comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terre fructus possessor bonus sine
peiuma non manducat: quia
discretus pastor prerogat talentũ
uerbi. neaddam nationẽ suam
de ecclesia stipendium sumat ali¬
menta : Tunc enĩ deterra nr̃a cũ
paunia fructus comedimus.
quando sumentes ȩcclesiastica
subsidia. inpraedicatione laboramꝰ:
Praetones namq uenturi uidicos
sumus: Quiergo uenturũ iudicẽ
nunti&. si praeco tac&. ꝓ roinde
considerandũ nobis est. ut in qͣntũ
ual& quisque. in quantũ sufficit.
& terrorem uenturi uidici. &
dulcedine regni. susceptȩ ȩccłȩ
insinuare contendat: & quia
una eademq exhortationis uoce
non sufficit simul cunctos admonere.
deb& singulos inquantum ual&
instruere. priuatis locutionibus
aedificare. ex hortatione simplici
fructũ infiliorũ suorũ cordib
quaerere: Debemus ñaq pensare
continue quod apłis scĩs dicitur:
& ꝑ apłos nobis: Uos estis sal tar:
Si igitur salsunus : condire men¬
tes fidelium debemus: Uos igit᷑

Expanded text:
terrae fructus possessor bonus sine terrae fructus possessor bonus sine pecunia non manducat, quia discretus pastor praerogat talentum verbi, ne ad damnationem suam de Ecclesia stipendium sumat alimenti. Tunc enim de terra nostra cum pecunia fructus comedimus, quando sumentes ecclesiastica subsidia in praedicatione laboramus. Praecones namque venturi judicis sumus. Quis ergo venturum judicem nuntiet, si praeco tacet? 9. Proinde considerandum nobis est ut, in quantum valet quisque, in quantum sufficit, et terrorem venturi judicii, et dulcedinem regni, susceptae Ecclesiae insinuare contendat. Et qui una eademque exhortationis voce non sufficit simul cunctos admonere, debet singulos, in quantum valet, instruere, privatis locutionibus aedificare, exhortatione simplici fructum in filiorum suorum cordibus quaerere. Debemus namque pensare continuo quod sanctis apostolis dicitur, et per apostolos nobis: Vos estis sal terrae . Si ergo sal sumus, condire mentes fidelium debemus. Vos igitur,
Abbreviated transcription (Latin):
sine cestatione meminisse: quod
dequibus dam scriptũ ẽ. Peccata
populi mei: comedunt: Cur aũt
peccata populi comedere dicunt᷑.
iisi quia peccata delinquentiũ
fouent. Ne tẽporalia stipendia a¬
mittant. Sed &nos qui ex oblatio¬
nib fidelium uiuimus quas illi
prosus peccatis obtuler̃: sicome¬
dimus &tacemus : coꝵ proculdubio
pectata manducamꝰ: Pensemꝰ ergo
cuiussit apuddm̃ criminis pecca¬
torũ praeciũ manducare : Et ni¬
hil contra peccata predicando age¬
re: Nudiamꝰ quid beati iob uoce
dicitur: Si aduersũ me terra mea
damat. & cum ipsa sulci cius deflent:
si fructus eius comedi absq peccunia:
Terra & em̃ contra possessorem suũ
clamat : quando contra pastorẽ
suũ. iuste ecclesia murmurat:
Cuius aetiam sulci deflent: sicor¬
da audientium quae a praeceden¬
tibussunt patrib p̃dicationis
uoce. & uigore inuectionis exara¬
ta. uident aliquid quodlugant
deuita pastoris: Cuius uidelic&

Expanded text:
sine cessatione meminisse quod sine cessatione meminisse quod de quibusdam scriptum est: Peccata Populi mei comedent . Cur autem peccata populi comedere dicuntur, nisi quia peccata delinquentium fovent, ne temporalia stipendia amittant? Sed et nos qui ex oblationibus fidelium vivimus, quas illi pro peccatis suis obtulerunt, si comedimus et tacemus, eorum procul dubio peccata manducamus. Pensemus ergo cujus sit apud Deum criminis peccatorum pretium manducare, et nihil contra peccata praedicando agere. Audiamus quid beati Job voce dicitur: Si adversum me terra mea clamat, et cum ipsa sulci ejus deflent, si fructus ejus comedi absque pecunia . 1500 Terra enim contra possessorem suum clamat quando contra pastorem suum juste Ecclesia murmurat. Cujus etiam sulci deflent, si corda audientium, quae a praecedentibus sunt patribus praedicationis voce et vigore invectionis exarata, vident aliquid quod lugeant de vita pastoris. Cujus videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
huic procul dubio ad recipiendam
mercedem nihil obtat in patria.
quia sũptus sũpsit inua: Sed quid
nos quod tamen dicere sine dolore
non possumꝰ. quid nos opastores agimꝰ
qui & mercedem consequimur. &
tamen operarii nequaqu̾a sumus.
Fructus quippe sc̃ẽ ȩcclesiȩ instipen¬
dio cotidiano ꝑcipimus. Sed cam̃
pro acterna ecclesia nunime in p̃¬
dicatione laboramus : Pensemus
cuiusdãpationissit: sine labore
hic ꝑcipere mercedem laboris: Ecce
ex oblatione fidliũ uiuimꝰ. sed nũ¬
quid pro animabus fideliũ labo¬
ramus. Illa in nr̃m stipendium
sumimus quac proredir endis
peccatis suis fideles optuler̃: Nec
tamen contrapeccata eadem uel
orationis studio: uł predicationis
ut dignũ est insudamus: Uixꝓ
culpa sua quempiam: aꝑtauoce
rep̃hendimus: Et adhuc qđ gͣra¬
uius. aliquando siꝑsona in hoc
mundo potenssit. eius forsitan
errata laudamus: Nesi aduerset᷑.
ꝑ iracundiam munus subtrahat
quod impendebat: Sedebemus

Expanded text:
huic procul dubio ad recipiendam huic procul dubio ad recipiendam mercedem nil obstat in patria, quia sumptus sumpsit in via. 8. Sed quid nos quod tamen sine dolore dicere non possum quid nos, o Pastores, agimus, qui et mercedem consequimur, et tamen operarii nequaquam sumus? Fructus quippe sanctae Ecclesiae in stipendio quotidiano percipimus, sed tamen pro aeterna Ecclesia minime in praedicatione laboramus. Pensemus cujus damnationis sit sine labore hic percipere mercedem laboris. Ecce ex oblatione fidelium vivimus, sed quid pro animabus fidelium laboramus? Illa in stipendium nostrum sumimus quae pro redimendis peccatis suis fideles obtulerunt, nec tamen contra peccata eadem vel orationis studio, vel praedicationis, ut dignum est, insudamus. Vix pro culpa sua quempiam aperta voce reprehendimus. Et adhuc quod est gravius aliquando si persona in hoc mundo potens sit, ejus forsitan errata laudantur, ne, si adversetur, per iracundiam munus subtrahat quod impendebat. Sed debemus
Abbreviated transcription (Latin):
tationis. ut hic merces delabore
praedicationis inchoetur: quae
illic deueritatis uisione ꝑficitur
Qua inre considerandũ est : quod
uni nr̃o operi. duȩ mercedes de¬
bentur: Una in uia. altera in
patria ⁊ Una qr ȩ nos in labore
sustentat: alia quęnos in resurrec¬
tione remunerat:. Merces itaq quȩ
in prȩsenti recipitur. hoc in nobis
deb& agere: ut ad sequentem mer¬
cedem robustius tendatur: Verꝰ
ergo quisq predicator nonideo p̃¬
dicare deb& ut in hoc tempore mer¬
cedem recipiat. Sedidco mercedẽ
recipere. ut predicare subsistas: Quis¬
quis namq ideo predicat. ut hic uel
laudis uel muneris mercedem reci¬
piat. Eterna procul dubio mercede
sepriuat: Quisquis uero uel ea quę
dicit ideo placere hominib apporit
ut dũ plac& quoddicitus ꝑ eadem
dicta non ipse sed dñs ametur. uł
idcirco terrenastipendia in predica¬
tione consequitur. ne a predicatio¬
nis uoce ꝑ indigentiam lassetur:

Expanded text:
tationis, ut hic merces de labore tationis, ut hic merces de labore praedicationis inchoetur, quae illic de veritatis visione perficitur. Qua in re considerandum est quod uni nostro operi duae mercedes debentur, una in via, altera in patria; una quae nos in labore sustentat, alia quae nos in resurrectione remunerat. Merces itaque quae in praesenti accipitur: hoc in nobis debet agere, ut ad sequentem mercedem robustius tendatur. Vetus ergo quisque praedicator non ideo praedicare debet, ut in hoc tempore mercedem recipiat, sed ideo mercedem recipere, ut praedicare subsistat. Quisquis namque ideo praedicat ut hic vel laudis vel muneris mercedem recipiat, aeterna procul dubio mercede se privat. Quisquis vero vel ea quae dicit, ideo placere hominibus appetit, ut, dum placet quod dicitur, per eadem dicta non ipse, sed Dominus ametur, vel idcirco terrena stipendia in praedicatione consequitur, ne a praedicationis voce per indigentiam lassetur,
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit. aut adeundem predicatorẽ
reuertitur Quia aut erit quisq
pmedestinatus adiutam. ut celeste
uerbũ sequatur quod audit ut
sinullus audire uoluerit. ipse prę¬
dicator sine fructu nonerit. quia
adcum pax reuertetur. qm̃ ei adño:
prolabore sui operis merces recom¬
pensatur Ecce aut qui peram &
sacculũ poitare prohibuit.: sũptus
& alimenta ex cadem praedicatio¬
ne concedit: Nam sequitur: In eadẽ
domo manete: edentes & bibentes
quae apud illossunt: Dignus est
qnim operarius mercede sua: Si
pax nr̃a recipitur: dignũ est ut
in eadem domo maneamis edentes
& bibentes quae apud illosst̃. ut
abeis terrena sapendia consequa¬
mur: quib praemia patrie celes¬
tis offerimus: Vnde &iã paulus
haec ipsa prominimo suscipiens:
dicit: Sinos uobis spiritalia semi¬
nauinus: magnũ est siura carna¬
lia metamus : Et notandũ quod
sub ditur. dignus est operarius
mercede sua : quia iam demercade
operis sunt ipsa alimenta susten¬

Expanded text:
pacis, aut ad eumdem praedicatorem pacis, aut ad eumdem praedicatorem revertitur, quia aut erit quisque praedestinatus ad vitam, et coeleste verbum sequitur, quod audit; aut si nullus audire voluerit, ipse praedicator sine fructu non erit, quia ad eum pax revertitur, quoniam ei a Domino pro labore sui operis recompensatur. Ecce autem qui peram et sacculum portari prohibuit, sumptus et alimenta ex eadem praedicatione concedit. Nam sequitur: In eadem autem autem domo manete, edentes et bibentes quae apud illos sunt. Dignus est enim operarius mercede sua. Si pax nostra recipitur, dignum est ut in eadem domo maneamus edentes et bibentes quae apud illos sunt, ut ab eis terrena stipendia consequamur, quibus praemia patriae coelestis offerimus. Unde etiam Paulus haec ipsa pro minimo suscipiens, dicit: Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus? Et notandum quod subditur: Dignus est operarius mercede sua, quia jam de mercede sunt operis ipsa alimenta susten
Abbreviated transcription (Latin):
ut onus secularium negotiorum
port&. pedum hoc cuis colla de¬
primit: ad p̃dicanda celestia non
assurgat: Nec deb& stultoꝵ oꝑũ
exempla conspiccre: nesua oꝑa
quasi ex mortuis pellibus credat
muniri : Sunt & enim multi: qui
prauitatem suam ex alienis praui¬
tatibus tuentur: Quia cñi alios
talia fecisse considerant : se haec
facere licent̃ putant: Hiquid aliud
faciunt. nisi pedessuos ex mortuoꝵ
animaliũ muniri pellibus conant᷑.
Om̃is uero quisalutat in uia: ex
occasione salutat it ineris. non ex
studio optande eiusdem salutis:
Qui igitur non amore aeternȩ patriȩ
sed pracmioꝵ ambitu salutem au¬
dientibus predicat. quasi mitmnere
salutat: quia dccasione & non ex
intentione salutem audientib
dontum intraueritis: primum
dicite: Pax huic domui: Ꝙsibi
fuerit filius pacis: requiesc& suꝑ
illam pax ura: Sinaũt.: aduos
reuertetur: Pax quae arhore
praedicatoris offertur : aut re¬
quiescit indomo si mea filius pacis

Expanded text:
ut onus saecularium negotiorum ut onus saecularium negotiorum portet, ne dum hoc ejus colla deprimit, ad praedicanda coelestia non assurgat. Nec debet stultorum operum exempla conspicere, ne sua opera quasi ex mortuis pellibus credat munire. Sunt etenim multi qui pravitatem suam ex alienis pravitatibus tuentur. Quia enim alios talia fecisse considerant, se haec facere licenter putant. Hi quid aliud faciunt, nisi pedes suos ex mortuorum animalium munire pellibus conantur? Omnis vero qui salutat in via, ex occasione studio obtinendae ejusdem salutis. Qui igitur non amore aeternae patriae, sed praemiorum ambitu salutem audientibus praedicat, quasi in itinere salutat, quia ex occasione, et non ex intentione, salutem audientibus domum intraveritis, primum dicite: Pax huic domui. Et si ibi fuerit filius pacis, requiescet super illum pax vestra. Sin autem, ad vos revertetur. Pax quae ab ore praedicatoris offertur, aut requiescit in domo, si in ea fuerit filius
Abbreviated transcription (Latin):
portare sacculum. Neq perã. Neq
caltiamenta: Et neminem ꝑuiã sa¬
lutaueritis: Praedicatori eñĩ tanta
deb& indõ esse fidutia. ut pracsen¬
tis uitȩ sũptus quamuis non proui¬
deat: Tamen sibi hos nonde esse
certissime sciat. Nedũ mens eius oc¬
cupatur atẽporalibus: minus aliis
prorudeat aeterna: cui &ĩa ꝑuiam
nemuinem salutare conceditur: ut
sub quanta festinatione initer prae¬
dicationis ꝑgere debeat ostendat᷑:
Quae siquis uerba &iam ꝑ allego¬
riam uelit intelligi: inqtulo. pe
cunia clatisa est: P̾ccunia uero claui¬
saest: sapientia occulta: Qui igit᷑
sapientne uerbum hab&. sed hoc
gogare proximo negligit : qua¬
si pecuniam insgͥulo ligatam ten&¬
Sapientia abscondita & thes aurus
occultus. quȩ utilitas mutrisque.
quiduero ꝑ peram. nisi onera scłi.
& quidhoc loco ꝑcaltiamenta. nis
mortuorũ operum exempla sig¬
nãtur . Qui ergo officiũ prx̧¬
dicationis suscipit : dignũ non. ẽ.

