comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
resimusti. ad ulteri: sicut & publi¬
canus iste : Vnde ergo suꝑbus : non
quia debonis suis grãs dedagebat: sed
qrua suꝑ alterũ se de ipsisbonis extol¬
lebat Adtendite fr̃s Namunde
cȩpit dicere similitud mẽ ipsam
dñs : euange lista p̃misit Cũ enim
x p̃cdixis set putas ueniens filius
hominis inueniat fidem interra:
Et ne existerent quidã here tici qui
ad tendente s & putantes quasilapsũ
totũmundum. om̃s enĩ heretici in
paucis & in partes iactarent se qđ
in ipsis remansit quod de toco mim¬
doperierit ibistatim ubiait dñs
Putas ueniens filius hominis inueni¬
et fidẽ interra: subiecit euange¬
lista &ait Dax̃ autẽ & ad quos dã

Expanded text:
res, injusti, adulteri, sicut publires, injusti, adulteri, sicut publicanus iste. Unde ergo superbus? Non quia de bonis suis Deo gratias agebat, sed quia super alterum se de ipsis bonis extollebat. 11. Attendite, fratres: nam unde coeperit dicere similitudinem ipsam Dominus, evangelista praemisit. Cum enim Christus dixisset, Putas veniens Filius hominis inveniet fidem in terra? et ne existerent quidam haeretici, qui attendentes et putantes quasi lapsum totum mundum, omnes enim haeretici in paucis et in parte sunt, jactarent se, quod in ipsis remansit quod de toto mundo perierit; ibi statim ubi ait Dominus, Putas veniens Filius hominis inveniet fidem in terra? subjecit Evangelista et ait: Dixit autem
Abbreviated transcription (Latin):
sione peccatorũ suorum: Et quan¬
to laborant indefensione peccatorũ
suorum. iactantes merita sua. non
uidentes imquita tes suas : tanto plus
labor eorum & fortitudo de ficit
Ille enĩ fortis ẽ : qui non ise sed i
dõ fortis ẽ : Propter illud ter d̃m
rogaui . ut auferret eũ ame : & dix̃
michi: Sufficit tibi grã mea: arã
meadiẽ : non uirtus tua: Sufficit
fir mitate ꝑficitur: Ulnde alio lo co
ipse: Quando infirmor : tunc for¬
ciorsum Ergo qui uult fortis eẽ ue¬
lut presumens dese. & iac tans meri¬
ta sua qualiacũq illa sint : erit si¬
tibi: Ad tendite fr̃s mei : quale genꝰ
suꝑ biȩ cõmendet ds̃ Ulere quale
potest sub intrare iusto homini &
quale potest subripere etiambonȩ
spei Vere grãs tibi dicebat: Ergo
cũ dicebat gr̃as tibi: fatebatur ab illo
seaccepis se quod habebat: Quid eñ
habes quod non accepisti: E rgogrãs
tibiago dixit: erãs tibiago : quia non
sum sicut cȩterihomines: Rapto¬

Expanded text:
sione peccatorum suorum. Et quansione peccatorum suorum. Et quanto laborant in defensione peccatorum suorum jactantes merita sua, non videntes iniquitates suas, tanto plus robur eorum et fortitudo deficit. Ille enim fortis est, qui non in se, sed in Deo fortis est. Propter illud, Ter Dominum rogavi ut auferret eum a me; et dixit mihi: Sufficit tibi gratia mea. Gratia mea, dixit; non, Virtusfirmitate perficitur. Unde alio loco ipse ait: Quando infirmor, tunc fortis sum . Ergo qui vult fortis esse, velut praesumens de se, et jactans merita sua, qualiacumque illa sint, erit sitibi. Attendite, fratres mei, quale genus superbiae commendet Deus: vere quale potest subintrare justo homini, quale potest subrepere etiam bonae spei viro. Gratias tibi, dicebat. Ergo cum dicebat, Gratias tibi, fatebatur ab illo se accepisse quod habebat. Quid enim habes quod non accepisti ? Ergo, Gratias tibi ago, dixit; Gratisum sicut caeteri homines, rapto
Abbreviated transcription (Latin):
Exsententia dm̃ ariditatem meru¬
exunt : Vlideat ergo nosx pc̃ subar¬
bore fici. uideat incarne nrã. uide¬
at etiam fructũ bomoperis: ne eiꝰ
male dictione ares camus: Et quia
totũ grãe eius in putatur : non meri¬
tis nr̃ĩs: Beatiquorum remissȩ sunt
iniquita tes & quor ũ tecta sunt peo¬
cata: Non in quib non sunt inuenta
pec cata : sed quorũ tectas peccata:
Cooꝑtas peccata : & tecta sunt. ab oli¬
ta sunt : Biexuit ds̃ peccata : noluit
&uiuunt : Tec ta ergo peccata qua¬
redix̃  ut non uiderentur : Quid
enĩ erat deiuidere peccata. nisi pu¬
nire peccata : ut noueris quia hocẽ
uidere deipeccata quod pimire pec¬
cata: Quid ei dr̃ ÷ Auerte faciem
tuam apec catis meis Peccataergo
tua non uideat. ut te indeat : quo¬
modo teuideat Quomodo natha¬
naelem cũ esses subarbore ficiindi¬
te : Umbra fici non inpediuit oculos
At uero qui nolunt confiteri pet¬
cata : laborant sine causa indefen¬

Expanded text:
ex sententia Domini ariditatem meruex sententia Domini ariditatem meruerunt. Videat ergo nos Christus sub arbore fici: videat in carne nostra etiam fructum boni operis, ne ejus maledictione arescamus. Et quia totum gratiae ejus imputatur, non meritis nostris, Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata: non in quibus non sunt inventa peccata, sed quorum tecta sunt peccata. Cooperta sunt peccata, tecta sunt, abolita sunt. Si texit peccvant. Tecta ergo peccata quare dixit? Ut non viderentur. Quid enim erat Dei videre peccata, nisi punire pvidere peccata, quod punire peccata. Quid ei dicitur : Averte faciem tuam a peccatis meis? Peccata ergo tua non videat, ut te videat. Quomodo te videat? quomodo Nathanaelem: Cum esses sub arbore ficite. Umbra fici non impedivit oculos us dolus. At vero qui nolunt confiteri peccata, laborant sine causa in defen
Abbreviated transcription (Latin):
erat : quia impictate propagiis te¬
nebatur : Bubilla arbore ficierat:
inquagemitur inalio psalmo Ecce
enĩ mimquitatib conceptus sum.
ded indit eum ille : qiiuenit cũ grã.
Quidẽ uidit eum misertus ẽ enus
Ergo hominẽ sinedolo sic cõmendat
ut grãm suam millo cõmenelat. E ũ
esses sub arbore fici : uidite Quid ẽ
dictum  quid magnũ ẽ uide reho¬
minem sub arbore fici: si non uidis¬
set subista ficiigenus humanũ x p̃o
aut aresceremur om̃ĩno. aut quomͦ
pharisei in quibus doluserat id ẽ iusti¬
ficabant se uerbis. fac tis autẽ mali
erant : folia sola inobis inueniren¬
tur. non fructus Nãtalem arborẽ
ficiquando uidit xp̃o maledideit
& aruit: Ulideo ille inqiit sola folia
idẽ sola uerba absq fructu: Ares¬
cat inquit ut nec folia habeat. quid
& uerbatollit  arida enĩ nec folia
possio habere : Si cergo erant iu¬
dei pharisei. arbor illaerant uer¬
bahabebant. facta non habebant.

