comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantie suȩ tenebriss
illigat᷑. sed quadã liberta¬
te ꝑfruit᷑. dũ in p̃ceptis dĩ sufficit.
uel erequendo exteriora agere.
uel cõtẽplando int̾ria sentire.
Ad qđ nunquã nr̃ intellectꝰ assur¬
geret. si ad suscipiendã naturã
nr̃am ipse nr̃ conditor ñ ueniret.
Qͥ alit̾ angularis lapis dr̃ qr duos
in se popłos iunxit: atq alit̾ quia
coniuncte utriusq uitȩ. actiuȩ ui¬
delicet & cõtẽplatiuȩ in se exempla
monstrauit. Ab actiua enĩ uita
longe contẽplatiua distabat. sed
incarnatus redemptor nr̃ ueniens.
dũ utranq exhibuit. in se utranq
sociauit. Nam cũ in urbe miracu¬
la faceret. in monte uͦ orando cõ¬
tinue ꝑnoctaret. exemplũ suis
fidelib p̾buit: ut nec contẽpla¬
tionis studio ꝓximoꝵ curam
negligant. nec rursum cura ꝓxi¬
moꝵ immoderatiꝰ obligati. cõtem¬
plationis studia derelinquant:
S sic in utrisq m̃tẽ partiendo cõ¬
iungant. quatinꝰ nec amorẽ dei

Expanded text:
orantiae suae tenebris illigatur; sed quadam libertate perfruitur, dum in praeceptis Dei sufficit vel exsequendo exteriora agere, vel contemplando interna sentire. Ad quod nunquam noster intellectus assurgeret, si ad suscipiendam naturam nostram ipse noster conditor non veniret. Qui aliter angularis lapis dicitur, quia duos in se populos junxit; atque aliter, quia conjunctae utriusque vitae, activae videlicet et contemplativae, in se exempla monstravit. Ab activa enim vita longe contemplativa distat; sed incarnatus Redemptor noster veniens, dum utramque exhibuit, in se utramque sociavit. Nam cum in urbe miracula faceret, in monte vero orando continue pernoctaret, exemplum suis fidelibus praebuit, ut nec contemplationis studio proximorum curam negligant, nec rursum cura proximorum immoderatius obligati contemplationis studia derelinquant; sed sic in utrisque mentem partiendo conjungant, quatenus nec amorem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
res scĩ Qa ꝑ uectẽ nisi incarna¬
cus dñs designat᷑: Qͥ hec uidelicet
ostiacõtra sęuientis maris impetũ
tanto ualentiora opposuit. quanto
ea sua obseratione roborauit. Ua
enĩ ista scẽ eccłie ostia. uectis hunus
oppositione solidata st̃: potuert̃ qͥdẽ
tundi fluctib. sed effringi neqͥuert̃.:
ut ea exteriꝰ unda ꝑsecutionis illu¬
eret. sed nequaquã cordis eoꝵ int̾¬
ua penetͣret. Et qr doctores scĩ p̃di¬
catione qͥdẽ sequentib aꝑti st̃. au

Expanded text:
res sancti, quid per vectem nisi incarnatus Dominus designatur? Qui haec videlicet ostia contra saevientis maris impetum tanto valentiora opposuit, quanto ea sua observatione roboravit. Quia enim ista sanctae Ecclesiae ostia vectis hujus oppositione solidata sunt, potuerunt quidem tundi fluctibus, sed effringi nequiverunt, ut ea exterius unda persecutionis illideret, sed nequaquam cordis eorum interna penetraret. Et quia doctores sancti praedicatione quidem sequentibus aperti
Abbreviated transcription (Latin):
¶a enĩ pͥma in tẽpore condita na¬
tura rationabiliũ sp̃ĩ credit᷑. ñ
immerito matutina astra angłi
uocant᷑. Qͥ si ita ẽ. dũ t̾ra esset
iuisibilis & incomposita. dũ te¬
nebre eẽtit suꝑ abyssum: uentu¬
rũ diem subsequentis scłi. ꝑ lucẽ
sapientie existendo p̃uenerunt.
Nec negligent᷑ audiendũ ẽ qđ ad¬
dicit᷑ simul: qr nimirũ matutina
astra etiã cũ uesꝑtinis redẽptoris
potentiam laudant: dũ electi an¬
głi etiam cũ redemptis in mun¬
di fine hominib largitatẽ grẽ¬

Expanded text:
a enim prima in tempore condita natura rationabilium spirituum creditur, non immerito matutina astra angeli vocantur. Quod si ita est, dum terra esset invisibilis et incomposita, dum tenebrae essent super abyssum , venturum diem subsequentis saeculi per lucem sapientiae existendo praevenerunt. Nec negligenter audiendum est quod additur, Simul, quia nimirum astra matutina etiam cum vespertinis Redemptoris potentiam laudant, dum electi angeli etiam cum redemptis in mundi fine hominibus largitatem gr
Abbreviated transcription (Latin):
dono alio eũ qui sibi subicit᷑ at¬
tendat. Uc licet se p̾ire ex aliis as
sentiat. eidem tam̃ quẽ suꝑat.
se in aliis postponat. Sic cuncta
moderat᷑. ut dũ singula quȩq
sunt om̃iũ. int̾posita quadã ca¬
ritatis necesfitudine fiant om̃ia¬
singuloꝵ. Et unꝰquisq sic qđ ñ
accipit in altero possideat. ut ip¬
se alteri possidendum qđ accipit¬
humilit᷑ impendat. Hinc enĩ ꝑ pe

Expanded text:
dono alio eum qui sibi subjicitur atdono alio eum qui sibi subjicitur attendat; ac licet se praeire ex aliis sentiat, eidem tamen quem superat se in aliis postponat: Sic cuncta moderatur, ut dum singula quaeque sunt omnium, interposita quadam charitatis necessitudine, fiant omniasingulorum; et unusquisque sic quod non accepit in altero possideat, ut ipse alteri possidendum qhumiliter impendat. Hinc enim pe
Abbreviated transcription (Latin):
nec tam̃ arenti terrę u̾bo pluui¬
as reddit. Iate oꝑatione unrtutum
ad p̾sentẽ uitã etiã mortuos reuo¬
cat: & tam̃ ꝓphetie gram ñ habenꝰ.
que sibi uentura sunt ignorat.
lle uentura quęq uelut p̾sentia
attendit. & tam̃ in nulla signoꝵ
oꝑatione se exerit. Iste ꝑ discretio¬
nẽ spuũ in factis subtilit᷑ m̃tes
conspicit. sed tam̃ diuersi gene¬
ris linguas nescit. Ille diuersi ge¬
neris linguas examinat. sed tam̃
in reb similib dissimilia corda ñ
pensat. Alius in una lingua qͥm
nouit. sermonũ pondera int̾pre¬
tando prudent᷑ discutit: & tam̃
reliquis bonis que ñ habet. pati¬
ent᷑ caret. Sic itaq creator nr̃i
ac dispositor cuncta moderat᷑. ut
qui excolli poterat ex dono qđ ha¬
bet. humilict᷑ ex uirtute quã ñ
habet. Sic cuncta moderat᷑. ut
cũ ꝑ impensam grãm unũquẽq
subleuat. etiã ꝑ disparẽ alteri al¬
terũ subdat: & meliorem quisq¬

