comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paulo post dicendũ est. DE ACCENTIBUS
ccEhiłus qui grece prosodia dicit᷑.i
ex gretonom̃ accepit. Nã g̃ce pros
latine ad Oden grece. latine cantꝰ. ẽ
Hoc enĩ nom̃ de uerbo ad uerbũ expres¬
sum . ẽ. Latini autẽ habent & alia non
Nam accentꝰ & tonos. & tenores dicunt.¬
quia ibi sonꝰ crescte & desinte. Accentꝰ
autẽ dictus qđ iuxta cantũ sit. sicut
aduerbiũ quia iuxta uerbũ est. Acut
accentus dictus. qđ acuat & erigat sil¬
labam. Grauis: qđ deprimat & deponat
Est enĩ contrarius acuto. Circũ flęxus.
quia de acuto & graui constat. Incipiens
enĩ ab acuto in grauẽ desinit. atq: ita
dum ascendit & descendit: circũfle¬
rus efficitur. Acutus autẽ & circum¬
flexus similes st̃: nam uterq leuat
sillabã. Grauis: contrarius uidetur
hic grauis ẽ minꝰ enĩ sonat quã acutꝰ
& circũ flęxus. Monosillaba autem
pars orationis. si naturalit̾ breuis. ẽ.
ut uir: aut positione longa. ut ars.

Expanded text:
paulo post dicendum est. De accentibus paulo post dicendum est. De accentibus . Accentus, qui Graece prosodia dicitur ex Graeco nomen accepit. Nam Graece πρός, Latine 'ad' ᾠδή Graece, Latine 'cantus' est. Hoc enim nomen de verbo ad verbum expressum est. Latini autem habent et alia nomina. Nam accentquia ibi sonus crescit et desinit. Accentus autem dictus, quod iuxta cantum sit, sicut adverbium quia iuxta verbum est. Acutus accentus dictus, quod acuat et erigat syllabam, gravis, quod deprimat et deponat. Est enim contrarius acuto. Circumflexus, quia de acuto et gravi constat. Incipiens enim ab acuto in gravem desinit, atque ita dum ascendit et descendit, circumflexus efficitur. Acutus autem et circumflexus similes sunt. Nam uterque levant syllabam. Gravis contrarius videtur hic gravis est. Minus enim sonat quam acutus et circumflexus. Monosyllaba autem pars orationis si naturaliter brevis est, ut 'vir', aut positione longa, ut 'ars',
Abbreviated transcription (Latin):
iunguntur. ita ut una sillaba fiat.
Cȩtera ꝑ .c. scribunt᷑. Quȩ ꝓ nom̃. cũ .a.
scribendũ. Que coniunctio sine .a. Quid
cũ uerbũ. cuiꝰ positio. ẽ. prima: queo.
quis. quit. & in cõpositione. nequeo.
quia totidẽ. ꝑ .t. scribit᷑. Quotidie. ꝑ.q
scribendũ ñ ꝑ .c. ut sit. quot dieb.
R. litt̾a cõmunionẽ habet cũ s. littera.
itaq apud antiqͦs honos. labos. arbos.
dicebat᷑. nunc honor. labor: arbor. Sat
ꝑ .t. scribi oportet. quia integrũ eiꝰ facit
satis. Sed ꝑ. d. oportet scribi. Apud an¬
tiquos enĩ sed. sedum dicebatur. nos fina¬
les duas litteras abscidimꝰ. Tantꝰ sicut
& quantꝰ in medio .n. habebunt. quan.¬

Expanded text:
iunguntur, ita ut una syllaba fiat. iunguntur, ita ut una syllaba fiat. Cetera per C scribuntur. 'Quae' pronomen cum A scribendum; 'que' coniunctio sine A. 'Quid' cum verbum: cuius positio est prima 'queo, quis, quit', et in conpositione 'nequeo, quia 'totidem' per T scribitur. 'Quotidie' per Q scribendum, non per C, ut sit 'quot diebus'. R littera communionem habet cum S littera. Itaque apud anticos 'honos', 'labos', 'arbos' dicebatur, nunc 'honor', 'labor', 'arbor'. 'Sat' per T scribi oportet, quia integrum eius facit 'satis'. 'Sed' per D oportet scribi. Apud anticos enim sed 'sedum' dicebatur; nos finales duas litteras abscidimus. 'Tamtus', sicut et 'quamtus' in medio M habebant. 'Qua
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ angustiã facit. L. aut̃ littera.
do enĩ. nom̃ sũpsit calamitas. Mari¬
mus enĩ anmaxumꝰ. & si qua similia
st̃ qualit̾ scribi debeant quȩsitũ est
Uatro tradit. cȩsarẽ ꝑ .i. eiusmodi uer¬
ba enunciare solitũ. ẽe̾. & scribere.
Inde ꝓpt̾ auctoritatẽ tanti uiri con¬
suetudinẽ factã. ut maximꝰ. optimꝰ.
pessimꝰ scribat᷑. Malo ꝑunũ .l. scrĩ¬
duo .u. quia ẽ. magis uelle. Nolo qͦq
ne uolo ẽ. Nolle. ne uelle. Os. si uultũ
aut ossum significat. ꝑ .o. solũ scribendũ
.ẽ. Si ꝑsonã. h. p̃ponencta. ẽ. Ora finiũ.
ꝑ .o. hora dierũ: ꝑ h. scribendũ. Onus.
si de onere uenit: o. solũ scribendum.
Si de honore: cũ aspiratione. Prȩpositio
& pͣterea ꝑ dẏptongũ scribendũ. Pene
uͦ qđ est coniunctio. ꝑ e. poena qđ est
suppliciũ ꝑ.oe . Q. littera tunc recte
ponit᷑. cũ illi statĩ .ui. littera subsequit᷑.
& alia quęlibet una pluresue uocales

Expanded text:
quae angustiam facit. L autem litteram quae angustiam facit. L autem litteram do enim nomen sumpsit calamitas. 'Maxumus' an 'maximus', et si qua similia sunt qualiter scribi debeant quaesitum est. Varro tradit Caesarem per I eiusmodi verba enuntiare solitum esse et scribere. Inde propter auctoritatem tanti viri consuetudinem factam, ut 'maximus', 'optimus', 'pessimus' scribatur. 'Malo' per unum L scriduo ll, quod est magis uelle: nolo per 'nevolo' est; 'nolle', 'nevelle'. 'Os' si vultum aut ossum significat per O solam scribendum est; si personam, H praeponenda est. 'Ora' finium per O; 'hora' dierum per H scribendum. 'Onus' si de onere venit, O sola scribendum; si de honore, cum H aspiratione. 'Praepositio' et 'praeterea' per dipthonga scribendum. 'Pene' vero, quod est coniunctio, per E; 'poena', quod est supplicium, per OE. Q littera tunc recte ponitur, cum illi statim U littera sequitur, et alia quaelibet una pluresve vocales
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur. Gnatus qđ est filius. ꝑ.s. scri¬
bendũ. quia facit generatꝰ. H. asp̃irati¬
onis litcera ẽ. in latino tantũ uocalib
iungitur. ut honor. homo. humꝰ. Aspira¬
tur aut̃ & consonantib sed in grecis &
iectiones. ꝑ h. scribendę .I. litterã int̾
duas uocales constitutã. bis scribi qͥdã
existimabant. ut in troiia. & mauia.
Hoc ratio ñ ꝑmittit. Nunquã enĩ tres
uocales in una sillaba scribunt᷑. Sed .i.
littera int̾ duas uocales constituta.
ꝓduplici habetur. Id ꝓnom̃ neutri
generis. ꝑ. d. scribitur ab eo qđ . ẽ. is.
ea id. quia facit idem. Qđ si uerbũ
.ẽ. eo. is.it. quia facit itur .K. litterã
antiqui p᷑ponebant qͦtiens. a sequeba¬
tur. ut kapud kanna. kalamꝰ. Nunc
aut̃ kartago & kalendȩ ꝑ eandẽ tan:¬
tũ scribuntur. Omĩa autẽ greca nomi¬
na. qualicunq sequente uocali.ꝑ.k.
sunt scribenda. Lȩtus ꝑ chꝰptongum
scribitur. quia lęticia a latitudine
uocata.ẽ. Cuiꝰ econtrario ẽ tristicia.