Expanded text:
erat, quia impietate propaginis teerat, quia impietate propaginis tenebatur; sub illa arbore fici erat, in qua gemitur in alio psalmo: Ecce enim in iniquitate conceptus sum . Sed vidit eum ille qui venit cum gratia. Quid est, Vidit eum? Misertus est ejus. Ergo hominem sine dolo sic commendat, ut gratiam suam in illo commendet. Cum esses sub arbore fici, vidi te. Vidi te, dictum? Quid magnum est videre hominem sub arbore fici? Si non vidisset sub ista ficu genus humanum Christus, aut aresceremus omnino, aut, quomodo Pharisaei, in quibus dolus erat, id est, justificabant se verbis, factis autem mali erant, folia sola invenirentur in nobis, non fructus. Nam talem arborem fici quando vidit Christus, maledixit, et aruit. Video, inquit, sola folia, id est sola verba, absque fructu: Arescat , inquit, ut nec folia habeat. Utquid et verba tollit? Arbor arida enim nec folia potest habere. Sic ergo erant Judaei, Pharisaei arbor illa erant: verba habebant, facta non habebant:
Abbreviated transcription (Latin):
psal mus incipit : & incipit intellec¬
tus: Intellectus ergo uel intelli¬
gentia. ipsaẽ. ut noueris iacta¬
re nonte debere demeritistuis
nec p̃sumere dempunitate pecca¬
ma ergo intelligentia : ue te noue¬
ris peo catorem Consequens intel¬
ligentia ẽ ut cũ ex fide ꝑehlectio¬
nem bene cȩperis opari: nechoo
in ribus tuis sed graẽdeide pataue¬
ris. Ita nonerit dolus incor detuo
hoc ẽ in corde tuo interiore. nec
aliud inlabus habebis. aliud in cogi¬
tatione: Nonerif de illis phari¬
seis dequibus dictũ est: similesestis
monumentis dealbatis: A foris quidẽ
apparetis hominibus iusti : in tus autẽ
pleniestis dolo & iiquitate Quier¬
go cum sit iniquus iustũ sep̃cendit:
nonne dolosus ẽ : Nonẽ ille natha¬
nael de quo dñs dicit: Ecce uere i sra¬
belita. in quo dolus nonẽ. Elnde autẽ
millo natbana ele dolus nonerat.:
Cũ esses inquit sub arborefioi: uidite.
Sub arbore ficierat : sub conditione
carmis erat : Sub conditione carnis

Expanded text:
cipit, et incipit intellectus. Intellectus ergo vel intelligentia ipsa est, ut noveris nec jactare te debere de meritis tuis, nec praesumere de impunitate peccama ergo intelligentia, ut te noveris peccatorem. Consequens intelligentia est, ut cum ex fide per dilectionem bene coeperis operari, ne hoc viribus tuis, sed gratiae Dei deputaveris. Ita non erit dolus in corde tuo, hoc est in ore interiore tuo; nec aliud in labiis habebis, aliud in cogitatione. Non eris de illis Pharisaeis, de quibus dictum est: Similes estis monumentis dealbatis; a foris quidem apparetis hominibus justi, intus autem pleni estis dolo et iniquitate . Qui ergo cum sit iniquus justum se praetendit, nonne dolosus est? Non ille Nathanael est, de quo Dominus dicit: Ecce vere Israelita in quo dolus non est? Unde autem in illo Nathanaele dolus non erat? Cum esses, inquit, sub arbore fici, vidi te . Sub arbore fici erat, sub conditione carnis erat. Si sub conditione carnis
Abbreviated transcription (Latin):
quimale cadunt. quispenisuam in hoc
scło ponunt. aufertur quod nte bat
foris. nichil remanet in tus. nisi fumꝰ
malȩ conscientię Un de seconsolen¬
tur non habent: non habent quiforis
exeant. non habent qui introredeant.
desertipõpascłari. manes grã sp̃ita¬
li. uere humiliantur: Et multis facit
ista ds̃ mis totẽpore : sed non om̃b Sienĩ
nemini faceret : quas i non uideretur
uigilare diuina prouidentia. Si om̃i¬
bus faceret: non seruaret diuinã pa¬
tientiã : Tutam̃ xp̃iane tolerare di¬
dicisti : nonuindictam retribuere:
Ulindicariuis xp̃iane : nondum ui¬
dicatus ẽ x p̃c Antupassus es inpro¬
bum & ille nonẽ passus non ne
prior procepassus ẽ. qui non habe¬
bat quare paterctur nã intetri¬
bulatio fornax aurificis ẽ. si camen
aurũsis & non palea: ut sor dibus ca¬
reas. non in cinerẽ conuertaris¬

Expanded text:
m. Ipsi sunt qui male cadunt, qui spem suam in hoc m. Ipsi sunt qui male cadunt, qui spem suam in hoc saeculo ponunt. Aufertur quod nitebat foris, nihil remanet intus nisi fumus malae conscientiae. Unde se consolentur non habent, non habent quo foras exeant, non habent quo intro redeant, deserti pompa saeculari, inanes gratia spirituali, vere humiliantur. Et multis facit Deus ista in isto tempore, sed non omnibus. Si enim nemini faceret, quasi non videretur vigilare divina providentia: si omnibus faceret, non servaretur divina patientia. Tu tamen, christiane, tolerare didicisti, non vindictam retribuere. Vindicari vis, christiane? Nondum vindicatus est Christus. An tu passus es improbum, et ille non passus est? Nonne prior pro te passus est, qui non habebat quare pateretur? Nam in te tribulatio fornax aurificis est si tamen aurum sis, et non palea, ut sordibus careas, non in cinerem convertaris
Abbreviated transcription (Latin):
do ipsorum : ds̃ ẽ : In umliatus uidebat᷑
iob ꝑdita substantia sua : ꝑdicis filiis su¬
is. ꝑditis quȩ seruabat. ꝑ ditis quibus
ser uabat. remansit sine bereditate.
& quodẽ tristiussineherede: Fe¬
mansit ad solam uorẽ non suam con¬
solatricem sed diabolipotius adiutri¬
interra : Dñs dedit. dñs abstulit. sicut
dño placuit ita factum ẽ. sit nom̃ dñi
bene dictum Istȩ geminȩ laudes dei
undes : foris uidete pauperem. intꝰ
diuitem: Istȩ geminȩ laudes dei non¬
exirent dehuius ore : nisithes auros
haberet incor de Quidiuites eẽ uultis.
tales diuitias concupiscite : quas nec
in naufragio potestis amittere: Ergo
tales quando humiliantur : nolite
eos putare miseros Erratis nescitis
quid intus habeat. ex uobis conicitis qui
mundũ diligitis : quia uos cũ talia per¬
ditis miseriremanetis: Prorsus noli¬
te hocputare. habent in tus quod gau¬
deant: Interior dominator eorũ:

Expanded text:
do ipsorum Deus est. Humiliatus videbatur do ipsorum Deus est. Humiliatus videbatur Job perdita substantia sua, perditis filiis suis, perditis quae servabat, perditis quibus servabat; remansit sine haereditate, et, quod est tristius, sine haerede ; remansit ad solam uxorem, non suam consolatricem, sed diaboli potius adjutriin terram: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum . Istae gemmae laudis Dei unde sunt? Videte foris pauperem, intus divitem. Istae gemmae laudis Dei exirent de ejus ore, nisi thesaurum haberet in corde? Qui divites esse vultis, tales divitias concupiscite, quas nec in naufragio potestis amittere. Ergo tales quando humiliantur, nolite eos putare miseros. Erratis, non scitis quid intus habeant. Ex vobis conjicitis, qui mundum diligitis, quia vos cum talia perditis, miseri remanetis. Prorsus nolite hoc putare; habent intus quo gaudeant. Interior est dominator eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Euidico ut diligat dñm. quiadhuc
lentiam qui ponpas scł i. & uanitates
om̃s. & insanias mendaces: Euidico.
noli diligere. ut discas diligere
Auertere ut conuertaris. funde
ut implearis Diligite dñm om̃s scĩ
dencur.  Nostis quia modo in suis
uanitatib: ex tolluntur : Uerita¬
temrequir& dñs: Et retribuet ha
brndanter facientib suꝑbiam: Per¬
te : donec efferatis: eolerate : donec
requirens: retribu& his quiabundan¬
ter faciunt suꝑbiã : Lã dictur us ẽ. quan¬
do retribuet. quando uult quiare¬
tribuet: Gertussis deretributione:
non cures de tempore. non audeas
dõdare consilium: Pror sus uerita¬
tẽ requirit : & retribu& his quia¬
bundant̃ faciunt suꝑbiã. Aliquibus
& hic retribuet. & uidimus & didi¬
cimus. quia retribuet : Et enĩ quan¬
dohumiliantur quidm̃timent. si for¬
te maliqua dignitate huius scłi reful¬
serant. humiliati noncecider̃. quia
dm̃ decorde non ex cluser̃. Altitu¬

Expanded text:
Cui dico ut diligat Dominum, qui adhuc Cui dico ut diligat Dominum, qui adhuc ligit pompas saeculi, et vanitates omnes, et insanias mendaces? Cui dico: Disce non diligere, ut discas diligere; avertere, ut convertaris; funde, ut implearis. Diligite Dominum, omnes dentur; nostis quia modo in suis vanitatibus extolluntur: veritatem requiret Dominus. Et retribuet his qui abundanter faciunt superbiam. Ferte donec efferatis, tolerate donec ritatem requirens, retribuat his qui abundanter faciunt superbiam. Jam dicturus es: Quando retribuet? Quando vult. Quia retribuet certus sis; de retributione non dubites, de tempore non audeas Deo dare consilium. Prorsus veritatem requiret, et retribuet his qui abundanter faciunt superbiam. Aliquibus et hic retribuet, et vidimus et didicimus quia retribuit. Etenim quando humiliantur qui Deum timent, si forte in aliqua dignitate hujus saeculi refulserant, humiliati non ceciderunt, quia Deum de corde non excluserunt: altitu
Abbreviated transcription (Latin):
millosꝑans: Vlidens autẽ uentum
ualidumtimuit: Ego dixi inextasi
mea: proiectus sũ a facie oculorũ
tuorum : Et cũ cepis set mergi:
clamauit dicens Oñe pereo. Et
ihc̃ porrigens eimanũ : leuauit
eum dicens: Modice fideiquare
dubitasti: Dixiergo in pauore
meo: proiectus sum a facie oculoꝵ
tuorũ: & tanquã iãperire incipi¬
entis inmari : ex audisti dñe uocẽ
orationis me ȩ : Ex audisti autẽ : cum
clamarẽ adte. Elamor ad dñm:
nonẽ. uoce. sed cor de Multisilen
pentes. corde a uerso nichil im¬
petrare potuer̃ : Siergo clamas
clamaitus ubi audit ds Cũ clama¬
sumex ꝑtus: H abui tribulationes
inuocaui & non sum deceptus. Sꝑ aui
indm̃ : & non sum confusus: Cogitati¬
ones meas in luminauit: trepidatio¬
nem meam firmaut: Oiligite dñm
om̃s scĩeius: Id ẽ. illidiligite dnm
qui non diligitis mundũ I oc ẽ. om̃s
scĩ eius: Nãmcuidico ut diligat dñm
quiadhuc diligit amphite atrum .a

Expanded text:
in illo sperans: videns autem ventum in illo sperans: videns autem ventum validum, timuit. Ego dixi in ecstasi mea: Projectus sum a facie oculorum tuorum. Et cum coepisset mergi, clamavit, Domine, pereo. Et Jesus porrigens ei manum, levavit eum dicens, Modicae fidei, quare dubitasti ? Dixi ergo in pavore meo, Projectus sum a facie oculorum tuorum: et tanquam jam perire incipientis in mari, exaudisti, Domine, vocem orationis meae. Exaudisti autem, cum clamarem ad te. Clamor ad Deum non est voce, sed corde. Multi silentpentes, corde averso nihil impetrare potuerunt. Si ergo clamas, clama intus, ubi audit Deus. Cum clamasum expertus; habui tribulationes; invocavi, et non sum deceptus; speravi in Deum, et non sum confusus: cogitationes meas illuminavit, trepidationem meam firmavit. Diligite Dominum, omnes sancti ejus: id est, vos diligite Dominum, qui non diligitis mundum, hoc est, omnes sancti ejus. Nam cui dico ut diligat Dominum, qui adhuc diligit amphitheatrum?
Abbreviated transcription (Latin):
mea Ulidet sepauentẽ nescio qua
tribulatione magna sicut non de¬
sunt : ad tendit corsuum pauidũ.
& trepidũ & dicit : Pro iectus sum
a facie oculor ũ tuor ũ: Simfacie
tua essem non sic timerem. Sime
ait. Ideo exaudisti uocẽ orationis
meae. Quia confusus sum. quia diai
proiectus sum a facie oculor ũ tuoꝵ
quia non suꝑb: exciti. sed cor meũ
ac cusaui. & intribulatione mea
titubans adteclamaii : & ex audisti
orationẽ meam. Impletũ ẽ. ergo : qđ
cõmendau de illo psalmo Quodenĩ
ẽ. ego diximextasi mea proiectus sũ
a facie oculorũ tuorũ hocẽ millo
tiuocẽ orationis meae: Ad tende illud
ipetro. Vlidet dñm ambulantem
inaquis : putat fantasma. exclamat
dñs: Egosũ nolietimere: Confi¬
dit petrus. & dicit : Situes : iube me
uenire adte suꝑ aquas: Ha probo
situes: siin uerbo tuo potuero quod
tupotes: Ait ille: Ueni. Et uerbũ
iubentis. factaẽ. potes tas audien¬
tis: Clenimquit & descendit : cȩ¬
pit ire : Ibat intrepidus : tanquã

