comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pecoribus. in iumentis.  in uniuer¬
sis mobilibus eoꝵ. ut aminimo usq
ad magnũ. om̃s diuites fierent de
p̃dationibus eoꝵ. Ioachim autem
summus pontifex de hierłm uenit
in bethuliam cum uniuersis prbis
suis. ut uideret uidith. Quȩ cũ
exisset ad illũ. benedixerunt illã
om̃s una uoce dicentes. Tu gloria
hierłm. tu letitia isrł. tu honori¬
ficentia populi nrͣi. quia feci
sti uiriliter. Et confortatum ẽ
cor tuũ eoquod castitatẽ amaue¬
ris. & post uirũ tuũ. alterũ nes¬
cieris. Ideo & manus dĩ confor¬
tauit te: & ideo eris benedicta
ineternum. Et dixit om̃is popłs
fiat fiat. Fer dies autẽ triguita.
uix collecta sunt spolia assyrioꝵ
a populo isrł. Porro autẽ uniũ¬
sa quȩ olofernis peculiaria fu¬
isse probata sunt: dederunt ui¬
dith. in auro. & argento. & uestib.
& geminis. et om̃e suppellectile.
& tradita sunt illi omĩa a populo.
Et orp̃is populi gaudebant cũ mu¬

Expanded text:
pecoribus in iumentis et univerpecoribus in iumentis et universis mobilibus eorum ut a minimo usque ad magnum omnes divites fierent de praedationibus eorum Ioachim autem summus pontifex de Hierusalem venit in Bethuliam cum universis presbyteris suis ut videret Iudith quae cum exisset ad illum benedixerunt illam omnes una voce dicentes tu gloria Hierusalem tu laetitia Israhel tu honorificentia populi nriliter, et confortatum est cor tuum, eo quod castitatem amaveris, et post virum tuum, alterum nescieris: ideo et manus Domini confortavit te, et ideo eris benedicta in aeternum. Et dixit omnis populus: Fiat, fiat. Per dies autem triginta, vix collecta sunt spolia Assyriorum a populo Israel. Porro autem universa, quae Holofernis peculiaria fuisse probata sunt, dederunt Judith in auro, et argento, et vestibus, et gemmis, et omni supellectili, et tradita sunt omnia illi a populo. Et omnes populi gaudebant cum mu
Abbreviated transcription (Latin):
clinato capite. relictis om̃ibus.
euadere hebrȩos quos armatos
uenire suꝑ se audierant conaren¬
tur : fugientes ꝑ uias campoꝵ. et
semitas collium. Uidentes itaq
filii isrł fugientes illos. descen¬
dentes clangentesq tubis. & ulu.¬
lantes post ipsos. & qm̃ assyru
non adunati in fugam ibant
precipites. filii aute̾ isrł uno
agmine ꝑsequentes: debilitabant
om̃s quos inuenire potuissent.
Misitq. orias nuntios ꝑ otñs ciui¬
tates & regiones isrł. Om̃is itaq.
regio. om̃isq urbs: electã uiuen¬
tutẽ misit armatam post eos. &
ꝑsecuti sunt eos in ore gladii. quo¬
usq ꝑuenirent ad extremitatem
finũ suoꝵ. Reliqui autẽ qui erant
in bethulia. ingressi sunt castra
assyrioꝵ. & prȩdam quã fugien¬
tes assyrii reliquerant abstuler.
& onustati sunt ualde. Hi uͦ qui
uictores reuersi sunt ad bethuliã.
om̃ia queq erant illoꝵ abstulerunt
secũ. ita ut non esset numerus in

Expanded text:
clinato capite relictis omnibus clinato capite relictis omnibus evadere Hebraeos quos armatos venire super se audierant fugientes per vias camporum et semitas collium videntes itaque filii Israhel fugientes illos descenderunt clangentes tubis et ululantes post ipsos et quoniam Assyrii non adunati in fuga ibant praecipites filii autem Israhel uno agmine persequentes debilitabant omnes quos invenire potuissent misitque Ozias nuntios per omnes civitates et regiones Israhel omnis itaque regio omnisque urbs electam iuventutem misit armatam post eos et persecuti sunt eos in ore gladii quousque pervenirent ad extremitatem finium suarum reliqui autem qui erant in Bethulia ingressi sunt castra Assyriorum et praedam quam fugientes Assyrii reliquerant abstulerunt et honestati sunt valde hii vero qui victores reversi sunt ad Bethuliam omnia quaeque erant illorum abstulerunt secum ita ut non esset numerus in
Abbreviated transcription (Latin):
illũ cũ uidith dormire. Sed cũ
nullũ motũ iacentis sensu auriũ
caperet. accessit ꝓximans ad cor¬
tinam. & eleuans eam uidit iacens
cadauer absq capite olofernis in
suo sanguine tabefactũ iacere
suꝑ terram. exclamauitq uoce
magna cũ fletu. & scidit uesti¬
m̃ta sua. Et ingressus taberna¬
culũ iudith: non inuenit eam.
Et exiliuit foras ad popłm &s dixit.¬
Una mulier hebrea. fecit confusionẽ
in domo regis nabuchodonosor.
Ecce eni olofernis iacet in terra. et
caput ipsius non est in illo. Quod
cũ audissent principes uirtutis
assyrioꝵ. sciderunt om̃s uestũta
sua. Et intolerabilis timor &tre¬
mor cecidit suꝑ eos. & turbati st̃
anuni eoꝵ ualde. & factus est
clamor incõparabilis in media
castra eoꝵ. Cumq om̃is exercitus
decollatũ olofernẽ audisset. fugit
menis & consiliũ ab eis. & solo
tremore & metu agitati. fuge p̃¬
sidiũ sumunt. ita ut nullus lo¬
queretur cũ ꝓximo suo: sed in¬

Expanded text:
illum cum Judith dormire. Sed cum illum cum Judith dormire. Sed cum nullum motum jacentis sensu aurium caperet, accessit proximans ad cortinam, et elevans eam, vidensque cadaver absque capite Holofernis in suo sanguine tabefactum jacere super terram, exclamavit voce magna cum fletu, et scidit vestimenta sua. Et ingressus tabernaculum Judith, non invenit eam, et exsiliit foras ad populum, et dixitUna mulier Hebraea fecit confusionem in domo regis Nabuchodonosor: ecce enim Holofernes jacet in terra, et caput ejus non est in illo. Quod cum audissent principes virtutis Assyriorum, sciderunt omnes vestimenta sua, et intolerabilis timor et tremor cecidit super eos et turbati sunt animi eorum valde et factus est clamor inconparabilis in media castra eorum cumque omnis exercitus decollatum Holofernem audisset fugit mens et consilium ab eis et solo tremore et metu agitati fugae praesidium sumunt ita ut nullus loqueretur cum proximo suo sed in
Abbreviated transcription (Latin):
appositus ẽ ad popłm isrł: & om̃is
successio generis eiꝰ usq in hodier¬
nũ diem.
Mox autẽ ut ortus est dies. suspen¬
derunt suꝑ muros caput olofernis.
Accepitq unusquisq aria sua. &
egressi sunt cũ grandi strepitu
& ululatu. Quod uidentes explo¬
ratores. ad tabernaculũ concurrer᷑.
Porro hi qui in tabernaculo erant
uenientes. & ante ingressum cubi¬
culi ꝑstrepentes: excitandi gratia.
inquietudine. arte. moliebantur.
ut non ab excitantib sed a sonan¬
tibus olofernis eugilaret. Nullus
enĩ audebat cubiculũ uirtutis assy¬
rioꝵ. pulsando aut intrando aꝑire.
Sed cum uenissent duces eiꝰ & tribu¬
ni &e uniuersi maiores exercitus as
syrioꝵ: dixerunt cubicularus. In¬
trate & excitate illũ. qmͣ egressi
mures de cauernis suis: ausi sunt
ꝓuocare nos ad preliũ. Lunc u¬
gressus uagao cubiculũ eiꝰ. stetit
ante cortinam. & plausum fecit
manibus suis: suspicabatur enĩ

