comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs: cuiꝰ ÷ dñs d̾s ipsius. Interrogate
corda ur̃a frẽs. si desidatis bona dei᷑.
si desid̃atis ciuitatẽ illã ierłm: sicon¬
cupiscitis uitam et̾nã. Omĩs ista terre¬
na felicitas: sinistra uob̾ sit. Illa sit de¬
xt̾a : qͣm semꝑ habebitis. Et sihabueri¬
tis sinstrã: nolite de sinistra p̾sum̾e.
Nonne corripis eũ qui de sinistra uolu¬
erit manducare: Si mense tuȩ in ui-¬
riã putas fieri. manducante conuiua
de sinistra: qͦm᷑ ñ fit imuria m̃se dei.
si qͦd dextrum ẽ. simstrũ fec̾is. et qͦd si¬
inquit: nͥ tui meminero. Ut quid enim
loquit᷑ : ut qͥd sonat. qui canticũ syon
ñ sonat: Ip̃a ẽ lingua nr̃a: canticũ ie¬
rłm. Canticũ dilectionis huiꝰ scti. ling̃
aliena. lingua barbara ẽ: qͣm in capti¬
uitate didicimꝰ. Gͣ mutꝰ erit deo: qui ob¬
litus fu̾it ierłm. Et parũ ẽ meminisse.
Nam et hostes meminer̃ eiꝰ: uolentes eã
euertere: Quȩ ẽ ista ciuitas dicunt: qͥ¬

Expanded text:
s cujus Dominus Deus ipsius» . Interrogate corda vestra, fratres, si desideratis bona Dei, si desideratis civitatem illam Jerusalem, si concupiscitis vitam aeternam. Omnis ista terrena felicitas sinistra vobis sit; illa sit dextera quam semper habebitis: et si habueritis sinistram, nolite de sinistra praesumere. Nonne corripis eum qui de sinistra voluerit manducare? Si mensae tuae injuriam putas fieri manducante conviva de sinistra; quomodo non fit injuria mensae Dei, si quod dextrum est, sinistrum feceris, et quod siinquit, nisi tui meminero. Utquid enim loquitur, utquid sonat, qui cantica Sion non sonat? Ipsa est lingua nostra, canticum Jerusalem. Canticum dilectionis saeculi hujus, lingua aliena, lingua barbara est, quam in captivitate didicimus. Ergo mutus erit Deo, qui oblitus fuerit Jerusalem. Et parum est meminisse; nam et hostes meminerunt ejus, volentes eam evertere. Quae est civitas ista, dicunt? q
Abbreviated transcription (Latin):
ad aliqͣm illecebrã ꝑ cellere pot̾it. Nuich̃
ibi delectabit: nͥ bonũ. Moriet᷑ ibi omi
necessitas: oriet᷑ ibi sũma felicitas. Siñ
p̾posuero ierłm impͥncipio iocundita
tismeȩ. Et conu̾tit se ad dnm: cont᷑
edom. Edom ipse dictus ẽ: qui et eni
inuno ut̾o. ambo gemini inuito rebc¬
cȩ: filii isaac et nepotes abrabe. Nas
ambo: unus adhereditatẽ. alt̾ ad che¬
reditationẽ. fuit autẽ hostis fr̃is su iste
esaii: quia p̾uenit benedictionẽeius
filius minor: et impletũ ÷. maior serui¬
et minori. Minorgͦ qͥs ẽ. et minor quis
ẽ: Et quis ÷ maior qͥ seruiet minori:
gemꝰ. Maior uidebatur ꝓpłs iudeoꝵ:
dete qͦmͦ maior seruiet minori. Illi por¬
maiorẽ ⁊ minorẽ : maior dr̃ hõ carnał:

Expanded text:
ad aliquam illecebram percellere poterit, nihil ibi delectabit nisi bonum. Morietur ibi omnis necessitas, orietur ibi summa felicitas. «Si non praeposuero Jerusalem in principio jucunditas.» 7. Et convertit se ad Dominum contra  filiorum Edom.» Edom ipse dictus est qui et Esauin uno utero, ambo gemini, in utero Rebeccae, filii Isaac, nepotes Abrahae: nati sunt ambo; unus ad haereditatem, alter ad exhaeredationem. Fuit autem hostis fratris sui iste Esau, quia praevenit benedictionem ejus filius minor; et impletum est, «Major serviet minori» . Major ergo quis est, et minor quis est, et quis est major qui serviet minori, us. Major videbatdete quomodo major servit minori. Illi pormajorem et minorem; major dicitur homo carnalis,
Abbreviated transcription (Latin):
Postea sp̃uale. Animalẽ autẽ eundem
dic̃: quẽ carnalẽ ostendit. Homo qui
nascit᷑: aĩał eẽ incipit. carnalis ẽẽ inci-¬
pit. Si se conu̾tat a captiuitate babilo¬
niȩ in reditũ ierłm renouat᷑: et fit re-¬
nouatio q̃dã. scd̾m nouũ ⁊ int̾iorẽ ho¬
minẽ: ⁊ fit minor tempore. maior po
repbati. Wlt et ip̃e eligi: frat minor.¬
Edom autem appellatusẽ de cibo qͦdam
lenticulȩ rubro: id÷ roseo qͦdã cibo. Be-¬
ne cocta erat lenticula: defricata. Con¬
cupiuit iste esaii a fr̃e suo iacob: ⁊ cessit
illi pͥmatum suum. uictꝰ c̃cupiscentia
manducande illiꝰ lenticulȩ. Illȩ cessit
cibum uoluptatis: et sumpsit honorẽ
dignitatis. Ita explacito qͦdam factũ :
int̾ eos. ut ille maior. illȩ minorsit. ut
maior seruiet minori: et appellatꝰ est
edom. Int̾p̾tat᷑ autẽ qͣntũ dicunt qͥ illã
linguã nouer᷑ edom. sanguis. Nã et
punice: edom dr̃ sanguis. Noli mira-¬
ri: si ad sanguinẽ ꝑtinent om̃s carna¬

Expanded text:
postea, spirituale» . Animalem autem cumdem dicit, quem carnalem ostendit. Homo qui nascitur, animalis esse incipit, carnalis esse incipit. Si se convertat a captivitate Babyloniae in reditum Jerusalem, renovatur, et fit renovatio quaedam secundum novum et interiorem hominem; et fit minor tempore, major potreprobati. Vult et ipse eligi? Fiat minor.Edom autem appellatus est de cibo quodam lenticulae rubro, id est roseo quodam cibo. Bene cocta erat lenticula defricata; concupivit iste Esau a fratre suo Jacob, et cessit illi primatum suum, victus concupiscentia manducandae illius lenticulae. Ille autem cessit cibum voluptatis, et sumpsit honorem dignitatis. Ita ex placito quodam inter eos factum est ut ille major, ille minor sit, ut major serviret minori; et appellatus est Edom . Interpretatur autem, quantum dicunt qui illam linguam noverunt, Edom, Sanguis: nam et Punice Edom, sanguis dicitur. Noli mirari: ad sanguinem pertinent omnes carna
Abbreviated transcription (Latin):
euacuate euacuate: usq dũ fundament᷑
in ea. filii edom dicunt. euacuate euacu¬
ate: et d̾s dicit seruate. Cuius u̾ba pos¬
se ad illã. filia babilonis in felix. Exulta¬
lia babilonis. Qui frẽs maiores funt:

Expanded text:
Evacuate, evacuate, usque dum fundamentum in ea.» Filii Edom dicunt, «Evacuate, evacuate;» et Deus dicit, Servite. Cujus verba posse ad illam: «Filia Babylonis infelix.l
Abbreviated transcription (Latin):
Euacuate. euacuate: usq dũ ad funda¬
m̃tũ inea. Istũ gͦ diẽ mem̃to: qͣndo eu̾¬
tere uolebant illi ierłm. Quantasit.
ꝑsecutiones passa ẽ eccłia. Quomͦ dice¬
bant filii edom: id ÷ carnales homĩes.
subditi diabolo ⁊ angłis eiꝰ. Ex tinguite

