comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit. & sublatis om̃ib abi it in terrã suam.
t fecit cedem hominũ. & loquutus est suꝑbiã
magnã st factus est planctus magnus in isrł.
& in omi loco eoꝵ. Et ingemuerunt principes
& seniores. iuuenes & uirgines infirmati sunt: & spe¬
ciositas mulierũ inmutata est. Omĩs maritus sump¬
sit lamentũ. & quȩ sedebant in thiono maritali
lugebant. Et commota est terra suꝑ in habitan¬
tes in ea. & uniuersa domus iacob induit confu¬

Expanded text:
abiit in terram suam et fecit caedem hominum et locutus est superbia magna et factus est planctus magnus in Israhel et in omni loco eorum et ingemuerunt principes et seniores virgines et iuvenes infirmati sunt et speciositas mulierum inmutata est omnis maritus sumpsit lamentum quae sedebant in toro maritali lugebant et commota est terra super habitantes in ea et universa domus Iacob induit confu
Abbreviated transcription (Latin):
incipiens sic ait. Noli frustra errare. Nos enĩ ꝓpter
nosmetipsos hȩc patimur. peccantes in dm̃ nr̃m
& digna admiratione facta sunt in nobis. Tu aut̃
ne existues tibi impune futurum. qđ contra
dm̃ pugnare temptaueris. Supra modũ autẽ
mater mirabilis & bonoꝵ memoria digna que
pereuntes septem filios sub unius diei tempore
conspiciens bono animo ferebat propt̾ spem
quã in dm̃ habebat. singulos illoꝵ hortabatur
patria uoce fortiter repleta sapientia. & femineȩ
cogitationi masculinũ animũ inserens dixit ad
eos. Nescio qualiter in utero meo apparuistis.
neq enĩ ego sp̃m & animã donaui uobis & uitã.
& singuloꝵ menbra non ego ipsa compegi. Sed
enĩ mundi creator qui formauit hominis nati¬
uitatẽ. quiq om̃iũ inuenit originẽ. & sp̃m uo
bis iterũ cum miscđia reddet & uitã. sicut nunc

Expanded text:
incipiens sic ait noli frustra errare nos enim propter incipiens sic ait noli frustra errare nos enim propter nosmet ipsos haec patimur peccantes in Deum nostrum et digna admiratione facta sunt in nobis tu autem ne existimes tibi inpune futurum quod contra Deum pugnare temptaveris supra modum autem mater mirabilis et bonorum memoria digna quae pereuntes septem filios sub unius diei tempore conspiciens bono animo ferebat propter spem quam in Deum habebat singulos illorum hortabatur patria voce fortiter repleta sapientia et femineae cogitationi masculinum animum inserens dixit ad eos nescio qualiter in utero meo apparuistis neque enim ego spiritum et animam donavi vobis et vitam et singulorum membra non ego ipsa conpegi sed enim mundi creator qui formavit hominis nativitatem quique omnium invenit originem et spiritum vobis it
Abbreviated transcription (Latin):
ost hunc tercius in ludebat᷑. Rc. U. bit.¬
& linguã postulatus cito protulit. & manus
constant̾ extendit: & cũ fidutia ait. E cȩlo ista
possideo. sed propt̃ dĩ leges nunc hȩc ipsa despi¬
cio. qm̃ ab ipso me ea recepturũ spero. ita ut
rex & qui cum ipso erant. mirarent᷑ ad olescen¬
tis animũ qđ tam quã nichilũ duceret crucia¬
tus. Et hoc ita defuncto. quartũ similit̾ uexa¬
bant torquentes. Et cum iam esset ad mortem.
sic ait. Potius est ab hominib mortẽ expectare
adeo. iterũ ab ipso resuscitandos. tibi enĩ resur¬
II rectio ad uitã non erit. Et cum ad mouissent
quartũ. uexabant eũ. At ille respiciens in eũ
dixit. Potestatẽ inter homines habens. cũ sis
corruptibilis facis qđ uis. Noli aut̃ putare
genus nr̃m a deo esse derelistũ. patienter susti¬
ne: & uidebis magna potestas ipsius qualiter
te & semen tuũ torquebit. Lc. iii.¬
ost hune ducs ¶ bant & sexti:. Et is mori

Expanded text:
post hunc tertius inludebatur etpost hunc tertius inludebatur et linguam postulatus cito protulit et manus constanter extendit et cum fiducia ait e caelo ista possideo sed propter Dei leges nunc haec ipsa despicio quoniam ab ipso me ea recepturum spero ita ut rex et qui cum ipso erant mirarentur adulescentis animum quod tamquam nihili duceret cruciatus et hoc ita defuncto quartum similiter vexabant torquentes et cum iam esset ad mortem sic ait potius est ab hominibus morti datos spem expectare a Deo iterum ab ipso resuscitandos tibi enim resurrectio ad vitam non erit et cum admovissent quintum vexabant eum at ille respiciens in eum dixit potestatem inter homines habens cum sis corruptibilis facis quod vis noli autem putare genus nostrum a Deo esse derelictum patienter sustine et videbis magna potestas ipsius qualiter te et semen tuum torquebit post hunc ducebant et sextum et is mori
Abbreviated transcription (Latin):
& cute capitis abstractai suminas. quoq manꝰ
eius & pedes precidi. eȩteris nus fratinb &
matre inspicientibus.ł.ła.¬
t cum iam per. omia inutilis. fastus essit iussit
ignem admoueri. & adhuc spirantẽ torteri in sar¬
tagine. In qua cum darcruciaret cȩteri una
cum matre. anuicẽ se hortabant anori fortiter
dicentes. Dñs ds aspiciat ueritatt̃. & consolabit᷑
in nobis: quẽ admodi. prodestatione cantici
declarauit moyses: & in seruis suis consolabitur.
Mortuo itaq primo illo. hoc modo sequentem
deducebarit &ͦ inludendum. Et cute capitis eiꝰ
tum capillis detracta interrogabant si mandu¬
caret. priusquã toto corpore per menbra singu¬
la puniret᷑. At ille respondens patria uoce dixit.
Non faciam. Propt̾ qđ & iste sequenti loco primi
tormenta suscepit. & in ultimo sp̃u constitutus¬
sic ait. Iu quidem scelestissime in prȩsenti uita
nos perdis. sed rex mundi defunctos nos pro
suis legibus in ȩternȩ uitȩ resuscitatione suscita