Expanded text:
portare sacculum, neque peram, neque portare sacculum, neque peram, neque calceamenta, et neminem per viam salutaveritis. Praedicatori etenim tanta debet in Deo esse fiducia, ut praesentis vitae sumptus quamvis non provideat, tamen sibi hos non deesse certissime sciat, ne dum mens ejus occupatur ad temporalia, minus aliis provideat aeterna. Cui etiam per viam neminem salutare conceditur, ut sub quanta festinatione iter praedicationis pergere debeat ostendatur. Quae si quis verba etiam per allegoriam velit icunia clausa est. Pecunia vero clausa est sapientia occulta. Qui igitur sapientiae verbum habet, sed hoc erogare proximo negligit, quasi pecuniam in sacculo ligatam teneSapientia abscondita, et thesaurus occultus, quae utilitas in utrisque? Quid vero per peram, nisi onera saeculi; et quid hoc loco per calceamenta, nisi mortuorum operum exempla signantur? Qui ergo officium praedicationis suscipit, dignum non est
Abbreviated transcription (Latin):
De quibus: alias ueritas dicit Ue¬
ment aduos inuestimentis outũ:
intrinsecus aut̃ sunt lupi rapaces.
Contra quȩ om̃ia considerandũ
nobis est. quia sicut agni inter
lupos mittimur: ut sensũ scruan¬
tes innocentiȩ. morsũ malitiae
non habe̾mus: Qui eñĩ locũ prae¬
dicationis suscipit: mala inferre
non deb& sedtolerare: Et exipsa
sua mansuetudine irã saciuentiũ
mitig& . Et peccatoꝵ uulnera
maliis ipse afflictionib uulne¬
ratus san&: Quẽ & siquando ledlꝰ
rectitudinis exigit ut erga sub¬
iectos seiuat. furor ipse deamore
sit non decrudelitate : quatinus
& iuradisciplinȩ exhibeat. & intꝰ
paterna pietate diligat. quosfo¬
ris quasi insequendo castigat:
Quod tunc rector bene ex hib&.
cũ se ipse diligere ꝑ amorẽ pri¬
uatũ nescit : cũ nulla quȩ mun¬
disunt app&cit : cũt̃ renȩ cupiditati
oneribus nequaquã mentis colla sup¬
ponit : Unde & subditur: Nolite

Expanded text:
De quibus alias Veritas dicit: VeDe quibus alias Veritas dicit: Veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces . Contra quae, omnia considerandum nobis est quia sicut agni 1498 inter lupos mittimur, ut, sensum servantes innocentiae, morsum malitiae non habeamus. Qui enim locum praedicationis suscipit, mala inferre non debet, sed tolerare, ut ex ipsa sua mansuetudine iram saevientium mitiget, et peccatorum vulnera in aliis ipse afflictionibus vulneratus sanet. Quem et si quando zelus rectitudinis exigit ut erga subjectos saeviat, furor ipse de amore sit, non de crudelitate, quatenus et jura disciplinae foris exhibeat, et intus paterna pietate diligat, quos foris quasi insequendo castigat. Quod tunc bene Rector exhibet, cum seipsum diligere per amorem privatum nescit, cum nulla quae mundi sunt appetit, cum terrenae cupiditatis oneribus nequaquam mentis colla supponit. 5. Unde et subditur: Nolite
Abbreviated transcription (Latin):
uir obiurgans : quia domꝰ exas¬
perans est: Acsi aperte dicat:
Idcirco tibi p̃dicationis sermo
tollitur : quia dũme insuis actb
plebs exasperat. ponest digna
cui exhortatio ueritatis fiat:
Excuiꝰ ergo uitio predicatori
sermo subtrahatur: non facile
agnoscitur: Quia uero pasto¬
ris taciturnitas aliquando sibi.
sc̃ꝑ aut subiectis noceat: certis¬
sime scitur : Sedutinam si ad prȩ¬
dicationis uirtutem non suffi¬
cimus: locinr̃i officiũ in in no¬
centia uite teneamus: Nãsub¬
ditur : Ecce ego mitto uos:
sicut agnos inter lupos Multi
aut̃ cũ rogiminis iura suscipinũ
adlacerandos sub ditos in ardes¬
cunt : serrorem potestatis ex¬
habent: & quib prodesse debu¬
erant nocent: Et quia caritatis
uiscera non habent. dñi uideri
appetunt: patres se esse minime
recognoscunt: Humilitatis locũ.
inelationẽ dominationis in mu¬
tant: Ꝙsiquando extrinsecus
blandiuntur: intrinsetus scuiuÑ:

Expanded text:
vir objurgans, quia domus exasvir objurgans, quia domus exasperans est . Ac si aperte dicat: Idcirco tibi praedicationis sermo tollitur, quia dum me in suis actibus plebs exasperat, non est digna cui exhortatio veritatis fiat. Ex cujus ergo vitio praedicatori sermo subtrahatur, non facile cognoscitur. Quia vero Pastoris taciturnitas aliquando sibi, semper autem subjectis noceat, certissime scitur. 4. Sed utinam si ad praedicationis virtutem non sufficimus, loci nostri officium in innocentia vitae teneamus. Nam subditur: Ecce ego mitto vos sicut agnos inter lupos. Multi autem cum regiminis jura suscipiunt, ad lacerandos subditos inardescunt, terrorem potestatis exhibent, et quibus prodesse debuerant, nocent. Et quia charitatis viscera non habent, domini videri appetunt, patres se esse minime recognoscunt, humilitatis locum in elationem dominationis immutant, et si quando extrinsecus blandiuntur, intrinsecus saeviunt.
Abbreviated transcription (Latin):
aũt pauci : Rogate ergo dñm
messis: ut mittat operarios inmes¬
sem suam: Iam messis multa: sed¬
opcrarii paucisunt: Quod sine
quia & sisunt quibona audiant.
desunt quidicant: Ecce mundus
sacerdotibus plenus est: Sedtam̃
operator: Quia officiũ quidom
sacerdotale suscipimus: sed opus
gate dnm̃ messis. ut mittat oꝑa¬
rios in messem suam Uos prono¬
bis pocite ut digne inuobis oꝑari
ualeamus : neabexhortatione
lingua torpeat. nepost quam
p̃dicationis locũ suscipimus.
apudiustũ uidicem nr̃a nostacit᷑¬
nitas addicat: Sȩpe cm̃ pro sua
nequitia : predicantiũ restringit᷑¬
lingua: Sepe uero exsub iectoꝵ
culpa agitur : ut is qui praest̃
praedicationis sermo subtrahatur.
Ex sua quippe nequitia praedi¬
cantis lingua restringitur: sicut
psalmista ait : Peccatori aũt : dix̃
ds̃: Quare tuenarras iuistitias me¬
as.a Et rursum ex uitio subiecto¬
rũ uox predicantium prohibet.
guã tuam adherere facie̾m pala¬
to tuo &cris mutus. Nec quasi