Expanded text:
dum fundamentum in ea.» Istum ergo diem memento, quando evertere volebant illi Jerusalem. Quantas enim persecutiones passa est Ecclesia! Quomodo dicebant filii Edom, id est carnales homines, subditi diabolo et angelis ejus, colente
Abbreviated transcription (Latin):
et nos aliqñ cu̾sati sumꝰ. Ostendit se re¬
dẽptũ debabyloma cepisse iã exire.
S tam̃ adhuc qͥd dicit: Quia c̃hostib
nr̃is confligimꝰ: et ne irascam᷑ hõib
qͥ nob ingert̃ ꝑsecutiones. tulit intẽ¬
tionẽ nr̃am apłs ab odio hominũ: &
direx̃ inluctam quorũdam spũum.
qͦsñ uidemꝰ et cum ipsis confligimꝰ.
Ait enim. Non ẽ uob̃ colluctatio adu̾s
carnẽ et sanguinẽ: id ÷ adu̾sus hoies
quosuidetis: a quib uidemini mala¬
pati: qui uob̃ important ꝑsecutiones.
Nam ꝓipsis orare p̾cepti sumꝰ. Non :¬

Expanded text:
quando conversati sumus» . Ostendit se redemptum de Babylonia coepisse jam exire. Sed tamen adhuc quid dicit? Quia cum hostibus nostris confligimus. Et ne irascamur hominibus qui nobis ingerunt persecutiones, tulit intentionem nostram Apostolus ab odio hominum, et direxit in luctam quorumdam spirituum, quos non videmus, et cum ipsis confligimus. Ait enim: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem;» id est, adversus homines quos videtis, a quibus mala videmini pati, qui vobis important persecutiones: nam pro ipsis orare praecepti sumus. «Non
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̾nȩ inoꝑib tuis miscueris concupiscẽ¬
tiam uitȩ temporalis. aut laudis hu¬
mane: aut alicuiꝰ cõmoditatis scłaris:
cognouit sinistra tua quid faciat dext̾a
tua. Et nostis eẽ. inp̾cepto euuangłii:
nesciat sinistra tua quid faciat dext̾a
tua. Si oblitus gͦ fuero tui inquit ie¬

Expanded text:
aeternae in operibus tuis miscueris concupiscenaeternae in operibus tuis miscueris concupiscentiam vitae temporalis, aut laudis humanae, aut alicujus commodi saecularis; cognovit sinistra tua quid faciat dextera tua. Et nostis esse in praecepto Evangelii, «Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua» . «Si oblitus» ergo, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt diuites fieri: incidunt intepta¬
tionẽ. Non dixit qͥ diuites s: s qui uolt̃
diuites fieri. Nã si iam diuites ẽẽnt: alte¬
rũ canticũ audirent. Diues audit ut
eroget: pauꝑ autẽ audit ne desidet. S¬
cum inter tales u̾samini qui non sapiunt
canticũ syon: suspendite ut dixi orga¬
na insalicib in medio eiꝰ: differte quȩ
dicturi estis. Incipiunt ẽẽ ligna fructu¬
osa. Mutantur arbores: et habebt̃ fru-¬
c̾tum bonũ. Ibi iã licet uob̃ cantare in
aures audientium. S cũ int̾ istos obstre¬
pentes. male int̾rogantes. u̾itati resistẽ¬
tes. u̾samini: obstͥngite uos ñ eis uelle
placere: ne obliuiscamini ierłm: et dicat
una anima ur̃a. facta una ex multis in¬
pace .xͥͥ dicat ipsa captiuata ierłm. hic
xteramea. Atrocit̾ se obligauit. Dex¬
teranrã ẽ. uita ęt̾na. Sinistra nr̃a ẽ uiUila¬
ta temporalis. Quicqͥd facis ꝓpt̾ uitam
ȩt̾nam: dextera oꝑat᷑. Si caritati uite

Expanded text:
volunt divites fieri, incidunt in tentationem.» Non dixit, qui divites sunt; sed, «Qui volunt divites fieri.» Nam si jam divites essent, alterum canticum audirent: dives audit ut eroget, pauper audit ne desideret. cum inter tales versamini, qui non capiunt canticum Sion, suspendite, ut dixi, organa in salicibus in medio ejus; differte quae dicturi estis. Incipiunt esse ligna fructuosa, mutantur arbores, et habebunt fructum bonum: ibi jam licet nobis cantare in aures audientium. Sed cum inter istos obstrepentes, male interrogantes, veritati resistentes versamini, obstringite vos non eis velle placere, ne obliviscamini Jerusalem; et dicat una anima vestra, facta una ex multis pace Christi, dicat ipsa captiva Jerusalem hic xtera mea;» atrociter se obligavit. Dextera nostra est vita aeterna, sinistra nostra est vita temporalis. Quidquid facis propter vitam aeternam, dextera operatur. Si charitati vitae
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd dix̃. Obliuiscit᷑ illos dextera eorũ.
Uita enĩ ȩt̾na manet inse. Illi remanẽt
indelectatione temporali: et faciunt
s̃ dextrũ qͦd sinistrũ ẽ. Attendite adis¬
qͣntũ dñs donat: ad salutẽ omniũ.
Meministis fortasse hinc me aliqͣndo
nunt: ignorantes quȩ sit uera felicitaᷤ.
uera dext̾a. Hos scͥptura filios alienos
dicit: tanꝗͣ ciues ñ ierłm s babilonie.
Dic̃ enim quodã loco psalmꝰ. Dñe lib̾a
me de manu filiorũ alienoꝵ: quorũ os
locutũ ẽ uanitatẽ. et dextera eorum
in hoc. Oues eoꝵ fecunde: multipli-¬
cantes inexitib suis: boues eoꝵ cͣsse.
Non ẽ runa sepis: nec clamor in pla-¬
teis eorum. Nunqͥd hr̃e istam felicitatẽ
ħ ÷ peccare: Non: s fac̾e illã dexterã
cũ sit sinistra. ꝓpt̾ea secutꝰ quidait :
unde locutũ ÷ os eorũ uanitatẽ: quia
beatũ dix̾unt ppłm cuiħ st̃. Iu quid

Expanded text:
quod dixit; obliviscitur illos dextera eorum: vita enim aeterna manet in se; illi remanent in delectatione temporali, et faciunt sibi dextrum quod sinistrum est. 16. Intendite ad isquantum Dominus donat, ad salutem omnium. Meministis fortasse hic me aliquando nunt, ignorantes quae sit vera felicitas, vera dextera. Hos Scriptura filios alienos dicit, tanquam cives non Jerusalem, sed Babyloniae: dicit enim quodam loco psalmus, «Domine, libera me de manu filiorum alielocutum est uanitatem et dextera eorum in hoc; oues eorum fecundae, multiplicantes in exitibus suis, boues eorum crassi. non est ruteis eorum.» Numquid habere istam felicitatem, hoc est peccare? Non; sed facere illam dexteram, cum sit sinistra. Propterea secutus, quid ait? unde locutum est os eorum vanitatem, quia beatum dixerunt populum cui haec sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
delectabaris : qñ te repentina inuenit¬
ipsa tͥsticia: unde te putabas ñ posse
fieri tristẽ. accidit. & tristis effic̾is:
inuenit te dolor inferm. Te enĩ sur sũ
putabas: ueruntam̃ deorsũ eras. Et c̃
dolor inferni inueniret te: ibi te inue¬
nisti deorsũ qui sursũ putabas. Inueni¬
sti enim te dolore affectũ gͣuit̾. tͥsticia
alicꝰ mali: unde forte p̃supseras. te ñ fo¬
re tristẽ. Inuienit te dolor inferni. Cũ
autẽ bene ẽ tͥ. arrident omĩa scłaria:
nullꝰ tuorũ obiit. nichil in uinca tua for-¬
te uł aruit: uel gͣndinatũ ẽ. uel stile
dignitate scdm scłm constitutus: undiq
amicitui et unnunt et seruant tͥ amicitiã:
clientes ñ desunt. filii obsequuntur: ser¬
ui contremiscunt: conux concors: felix
dr̃ domꝰ: ibi inueni tͥbulationẽ. si aliq̃n
potes. ut inuenta tͥbulatione in uocesno¬
mendñi. Pu̾sum aliquid uidet᷑ docere
sermo diuinꝰ: flere in lȩticia ⁊ in merore
letari. Audi inmerore letantẽ. Gloria-¬

