comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et ixilis ea q̃ scrixtores g̃ci¬
maiorũ genciũ dii qui hobent᷑
huic a nobis ꝓfecti in celũrpe¬
rient᷑ Quare qm̃ de monstrãt᷑
se pulchra in grecia reministe
licet actia couscientiã exipis
misterus intelligi posse ꝙ õs
illi honnẽs fuerũt q̃ coluit᷑
Et cum de hcule libero estu
retur de appolline ac iour pa/¬
tribus eoꝵe Item de neptimo
uulcano marte marcurio quos
maiorũ genciũ deos appellamt
cimuit apte fier. Et idcirco
ait late hoc patrre ut ideui
de Iour ceteris antiquioribus
moriã si ead̃ racione uete̾s¬
conseciauerũt. qua ꝑuma/¬
gnre nomõq filie consecratũ¬
rũ cẽ dicit ignost merẽtibus
pi̾ cedentibus nõ potest Qł
enẽ tam demens qui cq̃scusie¬
⁊ placito dinumerabiliũ stul /¬
toruĩ apiri celum mortius
arbitret᷑ aut aliquid qd ixse
nõ habeat dare alteri pose¬
Apud remanos deue Iu¬
celebrato honũ placuit¬
antomno deus quirinꝰ qui hoc
pastoribus uisum est cum alter

Expanded text:
et ex illis ea quae scriptores Get ex illis ea quae scriptores Gmaiorum gentium di qui habentur hinc a nobis profecti in caelum reperientur. quare quoniam demonstrantur sepulchra in Graecia, reminiscelicet Attici conscientiam, ex ipsis mysteriis intellegi posse quod omnes illi homines fuerint qui coluntur, et cum de Hercule Libero Aescuretur, de Apolline ac Ioue patribus eorum, item de Neptuno Uulcano Marte Mercurio, quos maiorum gentium deos appellauit, timuit aperte coner. et idcirco ait late hocpatere, ut idem de Ioue ceterisque antiquioribus moriam si eadem ratione ueteconsecraverunt, qua se imaginem nomenque filie consecraturum esse dicit, ignosci merentibus potest, credentibus non potest. Quis enim tam demens, qui consensu et placito innumerabilium stultorum aperiri celum mortuis arbitretur, aut aliquem quod ipse non habeat dare alteri posApud Romanos deus Juscelerato homini placuitAntonio; deus Quirinus, quia hoc pastoribus visum est: cum alter
Abbreviated transcription (Latin):
ffaciã teq om̃i optimã doctissi¬
mãq apbantibus diis iniuortali¬
bus ipsis in eoꝵ cetu locatam
ad opimonẽ om̃ mortaliũ cõse¬
ciabo  Fortasse dicat aliquis
primio luctu delirasse cycero/¬
doct̾na et exemplis et ip̃o loquẽ/¬
di gne ꝑfecta nõ egri scd cõ¬
stantꝭ anmi ac iudicis fuit /¬
et hec ax̃a sinã nullim p̃fert
uidiciũ deloris Neq eñd puto
illam tam uarie tam copiost
tai ornate scribere potisse
nise luctũ eius ⁊ racio iesa
⁊ consolacio amicoꝵ et longitu¬
do temporꝭ mitigasset. Eaud
in ope plonem seentꝰ leges
uolunt poure. quibus putaret
usuram uẽ iustam ⁊ sapiẽtẽ ciu¬
tatein de religione ita saupuit
diues et ros qui celestes semꝑ
habiti sunt colunto et iͦ. quos
cad̃ colo ñta locauerũt. lxr¬
culem liberũ Estulaꝑiũ eastorẽ
pollucẽ quirinũ / Item intus/¬
culanis cum diceret totu pene
eclim humano gn̾e completũ
Si uero inquit strutad uetera

Expanded text:
faciam teque omnium optimam doctissifaciam teque omnium optimam doctissimam adprobantibus diis inmortalibus ipsis in eorum coetu locatam ad opinionem omnium mortalium consecrabo. fortasse dicat aliquis prae nimio luctu delirasse Cicerodoctrina et exemplis et ipso loquendi genere perfecta non aegri, sed constantis animi ac iudicii fuit et haec ipsa sententia nullum praefert indicium doloris. neque enim puto illum tali uarie, tam copiose, tam ornate scribere potuisse, nisi luctum eius et ratio ipsa et consolatio amicorum et longitudo temporis mitigasset. quid in opere Platonem secutus leges uoluit ponere, quibus putaret usuram esse iustam et sapientem ciuitatem, de religione ita sanxit: diuos et eos qui caelestes semper habiti sunt colunto et ollos quos endo caelo merita locauerunt, Herculem Liberum Aesculapium Castorem Pollucem Quirinum. item in Tusculanis, cum diceret totum paene caelum humano genere conpletum, si uero inquit scrutari uetera
Abbreviated transcription (Latin):
Marcus tullius qui nõ
tantum efectus orator scd etꝭ
platoruis mntator in eo libro
quo se ipe de morte filue cõso /¬
latus est nõ dubitauit dicẽ deos
qui poi . colerent᷑ homiẽs fuisse
Qd̃ ipius testimoniũ eo debet
gͣuissimũ iudicari qd̵ ⁊ angu/¬
lare hobuit sacdociũ et eesd̃ se
colere uene̾rq testat᷑ Itaq intͣ
paucos uersiculos duas res
nobis dedit Ilam cũ ymagniẽ
filie eod modo se consetraturũ
suit conserrati/ et illos mortuos
eẽ docuit et originẽ uant suꝑsti¬
cioms estendit Cum uoꝰ nnguit
⁊ mares ⁊ feiaẽ ꝙ̃ plures ex
homibus in deoꝵ nĩo iẽ uides¬
mus et coꝵ ex urbibus atq
agris anguseissima delubra
quoꝵ Ingenus et muetis oem
uitans legibus ⁊ institutis excul/¬
tam constitutãq habemꝰ Eeese
ullum uiꝙͣ aĩał consecrand
fuit illud ꝑfecto fuit Sa cachi
ini xgemres aut amphitrionis
aut gyudar in celui tollenda
fama fuit / Iuic ndẽ honos
certe dictandus est Quod quidã

Expanded text:
M. Tullius, qui non tantum perfectus orator, sed etiPlatonis imitator, in eo libro quo se ipse de morte filiae consolatus est, non dubitauit dicere deos qui publice colerentur homines fuisse. quod ipsius testimonium eo debet grauissimum iudicari, quod et augurale habuit sacerdotium et eosdem se colere uenerarique testatur. itaque intra paucos uersiculos duas res nobis dedit. nam dum imaginem filiae eodem se modo consecraturum sint consecrati, et illos mortuos esse docuit et originem uanae superstitionis ostendit. cum uero inquit et mares et feminas complures ex hominibus in deorum numero esse uideamus et eorum in urbibus atque agris augustissima delubra quorum ingeniis et inuentis omnem uitam legibus et institutis excultam constitutamque habemus. quod si ullum umquam animal consecrandum fuit, illud profecto fuit. si Cadmi progenies aut Amphitryonis aut Tyndari in caelum tollenda fama fuit, huic idem honos certe dicandus est. quod quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tu Si coneubitus ab hus abest
pt̾ Ita eñ res rẽ sequitur
Ut lec ultiã necesse fit cõficeri
Sed ne illud quid̃ dissoluat
aliquie Ex duobus sexibus
Arer fortior est alt̾ nnf̾mior.
robustiores eñt mares sut᷑/
fer̃e ibecilliores nubecillitas
auĩ nõ cadit in deũ Ergo ne
femmens sexus huic ciedit᷑
siuperioris arguẽti extrema
illa conclusio ut dii nõ sui
qr̃ indiie et fer̃ sunt Obhas

