comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Salo mondic̃ Nedicas reddã malũ ꝓmalo. expec¬
ta dnm. & liberabitte. Relinque ꝓximo tuo nocen¬
ti te. & tc̃ deprȩcantitͥ. peccata soluent. Agustindic̃
Unꝰ quisque talẽ in dulgentiã acceptur ẽ adõ. qua¬
sui delicti ueniã postulat. qui hoc qđ prius in ipso de¬
linquit᷑ relaxat. dimit tamꝰ enĩ quod debaur nobis
ut dimittat᷑ quod debetͥa nob. Ic̃ quis que quod recte
p&it adipiscit᷑. cũ ei animus impaicionẽ nec inimici
o dio fuscat᷑. Funde ꝓ aduersarioprecẽ. sed ut inã cortene¬
at amorẽ. Cũ diligendo lucrũ de inimicis facere pos¬
sumꝰ. & iã ipsi amicist̃. qui ꝑsecunt᷑. Nec curat antiquus
hostis ut t̾rena tollat a nobis. sed ut caritatẽ in nobis
feriat. Hisi dorꝰ diẽ. Non enĩ pos st̃ peccata dimittiei
inse peccanti debita non dimittit. Qui fratre
sibi tardius reconciliat. dm̃ sibi tardius placat. fus¬
tra enĩ sibi ꝓpiciare am̃ querit. qui cito placarim

Expanded text:
tis . SALOMON. Ne dicas, Reddam malum. Exspecta Dominum, et liberabit te . Remitte proximo tuo nocenti te, et tunc deprecanti tibi peccata solventur . AUGUSTINUS. Unusquisque talem in fulgentiam accepturus est a Deo, quasui delicti veniam postulat, qui hoc quod prius in ipso delinquitur, relaxat. Dimittamus enim quod debetur nobis, ut dimittatur quod debetur a nobis. Tunc quisque quod recte petit, adipiscitur, cum ejus animus in petitione nec inimici odio fuscatur. Fundit os pro adversario precem, sed utinam cor teneat amorem. Cum diligendo lucrum de inimicis facere possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur. Nec curat antiquus hostis ut terrena tollat a nobis, sed ut charitatem in nobis feriat. ISIDORUS. Non enim possunt peccata dimitti ei qui in se peccanti debita non dimittit. Qui fratrem suum tardius sibi conciliat, Deum sibi tardius placat. Frustra enim propitiare Deum quaerit qui cito placari
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ dilectionis ẽ. Itẽ dic̃. Facultas& uict̾ ex altat cor
& suꝑ hȩc timor dnĩ. Hieronimꝰ dix̃. Nulla res nos sic
ab omĩ peccato seruat ĩmunes. sicut timor supplicu &
amordĩ Ambrosius dix̃. Qui tim& dnm̃ declinatꝰ erro¬
re. & aduirtutis semitã uias suas dirigit. G regorius¬
dix̃. Praua mens si non prius ꝑ timorẽ euertit᷑. ab assi¬
em̃ dat. Timor ex pellit peccatũ. & timor reprimit
uitiũ. Timor cautũ fac̃ hominẽ atque sollicitũ. Vbi uero
timor ñ ẽ. ibi desolatio uitȩ ẽ. Ubi timor ñ ẽ. i bi scele

Expanded text:
tium dilectionis ejus. Facultates et victus exaltant cor, et supra haec timor Domini. HIERONYMUS. Nulla res nos ita servat ab omni peccato immunes, sicut timor supplicii et amor Dei. AMBROSIUS. Qui timet Deum, declinat ab errore, et ad virtutis semitam dicit: « Prava mens si non prius per timorem evertitur, ab assuemendat, timor expellit peccatum, timor reprimit vitium, timor cautum facit hominem atque sollicitum; ubi vero timor non est, ibi dissolutio vitae est; ubi timor non est, ib
Abbreviated transcription (Latin):
tibus cũ. Alibi dic̃. Oculi dnĩ ad tim̃tes cũ . & ipse agnos¬
cit om̃a opera hominis. ltẽ dic̃. Homo sapiens ĩ om̃ibus
mauit. & ĩdiebus delictoꝵ a Ttendit ab inercia. Consũ¬
matio timoris dĩ. sapientia. Quitima dnm̃ excipi&
amalis. Sp̃s tim̃tiũ dm̃ quȩrit᷑ & ĩ res ponsionẽ illius be¬
ne dicit᷑. Spes enĩ tim̃ tibus dm̃. ĩ saluantẽ illos itẽdiẽ
Quitim& dnm̃. nihil trepi dabit & ñ pauebit. qm̃ ipse

Expanded text:
timentibus Deum. Oculi Domini ad timentes eum, et ipse agnoscit omnia opera hominis. Homo sapiens in omnibus metuit, et in diebus electorum attendit ab inertia. Confirmatio timoris Dei sapientia. Qui timet Dominum, accipiet a malis. Spiritus timentium Deum quaeritur, et in responsione illius benedicitur. Spes enim timentibus Deum, in salvationem illorum. Qui timet Deum, nihil trepidat, et non pavebit, quoniam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ment dnm̃ preparabt̃ corda sua. & in conspectu illius.
scĩ ficabt̃ animas suas. Qui timent dnm̃ custo diunt man¬
data ei & pacientiã habebt̃ usque ad inspectionẽ illius¬
Itẽ dic̃. Cogitatũ habe in preceptis dĩ. & in mandatis
illius maxime assi duus esto. Alibi dic̃. In tota anima
tua time dm̃. Ipse dic̃. Quitiment dm̃. erunt ĩ oculis illius.
Timor dĩ c̃ non des picere hominẽ iustũ pauperẽ. ltẽ dic̃¬
Magnus ẽ iudex & potens ĩ honore & nonẽ maior¬

Expanded text:
ctu illius sanctificabunt animas suas. Qui timent Dominum, custodiunt mandata ejus, et patientiam habebunt usque ad inspectionem illius. Cogitatum habe in praeceptis Dei, et in mandatis illius maxime assiduus esto. In tota anima tua Deum time: qui timent Deum, erunt in oculis illius. Timor Domini est, non despicere hominem mendicum et pauperem. Magnus est judex et potens in honore, non
Abbreviated transcription (Latin):
Siui deris sensatũ. euigila ad illũ. Ex uisu cognoscitur
uir. & ab hoc cursu faciei cognoscitur sensatꝰ. Non ẽ sensus
ubi habundat a maritudo. Amictus corporis & risus dentiũ.
& in gressus hominis enuntiant deillo. In labus sensati. ĩueni¬
tur grã. Tacitus & senfitus. honorabit᷑. Serua te ab insensato.
& non molestiã habeas. Deflecte ab insensato. & in uenies reqͥẽ
& non exacerba beris instultitiã illius. Pungens oculũ. de¬
ducit lacrimas. & qͥ pungit cor ꝓficit ĩ sensũ. In medio ĩ sen¬
satoꝵ. serua uerbũ tẽpori. Ab uno sensato.ĩ habitabit᷑ patria.

