comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
guentis amor cogit: et iubẽti s
auctoriras ¶Suul me bemi¬
gue intueus pat̾uoq refouõs
compleru. iu secreciorem loci
ꝑtem ueritate p̃uia parũꝑ ab¬
duxit. ¶Ibi tres pauter conse¬
dimus ¶tu deruũ illa de singu¬
lis insilencio iudicante sub¬
motisq procul arbitris ul¬
tro citroq ẜino longior obortꝰ
atq iudiem tertiũ materia ꝓ¬
trahente productus est. ubi
multa licet aduersus seculi
nrĩ mores deq cõib morta¬
lium piaculis dicta sint. ut
non tam michi ꝙͣ toti hũa¬
uo generi fieri conuiaũ uide¬
retur: ca tũ quibz ip̃e uocatꝰ
sũ icmorie alcius impressi.
¶hoc igitur tam familiare

Expanded text:
guentis amor cogit et iubentis guentis amor cogit et iubentis autoritas –; simul me benigne intuens paternoque refovens complexu, in secretiorem loci partem Veritate previa parumper adduxit; ibi tres pariter consedimus. Tum demum, illa de singulis in silentio iudicante, submotisque procul arbitris, ultro citroque sermo longior obortus, atque in diem tertium, materia protrahente, productus est. Ubi multa licet adversus seculi nostri mores, deque comunibus mortalium piaculis dicta sint, ut non tam michi quam toti humano generi fieri convitium videretur, ea tamen, quibus ipse notatus sum, memorie altius impressi. Hoc igitur tam familiare
Abbreviated transcription (Latin):
mocior itaq iumc uite huiꝰ¬
scuuainnius consulendũ est.
quod pietatis opus in elius
ꝙͣ tu. nullꝰ hoĩm prestare p̃t.
Nam et iste tui semꝑ nomini ᷤ
amantissimus fuit. habet aũt
hoc onũs doctua: multo faciliꝰ
ui auditoris aĩni ab amato
preceptore transfundit. et nͥ
te pũs forte felicitas mnĩarũ
tuaium fecit ĩmemorem młca
dũ tu corporec carc̾e claudeba¬
ris huic similima ꝑtulisti. ꝙ
cum ita sit passioniu exꝑta¬
rum curator optime tam et¬
si reium omnũ iocundissima
sit taciturna meditacio: sileu¬
cium tameu istud ut sacra et
mi chi singularit accepta boce
discucias oro temptans si qua
ope langores tam graues cmol¬
lire queas. ¶Ad hec ille: tu mͥ
dux: tu cousultur: tu dũa.
tu magr̃a. Quid igit᷑ me loqͥ
uibes te prĩte. ¶Illa autem
aurem mortalis hoĩs hũana
uor feriat. hanc iste feit equa¬
uumꝰ: ut tamen qͥdquid exte
audiet ex medictũ putet: pre¬
seus adero pare inquit et lã¬

Expanded text:
motior! Itaque nunc vite huius semianimis consulendum est, quod pietatis opus melius quam tu nullus hominum prestare potest. Nam et iste tui semper nominis amantissimus fuit; habet autem hoc omnis doctrina, quod multo facilius in auditorum animum ab amato preceptore transfunditur; et, nisi te presens forte felicitas miseriarum tuarum fecit immemorem, multa tu, dum corporeo carcere claudebaris, huic similia pertulisti. Quod cum ita sit, passionum expertarum curator optime, tametsi rerum omnium iocundissima sit taciturna meditatio, silentium tamen istud, ut sacra et michi singulariter accepta voce discutias oro, tentans si qua ope languores tam graves emollire queas. – Ad hec ille: – Tu michi dux, tu consultrix, tu domina, tu magistra: quid igitur me loqui iubes te presente? – Illa autem: Aurem mortalis hominis humana vox feriat; hanc iste feret equanimius. Ut tamen quicquid ex te audiet ex me dictum putet, presens adero. – Parere – inquit – et lan
Abbreviated transcription (Latin):
tẽq sequi preceps appetitum
qͥ unus beluis amor est. hec
igitur t̾ seruanda ler ent. uir¬
tutẽ cole. gliam ueglige. Illã
tamẽ interea quod de Maito
cathone legitur quo minus
appetes: magis assequeris.
Nond̾ possũ mͥ temꝑare qͦ¬
minus tecum tuis agã testi¬
moniis. Illa uel inuitũ fugi¬
as licet Illa sequetur. Aguos¬
cis ue uersiculũ: tuus est. Iu¬
sauus profecto uideatur qui
die medio ꝑ solis aidorem
ut umibram ceru̾et: oũderet¬
q aliis cũ labore discurrerz.
at ꝙ nicho samor est iuter
estus uite multo cũ labore
cirrunfertur ut gl̾iam suaut
late diffundat. Quid gͦ. Cat
ille ut t̾r teneat: cuntẽ tũ
bmbra consequitui. agat iste
ut unrtutẽ apprehendat. agẽ¬
te gloriam non deserat ¶Et
hoc de ea que uere uirtutis co

Expanded text:
temque sequi preceps appetitum, temque sequi preceps appetitum, qui unus beluis amor est. Hec igitur servanda tibi lex erit. Virtutem cole, gloriam neglige; illam tamen interea, quod de M. Catone legitur, quo minus appetes magis assequeris. Nondum possum michi temperare quominus tecum tuis agam testimoniis: illa vel invitum, fugias licet illa sequetur. Nostis ne versiculum? Tuus est. Insanus profecto videatur qui die medio per solis ardorem, ut umbram cerneret ostenderetque aliis, cum labore discurreret; atque nichilo sanior est, qui inter estus vite multo cum labore circumfertur, ut gloriam suam late diffundat. Quid ergo? Eat ille ut terminum teneat; euntem tamen umbra consequitur; agat iste ut virtutem apprehendat, agentem gloria non deserit. Et hec de ea que vere virtutis co
Abbreviated transcription (Latin):
nunc eciã fabulosa tibi hec
Mĩme quidẽ. ueq mͥ more fa¬
uetens abiciendi nouũ desi¬
duum u̾ecerunt. Qͣuis euim
fenne oĩa iã pridẽ nota michi
forent auditaq sepius. qui
ut terencius mr̃ ait: uullum
est iaui dictũ quod nõ sit dã
prius. tamen et uerboꝵ dig¬
uitas et narucionis seues
et loquentis auctoritas mul¬
tum ualent. Ceterũ de hac re
suĩam tuam ultĩam audire
ueluui. Iubeas ne ut omissis
stu diis meis oĩb iugloriꝰ de¬
gam: au uero mediũ aliqd̃
tibi sit consiliũ. Aut iuglo¬
nꝰ degas: nũꝙͣ consulã: at
ne glie studul uirtuti p̾fera s
idẽtidẽ admouebo. ⁊osticm̃
gliaui uelut umibrã quan¬
dam ẽẽ uirtutis. Itaq sicut
apud uos ĩpossibile ẽ corpus
umibrã sole feriente nõ iedd̾e:
Quis quis igitur uerã gl̾iam
tollit: uͥtutẽ ip̃am sb̃stulerit
uccẽ est. Qua sublata: reli¬
quitur uita hoĩm nuda ⁊ mu¬
tis aĩantib siuullima. uocã¬

