comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ab scondit eos quinquagenos & quin¬
quagenos inspeluncis & pauit cos pa¬
ne & aqua Dixit ergo ahabad ab¬
diam. Vade in terram ad uniuersos
fontes aquarum. & incunctas ualles:
si forte inuenire possimus herbam.
t saluart equos & mulos. et non pe¬
nitus uimenta in tercant. Diuiseruntq
sibi regiones. ut circuirent eas. Ahab
ibat puiam unam: & abdias ꝑ uiam al¬
teram scorsum: Cumq esset abdias in
uia : helias occurrit ei Quicum cog¬
nouis set eum: cecidit suꝑ faciem suam &
ait. Num tues domine mihelias :¬
Qui ille respondit Ego. Uade dic
domimiꝰtuo ad est helias. Et ille :¬
Quid peccaui inquit quoniam tradis me
scruum tium in manu ahab ut interfi¬
ciat me: Qiuit dñs ds tuus non est
gens aut regnum quo non miserit do¬
minus mneus te requirens & respon¬
dentib cunctis non est hic: ad urauit
regna singula & gentes eoquod mini¬
me reppere eris. et nunc dicis mihi ua¬
de et dic domino tuo ad est helias :¬

Expanded text:
et abscondit eos quinquagenos iet abscondit eos quinquagenos in speluncis et pavit eos pane et aqua dixit ergo Ahab ad Abdiam vade in terram ad universos fontes aquarum et in cunctas valles si forte invenire possimus herbam et salvare equos et mulos et non penitus iumenta intereant diviseruntque sibi regiones ut circuirent eas Ahab ibat per viam unam et Abdias per viam alteram seorsum cumque esset Abdias in via Helias occurrit ei qui cum cognovisset eum cecidit super faciem suam et ait num tu es domine mi Helias cui ille respondit ego vade dic domino tuo adest Helias et ille quid peccavi inquit quoniam trades me servum tuum in manu Ahab ut interficiat me vivit Dominus Deus tuus non est gens aut regnum quo non miserit dominus meus te requirens et respondentibus cunctis non est hic adiuravit regna singula et gentes eo quod minime repperireris et nunc dicis mihi vade et dic domino tuo adest Helias
Abbreviated transcription (Latin):
ieus. &iamine uiduam apud quam
ego ut cumq sustentor afflixisti: ut in¬
terficeres filium eius: Et expandit se atq
mensus est super pucrum trib uicib :
clamauitq ad dñm & ait. Dñe ds̃ m̃s
reuertatur oro anima pucrihuius in ui¬
scera cius. Et ex udiuit dñs uocem
heliae : et reuersa est anima pueri in¬
tracum et reuixit Tulitq helias pu¬
crum: et de posuit cum de cenaculo in
inferiorem doinum & tradidit matri
suic: & ait illi Enuunt filius tuus
Dixitq mulier ad heliam Nunc in
istocognoui quoniam uir dĩ estu: &
uerbum dñiinore tuo uerum est.
bum dñi factum est ad heliam in an¬
no tertio dicens. Uade et ostende te
ahab: ut dempluuiam super faciem
terrae: Iuit ergo helias ut ostende¬
ret se ahab Erat autem fames ue¬
hemens in samania. Uocauitq ahab
abdiam dispensatorem domus suac
Abdias autem timebat dñm ualde
Cam cum interficeret hic ⁊ abel pro¬
phctas dñi. tulit ille centum ꝓphetas.

Expanded text:
meus etiamne viduam apud quam meus etiamne viduam apud quam ego utcumque sustentor adflixisti ut interficeres filium eius et expandit se atque mensus est super puerum tribus vicibus clamavitque ad Dominum et ait Domine Deus meus revertatur oro anima pueri huius in viscera eius exaudivit Dominus vocem Heliae et reversa est anima pueri intra eum et revixit tulitque Helias puerum et deposuit eum de cenaculo in inferiorem domum et tradidit matri suae et ait illi en vivit filius tuus dixignovi quoniam vir Dei es tu et verbum Domini in ore tuo verum est Domini factum est ad Heliam in anno tertio dicens vade et ostende te Ahab ut dem pluviam super faciem terrae ivit ergo Helias ut ostenderet se Ahab erat autem fames vehemens in Samaria vocavitque Ahab Abdiam dispensatorem domus suae Abdias autem timebat Dominum valde nam cum interficeret Hiezabel prophetas Domini tulit ille centum prophetas
Abbreviated transcription (Latin):
rumtamen mihi primum facde ipsa fa¬
rinula subcinericium panemparuulũ.
&̾ adferad me: tibi autem & filio tuo
faicies postea. Haec autem dicit dñs as̃
istahel. Hydria farinat non deficiet
net lechitus olciminuctur. usq ad diẽ
inquadaturus est dñs pluuiam sup
faciemterrae Quat abut & fecit uix
ta uerbum heliat: & comedit ipse & a
la & domuscius. Et exiliadic hẏ¬
dria farinae non defecit. & lechitus
olci non est inminutus. iuxta uerbum
dñi quod locutus est in manu heliac
acitimestautem post xxxii¬
uerba haec: egrotauit filius mulieris
matris familiae : & erat languor for¬
tissimus. ita ut non remanẽret in co
alitus. Dixit ergo ad heliam: Quid
mihi & tibiuir dĩ Ingressus s ad
me ut rememorarentur iniquitates
meȩ: & interficeres filum meum
Et ait ad eam helias. Damihi filium
tuum: Tulitq cum de sinu illius. &
portauit in caenaculum ubi ipse ma¬
nebat: & posuit super lectum suum &
clamauit ad dñm& dixit Dñe dr̃

Expanded text:
rumtamen mihi primum fac de ipsa farumtamen mihi primum fac de ipsa farinula subcinericium panem parvulum et adfer ad me tibi autem et filio tuo facies postea haec autem dicit Dominus Deus Israhel hydria farinae non deficiet nec lecythus olei minuetur usque ad diem in qua daturus est Dominus pluviam super facta verbum Heliae: et comedit ipse, et illa, et domus ejus: et ex illa die hydria farinae non defecit, et lecythus olei non est imminutus juxta verbum Domini, quod locutus fuerat in manu Heliae. Factum est autem post verba haec, aegrotavit filius mulieris matris familiae et erat languor fortis nimis ita ut non remaneret in eo halitus dixit ergo ad Heliam quid mihi et tibi vir Dei ingressus es ad me ut rememorarentur iniquitates meae et interficeres filium meum et ait ad eam da mihi filium tuum tulitque eum de sinu illius et portavit in cenaculum ubi ipse manebat et posuit super lectulum suum et clamavit ad Dominum et dixit Domine Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ordanem : & ibi detorrente bibes cor¬
osq precepiut pascant te ibi. Ab uc
no & fecit uixta uerbum dñi. Cumq
ibisset: sedit in torrente charith quic̃
ontra iordanem. coruiquoq defere¬
bunt cipanem & carnes mane. similiter
pinem et carnies uespere: et bibebat de tor¬
ont. Postdics autem siccatus est tor¬
sidomorum. & manebis ibi: praccepi
enimibimulicriuiduȩ ut pascat te Sur¬
feet& abiit in sareptam: Cumque
uenis set ad portam ciuitatis: apparuit
omulier uidua colligens ligna. & uo¬
cauit eam: dixitq Samihi paululũ
aquae inuase. ut bibam. Cumq illa
ꝑgeretut afferret : clamauit post ter¬
gum cius dicens Affermihi obsetro
& bucdlampanis inmanutua Quę
respondit Vunt dñs ds̃ tuus. quiã
non habeopanem nisi quantum pugil¬
lus capere potest farinae inhydria. &
paululum olei in lechitho Encolligͦ
duoligna. ut ingrediar & faciam illud
mihi et filio meo: ut comedãmus & mo¬
namur Adquam helias ait. Noli
timere. sed uade et fac sicut dixisti: ue¬

