Nec potest
uacare amor inanima amantis: necesse. ẽ
ducat : Seduis nosse qualis amorsit: inde
qͥducat . Nonergomonemꝰ ut nil ametis:
sedmonemꝰ nemundũ amecis: ut eũ qͥfecit mun¬
dũ libere ametis: Obligata anima enĩ amore
terreno: quasiuiscũhabet inpennis. uolare
ñ potest: Munda tauero ab affectib sordidis¬
simni scłi. tanquã extensis pennis & duab alis
resolutis ab om̃iimpedim̃to. id.ẽ. duob
p̃ceptis. dilectionis dĩ & dilectionis ꝓximi.
uolat: Quo : hisi dm̃ ascendens uolando.
qr ascendit amando: qđ ante quã posset
gemit int̾ra siã in est ei uolandi desideriũ
duis scandalis ubigemebat etiã iste. cuiꝰ
hec uox ẽ quã cõmemoraui : demedus
ergo scandalis a cõmixtione malorũ hominũ.
apalea qͥb grana cõmixta sunt uola reuult :

Expanded text:
quae non transeunt neque moriuntur, excitat quae non transeunt neque moriuntur, excitat animam, et de profundo inferni levat ad coelum. Habet tamen omnis amor vim suam, nec potest vacare amor in anima amantis; necesse est ducat. Sed vis nosse qualis amor sit? Vide quo ducat. Non ergo monemus ut nihil ametis; sed monemus ne mundum ametis, ut eum qui fecit mundum, libere ametis. Obligata enim anima amore terreno, quasi viscum habet in pennis; volare non potest. Mundata vero ab affectibus sordidissimis saeculi, tanquam extensis pennis et duabus alis resolutis ab omni impedimento, id est, duobus praeceptis dilectionis Dei et dilectionis proximi volat. Quo, nisi ad Deum ascendens volando, quia ascendit amando? Quod antequam possit, gemit in terra, si jam inest ei volandi desiderium;diis scandalis, ubi gemebat etiam iste cujus haec vox est quam commemoravi? De mediis ergo scandalis, a commixtione malorum hominum, a paleis quibus grana commixta sunt, volare vult,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ tuũ suꝑmanũ dexterȩ tuȩ ita custoditur
Simotus ẽ. pestuus: ĩaputafte in aliquogra¬
du esse . Inde cadis si suꝑb es : quia humilis
in conualle plorationis dicis. nedes ad mouen¬
dũ pedemeũ: Et si breuis psalmꝰ ẽ: longa tam̃
tractatio & longus sermo : Putate fr̃s. quia
ꝓpt̃ natalem beatȩ crispinȩ inuitauiuos: &
inmoderatior fui in c̃uiuio ꝓducendo. Nonne
posset hocuobis fieri. si quisuos militaris
liceat nobis hoc facere in sermone diuino.
ut in ebriãmini & satiemini: quẽ admodum
inrigare: ut cũ maiore gaudio. nos non sine¬
ret ire ad locũ martirũ : sicut hester nodie
ꝓmiseramꝰ : Illienĩ martires sine labore
hic sunt nobiscũ. exelicit esalaꝰ cͣ.xxͦ
icut amor inmundus inflãmat animã ta¬
& ad terrena concupiscenda. & peritura
sectanda periturã uocat. & inima p̃cipitat.
atq: in ꝓfunda demergit : sic amorsc̃s. adsu¬
ꝑnaeleuat. & adeterna in flammat. & a dea

Expanded text:
ntum tuum super manum dexterae tuae; ita custoditur ntum tuum super manum dexterae tuae; ita custoditur si motus est pes tuus, jam putas te in aliquo gradu esse: inde cadis, si superbus es; quia humilis in convalle plorationis dicit, «Ne des ad movendum pedem meum.» 15. Etsi brevis Psalmus est, longa tamen tractatio, et longus sermo. Putate, fratres, quia per natalem beatae Crispinae invitavi vos, et immoderatior fui in convivio producendo. Nonne posset hoc vobis fieri, si quis vos militarisLiceat nobis hoc facere in divino sermone, ut inebriemini et satiemini, quemadmodum irrigare, ut cum majore gaudio nos sineret ire ad locum martyrum, sicut hesterno die promiseramus. Illi enim martyres sine labore hic sunt nobiscum. IN PSALMUM CXXI icut amor immundus inflammat animam, et ad terrena concupiscenda et peritura sectanda perituram vocat, et in ima praecipitat, atque in profunda demergit: sic amor sanctus ad superna levat, et ad aeterna inflammat, et ad ea
Abbreviated transcription (Latin):
Quando non tibi sinit ds̃ accidere tẽptationẽ.
quã non potes ferre : introitũ tuũ custodit:
Uide te sicustodit exitũ: Sed faciet inqͥt cũ
tẽptatione etiã exitũ: ut possitis sustinere:
Nũ qͥd possumꝰ nos fr̃s int̃p̃tari alit̃ quã ipsa
uerba apłi docuer̃: custodite ergo uos
sednon auobis : quia dñs tegum̃tũ tuũ quicusto dit.
qͥnondormitat. neq dormit: Se mel dormitauit
ꝓnobis : surrexit. iã nondormitat Nemo dese
p̃sumat: de conualle plorationis ascendimꝰ. non
remaneamꝰ inuia : Gradus inuia restant: ñ debe¬
mꝰpigriiniua remanere: ñ debemꝰ suꝑbi cadere :
Dicamꝰdõ: Non moueatur pesnr̃ : non dormiat
qͥcustoditnos: In nrã potestate .ẽ. dõ donante :
sicũ nobis faciapiꝰ custodẽ qui nondormit neq
dormitat ꝗͥcustodit isrł. uẽ isrł: uidentẽ
dm̃ : Itaerit auxiliũ tuũ adño: i taerit tegum̃¬