Expanded text:
autem pauci. Rogate ergo dominum messis, ut mittat operarios in messem suam. Ad messem multam operarii pauci sunt, quod sine quia etsi sunt qui bona audiant, desunt qui dicant. Ecce mundus sacerdotibus plenus est, 1497 sednvenitur operator, quia officium quidem sacerdotale suscepimus, sed opus gate dominum messis, ut mittat operarios in messem suam. Vos pro nobis petite, ut digna vobis operari valeamus, ne ab exhortatione lingua torpeat, ne postquam praedicationis locum suscepimus apud justum judicem nostra nos taciturnitas addicat. Saepe enim pro sua nequitia praedicantium lingua restringitur: saepe vero ex subjectorum culpa agitur ut eis qui praesunt, praedicationis sermo subtrahatur. Ex sua quippe nequitia praedicantium lingua restringitur, sicut Psalmista ait: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas? Et rursum ex vitio subjectorum, vox praedguam tuam adhaerescere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi
Abbreviated transcription (Latin):
locutionis modo recte dicatur: cuius
corpore & nomine locus ipse fuerat
insignis. Quod dñs ipse ne occideretur
ab herode. sublatus est a parentibus in
egyptũ: significat electos sepius ma-¬
lorũ improbitate suis effugandos sedi
mul exemplũ datur fidelib ne dubitent.
rabiem ꝑsequentiũ. ubi oporeunũ fuerit
declinare fugiendo: cũ hoc dm̃ ac dñm
suũ fecisse meminerint. Si quidem ipse
qui erat suis p̾cepturuis. cũ uos ꝑsetuti
fuerint in ciuitate ista fugite in aliam:
prius fecit qͦd p̃cepit fugiendo hominẽ
quasi homo in terra. quẽ magis paulo
stella de cȩlo. Quod occisis ꝓ dño pueris. Lxii¬
herodes non longe postobut. & ioseph
monente angło. dñm cũ matre ad t̾ram
isrł reduxit : significat om̃s ꝑ secutio¬
nes quȩ contra actl̃am erant mouende
ipsorũ ꝑsecutoꝵ morte uindicandas:
eisdemq multatis ꝑsecutoribus. pacem
ȩccłe denuo reddendam: & scõs qui

Expanded text:
locutionis modo recte dicatur, cujus locutionis modo recte dicatur, cujus corpore et nomine locus ipse fuerat insignis. Quod Dominus ipse ne occideretur ab Herode sublatus est a parentibus in Aegyptum, significat electos saepius malorum improbitate suis effugandos  Al.mul exemplum datur fidelibus, ne dubitent rabiem persequentium, ubi opportunum fuerit, declinare fugiendo, cum hoc Deum ac Dominum suum fecisse meminerint. Si quidem ipse qui erat suis praecepturus, Cum vos persecuti fuerint in civitate ista, fugite in aliam, prius fecit quod praecepit fugiendo hominem, quasi homo in terra, quem magis paulo stella de coelo. Quod occisis pro Domino pueris Herodes non longe post obiit, et Joseph monente angelo Dominum cum matre ad terram Israel reduxit, significat omnes persecutiones quae contra Ecclesiam erant movendae ipsorum persecutorum morte vindicandas, eisdemque mulctatis persecutoribus pacem Ecclesiae denuo reddendam, et sanctos qui
Abbreviated transcription (Latin):
ouis ac uidens dm̃ dicitur. eccłam figurate
demonstrat: cuius tota uitentio ut uide¬
re dm̃ mereatur inuigilat. Et ipsa est
ouis centesima: quã pastor bonus relictis
incelo nonagurta. nouem ouibus angeli
enĩ iuxta litceram quomodo rachel plo¬
rasse dicatur filios suos: cũ tribus iuda
quȩ bethleem tenebat. non de rachel
sed de sortue eius lia. fuerit orta. Ubi
tam̃ facilis patet responsio: quia non
tantũ in bethleem uerũ etiam in om̃ib
finib eius pueri sunt om̃s trucidati.
Tribus aut̃ beniamin quȩ de rachel
orta est. proxia fuit tribui iude: un.¬
de merito credi debet qͦd plaga crudelis.¬
simȩ necis non paucos etiam beniamin
eleuata in extelsum uoce plorauerit.
Potest & aliter intelligi. quia rachel iuxca
bethleem sepulta. ẽ. sicut titulus monu¬
menti eius manens usq hodie testatur.
ad occidentem ciuitatis ultra uiam
quȩ ducit hebron: quod ea quȩ in loco
eodem agebantur. ipsa egisse ꝓphetico

Expanded text:
ovis aut videns Deum dicitur, Ecclesiam figurate ovis aut videns Deum dicitur, Ecclesiam figurate demonstrat, cujus tota intentio ut videre Deum mereatur, invigilat. Et ipsa est ovis centesima, quam pastor bonus relictis ictis nonaginta nouem ouibus unam quautem juxta litteram quomodo Rachel plorasse dicitur filios suos, cum tribus Juda quae Bethleem tenebat, non de Rachel, sed de sorore ejus Lia fuerat orta. Ubi tamen facilis patet responsio, quia non tantum in Bethleem, verum etiam in omnibus finibus ejus pueri sunt omnes trucidati. Tribus autem Benjamin, quae de Rachel orta est, proxima fuit tribui Judae. Unde merito credi debet quod plaga crudelissimae necis non paucos etiam Benjaminaelata in excelsum voce ploraverit. Potest et aliter intelligi quia Rachel juxta Bethleem sepulta est, sicut titulus monumenti ejus manens usque hodie testatur, ad occidentem civitatis, ultra viam quae ducit Hebron: quod ea quae in loco eodem agebantur, ipsa egisse prophetico
Abbreviated transcription (Latin):
manifeste denuntiat luctũ sc̃ȩ eccłȩ. quȩ
iniusta membrtꝵ suorũ nete genue: non
ut hostes garriunt in uacuum cedere.
sed usq ad soliũ suꝑni ascendere iudicis :¬
& sicut ꝓthomartyris abel. ita etiam san¬
guinem cȩcerorũ martyrũ de terra cla¬
mare ad dñm. iuxta illud uiri sapientis.
Non despicit p̃ces pupilli. nec uiduȩ. si effun¬
dat loquelã gemitus. Nonne lacrimȩ
uiduȩ ad maxillam descendunt: & excla¬
matio eius suꝑducentem eas: A maxilla
enim ascendunt usq ad glũ: & dñs exau¬
ditor non delectabitur in illis. Qđ rachel
plorasse dicitur filios suos neo uoluisse
consolari quia non sunt: significat ȩccłam
plorare quidem sc̃orũ de hoc scło ablati¬
onem. sed non ita uelle consolari. ut qui
scłm morte uicerunt. rursus ad scłi certa¬
mina scđo toleranda redeant: quia ni¬
mirũ non sunt ultra reuocandi in mundũ.
de cuius erumpnis semel euaserunt co-¬
ronandi ad xp̃m. Rachelnanq quȩ