Expanded text:
racta summas quoque manus ei et pedes praecidi ceteris eius fratribus et matre inspicientibus et cum iam per omnia inutilis factus esset iussit ignem admoveri et adhuc spirantem torreri in sartaginem in qua cum diu cruciaretur ceteri una cum matre invicem se hortabantur mori fortiter dicentes Dominus Deus aspiciat veritatem et consolabitur in nobis quemadmodum protestationem cantici declaravit Moses et in servis suis consolabitur mortuo itaque primo illo hoc modo sequentem deducebant ad inludendum et cute capitis eius cum capillis detracta interrogabant si manducaret priusquam toto corpore per membra singula puniretur at ille respondens patria voce dixit non faciam propter quod et iste sequenti loco primi tormenta suscepit et in ultimo spiritu constitutus ait tu quidem scelestissime in praesenti vita nos perdis sed rex mundi defunctos nos pro suis legibus in aeternae vitae resurrectione suscitabit
Abbreviated transcription (Latin):
mo uerus humanis necessitatib ꝓbaret᷑. Ascendit¬
ctum semꝑ mitigaturꝰ ascendit. ut credentes in
se ad cȩlestẽ patriã tranqͥlla nauigatione ꝑducat.
& municipes ciuitatis suȩ faciat. quos humanita¬
tis suȩ fecit esse consortes. N on ergo xp̃e indiget
naui. s nauisꝰ indiget. xp̃o q̃a sine cȩlesti gub̾natore

Expanded text:
mo verus humanis necessitatibus probaretur. Ascendmo verus humanis necessitatibus probaretur. Ascendctus semper mitigaturus ascendit, ut credentes in se ad coelestem patriam tranquilla navigatione perducat; et municipes civitatis suae faciat, quos humanitatis suae fecit esse consortes. Non ergo Christus indiget navi, sed navis indiget Christo, quia sine coelesti gubernatore
Abbreviated transcription (Latin):
p̃m in humanis actibus diuina gessisse myste¬
ria. & in rebus uisibilibus in uisibilia exertuis¬
se negotia: lestio hodierna monstrauit. Ascen¬
dit inquit in nauiculã & tranffretauit. & uenit
in ciuttate fuã Nonne estAipse qui fugati.¬
fluctibus maris profunda nudauit. ut ifraheliticꝰ
popłs uiter stupentes undas sicco uestigio uelut
montiũ concaua trarsiret Nonne hic est qui
petri pedibus marinos uertices incl in auit. ut
iter liquidũ humanis gressibus solidũ preberet
sic denegat seruitutem. ut breuissimi laci tran¬
situm sub mercede nautica transfretaret: Ascen¬
dit inquit in nauiculã transfretauit. Et quid
quia medicus. non fert infirmitates. curare
nescit. Et qui non fuerit cum infermo infirmatꝰ.
infirmo. non potest conferre sanitatẽ .łc.iiiii.¬
p̃c ergo si in suis manssisset uututibus. com¬
mune cum hominib nichil haberet. Et nisi un¬
plesset carnis ordinẽ. carnis in illo esset otiosa
susceptio. Sustinuit ergo has necessitates. ut ho¬

Expanded text:
m in humanis actibus divina gessisse mysteria, et in rebus visibilibus invisibilia exercuisse negotia, lectio hodierna monstravit. Ascendit, inquit, in naviculam, et transfretavit, et venit in civitatem suam . Nonne ipse est fluctibus maris, profunda nudavit, ut Israeliticus populus inter stupentes undas sicco vestigio velut montium concava transiret ? Nonne ipse est qui Petri pedibus marinos vertices inclinavit, ut tunc liquidum humanis gressibus solidum praeberetic denegat servitutem, ut brevissimi lacus transitum sub mercede nautica transfretaret? Ascendit, inquit, in naviculam, et transfretavit. Et quid quia medicus qui non fert infirmitates, curare nescit, et qui non fuerit cum infirmo infirmatus, infirmo non potest conferre sanitatem. Christus ergo si in suis mansisset virtutibus, commune cum hominibus nihil haberet; et nisi implesset carnis ordinem, carnis in illo esset otiosa susceptio. Sustinuit ergo has necessitates, ut ho
Abbreviated transcription (Latin):
& lȩtificabat iacob in operibus suis. & in scłm memo¬
gister. qđ est mandatũ magnũ in lege: Et reuã
non pro ordine sed pro dignitate intellige dictũ.
idest maximũ omiũ. Siue primũ. quia ante omĩa
debemus intimo corde singuli quasi unicũ pieta¬
tis fundamentũ locare. frgo primũ om̃iũ & maxi¬
mum mandatũ est: cognitio atq confessio diui¬
nȩ unitatis cum exequutione bonȩ operationis.
Bona aut̃ operatio dilectione dĩ & proxuni perfi¬
citur. qđ breuiter aliis uerbis cõmendat apłs di¬

Expanded text:
et laetificabat Iacob in operibus suis et in saeculum memoet laetificabat Iacob in operibus suis et in saeculum memogister, quod est mandatum magnum in lege? » etc. non pro ordine, sed pro dignitate intellige dictum, id est maximum omnium, sive primum, quia ante omnia debemus intimo corde singuli quasi unicum pietatis fundamentum locare. Ergo primum omnium et maximum mandatum est cognitio atque confessio divinae unitatis cum exsecutione bonae operationis. Bona autem operatio dilectione Dei et proximi perficitur. Quod breviter aliis verbis commendat Apos
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. & intendite in prȩceptum legis. Ec. u.¬
t benedixit eos & appositus est ad patres suos. & de¬
functus est centesimo & quadragesimo sexto anno.
& sepultus est a fili is suis in sepulchris patrũ suoꝵ
in modin: & planxerunt eũ om̃ĩs isrł planctu mag¬
no. Et surrexit uidas qui uocabat᷑ machabeus
filius eius pro eo. & adiuuabant eũ om̃s fr̃iassui.
& uniuersi qui se coniunxerant patri: eius. &
prȩliabant᷑ prȩliũ isrł cũ letitia. & dilatauit głam¬
gygas. & succuxit. se arma bellica sua in prȩli is.
& protegebat castra gladio suo. Similis factus est
leoni in operib suis. & sicut catulus leonis rugi¬
ens in uenatione. It persequutus est iniqͦs per¬
scrutans eos & qui conturbabant popłm suũ succendit
flammis. & repuli sunt inimici pre timore euis. &
om̃s operarii iniquitatis conturbati sunt: & diresta
est salus in manu eius. Et exacerbabat reges multos

