comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus. quod nullis culpis precedentibus sustinemus: sed sola in nobis nefanda
uoluntate grassatur. Ipsi sunt enim. a quibus se petut debere liberari: de
quibus ait: alabiis iniquis & alingua dolosa. GONCLUSI o.
ides ꝓphetam terrena deserentem. iam tenere gloriosȩ uirtutis
ascensum: sed tamen adhuc gemere. quod cum malis se cognoscit
habitare. Qua propter. uideamus quis sit prouectus secundi gradus.
quia nobis iam primus dño iuuante monstratus est. EX PLI CIT̃ ESAL¬
Iicut nichil est noui quod de istis titulis loqui possimus: ita semper¬
est. ut de psalmis gradatim ascendentibus dicere debeamus. Primo
enim. in tribulatione positus propheta. ad exemplum publicani illius
qui tunso pectore oculos eleuare non audebat ad cęlum. liberari se pecut
a labiis iniquis. & a lingua dolosa: nunc autem respirans. ad secundum
gradum prouectus. oculos eleuauit ad montes. ad intercessores utiq sc̃os.:

Expanded text:
mus, quod nullis culpis praecedentibus sustinemus, sed sola in nobis nefanda mus, quod nullis culpis praecedentibus sustinemus, sed sola in nobis nefanda voluntate grassatur. Ipsi sunt enim a quibus se petiit debere liberari, de quibus ait: A labiis iniquis et a lingua dolosa. Conclusio psalmi. Vides prophetam terrena deserentem, jam tenere gloriosae virtutis ascensum, sed tamen adhuc gemere, quod cum malis se cognoscit habitare. Quapropter videamus qui sit provectus secundi gradus, quia nobis jam primus, Domino juvante, monstratus est. 431 PSALSicut nihil est novi quod de istis titulis loqui possimus, ita superest ut de psalmis gradatim ascendentibus dicere debeamus. Primo enim in tribulatione positus propheta, ad exemplum publicani illius qui tunso pectore oculos elevare non audebat ad coelum, liberare se petit a labiis iniquis et a lingua dolosa. Nunc autem respirans ad secundum gradum provectus, oculos levavit ad montes, ad intercessores utique sanctos,
Abbreviated transcription (Latin):
potest. quod ex uobis est. cũ omnibus hominib pacem habentes: deinde ip¬
se dñs in euangelio ait: diligite inimicos ur̃os. bene facite his qui oderunt
uos: quȩ summa uirtus est utiq xp̃iani. inter turbulenta presentis scłi
semper placabilem reperiri. Uerumtamen ne ipsa pax noxia uideretur erran¬
tibus. dum non prohiberentur amalis: subiunxit: cũ loquebar illis impugna-¬
bant me gratis. Loquebatur enim pacificus. non persequens. non iniurians.
sed honorans. uerbis utiq blandissimis. & suauissimo poculo comparan-¬
dis: sed illi qui erant obstinata mente durati. impugnabant gratis quasi
inimicũ. quasi hostem: quasi male suadentem. Impugnare enim a pugna trac¬
tum est: quod furiosis reuera conuenit & superbis. Impugnabatur gratis. dũ
contentiones falsissimas in flammata iniquitate pateretur. Gratis enim dici-¬

Expanded text:
potest, quod ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes . Deinde ippotest, quod ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes . Deinde ipse Dominus in Evangelio ait: Diligite inimicos vestros, benefacite iis qui oderunt vos . Quae summa virtus est utique Christiani, inter turbulenta praesentis saeculi semper placabilem reperiri. Verumtamen ne ipsa pax noxia videretur errantibus, dum non prohiberentur a malis, subjunxit: Cum loquebar illis, impugnabant me gratis. Loquebatur enim pacificus, non persequens, non injurians, sed honorans verbis utique blandissimis et suavissimo poculo comparandis. Sed illi qui erant obstinata mente durati, impugnabant gratis quasi inimicum, quasi hostem, quasi male suadentem. Impugnare enim a pugna tractum est, quod furiosis revera convenit et superbis. Impugnabatur gratis, dum contentiones falsissimas inflammata iniquitate pateretur. Gratis enim dici
Abbreviated transcription (Latin):
mea: quia scõrum mens hic patitur incolatũ: ubi sub nulla dilectione
habitare cognoscitur. Sequitur causa durissima. cur ifte incolatus acerb
existeret: ut ipse patiens & benignus. cũ rixantibus & heretica prauita-¬
te distortis. in hoc mundo habitare uideretur. Ille enim odit pacem.
qui non amat pacem. qui non amat xp̃m: quia ipse pax nostra esse
dinoscitur: sicut dicit apłs.: ipse est enim pax nr̃a qui fecit utraq
unum. Et quale est audire illum blasphemari: cui humili semper debemus
oratione prosterni. Eram pacisicus: cum loquebar illis impugnabant me
gratis. Qui superius dixerat incola fuit anima mea cũ his qui oderant
pacem: ne putaretur iratus. aut aliquibus contentionib turbulentus.
addidit. eram pacificus: cum pacis scilicet inimicis. cũ aduersarus suis.⁊
cum odio se habentibus: implens illud quod dictum est. per apłm: si fieri

Expanded text:
mea: quia sanctorum mens hic patitur incolatum, ubi sub nulla delectatione mea: quia sanctorum mens hic patitur incolatum, ubi sub nulla delectatione habitare cognoscitur. Sequitur causa durissima cur iste incolatus acerbus existeret, ut ipse patiens et benignus cum rixantibus et haeretica pravitate distortis in hoc mundo habitare videretur. Ille enim odit pacem qui non amat Christum, quia ipse pax nostra esse dignoscitur, sicut dicit Apostolus: Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum . Et quale est audire illum blasphemari, cui humili semper debemus oratione prosterni? Vers. 7. Eram pacificus; cum loquebar illis, impugnabant me gratis. Qui superius dixerat: Incola fuit anima mea, cum his qui oderunt pacem: ne putaretur iratus aut aliquibus contentionibus turbulentus, addidit, eram pacificus, cum pacis scilicet inimicis, cum adversariis suis, cum odio se habentibus, implens illud quod dictum est per Apostolum: Si fieri
Abbreviated transcription (Latin):
interpretatur tenebrȩ. hoc ad scłi huius pertinet amatores: qui tenebrosis
actibus inuoluti. illa magis diligunt unde perire noscuntur. Sed ut uer-¬
bi huius breuiter noscamus originem: cedar ismahel filius fuit: qui gen-¬
ti suȩ nomen dedit: cuius fines usq ad medos persasq prolati sunt.
Hi nunc sarraceni appellantur: quo uocabulo competenter significat pec¬
catores: inter quos se adhuc habitare suspirat. Necesse est enim ut bo¬
nus animus affligatur: quotiens malorum permixtione concluditur. Hoc
autem bene dicit. qui in primo gradu constitutus terram contempsit:
eamq felici uaricatione deseruit. Multum incola fuit anima mea:
cũ his qui oderunt pacem. Repetit cum dolore. quem superius dixerat
incolatum: ut non solum longus. sed ȩtiam grauis esse uideretur. Et ne
istam peregrinationem corporis tantũ fuisse iudicares: adiunxit. anima