Expanded text:
lectabaris: quando te repentina ipsa invenit tristitia, unde te non putabas posse fieri tristem, accidit, et tristis efficeris; invenit te dolor inferni. Te enim sursum putabas; verumtamen deorsum eras: et cum te dolor inferni inveniret, ibi te invenisti deorsum, qui te sursum putabas. Invenisti enim te dolore affectum graviter, tristitia alicujus mali, unde forte praesumpseras te non fore tristem; invenit te dolor inferni. Cum autem bene est tibi, arrident omnia saecularia, nullus tuorum obiit, nihil in vinea tua forte vel aruit, vel grandinatum est, vel sterile dignitate secundum saeculum constitutus, undique amici tui et vivunt et servant tibi amicitiam, clientes non desunt, filii obsequuntur, servi contremiscunt, conjux concors, felix dicitur domus; ibi inveni tribulationem , si aliquid potes, ut inventa tribulatione invoces nomen Domini. Perversum aliquid videtur docere sermo divinus, flere in laetitia, et in moerore laetari. Audi in moerore laetantem: «Gloria
Abbreviated transcription (Latin):
rilia tanqͣm salices babilonis. Quando illoᷤ
uidemꝰ et tã steriles eos inuenimꝰ ut diffi¬
cile nob̾ appareat aliqͥd ineis unde possint
duci ad fidẽ rectam. uel adbona oꝑa. uel
ad spẽ futuri scli. uel ad cõcupiscentiã lib̾a¬
tionis a captiuitate mortalitatis: scͥpͥturaᷤᷤ
nouimꝰ qͣs eis dicamꝰ: s. quia nullũ fructũ
meis inuenimꝰ unde incipiamꝰ. ai̾̃timus
abeis faciẽ: ⁊ dicimꝰ. Adhuc isti ñ sapiunt.
ñ capiunt: quia qͥcqͥd ilł dix̾imꝰ finistrũ.
&e adu̾sũ habebunt. Ergo differendo
circa eõs scͥpturas: suspendimꝰ organa
nr̃a insalicib. Non enĩ dignos habemꝰ:
qui organa nr̃a portent. Non gͦ eis organa
nr̃a inserendo alligamꝰ: s differendo sus¬
pendimꝰ. Salices enĩ s̃ babiloniȩ: ligna
infructuosa. pasta temꝑalib. uolupta¬
tib. tanꝗͣ fluminib babiloniȩ. Et ui¬

Expanded text:
rilia, tanquam salices Babylonis. Quando illos rilia, tanquam salices Babylonis. Quando illos videmus, et tam steriles eos invenimus, ut difficile nobis appareat in eis aliquid unde possint duci ad fidem rectam, vel ad bona opera, vel ad spem futuri saeculi, vel ad concupiscentiam liberationis a captivitaeis dicamus: sed quia nullum fructum in eis invenimus unde incipiamus, avertimus ab ipsis faciem, et dicimus, Adhuc isti non sapiunt, non capiunt; quidquid illis dixerimus, sinistrum et adversum habebunt. Ergo differendo circa eos Scripturas, suspendimus organa nostra in salicibus: non enim dignos habemus, qui organa nostra portent. Non ergo eis organa nostra inserendo alligamus, sed differendo suspendimus. Salices enim sunt Babyloniae ligna infructuosa, pasta temporalibus voluptatibus, tanquam fluminibus Babyloniae. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
S c̃ agunt in medio babilonie: orga¬
na sua insalicib eiꝰ suspendunt. Sali¬
ces ligna sunt infructuosa: et hoclo¬
co ita posita. ut ñ aliquid boni possit
intelligi de salicib. Alibi autẽ forsitã
pot̾. M ligna intellige sterilia: nascẽ¬
tia suꝑ flumina babilonis. Rigantur
hȩc ligna de fluminib babilonis: et
nullũ fructum fert̃. Sic s̃ homines
cupidi: auari: st̾iles in oꝑebono: ita
cuies babiloniȩ. ut etiã ligna sint illiꝰ
regionis. Ex istis uoluptatib rerum
tͣnseuntiũ pascunt᷑: tanꝗͣ rigata a flu¬
minib babilonie. Queris fructũ: &
nusꝗͣ in uenies. Qñdo tales patimur:
uersamuxr cũ eis qui s in medio babilonis. Mul¬
tũ enĩ int̾ẽ. int̾ mediũ babilonis: et ext̾iora
babiloniȩ. St̃ qͥ ñs̃ in medio eiꝰ: id ÷ ñ tanta
concupiscentia scłi ⁊ delectationib obruũt᷑.
Qui uͦ ut aꝑte dix̾im et breuit̾ multũ ma¬
li sunt. in mediobabilonis s̃: et ligna s fte¬

Expanded text:
sed cum agunt in medio Babyloniae, organa sua in salicibus ejus suspendunt. Salices ligna sunt infructuosa; et hoc loco ita posita, ut non aliquid boni possit intelligi de salicibus; alibi autem forsitan potest. Modo ligna intelligite sterilia, nascentia super flumina Babylonis. Rigantur haec ligna de fluminibus Babylonis, et nullum fructum ferunt. Sicut sunt homines cupidi, avari, steriles in opere bono; ita cives Babyloniae, ut etiam ligna sint illius regionis, ex istis voluptatibus rerum transeuntium pascuntur, tanquam rigata a fluminibus Babyloniae: quaeris fructum, et nusquam invenis. Quando tales patimur, versamur cum eis qui sunt in medio Babylonis. Multum enim interest inter medium Babylonis, et exteriora Babyloniae. Sunt qui non sunt in medio ejus, id est, non tanta concupiscentia saeculi et delectationibus obruuntur. Qui vero, ut aperte dixerim et breviter, multum mali sunt, in medio Babylonis sunt, et ligna ste
Abbreviated transcription (Latin):
benedicimꝰ qr samaritanꝰ es. & demo¬
respuit. uñ tenuit: ego inqͥt demoniũ
ñ habeo. ñ autẽ dix̃ ego ñ sũ samaritanꝰ.
si enĩ illȩ samaritanꝰ ñ custodierit. uti¬
q ꝑimꝰ. samaritanꝰ gͦ tͣnsiens. uidit sau¬
tiũ et uuln̾atũ. derelictũ a latͦnib ẽt
sic̃ nostis collegit. Sic̃ aliqñ latͦnũ noĩe
pomint᷑ qͥ nob plagas pecc̃oꝵ infit̾unt
iã ꝑ c̾sensionẽ nrãm captiuatis: sic et
captiuatores nr̃i isti dicunt᷑. Isti gͦ qͥ
Quid gͦ intelligimꝰ: nͥ quia cũ tales nosĩ¬
terrogant in quib diabol oꝑatur. intel-¬
ligend÷ ipse nos int̾rogare qui in eis oꝑa¬
tur: Apłs dic̃. Et uos cũ eẽtis mortui
indelictis et pecc̃is ur̃is. cum uiu̾etis
in illis. scđm scłm mundihꝰ. scđm pͥnci-

