comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& cui ꝑ ysaiam dicitur. custos quid
de nocte. custos quid de nott: respon.¬
dere noluit dñs. samaritanus non
sum: sed ego demoniuꝰ non habeo.
Duo quippe ei illata fuerant. Unũ
negauit. aliud tacendo consensit.
Custos namq humani generis uene¬
rat. & si samaritanu᷑ se non esse di¬
ceret: esse se custodem negaret. Sed
tacuit qđ recognouit. & patienter
reppulit qđ dictũ fallaciter audiuit.
dicens ego demontũ non habeo. In
quib uerbis quid aliud. ntsi suꝑbia
nr̃a confunditur: Quȩ si exagitata
uel leuiter fuerit: atrociores in uirias
reddit. quã acceperit. Facit mala quȩ
potest. minatur & quȩ facere ñ potest.
Ecce iniuiriam suscipiens ds̃ non trascit᷑.
non contumeliosa uerba respondit.
Qui si eisdem ista dicentib respondere
uoluisset. demoniũ uos habetis: uerũ
ꝓfecto diceret. quia nisi impleti de
monio tam ꝑuersa de do loqui not
possent. Sed accepta inuria etiam
qđ uerũ erat dicere ueritas noluit.

Expanded text:
et cui per Isaiam dicitur: Custos quid et cui per Isaiam dicitur: Custos quid de nocte? custos quid de nocte? respondere noluit Dominus: Samaritanus non sum; sed, Ego daemonium non habeo. Duo quippe ei illata fuerunt: unum negavit, aliud tacendo consensit. Custos namque humani generis venerat; et si Samaritanum se non esse diceret, esse se custodem negaret. Sed tacuit quod recognovit, et patienter repulit quod dictum fallaciter audivit, dicens: Ego daemonium non habeo. In quibus verbis quid aliud nisi superbia nostra confunditur? quae si exagitata vel leviter fuerit, atrociores injurias reddit, quam acceperat: facit mala quae potest, minatur et quae facere non potest. Ecce injuriam suscipiens Dominus non irascitur, non contumeliosa verba respondet. Qui si eisdem ista dicentibus respondere voluisset: Daemonium vos habetis, verum profecto diceret, quia nisi impleti essent daemonio, tam perversa de Deo loqui non possent. Sed accepta injuria etiam quod verum erat dicere Veritas noluit,
Abbreviated transcription (Latin):
mentis desiderio complectuntur.
Et sunt ñnulli. qui libenter uerba
diꝰ suscipiunt. ita ut etiam infletib
compungantur. sed post lacrimarũ
tempus adiniquitatẽ redeunt. hi ꝓ¬
fecto uerba dĩ non audiunt. quia hec
exercere in oꝑe contẽpnunt. Uitam
oculos reuocate. alta consideratione
ꝑtimescite hoc quod ex ore uerita¬
tis sonat. ꝓpterea uos non auditis.
quia ex dõ non estis. Sed hoc quod
de reprobis ueritas loquitur: ipsi
hoc desemetipsis reprobi suis oꝑib
ostindunt. Nam sequitur. Respon¬
derunt igitur iudȩi. & dixerunt ei.
Nonne benedicimus nos. quia samari.¬
tanus estu. & demoniũ habes : Accep
ta autẽ tanta contumelia. quid ds̃
respondeat audiamus. Ego dȩmoni¬
um non habeo. sed honorifico patrẽ
meuͣ. & uos inhonorastis me. Quia
em̃ samaritanus dicitur custos. & ipse
ueraciter custos est de quo psalmista
ait. nisi dñs custodierit ciuitatem.
inuanũ uigilant qui custodiunt eã.

Expanded text:
mentis desiderio complectuntur. mentis desiderio complectuntur. Et sunt nonnulli, qui libenter verba dei suscipiunt, ita / ut etiam in fletibus conpungantur, sed post lacrimarum tempus ad iniquitatem redeunt. Hi profecto verba dei non audiunt, quia haec exercere in opere contemnunt et amoculos revocate, et alta consideratione pertimescite hoc quod ex ore Veritatis sonat: Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Sed hoc quod de reprobis Veritas loquitur, ipsi hoc de semtipsis reprobi suis operibus ostendunt. Nam sequitur: Responderunt igitur Judaei, et dixerunt ei: Nonne 1507 bene dicimus nos quia Samaritanus es tuta autem tanta contumelia, quid Dominus respondeat, audiamus. Ego daemonium non habeo, sed honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me. Quia enim Samaritanus interpretatur custos, et ipse veraciter custos est, de quo Psalait: Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilant qui custodiunt eam ;
Abbreviated transcription (Latin):
ensate fr̃s km̃i. mansuetudinẽ
dĩ. Relaxare peccata uenerat.
&e dicebat. Quis ex uobis arguit me
de peccato: Non dedignatur ex ra.¬
tione ostendere se peccatorẽ non eẽ.
qui ex uirtute diuinitatis poterat
peccatores iustificare. Sed terribile
est ualde quod subditur. qui ex dõ
est uerba dĩ audit. ꝓpterea uos
non auditis: quia ex dõ non estis.
Si eñi ipse uerba dĩ audit qui ex dõ
est. & audire uerba dĩ non potest
quis quis ex illo non est: int᷑ro get
se unusquisq si uerba dĩ in aure
cordis ꝑcipit. & intelligit unde sit.
Celestem patriam desiderare ueritas
iubet. carnis defideria conteri. mun¬
di głam declinare. aliena non appeti.
ꝓpria largiri. Penset ergo apudse
unusquesq ur̃m. si hee uox di in
cordis eius aure conualuit. & quia¬
si iam ex dõ fit agnoscit. Nam sunt¬
non nulli. qui precepta dĩ nec aure
corporis ꝑcipere dignantur. Et
sunt ñnulli. qui hȩc quidẽ cor¬
poris aure ꝑcipiunt: sed nullo ea

Expanded text:
rissimi, mansuetudinem Dei. Relaxare peccata venerat, et dicebat: Quis ex vobis arguet me de peccato? Non dedignatur ex ratione ostendere se peccatorem non esse, qui ex virtute divinitatis poterat peccatores justificare. Sed terribile est valde quod subditur: Qui ex Deo est verba Dei audit; propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Si enim ipse verba Dei audit qui ex Deo est, et audire verba ejus non potest quisquis ex illo non est, interroget se unusquisque si verba Dei in aure cordis percipit, et intellegit, unde sit. Caelestem patriam veritas desiderari iubet, carnis desideria conteri, mundi gloriam declinare, aliena non appeti, propria largiri. Penset ergo apud se unusquisque nostrum, si haec vox dei in cordis eius aure convaluit, et quia iam ex deo sit, agnoscit. Nam suntnonnulli, qui praecepta dei nec aure corporis percipere dignantur. Et sunt nonnulli, qui haec quidem corporis aure percipiunt, sed nullo ea
Abbreviated transcription (Latin):
Arinoꝵ. & eoꝵ qui erant acilicia
& asia disputantes cum stepha¬
no. & non poterant resistere sa¬
pientiȩ. & sp̃ui qui loquebatur.
Tunc submiserunt uiros qui di¬
cerent se audisse eum. dicentem
uerba blasphemie in moysen &
dm̃. Cõmouerunt itaq plebem
& seniores & scribas & concur.¬
rentes rapuerunt eum. & ad¬
duxerunt eum in concilium.
& statuerunt falsos testes qui di¬
cerent. Homo iste non cessat
loqui uerba. aduersus locum
scm̃ & legem. Audiuimus enim
eum dicentem. quod iħc naza¬
renus hic destruet locũ istum.
& mutabit traditiones quas tra¬
didit nobis moyses. Et intuen

