comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑ occasionis ulecebra. Turt᷑ nescit pͥmã fidẽ irritã face¬
re: qͥa nouit castimoniã seruare pͥma conubii sorte pͥmas
quidẽ auib. uta ee asseuerat᷑: ut possit etiã inuultur¬
b dephendi Degant᷑ enĩ uultures indulger ecubitur
ce coniugaliusũ nuptialis copule sorte misceroata
ita sie ullo masculorũ conciꝑe semine. & sine c̃iuno¬
tio ne generare. natosexhis in multa gietas sine eiuins¬
te ꝓceder ut usq adcentũ annosuiţ eorul engepo¬
dileat᷑ noefacue eos angustia euifinis cecipise ⁊espar
uiri consuetudo temerasset existimant pardore nu¬
Impossibile putat᷑ indĩ matre. qđ inuulturib possibile ñ negat᷑.:
Auis sine mascło parit &e nullus refellit. & qͥa desponsata maria
uirgo peꝑit. pudoris eiꝰ faciunt questionẽ : Nonne aduertimꝰ
qđ dñs ex ipsa natura. plurima exempla ante p̾misit. quib

Expanded text:
tatur occasionis illecebra: turtur nescit primam fidem irritam facetatur occasionis illecebra: turtur nescit primam fidem irritam facere; quia novit castimoniam servare prima connubii sorte promisquidem avibus ita esse asseveratur, ut possit etiam in vulturibus deprehendi. Negantur eet coniugali quodam usu nuptialisque copulae sorte misceri atque ita sine ullo masculorum concipere semine et sine coniunctione generare natosque ex his in multam aetatem longaeuitate procedere, ut usque ad centum annos uitae eorum series producatur nec facile eos angusti aeui finis excipiat. quid viri consuetudo temerasset, existimant partum? impossibile putant in Dei matre, quod in vulturibus possibile non negatur. Avis sine masculo parit, et nullus refellit. Et quia despeperit, pudori eius faciunt quaestionem. nonne aduertimus quod dominus ex ipsa natura plurima exempla ante praemisit, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
amarus ad grãm. qui plus doloris ex morte quã suauitatis
ex caritate generauerit. Itaq iter̾are c̃iunctionẽ recusat.
nec pudoris iura aut cõplaciti uiri resoluit foedera. Illi
soli suã caritatẽ reseruat. illi custodit nom̃ uxoris. Disci¬
te mulieres. quanta sit uiduitatis grã. quȩ etiã in auib
p̃dicat᷑. Quis igit᷑ hasleges turturi dedit: Si hominem
quęro ñ inuenio. homo enĩ nullus ÷ ausus. quando nec
paulus ausus : leges tenendȩ uiduitatis p̃scribere. Deniq
iͥpse ait. Uolo gͦ iuniores nubere. filios ꝓcreare. matres
familias esse nullã occasionẽ dare aduersario. ẜt alibi.
inturturib ꝑseuerat. Et alibi iuniores hortat᷑ ut nu¬
bant qͥa mulieres niẽ turturũ pudiciciã implere iuix
possunt Ergo turturib ds̃ hunc infudit affectũ hano
iii utẽ con̾tinentiȩ dedit qͥ solus potest p̃scribere. qđ
om̃is sequant᷑ Turt non uritur flore iuuenturis ntep¬

Expanded text:
amarus ad gramarus ad grex caritate generauerit. itaque iterare coniunctionem recusat nec pudoris iura aut deceptam uiri resoluit foedera, illi soli suam caritatem reseruat, illi custodit nomen uxoris. discite, mulieres, quanta sit uiduitatis gratia, quae etiam in auibus praedicatur. quis igitur has leges turturi dedit? si hominem quaero, non inuenio. homo enim nullus est ausus, quando nec Paulus ausus est leges tenendae uiduitatis praescribere. denique percussorem: uolo ergo iuniores nubere, filios procreare, matres familias esse, nullam occasionem dare aduersario et alibi: in turturibus perseuerat. et alibi iuniores hortatur ut nubant, quia mulieres nostrae tm-turum pudicitiam implere uix possunt. ergo turturibus deus hunc infudit adfectum, hanc virtutem continentiae dedit, qui solus potest praescribere quod omnes sequantur. Turtur non uritur flore juventutis, non ten
Abbreviated transcription (Latin):
pullũ cũ sua ꝓle connectit. atq int̾miscens suis: eodem
quo ppͥos foetꝰ mat̾nȩ sedulitatis officio & parinutrim̃toꝵ
sũministratione pascit & nutrit. Ergo fene alienos nu¬
trit. nos uͦ nrõs immiti crudelitate ꝓicimꝰ. Aqͥla enĩsi ꝓicit.
ñ quasi suũ ꝓicit. s quasi degenerẽ ñ recognoscit. nos qđ peiꝰ:
qͦs nros recognoscimꝰ abdicamꝰ. Sed ueniamꝰ ad turturẽ. quã
lex dĩ uelut castȩ hostiȩ munꝰ elegit. Deniq cũ dñs circun¬
cideret᷑ oblata est. quia scriptũ : inlege dnĩ ut darent hos¬
tiã par turturũ. aut duos pullos columbarũ. Hoc: enim
cia ad turturẽ refert᷑ ad colũbam grã. Fertur enimturtur.
ubi uigalis ꝓpruifuerit amissione uiduata : ptesũ usũ thala¬
mi & nom̃ habere coniugi. eoqđ primꝰ amor fefellerit eam.
dilecti morte deceptã.qm̃ & infidelis adꝑpetuitatẽ fuit. ꝙ

Expanded text:
pullum cum sua prole conectit atque intermiscens suis eodem pullum cum sua prole conectit atque intermiscens suis eodem quo proprios fetus maternae sedulitatis officio et pari nutrimentorum sumministratione pascit et nutrit. ergo φήνη alienos nutrit: nos uero nostros inmiti crudelitate proicimus. aquila uero si proicit, non quasi suum proicit, sed quasi degenerem non recognoscit: nos, quod peius est, quos nostros recognoscimus abdicamus. Sed ueniamus ad turturem, quam lex dei uelut castae hostiae munus elegit. denique cum dominus circumcideretur, oblata est, quia scriptum est in lege domini, ut darent hostiam par turturum aut duos pullos columbarum. hoc est enim tia ad turturem refertur, ad columbam gratia. Fertur etenim turtur ubi jugalis proprii fuerit amissione 105 viduata, pertaesum thalamos, et nomen habere conjugii; eo quod primus amor fefellerit eam dilecti morte deceptam, quoniam et infidelis ad perpetuitatem fuit, et
Abbreviated transcription (Latin):
di & munere delectant᷑. Unde pͥma cognatio uidet᷑ auib
istis esse cumpiscib. qm̃ natandi cõmunia quȩdã uident᷑
utriq generi ẽẽ consortia. Scđa quoq cognatio omĩb
auib & piscib est. eo qđ uolandi usus. species sit natan¬
tis. Sicut enĩ aquã natando piscis incidit. ita auis aerem
uolatu celeri secat. Atq utriq generi similit̾ caudȩ
suppetit alarumq remigiũ. ut p̾isces ad pͥora se alis subri¬
gant atq ad ulteriora ꝓcedant. caudȩ quoq gub̾naculo
uel quo uelint se facile conuertant. uel impetu quodam
e regione it̃ suũ dirigant. Aues quoq in aere uolatibus
suis uelut inaquis enatant. & quasi quȩdã extendunt
brachia. Cauda quoq se uel ad suꝑiora subrigunt. uel
ad inferiora demergunt. Unde qm̃ in nonnullis idẽ usus
& species: ideo de aquis utriusq generis natiuitas. diui¬

