comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mam uideat᷑ ẽẽ referendus. Euã¬
gelium etenim. ñ solum fidei doc¬
trina s etiam morum ẽ magiste¬
rium: & speculum iuste conuer¬
sationis. Inuenio in eurangelio qd̃
dñs iħc multorum affectus et
offitia susceꝑit: ut doceret nos.
quomͦ in his conuersari oport̾et
offitiis. Suscepit ꝑsonam pasto¬
ris: & ait. Pastor bonus: animã
suã ponit ꝓ ouibus suis. Ideoq
ꝓ rationabili grege se ipsum pas¬
sioni corporis ñ negauit: ut ouẽ
lassam crucis sue humeris suꝑ¬
ponens. piĩ oneris functione re-¬
crearet. Suscepit aduocati ꝑso¬
nam: ipsum enim aduocatum
habemus apud patrem. ꝑnocta¬
bat in oratione ꝓ nob̃: ut nossro
informaret exemplo. quemad¬
modum ueniam nr̃is debeamus
implorare peccatis. Non enun
ideo ꝑnoctaret. quasi qui aliter¬
nob̃ patrem reconciliare ñ posset.
s ut qualis aduocatus esse debe¬
at demonstraret. qualis sacerdos.
ut non solum dieb. s etiam noc¬

Expanded text:
mam uideatur esse referendus; euanmam uideatur esse referendus; euangelium etenim non solum fidei doctrina. sed etiam morum est magisterium et speculum iustae conuersationis. inuenio in euangelio, quod dominus Iesus multorum affectus et officia susceperit, ut doceret, quomodo nos in his conuersari oporteret officiis. suscepit personam pastoris et ait: pastor bonus animam suam ponit pro ouibus suis, ideoque pro rationabili grege se ipsum passioni corporis non negauit, ut ouem lassam crucis suae humeris superponens pii oneris functione recrearet. Suscepit aduocati personam; ipsum enim aduocatum habemus apud patrem. pernoctabat in oratione pro nobis, ut nos suo informaret exemplo, quemadmodum ueniam nexorare peccatis. Non enim ideo pernoctaret, quasi qui aliter Patrem nobis reconciliare non posset: sed ut qualis advocatus esse debeat, demonstraret: qualis Sacerdos, ut non solum diebus, sed etiam noc
Abbreviated transcription (Latin):
filius. qͥ a se nichil faceret quasi
secundũ diuinitatẽ qͦ subditus
&c pat̾no fubiectus imꝑio. nec ad¬
uertunt quod hoc quoq magis
potestatis diume unitas comꝑ-¬
betur: ubi putant inter patrem
& filium ẽẽ distantiam potesta¬
tis. Nichil a se facit filitis: qr ꝑ
unitatem oꝑationis. nec filius
sine patre facit. nec sine filio
pater. Deniq pater dicit ad
filium. faciamus hominem ad
imaginem & similitudinẽ nr̃am:
cõmunem asserens oꝑationem
ẽẽ. li cõmune consilium ẽ. Qd
sine sapientia facit. qui omnia
in sapientia fecit. ut lectum ẽ:
omnia insapientia fecisti : Beni¬
q sapientia dixit. Cum faceret
celos cum illo eram: & ego eram
cuti applaudebat. Et eirangelista
ait. omiua ꝑ ipsum facta fuiit &
sine ipso factum ẽ nichil: ut do-¬
ceret ñ solum oꝑatorem omniũ
filium. s etiam paterne oꝑatio¬
nis esse consortem. Ego tñ arbi¬
tror: quod hic locus ad iudicii for¬

Expanded text:
Filius, qui a se nihil faceret; quasi Filius, qui a se nihil faceret; quasi secundum divinitatem quoque subditus, et paterno subjectus imperio: nec advertunt quod hoc quoque magis potestatis divinae unitas comprobetur, ubi putant inter Patrem et Filium esse distantiam potestatis. Nihil a se facit Filius, quia per unitatem operationis nec Filius sine Patre facit, nec sine Filio Pater. Denique Pater dicit ad Filium: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram , communem asserens operationem esse, ubi commune consilium est. Quid sine Sapientiin sapientia fecit, ut lectum est: omnia in sapientia fecisti? denique Sapientia dixit: cum faceret caelos cum illo eram, et ego eram cui adplaudebat, et euangelista ait : omnia per ipsum facta sunt et sine ipso f actum est nihil, ut doceret non solum operatorem omnium filium, sed etiam paternae operationis esse consortem. Ego tamen arbitror, quod hic locus ad iudicii for
Abbreviated transcription (Latin):
iudicuim: quod fragilitatis nr̃e
estimatione censemur. In hoc ipso
tam̃ iudicium cum miscdĩa co-¬
pulatum est: ut ueritas iudicii
miseratione dm̃i temperetur.
Aut fortasse quia dixerat iudica
iudicitim meũ: ideo subtexuit
miserationes dñi. imit̃ mnultas¬
esse. Graue enim est: de alio iudi¬
care. Unde etiam scͥptum ẽ. Noli¬
te iudicare: ut ñ iudicemini. Cũ
enim unusqͥsq stiorũ sit conscius.¬
peccatorum: quomͦ potest de alte¬
rius iudicare peccato: Iudicet de
alterius errore: qͥ ñ habet qd in
se ipse condẽpnet. Iudicet ille qui
ñ agat eadem quȩ in alio puta¬
uerit pumenda: ne cum de illo
iudicat. in se ferat ipse sententiã
Iudicet ille qui ad ꝓnuntian¬
dum nullo odio. nulla offensione.
nulla leuitate ducatur. Audisti
hodie: quid udex uerus & instꝰ
locutus sit. Non possum inqͥt
ego a me facere quicquã. Non¬
nuilli heretici solebant hinc fac̾e
questionem quasi infirmꝰ esset

Expanded text:
iudicium, quo fragilitatis nostrae iudicium, quo fragilitatis nostrae aestimatione censemur. in hoc ipso tamen iudicium cum misericordia copulatum est, ut ueritas iudicii miseratione domini temperetur. Aut fortasse, quia dixerat: iudica iudicium meum, ideo subtexuit miserationes domini nimium multasesse; graue est enim de alio iudicare. unde etiam scriptum est: nolite iudicare, ut non iudicemini. cum enim unusquisque sit peccatorum, quomodo potest de alterius judicare peccato? Judicet de alterius errore, qui non habet quod in se ipse condemnet: judicet ille, qui non agat eadem quae in alio putaverit punienda; ne cum de alio judicat, in se ferat ipse sententiam: judicet ille qui ad pronuntiandum nullo odio, nulla offensione, nulla levitate ducatur. Audisti hodie quid judex verus et justus locutus sit: Non possum, inquit, ego a me facere quidquam . 32. Nonnulli haeretici solebant hinc facere quaestiones, quasi infirmus esset
Abbreviated transcription (Latin):
guine xp̃i. Sanguis xp̃i: iusticia
est. Deniq ipse ait ad ioħem.
Sine nos implere omnem iasti
cundum iudicia tua uiuifica me.
Et si longe est apeccatoribus salus.
tñ nemo desꝑet: qr multȩ sunt
dñi miscchie. Qui suo peccato pe-¬
reunt misccłia dñi liberantur.
Miserebor inqͥt: cuius misertꝰ ero.
Palam apparuit non querentibꝰ.
uocauit refugientes. congrega¬
uit ignaros: ꝓ omnibus se obtcilit
passioni. Non gͦ multum mise-¬
ricors: Misccłia enim hominis
in ꝑximum suum. miscdĩa dñi
in omnem carnem: ut omnis ca¬
ro ad dm ascenderet illa dm̃ mi-¬
seratione donata. S quomͦ cum
dixerint multas esse dñi misera¬
tiones.. sccłm iudicia eiꝰ uiuifica¬
ri petit: maxime cum ipse ali¬
bi dicat. & non intres in iudiciũ
cum seruo tuo : S aliud est illud
iudicium benefitioꝵ xp̃i. cui res¬
pondere ñ possumꝰ: quis enim
potest debitum referre naturȩ
debitum salutis & gratiȩ: Aliud