Expanded text:
appositus est ad populum Israel, et omnis appositus est ad populum Israel, et omnis successio generis ejus usque in hodiernum diem. Mox autem ut ortus est dies, suspenderunt super muros caput Holofernis, accepitque unusquisque vir arma sua, et egressi sunt cum grandi strepitu et ululatu. Quod videntes exploratores, ad tabernaculum Holofernis cucurrerunt. Porro hi qui in tabernaculo erant, venientes, et ante ingressum cubiculi perstrepentes, excitandi gratia, inquietudinem arte moliebantur, ut non ab excitantibus, sed a sonantibus Holofernes evigilaret. Nullus enim audebat cubiculum virtutis Assyriorum pulsando aut intrando aperire. Sed cum venissent ejus duces ac tribuni, et universi majores exercitus regis Assyriorum, dixerunt cubiculariis: Intrate, et excitate illum, quoniam egressi mures de cavernis suis, ausi sunt provocare nos ad praelium. Tunc ingressus Vagao cubiculum ejus, stetit ante cortinam, et plausum fecit manibus suis: suspicabatur enim
Abbreviated transcription (Latin):
euis. Postea uero quã resupto
spũ recreatus est: ꝓcidit ad pe¬
des eius. & adorauit eam & dixit.
Benedicta tu dõ tuo. in om̃i caber¬
naculo iacob: qm̃ in om̃i gente
quȩ audierit nomen tuũ. mag¬
nificabit dm̃ isrł suꝑ te. Dixit
autẽ udith ad om̃em populum.
Audite me fr̃s. Suspendite ca¬
put hoc suꝑ muros nr̃os. & erit
cũ exierit sol: accipiat unusqͥsq
arma sua. & exite cũ impetu: nͣ
ut descendatis deorsum. sed qua¬
si impetũ facientes. Tunc explora¬
tores necesse erit. ut fugiant ad
principem suũ. excitandũ ad
pugnã. Cumq duces eoꝵ con¬
currerint ad tabernaculũ olo¬
fernis. & inuenerint eũ truncũ
in suo sanguine uolutatũ: deci¬
det suꝑ eos timor. Cumq cogno¬
ueritis fugere illos. ite post illos
securi. qm̃ dñs conteret eos sub
pedibus ur̃is. Tunc achior uidens
uirtutem quã fecit ds̃ isrł: relicto
gentilitatis ritu. credidit dõ. Et
circũcidit carnẽ p̃putii sui. et

Expanded text:
us postea vero quam resumpto us postea vero quam resumpto spiritu recreatus est procidit ad pedes eius et adoravit eam et dixit benedicta tu Deo tuo in omni tabernaculo Iacob quoniam in omni gente quae audierit nomen tuum magnificabit Deum Israhel super te dixit autem Iudith ad omnem populum audite me fratres suspendite caput hoc super muros nostros et erit cum exierit sol accipiat unusquisque arma sua et exite cum impetu non ut descendatis deorsum sed quasi impetum facientes tunc exploratores necesse erit ut fugiant ad principem suum excitandum ad pugnam cumque duces eorum cucurrerint ad tabernaculum Holofernis et invenerint eum truncum in suo sanguine volutatum decidet super eos timor cumque cognoveritis fugere illos ite post illos securi quoniam Dominus conteret eos sub pedibus vestris tunc Achior videns virtutem quam fecit Deus Israhel relicto gentilitatis ritu credidit Deo et circumcidit ca
Abbreviated transcription (Latin):
filia a dño dõ excelso: pre om̃ib
mulierib suꝑ terram. Benedictus
dñs qui creauit celũ & terrã. qui
te direxit in uulnera capitis prin¬
cipis inimicoꝵ nr̃oꝵ. quia hodie
nomen tuuͣ ita magnificauit. ut
non recedat laus tua de ore homi¬
nũ. qui memores fuerint uirtu¬
tis dñi inȩternũ. Ero quibus non
peꝑcisti animȩ tuę. ꝓpter angu¬
stias otri bulationem generis
tui. sed subuenisti rumȩ
ante conspectũ dĩ nr̃i. Et dixit
om̃is popłs. fiat fiat. Porro achi¬
or uocatus uenit. & dixit ei. Dĩ
isrł cui tu cestimonium dedisti.
quod ulciscatur se de inimicis
suis: ipse caput om̃iũ incredu¬
loꝵ incidit in hac nocte in ma¬
nu mea. Et ut ꝓbes quia ita ei
ecce caput olofernuis qui in con¬
tẽpsit. & tibi intiritũ minabat᷑
dicens. Cum captus fuerit popłs
isrł: gladio ꝑforare p̾cipiam
latera tua. Uidens autẽ achior
caput olofernis. angustiatus pre
pauore cecidit in faciem suam¬
suꝑ terram. & estuauit anima¬

Expanded text:
omnibus mulieribus super terram benedictus Dominus qui creavit caelum et terram qui te direxit in vulnere capitis principis inimicorum nostrorum quia hodie nomen tuum ita magnificavit ut non recedat laus tua de ore hominum qui memores fuerint virtutis Domini in aeternum pro quibus non pepercisti animae tuae propter angustias et tribulationem generis tui sed subvenisti ruinae ante conspectum Dei nostri et dixit omnis populus fiat fiat porro Achior vocatus venit et dixit ei Deus Israhel cui tu testimonium dedisti quod ulciscatur de inimicis suis ipse caput omnium incredulorum incidit in hac nocte in manu mea ut probes quia ita est ecce caput Holofernis qui in contempsit et tibi interitum midicens: Cum captus fuerit populus Israel, gladio perforare praecipiam latera tua. Videns autem Achior caput Holofernis, angustiatus prae pavore cecidit in faciem super terram,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qui placuerunt dõ ꝑ multis
tribulationes transierunt fideles
Illi autẽ qui tẽptationes non sus¬
ceperunt cũ timore dñi. & pati¬
entiam suam. & inppperiũ mur¬
murationis sue contra dñm ꝓtu¬
lerunt. & exterminati sunt ab ex¬
terminatore. & a serpentibus pe¬
rierunt. Et nos gͦ not ulciscam᷑
nos ꝓ his quȩ patimur. sed repu¬
tantes peccatis nr̃is hȩc ipsa mi¬
nora eẽ supplicia: flagella dñi
qu asi serui qui corripimur: ad
emendationẽ non ad ꝑditionem
nr̃am euenisse credamus. Et dixe¬
runt illi orias & prb̃i. Omĩa que
locuta es uera sunt. & non eͣ in
sermonibus titis ulla rep̾hensis.

