comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ⁊ illuminat. ⁊ cale facte.ita ẽ ĩ sciei¬
tiis. Sunt enĩ quedam scientie q̃ illu¬
minãt ĩ tlłectum ⁊i nõ accendũt af¬
fectum. quales sũt artes liberales. do¬
ginata philophorum. ⁊ his sumilia
uste. scientem faciũt. ñ sapientem. Est
alia scĩa que illuminat ĩ tellectum.⁊ ad
diligendum accendit affectum. quał
est scientia de dõ habita. ⁊ de statu ce¬
lestis uite. que sola ĩ tllectu scõꝵ tenet᷑
⁊ ꝯprehenditur qͣntũ ad nsum. Omnis
ne ibi forte hñde sũt. nullum tamen
ĩ scientib habebunt effectum. uolun¬
tas etiam. in deo pacificata erit. ab oĩ
ꝑturbatione aliena. quia nͨ prosꝑitas
scłaris turbabit eam ꝑ ineptam leti¬
ciam. nec adu̾sitas ꝑĩ gruentem mo¬
lestiam. nec cupiditas affectando hr̃e
ꝙ de ẽ. nͨ timor. metuendo ꝑ dedire
quod h̃t. Dequib imͣi. passionib phy¬
losophus dicit. Gaudra pelle. pelle

Expanded text:
quae et illuminat et calefacit, ita est in scienquae et illuminat et calefacit, ita est in scientiis. Sunt enim quaedam scientiae quae illuminant intellectum, et non accendunt affectum, quales sunt artes liberales, dogmata philosophorum, et his similia: et ista scientem faciunt, non sapientem. Est alia scientia quae illuminat intellectum, et ad diligendum accendit affectum, qualis est scientia de Deo habita, et de statu coelestis vitae, quae sola intellectu sanctorum tenetur et comprehenditur quantum ad usum. Omnis ne ibi forte habendae sunt, nullum tamen in scientibus habebunt effectum. Voluntas etiam in Deo pacificata erit ab omni perturbatione aliena, quia nec prosperitas secularis turbabit eam per ineptam laeticiam, nec adversitas per ingruentem molestiam, nec cupiditas affectando habere quod deest, nec timor metuendo perdere quod habet. De quibus quatuor passionibus philosophus dicit: Gaudia pelle, pelle
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o regnantes stellas dix̾im. subtiliꝰ
eos intuens possum uere dic̾e stellis
omnib eos clariores. qm̃ sic̃ elux eos
illuminans que dcus ẽ om̃i alia lu¬
ce e clarior. ita ⁊ ꝑ illam illuminata.
ceteris luminib clariora st̃. Si quidẽ
in regno illo suꝑno ĩpletum ẽ. ꝙ dix¬
it qui sedebat inthrono eum ait. Le¬
ce noua facio dmĩa. Sc̃i ⁊ enĩ dĩ ibi re¬
nouati st̃ in iatione. qi ꝑfecte deum
cognoscunt. ⁊ deoq sunt sine omni
errore. Renouati sunt in uoluntate.
quia pacem plenam q̃ ex deo ẽ. assecu¬
ti st̃. iõq deũ diligũt sine omĩ ꝑtur¬
batiõe. Renouati st̃ ĩ memoria ut af¬
fectum suum semꝑ ĩ cłm dirigãt. iõq
deũ cogitãt sine ĩtermissione. Ratio im¬
qͣm renouata ẽ. que solam illã scĩam
ditur. uidemꝰ in hac uita quod sicuti
q̃dam claritas ẽ sine calore. ⁊ illa illuĩ¬
nat. ⁊ eñ calefacte. alia ẽ cum calore.

Expanded text:
Christo regnantes stellas dixerim, subtilius Christo regnantes stellas dixerim, subtilius eos intuens possum vere dicere stellis omnibus eos clariores: quoniam sicut lux eos illuminans, quae Deus est, omni alia luce est clarior, ita et per illam illuminata caeteris luminibus clariora sunt. Siquidem in regno illo superno impletum est quod dixit, qui sedebat in throno cum ait: Ecce nova facio omnia . Sancti etenim Dei ibi renovati sunt in ratione, quia perfecte Deum cognoscunt, ideoque sunt sine omni errore. Renovati sunt in voluntate, quia pacem plenam, quae ex Deo est, assecuti sunt, ideoque Deum diligunt sine omni perturbatione. Renovati sunt in memoria, ut affectum suum semper in Deum dirigant, ideoque Deum cogitant sine intermissione. Ratio, inquam, renovata est, quae solam illam scientiam ditur. Videmus in hac vita quod sicuti quaedam claritas est sine calore, et illa illuminat et non calefacit, alia est cum calore,
Abbreviated transcription (Latin):
typ. Sic gͦ ꝓp̃t diu̾sa eoꝵ officia. aliõ
ꝯtẽplatorios. alios oꝑatorios. alios a¬
ammunistratorios sp̃c possumus appel¬
te pulcͥtudinis libet adicere. qͣrũ una
stella maris: altera stella matutina. nũ¬
cupat᷑. stella maris ẽ beata uͥgo mari¬
a. que ĩmari buiꝰ scłi nos regit ⁊ ꝑ tegit.
⁊ m̾itis suis cũ p̃cib ducit ad portũ sa¬
stella matutina mane oritur.⁊ sequen¬
tis diei signũ ẽ. ita xp̃c mane ortus ẽ.
dũ ip̃e pͥmus resurrexit amortuis. ⁊ seqũ¬
tem diẽ. hoc ẽ nr̃am resurrectionẽ ip̃e
resurgendo p̾signauit. Neq eidem firma¬
m̃to de qͦ locutꝰ sum lunam ⁊ solem
de ẽẽ credid̾im. que sũt luminaria illa
magna fc̃a ut p̃siit dier ⁊ nocti. Et
luna siquidẽ ip̃a ẽ eccłia. de qͣ dr. Sol
⁊ lima steterũt ĩ habitaculo suo. ⁊ali
tis. Solem etiam. ħ est uirtutẽ diui¬
nitatis ĩ firmam̃to iã dicto positam
diuinitatis corꝑałr. S licet scõs cum

Expanded text:
. Sic ergo propter diversa eorum officia, alios contemplatorios, alios operatorios, alios administratorios spiritus possumus appelrae pulchritudinis libet adjicere, quarum una stella maris, altera stella matutina nuncupatur. Stella maris est beata virgo Maria, quae in mari hujus seculi nos regit et protegit, et meritis suis cum precibus ducit ad portum  sicut stella matutina mane oritur, et sequentis diei signum est, ita Christus mane ortus est, dum ipse primus resurrexit a mortuis, et sequentem diem, hoc est nostram resurrectionem, ipse resurgendo praesignavit. Neque eidem firmamento de quo locutus sum, lunam et solem deesse crediderim, quae sunt luminaria illa magna, facta ut praesint diei et nocti. Et luna quidem ipsa est Ecclesia, de qua dicitur: Sol et luna steterunt in habitaculo suo . Et alibtis. Solem etiam, hoc est virtutem divinitatis, in firmamento jam dicto positam divinitatis corporaliter . Sed licet sanctos cum
Abbreviated transcription (Latin):
manda dĩ oꝑa transmittuntur
sicut leginꝰ de angło qui reuoluit
lapidem ab hostio moninũti. de
angelo qui descendit inpiscinã
dum mou̾et᷑ a qu̾a. de angelis qͥ
oꝑati st̃ ĩcendium sodomoꝵ. ⁊ ĩ a
lns multis locis. Aliĩ ad nos desti¬
nãtur ut gerãt curãn ⁊ salutis n¬
nr̃e. suggerant nobis que bona a
gere debemꝰ p̃sentent orõnes nr̃as
añ dm̃. Isti st̃ pͥncipes qͥ astant orã¬

