comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dignatio Si tibi placet egrediatur edictũ a
facietua & scribatur uixta legem persarũ
atque medorum quã praeterir illicitũ est
ut nequaquã ultra uasthi ingrediatur ad
regem : sed regnum illius altera quae melior
illa est accipiat. Et hoc in om̃e quod latissi
mum est prouinciarum tuarum diuulge¬
tur imperium : ut cunctae uxores tã maio¬
rum quã minorum deferant maritis suis ho¬
norem Placuit consilium eius regi & prin¬
cipibus: fecitq uixta consilium mamuchan
& misit epistolas ad uniuersas prouincias
regni sui: ut quaeque gens audire & legere
poterat diuersis linguis & litteris esse iuros
principes ac maiores in domibus suis &
hoc per cunctos populos diuulgari his
ita gestis. post quam regis assuerĩ deferbu¬
erat᷑ indignatio : recordatus est uasthi &
quae fecisset uel quae passa esset. Dixer̃q
pueri regis ac ministrieius. quaerantur re¬
gi puellae uirgines acspeciosae : & mittan¬

Expanded text:
dignatio et si tibi placet egrediatur edictum a dignatio et si tibi placet egrediatur edictum a facie tua et scribatur iuxta legem Persarum atque Medorum quam praeteriri inlicitum est ut nequaquam ultra Vasthi ingrediatur ad regem sed regnum illius altera quae melior illa est accimum est provinciarum tuarum divulgetur imperium, et cunctae uxores tam majorum, quam minorum, deferant maritis suis honorem. Placuit consilium ejus regi, et principibus: fecitque rex juxta consilium Mamuchan, et misit epistolas ad universas provincias regni sui, ut quaeque gens audire et legere poterat, diversis linguis et litteris, esse viros principes ac majores in domibus suis: et hoc per cunctos populos divulgari. Cap. II. His ita gestis, postquam regis Assueri deterbuerat indignatio, recordatus est Vasthi, et quae fecisset, vel quae passa esset: dixeruntque pueri regis, ac ministri ejus: Quaerantur regi puellae virgines ac speciosae, et mittan
Abbreviated transcription (Latin):
rore succensus: interro gauit sapientes qui
ex more regio semper ei aderant. & illorũ
faciebat cuncta consilio. scientiũ leges ac
uira maiorum. Eraent autẽ primi & pro¬
ximi charsena & sediar & ad matha &
tharsis & mares & marsana & mamucha
septẽ duces persarum atque medorum : qui
uidebant faciem regis. & primi post cum
residere soliti erant᷑. Cui sententiae uas¬
thi regina subiaceret quae assuert regis im¬
perium quod percunuchos mandauerat
facere noluisset . Responditq mamucha
audiente rege : atque principibus Non so¬
lum regẽ laesit regina uasthi sed & omnes
principes & populos qui sunt in cunctis pro¬
uincus regis assueri. Egredictur enĩ sermo
reginȩ ad om̃s mulieres : ut contemnant
uiros suos & dicant. Rex assuerus iussit ut
regina uasthi intraret ad eum: & illa noluit
Atque hoc exemplo om̃s principũ coniuges
persarum atque medorum : parui pendent
imperia maritorũ. Vnde regis iusta est in¬

Expanded text:
rrex more regio semper ei aderant, et illorum faciebat cuncta consilio, scientium leges ac jura majorum erant autem primi et proximi, Charsena, et Sethar, et Admatha, et Tharsis, et Mares, et Marsana, et Mamuchan, septem duces Persarum atque Medorum, qui videbant faciem regis et primi post eum residere soliti erant cui sententiae Vasthi regina subiaceret quae Asueri regis imperium quod per eunuchos mandaverat facere noluisset responditque Mamuchan audiente rege atque principibus non solum regem laesit regina Vasthi sed omnes principes et populos qui sunt in cunctis provinciis regis Asueri egredietur enim sermo reginae ad omnes mulieres ut contemnant viros suos et dicant rex Asuerus iussit ut regina Vasthi intraret ad eum et illa noluit atque hoc exemplo omnes principum coniuges Persarum atque Medorum parvipendent imperia maritorum unde regis iusta est in
Abbreviated transcription (Latin):
rietate picturae decorabat. Bibebant autẽ
qui inuitati erant aureis poculis & aliis
atque aliis uasis cibi inferebantur. VUinũ quo¬
que ut magnificentia regia dignum erat:
abundans & praccipuum ponebatur Nec
erat qui nolentes cogeret adbibendũ sed si¬
cut rex statuerat praeponens mensis singu¬
los de principibus suis ut sumeret unus quis¬
que quod uellet Uasthi quoque regina fe¬
cit conuiuium feminarum inpalatio: ubi
rex assuerus manere consũ eueret. Itaq die
septimo cum rex esset hilarior & post nimi
mauman & baratha & arbona & bagatha
& abgatha & tarad & charcas septẽ eunu¬
chis qui in conspectu eius minis traebant̃
ut introducerent reginam uasthi corã rege
posito super caput eius diademate : & osten
deret cuncas populis & principibus illius
puldritudinem. Erxt enim puldinx ual¬
de Quae rennuit : & ad regis imperium
quod per eunuchos mandauerat uenire
contempñt. Unde inctus rex & nimio fu¬

Expanded text:
rietate pictura decorabat. Bibebant autem rietate pictura decorabat. Bibebant autem qui invitati erant, aureis poculis, et aliis atque aliis vasis cibi inferebantur. Vinum quoque, ut magnificentia regia dignum erat, abundans, et praecipuum ponebatur. Nec erat qui nolentes cogeret ad bibendum, sed sicut rex statuerat, praeponens mensis singulos de principibus suis, ut sumeret unusquisque quod vellet. Vasthi quoque regina fecit convivium feminarum in palatio, ubi rex Assuerus manere consueverat. Itaque die septimo, cum rex esset hilarior, et post nimiaMauman, et Bazatha, Arbona, et Bagatha, et Abgatha, et Zarath et Charchas, septem eunuchis, qui in conspectu ejus ministrabant, ut introducerent Vasthi reginam coram rege, posito super caderet cunctis populis et principibus illius pulchritudinem erat enim pulchra valde quae rennuit et ad regis imperium quod per eunuchos mandaverat venire contempsit unde iratus rex et nimio fu
Abbreviated transcription (Latin):
SEPTEM PROUINTIAS.
Quando sedit in solio regni sui. sũsa ciuitas re¬
gni eius exordium fuit. Tercio igitur anno
imperii sui fecit grande conuiuum cunctis
principibus & pueris suis fortissimis persarũ
& medorum inclrtis & praefectis prouinci¬
arum coram se: ut ostenderet diuitias glo¬
riae regni sui ac magnitudinem atquẽ ia¬
ctantia
potentiae suae multo tem¬
pore.
centum uidelicet & octogin¬
ta diebus. Cumq implerentur dies conui¬
uii: inuitauit omnẽ populum qui inuentꝰ
est susis amaximo usque adminimũ. Et sẽ¬
ptem diebus iussit conuuuũ praeparari in
uestibulo orti & nemoris : quod regio cul¬
tu & manu consĩtum eroct. Et pendebant
ex om̃i parte tentoria aerei coloris & car¬
passini & ia cinctini : sustentata funib: bis
sinis atque purpureis. Qui eburneis circulis
inserti erant : & columnis marmoreis fulti¬
ebantur. lectuli quoque aurei & argentei
super pauimentũ smaragdino & pario st̃roc¬
tum lapide dispositi erant: quod mira ua¬