Expanded text:
u, si concubitus ab iis abest,potest. ita enim res rem sequitur, ut haec ultima necesse sit confiteri. sed ne illud quidem dissoluet aliquis: ex duobus sexibus alter fortior est, alter infirmior; robustiores enim mares sunt, feminae inbecilliores. inbecillitas autem non cadit in deum, ergo nec feminae sexus. huic additur superioris argumenti extrema illa conclusio, ut dii non sint, quoniam in diis et feminae sunt. Ob has
Abbreviated transcription (Latin):
calitatẽ u̾m eciã uentorũ tri¬
biit ptãtem/ Postanuꝰ uentos
atq hec me sacia quot d̃me uebe¬
uelit posita triuplis sibi ferre
dicatꝭ Idein stilicet de Ioue
liber et pan si morcurius et
a pollo feceriã ac postea de hus
ipis successores coꝵ Accesseruũ
etiam poete ⁊ incompositꝭ ad uo¬
luntatẽ carnũbus in celum eos
sustulerũt Sicut facũt qui apd̾
Reges etiã malos panygeritꝭ
mendacibus adulant᷑ Qd̾ malã
agretꝭ ortũ est quoꝵ leuitat
nistrucca diçende facultate et
copia icredibile est quãtas
Iuendatioꝵ nebulas extitaui
Itaq et dimuati uos et suste¬

Expanded text:
erum etiam uentorum tribuit potestatem: poscamus uentos, atque haec me sacra quotannis urbeuelit posita templis sibi ferre dicatis. idem scilicet de Ioue Liber et Pan et Mercurius et Apollo fecerunt ac postea de his ipsis successores eorum. accesserunt etiam poetae et compositis ad uoluptatem carminibus in caelum eos sustulerunt, sicut faciunt qui apud reges etiam malos panegyricis mendacibus adulantur. quod malum a Graecis ortum est, quorum leuitas instructa dicendi facultate et copia incredibile est quantas mendaciorum nebulas excitauerit. itaque admirati eos et susce
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ clam se seducit sccũ filios
suos qui lytam uocant᷑ fraciẽ¬
q suũ suturñ atq opem com/¬
prehendit. eosq muro crcũ/¬
egit ⁊ eustodiam hñs apponit
ehet ystoria ꝙ̃ uera sit do/¬
cet sibilla erithrea eaidẽ fire
dicene inẜe insi quod in pauais
compedibus ꝑhibetur Idciã
iytan patris fecit ꝙ ille cõ¬
tra pactionis iusuirand̃ mores
liberos sustulisset / e Reliqua histo¬
ria sic contexatur Iouẽ ad ulĩ
cum uidisset prem̃ atq matrẽ
custediis arcũsextos atq in
uincula comectos. uenise
cum magna Retensiũ multi/¬
cudine Aytanũq at filios eius
expugiasse parentes uni¬
culis exemusse patri regnõ
tradidisse atq ita in retam
filius eius eñ regno expelle¬
ret illum alienande portis atq
effugiendi piculi grõ inẜidiarid
pui ut eĩ necaret Ionẽ cogmꝰ¬
tis insidiis regnũ sibi de iuis
uendicasse ac fugasse sat̾u
adeum comprehendend̃ uel ne¬

Expanded text:
esse clam se, seducit secum filios esse clam se, seducit secum filios suos qui Titani uocantur, fratremque suum Saturnum atqprehendit, eosque muro circumegit, et custodiam his apponit. » Haec historia quam vera sit, docet Sibylla Erythraea, eadem fere dicens; nisi quod in paucis,compedibus perhibetur: id enim Titan patruus fecit quod ille contra pactionem jusque jurandum mares liberos sustulisset. Reliqua historia sic contexitur: Jovem adultum, cum audisset patrem atque matrem custodiis circumseptos, atque in vincula conjectcum magna Cretensium multitudine Titanumque ac filios eius expugnavit, parentes vinculis exemit, patri regnum reddidit, atque ita in Cretam filius eum regno ret: illum elevandae sortis atque effugiendi periculi gratia, insidiatum Jovi, ut eum necaret: Jovem, cognitis insidiis, regnum sibi denuo vindicasse, ac fugasse Saturnad eum comprehendendum vel ne
Abbreviated transcription (Latin):
fã Ibi tycan qui facie dete /¬
rior eẽt ꝙ̃ sat̾iis Idcirco
ꝙ uidebat meorẽ atq sorores
suas operdam dare ut sacͣmis
regnaret concessit eis ut is¬
eat regnaret ataq pactus est
ciii sacurno uti si quielibe¬
rorp uirilis sexus ei natꝯ
rẽt neds quẽ educaret Id
ens rel causa fetit ut ad
sues natos regnũ rediret
Tum sat᷑ nis filius qui espͦ
natus est mu necauitut
deide posteruis natisunt
dedere atq Ionẽ clã abscondũt.
dantqz uimi ueste educand
celantes saturno Itcm nep¬
timũ clam saturno opu parit
modi ĩtio ꝑtu opis parit ge¬
minos / ꝑluronẽ et glancã
pluto latine dictus est drespit̃
alii ortũ uotant ibi filiẽ glau¬
cam sacuono estendunt at plu¬
conẽ celant atq abstondunt
deinde glanca ꝑua emoritur¬
g hoc. uti scripta funt Iouis
fratrũq eius scirps atq cogna/¬
nom hunc mod nobis ex sacia
scriptione traditum est. Item
paulo post hec infert deinde
aytan postꝙͣ destunt saturno
filios ꝓcreatos atq educatos

Expanded text:
facie deterior esset quam Saturnus, id circo et quod videbat matrem atque sorores suas opera dare ut Saturnus regnaret, concessit eis ut is regnaret. Itaque pactus est cum Saturno, uti si quis liberorum virilis sexus ei natus esset ne quem educaret. Id eius rei causa fecit uti ad suos natos regnum rediret. Tum Saturno filius qui primus natus est, eum necaverunt. Deinde posterius nati suntdedere, atque Jovem clam abscondunt, dantque eum Veste educandum, celantes Saturno. Item Neptunum clam Saturno Opis parit, modum tercio partu Opis parit geminos Plutonem et Glaucam. Pluto latine dictus est Dispiter, alii Orcum vocant. Ibi filiam Glaucam Saturno ostendunt, ac Plutonem celant, atque abscondunt; deinde Glauca . haec, ut scripta sunt, Ionis fratrumque eius stirps atque cognatio: in hunc modum nobis ex sacra scriptione traditum est. item paulo post haec infert: deinde Titan postquam resciuit Saturno filios procreatos atque educatos
Abbreviated transcription (Latin):
putalant Siune ut fieri solet
m adulacoem̃ pñtis potẽtit
Qie ob beneficia quibus eãt
ad huaĩtatem compositi Deinde
ip̃i reges cum care fuissent
hus quor uitã composuerãt
magnũ sui desideriũ mortiu
rel inquerũt Itaq homines