Expanded text:
la ad illum . Ex visu cognoscitur vir, et ab occursu faciei cognoscitur sensatus. Non est sensus ubi abundat amaritudo . Amictus corporis, et risus dentum, et ingressus hominis enuntiant de illo . In labiis sensati invenitur gratia . Tacitus et sensatus honorabitur. Serva ab insensato, ut non modestiam habeas . Deflecte ab insensato, et invenies requiem, et non exacerbaberis in stultitia illius . Pungens oculum deduxit ad lacrymas: et qui pungit cor, profert sensum . In medio insensatorum serva verbum tempo
Abbreviated transcription (Latin):
sio paruulorũ. in t̾ficia eos. In telligne paruuli
astutiã. & insipientes anima duertite. Relinqui
ra ci. Corona dignitatis senectus. que inuiis ius¬
titie repperi&ur. Exultatio iuuenũ fortitudo
corũ. & dignitis senũ cinities. Hesus filius syradidix.
Quȩ enĩ iniuuentute tua ñ congregasti. & quomo¬
do inuenies ea insenectute: bli aiiuentute tua ex¬
cipe doctrinã. & usque ad canos ĩuenies sapientiã.
Corona senũ multa peritia. & gła coꝵtimor dĩ.¬
quã. ñ des illi potestatt̾. ñ enĩ omĩb om̃a expediunt.
regorius dix̃. Quo aułque & enĩ infirmi sumus.

Expanded text:
sio parvulorum interficiet eos . Intelligite parvuli astutiam, et insipientes animadvertite . Relinquira ejus. Corona dignitatis senectus, quae in viis justitiae reperietur . Exsultatio eorum, et dignitas senum canities . JESUS SIRACH. Quae enim in juventute non congregasti, quomodo invenies ea in senectute? Fili, a juventute excipe doctrinam, et usque ad canos invenies sapientiam . Corona senum multa peritia, et gloria eorum timor Domiquam, non des illi potestordis alieni. Quoadusque etenim infirmi sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
Cȩterum in illa tantȩ beatitudinis regione. nec maior
meriti sibi aliquid arrogabit: quia arrogantia ibi nulla
erit. nec superiori inferior inuidebit : quia ibi inui¬
dia nulla esse poterit. &idõ. & sierit ibi distantia. man¬
sionũ summa. in illis erit unius ꝑfectionis ȩqualitas.¬

Expanded text:
Caeterum in illa tantae beatitudinis regione nec majoris Caeterum in illa tantae beatitudinis regione nec majoris meriti sibi aliquid quisque arrogabit, quia arrogantia ibi nulla erit; nec superiori inferior invidebit, quia ibi invidia esse non poterit. Et ideo, etsi erit ibi distantia mansionum, summa tamen in illis erit unius perfectionis aequalitas
Abbreviated transcription (Latin):
in prouisi casus abstulerint: aut malarũ ualitudinũ
genera diũsa de cerpserint. aut humana crudelitas
amputauerit : aut si ignis uel quę̧lib& alia res aliquia
debilitatis intulerit. aut ipsa senectus &iam sanis
onerosa negauerit H lex atq: his similia corporũ dãpna. una
ibi fesurrectio reparabit : atq: ea corporam̃ bris om̃abus
instaurata. incorruptibilis sanitas obtinebit: ꝓpter ea
quicũq ibi er̃. & si differentib meritis ab inuicẽ distabt
Om̃s tam̃ una ꝑfectione beati erunt. quia singulis p̃mia
sua suffitientia erunt: & capere amplius p̃mus suis iam
ꝑfecti ñ poter̃. Iicut enim corporalis saturitas. om̃s
saturos ȩqualit̾ hab&. quã uis singuli cibũ ñ ȩ qualit̃
sed ꝓpossibilitate ꝑciperint. ita om̃s scĩ. & sifuerint aliqua
graduũ suorũ diu̾sitate distincti. una beatitudine ꝑ¬
fecti erunt. quia & una ꝑfectione beati futuri sunt.

Expanded text:
improvisi casus abstulerint, aut malarum valetudinum improvisi casus abstulerint, aut malarum valetudinum genera diversa decerpserint, aut humana crudelitas amputaverit, aut si ignis, vel quaelibet alia res aliquid debilitatis intulerit, aut ipsa senectus etiam sanis onerosa negaverit, haec atque his similia corporum damna una ibi resurrectio reparabit, atque ea corpora membris omnibus instaurata, incorruptibilis sanitas obtinebit. 3. Propterea quicunque ibi erunt, etsi differentibus meritis ab invicem distabunt, omnes tamen una perfectione beati erunt: quia singulis praemia sua sufficieutia erunt, et capere amplius praemiis suis jam perfecti non poterunt. Sicut enim corporalis saturitas omnes saturos aequaliter habet, quamvis singuli cibum non aequaliter, sed pro possibilitate perceperint, ita omnes sancti, etsi fuerint aliqua graduum suorum diversitate distincti, una beatitudine perfecti erunt, quia et una perfectione beati futuri sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
unde offensi aliquib petcatorũ sordibus erubescant
quia ibi nec ulla peccata nec peccatores erunt. &¬
qui ibi fuerint. iam peccare ñ poterunt. Mec latebit
iam ꝑfecte beatos aliquid se cretorũ. qui qđ ẽ lon¬
ge praestantius ipsũ uisurisunt mundis cordibus
dm̃. quando quidẽ humana creatura ita ꝑfecta erit
ut in melius aut de terius ultra mutori non possit.
uius humane substantiȩ ad conditoris sin similitu¬
dinẽ sublimate. om̃ia bona quę̧ naturalit̾ accepta
peccato corruperat. reparabunt᷑ in melius. idest in¬
tellectus sine errore. memoria sine obliuione: co¬
gitatio sine ꝑuagatione. Raritas sine simulatione
sensus sine offensione. in colomitas sine debilitate
lus sine dolore. uita sine mortę : facilitas sin
inpedim̃to. saturitas sine fastidio: & tota sanitas sino
morbo. Quoniam quidẽ quicquid hic humanis cor¬
poribus uitiandis. aut ferarũ morsus. adimerit. aut

Expanded text:
unde offensi aliquibus peccatorum sordibus erubescant; unde offensi aliquibus peccatorum sordibus erubescant; quia ibi nec ulla peccata, nec peccatores erunt, et qui ibi fuerint, jam peccare non poterunt. Nec latebit jam perfecte beatos aliquid secretorum, qui, quod est longe praestantius, ipsum visuri sunt mundis cordibus Deum: quandoquidem humana creatura ita perfecta erit, ut in melius aut deterius ultra mutari non possit. 2. Cujus humanae substantiae ad Conditoris sui similitudinem sublimatae, omnia bona quae naturaliter accepta peccato corruperat, reparabuntur in melius; id est intellectus sine errore, memoria sine oblivione, cogitatio sine pervagatione, caritas sine simulatione, sensus sine offensione, incolumitas sine debilitate, salus sine dolore, vita sine morte, facilitas sine impedimento, saturitas sine fastidio, et tota sanitas sine morbo: quoniam quidem quidquid hic corporibus humanis vitiandis aut ferarum morsus ademerint; aut
Abbreviated transcription (Latin):
operũ consũmatione ꝑuenerint. beatis angłis si¬
miles erunt. & simulcũ dõ suo sine fine regnabunt
Quod hic credider̃. ibi uidebt̃. sui creatoris substan¬
tiã mundis cordibus contẽplantes. act̾na exulta¬
tione gaudebunt. Diuina dilectione acmutua
dilectione possessi. dõ suo inet̾niũ & in uicẽ sibi¬
felicit̃ adherebunt. receptis cum incorrup¬
tione atq in mortalitate corporibus man¬
oĩpatũ patrie celestis accipient. atq eius in
ȩtnũ ciues effecti ꝓmissa p̾mia reportabt̃ Ibi eis exube¬
rabit tanta lȩtitia. tanta cęlestiũ grã gaudioꝵ: ut &¬
remuneratori suo ꝓtantis munerib grãs agant . & nul
lũ fastidiũ ex ipsa affluentiũ bonorũ ꝑceptione stineant
bi ita patebunt singulorũ singulis m̃tes. sic̃ corpo¬
ralib: oculis sub iacent facies corporales : quia huma¬
norũ pectorũ tanta ibi erit & tam ꝑfecta munditia.
ut habeant unde mundatori suo dõ grãs agant. non