Expanded text:
Cilicia et Asia disputantes cum Stephano et non poterant resistere sapientiae et Spiritui quo loquebatur tunc submiserunt viros qui dicerent se audisse eum dicentem verba blasphemiae in Mosen et Deum commoverunt itaque plebem et seniores et scribas et concurrentes rapuerunt eum, et adduxerunt in concilium, et statuerunt falsos testes, qui dicerent: Homo iste non cessat loqui verba adversus locum sanctum, et legem. Audivimus enim eum dicentem: Quoniam Jesus Nazaraenus hic destruet locum istum, et mutabit traditiones, quas tradidit nobis Moys
Abbreviated transcription (Latin):
suis actibus requirunt. qui doctri¬
nam nesciunt quȩrere sed inuidere.
S ed sc̃s quisq etiã cũ aꝑuersa mente
requiritur. de bonitatis suȩ studio
non mutatur. Unde iohannes quoq
ad uerba inuidiȩ : p̃dicamenta res¬
pondit uitȩ. Nam protinus aditinx᷑.
Ego baptiro in aqua. medius autem
ur̃m stat quẽ uos nescitis. Iohanneᷤ
non spͣu. sed aqua baptizat. quia¬
peccata soluere non ualens. baptiza¬
toꝵ corpora ꝑ aquã lauat. sed mentẽ
ꝑueniã non lauat. Cur ergo bapti¬
zat. qui peccata ꝑ baptismũ non re¬
laxat. nisi ut p̃cursionis suȩ ordi¬
nem seruans. qui nasciturũ nascen¬
dͥo pͣuenerat. baptizaturũ quoq
añ baptizando pͣuemret. & qui
predicando factus est p̃cursor xp̃i.
baptirando & iam p̾cursor eiꝰ fieret
imitatione sacramenti: Qui inter
tians. hunc in medio hominũ &
stetisse asserit. & nesciri: quia ꝑ
carne̾ dñs apparens & uisibilis
extitit corpore. & inuisibilis ma¬

Expanded text:
suis actibus requirunt, qui doctrisuis actibus requirunt, qui doctrinam nesciunt quaerere, sed invidere. Sed sanctus quisque etiam cum perversa mente requiritur, a bonitatis suae studio non mutatur. Unde Joannes quoque ad verba invidiae praedicamenta respondit vitae. Nam protinus adjungit: Ego baptizo in aqua; medius autem vestrum stetit, quem vos nescitis. Joannes non sppeccata solvere non valens, baptizatorum corpora per aquam lavat, sed mentem per veniam non lavat. Cur ergo baptizat qui peccata per baptisma non relaxat? Nisi ut praecursionis suae ordinem servans, qui nasciturum nascendo praevenerat, baptizaturum quoque Dominum baptizando praeveniret, et qui praedicando factus ebaptizando etiam praecursor ejus fieret, imitatione sacramenti? Qui inter annuntians, hunc in medio hominum et stetisse asserit et nesciri; quia per carnem Dominus apparens, et visibilis stetit corpore et invisibilis ma
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ã alios introducemus destes ut illi
& ꝓphetis om̃ia quȩ de xp̃o dicta ft̃
colligere: facilius me tempus quã
copia deserit. Uerũtamen senem
illũ exgente ur̃a natũ sed inerrore
uro non derelictũ sy meonẽ scm̃ in¬
medio introducam. qui meruit te¬
neri decrepitus in hac luce. quousq
uideret ueram luce̾. Quẽ quidem
etas iam cõpellebat ire. sed expecta¬
bat suscipere quẽ sciebat uentre.
Cum iste senex admonitus esset aspũ
scõ quod non ante moreretur quã
uideret xp̃m dĩ natũ. quẽ cognos¬
cens prexit ad templũ. Ubi uero eũ
portari matris manib uidit. & diui¬
nam infantiam pia senectus agno¬
uit. tulit infantem in manib suis.
Ille quidẽ xp̃m ferebat. sed̃ xp̃c sene̾
regebat. Regebat qui portabatur. ne
ille ante ꝓmissuꝰ a corpore solueret᷑.
Quid tamen dixerit. quẽ tamen con¬
fessus fuerit: aduercite inimici. non
xpͣi sed ur̃i. Benedicens dm̃ exclama¬

Expanded text:
vestra alios introducemus testes, ut illi vestra alios introducemus testes, ut illi et prophetis omnia quae de Christo dicta sunt colligere, facilius me tempus quam copia deserit. Verumtamen senem illum ex gente vestra natum, sed in errore vestro non relictum, Simeonem sanctum introducam, qui meruit teneri decrepitus in hac luce quousque videret veram lucem, quem quidem jam aetas compellebat ire, sed exspectabat suscipere quem sciebat venire, cum iste senex admonitus esset a Spiritu sancto, quod non ante moreretur quam videret Christum Dei natum. Quem cognoscens perrexit in templum. Ubi vero eum portari matris manibus vidit, et divinam infantiam pia senectus agnovit, tulit infantem in manibus suis. Ille quidem Christum ferebat, sed Christus senem regebat. Regebat qui portabatur, ne ille ante promissum a corpore solveretur. Quid tamen dixerit, quem tamen confessus fuerit, advertite inimici, non Christi, sed vestri. Benedicens Deum exclama
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. Dñe inquit audiui auditũ
tuum. & timui. consideraui oꝑa
tua & expaui. Que oꝑa dĩ. iste mi¬
ratus expauit : Nũquid fabricam
mundi iste miratꝰ expauit: Absit
Sed audi quid expauit. In medio inqͥt
duũ animaliũ cognosceris. Opera
tua ds̃. Uerbũ caro factũ eꝰ In me¬
dio duũ animaliũ cognosceris.
Qui quousq descendisti. ex pauescere
me fecisti. Uerbũ ꝑ qpod facta sunt
omĩa. in presepi iacuisti. Agnouit
bos possessorem suũ. & asinus pre¬
sepe dñi sui. In medio duũ anima¬
liũ cognosceris. Quid est in medio
duũ animaliũ cognosceris. nisi aut
cinantium : Ambulauit inquit
uerbũ. & exiuit in campis. Uerbũ
caro factum est. & habitauit in nob̾.
Hoc & hieremtas ait. Posthȩx interris
uisus est. & cũ hominib conuersatꝰ ẽ.
Ecce quẽad modũ sibi conueniunt
testes ueritatis. ecce quẽ admodum
conuincunt filios falsitatis. Suffici¬
unt uobis ista oiudei. an adhuc ad
urãm confusionem ex lege & ex gente