Expanded text:
di et munere delectantur. Unde prima cognatio videtur avibus di et munere delectantur. Unde prima cognatio videtur avibus istis esse cum piscibus; quoniam natandi communia quaedam videntur utrique generi esse consortia. Secunda quoque cognatio omnibus avibus et piscibus est; eo quod volantis usus species sit natantis. Sicut enim aquam natando piscis incidit, ita avis aerem volatu celeri secat. Atque utrique generi similiter caudae suppetit alarumque remigium; ut pisces ad priora se alis subrigant, atque ad ulteriora procedant, caudae quoque gubernaculo vel quo velint se facile convertant, vel impetu quodam e regione iter suum dirigant. Aves quoque aeri volatibus suis velut aquis innatant, et quasi quaedam extendunt brachia, cauda quoque se vel ad superiora subrigunt vel ad inferiora demergunt. Unde quoniam in nonnullis idem usus et species, ideo de aquis utriusque generis nativitas divi
Abbreviated transcription (Latin):
matione. & disputationis argum̃to utitur. s inspiratione
naturȩ. quȩ uera ÷ magistra pietatis. Deniq om̃s animan¬
tes prȩscripta habent pariendi tẽpora. hosolus indiscreta
atq confusa. Reliquagenera clementiã tẽporis quȩrunt:
mulieres solȩ partus suos inclem̃ter effundunt Uaga eñ
& intẽꝑans libido generandi. uaga pariendi ȩtatẽ exhiba
Pisces tanta maria transmittunt. ut utilitat̾e aliqu̾a genen
suo quęrant. nos quoq diffusa ȩquora transfretamꝰ. Sed qͥn¬
to honestiꝰ quod successionis amore. qũa quod pecuniȩ auidi¬
tatȩ suscipit᷑. Deniq illis adpietatẽ. nobis ad quȩstũ trans¬
missio deputat᷑. Illi sobołẽ refer om̃ib mercib cariorẽ. nos
mercẽ longe imparẽ ad periculi uicẽ misera lucri cupidine
reportamus. Itaq illi patriã repetunt: nos derelinquimus
Illis nando increm̃tũ generis adquirit᷑. nobis minuit᷑ naui¬

Expanded text:
matione, et disputationis argumento utitur, sed inspiratione matione, et disputationis argumento utitur, sed inspiratione naturae, quae vera est magistra pietatis. Denique omnes animantes praescripta habent pariendi tempora, homo solus indiscreta atque confusa. Reliqua genera clementiam temporis quaerunt, mulieres solae partus suos inclementer effundunt. Vaga enim et intemperans libido generandi vagam pariendi aetatem exhibet. Pisces tanta maria transmittunt, ut utilitatem aliquam generi suo quaerant. Nos quoque diffusa aequora transfretamus: sed quanto honestius, quod successionis amore, quam quod pecuniae aviditate suscipitur? Denique illis ad pietatem, nobis ad quaestum transmissio deputatur. Illi sobolem referunt omnibus mercibus cariorem: nos 93 mercem longe imparem ad periculi vicem misera lucri cupidine reportamus. Itaque illi patriam repetunt: nos derelillis nando incrementum generis adquiritur, nobis minuitur naui
Abbreviated transcription (Latin):
di quędã sãparata ac secreta substantia. Proptea ñ nutriunt᷑.
neq t̾rena ut animalia manꝰ humanȩ tractu & alimento¬
& delinim̃to aliqͦ delectant᷑ etiã seruati in uiuariis suis
uiuant. Quid aut̃ de densitate dicã dentiũ : Non enĩ ut oues
aut boues ex una parte dentes habent s utraq pars armata
est dentib qͥ in aqͥ sunt: & si diutꝰ cibũ uersarent. ꝙ ñcito
transmitterent: aqͥrũ alluuione de dentib eoꝵ esca posset
auferri ac dilui:¬
Ideo densos &e acutos habent dentes. ut cito incidant. cito
conficiant cibum : ut facile & sine aliqua mora & dilati¬
one transmittant. Deniq ñ ruminant. Solus tam̃ scarꝰ
fu it aut stũdiũ talia comp̃hendere. Sane nec ipsi asuis
potentiȩ euasere uiolen tiam. & auariciȩ potentiorũ
subiecti ubiq inferiores sunt. Quo qͥsq infirmior. eo
prede patet. Et pleriq quidẽ herbis pascunt᷑ ac minu-¬

Expanded text:
di quaedam separata ac secreta substantia. propterea non nutriuntur di quaedam separata ac secreta substantia. propterea non nutriuntur neque ut terrena animalia manus humanae tactu et delenimento aliquo delectantur, etiamsi seruati in uiuariis suis UT V. Quid autem de densitate dicam dentium? Non enim ut bos aut ovis ex una parte dentes habent: sed utraque pars armata est dentibus; quia in aqua sunt, et si diutius cibum versarent, et non cito transmitterent, aquarum alluvione de dentibus eorum esca posset auferri ac diluiideo densos et acutos habent, ut cito incidant, cito conficiant cibum, facile et sine aliqua mora et dilatione transmittant. denique non ruminant, solus tamen scarufuit aut studium talia conprehendere. sane nec ipsi a suis potentiae euasere uiolentiam et auaritiae potiorum subiecti ubique inferiores sunt. quo quisque infirmior, eo <plus> praedae patet. et plerique quidem herbis pascuntur ac minu
Abbreviated transcription (Latin):
ria. uel eoꝵ relatio qui uidere potuer̃. Fert᷑ hic corni¬
ger uermis. conuerti pͥmũ inspeciẽ caulis. atq in eandẽ
mutari naturã. Inde ꝓcessu quodã fieri bambilius.
nec eam tam̃ formã figurãq custodit. sed laxis &e lati¬
orib foliis pennas uidet᷑ assumere. Ex his foliis mollia
illa seres depectunt uellera. quȩ ad usus sibi ꝓpͥos diui¬
tes uindicarunt. Undeꝰ dñs ait. Quid existũ indesertũ
uidere hominẽ mollib uestĩtis indutũ : Ecce qui
mollib uestiunt᷑. indomib regũ sunt. Cameleonqͦq¬
diuersas species fert᷑ uario colore m̃tiri. Lepores
certe qđ de ꝑximo facile cognouimꝰ. hieme albescere.
estate in suũ colorẽ redire ñ dubiũ est. Hȩc ideo libaui.
ut ad cõmutationis fidẽ quȩ in resurrectione futura ÷
etiã ista exempla nos ꝓuocent. sed ita. ut cõmutationẽ
illã dicamꝰ. quam apłs euident̃ expressit dicens. Om̃s qͥdẽ