Expanded text:
manifeste denuntiat luctum sanctae Ecclesiae, quae de injusta membrorum suorum nece gemit, non ut hostes garriunt in vacuum cedere, sed usque ad solium ascendere superni judicis; et sicut protomartyris Abel, ita etiam sanguinem caeterorum martyrum de terra clamare ad Dominum, juxta illud viri sapientis: Non despicies preces pupilli, nec viduam, si effundat loquelam gemitus. Nonne lacrymae viduae ad maxillam descendunt, et exclamatio ejus super deducentem eas? A maxilla enim ascendunt usque ad coelum, et Dominus exauditor non delectabitur in illis . Quod Rachel plorasse dicitur filios suos, nec voluisse consolari, quia non sunt, significat Ecclesiam plorare quidem sanctorum de hoc saeculo ablationem, sed non ita velle consolari ut qui saeculum morte vicerunt, rursus ad saeculi certamina secum toleranda redeant, quia nimirum non sunt ultra revocandi in mundum, de cujus aerumnis semel evaserunt coronandi ad Christum. Rachel namque, quae
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i laboris incipiat. quando om̃is
iam labor funditus cessat: Unde
& ꝑ psalmistã dicitur: Nonnifine
obluuo crit pauꝑis: pacientia pau¬
pauꝑũ non peribit infinẽ: Quasi
cñi perisse pacientia pauperũ cer¬
nitur: cũ nihil proilla inhac uita
humilib reconpensatur: Sed paci¬
entia pauperũ infine non peribit.
quia tunc cius gloria ꝑcipitur. cũ
simul omia laboriosa cerminant᷑ :
Seruate ergo fr̃s ininente pacientiã.
camq cũ res exigit. exercete inoꝑa¬
tione: Nullũ ur̃m adodiũ premu
contumeliosa uerba cõmoueant.
pulla periturarũ rerũ dãna ꝑtur¬
bent: Sicñ fixamente mansura
dãna ꝑtimescitis: dãna rtrũ transe¬
untiũ grauia non putatis: Siae¬
ternȩ reeributionis głam conspicitis.
detẽporali in uiria nondo letis: To¬
lerate ergo aduersarios ur̃os: sed
ut fr̃s dligite quostoleratis: Actta
praemia : prodanis itporilib quȩ¬
ritat Necquisquã ur̃m suis se inrib

Expanded text:
nostri laboris incipiat, quando omnis nostri laboris incipiat, quando omnis jam labor funditus cessat. Unde et per Psalmistam dicitur: Non in finem oblivio erit pauperis, patientia pauperum non peribit in finem . Quasi enim perisse patientia pauperum cernitur, cum nihil pro illa in hac vita humilibus recompensatur. Sed patientia pauperum in finem non peribit, quia tunc ejus gloria percipitur, cum simul omnia laboriosa terminantur. Servate ergo, fratres, in mente patientiam, eamque, cum res exigit, exercete in operatione. Nullum vestrum ad odium proximi contumeliosa verba commoveant, nulla periturarum rerum damna perturbent. Si enim fixa mente mansura damna pertimescitis, damna rerum transeuntium gravia non putatis; 1618 si aeternae retributionis gloriam conspicitis, de temporali injuria non doletis. Tolerate ergo adversarios vestros, sed ut fratres diligite quos toleratis. Aeterna praemia pro damnis temporalibus quaerite. Nec quisquam vestrum suis se viribus
Abbreviated transcription (Latin):
plena hab& in pacelila. inbello rosas:
Sciendũ p̃terea est: quod trib modis
uirtus patientiae exercerisol&: Alia
tiquo aduersario: alia quȩ apximo
sustinenius: Aproximo nãq ꝑ se¬
cutiones damna & contumelias.
abantiquo enĩ aduersario. tẽpta
menta. adõ aũt flagellatoleramꝰ
Sed inom̃ib trib his modis iugilan¬
ti oculo sem& ipsam deb& mens
cirtũ spicere: Necontra mala pro¬
ximi ꝑtrahat᷑ ad retributionẽ mali.
Ne contra tẽptamenta aduersarii
seducatur ad delectationẽ uł con¬
sensũ delicti. Nec contra flagella
opificis. ad excessũ proruat mur¬
murationis: Perfecte em̃ aduer¬
sarius uincitur: quando mens nt̃a.
& intertẽptamenta eius adelecta¬
tionẽ atq consensũ nontra hitur.
& iter contumelias ꝓximi custo¬
ditur ab odio. & inter flagella
dĩ conpescitur a murmuratione
net hȩc agentes. roribur nobis
labore petientiȩ bora speranda st
sequentis uitȩ : ut tunc praemium

Expanded text:
plena, habet in pace lilia, in bello rosas. plena, habet in pace lilia, in bello rosas. 9. Sciendum praeterea est quod tribus modis virtus patiquo adversario, aliquando quae a proximo sustinemus. A proximo namque persecutiones, damna et contumelias. Amenta, a Deo autem flagella toleramus. Sed in omnibus tribus his modis vigilanti oculo semetiipsam debet mens circumspicere: ne contra mala proximi pertrahatur ad retributionem mali, ne contra tentamenta adversarii seducatur ad delectationem vel consensum delicti; ne contra flagella opificis ad excessum proruat murmurationis. Perfecte enim adversarius vincitur quando mens nostra et inter tentamenta ejus a delectatione atque consensu non trahitur, et inter contumelias proximi custoditur ab odio, et inter flagella Dei compescitur a murmuratione. Nec haec agentes, retribui nobis labore patientiae bona speranda sunt sequentis vitae, ut tunc praemium
Abbreviated transcription (Latin):
Ethi ergo quiuiderant. ethi qui om̃ino
nihil uiderant: uno om̃s timore
ꝑculsi & territi fuger̃: Nullusq
illic assistere. illo moriente potuit.
Pensate igitur fr̃s. om̃i potens ds̃ qͣlit
terreat quando districtus uidex uen¬
turus est : sisic assistentes terruit. qͣndo
gratus & remunerans uenit: Aut
qualit̃ timeri potest cũ uideri poterit.
sisic mentes prȩsentiũ strauit. & qͣndo
seruata illa & in ȩcclesi astica pace pa¬
cientia. ad quantũ hunc r&ributio¬
nis culmen cuexit: quid huic suus
conditor intus dedit. de quo nobis
tantã głam indic eius exitus & foris
innotint .u quib hunc credamus
nisi scĩs martyribus sociatũ. qũe
attestantibus corporeis quoq oculis
ab eatis spiritibus constat eẽ susceptũ.
nullo iste gladio ꝑcussus occubuit
Xtamen coronã pacientiȩ qu̾a inm̃te
tenuit. inegessione ꝑcepit: P robamꝰ
cotidie uerũ. eẽ. quod ante nos dictũ
est: quia scã ecclesia electoꝵ florib