Expanded text:
divi auditum tuum, et timui: consideravi opera tua, et expavi . Quae opera Dei iste miratus expavit? Nunquid fabricam mundi iste miratus expavit? Absit. Sed audi quid expavit. In medio, inquit, duum animalium cognosceris. Opera tua, Deus, verbum caro factum est. In medio duum animalium cognosceris, qui quousque descendisti; expavescere me fecisti, quia Verbum per quod facta sunt omnia, in praesepio jacuisti. Agnovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui . In medio duum animalium cognosceris. Quid est, in medio duum animalium cognosceris, nisi aut cinantium? Ambulavit, inquit, Verbum, et exivit in campis. Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Hoc est Jeremias ait: Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . Ecce quemadmodum sibi conveniunt testes veritatis, ecce quemadmodum convincunt filios falsitatis. Sufficiunt vobis ista, o Judaei, an adhuc ad vestram confusionem ex lege et ex gente
Abbreviated transcription (Latin):
discipłos suos interrogaret quẽ dice¬
rent eẽ homines filisĩ hominis: res¬
ponderunt. ali hesaelii hiere.¬
miam. aut unũ ex ꝓphetis. & ille.
Ut quid suspicamini montes caseatos.
montẽ in quo placuit dõ habitare
in eo: hunc cognouit petrus dicenᷤ.
ut mortẽ susciperet illũ amando.
quẽ ter negauerat timendo. Dic
&r tu moyses legis lator. dux popłi
Prophetam aute̾ dictũ xp̃m. ipsum
audi in euangło xp̃m. Non est
inquit ꝓpheta sine honore. nisi in
patria sua. Accedat autẽ dauid sc̃s.
testis fidelis. ex cuius semine ꝓcessit
ipse: cui lex & ꝓphete testimoniũ
dicunt. dicat & ipse de xp̃o. Ad ora¬
bunt inquit cum om̃s reges terrȩ.
om̃s gentes seruient illi. Cui ser¬
uiunt: Dic cui seruiunt. Uis au¬

Expanded text:
discipulos suos interrogaret quem dicerent homines esse Filium hominis, responderunt, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex prophetis. Et ille: Ut quid suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit Deo habitare in eo? Hunc cognovit Petrus, dicens:ut mortem susciperet, illum amando quem ter negaverat timendo. Dic et tu, Moyses, legislator, dux populiProphetam autem dictum Christum, ipsum audi in Evangelio. Non est, inquit, propheta sine honore, nisi in patria sua . Accedat autem David sanctus, testis fidelis, ex cujus semine processit ipse cui lex et prophetae testimonium dicunt, dicat et ipse de Christo. Adorabunt, inquit, eum omnes reges terrae, omnes gentes servient illi . Cui servient? Dic, cui servient? Vis au
Abbreviated transcription (Latin):
namq uersu iam dixerat. uirgã uir¬
tutis tuȩ emitet dñs ex syon. Isaias
ꝓpheta aꝑtius mariam scãm designat
uirga nuces peperit. imago dñici
corporis fuit. Nux ẽni trinã habet
in suo corpore substantie unionem.
Coriũ. testam. & nucleuͭ. In corio caro.
in testa ossa. innueleo interior anima
cõparatur. In corio nucis. carne̾ sig¬
nificat saluatoris. quȩ habuit in se
asperitatem uel amaritudine̾ passio¬
nis. In nucleo. interiorẽ declarat dul¬
cedinem deitatis. quȩ tribuit pastum.
& luminis subministrat officium. In
testa. lignum interserens crucis. qđ
non discreuit id quod foris & intus
fuit. Sed quȩ terrena & celestia fuert᷑
mediatoris ligni interpositione soci¬
auit. dicente nuꝑ beato apło. quia
ipse ꝑ sanguine̾ crucis sue pacificauit
om̃ia quȩ in celis sunt. & quȩ in t̾ris.

Expanded text:
namque versu jam dixerat, Virgam virnamque versu jam dixerat, Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion . Et Isaias propheta apertius Mariam sanctam desvirga nuces produxit, imago Dominici corporis fuit. Nux enim trinam habet in suo corpore substantiae unionem, corium, testam et nucleum. In corio caro, in testa ossa, in nucleo interior anima comparatur. In corio nucis carnem significat Salvatoris, quae habuit in se asperitatem vel amaritudinem passionis. In nucleo interiorem declarat dulcedinem deitatis, quae tribuit pastum, et luminis subministrat officium. In testa, lignum interserens crucis, quod non discrevit id quod foris et intus fuit, sed quae terrena et coelestia fuerunt mediatoris ligni interpositione sociavit, dicente beato Apostolo, Quia ipse per sanguinem crucis suae pacificavit omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
germinauit. Uirginem dicit parere.
natura non patitur. Ds eñi qui in
numeris mirabile signũ ostendit
contra naturam ut au̾na loqueret᷑ :
ipse mirabilius facere uoluit. ut xp̃c
sutus ille manicheus aliud sacramen¬
tum. Solis radius specular penetrat.
& soliditatẽ eiꝰ insensibili subtilitate
ꝑtrahicit. & talis uidetur intrinsecus.
qualis extat extrinsecus. Itaq fr̃s.
nec cũ ingreditur uiolat. nec cum
egreditur dissipat. quia ad ingressũ
& egressum eiꝰ specular integrum
ꝑseuerat. Specular ergo non rũpit
radius solis. integritate᷑ uirginis in¬
gressus aut egressus uitiare potiit
deitatis : Sed quid ultertus immoror :
Audiat xp̃ianus quod non uult audi
ciat in fide redemptus : & ille deficrt
induratus. Uirga illa unde aiebamus
a aron: uirgo maria fuit. quȩ nobis
xpͣm uerũ sacerdotem concepit &
peperit. De quo modo dauid cecit¬
dicens. tu es sacerdos in eternuͣ. sca̾m
ordinem melchisedech. Superiori

Expanded text:
germinavit. Sed Virginem dicis parere germinavit. Sed Virginem dicis parere natura nullatenus patitur. Deus enim qui mirabile signum ostendit contra naturam, ut asina loqueretur , ipse mirabilius facere voluit, ut Chrissutus ille Manichaeus aliud sacramentum. Solis radius specular penetrat, et soliditatem ejus insensibili subtilitate pertrajicit; et talis videtur intrinsecus, qualis et extrinsecus. Itaque, fratres, nec cum ingreditur violatur, nec cum egreditur dissipat, quia in ingressu et egressu ejus specular integrum perseverat. Specular ergo non rumpit radius solis; integritatem Virginis ingressus aut regressus vitiare poterat Deitatis? Sed quid ulterius immoror? Audiat Christianus quod non vult audirciat in fide redemptus, ille autem deficiat induratus. Virga illa unde aiebamus Aaronis virgo Maria fuit, quae verum nobis Christum sacerdotem concepipeperit, de quo modo David cecinit, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech: superiori
Abbreviated transcription (Latin):
singulis tribub uirgas afferri. &¬
allate sunt duodecim uirge. Inter
quas &tiam una erat. quȩ aaron
fuerat sacerdotis. Posite sunt a scõ
moyse in tabernaculo testimonii.
U irga autẽ aaron post alteru diem
inuenitur subito ꝓdireisse flores &
frondes. & peperisse nuces. Delectat
hoc misterium cũ caritate ur̃a contͣ
ꝑfidiam iudaicam ꝑmisceri. ubi ma¬
xime figura interuenit sacramenti.
Uirga enim ꝓtulit. quod ante non
habuit. Non radicata plantatione.
nec defossa sarculo. Non anmata
succo. nec fecundata seminario. &
tamen cũ illi deessent uniuersa
iura naturȩ. ꝓtulit uirga qͦd nec
semine suggeri potuit nec radice.
arida uirga floruit. frondint. &
nuces ꝓtulit. & ego dicam illi quead
rit uirge explicare. nec uirginis
partũ. Ueniat ad eccłam. exponatur
pariendi. uirga autẽ non habuit
tempora germinandi. Illa eni decur¬
sis nouẽ mensibus peperit. uirga
alia die quod natura non habuit

