comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
głam eiꝰ. dcientib gͦ legem: loqͦr inqt Pablus id÷ scientibꝰ qu
sit in lege uetustas litterȩ & nouitas sp̃s. Quia qui bene scit
nouit sine dubio qr ita lȩx dominat᷑ hõi quãdui uiuit sicut
uir mulieri. Et sicut morte uiri lib̾atur mulier alege con¬
iugii. ⁊ sociandi uiro alii accipit lib̾tatẽ: ita ⁊ anima cuiꝰ uir
lex.ẽ. cũ uetustatẽ litterȩ. inlege dep̃hendit. qr qđ uete.¬
rescit ꝓpe exterminiũ ÷ ueluti mortua sibi lege scd̃m litte¬
autẽ: dñs.ẽ. Qd̾ autẽ dix̃ lex dominat᷑ hõi qͣnto tẽpore uiuit
non adhominẽ s adlegẽ refertur. Hoc enĩ ⁊ inconsequentibꝰ
indicat. ubi dic̃. uiuente uiro: alligata .ẽ. legi. & ipsũ exẽplũ.¬
d assuptũ. ẽ: pleniu ide ordo declarat. Legẽ enĩ. loco uiri po.¬
suit: ⁊ de ipsa dic̃. Si autẽ mortuus fuerit uir: soluta .ẽ ale¬
ge uiri.Quȩ tam̃ apłoꝵ uł his qͥ excircuncisione credidert᷑

Expanded text:
go legem loquitur Paulus, id est, scientibus quae sit in lege vetustas litterae et novitas Spiritus: quod qui bene scit, novit sine dubio, quia ita lex dominatur homini, quandiu vivit, sicut vir mulieri, et sicut morte viri liberatur mulier a lege conjugii, et sociandi se viro alii accipit libertatem: ita et anima cujus vir lex est, cum vetustatem litterae in lege deprehenderit, quia quod veterascit prope exterminium est, veluti mortua sibi lege secundum litteautem Dominus est. Quod autem dicit, Lex dominatur homini, quanto tempore vivit, non ad hominem, sed ad legem refertur: hoc enim et in consequentibus indicat, ubi dicit, vivente viro alligata est legi, et ipsius exempli quod assumptum est plenius idem ordo declarat, legem enim loco viri posuit, et de ipsa dicit: Si autem mortuus fuerit vir, soluta est a lege viri. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ. seruus. ẽ. peccati. Ad hoc respicit qͣnuis non adiceret:
& omĩs qͥ fecerit iusticiã seruus. ẽ iusticiȩ. Qd fortassis pucet
alius iccirco subrelictũ : ut quasi ex consequentibꝰ debeat in¬
telligi. Michi autẽ uidetur: confulto non additũ. Neq enĩ
conueniebat dici: qr om̃is qͥ facit iusticiã seruus. ẽ iusticie
ci potest. sed iustus dñs. Hon gͦ tea omis qͥ facit iusticiã. ser-¬
uus. ẽ. iusticiȩ: ut om̃is qͥ facit peccatũ seruus: peccati. Ham
i ipse chabolus. sine dubio peccati seruus:. Quippe: qr disces.¬
sit a seruitute rusticiȩ ⁊ inconspectu dñi om̃inotentis rebel.¬

Expanded text:
peccatum facit, servus est peccati, ad hoc respicit quamvis non adjecerit, et omnis qui fecerit justitiam, servus est justitiae. Quod fortassis putet aliis idcirco subrelictum, ut quasi ex consequentibus debeat intelligi, mihi tamen videtur consulto non additum, neque enim conveniebat dici, quia omnis qui facit justitiam servus est justitiae, facit justitiam, servus est justitiae, ut omnis qui facit peccatum, servus est peccati. Nam et ipse diabolus sine dubio peccati servus est, quippe qui discessit a servitute justitiae, et in conspectu Domini omnipotentis rebel
Abbreviated transcription (Latin):
Lib̾ati gͦ apeccato: serui factiestis iusticiȩ. Ex positio: in his eoꝵ
quȩ suꝑius dỹx̃. Si enĩ ultra non seruiatis peccato: cęrtũ: qd
libati abeo serui facti estis iusticiȩ. S requirit᷑ qͥs÷ qͥ lib̾at a
peccato.sine dubio ueritatis agnicio. Sic enĩ dicebat iłic adiu¬
deos qͥ crediderant ei Si crediditis uerbo meo. agnoscetis ueri¬
tatem. ⁊ ueritas lib̾abit uos. Ueritas. ẽ gͦ quȩ lib̾at apeccato: &

Expanded text:
eccato, servi facti estis justitiae. Expositio est in his eorum quae superius diximus: Si enim ultra non serviatis peccato, certum est quia liberati ab eo servi facti estis justitiae. Sed requiritur, quis est qui liberat a peccato. Sine dubio veritatis agnitio. Sic enim dicebat Jesus ad Judaeos, qui crediderunt ei: Si credideritis verbo meo, agnoscetis veritatem, et veritas liberabit vos . Veritas est ergo, quae liberat a peccato
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. Indicat tam̃ apłs inhis qđ origo peccati ⁊ concupiscencia
orta sit dũ ꝓhibent᷑ alege siue moy si quȩ dicit. non concupĩ.¬
ces siue etiã ut supͣ exposuimꝰ naturali: eo qd̾ contentiosius qͦd ꝓ¬
hibet᷑ expetitur. Sciendũ sane. ẽ. qđ concupiscentia hic: culpa¬
bilis ponitur. Est autẽ inmultis & laudabilis: sicut supͣ osten¬
dimꝰ. Sine lege enĩ peccatũ mortuũ ÷: ego autẽ uiuebã sine

Expanded text:
en Apostolus in his, quod origo peccati ex concupiscentia orta sit, dum prohibentur a lege, sive Moysi, quae dicit, non concupisces, sive etiam, ut supra exposuimus, naturali, eo contentiosius quod prohibetur, expetitur. Sciendum sane est quod concupiscentia hic culpabilis ponitur: est autem in multis et laudabilis sicut supra ostendimus: Sine lege enim peccatum mortuum est. Ego autem vi
Abbreviated transcription (Latin):
qui emendantur. Grãs autẽ d̾o. quia fuistis serui peccati: obȩ¬
distis autem excorde ineam formã doctrine. inquã traditiestis
Serui gͦ om̃s fuimꝰ peccati sed ubi tradita: nob forma doctrinȩ.
⁊ huic non ut cũq neq solis uerbis sed excorde. exanimo. ex
tota deuotione elegimꝰ obȩdire: lib̾am̃ a seruitute peccati & ef¬
ficim᷑ serui iusticie. Unde uereor. ne forte plures simꝰ qui ui¬
sione iusticiȩ uideam᷑ obȩdire. corde uͦobȩdiamꝰ peccato. carnis¬

Expanded text:
quod dicit: Gratias autem Deo, quia fuistis servi peccati, obedistis autem ex corde in eam formam doctrinae, in quam traditi estis. Servi ergo fuimus omnes peccati, sed ubi tradita est nobis forma doctrinae, et huic, non utcunque, neque solis verbis, sed ex corde, ex animo, ex tota devotione elegimus obedire, liberamur a servitute peccati, et efuistis servi peccati. Unde vereor ne forte plures simus qui vistitiae videamur obedire, corde vero obediamus peccato.
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ formã doctrine. inquã traditi estis: requirendũ puto. quo¬
m unusqͥss tradatur. Inuenimꝰ nanq quia eos qui non ꝓlu¬
uert̃ dm̃ hab̾e innoticiam. tradidit ds̃ scđm de siðia cordis
eor inuimundiciã ut contumeliis afficiant corpora sua in se.
met ipsis. Et alios qui cõmutauer głam incorruptibil dĩ tra.¬
dat in passiones ignomimȩ. dequibꝰ in locis suis ꝓut potinmꝰ
diximꝰ. Et hic gͦ qui semetipsos exibent seruos iusticie ꝑobȩ¬
dientiam: ds̃ tradidit ut insticuantur ⁊ imbuant᷑ sed̾m for¬
mã doctrine iusticiȩ. Mouet me etiam hoc: qd̾ non h̃x obȩdien¬
die er corde doctrinȩ inquã traditi estis. s formã doctrine pa¬
suit. nec puto qd̾ unũ senserit. eẽ apłs doctrinã ⁊ formã doctri