Expanded text:
um. Gnatus, quod est filius, per g scribendum quia facit generatus. H que est aspirationis nota, in latino tantum vocalibus adiungitur, ut honor, humus, homo, aspiratur et consonantibus, sed in grecis et riectiones per H scribendae. I littera inter duas vocales constituta, bis scribi quidam existimabant, ut in 'Troia' et 'Maia'. Hoc ratio non permittit. Numquam enim tres vocales in una syllaba scribuntur. Sed I littera inter duas vocales constituta pro duplici habetur. 'Id' pronomen neutri generis per D scribitur, ab eo quod est 'is, ea, id', quia facit 'idem'. Quod si verbum est 'eo, is, it', quia facit 'itur'. K litteram antiqui praeponebant quotiens A sequebatur, ut 'kaput', 'kanna', 'kalamus'. Nunc autem 'Karthago' et 'kalendae' per eandem tantum scribuntur. Omnia autem Graeca nomina qualicumque sequente vocali per K sunt scribenda. 'Laetus' per dipthonga scribitur, quia laetitia a latitudine vocata est, cuius e contrario est tristitia,
Abbreviated transcription (Latin):
norũ. Accidit unicuiq pedi arsis &
thesis. id . ẽ elcuatio & positio uocis.
Neq enĩ iter pedes dirigere poterunt:
nisi alterna uice leuentur & ponant᷑.
ut arma .ar. eleuatio. ẽ: ma. positio.
Inhis duob ꝑdiuisionẽ pedes legitimi
colliguntur. Aequa diuisio ẽ: qͦtiens
arsis & thesis. ȩquali tẽporũ diuisione
cedunt᷑. Dupla qͦtiens ex his unũ al¬
terũ duplo uincit. Sescupla uͦ. ẽ quo¬
tiens unũ alterũ sescuplo suꝑat. IN
simpla enĩ eiꝰ parte unꝰ plus inuenit᷑.
in dupla autẽ unus minꝰ habetur
Sescuplũ enĩ dimidiũ duplidicit᷑
Triplũ ẽ. quando maior pars ter con¬
tinet totũ minꝰ. id. ẽ. tria & unũ. Epi¬
tritũ. ẽ. quando minꝰ continetur a
maiore & eiꝰ tercia pars. Cedunt᷑ uero

Expanded text:
norum'. Accidunt unicuique pedi arsis et norum'. Accidunt unicuique pedi arsis et thesis, id est elevatio et positio vocis. Neque enim iter pedes dirigere poterunt, nisi alterna vice leventur et ponantur, ut 'arma': 'ar' elevatio est, 'ma' positio. In his duobus per divisionem pedes legitimi colliguntur. Aequa divisio est quotiens arsis et thesis aequali temporum divisione caeduntur. Dupla, quotiens ex his unum alterum duplo vincit. Sescupla vero est, quotiens unum alterum sescuplo superat. In simpla enim eius parte unus plus invenitur: in dupla unus minus habetur. Sescum enim dimidium dicitur. Triplum est, quando maior pars ter continet totum minus, id est tria et unum. Epitritum est, quando minus continetur a maiore, et eius tertia pars. Caeduntur vero
Abbreviated transcription (Latin):
ad celeuma canentiũ aptus. Dispon¬
deus autẽ & ditrocheus & di iambus
dicti: qđ geminis constant iambis.
spondeis. uł trocheis Antispastus. qđ
sit ex contrariis sillabis: ex breui &
longa. ex longa & breui. Coriambus
quia ex hoc pede cõpositũ carmen. coris
aptissimũ sit. Ionici sane ꝓpt̾ nume¬
rorum inęqualẽ sonũ dicti. Habent
enĩ binas longas sillabas. binasq cor¬
reptas. Peones dicti ab inuentore. Con¬
stant ipsi ex una longa & trib breui¬
bus. quȩ iuxta noĩa eoꝵ uariatim est
constituta. Epitriti uocati: qđ semꝑ
tres longas habeant sillabas & unam
breuem. Sinzugiȩ autẽ st̃. penta sil¬
labi & exa sillabi pedes. & dictȩ apud
tiones. Sed ii ñ st̃ pedes. sed appellan¬
tur penta sillabi & exa sillabi quia ult᷑
quinq & sex sillabas ñ ꝓcedunt:. Und.
ñ oportet in carmine has sillabas quod¬
libet excedere nom̃. ut cartaginiensiũ.
ierosolimttanorũ & constantinopolita¬

Expanded text:
ad celeuma canentium aptus. Disponad celeuma canentium aptus. Dispondeus autem et ditrochaeus et diiambus dicti quod geminis constant iambis, spondeis vel trochaeis. Antispastus, quod sit ex contrariis syllabis, ex brevi et longa, ex longa et brevi. Choriambus vero, quia ex hoc pede conpositum carmen choris aptissimum sit. Ionici sane propter numerorum inaequalem sonum dicti. Habent enim binas longas syllabas binasque correptas. Paeones dicti ab inventore. Constant enim ipsi ex una longa et tribus brevibus, quae longa iuxta nomina eorum variatim est constituta. Epitriti vocati quod semper tres longas habeant syllabas et unam brevem. Syzygiae autem sunt pentasyllabi et hexasyllabi pedes; et dictae apud tiones. Sed hi non sunt pedes, sed appellantur pentasyllabi et hexasyllabi, quia ultra quinque et sex syllabas non procedunt. Unde non oportet in carmine has syllabas quodlibet excedere nomen, ut 'Carthaginiensium', 'Hierosolymitanorum', et 'Constantinopolita
Abbreviated transcription (Latin):
poctȩ sunt soliti. Dictũ autẽ nomen.
ab eo qđ ueluti uenenũ quodã mͦ
maledicti aut liuoris infundat.
Tribrachus qui & corius appellatur.
dictus tribrachus quia sit extrib
breuib. Molosus dictus a saltati¬
one molosorũ. quã exercuerunt
armati. Anapestus grece dr̃ reper-
cussus. Greci enĩ anapestin. repcus¬
illi contrarius. Anapestus appellatꝰ
qđ a longiori nodo inchoans induas
desinit breues. sic & iste pes iunctu¬
ram
unã habet longã & duas breues. Unde
& manꝰ oppansa palma dr̃. & penden¬
tes digiti dactili. Amfibracus. qđ in
utraq parte breuẽ habeat. longã iN
medio int̾iacentẽ. Brachis enĩ: breuis
dr̃ Amfimacrus. qđ duȩ hinc inde
longe: habent in mnedio inclusã breuẽ.
Macros enĩ longus dr̃. Bacchius appel¬
latus. ẽ. eo qđ eo pede bãcchi ca id ẽ
liberi sacra celebrabantur. Antibacchi¬
us uł palimbacchius dictꝰ. quia iteratꝰ
a bacchio. ẽ. Proceleumaticus. qđ sit