Expanded text:
operum consummatione pervenerint beatis angelis similes erunt, et simul cum Deo suo sine fine reQuod autem hic crediderunt, ibi videbunt: sui Creatoris substantiam mundissimis cordibus contemplantes, aeterna exsultatione gaudebunt, divinae charitatis et mutuae dilectionis possessione Deo suo in aeternum, et invicem sibi adhaerebunt: receptis cum incorruptione atque immortalitate corporibus, municipatum patriae coelestis accipient, atque ejus in aeternum cives effecti praemia promissa reportabunt. Ibi eis exuberabit tanta laetitia, tanta coelestium gratia gaudiorum, ut remuneratori suo pro tantis muneribus gratias agant, lum fastidium ex ipsa affluentium bonorum perceptione sustineant. Ibi ita patebunt singulorum singulis mentes, sicut corporalibus oculis subjacent facies corporales: quia humanorum pectorum tanta ibi erit et tam perfecta munditia, ut habeant unde mundatori suo Deo gratias agant, non
Abbreviated transcription (Latin):
bona. cyprianus dix̃. Nec excusat obpressũ neces. Di¬
sitas criminis. ubi crimen est uoluntatis iNU
mentũ. Qui hab& duas tunicas. d& non habenti: & qui ha¬
ba escas. similiter faciats aulus apłs dĩc. Habentes autem
alienta & quibus tegamur. his contentisimus. S alomon¬
dix ł allax gr̃a. & uana est pulchritudo. Om̃i tempore
uestimenta tua sint prętiosa. & oleum de capite tuoñ
deficiat. Agustinus dix̃. Uestis autẽ tibi pura circũ¬
dxur. Non adpulchritudinẽ. sed propter necessarium
tegumentũ nedũ ex quesitis indumentis uestierissa
alteram turpitudinẽ sumas. Hieronimꝰ dix̃. Plumarũ
mollicus. iuuenilia membra non foueant. Quic quid
enim corpora urã defendere potest. & humanȩ sue¬
currere in becillitati. hoc una appellanda est tunica.
regorius dic̃ Nemo quippe uestimenta prȩtiosais
nisi adinanẽ głam quęrit. ui delic& ut hõnorabilior

Expanded text:
bona. CYPRIANUS. Nec excusat oppressum necesbona. CYPRIANUS. Nec excusat oppressum necessitas criminis, ubi crimen est voluntatis. CAPmentum . Qui duas tunicas habet, det non habenti: et qui habet escas, similiter faciat . PAULUS. Habentes autem alimenta, et quibus tegamur, his contenti simus . SALOMON. Fallax gratia, et vana est pulchritudo . Omni tempore vestimenta tua sint candida, et oleum de capite tuo non deficiat . AUGUSTINUS. Vestis autem tibi pura circumdetur, non ad pulchritudinem, sed propter necessarium tegumentum, ne dum exquisitis indumentis vestiris, in alteram turpitudinem cadas. HIERONYMUS. Plumarum mollities juvenilia membra non foveat. Quidquid enim corpora nostra defendere potest, et humanae succurrere imbecillitati, hoc una appellanda est tunica. GREGORIUS. Nemo quippe vestimenta pretiosa, nisi ad inanem gloriam quaerit, videlicet, ut honorabilior
Abbreviated transcription (Latin):
dentes. sed in tellegentes quȩ sit uoluntas dĩ. Sa¬
lomon dix̃. Ab ominabile est dño prauum cor. uo¬
luntas eius in his qui simpliciter ambulant. Agustinꝰ¬
dix̃. Om̃iũ enim erit inuoluntate. quod unus quis que
habebit in raributione. Om̃e opus prȩcedit uoluntas
postra. dum cogitamus quod operari debeamus. Nihil
enim aliud nostrm quęrit ds. niss uoluntatẽ bonam.
Malum proprui arbitrii. germinatio est uoluntatis.
Etorius dix̃. Ante dñi nãque oculos. nũquã est ua
ex diuino adiutorio erit inꝑfectione. Ille coactus non¬
patitur tenebras ultionis. qui hic libenter sustinuit tene¬
bras uoluntatis. Uoluntas autẽ bona est. sic aduersa
alteri. sicut nr̃a ꝑ timescere. NuAli quod tibi iuste in¬
pendi desideras denegare. necessitatẽ ꝓximi uxta
uires concurrere. sed ꝓdesse &iam ultra uires uelle.
Cemꝑ inuidia. ab ona uoluntate discordat. Ds̃ enĩ
ꝑ multas uoluntates aliorum. in aliis multa operat

Expanded text:
voluntas Domini. SALOMON. Abominabile est Domino pravum cor; voluntas ejus est in iis qui simpliciter ambulant . AUGUSTINUS. Omnibus enim erit in voluntate quod unusquisque habebit in retributione. Omne opus praecedit voluntas nostra, dum cogitamus quod operari debemus. Nihil enim aliud nostrum quaerit Deus, nisi voluntatem bonam. Malum proprii arbitrii, germinatio est voluntatis. GREGORIUS. Ante Dei namque oculos nunquam est vacua ex divino adjutorio erit in perfectione. Illic coactus patitur tenebras ultionis, qui hic libenter sustinuit tenebras voluntatis. Voluntas autem bona est, sic adversa alterius sicut nostra pertimescere: nulli quod tibi juste impendi desideras denegare, necessitati proximi non solum juxta vires concurrere, sed prodesse etiam ultra vires velle.Semper invidia a bona voluntate discordat. Deus enim per multas voluntates aliorum in aliis multa operatur
Abbreviated transcription (Latin):
faciẽ tuã ad illas. Ne io cunderis in filiis impiis. simultipli¬
cent᷑. Ne oblecteris suꝑ filios. si non est timor dĩ cũ ipsis. Me¬
lius ẽ unus timens dm̃. quã mille filii impii. Qui diligit filiũ
ad siduat illi flagella. Qui doc& filiũ suũ. in zelũ mitt
inimicũ : & in medio domestorũ in illo gloriabit᷑. Eui doc&
feliut̃ sicĩt in elũ mic uumicũ &ui medio amicorũ gloria¬
as cogitatus illius. Afiliis tuis caue. & adomesticis tuis
sepasre. Filio & mulieri. fratri & amico. non des potestatẽ
suꝑ te inuita tua. Melius ẽ enĩ ut filii tui te rogent. quã
tt respicere in manus filioꝵ tuoꝵ. Utile ẽ sine filus mori.
quã relinquere filios impios. Doce filiũ tuũ & opere in illũ.
ue in tͥpitudine illius confundaris. Nede deris alio pos ses¬
sionẽ tuã. ne forte peniteat te. Suꝑ filiã luxurio sam
firma custodiã. ne aliquando faciat in obꝓbriũ uenire
inimicos. Hieronimꝰ dix̃. Uir sapiens quando filiũ suũ