Expanded text:
Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno omnes timore perculsi et territi fugerunt, nullusque illic assistere illo moriente potuit. Pensate ergo, fratres, omnipotens Deus qualiter terreat quando districtus judex venturus est, si sic assistentes terruit quando gratus et remunerans venit; aut qualiter timeri potest cum videri potuerit, si sic mentes praesentium stravit et quandoarissimi, servata illa in Ecclesiastica pace patientia, ad quantum hunc retributionis culmen evexit. Quid huic suus conditor intus dedit, de quo nobis tantam gloriam in die ejus exitus et foris innotuit? Quibus hunc credamus nisi sanctis martyribus sociatum, quem, attestantibus corporeis quoque oculis, a beatis spiritibus constat esse susceptum? Nullo iste gladio percussus occubuit, et tamen coronam patientiae quam in mente tenuit in egressione percepit. Probamus quotidie verum esse quod ante nos dictum est, quia sancta Ecclesia, electorum floribus
Abbreviated transcription (Latin):
gularis: & suꝑ st̃ multi. qui illum
rant: Frat aut huiꝰ lingua rustica:
sed docta uita: Hic proamore cȩlestis
patriȩ cuncta despexerat: possi dere
aliquid in hoc mundo fugiebat: Tu¬
multus deuitabat hominũ: crebris
acprolixiorib orationib intentus
erat: Uirtus tamen pacientiȩ ineo
uehement̃ excreuerat: ita ut eũ sibi
amicũ creder&. qui sibi molestiae
aliquid inrogass& : Reddebat contu¬
meliis gratiã: Si qđ inipsa sua mopia.¬
ei. dãnũ fuiss& in latũ. hoc maximũ
luctũ eẽ. pritabat: Om̃ssuos aduer¬
sarios. Nihil aliud quã adiutores
acstimabat: Hunc cũ dies mortis
egredi decorpore urguer&: con¬
darent: Cũq cirta lectũ illius hicͤon
uenerant om̃s assisterent: alii corpo¬
reis oculis ingredientes angelos
uider̃. sed dicere Aliquid pullo modo
potucrunt: Alii om̃ino ni hil uider̃
sedom̃s quiad erant ita uehementis¬
simus timor ꝑculit. ut nullus egre¬
diente illa sca anima illiestare pottusse

Expanded text:
gularis. Et supersunt multi qui illum rant. Erat autem hujus lingua rustica, sed docta vita. Hic pro amore coelestis patriae cuncta despexerat, possidere aliquid in hoc mundo fugiebat; tumultus devitabat hominum, crebris ac prolixioribus orationibus intentus erat. Virtus tamen patientiae in eo vehementer excreverat, ita ut eum sibi amicum crederet, qui sibi molestiae aliquid irrogasset; reddebat contumeliis gratias; si quod in ipsa sua inopia damnum ei fuisset illatum, hoc maximum lucrum putabat; omnes suos adversarios nihil aliud quam adjutores aestimabat. Hunc cum dies mortis egredi de corpore urgeret, condarent. Cumque circa lectum illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii corporeis oculis ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt; alii omnino nihil viderunt; sed omnes qui aderant ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare potuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
dũꝑalta pelagi quasi ad grandiores
curas hunis sȩculi nauigare ꝓponunt
sẽꝑ aduersis flatib ad deiectionis suȩ
litora repellunt᷑: Cũq se frangi m
desideris suis aduersante mundo
conspicunt: quid dese auctori suo
debeant cõmemorantur: icaut ad eũ

Expanded text:
dum per alta pelagi quasi ad grandiores dum per alta pelagi quasi ad grandiores curas hujus saeculi navigare proponunt, semper adversis flatibus ad dejectionis suae littora repellantur. Cumque se frangi in desideriis suis, adversante mundo, conspiciunt, quid de se auctori suo debeant commemorantur, ita ut ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipit. Nimirũ agrestem populum
colligere. id est gentilẽ quȩrit: Decuiꝰ
significatio : ꝑpsalmistam dicit᷑ Timc
exultabunt om̃ia ligna siluarũ.
ante faciem dñi: qũo uenit: Lingna
q̃n siluȩ gentes uocatȩ st̃. quia in fide¬
litate sua. tortȩ & infructuosȩ semꝑ
fuerunt: Quiergo ex illo a gresti usu
conuersist̃: Ad caena dominicã. qͥss
exsaepibus uener̃: Notandũ uero.¬
qđ in hac inuitatione tertia. ñdicitur
muita: Sed conpelle intrare: Alu
eñĩ uocantur &uenire cont̾enunt.
Alii uocantur & ueniunt : Ali aũt
nequaquã dicitur quia uocantur:
&ueniunt:: quiacceptã in¬
tellectus gram. operando ꝑficiunt:
Quidã uero sic uocantur: ut &iam
compellantur: Nast̃ non nulli qui
bona facienda intelligunt. Sedhȩc
facere disistunt: Uident quȩ agere
debcant: Sedhȩc ex desiderio non se
deudcrus suis. mundi huiꝰ aduersitas
feriat: Apprehendere tẽporalem
grãm conantur: Et nequeunt: &

Expanded text:
praecipit, nimirum agrestem populum praecipit, nimirum agrestem populum colligere, id est gentilem, quaerit, de cujus significatione per Psalmistam dicitur: Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum ante faciem Domini, quoniam venit . Ligna enim silvae gentes vocatae sunt, quia in infidelitate sua tortae et infructuosae semper fuerunt. Qui ergo ex illo agresti usu conversi sunt, ad coenam dominicam quasi ex sepibus venerunt. 9. Notandum veroquod in hac invitatione tertia non dicitur Invita, sed Compelle intrare. Alii enim vocantur, et venire contemnunt; alii vocantur et veniunt; alii autem nequaquam dicitur quia voveniunt qui acceptam intellectus gratiam operando perficiunt; quidam vero sic vocantur, ut etiam compellantur. Nam sunt nonnulli qui bona facienda intelligunt, sed haec facere desistunt; vident quae agere debeant, sed haec ex desiderio non seqdesideriis suis mundi hujus adversitas feriat; apprehendere temporalem gloriam conentur, et nequeant; et
Abbreviated transcription (Latin):
quia suꝑbos quosq quise inmundo despe¬
xerant. dñi uirtute prosternunt: Puer
ergo aegyptius quia miua remanserat
a malechitas interfictt: quia plerũq
ipsi mentes seculariũ p̾dicando suꝑant.
qui prius cũ saecularib in hoc mundo
currere nonualebant: Seddeductis
ad cacnã pauperibus: quid puer sub¬
iungat audiamus: Domine. factũẽ.
sut imperasti. Et adhuc locus ẽ: Multi
tales adcęnam dominicã exuidȩa
collectist᷑: Sed multitudo quȩ ex ista¬
helitico populo credidit. locũ suꝑni
coniuuii non impleuit: Intrauit iam
frequentia iudȩorũ: Sed adhuc locus
uacat in regno. ubi suscipi debeat pu¬
merositas gentiũ: Uinde &idẽ seruo:
dicitur: Exi inuias & saepes. & com¬
pelle intrare: ut inpleatur dom mea :
Cũ deucis. & plateis. ad ceña quosdã
dñs inuitat: illũ uidelic& populũ
designat. quitenere legem suburbana
conuersatione nouerat: Cũ uero
conunias suos colligi. exiius & sepib