Expanded text:
tibus et intendite in praeceptum legis etibus et intendite in praeceptum legis et benedixit eos et adpositus est ad patres suos et defunctus est centesimo et quadragesimo et sexto anno et sepultus est a filiis suis in sepulchris patrum suorum in Modin et planxerunt eum omnis Israhel planctu magno et surrexit Iudas qui vocabatur Macchabeus filius eius pro eo et adiuvabant eum omnes fratres eius et universi qui se coniunxerant patri eius et proeliabantur proelium Israhel cum laetitia et dilatavit ggans et succinxit se arma bellica sua in proeliis et protegebat castra gladio suo similis factus est leoni in operibus suis et sicut catulus leonis rugiens in venatione et persecutus est iniquos perscrutans eos et qui conturbabant populum suum succendit flammis et repulsi sunt inimici prae timore eius et omnes operarii iniquitatis conturbati sunt et directa est salus in manu eius et exacerbabat reges multos
Abbreviated transcription (Latin):
accepit hereditatẽ. Dauid in sua miscdia. conse¬
quutus est sedem regni in scła. Helyas dum zelat
zelum legis. receptus est in cęlum . Lc. iii.¬
nnanias azarias misahel credentes liberati sunt
de flamina. Danihel in sua simplicitate liberatus
est de ore leonum. Et ita cogitate per generationẽ
& generationẽ. quia om̃s qui sperant in dm̃ non
infirmant᷑. Et a uerbis uiri peccatoris ne timuerits.
quia gła eius stercus & uermis est. Hodie extollit̾¬
& cras non inueniet᷑. quia conuersus est in terrã
os ergo fili i confortamini. & uiriliter agite in lege.
dño dõ ur̃o in ipsa gloriosi eritis. Et ecce symeon
fr̃ ur̃. scio qđ uir consilii est: ipsũ audite semꝑ
& ipse uobis erit pater. Et iudas machabeus
fortis uirib a iuuentute sua sit uobis prin¬
cepis militiȩ. & ipse aget bellum popłi. Et ad du¬
cetis ad uos om̃s factores legis. & uindicate uin¬
dictam popłi ur̃i. & retribuite retributionẽ gen¬

Expanded text:
accepit hereditatem David in sua misericordia conseaccepit hereditatem David in sua misericordia consecutus est sedem regni in saecula Helias dum zelat zelum legis receptus est in caelum Ananias Azarias Misahel credentes liberati sunt de flamma Danihel in sua simplicitate liberatus est de ore leonum et ita cogitate per generationem et generationem quia omnes qui sperant in eum non infirmantur et a verbis viri peccatoris non timueritis quia gloria eius stercus et vermis est hodie extollitur et cras non invenietur quia conversus est in terram os ergo filii confortamini et viriliter agite in lege  quia in ipsa gloriosi eritis et ecce Simeon frater vester scio quod vir consilii est ipsum audite semper et ipse vobis erit pater et Iudas Macchabeus fortis viribus a iuventute sua sit vobis princeps militiae et ipse aget bellum populi et vos adducetis ad vos omnes factores legis et vindicate vindictam populi vestri et retribuite retributionem gen
Abbreviated transcription (Latin):
dis. Deniq post multa disputationis eius hor¬
tamenta sub iunctum est. Andiebantrant᷑ hec
Hydropicus quippe quo amplius biberit. amplius
sitit. & om̃is auarus sitim multiplicat. qui cum
ea quȩ appetit adeptus fuerit. ad appetenda
ppropie uaueruNT dies mattathiȩ morien¬
di & dixit filiis suis. Nunc confortata est su¬
perbia & castigatio. & tempus euersionis. &
ira indignationis. Nunc ergo ofilii emulatores
estote legis. & date animas uras pro testamento
patrum. Et mementoͣ operũ patrũ quȩ fecerunt
in generationib suis. & accipietis głam magnam
& nomen ȩternum. Abraham nonne in temp¬
tatione inuentus est fidelis: Et reputatũ ẽ ei ad
oseph in tempore angustiȩ Ec. II. iusticiam.
custodiuit mandatũ. & factus est dñs egypti. fine¬
es pater nr̃. zelando zelum dĩ. accepit testamen¬
tum sacerdotii ȩterni. Hiesus dum implet uerbũ.
factus est dux in isrł. Caleb dum testificat᷑ in eccła.

Expanded text:
dis. Denique post multa disputationis ejus hordis. Denique post multa disputationis ejus hortamenta, subjunctum est: Audiebant autem omnillum. Hydropicus quippe, quo amplius biberit, amplius sitit. Et omnis avarus sitim multiplicat, qui cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad appetenda propinquaverunt dies Matthathiae moriendi et dixit filiis suis nunc confortata est superbia et castigatio et tempus eversionis et ira indignationis nunc ergo o filii aemulatores estote legis et date animas vestras pro testamento patrum et mementote operum patrum quae fecerunt in generationibus suis et accipietis gloriam magnam et nomen aeternum Abraham nonne in temptatione inventus est fidelis et reputatum est ei ad iustitiam Ioseph in tempore angustiae suae custodivit mandatum et factus est dominus Aegypti Finees pater noster zelando zelum Dei accepit testamentum sacerdotii aeterni Iesus dum implet verbum factus est dux Israhel Chaleb dum testificatur in ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
Est aut̃ humor sub cutaneus deuitio uesicȩ natus.
cum inflatione turgente & anhelitu fetido. Pro¬
priumq hydropiei quanto magis habundat
humore in ordinato. tanto amplius sitire. Et idõ
reste comparat᷑ ei. quẽ fluxus carnalium uolup¬
tatum exuberans ad grauat. comparat᷑ & diuiti¬
auaro qui quanto copiosior est diuiti is: tanto
t respondens iħc dixit ad legis peritos & phariseos.
dicitur respondisse iħc ad hoc respicit qđ premis¬
sum est: & ipsi obseruabant eum. Dñs enĩ nouit
cogitationes hominũ. Sed merito interrogati
tacent. qui contra se dictum quicqͥd docerint
uident. Nam si licet sabbato curare. quare
saluatorẽ an curet obseruant. Si non licet.
quare ipsi sabbato pecora curant. Ipse uero
apprehensũ. sanauit eũ ac dimisit . łc.UIIII.¬
ro uida dispensatione dñs ante legis pͥeritos &
phariseos hydropicũ curat. & max contra aua¬
ritiã disputat. ut uidelicet per hinũs egriuidi¬
nem corporis. in illis exprimebet᷑r egritudo cor¬

Expanded text:
Est autem subcutaneus de vitio vesicae natus, cum inflatione et anhelitu foetido, propriumque est hydropici, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitire. Et ideo recte comparatur ei quem fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat, comparatur et divitiavaro, qui quanto copiosior est divitiis quibus nt respondens Jesus dixit ad legisperitos et Pharisaeos, icit quod praemissum est: Et ipsi observabant eum. Dominus enim novit cogitationes hominum. Sed merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint vident. Nam si licet Sabbato curare, quare Salvatorem an curet observant? si non licet, quare ipsi Sabbato pecora curant? Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit. Provida dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut videlicet per hujus aegritudinem corporis, in illis exprimeretur aegritudo cor
Abbreviated transcription (Latin):
i ergo non uacat om̃s paginas scãs łc. UIIII.
perscrutari. oniĩa in uoluchra sermonũ euol¬
uere: omĩa scripturȩ secreta penetrare. tene ka¬
ritatẽ. ubi pendent omĩa. lta si tenes qđ ibi didi¬
cistir tenebis etiã qđ nondum didicisti. Si enim
nosti karitat̾e aliquid nosti unde & illud pen¬
det qđ forte non nosti. Et in eo qđ in scriptu¬
qđ patet & qđ latet indiiliiis sermonibus. qui
karitatẽ tenet in moribus. Et hoc est: breuiatũ¬