Expanded text:
nunc etiam fabulosa tibi hec nunc etiam fabulosa tibi hec Minime quidem, neque michi more faveteris abiciendi novum desiderium iniecerunt. Quamvis enim ferme omnia iam pridem nota michi forent auditaque sepius, quoniam, ut Terrentius noster ait "nullum est iam dictum quod non sit dictum prius", tamen et verborum dignitas et narrationis series et loquentis autoritas multum valent. Ceterum de hac re sententiam tuam ultimam audire velim: iubeas ne ut, omissis studiis meis omnibus, inglorius degam, an vero medium aliquod tibi sit consilium. Ut inglorius degas nunquam consulam, at ne glorie studium virtuti preferas identidem admonebo. Nosti enim gloriam velut umbram quandam esse virtutis; itaque, sicut apud vos impossibile est corpus umbram sole feriente non reddere,Quisquis igitur veram gloriam tollit, virtutem ipsam sustulerit necesse est; qua sublata, relinquitur vita hominum nuda et mutis animantibus simillima vocan
Abbreviated transcription (Latin):
tulus q in mariore sectus.
Occidet. hinc mortẽ pacieris na¬
te scd̾am. Eu preclara et ĩmor¬
talis gloria que sari unius mi¬
tat impulsu. adde libroꝵ inte¬
ritum. quib uel ꝓpriis uel ali¬
enis manbz ur̃m nomen in¬
sertumz. Qui licet eo seuor ui¬
deatur quo uiuacior est libroꝵ
ꝙͣ sepulcroꝵ memoria: tamẽ
meuitabilis casus est propt̾
inuiuuabiles pestes nature
fortuneq pariter quib ut
cetera sic et libri subiacent.
Quesi cuncta cessarent: semũ
suũ suaq illis mortalitas ã¬
nera est. Mortalia nãq ẽc
docet q̃ez labor mortalis ĩ aui
edidit iugemio. ut tiuĩs potis¬
siuiũ uerbis tuus tã puerilis
error eumcatur. quid gͦ. ad¬
huc intergere tibi nõ desmã
uersiculos tuos. libris equidẽ
morientib ip̃e occũbes. cciã
sic mors tibi tercia restat ha¬
bes de glia iudiciũ meũ pluri¬
b certe ꝙͣ ue uelte decuit uer¬
bis erplicitum. pauciorib uero
ꝙͣ rei qualitas exgebat nͥ forte

Expanded text:
tulusque in marmore sectus tulusque in marmore sectus occidet: hinc mortem patieris, nate, secundam. En preclara et immortalis gloria, que saxi unius nutat impulsu! Adde librorum interitum, quibus vel propriis vel alienis manibus vestrum nomen insertum est. Qui licet eo serior videatur, quo vivacior est librorum quam sepulcrorum memoria, tamen inevitabilis casus est, propter innumerabiles pestes nature fortuneque pariter, quibus, ut cetera, sic et libri subiacent; que si cunta cessarent, senium suum suaque illis mortalitas annexa est. Mortalia namque esse decet quecunque labor mortalis inani edidit ingenio, ut tuis potissimum verbis tuus tam puerilis error convincatur. Quid ergo? adhuc ingerere tibi non desinam versiculos tuos: libris equidem morientibus ipse occumbes etiam; sic mors tibi tertia restat. Habes de gloria iudicium meum, pluribus certe quam vel me vel te decuit verbis explicitum, paucioribus vero quam rei qualitas exigebat; nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
plo nicus thimeus et cceroni¬
auus rei pu  uiꝰ liber refertꝰ
a bidoaintur: bere tamen religio¬
ui cui Iuiciatus es aliena sũt
profecto. eit preter hec ꝙͣ młta
sunt que diutiurrtatẽ ne dicã
et̾inntatẽ uoĩs ĩpedĩt. Mors
in primis hoĩm illoꝵ quib¬
cũ uita transacta est obliuioq
natãle seuectutis malũ semꝑ
q succrescens nouoꝵ laus hoͫ
que flore suo nõ uich̃ int̾dũ
ueterib titulis derogat. ꝙͣtũ ꝯ
maiores depͥut. tautũ ip̃a sͥ
uidetur assurgere. liuc accedit
ĩuidia que gloriosa molliẽtes
absq interunssione ꝑsequitur:
accedit od iũ ucutatio: et ĩuisa
plebib ingeuiosoꝵ uita. adde
indicioꝵ Uulganũ inconstan¬
ciam. Adde ruinas sepulcrorũ
ad que discucienda ualẽt st̾ilis
mala robora ficus ut iuuena¬
lis ait. quã non meleganter
in africa tua scdãm mortem
uocas. ltqz ut eisdẽ te hus uer¬
bis alloquar quib tu illic aliũ
loqui facis: Cocidet et bustũ ti¬

Expanded text:
et platonicus Thimeus et ciceroniet platonicus Thimeus et ciceronianus Reipublice sextus liber refertus a videantur, vere tamen religioni, cui initiatus es, aliena sunt profecto. At, preter hec, quam multa sunt que diuturnitatem, ne dicam eternitatem, nominis impediunt! Mors in primis hominum illorum, quibuscum vita transacta est; oblivioque, naturale senectutis malum. Semper quoque subcrescens novorum laus hominum, que flore suo nonnichil interdum veteribus titulis derogat, quantumque maiores deprimit tantum ipsa sibi videtur assurgere. Huc accedit invidia, que gloriosa molientes absque intermissione persequitur; accedit odium virtutis et invisa plebibus ingeniosorum vita. Adde iudiciorum vulgarium inconstantiam; adde ruinas sepulcrorum, ad que discutienda valent "sterilis mala robora ficus" ut Iuvenalis ait; quam non ineleganter in Africa tua "secundam mortem" vocas. Atque, ut eisdem te hic verbis alloquar, quibus tu illic alium loqui facis: mox ruet et bustum, ti
Abbreviated transcription (Latin):
sos uiuendi mores. aducrsosq
religiouũ utus. dissonas lin¬
gas. dissiłes q habitus edocet.
eiti hoc ui ͦ propagandi late
que de te m promiscram. Nul¬
li em̃ ferie nociora hec rebar
ẽẽ ꝙͣ tibi. Nempe ut ciuictam:
⁊ ciceronis et maronis discipli¬
uam. ceteraq et phĩca uel
poctica qͥb lac de re ĩstructissi¬
mꝰ uidebaris. Sciebã te imꝑ
iuafrica tua hanc ipãra sẽtẽ¬
ciam preclaris uersib descup¬
sisse. ubi diristi.Alugustis ar¬
tatus finib orb̾ insula ꝑua
situ est curuis quã flexibus
ambit occcanꝰ. elliaq dcĩceps
addidisti. que si flã putabas:
uuror ut ea ꝑ te tam constant̾
asserta sũt. Quid nũc de fa¬
uic morliũ breuitate. deq tẽ¬
poralib angustiis loquar:
cũ scias quoꝵ uetustissĩa me¬
mioria est et̾ntati collata ꝙͣ
breuis ꝙͣq recens sit: N on
ego te ad opioues illas uete¬
nĩ reuoco qui crebra t̾us incen¬
dia diliuuaq deuũciãt quib

