comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad primumuim ꝓportionis optineat: quam qui ẽ. extre¬
mus ad medium in qualib& in ae queditatis ratione
uel in multiplicibus uel in super particularibus uel insuꝑ¬
partientib uel in his quacex his procreantur. multi plicib¬
superparticularib uel multi plicib suꝑ partientib: ea¬
dẽ atq unaratione indubitata constabit: ꝓ positi senim
trib ut dictum ẽ terminis aequis ꝓportionib: ordinatis
ultimũ semper medio detrahamus. & ipsum quidem ul¬
timum primum terminum conͥlocemus. quod demedio
relinquitur secundum detertia uero ꝓpositorũ ter¬
minorũ sũma auferemus unum primum & duossecun¬
dos eos quide medi&ate relicti sunt & id quod exter¬
tia sumia relinquitur testium terminum constituemus :
Vi debis igitur hoc fucto inminorem modum summas re¬
uesti & cd prina paliorẽ habitudinẽ comparationis
ꝓpostionesq re idio. ut si sit quadrupla ꝓpostio pri¬

Expanded text:
ad primum vim proportionis obtineat, quam qui est extread primum vim proportionis obtineat, quam qui est extremus ad medium in qualibet inaequalitatis ratione, vel in multiplicibus, vel in superparticularibus, vel in superpartientibus, vel in iis quae ex his procreantur, superparticularibus, vel multiplicibus superpartientibus, eadem atque una ratione indubitata constabit. Propositis enim tribus ut dictum est terminis, aequis proportionibus ordinatis, ultimum semper medio detrahamus, et ipsum quidem ultimum, primum terminum collocemus, quod de medio relinquitur, secundum. De tertia vero propositorum terminorum summa auferemus unum primum, et duos secundos eos qui de medietate relicti sunt, et id quod ex tertia summa relinquitur, tertium terminum constituemus. Videbis igitur hoc facto, in minorem modum summas reverti, et ad principaliorem habitudinem comparationes proportionesque reduci, ut si sit quadrupla proportio, pri
Abbreviated transcription (Latin):
uperioris libri disputatione digestum .ẽ. que mam¬
modum tota in aequeditatis substantia a principesui
generis aequaditate ꝓcesserit. sed quaererum elemen¬
ta sunt. ex hisdem principaditer omnia conponuntur
& in eccdem rursus resolutione factas oluuntur ut qm̃
articularis uocis elementa litterae. ab eis ẽ syllabarũ
progressa coniunctio & in esdem rursus terminatur
extremas. Eandemq uim optin& sonus inmusicis. lamue¬
romundum corpora quaatuor non ignoramus efficere :
namq ut ait eximbri terra anima gignuntur &igni
sed in haec rursus eius quattuor elementa. fi postre
masolutio. It aigitur quonicm ex aequalitatis marginae
cunctas in aequalitatis species ꝓ ficisci uidemus . omnis
in aequalitas a nobis ad cequaditatẽ rursus uelut ad quod¬
dam elementum proprii generis resoluatur. Hoc autẽ
trina rursus imperatione colligitur. eaque resoluen¬
diars datis quib: lib& trib: terminis in aequadib quidem
sed ꝓportionaliter constitutis. id .ẽ ut eandem medius

Expanded text:
uperioris libri disputatione digestum est quemadmodum tota inaequalitatis substantia a principe sui generis aequalitate processerit. Sed quae rerum elementa sunt, ex eisdem principaliter omnia componuntur, et in eadem rursus resolutione facta resolvuntur. Ut quoniam articularis vocis elementa sunt litterae, ab eis est syllabarum progressa conjunctio, et in easdem rursus terminatur extremas, eamdemque vim obtinet sonus in musicis. Jam vero mundum 4 corpora non ignoramus efficere. Namque ut ait ex imbri terraque omnia gignuntur et igni; sed in haec rursus ejus 4 elementa fit postrema resolutio. Ita igitur, quoniam ex aequalitatis margine cunctas inaequalitatis species proficisci videmus, omnis a nobis inaequalitas ad aequalitem rursus, velut ad quoddam elementum proprii generis resolvatur. Hoc autem trina rursus imperatione colligitur, eaque resolvendi ars. Datis quibuslibet tribus terminis, inaequalibus quidem, sed proportionaliter constitutis, id est, ut eamdem medius
Abbreviated transcription (Latin):
se praecedentes habeat. quanto primus eorum ab unitae¬
te discosserit. & quitot superse eiusdem ꝓportionis¬
habuerit numeros. quotus ab unitate primus eorumiac&
eius pars quailli conparatus numerus possit eandẽ face
reꝓpostionẽ inueniri nequit : & triplicis quidẽ haec ẽ

Expanded text:
rum ab unitate discesserit. Et qui tot super se ejusdem prohabuerit numeros, quotus ab unitate primus eorum jacet, ejus pars qua illi comparatus numerus, possit eamdem facere proportionem, inveniri nequeat. Et triplicis quidem haec est
Abbreviated transcription (Latin):
men .e. multitu do rursus multitudinis  Alia sunt ꝑ seuttres uel
quattuor uel t& ragonus. uel qui lib& numerus. quiutsit nullo
indig& :aliauero persei ipsa non constant. sed ad quid dam
aliud referuntur ut duplum. ut dimidium ut sesqu alterum
uel ses quitestium : & quicquid tale e  quod nisi relatum sit
ad aliud ipsumioe non possit : magnitudinis uero. alia sunt

Expanded text:
men est multitudo. Rursus multitudinis alia sunt per se, ut tres vel quatuor, vel tetragonus, vel quilibet numerus, qui, ut sit, nullo indiget. Alia vero per seipsa non constant, sed ad quiddam aliud referuntur, ut duplum, ut dimidium, ut sesquialterum, vel sesquitertium, et quidquid tale est, quod nisi relatum sit ad aliud, ipsum esse non possit. Magnitudinis vero, alia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quã ꝓponi debuerat. Fiunt aut̃ huꝰ modifyllogismi siꝗs enĩ ita dicat socrates hõ est om̃is
hõ animal ÷. et c̃cludat socrates gͥ animatus ÷ Minꝰ ꝓposuit qđ ñ dexit om̃e animalesse ani¬
matũ. Nã sisic ꝓposiuisset : recte socratẽ animatuꝰ eẽ c̃duderet᷑. Plus aut̃ ꝓponere hoc :¬