Expanded text:
ium. Et ne iocunderis in filiis impiis, si multiplicentur: non oblecteris super ipsos, si non est timor dei cum illis. lior est unus timens Deum, quam mille filii impii . Qui diligit filium suum, assiduat illi flagella . Qui docet filium suum, laudabitur in illo et in medio domesticorum in illo gloriabitur qui docet filium suum in zelum mittit inimicum et in medio amicorum gloriaas cogitatus illius . A filiis tuis cave, et a domesticis tuis separare . Filio et mulieri, fratri et amico, non des potestatem super te in vita tua . Melius est enim ut filii te rogent, quam te respicere in manus filiorum . Utilius est sine filiis mori quam relinquere filios impios. Doce filium tuum, et operare in illo, ne in turpitudinem illius offendas . Ne dederis alii possessionem tuam, ne forte poeniteat te . Super filiam luxuriosam firma custodiam, ne quando faciat in opprobrium venire inimicis . HIERONYMUS. Vir sapiens quando filium suum
Abbreviated transcription (Latin):
onora patrem tuũ ut bene sit tibi : ut sis longeuus suꝑ terrã. Sa lomon¬
.r. Quipa crelinqu& herẽdes filios & nepõtes Qui parco
gȩ suȩ. o dit filiũ suũ: Qui autẽ diligit illũ instant̾ crudit.
Corona senũ filii filioꝵ & gła filioꝵ patres eor. Ira patris.
filius stultus.: & dolor matris. quȩ genuit eũ. Hiesus filius¬
s rach dix̃. Fili tibi st̃ erui illos. & curua illos apueritia

Expanded text:
 ut bene sit tibi, et sis longaevus super terram . SALOMON. Bonus pater relinquit haeredes, filios et nepotes . Qui parcit virgae, odit filium suum . Qui autem diligit eum, instanter illum erudit . Corona senum filii filiorum, et gloria filiorum patres eorum . Ira patris filius stultus, et dolor matris quae genuit eum . JESUS SIRACH. Si filii tibi sunt, erudi i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecto animȩ sue ope sustentur a ecclesiae
Tag ut sacerdos cui dispensationis cura cõmissa est: ñ
solũ sine cupiditate. sed &iam cum laude pi&atis acci¬
pit apopulo dispensanda. & fidelit̾ dispensat accepta: qui
omĩa sua aut reliquid. aut eccłẽ reb adiunxit. & se in
numero pauperũ pauꝑtatis amore constituit. ita ut un¬
de pauperib sub ministrat: inde & ipse tamquã pauꝑ uo¬
luntarius uiuat. Clerici quoq: quos pauperes aut uolun¬
tas. aut natiuitas fecit. cum ꝑfectione uirtutis uite
netessaria siue in domib: suis. siue in congregatione
uiuentes accipiunt. quia ad ea accipienda non eos habendica¬
piditas ducit. sed cogit uiuendi necessitas

Expanded text:
profectu animae suae opibus sustentantur ecclesiae. profectu animae suae opibus sustentantur ecclesiae. Itaque sasolum sine cupiditate, sed etiam cum laude pietatis accipit a populo dispensanda, et fideliter dispensat accepta, qui omnia sua aut reliquit, aut ecclesiae rebus adjunxit, et se in numero pauperum paupertatis amore constituit, ita ut, unde pauperibus subministrat, inde et ipse tanquam pauper voluntarius vivat; clerici quoque quos pauperes aut voluntas, aut nativitas fecit, cum perfectione virtutis vitae necessaria sive in domibus suis, sive in congregatione viventes accipiunt, quia ad ea accipienda non eos habendi cupiditas ducit, sed cogit vitae necessitas
Abbreviated transcription (Latin):
contulerint. non se p̃ferant in ani iactantia. illis quos nihil
halientes pascit & uestit eccła. quia ꝑfectior ẽ ille. qui se
mundi reb expoliat : aut qui cũ nihil habuerit nec habe¬
re desiderat. quã ille qui exmultis quȩ possid& eccłȩ aliquid
p̃stat: ac se de eo qđ p̃stiterit forsitan iactat. Dura sunt
quȩ dico. nec ego diffiteor. Dura sunt: sed obseruare no¬
lentib Ceterũ sifiant ista quȩ difficilia non facientibus.
statim facilia facientib fiunt. Non ergo ea que nolumus
obseruare. in possibilitas nobis fac̃ dura sed nouitas. Inusu
ueniant. & neminẽ frequentata contͣbant. Nam quero
quid sit eoꝵ̃ quȩ diri difficile. ut homo id quod opus ñ hab&
abeccła non accipiat. an qđ hab& sine causa contẽpnat.
si ꝓpt̾ hoc ñ uult sua relinquere. ut habeat unde uiuat.
Ut quid accipit. unde rationẽ reddat: Ut quid peccatis
alienis sua multiplicat:
XII. qui sint etiam qͥ cum

Expanded text:
contulerint, non se praeferant inani jactantia illis quos nihil contulerint, non se praeferant inani jactantia illis quos nihil habentes pascit et vestit Ecclesia: quia perfectior est ille qui se mundi rebus exspoliat, aut qui cum nihil habuerit, nec habere desiderat, quam ille qui ex multis quae possidet, Ecclesiae aliquid praestat, ac se de eo quod praestiterit, forsitan jactat. Dura sunt quae dico, nec ego diffiteor; dura sunt, sed observare nolentibus. Caeterum si fiant ista, quae distatim facilia facientibus fiunt. Non ergo ea quae nolumus observare, impossibilitas nobis facit dura, sed novitas. In usum veniant, et neminem frequentata conturbant. Nam, quaero, quid sit eorum quae dixi difficile? ut homo id quod opus non habet, ab ecclesia non accipiat, an ut quod habet sine causa contemnat? Si propter hoc non vult sua relinquere ut habeat unde vivat, ut quid accipit unde rationem reddat? ut quid de peccatis alienis sua multiplicat? CAPUT XI. Qui sunt qui etiam cum
Abbreviated transcription (Latin):
t̃rena strenue militantib: p̃stat. Unde satis indignũ ẽ.
sifidelis & operosa de uotio elericorũ. ꝓpt̾ stipendiũ te¬
porale p̃mia sempit̾na contempnat. Quod siqui lib&
minister eccłe ñ habeat unde uiuat. non ei reddit
hic sed necessaria prȩstat eccła: ut in futuro p̃mium
laboris sui recipiat. quod in hac uita iam spe domi¬
nice ꝓmissionis expectat. Illi quoq qui uel idonei
nihil sibi qui dẽ dari uelud debitũ poseunt. sed tam̃
eccłȩ sumptib uiunt. Nonẽ meũ dicere quali pec¬
pato cibos pauperũ p̃sum̃do susc ipiant. qui eccłam
quã iuuare deꝓpriis fac ultatib debuer̃. suis expen¬
sis insuꝑ grauant. Propt̃ hoc fortassis in congregatione uiuen¬
tes. ne aliquos pauperes pascant. ne aduenientes excipiant.
aut nesuũ censũ expensis cottidianis inminuant. Quod
si aliquid defructib suis eccłe uelut ꝓipsa expensa sua