Expanded text:
rsos vivendi mores, adversosque rsos vivendi mores, adversosque religionis ritus, dissonas linguas dissimilesque habitus edocet, atque hoc modo propagandi late que de te michi promiseram. Nulli enim ferme notiora hec rebar esse quam tibi. Nempe, ut omittam et Ciceronis et Maronis disciplinam ceteraque vel philosophica vel poetica, quibus hac de re instructissimus videbaris, sciebam te nuper in Africa tua hanc ipsam sententiam preclaris versibus descripsisse, ubi dixisti: angustis arctatus finibus orbis insula parva situ est, curvis quam flexibus ambit Occeanus. Aliaque deinceps addidisti, que si falsa putabas, miror ut ea per te tam constanter asserta sunt. Quid nunc de fame mortalium brevitate deque temporalibus angustiis loquar, cum scias, quorum vetustissima memoria est, eternitati collata quam brevis quamque recens sit? Non ego te ad opiniones illas vetrum revoco, qui crebra terris incendia diluviaque denuntiant, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
mediãq solis aidorib: duas
autẽ dertera leuaq ĩportuis
frgorib ppetuaq glacie opp̾ssã
hĩtacłi hoĩb nõ prestare. du¬
as reliquas inter mediam ⁊
te huius hĩtabilis alteraui
ꝑtẽ obice magui maus mac¬
cessibilẽ nob sub pedib iĩs:
locat quã utrũ hoĩes tencant
scis ꝙͣta dissencio inter doctis¬
simos hoĩes olim sit ego aũt
quid seutirẽ absolui iulibris
de ci. quos te legisse nõ dubito¬
dei alterau uero uel totam
uobis linquit hĩtabilẽ. uel ut
quibusdã placet ĩ duas ꝑtes
subdĩdeus: unã usib mĩs at¬
tribuit. aliã septentuonali¬
b occeam reflerib curũcludit
ata: aditũ interdicit. Anca q̃
hãc ipãm nob̾ hĩtabilẽ ꝙͣtula¬
cũq sit frcto paludib q ac sil¬
uosis areuosis q et descrtis lociᷤ
ĩminuit peneq ad nichilum
irdigit hoc telluris enguuiu
ĩ quo tantoꝵe suꝑbitis: au
ea forte que ii loc ad exticmũ
artato hĩtaculi nnĩ sicu. diu̾¬

Expanded text:
ardoribus, duas autem dextera levaque importunis frigoribus perpetuaque glacie oppressas habitaculum hominibus non prestare; duas reliquas, inter mediam et te huius habitabilis alteram partem obice magni maris inaccessibilem vobis sub pedibus vestris locat, quam utrum homines teneant scis quanta dissensio inter doctissimos homines olim sit. Ego autem quid sentirem absolvi in libris De civitate Dei quos te legisse non dubito. Alteram vero vel totam vobis linquit habitabilem, vel, ut quibusdam placet, in duas partes subdividens, unam usibus vestris attribuit, aliam septentrionalis Occeani reflexibus circumcludit atque aditum interdicit. An ea que hanc ipsam vobis habitabilem, quantulacunque sit, freto paludibusque ac silvosis arenosisque et desertis locis imminuit, peneque ad nichilum redigit hoc telluris exiguum, in quo tantopere superbitis? An ea forte que in hoc ad extremum arctato habitaculi vestri situ, dive
Abbreviated transcription (Latin):
⁊de uĩa uimiũ spes. Sicut em̃
despautes odit deus: sic ĩesulte
sꝑantes uridet. Illud equidem
er ore tuo auditũ esse doleo
ph̾oꝵ ui hac re ueterẽ ut ais
fabellã posse contemipni. Ca
ne q̃so fabla est q̃ grometucis
demonstraciõb teur tocius
desiguat angustias: arctãq

Expanded text:
dia nimium speres. Sicut enim desperantes odit Deus, sic inconsulte sperantes irridet. Illud equidem ex ore tuo auditum esse doleo philosophorum in hac re veterem, ut ais, fabellam posse contemni. Ea ne, queso, fabula est, que geometricis demonstrationibus terre totius designat angusti
Abbreviated transcription (Latin):
nuu incelo: neq hic ꝯsistere nez
illuc asceudere potuerunt. Itaq
miserabłr lapsi sunt. subitoq
illes uel ui ip̃o etatis flore uel
ĩ medio reꝵ appatura apparatu
uegetabilis aĩa distituit. Et
hoc tibi qd̾ tam multis conti¬
git contingere posse nou cogi¬
tas: heu si forte initerim ꝙͣ deus
prohibeat nimam multa mo
siuglis: LMisereat᷑ alcissunꝰ
ne istu cõtigant. IMĩa dĩ¬

Expanded text:
rum in celo, neque hic consistere, neque rum in celo, neque hic consistere, neque illuc ascendere potuerunt. Itaque miserabiliter lapsi sunt, subitoque illos vel in ipso etatis flore, vel in medio rerum apparatu vegetabilis aura destituit. Et hoc tibi quod tam multis contigit, contingere posse non cogitas? Heu si forte interim, quam Deus prohibeat, ruinam multa molsingulis! Misereatur Altissimus ne ista contingant. Miseri
Abbreviated transcription (Latin):
meliores aunos acq optĩas
cui ꝑtes uel iu placcudo ocu¬
lis alieuis uel iu auribz hoũr
demulcendis expendere: deter¬
umas aũt atq ultĩas pene ad
nichil utiles uiuendiq simul
et finemi et fastidiũ allatura s
doo tibi qr reseuicire ut aĩe tue
libertus crtina oĩm cura sit.
meliora post ponere. ¶ est
autẽ aliqua propositi inci rõ.
Caui ciũ quã hic sperare licet
gl̾iau. hic quoq mauẽti que¬
rendam c̃ẽ ꝑsuadeo ip̃e iͥ. Illa
uiaiore ĩ celo fiucudi eut quo
qͥ dem uelit. Itaq istũ esse or¬
les pͥuia sit cura: transitorii ͤ
ecciua succedant ꝙ er huis ad
illa sit deduatissimus ꝓgress..
Iudo autõ degressus ad ista nõ
pacear. ¶Scultissune ho¬
mũcio. sit igꝰ qͥdquid uolup¬
tatũ celum habet aut tellus
et utrobiq ad mitũ flucutes
ac felicissĩos tibi fuigis euenta
et nulle hõi nulia spes ista
fefellit. ĩnuiu̾abiles ammas
orcho deuiersit. dũ cũi alteñ
pedẽ int̾ra ten̾e putant alte¬

Expanded text:
meliores annos atque optimas evi partes, vel in placendo oculis alienis vel in auribus hominum demulcendis expendere; deterrimas autem atque ultimas, pene ad nil utiles, vivendique simul et finem et fastidium allaturas, Deo tibique resenare, ut anime tue libertas extrema omnium cura sit? meliora postponere? Est autem aliqua propositi mei ratio. Eam enim, quam hic sperare licet, gloriam hic quoque manenti querendam esse persuadeo ipse michi; illa maiore in celo fruendum erit, quo quidem velit. Itaque istum esse ortales prima sit cura; transitoriis eterna succedant, quod ex his ad illa sit ordinatissimus progressus. Inde autem regressus ad ista non pateat. Stultissime homuncio! Sic igitur quicquid voluptatum celum habet aut tellus et utrobique ad nutum fluentes ac felicissimos tibi fingis eventus. At mille hominum milia spes ista fefellit, innumerabiles animas Orcho demersit; dum enim alterum pedem in terra tenere putant, alte
Abbreviated transcription (Latin):
auras: ꝑ t̾ras em̃ quid uͥ
terreaui.corporis materiã:
ꝑ maria quid nͥ humnoꝵ
quo uinitur per celum u̾o
profundũ quid nͥ interiore
loco hĩtantẽ aĩam dedit in¬
telligi Cuius ut alio loco
ait idem. Igueus est illis