Expanded text:
dixit, formam doctrinae, in qua traditi estis, requirendum puto, quomodo unusquisque tradatur. Invenimus namque, quia eos qui non probantur Deum habere in notitiam, tradat Deus secundum desideria cordis eorum, in immunditiam, ut contumelimetipsis , et alios qui commutaverunt gloriam incorruptibilis Dei, tradat in passiones ignominiae, de quibus in locis suis, prout potuimus, diximus. Et hos ergo qui semetipsos exhibent servos justitiae per obedientiam, Deus tradidit, ut instituantur, et imbuantur secundum formam doctrinae justitiae. Movet me etiam hoc, quod non dixit, obedistis ex corde doctrinae, in quam traditi estis, sed formam doctrinae posuit. Nec puto quod unum esse senserit Apostolus doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uiuificat. quã hic grãm noĩauit. Qͥd dͦ : Peccauimꝰ qr.
non sumꝰ sublege s sub gr̃a. Absit. Simile uĩdetur hoc illi dic¬
to: qđ suꝑĩ exposuimꝰ. Qͥd gͦ dicemꝰ: ꝑ manebimꝰ inpeccato
ut gra abundet: Absit. Et ido una atq eadem utriq loco suffi¬
dat explanatio. hoc solũ ÷ qd̾ uidecur habe ddifferentiã qd in su¬
pioribꝰ ubi dicit. Qd gͦ : ꝑmanebimꝰ inpeccato quasi his qui non¬
dũ discesserint apec̃cato dici uidetur. ne ꝑmaneant in eo in
quo ẽẽ. adhuc uidebant᷑: hic uͦ tanquã abhis qui iam iscesse.¬
rint apeccato: fieri uidetur int̾rogatio. & ibi quasi gr̃a quȩ
nonduerat abundaret: hic a utẽ tanqm̃ prȩsente iam gr̃a dic̃
Quia non sumꝰ sublege sed subgr̃a : Hescitis qr cui exhibecs

Expanded text:
qui vivificat, quam hic gratiam nominavit. qui vivificat, quam hic gratiam nominavit. non sumus sub lege, sed sub gratia? Absit. Simile videtur hoc illi dicto, quod superius exposuimus, quid ergo dicemus, permanebimus in peccato, ut gratia abundet? Absit. Et ideo una atque eadem utrique loco sufficiat explanatio. Hoc solum est, quod videtur habere differentiam, quod in superioribus dicitur, quid ergo? permanebimus in peccato? quasi his qui nondum discesserint a peccato dici videtur, ne permaneant in eo, in quo esse adhuc videbantur; hic vero tanquam ab his qui jam discesserint a peccato, fieri videtur interrogatio, et ibi, ut quasi gratia, quae nondum erat, abundaret; hic autem tanquam praesente jam gratia dicit, quia non sumus sub lege, sed sub gratia. Nescitis quia cui exhibetis
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ ni ob non dñabit᷑: cĩ de saluatore loqueret᷑. non drẽ.
pectatũ ei non dñabit᷑ neq enĩ ita de eo dicidecebat . sed ait
morseiultra nondñabit᷑. Mortis em̃ in eo fuit locus. peccati nul¬
lus. At contͣ in nob non conueniebat dici mors uob̾ non dña¬
bit᷑ Hoc enĩ cauiere non possumꝰ. s peccatũ uob ñ dñabitur.
Qqđ sine dubio scire & uitare non possumꝰ. scđm ea quȩ suꝑius
diximꝰ si non mortificemꝰ concupiscentias carnis in quibꝰ
pectatũ poterat dominari. Ppt̾ea enĩ: subiungit. non enim
sublege estis: sed subgrã. Et euident̃ ostendit ex his nos non ẽe.
sublege illa: quã inmẽbris positã repugnare dicit legi men¬
tis: quia qͥ mortificat m̃ebra sua. certũ: qd̾ nonsit sublege
mebror: s subgr̃a dĩ de haclege:⁊ alibi dicit qr uirtꝰ pecca¬
cilex.Siqͥs uͦ uelit hec acciꝑe de lege moy si: illud sine dubio
dicet qd̾ non sumꝰ sublege littere que occidit. s sublege sp̃s

Expanded text:
Peccatum vobis non dominabitur; cum de Salvatore loqueretur, non dixit, peccatum ei non dominabitur neque enim ita de eo dici decebat; sed ait, mors ei ultra non dominabitur: mortis enim in eo fuit locus, peccati nullus. At contra de nobis nec conveniebat dici: mors vobis non dominabitur, hoc enim cavere non possumus, sed peccatum vobis non dominabitur; quod sine dubio scidiximus, si mortificemus concupiscentias carnis, in quibus peccatum poterat dominari. Propterea enim subjungit, non enim sub lege estis, sed sub gratia, et evidenter ostendit ex his, nos non esse sub lege illa quam in membris positam repugnare dicit legi mentis, quia qui mortificat membra sua, certum est quod non sit sub lege membrorum, sed sub gratia Dei. De hac lege et alibi dicit, quia, virtus peccati lex. Si quis vero velit haec accipere de lege Moysi, illud sine dubio dicet, quod non sumus sub lege litterae quae occidit, sed sub lege spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
bris nr̃is iusticie ministremꝰ: efficim᷑ tanqm ex mortuis
uiuentes. peccato scił mortui. ⁊ iusticiȩ uiuentes. & conse¬
quent̾ etiã mebra nr̃a fiunt arma iusticiȩ dõ. Bene autẽ meta¬
foram suꝑius ꝓpositam custodiuit: ut qr regnare dixerat
petcatũ. arma peccati mẽbra nominaret: ⁊ rur sũ do regi.
arma iusticie fierent mẽbra nr̃a. Seqrͣ post hec: peccatũ enim

Expanded text:
tris membris justitiae ministremus, efficimur tanquam ex mortuis viventes, peccato scilicet mortui et justitiae viventes, et consequenter etiam membra nostra fiunt arma justitiae Deo. Bene autem metaphoram superius propositam custodivit, ut quia regnare dixerat peccatum, arma peccati membra nominaret, et rursum Deo regi arma justitiae fierent membra nostra. Peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
mors&ͥ circũ fert᷑. non potest regnare peccatũ. Est enĩtanta
uis crucis xͥ: ut si ante ocłos ponatur. & inmente fideliter re.¬
tineatur. ita ut in ipsam mortẽ x intentis ocłis mentis aspici¬
at: nulla concupiscentia. nulla libido. nulluꝰ furor. nulla
suꝑare possit inuidia. Sed continuo ad eiꝰ pͣsentiã. totus ille
quem supͣ enumerauimꝰ peccatr⁊ carnis fugatur exercitus.
ipsũ uͦ peccatũ. nec subsistit. qͥppe cũ nec substantia eiꝰ usqͣ¬