Expanded text:
interpretatur tenebrae. Hoc ad saeculi hujus pertinet amatores, qui teinterpretatur tenebrae. Hoc ad saeculi hujus pertinet amatores, qui teactibus involuti, illa magis diligunt, unde perire noscuntur. Sed ut verbi hujus breviter noscamus originem, Cedar Ismati suae nomen dedit, cujus fines usque ad Medos Persasque prolati  ed., protelati sunt: hi nunc Sarraceni appellantur. Quo vocabulo competenter significat peccatores, inter quos se adhuc habitare suspirat. Necesse est enim ut bonus animus affligatur, quoties malorum permixtione concluditur. Hoc autem bene dicit, qui in primo gradu constitutus terram contempsit, eamque felici variatione deseruit. Vers. 6. Multum incola fuit anima mea, cum his qui oderunt pacem. Repetit cum dolore quem superius dixerat incolatum; ut non solum longus, sed etiam gravis esse videretur. Et ne istam peregrinationem corporis tantum fuisse judicares, adjunxit, Anima
Abbreviated transcription (Latin):
credentium: cũ tamen perfidis uideatur extinctum. Heu me quod incolatus
meus prolongatus est: habitaui cũ habitantibus cedar. Uenit ad scdam par¬
tem: ubi dampnans scłi uicia. uitam se pęnitet habere longinquam. Heu me.
sermo est dolentis. quod huius mundi prolixitate fatigetur: quam querelã
diuersos scõs habuisse non dubtum est: sicut ecclesiastes dicit: & laudaui
hac parte congemuit: qui simillimo dñi amore flagrauit. Incolatus au¬
tem: significat peregrinationem. In colas enim dicimus. qui ad tempus
terras alienas colunt: sed a patria sua longe seiuncti sunt. Quod de
illis merito dicitur. quorum conuersatio semper in cęlis est: sed ad¬
huc hic corpore detinentur. Quod autem dixit prolongatus est. affectũ
nimium desiderantis expressit. Cupienti siquidem felicem patriam uidere.
quamuis hic breue tempus probetur esse: longinquum est. Sequitur. Habi

Expanded text:
credentium, cum tamen perfidis videatur exstinctum. Vers. 5. Heu me! quod incolatus credentium, cum tamen perfidis videatur exstinctum. Vers. 5. Heu me! quod incolatus meus prolongatus est: habitavi cum habitantibus Cedar. Venit ad secundam partem, ubi damnans saeculi vitia, vitam se poenitet habere longinquam. Heu me, sermo dolentis est, quod hujus mundi prolixitate fatigetur. Quam querelam diversos sanctos habuisse non dubium est, sicut Ecclhac parte congemuit, qui simillimo Domini amore flagravit. Incolatus autem significat peregrinationem. Incolas enim dicimus, qui ad tempus terras alienas colunt, sed a patria sua longe sejuncti sunt. Quod de illis merito dicitur, quorum conversatio semper in coelis est, sed adhuc hic corpore detinentur. Quod autem dixit: « prolongatus est, » affectum nimium desiderantis expressit: Cupienti siquidem felicem patriam videre, quamvis hic breve tempus probetur esse: longinquum tamen esse videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
tores teterrimos. atq malis actibus extinctos. intelligere uoluerunt: quorĩ
formido & recordatio. nr̃a uitia desolari noscuntur: dũ metuimus talia
committere. quȩ illos cognouimus perculisse. Potest autem & illud intelli¬
gi. ut carbones desolatorios. orationes accipiamus caritatis igne succensas.
quȩ nos uitus ita mundant atq purificant. ut quod in nobis diabolus
conftruxerat. desolatũ atq euersum diuino beneficio sentiatur. Siue ma¬
gis illud est. quod isaias ait. & uolauit ad me unus de seraphim. & in ma¬
nu habebat carbonem ignis. quem forcipe acceperat de altari: & tetigit
os meum. & dixit. ecce tetigit hoc labia tua: & ait. ecce abstuli iniquita¬
tes tuas: & peccata tua circũ purgaui. Quod nunc beneficio sanetȩ crucis
efficitur: quando labia nr̃a dñi recordatione signamus. Nec immerito forsitan
signũ crucis desolatorium dicimus esse carbonem: quando fugat peccata

Expanded text:
tores teterrimos atque malis actibus exstinctos intelligere voluerunt, quorum tores teterrimos atque malis actibus exstinctos intelligere voluerunt, quorum formido et recordatio nostra vitia desolare noscuntur; dum metuimus talia committere, quae illos cognovimus pertulisse. Potest autem et illud intelligi, ut carbones desolatorios, orationes accipiamus charitatis igne succensas, quae nos vitiis ita mundant atque purificant, ut quod in nobis diabolus construxerat, desolatum atque eversum divino beneficio sentiatur. Sive magis illud est quod Isaias ait: Et volavit ad me unus de seraphim, et in manu habebat carbonem ignis, quem forcipe acceperat de altari, et tetigit os meum, et dixit: Ecce tetigit hoc labia tua, et ait: Ecce abstuli iniquitates tuas, et peccata tua circumpurgavi . Quod nunc beneficio sanctae crucis efficitur, quando labia nostra Domini recordatione signamus. Nec immerito forsitan signum crucis desolatorium dicimus esse carbonem, quando fugat peccata
Abbreviated transcription (Latin):
gua dolosa: hic tantũ dicit ad linguã dolosam. Quȩ res: utrumq com¬
plectitur. lingua enim dolosa: iniqua labia semper assumit. Sed ne tar¬
daret auxilium : medicina sequitur postulata. Quȩ figura. dicitur erotesis
id est interrogatio: quando ad exercitationem suam. aliquis proponit sibi
Ecce illud remedium quod anxius quęrebat inuenit: ecce cõmpetens be
neficium: quod & labia iniqua deftruat: & linguam dolosam dñi uirtute
confundat. Sagittȩ potentis acutȩ. uerba legis diuinę sunt: quibus aut
heretictrũ aut subdole blandientium corda uelut quibusdam iaculis trais-¬
fodiuntur: sicut scriptũ est. sagitte paruulorũ factę sunt plage eorum.
Potentis. quia nulli fas est obsistere. quem uirtus uoluerit diuina saluare:
acutȩ. propter celerrimũ operationis effectũ: qͣm nulla tarditas obicitur.
ubi illa medicina prȩstatur. Carbones autem desolatorios. non nulli pecca¬

