comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
at. & alienis felicitatib emula.
sua se face consumat: ne inmo¬
derate linguam loquacitas ꝑ¬
trahat. eamq usq ad lasciuiã
obtrectationis. extendat: ne o¬
dium malicia excitet: & osusq
ad iaculum maledic̾tionis irri¬
tet. Rursum cum cogitat. ut
ea alteri faciat. que ipsa sibi fi¬
eri ab altero expettat. pensat
nimirum ut malis bona. ut
bonis meliora rependat : ut
erga procaces mansuetudinẽ
longanimitatis exhibeat: ut
malicie peste languentib. gra¬
tiam benignitatis impendat.
Ut discordes ad pacem uocet: ut
concordes ad concupiscentiam
uere pacis. accingat. Ut indi¬
gentib necessaria tͥbuat: ut
errantib. uiam rectitudinis
ostendat. Ut asstictos. uerbo
& compassione mulceat: ut
accensos in huius mundi desi¬
deriis. increpatione restͥngat.
Ut minas potentium. ratioci¬
natione mitigit: ut opp̾ssoꝵ
angustias. quanta p̾ualet ope
leuet. Ut foris resistentib. op¬
ponat patientiam: ut intꝰ su¬

Expanded text:
et alienis felicitatibus aemula, et alienis felicitatibus aemula, sua se face consumat; ne immoderate linguam loquacitas pertrahat, eamque usque ad lasciviam obtrectationis extendat; ne odium malitia excitet, et os usque ad jaculum maledictionis irritet. Rursum cum cogitat ut ea alteri faciat quae ipsa sibi fieri ab altero exspectat, pensat nimirum ut malis bona, et bonis meliora respondeat; ut erga procaces mansuetudinem longanimitatis exhibeat; ut malitiae peste languentibus gratiam benignitatis impendat; ut discordes pace uniat, et concordes ad concupiscentiam verae pacis accingat; ut indigentibus necessaria tribuat; ut errantibus viam rectitudinis ostendat; ut afflictos verbo et compassione mulceat; ut accensos in hujus mundi desideriis increpatione restinguat; ut minas potentum ratiocinatione mitiget; ut oppressorum angustias quanta praevalet ope levet; ut foris resistentibus opponat patientiam; ut intus su
Abbreviated transcription (Latin):
testamenti mandatis: ꝑ unũ
malitia compescitur : ꝑ ali¬
ud benignitas p̃rogatur.
ut malum quod pati ñ uult
quisq non faciens. cesset a no¬
cendi oꝑe: & rursum quod
sibi bonum fieri appetit im¬
pendens: erga utilitatem se¬
proxnm. exerceat ex benig¬
nitate. S hec nimirũ duo.
dum sollicita intentione co¬
gitantur: cur ad innumera
uirtutum iniist̾ia tendit᷑.
ne uel ad inferenda que non de¬
bet. desideriis inquieta mens fer
ueat: uel erga exhibenda que
debet. otio resoluta torpescat.
Nam cum cauet alteri facere.
quod nequaqͣm uult ab alt̾o
ipsa tolerare: sollicita se ĩten¬
tione circumspicit. ne suꝑbia
eleuet. & usq ad despec̾tũ ꝓxi¬
mi. animum deiciens ex altet:
ne ambitio cogitationem la¬
niet: cumq hanc ad appeten¬
da aliena dilatat. angustet :
ne cor luxuria polluat. & sub¬
iectum desidĩis. ꝑ illicita cor¬
rumpat: ne ira exasꝑet. & usq
Ad proferendam contumebam
inflammet: ne inuidia morde

Expanded text:
Testamenti mandatis per unum Testamenti mandatis per unum malitia compescitur, per aliud benignitas praerogatur, ut malum, quod pati non vult quisque non faciens, cesset a nocendi opere, et rursum bonum, quod sibi fieri appetit, impendens, erga utilitatem proximi se exerceat ex benignitate. Sed haec nimirum duo, dum sollicita intentione cogitantur, cor ad innumera virtutum ministeria tenditur, ne vel ad inferenda quae non debet desveat, vel erga exhibenda quae debet otio resoluta torpescat. Nam cum cavet alteri facere quod nequaquam vult ab altero ipsa tolerare, sollicita se intentione circumspicit, ne superbia elevet, et usque ad despectum proximi animum dejiciens exaltet; ne ambitio cogitationem laniet, cumque hanc ad appetenda aliena dilatat, angustet; ne cor luxuria polluat, et subjectum desideriis per illicita corrumpat; ne ira exasperet, et usque ad proferendam contumeliam inflammet; ne invidia mordeat,
Abbreviated transcription (Latin):
uere ꝑficimꝰ: cum fraterna
onera. ex amore toleramus.
S hec eadem lex. multiplex
dicitur: quia studiosa sollici¬
tudine. caritas ad cuncta uir¬
tutum facta dilatatur. Qe
aduob quidem p̾ceptis inci¬
pit: s se ad inmimera exten¬
dit. Huiꝰ namq legis initiũ.
dilectio dei est. ac dilectio ꝓxi¬
mi. S dei dilectio. ꝑ tria di¬
stinguitur: quia ex toto cor¬
de. ex tota anima. & ex tota
fortitudine. diligi conditor
iubetur. Qua in re notandũ
est. quod diuinus sermo cũ
dm diligi precipit: ñ solum
narrat ex quo. s etiam infor¬
mat ex quanto. cum subiun¬
git ex totos: ut uidelicet qͥ ꝑ¬
fecte placere desiderat: sibi
de se nichil relinquat. Pro¬
ximi autem dilectio ad duo
p̃cepta diriuatur: cum & ꝑ
quendam iustum dicitur.
Quod ab alio tͥ odis fieri:
uide ne tu alteri facias. Et
ꝑ semet ipsam ueritas dicit.
Que uultis ut faciant uob
homines: ea & uos facite illis.
Quib duob. scilicet utͥusq

Expanded text:
vere perficimus cum fraterna vere perficimus cum fraterna onera ex amore toleramus.Sed haec eadem lex multiplex dicitur, quia studiose per sollicitudinem charitas ad cuncta virtutum facta dilatatur quae a duobus quidem praeceptis incipit, sed se ad innumera extendit. Hujus namque legis initium dilectio Dei est, ac dilectio proximi. Sed Dei dilectio per tria distinguitur, quia ex toto corde, tota anima, et ex tota fortitudine diligi Conditor jubetur . Qua in re notandum est, quod divinus sermo cum Deum diligi praecipit, non solum narrat ex quo, sed etiam informat ex quanto, cum subjungit, ex toto: ut videlicet qui perfecte Deo placere desiderat, sibi de se nihil relinquat. Proximi autem dilectio ad duo praecepta derivatur, cum et per quemdam justum dicitur: Quod ab alio tibi odis fieri, vide ne tu alteri facias. Et per semetipsam Veritas dicit: Quae vultis ut faciant vobis homines, haec et vos facite illis ; quibus duobus scilicet utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
requirenda. lassesceret: didi¬
cit ut humilius timeret. Et
quem sua infirmitas a cog¬
nitione intima reppulit: hc̃
ei uerius humilitas uinxit.
Sophar itaq. & ꝑ scientie
studium ꝑitus. & ꝑ audaciã
tumide locutionis ignarus:
quia ipse grauitatem ñ ha¬
bet meliori optat quod ha¬
bet dicens. Atq utinam d̾s
loqueretur tecum. & aꝑiret
labia sua tͥ: ut ostenderet
tͥ secreta sapientie. Qͥ eam
quoq. qua se suꝑ amicum
pollere estimat. optando sa¬
pientiam ostentat: cũ ꝓtinꝰ
subdit. Et quod multiplex
sit lex eiꝰ. Quid hoc loco di lex
accipi ÷ nisi caritas debet:
Per quam semꝑ in mente
legitur: precepta uite. qualit̾
in actione teneantur. De hac
etenim lege: ueritatis uoce di¬
citur. Hoc est preceptum me¬
um: ut diligatis inuicem.
De hac paulus ait. Plenitu¬
do eiꝰ dilectio. De hac iterũ
dicit. Inuicem on̾a ur̃a porta¬
te: & sic adimplebitis legem
gruentius intelligi. quam ca¬
ritas potest: Quam tunc