Expanded text:
guine Christi. sanguis Christi iustitia guine Christi. sanguis Christi iustitia est; denique ipse ait ad Iohannem: sine nos implere omnem iustit domine; secundum iudicia tua uiuifica M e. etsi longe est a peccatoribus salus, tamen nemo desperet. quia multae sunt misericordiae. qui suo peccato pereunt. misericordia domini liberantur: miserebor, inquit, cuius misertus e r o. palam apparuit non quaerentibus, uocauit refugientes, congregauit ignaros, pro omnibus se obtulit passioni. non ergo multum misericors ? misericordia enim hominis in proximum suum, misericordia domini in omnem carnem, ut omnis caro ad deum ascenderet illa domini miseratione donata. Sed quomodo, cum dixerit multas esse domini miserationes, secundum iudicia eius uiuificari petit, maxime cum ipse alibi dicat: e t non intres i n iudicium cumseruotuo ? sed aliud est illud iudicium beneficiorum Christi, cui respondere non possumus — quis enim potest debitum referre naturae, debitum salutis et gratiae? —, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
nobis causa sit de iudicio nr̃o. quã
de errore dicenda. Erranti enun
facilius datur uenia: quã impbe
in alium iudicanti. Necesse ẽ enĩ
eam formam in de redire iudicii:
quã in alium ipse decernendam
longe ẽ: s ipsi sunt sui auctores
perictili. qͥ dño non appropinqͣ¬
runt. Ideo facti sunt longe: quia
uoluntate sua. a salutis se gratia
separauertnt. Non refugit eos
saltis. s ipsi salutem: qui se elon¬
gauerunt. uenit ad iuideos: sed
illi salutem non receperunt. Quo¬
modo ñ receperunt: Audi. Ihc
salus est: iħc. filius hominis non¬
cupatus est. llenit filius hominis
querere & salitum facere quod
perierat : sed iudei dimitti sͥ
latronem postulauerunt. iħm
repudiauerunt. Quis est autẽ
qͥse longe facit a cño. nͥ qui non
exqͥrit iusticias eiꝰ : Qui uͦ iusti-¬
cias ex quirit ꝓpe est: adheret
deo. Et ideo iusticias dei que-¬
rentibus: dicit apls. uos qui e¬
ratis longe: facti estis ꝓpe in san¬

Expanded text:
nobis causa sit de iudicio nostro quam nobis causa sit de iudicio nostro quam de errore dicenda; erranti enim facilius datur uenia quam inprobe in alium iudicanti. necesse est enim eam formam in te redire iudicii, quam in alium ipse decernendam longe est; sed ipsi sunt sui auctores periculi, qui domino non adpropinquarunt. ideo facti sunt longe. quia uoluntate sua a salutis se gratia separauerunt; non refugit eos salus, sed ipsi salutem qui se elongauerunt. uenit ad Iudaeos, sed illi salutem non receperunt. quomodo non receperunt. audi Iesus salus est, Iesus filius hominis nuncupatus est; uenit filius hominis quaerere e t saluum facere quod pe ri era t, sed Iudaei dimitti sibi latronem postularunt Iesum repudiauerunt.\' Quis est autem qui se longe facit a domino nisi qui non exquirit iustitias eius? qui uero iustitias exquirit prope est. adhaeret deo. et ideo iustitias dei quaerentibus dicit apostolus: uos qui eratis longe facti estis prope in san
Abbreviated transcription (Latin):
iudicat᷑ non credit: sed impieta¬
tis stie iudicio ipse puinitur. Apud
imꝑatores istos ñ puniuntur scele¬
ris rei barbari. qd̃ in sua gente
cõmiserint: qr non sibi subditi. s
grauiori nomine hostes habentur.
qui sine int̾rogatione pͥuati scele¬
ris puniuntur. Itaq & xp̃c suos
castigat qͦs diligit: alienos tanqͣ
generali dñatione impietatis a¬
strictos pene dampnat et̾ne. No¬
uissima enim destruet᷑ mors. Et
tñ uerecunde docet ꝓpħa exem¬
plo sui: ut etiam qͥ diffidit oꝑibꝰ
suis. ꝓpter uerbum tam̃ dei cle¬
mentiorem sꝑet sententiã. Alius
ꝓpter diuitiasuiuere cupit: alius
ꝓpter filios. Hic ꝓꝓter uerbum
dei uiuificari petit: sicut simeon
dñi expectauit. aduentum. Uidit
cundum uerbum tuũ in pace.
qr uiderunt oculi mei salutare
tuũ: asserens uiuendi sͥ cupidita¬
tem aliam ñ fuisse. nͥ ut xp̃m
unculis corporis postulauit. Pos¬
sumus etiam intelligere iudica
iudicium meum: quasi gratuor

Expanded text:
credidit. non iudicatur. sed impietacredidit. non iudicatur. sed impietatis suae iudicio Ipse punitur. apud imperatores istos non puniuntur sceleris rei barbari quod in sua gente commiserint. quia non sibi subditi. sed grauiore nomine hostes habentur, qui sine interrogatione priuati sceleris puniuntur. ita et Christus suos castigat quos diligit, alienos tamquam generali damnatione impietatis adstrictos poenae donat aeternae; nouissima enim destruetur mors. et tamen uerecunde docet propheta exemplo sui, ut etiam qui diffidit operibus suis propter uerbum tamen clementiorem speret sententiam. Alius propter diuitias uiuere cupit, alius propter filios. hic propter uerbum dei uiuificari petit, sicut Symeon domini expectauit aduentum; unde  seruum tuum in pace, quia uiderunt oculi mei salutare tuum, adserens uiuendi sibi cupiditatem aliam non fuisse nisi ut Christum solui corporis postulauit. Possumus etiam intellegere: iudica iudicium meu m. quasi grauior
Abbreviated transcription (Latin):
quã talia subire supplitia. Optãt
utiq audiri bene sͥ conscii. optãt
etiam hi qͥ gratibus flagitus ur-¬
gentur. penam mortis celeritate
tͣnsigere: ut aliquanta penarũ
compendia lucrentur. Spes est
etiam de iudicis misccłia. Ipso
exilio: claustra carceris duriora
sunt. Nec reditus in ꝑꝓetuum.
xp̃i ẽ om̃ib expetendũ: Differat᷑
diaboli iudicium ut fit semꝑ in pe¬
nis reus. semꝑ imꝑbitatis sue in¬
nexus catene: conscientiȩ sue in
ꝑpetuum sustineat ipse iudiciũ.
Ideo dities ille in euangłio. licet
peccator penalibus urgetur erũp¬
nis: ut citius possit euadere. Dia-
ꝗͣ adhiic penis esse subiectꝰ. nisi
quas ipse tantorum conscitis scele¬
rum. soluit timore ꝑpetuo: ne
aliquando securus sit. Inmo ut
ueritis dicam. sanctꝰ ad iudicitim
uenit. impiꝰ non uenit: qm̃ ñ re¬
surgunt impii in iudicium. Hic
petit ut absoluatur. alius ut coer¬
citus dimittatur. Qui autẽ non