Expanded text:
 ibi de torrente bibes corvisque praecepi ut pascant te ibi abiit ergo et fecit iuxta verbum Domini cumque abisset sedit in torrente Charith qui est contra Iordanem corvi quoque deferebant panem et carnes mane similiter panem et carnes vesperi et bibebat de torrente post dies autem siccatus est torSidoniorum et manebis ibi praecepi enim ibi mulieri viduae ut pascat te surrexit et abiit Sareptham cumque venisset ad portam civitatis apparuit ei mulier vidua colligens ligna et vocavit eam dixitque da mihi paululum aquae in vase ut bibam cumque illa pergeret ut adferret clamavit post tergum eius dicens adfer mihi obsecro et buccellam panis in manu tua quae respondit vivit Dominus Deus tuus quia non habeo panem nisi quantum pugillus capere potest farinae in hydria et paululum olei in lecytho en colligo duo ligna ut ingrediar et faciam illud mihi et filio meo ut comedamus et moriamur ad quam Helias ait noli timere sed vade et fac sicut dixisti ve
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi interro gantur detrans gresso
XII
E ducuntur deparadyso nesumant deligno uitȩ
II N ati sunt adȩ filii cam & abel
XIIII Camoccidit fratrem
X U A daenatus est seth pro abel
XUI Degenerationibus hominum.
XUIIII. Noe placuit dõ & precepit illi dr̃ ut facer& archam.
XX Etin gressus est noeinarcam. & factum est diluuium
XXI Memoratus est dñs noe & eorum qͥcũ illo erant & siccata ẽ aqua
XXIIAnno sexcentesimo & uno noe exiuit d carta ipse & qͥerant cũco.
XXIII. Benedixit dñs noc & filioͥs eius
XXIIII Statuit dñsdiluuium minime futurum.
XX U De tribus filus noe sem cam &iafaeh & deipio ubiinebriat᷑ est
X XUI Degenerationibus noe& filiorum eius.
XXUI I De commixtione linguarum
XXUIIIPDixit dñis ad ab raham exideterratua
X Uisus est dnis dĩ abrahȩ adlocum sy chem.

Expanded text:
Ubi interrogantur de transgressu. XII. Educuntur de paradiso, ne sumant de ligno vitae. XIII. Nati sunt Adae filii Cain, et Abel. XIV. Cain occidit fratrem suum. XV. Adae natus est Seth pro Abel. XVI. De generationibus hominum. s. XIX. Noe placuit Deo, et praecepit ei Deus ut faceret arcam. XX. Ingressus est Noe in arcam, et factum est diluvium. XXI. Memoratus est Dominus Noe, et eorum qui cum illo erant, et siccata est aqua. XXII. Anno sexcentesimo et uno vitae Noe exiit de arca ipse, et qui erant cum eo. XXIII. Benedixit Dominus Noe et filios ejus. XXIV. Statuit Dominus diluvium minime futurum. XXV. De tribus filiis Noe, Sem, Cham, et Japhet, et de ipso ubi inebriatus est. XXVI. De generationibus Noe et filiorum ejus. XXVII. De commixtione linguarum,XXIX. Dixit Dominus ad Abraham, Exi de terra tua. XXX. Ubi visus est Dominus Deus Abrahae ad locum Sichem.
Abbreviated transcription (Latin):
I Dedic primo in quo lixe facta est.
IDedie secundo in quo caclum factum est
III De die tertio inquo terra & mart.
IIII Dedie quarto in quo sol & luna & stelle
U Dedicquinto in quo repenti in mari& uo latilia cgli
XI. Dediesexto inquo quadrupedia & seroentes debesie
&omnia peccora & repentiu & homo

Expanded text:
 De die primo, in quo lux facta est. II. De die secundo, in quo coelum factum est. III. De die tertio, in quo terra et mare. IV. De die quarto, in quo sol, et luna, et stellae. V. De die quinto in quo repentia in mari, et volatilia coeli. VI. De die sexto, in quo quadrupedia et serpentes, et bestiae et omnia pecora, et repentia, et homo
Abbreviated transcription (Latin):
III U isus c̃dñ ab rabȩ & dedit cisignum cirum cisionis &e dcisaac.
XXXU Uisusestañs abrahȩ cumir& ꝑ dereso domitas
XXXUI Uenerunt angłi in csõdomis & manserunt a pudloth.
XXXUIIPluit dñs̃ ignem & sul phur & cuercit so domam.¬
XXXUII ILocutus est dñi ad abi mdech prosara¬
.XXXUIIII S arapeperit filium & uocauit eum patereuis isa ac.
IPocit sara ad abraham ꝓice ancillam & filium euis.¬
XLII Dĩ temptauit abraham inisa ac

Expanded text:
inus Abrahae, et dedit ei signum circumcisionis, et de Isaac. XXXV. Visus est Dominus Abrahae, cum iret perdere Sodomitas. XXXVI. Venerunt duo angeli in Sodomis, et manserunt apud Lot. XXXVII. Pluit Dominus ignem et sulphur de coeloXXVIII. Locutus est Dominus ad Abimelech pro Sara. XXXIX. Sara peperit filium, et vocavit eum pater ejus Isaac. XL. Dixit Sara ad Abraham: projice ancillam et filium ejus,XLII. Deus tentavit Abraham in Isaac,
Abbreviated transcription (Latin):
quiultor ẽ sanguinis. absq noxa crit qui
eum occiderit. Debuerat enim ꝓfugus
usq ad mortem pontificis in urbe residere
Postquam autem ille obierit. homicida rcũ¬
tetur in terram suam. Haec sempiterna ert̃
& legitima in cunctis habitationib urĩs
Homicida sub: testib punietur. Ad unius
testimonium. nullus condempnabitur
Von accipictis p̃tium ab co qui reus est
giunis. statim & ipse morietur. Exules
& ꝓfugi ante mortem pontificis nullo
modo inurbes suas reuerti poterunt