Expanded text:
requirenda lassesceret, didirequirenda lassesceret, didicit ut humilius timeret; et quem sua infirmitas a cognitione intima repulit, hunc ei verius humilitas junxit. Sophar itaque et per scientiae studium peritus, et per audaciam tumidae locutionis ignarus, quia ipse gravitatem non habet, meliori optat quod habet, dicens: Atque utinam Deus loqueretur tecum, et aperiret labia sua tibi, ut ostenderet tibi secreta sapientiae! Qui eam quoque, qua se super amicum pollere aestimat, optando sapientiam ostentat, cum protinus subdit: Et quod multiplex sit lex ejus. Quid hoc loco Dei lex accipi nisi charitas debet, per quam semper in mente legitur praecepta vitae qualiter in actione teneantur? De hac etenim lege Veritatis voce dicitur: Hoc est praeceptum meum ut diligatis invicem . De hac Paulus ait: Plenitudo legis, dilectio . De hac iterum dicit: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem gruentius intelligi quam charitas potest, quam tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ignoretur. Si hec ipsa sapien¬
tie illiꝰ secreta conspicere. utcũq
iam in comp̾hensibilitatis eiꝰ ẽ
silioꝵ eiꝰ inquisitione deficimꝰ:
deficiendo tamen. uerius dis¬
cimus. quem timeamꝰ. Ad hec
paulus. sapientie illiꝰ secreta
tetenderat: cum dicebat. O
altitudo diuitiarum sapien¬
tie & scientie di: quam incõ¬
prehensibilia sunt iudicia eiꝰ:
& inuestigabiles uie eiꝰ. Quis
enim cognouit sensum dñi: uł
quis consiliarius eiꝰ fuit: Qui
suꝑius. etiam ex ipsa inqͥfitio¬
ne lassescens: s tamen ad cog¬
nitionem infirmitatis ꝓpͥe. lass¬
sescentlo proficiens : premittit
dicens. O homo tu quis es qui
respondeas deo: Numquid
dicit figmentum ei qͥ se finxit:
quare me fecisti sic: Qui gͥ oc
culta dĩ ꝑtingere non ualens.
ad infirmitatis sue cognitionẽ
rediit: atq ad eruditionem
se ꝓpͥam deficiendo reuocauit:
ut ita dicam. secreta sapien¬
tie non inueniens inuenit:
quia cum ad suꝑna consilia

Expanded text:
ignoretur. Sed haec ipsa sapienignoretur. Sed haec ipsa sapientiae illius secreta conspicere utcunque jam incomprehensibilitatis ejus essiliorum ejus inquisitione deficimus, deficiendo tamen verius discimus quem timeamus. Ad haec se Paulus sapientiae illius secreta tetenderat, cum dicebat: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus. Quis enim cognovit sensus Domini? vel quis consiliarius ejus fuit ? Qui superius etiam ex ipsa inquisitione lassescens, sed tamen ad cognitionem infirmitatis propriae lassescendo proficiens, praemittit dicens: O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit: Quare me fecisti sic ? Qui igitur ad occulta Dei pertingere non valens ad infirmitatis suae cognitionem rediit, atque ad eruditionem se propriam deficiendo revocavit, ut ita dicam, secreta sapientiae non inveniens invenit, quia cum ad superna consilia
Abbreviated transcription (Latin):
Publica sapientie suꝑne sũt
oꝑa. cum omp̃e ds regit qͦs
creat: ꝑficit bona quo incho¬
at: & aspirando adiuuat:
quos uisitationis sue lumen
illustrat. Cunctis etenim li¬
quet: qu̾os qͥa gratis condi¬
dit: benigne disponat. Et
cum spiritalia dona largitur:
ipse ꝑficit. quod ipse ex mune
re sue benignitatis. inchoauit.
Secreta uͦ sapientie suꝑne st̃
oꝑa. cum ds quos creauit
deserit:cum bona que preue¬
niendo ceꝑat. nequaqͣm ꝓse¬
quendo consumat: cum cla¬
ritate nos sue illustrationis
illuminat ⁊ & tamen ꝓmissis
carnis temptationib. tenebͥs
cecitatis pulsat: cum dona
que contulit minime custo¬
dit: cum & mentis nr̃e ad
se desideria excitat: & tam̃
occulto iudicio. difficultatẽ
nr̃e mbecillitatis angustat.
Que nimirum secreta eius
sapientie. pauci ualent inqui¬
rei: s nullus inuenire: quia
quod suꝑ nos de nobis. ab im¬
mortali sapientia. non inuste
disponitur: iustum ꝓfecto est.
ut a nobis adhuc mortalib.

Expanded text:
publica sapientiae supernae sunt opera, cum omnipotens Deus regit quos creat, perficit bona quae inchoat, et aspirando adjuvat quos visitationis suae lumine illustrat. Cunctis enim liquet quia quos gratis condidit benigne disponit. Et cum spiritalia dona largitur, ipse perficit qre suae benignitatis inchoavit. Secreta vero sapientiae supernae sunt opera, cum Deus quos creavit deserit; cum bona quae praeveniendo coeperat, nequaquam prosequendo consummat; cum claritate nos suae illustrationis illuminat, et tamen permissis carnis tentationibus, tenebris caecitatis pulsat; cum dona quae contulit minime custodit; cum et mentis nostrae ad se desideria excitat, et tamen occulto judicio difficultatem nostrae imbecillitatis angustat. Quae nimirum secreta ejus sapientiae pauci valent inquirere, sed nullus invenire. Quia quod super nos de nobis ab immortali sapientia non injuste disponitur, justum profecto est ut a nobis adhuc mortalibus
Abbreviated transcription (Latin):
Quisquis se p̾ire om̃s rationes
existimat. quid iste aliud. qͣm
solum se ẽẽ hominem exultat:
Et sepe contingit. ut cum ꝑ
tumorem mens in altum ducit᷑:
in despectum om̃ium. & sui ad¬
mirationẽ subleuet᷑. In cogita¬
tione etenim. ꝓpͥi fauores oriun¬
tur: sibiq de singłaritate sa¬
pientie. blandiunt᷑. Ipsa fatui¬
tas. pensat ea que audierit.
ac u̾ba que ꝓfert. & miratur
sua. & deridet aliena. Qui
gͦ se solum saꝑe estimat: quid
aliud. quam hanc eandem se¬
cum oriri sapientiam putat :
Nam qmͣ adeẽ aliis abnuit: soli
sibi hanc tͥbuens. ꝓfecto intra
temꝑa sue breuitatis claudit.
Pensandum uͦ est. uir sc̃s qͣn¬
ta discretione utitur : ut ami¬
coꝵ suꝑbientium. arrogantia
compͥmatur: cum ꝓtinus ad¬