Expanded text:
gua dolosa, hic tantum dicit: Ad linguam dolosam, quae res utrumque comgua dolosa, hic tantum dicit: Ad linguam dolosam, quae res utrumque complectitur. Lingua enim dolosa, et iniqua labia semper assumit. Sed ne tardaret auxilium, medicina sequitur postulata. Quae figura dicitur erotesis, id est interrogatio, quando ad exercitationem suam aliquis proponit sibi Ecce illud remedium quod anxius quaerebat, invenit; ecce beneficium competens quod et labia iniqua destruat, et linguam dolosam Domini virtute confundat. Sagittae potentis acutae, verba legis divinae sunt, quibus aut haereticorum, aut subdole blandientium corda, velut quibusdam jaculis transforantur, sicut scriptum est: Sagittae parvulorum factae sunt plagae eorum . Potentis, quia nulli fas est obsistere quem virtus voluerit divina salvare. Acutae, propter celerrimum operationis effectum: quoniam nulla tarditas objicitur, ubi illa medicina praestatur. Carbones autem desolatorios nonnulli pecca
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dicta sunt: inde humanũ genus corruit: inde conditionem mortis ac-¬
cepit. Nam cũ serpens uenisset ad euam: primo illi dixit. per labia iniqua
quare precepit uobis deus ut non manduceris de hoc ligno paradisi: &
cũ illa respondisset. a dño fuisse prohibitũ: ait per linguam dolosam.
manducate. & eritis sicut dii. Uides ergo merito summis uiribus expetitum.
ut ab his suasionibus ꝓpheta liberaretur: unde humanũ genus nouerat fuissȩ
deceptum. Quid detur tibi. aut quid apponatur tibi ad linguam dolosam.
Post exclamationem premissam. & metum imminentium periculorũ. ꝓpheta
reuertitur ad interrogationem suam: quod facere nimium cogitantes sole
Hȩsitat: querit contra tam immanissimũ facinus. quod sibi remedium
crederet esse pręstandũ: ut opposito quodam munimime. transmissa tela
tutus euaderet. Et cũ duas res supra posuerit. alabiis iniquis. & a lin¬

Expanded text:
quae dicta sunt, inde humanum genus corruit, inde conditionem mortis acquae dicta sunt, inde humanum genus corruit, inde conditionem mortis accepit. Nam cum serpens venisset ad Evam, primo illi dixit per labia iniqua: Quare praecepit vobis Dominus, ut non manducetis de hoc ligno paradisi ? Et cum illa respondisset, a Domino fuisse prohibitum, ait per linguam dolosam: Manducate, et eritis sicut dii. Vides ergo merito summis viribus expetitum, ut ab his suasionibus propheta liberaretur, unde humanum genus noverat fuisse deceptum. Vers. 3. Quid detur tibi, aut quid apponatur tibi ad linguam dolosam? Post exclamationem praemissam et metum imminentium periculorum, propheta revertitur ad interrogationem suam, quod facere nimium cogitantes solent. Haesitat, quaerit contra tam facinus immanissimum, quod sibi remedium crederet esse praestandum, 430 ut opposito quodam munimine, transmissa tela tutus evaderet. Et cum duas res supra posuerit, a labiis iniquis et a lin
Abbreviated transcription (Latin):
imputationibus asperis. & blandimentis callida suasione compositis. Nam qui
mundum cȩperit uiciorũ abominatione deserere. prima fronte conuersionis
iniqua labia patitur. sdum eius ꝓpositũ. sceleratis obloquutionibus irridetur
Dicitur enim ab iniquis. Quid te crucias. ut scłi honores fugias. & humana
blandimenta derelinquas: ut & iftũ mundum perdas: nec ibi ad quod desi¬
deras aliquando peruenias: Sed hȩc sunt in labiis consituta fallacibus :
quia nulla uidelicet cordis deliberatione firmata sunt. Post quam ista minus
ualuerint. tunc suasores ad dolosa se blandimenta conuertunt dicentes.
Noli te claudere: noli te ieiunio fatigare: restat tempus. cũ ista facias.
Qui dum se putant loqui pro corpore. causas animȩ noscuntur omni¬
modis in grauare. Ip̃sa sunt ergo labia iniqua. & lingua dolosa: quȩ prima
fronte ille patitur. qui ad dñi iussa transfertur. Sed quamuis leuia putet ei

Expanded text:
imputationibus asperis et blandimentis callida suasione compositis. Nam qui imputationibus asperis et blandimentis callida suasione compositis. Nam qui mundum coeperit vitiorum abominatione deserere, prima fronte conversionis iniqua labia patitur, dum ejus propositum sceleratis oblocutionibus irridetur. Dicitur enim ei ab iniquis: Quid te crucias, ut saeculi honores fugias, et humana blandimenta derelinquas, ut et istum mundum perdas, nec ibi ad quod desideras aliquando pervenias? Sed haec sunt in labiis constituta fallacibus: quia nulla videlicet cordis deliberatione firmata sunt. Postquam ista minus aluerint, tunc suasores ad dolosa se blandimenta convertunt, dicentes: Noli te claudere, noli te jejunio fatigare, restat tempus cum ista facias; qui dum se putant loqui pro corpore, causas animae noscuntur omnimodis ingravare. Ipsa sunt ergo iniqua labia et lingua dolosa, quae prima fronte ille patitur, qui ad Domini jussa transfertur. Sed quamvis levia putet esse
Abbreviated transcription (Latin):
ODOMΠUA CUM TRIBULARER CIAMAUI: ET EXAUDIUIT ME
Inchoat primus uirtutũ gradus: in quo propheta terrena
Quitia derelinquens. confessione lacrimabili petit se de
Emundi iftuis tribulatione liberari. inicium enim prouectus
est. delicta carnalia relinquere: & sic dño supplicare. Nam qui unum
gradũ conscendit. terram utiq relinquit: & in quodam adhuc humili loco
recipitur. cui eleuatio prima prȩstatur: sed & iam ꝓcul dubio habebit meri¬
tũ. Beati. qui uel in isto gradu potuerint inueniri: sicut legitur: beati quo¬
rũ remisse sunt iniquitates. Qua propter. exauditum se dicit. q̃m in tri¬
bulatione clamauerat. Dñs enim nescit differre. quem compuncto corde
sibi senserit supplicare: sicut in isaia legitur: adhuc inuocante te dicã
ecce adsum. Et inspice : quam sit pulcherrimus ordo dictorũ. Primũ posita
est tribulatio: deinde exclamatio: tertio exauditio: ut per ordines cer
tamen iam gradus fidelium esse cognoscitur animarũ: liberari se petit ab

Expanded text:
Dominum cum tribularer clamavi, et exaudivit me. Inchoat primus virtutum gradus; in quo propheta terrena vitia derelinquens, confessione lacrymabili petit se de mundi istius tribulatione liberari. Initium enim provectus est delicta carnalia relinquere, et sic Domino supplicare. Nam qui unum gradum conscendit, terram utique relinquit, et in quodam adhuc humili loco recipitur, cui elevatio prima praestatur. Sed jam proculdubio habebit meritum beati, qui vel in isto gradu potuerit inveniri, sicut legitur: Beati quorum remissae sunt iniquitates . Quapropter exauditum se dicit, quoniam in tribulatione clamaverat. Dominus enim nescit differre, quem compuncto corde sibi senserit supplicare, sicut in Isaia legitur: Adhuc invocante te dicam: Ecce adsum. Et inspice quam sit pulcherrimus ordo dictorum. Primum posita est tribulatio, deinde exclamatio, tertio exauditio, ut per ordines certtamen jam gradus fidelium esse cognoscitur animarum liberari se petit ab
Abbreviated transcription (Latin):
uerant. Vnde. animo recolamus. has similitudines uersuum. & in octa¬
uo. uigesimo tertio. quadragesimo primo. quadragesuno quinto. qua¬
dragesimo octauo. quinquagesimo sexto. sexagesimo sexto. centesimo
scdo. centesima tertio. centesimo sexto. psalmis. diuersas nobis subtiliter
indicasse uirtutes : sicut locis eorũ constat expositum. Cuius autem
uirtutis presens psalmus esse noscatur: plenius in eius conclusione di¬
cimus.
DI U ISIOPSA L MLI

