comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
infidelis ẽ et si habeat fidei sacram̃tum
longeq melior ẽ ille paruulus: quietiã
si fidem nondũ habet in cogitatione: non ei
tam̃ obicem contrariȩ cogitationis opponit.
Unde sacram̃tũ eiꝰ salubrit̃ ꝑcipitur¬

Expanded text:
infidelis est, etsi habeat fidei sacramentum, infidelis est, etsi habeat fidei sacramentum, longeque melior est ille paruulus, qui etiam si fidem nondum habet in cogitatione, non ei tamen obicem contrariae cogitationis opponit, unde sacramentum eius salubriter percipit
Abbreviated transcription (Latin):
significauimꝰ : sed prsus ait consepulti sumꝰ
Sacram̃tũ gͦ tante rei. non nisi eiusdem rei
uocabulo nuncupauit. Itaq paruulũ &¬
si nondum fides illa quȩ incredentiũ
uoluntate consiftat : iam tam̃ ipsius fidei
sacram̃tũ fidelem facit. Nam sicut credere
respondentur: ita etiam fideles uocant᷑:
non rem ipsam m̃te atmuerido. sed ipsius
rei sacram̃tũ ꝑcipiendo. Cũ aut̃ saꝑe homo
coeꝑit ñ illud sacram̃tũ repeait sed intelli¬
get: eiusq ueritati consona etiam uolun¬
tate coaptabitur H oc quandiu non potest.
ualebit sacram̃tũ ad eiꝰ tutelam ad ũsus
contrarias potestates. Et tantũ ualebit: ut
si ante maioris usum ȩtatis ex hac uita
emigrauerit: ꝑ ipsũ sacram̃tũ cõm̃ dante
atłȩ caritate: ab illa condemnatione
quȩ ꝑunũ hominem intrauit in mundũ
x piano adiutorio liberetur. Hoc qui ñ
credit & si eri ñ posse arbitratur ꝓfecto

Expanded text:
significauimus", sed prorsus ait: consepulti sumus. significauimus", sed prorsus ait: consepulti sumus. sacramentum enim tantae rei non nisi eiusdem rei uocabulo nuncupauit. Itaque paruulum etsi nondum fides illa, quae in credentium uoluntate consistit, iam tamen ipsius fidei sacramentum fidelem facit. nam sicut credere respondentur, ita etiam fideles uocantur, non rem ipsam mente annuendo, sed ipsius rei sacramentum percipiendo. cum autem sapere homo coeperit, non illud sacramentum repetit, sed intellegit eiusque ueritati consona etiam uoluntate coaptabitur. hoc quamdiu non potest, ualebit sacramentum ad eius tutelam aduersus contrarias potestates et tantum ualebit, ut, si ante maioris usum ex hac uita emigrauerit, per ipsum sacramentum commendante ecclesiae caritate ab illa condemnatione, quae per unum hominem intrauit in mundum, christiano adiutorio liberetur. hoc qui non credit et fieri non posse arbitratur, profecto
Abbreviated transcription (Latin):
Ambulamus gͦ in re laboris: sed in spe quie¬
tis ÷ in carnem uetustatis. Sem immolatꝰ
ẽ xp̃c in se ipso: & tam̃ insacram̃to ñ solum
ꝑ om̃s paschȩ solemnitates : sed omni die
popłis immolatur Nec utiq m̃titur :
qui int̾rogatus eum responderit immo¬
lari. Sienim sacram̃ta quandam sim ilitu¬
dinem rerũ earum quarũ sacram̃ta suNT
non hab̾ent: omnino sacram̃ta ñ eẽnt.
Ex hac aut̃ similitudine: plerũq iam ip¬
sarum rerũ nomina accipiunt. Sicut gͦ
scłm quendam modũ facram̃tum cor¬
fidei fides ẽ Nichil est autem aliud credẽ:
quam fidem habere Ac ꝑ hoc cũ respondet᷑
paruuilũ crede qui fidei nondum haber
affectũ : respondetur fidem hab̾e ꝓpt̃ fidei
sacram̃tũ : et conũtere se ad dm̃ ꝓpt̾ conũsio¬
nis sacram̃tũ : quia et ipsa responsio ad cele
brationem ꝑtinet sacram̃ti. sic̃ de ipso bap¬
tismo apłs . Consepulti inquit sumꝰ in xp̃o
ꝑ baptismũ in mortem. Non ait sepulturam

Expanded text:
Ambulamus ergo in re laboris, sed in spe quietis, in carne vetustatis. Semel immolatus est Christus in se ipso et tamen in sacramento non solum per omnes paschae sollemnitates sed omni die populis immolatur nec utique mentitur, qui interrogatus eum responderit immolari? si enim sacramenta quandam similitudinem rerum earum, quarum sacramenta sunt, non haberent, omnino sacramenta non essent. ex hac autem similitudine plerumque iam ipsarum rerum nomina accipiunt. sicut ergo secundum quendam modum sacramentum corfidei fides est. Nihil est autem aliud credere, quam fidem habere. Ac per hoc cum respondetur parvulus credere, qui fidei nondum habet affectum, respondetur fidem habere propter fidei sacramentum, et convertere se ad Deum, propter conversionis sacramentum, quia et ipsa resbrationem pertinet sacramenti; sicut de ipso baptismo apostolus: consepulti, inquit, sumus Christo per baptismum in mortem; non ait: sepulturam
Abbreviated transcription (Latin):
lex sub intrauit ut abundaret delictũ ÷
mebant. nec diuinũ adiutoriũ iuncen¬
darũ malarum c̃cupiscentiarũ recta fide
impetrantes. plurib grauioribq delictis
etiam lege p̃uaricata onerati st̃ Acsic magno
reatu compellente. confuger̃ ad fidem qͥa
miscđiam indulgentiae mererent᷑ & auxi¬
lium ad nõ qͥ fec̃ caelũ & t̃rã : lit diffusa
ꝑsp̃m sc̃m cacritate in cordib suis cũ
dilectione agerent : qua̧ contra scłi huiꝰ
erat in psalmo. Multiplicatȩ st̃ infirmi¬
tates eoꝵ: post ea accelerauer̃¬
dum. si sp̃s uiuificans desit occidit
Sctrienim facit peccatũ potiꝰ quã caueri:
&idõ magis augeri quã minui : qr male
c̃cupiscentiȩ ȩtiã p̃uaricatio legis acce
iudȩi adũsus cęt̾as gs de accepta lege se
extollerent: post ea quã dixit peccatũ &
mortẽ ꝑ unũ hominẽ intrasse in genꝰ
humanũ. et ꝑ unũ hominẽ iuistitiam et
uitã det̃nã illũ adã hunc xp̃m aꝑtissi¬

