comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de: Nam modo pugnas : quȩ repacẽ
& sequere eã. disce: Dic: miscđiamea
& refugium meũ susceptor m̃s & erutor
ms Protector m̃s: Susceptor ms
ne cadã. Crutor: ne hereã. ꝓtector:
ne feriar. Protector mĩs & iuipsos pe¬
Raui In his om̃ib: in toto labore meo
in omnib proelus meis: in omnib: diffi¬
cultatib meis. in ipso sꝑaui: Quisosdis
innotiusti ei quid esthomo qm̃ in notu¬
isti ei: Auttilios hoorinis aõ egtioras
eũ : ȩstimas eũ tanti facis. tantipendis
Ordinas nosti sub quo ponas supra qͥd
ponas . Estimatio enĩ ẽ. quanti p̃ti sit
quidq: quanti ȩstimauit hommẽ qui
ꝓ eo ui cit. sanguinẽ fudit. Quid est
homo qm̃ in notuisti ei : cui. qͥs inno¬
tuisti : quid ẽ filius hominis qm̃ aesti¬
mas eum : quanti eũ pendis. tanti eum
estimas: p̃ciosũ qͥddã ẽẽ ostendi
non enĩ sic ds̃ aestimat hominẽ : quomꝰ
homo ȩstimat hominẽ. Quando inue¬

Expanded text:
de? Nam modo pugnas. «Quaere pacem, de? Nam modo pugnas. «Quaere pacem, et sequere eam» . Disce, dic, «Misericordia mea et refugium meum, susceptor meus et erutor meus, protector meus. Susceptor,» ne cadam; «erutor,» ne haeream; «protector,» ne feriar. «Protector meus, et in ipso speravi.» In his omnibus, in toto labore meo, in omnibus praeliis meis, in omnibus difficultatibus meis in ipso speravi. «Qui subdit» innotuisti ei. Quid est homo, quoniam innotuisti ei? aut filius hominis, quoniam aestimas eum?» Aestimas eum, tanti facis, tanti pendis: ordinas, nosti sub quo ponas, supra quid ponas. Aestimatio enim est, quanti pretii sit quidque. Quanti aestimavit hominem, qui pro eo Unici sanguinem fudit? «Quid est homo, quoniam innotuisti ci?» Cui, quis innotuisti Quid est «filius hominis, quoniam aestimas eum?» Quoniam tanti eum pendis, tanti eum aestimas, pretiosum quidNon enim Deus sic aestimat hominem, quomodo homo aestimat hominem: quando inve
Abbreviated transcription (Latin):
ctoria. plena pax. de hac nob̵ proelian¬
tib dr̃ : uenite filui audite me: timorẽ
dñi docebo uos. In proelio estis. in conti¬
one confligitis : & tanquã quandã reqͥẽ
desideratis. Quis ÷ homo qui uult uitã
& diligit uidere dies bonos : quis ẽ qui
non dicat ego: ibi uita. ibi dies boni u
bi nihil cencupiscit aduersus sp̃m ubi
ñ dr̃ pugna. sed gaude. Sed quis ẽ qui
hos dies uelit: omnis homo certedic̃
ego Audi quid sequit᷑. Video quia laboras :
uideo quia inpugna in perriculo
diuersaris. Audi quid sequitur : Doceat
manus ad proeliũ : digitos in bellũ : Coni¬
tine linguã tuã amalo: & labia tua
ne loquantur dolũ: Dedina amalo &
fac bonũ. Quomodo enĩ poteris facere
bonũ. nisi declinaueris amalo quid
quęro ut uestias a quando adhuc ex¬
spolias : quid quȩro ut dones. quando
ad huc rapis: declina amalo. & fac
primo pauꝑ: ut gaudeat de te pauper
declina amalo & facbonĩ. Qua merce¬

Expanded text:
ctoria plena pax. De hac nobis praelianctoria plena pax. De hac nobis praeliantibus dicitur: «Venite, filii, audite me; timorem Domini docebo vos.» In praelio estis, in contentione confligitis; et tamen quamdam requiem desideratis. «Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos?» Quis est qui non dicat: Ego? Ibi vita, ibi dies boni, ubi nihil concupiscit adversus spiritum: ubi non dicitur, Pugna; sed Gaude. Sed quis est qui hos dies velit? Omnis homo certe dicit: Ego. Audi quid sequitur. Video quia laboras, video quia in pugna, in periculo diversaris: audi quid sequitur; docet manus in praelium, digitos in bellum. «Contine linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum; declina a malo, et fac bonum.» Quomodo enim poteris facere bonum, nisi declinaveris a malo? Quid quaero ut vestias, quando adhuc exspolias? quid quaero ut dones, quando adhuc rapis? «Declina a malo, et fac primo pauper, ut gaudeat de te pauper. «Declina a malo, et fac bonum.» Qua merce
Abbreviated transcription (Latin):
sura m̃si fueritis : in ea remetietur
uob. Adhoc enĩ inquit m̃sura. Non
ent̃ in m̃surã eiꝰdẽ generis .e sed ad
hoc eadẽ mensura. Ignosce : &ignos co
Est apud te m̃sura ueniȩ dandae:
inuenies apud  m̃surã ueniae
accipiendȩ Est apud te mensura
tribuendi qđ habes: inuenies
apud me m̃ surã accipiendi qđ non
sosceptor ors & eruron oñs Multũ
laborat proeliator: hic tenes concu¬
piscente spm̃ aduersus carnem :
tene qđ tenes Tunc erit plene qđ
uis cũ absorta fuerit mors inuicto¬
ra: quando resuscitatũ mortaler
hoc corpꝰ transfertur in habitudinẽ
angelicã & in cȩlestem sub uolat
qualitatẽ . Mortui inquit inxp̃o resur¬
gent primi. deinde & nos uiuentes
qui reliqui sumus inuentũ dni simul
cum illis rapiemꝰ in nubib: obuiam
Ibi ab sorbebit᷑ mors inuictoriã Ibi di¬
cet᷑ ubi ẽ mors coritentio tua:
ubi ẽ mers aculeus tuus : Non enĩ re¬
linquit᷑ nec mn animo nec incorpore
qđ rebell&̧ aduersus amorẽ dĩ plena ui¬

Expanded text:
si fueritis, in ea» «remetietur vobis» . Ad hoc enim, «In qua mensura:» non enim mensura ejusdem generis est; sed ad hoc eadem mensura, Ignosce, et ignosco. Est apud te mensura veniae dandae; invenies apud me mensuram veniae accipiendae: est apud te mensura tribuendi quod habes; invenies apud me mensuram accipiendi quod non susceptor meus et erutor meus.» Multum laborat praeliator hic, tenens concupiscentem adversus spiritum carnem. Tene quod tenes. Tunc erit plene quod vis, cum absorpta fuerit mors in victoriam; quando resuscitatum mortale hoc corpus transfertur in habitudinem angelicam, et in coelestem subvolat qualitatem. «Mortui,» inquit, «in Christo, resur ait: deinde nos uiuentes qui reliqui sumus simul cum illis rapiemur in nubibus in obuiam. Ibi absorbebitur mors in victoriam: ibi dicetur, «Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus» ? Non enim relinquetur, nec in animo, nec in corpore, quod rebellet adversus amorem Dei. Plena vi
Abbreviated transcription (Latin):
pheticũ sermonẽ : cui benefacitis in¬
tendentes tan quã lucernȩ lucenti
in obscuro loco. donec dies lucescat
& lucifer oriatur in cordib ur̃is.
in nocte manibꝰ tuis: id ẽ bonis
oꝑib in quire dm̃. ante quã ueniat
dies ille qui te lȩtific&. nec ueniat
qui te mestific&. Uide enĩ quã se¬
curus opereris : quia non deseris
reddat tibi: ideo corã eo. intꝰ habes
miscđiam. caritatẽ. ne aliquid fa¬
cias quanĩ studio placendi hominib
Manib: meis: oꝑib meis. Inumbra.
in hac uita. uhi ipse uidet: non ubi
hominibus placere studeo &
quid sequitur: & non sum deceptꝰ.
Homo uanitati similis factus est
dies eiꝰ. sicut umbra transeunt.