Expanded text:
auras. Per terras enim, quid nisi terrenam corporis materiam; per maria quid nisi humorem quo vivitur, per celum vero profundum, quid nisi interiore loco habitantem animam dedit intelligi, cuius, ut alio loco ait idem, igneus est illis
Abbreviated transcription (Latin):
me arbitrer non alieuai s
ppriaui mec ꝑegunacionis
historiam. Deinceps autein
qũi ouinc studium contenci¬
ouis abieci ut libuerit ꝑge:
scqui cm̃ non ob̃stare dispo¬
sui. Ahaud hoc postulo
Sicut enĩ ꝙ doctissimus qui¬
damz ait uiuinun alterrãdo
ueritas amctitur: sic ad ue¬
num umltos sepe ꝑducit mode¬
sta ꝯtrucio. Neq igit᷑ qui pi¬
guoris et torpentis ingenn
mos est: passim om̃bz acqui¬
cuisse conueniet: Nec uursus
ꝯꝑte ueritati studiosiꝰ obluc¬
tau: quod est clauun litigiose
neutis iudicium. NIutelli¬
go et laudo: et consilio utar
perge mͦ ¶recogno scis ne
igitur uerai illam fuisse sẽ¬
tenciam graduũq progres¬
sum ut mmiseriauim suau̾i
ꝑfecta coguicio ꝑfectũq de¬
siderium pariat assurgendi.
desiderium potencia couseqͣ¬
tur. Nam in aũn induxi
uichil tibi non credere. ASẽ¬
cio aliquid eciamt iuiuic resta¬
re quod uellicet fare age quid¬
quid id est. N il aliud uisi

Expanded text:
me arbitrer non alienam sed me arbitrer non alienam sed propriam mee peregrinationis historiam. Deinceps autem, quoniam omne studium contentionis abieci, ut libuerit perge. Sequi enim, non obstare disposui. Haud hoc postulo. Sicut enim quod doctissimus quidam ait: Nimium altercando veritas amittitur, sic ad verum multos sepe perducit modesta contentio. Neque igitur, qui pigrioris et torpentis ingenii mos est, passim omnibus acquievisse conveniet, nec rursus comperte veritati studiosius obluctari, quod clarum litigiose mentis inditium est. Intelligo et laudo et consilio utar. Perge modo. Recognoscis ne igitur veram illam fuisse sententiam grandevumque progressum, ut miseriarum suarum perfecta cognitio perfectum desiderium pariat assurgendi? Desiderium potentia consequitur. Iam in animum induxi nichil tibi non credere. Sentio aliquid etiam nunc restare quod vellicet. Fare, age, quicquid id est. Nichil aliud nisi
Abbreviated transcription (Latin):
re meuusti Macior ẽc̃ debet
auimo tuo tandẽ alĩ in por¬
tum ox tami multis tempesta¬
tib reucrtenti ꝙͣ ficus illius
recordacio ꝑ quam tibi corres¬
tioius et uenie spes ccrta pro¬
teuditur. Irlichil aduersor.
sed uccptum ꝑage. NHoc
incepam atq hoc ꝓsequor¬
tigisse tibi hacte ꝰ quod młtis
quibz dici potest uersus ills
uirgilui. Mcus ĩmota manes
lacrune uoluũtur manes
ueru ego. et si multa ꝯge̾re
uiestico ex eo contentus fui.
Consulte. Neq ciũ aut
pluribz res egebat aut aliud
quodiz in pectus homo ꝓfũ¬
diꝰ descendisset eo prescrtim
quia licet ꝑmarĩs interuallis
quanta iuter naufragium
et portus tuta tenentem int̾¬
q feliceni et mserum ẽe solẽt
quale tamen inter procellas
uicas fluctuacionis tue ue¬
stigium recognosco Ex quo
fit ut quocicus confessionũ
tuauim libros lego iuter du¬
os contrauos affectus spem
uidelicet et mietum letis nõ
sinc laciuiis nittidũ leg̃ẽ

Expanded text:
re meruisti, gratior esse debet re meruisti, gratior esse debet animo tuo, tandem aliquando in portum ex tam multis tempestatibus revertenti, quam ficus illius recordatio, per quam tibi correctionis et venie spes certa portenditur. Nichil adversor, sed inceptum perage. Hoc inceperam, atq quod multis, quibus dici potest versus ille Vergilii: mens immota manet, lacrime volvuntur inanes. Verum ego, etsi multa congerere mestico exemplo contentus fui. Consulte; neque enim aut pluribus res egebat aut aliud quodlibet in pectus hoc profundius descendisset; eo presertim quia, licet per maximis intervallis, quanta inter naufragum et portus tuta tenentem, interque felicem et miserum esse solent, quale quale tamen inter procellas meas fluctuationis tue vestigium recognosco. Ex quo fit ut, quotiens Confessionum tuarum libros lego, inter duos contrarios affectus, spem videlicet et metum, letis non sine lacrimis interdum legere
Abbreviated transcription (Latin):
te in hiis nunc ambagibus
obuolutum inquib olimi
ego ip̃e iactatus dum nouã
uite miam carpere meditarer
capillum bulsi. froutem per¬
cussi digitos q extorsi. deiuo
ꝯplosisgeuna manibz ample¬
nus amaussimis suspiriis
celui auiusq ꝯpleui. lar¬
gisq geuntib solum om̃e
madefeci. Et tameu hec inter
idem ille qui fueramn mausi.
donec alta tandem meditacio
oculos ꝯgessit itaq postquã
plene uolui illico ex ⁊ potui
Miraq et felicissuma celerita¬
te traufformatus sum in alte¬
ium augustinũ cuius hustorie
seuem ui fallor ex confessio¬
uibz meis nosti. ¶Noui
equideui. illiusq ficus saluti¬
fere cuius hoc sub umbra con¬
tĩgit uuraculum ĩmemor ẽẽ
uoupossum. ¶Recte quidẽ.
raec enĩ mirtus ulla ne he¬
dera deniq nec dilc̃a ut auĩt
phebo laurea quãuis ad hãc
poetaium chorus omins a¬
ficitur Tuq aute alios qui
solus cratis tue ꝯtertã eius
ex frondib coronam gesta¬

Expanded text:
te in his nunc ambagibus te in his nunc ambagibus obvolutum in quibus olim ego ipse iactatus, dum novam vite viam carpere meditarer. Capillum vulsi, frontem percussi digitosque contorsi; denique complosis genua manibus amplexus amarissimis suspiriis celum aurasque complevi largisque gemitibus solum omne madefeci. Et tamen hec inter idem ille qui fueram mansi, donec alta tandem meditatio oculos congessit. Itaque postquam plene volui, ilicet et potui, miraque et felicissima celeritate transformatus sum in alterum Augustinum, cuius historie seriem, ni fallor, ex Confessionibus meis nosti. Novi equidem, illiusque ficus salutifere, cuius hoc sub umbra contigit miraculum, immemor esse non possum. Recte quidem; nec enim mirtus ulla nec hedera, denique dilecta, ut aiunt, Phebo laurea, quamvis ad hanc poetarum chorus omnis afficitur tuque ante alios, qui solus etatis tue contextam eius ex frondibus coronam gesta
Abbreviated transcription (Latin):
AModo conueuta seruentͤ.
ostendan aliis tibi uerbis
utendum fore. IQuenã
conuenta cõmemoras qui¬
b ue admoues utendum
uerbis: NConueuta sũt
ut fallaciarũ laqueis reiec¬
tis cuca ueritatis studium
pura cum simplicitate uer
non posse dixisti. ultra te uol¬
le fateaus. Erunquam
eut fuus iuinquã ciĩ hec fa¬
tebor Scio quidem: et tu testi ᷤ
es unchi quociens uolui nec
potui: quot lacumas fudi uec
profuernt. Alacumanun
tibi testis sum mulcarũ uolũ¬
tatis uero uũuie. ¶ Proli
superum fidem. hominum
cuĩ sare ueuu̾em puto quid
ego passus sini. quantũq uo¬
lueum si licuisset assingere.
¶Sile: prius celum cellꝰ¬
q unscebit prius astia conci¬
deut aueruo et amica muinc
iuucem clementa pugnab̾t:
ꝙͣ hec que iuter uos duuidicat
falli queat. LQuid ais ig̾.
Alacumas tibi sepe consaẽ¬
ciaui extorsisse s ꝓpositũ nou
unitasse. ¶Quociens dixi
ie ulterius neqͥuisse. ¶ Qͦ¬
cieusqz respondi ymo ueriꝰ
uoluisse. Nec tanien adumnor