Expanded text:
delictum; umebant, nec divinum adjutorium vincendarum malarum concupiscentiarum recta fide impetrantes, pluribus gravioribusque delictis etiam lege praevaricata onerati sunt: ac sic magno reatu compellente confugerunt ad fidem, qua misericordiam indulgentiae mererentur, et auxilium a Domino qui fecit coelum et terram ; ut diffusasanctum caritate in cordibus suis cum dilectione agerent, quae contra saeculi huius erat in psalmo: multiplicatae sunt infirmitates eorum; postea adcelerauerdum, si spiritus uiuificans desit, occidit; sciri enim facit peccatum potius quam caueri et ideo magis augeri quam minui, quia malae concupiscentiae etiam praeuaricatio legis accedIudaei aduersus ceteras gentes de accepta lege se extollerent, posteaquam dixit peccatum et mortem per unum hominem intrasse in genus humanum et per unum hominem iustitiam et uitam aeternam, illum Adam, hunc Christum apertissi
Abbreviated transcription (Latin):
mittat pͥmo seruũ suũ ut ligatũ illũ in¬
ueniat Sanꝰ ñ erat : & sanari nolebat:
et ne sanaretur sanũ se eẽ iactabat.:
Missa lexẽ ligauit eũ : inuenit se reũ
lã clamat deligatura. Uenit dñs: curat
amaris aliqͣntũ & acrib medicam̃tis.
Diẽ enĩ egroto: ferto. Dicit. tolerar dicit
noli diligere mundũ: habeto patien¬
tiam. Curet te ignis continentiȩ Fer¬
rũ ꝑsecutionũ tolerent uulnera tua.
Expauescebas : quã uis ligatꝰ. liber ille
et ñ ligatus bibit qđ tibi dabat.
Prior passus ẽ. ut te c̃solaret᷑ tanqͣm
dicens: qđ tmes patipte: prior patior
digne collaudat: ꝑ Teruum lex¬
data ẽ: r eos fecit Pimꝑatorem indul¬
gentia data ẽ zeos liberauit. Lex ꝑ
mor sendata c̃fion sibi aliquid am¬
plius seruus assignat : quã qđ ꝑ illũ
factũ. ẽ electꝰ ad magnũ ministerium.
tanꝗ fidelis indomo. Sed tam̃ seruus
agere scđm legem potest : soluere a

Expanded text:
mittat primo servum suum, ut ligatum illum inmittat primo servum suum, ut ligatum illum inveniat. Sanus non erat, sanari nolebat, et ne sanaretur, sanum se esse jactabat: missa Lex est, ligavit cum; invenit se reum, jam clamat de ligatura. Venit Dominus, curat amaris aliquantum et acribus medicamentis: dicit enim aegroto, Ferto; dicit, Tolera; dicit, Noli diligere mundum, habeto patientiam, curet te ignis continentiae, ferrum persecutionum tolerent vulnera tua. Expavescebas quamvis ligatus: liber ille et non ligatus bibit quod tibi dabat; prior passus est ut te consolaretur, tanquam dicens, Quod times pati pro te, prior patior digne collaudat? data est, et reos fecit: per imperatorem indulgentia data est, et reos liberavit. Lex per Moysen data est; non sibi aliquid amplius servus assignet, quam quod per illum factum est. Electus ad magnum ministerium tanquam fidelis in domo, sed tamen servus, agere secundum legem potest, solvere a
Abbreviated transcription (Latin):
et gr̃a. Noc ꝓderat suꝑbis: ut ab undartẽ
delictũ. Multũ enĩ sibi dabant: et qͣsi ui.¬
rib suis multũ assignabant: & ñ potera
implere iustitiã: nisi adiuuaret ille qi
usserat. Suꝑbiam eoꝵ uolens domare. ds̃.
dedit legem : tan quã dicens : eoce im-¬
plete: Ne putetis de ẽs̃ iubentem Non
de ẽ qui iubeat: sed de.ẽ qui impleat.
Sigͦ de ẽ qui impleat: unde ñ implet .:¬
qr natus cũ traduce peccati et mortis:
de adam natꝰ traxit secũ qđ ibi conceptũ
ẽ Cecidit pͥmꝰ homo: & om̃s qui de illo
nati st̃ de illo traxer̃ c̃cupiscentiã car¬
nis. Oportebat ut nasceretur alius homo:
qͥ nullam traxit concupiscentiam :.
Ipsa ẽ gr̃ã fr̃s mei. Ipsa ẽ ueritas : quia
ꝓmissa et exhibita. Non erat ista in ue¬
teri testam̃to : qr lex minabat᷑ : ñ opitu¬
labatur. Iubebat: ñ sanabat Languorẽ
ostendebat: ñ auferebat: sed illi p̃para¬
bat medico uenturo cũ gr̃a & ueritate
Tanꝗ ad aliquẽ quẽ curare uult medicis:

Expanded text:
delictum . Hoc proderat superbis, ut abundaret delictum: multum enim sibi dabant, et quasi viribus suis multum assignabant; et non poterant implere justitiam, nisi adjuvaret ille qui jusserat. Superbiam illorum volens domare Deus, dedit Legem, tanquam dicens: Ecce implete, ne putetis deesse jubentem. Non deest qui jubeat, sed deest qui impleat. 12. Si ergo deest qui impleat, unde non implet? Quia natus cum traduce peccati et mortis. De Adam natus, traxit secum quod ibi conceptum est. Cecidit primus homo; et omnes qui de illo nati sunt, de illo traxerunt concupiscentiam carnis. Oportebat ut nasceretur alius homo qui nullam traxit concupiscentiam.Ipsa est gratia, fratres mei, ipsa est et veritas, quia promissa et exhibita. 14. Non erat ista in Veteri Testamento, quia Lex minabatur, non opitulabatur; jubebat, non sanabat; languorem ostendebat, non auferebat: sed illi praeparabat medico venturo cum gratia et veritate; tanquam ad aliquem quem curare vult medicus,
Abbreviated transcription (Latin):
card peccati: in qͣ om̃s ad dãpnationẽ
nascunt᷑ : & una ẽ caro insimilitudinẽ
carnis peccati: ꝑqͣm om̃s adamnatione
liberant᷑ Nec ita dictũ ẽ om̃s uelut qͣ¬
cũq nascunt᷑ in carne peccati. idem ipsi
om̃s mundari intelligant᷑ ꝓ carnẽ similẽ
carni peccati : N enim om̃iũ ẽ fides : Sed¬
om̃s ꝑtinentes ad generationẽ conubii
ccrnalis ñ nascunt᷑ nisi incorne peccati.
& om̃s ꝑtinentes ad genenctionẽ conubu
spĩtualis ñ mundant᷑ nisi ꝑ carnem si¬
milem carnis peccati. Hoc ÷. illiꝑadam
ad condẽnationem: isti ꝑ xp̃m adius¬
tificationem Tanꝗ sidicamus uerbi gr̃a
Una ẽ obstetris in hac ciuitate quȩ om̃s
excipit: et unꝰ ẽ. hic litterarũ magist̃
qͥ om̃s docet. Neq ib posst̃ intelligi om̃s.
nisi qui nascunt᷑ : neq om̃s isi qui discunt
Non tam̃ om̃s qui nascunt᷑ litteras discuts̃
sed cuiuis claret Qđ& illic rate dictũ ẽ
om̃s excipit: p̃t̃ cuiꝰ manꝰ nemo nascitur

Expanded text:
caro peccati, in qua omnes ad damnationem nascuntur, et una est caro in similitudine carnis peccati, per quam omnes a damnatione liberantur. nec ita dictum est omnes, uelut quicumque nascuntur in carne peccati, idem ipsi omnes mundari intellegantur per carnem similem carni peccati-non enim omnium est fides—sedomnespertinentes ad generationem conubii carnalis non nascuntur nisi in carne peccati et omnes pertinentesem similem carni peccati; hoc est: illi per Adam ad condemnationem, isti per Christum ad iustificationem. tamquam si dicamus uerbi gratia: \'una est obstetrix in hac ciuitate, quae omnes excipit, et unus est hic litterarum magister, qui omnes docet\', neque ibi possunt intellegi omnes, nisi qui nascuntur, neque hic omnes, nisi qui discunt; non tamen omnes qui nascuntur litteras discunt, sed cuiuis claret, quod et illic recte dictum est: \'omncs excipit, praeter cuius manus nemo nascitur\',
Abbreviated transcription (Latin):
itae. Quem ad modũ enĩ om̃s om¬
nino ꝑtinentes ad generationẽ uolupta¬
Etis ccrnis non moriunt᷑ nisi in adam ini
quo om̃s peccauer̃ : sic ex his om̃s omĩno
ꝑtinentes ad regenerationẽ uoluptatis