Expanded text:
quam proponi debuerat. Fiunt enim hujusmodi syllogismi. Si quis enim ita dicat: Socrates homo est, omnis quam proponi debuerat. Fiunt enim hujusmodi syllogismi. Si quis enim ita dicat: Socrates homo est, omnis homo animal est, et concludat, Socrates igitur animatus est, minus proposuit, quod non dixit omne animal esse animatum. Nunc si sic proposuisset, recte Socrates animatum esse concluderet, ita dicendo: Socr
Abbreviated transcription (Latin):
angustismus sit duab: ꝓpositionib: cõpbari. quod aut̃ dictũ ÷ aliud ꝗddã necessario eueniro
quã sunt ipsa quȩ c̃cessa st̃ qm̃ frequent̃ tales ab aliꝗbus fiunt syllogismi ut eaq̃pposue
quã st̃ ea quȩ c̃cessa st̃ ut insuꝑioriorib om̃ib: syllogismis qͦsin triumgnrm modis et
demonstratione posuimus tales uͦsyllogismi quales nc̃ dictist̃: pridiculis qđ id quod
ante c̃cessũ ÷ qͣsi dubiũ qͥddã inc̃clusione colligat᷑. Nã qđ positũ ÷ nec essario c̃tingere
nouit malus ÷ Qđ quasi suꝑiorib simile uidet᷑ s om̃ino falsũ ÷ Bonienĩ hões ñ alit̃ cauent nisi
mala cognouerint atq ideo ꝑꝑ eas c̃clusiones quȩ fiunt ꝑeas propositiones quȩ ꝑ inductionẽ
dicunt additũ ÷ c̃clusiones insyllogismis necessarias c̃tingere iđ exnecessitate c̃tingere
st etiã alia expositio smanalylicis nr̃is iã dicta ÷ Illudũ qđ dictũ ÷ ꝑipsa q̃ propositas

Expanded text:
ri. Quod autem dictum est, aliud quiddam necessario evenire quam sint ipsa quae concessa sunt, quoniam frequenter tales ab aliquibus fiunt syllogismi, ut ea quae prquam sint ea quae concessa sunt, ut in superioribus omnibus syllogismis quos in trium figurarum modis et demonstratione posuimus. Tales vero syllogismi quales nunc dicti sunt perridiculi sunt, quod id quod ante concessum est quasi dubium quiddam in conclusione colligitur. Nam quod positum est, necessario contingere, malum, malus est, quod quasi superioribus simile videtur, sed omni modo falsum est: boni enim homines non aliter cavent, nisi mala noverint. Atque ideo propter eas conclusiones quae sunt per eas propositiones quae per inductionem dicuntur, additum est conclusiones in syllogismis necessarias contingere, id est ex necessitate contingere. Est etiam alia expositio, sed in Analyticis nostris jam dicta
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus ñ est. Nunçuͦ c̃cedit om̃e iustũ uirtus ÷ . Duas sibi ẽtraiacentes simul c̃clusurus est
ꝙfieri ñ potest. Hoc aũt id circo euenit qr c̃clusio quartimodi: in pͥmi modi scđam ꝓposit
negatio ꝑmanebit . s ne forte c̃turbet qđ alios t̃minos in resoluendo modo posuimꝰ ꝗ suꝑiu
in disponendo. Non enĩ modo int̃minis laboramꝰ s infiguris et modis et cõplexionibus
c̃stituendis. atq re soluendis oꝑã c̃sumimꝰ Eodẽ modo et cȩti scđȩ figͣȩ in pͥmis .iiIiͦ. resoluunt᷑ : .

Expanded text:
virtus non est. Nunc vero concedit, omne justum virtus est, duas sibi contrajacentes simul conclusurus est, quod fieri non potest. Hoc autem idcirco evenit, quia conclusio quarti modi in primi modi secundam propositnegatio, permanebit. Sed ne forte nos conturbet quod alios terminos in resolvendo modo posuimus, quam superius in disponendo; non enim modo in terminis laboramus, sed in figuris et modis et complexionibus construendis atque resolvendis operam consumimus. Eodem modo et caeteri secundae figurae in primos quatuor resol
Abbreviated transcription (Latin):
Quiddã bonũ iustũ est
quiddã iustum. malũ non est :
i sunt gͥ om̃s triũ figurum modi quorũ pͥmȩ figurae
quat᷑tuor pͥmi : in de monstrabiles nominantur e directi
id ÷ fine aliqua conũsione monstrati Indemonstrabiles aũt.¬

Expanded text:
am bonum justum est. Quoddam igitur justum malum non est. itur omnes trium figurarum modi quorum primae figurae quatuor primae indemonstrabiles nominantur et directi, id est sine aliqua conversione monstrati; indemonstrabiles aut
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi aut̃ quide nobis loquentur quã loquentur dii: Quin &iã sicupiat ꝓlos illa futuror hominũ deinceps
quas accidere tempore certo necesse ẽ non omib: modo non &ternam sed nodiaturꝰ nã quidẽ ꝗłam assequi
possumus Quid autꝰ incer ẽ abis qui postea nas contur. ser mouẽ foredece cũ ab his uullus fuerit qui
qui ante nati sunt : quinecpautiores & certe meliores fuerunt uiri presertiꝰ cũ apud eos ipsos a guibus
audiri nom̃ urm potest nemo unius annimemoria consequi possit. Nomines eni loquelarit annũ
tantũ modo solis idẽ. unius austri reditũ metiantur Eũ ant̃ adias unde sẽ mol ꝓfec ta sunt. cuncta
astraredurint cindemq totius cela desomptume Aonigis intorucllis pleculertunti duille uore dterais

Expanded text:
Ipsi autem, qui de nobis loquuntur, quam loquentur diu? Quin etiam si cupiat proles illa futurorum hominum deinceps Ipsi autem, qui de nobis loquuntur, quam loquentur diu? Quin etiam si cupiat proles illa futurorum hominum deinceps quas accidere tempore certo necesse est, non modo non aeternam, sed ne diuturnam quidem gloriam adsequi possumus. Quid autem interest ab iis, qui postea nascentur, sermonem fore de te, cum ab iis nullus fuerit, qui ante nati sunt? qui nec pauciores et certe meliores fuerunt viri, praesertim cum apud eos ipsos, a quibus audiri nomen nostrum potest, nemo unius anni memoriam consequi possit. Homines enim populariter annum tantum modo solis, id est unius astri, reditu metiuntur; cum autem ad idem, unde semel profecta sunt, cuncta astra redierint eandemque totius caeli discriptionem longis intervallis rettulerint, tum ille vere vertens
Abbreviated transcription (Latin):
ũtit᷑b: ipsis ex utraq parte subuixos obriguisse pruina uides Mediũ aut̃ illũ & maxinũ solis ardor e tor¬
ri : Duo sunt habitabiles quorũ australis ille inquo qui in sistunt : adũsa uobis urgent uestigia Nichil ad urm
genꝰ Hic autꝰ alter subiectus aquiloni que in colitis : corne quã tenui uos parte contingat. Onis enĩ terra
quae colitur auobis angusta uerticib: laterib: latior Parua quȩdã .ẽ. insula circũ fysa illo mari qđ
adhlanticu qđ magnũ quȩ ocoanũ appollatis intorris Quitam̃ caꝗto nomine quã sit paruus. uides
potuit uł illũ gangẽ trans nat are uis in roliquis orientis. aut obeuntis solis ultimis aut aquilonis austriue
partib: tuũ nom̃ audi& Quib: amputatis cernis ꝓfecto quantis in angustus ur̃a se gła dilatari uolit