Expanded text:
— siue, ut fieri solet, in adulationem praesentis potentiae siue ob beneficia quibus erant ad humanitatem conpositi. deinde ipsi reges cum cari fuissent iis quorum uitam composuerant, magnum sui desiderium mortui reliquerunt. itaque homines
Abbreviated transcription (Latin):
Cms gͧ nõ tantũ porte std̃
hustoriaꝵ quoꝙ ac rerũ antiq̃ꝵꝭ
sc̃ptores horem̃ fuisse confen/¬
ciũt qui res in ꝓtalia gestas̃
memorie ꝑdiderunt Greci
diodorus et thollius latini
nrepos et cassius et uaero.
eislam cun ec̃sti quod̃ more
inytalia uiue̾tir ⁊e genut
indotile ac disꝑsium mẽtibus
altis composuit legesꝑ dedit
latm̃q uotari maluit huos qũ
lacuisset tutus in oris Censet¬
ne aliquis dcũ cẽ qui pulsus
est qui fugit qui laciuilt et
plemo tan stultus est Gau
eiũ fugit aut latet et uimi
⁊ mortem tueat nrecesse est.¬
e Orpheus que temporibꝰ
eius fuit retentior aꝑte sa¬
turnũ in t̾rd et apud hoies¬

Expanded text:
tum poetae, sed historiarum quoque ac rerum antiquarum scriptores hominem fuisse consentiunt, qui res eius in Italia gestas memoriae prodiderunt, Graeci Diodorus et Thallus, Latini Nepos et Cassius et Varro. nam cum agresti quodam more in Italia uiueretur, is genus indocile ac dispersum montibus altis composuit legesque dedit Latiumque uocari maluit, his quoniam latuisset tutus in oris. censetne aliquis deum esse qui pulsus est, qui fugit, qui latuit? nemo tam stultus est. qui enim fugit aut latet, et uim et mortem timeat necesse est. Orpheus, qui a temporibus eius fuit recentior, aperte Saturnum in ter
Abbreviated transcription (Latin):
potuisset Itaqͣs parẽtibus illoꝵ
quot supra noĩdur si congritẽ¬
ces c̃nos dundas mĩs cõsenciet
abexcidio auẽ troiane urbis
colligĩtur anii nulle quadrĩgen/
mainsestũ est quie annes nõ aui¬
pluis qũ nulle octihemtos natũ
cẽ at᷑nũ qui sator omi deorũ
fuit Non ergo istei glorient᷑
saciore uestustate quors origo
⁊ racio et tp̃ã dephensa sunt¬
i Restant adhuc aliqua q̃adar
guend̃ religiones plas pliu̾inũ
uabont Sed iam fanem libro
face deueui ne mod̾̃ excrdat
Et i. pleniꝰ sũi exequenda
ut omĩbus refutaꝵ q̃ uentati
uident᷑ obstare hoies q bonoꝵ
ignorancia uagant᷑ mẽti ad
religionẽ uerõ possimꝰ nllue̾¬

Expanded text:
potuisset. itaque parentibus illorum potuisset. itaque parentibus illorum quos supra nominaui si congruentes annos diuidas, numerus consentiet. ab excidio autem Troianae urbis colliguntur anni mille quadringentimanifestum est ante annos non amplius quam mille octingentos natum esse Saturnum, qui sator omnium deorum fuit. non ergo isti glorientur sacrorum uetustate, quorum et origo et ratio et tempora deprehensa sunt. Restant adhuc aliqua quae ad coarguendas religiones falsas plurimum ualeant, sed iam finem libro facere decreui, ne modum excedat. ea enim plenius sunt exequenda, ut ommbus refutatis quae ueritati uidentur obstare homines qui bonorum ignorantia uagantur incerti ad religionem uer
Abbreviated transcription (Latin):
sineab ixõ quoq Ione ut ene¬
meus de tempore nõ coustat
qñ dn coli cexerint nullissens
quid̃ multũ autecessit etate
quippe qui educauit Ioucui ꝓ
nepotẽ Et idcirto fier pr̾ ut
uel ante uel adhnc pud ioue
tuto Iouẽ ad tantõ supbiã ꝓ/¬
uexu ut postra sibi dĩnos
honores aude̾t assimie̾  Nũc
qm̃ uanarũ suꝑsticionũ origi-¬
nẽ apphrendimꝰ Suꝑest ut
etiã tempora colliganꝰ ꝑ q̃
fueriuẽ illiquer memoria colit᷑.
Elrcophilus in libro de temxx¬
ribus ad auctolicũ sc̾pto. at in
hrstoria sua ihallion dicere
ꝙ belus quã babilonii ⁊ assirnĩ
coliẽ autiquior troiano bello fuisse
a deo ueridest ut rõne ipsa
colligi possit Nam et agamennõ
nepos fuit et a chilles ayaxqz
puepotes et ulixes rad̃ gradu
ꝑximꝰ i Prianu quidẽ longna
serie sed auctores quidẽ tradiuẽ
dardanũ et Isium chorischi fili¬
es fuisse nõ ioius Nlec eñd si
ita fuuisset ad usus impudicos
gammnedem ꝑ nepote suũ lsr̃e

Expanded text:
 ut Euhemerus, de tempore tamen constat quando dii coli coeperint. Melisseus quidem multum antecessit aetate, quippe qui educauerit Iouem pro nepote. et idcirco fieri potest ut uel ante uel adhuc puero Ioue tuto Iouem ad tantam superbiam prouexerit, ut postea sibi diuinos honores auderet assumere. Nunc, quoniam uanarum superstitionum originem deprehendimus, superest ut etiam tempora colligamus, per quae fuerint illi quorum memoria colitur. Theophilus in libro de temporibus ad Autolycum scripto ait in historia sua Thallum dicere quod Belus, quem Babylonii et Assyricolunt, antiquior trojano bello fuisse adeo verum est, ut ratione ipsa colligi possit. Nam et Agamemnon, nepos fuit, et Achilles Ajaxque pronepotes, et Ulysses eodem gradu proximus fuit; Priamus quidem longa serie. Sed auctores quidam tradunt, Dardanum et Jasium Coriti filios fuisse, non Jovis. Nec enim, si ita fuisset, ad usus impudicos Ganymedem pronepotem suum habere
Abbreviated transcription (Latin):
parre dubitatio est ebed tamẽ
enune̾ int̃ ceteros potenciam
ceperit ⁊ soncipatũ hr̃e nt̾re /¬
gnũ postea saturnus maio¬
res sibi opes comꝑauũ acregiũ
ab hiis q̃ retuli aluͣtuluẽ sacra
Arstoria dissentit Aperiamꝰ
ea q̃ ueus lriẽ continẽtur ne por/¬
tar meptias maccusand̃ religio¬
ibus sequi ac probare uideami᷑
hec eiũ uerba sunt Exin sa¬
turmis uxorem duxit õpem
Tytan qui maior nãtu erat
postulat ut ip̃e regnaret. ubi
uesta mat̾ roꝵ et sorores ceres
atq ops suadent facurno ut de
Regus unũ concedat fr̃ĩ ibi ty¬
tañ qui facie deterior eẽt ꝙ̃ sa/¬
turnus idcirto ꝙ uidebat ma¬
trẽ atisz sorores suas operam
dare ut saturmis regnaret

Expanded text:
patre dubitatio est. sed tamen eminere inter ceteros potentia coeperit et principatum habere, non regnum, postea Saturnus maiores sibi opes comparauerit ac regium ab ns quae rettuli aliquantum Sacra Historia dissentit, aperiamus ea quae ueris litteris continentur, ne poetarum ineptias in accusandis religionibus sequi ac probare uideamur. haec Ennii uerba sunt: exim Saturnus uxorem duxit Opem. Titan, qui maior natu erat, poVesta mater eorum, et sorores Ceres atque Ops, suadent Saturno, ut de regno non concedat fratri. Ibi Titan, qui facie deterior esset, quam Saturnus, idcirco et quod videbat matrem atque sorores suas operam dare ut Saturnus regnaret,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Intere nobis sat est ꝙ dum ho¬
norau se uult ⁊ in delo colocari
confessule est id qd res se ht̃ qͦmodo
sint appellandi qui deo semper
assistunt. Retrahant ergo se hoiẽs
ab erroribus et abiectꝭ religiomi¬
bus prais parentẽ suñ dimĩq
cognostant cuius nec uirtus
estimari pĩ trec magnitudo yspi¬
ci nec pncipiũ compħend Cũ
od illũ mentis huõne intẽtio
et aciuuẽ et memoria pucnie̾
quasi subdictꝭ et cõsiõmat oĩbus
uñs subsistit. heret deficit nec
est aliquid ulteris quo ꝓg̃di
possit. uerũ quia fieri nõ pt̃
quens est ut qũ nichil ance
ip̃m̃ fuit ip̃e ante om̃a ex se
ic̃o sit xnreatus e Ideoq ab appo¬