Expanded text:
quam talia subire supplicia. optant quam talia subire supplicia. optant utique audiri bene sibi conscii, optant etiam hi, qui grauibus flagitiis urgentur, poenam mortis celeritate transigere, ut aliquanta conpendia poenarum lucrentur. spes est etiam de iudicis misericordia. ipso exilio claustra carceris duriora sunt nec reditus in perpetuum oChristi est omnibus expetendum! differtur diaboli iudicium, ut sit semper in poenis reus, semper inprobitatis suae innexus catena, conscientiae suae in perpetuum sustineat ipse iudicium. ideo diues ille in euangelio licet peccator poenalibus urgetur aerumnis, ut citius possit euadere, diaboquam adhuc poenis esse subiectus. nisi quas ipse tantorum conscius scelerum soluit timore perpetuo, ne aliquando securus sit. Immo, ut uerius dicam, sanctus ad iudicium uenit, impius non uenit, quoniam non resurgunt impii in iudicium. hic petit ut absoluatur, alius ut cohercitus dimittatur; qui autem non
Abbreviated transcription (Latin):
di. Quia apud misericordem iu-¬
dicem sibi causa ẽ: aptid redemp¬
torem suum uult cito. & sꝑat ab¬
solui. Absolatio enim matitra sc̃oꝵ
ẽ. Unde & dñs ait. ꝑ iezechiel ad
angłos: qui ministri sunt ultio¬
num. Asc̃is meis incipite. Non
uult dñs cõmune sanctis cũ dia-¬
boli sotiis. consortium ẽẽ indicii.
Diabolus enim & ministri ents:
cum hominibꝰ ñ flagellabuntar.
Seꝑata ẽ pena: nͥ distat & culpa.
Ideoq alio loco scͥptura ait. tempꝰ
inciꝑe uidicium dei: a domo dei.
Quos misereatur enĩ cito castigat.
& ñ dititius afficiantur. futuri
expectatione iucdicũ. ñ ꝓhrius
misera reatꝰ sorte macerent᷑. ut
untisquisq etiã reddet dupplitia
peccata sua: qͦ tandem possit absol¬
tu. Pena enim reorum: quedã ab¬
solutio delictorum ẽ. Uidemꝰ in hoc
scło insertos nexibus catenarum.
reos inspetiȩ pompe miserabilis
duci: & non nuniquã hoc paciunt᷑
insontes. ut tolerabilius sit mori.

Expanded text:
di, quia apud misericordem iudi, quia apud misericordem iudicem sibi causa est, apud redemptorem suum uult cito et sperat absolui; absolutio enim matura sanctorum est. unde et dominus ait per Ezechiel ad angelos, qui ministri sunt ultionum : a sanctis meis incipite. non uult dominus commune sanctis cum diaboli sociis consortium esse iudicii; diabolus enim et ministri eius cum hominibus non flagellabuntur. separata est poena, ubidistat et culpa. ideoque alio loco scriptura ait: tempus incipere iudicium dei a domo dei. quos miseratur enim, cito castigat, ut non diutius adficiantur futuri expectatione iudicii, non prolixius misera reatus sorte macerentur, ut unusquisque reddat etiam duplicia peccata sua, quo tandem possit absolui. poena enim reorum quaedam absolutio delictorum est. Uidemus in hoc saeculo insertos nexibus catenarum reos in specie pompae miserabilis duci, et nonnumquam hoc patiuntur insontes. ut tolerabilius sit mori
Abbreviated transcription (Latin):
ut a te disceremus humilitatem:
didicimus ñ solum sermoue tuo.
s etiam actu . feci qd̃ imꝑasti: uide
humilitatem meam. Athleta bonꝰ
menbra sua monstrat: ut conuer¬
sationis sue approbet disciplinam.
Monstrat etram tc̃ menbra sua.
qñ post aliqua certamina grauio¬
ra iterum certare compellitur:
ut uidex uidens fessum corpus.
nequaꝗͣ eum certare compellat.
Et tu ostende cordis tui humilita¬
tem: ut titulos uirtutis ostendas.
Ostende & corporis tui certami¬
na. ut dicas. bonum certamen
certami. cursum consummaui:
& uidens sp̃italis uidex certami¬
nis. coronam iusticie decernrat. qm̃
legem agonis implesti. Sequitur
uersiculus. Iudica iudicium meũ
& libera me. ꝓpter uerbum tuũ
uiuifica me. festinant innoxii ad
iudicium: & ꝓpriȩ innocentie ar-¬
bitri. desiderant citius cõꝑbari.
Habet hoc tisus etiam in scło: qd ẽ
cõmune cum sanctis. Uerum is
qui apud detim iustus ẽ: habet
aliam causam iudicii non timen¬

Expanded text:
ut a te disceremus humilitatem: ut a te disceremus humilitatem: didicimus non solum sermone tuo, sed etiam actu tuo; feci quod imperasti: uide humilitatem meam. Athleta bonus membra sua monstrat, ut conuersationis suae adprobet disciplinam. monstrat etiam tunc membra sua, quando post aliqua certamina grauiora iterum certare conpellitur, ut iudex uidens fessum corpus nequaquam eum certare conpellat. et tu ostende cordis tui humilitatem, ut titulos uirtutis ostendas, ostende et cordis tui certamina, ut dicas : certamen bonum certaui, cursum consummaui et uidens spiritalis iudex certaminis coronam iustitiae decernat, quoniam legem agonis implesti. Sequitur uersiculus secundus: iudicaiudi cium eum et libera me; propter uerbum tuum uiui f ica me. festinant innoxii ad iudicium et propriae innocentiae arbitro se desiderant citius conprobari; habet hoc usus etiam in saeculo quod est commune cum sanctis. uerum is, qui apud deum iustus est, habet aliam causam iudicii non timen
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib resurrectio accreuit. Re¬
surgentes ad eqtauisti angelis.
sicut dixisti. qm̃ quȩ ñ nubut̃
& hi qͥ ñ dticunt urores. erunt
fic̃ angłi in celo. Postremo ad dͥex¬
teram dei in illo filii hominis
solio collocasti: sĩc ipse dignatus
es dicere. Ex hoc autẽ: erit fillꝰ
hominis sedens ad dexteram
mul ostendens unam patris et
filii ẽẽ libertatem: ait. Deus aut̃
dis in quo debeas homo dities e̾ẽ.
quas habere uirtutes. Amare
in deo. te ꝓbare: imitari benefi¬
tia misericodiȩ. caritatisq celes¬
tis. Et addidit. Et cum essemꝰ
mortui peccatis. conuinificauit
nos in xp̃o. ciiꝰ gratia estis salua¬
ti & sumul suscitanit: simul fe¬
ꝓpter nos humiliatus est. Ideoq dĩc
nob̃: discite ame. qr mitis sum.
&o humilis corde. Non dirit disci¬
te a me. qr potens sum. s quia hu¬
milis corde: ut ta illum imiteris.
tu ei dicas. Dñe audiui uocem tuã.
impleui p̃ceptum tuum. Dixisti