Expanded text:
Quisquis se praeire omnes ratione existimat, quid iste aliud quam solum se esse hominem exsultat? Et saepe contingit ut cum per tumorem mens in altum ducitur, in despectum omnium et sui admirationem sublevetur. In cogitatione etenim proprii favores oriuntur, sibique de singularitate sapientiae blanditur ipsa fatuitas. Pensat ea quae audierit, ac verba quae profert; et miratur sua, ridet aliena. Qui ergo solum se sapere aestimat, quid aliud quam hanc eamdem secum mori sapientiam putat? Nam quam adesse aliis abnuit, soli sibi hanc tribuens, profecto intra tempora suae brevitatis claudit. Pensandum vero est vir sanctus quanta discretione utitur, ut amicorum superbientium arrogantia comprimatur, cum protinus ad
Abbreviated transcription (Latin):
cientes gradimur: qui hunc
ꝑ donoꝵ suoꝵ signa sequim̃.
quem necdum uidemꝰ. Que
nequeunt: quia unde ubi. qͥ¬
dona nesciuntur: ueritate
attestante que ait. Sp̃c ubi
uult spirat & uocem eiꝰ audis:
s tamen ad ꝑfectum ñ potest:
quia & si hunc in caritate sua.
quandoq conspicimus: ñ tamen
eiꝰ essentiam. plene contuemur.
Angłica etenim. uel humana
mens. cum ad incircum scͥptum
lumen inhiat: eo ipso se. quo
est creatura. coangustat. Et
suꝑ se quidem. ꝑ prouectũ ten¬
ditur: s tamen enis fulgorem
comprehendere nec dilatata
sufficit : qui & transcendendo
& portando om̃ia. & implendo
concludit. Unde & adhuc sub¬

Expanded text:
cientes gradimur, qui hunc cientes gradimur, qui hunc per donorum suorum signa sequimur, quem necdum videmus.  Vnequeunt, quia unde, ubi, qudona, nesciuntur, Veritate attestante, quae ait: Spiritus ubi vult spirsed tamen ad perfectum non potest, quia etsi hunc in claritate sua quandoque conspicimus, non tamen ejus essentiam plene contuemur. Angelica etenim, vel humana mens cum ad incircumscriptum lumen inhiat, eo ipso se, quo est creatura, coangustat; et super se quidem per provectum tenditur, sed tamen ejus fulgorem comprehendere nec dilatata sufficit, qui et transcendendo et portando omnia et implendo concludit. Unde et adhuc sub
Abbreviated transcription (Latin):
Adhesit anima mea post te.
Quem reꝑire quoq usq ad
uisionem sue celsitudinis sa¬
tagebat: dicens. Sitiuit ani¬
ma mea ad d̾m uiuum: qͣndo
ueniam & apparebo ante fa¬
ciem di. Tunc quippe cogni¬
tione manifesta omp̃c reꝑit᷑:¬
cum mortis nr̃e funditꝰ corrup¬
tione calcata : ab assumptis
nobis. in diuinitatis sue clari¬
tate conspicitur. Nunc au¬
tem a carnali cogitatione.
animum infusi sp̃c gr̃a suble¬
uat: & in contemptu rerum
p̃tereuntium exaltat. Cotũq
mens quod appetebat ininfi¬
mis despicit: atq ad suꝑna de¬
sideria ignescit. Et contempla¬
tionis sueiuitate extra carnem
tollitur: que corruptionis sue
pondere adhuc in carne reti¬
netur. Incircum scͥpti luminis
iubar. intueri conatur. & nõ
ualet: quod infirmitate p̾ssus
animus. & nequaquam pene¬
trat : & tamen repulsus amat.
am namq de se conditor. ꝑ qd̃
ametur ostendit: s uisionis
sue speciem. amantib subtra¬
hit. Sola gͦ eiꝰ uestigia conspi¬

Expanded text:
Adhaesit anima mea post te . Adhaesit anima mea post te . Quem reperire quoque usque ad visionem suae celsitudinis satagebat, dicens: Sitivit anima mea 345 ad Deum vivum; quando veniam, et parebo ante faciem Dei Tunc quippe cogitatione manifesta omni nostrae funditus corruptione calcata, ab assumptis nobis in divinitatis suae claritate conspicitur. Nunc autem a carnali cogitatione animum infusi Spiritus gratia sublevat, et in contemptum rerum transeuntium exaltat; totumque mens quod appetebat in infimis despicit, atque ad superna desideria ignescit, et contemplationis suae vi extra carnem tollitur, quae corruptionis suae pondere adhuc in carne retinetur. Incircumscripti luminis jubar intueri conatur, et non valet; quod infirmitate pressus animus et nequaquam penetrat, et tamen repulsus amat. Jam namque de se conditor per quod ametur ostendit, sed visionis suae speciem amantibus subtrahit. Sola ergo ejus vestigia conspi
Abbreviated transcription (Latin):
tumelia. diuini amoris zelo
promouetur. Qui pro eo quod
beati iob merita non agnoscit:
ex imꝑita adhuc irrisione sub¬
dei comprehendes: & usq ad
ꝑfec̾tum. om̃ipotentem repꝑies.
Quid dei uestigia s: nisi benig¬
nitatem illiꝰ uisitationis. uocat:
Quib nimirum progredi ad
suꝑna prouocamur: cum eiꝰ
spc̃ affiatu tangimꝰ. & extͣ car¬
nis angustias subleuati. ꝑ a¬
morem agnoscimus: auctoris
nr̃i contemplandam speciẽ:
quam sequamur. Nam cum
mentem nr̃am. spiritalis pa¬
trie amor infłamat. quasi se¬
quentib iter insinuat : & sub
dei gradientis imprimit᷑: ut
ab eo rectis cogitationum gres¬
sib. uia uite teneatur. Quẽ
enim necdum cernimus: restat
necesse est. ut ꝑ uestigia sui a¬
moris indagemus: quatinꝰ usq
ad contemplationis speciem. qͣn¬
doq mens inueniat: quem nũc
quasi a tergo subsequens. ꝑ scã
desideria explorat. Hec psal¬
mista auctoris nr̃i uestigia. be¬
ne sequi nouerat: cum dicebat.

Expanded text:
tumeliae divini amoris zelo tumeliae divini amoris zelo promovetur. Qui pro eo quod beati Job merita non agnoscit, ex imperita adhuc irrisione subDei comprehendes, et usque ad perfectum Omnipotentem reperies? - Quid vestigia, nisi benignitatem illius visitationis vocat? Quibus nimirum progredi ad superna provocamur, cum ejus spiritus afflatu tangimur, et extra carnis angustias, sublevati per amorem, agnoscimus Auctoris nostri contemplandam speciem quam sequamur. Nam cum mentem nostram spiritualis patriae amor inflammat, quasi sequentibus iter insinuaDei gradientis imprimitur, ut ab eo rectis cogitationum gressibus via vitae teneatur. Quem enim necdum cernimus, restat necesse est ut per vestigia sui amoris indagemus, quatenus usque ad contemplationis speciem quandoque mens inveniat quem nunc, quasi a tergo subsequens, per sancta desideria explorat. Haec Psalmista auctoris nostri vestigia bene sequi noverat cum dicebat:
Abbreviated transcription (Latin):
prosiliet: cum de correptione ser
mo excedit. Et amicum ꝑcuti¬
ens occidit: quia auditorem su¬
um prolata contumelia. ab spũ
dilectionis interficit. Correpti
namq mens. repente ad odium
proruit: si hanc immoderata in¬
crepatio. plusquam debuit ad¬
dicit. S is qui incaute ligna
ꝑcutit. & ꝓximum extinguit:
ad tres necesse est urbes fugiat.
ut in una earum defensus uiuat:
quia si ad penitentie lamenta
conu̾sus. in unitate sacramenti.
sub spe fide & caritate abscon¬
ditur: reus ꝑpetrati homicidui
non tenetur. Eumq extincti
proximus. & cum inuenerit ñ
occidit: quia dum districtus
iudex uenerit. qui sese nobis
ꝑ nature nr̃e consortium un¬
xit ⁊ ab eo proculdubio. uindi¬
ctam de culpe reatu non expetit.
quem sub eiꝰ uenia. spes. fides.
& caritas abscondit. Citius gͦ
culpa dimittitur: que nequaqͣm
malicie studio ꝑpetratur. Unde
& sophar iniquum uocat. quẽ
nec tamen auenia reꝓbatus
excluditur: quia ad u̾ba con¬