Expanded text:
sti circumfertur non potest regnare peccatum. Est enim tanta vis crucis Christi, ut si ante oculos ponatur, et in mente fideliter retineatur, ita ut in ipsam mortem Christi intentus oculus mentis aspiciat, nulla concupiscentia, nulla libido, nullus furor, nulla superare possit invidia, sed continuo ad ejus praesentiam totus ille, quem supra enumeravimus peccati et carnis fugatur exercitus; ipsum vero peccatum nec subsistit, quippe cum nec substantia ejus usq
Abbreviated transcription (Latin):
iacet Requiro autẽ: cur addiderit in corpe ur̃o mor.
sa hoc etiã ad diderit. Ad monuit enĩ quomͦ ꝑ hoc possit
incorꝑe non regnare peccatũ. scđm qd ialibi ipse dixe¬
ticiam. Si gͦ sciamꝰ qr corpus nr̃m mortificari potest &
mortuũ. eẽ. peccato: potest fieri. ut non regnet ineo pecca¬
tũ. Scdm hoc nanq qđ mortuus. ẽ: iustificatꝰ dr̃ apeccato.
Neq enĩ mortuus concupiscit. aut irascitur. aut furit.
aut diripit aliena. Si gͦ abhis oĩbꝰ concupiscentus corp̃
repͥmam: mortuũ. eẽ. peccato drͣ corpꝰ. & hoc. ẽ. qd̾ inp̾sen.¬

Expanded text:
is. Requiro autem cur addiderit, in corpore vestro mortacausa etiam hoc addiderit: admonuit enim per hoc, quomodo possit in corpore non regnare peccatum, secundum quod et alibi ipse dixetitiam. Si ergo sciamus quia corpus nostrum mortificari potest, et mortuum esse peccato, potest fieri ut non regnet in eo peccatum. Secundum hoc namque qui mortuus est, justificatus dicitur a peccato. Neque enim mortuus concupiscit, aut irascitur, aut furit, aut diripit aliena. Si ergo ab his omnibus concupiscentiam corporis reprimamus, mortuum esse peccato dicitur corpus. Et hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ infernũ. & inde as cendens in altũ. captiuã dux̃ captiuita¬
tem: Pos scił qͥ cũ ipso surrexer ⁊ ingressi sunt scam ciuitatem
ierłm cȩlestẽ. Unde recte apłs inp̾senti loco dicit. qr mors ei
ultra ñ dñabit᷑. Non enĩ ultra dabit semȩt ipsũ in dominatio¬
nẽ trranni: neq iterũ ex inaniet se ut formã seru accipiat.¬
⁊ fiat obȩdiens usq ad mortẽ neq rursũ informa serin qnͣ¬
uis uoluntate ⁊ non necessitate positos. dominationẽ tam̃ ty

Expanded text:
it; et inde, Ascendens in altum, captivam duxit captivitatem , eos scilicet, qui cum ipso surrexerunt, et ingressi sunt sanctam civitatem Jerusalem coelestem. Unde recte Apostolus in praesenti loco dicit, quia mors ei ultra non dominabitur ; non enimultra dabit semetipsum in dominationem tyranni, neque iterum exinaniet se, ut formam servi accipiat et fiat obediens usque ad mortem, ne rursum in forma servi, quamvis voluntate et non necessitate positus, dominatio
Abbreviated transcription (Latin):
tiã payli : qr necessarus discrepationibꝰ utitur. ũbi dic̃ ar¬
ma non. eẽ pͣbenda peccato uł iniqͥtati: non nos s mẽbra nr̃a
ponit Ubi uͦ suadet ut dõ nos ex̾ibeamꝰ: non ante mẽbra quã
nos ipsos ex hibi uult d̾o hoc. ẽ animã uł ꝓpositũ nr̃m. ut cũ
pios nos ipsos ex̾ibuerimꝰ d̾o.⁊ adheserimꝰ ei: ita demũ etiã mͣe¬

Expanded text:
tiam Pauli, quia necessariis discrepationibus utitur. Ubi dicit arma non esse praebenda peccato vel iniquitati, non nos, sed membra nostra ponit: ubi autem suadet ut Deo nos exhibeamus, non autem membra, quia nos ipsos exhibere vult Deo, hoc est, animam vel propositum nostrum, ut cum pios nosipsos exhibuerimus Deo, et adhaeserimus ei, ita demum etiam mem
Abbreviated transcription (Latin):
tali iterũ similitudine utemur. Reg̾e ponamꝰ iustũ &
nobilẽ. aduersũ iniustũ aliquẽ trrannũ ita bellũ ge.¬
rere uolentẽ. ne uiolento uideatur cruentoq uicissẽ con¬
flictu: qͥa militantes subtiranno sui erant. qͦs non ꝑde
sed lib̾are cupiebat. Consilio gͥ meliore. habitũ sumit eoꝵ
qͥ apud tirannũ erant: ⁊ specie ꝑ om̃ia fit similis eis: donec
sub dominatione positos tiranni eos quide qui ei parebant
suaderet abscede. & ad regnũ legitimũ repedare: ipsiũiᷤ for¬
tem tẽpore oportuno alligare. & potestates eius ac pͥncipa¬
tus exueret:⁊ a uulsam captiuitatẽ quȩ abeo tenebatur ab¬
straheret. hoc gͦ modo etiã xp̃s uoluntate quidẽ ex inaniuit
tam̃ semet ipsũ ⁊ formã serui accepit: passusq : dominatũ
tiranni. factus obȩdiens usq ad mort̾e ꝑquã mortẽ destrĩ
eum qui habebat mortis imꝑiũ. id÷ diabolũ: ⁊ lib̾auit eos qͥ
tenebantur amorte. hic eñi alligato forte.⁊ incruce sua tri¬

Expanded text:
tali iterum similitudine utemur. Regem ponamus nobilem justum, adversum injustum aliquem tyrannum ita bellum gerere volentem, ne violento videatur cruentoque vicisse conflictu, quia et militantes sub tyranno sui erant, quos non perdere, sed liberare cupiebat. Consilio igitur meliore habitum sumit eorum qui apud tyrannum erant, et specie fit per omnia similis eis, donec sub dominatione positus tyranni eos quidem qui ei parebant, suaderet abscedere, et ad regnum legitimum repedare, ipsum vero fortem tempore opportuno alligaret, et potestates ejus ac principatus exueret, et avulsam captivitatem, quae ab eo tenebatur, abstraheret. Hoc ergo modo etiam Christus voluntate quidem exinanivit tunc semetipsum, et formam servi accepit, passusque est dominatum tyranni, factus obediens usque ad mortem , per quam mortem destruxit eum, qui habebat mortis imperium, id est, diabolum, ut liberaret eos qui tenebantur a morte. Hic enim alligato forte, et in cruce sua tri
Abbreviated transcription (Latin):
uire iusticiȩ inscĩficationẽ. Ingłosũ quidẽ est: ut ita qͥs uircuti¬
bꝰ sicut uiciis seruiat. Multo enĩ amplius: ⁊ multo intentius:
honoranda iusticia÷. S ego inqͥd humane & cõmunit̾ ago: eadẽ
postulo. similia requiro. Dudũ currebant pedes ur̃i addemonũ
templa: nc̃ currant ad eccłam di. currebant prius adeffunden¬
dũ. nc̃ ad lebandũ sanguine currant. ꝑtendebantur prius ma-¬
nus ut aliena diripent: nc̃ ꝓtendantur ut ꝓ pria largiantur.¬
Circũspiciebant pͥusocłi mulierem. aut alienũ aliqͥd adcon.¬
cupiscendũ. nc̃ circũspiciant pauꝑes debiles. egenos ad mise.¬
randũ. Aures delectabantur auditui uano uł bõnorũ de roga¬
tionibꝰ: nc̃ conuertantur ad audiendũ uerbũ dei. ad ex plana¬
tionẽ legisci ad capiendam sapientiȩ disciplinã. lingua quȩ con¬
uicus maledictis & turpiloquns assueta ÷ conuertatur ñc̃
ad benedicendũ dnm in om̃i tẽpore. sermonẽ sanũ ꝓferat. hone¬