Expanded text:
Modo conventa serventur ostendam aliis tibi verbis utendum fore. Quenam conventa memoras, quibus ve ammones utendum verbis? Conventa sunt, ut fallaciarum laqueis reiectis circa veritatis studium pure cum simplicitate versnon posse" dixisti "ultra te nolle" fatearis. Nunquam erit finis; nunquam enim hoc fatebor. Scio quidem, et tu testis es michi, quotiens volui nec potui; quot lacrimas fudi, nec profuerint. Lacrimarum tibi testis sum multarum, voluntatis vero minime. Proh superum fidem! hominem enim scire neminem puto, quid ego passus sim, quantumque voluerim, si licuisset, assurgere. Sile! prius celum tellusque miscebitur, prius astra concident Averno, et amica nunc invicem elementa pugnabunt, quam hec que inter nos diiudicat falli queat. Quid ais igitur? Lacrimas tibi sepe conscientiam extorsisse, sed propositum non mutasse. Quotiens dixi me ulterius nequivisse? Quotiensque respondi, imo verius noluisse? Nec tamen admiror
Abbreviated transcription (Latin):
sati. tuq adeo ingeniosus in
puiciem ꝓpͥani. et pectoribz
urĩs salutiferam banc radi¬
cem om̃ib t̾reuarũ blãdiciaꝵ
laquois. quod miran me atq
horicre dicebam extupare in¬
tumui: Iure igitur et illius a¬
nulsione et reliquoꝵ eu̾sione
plectinum. ¶Hec quideui ut
auguro longior est querela
egeus qz uerborum pluriũ
Ea gͦ si libet in tempus aliud dilata
dum cercior ad sequencia pro¬
ficiscor aliquanti semꝑ in pre¬
cedentib ĩmoremur. ETar¬
didati tue mos garendus est
ubicũq igitur insum fuerit
pedem fige. LConsequenci¬
am istam ego non uideo.
Quid caliguns interuent:
quod ue mnc dubietatis ob¬
lia sunt que ardent oꝑtamꝰ
studioseq petimus: ad q̃ tũ
nullus labor. nulla nos dili¬
gencia aut prouexit aut ꝓ¬
uchet. EIn reb ceteris id
uerũ cẽ non inficior: at in eo
quod minc agitur contra est.

Expanded text:
sati, tuque adeo ingeniosus in perniciem propriam, e pectoribus vestris salutiferam hanc radicem omnibus terrenarum blanditiarum laqueis, quod mirari me atque horrere dicebam, extirpare nitimini. Iure igitur et illius avulsione et reliquorum aversione plectimini. Hec quidem, ut auguror, longior est querela egensque verborum plurium. Ea ergo, si libet, in tempus aliud dilata, cum certior ad sequentia proficiscar, aliquantisper in precedentibus immoremur. Tarditati tue mos gerendus est, ubicunque igitur visum fuerit pedem fige. Consequentiam istam ego non video. Quid caliginis intervenit, quid ve nunc dubietatis ablia sunt, que ardenter optamus studioseque petimus, ad que tamen nullus labor nulla nos diligentia aut provexit aut provehet. In rebus ceteris id verum esse non inficior, at in eo, quod nunc agitur, contra est.
Abbreviated transcription (Latin):
ciomis arhana. suic cũi id u̾¬
gilius ip̃e seusit dum scribet:
siue ab omũ tali consideracõe
reuiotissimus mantima in
hiis uersib et uil aliud descͥ¬
berr uoluit tempestatẽ: ho tũ

Expanded text:
ionis archana. Sive enim id Virgilius ipse sensit, dum scriberet, sive ab omni tali consideratione remotissimus, maritimam his versibus et nil aliud describere voluit tempestatem; hoc t
Abbreviated transcription (Latin):
Ego autẽ quid senciã aliud
forte tempus ac locus alter
fuerit dicendi. Quod uero ad
inceptũ attiuet. eo absq mͥ
profuit admonicio tua ut
meip̃m cũ maiore ꝑte hoĩm
conf̾enti. nõ tã miser ut sole¬
bat status meꝰ appareat. A¬
Gaudeo si qͥd tibi profui. cu¬
pioq prodẽe cumulacius.
S qũi satis hodieruũ collo¬
quiũ processit: pateris ne q̃
restant indiem terciũ differ¬
i. atq ibi finẽ statu. LEgo
u̾o munerũ ip̃m temiaium
tota meute complector. nou
tam quia tres in oo gracie cõ¬
tinentur ꝙͣ q diuiuitati a mi¬
cissimum cẽ. constat quod ñ
tibi solum aliisq religionis
professorib ꝑsuasũ est. qͥb

Expanded text:
Ego autem quid sentiam, aliud Ego autem quid sentiam, aliud forte tempus ac locus alter fuerit dicendi. Quod vero ad inceptum attinet, eousque michi profuit admonitio tua, ut me ipsum cum maiore parte hominum conferenti non tam miser, ut solebat, status meus appareat. Gaudeo siquid tibi profui cupioque prodesse cumulatius. Sed quoniam satis hodiernum colloquium processit, pateris ne que restant in diem tertium differri atque ibi finem statui? Ego vero numerum ipsum ternarium tota mente complector; non tam quia tres eo Gratie continentur, quam quia divinitati amicissimum esse constat. Quod non tibi solum aliisque vere religionis professoribus persuasum est, q
Abbreviated transcription (Latin):
onis attulerit: tantũ gaudii
afferet proprie sortis aliens
ꝑiculis collata seciuitas. Ex
quib om̃em aĩ tristiciam
te iam depoĩturũ c̃e confido
Qꝙͣ multa me uellicent
atq illud in pͥmis ꝙ urbes re¬
linquere quasi reui facilem
mei ceuses arbitrii: tamen qi
in multis me racione suꝑa¬
sti: uolo ad hoc priusꝙͣ deici¬
ar auna deponere. Ipo¬
tes gͦiam tusticia relegata
cũ fortuna tua in grãm re¬
dire. Ipossum utiq si
modo aliquid est fortuna
uamut uides uite grauun
et nostiũ poctam hac de re
tanta dissencio est: ut cum
ille fortuuã in operib suis
nusꝙͣ noĩare dignatus sit.
quasi nichil eam esse crederet:
hic mr̃ et sepe eam noĩet. et
quodam iuloco om̃potentẽ
eciam uocet. cui sũie et hy¬
storicus ille nobilis fauet
et orator egregius. ⁊Iam et
cuspus salustiꝰ dũari profec¬
to ait in re qualibet fortunã.
⁊ .m. tulliꝰ hũanarũ rerum
dũam asseuerare nõ tiut.