Expanded text:
ptem provincias quando sedit in solio regni sui Susa civitas regni eius exordium fuit tertio igitur anno imperii sui fecit grande convivium cunctis principibus et pueris suis fortissimis Persarum et Medorum inclitis et praefectis provinciarum coram se ut ostenderet divitias gloriae regni sui ac magnitudinem atque iactantiam potentiae suae multo tempore centum videlicet et octoginta diebus cumque implerentur dies convivii invitavit omnem populum qui inventus est Susis a maximo usque ad minimum et septem diebus iussit convivium praeparari in vestibulo horti et nemoris quod regio cultu et manu consitum erat et pendebant ex omni parte tentoria aerii coloris et carpasini et hyacinthini sustentata fusinis, atque purpureis, qui eburneis circulis inserti erant, et columnis marmoreis fulciebantur. Lectuli quoque aurei et argentei, super pavimentum smaragdino et Pario stratum lapide dispositi erant: quod mira va
Abbreviated transcription (Latin):
enim om̃is medela : & a rege accipiet do¬
nationem. Disciplina medici ex altabit
caput illius : & inconspectu magnatorũ
collaudabitur. Altissimus creauit de
terra medicinã : & uir prudens non ab¬
horrebit in illis: Nonne a ligno indulca¬
ta est aqua amara: Ad agnitionẽ ho¬
minũ : uirtus illorũ Et dedit hominib:
scientiã altissimus : honorari inmirabi¬
libus suis. In his curans mitigabit dolo
rem & unguentarius faciet pigmenta
suauitatis : & unctiones conficiet sanita¬
tis Et non consummabuntur opera illi¬
us : pax enim dĩ sũper faciem terrae

Expanded text:
m est medela, et a rege accipiet donationem. Disciplina medici exaltabit caput ipsius, et in conspectu magnatorum collaudabitur. Altissimus creavit de terra medicinam, et vir prudens non abhorrebit illam. Nonne a ligno indulcata est aqua amara? Ad agnitionem hominum virtus illius, et dedit homini scientiam Altissimus, honorari in mirabilibus suis. In his curans mitigavit doloEt unguentarius faciet pigmentum suavitatis, et unctionem conficiet sanitatis, et non consummabuntur opera ejus. Pax enim Dei super faciem terrae
Abbreviated transcription (Latin):
Et noli inspicere sacrificiũ iniustum : qm̃
personae Non accipiet dñs personã in
paupere : & precationẽ laesi ex audiet
Non dispiciet preces pupilli : nec uiduã
si effundat loquelã gemitus Nonne la¬
crimae uiduae ad maxillam descendunt
& exclamatio eius super deducentẽ eas
Amaxilla enĩ ascendunt usque ad caelũ
& dñs ex auditor delectabitur in illis¬
qui ad orat dm̃ in oblectatione suscipietur:
& precatio illius usque ad nubes propinqͥa¬
bit. Oratio humiliantis se nubes penitra¬
bit : & donec propinquet non consolabitur
Et non discedet donec aspiciat altissimus
Et dñs non elongabit. sed uidicabit iustos
& faciet udicium. Et fortissimus non habe¬
bit in illis patientiã ut contribulet dorsũ
ipsorum : & gentib: reddet uindictã: Do¬
nec tollat p̾lenitudinẽ superborũ : & sce¬
ptrac iniquorũ contribulet. Donec reddat
hominib secundũ actus suos : & secundũ
opera adae & secundum praesumptionẽ

Expanded text:
Et noli inspicere sacrificium injustum, quoniEt noli inspicere sacrificium injustum, quonipersonae. Non accipiet Dominus personam in pauperem, et precationem laesi exaudiet. Non despiciet preces pupilli, nec viduam, si effundat loquelam gemitus. Nonne lacrymae viduae ad maxillam descendunt, et exclamatio ejus super deducentem eas? A maxilla enim ascendunt usque ad coelum, et Dominus exauditor non delectabitur in illisi adorat Deum, in oblectatione suscipietur, et precatio illius usque ad nubes propinquabit. Oratio humiliantis se nubes penetrabit; et donec propinquet, non consolabitur. Et non discedet, donec aspiciat Altissimus: et Dominus non elongabit, sed judicabit injustos, et faciet judicium, et fortissimus non habebit in illis patientiam, ut contribulet dorsum ipsorum, et gentibus reddat vindictam, donec tollat plenitudinem superborum et sceptra iniquorum contribulet donec reddat hominibus secundum actus suos et secundum opera Adae et secundum praesumptionem
Abbreviated transcription (Latin):
Iui conseruat uerbum multiplicat o¬
raetionẽ Sacrificium salutare attende¬
re mandatis : & discedere ab om̃i iniqui¬
tate Et propitiationẽ litare sacrificiis
super iniustitiis : & de precatio propec¬
catis recedere ab inustitia Retribuet
gratiam qui offert similaginẽ : & qui fa¬
cit misericordiam. offertꝰ sacrificium
Beneplacitum est dño recedere ab iniqui¬
tate Non apparebis ante conspectum
dĩ uacuus: haec enim om̃ia propter
mandatũ dĩ fuint. Oblatio usti impin¬
guat altare : & odor suauitatis est in con¬
spectu altissimi. Sacrificium iusti acce¬
ptum est : & nemoriã eius non obliusce¬
tur dñs Bono animo gloriam redde
dõ : & non minuas primitias manuum
tuarũ In om̃i dato hilarem fac uultũ
tuum : & in exultatione sc̃ĩfica decimas
tuas Dã altissimo secundũ datum ciuis:
& inbono oculo adinuentionẽ facito ma¬
nuũ tuarum. Inm dñs retribuens est:
& septies tanto reddet ei Noli offerre
munera praua: non enĩ suscipiet illa.