Expanded text:
. Quemadmodum enim omnes omnino pertinentes ad generationem voluntatis carnis non moriuntur, nisi in Adam in quo omnes peccaverunt: sic ex his omnes omnino pertinentes ad regenerationem voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
ambulemꝰ. INempe satis elucet mysterio
dominicȩ mortis et resurrectionis: figuratũ
uitae m̃e ueteris occasũ & ex ortũ noue᷑ de¬
monstratãq iniqͥtatis ab olitionem. renouati¬
onemq iustitiae. Unde igitur hoc tantũ bene
alarũ dĩ sꝑantes : ut in ebrientur ab ubtate
domꝰ eiꝰ & torrentem uoluptatis potent qm̃ ap̾d
Der morsendata ẽ lȩx & habet aliquid
obscurũ traditio ipsa legis. Ad hoc enim
lata ẽ lex: ut conuinceretur languidus : et
medicũ imploraret. Ipsa ẽuia occulta dĩ Ergo
hoc ibi mysteriũ ẽ idõ datã legem ut conuin¬
cerent᷑ peccatores: et ad grãm accipiendam medi¬
cũ inuocarent. Unde ille conuictus ẽ quem
in se transfigurat paulus apłs dicens: Infelix
ego homo quis me liłabit decor pore mortis huiuf:
ꝑmandatũ enim demonstrata illi erat quȩdam
rixa in se ipso. Unde dic̃ uideo aliã legẽ in m̃bris
meis repugnantẽ legm̃tis meȩ &captiuu me

Expanded text:
su. nempe satis elucet mysterio dominicae mortis et resurrectionis figuratum uitae nostrae ueteris occasum et exortum nouae demonstratamque iniquitatis abolitionem renouationemque iustitiae. unde igitur hoc tantum benefalarum dei sperantes, ut inebrientur ab ubertate domus eius et torrentem uoluptatis eius potent, quoniam er Moysen data est Lex, et habet aliquid obscurum traditio ipsa Legis. Ad hoc enim data est Lex, ut convinceretur languidus, et medicum imploraret. Ipsa est via occulta Dei. hoc ibi mysterium est, ideo docet datam Legem, ut convincerentur peccatores, et ad gratiam accipiendam medicum invocarent. Unde ille convictus est, quem in se transfigurat Paulus apostolus, dicens: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» Per mandatum enim demonstrata illi erat quaedam rixa in seipso, unde dicit, «Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me
Abbreviated transcription (Latin):
uit se inmiseria. ingemitu. in rixa. et contenti¬
one: ipse secũ sibi ñ concordans a se dissonans:
a se resiliens Et quid cait optans pacem ueram:
pacem suꝑnam: Infelix ego homo : quis me
liberabit de corpore mortis huius: Grã dei.¬

Expanded text:
it se in miseria, in gemitu, in rixa et contentione; ipse secum sibi non concordans, a se dissonans, a se resiliens: et quid ait, optans pacem, pacem veram, pacem supernam? «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Gratia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ iniquitas quã minuta : quandoquidẽ
sub intrauit ut abundaret delictũ: ut eo mͦ
conuictus atq confusus uideret ñtantũ dob¬
torem sibi eẽ. necessariũ. uerũ etiam adiutorẽ
dm̃. a qͦ eius itinera dirigant᷑ .ne. dominet᷑
ei omĩs iniqͥtas. et c̃fugiendo ad opem diui¬
nȩ miscđiae sanetur: atq ita ubi abundauit
delictũ suꝑ abundet grã. ñ peccantis merito:
sed subuemientis auxilio. Consequent᷑ eandẽ
medicinã in passione et resurrectione xp̃i¬
mr̃ fticȩ demonstratam ostendit apłs di¬
.cens ¶Anignoratis. qm̃ quic̃q baptizati¬
n sumꝰ in xp̃o iiũ. in morte ipsius bapazati sumꝰ:¬
N Consepulti sumꝰ gͦ illi ꝑ baptismũ in morte

Expanded text:
ta est iniquitas quam minuta, quando quidem ta est iniquitas quam minuta, quando quidem lex subintrauit, ut abundaret delictum, ut eo modo conuictus atque confusus uideret non tantum doctorem sibi esse necessarium, uerum etiam adiutorem deum, a quo eius itinera dirigantur, ne dominetur ei omnis iniquitas et confugiendo ad opem misericordiae sanetur atque ita ubi abundauit delictum superabundet gratia non peccantis merito, sed subuenientis auxilio. Consequenter eandem medicinam in passione et resurrectione Christi mystice demonstratam ostendit apostolus dicens: an ignoratis, quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Iesu in mortem ipsius baptizati sumus? consepulti erg
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. dr̃ime nrm: Deinde opponens sibi
ipse quȩstionem : Quid gͦ dicemꝰ inqͥit:
ł manebimꝰ inpeccato: ut grã abundet:
Absit Vidit enim a pũsis ꝑuerse posse
accipi qđ dixerat. lex sub intrauit ut a¬
bundar& delictũ : ubi aut̃ abundauix
delictũ suꝑ ab undauit gr̃ã: tanꝗ dixerit
ꝓpt̾ abundantiã grãe ꝓdẽe peccatum
H oc diluens. respondit. absit: atq subiecit¬
¶ Qui mortui sumꝰ peccato : qͦmͦ uiuemꝰ in
eo : Hoc÷ cũ id p̃stiterit gr̃a ut moreremͣ
peccato: qͥd aliud facimꝰ si uitumꝰ ineo:
nisi ut gr̃ȩ simꝰ ingrati: neq enĩ qui laudat bene
illa hominem sanat: sed quanto maiorib medi¬
cina laudib p̃dicat᷑ tanto magis uituꝑantur
et horrentur uulnera et morbi: aquib li.¬
berat quȩ ita laudatur. Sic laus et p̃dicatio
grẽ : uituꝑatio et damnatia ẽ. delictorum.
Demonstranda enim fuerat homini foeditas
languoris eius: cui contra iniqͥtatem suam.
nec p̃ceptũ bonũ et scm̃ ꝓfuit. qͦ magis auc¬