Expanded text:
omnes qui placuerunt Deo per multas tribulationes transierunt fideles illi autem qui temptationes non susceperunt cum timore Domini et patientia sua inproperium murmurationis suae contra Dominum protulerunt exterminati sunt ab exterminatore et a serpentibus perierunt et nos ergo non ulciscamur nos pro his quae patimur sed reputantes peccatis nostris haec ipsa minora esse supplicia flagella Domini quasi servi qui corripimur ad emendationem non ad perditionem nostram evenisse credamus et dixerunt illi Ozias et presbyteri omnia quae locuta es vera sunt et non est in sermonibus tuis ulla reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. Et statuerunt sacerdotes in
ordinibus suis. & leuitas in uici
bus suis suꝑ oꝑa dĩ in hierłm. ficut
scriptũ ẽ in ubro moysi. Eecerunt
autẽ filii transmigrationis pascha
quarta decima die mensis primi.
Purificati enĩ fuerant sacerdotes & le¬
uitȩ quasi unus. om̃s inundi ad it¬
molandũ pascha uniuersis filuis
transinigrationis & fr̃ibus suis sa¬
cerdotib & sibi. Et comederunt
filii isrł qui reuersi fuerant de trañ¬
migratione. & om̃is qui se separa¬
uerat a comquinatione gentium
terrȩ ad eos ut quȩrerent dnm dñ
isrł. Et fecerunt sollep̾nitatẽ aui¬
moꝵ septẽ dieb in letitia. qm̃ le¬
tificauerat eos dñs. e conuerterat
cor regis assur ad eos. ut aduiua¬
ret manus eoꝵ in opere domus
regno artarxerxis regis ꝑsarum:
et dras filius saraiȩ filii azariȩ. fili
helchiȩ. filii sellum. filii sadoc. filii
ahitob. filii amariȩ. filii azariȩ. fili
maroioth. filii ⁊araiȩ. filii ori. fili¬

Expanded text:
Israel. Et statuerunt sacerdotes in Israel. Et statuerunt sacerdotes in ordinibus suis, et Levitas in bus suis, super opera Dei in Jerusalem, sicut scriptum est in libro Mosi. Fecerunt autem filii Israel transmigrationis Pascha, quartadecima die mensis primi. Purificati enim fuerant sacerdotes et Levitae quasi unus: omnes mundi ad immolandum pascha universis filiis transmigrationis, et fratribus suis sacerdotibus, et sibi. Et comederunt filii Israel, qui reversi fuerant de transmigratione, et omnes qui se separaverant a coinquinatione gentium terrae ad eos, ut quaererent Dominum Deum Israel. Et fecerunt solemnitatem azymorum septem diebus in laetitia, quoniam laetificaverat eos Dominus, et converterat cor regis Assur ad eos, ut adjuvaret manus eorum in opere domusregno Artarxersis regis Persarum Ezdras, filius Saraiae, filii Azariae, filii Helchiae, filii Sellum, filii Sadoc, filii Ahitob, filii Amariae, filii Azariae, filii Maroioth, filii Zariae, filii El
Abbreviated transcription (Latin):
na. & populũ qui extenderit ma¬
nuͣ sua̾. ut repugnet & dissipet
domũ dĩ illam que ẽ in hierłm. Ego
darius statui decretũ. qđ studiose
impleri uolo. Igitur tatannai dux
regionis transflumen. & starburan¬
nai & consiliarii eius. scđm quod
p̃ceperat darius rex: sic diligenter
executi sunt. Seniores autẽ uideoꝵ
edificabant. & ꝓsperabantur iuxta
ꝓphetiã aggei ꝓphete & zacharię
filui addo. Et edificauerunt & con¬
struxerunt iubente dõ isrł. & iu¬
bente cyro & dario & artarxerxe
regib ꝑsarũ. & cõpleuerunt domũ
dĩ istam usq ad diem tertiũ men¬
sis adar: qui ẽ annus sertus reg¬
ni darii regis. Fecerunt autẽ filii
isrł sacerdotes & leuitȩ & reliqui
filioꝵ transinigrationis dedicatio¬
nẽ domus dĩ in gaudio. & optule¬
runt in dedicatione domus dei
uitulos centũ. arietes ducentos.
agnos quadringentos. hyrcos ca¬
prarũ pro peccato totius isrł duo¬
decim. uixta numerũ tribuum

Expanded text:
na et populum, qui extenderit mana et populum, qui extenderit manum suam, ut repugnet et dissipet domum Darius statui decretum quod studiose impleri volo. Igitur Thathannai dux regionis trans flumen, et Stharbuzanai, et consiliarii ejus, secundum quod praeceperat Darius rex, sic diligenter exsecuti sunt. Seniores autem Judaeorum aedificabant, et prosperabantur juxta prophetiam Aggaei prophetae, et Zachariae filii Addo: et aedificaverunt et construxerunt, jubente Deo Israel, et jubente Cyro, et Dario, et Artaxerxe, regibus Persarum: et compleverunt domum Dei istam usque ad diem tertium mensis Adar, qui est annus sextus regni Darii regis. Fecerunt autem filii Israel, sacerdotes et Levitae, et reliqui filiorum transmigrationis, dedicationem domus Dei in gaudio. Et obtulerunt in dedicationem domus Dei vitulos centum, arietes ducentos, agnos quadringentos, hircos caprarum pro peccato totius Israel, duodecim, juxta numerum tribuum
Abbreviated transcription (Latin):
sacei. qui estis trans flumen: ꝓcul
recedite ab illis. & dimittite fieri
tẽplũ dĩ illud a plebe iuideorꝵ. & a
in loco suo. Sed & ame p̾ceptũ est:
quid oporteat fieri a presbiteris n¬
deoꝵ illis ut ȩdificetur domus dĩ.
scilicet ut de area regis. id ẽ de tribu¬
tis que dantur de regione trans flu¬
men: studiose sũptus dentur ui¬
ris illis. ne impediatur opus. Qđ
si necesse fuerit. & uitulos & ag¬
nos & hedos in holocaustũ dõ cȩli.
frumentũ. sal. uinũ. & oleum. scđm
ritũ sacerdotũ qui sunt in hierłm
detur eis ꝑ dies singulos. ne sit in
aliquo quęrimonia. & offerãt obla¬
tiones dõ celi. orentq ꝓ uita regis
filioꝵ enis. A me gͦ positũ eꝰ decre¬
tũ. ut om̃is homo qui hanc muta¬
uerit uissionẽ: tollatur lignũ de
domo ipsius. & erigatur & confi¬
gatur in eo: domus autẽ eius publi¬
cetur. Ds autẽ qui habitare fecit
nomen suu̾ ibi: dissipet om̃ia reg¬

Expanded text:
sachei, qui estis trans flumen, procul sachei, qui estis trans flumen, procul recedite ab illis et dimittite fieri templum Dei illud a duce Iudeorum et in loco suo. Sed et a me preceptum est, quid oporteat fieri a presbiteris Iudeorum illis, ut aedificetur domus Dei, scilicet ut de archa Dei, id est de tributis, quae dantur de regione trans flumen, studiose sumptus dentur viris illis, ne impediatur opus Dei. Quod si necesse fuerit, et vitulos et agnos et hedos in holocaustum Deo coeli , frumentum, sal, vinum et oleum secundum ritum sacerdotum, qui sunt in Ierusalem, detur eis per dies singulos, ne sit in aliquo querimonia. Et offerant oblationes Deo coeli orentque pro vita regis et filiorum eius. A me ergo positum est decretum, ut omnis homo, qui hanc mutaverit iussionem, tollatur lignum de domo ipsius, et erigatur et configatur in eo, domus autem eius publicetur. Deus autem, qui habitare fecit nomen suum ibi, dissipet omnia reg
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit. ut ȩdificaretur domus dĩ in
hierłm: oe uoluntatẽ regis suꝑ hac
ceca libroꝵ. qui erant repositi
in babylone. & inuentũ ẽ in ecba¬
tanis quod ẽ castrũ in madena
ꝓuintia uolumen unũ. talisq
scriptus erat in eo cõmentarus.
Amio primo cyri regis. cyrus rex
decreuit. ut domus dĩ quȩ est in luc¬
rusalem ȩdificaretur in loco ubi
immolent hostias. & ut ponant fun¬
damenta supportantia. altitudine
cubitoꝵ sexaginta. & latitudine
cubitoꝵ sexaginta. Ordines de lapi¬
dib impolitis tres. & sic ordines
de lignis nouis. Sũptus autẽ de
domo regis dabuntur. sed & uasa
tẽpli dĩ aurea  argentea quȩ na¬
buc hodonosor tulerat de tẽplo hie¬
rusalem. & attulerat ea in babylo¬
nẽ: reddantur & referantur in tem¬
plo herłm in locũ suũ. quȩ et po¬
sita sunt in tẽplo dĩ. Nunc gͦ tatan
nai dux regionis quȩ ẽ trans flum
staburannai & consiliarii uri aphar¬

