comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianus sciens uelde praetio ipsarum rerum fuerit
co in quinetur. significare dignare. Item ab alio audiui
quod conductori noniuraturꝰ ab arbaro. Etalter dix̃
quia iuratur conductori. si &iam falsum mihi dixit.
ille quidixit iurari conductori. Siiam prohoc quod
solum audiui non debeo uti deipsis frugib uel de pre¬
tio ipsarum propt̃ auditum solum. quia dictum ẽ
siquis autem dixerit hoc immolaticium est idolis.
nolite manducare propter illum. Si tamen &iam
haec causa similis est causae deimmolaticio. quod
siita ẽ quid debeo deipsis frugib: uł depretio ipsarũ
facere: Si debeo requirere deutroq quimi hi dixit.
quia non iurat᷑ conductori. aut qui dixit. quia iuratur
conductori. & dictum unius cuiusq probare ꝑtestes.
quiuerũ dix̃  de illis duob: Et tam diu non contin¬
gere de ipsis frugibus uł de prietio quam diumihi pro¬

Expanded text:
Christianus sciens uel de pretio ipsarum rerum usus fuerit, Christianus sciens uel de pretio ipsarum rerum usus fuerit, coinquinetur, significare dignare. III. Item ab alio audini, quod conductori non iuratur a barbaro, et alter dixit, quia iuratur conductori. si etiam falsum mihi dixit ille, qui dixit iurari conductori, si iam pro hoc, quod solum audiui, non debeo uti de ipsis frugibus uel de pretio ipsarum propter auditum solum, quia dictum est: Si quis autem dixerit: \'Hoc immolaticium est idolis,\' nolite manducare propter illum? si tamen etiam haec causa similis est causae de immolaticio? quod si ita est. quid debeo de ipsis frugibus uel de pretio ipsarum facere? IV. Si debeo requirere de utroque, qui mihi dixit, quia non iuratur conductori, aut qui dixit, quia iuratur conductori, et dictum uniuscuiusque probare per testes, qui uerum dixit de illis duobus, et tam diu non contingere de ipsis frugibus uel de pretio, quam diu mihi pro
Abbreviated transcription (Latin):
scire. quia quiiurat barbarus a possessore proser¬
uandis frugibus accipiat aurum. uł auiatore.
deductor: Sed tamen cum haec uelut in merce de¬
quac solent dari a possessore uł auiatore iuramentũ
&iam illud in medio est mortale. datum decurioni
uł tribuno quod ꝑturbatme nepolluat illum qui suscipit
barbari iuramentum. uelilla quae custodit¬
custodit
barbarus quacumq: enim conditione &iam auro dato
et obsidibus datis. ut audiui tamen iuramentum
iniquum medium intercessit. Dignare mihi autem
definitiue rescribere & nonsus pense: quod supse
scribas dubitanter. e go maiores dubitationes incidoe
possum quam ante quam interro gassem: Hoc&iam
audiui. quia ipsi homines conductores quiprȩsunt
reimeȩ iuramentum perdȩ mones suos iurantibus
barbaris accipiunt. prore seruandis frugibus: Sicum
illi ergo iurant perdę mones suos ut custodiant fruges
non polluunt ipsas fruges: ut sunde manducauerit

Expanded text:
scire, quia, qui iurat barbarus, a possessore pro serscire, quia, qui iurat barbarus, a possessore pro seruandis frugibus accipiat aurum uel a uiatore deductor; sed tamen cum hac ueluti mercedequae solet dari a possessore uel a uiatore, iuramentum etiam illud in medio est mortale datum decurioni uel tribuno. quod perturbat me, ne polluat illum, qui suscepit barbari iuramentum, uel illa, quae custodit barbarus. quacumque enim condicione etiam auro dato et obsidibus datis, ut audiui. tamen iuramentum iniquum medium intercessit. dignare mihi autem definitiue rescribere et non suspense, quod, si ipse scribas dubitanter, ego in maiores dubitationes incidere possum, quam antequam interrogassem. II. Hoc etiam audiui, quia ipsi homines conductores, qui praesunt rei meae, iuramentum per daemones suos iurantibus barbaris accipiunt pro reseruandis frugibus. si, cum illi ergo iurant per daemones suos, ut custodiant fruges, non polluunt ipsas fruges, ut, si inde manducauerit
Abbreviated transcription (Latin):
publicola scriptum ẽ . Interroga patrem tuum. & in di¬
cabit tibi seniorestuos & dicenttibi: Vnde & mihi & qui¬
rendam legem deore sacerdons uidicaui in causa tali
quae qualis sit per litteras & pono : Simul &iam ut & ego
instruar indiuersis causis: Singulas autem questiones
& diuersas percapitola de signarifeci. adquas singil¬
latim. dignare respondere: in arrugibus ut audiui
decurioni quimiliti prae est uł tribuno solent iurare
barbari iurantes perdae mones suos quiad deducendas
uastagas pacti fuerint uł aliiquos ad seruandas
fruges ipsas singuli possessores uł conductores solent
ad custodiendas fruges suscipere. quasiiam fideles
epistolam decurione mittente. uł singuli transeuntes.
quibus necesse est per ipsos transire: mihi disceptatio
in corde nataẽ. Sulle posessor quisus ceperit barbarũ
Cuius fides perdae monum iurationem firma uisa est.
non co inquinatur. uel ipse uł illa quaecustodit.
uł ille qui deducitur adeductore barbaro: Sed hocdebes

Expanded text:
PUBLICOLA. Scriptum est: Interroga patrem tuum et indicabit tibi, seniores tuos et dicent tibi. unde et mihi exquirendam legem de ore sacerdotis iudicaui in causa tali, quae qualis sit, per litteras expono, simul etiam ut et ego instruar in diuersis causis. singulas autem quaestiones et diuersas per capitula designari feci, ad quas singillatim dignare respondere. I. In Arzugibus, ut audiui, decurioni, qui limiti praeest, uel tribuno solent iurare barbari iurantes per daemones suos. qui ad deducendas bastagas pacti fuerint uel aliqui ad seruandas fruges ipsas, singuli possessores uel conductores solent ad custodiendas fruges suscipere quasi iam fideles epistulam decurione mittente uel singuli transeuntes, quibus necesse est per ipsos transire. mihi disceptatio in corde nata est, si ille possessor, qui susceperit barbarum, cuius fides per daemonum iurationem firma uisa est, non coinquinatur uel ipse uel illa, quae custodit, uel ille, qui deducitur a deductore barbaro. sed hoc debes
Abbreviated transcription (Latin):
tenere debeatis. Non inea falsitate quauobis nonces¬
sant adhucusq mentiri sedin illa ueritate quamuicti
coacti sunt confiteri. quisquis ergo ab hac catholica
ecłc fuerit separatus quantum lib& laudabiliter
seuiuere eistim&. hoc solo scelere quod a xp̃i unitate
disiunctus est non habebit uittm. sedirađi man& suꝑeũ