Expanded text:
qui ultor est sanguinis absque noxa erit qui qui ultor est sanguinis absque noxa erit qui eum occiderit debuerat enim profugus usque ad mortem pontificis in urbe residere postquam autem ille obierit homicida revertetur in terram suam haec sempiterna erunt et legitima in cunctis habitationibus vestris homicida sub testibus punietur ad unius testimonium nullus condemnabitur non accipietis pretium ab eo qui reus est sanguinis statim et ipse morietur exules et profugi ante mortem pontificis nullo modo in urbes suas reverti poterunt
Abbreviated transcription (Latin):
est reuserit homicidii. & ipse morietur
Si lapidem iecerit et icͤtus occubuerit: si¬
militer punietur Si ligno ꝑcussus inte¬
rierit. ꝑcussoris sangiune iudicabitur.
ꝓpinquus occisi homicidam interfici&
Statim ut adp̃henderit cum: ꝑcutiet. Si
ꝑ odium quis homineminpulerit. uel ie¬¬
cerit quippiam in cum ꝑ insidias. aut cum
esset inimicus manu ꝑcusserit & illemor¬
tuus fuerit. ꝑcussor homicidi i reus eriti
Cognatus occisi statim ut inuenerit cum :¬
iugulabit. Quo fortuitu & absq odio
& inimicitsis quicquam horum fecerit.
& hoc audiente populo fuerit comꝓb&¬
tum atq inter ꝑcussorem & ꝓpinquum
sanguinis questio uentilata. liberabitur in¬
nocens de ultoris manu. & reducetur ꝑsen¬
tentiam in urbem. ad quam confugerat. ma¬
nebitq ibi donec sacerdos magnus qui oleo
scõ unctus est moriatur. Si interfector
extra fines urbium quie exulib deputa¬
te sunt fuerit inuentus. et ꝑcussus ab eo

Expanded text:
est reus erit homicidii et ipse morietur est reus erit homicidii et ipse morietur si lapidem iecerit et ictus occubuerit similiter punietur si ligno percussus interierit percussoris sanguine vindicabitur propinquus occisi homicidam interficiet statim ut adprehenderit eum percutiet si per odium quis hominem inpulerit vel iecerit quippiam in eum per insidias aut cum esset inimicus manu percusserit et ille mortuus fuerit percussor homicidii reus erit cognatus occisi statim ut invenerit eum iugulabit quod si fortuito et absque odio et inimicitiis quicquam horum fecerit et hoc audiente populo fuerit conprobatum atque inter percussorem et propinquum sanguinis quaestio ventilata liberabitur innocens de ultoris manu et reducetur per sententiam in urbem ad quam confugerat manebitque ibi donec sacerdos magnus qui oleo sancto unctus est moriatur si interfector extra fines urbium quae exulibus deputatae sunt fuerit inventus et percussus ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
EIPSISAUTEM OPPIDIS
quae leuitis dabitis. sex erunt infugi¬
tiuorum auxilia separata. ut fuglat
ad ea qui fudent sanguinem: Et ex¬
ceptis his alia quadraginta duo oppida.
idẽ simul quad raginta᷑ octo cum sub ur¬
banissius. Ipseq urbes quae dabuntur
de possessionib filiorumist ł ab his qui pls
habent plures auferentur. & qui mi¬
nus pautiores: Singuli uxta mensurã
hereditatis suae. dabunt oppida leuitis
Ait dñs ad moysen. Loquere filus isrł:
& dices ad cos. Quando transgrem
quat̾ urbes esse debeant in p̃sidia fugi
tiuorum qui nolenter sanguinem fuderint
In quib cum fucrit ꝓfugus: cognatus occisi
cum non poterit occidere. donec st& in con¬
spectu multitudinis. & causa illius iudicetur
De ipsis autem urbib quae ad fugitiuorum
subsidia separantur treserunt transiorda¬
nen: & tres in terra chanaan tam filiis
atq peregrinis ut confugiat ad eas qui
nolens sanguinem fuderit. Siquis ferro
ꝑcusscrit & mortuus fuerit qui ꝑcussus

Expanded text:
ipsis autem oppidis, quae Levitis dabitis, sex erunt in fugitivorum auxilia separata, ut fugiat ad ea qui fuderit sanguinem: et exceptis his, alia quadraginta duo oppida, id est, simul quadraginta octo cum suburbanis suis. Ipsaeque urbes, quae dabuntur de possessionibus filiorum Israel, ab his qui plus habent, plures auferentur: et qui minus, pauciores. Singuli juxta mensuram haereditatis suae dabunt oppida Levitisinus ad Moysen: Loquere filiis Israel, et dices ad eos: Quando transgressquae tivorum qui nolentes sanguinem fuderint in quibus cum fuerit profugus cognatus occisi eum non poterit occidere donec stet in conspectu multitudinis et causa illius iudicetur de ipsis autem urbibus quae ad fugitivorum subsidia separantur tres erunt trans Iordanem et tres in terra Chanaan tam filiis que peregrinis ut confugiat ad eas qui nolens sanguinem fuderit si quis ferro percusserit et mortuus fuerit qui percussus
Abbreviated transcription (Latin):
bant quib uolunt. tantumsuae trib. he¬
mintub ne commisceatur possessio filiorum
isr ł de tribuintribum. Omnes enim uisi
ducent uxores de tribu & cognatione su
& cunctȩ feminae maritos de eadem tribu
accipient. ut hereditas ꝑmaneat in fimilb¬
is. nec sibi misceantur trib sediti mancot
ut adño separate sunt. Pec eruntq fuial¬
phaad ut fuerat imperatum. & nupserunt
maala & thersa et egla et melcha & nobe
filiis patris suide familia manase quisul
filius ioseph & possessio quae illis fucas
adtributa mansit intribu. & familiapittis
carum:. Haec sunt mandati atq uidicio q
praecepit dñs ꝑmanum moysi ad filos ss
in campestrib moab suꝑ iordanen contal¬

Expanded text:
bant quibus volunt tantum ut suae tribus hobant quibus volunt tantum ut suae tribus hominibus ne commisceatur possessio filiorum Israhel de tribu in tribum omnes enim viri ducent uxores de tribu et cognatione sua et cunctae feminae maritos de eadem tribu accipient ut hereditas permaneat in familiis nec sibi misceantur tribus sed ita maneant ut a Domino separatae sunt feceruntque filiae Salphaad ut fuerat imperatum et nupserunt Maala et Thersa et Egla et Melcha et Noa filiis patrui sui de familia Manasse qui fuit filius Ioseph et possessio quae illis fuerat adtributa mansit in tribu et familia patris earum haec sunt mandata atque iudicia quae praecepit Dominus per manum Mosi ad filios Israhel in campestribus Moab super Iordanem cont
Abbreviated transcription (Latin):
Nepolluatis terram habitationis urat. qui
insor᷑aum eruore maculatur. nec aliter api¬
ari potest nisi ꝑ eius sangiuinem. qui ax¬
rius sanguinem fuderit: atq ita emun¬
bitur ura possessio: me commorante uodiõ¬
cum. Egoenim sum dñs. qui habitoi
filiosisrł
CCES SERUNT AUTEM
I& principes familiarum gila ad fili ma¬
chir filumanase de stirpe filiorum iose
atq dixerunt: Tibi domino nr̃o p̃cepr
dñs. ut terram sorte diuideres filiis isst¬
& ut filiabus salpha ad fratris nr̃i dares
possessionem debitam patri. Quas s dtgi¬
us tribus homines uxores acceperunt: seqi¬
tur possesno sua:. Et trans lata ad aliu
tribum. de nr̃ahereditate minuetur. atq
ita si& ut cum iubeleus idẽ quinquagesimis
annus remissionis aduenerit. confundatur
sortium distributio. & aliorum possesso ad
alios transeat. Respondit moyses filis¬
isrł: & dñop̃cipiente ait Recte trb
filiorumioseph locuta ẽ: & hacc lex siꝑ
filiab salphaad a dño ꝓigulgata ẽ: Nu¬