Expanded text:
sit ut aedificaretur domus Dei in sit ut aedificaretur domus Dei in Jerusalem, et voluntatem regis super hac theca librorum, qui erant repositi in Babylone, et inventum est in Ecbatanis, quod est castrum in Medena provincia, volumen unum, talisque scriptus erat in eo commentarius: Anno primo Cyri regis: Cyrus rex decrevit ut domus Dei, quae est in Jerusalem, aedificaretur in loco ubi immolent hostias, et ut ponant fundamenta supportantia altitudinem cubitorum sexaginta, et latitudinem cubitorum sexaginta, ordines de lapidibus impolitis tres, et sic ordines de lignis novis: sumptus autem de domo regis dabuntur. Sed et vasa templi Dei aurea et argentea, quae Nabuchodonosor tulerat de templo Jerusalem, et attulerat ea in Babylonem, reddantur et referantur in templum Jerusalem in locum suum; quae et posita sunt in templo Dei. Nunc ergo Thathannai dux regionis, quae est trans flumen, Starbuzannai, et consiliarii vestri Aphar
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Post quã autẽ ad iracundiã pro¬
uocauerunt patres nr̃i dm̃ cȩli a
tradidit eos in manus nabuc hods¬
nosor regis babylonis chaldei. domũ
quoq hanc destrireit. & popłm eius
transtulit babrlonem. Inno autem
primo cyri regis babylonis. cyrus
rex ꝓposuit edictũ. ut domus dei
edificaretur. Nlam & uasa tẽpli dei
aurea  argentea quȩ nabuc ho dono¬
sor tulerat de tẽplo quod erat in
ierłm: & asportauerat ea in tẽplũ
babylonis. ꝓtulit cẏrus rex de tẽ¬
plo babylonis. & data sunt sasabasar
uocabulo. quẽ  principẽ constituit.
Dixitq. ei. Hȩc uasa tolle. & uade et
pone ea in tẽplo quod ẽ in hierłm.
& domus dĩ edificetur in loco suo.
lunc itaq sasabasar ille uenit. & po¬
suit fundamenta tẽpli dĩ in hieru¬
salem. & ex eo tẽpore usq nunc ȩdi¬
ficatur. & necdũ cõpletũ ẽ. Nunc
gͦ si uidetur regi bonu. recenseat
in biblioteca regis quȩ ẽ in baby lo¬
ne. utrũ nam a cyro rege iussum

Expanded text:
rat. Postquam autem ad iracundiam provocaverunt patres nostri Deum coeli, tradidit eos in manus Nabuchodonosor regis Babylonis Chaldaei, domum quoque hanc destruxit, et populum ejus transtulit Babylonem. Anno autem primo Cyri regis Babylonis, Cyrus rex proposuit edictum, ut domus Dei haec aedificaretur. Nam et vasa templi Dei aurea et argentea, quae Nabuchodonosor tulerat de templo, quod erat in Jerusalem, et asportaverat ea in templum Babylonis, protulit Cyrus rex de templo Babylonis, et data sunt Sassabasar vocabulo, quem et principem constituit, dixitque ei: Haec vasa tolle, et vade, et pone ea in templo, quod est in Jerusalem, et domus Dei aedificetur in loco suo. Tunc itaque Sassabasar ille venit et posuit fundamenta templi Dei in Jerusalem, et ex eo tempore usque nunc aedificatur, et necdum completum est. Nunc ergo, si videtur regi bonum, recenseat in bibliotheca regis, quae est in Babylone, utrumnam a Cyro rege jussum
Abbreviated transcription (Latin):
illis uidith. Sicit quod loqui
potui dĩ eẽ cognoscitis. ita quod
facere disposui ꝓbate si ex dõ ẽ
& orate ut firmu̾ faciat consiliũ
meũ deus. Stabitis uos ad por¬
tam nocte ista. & ego exeã cũ
abra mea. & orate ut sicut dixi¬
stis in dieb quinq respiciat dñs
popłm suũ isrł. Uos autẽ nolo
ut scrutemini actum meũ. & usq¬
dũ renuntiem uobis nichil aliud
fiat. nisi oratio ꝓ me ad dnm dm̃
nr̃m. Et dixit ad eã orias prin¬
cepis iudȩ. Uade in pace. & dñs
sit tecũ in ulcione inimicoꝵ nr̃oꝵ.
Et reuertentes abierunt. Quib
ascendentibus. iudith ingressa est
oratoriũ suum. & induens se cili¬
cio. posuit cinerem suꝑ caput
suũ. & ꝓsternens se dño. clama¬
uit ad dnm dicens. Dnẽ ds̃ patris
mei symeon. qui dedisti illi gla¬
diũ in defensionẽ alienigenarũ.
qui uiolatores extiterunt in com¬
quinatione sua. & denudauerunt

Expanded text:
illis Iudith: “Sicut quod loqui potui Dei esse cognoscitis, ita quod facere disposui probate si ex Deo est, et orate ut firmum faciat consilium meum Deus. Stabitis vos ad portam nocte ista, et ego exeam cum abra mea; et orate ut, sicut dixistis, in diebus quinque rpopulum suum Israel. Vos autem nolo ut scrutemini actum meum, et usquedum renuntiem vobis, nihil aliud fiat, nisi oratio pro me ad Dominum Deum nostrum. Et dixit ad eam Ozias princeps Iudaeae vade in pace et Dominus sit tecum in ultione inimicorum nostrorum et revertentes abierunt quibus abscedentibus Iudith ingressa est oratorium suum et induens se cilicio posuit cinerem super caput suum et prosternens se Domino clamavit ad Dominum dicens Domine Deus patris mei Symeon qui dedisti illi gladium in defensione alienigenarum qui violatores extiterunt in coinquin
Abbreviated transcription (Latin):
e ad inferos descendentes. reddant
imperio nr̃o pacẽ quã turbauerant.
Huc usq exemplar epistolȩ. Quȩ
secuntur: post in eum locũ scrip¬
ta repperi. ubi legitur. Pergensq
mardocheus: fecit om̃ia que ei
mandauerat hester. Nec tamen
habentur in hebraico. & apud
nullũ penitus ferunt᷑ int̾pretũ.
Mardocheus autẽ deprecatus est