Expanded text:
tenere debeatis non in ea falsitate, qua uobis non cestenere debeatis non in ea falsitate, qua uobis non cessant adhuc usque mentiri, sed in illa ueritate, quam uicti coacti sunt confiteri. Quisquis ergo ab hac catholica ecclesia fuerit separatus, quantum libet laudabiliter se uiuere existimet, hoc solo scelere, quod a Christi unitate disiunctus est, non habebit uitam, sed ira dei manet supe
Abbreviated transcription (Latin):
Nihilergo acturi ut quidistis. uel potius quinihil egistis.
ut quid redistis: denique postea quam non potuerint
officere quod conatisunt : Id est utea usa non ager&ur
ipsa actio de monstrauerit quid timuerint quando inom¬
nib uicti sunt. Confessisunt enim contra ecclesiam
catholicam quae toto terrarum orbe diffunditur
Nihilse habere quoddicerent quia diuinis scã rum
scripturarum testimonus oppressisunt quib: ecclȩsia
designatur. Incipiens abuerus alem creuisse perlocio
inquib: a postoli praedicrunt. & nomina eorundem
locorum insuis epistolis & actib: conscripserunt : Et inde
diffundi ꝑc&eras gentes. contra istam ecclesiam senon
habere causam manifesta uoce professi sunt. ubi est
euidentissima in nominedĩ nr̃a uictoria Cum enim con¬
firmant ẽẽ ecclesiam cuinos communicare. ipsos autem
non communiaare manifestum est. olim seuictos eẽ testant᷑
Et uossi sapiatis aꝑtissime indicant. quid dimittere & quid

Expanded text:
Nihil ergo acturi ut quid istis? uel potius, qui nihil egistis, ut quid redistis? Denique posteaquam non potuerunt efficere, quod conati sunt, id est ut causa non ageretur, ipsa actio demonstrauit, quid timuerint, quando in omnibus uicti sunt. confessi sunt enim contra ecclesiam catholicam, quae toto terrarum orbe diffunditur, nihil se habere, quod dicerent, quia diuinis sanctarum scripturarum testimoniis oppressi sunt, quibus ecclesia designatur incipiens ab Hierusalem creuisse per loca, in quibus apostoli praedicauerunt et nomina eorundem locorum in suis epistulis et actis conscripserunt, et inde diffundi per ceteras gentes. contra istam ecclesiam se non habere causam manifesta uoce professi sunt, ubi est euidentissima in nomine dei nostra uictoria. cum enim confirmant ecclesiam, cui nos communicare ipsos autem non communicare manifestum est, olim se uictos esse testantur et uobis, si sapiatis, apertissime indicant, quid dimittere et quid
Abbreviated transcription (Latin):
populis corum siuera essent in notes ceredebuerunt sicut nra non solũ
inecdesis nrĩs uerum &iam quod ad grauius testimonium contra
om̃s inimicos ual& in iudeorum synagagis antiquissima & notiss¬
ma recitantur : tamen nec ista ipsa qua ab eis uixraro & clan¬
culo proferuntur mouere nos deb&. si cuiquam demonum ex tortũ
est id prodere cultoribussus quod didicerat ex cloquiis pro ph&arũ
uel ex oraculis angelorum quod quur nonfier& cum &ista nonsit
opinatio sed at testatio ueritatis. Illud enim quod solum ab eis flagi¬
tandũ est neum quam antea protulerunt necumquam postea:
nifoste confictum proferre conabuntur: aliquid deos suos perua¬
tes suos. contradm̃ isrħł ausos fuis se prȩdicere autdicere dequo
dõ doctis simieorum auctores quia om̃a illa legere ac nosse
potuerunt magis quaesi crunt quis ds̃ e& quam dm̃ negare potuer̃

Expanded text:
populis eorum, si uera essent, innotescere debuerunt, sicut nostra non solum populis eorum, si uera essent, innotescere debuerunt, sicut nostra non solum in ecclesiis nostris, uerum etiam — quod ad grauius testimonium contra omnes inimicos ualet — in iudaeorum synagogis antiquissima et notissima recitantur: tamen nec ipsa ista, quae ab eis uix raro et clanculo proferuntur, mouere nos debent, si cuiquam daemonum extortum est id prodere cultoribus suis, quod didicerat ex eloquiis prophetarum uel ex oraculis angelorum, quod cur non fieret, cum et ista non sit oppugnatio, sed adtestatio ueritatis? illud enim, quod solum ab eis flagitandum est, nec umquam antea protulerunt nec umquam postea nisi forte confictum proferre conabuntur, aliquid deos suos per uates suos contra deum Israhel ausos fuisse praedicere aut dicere. de quo deo doctissimi eorum auctores, qui omnia illa legere ac nosse potuerunt, magis quaesierunt, quis deus esset quam deum negare potuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ra certissimascirent ideo persud templu tacuerunt ĩ ne iam tunc
inciperent ab hominibus intellegentibus deseri atq: contemni¬
ui quod de templorum &simula crorum suorum futuram cuersion ci
eis proph&e aditestarentur. qui eos coli prohibebant. Nunc uesd
postea quam tempus aduent quo conplerentur uaticinia proph&a¬
rum dĩ unius quustos falsos deos dic& & necolantur uehementis sime
precepit : Quur non hoc euam ipsi conpestum prȩdicere sinerent᷑.¬
ut indedarius apparͣ& eos. hȩc antea uelminime credidisse uł suis
cultoribus enuntiare Timuisse.: In fine aũt tam quam nihil amplius
habentes quod agerent : &iam ibi uolius  suam ostentare diuia¬
tionem ubuam produntur diusimulas se diuinitatem quod aũt
dicunt reliquieorum cultor& &iam suorum quibusdam libris
hȩc prȩcognita contineri : quam quam exrebus impl&is conficta
putanda sint : quȩ in eorum templis tam longo antea tempore

Expanded text:
ra certissime scirent, ideo per sua templa tacuerunt, ne iam tunc ra certissime scirent, ideo per sua templa tacuerunt, ne iam tunc inciperent ab hominibus intellegentibus deseri atque contemni, quod de templorum et simulacrorum suorum futura euersione eis prophetis adtestarentur, qui eos coli prohibebant. nunc uero, posteaquam tempus aduenit, quo conplerentur uaticinia prophetarum dei unius, qui istos falsos deos dicit et. ne colantur, uehementissime praecipit, cur non hoc etiam ipsi completum praedicere sinerentur, unde clarius adpareret eos haec antea uel minime credidisse uel suis cultoribus enuntiare timuisse, in fine autem, tamquam nihil amplius habentes quod agerent, etiam ibi uoluisse suam ostendere diuinationem, ubi iam produntur diu simulasse diuinitatem? Quod autem dicunt reliqui eorum cultores etiam suorum quibusdam libris haec praecognita contineri, quamquam ex rebus inpletis conficta putanda sint, quae in eorum templis tam longo antea tempore
Abbreviated transcription (Latin):
putarentur : Cum igitur tam longe ante prȩdictum cõ atq:
ph&a dicit: prȩualebit dñs aduersus ceos & ex terminabit om̃s
deos gentium terrȩ : & ad orabunt eum unus quis que deloco suo
om̃s insulȩ gentium aut non credebant ista sibi cuentura qui intem
plis gentium colebantur : & hȩc ideo persuos uates acfanaticos
frequentare noluerunt : sicut eorum po&a iunonem inducit
non omnimodo credentem quȩ d&urni moste iuppiterdixerat.
iuno aut abistis potestas aeria prȩdicatur : quȩ apud uirgilium
sicloquitur : nunc man& in sontem grauis exitus. aut ego ueri:
uana feror: quoduto potius formidine falsa iudar& in melius tua
qui potis orsa reflectas : aut ergo ista sibi quȩ perprophelas prȩ¬
dicta nouerant posse acceͥdere daemones hoc est potestates a eriȩ
dubitabant. & propterea predictionem eorum cȩlebrare nolu¬
erunt : & hinc intellegendum est quales sint: aut cum ea uentu¬