Expanded text:
verant. Unde animo recolamus has similitudines versuum, et in octaverant. Unde animo recolamus has similitudines versuum, et in octavo, vigesimo tertio, quadragesimo primo, quadragesimo quinto, quadragesimo octavo, quinquagesimo sexto, sexagesimo sexto, centesimo secundo, centesimo tertio, centesimo sexto psalmis diversas nobis subtiliter indicasse virtutes, sicut locis eorum constat expositum. Cujus autem virtutis praesens psalmus esse noscatur, plenius in ejus conclusione dicemus. Divisio psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
terũ nobis alleliua dicendũ est. gratia quidem semper nouum: sed
prȩcedentibus expositionibus omnino notissimum. huic psalmus sub¬
iectus est : qui simili uerborũ assonatione cantatur. Diuersas enim
res inchoat: sed in unam conuenientiam uociferationis exultat. Cuiꝰ
uersus. unifines. non improbe dicimus uocitandos. sicut in centesimo
septimo decimo psalmo iam diximus: ubi quatuor uersus simili sen¬
tentia terminantur. Quicquid enim dicitur. ad misericordiam dñi
refertur sine qua subsistere nullatenus preualemus. Qua propter. nec¬
ab ore nr̃o debet. nec a corde discedere: quatinus & ipsa nos dignetur
iugi tuitione seruare. Hoc imitati poetȩ. assona carminxim floscula con¬
diderunt: supernarũ uirtutũ sonos ad mundana studia transferentes.
Sed q̃m uniuersi psalmi multifarias uidentur continere uirtutes: is¬
te perfectã uitã non improbe iudicabitur declarare uistorũm: qui
mandata dñi salutariter auspicantes. in miscđĩa eius iugiter perse¬

Expanded text:
terum nobis Alleluia dicendum est, gratia quidem semper novum, sed praecedentibus expositionibus omnino notissimum. Huic psalmus subjectus est, qui simili verborum assonatione cantatur. Diversas enim res inchoat; sed in unam convenientiam vociferationis exsultat; cujus versus unifines non improbe dicimus vocitandos, sicut in centesimo decimo septimo psalmo jam diximus, ubi quatuor versus simili sententia terminantur. Quidquid enim dicitur, ad misericordiam Domini refertur, sine qua subsistere nullatenus prab ore nostro debet, nec a corde discedere; quatenus et ipsa nos dignetur jugi tuitione servare. Hoc imitati poetae assona carminum floscula condiderunt, supernarum virtutum sonos ad mundana studia transferentes. Sed quoniam universi psalmi multifarias videntur continere virtutes, iste perfectam vitam non improbe judicabitur declarare justorum, qui mandata Domini salutariter auspicantes, in misericordia ejus jugiter perse
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptare diabolus uoluit: inde a nob̾ suꝑatꝰ abscedit. Alemor .ẽ. enĩ
iniquus p̃sũptionis suȩ memor. ẽ. diuina uictoriȩ. Ipse qͥppe & in nob̾ uincit
qui eũ inse ꝓp̾a uirtute suꝑ auit. dicat᷑ ergo a nob̾ post om̃s actꝰ diei. noc-¬
tis aduentu: cognoscat nos ipsius. eẽ. cuise recolit ante cessisse. Nec fru-¬
stra tantã głiã psalmi huiꝰ intali numero xstimo collocatã: quȩ tertrina
reuolutione denarũi ad om̃ipotentẽ atqindiusibilẽ cognoscit᷑ tende
trinitatẽ. EX ELCIT PSALMꝰ XC. INCIEIT ESALMꝰ NONASESIMꝰ PRIMꝰ. PSALMUS

Expanded text:
edit. Memor est enim iniquus praesumptionis suae, memor est divinae victoriae. Ipse quippe et in nobis vincit, qui eum et in se propria virtute superavit. Dicatur ergo a nobis post omnes actus diei noctis adventu; cognoscat nos ipsius esse, cui se recolit ante cessisse. Nec frustra tantam gloriam psalmi hujus in tali numero aestimo collocatam, quae ter trina revolutione denarii ad omnipotentem atque indivisibilem cognoscitur tendere Trinitatem. EXPOSITIO IN PSALMUM XCI. Psal
Abbreviated transcription (Latin):
uota tribulat᷑ Sic & ipse in euangłio ꝓmittit. Ecce ego uob̵cũ sũ usqad
consũmationẽ scłi. & uide qͥd seqͥt᷑. Cripiã eũ & głificabo eũ. Ereptꝰ utiq

Expanded text:
vota tribulatur; sic et ipse in Evangelio promittit: Ecce ego vobiscum sum usque ad vota tribulatur; sic et ipse in Evangelio promittit: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi . Et vide quid sequitur, eripiam eum et glorificabo eum. Ereptus ut
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾abo eũ: ꝓtegã eũ qm̃ cognouit nomen meũ. Uenit ad c̃tiã partẽ. ubi edñs
pat̃ iustissimo illi uiro. qͥ in pͥma parte noscit᷑ introcluctꝰ clem̃ti dignatione
respondit: ut corla ficłiũ tali ꝓmissione roborar&. hunc ergo beatũ qui
habitat in acdiutorio altissimi. li̾aturũ se amalis scłi istus cõpmittit.
qm̃ spem suã inipsius uirtute reposuit. Sequit᷑  tegã eũ. qm̃ cognouit
nom̃ meũ. Exponit qͦmodo eũ lib̾andũ eẽ. ꝓmiserit: scilic& ut ꝓtectus
ab omib insidus diaboli redelat᷑ alienus. Causã quoq praelibationis ad¬
iũxit: Am̃ cognouit nom̃ meũ. Cognoscit nom̃ patris. qͥ filiũ ñputat. eẽ.
munorẽ : nec craeaturã estimat ut qͥdã dementissimi uolunt sed creatorẽ
ꝓtectione confidit. singulare p̃miũ clñs cõpmitat: ut eũ in uocatꝰ exau¬
cliat: & luplici modo ꝓfutura concedat. dic̃ enĩ cũ ipso sũ intribula¬

Expanded text:
liberabo eum; protegam eum, quoniam cognovit nomen meum. Venit ad tertiam partem, ubi Dominus Pater justissimo illi viro qui in prima parte noscitur introductus, clementi dignatione respondit, ut corda fidelium tali promissione roboraret. Hunc ergo beatum, qui habitat in adjutorio Altissimi, liberaturum se a malis saeculi istius compromittit, quoniam spem suam in ipsius virtute reposuit. Sequitur, protegam eum quoniam cognovit nomen meum. Exponit quomodo eum liberandum esse promiserit; scilicet ut protectus ab omnibus insidiis diaboli reddatur alienus. Causam quoque piae liberationis adjunxit, quoniam cognovit nomen meum. Cognoscit nomen Patris, qui Filium non putat esse minorem, nec creaturam aestimat ut quidam dementissimi volunt, sed Creatoreprotectione confidit, singulare praemium Dominus compromittit, ut eum invocatus exaudiat, et duplici modo profutura concedat. Dicit enim, cum ipso sum in tribula
Abbreviated transcription (Latin):
asperũ suaq acerbitate durissimũ. &iterũ si audiat sermo blandus sel¬
lito melle conditus. acerbie illud debemꝰ suscipere : quia diuinis probat᷑
iussionib obuiare. Nam frequent̃ illa plus decipunt: quȩ mollissimis
sermonib intimantur. Ab hac ergo asperitate grauissima & amara dul¬
cedine liberat dñs. quando inuia ipsuis gradimur . nec dexteraleuaq
cliuertimꝰ ubi adiabolo positos laqueos eẽ cognoscimꝰ. Inua enĩ id ẽ¬