Expanded text:
ficationem. Ingloriosum quidem est, ut ita quis virtutibus, sicut vitiis serviat. Multo enim amplius et multo intentius honoranda justitia est. Sed ego, inquit, humane et communiter ago, eadem postulo, similia requiro. Dudum currebant pedes vestri ad daemonum templa; nunc concurrant ad Ecclesiam Dei. Currebant prius ad effundendum; nunc ad liberandum sanguinem currant. Protendebantur prius manus ut aliena diriperent, nunc protendantur ut propria largiantur.Circumspiciebant prius oculi mulierem, aut alienum aliquid ad concupiscendum, nunc circumspiciant pauperes, debiles, egenos ad miserandum. Aures delectabantur auditu vano, vel bonorum derogationibus; nunc convertantur ad audiendum verbum Dei, ad explanationem legis, et ad capiendam sapientiae disciplinam. Lingua quae conviciis, maledictis et turpiloquiis assueta est, convertatur nunc ad benedicendum Dominum in omni tempore: sermonem sanum proferat, et hone
Abbreviated transcription (Latin):
dominabitur. de ista mor ce dict̾ũ confirmabit. qua com
sensũ in uirtute sp̃s contuetur: dicet qr mors hic de qua
drͣ q ultra non dominabit᷑xp̃o. ille ipse intelligendꝰ. ẽ. no¬
uissimꝰ inimicꝰ. qͥ figuram habuit cȩti illius qͥ absorbuerat
ionã : de quo in iob dr̃. Sed maledicat illam qͥ maledix̃ illã
diem ille qui magnũ cȩtũ ꝑempturꝰ :: in quã mortͬe
canquã ionas inuentrẽ cȩti. Xp̃s ingressus :: in eũ scił
locũ quẽ saluator ipse cor terrȩ noĩauit inqͦ tres dies
⁊tres noctes exemplo ione facturũ. eẽ. filiũ hoĩs dicit.
ut eos qui inibi amorte detinebant᷑ eximeret. ꝓpt̾ea¬

Expanded text:
omisensum in virtute Spiritus contuetur, dicet quia mors hic, de qua dicitur quod ultra non dominabitur Christo, ille ipse intelligendus est novissimus inimicus, qui figuram habuit ceti illius qui absorbuerat Jonam , de quo in Job scriptum est, sed maledicat illam, qui maledixit diei , ille qui magnum cetum perempturus est. In quam mortem, tanquam Jonas in ventrem ceti, Christus ingressus est, in eum locum scilicet quem Salvator ipse cor terrae nominavit, in quo tres dies et tres noctes exemplo Jonae mansurum esse Filium hominis dicit, ut eos qui inibi a morte detinebantur eximeret.
Abbreviated transcription (Latin):
uos estis corpꝰ xpͣi & mẽbra exparce. ita de his qͥue.
terem homine nondũ crucifixert dici posse qͦd sint
corpꝰ þeccati & mẽbra: cuiꝰ caput corporis sit diabolus.
aut rugam. Possunt aute̾ mebra ex quibꝰ corp̾ istud pec¬
cati constat illa uidi: quȩ suꝑius memorauit apłs me̾¬
bra ẽe suꝑt̾ram id.ẽ. fornicationẽ. ĩmundiciã. impudici¬
ciam auariciam. contentiones. iram. dolos. rixas. dissensi¬
ones. hereses inuidiã. come sationes: chis similia. Ex quibꝰ
om̃ibꝰ mẽbris digne dr̃ corpꝰ constare peccati᷑ ⁊ hoc corpũ
hominẽ qui scđm dm̃ creatus. ẽ. cõmutet᷑. ultra non dicet᷑
seruire peccato cui sine dubio seruit. donec alicui hoꝵ subia¬
cet quȩ suꝑͣ ex posuimꝰ mẽbra. ẽẽ peccati.Si uͦ magis corpꝰ oc¬
nr̃m dixisse intelligat᷑ apłs corpꝰ peccati: scdm illã ꝓ fec.¬
to accipietur intelligentiã. qua ⁊ dauid de semet ipso di¬
cit. qr in iniqͥtatibꝰ conceptꝰ sũ ⁊ inpeccatis concepit me

Expanded text:
his qui veterem hominem nondum crucifixerunt dici posse quod sint corpus peccati et membra ejus, cujus caput corporis sit diabolus, aut rugam . Possunt autem membra, ex quibus corpus istud peccati constat illa videri, quae superius enumeravit Apossuper terram, hoc est, fornicationem, immunditiam, impudicitiam, avaritiam, contentionem, iram, dolos, rixas, dissensiones, haereses, invidiam, comessationes et his similia, ex quibus omnibus membris digne dicitur corpus constare peccati, et hoc corpus hominem, qui secundum Deum creatus est commutetur, ultra non dicetur servire peccato, cui sine dubio servit, donec alicui eorum subjacet, quae supra exposuimus membra esse peccati. Si vero magis corpus nostrum hoc dixisse intelligatur Apostolus corpus peccati, secundum illam profecto accipietur intelligentiam, qua et David de semetipso dicit: Quia in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis concepit me
Abbreviated transcription (Latin):
sunt supterram. Sed diligentius adhuc repetendũ est.
quomͦ dĩxerit corpꝰ peccati. In quo duplex dariindetur in¬
tellectus uł qr nrm corpꝰ peccati eẽ. dixerit corp. uł qͥa
peceat ipsius dicat. eẽ ꝓpriũ aliqd̾ corpꝰ qd̾ destruendũ
se his qui non debent ultra seruire peccato. Quiag ut̃q
sensus in loco ad mitti potest: de utroq qͥd nob uideatur

Expanded text:
in corde suo. Sed diligentius adhuc repetendum est, quomodo dixerit corpus peccati. In quo duplex dari videtur intellectus, vel quia nostrum corpus peccati esse dixerit corpus; vel quia peccati ipsius dicat esse proprium aliquod corpus, quod destruendum sit his qui non debent ultra servire peccato. Quia ergo uterque sensus in hoc loco admitti potest, de utroque quid nobis videatur
Abbreviated transcription (Latin):
crucifigi debeat xp̃o. Uetus autẽ hõ nr̃.: intelligendꝰ ẽ. uita
por quã diximꝰ inpeccatis. Cuiꝰ finẽ ⁊ interitũ quendã faci¬
mꝰ: ubi recipimꝰ in nob̾ fidem crucis xp̃i. ꝑquã ita destruit᷑
corpꝰ peccati. ut mẽbra nrãquȩ seruiebant peccato. ultͣ ei non
nob̾ uite arbor efficitur. Bene aute apłs sciens inp̃senti lo¬
mine: ex integro inueniri omĩno non poterit. Nemo eñi
g ipsa qͥdem morcȩ qua iłic mortuus. ẽ peccato. non pos¬
sumus mori: ut om̃ino nesciamꝰ peccatũ. similitudine
abstineam nos apeccato. H oc÷ gͦ qͦd reciꝑe potest humana
natura: ut insimilitudine mõrtis eiꝰ fiat. dũ ipsũ imitan¬

Expanded text:
oster intelligendus est vita prior quam duximus in peccatis, cujus finem et interitum facimus, ubi recipimus in nobis fidem crucis Christi, per quam ita destruitur corpus peccati, ut membra nostra, quae serviebant peccato, ultra ei non nobis vitae arbor efficitur. Bene autem Apostgeneris arbor, audi quid de sapientia scribitur: Arbor, inquit, vitae  ipsa morte quia ille mortuus est, peccato non possumus mori, ut omnino nesciamus peccatum, similitudinem abstineamus nos a peccato. Hoc enim recipere potest humana natura, ut in similitudine mortis ejus fiat, dum ipsum imitan
Abbreviated transcription (Latin):
quiratur. si mortui sumꝰ peccato ⁊ consepulti sumꝰ xp̃o. &
consurreximꝰ cũ eo: necessariũ uidebitur scð̾m hanc for¬
sepultia p̃o facere: cũ plenam trinitatis scientiam ca
rũ oc ignorantiȩ patrem una cũ mendacio qd̾ exeonatũ.
imꝰ qui in spirat pseudo ꝓpħas ut dicant. Hȩc dicit dñs.
quos dñs non misit. destruimꝰ hȩc ⁊ conculcamꝰ: si conse¬
pulti sumꝰ xp̃o. etiam scd̃m illud qd ipse dicit ecce deli
uobpote statem calcandi suꝑ serpentes & scorpiones & siꝑ
omnem uirtutẽ in imici. Quȩ singła. ita sunt contrara
trinitati: ut nar diei ⁊ tenebrȩ lũci. ut mendaciũ uerita
tifier interim nob̾ inp̾senti loco. occurrere potuer᷑. Siqͥs
autẽ melius aliqͥd senserit: non pigeat his omissis. illa re