Expanded text:
omnibus jus resurrectionis adcrevit. Reomnibus jus resurrectionis adcrevit. Resurgentes adaequasti angelis, sicut dixisti: Quoniam quae non nubunt, et ii qui non ducunt uxores, erunt sicut angeli in coelo . Postremo ad dexteram Dei in illo Filii hominis solio collocasti, sicut ipse dignatus es dicere: Ex hoc autem erit Filius hominis sedens ad dexteram mul ostendens unam Patris et Filii esse liberalitatem, ait: Deus autemdis in quo debeas, homo, dives esse, quas habere virtutes, amare in Deo, in te probare: inire beneficia misericordiae charitatisque coelestis. Et addidit: Et cum essemus mortui peccatis, convivificavit nos in Christo, cujus gratia estis salvati: et simul suscitavit, simul fepropter nos 1228 humiliatus est. Ideoque dicit nobis: discite a me, quia mitis sum et humilis corde. non dixit: \'discite a me quia potens sum\\ sed quiahumilis corde, ut tu illum imiteris, ut tu ei dicas: domine, audiui uocem tuam, impleui praeceptum tuum. dixisti
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i sumus deo. Mons aroma¬
tum dauid: cuius orationis o¬
dor ascendit ad dñm. Et ideo
dicebat: dirigatur oratio mea
sicut incensum in conspectti tuo
Sẏmacus tamen et aquila int̾¬
p̃tati sunt quod xp̃c dicit ad
ecclãm: que sedes in ortis. Hoc
est iam in ortis sedes suꝑno dig¬
na paradyso. Et ideo uocẽ tuã
insinua michi. cui amici inten-¬
dunt: ego quoq eam audire
desidero. Cepit in oitis ẽẽ eccłia:
postꝗ̃ in ortis ꝓassis est xp̃c.¬

Expanded text:
sti sumus deo, mons aromasti sumus deo, mons aromatum Dauid, cuius orationis odor ascendebat ad dominum, et ideo dicebat: dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo. Symmachus tamen et Aquila interpretati sunt, quod Christus dicit ad ecclesiam: quae sedes in hortis, hoc est: iam in hortis sedes superno digna paradiso, et ideo uocem tuam insinua mihi cui amici intendunt; ego quoque eam audire desidero. coepit in hortis esse ecclesia, postquam in hortis passus est C
Abbreviated transcription (Latin):
rum erat ut cum ad plenitudi¬
nem ecclia ꝑuenisset ꝑsecutioni.¬
bus uariis tẽptaret᷑: ideo cũ u̾bi
gr̃a delectaretur. fubito cernit
insidias ꝑsecutoꝵ. Et que plus
sponso quã sibi timerẽt. aut qr
a ꝑsecutoribus xp̃c magis appetit
in nob̾: ideo ait. fuge frater m̃s.
& similis esto tu capreole aut hyn¬
nulo ceruorum. siꝑ montes aro¬
matũ. Propt̾ infirmos fugit: qͥ
tẽptam̃ta gͣuiora ferre ñ possunt.
Ideoq scͥptum ẽ. ut de ciuitatibꝰ
ad cuntates fugiamꝰ: & si nos in
hac ciuitate suerint ꝑsecuti. fugu
mꝰ maliam. ꝓpter infirmos gͥ it
diximus fugiat. aut faigrat ab i¬
fimis & tͣnseat ad montes aronai¬
tum: qͥ pro martyrio odorem pos¬
funt beate resurrectionis affer-¬
re. Montes aromatũ sancti sunt.
gͥ consu git: qͥ sunt eiꝰ stabilia
fundam̃ta. In nob̾ fugit: in illis
fida statione consistit. Mons igit᷑
aromatum paulus est qui po¬
test dicere: bomis õdor ẽnim¬

Expanded text:
Sed quia futurum erat, ut, cum ad plenitudiSed quia futurum erat, ut, cum ad plenitudinem ecclesia peruenisset, persecutionibus uariis temptaretur, ideo, cum uerbi gratia delectaretur, subito cernit insidias persecutorum. et quae plus sponso quam sibi timeret, aut quia a persecutoribus Christus magis adpetitur in nobis, ideo ait: fuge, frater meus, et similis esto tu capreolae aut hinulo ceruorum super montes aromatum. propter infirmos fugbt, qui temptamenta grauiora ferre non possint. ideoque scriptum est, ut de ciuitatibus ad ciuitates fugiamus et, si nos in hac ciuitate fuerint persecuti, fugiamus in aliam. propter infirmos igitur, ut diximus, fugiat aut fugiat ab infirmis et transeat ad montes aromatum. qui pro martyrio odorem possint beatae resurrectionis adferre. montes aromatum sancti sunt. igitur confu- ?it qui sunt eius stabilia fundamenta; in nobis fugit, in illis fida statione consistit. mons igitur aromatum Paulus est, qui potest dicere: bonus enim odor Chri
Abbreviated transcription (Latin):
uitis mea in conspectu meo: mil¬
le salomoni. & ducenti seruantibꝰ
fructũ. ꝑfectio & plenitudo xp̃i
ẽ portio seruuloꝵ. Habes hoc miste¬
rium ingenefi: ubi quinq par-¬
tes beniamin fr̃i iumori tribuit
ioseph. singulas reliquis fr̃ibus.
Dño gͥ quinq sensutm portio &
p̃rogatiua defertur. Quã illi
utiq tribuit ipse quẽ diligit: fic̃
dilȩxit & paultm. cui dedit ad e-¬
uocandas gentes sapientiȩ pͥnci¬
patum. his gͥ fructibus delectata
eccła: dicit ad xp̃m. Qui sedes
in ortis. amici intendentes uoci
tue: uocẽ tuã in siuua mͥ. Delec
debant uoci eiꝰ. S qr amici illi de
celestibus erant. arangłi uel
dñationes & throni. homines enĩ
expulsi de paradyso fuerant ꝓpt̾
inobedientiã celestium mandad¬
adhuc ęccłã uocem eiꝰ audire non
poterat quã cupiebat audire.
ideo ait: uocem tuam insinuamͥ.
Uñ & nos si uolumus eũ in nob̃
sedere. simꝰ orti clausi atq mum¬

Expanded text:
uitis mea in conspectu meo; miluitis mea in conspectu meo; mille Salomoni, et ducenti seruantibus fructum. perfectio et plenitudo Christi est, portio seruulorum. habes hoc mysterium in Genesi, ubi quinque partes Beniamin fratri iuniori tribuit Ioseph, singulas reliquis fratribus. domino igitur quinque sensuum portio et praerogatiua defertur, quam illi utique tribuit ipse quem diligit, sicut dilexit et Paulum, cui dedit ad euocandas gentes sapientiae principatum. His igitur fructibus delectata ecclesia dicit ad Christum: qui sedes in hortis, amici intendentes uoci tuae; uocem tuam insinua mihi. delectdebant uoci eius.sed quia amici illi de caelestibus erant archangeli uel domi- nationes et throni – homines enim expulsi de paradiso fuerant propter inoboedientiam caelestium mandaadhuc ecclesia uocem eius non poterat quam cupiebat audire -, ideo ait: uocem tuam insinua mihi. unde et nos, si uolumus eum in nobis sedere, simus horti clausi atque mun
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiale canens carm̃: exultauit
salomoni in belaminon: dedit ui¬
neã suã his qͥ seruant. Clamat gͦ
sp̃c. Plantata ẽ congregatio popłoꝵ:
ut uitis et̾ne radice fundata. et
sp̃alia sub iugam uerbi corde mã¬
sueto colla sribiecit. Plantata est¬
autẽ in multitudine nationun:
hoc ẽ utelligendam belãmon.
symacꝰ. aqͥla. alieq traditiones
greco sermone docuerunt. Repu¬
diata ẽ uetus copula que fructum
afferre ñ poterat: data ẽ uinea
nob̃ fidelibusq cultoribus. qͥ ñ so-¬
lum facere fructum possent. sed
etiam custodire. Uua gͥ ouis erra¬
uit: s reuocata totiꝰ spatia orbis
impletut. Unam ouẽ error abdu¬
xerat: s multitudinem popłoꝵ
dm̃i grã congregatuit. Errauit
homo: sed eccła iam murus ẽ. et
murus ualidus. Errauit ad am
murus ẽ dauid: qͥ mandata dñi
ta hec uinea munimine sp̃ali mil¬
le fructꝰ dat xp̃o: ducentos autẽ
fructꝰ custodib. Ideoq ait eccłi̾a.