Expanded text:
m nostrum. deinde opponens sibi ipsequaestionem: quid ergo dicemus? inquit, permanebimus in peccato, ut gratia abundet? absit. uidit enim a peruersis peruerse posse accipi quod dixerat: lex subintrauit, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit delictum, superabundauit gratia, tamquam dixerit propter abundantiam gratiae prodesse peccatum. hoc diluens respondit: absit atque subiecit: qui mortui sumus peccato, quomodo uiuemus in eo? hoc est: \'cum id praestiterit gratia, ut moreremur peccato, quid aliud faciemus, si uiuemus in eo, nisi ut gratiae simus ingrati?\' neque enim qui laudat benefa, a quibus illa hominem sanat, sed quanto maioribus medicina laudibus praedicatur, tanto magis uituperantur et horrentur uulnera et morbi, a quibus liberat quae ita laudatur. sic laus et praedicatio gratiae uituperatio et damnatio est delictorum. demonstranda enim fuerat homini foeditas languoris eius, cui contra iniquitatem suam nec praeceptum sanctum et bonum profuit, quo magis auc
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ⁊ et ꝑpeccatũ mors & ita in om̃s hoẽs per¬
transiit. in qͦ om̃s peccaiuer̃. Recte gͦ eadã¬
natione quae ꝑuniũsã massam currit noni
admitatur in regnũ caeloꝵ: quãuis xpĩanꝰ
ñ solũ ñ fuerit : sed nec. ẽẽ potuerit. Sed de
infante ñ loqͦr. luuenis uł senex in ea regi
dire Potuit fieri ustus ꝑnaturam & libe¬
rũ arbitriũ : an ñ potuit ᷑ di potuisse dicuał
quem qͣm ꝑnaturalem legẽ & uoluntatis ar¬
bitriũ iustificari posse contenđe. Dioamus
et hic Ergo xp̃c gratis mortuus ẽ hoc enim
om̃s possent: etiam si mortuus ille ñ eẽt
Et si in iusti ẽẽnt. quia uellent ẽẽnt: non quia
iusti eẽ. ñ possent. Si aut̃ sine xp̃i gr̃a iustifi¬
cari omnino ñ potuit etiam iustus: si au¬
det absoluat scđm uerba suaSic̃ ꝑ in¬

Expanded text:
mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. recte ergo ea damnatione, quae per uniuersam massam currit, non admittitur in regnum caelorum. quamuis Christianus non solum non fuerit, sed nec esse potuerinfante non loquor; iuuenis uel senex in ea regioomen audire. potuit fieri iustus per naturam et liberum arbitrium au non potuit? si potuisse dicunt. quemquam per naturalem legem et uoluntatis arbitrium iustificari posse contendere. dicamus et hic: ergo Christus gratis mortuus est. hoc enim omnes possent, etiam ei mortuus ille non esset, et, si iniusti essent, quia uellent, essent, non quia iusti esse non possent. si autem sine Christi gratia iustificari omnino non potuit, etiam istum si audet absoluat secundum uerba sua, qui
Abbreviated transcription (Latin):
rtem crucis piustitia ꝑuenire : Etqͥd po¬
tentiꝰ quã resurgere amortuis. & incȩlum
cũ ipsa carne mnqͣ. ẽ occisus ascendere:
Iustitia gͦ priꝰ: & potentia pꝰ ea diabolum
uicit. Iustitia scilicet. qr nullũ paratũ ha¬
buit. et ab illo. ẽ. iniustissime occisus: po¬
tentia. uͦ:÷ qr reuixit mortuus. nũquam
pꝰ ea moriturus. Sed potentia diabolũ de¬
uicisset. etiam sĩ ab illo ñ potuisset occidi:
quã uis maioris sit potentiae etiã ipsam
mortẽ uincere resurgendo. qͣm uitare
ñ potentia. Ex infirmitate qͥppe quã susce¬
pit in oarne mortali : ñ eximmortali po¬
e Suad¬

Expanded text:
cis pro justitia pervenire? et quid potentius, quam resurgere a mortuis, et in coelum cum ipsa carne in qua est occisus ascendere? Et justitia ergo prius, et potentia postea diabolum vicit: justitia scilicet, quia nullum peccatum habuit, et ab illo injustissime est occisus; potentia vero, quia revixit mortuus, nunquam postea moriturus . Sed potentia diabolum vicisset, etiamsi ab illo non potuisset occidi: quamvis majoris sit potentiae etiam ipsam mortem vincere resurgendo, quam vitare non potentia. Ex infirmitate quippe quam suscepit in carne mortali, non ex immortali poe qua
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑ conferat gr̃a. Non itaq simꝰ in grati:
qͦd scđm placitũ uoluntatis suȩ in lau¬
dem głȩ gr̃ae suȩ tã multos liberat mi¬
sericõrs d̃s detam debita ꝑditione: ut si
inde neminem liberaret. non eõe iniustus
Ouno quippe om̃s in condẽnationẽ
Qiuigꝰ liberat᷑ grãm diligit & lunuise¬

Expanded text:
datur conferat gratia. Non itaque simus ingrati, quod secundum placitum voluntatis suae, in laudem gloriae gratiae suae tam multos liberat misericors Deus de tam debita perditione, ut si inde neminem liberaret, non esset injustus. Ex uno quippe omnes in condemnationem Qui ergo liberatur, gratiam diligat, qu
Abbreviated transcription (Latin):
mundi partibus antea male geste merita com¬
puler̃. Nondũ enĩ natos apłdscũ de rebecȩ ge¬
minis loquȩretur. nichil egisse dicit boni uel
mali: ut ñ ex oꝑib quib nullis alt̃ diftingue¬
batur ab altero: sed exuocante diceretur minori
seruiturum eẽ maiorem. His ioitur firmissime
constitutis. si tam recon ditum atq abditũ. ẽ in
occultis oꝑibus dei : ut Nec scripturarum diui¬
narum manifesto eloquio declaretur. ut ium
ꝓpt̾ea nichil boni uel mali nondum nati
egisse credendi firł quia ñ ex aliis propagatas:
sed mox ex ruchilo creata singuli accipiua:
an qr cũ eẽq̃ originaliter in sarentib ad buc
ipsi nuilli erant qui suas et ꝓpͥas uitas agereoT
Illa tam̃ sit fides salua qã credimus nullum
hominum siue maioris siue pariulȩ quam lib&¬
et recentis ȩtatis lib̾ari a contagio mortis an¬
tiquae et obligatione peccati qđ prima nati¬
uitate contraxit: nisi ꝑ unũ mediatorem dĩ

Expanded text:
mundi partibus antea male gestae merita commundi partibus antea male gestae merita compulerunt; nondum enim natos apostolus. cum de Rebeccae geminis loqueretur, nihil egisse dicit boni uel mali, ut non ex operibus, quibus nullis alter distinguebatur ab altero, sed ex uocante diceretur minori seruiturum esse maiorem. His igitur firmissime constitutis si tam reconditum atque abditum est in occultis operibus dei. ut nec scripturarum diuinarum manifesto eloquio declaretur, utrum propterea nihil boni uel mali nondum nati egisse credendi sint, quia non ex aliis propagatas sed mox ex nihilo creatas animas singuli accipiunt, an quia, cum essent originaliter in parentibus. adhuc ipsi nulli erant. qui suas et proprias uitas agerent. illa tamen sit fides salua, qua chominem, sive majoris, sive parvulae aetatis, liberari a contagione mortis antiquae, et obligatione peccati quod prima nativitate contraxit, nisi per unum mediatorem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
et qđ ꝑuniꝰ delictũ in om̃s hoes ad condẽpnationem.
et ꝑ uniꝰ iufaficationẽ in om̃s homines in iustificati¬
onem uitȩ : et siqua alia testimonia declarant Ne¬
minem nasci ex adam nisi uinculo delicti et damp¬
nationis obstrictũ. neminemq lib̾ari inde nisi
renascendo ꝑxp̃m: tam in concusse tenere debemꝰ ÷
grãm ꝑtinere. Vnde si origo animȩ lateat: dũ tam̃
redẽptio clareat ꝑiculũ non ẽ. Neq enĩ in xp̃m
credimꝰ ut nascam᷑ sed ut renascam᷑: qͦmꝰ cunq nati
fuerimꝰ. Hactenꝰ aut̃ dicimꝰ sine ꝑiculo latẽre ani¬
mae originem. ut ñ tam̃ eam partem dĩ eẽ credamꝰ
sed creaturam : nec dedõ natam. sed ab illo factam:
atq in eiꝰ genus adoptandam mirabili dignati¬
one gr̃a. non parili dignitate naturȩ : nec eam corpꝰ
eẽ sed sp̃m: ñ treatorem utiq sed creaturam. i¬
Nec idõ uenisse in hoc corpꝰ corruptibile qͦ grauat᷑.
qđ illuc eã uitȩ in cȩlestib uł in quib uibet aluis

