comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mias. Ecce ascendent ab aquilone. &
erunt quasi torrens inundans. & ope¬
rient terrã & plenitudinẽ eius: urbẽ
& habitatores illius. Ab aquilone
enĩ uenit assiruis: & de eius ardore
egredientes niniuen ⁊ nationes cȩte¬
ras subiugantes. Eo temꝑe quo haee
canebantur: fumꝰ ascendebat in excel¬
sum. idest rumor in populos uagabat᷑
ꝑ ordinem cunctarũ ꝓuinciarum.
phoenices quoq & palestinos esse ua¬
gentis : Quia dñs fundabit sion: &
in ipso sꝑabunt pauꝑes populi eius.
Quia dixerat nullus ÷ qui effugiat.
agmen eius. iudebatur in generali
sententia etiã iudȩos esse comp̃hensos.
Si inquit quesierint angłi gentis assiri¬
ae. quare solus udas euaserit: respon¬
dete ei quia dñs fundauerit sion. &
ipse humilẽ popłm sua uircute prote¬
tulerunt reges. unius aleph litterȩ er¬

Expanded text:
mias: Ecce aquae ascendent ab aquilone, et mias: Ecce aquae ascendent ab aquilone, et erunt quasi torrens inundans: et operient terram et plenitudinem ejus, urbem et habitatoreenim venit Assyrius, et de ejus ardore egredientur Niniven et nationes caeteras subjugantes. Eo tempore quo haec canebantur, fumus ascendebat in excelsum, id est, rumor in populis vagabatur per ordinem cunctarum urbium, Phoenices quoque et Palaestinos esse vagentis? quia Dominus fundavit Sion, et in ipsa sperabunt pauperes populi ejus. Quia dixerat, Nullus est qui effugiat agmen ejus, videbatur in generali sententia etiam Judas esse comprehensus. Si; inquit, quaesierint Angeli gentis Assyriae, quare solus Judas evaserit, respondete eis, quia Dominus fundaverit Sion, et ipse humilem populum sua virtute protetulerunt reges , unius ALEPH litter
Abbreviated transcription (Latin):
dum usq adurbes munitas. Pro eo
autẽ quod nos transtulimꝰ ab sorbens
uoluerem: in hebraico scriptum est
saraphmophet & interp̃tari potest¬
serpens uolans. ut sit sensus. De radice
colubri nascetur regulus: & fructus
illius id÷ reguli serpens uolans: ut dra¬
conem uolantẽ intelligas. Et pascent᷑
promogenita pauꝑum: & pauꝑes fidy¬
loquit᷑. Est autẽ sensus quod populo
dĩ fiducialit̃ requiescente: siccetur
radix philistiim ⁊ om̃s reliquiȩ con¬
summentur. Ulula porta. clama ciui¬
tas: prostrata ÷ philistea om̃is. Ab aqͥ¬
lone enĩ fumus ueniet: & non est qui
effugiat agmen eius. Portam uocat ꝓ
his qui in porta sunt. & ciuitatẽ ꝓha
bitatoribus ciuitatis. sermonẽq diri¬
git adurbes palestinorũ quod hen¬
lare debeant & lugere ueniente sen¬
nacherib & torrentis modo cuncta
uastante. Sub rege enĩ ez echia uenit
assyrius. & int̃ cęteras nationes uasta¬
uit philisteos: adquos loquit᷑ iere¬

Expanded text:
dum usque ad urbes munitas . Pro eo dum usque ad urbes munitas . Pro eo autem quod nos transtulimus absorbens volucrem, et in Hebraeo scriSARAPH MOPHETH  , interpretari potestserpens volans: ut sit sensus: de radice colubri nascetur regulus, et fructus illius, id est, reguli serpens volans, ut draconem volantem intelligas. Et pascentur primogeniti pauperum, et pauperes fiduloquitur. Est autem sensus, quod, populo Dei fiducialiter requiescente, siccetur radix Philisthiim, et omnes reliquiae consumentur. Ulula porta, clama civitas, prostrata est Philisthaea omnis: ab aquilone enim fumus veniet, et non est qui effugiat agmen ejus. Portam vocat pro his qui in porta sunt, et civitatem pro habitatoribus civitatis. Sermonem quoque dirigit ad urbes Palaestinorum quod ejulare debeant, et lugere veniente Senacherib, et torrentis modo cuncta vastante. Sub rege enim Ezechia venit Assyrius, et inter caeteras nationes vastavit Philisthaeos. Ad quos loquitur Jere
Abbreviated transcription (Latin):
gentũ non quęrunt. ñeq aurũ uelinT.
Nec mirũ si medos ad subuersionẽ
baby lonis scĩficatos uocet. cũ ꝑ ieremi¬
am ipsum nabuchodonosor. quia eius
imꝑio seruiebat. destruens p̃uarica¬
tricẽ ierłm. seruũ suũ & columbam
dixerit. Porro quod ait fortes meos.
exultantes in gła mea: ostendit eos
ñ suis uirib sed dĩ ira. tam sublimis re¬
gni potentiã sub uertisse. Uox multi¬
tudinis in montib quasi popłorum
frequentiũ. uox sõnitus regũ. gentiũ

Expanded text:
gentum non quaerant, nec aurum velint. gentum non quaerant, nec aurum velint. Nec mirum si Medos ad subversionem Babylonis sanctificatos vocet, cum per Jeremiam ipsum Nabuchodonosor, quia ejus imperio serviebat, destruens praevaricatricem Jerusalem, servum suum et columbam dixerit. Porro quod ait: Fortes meos, et exsultantes in gloria mea, ostendit eos non suis viribus, sed Dei ira tam sublimis regni potentiam subvertisse. Vox multitudinis in montibus, quasi populorum frequentium: vox sonitus regum
Abbreviated transcription (Latin):
manũ. Montẽ caliginosũ siue tene¬
brosũ qđ hebraice dicit᷑ nesfe: baby¬
lonẽ ꝓpt̃ suꝑbiam intelligi iã supra¬
diximus. Sunt montes tenebrosi tristi¬
ciam & caliginẽ p̃ferentes: de quib &
ieremias ait. Date głam dño dõ ur̃o.¬
głam antequã offendant pedes ur̃i
ad montes tenebrosos. Precipitur uel
angłis uł quibus libet ministri ᷤ: ut iu¬
bente dño. ⁊ exaltata nuntiorũ ma¬
nu uentura babẏloni captiuitas p̃di¬
cetur. Et ingrediant᷑ portas duces.
Ego mandaui scĩficatis meis. & uocaui
fortes meos in ira mea: exultantes ingła
mea. Principes ⁊gigantes uixta.lxx.
trans latores. eusebius uirtutes angłicaᷤᷤ
interp̃tatur: & pessimos demones qui
ad euersionẽ babylonis missi st̃. Nos
autẽ historiȩ ordinẽ ꝑsequentes. me¬
dos esse dicimꝰ de quib in consequenti¬
bus aꝑtius scripturr testatur. dicens.
Ecce ego suscitabo suꝑ eos medos qͥ ar¬