Expanded text:
nuptiale canens carmen exultauit nuptiale canens carmen exultauit Salomoni in l Belamon; dedit uineam suam his qui seruant. clamat ergo spiritus: plantata est congregatio populorum et uitis aeternae radice fundata et spiritalia sub iugum uerbi corde mansueto colla subiecit; plantata autem in multitudine nationum. hoc enim intellegendum \'Belamon\' Symmachus, Aquila aliaeque traditiones Graeco sermone docuerunt. repudiata est uetus copula quae fructum adferre non poterat, data est uinea nouis fidelibusque cultoribus, qui non solum facere fructum possent, sed etiam custodire. una igitur ouis errauit, sed reuocata totius spatia orbis impleuit; unam ouem error abduxerat, sed multitudinem populorum domini gratia congregauit. errauit homo, sed ecclesia iam murus est et murus ualidus. errauit Adam, murus est Dauid qui mandata dei ta haec uinea munimine spiritali mille fructus dat Christo, ducentos autem fructus custodibus. ideoque ait ecclesia:
Abbreviated transcription (Latin):
mea t᷑res. hoc ẽ. Nolite dubitare
utrum murꝰ sim. Ille enĩ dixerat.
si murꝰ ẽ: ego inqͥt murꝰ sum. Et
ñ partia ubera habeo: s ut tar-¬
res ubera mea sunt. Quomͦ dicitis
qr ñ habeo ubera: Sensus ut t᷑res
habeo sapientie. in quibus ẽ habũ¬
dantia: sic̃ scͥptam ẽ. Et habun¬
dantia in t᷑ribus tuis. His uberibꝰ
idest sensibus habilem se tantis
nuptiis estimabat. S filiȩ ierłmn
adhuc ñ poterant estimare: quia
senstũ eiꝰ habundantiã ñ uidebat᷑.
Et addidit. Ego eram in oculis
eiꝰ: tanꝗͣ uitieniens pacem. Hoc ẽ.
Deliberatis de meis sensibus cum
pacẽ dĩ inuen̾im quȩ suꝑat omnẽ
mentẽ: & custodit corpora & sensꝰ
in xp̃o iħu. Talis inqͥt erã in oculis
sponsi: qualis quȩ habet pacen.
Scͥptum ẽ enĩ. Qui recte quert̃
pacẽ: habebut̃ eam testimonium.
festinantibus gͥ dilectio atq dilecta
celibata coniunctio sp̃alis ẽ: mu-¬
tuo expetita consensu. Ideoq tãꝗͣ

Expanded text:
mea turres, hoc est: nolite dubitare mea turres, hoc est: nolite dubitare utrum murus sim — iilae enim dixcrant: si murus est —;ego, inquit, murus sum et non parua ubera habeo, sed ut turres ubera mea sunt. quomodo dicitis quia non habeo ubera ? sensus, ut turres, habeo sapientiae, in quibus est abundantia, sicut scriptum est: et abundantia in turribus tuis. his uberibus, id est sensibus, habilem se tantis nuptiis aestimabat, sed filiae Hierusalem adhuc non poterant aestimare, quia sensuum eius abundantiam non uidebant. Et addidit: ego eram in oculis eius tamquam inueniens pacem, hoc est: deliberatis de meis sensibus, cum pacem dei inuenerim, quae superat omnem mentem et custodit et corda et sensus in Christo Iesu. talis, inquit. eram in oculis sponsi qualis quae habet pacem; scriptum est enim. qui recte quaerunt pacem. habebunt eam testimonium festinantibus igitur dilecto atque dilecta celebrata coniunctio spiritalis est mutuo expetita consensu. Ideoque tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
fueta. Eo fulta p̃sidio. eo splen¬
dore fulgens: habilior xp̃i copłe¬
t᷑: & eccłã ianua noncupat᷑. quia
ꝑ ipsam patet popłis aditus ad
salutẽ. ne hereticorum corrũpat᷑
tineis aut uermibus. dicunt filie
Edificentis suꝑ eam tabulas ce-¬
drinas: hoc est fidei suiblimis bo-¬
num odorem. Est enĩ suauis huiꝰ
materiȩ odor: quam ñ uermis ñ
tinea corrumpat. Ideo huiꝰ mat̾ie
usuis eligit᷑. tectoꝵ fastigiis eleuan¬
dis. formandisq litterarum elem̃¬
tis: qͥb etãs puerilis ad studitim
liberalis eruditionis imbuiꝰt᷑. Est gͦ
mat̾ia ista sublimis ad grãm. lecus
ad onus. suauis ad odorem. ittilis
ad instrum̃tum scientiȩ: habilis
ad ministeriũ. cognitionis et̾ne.
S quẽadmodũ sponsam suã dili¬
gens xp̃c. urgebeit ad copule sp̃alis
sollẽpnitatẽ: ita & eccłã uerbi de¬
core iam capta. festinabat ad nup¬
tias. Ideoq morarũ & dilationis
impatiens. quas filie ierłm innecte

Expanded text:
sueta. Eo fulta praesidio, eo splensueta. Eo fulta praesidio, eo splendore refulgens habilior Christi copt ecclesia janua nuncupatur, quia per ipsam patet populis aditus ad salutem. Sed ne haereticorum corrumpatur tineis aut vermibus, dicunt filiae Aedificemus super eam tabulas cedrinas, hoc est, fidei sublimis bonum odorem. Est enim suavis hujus materiae odor, quam non vermis, non tinea corrumpat. Ideo hujus materiae usus eligitur tectorum fastigiis elevandis formandisque litterarum elementis, quibus aetas puerilis ad studium liberalis eruditionis imbuitur. Est ergo materia ista sublimis ad gratiam, levis ad onus, suavis ad odorem, utilis ad instrumentum scientiae, habilis ad ministerium cognitionis aeternae. Sed quemadmodum sponsam suam diligens Christus urgebat ad copulae spiritalis sollemnitatem, ita et ecclesia uerbi decore iam capta festinabat ad nuptias. ideoque morarum et dilationis inpatiens, quas filiae Hierusalem innectere
Abbreviated transcription (Latin):
ñ beatã putet. S qr plenitudo
tierbi tiel sp̃c scĩ uibrat & ful.¬
get. & nichil ẽ quod illis possit
equari. ideo differre desiderãt.
ut illa dilatione uel anma uel
eccłã possit ẽẽ ꝑfectior. Dicunt
ergo. Si murus ẽ. edificemꝰ suꝑ
eũ receptacula: & si ianua est
sculpamus suꝑ eã tabulas cedri.¬
nas. Murus est anima iusti. Ha¬
bet & eccła muros suos: quȩ ĩ
ꝑfectior dicit. Ego cutitas mu¬
nita. Hicẽ murtis qͥ habet duo¬
decim portas aplĩcas ꝑ quas po-¬
pulo nationũ patet ingresstis
in eccłam. S murus quãtis am¬
bitum totiꝰ urbis includat: tc̃
tam̃ ẽ munitior cũ receptacula
habuerit p̃parata. in qͥb ꝓptigna¬
tores urbis. tutũ speculandi ac
tuendi possint habere subsidiũ.
S qr hec rationabilis ciuitas est
& omnis spes eiꝰ in dĩ uerbo est.
ñ ferrea s argentea ei ꝓpugna¬
cula reqͥruntur: eloquiis celestibꝰ
magis quã corporis uoluptatibus
hostiles impetus repulsare con¬