Expanded text:
i ergo non uacat omnes paginas sanctas perscrutari, omnia inuolucra sermonum euoluere, omnia scripturarum secreta penetrare, tene caritatem, ubi pendent omnia: ita tenebis quod ibi didicisti, tenebis etiam quod nondum didicisti. si enim nosti caritatem, aliquid nosti, unde et illud pendet quod forte non nosti: et in eo quod in scriptuquod patet et quod latet in diuinis sermonibus qui caritatem tenet in moribus. Quapropter, frat
Abbreviated transcription (Latin):
ad es sed mattathias & filu eiꝰ mustintes stecert᷑.
t respondentes qui miss erant ab antiocho.łc. uiii¬
dixerunt mattathiȩ. Pruiceps  clirissimus ai
magnus es in hac cuutate. & ornatus. sl ¶
fratrib ligo acele prior & factus Aes regs sic̃
.secerunt om̃s gentes & uiri uida & qui redan¬

Expanded text:
sed Matthathias et filii eius constanter steterunt et respondentes qui missi erant ab Antiocho dixerunt Matthathiae princeps et clarissimus et magnus es in hac civitate et ornatus filiis et fratribus ergo accede prior et fac iussum regis sicut fecerunt omnes gentes
Abbreviated transcription (Latin):
magna. Et si om̃s gentes regi antiocho obȩdiunt.
ut discedant unusquisq a seruitute patrũ suoꝵ
& consentiunt mandatis eius. ego & filii mei obȩ
diemus legi patrũ nr̃oꝵ. Propicius sit nobis deus
N on est nobis utile relinquere legem & iusticias dei.
Non audiemus uerba regis antiochi nec sacrifica¬
bimus trans gredientes legis nr̃ȩ mandata . ut.
eamus altera uia. Le CTIO Ui¬
t cessauit mattathias loqui. accessit quidã udeus
in oculis om̃iũ. sacrificare idolis suꝑ aram in ci¬
uitate modin : scđm iussum regis. Et uidit mat¬
tathias & doluit. & contremuerunt renes eius:
& ascendit furor eus scłm iudiciũ legis. & in¬
siliens trucidauit eũ suꝑ aram. Sed & urũquẽ
miserat rex antiochus qui cogebat immolari:
occidit in ipso tempore & aram destruxit. Et
telatus est legem. sicut fecit finees ⁊ambri filio

Expanded text:
voce et si omnes gentes regi Antiocho oboediunt ut discedat unusquisque a servitute patrum suorum et consentiunt mandatis eius ego et filii mei et fratres mei oboediemus legi patrum nostrorum propitius sit nobis Deus non est nobis utile relinquere legem et iustitias Dei non audibimus verba regis Antiochi nec sacrificabimus transgredientes legis nostrae mandata ut eamus altera via et ut cessavit loqui verba haec accessit quidam Iudaeus in omnium oculis sacrificare idolis super aram in civitate Modin secundum iussum regis et vidit Matthathias et doluit et contremuerunt renes eius et ascendit furor eius secundum iudicium legis et insiliens trucidavit eum super aram sed et virum quem miserat rex Antiochus qui cogebat immolari occidit in ipso tempore et aram destruxit et zelatus est legem sicut fecit Finees Zambri filio
Abbreviated transcription (Latin):
facta funt: templũ eius sicut homo ignobilis.
uasa głȩ eius captiua abducta sunt. Trucidati
sunt senes eius in plateis. & iuuenes eius cȩcide¬
runt gladio inimicoꝵ. Quȩ gens non heredi¬
tauit regnũ eius. & non obtinuit spolia eiusꝰ
Omĩs compositio eius ablata est. Quȩ erat libe¬
ra facta est ancilla. lec⁊ i0. t ercia.
cã nr̃a & pulchritudo nr̃a & claritas nr̃a de

Expanded text:
cut homo ignobilis vasa gloriae eius captiva abducta sunt trucidati sunt iuvenes eius in plateis et iuvenes eius ceciderunt gladio inimicorum quae gens non hereditavit regnum eius et non obtinuit spolia eius omnis conpositio eius ablata est quae erat libera facta est ancilla et ecce sancta nostra et pulchritudo nostra et clari
Abbreviated transcription (Latin):
sepulturã iusti constitue. & noli ex eo man¬
ducare & bibere cum peccatorib Consilium
semꝑ a sapiente perquire. Oñ tempore benedic
dm̃ & pete ab eo ut uias tuas dirigat. & omĩa con¬
silia tua in ipso permaneant. Seđm Maiħm.¬

Expanded text:
sepulturam justi constitue, et noli ex eo mansepulturam justi constitue, et noli ex eo manducare et bibere cum peccatoribus. Consilium semper a sapiente perquire. Omni tempore benedic eum: et pete ab eo, ut vias tuas dirigat, et omnia consilia tua in ipso permaneant. I
Abbreviated transcription (Latin):
ate auertat᷑ facies dñi. Quomͦ potueris. ita esto
misericors. Si multũ tibi fuerit habundanter
tribue. Si exiguũ fuerit. etiã exiguũ libentꝰ
impertire stude. Premiũ enĩ tibi bonũ thesau¬
ritam die necessitatis. qm̃ elymosina ab omni
peccato & a morte liberat. & non patietur
animã ire in tenebras. Fidutia magna erit
corã summo dõ elymosina. om̃ib qui facuint
dtende tibi fili ab omĩ fornicatione . łc.Ui. eam.
& preter uxorẽ tuã numquã patiaris crimen
scire. Superbiã numquã in tuo sensu aut in
tuo uerbo dominari permittas. In ipsa enĩ ini¬
tiũ sumpsit omĩs perditio. Quicumq tibi ali¬
quid operatus fuerit statim mercedẽ ei restitue.
& merces mercennarii tui apud te omino non
maneat. Qđ ab alio odis fieri tibi. uide ne al¬
teri tu aliquando facias. Panem tuũ cum esu¬
rientib & egenis comede. & de uestimentis
tuis nudos tege. Panem tuũ & uinũ tuũ suꝑ

Expanded text:
a te auertatur facies domini. quo modo poteris, ita esto a te auertatur facies domini. quo modo poteris, ita esto misericors si multum tibi fuerit abundanter tribue si exiguum fuerit etiam exiguum libenter inpertire stude praemium enim tibi bonum thesaurizas in die necessitatis quoniam elemosyna ab omni peccato et a morte liberat et non patietur animam ire in tenebras fiducia magna erit coram summo Deo elemosyna omnibus qui faciunt eam adtende tt praeter uxorem tuam numquam patiaris crimen scire. superbiam autem numquam in tuo sensu aut in tuo uerbo dominari permittas: in ipsa enim initium sumpsit omnis perditio. quicumque aliquid tibi operatus fuerit, statim mercedem ei restitue: et merces mercennarii remaneat. Quod ab alio oderis fieri tibi, vide ne tu aliquando alteri facias. Panem tuum cum esurientibus et egenis comede, et de vestimentis tuis nudos tege. Panem tuum et vinum tuum super
Abbreviated transcription (Latin):
tem. & in fabulam. & in obprobriũ om̃ibus
nationibus in quib disperfisti nos. Et nunc
dñe magna iudicia tua. quia non egunus
scđm prȩcepta tua. & non ambulauimus
sinceriter coram te. Et nunc dnẽ scđm uo
luntatẽ tuã fac mecũ. & prȩcipe in pace res¬
cipi sp̃m meũ. Expedit enĩ michi mori. ma¬
filiũ suũ. dixitq ei. Audi filimi uerba oris
mei. & ea in corde tuo quasi fundamentũ
construe. Cum acceperit di animã meã cor¬
pus meũ sepeli. & honorẽ habebis matris tuȩ
om̃ib dieb uitȩ eius. Memor enĩ esse debes.
que & quanta pericula passa sit propter
te in utero sud. Cum aut̃ & ipsa compleue¬
rit tempus uitȩ suȩ. sepelies eã iuxta me.¬
in mente. & caue ne aliquando peccato con¬
sentias. & prȩtermittas precepta dĩ nr̃i. Ex fub¬
stantia tua fac ȩlymosinã. & noli auertere fa¬
ciem tuã ab ullo paupere. Ita enĩ fiet ut nec

