comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dedit potest repete̾ ab illo cuiꝰ res est
nec expensas suas si quasibi fecit. Et
oẽm utili ͭ ͤ ͫ quã exilla rehũit tenr᷑
restitue̾. et si restituat etiam rtm deti¬
orem ꝙͣtã ad ip̃m ꝑuenit nõ libãtur
Et si aliquo temꝑe medio fuit res me¬

Expanded text:
dedit poterit repetere ab illo cuius res est, nec expensas suas, si quas ibi fecit et omnem utilitatem quam ex illa re habuit, tenetur restituere. Si restituat etiam rem deteriorem quam ad ipsum pervenit, non liberatur et si aliquo tempore medio fuit me
Abbreviated transcription (Latin):
raptor ⁊ deducunt ex pensas nec oꝑas
suas. hoc quid̃ melligo si agat᷑ in foro
iudicii in foro aũt ꝑmĩali nõ credo hunc
rigorem eẽ ẜuand̾ Imnquũ eñi ess aligue
locupletaricum dãno alt̾ius postꝙͣ ꝯ ple¬
ns satiffactum ẽẽt de danno illato E¬
uid fi pͥncipalis feu pͥmus raptor ds¬
suel emptor restituit plens rei estima tõm
cum toto int̾esse. nũquid cet̾i qui emerãt
uel dono acceperunt libantur. K.ẜ. ray¬
ibid̃ satis credo ꝙ sic ꝓͣtum ad restitõm
faciendam dño rei. Tamen credo dd̾ depu
sũ quod suꝑ est deducto precio dato ꝓro re
illa si fuit res empta d cum ꝯcibio ecce
erogari in usu pauꝑm et agat pn̾iam

Expanded text:
raptor non deducunt expensas nec operas suas; quod tamen intelligo, si agatur in forma iudicii. In foro autem penitentiali non credo hunc rigorem esse servandum. Iniquum enim eset aliquem locupletari cum damno alterius, postquam ei plene satisfactum esset de damno. uid si principalis raptor restituit plene rei estimationem cum toto interesse; numquid ceteri qui emunt vel dono acceperunt liberantur? Satis credo quod sic, quantum ad restitutionem faciendam domino rei, tamen credo dicendum sive quod superest deducto pretio dato pro ea re, si fuit res empta debet cum consilio ecclesie erogare in usus pauperum et agat penitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
uel iudet iurum u̾ge̾ ad mopiam. et
hoc dic ꝙ si ibi suit aliqua denusto de illis
seꝑatim potest expende̾. siuõ non sint¬
ibi alia inisi de rapina nullomiͦ comedat
sed aliunde queiat eͬ uictum uel ab ami¬
cis eius uel gsanguitis suis. uel laboran¬
do manibus sus. uel alio quocuq modo

Expanded text:
t verum vergere ad inopiam, ut uod si ibi sunt aliqua de iusto, de illis separatim potest expendere. Si vero totum de rapina, nullo modo comedat, sed aliunde victum querat, vel ab amicis et consanguineis suis vel laborando manibus suis vel alio quocumque modo
Abbreviated transcription (Latin):
si tentatur ex ꝯ̃ctu. et ex maleficio nuĩ quid
pͥus est soluendum in hanc tam̃ ꝙͣ in illã
¶Item mĩquid ant̾iorib creditorib pͥus sol¬
uendum est ꝙͣ post̾iorib. et hñtib pignoͣ
iugilauit exigendo debitum iuidiꝰ uel
factast oñn creditoꝵ qui non hñt pignõ
uel ypothetas. uel non st̃ ꝑsons pͥułiate
runt pignoͣ hiis qui hñt ꝑsonales actõnes
tñi. potiores inꝙͣ ut soluatur eis ꝙͣtum ua¬
let pignus ¶ Inter ypothecarios aut cre¬
ditores. qui pͥmo est temꝑe. est potior in
iure. insi in quibusde casib spãlibz qui solent
sunt. ut pͥus soluatur quod de betur ex is.
ꝙd quod debetur eo aluis actionib non pͥuiłia¬

Expanded text:
si teneatur ex contractu et ex maleficio, numquid prius solvendum est in hanc causam quam in illam? Item numquid anterioribus creditoribus prius solvendum quam posterioribus et habentibus pignora vigilaverit, exigendo debitum in iudicium vel facta sunt omnium creditorum qui non habent pignora vel hypothecas vel nonrunt pignora, his qui habent personales actiones tantum. Potiores, inquam, ut solvatur eis quantum valet pignus. Inter hypothecarios autem creditores, qui prior est tempore, potior est et non videtur quod debitor debeat ei gratificare. sunt, ut prius quod debetur ex eis, quam quod debetur ex aliis actionibus non privi
Abbreviated transcription (Latin):
millo ͦ licet. uti tñ pcto alt̾i̾ꝰ ad bonm
licitum est quia et deus ntitur om̃bus
uti iuram̃to illius qui ꝑ falsos deos iutat
in quo manifẽ peccat eis reu̾entiã dĩnã
exhibens. Respondͭ ꝙ qui utitur fide illiꝰ
qui ꝑ falsos deos iurat nõ ad malũ sed
ad lonũ. nec pcto illius sesociat quo per
demonia uirauit. sed pacto bono eius quo
fidem ẜuauit si tñ induce̾t eum ad iuran¬
dum ꝑ falsos deos pͥcaret Ita etiam in ꝓpoĩ¬
to dicendum est ꝙ nullo ͦ licet induc̾e ali¬
quem ad uitandum pecciũa sub usura. li¬
cet tñ ab eo qui ꝑatus est hoc fac̾e̾. et usãs
exceicet mutum accipe̾ sub usuris pp̃ d
mainfestare bona que habet que la tures di¬
riprendo peccant ad hoc qd̾ non ocadat᷑¬

Expanded text:
o modo licet; uti tamen peccato alterius ad bonum licitum est, quia et Deus utitur omnibus uti iuramento eius qui per falsos deos iurat, in quo manifeste peccat, eis reverentiam divinam adhibens, respondit quod qui utitur fide illius qui per falsos deos iurat non ad malum sed ad bonum, non peccato illius se sociat, quo per demonia iuravit, sed pacto bono eius quo fidem servavit. Si tamen inducit eum ad iurandum per falsos deos, peccaret. Ita etiam in proposito dicendum est quod nullo modo licet inducere aliquem ad mutuandum sub usuris, licet tamen ab eo qui hoc paratus est facere et usuras ex certo mutuum accipere sub usuris, proptmanifestare bona que habet, que latrones diripiendo peccant, ad hoc quod non occidat
Abbreviated transcription (Latin):
quia si quis alt̾iꝰ iuirat ꝑ caputł ꝑ ocłos dm̃i
aut ꝑ alia m̾bra eius que ĩ cet̾is homĩb nõ
censent turpia uel in hoesta. uel ꝑ que ꝯsue¬
liter. Ribaldos aũt et illos qͥ pasfum et as¬
sidue iuxant ꝑ mẽbra dñi nõ audeo a pcto

Expanded text:
quod si quis aliquando iurat per caput aut oculos domini aut alia membra eius que in ceteris hominibus non censentur turpia vel inhonesta vel per que consuet mortaliter. Ribaldos autem et illos qui passim et assidue iurant per membra domini, non audeo a peccato
Abbreviated transcription (Latin):
a religiosis exemptis et aliis fiant ĩ¬
feudatioires de decimis detentie a laytis
et idem laici ꝙ illas ab ip̃is religiosis
ĩfeud̃ teneant recognoscant. nõ tñl
religioẜ eund̾ eisd̃ post tłem infeudatõm
uel recognitõm sic de facto p̾sumptam
acquire̾ uel recipe̾ absq dixcesanorum
eporum assensu ¶ Illas aũt decimas intel¬
liguis posse taliter a religios de maĩ¬
buo laycorum recipi nel acquiri q̃ añ¬