Expanded text:
nec tamen arenti terrae verbo pluvinec tamen arenti terrae verbo pluvias reddit. Iste operatione virtutum ad praesentem vitam etiam mortuos revocat, et tamen prophetiae gratiam non habens, quae sibi ventura sunt ignorat. Ille ventura quaeque velut praesentia attendit, et tamen in nulla signorum operatione se exerit. Iste per discretionem spirituum in factis subtiliter mentes conspicit sed tamen diversi generis linguas nescit. Ille diversi generis linguas examinat, sed tamen in rebus similibus dissimilia corda non pensat. Alius in una lingua quam novit sermonum pondera interpretando prudenter discutit, et tamen reliquis bonis quae non habet patienter caret. Sic itaque Creator noster ac dispositor cuncta moderatur, ut qui extolli poterat ex bono quod habet, humilietur ex virtute quam non habet. Sic cuncta moderatur, ut cum per impensam gratiam unumquemque sublevat, etiam per disparem alteri alterum subdat; et meliorem quisq
Abbreviated transcription (Latin):
bes intelligentiam. quis posuit
mensuras eiꝰ si nosti. uel quis
tetendit suꝑ eam lineam: Qs
enĩ nsi conditor nr̃. huiꝰ terrę
mensuras ponit: Qui interm
iudicii secreto moderamine. a¬
lii sermonẽ sapientie. alii ser¬
monẽ scientiȩ. alii plenã fidẽ.
alii grãm sanitatum. alii oꝑa¬
tionẽ uirtutũ. alii ꝓphetiam.
alii discretionẽ spũum. alii
genera linguarũ. alii inter¬
p̃tationẽ sermonũ cribuit: qͣ¬
tinꝰ in uno eodemq sp̃u. iste
ũbo sapientie polleat. nec ta¬
m̃ sermone scientiȩ id ẽ doc¬
trine fulciat᷑: quia sentire atq.
inuenire sufficit etiã qđ ꝑ di¬
cendi studiũ ñ apprehendit. Ille
sermone scientiȩ fulgeat. nec ta¬
m̃ in u̾bo sapientię conualescat.
quia & sufficit explere quantũ
didicit. & tamͣ ad sentiendum
ex semet ipso subtile aliquid ñ
assurgit. Ille ꝑ fide & elementis
imꝑat. nec tam̃ ꝑ sanitatũ grãm
infirmitates corporũ curat. Ille
orationis ope morbos subtrahit.

Expanded text:
sapientiae . Quis posuit mensuras ejus si nosti, vel quis tetendit super eam lineam ? Quis enim nisi Conditor noster hujus terrae mensuras ponit, qui interni judicii secreto moderamine, alii sermonem sapientiae; alii sermonem scientiae; alii plenam fidem; alii gratiam sanitatum; alii operationem virtutum; alii prophetiam; alii discretionem spirituum; alii genera linguarum; alii interpretationem sermonum tribuit ? Quatenus in uno eodverbo sapientiae polleat, nec tamen sermone scientiae, id est doctrinae, fulgeat. Quia sentire atque invenire sufficit etiam quod per discendi studium non apprehendit. Ille sermone scientiae fulgeat, nec tamen in verbo sapientiae convalescat. Quia sufdidicit, et tamen ad sentiendum ex semetipso subtile aliquid non assurgit. Iste per fidem et elementis imperat, nec tamen per sanitatum gratiam infirmitates corporum curat. Ille orationis ope morbos subtrahit,
Abbreviated transcription (Latin):
les positus senserit. se cȩteris
p̃ponit.Sua magis consilia
eligit. & sibi potius quã aliis
tute se exerit. etiam recta ali¬
oꝵ consilia ñ recipiens. pedem
extra limitẽ tendit. Hunc pe¬
trus intͣ mensurȩ lineam re¬
uocat. qui postqua libertate
uocis auctoritatẽ principum
presfit. ꝑ humilitatẽ cordis de ñ
circũcidendis gentib pauli con¬
silit̃ audiuit. Sic enĩ semetip¬
sum contra aduersarios ex aucto¬
ritate curabat erigere. ut tam̃
sibimetipsi ñ crederet in his que
ñ recte sentiret: ut & libertate
fortitudims tumentes potestates
excederet. & humilitate mansu¬
etudinis obȩdientiã in recto con¬
silio etiam minorib fr̃ib exhi¬
beret: & mͦ ꝑ semet ipsũ aliis.
mͦ & sibimet ipsi cũ aliis obui¬
aret. In factis gͥ petri quȩdam
ante oculos nr̃os auctoritatis
& humilitatis linea tendit᷑. ne
mens nr̃a aut ꝑ timorẽ ad m̃¬
suram ñ ꝑueniat. aut ꝑ cumo¬

Expanded text:
les positus senserit, se caeteris les positus senserit, se caeteris praeponit; sua magis consilia eligit, et sibi potius quam aliis tute se exerit; etiam recta aliorum consilia non recipiens, pedem extra limitem tendit. Hunc Petrus intra mensurae lineam revocat, qui postquam libertate vocis auctoritatem principum pressit, per humilitatem cordis de non circumcidendis gentibus Pauli consilium audivit. Sic enim semetipsum contra adversarios ex auctoritate curabat erigere, ut tamen sibimetipsi non crederet in his quae non recte sentiret; ut et libertate fortitudinis tumentes potestates excederet, et humilitate mansuetudinis obedientiam in recto consilio etiam minoribus fratribus exhiberet: et modo per semetipsum aliis, modo et sibimetipsi cum aliis obviaret. In factis igitur Petri quaedam ante oculos nostros auctoritatis et humilitatis linea tenditur, ne mens nostra, aut per timorem ad mensuram non perveniat, aut per tumo
Abbreviated transcription (Latin):
ne potentię ꝑtimescit: & contra ui
resistentiũ. ueritatẽ defendere
ñ p̃sumit. Hinc petrus qr in timo¬
re angustũ respicit. ostensa exem¬
plaꝵ suoꝵ linea. ad uirtutis
latitudinẽ tendit. Ipse quippe
flagellatus a principib popłi. cũ
iecirco se relaxari conspiceret. ut
a p̃dicatione cessaret: cũ ꝓhibe¬
ret̾ loqui in posterum. nequaquã
saltẽ in presens cessit. Nam res¬
pondit ꝓtinꝰ dicens. Obedire o¬
.portet do. magis quã hominib
.Et rursum. Non enĩ possumus
quȩ uidimus & audiuimꝰ ñ loqͥ.
At ille dudũ debilis & p̃sentia
dampna formidans. dũ exem¬
pla tantę fortitudinis contẽpla¬
tͦ: in auctoritate uerbi iam pe¬
tri lineam sequit̾. Iam nil ad¬
uersitatis metuit. iam resisten¬
tes do potestates scłi etiam cũ
corporis laceratione contẽpnit.
sed tam̃ quantto uires ꝑsequen¬
tiũ patiendo fortiter destruit.
quanto inter aduersa nullis
terrorib cedit: tanto plerũq
& in his etiam que inter fide¬