Expanded text:
manum. Montem caliginosum, sive tenemanum. Montem caliginosum, sive tenebrosum, quod Hebraice dicitur NESPHE , Babylonem propter superbiam intellige. Isti sunt montes tenebrosi, tristitiam, et caliginem praeferentes, de quibus Jeremias ait: Date gloriam Domino Deo vestro, antequam offendant pedes vestri ad montes tenebrosos . Praecipiturque vel Angelis, vel quibuslibet ministris, ut jubente Deo, et exaltata nuntiorum manu, ventura Babyloni captivitas praedicetur. Et iego mandavi sanctificatis meis, et vocavi fortes meos in ira mea exsultantes in gloria mea. Principes, et gigantes juxta LXX Translatores Eusebius virtutes Angelicas interpretatur, et pessimos daemones, qui ad eversionem Babylonis missi sunt. Nos autem historiae ordinem prosequentes, Medos esse dicimus. De quibus in consequentibus apertius Scriptura testatur, dicens: Ecce ego suscitabo super eos Medos, qui ar
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc alias: nunc qͦd cępimꝰ ex equa¬
mur. Babylon fuit metrõpolis chalde¬
orũ cuius rex nabuchodonosor cunccis
usq adȩchiopiã gentib suꝑatis: int̃
cȩteras uastauit & udȩam. diuiq obses¬
sam ierłm: undecimo anno cępit regni
sedechiȩ. Quẽ & ipsũ captũ duxit in
antiochiã. quȩ tunc uocabat᷑ reblatha
ibiq coram patre filuĩ interfectis: ocu¬
los sedechiȩ iussit auferri excȩcatũq
misit in caueã. & inritum ferarũ tra
qͦd canebat. Intrabis in babylonẽ. &e
non uidebis eã. Ad consolationẽ ergo
popłi iudeorũ: babylonus ruina p̃di¬
catur. Quod quomͦ niniuȩ metropolis
assyriorũ. quorũ rex ful & theglath.¬
falasar & salmanasar & senna cherib
decem trib cęperant. chaldẽo uastan¬
te subuersa :: ita etiã hȩc quȩ contra
dm̃ suꝑbierit. medoꝵ atq ꝑsarum im¬
petu subuertat᷑. In montẽ caliginosũ
exalta signũ. &e exaltate uocẽ. leuate

Expanded text:
de hoc alias. Nunc quod cepimus exsequade hoc alias. Nunc quod cepimus exsequamur: Babylon fuit metropolis Chaldaeorum, cujus rex Nabuchodonosor cunctis usque ad Aethiopiam gentibus superatis, inter caeteras vastavit et Judaeam, diuque obsessam Jerusalem undecimo anno cepit regni Sedechiae: quem et ipsum captum duxit in Antiochiam, quae tunc vocabatur Reblatha, ibique coram patre filiis interfectis, oculos Sedechiae jussit auferri, excaecatumque misit in caveam, et in ritum ferarum traxJeremiae, quod canebat: Intrabis in Babylonem, et non videbis eam . Ad consolationem ergo populi Judaeorum, Babylonis ruina praedicitur, quod quomodo Ninive metropolis Assyriorum, quorum reges Phul, et Theglathphalasar, et Salmanasar, et Sennacherib, decem tribus ceperant, Chaldaeo vastante, subversa est: ita etiam haec, quae contra eum superbierit, Medorum atque Persarum impetu subvertatur. In montem caliginosum elevate signum, exaltate vocem, levate
Abbreviated transcription (Latin):
ornam̃ta monstremus. Proposiusti
de isaia uisionẽ babylonis ⁊ philisti
im. & moab. & damasci. ȩgiptiq & de¬
serti maris. & idumeȩ. & arabiȩ. &¬
uallis usionis. & tyri : quas si latiꝰ
nitar exponere. multis libris opus
erit. & exactoris mei nauigiũ in annũ
alterũ differret᷑. Itaq ut uis. singulis
testimoniis breues sententiolas coapta¬
bo: ut non tam exponã quid sentiã. quã
paucis uerbis sentienda dimittã. Dicta¬
mus hȩc ñ scribuus. Currente notari¬
orũ articulo: currit oratio. Nolumus
enĩ nr̃a laudari : sed ꝓpħȩ dicta in telli¬
gi. Nec iactamus eloquentiã: sed scien
tiã quęrimꝰ scripturarũ. Incipiamus gͦ
dit isaias filius amos. Uerbũ hebraieỹ
messa: uel onus uł pondus intelligi po¬
test. Qubicunq p̃positũ fuerit: mina¬
rum plena sunt quȩ dicuntur. Unde
nuiror septuaginta trans latores. in re
tristi uoluisse ponere uisionẽ. Sed

Expanded text:
ornamenta monstremus. Proposuisti ornamenta monstremus. Proposuisti de Isaia Visionem Bim, Moab, Damasci, Israel, Aegypti, deserti maris, Idumaeae et Arabiae, Vallis visionis, et Tyri: quas si latius nitar exponere, multis libris opus erit, et exactoris mei navigatio in annum alterum differetur. Itaque ut vis, singulis testimoniis breves sententiolas coaptabo, ut non tam exponam quid sentiam, quam paucis verbis tibi sentienda dimittam. Dictamus haec, non scribimus: currente notariorum manu currit oratio. Nolumus enim nostra laudari, sed Prophetae dicta intelligi, nec jactamus eloquentiam, sed scientiam quaerimus Scripturarum. Incipiamus ergdit Isaias, filius Amos. Verbum Hebraicum MESSA , vel onus, vel pondus, intelligi potest. Et ubicumque praepositum fuerit, minarum plena sunt quae dicuntur. Unde miror LXX Translatores in re tristi voluisse ponere visionem; sed
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m heracliũ diaconũ.: qui me ma¬
nu conserta in ius uocaret: & ꝓmissỹ
ꝑ mom̃ta exigeret. Quid igit᷑ faciã:
Subeamne opus in quo uiri eruditis¬
simi sudauer̃: Origenem loquor &
eusebiũ pamphili. quorũ alter liberiᷤᷤ
allegoriȩ spaciis euagatur. & in terp̃¬
tatis nominib singulorũ. ingenium
suũ facit eccłȩ sacram̃ta: alter histo
ricam expositionẽ titulo reꝓmittens.
interdũ obliuiscitur ꝓpositi. & ori¬
genis scita concidit: An taceam.
& aꝑte huius generis expositionẽ
nescire me dicam: & quando tͥ pote¬
ro ꝑsuadere me ñ potuisse magis
quã noliusse: Quoꝵ alterũ inbecil¬
litatis. ẽ alterũ suꝑbiȩ. Quibus ab¬
ductus causis: malui ate ingenium
meũ quã uoluntatẽ quęri. Preui¬
terq ad notabo quȩ didici: funda¬
m̃ta iaciens scripturarũ. Cȩterũ si
aut tu uolueris. aut spaciũ fuerit.
ale supra struendum ÷ ȩdificium.
ut imposito culmine ꝑfecta eccłiȩ

Expanded text:
nostrum Heraclium diaconum, qui me manostrum Heraclium diaconum, qui me manu conserta in jus vocaret, et promissum per momenta exigeret. Quid igitur faciam? subeamne opus in quo viri eruditissimi sudaverunt, Origenem loquor, et Eusebium Pamphili, quorum alter liberis allegoriae spatiis evagatur, et interpretatis nominibus singulorum, ingenium suum facit Ecclesricam expositionem titulo repromittens, interdum obliviscitur propositi, et in Origenis scita concedit? An taceam, et aperte hujus generis expositionem nescire me dicam? et quando tibi potero persuadere, me non potuisse magis quam noluisse: quorum alterum imbecillitatis est, alterum superbiae? Quibus adactus causis, malui a te ingenium meum quam voluntatem quaeri: breviterque annotabo quae didici, fundamenta jaciens Scripturarum. Caeterum si aut tu volueris, aut spatium fuerit, ale supra struendum est aedificium, ut imposito culmine, perfecta Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
sofonias plenius loquit᷑. Lauda filia
sion. iubila tu isrł. letare & exulta in
om̃i corde filia ierłm: Quia abstulit
dñs iudiciũ tuũ. auertit in imicos tu¬
os. Significat autẽ tempus. quo cyrus
rex ꝑsarum: captiuum popłm ierłm
redire ꝑmisit. Lege et re librum agge¬
umq &e zachariam: quando sub zoroba¬
bel. & iħu sacerdote magno. etra &e ne¬
emia. altare. templũ. mũriq extructi
sunt. Adiungetur aduena ad eos. ad
iungetur domui ia cob ⁊ tenebunt eos