Expanded text:
quando non tibi sinit Deus accidere tentationem quando non tibi sinit Deus accidere tentationem quam non potes ferre, introitum tuum custodit: videte si custodit et exitum. «Sed faciet,» inquit, «cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere» . Numquid possumus nos, fratres, interpretari aliter, quam ipsa verba Apostoli docuerunt? Custodite ergo vos, sed non a vobis, quia Dominus tegumentum, qui custodit, qui non dormitat nec dormit. Semel dormivit pro nobis: surrexit; jam non dormiet. Nemo de se praesumat. De convalle plorationis ascendimus, non remaneamus in via. Gradus in via restant; non debemus pigri remanere, non debemus superbi cadere: dicamus Deo, Non moveatur pes noster. Non dormiet, qui custodit nos. In nostra potestate est, Deo donante, si eum nobis faciamus custodem qui non dormit neque dormitat, qui custodit Israel. Quem Israel? Videntem Deum. Ita erit auxilium tuum a Domino, ita erit tegume
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ in troitũ : quid. ẽ exitũ: quando tẽp¬
tam᷑ intramꝰ.: Quando uincimꝰ tẽptationẽ.
eximꝰ. Audiintroitũ : audiexitũ: Uasa figuli
ꝓbat fornax ait scriptura: & homines iustos
tẽptatio tribulationis. Si sic sunt homines
iusti. qͦ modo uasa figuli: necesse ẽ. ut uasa fi
figulus sed cũ exieri : Dñs autẽ securus ẽ:
quia nouit qͥ sunt eiꝰ & nouit qͥ infornace. ñ cre¬
pent. Illi ñ crepant: qͥñ habent uentũ suꝑbiȩ
Humilitas ergo custodit in om̃i tẽptatione:
quia a conualle plorationis ascendimꝰ can¬
tantes canticũ graduũ: & custodit dñs
introitũ: ut salui intremꝰ. Sana fide simꝰ
ab om̃i tẽptatione : iã in ȩt̃nũ nulla nos tẽpta¬
tio terrebit : nulla concupiscentia saltim
sollicitabit: Audiapłm idhipsũ cõmemoran¬
tẽ idipsũ qđ paulo ante cõmemoraui : Fide¬
lisdsiqͥ Non ꝑmittat uostẽptari. supra quã
potestis ferre: Ecce introitꝰ tuus custo dit᷑

Expanded text:
uid est, «introitum?» quid est, «exitum?» Quando tentamur, intramus: quando vincimus tentationem, eximus. Audi, «introitum;» audi, «exitum. Vasa figuli probat fornax,» ait Scriptura, «et homines justos tentatio tribulationis» . Si sic sunt homines justi, quomodo vasa figuli; necesse est ut vasa figrus est figulus, sed cum exierint. Dominus autem securus est, quia novit qui sunt ejus , et novit qui in fornace non crepent. Illi non crepant, qui non habent ventum superbiae. Humilitas ergo custodit in omni tentatione: quia a convalle plorationis ascendimus cantantes Canticum graduum; et custodit Dominus introitum, ut salvi intremus. Sana fide simus ab omni tentatione, jam in aeternum nulla nos tentatio terrebit, nulla concupiscentia saltem sollicitabit. Audi Apostolum idipsum commemorantem, quod paulo ante commemoravi: «Fidelis Deus, qui non permittet vos tentari supra quam potestis ferre.» Ecce introitus tuus custoditur;
Abbreviated transcription (Latin):
inter carnales corruptiones inter suggestiones
cupiditatis: in teruersutias & laqueo sinimici
xpm: ut sit inter filios dĩ: Ue hominu lli nisi
& ipsius fidẽ dñs ꝓtegat: Id ẽ. ut nonte ꝑmittat
tẽptari. supra quã potes ferre. sicut dicit apłs
fidelis ds̃. qͥ nonuos ꝑmittet tẽptari. supra
quã potestis ferre : Ille ergo qui non sinit tẽp¬
tari supra quã possumꝰ ferre: quã uis iã fideles
simꝰ. quãuis iã manꝰ dexterȩ nrẽ sit in nobis :¬
ꝓtegit nos ds. suꝑmanũ dexterȩ nr̃ȩ . Nonnobis
nib dixi: intendite qͥd sequatur: P rotegite¬
dñs suꝑmanũ dexterȩ tuȩ. Dixi & qđ arbitor
recognouistis : Sieñĩ non recognouissetis. & de
scripturis non recognouissetis: ñ uocib ur̃is.
intellectũ urm mihi significaretis: Ergo quia
intellexistis fr̃s: uidete qd seqͥtur. Quare ꝓ¬
tegat dñs & suꝑ manũdexterȩ. id. ẽ. suꝑipsam