Expanded text:
pheticum sermonem, cui bene facitis inpheticum sermonem, cui bene facitis intendentes, quemadmodum lucernae lucenti in obscuro loco, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in cordibuin nocte, manibus tuis; id est, bonis operibus inquire Deum, antequam veniat dies ille qui te laetificet, ne veniat qui te moestificet. Vide enim quam securus opereris, quia non desereris reddat tibi ; ideo, «coram eo.» Intus habeas misericordiam, charitatem; ne aliquid facias quasi studio placendi hominibus. «Manibus meis,» operibus meis: in umbra, in hac vita: ubi ipse videt, non ubi placere hominibus studeo. Et quid sequitur? «Et non sum deceptus. Homo vanitati similis factus est; di
Abbreviated transcription (Latin):
Hic quid ait: Dies eius uelut
uorpaacprȩtereunt: Attendat
sibi homo in dieb umbrȩ suȩ: ut faci¬
at aliquid dignũ desideratę lucissuȩ
& si in nocte umbrae est: quȩ ratdiem
dies enĩ huius uanitatis hominis: di¬
lestia noceat᷑ nob. siue aliqua ꝓsꝑita¬
te mundus arrideat. totũ timendũ
tristatus ambulabam: solatiis opus
habemus & quicquid nob nunc exhi¬
b& ds̃. cum prospere exhib& : non est
gaudiũ beatoꝵ. sed solatio miseroꝵ.
Itaq agat aliquid in quã homo dignũ.
desiderata luce in istis dieb umbrae
suȩ : & nocte in quirat dm̃ sicut
scriptum ẽ. Indie tribulationis meȩ
dm̃ ex quisiui manib meis. noc te
coram eo. & non sũ deceptus. Quam
dicit diem tribulationis. nisi quã dic̃
& noctem: manib meis nocte corã eo
Adhuc in nocte sumꝰ & ad ꝓphetiae
lucernã uigilamus. Aliquid ꝓmissũ ÷
qđ adhuc expectatur: Sed quid ait
apłs p&rus: Habemus certiorẽ pro¬

Expanded text:
. Hic quid ait? «Dies ejus sicut . Hic quid ait? «Dies ejus sicut umbra praetereunt.» Attendat sibi homo in diebus umbrae suae, ut faciat aliquid dignum desideratae lucis suae; et si in noctis umbra est, quaerat diem. Dies enim hujus vanitatis, cognoslestia noceat nobis, sive aliqua prosperitate mundus arrideat, totum timendum Tota die contristatus ambulabam» . Solatiis opus habemus, et quidquid nobis nunc exhibet Deus, cum prospere exhibet, non est gaudium beatorum, sed consolatio miserorum. Itaque agat aliquid, inquam, homo dignum desiderata luce in istis diebus umbrae suae, et in nocte inquirat Deum, sicut scriptum est: «In die tribulationis meae Deum exquisivi manibus meis nocte coram eo, et non sum deceptus» . Quam dicit diem tribulationis, nisi quam dicit et noctem? «Manibus meis nocte coram eo.» Adhuc in nocte sumus, et ad prophetiae lucernam vigilamus. Aliquid promissum est quod adhuc exspectatur: sed quid ait apostolus, Habemus certiorem pro
Abbreviated transcription (Latin):
queris quomꝰ : Attende ad gr̃am uasis
pastoralis lapides de flumine in ex¬
ceptorio lactis pone. Ecce & ego tibi
dico immo tibi ipsa ueritas dicitꝰ ꝓrsus
non facis qđ uis pugnante carne ad¬
uersus spmtuũ : si ad istam pugnam
de te p̃sumis: ammonendus es ne
frustra audieris. exultate dõ adiutori
nr̃o : si enĩ ꝑte impleres totũ: non
eit necessarius adiutor Rursus si
tu ipse tua uoluntate nihil ageres:
non uocaret᷑ aduitor: Adiutor enĩ
aliqͥd agentẽ adiuuat. deniq cum
dixis s& caro concupiscit aduersus
spm & sp̃s aduersus carnẽ ut non
eaquȩ uultis faciatis & ꝓposcus s&
te ante te ueluti deficientẽ te inte:
continuo misit ad iutorem Qđ st spũ¬
inquit ducimini ñ adhuc estis sub lege
Qui enĩ sublege ẽ: non impl& legem. sed
p̃mitur a lege : sic̃ ille dđ sub armis
erat. Ergo si spũ duceris : uidequis te
adiuuauit. ut impleas qđ uelis. Aduitor
tiuis. susceptor tuus. spes tua. quidoc&

Expanded text:
Quaeris quomodo? Attende ad gratiam vasis Quaeris quomodo? Attende ad gratiam vasis pastoralis, lapidem de flumine in exceptorio lactis pone. Ecce et ego tibi dico, imo tibi ipsa veritas dicit. Prorsus non facis quod vis, pugnante carne adversus spiritum tuum. Si ad istam pugnam de te praesumis, admonendus es, ne frustra audieris, «Exsultate Deo adjutori nostro» . Si enim per te impleres totum, non esset necessarius adjutor. Rursus, si tu ipse tua voluntate nihil ageres, non vocaretur adjutor: adjutor enim aliquid agentem adjuvat. Denique cum dixisset, «Caro concupiscispiritus adversus carnem; ut non ea quae vultis, faciatis;» et proposuisset te ante te, veluti deficientem te in te, continuo misit ad adjutorem: «Quod si spiritu ducimini, non adhuc estis sub Lege.» Qui enim sub lege est, non implet legem, sed premitur a lege; sicut ille David sub armis erat. Ergo si spiritu duceris, vide quis te adjuvabit, ut impleas quod velis. Adjutor tuus, susceptor tuus, spes tua qui docet
Abbreviated transcription (Latin):
qua si sentias uicis. Nam diabolum
insidiantem non sentis. si ergo edo¬
muisti auaritiã : attendis alterũ
p̃ponentẽ opꝰ & praemiũ. Quid ille ꝓpo¬
suit : fraudem & lucrũ. quid isti ꝓpo¬
nunt : In nocentiã. & coronã. fac &
tolle & ille dicit: & iste. Iamtu proeli¬
ator interior. si non es uictꝰ auaritia.
sed uictor auaritiȩ : illũ attendis. hun
uincis: Discernis enĩ utrũq & dicis.
Hic uideo opus & p̃mium. illiȩautem
aescam & laqueum. Neq enĩ aliqͥd dicis
inte : qđ non ꝑtineat adte : & enimex
peccato diuisus es aduersus te Trahis
concupiscentiae ꝓpaginẽ : & traducem
mortis. habes qđ contra pugnes inte
habes qđ expugues inte : sed habes
quẽ in uoces ut pugnantẽ adiuu&te
ut uincentẽ coron& te. qui non existen¬
tem fecitte. quomꝰ inqͥs uincã : Ecce
ipse apłs difficilium p̃miũ ꝓponit:
& quã laborio sũ sit aut fronte insupe¬
rabile : si ñ intelligo ipse ostendit. Caro