Expanded text:
asperum, suaque acerbitate durissimum. Et iterum si audiatur sermo blandus felasperum, suaque acerbitate durissimum. Et iterum si audiatur sermo blandus fellito melle conditus, acerbe illud debemus suscipere, quia divinis probatur jussionibus obviare. Nam frequenter illa plus decipiunt quae mollissimis sermonibus intimantur. Ab hac ergo asperitate gravissima et amara dulcedine liberat Dominus nos, quando in via ipsius gradimur, nec dextera laevaque divertimus, ubi a diabolo positos laqueos esse cognoscimus. In via enim, id e
Abbreviated transcription (Latin):
item qͥ dic̃ & refugiũ meũ ds̃ m̃s. nullũ sibi aliud. eẽ. ꝓfitet᷑ auxiliũ. sd qͣndo
huiꝰ scłi cẽpestatib utit᷑. ad portũ diuinę misccłiȩ se confugere uelle teseatur.
&ne crederes post suscoptionẽ beatã. & refig̾iũ salutare. non ee iã aliqͥd expetendõ.
sequit̃ & sperabo ineuͣ ne qͥs inse fragilissimo debeat aliqͥndo presumere: sedin
illo semꝑ qͥ ꝓbat᷑ onĩa continere. hoc si adã fuiss& secutus: nec sibi conqrasisse
micoꝵ. siue spiritaliũ. sitie carnaliũ potest libare uersuciis cõparatione
facta uenantiũ. qͥ ad capiendas feras retiarũ laqueos ponunt: ut ignorantes
possint dolosis insidiis irretiri. Sequit᷑ & auerbo asꝑo. Uerbũ asperuẽ e
omẽ dictũ. qͦd contra regulas cluinas. tanꝗͣ lȩtiferũ poculũ ppinatur
Iã siꝑ uuurias aut irrisiones a bono ꝓposito liuertam̃ uerbũ . ẽ. utique

Expanded text:
Item qui dicit: et refugium meum Deus meus, nullum sibi aliud esse profitetur auxilium: sed quando Item qui dicit: et refugium meum Deus meus, nullum sibi aliud esse profitetur auxilium: sed quando hujus saeculi tempestatibus quatitur, ad portum divinae misericordiae se confugere velle testatur. Et ne crederes post susceptionem beatam et refugium salutare non esse jam aliquid expetendum, sequitur, et sperabo in eum: ne quis in se fragilissimo debeat aliquando praesumere, sed in illo semper qui probatur omnia continere. Hoc si Adam fuisset secutus, nec sibi conquisiisset micorum sive spiritualium sive carnalium potest liberare versutiis, comparatione facta venantium, qui ad capiendas feras retium laqueos ponunt, ut ignorantes possint dolosis insidiis irretire. Sequitur, et a verbo aspero. Verbum asperum est omne dictum quod contra regulas divinas tanquam lethiferum poculum propinatur. Nam etsi per injurias aut irrisiones a bono proposito divertamur, verbum est utique
Abbreviated transcription (Latin):
bitus exprimimꝰ. Qui habitat. confirmatiue ꝓnuntianclũ .ẽ. icd ẽ qͥ uigit̃ com¬
morat᷑. Habitare enĩ ꝑmanentis. ẽ si discedentis: sel qui totã spem suã non
inꝓpriis uirib ponit. sed in altissim uoluntate constituit Sequit᷑ ab soluta pro¬
missio: qm̃ talis uir molis om̃ib ꝓtegat᷑ alnõ. & in spiciend ũ ẽ qͥd dicit
inacliutorio: ut design& intentionẽ uerissimi xpĩani. Laboriosa elño contentione
seruire. & intuere quẽ ad modũ singulis uerbis res magnae resignate sunt. dic̃
enĩ qui hic habitat. illic cõmorabit᷑. id. ẽ. qui in isto scło ab ipso nondiscecit in
sibi credit utile q̃d dignat᷑ pietas suꝑna p̃stare. Nã qͥdic̃ susceptor m̃s es. cotũ
se confirmat ueiꝰ beneficia ꝓiecisse. ut defelici quadã famibaritate glorietur

Expanded text:
bitus exprimimus. Qui habitat, confirmative pronuntiandum est, id est qui jugiter combitus exprimimus. Qui habitat, confirmative pronuntiandum est, id est qui jugiter commoratur. Habitare enim permanentis est, non 309 discedentis; sed qui totam spem suam non in propriis viribus ponit, sed in Altissimi voluntate constituit, sequitur absoluta promissio, quoniam talis vir modis omnibus protegatur a Domino. Et inspiciendum est quod dicit, in adjutorio, ut designet intentionem verissimi Christiani laboriosa Domino contentione servire. Et intuere quemadmodum singulis verbis res magnae resignatae sunt. Dicit enim: Qui hic habitat, illic commorabitur; id est, qui in isto saeculo ab ipso non discedit, in sibi credit utile, quod dignatur pietas superna praestare. Nam qui dicit: Susceptor meus es, totum se confirmat in ejus beneficia projecisse, ut de felici quadam familiaritate glorietur.
Abbreviated transcription (Latin):
Inprima parte psalmista ꝓfitetur omnẽ fidelissimũ diuina ꝓtectione ualla¬
ri᷑ sccła lauelẽ decantatꝰ lño saluatori: tertia uerba sunt patris ad omnẽ¬
ficdelẽ quẽ in se deuotissime sperare cognoscit. & in mundo isto d efensionẽ. &
tione dĩ cęli cõmorabit᷑. Hic clenuo categoricus syllogismus ita subleuat capat.
lustus habitat: in adiutorio altissimi. Om̃is qͥ habitat in adiutoro afissinu anporpoit¬
tecuione dĩ cȩli cõmorabit᷑. Iustus igit᷑ in ꝑtectione cli cȩli cõmorabit᷑. Nunc uerba
psalmi tractemꝰ: Posito scõ clauul in contẽplatione cȩlesti talis subito ꝑsonaer
cui multa beneficia cliuinitꝰ asserit. eẽ collata. ut adleuotionẽ dñi mens nr̃a ar¬
dentuis incitetur: quando fidelib spes magna ꝓmittit᷑. Quȩ figura dicit᷑ diaty¬
possis id c̃. expressio habitus: ubi reb ꝑsonis ue subiectis. & formas ipsas & ha¬