Expanded text:
polluatis terram habitationis vestrae quae insontium cruore maculatur nec aliter expiari potest nisi per eius sanguinem qui alterius sanguinem fuderit atque ita emundabitur vestra possessio me commorante vobiscum ego enim sum Dominus qui habito inter filios Israhel accesserunt autem et principes familiarum Galaad filii Machir fatque dixerunt: Tibi domino nostro praecepit Dominus, ut terram sorte divideres filiis Israel, et ut filiabus Salphaad fratris nostri dares possessionem debitam patri: quas si alterius tribus homines uxores acceperint, sequetur possessio sua, et translata ad aliam tribum, de nostra haereditate minuetur. Atque ita fiet, ut cum jubilaeus, id est, quinquagesimus annus remissionis advenerit, confundatur sortium distributio, et aliorum possessio ad alios transeat. Respondit Moses filiino praecipiente ait recte tribus filiorum Ioseph locuta est et haec lex super filiabus Salphaad a Domino promulgata est nu
Abbreviated transcription (Latin):
beniamin. Coeperuntq consilium atq
aierunt. Ece souemꝓpnitis dñi est in
dio aninuersina quic sita est ad septentri¬
suolomunbis bechel: & ad orientalem pla
ornn qibit de bethea tendit ad sychimã
c mimeiauetioppidi lebona. Praccepe¬
runtq fuisꝰ beniamin atq dixerunt. Ite &
iuitate inuincis. Cumq uideritis filias
insuo ad ducendos choros e more ꝓcede¬
resuxete repente de uincis & ripite ex cis
singuli uxores singulas. & ꝑgite in terrã
beniamin. Cumq uencruit patres carum
ac fatres & aduersum uos queri coperint.
atq uirgari: dicemus eis Miscremini eo¬
run nonenum rapuerunt casutrebel¬
iantium atq uictorum sed rogantib ut ac¬
uperent non dedistis & aurã parte pecca¬
tum est Peceruntq fili beniamin ut sibi
fuerit imperatum. & iuxta numerum suum
rapuctunt sibi de his quae ducebant cho¬
ros uxores singilas ab ieruntq in possesi¬
onem suam acdificantes urbes & habitan¬
tes incis. Hilii quoq isrł reuersi sunt ꝑ¬

Expanded text:
Beniamin ceperuntque consilium atque dixerunt ecce sollemnitas Domini est in Silo anniversaria quae sita est ad septentrionem urbis Bethel et ad orientalem plagam viae quae de Bethel tendit ad Sycimam et ad meridiem oppidi Lebona praeceperuntque filiis Beniamin atque dixerunt ite et latete in vineis cumque videritis filias Silo ad ducendos choros ex more procederesinguli uxores singulas, et pergite in terram Benjamin. Cumque venerunt patres earum, ac fratres, et adversum vos queri coeperint, atque jurgari, dicemus eis: Miseremini eorum: non enim rapuerunt eas jure bellantium atque victorum, sed rogantibus ut acciperent, non dedistis, et a vestra parte peccatum est. Feceruntque Filii Benjamin, ut sibi fuerat imperatum, et juxta numerum suum, rapuerunt sibi de his quae ducebant choros, uxores singulas: abieruntque in possessionem suam aedificantes urbes, et habitantes in eis. Filii quoque Israel reversi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sa est itaq deloco peregrinationis suȩ tum utraq
nuru. &iam iniua posita reuertendi interram
uida. dixit adeas. Ite in domum matris uestrae :¬
fatiat dñs uobiscum misericordiam: sicut fecistis
cum mortuis & mecum. Det uobis inuenirere¬
quiem indomibus undrum quossortiturȩ es¬
tis. & osculata est eas. Iuȩ eleuatauoce : flere
coeperunt & dicere. Tetum pergemus ad po
pulumtuum Iuibris illa respondit: Reuerti
tra habebo filios muteromeo: ut uiros ex me
sperare possitis: Reuertimini filiȩmi: & abite:
am enim senectute confecta sum nec apta
umculo coniugali: &iam si possim hac nocte
concipere & parere filios: si eos expectare ueli¬
tis donec crescant & annosimpleant puberta¬
tis ante eritis uetulȩ quam nubatis. Nolite
queso filiȩmi: quia uestra angustia me ma¬
gis premit: & egressa est manus dm̃i contra
me. Eleuata igitur uoce: rursum flere cȩ¬
perunt Orpha osculata est socrum ac reuer¬

Expanded text:
sa est itaque de loco peregrinationis suae cum utraque sa est itaque de loco peregrinationis suae cum utraque nuru et iam in via posita revertendi in terram Iuda dixit ad eas ite in domum matris vestrae faciat Dominus vobiscum misericordiam sicut fecistis cum mortuis et mecum det vobis invenire requiem in domibus virorum quos sortiturae estis et osccoeperunt, et dicere: Tecum pergemus ad populum tuum. Quibus illa respondit: Revertimtra habeo filios in utero meo, ut viros ex me sperare possitis? Revertimini, filiae mi, et abite: jam enim senectute confecta sum, nec apta vinculo conjugali: etiam si possem hac nocte concipere, et parere filios, si eos exspectare velitis, donec crescant, et annos impleant pubertatis, ante eritis vetulae quam nubatis. Nolite, quaeso, filiae mi: quia vestra angustia me magis premit, et egressa est manus Domini contra me. Elevata igitur voce, rursum flere coeperunt: Orpha osculata est socrum, ac rever
Abbreviated transcription (Latin):
uth moabitis isaiȩ explet uaticin¬
un dicentis. Emitte agnum dñe
dominatorẽ terrȩ depetra deserq ad
montem filiȩ syon:
N. DIEBUS unius uidicis quando nu¬
dices prȩerant: ficta est fames in terra:
Abutq homo de bethleem iuda: ut peregri¬
naretur in regione moabitide: cum uxore sua
ac duobus liberis. Ipse uotabatur climelech:
uxor autem eius NOEMI: & duo filii eius. al¬
ter maalon. & alter chelion ephratei debeth
leem uda: Ingressiq reggionem moabitidem
morabantur ibi & mortuus est elimeleth
maritus noemi: remansitq ipsacum filiis:
Qui acceperunt uxores moabitidas: quarũ una
uocabatur orpha: altera ret th. Manse¬
runtq ibi detem annis. & ambo mortui sunt :¬
maalon uidelic& & chelion. Remansitq mu¬
lier orbata duobus liberis ac marito: & furrexit
ut in patriam pergera& cum utraq nuru sua de
regione moabitidȩ. audieiat enim quod respexi¬
sse dñs populum suum : & de dissa eis aescas: Egres¬