Expanded text:
poetae sunt soliti. Dictum autem nomen poetae sunt soliti. Dictum autem nomen ab eo, quod veluti venenum quodammodo maledicti aut livoris infundat. Tribrachys qui et chorius appellatur, dictus tribrachys, quia sit ex tribus brevibus. Molossus dictus a saltatione Molossorum, quam exercuerunt armati. cussus latine - Greci enim anapestin repercusilli contrarius; anapquod a longiori modo inchoans in duos desinit breves. Sic et iste pes iuncturam unam habet longam et duas breves. Unde et manus oppansa palma dicitur, et pendentes digiti dactili. Amphibrachys, quod in utraque parte brevem habeat, longam in medio interiacentem. Βραχύς enim brevis dicitur. Amphimacrus, quod duae hinc inde longae habent in medio inclusam brevem. Μακρός enim longus dicitur. Bacchius appellatus est eo, quod eo pede Bacchia, id est Liberi sacra celebrabantur. Antibacchius vel Palimbacchius dictus quia iteratus a Bacchio est. Proceleumaticus, quod sit
Abbreviated transcription (Latin):
uors Auigiui & quero & iã pulso.
Unde cex lanuto ut apias. Nam huius¬
me argum̃ti solat.r̃ inuentio. quia
qui contẽpsisti postiilantẽ. ex audies
farte calumniantẽ. Hinc & ego scien¬
tiȩ tuȩ ingero. nec stul ictatione
noui aliquul suggerere iniipiens ꝑfe¬
cto prȩsumo. Non tam̃ erubesco imꝑitꝰ
disertissimo loqui. apłici memor prȩ¬
cepti: quo prȩciꝑis libent̾ sufferre

Expanded text:
uaesivi, et quaero, etiam pulso. Unde et clamito, ut aperias. Nam hujus argumenti me consolatur inventio, quia qui contempsisti postulantem, exaudies forte calumniantem. 4. Hinc et ego scienti tua ingero, nec styli jactatione novi aliquid suggerere insipiens perfecto praesumo. Nec tamen erubesco imperitus disertissimo loqui, apostolici memor praecepti, quo
Abbreviated transcription (Latin):
n cribuas qđ rogaris : Unum scias
ñ c̾s nittã quasi finger s me nolłe
gata. selqu ierã & instant̃ quȩ̨rã qͦusq
aut accipiam aut eliciã: piissi nor:¬
derptore iubente querite &ir uiri¬

Expanded text:
n tribuas quod rogaris? Unum scias, non dimittam, quasi fingens me nolle negata. Sed quaeram, et instanter quaeram, quousque autem accipiam, aut eliciam, piissimo Redemptore jubente: Quaerite, et i
Abbreviated transcription (Latin):
tas ordinẽ. Aquib dã & ordo adicit᷑.
id ẽ. quȩ pͣcedat & quȩ sequit᷑. ut .a
prior sit. sequens. B. A. autẽ in om̃ibꝰ
gertib ideo prima ẽ. litterarũ ꝓeo qđ
ipsa prior nascentib uocẽ aꝑiat
N omina litterarũ gentes ex sono ꝓpͥȩ¬
linguȩ dederunt. notatis oris sonis
atq discretis. Nam post quã eas anĩ-¬
aduertert̃. & noĩa illis & figuras
imposuert̃. Figuras autẽ partim ex
placito. partim ex sono litterarũ for¬
mauerunt. ut puta .i. & o. quarum
unius sicut exilis sonꝰ ita tenuis uir¬
gula. alterius pinguis sonꝰ sicut &¬
plana figura. Int̾ figurã litterarũ &
apicẽ ueteres dixert̃. Apicem dictum:
mine litterȩ apponatur. Est enĩ linea
iacens suꝑ litterã ȩqualit̾ ducta. Figura
autẽ: qua tota littera scribitur. De¬

Expanded text:
tur. A quibusdam et ordo adicitur, id est quae praecedit, quae sequitur, ut A prior sit, subsequens B. A autem in omnibus gentibus ideo prior est litterarum, pro eo quod ipsa prior nascentibus vocem aperiat. Nomina autem litterarum gentes ex sono plingue dederunt, notatis oris sonis atque discretis. Nam postquam eas animadverterunt, et nomina illis et figuras imposuerunt. Figuras autem partim ex placito, partim ex sono literarum formaverunt, utputa i et o quarum unius sicut exilis sonus est, ita tenuis virgula, alterius pinguis sonus, sicut plena figura. Inter figuras literarum et apices, veteres distinxerunt. Apicem dictum amine litere apponatur. Est enim iacens super litteram aequaliter ducta. Figura autem, qua tota littera scribitur.
Abbreviated transcription (Latin):
igne̾ uim habere maiorẽ ad penetran¬
dũ. qͥr subtiliorib elem̃tis factꝰ est
quã nr̃ id ÷ qui nob̾ in usu . ẽ Tria
sunt aut̃ eiꝰ nomina. fulgur. fulgor.
& fulmen. Fulgur qͥa tangit. Fulgor
qͥa incendit & urit. fulm̃ quia findit.
deo & cũ ternis radiis finguntur.
De arcu & nubium effectibus.

Expanded text:
trandum, quia subtilioribus elementis factus est quam noster, id est qui nobis in usu est. Tria sunt autem eius nomina, fulgus, fulgor et fulmen: fulgus, quia tangit; fulgor, quia incendit et urit; fulmen, quia findit; ideo et cum ternis radiis finguntur. De arcu et nubium effectibus
Abbreviated transcription (Latin):
qđ sonus eiꝰ terreat. Nam tonus sonus.
Qui ideo interdũ tam grauit᷑ concu¬
tit omĩa. ita ut cȩlũ discidisse uideat᷑.
qͥa cũ ꝓcella uehem̃tissimi uenti nubibꝰ¬
se repente immiserit. turbine inua¬
lescente ęxitũq quȩrente. nubẽ quã
excauauit impetu magno ꝓscindit. ac
sic cũ horrendo fragore defert᷑ ad aures.
Qđ mirari quis ñ debeat. cũ uesicula
quãuis parua. magnũ tam̃ sonitũ dis¬
plosa emittat. Cũ tonitruo aut̃ simul
& fulgura exprimit. sed illud celerius
uidetur qͥa clarũ. ẽ. Hoc aut̃ ad aures
tardius ꝑuenire. Liix aut̃ quȩ apparet
ante tonitruũ fulgura uocat᷑. quȩ ut
diximꝰ ideo ante uidet᷑ qͥa clarũ est
lum Tonitruũ autẽ ad aures tardi¬
us ꝑuenit.
DE FULMINIBUS
TULGUR & fulmen. ictus cȩlestis ia¬
culi. a feriendo dicti. Fulgere enĩ.
ferire. ẽ. atq ꝑcutere. Fulmina aut̃
collisa nubila faciunt. Nã om̃iũ re¬
rũ collisio ignẽ creat. ut in lapidib cer¬

Expanded text:
 sonus ejus terreat, nam TONUS, sonus. Qui ideo interdum tam graviter concutit omnia, ita ut coelum discidisse videatur, quia cum procella vehementissimi venti nubibse repente immiserit, turbine invalescente, exitumque quaerente, nubem quam excavavit impetu magno perscindit, ac sic cum horrendo fragore defertur ad aures. 2. Quod mirari quis non debet, cum vesicula, quamvis parva, magnum tamen sonitum displosa emittat. Cum tonitruo autem simul et fulgura exprimit, sed illud celerius videtur, quia clarum est, hoc autem ad aures tardius pervenit. Lux autem quae apparet ante tonitruum, fulgetra vocatur. Quae, ut diximus, ideo ante videtur quia clarum est lumen; tonitruum autem ad aures tardius pervenit. De fulminibus . Fulgur et fulmen, ictus caelestis iaculi, a feriendo dicti; fulgere enim ferire est atque percutere. Fulmen autem conlisa nubila faciunt. Nam omnium rerum conlisio ignem creat, ut in lapidibus cer
Abbreviated transcription (Latin):
psit. qđ sit mensura ꝑfecti numeri.
id ẽ. denarii. Modius dictꝰ. ab eo qđ
sit suo modo pfectus. Est aut̃ men¬
tracta ẽ. eo qđ in principio ds̃ .xx.
duo oꝑa fecerit. Nã prima die septẽ
opa fecit. id ẽ materiã informẽ.
angłos. lucẽ. cȩlos suꝑiores. terrã.
a quã. atq aerem. Scdã die firmam̃
tũ solũ. Tercia die .iiiͦiͦ. maria. se¬
mina. sationes atq plantaria. Quar
& uolatilia. Sexta die .iiiͦi. bestias.
pecudes. reptilia t̾rȩ & hominẽ. Et
facta st̃ omĩa .xx. duo genera in di¬
ebus sex. & uiginti duę generationes
sunt ab adã usq ad iacob: ex cuius
semine nascit᷑ omĩs gens isrł. &
.xx. duo libri ueteris testam̃ti usq
ad hester. &.xͣx. duo litterarũ sunt
elem̃ta. quib constat diuinȩ legis
doctrina. His gͥ exemplis modius
uiginti duorũ sextariorũ. a moyse
scđm sacrȩ legis m̃surã effectus est
Et quãuis diuersȩ gentes. huic mensurȩ