Expanded text:
singulis tribus virgas afferri. singulis tribus virgas afferri. Allatae sunt duodecim virgae, inter quas etiam una erat quae Aaron fuerat sacerdotis: positae sunt a sancto Moyse in tabernaculo testimonii. Virga autem Aaron post alterum diem invenitur subito produxisse flores et frondes, et peperisse nuces . Delectat hoc mysterium cum Charitate vestra contra perfidiam Judaicam commiscere, ubi maxime figura intervenit sacramenti. Virga ecce protulit quod ante non habuit, non radicata plantatinec defossa sarculo, non animata succo, nec fecundata seminario; et tamen cum illic deessent universa jure naturae, protulit virga quod nec semine suggeri potuit, nec radice. arida virga floruit, et fronduit, et nuces protulit, et ego dicam illi quemadrit virgae explicare, nec Virginis partum. Veniat ad Ecclesiam, exponitur pariendi; virga autem non habuit tempora germinandi. Virgo enim decursis novem mensibus peperit; virga autem alia die, quod natura non habuit,
Abbreviated transcription (Latin):
quando indiuinitatis unitate man¬
serunt: Adhuc eytharam respice.
ut musicũ melos sonis dulcibus red¬
dat. Tria pariter adesse uidentur.
ars. manus. & corda. & tam̃ unus
sonus auditur. Ars dictat. manus
tangit. resonat corda. Tria pariter
incythara operantur. sed sola corda
ꝑsonat qđ auditur. Nec ars nec muinꝰ
sonũ reddunt. sed cũ corda pariter
operantur. Sic nec pater nec sp̃s
scͥis suscipiunt carnem. & tamen cũ
filio pariter operantur. Sonũ sola
corda excutit. carnẽ solus xp̃c acce¬
pit. Operatio in tribus constat. Sed
quomͦ ꝑtinet ad solam cordã soni
carnis humane susceptio. Ccontra
iudeus. Contra naturã inquit pa¬
rere uirgo maria. non potant. Et
detestandus manicheus. Si caro
erat. uirgo ee̾ non potuit. Si uirgo
peperit. fantasma fuit. Utrisq res¬
pondendũ est. Proferam de hẏstoria
ueteris testamenti necessariũ exem¬
plum contra iudȩuꝰ. quod sonuit
in auribus nr̃is manifestissimã ue¬
ritatem. Dñs moysi sco pͣcepit de

Expanded text:
quando in divinitatis unitate manserunt. Ad hoc citharam respice, ut musicum melos sonis dulcibus reddat, tres pariter esse videntur; ars, manus, et chorda. Et tamen unus sonus auditur. Ars dictat, manus tangit, resonat chorda. Tria quidem pariter operantur, sed sola chorda resonat quod auditur. Nec ars, nec manus sonum reddunt, sed ea cum chorda pariter operantur. Sic nec Pater, nec Spiritus sanctus suscipiunt carnem, et tamen cum Filio pariter operantur. Sonum sola chorda excutit, carnem solus Christus accepit. Operatio in tribus constat; sed quomodo pertinet ad solam chordam soni carnis humanae susceptio. E contra Judaeus, Contra naturam, inquit, parere virgo non potuit: et detestandus Manichaeus, Si caro erat, virgo esse non potuit; si virgo peperit, phantasma fuit. Utrisque respondendum est. Profero de historia Veteris Testamenti necessarium exemplum contra Judaeum, quod modo sonuit in auribus nostris manifestissimam veritatem. Dominus Moysi sancto praecepit, de
Abbreviated transcription (Latin):
o iudei. qui usq in hodiernum
diem negastis filiũ di. Nonne uox
urͣa est illa. quando euͣ uidebatis
miracula faciente. atq. tẽptantes dice¬
batis. quousq. animas nr̃as suspendis:
Si tu es xpc. dic nobis palam. Ille autẽ
uos ad considerationem miraculoꝵ
mittebat dicens. Opera quȩ ego facio
ipsa testimoniu̾ ꝑhibent de me. ut
xp̃o testimoniũ dicerent non uerba
sed facta. Uos autẽ non agnoscentes
saluatorẽ qui operabatur salutem
in medio terrȩ ur̃e: adicientes in malo
aistis. tu de teipso testimonium dicis.
testimoniũ tuũ non est uerũ. Sed
ad hȩc ille quid uobis responderit
acduertere noluistis. nonne scriptu᷑
est in lege ur̃a quod duoꝵ hominu
testimontũ uerũ sit : Preuarica¬
tores legis. intendite legem. Testimo¬
niu queritis de xp̃o. in lege ur̃a
scriptũ est qđ duoꝵ hominu testi¬
moniu̾ uerũ sit. Procedant ex lege
non tantũ duo. sed etiã plures testes
xpͣi. & conuincant auditores legis
nec factores. Dic isaia testimonium

Expanded text:
o Judaei, qui usque in hodiernum diem negastis Filium Dei. Nonne vox vestra est illa quando eum vidistis miracula facientem, atque tentantes dicebatis: Quousque animas nostras suspendis? Si tu es Christus, dic nobis palam . Ille autem vos ad considerationem miraculorum mittebat, dicens: Opera quae ego facio, ipsa testimonium perhibent de me, ut Christo testimonium dicerent non verba, sed facta. Vos autem non agnoscentes Salvatorem, qui operabatur salutem in medio terrae vestrae, adjicientes in malo, aistis: Tu de teipso testimonium dicis, testimonium tuum non est verum . Sed ad haec ille quid vobis responderit, advertere noluistis. Nonne scriptum est in lege vestra, quod duorum hominum testimonium verum sit? Praevaricatores legis, intendite legem. Testimonium quaeritis de Christo? In lege vestra scriptum est, quod duorum hominum testimonium verum sit? Procedant ex lege non tantum duo, sed etiam plures testes Christi, et convincant auditores legis, nec factores. Dic, Isaia, testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
Quisnã sit continuo exprimit dũ
subiungit. ego uox clamantis in
genitus filius uerbũ patris uocat᷑
iohanne attestante qui ait. In pͥn¬
cipio erat uerbũ. & uerbuͣ erat¬
ipsa ur̃a locutione cognoscitis. quia
prius uox sonat. ut uerbũ post mo¬
dum possit audiri. Iohannes uocẽ
se essi asserit. quia uerbũ p̃cedit.