Expanded text:
nae potentiae pertimescit, et contra vim resistentium veritatem defendere non praesumit. Hunc Petrus quia in timore angustum respicit, ostensa exemplorum suorum linea ad virtutis latitudinem tendit. Ipse quippe flagellatus a Principibus populi, cum idcirco se relaxari conspiceret, ut a praedicatione cessaret; cum prohiberetur loqui in posterum, nequaquam saltem in praesens cessit. Nam respondit protinus, dicens: Obedire oportet Deo, magis quam hominibus ; et rursum: Non enim possumus quae vidimus et audivimus, non loqui. At ille dudum debilis et praesentia damna formidans, dum exempla tantae fortitudinis contemplatur in auctoritate verbi, jam Petri lineam sequitur; jam nil adversitatis metuit; jam resistentes Deo potestates saeculi, etiam cum corporis laceratione contemnit. Sed tamen quanto vires persequentium patiendo fortiter destruit, quanto inter adversa nullis terroribus cedit, tanto plerumque et in his etiam quae inter fide
Abbreviated transcription (Latin):
in sacro eloquio ñ fundam̃ta. sed
singulari numero fundamentũ
dr nullus alius nisi ipse dñs de¬
signat᷑. ꝑ cuiꝰ diuinitatis potenti¬
ã nutantia infirmitatis nr̃e cor¬
da solidant᷑. De quo & paulus ait.
fundamentorũ est: qͥa & origo
inchoantiũ. & constantia robusto¬
rũ. Quia gͥ fundamenta nr̃a
sunt hii qui iniquitatũ nr̃arũ
pondera portauerunt. ne beatꝰ
iob in suꝑbia de uirtutũ suar̃
potentia subleuet᷑. in ipsa dñici
pͥma parte sermonis. de scõrũ
p̃dicatoꝵ cõmemoratione discu¬
tit᷑: ut quanto illos admirabi¬
les uenire conspiceret. tanto in
eoꝵ cõparatione de se uilius
estimaret. Qđ iccirco a dño iã
quasi pͣteritũ describit᷑. quia
quequid foras futurũ ẽ in oꝑe.
intus iam factũ ẽ in p̃destinati¬
one. Dicat᷑ itaq ei. Ubi eras qͣndo
ponebam fundam̃ ta t̾re: Vo
si aꝑte diceret᷑. Uirtutẽ fortium
considera. meq eorũ ante scła
auctorẽ pensa. Et cũ eos quos

Expanded text:
in sacro eloquio non fundamenta, sed singulari numero fundamentum dicitur, nullus alius nisi ipse Dominus designatur, per cujus divinitatis potentiam, nutantia infirmitatis nostrae corda solidantur. De quo et Paulus ait: fundamentorum est, quia et origo est inchoantium, et constantia 900 robustorum. Quia igitur fundamenta nostra sunt hi qui iniquitatum nostrarum pondera portaverunt, ne beatus Job in superbiam de virtutum suarum potentia sublevetur, in ipsa dominici prima parte sermonis de sanctorum praedicatorum commemoratione discutitur, ut quanto illos admirabiles venire conspiceret, tanto in eorum comparatione de se vilius aestimaret. Quod idcirco a Domino jam quasi praeteritum describitur, quia quidquid foris futurum est in opere, intus jam factum est in praedestinatione. Dicitur itaque ei: Ubi eras quando ponebam fundamenta terrae? Ac si aperte diceretur: Virtutem fortium considera, meque eorum ante saecula auctorem pensa; et cum eos quos
Abbreviated transcription (Latin):
Mensurarũ lineȩ in t̾rarũ parti¬
tione tendunt᷑. ut dimensionis
equitas ex ipsa linearũ tensione
teneat᷑. In carne autẽ dñs ad eccł̃i¬
am ueniens. mensuras t̾re lineis
mensus est: quia fines eccłiȩ oc¬
culti iudicii subtilitate distinxit.
Huius t̾re occulte mensure uel
linee tendebant᷑. quando p̾dica¬
tores scĩ agente sp̃u in aliis par
tib mundi uocabant᷑ ut irent:
ad alias uͦ partes arcebant᷑ ne
accederent. Paulus nanq apłs
cũ machedoniam p̾dicare ne¬
uir machedo qui diceret. Cran¬
siens ii machedoniam. adiuua
nos. Vt contra sicut scriptũ est.
tẽptabant apłi ire bithiniam.

Expanded text:
Mensurarum lineae in terrarum partitione tenduntur, ut dimensionis aequitas ex ipsa linearum tensione teneatur. In carne autem Dominus ad Ecclesiam veniens mensuras terrae lineis mensus est, quia fines Ecclesiae occulti judicii subtilitate distinxit. Hujus terrae occultae mensurae vel lineae tendebantur quando praedicatores sancti agente Sptes mundi vocabantur, ut irent; ab aliis partibus arcebantur, ne accederent. Paulus namque apostolus cum Macedoniae praedicare nevir Macedo, qui diceret: Transiens in Macedoniam, adjuva nos. At contra sicut scriptum est: Tentabant Apostoli ire per Bithyniam,
Abbreviated transcription (Latin):
offerens pontifex nrͣ. dũ for¬
tes in ipso exordio p̾dicatores
exhibuit. duodecim lapides
sub capite in prima sui cor¬
poris parte portauit. Scĩ i
ne ornam̃ti lapides sunt in
pectore. & ꝓ prima solidita¬
te ȩdificii in solo fundam̃ta.
Unde dauid ꝓpha cũ scãm
eccłiam in sublimib apłoꝵ m̃tib¬

Expanded text:
offerens pontifex noster, dum forofferens pontifex noster, dum fortes in ipso exordio praedicatores exhibuit, duodecim lapides sub capite in prima sui corporis parte portavit. Sancti ne ornamenti lapides sunt in pectore, et pro prima soliditate aedificii in solo fundamenta. Unde David propheta cum sanctam Ecclesiam in sublimibus apost
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce quasi om̃ia de mundi ori¬
gine narratione historica cõ¬
texunt᷑. repente uͦ subiungit᷑:
qđ ñ de mundi. sed de ȩocłiȩ
dictũ conditione uideat᷑. Nam
dr̃. Aut quis dimisit lapidem
angularẽ eius: ꝑ hoc enĩ qđ ñ
in mundi origine factũ ẽ. et
illud suꝑius ostendit᷑. quia de
mundi origine dictũ ñ ẽ. Iccir¬
co nanq reb planis ac paten¬
tib obscura quȩdã ao dissona
ꝑmiscent᷑: ut ꝑ hoc qđ ab intel¬
lectu litterȩ discrepat. & illud
inquirat᷑ mystice. qđ dictum
iuxta litteram sonat. Nanq si¬
cut aliis aꝑtis reb alia clau¬
sa cognoscimus. ita aliis clau¬
sis cõpellim̃. & illa altiori intel¬
lectu pulsare. quę aꝑta cre
fundam̃ta. quã p̃dicatores ac¬
cipimꝰ: Qs dũ primos dñs
in scã eccłia posuit. tota in
eis sequentis fabrice structu¬
ra surrexit. Unde & sacerdos
cũ tabernaculũ in gredit᷑.
duodecim lapides portare in
pectore iubet᷑: quia uidelicet
semetipsũ ꝓ nob̾ sacrificium

Expanded text:
 quasi de mundi origine narratione historica contexuntur. Repente vero subjungitur quod non de mundi, sed de Ecclesiae dictum conditione videatur. Nam dicitur: Aut quis dimisit lapidem angularem ejus? Per hoc enim quod non in mundi origine factum est, et illud superius ostenditur, quia de mundi origine dictum non est. Idcirco namque rebus planis ac patentibus obscura quaedam ac dissona permiscentur, ut per hoc quod ab intellectu litterae discrepat et illud inquiratur mystice quod dictum juxta litteram sonat. Namque sicut aliis apertis rebus alia clausa cognoscimus, ita aliis clausis compellimur et illa altiori intellectu pulsare quae aperta credfundamenta quam praedicatores accipimus? Quos dum primos Dominus in sancta Ecclesia posuit, tota in eis sequentis fabricae structura surrexit. Unde et sacerdos cum tabernaculum ingreditur duodecim lapides portare in pectore jubetur, quia videlicet semetipsum pro nobis sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥa eñi mare nisi scłm. quid uul¬
uã nisi conceptũ carnalis cogi¬
tationis accipimꝰ Hoc eñĩ loco
uulue nomine. occulta & malici¬
osa carnaliũ cogitatio designat.
Q uulua ñ ad ꝓferendã ꝓlem cõci¬
pit substantiã corporis. sed explen¬
dã neqͥtiã causã doloris. De hac
uulua cordis iniquoꝵ. alias di÷
Concepit doloiẽ. & peꝑit iniqͥtatẽ.
¶ł lac uulu̾a p̃m concipiunt. eũ uala cogitant.
ꝑhanc uulua̾ paruut. cũ mala
q̃ cogitauerint oꝑant᷑. Crũpebat
gͦ mare quasi de uulua ꝓcedens.
cũ minarũ scłariũ fluctus de car¬
nalis cogitationis iniqͥtate cõcep¬
ti. in scẽ eccłie interitũ seuirent.
S auctore do ostiis hoc mare con¬
clusũ ẽ: qr cõtra tumores ꝑsequen¬
tiũ scĩ uiri quasi quȩdã ostia
oppositi st̃. ut eoꝵ miraculis atq.
reuerentia. ire ꝑsequentiũ fran¬
gerent᷑. Humiliatis quippe dñs
t̾renis principib. ꝑ eos sc̃am eccłiã
supra mũdi culmen euexit: & se¬