Expanded text:
quam sentiens vincis; nam diabolum quam sentiens vincis; nam diabolum insidiantem non sentis: si ergo edomuisti avaritiam, attendis alterum proponentem opus et praemium. Quid ille proposuit? Fraudem et lucrum. Quid iste proponit? Innocentiam et coronam. Fac et tolle, et ille dicit, et iste. Jam tu praelatior interior, si non es victus avaritia, sed victor avaritiae; illum attendis, hunc vincis. Discernis enim utrumque, et dicis: Hic video opus et praemium, illic autem escam et laqueum. Neque enim aliquid dicis in te, quod non pertineat ad te. Etenim ex peccato divisus es adversum te. Trahis concupiscentiae propaginem et traducem mortis: habes contra quod pugnes in te, habes quod expugnes in te. Sed habes quem invoces, ut pugnantem adjuvet te, et vincentem coronet te, qui non existentem fecit te. 6. Quomodo, inquis, vincam? Ecce ipse Apostolus difficillimum praelium proponit, et quam laboriosum sit aut forte insuperabile, si non intelligo, ipse ostendit. «Caro
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑. Caro concupiscit aduersus sp̃m¬
sp̃s autẽ aduersus carnẽ : ut non eaquȩ
uultis faciatis & hoc graue bellum.
& qđ ẽ molestius in ȩtnum. In quo
bello si sit quisq uictor illos quos
non uid& in imicos continuo suꝑabit
Non enĩ tẽptat diabolus uł angłi eius.
nisi qđ inte carnale dominatur nã
quomꝰ uincimꝰ illos hostes quos ñ uidemꝰ
nisi quia carnales interiores motus
nr̃os sentimꝰ : hoc confligimꝰ. & illos
ꝑcutimꝰ. In amore pecuniȩ : domina.¬
tor auaricia. dominante tibi auari¬
cia : diabolus forinsecus lucrũ cum
fraude ꝓponit. Plerũq enĩ ad lucrũ
ñ ꝑuenis: nisi fraudem feceris ꝓpo¬
nit gͦ ille forinsecus auaritiae sueor
quãm tu non uicisti quã non domu¬
isti : quã non tͥ subiecisti ꝓ ponit tan¬
quã athletȩ suo malus agoniteta
fraudẽ & lucrum opus & premiũ:
fac & tolle Tu aut̃ si calcas auariti¬
am : si tibi interius non dominatur:

Expanded text:
batur: «Caro concupiscit adversus spbatur: «Caro concupiscit adversus spspiritus adversus carnem; ut non ea quae vultis, faciatis.» Et hoc grave bellum, et quod est molestius, internum. In quo bello si sit quisque victor, illos quos non videt inimicos, continuo superabit. Non enim tentat diabolus vel angeli ejus, nisi quod in te carnale dominatur. Nam quomodo vincimus illos hostes quos non videmus, nisi quia carnales interiores motus nostros sentimus? Cum his confligimus, et illos percutimus. In amore pecuniae dominatur avaritia: dominanti tibi avaritiae diabolus forinsecus lucrum cum fraude proponit. Plerumque enim ad lucrum non pervenis, nisi fraudem feceris. Proponit ergo ille forinsecus avaritiae tuae quam intus non vicisti, quam non domuisti, quam non tibi subjecisti; proponit tanquam, athletae suo malus agonotheta fraudem et lucrum, opus et praemium: Fac, et tolle. Tu autem si calcas avaritiam, si tibi interius non dominatur,
Abbreviated transcription (Latin):
cognouit Hlȩ tenebrȩ ñ s̃ natura sed
uolimtate . Anima enĩ ꝑ se ipsã ñ luc&
quia humilit̃ ac ueraciter cantat
tu illumin ab̵ lucernã meã dñe ds̃m̃s¬
illumina tenebras meas. Apud te
inquit fons uitȩ : & in lumine tuo
uidebimus lum̃ non in lumine nr̃o:
sed in lumine tuo Nam & oculi nr̃i
lumina uocantur: & tamen lux ex.¬
trinsecus si desit. etiam sani & paten¬
tes intenebris remanebunt. Ergo bel¬
lum gerimꝰ aduersus rectores tenebrarũ
harum : rectores scilic& infidelium dia¬
bolũ & angłos eius. rectores gladu il.
lius de quo pugnat diabolus aduersus
fideles: sed quomͦ goliȩ de suo gladio
caput amputet᷑: ita cũ creduntꝰ infide.¬
les dicit᷑ eis : fuistis aliquando tene¬
brȩ : nunc autẽ lux in dño. Pugnastis
de manu goliae iã inmanu xp̃i. tollite
caput goliȩ: hoc enĩ unũ proelium
Alterum autẽ : unicuiq: in se ipso modo
Genus hoc belli: ex apłica epła lege¬

Expanded text:
cognovit» . Hae tenebrae non sunt natura, sed cognovit» . Hae tenebrae non sunt natura, sed voluntate. Anima enim per semetipsam non lucet: quia humiliter et veraciter cantat, «Tu illuminabis lucernam meam, Domillumina tenebras meas» : et, «Apud te,» inquit, «fons vitae; in lumine tuo videbimus lumen» ; non in lumine nostro, sed «in lumine tuo.» Nam et oculi nostri lumina vocantur; et tamen lux extrinsecus si desit, etiam sani et patentes, in tenebris remanebunt. Ergo bellum gerimus adversus rectores tenebrarum harum, rectores scilicet infidelium, diabolum et angelos ejus, rectores gladii ejus de quo pugnat diabolus adversus fideles. Sed quomodo Goliae prostratosuo amputetur; ita cum credunt ipsi infideles, dicitur eis: «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . Pugnastis de manu Goliae, jam in manu Christi tollite caput Goliae. 5. Hoc unum praelium: alterum autem unicuique in seipso. Modo genus hoc belli ex apostolica Epistola lege
Abbreviated transcription (Latin):
digitos nrõs in bellũ hoc est An aliquid
Verũ tam̃ indigitis agnoscimꝰ uerta
diuisionẽ oꝑationis: & tam̃ radicem
curationũ in uno spũ. Alteri genera
linguarũ: alii ꝓphetia. alii duudicatio
sp̃uum. Omnia aut̃ hȩc oꝑatur unꝰ atq̃.
ꝓpria unicuiq ꝓut uult. Alii illud:
alii hoc Diuisiones ẽ oꝑationis:
Omnia hȩc oꝑat᷑ unus atq idem sp̃s
radix est unitatis. his gͦ digitis pu¬
re fortas se longum est : & gerere fa¬
cilius quã explicare. habemus unũ
bellũ : qđ cõmemorat apłs Non est
uob conluctatio aduersus carnẽ &
sanguinẽ : id est aduersus homines a
quibus uidemini pati molestias. Non
aduersus ipsos pugnatis : sed ad uersus
principes & potestates & rectores
mundi & ne intelligeres mundi cȩli
& t̾rȩ : ostendit quid dicerae Tenebra¬
rum inquit harum mudi scilic& Nor
qui ꝑ ipsum factus .ẽ quia & mundus
ũ ꝑ ipsum factus est: sed mundi qui eum
non cognouit. quia & mundus eũ non