Expanded text:
n beatam putet. Sed quia plenitudo Verbi vel Spiritus sancti vibrat et fulget, et nihil est quod illis possit aequari, ideo differre desiderant; ut illa dilatione vel anima, vel Ecclesia possit esse perfectior. 37. Dicunt ergo; Si murus est, aedificemus super eum receptacula: et si janua est, sculpamus super eam tabulas cedrinas . Murus est anima sancti. Habet et Ecclesia muros suos, quae jam perfectior dicit: Ego civitas munita . Hic est murus, qui habet duodecim portas apostolicas, per quas populo nationum patet ingressus in Ecclesiam. Sed murus quamvis ambitum totius urbis includat, tunc tamen est munitior, cum receptacula habuerit praeparata, in quibus propugnatores urbis tutum speculandi ac tuendi possint habere subsidium. Sed quia rationabilis haec civitas est, et omnis spes ejus in Dei verbo est: non ferrea, sed argentea ei propugnacula requiruntur, eloquiis coelestibus magis quam corporis voluptatibus hostiles impetus repulsare con
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Porta me in cruce q̃ salutaris
errantibus ẽ in qua sola ẽ reqͥes
fatigatis: in qͥ sola uiuunt qͥcũq
moriunt᷑. Pulchre autẽ eciã uiu¬
fica potest dici: eo qd̃ mori ñ possit.
quẽ hum̾is suis uirtꝰ portauerit.
ui sĩc ouis quȩ ꝑierat. s dĩc que

Expanded text:
ti. porta me in cruce quae salutaris ti. porta me in cruce quae salutaris errantibus est, in qua sola est requies fatigatis, in qua sola uiuent quicumque moriuntur. Pulchre autem etiam uiuifica potest dici, eo quod mori non possit quem humeris suis uirtus portauerit. ui sicut ouis quae perierat; sed e
Abbreviated transcription (Latin):
iã noc̾e ñ pot̾it. Ad me neni quẽ
luporũ grauium uexat incursus
ad me ueni quẽ eiectum de ꝑa¬
suꝑioribꝰ. Nã & me ibidem collo¬
catieras: s ab ouilibꝰ tuis luptis
nocturnꝰ au̾tit. Quere me: qr te
reqͥro. Quere me. inuenime: susci¬
pe me. porta me. Potes inuentre
quẽ tu reqͥris. dignaris susciꝑe quẽ
intien̾is: impon̾e humeris. quem
susceꝑis. Non ẽ tibi piũ ontis fasti¬
dio: ñ ẽ tͥ oneri uectara iusticie.
data tua ñ sum oblitus. spem me-¬
dicine resertio. ueni dñe qr & er
raticã solus es reuocare qͥ possis: &
qͦs reliqueris ñ mestificabis. Et ip¬
si enĩ peccatoris reditu gratulabũ¬
t᷑. ueni ut facras salutẽ in t̾ris: in
celum gatidiũ. uengͦ & quere ouẽ
narios: s ꝑ temetipst̃. Suscipe
me in carne: que in adam lapsaẽ.
Suscipe me ñ ex sara s ex maria.
ut incorrupta sit uirgo: s uͥgo ꝑ
grãm ab omni integra labe pecca-¬

Expanded text:
iam nocere non poterit. ad me ueni, quem iam nocere non poterit. ad me ueni, quem luporum grauium uexat incursus. ad me ueni, quem eiectum ue pasuperioribus. nam et me ibidem conlocaueras, sed ab ouilibus tuis lupus nocturnus auertit. quaere me, quia te requiro, quaere me, inueni me. suscipe me, porta me. potes inuenire quem tu requiris, dignaris suscipere quem inueneris, inponere umeris quem susceperis. non est tibi pium onus fastidio, non tibi oneri est uectura iustitiae. data tua non sum oblitus, spem medicinae reseruo. ueni, domine, quia et erraticam solus es reuocare qui possis et quos reliqueris non maestificabis; et ipsi enim peccatoris reditu gratulabuntur. ueni, ut facias salutem in terris, in caelo gaudium. Ueni ergo et quaere ouem narios, sed per temet ipsum. suscipe me in carne quae in Adam lapsa est. suscipe me non ex Sarra, sed ex Maria, ut incorrupta sit uirgo, sed uirgo per gratiam ab omni integra labe pecca
Abbreviated transcription (Latin):
uiam potest redire: in uiã reuoca¬
ri potest. Et pulchre addidit:
sicut ouis que ꝑierat. Non enĩ pe¬
riit: qui agnoscit errorem. Qu¬
re inqͥt seruum tuũ: qm̃ mandi¬
ta tria non fũ oblitus. uenierg
dñe iħu quere seruũ tuñ: quem
lassam ouem tuã. Uleni pastor: qu¬
re sĩc oues ioseph. Errauit ouis
Dimitte nonaginta nouem oues
tuas: & ueni unam ouẽ querere
que errauit. ueni sine cambus.
uemi sine malis oꝑariis. ueni sine
mercennario. qui ꝑ ianuam intro¬
ire ñ nouerit: ueni sine adutoꝵ
sine nuntio. Iam dudum te ex¬
pecto uenturũ. Scio enĩ uentu¬
rum: qm̃ mandata tua ñ sum o¬
blitas. Uleni non cũ uurgi
s cum caritate: sp̃cqͥ man¬
suetudine. Noli dubitare relin¬
quere in montibus nonaguta
nouem oues tuas: qr in montibꝰ
constitutas lupi rapaces incur¬
sare ñ possunt. In paradiso semed
nocuit serpens: amisit ibi escam
postꝗͣ adam inde depuliꝰ ẽ. illic

Expanded text:
uiam potest redire, in uiam reuocauiam potest redire, in uiam reuocari potest — et pulchre addidit: sicut ouis quae perierat; non enim perit qui agnoscit errorem. Quaere. inquit, seruum tuum, quoniam mandata tua non sum oblitus. ueni ergo. domine Iesu, quaere seruum tuum, quaere lassam ouem tuam, ueni, pastor, quaere sicut oues Ioseph. errauit ouis dimitte nonaginta nouem oues tuas et ueni unam ouem quaerere quae errauit. ueni sine canibus, ueni sine malis operariis, sine mercennario, qui per ianuam introire non nouerit. ueni sine adiutore, sine nuntio, iam dudum te expecto uenturum; scio enim uenturum, quoniam mandata tua non sum oblitus. ueni non cum uirga, sed cum caritate spirituque mansuetudinis. Noli dubitare relinquere in montibus nonaginta nouem oues tuas, quia in montibus constitutas lupi rapaces incursare nonpossunt. in paradiso semel nocuit serpens; amisit ibi escam, postquam Adam inde depulsus est; illic
Abbreviated transcription (Latin):
sic tam̃ quasi ꝑ ignem. fortassis e¬
tiam si conuenit senstis. Si dignus
fuero uidicio. dignus ero a consor¬
tiis impiorum. qm̃ ñ resurgunt
impii in iudicium & uiuabunt
me iudicia: qm̃ qͥ credit in dño
ñ iudicabitur. ꝓderit illi fides.
& suffragabitur ad ueniam: etiã¬
si qua in oꝑibus offensa sit. Seqͥt᷑
rierat: uiuifica seruu tuum.
qm̃ mandata tua non sum oblitꝰ.
Grecus habet quere seruũ tuum:
hoc est. ꝗutioco ii. Et potuit
falli scriptor. ut scͥberet ⁊ iicon.¬
⁊ & son: qd̃ est uiuifica. S̾ei sus qͥ¬
dem uterq constat. s oportunior
ẽ huic loco quere seruum tuum:
qm̃ ouis que errauit que renda
ẽ a pastore ne pereat. Ideo dicit
erraui. Dic & tu iniqͥtates tuas
ut iustificeris: qd̃ lapsum fateris.
tium ẽ: qr nemo sine peccato. Ne-¬
gare hoc sacrilegiũ ẽ. Solus enun
deus sine peccato ẽ. Confiteri hoc
deo: impunitatis remedium est.
Erraui inquit. S qͥ erratut in