Expanded text:
e ad inferos descendentes, reddant e ad inferos descendentes, reddant imperio nostro pacem, quam turbaverant. Hucusque exemplar epistolae. Quae sequuntur, post eum locum scripta reperi, ubi legitur. Pergensque Mardochaeus, fecit omnia quae ei mandaverat Esther. Nec tamen habentur in Hebraico, et apud nullum penitus feruntur interpretum. Mardochaeus autem deprecatus est
Abbreviated transcription (Latin):
ullo terrore uitam silentio tran¬
sigentes. optata cunctis mortali¬
bus pace fruerentur. Querente
autẽ me a consiliariis meis quomͦ
hoc posset impleri: unus qui sapi¬
entia &e fide cȩteros p̃cellebat. et
erat post regem secundus aman
nomine. indicauit mͥ in toto orbe
terrarũ popłm esse disꝑsum. qui
nouis uteretur legibus. et con¬
ret. & uniuersarũ concordiam
nationũ sua dissensione iuolaret.
Quoa cũ didicissemus. uidentes
unã gentẽ rebellem aduersum
om̃e hominũ genus ꝑuersis uti
legibus. nr̃isq uissionibus con¬
traire. & turbare subiectarum
nobis ꝓuintiarũ pacẽ atq con¬
cordiam: ussimus ut quoscũq.
aman qui om̃ibus ꝓuitus pre¬
positus ẽ & sed̾s a rege. et quem
patris loco colimus monstrauerit.
Cum coniugibus ac liberis delean¬
tur ab amicis suis. nullusq eoꝵ
misereatur. Quarta decima die
duodecimi mensis adar anni pre¬
sentis. ut nefarii homines uno di¬

Expanded text:
ullo terrore vitam silentio tranullo terrore vitam silentio transigentes, optata cunctis mortalibus pace fruerentur. Quaerente autem me a consiliariis meis, quomodo hoc posset impleri, unus qui sapientia et fide caeteros praecellebat, et erat post regem secundus, Aman nomine, indicavit mihi in toto orbe terrarum populum esse dispersum, qui novis uteretur legibus, et conret, et universarum concordiam nationum sua dissensione violaret. Quod cum didicissemus, videntes unam gentem rebellem adversus omne hominum genus perversis uti legibus, nostrisque jussionibus contraire, et turbare subjectarum nobis provinciarum pacem atque concordiam, jussimus, ut quoscumque Aman, qui omnibus provinciis praepositus est, et secundus a rege, et quem patris loco colimus, monstraverit, cum conjugibus ac liberis deleantur ab inimicis suis: nullusque eorum misereatur, quartadecima die duodecimi mensis ADAR anni praesentis: ut nefarii homines una di
Abbreviated transcription (Latin):
xersen manus mutere. & nunti¬
auit suꝑ eo regi. Qui de utroq
habita questione: confessos duci
iussit ad mortẽ. Rex autẽ quod
gestum. erat scripsit in cõmenta¬
riis. sed & mardocheus rei memo.¬
riam litteris tradidit. Precepitq
ei rex ut in aula palatii moraret.
datis ei ꝓ dilatione muneribus.
Aman uero filius amadathi buge¬
us. erat gloriosissimus corã rege
a uoluit nocere mardocheo & popło
aus ꝓ duobus regis eunuchis qͥ
fuerant interfecti. Huc usq.
pemium. Quȩ secuntur: in eo lo¬
co posita erant. ubi scriptũ ẽ in
uolumine. Et diripuerunt bona
uel substantias eoꝵ. quȩ in sola
uulgata editione repperimus.
Lpistolȩ autẽ hoc exemplar fuit.
Nex magnus artarxersis ab india
iiq ethiopiam centum uginti
septẽ ꝓuntiarũ. principibus et
gentibus imperarem. et uniuersũ
orbem meȩ ditioni subiugassem:
uolui nequaqu̾a abuti potentiȩ
magnitudine. sed clementia & leni¬
tate gubernare subiectos. ut absq

Expanded text:
xerxem manus mittere, nuntixerxem manus mittere, nuntiavit super eo regi. Qui de utroque habita quaestione, confessos duci jussit ad mortem. Rex autem quod gestum erat, scripsit in commentariis: sed et Mardochaeus rei memoriam litteris tradidit. Praecepitque ei rex, ut in aula palatii moraretur, datis ei pro delatione muneribus. Aman vero filius Amadathi Bugaeus, erat gloriosissimus coram rege, et voluit nocere Mardochaeo et populo ejus, pro duobus regis eunuchis qui fuerant interfecti. Hucusque Prooemium. Quae sequuntur, in eo loco posita erant, ubi scriptum est in volumine. Et diripuerunt bona, vel substantias eorum. Quae in sola Vulgata editione reperimus. Epistolae autem hoc exemplar fuitRex maximus Artaxerxes ab India usque Aethiopiam, centum viginti septem provinciarum principibus et gentibus imperarem, et universum orbem meae ditioni subjugassem, volui nequaquam abuti potentiae magnitudine, sed clementia et lenitate gubernare subjectos, ut absque
Abbreviated transcription (Latin):
paruerunt uoces & tumultus &
tonitrua e terre motus o con¬
turbatio suꝑ terram. ce eece duo
dracones magni paratiq contra
se in preliũ. ad quoꝵ clamorẽ
cuncte concitate sunt nationes.
ut pugnarent contra gentem
iustoꝵ. Fuitq dies illa tenebrarũ
& discriminis. tribulationis & angͥ¬
tiȩ. et ingens formido suꝑ terram.
Conturbataq est gens iustoꝵ tunen¬
tiũ mala sua. et preparata ad
mortẽ. Clamaueruntq. ad dnm.
Et illis uociferantibus. fons paruus
creuit in fluuiũ maximũ. et in
aquas plurimas redundauit.
Lux & sol ortus ẽ. et humiles exal
tati sunt: & deuorauerunt incli¬
tos. Quod cum audisset mardo¬
cheus & surrexisset de stratu. co¬
gitabat quid deus facere uellet.
Ut fixum habebat in animo. scire
cupiens quid significaret somni
re in aula regis cum bagatha
& thara eunuchis regis. qui u¬
nitores erant palatii. Cumq in¬
tellexisset cogitationes eoꝵ & cu¬
ras diligentius ꝑuidisset: didicit
quod conarentur in rege artar.¬

Expanded text:
uit, voces et tumultus et tonitrua et terręmotus et conturbatio super terram, et ecce duo dracones magni paratique contra se in prelium. Ad quorum clamorem cunctę concitatę sunt nationes, ut pugnarent contra gentem iustorum. Fuitque dies illa tenebrarum et discriminis, tribulationis et angustię et ingens formido super terram. Conturbataque est gens iustorum timentium mala sua et preparata ad mortem clamaveruntque ad dominum. Et illis vociferantibus fons parvus crevit in fluvium maximum et in aquas plurimas redundavit. Lux et sol ortus est et humiles extati sunt, et devoraverunt inclytos. Quod cum vidisset Mardochaeus, et surrexisset de strato, cogitabat quid Deus facere vellet, et fixum habebat in animo scire cupiens quid significaret somniure in aula regis, cum Bagatha et Thara eunuchis regis, qui janitores erant palatii. Cumque intellexisset cogitationes eorum, et curas diligentius pervidisset, didicit quod conarentur in regem Arta
Abbreviated transcription (Latin):
inuasit sensus eoꝵ. ne hoc faceret
hierłm & templo dñi. quod fe¬
cerat ceteris ciuitatib & tẽplis
earum. Et miserunt in omnẽ
samariam ꝑ circuitũ usq iericho:
x p̃ocupauerunt om̃s uertices
montiũ. & muris circundedert᷑
uicos suos. Et congregauerunt
frumenta. in p̾parationẽ pugnę.
Sacerdos etiam heliachim scrip¬
sit ad uniuersos qui erant con¬
tra hesdrelon: que ẽ contra fa¬
ciem campi magni iuxta dota¬
him. & uniuersis ꝑ quos transitꝰ
eẽ poterat. ut optinerent ascen¬
sus montiũ. ꝑ quos uia eẽ po¬
terat ad hierłm: ut illic custodi¬
rent. ubi angustũ iter. eẽ pote¬
rat inter montes. Et fecerunt
filu isrł: scđm quod constituerat
eis sacerdos dmiͣ heliachim. Et
clamauit om̃is populus ad dñm
instantia magna. & bumiliaue¬
runt animas suas in ieiunus.
ipsi & mulieres eoꝵ. Et induert̃
se sacerdotes ciliciis. & infantes
ꝓstrauerunt se contra faciem
tẽpli dñi. & altare dñi operue¬