Expanded text:
a religiosis exemptis et aliis fiant infeudationes de decimis detentis a laicis et iidem laici quod illas ab ipsis religiosis in feudum teneant / recognoscant non tamen licet religiosis eisdem post talem infeudationem uel recognitionem sic de facto presumptam acquirere uel recipere absque diocesanorum episcoporum assensu. Illas autem decimas intellegimus posse taliter a religiosis de manu laicorum recipi uel acquiri que an
Abbreviated transcription (Latin):
acquirunt de manibus laycorum non¬
possunt pro ead nel simili portione si
de nouo post modum fiant nouaba in
eisd̃ pet̾e uel recipe̾ nonalium decimas
earund̾ nͥ alia rationabilis ꝑ quã hoc fi
ualeant causa subsit Que

Expanded text:
acquirunt de manibus laicorum possunt pro eadem uel simili portione si de nouo postmodum fiant noualia in eisdem petere uel percipere noualium decimas eorundem, nisi alia rationabilis per quam hoc facere ualeant
Abbreviated transcription (Latin):
q .i. Suis licite rez dabat oꝑam. ut qr
ingr᷑ causa discipline u̾berãt discipłm
nel quia deponebat aliquis fenũ de ciurio
et similia. ħ si adhibuit diligentiã quã
potuit licet respiciendo et clamando nõ
iiurs tarde uel remisse. sz tempore
ꝯgruo. et alte. ita ꝙ si aliquis erat ibi
uel magister nõ excercendo mod̾ disci
oꝑam rei licite et nõ adhibuit diligen¬
tiam debitam ut dictum est imputatur

Expanded text:
 Si vero licite rei dabat operam, ut quia magister causa discipline verberabat discipulum vel deponebat aliquis fenum de curru vet similia. Hic si adhibuit diligentiam quam potuit, videlicet respiciendo et proclamando, non nimis tarde vel demisse, sed tempore congruo et alte, ita quod si aliquis erat ibi vel magister non excedendo modum in operam rei licite et non adhibuit diligentiam debitam, ut dictum est, imputatur
Abbreviated transcription (Latin):
dium. ut cum aliquis proicit lapidem ad
auem uel al et alius tnssiens ex insꝑa¬
to ꝑcutitur et moritur. uel mad̾ arborẽ
et casu arboris aliquis oppͥmitt᷑ et simłi¬
a. ¶ Hic distingne quia aut dabat
oꝑam illicite ie. aut licite. Si illicite
ut puta proiciebat lapidem u̾sus loca
uͥ ꝯfueuerunt hor̃es tñssitum face̾ uel
dum furabat᷑ equin nel bonẽ aliquis
ab equo uel boue ꝑt ꝑcussus est et simłi¬

Expanded text:
ur, ut cum aliquis proiicit lapidem ad avem, vel alias et alius transiliens ex insperato percutitur et moritur; vel incidit arborem et casu arboris aliquis opprimitur et similia. Sed hic distingue, quod aut dabat operam illicite rei aut licite, utputa proiiciebat lapidem versus loca ubi consueverunt hominis transitum facere, vel dum furabatur bovem vel equum, aliquis a bove vel equo percussus est et simili
Abbreviated transcription (Latin):
ibid̾. Credo ꝙ sic. Nam eo ip̃o ꝙ p̾latuode¬
dit e lnĩam standi in scolis uel eundi io¬
mã. intll᷑ ei concessisse łmam faciendi
ea que honeste scolares et roipete sunt
itiuerantes solent face̾ .ar. exͥ de offi.¬

Expanded text:
 Credo quod sic, nam eo ipso quod prelatus dedit ei licentiam standi in scholis vel eundi Romam, intelligitur ei concessisse licentiam faciendi ea que honesti scholares et romipete sive itinerantes solent facere, preserti
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. In aliqua tamẽ religione frm̃s.
pam n morlem. ne uemalem. sed solũ
ad penã taxatam sustinend̃. quia ꝑ hunt
modum ad talia obẜuanda obligat᷑ quicũs
posset uemaliter at morliter peccate ex
neglia uel libidine seu ꝯtemptu cpatis¬

Expanded text:
t: « In aliqua tamen religione, fratrupam, neque mortalem, neque venialem, sed solum ad poenam taxatam sustinendam; quia per hunc modum ad talia observanda obligantur, qui tamen possent venialiter, vel mortaliter peccare ex negligentia, vel libidine, vel contemptu
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ faciend̾ est cum comide fi potest.
Pensande sunt tamen crrcunstantie .s. ꝙͣtitas
rei debite et remotio loci et expense que fierẽt¬
pro mittendo. et pauꝑtas uel diuitie illius
cui facienda est restitutio. quia tam modica
posser ẽẽ rei restituende sũma et tante expẽ¬
se que fierent ĩ mittendo. et tam diues ille
cui facienda est restitõ. ꝙ nullomi ͦ deberet
uelle pro de tam modica prox ͫ tantũ g̾uari

Expanded text:
semper est cum commode fieri potest: pensande sunt tamen circumstantie, scilicet quantitas rei debite et remotio loci et expense loci que fierent mittendo et paupertas vel divitie illius cui facienda est restitutio, quia tam modica posset esse rei summa et tante expense que fierent in mittendo et tam dives ille cui facienda est restitutio, quod nullo modo deberet velle pro re tam modica proximum tantum gravari.
Abbreviated transcription (Latin):
pmalis. et tunc ip̃e si uidi̾t eum pauꝑem
et egetem det ꝙ partem uel etiam totum
fu̾i̾t pauꝑib suis dist̾buat. et iste faciat
quicquid bom pot̾it orando. et aliis mod̾ pro
hus quorum fuant res Et si postea possit ali¬
qua lucͣri iux̾ possibłitatem suam eroget in

Expanded text:
reti et tunc ipse, si viderit eum pauperem et egentem, debet sibi partem vel etiam totum,fuerit, pauperibus aliis distribuat et ipse faciat quicquid boni poterit orando et aliis modis, pro his quorum fuerunt res et si poterit alique lucrati iuxta possibilitatem suam, eroget in
Abbreviated transcription (Latin):
torib eius. prorata. et libi̾s eius pro rata
et uxori eius pro rata. Si aut̃ uxorem hẽ¬
bat. et si upor uel libeu de uebant hr̃e in
rebus illis aliquã portõm aut de iure aut
de dispõne testatoris. Si autem ꝯtempsit
hẽdi uel illi qui ał debet e succede̾ ab intesta

Expanded text:
tio pro rata et liberis eius pro rata et uxori pro rata, si uxorem habebat, et si liberi vel uxor debebant habere in rebus illis aliquam portionem, aut de iure aut de dispositione testatoris. Si autem contempsit heredi, vel illi
Abbreviated transcription (Latin):
latom aspoliatis. uel assignet eis ẽtam
ꝑtem de redditib suis amicabło de qua sͥ
satiffaciant successuit. et de hoc faciat eis
benam cautom. Si uoꝰ om̃s denegent sͬ de¬
latõm et postulent ꝙ ip̃e cedat bonis. tũc
credo ꝙ tene᷑ absq dilatõe satifface̾ uel
cede̾. quia fur et raptor. semꝑ sunt ĩ mora

Expanded text:
m a spoliatis, vel assignet ei certam partem de redditibus suis amicabiliter, de qua sibi satisfaciet successive et de hoc faciat eis bonam cautionem. Si vero omnes denegent sibi dilationem et postulent quod ipse cedat bonis, tunc credo quod tenetur absque dilatione satisfacere vel cedere, quia fur et raptor semper sunt in mora
Abbreviated transcription (Latin):
ut ubi pu ͨ ͤ dix ͭ uerbum uel cantilenam
ꝑse uel ꝑ alium. uel etiã ist uͥ proiecit liba¬
lum famosum. necnõ et maliis nõ intellige̾t
illum q̃ quem hec acta sunt infamatum occoe
ueat uel saltem aliem et sic infanniam¬