Expanded text:
msit, quod sit mensura perfecti numeri, msit, quod sit mensura perfecti numeri, id est denarii. Modius dictus ab eo quod sit suo modo perfectus. Est autem mentracta est, eo quod in principio Deus viginti duo opera fecerit. Nam prima die septem opera fecit: id est materiam informem, angelos, lucem, caelos superiores, terram, aquam atque aeremntum solum: tertia die quatuor, maria, semina, sationes atque plantaria: quartet volatilia: sexta die quatuor, bestias, pecudes, reptilia terrae, et hominem, et facta sunt omnia viginti duo genera in diebus sex, et duo et viginti generationes sunt ab Adam usque ad Jacob, ex cujus semine nascitur omnis gens Israel: viginti duo libri veteris Testamenti usque ad Esther: et viginti duo litterarum sunt elementa, quibus constat divinae legis doctrina. His igitur exemplis modius viginti duorum sextariorum a Moyse secundum sacrae legis mensuram effectus est: et quamvis diversae gentes huic mensurae
Abbreviated transcription (Latin):
bis habere mensuram. qđ geometrici
ꝑscrutari audent. Temporis: ut m̃sura¬
horarũ. & dierũ & annorũ. Unde &
metiri pedes horarũ dicimꝰ. hoc. ẽ. men¬
surare. Proprie aut̃ m̃sura uocata. qđ
ea fruges metiunt᷑ atq frum̃tũ. id ÷
humida & sicca. ut modios. urnas.
coclear. qđ est dimidia pars draginȩ.
appendens siliquas nouẽ. Qui tripli¬
catus conculã facit. Concula dragina
una & dimidia adimplet᷑. Ciati pondus
quinq draginȩ addunt᷑ ad decẽ. Aci¬
tabulus quarta pars eminȩ ẽ. duodecĩ
draginas appendens. Cotula emina-
est. habens ciatos sex. quȩ iccirco cotula
uocat᷑. qͥa cote greco sermone incisio dr̃.
& emina sextarii induo ȩ̨qua incidit᷑.
& cotulã facit. Emina aut̃ appendit
librã unã. quȩ geminata sextariũ
facit. Sextarius duarũ librarũ est.
qͥbis assũptꝰ nominat᷑ bilibris. assũptꝰ
quat᷑ fit greco nomine cenix. qͥnquies

Expanded text:
bis haberi mensuram, quod geometrici bis haberi mensuram, quod geometrici perscrutari audent. Temporis ut mhorarum et dierum et annorum: unde et metire pedes horarum dicimus, hoc est mensurare. Proprie autem mensuram vocatam quod ea fruges metiuntur atque frumentum, id est humida et sicca, ut modios et artabcoclear, quod est dimidia pars dragmae, adpendens siliquas novem; qui triplicatus conculam facit. Concula dragma una quinque drachmae adduntur ad decem. Acetabulum quarta pars heminae est, duodecim drachmas appendens. Cotula hemina est habens cyathos sex, quae idcirco cotula vocatur, quia cote graeco sermone incisio dicitur, et hemina sextarii in duo aequa inciditur, et cotulam facit. Hemina autem appendet libram unam, quae geminata sextarium facit. Sextarius duarum librarum est. Qui bis adsumtus nominatur bilibris; adsumtus quater 'fit Graeco nomine cenix' Carm. de
Abbreviated transcription (Latin):
cies cõputatꝰ. Libra duodecĩ unciis
ꝑficit᷑. & inde habetur ꝑfecti ponde¬
ris genꝰ qͥa tot constat unciis. quot
mensib annꝰ. Dicta aut̃ libra qđ sit
libera. & cuncta intra se pondera p̃-
dicta concludlat. Mina inponderi¬
bus centũ dragmis appenditur. &. ẽ.
nom̃ grecũ. Talentũ sũmũ esse pon¬
dus phibetur. in grecis. Nã nichil est
calcominꝰ. nachil talento maius. cu iꝰ
uariũ apud diuersas gentes pondus
.Lxx. duarũ librarũ. sic̃ plautꝰ osten¬
dit. qͥ ait duo talenta esse centũ. xl.¬
iiͦiͦi. libras. Est aut̃ triplex id ÷ minꝰ
mediũ summũ. Minus. T mediũ.
constat. Centenariũ numeri nom̃
est. eo qđ. cͣ. librarũ ponderis sit. qđ
EΠSURA . ẽ. res aliqua. modo suo uł .xxu.
tẽpore circũscripta. Hȩc aut cor¬
poris. e. aut tẽporis. Corporis ut homi¬
nũ. lignorũ. & colũnarũ. longitudo &
brcuitas. Sed & solẽ istũ ꝓpriã sui or¬

Expanded text:
cies conputatus. Libra duodecim unciis cies conputatus. Libra duodecim unciis perficitur; et inde habetur perfecti ponderis genus quia tot constat unciis quot mensibus annus. Dicta autem libra quod sit libera, et cuncta intra dicta concludat. Mina in ponderibus centum dragmis appenditur, et est nomen grecum. Talentum summum esse pondus perhibetur in Grecis; nam nihil est calco minus, nihil talento maius; cuius varium apud diversas gentes pondus LXXII librarum, sicut Plautus ostendit, qui ait duo talenta esse CXLIV libras. Est autem triplex, id est, minus, medium, summum. Minus L, medium constat. 23. Centenarium numeri nomen est, eo quod centum librarum ponderis sit. QuoMensura est res aliqua modo suo, vel tempore circunscripta. Hec autem corporis est, aut temporis. Corporis ut hominum, lignorum et columnarum, longitudo vel brevitas. Sed et solem istum propriam sui or
Abbreviated transcription (Latin):
ciat ter missus. Sextula bis assũpta
duellam facit. ter posita staterẽ reddit
Stater aut̃ medietas unciȩ. ẽ: appen¬
dens aureos tres. unde & uocatꝰ stater.
qđ tribus solidis stet. Hic & semun¬
cia. qͥa semis habet de uncia. hic & se¬
missis. qͥa ponderis semis. ẽ. quasi se¬
mis assis. Quadrantẽ hebrei similit̃
codrantẽ uocant. & uocat᷑ quadrins
qđ unciȩ quartã partẽ appendeat: Si¬
cel qͥ latino sermone siclus corrupte
appellat᷑. hebreũ nom̃. ẽ. habens apud
eos unciȩ pondus. apud latinos autẽ &
grecos. quarta pars unciȩ.ẽ & stateris
medietas. dragmas appendens duas.
Unde cũ inlitteris diuinis legit᷑ siclus.
uncia. ẽ: cũ uͦ ingentiliũ. quarta pars
unciȩ. ẽ. Uncia dicta. qđ uniuersitatẽ
minorũ ponderũ sua unitate uinciat.
id ẽ. cõplectat ͣ Constat aut̃ draginis
merus scripulorũ eiꝰ. horis diei noctisq
metitur. uł quia librã efficit duode.¬