Expanded text:
um in omnes homines ad condemnationem et per unius iustificationem in omnes homines in iustificationem uitae et si qua alia testimonia declarant neminem nasci ex Adam nisi uinculo delicti et damnationis obstrictum neminemque inde liberari nisi renascendo per Christum, tam inconcusse tenere debemus. gratiam pertinere. unde si origo animae lateat, dum tamen redemptio clareat, periculum non est; neque enim in Christum credimus, ut nascamur, sed ut renascamur. quomodocumque nati fuerimus. Hactenus autem dicimus sine periculo latere animae originem. ut non tamen eam partem dei esse credamus sed creaturam nec de deo natam sed ab illo factam atque in eius genus adoptandam mirabili dignatione gratiae, non parili dignitate naturae; nec eam corpus esse sed spiritum, non creatorem utique sed creaturam: nec ideo uenisse in hoc corpus corruptibile, quo grauatur, quod illuc eam uitae in caelestibus uel in quibuslibet aliis
Abbreviated transcription (Latin):
quiuenit insimilitudirie carnis peccati
idagiur. ut eua cuetur caro pecati
suacuat᷑ aut̃ ñ ut in ipsa uiuente carne
c̃cupiscentia conspsa et in nata repente ab¬
sumat᷑ & ñ sit sed ne obsit mortuo qua
inerat nato. Namsi post baptis mũ uicerit :
ibi hab& cũ qua pugnet. eãqi adiuuante
dõ suꝑet : si ñ inuacuũ grãm hi suscepit :
si reprob eẽ noluerit. Non itaq hoc p̃statur
in baptismo nisi forte miraculo ineffabili
omnipotentissimȩ creatoris. ut lex peccati qͥe
in est inm̃bris repugnans leg mentis
ꝓrsus pȩnitus ex ainguatur & non sit: sed ut
quicquid mali ab homine factũ. dictũ eo¬
giatũ ẽ cũ eidem concupiscentiȩ subieca
m̃te seruiret. totũ aboleat᷑ : ac uelut factũ
ñ fuerit habeat᷑: Ipsa uͦ soluto reatus uincu¬
lo qͦ ꝑ illã diabolus animã retinebat: et
interelusione destructa quae hominẽ a
sũ ocreatore separabat. maneat incertamine:
q corpus nr̃m castigamꝰ et seruituti subiem¬

Expanded text:
qui venit in similitudinem carnis peccati, id agitur ut evacuetur caro peccati. Evacuatur autem, non ut in ipsa vivente carne concupiscentia conspersa et innata repente absumatur, et non sit, sed ne obsit mortuo, quae inerat nato. Nam si post baptismum vixerit, ibi habet, cum qua pugnet, eamque adjuvante Domino superet, si non in vacuum gratiam ejus suscepit, si reprobus esse noluerit. Non itaque hoc praestatur in baptismo, nisi forte miraculo ineffabili omnipotentissimi Creatoris, ut lex peccati quae, in membris repugnans legi mentis, prorsus penitus exstinguatur, et non sit, sed ut quidquid mali ab homine factum, dictum, cogitatum est, cum eidem concupiscentiae subjecta mente serviret, totum aboleatur, ac velut factum non fuerit, habeatur; ipsa vero, soluto reatus vinculo, quo per illum diabolus animam retinebat, et interclusione destructa, qua hominem a suo Creatore separabat, manebat in certamine, quo corpus nostrum castigamus, et servituti sub
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo: ꝓfecto qͦd scriptũ . ẽ non eẽ. aliud
nom̃ subcaelo in quo oporteat saluos fieri
nos. ex illo tempore ualet ad saluandum
genus humanũ. ex qͦ madam uitiatũ est
genus humanum. Ille unus unsi poc
catũ misit in mundum. Iste uͦ. unus. nori
solũ illud unũ: sed cuncta simul absclit
quȩ addita inuenit. Unde dic̃ apts. snon
sicut ꝑ unũ peccantem : ita ẽ et donum.
Nam iudicium quidem ex uno in cori¬
demnationem : gr̃a aut̃ ex multis deli¬
cus in iustificationem. Quia utique
illud unum qͦd originaliter trabitur
etiam si solũ sit obnoxios damnatioru
facit: Gr̃a uͦ. ex multis delictis iustificat
hominem : hui p̃t̃ illud unũ qđ com¬
mundter cũ omnib originaliter trax̃
sua quoq pyopͥa multa cõmisit: Uerũ¬
tam̃ quod paulo post dicit. sicut ꝑuniꝰ
delictũ in om̃s homines ad condemnati¬
oriem: ita & ꝑ unius iustificationẽ in om̃s

Expanded text:
plenitudo, profecto, quod scriptum est non esse aliud plenitudo, profecto, quod scriptum est non esse aliud nomen sub caelo, in quo oportet saluos fieri nos, ex illo tempore ualet ad saluandum genus humanum, ex quo in Adam uitiatum est genus humanum. catum misit in mundum, iste vero unus non solum illud unum, sed cuncta simul abstulit quae addita invenit. Unde dicit Apostolus: Non sicut per unum peccantem, ita est et donum: nam judicium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem. Quia utique illud unum quod originaliter trahitur, etiam si solum sit, obnoxios damnationi facit: gratia vero ex multis delictis justificat hominem, qui praeter illud unum quod communsua quoque propria multa commisit. Verumtamen quod paulo post dicit , « Sicut per unius delictum in omnes homines ad condemnationem, ita et per unius justificationem in omnes
Abbreviated transcription (Latin):
locutus sum : & nos credimꝰ : ꝓpt̃ quod et loquim᷑.
Si gͦ eundem sp̃m fidei & illi habebant qui uen¬
turum in carne xp̃m p̃nuntiarunt : quem
etiam illi qui eũ uenisse nunitiarunđ. sacra¬
m̃ta eẽ. potuer̃ ꝓtẽporũ diũsitate diũsa:
ad unitatem tam̃ eiusdem fidei coricor¬
dissime recurrentia. Scriptũ ẽ in actibus a po¬
stolorũ loquente apło p&erd. Nunc gͦ quid tẽp¬
tatis dm̃ imponere iugũ supͣ collũ discipłorũ
qͦd neq patres nr̃i neqͦ nos potuimꝰ portare:
Sed ꝑ grãm dñi uĩ credimꝰus nos saluos fieri
quẽ ad modũ et illi . Si gͦ et illi id ẽ patres
portare uigũ legis ueteris non ualentes. per
grãm dñi itũ saluos se fieri credideruNT.
uiuere fecit ex fide: Iustus enim ex fide uiuit
Pid inde cũ om̃s iusti boc. ẽ ueraces dĩ culto¬
res siue ante in oarnationem siue post in¬
carnationem xp̃i. nec uixerint nec uiuañ
nisi ex fide incarnationis xp̃i in qͦ ẽ gr̃ae