Expanded text:
prosilit cum de correptione sermo prosilit cum de correptione sermo durior excedit; et amicum percutiens occidit, quia auditorem suum prolata contumelia ab spiritu dilectionis interficit. Correpti namque mens repente ad odium proruit, si hanc immoderata increpatio plus quam debuit addicit. Sed is qui incaute ligna percutit, et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat, ut in una earum defensus vivat, quia si, ad poenitentiae lamenta conversus, in unitate sacramenti sub spe, fide et charitate absconditur, reus perpetrati homicidii non tenetur; eumque exstincti proximus et cum invenerit non occidit, quia cum districtus judex venerit, qui sese nobis per naturae nostrae consortium junxit, ab eo procul dubio vindictam de culpae reatu non expetit quem sub ejus venia spes, fides et charitas abscondit. Citius ergo culpa dimittitur quae nequaquam malitiae studio perpetratur. Unde et Sophar iniquum vocat quem nec tamen a venia reprobatus excluditur, quia ad verba con
Abbreviated transcription (Latin):
alta caritate feruent. modũ
correptionis exaggerent : & lin¬
gua aliquid quod non debet
dicat: quia mentem dilectio.
quantum debet inflammat.
S u̾bum ꝓlate contumelie.
tanto citius parcitur: quanto
satur. Unde bene ꝑ moysen
dñs precipit dicens. Si quis
abierit cum amico suo. sim¬
pliciter in siluam. ad ligna
cedenda: & lignum securis
fugerit manum : ferrumq
lapsum de manubrio. aĩam
eiꝰ ꝑcusserit & occiderit. hic
ad unam supradictarum ur¬
bium fugiet & uiuet: ne for¬
te proximus eiꝰ cuius effusus
est sanguis doloris stimulo ꝑ¬
sequatur. & app̾hendat eum:
& ꝑcutiat animam eiꝰ. Ad
siltiam quippe cum amico imꝰ:
quotiens cum quolibet proxi¬
mo. ad intuenda delicta nr̃a.
conu̾̃timur. Et simplicit̾ lig¬
na succidimus : cum delinq̃n¬
tium uitia. pia intentione
resecamus. S securis manum
fugit: cum sese increpatio. plus
quam necesse est in asꝑitatẽ ꝑ¬
trahit. Ferrumq de manubrio

Expanded text:
alta charitate fervent, 344 modum alta charitate fervent, 344 modum correptionis exaggerent, et lingua aliquid quod non debet dicat, quia mentem dilectio quantum debet inflammat. Sed verbum prolatae contumeliae tanto citius parcitur, quanto satur. Unde bene per Moysen Dominus praecepit dicens: Si quis abierit cum amico suo simpliciter in silvam ad ligna caedenda, et lignum securis fugerit manu, ferrumque lapsum de manubrio amicum ejus percusserit, et occiderit, hic ad unam supradictarum urbium fugiet, et vivet, ne forte proximus ejus, cujus effusus est sanguis, doloris stimulo persequatur, et apprehendat eum, et percutiat animam ejus . Ad silvam quippe cum amico imus quoties cum quolibet proximo ad intuenda delicta nostra convertimur, et simpliciter ligna succidimus cum delinquentium vitia pia intentione resecamus. Sed securis manu fugit cum sese increpatio plus quam necesse est in asperitatem pertrahit. Ferrumque de manubrio
Abbreviated transcription (Latin):
diceret sciens. s cui diceret ne¬
sciens: postqͣm p̾misit dicens.
ut ostenderet tibi secreta sapi¬
entie. & qd multiplex sit lex eiꝰ:¬
telligeres. quod multa minora
diximus flagelli temꝑatur.
cum culpa cognoscitur: quia
& tanto quisq patientius. fer¬
ramentum medici tolerat: qͣn¬
to putridum conspicit eẽ quod
secat. Qui gͥ multiplicitatem
legis intelligit: cuncta que pa¬
titur. quam sint minora per¬
pendit: quia ꝑ hoc quod cul¬
pe pondus agnoscitur: afflic¬
tionis pena leuigatur. Sed¬
inter hec sciendum est. quia
sine magna miquitate nõ fu¬
erit: quod sophar. uirum iu¬
stum. usq ad obiectionem ini¬
quitatis increpauit. Unde &
eoꝵ audaciam. ueritas iuste
redarguit: s benigne ad gra¬
ciam reducit: quia apud
misericordem iudicem. neqͦ¬
quam sine uenia culpa relin¬
quitur: cum ꝑ feruorem zeli.
ex eius amore peccatur Sepe
namq. magnis hoc doctorib.
mirandisq contingit: ut quo

Expanded text:
diceret sciens, sed cui diceret nediceret sciens, sed cui diceret nesciens, postquam praemisit dicens, Ut ostenderet tibi secreta sapientiae, et quod multiplex esset lex etelligeres quod multo minora diximus, flagelli temperatur cum culpa cognoscitur, quia et tanto quisque patientius ferramentum medici tolerat, quanto putridum conspicit esse quod secat. Qui igitur multiplicitatem legis intelligit, cuncta quae patitur quam sint minora perpendit, quia per hoc quod culpae pondus agnoscitur, afflictionis poena levigatur. inter haec sciendum est quia sine magna iniquitate non fuerit quod Sophar virum justum usque ad objectionem iniquitatis increpavit. Unde et eorum audaciam Veritas juste redarguit, sed benigne ad gratiam reducit; quia apud misericordem judicem nequaquam sine venia culpa relinquitur, cum per fervorem zeli ex ejus amore peccatur. Saepe namque magnis hoc doctoribus mirandisque contingit, ut quo
Abbreviated transcription (Latin):
Non cogitat malum: quia in
amore munditie mentem soli¬
dans. dum om̃e odium radicitꝰ
eruit : uersare in animo quod
inquinat nescit.Non gaudet
suꝑ miquitatem: quia qͦ sola
dilectione. erga om̃s inhiat ⁊
nec de ꝑditione adu̾santium.
exultat. Congaudet autem ue¬
ritati: quia ut secet̾os diligens.
ꝑ hoc quod rectum in aluis con¬
spicit: quasi de augmento pro¬
prii ꝓuectus hilarescit. Mul¬
tiplex gͦ ista lex dei est: qͤ con¬
tra uniuscuiꝰq culpe iaculum.
quod ꝑimendam mentem im¬
petit. instructionis sue muni¬
mine occurrit: ut quia an¬
tiquus hostis. uaria circum¬
fusione nos obsidet: ipsa hũc
de nobis. multipliciter expug¬
net. Quam nimirum legem.
si sollicita consideratione pen¬
samus: auctori nr̃o. quantum
cotidie delinquamus. agnosci¬
mus. Si autem culpas ꝑpen¬
dimus: profecto equanimiter
fagella toleramus. Nec ex do¬
lore. ad impatientiam ꝓruit:
cum suo se iudicio conscien¬
tia addicit. Unde sophar. qͥd