Expanded text:
verticibus ipsis ex utraque parte subnixos obriguisse pruina vides, medium autem illum et maximum solis ardore torreverticibus ipsis ex utraque parte subnixos obriguisse pruina vides, medium autem illum et maximum solis ardore torreri. Duo sunt habitabiles, quorum australis ille, in quo qui insistunt, adversa vobis urgent vestigia, nihil ad vestrum genus; hic autem alter subiectus aquiloni, quem incolitis, cerne quam tenui vos parte contingat. Omnis enim terra, quae colitur a vobis, angustata verticibus, lateribus latior, parva quaedam insula est circumfusa illo mari, quod Atlanticum, quod magnum, quem Oceanum appellatis in terris, qui tamen tanto nomine quam sit parvus, vides. potuit vel illum Gangen tranatare? Quis in reliquis orientis aut obeuntis solis ultimis aut aquilonis austrive partibus tuum nomen audiet? quibus amputatis cernis profecto quantis in angustiis vestra se gloria dilatari velit.
Abbreviated transcription (Latin):
mundi incitatissima conu̾sione sonitus : ut eu aures hominũ capore nꝰ possint. sicue in tuerisolẽ ad u̾sũ nequitis
eiusq radus acios ura sensusq uincitur : Haec ego adiirans. referobã tamꝰ oculos ad terra it andẽ: Tunc african
illa humana concempnito. Iueniꝰ quã celebritatẽ hominũ aut quã &x p&enda consequi gloriã poces : uides habitari
interra roris & angustis in locis & im psis quasi maculis ubi habitatur uastas solicudines int̃ iectas. Hosq qui
incolant terra. non modo int̃ruptos ita õẽ ut nihil inter ipsos ab aliis ad alios manare possit sed parti oblicos
partĩ trans usos partiꝰ &iã adu̾sos stare uobis aquib: spectare glam corce nullã potestis Eernis aut em¬
cando terrã quasi quib: da redimita &cir condatã circulis Equib: duos maxime interse diũsos & oeli

Expanded text:
mundi incitatissima conversione sonitus, ut eum aures hominum capere non possint, sicut intueri solem adversum nequitis, mundi incitatissima conversione sonitus, ut eum aures hominum capere non possint, sicut intueri solem adversum nequitis, eiusque radiis acies vestra sensusque vincitur. Haec ego admirans referebam tamen oculos ad terram identidem. Tum Africanus: illa humana contemnito. Tu enim quam celebritatem sermonis hominum aut quam expetendam consequi gloriam potes? Vides habitari in terra raris et angustis in locis et in incolant terram non modo interruptos ita esse ut nihil inter ipsos ab aliis ad alios manare possit, sed partim obliquos, partim transuersos, partim etiam aduersos stare uobis, a quibus expectare gloriam certe nullam potestiseandem terram quasi quibusdam redimitam et circumdatam cingulis, e quibus duos maxime inter se diversos et caeli
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ acute sonens quã oboausam : sumus ille cȩlistellifercur sus ciuus cõuersio .ẽ. concitatior : acuio & &citato iouot᷑
sono grauissimo aut̃ hic lunaris atq infimus Haterra nena inmobilis manens una sede sõꝑ her& cõplexa me¬
diuꝰ mundi locũ. Illi aut̃ octo cursus inquib: eadẽ uisis .ẽ. modoꝵ septẽ efficiunt distinctis intoruallis sonos. Iui
numerus : rerũ om̃iũ fere  nođ .ẽ. Iuod docti homines noruis inimit ati atq cantib: : aporuorunt sibi reditũ
in huno loou̾ sicut alii qui prestantib: ingeni is. inuita humana diuina studia coluorunt. Hoc sonitu opplote aure
hominũ obserduorunt. Nec est ullus heb&ior sensus in uobis. sicut ubi nilus ad illa quae cata duppa nominant᷑. p̃oipitat ex

Expanded text:
autem acute sonent. Quam ob causam summus ille caeli stellifer cursus, cuius conversio est concitatior, acuto et excitato movetur autem acute sonent. Quam ob causam summus ille caeli stellifer cursus, cuius conversio est concitatior, acuto et excitato movetur sono, gravissimo autem hic lunaris atque infimus; nam terra nona inmobilis manens una sede semper haeret complexa medium mundi locum. Illi autem octo cursus, in quibus eadem vis est duorum, septem efficiunt distinctos intervallis sonos, qui numerus rerum omnium fere nodus est; quod docti homines nervis imitati atque cantibus aperuerunt sibi reditum in hunc locum, sicut alii, qui praestantibus ingeniis in vita humana divina studia coluerunt. Hoc sonitu oppletae aures hominum obsurduerunt; nec est ullus hebetior sensus in vobis, sicut, ubi Nilus ad illa, quae Catadupa nominantur, praecipitat ex
Abbreviated transcription (Latin):
iur suĩ in infimoq orbe. luna radiis solis accensa conũtitur: Infra aut̃ eaonicdil est. nisi motale& taducũ pritꝰ
animõs hõmii nũ munere doru generi datos. Supͣ bunam sunt aecna om̃a Na ta quȩ est nedia anona talis
neq inou&ur & infina ẽ & mea feruit om̃a nutu suo pondera Quȩ cũintuerer: siupons ut me recepi: quidiaque
quis est qui copl& aures meas tancus & tadulcis sonus: hic ẽ inquit ille qui inter uallis coniunc tus imparib: sedt amen
prata parte ratione disunctis inpulsu & motu ipsor oibiul effioitur : & acuta cũ grauibus tẽperans uarios equabilitor con¬
centus efficit Nec eniꝰ silentio tantimotus incitari possunt &onatura fert. ut &xtrema ex altera parte grauiter & alter

Expanded text:
ii cursus, in infimoque orbe luna radiis solis accensa convertitur. Infra autem iam nihil est nisi mortale et caducum praeter ii cursus, in infimoque orbe luna radiis solis accensa convertitur. Infra autem iam nihil est nisi mortale et caducum praeter animos munere deorum hominum generi datos, supra lunam sunt aeterna omnia. Nam ea, quae est media et nona, tellus, neque movetur et infima est, et in eam feruntur omnia nutu suo pondera. Quae cum intuerer stupens, ut me recepi, Quid? hic, inquam, quis est, qui conplet aures meas tantus et tam dulcis sonus? Hic est, inquit, ille, qui intervallis disiunctus inparibus, sed tamen pro rata parte ratione distinctis inpulsu et motu ipsorum orbium efficitur et acuta cum gravibus temperans varios aequabiliter concentus efficit; nec enim silentio tanti motus incitari possunt, et natura fert, ut extrema ex altera parte graviter, ex altera
Abbreviated transcription (Latin):
x be magnitudines om̃iũ quas nũ quã suspicati sumus. Ex quib erat eaminima quaȩ ultima telo citainia tͥrae & proxi¬
ma. luce lucebat aliena. Sellarũ aut̃ globi terraȩ magnitudinẽ facile uincebant lã ipsa torra itamihi parua
uisa est : ut ine imperii nr̃i quo quasi pucqctũ eius atigimus peniter& Quã cũ magis intuerer que so inquit
africanus quo usq huui defixa tua menserit : nonne aspicis quae intempla ueneris noueni tibi orbibus uel porius
earo contrario motu. atq caelũ e quib: unũ dobũ possid& illa qua int̾ris saturna nominant : Deinde est homi¬
nũ gonori prosperus & salutaris ille fulgor qui dicitur iouis Ii rutilus houribilisq corris. que martẽ dicitis Setlari
desaptẽ mnedũ ferc ragione soloptina duxa princeps & moderator luminũ reliquor mons mandi & temporitiotan¬