Expanded text:
 multiplicat orationem. Sacrificium salutare est attendere mandatis, et discedere ab omni iniquitate: et propitiatio, litare sacrificium super injustitias; et deprecatio pro peccatis, recedere ab injustitia. Retribuit gratiam, qui offert similaginem; et qui facit misericordiam, offert sacrificium. Beneplacitum est Domino recedere ab iniqui Non apparebis in conspectu Dei vacuus. Haec enim omnia propter mandata Domini fiunt. Oblatio justi impinguat altare, et odor suavitatis est in conspectu altissimi. sacrificium iusti acceptum est, et memoriam eius non obliuiscetur dominus. bono animo gloriam redde deo, et non minuas primitias manuum tuarum. in omni dato hilarem fac uultum tuum, et in exultatione sanctifica decimas tuas. da altissimo secundum datum eius, et in bono oculo ad inuentionem facito manuum tuarum: quoniam dominus retribuens est et septies tantum reddet tibi. noli offerre munera praua: non enim susc
Abbreviated transcription (Latin):
N dño confido: quo modo dicitis animȩ
meae. trans migra in montẽ sicut passer:
Iuoniam ecce peccatores intenderunt
arcum : parauerunt sagiitas suas inpha¬
retra ut sagitent in obscuro rectos corde.
Quoniam quae perfecisti destruxerunt:
iustus ÷ autem: quid fecit:
Oñs intemplo scõ suo: dñs in cęlo sedes eiꝰ
Oculi ÷ eius: in pauperẽ respiciunt: palpe
Pluet super peccatores laqueos: ignis. &
sulphur & spiritus procellarum. pars
calicis eorum.
Quoniam iustus dñs &iustitias dilexit:
Aequitatem uidit uultus eius

Expanded text:
no confido, quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montem sicut passer. Quoniam ecce peccatores intenderunt arcum, paraverunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscuro rectos corde. Quoniam quae perfecisti destruxerunt; justus autem quid fecit? Dominus in templo sancto suo, Dominus in coelo sedes ejus. Oculi pluet super peccatores laqueos, ignis et sulphur et spiritus procellarum pars calicis eorum, quoniam iustus dominus et iustitiam dilexit, aequitatem uidit uultus eius
Abbreviated transcription (Latin):
sedisti super thronũ ÷ qui: uidicas iustitiã
Increpasti gentes ÷ et perut impius : nom̃
eorum delesti in aeternũ ÷ et : in scłm ÷ scłi :
Inimici defecerunt frameae infinem:
& ciuitates destruxisti
Perut memoria eorum cum sonitu: &
dñs in aeternum permanet.
Parauit in uidicio thronum suũ: & ipse
iudicabit orbem ÷ terrae : inaequitate.
iudicabit populos iniustitia.
Et factus est dñs refugium pauperi: ad¬
uitor in oportunitatib: in tribulatione
Et sperent in te qui nouerunt nom̃ tuũ :
qm̃ non dereliquisti quęrentes te dñe

Expanded text:
sedisti super thronum, qui iudicas aequitatem. increpasti gentes, et periit inpius; nomen eorum delesti in aeternum et in saeculum saeculi. inimici defeceet civitates eorum destruxisti. Periit memoria eorum cum sonitu, et Dominus in aeternum permanet. Paravit in judicio thronum suum, et ipse judicabit orbem terrae in aequitate, judicabit populos in justitia. Et factus est Dominus refugium pauperi, adjutor in opportunitatibus, in tribulatione. Et sperent in te qui noverunt nomen tuum, quoniam non dereli
Abbreviated transcription (Latin):
ut tradas eos in manus tuas¬
Tibi derelictus est pauper: orphano tu
eris aduitor
Contere brachium peccatoris & maligni:
quaeretur peccatũ illius & non inueniet᷑
Oñs regnabit in aeternum & insaeculum
÷ scłi :: peribitis gentes de terra illius.
Desiderium pauperũ exaudiut dñs: prȩ¬
parationẽ cordis eorũ audiuit auris tua
Iudicare pupillo & humili : ut non appo

Expanded text:
s tuastibi derelictus est pauper orfano tu eras adiutor contere brachium peccatoris et maligni quaeretur peccatum illius et non invenietur Dominus regnabit in aeternum et in saeculum %saeculi; peribitis gentes de terra illius desiderium pauperum exaudivit Dominus praeparationem cordis eorum audivit auris tua iudicare pupillo
Abbreviated transcription (Latin):
sicut supra scripsi in breui prout potestis legen¬
tes intelligere prudentiã meã in mysterio xp̃i.
quod aliis generationibus non est agnitum fi¬
liis hominũ sicuti nunc reuelatũ est scis apłis
eius & prophetis inspũ esse gentes cohaeredes
& concorporales & conparticipes ꝓmissionis
eius in xp̃o ihũ ꝑ euangelium: cuius factus sum
minister scđm donũ grãe dĩ quae data est
micbi secundũ operationẽ uirtutis eius Mi¬
chi omium scorum minimo data est grãhaec
ingentibus euangelitare inuestigabiles diui¬
tias xp̃i &illuminare om̃s quaesit dispensa¬
tio sacramenti absconditi as aeculis in dõ qui
om̃ia creauit: ut innotescat principibus &
potestatibus in caelestib ꝑ aeccłam multi for¬
mis sapientia dĩ saccundũ praefinitionẽ sae
bemus fidutiã & accessum in confidentia ꝑfidẽ
cius. Propter quod peto ne deficiatis in tribu¬
lationibus meis pro uobis: quae est gła urã
uius reigrã flecto genua mea ad patrẽ

Expanded text:
icut supra scripsi in brevi prout potestis legentes intellegere prudentiam meam in mysterio Christi quod aliis generationibus non est agnitum filiis hominum sicuti nunc revelatum est sanctis apostolis eius et prophetis in Spiritu esse gentes coheredes et concorporales et conparticipes promissionis in Christo Iesu per evangelium cuius factus sum minister secundum donum gratiae Dei quae data est mihi secundum operationem virtutis eius mihi omnium sanctorum minimo data est gratia haec in gentibus evangelizare ininvestigabiles divitias Christi et inluminare omnes quae sit dispensatio sacramenti absconditi a saeculis in Deo qui omnia creavit ut innotescat principibus et potestatibus in caelestibus per ecclesiam multiformis sapientia Dei secundum praefinitionem saecbemus fiduciam et accessum in confidentia per fidem eius propter quod peto ne deficiatis in tribulationibus meis pro vobis quae est gloria vestra huius rei gratia flecto genua mea ad Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
tate & iustitia & ueritate. probantes quid
sit beneplacitũ dõ. Et nolite communiccre
operibus in fructuosis tenebrarũ : magis au¬
tem redarguite. Quae enĩ in occulto fiunt ab
ipsis : turpe est dicere . Omĩa autẽ quae ar¬
guuntur : alumine manifestantur: Omne
enĩ quod manifestatur : lum̃ est Propter qđ
dicit. Surge qui dormis & exurge amortu¬
is: &illuminabit tibi xp̃c Uidete itaque

Expanded text:
te: probantes quid sit beneplacitum Deo: et nolite communicare operibus infructuosis tenebrarum, magis autem redarguite. Quae enim in occulto fiunt ab ipsis, turpe est et dicere. Omnia autem, quae arguuntur, a lumine manifestantur: omne enim, quod manifestatur, lumen est. Propter quod dicit: Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illumina
Abbreviated transcription (Latin):
Fornicatio autẽ & om̃is immundicia. aut
auaricia nec nominetur in uobis: sicut de¬
cet scõs Aut turpitudo. aut stultiloquiũ.
aut scurrilitas quae ad rem non ꝑtinet : sed
magis grãrum actio. hoc enim scitote intelli¬
gentes quod om̃is forniccitor aut immundus
aut auarus quod est idolorum seruitus : non
habet baereditatẽ in regno xp̃i & dĩ. Nemo
uos seducat in anibus uerbis Propterhaec enĩ
uenit ira dĩ infilios diffidentiae : nolite ergo
effici participes eorum. Cratis enĩ aliquando
tenebrae: nunc autẽ lux ind̃o. ut filii lucis