Expanded text:
ciat ter missus. Sextula bis adsummata ciat ter missus. Sextula bis adsummata duellam facit; ter posita staterem reddit. Stater autem medietas unciae est, adpendens aureos tres; unde et vocatus stater quod tribus solidis stet. Haec et semuncia, quia semis habet de uncia. Haec et semissis, quia ponderis semis est, quasi semis assis. Quadrantem Hebraei similiter codrantem vocant; et vocatur quadrans quod unciae quartam partem adpendeat. Sicel, qui Latino sermone siclus corrupte appellatur, Hebraeum nomen est, habens apud eos unciae pondus. Apud Latinos autem et Graecos quarta pars unciae est et stateris medietas, dragmas adpendens duas. Unde cum in litteris divinis legatur siclus, uncia est; cum vero in gentilium, quarta pars unciae est. Uncia dicta quod universitatem minorum ponderum sua unitate vinciat, id est conplectat. Constat autem dragmis merus scripulorum eius horas diei noctisque metitur, vel quia libram efficit duode
Abbreviated transcription (Latin):
duos. Calcos .iiiiͦ. Fiebat enĩ olim ex
ere ad instar sagictȩ. unde & nom̃ a
pondere constat. Hic apud grecos gram¬
ma uocat᷑. Scripulus aut̃ dictꝰ ꝑ dimi¬
nutionẽ a lapillo breui qͥ scrupus uocat᷑
Dragma octaua pars unciȩ. ẽ. & denarii
pondus. argenti trib constans scripu¬
lis id ẽ decẽ & octo siliquis. Denarius.
aut̃ dictꝰ: quia ꝓdecẽ nũmis imputat᷑
Solidus nuncupatus. quia nichil illi
deesse uidet᷑. Solidũ enĩ ueteres in¬
tegrũ dicebant & totũ. ipse qͦq nomi¬
sma uocat᷑. ꝓeo qđ nominib principũ
effigiisq signetur. Abinitio uͦ unũ
nomisma. unus argenteus erat. Hoc eniꝰ
ab assiriis cępit. Dicunt aut̃ iudei. qđ
abrahã interrã chanaan primꝰ hanc
aduextt formã. Solidus apud latinos
alio nomine sextula dr̃. qđ is sex un¬
ciis cõpleatur. Hunc ut diximꝰ uulgus
aureũ solidũ uocat. Cuiꝰ terciã parte
ideo dixert̃ tremissẽ. eo qđ solidũ fa¬

Expanded text:
duos, calcos quattuor. Fiebat enim olim ex duos, calcos quattuor. Fiebat enim olim ex aere ad instar sagittae. Unde et nomen pondere constat. Hic apud Graecos gramma vocatur. Scripulus autem dictus per diminutionem a lapillo brevi qui scrupus vocatur. Dragma octava pars unciae est et denarii pondus argenti, tribus constans scripulis, id est decem et octo siliquis. Denarium autem dictum quia pro decem nummis inputatur. Solidum nuncupatum, quia nihil illi deesse videtur; solidum enim veteres integrum dicebant et totum. Ipse quoque nomisma vocatur pro eo quod nominibus principum effigiisque signetur. Ab initio vero unum nomisma unus argenteus erat; hoc enim ab Assyriis coepit: dicunt autem Iudaei quod Abraham in terram Chanaan primus hanc advexerit formam. Solidum apud Latinos alio nomine sextula dicitur, quod his sex uncia conpleatur. Hunc, ut diximus, vulgus aureum solidum vocant; cuius tertiam partem ideo dixerunt tremissem, eo quod solidum fa
Abbreviated transcription (Latin):
moneta uocata. Eadẽ & statera nom̃
ex numero habens. qđ duob lancib &
uno inmedio stilo librata ȩqualit̾ stet.
Campania a regione italiȩ nom̃ accepit.
ubi primũ eiꝰ usus reꝑtus. ẽ. Hȩc ctuas
lances ñ habet. sed uirga. ẽ. signata li¬
bris & unciis. & uago pondere mensu¬
statera regitur. & lances ȩquant᷑. Vnde
& in lanceis amentũ dr̃. Unicuiq aut̃
ponderi certus. ẽ. modus. nominib pro
priis designatꝰ. Calcus. minima pars
ponderis. quarta pars oboli. ẽ. constans
lentis geminis granis. Appellat᷑ aut̃
calcus qđ sit paruus. si c̃ & lapis calculus
qͥ ad eo minimꝰ. ẽ ut sine molestia calcet᷑
Siliqua uicesima quarta pars solidi est.
ab arbore cuiꝰ semꝰ ẽ. uocabulũ tenens.
Ceratim oboli pars media. ẽ. habens sili¬
quã unã semis. Hunc latinitas semi¬
obolũ uocat. Ceratim aut̃ grece latine
siliqua cornuũ int̾pretatur. Obolus
siliquis trib appendit᷑. habens ceratĩ

Expanded text:
moneta vocata, eadem et statera, nomen moneta vocata, eadem et statera, nomen ex numero habens, quod duabus lancibus et uno in medio stylo librata aequaliter stet. Campana a regione Italiae nomen accepit, ubi primum eius usus repertus est. Haec duas lances a non habet, sed virga est signata libris et unciis et vago pondere mensustatera regitur et lances equantur: unde et in lanceis amentum dicitur. Unicuique autem ponderi certus est priis designatus. Calcus, minima pars ponderis, quarta pars oboli est, constans lentis geminis granis. Appellatur autem calcus quod sit parvulus; sicut et lapis calculus, qui adeo minimus est ut sine molestia sui calcetur. Siliqua vicesima quarta pars solidi est, ab arbore, cuius semen est, vocabulum tenens. Ceratin oboli pars media est, habens siliquam unam semis. Hunc Latinitas semiobolum vocat; ceratin autem Graece, Latine siliqua cornulum interpretatur. Obolus siliquis tribus adpenditur, habens ceratin
Abbreviated transcription (Latin):
opinor generalit̃ nominant᷑ uolupta¬
tes. quȩ ñ ꝑsemet ipsas inquinant. sed
ꝑ ea quȩ illic gerunt᷑. Dicta aut̃ specta¬
cula eo qđ hominib publica ibi prȩ¬
beatur inspectio. Hȩc & ludicra nun¬
cupata. qđ in ludis gerant᷑. aut insce¬
nis. Ludorũ origo sic tradit᷑. Lidios ex
asia transuectos. in etruria consedisse.
duce tirreno. qͥ fr̃ĩ cesserat regni con¬
tentione. Igit᷑ in etruria int̾ cęteros
ritus suꝑstitionũ suarũ. spectacula qͦq
religionis nomine instrtuert̃. Inde ro-¬
mani accersitos artifices mutuati st̃. &¬
inde ludi a lidiis uocati st̃. Uarro aut̃
dicit ludos a lusu uocatos. qđ iuuenes
ꝑ dies festos solebant ludi exultatione
iuuenũ. & dieb festis. & tẽplis. & re¬
ligionib repitare. Hichil iã de eausa
uocabuli. dũ rei causa idolatria sit. Unde
& ꝓmiscue ludiberalia uocabant᷑. ob
honore liberi patris. Obhoc despicienda
.ẽ. originis macula. ne bonũ estimes. qđ