Expanded text:
: Ubi publice dixit verbum vel cantilenam, per se vel per alium, vel etiam ubi proiecit libellum famosum, nec non et in aliis locis ubi intelligit illum contra quem hec acta sunt infamatum occasiveat, vel saltem alleviet sibi infamiam
Abbreviated transcription (Latin):
offerre. In scdu̾ taũ nec offerre nec sust¬
dendo eas raptorem occideꝰ. sialiter deffer¬
de no̾ possit qͥr non potest tas deffendeꝰ
induello non ꝙ ip̃e offa̾t sed ꝙ ei a iudice
offerre. nec in causa tͥmĩali. nec in causa
cuuli. nec ꝯsule̾ ꝙ offãtur uel suscipiat᷑¬

Expanded text:
offerre. In secundo casu nec offerre nec susc defendendo raptorem occidere, si aliter defendere non possit, quare non potest eas defendere in duello, non quod ipse offerat, sed dum ei a iudice el offerre, nec in causa criminali, nec in causa civili, nec consulere quod offeratur vel suscipiat
Abbreviated transcription (Latin):
qui sponte suscipͭ et ille qui offert. Item
assessores et qui dant ad hoci consilum
auxilium uei fauorem. Item sacerdotes
Item si ꝯtinge̾t ibi aliquẽ mori om̃ibus
imputaretur homiadiũ. et om̃o fierent is¬

Expanded text:
qui sponte suscipit, item qui offert, item assessores et qui dant ad hoc consilium, auxilium vel favorem, item sacerdotes Item si contingeret aliquem ibi mori, omnibus imputaretur homicidium et omnes fierent i
Abbreviated transcription (Latin):
go hanc naͣlem oͥgatõm non potest cre¬
ditor deduce̾ in pactum exp̃ssum uel saltẽ
sꝑare effectum ip̃iꝰ oͥgationis nalis cum
etiam tłis ꝑacta tlia pacta int̾uemant
in spũalibus ad que alias quis tenet᷑. ut qñ

Expanded text:
ergo hanc naturalem obligationem non potest creditor ducere in pactum expressum vel saltem sperare effectum ipsius obligationis naturalis, cum etiam talia pacta interveniant in spiritualibus, ad que alias quis tenetur? Guille
Abbreviated transcription (Latin):
c̾to pacto obligari potest / Et hoc debitum
non te᷑ ad plus recompensandum ꝙͣ nu¬
tuo accepͭ. uñ contra iustiãm est si ad plꝰ
recompensandum bñfm̃ ex debito amniciti¬
e in quo magis ꝯsidãtur affet affectus ex
quo aliquis bñficium eius ꝯtulit ꝙͣ eiꝰ

Expanded text:
 ad quod aliquis ex certo pacto obligari potest, et hoc debitum non tenetur ad plus recompensandum quam mutuo accepit. Unde contra iustitiam est fieri ad plus recompensandum beneficium ex debito amicitie in quo magis consideratur affectus ex quo aliquis beneficium contulit quam
Abbreviated transcription (Latin):
Gi ꝑtum iam erat formatum sũ aĩatum
homitidium est iecte si mułr fecit abor sũ
ex illa ꝑtussione uel potione quia hoĩem
mnẽfecit. Si uo̾ nondum fuit aĩatum
mondicetur homindium tꝙ ad io̾ri ͭ ͤ¬

Expanded text:
ium iam erat formatum, sive animatum homicida est recte, si aborsum, fecit mulier ex illa percussione sive potione quia hominem interfecit. Si vero nondum erat animatum, non dicitur homicida quantum ad ir
Abbreviated transcription (Latin):
çe omẽs malediccõnes iste.⁊ appͥhendet te male¬
dictus ni cinitate. male dictus .ĩ. agro anale¬
dictum horrenm tiura ⁊ maledicte reliquie tu¬
e. maledictus fructus uentris tui. et frnetͦ
cerre tue. armenta bonui tuoruin ⁊ greges oni¬
nu tuarum. maledictus eris ingrediens ⁊ ma¬
impii qui de̾ liquistis legem dei altissim.¶ et gi na¬
ti fueritis in maledõne nascemini ⁊ si mortui¬

Expanded text:
per te maledictiones istae, et apprehendent te. Maledictus eris in civitate, maledictus in agro: maledictum horreum tuum, maledictae reliquiae tuae, maledictus fructus uteri tui, et fructus terrae tuae: armenta boum tuorum, et greges ovium tuarum. Maledictus eris ingrediens, et maimpii qui dereliquistis legem Domini altissimi et si nati fueritis in maledictione nascemini et si mortu
Abbreviated transcription (Latin):
re oblitꝰ. dicat insipiens in cerde gno non est deꝰ. iam
indisfe̾nt᷑ lucra ᷤ pro licitis ntitur sãm ab aliatis
cogitandis patñdis iuuestigandis. aĩmꝰ. manꝰ. uł pe¬
des non ꝓhibentur S quidquid in cor ibncũi ad
mai ũ ueu̾it machinatm garrit ⁊ eꝑat᷑. maliuo¬
hus magni leq focinorosus.

Expanded text:
 oblitus, dicat insipiens in corde suo: Non est Deus . Jam indifferenter libitis pro licitis utitur, jam ab illicitis cogitandis, patrandis, investigandis animus, manus, vel pedes non prohibentur: sed quidquid in cor, in buccam, ad manum venerit, machinatur, garrit et operatur, malevolus, vaniloquus, facinorosus.
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ est ei quod bonis reb que de uocte incede bãt
uñ uir scũs uigilans ꝯ demones in for̾ hũaua ad¬
renissent ⁊ ad m̃sam illã sedissent. uł qui de do¬
mo eraut ni lectis sins qͥescentib uir scs̃ surre¬
xit. ⁊ demones abire nõ ꝑmittẽs excitauit eos qui
de domo erut niquires ab eis si p᷑s illas cognos¬
erant. uñ uir scrĩs misit illos ad domos uicinor
sunt se demoues eẽ ⁊ sic hoĩb illud̾e.¬

Expanded text:
ta sua quod bonis rebus que de nocte incedebant. Vnde uir sanctus uigilans cum demones in forma humana uenissent ad mensam et redissent, illis de domo in lectis suis quiescentibus uir sanctus surrexit et demones abire non permittens excitauit illos de domo inquirens ab eis si personas illas cognossic, uir sanctus misit illos ad domos uicinorusunt demones se esse et sic homines illude
Abbreviated transcription (Latin):
gautam uitam ꝓximi ext̃nis ducit
cemꝑ enĩ sua mtima ab scondit ut
aliena sciens ne se nesciat. iõ. curio¬
si animus quͣto ꝑitus fũit alieni me¬
rit canto sit ignatus sus. et notant̃¬

Expanded text:
gandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit, ut aliena sciens, se nesciat. Et curiosi animus quanto peritus fuerit alieni meriti, tanto fit ignarus sui. Propt
Abbreviated transcription (Latin):
sut uidere incredibilem tem
rogat. ut migrer ait domũ
tenebrosam eẽ ħ quod iuilla ri¬
demus omnb nob̾ accidere uq̃¬
at tibi. nenio ce auatum esre
intlłigit. uel cupidinu. ceci diccem que¬
rinit ¶Nos siue duce erranius. ⁊ dicimus.
ñ ego ambitiosus sum. s nemo aliter mñ
urbe uiuere põt. Non ego sumꝑtuosus
cutu s urbs magnas expensas exigit. Qͥt¬