Expanded text:
ria, vel eorum relatio qui videre potuerunt. Fertur hic corniria, vel eorum relatio qui videre potuerunt. Fertur hic corniger vermis converti primum in speciem caulis, atque in eam mutari naturam; inde processu quodam fieri bombylius; nec eam tamen formam, figuramque custodit, sed laxis et latioribus foliis videtur pennas assumere. Ex his foliis mollia illa Seres depectunt vellera, quae ad usus sibi proprios divites vindicarunt. Unde et Dominus ait: Quid existis in desertum videre? hominem mollibus vestimentis indutum? Ecce qui mollibudiuersas species fertur uario colore mentiri. lepores certe, quod de proximo facile cognouimus, hieme albescere, aestate in suum post colorem redire non dubium est. haec ideo libaui, ut ad commutationis iidem, quae in resurrectione futura est, etiam ista exempla nos prouocent, sed ita ut commutationem illam dicamus, quam apostolus euidenter expressit dicens: omnes quidem
Abbreviated transcription (Latin):
guttuno cantolena quarũ cantib medio estuarbus¬
tarũpunt. eo qđ magis canorȩ meridians caloribu
quo puriorẽ aerẽ id temporis actrahunt spũ. eo cant̾ꝰ
resonant clariores. Nec apes ipsȩ insuaue qͥddã canunt.
Habent enungratã in rauco illo uocis suȩ nitrinuar sua¬
uitatẽ quã nos fracto tubarũ sonitu lentiꝰ pͥmũ uidem̃
umitati. quo strepitu ad excitandos animos inuigorẽ.
nichil aptius estimat᷑. Et hȩc illis grã manet cũ pulmo¬
nẽ respirandiq munus atq usum nequaquã habere
prodant᷑. sed aerio uesci spiramine. Deniq siquis eas
suꝑfundat oleo ꝓpere necant᷑. eo qđ obstructis poris aeri-¬
um spiram̃ illud haurire ñ possint. continuoq siquis
acetum hissuꝑfundat ilico reuiuiscunt. eo qđ uis ace¬
ticito illos poros qui concretiore oleo obstruuntur.
alienum ea complecti quȩ uerme indico tradit histo¬

Expanded text:
gutture cantilena, quarum cantibus medio aestu arbusgutture cantilena, quarum cantibus medio aestu arbusta rumpuntur, eo quod magis canorae meridianis caloribus, quo puriorem aerem id temporis adtrahunt spiritu, eo cantus resonant clariores. nec apes ipsae insuaue quiddam canunt ; habent enim gratam in rauco illo uocis suae murmure suauitatem, quam nos fracto tubarum sonitu lentius primum uidemur imitati, quo strepitu ad excitandos animos in uigorem nihil aptius extimatur. et haec illis gratia manet, plerique pulmonem respirandique munus atque usum nequaquam habere prodantur, sed aerio uesci spiramine. denique si quis eas superfundat oleoum spiramen illud haurire non possint: continuoque si quis acetum his superfundat, illico reviviscunt, eo quod vis aceti cito illos poros, qui concretione olei obstruuntur, alienum ea complecti quae de verme Indico tradit histo
Abbreviated transcription (Latin):
formatos a natura. Pedes auiũ quȩ carne uescunt᷑ quasi
incuruos cernimꝰ atq sinuatos. uelut ad p̃dam paratos.
Fauͦ quȩ natandi habent usũ & consuetudinẽ latos habent
pedes. & mẽbrana quadã illos digitos pedũ sibi copulatos
atq coniunctos. In qͦ admirabilis patet rationaturȩ. ut¬
& illa ad uolandũ uel ad rapiendũ cibũ usu accõmodo
fulciant᷑ & ista ad natandũ adium̃ta habeant cõpeten¬
tia quo meliꝰ aqͥs possint suꝑnatare. & qͦsi remis quibusdã
ita pedib suis mẽbranȩ illiꝰ extensione latiorib aqͥrũ
fiuenta ꝓpulsent. Cygnꝰ quoq cur ꝓceriore collo utit
facile potest aquarum inferiora penetrare. ceruicem
ex tendat ad predã quȩ quasi p̾ula reliqͥ corporis escã
quã inuenerit rapiat atq eruat de ꝓfundo. Aele¬
e&e illud ee suauior & magis canorus ꝓpcera modul
colla diffinguit᷑ & longiore exercitatione purior
longe resultat. Quã dulcis etiã in exiguo cicadan

Expanded text:
formatos a natura pedes, auium quae carne uescuntur quasi incuruos atque illud, uelut ad praedam paratos. ea uenustior, quae natandi habent usum et consuetudinem, latos habent pedes et membrana quadam illos digitos pedum sibi copulatos atque coniunctos. in quo admirabilis patet ratio naturae, ut et illa ad uolandum uel ad rapiendum cibum usu adcommodo fulciantur et ista ad natandum adiumenta habeant conpetentia, quo melius aquis possint supernatare et quasi remis quibusdam ita pedibus suis membranae illius extensione latioribus aquarum fluenta dominaris. cygnus quoque cur proceriore collo utatufacile potest aquarum inferiora penetrare, ceruicem extendat ad praedam, quae quasi praeuia reliqui corporis escam quam inuenerit rapiat atque eruat de profundo. adde illud, quia suauior et magis canorus per procera modulus colla distinguitur et longiore exercitatione purior longe resultat. quam dulcis etiam in eiiguo cicadis
Abbreviated transcription (Latin):
peccators. Nobis quoq gallus iste misticus insacris
cantet : qm̃ iam petri gallus in nr̃o sermone cantauit
Fleat ꝓ nobispetrus. qui ꝓse bene fleuit. & in nospia
xp̃i ora conuertat. Apꝓperet dni iħu passio. quȩ cotidie
delicta nra condonat. & munꝰ remissionis oꝑat᷑. Bonꝰ
dñs dimittere ieinos ñ uult. ne qͥs deficiat inuia.
Si ille dicit misereor huius turbȩ. quia triduum ÷
sermoni apparatꝰ recusabat epularũ. quanto magis nos
considerare debemꝰ qr ñ multi sunt qui indĩ uerbo ui
uunt & ideo refectio corporis desiderat᷑: certe illiꝰ triduo.
nr̃m hoc post pridie laboriosius :. Et ideo qui cum auib
lusimꝰ. cum gallo cantauimꝰ: iam dnĩ canamꝰ misteria.
&e ad corpus dnĩ conueniant aquilȩ peccatorũ ablutio¬
ne renouate. lam enim cȩtus ille magnꝰ uerum nob̾ ionã
reddidit & gratulemur qđ factꝰ est nobis uesꝑe dies qͥnt.
fiat nobis mane dies sextus.. Exelicit dits e