Expanded text:
opinor, generaliter nominantur voluptates quae non per semetipsa inquinant, sed per ea quae illic geruntur. Dicta autem spectacula eo quod hominibus publica ibi praebeatur inspectio. Haec et ludicra nuncupata, quod in ludis gerantur aut in cenis. Ludorum origo sic traditur: Lydios ex Asia transvenas in Etruria consedisse duce Tyrreno, qui fratri suo cesserat regni contentione. Igitur in Etruria inter ceteros ritus superstitionum suarum spectacula quoque religionis nomine instituerunt. Inde Romani arcessitos artifices mutuati sunt; et inde ludi a Lydis vocati sunt. Varro autem dicit ludos a luso vocatos, quod iuvenes per dies festos solebant ludi exultatione iuuenum et die,.bus festis et templis et religionibus reputat. nihil iam de caussa uocabuli, cum! rei caussa idololatria sit. nam et cum promiscue ludi Liberalia uocarentur, honorem Liberi patris. Ob hoc dispicienda est originis macula, ne bonum aestimes quod
Abbreviated transcription (Latin):
des. & totius caput est orientis. sicut &¬
roma occidentis. Epirus ciuitas traciȩ
condita. ẽ. a pirro & cognominata.
A thenas in ellada cecrops condidit. & ex
suo nomine cetropiã nominauit. Hanc
fixionides qͥ ingrecia t̾cius post cecro¬
pem regnauit. mineruȩ sacrauit. &

Expanded text:
des et totius caput est orientis, sicut et des et totius caput est orientis, sicut et Roma occidentis. Epirum civitas Thraciae condita est a Pyrrho et cognominata. Athenas in Hellade Cecrops condidit, et ex suo nomine Cecropiam nominavit. Hanc Amphictyon, idem qui in Graecia tertius post Cecropem regnavit
Abbreviated transcription (Latin):
lus aut̃ apollinis filius. infrigia iliũ
condidit. Amazones. ephesũ in asia con¬
struxerunt. Theseus uͦ smirnã constru¬
xit. quȩ omero poetȩ patria extitit. &
uocata smirna: qđ eiꝰ cãpos ermꝰ fluuius
secat. Dioscoriã colcorũ urbẽ. amfiatꝰ
& circius aurige castoris & pollucis fa¬
bricauerurt. ex eorũ nomine eã cogno¬
minantes. Nam castor & pollux grece.
dioscori appellant᷑. Nichomedia. a ni¬
chomede rege bithiniȩ edificata est
Bithinia condita a fenice. quȩ primũ
mirandina uocabat᷑. Constantinopo¬
lim urbẽ trachiȩ. constantinꝰ ex nomi¬
ne suo instituit. solã romȩ meritis &
potentia adęquatã. Hanc conditã pri¬
mũ a pausania rege spartanorũ. & uo¬
catã bizantiũ. uł qđ tantũ patet int̾
adriaticũ mare & ꝓpontidẽ. uł qđ sit
receptaculũ t̾rȩ marisq copi is. Vnde
& eã constantinꝰ aptissimã condere iu¬
dicauit. ut receptaculũ sibi t̾rȩ marisq
fieret. Unde & nunc romani imꝑii se¬

Expanded text:
lus autem Apollonis filius in Phrygia Ilium condidit. Amazones Ephesum in Asia construxerunt. Theseus vero Smyrnam construxit, quae Homero poetae patria extitit; et vocata Smyrna quod eius campos Ermus fluvius secat. Dioscoriam Colchorum urbem Amphitus et Cercius aurigae Castoris et Pollucis fabricaverunt, ex eorum nomine eam cognominantes; nam Castor et Pollux Graece Διόσκουροι appellantur. Nicomedia a Nicomedo rege Bithyniae aedificata est. Bithynia condita a Phoenice, quae primum Mariandyna vocabatur. Constantinopolim urbem Thraciae Constantinus ex nomine suo instituit, solam Romae meritis et potentia adaequatam. Hanc conditam primum a Pausania rege Spartanorum, et vocatam Byzantium, vel quod tantum patet inter Adriaticum mare et Propontidem, vel quod sit receptaculum terrae marisque copiis. Unde et eam Constantinus aptissimam condere iudicavit, ut et receptaculum sibi terra marique fieret. Unde et nunc Romani imperii se
Abbreviated transcription (Latin):
Mullei similes st̃ coturnorũ solo alto.
Suꝑiori aut̃ parte cũ osseis uł ȩneis mal¬
leolis ad quos lora deligabant᷑. Dicti st̃¬
aut̃ a colore rubro. qualis. ẽ. mulli pi¬
scis. Soleȩ st̃ quib tantũ pedũ plantȩ
tegunt᷑. dictȩ a solo pedũ. Itẽ soleȩ ma¬
teriales. ex materia. corio intextę.
Socci. cuiꝰ diminutiuũ soccelli appellati
inde qđ soccũ habeant. in qͦ pars plantȩ
inicit᷑. Galliculȩ calige uł a callo pe¬
dum dictȩ. uł qͥa ligant᷑. Nam socci ñ
ligant᷑ sed tantũ intromittunt᷑. Cer¬
nui socci st̃ sine solo. Lingulati qͦs nos
foliatos uocamꝰ Clauati. quasi caliuati
eo qđ minutis clauis id ẽ. acutis soleȩ
caliges uinciant᷑. Perones & culponei
rustica calciam̃ta st̃. Baxea. calciam̃ta
mulierũ st̃. Corrigiȩ a coriis uocant᷑.
uł a colligatione. quasi colligiȩ¬

Expanded text:
Mullei similes sunt coturnorum Mullei similes sunt coturnorum superiori autem parte cum osseis vel eneis malleolis ad quos lora deligabantur, et dicti sunt a colore rubro qualis est mulli pi. Solee sunt quibus tantum pedum plante teguntur, dicte a solo pedum. Item solee materiales ex materiali corio intexta. Socci cuius diminutivum socelli, appellati inde quod soccum habeant, in quo pars plante iniicitur. Caligule, calige, vel a callo pedum dicte, vel quia ligantur: nam socci non ligantur, sed tantum intromittuntur. Cernui socci sunt sine solo. Lingulati quos nos foliatos vocamus. Clavati dicti, quasi calibati, eo quod minutis clavis, id est acutis, sola caligis vinciantur. Perones et sculponeae rustica calciamenta sunt. Baxea calciamenta mulierum sunt. Corrigiae a coriis vocantur, vel a conligatione, quasi colligi
Abbreviated transcription (Latin):
rii numeri significabat. qđ initio
patricii senatores centũ fuerint. Ocreȩ
tibialia calciam̃ta sc̃. dicta qđ crura
tegant. Coturni st̃ quib calciabant᷑
tragoedi qͥ in theatro dicturi erant.¬
& alta intonantiq uocẽ carmina can¬
taturi. Est enĩ calciam̃tũ inmodũ cre¬
pidarũ. qͦ eroes u̾tebant᷑. Sed & tale
.ẽ. ut indextro & leuo conueniat pede
Daxe calciam̃tũ comedorũ erat. sic̃ tra¬
goedorũ coturni. qͦs quidã etiã calo¬
nes appellant. eo qđ ex salice fierent.
Nam greci ut diximꝰ lignũ cala uocant
Talares calcei socci st̃. qui & inde nomi
nati uident᷑. qđ ea figura sint ut con¬
tingant talũ sicut subtulares qđ sub
talos sint. qͣsi subtalares. Ostrigilli
sunt qͥ ꝑ plantas consuti st̃: & ex suꝑio¬
re parte corrigiũ trahit᷑. ut constrin¬
gant᷑. unde & nominant᷑. Osas puto
abhis pͥmũ factas. & quãuis nunc exalio
genere. nom̃ tam̃ pristinũ recinent