Expanded text:
digitos nostros ad bellum. An aliquid Verumtamen in digitis agnoscimus divisionem operationis, et tamen radicem curationum in uno Spiritu, alii genera linguarum, alii prophetia, alii dijudicatio spirituum. Omnia autem haec operatur unus atque propria unicuique prout vult» . «Alii» illud, «alii» hoc; divisiones sunt operationis: «Omnia haec operatur unus atque idem Spiritus;» radix est unitatis. His ergo digitis pure fortasse longum est, et gerere facilius quam explicare. Habemus unum bellum quod commemorat Apostolus: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem,» id est, adversus homines a quibus videmini pati molestias; non adversus ipsos pugnatis: «sed adversus principes et potestates et rectores mundi.» Et ne intelligeres mundi, coeli et terrae, ostendit quid diceret: «Tenebrarum,» inquit, «harum» . Mundi scilicet, non qui per ipsum factus est; quia, «Et mundus per eum factus est:» sed mundi qui eum non cognovit; quia, «Et mundus eum non
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit dđ legẽ sine gr̃a oꝑariñ posse
nisi cũ illos lapides quinq quib signi¬
ficabat᷑ lex in libris quinq coniungere
uolens gr̃ȩ posuit inuase pastorali
quo lac mulgere consueuerat: his ar¬
matus. grã utiq armatꝰ. & ideo p̃sumens
ñ de se sed de d̃o suo ꝓcessit aduersusgo¬
liam suꝑbũ. se iactantẽ. dese p̃sumentem:
tulit unum lapidẽ iecit inimicũ. in fronꝰ¬
tẽ ꝑcussit. Cecidit ex eo loco corporis
ubi sanguinẽ xp̃i non habuit Hocquoq
lic& attendas: quinq lapides posuit. u¬
rentes inuicẽ in dilectione : studentes
seruare unitatẽ sp̃s inuinculo pacis
suis. Quando aut̃ credunt magni eius
quos ille inmanu habebat. & de quib
cȩteras animas trucidabat. conuer¬
tunt linguas suas contra diabolum.
& sic golię de gladio suo caput in ci¬
ditur. Mysterium tituli pro
temporis breuitate tractauimꝰ :
uid eamus quid habeat ipse psalmus

Expanded text:
ostendit David Legem sine gratia operari non posse, ostendit David Legem sine gratia operari non posse, nisi cum illos lapides quinque, quibus significabatur Lex in libris quinque, conjungere volens gratiae, posuit in vase pastorali, quo lac mulgere consueverat? His armatus, gratia utique armatus, et ideo praesumens non de se, sed de Domino suo, processit adversus Goliam superbum, se jactantem, de se praesumentem. Tulit unum lapidem, jecit, inimicum in fronte percussit; cecidit ex eo loco corporis, ubi signum Christi non habuit. Hoc quoque licet attendas: quinque lapides posuit, urentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis suis, quando credebant maligni ejus, quos ille in manu habebat, et de quibus caeteras animas trucidabat. Convertunt linguas suas contra diabolum, et sic Goliae de gladio suo caput inciditur. Mysterium tituli pro temporis brevitate tractavimus; videamus quid habeat ipse Psalmus
Abbreviated transcription (Latin):
opus humilitatis. exerceat᷑ in opib mi
uero corde & plena fiducia dicamiis
illi qui uid&. diitte nob sic̃ & nos
dimittimus Dic toto corde. dic tota
fiducia. dic securus: dimitte nobis
sicut & nos dimittimꝰ aut noli dimit¬
tere si non dimittemus. qđ &si nor
dixeris noli dimittere siñ dimittimꝰ:
prorsus ñ dimittit si non dimittimus
peq enĩ ut tusis impunitus peccator :
erit ille m̃dax ꝓmissor. Vis in qͥt ut
dimittã : dimitte & aliud opus
miscđi aelis ut dem : da. Uno loco
positum neuangelio. dimit᷑te &di¬
pttut uobis: date & dabitur uobis
Aliquid inquit & contra te teneo ali

Expanded text:
opus humilitatis, exerceatur in operibusopus humilitatis, exerceatur in operibusvero corde et plena fiducia dicimus illi qui videt: «Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus» . Dic toto corde, dic tota fiducia, dic securus, «Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus;» aut noli dimittere, si non dimittimus. Quod etsi non dixeris, Noli dimittere, si non dimittimus; prorsus non dimittit, si non dimittimus. Neque enim ut tu sis impunitus peccator, erit ille mendax promissor. Vis, inquit, ut dimittam? Dimitte. Est aliud opus misericordiae: Vis ut dem? Da. Uno loco positum est in Evangelio, «Dimittite, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis» . Aliquid, inquit, contra te tene
Abbreviated transcription (Latin):
nis tu dm̃: nũquã efficies ut tibi caro
qͥ ñ obtemperas dño torqueris a seruo
nũ qͥd si ñ prius tudõ ut deinde tibi
caro. poteris dicere hȩc uerba. bene¬
dictus dñs dr̃ ms qͥ doc& manus meas
in p̃liũ & digitos meos adbellum t
prȩliariuis indoctus: damnaberis
uictus Primo ergo te subdas deo
deinde illo docente & adiuuante prȩ¬
dic quȩ seqͣunt᷑. in prȩliandi periculo
ut ipse sim misericors: de nulla enĩ
re sic uincitur inimicus: quã cũ mise¬
ricordes smus: Omnino parat calum¬
nas ad iudiciũ : & ñ potest falsa obice¬
re quia ñ. ẽ apud quẽ sienĩ apud homi¬
nẽ iudicẽ nobiscũ ageret: poss& eũ fal
tionib falsis. Quia uero apud talẽ ui-¬
dicẽ causa nr̃a cum illo ẽ. qui falliñpo¬
test : ideo ambit ut ad peccatũ seducat
ut habeat uera quȩ obiciat & ubi: forte
aliquib eiꝰ fraudib suc cumbit huma¬
na fragilitas. Sequat᷑ in confessione

Expanded text:
nis Tu Deo, nunquam efficies ut Tibi caro. nis Tu Deo, nunquam efficies ut Tibi caro. Qui non obtemperas Domino, torqueris a servo. Numquid si non prius tu Deo, ut deinde tibi caro, poteris dicere haec verba, «Benedictus Dominus Deus meus, qui docet manus meas in praelium, et digitos meos ad bellum?» Praeliari vis indoctus, damnaberis victus. Primo ergo te subdas Deo; deinde illo docente te et adjuvante praedic quae sequuntur, in praeliandi periculo ut et ipse sim misericors? De nulla enim re sic vincitur inimicus, quam cum misericordes sumus. Omnino parat calumnias ad judicium, et non potest falsa objicere, quia non est apud quem. Si enim apud hominem judicem nobiscum ageret, posset eum mennationibus falsis: quia vero apud talem judicem causa nostra cum illo est, qui falli non potest; ideo ambit ut ad peccatum seducat, ut habeat vera quae objiciat. Et ubi forte aliquibus ejus fraudibus succumbit humana fragilitas, sequatur in confessione
Abbreviated transcription (Latin):
ura ꝑ inhabitantẽ spm eiꝰ in nobis. Ibi
iã qđ nec pugn& erit: nec qđ titillet
Totũ cadit in pace. Non enĩ contraria
natura contra aliã naturã pugnat.
sed tanqͣm in domo maritus & uxor
si aduersus se dissentiant. molestus
& periculosus labor: si maritus uin¬
catur & uxor dominet᷑ : pax ꝑuerrã
si autẽ uxor marito dominanti subi¬
ciat᷑: pax recta: non tam̃ aliud ex alia
natura : quia ex homine facta mulier
uiro Caro tua: conuix tua famula tua
qđ lib& deputa: opus ẽ. ut subicias
Et sipugnas: ut ꝓsit pugnas. hoc enĩ
expedit inferius subici supiori ut
& ille qͥ sibi subici uult qđ ẽ inferius
subiciat᷑ suꝑiorise. A gnosce ordinẽ :
quȩre pacẽ Tu dõ tibi caro. Quid
iustius : quid pulchrius : tumaiori :
tibi minor serui tuei qͥfecitte ut
tibi seruiat qđ factũ ẽ ꝓpter te.
non enĩ hunc ordinẽ nouimꝰ. neq hunc
ordinẽ cõmendamꝰ tibi caro & tudõ
sed tu caro & tibidõ. Si autẽ contem¬