Expanded text:
onis attulerit, tantum gaudii onis attulerit, tantum gaudii afferet proprie sortis, alienis periculis collata, securitas. Ex quibus omnem animi tristitiam te iamiam depositurum esse confido. Quanquam multa me vellicent, atque illud in primis quod urbes relinquere quasi rem facilem mei censes arbitrii, tamen, quia in multis me ratione superasti, volo et hic, prius quam deiciar, arma deponere. Potes ergo, iam tristitia relegata, cum fortuna tua in gratiam redire? Possum utique, si modo aliquid esset fortuna. Nam ut vides, inter graium et nostrum poetam hac de re tanta dissensio est ut, cum ille fortunam in operibus suis nusquam nominare dignatus sit, quasi nichil eam esse crederet, hic noster et sepe eam nominet et quodam in loco omnipotentem etiam vocet. Cui sententie et historicus ille nobilis favet et orator egregius. Nam et Crispus Salustius dominari profecto ait in re qualibet fortunam; et M. Tullius humanarum rerum dominam asseverare non timuit.
Abbreviated transcription (Latin):
genus salutairr est modo des¬
pacio uou subrepat: Multa
tibi diuiuitus concessa. fate¬
beris que inter turbas que¬
uilorum atq gemencium
consolandi gaudendiq ma¬
tenaui prestare queant. uã
in eo quod tibi uondũ te ui¬
risse quereus. quod ue tu¬
iultus urbium stoiacha¬
us. ⁊ maxĩorum hoĩm silĩs
querela et illa cogitacio qd̃
tua sponte in hos inaderis au¬
fractus tuaq sponte Si oĩno
belle ceperis possis eingere:
uon puum tibi couferunt
solamen. ubi et consuetudo
longior profuerit sistrepitũ
ppłorum uelut cadentis aque
sonitum aures tuas edocue¬
us cum delectacione ꝑcipere
Id autẽ ut din facillune con¬
sequeris: si tue pͥmũ mentis
compescueris tumultus. pec¬
tus em̃ sereuũ et tranquillũ
fiustra uel pegrine cutueũt
nubes uel curcuntonat ext̾uꝰ
fragor. Itaq uelut insisteus
sicco litori: tutus aliorũ nau¬
fragiũ spectabis. et iiscrabi¬
les fluitanciũ uoces tacitus
crcipies. quantũ ue tibi tur¬
bidum spectaculũ compassi¬

Expanded text:
genus salutare est modo desperatio non subrepat multa tibi divinitus concessa fateberis, que inter turbas querulorum atque gementium consolandi gaudendique materiam prestare queant. Nam in eo quod tibi nondum te vixisse quereris quod ve tumultus urbium stomacharis, et maximorum hominum similis querela, et illa cogitatio quod tua sponte in hos incideris anfractus tuaque sponte, si omnino velle ceperis, possis emergere, non parvum tibi conferent solamen. Ubi et consuetudo longior profuerit, si strepitum populorum velut cadentis aque sonitum aures tuas edocueris cum delectatione percipere. Id autem, ut dixi, facillime consequeris si tue primum mentis compescueris tumultus; pectus enim serenum et tranquillum frustra vel peregrine circumeunt nubes vel circumtonat externus fragor. Itaque velut insistens sicco litori tutus, aliorum naufragium spectabis et miserabiles fluitantium voces tacitus excipies; quantum ve tibi turbidum spectaculum compassi
Abbreviated transcription (Latin):
sulte quidem. quod ut me nõ
tantumi ex ph̾icis s ex poeti¬
cis eciam scripturis elicuisse
ꝑuideas ꝑ illam beutorũ
rabiem quam Maro descri¬
bit speluncis abditis latitã¬
tem. suꝑiectosq montes. et
regem in arce sedentẽ atq il¬
los impcrio initigantem. irã
atq impetus aĩ posse deuo¬
tari nccũ sepe cogitami in ꝓ¬
fundo . s. pectoris deferuentes.
qui insi coherteantur rõmᷤ¬
fio freno ut ibidemi legitur
mana ac terras celuiq
profundum. quippe feraut
rapidi secũ uerrantq per

Expanded text:
sulte quidem; quod ut me non tantum ex philosophicis sed ex poeticis etiam scripturis elicuisse pervideas, per illam ventorum rabiem, quam Maro describit, speluncis abditis latitantem superiectosque montes et regem in arce sedentem atque illos imperio mitigantem, iram atque impetus animi posse denotari mecum sepe cogitavi: in profundo scilicet pectoris deferventes qui, nisi coerceantur rationis freno, ut ibidem legitur, ... maria ac terras celumque profundum quippe ferant rapidi secum verrantque per
Abbreviated transcription (Latin):
oue securior. spectare corai
cepi uultũ illũ qͥnimo pͥmũ
me splendore terruerat. quã
postꝙy sine trepidacione susti¬
nui: dum nura dulcedĩe captꝰ
mhereo Cutũspiciensq an qͥl¬
quam socũ aforct an prorsus ĩ¬
comuitate mee solitudĩs abdita
penctrasset: unũ nicta grande¬
num ac multa maiestate ue¬
nerandũ uideo. Non fiit ncc̃e
nomien ꝑcũctau. Religiosus
aspectus. frons modesta. gra¬
ues ocł̃i. sobrius incessus. et ha¬
bitus afer. sed romana facũ¬
dia gloriosissimi prĩs augu¬
stini quoddam satis apertum
iudicium preferebant. accede¬
baut dulcior quiddem maior¬
qz quã nou innsi hoĩs aspectus
qui me suspicar aliud non si¬
nebat. Nec tamen ideo tacitus
mansissem. Iam int̾rogacioniᷤ
uerba dictauerã. Iamq in ex¬
tremũ omĩs lumen uor egres¬
sura processerat cũ subito ex
ore ueritatis dulcissonũ illud
unchi nomen auditum est.
.so eum siquidem couuersa
ac meditacõnem ip̃ius profũ¬

Expanded text:
one securior spectare coram posse one securior spectare coram posse cepi vultum illum, qui nimio primum me splendore terruerat. Quem postquam sine trepidatione sustinui, dum mira dulcedine captus inhereo, circumspiciensque an quisquam secum afforet, an prorsus incomitata mee solitudinis abdita penetrasset, virum iuxta grandevum ac multa maiestate venerandum video. Non fuit necesse nomen percuntari: religiosus aspectus, frons modesta, graves oculi, sobrius incessus, habitus afer sed romana facundia gloriosissimi patris Augustini quoddam satis apertum indicium referebant. Accedebat dulcior quidam maiorque quam nonnisi hominis affectus, qui me suspicari aliud non sinebat. Nec tamen ideo tacitus mansissem; iam interrogationis verba dictaveram, iamque in extremum oris limen vox egressura processerat, cum subito ex ore Veritatis dulcisonum illud michi nomen auditum est. Ad eum siquidem conversa, ac meditationem ipsius profun
Abbreviated transcription (Latin):
moq athlantĩs uerticc babita¬
cionẽ clarissimã atq pulcher¬
rinã mrabili artificio ac po¬
cticis ut ꝓp̾e dicam manibz
crensti. ¶Age itaq iam se¬
faciem ꝑhorrestas ꝙͣ pͥdem tͥ sa¬
tis fauuliarit cognitã arguta
cutũlecucione testatus es
¶uir dun uerba finierat: cũ
nuchi cuncta uersanti nichil
aliud occiurrebat ꝙͣ ueritatem
ipãm forte que loqueretur. Il¬
lius euĩ me palaciũ athlãtci s
uigis descͥpsisse meuicram.
At qua nam ex regione uenissz
ignorabam insi celitus tñ ue¬
uire neqͥuisse certus erã Itaqs
indendi auidꝰ respicio. et ecce
lumen ethereũ acies humana
non ꝑtulit. Nuisus igitur ĩ
terram oculos deicio. quod illa
cognoscens breuis spacii inter¬
uemente sileucio Iterũq et
iterum in uerba prorumpẽs
miutis int̾rogaaiũculis me
quoq ut secũ multa colloque¬
rer coegit. Ouplex hinc micdni
bonũ ꝓuenisse cognoui. Nã
et aliquantulũ doctior factus
sum. aliꝙͣtoq ex ip̃a ⁊uersaci¬