Expanded text:
siit videre. Incredibilem rem rogat ut migret. Ait domum tenebricosam esse. Hoc quod in illa ridemus, omnibus nobis accidere liqueat tibi; nemo se avarum esse intellegit, nemo cupidum. Caeci tamen ducem quaerunt, nos sine duce erramus et dicimus: "Non ego ambitiosus sum, sed nemo aliter Romae potest vivere. Non ego sumptuosus sum, sed urbs ipsa magnas inpensas exigit
Abbreviated transcription (Latin):
tibi tam criste laudari a carpib qm
si iaudari obtupia. ¶Idem. difficilli¬
mum opꝰ ꝯtinentie est assentat̾ones
adulatorum repellere quoꝵ sermones
animum quadam uoluptade resolin̾it

Expanded text:
tibi triste sit laudari a turpibus, quam ut lauderis ob turpia. Difficillimum continentie opus est assentationes adulatorum repellere, quorum sermones, animum quadam voluptate resolvunt
Abbreviated transcription (Latin):
gautam uitam ꝓximi ext̃nis ducit
cemꝑ enĩ sua mtima ab scondit ut
aliena sciens ne se nesciat. iõ. curio¬
si animus quͣto ꝑitus fũit alieni me¬
rit canto sit ignatus sus. et notant̃

Expanded text:
gandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit, ut aliena sciens, se nesciat, et curiosi animus quanto peritus fuerit alieni meriti, tanto fiat ignarus sui. Propter
Abbreviated transcription (Latin):
pcõauit mortalr̃ ita iurando. s bñ pͭ uti exco¬
tõe sũ pcc̃o timeo tñ seandalũ ⁊ malũ exempłi
ap̃ alios qui nesciũt occultam ĩtẽtõuẽ suã ꝓ ce¬
datgͦ sic ⁊ ñ p᷑cabit. petut ab ep̃o ut cogat il¬
ñ pot̾it ad ħ iudici. soluat ⁊ pꝰea repetat. qr lic
iurau̾it solu̾e ñ tñ iurauit ñ repet̾e exͣ .e. debi

Expanded text:
cavit mortaliter ita iurando, sed bene potest uti exceptione sine peccato. Timeo tamen scandalum et malum exemplum apud alios, qui nesciunt occultam intentionem suam. Procedat ergo sic et non peccabit. Petat ab episcopo ut cogat iln poterat ad hoc induci, solvat et postea repetat quia licet iuraverit solvere, non tamen iuravit non repetere. Si
Abbreviated transcription (Latin):
iudeos publicis dieb deputãdos q̃ de ĩsidebibꝰ bap¬
tizatos subu̾t̾e attep̃tau̾int ⁊ siłes penas ĩt̾dũ
⁊̃ pecuniarias. ꝓ ut qͣlitas delicti exposcit sepe sta¬
tuit eccͣa ꝯͣtales illa tũ mod̾atõne adhibita ĩ tu¬
gelł ꝙ statutũ eiꝰ ĩũdictã sangninis tnͣcire mĩ¬
me uideat᷑. tał .n. pena ĩdistincte relĩꝗaldaẽ bra¬

Expanded text:
Iudeos publicis cedibus deputandos, qui de infidelibus baptizatos subvertere attentaverunt. Et similes penas, interdum et pecuniarias, prout qualitas delicti exposcit. Sepe statuit ecclesia contra tales, illa tamen moderatione adhibita in flagellis, quod statutum eius in vindictam sanguinis transire minime videatur. Ta
Abbreviated transcription (Latin):
laꝵ sollempnia aͥd deo offerre
⁊ duce̾ ad memoriam ꝙꝑ ds
ꝑ moysen dixit¶ Nõ appareb
in conspectu meo nacuitẜ xui¬
¶ Alii cum quib selitio intta.¬

Expanded text:
sarum solennia aliquid deo offerre et reducere ad memoriam quod deus per Moysen dixit: Non apparebis in conspectu meo vacuu Alii, cum quibus sentio, intelli
Abbreviated transcription (Latin):
t̾it eqͥtas reuocare. It. semꝑ iniurians ł spoliator ⁊ com¬
plices eorũ d hułiter postulare ueniam ab hiis quos
offenderunt. ue illi remaneant in ranicore sũ mala uo¬
luntate. It̃. q̃ dc̃a st de raptorib ⁊ circumstancus suisin.¬
tesligas de incencdiariis p̾donib ⁊ piratis. De

Expanded text:
ennaforte Item, semper iniurians vel spoliator vel complices eorum debent humiliter postulare veniam ab his, quos offenderunt, ne illi remaneant in rancore. Item que dicta sunt de raptoribus cum circumstantiis suis, intelligas de incendiariis, predonibus et pyratis. DE
Abbreviated transcription (Latin):
to roboam filio suo facientes scisma adheserunt ierobo¬
am demoliuit ⁊ dedit ĩ disꝑsiõm It̃. abdo ppħa missꝰ atͦoͦ
ad iobaam ad exꝓbandũ s̾ pcc̃m scimatis ꝑhibitꝰ  apd̾
aio punita ẽ. exustio lib̾ bellica clade ⁊ ꝑeg̾na capriui¬
tate. Scisma. hyatu t̾re sepisttis autorib uiuis ⁊c̾. Et¬

Expanded text:
to Roboam filio suo, facientes schisma adheserunt Hieroboam, demolivit et dedit in dispersionem. Item Abdon propheta missus a domino ad Hieroboam, ad exprobrandum sibi peccatum schismatis, prohibitus est apud dio punita est, exustio libri, bellica clade et peregrina captivitate, schisma hiatu terre, sepultis auctoribus in infer
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. Qaitas. fcm̃. ut atrociꝰ ł leuiꝰ ẽ ut furta manifã
ei nõ manifestis disc̾ni solent. Rixa ac̾ssatutis expi¬
loẽs a siis ꝑ nĩa peculancia a molencia. QUanti¬
tas aisc̾uit furẽ ab abigeo. Nã qui suẽ unã sur¬
npiunt. ut fur cołxebit᷑. Qͥ gregẽ. ut abigeꝰ. euen¬

Expanded text:
um factum uel atrocius uel leuius est: ut furta manifesta a nec manifestis discerni solent, rixae a grassaturis, expilationes a furtis, petulantia a uiolentia. quatas discernit furem ab abigeo: nam qui unum suem subripuerit, ut fur coercebitur, qui gregem, ut abigeus.Euen
Abbreviated transcription (Latin):
xuii. q iu. Q t̃ canonũ. In ħ tñ pͦ grauiꝰ peccant cłiti:
ꝙͣsaici. Neutros tũ d ͦ ter̾ hic ad restitutom faciend̃ꝙ̃
certe ꝑsõe. S d erogare tale lucrũ in uꝰ pauꝑũ. Põt
ĩ et̾ie si time̾ caristia ĩ t̾ra ⁊ ud uctualia extͣhi det̾ra
dũ mͦ ñ ut cariꝰ uendat. s ne gẽs fame ꝑeat. exͦ ioseph.