Expanded text:
uacaret. nobis quoque gallus iste mysticus in sacris uacaret. nobis quoque gallus iste mysticus in sacris cantet, quoniam Petri gallus in nostro sermone cantauit. fleat pro nobis Petrus, qui pro se bene fleuit, et in nos pia Christi ora conuertat. adproperet Iesu domini passio, quae cottidie delicta nDominus dimittere jejunos non vult, ne quis deficiat in via. Si ille dicit, Misereor 114 hujus turbae; quia triduum est sermoni Maria apparatus recusabat epularum: quanto magis nos considerare debemus, quia non multi sunt, qui in verbo Dei vivunt, et ideo refectio corporis desideratur! Certe illius tridui nostrum hoc postridie laboriosius est. Et ideo qui cum avibus lusimus, cum gallo cantavimus, jam Domini canamus mysteria, et ad corpus Jesu conveniant aquilae peccatorum ablutione renovatae; jam enim cetus ille magnus verum nobis Jonam reddidit: et gratulemur quod factus est nobis vespere dies quintus; fiat nobis mane dies sextus. LIBER SE
Abbreviated transcription (Latin):
nouit uenisse remediũ. post qđ iam errare ñ possit. & in
uirtutẽ aberrore mutatꝰ amarissime fleuit. ut lacriis
suis deleret errorẽ. Respice nos quoq dne̾ iħu. ut q nos
ꝓpͥa recognoscamus errata. Soluamus piis fletib culpã.
mereamur indulgentiã peccatorũ. Ideo c̃sulto sermo.
nẽ ꝓtraximꝰ. ut nõbis qͦq gallus cantaret. & loqͤntib
subueniret. quo si qđ delictũ obrep ͤ  in uerbo. culpã
xpẽ donares. Sa queso lacrimas petri. nolo lȩticiã pecca¬
liberati. Lȩtatꝰ ÷ pharao quod hebreos tenebat inclusos.¬
& in mari mersus cũ popło occidit. Exultauit & uidas
in mercede ꝓditionis suȩ. sed ipsius se mercedis suȩ laqͦo
stran gulau̾it. Fleuit errorẽ suũ petrus. & meruit ut
aliorum aboleret errores. Sed iam tẽpus ÷. quo finire
sermonẽ & claudere debeamus. Tempus est. quo meliꝰ
tacet᷑ aut flet᷑. Tempus ÷. quo celebrat᷑ indulgentia

Expanded text:
nouit uenisse remedium, post quod iam errare non posset, et in nouit uenisse remedium, post quod iam errare non posset, et in uirtutem ab errore mutatus amarissime fleuit, ut lacrimis suis lauaret errorem. respice nos quoque, domine Iesu, ut et nos propria recognoscamus errata, . soluamus piis fletibus culpam, mereamur indulgentiam peccatorum. ideo consulto sermonem incorruptelam, ut nobis quoque gallus cantaret et loquentibus subueniret, quo si quod delictum obrepsisset in uerbo, culpam, Christe, donares. da quaeso lacrimas Petri, nolo laetitiam peccaliberati. laetatus est Pharao quod Hebraeos tenebat inclusos et mari mersus cum populo suo occidit. exultauit et Iuda in mercede proditionis suae, sed ipsius se mercedis suae laqueo strangulauit. fleuit errorem suum Petrus et meruit ut aliorum aboleret errores. Sed iam tempus est quo finire sermonem et claudere debeamus, tempus est quo melius tacetur aut exinaniuit, tempus est quo celebratur indulgentia
Abbreviated transcription (Latin):
ad precandũ. legendi quoq munus instaurat. Hoc postre¬
mũ canente. ipsa ȩccłȩ petra culpã suam diluit. quam
pͥusquã gallus cantaret negando contraxerat. Istuis
cantu spes om̃ĩb redit. egris releuatur incõmodum.
minuit᷑ dolor uulnerum. febriũ flagrantia miti¬
gat᷑. reuertit᷑ fides lapsis. iħs titubantes respicit.
errantes corrigit. Deniq respexit petrũ & statĩ error
abscessit. Pulsa ÷ negatio. secuta confessio. Qđ ñ fortui¬
to accidisse. sed exsententia dnĩ lectio docet Sic enim
scriptũ est. qr dixit iħs ad simonẽ. Non cantabit galiꝰ
pͥusquã ter me̾ neges. Bene fortis indie petrus. nocte
turbat᷑. & ante gallicantũ labit᷑. & labit᷑ tercio. ut scias
ñ in consulta effusione sermonis eũ eẽ ꝓlapsũ. sedm̃tis qͣq
nutatione turbatũ. Idẽ tam̃ post gaili cantũ fit fortior
etiã & dignꝰ quẽ xp̃s aspiciat. Oculi enĩ dni suꝑ iustos. agꝰ¬

Expanded text:
ad precandum, legendi quoque munus instaurat, hoc postread precandum, legendi quoque munus instaurat, hoc postremo canente ipsa ecclesiae petra culpam suam diluit, quam priusquam gallus cantaret negando contraxerat. istius cantu spes omnibus redit, aegri releuatur incommodum, minuitur dolor uulnerum, febrium flagrantia mitigatur, reuertitur fides lapsis, Iesus titubantes respicit, errantes corrigit. denique respexit Petrum, et statim error abscessit, pulsa est negatio, secuta confessio. quod non fortuito accidisse, sed ex sententia domini lectio docet. sic enim scriptum est, quia dixit Iesus ad Simonem: non cantabit gallus, priusquam me ter neges. bene fortis in die Petrus, nocte turbatur et ante galli cantum labitur et labitur tertio, ut scias non inconsulta effusione sermonis esse prolapsum, sed mentis quoque nutatione turbatum. idem tamen post galli cantum fit fortior et non dignus quem Christus aspiciat; oculi enim domini super iustos. ag
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ in aere auium more. sed crespusculo uesꝑtino c̃sueuit
offundi. Uolitat aut̃ ñ aliquo uolatu pennarũ. sed mẽbra¬
nȩ suȩ fulta remigio : quo suspensa uelut pennarũ uola¬
tu circumfert᷑ atq uegetat᷑. Habet & illud hoc uile ani¬
mal. qđ sibi inuicẽ adherent. & quasi specie botrionis ex
aliqͦ loco pendent. acsi se ultima quȩq laxauerit. omnes
resoluunt᷑. qđ fit quodã munere caritatis. quȩ difficile
inhominib huiusmodi reꝑit᷑. Est etiã gallicantꝰ suauis
innoctib. & ñ solũ suauis sed etiã utilis. qui quasi bonus
cohabitator & dormientẽ excitat & sollicitũ ad monet &
uiantẽ solat᷑. ꝓcessũ noctis canora significatione ꝓtestais.
Hoc canente latro suas relinqͥt insidias. hoc ipse lucifer ex¬
citatꝰ orit᷑. cȩlumq illuminat. Hoc canente mesticiam
trepidus nauta deponit. omĩsq crebro uesꝑtinis flatib