Expanded text:
UTH Moabitis, Isaiae explet vaticinium dicentis: Emitte agnum, Domine, dominatorem terrae, de petra deserti, ad montem filiae Sion. n diebus unius iudicis quando iudices praeerant facta est fames in terra abiitque homo de Bethleem Iuda ut peregrinaretur in regione moabitide cum uxore sua ac duobus liberis ipse vocabatur Helimelech uxor eius Noemi e duobus filiis alter Maalon et altelehem Juda. Ingressique regionem Moabitidem, morabantur ibi. Et mortuus est Elimelech maritus Noemi remansitque ipsa cum filiis qui acceperunt uxores moabitidas quarum una vocabatur Orpha altera Ruth manseruntque ibi decem annis et ambo mortui sunt Maalon videlicet et Chellion remansitque mulier orbata duobus liberis ac marito et surrexit ut in patriam pergeret cum utraque nuru sua de regione moabitide audierat enim quod respexisset Dominus populum suum et dedisset eis escas egres
Abbreviated transcription (Latin):
congratulantes ei & dicentes natus est
alius noemi : uocauerunt nomen cius
obed Hic est pater isai patris dauid
Ns sunt generationes phares. Phares
genuit esrom. esrom genuit aram. arã
genuit aminadab aminadab genuit na
a son. naa son genuit salmon: salmon¬
genuit booz. booz genuit obed:
obed genuit isai Isai genuit dauid:¬

Expanded text:
congratulantes ei, ac dicentes: Natus est congratulantes ei, ac dicentes: Natus est filius Noemi: vocaverunt nomen ejus Obed: hic est pater Isai, patris David. Haec sunt generationes Phares: Phares genuit Esron, Esron genuit Aram, Aram genuit Aminadab, Aasson, Naasson genuit Salmon, Salmongenuit Booz, Booz genuit Obed, Obed genuit Isai, Isai genuit David
Abbreviated transcription (Latin):
uerso populo: testes inquit uos estis ho¬
dic quod possłdcrim omnia que fueriu
climelech & chelion & maalon tradent
noemin & ruth moabitidem uxorem mi¬
alon in conuigium sũpserim. ut suscnt̾
nomende fncti in hereditate sua neuo¬
cabulum eius de familia sua a fratrib&
populo delcatur Uos inquam hiuusrtu
testes estis : Respondit omnis populus
quierat in porta & maiores natu Nos
testessumus. Faciat dñs hanc mulicren
quã ingreditur domumtuam sicut racdi
&liã quȩ acdificauerunt domũ isrł.u
sit exemplũ uirtutis in ephrata: & habe
celcb re nomen in bethleem fiatq donl
tua sicut domus ꝑhares quẽ thamar
ritiude de semine quoddederit dñsib
ex hac puelia tulit itaq boot ruthia
cepit uxorem Ingressusq c̃ adcã &
mnatusẽ quite diliget. & multoti
pet melior quamsi septem haberes
isccptumq nocmipuerum. posuit in
uisuo & nutricis ac gerulę offitio
singebatur Uicinȩ autem mulieres

Expanded text:
universo populo testes inquit vos estis houniverso populo testes inquit vos estis hodie quod possederim omnia quae fuerunt Helimelech et Chellion et Maalon tradente Noemi et Ruth Moabitidem uxorem Maalon in coniugium sumpserim ut suscitem nomen defuncti in hereditate sua ne vocabulum eius de familia sua ac fratribus et populo deleatur vos inquam huius rei testes estis respondit omnis populus qui erat in porta et maiores natu nos testes sumus faciat Dominus hanc mulierem quae ingreditur domum tuam sicut Rachel et Liam quae aedificaverunt domum Israhel ut sit exemplum virtutis in Ephrata et habeat celebre nomen in Bethleem fiatque domus tua sicut domus Phares quem Thamar peperit Iudae de semine quod dederit Dominus tibi ex hac puella tulit itaque Booz Ruth et accepit uxorem ingressusque est ad eamnatus est quae te diligit et multo tibi est melior quam si septem haberes susceptumque Noemi puerum posuit in sinu suo et nutricis ac gerulae officio fungebatur vicinae aut
Abbreviated transcription (Latin):
emi quȩ reũsa ẽ de regione moabitidȩ¬
quod audirete uolui ut tibi dicerem
cunctis sedentib & maiorib nati a so¬
pulo meo. Siuis possidere iucade po¬
tatis: cme & posside. Sinaute piiq
splicet hoc ipsum indicamihi it ian
quid facere debeam: nullus e enisaa
agrum emam Cui dixit boor Q¬
dõ emeris agrum de manumuiliers u
quoq moabitidem quȩ uxor defisno
fuit debes accipere. ut suscites nomen
ꝓpinqui tui in hereditate sua Quro¬
pondit Cedo iure ꝓpinquitats nen
enim posteritatem familiȩ mȩȩ dedles
debeo Tum coutere priuilegio quoma
libenter carere ꝓfittor. Hic autem ers
mos antiquitus in isrł inter ꝓpinquos
a siquando alter alteri suo iure cededir
ut esset firma concessio. soluebat hons
caltiamentum suum & dabat ꝓxino
suo Hoc erat testimonium cessionis i
isrł Dixit ergo ꝓpinquus boot fa¬
le caltiamentum. Quod statim solun de
pede suo At ille maioribus natu& im

Expanded text:
emi, quae reversa est de regione Moabitideemi, quae reversa est de regione Moabitidequod audire te volui, et tibi dicere coram cunctis sedentibus, et majoribus natu de populo meo. Si vis possidere jure propinquitatis: eme, et posside. Sin autem tibi displicet, hoc ipsum indica mihi, ut sciam quid facere debeam. Nullus enim est agrum emam. Cui dixit Booz: Quando emeris agrum de manu mulieris, Ruth quoque Moabitidem, quae uxor defuncti fuit, debes accipere: ut supropinqui tui in hereditate sua qui respondit cedo iure propinquitatis neque enim posteritatem familiae meae delere debeo tu meo utere privilegio quo me libenter carere profiteor hic autem erat mos antiquitus in Israhel inter propinquos et si quando alter alteri suo iure cedebat ut esset firma concessio solvebat homo calciamentum suum et dabat proximo suo hoc erat testimonium cessionis in Israhel dixit ergo propinquus Booz tolle calciamentum quod statim solvit de pede suo at ille maioribus natu et
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃s. dormiusq mane. Dormiuit
itaq ad pedescius. usq ad noctis ab
scessum: Surrexit itaq antequam ho¬
mines se cognoscerent mutuo: & dix
boot Caue nequis nouerit quod
manu Qsua expandente & tenente:
mensus est sex modios hordei & po¬
suit suꝑeam:. Quae portans ingressa
est ciuitatem & uenit ad socrum suam
Suae dixit ci Quid egisti filia: Nar¬
rauitq ciomnia que sibi fecis set homꝰ:
&ait. Ecec sex modios hordei dedit
mihietait. Nolo uacuam te reuerti
ad socrum tuam. Dixitq noemi
Expecta filia donec uideamus quem res
exitum habeat neq enim cessabit homo.
Cumq uidisset ꝓpinquum p̃terire : de
quo prius sermo habitus est: dixit ad
eum. Declina paulisꝑ & sede hic: uo¬
canscum nomine suo. Quidiuertit.
& sedit: Tollens autem booꝵ decem
uiros de seniorib ciuitatis: dixitad
eos. Sedete hic Quibus residentib
locutus ẽ ad ꝓpinquum. Partem
agri fratris nr̃i dlimelech uendit no¬