Expanded text:
 interim nobis satis est quod dum honorare se uult et in caelo conlocare, confessus est, id quod res habet, quomodo sint appellandi qui deo semper adsistunt. retrahant ergo se homines ab erroribus et abiectis religionibus prauis parentem suum dominumque cognoscant, cuius nec uirtus aestimari potest nec magnitudo perspici nec principium conprehendi. cum ad illum mentis humanae intentio et acumen et memoria peruenerit, quasi subductis et consumptis omnibus uiis subsistit haeret deficit nec est aliquid ulterius quo progredi possit. uerum quia fieri non potequens est ut quoniam nihil ante illum fuit, ipse ante omnia ex se ipso sit procreatus, ideoque ab Apol
Abbreviated transcription (Latin):
anmis / hec eyceronis uerba st̾
exponentꝭ sinam̃ stoycoꝵ Que
quõ uenia sit culius intellige
ꝓmprissinũ est Si an saturu
celi est filius quõ potint aut
tempus etelo gigni aut celum
a tempore excidi et postea tpõ
imꝑio spolideri a filio Ioue Aut
quomodo iupĩt natur extempore
est aut quibus annuis saturari
pessit er̾intas cui nullus est
factũ cẽ credamꝰ idest hominẽ
ab hoiẽ absisum eg ilisi porte
aliquis existunet deũ frisse qui

Expanded text:
erba sunt exponentis sententiam Stoicorum; quae quam uana sit, cuiuis intellegere promptissimum est. si enim Saturnus Caeli est filius, quomodo potuit aut tempus e Caelo gigni aut Caelum a tempore abscidi aut postea tempus imperio spoliari a filio Ioue? aut quomodo Iuppiter natus ex tempore est? aut quibus annis saturari possit aeternitas, cui nullus est factum esse credamus, id est hominem ab homine abscisum? nisi forte aliquis existimat deum fuisse qui
Abbreviated transcription (Latin):
la diligentissimꝰ septor de quĩdet̃ĩ
uiris diceus ait. Rescitato capito¬
lo retulisse ad senatũ Gneũ cu¬
ronẽ consulem ut legãti erithre¬
as mitterẽtur qui carmiã sibille
conquisita romã deportarẽt. Itaq
octatiliũ luciũ ualeriũ qui
destotos a puatis uersus coota
mille romẽ deportarũt Pdernq di¬
pisse uarronẽ sũp̃ ostedimꝰ in huis
ergo uersibus quos romẽ legati
actuleriũ de uno deo hec sunt testi¬

Expanded text:
la diligentissimus scriptor de quindecim la diligentissimus scriptor de quindecim uiris dicens ait restituto Capitolio rettulisse ad senatum C. Curionem consulem, ut legati Erythras mitterentur, qui carmina Sibyllae conquisita Romam deportarent: itaque Otacilium L. Valerium, qui descriptos a priuatis uersus circa mille Romam deportarunt. idem dixisse Varronem supra ostendimus. in his ergo uersibus quos Romam legati adtulerunt de uno deo haec sunt testi
Abbreviated transcription (Latin):
allatiq sunt romam cuiuscũq
sibille noiẽ fuerũt. Octemiõ
h ellespontiã in agro troiano
natam uico marmesso cioca
oppidum gergichuo quõ stribit
herachides pontitus soloint¬
et cyri fuisse temporib Nonã
frgiã q̃ uaticmata sit aneyre.
detimã tyburtinũ noĩe albiuoeã¬
q̃ tyburi colebat᷑ ut dea iuxta
rip̃as ãnis amenis cuiꝰ in gur¬
gite simulaciũ eius inue̾tum
D dicit᷑ tenens in manu librũ
net eos abullo nisi a quidecim¬
uiris inspier fas hũt Et sunt
singloꝵ singłi libri. quos quia
sibille noĩe instribũtur unius
ẽẽ credunt suntq confusi nec
suũ uerũ carñ inseruit et eriꝰ¬
chreã se noĩãt ut ꝓlocuta est
cum eẽt orta babilõme Bed et
nos confuse sibillam dicenus
sicubi testimoniis eaꝵ fui̾ ab¬
ntend̾ e Om̃s igit᷑ hee sibille
unũ deuni pdicant maxnne
iñ erithrea q̃ celebrior Ine ceta̾s
et nobilior hẽtur E⁊ quid̃ fenestel¬

Expanded text:
adlatique sunt Romam cuiuscumque adlatique sunt Romam cuiuscumque Sibyllae nomine fuerunt; octauam Hellespontiam in agro Troiano natam, uico Marmesso circa oppidum Gergithium, quam scribat Heraclides Ponticus Solonet Cyri fuisse temporibus. Nona gria, quae vaticinata est Ancyrae. Decima Tyburtina Phynomine Albuneaquae Tiburi colatur ut dea iuxta ripas amnis Anienis, cuius in gurgite simulacrum eius inuentum esse dicitur tenens in manu librum. nec eos ab ullo nisi a quindecimuiris inspici fas habent. et sunt singularum singuli libri: quos, quia Sibyllae nomine inscribuntur, unius esse credunt, suntque confusi nec suum uerum carmini inseruit et Erythraeam se nominatuiri praelocuta est, cum esset orta Babylone. sed et IlOS confuse Sibyllam dicemus, sicubi testimoniis earum ruent abutendum. omnes igitur hae Sibyllae unum deum praedicant, maxime tamen Erythraea, quae celebrior inter ceteras ac nobilior habetur, siquidem Fenestel
Abbreviated transcription (Latin):
quã nenius nlibris belli puinaipiso
in ãnalibus noiẽt Qu̾i̾tam eri¬
thream quam appolleorus erihre/¬
us aff̾met suam fuisse curie ciuem
ramq grayis illion petentibus
uaticiatũ et periturã eẽ troyã
et homerũ mẽdacia sexturiu
Sextam samnẽ de que scribit
eracostenes in antusius amnalib¬
samnor reperisse se scriptuii¬
ꝙeptimã cumaniũ norẽ emał¬
cheam q̃ ab alus herosile uel
demofile noiẽtur eamq nouẽ
libros actullisse ad regem tarquũ
lupeos postulasse regẽq aspua¬
cum pcni magnitudine de rsisse
mulieris insamã illam nreoset/¬
tu regis tres combussisse ac
pro reliquis ⁊dẽ pcumii popostisse
corquinũ multomagꝭ nuuliere
insamire putauisse q̃ de uno
tribus alus combustis cum in
eodem p̃tio ꝑpeneraret motũ
cẽ regem refaduos Rrecẽtis au¬
reis emisse quoro postea mis
sit auctus capitolio refecto ꝙ es
oñbus cuntatibus ⁊ ytalitit
et gͣcis p̃cipue eritheis coacti¬