Expanded text:
autem in aere auium more, sed crepusculo uespertino consueuit autem in aere auium more, sed crepusculo uespertino consueuit offundi. uolitat autem non aliquo pinnarum, sed membranae suae fulta remigio, quo suspensa uelut pinnarum uolatu circumfertur atque uegetatur. habet et illud hoc uile animal, quod sibi inuicem adhaerent et quasi in speciem botryonis ex aliquo loco pendent ac, si se ultima quaeque laxauerit, omnes resoluuntur. quod fit quodam munere caritatis, quae difficile in hominibus huius mundi repperitur. Est etiam galli cantus suauis in noctibus — non solum suauis, sed etiam utilis, qui quasi bonus cohabitator et dormitantem excitat et sollicitum admonet et uiantem solatur processum noctis canora significatione protestans. hoc canente latro suas relinquit insidias, hoc ipse lucifer excitatus oritur caelumque inluminat, hoc canente maestitiam trepidus nauta deponit omnisque crebro uespertinis flatibus
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ. uidere ñ soleant. & uisus sui officio solis fun¬
gantur intenebris. De cordis ocłis loquor qͦs habent¬
sapientes mundi & ñ uident. In luce nichil cernunt. in
tenebris ambulant. dũ demonioꝵ tenebrosa rimant᷑.
& celi alta se uidere credunt. describentes radio mundũ.
m̃surã aeris ipsius colligentes. Porro aut̃ a fide deuii. ꝑpe¬
tuȩ cecitatis tenebris implicant᷑. Habentes in proximo
diẽ xpĩ ce lum̃ ȩccłȩ & nichil uidentes. aꝑiunt os quali
scientes omĩa. acuti ad uana. hebetes ad ęt̃na & longȩ
disputationis anfractu ꝓdentes inscientiȩ ꝓpͥȩ cȩcitatẽ.
taq dũ cupiunt subtilib uolitare sermonib. quasi
noctuȩ in lumine uanuer̃. Uesꝑtilio animal igno¬
bile: a uespe nom̃ accepit. E st aut uolatile. idemq
quadrupes & dentib ucitur. qͦs in aliis auib reꝑire ñ soleas
Parit ut quadrupedia ñ oua sed pullos uiuentes. Uolitat

Expanded text:
dendum, videre non soleant, et visus sui officio solis fundendum, videre non soleant, et visus sui officio solis fungantur insapientes mundi et non uident, in luce nihil cernunt, in tenebris ambulant, dum daemoniorum tenebrosa rimantur et caeli alta uidere se credunt describentes radio mundum, mensuram aeris ipsius colligentes, porro autem a fide deuii perpetuae caecitatis tenebris inplicantur habentes in proximo diem Christi et lumen ecclesiae et nihil uidentes aperiunt os quasi scientes omnia, acuti ad uana, hebetes ad aeterna et longae disputationis anfractu prodentes scientiae propriae caecitatem. itaque dum cupiunt subtilibus uolitare sermonibus, quasi noctuae in lumine euanuerunt. uespertilio animal ignobile a uespere nomen accepit. est autem lion eademque quadrupes et dentibus utitur, quos in aliis auibus repperire non soleas. parit ut quadrupedia non oua, sed pullos uiuentes. uolitat
Abbreviated transcription (Latin):
fouet᷑ in somnẽ longȩ noctis laborẽ cantilenȩ suauitate
solat᷑: Ut mͥuidetur. hȩc sũma eiꝰ ÷ intentio: quo possit
ñ minꝰ dulciorib modulis. quã fotu corporis animare
foetꝰ. ouaq fouere. Hanc imitata tenuis illa mulier
sed pudica. incuissũ mole lapidẽ brachio trahens ut
possit alim̃tũ panis suis paruulis ñ deesse: noctur no
cantu mestũ pauꝑtatis mulcet affectũ. & quanuis su¬
auitatẽ lusciniȩ ñ possit imitari: imitatur tamen
eã sedulitate pietatis. Noc tua ipsa quẽ ad modum
glaucis ocłorũ pupillis. noct᷑narum tenebrarũ caligan¬
tẽ non sentit horrorẽ. & quo fuerit nox obscurior. eo
contra usũ auiũ cȩterarum in offensos exercet uolatꝰ.
exorto aut̃ die & circunfuso splendore solis. uisus eiꝰ
hebetat᷑ quasi quib dã erret intenebris: Quo indicio
sui. declarat ẽẽ aliquos. qui cũ oculos habeant ad ui¬

Expanded text:
fovet, insomnem longae noctis laborem cantilenae suavitate fovet, insomnem longae noctis laborem cantilenae suavitate solatur; ut mihi videatur haec summa ejus esse intentio, quo possit non minus dulcibus modulis, quam fotu corporis animare ova quae foveat. Hanc imitata tenuis illa mulier, sed pudica, in usum molae lapidem brachio trahens, ut possit alimentum panis suis parvulis non deesse, nocturno cantu moestum paupertatis mulcet affectum. Et quamvis suavitatem lusciniae non possit imitari, imitatur tamen eam sedulitate pietatis. Noctua ipsa quemadmodum magnis et glaucis oculorum pupillis nocturnarum tenebrarum caligantem non sentit horrorem; et quo fuerit nox obscurior, eo contra usum avium caeterarum inoffensos exercet volatus. Exorto autem die, et circumfuso splendore solis, visus ejus hebetatur, quasi quibusdam erret in tenebris. Quo indicio sui declarat esse aliquos, qui cum oculos habeant ad vi
Abbreviated transcription (Latin):
exequit᷑ piȩ ministra uindictȩ. Hanc qͦq auis deuorat se¬
leuchis. Sic enĩ greco auis hȩc nuncupatur nomine. data
ad remediũ malorũ quȩ locusta consueuit inferre. cui
creator in explebilẽ dedit deuorandi naturã. ut insati¬
abili pastu plagã quã supra diximꝰ possit extinguere.
Sed qͥd hoc ÷ : Dum sermonẽ ꝓducimus. ecce tͥ iã & noct᷑nȩ
aues circũuolant. & in eo ipso quo finiendum sermonem
admonent. sui qͦq assum̃dã cõmemorationẽ ꝓducunt.
Repetunt diuerse auss auiaria sua. qͦsuesꝑ nocte cogit
decedere & se inlatibulis abdunt. canoro occasum diei
carmine ꝓsequentes. ne immunes habeant᷑ grãrũ. qͥb:
creatorẽ suũ omĩs creatura collaudat. Habet etiam nox
carmina sua. qͥb uigilias hominũ mulcere consueuit.
habet & noctua suos cantꝰ. Quid aut̃ de luscinia dicam.
quȩ puigil custos cũ oua qͦdã sinu corporis & gremio

Expanded text:
exequitur piae ministra uindictae. hanc quoque auis deuorat seexequitur piae ministra uindictae. hanc quoque auis deuorat seleucis — sic enim graeco auis haec nuncupatur nomine - data ad remedium malorum, quae lucusta consueuit inferre. cui creator inexplebilem dedit deuorandi naturam, ut insatiabili pastu plagam quam supra diximus possit extinguere. Sed quid hoc est? dum sermonem producimus. ecce iam tibi et nocturnae aues circumuolant et in eo ipso, quo finiendum sermonem admonent, sui quoque adsumendam commemorationem producunt. repetunt diuersae aues auiaria sua, quas uesper nocti cogit decedere, et se in latibulcarmine prosequentes; ne immunes abeant gratiarum, quibus creatorem suum omnis creatura collaudat. Habet etiam nox carmina sua, quibus vigilias hominum mulcere consuevit; habet et noctua suos cantus. Quid autem de luscinia dicam, quae pervigil custos cum ova quodam sinu corporis et gremio
Abbreviated transcription (Latin):
est mͥ corona iusticiȩ. Intrauit gͥ inthecã suã quasibonꝰ
fenix: quã bono repleuit odore᷑ martirii. Int̾rogo te.
tu aut̃ responde michi. Unde uultures mortẽ hominũ
signis qͥbusdam annunciare c̃sueuer̃ :Quo indiciodocti
at᷑q instructi sunt. ut cũ bellũ lacrimabile int̾se aduersȩ
acies instruant. multo p̃dictȩ uolucres sequant᷑ agmine.
& eo significent qđ multitudo hominũ casura sit bello
futurã p̃da uulturib: Qđ utiq ex specie instructionis
humanȩ quadam uident᷑ rationẽ colligere. Isq ad locu¬
stam qͦq grã diuina penetrauit. Quȩ cũ agmine
conferto regionis cuiusq occupauerit latitus
innoxio primũ feriat᷑ habitaculo. nec fructꝰ in hospitali
in cursione depascit᷑. nͥ diuinȩ signũ p̃ceptionis acceꝑit.
Et enĩ sic̃ in exodo legimꝰ ea qͦq cȩlestis ultionẽ offensionis