Expanded text:
quia 1623 superbos quosque qui se in mundo despequia 1623 superbos quosque qui se in mundo despexerant Domini virtute prosternunt. Puer ergo Aegyptius qui in via remanserat Amalecitas interficit, quia plerumque ipsi mentes saecularium praedicando superant, qui prius cum saecularibus in hoc mundo currere non valebant. 8. Sed, deductis ad coenam pauperibus, quid puer subjungat audiamus: Domine, factum est ut imperasti, et adhuc locus est. Multi tales ad coenam dominicam ex Judaea collecti sunt, sed multitudo quae ex Israelitico populo credidit locum superni convivii non implevit. Intravit jam frequentia Judaeorum, sed adhuc locus vacat in regno, ubi suscipi debeat numerositas gentium. Unde et eidem servo dicitur: Exi in vias et sepes, et compelle intrare, ut impleatur domus mea. Cum de vicis et plateis ad coenam quosdam Dominus invitat, illum videlicet populum designat qui tenere legem sub urbana conversatione noverat; cum vero convivas suos colligi ex viis et sepibus
Abbreviated transcription (Latin):
Amalechita quippe: populus lãbices
uocatur: & qui ꝑlamb entẽ popłm.
iusimentes sȩculariũ designantur.
quȩ terrena cuncta ambiendo quasi
lambunt: dũ solis tẽporalib delec¬
tantur: Quasi enĩ populus lãbiens
praedam facit. duterrena diligentes.
lucra dealienis damnis exaggerant:
Sed puer aegyptius aeger iniua re¬
linquitur: quia peccator quisq dũ
infirmari ab huius mundi statu coe¬
perit. mox secularib mentibus in
despectũ uenit: Quẽ tamen dauid
muenit. eiq cibũ & potũ p̾b&: quia
manu fortis dñs abieta mundi ñ
despicti. & plerũq eos quise qͥ mundũ
minime ualentes quasi inua rema¬
nent. ad amoris sui. grãm conuerait:
essq uerbisui cibũ potũq porrigit:¬
& quasi duces sibi miua eligit: dũ
suos &iã p̃dicatores fact: Dui cnim
xp̃m peccatoꝵ cordib infer: quasi dđ
suꝑ hostes ducunt: Qui conuiuantes
amalethitas uelut dauid gladio feriunt:

Expanded text:
Amalecita quippe populus lambens Amalecita quippe populus lambens vocatur. Et quid per lambentem populum, nisi mentes saecularium designantur? Quae terrena cuncta ambiendo quasi lambunt, dum solis temporalibus delectantur. Quasi enim populus lambens praedam facit, dum terrena diligentes lucra de alienis damnis exaggerant. Sed puer Aegyptius aeger in via relinquitur, quia peccator quisque dum infirmari ab hujus mundi statu coeperit, mox saecularibus mentibus in despectum venit. Quem tamen David invenit, eique cibum et potum praebet, quia manu fortis Dominus abjecta mundi non despicit, et plerumque eos qui, sequi mundum minime valentes, quasi in via remanent ad amoris sui gratiam convertit, eisque verbi sui cibum potumque porrigit; et quasi duces sibi in via eligit, dum suos etiam praedicatores facit. Dum enim Christum peccatorum cordibus inferunt, quasi David super hostes ducunt. Qui convivantes Amalecitas velut David gladio feriunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quit & partẽ substantiȩ quã ꝑceperat
prodige expendit. post qua esurire
coepit. in se reuersus dixit. quanti
mercennarii patris mei abundant
panibus: Longe quippe ase disces¬
serat: quando peccauit: &si none¬
suriss&.: in sem& ipsũ minime redisRe:
Quia postqu̾a terrenis rebus indiguit.
tunc cogitare coepit. quid despiritalib
amisit: Pauperes ergo & debiles. cȩxi
& claudi uocantur & ueniunt: quil
infirmi quiq atq in hoc mundo des¬
pecti. plcrũq tanto caelerius uocẽ
dñi audunt. quanto & in ho̾ mundo
non habent ubi delectent᷑: Quos bene
Amalechitarũ puer ille aegyptius de¬
sgnat: quia malecliitis praedantibus
atq currentib aeger remansit inuia.
fame sitiq aruit: Qũe tamen darud
inuenit. eiq cbũ. potũq prebuit:
Quiilico conualescens. dirx dauid
factus est: Conuiuantes Amalechitas
repperit: Et cos quise debilem reͥque¬
tant. cũ magna fortitudine prostrauit:

Expanded text:
quit, et partem substantiae quam perceperat quit, et partem substantiae quam perceperat prodige expendit, postquam esurire coepit, in se reversus dixit: Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus? Longe quippe a se discesserat quando peccabat. Et si non esurisset, in semetipsum minime rediisset, quia postquam terrenis rebus indiguit, tunc cogitare coepit quid de spiritalibus amisit. Pauperes ergo et debiles, caeci et claudi vocantur, et veniunt, quia infirmi quique, atque in hoc mundo despecti, plerumque tanto celerius vocem Dei audiunt, quanto et in hoc mundo non habent ubi delectentur. Quod bene Amalecitarum puer ille Aegyptius designat , qui Amalecitis praedantibus atque currentibus aeger remansit in via, et fame sitique aruit. Quem tamen David invenit, ei cibum potumque praebuit; qui illico convalescens dux David factus est. Convivantes Amalecitas reperit, et eos qui se debilem reliquerant cum magna fortitudine prostravit.
Abbreviated transcription (Latin):
Quicarnalib desideriis inseruit.
spiritalis conuiui aepulas respuit:
Quia crgo uenire suꝑbi remiunt.
pauperes eliguntur: Curhoc.
quia iurxta pauli uocẽ: infirma
mundi eligit ds̃ ut confundat
fortia Sed notandũ nobis est:
quo modo describantur qui ad
cenam uocantur & ueniunt:
qui udicio suo apud sem& ipsos in fir¬
misunt: Nã pauperes & quasi fortesst.
qui & positi in pauꝑtate suꝑbiunt:
Cacti uerosunt: qui nullũ ingenii
lumen habent: Claudi quoque st̃.
quirectos gressus in operatione non
habent: Seddũ morũ uitia inm̃broꝵ.
debilitate signantur: profecto liqu&.
quia sicut illi peccatores fuer̃ qͥuocati
uenuire Noluer̃. ita hi quoq peccatores
sunt qui muitantur &ueniunt: Sed
peccatores suꝑbi respuunt᷑.: ut peccato¬
res humiles eligantur: Hos itaq
eligt ds̃.: quos despicit mundus: Quia
plerũq ipsa despetio: homine reuocait
ad scm& ipsum: Is eñi qui patrẽ reli¬