Expanded text:
 enim mare nisi saeculum, quid vulvam, nisi conceptum carnalis cogitationis accipimus? Hoc enim loco vulvae nomine occulta et malitiosa carnalium cogitatio designatur. Quae vulva non ad proferendam prolem concipit substantiam corporis, sed ad explendam nequitiam causam doloris. De hac vulva cordis iniquorum alias dicitur: Concepit dolorem, et peperit iniquitatem . Per hanc vulvam pravi concipiunt, cum mala cogitant. Per hanc vulvam pariunt, cum mala quae cogitaverint operantur. Erumpebat ergo mare quasi de vulva procedens, cum minarum saecularium fluctus de carnalis cogitationis iniquitate concepti, in sanctae Ecclesiae interitum saevirent. Sed auctore Deo, ostiis hoc mare conclusum est, quia contra tumores persequentium sancti viri quasi quaedam ostia oppositi sunt, ut eorum miraculis atque reverentia irae persequentium frangerentur. Humiliatis quippe Dominus terrenis principibus, per eos sanctam Ecclesiam supra mundi culmen evexit, et sae
Abbreviated transcription (Latin):
uult: hec etiã toleret in orati¬
one cũ ñ uult. ¶a gͥ ipsa ꝑse¬
cutoꝵ nequitia. suꝑna dispensa¬
tione cõstringit᷑. ne cõtra scõs ui¬
ros in quantũ uoluerit effrenet᷑.
postquã dixit. cũ po a uerẽ nubem
uestim̃tũ eiꝰ: apte subdidit. Et caligi¬
ne illud quasi pannis infantię obuol¬
uerẽ. Pannis quippe infantie pedes
ac brachia cõstringunt᷑. ne huc atq
illuc dissoluta libertate iactent᷑. Ea
gͦ ꝑsecutores scẽ eccłiȩ instabilitate
cordis inqͥeti. atq huic scło dediti.¬

Expanded text:
vult, haec etiam toleret in orativult, haec etiam toleret in oratione cum non vult. Quia igitur ipsa persecutorum nequitia superna dispensatione constringitur, ne contra sanctos viros inquantum voluerit effrenetur, postquam dixit: Cum ponerem nubem vestimentum ejus; apte subdidit: Et caligine illud quasi pannis infantiae obvolverem. Pannis quippe infantiae pedes ac brachia constringuntur, ne huc atque illuc dissoluta libertate jactentur. Quia ergo persecutores sanctae Ecclesiae instabilitate cordis inquieti, atque huic saeculo dediti
Abbreviated transcription (Latin):
be induit᷑. qr crudelitas ꝑsequen¬
tiũ stulticie sus uelam̃to uestit᷑.
Int̃posita em̃ caligine infidelitatis
suȩ. ꝑspicuã ueritatis luce̾ uidere
ñ sufficit. & id qđ agit ꝑ erudelitatis
impulsũ. ꝑ cecitatis sue meritum ñ¬
Hec nubes ñ solũ solet infideles ex¬
tra positos p̾mere. sed quosdã eti¬
ã uiuentes carnalit̾ intͣ eccłiata
tenebrare. Unde scĩ uiri qͥ altenȩ
etiã negligentię cõpatiunt᷑. & se
pati estimant. qđ ꝑpeti alios sen¬
tiunt: đo orantes dict̾. Opposiusti
nubem. ne transeat oratio. Acsi
aꝑte dicant. Menti nr̃e t̾renis
uoluptatib assuete. curarũ suarũ
fantasmata iusto iudicio obicis.
quib eã n ipsa orationis suȩ in
tentione confundis. Et quã desi¬
deriis infirmis deditã ñ ignonas.
recte cȩcatã ab intuenda lucis
tuȩ ꝑspicuitate reu̾beras: ut oũ
in te intendit᷑. ipso a te cogitati¬
onũ suarũ nubilo reflectat᷑. Et
q̃ t̾rena hȩc assidue cogitat qr

Expanded text:
be induitur, quia crudelitas persequentium stultitiae suae velamento vestitur. Interposita enim caligine infidelitatis suae, perspicuam veritatis lucem videre non sufficit; et id quod agit per crudelitatis impulsum, Haec nubes non solum solet infideles extra positos premere, sed quosdam etiam viventes carnaliter intra Ecclesiam tenebrare. Unde sancti viri, qui etiam alienae negligentiae compatiuntur, et se pati aestimant quod perpeti alios sentiunt, Deo orantes dicunt: Opposuisti nubem, ne transeat oratio . Ac si aperte dicant: Menti nostrae terrenis voluptatibus assuetae curarum suarum phantasmata justo judicio objicis, quibus eam in tentione confundis; et quam infimis desideriis deditam non ignoras, recte caecatam ab intuenda lucis tuae perspicuitate reverberas; ut cum in te intenditur, ipso a te cogitationum suarum nubilo reflectatur; et quae terrena haec assidue cogitat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
& responde mͥ. Trib modis nos
conditor nr̃ int̾rogare consueuit.
cũ aut flagelli districtione nos
ꝑcutit. & quanta nobis insit uł
desit patientia ostendit. Aut
queda q̃ nolumꝰ pcipit. & nrãm
nobis obędientiã uel inobȩdien¬
tiã patefacit. Aut aliqua nob̾
occulta aꝑit. & aliqua abscon
litatis in notescit flagello nãq
int̾rogat. cũ m̃tẽ bene sibi ꝑ
tranquillitatẽ subditã afflicti¬
onib pulsat. sic̃ isde iob & lau
dat᷑ attestatione iudicis. & tam᷑
ictib concedit᷑ ꝑcussoris: ut eiꝰ
patientia tanto uerius clares¬
ceret. quanto in qͥsita durius
fuisset. Precipiendo aut̃ dura
nos in t̾rogat. sic̃ abraham tra
sua iubet᷑ egredi. & ꝑgere quo
nesciebat: in montẽ unicũ fili¬
ũ ducere. & quẽ ad consolatio¬
nẽ senectutis acceꝑat immola¬
re. Qui nimirũ ad int̾rogatio
nẽ bene respondenti. id ẽ ad
iussionẽ obȩdienti dr̃ nõ cog¬
noui qr cimes dm̃. Uel sicut