Expanded text:
putarentur. cum putarentur. cum pheta dicit: Praevalebit Dominus adversus eos, exterminabit omnes deos gentium terrae, et adorabunt eum, unusquisque de loco suo, omnes insulae gentium. Aut non cplis gentium colebantur, et haec ideo per suos uates ac fanaticos frequentare noluerunt — sicut eorum poeta Iunonem inducit non omni modo credentem, quae de Turni morte Iuppiter dixerat: Iuno autem ab istis potestas aeria praedicatur, quae apud Virgilium sic loquitur: nunc manet insontem grauis exitus, aut ego ueri uana feror. quod ut o potius formidine falsa ludar et in Melius tua, qui potes, orsa reflectas! — aut ergo ista sibi, quae per prophetas praedicta nouerant, posse accidere daemones, hoc est potestates aeriae, dubitabant et propterea praedicationem eorum celebrare noluerunt — et hinc intellegendum est quales sint — aut, cum ea uentu
Abbreviated transcription (Latin):
pheȩ dĩ summiTanto ante predixerant scrapis dȩmon alicui
cultorum suorum hoc deproximo prodit ut suam quasi diui autatẽ
recedens uł fugiens commendar& : fugantur enimisti. uel&iam
iussis supenoribus coaligati abstra huntur : &ulienantur a locis
suis. ut derebus dominabantur. quibusq: colebantur: fiatuolun¬
tas dĩ qui hoctanto ante peromnes gentes futurum eẽ prȩdixit.¬
& ut persuos fideles ficro imperauit: quuraũt hoc non sino ur
damon predicare cumsibiiam prȩnoscer& imminere. cumhec
predictio & proph&is attesta rolur a quibus sunt ist ꝗ conscrip¬
ta & prudentibus dar& intelligi quam uigilanter eõ daemonũ
cauenda sallatico cultusq fugiendus : Suicum antepestam longũ
tempus intemplis suis hȩc futura tacuis sent : quȩ perproph&as
prȩdicta ignorare non possent postea quam appropinquare
coeperunt uolucrunt ea quasi prȩdicere neignari uictiq:

Expanded text:
phetae dei summi tanto ante praedixerant, Serapis daemon alicui phetae dei summi tanto ante praedixerant, Serapis daemon alicui cultorum suorum hoc de proximo prodidit, ut suam quasi diuinitatem recedens uel fugiens commendaret? Fugantur enim isti uel etiam iussis superioribus conligati abstrahuntur et alienantur a locis suis, ut de rebus, quibus dominabantur quibusque colebantur, fiat uoluntas dei, qui hoc tanto ante per omnes gentes futurum esse praedixit et, ut per suos fideles fieret, imperauit. cur autem hoc non sineretur daemon praedicere. cum sibi iam praenosceret inminere, cum haec praedictio et prophetis adtestaretur, a quibus sunt ista conscripta, et prudentibus daretur intellegi, quam uigilanter esset daemonum cauenda fallacia cultusque fugiendus? qui cum ante per tam longum tempus in templis suis haec futura tacuissent, quae per prophetas praedicta ignorare non possent, posteaquam adpropinquare coeperunt, uoluerunt ea quasi praedicere, ne ignari uictique
Abbreviated transcription (Latin):
diuflaturum illum uentum nautarum aliqui prȩdixis set cui dñs xp̃s
cum discipulis nauigans ut quiescer& imperauit : & facta est tran¬
quillitas magna: uelsi agricola illo annofrustificaturam uitem
aliquam polliceatur : naturam Vtiq: terrȩ & numeros seminum
callens quo tamen annoeam uel in prouisa çȩli intemperies a refacient¬
at. uel aliqua iussio potentiores eradic&: Ita multa &iam. ad prȩ¬
scien &uam prȩdictionem que demonum pestinentia quȩ minorib:
&usitatioribus causis futura prȩuidentur :Caudem maioribus
& occultiorib: causis inpedita mutatur: F allunt aũt &iam studio
fallendi & inuida uoluntate . qua hominum errore la&antur.
sed neapud cultores suos pondus austoritatis amittant: Idagunt
ut interpre&̧ibus suis signorum que suorum coniectorib culpa
tribuantur quando uel decepti faerint uclmentit : Quid ergo mirũ
suimminente templorm & simulaȩrorum euersione quam pro¬

Expanded text:
diu flaturum illum uentum nautarum aliqui praedixissent, cui dominus Cdiu flaturum illum uentum nautarum aliqui praedixissent, cui dominus Christus cum discipulis nauigans, ut quiesceret, imperauit, et facta est tranquillitas magna; uel si agricola illo anno fructificaturam uitem aliquam polliceatur, naturam utique terrae et numerum seminum callens, quo tamen anno eam uel inprouisa caeli intemperies arefaciat uel aliqua iussio potentioris eradicet: ita multa etiam ad praescientiam praedictionemque daemonum pertinentia, quae minoribus et usitatioribus causis futura praeuidentur, eadem maioribus et occultioribus causis inpedita mutantur. fallunt autem etiam studio fallendi et inuida uoluntate, qua hominum errore laetantur. sed ne apud cultores suos pondus auctoritatis amittant, id agunt, ut interpretibus suis signorumque suorum coniectoribus culpa tribuatur, quando uel decepti fuerint uel mentiti. Quid ergo mirum, si iam inminente templorum et simulacrorum euersione, quam pro
Abbreviated transcription (Latin):
siones prȩnuntiant ex in prouiso desuꝑ aliquid iub&ur quod coꝵ
consilia cuncta perturb&. uelut sialiquid disponant quilib& homi¬
nes quibusq: potestatib: subditi quod non prohib&uros suos prȩ¬
positos arbitrentur id que facturos se eẽ promittant. Atilli
paenes quos maior potestas est : ex alio superiore consilio. hoc totũ
dispositum atq: prȩparatum repente prohibeant : falluntur &iã
cum causis naturalib: sicut medicũ aut nautȩ: aut agricolȩ.
Sedlonge aeutius longeq prȩstantius pro aeru corporis sensu.
sollertiore & exeratatiore prȩnoscunt. Quia & hȩc ab angelis dõ
sum mopie seruientibus exalia dispositione ig nota daemonibus
ex in prouiso aere pente mutãtur . tam quam si aliquid ȩgro extrin¬
secus accidat quomoriatur quem medicus ueris salutis prȩcedentib:
sign is iuicturũ eẽ promiserat. Autsi aeris qualitate prȩuisa.