Expanded text:
quisnam sit continuo exprimit, dum quisnam sit continuo exprimit, dum subjungit: Ego vox clamantis in genitus Filius Verbum Patris vocatur, Joanne attestante, 1458 qui ait: In principio erat Verbum, et Verbuipsa uestra locutione cognoscitis quia prius uox sonat, ut uerbum postmodum possit audiri. Iohannes ergo uocem se esse asserit, quia Verbum praecedit.
Abbreviated transcription (Latin):
Sedsi subtiliter ueritas ipsa requi¬
ratur: hoc quod inter se contrari¬
um sonuit. quomͦ contrariũ non
sit inuenitur. Ad tachariam nãq
Ipse prȩcedet ante illũ in spũ &
uirtute heliȩ. Qui id circo uenturꝰ
in sp̃u & uircute heliȩ dicitur:
quia sicut helias scd̾m dñi aduentũ
pͣueniet. ita iohannes p̃uenit pͥmũ.
Sicut ille p̾cursor uenturus est iu¬
dicis. ita iste precursor factus est¬
redemptoris. Iohannes igitur in
spu helias erat. in ꝑsona helias non
erat. Quod ergo dñs fatetur de
spu: hoc iohannes denegat de
ꝑsona. quia & iustum sic erat. ut
& discipłis dñs sp̃ualem de ioħe
sententiam diceret. & iohannes
hudem turbis carnalib non
de suo spũ. sed de suo corpore
responderet. Contrariũ ergo ue¬
ritati uidetur ẽẽ quod iohannes
sonuit. sed tamen aueritatis tra¬
mite non recessit. Qui se &iam
ꝓphetam negauit. quia uidelicet
non solum poterat redep̃torem
p̃dicare. sed &iam demonstrare.

Expanded text:
Sed si subtiliter veritas ipsa requiSed si subtiliter veritas ipsa requiratur, hoc quod inter se contrarium sonuit, quomodo contrarium non sit invenitur. Ad Zachariam namque Ipse praecedet ante illum in spiritu et virtute Eliae . Qui idcirco venturus in spiritu et virtute Eliae dicitur, quia sicut Elias secundum Domini adventum praeveniet, ita Joannes praevenit primum. Sicut ille praecursor venturus est judicis, ita iste praecursor est factus Redemptoris. Joannes igitur in spiritu Elias erat, in persona Elias non erat. Quod ergo Dominus fatetur de spiritu, hoc Joannes denegat de persona, quia et justum sic erat, ut et discipulis Dominus spiritalem de Joanne sententiam diceret, et Joannes idem turbis carnalibus non de suo spiritu, sed de corpore responderet. Contrarium ergo veritati videtur esse quod Joannes sonuit, sed tamen a veritatis tramite non recessit. 2. Qui cum se etiam prophetam negat, quia videlicet non solum poterat Redemptorem praedicare, sed etiam demonstrare,
Abbreviated transcription (Latin):
mendatur. Qui cũ tante uirtutis
esset. ut xp̃c credi potuisset: elegit
solide subsistere in se. ne humana¬
plane qđ non erat. sed non negauit
qͦd erat. ut ueritatẽ loquens eius
mẽbrũ fieret. cuius sibi nomen
fallaciter non usurparet. Cũ ergo
non uult appetere nomen xpͣi:
factus est mẽbrũ xp̃i. quia dum
infirmitatẽ suã studuit humiliter
agnoscere. illius celsitudinẽ meruit
ueraciter optinere. Sed cum ex
lectione alia redepͣtoris nr̃i senten¬
tia ad mentẽ reducitur. ex huius¬
nobis lectionis uerbis questi&
ualde implexa generatur. Alio
quippe in loco inquisitus a discipas
Helias iam uenit. & non cognouert
eum. sed fecerunt in eũ quȩ cumq
uoluerunt. Et si uultis scire. iohes
ipse est helias. Requisitus autẽ io¬
uin. hannes dicit. non sum helias. Quid
affirmat. hoc ꝓpheta ueritatis negat:
Ualde namq interse diuersa sunt.
ipse est & non sum. Quomͦ ergo
ꝓpheta ueritatis est. si eiusdem ue¬
ritatis sermonib concors non est :

Expanded text:
mendatur, qui cum tantae virtutis esset, ut Christus credi potuisset, elegit solide subsistere in se, ne humanplane quod non erat, sed non negavit quod erat, ut veritatem loquens, ejus membrum fieret cujus sibi nomen fallaciter non usurparet. Cum ergo non vult appetere nomen Christi, factus est membrum Christi, quia dum infirmitatem suam studuit humiliter agnoscere, illius celsitudinem meruit veraciter obtinere. Sed cum ex lectione alia Redemptoris nostri sententia ad mentem reducitur, ex hujus lectionis verbis nobis quaestio valde implexa generatur. Alio quippe in loco inquisitus a discipulis Elias jam venit, et non cognoverunt eum, sed fecerunt in eum quaecunque voluerunt. Et si vultis scire, Joannes ipse est Elias . Requisitus autem Joannes, dicit: Non sum Elias. Quid affirmat, hoc propheta Veritatis negat? Valde namque inter se diversa sunt Ipse est et Non sum. Quomodo ergo propheta Veritatis est, 1457 si ejusdem Veritatis sermonibus concors non est?
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ creuit. ut mons magnus fie¬
ret. & impleret uniuersam faciem
terrȩ. De quo monte dicit ꝓpheta.
Uenite ascendamus ad montẽ dñi. Et
de quo dauid dicit. Mons dĩ mons
uber. ut quid suspicamini montes
caseatos. montẽ in quo placuit dõ ha¬

Expanded text:
tantum crevit ut mons magnus fietantum crevit ut mons magnus fieret, et impleret universam faciem terrae. De quo monte dicit Propheta: Venite, ascendamus in montem Domini . Et de quo dicit David: Mons Dei mons uberrimus, ut quid suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit D
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hominib conuersatus est. Cece
duo testes idonei ex lege ur̃a. ex
quoꝵ testimonio non sunt cõpun¬
cta corca ur̃a. Seci alii atq. alii ex
lege xp̃i testes introducantur. ut
frontes durissimȩ inimicoꝵ conte¬
rantur. Ueniat & ille danibel scͥs.
iuuenis quidẽ etate. senior uero
scientia ac mansuetudine: conuin¬
cat om̃s falsos testes: sicut conuincit
seniores impudicos. ita suo testimo¬
nio xp̃i conterat inimicos. Dic sce̾
ctio. Quare illo pͣsente. cui insultan¬
tes dicebatis tu de terpso testimoniũ
dicis. testimoniũ tuũ non est uerũ.
cessauit unctio ur̃a. nisi quia ipse eͣ
qui uenit scis scoͬꝵ : Si ut uos dicitis
nondũ uenit. sed expectatur ut
ueniat scͥs scoꝵ: demonstrate uncti¬
onem. Si autẽ quod ueruͣ est cessa¬
uit ur̃a unctio: agnoscite uenisse
scm sco̾ꝵ. Ipse est em̃ & lapis ille
abscisus de monte sine manibus
concidentiũ. id est xp̃o natus de uir¬
gine sine manib cõplectentiũ. qui