Expanded text:
est mihi corona iustitiae. intrauit igitur thecam suam quasi bonus est mihi corona iustitiae. intrauit igitur thecam suam quasi bonus phoenix, quam bouobono repleuit odore martyrii. Interrogabo te, tu autem responde mihi unde uultures mortem hominum signis quibusdam adnuntiare consueuerint, quo indicio docti atque instructi sint, ut, cum bellum lacrimabile inter se aduersae acies instruant, multo praedictae uolucres sequantur agmine et eo significent quod multitudo hominum casura sit bello futura praeda uulturibus? quod utique ex specie instructionis humanae quadam uidentur ratione colligere. usque ad lucustam quoque gratia diuina penetrauit, quae cum agmine conferto regionis cuiusque occupauerit latitudinem, innoxio primum feriatur habitaculo nec fructus inhospitali incursione depascitur, nisi diuinae signum praeceptionis acceperit. etenim sicut in Exodo legimus, ea quoque caelestis ultionem offensionis
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑpetuũ ꝑire ñ patit᷑. qui auẽ unicã ꝑire ñ passus.
resurgentem eã sui semine uoluit reparari. Quis gͥ
huic annunciat diẽ mortis. ut faciat sibi thecã. & ĩpleat
eã bonis odorib. atq ingrediat᷑ in eã & moriat᷑ illic. ubi
odorib gratis fetor funeris possit aboleri: fac& tuo hõ
tͥ thecã. & expolians te ueterem hominẽ cũ actib suis. no¬
&e abscondat indie malo. Uisscire qr theca ꝓtectio est᷑.¬
bonis uirtutũ tuarũ odorib. hoc÷ castitatis. miscđiȩ
atq usticie. & in ipsa penetralia fidei suaui factorum
prȩstantiũ odore redolentia tutꝰ ingredere. Eate amictũ
fide ex itꝰ uitȩ huiꝰ inueniat. ut possint ossa tua pinguesce¬
re. & sint sicut ortꝰ ebriꝰ. cuiꝰ cito semina suscitant᷑. Cognos¬
ce gͦ diẽ mortis tuȩ sic̃ cognouit & paulꝰ qͥ ait. bonum
certam̃ certaui. cursũ consũmaui. fidẽ seruaui. reposita¬

Expanded text:
in perpetuum perire non patitur, qui auem unicam perire non passus in perpetuum perire non patitur, qui auem unicam perire non passus resurgentem eam sui semine uoluit propagari. quis igitur huic adnuntiat diem mortis, ut faciat sibi thecam et inpleat eam bonis odoribus atque ingrediatur in eam et moriatur illic, ubi odoribus gratis faetor funeris possit aboleri? fac et tu, homo, tibi thecam: expolians te ueterem hominem cum actibus suis noprotegat et abscondat in die malo. uis scire quia theca bonis virtutum tuarum odoribus; hoc est, castitatis, misericordiae, atque justitiae, et in ipsa penetralia fidei suavi factorum praestantium odore redolentia totus ingredere: ea te amictum fide exitus vitae hujus inveniat; ut possint ossa tua pinguescere, et sint sicut hortus ebrius, cujus cito semina suscitantur. Cognosce ergo diem mortis tuae, sicut cognovit et Paulus, qui ait: Certamen bonum certavi, cursu
Abbreviated transcription (Latin):
multe species & nomina sunc possumꝰ enarrare. quȩ omĩa¬
in mom̃to diuinȩ p̃ceptionis animata sunt: Simul coibat
forma corporis & oꝑabat᷑ anima: uitał eciã uigor aliqͥd uir¬
tutis. Repleta ÷ t̾ra germinib: mare ĩpletũ ÷ animantib.
Ibi insensibilia pullulabant: hic sensibilia uersantur
Int̾ris qͦq aqͥ suas sibi uindicant portiones lãbt̾ t̾rã pisces aqꝵ:
&r ex ea sibi p̾dã reqͥr. Culices qͦq &e ranunculi. circa genitales
strepunt paludes.
&e ipse audierunt dñi mandatum dicentis. ꝓducant aquȩ rep¬
tilia animarum uiu ritiũ. Scimꝰ reptilia dicigenera serpentiũ.
eoqd suꝑ t̾rã repant. S multomagis om̃e qđ natat. reptandi
habet uł speciẽ uł naturam. Nã &̃ si in ꝓfundo quȩ se emer¬
serinc in aꝗ uideant᷑ incedere: tam̃ cũ supͣ innatant. repunc
toto corpore. qđ trahunt suꝑ quȩdã dorsa aquarũ. Unde & dã

Expanded text:
multae species et nomina sint, possumus enarrare, quae omnmultae species et nomina sint, possumus enarrare, quae omnia momento divinae praeceptioforma corporis et operabatur anima, uitalis etiam uigor aliquid uirtutis. repleta erat terra germinibus, mare inpletum animantibus. ibi insensibilia pullulant, hic sensibilia uersantur. in terris quoque aquae suas sibi uindicant portiones. lambunt terram pisces aquarum et ex ea sibi praedam requirunt, culices quoque et tibi circa genitales strepunt paludes; et ipsae audierunt domini mandatum dicentis: producant aquae reptilia animarum uiuentium. scimus reptilia. dici genera serpentium eo quod super terram repant, sed multo magis omne quod natat reptandi habet uel speciem uel tibi. nam etsi in profundum quaeque demerserint, aquam videantur findere; tamen cum supra innatant, repunt toto corpore, quod trahunt super quaedam dorsa aquarum. Unde et David
Abbreviated transcription (Latin):
modis. Nã lucilius centũ genera soloecismoꝵ dixit : quos om̃s uitare
potius quã sequi debet qui regulã recte loquendi tenere studet.
itia apud grãmaticos illa dicuntur De cerenis uitus.¬
quȩ in eloquio cauere debemꝰ. Sunt aut̃ hȩc. Barbarismꝰ. Soloecis mnꝰ.
acrrologia. Cacenpbaton. & rełqͦ. Barbaris mꝰ est corruptio
est imꝑpria dictio ut liceat sperare tim̃ti. Propriũ ost autem¬
timenti formidare non sperare. & gramineo incã po. ꝓpriũ ẽ.
dictio obscena uł in cõposite sonans. Obscena. ut his animũ ar-
enĩ fuit cõpositio abea syllaba incipere qua superior finierat.
Pleonasmos est adiectio unius uerbi suꝑ uacua ad plenã signifi.