Expanded text:
mea. Vidit se paventem intus nescio qua tribulatione magna, sicut non desunt: attendit cor suum pavidum et trepidum, et ait: Projectus sum a facie oculorum tuorum. Si in facie tua essem, non sic timerem; si me ait: Ideo exaudisti vocem orationis meae. Quia confessus sum, quia dixi, Projectus sum a facie oculorum tuorum; quia non superbus exstiti, sed cor meum accusavi, et in tribulatione mea titubans ad te exclamavi: exaudisti orationem meam. Impletum est ergo quod commendavi de illo psalmo. Quod enim est, Ego dixi in ecstasi mea: Projectus sum a facie oculorum tuorum; hoc est in illo ocem orationis meae. Attende illud in Petro videt Dominum ambulantem in aquis, putat phantasma. Exclamat Dominus, Ego sum, noli timere. Confidit Petrus, et dicit, Si tu es, jube me venire ad te super aquas: hinc probo si tu es, si in verbo tuo potuero quod tu potes. Ait ille, Veni, Et verbum jubentis facta est potestas audientis. Veni, inquit. Et descendit: coepit ire, ibat intrepidus, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
pero exitu impleant. in uocant me
Quidergo ẽ quod ꝓmagno mercede
exigis. ut dicas. ñ confundar qm̃ in
uoca uite. Inuocant quidẽ illi. sed
non inuocant te : Inuo cas dm̃: quando
inte in uocas deum Hoc ẽ. enĩ illum
cor dis tui inuitare : Ponauderes aut̃
tantum patremfamilias in intare :
nisi nos ses ei habitaculum p̃parare:
Sienĩ dicat tibideus. ecce inuocasti
me . uenio adte. quo intrabo tantas
sordes conscientiȩ tuȩ sustinebo:
ꝑiseruũ meum indomũ tuam inuita¬
res. non ne prius cammundare cura¬
res in uocas me incortuum : & ple¬
nũ ẽ. rapinis: Quo muocatur deus.
centiis. et inuocas me Deniq: deta

Expanded text:
pero exitu compleant, invocant me? pero exitu compleant, invocant me? Quid ergo est quod pro magna mercede exigis, ut dicas: Non confundar, quoniam invocavi te? Invocant quidem illi, sed non invocant te. Invocas Deum, quando in te vocas Deum. Hoc est enim illum cordis tui invitare. Non autem auderes tantum patrem familias invitare, nisi nosses ei habitaculum praeparare. Si enim tibi dicat Deus: Ecce invocasti me, venio ad te, quo intrabo? Tantas sordes conscientiae tuae sustinebo? Si servum meum in domum tuam invitares, nonne prius eam mundare curares? Invocas me in cor tuum, et plenum est rapinis. Quo invocatur Deus pcentiis, et invocas me! De ta
Abbreviated transcription (Latin):
non meis meritis. sed in tua miscđia:
Non quia ego sum dignus: sed quia
tues misericors: Molime audire se¬
cundum iuditiariã seueritatẽ. sed
scđm misericor dissimã bonita tem¬
tuam: Saluũ me fac in tua misericor
dia Dnẽ ñ confundar qm̃ in uoca¬
uite Magnã catisam diã. ne confũ¬
dar qm̃ inuocauite : Uis ut confundat᷑
quimuocauit te Uis ut dicatur
ubi ẽ. de quo p̃sumpsit : Quis autem
etiam ipsorũ impiorũ non inuocat
dm̃ nisi ergo proprio modo quodã
dicerer. inuoca uite qui non possit
cõmunis eẽ cũ multis. nullo modo
dehac inuocatione tantam mercedẽ
auderet exigere : Responderet
enĩ illi ds̃ quodã modo incogitationẽ.
& diceret: Sindame petis. ut non
confudaris: Quare : quia inuocasti
me Nãcotidie homines ut impleant
forte adul teria quȩ concupis cunt in¬
uocant me: non cotidie homines ut
moriantur illi a quibus expectant he¬
reditatem. in uocant me: non cotidie
homines qui fraudẽ cogitant ut eã ꝓs¬

Expanded text:
non in meis meritis, sed in tua misericordia; non quia ego sum dignus, sed quia tu misericors es. Noli me audire secundum judiciariam severitatem, sed secundum misericordissimam bonitatem. Salvum me fac in tua misocavi te: magnam causam dixit, Non confundar, quoniam invocavi te. Vis ut confundatur qui invocavit te? Vis ut dicatur: Ubi est de quo praesumpsit? Quis autem etiam ipsorum impiorum non invocat Deum? Nisi ergo proprio modo quodam diceret, Invocavi te, qui non possit communis esse cum multis, nullo modo de hac invocatione tantam mercedem auderet exigere. Responderet enim illi Deus quodammodo in cogitatione, et diceret: Quid a me petis ut non confundaris? Quare? Quia invocasti me? Nonne quotidie homines, ut impleant forte adulteria quae concupiscunt, invocant me? nonne quotidie homines, ut moriantur illi a quibus exspectant haereditatem, invocant me? nonne quotidie homines qui fraudem cogitant, ut eam pros
Abbreviated transcription (Latin):
lius ut esset gubernator ille aliquan¬
do mualidior: ut cum labore & aliqua
difficul tate guber nacula regeret.
& ta m̃ rectum. debitũq cur sũ tene¬
r&: Rursumq ille pigrius etiam
& mn becillius inuia ambularet : quã
preteruiam fortiter curreret:
Optimus ergo ille quiet uiam tenet¬
& bene ibi ambulat sequentis autem
spei Qui& si aliquantũ claudicat.
non om̃i no ut erret. aut remaneat.
sed progre diatur. & si paulatim
fortasse enĩ sꝑandũ ẽ eo quotendit etiã
tar dius ꝑuenturum: Ergo fr̃s ex fi¬
de iustificatus ẽ. abraham: sed sifidẽ
oꝑa non p̃cesser̃. ta m̃ secuta sunt. Pũ¬
quidenĩ fides tua steriliserit: sed ste
ti : & ignem malitiȩtuȩ radice fidei
tuȩ concremasti : Lene ergo fidem
operaturus: Sed dicis. non hoc ait apłs
paulus. Immohoc ait apłs paulus. Pides
inquit quȩ ꝑdilectionẽ oꝑatur Et alio
loco Plenitudo legis caritas: & alio
loco. Omĩs enilex. inuno ser mone im¬

Expanded text:
lius, ut esset gubernator ille aliquanlius, ut esset gubernator ille aliquanto invalidior, ut cum labore et aliqua difficultate gubernacula regeret, et tamen rectum debitumque cursum teneret; rursumque ille pigrius etiam et imbecillius, tamen in via ambularet, quam praeter viam fortiter curreret? Optimus ergo ille qui et viam tenet, et bene ibi ambulat: sequentis autem spei, qui etsi aliquantum claudicat, non omnino ut erret, aut remaneat, sed progreditur etsi paulatim. Fortasse enim sperandum est, eum quo tendit etiam tardius perventurum. 5. Ergo, fratres, ex fide justificatus est Abraham: sed si fidem opera non praecesserunt, tamen secuta sunt. Numquid enim fides tua sterilis erit? Si sterti, et igne malitiae tuae radicem tuae fidei concremasti. Tene ergo fidem operaturus. Sed dicis, Non hoc ait apostolus Paulus. Imo hoc ait Paulus apostolus: Fides, inquit, quae per dilectionem operatur ; et alio loco: Plenitudo ergo legis, charitas ; et alio loco: Omnis enim lex in uno sermone im
Abbreviated transcription (Latin):
celerrimus preteruiam: Ne moer¬
go cõpritet bona oꝑa sua ante fidem.
&bi fides nonerat : bonũ opus nonerat
Bonũ enĩ opus: intentio facit: Intenti¬
onem: fides dirigit Nonualde ad ten¬
das quid homo faciat: sed cũ facit aspi¬
ciat. quolacertos optimȩ gubnationis
dirigat : Pac enĩ hominẽ optime guber¬
nare nauem : & ꝑdidis se quotendit
Quid ual et : quia temones opti me
te net . optime mouet. dat proram fluc¬
tibus cauet nelate infligantur T̃ an¬
tis ẽ. uiribus ut in de torque at nauem
quo uelit atq: unde uelit & dicatur
ei usque quo is: Et dicat nescio: A ut
nondicat nescio. sed dicat. ad illũpor¬
tũ eo. nec dicat in portũ. sed insaxafes¬
tinet: Nonne iste quando sibi uidetur
innaui guber nanda agilior. & effica¬
tior : tanto periculosius eamsic gubnat.
ut ad naufragium properando ꝓducat.
talis ẽ & quioptime currit preteruiã
Nonne ergo erat melius & tolerabi¬