Expanded text:
moque Atlantis vertice habitationem clarissimam atque pulcerrimam mirabili artificio ac poeticis, ut proprie dicam, manibus erexisti. Age itaque, iam sefaciem perhorrescas, quam pridem tibi sat familiariter cognitam arguta circumlocutione testatus es. – Vixdum verba finierat, cum michi cunta versanti nichil aliud occurrebat quam Veritatem ipsam fore que loqueretur. Illius enim me palatium atlanteis iugis descripsisse memineram; at quanam ex regione venisset ignorabam, nisi celitus tamen venire nequivisse certus eram. Itaque videndi avidus respicio, et ecce lumen ethereum acies humana non pertulit. Rursus igitur in terram oculos deicio; quod illa cognoscens, brevis spatii interveniente silentio, iterumque et iterum in verba prorumpens, minutis interrogatiunculis me quoque ut secum multa colloquerer coegit. Duplex hinc michi bonum provenisse cognovi: nam, et aliquantulum doctior factus sum, aliquantoque ex ipsa conversati
Abbreviated transcription (Latin):
qr satis uulta contulimꝰ q̃¬
so/ si quid ex inc gratũ accepi¬
sti ue pacians si tu desidiaq
mairessere si quid aucẽ asꝑuis:
ue moleste feras. EEgo u̾o
tibitũ nẽ pro alliis multis.
tũ pro hoc triduano colloquio
iaguas grãs ago. qm̃ et
calligancia liũa detersisti. et
deusam cuciuifusi ciroris ne¬
bulam discussisti. hinc aũt
quas referam grates q̃ mul¬
tiloquio uõ grauata usq nõ
ad exitum cpectauit: que si
bsq faciẽ aduertiss: oꝑti te¬

Expanded text:
quia satis multa contulimus, quequia satis multa contulimus, queso, siquid ex me gratum accepisti, ne patiaris situ desidiaque marcescere; siquid autem asperius, ne moleste feras. Ego vero tibi, tum pro aliis multis, tum pro hoc triduano colloquio magnas gratias ago, quoniam et caligantia lumina detersisti et densam circumfusi erroris nebulam discussisti. Huic autem quas referam grates, que, multiloquio non gravata, usque nos ad exitum expectavit? Que si usquam faciem avertisset, operti te
Abbreviated transcription (Latin):
seu quib adeunda tramitib:
Respondeo t̾. longis te moĩ¬
cionib nõ eg̾e. Audi mͦ uo¬
cautẽ iugiter. hortanteq spi¬
utũ et dicentẽ. hac iter est in
prĩam. Scis quid ille tͥ sug¬
geut: q̃s̃ bias et que de ma¬
bitandũ uc prouũaet: Illi
pare si saluũ te si libeiũ esse
cupis. nõ lougis deliberacio¬
inbz est opus. factũ engit na¬
tura ꝑiculi. hostis iustac a ter¬
ult̾ius hesitundũ. Qͥd tibi
prodest dulcit aliis cau̾e si te
ip̃e nõ uides: finc̃ faciã. Etfu¬
ge scopulos. eripe te intutũ.
Sequere ĩpetũ animi qui
sit turpis ad reliqua: ad ho¬
uesta pulchrimꝰ est. Nutinã
hec in ab micio dixisses pͥusz
hus aĩmi studiis addrassem.
Ouai equidẽ sepe: ⁊ ĩ ip̃is
pͥmordus ubi calamũ te ar¬
ripuisse bidi prefatus sum
ꝙ uita breuis ⁊ ĩcerta. ꝙ lon¬
gus et certus labor. ꝙ opus
S aures tuas obstruxerãt
pplõꝵ uoces quas odisse sil
et scquutũ ẽẽ testupeo ¶Ceterũ

Expanded text:
seu quibus adeunda tramitibus. seu quibus adeunda tramitibus. Respondebo tibi longis te monitionibus non egere. Audi modo vocantem iugiter hortantemque spiritum et dicentem: "Hac iter est in patriam". Scis quid ille tibi suggerit, quas vias et que devitandum ve pronuntiet. Illi pare, si salvum te, si liberum esse cupis. Non longis deliberationibus opus est. Factum exigit natura periculi: hostis instat a terulterius hesitandum; quid tibi prodest dulciter aliis canere, si te ipse non audis? Finem faciam: effuge scopulos. Eripe te in tutum. Sequere impetum animi, qui cum sit turpis ad reliqua, ad honesta pulcerrimus est. Utinam hec michi ab initio dixisses, priusquam his animum studiis addixissem. Dixi equidem sepe; et in ipsis primordiis, ubi te calamum arripuisse vidi, prefatus sum, quod vita brevis et incerta, quod longus et certus labor, quod ops foret. Sed aures tuas ostruxerant populorum voces, quas odisse simul et secutum esse te stupeo. Ceterum,
Abbreviated transcription (Latin):
suadeudũ apciori. in tustula¬
no quidẽ aciccrone relatam
nuoĩes aut hus u̾bis ã pro¬
fecto siłib: ⁊⁊eq euĩ. libri
uũc illiꝰ copia est. Apud
bestio las quasd̾ uasci scribit
austoͬles. q̃ unũ diẽ biuant.
sticiali die. Confer uniu̾ sam
Que quidẽ assercio meo iudi¬
bsum deduxisse uides ut pu¬
erũ aspicientes dicant. huic
sol ornitur. unũ autẽ: his
merdiẽ attigit. hic nonam.
Scuẽ uero decrepitũ ad uesꝑã
atq ad solis ocrasũ iste pue
uit. ħ igͤ fili carissĩe tecũ uol¬
ue. Ex siqua huiꝰ gn̾is act̾¬
runt alia. que multa c̃ẽ nõ
dubito. S hec erant que ex
temꝑe sese obtulerũt. unun
contemplare certus cãdemi
tibi sedem ac ꝑhempnẽ aulã
fore p̾ꝑatã. tendimꝰ huc om̃s.
lios calcas: mox ip̃e calcaber.
hec cogita hec dieb et noctrib
meditare. nõ solũ ut hoĩeui
docebit te mortalia fcã contẽp¬
u̾e . aliãq uiuendi uiã quã
arcipias monstrabit. Inter¬
rogabis q̃ nam hec uia est

Expanded text:
suadendum aptiori in Tusculano quidem a Cicerone relatam invenies, aut his verbis aut profecto similibus, neque enim libri nunc illius copia est "Apud bestiolas quasdam nasci scribit Aristotiles, que unum diem vivant; stitiali die. Confer universam Que quidem assertio meo iudiusum deduxisse vides, ut puerum aspicientes dicant: "Huic sol oritur", virum autem: "Hic meridiem attigit; hic nonam"; senem vero decrepitum: "Ad vesperam atque ad solis occasum iste peitur, fili carissime, tecum volve et, siqua huius generis occurrunt alia, que multa esse non dubito; sed hec erant que ex tempore se se obtulerunt. Unum contemplare, certus eandem tibi sedem ac perennem aulam fore preparatam. Tendimus huc omnes. lios calcas, mox ipse calcaberis. Hec cogita; hec diebus ac noctibus meditare, non solum ut hominem docebit te mortalia facta contemnere, aliamque vivendi viam, quam arripias, monstrabit. Interrogabis autem quenam hec via est,
Abbreviated transcription (Latin):
exciꝑet .i. runc uero qm̃i sedes
urã celũ est. mͥ aucẽ t̾reua
nõdũ finicur hĩcacio. q̃ quor¬
sũ duratura sit nescio. Et ĩ
hoc pendeo aucꝰ ut uides: Ob¬
secro ne me licet ua guis tͣcͣ¬
tib distantẽ deseratis siue eĩ¬
te pater optĩe uita miea iua¬
mena: sine hac ãn nulla fo¬
ret. Ampetiatũ puta: mͦ
te ip̃e non descras. alioquin
iure optĩo deseris ab omĩb.