Expanded text:
invasit sensus eorum ne hoc faceret invasit sensus eorum ne hoc faceret Hierusalem et templo Domini quod fecerat ceteris civitatibus et templis earum et miserunt in omnem Samariam per circuitum usque Hiericho et praeoccupaverunt omnes vertices montium et muris circumdederunt vicos suos et congregaverunt frumenta in praeparatione pugnae sacerdos etiam Heliachim scripsit ad universos qui erant contra Hesdraelon quae est contra faciem campi magni iuxta Dothain et universis per quos transitus esse poterat ut obtinerent ascensus montium per quos via esse poterat ad Hierusalem ut illic custodirent ubi angustum iter esse poterat inter montes et fecerunt filii Israhel secundum quod constituerat eis sacerdos Domini Heliachim et clamavit omnis populus ad Dominum instantia magna et humiliaverunt animas suas in ieiuniis ipsi et mulieres eorum et induerunt se sacerdotes ciliciis et infantes prostraverunt contra facitempli Domini, et altare Domini operue
Abbreviated transcription (Latin):
Tantusq metus ꝓuintiis illis incu¬
buit. ut uniuersarũ ur bium
habitatores principes & honora¬
ti. simul cũ populis exirent in
obiuiam uenienti. excipientes eũ
cũ coronis & lampadibus. ducen¬
tes choros in tibus & tympanis.
Nec ista tamen facientes. ferocita¬
tẽ eius pectoris mitigare potuer̃.
Nam & ciuitates eoꝵ destruxit. &¬
lucos eorum excidit. P receperat
enĩ illi nabuchodonosor rex: ut
om̃s dõs terrȩ exterminaret. ui¬
delicet ut ipse solus diceretur
ds̃ ab his nationibus. quȩ potu¬
issent olofernis potentia subui¬
gari. Pertransiens autẽ syriam
sobal & omnẽ apamiam. omnẽq
mesopotamiam. uenit ad idu¬
meos in terra gabaa. Accepitq
ciuitates eoꝵ. et sedit ibi ꝑ qua
triginta dies. in quib diebus
adunari p̃cepit uniuersũ exercitũ
uirtutis suȩ. Tunc audientes
hȩc filii isrł qui habitabant tͣrã
uidȩam. timuerunt ualde a fa¬
cie eius. Tremor etiã & horror

Expanded text:
tantusque metus provinciis illius incutantusque metus provinciis illius incubuit ut universarum urbium habitatores principes et honorati simul cum populis exirent in obviam venienti excipientes eum cum coronis et lampadibus ducentes choros in tibiis et tympanis nec ista tamen facientes ferocitatem eius pectoris mitigare potuerunt nam et civitates eorum destruxit et lucos eorum excidit praeceperat enim illi Nabuchodonosor rex ut omnes deos terrae exterminaret videlicet ut ipse solus diceretur deus ab his nationibus quae potuissent Holofernis potentia subiugari pertransiens autem Syriam Subal et omnem Apamiam omnemque Mesopotamiam venit ad Idumeos in terra Gabaa accepitque civitates eorum et sedit ibi per triginta dies in quibus diebus adunari praecepit universum exercitum virtutis suae tunc audientes haec filii Israhel qui habitabant in terra Iudaeae timuerunt valde a facie eius tremor etiam et horror
Abbreviated transcription (Latin):
legatos suos uniuersarũ urbiũ
et ꝓuintiarũ reges ac principes.
syrię scilicet & mesopotamiȩ. et
syrię sobal. & libiȩ. atq ciliciȩ.
qui uenientes ad olofernẽ dixer̃.
Desinat indignatio tua circa nos.
Melius est enu. ut uiuentes serui¬
amus nabuchodonosor regi mag¬
no. & subditi simus tibi: quam
morientes cũ interitu nr̃o. ipłi
seruitutis nr̃e dampna patiami¬
n. Om̃is ciuitas nr̃a omĩsq posses¬
sio. om̃s colles. & montes. & campi.
armenta boum. greges ouiũ capra¬
rũq. ȩquoꝵ cameloꝵq. & uniuer¬
se facultates nr̃ȩ. atq familiȩ. in
conspectu tuo sunt: sint omia
sub lege tua. Nos iam & filii nr̃i
serui tui sumus. Uen nobis pa¬
cificus dñs. et utere seruitio nr̃o
sicut placuerit tibi. Tunc des¬
cendit de monitib cũ equitibus
in uirtute magna. & optinuit
omẽm ciuitatẽ & omnit̃ iriba¬
bitantem terram. De uniuersis au¬
te̾ urbibus assũpsit sibi auxiliari¬
os uiros. fortes & electos ad bellũ.

Expanded text:
legatos suos universarum urbium ac provinciarum reges ac principes Syriae, scilicet Mesopotamiae et Syriae Sobal et Lybiae atque Ciliciae qui venientes ad Holofernem dixerunt desinat indignatio tua circa nos melius est enim ut viventes serviamus Nabuchodonosor regi magno et subditi simus tibi quam morientes cum interitu nostro ipsi servitutis nostrae damna patiamini omnis civitas nostra omnisque possessio omnes colles et montes et campi armenta boum greges ovium caprarumque equorum camelorumque et universae facultates nostrae atque familiae in conspectsub lege tua. Nos et filii nostri, servi tui sumus. Veni nobis pacificus dominus, et utere servitio nostro, sicut placuerit tibi. Tunc descendit de montibus cum equitibus in virtute magna, et obtinuit omnem civitatem, et omnem inhabitantem terram. De universis autem urbibus assumpsit sibi auxiliarios viros fortes et electos ad bellum
Abbreviated transcription (Latin):
gis. uicesima & scda die mensis
primi: factũ est uerbũ in domo
nabuchodonosor regis assyrioꝵ.
ut defenderet se. uocauitq om̃s
maiores. om̃sq duces bellatores
suos. & habuit cũ eis misteriuͣ
colloquii sui. Et dixit cogitatio¬
nẽ suam in eo esse. ut omẽm trã
suo subiugaret imperio. Quod
dictũ cũ placusset om̃ibus: uo¬
cauit nabuchodonosor rex olo¬
fernẽ principem militię suȩ.¬
& dixit ei. Egredere aduersus
om̃e regnum occidentis. & con¬
tra eos p̾cipue. qui contepsert̃
imperiũ meũ. Non parcet o.¬
culus tuus ulli regno. omnẽq.
urbem munitam subiugabis