Expanded text:
r inhabitantem Spiritum ejus in vobis» . Ibi jam nec quod pugnet erit, nec quod titillet; totum cedet in pace. Non enim contraria natura contra aliam naturam pugnat, sed tanquam in domo maritus et uxor. Si adversus se dissentiant, molestus et periculosus labor; si maritus vincatur et uxor dominetur, pax perversa: si autem uxor marito dominanti subjiciatur, pax recta; non tamen aliud ex alia natura, quia ex homine facta mulier viro. Caro tua, conjux tua, famula tua: quodlibet deputa, opus est ut subjicias; et si pugnas, ut prosit pugna. Hoc enim expedit, inferius subjici superiori; ut et ille qui sibi subjici vult quod est inferius se, subjiciatur superiori se. Agnosce ordinem, quaere pacem. Tu Deo, tibi caro. Quid justius? quid pulchrius? Tu majori, minor tibi: servi tu ei qui fecit te, ut tibi serviat quod factum est propter te. Non enim hunc ordinem novimus, neque hunc ordinem commendamus. Tibi caro et tu Deo; sed, Tu Deo, et tibi caro. Si autem contem
Abbreviated transcription (Latin):
dicitis : BEATUS Popłs cuius dũs ds̃
ipsius. habete ergo sinistrã : sed insi¬
nistra desiđate dexterã. ut ponamini
ad dexteram. A sinistra enĩ habuer
sinistram. Apud quos esuriuit : & de¬
der̃ ei manducare sitiuit: potũ deder̃
hospes fuit: susceper . Nudus fuit
uestier. hoc totũ de sinistra abstuler̃
& ad dexterã oꝑa transtuler̃. ut ad
dex terã ponerent᷑. Dixer̃ ergo uaniloqͥ
filii alieni beatũ popłm cui hȩc sunt:

Expanded text:
dicitis? «Beatus populus cujus Dominus Deus dicitis? «Beatus populus cujus Dominus Deus ipsius.» Habete ergo sinistram, sed in sinistra: desiderate dexteram, ut ponamini ad dexteram. In sinistra enim habuerunt sinistram, apud quos esurivit, et dederunt ei manducare; sitivit, potumi dederunt; hospes fuit, susceperunt; nudus fuit, vestierunt . Hoc totum de sinistra abstulerunt, et ad dexterae opera transtulerunt, ut ad dexteram ponerentur. «Dixerunt» ergo vaniloqui filii alieni «bea
Abbreviated transcription (Latin):
capite : accipi& in hoc scło septies tantũ:
istiuaniloqͥ : quare uanitatẽ locutũ ẽ
os eoꝵ : quia dextera eoꝵ dextera iniqui¬
tatis. non ergo eos arguo. qͥa filii eoꝵ ue¬
lut nouellȩ constabilitȩ a uiuentute sua
nec quia filiȩ eoꝵ ornatȩ sic̃ similitudo
tẽpli. nec qͥa cetera abundantia & pax
trena aderat eis. sed quare arguo:
beatũ dixeruiã popłm cui hȩc stiN
oloquentes homines uanitatẽ: beatum
dixer̃ popłm cui hȩc s̃. Perdider̃ uerã
dexteram maligni. ꝑuersi: beneficia dĩ
inuersi se uestier̃ : Omaligni. o uaniloqͥ
o filii alieni: beatũ dixer̃ popłm cui
hec sunt qđ ad sinistramerat: ad dex¬
terã posuer̃. beatũ dixer̃ popłm cui hȩc
sunt quid tu dauid: qͥd tu corpus xp̃i:
quid uos m̃bra xp̃i : qͥd uos ñ filii alieni
sed dĩ : qm̃ uaniloqͥ filii alieni beatum
dixer̃ popłm cui hȩc sunt uos quid

Expanded text:
capite: «Accipiet in hoc saeculo septies tantum.» capite: «Accipiet in hoc saeculo septies tantum.» isti vaniloqui? quare vanitatem locutum est os eorum? Quia «dextera eorum dextera iniquitatis.» Non ergo eos arguo; quia filii eorum velut novellae constabilitae a juventute sua, nec quia filiae eorum ornatae sicut similitudo templi, nec quia caetera abundantia et pax terrena aderat eis: sed quare arguo? «Beatum dixerunt populum cui haec sunt.» O loquentes homines vanitatem! «Beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Perdiderunt veram dexteram; maligni, perversi, beneficia Dei inverse vestierunt. O maligni, o vaniloqui, o filii alieni! «Beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Quod ad sinistram erat, ad dexteram posuerunt: «Beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Quid tu, David? quid tu, corpus Christi? quid vos, membra Christi? quid vos, non filii alieni, sed Dei? Quoniam vaniloqui filii alieni «beatum dixerunt populum cui haec sunt:» vos, quid
Abbreviated transcription (Latin):
tum . ẽ ꝓmissionẽ habens uitȩ p̃sentis
& future ꝓmissionẽ inqͥt habens uitȩ
p̾sentis & futurȩ. Quid in presenti :¬
sinistra sub capite quid infuturo : dextera
eius cõplectet᷑ me. Tempori necessaria
quȩritis : quȩrite primũ regnũ dĩ id est
dexcterã: & hȩc om̃ia apponent᷑ uobis
habebitis hic inqͥt & diuitias & głam:
&in futuro scło uitã ȩt̃nam Et sinistra
continebo infirmitatẽ ur̃am : & dextera
coronabo ꝓfectionẽ ur̃am An forte apłi
relinquentes om̃ia sua aut pauperib
qđ habebant distribuentes. sine diuitiis
in hoc scłoremanser̃ : & ubi ẽ. illa ꝓmis¬
sio sinistre Accipient in hoc scło septies
tantũ: multiplicationẽ ꝓmisit & reue.¬
ra qͥd desit homini dĩ: siquis forte in¬
fidelis ẽ unã domũ aut paucas hab&:
fidelis hominis totus mundus diuitia¬
rum ẽ Uides sinistram eius plenã sub