Expanded text:
et eae magnitudines omnium, quas esse numquam suspicati sumus, ex quibus erat ea minima, quae ultima a caelo, citima a terriet eae magnitudines omnium, quas esse numquam suspicati sumus, ex quibus erat ea minima, quae ultima a caelo, citima a terris luce lucebat aliena. Stellarum autem globi terrae magnitudinem facile vincebant. Iam ipsa terra ita mihi parva visa est, ut me imperii nostri, quo quasi punctum eius attingimus, paeniteret. Quam cum magis intuerer, Quaeso, inquit Africanus, quousque humi defixa tua mens erit? i versautur retro contrario motu, atque caelum. et quidem unum globum possidetilla, quam in terris Saturniam nominant. Deinde esthominum generi prosperus et salutaris ille fulgor, qui dicitur Iovis. tum rutilus horribilisque terris, quem Martem dicitis. Deinde subter mediam fere regionem sol obtinet, dux et princeps et moderator luminum reliquorum, mens mundi et temperatio, tan
Abbreviated transcription (Latin):
medio uides : quaȩ cont̾radicitur Hisq aninusdatus est ex illis sẽpiternis ignib: quȩ sydora & stellas uocatis quȩ globosȩ
Erotundȩ diuinis animatȩ mentib: circulos suos obesq conficiunt celeritate mirabili. Quare & tibi publi & om̃ib: piis
rotinendus animus est. incustodia corporis. nec iniussu eiꝰ a quo ille est uobis datus &x hominũ uita migrandum est
ic munus humanũ ad signatũ ad eo defugisse uideamimi. Sed scipio sic ut auus hic tuus ut ego quite genui iustitiam
cole & pi&atẽ quae cũ m agna in parentib: & ꝓpinquis cũ in patria maxima est Ea uita uia ẽ incolũ. & in hunc coetũ
oiꝰ qui u uixerunt & corpore laxati. illũ incolunt locũ que uides. Erant aut̃ ha stellae quas nũ qua ex hoc loco uidimꝰ

Expanded text:
medium vides, quae terra dicitur, iisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus, quae sidera et stellas vocatis, quae globosae medium vides, quae terra dicitur, iisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus, quae sidera et stellas vocatis, quae globosae et rotundae, divinis animatae mentibus, circulos suos orbesque conficiunt celeritate mirabili. Quare et tibi, Publi, et piis omnibus retinendus animus est in custodia corporis nec iniussu eius, a quo ille est vobis datus, ex hominum vita migrandum est, ne munus humanum adsignatum a deo defugisse videamini. Sed sic, Scipio, ut avus hic tuus, ut ego, qui te genui, iustitiam cole et pietatem, quae cum magna in parentibus et propinquis, tum in patria maxima est; ea vita via est in caelum et in hunc coetum eorum, qui iam vixerunt et corpore laxati illum incolunt locum, quem vides, erat autem is s
Abbreviated transcription (Latin):
d quidẽ int̃ris fiat acceptiũ : quã concilia cȩtusq hominũ iure sociati : quae iure ciuitates appellantur. Haru̾e rectoros
iuitameq uiuer& ne ipse & paulus pat᷑ & alii quos nos ectinctos ẽẽ arbitrabamur . Immo uero inquit hi uiuunt qui ec orpor
iunclis. tanquã ocarcere euolauerunt : ra ũ quȩ dicitur uita : mors est. Quintu aspicias adte uenientẽ paulũ patrẽ Quem
ut uidi equidẽ ui lacrimarim ꝓfudi . Illo autꝰ me cõplexus atq osculans. flere ꝓhibebat: Atq ego ut primũ fl&u ropresso
oqui posse cepit. quȩ so in qua pater sanctissime atq optime qm̃ haec estuita ut africanũ audio dicere quidmoror it ro.
curñ huc uenire ad uos ppero: non est ita inquit ille. Nisi eni ds̃ cuiꝰ hoc tẽplũ . ẽ. om̃e qđ conspicis istis te corporis custodiis
aibera uerit huc tibi aditus patere ñ potest. Homines eñĩ sunt hac lege generati . quituorentur illũ gl obũ quẽ in hoc tẽplo

Expanded text:
d quidem in terris fiat, acceptius quam concilia coetusque hominum iure sociati, quae civitates appellantur; harum rectoresi tamen, viveretne ipse et Paulus pater et alii, quos nos extinctos arbitraremur. Immo vero, inquit, hi vivunt, qui e corporum vinculis tamquam e carcere evolaverunt, vestra vero, quae dicitur, vita mors est. Quin tu aspicis ad te venientem Paulum patrem? Quem ut vidi, equidem vim lacrimarum profudi, ille autem me complexus atque osculans flere prohibebat. Atque ego ut primum fletu represso loqui posse coepi, Quaeso, inquam, pater sanctissime atque optime, quoniam haec est vita, ut Africanum audio dicere, quid moror in terris? quin huc ad vos venire propero? Non est ita, inquit ille. Nisi enim deus is, cuius hoc templum est omne, quod conspicis, istis te corporis custodiis liberaverit, huc tibi aditus patere non potest. Homines enim sunt hac lege generati, qui tuerentur illum globum, quem in hoc templo
Abbreviated transcription (Latin):
olitis: eeprietndanes sit gͥa Ec̃parate. p̃pontudane sit diuitus gła. Simplicũ. triagura sunt. de & porendo fuguendm: de ꝓfus
R mnipo do henesto. & turpi Eõ parationu auc duo. Vna di codo & alio. Alterũ demaict & minore. R expereado & fugiendo
huimodi Si e petond diuitie. si fugionda pauptas. Se equo & iniquo. E quate sit ulcisci a quo cuq iniuria acceperis. De
hanesto Rurpi. Aeuestu ro sic propatria mou. Ex altero aut̃ gnre quoderat hiꝑtitũ. uno e. de eode & alio. Luid nẽ su
it᷑ amicũ & assentaoẽ ragt & trrannũ. Aterũ di maiore. & minore u si querat᷑ eloquentiane pluris sit. an iuris euilis
scitatia De cognitionis questionib hacteñ. Ae tionis rolique sunt. Quarũ auognrã. Unu ad sficiũ. alterũ ad motũ