Expanded text:
quam Naeuius in libris belli Punici, Piso quam Naeuius in libris belli Punici, Piso in annalibus nominet; quintam Erythraeam, quam Apollodorus Erythraeus adfirmet suam fuisse ciuem eamque Grais Ilium petentibus uaticinatam et perituram esse Troiam et Homerum mendacia scripturum; sextam Samiam, de qua scribat EraSamiorum reperisse se scriptuseptimam Cumanam nomine Amaltheam, quae ab aliis Herophile uel Demophile nominetur, eamque nouem libros attulisse ad regem Tarquiniippeos postulasse regemque aspernatum pretii magnitudinem derisisse mulieris insaniam; illam in conspectu regis tris combussisse ac pro reliquis idem pretium poposcisse; Tarquinium multo magis insanire mulierem putauisse; quae denuo tribus aliis exustis cum in eodem pretio perseueraret, motum esse regem ac residuos trecentis aureis emisse; quorum postea numerus sit auctus, Capitolio refecto, quod ex omnibus ciuitatibus et Italicis et Graecis praecipueque Erythraeis coacti
Abbreviated transcription (Latin):
est quia solus est net opus
est pp̾o uocabulo insi cũ distri¬
mẽ exurit mulcitudo ut unã
quĩq ꝑsonĩ sua nota et appel/¬
lacos de signes. Deo ãt̃ qui sẜ
Unns est ꝓpͥum nomẽ est deue
mb̃us testimonia q̃ sunt multo
ctiora ꝓferamꝰ Ilain fortasse
hñ contra quos agnuꝰ nec poe/
na finꝯentibus nec plrs ꝙ
hoiẽs fuerint. Mlarcus uario
quo nemo uimꝙͣ doctior ne apud
quos ad gayũ cesarẽ pontificẽ
maxinũ st̾xsit: cum de qudetum
sibille sint a ueteribus nĩeu /¬
pate uel ab unius delphidis
noĩe uel a consiliis deorenũ /¬
enũ deos appellaibant colito gnẽ
ẜmonis Itaq sibillam dictam cẽ
las decem ñe fuisse easq om̃e
enũaut subanctoribus qui de
singliẽ scrixtitauerint pmã
fuisse de ꝓsis ciiꝰ mensioire
fecit nichanor qui res gestas ale/¬
pandri macedonis st̾psit Scdam̃
phidam de qua crisippus loqui tͣ
in xo libro quõ de dĩnacõr compo/¬
suit Quartã cymeriã in ytalia

Expanded text:
est, quia solus est, nec opus est proprio uocabulo, nisi cum discrimen exigit multitudo, ut unam quamque personam sua nota et appellatione designes. deo autem, quia semper unus est, proprium nomen est deus. minibus testimonia quae sunt multo certiora proferre. nam fortasse ii contra quos agimus nec poetina fingentibus nec philosohomines fuerint. M. Varro, quo nemo umquam doctior ne apud quos ad C. Caesarem pontificem maximum scripsit, cum de quindeciSibyllae sint a ueteribus nuncupatae uel ab unius Delphidis nomine uel a consiliis deorum enuned βυλὴν appellabant Aeolico genere sermonis: itaque Sibyllam dictam esse las decem numero fuisse; easque omnes enumeravit sub auctoribus, qui de singulis scriptitaverint: primam fuisse de Persis, cujus mentionem fecerit Nicanor, qui res gestas Alexandri> Macedonis scripsit. 2am phica, de qua Criin eo libro quem de diuinatione conposuit; quartam Cimmeriam in Italia,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾aturnũ cum fichatus cẽt a filio
in ytaliãq uenisset celi filiũ ditꝰ¬
nitẽ se̾mur aut uos qui repẽ/¬
tine aduenerint de celo cecidisse
dicẽ t̾re aut quos ignotis parẽ¬

Expanded text:
aturnum, cum fugatus esset a filio in Ytaliamque venisset, Celi filium dictutem miremur, aut eos, qui repentine advenerint, de Celo cecidisse dicere; Terre autem, quod ignotis paren
Abbreviated transcription (Latin):
mã Nata ꝙ de flãma corpora
mlla uider Iure rrgo uĩo
est q̃ somiã nulla renuttit nẽt
cuꝑit. et tomutes uir gitatis
ãmat uulcano quoq id potuit
astribi quiquid̃ putat᷑ uguit
¶ Poruit et soli in quo est na¬
tura et cã iignenciũ Nam
sane solis ignes calore neq nasti
quitip neq augeri pt̃ ut nulli
alio elemẽto magꝭ opus sit
henitalibus ꝙͣ talori eis potu
concipiũtur nascunt᷑ sũstentũt᷑
om̃ĩa Postremo eciã s ita
sit uo uolũt. quid magꝭ absti-¬
sum eẽ celum putenꝰ qͣ omis
se gentalibus natum ex Rlai
si ꝑse gignit nõ indigebat
utib ꝯcntalibus cum sat᷑nũ
ip̃e prociearet Si nõ habuit¬
⁊ a filio abstisa sunt ortus re/¬
rum et nature oñĩs intcrisset
Quũ ꝙ ip̃i saturno non diuanũ
medo seusum sed humanũ quoq
adimũt tum affirmãt eũ ec
saturnũ qui tursum et tonu̾̃/¬
sionẽ spaciorũ ac temꝑorum

Expanded text:
ra nulla uides. iure igitur uirgo est, quae semina nulla remittit nec capit, et comites uirginitatis amat. Vulcano quoque id potuit adscribi, qui quidem putatur ignis, . potuit et Soli, in quo est natura et causa gignentium. nam sine Solis igneo calore neque nasci quicquam neque augeri potest, ut nulli alii elemento minus opus sit genitalibus quam calori, cuius fotu concipiuntur nascuntur sustentantur omnia. postremo etiamsi ita sit ut uolunt, qui magis abscisum esse Caelum putemus quam omnino sine genitalibus natum? nam si per se gignit, non indigebat utique genitalibus, cum Saturnum ipsum procrearet: si uero habuit et a filio abscisa sunt, ortus rerum et natura omnis interisset. quid quod ipsi Saturno non diuinum modo sensum, sed humanum quoque adimunt, cum adfirmant eum esse Saturnum, qui cursum et conuersio
Abbreviated transcription (Latin):
mã ethercães naturã idest
igneõ q̃ ꝑsese omña gigneet
uatare ubluerũt ea ꝑte corpo¬
ris q̃ comuc̃tõe alteriu̾s egerat
ad ꝓcreand̃ e Que raciõm
uestran potuit cõuemire si
mas dice̾tur Idcirco ent̃ uir¬
labile sit elementũ inchilq
uasci possit ex ro quippe qui
onnã q̃ arriptierit absumut
Quidius in fastꝭ Ner tu aliud

Expanded text:
e naturam, id est igneam, quae per sese omnia gigneret, vacare voluerunt ea parte corporis, quae conjunctione alterius egeret ad procreandum: quae ratio in Vestam potuit convenire, si mas diceretur. Idcirco enim virlabile sit elementum, nihilque nasci possit ex eo, quippe qui omnia quae arripuerit absumat. » Ovidius in Fastis : Nec tu al
Abbreviated transcription (Latin):
netã sup̃ retuli temusse regni
su mĩstros deĩ es uerũ hñ neq
dii sunt neq deos se uocari aut
coli uolunt. quippe qui nichil fa/¬
cuũ prẽt iussum ac uoliuntate
dei nec taiuẽ ille funt qui uulgo
colunt̾ quoꝵ et exignus et c̃tus
est miͣs Quõd si cultores deorꝭ
eos ipor̃ colẽ se putãt quos siõi
dei nĩstros appellaini nnchil est¬
in quo nobis faciãt nundiam. qui
unũ deuni dicamꝰ multos nega/¬
mus Be eos multitudo delectat
sepagnta qtũq ut orpheus sed
res eoꝵ in duĩsu qui tai pau¬
cos putant sciant eñ quo nonuẽ
appellaei debeant ne uiolent ue¬
riddeun ciuꝰ nomẽ exponiẽ dĩ
pliũbius tribuũ Credant aꝑpolini
suo qui eod̃ illo responso ut Iour
spncipatũ sit eciẽ ceterꝭ diis ab/¬
tulit nomẽ e T̃ ercius eud u̾sus
ostendit mõtros dei nõ deos uñi