Expanded text:
 abscondendo.---Tribus modis nos  abscondendo.---Tribus modis nos conditor noster interrogare consuevit, cum aut flagelli districtione nos percutit, et quanta nobis insit, vel desit patientia ostendit: aut quaedam quae nolumus praecipit, et nostram nobis obedientiam vel inobedientiam patefacit; aut aliqua nobis occulta aperit, et aliqua absconds nostrae innotescit. Flagello namque interrogat cum mentem bene sibi per tranquillitatem subditam afflictionibus pulsat, sicut idem Job datur attestatione Judicis , et tamen ictibus conceditur percussoris, ut ejus patientia tanto verius claresceret, quanto inquisita durius fuisset. Praecipiendo nonnunquam dura nos interrogat Deus: sicut Abraham terram suam jubetur egredi et pergere quo nesciebat; in montem unicum filium ducere, et quem ad consolationem senex acceperat immolare . Cui nnem bene respondenti, id est, ad jussionem obedienti, dicitur: Nunc cognovi, quia times Deum . Vel sicut
Abbreviated transcription (Latin):
designat᷑. Iubent᷑ gͦ liunbos ac¬
cingere. & lucernas tenere. acsi
aꝑte audiant. Prius in uobis¬
met ipsis luxuriã restringite.
x tuno de uobis. aliis bonorũ
oꝑum exempla monstrate.S
cũ beatũ iob tanta p̾ditũ casti¬
tate nouerimꝰ. cur ei post tot fla¬
gella dr̃. accinge sic uir lumbos
tuos. id ẽ sic̃ fortis restringe lu¬
xuriã. nisi quia alia carnis
luxuria. qͥ castitatẽ corrũpimus.
alia uͦ luxuria cordis ẽ. qͥ de ca¬
sticate głam᷑. Dicit᷑ gͦ ei. accinge
sic̃ uir lumbos tuos. ut qͥ prius
luxuriã corruptionis uicerat.
nc̃ luxuriã restringat elationis.
ne de patientia uel de castitate
suꝑbiens. tanto peius intꝰ ante
di oculos luxuriosus existeret.
quantomagis ante oculos homi¬
nũ & patiens & castus appareret:
Unde bene ꝑ moysen dr̃. Circũ¬
cidite p̃putia cordis ur̃i. id est
postquã luxuriã a carne extin¬
guitis etiã suꝑfluas cogitationes

Expanded text:
designatur. Jubentur ergo lumbos acdesignatur. Jubentur ergo lumbos accingere, et lucernas tenere. Ac si aperte audiant: Prius in vobismetipsis luxuriam restringite, et tunc de vobis aliis bonorum operum exempla monstrate. Sede cum beatum Job tanta praeditum castitate noverimus, cur ei post tot flagella dicitur: Accinge sicut vir lumbos tuos, id est, sicut fortis restringe luxuriam, nisi quia alia est luxuria carnis qua castitatem corrumpimus, alia vero luxuria cordis est qua de castitate gloriamur? Dicitur ergo ei: Accinge sicut vir lumbos tuos, ut qui 898 prius luxuriam corruptionis vicerat, nunc luxuriam restringat elationis, ne de patientia vel castitate superbiens, tanto pejus intus ante Dei oculos luxuriosus existeret, quanto magis ante oculos hominum et patiens et castus appareret. Unde bene per Moysen dicitur: Circumcidite praeputia cordis vestri , id est, postquam luxuriam a carne exstinguitis, etiam superflua cogitationum
Abbreviated transcription (Latin):
deserit. eo ipso uehem̃ter desipit.
quo semet ipsũ nescit. Unde he¬
liu & sententias ꝓtulit. & imꝑi¬
tis sermonib inuolutas: qr o de
do rectũ qđ diceret nouerat. &
tam̃ de semecipso dicta illius
elatio stulta fatuabat. Hoc itaq
despecto. ad crudiendũ iob u̾ba
uiros uocare consueuit. qui
nimirũ uias dñi fortib & non
dissolutis gressib sequuntur.
Unde paulus ait. Remissas ma¬
nus & dissoluta genua robora¬
te. Unde sapientia in ꝓuerbiis
dicit. O uiri. ad uos clamito.¬
Acsi aꝑte diceret. Ego ñ feminis
sed uiris loquor: qr hi qͥ fluxa
mͣte sunt: mea u̾ba ꝑciꝑe ne¬
quaqua possunt. Lumbos uͦ
accingere ẽ: uel in oꝑe luxuri¬
am. uel in cogitatione refrena¬
re. Delectatio nanq carnis. in
lumbis ẽ. Unde ⁊ scĩs p̃dica¬
torib dr̃ Sint lumbi ur̃i pͣ¬
 cincti. & lucerne ardentes. Per
lumbos enĩ luxuria. ꝑ lucer¬
nas autẽ bonoꝵ oꝑum claritas

Expanded text:
deserit, eo ipso vehementer desipit, deserit, eo ipso vehementer desipit, quo semetipsum nescit. CAP. entias protulit et imperitis sermonibus involutas, quia et de Deo rectum quod diceret noverat, et tamen de semetipso dicta illius elatio stulta infatuabat. Hoc itaque despecto, ad erudiendum Job verba viros vocare consuevit, qui nimirum vias Domini fortibus et non dissolutis gressibus sequuntur. Paulus ait: Remissas manus et dissoluta genua erigite . Unde et Sapientia in Proverbiis dicit: O viri, ad Ac si aperte diceret: Ego non feminis, sed viris loquor, quia hi qui fluxa mente sunt mea verba percipere nequaquam possunt. Lumbos vero accingere est vel in opere luxuriam vel in cogitatione refrenare. Delectatio namque carnis in lumbis est. Unde et sanctis praedicatoribus dicitur: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes . Per lumbos enim luxuria, per lucernas autem bonorum operum claritas
Abbreviated transcription (Latin):
Id est eoꝵ uitã in sapientie me¬
e arte ñ apꝓbo. qr dũ laudi¬
b humanis inflant᷑. a uera
gła ȩtͣne retributionis manes¬
cunt. In eo uͦ qđ ait sententias.
& ñ addidit quales: bonas u¬
tiq accipimꝰ. Quas quide im¬
ꝑitis asserit sermonib inuo.¬
lutas. qr cũ ũbis iactantie fu¬
erant ꝓlate. Imperitiȩ quippe
uiciũ est. rectũ ñ recte saꝑe.
id est cęleste donũ ad appeti¬
tũ t̾rene laudis inclinare. Si¬
cut enĩ sepe contingit. ut et
bona male. & mala bene ꝓfe¬
rant᷑. ita helui arrogans recta
nͣ recte ꝓtulit: qr humiles in
cłi defensione sententias ñ hu¬
Qͥ dũ se p̃ cęteris peritos credt᷑.
diuino iudicio de imperitia
redarguunt᷑. Qͥa sicut ait apłs.
si quis se existimat scire aliqͥd.
ñdũ cognouit quẽ admouͭ eũ¬
scire. Qͥa enĩ prima stultitia
angłi ȩlatio cordis fuit. uera
sapientia efficit᷑ hominis. hu¬
militas sue estimationis. Qm
quisquis uel magna sapien

Expanded text:
n sapientiae meae arce non approbo? Quia dum laudibus humanis inflantur, a vera gloria aeternae retributionis inanescunt. In eo vero quod ait, Sententias, et non addidit quales, bonas utique accipimus, quas quidem imperitis asserit sermonibus involutas, quia cum verbis jactantiae fuerant prolatae. Imperitiae quippe vitium est rectum non recte sapere, id est coeleste donum ad appetitum terrenae laudis inclinare. Sicut enim saepe contingit ut et bona male et mala bene proferantur, ita Eliu arrogans recta non recte protulit, quia humiles in Dei defensione sententias non huqui dum se prae caeteris peritos credunt, divino judicio de imperitia redarguuntur, quia sicut Apostolus ait: Si quis se existimat scire aliquid, nondum cognovit quemadmoduscimus. Quia enim prima stultitia angeli elatio cordis fuit, vera sapientia efficitur hominis humilitas suae aestimationis. Quam quisquis vel magna sapiendo
Abbreviated transcription (Latin):
ni capitis corpus est: In qua alius
alta uidendo oculus. alius recta
oꝑando manus. alius ad iniuncta
discurrendo pes. alius preceptoꝵ
uocẽ intelligendo auris. alius
maloꝵ fetorẽ bonoꝵq fraglan¬
tiam discernendo naris est. Qi
corporaliũ more m̃broꝵ dũ ui¬
cissim sibi accepta officia impen¬
dunt. unũ de semetipsis om̃ib
corpus reddunt. Et cũ diũsa
in caritate ꝑagunt. diuersum
esse ꝓhibent ubi continentur.
Si autẽ unũ quid cuncti agerent.
ret. si hoc concors m̃broꝵ diũ¬