Expanded text:
Dominus. Dormi usque mane. Dormivit Dominus. Dormi usque mane. Dormivit itaque ad pedes ejus, usque ad nscessum. Surrexitque antequam homines se cognoscerent mutuo, et dixit Booz: Cave ne quis noverit quod manu. Qua extendente, et tenente, mensus est sex modios hordei, et posuit super eam. Quae portans ingressa est civitatem, et venit ad socrum suam. Quae dixit ei: Quid egisti, filia? Narravitque ei omnia, quae sibi fecisset homo. Et ait: Ecce sex modios hordei dedit mihi, et ait: Nolo vacuam te reverti ad socrum tuam. Dixitque Noemi: Exspecta, filia, donec videamus quem res exitum habeat. Neque enim cessabit homo nCumque vidisset propinquum praeterire, de quo prius sermo habitus est, dixit ad eum: Declina paulisper, et sede hic, vocans eum nomine suo. Qui divertit, et sedit. Tollens autem Booz decem viros de senioribus civitatis, dixit ad eos: Sedete hic. Quibus residentibus, locutus est ad propinquum: Partem agri fratris nostri Elimelech vendit No
Abbreviated transcription (Latin):
medisset boos & bibissec: & factus
esset hilarior: issetq addormien¬
dum iuxta ac cruum manipulorum
uenitabs condite & discoꝑto a pedi¬
b cus pailio. se ꝓiccit. Et ecce noc¬
te iam media expauit homo. & con¬
turbatus est: Viditq mulierem ia¬
centem ad pedes suos. & ait illi Quę
es: Illaq respondit Egosũ ruth
anciuatua. expande pallium tuum super
famula ituam quia ꝓpinquus es. Et
uie Hencdicta inqui es dño filia. & pri¬
otem inis tricordiam posteriore supcrasti
oniia nones secuta uiuenes pauperes siue
duites. Noli ergo metuere. sed quic¬
quid dixeris mihi : faciamtibi. Scit enĩ
omnis populus qui habitat intra por¬
tas urbis meȩ mulierem te esse uircu¬
tis: Nec abnuꝯme ꝓpinquum sed &¬
est alius me ꝓpinquior. Quiesce hac
nocte & facto mane si te uoluerit ꝓpin¬
quintatisiure retinere : bene res acta
est Sin autem ille noluerit: egote abs¬
q uua dubitatione suscipiam̃ uiuit

Expanded text:
 Cumque comedisset Booz, et bibisset, et factus  Cumque comedisset Booz, et bibisset, et factus esset hilarior, issetque ad dormiendum juxta acervum manipulorum, venit abscondite, et discooperto a pedibus ejus pallio, se projecit. Et ecce, nocte jam media, expavit homo, et conturbatus est: viditque mulierem jacentem ad pedes suos, et ait illi: Quae es? Illaque respondit: Ego sum Ruth ancilla tua: expande pallium tuum super famulam tuam, quia propinquus es. Et ille, Benedicta, inquit, es a Domino filia, et priorem misericordiam posteriore superasti: quia non es secuta juvenes, pauperes sive divites. Noli ergo metuere, sed quidquid mihi dixeris, faciam tibi. Scit enim omnis populus, qui habitat intra portas urbis meae, mulierem te esse virtutis. Nec abnuo me propinquum, sed est alius me propinquior. Quiesce hac nocte, et facto mane, si te voluerit propinquitatis jure retinere, bene res acta est: sin autem ille noluerit, ego te absque ulla dubitatione suscipiam, vivit
Abbreviated transcription (Latin):
quit praccepit mihi. ut tam diumes¬
sorib cus uingerer. donec om̃s sege¬
tes meterentur. Cui dixit socrũs:
Uelius est filiami ut cumpuelus cius
exeas ad metendum ne in alicno agro
quispiam resistat tibi Iuncta est ita¬
q puellis booa : & tam diucum eis
suam: audiuit ab ea: Filia mi queram
tibirequiem & ꝓuidebo. ut bene sit
tibi Hooriste cuius pudus in agro
uncta es ꝓpinquus est nr̃ & hac noc¬
te arcam hordeiuentilat Lauare igi¬
tur& unguere & inducre cultiorib
uestimentis ac descende in arcã. Non
te uideat homo donec esum potumq
finierit. Quando autem ierit addor¬
miendum. nota locum in quo dormiat
Ueniesq & discoperies pallium quo ope¬
ritura parte pedum. & ꝓities te &
ibuiacebis ipse autem dicet tibi quid
ageredebeas. Quae respondit
Quie quid pracceperis faciam. Descen¬
ditq in areã & fecit omnia quae sibi
imperauerat socrus. Cumq co

Expanded text:
quit, praecepit mihi, ut tamdiu mesquit, praecepit mihi, ut tamdiu messoribus ejus jungerer, donec omnes segetes meterentur. C. V. Cui dixit socrus: Melius est, filia mi, ut cum puellis ejus exeas ad metendum  Vulg. molendum, ne in alieno agro quispiam resistat tibi. Juncta est itaque puellis Booz, et tamdiu cum eis suam, audivit ab ea: Filia mi, quaeram tibi requiem, et providebo, ut bene sit tibi. Booz iste, cujus puellis in agro juncta es, propinquus est noster, et hac nocte aream hordei ventilat. Lavare igitur et ungere, et induere cultioribus vestimentis, ac descende in aream. Non te videat homo, donec esum potumque finierit. Quando autem ierit ad dormiendum, nota locum in quo dormiat; veniesque et discooperies pallium, quo operitur a parte pedum, et projicies te, et ibi jacebis: ipse autem dicet tibi quid agere debeas. Quae respondit: Quidquid praeceperis, faciam. Descenditque in aream, et fecit omnia quae sibi imperaverat socrus. C. VII.
Abbreviated transcription (Latin):
de panem & intingue bucellam tuam
in accto. Sedit itaq ad messorum latus.
& congessit polentam sibi. comedito
& saturata est Et tulit reliquias. atq
inde surrexit ut spicas ex mort colli¬
ger& Precepit autem boos pucris su¬
isdicens Etamsi uobiscum metert
uoluerit : nephibeatis eam. Et de ues¬
is quoq manipulis picite de industri¬
a & remanere ꝑmitcite ut absq rubo¬
recolligat. & colligentem nemo corri
mat Collegit ergo in agro usq ad ues¬
petam. & quȩ collegerat iirga cedens
mensuram id est tres modios. Quos
portans reuersa est in ciuitatem. & osten¬
ar socrui suȩ. insuꝑ protilit & dedit
odereliquis cybisui. quo saturata
benedictus quimisertus est tui. Indi¬
cauitq i apud quem ess& operata &
nomendixit uiri quod booꝵ uocaretur
Cui respondit noemi Benedictus sit
ad ño. quoniam eandem gratiam quã
prȩbuerat uiuis. seruauit᷑ & mortius
Rursumq Propinquus inquit noster
est homo Et ruth Hoc quoq in¬