Expanded text:
 peccato et consepulti sumus Christo, et consurreximus cum eo, necessario videbitur secundum hanc forsepulti Christo facere. Cum plenam Trinitatis confessionem rum ignorantia, Patrem una cum mendacio, quod ex eo natum imus, qui inspirat pseudoprophetas, ut dicant. Haec dicit Dominus, quos Dominus non misit. Destruimus enim haec et conculcamus, si consepulti sumus Christo etiam secundum illud quod ipse dicit: Ecce dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici . Quae singula ita sunt contraria sanctae Trinitati ut nox diei, ut tenebrae luci, ut mendacium veritaec interim nobis in praesenti loco occurrere potuerunt si quis autem melius aliquid senserit non pigeat his obmissis, illa re
Abbreviated transcription (Latin):
sumlis peccato: consequenter utiq resurgenteapda
mortuis. & nos cũ ipso simul resurgemꝰ. & illo ascenden¬
te incelũ: cũ illo simul ascendemꝰ. & sedente illo addex¬
teram patͥs: cũ ipso simul incęlestibꝰ sedere dice mur
xp̃o. simulq fecit sedere incȩlestibꝰ. Surrexit xpͥs ꝑ¬

Expanded text:
er utique resurgente Christo a mortuis, et nos cum ipso simul consurgemus, et illo ascendente ad coelos, cum ipso simul ascendemus, et sedente ipso ad dexteram patris, cum ipso simul in coelestibus sedere dicemur, Christo, simulque fecit sedere in coelestibus .
Abbreviated transcription (Latin):
ussim cũ xpo & de morte cogitem: extinguitur continuo
concupiscentia. & effugatur peccatũ. Aũt si odiouł ira in¬
flaminatꝰ adnecem conciter inimici mei. si me existimem
mortuũ ẽẽ. cũ xp̃o ⁊ cogitationes mortis ponã inanimo
meo extinguitur sine hubio ira. furor cessat. odiũ conqͥ¬
escit: peccãto non datur locus. Et hoc mͦ peccato cͥs mori
inuenitur: & uiueredõ. S ⁊ hoc qͦd addidit uiuentes dõ.

Expanded text:
us sim cum Christo, et de morte cogitem, exstinguitur continuo us sim cum Christo, et de morte cogitem, exstinguitur continuo concupiscentia, et effugatur peccatum. Aut si odio vel ira inflammatus ad necem conciter inimici mei, si me existimem mortuum esse cum Christo, et cogitationes mortis ponam in animo meo, exstinguitur sine dubio furor, cessat ira, odium conquiescit, peccato non datur locus, et hoc modo peccato quis mori invenitur, et vivere Deo. Sed et hoc quod addidit, viventes Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓut potuimꝰ ad ea quȩ in loco cõmota sunt diximꝰ: ut manife.¬
stius claresceret quomͦ semel xp̃s mortuus. ẽ. peccato. ut
tem d̾o. ita intelligendũ.ẽ. quasi ex pleto eo qd̾ in forma dei
positus exinaniuit semet ipsũ. & formã serui accepit: &.
factus ÷ obediens usq ad morc̾e. rursũ ꝑ maneat informa di
atq coequał patri. Unde ⁊ merito in consequentibꝰ ponit.
lta ⁊ uos ex istimate uos quidẽ mortuos eẽ. peccato. uiuentes
moriam᷑. alieni ab eo effecti. ⁊ dõ uiuamꝰ uingentes nos &
mortuos. eẽ. peccato. Qd quidẽ melius ingreco habet: cogi¬
tate uos mortuos e̾ẽ. peccato. Res enĩ de qua sermo est: in
cogitatione magis ⁊ ratione subsistit. qr huiꝰ modi mors: ñ
inẽffectu s incõgitatione habenda :. Qui enĩ cogitat uł
existimat apud semet ipsũ mortuũ se. e̾ẽ. non peccat. Uerbi gr̃a.
Si me concupiscentia mulieris trahit. si argenti. si aur̃i.
si predii cupiditas pulset. & ponã incorde meo qd mortu¬

Expanded text:
ut potuimus ad ea, quae hoc loco commota sunt, diximus, ut manifestius claresceret quomodo semel Christus est morttem Deo, ita intelligendum est, quasi expleto eo, quod in forma Dei positus, exinanivit semetipsum, et formam servi accepit, et factus est obediens usque ad mortem, rursum permaneat in forma Dei, atque aequalis patri, unde merito in consequentibus ponit, ita et vos existimate, vos quidem mortuos esse peccato, viventes moriamur, alieni ab eo effecti, et Deo vivamus jungentes nos ilmortuos esse peccato, quod melius quidem in Graeco habetur, cogitate tione subsistit, quia hujusmodi mors non in effectu, sed in cogitatione habenda est. Qui enim cogitat et existimat apud semetipsum mortuum se esse, non peccat. Verbi gratia: si me concupiscentia mulieris trahat, si argenti, si auri, si praedii cupiditas pulset, et ponam in corde meo quod mortu
Abbreviated transcription (Latin):
sũpserit dicens. quicũq baptizati sumꝰ in xp̃o. cũ utiq non
habeatur legitimũ baptisma. nͥ subnomine drinitatis. Sed
in tuere prũdentiam Pauli. Qm̃ quide̾ in pͣsenti loco non
tam baptismatis rationẽ quã mortis ax p̃ĩ discutere cupiebat
ad cuiꝰ similitudiñẽ & iãnos suaderet mori peccato debere.¬
⁊ consepeliri xp̃o. & non erat utiq conueniens: ut ubi de.
factũ est. & merito ubi caro. ẽ: ibi de morce tractatur. nec con¬
ueniebat ut diceret quicũq baptistati sumꝰ in noiẽ patͥs uł
in noĩe sp̃s scĩ: in morte ipsius baptitati sumꝰ. Vnde obseruan

Expanded text:
sumpserit, dicens, Quicunque baptizati sumus in Christo : cum utique non habeatur legitimum baptismum nisi sub nomine Trinitatis? RESPONSIO. Intuere prudentiam Pauli, quomodo quidem in praesenti loco non tam baptismatis rationem, quam mortis Christi discutere cupiebat: ad cujus similitudinem etiam nos suaderet, mori debere peccato, consepeliri Christo. Et non erat utique conveniens ut ubi de m enim caro factum est , et merito ubi caro est, ibi de morte tractatur; nec conveniebat ut diceret: Quicunque baptizati sumus in nomine Patris, et Spiritus sancti, in morte ipsius baptizati sum
Abbreviated transcription (Latin):
didit. uerbi gra. et diceret scdo̾ aũt. sed ut predixmꝰ
de lotutiõib minꝰ fĩtie. nisi forte uideatur ĩ eo ⁊edor
u dicit. Nolo aũt uoe ignorare frẽe. ¶ C estie em̃
Peus testis est sanctis suis quia et iỹr testes fũt der
scdm̃ quod dicit ꝓpheta Eritre mihi testes. et ego tests
dicit dñs. Sed et falitator ad disciplõe dicit. Eritil
mihi testes ⁊̃ hierusalẽ et in samaria et ⁊̃ oĩbus fĩbus