Expanded text:
sitiones praenuntiant, ex inprouiso de- . super aliquid iubetur, quod eorum sitiones praenuntiant, ex inprouiso de- . super aliquid iubetur, quod eorum consilia cuncta perturbet. uelut si aliquid disponant quilibet homines quibusque potestatibus subditi, quod non prohibituros suos praepositos arbitrentur idque facturos se esse promittant, at illi, penes quos maior potestas est, ex alio superiore consilio hoc totum dispositum atque praeparatum repente prohibeant. falluntur etiam in causis naturalibus — sicut medici et nautae et agricolae, sed longe acutius longeque praestantius pro aerii corporis sensu sollertiore et exercitatiore praenoscunt — quia et haec ab angelis deo summo pie seruientibus ex alia dispositione ignota daemonibus ex inprouiso ac repente mutantur. tamquam si aliquid aegro extrinsecus accidat, quo moriatur, quem medicus ueris salutis praecedentibus signis uicturum esse promiserat; aut si aeris qualitate praeuisa
Abbreviated transcription (Latin):
Ita non deb& eẽ in credibile si &iam leniores cogitationes.
Dant aliqua signa percorpus quȩ obtm sosensu hominum cognos¬
ci non possunt. Acuto aũt dae monum possunt : hac atque huius
modi facultate multa dȩmones praeiuntiant: Cum tamen ab eis
longesit altitudo illius proph&iȩ quam ds̃ perscõs angelos & pro¬
Veracissima enim sunt angelica & proph&ica oracula. Sicaũt̃ in¬
dignanter accipitur. quod aliqua &iam talia demones audiant.
& prȩdicant quasi aliquid indignum sit: Vt quod ideo dicitur ut
hominibus in notercat: hoc non solum boniuerum &iam mali non
taceant: cum in ipsis homibus &iam uitȩ bonȩ prȩcepta uideamus
pariter aiustis peruersis que cantari : Nec obeẽ aliquid im mo
&iam prodẽe admaiorem notiam famam que ueritatis. Cum
deilla &iam his quicquid nouerunt dicunt. qui & peruersis morib:
contradicunt. In c&eris aut̃ suis prȩdicationibus demones plerumq:

Expanded text:
ita non debet esse incredibile, si etiam leniores cogitationes ita non debet esse incredibile, si etiam leniores cogitationes dant aliqua signa per corpus, quae obtuso sensu hominum cognosci non possunt, acuto autem daemonum possunt. Hac atque huius modi facultate multa daemones futura praenuntiant, cum tamen ab eis longe sit altitudo illius prophetiae, quam deus per sanctos angelos et proueracissima enim sunt angelica et prophetica oracula. sic autem indignanter accipitur, quod aliqua etiam talia daemones audiant et praedicant, quasi aliquid indignum sit, ut quod ideo dicitur, ut hominibus innotescat, hoc non solum boni, uerum etiam mali non taceant. cum in ipsis hominibus etiam uitae bonae praecepta uideamus pariter a iustis peruersisque cantari, non obesse aliquid, immo etiam prodesse ad maiorem notitiam famamque ueritde illa etiam hi quidquid noverunt dicunt, qui ei perversis moribus contradicunt. In caeteris autem suis praedictionibus daemones plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
um siuedormientium : aliquando aut̃ non quȩ ipsi faciunt
sed quȩ natura libus signis futura prȩnoscunt : Quȩ signa in homi¬
num sensus uenire nom possunt ante prȩdicunt : Neq: enim quia
prȩuid& medicus. quod non prȩuid& eius astis ignarus ĩdeo
iam diuinus habendus : quid aut̃ mirum siquem armodum¬
ille in corporis humani uelturbata uel modificata temperie
seubonas seum alas futuras prȩuid& ual&udines. Sic demor
in aeris adfectione atq: ordinatione sibi nota nobis ignota futu¬
ras prȩuid& tempestates : Aliquando & hominum dispositio¬
nes non solum uoce prolatas : uerum &iam cogitatione conceptas
consigna quȩdum exanimo ex primuntur: in corpore: tota
facilitate perdiscunt. atque hinc &iam multa futura prȩnuntianT
alus uidelic& miri quꝑ̧ ista disposita non nouerunt: sicut enim
appar& concitatior animimotus inuultu ut ab hominib: quoq
aliquid for in secus agnoscatur quod intrinsecus agitur.

Expanded text:
um siue dormientium. aliquando autem non quae ipsi faciunt, um siue dormientium. aliquando autem non quae ipsi faciunt, sed quae naturalibus signis futura praenoscunt, quae signa in hominum sensus uenire non possunt, ante praedicunt. neque enim quia praeuidet medicus, quod non praeuidet eius artis ignarus, ideo iam diuinus habendus est. quid autem mirum, si quemaille in corporis humani vel perturbata vel modificata temperie seu bonas seu malas futuras praevidet valetudines; sic daemon in aeris affectione atque ordinatione sibi nota, nobis ignota, futuras praevidet tempestates? Aliquando et hominum dispositiones, non solum voce prolatas, verum etiam cogitatione conceptas, cum signa quaedam ex animo exprimuntur in corpore, tota facilitate perdiscunt: atque hinc etiam multa futura praenuntiant, aliis videlicet mira, qui ista disposita non noverunt. Sicut enim apparet concitatior animi motus in vultu, ut ab hominibus quoque aliquid forinsecus agnoscatur, quod intr
Abbreviated transcription (Latin):
fastu & inuidentia malitiȩ : sp̃nm mundi atque peruersi : quantũ
aũt ualeat aeris elementum. quo eorum corpora prȩualent
ad multa uisibilia in uisibiliter molienda mouenda mutandu
atq uersanda longum est nunc demonstrare: & puto quoduł
medio criter consideranti facile occurrat: quȩ cum ita sint primum
sciendum est. qm̃ dediuinatione daemonum questio est sillos ea
plerumque praenuntiare quȩ ipsi facturi sunt : saccipiunt enim sepe
potestatem. & morbas inmit tere . &ipsum aerem uitiando mor¬
bidum reddere : & peruerns atq: amatoribus terrenorum con¬
modorum : male facti suadere dequorum moribus cesti sunt
quod siT̃ eis talia suadentibus consensuri suadent aut̃ mirs &
in uisibilibus modis. perilla msubtilitatem corporum suorum
corpora hominum non sentium pene trando seẽqrogitationib:
eorum perquaedam imaginaria uisa miscendo. siue uigilanti¬