Expanded text:
manda Dei opera transmittuntur: sicut legimus de angelo, qui revolvit lapidem ab ostio monumenti , de angelo, qui descendit in piscinam, dum moveretur aqua , de angelis, qui operati sunt incendium Sodomorum , et in aliis multis locis. Alii ad nos destinantur, ut gerant curam salutis nostrae, suggerant nobis bona quae agere debemus, praesentent orationes nostras ante Deum. Isti sunt principes qui astant oran
Abbreviated transcription (Latin):
fmam̃ti om̃es scĩ sũt. qͥ ĩ eo st̃ funda¬
ti pͥmo ĩ hac uita.fide.spe. caritate ce¬
t̾isq uͥitutib qͣs ab ip̃o acceperũt e⁊ ĩ
illa celesti gła st̃ ĩeo radicati beata
illa fruitiõe uisionis eiꝰ. Uñ ip̃e dñs.
Qlui manet ĩme. ⁊ ego ĩ eo. hic fert fruc¬
tũ młtũ. Et ioħs. In ħ seimꝰ qm̃ ĩ ip̃o

Expanded text:
mamenti omnes sancti sunt, qui in eo sunt fundati. Primo in hac vita fide, spe, charitate, caeterisque virtutibus, quas ab ipso acceperunt, et in illa coelesti gloria sunt in eo radicati beata illa fruitione visionis ejus, unde ipse Dominus: Qui manet in me, et ego in eo, hic fert fructum multum Et Joannes: In
Abbreviated transcription (Latin):
emplo accensi st̃ ad diletionẽ. Sc̃os
aut̃ angłos. stellas puriores recte dix¬
erim. qui eo ꝙ sp̃alis nature sint.
subtilitate cet̾is scĩs p̃ponũt᷑. unde ⁊
apostata angłus. quia pua purita¬
te ⁊ subtilitate nature deo erat simi¬
lior ĩ suꝑbiam elatus. aliam sunili¬
tudinem que deo erat inimica ha¬
bere ꝯcupiuit. cum dr᷑. A scendam
ĩ celum. ponam sedem meam ad
aquilonem. ⁊ ero similis altissimo.
ĩ hoc deo similis ẽẽ uolens. ut sicut
ille suꝑ se ñ habebat alicuius pote¬
statis dominiũ. ita ⁊ ip̃e ab om̃ĩ e¬
mancipiaatus dñio. ad deum noluit
habere alicuius obedientie respͤ¬
tũ ꝓpt̃ eam ant̃ similitudinẽ qͣm
c̃ deo hñt angłi sui qͥ maiorẽ pu¬
ritatẽ assecuti st̃: diuine ꝯtẽplati

Expanded text:
emplo accensi sunt ad dilectionem. Sanctos emplo accensi sunt ad dilectionem. Sanctos autem angelos stellas puriores recte dixerim, qui eo quod spiritalis naturae sint, subtilitate caeteris sanctis praeponuntur. Unde et apostata angelus, quia prima puritate et subtilitate Deo erat similior, in superbiam elatus, aliam similitudinem quae Deo erat inimica, habere concupivit cum dicit: Ascendam in coelum, ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altissimo . In hoc Deo similis esse volens, ut sicut ille super se non habebat alicujus potestatis dominium, ita et ipse ab omni emancipatus dominio, ad Deum noluit habere alicujus obedientiae respectum. Propter eam autem similitudinem, quam cum Deo habent angeli sui, qui majorem puritat
Abbreviated transcription (Latin):
pientes uiu̾e ꝯsecuti st̃. feruor aũ carita¬
tis qui ĩ scĩs martirib eminute: rõe
similitudinis flamine cõꝑat . flãma
se excecat numa claritate. qñq eii¬
cino positos: ⁊ illustc lumine. ⁊ cale¬
facit calore. Similim ad flaminã cari¬
tatis. qua ardebant apłi ⁊ matyres uf
usti st̃ ꝑ secutores ⁊ tyranni qui eis pe¬
nas ⁊ tormenta ĩ tulerũt. qr dũ eos
uita pͥuari conati st̃. Pmo ĩ anĩma
malicie ardore sunt adusti. Postimo¬
dum uͦ iusto dei iudicio. gehennie
ĩ cendiis mirabilit̾ sine remedio cru¬
ciati sunt. Alii ad aspectum flãme
illuis ceci feĩ sunt. qui dum iuder̃t¬
ent scõs dei reserare carceres. solu̾e
cathenas. sanare infirmos. mortu¬
os suscitare. non hoc diuine uirtu¬
ti. s magicis artib ascͥbebant ⁊¬
sic occasione luminis qͦ illuminari
debuerãt: lumen ꝑdiderũt. Ceti uͦ qͥ
deuote illoꝵ fc̃ã ⁊ dc̃a uen̾ati st̃. per
eos illuminati st̃ ad fidem ⁊ ip̃oꝵ ex¬

Expanded text:
pientes vivere consecuti sunt: fervor autem charitatis, qui in sanctis martyribus eminuit, ratione similitudinis flammae comparatur. Flamma se excaecat nimia claritate, quandoque e vicino positos, et illustrat lumine, et calefacit calore. Simili modo ad flammam charitatis, quia ardebant apostoli et martyres, usti sunt persecutores et tyranni, qui eis poenas et tormenta intulerunt: quia dum eos vita privari conati sunt, primo in anima malitiae ardore sunt adusti, postmodum vero justo Dei judicio gehennae incendiis mirabiliter sine remedio cruciati sunt. Alii ad aspectum flammae illius caeci facti sunt, qui dum viderent sanctos Dei reserare carceres, solvere catenas, sanare infirmos, mortuos suscitare, non hoc divinae virtuti sed magicis artibus ascribebant, et sic occasione luminis, quo illuminari debuerant, lumen perdiderunt. Caeteri vero qui devote illorum facta et dicta venerati sunt, per eos illuminati sunt ad fidem, et ipsorum ex
Abbreviated transcription (Latin):
ĩclaritate. ⁊ ĩ iob dñs loquẽs ait. U
eras cũ me iubilarẽt omnes filii dei
i laudarẽt astra matutina ͦ Qui iõ
stelle appłłãt᷑. qr sic̃ stella aliam modo
pulcͥtudine. mͦ claritate mͦ iubore. itͦi

Expanded text:
claritate . Et in Job Dominus loquens, ait: Ubi eras cum me jubilarent omnes filii Dei, et laudarent astra matutina? Qui ideo stellae appellantur, quia sicut stella aliam modo pulchritudine, modo claritate, modo rubore, modo
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ bñdictꝰ ĩscła. Iõ etiã xp̃c firmam̃tũ ap¬
pellatꝰ ẽ. qm̃ sic̃ firmam̃tũ nat᷑a aque te¬
nec. scõm beatũ g̃goriũ: que gelu cõ¬
stricta inglaciem. ⁊ post modũ ĩ eͥstal¬
lum solidata ẽ. ita xp̃c homo añ resur¬
rectionẽ uelut aqua fuit. qͥ fame. siti
młtisq aliis ĩ firmitatib uidłc. nascẽ¬
co. paciẽdo. moriẽdo. uelut aqua deflu¬
xit̃ uñ psalmista exꝑsona eiꝰ. sic̃ aqͣ
effusꝰ sum ⁊ disꝑsa sũt omĩa ossa mea.
Post resurrectionẽ uͦ tanqͣm cͥstallus.
firmatꝰ: ⁊ solidatꝰ. fuit. eo ꝙ ĩ passibilis
⁊ ĩ mortał. sic̃ dauid ꝓpħa dicit. Fiat
manꝰ tua suꝑ uirũ dext̾e tue ⁊ suꝑfi