Expanded text:
t avaritia, nec nominetur in vobis, sicut decet sanctos; aut turpitudo, aut stultiloquium, aut scurrilitas, quae ad rem non pertinet; sed magis gratiarum actio. Hoc enim scitote, intelligentes quod omnis fornicator, aut immundus, aut auarus, quod est idolorum seruitus, non habent hereditatem in regno Christi et dei. nemo uos seducat inanibus uerbis: propter haec enim uenit ira dei in filios diffidentiae. nolite ergo effici participes eorum. eratis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino: ut filii lucis
Abbreviated transcription (Latin):
uanitate sensus sui : tenebris obscuratũ ha¬
bentes intellectũ. alienati auita dĩ ꝑignoranti¬
am quae est in illis propter cȩcitatẽ cordis
ipsorum : qui desperantes semet ipsos tradide¬
runt impudicitiae in operationẽ immundiciȩ
om̃is in auaritiã. U os autẽ non ita didici¬
stis xp̃msi tam̃ illũ audistis: & imipso edocti¬

Expanded text:
vanitate sensus sui, tenebris obscuratum habentes intellectum, alienati a vita Dei, per ignorantiam quae est in illis, propter caecitatem cordis ipsorum, 80 qui desperantes, semetipsos tradiderunt impudicitiae, in operationem immunditiae omnis, in avaritiam. Vos autem ita non didicistis Christum, si tamen illum audistis,
Abbreviated transcription (Latin):
ut nequis glorietur Ipsius enim sumus fa
ctura creati in xp̃o ihu: in operibus bonis quȩ
praeparauit ds̃ ut in illis ambulemus.
Propter quod memores estote. quod ali
cisio in carne manu facta. quia eratis illo
in tempore sine xp̃o alienati a conuersatione
isrł & hospites testamentorũ promissionis:
spemnon habentes & sine dõ in hoc mundo

Expanded text:
ut ne quis glorietur. Ipsius eut ne quis glorietur. Ipsius ectura, creati in Christo Jesu in operibus bonis, quae praeparavit Deus, ut in illis ambulemus. Propter quod memores estote, quod aliqcisio in carne, manufacta: quia eratis illo in tempore sine Christo, alienati a conservatione Israel, et hospites testamentorum, promissionis spem no
Abbreviated transcription (Latin):
suã in caelestibus. Supra omnẽ principatũ
& potestatẽ & uirtutẽ & dominationem
& om̃e nomen quod nominatur. non solũ
in hoc sacculo sed & infuturo : & omia sũbiecit
sub pedibus cuis: & ipsum dedit caput sũ pra
omnẽ aeccłam quae est corpus ipsius ple
Et uos cum essetis mortui delictis & peccatis
uris inquib aliquando ambulastis secundũ
filios diffidentiae in quibus & nos om̃s aliquando
conuersati sumus in desideriis carnis nrãe. faci¬
entes uoluntatẽ carnis & cogitationũ &eramꝰ
natura filii mce sicut & cacteri Os autem
qui diues est in mis cđa ꝓpter nimiã Harita
tẽ suã qua dilexit nos cum essemus mortui
peccatis conuiui ficauit nos xp̃o cuius gratia
estis saluati. & conresuscitauit & consedere
fecit in cęlestibus in xp̃o ihũ: ut ostenderet
insaeculis suꝑuenientibus abundantes diuiti¬
as grãe suae in bonitate suꝑ nos in xp̃o ihũ
ratia enim estis saluati ꝑfidẽ : & hoc non
ex uobis Dĩ enim donum est Non exoperibus :

Expanded text:
principatum & potestatem, & virtutem, & dominationem, & omne nomen quod nominatur non solum in hoc seculo, sed & in futuro. Et, omnia subiecit sub pedibus eius, & ipsum dedit caput supra omnem Ecclesiam quæ est corpus ipsius. Et uos cum essetis mortui delictis et peccatis uestris, in quibus aliquando ambulastis secundum filios diffidentiae, in quibus et nos omnes aliquando conversati sumus in desideriis carnis nostrae, facientes voluntates carnis et cogitationum, et eramus natura filii irae, sicut et ceteri; Deus autem, qui dives etem suam qua dilexit nos, cum essemus mortui peccatis, convivificavit nos in Christo, cujus gratia estis salvati, et conresuscitavit et consedere fecit in coelestibus in Christo Jesu, ut ostenderet in saeculis supervenientibus abundantes divitias gratiae suae in bonitate super nos in Christo Jesu. Gratia enim estis salvati per fidem, et hoc non ex vobis. Dei enim donum est, non ex operibus,
Abbreviated transcription (Latin):
qui potens est omia facere suꝑ abundanter
quã petimus aut intelligimus scđm uirtutẽ
quae operatur in nobis : ipsi gloria in aeccła
& in xp̃o ibu in om̃s generationes sacculi sae¬
culorum amen. Obsecro itaq uos ego um¬
ctus in dño : ut digne ambuletis uocatione
qua uocati estis. Cũ om̃i humilitate & man

Expanded text:
potens est omnia facere superabundanter quam petimus aut intellegimus secundum virtutem quae operatur in nobis ipsi gloria in ecclesia et in Christo Iesu in omnes generationes saeculi saeculorum amen obsecro itaque vos ego vinctus in Domino ut digne ambuletis vocatione qua vocati estis cum omni humilitate
Abbreviated transcription (Latin):
roctis longe : facti estis prope in sanguine
xpĩ. ipse est enimpax nr̃a qui fecit utraq
unũ Et medium parietẽ maceriae soluens
imimicitias in carne sua legẽ mandatorum
decretis euacuans: ut duos condat in semet i¬
psum in unũ nouũ hominẽ faciens pacẽ &
re conciliet ambos inuno corpore dõ ꝑcrucẽ¬

Expanded text:
facti estis prope in sanguine Christi. Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unun, et medium parietem maceriae soluens inimicitias in carne sua, legem mandatorum decretis euacuans; ut duos condat in semetipsum, in unum nouum hominem, faciens pacem, et reconciliet ambos in uno corpore De
Abbreviated transcription (Latin):
cto filio suo : in quo habemus redemptionẽ
ꝑsanguinẽ eius remissionẽ peccatorum. sec un¬
dum diuitias grãe eius quae sũꝑ abundauit
innobis In omi sapientia & prudentia . ut no¬
tum faceret nobis sacramentũ uoluntatis
suae : secundũ beneplacitũ eius quod propo¬
suit in eo in dispensatione plenitudinis tẽpo¬
rum instaurare om̃ia in xp̃o quae in caelis
& quae in terra sunt in ipso. Inqua etiã sorte
uocati sumus praedestinati: secundũ propo¬
sitũ eius qui omia operatur scđm consilium
uoluntatis suae. ut simus in laudẽ głae cius
qui ante sperauimus in xp̃o. In quo & uos
cum audissctis uerbum ueritatis euangeliũ
salutis urãe : in quo & credentes signati estis¬
sp̃u promissionis scõ qui estpignus haeredi¬
tatis nrãe in redemptionẽ ad quisitionis in
laudẽ głae ipsius. Propter ea &ego au¬