Expanded text:
locutus sum. et nos credimus, propter quod et loquimur. si ergo eundem spiritum fidei et illi habebant, qui uenturum in carne Christum praeuuntiarunt, quem etiam illi, qui eum uenisse nuntiarunt. sacramenta esse potuerunt pro temporum diuersitate diuersa, ad unitatem tamen eiusdem fidei concordissime recurrentia. scriptum eat et in actibus apostolorum loquente apostolo Petro: Nunc ergo quid temptatis deum inponere iugum supra collum discipulorum, quod neque patres nostri neque nos potuimus portare? sed per gratiam domini Iesu credimus nos saluos fieri, quem ad modum et illi. si ergo et illi, id est patres portare iugum legis ueteris; non ualentes per gratiam domini Iesu salnos se fieri crediderunt, uiuere fecit ex fide; iustus enim ei fide uiuitProinde, cum omnes iusti, hoc ejt ueraces dei cultores siue ante incarnationem siue post incarnationem Christi nec uixerint nec uiuant nisi ex fide incarnationis Christi, in quo est gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
pendebat in ligno. Cui sacram̃to: ipse
ch̃s attestatus ẽ dicens. Sic̃ exaltauit
morses serpentem in heremo: ita exaltari
xerit. cũ tantam in ea cruce salutem ho¬
minũ eẽ cognosceret: ut ñ ob aliud ad eiꝰ
inditiũ serpentem illũ erigere iubetur :
nisi ut eũ intuentes qͥ morsi a serpentib
morituri erant. continuo sanarent᷑ Non
igit᷑ mirũ si de maledicto uicit maledictr̃
qui uicit demorte mortem : de peccato pec¬
catũ: de serpente serpentẽ. Maledicta
aut̃ mors. maledictũ peccatũ: maledictꝰ
serpens. Et hat omã incruce triũ phata st̃¬

Expanded text:
pendebapendebaDominus attestatus est, dicens: Sicut exaltavit Moyses serpentem in eremo, ita exaltari xerit, cum tantam in ea cruce salutem hominum esse cognosceret, ut non ob aliud ad ejus indicium serpentem illum erigere juberet, nisi ut eum intuentes qui morsi a serpentibus moritur erant, continuo sanarentur. Nigitur mirum si de maledicto vicit maledictum, qui vicit de morte mortem, et de peccato peccatum, de serpente serpentem. Maledicta autem mors, maledictum peccatum, maledictus serpens; et haec omnia in cruce triumphata s
Abbreviated transcription (Latin):
cfiusi. PIle ontalitas unde sit notũ Een
ca peccati primi hõinis quã dñs susce¬
pit: & peccata nr̃a ꝑtulit corpori suo suꝑ
lignũ. Sigͦ diceretur mors maledicta ẽ ne¬
mõ ex horresceret. Quid autem nisi mors dñi
pependit in ligno: ut mortẽ moriendo su¬
peraret : Fadem igit᷑ maledicta equa ui¬
cta ẽ. Item si diceretur peccatũ maledi¬
ctũ ẽ: nemo miraretur. Quid aut̃ pepen¬
dit inligno. nisi peccatũ uet̃is hõis qđ
dñs pronobis in ipsa carnis mortalitate
suscepit: Unde nec erubuit nec timuit
ut de peccato damnaret peccatũ. Non enĩ
si in illa morte dñi peccati nr̃i figura pen¬
deret ut euacuaretur corpꝰ peccati: ut
ultra ñ seruiamꝰ peccato. In cuiꝰ peccati et
morais figura : etiam morses in heremo suꝑ
lignũ exaltauit serpentem. Persuasionie
quippe serpentis: homo indamnationẽ
mortis cecidit. Itaq serpens ad significa¬
tionẽ ipsius mortis: conuenient᷑ in ligno
exaltatus ẽ in illa enĩ figura : morsorũ

Expanded text:
igno. Mortalitas autem unde sit notum est dictione peccati primi hominis, quam Dominus suscepit, et peccata nostra pertulit in corpore suo super lignum . Si ergo diceretur, Mors maledicta est; nemo exhorresceret: quid autem nisi mors Domini pependit in ligno, ut mortem moriendo superaret? eadem igitur maledicta, quae victa est. Item si diceretur, Peccatum maledictum est; nemo miraretur: quid autem pependit in ligno, nisi peccatum veteris hominis, quod Dominus pro nobis in ipsa carnis mortalitate suscepit? Unde nec erubuit nec timuit Ut de peccato condemnaret peccatum . Non enim si in illa morte Domini peccati nostri figura penderet, ut evacuaretur corpus peccati, ut ultra non serviamus peccato . In cujus peccati et mortis figura, etiam Moyses in eremo super lignum exaltavit serpentem . Persuasione quippe serpentis homo in damnationem mortis cecidit. Itaque serpens ad significationem ipsius mortis, convenienter in ligno exaltatus est: in illa enim figura mors Domini
Abbreviated transcription (Latin):
c̃cupiscentiae mortalis. natus ẽ. xp̃c sine masculo
ex urgine c̃cipiente de spũ scõ. Non porest dici
iste in iniqͥtate c̃ceptꝰ: ñ potest dici. inpeccatis
mat̃ eiꝰ inutero eũ aluit: cui dictũ. ẽ sp̃s sc̃s super
enim carnis: mors. Et in ẽ utiq ipsa mortalitas: unde
in coniuge ñ hab& culpã: sedorigo peccati trahit secũ
debitã poenã. Non enĩ maritꝰ qr maritꝰ ẽ. mortalis ñ ẽ
aut aliunde nisi peccato mortalis. ẽ Erat enim et
dñs mortalis: sed ñ de peccato. Suscepit poenã no¬
stram: soluit culpam nr̃am. Merito xͦ in adã om̃s
moriunt᷑ : in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑. Punũ enim

Expanded text:
concupiscentiae carnalis natus est Christus sine masculo, ex virgine concipiente de Spiritu sancto. Non potest iste dici in iniquitate conceptus; non potest dici, In peccatis mater ejus in utero eum aluit, cui dictum est: Spirenim carnis mors est, et utique inest ipsa mortalitas. Unde in conjuge non habet culpam, sed origo peccati trahit secum debitam poenam. Non enim maritus, quia maritus est, mortalis non est, aut aliunde nisi peccato mortalis est. Erat enim et Dominus mortalis, sed non de peccato: suscepit poenam nostram, et ideo solvit culpam nostram. Merito ergo in Adam omnes moriuntur, in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ iã corpis morte punitꝰ ẽ Mortis ei qͥppe
suppliciũ ds̃ cõminatꝰ fuerat si paccite :
Sic eũ munerans lib̵o arbitrio. ut tam̃ r¬
gene imꝑio÷ t̾rere exitio atq in panrorsi
felicitate tanꝗ in ũbra uitȩ. unde iufttia
custodita in meliora conscenđet collocauit
Hlinc post peccatũ exuleffectꝰ. sarpẽ qqͦ.
suã qͣm peccando inse tanꝗ in radice ui¬
tiauerat: poena mortis &damnationis ob¬
strinxit : ut qc qͥd prolis exillo & simul dam¬
nata ꝑ qͣm peccauerat conuge ꝑcarnalẽ
c̃cupiscentiã. in qͣ in oboedientiae poeria si¬
milis retributa ẽ nasceret᷑ traheret origi¬
nale peccatũ : qͦtraheret᷑ perrores dolo¬
resq diũ sos ad illud extremũ cũ desertorib
angłis uitiatorib & possessorib & consar