Expanded text:
inter carnales corruptiones, inter suggestiones inter carnales corruptiones, inter suggestiones cupiditatis, inter versutias et laqueos inimici. didit in Christum, ut sit inter filios Dei? Vae homini illi, nisi et ipsius fidem Dominus protegat: id est, ut non te permittat tentari supra quam potes ferre; sicut dicit Apostolus, «Fidelis Deus, qui non vos permittet tentari supra quam potestis ferre» . Ille ergo qui non sinit tentari supra quam possumus ferre, quamvis jam fideles simus, quamvis jam manus dexterae nostrae sit in nobis, protegit nos Deus super manum dexterae nostrae. Non nobis nibus dixi: intendite quid sequatur. «Protegatnus super manum dexterae tuae.» Dixi, et, quod arbitror, recognovistis. Si enim non recognovissetis, et de Scripturis non recognovissetis, non vocibus vestris intellectum vestrum mihi significaretis. Ergo quia intellexistis, fratres, videte quid sequitur; quare protegat Dominus et super manum dexterae, id est, super ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
ut si uelis donante dõ ad dexterãsis Erunt
enĩ impii om̃s ad sinistrã: eruntautẽ om̃s
filuibom addexterã qͥb: dicet᷑. Uenitebene¬
dicti patrismei ꝑcipite regnũ. qđ uobis para
tũ ẽ. ab origine mundi: Vt autẽ sis ad extris
id .ẽ ut possis dĩ filius fieri: potestatẽ acce¬
pisti quã potestatẽ : dequa dicit io ħs. dedit
eis potestatẽ. filios dĩfieri Unde accepisti
hanc potesta tẽ : credentib in qͥt in nomineiꝰ
Siergo credis: ipsa tibi potestasdata. ẽ. utsis
int̃filios dĩ : Esse autẽ inter filios dĩ: hoc ẽ
ad dexterã ꝑtinere : Ergo fides tua. manꝰ
dexterȩ tuȩ : Id .ẽ potestas quȩ tibi data ẽ
ut sis int̃ filios dĩ. manꝰ . ẽ. dexterȩ tuȩ : Sed
qͥdualet ipsa potestas quã accepit homo nisi
dñs ꝓtegat : ecce credidit. ĩa ambulat in fide
infirmꝰ ẽ. inter tẽptationes : agitat᷑ int̃molestuas

Expanded text:
ut si velis, donante Deo, ad dexteram sis. Erunt ut si velis, donante Deo, ad dexteram sis. Erunt enim impii omnes ad sinistram; erunt autem omnes filii boni ad dexteram, quibus dicetur: «Venite, benedicti Patrtum est ab origine mundi» . Ut autem sis ad dexteram, id est, ut possis Dei filius fieri, potestatem accepisti. Quam potestatem? De qua dicit Joannes, «Dedit eis potestatem filios Dei fieri.» Unde accepisti hanc potestatem? «Credentibus,» inquit, «in nomine ejus» . Si ergo credis, ipsa tibi potestas data est, ut sis inter filios Dei. Esse autem inter filios Dei, hoc est ad dexteram pertinere. Ergo fides tua, manus dexterae tuae; id est, potestas quae tibi data est, ut sis inter filios Dei, manus est dexterae tuae. Sed quid valet ipsa potestas quam accepit homo, nisi Dominus protegat? Ecce credidit, jam ambulat in fide: infirmus est, inter tentationes agitatur, inter molestias,
Abbreviated transcription (Latin):
potestas dĩ dicta ẽ Nã diabolus qͥtẽptauit
iob: hoc ait dõ : Mitte manũ tuã & tange
om̃ia quȩ habet: & uide siinfaciem benedi¬
cettibi : Quid. ẽ mitte manũ tuã. nisida potes¬
tatẽ : euidentius audifr̃: neforte carnali
sensu adhuc cogites. ꝗr m̃bris distinctꝰ ẽ ds̃
Audieuidenter: qͦ modo dicat᷑ manꝰ. potestas.
Ait qͥdã loco scriptura : Mors & uita inmanib
linguȩ : Nouimꝰ linguas Frust aquȩdam
carnis inore mouent᷑ : & ꝑcutiendo palatũ
&dentes distingunt sonos qͥb: loqͥmur: os¬
tendant᷑ mͥmanꝰ linguȩ : Lingua ergo ñ ha¬
bet manꝰ: sed habet manꝰ: Iuȩ sunt manꝰ
linguȩ : potestas linguȩ : Quid ẽ mors
& uita in manib linguȩ : exore tuo iustificaberis:
& ex ore tuo condẽpnaberis : Ergo simanꝰ po¬
testas. qͥdiẽ manꝰ dexterȩ : nihil arbitror
intelligi congruentius. nisi ut intelligamꝰ
manũ dexterȩ potestatẽ quã tibi dedit ds̃.