Expanded text:
verum dicimus quia Samaritanus es, et daemorespuit, et unum tenuit: «Ego,» inquit, «daemonium non habeo» ; non autem dixit, Ego non sum Samaritanus: si enim ille Samaritanus non custodierit, utique perimus: Samaritanus ergo transiens vidit saucium et vulneratum derelictum a latronibus, et sicut nostis, collegit . Sicut aliquando latronum nomine ponuntur, qui nobis plagas peccatorum inflixerunt, jam per consensionem nostrae captivitatis; sic et captivatores nostri ipsi dicuntur. 8. Isti ergo «qui Quid ergo intelligimus? Quia cum tales nos interrogant, in quibus diabolus operatur, intelligendus est ipse nos interrogare, qui in eis operatur. Apostolus dicit: «Et vos cum essetis» «mortui in delictis et peccatis vestris, cum viveretis in illis
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ et fleuimꝰ: cũ recordarem᷑ fyon.
Inde oportet ut fleas: recordandosyon.
Multi enim flent fletu babilonio: qr
et gaudent gaudio bibilomo. Qui gau¬
dent lucris et flent dãpnis: utr̃q de
babilonia ẽ. Fere debes: s recordando
syon. Si recordando syon fles: et qͣndo
tͥ scđm babiloniã bene ẽ. oportet ut fle¬
as. Ppt̾ea dr̃ in qͦdã psalmo. Ribulati¬
onẽ et dolorẽ inueni: et nom̃ dñi inuo¬
caui. Quid ÷ qͦd dicit inuem: Nescio ꝗͣ

Expanded text:
dimus et flevimus, cum recordaremur Sion.» dimus et flevimus, cum recordaremur Sion.» Inde oportet ut fleas, recordando Sion. 5. Multi enim flent fletu Babylonio, quia et gaudent gaudio Babylonio. Qui gaudent lucris et flent damnis, utrumque de Babylonia est. Flere debes, sed recordando Sion. Si recordando Sion fles, et quando tibi secundum Babyloniam bene est oportet ut fleas. Propterea dicitur in quodam psalmo: «Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi» . Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
sedimꝰ et fleuimꝰ: cum recordarem᷑ fyon
O scã syon uͥ totũ stat et nichil fluit: qͥs
nosinista p̾cipitauit: Quare dimisimꝰ cõ¬
ditorẽ tuũ et societatẽ tuã: Ecce int̾flu¬
entia et labentia c̃stituti: ux qͥsq raptꝰ
a flumine si tene lignum potuerit eua-¬
det. Humiliati gͦ in captiuitate nr̃a: se¬
deamꝰ suꝑ flumina babilonis. Non nos
audeamꝰ in illa flumina p̾cipitare. nec
audeamꝰ innr̃ȩ captiuitatis malo atq
tristicia nos suꝑbe erige: s sedeamꝰ. et
sic fleamꝰ. Sedeamꝰ suꝑ flumina babilo¬
nis: ñ infra flumina babilonis. Talis sit
humilitas nr̃a: ut ñ nos m̾̃gat. Sede sr̃
flum̃: noli influmine: noli subflumi
quit᷑ alius psalmꝰ. et cantat dicens. Stan¬
tes erant pedes nr̃i: in atriis tuis ierłm.
lbi erig̾is: si te hic penitendo et c̃fitendo
humiliau̾is. In atriis gͦ ierł̾m stantes erãt
pedes nr̃i. Suꝑ flumina uͦ babilonis se¬

Expanded text:
sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion.» sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion.» O sancta Sion, ubi totum stat, et nihil fluit! quis nos in ista praecipitavit? quare dimisimus Conditorem tuum et societatem tuam? Ecce inter fluentia et labentia constituti, vix quisquam raptus a flumine, si tenere lignum potuerit, evadet. Humiliati ergo in captivitate nostra sedeamus super flumina Babylonis, non nos audeamus in illis fluminibus praecipitare; nec nos audeamus in nostrae captivitatis malo atque tristitia superbe erigere, sed sedeamus, et sic fleamus. Sedeamus super flumina Babylonis, non infra flumina Babylonis: talis sit humilitas nostra, ut nos non mergat. Sede super flumen, noli in flumine, noli sub flumiquitur alius psalmus, et cantat dicens: «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem» . Ibi erigeris, si te hic poenitendo et confitendo humiliaveris. «In atriis» ergo «Jerusalem stantes erant pedes nostri; Super flumina» vero «Babylonis se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcutit. attende qͥa fl.uit. atteñ qͥa labit᷑ Et si
attendiꝰᷤ qͥa fluit & labit᷑ caue qͥa tͣhit. Nauigare ĩqͥt
aliꝰ et negotiari magnũ ẽ: scire multaᷤᷤ
ꝓuincias: lucͣ undiq cape: ñ eẽ obno¬
xium inciuitate alicui potenti. semꝑ
Lucͣ tua qñ stabt̃: Quando p̾supt᷑us
qñ securꝰ eris exhis quȩ adquiris: Qnͣ¬
to enim erisditior: tanto timidior.
Uno naufragio nud existi: et recte te
plangis influmine babilonis: quia
noluisti sedere et flere suꝑ flumina
babilonis. Alii gͦ ciues sc̃ȩ ierłm. intel¬
ligentes captiuitatẽ suã. attendunt
humana uota: et diu̾sas hominũ cu-¬
piditates acatq illac. rapientes: tra-¬
hentes: impellentes in mare. Uidẽt
hȩc et ñ se mittunt in flumina babi¬
lonis: si sedent suꝑ flumina babilo¬
nis. et flent suꝑ flumina babilonis.
uł illos qͥ rapiunt᷑. uel seipsos qͥiba
bilonia ẽẽ m̾uerunt. Sedentes tam̃: hoc
⁊ hunuliati. Suꝑ flumina gͦ babilonisibi

Expanded text:
fluit, attende quia labitur; et si attendis quia fluit et labitur, cave quia trahit. Navigare, inquit alius, et negotiari magnum est; scire multas provincias, lucra undique capere, non esse obnoxium in civitate alicui potenti, sempeLucra tua quando stabunt? quando praesumpturus, quando securus eris ex his quae acquiris? Quanto eris ditior, tanto timidior. Uno naufragio nudus exibis, et recte te planges in flumine Babylonis, quia noluisti sedere et flere super flumina Babylonis. 4. Alii ergo cives sanctae Jerusalem intelligentes captivitatem suam, attendunt humana vota et diversas hominum cupiditates hac atque illac rapientes, trahentes, impellentes in mare: vident haec, et non se mittunt in flumina Babylonis; sed sedent super flumina Babylonis, et flent super flumina Babylonis, vel illos qui rapiuntur, vel seipsos qui in Babylonia esse meruerunt: sedentes tamen, hoc est humiliati. «Super flumina» ergo «Babylonis, ibi
Abbreviated transcription (Latin):
Adiabolo. Diabolus gͦ et angłi eiꝰ: cap¬
tiuos dux̾unt nos. Nec duc̾ent: nͥc̃sen¬
tientes. Nos ducti sumꝰ captiui. Captiua¬
tores nr̃i dixi qͥ sint. Ipsi s̃ oẽ latͦnes uul¬
n̾atores illiꝰ uiatoris qui descendit abie