Expanded text:
iam corporis morte punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat, si peccaret: sic eum munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio; atque in paradisi felicitate tanquam in umbra vitae, unde justitia cuHinc post peccatum exsul effectus, stirpem quoque suam, quam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnationis obstrinxit, ut quidquid prolis ex illo, et simul damnata per quam peccaverat conjuge per carnalem concupiscentiam, in quam inobedientiae poena similis retributa est, nasceretur, traheret originale peccatum, quo traheretur per errores doloresque diversos ad illud extremum cum desertoribus angelis vitiatoribus, et possessoribus, et consor
Abbreviated transcription (Latin):
ad primũ ꝑueniat᷑ Si enĩ frẽm quem
uenit in t̾ra conspicuus : et primis pximis:
ab hac ꝓximi caritate audiamꝰ eiꝰ ccritatẽ¬
t̾ra: & dilige frẽm. Accipe decelo: et dilige
dit: qui de cę̧lo descendit hic inuenit cui
ad spm scm̃ ꝓpͥe ꝑtineat : Paulũ audi. Ñ so¬

Expanded text:
ad primam perueniatur — si enim fratrem, quem dedit in terra conab hac maxime charitate quae in coeterra, et diligis fratrem: accipe de coelo, et diligis dit, qui de coelo descendit. Hic invenit cui ad Spiritum sanctum pertineat? Paulum audite: « Non so
Abbreviated transcription (Latin):
lit cõm̃darentur duo p̃cepta caritatis.
caritas. Diliges dñm dm̃ tuũ ex toto cor¬
detuo. et extota anima tua: & ex tota¬
te ipsum. H his duob p̃ceptis : tota lex
pendet et ꝓpħae. Una caritas: et duo p̃ce¬
pta bnus sp̃s: et duo data N enĩ ẽ alius
datus prius: et alius datus. ẽ postea:
qr non alia caritas diligit ꝓximum ÷¬
quam illa quae diligit deum riori gͦ
alia caritate. Qua caritate ꝓximum
diligimus : ipsa caritate dm̃ diligimꝰ.
Sed qr aliud ẽ ds̃. aliud pximꝰ  una
caritate diligunt᷑ : non st̃ tam̃ unum

Expanded text:
t commendarentur duo praecepta charitatis. charitas: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua: te ipsum. in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. una caritas et duo praecepta, unus spiritus et duo data. non enim alius datus est prius et alius datus est postea, quia non alia caritas diligit proximum quam illa quae diligit deum. non ergo alia caritas est; qua caritate proximum diligimus, ipsa caritate et deum. sed quia aliud est deus, aliud proximus, una caritate diliguntur, non sunt tamen unum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ scriptũ sit. Quic̃q sine lege peccauer̃:
sine lege peribuns :Sed regnauit inqͥt
mors ab adam usq ad moysen. idẽ a pͥmo
homine usq ad ipsam etiam legem quȩ
diuinitus ꝓmulgata ẽ qr nec ip̃sa potuit
regnũ mortis auferre Regnũ enim mor¬
tis uult intelligi : quando itadñatur in
hoĩnib reatꝰ peccati. ut eos ad uitã xt̾nã
quȩ uera uita ẽ uenire ñ sinat: sed ad
scdam etiã quȩ poenalit̃ ȩt̃na ẽ mortẽ
trahat. Hoc regnũ mortis sola in qͦlibet
homine gr̃a destruit saluatoris: quae oꝑata
ẽ. etiã in antiqͥs sc̃ĩs. qͥc̃q anteqͣm in car¬
ne xẽc uenine. ad eus tam̃ aduiuantem
grãm ñ ad legis litteram quȩ iubere

Expanded text:
cum scriptum sit: quicumque sine lege peccauerunt sine lege peribunt. Sed regnauit, inquit, mors ab Adam usque ad Moysen, id est a primo homine usque ad ipsam etiam legem quae diuinitus promulgata est, quia nec ipsa potuit regnum mortis auferre. regnum enim mortis uult intellegi, quando ita dominatur in hominibus reatus peccati, ut eos ad uitam aeternam, quae uera uita est, uenire non sinat, sed ad secundam etiam, quae poenaliter aeterna est, mortem trahat. hoc regnum mortis sola in quolibet homine gratia destruit saluatoris, quae operata est in antiquis sanctis, quicumque, antequam in carne Christus ueniret, ad eius tamen adiuuantem gr
Abbreviated transcription (Latin):
cũ inimici essemꝰ rec̃ciliati sumꝰ dõ ꝑmortem
filii eiꝰ ꝑquã facta. ẽ illa remissio peccatoꝵ.
multo magis reconciliati. salui erimꝰ inuita
ipsius. Inuita salui: qͥ ꝑmortem reconciliati
Quis enĩ dubitet daturũ amicis uitã suam:
ꝓquib inimicis dedit mortẽ suã : Nsolũ aut̃¬

Expanded text:
cum inimici essemus, reconciliati sumus Dcum inimici essemus, reconciliati sumus D est illa remissio peccatorum, multo magis reconciliati salvi erimus, in vita ipsius , in vita salvi, qui per mortem reconciliati. Quis enim dubitet daturum amicis vitam suam pro quibus inimicis dedit mortem suam. Per qu
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ in nob̾: q̃mstũ ad huc peccatores eẽmꝰ : xp̃c
ꝓ nob̾ mortuus. ẽ Multo magis iustificati
nc̃ in sanguine ipsiꝰ salui erimꝰ ab ira ꝑ
ipsum. Iustificati inquit in sanguine ip¬
habebat occisus. Salui gͦ erimꝰ ab ira ꝑipsũ.
Ab ira utiq dĩ: quae nichib aliud quam
iusta uindicta. Nongͦ sic̃ hõis animi ꝑt᷑ba¬
tio ita .ẽ. ira dĩ: sed illius ira. ẽ cui dicit
alio loco sc̃a scripturti. Tuaut̃ dñe uir¬
tutũ cũ tranqͥllitate iudicas. Sigͦ iusta
diuina uindicta tale nom̃ accepit : etiã reconci¬
liatio dĩ quȩ recte intelligit᷑ nisi cũ talis ira
finit᷑ : Nec inimici eramꝰ dõ: nisiquẽ ad modũ
iustitiae st̃ inimica peccata . Quib remissis:
iales inimicitiae finiunt᷑. et rec̃ciliant᷑ iusto
qͦs ipse iustificat. Quos tam̃ etiam inimicos
s ꝓ nob om̃ib cũ ad huc inimici essemꝰ tra¬
didit eũ. Recte gͦ apłs secutus ad iungit. Si enĩ