Expanded text:
sic tamen quasi per ignem. fortassis esic tamen quasi per ignem. fortassis etiam sic conuenit sensus: si dignus fuero iudicio, dignus ero ut exuar consortiis impiorum, quoniam non resurgunt impii in iudicium, et iuuabunt me iudicia, quoniam qui credit in domino non iudicatur. proderit illi fides et suffragabitur ad ueniam, etiamsi qua in operibus offensa sit. Sequiturierat. uiui fica s eruum tuu m, quoniam mandata tua non sum oblitus. Graecus habet: quaere seruum tuum, hoc est ζήτησον, et potuit falli scriptor, ut scriberet ζῆσον, quod est uiuifica. sensus quidem uterque constat, sed oportunior est huic loco: quaere seruum tuum, quoniam ouis quae errauit quaerenda est a pastore, ne pereat. ideo dicit \'erraui\'. dic et tu iniquitates tuas, ut iustificeris. quod lapsum fateris, tium est, quia nemo sine peccato. negare hoc sacrilegium est - solus enim deus sine peccato est —, confiteri hoc deo inpunitatis remedium est. erraui. inquit — sed qui errauit in
Abbreviated transcription (Latin):
debitũ pene. Ibi latidabit dñm: ubi
deposito infirmitatis corpore. confor¬
mis esse ceꝑit głe corporis xp̃i. Nã
dum in peccato sumꝰ plene laudare
quonͦi possumꝰ: Peccatori enĩ dĩx̃
ds̃. Quare tu enarras iusticias me¬
as : In umbra sumꝰ hic positi: in
umbra uiuimꝰ. in umbra laudamꝰ.
ꝑfecte in umbra laudare ñ possu-¬
mus. In t̾ra aliena sumus. Quo¬
mͦ cantabimꝰ. canticũ dm̃ in ter¬
ra aliena : Abitiuant atitẽ iudi¬
cia dei scõs: cum bonis oꝑibus
remuneratio uite confertur.
et̾ne. beatus qͥ dicit: & iudicia
tua adiuuabunt me. Ego infir-¬
mus. ego peccator: timeo iudicia
dei. ꝓpter conscientiam delictorũ.
Michi timorem afferunt: me
exagitant. sc̃õs adiuuant. S tam̃
uiuabunt ea.⁊ peccatorem: licet
diuerso modo. Santtꝰ adituabit
dum ꝓbatur. peccator adiuuabit᷑
dum humiliat᷑. dum castigatur.
ut peccata soluat duplicia ditni
optis eitis exurit᷑. ut ipse saluus fiat

Expanded text:
debitum poenae.\' Ibi laudabit dominum, ubi debitum poenae.\' Ibi laudabit dominum, ubi deposito infirmitatis corpore conformis esse coeperit gloriae corporis Christi. nam dum in peccato sumus. plene laudare qui possumus ? peccatori enim dixit deus: quare tu enarras iustitias meas?in umbra sumus hic positi, in umbra uiuimus, in umbra laudamus; perfecte in umbra laudare non possumus. in terra aliena sumus; modo -cantabimus canticum domini in terra aliena? Adiuuant autem iudicia dei sanctos, cum bonis operibus remuneratio uitae confertur aeternae. beatus qui dicit: et iudi icia tua adiuuabunt me. ego infirmus, ego peccator timeo iudicia dei propter conscientiam delictorum, mihi terrorem adferunt. me exagitant; sanctos adiuuant. sed tamen iuuabunt etiam peccatorem, licet diuerso modo. sanctus adiuuabitur, dum probatur, peccator adiuuabitur, dum humiliatur, dum castigatur, ut peccata soluat duplicia, dum opus eius exuritur, ut ipse saluus fiat,
Abbreviated transcription (Latin):
tatio ẽ diuinoꝵ decretoꝵ: ne ali¬
qua cura corporis huiꝰ auercit᷑
a studio disciplinȩ. Seqͥt᷑ uersus.¬
uiuet anima nr̃a & laudabit te
& udicia tua adiutabunt me.
future utiq uite ñ p̃sentis sͥ re¬
muneratione blanditur. Hec e¬
nĩ uita quomͦ dici potest dequa
scͥptum ẽ. & in pultierem mor¬
tis dedixistime: Quã multi
uiuentes in inferno funt. Ipse
paulus cupiebat de mortis huiꝰ
corpore liberari: qui uere concupi¬
uit salutare diei dicens. Dissolui &
ꝑman̾e attẽ in carne magis neces¬
sarĩ quã uoltntariũ. Quomͦ gͦ uiuit
aĩa: oꝑta mortiᷤ ĩ uolucro: ut q̃ ÷ uita:
qͥ iũbra ẽc In regiõe u̾bre mortiᷤᷤ sumꝰ:
abscondita ÷ uita nr̃a. ñ lib̾a. Erit em̃
lib̾a ĩ regiõe iuuoꝵ. ĩ q̃ fidutia ꝯplacen¬
di iustꝰ assumit: ut placeat dño ĩ regiõe
uiuoꝵ. Ibi gͦ uiuet aĩa nr̃a. uͥ nil mortale
nichil infernum amicta fit: nichil

Expanded text:
tatio est diuinorum decretorum neque alitatio est diuinorum decretorum neque aliqua cura corporis huius auertitur a studio disciplinae. Sequitur uersusuiuet anima mea et laudabit te, et iudicia a tua adiuuabunt me. futurae utique uitae, non praesentis sibi remuneratione blanditur. haec enim uita quomodo dici potest, de qua scriptum est: et in puluerem mortis deduxisti me? quam multi uiuentes in inferno sunt! ipse Paulus cupiebat de mortis huius corpore liberari, qui uere concupiuit salutare dei dicens: dissolui enpermanere autem in carne magis necessarium -quam uoluntarium. quomodo ergo uiuit anima operta morbrae mortis sumus, abscondita est uita nostra, non libera; erit enim libera in regione uiuorum, in qua fiduciam conplacendi iustus adsumit, ut placeat domino in regione uiuorum. ibi ergo uiuet anima nostra, ubi nihil mortale, nihil infirmum amicta sit. nihil
Abbreviated transcription (Latin):
uersus. Conctipiui salutare tuũ
dñe. & lex tua meditatio mea ẽ.
Aliꝰ longeuitate uite istiꝰ delectat᷑.
& concutpiscit usq ad deposite
senectutis corporis huiꝰ uitã ꝓduic̾.
alii franguntur egͥtadinis infirmi¬
tate. de quib nemo potest dicere:
cũ infirmor tẽ potẽs sum. Beatos
se putat si moffensa ualitadinis
cõmoditate potiantur: quibus nͣ
est infirmitas ad salutẽ. Horun
qͦ nemo potest dicere : concupiui
salutare tuum. Suam enim magis
salitẽ. quã salutare dei querunt:
medicis potius quã scͥpturis obedi¬
entes. Contraria autẽ studiosis di¬
uine cognitionif. p̃cepta medicine
sunt. Aiennio reuocant. ltgubra¬
re ñ sinunt: ab omni intentione
meditatiõis abducunt. Itaq qui
se medicis dediderit. seipsum sibi
que cor i e. poris s q̃ et̾na st̃.
querens cum hoc in corpore
conuersetur. Qui autẽ salutem
dei querit: die utiq & nocte
meditat᷑ in lege. Iugis illi medi¬