Expanded text:
A diabolo. Diabolus ergo et angeli ejus capA diabolo. Diabolus ergo et angeli ejus captivos nos duxerunt; nec ducerent nisi consentientes. Nos ducti sumus captivi. Captivatores nostri dixi qui sint. Ipsi sunt etiam latrones vulnerantes illum viatorem qui de
Abbreviated transcription (Latin):
rogauer̃ nos u̾ba canticorũ: ⁊ hymnũ
int̾rogauer᷑ nos: qui captiuos dix̾unt
nos. Qui nos dux̾unt captiuos fr̃es: Qͦs
sensimꝰ aliqñ captiuatores nr̃os: Sensit
quidẽ illa ierłm babylonios. ꝑsas. chal¬
deos. et illarũ regionũ et gentiũ hoĩes
captiuatores nr̃os suos: et hoc pꝰea: non
qͣndo istipsalmi cantabant᷑. S iam diximꝰ
caritati ur̃ȩ: omĩa quȩ scłm litt̾am in il¬
la ciuitate c̾tingebant. figuras nr̃as fuis¬
se. Et facile pot̾ demonstrari: captiuos
noseẽ. Non enĩ iã respiramꝰ in auras illiꝰ
libtatis. Non enu frum᷑ puritate u̾ita¬
tis: ⁊ illa sapia quȩ inseipsa inanens in¬
nouat omĩa. Delectationib rer̾ tempo¬
ralium temptam᷑ : et colluctam᷑ cotidie
cũ suggestionib illicitar̾ uoluptatum.
Uixrespiramꝰ uelinoratione. Captiuos
nos ẽẽ. intelligimꝰ.S: qui nos captiuos
dux̾unt: Qui homines: Que gens:
Quirex: Si redimim᷑: captiui eramus.
Quinos redemit: Xp̃c. A qͦ nosredemit:

Expanded text:
rogaverunt nos.» Verba canticorum et hymnum interrogaverunt nos, qui captivos duxerunt nos. Qui nos duxerunt captivos, fratres? quos sensimus aliquando captivatores nostros? Sensit quidem illa Jerusalem Babylonios, Persas, Chaldaeos, et illarum gentium et regionum homines captivatores suos; et hoc postea, non quando isti psalmi cantabantur. Sed jam diximus Charitati vestrae omnia quae secundum litteram in illa civitate contingebant, figuras nostras fuisse: et facile potest demonstrari captivos nos esse. Non enim respiramus jam in auras illius libertatis; non enim fruimur puritate veritatis, et illa sapientia quae in seipsa manens innovat omnia . Delectationibus temporalium rerum tentamur, et colluctamur quotidie cum suggestionibus illicitarum voluptatum: vix respiramus vel in oratione; captivos nos esse intelligimus. Sed qui nos captivos duxerunt? qui homines? quae gens? qui rex? Si redimimur, captivi eramus. Quis nos redemit? Christus. A quo nos redemit?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe autẽ exire pͥus corde ꝑconfessionẽ
iniquitatis et caritatẽ iusticiȩ. deinde
pꝰea infine scli etiam corꝑe separandã :
cõmendaumꝰ in eo psalmo quẽ pͥmo
hic cũ ur̃a dilectione tractauimꝰ: qui
tͥ reddet᷑ uotũ inierłm. hodierna aut̃
die: cantauimꝰ. Suꝑ flumina babiloniᷤᷤ
ibi sedimꝰ et fleuimꝰ: dũ recordaremur
sy on. Uidete quia in illo dictũ ẽ. te de¬
cet ymnꝰ ds̃ insyon: hic autẽ suꝑ flu¬
mina babilonis ibs sedimꝰ et fleuimꝰ.
dum recordarem᷑ sy on. Illã syon: ubi
re inrecordatione syon: Si enĩ ciues

Expanded text:
 inde exire prius corde per confessionem  inde exire prius corde per confessionem iniquitatis et charitatem justitiae, deinde postea in fine saeculi etiam corpore separandam, commendavimus in eo psalmo, quem primo hic cum vestra Dilectione tractavimus, qui tibi reddetur votum in Jerusalem» . Hodierna autem die decantavimus. «Super flumina Babylonis, ibi sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion.» Videte quia in illo dictum est, «Te decet hymnus, Deus, in Sion;» hic autem, «Super flumina Babylonis, ibi sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion:» illam Sion, ubi re in recordatione Sion? Si enim cives
Abbreviated transcription (Latin):
Blitos uos ẽẽ ñ arbitror
cõmendasse nos uob̾. ĩ mo
cominemorasse nos qͦd omĩs eruaitꝰ in
sca ȩccłia nosse debet: unde ciues sumꝰ.
et uͥ ꝑ egͥnemur: et ꝑegͥnatiomis nr̃e cau¬
sam eẽ pecc̃m : reu̾sionis autẽ munꝰ. remis¬
sionẽ peccatoꝵ et iustificationẽ gr̾e dei.
Duasciuitates ꝑmixtas sibi int̾im corꝑe
et corde separatas. currere pista uolu¬
mina scłorũ usq infinẽ. audistis et no¬
stis: unã cui finis ẽ. pax ȩt̾na. et uocat᷑
ierłm. alt̾am cui gaudiũ ẽ pax tempo¬
ralis. et uocat᷑ babilonia. Int̾p̾tationes
etiam nominũ si ñ fallor tenetis: ierłm
int̾p̃tari uisionẽ pacis: babiloniã con¬
fusionẽ. Ierłm in babiloniã captiua te¬
netur: ñ tota. Ciues enĩ eiꝰ angłi s̃. S:
qͦd attinet ad homines p̃destinatos in
xͥ. qͦs deipsa captiuitate redemit sangͥ¬
ne suo. particulã gͦ istã ciuitatis ierłm.
captiuã ten̾i inbabilonia ꝓpecc̃o. inci¬

Expanded text:
blitos vos esse non arbitror, commendasse nos vobis, imo commemorasse vos, quod omnis eruditus in sancta Ecclesia nosse debet unde cives simus, et ubi peregrinemur, et peregrinationis nostrae causam esse peccatum, reversionis autem munus remissionem peccatorum et justificationem gratiae Dei. Duas civitates permixtas sibi interim corpore, et corde separatas, currere per ista volumina saeculorum usque in finem, audistis et nostis; unam cui finis est pax aeterna, et vocatur Jerusalem; alteram cui gaudium est pax temporalis, et vocatur Babylonia. Interpretationes etiam nominum, si non fallor, tenetis: Jerusalem interpretari, Visionem pacis; Babyloniam, Confusionem. Jerusalem in Babylonia captiva tenebatur non tota; cives enim ejus et Angeli sunt. Sed quod attinet ad homines praedestinatos in edes Christi, quos de ipsa captivitate redemit sanguine suo: particulam ergo istam civitatis Jerusalem captivam teneri in Babylonia p
Abbreviated transcription (Latin):
ant ciuies suos secum ꝑegͥnos qͣntũ ua¬
lisẽ. Et rursꝰ dic̃. Si in alieno fideles ñ
fuistis: ur̃m quisdabit uob̾: Tam̃ km̃i
babilonis s̃: omĩa que hic amant᷑ et tͣn¬
seunt. Nescio quis amauit u̾bi grã agͥ¬
culturã: ipsam ex̾cere: inde ditesce̾: ibi
occupare animũ: inde ꝑciꝑe uolupta¬
tem. Attendat exitum: et uideat illd̾
qͦd amauit ñ ẽẽ fundamentũ ierłm.
s fluuiũ babilonis. Aliꝰdix̃. Magna
resmilitare. Om̃s agͥcolȩ formidant
eosquimilitant: obsquunt᷑ eis: tre¬
munt eos. Si fuero agͥcola: timebo
militarẽ. Si fuero militaris: timebor ab
rẽ. Pot̾ te ipso maior fieri subito qͥ te ti¬
met: nunqͣm autẽ erit minor quẽ debes
tim̾e. Aduocatũ inquit ẽẽ. magna res:
potentissima ȩloquentia: in hominrib
hr̃ẽ susceptos. pendentes ex lingua di¬
serti patroni sui: et exeiꝰore sꝑantes ł
dãpna uellucra. uel mortẽ uel uitã: uł