Expanded text:
cum hominibus conversatus est . Ecce duo testes idonei ex lege vestra, ex quorum testimonio non sunt compuncta corda vestra. Sed alii atque alii ex lege Christi testes introducantur, ut frontes durissimae inimicorum conterantur. Veniat et ille Daniel sanctus, juvenis quidem aetate, senior vero scientia ac mansuetudine, convincat omnes falsos testes; sicut convicit seniores impudicos, ita suo testimonio Christi conterat inimicos. Dic, sancctio . Quare illo praesente cui insultantes dicebatis, Tu de te testimonium dicis, testimonium tuum non est verum, cessavit unctio vestra, nisi quia ipse est qui venerat Sanctus sanctorum? Si, ut vos dicitis, nondum venit, sed exspectatur ut veniat Sanctus sanctorum, demonstrate unctionem. Si autem quod verum est cessavit unctio vestra, agnoscite venisse Sanctum sanctorum. Ipse est enim et lapis ille abscissus de monte sine manibus conscindentium, id est, Christus natus de virgine sine manibus complectentium, qui
Abbreviated transcription (Latin):
terant. Nos. autem popło tipse.¬
i ouis pasene tue. Multitaddo
languentium que i memora¬
tis porticibꝰ iacebat aqłie didn¬
tum expectans: ddisignat cosqͥ
sits auribꝰ implite non pessẽt

Expanded text:
terant: Nos autem populus tuus et oves pascuae tuae . Multitudo languentium, quae in memoratis porticibus jacebat aquae motum exspectans, designat eos qui suis viribus imp
Abbreviated transcription (Latin):
ret. De cuius dictoꝵ ueritate quã sit
nemini ambigendũ. ipse quoq cura¬
uit ostendere. Qui cum dixisset. hic
est discipulus ille qui testimonium
ꝑhibet de his & scripsit hȩc: conti¬
nuo subiecit & ait. & scimus quia
uerũ est testimoniũ eiꝰ. Quia ergo
& nos cũ cȩteris fidelib scimus uerũ
esse testimoniu eius: curemus per
om̃ia recta fide intelligendo. recta
oꝑatione exercendo. quȩ docuit ad
dona sempiterna quȩ ꝓmisit ꝑue

Expanded text:
ret. De cujus dictorum veritate, quod sit ret. De cujus dictorum veritate, quod sit nemini ambigendum, ipse quoque curavit ostendere, qui cum dixisset: Hic est discipulus qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec, continuo subjecit et ait: Et scimus verum est testimonium ejus. Quia ergo et nos cum caeteris fidelibus scimus verum esse testimonium ejus, curemus per omnia recta fide intelligendo, recta operatione exercendo quae docuit, ad dona sempiterna quae promisit pe
Abbreviated transcription (Latin):
scriptis mathei uidelicet. marci &
lucȩ de humanitate eius ac de bis
quȩ ꝑ hominẽ gessit. sufficiens sibi.
uiderentur habere testimontum.
Quod ille se non aliter facturũ res¬
pondit. isi indicto ieimo om̃s in
coͣmune dnͣm pͣcarenttr: ut ille dig¬
na seribere posset. Et hoc patrato.
debriatus : oms hereticoꝵ tenebras
patefactȩ subito ueritatis luce dis¬
pulit. In principio erat inquiens
ds̃ erat uerbũ. Similẽq initus totũ
sui sermonis cursũ faciens dñm nr̃m
ex homine temporaliter factum:
ita etiã uerũ dm̃ uere ex dõ patre
eternaliter natum. uere cũ patre &
cũ spũ sco semꝑ existentem clarissi¬
ma assertione ꝑdocuit: om̃ia etiam
diuine ueritatis & uerȩ diuinitatis
quantũ alteri mortaliũ nulli licuit
archana reserauit. Et hoc uirgini
priuilegiũ recte seruabatur: ut ad
scrutanda uerbi incorruptibilis.
sacramenta incorruptio ipse
non solum corde sed & corpore ꝓde¬

Expanded text:
scriptis, Matthaei videlicet, Marci et scriptis, Matthaei videlicet, Marci et Lucae, de humanitate ejus ac de his quae per hominem gessit, sufficiens sibi viderentur habere testimonium. Quod ille se non aliter facturum respondit, nisi indicto jejunio omnes in commune Dominum precarentur, ut ille digna scribere posset. Et hoc patrato ius gratia inebriatus, omnes haereticorum tenebras patefactae subito veritatis luce dispulit. In principio, inquiens, Deus erat Verbum. Similemque initiis totum sui ex homine temporaliter factum, ita etiam verum Deum, vere ex Deo Patre, et aeternaliter natum, vere cum Patre et Spiritu sancto semper existentem clarissima assertione perdocuit. Imo omnia divinae veritatis et verae divinitatis, quantum alteri mortalium nulli licuit arcana reseravit. Et hoc virgini privilegium recte servabatur, ut ad scrutanda Verbi incorruptibilis sacramenta, incorrupto ipse non solum corde, sed et corpore procede
Abbreviated transcription (Latin):
est umbre: hic minister est ueri¬
tatis. Ille dixit dño si inueni grãm
in conspectu tuo ostende mͥ faciẽ
non solũ uidit & audiuit: sed diͣ
manib contrectauit. sicut ipse
testatur dicens. Quod fuit inqͥt
abinitio. qͦd audiuimus. quod

Expanded text:
est umbrae, hic minister est veriest umbrae, hic minister est veritatis. Ille dixit Domino: «Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi faciem non solum vidit et audivit, sed etiam manibus contrectavit, sicut ipse testatur, dicens: «Quod fuit, inquit, ab initio, quod vidimus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ẏ ses famulus dñi interra moab¬
iubente dño. & sepeliuit euͣ in
ualle terre moab contra phogor.
& non cognouit homo sepulebru
eiꝰ usq. in presente̾ diem. Reno
uatuͣ est itaq. illud de corpore
moysi. nunc etiã in ioħe mira¬
culum. Et qui legis latorẽ tunc
dignatus est nullis scientib sepe¬
lire. ipse etiã corpus euangłiste
sui secreto quodam mysterio
uoluit sepulture subducere.
U terq scilicet lux mundi. uterq
mandatoꝵ celestium baiulus. ut᷑q.
diuini consilu reuelator. Nec
in merito indignitate suis delata
cadauerib congruunt. qui & in
sublimib uite sue meritis. diu̾sis
licet temporib concorditer cla¬
ruerunt. & si res diligenti consi¬
deratione ꝑpenditur. ut cũ beati
moysi pace loquar. ioħes potior
inuenitur. Ille siquidẽ minister
extitit legis. hic predicator e̾. gr̃ę.
Ille pͣcepta tradidit. quib peccata
tentie contulit. quib om̃ia crimi¬
na delerentur. Ille annuntiator