Expanded text:
Deus in nobis: quoniam cum adhuc peccatores essemus, CDeus in nobis: quoniam cum adhuc peccatores essemus, Cnobis mortuus est. Multo magis justificati nunc in sanguine ipsius, salvi erimus ab ira per ipsum. Justificati, inquit, in sanguine iphabebat, occisus. Salvi ergo erimus ab ira per ipsum: ab ira utique Dei, quae nihil est aliud quam justa vindicta. Non enim sicut hoicit alio loco sancta Scriptura, Tu autem, Domine virtutum, cum tranquillitate judicas . Si ergo justa divina vindicta tale nomen accepit, etiam reconciliatio Dei quae recte intelligitur, nisi cum talis ira finitur? Nec inimici eramus Deo, nisi quemadmodum justitiae sunt inimica peccata, quibus remis sis tales inimicitiae finiuntur, et reconciliantur justo quos ipse justificat. Quos tamen etiam inimicos sed pro nobis omnibus, cum adhuc inimici essemus, tradidit eum. Recte ergo Apostolus secutus adjunxit, Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
ñctatu mortuus ẽ Securus esto accepturũ te¬
ꝓsalmi uitam ipsius: quipignꝰ habes mortẽ ipfiꝰ
Pro quib enim mortuus ẽ: Nunqͥd pro
iustificatus es & deseret te : Qui ustificauit
impiũ: relinquet pium: CSurgͦ ñ fieret
merabilib modis quib: ad nos liberandos
uti posset om̃ps. ipsa potissimũ eligeretur
ut fieret: Vbiꝰ de diuinitate eius aliquid
imminutũ ẽ aut mutatũ: & de humanitate
suscepta. tantũ beneficii collatũ. ẽ hõinib
ut adĩ filio sempit̾no eodemq hõĩs filio mors
tẽporalis in debita redderetur. qua eos asem¬
pit̾na morte debita libar&. Peccata nr̃a dia¬
bolus tenebat: et ꝑ illa nos merito adige¬
bat in mortem. Dimisit ea ille qui sua
ñ habebat: & ab eo immerito ẽ ꝑductus
ad mortem. Tanti ualuit sanguis ille : ut
neminem xẽo indutũ . in aet̃na morte debita
detinere debuerit: qͥ xp̃m morte iridebita
uł adtẽpus occidit. Cõm̃dat gͦ caritatẽ suã

Expanded text:
nobis mortuus est; securus esto accepturum te vitam ipsius, qui pignus habes mortem ipsius. Pro quibus enim mortuus est? numquid pro justificatus es, et deseret te? Qui justificavit impium, relinquet pium? «Qui merabilibus modis, quibus ad nos liberandos uti posset Omnipotens, ipsa potissimum eligeretur ut fieret; ubi nec de divinitate ejus aliquid imminutum est aut mutatum, et de humanitate suscepta tantum beneficii collatum est hominibus, ut a Dei Filio sempiterno eodemque hominis filio mors temporalis indebita redderetur, qua eos a sempiterna morte debita liberaret? Peccata nostra diabolus tenebat, et per illa nos merito figebat in morte. Dimisit ea ille qui sua non habebat, et ab illo immerito est perductus ad mortem. Tanti valuit sanguis ille, ut neminem Christo indutum in aeterna morte debita detinere debuerit, qui Christum morte indebita vel ad tempus occidit. Commendat ergo charitatem suam
Abbreviated transcription (Latin):
grediunt᷑ mandatũ dĩ : sed aliud ẽ qđ exem¬
plũ ẽ uoluntate peccantib aliud: quod
origo ẽ cũ peccato nascentib. Nã et xp̃m
imitant᷑ scĩ eiꝰ: ad sequendam iustitiam
Vnde & idem paulus dic̃. bnitatores mei estote

Expanded text:
grediuntur mandatum dei; sed aliud est quod exemgrediuntur mandatum dei; sed aliud est quod exemplum est uoluntate peccantibus, aliud quod origo est cum peccato nascentibus. nam et Christum imitantur sancti eius ad sequendam iustitiam. unde et idem apostolus dicit: imitatores mei estote
Abbreviated transcription (Latin):
nis peccatũ ñ ꝓpagatione in alios homines
ex primo homine. sed imitatione transisse:¬
paruulis nolunt cređe ꝑbaptismũ solui
originale peccatũ : qđ in nascentib nullũ
ẽẽ. omnino contendunt: Sed si apłs peccatõ
illud commemorare uoluisset. qđ in bunc
mundũ ñ ꝓpagatione sed imitatione ira¬
trauerit: eius principem ñ adam sed diabolũ
dicere. deqͦ scriptũ ẽ ab initio diabolus pec¬
Deqͦ etiam legit᷑ in librd sapientiae Inuidia aut̃
diaboli mors intrauit in orbem t̃rirrum. Nã
qm̃ ista mors sic adiabolo uenit in hões
ñ qđ ab illo fuerint ꝓpagat. sed qđ eũ fue¬
rint imitati : continuo subiunx̃. Imitant᷑
aut̃ eũ qͥ st̃ exparte ipsius. Prd̃ inde apłs
cũ illud peccatũ ac mortẽ cõmemoraret
quȩ ab uno in om̃s ꝓpagatione transisset :
eum pͥncipem posuit a quo ꝓpagatio gene¬
ris humani sũpsit exordiũ. Imitantur
quidem adam qͦt qͦt ꝑ in oboedientiam trans¬

Expanded text:
 peccatum non propagatione in alios homines ex primo homine, sed imitatione transissparuulis nolunt credere per baptismum solui originale peccatum quod in nascentibus nullum esse omnino contendunt. sed si peccatum apostolus illud commemorare uoluisset, quod in hunc mundum non propagatione, sed imitatione intrauerit, eius principem non Adam, sed diabolum diceret, de quo scriptum est: ab initio diabolus pecde quo etiam legitur in libro Sapientiae: inuidia autem diaboli mors intrauit in orbem terrarum. nam quoniam ista mors sic a diabolo uenit in homines, non quod ab illo fuerint propagati, sed quod eum fuerint imitati, continuo subiunxit: imitantur autem eum qui sunt ex parte ipsius. proinde apostolus cum illud peccatum ac mortem commemoraret, quae ab uno in omnes propagatione transisset, eum principem posuit, a quo propagatio generis humani sumpsit exordium. Imitantur quidem Adam, quotquot per inoboedientiam trans
Abbreviated transcription (Latin):
Rapinam uolens intelligi peccatũ: quia
usurpatũ ẽ cont᷑ licitũ. Vnde ꝑosediam car¬
nis suȩ sic̃ in eugłio legit᷑ dic̃ Eeceuemt pͥn¬
ceps mundi huiꝰ: & in menichil inuenit :
idẽ nullũ peccatũ: Sed ut sciant om̃s inqͥt.
qr uoluntatẽ prĩs mei facio: surgite eamꝰ
hinc. Et ꝑgit inde ad passionẽ : ut ꝓdebi¬
torib Nob̵ qđ ipse ñ debebat exoluer&
Nunqͥd iure ĩsto ȩquissimo diabolus uince¬
retur: si potentia xp̃c cũ illo agere ñ ui¬
stitia uoluisset: Sed post posuit qđ po¬
tuit: ut priꝰ ageret qđ oportuit. Idõ aut̃
illũ. ẽẽ. opꝰ erat & hominẽ &dm̃. Nisi enĩ
homo ec̃e: ñ poss& occidi. Nisi & ds̃ eãe : ñcre

Expanded text:
rapinam volens intelligi peccatum, quia rapinam volens intelligi peccatum, quia usurpatum est contra licitum. Unde per os etiam carnis suae, sicut in Evangelio legitur, dicit, Ecce venit princeps mundi hujus, et in me nihil invenit, id est, nullum peccatum: sed ut sciant omnes, inquit, quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc . Et pergit inde ad passionem, ut pro debitoribus nobis quod ipse non debebat exsolveret. Numquid isto jure aequissimo diabolus vinceretur, si potentia Christus cum illo agere, non justitia voluisset? Sed postposuit quod potuit, ut prius ageret quod oportuit. Ideo autem illum esse opus erat, et hominem, et Deum. Nisi enim homo esset, non po