Expanded text:
lecto in quo habemus redemptionem per sanguinem eius remissionem peccatorum secundum divitias gratiae eius quae superabundavit in nobis in omni sapientia et prudentia ut notum faceret nobis sacramentum voluntatis suae secundum bonum placitum eius quod proposuit in eo in dispensationem plenitudinis temporum instaurare omnia in Christo quae in caelis et quae in terra sunt in ipso in quo etiam sorte vocati sumus praedestinati secundum propositum eius qui omnia operatur secundum consilium voluntatis suae ut simus in laudem gloriae eius qui ante speravimus in Christo in quo et vos cum audissetis verbum veritatis evangelium salutis Spiritu promissionis sancto, qui est pignus haereditatis nostrae, in redemptionem acquisitionis, in laudem gloriae ipsius: propter hoc et ego au
Abbreviated transcription (Latin):
donec occurramus om̃s inunitatẽ fidei & a¬
gnitionis filii dĩ. inuirum ꝑfectũ in m̃surã
aetatis plenitudinis xp̃i : ut iam non simus
paruuli fluctuantes & circumferamur om̃i
uento doctrinae. Inne quitia hominũ in astu¬
tia adcircumuentionẽ erroris. Ueritatem
autẽ facientes in karitate : crescamus in illo

Expanded text:
s omnes in unitatem fidei et agnitionis Filii Dei in virum perfectum in mensuram aetatis plenitudinis Christi ut iam non simus parvuli fluctuantes et circumferamur omni vento doctrinae in nequitia hominum in astutia ad circumventionem erroris veritatem autem facientes in caritate crescam
Abbreviated transcription (Latin):
ens euangelitauit pacẽ uobis qui longe fu¬
istis: & pacẽ bis qui prope. qm̃ ꝑipsum habe¬
mus accessum ambo in uno spũ ad patrem
Ergo iam non estis hospites & aduenae :¬
sed estis ciues scõrum & domestici dĩ suꝑ ae¬
dificati suꝑ fundamentũ apłorum Ipso sum

Expanded text:
cem vobis qui longe fuistis et pacem his qui prope quoniam per ipsum habemus accessum ambo in uno Spiritu ad Patrem ergo iam non estis hospites et advenae sed estis cives sanctorum et domestici Dei superaedificati super fundamentum apostolorum
Abbreviated transcription (Latin):
fecit michi probriũ conculcantes me¬
Misit ds̃ miscđam suam & ueritatẽ suam:
et: eripuit animã meã de medio ÷ ca¬
tulorũ : leonum dormiui conturbatus.
Filii hominũ dentes eorũ arma & sagutae:
& lingua eorum gladius acutus
Exaltare suꝑ caclos ds̃: ⁊ et: in omnem
terram gloria tua
Laqueum parauer̃ pedibus meis : ⁊ et :¬
incuruauerunt animã meã
Loderunt ante faciem meã foueam:
& inciderunt in eam
Paratũ cormeũ ds̃ paratum cormeũ.
cantabo & psalmum dicã
Exurge gloria mea exurge psalterium &
cythara: exurgam diluculo
Confitebor tibi inpopulis dñe . psalmum
dicam tibi ingentibus
Q uoniam magnificata est usque ad caelos
miscđa tua : &usq ad nubes ueritas tua
Exaltare super caelos ds̃ : ÷ et: super
omnem terram gloria tua.

Expanded text:
obrium conculcantes memisericordiam suam et veritatem suam et eripuit animam meam de medio catulorum leonum dormivi conturbatus filii hominum dentes eorum arma et sagittae et lingua eorum gladius acutus exaltare super caelos Deus et in omnem terram gLaqueos paraberunt pedibus meis  et incurbaberunt animam meam. Foderunt ante faciem meam fobeam  et ipsi inciderunt in eam. Paratum cor meum Deus, paratum cor meum  cantabo et psallam. exsurge gloria mea exsurge psalterium et cithara exsurgam diluculo confitebor tibi in populis Domine psalmum dicam tibi in gentibus quoniam magnificata est usque ad caelos misericordia tua et usque ad nubes veritas tua exaltare super caelos Deus et super omnem terram gloria t
Abbreviated transcription (Latin):
Fili conserua tempus & deuita amalo:
Ipro anima tua non confundaris dicere
uerum. Est enim confusio adducens pec¬
catum : & est confusio adducens gloriam
& gratiam. Ne accipias faciem aduer¬
sus faciem tuam: nec aduersus animã
tuam mendacium. Non reuerearis pro¬
ximum tuum in casũ suo: nec retineas
uerbum in tempore salutis Non abscon¬
das sapientiã tuam in decore eius. In lin¬
gua enim agnoscitur sapientia. & sensus
& scientia & doctrina in uerbo sensati:
& firmamentum in operibus iustitiae
Non contradicas uerbo ueritatis ullo
modo : & demendacio ineruditionis tu¬
ae confundere Non confundaris confi¬
teri peccata tua: & ne subicias te homi¬
ni pro peccato Noli resistere contra faci¬
em potentis: nec coneris contrae ictum
fluuii Prouistitia a gonitare pro anima
tua & usque ad mortẽ certa pro iustitia:
& ds̃ expugnabit protẽ inimicos tuos
lis & remissus in operib: tus Noli esse
sicut leo in domo tua euertens dome¬
sticos tuos : &opprimens subiectos tibi

Expanded text:
Fili, conserva tempus, et devita a malo . Pro anima tua non confundaris dicere verum. Est enim confusio adducens peccatum, et est confusio adducens gloriam et gratiam. Ne accipias faciem adversus faciem tuam, nec adversus animam tuam mendacium. Non reverearis proximum tuum in casu tuo, nec retineas verbum in tempore salutis. Non abscondas sapientiam tuam in decore ejus. In lingua enim agnoscitur sapientia, et sensus, et scientia, et doctrina in verbis veritatis, et firmentum in operibus justitiae. Non contradicas veritati ullo modo, et de mendacio ineruditionis tuae confundere. Non confundaris confiteri peccata tua, et ne subjicias te homini pro peccato. Noli resistere contra faciem potentis, nec coneris contra ictum fluvii. Pro justitia agonizare pro anima tua et usque ad mortem certa pro justitia, et Deus expugnabit pro te inimicos tuos,lis, et remissus in operibus tuis. Noli esse sicut leo in domo tua, evertens domesticos tuos et opprimens subjectos tibi.
Abbreviated transcription (Latin):
lingua tuã sicut nouacula acuta fecisti dolũ
Dilexisti malitiã suꝑ benignitatẽ: iniquitatẽ
magis quã loqui aequitatẽ dolosam
Dilexisti omia uerba praecipitationis : linguã
Propter ea ds̃ destruet te infinẽ: euellet te
& emigrabit te de tabernaculo. & radicẽ