Expanded text:
tem et in fabulam et in inproperium omnibus tem et in fabulam et in inproperium omnibus nationibus in quibus dispersisti nos et nunc Domine magna iudicia tua quia non egimus secundum praecepta tua et non ambulavimus sinceriter coram te et nunc Domine secundum voluntatem tuam fac mecum et praecipe in pace recipi spiritum meum expedit enim mihi mori mafilium suum, dixitque ei: Audi, fili mi, verba oris mei, et ea in corde tuo, quasi fundamentum construe. Cum acceperit Deus animam meam, corpus meum sepeli; et honorem habebis matri tuae omnibus diebus vitae ejus: memor enim esse debes, quae et quanta pericula passa sit propter te in utero suo. Cum autem et ipsa compleverit tempus vitae suae, sepelias  Al. sein mente habe, et caue ne aliquando peccato consentias, et praetermittas praecepta dei tui. ex substantia tua fac elemosynam, et noli auertere faciem tuam ab ullo paupere: ita enim fit, ut nec
Abbreviated transcription (Latin):
ciebas : Tobias uͦ increpabat eos dicens. Nolite
ita loqui. qm̃ filii sc̃oꝵ sumus. & uitã illam
expestamꝰ. quã ds̃ daturus est his qui fidẽ suã
nna uͦ uxor eius ibat ad textrinũ opus quoti¬
die. & de labore manuũ suarũ uictũ quẽ con¬
sequi potusset deferebat. Unde factum est ut
hedũ caprarũ accipiens detulisset domi. Cuius
cum uocem balantis uir eius audisset. dixit.
Uidete neforte furtiuus sit. Reddite eũ dñis suis
quia non licet nobis aliqͥd ex fuito aut edere aut
contingere. Ad hȩc uxor illius irata respondit.
Manifeste uana facta est spes tua. & elmosinȩ
unc tobias ingemuit. & cȩpit orare cũ lacri¬
mis dicens. Iustus es dñe & omĩa iudicia tua
iusta sunt. & om̃s iuȩ tuȩ miscđia & ueritas
& iudicium. Et nunc dnẽ memor esto mei. ne
uindicttm sumas de peccatis meis. neq remi¬
niscaris delicta mea uel parentũ meoꝵ. qm̃
non obȩdiuimus prȩceptis tuis. & traditi su

Expanded text:
ciebas Tobias vero increpabat eos dicens nolite ciebas Tobias vero increpabat eos dicens nolite ita loqui quoniam filii sanctorum sumus et vitam illam expectamus quam Deus daturus est his qui fidem suam nna vero uxor eius ibat ad textrinum opus cotidie et de labore manuum suarum victum quem consequi poterat deferebat unde factum est ut hedum caprarum accipiens detulisset domi cuius cum vocem balantis vir eius audisset dixit videte ne forte furtivus sit reddite eum dominis suiquia non licet nobis aut edere ex furto aliquid, aut contingere. Ad haec uxor ejus irata respondit: Manifeste vana facta est spes tua, et eleemosynae Tunc Tobias ingemuit, et coepit orare cum lacrymis dicens iustus es Domine et omnia iudicia tua iusta sunt et omnes viae tuae misericordia et veritas et iudicium et nunc Domine memor esto mei ne vindictam sumas de peccatis meis neque reminiscaris delicta mea vel parentum meorum quoniam non oboedivimus praeceptis tuis et traditi su
Abbreviated transcription (Latin):
ullum dñs eoꝵ quib hȩc corporalia benefi¬
ocia prestitit. inuenitur misisse ad sacerdo¬
tes. nisi lȩprosos. Quia uidelicet sacerdoriũ
iudeoꝵ figura erat futuri sacerdotii regalis
qđ est in ęccła. quo consecrant᷑ om̃s pertinen¬
tes ad corpus xp̃i. summi & ueri principis
sacerdotũ. Et quisquis heretica prauitate
uel suꝑstitione gentili uel iudaica perfidia
uel etiã scismate fraterno quasi uario. colo¬
re per grãm xp̃i caruerit. necesse est ad eocłam
ueniat. coloremq fidei uerũ quem acbeperit
interius in conscientia & intellectu dñs sanat
ai ab infantia sua tobias semꝑ dm̃ tinuert
& mandata eius custodierit. non est contristatꝰ
contra dm̃. qđ plaga cecitatis euenerit ei sed
immobilis in dĩ timore permansit. agens grãs
dõ om̃ib dieb uitȩ suȩ. Nam sicut beato iob
insultabant reges. ita isti parentes & cognati
eius. & irridebant uitã eius dicentes. Ubi est
spes tua pro qua elymosinas & sepulturas fa¬

Expanded text:
ullum Dominus eorum, quibus haec corporalia beneficia praestitit, invenitur misisse ad sacerdotes nisi leprosos, quia videlicet sacerdotium Judaeorum figura erat futuri sacerdotii regalis, quod est in ecclesia, quo consecrantur omnes pertinentes ad corpus Christi, summi et veri principis sacerdotum. Et quisquis vel ab haeretica pravitate vel superstitione gentili, vel Judaica perfidia, vel etiam schismate fraterno, quasi vario colore per Domini gratiam caruerit, necesse est ad ecclesiam veniat, coloremque fidei verum quem acceperit,interius, in conscientia, et intellectu Dominus sanat  ab infantia sua semper Deum timuerit, t mandata ejus custodierit, non est contristatus contra Deum, quod plaga caecitatis evenerit ei, sed immobilis in Dei timore permansit, agens gratias Deo omnibus diebus vitae suae. Nam sicut beato Job insultabant reges ita isti parentes et cognati eius et inridebant vitam eius dicentes ubi est spes tua pro qua elemosynas et sepulturas fa
Abbreviated transcription (Latin):
fulgur egrediens. Et animalia ibant. & reuer¬
tebant᷑ in similitudinẽ fulguris choruscantis.
umq aspicerem. animalia. apparu łc. iIIi.¬
it rota una super terrã iuxta animalia: ha¬
bens quattuor facies. Et aspectus rotarũ &
opus earũ quasi uisio maris. & una similitu¬
do ipsarũ quattuor. Et aspectus earũ & oꝑa
quasi sisit rota in medio rotȩ. Per quattuor
partes ibant euntes & non reuertebant᷑