Expanded text:
nt: de expetendo fugiendoque, de aequo et iniquo, de honesto et turpi. Comparationum autem duo: unum de eodem et alio, alterum de maiore et minore. De ex- petendo et fugiendo huius modi: Si expetendae divitiae, si fugienda paupertas. De aequo et iniquo: Aequumne sit ulcisci a quocumque iniuriam acceperis. De honesto et turpi: Honestumne sit pro patria mori? ex altero autem genere, quod erat bipertitum, unum est de eodem et alio: Quid intersit inter amicum et adsentatorem, regem et tyrannum; alterum de maiore et minore, ut si quaeratur eloquentiane pluris sit an iuris civilis scientia. De cognitionis quaestionibus hactenus. actionis reliquae sunt, quarum duo genera: unum ad officium, alterum ad mot
Abbreviated transcription (Latin):
genusiit & qiđ differentia qiđq species & qiđ ꝓpriũ & quđ accidens & ad diffinitionẽ a đ signationem
& omnino ad ea quȩ indiuisione uł demonstratione sunt utilia. hanc istarũ reru̾ speculatione. conpendiosa tibi tradicio¬
ne faciens : temptabo breuit̃ ueluđ in troductionis modo ea quȩ abantiquis dic tasunt aggredi: altioribus quidẽ questi¬
onib abstinens simplicior es uͥ medioerit̃ coniectans mex degenerib: & specieb  Ilud quidẽ. siue subsistunt siue
in solis rudis purisq intelectib: posita sunt siue subsistentia corporalia in incorporalia sunt . &cutrũsȩpara¬
ta a÷ sensibilib: & circa ea consistentia dicere recusabo Altissimũ enĩ.eͥ. huius mnodi negotiũ. &muiorisogens

Expanded text:
it et quid differentia quidque species et quid proprium et quid accidens, et ad definitionum adsignationem, et omnino ad ea quae in divisione vel demonstratione sunt utili hac istarum rerum speculatione, compendiosam tibi traditionem faciens temptabo breviter velut introductionis modo ea quae ab antiquis dicta sunt aggredi, altioribus quidem quaestionibus abstinens, simpliciores vero mediocriter coniectans. Mox de generibus et speciebus illud quidem sive subsistunt sive in solis nudis purisque intellectibus polita sunt sive subsistentia corporalia sunt an incorporalia, et utrum separata an in sensibilibus et circa ea constantia, dicere recusabo altissimum enim est huiusmodi negotium et maioris egens
Abbreviated transcription (Latin):
e. animal. id motu ci&ur interiore & suo Nã haec e̾ ꝓpria natura animi atq uis. quȩsi ẽ. una & om̃ib quȩ sese moueat.
neq nata certe .e. & aterna est. Hanc tu eerce optimis in reb Sunt autem optime curae desalute patriae quib: agi¬
tatus & e ercitatus animus uelotius in hanc sedem & domum suã peruolabit : Idq otius faci& : siia tum cu erit inclusus
in corpore eminebit foras & ea quȩ &tra erunt contẽplans. qua maximȩ acorpore se abstrah&: Namq eoru̾ animi quise
corperis uoluptatibus dederunt: caruq se quasi ministros prebuerunt in pulsuq libidinũ uoluptatib: oboedientiũ dorum
& hominũ iura uiolauerunt corporib: elapsi circũ terram ipsam uolutantur. nec in hunc locum nisi multis exagitati scłis
reuorcuntur. Ille discessit egosomo salssma¬

Expanded text:
est animal, id motu cietur interiore et suo; nam haec est propria natura animi atque vis; quae si est una ex omnibus, quae sese moveat, est animal, id motu cietur interiore et suo; nam haec est propria natura animi atque vis; quae si est una ex omnibus, quae sese moveat, neque nata certe est et aeterna est. Hanc tu exerce optimis in rebus! sunt autem optimae curae de salute patriae, quibus agitatus et exercitatus animus velocius in hanc sedem et domum suam pervolabit; idque ocius faciet, si iam tum, cum erit inclusus in corpore, eminebit foras et ea, quae extra erunt, contemplans quam maxime se a corpore abstrahet. Namque eorum animi, qui se corporis voluptatibus dediderunt earumque se quasi ministros praebuerunt inpulsuque libidinum voluptatibus oboedientium deorum et hominum iura violaverunt, corporibus elapsi circum terram ipsam volutantur nec hunc in locum nisi multis exagitati saeculis revertuntur. Ille discessit; ego somno sol
Abbreviated transcription (Latin):
piũ est mouendi. Principio autꝰ nulla est origo Na & principio: oriuntur om̃a Ipsum aut̃ nulla gere alia nasci potest:
Nec enꝰẽ. & id principiũ. quod gigner & ur aliunde. Qqđ si nũquã oritur : nec occidit quidẽ unquã Nã principium
&x tinctũ: nec ipsum ab alio nasc&ur. nec & se aliud creabit Siquidem necesse est aprincipio oriri om̃a Itafit ut mot᷑
principiũ & eosit: qđ ipsiui ase mouur. Idaut̃ nec nasci potest: nec mori. uł concidat ome cȩlũ om̃isq natura comist
necesse . ẽ. nec uim ulla nanciscatur : quã a primo in pulsu moueatur : Cũ pateat igitur &e ternuꝰ id ẽẽ qđ seipsum
moueat. quis est qui hanonatura animis e̾ẽ tributã neg& : in animo e̾ eni om̃e qđ pulsu agitatur &terno qđ autꝰ

Expanded text:
pium est movendi. Principii autem nulla est origo; nam ex principio oriuntur omnia, ipsum autem nulla ex re alia nasci potest; pium est movendi. Principii autem nulla est origo; nam ex principio oriuntur omnia, ipsum autem nulla ex re alia nasci potest; nec enim esset id principium, quod gigneretur aliunde; quodsi numquam oritur, ne occidit quidem umquam. Nam principium exstinctum nec ipsum ab alio renascetur nec ex se aliud creabit, siquidem necesse est a principio oriri omnia. Ita fit, ut motus principium ex eo sit, quod ipsum a se movetur; id autem nec nasci potest nec mori; vel concidat omne caelum omnisque natura et consistat necesse est nec vim ullam nanciscatur, qua a primo inpulsa moveatur. Cum pateat igitur aeternum id esse, quod a se ipso moveatur, quis est, qui hanc naturam animis esse tributam neget? Inanimum est enim omne, quod pulsu agitatur externo; quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
tar multo uigilantius : & ille. Iuuere enitere & sic hab&o non ee temortalẽ : sed corpus hoc: Nec enituis es quã
forma ista declarat : sed mens cuiusq ises quisq: non ea sigura quȩ digito de monstrari potest Dm̃ te igitur scito
&e Si quidẽ ẽ. ds. qui uigx qui sentit qui meminit qui prouid& quitã regit : & moderatur & mou& id corpͥ
cui prepositus ẽ. quam hunc mundum ille princeps ds̃ & ut ipse mundus & quadam parte mortalis. ipse dis aeteris
sic fragile corpus animus sẽpiternus mou& Nã quod sẽper mouetur: eternũ est quod autꝰ motu ad fert alicui q
ipse agtatur alicunde quando finem hab& motus uiuendi fine̾ habeat necesse est : Solũ igitur qđ dese mouet
quia nũ quã deseritur ase: nũ qua nemoueri quidem desinit. Q uin &ia ceteris quȩ mouent᷑ : hic fons hoc princi¬