Expanded text:
rii numeri significabat, quod initio rii numeri significabat, quod initio patritii senatores centum fuerint. 5. Ocreae, tibialia calceamenta sunt, dicta quod crura tegant. Cothurni sunt, quibus calciabantur tragoedi, qui in theatro dicturi erant, et alta, intonantique voce carmina cantaturi. Est enim calceamentum in modum crepidarum, quo Heroes utebantur, sed tale est, ut dextro et laevo conveniat pedi. 6. Baxeae calceamentum comoedorum erat, sicut tragoedorum cothurni. Quos quidam etiam calones appellant, eo quod ex salice fierent. Nam Graeci, ut diximus, lignum κᾶλον vocabant. 7. Talares calcei socci snati videntur quod ea figura sint ut contingant talum; sicut subtolares, quod sub talo sint, quasi subtalares. Obstrigilli sunt qui per plantas consuti sunt, et ex superiori parte corrigium trahitu ut constringantur; unde et nominantur. Osas puto ab os primum factas, et quamvis nunc ex alio genere, nomen tamen pristinum retinent.
Abbreviated transcription (Latin):
bit extremitatẽ uestiũ. aut ex filis
aut ex auro contexta. assũptaq ex¬
trinsecus. in extrema parte uestim̃ti
Sidoniã picto clamidẽ circundata
limbo
UTORES nuncupatos qđ insertis
filo porcorũ setis suant. id ẽ. con¬
suant. qͣsi setores. Caligarios uͦ non
a callo pedũ. sed a calo id ẽ. ligno uo¬
catos. sine qͦ consui calciam̃ta ñ posst̃.
quas greci calopodas dicunt: Fiebant
aut̃ prius ex salice tantũ. Hinc &
calciam̃ta dicta. qđ in calo id ẽ li¬
gno fiant. uł qđ calcent᷑ Crepidis
greci ante reꝑtis usi fc̃. Est aut̃ ge¬
nus singulari forma. & idem utriq
aptũ pedi. uł dextro uł sinistro.
Crepidas aut̃ dictas qđ cũ sonostrin¬
gantur. siue apedũ crepitu in ambu¬
lando. Calcers reges utebant᷑ & cesares.¬
Forma eorũ. Patricios calceos romulus
repꝑit.iiii. corrigiarũ. assutaq luna.
His soli patricii utebant᷑. Luna aut̃ in
eis ñ sideris formã. sed notã centena¬

Expanded text:
bit extremitatem vestium, aut ex filis bit extremitatem vestium, aut ex filis aut ex auro contexta assumptaque extrinsecus in extrema parte vestimenti Sidoniam picto chlamydem circumdata limbo. utores nuncupatos quod insertis filo porcorum setis suant, id est consuant, quasi setores. Caligarios vero non a callo pedum, sed a calo, id est ligno, vocatos, sine quo consui calciamenta non possunt, quas Graeci καλόποδας dicunt: fiebant autem prius ex salice tantum. Hinc et calciamenta dicta quod in calo, id est ligno, fiant; vel quod calcentur. Crepidas Graeci ante repertas usi sunt. Est autem genus singulari forma, et idem utrique aptum pedi, vel dextro vel sinistro. Crepidas autem dictas quod cum sono stringantur, sive a pedum crepitu in ambulando. CalceForma eorum. 481 Patritios calceos Romulus reperit quatuor corrigiarum, assutaque luna. Iis soli patritii utebantur. Luna autem in eis non sideris formam, sed notam centena
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quã illi fiblin dicunt: qđ ligat. Sub¬
fibulũ sub ligaculũ. Redimiculũ est
qđ succinctoriũ siue bracile nuncup¬
mus. qđ descendens ꝑceruicẽ. & a late¬
rib colli diuisũ. utrarũq alarũ sinis
ambit. atq hinc inde succingit. ut cn-
stringens latitudinẽ uestis ad corpus
contrahat. atq hinc inde coniungen¬
do cõponat. Hunc uulgo bracile qͣsi
bracialẽ dicunt. quãuis nunc non
brachiorũ. sed reniũ sit cingulũ. duc¬
cinctoriũ aut̃ uocatũ. qđ ut dictũ ẽ
sub brachi is ductũ alarũ sinũ ambit
atq hinc inde succingit. Fascia ẽ.
qua tegit᷑ pectꝰ & papillȩ cõprimunt᷑
atq crispanti cingulo angustius pestͦ
artatur. Et dicta fascia. qđ in modũ
fasciculi corpus alligat. Hinc & fasa¬
olȩ. equib uulnera colligant᷑. Uta
dicta qđ ea pectus uincit᷑. instar
uitis ligantis. Limbus ẽ. quã nos
ornaturã dicimꝰ. Fasciola . ẽ. quȩ am.

Expanded text:
est, quam illi †fiblin† dicunt, quod ligat. Subest, quam illi †fiblin† dicunt, quod ligat. Subfibulum, subligaculum. Redimiculum est quod subcinctorium sive bracile nuncupamus, quod descendens per cervicem et a lateribus colli divisum, utrumque alarum sinus ambit atque hincstringens latitudinem, vestes ad corpus contrahat, atque conjungedo componat. Hoc vulgo brachile, quasi brachiale dicunt, quamvis nunc non brachiorum, sed renum sit cingulum. Succinctorium autem vocatum quod, ut dictum est, sub brachiis ductum alarum sinum ambit atque hinc inde subcingit. Fascia est qua tegitur pectus et papillae conprimuntur, atque crispanti cingulo angustius pectus artatur: et dicta fascia quod in modum fasciculi corpus alligat. Hinc et fasciolae, quibus vulnera conligantur. Vitta dicta quod ea pectus vincitur instar vitis ligantis. Limbus est quam nos ornaturam dicimus. Fasciola est
Abbreviated transcription (Latin):
ex coniunctione uerborũ cõma. Ex cõ¬
mate. colon. Ex colon: Periodus. Cõma
iudices. ecce unũ cõma sequit᷑ & aliud
cõma ne turpe sit ꝓfortissimo uiro
dicere. Et factũ ẽ colon id ẽ mẽbrũ
qł intellectũ sensui prestat. Sed ad¬
huc pendet eratio. Sicq deinde ex
plurib mẽbris fit periodus. id ẽ extre¬
ma sententiȩ clausula. Ita ueterẽ iudi¬
ciorũ morem requirunt. periodus aut̃
longior esse ñ debet: quã ut uno sp̃u¬

Expanded text:
ex coniunctione verborum comma, ex coex coniunctione verborum comma, ex comate colon, ex colo periodos. Comma iudices,' ecce unum comma; sequitur et aliud comma: 'ne turpe sit pro fortissimo viro dicere,' et factum est colon, id est membrum, quod intellectum sensui praestat; sed adhuc pendet oratio, sicque deinde ex pluribus mema sententiae clausula, ita: veterem judiciorum morem requirunt. Periodus autem longior esse non debet, quam ut uno sp
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑate. Nã in paruis causis nichil gran¬
de. nichil sullime dicendũ. ẽ. sed leni ac
pedestrimore loquendũ. In causis autẽ
maiorib ubi dedõ uł hominũ salute
referimꝰ. plus magnificentiȩ & fulgoris. ẽ.
ex hibendũ. In tẽꝑatis uͦ causis ubi nichil
agitur ut agat sed tantũmꝰ ut delectet᷑
auditor: int̾ utrunq moderate dicendũ
est. Sed & quauis demagnis reb quisq
dicat ñtam̃ semꝑ grandit̾ docere debet.
sed sũmisse cũ docet. temꝑate cũ aliqͥd
laudat uł uituꝑat. grandit̾ cũ ad con¬
uersionẽ auersos animos ꝓuocat. utenda
tam̃ uerba in sũmisso genere sufficientia.
intẽꝑato splendentia. in grandi uehem̃tia.
De colo & cõmate & periodis.xuiii.
oMΡONTUR aut̃ inseruit᷑q om̃is
oratio. uerbis. cõma. & colon. & ꝑiodon.
Cõma particula. ẽ. sententię. Colon mẽ¬
brũ. Periodus: ambitꝰ uł circũitꝰ. fit aut̃¬