Expanded text:
tum est: «Promissionem habens vitae praesentis tum est: «Promissionem habens vitae praesentis et futurae» . «Promissionem,» inquit, «habens vitae praesentis et futurae.» Quid in praesenti? «Sinistra sub capite.» Quid in futuro? «Dextera ejus complectetur me.» Tempori necessaria quaeritis? «Quaerite primum regnum Dei,» id est, dexteram; «et haec omnia apponentur vobis» . Habebitis hic, inquit, et divitias et gloriam, et in futuro saeculo vitam aeternam: et sinistra continebo infirmitatem vestram, et dextera coronabo perfectionem vestram. An forte Apostoli relinquentes omnia sua, aut pauperibus quod habebant distribuentes, sine divitiis in hoc saeculo remanserunt? Et ubi est illa promissio sinistrae: «Accipiet in hoc saeculo septies tantum»? Multiplicationem promisit. Et revera, quid desit homini Dei? Si quis forte infidelis est, unam domum aut paucas habet: «Fidelis hominis totus mundus divitiarum est» . Vide sinistram ejus plenam sub
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi dextera : ibi eẽ deb& desideriũ nr̃m
sinistra utamur ad tempus dexteram
desideremꝰ in ȩt̃nũ. Diuitiȩ si fluant
ne apponatis cor Si enĩ diuitis flu¬
entibus cor apposueritis qđ sinistrũ
est destrum facietis Corrigite uos
agnoscite sapientiã amplectentẽ uos
cui dictũ ẽ sinistra eius sub capite
meo & dextera eiꝰ cõplecteturme
Videte a matoria scã cantica. ui¬
sponsa. de sponso : sinistra enis sub
capite meo & dex tera eius amplec¬
tetur me Sinistra sub capite
dextã suꝑ caput. Amplectentes enim
de suꝑ brachium suꝑ caput : sinistra
autem subter caput: sinistra inquit
euis sub capite meo: Non enĩ me de¬
sen& & in tẽporalib necessariis: sed tam̃
ipsa sinistra sub capite erit: non capiti
p̃ponet᷑. sed erit sub capite: ut dextera
eus conplectat᷑ me. pollicens uitã ȩt̃nã
lta enĩ sinistra sub capite: si dextera suꝑ
caput amplectet᷑. Qđ ad timotheũ scrip.¬

Expanded text:
: ibi dextera, ibi esse debet desiderium nostrum. : ibi dextera, ibi esse debet desiderium nostrum. Sinistra utamur ad tempus, dexteram desideremus in aeternum. Divitiae si fluant, ne apponatis cor . Si enim divitiis fluentibus cor apposueritis, quod sinistrum est, dextrum facietis. Corrigite vos, agnoscite sapientiam amplectentem vos; cui dictum est, «Sinistra ejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur me» . Videte amatoria sancta cantica; visponsa de sponso? «Sinistra ejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur me.» Sinistra sub capite, dextera super caput. Amplectentis enim desuper brachium super caput, sinistra autem subter caput. «Sinistra,» inquit, «ejus sub capite meo.» Non enim me deseret in temporalibus necessariis: sed tamen ipsa sinistra sub capite erit; non capiti praeponetur, sed erit sub capite; ut dextera ejus complectatur me, pollicens vitam aeternam. Ita enim sinistra sub capite, si dextera super caput; impleturque quod ad Timotheum scrip
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo non ẽ ista felicitas. Aut debent ea
iusti diffugere. aut ñ inuenisse domũ
iustĩ habentẽ reb his om̃ib plenã
Ista felicitate non erat domus abra he
abundans auro. argento familia filiis
pecoribus : Nonne ia cob sc̃s patriar¬
cha fugiens a facie esau fris sui ir
mesopotamiã seruiens: ditatus re¬
gressus est & egit grãs dño dõ suo quia
inuirga sua transiit fluuiũ & regres¬
sus est cũ tanta abundantia pecoꝵ
atq filioꝵ : quid dicimꝰ : non ẽ ista fe¬
licitas: sit lic&: sed sinistra Quidẽ
sinistra: temporalis mortalis. cor¬
poralis: nolo illã iã defugias sed neq
dexterã putes Non enĩ isti ideo ma¬
ligni. id eo uani quia his abunda¬
bant: sed quia id qđ sinistrũ eẽ debu¬
it in dextro ponebant : Ideo & dexta
eoꝵ dext̃a iniquitatis. Ideo oseoꝵ lo¬
cutum ẽ uanitatẽ : quia hoc indexta
posuer̃ qđ in sinistra habere debuer̃
Quid enĩ indext̃a ponere debuerunt :

Expanded text:
Ergo non est ista felicitas? aut debent eam Ergo non est ista felicitas? aut debent eam justi defugere? aut non invenis et domum justi abundantem rebus his omnibus, plenam ista felicitate? Non erat domus Abrahae abundans auro, argento, filiis, familia, pecoribus ? Nonne Jacob sanctus patriarcha fugiens a facie Esau fratris sui in Mesopotamiam, serviens ditatus, regressus est, et egit gratias Domino Deo suo, quia in virga sua transiit fluvium, et regressus est cum tanta abundantia pecorum atque filiorum ? Quid dicimus? non est ista felicitas? Sit licet, sed sinistra. Quid est, sinistra. Temporalis, mortalis, corporalis. Nolo illam jam diffugias, sed neque dexteram putes. Non enim isti ideo maligni, ideo vani, quia his abundabant; sed quia id quod sinistrum esse debuit, in dextera ponebant. Ideo «et dextera eorum dextera iniquitatis;» ideo «os eorum locutum est vanitatem:» quia hoc in dextera posuerunt, quod in sinistra habere debuerunt. Quid enim in dextera ponere debuerunt? D
Abbreviated transcription (Latin):
mini. quoꝵ os locutum ẽ uanitatem
& dextera eoꝵ dext̃a iniquitatis quã
uanitatẽ locutũ ẽ os eoꝵ: & quȩ dexte¬
ra eoꝵ iniquitatis .ẽ. dextera : Audi
Quoꝵ filii ipsoꝵ uelut norelle consta¬
bilitȩ a iuuentute sua filiae
eoꝵ compositȩ & ornatȩ sic
similitudo tẽpli. Cellaria eoꝵ
plena. eructantia ex hoc in hoc¬
N Oues eoꝵ foecunde. multiplicantes
in egressib: suis boues eoꝵ crasse:¬
II Non ẽ ruina sepis nec exitus neq ela¬
mor inplateis eoꝵ. Ergo non ẽ ista
felicitas. Int̾rogo filios regni cȩloꝵ:
in t̃rogo ꝓgeniem resurrectionis
inaeternum in t̃rogo corpꝰ xp̃i. mem¬
bra xp̃i. templi dĩ: ergo non ẽ ista fe¬
licitas. habere filios in columes filias
ornatas. plena cellaria. abundantia
pecora. nullã ruinã ñ dico parietis
sed nec sepis. Nullũ tumultũ & clamorẽ
inplateis. sed quietã pacẽ ab undan¬
tam copiã rerũ in domib inciuitatib