Expanded text:
revertebantur in similitudinem fulguris coruscantis cumque aspicerem animalia apparuit rota una super terram iuxta animalia habens quattuor facies et aspectus rotarum et opus earum quasi visio maris et una similitudo ipsarum quattuor et aspectus earum et opera quasi sit rota in medio rotae per quattuor partes earum euntes ibant et non reverte
Abbreviated transcription (Latin):
quitur. per oris portã extrahit᷑ mortuus. Qui
uiderit mulierẽ ad concupiscendũ eam. per ocu¬
loꝵ portã sue mortis iudicia profert.Qui fabu¬
lis otiosis obscenisue carminib uel detractionib
aurem libenter aperit. hanc animȩ suȩ poitã
mortis efficit. cȩterosq qui non seruat sensus.
N Illis: diesus surrexit mattathias filius ioħis
filii Haltonis sacerdos. ex fili is ioarim ab hieril¬
salem. eronsedit in monte modin: & habebat:
filios quinqꝰ ioanan qui cognomibat᷑ gaddis. &
symeon qui cognominabat᷑ thasi & udas qui
uocabat machabeus. & eleatarus qui cognomi¬
nabat ab aron: & ionathas qͥ cognominabat᷑ apphus
Hi uiderunt mala quȩ fiebant in popło uida &

Expanded text:
quitur, per oris portam extrahitur mortuus. Qui quitur, per oris portam extrahitur mortuus. Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam , per oculorum portam suae mortis indicia profert. Qui fabulis otiosis, obscenisve carminibus, vel detractionibus, aurem libenter aperit, hanc animae suae portam mortis efficit, caeterosque qui non servat sensus, n illis diebus surrexit Matthathias filius Iohannis filii Simeonis sacerdos ex filiis Ioarim ab Hierusalem et consedit in monte Modin et habebat filios quinque Iohannan qui cognominabatur Gaddis et Simeon qui cognominabatur Thasi et Iudas qui vocabatur Macchabeus et Eleazarus qui cognominabatur Abaron et Ionathas qui cognominabatur Apphus hii viderunt mala quae fiebant in populo Iuda
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis. ecce defunctus efferebatur filius unicus
matris suȩ. Defunctus hic qui extra portã ciuita¬
tis multis est intuentib elatus. significat hominẽ
lȩtali criminũ fisere soporatũ. eandemq in suꝑ
animȩ mortẽ non cordis adhuc cubili tegentẽ.
sed ad multoꝵ noticiã per loquutionis operisue
indiciũ. quasi per suȩ hostia ciuitatis ꝓpalante¬
suȩ fuissẽ perhibet᷑. quia licet ẽ multis collecta.
ꝑsonis una sit ꝑfecta & inmaculata uirgo mat̾
ȩccła singuli quiq tamen fideliũ uniuersalis
se ȩccłȩ filios restissime fatent᷑. Nam & elestus
qui libet quando ad fidem imbuit᷑ filius est quan¬
do alios imbuit mater. An non materno erga
paruulos angebat᷑ affestu qui ait. filioli meigͥs
iterũ parcurio donec formet᷑ xp̃c in uobis Ec.ix.
ortam ciuitatis qua defunctus efferebat᷑ puto
aliquẽ de sensibus esse corporeis. Qui enĩ seminat
inter fr̃s discordias. qui iniquitatẽ in excelso lo¬

Expanded text:
efficit. Ecce defunctus efferebatur filius unicus matris suae. Defunctus hic, qui extra portam civitatis multis est intuentibus elatus, significat hominem lethali criminum funere soporatum, eamdemque insuper animae mortem non cordis adhuc cubili tegentem, sed ad multorum notitiam per locutionis operisve sui indicium, quasi per suae civitatis ostia propalantsuae fuisse perhipersonis, una sit perfecta et immaculata virgo, mater Ecclesia, singuli quique tamen fidelium universalis se Ecclesiae filios rectissime fatentur. Nam et electus quilibet, quando ad fidem imbuitur, filius est. Quando alios imbuit, mater. An non materno erga parvulos agebat affectu, qui ait: Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis? Portam civitatis qua defunctus efferebatur, puto aliquem de sensibus esse corporeis. Qui enim seminat inter fratres discordias, qui iniquitatem in excelsum lo
Abbreviated transcription (Latin):
niento sc̃o. & iuincti sunt nationib & uenun¬
dati sunt ut facerent malumłc .III.I.¬
t paratum est regnum in conspectu antiochi.
& cȩpit regnare in terra ȩgypti. ut regnaret
super duo regna. Et intrauit in egyptũ cum
multitudine graui. in currib & elefantis &
equitib & copiosa nauiũ multitudine. Et con

Expanded text:
ento sancto et iuncti sunt nationibus et venundati sunt ut facerent malum et paratum est regnum in conspectu Antiochi et coepit regnare in terra Aegypti ut regnaret super duo regna et intravit in Aegyptum in multitudine gravi in curribus et elefantis et equitibus et copiosa navium
Abbreviated transcription (Latin):
lum iuuenib sed & uniuersȩ genti memoriã
mortis suȩ ad exemplũ uirtutis & fortitudi¬
nis derelinquens. Contigit̾ aut̃ & septem fr̃s
cum matre apprehersos compelli a rege con¬
tra fas: ad carnes porcinas flagris & taureis cru¬
ciatos. Unus aut̃ ex illis qui eratiprimus. sic
ait. Quid queris & qͥd discere uif anobis Para¬
ti sumus mori. magisquã patrias di leges pre¬
uaricari. lratus itaq rex: iussit fartagines & ol¬
las eneas succendi. Quib statim succensis. iussit

Expanded text:
lum iuvenibus sed et universae genti memoriam mortis suae ad exemplum virtutis et fortitudinis derelinquens contigit autem et septem fratres cum matre adprehensos conpelli a rege contra fas ad carnes porcinas flagris et taureis cruciatos unus autem ex illis qui erat primus sic ait quid quaeris et quid vis discere a nobis parati sumus mori magis quam patrias Dei leges praevaricari iratus itaque rex iussit sartagines et ollas aeneas succend
Abbreviated transcription (Latin):
Omulti ad olescentiũ arbitrari eleatarũ nonaginta
annoꝵ transire. adutã alienigenarũ. & ipsi ꝓpt̾
meã fimulationẽ ae ꝓpter modicũ corruptibilis
uitȩ tempus decipiantur. & per hoc maculã atq
execrationẽ. meȩ senectuti comquirã. Nam & si
in presenti tempore supplicus hominũ eripiar.
sed manus om̃ĩpotentis neq uiuens neq defun¬
ctus effigiam Quam obrem fortiter uitã exceden¬
do senestute quidem dignus apparebo. adolescen¬
tibus aut̃ exemplũ forte relinquã. si prompto ani¬
mo ac fortiter pro grauissimis & scĩssimis legibus
propt̃ sermones ab eo dictos. quos illi per arrogan¬
tiam prolatos arbitrabantur. Sed cum plagis
perimeret᷑. ingemuit & dixit. Dnẽ qui habes scãm
scientiã. manifeste scis tu quia cũ amorte possem
liberari duros corporns sustimeo dolores. Lc.iii.¬
cđm animã uero propt̃ tunorẽ tuũ libent̾ hȩc pa-