Expanded text:
Non cogNon cogamore munditiae mentem solidans, dum omne odium radicitus eruit, versare in animo quod inquinat nescit. Non gaudet super iniquitate, quia quo sola dilectione erga omnes inhiat, nec de perditione adversantium exsultat. Congaudet autem veritati, quia ut se caeteros diligens, per hoc quod rectum in aliis conspicit, quasi de augmento proprii provectus hilarescit. Multiplex ergo ista lex Dei est, quae contra uniuscujusque culpae jaculum, quod perimendam mentem impetit, instructionis suae munimine occurrit, ut quia antiquus hostis varia circumfusione nos obsidet, ipsa hunc de nobis multipliciter expugnet. Quam nimirum legem si sollicita consideratione pensamus, auctori nostro quantum quotidie delinquamus agnoscimus. Si autem culpas perpendimus, profecto aequanimiter flagella toleramus; nec ex dolore ad impatientiam proruit, cum suo se judicio conscientia addicit. Unde Sophar, quid
Abbreviated transcription (Latin):
non querit que sua sunt. Nõ
irritatur. non cogitat malũ.
non gaudet suꝑ iniquitatẽ:
congaudet autem ueritati.
Patiens quippe est caritas:
quia illa mala equammit̾
tolerat. Benigna uͦ est: qͥa
pro malis bona. largiter
ministrat. Non emulatur.
quia ꝑ hoc quod in p̾senti
mundo nil appetit : inuide¬
re terrenis successib nescit.
Non iuftatur: quia cum p̾miũ
interne retͥbutionis anxia de¬
siderat : de bonis se ext̾iorib ñ
exaltat. Non agit ꝑꝑam: qͥa
quo se in solum dĩ ac proximi.
amorem dilatat : quicquid a
rectitudine dis crepat. ignorat.
Non est ambitiosa: quia quo
ardenter intus. ad sua satagit:
foras nullatenꝰ aliena concupi¬
scit. Non querit que sua st̃:
quia cuncta que hic transito¬
rie possidet. uelut aliena ne¬
gligit: cum nichil sibi ẽẽ pro¬
prium. nisi quod secum ꝑma¬
neat. agnoscit. Non irritat᷑:
quia & iniuriis lacessita. ad
nullos se ultionis sue motꝰ exci¬
tat : dum magnis laborib.
maiora ptꝰ premia expectat.

Expanded text:
quaerit quae sua sunt, non irritatur, non cogitat malum, non gaudet super iniquitate, congaudet autem veritati. Patiens quippe est charitas, quia illata mala aequanimiter tolerat. Benigna vero est, quia pro malis bona largiter ministrat. Non aemulatur, quia per hoc quod in praesenti mundo nil appetit, invidere terrenis successibus nescit. Non inflatur, quia cum praemium internae retributionis anxia desiderat, de bonis se exterioribus non exaltat. Non agit perperam, quia quo se in solum Dei ac proximi amorem dilatat, quidquid a rectitudine discrepat, ignorat. Non est ambitiosa, ardenter intus ad sua satagit, foras nullatenus aliena concupiscit. Non quaerit quae sua sunt, quia cuncta quae hic transitoria possidet, velut aliena negligit, cum nihil sibi esse proprium, nisi quod secum permaneat agnoscit. Non irritatur, quia et injuriis lacessita ad nullos ultionis suae motus excitat, dum magnis laboribus majora post praemia exspectat.
Abbreviated transcription (Latin):
Quis etenim nesciat: qͣntum
beati iob uita. atq scientia a¬
micoꝵ eiꝰ scientiam excedat :
S ut eoꝵ suꝑbiam corrigat
ẽẽ se inferiorem negat: & ne sue
humilitatis limitem transeat:
ẽẽ se suꝑiorem tacet. Nec p̾fe¬
rendo se. si conferendo indicat.
quod dese. hi qui sibi longe
sunt impares discant: ut dũ
sponte inflectitur. sapientia
que eminet: nequanam se
contra uires erigat. scientia
que iacet. Quos bene mox.
ad equalitatis sensum reuocat:
quia tumere ualde. quasi de
singularitate magnitudinis
pensat: cum subsequent̾ ad¬
nostis ignorat: Ac si aꝑte di¬
cat. Cum cunctis sint nota
que dicitis : de dictoꝵ scientia.
singularit̾ cur tumetis. Qͥa
ad doc̾trine nunc sententias
exumpit ⁊ ut amici eiꝰ humi¬
litate pͥus discerent: ueritatis
pondera. quam reuerent̾ audi¬
rent. Sequit᷑. Qui deridet᷑

Expanded text:
Quis etenim nesciat quantum beati Job vita atque scientia amicorum ejus scientiam excedat? Sed ut eorum superbiam corrigat, esse se inferiorem negat; et ne suae humilitatis limitem transeat, esse se superiorem tacet: nec preferendo se, sed conferendo, indicat quod de se hi qui sibi longe sunt impares discant, ut dum sponte inflectitur sapientia quae eminet, nequaquam se contra vires erigat scientia quae jacet. Quos bene mox ad aequalitatis sensum revocat, quia tumere valde quasi de singularitate magnitudinis pensat, cum subsequenter adne ignorari. --Ac si aperte dicat: Cum cunctis sint nota quae dicitis, de dictorum scientia singulariter cur tumetis? Quiaad doctrinae nunc sententias erumpit, ut amici ejus humiliati, prius discerent veritatis pondera, quam reverenter audire
Abbreviated transcription (Latin):
ruens. ut lucifer resplendebat
dicens. Quasi morientes. & ecce
uiuimus: quasi tͥstes semper
autem gaudentes: sicut egen¬
tes. multos autem locupletã
tes. Sciendum quoq ẽ: qd
bonoꝵ mens. quo duriora ꝓ
ueritate tolerat : eo et̾nita¬
tis p̃mia. certius sꝑat. Unde
fiduciam. ꝓ posita tͥ spe. Tan¬
to namq. spes in dm̃ solidior
surgit. quanto pro illo qͥsq¬
grauiora ꝑtulerit: quia neqͣ¬
quam retͥbutionis gaudium.
de et̾nitate colligitur: quod
non hic pͥus. pia tͥbulatione
seminatur. Hinc enim ꝑ psal¬
mistam dicitur. Euntes ibãt
& flebant mittentes semina
sua: uenientes autem ueni¬
ent in exultatione. portantes
manipłos suos. Hinc paulꝰ
ait. Si cõmorimur: & conui¬
uennis. Si sustinemus: & con¬
regnabimus. Hinc discipu¬
los admonet dicens. Pmul¬