Expanded text:
et. Nunc vero, quoniam sedes vestra celum est, michi autem terrena nondum finitur habitatio, que quorsum duratura sit nescio et in hoc pendeo anxius, ut vides, obsecro ne me, licet magnis tractibus distantem, deseratis. Sine te enim, pater optime, vita mea inamena, sine hac autem nulla foret. Impetratum puta, modo te ipse non deseras; alioquin, iure optimo desereris ab omnib
Abbreviated transcription (Latin):
Relatus emm in censum ꝑ .R.¬
¶ Digestus in classes ¶Cinis at¬
q collegus distributus sirna
regis solercia. Ita est ordinata
res publica. ut omma patrimo¬
ma. dignitates. Etatis. Arcumi
Officiorimi q discrimina in tabu¬
las referuntur. Ac si maxima
ciuitas minime domus diligen¬

Expanded text:
relatus in censum, digestus in classes, decuriis atque collegiis distributus, summaque regis soilertia ita est ordinata res publica, ut omnia patrimonii, dignitatis, aetatis, artium officiorumque discrimina in tabulas referrentur, ac sic maxima ciuitas minimae domus diligen
Abbreviated transcription (Latin):
mentis rebus auctis mͣ tanta
multitudine hominum discrimi¬
ne recte an perperam facti con¬
fus o clandestina facinora fierent
Carcer ad terrorem increscentis
audacie media urbe inminens
foro edificatur. ¶Iam uero orna
ta populo addiderunt ex ip̃o habi¬
Curule. Amili. fallere. Paluda¬
menta. Pretexta ¶ Coge ꝓicte.

Expanded text:
mento rebus auctis cum in tanta multitudine hominum, discrimine recte an perperam facti confuso, facinora clandestina fierent, carcercareer ad terrorem increscentis audaciae media urbe inminens foro aedificatntam principi populo addiderunt ex ipso habicurules, anuli, phalera, paludamenta, pretextae, togae pictae,
Abbreviated transcription (Latin):
esse purum ed̃ Rem diminam insi
tostum. Is et fortuna callida far¬
ris torrendi nstituit feria. ¶ Et
eque religiosas terminis agro¬
riur ¶Hos emin deos tuur Ma¬
xime nouerant ¶Se riam q a se¬
rendo Se gestam a segeribus ap¬
pellabant. ¶ Quariin simulacir
ineirto uidemũ ¶Certiam ex hi¬
is nominare subiecta religio est
Ac ne degustabant quidem nouas
fruges ant uiua ante quam pri¬

Expanded text:
esse purum ad rem divinam nisi tostum. is et Fornacalia instituit farris torrendi ferias et aeque religiosas Terminis agrorum. hos enim deos tum maxime noverant, Seiamque a serendo, Segestam a segetibus appellabant, quarum simulacra in circo videmus—tertiam ex his nominare sub tecto religio est—, ac ne degustabant quidem novas fruges aut vina, antequam sac
Abbreviated transcription (Latin):
ille edificator ancus. Ut ĩn ur¬
bemi colomam extenderet. ¶Põ¬
tem iungeret muro tueretur¬
entenĩ annem ponti commisit.
¶Hostiamq in ip̃o maris. flu
turum. Ut tocius orbis opes
et cõmeatus Illo ueluti urbis
Maritino. hospicio reciperentur

Expanded text:
? aedificator Ancus, ut urbem colonia extenderet, ponte iungeret, muro tuereturTyberinum ponte commisit Ostiamque in ipso maris flumiturum, ut totius mundi opes et comeatus illo velut maritimo urbis ospitio receperentur
Abbreviated transcription (Latin):
ceresse celeste sumen uideretur
buit ut fides ac insiurandum
confestim leguni ac penarum
nietu c̃iuitatem regerent ¶ Et cũ
se homines in regis uelud uuci
in eam uerecudiam sunt aducti
Dt cuntatem totam in culau de¬
oriun uersam uolari dicerent ne

Expanded text:
caeleste numen uideretur,uerat ut fides ac ius iurandum †proximo† legum ac poenarum metu ciuitatem regerent. et cum ipsi se homines in regis uelut uniciin eam uerecundiam adducti sunt, ut ciuitatem totam in cultum uersam deorum uiolari ducerent ne
Abbreviated transcription (Latin):
Iam cum inmortalitatis uirtute
parta ad quam eum sua fata du¬
cebant¶nutor rebus diuinuis ri¬
multitudine que coalescere in unũ
corpus nulla re. preter quam le¬
gibus potẽratꝰ Iura dedit. Et hũc¬

Expanded text:
iam tum inmortalitatis virtute partae, ad quam eum sua fata ducebant, fautor. rebus divinis rimultitudine, quae coalescere in populi unius corpus nulla re praeterquam legibus poterat, iura dedit; qu
Abbreviated transcription (Latin):
arum modo uagabancui.¶Et sibi
Uictu fermo uicam propagabant
Iec Racione animi quid quam
Sed plerumq uiribus corporis ad¬
ministraban¶ ¶Noñdum diuine
religionis natura humani officii
derat legitims. ¶Lon certos quisq
aspexemt lileros ¶on ius equabi¬
le quid utilitatis haberet accepe¬
rat. Ita propter eirorem atq in¬
scienciam ceca et temeraria domi
natrix anini cupiditas ad se ex¬
plendam uiribus corporis abuteba¬
tur peruciosis sacellitibus. Quo
tempore quidem magnus uidelicet
uir et sapiens cognouit que ma¬
teria ẽsse.Et quanta ad Res ma¬
si quis eam posset elicere et preci¬
tis siluestribus abditos Racione
uit et compulit et cos in unam
quaniq Rem inducens utilem at¬
q honestam. Pͥmo propter inso¬
ienciam Reclamantes. Demuni
propter Racionenis et oracionem

Expanded text:
arum more vagabantur, et sibi victu ferino viram propagabant, nec ratione animi quidquam, sed pleraque viribus corporis administrabant, nondum divinae religionis, non hu- mani officii derat legi- timas, non certos quisquam aspexerat liberos, non, ius aequabile quid utilitatis haberet, acceperat. ita propter errorem atque inscientiam caeca ac temeraria domi- natrix animi cupiditas ad se explendam viribus cor- poris abutebatur, perniciosissimis satellitibus. quo tem- pore quidam magnus videlicet vir et sapiens cognovit, quae materia esset et quanta ad masi quis eam posset elicere et praecit in tectis silvestribus abditos ratione um et congregavit et eos in unam quamque rem inducens utilem atque honestam primo propter insolentiam reclamantes, deinde propter rationem atque orationem