Expanded text:
celerrimus praeter viam. Nemo ercelerrimus praeter viam. Nemo ergo computet bona opera sua ante fidem ubi fides non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit aspiciat, quo lacertos optimae gubernationis dirigat. Fac enim hominem optime gubernare navim, et perdidisse quo tendit; quid valet quia artemonem optime tenet, optime movet, dat proram fluctibus, cavet ne latera infligantur; tantis est viribus, ut detorqueat navim quo velit, atque unde velit: et dicatur ei, Usquequo is; et dicat, Nescio: aut non dicat, Nescio; sed dicat, Ad illum portum eo, nec in portum, sed in saxa festinet? Nonne iste quanto sibi videtur in navi gubernanda agilior et efficacior, tanto periculosius eam sic gubernat, ut ad naufragium properando perducat? Talis est et qui optime currit praeter viam. Nonne ergo erat melius et tolerabi
Abbreviated transcription (Latin):
eos quinolebant bene operari. de
sola fide p̃sumentes. ipsius abrahȩ
opera conmẽ dauit cinus paulus
fidem : & non sunt sibi aduersi apłi:
Dici autẽ opus omibus notũ abra¬
ham filium suum inmolandũ dõ
obtulit : bꝰ agnũ opus sed ex fide
laudo suꝑ aedificationẽ operis:
Sedudeo fidei findamentum: lau¬
do fructum bomoperis. sed infide
agnosco radicem Si autẽ hoc prȩt̃
fidẽ rectam faceret abraham:
nichil illi prodess&. qualecũque
illiopus ess&. Rursum sisic tener&
fidem abraham. ut cũ ei ds̃ impera¬
ret. offerre sibi in molandũ filium
diceret aprit semet ipsum ñ facio.
& tam̃ credo quia me etiã contẽpnen¬
tẽ iussa sua liberat ds̃. fides sine oꝑi¬
bus mor tua eẽt. & tanquã radix
sine fructus terilis at que arida remane¬
ret :  uidergo debemus nulla oꝑa p̃pone¬
refidei. idẽ ut ante fidẽ quisque ducat᷑
nibus laudabilia. mana sunt: Ita mich
uidentur eẽ. ut magnȩ uires : &curs

Expanded text:
eos qui nolebant bene operari de eos qui nolebant bene operari de sola fide praesumentes, ipsius Abrahae opera commendavit, cujus Paulus fidem: et non sunt sibi adversi Apostoli. Dicit autem opus omnibus notum, Abraham filium suum immolandum Deo obtulit . Magnum opus, sed ex fide. Laudo superaedificationem operis, sed video fidei fundamentum: laudo fructum boni operis, sed in fide agnosco radicem. Si autem hoc praeter fidem rectam faceret Abraham, nihil illi prodesset qualecumque illud opus esset. Rursum si sic teneret fidem Abraham, ut cum ei Dret offerri filium immolandum, diceret apud semetipsum: Non facio et tamen credo, quia me etiam contemnentem jussa liberat Deus: Fides sine opere mortua esset, et tanquam radix sine fructu sterilis atque arida remanera: « Debemus nulla opera proponere fidei, id est, ut ante fidem quisquam dicatunibus laudabilia, inania sunt: et ita mihi videntur esse, ut magnae vires et cursus
Abbreviated transcription (Latin):
non exoperibus iustificatus ẽ: Siergo
non ex operibus iustificatus ẽ. ab rabam
imde iustificatus ẽ Sequitur & dicit
unde : Quid e nĩ seriptura dicit: Ẽ re
didit aut̃ abraham dõ : & repritatum ẽ.
illi ad iustitiam. Ergo ex fide ius tifica¬
tus ẽ. abraham: Iam qui audit non ex
operibus sed ex fide : obser uet illã
uoraginẽ dequalocutus sum Uides
ergoquia exfide: non exoperibus
iustificatus ẽ. abraham. Paciamergo
quicquid uolo : quia & sibonao pera
non habuero. & tantũ credidero
indm̃: deputatur michi adius titiã
Sidix̃ & decreuit: lapsus dimer¬
sus ẽ. Siadhuc cogitat & fluctuat.
periclitatur : Scriptura aut̃ dei.
uerusq intellectus. non solũ peri¬
clitantẽ a periculoliberat: sed &
demersum a profundo eleuat :
Respondeo ergo tanquã contra
apłm: et dico de ipso abraham. qđ
inuenimus etiam mepła alterius
apłi qui uolebat corrigere homi¬
nes quimale intellexerant istũ
apłm. lacobus enĩ mepła sua contra

Expanded text:
o ex operibus justificatus est. Si ergo non ex operibus justificatus est Abraham, unde justificatus est? Sequitur, et dicit unde: Quid enim Scriptura dicit? id edidit autem Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . Ergo ex fide justificatus est Abraham. 3. Jam qui audit, non ex operibus, sed ex fide; observet illam voraginem, de qua locutus sum: Vides ergo, quia ex fide, non ex operibus justificatus est Abraham; faciam ergo quidquid volo, quia etsi bona opera non habuero, et tantum credidero in Deum, deputatur mihi ad justitiam. Si dixit et decrevit, lapsus demersus est: si adhuc cogitat et fluctuat, periclitatur. Scriptura autem Dei verusque intellectus, non solum periclitantem a periculo liberat, sed et demersum a profundo elevat. Respondeo ergo tanquam contra Apostolum, et dico de ipso Abraham, quod invenimus etiam in Epistola alterius apostoli, qui volebat corrigere homines, qui male intellexerant istum apostolum. Jacobus enim in Epistola sua, contra
Abbreviated transcription (Latin):
nullã rapinã facio Res alienas non con¬
cupisco : nullo adulterio contaminor
Non inueniatur aliquid inuita mea qđ
rep̃hendatur : & quiꝰ rep̃henderifa¬
ciat xp̃ianũ. H ab et głam: sed non adõ
Namaut̃ sic pater nr̃ abraham. Inaeo
autẽ sententia apłi : ad hoc uult inten¬
cionem nrãm dirigere. Quia enĩ fate¬
mur : & ipsa ẽ fides nr̃a descõpatriarcha
quiplacuit dõ ut dicamus eum & noue¬
rimus addm̃ habere głam : ait apłs:
Certe notũ ẽ. nobis & manifestũ : quia
abra ham ad dm habet głam. Aut siex
operibus iustifica tus ẽ: habet głam sed¬