Expanded text:
tua sicut novacula acuta fecisti dolum dilexisti malitiam super benignitatem iniquitatem magis quam loqui aequitatem diapsalma dilexisti omnia verba praecipitationis linguam dolosam propterea Deus destruet te in finem evellet te et emigrabit te de tabernaculo
Abbreviated transcription (Latin):
ni tuo qui est xp̃c hoc autẽ dico testamentũ con¬
firmatum adõ quae post quadringentos & tri¬
ginta annos facta est lex: non irritã facit ade¬
uacuandã promissionẽ. Namsi ex lege hacre¬
ditas: iam non exrepromissione. Abrabae au¬
tẽ : ꝑ repromissionẽ donauit ds̃. Quid igi¬
tur lex : Propter troens gressiones posita est :

Expanded text:
ni tuo qui est Christus hoc autem dico testamentum confirmatum a Deo quae post quadringentos et triginta annos facta est lex non irritam facit ad evacuandam promissionem nam si ex lege hereditas iam non ex repromissione Abrahae autem per promissionem donavit Deus quid igitur lex propter transgressiones
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ allegoriã dicta. Haec enim sunt duo testa¬
menta. Unum quidẽ amonte srna inserui¬
tutẽ generans : quae est agar. Srna autẽ
mons est in arabia qui coniuinctus est ci quae
nunc est hierus alem. & seruit cũ filiis sius
illa autẽ quae sursum est hirłm libera est:
quae est mat̾nrã. Scriptũ est enĩ. lxtareste¬
rilis quae non paris. erumpe & clama quae
non parturis: quia multi filii desertae magis
quã eius quae habet uirũ Nos autẽ fr̃s : secun¬
dum isaac ꝓmissionis filii sumus. Sed quo¬
modo tunc qui scđm carnẽ natus fuerat ꝑ¬
lium cius Non enĩ baeres crit filius ancillȩ :¬
tineri. Ecce ego paulus dico uobis: qm̃si
Testificor autẽ rursũm om̃i homini circunci¬
denti se : qm̃ debitor est uniuersa e legis faci¬
endae. Euacuati estis axp̃o qui in lege

Expanded text:
 allegoriam dicta. Haec enim sunt duo Testamenta: unum quidem a monte Sina in servitutem generans, quae est Agar. Sina enim mons est in Arabia, qui conjunctus est ei, quae nunc est Hierusalem, et servit cum filiis suis. Illa autem quae sursum est Hierusalem, libera est: quae est mater nostra. Scriptum est enim: « Laetare sterilis quae non paris, erumpe et clanon parturis quia multi filii desertae magis quam eius quae habet virum nos autem fratres secundum Isaac promissionis filii sumus sed quomodo tunc qui secundum carnem natus fuerat plium ejus: non enim haeres erit filius ancillae tineri. Ecce ego Paulus dico vobis: quoniaTestificor autem rursus omni homini circumcidenti se, quoniam debitor est universae legis faciendae. Evacuati estis a Christo, qui in lege
Abbreviated transcription (Latin):
ico autẽ. Quanto tempore haeres paruulus
est nichil differt aseruo cum sit dñs om̃ium.
sed sub tutoribus & auctoribus est. usque
ad p̃finitũ tempus a patre. ta & nos cum
essemus paruuli : sub elem̃tis mundi eramus
seruientes: At ubi uenit plenitudo tẽporis:

Expanded text:
ico autem: Quanto tempore haeres parvulus est, nihil differt a servo, cum sit dominus omnium: sed sub tutoribus et actoribus est, usque ad praefinitum tempus a patre: ita et nos cum essemus parvuli, sub elementis mundi eramus serviente
Abbreviated transcription (Latin):
uere exlege esset iustitia. Sed conclusit scri¬
ptura om̃ia sub peccato: ut promissio ex fide
ihũ xp̃i daretur credentibus Prius autẽ quã
ueniret fides: sublege custodiebamur: conclu¬
si in eã fidẽ quae reuelanda erat. taque
lex pedagogus nr̃ fuit in xp̃o: ut exfide iusti¬
ficemur At ubi uenit fides iã non sumꝰ sub
pedagogo Om̃s enim filii dĩ estis ꝑfidẽ in xp̃o
ibũ. Qui cunque enim in xp̃o baptirati estis:
xp̃m induistis: Non est iudaeus neque gre¬
cus non est seruus neque liber: non est mas¬
culus neque femina Om̃s enim uos unũ estis

Expanded text:
ustitia sed conclusit scriptura omnia sub peccato ut promissio ex fide Iesu Christi daretur credentibus prius autem quam veniret fides sub lege custodiebamur conclusi in eam fidem quae revelanda erat itaque lex pedagogus noster fuit in Christo ut ex fide iustificemur at ubi venit fides iam non sumus sub pedagogo omnes enJesu: Quicunque enim in Christo baptizati estis, Christum induistis: non est Judaeus neque Graecus, non est servus neque liber, non est masculus et neque femina: omnes enim vos unum estis
Abbreviated transcription (Latin):
discere ex operibus legis spm̃ accepistis an ex
auditu fidei : Sic stulti estis: ut cũ spũ ceperi¬
tis: nunc carne consummamini. Tanta passi
estis sine causa si tamen sine cauusa. Qui ergo
tribuit uobis spm & operatur uirtutes in uo¬
bis ex operibus legis an ex auditu fidei : Sicut
abraham credidit dõ & reputatũ est illi ad
ustitiã. Cognoscite ergo quia qui exfide sunt
hii sunt filii abrahae: Prouidens autẽ scriptu
ra quia ex fide us tificat gentes ds̃ : p̃nuntia¬
uit abrahae quia benedicentur in te om̃s gen¬
tes Igitur qui exfide sunt: benedicentur
cum fideli abraham Qui cunque enĩ ex ope¬
ribus legis sunt : sub maledicto sunt. Scriptũ

Expanded text:
discere ex operibus legis Spiritum accepistis an ex auditu fidei sic stulti estis cum Spiritu coeperitis nunc carne consummamini tanta passi estis sine causa si tamen sine causa qui ergo tribuit vobis Spiritum et operatur virtutes in vobis ex operibus legis an ex auditu fidei sicut Abraham credidit Deo et reputatum est ei ad iustitiam cognoscitis ergo quia qui ex fide sunt hii sunt filra quia ex fide justificat gentes Deus, praenuntiavit Abrahae, quia benedicentur in te omnes gentes. Igitur qui ex fide sunt, benedicentur cum fideli Abraham. Quicunque enim ex operibus legis sunt, sub maledicto sunt. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
expugnabat : & in me clarificabant dm̃
Scinde post annos quattuor decim: iterũ ascen¬
dihierus olrmã cumbarnaba assumpto &tito
Ascendi autẽ scđm reuelationẽ: & contuli cũ
illis euangeliũ quod praedico in gentibus. Se
orsum autẽ bis: qui uidebantur aliquid esse
Neforte inuacuum currerẽ aut cucurrissem
Seddnequetitus qui mecum erat cũ esset gentilis
compulsus est circumcidi: sed propter sub intro¬
ductos autẽ falsos frs qui sub in troierunt explo¬
rare libertatẽ nr̃am quã habemus in xp̃o ibũ
ut nos inserui tutẽ redigerent. Quibus neque
adhorã cessimus subiectioni : ut ueritas euan¬
gelii ꝑmaneat apud uos. Ab his autẽ quiuide¬
bantur esse aliquid quales aliquando fuerint:
nichil mea inter est. Ds ꝑsonã hominis non ac