Expanded text:
mini. «Quorum os locutum est vanitatem, mini. «Quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis.» Quam vanitatem locutum est os eorum, et quae dextera eorum iniquitatis est dextera? Audi: «Quorum filii ipsorum velut novellae constabilitae a juventute sua; filiae eorum compositae, et ornatae sicut similitudo templi: cellaria eorum plena, eructantia ex hoc in hoc: oves rassi: non est ruina sepis, nec exitus; neque clamor in plateis eorum.» Ergo non est ista felicitas? Interrogo filios regni coelorum, interrogo progeniem resurrectionis in aeternum, interrogo corpus Christi, membra Christi, templum Dei: Ergo non est ista felicitas, habere filios incolumes, filias ornatas, plena cellaria, abundantia pecora, nullam ruinam, non dico parietis, sed nec sepis; nullum tumultum et clamorem in plateis, sed quietem, pacem, abundantiam, copiam rerum in domibus, in civitatibus?
Abbreviated transcription (Latin):
s iuuentute sua. quoꝵ filii ipsorũ
ut nouellȩ constabilitȩ iniuuentute
sua: felicitatẽ ipsoꝵ uult enumerare
Attendite flucis. Filii pacis attendite
filii eccłe. membra xp̃i. attendite quos
dicat alienigenas. quos dicat filios ali¬
enos. quos dicat aquas contradictionis
quos dicat gladium malignũ : Attendi¬
te obsecro: quia int̾ istos periclitamini
int̃horũ linquas aduersus carnis ur̃ȩ
desideria dimicatis: int̃ horũ linguas
positas in mani diaboli de quib p̃ue¬
nat conluctationẽ habecis ñ aduer¬
sus carnẽ & sanguinẽ : sed aduersus pͥn¬
cipes & potestates. & rectores mundi
tenebrarũ harũ. hoc ẽ iniquorum
Attendite : ut discernatis uos At tendi¬
te. ne putetis uerã felicitatẽ eẽ quã
sibi optant homines : aut infirmi aut
maligni. Ecce fr̃s. certe filios alienos
dix̃ : certe aquas multas. certe gladiũ
malignũ uidete uanitatẽ quam lo¬
quuntur: & cauete ne talia loquami¬
ni Cauete ne talia loquentes imite¬

Expanded text:
lii ipsorum velut novellae constabilitae in juventute sua.» Felicitatem ipsorum vult enumerare. Attendite, filii lucis, filii pacis; attendite, filii Ecclesiae, membra Christi; attendite quos dicat alienigenas, quos dicat filios alienos, quos dicat aquas contradictionis, quos dicat gladium malignum. Attendite, obsecro; quia inter istos periclitamini, inter horum linguas adversus carnis vestrae desideria dimicatis: inter horum linguas positas in manu diaboli, de quibus pugnat, colluctationem habetis, «non adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, et rectores mundi tenebrarum harum» , hoc est, iniquorum. Attendite, ut discernatis vos; attendite, ne putetis veram felicitatem esse, quam sibi optant homines aut infirmi aut maligni. Ecce, fratres, certe filios alienos dixit, certe aquas multas, certe gladium malignum. Videte vanitatem quam loquuntur, et cavete ne talia loquamini, cavete ne talia loquentes imite
Abbreviated transcription (Latin):
membris cum ea saulus insequer&.
clamauit de caelo. Saule. saule quid
me ꝑ sequeris: Audiamus ergo lo
phetia. Cantati enĩ sunt psalmi isti¬
longe antequã dñs de maria nasce¬
retur : non antequã dñs ess& semꝑ
enim creator omniũ: aliquando
aut̃ & natus excreatura. diuinitatẽ¬
aut̃ illã credamus: & quantũ possumꝰ
intelligamꝰ ęqualẽ patri. Sed illa di¬
ceps mortalitatis nrãe . Non de suo:
sed de nr̃o ut & nos efficerem᷑ partici¬
pes diuinitatis eius: non de nr̃o seđ

Expanded text:
membris, cum ea Saulus insequeretur, membris, cum ea Saulus insequeretur, clamavit de coelo, «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Audiamus ergo loqphetia. Cantati enim sunt ipsi Psalonge antequam Dominus de Maria nasceretur, non antequam Dominus esset: semper enim Creator omnium; aliquando autem et natus ex creatura. Divinitatem illam credamus, et quantum possumus, intelligamus aequalem Patri. Sed illa diceps nostrae mortalitatis, non de suo, sed de nostro; ut et nos efficeremur participes divinitatis ejus, non de nostro, sed
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩccła. dicit etiam ipsum adam for¬
mam futuri. Qui .ẽ. inquit forma futuri
Siergo adam forma futuri. quomodo
de latere dormientis eua facta. ẽ. sic
lancea manauer̃ sacram̃ta. quib for¬
maretur ȩccła. Nã de futura eadem
passione sua sic dicit in alio psalmo
Ego dormiui & somnum cȩpi & ex¬
surrexi. qm̃ dñs suscepit me. Ergodor¬
mitio intelligit᷑ passio. Eua de latere
dormientis ȩccła de latere patientis.
uoce nr̃a : quia unum se facit nobiscum
sic̃ dictum .ẽ. er̃ inquit duo in carne
una. Vnde dicit & ipse dñs in euangłio
cum de coniugio loqueret᷑ Igitur iã
non s̃duo: sed una caro : una caroqr
de nr̃a mortalitate carnẽ suscepit
Non aut̃ una diuinitas: quia ille cre¬
ator. nos creatura Quicquid igitur
loquitur dñs ex ꝑsona susceptae car¬
nis & ad illud caput ꝑtin& qđ iam
ascendit in caelũ. & ad ista membra
quae adhuc interrena peregrinati¬
one laborant Pro quib laborantib

Expanded text:
 . Dicit etiam ipsum Adam formam futuri: «Qui est,» inquit, «forma futuri» . Si ergo Adam forma futuri; quomodo de latere dormientis Eva facta est , sic lancea , manaverunt Sacramenta, quibus formaretur Ecclesia. Nam de futura eadem passione sua sic dicit in alio psalmo: «Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me» . Ergo dormitio intelligitur passio. Eva de latere dormientis, Ecclesia de latere patientis. voce nostra, quia unum se facit nobiscum; sicut dictum est, «Erunt duo in carne una.» Unde dicit et ipse Dominus in Evangelio, cum de conjugio loqueretur: «Igitur jam non sunt duo, sed una caro» . Una caro, quia de nostra mortalitate carnem suscepit: non autem una divinitas; quia ille Creator, nos creatura. Quidquid igitur Dominus loquitur ex persona susceptae carnis, et ad illud caput pertinet quod jam ascendit in coelum, et ad ista membra quae adhuc in terrena peregrinatione laborant: pro quibus laborantibus
Abbreviated transcription (Latin):
dens ad dex teram patris. Qui etiam
ꝓpter nos natus de uirgine. & sub
pontio pilato qualia nostis passus est:
te inqua detinebam᷑ a diabolo. donan-¬
do nobis delicta & ipso pretio nr̃o
sanguine suo delens crrographum
quo debitores tenebamur ¶Ipse est
rector & sponsus & redemptor
eccłae : caput nr̃m. & utiq si caput
.ẽ hab& corpus. Cos p̃us autẽ eius
scã eccła: quȩ etiam coniũx eius.
cui dicit apłs: uos autẽ estis corpꝰxp̃i:
& membra. Totus itaq xp̃s caput &
corpus. tanquã integer uir: quiã
& femina ex uiro facta ẽ. & ad uirũ
ꝑtin& & dictum ẽ de primo con¬
iugio Erunt duo in carne unia
hoc autem ad misterium int̃pretatur
apłs non frustra eẽ dictũ illis duob
hominib nisi quia in eis iã figurabatur