Expanded text:
fastu et inuidentiae malitia spiritus inmundi atque peruersi! quantum fastu et inuidentiae malitia spiritus inmundi atque peruersi! quantum autem ualeat aeris elementum, quo eorum corpora praeualent, ad multa uisibilia inuisibiliter molienda, mouenda, mutanda atque uersanda longum est nunc demonstrare et puto quod uel mediocriter consideranti facile occurrat. Quae cum ita sint, primum sciendum est, quoniam de diuinatione daemonum quaestio est, illos ea plerumque praenuntiare, quae ipsi facturi sunt. accipiunt enim saepe potestatem et morbos inmittere et ipsum aerem uitiando morbidum reddere et peruersis atque amatoribus terrenorum commodorum malefacta suadere, de quorum moribus certi sunt, quod sint eis talia suadentibus consensuri. suadent autem miris et inuisibilibus modis per illam subtilitatem corporum suorum corpora hominum non sentientium penetrando et se cogitationibus eorum per quaedam imaginaria uisa miscendo, siue uigilanti
Abbreviated transcription (Latin):
tanta quediuersis astibus possint. ut ea quihȩc nesciunt necali¬
quando uider : &iam narrata uixcredantꝰ quam multa funi¬
ambulc&eri que theatrici astifices: quam multa opifices
maxime que moechanici miranda fecerunt : Num ideo meliores
sunt bonis &scãpi&ate prȩditis hominibus : quȩ ideo commemo¬
raui. ut qui hec sinep eruicatia & sine uano re nstendi animosti¬
tate considerat simulcogit& si desubiacente crasnori materia
uel sui quisq: corporis. uelterrȩ & aquȩ lapidum atq: lignorũ
m&celloꝵ que uariorum tanta quidã homines possunt ut eos
illis qui hȩc non possunt. plerumq: stupendo insiu cmparatione
diuinos uocent :: Cum quidam illorum sint astibus potentiores.
quidam istorum moribus meliores : quantomaiora &mirabiliora
prosubtilis simi corporis hocerii facultate acfacilitate deȩ mones
possint : Cumta men sint prauitate uoluntatis. maxioeq: suꝑbŗ

Expanded text:
tantaque diuersis artibus possint, ut ea qui haec nesciunt nec alitantaque diuersis artibus possint, ut ea qui haec nesciunt nec aliquando uiderunt, etiam narrata ut credant? quam multa funiambuli ceterique theatrici artifices, quam multa opifices maximeque mechanici miranda fecerunt? num ideo meliores sunt bonis et sancta pietate praeditis hominibus? quae ideo commemoraui, ut qui haec sine peruicacia et sine uana resistendi animositate considerat, simul cogitet, si de subiacenti crassiore materia uel sui quisque corporis uel terrae et aquae, lapidum atque lignorum metallorumque uariorum tanta quidam homines possunt, ut eos illi, qui haec non possunt, plerumque stupendo in sui comparatione diuinos uocent, cum quidam illorum sint artibus potentiores, quidam istorum moribus meliores. quanto maiora et mirabiliora pro subtilissimi corporis, hoc est aerii facultate ac facilitate daemones possint, cum tamen sint prauitate uoluntatis maximeque superbiae
Abbreviated transcription (Latin):
tatis usum com modum queredigendis Npui corporis sedrationis
inperitant : Illam uesd tertiam demonum potentiam quod diu
turnarerum experientia quem ad modum prȩnoscant atque
prenuntient. multa didicerunt : Ita contemnunt qui hȩc uigi¬
lantercurant aueris simi locis ueritate discernere : ut nec malos
senes plura expestos. & ab hoc quasi doctiores Ideo probiadu¬
lescentes sibi antecllere existiment ut nec medicos nec nau¬
tas noc agricolas quos prauȩ uoluntatis & iniquis morib: uiderint¬
Ideo putent sibi eẽ prȩscrendos quod illi deualutidinibus illi
detempestatibus illide arbustorum frugnum que generibus
multa ita prȩnuntiant ut arum rerum in expesto diuinare
uideantur : quoduord non solum quaedemoner futura pradicũ¬
N crum &iam quaedam mira faciunt: proipsa utique sui corpdris
excellentia : quur non contem natur a prudentibus. cumple¬
rumq iniqui ac perditi homines lta exerceant corporasua

Expanded text:
tatis usum commodumque redigendis non ui corporis, sed rationis tatis usum commodumque redigendis non ui corporis, sed rationis imperant. Illam uero tertiam daemonum potentturna rerum experientia, quemadmodum praenoscant, atque praenuncient, multa didicerunt, ita contemnunt, qui haec vigilanter curant a verissimae lucis veritate discernere, ut nec malos senes plura expertos et ob hoc quasi doctiores ideo probi adolescentes sibi antecellere existiment, ut nec medicos, nec nautas, nec agricolas quos pravae voluntatis et iniquis moribideo putent sibi esse praeferendos, quod illi de ualitudinibus, illi de tempestatibus, illi de arbustorum fructuumque generibus multa ita praenuntiant, ut harum rerum inexperto diuinare uideantur. Quod uero non solum quaedam daemones futura praedicunt, uerum etiam quaedam mira faciunt, pro ipsa utique sui corporis excellentia, cur non contemnatur a prudentibus, cum plerique iniqui ac perditi homines ita exerceant corpora sua
Abbreviated transcription (Latin):
aduolatꝰ: nec aquilam quia sublimiter uolans. detanto interuallo
natantem subfluctibus piscem dicitur peruidere & grauiter aquis
inlisa exertis pedibus atque unguibus rarpere : nec alia multa ani¬
mantium genera : quȩ in ter herbas salutis suȩ noxias p̃ascendo
circum errant nec aliquid corum quoledantur attungunt. cum
eas homo uix experiendo cauere didicerit. & multa in noxia quod
sint in expesta formid & unde conicere sacileest: Quanto possit
inferus corporib: sensus eẽ acrior : tiec ideo tamen dȩ mones qui eo
prȩdici sunt bonis hominib: prȩponendos : Prudens quisq: censu¬
erit: hoc & de corporum celeritate dixerim: & hac enim prȩstantia
non solum a uolucribus homines uerum amultis &iam quadru¬
pedibus ita superantur : ut in eorum comparatione plumbei depu¬
tandisintꝰ nec tamen ideo sibi hȩc animantium genera existimant
prȩponenda quibus capiendis. mansue faciendis atq: insuȩ uolun¬