Expanded text:
Sophonias plenius loquitur: Lauda, filia Sophonias plenius loquitur: Lauda, filia Sion; jubila, Israel; laetare et exsulta in omni corde, filia Jerusalem: quia abstulit Dominus judicium tuum: avertit inimicos tuos . Significat autem tempus quo Cyrus rex Persarum captivum populum Jerusalem redire permisit. Lege Esdrae librum , Aggaeum et Zachariam , quando sub Zorobabel, et Jesu sacerdote magno, et Esdra, et Neemia, altare, Templum, murique urbis exstructi sunt. Adjungetur advena ad eos, et adhaerebit domui Jacob, et tenebunt eos
Abbreviated transcription (Latin):
compediet᷑ cadauer tuũ: subter te
sternetur tinea: & operim̃tũ tuum
erunt uermes. Sermo potentium &
principũ terrȩ quos supra cȩdros &
abietes appellaret: ad regem babylo¬
nium dirigitur. in inferis constitutũ.
lam ñ dosemꝰ nos fuisse succisos. cum
& tu eadẽ secure corrueris: om̃is poten¬
tia tua & in cęlum eleuata suꝑ bia
ad terrã detracta. ẽ. Ergo & tuũ
cadauer tinea sustentabit. & scaten¬
tiũ operiet uermiũ multitudo: senti
es morte hominis uilitatẽ. qui dei
potentiã in te p̃ferebas. Quomͦ ceci¬
disti de cȩlo lucifer qͥ mane oriebariᷤ¬
corriusti in terram qui uulnerabas gen¬
tes : qui dicebas in corde tuo in cęlum

Expanded text:
er tuum, subter te sternetur tinea, et operimentum tuum erunt vermes. Sermo potentium et principum terrae, quos supra cedros et abietes appellarat, ad regem Babylonium dirigitur in inferis constitutum. Jam non dolemus nos fuisse succisos, cum et tu eadem securi corrueris. Omnis potentia tua, et in coelum elevata superbia, ad terram detracta est. Ergone et tuum cadaver tineam sustentabit, et scatentium operiet vermium multitudo? Senties per mortem hominis vilitatem, qui Dei in te potentiam praeferebas. Quomodo cecidisti de coelo, lucifer, qui mane oriebaricorruisti in terram qui vulnerabas gentes:
Abbreviated transcription (Latin):
bratus. ẽ. sol in ortu suo. &e luna ñsplen¬
debit lumine suo. Uerbum hebraicum¬
chyile .lxx. oriona transtuler̃. He¬
brȩus quoq quo ego p̃ceptore usus sum.
arcturũ interp̃tatus. ẽ. Nos generali¬
mus. Est autẽ sensus: qͦd cũ dies dñi
crudelis aduenerit: & furor eius uni¬
uersa uastarit: prȩ timoris magnitudi¬
ne mortalib cuncta tenebrescant. & sol
ipse & luna astraq rutilantia. suũ ui¬
deantur negare fulgorẽ. Unde & cęlũ
sacco induitur. quod scilicet tenebrę
cuncta oꝑͥant. & p̃mentib malis nichil
aliud sentiunt homines. nisi quod mens
uidere compellit. Et uisitabo suꝑ orbi ᷤᷤ
mala. & controc impios iniquitatẽ eoꝵ:¬
& requiescere faciam suꝑbiam infideli¬
um. & arrogantiã fortium humiliabo.
Et ex hoc loco & ex suꝑiori. ubi seriptũ
est qͦd ob tenebrescat sol in ortu suo &
luna caligine compleatur. & stellȩ ful¬
gorem retrabant. & totius orbis iniqͥtas

Expanded text:
bratus est sol in ortu suo, et luna non splenbratus est sol in ortu suo, et luna non splendebit lumine suo. Et viCHISILE LXX ὠρίωνα transtulerunt. Hebraeus, quo ego praeceptore usus sum, Arcturum interpretatus est. Nos generalimus. Est autem sensus, quod cum dies Domini crudelis advenerit, et furor ejus universa vastarit, prae timoris magnitudine mortalibus cuncta tenebrescant, et sol ipse et luna astraque rutilantia suum videantur negare fulgorem. Unde et coelum sacco induitur, quod scilicet tenebrae cuncta operiant, et prementibus malis, nihil aliud sentiant homines, nisi quod mens videre compellit. Et visitabo super orbis mala, et contra impios iniquitatem eoet quiescere faciam superbiam infidelium, et arrogantiam fortium humiliabo. Ex hoc loco et ex superiore, ubi scriptum est, quod obtenebrescat sol in ortu suo, et luna caligine compleatur, et stellae fulgorem retrabant, et totius orbis iniquitas
Abbreviated transcription (Latin):
retur. & singuli ad terrã suam fugient.
Postquã capta fuerit babylon & portas eiꝰ
intrarit hostilis exercitus. c̃uncta auxili¬
a & diuersarũ gentiũ turmȩ. quib priꝰ
ciuitas defensabatur. ad suas ꝓ untias
gladio. Qui non fugerit mucrone feri¬
etur. Qui uͦ aut resistere uoluerit aut
reuerti. in tantũ captȩ ubi non ꝓderit:
ut ipse quoq sanguinẽ fundat. Infan¬
tes eorũ allidentur: in oculis eorũ di¬
ripientur domus eorũ. & uxores uiola¬
buntur. Hoc est qͦd dauid ꝓphetat in

Expanded text:
rtetur, et singuli ad terram suam fugient. rtetur, et singuli ad terram suam fugient. Postquam capta fuerit Babylon, et per portas ejus intrarit hostilis exercitus, cuncta auxilia et diversarum gentium turmae, quibus prius civitas defensabatur, ad suas provinciagladio. Qui non fugerit, mucrone ferietur: qui vero aut resistere voluerit, aut reverti, in tantum captae urbi non proderit, ut ipse quoque sanguinem fundat. Infantes eorum allidentur in oculis eorum: diripientur domus eorum, et uxores eorum violabuntur. Hoc est quod David in
Abbreviated transcription (Latin):
mentis nr̃is cooperiemur. tantũ modo
inuocetur nom̃ tuũ suꝑ nos: aufer op¬
probrium nr̃m. Et in samuelis uolumi¬
ne continetur. Sermo dñi erat p̃ciosus
indieb illis: id est rarus. Nota quod in
hebraico ꝓgenerali auro phat. ꝓ obrito
ofir scriptũ est. Suꝑ hoc cęlum turba¬
bo & mouebitur terra de locosuo. ꝓpt̃
indignationẽ dñi exercituũ: & ꝓpter
diem irȩ furoris eius. Uel eo sensu accipe¬
quo supra de stellis & sole & luna & or¬
be exposiumꝰ. uł hyꝑbolicos quod ad
indignationẽ dĩ ꝑtinet: & cȩlum triste
sit. terra moueatur. elem̃ta quoq om̃a
iram creatoris agnoscant. Et erit quasi
dammula fugiens: & quasi ouis. & non
erit qui congreget. Babyloniam signi¬
ficat &epopłm chaldȩorũ. qͦd ita pauidꝰ
ad inruptionẽ medorũ ꝑsarumq fu¬
giat: quasi dammula. & ouis rugitũ leo¬
nis & ululatum lupi. nec habeat defen¬
sorem aut principem: cuius sequatur¬
imꝑium. Unusquisq ad popłm suũ conte¬