Expanded text:
nullam rapinam facio, res alienas non connullam rapinam facio, res alienas non concupisco, nullo adulterio contaminor. Nam inveniatur aliquid in vita mea quod reprehendatur, et qui reprehenderit faciat christianum. Habet gNon autem sic pater noster Abraham. Haec enim sententia Scripturae ad hoc vult intentionem nostram dirigere. Quia enim fatemur, et ipsa est fides nostra de sancto Patriarcha, qui placuit Deo, ut dicamus eum et noverimus ad Deum habere gloriam, ait Apostolus: Certe notum est nobis et manifestum, quia Abraham ad Deum habet gloriam: at si ex operibus justificatus est Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
teram aut sinis tram: Iterũdico : qđ
breuiter fixo animo teneatis: Quid¬
ergo faciam psalmus iste docet
nos: Quoꝑlecto atq: tractato : ar
quisq ꝓmodulo suo audiat & sicut
sibi conscius fuerit ita uel doceat
corrigendi. uel gaudeat ad proban¬
dus: Dise deuias se inuenerit : rede¬
at ut muia ambulet. Sise in uia mue¬
nerit : ambulet ut ꝑueniat: Nemo
sit suꝑbus ex trauiam: nemopiger
mus: H oc dix̃ apł s. cũ conm̃daret iusti¬
tiam quȩ exfide ẽ. aduersus eos quiglo¬
riantur deiustitia quȩ ẽ. exoꝑibus: hoc
ait: Quidergo dicimus inuenisse abra¬
ham patrẽ nr̃m scđm carnem: siergo
abrabam exoꝑibus iustificatus ẽ : habet
głam. sed non ad dm̃: Auertat ipse deus
tos paganos propterea nolle fier ixp̃ia¬
nos: quia quasi sufficiunt sibi debonauita
sua. Hene uiuere opus ẽ. ut ait Quid
michi p̃cepturus ẽ. xp̃c : ut bene uiuam
lambene uiuo. Quid michinecessarius ẽ.
xp̃c nullum homicidium. nullũ furtũ.

Expanded text:
teram aut sinistram. Iterum dico quod teram aut sinistram. Iterum dico quod breviter fixum omnes animo teneatis: Nenos: quo perlecto atque tractato, arbiquisque pro modulo suo audiat; et sicut sibi conscius fuerit, ita vel doleat corrigendus, vel gaudeat approbandus. Si se deviasse invenerit, redeat ut in via ambulet: si se in via invenerit, ambulet ut perveniat. Nemo sit superbus extra viam, nemo pigerimus. Hoc dixit Apostolus, cum commendaret justitiam quae ex fide est, adversus eos qui gloriantur de justitia quae est ex operibus, hoc ait: Quid ergo dicemus invenisse Abraham patrem nostrum secundum carnem? Si enim Abraham ex operibus justificatus est, habet gloriam, sed non ad Deum . Avertat ipse Deus tos paganos propterea nolle fieri christianos, quia quasi sufficiunt sibi de bona vita sua. Bene vivere opus est, ait: quid mihi praecepturus est Christus? Ut bene vivam? Jam bene vivo: quid mihi necessarius est Christus? Nullum homicidium, nullum furtum,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tribuat. & potenta tui uolunta¬
tissuȩ : Etiam si forte impleuerit
omia quȩ iustitia uidentur coram ocu¬
lis hominum. ita ut nichil inueniat᷑
inuita eius quod possit rep̃hendi abho¬
minibus ipsam p̃sũptionem iactatio¬
nemque suꝑbiȩ dãpnat ds̃  Quidigi¬
turfit : si se homo iustificauerit. & de
iusticia sua p̃sũpserit : cadit : Si con¬
siderans & cogitans infirmitatẽ suã
uitam suam mundare᷑pet catissuis.
& se om̃i gurgite flagitiorum de¬
merserit : & ipse cadit : Presũto
deiustitia : quas idextraẽ: Cogita¬
tio inpimitatis pec catorum: quasi
sinistraẽ : Audiamus uocem dei
dicentẽ nobis: Nedeclines index¬
terã aut sinistram. Nep̃sumas
ad regnũ deiustitia tua : ne p̃sumas
ad peccandũ demiscđia dei Ab ua¬
troquetere uocat p̃ceptũ diuinũ :
et ab illa altitudine. & ab ista pro¬
funditate : Illuc siascenderis pre¬
cipitaberis: acsilapsus fueris de¬
mergeris: Bein quit declines index¬

Expanded text:
hoc tribuat, et potentatui voluntahoc tribuat, et potentatui voluntatis suae: etiam si forte impleverit omnia quae justa videntur coram oculis hominum, ita ut nihil inveniatur in vita ejus, quod possit reprehendi ab hominibus, ipsam praesumptionem jactationemque superbiae damnat Deus. Quid igitur fit, si se homo justificaverit, et de justitia sua praesumpserit? Cadit. Si considerans et cogitans infirmitatem suam vitam suam mundare a peccatis suis, et se omni gurgite flagitiorum demerserit; et ipse cadit. Praesumptio de justitia, quasi dextera est: cogitatio impunitatis peccatorum, quasi sinistra est. Audiamus vocem Dei dicentem nobis: Ne declines in dexteram aut sinistram . Ne praesumas ad regnum de justitia tua, ne praesumas ad peccandum de misericordia Dei. Ab utroque te revocat praeceptum divinum; et ab illa altitudine, et ab ista profunditate. Illuc si ascenderis, praecipitaberis; hac si lapsus fueris, demergeris. Ne, inquit, declines in dex
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium iniquorum. id ẽ. ne mopere¬
at corum qui sibi dicunt aQuic quid¬
ius faciam. quibus libet facinorib:
& flagitus in quiner. quantũ libet
peccẽ. liberat me ds̃ miscđia sua. quia
credidi in eum Q uienĩ dicit ne mi¬
nẽ perire talium. cogitatione ma¬
la inclinatur in inpunitatẽ malorũ
& ds̃ ille iustus cuicantatur. miscđiã
& iuditium dei. non solum miscdia
sed et iuditium inuenit hominem
male dese p̃sumentẽ & ad interitũ
suum sine miscđia dei ab utentem.
& neces se ẽ. ut dãpn&: Talis itaq
cogita tio p̃cipitat hommẽ. qua
quisq territur sise maudatiam
quandam p̃sũptionis erecerit.
& de suis uiribus iustitiaq: p̃sũpse¬
rit . & proposuerit anmoim¬
plere iustitiam & om̃ia quȩ pre¬
cipiuntur in lege. ita fiet. ut innul¬
lo offendat. atq in potestate sua
sehabere uitã suã ut om̃i nonus quã
labatur. nus quã deficiat. nus quã
titub et. nus quã caliget. sibi quȩ