Expanded text:
terrena strenue militantibus praestat. Unde satis indignum est, terrena strenue militantibus praestat. Unde satis indignum est, si fidelis, et operosa devotio clericorum, propter stipendium temporale praemia sempiterna conteminister Ecclesiae non habeat unde vivat, non ei reddat hic, sed necessaria praestet Ecclesia, ut in futuro praemium laboris recipiat, quod in hac vita jam spe Dominicae promissionis exspectat. Illi quoque, qui velut idonei, nihil sibi quidem dari velut debitum poscunt, sed tamen Ecclesiae sumptibus vivunt; non est meum dicere, quali peccato cibos pauperum praesumendo suscipiant, qui Ecclesiam, quam juvare de propriis facultatibus debuerant, suis expensis insuper gravant: propter hoc fortassis in congregationes viventes, ne aliquos pauperes pascant, ne advenientes excipiant, aut ne suum censum expensis quotidianis imminuant. Quod si aliquid de fructibus suis Ecclesiae velut pro ipsa expensa sua
Abbreviated transcription (Latin):
et illi qui sua possidentes
dari sibi aliquid uolunt. sine grando peccato suo: unde
pauꝑ uicturus erat accipiunt. Declericis quidẽ. dicit ꝓ
habentes ꝓpriũ ñ peccata sed alim̃ta quib indigere ui¬
dent᷑ accipiunt. ita possessores ñ alim̃ta quib habundant.
sed aliena peccata suscipiunt. Ipsi quoq pauperes sise
possunt suis artificiis aut laborib expedire. ñ p̃sumant
quod deb& debilis & infirmus accipere: ne forte eccła
quȩ potest om̃i solatio destitutis necessaria ministrare.
si om̃s & iam nihil indigentes accipiant. grauata illis quib
deb& sub uenire ñ ualeat. Qui aut̃ eccłȩ seruiunt. &
labore suo uelud debita reddi oportere credentes.
ca quib opus ñ habent aut accipiunt libent̾ aut exiguunt.
nimis carnalit̾ sapiunt. siputant quod eccłę fidelit̾ ser¬
uientes stipendia t̾rena ac non potius p̾mia et̾na ꝑci¬
piant. Secularis quippe milicia. quia cęlestia ñ habet

Expanded text:
ec illi qui sua possidentes dari sibi aliquid volunt, sine grandi peccato suo, unde pauper victurus erat accipiunt. De clericis quidem dicit Sphabentes proprium, non peccata, sed alimenta quibus indigere videntur, accipiunt; ita possessores, non alimenta quibus abundant, sed aliena peccata suscipiunt. Ipsi quoque pauperes, si se possunt suis artificiis aut laboribus expedire, non praesumant quod debet debilis aut infirmus accipere, ne forte ecclesia, quae potest omni solatio destitutis necessaria ministrare, si omnes etiam nihil indigentes accipiant, gravata, illis quibus debet, subvenire non valeat. 2. Qui autem ecclesiae serviunt, et labori suo velut debita reddi oportere credentes, ea quibus opus non habent, aut accipiunt libenter, aut exigunt; nimis carnaliter sapiunt, si putant, quod ecclesiae fideliter servientes stipendia terrena, ac non potius praemia aeterna percipiant. Saecularis quippe militia quia coelestia non habet,
Abbreviated transcription (Latin):
quodͥcũq uoluerit. Uastat in nobis quic quid uere cundie ac
pudoris in uenerit & quosiam suis triũphis ad dixit : ad huc tã¬
quã resipiscendi suspectos om̃ib uirib honestatis ex armat.
ne quando contra eam quibellare noluimus rebellemus.
Rapitnos ac passim ꝑ om̃ia ad quisitionũ genera cupidos ad qui¬
rendi disꝑgit. Nonꝑmittit animũ liberum non stabilecor¬
pus pagante animo mobilit̃ aut qui&ũ & uelud quedã c.¬
dauerã in pastũ feris auib bestusq ꝓiecta captiuos suos
in mundis sp̃itibus trad& ñ lacerandos. sed auidissimis mor¬
tiferorũ criminũ faucib deuorandos: nec tam̃ ut eẽ iam
desinant. sed ut poenalit̃ uiuant. Deniq in inuis. ad huc
portant funera sua corporibus. Indem uitis. simul & mor¬
tuis. Hinc ẽ qđ peccato uiuentes quantũ nos conges¬
tarũ opũ ꝓiect& accessio ipsa fruendi carnalibus de¬

Expanded text:
t. Vastat in nobis quidquid verecundiae ac t. Vastat in nobis quidquid verecundiae ac pudoris invenerit; et quos jam suis triumphis addixit, adhuc tanquam resipiscendi suspectos omnibus viribus honestatis exarmat: ne quando contra eam qui bellare noluimus, rebellemus. Rapit nos, ac passim per omnia acquisitionum genera cupidos acquirendi dispergit. Non permittit animum liberum, non stabile corpus, vagante animo mobiliter, aut quietum; et velut quaedam cadavera in pastum feris avibus bestiisque projecta, captivos suos immundis spiritibus tradit non lacerandos, sed avidissimis mortiferorum criminum faucibus devorandos; nec tamen ut esse jam desinant, sed ut poenaliter vivant. Denique in vivis adhuc portant funera sua corporibus, id est vivi simul et mortui. Hinc est quod peccato viventes quantum nos congestarum opum oblectet accessio, ipsa fruendi carnalibus de
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditas. ut diuina parui pendentes possessionũ t̃restriũ
damnosa conpendia cogitemus. ut in eis tantã sollicitudinẽ
curamq ponamus. ut inde nos morlida uanitate iactemꝰ
ut amplitudine patrimonii diffusioris alati ficri pauperes
spũ neglegamus. & ofacinus in auditũ suaui
contepto ferreũ cupiditatis imperiũ uoluntaria mentiũ
inclinatione suscipimus & dni nr̃i leui onere quod sub¬
nt̃is ceruicib: aggeramus. quod citius potest deponi quam
ferri : quia &ipsa cupiditas quȩ nobis subici ultro uolentib
hoc pondus in ponit. contepni potest facilius quã expleri:
& idẽ quise illi uolentes dederint obpugnanti uoluntatẽ
resistendi ulterius non habehunt tyrannice dominanti.
Shoe fit usto dĩ iudicio. ut qui cupiditati resistere
noluimus in gressure .iom resistere nequeamꝰ ingresie
tatione deceptos inpellit. Iam miseros ac miserandos inturpia
nos lucrorũ poenalit̾ dulciũ catenis addictos. & in sua ditione

Expanded text:
cupiditas, ut divina parvipendentes, possessionum terrestrium damnosa compendia cogitemus, ut in eis totam sollicitudinem curamque ponamus, ut inde nos morbida vanitate jactemus, ut amplitudine patrimonii diffusioris elati, fieri pauperes spiritu negligamus. O facinus inauditum! Suavi contempto, ferreum cupiditatis imperium voluntaria mentium inclinatione suscipimus; et Domini nostri levi onere, quod subnostris cervicibus aggeramus, quod citius potest deponi quam ferri: quia et ipsa cupiditas, quae nobis subjici ultro volentibus hoc pondus imponit, contemni potest facilius quam expleri; et ideo qui se illi volentes dederint expugnanti, voluntatem resistendi ulterius non habebunt tyrannice dominanti. Et hoc fit justo Dei judicio, ut qui cupiditati resistere noluimus ingressurae, jam resistere nequeamus ingressae. 2. tatione deceptos, impellit jam miseros ac miserandos in turpia. Tenet nos lucrorum poenaliter dulcium catenis addictos, et in sua ditione
Abbreviated transcription (Latin):
ligi numquã secutus adiunger&: ita & ds̃ ordina
his qui euuangeliũ adnuntiant de euuangelio uiuere.
De cuuangelio uiuunt. quinihil habere ꝓpriũ uolunt.
quinec habent nec habere aliquid concupiscunt: non
suorũ sed cõmuniũ possessores. Quid ẽ aliud de enuan¬
gelio uiuere nisi laborantẽ in de ubi laborat neces¬
saria uita ꝑcipere: Apłs tam̃ quisie euuangeliũ p̃ di¬
cauit ut nec de cuu angelio