Expanded text:
irmamentum appellatus est, quoniam sicut firmamentum naturam aquae tenet, secundum beatum Gregorium quae gelu constricta in glaciem, et postmodum in crystallum solidata est, ita Christus homo ante resurrectionem velut aqua fuit, qui fame, siti, multisque aliis infirmitatibus, videlicet nascendo, patiendo, moriendo, velut aqua defluxit. Unde Psalmista ex persona ejus: Sicut aqua effusus sum, et dispersa sunt omnia ossa mea . Post resurrectionem vero tanquam crystallus firmatus et solidatus fuit, eo quod impassibilis et immortalis, sicut David propheta dicit: Fiat manus tua super virum dexterae tuae, et super
Abbreviated transcription (Latin):
dant diem ⁊ noctẽ. iluceãt ĩ firmam̃to
celi: Inluminent c̃ram. Sic̃ ex scͥptu¬
ris sc̃is cognouimꝰ: om̃ia oꝑa domini
benedicunt ei: qm̃ nulla creat᷑a tã
despecta ẽ. que non aliquo singłari
beneficio laudẽ dei. uideatur ꝯtiñe
Excellentiꝰ tñ bñdictus ẽ ĩ firmam̃to
celi: ñ solũ quia cet̾is creatis suꝑemi¬
net: uerũ etiam qm̃ stellarũ. alioꝵq
luminũ ornatu multiplici: mirã
dei pocentiã mirabilit̾ osterdit. que
unco posita sũt: ñ tm̃ ut ibi luceant:
s etiam ut distingant uit̃diem ⁊ noc¬
tem: ulluminent t̾ram. licet gͦ in
hoc firmam̃to uisibili ⁊ ornatu eiꝰ
nob̾ occurrat multa mat̾ia laudis.
tamen tĩba q̃ p̾maissimus ad firmam̃¬
cum spũale. ⁊lumitiaria spĩtaliaͬ in
quib tagis elucet. dei uͥtlis. doĩ sapĩa:
libet conũtere. ut ⁊ festiuitati hodier¬
ne magis congruant ⁊ ꝑficiant de¬
uotõni. firmam̃tum gͦ de quo loqui
uolumus. homo xp̃c iħc est. qui sicut

Expanded text:
 noctem, et luceant in firmamento coeli, et illuminent terram . Sicut ex Scripturis sanctis cognovimus, omnia opera Domini benedicunt ei, quoniam nulla creatura tam despecta est quae non aliquo singulari beneficio laudem Dei videatur continere. Excellentius tamen benedictus est in firmamento coeli, non solum quia caeteris creaturis supereminet, verum etiam quoniam stellarum aliorumque luminum ornatu multiplici, miram Dei potentiam mirabiliter ostendit: quae in eo posita sunt, non tantum ut ibi luceant, sed etiam ut distinguant inter diem et noctem, et illuminent terram. Licet ergo in hoc firmamento visibili et ornatu ejus nobis occurrat multa materia laudis, tamen verba quae praemisimus ad firmamentum spiritale, et luminaria spiritalia, in quibus magis elucet Dei virtus et Dei sapientia, libet convertere, ut et festivitati hodiernae magis congruant et proficiant devotione. Firmamentum ergo de quo loqui volumus, homo Christus Jesus est qui sicut
Abbreviated transcription (Latin):
autem dixi. qͥ ĩ congregatõne sũ po¬
situs. quia aliquis puatam ducens
uitam etiam bona uoluntaria nõ
tenetur omitcere ꝓpt̃ scandalum.
alt̾ius. Unde etiam ad cautelam
scandaloꝵ ancelmius cantuarien¬
sis scientia ⁊ religione ꝑfectus dĩẽ
Siquis cenobitarũ forte ꝓpositum
aggreditur expedit ut quodcumq
monastium ingressus fũit ibi padi¬
radicib caritatis radicet᷑. nͥ forte sa¬
le sit monasfium quod murtus
malum facere cogatur. necaliorã
mores etiam si mutiles indeantur
iudicet. dum mͦ contra p̃cepta di¬
uina ũ uideant᷑. Hec est forma di¬
sapline iħu qͣm ipse tenuit mob̾
mandauit recinendam ad qͣm nos
nitatit opere: unformauit p̃ceptis̃.
ne alieuius ignorantie nebula cul¬
pami nĩam possimꝰ paluare. Sig
discipiili eius sumus reuereamur
cum tanqͣm magisttũ. si filii. a¬
memiis canqͣm pĩem. si sctui cã¬

Expanded text:
autem dixi, qui in congregatione sum poautem dixi, qui in congregatione sum positus, quia aliquis privatam ducens vitam, etiam bona voluntaria non tenetur omittere propter scandalum alterius. Unde etiam ad cautelam scandalorum Anselmus Cantuariensis scientia et religione perfectus dicit: Si quis coenobitarum forte propositum aggreditur, expedit ut quodcunque monasterium ingressus fuerit ibi radicibus charitatis radicetur: nisi forte tale sit monasterium in quo invitus malum facere cogatur, nec aliorum mores, etiam si inutiles videantur, judicet, dummodo contra praecepta divina non videantur. Haec est forma disciplinae Jesu quam ipse tenuit, et nobis mandavit retinendam, ad quam nos invitavit opere, et informavit praeceptis, ne alicujus ignorantiae nebula culpam nostram possimus palliare. Si ergo discipuli ejus sumus, revereamur eum tanquam magistrum: si filii, amemus tanquam patrem: si servi, ta
Abbreviated transcription (Latin):
bis gͦ audire ubi scandala sunt ad¬
mittenda ⁊ ubi fugienda: Si ĩma¬
lo opere nico scandirat᷑ frater me¬
us cessare debeo ⁊ ꝓme ⁊ ꝑ illo. Si
autem in bono õꝑe meo scandali¬
⁊atur: est ubi scandalũ adinitc̃e debeo.
est ubi non. Si cium adbonũ quod
facio teneor de mandato dĩ. uel de
ꝑfessione ordinis mei ⁊ inde scandalita¬
tur srat meus ñ propt hoc cessare de¬
beo. quia hic tutius scandalum ad¬
mutit᷑. quam ueritas relinquatur.
Si uͭ adbonum quod facio ñ teneor
de mandato uel uoto quin potius bo¬
num illud uoluntariũ est: idelibo
arbitrio. ⁊ inde scandalizatur frat̃
meus etiam si maximũ bonũ illud
litut pote ieunare biduanas uel cͥ¬
duanas secrete uigilie puate orõnes.
ppt᷑ scandalum ab illis debeo abstiñe.
Ego inquam qͥ ncongregatione con¬
stitutus unanimis debeo habitare
indomo. ⁊ qͣntum ĩ me est ascanda¬
lo cauere anime fratris mei. Ideo