Expanded text:
tar multo vigilantius. Et ille: Tu vero enitere et sic habeto, non esse te mortalem, sed corpus hoc; nec enim tu is es, quem tar multo vigilantius. Et ille: Tu vero enitere et sic habeto, non esse te mortalem, sed corpus hoc; nec enim tu is es, quem forma ista declarat, sed mens cuiusque is est quisque, non ea figura, quae digito demonstrari potest. Deum te igitur scito esse, siquidem est deus, qui viget, qui sentit, qui meminit, qui providet, qui tam regit et moderatur et movet id corpus, cui praepositus est, quam hunc mundum ille princeps deus; et ut mundum ex quadam parte mortalem ipse deus aeternus, sic fragile corpus animus sempiternus movet. Nam quod semper movetur, aeternum est; quod autem motum adfert alicui, quodque ipsum agitatur aliunde, quando finem habet motus, vivendi finem habeat necesse est. Solum igitur, quod sese movet, quia numquam deseritur a se, numquam ne moveri quidem desinit; quin etiam ceteris, quae moventur, hic fons, hoc princi
Abbreviated transcription (Latin):
uresinsã paries soua go conuirsa Quo eirca sir editũ inhuno lo cũ despera uoris que om̃ia sunt magnis &e porentibus
uiris quanacandẽ est ista hominũ gła qua pertinere urx adumus uimi parto̾ etiguã porest Ieitur alte spitates
uoles ac que hanc sedem & ꝑternãm domum contueri neq te sermonibus uulgi dedistris nec in prenuusi
humanis spem posueris rerũ tuarũ suis it oportet illecebris ipsa uirtus trahat aduersum decus. quid
dete alii loquentur tamem Sermo autem omnis ille & angustus cingitur hisregionũ quas uides nec
umqua de ullo ꝑhennis fuit & obruitur hominũ interitu & obliuone posteritatis extinguitur: quȩ cũ
dixissa : tgo uero inqua africane siquidẽ bene meritis de patria quasi limes abeli aditũ pat&. quaqua a
puericia uestigus ingressus patris &tiufde coris nostro non defuit : Nunc tamen tanto premio exposito eni¬

Expanded text:
vicesimam partem scito esse conversam. Quocirca si reditum in hunc locum desperaveris, in quo omnia sunt magnis et praestantibus viris, quanti tandem est ista hominum gloria, quae pertinere vix ad unius anni partem exiguam potest? Igitur alte spectare si voles atque hanc sedem et aeternam domum contueri, neque te sermonibus vulgi dedideris nec in praemiis humanis spem posueris rerum tuarum; suis te oportet inlecebris ipsa virtus trahat ad verum decus, quid de te alii loquantur, ipsi videant, sed loquentur tamen. Sermo autem omnis ille et angustiis cingitur iis regionum, quas vides, nec umquam de ullo perennis fuit et obruitur hominum interitu et oblivione posteritatis extinguitur. Quae cum dixisset, Ego vero, inquam, Africane, siquidem bene meritis de patria quasi limes ad caeli aditum patet, quamquam a pueritia vestigiis ingressus patris et tuis decori vestro non defui, nunc tamen tanto praemio exposito eni
Abbreviated transcription (Latin):
argum̃tũ. in om̃i rations repperiendũ ꝑtiner& plara quã ate desider are empnt su cõplexus
ł etiq quod lbrrals uenditores solent: ut cũ axdes fundũ ue uendiderit rͥitis cesis rertis con¬
dari tam aliquid emptori. quod ornandi causa apte. & loco positũ eẽ uideant᷑. Die tibi nos adid
qaod quasi inaicipio dare debuim. cinamta quedã uoluimꝰ non indenita accedore

Expanded text:
argumentum in omni ratione reperiendum pertineret, plura quam a te desiderata erant sum complexus argumentum in omni ratione reperiendum pertineret, plura quam a te desiderata erant sum complexus fecique quod saepe liberales venditores solent, ut, cum aedes fundumve vendiderint rutis caesis receptis, concedant tamen aliquid emptori quod ornandi causa apte et loco positum esse videatur; sic tibi nos ad id quod quasi mancipio dare debuimus ornamenta quaedam voluimus non debita accedere
Abbreviated transcription (Latin):
plane sint. ut breues ut euidentes ut credibiles ut moderatȩ ut cũ dignitate. Quȩ quã qua in
tota oiatione et̃ debent magis tam̃ sunt propria narrandi. Que aut̃ sequit᷑ narrationẽ fides. ea ꝑ¬
suadendo qͥuomodo efficit᷑ qui ud ꝑsuadendũ loci maxime p̃uale ant. Dictũ est in his. in quib de om̃i
ratione disserendi. Peroratio aut & alia quȩdã hab& & maximȩ amolifictionẽ. Cui effectus hiȩ
deb& it. ut aut ꝓturbent᷑ animi: cut tranquillent᷑. E si ita iã effecti ante sint. ut augeat ior incoͥ
auit seaet oiatio. Nuie generi. in quo & misericordia. & iracundia. & odiũ. & inuicdia & ceteri animni
affeetio nes ꝑturbant᷑. preapta surpeditant᷑ aliis lioris : quos pottris mȩcũ letere cũ uolesuedid
auit quol ts uille senserã: cumulate satis factũ tẽ deb& uobuntati tuȩ. Na ne p̾terirẽ aliquid quoa

Expanded text:
planae sint, ut breves, ut evidentes, ut credibiles, ut moderatae, ut cum dignitate. Quae quamquam in planae sint, ut breves, ut evidentes, ut credibiles, ut moderatae, ut cum dignitate. Quae quamquam in tota oratione esse debent, magis tamen sunt propria narrandi. quae autem sequitur narrationem fides, ea persuadendo quoniam efficitur, qui ad persuadendum loci maxime valeant dictum est in eis in quibus de omni ratione dicendi. Peroratio autem et alia quaedam habet et maxime amplificationem, cuius effectus hic debet esse, ut aut perturbentur anracundia et odium et invidia et ceterae animi adfectiones perturbantur, praecepta suppeditantur aliis in libris, quos poteris mecum legere cum voles. Ad id autem quod te velle senseram, cumulate satis factum esse debet voluntati tuae. nam ne praeterirem aliquid quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
tes accipi pessunt. Tũ opponit serioto uoluntas scriptoris. ut querat᷑. uerbane plus. an sontentia ualere
debeat. Tu legi lex contraria affertꝰ. It a sunt triagenera quȩ controuersia in omñi scripto. facere ue¬
lint. Ambiguũ diserepantia scripti Et uoluntatis scriptura contraria. Iã hoc ꝑspicuũ ẽ ñ magis in le¬
gib quã in testamtis instipulationib in reliquis reb quȩ ex siripio agunt. posse controuersias easdẽ existe¬
re Maru t ractationes in aliis lioris explicant᷑ Nec solũ ꝑp&uȩ actiones : sed&ia partes orationis
is d̃ locis cidiuuant᷑ parti propriis parti cõmunib ut in pricipiis. quib ut beni uoli. ut deciles ut at ten¬
ti sint̃ qui audi ant. efficiendũ est propriis locis. It ẽq narrationes ut ad suos fines spec t ent .q. ut