Expanded text:
ravius peccant clerici quam laici: neutros tamen dico teneri hic ad restitutionem faciendam certe persone, sed debent erogare tale lucrum in usus pauperum. Potest enim emere si timetur caristia in terra et videt victualia extrahi de terra, dummodo non ut carius vendat, sed ne gens fame pereat, exemplo Joseph.
Abbreviated transcription (Latin):
inire p̾su̾pserit ĩ graclu ꝓhibito ĩ ignorant̾
soboles de tali diunctõe suscepta: prostͦ ilima¬
ẽ censenda. deparentũ ignorantia nullũ hita
sb̾ sicdiũ. c̃ illi tałr ꝯtrahendo nõ exꝑtes scĩel
saltẽ affectatores ignorantie uideantur. pa
ri u̾ mͦ proles illegitĩa ẽ cẽsenda si ambo pa¬
rentes nupedim̃tum scientes łiũ pt̾ om̃e u

Expanded text:
inire presumpserit in gradu prohibito etiam ignoranter. soboles de talj coniunctione suscepta prorsus illegitima censeatur. de parentum ignorantia nullum habitura subsidium. cum illj taliter contrahendo non expertes scientie uel saltem affectate ignorantie uideantur. parj quoque modo proles illegitima censeatur si ambo parentes impedimentum scientes legitimu
Abbreviated transcription (Latin):
tinoie. ⁊ amore. ł cõmodo: nõ ꝑcedant. ꝑ sõas ex¬
pͥssis nõib ⁊ demõstratiõe. ⁊ circlocutiõe sufficiẽti.
delignent.⁊ ab ut᷑ lat̾e singłos gradus clara cõ¬
dudant. se accepisse a suis maiorib ꝙ deponũt.
⁊ cred̾e ita eẽ. S nec tales sufficiũt. nisi iurati de¬
ponant semãisse ꝑ sõas uł saltẽ ĩ nno pͥdcõrũ gͣ¬
cluũ ꝯstitutas ꝑ ꝯsanguineis se hr̃e. Tolerabiliꝰ
est eiũ aliqͦs dont᷑ statuta hominũ dimitt̾e co-¬
platos: ꝙͣ niũctos ł̾ime contͣ statuta dñi seꝑare.¬

Expanded text:
onas, expressis nominibus vel demonstratione, vel circumlocutione sufficienti designent et ab utroque latere, singulos gradus clara comcludant, se accepisse a suis maioribus quod deponunt et credere ita esse. Sed nec tales sufficiant, nisi iurari deponant se vidisse personas, vel saltem in uno predictorum graduum constitutas, pro consanguineis se habere. Tolerabilius est enim aliquos contra statuta hominum dimittere copulatos, quam coniunctos legitime contra statuta domini separ
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmobłib. Usucapio ĩn mobłib locum ht̃. Res ĩ incorpo¬
rales ut seruitutes actões ⁊ siłia adqͥrinit᷑ p̾scͥpid̃e. ex dea¬
⁊ usucapuib.

Expanded text:
immobilibus, usucapio in mobilibus locum habet. Res etiam incorporales, ut servitutes, actiones et similia acquiruntur prescriptione. m usucapi
Abbreviated transcription (Latin):
scĩam ꝙ nõ displiceat matito in corde. l forte aliquꝰ
prohibuit ore. Solent enĩ mariti fac̾e talem phibut¬
õm uxorib absolure u̾ sic temꝑent eas nõ atoto s
ab excessu quẽ suspican᷑. Pot̃ ⁊̃ sibi forre conscĩam
ex qͣlitate. ⁊ miseria paupetis cogitãs ꝙ si maritꝰ aiũ

Expanded text:
 non displiceat marito in corde, licet forte aliquando prohibuerit ore. Solent enim mariti facere talem prohibitionem uxoribus absolute ut sic temperent eas, non a toto, sed ab excessu quem suspicantur. Potest etiam sibi formare conscientiam ex qualitate et miseria pauperis, cogitans quod si maritus illum
Abbreviated transcription (Latin):
nec ile maritus. nec illa uxor art̾ius sibunet nõ fili¬
orũ procreandorũ. s incontiuentia soliꝰ cõcũbit᷑ cã co¬
pulantur. ea fide uiedia ut uec ille alt̾a nec illa cũ
qͥd̾ fortasse nõ absurde hoc apłłari ꝯnubiũ. si uͣz
ad mortẽ alicͦ eorũ id iit̾ eosplacu̾itꝰ ⁊̃ ꝑlis gn̾ati

Expanded text:
nec ille maritus, nec illa uxor alterius, sibimet non filiorum procreandorum, sed pro incontinentia solius concubitus causa copulantur, ea fide media ut nec ille cum altera, nec illa cum quidem fortasse non absurde hoc appellari connubium, si usque ad mortem alicujus eorum id inter eos placuerit, et prolis generati
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ pccm̃ sit: p ĩt̾ alia ex .ix. q̃ ĩ talib ludis at:¬
tenduntur. Primũ: desid̾iũ lucrandi ecce cupidi¬
tas q̃ ẽ ractix om̃iũ malorũ. Scd̾s ẽ uoluntas spoli¬
anai ꝓr̾m ecce rapina Terciũ ẽ usira maxi s. xi.¬
⁊ u̾ba ociosa ⁊ uana. Qunitũ ẽ blasphemia ecce ħe¬
sis. Sexcsi comuptõ muttiplex proximorũ qͥ̃ ad lu¬
dñ ospicientũ de ꝯsuetudie pͣna ꝯueniunt. Sep¬
timũ ẽ scandalũ bonorũ. Octauũ ẽ contẽptͦ phibi¬
tõis scẽ m̃s ecc̃e. Nonũ ẽ amissio tp̃is ⁊ bonorũ

Expanded text:
magnum peccatum sit patet inter alia ex novem que in talibus ludis attenduntur. Primum, desiderium lucrandi, ecce cupiditas que radix est omnium malorum. Secundum, voluntas est spoliandi proximum, ecce rapina. Tertium est usura maxima, verba otiosa et vacua. Quintum est blasphemia, ecce heresis. Sextum est corruptio multiplex proximorum, qui ad ludum inspiciendum de consuetudine prava conveniunt. Septimum est scandalum bonorum. Octavum est contemptus prohibitionis sancte matris ecclesie. Nonum est amissio temporis
Abbreviated transcription (Latin):
tatis diffunt̾e sũe saltulo t̾mĩari. ne lites licib
incislcent᷑ ⁊ ua possit fraudib aꝑiri. cã ñ deciła:
possessorio nso etit utenclũ. nͥ uidex qͥ de cã ignos¬
cit. ħ ip̃m exiͣta cã uderit expedire. puta c̃ꝑspi¬
cuis iuclicitiis facile argui. iniqͥtas ĩuasoris ⁊ spo¬
liato cãu seu malitia ꝓbandi ainam sb̾trax̾it fa-¬
cultatẽ. Hus gͥ ⁊ alus cãis inspectis qui ꝯtuẽt eqͥ¬
tase. aũ iuste mou̾unt aĩmũ iudicantis. pꝰꝙͣ ⁊̃ cõ

Expanded text:
ae sententiae calculo terminari, ne lites litibus inculcentur et via possit fraudibus aperiri, causa non decisa, posessorio non erit utendum, nisi judex qui de causa cognoscit, hoc ipsum ex justa causa viderit expedire, puta cum ex perspicuis indiciis facile arguitur iniquitas invasoris et spoliato casu seu malitia probandi dominium subtraxerit facultatem. His igitur et aliis causis inspectis quae continent aequitatem aut juste
Abbreviated transcription (Latin):
gitabat t̃ ignorabat ꝙ eẽt illicitũ talĩ face̾ ⁊ uende̾. In
oĩb istis distingo. Quia aũ ille restales st̃ q̃ ad huma¬
uũ usum posst ẽẽ utiles sic̃ arma in beno iusto cultel¬
lus adincidendũ pane ł aurifrigiũ ad ornañta ecle¬
siastica ł ⁊̃ q̃dam irenent᷑a q̃ a medicis apponsit᷑ ĩ qͥbaa
ꝯfectõib ad sanand̾ egrotos. ut tales q̃ ad nullũ usi
similia. In primo caũ nõ tlico ip̃m pc̃care dũ tñ ñ hẽ¬