Expanded text:
modis. Nam Lucilius centum genera soloecismorum dixit, quos omnes vitare modis. Nam Lucilius centum genera soloecismorum dixit, quos omnes vitare potius quam sequi debet qui regulam recte loquendi tenere studet. § 34 De vitiis. Vitia apud Grammaticos illa dicuntur, quae in eloquio cavere debemus. Sunt autem haec: barbarismus, soloecismus, acyrologia, cacenphaton, et reliqua. Barbarismus est corruptionon propria dictio: ut, liceat sperare timenti; proprium est autemtimenti formidare, non sperare; et, gramineo in campo: proprium dictio obscena vel inconposite sonans. Obscena, utVirg. Aen. 1, 57enim fuit conpositio ab ea syllaba incipere, qua superior finierat. Pleonasmos adiectio unius verbi supervacua, utVirg.
Abbreviated transcription (Latin):
olorcis mys EST plurimoꝵ uerboꝵ int̾ se c̃ueniens cõpositio: sicut
barbarismꝰ uniꝰ uerbi corruptio. Uerba enĩ ñ recta lege coniuncta so
pompeiopolis appellatur. ꝓfecti eũ apud alios cõmorantes suã
& illoꝵ linguã uitiose int̾ sequent᷑q confunderent. soloetis mo
nom̃ dederunt. Unde &similiter loquentes. solo ecismos facere dnĩ
Solo ecismus aut̃ apud poetas scema dr̃. quotiens in uersu necessitati
metri factus inuenit᷑. Cũ aut̃ ñ inuenit᷑ necessitas: ꝓ manet soloecismi
culpa. Soloetismꝰ fit duob modis. Aut ꝑ partes orationis. aut per
accidentia partib orationis. ꝑpartes orationis fic: si alterã partẽ
ꝓaltera parte orationis ponamꝰ. ut puta si prȩpositiones aduerbus
applicemus. ꝑaccidentia fit : idẽ ꝑ ea quȩ partib orationis accidunt
ut puta per qualitates. genera numerũ. figuras & casus. ꝑ ista gͥ
omĩa fuint soloetismi sic̃ donatus exposuit. Fint p̃terea explurib

Expanded text:
Soloecismus est plurimorum verborum inter se inconveniens conpositio, sicut barbarismus unius verbi corruptio. Verba enim non recta lege coniuncta solPompeiopolis appellatur, profecti, cum apud alios commorantes, suam et illorum linguam vitiose inconsequenterque confunderent, soloecismo nomen dederunt. Unde et similiter loquentes soloecismos facere dicuntur. 53 3. Soloecismus autem apud poetas schema dicitur, quoties inversu necessitate metri factus invenitur; cum autem non invenitur necessitas, permanet soloecismi culpa. 4. Soloecismus fit duobus modis: aut per partes orationis, aut per accidentia. Per partes orationis fit, si alteram partem pro altera ponamus, ut puta si praepositiones adverbiis applicemus. Per accidentia fit, id est, per ea quae accidunt utputa per qualitates, per genera et numeros, figuras et casus. Per ista igitur omnia fiunt soloecismi, sicut Donatus exposuit. Fiunt praeterea ex plurimis
Abbreviated transcription (Latin):
simphoniis m̃surisq ꝓpriũ & ꝑpendit celiuias cursus atꝙ siderũ. Nuiꝰ quattuor in par¬
tes soluit᷑ scientia e narranda binis formis sui subessentia. hinc testat᷑ seuerini diligens
sollertia. Quarũ pͥma ceterarũ mat̾ arithmnetica & post eã septẽ uocũ moderatrix mi¬
sica dercia geo metria. hinc ars astrologica. Hȩc ꝑpendit cȩlũ t̃rã sole &e rodiacũ
lunã polos parabellis. axẽ decẽ circulos Stellarũq motus situs. in occasũ geminos
doules te paptenses ciuesi neltesimi. apud quos quuescunt osla insignis aect nt nos his
riuis madescentes iure post eximu.¬

Expanded text:
simphoniis mensurisque proprium, Et perpendit celi vias cursus atque siderum. Hujus quattuor in parsimphoniis mensurisque proprium, Et perpendit celi vias cursus atque siderum. Hujus quattuor in partes solvitur scientia, Enarranda binis formis sui sub essentia. Hinc testatur Severini diligens sollertia; Quarum prima ceterarum mater arithmetica, Et postea septem vocum moderatrix musica, Tercia geometria, hinc ars astrologica. Hec perpendit celum, terram, solem et zodiacum, lunam, polos, Parabellas, axem, decem circulos, Stellarumque noscit situs in occasum geminos. Exultate Papienses cives inclitissimi, Apud quos quiescunt ossa insignis Boecii, Vos his rivis inclarescentes jure post exim
Abbreviated transcription (Latin):
regulis. Huic scda sociat᷑ iuił rethorica. & uerbosa suꝑ om̃s partib quinaria. oenera ausaru¬
mufarũ tria cuiꝰ ÷ materia Mȩc forenses lites sedat causas agit clamitat. discermnendo
recusando defendendo iudicat. & qͦ uult leges retorqu&. dicit negat implicat.
Cuiꝰ genert cõmins hinc est dialectica. auȩ natura prior extat etiã grãmatica. dũ cunctas
ligat oe soluit ꝑuideri nescia. N ex diffinit & discernit diuidit & asserit. ratiocinar
potens uincens inuincibilis. auam lãpas clarificauit manliani luminis. U ranstalit
hanc resoluendo binis analȩticis. Introducens isagogas binis c̃mentariis. ltdẽ lategorias eũ
periermeniis. Topicacũ sillogisinis atq differentiis. diffinicionũ librũ cũ diuisionib
explicuit addens imũ ꝓpositionib. Minc abstractas qͣntitates edoca quadruuiũ. urĩs c&e

Expanded text:
regulis. Huic secunda sociatur civilis rethorica Et verbosa super omnes, partibus quinaria, Genera causaruregulis. Huic secunda sociatur civilis rethorica Et verbosa super omnes, partibus quinaria, Genera causarum tria cujus materia. Hec forenses lites sedat, causas agit, clamitat, Discernendo, recusando, defendendo judicat, Et quo vult leges retorquet, dicit, negat, implicat. Cujus genere communis hinc est dialectica, Quae natura prior extat etiam grammatica, Dum cunctas ligat et solvit, pervideri nescia: Hec diffinit et discernit, dividit et asserit, Ratiocinari potens, vincens invincibilis, Quam lampas clarificavit Manliani luminis. Transtulit hanc resolvendo binis Analeticis, Introducens Isagogas binis commentariis, Et idem Kategorias cum Perierminiis, Topica cum Sillogismis atque Differentiis, Diffinicionum librum cum Divisionibus Explicavit, addens unum Propositionibus. Hinc abstractas quantitates edocet quadrivium Numeris et
Abbreviated transcription (Latin):
nullo dissimilis. &ui phylosophiam spectant multo maior meritis. Pret̃ hunc a supradictos
extiterunt plurimi preceptores ac poetȩ uł historiographi. euorũ quosdã hic dicamus nam
conuenit ordimi. Hi st̃ plautus naso. f lacus ieupus terentius. liuius lucanꝰ garroStacissa
lustius. rlimus. auintilianꝰ iuuenalis. ersiuas E ynius cato. catullus. macer. & macrobius
martianꝰ Uiccorinꝰ. donatus. & seruius. priscianꝰ primȩ artis restaurator strenuus.
Hultos tñ & prestantes uertimꝰ &e liquimꝰ. &nia quea hic libare ntim e artibi pfatura
studiosis harũ facultatib Primȩ sedis fundam̃to prosidens gramiatica. ⁊ter denas atꝙ
̃ĩas partes : diuidua In primis quinq ꝑtita ꝑbis quaternaria f ec in ipsis fudiorũ asac̃¬
dr̃ crepundus & subope instrum̃ti uiam parat cȩceris. Informando edocendo infintais