Expanded text:
gis vicesima et secunda die mensis gis vicesima et secunda die mensis primi factum est verbum in domo Nabuchodonosor regis Assyriorum ut defenderet se vocavitque omnes maiores omnesque duces bellatores suos et habuit cum eis mysterium consilii sui dixitque cogitationem suam in eo esse ut omnem terram suo subiugaret imperio quod dictum cum placuisset omnibus vocavit Nabuchodonosor rex Holofernem principem militiae suae et diomne regnum occidentis, et contra eos praecipue qui contempserunt imperium meum. Non parcat oculus tuus ulli regno, omnemque urbem munitam subiugabis
Abbreviated transcription (Latin):
quadrigarũ suarum. Anno igit᷑
duodecimo regni sui. nabucho¬
donosor rex assyrioꝵ qui regna¬
bat in ninue ciitate magna.
pugnauit contra arfaxat. ⁊ ob¬
tinuit eum in campo magno qͥ
appellatur lagau. circa eufraten.
& tygrin. & iadasan: in campo
erioch regis elycorum. Iunc¬
exaltatũ ẽ regnũ nabuchodono¬
sor: & cor erus eleuatũ est. Et mi¬
sit ad om̃s qui habitabant in ci¬
licia & damasco & libano. et ad
gentes quȩ sunt in carmelo &
cedar. & inhabitantes galileam
in campo magno esdrelon. et
ad om̃s qui erant in samaria. & trans
flumen iordanem usq hierłm. &
omnẽ terram iesse. quousq ꝑueni¬
atur ad montes ethiopiȩ. Ad hos
om̃s misit nuntios nabuchodono¬
sor rex assyrioꝵ. qui om̃s uno
animo contradixerunt. & remi¬
serunt eos uacuos. ac sine hono¬
re abiecerunt. Tunc indignat᷑
nabuchodonosor rex ad omnẽ
terram illam. iurauit ꝑ regnũ
& thronum suum. quod defenderet
se de om̃ib regionibus his. Anno
tertio decimo nabuchodonasor re¬

Expanded text:
gitur duodecimo regni sui Nabuchodonosor rex Assyriorum, qui regnabat in Nineve civitate magna, pugnavit contra Arfaxath et obtinuit eum in campo magno qui appellatur Ragau, circa Eufraten et Tigrin et Hiadas, in campo Erioch regis Elicorum». buchodonosor et cor eius elatum est et misit ad omnes qui habitabant in Cilicia et Damasco et Libano et ad gentes quae sunt in Carmelo et Cedar et inhabitantes Galileam in campo magno Hesdraelon et ad omnes qui erant in Samaria et trans flumen Iordanem usque Hierusalem et omnem terram Iesse quousque perveniatur ad montes Aethiopiae ad hos omnes misit nuntios Nabuchodonosor rex Assyriorum qui omnes uno animo contradixerunt et remiserunt eos vacuos ac sine honore abiecerunt tunc indignatus est Nabuchodonosor rex ad omnem terram illam et iuravit per regnum et thronum suum quod defenderet se de omnibus regionibus his anno tertiodecimo Nabuchodonosor re
Abbreviated transcription (Latin):
exercitibus sufficerent copiose.
Doum quoq armenta gregesq oui¬
um. quoꝵ non erat numerus:
frumentũ ex om̃i syria in tran¬
situ suo parari constituit. Aurũ
& argentum de domo regis assũp¬
sit multũ nimis. & ꝓfectus est:
ipse & om̃is exercitus cũ quadri¬
gis & equitihus et sagitaris. qͥ
cooperuerunt faciem terrȩ sic̃
locuste. Cumq ꝑtransisset fi¬
nes assyrioꝵ. uenit ad magnos
montes ange. qui sunt a sinistro
ciliciȩ. Ascenditq om̃ĩa castella
eoꝵ. & optinuit omnẽ muniti¬
onem. Effregit autẽ ciuitatem
opinatissimam melothi. p̃da¬
uitq om̃s filios tharsis. & fili
faciem deserti. & ad austrum
terrȩ celeon. Et transiit eufra¬
ten. et uenit ad mesopotamiã.
et fregit om̃s ciuitates excelsas
quȩ erant ibi. a torrente mã¬
bre usquequo ꝑueniatur ad
mare. Et occupauit terminos
eius. a cilicia usq ad fines¬
iafech qui sunt ad austrũ. Ab¬
auxitq om̃s filios madian: ac p̃¬
dauit omẽm locupletationẽ eoꝵ.

Expanded text:
exercitibus sufficerent copiose, boum quoque armenta gregesque ovium, quorum non erat numerus. Frumentum ex omni Syria in transitu suo parari constituit. Aurum vero et argentum, de domo regis assumpsit multum nimis. Et profectus est ipse, et omnis exercitus, cum quadrigis, et equitibus, et sagittariis qui cooperuerunt faciem terrae, sicut locustae. Cumque pertransisset fines Assyriorum, venit ad magnos montes Ange, qui sunt a sinistro Ciliciae, ascenditque omnia castella eorum, et obtinuit omnem munitionem. Effregit autem civitatem opinatissimam Melothi, praedavitque omnes filios Tharsis, et filiofaciem deserti, et ad austrum terrae Cellon. Et transivit Euphratem, et venit in Mesopotamiam: et fregit omnes civitates excelsas, quae erant ibi, a torrente Mambre usquequo perveniatur ad mare: et occupavit terminos ejus, a Cilicia usqIafeth qui sunt ad austrum abduxitque omnes filios Madian ac praedavit omnem locupletationem eorum
Abbreviated transcription (Latin):
nec bathanis. ex lapidibus quadra¬
tis e sectis. Fecit muros eius in
altitudine cubitoꝵ septuaginta.
& in latitudine cubittoꝵ triginta.
Turres uero eius. posuit in altitudi¬
ne cubitoꝵ centum. Per quadrum
uero eoꝵ. latus utrũq uicenorũ
pedũ spacio tenebatur. Posuitq¬

Expanded text:
quadratis et sectis: fecit muros ejus in latitudinem cubitorum septuaginta, et in altitudinem cubitorum triginta, turres vero ejus posuit in altitudinem cubitorum centum. Per quadrum vero earum, latus utrumque vicenorum pedum spatio tendebatur
Abbreviated transcription (Latin):
ex uobis pendet anima eoꝵ. Ad elo¬
quiũ ur̃m corda illoꝵ erigite. ut
memores sint quia tẽptati sunt
patres nrͣi . ut ꝓbarentur si uere
colerent dm̃ suũ. Memores esse
debent. quomͦ pater nrͣ abralã

Expanded text:
ex vobis pendet anima illorum, ad eloquium vestrum corda illorum erigite, ut memores sint quia tentati sunt patres nostri, ut probarentur si vere colerent Deum suum. Memores esse debent quomodo pater
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfpere cedere: ad ptholomeũ duce̾
celesyrie & fenicis scripsit ut auxi¬
liuͥ ferret regis negociis. At ille ue.¬
loctter misit nichanorẽ patroeli de
primorib amicũ. datis ei ꝑmixti
generis armatis nonminus uign¬
ti milibus. ut uniuersũ iudȩoꝵ¬
gia uiro militari. & in bellicis reb