Expanded text:
fidelium iniquorum; id est, nemo perefidelium iniquorum; id est, nemo pereat eorum qui sibi dicunt, Quidvis faciam, quibuslibet facinoribus et flagitiis inquiner, quantumlibet peccem, liberat me Deus misericordia sua, quia credidi in eum. Qui ergo dicit neminem perire talium, cogitatione mala inclinatur in impunitatem peccatorum; et Deus ille justus, cui cantatur misericordia et judicium , non sola misericordia, sed et judicium, invenit hominem male de se praesumentem, et ad interitum suum misericordia Dei abutentem, et necesse est ut damnet. Talis itaque cogitatio praecipitat hominem: qua quisque territus, si se in audaciam quamdam praesumptionis erexerit, et de suis viribus justitiaque praesumpserit, et proposuerit animo implere justitiam, et omnia quae praecipiuntur in Lege ita facere ut in nullo offendat, atque in potestate sua se habere vitam suam, ut omnino nusquam labatur, nusquam deficiat, nusquam titubet, nusquam caliget, sibique
Abbreviated transcription (Latin):
Salmus grã dei. et iustificatio¬
nis nrãe nullis p̃cedentibus
meritis nr̃ is. sed p̃ueniente nos mi
me ore apostolico sicut p̃cedens
hunc psalmum lectio intimauit
Anrã tenuitate susceptus est : cũ
urã caritate tractandus Unde
primũ infirmitatẽ meam oratio¬
mbus uris cõmendo: sic̃ dicit apłs
ut detur michisermo inaꝑtionẽ
oris mei : Siclo qui uobis quẽ ad modũ
& michidicere periculosum non sit.
& uobis audire salutaresit : Anceps
enĩ animus humanus. & fluctuans
inter confessionẽ infirmitatis. & au¬
datiam p̃sumptionis: Plerũ que hinc
atq: in de contunditur. & ita inpel¬
litur. ut ei in quã libet partem cade¬
re p̃cipitiumsit: Sienĩse infirmita¬
ti propriȩ omniex parte donaue¬
rit . & in hanc cogitationem se mli¬
nauerit ut dicat. quia miscđia dei
om̃ibus peccatoribus in quibus libet
peccatis ꝑ seuerantibus tantum cre¬
dentibus quia ds̃ liberat ds̃ ig noscit
ita in finẽ parata ẽ ut nemo per eat

Expanded text:
salmus gratiae Dei et justificationis nostrae nullis praecedentibus meritis nostris, sed praeveniente nos misme ore apostolico, sicut praecedens hunc psalmum lectio omnibus intimavit, a nostra tenuitate susceptus est cum Vestra Charitate tractandus. Unde primum infirmitatem meam orationibus vestris commendo, sicut dicit Apostolus, ut detur mihi sermo in apertione oris mei , sic loqui vobis, quemadmodum et mihi dicere periculosum non sit, et vobis audire salutare sit. Anceps enim animus humanus, et fluctuans inter confessionem infirmitatis et audaciam praesumptionis, plerumque hinc atque inde contunditur, et ita impellitur ut ei in quamlibet partem cadere praecipitium sit. Si enim se infirmitati propriae omni ex parte donaverit, et in hanc cogitationem se inclinaverit, ut dicat, quia misericordia Dei omnibus peccatoribus, in quibuslibet peccatis perseverantibus, tantum credentibus quia Deus liberat, Deus ignoscit, ita in fine parata est ut nemo pereat
Abbreviated transcription (Latin):
cornibus: Ipse immolatus ẽ : ꝑ actũ
ẽ sacrificium: Quere quid sit : figu¬
raẽ . xp̃i inuoluta sacramentis. De¬
nique ut indeatur : discutitur Vt
uideatur : ꝑtractatur: Vt quod in¬
uolutum ẽ : in uoluatur : Isaac tanꝗ
filius unicus dilectus. figurã habens
filii dei portans lignasibi. quomo¬
do x p̃c crucẽ por tauit: Ille postre
do crucifigi: figura ẽ. ista dexp̃o.
continuo p̃dicanda erat aeccła:
Pꝰrenunciato capite : prenuntian¬
dumerat et corpus Cȩpit sp̃s dĩ
cȩpit deus abraham p̃dicare uelle
aeccłam. & tulit figuram: A p̃mfigu¬
rate p̃dicabut: aeccłam aꝑte p̃di¬
cauit. Ait eñ ad abraham. Q mobe¬
disti uocimeȩ. & non peꝑcisti filio
tuo dilecto propterme: benedi
tuum sicut stellas cęli & arenã
maris: et benedicentur in se mi¬
ne tuo om̃s gentes ter rae Et pȩ¬
ne ubiq: xp̃c maliquo uolucro
sacramenti p̃dicatus ẽ a prophe¬
tis cũ aeccła aꝑte : ut uiderent illã.

Expanded text:
cornibus, ipse immolatus est, peractum cornibus, ipse immolatus est, peractum est sacrificium. Quaere quid sit: figura est Christi involuta sacramentis. Denique ut videatur discutitur, ut videatur pertractatur, ut quod involutum est evolvatur. Isaac tanquam filius unicus dilectus figuram habens Filii Dei, portans ligna sibi, quomodo Christus crucem portavit . Ille postremdo crucifigi? Figura est ista de Christo. Continuo praedicanda erat Ecclesia, praenuntiato capite praenuntiandum erat et corpus: coepit Spiritus Dei, coepit Deus ad Abraham praedicare velle Ecclesiam, et tulit figuram. Christum figurate praedicabat, Ecclesiam aperte praedicavit; ait enim ad Abraham: Quoniam obaudisti vocem meam, et non pepercisti filio tuo dilecto propter me, benedituum sicut stellas coeli, et sicut arenam maris, et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae . Et pene ubique Christus aliquo involucro sacramenti praedicatus est a Prophetis, Ecclesia aperte: ut viderent illam
Abbreviated transcription (Latin):
habitur os. dea eccta magnas contentio¬
nes excitaturos: Idõ illud unde maio¬
res lites futurȩ erant. planius p̃dica¬
tum. aꝑtius p̃dicatum ẽ. ut ad iuditium
illis ualeat . quiuider̃ & foras fuger̃
Exempli grã unũ cõmemorabo. Abra¬
hampater nr̃ fuit. Non propter pro¬
paginẽ carnis: sed propter nitatio¬
nemfidei : Iustus & placens dõ ꝑfidem:
suscepit sibi filium ꝓmis sum ysaac de
sua : Iussus ẽ immolare dõ eundem
filium : nec dubitauit. nec discepta uit
nec deius sud eidis putauit. nec malũ
puta uit quod iubere optimus potuit:
Duxit filium suum ad immolandum.
i posuit ei lignas acrificii. ꝑuenit ad
locum erex̃ dexteram ut ꝑcuteret:
Coprohibente de posuit. quo iubente
leuauerat. Q ui obtẽ perauerat
ut feriret : obtẽ ꝑauit ut parceret
Vlbiq obȩdiens : nus quam timidus:
Vt tam̃ impleretur sacrificium et
sine sanguine non discederetur :
inuentus ẽ. aries herens inue pre