Expanded text:
Vis ergo audire ubi scandala sunt adVis ergo audire ubi scandala sunt admittenda et ubi fugienda? Si in malo opere meo scandalizatur frater meus, cessare debeo et pro me et pro illo. Si autem in bono opere meo scandalizatur, est ubi scandalum admittere debeo, est ubi non. Si enim ad bonum quod facio, teneor de mandato Dei, vel de professione ordinis mei, et inde scandalizatur frater meus, non propter hoc cessare debeo: quia hic tutius scandalum admittitur quam veritas relinquatur. Si vero ad bonum quod facio, non teneor de mandato vel voto, quin potius bonum illud voluntarium est, et de libero arbitrio, et inde scandalizatur frater meus, etiamsi maximum bonum illud sit, utpote jejunare biduanas vel triduanas, secretae vigiliae, privatae orationes, propter scandalum ab illis debeo abstinere. Ego, inquam, qui in congregatione constitutus unanimis debeo habitare in domo, et quantum in me est a scandalo cavere animae fratris mei. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
stote ad omines. Quomiodo gͦ firiẽ
iusti attingit. qui se ip̃m p̃uaricato¬
rem mandatoꝵ. dei non arguit. ⁊ ui
cum qui ꝓcessioni ũ interfuit co¬
ta mentis cõmotione usurgit.
ue uob̾ scribe ⁊ pharisei culicem co¬
lantes ⁊ camelum Ensglutientes
Propt̃ deum ce atcestor cum audis
nomen scandali quid sonat ĩ aurib
tuis: Certe licet scandalizare qͣn¬
doq ꝓcontristare accipiatur. ut do¬
min̾us ait ad petrum. Uade retro
sathana scandalum tu michi es.
hoc est contristas me: camen scdm
quod in euangłio ꝓhibet᷑ nomen
scandali importat morteui fratris
Est enim scandalirare dicto uel
facto fratri suo occasionẽ mortał
peccati prestare. Omunda cõscĩa
que dicto uel oposno grudet in
sanguine frĩssui. Audit forte aliqͥs
qui libenter scandala facit: lexcui¬
sationes q̃rit in illius scripture cesti¬
monio que dicit si scandalũ ꝓueti¬
tate nascitur. meluis scandalum
admittitur qͣm u̾itas reluiquat᷑.

Expanded text:
stote ad omnes. Quomodo ergo finem stote ad omnes. Quomodo ergo finem justi attingit, qui seipsum praevaricatorem mandatorum Dei non arguit, et in eum qui processioni non interfuit tota mentis commotione insurgit. Vae vobis scribae et pharisaei culicem colantes et camelum transglutientes. Propter Deum te attestor cum audis nomen scandali quid sonat in auribus tuis? Certe licet scandalizare quandoque pro contristare accipiatur, ut Dominus ait ad Petrum: Vade retro Satana, scandalum tu mihi es , hoc est contristas me, tamen secundum quod in evangelio prohibetur nomen scandali importat mortem fratris. Est enim scandalizare, dicto vel facto fratri suo occasionem mortalis peccati praestare. O munda conscientia quae dicto vel opere suo gaudet in sanguine fratris sui. Audit forte aliquis qui libenter scandala facit, et excusationes quaerit in illius Scripturae testimonio quae dicit: Si scandalum pro veritate nascitur, melius scandalum admittitur, quam veritas relinquatur.
Abbreviated transcription (Latin):
honestum. Nostri autem studũ finis
xp̃c ẽẽ debet. qui est finis adiusticiam
omni credenti. bel saltim mundi phi¬
losopho minus ã habeamus cum o¬
ratore finalit̃ q̃rentes quod uistum
uł utile uł honestum uideat᷑. Bed
quomodo finem utilis consequit᷑.
qui nulli proficit: Quomodo finem
honesti. qui si suam tm̃ si etiam alte.¬
rius opinionem semper ledit: neq eti¬
am finem iusti hr̃e dicetur qui p̃cep¬
ta iusticie contempnit. finis enim
utilis in ꝓuentu. fuiis honesti ĩ opii¬
oue bonẽ fame. fiuis usti ĩ radice
caritatis consistit. ut reddat᷑ hom̃i
quod hominis est. ⁊ qͥd dei deo. Immno
ut exp̃ssius loquar finem ĩuisti tẽ
sequi dyx̃im. ⁊ uide qͥmodo. slamat
ipse dominus ue homini excex¬
ꝑ quem scandalum uenit. Intonat
tuba euangłica qui scandalizaũit
unum de his minimis expedit ei ut
suspendatur mola asinatia ad collũ
euis. ic̃. Uociferatur apłc. nulli ma¬
lum ꝓmalo reddentes patientes e¬

Expanded text:
honestum. Nostri autem studii finis honestum. Nostri autem studii finis Christus esse debet, qui est finis ad justitiam omni credenti . Vel saltem mundi philosopho minus non habeamus, cum oratore finaliter quaerentes quod justum vel utile vel honestum videatur. Sed quomodo finem utilis consequitur, qui nulli proficit? quomodo finem honesti qui non suam tantum, sed etiam alterius opinionem semper laedit? Neque etiam finem justi habere dicetur, qui praecepta justitiae contemnit. Finis enim utilis in proventu, finis honesti in opinione bonae famae, finis justi in radice charitatis consistit, ut reddatur homini quod hominis est, et quod Dei Deo. Imo ut expressius loquar finem injusti te sequi dixerim, et vide quomodo clamat ipse Dominus: Vae homini per quem scandalum venit. Intonat tuba evangelica: Qui scandalizaverit unum de his minimis, expedit ei ut suspendatur mola asinaria ad collum ejus, etc. Vociferatur Apostolus: nulli malum pro malo reddentes, patientes e
Abbreviated transcription (Latin):
nus meditet᷑ mens semper in eo quod
concepit instudiis. ne forte uacans
bor sit meditando suꝑ his que recta
sunt. ⁊ scobebam. hoc ẽ abillicitis de¬
sideriis purgabam spm meum.
Quartum ił coꝵ que bona exigĩ
studia. est amor mediocͥcatis ne aus
udelicias dissolutus ambizꝰ ne re¬
rum cemporaliũ a ꝓpositos/uo de¬
sistat. Qua medietitate gntentus
milem ⁊ quietum celo semꝑ meditati¬
onc intentum. ⁊ ñ solum mediocͥtate cõ¬
tentum. s nͨ etiam habentem ubi re¬
Nos quoniodo cum imicaniur. Bedit
populus manducare ⁊ bibere: ⁊ surcexe¬
rexerunt ludere. Et certe disciplinam
Utruni mrc ip̃a tencamus ex ip̃o fine
ad quem cendere debenius potest colli¬
gi habet certe cursoria ⁊ pugillato¬
tia fincin suum uidelicet coronam
uictorie. habent inecanice arces su¬
um finem que ad uite subsidium
fiualiter inuente sunt. Sic oratoris
studium finalit persuad̾e nititur.
quod uideatur iustum uł utile siue

Expanded text:
nus meditetur mens semper in eo quod nus meditetur mens semper in eo quod concepit in studiis, ne forte vacans bor sic meditando super his quae recta sunt, et scopebam ; hoc est ab illicitis desideriis purgabam spiritum meum. Quartum vero eorum quae bona exigunt studia, est amor mediocritatis, ne animus in delicias dissolutus ambitione rerum temporalium a proposito suo desistat. Qua mediocritate contentus milem et quietum , coelo semper meditatione intentum, et non solum mediocritate contentum, sed nec etiam habentem ubi reNos quomodo eum imitamur? Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere. Et certe disciplinam utrum in re ipsa teneamus, ex ipso fine ad quem tendere debemus, potest colligi: habent certe cursoria et pugillatoria finem suum videlicet coronam victoriae, habent mechanicae artes suum finem, quae ad vitae subsidium finaliter inventae sunt. Sic oratoris studium finaliter persuadere nititur, quod videatur justum vel utile sive
Abbreviated transcription (Latin):
ceuotionis figurant᷑. Ista debent ma¬
nare a domib cburneis. ħ ẽ aconscien¬
tũs. uirtutib ⁊ castitate de albatis
ex quib delectantur filie regum re¬
gum. hoc ẽ anune bene se regenti¬
um intimore tuo. Certe dicunt sco¬
lastici ⁊ uebement̾ credo id ueruni eẽ.
qm̃ in omni studio quatuor sunt ne¬
cessaria uidelicet. mens huiulis uita
quieta exercitata meditatio.⁊ amor
medioctatis. Exigitur mens humilis
ne ꝑsuꝑbiam faciat contra mandata
magistri. Quam habebat ille qui di¬
cebat. Domine ñ ẽ exaltatum cor
meum neq elati sunt oculi mei. ne¬
q ambulaui ĩmagnis neq imira¬
bilib super nie. Exigitur etiam uita
quieta. ne cumultib uariis indiũsa
distracta. minus uitente ꝓsoquatur
finem sui studii quod bene incoauit.
Sicut dequibusdam iquietis diciturꝰ.
turbati sunt ⁊ moti sunt sũ ebrius.
⁊oiuuis sapĩa coꝵ deuorata est. Ter¬
cium est: exercitata meditatio quate¬