Expanded text:
t diceret: Secundo. Sed praediximus de locutionibus minus finitis, nisi forte videatur in eo reddi, cum dicit: Nolo autem ignorare vos, fratres. Testis enim Deus testis est sanctis suis, qui et ipsi testes sunt Dei, secundum quod dicit propheta: Eritis mihi testes, et ego testis, dicit Dominus . Sed et Salvator ad discipulos dicit: Eritis mihi testes in Hierusalem, et in Samar
Abbreviated transcription (Latin):
qroã eportete ̃ sorecũ quibust osterie sacuifimedo
is dixit deo meo nõ est otiose att cptendũ Uet box
cui de ꝯ uenter est aut cui auartcia de ꝰ ẽ cutcui
gloria seculi et dõpa mudi aut potẽtra ⁊eꝵ caduta¬
rũ tene est. Oiiiꝗd ei unus quisq supra cetera
tolit hot illi deue et. ded urdeam ꝯ quid ẽ pro quo

Expanded text:
oportet enim scire eum qui vult offerre sacrificium Deo, quod dixit, Deo meo, non est otiose accipiendum; non enim vox cui Deus venter est, aut cui avaritia Deus est, aut cui gloria saeculi, et pompa mundi, aut potentia rerum caducarum Deus est: quidquid enim unusquisque supra caetera col
Abbreviated transcription (Latin):
qł sberab bxore aut seru ꝯ ⁊̃ cõinge et ꝓdicterfitate
gre tõpletur allud oᵈ scriptũ est nͣult bocati pauci
dcor diiend iert est ꝙ uossibise est alique esse hotatũ
apostoliĩ a ut uoccitũ & pposetã aut botatũ magi stricm¬
et si neglexerit uocatioĩs sue grãz decidere ex ea sicut
qui ⁊̃ tercio regiroꝵ libro refertur ꝓps etasse de Sieroboa
mã ꝯuidẽ ꝓhibitꝰ pane̾ mãducare r̾ i frael mãducau
et reuertẽdo captꝰ ẽ aleone sũt et mͬlti uocati magĩsti
carcerũ nõ usq ad fine̾ ĩ cõfessiot̾e tolerãtia perdicta¬
rũt Est et uocata uirgo sed nõ electa q̃ se ugo fctã nõ fueril¬
placeat. Sed et per fĩgulos gra̾ ⁊ gradus fi̾liter in¬
itentes multos ꝯuide uocatos paucos aũt electos

Expanded text:
aut liber ab uxore, aut servus in conjuge, et pro diversitate gratiae completur illud quod scriptum est: Multi sunt vocati, pauciossibile est aliquem esse vocatum apostolum, aut vocatum prophetam, aut vocatum magistrumet si neglexerit vocationis suae gratiam, decidere ex ea, sicutqui in tertio Regnorum libro refertur prophetasse de Hieroboam, uoniam quidem prohibitus panem manducare, in Israel manducavit, et interemptus est a leone. Sunt et multi vocati magistri carcerum, non usque ad finem in confessionis tolerantia perdurarunt; est et vocata virgo, sed non electa placeat , sed et per singulos gratiarum gradus similiter invenies multos quidem vocatos, paucos autem electos
Abbreviated transcription (Latin):
eotempore quo hec scribebat apłs adam futuri formadi᷑. qd.ẽ i
Qđ tempꝰ apło hec scribenti. futurũ n erat: s p̾teritũ. quã uis & in
alio lococũdeadam & eua loqueret᷑ idem apls dixerit. misteriũ
possit & pͣuaricationẽ eiꝰ & peccatũ. & hoc qd̾ mors ꝑipsũ in omͣs
hoiẽs ꝑtr̃siit in forma. xp̃i coaptare: nͥ forte ex contrariis. ut ide

Expanded text:
eo tempore quo haec scribebat Apostolus Adam futuri forma dicitur, quoeo tempore quo haec scribebat Apostolus Adam futuri forma dicitur, quoquod tempus Apostolo haec scribenti futurum non erat, sed praeteritum. Quamvis et in alio loco, cum de Adam et Eva loqueretur, idem Apostolus dixerit: Mystepossit et praevaricationem ejus, et peccatum, et hoc quod mors per ipsum in omnes homines pertransiit in forma Christi coaptari, ne forte et contrariis, ut ide
Abbreviated transcription (Latin):
untatẽ Inqua& ꝓphe dicta cõplentur: quib ait de xp̃o. ascendens
maltũ. capdiiua durit captiutatẽ & hoc mͦ ꝑ resurrectione suam
mortis quidẽ iam regna destrux̃: unde & captiuitt̃es. riottꝰ
libasse. losũ uͦinimicũ &tirannũ. cinus regna dissoluit: audi qnͣ¬
do dicat apłs destruendũ. Nouissim̃ inqͥt inimicuo: destruet᷑ mors¬
Regnũ uͦ iam mortis ita destructũ ẽ & captiuitas quȩ subea
tenebatur adducta est.Sedqr ipse inimicus & tirannꝰ ad huc in.
nouissimo & infine scłi destruendꝰ. ẽ: iccirco etiam ñc uidemꝰ
eũ nontam regnare quã latrocinari. & depulsũ regno. ꝑde¬
serta & auia circueuntẽ querere sibi infideliũ manũ & ĩdõda¬
mabat apłs. Nongͦ regnet pectatũ in uro mortali corpore: ad
obediendũ desiderus eiꝰ. Uerũ nos contẽpti ꝑstrinxisse paucis
ea quȩ apłs obtecta. ẽẽ. uoluit: sequentia reqͥramꝰ. Addidit nost
hec: qui. ẽ forma futuri. Qđ quidẽ ambiguũ m uidet᷑. utrũex.

Expanded text:
plentur, quibus ait de Christo: Ascendens in altum captivam duxit captivitatem ; et hoc modo per resurrectionem suam mortis quidem jam regna destruxit. Unde et captivitatem scribitur liberasse, ipsum vero inimicum et tyrannum, cujus regna dissolvit, audi, quando dicat Apostolus destruendum. Novissimus, inquit, inimicus destruetur morsRegnum vero jam mortis destructum, et captivitas quae sub ea tenebatur, abducta est. Sed quia ipse inimicus et tyrannus adhuc in novissimo et in fine saeculi destruendus est, idcirco etiam nunc videmus eum non tam regnare quam latrocinari, et depulsum regno per deserta et avia circumeuntem quaerere sibi infidelium manum, et ideo clamabat Apostolus: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus . Verum nos contenti perstrinxisse paucis ea quae Apostolus obtecta esse voluit, sequentia requiramus. Addidit post haec, qui est forma futuri. Quod quidem ambiguum mihi videtur utrum ex
Abbreviated transcription (Latin):
cũ idem apł dicat q om̃s peccauer. debemꝰ ostende. Aliuid ẽ pec¬
care. aliud peccatorem. eẽ Peccator dr̃is: qͥ multa delinqu¬
endo inconsuetudinẽ & ut ita dicã studiũ peccandi iã uenit:
sicut e contrario iustus nondr̃ is: qͥ semel aut bis Aliqds
ticiȩ fecerit. sed ille qͥ semꝑ iuste agendo inusu & consuetu.¬
dine iusticiã ht. Nam siqͥ incȩt̾is fere om̃ibꝰ iniustꝰ sit semel
ciam cenuit. iuste egissẽ dr̃ non tam̃ ex hoc uistus appellabit᷑
lta & iustus peccasse quidẽ dr̃ si aliqͥd cõmiserit aliqno qd non
licet: non tm ex hoc peccator appellabit᷑. qͥ peccandiusũ & con
te capitis cuti scit imponerȩ araneam. aut qͥ tumore uulne¬
ris aqua calida fouerit quauis etiã hoc medicina ẽe. uideat᷑.
s ille dr̃ medicꝰ qͥ usũ ac studiũ & disciplinã ht̃ medendi
Ex quibꝰ om̃ibꝰ puto sufficient᷑ ostendi: qd̾ aliud sit peccare.
aliud peccatorẽ ẽẽ. Om̃s enĩ potest fieriut peccauerint. etiã¬