Expanded text:
habituros, de Ecclesia magnas contentiohabituros, de Ecclesia magnas contentiones excitaturos. Ideo illud unde majores lites futurae erant, planius praedictum et apertius prophetatum est, ut ad judicium illis valeat qui viderunt, et foras fugerunt. 9. Exempli gratia unum commemorabo. Abraham pater noster fuit, non propter propaginem carnis, sed propter imitationem fidei: justus et placens Deo, per fidem suscepit filium sibi promissum Isaac de sua : jussus est immolare Deo eumdem filium, nec dubitavit, nec disceptavit, nec de jussu Dei disputavit, nec malum putavit quod jubere optimus potuit; duxit filium suum ad immolandum, imposuit ei ligna sacrificii, pervenit ad locum, erexit dexteram ut percuteret, eo prohibente deposuit, quo jubente levaverat ; qui obtemperaverat ut feriret, obtemperavit ut parceret; ubique obediens, nusquam timidus: ut tamen impleretur sacrificium, et sine sanguine non discederetur, inventus est aries haerens in vepre
Abbreviated transcription (Latin):
fecer̃: Hodie hominẽ inuenis uerbi grã
natum in parte donati Mescit quidsit
ȩccła : ubinatus ẽ. tenet Nonilli e uel¬
lis consuetudinẽ : quã suxit cũ lacte nu¬
tricis: Illũ da qui uoluitur cotidie in
scripturis : quilegit. qui p̃dicat: Ita ne
tam̃ non ibi uidet. postula ame & dabo
tibi gentes hereditatem tuam Nonibi¬
des ibi totius orbis imitatẽ. quid fugis
foras. ut non solum ipse patiaris uerbũ.
& aliis facias cęcitatẽ : qui uidebant me.
idẽ qui no uerant quid sit aeccła. quietiã
inscriptur is intuebantur. foras fuger̃
ame Putatis enĩ fr̃s mei quia illihomi¬
nes qui fecer̃ hereses ꝑ loca. & partes.
nonnouerant inscriptur is dei. quia aeo¬
cła non ẽ p̃dicata . nisi cototerrarum
orbe diffusa. Ueredico caritatiurẽ.
Certe om̃s xp̃ianisumus : uel xp̃iani
om̃s dicimur. et om̃s xp̃ĩ signo signam᷑:
eẽ particulas : & dexp̃o non tantumlitẽ

Expanded text:
fecerunt. Hodie hominem invenis, verbi gratia, fecerunt. Hodie hominem invenis, verbi gratia, natum in parte Donati, nescit quid sit Ecclesia, ubi natus est tenet: non illi evellis consuetudinem quam suxit cum lacte nutricis. Illum, illum da qui volvitur quotidie in Scripturis, qui legit, qui praedicat: itane tandem non ibi videt, Postula a me, et dabo tibi Gentes haereditatem tuam, des ibi totius orbis unitatem, quid foras fugis, ut non solum ipse patiaris, verum et aliis facias caecitatem? Qui videbant me, id est, qui noverant quid sit Ecclesia, qui eam in Scripturis intuebantur, foras fugerunt a me. Putatis enim, fratres mei, quia illi omnes qui fecerunt haereses per loca et partes, non noverant in Scripturis Dei, quia Ecclesia non est praedicta, nisi toto terrarum orbe diffusa? Vere dico Charitati Vestrae: Certe omnes christiani sumus, vel christiani omnes dicimur, et omnes Christi signo signamur: esse particulas, et de Christo non tantam litem
Abbreviated transcription (Latin):
go situtalis es: solus es ulide ne peior
sit ista suꝑbia quã illa nequitia Noli¬
te solumdicere Nam & helias aliquan¬
dote dio multitudinis impiorum affec¬
tus: ait. Prophetas tuos occider̃. alta
ria suffoder̃. & ego relictus sum solꝰ:¬
& quȩr̃ animã meam Bed quid dicit
illi res ponsum diuinum  reliqui
michi septem milia uirorum: quiñ
curuauer̃ genua ante baal. Ergo fr̃s.
inter hac scandala. unũ ẽ. remehum
ne malum sentias de fr̃e tuo. H umilit̃
esto quod uis eum eẽ : & non eum puta¬
bis eẽ. quod nones Sed tam̃ sit timor
siforas fugissent ame. quiꝰ inde bant
me. etiam qui uidebant. foras fug er̃
ame. Sed si qui me nonui debant foras
fug er̃ ame : nec dicendũ ẽ. fugerunt
quia in tus non fuerunt: Suntus non fu¬
xp̃i : Illud ẽ magis gemendum : illud
omĩno in tolerabile: quia multi quiuide¬
nouer̃ quid eẽt a eccła exier̃ foras
& hereses & scis mata. contra aeccłam

Expanded text:
go si talis non es, solus es? Vide ne pejor go si talis non es, solus es? Vide ne pejor sit ista superbia, quam illa nequitia. Noli solum te dicere. Nam et Elias aliquando taedio multitudinis impiorum ait: Prophetas tuos occiderunt, altaria tua suffoderunt, eam. Sed quid dicit illi responsum divinum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal . Ergo, fratres, inter haec scandala unum est remedium, ne male sentias de fratre tuo. Humiliter esto quod vis eum esse, et non putabis cum esse quod non es. Sed tamen sit etiam timor si foras fugissent a me qui non videbant me: etiam qui videbant me, foras fugerunt a me. Sed si qui me non videbant, foras fugerunt a me nec dicendum est, foras fugerunt; quia intus non fuerunt: si intus enim fuChristi: illud est magis gemendum, illud omnino intolerabile, quia multi qui videnoverunt quid esset Ecclesia, exierunt foras, et haereses et schismata contra Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
pinquabant ut crederent Hoc ẽ
uicinime i nimium deterritis unt
mala uita malorum & falsorum
xp̃ianorum: Quam multos puta¬
tis fr̃s mei uelle eẽ xp̃ianos. & offen¬
dimalis morib: xp̃i anorum ipsis
uicini quiiam propinquabant. & i¬
Quid iamtimendum quamcum uidet
homo multos maleuiuentes. & de qͥb
male sꝑabatur inmultis male factis
inen tis: timet netales sint om̃s quos
putabat bonos. & ueniunt insuspitio¬
nem malam prope om̃s boni: Qualis
uir quomodo cecidit. quo modo inuen¬
tus ẽ. milla tur pitudine. in illo scelere:
in illo malo facto: sutas ne taless̃
om̃s hoc ẽ timor notis meis: & ut
ipsis quibus noti sumus plerũ que in
dubium ueniamus: & nisite console¬
tur quod es. sialiquides. noncredis
eẽ alterum talem Consolatur homi¬
nem qualis cumq conscientia. ut dicat
sibi homo quibene uiuit Otu quimo do
uereris netales sint om̃s. tutalis es:
res pondit conscientia: Nonsum : Er¬

Expanded text:
pinquabant ut crederent: hoc est, pinquabant ut crederent: hoc est, vicini mei nimium deterriti sunt, mala vita malorum et falsorum christianorum. Quam multos enim putatis, fratres mei, velle esse christianos, sed offendi malis moribus christianorum? Ipsi sunt vicini quQuid tam timendum, quam cum videt homo multos male viventes, et de quibus bene sperabatur in multis malefactis inventos? Timet ne tales sint omnes quos putabat bonos, et veniunt in suspicionem malam prope omnes boni. Qualis vir? quomodo cecidit? quomodo inventus est in illa turpitudine, in illo scelere, in illo facto malo? putas non tales sunt omnes? Hoc est timor notis meis, ut et ipsis quibus noti sumus, plerumque in dubium veniamus. Et nisi te consoletur quod es, si aliquid es, non credis esse alterum talem. Consolatur hominem qualiscumque conscientia, ut dicat sibi homo qui bene vivit: O tu qui modo vereris ne tales sint omnes, tu talis es? Respondet conscientia: Non sum. Er