Expanded text:
devotionis figurantur. Ista debent madevotionis figurantur. Ista debent manare a domibus eburneis, hoc est, a conscientiis virtutibus et castitate dealbatis, ex quibus delectantur filiae regum, hoc est animae bene se regentium in timore tuo. Certe dicunt scholastici et vehementer id verum est, quoniam in omni studio quatuor sunt necessaria, videlicet mens humilis, vita quieta, exercitata meditatio, et amor mediocritatis. Exigitur mens humilis, ne per superbiam faciat contra mandata magistri, quam habebat ille qui dicebat: Domine non est exaltatum cor meum, neque elati sunt oculi mei, neque ambulavi in magnis, neque in mirabilibus super me . Exigitur etiam vita quieta, ne tumultibus variis in diversa distracta, minus intente prosequatur finem sui studii quod bene inchoavit. Sicut de quibusdam inquietis dicitur: Turbati sunt et moti sunt sicut ebrius, et omnis sapientia eorum devorata est . Tertium est exercitata meditatio quate
Abbreviated transcription (Latin):
dat gͦ quilibet ur̃m qui discipłii eiꝰ
se ẽẽ dicit. si forte inuitatus fuerit ad
citis humilitatem. patientiam. man¬
suetudinem. ad pauꝑtates ⁊ ĩurias
ꝓ nomine eius sustinendas numqͥo
in hac parte erit discipulus hominis
istus. Tnneo uehenient̾ ne uoce illa
petri respondeat. homo nescio quid
dicis. Quiui potius maledicat ei qͥ se
inuitauit dicens. tu discipulus illiuis¬
illius sis ego autem discipulus moysi.
Auomod enim discipłs eius cum
cilsu ip̃e p̃cipiat. humilicataẽ ego se¬
quor suꝑbiam. ille patientiam ui¬
bet. eo ceneo ĩpatientiam. ille mo¬
net iniirias sustinere. ego ñ solum
ñ sustineo inuirias. ũno eciam ali¬
is sñ causa ĩ iuriã fero. Audi si placet
psalmistani. qualem oporteat disci¬
is. Incura que amara ẽ. patientia
cͥbilationũ iguita que doiores lenit.
unflaturas sedat. uirtus humilita.¬
tis. in cassia. q̃ in aquosił crescit lo¬
cis ⁊in altum surgit de sid̾ia sancde

Expanded text:
dat ergo quilibet verum qui discipulum ejus dat ergo quilibet verum qui discipulum ejus se esse dicit, si forte invitatus fuerit ad ejus humilitatem, patientiam, mansuetudinem: ad paupertates et injurias pro nomine ejus sustinendas, nunquid in hac parte erit discipulus hominis istius? Timeo vehementer ne voce illa Petri respondeat: homo nescio quid dicis . Quin potius maledicat ei qui se invitavit dicens: tu discipulus illius sis, ego autem discipulus Moysi . Quomodo enim discipulus ejus sum, cum ipse praecipiat humilitatem, ego sequor superbiam: ille patientiam jubet, ego teneo impatientiam; ille monet injurias sustinere, ego non solum non sustineo injurias, imo etiam aliis sine causa injurias infero. Audi si placet, Psalmistam qualem oporteat disciis. In myrrha, quae amara est, patientia tribulationum: in gutta, quae dolores lenit et inflaturas sedat, virtus humilitatis: in cassia, quae in aquosis crescit locis et in altum surgit, desideria sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis eusdem głie uiuant in
expectatione quam ĩ auctore suo ui¬
dent p̃cessisse. Quod signum ꝓpħa
sibi imprecat᷑. cum dicit. Fac mecũ
signum ibono. S quid sibi uult
quod ille tam subilimis. radix appel¬
latur. cum radix int̾omnes ramos
arboris magis sit hunilis: erit ĩqͥt
comparct᷑. qr sicut radix arborem.
ita xp̃c alios sustertauit. ñ ab ip̃is
sustentatus est. Uel pocuis ĩradice
xp̃i humilital figutata est. quia pͥ¬
us xp̃c fuit humilis postea subluis.
luius humilitatis manifesta itidicia
sunt si recolunus ea que ꝓpħe euan¬
gelia. ⁊ cec̾e scͥpture de ip̃o loquunt᷑.
Si ecce signum nob̃ est insublumita¬
te. utinam etiam signum sit ĩ sua
humilitate. Omius enimi xp̃i actio.
ut dicit scͥptura ur̃a est lectio. Uos
inquit xp̃c uocatis me magister ⁊
comine ⁊benedicitis. Sum ⁊ enm.
Certe si ip̃e magister ⁊ nos discipuli
sumtis in nostro studio eius discipli¬
nam debemus imitari. Acten¬

Expanded text:
rrectionis ejusdem gloriae vivant in rrectionis ejusdem gloriae vivant in expectatione quam in autore suo vident praecessisse. Quod signum Propheta sibi imprecatur, cum dicit: Fac mecum signum in bono . Sed sibi vult quod ille tam sublimis radix appellatur, cum radix inter omnes ramos arboris magis sit humilis? erit, inquicomparatur, quia sicut radix arborem, ita Christus alios sustentavit, non ab ipsis sustentatus est. Vel potius in radice, Christi humilitas figurata est: quia prius Christus fuit humilis, postea sublimis. Cujus humilitatis manifesta indicia sunt, si recolimus ea quae prophetae, evangelia et caeterae Scripturae de ipso loquuntur. Sed ecce signum nobis est in sublimitate, utinam etiam signum sit in sua humilitate. Omnis enim Christi actio ut dicit Scriptura nostra est instructio. Vos, inquit Christus, vocatis me magister et Domine, et bene dicitis. Sum etenim . Certe si ipse magister et nos discipuli sumus, in nostro studio ejus disciplinam debemus imitari. Atten
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentiam regis sui adeo est mũdata
iornata ut secura uideat cum u̾lla
subluuitate glorie cum tremebunt
angłi inconspectu eius uͥitutes celoꝵ
moucbuntur. Ip̃m enim germen qd̃
nunc ĩmagniticentia in futuro appa¬
rebit ingloria. Quam sublimitatẽ
glorie. propħa ꝓsequit᷑ dicens. ⁊erit
fructus terre sublims. Quamuis cuĩ
sublimitas ista referri possit admag¬
nalia que fecit uiterra. qualis fuit
curatio in firmitatũ. suscitatio mor¬
tuoꝵ. qd̃ demum ambulauit suꝑ
mare ⁊horum sunilia: aptius tam̃
adgłiam resurrectionis respicit. qua
ex altatus ẽ super omnia deus bene¬
dictus in secusa. Qm sublimitatẽ
alibi ꝓpħa loquitur dicens. Erit ra¬
dix iesse qui stat ĩsignum ppłorũ
ip̃m gentes dep̃cabuntur. Quomͦ
enim signum ẽẽ potest oĩum popu¬
loꝵ. nͥ sit sublime: Quapropt̃ huiꝰ
ligni sublimitas gła est resurrec¬
tionis que p̃cessit incapite. ꝓptẽa
signum populoꝵ ut ⁊ ip̃i s̃pe res᷑¬