Expanded text:
expugnabat et in me clarificabant Deum deinde post annos quattuordecim iterum ascendi Hierosolyma cum Barnaba adsumpto et Tito ascendi autem secundum revelationem et contuli cum illis evangelium quod praedico in georsum autem iis, qui videbantur aliquid esse: ne forte in vacuum currerem, aut cucurrissem. Sed neque Titus, qui mecum erat, cum esset gentilis, compulsus est circumcidi. Sed propter subintroductos falsos fratres, qui subintroierunt explorare libertatem nostram, quam habemuut nos in servitutem redigerent. Quibus neque ad horam cessimus subjectioni, ut veritas Evangelii permaneat apud vos. Ab his autem qui videbantur esse aliquid quales aliquando fuerint, nihil mea interest; Deus enim
Abbreviated transcription (Latin):
modum ꝑsequebar a eccłam dĩ & expugna
bam illam: & proficiebam inuidaismo sũpra
multos coaetaneos meos ingenere meo ab un¬
dantius aemulcitor existens paternarum
mearũ traditionum. Cum autẽ placuit ci¬

Expanded text:
modumodudicit: Et proficiebam in Judaismo supra multos coaetaneos meos in genere meo, abundantius aemulator existens paternarum mearum traditionum . Hujus autem rhinoc
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipsum pro peccatis nr̃is ut criperet nos de
praesenti saeculo nequã secundum uoluntatẽ
dĩ & patris nr̃i : cui est gła insaecula saeculo¬
rum amen. Miror quod sic tam cito trans¬
ferimini ab eo quiuos uocauit in grãm xp̃i
in aliud euangelium : quod non est aliud Nisi
sunt aliqui qui uos conturbant : & uolunt con¬
uertere euangelium xp̃i. Sedlicet nos aut
angłs de caelo euangelitet uobis praeter id
quod euangelitauimus uobis: anathema sit
Sicut praediximus & nunc iterum dico sĩquis¬
uobis euangelitauerit practer id quod accepi¬
stis : anatbema sit. Modo enimhominibus
suadeo aut dõ : Aut quaero hominibus pla¬
cere: Si ad huc hominibus placerẽ : xp̃i ser¬
uus non essem. Notum enim uobis facio fr̃s
euangeliũ quod euangelitatum est ame quia
non est secundũ hominẽ. neque enim ego ab
homine accepi illud neque didici: sed ꝑreue¬
lationẽ ihũ xp̃i Audistis enim conuersa¬
tionem meã aliquando iniudaismo qm̃ sũpra

Expanded text:
semetipsum pro peccatis nostris, ut eriperet nos de praesenti saeculo nequam, secundum voluntatem Dei et Patris nostri, cui est gloria in saecula saeculorum: Amen. Miror quod sic tam cito transferimini ab eo, qui vos vocavit in gratiam Christi, in aliud euangelium; quod non est aliud, nisi sunt aliqui, qui vos conturbant et volunt convertere euangelium Christi. Sed licet nos aut angelus de caelo euangelizet vobis, praeterquam quod euangelizavimus, anathema sit. Sicut praedixi, et nunc iterum vobis evangelizaverit praeter id quod accepistis anathema sit modo enim hominibus suadeo aut Deo aut quaero hominibus placere si adhuc hominibus placerem Christi servus non essem notum enim vobis facio fratres evangelium quod evangelizatum est a me quia non est secundum hominem neque enim ego ab homine accepi illud neque didici sed per revelationem Iesu Christi audistis enim conversationem meam aliquando in iudaismo quoniam supra
Abbreviated transcription (Latin):
sed abii in arabiã &iterum reuersus sum
da mascum Deinde post annos tres uenihie¬
rus olrmã uidere petrum: & mansi apud
eum diebus quindecim. Aliũ autẽ apłorũ
uidi neminẽ : nisi ia cobũ fratrẽ dñi. Quae
autẽ scribo uobis : ecce corã dõ quia ñ men¬
tior. Deinde ueni in partes syriae &ciliciae
Crã autẽ ignotus facie aecclesiis iudeae :
quae erant inxp̃o. Tantũ autẽ auditũ ha¬
bebant : qm̃ qui persequebatur nos aliquan¬
do nunc euangelizat fidẽ quã aliquando

Expanded text:
 iterum reversus sum Damascum: deinde post annos tres veni Jerosolymam videre Petrum, et mansi apud eum diebus quindecim. Alium autem apostolorum vidi neminem, nisi Jacobum fratrem Domini. Quae autem scribo vobis: ecce coram Deo, quia non mentior. Deinde veni in partes Syriae et Ciliciae. Eram autem ignotus facie Ecclesiis Judaeae, quae erant in Christo: tantum autem auditum habebant: Quoniam qui persequebatur nos aliquando, nunc evangelizat fidem, quam aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
Scitis autẽ quia ꝑ infirmitatẽ carnis euange¬
liraui uobis iam pridẽ & temptationẽ urãm
incarne mea non spreuistis neque respustis.
sed sicut angłm dĩ excepistis me: sicut xp̃milm
Ubi est ergo beatitudo ura: Testimoniũ enĩ
ꝑhibeo uobis: quia si fieri posset oculos ur̃os
eruissetis & dedissetis michi. Ergo inimicus
uobis factus sum: uerum dicens uobis
Aemulantur uos nonbene: sed excludere
uos uolunt ut illos aemulemini: Bonũ autẽ
aemulamini in bono semꝑ : & non tantũ cum
p̃sens sum apuduos. Filioli mei quos ite

Expanded text:
Scitis autem quia per infirmitatem carnis evangelizavi vobis jampridem et tentationem vestram in carne mea non sprevistis, neque respuistis; sed sicut angelum Dei accepistis me, sicut Christum Jesum. Ubi est ergo beatitudo vestra? Testimonium enim perhibeo vobis, quia si fieri potuisset posset, oculos vestros eruissetis et dedissetis mihi. Ergo inimicus vobis factus sum, verum dicens vobis? Aemulantur vos non bene, sed excludere vos volunt, ut illos aemulemini. Bonum autem aemulamini in bono semper, et non tantum cum praesens sum apud vos. Filioli mei
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a clamantẽ abba pater. Itaq iam non est
seruus sed filius. Quodsi filius & haeres per
dm̃. Sed tunc quidẽ ignorantes dm̃: bis qui
natura non sunt dii seruiebatis Nunc autẽ
cũ cognoueritis dm̃. immo cogniti estis adõ¬