Expanded text:
gitabat vel ignorabat quod esset illicitum talia facere vel vendere. In omnibus istis distinguo quia aut ille res tales sunt, que ad humanum usum possunt esse utiles, sicut arma in bello iusto, cultellus ad incidendum panem vel aurifrisium ad ornamenta ecclesiastica vel etiam quedam venena, que a medicis apponuntur in quibusdam confectionibus ad sanandum egrotos. Aut tales que ad nullum usum similia. In primo casu non dico ipsum peccare, dum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ pͦ cãu .s. ꝙ tenea̾ face̾ restitutõmi. In culpa enĩ fuit cũ
sciuit ł scire debuit se ĩ sufficientẽ. ⁊ tñ iuclicare talem
cãm p̾sũpsit. Et id̾ si erat sufficiens qͦ ad snͣm si uoluisset
libros reuolu̾e ⁊ stud̾e. S qr fuit neggligens ⁊ noluit sti¬
dere ꝙͦ debuit ⁊dẽpnare. ab soluit ł esͦ. ⁊ ꝑcedẽs hic scd¬

Expanded text:
icet quod teneatur ad restitutionem. In culpa enim fuit, cum scivit vel scire debuit se insufficientem et tamen iudicare talem causam presumpsit et idem si erat sufficiens quo ad scientiam, si voluisset libros revolvere et studere, sed quia fuit negligens et noluit studere quem debuit condemnare absolvit, vel
Abbreviated transcription (Latin):
Sũt q̃dam ꝑͦ inferioris loci q̃ ab ut᷑ꝙ ꝑte nõ insolent̾ acti¬
piũnt sic̃ officiales ab hiis extorta ꝑ ĩmod̾atã ĩ ꝓbitate
repeti solent. Magisq rep̾henaunꝰ qui talia ĩusitate re¬
petierunt ꝙͣ qͥ ea de more sumpserunt. Et sb̾iungit p̾a¬
ꝙͣ eis a qͥb recepta st̃. tãꝙͣ aliena restituan᷑ xiiii. q .ii.¬

Expanded text:
Sunt quedam persone inferioris loci que ab utraque parte non insolenter accipiunt, sicut officiales, ab his extorta per immoderatam improbitatem repeti solent; magisque reprehendimus qui talia inusitata repetierunt, quam qui ea de more sumpserunt, iquam eis a q
Abbreviated transcription (Latin):
dełi ꝑsolũe silis ẜ statinũ ł pactum ałr tenenͭ eis ad restitutõm
si pst. ui si nõ p̾st. erogare inusus pauꝑum ad mandutsi ecd̃e.
phibitis iso credo ꝙ teneanͣ illis ad restitutõni S qr pc̃a
ant᷑ in eo ĩ qͦ deliq̃runt. ꝙ sit eis uungend̾ ĩ pnĩa ut asd̾
fio si ad ħ st yd̾onei corporałr laborando. ar .xuii. q .iii.¬

Expanded text:
ersolvere secundum statutum vel pactum, alias tenentur eis ad restitutionem si possunt, vel si non possunt, erogare in usus pauperum ad mandatum ecclesie. prohibitis, non credo quod tenentur illis ad restitutionem. Sed antur in quo deliquerunt quod sit eis iniungendum in penitentia, dio, si ad hoc sunt idonei corporaliter laborando. Gui
Abbreviated transcription (Latin):
os̃ iniuicẽ ⁊ p̃lati ⁊ subditi ita in malo cõsenciãt.
ut nullꝰ eoꝵ pͣuitatẽ. arguat. Tunc oĩbꝰ modis
s̃ fugiendi. qr tunc s̃ causa ruine ppłi . d. debent
qr̾ ꝓditor est qui eiᷤ cũ sint hosteᷤᷤ reserat secͤta:
Uñ p̃cipit᷑. Nolite sc̃m dare canibꝰ. Nec mittatiᷤᷤ
margaritaᷤ porciᷤᷤ. neconculcẽt ⁊ irrideant. Ubi
aut̃ nesciunt᷑ ꝓpt̃ electoᷤᷤ qui int̾ eos latent conu̾
ꝗͣ uis sciret uidã ⁊ phariseos inde scandaliz ando
adusq ille cũ uentilabͦ ueniat. qui gna depaleis
excuciat. ⁊ sic zizaniis igni tͣditis. triticũ in hor¬

Expanded text:
s et praelati et subditi ita in malo consentiant, ut nullus eorum pravitatem arguat: tunc omnibus modis sunt fugiendi, quia tunc causa fiunt ruinae populi. 32. De quia proditor est qui eis, cum sint hostes, reserat Dei secreta; unde praecipitur: Nolite sanctum dare canibus, nec mittatis porcis margaritas, ne conculcent et irrideant . Ubi autem nesciuntur, propter electos, qui inter eos latent converquamvis sciret Judam et pharisaeos inde scandalizando adusque ille cum ventilabro veniat, qui grana de paleis excutiat, et zizaniis igni traditis triticum in hor
Abbreviated transcription (Latin):
aut uiolentos uucte occõne qͥ¬
teui quasi rõnabili utentes. ip¬
sos autem om̃uun pessima fa¬
cientes. Cñ .ii. iudices prom̃¬
ciaꝵ uniꝰ cuiꝰq maxinoꝵ iudi¬
cum cõpleant officiũ. et pro oĩ
alio cuigulo prouĩciis. sufficiãt¬
. et ad ea que ex urĩs legib suꝑ
eis decreta sunt. quis presuu¬
at aut fori p̾scͥpcõne aut huiꝰ
nostris iudicib aut latrouũ ĩ¬
sectatores. aut molenciaꝵ ĩ h̾i¬
tores. aut armatos ant aliqͦs
tales inprouĩciam destinare sci¬
aut eñ qui ad ħ instituti post
hanc legeui urani presmupse

Expanded text:
aut violentos mittere, occasione quaut violentos mittere, occasione quidem quasi rationabili utentes, ipsos autem omnium pessima facientes. Cum enim iudices provinciarum uniuscuiusque maximorum iudicum compleant officium et pro omni alio cingulo provinciis sufficiant et ad ea, quae ex nostris legibus super eis decreta sunt, quis praesumat aut fori praescriptione aut huiusmodi nostris iudicibus aut latronum insectatores aut violentiarum inhibitores aut armatos aut aliquos tales in provinciam destinare. Sciant enim, qui ad hoc institui post hanc legem nostram praesumpse
Abbreviated transcription (Latin):
ridiccõni. nõ expectãtiũ ueq
p̾cepta p̾ciꝑe a iundicib quib
subiti sunt. neq nũciare ad
eos s contentos ẽẽ hac nr̃a le¬
ge ꝑ quaii om̃em eis potesta¬
penitus ii p̾dc̃is causis nec
inuoxie. Nou .ii. qui or om̃i ab¬
stinent accepcõne uidices. aliuid
quoddam et deiet legis. nos utͦ
p̾ponũt tunori. s ad illum respi¬
cientes seruabunt sb̾iectis iusti¬
ciam. omĩa scd̃m urãs iudican¬
tes et agences lege. quia .i.i
nulites et huiꝰ inprom̃ciis cõ¬
scitutos eis subiectimꝰ neq in ħ
egebunt p̾cepto cmꝰpiam ppͥo a̾
a nob̾ aut a nris iudicib. s pre¬
senti lege utãtur. et hauc eis
ostendunt ut auxilientur eis
utentib indiciali fiducia. scien¬
tes ꝙ uisi ħ eg̾uit et emolum̃¬
toꝵ et milicie sustiuebũt casuz.
et in corpus ꝑiculum pacient᷑¬
. ut nob̾ ulło alio penitꝰ opꝰ sit.
uidice. et aut latrouũ insecuto¬
res. aut apellatos molenciaꝵ
nihibitores. mag̾ autẽ fures