Expanded text:
ni capitis corpus est. In qua alius alta videndo, oculus; alius recta operando, manus; alius ad injuncta discurrendo, pes; alius praeceptorum vocem intelligendo, auris; alius malorum fetorem, bonorumque fragrantiam discernendo, naris est. Qui corporalium more membrorum dum vicissim sibi accepta officia impendunt, unum de semetipsis omnibus corpus reddunt; et cum diversa in charitate peragunt, diversum esse prohibent ubi continentur. Si autem unum quid cuncti agerent, ret, si hoc concors membrorum dive
Abbreviated transcription (Latin):
b ñ aptant᷑. & sua officia desert᷑.
& ad extranea ñ assurgunt. Bene i¬
taq dauid intra acceptas ex diui¬
na largitate m̃suras pedẽ cordis
presserat. cũ dicebat. Neq ambu¬
laui in magnis. neq in mirabilib
.suꝑ me. Suꝑ se quippe ui mirabi¬
lib ambularet. si apparere magnꝰ

Expanded text:
bus non aptantur, et sua officia deserunt, bus non aptantur, et sua officia deserunt, et ad extranea non assurgunt. Bene itaque David intra acceptas ex divina largitate mensuras, pedem cordis presserat, cum dicebat: Neque ambulari in magnis, neque in mirabilibus super me . Super se quippe in mirabilibus ambu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ miro confilio auctor ac dis¬
positor nr̃ huic illa largit᷑. que
alii denegat. alii hȩc denegat.
que isti largit᷑: m̃suras sibi po¬
sitas egredi nitit᷑. quisquis pos¬
se plus quã acceꝑit conat᷑. Ut
fortasse is cui tantũmͦ datũ est
p̃ceptoꝵ occulta disserere. tẽp¬
tet etiã miraculis choruscares
aut is quẽ suꝑne uirtutis do¬
num ad sola miracula roborat.
etiã diuinȩ legis pandere oc¬
culta contendat. In p̃cipiti enĩ
pedẽ porrigit. qui m̃surarũ
suarum limitẽ nĩ attendit. Et¬
i plerũq amitit & qđ poterat.
qui audacter ea ad que ꝑtin
nisteriis utim᷑. cũ sua eis officia
distincte seruamꝰ. Lucẽ qͥppe
oculis cernimꝰ. uocẽ uͦ auribus
audimꝰ. Si quis autẽ mutato
ordine. uoci oculos. luci aures
accõmodet. huic utraq in cas¬
sum patent. Siquis odores ue¬
lit ore discernere. sapores na¬
re gustare: utriusq setisus si¬
bi ministeriũ quia ꝑuertit in¬
terimit. Bũ eñĩ ꝓpriis hec usi¬

Expanded text:
cum miro consilio auctor ac dispositor noster huic illa largitur quae alii denegat, alii haec denegat quae isti largitur, mensuras sibi positas egredi nititur quisquis posse plus quam acceperit conatur, ut si fortasse is cui tantummodo datum est praeceptorum occulta disserere tentet etiam miraculis coruscare, aut is quem supernae virtutis donum ad sola miracula roborat etiam divinae legis pandere occulta contendat. In praecipitio enim pedem porrigit qui mensurarum suarum limitem non attendit. Et plerumque amittit et quod poterat qui audacter ea ad quae pertnisteriis utimur cum distinete servamus. Lucem quippe oculis cernimus, vocem vero auribus audimus. Si quis autem, mutato ordine, voci oculos, luci aures accommodet, huic utraque incassum patent. Si quis odores velit ore discernere, sapores nare gustare, utriusque sensus ibi ministerium, quia pervertit, interimit. Dum enim propriis haec usi
Abbreviated transcription (Latin):
ri conat᷑. Bene intra has m̃suras
etiã in ipsa paulus p̾dicationis
sue se latitudine coartabat. cũ
diceret. Non em̃ audeo aliquid
loqui eoꝵ. que ꝑ me ñ efficit. xp̃c.¬

Expanded text:
 conatur. Bene intra has mensuras etiam in ipsa Paulus praedicationis suae se latitudine coarctabat, cum diceret: Non enim audeo aliquid loqui eorum quae per me non efficit C
Abbreviated transcription (Latin):
occultarũ mensurarũ linea illic
ducta ẽ: hinc reducta. Illic ten¬
dit᷑. ut machedonia intra scẽ ec¬
cłie spacia colligat᷑. hinc attrahi¬
t᷑. ut extra fines fidei asia relin¬
quat᷑. Crant quippe tẽ in ea qͥ
colligendi ñ erant. quib iuxta
meritũ suũ ꝑditis. iam nc̃ asia
intra mensuras eccłiȩ dõ largi¬
ente suscepta est. Intra has gͦ
mensuras sunt om̃s electi. extra
nas om̃s reꝓbi: etiam si intra fi¬
di limitẽ esse uideant᷑. Undeq
in apocalypsi scriptũ est. Atriũ
qd foris templũ ẽ. eice foras: &s
ne metiaris illud. Qd enĩ ali¬
ud atrium. quã latitudine̾ sig¬
nificat uitȩ p̃sentis: Et recte fo¬
ris cemplũ sunt. qui ꝑ atrium
designant᷑: atq ido metiendi ñ
sunt. quia angusta porta est
quȩ ducit ad uitã. & latitudo
uitȩ prauoꝵ ñ admittit᷑. ad m̃¬
suras & regulas electoꝵ. Iste
spũales lineȩ occulto iudicio
tendebant᷑. quando cuida dicen¬
ti. magister sequar te quocũq

Expanded text:
occultarum mensurarum calamus illic ductus est, hinc reductus. Illic tenditur ut Macedonia intra sanctae Ecclesiae spatia colligatur; hinc attrahitur, ut extra fines fidei Asia relinquatur. Erant quippe tunc in ea qui colligendi non erant, quibus juxta meritum suum perditis, jam nunc Asia intra mensuras Ecclesiae Deo largiente suscepta est. Intra has ergo mensuras sunt omnes electi, extra has omnes reprobi, etiam si intra fidei limitem esse videantur. Unde et in Apocalypsi scriptum est: Atrium quod foris templum est ejice foras, et ne metiaris illud . Quid enim aliud atrium quam latitudinem significat vitae praesentis? Et recte foris templum sunt qui per atrium designantur, atque ideo metiendi non sunt, quia angusta est porta quae ducit ad vitam , et latitudo vitae pravorum non admittitur ad mensuras et regulas electorum. Istae spiritales lineae occulto judicio tendebantur quando cuidam dicenti: Magister, sequar te quocunque
Abbreviated transcription (Latin):
Non ẽ itaq ds angłs qui mitit᷑.
eui u̾ba ab angło quȩ dicere
debeat iubent᷑. Sed quia in
conspectu conditoris angelica
ministeria. ordinata graduũ
põsitione distincta sunt: ut &
pro cõmuni felicitate beatitu¬
dinis opificem suũ simul ui¬
dentes gaudeant. & tam̃ ꝓ dis¬
positione dignitatis aliis alii
subministrent. ad ꝓpħam an¬
głs angłm mutit: & quẽ secũi
de do gaudere cõmunit᷑ cõspi¬
cit. & docet & dirigit: quia eũ
& ꝑ suꝑiorẽ scientiã uircute
cognitionis. & ꝑ prestantiorem
gr̃am culmine potestatis
b modis loquat᷑ ds hominib
monstraret᷑. Cũ uͦ beato iob res¬
pondisse dñs de turbine dieit᷑.
utrũ ꝑ semet ipsũ an ei ꝑ angłm
sit locutus ambigit᷑. Potuerunt
quippe ꝑ angłm cõmotiones
aeris fieri. & hȩc ei quȩ subiun¬
cta sunt ꝑ eũ u̾ba mandari.
Rursũq potuit & exterius an¬
gelus in turbine aerem excu¬
tere. & tamen interuis ꝑ semet¬
ipsũ dñs uim suȩ sententiȩ cor¬