Expanded text:
yses famulus Dominyses famulus Dominiubente Domino et sepelivit eum in valle terrae Moab contra Phogor et non cognovit homo sepulchrum eius usque in praesentem diem Movatum est itaque illud de corpore Moysi nunc etiam in Joanne miraculum; et qui legislatorem tunc dignatus est nullis scientibus sepelire, ipse etiam corpus evangelistae sui secreto quodam mysterio voluit sepulturae subducere. Uterque scilicet lux mundi, uterque mandatorum coelestium bajulus, uterque divini consilii revelator. Nec immerito in dignitate suis delata cadaveribus congruunt qui et in sublimibus vitae suae meritis, diversis licet temporibus, concorditer claruerunt. Verum si res diligenti consideratione perpenditur, ut cum beati Moysi pace loquar, Joannes potior invenitur. Ille siquidem minister exstitit legis, hic praedicator exstitit gratiae. Ille praecepta tradidit quibus peccata baptismum contulit, quo omnia crimina delerentur. Ille annuntiator
Abbreviated transcription (Latin):
ȩquales : nec sit in resurrectione
diuersitas. quib tanta fuerat una¬
nimitas conuersationis in uita.
Si enĩ beatissimi uirgines isti. ioħes
uidelicet & maria nullatenus sur¬
rexissent. cur in eoꝵ thumulis se
pora suis queq noscantur mauso¬
leis thumulata : Nam qđ uere
beatus ioħes obierit ac ꝓculdubio
mortis iuira ꝑ soluerit. nullo mͦ
bari. Cum enĩ exisset sermo int̾
frẽs quod discipłs ille non morit᷑.
cur ipse uera dicentib obuiasset
dicens. & non dixit iħe non mo¬
ritur. Frustra numirũ hic mo¬
ram tenere. ao uerba multiplica¬
re uideretur. sidũ illi ueri dice¬
rent ut non moreretur. iste pro¬
tinus obstitisset dicens. non dixit
iħc non moritur. ac ꝑ hoc ueri.¬
tati quodãmodo contradiceret.
si uera referentib contrairet. Sed
dũ non moriturũ se saluatorem
dixisse negauit. moriturũ se eẽ¬
indubitanter asseruit. Porro autẽ
deutero nomio. Mortuus est mo¬

Expanded text:
aequales; nec sit in resurrectione aequales; nec sit in resurrectione diversitas quibus tanta fuerat unanimitas conversationis in vita. Si enim beatissimi virgines isti, Joannes videlicet et Maria, nullatenus surrexissent, cur in eorum tumulis seppora suis quaeque noscantur mausoleis tumulata? Nam quod vere B. Joannes obierit ac procul dubio mortis jura persolverit, nullo modo bari. Cum enim exisset sermo inter fratres, quod discipulus ille non moritur, cur ipse vera dicentibus obviasset, dicens: «Et non dixit Jesus: Non moritur .» Frustra nimirum hic moram texere ac verba multiplicare videretur, si dum illi vera dicerent: «Non moritur;» iste protinus obstitisset, dicens: «Non dixit Jesus: Non moritur,» ac per hoc veritati quodammodo contradiceret, etsi verba referentibus contrairet. Sed, dum se non moriturum Salvatorem dixisse negavit, moriturum se indubitanter asseruit. Porro autem Deuteronomio: «Mortuus est Mo
Abbreviated transcription (Latin):
conspicitur in sepulchro. Si enim
magnu in terra miraculũ manna
non esset. nequaquã dñs moysi
inquit gomor ex eo. & custodiat᷑
in futuras retro generationes. ut
nouerint panẽ quo alui eos in so¬
litudine. quando educti estis de
terra egypti. Ecce quid meretur
pudicitia uirginalis. ecce quante
magnitudinis est inuiolate carniᷤ
integritas. Uidete fr̃s mei. conside.¬
rate. ꝑpendite quid deliciarum
incorruptio corporis habet in
gelo. si cibũ celi germinat in se¬
pulchro. Quantis illic honoribus
sublimatur beata uirginitas. ubi
nimirũ sola est gła. si & in loco fe¬
toris atq. putredinis tam est mira¬
biliter głosa: Unde & si non aude¬
amus pleniter diffinire. piu tam̃
est arbitrari. ut sicut de beata dĩ
genitrice creditur: ita etiã beatus¬
ioħes iam resurrexisse ꝓbabiliter
asseratur. quatinus sicut in uirgi¬
nea fuerunt in tegritate participes.
ita nichilominus & in anticipata
refurrectione merito uideantur

Expanded text:
conspicitur e sepulcro. Si enim conspicitur e sepulcro. Si enim magnum in terra miraculum manna non esset, nequaquam Moysi Domininquit, Gomor ex eo, et custodiatur in futuras retro generationes, ut noverint panem quo alui eos in solitudine, quando eduxi eos de terra Aegypti .» Ecce quid meretur pudicitia virginalis. Ecce quantae magnitudinis est inviolatae carnis integritas. Videte, fratres mei, considerate, perpendite, quid deliciarum incorruptio carnis habeat in coelo, si cibum coeli, germinat in sepulcro. Quantis illic honoribus sublimatur beata virginitas, ubi nimirum sola est gloria, si et 347 in loco fetoris atque putredinis tam mirabiliter est gloriosa. Unde et si non audeamus pleniter definire, pium tamen est arbitrari ut sicut de beata Dei Genitrice creditur, ita etiam B. Joannes jam resurrexisse probabiliter asseratur, quatenus sicut in virginea fuerunt integritate participes, ita nihilominus et in anticipata resurrectione merito videantur
Abbreviated transcription (Latin):
qui & animã eiꝰ in illa suꝑnȩ hie¬
rusalem quiete susciperet. & sacra¬
tissimuꝰ corpus in ea quȩ ipse nouit
secreti recessus archana trans ferret.
Nam ae debeato enoch legitur. quta
ambulauit cũ dõ & non inuenie¬
batur. quia transtulit illũ ds. lam
uero illud quis digne miretur. qͥd
in sepulchro eiꝰ manna repperi¬
untur. & in terre specu panis celi
non semel sed cotidie nascitur.
De manna quippe saluo altiori mi¬
sterio scriptũ est. Panẽ de celo de¬
disti eis dñẽ. habentẽ omne dele¬
ctamentuͣ. Ueniant gͥ om̃s natio¬
nes gentiũ & obstupescant mira¬
culũ om̃ib ubiq scłis inauditum.
Ueniant inquã & ammirantes aspi¬
ciant. quia in sepulchro qđ ꝓcul
dubio domus est uermiũ. panis
magni muneris ammiratione
pnuntiet. qͦd israbelitico populo
manna ds̃ concessit in cybũ dicens.
panẽ celi dedit eis. panẽ angeloꝵ
manducauit homo: qͦd illis tunc
mittebatur ecȩlo. nunc scaturire