Expanded text:
s adjungeret: Ita et Deus ordinavit his qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere . De Evangelio vivunt qui nihil proprium habere volunt, qui nec habent, nec habere aliquid concupiscunt; non suorum, sed communium possessores. Quid est aliud de Evangelio vivere, nisi laborantem inde ubi laborat necessaria vitae percipere? Apostolus tamen, qui sic Evangelium praedicavit, ut nec de Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
na speculatores appellat. quispeculant᷑ actus om̃iũ.
& qualit̃ unusquisq cumsuis indomo: qualit̃ inciui¬
tate. cũ ciuibus uiuat. intentioni religiose curiosi¬
tatis explorant. quos bonos ꝓbauerint honorando con¬
firmant : quos dep̃henderint uitiosos arguentes em̃¬
dant. aut siem̃dare noluerint : aquanimit̃ portant.
Habituri uberrimũ fructũ. aut desua districtione
si correpti ꝓficerint : aut desua patientia &iam si illi

Expanded text:
speculatores appellat , qui speculantur actus omnium, speculatores appellat , qui speculantur actus omnium, et qualiter unusquisque cum suis in domo, qualiter in civitate cum civibus vivat, intentione religiosae curiositatis explorant; quos bonos probaverint, honorando confirmant; quos deprehenderint vitiosos, arguentes emendant; aut si emendari noluerint, aequanimiter portant, habituri uberrimum fructum, aut de sua districtione, si correpti profecerint; aut de sua patientia, etiamsi illi
Abbreviated transcription (Latin):
exempla bonorũ oꝑũ: docum̃ta uirtutũ. & forma fidebii
psisunt detus eccłe. in quib amplius fulgit ȩccła.
psi colũpnȩ firmissimȩ. quib inxp̃o fundatis inntit᷑
om̃is multitudo credentiũ. Ipsi ianuȩ ciuitatis et̃nȩ
ꝑ quos om̃s qui credunt ingrediunt᷑ ad xpm. Ipsi iani¬
tores. quib: claues datȩsunt regni celorũ. Ipsi ꝙ iam
dispensatores regiȩ domus. quorũ arbitrio in aula
regis ȩt̃ni diuidunt᷑ gradus. & officia singuloru. Hu sunt qui ñ
ambiendo sed spĩtalit̃ uiuendo. sac erdotuĩ meruerunt Quiq
non fauoris humani suffragio: sed diuino munere subli¬
mi. nihil sibi dep̃stantia sui principatus ad plaudant.
Quas non inflat honor acceptus. sed exert& labor in po¬
situs. quiñ exellentiã suã cogitant ꝓuecti sed sarci¬
nam. nec gloriant᷑ de officii dignitate. sed sud ant
potius constituti sub honere. Tales scriptura dui¬

Expanded text:
exempla bonorum, documenta virtutum, et forma fidelium; exempla bonorum, documenta virtutum, et forma fidelium; ipsi decus ecclesiae in quibus amplius fulget eclesia; ipsi columnae firmissimae, quibus in Christo fundatis innititur omnis multitudo credentium; ipsi ianuae civitatis aeternae, per quos omnes qui credunt ingrediuntur ad Christum; ipsi ianitores quibus claves datae sunt regni celorum; ipsi etiam dispensatores regiae domus, quorum aregis aeterni dividuntur gradus, et officia singulorum. 2. Hi sunt qui non ambiendo, sed spiritualiter vivendo sacerdotium meruerunt; quique non favoris humani suffragio, sed divino munere sublimati, nihil sibi de praestantia sui principatus applaudunt; quos non inflat honor acceptus, sed exercet labor impositus; qui non excellentiam suam cogitant provecti, sed sarcinam; nec gloriantur de officii dignitate, sed sudant potius constituti sub onere. Tales divina Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
De laude scõrum sacerdotum.
ene fidem m̃s sermo uelud humana coniettura ñ habeat¬
& effectũ. dum ei parũ credit᷑ ꝑdat ea quȩ adiuuante dñõ
de monstrare constitui uera eẽ diuinis testimomis
conalor ostendert : si prius pauca delaude uerorũ sacer¬
dotũ quisunt ȩcclesiarũ magistri ꝓtulero. Ipsis enim ꝓ¬
priȩ animarũ curandarũ sollicitudo cõmissa ẽ: qui pona
populi sibi cõmissi uirilit̾ sustinentes. ꝓpeccatis om̃iũ uelut
ꝓsuis infatigabilit᷑ supplicant dm̃. ac uelut quidã adron
in censũ contriti cordis & humiliati sp̃s offerentes. quo
placatus ds̃ aũtit iram future anim adũsionis apopalo.
quiꝑ dĩ grã fiunt diuine uoluntatis indices ȩxclesiarũ
xp̃i. post apłos fundatores. fidelis popłi duces. ueritatis
asertores. prauȩ doctrinȩ hostes. om̃ib bonis ama¬
biles : & male sibi conscus & iam ipso iniso t̾ribiles. uindi¬
ces obpressorũ. patres infide catholica regeneratorum.

Expanded text:
De laude sanctorum sacerdotum. 1. Ac ne fidem meus sermo velut humana conjectura non habeat, effectumque, dum ei parum creditur, perdat; ea quae, adjuvante Domino, demonstrare constitui, vera esse divinis testimoniis conabor ostendere, si prius pauca de laude verorum sacerdotum, qui sunt Ecclesiarum magistri, protulero. Ipsis enim prie animarum curandarum sollicitudo commissa est, qui pondus populi sibi commissi viriliter sustinentes, pro peccatis omnium velut pro suis infatigabiliter supplicant Deo. Ac velut quidam Aaron incensum contriti cordis et humiliati spiritus offerentes, quo placatur Deus, avertunt iram futurae animadversionis a populo; qui per Dei gratiam fiunt divinae voluntatis indices, ecclesiarum Christi post apostolos fundatores, fideles populi duces, veritatis adsertores, pravae doctrine hostes, omnibus bonis amabiles, et male sibi consciis etiam ipso visu terribiles, vindices oppressorum, patres in fide catholica regeneratorum,
Abbreviated transcription (Latin):
dentiae conꝓbemus. Cognitio rerũ quae
de prudentiae ac sapientiae fonte con
fertur spiritales om̃ib carnalibus uitus
defstas inlustrat & ab om̃i delectatione uanae
curiostatis auersos. deriderio contemplandaci
pospiciant inminentia mala simul& caueasit in
puteni. ulla cẽ udanis ea quae malos erritunt
mco gos ull ie ꝑt urbationis uelit ignires carum
modestrne aliquid aut tranquillitatis ex cutiam
hoc falliao &iã solida bona disernant. nihil in
hoc pnindo causae in iustie. sedomia dõ uolenit
ued ꝑintnent fieri prudent accipunt Ainter
uolontr euris ut doceant supient᷑ aut arguas
cholores uarios acdiuersas infirmitates quȩ mor¬
celle iuentes usfligunt non sem peccatispr¬
creotentibus sequi. sed plerumq ex ipr conditiono
martalitatisꝰ aecidere corruptibilit᷑ natis inti¬
lidunar stt scientes se non dampnari aduersis