Expanded text:
praesentiam regis sui adeo est mundata praesentiam regis sui adeo est mundata et ornata, ut secura videat eum in illa sublimitate gloriae, cum tremebunt angeli in conspectu ejus, et virtutes coelorum movebuntur . Ipsum enim germen quod nunc in magnificentia, in futuro apparebit in gloria. Quam sublimitatem gloriae propheta prosequitur dicens: Et erit fructus terrae sublimis. Quamvis enim sublimitas ista referri possit ad magnalia quae fecit in terra, qualis fuit curatio infirmitatum, suscitatio mortuorum, quod demum ambulavit super mare, et horum similia, aptius tamen ad gloriam resurrectionis respicit, qua exaltatus est super omnia benedictus in secula. Quam sublimitatem alibi propheta loquitur dicens: Erit radix Jesse quae stat in signum populorum, ipsum gentes deprecabuntur . Quomodo enim signum esse potest omnium populorum nisi sit sublime? Quapropter hujus signi sublimitas, gloria est resurrectionis quae praecessit in capite: propterea signum populorum, ut et ipse spe resu
Abbreviated transcription (Latin):
hõĩum ĩsignita extitit. Quam etiã
donoꝵ pleuitudinẽ figurabat lechi¬
tus ille olei. qui replens omnia uidu¬
e uasa ip̃e non est inmiiutus. quin
potius filidis illiꝰ liberatos a creditori¬
b de sui suꝑ habundantia sustentauit.
Sc̃a quippe eccłia iam olun uidua ut¬
pote inqua deus ꝑ infidelitatem extĩc¬
tus fuerat. heliseo ħ est. deo patre be¬
uedicente. lechitum oleo plenum
xp̃m uidelicet septiformi ꝑfusum
gra suscepit. quo distillante grãm
infilios eccłie cosdem ñ solum abexat¬
tore diabolo liberauit s etiam his
qui infilios dei adoptati frierant. qͦ
pe uiuerent de sua plenitudine co¬
plorm grẽmiuius infudit. O felix
illa anima q̃ de canta plenitudine
gustano ad modicũ. ⁊indie aducn¬
tus xp̃i atam sue uisitationis ac¬
cepit ne un populo illo ꝑfido au¬
dire meredur cognouit hirundo
nidum suum. ⁊ ciconia cempus ad¬
uentus sui. isrł autem me non cog¬
nouit. Omunda conscientia que ad

Expanded text:
hominum insignita extitit. Quam etiam hominum insignita extitit. Quam etiam donorum plenitudinem figurabat lecythus olei ille, qui replens omnia viduae vasa ipse non est imminutus: quin potius filios illius liberatos a creditoribus de sui superabundantia sustentavit, Sancta quippe Ecclesia jam olim vidua, utpote in qua Deus per infidelitatem extinctus fuerat Heliseo, hoc est, Deo patre benedicente lecythum oleo plenum , Christum videlicet septiformi perfusum gratia suscepit quo distillante gratiam in filios Ecclesiae, eosdem non solum ab exactore diabolo liberavit, sed etiam his qui in Dei filios adoptati fuerant, quo pie viverent de sua plenitudine copiosum gratiae munus infudit. O felix illa anima quae de tanta plenitudine gustavit ad modicum, et in die adventus Christi arram suae visitationis accepit, ne cum populo illo perfido audire mereatur: Cognovit hirundo nidum suum, et ciconia tempus adventus sui, Israel autem me non cognovit . O munda conscientia quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
telligere. Quid enim magnificentiꝰ
adeo fuit spũalis qͣtitum paulus. ea
iuctutis celsitudine qua non potuit.
separari a caritate xp̃i. ꝓpt̾ea g̃men
istud alibi ũ solũ monti. s coagłat o
i piigiu comꝑat᷑ coagilato: ꝓpt hũmani¬
tatis ⁊ uerbi unionem. pingͥ: propt̃ cariͤ¬
matum plenitudinem. Inhoc siquidẽ
germen septiformis gratie. ñ tamqͣtu
guita modida. s camqͣm fluiius ĩgẽs
corporalit descendit. a quo aduiros spi¬
rituales camqͣm ruuilus. ⁊ abillis ad
ufiria eccłie membra tamqͣm stilli¬
cidium emanauit. Quid demum
aliud significat salomonis illud so¬
lium cui mnuniũsis regnis aliud na¬
tura uel artificio ñ pot̾at comꝑari:
quam illiuis g̃minis magnificentiã.
Natura quippe assumpti hominis.
in quo summa maiestas camqͣm
in solio resedit. omnib cet̾is fuit su¬
ꝑeminens propt̾ puritatem huma¬
nitatis. ⁊ grãrum plenitudinem. qͣi
quodam sp̃c sci artificio p̃cet̾is filiis

Expanded text:
telligere. Quid enim magnificentius telligere. Quid enim magnificentius adeo fuit spiritalis quantum Paulus, ea virtutis celsitudine qua non potuit separari a charitate Christi. Propterea germem istud alibi non solum monti, sed coagulato et pingui comparatur, coagulato propter humanitatis et Verbi unionem, pingui propter charismatum plenitudinem. In hoc siquidem germen septiformis gratiae non tanquam gutta modica, sed tanquam fluvius ingens corporaliter descendit, a quo ad viros spiritales tanquam rivulus, et ab illis ad infima Ecclesiae membra tanquam stillicidium emanavit. Quid demum aliud significat Salomonis illud solium, cui in universis regnis aliud natura vel artificio non poterat comparari, quam illius germinis magnificentiam? Natura quippe assumpti hominis, in quo summa majestas tanquam in solio resedit, omnibus caeteris fuit supereminens propter puritatem humanitatis, et gratiarum plenitudinem: quasi quodam Spiritus sancti artificio prae caeteris filiis
Abbreviated transcription (Latin):
tam sollempni. tantum ex pectata
ptulit. maria fructum edidit. mater
eccłia saporem suscepit. Et recte mangło
florusse germ̃ hoc dix̃ĩm. qͥ mist̾ium
absconditum a sclis uirgiu deiurati¬
ans. in ip̃o salutatõnis uerbo monstͣ¬
uit. ⁊ quod ĩ archano diuini cõsilu
latuerat. quasi inflore fructum. ita ⁊
in salutatione uirginis xp̃m ꝓmisit
nascit᷑um. Aue inquit maria gr̃a
plena. Quis in flore cam suaius col¬
loquu gerĩ desꝑet ꝓuentursi. quod
dicpensauit bonitas. ꝓmisic u̾itas e
uangłitauit fortitudo. S hoc dignũ
ammiratione uidebit᷑. qi ñ hecbam. ñ
plantam. ñ ramũ deniq uł atborem
dicit fore magnificentia. s geriũ. qͥd
ñ solum magnũ ñ eẽ solet. s mortui
seminis uir erumpens g̾men modic̃
fut᷑i fructus indicium. uerũptamen
ꝑqͣntitatem seminis germins hꝰ
magnificentiã pensare possumus.
Qiuippe sicut sicut ing̃mine uerbi ii¬
carnati conceptionem: ita ⁊ semen