Expanded text:
aetate provectus et vultu decorus aperto ore transisse ad vitam alienigenarum et ipsi propter meam simulationem et propter modicum corruptibilis vitae tempus decipiantur et per hoc maculam atque execrationem meae senectuti conquiram nam et si in praesenti tempore suppliciis hominum eripiar sed manus Omnipotentis neque vivens neque defunctus effugiam quam ob rem fortiter vitam excedendo senectute quidem dignus apparebo adulescentibus autem exemplum forte relinquam si prompto animo ac fortiter pro gravissimis et sanctissimis legibus propter sermones ab eo dictos quos illi per arrogantiam prolatos arbitrabantur sed cum plagis perimeretur ingemuit et dixit Domine qui habes sanctam scientiam manifeste scis tu quia cum a morte possim liberari duros corporis sustineo dolores secundum animam vero propter timorem
Abbreviated transcription (Latin):
sti is hominib quoq commune est: huius cura
penitus liberamur. Sed precipit᷑ nobis. ne solliciti
simus quid comedamus. Et quia in sudore uultꝰ
preparamus nobis panem. labor exercendus est.
sollicitudo tollenda. Anima plus est quã esca. &
corpus quã uestimentũ. Admonet ut memine¬
rimus multo amplius nobis dm̃ dedisse qđ nos
fecit. & composuit ex anima & corpore. quam
est alimentũ atq tegumentũ. ut intelligas eum
qui dedit animã multo facilius escã esse daturũ.

Expanded text:
stiis, hominibus quoque commune est, hujus cura stiis, hominibus quoque commune est, hujus cura penitus liberamur, sed praecipitur nobis ne solliciti simus quid comedamus. Et quia in sudore vultus praeparamus nobis panem, labor exercendus est, sollicitudo tollenda. Anima plus est quam esca, et corpus quam vestimentum. Admonet, ut meminerimus multo amplius nobis Deum dedisse, quod nos fecit et composuit ex anima et corpore, quam est alimentum atque tegumentum, ut intelligas eum qui dedit animam, multo facilius escam esse daturum.
Abbreviated transcription (Latin):
INam qui sint duo dñi consequent̃ exponit
dicens. Non potestis dõ seruire & manmonȩ.
Audiat hoc auarus. audiat qui censetur uoca¬
bulo xp̃iano. non posse se simul mammonȩ
tiis. Qui enĩ diuitiarũ seruus est: diuitiascu¬
stodit ut seruus. Qui aut̃ seruitałtis excussit
iugum. distribuit eas ut dñs. łc. uiii.¬
i seruit mammonȩ illi utiq seruit. qui¬
Irebus istis terrenis merito suȩ peruersitatis
prepositus. princeps huius scłi a dnõ dicitur.
Ergo aut unũ odiet & alterũ diliget ut fieri
debet. odiet scilicet diabolũ. diliget dm̃. Aut
uni adherebit. & alterũ contempnet. Adhe¬
rebit scilicet dẏabolo. cum quasi eius prȩmia
temporalia seitat᷑. Contempnet aut̃ dm̃. non
dixit. odiet. Sed ficut solent minas post pone¬
re cupiditatib suis qui de bonitate eius im
punitatem sibi blandiuntur. ł.c.V¬
manducetis. neq corpori ur̃o quid induamini.
srgo qđ om̃ibus natura tribuit. & iumentis ac be¬

Expanded text:
it dicens: Non potestis Deo servire et mammonae. Audiat hoc avarus, audiat qui censetur vocabulo Christiano, non posse simul mammonae,tiis; qui enim divitiarum servus est, divitias custodit, ut servus; qui autem servitutis excussit jugum, distribuit eas, ut dominus: sed qui servit mammonae, illi utique servit, qui rebus istis terrenis merito suae perversitatis praepositus princeps hujus saeculi a Domino dicitur. Ergo aut unum odiet, et alterum diliget, ut fieri debet, odiet scilicet diabolum, diliget Deum; aut uni adhaerebit, et alterum contemnet. Adhaerebit scilicet diabolo, cum quasi ejus praemia temporalia sectatur, contemnet autem Deum, non dixit odiet, sed sicut solent minas postponere cupiditatibus suis, qui de bonitate ejus ad impunitatem sibi blandiuntur, qmanducetis, neque corpori vestro, quid induamini. Ergo quod omnibus natura tribuit, et jumentis, ac be
Abbreviated transcription (Latin):
sus est carne stabilitatem perpetuę quietis adiit.
Turbarũ conuentus ad eũ. gentiũ in fide con¬
currentiũ typus est. Lec ⁊ io. UIIII.¬
t uidit duas naues stantes secus stagnum.¬
Duȩ naues secus stagnum positȩ circumcistone &
preputiũ figurant. Quas bene iħc uidisse perhi¬
betur. quia in utroq popło nouit dñs qui sunt
eius. eoꝵq cor a fluctib scł̃i huius ad futurȩ ut
trainquillitatẽ quasi ad soliditatẽ littoris iuuen¬
do hoc est miscđiter uisitando prouehit. Pisca¬
tores aut̃ descenderant. & lauabant retia. Pisca¬
tores funt ȩccłȩ doctores. qui nos reti fidei com¬
prehensos & deprofundo ad lumen elatos. quasi
pisces littori. sic terrę uiuentium aduehunt.

Expanded text:
sus est carne stabilitatem perpetuae quietis adiit. sus est carne stabilitatem perpetuae quietis adiit. Turbarum conventus ad eum, gentium in fide concurrentium typus est, de quibus It vidit duas naves stantes secus stagnum.Duae naves secus stagnum positae circumcisionem et praeputium figurant: quas bene Jesus vidisse perhibetur, quia in utroque populo novit Dominus qui sunt ejus, eorumque cor a fluctibus saeculi hujus ad futurae vitae tranquillitatem quasi ad soliditatem littoris videndo, hoc est, misericorditer visitando provehit. Piscatores autem descenderant, et lavabant retia. Piscatores sunt Ecclesiae doctores, qui nos rete fidei comprehensos, et de profundo ad lumen elatos, quasi pisces littori, sic terrae viventium advehunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ut audirent uerbũ dei: & ipse stabat secus
Stagnum genesareth idem dicunt. esse qđ pibn.
mare galileȩ. uel mare tyberiadis. Sed mare gali¬
leȩ ab ad iacente prouintia dictum. mare tybe¬
riadis a proxima ciuitate quȩ olim cenereth
uocata. sed ab herode tetrarcha instaurata. in
honore tyberii cȩsaris tyberqs est appellata.
Porro genesar a laci ipsius natura qua cris¬
pantibus aquis de se ipso sibi excitare aurã
perhibet᷑. greco uocabulo quasi generans fibi
aurã dicitur. Neque enĩ instagni morẽ ster¬
nitur aqua. sed frequentib auris spirantibus
agitatur: haustu dulcis. & ad potandũ habilis.
ebraicȩ linguȩ consuetudine omĩs Le.UII.
re nuncupat. Qui lacus interfluente iorddane
centũ quadraginta stadi is in longitudinem.
& quadraginta extenditur in latitudinem.
Quia ergo stagnum siue mare presens scłm de¬
signat. dñs secus mare stat: p̃ost quã uitȩ la¬
bentis mortalitatẽ deuincens. in ea qua pas¬