Expanded text:
necam supra rettuli, genuisse regni sui ministros deum. uerum hi neque dii sunt neque deos se uocari aut coli uolunt, quippe qui nihil faciant praeter iussum ac uoluntatem dei. nec tamen illi sunt qui uulgo coluntur, quorum et exiguus et certus est numerus. quodsi cultores deorum eos ipsos colere se putant, quos summi dei ministros appellamus, nihil est quod nobis faciant inuidiam, qui unum deum dicamus, multos negemus. si eos multitudo delectat, sexaginta quinque ut Orpheus, sed res eorum in diuersum, qui tam paucos putant. sciant tamen quo nomine appellari debeant, ne uiolent uerum deum, cuius nomen exponunt, dum pluribus tribuunt. credant Apollini suo, qui eodem illo responso ut Ioui principatum, sic etiam ceteris diis abstulit nomen. tertius enim uersus ostendit ministros dei non
Abbreviated transcription (Latin):
dum porte trausseruẽ nõ ut
in deos menciãtur quod colunt
sed ut figuris uersicoloribut
uenustatei ac leporem carmĩb
suis addant Qur aut̃ nõ intelli¬
gunt quõ aũt quare quidq figu/¬
retur portas uelut mẽdacet᷑
⁊ sacuilegos insequũtus  hoc

Expanded text:
dum poetae transferunt, non ut dum poetae transferunt, non ut in deos mentiantur, quos colunt, sed ut figuris uersicoloribus uenustatem ac leporem carminibus suis addant. qui autem non intellegunt quomodo ant quare quidque figuretur, poetas uelut mendaces et sacrilegos insecuntur. hoc
Abbreviated transcription (Latin):
collegit listoriẽq cõtexint exti¬
tulis ⁊ inst̾ptionibus satris que
in autuuissuuis templis habebãt᷑
maxime q infano Iorus trisilii
ubi augeam columupnam positã
cẽ ab ip̃o Ioue aytulus indicabat
in qua colimpna sua gesta ꝑstri/
tus cuin lrec uerba sunt Ibiqu/¬
pr̃e nextuno imperiũ dat maris
ut insulis om̃ibus ⁊ q̃ secus ma/¬
re eeut lotis om̃ĩbus regnaret/
uera sunt ergo q̃ loqũtur pae¬
ce sed obtentu aliquo spẽq ue
lata a potest mous olmipus
figuram portis dedisse ut iouẽ
dicerent celi regͥnũ sortitũ qd̾
olimpus ambignũ nomẽ est et
montis ⁊ celi In olimpo autem
pouẽ habitasse docet ead histo¬
ria q̃ dicit Ea tempestate inꝑit
in monte olimpo maxinẽ ꝑte̾
uite colebat et eo ad eid niuis
ueniebat si q̃ res in contuersia
erant l Item si quis quid noui
inuenerat qd̾ ad uitõ humanã
utile rẽt eo ueniebant atq Iou
ostendebant multa in hunt̃ mo¬

Expanded text:
collegit historiamque contexuit ex ticollegit historiamque contexuit ex titulis et inscriptionibus sacris quae in antiquissimis templis habebantur maximeque in fano Iouis Triphylii, ubi auream columnam positam esse ab ipso Ioue titulus indicabat, in qua columna sua gesta perscritus. cuius haec uerba sunt : ubi Iuppiter Neptuno imperium dat maris et insulis omnibus et quae secundum mare loca essent omnibus regnaret. uera sunt ergo quae locuntur poetae, sed optentu aliquo specieque uelata. potest et mons Olympus figuram poetis dedisse, ut Iouem dicerent caeli regnum esse sortitum, quod Olympus ambiguum nomen est et montis et caeli. in Olympo autem Iouem habitasse docet eadem historia, quae dicit: ea tempestate Iuppiter in monte Olympo maximam partem uitae colebat et eo ad eum in ius uenie-, bant, si quae res in controuersia erant. item si quis quid noui inuenerat quod ad uitam humanam utile esset, eo ueniebant atque loui ostendebant. multa in hunc mo
Abbreviated transcription (Latin):
tum est aliquid fortasse traduc¬
tum et obliqua figuraccẽ ob/¬
scuratũ quo ueritas innolura
regetur sicut illud de soititione
regnors au̾int .ni. Iour celũ.
obtigisse. neptumo mareanser /¬
nũ plutom Cai nõ terra
potius insortẽ t̾tian uenit
iusi ꝙ in tra gesta res est Es/¬
go illud iñ uero est ꝙ regnũ
orbis ita partiti sortitiq sẽ
ut oriẽtie imꝑiũ Ioui cederet.
plutomi cui cognomẽ hagesi/¬
lao fiit pars oicdentis accui,¬
g̾et eo ꝙ parͣt. orientis ex
qua lux mortalibus datur
re uideat᷑ Sic uentatem
mẽdatio uelauorũt ut ueri¬
tas ipã ꝑsuasiom publice
nichil derogaret/ de neꝑtum
forte maginfestũ est cuiꝰ regnũ
tale fuisse dicimꝰ quale mti
cui totius ore maritima onnia¬
cum insulis obuenerut Quõ
id ꝓbari posset iinirũ uete¬
resꝰ historie docent. Antiquꝰ
auctor Eailxemerus qui fuit
extuntate iuessena res gestat
Ioris et cetrioꝵ qui dii putãt᷑

Expanded text:
tum est: aliquid fortasse traductum est: aliquid fortasse traductum, et obliqua figuratione obscuratum, quo veritas involuta tegeretur; sicut illud de sortitione regnorum. Aiunt enim Jovi coelum obtigisse, Neptuno mare, inferna Plutoni. Cur non terra potius in sortem tertiam venit; nisi quod in terra gesta res est. Ergo illud in vero est, quod regnum orbis ita partiti sortitique sunt, ut Orientis imperium Jovi cederet; Plutoni, cui cognomen Agesilao fuit, pars Occidentis obtingeret: eo quod plaga Orientis, ex qua lux mortalibus datur, esse videatur. Sic veritatem mendacio velaverunt ut veritas ipsa persuasioni publice nichil derogaret. De Neptumni sorte manifestum est, cuius regnum tale fuisse dicimus quale Marci m, cui totius ore maritime cum insulis obuenerunt. quomodo id probari potest? nimirum ueteres historiae docent. antiquus auctor Euhemerus, qui fuit ex ciuitate Messene, res gestas Iouis et ceterorum qui dii putantur
Abbreviated transcription (Latin):
Rlestiuẽ eiũ quis sit poetice
lioencie modus quousq ꝓg̃di
fiigendo liceat cum officiũ porte
in ro sit ut xa q̃ uere gesta st̃
in abes spẽo ebluquit figuratio/¬
nbus eum decore aliquo transuõ/
sa traducant. Terum aut̃ quod
rescras fing̾e idest mextum ese
et mendatẽ potis ꝙͣ portam
bed finperiũ ista q̃ fabulosa
sunt cur igitur sit figurantur
sie colunt᷑ mir forte nõ tantũ
poete sed pictores etiam ficto/¬
lnc est iuxiẽ qui a uobis dicit᷑
deus si nõ is est qui ex sar̾no
et rope natus est non oportuit
inse soluis simulaciũ in templis
onũbus collocari ¶ Quid sibi
mulierũ effigies uolunt Q̾d
tos re ip̃a ꝓbant Ita ent̃ deo/¬
run simulatria confingunt ut
exixã diũ̾sitate soxus appa/¬
reat uera cẽ q̃ dicunt poete
Nam qd̵ aliud arginuc̾tũ ht̃¬
gies aquile cun ante pedes
Iouis ponũtur intemplis
et cum ip̃o parĩt adorant̾ insi
ut nephandi sceleris acstupri
memoria mocreat met̾num
Nichil eigo a poetie totũ fic/¬