Expanded text:
dicta est. Nam diabolus, qui tentavit dicta est. Nam diabolus, qui tentavit Job, hoc ait Deo: «Mitte manum tuam, et tange omnia quae habet; et vide, si in faciem benedicet tibi» . Quid est, «Mitte manum tuam,» nisi, da potestatem? Evidentius audi, frater, ne forte carnali sensu adhuc cogites quia membris distinctus est Deus; audi evidenter quomodo dicatur manus potestas. Ait quodam loco Scriptura: «Mors et vita in manibus linguae» . Novimus linguas frustra quaedam carnis; in ore moventur, et percutiendo palatum et dentes, distinguunt sonos quibus loquimur: ostendantur mihi manus linguae. Lingua ergo non habet manus, et habet manus. Quae sunt manus linguae? Potestas linguae. Quid est, «Mors et vita in manibus linguae? Ex ore tuo justificaberis, et ex ore tuo condemnaberis» . Ergo si manus potestas, quid est manus dexterae? Nihil arbitror intelligi congruentius, nisi ut intelligamus manum dexterae, potestatem quam tibi dedit Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
tua ꝗd faciat dextera tua : idiẽ. quando
facis bonũ opꝰ ꝓpt̃ uitã ȩt̃nã fac. Nãsi
opus bonũ int̃raꝓpterea feceris. ut terre¬
natibi abundent : scit sinistratua. ꝗd faci¬
at dextera tuaꝰ. Miscuisti dexterã sinistre :
nolifacere : nisi ꝓpt̃ uitã ȩternã. Ideo fac:
& securus facis: Adhoc enĩ tẽptauit ds eũ:
Sippt̃ solas res humanas. & ppt̃ sola uitã
istã facis qđ facis: sinistra sola oꝑat᷑: Siau¬
tẽ ꝓpt̃uitã ȩternã oꝑaris: dextra sola
oꝑat᷑. Si autẽ habes intentionẽ aduitã ȩt̃¬
nã. sed subrepit tibi cupiditas uitȩ tẽpo¬
ralis. ut ad tendas etiã istã. quando facis
opꝰbonũ. ut hictibi aliqͥd retribuat᷑: misc&
ses inistra operib: dexterȩ : hocuetat ds̃:
Ueniamꝰ nunc. ad illud qđ ait psalmꝰ: dñs
tegum̃tũ tuũ. suꝑ manũ dexterȩtuȩ : Manũ :¬
potestatẽ dicit Vnde ꝓbamꝰ. quia & mandĩ¬

Expanded text:
tua quid faciat dextera tua?» Id est, quando tua quid faciat dextera tua?» Id est, quando facis bonum opus, propter vitam aeternam fac. Nam si opus bonum in terra propterea feceris, ut terrena tibi abundent; scit sinistra tua quid faciat dextera tua, miscuisti dexteram sinistrae. Noli facere nisi propter vitam aeternam. Ideo fac, et securus facies: hoc enim mandavit Deus. Si propter solas res humanas et solam vitam istam facis quod facis, sinistra sola operatur; si autem propter vitam aeternam operaris, dextera sola operatur: si autem habes intentionem ad vitam aeternam, sed subrepit tibi cupiditas vitae temporalis, ut attendas etiam istam quando facis opus bonum, ut hic tibi aliquid retribuatur, miscet se sinistra operibus dexterae: hoc vetat Deus. 11. Veniamus nunc ad illud quod ait Psalmus: «Dominus tegumentum tuum super manum dexterae tuae.» Manum potestatem dicit. Unde probam
Abbreviated transcription (Latin):
ma ledicentes parentib: sene scunt in hac terra :
multi autẽ obsequentes parentib cito eunt addnm:
Nũ qͥdergo implet᷑ ut longeuus sit scđm hanc
uitã : sed longeuum : ꝓȩterntate illa positũ est:
Longauita ẽ indexteraeiꝰ At uero diuitiȩ agła
id ẽ sufficientia utȩ huiꝰ. ea quȩ bona existimant᷑
ab hominib sinistra .ẽ. Nescio qͥsuenit & uult
tibi ꝑcutere dexterã .id. ẽ. tollere tibi fidẽ tuã:
tuaccepisti alapã indexterã. p̃be sinistrã: id ẽ.
ut illud tollat qđ tẽporale . ẽ. & non ea quȩ
ȩterna habes: Audite paulũ apłm hoc faci¬
entẽ. Homines ꝑsequebant᷑. in eo qđ xp̃ianꝰ
erat : ꝑcutit᷑ illi dextera: ille sinistrã opponebat:
Ciuis romansũ: ait: Dext rã contẽpnebant:
ille desinistra terrebat: Iuia illi dexterã
ciꝰtimere ñ poterant: hondũ eñi xp̃o crȩdide¬
rant : Quidergo : sid extera amplectit᷑ : sin¬
stra sub capite. ẽ : Quid ẽ. nesciat sinistra