Expanded text:
tes accipi possint. Tum opponitur scripto voluntas scriptoris, ut quaeratur verbane plus an sententia valere tes accipi possint. Tum opponitur scripto voluntas scriptoris, ut quaeratur verbane plus an sententia valere debeant. Tum legi lex contraria adfertur. Ista sunt tria genera quae controversiam in omni scripto facere possint: ambiguum, discrepantia scripti et voluntatis, scripta contraria. iam hoc perspicuum est, non magis in legibus quam in testamentis, in stipulationibus, in reliquis rebus quae ex scripto aguntur, posse controversias easdem exsistere. Horum tractationes in aliis libris explicantur. nec solum perpetuae actiones sed etiam partes orationis isdem locis adiuvantur, partim propriis partim communibus; ut in principiis, quibus ut benevoli, ut dociles, ut attenti sint qui audiant, efficiendum est propriis locis; itemque narrationes ut ad suos fines spectent, id est ut
Abbreviated transcription (Latin):
tionib Nã aut negari potist ia factũ eẽ quod lauddetur. aut ñ eo nomine afficiendũ quo laudator effece
rit. aut om̃ino ñ ñ laudabile quod ñ iure ñ recte factũ sit. Quib om̃ib gnr̃ib usus est nimis impu¬
lens̃ cesar. contra iatonẽ meũ. Sed quȩ ex statu contentio efficitur. eã greci ΚΠINΟΜΙΝΟΝ aocant
continentia uocentur : quasi firmam̃tũ defensionis Quib: sublatis. defensio nulla fit. Sed qm̃ firmius¬
ii controuirsiis disciptandis et̃ nil deb&. danda ẽ oꝑa. ut legẽ adiutricẽ. & t estẽ adhibeamus. Inquane
iii quasistatꝰ existunt noui. Sed appellant᷑ legitimȩ disceptationes: Tũ enĩ defendetur ñ id lege dice¬
re. quod adũsarias uelit. sed aliud. Id aut̃ contingit. cũ scriptũ ambiguũ ẽ. aut duȩ sententiȩ differen¬

Expanded text:
tionibus. Nam aut negari potest id factum esse quod laudetur, aut non eo nomine adficiendum tionibus. Nam aut negari potest id factum esse quod laudetur, aut non eo nomine adficiendum rit, aut omnino non esse laudabile quod non recte, non jure factum sit. Quibus omnibus generibus usus est nimis impudenter Caesar contra Catonem meum. Sed quae ex statu contentio efficitur, eam Graeci κρινόμενον vocanthaec continentia vocentur quasi firmamenta defensionis, quibus sublatis defensio nulla sit. Sed quoniamin controversiis disceptandis esse nihil debet, danda est opera ut legem adiutricem et testem adhibeamus. In qua re alii quasi status exsistunt novi, sed appellentur legitimae disceptationes. tum enim defenditur non id legem dicere quod adversarius velit, sed aliud. Id autem contingit, cum scriptum ambiguum est, ut duae sententiae differen
Abbreviated transcription (Latin):
de trib aut ñ et factũ aut sist facti alixo ti factinom to. aut iurt et fastũ. Icaq aet inficalis. aut con¬
uedoralis peima appellat. diffimitiat. altera. Tertia quãuis mocestũ nom̃ sit hos. uridia alis uo¬
exur Harũ capsarũ prooria argutita eo his sumptalicis quos a posuimos in p̃ceptis anatoriis
ex plicanda sunc. Refutatio aut̃ accasationis in qua ẽ de pulsio criminis. qm̃ grece stasii
dicitur. appell&ur latine status. in quo primũ consutit quasi ad repugnandũ congressa defen
quȩ ab aliquo in sententia dicta sunt fnie. si aut omino fieri ñ possunt. aut sino sũma difficultate non
passunt. In qua ar gum̃tatione existit. aut cũ aliquid de utilitate. honestate. &quitate disserit᷑.
Dtq l̃s xeb̃. quȩ hissunt contrarie incurr̃ statꝰ. aut iuris. aut nominis. qđ idẽ contingit in lauda¬

Expanded text:
de tribus: aut non esse factum aut, si sit factum, aliud eius facti nomen esse aut iure de tribus: aut non esse factum aut, si sit factum, aliud eius facti nomen esse aut iure jecturalis prima appelletur, definitiva altera; tertia, quamvis molestum nomen hoc sit, juridicialis vocetur. Harum causarum propria argumenta ex his sumpta locis quos exposuimus in praeceptis oratoriis explicata sunt. Refutatio autem accusationis in qua est depulsio criminis, quoniam graece στάσις dicitur, latine appelletur status, in quo primum insistit quasi ad repugnandum congressa defensquae ab aliquo in sententia dicta sunt fore, si aut omnino fieri non possint aut sine summa difficultate non possint; in qua argumentatione status coniecturalis exsistit; aut cum aliquid de utilitate honestate aequitate disseritur deque eis rebus quae his sunt contrariae incurrunt status aut iuris aut nominis; quod idem contingit in lauda
Abbreviated transcription (Latin):
ptinere. Prima pi&as scđa scitas Tertia iustitia auti & quitas nominat᷑. De proposito satis multa. deinceps de causa pauciora
dicenda sunt. Pleraq enĩ sunt ei. cũ proposito cõmunia. Tmia sint igit᷑ gnra causarũ. Iudicui. Reliberationis. Laudati¬
onis & uarũ fines ipsa dtclarant. quib: ut endũ locis sig Nã iuditri finis ẽius & quo &ia nom̃ Iuris aut̃ partes
tã ex posite. tũ aequitatis. Deliberandi finis utilitas. Cui heȩ partes qłamodo ex positȩ nerũ expetendarũ. Lauditie¬
nis finis. honestas. De qua itẽ ante dictũ ẽ. Sea diffinitȩ questiones a siuis queq locis. quasi prapriis instituuntur. Que in
arcusationẽ defensioneq partitȩ. in quib &xistunt haȩc gnna. ut accusator ꝑsona arguat facti. defrnsor aliqud orponoe

Expanded text:
pertinere. Prima pietas, secunda sanctitas, tertia iustitia aut aequitas nominatur. de proposito satis multa, deinceps de causa pauciora pertinere. Prima pietas, secunda sanctitas, tertia iustitia aut aequitas nominatur. de proposito satis multa, deinceps de causa pauciora dicenda sunt. Pleraque enim sunt ei cum proposito communia. Tria sunt igitur genera causarum: iudici deliberationis laudationis. Quarum fines ipsi declarant quibus utendum locis sit. Nam iudici finis est ius, ex quo etiam nomen. Iuris autem partes tum expositae, cum aequitatis. Deliber- andi finis utilitas, cuius eae partes quae modo expositae rerum expetendarum . Laudationis finis honestas, de qua item est ante dictum. sed definitae quaestiones a suis quaeque locis quasi propriis instruuntur, ... quae in accu- sationem defensionemque partitae; in quibus exsistunt haec genera, ut accusator personam arguat facti, defensor aliquid opponat
Abbreviated transcription (Latin):
saĩ. Aut si & alio ilua effectũ ẽ. & quouis horũ id de quo queritur. idẽ ne. aut illua sit inueniri potes. At tertiũ grn
questionis. in quo quale sit queritur. & in cõparationẽ ea cadunt. quȩ paulo ante in cõparationis loco numerata sunt.
In illud aut̃ genꝰ in quo de expetendo. & fugiendoq quȩrit᷑. adibentur ea quȩ sunt aut anims ate cor poris aut
ext̃ua. uel cõmoda uł in cõmoda. Etẽq cũ de hio nesto t urpiq quȩrit᷑ cid animibona. aut mala om̃is dirigenda ẽ. Cũ aut̃
de &equo & iniquo disseritur & quitatis loci colligint᷑: Ancer nunt᷑ biꝑino. & natura & instituto. Natura partes ht̃
duas, tributionẽ sui & usciscendi ius. In stiutio aut sui ꝰ trigtita est. Una pans legitima ẽ. altera conueniens tertia mous
uetustate firmata. Atq &ia aquitatis triꝑtita dicitur ẽẽ. Vna aa superos dos altera admanis. Tertia ua homine