Expanded text:
Non est itaque Deus angelus qui mittitur, cui verba ab angelo quae dicere debeat jubentur. Sed quia in conspectu conditoris angelica ministeria ordinata graduum positione distincta sunt, ut et pro communi felicitate beatitudinis opificem suum simul videntes gaudeant, et tamen pro dispositione dignitatis aliis alii subministrent, ad prophetam angelus angelum mittit, et quem secum de Deo gaudere communiter conspicit, et docet, et dirigit, quia eum et per superiorem scientiam virtute cognitionis, et per praestantiorem gratiam culmine potestatis ibus modis loquatur Deus hominibus demonstraretur. Cum vero beato Job respondisse Dominus de turbine dicitur, utrum per semetipsum, an ei per angelum sit locutus ambigitur. Potuerunt quippe per angelum commotiones aeris fieri, et haec ei quae subjuncta sunt per eum verba mandari. Rursumque potuit et exterius angelus in turbine aerem excutere, et tamen interius per semetipsum Dominus vim suae sententiae cor
Abbreviated transcription (Latin):
cũ israhelitica plebe migratus
est: qui dũ ab aliis ad alia du¬
cit᷑. ꝓ utriusq parietis latere
ñ immerito secundo numera¬
tur. Cuiꝰ migrationis flexu. an¬
gularẽ lapidem signat. Ubi emͣ
ordo a rectitudine flectit᷑. ut
eat in diuersũ. tanquã angulũ
facit. Recte gͦ ntimerari bis po¬
tuit. quia ꝑ utrũq parietẽ qͣsi
duo in se latera ostendit. Unde
& eius bene imaginẽ tenuit.
qui in iudȩa ortus. gentilitatẽ
colligens. quasi ab iherusolimis
babyloniam uenit: atq hanc
in semet ipso fidi fabricam pͥus
discordiȩ studio scissam. arte ca¬
ritatis intexuit. Sed hec quȩ
de significatione sc̃ẽ eccłie dicta
sunt: placet ut ut breuiata re¬
plicatione moralit᷑ disserantur.
Dignũ nanq est. ut ꝑ ea que beato
iob dici cognoscimꝰ. ad corda nr̃a
reuocem̃: qr u̾ba di tc̃ mens ue¬
rius intelligit. cũ in eis semet¬
ipsã quęrit. Ecce enĩ dr̃. Ubi e¬

Expanded text:
cum Israelitica plebe migratus cum Israelitica plebe migratus est, qui dum ab aliis ad alia ducitur, pro utriusque parietis latere non immerito secundo numeratur. Cujus migrationis flexu angularem lapidem designat. Ubi enim ordo a rectitudine deflectitur, ut eat in diversum, tanquam angulum facit. Recte ergo numerari bis potuit, quia per utrumque parietem quasi duo in se latera ostendit, unde et ejus bene imaginem tenuit, qui in Judaea ortus, gentilitatem colligens, quasi a Jerosolymis Babyloniam venit, atque hanc in semetipso fidei fabricam prius discordiae studio scissam arte charitatis intexuit. Sed haec quae de significatione sanctae Ecclesiae dicta sunt placet ut breviata replicatione moraliter disserantur. Dignum namque est ut per ea quae beato Job dici cognoscimus ad corda nostra revocemur, quia verba Dei tunc mens verius intelligit cum in eis semetipsam quaerit. Ecce enim dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
edificia qua sibi arte cõcordent.
grãm om̃ib liquet. quẽ scrip¬
tura sacra angularẽ lapidem
uocet. Illũ ꝓfecto qui dũ in se
hinc iudaicũ illine gentilem
popłm suscipit. in una eccłiȩ
fabrica quasi duos parietes
iungit: illũ de quo scriptũ ẽ.
fecit utraq unum. Qͥ angu¬
larẽ se lapidem ñ solũ in infe¬
riorib. sed & in suꝑnis exhibu¬
it: quia & in t̾ra plebi israhe¬
liticȩ nationes gentium. & u¬
traq simul angłis in cęlo so¬
ciauit. Co quippe nato. clama¬
uerunt angłi: in terra pax
hominib bonȩ uoluntatis.
In ortu enĩ regis nequaquã
ꝓ magno offerrent hominib pa¬
cis gaudia. si discordiam cũ eis¬
haberent. De hoc lapide ꝑ ꝓpħam
anguli. Huiꝰ lapidis typũ iecho¬
nias rex tenuit. quẽ matheus dũ
quater denas generationes descri¬
beret. secundo numerauit. Quẽ
enĩ fini secunde. ipsum rursum
initio tercie generationis inse¬
ruit. Ipse nanq in babyloniam

Expanded text:
aedificia qua sibi arte concordent. aedificia qua sibi arte concordent. gratiam omnibus liquet, quem Scriptura sacra angularem lapidem vocet, illum profecto qui, dum in se hinc Judaicum illinc gentilem populum suscipit, in una Ecclesiae fabrica quasi duos parietes jungit, illum de quo scriptum est: Fecit utraque unum . Qui angularem se lapidem non solum in inferioribus, sed et in supernis exhibuit, quia et in terra plebi Israeliticae nationes gentium et utramque simul angelis in coelo sociavit. Eo quippe nato clamaverunt angeli: In terra pax hominibus bonae voluntatis . In ortu enim Regis nequaquam pro magno offerrent hominibus pacis gaudia, si discordiam non haberent. De hoc lapide per Propanguli . Hujus lapidis typum Jechonias rex tenuit, quem Matthaeus dum quaterdenas generationes describeret, secundo numeravit . Quem enim fini secundae, ipsum rursum initio tertiae generationis inseruit. Ipse namque in Babyloniam
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. Argenti quippe claritas ex
usu seruat᷑. sine usu autẽ in ni¬
gredinẽ u̾tit᷑. Prophetarũ qͦq
dicta ante mediatoris aduen¬
tũ. quia in usũ spualis intel¬
ligentiȩ ñ erant. dũ conspici
p̃ obscuritate ñ poterant. qua¬
si nigra remanebant. At postꝙͣ
latebat indaruit. Sensusq pa¬
trũ p̃cedentiũ in usũ dedit. qr
ũba reb exposuit. Siue itaq
ꝓpħas. seu doctores extremis tẽ¬
porib subsequentes basiũ ap¬
pellatione significet: dicat. suꝑ
quo bases illius solidatȩ sunt.
subaudis. msi suꝑ me: Qͥ cun¬
cta mirabilit᷑ ceneo. & bonis
exteriorib intus principaliter
originẽ p̃sto. Qui enĩ sibi qđ bo¬
nũ ẽ tribuit. solida bases ñ est.
quia dũ fundamento ñ inniti¬
t̃. ipso suo pondere in ima p̾ci¬
pitat᷑. SSed cũ tam multa de scẽ
eccłie constructione referant᷑.
audire mens appetit. inimicę
nationes qua uirtute cõiuncte
sunt: id est diuersa huiꝰ domꝰ