Expanded text:
aduolat: nec aquilam, quia sublimiter uolans de tanto interuallo aduolat: nec aquilam, quia sublimiter uolans de tanto interuallo natantem sub fluctibus piscem dicitur peruidere et grauiter aquis inlisa exertis pedibus atque unguibus rapere; nec alia multa animantium genera, quae inter herbas saluti suae noxias pascendo circumerrant nec aliquid earum, quo laedantur, adtingunt, cum eas homo uix experiendo cauere didicerit et multa innoxia, quod sint inexperta, formidet. unde conicere facile est, quanto possit in aeriis corporibus sensus esse acrior. nec ideo tamen daemones, qui eo praediti sunt, bonis hominibus praeponendos prudens quisque censuerit. hoc et de corporum celeritate dixerim. et hac enim praestantia non solum a uolucribus homines, uerum etiam a multis quadrupedibus ita superantur, ut in eorum conparatione plumbei deputandi sint; nec tamen ideo sibi haec animantium genera existimant praeponenda, quibus capiendis, mansuefaciendis atque in suae uolun
Abbreviated transcription (Latin):
ac̃ facere non possunt eos dignos quidam quibus seruiant. & quibus
diuinos honores deferant : arbitrantur : instigante maximouitio
curiositatis propter amorem selicitatis falsȩ atq: terrenȩ : excel¬
lentiȩ temporalis: quia ut se ab hiscupidita tibus mundant
nec cisse feriendos rapiendos que permittunt sed in quirunt¬
& amant aliquid quodeodem modo semperest : culus pasticipa¬
tione beatisint : primum considerant nonideo sibi preponendos
eẽ demones quo acriore sensu corporis prȩualenterii scilic&
hoc est subtilioris elementi quia nec in ipsis terrenis corporibus
bestias sibi preponendas putant quȩ acrius multa prȩsontiunt:
uelut sagacem canom quia latentem feram olfactu acerrimo
sic inuenit. ut ad eam capiendam ducatum quendam homini prdicat
Non utique prudentiore intellectuanimi. sed acuti ore corporissensu:
uel uulturem : Quia proiecto cadauere ex in prouis a longit quitate

Expanded text:
ac facere non possunt, eos dignos quidam, quibus seruiant et quibus ac facere non possunt, eos dignos quidam, quibus seruiant et quibus diuinos honores deferant, arbitrantur instigante maxime uitio curiositatis propter amorem felicitatis falsae atque terrenae excellentiae temporalis. qui autem se ab his cupiditatibus mundant nec eis se ferendos rapiendosque permittunt, sed inquirunt et amant aliquid, quod eodem modo semper est, cuius participatione beati sint, primum considerant non ideo sibi praeponendos esse daemones, quod acriore sensu corporis praeualent. aerii scilicet, hoc est subtilioris elementi, quia nec in ipsis terrenis corporibus bestias sibi praeponendas putant, quae acrius multa praesentiunt; uelut sagacem canem, quia latentem feram olfactu acerrimo sic inuenit, ut ad eam capiendam ducatum quendam homini praebeat, non utique prudentiore intellectu animi, sed acutiore corporis sensu; uel uulturem. quia proiecto cadauere ex inprouisa longinquitate
Abbreviated transcription (Latin):
ad populum iamnos urguȩbat: nec distuli cums patium datum est
scribendo & illa retexere & ista subtexere : dȩmonum eã esse naturã
uta erii corporis sensu terrenorum corporum sensum facile prȩce¬
dantceleritate &iam propter eiusdem erii corporis superiorem
mobilitatem non solum cursus quorum lib& hominum uel ferarum
uerum &iam uolatus auium in conparabiliter Cuincat : quibus dua¬
bus rebus quantum aderium corpus adtin& prediti. hoc est acri¬
monia sensus & celeritate motus. multo ante cognita prȩnuntiat
uł nuntiant quȩ homines prosensus terreni tardita temirentur :
Accessit &iã dȩ monibus pertam longum tempus quo eorum
uita protenditur. rerum longemaior experientia quam potest
hominibus propter breuitatem uitȩ prouenire : peras efficatias quas
Aerii corporis natura sostita est : non solum multa futura prȩdicut
demones uerum &iam multamira faciunt: quae qm̃ homines dicere

Expanded text:
ad populum iam nos urguebat, nec distuli, cum spatium datum est ad populum iam nos urguebat, nec distuli, cum spatium datum est scribendo, et illa retexere et ista subtexere. Daemonum eam esse naturam, ut aerii corporis sensu terrenorum corporum sensum facile praecedant, celeritate etiam propter eiusdem aerii corporis superiorem mobilitatem non solum cursus quorumlibet hominum uel ferarum, uerum etiam uolatus auium inconparabiliter uincant. quibus duabus rebus, quantum ad aerium corpus attinet, praediti, hoc est acrimonia sensus et celeritate motus, multo ante cognita praenuntiant uel nuntiant, quae homines pro sensus terreni tarditate mirentur. accessit etiam daemonibus per tam longum tempus. quo eorum uita protenditur, rerum longe maior experientia, quam potest hominibus propter breuitatem uitae prouenire. per has efficacias, quas aerii corporis natura sortita est, non solum multa futura praedicunt daemones, uerum etiam multa mira faciunt. quae quoniam homines dicere
Abbreviated transcription (Latin):
curare hinc &am cogantur concedere qui pontificclis libros magni
estimant quod ea quȩ hir libris prohibentur utiq diuinitus pro¬
hiberi asserunt : Quo modo ergo diunitus prohibentur nis quia
displicent dõ. quȩ utiq prohibendo non solum sibidis plicere uerũ¬
etiam curare seostendit . Neq
omnino s contemnere unde
b& iustes & tam̃ permittat
omp̃s: Haxcum dicta cãnt concessum est nonideo putandum aliqud
quȩ contra religionem qua d ĩ colitur fiunt & dis plicere dõiusto & ratio¬
nciudicii cus ab ommi potente permitti : sed aliudiam ẽe tractandũ
unde sint diuinationes uel dȩ monium uł qui lib& illi sint quos deos
paganiuocant : Videndum enim ẽẽ nefoste non quidom proptere
hȩc bona putanda sint quia ea fieri permittit omp̃s sedideo quia
tam magna sunt ut nonnisi dĩ potentiȩ tribuenda eẽ uid eantur
Ad hoc mepostea res ponsurum eẽ promis qm̃ tunc ora prodeundi