Expanded text:
esciunt qui sit poetice licentie modus, quousque progredi fingendo liceat, cum offi<c>ium poete in eo sit ut ea, que vere gesta sunt, in alia spe<c>ie, obliquis figurationibus, cum decore aliq. Totum autem, quod referas, fingere, id est ineptum esse, et mendacem potius quam poetam. Sed finxerint ista, quae fabulosa sunt? Cur igitur sic figurantur, sic coluntur? nisi forte non tantum poetae, sed pictores etiam fictohic est Jupiter, qui a vobis dicitur deus, si non is est, qui ex Saturno et Ope natus est, non oportuit nisi solius simulacrum in templis omnibus collocari. Quid sibi mulierum effigies volunt? quiitos, re ipsa probant, ita enim deorum simulacra confingunt, ut ex ipsa diversitate sexus appareat, vera esse quae dicunt poetae. Nam quod aliud argumentum hagies aquilae, cum ante pedes Jovis ponuntur in templis, et cum ipso pariter adorantur: nisi ut nefandi sceleris ac stupri memoria maneat in aeternum? Nihil igitur a poetis in totum fic
Abbreviated transcription (Latin):
cius artificem. Cleauthes et
sũmũ delum cui opimoni ꝑoeta
corpore fetus. Crisippus n᷑alẽ
uim dina racõe p̃ditam iuẽdumm
dñnã necessitatẽ deum nũcupat

Expanded text:
tius artificem. Cleanthes et summum Deum; cui opinioni poeta corpore foetus. Chrysippus naturalem vim divina ratione praeditam, interdum divinam necessitatem Deum
Abbreviated transcription (Latin):
hanc uitami in t̾ris sacrma
agebat Et alio loco lurea q̃
phibent illo sub rege fuere
slẽ Bic placida ppłos ipo¬
te regebat sreq superius dipͭ
in celo egisse uitam req ist¬
rius suꝑos in pace rexisse. unde
apparet allum reĩe fuisse tre¬
nt Qd̾ alibi aꝑtius declarat
Auera condet sclõ qui rarsus
lacio regnata ꝑarua saturno

Expanded text:
hanc vitam in terris Saturnus agebat; Et alio loco: Aureaque ut perhibent illo sub rege fuere Saecula: sic placida populos in pace regebat. Neque superius dixit in coelo egisse vitam, neque inferius superos in pace rexisse: unde apparet illum regem fuisse terrenum; quod alibi apertius declarat: Aurea condet Saecula; qui rursus Latio, regn
Abbreviated transcription (Latin):
ab uxore delusus At enũ poete ista
finperiũ Errat quisquis hoc putat
Illi cñ de lomibus lequebant᷑ sed ut
tos ornarent quoꝵ me moriain
laudibus celebrarent deos eẽ dixe¬
runt. Itaq illa pocius ficta sũt
q̃ tanq̃ de diis nõ illa q̃ tanuꝙ de
homĩbus sunt locuti Quod clarũ
fuet exemplo qd̵ instiemꝰ Saran
uiolaniturus aureos ñmes lat¬
gie̾ in suꝑnũ uius infudit hec
suyri marces fuit ac poete qui
quase de deo loquebant᷑ ne autcm
lapsami ead figura qua mbres
senreos dicunt multitudinẽ teloꝵ
Sagittaridq destribunt Rapuisse
dicit᷑ in aquila catamirã Portici
color est sed aut ꝑ legionem
rnxpurt ciuꝰ insigne aquide est
aut nauig in qua est impositꝰ
batelam huĩt in aquila figuratã
Sicut taurũ cum rapuit et ꝑa¬
ransuexit enropam Eodem
modo conu̾isse in bonem tradit᷑
effugret ut eiat uam ictre obsita

Expanded text:
ab uxore delusus at enim poetae ista finxerunt. errat quisquis hoc putat. illi enim de hominibus loquebantur, sed ut eos ornarent quorum memoriam laudibus celebrabant, deos esse dixerunt. itaque illa potius ficta sunt quae tamquam de diis, non illa quae tamquam de hominibus sunt locuti: quod clarum fiet exemplo quod inferemus. Danaen uiolaturus aureos nummos largiter in sinum eius infudit, haec stupri merces fuit. at poetae, qui quasi dlapsum, eadem figura, qua imbres ferreos dicunt, cum multitudinem telorum sagittarumque describunt. Rapuisse dicitur in aquila Catamitum: poeticus color est. Sed aut per legionem rapuit, cujus insigne aquila est; aut navis, in qua est impositus, tutelam habuit in aquila figuratam, sicut taurum, cum rapuit et transvexit Europam. Eodem modo convertisse in bovem traditur effugeret, ut erat jam setis obsi
Abbreviated transcription (Latin):
aior q̃ illbus uncoeret prã¬
tem Rmirĩ senex aiuuent
facile uictus est die spoliatus
imꝑio fugit igit᷑ eppulsus
et ytaliã naigio dem̾t cum
eirasset duc sicut oindiꝯ in/
fastorũ libris refert. Cansa
noris superest tustũ rate
ueme ad ammẽ ante perato
falciser orbe deus Hunc in¬
rontẽ atq mopemi iamut exapͭ
ciu reclargiuẽta sunt pactuẽ

Expanded text:
maior quae illius uinceret potemaior quae illius uinceret potestatem? nimirum senex a iuuene facile uictus est ac spoliatus imperio. fugit igitur expulsus et in italiam nauigio uenit, cum errasset diu, sicut Ouidius in Fastorum libris refert: causa ratis superest. Tuscum rate uenit ad amnem ante pererrato falcifer orbe deus. hunc errantem -atque inopem Ianus excepit: cuius re
Abbreviated transcription (Latin):
talia debiisset amputare sc̃d
ꝓpria ne Iupit᷑ nusce̾tur qui eũ
regni possessione puaint e Idẽ
sororem suam ream quã latine
hospem dicumꝰ cum hrẽt uxore
responso uetitꝰ eẽ dicit᷑ mares
leberds educaie ꝙ futurũ cẽt
ut a filio pelleretur Quã rẽ
metuene natos sibi filios nõ
utiqz deuorabat ut ferũt fabule
sed necabat qͣm̃ꝙͣ scriptum sit
in historia sacra Satuimẽ et
opem ceterosq nũt tunc hoies
humanã carnen solitos estitare¬
en uerũ pͥmũ iour leges hem̃ib
moresq condontẽ edicto ꝓhibuisse
meliceret eo cibo uesti ded siꝰ
iacionc Nũ idcuto ꝙ ait uuli¬
gue cõmedisse filios suos enq
qui extulerit sepuleuao req
mandauerit e Opis aut̃ cum
Iouẽ peperisset subtraxit infan¬
tem eiiq nut̾endum furtim
nusit meretã Rursum inprudẽtiũ
rep̃lendam necesse est Cur eir̃
responsum abaluquo pocius aude¬
plr Cut in celocorstitutus
rantes cimbalio sesellautꝰ espo¬
stremo cur extait uis aliqua