Expanded text:
risdictioni, non expectantium neque praecepta percipere a iudicibus quibus subiecti sunt, neque nuntiare ad eos, sed contentos esse hac nostra lege, per quam omnem eis potestapenitus in praedictis causis nec innoxie: Non enim qui omni abstinent acceptione iudices aliud quiddam dei et legis nostroque praeponunt timori, sed ad illum respicientes servabunt subiectis iustitiam, omnia secundum nostras iudicantes et agentes leges. Quia enim milites et huiusmodi in provinciis constitutos eis subicimus, neque in hoc egebunt praecepto cuiuspiam proprio aut a nobis aut a nostris iudicibus, sed praesenti lege utentur et hanc eis ostendent, ut auxilientur eis utentibus iudiciali fiducia, scientes quia, nisi hoc egerint, et emolumentorum et militiae sustinebunt casum et in corpus periculum patientur: ut nobis nullo alio penitus opus sit iudice, et aut latronum insecutores aut appellatos violentiarum inhibitores, magis autem fures,
Abbreviated transcription (Latin):
qui añ nos inpau̾iuit qui p ͤ¬
cumis ordinabant adnũstra¬
cõnes sibi iuet ip̃is. aufezente ᷤ
licenciami auũstratorib nocẽ¬
t̾ib increpandi iuste. et ipsi
ea que ꝑcipiebant celaudo in¬
sti puteti. et ꝓpͥos collatores
pro ꝑ ħ arriꝑe a malis indi¬
cib nõ ualentes. ide nͦ ip̃ĩs¬

Expanded text:
qui ante nos imperaverunt, qui pecuniis ordinabant administrationes, sibimet ipsis auferentes licentiam administratoribus nocentibus increpandi iuste, et ipsi ea quae percipiebant celando iusti putati, et proprios collatores propter hoc abripere a malis iudicibus non valentes, unde nec ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
metut ne dediores ex hoc efficiant᷑
uel ad bouã uitã et patiẽtiã ert¬
siontes ĩpediant alios ofinos et p̾¬
mant atq aũtãt ⁊ fide nõ uidetur
alio mõ fet cũ deloctat lingua bl̃¬
sions et hũanꝰ dies / et foruudatur
uulgi iuditiũ et car̃s extrutiano

Expanded text:
metuit, ne deteriores ex hoc efficiantur, vel ad bonam vitam et piam erudiendos impediant alios infirmos, et premant atque avertant a fide; non videtur irmitate, qua delectat lingua blandiens et humanus dies et reformidatur uulgi iudicium et carnis excruciatio
Abbreviated transcription (Latin):
nta ista qua mor̃ alr̃ mint᷑ inistis̃
sensib corpeis. s uͥ ab hac uta qͥs
quodãnio moriatur sũ oĩo exiens
decor ͤ sũ ita aũsus ⁊ alienatus a
corꝑeis sensib ut m̾ito nesciat ntc̃¬

Expanded text:
vita ista, qua mortaliter vivitur in istis sensibus corporis: sed nisi ab hac vita quisque quodammodo moriatur, sive omnino exiens de corpore, sive ita aversus et alienatus a carnalibus sensibus, ut merito nesciat, sic
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiis ordinari infi̾nsq t̾restna
linaria syd̾a q̃ fulg̾e dei noctisq u¬
tes agitari aquis t̾ram fũdatã int̾u
atq c̾tũlm acrem altus suꝑ fũdi
arbusta ⁊ ałia ꝯcipi ⁊ nascic̾sc̾e ⁊ decͥs¬

Expanded text:
superius ordinari inferiusque terrestria, luminaria sideraque fulgere, diei noctisque uices agitari, aquis terram fundatam interlui atque circumlui, aerem altius superfundi, arbusta et animalia concipi et nasci et c
Abbreviated transcription (Latin):
arsutos sũ ullo suo corporent spc̃
lam flãmiã qͣles oculi quos lenaiit
⁊ lazorũ indit quał lingna cui hn¬
morem exigrũ delid̃anit infũdiqͣ¬
ł digitus laz ari quo id fi̾ postłauit

Expanded text:
arsuros sine ullo suo corpore spiritus, lam flammam, quales oculi quos levavit, et Lazarum vidit, qualis lingua cui humorem exiguum desideravit infundi, qualis digitus Lazari de
Abbreviated transcription (Latin):
legis continentiam di¬
ligenti indagine etiã ato
etiam ꝯsidantib nobis.
p̃uia dei gr̃a inotuit.
sacre pagine tractatum.
cͥca res uel signa p̾cipue¬
tͣctari. uł uersari. Ut enĩ
eg̃gius doctor au. ait. in
tͥna: uel rerũest. uł signo
nullasunt. ꝑ que possit ostendi. aut saltem
reqͥri. utrũ pͥrusde prẽnatus sit filus. ⁊ pꝰea

Expanded text:
legis continentiam, diligenti indagine, etiam atque etiam considerantibus nobis, praevia Dei gratia, innotuit sacrae paginae tractatu circa res, vel signa praecipue versari; ut enim egregius doctor Aug. ait in trina vel rerum est vel signonulla sunt per quae posset ostendi aut saltem requiri utrum prius de Patre natus sit Filius, et postea
Abbreviated transcription (Latin):
Sipunoni oppoe̾ns. ꝯseq̃iit̃ subdit. S: quãre
discernebams illi acet̾is : ut as istis que ad
ip̃os ꝑtinent ñ reuelaret. aliis uͦ reuelaret.
cũsi pͥriusst ip̃e ultor q̃m aliqͥs pecc̃or: Nõ
eũ dempuat ipe ĩnocentes. hic iudet᷑ ĩnue.¬
ie. qͦd ñ peccat᷑is futuix malũ nͨ ꝑ mansurꝰ
runt. umꝙͣ u illi qui ꝑstit̾unt. usq ad cou¬
sũmatiõem bãti suunt q beati ũ potaut
eẽ. si deb̾ãtitu dine certi ñerant uelsi dap¬
nationis incerqerant. Uñ au. ineod̾̃. Dicete
inqͥt deangłis. qd̾ insuogene̾ beati ẽẽ possint.
damptionis ułsalutis inociti. quib uspes¬

Expanded text:
opinioni opponens consequenter subdit: Sed quare discernebantur illi a caeteris, ut Deus istis quae ad ipsos pertinerent non revelaret, aliis vero revelaret, cum non prius sit ipse ultor quam aliquis peccator? non enim damnat ipse innocentes. Hic videtur innuere quod nec peccaturis futurum malum, nec permansuris  illi qui perstiterunt usque ad consummationem beati fuerunt; quia beati non poterant esse si de beatitudine certi non erant, vel si damnationis incerti erant. Unde Aug. in eodem: Dicere, inquit, de angelis quod in suo genere beati esse possent, damnationis vel salutis incerti, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
mooium indiuiniz sc̃pturis ingenitũ nus¬
q̃ͣm iuenio. ñ legi ñ andiui. Cuig̃ mita¬
bilieatis sũt hoĩes huiuusmi. ut nosdicant
ea usurpare queñ sunt scͥpta. cũ ea q̃ siuit
scͥptadicamus ⁊ipĩ obiciant. qd̾ sc̾ptum ñsit.
sionne ipĩsib aduersanũ. ⁊ auctoritatem ca¬
lumpine sue derogant. Attende lector
qm̃ hoc noĩe ingenitus: nolebat uti amib̃.
calũpiuantiũ insidias. que catholicis ac
piis lectorib secure c̃di possunt. Sunt ⁊ euĩ
q̃dami queñ tantes religionis ⁊ auctoritati.
ut eis nos oporteat semꝑ ꝯfitndo ac recipien

Expanded text:
mnium in divinis Scripturis ingenitus nusquam invenio, non legi, non audivi. Cujus ergo mutabilitatis sunt homines hujusmodi, ut nos dicant ea usurpare quae non sunt scripta, cum ea quae sunt scripta dicamus, et ipsi objiciant quod scriptum non sit? Nonne ipsi sibi adversantur, et auctoritate calumniae suae derogant? Attende, lector, quoniam hoc nomine ingenitus nolebat uti Ambros.calumniantium insidias, quae catholicis ac piis lectoribus secure credi possunt. Sunt etenim quaedam quae non tantae sunt religionis et auctoritatis, ut eis non oporte
Abbreviated transcription (Latin):
sus qͥd̾ illamq̃onem uocẽ sibi arbitranã ac¬
clusam. si t̃guisatione dampnabłi in codẽ
loco uestigium ittunt. ut putent nutationẽ
fieri qõnis: iutatiõe sermonis. dicentes.
quõ possunt ingenitus ⁊ gẽitus ẽẽ inius ne̾.¬