Expanded text:
tur. Argenti quippe claritas ex tur. Argenti quippe claritas ex usu servatur; sine usu vero in nigredinem vertitur. Prophetarum quoque dicta ante mediatoris advent, quia in usu spiritualis intelligentiae non erant, dum conspici prae obscuritate non poterant, quasi nigra remanebant, at postqualatebat, intrum praecedentium in usum dedit, quia verba rebus exposuit. Sive itaque prophetas, seu doctores extremis temporibus subsequentes, basium appellatione significet, dicat: Super quo bases illius solidatae sunt? subaudis, nisi super me, qui cuncta mirabiliter teneo, et bonis exterioribus intus principaliter originem praesto. Qui enim sibi quod bonum est tribuit, solida basis non est, quia dum fundamento non innititur, ipso suo pondere in ima praecipitatur. Sed cum jam multa de sanctae Ecclesiae constructione referantur, audire mens appetit inimicae nationes qua virtute conjunctae sint, id est diversa hujus domus
Abbreviated transcription (Latin):
a casta. argentũ igne examina¬
tȩ. quatuor columnas taberna¬
culi sustinent: quia p̃dicatores
eccłiȩ diuino ȩloquio decora¬
ti. ut in cunctis se exemplum
p̾beant. quatuor ȩuangłistarũ
dicta o ore & oꝑib portant:.
Possunt ꝑ bases etiam ꝓphetȩ
signari. Qͥ dũ pͥmi aꝑte de
dnĩca incarnatione locuti
sunt: quasdam bases eos con¬
spicimꝰ a fundamento surge¬
re. & suꝑpositȩ fabricȩ ponde¬
ra sustinere. Unde ad moy¬
sen rursum dñs cũ taberna¬
culi tabulas erigi p̃cipit. fun¬
di carũ bases argenteas uibet.
Qͥd enĩ ꝑ tabulas. nisi apłi ex¬
tensa in mundum p̾dicatione
dilatati. Quid ꝑ bases argen
mi ac fusiles sustinent. quia
cte binȩ bases singulis tabulis
carnatione concordant: subse¬
quentes p̾dicatores eccłiȩ indu¬
bitant᷑ edificant. ut cũ a semet¬
ipsis ñ discrepant. illos in se ro¬
bustius figant. Nec immerito
bases quib ꝓpħe signant᷑. ut

Expanded text:
a casta, argentum igne examinaa casta, argentum igne examinatae quatuor columnas tabernaculi sustinent, quia praedicatores Ecclesiae divino eloquio decorati, ut cunctis se exemplum praebeant, quatuor evangelistarum dicta et ore et operibus portant 18. Possunt per bases etiam prophetae signari, qui dum primi aperte de dominica incarnatione locuti sunt, quasi quasdam bases eos conspicimus a fundamento consurgere, et superpositae fabricae pondera sustinere. Unde ad Moysen rursum Dominus, cum tabernaculi tabulas erigi praecepit, fundi earum bases argenteas jubet . Quid enim per tabulas nisi aptensa in mundum praedicatione dilatati? Quid per bases argentmi ac fusiles sustinentur, quictae binae bases singulis tabulis carnatione concordant, subsequentes praedicatores Ecclesiae indubitanter aedificant; et cum in semetipsis non discrepant, illos in se robustbases quibus prophetae signantur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpendens desuꝑ mensuras ⁊ line¬
as in cõp̃hensibiliter tensas. sit tan¬
tomagis in humilitate formidi
nis: quantomagis pendere uidet
om̃ia in potestate mensoris. Se¬
t̾rȩ bases. quã sce̾ eccłiȩ dooto¬
res accipimꝰ: In basib quippe
columnę. in columnis autẽ to¬
tius fabricę pondus erigitur.
Non gͦ immerito doctores scĩ ba¬
siũ nomine designant᷑. qͥa dũ
recta p̾dicant. & p̾dicationi su¬
e uiuendo concordant: omne
pondus ȩccłiȩ fixa morũ suoꝵ
grauitate sustentant. Asꝑas ab
insi delib temptationes ferunt.
& quȩq in p̾ceptis di uelut dif¬
ficilia a fidelib formidant᷑:
exemplis oꝑum facilia osten¬
dunt. Unde & bene cũ in tẏpo
ȩccłiȩ tabernaculũ figeret᷑.
ad moysen dr̃ facies colum¬
nas quatuor. & bases earum
uesties argento. In argento
enĩ quid aliud. quã claritas
diuini sermonis accipit᷑: Sic̃
scriptũ est. Cloquia dnĩ ȩloqui¬

Expanded text:
perpendens desuper mensuras et lineperpendens desuper mensuras et lineas incomprehensibiliter tensas, tanto magis in humilitate formidinis consistat, quanto pendere videt omnia in potestate mensoris. Seterrae bases quam sanctae Ecclesiae doctores accipimus? In basibus quippe columnae, in columnis autem totius fabricae pondus erigitur. Non ergo immerito doctores sancti basium nomine designantur, quia dum recta praedicant, et praedicationi suae vivendo concordant, omne pondus Ecclesiae fixa morum suorum gravitate sustentant, asperas ab infidelibus tentationes ferunt; et quaeque in praeceptis Dei velut difficilia a fidelibus formidantur, exemplis operum facilia ostendunt. Unde et bene cum in typo Ecclesiae tabernaculum figeretur, ad Moysen dicitur: Facies columnas quatuor, et bases earum vesties argento . In argento enim quid aliud quam claritas divini sermonis accipitur? sicut scriptum est: Eloquia Domini eloqui
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ meum: eiusdem magistri uo¬
ce responsum ẽ. Sine ut mortu
sepeliant mortuos suos. tu au¬
tẽ uade annuntia regnũ di. Ec¬
ce alius secuturũ se ꝓmittit.
& repellit᷑: alius relaxandum se
postulat. & retinet᷑. Unde hoc nͥ
quia suꝑ occulti cordis spacia
suꝑnoꝵ iudicioꝵ lineȩ tendeban¬
t᷑. ut & hunc intus in cõp̃hensi-¬
biles mensure constringerent.
& ille foris ñ iniuste remaneret :
Sed cũ nullus nesciat quia deus
has occultoꝵ iudicioꝵ lineas ten¬
dat. cur ad iob dr̃. indica mͥ si
habes intelligentiã. quis posuit
m̃suras eiꝰ si nosti. uel quis teten¬
dit suꝑ eam lineam: An iocirco re¬
quirit᷑. ut qđ nosset sed camen
p̃termittere poterat memoret᷑ :
Quatinꝰ pondus secretoꝵ dĩ sollici¬
tius penset. dispositionẽ uidelicet
hominis ñ in humanis uirib. seo
in manu consistere conditoris:
ut dũ considerat miisibilit᷑ ista
quis agat. suȩ uirtuti nil tribuat.
di iudicia occulta formidat: seo

Expanded text:
magistri voce responsum est: Sine ut mortui sepeliant mortuos suos; tu autem vade, annuntia regnum Dei . Ecce alius secuturum se promittit, et repellitur: alius relaxandum se postulat, et retinetur. Unde hoc, nisi quia super occulta cordis spatiaum judiciorum lineae tendebantur, ut et hunc intus incomprehensibiles mensurae constringerent, et ille foris non injuste remaneret? Sed cum nullus nesciat quia Deus has occultorum judiciorum lineas tendat, cur ad Job dicitur: Indica mihi, si habes intelligentiam, quis posuit mensuras ejus, si nosti, vel quis tetendit super eam lineam? An idcirco requiritur, ut quod nosse, sed tamen praetermittere poterat, memoretur, quatenus pondus secretorum Dei sollicitius penset, dispositionem videlicet hominis non in humanis viribus, sed in manu consistere conditoris, ut dum considerat invisibiliter ista quis agat, suae virtuti nihil tribuat, Dei judicia occulta formidat; sed