Expanded text:
udirent verbum Dei, et ipse stabat secus Stagnum Genesareth idem dicunt esse quod mare Galilaeae, vel mare Tiberiadis; sed mare Galilaeae ab adjacente provincia dictum, mare Tiberiadis a proxima civitate, quae olim Chennereth vocata, sed ab Herode tetrarcha instaurata, in honorem Tiberii Caesaris Tiberias est appellata. Porro Genesas a laci ipsius natura, qua crispantibus aquis de seipso sibi excitare auram perhibetur, Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram dicitur. Neque enim in stagni morem sternitur aqua, sed frequentibus auris spirantibus agitatur, haustu dulcis et ad potandum habilis. Sed Hebraeae linguae consuetudine omnis aquarum re nuncupatur. Qui lacus interfluente Jordane, centum quadraginta stadiis in longitudinem, et quadraginta extenditur in latitudinem. Quia ergo stagnum sive mare, praesens saeculum designat, Dominus secus mare stat postquam vitae labentis mortalitatem devincens, in ea qua pas
Abbreviated transcription (Latin):
Non aliqua necessitate dñs circumcisionem
suscepit qui immaculatã carnẽ ex uirgine
sine peccato assumpsit. sed idõ circumcidi uoluit.
ut etiã suo tempore circumcisionẽ fuisse scãm
&r bonã ostenderet. Et ut om̃em occasionem in
se credentib iudȩis auferret. noluit patribus
esse dissimilis. qui non uenerat legem soluere
sed adimplere. Siue certe circumcisionẽ cor¬
poralit̾ suscepit. ut in ipso carnalis circumci¬
sio finem. & sp̃ualis haberet exordium. Finis

Expanded text:
od aliqua necessitate Dominus circumcisionem susceperit, qui immaculatam carnem ex virgine sine peccato assumpsit, sed ideo circumcidi voluit, ut etiam suo tempore circumcisionem sanctam fuisse et bonam ostenderet. Et ut omnem occasionem in se non credentibus Judaeis auferret, noluit patribus esse dissimilis, qui non venerat legem solvere, sed adimplere . Sive certe circumcisionem corporaliter suscepit, ut in ipso carnalis circumcisio finem, et spiritualis haberet exordium. « Finis
Abbreviated transcription (Latin):
uia mediatoris dĩ & hominũ cirtũcisionem
hodierna lectione recitatã aucdiumus. libet
Gadinitia eiusdẽ circũtisionis animũ conuier
riũ propt̾ meritũ fidei abrahȩ: ut sicut
fide distabat a cȩteris nationibus sic distaret
etiã signo circumcisionis. Siue certe signum
circuncisionis datum est : ut popłs qui exeadẽ
progenie nasciturus erat: per signũ cutũ cisio¬
niis peculiaris ac familiaris dõ agnosceretur.
on putandum est paruam utili ł iii¬
ta cem suo tempore habuisse circumcisionẽ:
sed sciendũ quia tantũ ualebat tunc cutũ¬
cisio contra originale peccatũ: quantũ nc̃
ualet aqua bapͥtismatis excepto qđ ille non¬
dem uenerat. qui peccata ab soluere poner
uel qui ianuã cȩlestis regni aperiret. Qm̃¬

Expanded text:
uia mediatoris Dei et hominum circumcisionem hodierna lectione recitatam audivimus, libet ad initia ejusdem circumcisionis animum converrimum propter meritum fidei Abrahae, ut sicut fide distabat a caeteris nationibus, sic distaret etiam signo circumcisionis. Sive certe signam circumcisionis datum est ut populus qui ex eadem progenie nasciturus erat per signum circumcisionis peculiaris ac familiaris Deo agnosceretur. putandum est parvam utilitatem suo tempore habuisse circumcisionem, sed sciendum est quod tantum valebat tunc circumcisio contra originale peccatum, quantum nunc valet aqua baptismatis, excepto quod ille nondum venerat, qui peccata absolvere posset vel qui januam regni coelestis reseraret.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrendũ nobis est quid nam sit quos
redemptore nato pasto ribus in uidea
angłs apparuit. atq ad ad orandũ hunc
ab oriente magos non angłs sed stella
perduxit. Quia uide licet iudeis tanquã¬
ratione utentibus rationale animal
idest angłs prȩdica re debuiti gentiles
uero quia uti ratione nesciebant ad cog¬
noscendũ cdmi non ꝑ uocẽ sed per signa

Expanded text:
dnam sit quod, Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente magos non angelus, sed stella perduxit? Quia videlicet Judaeis, tanquratione utentibus, rationale animal, id est angelus, praedicare debuit; gentiles vero, quia uti ratione nesciebant, ad cogDominum non per vocem, sed per signa
Abbreviated transcription (Latin):
hanc naturam. angłoꝵ ministeri is coȩqͣri.
omines em̃ de terra & habitantes in terra.
quos etiã terra nutrit. suꝑnis potestatib
emulantur. Negant enĩ propt̾ karitatẽ᷑
xp̃i naturam corporis. & ministerlũ suscipi¬
unt angłoꝵ. Quid enĩ agunt angłi incȩlis.
nisi qd diuinis obtemperant nutibus Quȩ
sunt &ropera in terra scõꝵ nisi angłicam
uitã agere in terris. & dignis dm̃ laudibus
prȩdicare: Quoꝵ ergo idem est officium.
ambiguũ non est. qđ eadem possit cẽ &dignitas

Expanded text:
hanc naturam Angelorum ministeriis coaequari. hanc naturam Angelorum ministeriis coaequari. Homines enim de terra, et habitantes in terra, quos etiam terra nutrit, supernis Potestatibus aemulantur. Negant enim propter charitatem Christi naturam corporis, et ministerium suscipiunt Angelorum. Quid enim aliud agunt Angeli in coelis, nisi quod divinis obtemperant nutibus? Quae sunt et opera in terra sanctorum, nisi angelicam vitam agere in terris, et dignis Deum laudibus praedicare? Quorum ergo idem est officium, ambiguum non est quod eadem possit esse et dignitas