Expanded text:
 clamantem: Abba, Pater. Itaque jam non est servus, sed filius. Quod si filius: et haeres per Deum. Sed tunc quidem ignorantes Deum, iis qui natura non sunt dii, serviebatis. Nunc autem cum cognoveritis  Ms. cognovistis D
Abbreviated transcription (Latin):
maledicto legis factus pro nobis maledictum:
quia scriptum est Maledictus om̃is: qui pendet
in ligno. Vt ingentibus benedictio abrabae
fieret in xp̃o ihu : ut pollicitationẽ sp̃s accipia¬
mus ꝑfidẽ. Fratres secundũ hominẽ dico
Tamen hominis confirmatũ testam̃tũ: nemo
spernit aut suꝑ ordinat. Abrabae dictae sunt
promissiones: & semini cuis. Non dicit & semi¬
nibus quasi inmultis: sed quasi in uno. & semi

Expanded text:
maledictum: quia scriptum est: Maledictus omnis qui pendet in ligno, ut gentibus benedictio Abrahae fieret in Christo Jesu, ut pollicitationem Spiritus accipiamus per fidem. Fratres secundum hominem dico, tamen hominis confirmatum testamentum nemo spernit, aut superordinat. Abrahae dictae sunt promissiones, et semini ejus. Non dicit: Et seminibus, quasi in multis:
Abbreviated transcription (Latin):
& non exgentibus peccatores: Scientes autẽ
quod non iustificatur homo ex operibus le
operibus legis : propt̃ quod ex operibus legis non
ustificabitur om̃is caro. Quodsi quaerentes iusti¬
ficari inxp̃o: inuenti sumus &ipsi peccatores
Nunquid xp̃c peccati minister est : Absit Sie¬
nim quae destruxi haec iterũ reaedifico. p̃ua¬
ricatorẽ me constituo. Ego enim ꝑlegẽ legi
mortuus sum: ut dõ uiuã xp̃o crucifixus sũ
cruci. Uiuo autẽ iam non ego: uiuit uero in me¬

Expanded text:
et non ex gentibus peccatores. Scientes autem et non ex gentibus peccatores. Scientes autem quod non justificatur homo ex operibus legi, et non ex operibus legis: propter quod ex operibus legis non justificabitur omnis caro. Quod si quaerentes justificari in Christo inventi sumus et ipsi peccatores, numquid Christus peccati minister est? Absit. Si enim quae destruxi, iterum haec aedifico: praevaricatorem me constituo. Ego enim per legem legi mortuus sum, ut Deo vivam: Christo confixus sum cruci. Vivo autem, jam non ego: vivit
Abbreviated transcription (Latin):
nichil contulerunt. sed econtra cum uidissent
quod creditum est michi euangeliũ praeputu
sicut petro cireuncisionis: qui enim operatus
est petro in apostolatum cirtun cisionis opera¬
phas & iohannes qui uidebantur columnae
esse : dextras dederunt michi & barnabae
sotietatis ut nos ingentes ipsi autẽ in circun¬
cisionẽ : tantũ ut pauperũ memores essemus.
quod etiã sollicitus fui hoc ipsum facere.
Cum autẽ uenisset cephas antiochiam in faci¬
em ei restiti : quia reprehensibilis erat Prius
enim quã uenirent quidã abia cobo: cũ genti¬
bus edebat. Cum autẽ uenissent sub trchebat
& segregabat se: timens eos qui excircunci¬
sione erant & simulationi eius consenserunt
caeteri udaei : ita ut & barnabas duceretur ab
eis in illã simulationẽ. Sed cum uidissẽ quod
non recte Ambularent adueritatẽ euangelii:
dixi cephae corã om̃ibus. Situ cũ uidacus sis
gentiliter uiuis & non iudaice. quo modo gen¬
tes cogis uidaitare : Nos natura uida ei

Expanded text:
ia Christi. Sed e contra, cum vidissent quod creditum est mihi Evangelium praeputii, sicut Petro circumcisionis; qui enim operatus est Petro in apostolatum circumcisionis, operaphas et Ioannes, qui videbantur columnae esse, dextras dederunt mihi et Barnabae societatis, ut nos inter gentes, ipsi vero in circumcisionem: tantum ut pauperum memores essemus: quod etiam sollicitus fui hoc ipsum facere. Cum autem venisset Cephas Antiochiam, in faciem ei restiti, quia reprehensibilis erat. Prius enim quam venirent quidam a Jacobo, cum gentibus edebat: cum autem venisset, subtrahebat et segregabat se, timens eos qui ex circumcisione erant. Et simulationi ejus consenserunt caeteri Judaei, ita ut et Barnabas duceretur ab eis in illam simulationem. Sed cum vidissem quod non recte ambularent ad veritatem Evangelii, dixi Cephae coram omnibus: Si tu, cum Judaeus sis, gentiliter vivis, et non judaice: quomodo gentes cogis judaizare? Nos natura Judaei,
Abbreviated transcription (Latin):
Mittens lapidẽ in uolatilia deiciet illa
sic & qui conuitiatur amico dissoluit a¬
micitiam. Ad amicum & si produxeris
gladium non desperes: est enĩ regressus
ad amicũ Si a peruerit os triste nontime¬
as Est enim recordatio: excepto conui¬
tio &improperio & superbia & myste¬
rii reuelatione & pluga dolosa In his
om̃ib effugiet amicus fidẽ posside
cũ amico in paupertate illius : ut & inbo¬
nis illius laeteris In tẽpore tribulati¬
onis illius permane illi fidelis : ut &
haere ditate illius cohaeres sis. Ante
ignẽ camini uapor & fumus ignis in

Expanded text:
mittens lapidem in volatilia deiciet illa sic et qui conviciatur amico dissolvit amicitiam ad amicum et si produxeris gladium non desperes est enim regressus ad amicum si aperuerit os triste non timeas est enim concordatio excepto convicio et inproperio et superbia et mysterii revelatione et plaga dolosa in his omnibus effugiet amicus fidem posside cum proximo in paupertate illius ut et in bonis illius laeteris in tempore tribulationis illius permane illi fidelis ut et in hereditate illius coheres sis ante ignem camini vapor et fumus ignis in
Abbreviated transcription (Latin):
rum: qui messuer̃ regiones uras. qui frau¬
data est auobis clamat : & clamor eorũ in aures
dñi sabaoth introit Epulati estis suꝑ terrã :¬
& in luxurus enutristis corda ur̃a Indiem oc
cisionis ad duxistis: occidistis uistũ & nonre¬
stitit uobis Patientes igitur estote fr̃s: usq
ad aduentũ dñi. Ecce agricola expectat
p̃ciosum fructũ terrae : patienter ferens do¬
nec accipiat temponaeneũ & serotinũ. Pati¬
entes estote &uos & confirmate corda ur̃ã:¬

Expanded text:
rum, qui messuerunt regiones uestras, quę frarum, qui messuerunt regiones uestras, quę fradata est a uobis, clamat, et clamor eorum in aures Domini Sabaoth introiuit. Epulati estis super terram, et in luxuriis enutricisionis addixistis occidistis iustum non resistit vobis patientes igitur estote fratres usque ad adventum Domini ecce agricola expectat pretiosum fructum terrae patienter ferens donec accipiat temporivum et serotinum patientes estote et vos confirmate corda