Expanded text:
qui et animam ejus in illa supernae Hiequi et animam ejus in illa supernae Hierusalem quiete susciperet et sacratissimum corpus in ea, quae ipse novit, secreti recessus arcana transferret. Nam et de B. Enoch legitur quia ambulaverit cum Deo, et non inveniebatur, quia transtulit illum Deus . Jam vero illud quis digne miretur quod in sepulcro ejus manna reperitur et in terrae specu panis coeli non semel, sed quotidie nascitur? De manna quippe, salvo altiori mysterio, scriptum est: «Panem de coelo dedisti eis, Domine, habentem omne delectamentum .» Veniant igitur omnes nationes gentium, et obstupescant miraculum omnibus ubique saeculis inauditum. Veniant, inquam, et admirantes aspiciant quia in sepulcro, quod procul dubio domus est vermium, panis magni muneris admiratione pronuntiet quod Israelitico populo manna Deus concessit in cibum, dicens: «Panem coeli dedit eis; panem angelorum manducavit homo ; » quod illis tunc mittebatur e coelo, nunc scaturire
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixus. ita quodĩm &e iohes
in eccłastica pace sepultus. Sed dñs
inter eos fore diuersitatẽ docuit.
cũ dixit petro. Sic eũ uolo mane¬
re donec ueniam. Quid ad te :
Tu me sequere. Qui enͣi petrum
uoluit secũ in crucis suspendio
triumphare. quatinus & ille sub
eundi martyrii ceteris p̾beret.
exemplũ. & iste erecta supra fun¬
damentũ fidei ęccłe fabrica. quietꝰ
migraret ad celũ. Ille secuturis
martyrib esset constantie forma:
iste nouiter in fide plantatis esset
morũ atq uirtutũ spualium dis¬
ciplina. Sic eũ uolo manere donec
ueniam. Ueniam inquit. ut eum
uinculo carnis absoluam. Ueniã
ut eu ad głȩ mex̧ consortiũ trans¬
feram. Ueniam ut laborib eiꝰ dignȩ
remunerationis premiũ reddam.
Ad hutus deniq ꝓmissionis effectũ.
clarũ dedit indiciũ cuͣ in eiꝰ obitu
radiante̾ fecit enitescere lucem. ꝑ
aduenisse lucis auctorẽ. Affuit itaq
dñs ꝓmissionis suȩ ñ immomor.

Expanded text:
crucifixus, ita quodammodo et Joannes crucifixus, ita quodammodo et Joannes in ecclesiastica pace sepultus. Sed Dominus inter eos fore diversitatem docuit, cum dixit Petro: «Sic eum volo manere donec veniam. Quid ad te? Tu me sequere .» Qui enim Petrum voluit secum in crucis patibulo triumphare, ipse eundi martyrii caeteris praeberet exemplum, et iste erecta supra fundamentum fidei Ecclesiae fabrica quietus migraret ad coelum; ille secuturis martyribus esset constantiae forma, iste noviter in fide plantatis esset morum atque virtutum spiritualium disciplina. «Sic eum volo manere donec veniam.» Veniam, inquit, ut eum vinculo carnis absolvam. Veniam, ut eum ad gloriae meae consortium transferam. Veniam, ut laboribus ejus dignae remunerationis praemium reddam. Ad hujus denique promissionis effectum clarum dedit indicium, cum in ejus obitu radiantem fecit enitescere lucem, peadvenisse lucis auctorem. Affuit itaque Dominus promissionis suae non immemor,
Abbreviated transcription (Latin):
nouitas mirabilis quẽ non moue¬
at: Quis felicissime consũmatio¬
nis głam non obstupescat: Quia
eñi mirabiliter uixit. mirabiliter
obiit. & quia non cõmune̾ cum
hominib uitam duxit. non com¬
muni hominu morte transiuit.
Nam ut hẏstoriȩ continent quadra¬
tam in eccła fieri fouea̾ iussit. moxq
in eam descendens extensis manib
post ꝓlixa fusȩ orationis uerba mi¬
grauit. Mox autẽ tanta suꝑ eum
lux celitus est emissa. ut nullus eiͣ
ferret aspectus. Postmodũ uero in¬
uenta est fouea. nichil aliud in se
continens nisi manna qͦd uidelicet
sicut dicitur usq hodie scaturire
non desit. Sic nimirũ. sic dale¬
ctum auctori uitȩ discipłm tran¬
sire de scło dignum fuit. ut eo
fieret a dolore mortis extraneus.
quo a corruptione carnis fuerat
alienus. In sepultura crucis iacere
uoluit: quia cruce̾ iugiter uiuen¬
do portauit. Et sieut petrus ma¬
gistrum secutus est a ꝑsecutorib

Expanded text:
novitas mirabilis quem non movenovitas mirabilis quem non moveat? Quis felicissimae consummationis gloriam non obstupescat? Quia enim mirabiliter vixit, mirabiliter obiit; et quia non communem cum hominibus vitam duxit, non communi hominum morte transivit. Nam, ut historiae continent, quadratam in Ecclesia fieri foveam jussit, moxque in eam descendens extensis manibus post prolixa fusae orationis verba migravit. Mox autem tanta super eum lux coelitus est emissa ut nullus eam ferret affectus. Postmodum vero inventa est fovea nihil aliud in se continens, nisi manna, quod videlicet, sicut dicitur, usque hodie scaturire non desinit. 346 Sic nimirum, sic dilectum auctori vitae discipulum transire de saeculo dignum fuit, ut tam fieret a dolore mortis extraneus quam a corruptione carnis fuerat alienus. In sepultura in crucis modum jacere voluit, quia crucem jugiter vivendo portavit, et sicut Petrus Magistrum secutus est, a persecutoribus
Abbreviated transcription (Latin):
culmen euexit. ut ei non modo
statum eccłȩ presentis ostende.¬
ret: sed &iam qđ deinceps futu¬
rum esset. usq in ꝑpetuũ reuela¬
ret. Unde & illam nobilem suam
scripsit apocalipsim. que nimiru
tantis cognoscitur redundare
mysteruis. ut tot uideatur habe¬
re sacramenta. quot uerba: im.¬
mo in uerbis singulis multiplice ᷤᷤ
latent intellectus. Quȩ ꝓfecto
cũ septẽ asiȩ ecclesiis mittitur.
om̃i uniuersali eccłȩ quȩ sub sep
destinatur. Unde consequens est.
ut om̃s eccłe ꝑ orbem terrarũ
circũ quaq diffuse non dubitent
beatũ ioħem cõmune̾ se habere
doctorẽ. Quib udelicet tamꝗͣ.
egregius quidã regalis imperu
nuntius ab iħu xp̃o qui est destis
fidelis. primogenitus uiuoꝵ &
mortuoꝵ. & princeps regũ terre
celitus destinatus. graͣm simul &
pace̾ ab eo qui est & qui erat & qͥ
uenturus. attulit: & multa secre¬
ti celestis mẏsteria patefecit. Iam
uero illa beate imigrationis eius

Expanded text:
culmen evexit ut ei non modo culmen evexit ut ei non modo statum Ecclesiae praesentis ostenderet, sed etiam quid deinceps futurum esset usque in perpetuum revelaret. Unde et illam nobilem suam scripsit Apocalypsim, quae nimirum tantis cognoscitur redundare mysteriis ut tot videatur habere sacramenta quot verba, imo in verbis singulis multiplices lateant intellectus. Quae profecto cum septem Asiae Ecclesiis mittitur, omni universali Ecclesiae, quae sub septerio, destinatur. Unde consequens est ut omnes Ecclesiae per orbem terrarum circumquaque diffusae non dubitent B. Joannem communem se habere doctorem. Quibus videlicet tanquam egregius quidam regalis imperii nuntius, ab Jesu Christo, qui est testis fidelis, primogenitus vivorum et mortuorum, et princeps regum terrae coelitus destinatus, gratiam simul et pacem ab eo qui est, et qui erat, et qui venturus est, attulit et multa secreti coelestis mysteria patefecit. Jam vero illa beatae migrationis ejus