Expanded text:
dicit quia omnes peccaverunt , debemus ostendere. Aliud est peccasse, aliud peccatorem esse. Peccator dicitur is qui, multa delinquendo, in consuetudinem et ut ita dicam studium peccandi jam venit. Sicut e contrario justus non dicitur is qui semel aut bis aliquid justitiae fecerit, sed ille qui semper juste agendo usu et consuetudine justitiam habet. Nam si quis in caeteris fere omnibus injustus sit, semel ustitiam tenuit juste egisse diceretur, non tamen ex hoc justus appellabitur. Ita et justus peccasse quidem dicitur, si aliquid commiserit aliquando quod non licet. Non tamen ex hoc peccator appellabitur, qui peccandi usum et coleviter ruptae capitis cuti scit imponere araneam, aut qui tumorem vulneris aqua calida fovere, quamvis etiam hoc medicinae esse videatur; sed ille dicitur medicus, qui usum et studium et disciplinam habet medendi. Ex quibus omnibus puto sufficienter ostendi quod aliud sit peccare, aliud peccatorem esse. Omnes enim potest fieri ut peccaverint, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: qr mors quide uniꝰ delicto regnauit ꝑ unũ. qͥ autẽ a.¬
bundant gr̃a. & dono iusticiȩ: accipiunt ut ñ solũ ultra
non regnẽt ineis mors. qd̾ & ipsũ utiq non paruȩ eet gr̃ę
s ⁊ alia duo eis conferunt᷑ bona iinũ: qd̾ ꝓ morte uitã in
eis regnat ap̃s iħc. aliud: qd etiã ipsi regnabt᷑ ꝑ unũ iħor

Expanded text:
donum: quia mors quidem unius delicto regnavit per unum. Qui autem abundantiam gratiae et doni justificationem accipiunt, non solum ultra non regnat in eis mors, quod et ipsum utique non parvae esset gratiae, sed et alia duo eis feruntur bona: unum, quod pro morte in eis regnat Jesus Christus; aliud, quod etiam ipsi regnabunt per
Abbreviated transcription (Latin):
ȩremplaribꝰ habetur etiã in eõs qͥ ñ peccauer̃ insimilitudine pͣua¬
ricationis ade mors ista idest quȩ in inferno animas decinebat
regnasse dicatur. intelligimꝰ & scos qͦsq subista morte ciam siñ
pec̃candi aut certe moriendi lege decidisse. Ap̃o uͦ iccirdo in infer¬
nũ descendisse non solũ ut ipse non teneretur amorte. sed & ut eos
qui unibi nontã ꝓuaricationis ut chximꝰ crimine ꝗͣ moriendi

Expanded text:
exemplaribus habetur, etiam in eos qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae, mors ista, id est, quae in infregnasse dicatur, intelligimus et sanctos quoque sub istam mortem, etiamsi non peccandi, sed certe moriendi lege decidisse. Christum vero idcirco in infernum descendisse non solum ut ipse non teneretur a morte, sed eos qui ibi non tam praevaricationis, ut diximus, crimine quam moriendi
Abbreviated transcription (Latin):
In eos uͦ qͦs iã hoĩes uult intelligi: dic̃ ꝑtͣnsisse peccatũ idest
fuisse qͥdẽ. s ꝑpęnitentiã conu̾sationis de pulsũ ẽẽ. & ꝑtͣnsisse.
nec ultra in eis stetisse. Unde apparet inlitteris payli. net unã
qd̃e sillabã uacuã sentiri debere misteriis. Uideamꝰ nc̃ quomͦ

Expanded text:
in eos vero, quos jam homines vult intelligi, dicit pertransisse peccatum, id est, in eos vero, quos jam homines vult intelligi, dicit pertransisse peccatum, id est, fuisse quidem, sed per poenitentiam conversionis depulsum esse, et pertransisse nec ultra in eis stetisse. Unde apparet in litteris Pauli ne unam quidem syllabam vacuam sentiri debere mysteriis. Mors autem
Abbreviated transcription (Latin):
enumerare scõꝵ: cũ sufficiat & apłi sententia quȩ mortẽ dicit in
om̃s hoĩes ꝑtͣnsisse: & illius qͥdix̃. Nemo mundꝰ asorde: etiã si uniꝰ
diei fuerit uita eiꝰ. S ista mors peccati. quȩ in om̃s ꝑtͣnsut: cũ ue.¬
nisset ad iħo & tẽptasset eũ ꝑforare aculeo suo. Aculeus enĩ mortiᷤ
peccatũ: repulsa :⁊ confracta. Uita enĩ erat: & mors necessario ex
uictoria tua : S qd̾ peccatũ qͥdẽ ñ dix̃ inom̃s hoĩes. s inmundũ
introisse: mortẽ uͦ ñ inmundũ. s inom̃s hoi̾es: ⁊ non introisse s
ꝑtnͣsisse: non puto qđ frustra hac diuersitate usus sit paylus
Arbitror qd̾ mundũ hic: t̾renos qͦsq & int̾rena conu̾satione ꝑ.¬
manentes de signet.Hoĩes uͦ eos dicat: qͥ iam se incipiant agnos¬
cere. & scire qd̃ adimaginẽ qĩ facti st̃. In illos gͦ qͥ mundus appel¬
lant᷑. id÷ t̾reni. intrasse dic̃ peccatũ: & nusqm eiꝰ exitũ ponit.

Expanded text:
sufficiat et Apostoli sententia, quae mortem dicit in omnes homines pertransisse, et illius qui dixit: Nemo mundus a sorde etiamsi unus diei fuerit vita ejus. Sed ista mors peccati quae in omnes pertransiit, cum venisset ad Jesum, et tentasset eum perforare aculeo suo aculeus enim mortis peccatum repulsa est, et confracta. Vita enim erat, et mors necessario extevictoria tua? Sed et quod peccatum quidem non dixit in omnes homines, sed in mundum introisse, mortem vero non in mundum, sed in omnes homines, et non introisse, sed pertransisse, non puto, quod frustra hac diversitate usus sit Paulus, arbitror quod mundum hic terrenos quosque, et in terrena conversatione permanentem designet: homines vero eos dicat, qui jam se incipiat agnoscere, et scire, quod ad imaginem Dei facti sunt. In illos ergo qui mundus appellantur, id est, terrenos, intrasse dicit peccatum, et nusquam esse exitum ponit;
Abbreviated transcription (Latin):
magisꝑunã muliere uidebitur introisse peccatũ: Amuliere eñi
in eu̾głio. qͥa ille homicida erat abinitio. Sed uide inhis apłm
naturȩ orginẽ tenuisse. & idõ qm̃ de peccato loquebat᷑ ex quo
mors in om̃s hoĩes ꝑ tnͣsierat ꝑ successionẽ posteritatis hu.¬
mane. quȩ huic morti sub cubiłit ex peccato uenienti : non mu¬
lieri asscribit s uiro. Non enĩ exmuliere posteritas sed ex uiro
nominat᷑: sicut & iose apłs in aliis dicit. Non enĩ: uir ex muli¬
ese sed mulier ex uiro. & iterũ. Sicut enĩ mulier exiuro ita