Expanded text:
nullo dissimilis, Quae philosophiam speciant nullo minor meritis. Praeter hunc et supra dictos nullo dissimilis, Quae philosophiam speciant nullo minor meritis. Praeter hunc et supra dictos extiterunt plurimi. Praeceptores et poetae vel historiographi, Quorum quosdam hic dicamus, nam convenit ordini. Hi sunt Plautus, Naso, Flaccus, Nevius, Terentius, Livius, Lucanus, Varro, Stacius, Salustius, Plinius, Quintilianus, Juvenalis, Persius, Ennius, Cato, Catullus, Macer et Macrobius, Marcianus, Victorinus, Donatus et Servius, Priscianus primae artis restaurator strenuus. Multos tamen et praestantes vertimus et liquimus. Nunc quedam hic libare nitemur ex artibus Profutura studiosis harum facultatibus. Prime sedis fundamento presidens grammatica, Preter denas atque ternas partes dividua, In primis quinque pertita per bis quaternaria Haec in ipsis studiorum discitur crepundiis, Et sub ope instrumenti viam parat ceteris, Informando, edocendo infinitis
Abbreviated transcription (Latin):
dantissam philosopinȩ sitientes currite. et saporis triptiti septẽ riuos bibite. Uno fonte ꝓcedentes
non eodẽ trimite. Quem pitagoras rimatus excitauit phisice. Inde soc rates&e plato honestarunt
etice. Aristotiles loquaci desponsauit logice. Nbhis seccȩ multiformes ahenis materia. Nacte
hoc liquore totã irrigarunt greciã. Quȩ redundans infinite fluxit in hesperiam.
ontamen sine ductore uel tute remigio. Quia nauem gub̾nantes maro atq eicero. centũ nacitas
asciuerunt quenq suo studio. Sic uecta philosophia minas uicit equoris. Trã sumens elemta
pro achiuis litteris. Tandẽ leta uenit romam ꝑfluenta tibridis Erat enĩ roma potensbellorũ
uictoruis &ł ut om̃s gentes suis subiecit imꝑiis. Sic decebat ut prȩstar& gẽmus pħy losophicis.
as a sese tulliana torsit eloquentia. euiꝰ tonat uehementer trifida rethorica. his imbita pulsat
astra manbana fistula Minc nom paucis euolutis annoꝵ curriculis. Seuerinꝰ his sucesitt in

Expanded text:
nsam philosophiae sitientes currite, Et saporis tripertiti septem rivos bibite, Uno fonte procedentes, non eodem tramite, Quem Pithagoras rimatus excitavit phisicae, Inde Socrates et Plato honestarunt ethicae, Aristotiles loquaci desponsavit logicae. Ab his sectae multiformes, Athenis materiam nactae, Hoc liquore totam irrigarunt Graeciam, Quae redundans infinite fluxit in Hesperiam; Non tamen sine ductore vel tuto remigio, Quia navem gubernantes Maro atque Cicero Centum nautas asciverunt quemque suo studio. Sic recta philosophia minas vicit aequoris, Nostra sumens elementa pro Achivis litteris, Tandem laeta venit Romam per fluenta Tibridis. Erat enim Roma potens bellorum victoriis, Et ut omnes gentes suis subjecit imperiis, Sic dicebat ut praestaret gemmis philosophicis. Has ad sese Tulliana torsit eloquentia, Cujus tonat vehementer trifida rethorica. His imbuta pulsat astra Mantuana fistula. Hinc non paucis evolutis annorum curriculis Severinus his successit in
Abbreviated transcription (Latin):
tractione uitamus. Iotatismꝰ est quotiens in iota littera duplicat᷑
sonus. ut troia. maia. Ubi earũ litterarũ adeo exilis erit ꝓnun.¬
ciatio ut unũ iota non duo sonare uideantur. Labdacismꝰ. ẽ
si ꝓ uno .l. duo ꝓnuncient᷑ ut afri faciunt. sic̃ colloquiũ ꝓ cotilo¬
quiũ. Uł qͦtiens unũ .l. exiliꝰ duo largiꝰ ꝓfere̾mꝰ. qđ c̃tra. ẽ.Nã ita unũ¬

Expanded text:
tractione vitamus. Iotacismus est, quotiens in iota littera duplicatur tractione vitamus. Iotacismus est, quotiens in iota littera duplicatur sonus, ut 'Troia', 'Maia'; ubi earum litterarum adeo exilis erit pronuntiatio, ut unum iota, non duo sonare videantur. Labdacismus est, si pro una L duo pronuntientur, ut Afri faciunt, sicut 'colloquium' pro 'conloquium'; vel quotiens un
Abbreviated transcription (Latin):
corrũpitur. Quando aut̃ barbara uerba latinis eloquiis inseruntus
barbaro lexis dr̃ ltẽ quando inꝑsa uitiũ fit sermonis barbarismus
& ꝓnunciatione. Scripto : quattuor modis. Siquis in uerbo lit terã uel
sillabã adiciat. mutet. trans mutet. ułminuat. Pronunciatione aut̃
fit intẽporib intonis aspirationib q & reliquis quȩ sequunt eti
Per tẽpora qui ppe sit barbarismus: si ꝑlonga syllaba breuis ponat᷑
aut ꝓbreui longa. Pertonos: si accentus in alia syllaba cõmuteturt
Peraspirationẽ: si adiciaturh. lit tera ubi non debet. aut de trahatur
ubi. eẽ. oportet. Perhiatũ quotiens in ꝑnunciatiaone scinditur
Fit barbarismus & ꝑ mȩtacismos & iotacismos ae labdacismos.
Metacismus est quotiens .m. litterã uocalis seqͥt᷑ ut bonũ aurum.
iustũ amicũ. sed hoc uitiũ aut suspensione .m. litterȩ aut de¬

Expanded text:
corrumpitur; quando autem barbara verba Latinis eloquiis inseruntur, corrumpitur; quando autem barbara verba Latinis eloquiis inseruntur, barbarolexis dicitur. Item quando in prosa vitium fit sermonis, barbarismus et pronuntiatione. Scripto quattuor modis: si quis in verbo litteram vel syllabam adiciat, mutet, transmutet, vel minuat. Pronuntiatione autem fit in temporibus, tonis, aspirationibus et reliquis quae sequuntur. Per tempora quippe fit barbarismus, si pro longa syllaba brevis ponatur, aut pro brevi longa. Per tonos, si accentus in alia syllaba commutetur. Per aspirationem, si adiciatur H littera ubi non debet, aut detrahatur ubi esse oportet. Per hiatum, quotiens in pronuntiatione scinditur Fit barbarismus et per motacismos, iotacismos et labdacismos. Motacismus est, quotiens M litteram vocalis sequitur, ut 'bonum aurum', 'iustum amicum'; sed hoc vitium aut suspensione M litterae, aut de