Expanded text:
prospere cedere ad Ptolomeum ducem prospere cedere ad Ptolomeum ducem Coelesyriae et Foenicis scripsit ut auxilium ferret regis negotiis at ille velociter misit Nicanorem Patrocli de primoribus amicum datis ei permixtis gentibus armatis non minus viginti milibus ut universum Iudaeorgia viro militari
Abbreviated transcription (Latin):
qui cũ illo erant: introibant laten¬
ter in castella. Et conuocantes cog¬
natos & eos qui ꝑmanserant in ui¬
daismo: assumentes eduxerunt
ad sex milia uiros. & inuocabant
dnmͣ ut respiceret in popłm qͥ ab
om̃ib calcabatur. Misereretur tẽplo
qđ contaminabatur ab impus. mi¬
serercair etiã exterminio ciuitatis.
quȩ esset ilico cõplananda. & uocem
sangunus ad se clamantis audiret.
memoraretur quoq iniquissimas
mortes innocentiũ paruuloꝵ. &
blasphemias nomini suo illatas. &
in dignaretur suꝑ his. At machabeu
congregata multitudine: intolera¬
rilis gentib efficiebatur. Ira emͣ dnͣt
ens castellis & ciuitatib ippiusus.
succendebat eas. & oportuna loca oc¬
cupans. non paucas hosttũ strages
dabat. Maxiie aute noctib adhuiꝰ¬
modi excurfus ferebatirr. & fama uit¬
tutis eiꝰ ubiq diffundebatur. Uidens
autẽ philippus paulatim uirũ ad ꝓ¬
fectũ uenire. ac frequentnus resei

Expanded text:
qui cum illo erant introibant latenqui cum illo erant introibant latenter in castella et convocantes cognatos et eos qui permanserant in iudaismo adsumentes eduxerunt ad sex milia viros et invocabant Dominum ut respiceret in populum qui ab omnibus calcabatur misereretur templo quod contaminabatur ab impiis misereretur etiam exterminio civitatis quae esset ilico conplananda et vocem sanguinis ad se clamantis audiret memoraretur quoque iniquissimas mortes innocentium parvulorum et blasphemias nomini suo inlatas et indignaretur super his at Macchabeus congregata multitudine intolerabilis gentibus efficiebatur ira enim Dominens castellis et civitatibus inprovisus succendebat eas et oportuna loca occupans non paucas hostium strages dabat maxime autem noctibus ad huiuscemodi excursus ferebatur et fama virtutis eius ubique diffundebatur videns autem Philippus paulatim virum ad profectum venire ac frequentius res ei
Abbreviated transcription (Latin):
o sceleste & omͣiũ hominũ flagitio¬
sissime. noli frustra extolli uanis
specieb in seruos eiꝰ inflãmatus. non¬
dũ eñĩ om̃ipotentis dĩ & om̃ia inspi¬
cientis udiciũ effugisti. Nam frͣs
mei modico nunc dolore susten¬
tato. sub testam̃to etͣne uite effecti
sunt. Tu uͦ iudicio dĩ iustas suꝑbiȩ¬
tue penas exsolues. ego aute̾ sicut
& fr̃s mei animã &e corpus meu̾¬
trado ꝓ patruis legibus: inuocans
dm̃ maturius genti nr̃e ꝓpicium
fieri. teq. cũ torm̃tis & uerberib
confiteri: qđ ipse est as solus. In me
uͦ & infr̃ib meis desinet omĩpoten¬
tis ira: que suꝑ om̃e genus nr̃m
iuste suꝑducta est. Tunc rex accen¬
sus ira: in hunc suꝑ om̃s crudelius
deseuit. indigne ferens derisũ se.
Et hic itaq. mundus obiit. ꝑ om̃ia in
año confidens. Nouissime autẽ: &
mater consupta est. Igitur desacri¬
ficiis & denimiis crudelitatib satis
dtetũ est. Iudas uero machabeus &

Expanded text:
o sceleste, et omnium hominum flagitioo sceleste, et omnium hominum flagitiosissime, noli frustra extolli vanis speciebus in servos edum enim omnipotentis Dei et omnia inspicientis iudicium effugisti nam fratres mei modico nunc dolore sustentato sub testamento aeternae vitae effecti sunt tu vero iudicio Dei iustas superbiae poenet fratres et animam et corpus trado pro patriis legibus, inuocans Deum maturius genti nostrae propitium fieri teque cum tormentis et verberibus confiteri quod ipse est Deus solus in me vero et in fratribus meis desinet Omnipotentis ira quae super omne genus nostrum iuste superducta est tunc rex accensus ira in hunc super omnes crudelius desaeviit indigne ferens derisum se et hic itaque mundus obiit per omnia in Domino confidens novissime autem et mater consummata est igitur de sacrificiis et de nimiis crudelitatibus satis dictum Iudas vero Macchabeus et
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit rex matreͣ & suadebat ei. ut
adolescenti fieret in salutẽ. Cuͣ autẽ
multis eam uerbis esset hortatus.
ꝓmisit suasurã se filio suo. Itaq. ineli¬
nata ad iltũ: irridens crudelẽ tyran¬
nũ. ait patria uoce. Fili miserere
mei. quȩ te in utero nouẽ mensib
portaui. & lac triennio dedi & alui.
& in etatẽ istam ꝑduxi. Nate peto¬
ut aspieras in celũ & terrã. & ad
omĩa quȩ in eis sunt: & intelligas
quia ex niehilo fecit illa ds. Et homi¬
nũ genus ita fit: ut non timeas car¬
nificẽ istũ. Sed dignus fr̃ib tuis ef¬
fectus suscipe morte̾. ut in illa mise¬
ratione cũ fr̾ib tius te recipiã. Cũ
bȩx adhuc illa diceret: ait adolescens.
Quẽ sustinetis: Non obedio p̃cepto
regis. sed pͣcepto legis que data est
nobis ꝑ moy sen. Tu uͦ qui inuentor
om̃is maliciȩ factus es in hebrȩos.
non effagies manũ diͣ. Nos em̃ ꝓ
peccatis nr̃is hec patimur. Et si nobis
reconciliabitur seruis suis. Tu autẽ

Expanded text:
uocauit matrem et suadebat, ut adolescenti fieret in salutem. cum autem multis esset hortatus, suscepit suadere se filium. itaque inclinata ad illum derisit, crudelem tyrannum et ait patria uoce: fili, miserere mei, quae te in utero mensibus decem portaui et lac triennio dedi et alui et in aetatem istam i, aspicias in coelum et terram; et omnibus quae in eis sunt aspectis, intelligas quia ex nihilo fecit illa Deus et hominum genus. Itaque, fili, ne timeas carnificem istum, sed dignus fratribus effectus excipias mortem, ut in illa miseratione cum fratribus tuis te recipiam cum haec illa adhuc diceret ait adulescens quem sustinetis non oboedio praecepto regis sed praecepto legis quae data est nobis per Mosen tu vero qui inventor omnis malitiae factus es in Hebraeos non effugies manum Dei nos enim pro peccatis nostris haec patimur et si nobis reconciliabitur servis suis; tuque,
Abbreviated transcription (Latin):
tiã ꝓlatos arbitrabant᷑. Sed cũ plagis
perimeretur: ingemuit & dixit. Dñe
qui habes scam scientiã. manifeste scis
tu. quia cũ amorte possim liberari.
duros corporis sustineo dolores.
Scđ̃m animã uͭ ꝓpter timorẽ tuuͣ li¬
benter hec patior. Et iste quidẽ hoc
modo uita discessit. non solũ iuuenib.
sed & uniuerse genti memoriã mortiᷤᷤ

Expanded text:
tiam prolatos arbitrabantur sed cum plagis tiam prolatos arbitrabantur sed cum plagis perimeretur ingemuit et dixit Domine qui habes sanctam scientiam manifeste scis tu quia cum a morte possim liberari duros corporis sustineo dolores secundum animam vero propter timorem tuum libenter haec patior et iste quidem hoc modo vita decessit non solum iuvenibus sed et universae genti memoriam mortis