Expanded text:
de panem et intingue buccellam tuam de panem et intingue buccellam tuam in aceto sedit itaque ad messorum latus et congessit pulentam sibi comeditque et saturata est et tulit reliquias atque inde surrexit ut spicas ex more colligeret praecepit autem Booz pueris suis dicens etiam si vobiscum metere voluerit ne prohibeatis eam et de vestris quoque manipulis proicite de industria et remanere permittite ut absque rubore colligat et colpiat. Collegit ergo in agro usque ad vesperam, et quae collegerat virga caedens h. Epha mensuram, id est tres modios. Quos portans reversa est in civitatem, et ostendit socrui suae: insuper protulit et dedit ei de reliquiis cibi sui, quo saturata benedictus qui misertus est tui. Indicavitque ei apud quem fuisset operata, et nomen dixit viri, quod Booz vocaretur. Cui respondit Noemi: Benedictus sit a Domino: quoniam eamdem gratiam quam praebuerat vivis, servavit et mortuis: Rursumque: Propinquus, ait, noster est homo. Et Ruth: Hoc quoque, in
Abbreviated transcription (Latin):
i boot adruth. Audifilia. Nc
dcolligendum in alterum agrum.
ndasadas ab hoc loco sediungere pu
ueis & ubimes suerint sequere
anquisc sum pucri s meis. ut nemoti
ndustus sit. Sed & iamsi sitieris. ua
nolstinilas & bibeaquas de qui
cahueri bibunt. Quac cadens in fa¬
bepuam & adorans suꝑ terram: di
emam Vnde mihi hoc ut inuenirẽ
inunante oculos tuos. & nosse me
marets peregrinam mulierem : ui
au arondit Nuntiata sunt mihi om
fetris socruituȩ postmortẽ
mnaqu & quod reliqueris parentes
mos etterram in quanata es. & ueneris
Sopulum quem antea nesciebas.
alat tibidñs ꝓ opere tuo et plenam
nraedem accipias ad ño dõ isrł ad que
uenisti & subcuius confugisti alas
ue attadbooꝵ Inueni gratiam ante
aculos tuos domine miqui consolatus
e me & locutus es adcorancillae tuę.
quac non sum similis unius puellarum
narum. Dixitq ad camboor. Quan¬
dohora uescendi fucrit ueni huc & come¬

Expanded text:
 Booz ad Ruth audi filia ne vadas ad colligendum in alterum agrum nec recedas ab hoc loco sed iungere puellis meis et ubi messuerint sequere mandavi enim pueris meis ut nemo tibi molestus sit sed etiam si sitieris vade ad sarcinulas et bibe aquas de quibus et pueri bibunt quae cadens in faciem suam et adorans super terram dixit ad eum unde mihi hoc ut invenirem gratiam ante oculos tuos et nosse me dignareris peregrinam mulierem cui ille respondit nuntiata sunt mihi omnia quae feceris socrui tuae post mortem viri tui et quod dereliqueris parentes tuos et terram in qua nata es et veneris ad populum quem ante nesciebas reddat tibi Dominus pro opere tuo et plenam mercedem recipias a Domino Deo Israhel ad quem venisti et sub cuius confugisti alas quae ait inveni gratiam ante oculos tuos domine mi qui consolatus es me et locutus es ad cor ancillae tuae quae non sum similis unius puellarum tuarum dixitque ad eam Booz quando hora vescendi fuerit veni huc et come
Abbreviated transcription (Latin):
illos & quod iustum est iudicate Siue ciuis sit
ille siue peregrinus. nulla erit distantia perso¬
narum: itaparuum audictis ut magnum.
nec accipietis cuiusquam personam quia dĩ
iudicium est. Quod si difficile uobis aliquid
uisum fuerit referte adme: & ego audiamuos
Praecepiq omnia quae
facere debe¬
rctis

Expanded text:
illos, & quod justum est judicate: sive civis sit ille, sive peregrinus. v.17.. Nulla erit distantia personarum, ita parvum audietis ut magnum: nec accipiiudicium est quod si difficile vobis aliquid visum fuerit referte ad me et ego audiam praecepique omnia quae facere deberetis
Abbreviated transcription (Latin):
cutus est inoyses ad omemisraha
transiord anen insolitudine campestri
scontra marerubrum interpharan & hophd& la
ban& asseroth. ubi est auri plurunum. undecĩdieb
dehoreb peruiam montis seirusq cades barnac
Quadragesimo anno undecimomense prima dicmen¬
sis. locutus est moyses ad filiosis rahed om̃ia que pric¬
ceperat illi dñs ut dicer& eis. postquã percussit scon
regẽ amorrcorũ qui habitabat inesebon & ogregẽ
monte m ausistis. Reueramini & uenite ad montẽ imorreorum & adeteri quȩ ci proxim
sunt campestria aeq iiontin a & humilioriloca contra meridiem & iuxtalitus inans terta

Expanded text:
cutus est Moses ad omnem Israhel trans Iordanem in solitudine campestri contra mare Rubrum inter Pharan et Thophel et Laban et Aseroth ubi auri est plurimum undecim diebus de Horeb per viam montis Seir usque Cadesbarne quadragesimo anno undecimo mense prima die mensis locutus est Moses ad filios Israhel omnia quae praeceperat illi Dominus ut diceret eis postquam percussit Seon regem Amorreorum qui habitavit in Esebon et Og regem monte mansistis revertimini et venite ad montem Amorreorum et ad cetera quae ei proxima sunt campestria a
Abbreviated transcription (Latin):
tis illis a postolos prefero: Peristorũ
osmihi xp̃c sonat : quos an prophe¬
tas inter spũ alia carismata positos le.¬
go: In quibus. ultimum poene gradum
interpretes tenent Quid liuore tor¬
queris : quid imperitorum animos con¬
trane concitas: Si cubi tibi intrans¬
latione uidear errat: interroga hȩ¬