Expanded text:
maledicentes parentibus, senescunt in hac terra; multi autem obsequentes parentibus, cito eunt ad Dominum. Numquid ergo impletur, ut longaevus sit secundum hanc vitam? Sed longaevum pro aeternitate illa positum est. Longaevitas est in dextera ejus; at vero divitiae et gloria, id est sufficientia vitae hujus, ea quae bona existimantur ab hominibus, sinistra est. Nescio quis venit, et vult tibi percutere dexteram, id est, tollere tibi fidem tuam: tu accepisti alapam in dexteram, praebe sinistram , id est, ut illud tollat quod temporale est, et non ea quae aeterna habes. Audite Paulum apostolum hoc facientem. Homines persequebantur in eo quod christianus erat; percutitur illi dextera, ille sinistram opponebat: «Civis Romanus sum,» ait . Dexteram contemnebant illi, et de sinistra terrebat ille: quia illi dexteram ejus timere non poterant; nondum enim Christo crediderant. Quid ergo, si dextera amplectitur, sinistra sub capite est; quid est, «Nesciat sinistra
Abbreviated transcription (Latin):
habes domũ dñi : Si quȩ rebas qͥd sit domꝰ dñi:
in illa domo dñi laudatur qͥ condidit domũ
Ipsȩ deliciȩ om̃iũ habitantiũ indomo: ipsȩ
sola spes hic & res ibi : Ergo ꝗcurrunt ꝗd de¬
bent cogitare : quasi ibi iamsint. & ibistent:
Magnũ enĩ ẽ ibi stare inter angłos: & nonde¬
ficere Quienĩ inde lapsus.ẽ : in ueritate
ñstetit. Quicũq ñ sunt lapsi: inueritate stant:
&ille stat. qͥ dõ fruitur : Qui autẽ frui uolue¬
it: cadit. Quis autẽ sefruiuult: qui suꝑb ẽ:
Ideo ille qͥsemꝑstare uolebat in atrus hierłm

Expanded text:
habes domum Domini, si quaerebas quid sit domus Domini. In illa domo Domini laudatur qui condidit domum: ipse deliciae omnium habitantium in domo; ipse sola spes hic, et res ibi. Ergo qui currunt, quid debent cogitare? Quasi ibi jam sint, et ibi stent. Magnum enim est ibi stare inter Angelos, et non deficere. Qui enim inde lapsus est, in veritate non stetit . Quicumque non sunt lapsi, in veritate stant: et ille stat, qui Deo fruitur; qui autem se frui voluerit, cadit. Quis autem se frui vult? Qui superbus est. Ideo ille qui semper stare volebat in atriis Jerusa
Abbreviated transcription (Latin):
conplectentẽ : quando sic munitã ꝑcuteret
infine resurrecturus est Ideo suscitatũ ẽ. cap̃t:
quo ad tenderet corpꝰ. & non deficiret : Custo¬
diat animã tuã dñs: ipsa noncedat:. ipsa
ñ frangat᷑ scandalis. in ꝑ secutionib intri¬
bulationib Ipsa ñ cadat deficiendo: sic̃
dñs dicit : Nolite timere eos qͥcorpꝰocci
dunt : animã autẽ ñ possunt occidere :
Sedeũ timete . ꝗͥ habet potestatẽ & corpus
& animã. occidere in gehennã ignis : Hanc
ergo animã tuã custodiat dñs necedas ꝑsua¬
sorimalo: necedas ꝓmittenti falsã. necedas¬
ꝓmittenti minanti tẽporalia: Et custodiat