Expanded text:
dentiae comprobemus. 2. Cognitio rerum quae dentiae comprobemus. 2. Cognitio rerum quae de prudentiae ac sapientiae procedit fonte, spiritales omnes a carnalibus vitiis defecatos illustrat; et ab omni delectatione noxiae curiositatis aversos, desiderio contemplandae vprospiciant imminentia mala simul et caveant, nec putent ulla esse mala, nisi ea quae malos efficiant; nec eis ullae perturbationes, velut ignaris earum, modestiae aliquid, aut tranquillitatis excutiant; inter fallentia et solida bona discernant; nihil in hoc mundo casu aut injuste, sed omnia, Deo volente ac permittente, fieri prudenter accipiant; aliter intelligentes aut doceant sapienter, aut arguant; dolores varios ac diversas infirmitates quae mortaliter viventes affligunt, non semper peccatis praecedentibus sequi; sed plerumque ex ipsa conditione mortalitatis accidere corruptibiliter natis intelligant; et scientes se non damnari adversis
Abbreviated transcription (Latin):
miende soientiȩ feruent̃ inuigilantos
RU DENTIACO ET SABIGN¬
tiam plerique in indagatione ueci
& inuentione constituunt. Cuecha entie ne cpioa
nec sapiens recte dici possit cui prudentia nec pru¬
dens pui sapientia desit. Qua ꝓpt̃ sinibil alina pru¬
dentues ac sapientiae mius accipit iqs
inquisitio & comprehensio ueritatisis qui
uepitate᷑ prudent᷑ quaerere & sapient̃ in¬
uenire potuerit is prudens is sapiens in¬
re uocabitur. Hoc id circo praemiseriuit
quicquid deprudentia fuerit disputatum
id totum &iam de sapientia dictũ porrit
intelligi. quia ita sibi hae duae uirtutes
inplicataesunt inunitate. & ita queli¬
b& carum sine altera non pot& esse : ut neo
in prudens sapientia. nec insipiens possit
dici prudentia. Si ergo tota humanas
uitae ꝑfectio inhactione & cognitione
consistit sicut inplerisq actione tempe¬
rantiae ac fortitudinis atq iustitiae con¬
sum matione probauimus. ita cognitio¬
nem rerum ꝓuenire. consecutione pru¬

Expanded text:
iendae scientiae ferventer invigilant. 1. Prudentiam et sapientiam plerique in indagatione veri, et inventione constituunt. Credo propterea quod nec sapiens rite dici possit, cui prudentia; nec prudens, cui sapientia desit. Quapropter si nihil aliud prudentiae ac sapientiae munus accipitur, nisi inquisitio et comprehensio veritatis; qui veritatem prudenter quaerere, et sapienter invenire potuerit, is prudens, is sapiens jure vocabitur. Hoc idcirco praemiserim, ut quidquid de prudentia fuerit disputatum, id totum etiam de sapientia dictum possit intelligi. Quia ita sibi hae duae virtutes implicatae sunt et unitae, et ita quaelibet earum sine altera non potest esse; ut nec imprudens sapientia, nec insipiens possit dici prudentia. Si ergo tota humanae vitae perfectio in actione et cognitione consistit: sicut impleri actionem temperantiae, ac fortitudinis, justitiae consummatione probavimus; ita cognitionem rerum provenire consecutione pru
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ fider nrie catholicus. inqueste¬
onilus ab soluendis acutus. in reumn¬
cendis hereticis circumspectus. &
incxplanandis scripturis canonicis
cautus ipse ergo quẽ in his libellis
ꝓpossibilitate sccutus sur. hanc qu¬
tione dequa agitur. hoc modo d¬
fectiis de amore bom & descã cari¬
tate uenientes. siuitia uoca idisi
sinamur. ut ea quae uere uiti sun
uirtutes uoceritur. Sedcum rectꝗ
ratione᷑ secunt᷑ iste affectio es qui¬
do ubi oport& adhibentur. Quis
e is morbo tunc suo uitiosas passio¬
ni audeat dicere: Quas affectio¬
res ut exmortalitatis conditione
nobis inesse monstrar&. & huic in
mecessaria non future. post aliquar
nes. huuis uite st̃. norullius quam fut ura
peramus.¬

Expanded text:
tione fidei nostrae catholicus, in quaestitione fidei nostrae catholicus, in quaestionibus absolvendis acutus, in revincendis haereticis circumspectus, et in explicandis Scripturis canonicis cautus; ipse ergo, quem in his libellis pro possibilitate secutus sum, hanc quaestionem, de qua agitur, hoc modo dfectus de amore boni et de sancta caritate uenientes si uitia uocanda sunt, sinamus, ut ea, quae uere uitia sunt, uirtutes uocentur. Sed cum rectam rationem sequantur istae adfectiones, quando ubi oporeas tunc morbos et vitiosas passiones audeat dicere ? » Quas affectiones ut ex mortalitatis conditione nobis inesse monstraret, et huic vitae necessarias, non futurae, post aliquanta nes, hujus vitae sunt, non illius quam futuram speramus
Abbreviated transcription (Latin):
nem malae uoluntatis increp& dicens
noli uelle m̃tiri ome mdatiũ. & tullius
orator amplexim cupiditate᷑ ponit
inbonum ubi dicit. cupio patres con¬
scripti meee dem̾tem. & apud illos
uirgilius gaudiũ uituper& dicens. hinc
metuunt. cupiuntq dolent gaudentq¬
em malae mͥtis gaudia. & apudno
lactitia ponitur inbono ꝓph&a dicen¬
te. Latamini in dno & exultate iusti.
roinde om̃s iusti & tota morum scita¬
te ꝑfecti. sine aliqua histoicoru dis¬
tinetione suꝑflua. timent. & cauent.
uolunt & cupiunt. lactant᷑ & gaudent.
contristant᷑ & dolent. Sed int̾ e̾ malũ
uelint aut oupiant. Unde la&entur¬
aut gaudeant. contristent᷑ aut doleant
N& uunt hereditate᷑ regni cacdestis i¬
nuittere. cupiunt adcaelestt᷑ patriam
ꝑuenire. Dolent temptati. gaudent
temptationib liberati. ac ꝑho: rita
meccle siasticis laborib oꝑosus. in co¬
tidianis disputationib: clarus. in om̃i
sua agtione conpunctus. ine osi¬