Expanded text:
tis illis apostolos praefero. Per istorum tis illis apostolos praefero. Per istorum os mihi Christus sonat, quos ante prophetas inter spiritalia charismata positos lego: in quibus ultimum pene gradum interpretes tenent . Quid livore torqueris? quid imperitorum animos contra me concitas? Sicubi in translatione tibi videor errare, interroga He
Abbreviated transcription (Latin):
tem: Ibi sps̃ uentura prȩdicit: hic eru¬
ditio & uerborum copia ea quae intel¬
ligit trans fert Nisi forte putandus
est tullius oeconõmicum xenofontis
& platonis ꝓihagoram. & de mostenis
protesi fontẽ: afflatus rechorico spũ
trans tulisse : aut aliter dehisdem libris
perseptuaginta inter pretes: aliterp
a postolos sp̃s sc̃s testimonia texuit : ut
quod illi tacuerunt hi scriptum. eẽ.
mentiti sint: Quidigitur: Dam¬
namus ueteres: Minime : sed post
priorum studia in domo dñi quod pos¬
sumus laboramus: Ili interpretati
sunt ante aduentum xp̃i: & quod nes¬
ciebant dubiis protulere sententus.
nos post passionem & resurrectionẽ
eius nontam prophetiam quam histo¬
riam scribimus: Aliter enim audi¬
ta: aliteriuisa narrantur: Quod mȩ¬
lius intelligimus: melius & proferimꝰ:
Audi igitur cmul e: obtrectator aus¬
culta: Non dampno non reprehen.¬
do septuaguita sed confidenter cunc.¬

Expanded text:
tem. Ibi Spiritus ventura praedicit: hic erutem. Ibi Spiritus ventura praedicit: hic eruditio et verborum copia, ea quae intelligit, transfert. Nisi forte putandus est Tullius Oeconomicum Xenophontis, et Platonis Protagoram, et Demosthenis pro Ctesiphonte, afflatus rhetorico spiritu transtulisse. Aut aliter de eisdem libris per Septuaginta Interpretes, aliter per apostolos Spiritus sanctus testimonia texuit, ut quod illi tacuerunt, hi scriptum esse mentiti sint. Quid igitur? damnamus veteres? minime: sed post priorum studia, in domo Domini quod possumus, laboramus. Illi interpretati sunt ante adventum Christi, et quod nesciebant, dubiis protulere sententiis. Nos post passionem et resurrectionem ejus, non tam prophetiam, quam historiam scribimus. Aliter enim audita, aliter visa narrantur. Quod melius intelligimus, melius et proferimus. Audi igitur, aemule; obtrectator, ausculta: non damno, non reprehendo Septuaginta, sed confidenter cunc
Abbreviated transcription (Latin):
proferamus: Primum testimonium estin
oseȩ : scđ̃m inisaia: tertium in zaccharia:
quartum in prouerbiis: quintum aeque in i¬
saia: Quod multi ignorantes. apochrifo¬
rum deliramenta sectantur: & hiberas ne.¬
nias libris autenticis praeferunt: Cau¬
sas erroris. non est meum exponere: Iudȩi
prudenti factum dicunt᷑ consilio: Ne
scolomeus unius dĩ cultor. etiam apud
hebrȩos duplicem diuinitatem depre.¬
hender& : quod maxime id circo facie¬
bãt quia in platonis dogma cadere uide.¬
batur: Deniq ubicumq sacratum a.¬
liquid scriptura testatur depatre & filio
& spi sc̃o. aut aliter inter pretatisunt.
aut omnino tacuerunt: ut & regisatis.¬
facerent & art᷑anum fidei non uulgarent¬
Et nescio quis primus auctor septuaginta
cellulas alexandriae mendacio suo ex¬
struxerit. quibus diuisi eadem scriptita.¬
sed in unabasilica congregatos contulis.¬
se scribant non prophetasse : Aliud
est enim uatem: aliud ee. interpre¬¬

Expanded text:
proferamus. Primum testimonium est in proferamus. Primum testimonium est in Osee , secundum in Isaia , tertium in Zaccharia , quartum in Proverbiis , quintum aeque in Isaia . Quod multi ignorantes, apocryphorum deliramenta sectantur; et Iberas naenias libris authenticis praeferunt. Causas erroris non est meum exponere. Judaei prudenti factum dicunt esse consilio, ne Ptolemaeus unius Dei cultor, etiam apud Hebraeos duplicem divinitatem deprehenderet. Quod maxime idcirco faciebant, quia in Platonis dogma cadere videbatur. Denique ubicumque sacratum aliquid Scriptura testatur de Patre et Filio et Spiritu sancto, aut aliter interpretati sunt, aut omnino tacuerunt; ut et regi satisfacerent et arcanum fidei non vulgarentEt nescio quis primus auctor septuaginta cellulas Alexandriae mendacio suo exstruxerit, quibus divisi eadem scriptitased in una basilica congregatos, contulisse scribant, non prophetasse. Aliud est enim vatem, aliud esse interpre
Abbreviated transcription (Latin):
neaa noua pro u&eribus cudere.
ita ingeniũ quasi uinum
tione in tabernaculo dĩ offerre quae possim:
nec opes alterius. aliorum paupertate foeda¬
ri Quod ut auderem: origenis me studi¬
um prouocauit: quiȩditioniantiquac.
opus omne distingens : dum aut inluces:¬
cere facit quaeminus ante fuerant: aut suꝑ¬
flua quaeque iugulat aut can fodit: maxi.¬
mae quae euuangelistarum & apostolorũ
auctoritas promulgauit: In quibus multa
de ueteri testamento legimus. quae in nr̃is
codicibus non habentur: ut est illud ex
aegypto uocaui filium meum: et. quoni¬
am nazareus uocabitur: et. uidebunt in
quem conpunxerunt:etflumina deuen-¬
treeius fluent aquae uiuae: etquae nec
oculus uidit nec auris audiuit nec in corho¬
minis ascendit. quae prȩparauit dr̃ diligen¬¬
tibusse : & multa alia quae proprium
CIUTAT MA desiderant: Interroge.¬
mus ergo eos ubi haec scripta sint: & cum
dicere non potuerint: delibris hebraicis

Expanded text:
nem nova pro veteribus cudere: nem nova pro veteribus cudere: ita ingenium quasi vinum tione in tabernaculo Dei offerre quae possim, nec opes alterius, aliorum paupertate foedari. Quod ut auderem, Origenis me studium provocavit, qui editioni antiquae opus omne distinguens: dum aut illucescere facit quae minus ante fuerant, aut superflua quaeque jugulat, et confodit; maximeque quae evangelistarum et apostolorum auctoritas promulgavit: in quibus multa de veteri Testamento legimus, quae in nostris codicibus non habentur; ut est illud. Ex Aegypto vocavi filium meum ; et: Quoniam Nazaraeus vocabitur ; et: Videbunt in quem compunxerunt ; et: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae ; et: Quae nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt, quae praeparavit Deus diligentibus se ; et multa alia quae proprium σύνταγμα desiderant. Interrogemus ergo eos, ubi haec scripta sint: et cum dicere non potuerint, de libris Hebraicis