Expanded text:
ant cives suos secum peregrinos, quantum vaant cives suos secum peregrinos, quantum valis est:» et rursum dicit, «Si in alieno fideles non fuistis, vestrum quis dabit vobis» ? 3. Babylonis, sunt omnia quae hic amantur et transeunt. Nescio quis amavit, verbi gratia, agriculturam ipsam exercere, inde ditescere, ibi occupare animum, inde percipere voluptatem; attendat exitum, et videat illud quod amavit non esse fundamentum Jerusalem, sed fluvium Babylonis. Alius dixit: Magna res est militare; omnes agricolae formidant eos qui militant, obsequuntur eis, tremunt eos: si fuero agricola, timebo militarem; si fuero militaris, timebor ab rem: potest te ipso major fieri subito, qui te timet; nunquam autem erit minor, quem debes timere. Advocatum esse, inquit, magna res est, potentissima eloquentia; in omnibus habere susceptos pendentes ex lingua diserti patroni sui, et ex ejus ore sperantes vel damna, vel lucra, vel mortem, vel vitam, vel
Abbreviated transcription (Latin):
ta. mista c̃fusione scłihꝰ. in ista babilonia
ñ cuies habitamꝰ s captiui detinem᷑: opor¬
tet ut ñ tantũ ista cantemꝰ s et fatiamꝰ af¬
fectu cordispio: religioso desidio et̾nȩ ciui
Riii tatis. Ht̃ et hȩc ciuitas quȩ babilonia dr
amatores suos. c̃sulentes pace temporali.
et nichil ultͣ sꝑantes: totũq gaudiũ suũ
ibi figentes. ibifinientes: et uidemꝰ eos
ꝓre publica t̾rena plurimũ laboranteᷤ.
S inea quicq fidelit̾ u̾sant᷑: si ñ ibi ap¬
petant suꝑbiã et ꝑiturã elationẽ odio¬
samq iactantiam. s uerã fidẽ exhibe¬
ant qua possũt. ꝗͣ diu posst̃. quib posst̃.
ad qͣntũ uident terrena. ⁊ ad qͣntũ intel¬
ligunt speciẽ ciuitatis: ñ eos sinit deus
ꝑire in babilonia. ꝑ edestinauit enim
eos ciues ierłm. Intelligit captiuitatẽ
eorũ ds: et ostendit ilł aliã ciuitatem
cui uͤͭ debeant suspirare: ꝓ qua debeant
cuncta conari: ad qͣm capessendã debe¬

Expanded text:
lonia non cives habitamus, sed captivi detinemur; oportet ut non tantum ista decantemus, sed et faciamus affectu cordis pio, religioso desiderio aeternae civitatis. Habet et haec civitas quae Babylonia dicitur, amatores suos consulentes paci temporali, et nihil ultra sperantes, totumque gaudium suum ibi figentes, ibi finientes, et videmus eos pro republica terrena plurimum laborare: sed et in ea quicumque fideliter versantur, si non ibi appetant superbiam et perituram elationem odiosamque jactantiam; sed veram fidem exhibeant, quam possunt, quamdiu possunt, quibus possunt, ad quantum vident terrena, et ad quantum intelligunt speciem civitatis; non eos sinit Deus perire in Babylonia: praedestinavit enim eos cives Jerusalem. Intelligit captivitatem eorum Deus, et ostendit illis aliam civitatem, cui vere debeant suspirare, pro qua debeant cuncta conari, ad quam capessendam debe
Abbreviated transcription (Latin):
sunuenit tͥbulationem. Attendat quis¬
q ipsam felicitatem suam. qͣ exultauit
anima eiꝰ. et tumuit qͦdam᷑ gaudio. et
extulit se: et dix̃. felix sũ. Attendat
siñ flu it illa felicitas: si pot̾ certꝰ ẽẽ de
illa quiamanet inet̾num. Si autẽ ñ ẽ.
certꝰ ⁊ uidet fluere unde gaudet: flu¬
uius babilonis ẽ. Sedeat supͣ: et fleat.
Sedebit autẽ et plorabit: si recordatus
fuerit syon. O pax illa: qͣm uidebimꝰ
apud dm̃. O illa scã ȩqͣlitas angłorum
Oilla uisio et spectaculum pulchrũ.
Ecce inbabilonia pulcͣ s̃ que tenent.
Non teneant: ñ decipiant. Aliud est
solatiũ captiuorũ: aliud gaudiũ lib̾o¬
rum. Suꝑ flumina babilonis ibi sedi¬
mus et fleuimꝰ: dum recordaremur

Expanded text:
nvenit tribulationem. Attendat quisque ipsam felicitatem suam, qua exsultavit anima ejus, et tumuit quodammodo gaudio, et extulit se, et dixit, Felix sum: attendat si non fluit illa felicitas, si potest certus esse de illa quia manet in aeternum. Si autem non est certus, et videt fluere unde gaudet; fluvius Babylonis est: sedeat supra, et fleat. Sedebit autem et plorabit, si recordatus fuerit Sion. O pax illa quam videbimus apud Deum! o illa sancta aequalitas Angelorum! o illa visio et spectaculum pulchrum! Ecce in Babylonia pulchra sunt quae tenent: non teneant, non decipiant. Aliud est solatium captivorum, aliud gaudium liberorum. «Super flumina Babylonis, ibi sedimus et flevimus, cum recorda
Abbreviated transcription (Latin):
et si adiuu̾it dñs. oꝑosius disputatione
alia penetranda ẽ. Nam et qͦd additũ :
ꝓpt̾ea dilexi testimonia tua semꝑ: mul¬
to amplius eam ꝓfundam facit. Dic̃ enĩ
apłs. Lex iram oꝑatur. Huiusq dicti
rationem reddens. uͥenim ñ ẽ lex inquit
nec p̾uaricatio: ita ostendens ñ om̃s ẽẽ p̾¬
uaricatores. Nonenim om̃s hñt legem.
Non autẽ om̃s hr̃e legem: alioloco euidẽ¬
tiusait. Qui sine lege peccauerunt:
sine lege pibunt. Quid sibi gͦ uult p̾¬
uaricatores deputaui om̃s peccatores t̾rȩ:
S hic questionẽ ꝓposuisse suffec̾it. alio
si ds̃ donau̾it sermone tractandam:
ne huiꝰ ꝓlixitas eam cogat angustius ex¬
plicari. ꝗͣ ut bene possit qͦd explicatur
intelligi.¬

Expanded text:
et si adjuverit Dominus, operosius disputatione alia penetranda est. Nam et quod additum est: «Propterea dilexi testimonia tua semper,» multo amplius eam profundam facit. Dicit enim Apostolus: «Lex iram operatur,» hujusque dicti rationem reddens: «Ubi enim non est lex,» inquit, «nec praevaricatio» ; ita ostendens non omnes esse praevaricatores. Non enim omnes habent legem. Non autem omnes habere legem, alio loco evidentius ait: «Qui sine lege peccaverunt, sine lege peribunt» . Quid sibi ergo vult: «Praevaricatores deputavi omnes peccatores terrae?» Sed hic quaestionem proposuisse suffecerit, alio, si Deus donaverit, sermone tractandam, ne hujus prolixitas eam cogat angustius explicari, quam ut bene possit quod explicatur intelligi.
Abbreviated transcription (Latin):
meditabor iniustificationib tuis semꝑ:
quia innchilum redegit ds̃ om̃s disce¬
dentes aiꝰtificationib suis. Quare aũ
discedunt: Quia in iusta ÷ in qͥt cogi¬
tatio eoꝵ. Ubi acceditur: ibi discedit᷑.
Omĩa oꝑa uel mala uel bona: acogita¬
tione ꝓcedunt. Incogitatione quisq
innocens: incogitatione reus ẽ. ꝓpt̾
qͦd scͥptum ÷. Cogitatio sc̃ã seruabit tẽ
Et a libi legitur. Incogitationib ĩpii:
int̾rogatio erit. Et apłs: cogitatiõib
ait accusantib aut etiam excusantib. U̾bi
autem felix ÷ qui incogitatione miser ẽ: Aut
qñ ibi ñmmiser ÷ qui ad nichilum redactus ẽ:
Magna quippe ẽ sterilitas: iniquitas. o̾ito
dictum ẽ. Confundantur iniqui. facienteᷤᷤ
uane. id÷ in anit̾: tanqͣm redacti ad nichi