Expanded text:
ex quovis horum id de quo quaeritur idemne an aliud sit inveniri potest. ad tertium genus quaestionis, in quo quale sit quaeritur, in comparationem ea cadunt quae paulo ante in comparationis loco enumerata sunt. In illud autem genus in quo de expetendo fugiendoque quaeritur adhibentur ea quae sunt aut animi aut corporis aut externa vel commoda vel incommoda. Item- que cum de honesto turpique quaeritur, ad animi bona aut mala omnis oratio dirigenda est. cum autem de aequo et iniquo disseritur, aequitatis loci conligentur. Hi cernuntur bipertito, et natura et instituto. Natura partes habet duas, tributionem sui cuique et ulciscendi ius. Institutio autem aequitatis tripertita est; una pars legitima est, altera con- veniens, tertia moris vetustate firmata. Atque etiam aequitas tripertita dicitur esse; una ad superos deos, altera ad manes, tertia ad homines
Abbreviated transcription (Latin):
laast aut̃ cũ &ui nominis argum̃ cũ elicit᷑ quã greci &hinologiã appellant id÷ uerbũ ex uerbo uerlo quiũ. Nos aut̃ noui ueroi¬
non satis apa fagimtes. grnꝰ foc notationẽ appellamꝰ quia funt uerba rtrũ notȩ. Ir aq hoc idẽ aristoteles symibodon ap¬
ueliat: que latine ÷ nota. Sedoũ incelligitur quia signifetur minꝰ laborandũ ẽ denomine. M ulta igitur in disputondo
angatione alicuntur &uerbo. Ut cũ quȩritur postliminiũ quid sit . ñ dico q̃ sint postlipunu: Nã id cader & in diuisione quȩ
tlis ẽ. P ostlimituo rederat hec homo nauis mulus. ditellariꝰ aequas. aqua. quȩ henos reciꝑe solot. Sed cũ ipsios

Expanded text:
Ea est autem, cum ex vi nominis argumentum elicitur; quam Graeci etumologi/an appellant, id est verbum ex verbo veriloquium; nos autem noviEa est autem, cum ex vi nominis argumentum elicitur; quam Graeci etumologi/an appellant, id est verbum ex verbo veriloquium; nos autem novieles su/mbolon appellat, quod Latine est nota. Sed cum intellegitur quid significetur, minus laborandum est de nomine. multa igitur in disputando notatione eliciuntur ex verbo, ut cum quaeritur postliminium quid sit—non dico quae sint postlimini; nam id caderet in divisionem, quae talis est: Postliminio redeunt haec: homo navis mulus clitellar
Abbreviated transcription (Latin):
inscienter facias si ullã p̃termittas. At si stipulationũ. aut iudiciorũ formilas partiare. ñ est uiciosũ inre infinita p̃t
mittere aliquid. quod idẽ indiuisione uitiosũ est Icimarũ enĩ certꝰ ẽ numerꝰ quȩ cuiq generi subiciant᷑. Partiũ dibi¬
batio sepe ne infinitior tãquã riuciũ a fonce deductio Iraq inoiatouis artibus questionis genere proposito quet
fcime sint subiungitur ab solute. Ac cũ de oinam̃tis uerborũ sententiarũ ue p̃cipitur quȩ sant: Oiͬ scemata ñ fit idẽ
Res est enĩ infinitior ut exhoc quoq intelligat᷑ quiaduelimꝰ inc̃ parttaonẽ. & duisionẽ int̃ esse. Quã quã enĩ nocabula
prope idĩ ualere uideantur tam̃ quia ros differebant nomina rerũ distare uoluer . Multa &iã ex notione sur munt᷑

Expanded text:
inscienter facias, si ullam praetermittas. At si stipulationum aut iudiciorum formulas partiare, non est vitiosum in re infinita praeter- inscienter facias, si ullam praetermittas. At si stipulationum aut iudiciorum formulas partiare, non est vitiosum in re infinita praeter- mittere aliquid. Quod idem in divisione vitiosum est. Formarum enim certus est numerus quae cuique generi subiciantur; partium distributio saepe est infinitior, tam- quam rivorum a fonte diductio. itaque in oratoriis artibus quaestionis genere proposito, quot eius formae sint, subiungitur absolute. At cum de ornamentis verborum sententiarumve praecipitur, quae vocant sxh/mata, non fit idem. Res est enim infinitior; ut ex hoc quoque intellegatur quid velimus inter partitionem et divisionem interesse. Quam- quam enim vocabula prope idem valere videbantur, tamen quia res differebant, nomina rerum distare voluerunt. Multa etiam ex notatione sumuntur..
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ diuidat Sormas qũ putat idẽ eẽ qđ partes confundit artẽ & similitudine quadã :onturbatu non sutis acuce quȩ sunit
secernenda disiungit ui t Sepe &iã diffiniunt & natores & poetȩ cranslationẽ uerbi & similicudine cũ aliqua suauitate. Sedego
auris ecomplis nisi netessario ñ recedã. Solebat igitur aqulius calega & familiaris meus cũ delittoub: ageretur : quȩ omĩa
pulica er̃ multis quereatiqͣ quos adid ꝑtinetat quia esset lic ita disfinire qua fluct luder&. hoc est quasi quod ad dlescentiã
cloiẽ aetatis senec tatẽ occasã uicȩ ulit diffinirȩ. Trans latione enĩ utens discedebat a uerbis propriis rerũ ac suis. Qđ ad
diffinitiones attin& hac ter. Aeliqua uideam. Partitione tũ sic utendũ est . nullã ut partẽ rdinquis: Ut si partiri uelis catilis

Expanded text:
tatem dividat. Formas qui putat idem esse quod partes, confundit artem, et similitudine quadam conturbatus non satis acute quae sunt tatem dividat. Formas qui putat idem esse quod partes, confundit artem, et similitudine quadam conturbatus non satis acute quae sunt secernenda distinguit. Saepa vestris exemplis nisi necessario non recedam. Solebat igitur Aquilius conlega et familiaris meus, cum de litoribus ageretur, quae omnia publica esse vultis, quaerentibus eis quos ad id pertinebat, quid esset litus, ita definire, qua fluctus eluderet; hoc est, quasi qui adulescentiam florem aetatis, senectutem occasum vitae velit definire; translatione enim utens discedebat a verbis propriis rerum ac suis. quod ad definitiones attinet, hactenus; reliqua videamus. partitione tum sic utendum est, nullam ut partem re- linquas; ut, si partiri velis tutelas,