Expanded text:
tam solemni tantum expectata tam solemni tantum expectata elus florem protulit, Maria fructum edidit, mater Ecclesia saporem suscepit. Et recte in angelo floruisse hoc germen dixerim, qui mysterium absconditum a seculis Virgini denuncians in ipso salutationis verbo monstravit, et quod in arcano divini consilii latuerat, quasi in flore fructum, ita et in salutatione virginis Christum promisit nasciturum. Ave inquit Maria gratia plena . Quis in flore tam suavis colloquii germen desperet proventurum, quod dispensavit bonitas, promisit veritas, eavit fortitudo? Sed hoc dignum admiratione videbitur, quia non herbam, non plantam, non ramum denique vel arborem dicit fore in magnificentia, sed germen, quod non solum magnum non esse solet, sed mortui seminis vix erumpens germen modicum futuri fructus indicium. Veruntamen per quantitatem seminis germinis hujus magnificentiam pensare possumus. Quippe sicut in germine Verbi incarnati conceptionem, ita et semen
Abbreviated transcription (Latin):
Nilla die erit germen
comini inmagnifentia
⁊gloria: ⁊ fructus terre
sublimis. Dicm aduentus xp̃i diu
multumq desid̾atam. quam propha
si pot̾at demonstrare digito ardenti de¬
siderio demonstrat dicens. In illa die
⁊c̃. Ac si diceret. Non loquor diem il¬
lam angustie ⁊ tribulationis. cum
erunt signa insole:sluna. ⁊stellis are¬
scentib hominib p̃tiunore ⁊ expecta¬
tione que suꝑuenient mnuniũso orbi.
Non deniq diem illam desolationis
quando ruptisunt fontes abysu mag¬
ne ⁊ cataracte celi aꝑte sunt. uͭ in un¬
datione fcã delecent omnẽ aĩam ui¬
uentem. Illaui potius loquor diem
quando ro rantib celis desuꝑ uluxe¬
runt coruscationes grẽ orbi terre. &
dĩ filius in carius crabea apparens
mortis federe sublato. pacema mũdo
intulit. si qualemcumq dico. s eã
ut mrabile dictu habitaret lipꝰ cum
agno. ⁊ delectatet᷑ in fans suꝑ forami¬
ne aspidis. ⁊inanũ ablactatus mit¬
t̾et in cauernam reguli. In illa die

Expanded text:
illa die erit germen Domini in magnificentia et gloria, et fructus terrae sublimis . Diem adventus Christi diu multumque desideratam, quam propheta non poterat demonstrare digito, ardenti desiderio demonstrat dicens: In illa die, etc. Ac si diceret: Non loquor diem illam angustiae et tribulationis, cum erunt signa in sole et luna et stellis arescentibus hominibus prae timore et expectatione quae supervenient universo orbi . Non denique diem illam desolationis, quando rupti sunt fontes abyssi magnae et cataractae coeli apertae sunt, ut inundatione facta delerent omnem animam viventem. Illam potius loquor diem, quando rorantibus coelis desuper illuxerunt coruscationes gratiae orbi terrae, et Dei Filius in carnis trabea apparens mortis foedere sublato pacem mundo intulit, non qualemcunque dico, sed eam ut mirabile dictu habitaret lupus cum agno, et delectaretur infans super foramine aspidis, et manum ablactatus mitteret in cavernam reguli . In illa die
Abbreviated transcription (Latin):
endi. Et ꝓpt̾ea scĩ martires ꝑaug̾¬
tam uiam martirũ incesserũt. Ut eo
ip̃o nobis ostenderent. qm̃ ꝑmultas
tribulationes iter nob nobis est ad
celum. Quo itenere gradientes si ĩ
hac uita eoꝵ fuerimꝰ imitatores. ĩ fu¬

Expanded text:
i martyres per angustam viam martyrii incesserunt, ut eo ipso nobis ostenderent quoniam per multas tribulationes, iter nobis est ad coelum. Quo itinere gradientes si in hac vita eorum fuerimus imitatores, in fu
Abbreviated transcription (Latin):
tus restpiscas. Si uͦ suꝑ pect̃is tus
ꝑ oꝑa penitentis deo quem offendisti sa¬
fisfactas. Quod si bonis oꝑib iam iusti¬
ficatus es. intende uerbis ꝯsolatoriis
que ad carmen ꝑtinent. ĩp̾senti uita:
ꝓposita ad consolationẽ. in futura: ad
plenam iocunditatem. Omnis gͦ xp̃i
imitator. cui ad herere deo bonum ẽ.
onines sc̃i euacuato quod ex parte est:
librum uite ꝑfecte intelligentes cog¬
noscent xp̃m sicut abeo cogniti sunt.
ad cuiꝰ cognitionem nos ꝑducat ipse

Expanded text:
tus per opera poenitentiae Deo, quem offendisti, satisfacias. Quod si bonis operibus jam justificatus es, intende verbis consolatoriis, quae ad carmen pertinent, in praesenti vita proposita ad consolationem, in futura, ad plenam jocunditatem. Omnis ergo Christi imitator, cui adhaerere Deo bonum est,omnes sancti evacuato quod ex parte est, librum vitae perfecte intelligentes, cognoscent Christum sicut ab eo cogniti sunt: ad cujus cognitionem nos perducat ipse
Abbreviated transcription (Latin):
iomnino ni recectunt a uestigio dominice pas¬
sionis. cũ eꝯtͣrio nobiles ⁊ prudentes huius se¬
culi: in luxu diuitiarum. ĩ uoluptatũ af¬
fluentia: uin desid̾us hominũ ꝯsumant di¬
es suos. intm̃ elongati a cruce dñi. ut illos
solos miseros reputent. qui dm̃ce passionis
nuseriam fideliter mutantur. Qui pu¬
tas ex istis siͥpturam de qua locuti sumꝰ
melius intelligunt. Estumo qd̃ illi qͥ mnelĩ
afficiunt᷑ ut pote q̃ meliꝰ affectu ꝗͣ ĩ tellectu¬

Expanded text:
et omnino non recedunt a vestigio Dominicae paset omnino non recedunt a vestigio Dominicae passionis, cum econtrario nobiles et prudentes hujus seculi in luxu divitiarum, in voluptatum affluentia, et in desideriis hominum consumant dies suos, in tantum elongati a cruce Domini, ut illos solos miseros reputent, qui Dominicae passionis miseriam fideliter imitantur. Qui putas ex istis Scripturam, de qua locuti sumus, melius intelligunt? Aestimo quod illi qui melius afficiuntur, utpote qui melius affectu,
Abbreviated transcription (Latin):
tientia ⁊ laborib propt̃ nom̃ iħu cu¬
stodiendo uias duras imitat᷑. legit scͥp¬
turam hanc ⁊ intelligendo proficit.
Qui uͦ usq infinem ꝑseuerat baiulm¬
do crucem domini. hic ẽ qui scͥpturã
istam ꝑfecte cognoscit. Similit̾ scͥptura
int̾ior tria ħ habet cuĩ littera est pu¬
ritas fidei de ũbo dĩ. sensus est affectꝰ
pie deuotionis. sententia: gaudium
diuine contemplatioruis. Hus scͥpture
lectio maxime ꝑfectis ꝯuenit. quorũ
conũsatio incelis ẽ. qui contempta
terrena ꝯsolatione: amore celestium
bonoꝵ accendunt᷑. Et uidemus quidam
mirabile circa hamo scͥpt᷑am ꝯtingere.
qm̃ hic docet puer senem. in si pieus
prudentẽ. balbutiens disertum.
magistͫ disciplł. idiota litt̾atum.
Eete aliquis uilis homuntio. pauꝑ mulier.¬
cula. camem suam cilicio domant. uigilus.
ueuiniis mortificant᷑ tota die. panem quem
manur iarte queritant pauꝑib distribuut.