Expanded text:
curare hinc etiam cogantur concedere, qui pontificales libros magni curare hinc etiam cogantur concedere, qui pontificales libros magni aestimant, quod ea, quae his libris prohibentur. utique diuinitus prohiberi asserunt? quomodo ergo diuinitus prohibentur, nisi quia displicent deo, quae utique prohibendo non solum sibi displiceretiam curare se ostendit neque omnino contemnere? unde  iustus et tamen permittat omnipotens. Haec cum dicta essent, concessum est non ideo putandum aliquid quae contra religionem, qua deus colitur, fiunt, et dis-. plicere deo iusto et ratione iudicii eius ab omnipotente permitti; sed aliud iam esse tractandum, unde sint diuinationes uel daemonum uel quilibet illi sint, quos deos pagani uocant; uidendum enim esse, ne forte non quidem propterea haec bona putanda sint, quia ea fieri permittit omnipotens, sed ideo, quia tam magna sunt, ut nonnisi dei potentiae, tribuenda esse uideantur. ad hoc me postea responsurum esse promisi, quoniam tunc hora prodeundi
Abbreviated transcription (Latin):
ergo inquam & nunctalia clanculo siunt quȩ ud perp&uo delitis¬
cunt uel de prehensa puniuntur. sinihilbrum ficri sinit omp̃s
nisi quodei uisto placc& cum iusto quod iniustum est placere non possit᷑
Contra hoc dictum est nun comm notalia non fieri. sacraenim illa
in quit᷑ non fiunt quȩ pontificalibus conscripta sunt libris ea quip¬
petuncresto fiebant eatuncdõ placero demonstrabantur : eo ipso
quod ab omni potente aciuisto fitri sinebantur si quid aũt nuno
prohibitorum sucrificiorum fit occulte atq ialicite non estilli pon¬
tisicali sacrificiorum genri comparandum sed in codeputandum
quod&iam nocturnosit tempore. cum heo om̃a il licita ipsis ponti¬
ficalibus libris cestumst prohiber atq damnari: hicres pondi
cur ergo ueltalia permĩtit dẽ fieri sinihileorum maliesistorã
contemnit quȩ contra religionam fiunt cum prȩsestim hec cum

Expanded text:
ergo, inquam, et nunc talia clanculo fiunt, quae uel perpetuo delitisergo, inquam, et nunc talia clanculo fiunt, quae uel perpetuo delitiscunt uel deprehensa puniuntur, si nihil horum fieri sinit omnipotens, nisi quod ei iusto placet, cum iusto quod iniustum est placere non possit? contra hoc dictum est nunc omnino talia non fieri. sacra enim illa, inquit, non fiunt, quae pontificalibus conscripta sunt libris; ea quippe tunc recte fiebant, ea tunc deo placere demonstrabantur eo ipso, quod ab omnipotente ac iusto fieri sinebantur; si quid autem nunc prohibitorum sacrificiorum fit occulte atque inlicite, non est illi pontificali sacrificiorum generi conparandum, sed in eodem deputandum, quod etiam nocturno fit tempore, cum haec omnia inlicita ipsis pontificalibus libris certum sit prohiberi atque damnari. hic respondi: cur ergo uel talia permittit deus fieri, si nihil eorum malefactorum contemnit, quae contra religionem fiunt, cum praesertim haec eum
Abbreviated transcription (Latin):
religionẽ qui aa ds̃ colitur fierent : Si malefierent: hicergo sipropte¬
rea in quam mala non sunt quia dõplacere hipo probantur quod
ca ficri sinit omp̃s. Quo modo critbonum quod fieri prohubentur & cuer¬
tũtur : siaũt bonum non est quod euertuntur : quȩ dõ placent hoc
fieri non siner& omp̃s quia & hoc contra religionem fit qua colitur
ds̃ siea quȩdõ placent ab ho¬
male fiat permittit omp̃s
Non ideo putanda sunt illabona
quod ea fieri permisit omp̃s. dictum contra est concedendum eẽ
nunc ista recte non fieri immoideo prorsus iam nonfieri quod omni¬
potenti nunc displicent. uerum tamen placuis se cumfierent: nos enĩ
nescire unde tunc placueriN : Nuncaũt unde displiceant dum ta m̃
cestum sit nec tuncficripotuis se nisi placuis sent omnipotent:
N ec nunc cessasse nisi dis plicus sent omni potenti: Ad hocego quur

Expanded text:
religionem, qua deus colitur, fierent, si male fierent. hic ego, si proptereligionem, qua deus colitur, fierent, si male fierent. hic ego, si propterea, inquam, mala non sunt, quia deo placere hinc probantur, quod ea fieri sinit omnipotens, quomodo erit bonum, quod fieri prohibentur et euertuntur? si autem hoc bonum non est, quod euertuntur, quae deo placent, hoc fieri non sineret omnipotens, quia et hoc contra religionem fit, qua colitur deus, si ea, quae deo placent, ab homale fiat, permittit omnipotens, non ideo putanda sunt illa bona, quod ea fieri permisit omnipotens. Dictum contra est concedendum esse nunc ista recte non fieri, immo ideo prorsus iam non fieri, quod omnipotenti nunc displicent, uerumtamen placuisse, cum fierent; nos enim nescire, unde tunc placuerint, nunc autem unde displiceant, ++ dum tamen certum sit nec tunc fieri potuisse, nisi placuissent omnipotenti. nec nunc cessasse, nisi displicuissent omnipotenti.. ad hoc ego, cur
Abbreviated transcription (Latin):
ei displicent cum templa & simulucra euestuntur. & illagentiũ
sacrificia si facta fuerint punuintur : sicut enĩ dicitur. Nonea
fieri potus se. Nisidõ placuis sent. & ideo bona ptitanda
qm̃ iusto placent : ita dicipotest non ea prohiberi euesti punin
potiusse nisidõ displicerent : ac perhoc situnc ideo recteficbant
quia iusto do plucere hinc ostendebantur : quod abillofieri sin eban¬
tur. Ideo nunc iniq: fiunt. quiadõ displicere hincostenduntur
quodea ud iub& uel permittit cuerti : contrahoc dictum est iniusta
quidem ẽe nuncista non tamen mala : piniusta : quia contraleges
quibus prohibentur fiunt : Ideo aũt non mala quia simala essent
numquam dõ utiq placuissent. Porro sinumquam placius sent.
num quam & faactaceñt : Illo non sinente qui cm̃ a potest. & quitalia
non contempner& quando tam magna sunt ut contraipsum

Expanded text:
ei displicent, cum templa et simulacra euertuntur et illa gentium ei displicent, cum templa et simulacra euertuntur et illa gentium sacrificia, si facta fuerint. puniuntur. sicut enim dicitur non ea fieri potuisse, nisi deo placuissent, et ideo bona putanda, quoniam iusto placent, ita dici potest non ea prohiberi, euerti, puniri potuisse, nisi deo displicerent; ac per hoc si tunc ideo recte fiebant, quia iusto deo placere hinc ostendebantur, quod ab illo fieri sinebantur, ideo nunc inique fiunt, quia deo displicere hinc ostenduntur, quod ea uel iubet uel permittit euerti. Contra hoc dictum est iniusta quidem esse nunc ista, non tamen mala, et ideo iniusta, quia contra leges, quibus prohibentur, fiunt, ideo autem non mala, quia, si mala essent, numquam deo utique placuissent; porro si numquam placuissent, numquam facta essent illo non sinente, qui omnia potest et qui talia non contemneret, quando tam magna sunt, ut contra ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
di nonideo hecuideri iusta debere. quodea fieri permittit omni¬
potentissimus &iustissimus ds̃ : nam & adia multamanifestis si¬
me in iusta fieri sicut homicidia adulteria fusta rapinas
& cȩtera huius modi : quȩ quamuis iustodõ eo quod in iusta sint
sinedubitatione displiceant. Iden tam̃ Nomp̃s eaficri certa
iudiciisui ratione permitut . non utiq: impune sed ad eorumdam¬
nationem a quibus fiunt quȩ displicent iusto : &cum aontrario
dicer&ur non quidem eẽ dubitandum quod omp̃s &iustus sitds̃
sed hȩc humana peccata quȩ contra soci&latem hominum fierent
non eumcura redumfierent propterea possefieri quȩ utiq: fieri
non possent si omp̃s nonsiuis secilla ueso quȩ ad ipsum relegiones
cultum pestineant. nullo modo ab eo
credondum cẽ contem¬
ni. acperhoc fieri nom potuisse. nisiei placuissent &ideo¬
mali eaputari non o postere : ad hoc quoq: respondi nuncergo