Expanded text:
In prima parte Psalmista profitetur omnem fidelissimum divina protectione vallari. Secunda laudem decantat Domino Salvatori. Tertia fidelem, quem in se devotissime sperare cognoscit, et in mundo isto defensionem, et tione Dei coeli commorabitur. Hic denuo categoricus syllogismus ita sublevat caput: Justus habitat in adjutorio Altissimi. Omnis qui habitat in adjutorio Altissimi, in protectione Dei coeli compsalmi tractemus. Posito sancto David in contemplatione coelesti, talis subito persona uderet: cui multa beneficia divinitus asserit esse collata, ut ad devotionem Domini mens nostra ardentius incitetur, quando fidelibus spes magna promittitur. Quae figura dicitur diatyposis, id est expressio habitus, ubi rebus personisve subjectis et formas ipsas et ha
Abbreviated transcription (Latin):
Hic beatitudo assũpte humanitatis potent̃ exponit᷑: qͥa dũ in hoc
mundo a iudȩis & conuicia ꝑtulerit. & flagella. dic̃ tab̾naculo eius.
id c̃. sco corpori nichil malȩ appropinquare potuisse̾. merito: qͥa flagel¬
lũ .ẽ. ultio diuina ꝗͦd sol& humana crimina resecare. si c̃ & alibi legitꝰ.
multa flagella peccatorũ. Hoc ergo supra illũ uerissime dicitꝰ ñ uenisse:
qͥ se ꝓbatus ẽ inmaculata conuersatione tractare. loic flagellũ positũ
lum xp̃o dño ꝓximasse peccatũ. Quod genꝰ locutionis. schema dicitur
yppallage: quȩ & in secularib frequent̃ inuenit᷑ uoluminib & diuinis

Expanded text:
itur: quia dum in hoc mundo a Judaeis et convicia pertulerit et flagella, dicit, tabernaculo ejus, id est, sancto corpori nihil mali appropinquare potuisse. Merito, quia flagellum est ultio divina, quod solet humana crimina resecare; sicut alibi legitur: Multa flagella peccatorum . Hoc ergo supra illum verissime dicitur non venisse, qui se probatus est immaculata conversatione tractare. Hic enim flagellum positum lagellum Christo Domino proximasse peccatum. Quod genus locutionis schema dicitur hypallage, quae et in saecularibus frequenter invenitur voluminibus et divinis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: sic̃ ȩuangłm quoq testat᷑. Apparuit aut̃ illi angłs decelo confortans eũ
&ut ipsã hominis naturã ꝑfectissore declarar& adiecit. ne offendas ad lapid
pedẽ tuũ : id ÷ ne inlegẽ quȩ in lapideis tabulis scripta uidebat᷑ incurrer&.
quã ueneratꝰ edocere. eiusq plenitudinẽ salutari integritate firmare. Suꝑ¬
aspidẽ & basiliscũ ambulabis: & conculcabis leonẽ & draconẽ. Hic iã diuina
uirtus expͥmit᷑: quȩ tantis reb sȩuientib imperauit. Nã om̃ia ista nomina
cdiabolo congruent̾ aptant᷑. Aspis. ẽ. dũ occulte ꝑcutit: basiliscus cũ palam
uenena disseminat᷑. leo lũ ꝑsequit᷑ innocentes: draco cũ neglegentes impia
uoracitate degluttit. uerũ hȩc omĩa glorioso aduentu dñ pedib ipsius
ꝓstrata iacuer̃. Solus enĩ tã ferocia ualuit subdere: qͥ patri coat̾nus &

Expanded text:
 Apparuit autem illi angelus de coelo confortans eum .  Apparuit autem illi angelus de coelo confortans eum . Et ut ipsam hominis naturam perfectissime declararet, adjecit, ne offendas ad lapidem pedem tuum; id est, ne in legem quae in lapideis tabulis scripta videbatur incurreret, quam venerat gentes edocere, ejusque plenitudinem salutari integritate firmare. s leonem et draconem . Hic jam divina virtus exprimitur, quae tantis rebus saevientibus imperabit. Nam omnia ista nomina diabolo congruenter aptantur. Aspis est, dum occulte perimit. Basiliscus, cum palam venena disseminat. Leo, dum persequitur innocentes. Draco, cum negligentes impia voracitate deglutit. Verum haec omnia in glorioso adventu Domini pedibus ipsius prostrata jacuerunt. Solus enim tam ferocia valuit subdere, qui Patri coaeternus et
Abbreviated transcription (Latin):
manib portabunt te: neumꝗͣ offendas ad lapidẽ pedẽ tuũ. In his duob
uersib uerba sunt quȩ dnõ xp̃o diabolus de eiꝰ diuinitate cdubitans: cũ cũ
temptare p̃sũpsiss& obiecit. Secl ubi ille cecidit nos sollicite gradiam̃: qm̃
cautela sequentis ẽ. p̃cedens lapsus alienus. Sepe deximꝰ inchĩo saluatore
cluas naturas. id ÷ dĩ & hominis unitas atq ꝑfectas inuna eadẽq ꝑmanere
ꝑsona: ita ut unus. eẽ. dĩ filius. & p̃dicet᷑ ab omnib & credat᷑: sic̃ & patres
nr̃i ueritatis ipsius illuminatione docuer̃. dicentes solus extrinitate filius.
ne non trinitas. sed qͦd absit quaternitas p̃dicet᷑. Hinc. ẽ qͦd quando humilia de
ipso dicunt᷑. humanitati sunt sine dubio deputanda: ꝗ uando aliqͥd potentiꝰ
tonat. diuinis uirtutib conuenit applicari qͦd hic & inferiꝰ utrũq seruatũ. ẽ.
ã qͦd legit᷑ angłis manclatũ ut eũ debeant custodire. infirmitatis humanae¬

Expanded text:
ortabunt te, ne unquam offendas ad lapidem pedem tuum. In his duobus versibus verba sunt quae Domino Christo diabolus, de ejus divinitate dubitans, cum eum tentare praesumpsisset, objecit. Sed ubi ille cecidit, nos sollicite gradiamur: quoniam cautela sequentis est praecedens lapsus alienus. Saepe diximus in Domino Salvatore duas naturas, id est Dei et hominis unitas atque perfectas in una eademque permanere persona, ita ut unus esse Dei Filius et praedicetur ab omnibus et credatur, sicut et Patres nostri veritatis ipsius illuminatne non Trinitas, sed quod absit quaternitas praedicetur. Hinc est quod quando humilia de ipso dicuntur, humanitati sunt sine dubio deputanda: quando aliquid potentius tonat, divinis virtutibus convenit applicari; quod hic et inferius utrumque servatum est. Nam quod legitur, angelis mandatum, ut eum debeant custodire
Abbreviated transcription (Latin):
ubi iam locũ tribulatio ñ habebit. Longitudine dierũ alimplebo eũ
& ostendã illi salutare meũ. Adhuc ex equnt᷑ p̃mia : quȩ ꝓmittit beato
Longitudo enĩ dierũ uita aterna ẽ: quã nallus t̃minat finis. sed infirmam̃to
suo stabili robore ꝑseuerat. Sequit᷑ totiꝰ p̃mi finis. qͥ ñ hab& finẽ.
& ostenclã illi salutare meũ: hoc. ẽ enĩ qͦd ficlelib insũma remueratione pro-¬
mit᷑t᷑: quia salutarẽ dñm xpm contuent᷑. Apparens enĩ ille & cordis illumina-¬
tione conspectus: totã spẽ iustorũ desideriũq complebit. Sic & ipse in ȩuan¬¬
głio bene credentib pollicet᷑: ostenclã me ipsũ illis. hoc enĩ ut quidã uolunt
ipsi xp̃o ñ poterat dici. qͥ & salutaris . ẽ. dñs. & spes clesicdata credentium.¬