Expanded text:
talia debuerit amputare, sed propria, ne Iuppiter nasceretur, qui eum regni possessione priuauit. idem sororem suam Rheam quam latine Opem dicimus cum haberet uxorem, responso uetitus esse dicitur mares liberos educare, quod futurum esset ut a filio pelleretur. quam rem metuens natos sibi filios non utique deuorabat ut ferunt. fabulae, sed necabat, quamquam scriptum sit in Historia Sacra Saturnum et Opem ceterosque tunc homines humanam carnem solitos esitare: uerum primum Iouem leges hominibus moresque condentem edicto prohibuisse, ne liceret eo cibo uesci. quod siratione: num idcirco, quod ait uulgus comedisse filios suos eum qui extulerit sepulturaeque mandauerit? Ops autem cum Iouem peperisset, subtraxit infantem eumque nutriendum furtim misit in Cretam. rursus inprudentiam reprehendam necesse est. cur enim responsum ab alio potius accepit? cur in caelo constitutus bantes cymbalis fefellerunt? postremo cur extitit uis aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
quiẽ nuo ysis uocat᷑ Quo igit᷑
in tauro pedisset net yo bonẽ fat¬
tam Quod ẽtus dies habetur
infastꝭ quo ysidis nauigiũ cele¬
brat. q̃ res docet non trausuasse
illam sed nauigasse et Igirus
qui sapere sibi uident᷑ quia
in celo eẽ nõ posse totã ganiie¬
deam fabulam profalso repudiãt
sed senciã nera ad eẽ factum
quia res ac libido ipã ⁊rena
est Non ergo res ipar̃ gestas
finperunt. porte qd si facerent
reñt uaiissimi sed rebus ꝯestꝭ
addiderunt queindam coloremi¬

Expanded text:
sis uocatur. quo igitur in tauro sedisse nec Io bouem factam? quod certus dies habetur in fastis quo Isidis nauigium celebratur: quae res docet non tranasse illam, sed nauigasse. igitur qui sapere sibi uidentur, quia in caelo esse non posse, totam Gandeam fabulam pro falso repudiant nec sentiunt in terra id esse factum, quia res ac libido ipsa terrena est. non ergo res ipsas gestas finxerunt poetae, quod si facerent, essent uanissimi, sed rebus gestis addiderunt quendam colorem
Abbreviated transcription (Latin):
Quod sepeta homo acuti in ex/¬
hortationibus uidit Nos inquit
alaũde pendemus Itaq ada̾quẽ
r espiciꝰ. cui qd est optimũ in
nobis debeamꝰ Aluis nos edidit
alius instruxit deus ip̃e se fecit.
hus igit᷑ tot ⁊ tantis testibus
comprobatur unius dei ptãte at
prndẽcia nũdum gubuari Cuiꝰ
uimi mouestatem ꝙ tantã ẽẽ dicͭ¬

Expanded text:
quod Seneca homo acutus in Exhortationibus uidit. nos inquit aliunde pendemus. itaque ad aliquem respicimus, cui quod est optimum in nobis debeamus. alius nos edidit, alius instruxit: deus ipse se fecit.. His igitur tot ac tantis testibus conprobatur unius dei potestate ac prouidentia mundum gubernari, cuius uim maiestatemque tantam esse dic
Abbreviated transcription (Latin):
opa ꝑuidencia excogitant uir¬
buce conscituit racc̃e ꝑfecit nuc
auẽ spũ sustentet pt̃att mode̾t᷑
mexcogitabilis meffabilis ⁊ nulli
alii satis nobis ꝙ̃ sibi .unde in
de tanta ptãte sepius cogitanti
qui deos colunt mĩdum uideri so¬
lent tam cet tai ineogitabiles
tam excordes tam nõ multũ brutis
aĩalibus defferẽtes qui credant cos
qui geniti funt maris ac fer̃e coi-¬
tu aliquid marestatꝭ dĩne q uir/¬
Quod si est uerũ sicuti est
apparet h̾tlẽ appolliẽ liberũ.
mtercuriũ pouẽq ip̃m cũ cetre̾
honniẽs fuisse. qm̃ sunt exduo¬
bus sexibus nati Ced̾ est aut̃
a deo tãm remotum ꝙͣ idopus
qd̃ ip̃t ad ꝓpagandam sobolem
mortalibus tribuit. et ꝙ sinc sub¬
stancia corporali nullũ pt̃ ¶s
dii ergo s sint dii ĩmortales
et ui quid opus est altero sexu
inimoũ ut generent // Ipsa
ꝑre me quid opus est eum surcessio¬
ne nõ egeant que semꝑ sunt
futuri Ilam ꝓfecto in homĩbus
ceterisq aĩalbs cuns oe̾s as as

Expanded text:
opera prouidentia excogitauit, uirtute constituit, ratione perfecit, nunc autem spiritu sustentet, potestate moderetur, inexcogitabilis ineffabilis et nulli alii satis notus quam sibi? unde mihi de tanta maiestate saepius cogitanti qui deos colunt interdum uideri solent tam caeci, tam incogitabiles, tam excordes, tam non multum a mutis animalibus differentes, qui credant eos qui geniti sint maris ac feminae coitu aliquid maiestatis diuinaeque uirς εἶναι. quod si est uerum, sicuti est, apparet Herculem Apollinem Liberum Mercurium Iouemque ipsum cum ceteris homines fuisse, quoniam sunt ex duobus sexibus nati. quid est autem a deo tam remotum quam id opus, quod ipse ad propagandam subolem mortalibus tribuit et quod sine substantia corporali nullum potest esse? dii ergo si sunt inmortales et aeterni, quid opus est altero sexu — nimirum ut generent? ipsa progenie quid opus est, cum successione non egeant qui semper sunt futuri? nam profecto in hominibus c
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Item ruosus cum pcẽm inappol¬
linẽ sinuithium rogatus expro¬
meret abliͦ uersu exorsus est
pene subiaceat sempiẽtie Na
in aliquo responso ita dixit

Expanded text:
 item rursus cum precem in Apollinem Sminthium rogatus expromeret, ab hoc uersu exorsus est:poenae subiaceat sempiternae? nam et in alio responso ita dixit
Abbreviated transcription (Latin):
ego deuni q̃ro ulera quẽ nichil sit
omio qui fons ⁊ oruo sit rerũ
hic sit necesse est qui celimip̃m
condidit eramq fundauit Batur¬
nus aũt si ex hus natus est ut
putat᷑ quẽad muod̃ potest esse dr̃
soncipalis qui aluis ortum funtꝰ
debet Sut quis p̃fuit muddo
uus ꝙͣ saturnus gignc̾tur ded
hoc portitũ est ut᷑ dixi paulo
aute figmẽtum Rlec euĩficri
poterat᷑ ut rlemẽta scusibilia tã/

Expanded text:
ego Deum quaero, ultra quem nihil sit omnino, qui fons, et origo sit rerum. Hic sit necesse est, qui coelum ipsum condidit, terramque fundavit. Saturnus autem si ex his natus est ut putatur quemadmodum potest Deus esse principalis, qui aliis ortum suum debet? aut quis praefuit mundo, priusquam Saturnus gigneretur? Sed hoc poeticum est ut dicebam paulo ante figmentum. Nec enim fieri poterat, ut elementa insensib