Expanded text:
di non ideo haec uideri iusta debere, quod ea fieri permittit omnidi non ideo haec uideri iusta debere, quod ea fieri permittit omnipotentissimus et iustissimus deus; nam et alia multa manifestissime iniuste fieri, sicut homicidia, adulteria, furta, rapinas et cetera huius modi: quae quamuis iusto deo eo quod iniusta sint sine dubitatione displiceant, idem tamen omnipotens ea fieri certa iudicii sui ratione permittit non utique inpune, sed ad eorum damnationem, a quibus fiunt quae displicent iusto. Et cum e contrario diceretur non quidem esse dubitandum, quod omnipotens et iustus sit deus, sed haec humana peccata, quae contra societatem hominum fierent, non eum curare, dum fierent ■— propterea posse fieri: quae utique fieri non possent, si omnipotens non siuisset; illa uero, quae ad ipsum religionis cultum pertineant, nullo modo ab eo credendum esse contemni. ac per hoc fieri non potuisse, nisi ei placuissentmala ea putari non oportere — ad hoc quoque respondi: nunc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
DE DIUINATIONE DE NO NVNI
uodam die indiebus scĩs octauarum. cum mane apud
me adessent multifrĩ lacci xp̃iani: & in lo cosolito cam¬
sedis semus ostus est sermo dereligion exp̃iana: aduersus prȩsum¬
tionẽ : & tam quam mirã & magnam scientiam paganorũ quem
recordatum atq compl&um : lit teris mandiandum putaui non ex¬
prȩssis personis contradicentium: quamuis xpĩani essent & ma¬
gis contra dicendo quȩrere uiderentur : quid paganis responderi
opostoset : cumergo dediuitione demonum quȩ rereur &
al firmar&ur prȩdixisse nescio quem euersionem templi serapis.
quȩ in alexandria facta est : Respondi non eẽ mirandum sustã
cuersionem templi. & simula crissuis iiminerede mones & scire :¬
& predicere potuerunt sicut alia multa: quantum cis nos prȩ
nuntiare płrimittitur : & cum mihi refer&r nonergosunt
malȩ diuinationes huius modi necdõ displicent : alio quin omp̃s
& iustus ista fieri non permitter& simala &in iusta essont : respon¬

Expanded text:
DE DIVINATIONE DAEMONVM. Quodam die in diebus sanctis octauarum, cum mane apud me fuissent multi fratres laici christiani et in loco solito consedissemus, ortus est sermo de religione christiana aduersus praesumptionem et tamquam miram et magnam scientiam paganorum: quem recordatum atque conpletum litteris mandandum putaui non expressis personis contradicentium, quamuis christiani essent et magis contradicendo quaerere uiderentur, quid paganis responderi oporteret. cum ergo de diuinatione daemonum quaereretur et affirmaretur praedixisse nescio quem euersionem templi Serapis, quae in Alexandria facta est, respondi non esse mirandum, si istam euersionem templis et simulacris suis inminere daemones et scire et praedicere potuerunt sicut alia multa, quantum eis nosse et praenuntiare permittitur. Et cum mihi referretur: non ergo sunt malae diuinationes huius modi nec deo displicent — alioquin omnipotens et iustus ista fieri non permitteret, si mala et iniusta essent — respon
Abbreviated transcription (Latin):
uiuaxp̃i flumina: Hicpi&as hicalma fides. hicgła
xp̃i. hic est martrib: crux sociata suis namcrucis
eligno breuis astula pignus hab&ur. totaq: in &xiguo
semineuis crucis est: Hoc melani sancto delatum
munere nolam. summum hierusolimauenit ab urbe
bonum sancta deo geminum uelant altaria honorem
cum cruce apostolicos quae sotiant cineres.
quam bene iunguntur ligno crucis ossapioꝵ
Procruce ut occisis. incruce sit requies: Vndique

Expanded text:
anctorum. Hic pietas, hic alma fides, hic gloria Christi: Hic est martyribus crux sociata suis. Nam crucis e ligno magnum brevis astula pignus, Totaque in exiguo segmine vis crucis est. Hoc Melani sancto delatum munere Nolam Summum Hierosolymae venit ab urbe bonum. Sancta Deo geminum velant altaria honorem Cum cruce apostolicos quae sociant cineres, Quam bene junguntur ligno crucis ossa piorum, Pro cruce ut occisis in cruce sit requies. Ide
Abbreviated transcription (Latin):
incipiat ab oleri. sin oncredis post discessum militũ
me uelle agere postdiscessum militum ture scribe:
Si enim ego praesente milite litteras meas legere
populo uoluero prolata epistulamea de monstrab
me sidei uiolatorem. quod misericordia dnĩ auertat
amorib: atque institutomeo. quod mihi ꝑiugum suũ
inspirare dignatus est. Epis copusms beniuolentiȩ
tuae fortasse potius litteras misiss&. siess& prae¬
sens. aut ego illo Queliulente uel permittente
scripsissem. sed illo absente cumdia coni rebaptitatio
recens eẽ dicitur. frigescere actionem ipsam
dilectione non passussum. Defraterna & uera
morte a cerbissimi doloris aculeis ecitatus:
uem dolorem meum adiuuante misericordia
& prouidentia dnĩ pacis fortasse conpensatio leni
dign&ur. domine dilectissime frater

Expanded text:
incipiat aboleri. si non credis post discessum militum incipiat aboleri. si non credis post discessum militum me uelle agere, post discessum militum tu rescribe. si enim ego praesente milite litteras meas legere populo uoluero, prolata epistula mea demonstrabit me fidei uiolatorem. quod misericordia domini auertat a moribus atque instituto meo, quod mihi per iugum suum inspirare dignatus est. Episcopus meus beniuolentiae tuae fortasse potius litteras misisset, si esset praesens, aut ego illo uel iubente uel per- 15 mittente scripsissem. sed illo absente cum diaconi rebaptizatio recens aut est aut esse dicitur, frigescere actionem ipsam dilatione non passus sum de fraterna et uera morte acerbissimi doloris aculeis excitatus. quem dolorem meum adiuuante misericordia et prouidentia domini pacis fortasse compensatio lenitdignetur, domine dilectissime frater