Expanded text:
. Longitudine dierum adimplebo eum, et ostendam illi salutare meum. Adhuc exsequitur praemia quae promittit beato. Longitudo enim dierum vita aeterna est, quam nullus terminat finis; sed in firmamento suo stabili robore perseverat. Sequitur totius praemii finis, qui non habet finem, et ostendam illi salutare meum. Hoc est enim Christum Dominum contuentur. Apparens enim ille et cordis illuminatione conspectus, totam spem justorum desideriumque complebit. Sic se et ipse in Evangelio bene credentibus pollicetur: Ostendam meipsum illis . Hoc enim ut quidam volunt ipsi Christo non poterat dici, q
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. sc̃o uiro idõ facta . ẽ. qͥa & ipse dñs saluator ꝑ id qͦd mortiuis . ẽ.
refigͥiũ suũ noscitur in altissimo posuisse: sic̃ intrigesimo psalmo iã dictũ

Expanded text:
tionis sancto viro ideo facta est, quia et ipse Dominus Salvator per id quod mortuus est, tionis sancto viro ideo facta est, quia et ipse Dominus Salvator per id quod mortuus est, refugium
Abbreviated transcription (Latin):
merita udicant᷑. iusti cia enĩ diuina considerant᷑ homines: qui sunt ad dex¬
terã uel ad sinistrã collocandi. Sequit᷑. & retributionẽ peccatorũ uidebis.
hoc .ẽ qͦd suꝑius dixit: oculis tuis considerabis. Illa enĩ considatio: erit
retributio meritorũ. Uidebis id ẽ. uidere facies: sic̃ .ẽ. illud. dñs decȩlo
ꝓspexxit suꝑ filios hominũ: ut uicleat si ẽ. intelligens aut requirens
dm̃. Qm̃ tues dnẽ spes mea: altissimũ posuisti refugiũ tuũ. Cũ supra
depeccatoꝵ retributione loqueret᷑. subito intulit qm̃ tues dnẽ spes me
Quȩ figura dicit᷑ para doxon: quando exitus in opinatꝰ uel non
expectatus ingerit᷑. Intencdamꝰ aũt sollicitius qͥd sit qͦd dicit ꝓpħa¬
qm̃ tu es dnẽ spes mea: qͥa resurgente dño spẽ resurrectionis menbi
reliqua ꝑceꝑunt: quȩ erant posita in morte peccati. Precessit eñi in
capite: qͥd corpꝰ reliquũ inse sꝑare debuiss&. Uerũ ista spes resurrec¬

Expanded text:
rita judicantur. Justitia enim divina considerantur homines, qui sunt ad sinistram vel ad dexteram collocandi. Sequitur, Et retributionem peccatorum videbis; hoc est quod superius dixit: Oculis tuis considerabis. Illa enim consideratio erit retributio meritorum. Videbis, id est, videri facies; sicut est illud: Dominus de coelo prospexit super filios m tu es, Domine, spes mea; altissimum posuisti refugium tuum. Cum supra de peccatorum retributione loqueretur, subito intulit, Quoniam tu eQuae figura dicitur paradoxon, quando exitus inopinatus vel non exspectatus ingeritur. Intendamus autem sollicitius quid sit quod dicit pm tu es, Domine, spes mea: quia resurgente Domino spem resurrectionis membra reliqua perceperunt, quae erant posita in morte peccati. Praecessit enim in Capite, quod corpus reliquum in se sperare debuisset. Verum ista spes resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
meris. uirtꝰ diuina monstrat᷑. Pennȩ sunt monĩta ꝓpharũ quȩ si pura
mente recipiant᷑. fideles animas ad celos usq ꝑclucunt. Queras forsitan
qͥd iste p̃stabit obumbratio: ut ꝑdiẽ sol ñ urat te. neq luna ꝑ noctẽ. Iiud
enĩ pennȩ dnefonferunt: Utiq ꝓtectionẽ clomini. quã uelut maternã
suos sub alis sus. & noliusti. Scuto circundabit te ueritas eius. Scritum
istud humanũ. illã partẽ tantũ ex qua opponit᷑ tegit: c̃ lypeus uero di-¬
uimꝰ undiq nos quasi murali munitione circunclat atq defendit. ueritas
aut̃: in carnatio xp̃i clñi aduertenda .ẽ. sic̃ legit᷑ ueritas de t̾ra orta ẽ

Expanded text:
meris virtus divina monstratur. Pennae sunt monita prophetarum, quae si pura mente recipiantur, fideles animas ad coelos usque perducunt. Quaeres forsitan quid ista praestabit obumbratio, ut per diem sol non urat te, neque luna per noctem? Item quid pennae Dominicae conferant? Utique protectionem Domini, quam velut maternam s sub alis suis, et noluisti ? Scuto circumdabit te veritas ejus. Scutum istud humanum illam partem tantum ex qua opponitur, tegit: clypeus vero divinus undique nos quasi murali munitione circumdat atque defendit. Veritas autem incarnatio Christi Domini advertenda est, sicut legitur: Verit
Abbreviated transcription (Latin):
putant se ad dexterã collocandos. decemmilia testat᷑ in de ruituros: qm̃
& ipsi falsa opinione conceperant. quod insuis mertas non habebant hȩc
aut̃ sententia illos specialit̃ uerberat: qͥ aliquo bono ꝓsperitatis inflant᷑.
& scõs seputant ẽẽ. cũ ñ sint. Alille aut̃ & decẽ milia: finitũ ꝓ insinito
numero ponit. Sequit᷑ ad te aut̃ ñ apꝓpinquabit: hoc. ẽ. quo lib&
ex ipsis qͥ sibi regnũ clĩ fallacit̾ pollicent᷑. qui reuera longe eruntadño.
qm̃ clũ spem habent inmeritis suis. ad satisfactionis remedia ñ recurrunt.

Expanded text:
putant se ad dexteram collocandos, decem millia testatur inde ruituros, quoniam putant se ad dexteram collocandos, decem millia testatur inde ruituros, quoniam et ipsi falsa opinione conceperant, quod in suis 310 meritis non habebant. Haec autem sententia illos specialiter verberat qui aliquo bono prosperitatis inflantur, et sanctos se putant esse, cum non sint. Mille autem et decem millia finitum pro infinito numerum ponit. Sequitur, Ad te autem non appropinquabit; hoc est quilibet ex ipsis qui sibi regnum Dei fallaciter pollicentur: qui revera longe erunt a Domino, quoniam dum spem habent in meritis suis, ad satisfactionis remedia non recurrunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cadere. qͥ iã inbeatoꝵ numero p̃destinati. ẽẽ noscunt᷑ sed hoc dep̃sũp¬
torib bene licit᷑. qui illud se consequi credunt qͦd minime ꝓmerent᷑.
aclent dixit : qͣsi de alta beatitudine corruent. quã sibi temeraria ñ
fidelis anima ꝓmittebat. Latus aut̃. ẽ. dñ saluatoris. corona iustoꝵ: quȩ
cũ ipso sic̃ ꝓmisit apłis in resurrectione iudicabit. Nã bodieq qͦndo
iel ẽ. qͥ uob̾cũ hab&e fidelissima deuotione consiliũ. Latus enĩ dictũ. est.
quol sub brachio lateat. & qͥa spes hominũ in aniter sibi frequent᷑ ꝓmittit
excelsa ex illa głia eos dic̃. eẽ. casuros. qͥ sibi supra merita sua talia pollicent᷑.
& qm̃ isti rari ft̃. qͥ tantã ac talẽ spem hab̾e noscunt᷑ mille alatere ᷤᷤ asserit
eẽ casuros ab illa scilic& summitate iulicationis. Adextris aut̃. qͥa multi