Expanded text:
mentis nostris operiemur; tantummodo invocetur nomen tuum super nos, et aufer opprobrium nostrum . Et in Samuelis volumine continetur: Sermo Domini erat pretiosus in diebus illis , id est rarus. Nota quod in Hebraico pro generali auro PHAZ , pro obrizo OPHIR , scriptum est. Subo, et movebitur terra de loco suo propter indignationem Domini exercituum et propter diem ire furoris eius». quo supra de stellis et sole et luna et orbe exposuimus; vel hyperbolicos, quod ad indignationem Dei et celum triste sit, et terra moveatur, elementa quoque omnia iram Creatoris agnoscant. Et erit quasi damula fugiens, et quasi ovis, et non erit qui congreget. Babylonium significat et Chaldaeum populum, quod ita pavidus ad irruptionem Medorum Persarumque fugiat, quasi damula et ovis ad rugitum leonis et ululatum lupi: nec habet defensorem aut principem, cujus sequaturimperium. Unusquisque ad populum suum conve
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ sensũ ⁊ morses famulus dĩ: pari
uoce consentit. Ecce dñi dĩ tui. cȩlũ ⁊
cȩlũ cęli. Quod utiq ñ more iudaico
debemus accipere ut ds̃ ullo clauda¬
tur loco. ⁊ in cęlo tantũ habitet. ⁊ qͥ
ubiq diffusus ẽ. ⁊ aquo omĩa conti¬
nentur: sed excelsa. ⁊ celos. ⁊ scõs me¬
rito intelligamꝰ atq uirtutes. Iste
est enĩ qui habitat in cęlo. de quo in
euangłio scriptũ ẽ. Nemo ascendit
in cęlũ. nisi qͥ descendit decęlo: filiꝰ ho¬
minis qui ẽ. in cęlo. Iste requiescit in
sc̃ĩs. ⁊ habitat in humilib: ⁊ in his
qui contriti sunt sp̃u. de quib dicit᷑.
sacrificiũ dõ sp̃s contribulatus. cor
contritũ ⁊ humiliatũ. ds̃ non despicit.
Ipse pusillanimis dat patientiã : ut
in angustus constituti. spe futurorum.
tribulationẽ sustineant. Ipse dat
uitã: utiq his qui peccato mortui e¬
rant. De quo dicit᷑. Apud te ẽ. fons

Expanded text:
quem sensum et Moyses famulus Dei pari quem sensum et Moyses famulus Dei pari voce consentit: Ecce Domini Dei tui coelum, et coelum coeli ; quod utique non more Judaico debemus accipere, ut Deus ullo claudatur loco et in coelo tantum habitet, qui ubique diffusus est, et a quo omnia continentur: sed excelsa et coelos, Sanctos merito intelligamus atque Virtutes. Iste est enim qui habitat in coelo, de quo in Evangelio scriptum est: Nemo ascendit in coelum nisi qui descendit de coelo, Filius hominis qui est in coelo . Iste requiescit in sanctis et habitat in humilibus et in his qui contriti sunt spiritu. De quibus dicitur: Sacrificium Deo, spiritus contribulatus; cor contritum et humiliatum Deus non despicit . Ipse pusillanimis dat patientiam, ut in angustiis constituti, spe futurorum, tribulationem sustineant. Ipse dat vitam, utique his qui peccato mortui erant. De quo dicitur: Apud te est fons
Abbreviated transcription (Latin):
& humilia respicit. & in euangłio angeli
clamitant. Gła in ex celsis dõ: ⁊ suꝑ t̃rã
pax. & rursũ in psalmis. Laudate dñm
de cęlis : laudate eũ in excelsis. & ñ solũ
excelsus habitat in excelsis: sed &e sc̃s
in scĩs. Qui dicit in alio loco. Sc̃i estote:
qm̃ ego sc̃s sum. Et quomͦ in ꝑuersã ani¬
mã non ingredietur sapientia. neq ha¬
bitat in corpore subdito peccatis: sic
sẽs in scĩs habitat. Et ubicunq sordes fu¬
erint ñ potest habitare mundicia: di¬
cente scõ ad dñm. Tu aut̃ in scĩs habi¬
tas laus isrł. Unde ⁊ nos in oratione au¬
demus dicere. Pat̃ nr̃ qui es in cęlis scĩ¬
ficetur nom̃ tuũ. Et in scđo psalmo le¬
gimꝰ. Qui habitat in cęlis irridebit eos:
& dñs subsannabit eos. Xp̃s enĩ non in
his habitat qui terreni sunt: sed in his
qui supra cęlestes. qui enarrant głam
dñi. de quib dicit᷑ exaudiet eũ de cȩ¬

Expanded text:
et humilia prospicit . Et in Evangelio Angeli et humilia prospicit . Et in Evangelio Angeli clamitant: Gloria in excelsis Deo, et super terram pax . Et rursum in Psalmis: Laudate Dominum de coelis: laudate eum in excelsis . Et non solum excelsus habitat in excelsis, sed et sanctus in sanctis. Qui dicit in alio loco: Sancti estote; quoniam ego sanctus sum . Et quomodo in perversam animam non ingreditur sapientia, neque habitat in corpore subdito peccatis : sic sanctus in sanctis habitat; et ubicumque sordes fuerint, non potest habitare munditia, dicente sancto ad Dominum: Tu autem in sancto habitas, laus Israel . Unde et nos in oratione audemus dicere: Pater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum. Et in secundo psalmo legimus: Qui habitat in coelis irridebit eos, et Dominus subsannabit eos . Christus enim non in his habitat qui terreni sunt, sed in his qui supercoelestes, qui enarrant gloriam Domini, de quibus dicitur: Exaudiat eum de coe
Abbreviated transcription (Latin):
cȩcos. ⁊ canes mutos. ⁊ pastores ignorantes
intelligentiã.⁊ filios iniquos. ⁊ semen ad¬
ulterorũ atq meretricis: post quȩ uenit
ad ierłm. cui exꝓbat fornicationẽ eius.
eo qđ dilatauerit cubile amatorib suis
& susceperit eos manu aꝑtaꝰ ⁊ ornauerit
se cunctis idolis. ⁊ miserit legatos ꝓcul.
ut peregrini s quoq amatorib frueret᷑.
qua increpatione finita uenit ad eos qͥ
confidunt in dño: ⁊ quib t̾ram montẽq
ꝓmiserat possidendũ : ⁊ quorũ reuersi.¬
oni iter uisserat p̃parari. haud dubiũ qͥ ꝑ
ditu popli sui pollicitus sit. sequenti
sermone testatur. Hȩc enĩ dicit dñs
eorũ in quib habitat. Quorũ unꝰ dic̃
nib eleuet᷑: sed uxta illud qđ alibi
dicit᷑. dñs michi factus ẽ. in salutẽ. etiã
humilib excelsus fiat. qui suꝑbis resis¬
tit ⁊ humilib dat gr̃am. ut eos eleuet
⁊ habitet in excelsis. Ex celsus enĩ dñs:

Expanded text:
caecos, et canes mutos, et pastores ignorantes caecos, et canes mutos, et pastores ignorantes intelligentiam, et filios iniquos, et semen adulterorum atque meretricis: post quae venit ad Jerusalem, cui exprobrat fornicationem ejus, eo quod dilataverit cubile amatoribus suis, et susceperit eos manu aperta, et ornaverit se cunctis idolis, et miserit legatos procul; ut peregrinis quoque amatoribus frueretur. Qua increpatione finita, venit ad eos qui confidunt in Domino, et quibus terram montemque promiserat possidendum et quorum reversioni iter jusserat praeparari: haud dubium quin ditu populi sui pollicitus sit, sequenti sermone testatur. Haec enim dicit Domineorum in quibus habitat, quorum unus dicinibus elevetur, sed juxta illud quod alibi dicitur: Dominus mihi factus est in salutem , etiam humilibus excelsus fiat. Qui superbis resistit, et humilibus dat gratiam : ut eos elevet et habitet in excelsis. Excelsus enim Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona dĩ ⁊ dicam: p osuer̃ ⁊ dicent.
Hi uidelicet qͥ possidebunt t̾ram. ⁊ he¬
reditatẽ consequent᷑ montẽ scm dei:
nec erunt. ꝓpria salute contenti. sed
etiã cęteros ad docendos poplos uoca-¬
bunt. Symmachꝰ hunc locũ ita in ter¬
p̃tatus ẽ. Qui aut̃ confidet in me possi¬
debit t̾ram. ⁊ hereditate consequetur
montẽ scm̃ meũ ⁊ dicet. rectam uiã fa¬
cite ⁊ reliqͣ: eo qđ ipse qui t̾ram montẽ¬
q possederit. cȩteros instruat ut uiam
dño parent. Quia hȩc dicit dominꝰ¬
excelsus ⁊ sublimis habitator ęternita¬
habitans. ⁊ cũ contrito ⁊ huimili sp̃u. ut
uiuificet sp̃m humiliũ: ⁊ uiuicet cor
contritorũ. Lxx Hȩc dicit excelsus.
in excelsis habitans in ȩternũ. sc̃s in sc̃ĩs.
nom̃ illi excelsus. in scĩs requiescens. et
pusillanimis dat patientiã: ⁊uitã his
qui corde contriti st̃. Coeperat sermo
propheticus contra popłm iudȩorum¬
quorũ magistros appellauit speculatores

Expanded text:
dicam, LXX posuerunt et dicent: hi videlicet qui possidebunt terram, et haereditate consequentur montem sanctum Dei. Nec erunt propria salute contenti: sed etiam caeteros ad docendum populos provocabunt. Symmachus hunc locum ita interpretatus est: Qui autem confidit in me, possidebit terram, et haereditate consequetur montem sanctum meum, et dicet: Rectam viam facite, et reliqua. Eo quod ipse qui terram montemque possederit, caeteros instruat, ut viam Domino parent. Quia haec dicit excelsus et sublimis habitator aeternitahabitans, et cum contrito et humili spiritu: ut vivificet spiritum humilium et vivificet cor contritorum. LXX: Haec dicit excelsus, et in excelsis habitans in aeternum: sanctus in sanctis nomen illi. Excelsus in sanctis requiescens, et pusillanimis dans patientiam et vitam his qui corde contriti sunt. Coeperat sermo propheticus contra populum Judaeorumquorum magistros appellavit speculatores
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃ egredi dicat᷑ex patre : cũ etiã filius
de Se dixerit. ego de patre exiui
&ueni. Neq enĩ ame ipso exiui : sed
ille me misit. De hoc spu loquebatur.
Rogabo patrẽ. ⁊ aliũ paraclitũ dabit
uobis: ut sit uobiscũ semꝑ. sp̃m uerita¬
tis. Hic ẽ. sp̃c : de quo seribit moyses.

Expanded text:
Spiritus egredi dicatur ex Patre, cum etiam Filius Spiritus egredi dicatur ex Patre, cum etiam Filius de se dixerit: Ego de Patre exivi, et veni; neque enim a meipso exivi, sed ille me misit . De hoc Spiritu loquebatur: Rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut sit vobiscum semper, Spiritum veritatis . Hic est Spiritus de quo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est iustũ perire eos in ȩt̃nũ: qui meo
flatu ac spu sustentant᷑. Quidã nr̃s¬
rũ hunc ẽẽ. aiunt spm quo om̃is mun¬
dus inspiratur ⁊ regitur: ⁊ cuncta ba¬
bent noticiã dĩ. Quẽ iuxta historicos
insignis poeta. describens ait. Prinei¬
pio cęlũ ac terras camposq liquentes.
Luicentẽq globũ lunȩ titaniaq astra.
Sp̃s intus alit totamq infusa ꝑartus
Mens agitat molẽ & magno se corpore
miscet. & Reliqͣ. Alii uero sp̃m scm̃ intel¬
ligunt. qui in principio ferebatur suꝑ
aquas. ⁊ uituficabat om̃ia: qui de patre
egreditur ⁊ propt̃ societatẽ naturȩ a
filio mittitur dicente. expedit uobis ut
ego uadam. Nisi enĩ ego iero paraclitꝰ
non ueniet ad uos: sin aut̃ ego iero mit¬
tam eũ ad uos. De quo rursũ ait. Cũ
uenerit paraclitus. quẽ ego mitam uo¬
bis apatre. sp̃s ueritatis qui de patre
egreditur. Ne scandalizet quẽ piam si

Expanded text:
non est justum perire eos in aeternum, qui meo non est justum perire eos in aeternum, qui meo flatu ac spiritu sustentantur. Quidam nostrorum hunc esse aiunt spiritum, quo omnis mundus inspiratur et regitur; et cuncta habent notitiam Dei, quem juxta Stoicos insignis poeta scribens, ait : Principio coelum ac terras camposque liquentes, Lucentemque globum lunae, Titaniaque astra Spiritus intus alit: totamque infusa per artus, Mens agitat molem, et magno se corpore miscet. et reliqua. Alii vero sanctum Spiritum intelligunt, qui in principio ferebatur super aquas, et vivificabat omnia: qui de Patre egreditur, et propter societatem naturae, a Filio mittitur dicente, Expedit vobis ut ego vadam. Nisi enim ego iero, Paracletus non veniet ad vos: sin autem ego iero, mittam eum ad vos . De quo rursum ait: Cum venerit Paracletus quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis qui de Patre egreditur . Ne scandalizet quempiam, si
Abbreviated transcription (Latin):
quiescit inscĩs. qui sustentat afflictos
& iutam tribuit oppressis: hȩc locutus
est. Non semꝑ irascar. nec iugit̃ indig¬
nabor : quia ad hoc ꝑcutio ut emendẽ:
ideo occido ut iuuificem. Misereor
enĩ creaturȩ meȩ: ⁊ quos ipse condidi
in ȩternũ perire ñ patiar. Sp̃s quoq
m̃s qui ex me egreditur. siue qui iuxta
hebraicũ. aquilãq ⁊ simmachũ. ⁊ the¬
odotionẽ cuncta circundat. hoc enĩ¬
aei. uegetatores. om̃iũ ⁊ flatũ siue plu¬
ralit̃ flatus. hoc quippe nasa mothso¬
nat ego feci. de quo alibi scriptum ẽ.
Om̃is flatus siue om̃e qđ spirat: lau¬
det dñm. De qͦ spũ ⁊ flatu: in princi¬
pio geneseos scriptũ ẽ. Insufflauit
ds̃ flatũ uitȩ:⁊ factus ẽ homo in ani:¬
mã uiuentẽ. Tale quid ⁊ iob loquit.
Sp̃s dñi qui ẽ. in narib meis: ⁊ flatus
om̃ipotentis qui docet me. Cum ergo
ame egrediatur spc̃.⁊ flatu atq inspi¬
ratione mea cuncta uegetent᷑ ⁊ uiuatł.