Expanded text:
ditabor in justificationibus tuis semper;» quia in nihilum redigit Deus omnes discedentes a justificationibus suis. Quare autem discedunt? «Quia injusta est,» inquit, «cogitatio eorum.» Ibi acceditur, ibi disceditur. Omnia opera, vel mala, vel bona, a cogitatione procedunt: in cogitatione quisque innocens, in cogitatione reus est. Propter quod scriptum est: «Cogitatio sancta servabit te» : et alibi legitur: «In cogitationibus impii interrogatio erit» : et Apostolus: «Cogitationibus,» ait, «accusantibus aut etiam defendentibus» . Ubi autem felix est qui in cogitatione miser est? aut quomodo ibi non miser est qui ad nihilum redactus est? Magna quippe est sterilitas, iniquitas. Merito dictum est: «Confundantur iniqui facientes vane» ; id est, inaniter, tanquam redacti ad nihi
Abbreviated transcription (Latin):
Añe: hoc placeant tͥ. Noli repbare: s appba
Bene autem intelligunt᷑ oris uoluntaria:
ipse inu̾sib suꝑiorib dix̾at. aiudiciis tins nõ
declinaui: Quomͦ istuc. si ea ñ nou̾at: Porro
sinou̾at ÷ qͦmͦ hic dicit. & iudicia tua doce me:
An siẽ illud ẽ. suauitatẽ fecisti c̃seruo tuo & p̾cea dic̃
sua itatẽ doceme: Qõ ita exposiumꝰ: ũ intelligẽmꝰ u̾be

Expanded text:
est, placeant tibi; noli reprobare, sed approba. Bene autem intelliguntur «oris voluntaria,»ipse in versibus superioribus dixerat, «A judiciis tuis non declinavi?» Quomodo istud, si non ea noverat? Porro si noverat, quomodo hic dicit, «Et judicia tua doce me?» An sicut illud est, «Suavitatem fecisti cum servo tuo;» et postea dicit, «Suavitatem doce me?» Quod ita exposuimu
Abbreviated transcription (Latin):
scm qui datus ẽ nobis. Ppt̾ que largius
accipiendum: clamatur ad patrẽ. Ne con
uis confundi ab expectatione tua. ñ int̾¬
mittas meditari iustificationes meas: sen¬
tiens istam meditationẽ pler̃q animȩ lan¬
guorib impediri: adiuua me inquit et
saluus ero: ⁊ meditabor iniustificationib

Expanded text:
m qui datus est nobis . Propter quem largius accipiendum clamatur ad Patrem, «Ne convis confundi ab exspectatione tua? non intermittas meditari justificationes meas: sentiens istam meditationem plerumque animae languoribus impediri, «Adjuva me,» inquit, «et salvus ero; et meditabor in justificationibus
Abbreviated transcription (Latin):
deles: qui ꝓsius scłarib causis raro nõ
querunt. et iudiciis nr̃is facillime
ad quiescunt: nec nos cont̾unt litigã¬
do. s obediendo potius consolantur.
Certe ꝓpt̾ eos qui unt̾ se ꝑtinacit
agunt. &e quando bonos p̾munt nr̃a
iudicata c̾tẽpnunt: faciuntq nob ꝑi¬
re temꝑa rebus eroganda diuinis.
certe inqͣm ꝓpt̾ istos: et nob̃ liceat
exclamare in hac uoce corporis xp̃i.
Declinate a me maligni: & scruta¬
bor mandata dei mei. Deinde pꝰea¬

Expanded text:
deles qui pro suis saecularibus causis raro nos deles qui pro suis saecularibus causis raro nos quaerunt, et judiciis nostris facillime acquiescunt; nec nos conterunt litigando, sed obtemperando potius consolantur. Certe propter eos qui et inter se pertinaciter agunt, et quando bonos premunt, nostra judicata contemnunt; faciuntque nobis perire tempora rebus eroganda divinis, certe, inquam, propter istos et nobis liceat exclamare in hac voce corporis Christi, «Declinate a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mei.»
Abbreviated transcription (Latin):
eis nr̃a tꝑ̾ra ĩpendamꝰ efflagitant: aut
certe infirmos p̾munt &e causas suas
ad nos deferre compellunt qͥb dic̃e
ñ audemꝰ. Dic homo. quis me constituit
uidicẽ aut diuisorẽ int̾ uos: Consticuit
enim talib causis eccłiasticos apłs cog¬
nitores: inforo ꝓhibens uirgare. xp̃iano
Nec illis quidẽ qui ñ aliena rapiunt sed
sua cupide repetunt. dicimꝰ. cauete ab
omni cupiditate: constituentes eis ante
oculos hominẽ. cui dictum : stulte hac
nocte auferetur ate animatua. que
p̾parasti cꝰerunt: quia et qñ dicimꝰ. ñ
recedunt. ñ declinant anobis: sed in¬
stant. urgent. p̾cantur tumultuant᷑
extorquent: ut ipsis potius ad ista q̃
diligunt. qͣm scrutandis dei manda¬
tis quȩ diligimꝰ occupem᷑. O qͣnto tedio
turbarum turbulentarũ. & qͣnto de¬
sidio diuinoꝵ eloquioꝵ dictũ ẽ. decli¬
nate a me maligni: et scrutabor man¬
data dei mei. Ignoscant obedientes fi¬

Expanded text:
eis nostra tempora impendamus, efflagitant; aut eis nostra tempora impendamus, efflagitant; aut certe infirmos premunt, et causas suas ad nos deferre compellunt: quibus dicere non audemus, «Dic, homo, quis me constituit judicem aut divisorem inter vos» ? Constituit enim talibus causis ecclesiasticos Apostolus cognitores, in foro prohibens jurgare Christianos . Ne illis quidem qui non aliena rapiunt, sed sua cupide repetunt, dicimus, Cavete ab omni cupiditate, constituentes eis ante oculos hominem cui dictum est, «Stulte, hac nocte auferetur a te anima tua; quae praeparasti cujus erunt» ? quia et quando dicimus, non recedunt nec declinant a nobis; sed instant, urgent, precantur, tumultuantur, extorquent, ut ipsis potius ad ista quae diligunt, quam scrutandis Dei mandatis quae diligimus occupemur. O quanto taedio turbarum turbulentarum, et quanto desiderio divinorum eloquiorum dictum est, «Declinate a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mei!» Ignoscant obedientes fi
Abbreviated transcription (Latin):
Salmi huius locus de qͦ in
uoluntate dei disputati
sumꝰ: sic incipit. Iniqͦs
odio habui: et legem
tuam dilexi. Noi ait
iniqͦs odio habui: et iustos dilexi: atit
iniquitatem odio habui. et legẽ tuam
dilexi: Se dcumdixisset. miqͦs odio
habui. exposuit quare addendo & le-
gem tuam dilexi: ut demonstraret
ñ se in hominib iniquis odisse nat᷑ã
qͣ homines s̃: s iniquitatẽ. qͣ legi quã
diligit iniici sunt. Deinde sequit᷑.
Adiutor ms et susceptor meus estu.
Ad iutor adbona facienda: susceptor
ad mala euadenda. Quod autẽ adiũ
uult u̾sus qͥ sequit᷑. declinate a me ma¬
ligni. et scrutabor mandata dei mei:
Non enim ait faciam: s scrutabor.
lignos a se declinare desidat: eosq cẽ
compellendo a se abigit. Nam malig¬
ni exercent ad facienda mandata: ab
scrutandis autẽ auocant. ñ solũ ꝑse
uerum etiam c̃ obsequunt᷑ & honorãt
et tam̃ suisuitiosis et negotiosis cupi¬
ditatib adiuuandis ut occupem᷑. et