Expanded text:
dens ad dexteram Patris; qui etiam dens ad dexteram Patris; qui etiam propter nos natus de virgine, et sub Pontio Pilato, qualia nostis, passus est; s a captivitate, in qua detinebamur a diabolo, donans nobis delicta, et ipso pretio nostro sanguine suo delens chirographum quo debitores tenebamur . Ipse est rector et sponsus et redemptor Ecclesiae, caput nostrum. Et utique si caput est, habet corpus. Corpus autem ejus sancta Ecclesia, quae etiam conjux ejus; cui dicit Apostolus, «Vos autem estis corpus Christi et membra» . Totus itaque Christus caput et corpus, tanquam integer vir: quia et femina de viro facta est, et ad virum pertinet; et dictum est de primo conjugio, «Erunt duo in carne una» . Hoc autem ad mysterium interpretatur Apostolus non frustra esse dictum de illis duobus hominibus, nisi quia in eis jam figurabatur
Abbreviated transcription (Latin):
Salmum uobis breuempara¬
ueramus quem manda uera¬
mus cantari a lectore. sed
adhoram quantum uidetur per turbatꝰ
alterum ꝓ altero legit Maluimus
nos in errore lectoris sequi uolunta.¬
tẽ dĩ : quã nr̃am in nr̃o ꝓposito: siergo
uos in eius ꝓlixitate aliquandiu te¬
nuerimus: nobis non in putetis. sed cre¬
datis dm̃ nos non infructuose labora¬
re uoluisse Neq enĩ frustra in primo
peccato nr̃o pęnam accepimus : ut
in sudore uultus nr̃i panẽ manducemus
Tantum si panis .ẽ. attendite. Panis
Quem manifestatum habemus in
euangłio : ipsum queramus & in
ꝓphẽtis. hunc ibi non uident: suꝑ
quorum cor adhuc uelam̃ positum est
Unde audiuit caritas ura hesterno
die Nobis autẽ quia sacrificium
uespertinum crucis dñi conscindit
uelum. ut pateant iã templi secreta:
labore & sudore manducandus est
panis. Loquit᷑ autẽ dñs nr̃ iħs xp̃c¬
in ꝓphetis. aliquando ex ꝑsona capi.¬
tis nr̃i : qui .ẽ ipse xp̃s saluator. se¬

Expanded text:
salmum nobis brevem paraveramus, quem mandaveramus cantari a Lectore; sed ad horam, quantum videtur, perturbatus, alterum pro altero legit. Maluimus nos in errore Lectoris sequi voluntatem Dei, quam nostram in nostro proposito. Si ergo vos in ejus prolixitate aliquandiu tenuerimus, nobis non imputetis; sed credatis Deum nos non infructuose laborare voluisse. Neque enim frustra in primo peccato nostro poenam accepimus, ut in sudore vultus nostri panem manducemus . Tantum si panis est, attendite. Panis ndi» . Quem manifestatum habemus in Evangelio, ipsum quaeramus et in Prophetis. Hunc ibi non vident super quorum cor adhuc velamen positum est , unde audivit Charitas vestra hesterno die. Nobis autem quia sacrificium vespertinum crucis Domini conscidit velum , ut pateant jam templi secreta; labore et sudore, manducandus est panis. 2. Loquitur autem Dominus in Prophetis aliquando ex persona capitis nostri, qui est ipse Christus salvator, se
Abbreviated transcription (Latin):
nari posse peccatis aliorũ. Vt dũ ego
in longinqua peregrinatione mea facio
qđ in alio palmo gemo. id .ẽ. cũ his qui
oder̃ pacẽ sum pacificus. donet ꝑueniã
ad illam uisionem pacis. qđ int̃pretat᷑
aet̾na in cęlis. Ipsi litigando & calum¬
niundo seq separando accipiant non
plane in et̃nitatem. sed inuanitate
ciuitates suas . Probame ergo ds̃ & scito
cor meũ: Scrutare me & conosce
Semitas meas. Ut quidhoc: attende qđ
tisłnme: et deducme inuia ae Terna
scrutare inquit semita smeas : id .ẽ. consi¬
lia & cogitationes meas. Et uide si uia ini¬
quitatis sit in me. siue faciendo. siue con¬
sentiendo : & deducme in uia aeterna.
quid . Aliud dix̃. quã deduc me in xp̃o :
quis .ẽ. enĩ uia etna. nisi qui .ẽ. uita ȩt̃na:
aet̃nus. ẽ. enĩ qͥ dix̃ . Ego sum uia ueritas
& uita. si ergo aliquid inueneris inuia mea
qđ displiceat oculis tuis. qm̃ uia mea mor

Expanded text:
nari posse peccatis aliorum: ut dum ego nari posse peccatis aliorum: ut dum ego in longinqua peregrinatione mea facio quod in alio psalmo gemo, id est, cum iis qui oderant pacem sum pacificus , donec perveniam ad illam visionem pacis, quod interpretatur aeterna in coelis; ipsi litigando et calumniando seque separando, accipiant, non plane in aeternitate, sed «in vanitate civitates suas. Proba» ergo «me, Deus, et scito cor meum; scrutare me, et cognosce semitas meas.» Utquid hoc? Attende quisit in me, et deduc me in via aeterna. Scrutare,» inquit, «semitas meas,» id est consilia et cogitationes meas: «et vide si via iniquitatis sit in me,» sive faciendo, sive consentiendo; «et deduc me in via aeterna.» Quid aliud dicit, quam, deduc me in Christo? Quis est enim via aeterna, nisi qui est vita aeterna? Aeternus enim est qui dixit: «Ego sum via, veritas et vita» . Si ergo aliquid inveneris in via mea quod displiceat oculis tuis, quoniam via mea mor
Abbreviated transcription (Latin):
eos : eanamq ꝑfectione. sic oderat iniqͥ
ab impiis & iniquis iã corporalit̃ in fine
separandũ. nunc int̾ eos interim gemat.
cum illi occisi peccatores tam quã de ma¬
lorum cõmunione bonis calumniando.
& se quasi ꝑ occasionẽ malorum magis
abonis & in nocentib separando. sic acci-¬
piant inuanitate ciuitates suas. ut mul.¬
ti mali adhuc restent: qͥ eorũ separationẽ
non sequant᷑ sed a bonis usq infinẽ tole¬
randi in eadem ꝑmixtione remaneant
Quid int̾ hȩc agit corpus xp̃i. siue cen¬
tenũ. siue sexagenũ. siue tricenũ fructũ
afferens cum tolerantia: quid agit ꝓ.¬
xima xp̃i in medio filiarũ. sicut lilium
in medio spinarũ : quȩ s̃ uoces eiꝰ : quae
conscientia : quȩ spes filiȩ regis intrin¬
secus : Ecce audi quiddicat. PROBA
me ds̃ & scrio cor meum. Tuds̃. tuꝓba:
tu scito ñ homo. ñ hereticus. qui nec p̾ro¬
factis malorũ & illi putant contami¬

Expanded text:
eos? Ea namque perfectione sic oderat iniquieos? Ea namque perfectione sic oderat iniquiab impiis et iniquis etiam corporaliter in fine separandum, nunc inter eos interim gemat; et cum illi occisi peccatores tanquam de malorum communione bonis calumniando, et se quasi per occasionem malorum magis a bonis et innocentibus separando, sic accipiant in vanitate civitates suas, ut multi mali adhuc restent, qui eorum separationem non sequantur, sed a bonis usque in finem tolerandi, in eadem permixtione remaneant: quid inter haec agit corpus Christi, sive centenum, sive sexagenum, sive tricenum fructum afferens cum tolerantia ? Quid agit proxima Christi in medio filiarum. sicut lilium in medio spinarum ? Quae sunt voces ejus? quae conscientia? quae species filiae regis intrinsecus ? Ecce audi quid dicat: «Proba me, Deus, et scito cor meum.» Tu Deus, tu proba, tu scito; non homo, non haereticus, qui nec profactis malorum, et illi me putant contami