Expanded text:
quiescit in sanctis: qui sustentat afflictos, et vitam tribuit oppressis , haec locutus est: Non semper irascar, nec jugiter indignabor. Qui ad hoc percutio, ut emendem, ideo occido, ut vivificem. Misereor enim creaturae meae; et quos ipse condidi, in aeternum perire non patiar. Spiritus quoque meus, qui ex me egredietur, sive qui juxta Hebraicum, Aquilam, Symmachum et Theodotionem, cuncta circumdat , εῖ, vegetator est omnium. Et flatum, sive pluraliter flatus hoc quippe NASAMOTH sonat, ego feci, de quo alibi scriptum est: Omnis flatus, sive omne quod spirat laudat Dominum . De quo spiritu et flatu in principio Geneseos scriptum est: Insufflavit Deus flatum vitae, et factus est homo in animam viventem. Ts Domini qui est in naribus meis, et flatus omnipotentis qui docet me . Cum ergo a me egrediatur spiritus, et flatu atque inspiratione mea cuncta vegetentur et vivant,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ qui habuerint in dño fidutiam
possessuros t̾ram: de qua in hoc eodẽ
ꝓpħa lecturi sumꝰ: eleuabit te ad bona
terrȩ. Ex quo ꝑspicuum ẽ. hanc t̾ram ñ
deorsum eẽ sed sursũ: ad quã sc̃i dño

Expanded text:
autem qui habuerint in Domino fiduciam, autem qui habuerint in Domino fiduciam, possessuros terram, de qua in hoc eodem Propheta lecturi sumus: Elevabit te ad bona terrae. Ex quo perspicuum est, hanc terram non deorsum es
Abbreviated transcription (Latin):
Ireditabit t̾ram: ⁊ possidebit montem
⁊ scm̃meũ. Et dicam. uiam facite p̃bete¬
iter. declinate de semita: auferte of¬
fendicula de uia populi mei. Lx .x.
stos enĩ om̃s tollet uentus. ⁊ auferet
tempestas : qui aut̃ sperant in me pos:¬
sidebunt t̾ram. ⁊ hereditate consequen:¬
tur montẽ scm meũ. ⁊ dicent. Mundas.
facite a facie eius uias: ⁊ auferte offen:¬
dicula de uia popłi mei. Iudȩi de ba¬
biloniis hȩc asserunt ꝓpħari: qđ illis
dĩ uirtutẽ superatis. popłs redeat in
iudȩã. ⁊ possideant montẽ sion. ⁊ om̃ia
itineris impedim̃ta tollant᷑. nec ullius
gentis paciant᷑ insidias. quia dñs pla¬
nã fecerit uiã popło suo. ⁊ hȩc sub ro-¬
robabel ⁊ ezra impleta contendunt.
Nos aut̃ uingentes superiorib quȩ
dicunt᷑ : hoc asserimꝰ. qđ om̃ia idola
quȩ eos ñ potuerant liberare tollat
uentus atq tempestas:i sint quasi pul¬
uis quẽ ꝓicit uentus a facie t̾rȩ: eos

Expanded text:
reditabit terram et possidebit montem reditabit terram et possidebit montem sanctum meum et dicam viam facite praebeiter, declinate de semita, auferte offendicula de via populi mei. LXX: Istos enim omnes tollet ventus, et auferet tempestas. Qui autem sperant in me possidebunt terram, et haereditate consequentur montem sanctum meum, et dicent: Mundas facite a facie ejus vias et auferte offendicula de via populi mei. Judaei de Babyloniis haec asserunt prophetari, quod illis Dei virtute superatis, populus redeat in Judaeam, et possideat montem Sion, et omnia itineris impedimenta tollantur, nec ullius gentis patiatur insidias: quia Dominus planam fecerit viam populo suo. Et haec sub Zorobabel et Ezra impleta contendunt. Nos autem jungentes superioribus quae dicuntur, hoc asserimus, quod omnia idola quae eos non poterant liberare, tollat ventus atque tempestas, et sint quasi pulvis, quem projicit ventus a facie terrae. Eos
Abbreviated transcription (Latin):
uant te intribulatione tua. Qui semꝑ
tacui ⁊ quasi ñ uiderem tua peccata
neglexi: nequaquã ultra reticebo. sed
dicam qđ ante iam dixi : tacui. nũqͥd
semꝑ tacebo: & anñtiabo iusticiã tuã
est. Uelut si quis inscelerib dep̃henso
dicat: uide bona opera tua. Propt̃ qđ
si quando tibi tribulationis tempus ad¬
uenerit. ⁊ cȩperis ñ ad idola quȩ colu¬
isti sed ad cęlũ manꝰ tendere. ⁊ dĩ un¬
plorare auxilium. auxiliant᷑ te illi. &
liberent de periculo: quos secura co¬
liusti. Qđ & ꝑ ieremiã ad eandẽ loqui¬
tur ds̃. Ubi sunt dii tui quos feceras tͥ :¬
Surgant & saluã te faciant: in temꝑe
stuberunt eruant te in tribulatione
tua. ⁊ nos diximꝰ liberent te congrega¬
ti tui : symina chꝰ transtulit eruant te
sinagoge tuȩ. Ergo ꝓpriȩ loquitur ad
iudȩos: qd eos sinagogarũ suarũ tur¬
ba. temꝑore obsidionis liberare ñ uale¬
Tant. Et om̃s eos auferet uentus: tol¬
let aura. ui aut̃ fidutiã habet mei he

Expanded text:
uant te in tribulatione tua. Qui semper tacui, et quasi non viderem tua peccata, neglexi, nequaquam ultra reticebo, sed dicam quod ante jam dixi: Tacui, numquid semper tacebo? Et annuntiabo justitiam tuam, est, velut si quis in sceleribus deprehenso dicat: vide bona opera tua. Propter quod si quando tibi tribulationis tempus advenerit, et coeperis non ad idola quae coluisti, sed ad coelum manus tendere, et Dei implorare auxilium, audiant te illi, et liberent te de periculo quos secura coluisti. Quod et per Jeremiam ad eamdem loquitur Deus: Ubi sunt dii tui quos feceras? Resurgant, et salvam te faciant in tempore stulerunt: Eruant te in tribulatione tua; et nos diximus: Liberent te congregati tui, Symmachus transtulit: Eruant te synagogae tuae. Ergo proprie loquitur ad Judaeos, quod eos synagogarum suarum turba tempore obsidionis liberare non valeat. Et omnes eos auferet ventus: tollet aura. Qui autem fiduciam
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ⁊ ciuitatẽ dĩ uiuentis ierłm cęles¬
Possumꝰ t̾ram ⁊ montẽ dñi quẽ scĩ pos¬
sessuri sunt. ⁊ scripturas scãs intelligere:
quas auferendas auidȩis dñs cõminat᷑
dicens. Auferet᷑ a uobis regnũ dĩ ⁊ tra¬
detur genti facienti fructus eius: ut in¬
ueniant in eis illũ montẽ. de qͦ in hoc eo¬
dẽ ꝓpħa. ⁊ in michea legimꝰ. erit in noui¬
simis dieb manifestus mons domꝰ dñi.
Et ipse dñs p̃cepit apłis cunctisq docto¬
ribus eccłȩ: ut quicqͥd asperũ uidetur
atq difficile sua interp̃tatione dissol¬
uant. ⁊ intelligentiȩ iuam p̃beant.
om̃iaq tollant de medio scandala: ut
popłs dñi absq ullo impedim̃to quod
legit intelligat. ⁊ in dĩ timore proficiat.
De his uiis ⁊ iohes baptista dicebat. Pa¬