Expanded text:
salmi hujus locus de quo in voluntate Dei disputaturi sumus, sic incipit: «Iniquos odio habui, et legem tuam dilexi.» Non ait, Iniquos odio habui, et justos dilexi; aut, Iniquitatem odio habui, et legem tuam dilexi: sed cum dixisset, «Iniquos odio habui,» exposuit quare, addendo, «et legem tuam dilexi,» ut demonstraret, non se in hominibus iniquis odisse naturam, qua homines sunt; sed iniquitatem, qua legi quam diligit, inimici sunt. 2. «vers.«Adjutor meus et susceptor meus es tu: Adjutor,» ad bona facienda; «susceptor,» ad mala evadenda. Quod autem adjungvult versus qui sequitur: «Declinate a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mei?» Non enim ait, faciam; sed, «scrutabor.»lignos a se declinare desiderat, eosque etiam compellendo a se abigit. Nam maligni exercent ad facienda mandata, a scrutandis autem avocant; non solum cumverum etiam cum obsequuntur et honorant, et tamen suis vitiosis et negotiosis cupiditatibus adjuvandis ut occupemur, et
Abbreviated transcription (Latin):
retͥbutionẽ. Qui dicit inclinaui cormeũ ÷
ipse iam dix̾at inclina ͥ cor meũ intestimo¬
nia tua: ut intelligamꝰ simul hoc ẽẽ. ce
diuini mun̾is. et ꝓpͥe uoluntatis. S ñ qͥd
inet̾num facturi sumꝰ iustificationes dĩ:
Oꝑa illa quidem quȩ oꝑam circa pxi-¬
moꝵ necessitates et̾na ẽẽ ñ possunt: sic̃
nec ipse necessitates. S si ñ diligendo is¬
ta facimꝰ : nulla ÷ iustificatio. Si autẽ
diligendo: ȩt̾na ÷ ipsa dilectio: eiq et̾¬
na ÷ parata retͥbutio. Propt̃ qͣm retͥbuci¬
onem dicit se inclinasse cor suum ad fa-¬
ciendas iustificationes dei: ut inet̾nũ diligens
in ec̃num meratur habere qd̵ diligit:¬

Expanded text:
retributionem.» Qui dicit, «Inclinavi cor meum;» ipse jam dixerat, «Inclina cor meum in testimonia tua;» ut intelligamus simul hoc esse et divini muneris et propriae voluntatis. Sed numquid in aeternum facturi sumus justificationes Dei? Opera illa quidem quae operamur circa proximorum necessitates, aeterna esse non possusitates: sed si non diligendo ista faciamus, nulla est justificatio; si autem diligendo, aeterna est ipsa dilectio, eique aeterna parata est retributio; propter quam retributionem dicit se inclinasse cor suum ad faciendas justificationes Dei, ut in aeternum diligens, in aeternum mereatur habere quod diligit
Abbreviated transcription (Latin):
irruentes ab egit: redit ad eũ cuidi¬
cebat. ad iutor m̃s et susceptor meus
tinuans. fuscipe me inquit scdm elo¬
quium tuum ⁊ uiuã: et ne confun¬
das me ab expectatione mea. Qui iam di¬
.x̾at susceptor meus: poscit magisq susci¬
pi. et adillud ꝓpt̾ quod tolerat tam multa
molesta ꝑduci: u̾rus ibi se qͣm in istis huma¬
narum rerum somniis fidens ẽẽ uicturũ.
Sic enim de futuro dictum ẽ. ut uiuam:
tanꝗͣ in hoc corpore mortuo ñ uiuat᷑. Corpꝰ
enim mortuũ ẽ. ꝓpt̾ peccm. Et expectan¬
tes redẽptionem corꝑis nr̃i: spe salui facti

Expanded text:
t ad eum cui dicebat «Adjutor meus et susceptor meus tinuans, «Suscipe me,» inquit, «secundum eloquium tuum, et vivam; et ne confundas me ab exspectatione mea.» Qui jam dixerat, «Susceptor meus,» poscit magis magisque suscipi, et ad illud propter quod tolerat tam multa molesta, perduci; verius ibi se, quam in istis humanarum rerum somniis fidens esse victurum. Sic enim de futuro dictum est, «et vivam,» tanquam in hoc corpore mortuo non vivatur. Corpus enim mortuum est propter peccatum: et exspectantes redemptionem corporis nostri, spe salvi f
Abbreviated transcription (Latin):
dici ullomͦ fasẽ uerbum caro factum ẽ :
nͥ de uno mediatore dei ⁊ hominũ. Cum
gͥ lum̃ dicatur ungenitum uerbũ ȩqͣle
gignenti. lumen dicatur ⁊ hõ ab illo u̾¬
bo illuminatus. qui dr ⁊ lucerna sicut
ioħs. sicut apłi: nec ullus eorũ homosit
uerbum. ⁊ illud u̾bum aquo illumina¬
tis lucernañsit: qͦd ÷ hoc uerbum. qͦd
ita lum̃ dr᷑ ut lucerna sit. ait enĩ. lucer¬
na pedib meis uerbum tuum. ⁊ lum
semitis meis: nͥ u̾bum intelligamꝰ qͦd fa¬
ctum ẽ ad ꝓphas. uel qͦd p̾dicatum est

Expanded text:
dici ullo modo fas est; «Verbum caro factum est» , dici ullo modo fas est; «Verbum caro factum est» , nisi de uno Mediatore Dei et hominum . Cum igitur lumen dicatur unigenitum Verbum aequale gignenti, lumen dicatur et homo ab illo Verbo illuminatus, qui dicitur et lucerna, sicut Joannes, sicut Apostoli, nec ullus eorum homo sit Verbum, et illud Verbum a quo illuminati sunt lucerna non sit; quid est hoc verbum, quod ita lumen dicitur, ut lucerna sit ait enim, «Lucerna pedibus meis verbum tuum, et lumen semitis meis», nisi verbum intelligamus quod factum est ad
Abbreviated transcription (Latin):
ñerat illȩ lum̃ : s missus ÷ ut testimoni
lumen mundi. Quo audito. ne id se pu¬
tarent ẽẽ. qͦd illȩ qui hoc dix̾at: nam
⁊ deseipso quodã loco dixit. ego sum
lum̃ mundi: ait illis deipsis: ñ potest
enutas abscondi. suꝑ montem c̃stituta¬
neq accendunt lucernã. ⁊ ponunt eã
submodio s suꝑ candelabrum. ut luce¬
at omnib qui in domo sunt. sic luceat
lumen ur̃m corã hominib: ut stirent
se tanqͣm lucernas de illo lumine qͦd in¬
commnutabilit̾ lucet accensas. Nulla qͥp¬
pe creatura qͣmuis rationalis. ⁊ intelle¬
ctualis a se ipsa illuminat᷑ s participatione
sempit̾ne u̾itatis accenditur. Etiam si
aliquando dies uocatur : ñ dies dñs. sed
quẽ fecit dñs. Et ideo subditi accedite
ad dñm: & illuminamini. ꝓpt̾ quã par¬
ticipationem: in quantũ homo ẽ. ipse me¬
diator lucerna in apocalipsi nuncupat᷑
S singularis ẽ. ista susceptio. De nullo
enim scõrum dici diunntꝰ potuit. aut

Expanded text:
stimonius estis lumen mundi.» Quo audito ne id se putarent esse, quod ille qui hoc dixerat; nam et de seipso quodam loco dixit, «Ego sum lumen mundi» : ait illis de illis, «Non potest civitas abscondi super montem constitutaneque accendunt lucernam et ponunt easuper candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt: sic luceat lumen vestrum coram hominibus» ; ut scirent se tanquam lucernas de illo lumine quod immutabiliter lucet, accensas. Nulla quippe creatura, quamvis rationalis et intellectualis, a seipsa illuminatur, sed participatione sempiternae veritatis accenditur: etiamsi aliquando dies vocatur, non dies Dominus, sed quem fecit Dominus; et ideo audit, Accedite ad eum, et illuminamini . Propter quam participationem, in quamtum homo est et ipse Mediator, «lucerna» in Apocalypsi nuncupatur . Sed singularis est ista susceptio: de nullo enim sanctorum dici divinitus potuit, aut