Expanded text:
tientia et laboribus propter nomen Jesu cutientia et laboribus propter nomen Jesu custodiendo vias duras imitatur, legit scripturam hanc, et intelligendo proficit: qui vero usque in finem perseverat bajulando crucem Domini, hic est qui scripturam istam perfecte cognoscit. Similiter scriptura interior tria haec habet, cujus litera est, puritas fidei de verbo Dei: sensus est, affectus piae devotionis: sententia, gaudium divinae contemplationis. Hujus scripturae lectio maxime perfectis convenit, quorum conversatio in coelis est, qui contempta terrena consolatione amore coelestium bonorum accenduntur. Et videmus quiddam mirabile circa hanc scripturam contingere, quoniam hic docet puer senem, insipiens prudentem, balbutiens disertum, magistrum discipulus, idiota literatum. Ecce aliquis vilis homuntio, pauper muliercula, carnem suam cilicio domant, vigiliis et jejuniis mortificantur tota die, panem, quem manu et arte quaeritant, pauperibus distribuunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Uere filius dei erat iste. Aꝑto gͦ libro isto
inpassione. scͥptura eius legi cepit. erat
autem sͥptus uitus ⁊ foris ⁊ fuit scͥpt᷑a
int̾ior: ũbum dei quod ĩ carne xp̃i scͥptũ
fuit oꝑatione sp̃c sc̃i. ext̾ior uͦ. scͥptura
fuit. quam impii ꝑsecutores ĩiurũs ⁊
plag ĩs. sanguinis effusione. ⁊ crucis ig¬
nominia. ñ aureis. s tetris literis
corpori eius in didert̾. Ista gͦ scͥptura ex¬
tunc lecta s ñ ab omnib uttellecta ẽ.
Habet si quidem scriptura hec. sicut ⁊ alie
scͥpture tria. litt̾am. sensum. ⁊ senten¬
tiam. Et ut pͥmo loquar de ext̾iori scͥp¬
tura: littera ipsiꝰ est hystonalis passio
tomini. Sensus uͦ. qui ex illa litera
ꝯcipit᷑. imitatio ẽ dominice passionis
sñia q̃ iuxta sensũ ꝑpendit᷑. fructus ẽ
nr̃e redemptionis. Qui passionẽ domi¬
ni sola fide. ⁊ũ oꝑando tenet: puer ẽ. ⁊ ꝙ
legit ñ intelligit. qͥ aũ passionẽ dñi pa¬

Expanded text:
Vere Filius Dei erat iste. Aperto ergo libro isto Vere Filius Dei erat iste. Aperto ergo libro isto in passione, Scriptura ejus legi coepit, erat autem scriptus intus et foris. Et fuit scriptura interior, verbum Dei quod in carne Christi scriptum fuit operatione Spiritus sancti: exterior vero scriptura fuit, quam impii persecutores injuriis et plagis, sanguinis effusione et crucis ignominia, non aureis sed tetris literis corpori ejus indiderunt. Ista ergo scriptura extunc lecta, sed non ab omnibus intellecta est. Habet siquidem scriptura haec, sicut aliae scripturae tria, literam, sensum et sententiam. Et ut primo loquar de exteriori scriptura, litera ipsius est historialis passio Domini: sensus vero, qui ex illa litera concipitur, imitatio est Dominicae passionis: sententia, quae juxta sensum perpenditur, fructus est nostrae redemptionis. Qui passionem Domini sola fide, et non operando tenet, puer est, et quod legit non intelligit: qui autem passionem Domini pa
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis: in sũma uii. sigilla uuetues.
quib liber iste aute scarnationẽ signa¬
tus fuit. Ap̃o uͦ incarnato. liber iste ap¬
paruit. S clausus tenebat᷑ qm̃ potenti¬
a diuinitatis eius ꝑ infirmitatẽ hu¬
scͥbetidũ. Si enĩ cognouisserit nũquam
dñm gloric crucifxissent. Tandem ĩ pas¬
lione. liber iste aꝑtus est. ⁊ sempit̾na uͥ¬
tus ⁊ diuinitas que latebat inhomiĩe
foras erumꝑecepit. qñ creature crea¬
toris sui ses Timꝑium. ⁊ petre scis¬
se sũt. t̾ra ꝯtremuit. uelum templi
scistũ est a sũmo usq deorsum. Rieies¬
to si quidem sacco. cilicino. quo sol ue¬
riluminis claudebat᷑: idem sol luce
cepit ĩuirtutt sua. ita ut radios su¬
os circumquaq effuunderet: ullumi¬
naret ñ solũ illos qͥ sedebant ĩ teniebͥs
iumbra mortis. s etiã cordib mul¬
toꝵ infideliũ fidei liuñ infunderq̃t.
Uñ centurio ille euuangłicus. uidens
nurabilia q̃ fiebant clamauit dicens.

Expanded text:
ritatis, in summa septem sigilla invenies, quibus liber iste ante Incarnationem signatus fuit. Christo vero incarnato liber iste apparuit, sed clausus tenebatur: quoniam potentia divinitatis ejus per infirmitatem huscribendum. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Tandem in passione liber iste apertus est, et sempiterna virtus et divinitas, quae latebat in homine, foras erumpere coepit, quando creaturae Creatoris sui senserunt imperium, et petrae scissae sunt, terra contremuit, velum templi scissum est a summo usque deorsum. Rejecto siquidem sacco cilicino, quo sol veri luminis claudebatur, idem sol lucere coepit in virtute sua, ita ut radios suos circumquaque effunderet, et illuminaret non solum illos, qui sedebant in tenebris et umbra mortis, sed etiam cordibus multorum infidelium fidei lumen infunderet. Unde centurio ille evangelicus videns mirabilia quae fiebant, clamavit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
mona ⁊ morib parit retinetis. ꝙ om
nis xp̃i actio. nr̃a lectio est. ⁊ ꝓpterea
ip̃e recte libr censet᷑ nomine. quia in
ip̃o formam uite nr̃e leg̃e debeamus.
S huius libri seriem. qui totam repa¬
rationis nr̃e ꝯtinet historiã. aliquis
sẽs uir ⁊ pauꝑ sp̃u. cuius cor ardens
eẽt de iħu. melius expoñet. q meluis
illã intelligit qͥ sc̃ius uiuit. ⁊ lectione
istus libri digni st̃. ñ hii qͥ piũ nom̃
domini ihu silmis labris ꝓnuitant.
s qui pietatem eius upta ⁊ moubus
assecunt᷑. Quia tam silĩ bet ilo

Expanded text:
moria et moribus pariter retinetis, quod omnis Christi actio nostra lectio est, et propterea ipse recte libri censetur nomine, quia in ipso formam vitae nostrae legere debeamus. Sed hujus libri seriem, qui totam reparationis nostrae continet historiam, aliquis sanctus vir et pauper spiritu, cujus cor ardens esset de Jesu, melius exponeret: quia melius illam intelligit qui sanctius vivit: et lectione istius libri digni sunt, non hi qui pium nomen Domini Jesu summis labiis pronunciant, sed qui pietatem ejus vita et moribus asse
Abbreviated transcription (Latin):
Thoc mortali corpore. Inueautẽ: reꝑiunt᷑
ũba q̃dam t̾ribilia. que sunt fletui ⁊ stri¬
dor dentiũ. acerbitas flãmarũ. tenebra¬
rum densitas. crudelitas tortoꝵ. ⁊ cet̾a
torm̾toꝵ gn̾a. q̃ parata sunt diabolo
⁊ angelis eius. Carmen uͦ loquit᷑ uer

Expanded text:
hoc mortali corpore. In vae autem reperiuntur verba quaedam terribilia, quae sunt fletus et stridor dentium, acerbitas flammarum, tenebrarum densitas, crudelitas tortorum, et caetera tormentorum genera, quae parata sunt diabolo et angelis ejus. Carmen vero loquitur