Expanded text:
uersus sextus: con cupiui salutare t tuum, uersus sextus: con cupiui salutare t tuum, domine, et lex tua meditatio mea est. alius longaeuitate uitae istius delectatur et concupiscit usque ad depositae finem senectutis corporis huius uitam producere. alii franguntur aegritudinis infirmitate, de quibus nemo potest dicere: cum infirmor, tunc potens sum. beatos se putant, si inoffensa ualitudinis commoditate potiantur, quibus non est infirmitas ad salutem. horum quoque nemo potest dicere: concupiui salutare tuum, domine; suam enim magis salutem quam salutare dei quaerunt, medicis potius quam scripturis oboedientes. contraria autem studiosis diuinae cognitionis praecepta medicinae sunt; a ieiunio reuocant, lucubrare non sinunt, ab omni intentione meditationis abducunt. itaque qui se medicis dederit, se ipsum sibi quae corporis, sed quae aeterna sunt quaerens, cum hoc in corpore conuersetur. qui autem salutem dei quaerit, die utique et nocte meditatur in lege. iugis illi medi
Abbreviated transcription (Latin):
terã dei: de quo stipra ait. Dert̾a
dñi fecit uirtutẽ: dext̾a dñi exalta¬
uit me. Cur gͦ hic manũ dixit nͥ
forte ñ solum ꝓpt̾ diuersitatem
gr̃e quã scͥptores ñ p̃termutere so.¬
lent. s etiam ꝓter quandã ꝓpͥeta¬
tem manuum dictũ ẽ. ut uͥ dext̾i
dicat᷑. ibi dicit᷑ qd exaltauit eum
uirtute: hic manꝰ uͥ intelligi ope.¬
teat. quod eum humilitate serui¬
uit: Potest & sic intelligi manꝰ
dñi. sicut dicit᷑ inusu. magna est
manꝰ illius regis. hoc ẽ magnꝰ exer¬
citus. & illiꝰ inferioe manꝰ ẽ: ut
etiã hic intelligamꝰ fiat ad ium̃¬
tũ tuũ atq subsidium. ut mittas
angłos trios. opem tuã. subsidia. pe¬
tentie tuie ad liberandum popłi
tuum. Hec ẽ manus dei: de qua
scͥptum ẽ. Nonne om̃s ministri spx.
qͥ mitunt᷑ in ministerium ꝓpter
eos qͥ futuri erunt heredes saltitis
Qui gͦ elegit mandata dei. utitur
confidentia: ut cũ auctoritate de¬
ꝑoscat qͥ dituna subsidia. Seqͥtur

Expanded text:
teram dei, de quo supra ait: dextera domini fecit uirtutem, dextera domini exaltauit me. cur ergo hic manum dixit, nisi forte non solum propter diuersitatem gratiae, quam scripturae non praetermittere solent, sed etiam propter quandam proprietatem manuum dictum est, ut ibi dextera dicatur. ubi scribitur quod exaltauit eum uirtute, hic manus, ubi intellegi oporteat quod eum humilitate seruauit ? potest et sic intelleiri manus domini sicut dicitur in usu: \'magna est manus illius regis. hoc est magnus exercitus, et \'illius inferior manus est\\ ut etiam hic intellegamus: \'fiat adiumentum tuum atque subsidium, ut mittas angelos tuos, opem tuam, subsidia potentiae tuae ad liberandum populum tuum\'. haec est manus dei de qua scriptum est: nonne omnes ministri spiritus qui mittuntur in ministerium propter eos, qui futuri erunt heredes salutis? qui ergo elegit mandata dei, utitur confidentia, ut cum auctoritate deposcat sibi diuina subsidia. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
runt. ut p̃tendant immature
etatis infirmitatẽ: & astruant
qd̃ ubera ñ habeat. q̃ nubilis sig¬
nificant tẽpus etatis. Hoc solet
symbolam cõmune oĩb uͥginibus
ẽẽ nupturis: ut cũ ubera ceꝑuit
enin̾e. tc̃ comunctioni habiles iu¬
dicent᷑. Turbate gͥ qd̃ studio dilec¬
tionis tirgeat nuptias sponsus:
dicãt. Quid faciemꝰ sorori nr̃e in
die qua loquet᷑ in ea: uel ut simacꝰ¬
ait qua loquet᷑ ei: Hoc ẽ. Sponsa¬
lium celebritate solet fieri collo¬
cutio & confirmatio nuptiarum.
qͥd gͦ faciemus dicunt turbate.
qr urgetur conunctio sp̃italis.
& tantis nuptiis excusare ñ pos.¬
funt. Nemo enĩ est qui copulan¬

Expanded text:
runt, ut praetendant inmaturae runt, ut praetendant inmaturae aetatis infirmitatem et adstruant, quod ubera non habeat, quae nubilis significant tempus aetatis. hoc solet symbolum commune omnibus uirginibus esse nupturis, ut, cum ubera coeperint eminere, tunc coniunctioni habiles iudicentur. Turbatae igitur, quod studio dilectionis urgeat nuptias sponsus, dicunt: quid faciemus sorori nostrae in die qua loquitur in ea? uel, ut Symmachus, qua loquitur ei, hoc est: sponsalium celebritate solet fieri conlocutio et confirmatio nuptiarum. quid ergo faciemus, dicunt turbatae, quia urgetur coniunctio spiritalis? a tantis nuptiis excusare non possunt; nemo est enim qui copula
Abbreviated transcription (Latin):
scdm̃ litt̾am noua tenens. nec se-¬
cundũ sp̃m uetera. Non dicit
dealbata cernitur: q̃ utͥusq ful¬
get gr̃a testam̃ti. Respondit ei
sponstis. Pone me ut signacult̃
in cor tuũ: ut sigillũ in bracbiũ
tuũ. Que notia & uet̾a seruasti
mͥ signacłm meũ es: ad unaguiẽ¬
meã es & similitudinem. fulget in
de ymago. iusticie. ymago sapien¬
tiȩ: imago uirtutis. Et qr ymago
Sit effigies euangłii in tius factis:
ut in tuis morib mea p̃cepta custo¬
dras. Effigies euãgłii erit uite. si
ꝑcutienti maxillã alt̾am p̃beas.
si diligaᷤᷤ inmicũ tuũ: si crticẽ tuã
tollas. & me sequaris. Ideo crucem
re dubitares. Audierunt hoc filie
copulabat: & qr confiderantes mag¬
nituidinem uerbi imparẽ tantis
nuptiis estimabant. neforte tante¬
copule pondꝰ sustiu̾e ñ posset excu¬
sant dicentes. Soror nob̃ pertia:
ut ubera ñ babet. Sic enĩ qͥ uolũt
differre nuptias excusare constie¬

Expanded text:
secundum litteram noua tenens nec sesecundum litteram noua tenens nec secundum spiritum uetera. non dicit dealbata cernitur quae utriusque fulget gratia testamenti. Respondet ei sponsus: pone me ut signaculum in cor tuum. u t sigillum in brachium tuum. quae noua et uetera seruasti mihi. signaculum meum es, ad imagimeam es et similitudinem. fulget in te imago iustitiae, imago sapientiae, imago uirtutis. et quia imago sit effigies euangelii in tuis factis, ut in tuis moribus mea praecepta custodias. effigies euangelii erit in te, si percutienti maxillam alteram praebeas, si diligas inimicum tuum, si crucem tuam tollas et me sequaris. ideo crucem re dubitares. Audierunt hoc filiaecopulabat et, quia considerantes magnitudinem uerbi imparem tantis nuptiis aestimabant. ne forte copulae pondus sustinere non posset, excusant dicentes: soror nobis parua et ubera non habet. sic enim qui uolunt differre nuptias excusare consue