Expanded text:
nem malae voluntatis increpet dicens; nem malae voluntatis increpet dicens; Noli velle mentiri omne mendacium ; et Tullius orator amplissimus cupiditatem ponat in bono, ubi dicit: Cupio, patres conscripti, me esse clementem ; et apud illos Virgilius gaudium vituperet, dicens: Hinc metuunt, cupiuntque, dolent, gaudentqm malae mentis gaudia, et apud nos laetitia ponatur in bonum, propheta dicente: Laetamini in Domino, et exsultate justi . 5. Proinde omnes justi et tota morum sanctitate perfecti, sine aliqua Stoicorum distinctione superflua, timent et cavent, volunt et cupiunt, laetantur et gaudent, contristantur et dolent, sed interest multum velint aut cupiant, unde laetaut gaudeant, contristentur aut doleant. Metuunt haereditatem regni coelestis amittere; cupiunt ad coelestem patriam pervenire; dolent tentati, gaudent de tentationibus liberati: ac per hoc, recta in ecclesiasticis laboribus operosus, in quotidianis disputationibus clarus, in omni sua actione compositus, in exposi
Abbreviated transcription (Latin):
ra nr̃a loquit᷑ dicens. Timor dm sci ꝑma
dum e. ab illo alio timore poenali di¬
stinguitur. de quo dicit apłs. Timor
none in caritate. sed ꝑfecta caritasfo¬
ras mittit timore᷑. quia ille peccare
uolentes de terr& amalo. & inuitos
ten& in bono. Iste aut de quo dicit
ꝓpheta. quisine timore ẽ non potest
iustificari. magis incremto caritatis
augctur. & alit᷑ quistim& ne maluꝰ
uo puniat᷑ incurrat. alit ne boni
quo delectatur amittat. Nonigit᷑
om̃is timor habere deb& inuitio. sedille tam̃
de quo scriptume᷑. quia timor poenam ha¬
b&. E&erum iste de quo dicit᷑. timor dñi
expellit peccatum. & quisine timore
est non potest iustificari . & Timor dñi
numerandus sed potius intelligendus
Euitus immicus. Iam illud quod dicunt
boni uolunt mali cupiunt. uel boni gau¬
dent mali la&ant᷑. quissane mentis ad¬
mittat. imoo quis sua mente non re¬
darguatur. cum & scriptura nr̃a homi¬

Expanded text:
ra nostra loquitur, dicens: Timor Domini sancra nostra loquitur, dicens: Timor Domini sancdum est, ab illo alio timore poenali distinguitur de quo dicit Apostolus: Timor non est in caritate, sed perfecta caritas foras mittit timorem . Quia ille peccare volentes deterret a malo, et invitos tenet in bono; iste autem de quo dicit propheta, Qui sine timore est, non potest justificari , magis incremento caritatis augetur; et aliter quis timet, ne malum quo puniatur incurrat; aliter, ne bonum quo delectatur amittat. Non igitur omnis timor haberi debet in vitio, sed ille tantum de quo scriptum est: Quia timor poenam habet . Caeterum iste de quo dicitur, Timor Domini expellit peccatum; et, Qui sine timore est, non potest justificari; et, Timor Dominumerandus, sed potius intelligendus est vitiis inimicus. 4. Jam illud quod dicunt, Boni volunt, mali cupiunt; vel, Boni gaudent, mali laetantur: quis sanae mentis admittat? imo quis sana mente non redarguat? Cum et Scriptura nostra homi
Abbreviated transcription (Latin):
uel dolendi. cupiendi. siue gaudendi
nullus inuenitu affectus. Deniq quasi
ipsos penetrent suac sententiae e¬
epta tristitia qua carere insipientis
quasi sapiens nontimeat sed caueat. &
elit nꝰcupiat᷑. nec lact&ur inhac uita
icciderit ex commisso peccato. sapi¬
entem que putant nullum habert peccatu.
stimulari non posse aliqua recordatione
peccati. Quod c̾c̾ uanissimũ dñs nrͣ scđn
carne᷑ nãtus ostendit. qui & tristis fuit
& fleuit. nec tam ea tristitia qua tristis
fuit ei expeccatis suis accessit. quisi¬
ne peccato conceptus & natus. non so¬
lum non peccauit. sed &iam peccare nͥ
potuit. Ut autͣ desuis quoq lit teris
istorũ reu ocant᷑ inaeptiae. quiputant
sapientem contristari uel dolere non
posse. legant illud qđ eorũ doctissimꝰ
ait. Nam omino dolere non sine mag¬
na mercede contingit humanitatus
inanimo. stuporis incorpore. Detimo¬
re autͣ que illi ponunt in malo. scriptu¬

Expanded text:
vel dolendi, cupiendi, sive gaudendi vel dolendi, cupiendi, sive gaudendi nullus invenitur affectus. Denique quasi et ipsos poeniteret suae sententiae, excepta tristitia, quam cadere in sapientis Quasi sapiens non timeat, sed caveat; et velit, non cupiat; nec laetetur in hac vita, ae accidere solet ex commisso peccato, sapientem, quem putant nullum habere peccatum, stimulare non possit aliqua recordatione peccati. Quod esse vanissimum Dominus ncarnem natus ostendit, qui et tristis fuit, et flevit ; nec tamen ea tristitia qua tristis fuit, ei ex peccatis suis accessit, qui sine peccato conceptus et natus, non solum non peccavit, sed etiam peccare non potuit. 3. Ut autem de suis quoque litteris istorum revincantur ineptiae qui putant sapientem contristari, vel dolore non posse, legant illud quod eorum doctissimus ait: « Nam omnino non dolere, non sine magna mercede contingit immanitatis in animo, stuporis in corpore . De timore autem quem illi ponunt in malo, Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
dos adsumant nec ipsi alios noceant nec sibi
nec smplices circumuenire aliquos pont
nec prudentes secircũ ueniri ꝑmittunt:
C&erum sin contractu quolib& siue conlo¬
quio uel malia quaq: re sedecipi quisq non
sinat & alium tam̃ ipse decipiat is non ha¬
b& prudentia᷑ quae salutis magis quã ꝑditi
dm̃i expellit peccatũ. & concupiscentia sapi¬
entiae ꝑducit ad regnum. non solũ non re¬
pͣhendit sed &iam laudat spiritalis concu¬
piscentiae uel diuini timoris affectum.
Ton ergo has affectiones habendo. sedeis
male utendo delinquimus. quia dimaͦsx.
ffectu ꝓpri&as hominis indicat cr¬
torẽ. Qualitas. bonam uel malam signi¬
ficat uoluntate᷑. Ac sic motus hi qui ho
minib: affectionessunt. Hisdem ipse in
bene utentib uirtutes. & inmale uten¬
tib passiones siue ꝑturbationes. aut ut
quidam uolunt egritudines fiunt. nec
iudiendi sunt stoici. quieas penitus era¬
dicare posse & debere contendunt.
qm̃ om̃ino nullus e sensus. ubi timendi

Expanded text:
t arguant, nec ipsi aliis noceant, nec sibi nec simplices circumvenire aliquos possunt, nec prudentes se circumveniri permittunt. Caeterum si in contractu quolibet sive colloquio vel in alia quaque re se decipi quisque non sinat, et alium tamen ipse decipiat; is non habet prudentiam, quae salutis magis quam perditii expellit peccatum ; et, Concupiscentia sapientiae perducit ad regnum ; non solum non reprehendit, sed etiam laudat spiritalis concupiscentiae, et divini timoris affectum. 2. Non ergo has affectiones habendo, sed eis male utendo delinquimus. Quia humanorum affectuum proprietas hominis indicat Creatorem; qualitas, bonam vel malam significat voluntatem; ac sic, motus hi qui in hominibus affectiones sunt, iidem ipsi in bene utentibus virtutes, et in male viventibus passiones, sive perturbationes, aut, ut quidam volunt, aegritudines fiunt. Nec audiendi sunt Stoici, qui eas penitus cradicari posse, et debere contendunt: quoniam omnino nullus est sensus, ubi timendi,