Expanded text:
et ciuitatem dei uiuentis, Hierusalem caelesPossumus terram et montem Domini, quem sancti possessuri sunt, et Scripturas sanctas intelligere, quas au ferendas a Judaeis, Domino comminatur, dicens: Auferetur a vobis regnum Dei, et tradetur genti facienti fructus ejus ; ut inveniant in eis illum montem, de quo in hoc eodem Propheta , et in Michaea legimus: Erit in novissimis diebus manifestus mons Domini . Et ipse Dominus praecepit Apostolis cunctisque doctoribus Ecclesiae, ut quidquid asperum videretur atque difficile, sua interpretatione dissolvant, et intelligentiae viam praebeant, omniaque tollant de medio scandala ut populus Domini absque ullo impedimento quod legit intelligat, et in Dei timore proficiat. De his viis et Joannes Baptista dicebat: Pa
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑsona dĩ. Effundam de spũ meo suꝑ
om̃em carnẽ : ⁊ prophabunt filii ur̃i.
i filiȩ ur̃e. & ⁊acharias. Uerũ tamen
uerba mea ⁊ legitima mea suscipite. q̃
ego p̃cipio in spũ meo seruis meis pro
utroq testam̃to. quȩ nunc longum ẽ.
repetere. Hoc solum dicimꝰ: qđ idem
propħa de hoc sp̃u. ⁊ flatui. parit̃ sit
locutus. Hȩc dicit dñs ds̃ qui fecit
cȩlũ. & post paululũ. Qui dat flatũ
qui calcant eam. Propt̃ iniquitatẽ
auaritiȩ eius iratus sum ⁊ ꝑ cussi eũ:
abscondi ⁊ indignatus sũ. & ambri¬
lauit merens in uia cordis sui: uias

Expanded text:
o super omnem carnem, et prophetabunt filii vestri et filiae vestrae . Et Zacharias: Verumtamen verba mea, et legitima mea suscipite, quae ego praecipio in Spiritu meo, servis meis Proputroque Testamento quae nunc longum est repetere. Hoc solum dicimus, quod idem Propheta de hoc Spiritu et flatu pariter sit locutus: Haec dicit Dominus Deus qui fecit coelum. Et post paululum: Qui dat flatum qui calcant eam . Propter iniquitatem avaritiae ejus iratus sum, et percussi eum: abscondi, et indignatus sum: et ambla
Abbreviated transcription (Latin):
in uniuersa iudea quȩ quonda repmis¬
sionis terra fuit nullus repperiatur ser¬
mo doctrinȩ. nichil scientia scriptura¬
rũ. De quib & apłs loquit᷑. ut ñ atten¬
damꝰ uidaicis fabulis & mandatis ho¬
minũ: qui auertunt᷑ aueritate. & it̾m.
Sunt enĩ multi & ñ subditi. ac uani lo¬
qui & seductores. quos oportet redar¬
guere. p̃cipue excircuncisione. Alueũ
autẽ siue riuũ fluminis. iuxta histo¬
riam eupbraten possumꝰ dicere. sicut
& in septuagesimo primo psalmo scrip¬
tum ÷ domĩnabit᷑ amari usq ad mare.
danen putant. & hoc notandum qͦd
in iud ee terminis fluuius appellet᷑:
in egipti finib torrens qͥ turbidas aqͣs
habet. & ñ ꝑpetuas. Pro torrente egip¬
T .lxx. rinocorurã transtuler̃. qđ est
oppidũ in egypti palestinęq confinio.
non tam uerba scripturarũ quã sensũ

Expanded text:
in universa Judaea, quae quondam repromisin universa Judaea, quae quondam repromissionis terra fuit, nullus reperiatur sermo doctrinae, nihil scientiae Scripturarum, de quibus et Apostolus loquitur: Ut non attendamus Judaicis fabulis et mandatis hominum, qui avertuntur a veritate ; et iterum: Sunt enim multi et non subditi ac vaniloqui, et seductores, quos oportet redarguere, praecipue ex circumcisione . Alveum autem, sive rivum fluminis juxta historiam Euphratem possumus dicere, sicut et in septuagesimo primo psalmo scriptum est: Dominabitur a mari usque ad danem putant. Et hoc notandum, quod in Judaeae terminis, fluvius appelletur; in Aegypti finibus, torrens, qui turbidas aquas habet, et non perpetuas. Pro torrente Aegypti, LXX Rhinocoruram transtulerunt, quod est oppidum in Aegypti Palaestinaeque confinio, non
Abbreviated transcription (Latin):
amaritudinẽ. ut nunquã eiꝰ misereat᷑.
Hȩc pie quidẽ dicunt᷑: sed quomͦ cũ
cȩteris congruant. & consũmationis mun¬
di temporib coaptent᷑: difficilis int̃¬
p̃tatio. ẽ. Et erit in die illa: ꝑcutiet
dñs ab alueo fluminis usq ad torren¬
tẽ egipti .Lxx. Et erit indie illa. con¬
cludet dñs a fosa fluminis. usque ad
RINOCORURÃ. Nisi iunxisset in die
illa. ꝑ qđ docem᷑ ea quȩ dicturus . ẽ.
suꝑiorib copulanda : poteramꝰ quasi
ꝓprium capituli huiꝰ sensũ exponere.
Nunc autẽ ad suꝑiora referenda sunt
om̃ia. Qm̃ ciuitas munita desolata erit
speciosa quondã relinquet᷑ quasi deser¬
tũ. & ibi uitulus accubabit. & consum&
ꝓpaginẽ uineȩ & om̃ia siccabunt᷑. qm̃
non ÷ popłs habens intellectũ. & ꝓpt̃
stultitiã eius nullã acreatore suo mi
scđiam consecutus ÷ ĩdcirco ꝑcutiet
siue concludet dñs ab alueo uł riuo
fluminis usq ad torrente ȩgypti. ut

Expanded text:
amaritudinem, ut nequaquam ejus misereatur. amaritudinem, ut nequaquam ejus misereatur. Haec pie quidem dicuntur; sed quomodo cum caeteris congruant, et consummationis mundi temporibus coaptentur, difficilis interpretatio est. Et erit in die illa, percutiet Dominus ab alveo fluminis usque ad torrentem Aegypti. LXX: Et erit in die illa, concludet Dominus a fossa fluminis usque ad Rhinocoruram. Nisi junxisset, in die illa, per quod docemur, ea quae dicturus est superioribus copulanda, poteramus quasi proprium capituli hujus sensum exponere; nunc autem ad superiora referenda sunt omnia. Quoniam civitas munita desolata erit, et speciosa quondam relinquetur quasi desertum, 368 et ibi vitulus accubabit, et consumet propagines vineae, et omnia siccabuntur, quoniam non est populus habens intellectum, et propter stultitiiam consecutus est. Idcirco percutiet, sive concludet Dominus ab alveo vel rivo fluminis usque ad torrentem Aegypti, ut
Abbreviated transcription (Latin):
facture. & ñ parcet creaturȩ suȩ. lux¬
ta lxx. de maria dicit᷑ magdalenę &
alia maria. cȩterisq mulieribus quȩ
primũ uiderunt dñm resurgentẽ. &
tenuer̃ pedes eius: & ab eo audire me¬
ruer̃ nolite timere. ite annuntiate fr̃ĩ¬
bus meis. ut uadant in galileam ibi
me uidebt̃. De istis mulierib multo
priusquã nascerent᷑ ꝓpheticus sermo
p̃nuntiat. & uocat eas ad spectaculũ
geliũ p̃dicent: & iuxta hebraicũ doce¬
ant ierłm siue terrã isrł qͦd iste sit dñs
& ds̃. Popło enĩ isrł non habente sapien¬
tiã illo tempore quando passus est dñs
& impletũ est uaticiniũ ꝓphetale. sal¬
declinauer̃. simul inutiles facti sunt ñ
est qui faciat bonũ non ÷ usq ad unũ:
uocant᷑ mulieres de speccaculo ut qđ
ipsȩ uider̃. apłis nuntient. Isrł aut̃ de
pulus m̃s me ñ intellex̃: clem̃tissimũ
creatorẽ & iuctorẽ suũ ꝓuocauit in