Expanded text:
ionem vocem sibi arbitrantur occlusam: sed tergiversatione damnabili in eodem loco vestigium vertunt; ut putent mutationem fieri quaestionis, mutatione sermonis, dicentes: Quomodo possunt ingenitus et genitus esse unius n
Abbreviated transcription (Latin):
.xͦ. de tͥni alit̃ q̃m supͣaccipiens itti
⁊ frui: sic dicit. U̾ti ẽ : assume aligͥd
infacultatem uoluntatis. Frui aũ ẽ:
uti cũgaudio. ñ adhuc spei: s iam rei.
Idoq om̃ĩs qui frutc: uttoui. assumit
enĩaliqͥd in facultatem uoluntatis: eũ
fine delectationis. Nonaũ om̃is qui
dicere illos frui tm̃: qui in regaudĩtt:
ñiam in spe. ⁊ ita inhac uita nõ uide¬
mus frui. s cm̃utr ubi gaudemus
inspe cũ supͣdictum sit. sdui ẽẽ: amo

Expanded text:
. c. 11, aliter quam supra accipiens uti et frui, sic dicit: Uti est assumere aliquid in facultatem voluntatis. Frui autem est, uti cum gaudio, non adhuc spei, sed jam rei; ideoque omnis qui fruitur, utitur; assumit enim aliquid in facultatem voluntatis cum fine dicere illos frui tantum qui in re gaudent, non jam in spe: et ita in hac vita non videmur frui, sed tantum uti, ubi gaudemus in spe; cum supra dictum sit, frui esse amo
Abbreviated transcription (Latin):
legis continentiam di¬
ligenti indagine etiã atq
etiam ꝯsidanitib nobis.
p̃uia dei gr̃a inotuit.
sacre pagine tractatum.
cͥca res uel signa p̾cipue¬
tͣctari. uł uersari. ut enĩ
eg̃gius doctor au. att in
Ena: uel rerũ est ułsigno¬

Expanded text:
legis continentiam, diligenti indagine, etiam atque etiam considerantibus nobis, praevia Dei gratia, innotuit sacrae paginae tractatu circa res, vel signa praecipue versari; ut enim egregius doctor Aug. ait in trina vel rerum est vel signo
Abbreviated transcription (Latin):
adumet. si c̃ euangłicasacram̃ta. Exquo
resẽ: ut meod̾ au ait. oĩo nich est. Non aũ
eꝯͦ: om̃is res: signũ est. qr ñ adhibet̾adsigcan¬
dum aliquid. Cũq his intendit. theologoꝵ
speculatio studiosa. atq modesta: diumã
seͥpturam: formam pseptam in doctna te¬
nere adutet. Pehis gͥ nob̾ aditũ. ad res diui¬
nas aliqͥtenꝰ intellendas. deo duce aꝑire
uolentib: disserendumẽ. ⁊ pͥmũ de reb.
postea designis disseremus: De rebus cõ¬

Expanded text:
adjuvet, sicut evangelica sacramenta. Ex quo res est, ut in eodem Aug. ait , omnino nihil est. Non autem e diverso omnis res signum est, quia non adhibetur ad significandum aliquid. Cumque his intenderit theogolorum speculatio studiosa atque modesta, divinam Scripturam, formam praescriptam in doctrina tenere advertet. De his ergo nobis aditum ad res divinas aliquatenus intelligendas. Deo duce, aperire volentibus disserendum est: et primum de rebus, postea de signis disseremus. 2. De rebus co
Abbreviated transcription (Latin):
ũ q ille ingẽitus. istegenitus. qͥb respondent
ambꝵ. dix se hoc noñ inscͥpturis ñ legisse diuini

Expanded text:
um, quia ille ingenitus, iste genitus; quibus respondens Ambrosius, dixit se hoc nomen in Scripturis non legisse divini
Abbreviated transcription (Latin):
alia: quen solũ sig̾cant: si confu̾nt: qd̾ int̾
aduniet. si c̃ euangłica sacram̃ta. Exquo
aꝑte intlła: que hic appellent᷑ signa. res ille
iudt̃ que ad sig̾candum aliqͥd adhibent᷑
Omẽ gͥ signũ etiam res aliqͣ est. Qd̾ n. ulła
res ẽ: ut meod̾ au. ait. oĩo nich est. son aũ
eꝯͣ: om̃is res: signũ est. qr ñ adhibet᷑ ad sigcan¬
dum aliquid. Cũq his intendit. theologoꝵ
speculatio studiosa. atq modesta: diumã
seͥpturam: formam pse̾ptam indoct̾na te¬
nere adũtet. Dehisgͦ nob̾ aditũ. ad res diui¬
nas aliqͤtenꝰ in tellendas. deo duceaꝑire
uolentib: disserendumẽ. ⁊ pͥmũ de reb.
postea de signis disseremus: De rebus cõ¬

Expanded text:
n solum significant, sed conferunt quod intus adjuvet, sicut evangelica sacramenta. Ex quo aperte intelligitur quae hic appellentur signa, res illae videlicet quae ad significandum aliquid adhibentur. Omne igitur signum etiam res aliqua est. Quod enim nulla res est, ut in eodem Aug. ait , omnino nihil est. Non autem e diverso omnis res signum est, quia non adhibetur ad significandum aliquid. Cumque his intenderit theogolorum speculatio studiosa atque modesta, divinam Scripturam, formam praescriptam in doctrina tenere advertet. De his ergo nobis aditum ad res divinas aliquatenus intelligendas. Deo duce, aperire volentibus disserendum est: et primum de rebus, postea de signis disseremus. 2. De rebus co
Abbreviated transcription (Latin):
endum ẽ: alie quib utendumẽ: alie que fru¬
uitt̃ ⁊ utun᷑R. Ille quib fruendumẽ: nos be¬
atos faciunt. Istis quib utendumẽ: tenden¬
tes ad batitudinẽ aduiuam. ⁊ qͣi ãminicula¬
mui. utad illas res que nos beatos faciunt.
ꝑueniie. eisq inh̾ere possimus. Res uͦ que
friun᷑a ⁊ utunr: nos sumus. qͣ int̃ utrãq¬
nit: referre ad obtinendũ illud: quo fruen¬
dumẽ. Alias: abutiẽ: ñ uti. Nlam usus illi

Expanded text:
endum est, aliae quibus utendum est, aliae quae fruuntur et utuntur. Illae quibus fruendum est, nos beatos faciunt. Istis quibus utendum est, tendentes ad beatitudinem adjuvamur, et quasi adminiculamur, ut ad illas res, quae nos beatos faciunt, pervenire, eisque inhaerere possimus. Res vero quae fruuntur et utuntur nos sumus; quasi inter utrasqnerit referre ad obtinendum illud quo fruendum est; alias abuti est, non uti: nam usus illi
Abbreviated transcription (Latin):
legis continentiam di¬
ligenti indagine etiã atq
etiam ꝯsidaritib nobis.
p̃iua dei gr̃a innotuit.
sacre pagine tractatum.
cͥca res uel signa p̃cipue¬
t̾ctari. uł uersari. ut eñ
eg̃gius doctor au. ait in

Expanded text:
legis continentiam, diligenti indagine, etiam atque etiam considerantibus nobis, praevia Dei gratia, innotuit sacrae paginae tractatu circa res, vel signa praecipue versari; ut enim egregius doctor Aug. ait in