Expanded text:
ruens ut lucifer resplendebat, ruens ut lucifer resplendebat, dicens: Quasi morientes, et ecce vivimus; quasi tristes, semper autem gaudentes; sicut egentes, multos autem locuplet. Sciendum enim est quod beatorum mens, quo duriora pro veritate tolerat, eo aeternitatis praemia certius sperat, efiduciam, proposita tibi spe. - Tanto namque spes in Deum solidior surgit, quanto quisque pro illo graviora pertulerit, quia nequaquam retributionis gaudium de aeternitate colligitur, quod non hic prius pia tribulatione seminatur. Hinc per Psalmistam dicitur: Euntes, ibant et flebant, mittentes semina sua; venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos . Hinc Paulus ait: Si commorimur, et convivemus; si sustinemus, et conregnabimus . Hinc discipulos admonet
Abbreviated transcription (Latin):
cumbere ceꝑit agnoscit. Hĩc
namq scͥptum est. Timenti
dñm: bene erit in extremis.
Hinc ꝑ psalmistam dicit᷑. Cũ
dederit dilectis suis sompnũ:
hec est hereditas dñi. Qui in hu¬
iuis quoq uite adhuc certami
ne positus. cum se consumptũ
putauit. ut lucifer oritur: qͥa
foris cadens. intus innouatur.
Et quomagis exterius. adũ¬
sa tolerat: eoueriꝰ uirtutum
lumine interius choruscat:
paulo attestante qui ait.S
licet is qui foris est. nr̃ homo
corrumpitur: tamen is qͥ intus
est. renouatur de die in diem.
d enim quod in presenti est mo¬
mentaneum & leue tͥbulatio¬
nis nr̃e : supra modum in sub¬
limitate et̾num głe pondus.
oꝑatur in nobis. Et notandũ
quod nequaquam cũ sumptꝰ
fuĩs. s cum te consumptum
putaueris dicit: quia & quod
uidemus in dubietate ẽ: & qd
sꝑamus in certitudine. Unde
& isdem paulus. ñ se consump¬
tum nouerat s putabat: qui
& in adu̾sa tͥbulationum cor¬

Expanded text:
cumbere coeperit agnoscit. Hinc cumbere coeperit agnoscit. Hinc namque scriptum est: Timenti Deum bene erit in extremis . Hinc per Psalmistam dicitur: Cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini . Qui in hujus qune positus, cum se consumptum putaverit, ut Lucifer oritur, qui foris cadens, intus innovatur, et quo magis exterius adversa tolerat, eo verius virtutum lumine interius coruscat, Paulo attestante, qui ait: « Sed licet is qui foris est, noster homo corrumpatur, tamen is qui intus est renovatut momentaneum et leve tribulationis nostrae supra modum in sublimitate aeternum gloriae pondus operatur in nobis . Et notandum quod nequaquam cum consumptus fueris, sed cum te consumptum putaveris dicit, quia et quod videmus in dubietate est, et quod speramus in certitudine. Unde et isdem Paulus non se consumptum noverat, sed putabat, qui et in adversa tribulationum cor
Abbreviated transcription (Latin):
namq admiratione conspici¬
mus: quid de maiestate ueri
luminis. estimemus. Necdũ
redemptoris nr̃i potentiam
uidemus: s tamen uirtutẽ
illiꝰ. in electoꝵ suoꝵ morib.
admiram᷑. Quia gͥ bonoꝵ
uita. in consideratione sua.
ocłis nr̃is uim ueritatis obi¬
cit: clarus ad nos lucifer. an¬
te solem uenit. Sciendum uͦ¬
tionum spiritalium adu̾sita¬
te discussimus: iuxta ext̾iora
quoq mala. nil obstat intel¬
ligi. Sc̃i etenim uiri. quia
summa medullitꝰ diligunt:
minfimis dura patiuntur.
S in fine. gaudu lumen in¬
ueniunt: quod habere in hoc
spatio ꝑcurrentis uite. contẽp¬
nunt. Unde nunc ꝑ sophar
dicitur. Et quasi meridianꝰ
fulgor: consurget tͥ ad uesꝑm.
Peccatoris enim lum̃ in die
est: obscuritas in uesꝑe: qͥa
in p̾senti uita. felicitate attol¬
litur: s adu̾sitatis tenebris.
in fine deuoratur. Iusto autẽ
meridianꝰ fulgor ad uesꝑm
surgit: quia quanta sibi cla¬
ritas maneat ⁊ cum iam oc¬

Expanded text:
namque admiratione conspicinamque admiratione conspicimus quid de majestate veri luminis aestimemus. Necdum Redemptoris nvidemus, sed tamen virtutem illius in electorum suorum moribus admiramur. Quia igitur bonorum vita in consideratione sua oculis nostris vim veritatis objicit, clarus ad nos lucifer ante solem venit. 35. Justutionum spiritalium adversitate discussimus, juxta exteriora quoque mala nil obstat intelligi. Sancti etenim viri quia summa medullitus diligunt, in infimis dura patiuntur; sed in fine gaudii lumen inveniunt, quod habere in hoc spatio percurrentis vitae contemnunt. Unde nunc per Sophar dicitur: Et quasi meridianus fulgor consurget tibi ad vesperum. Peccatoris enim lumen in die est obscuritas in vespere, quia in praesenti vita felicitate attollitur, sed adversitatis tenebris in fine devoratur. Justo autem meridianus fulgor ad vesperum surgit, quia quanta sibi claritas maneat cum jam oc
Abbreviated transcription (Latin):
uat: pro nobis subtiliꝰ tͥstitia
exorat. Nam meroris nr̃i cali¬
giem. conditor conspicit: &
subtracti luminis radios re¬
fundit : ita ut erect̾a ꝓtinus
ꝑ dona mens uigeat: quam
pauloante decertantia uitia.
suꝑbie calce depͥmebant. Mox
torporis ponꝰ discutit: atq ad
contemplationis lumen. post
ꝑturbationis sue tenebras erũ¬
pit. Mox in gaudio profectꝰ
attollitur: que inter tempta¬
menta peuis cadere ex despa¬
tione cogebatur. Sine cogi¬
tationis certitudine. p̾sentia
despicit: sine dubitationis ob¬
stacło. de uentura retͥbutione
confidit. Iustus gͦ cum se con¬
sumptum putauerit. ut luci¬
fer oritur: quia mox ut tene¬
brescere temptationum cali¬
gine ceꝑit. ad lucem gr̃e re¬
formatur : & in se ipso mon¬
strat diem iustitie: qui casu¬
rus pauloante timuit noc̾tẽ
culpe. Rec̾te autem lucifero.
tiat. Et quid nob̃ scõꝵ ĩno¬
centia : nisi sequentis uidicis
claritatem clamat: In eoꝵ

Expanded text:
vat, pro nobis subtilius tristitia vat, pro nobis subtilius tristitia exorat. Nam tunc moeroris nostri caliginem conditor conspicit, et subtracti luminis radios refundit, ita ut erecta protinus per dona mens vigeat, quam paulo ante decertantia vitia superbiae calce deprimebant. Mox torporis pondus discutit, atque ad contemplationis lumen post turbationis suae tenebras erumpit. Mox in gaudium profectus 355 attollitur, quae inter tentamenta pejus cadere ex desperatione cogebatur. Sine cogitationis certamine praesentia despicit, sine dubitationis obstaculo de ventura retributione confidit. Justus ergo cum se consumptum putaverit, ut lucifer oritur, quia mox ut tenebrescere tentationum caligine coeperit, ad lucem gratiae reformatur, et in se ipso monstrat diem justitiae, qui casurus paulo ante timuit noctem culpae. Recte autem lucifero jtiat. Et quid nobis sanctorum innocentia nisi sequentis judicis claritatem clamat? In eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ridianus est in uesꝑe. uirtutis
renouatio. in temptatione: ut
repentino caritatis feruore. mẽs
uigeat : que iamiamq lumẽ
sibi gr̃e occubiusse formida¬
bat. Quod adhuc sophar sub¬
tilius aꝑit: cum subiungit.
Et cum te consumptũ puta¬
ueris: orieris ut lucifer. Sepe
namq. tot temptamenta nos¬
obsident: ut ipsa nos eoꝵ nu¬
merositas. pene ad lapsum de¬
sꝑationis inelinet. Unde ple¬
rumq. mens in tedium u̾tit᷑:
uix ipsa uirtutis sue dampna
considerat: & tota dolens. s
quasi iam & asensu doloris
aliena. frangitur : & enume¬
rare non ualet. quanto cogi¬
tationum tumultu. uastat᷑.
Ruituram se ꝑ mom̾ta con¬
spicit: eiq ne arma repugna¬
tionis arripiat. grauiꝰ meror
ipse contradicit. Circumdu¬
ctos quosq bet ocłos obscuri¬
tas obsidet: & cum uisum te¬
nebre semꝑ impediant. mesta
mens. nil aliud quam tenebras
uidet. S apud misericordẽ
iudicem. sepe hec ipsa que ad¬
nisum quoq orationis aggra¬