Expanded text:
facturae, et non parcet creaturae suae. Juxfacturae, et non parcet creaturae suae. Juxta LXX, de Maria dicitur Magdalene, et alia Maria, et caeteris mulieribus, quae primum viderunt Dominum resurgentem, et tenuerunt pedes ejus, et ab eo audire meruerunt: Nolite timere: Ite, nuntiate fratribus meis ut vadant in Galilaeam, et ibi me videbunt . De istis mulieribus multo priusquam nascerentur, propheticus sermo aenuntiat, et vocat eas a spectaculo t, juxta Hebraicum, doceant Jerusalem sive terram Israel, quod iste sit Dominus et Deus. Populo enim Israel non habente sapientiam illo tempore, quando passus est Dominus, et impletum est vaticinium prophetale: Saldeclinaverunt, simul inutiles facti sunt: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum , vocantur mulieres de spectaculo, ut quod ipsae viderunt Apostolis nuntient. Israel autem de llexit, clementissimum Creatorem et factorem suum provocavit in
Abbreviated transcription (Latin):
unius sub misterio trinitatis notitia
p̃dicabitur. Ciuitas enĩ munita deso¬
lata erit. Speciosa relinquet᷑ & dimit¬
tetur quasi deserta. Ibi pascet᷑ uitulu¬
&ibi accubabit. & consumet sũmitates
eius. Lxx. Idola eorũ succendent quasi
lucus. & longe habitans grex dimittet᷑::
sic̃ grex derelictus. &erit multo temꝑe
in pascua &e ibi requiescent. Et post mul¬
tũ tempus ñ erit in eo om̃e uiride: qͥa
exsiccatus. ẽ. Hierłm ciuitas quondã
firma atq munita. quia ñ suscepit pa¬
trisfamiliȩ filiũ. sed dixit. uerate occi¬
damꝰ eũ. quia iste heres ÷ & nr̃a erit he¬
reditas: desolata erit. &quȩ quondã
fuit speciosa de qua in iezechiel dicit᷑
similã &e mel & oleũ comedisti. & speci¬
osa facta uehem̃ter nimis. & in qua

Expanded text:
itatis notitia praedicabitur. Civitas enim munita desolata erit: speciosa relinquetur, et dimittetur quasi deserta. Ibi pascetur vituluibi accubabit et consumet summitates ejus. LXX: Idola eorum succidentur, quasi lucus, et longe habitans grex dimittetur sicut grex derelictus, et erit multo tempore in pascua, et ibi requiescent greges, et post multum tempus non erit in ea omne viride, quia exsiccatum est. Jerusalem civitas quondam firma atque munita, quia non suscepit patrisfamilias, filium sed dixit: Venite, occidamus eum, quia iste haeres est et nostra erit haereditas , desolata erit. Et quae quondam fuit speciosa, de qua et in Ezechiele dicitur: Similam, et mel et oleum comedisti, et speciosa facta es vehementer nimis , et in qua
Abbreviated transcription (Latin):
sus forma p̃filiis hominũ: relinquet᷑
& dimictet᷑ quasi desertũ. dicente dño
ad apłos. Surgite ab eamꝰ hinc. Ibi
pascetur uitulus romanꝰ exercitus. de
quo & in alio loco sub nomine apri dictũ
est: uastauit eã aꝑ de silua. & singulariᷤᷤ
ferus depastus ÷ eã. &ibi accubabit &
consumet sũmitates eiꝰ: sub metafora in¬
neȩ & ꝓpaginũ eius. ut nichil in ea uiri¬
de. nichil remaneat flagellorũ: sed oĩa
consumat inimicus. luxtalxx. quia ñ
receꝑunt pastorẽ bonũ. ꝓpt̾ea erunt
quasi grex derelictus. & patebunt mor¬
sib bestiarũ: & nichil in eis uiride ꝑma¬
nebit qͥa om̃ia siccitas possidebit. In
siccitate messes illiꝰ conterent᷑. mulieres
uenientes & docentes eã : non ÷ enĩ popu¬
lus sapiens. Propt̾ea ñ miserebit eiusqͥ
fecit eũ: & qui formauit eũ. ñ parcet
ei.Lxx. Mulieres uenientes ad specta¬
culũ uineȩ: non ÷ enĩ popłs habens in¬
telligentiã. Propt̃ea ñ miserebit᷑ eoꝵ¬

Expanded text:
rae filiis hominum , relinquetur et dimittetur quasi desertum, dicente Domino ad Apostolos: Surgite, abeamus hinc . Ibi pascetur vitulus, Romanus exercitus, de quo et in alio loco sub nomine apri dictum est: Vastabit eam aper de silva: et singularis ferus depastus est eam . Et ibi accubabit et consumet summitates ejus sub metaphora vineae et propaginum ejus, ut nihil in ea viride, nihil remaneat flagellorum, sed omnia consumat inimicus. Juxta LXX, quia non receperunt pastorem bonum: propterea erunt quasi grex derelictus, et patebunt morsibus bestiarum; et nihil in eis viride remanebit, quia siccitas omnia possidebit. In siccitate messis illius conterentur mulieres venientes et docentes eam. Non est enim populus sapiens: propterea non miserebitur ejus qui fecit eum: et qui formavit eum, non parcet ei. LXX: Mulieres venientes a spectaculo, venite: non est enim populus habens intelligentiam; propterea non miserebit
Abbreviated transcription (Latin):
habitatis in puluere. Quia ros luminũ
ros tuus: & terrã gygantiũ detrahes in
ruinã. lxx. Resurgant mortui. & re¬
surgent de sepulchris: & lȩtabunt᷑ qui
sunt in terra. Ros enĩ tuus. sanitas eoꝵ.
Terra autẽ impioꝵ : cadet. Sc̃is partu¬
rientib & parientib sp̃m & hab itatori¬
bus terrȩ corruentib quia salutes ñ
fecer̃ in terra: hiquos in xp̃o mortuos
sunt. resurgent in gła. & quia mors eo
exꝑgisci & euigilare dicunt᷑. Unde &
lazãrus qui ẽuigilaturus erat: ad ño
dormiens appellat᷑. Om̃s gͥ martires

Expanded text:
habitatis in pulvere, quia ros luminum habitatis in pulvere, quia ros luminum ros tuus, et terram gigantium detrahes in ruinam. LXX: Resurgent mortui, et resurgent de sepulcris, et laetabuntur qui sunt in terra. Ros enim tuus sanitas eorum, terra autem impiorum cadet. Sanctis parturientibus et parientibus spiritum, et habitatoribus terrae corruentibus, quia salutes non fecerunt in terra, hi quos in Christo mortuos sunt, resurgent in gloria . Et quia mors eorexpergisci et evigilare dicuntur. Unde et Lazarus qui evigilandus erat, a Domino dormiens appellatur . Omnes igitur martyres