Expanded text:
magis per unam mulierem videbitur introisse peccatum? A muliere enim icitur in Evangelio, quia ille homicida erat ab initio . Sed vide in his Apostolum naturae ordinem tenuisse, et ideo quoniam de peccato loquebatur, ex quo mors in omnes homines pertransierat, successionem posteritatis humanae, quae huic morti succubuit ex peccato venienti, non mulieri ascribit, sed viro. Non enim ex muliere posteritas, sed ex viro nominatur, sicut et ipse Apostolus in aliis dicit : Non enim est vir ex muliere, sed mulier e
Abbreviated transcription (Latin):
tũ mors. Fortassis enĩ reqͥrat aliqͥs: si ante adam mulier pecca.¬
uit de qͣ dr̃. qr seducta in p̾uaricatione facta÷. & rursũ: ante ip¬
sũ peccauit serpens. Peccauit eñ: cũ dix̃ mulieri. Ut qͥd hoc dix̃
qs ut ñ manducetis de om̃i ligno paradisi: & iterũ peccauerit cũ
qs dixerit. qͥa quacunq die manducaueritis exeo. morte mori

Expanded text:
e Adam mulier peccavit, de qua dicitur quia seducta in prevaricatione facta est; et rursum ante ipsum peccavit serpens; peccavit enim cum dixit mulieri: Ut quid hoc dixit Deus, ut non manducetis de omni ligno paradisi? et iterum peccavit, cum Deus dixerat, quia quacunque die manducaveritis ex eo, morte
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem inuenimꝰ etiã malos & impios tribulari. & non con¬
tinuo qͥa tribulant᷑ ꝓ małactibꝰ suis. uirtꝰ animi tribula
tͥbulationes iustori. de istis autẽ ait: multa flagella pecca¬
toꝵ. & fortassis ꝓꝑterea tribulatio & angustia ad scoͣs ꝑti¬
net: qͥa ipsi sunt qͥ artã & angustã uiã incedt̾. & ꝓpt̃eatͥ.¬

Expanded text:
quidem invenimus etiam malos et impios tribulari, et non continuo, quia tribulantur pro malis actibus suis, virtus animi tribulattribulationes justorum ; de istis autem ait, Multa flagella peccatoris . Et fortassis propterea tribulatio et angustia ad sanctos pertinet, quia ipsi sunt qui arctam et angustam viam incedunt, et propterea tri
Abbreviated transcription (Latin):
bilit᷑ inscripturis. in t̾dũ culpabilit̾ ponit᷑. & enĩ cũ dic̃ iere.¬
mias hȩc dicit dñs nͣ głȩtur sapiens in sapientia sua. nec fortis
infortitudine sua. neq głȩtur diues indiuitiis suis. s in hoc
głetur qͥ głatur intelligere & agnoscȩre me qr ego sũ dñs qui
statuo miscdiã & iudiciũ & iusticiã suꝑ t̾ram. imino eodẽq
capło głationẽ & laudabilit̾ & culpabilit̾ posuit. Nam siqͥ inqt

Expanded text:
biliter in Scripturis, interdum culpabiliter ponitur. Etenim cum dicit Jeremias: Haec dicit Dominus: Non glorietur sapiens in sapientia sua, nec fortis in fortitudine sua, neque glorietur dives in divitiis suis: sed in hoc glorietur qui gloriatur, intelligere et agnoscere me, quia ego sum Dominus qui statuo misericordiam et judicium et justitiam super terram , in uno eodemque capitulo gloriationem et laudabiliter et culpabiliter posuit. Nam si quis, i
Abbreviated transcription (Latin):
quib &xpͣm mortulĩ dic̃. & qͣmuis imꝑitũ se fateatuñ¬
insermone. ñ tam̃ arbitror qͦd inhis ille ꝑ imꝑiciã. sed potius ꝓ.¬
fundã scientiã uariauerit. ꝑhȩc nãq triã: om̃e peccati colligit᷑
genꝰ. Aut eñ ignorans dm̃ qͥs & uolens seruare mandatũ uinci.¬
tur fragilitatẽ carnis & illecebris p̃sentis uitȩ decepit᷑ & infir¬
mꝰ appellat᷑: aut sciens uolensq contẽpnit inandatũ. & odit disci

Expanded text:
quibus Christum mortuum dicit, et quamvis imperitum se fateatusermone, non tamen arbitror quod in his ille imperitia, sed potius profundam scientiam variaverit. Per haec namque tria omne peccati colligitur genus: aut enim ignorans Deum quis et nolens servare mandatum, vincitur fragilitate carnis, et illecebris praesentis vitae decipitur, et infirmus appellatur; aut sciens volensque con
Abbreviated transcription (Latin):
possit nͣ lex fuerit. Non tam̃ silex sit. om̃i genere eciã pͥua¬
ricatioerit. Pocest enĩfieri ut sit lex: & pͣuaricatio ñ sit. Non¬
potest cam̃ fieri ut p̃uaricatiosit ubi lex non:. Nam orsi
mor si lege̾ ponamꝰ continuo om̃s qͥ sublege mor si uixert̃
in pͥuaricatione factist̃. Alioqͥn simul & ꝓpħas &e om̃s iu¬

Expanded text:
possit nisi lex fuerit; non tamen si lex sit, omni genere praevapossit nisi lex fuerit; non tamen si lex sit, omni genere praevaricatio erit: potest enipotest tamen fieri, ut praevaricatio sit ubi lex non est. Nam et si Moysi legem ponamus, non continuo omnes qui sub lege Moysi vixerunt, in praevaricatione facti
Abbreviated transcription (Latin):
una ad alterã legem tnͣsit: ut nͥ sensꝰ uigilans & intentꝰ sit depͣ.¬
hend̾e eũ & sequi uix possit Uidendũ: gͦ nẽ forte illa lex quȩ ÷ in
mẽbris nr̃is & captiuos nos ducit inlegẽ peccati: ipsa sit lex qͣm¬
apłs iram dicit oꝑari. Oꝑatur enĩ sine dubio iram ei quã cap¬
tiuũ duxerit inlẽ ꝓeccati Ubi autẽ ł ex ista ñ fuerit certũ:
Qd ibi nec p̃uaricatio erit. Qui uͦ sub ista lege fuerint: con¬
sequent̃ nec heredes ert̃ Qđ si de lege moysi cõmemorari
firmare. qͦd peccant̾e in se aut lapidari continuo. aut crema¬
ri ignib ubet. uł si qđ aliud peccantibꝰ decernit᷑ inlege
suppliciũ ut pęna ipsa quȩ peccanti in fert᷑ ex lege. ira nc̃
ab apło noĩata uideat᷑. Similit̃ & de pͣuaricatione ut non
omnẽ p̃uaricationẽ generalit̾ in hoc loco astruat appella-¬
tã sedeius qͥ inlege positus deliquerit ut grauiꝰ delictũ ui¬
deatur eiꝰ qͥ ꝑlegem ꝓhibitꝰ peccat. quã eiꝰ qui nulla fuerit

Expanded text:
gem transit, ut nisi sensus vigilans et intentus sit, deprehendere eum et sequi vix possit. Videndum est ergo ne forte illa lex quae est in membris nostris, et captivos nos ducit in lege peccati, ipsa sit lex qualus iram dicit operari; operatur enim sine dubio iram ei, quem captivum duxerit in lege peccati. Ubi autem lex ista non fuerit, certum est quod ibi nec praevaricatio erit. Qui vero sub ista lege fuerint, consequenter nec haeredes erunt. Quod etsi de lege Moysi commemorari firmare, quod peccantem in se aut lapidari continuo, aut cremari ignibus jubet, vel si quod aliud peccantibus decernitur in lege supplicium, ut poena ipsa quae peccanti infertur ex lege, ira nunc ab Apostolo nominata videatur. Similiter et de praevaricatione, ut non omnem praevaricationem generaliter in hoc loco astruat appellatam, sed ejus qui in lege positus deliquerit, ut gravius delictum videatur ejus, qui per legem prohibitus peccat, quam ejus qui nulla fuerit