Expanded text:
ridianus in vespere est virtutis renovatio in tentatione, ut repentino charitatis fervore mens vigeat, quae jamjamque lumen sibi gratiae occubuisse formidabat. Quod adhuc Sophar subtilius aperit, cum subjungit: Et cum te consumptum putabis, orieris ut Lucifer. - Saepe namque tot tentamenta obsident, ut ipsa nos eorumerositas pene ad lapsum desperationis inclinet. Unde plerumque cum mens in taedium vertitur, vix ipsa virtutis suae damna considerat; et tota dolens, sed quasi jam et a sensu doloris aliena, frangitur, et enumerare non valet quanto cogitationum tumultu vastatur. Ruituram se per momenta conspicit, eique ne arma repugnationis arripiat gravius moeror ipse contradicit. Circumductos quolibet oculos obscuritas obsidet, et cum visum tenebrae semper impediant, moesta mens nihil aliud quam tenebras videt. Sed apud misericordem judicem saepe haec ipsa, quae adnisum quoque orationis aggra
Abbreviated transcription (Latin):
cans. ait. Hi sunt qͥ uenerunt
de tͥbulatione magna. & laue¬
runt stolas suas. & candidas
eas fecerunt in sangne agni.
Quia gͥ nunc ꝑ tͥbulationẽ
seritur. ut post᷑ gaudu fructꝰ
metatur: tanto maior fiducia
mentem roborat : qͣnto hanc¬
fortior pro ueritate affuctio
iungit. Et defossus. securus
dormies. Sicut enim malis. p̃¬
sens securitas laborem: ita bo¬
nis. p̾sens labor. ꝑpetuam se¬
curitatem parit᷑. Defossum
se. securum dormire iam no¬
uerat: qui dicebat. Ego enĩ
iam delibor: & tempꝰ mee re¬
solutionis instat. Bonum cey

Expanded text:
cans, ait: Hi sunt qui venerunt de tribulatione magna, et laverunt stolas suas, et candidas eas fecerunt in sanguine Agni . Quia igitur nunc per tribulationem seritur, ut post gaudii fructus metatur, tanto major fiducia mentem roborat, qfortior pro veritate afflictio tur: Et defossus securus dormies. - Sicut enim malis praesens securitas laborem, ita bonis praesens labor perpetuam securitatem parit. Defossum se securum dormire posse jam noverat, qui dicebat: « Ego enim jam delibor, et tempus resolutionis meae instat. Bonum
Abbreviated transcription (Latin):
amittit. Hinc quippe scͥptum
est. Cultus iustitie: silentiũ.
Hinc salomon ait. Sicut urbs
patens. & absq muroꝵ ambitu:
ita uir. qui non potest in loqͤn¬
do cohibere spm̃ suum. Hinc
rursum dicit: In multiloqͥo.
peccatum non deerit. Hinc
pfalmista testatur dicens. Uir
uerbosus: non dirigetur suꝑ
t̾ram. S uirtꝰ uere scientie ꝑ¬
ditur: que sub discretioniscu¬
stodia. non profertur. Certũ
itaq est. quod uerbosus iusti¬
ficari uir nequeat: s bonum.
bene non dicitur : quia non in¬
tenditur. cui dicatur. Uera
quippe contra malos sententia.
si bonoꝵ rectitudinem impe¬
tit. suam ꝑdit: & eo retunsa
desilit: quo illud est forte. qd̾
dire patient̾ bona neq̃unt:
& cum uite emendationem
negligunt. ad uerba se re¬
sponsionis accingunt : aꝑte
sophar. insinuat qͥ subiungit.¬

Expanded text:
amittit. Hinc quippe scriptum amittit. Hinc quippe scriptum est: Cultus justitiae, silentium . Hinc Salomon ait: Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum . Hinc rursum dicit: In multiloquio peccatum non deerit . Hinc Psalmista testatur, dicens: Vir verbosus non dirigetur super terram . Sed virtus verae sententiae perditur, quae sub discretionis custodia non profertur. Certum itaque est quod verbosus justificari vir nequeat. Sed bonum bene non dicitur, quia non intenditur cui dicatur. Vera quippe contra malos 338 sententia, si bonorum rectitudinem impetit, suam perdit, et eo retusa resilit, quo illud est forte quod dire bona patienter nequeunt, et cum vitae emendationem negligunt, ad verba se responsionis accingunt, aperte Sophar insinuat, qui subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
darguunt : exp̃ssa inuacuũ
uerbera ꝑcussionis. ꝑdunt.
Quod liquido ostenditur.
cum sophar naamatitis respõ¬
sio. a contumeliis inchoatur:
uerbosus iustificabitur: Mos¬
tis semꝑ ediũso respondeant:
ne si ad prolata consentiant in
ba quamlibet pauca sonuerint.
multa sunt: quia quo eoꝵ intia
resecant : auditum grauant.
Unde & ad crimen trahitur: hoc
quod recta p̾dicatione. contra
crimina profertur. Ipsis quippe
qui ex ueritate fortes senten¬
tias dixerat. sophar redargu¬
ens uerbosum uocat: quia cũ
ab ore iustoꝵ. sapientia culpas
increpat. stultoꝵ : aurib suꝑ¬
fluas loquacitates sonat. Pra¬
ui namq nil rectum: nisi qd̾
ipsi senserint putant: & iustoꝵ
uerba. eo otiosa estimant : qͦ
suis hec sensib inueniunt di¬
uersa. Nec fallacem qͥdem. so¬
phar sententiam protulit. qd̾
uir uerbosus iustificari nequa¬
quam possit: quia dum qͥsq
ꝑ u̾ba defluit: prodita graui¬
t̾ate silentii. mentis custodiam