Expanded text:
qui carnalibus desideriis inservit, qui carnalibus desideriis inservit, spiritalis convivii epulas respuit. Quia ergo venire superbi renuunt, pauperes eliguntur. Cur hoc? Quia, juxta Pauli vocem, Infirma mundi eligit Deus, ut confundat fortia . Sed notandum est quomodo describantur qui ad coenam vocantur, et veniunt, qui judicio suo apud semetipsos infirmi sunt. Nam pauperes et quasi fortes sunt, qui et positi in paupertate superbiunt. Caeci vero sunt, qui nullum ingenii lumen habent. Claudi quoque sunt, qui rectos gressus in operatione non habent. Sed dum morum vitia in membrorum debilitate signantur, profecto liquet quia sicut illi peccatores fuerunt qui vocati venire noluerunt, ita hi quoque peccatores sunt qui invitantur et veniunt. Sed peccatores superbi respuuntur, ut peccatores humiles eligantur. 7. Hos itaque elegit Deus quos despicit mundus, quia plerumque ipsa despectio hominem revocat ad semetipsum. Is enim qui patrem reli
Abbreviated transcription (Latin):
Namquãuis bonũsit coniugiũ. aq
ad propagandã subolem ꝓuidentia
diuina constitutũ. Non nulli tam̃
non ꝑ hoc fecunditatẽ prolis. seddesi¬
deria expetunt uluptatis : &idorco
ꝑremiustam: Significari potest non
incongrue resiniusta: Adogña uos
ergo aeterni conuiuii sũmꝰ pat̾ fami¬
lias mintat: Seddũ alius auaritiae.
alius curiositati. alius uoluptati
carnis est deditꝰ: Nimirũ reprobi
simul om̃s excusant: Dum hunc
terrena cura occupat. illũ alieni
actus sagax cogitatio deuastat. alte¬
rius &iam mentẽ uoluptas carna¬
lis inquinat. fastidiosus quisque
adȩternȩ uitȩ aepulas ñ festinat:
Sequitur: Reuersus scruus: Nun¬
tiauit haec dño suo: Tunc iratus
pat̾ familias: dixit seruo suo: Exi
cito inplateas & uicos ciuitatis.
& pauperes acdebiles. & cȩtos. & clau¬
dos. introduc huc Ecce quit̃ renae
substantiȩ plus iusto incubat: ue¬
nire addominicã caenã recusat:
Qui labori curiositatis insudat.
p̃parata uitȩ alimenta fastidit:

Expanded text:
s bonum sit conjugium, atque ad propagandam sobolem providentia divina constitutum, nonnulli tamen non per hoc fecunditatem prolis, sed desideria expetunt voluptatis, et idcirco per rem justam significari potest non incongrue res injusta. Ad coenam ergo vos aeterni convivii summus paterfamilias invitat; sed dum alius avaritiae, alius curiositati, alius voluptati carnis est deditus, nimirum reprobi simul omnes excusant. Dum hunc terrena cura occupat, illum alieni actus sagax cogitatio devastat, alterius etiam mentem voluptas carnalis inquinat, fastidiosus quisque ad aeternae vitae epulas non festinat. 6. Sequitur: Reversus servus nuntiavit haec domino suo. Tuxit servo suo: Exi cito in plateas et vicos civitatis, et pauperes ac debiles, et caecos et claudos introduc huc. Ecce qui terrenae substantiae 1622 plus justo incubat, venire ad dominicam coenam recusat; qui labori curiositatis insudat, praeparata vitae alimenta fastidit;
Abbreviated transcription (Latin):
sed dñm non consequuntur: Unde
recte haec cadem ueritas dicit Quiñ
bauilat crucẽ suã &uenit post me.
Non potest m̃s discipulus ese Baiula¬
re & eñi crucẽ & post dnñi ire est. uł
carnis abstinentiã. uł cõpassionem.
proximo prostudio aeternȩ intentionis
exhbere: Nam quis quis haet protẽ¬
porali intentione exhib&. crucẽ quidẽ
bauilat. sedire post dnm recusat: Quia
uero sublimia p̾cepta datasunt ꝓtinus
cõparatio acdificandȩ sublimitatis ad¬
ungitur. cũdicitur : Quis ex uobii¬

Expanded text:
sed Dominum non sequuntur. Unde sed Dominum non sequuntur. Unde recte haec eadem Veritas dicit: Qui non bajulat crucem suam, et venit postdiscipulus. Bajulare etenim crucem, et post Dominum ire, est vel carnis abstinentiam vel compassionem proximo pro studio aeternae intentionis exhibere. Nam quisquis haec pro temporali intentione exhibet, crucem quidem bajulat, sed ire post Dominum recusat. Quia vero sublimia praecepta data sunt, protinus comparatio aedificandae sublimitatis adjungitur, cum dicitur: Quis eni
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ p̾dicatores dĩ. Sie fideles quiq
esse intra scam ȩcclȩiiam debent: Ut
cõpatiantur proximis ꝑcaritatẽ. Ct
tamen deuia dĩ nonexorbitent ꝑ cõpas¬
sionẽ: Hoc ipsũ uero Animȩ odiũ qua¬
liter ex hiberi debeat: ueritas sub dendo
manifestat dicens: Quinon bauilat
crucem suam &uenit postme. Nonpo¬
test m̃s ce. discipulus: Crux quippe:
acruciatu dicitur: &duob modis cru¬
c̃ẽ dñi bauilamus: cũ aut ꝑ abstinentiã
carñe affligimus. Aut ꝑ cõpasionẽ pro¬
ximi. Necessitatẽ illius nrãm putamꝰ:
Quicñi dolorẽ ex hib& in aliena neces¬
sitate. crucem portat inmente: Screndũ
ueroẽ: qđ sunt ñ nulli. qui carnis ab¬
stinentiã ñ prodõ. sed promanigloria
exhibent: Et sunt pleriq qui cõpastio¬
nem ꝓximo non spiritalit̃ sed carnalit᷑
inpendunt: ut ei non adiurtutẽ. sed
quasi miserendo adculpas faueant:
Hiitaq cruc̃ẽ quidẽ uidentur ferre:

Expanded text:
imirum praedicatores Dei, sic fideles quique imirum praedicatores Dei, sic fideles quique esse intra sanctam Ecclesiam debent, ut compatiantur proximis per charitatem, et tamen de via Dei non exorbitent per compassionem. 5. Hoc ipsum vero animae odium qualiter exhiberi debeat, Veritas subdendo manifestat, dicens: Qui non bajulat crucem suam, et venit post me, non potest meus esse discipulus. Crux quippe a cruciatu dicitur. Et duobus modis crucem Domini bajulamus, cum aut per abstinentiam carnem afficimus, aut per compassionem proximi necessitatem illius nostram putamus. Qui enim dolorem exhibet in aliena necessitate, crucem portat in mente. Sciendum vero est quod sunt nonnulli qui carnis abstinentiam non pro Deo, sed pro inani gloria exhibent. Et sunt plerique qui compassionem proximo non spiritaliter, sed carnaliter impendunt, ut ei non ad virtutem, sed quasi miserendo ad culpas faveant. Hi itaque crucem quidem videntur ferre,