Expanded text:
complectentem? Quando sic munitam percuteret complectentem? Quando sic munitam percuteret in fine resuscitaturus est. Ideo suscitatum est caput, quod attenderet corpus, ut non deficeret. «Custodiat animam tuam Dominus.» Ipsa non cedat, ipsa non frangatur scandalis; in persecutionibus, in tribulationibus, ipsa non cedat deficiendo: sicut Dominus dic autem non possunt occidere: sed eum timete, qui habet potestatem corpus et animam occidere in gehenna ignis» . Hanc ergo animam tuam custodiat Dominus, ne cedas persuasori malo, ne cedas promittenti falsa, ne cedas minanti temporalia, et «custodiat
Abbreviated transcription (Latin):
dñs in troitũ tuũ & exitũ tuũ. ex hoc nunc
&usq: in scłm : Non quasi incorpꝰtuũ : Nã
incorpore ꝑempti sunt martires: sed custo¬
diet animã tuã dñs: quia deanima non
cesser̃ martires & sȩ uiebant ꝑ secutores:
Ncrispinã cuiꝰ hodie natalitia celebramꝰ
sȩuiebant infeminã diuitẽ & delicatã :
sed fortis erat : qr dñs tegum̃tũ eiꝰ suꝑma
nũ dexterȩ eiꝰ. ille qͥeam custo diebat:
Hȩc enĩ fr̃s. nũ qͥd ẽ qui ina frica ignoret :
Clarissima etiã fuit᷑ nobilis. abundans di¬
uitiis: sed hȩc om̃i a sinistra erant. subca¬
pite erant : Venit in imicꝰ qͥferiret cap̃t :¬
& sinistra illi obiecta ẽ. quȩ erat sub capite :
Cap̃t supraerat: dextra de suꝑ conplecte¬
uisdelicate feminȩ : erat qͥdem illa & sexu
infirma. & diuitiis forte languidior : et
consuetudine corporali infirmior: sed qͥd
adtanta munim̃ta : quid adillũ sponsum
mittentẽ sinistrã subcapt̃. & dextera sua

Expanded text:
introitum tuum et exitum tuum, ex hoc nunc et usque in saeculum.» Non quasi corpus tuum; nam in corpore perempti sunt martyres: sed «custodiat animam tuam Dominus;» quia de anima non cesserunt martyres. Et saeviebant persecutores in Crispinam, cujus hodie natalitia celebramus; saeviebant in feminam divitem et delicatam: sed fortis erat, quia Dominus tegumentum ejus super manum dexterae ejus, ille qui eam custodiebat. Hanc enim, fratres, numquid est qui in Africa ignoret? Clarissima enim fuit, nobilis genere, abundans divitiis: sed haec omnia sinistra erant, sub capite erant. Venit inimicus qui feriret caput, et sinistra illi objecta est, quae erat sub capite. Caput supra erat, dextera desuper complectevis delicatae feminae? Erat quidem illa sexu infirma, et divitiis forte languidior, et consuetudine corporali infirmior; sed quid ad tanta munimenta? quid ad illum sponsum mittentem sinistram sub caput, et dextera sua
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ꝓpt̃ dm̃ In dõ intelligitur figurate dictũ sol.
in eccła intelligit᷑ figurate dicta luna: Iuisqͥs
potest errare : ut aliud dedeo credat quã o¬
portet: ñ credat patrẽ & filiũ & sp̃m scm̃ unius
eẽ substantiȩ : deceptꝰẽ. uersutia hereticorũ.
maxime arrianorũ : Si aliqͥdm inꝰ infilio. aut
minꝰ in spũscõ. quã in patre crediderit : passus
in una parte. eẽ. & non eam cognouerit diffusa
toto orbeterrarũ. & crediderit eis qͥdicunt.
cũ euangłm legeretur. cũ ille totũ orbem
emerit. quia tantũ p̃tiũ dedit : ille tanquã
in ꝓximo scandalitat᷑. aluna uritur. Iuis qͥs
igitur errat in ipsa substantia ueritatis:
asole urit᷑. & ꝑdiemuritur. q̃l in ipsa sapien¬
tia errat. dequa dictũ. ẽ Diȩs diei eructuat
uerbũ. Vnde dicit & apłs: spiritalib spi¬
ritalia conparamꝰ. Dies diei eructuat uer