Expanded text:
cadere, qui jam in beatorum numero praedestinati esse noscuntur: sed hoc de praesumpcadere, qui jam in beatorum numero praedestinati esse noscuntur: sed hoc de praesumptoribus bene dicitur, qui illud se consequi credunt, quod minime promerentur. Cadent dixit, quasi de alta beatitudine corruent, quam sibi temeraria, non fidelis anima promittebat. Latus autem est Domini Salvatoris corona justorum, quae cum ipso sicut promisit apostolis in resurrectione judicabit. id est qui vobiscum habet fidelissima devotione consilium. Latus enim dictum est, eo quod sub brachio lateat. Et quia spes hominum inaniter sibi promittit excelsa, ex illa gloria eos dicit esse casuros, qui sibi supra merita sua talia pollicentur. Et quoniam isti rari sunt qui tantam ac talem spem habere noscuntur, mille a latere ejus asserit esse casuros, ab illa scilicet summitate judicationis. A dextris autem, quia multi
Abbreviated transcription (Latin):
tione custodit. Non timebis atimore nocturno. a sagitta uolante per
diẽ. anego cio ꝑ ambulante intenebris: aruina. &clȩmonio meridiano. Sic̃
dix̃ suꝑus genera defensionũ. ita nunc inhis luob uersib denuntiat ꝑrcu-¬
loꝵ modos: quia multo gratior salus fit. cũ euitata cognoscit᷑ discriminũ
multitudo. Timor itaq noct̃nus. ẽ hereticoꝵ tenebrosa suasio sagitta
uolans ꝑ cliẽ manifesta ꝑsecutio tyrannoꝵ: negociũ in tenebris. cũ prauũ
corda obcecant᷑. Dȩ moniũ meridianũ. c̃immane ꝑiculũ. feruore ꝑse¬
cutionis accensũ: ubi ruina plerũq metuit᷑ qͣndo infirmitas humana
suꝑat᷑. Ruina enĩ dicta ẽ qͣsi repetens ima. Sed ꝑ has om̃s allusiones
definicionesq rerũ illud eiudent̾ ostendit᷑: qͥa nichil hoꝵ metuere pos
suoꝵ retributionẽ subituruͦs. eẽ. monstrar&. Sed hos uersus: paulo
sollicitiꝰ inquiramꝰ. Non enĩ possunt a latere domini uel a dextris eius

Expanded text:
timore nocturno. Vers. 6. A sagitta volante per diem, a negotio perambulante in tenebris, a ruina et daemonio meridiano. Sicut dixit superius genera defensionum, ita nunc in his duobus versibus denuntiat periculorum modos: quia multo gratior salus fit, cum evitata cognoscitur discriminum multitudo. Timor itaque nocturnus est haereticorum tenebrosa suasio. Sagitta volans per diem manifesta persecutio tyrannorum. Negotium in tenebris, cum pravo culus obcaecatur. Daemonium meridianum est immane periculum fervore persecutionis accensum: ubi ruina plerumque metuitur, quando infirmitas humana superatur. Ruina enim dicta est, quasi repetens ima. Sed per has omnes allusiones definitionesque rerum illud evidenter ostenditur, quia nihil horum metuere posssuorum retributionem subituros esse monstraret. Sed hunc versum paulo sollicitius inquiramus. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ontã sccłm orclinẽ ticuli. quã ad cõmoditatẽ intelligentiȩ
exponenda sunt uerba quȩ posuit: ut faciliꝰ nob̾ rei ueri¬
tas clucescat. Athan interp̃tat᷑ robustus: israhelita uidens¬
clm̃. &quia psalmꝰ iste erat laudes & ꝓmissiones dnĩ nar¬
raturꝰ. iclõ illi tale nomen constat appositũ: ut fideliũ
uerborsi inclicar& in cõmutabilẽ firmitatẽ. Intellectꝰ enĩ sepe diximꝰ
alsuꝑna referendus. ẽ: ubi reuera recte in telligens. tendit mentis
intuitũ. Est enĩ de xpĩanoꝵ spe. & de magnificentia cdũ multa dictur.
ꝑquȩ nemo decipit᷑. si supplicantis animꝰ ut istus aethan constantissima
uoluntate roboret᷑
OIISIO PSALMI E.

Expanded text:
on tam secundum ordinem tituli, quam ad commoditatem intelligentiae exponenda sunt verba quae posuit, ut facilius nobis rei veritas ejuscescat. Ethan interpretatDeum. Et quia psalmus iste erat laudes et promissiones Dei narraturus, ideo illi tale nomen est appositum, ut fidelium verborum indicaret incommutabilem firmitatem. Intellectus enim ut saepe diximus ad superna referendus est, ubi revera recte intelligens tendit mentis intuitum. Est enim de Christianorum spe et de magnificentia Domini multa dicturus; per quae nemo decipitur, si supplicantis animus in istius Ethan constantissima voluntate roboretur. Divisio psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
oohorious carissimi fratres quale sit periculũ. si loquamur incau¬
te cognouimus quantũ nos meaiere debeamus. quod scĩssimus ꝓ¬
pħa formidat. Quando enim non aut uaniloquium surripit: au
desiderium falsitatis inducit: Lingua est. quȩ nos trahit frequenter
aqd uicia. Quã uno modo tutissimȩ uincimus: si eam semper dñi laudib
occupemus. loquatur illud semper ubi nescit errare: agat opus animȩ
profuturũ: seruiat ueneranter auctori. Iunc enim ori nr̃o cuftodiam
ponimus: si iugiter dñi mancdata meditemur. Silet etum in maloi qui
non tacet bonũ: nec error surripit. ubi se ueritas cę̧leftis infude¬
rit Nam si a nobis cogitatio mala subducatur: si actus turpissimus
segregatur: si a malorũ conuersatione diuidamur: tunc ut prophȩta
dicit. dño singulares efficiemur: quando minime pessimis cogita¬
tionib implicamur.

Expanded text:
ognovimus, charissimi fratres, quale sit periculum, si loquamur incaute; cognovimus quantum nos metuere debeamus, quod sanctissimus propheta formidat. Quando enim non aut vaniloquium subripit, aut desiderium falsitatis inducit. Lingua est quae nos trahit frequenter ad vitia, quam uno modo tutissime vincimus, si eam semper Domini laudibus occupemus. Loquatur illud semper, ubi nescit errare, agat opus animae profuturum, serviat veneranter auctori. Tunc enim ori nostro custodiam ponimus, si jugiter Domini mandata meditemur. Silet enim in malo, qui non tacet bonum; nec error subripit, ubi se veritas coelestis infuderit. Nam si a nobis cogitatio mala subducatur, si actus turpissimus segregatur, si a malorum conversatione dividamur, tunc ut propheta dicit Domino singulares efficiemur, quando minime pessimis cogitationibus implicamur.