Expanded text:
temperate. Nam in parvis causis nihil grantemperate. Nam in parvis causis nihil grande, nihil sublime dicendum est, sed leni ac pedestri more loquendum. In causis autem maioribus, ubi de Deo vel hominum salute referimus, plus magnificentiae et fulgoris est exhibendum. In temperatis vero causis, ubi nihil agitur ut agat, sed tantummodo ut delectetur auditor, inter utrumque moderate dicendum est: sed et quamvis de magnis rebus quisque dicat, non tamen semper granditer docere debet, sed summisse, cum docet; temperate, cum aliquid laudat vel vituperat; granditer, cum ad conversionem aversos animos provocat. Utenda tamen verba in summisso genere sufficientia, in temperato splendentia, in grandi vehementia. De colo, commate, et periodis . Conponitur autem instruiturque omnis oratio verbis, comma et colo et periodoComma est particula sententie, colon membrum, periodus ambitus, vel circuitus. Fit aut
Abbreviated transcription (Latin):
ubi cũ certa ꝑsona controuiersia. ẽ. Infi¬
minat᷑ hoc ꝑsonã ñ habet certã. nec in¬
est aliqua certa circũstantia: id ẽ. nec
locus. nec tẽpus. In causa uͦ certa omĩa st̃.
uti oportebit. ut res. locus. tẽpus ꝑsona
audientis efflagitat. ne ꝓphana religiosis.
ne inueretunda castis. ne leuia grauib.
ne lasciua seriis. ne ridicula tristib mi¬
sceantur. Latine aut̃ & ꝑspicue loquendũ
Latine aut̃ loquit᷑. qͥ uerba rerũ uera &
naturalia ꝑsequit᷑. nec a sermone atq
cultu p̾sentis tẽporis diserepat. huic ñ sit
satis uidere qđ dicat. nisi id qͦq aꝑte &
suauit̃ dicere. ne id quidẽ tantũ nisi
id qđ dicat & facere. De trimodo gene
lenit̾. incitata grauit᷑. inflexa mo¬
derate hoc ẽ enĩ illud trimodũ genus
dicendi. humile. mediũ. grandiloqu ũ
Cũ enĩ magna dicimꝰ grandit̾ ꝓferenda st̃
cũ parua dicimꝰ subtilit̾. cũ mediocria

Expanded text:
ubi cum certa persona controversia est. Infiubi cum certa persona controversia est. Infiminatur. Hoc personam non habet certam, nec inest in aliqua certa circumstantia, id est, nec locus, nec tempus. In causa vero certa omnia sunt,  uti oportebit, ut res, locus, tempus, persona audientis efflagitat, ne profana religiosis, ne inverecunda castis, ne levia gravibus, ne lasciva seriis, ne ridicula tristibus misceantur. Latine autem et perspicue loquendum. Latine autem loquitur, qui verba rerum vera et naturalia persequitur, nec a sermone atque cultu praesentis temporis discrepat. Huic non sit satis videre quid dicat, nisi id quoque aperte et suaviter dicere; ne id quidem tantum, nisi id quod dicat et facere. De trimodo dicenter, incitata graviter, inflexa moderate. Hoc est enim illud trimodum genus dicendi: humile, medium, grandiloquum. Cum enim magna dicimus, granditer proferenda sunt; cum parva dicimus, subtiliter; cum mediocria,
Abbreviated transcription (Latin):
res loquentes inducimꝰ. ꝑsonã imponen.¬
tes rei quȩ ñ habet naturã loquendi.
qđ & tragoedis usitatũ. ẽ & in orationibꝰ
frequentissime inuenit᷑. De Ethopeia.
ꝑsonã fingimꝰ. ꝓ exprim̃dis affectib
ȩtatis. studii. fortunȩ. leticiȩ. sexus.
meroris. audiciȩ. Nã cũ piratȩ ꝑsona su-¬
scipitur. audax. abrupta. temeraria erit
oratio. Cũ feminȩ sermosimulat᷑ sexui
conuenire debet oratio. Iam uͦ adolescen¬
tis & senis & militis. & imꝑatoris. & para¬
siti & rustici & phy losophi diuersa ora¬
tio dicendi ẽ. Alit̾ enĩ loquit᷑ gaudio
affectus. alit̾ uulneratꝰ. in qͦ genere di-¬
ctionis illa st̃ maxime cogitanda quis
loquat᷑ & apud quẽ. & de quo. & ubi &
qͦ tẽpore quid egerit quid acturus sit.
aut quid pati possit : si hec consulta ne¬
glȩxerit. De generib quȩstionum.
.ẽ. finitũ alterũ alterũ infinitũ.
Finitũ ypothesis g̃ce. latine causa dicit᷑.

Expanded text:
res loquentes inducimus, personam inponenres loquentes inducimus, personam inponentes rei quae non habet naturam loquendi; quod et tragoedis usitatum et in orationibus frequentissime invenitur. § 14 De Ethopoeia. personam fingimus pro exprimendis affectibus aetatis, studii, fortunae, laetitiae, sexus, maeroris, audaciae. Nam cum piratae persona suscipitur, audax, abrupta, temeraria erit oratio: cum feminae sermo simulatur, sexui convenire debet oratio: iam vero adolescentis et senis, et militis et imperatoris, et parasiti et rustici et philosophi diversa oratio dicenda est. Aliter enim loquitur gaudio affectus, aliter vulneratus. In quo genere dictionis illa sunt maxime cogitanda, quis loquatur et apud quem, de quo et ubi et quo tempore: quid egerit, quid acturus sit, aut quid pati possit, si haec consulta neclexerit. De generibus quaestionum . est finitum, alterum infinitum. Finitum ὑπόθεσις Graece, Latine causa dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ulterio martis & ueneris. Mendaciũ
tres habet species. incredibile qđ factũ
ñ esse credatur. ut ad olescentẽ qui de
siculo litore ingredientes africã clas¬
ses uideret Impossibile. ẽ: ut clodius
insidias miloni fecerit & idem occisus
sit a milone. Contrariũ ẽ: nam si insi¬
dias fecit. occidit. Occisus. ẽ ñ fecit
insidias. Hȩc distributio in contrariũ
reformata: catascheuȩ ꝓderit. Oporte.¬
bit tam̃ principia sic ordinari. ut aut
credendũ esse ueterũ auctoritati aut
fabulis fidem ñ habendã esse dicamtis.¬
Et ad id postremũ in anascheua requiramꝰ.
ne quid aliud significare uoluerint qͥ ista
furxert̃. Ut scillã ñ marinã sed mariti¬
mam feminã. nec succinctã canib sed¬
rapacem aliquã & in hospitalẽ uenienti
Ros ororeia. ẽ. cũ in animaliũ & ꝑ¬
sona & sermo fingitur. Cicero in cati¬
lina & enĩ si me cũ patria mea quȩ mͥ
uita multo ẽ carior loqueret᷑ dicens.¬

Expanded text:
ulterio Martis et Veneris. Mendacium autem ulterio Martis et Veneris. Mendacium autem tres habet species: incredibile, quod factum non esse credatur, ut adolescentem de Siculo littore egredientes Africa classes videre. 5. Impossibile est: « ut Clodius insidias Miloni fecerit, et idem occisus sit a Milone. » Contrarium est: « Nam si insidias fecit, occidit. Occisus est, non fecit insidias. » Haec distributio in contrarium reformata catascevae proderit. Oportebit tamen principia sic ordinare, ut aut credendum esse veterum auctoritati, aut fabulis fidem non habendam esse dicamEt ad id postremum in anasceua requiramus, ne quid aliud significare voluerint, qui ista finxerunt: ut Scyllam non marinam, sed maritimam feminam, nec succinctam canibrapacem aliquam et inhospitalem venientibProsopopoeia est cum inanimalium et persona et sermo fingitur. Cicero in Catilinam: Etenim si mecum patria mea, quae mihi vita mea multo est charior, loqueretur, dicens,