Expanded text:
autem propter Deum. In Deo, intelligitur figurate dictus sol: in Ecclesia, intelligitur figurate dicta luna. Quisquis potest errare, ut aliud de Deo credat quam oportet, non credat Patrem et Filium et Spiritum sesse substantiae, deceptus est versutia haereticorum, maxime Arianorum. Si aliquid minus in Filio, aut minus in Spiritu sancto quam in Patre crediderit, passus ein una parte esse et non eam cognouerit diffusam toto orbe terrarum, et crediderit eis qui dicunt: cum euangelium legeretur cum ille totum orbem emerit quia tantum precium dedit, ille tanquam in proximo scandalizatur, a luna uritur. Falsum est ergo errat in ipsa substantia veritatis, a sole uritur, et per diem uritur; quia in ipsa sapientia errat, de qua dictum est, «Dies diei eructat verbum:» unde dicit et Apostolus, «Spiritualibus spiritualia comparantes. Dies
Abbreviated transcription (Latin):
errauimꝰ auia ueritatis. & iustitiȩ lum̃ ñ luxit
nobis. & sol non ẽ iortꝰ nobis: Nũ qͥd noniste
sol om̃ib impis ñoritur. illo instituente
deqͥ dictũ .ẽ. qͥfacit solẽ suũ oriri suꝑbonos
& malos : ergo aliũ solẽ fecit ds̃. qͥorit᷑ suꝑ
bonos & malos : istũ quẽ uident & bonia mali:
Alius. ẽ. autẽ ille sol ñ factꝰ sed genitꝰ ꝑ quẽ
factas om̃ia : ubi.ẽ intelligentia in cõmuta¬
bilis ueritatis: deipso dicunt impi: & sol
ñortꝰ ẽ nobis : Quisqͥs in ipsa sapientia ñerrat.
quã uis iã crediderit in xp̃m. aut ibi errat.
ĩa ecceiẽ manꝰ dexterȩ meȩ. ia elegi credere
in xp̃m. accepi potestatẽ interfilios dĩ eẽ:
quid. ẽ qđ ds̃ tegum̃tũ meũ. ẽ ad huc supra
id ẽ suꝑmanũ dexterȩ meȩ. seqͥt᷑ Perdiem
sol non urette : neq luna ꝑ noctẽ: Ad boc
igit᷑ tegum̃tũ tuũ ẽ. suꝑmanũ dexterȩ tuȩ.
ut nonte urat sol ꝑdiem. neq luna ꝑ noctẽ:

Expanded text:
«erravimus a via veritatis et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis» . Numquid non iste sol omnibus impiis oritur, illo instituente de quo dictum est: «Qui facit solem suum oriri super bonos et malos» ? Ergo alium solem fecit Deus, qui oritur super bonos et malos, istum quem vident et boni et mali; alius est autem ille sol, non factus, sed genitus, per quem facta sunt omnia, ubi est intelligentia incommutabilis veritatis: de ipso dicunt impii, «Et sol non ortus est nobis». Quisquis in ipsa sapientia non errat, quamvis jam crediderit in Christum, aut ibi errat, Jam ecce est manus dexterae meae, jam elegi credere in Christum, accepi potestatem inter filios Dei esse, quid est quod Deus tegumentum meum est adhuc supra, id est, «super manum dexterae» meae? sequitur, «Per diem sol non uret te, neque luna per noctem.» Ad hoc igitur tegumentum tuum est super manum dexterae tuae, ut non te urat sol per diem, neque luna per noctem.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ magnꝰ erat factꝰ ẽ paruulus. ut deillo magno
paruiloquerent᷑ : Au distis modo qđ dico cũ
apłs legeret᷑: siaure adueraistis: dixithoc
Non potuilo qͥ uobis quasispiritalib: sed quasi
carnalibus: Ergo spiritalib in excelsis lo¬
qͥt᷑: carnalib autẽ ut loquat᷑ descendit:
Nã ut sciatis qr cũ descendit de illo qͥdescendit
loqͥt᷑ : ecce ioħsmanentẽ in seloqͥt᷑: In principio
erat uerbã: & uerbũ erat a pđ dm̃: & ds̃erat
uerbũ. hoc erat in principio: apđ dm̃. Om̃ia
ꝑ ipsũ facta sunt : & sine ipso factũ ẽ. nihil.
Lactandussũ: ut id oneus fieri possim ad man¬
ducandũ cibum Ergo ql tulacte nutrienduses.
ille autẽ cibus. ẽ. ĩpse cibus ꝑcarnẽ tibi traiec¬
tus est ad fauces : Quo modo ergo cibũ mater
comedit. ut ꝑ carnẽ traiciat ad infantẽ lac
factũ : siccibus angłorũ dñs. uerbũ caro fac¬
potũ dedinonȩ scã : Nondũ eñĩ poteratis :
sed nec ad hucqͥdem potestis. Ergo dandolac:

Expanded text:
parvus, ut de illo magni parvis loquerentur. Audistis modo quod dico, cum Apostolus legeretur. Si autem advertistis , dixit hoc: «Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus.» Ergo spiritualibus in excelsis loquitur; carnalibus autem ut loquatur, descendit. Nam ut sciatis quia cum descendit, de illo qui descendit loquitur; ecce Joannes manentem in se loquitur: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» lactandus sum, ut idoneus fieri possint ad manducandum cibum. Ergo quia tu lacte nutriendus es, ille autem cibus est, ipse cibus per carnem tibi trajectus est ad fauces. Quomodo ergo cibum mater comedit, ut per carnem trajiciat ad infantem lac factum; sic cibus Angelorum Dominus «Verbum caro facpotum dedi, non escam; nondum enim poteratis, sed nec adhuc quidem potestis» . Ergo dando lac
Abbreviated transcription (Latin):
ad timorẽ descendit : Iuomodo ille qͥdocebat
sapientiã. descendit usq ad timorẽ : Tuqui discis
& ꝓficis. atimore ascende ad sapientiã : Scrip¬
tũ.ẽ enĩ : In itĩ sapientiȩ : timordñi. Iã ergo
psalmũ audite : ecce ante oculos nr̃os ponamꝰ
a scensurũ hominẽ : Vbi ascensurũ fincorde:
Vnde a scensurũ : ab humilitate : Idẽ. a conualle
homo disponere ascensu : hoc dico aꝑtius: Cũ
cȩperit homox p̃ianꝰ cogitare ꝓficere. incipit
immo qͥdaudiamꝰ. simul experiatur: Incipit
ꝓficere. incipit uelle ascendere. uelle contẽp¬
nere t̃renã fragilitatẽ. Temporalem felicita¬
Lucris nongaudere. damnis ñ contabescere
Om̃ia etiã sua uelle uendere. & pauperib tribuere.¬
& seqͥ xp̃m: Videamꝰ quẽ ad modũ patiat᷑ linguas
detrahentiũ. & multa contra dicentiũ.: R qđ ẽ.
grauius quasi consulendo. a salute a uertentiũ:
Quienĩ consulit alicui. ad salutẽ consulit. ad id
qđ ꝓdest consulit : Ille autẽ quasi consulens.

Expanded text:
ad timorem descendit: Quomodo ille qui docebat, a sapientia descendit usque ad timorem; tu qui discis, si proficis, a timore ascende ad sapientiam: scriptum est enim, «Initium sapientiae timor Domini» . Jam ergo Psalmum audite. Ecce ante oculos nostros ponamus ascensurum hominem: ubi ascensurum? «In corde.» Unde ascensurum? Ab humilitate, id est a «convalle homo coeperit disponere ascensum; hoc dico apertius, cum coeperit homo christianus cogitare proficere, incipit Imo quid audiamus simul, experiatur. Incipiat proficere, incipiat velle ascendere, velle contemnere terrena, fragilia, temporalia, felicitalucris non gaudere, damnis non contabescere, omnia sua velle vendere, et pauperibus distribuereet sequi Christum; videamus quemadmodum patiatur linguas detrahentium et multa contradicentium, et quod est gravius, quasi consulendo a salute avertentium. Qui enim consulit alicui, ad salutem consulit, ad id quod prodest consulit; ille autem quasi consulens,
Abbreviated transcription (Latin):
Supra illã sit caputtuũ id ẽ. supra illã sit
fidestua. ubi habitat xpc. Noli tẽporalia
p̃ponere fideituȩ & ñ erit sinistra suꝑcapt̃
tuũ: sedom̃ĩa tẽporalia sub de fideituȩ. &
fidẽ tuã p̃pone om̃ib tẽporalib. &erit
sinstra sub capite tuo : & recte dextera eiꝰ
conplectette : Audi hoc ipsũ ex ponimꝓ
uerbus. quid ẽ. sinstra ipsa qͥd ẽ. dextera :
cũ desapientia diceret: Longitudo in qt
erũ: aeternitas ẽ. Hoc enĩ ꝓprio modo dic̃
scriptura longũ: qđ ȩternum. ẽ: Nãqͥcqͥd
finẽ habet: breue .ẽ: Alio loco: longitudine
inqͥt dierũ replebo eũ : & nũ qͥd aliter ꝓmag¬
no diceret᷑. honora patrẽ tuũ & matrẽ tuã.
ut longeuussis suꝑ t̾rã : suꝑquã enĩt̾rã nisi
dequa dicit spesmea estu. portiomea in t̾ra

Expanded text:
supra illam sit caput tuum, id est, supra illam sit supra illam sit caput tuum, id est, supra illam sit fides tua, ubi habitat Christus. Noli temporalia praeponere fidei tuae; et non erit sinistra super caput tuum: sed omnia temporalia subde fidei tuae, et fidem tuam praepone omnibus temporalibus; et erit sinistra sub capite tuo, et recte dextera ejus complectetur te. 10. Audi hoc ipsum exponi in Proverbiis, quid est sinistra ipsa, quid est dextera: cum de Sapientia diceret, «Longitudo,» inquerum, aeternitas est. Hoc enim proprio modo dicit Scriptura longum, quod aeternum est: nam quidquid finem habet, breve est. Alio loco: «Longitudine,» inquit, «dierum replebo eum.» . Et numquid aliter pro magno diceretur, «Honora patrem tuum et matrem tuam, ut longaevus sis super terram» ? Super quam enim terram, nisi de qua dicit