Expanded text:
darguunt, expressa in vacuum darguunt, expressa in vacuum verba percussionis perdunt. Quod liquido ostenditur, cum Sophar Naamathitis responsio a contumeliis inchoatur, verbosus justificabitur? tis semper e diverso respondeant, ne si ad prolata consentiant, inba quamlibet pauca sonuerint multa sunt, quia quo eorum vitia resecant, auditum gravant. Unde et ad crimen trahitur hoc quod recta praedicatione contra crimina profertur. Ipsum quippe qui ex veritate fortes sententias dixerat Sophar redarguens, verbosum vocat, quia cum ab ore justorum sapientia culpas increpat, stultorum auribus superfluitas loquacitatis sonat. Pravi namque nil rectum, nisi quod ipsi senserint, putant; et justorum verba eo otiosa aestimant, quo suis haec sensibus inveniunt diversa. Nec fallacem quidem Sophar sententiam protulit, quod vir verbosus justificari nequaquam possit, quia dum quisque per verba diffluit, perdita gravitate silentii, mentis custodiam
Abbreviated transcription (Latin):
ENS
IIN
are¬
ne
spe¬
culum fortis athleta descende¬
rit: hi qui impares uirtutib
exfistunt. uicissim se eiꝰ expug¬
nationi subiciunt: & uno ui¬
c̾to contra hunc ꝓtims alter
erigitur: atq hoc subacto.
alius subrogatur ÷ ut luc̾tan¬
tis uires. quandoq molliores
inuenrant. quas ipsa sua cre¬
brescens uictoria fatigat: qua¬
tinus cum nouus quisq cong̃¬
ditur : is qui uinci uiriũ qua¬
litate non ualet. ꝑsonarũ sal
hoc hominum angłoꝵq spec¬
taculo. beatꝰ iob fortis athleta
produt: quantumq contͣ mu¬
tationes adu̾santium ualeat:
continuatione indefessi robo¬
ris. ostendit. Qui pͥmus se
elyphach scd̾s autem baldach
obicit: atq ad extremum se
sophar. in eiꝰ expugnatione
supponit. Qui ad inferendos
ictis. totis se conatib erigũt:
s tamen ad feriendam altitu¬
dinem robusti pectoris non ꝑ¬
tingunt. Ipsa quippe eoꝵ uer¬
ba. patenter insinuant. quod
ictus in auras iactant: quia
cum scm uirum. non rectere¬

Expanded text:
es in arenae speculum fortis athleta descenderit, ii qui impares viribus existunt vicissim se ejus expugnationi subjiciunt: et uno victo, contra hunc protinus alter erigitur; atque hoc subacto, alius subrogatur; ut luctantis vires quandoque molliores inveniant quas ipsa sua crebrescens victoria fatigat; quatenus cum novus quisque congreditur, is qui vinci virium qualitate non valet, personarum salthoc hominum angelorumque spectaculo beatus Job fortis athleta prodiit, quantumque contra mutationes adversantium valeat continuatione indefessi roboris ostendit. Cui primus se Eliphaz, secundus autem Baldad objicit, atque ad extremum se Sophar in ejus expugnatione supponit: qui ad inferendos ictus totis se conatibus erigunt, sed tamen ad feriendam altitudinem robusti pectoris non pertingunt. Ipsa quippe eorum verba patenter insinuant quod ictus in auras jactant, quia cum sanctum virum non recte re
Abbreviated transcription (Latin):
lectu redarguat. seq ipsum
quante sit benignitatis osten¬
dat: ei bona optat: que & cũ
habentur ignorat. dicens Atq
utinam d̾s loqueretur: & a
ꝑiret labia sua tͥ. Ac si pa¬
tenter dicat. Imꝑitie tue po¬
tius. quam pene compatior:
quia sola carnis prudentia
preditum ÷ a ueritatis te spu
uacuum agnosco. Si enim
di uidicia occulta cognosce¬
res: tam procaces contra illũ
sententias. non sonares. Et
quia omp̃e d̾s. cum ad confi¬
deranda nos sua iudicia sub¬
leuat. ignorantie nr̃e ꝓtinus
cecitatem fugat: que aꝑtis
eiꝰ labus. ad nos eruditio ꝓ¬
deat : protinus adiungendo
manifestat dicens. Ut osten¬

Expanded text:
lectu redarguat, seque ipsum lectu redarguat, seque ipsum quantae sit benignitatis ostendat, ei bona optat, quae et cum habentur ignorat, dicens: Atque utinam Deus loqueretur tecum et aperiret labia sua tibi! Ac si patenter dicat: Imperitiae tuae potius quam poenae compatior, quia, sola carnis prudentia praeditum, a veritatis te spiritu vacuum agnosco. Si enim Dei judicia occulta cognosceres, tam procaces contra illum sententias non sonares. Et quia omnipotens Deus cum ad consideranda nos sua judicia sublevat, ignorantiae nostrae protinus caecitatem fugat, quae apertis ejus labiis, ad nos eruditio prodeat, protinus adjungendo manifestat, dicens: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑiret labia sua tͥ. Ipse quippe
sibi homo loquitur: cum ꝑ hoc
quod sentit. nequaquam diui¬
nitatis spũ. a carnalis pruden¬
tie intellectu separatur : cum
caro sensum exerit: & mentẽ
quasi ad intelligentiam prouo¬
cans. foras mittit. Unde & ad¬
huc petro terrena sapienti:
ueritas dicit. Non enĩ sapis
que dei sunt: s que hominũ.
Cui tamen recta confitenti
dicitur. Caro & sanguis. nõ
reuelauit tͥ: s pater ms. qui
in celis est. Quid enim dei
labia: nisi uidicia eiꝰ accipimꝰ:
Clausis namq labiis uox p̾¬
mitur: & sensus tacentis igno¬
mo promitur: animus loqͤn¬
tis inuenitur. Labia itaq sua
ds aꝑit: cum uoluntatem su¬
am hominib. ꝑ aꝑta iudicia
ostendit. Quasi enim resera¬
to ore loquitur: cum remota
obscuritate dispositionis inti¬
me. rennuit occultare quod
uult. Nam uelut clausis la¬
bris. sensum nobis ñ indicat.
cum ꝑ occulta udicia. cur qͥd
faciat celat. Sophar itaq be¬
atum iob. ut de carnali intel¬

Expanded text:
ae Dei sunt Ipse quippe sibi homo loquitur, cum per hoc quod sentit nequaquam divinitatis spiritu a carnalis prudentiae intellectu separatur: cum caro sensum exerit, et mentem quasi ad intelligentiam provocans, foras mittit. Unde et adhuc Petro terrena sapienti Veritas dicit: Non enim sapis quae Dei sunt, sed quae hominum . Cui tamen recta confitenti dicitur: Caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est . Quid autem Dei labia nisi judicia ejus accipimus? Clausis namque labiis vox premitur, et sensus tacentis ignom promitur, animus loquentis invenitur. Labia itaque sua Deus aperit cum voluntatem suam hominibus per aperta judicia ostendit. Quasi enim reserato ore loquitur, cum remota obscuritate dispositionis intimae renuit occultare quod vult. Nam velut clausis labiis sensum nobis suum non indicat, cum per occulta judicia cur quid faciat celat. Sophar itaque beatum Job ut de carnali intel
Abbreviated transcription (Latin):
dum se dicere potuit: qui ait.
si iustificare me uoluero. os me¬
um condempnabit me: Sed
habet hoc prauoꝵ malicia: ut
cum uera in se flere mala ren¬
nuit: fingat aliena. Nam qͣsi
solatio facinoris utitur: si fal¬
sis uocib. & uita corripientis
bona optant. ut mala ẽẽ que
in presentib habentur osten¬
dant: & quasi fauentes pros¬
ꝑa expetunt: ut benigni ui¬
deantur. Unde & sophar pro¬
tinus subicit dicens. Atq uti¬

Expanded text:
dum se dicere potuit, qui ait: dum se dicere potuit, qui ait: Si justificare me voluero, os meum condemnabit me ? Sed habet hoc pravorum malitia, ut cum vera in se 339 flere mala renuit, fingat aliena. Nam quasi solatio facinoris utitur, si falsis vocibus et vita corripientis bona optant, ut mala esse quae in praesentibus habentur ostendant; et quasi faventes prospera expetunt, ut benigni videantur. Unde et Sophar protinus subjicit, dicens: CAPUT