comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Grande aut̃ genꝰ plerũq pondere
s̃uo uoces p̃mit. s lacͥmis expͥmt̃.
Deniq cũ apd̾ cesareã mauritamȩ
popło dissuaderẽ pugnã cruilem.
uocabant. neq enĩ ciues tantũmͦ.
uerũ etiã ꝓpinqͥ. fr̃s. postremo paren¬
tes ac filii. lapidib int̾se in duaᷤ
partes diuisi. ꝑ aliqͦt dies ꝯtinuos.
certo tẽpore anni solẽpit̃ dimi¬
cabant. ⁊ qͥs qͥs ut quẽq pot̾at. oc¬
tũ malũ. de cordib & morib
eoꝵ uellerẽ. pellerẽq dicendo.
N tam̃ egisse aliqͥd me putaui.
cũ eos audirẽ acclamantes. sed
cũ flentes uiderẽ. Acclamatiõib
qͥppe se doceri & delectari. flec¬
ti aut̃ lacͥmis indicabant. Iuas
uͥ aspexi. ĩ manẽ illã consuetu¬
dinẽ a patͥb ⁊ auis. longeq a
maiorib tͣitã. quȩ pectora
eoꝵ hostilit̾ obsidebat. uł potiꝰ
possidebat. uictã: an te qͣm re ip¬
sa id ostendent. credidi. Aloxq
sermone finito. ad agendas dõgͣ¬
gͣnditas dictionis. ñ clamore

Expanded text:
genus plerumque pondere suo voces premit, sed lacrymas exprimit. Denique cum apud Caesaream Mauritaniae populo dissuaderem pugnam civilem, vocabant; neque enim cives tantummodo, verum etiam propinqui, fratres, postremo parentes ac filii lapidibus inter se in duas partes divisi, per aliquot dies continuos, certo tempore anni solemniter dimicabant, et quisque ut quemque poterat octum malum de cordibus et moribus eorum avellerem, pelleremque dicendo; non tamen egisse aliquid me putavi, cum eos audirem acclamantes, sed cum flentes viderem. Acclamationibus quippe se doceri et delectari, flecti autem lacrymis indicabant. Quas ubi aspexi, immanem illam consuetudinem a patribus et avis, longeque a majoribus traditam, quae pectora eorum hostiliter obsidebat, vel potius, possidebat, devictam, antequam re ipsa id ostenderent, credidi. Moxque sermone finito ad agendas Deo gragranditas dictionis, non clamore
Abbreviated transcription (Latin):
& in gͣndi genere. semꝑ aut pene. semꝑ
tẽꝑata debent ẽẽ pͥncipia. & in potesti¬
te debet est elaq̃ntis ut dicant᷑ ñ nulla
sũmisse. etiã quȩ possent gͣndit̃ dici.
ut ea quȩ dicunt᷑ gͣndit̃. ex illoꝵ fiant
cõparatione gͣndiora.⁊ eoꝵ tãquã um¬
bris luinosiora reddant᷑. In qͦcũq
aut̃ gen̾ẽ. aliqͣ q̃stionũ genera soluen¬
da st̃. acumine opus. ẽ. qͦd sibi sũmissim
genꝰ ꝓpͥe uendicat. Ac ꝑ hoc. eo gene̾
utendũ. ẽ. & in aliis duob generib
qͣndo eis ista incidunt. si landandũ
tio cinꝰquã. nec lib̾atio. nec ad acti¬
onẽ quãlibet. assensio requirit᷑.
In qͦc̃q alio gen̾e̾ occ̃rerit genꝰ adhi¬
bendũ.⁊ int̃ponendũ ÷ tẽꝑatũ.
In gndi gͦ gen̾e inueniunt locos
suos duo cȩt̾a: & in sũmisso sumilit̃.
sũmisso indiget: sic̃ dixi. Si q̃stio
ñnulla q ornari possent. idõ ñ
ut qͥb dã qͣsi thoris ornam̃toꝵ p̃
beant eminentiorẽ locũ. Grand

Expanded text:
 ergo genere semper, aut pene semper, temperata decet esse principia; et in potestate est eloquentis ut dicantur nonnulla submisse, etiam quae possent granditer dici: ut ea quae dicuntur granditer, ex illorum fiant comparatione grandiora, et eorum tanquam umbris luminosiora reddantur. In quocunque autem genere aliqua quaestionum vincula solvenda sunt, acumine opus est, quod sibi summissum genus proprie vindicat. Ac per hoc eo genere utendum est et in aliis duobus generibus, quando eis ista incidunt: sicut laudandum tio cujusquam nec liberatio, nec ad actionem quamlibet assensio requiritur, in quocumque alio genere occurrerit, genus adhibendum et interponendum est temperatum. In grandi ergo gensuos duo caetera, et submisso similiter. submisso indiget, si, ut dixi, quaestio nonnulla quae ornari possent, ideo non ut quibusdam quasi thoris ornamentorum beant eminentiorem locum. Grande
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. hoc eis eẽ maxime neces¬
sariũ. qͥ sapient̃ ⁊ eloq̃nt̃ uo¬
lunt dice̾. Illud uͦ qͦd agit᷑ ge¬
nere tẽꝑato. id ÷ ut eloq̃ntia
ipsa delectet: ñ ÷ ꝓpt̃ seipsũ
usurpandũ. s ut reb quȩ
ntilit̃ honesteq dic̃unt᷑. si
nec docente indigent eloqͥo.
nec mouente. qͥa ⁊ scientes ⁊
fauentes auditorẽ habent:
aliqͣnto ꝓpmptiꝰ ex delectati¬
one ipsa el oqͣtiõis accedat. uł tena¬
ciꝰ adherescat assensus. Nã cũ eloq̃n¬
tie sit imiu̾sale officiũ. in qͦcũq
istoꝵ tͥum gene̾. dic̾e̾ apte ad ꝑsu¬
asionẽ. finis aut̃ id qͦd intendis ꝑ¬

Expanded text:
ecessarium, qui sapienter et eloquenter volunt dicere Illud vero quod agitur genere temperato, id est, ut eloquentia ipsa delectet, non est propter seipsum usurpandum; sed ut rebus quae utiliter honesteque dicuntur, si nec docente indigent eloquio nec movente, quia et scientes et faventes auditores habent, aliquanto promptius ex delectatione ipsa elocutionis, accedat vel tenacius adhaerescat assensus. Nam cum eloquentiae sit universale officium, in quocumque istorum trium generum, dicere apte ad persuasionem; finis autem, id quod intenderis, p
Abbreviated transcription (Latin):
magistra esuitȩ tuȩ. lenocina
ri refugit etiã quȩ ÷ passa leno
s sibi peccat. Tolerabiliora ꝓpe¬
modũ in adultero cͥmina sunt.
Ibi enĩpudicitia. ħͥ nat᷑a adulte¬
rat᷑. Satisut existimo apparet. fe¬
minas ne suã ad ult̾arent formã.
hac facundia uehem̃t̃ impelli.

Expanded text:
magistra es injuriae tuae. Lenocinari magistra es injuriae tuae. Lenocinari enim refugit, etiam quae est passa lenontamen, sed sibi peccat. Tolerabiliora propemodum in adulterio crimina sunt: ibi enim pudicitia, hic natura adulteratur . Satis, ut existimo, apparet feminas ne suam fucis adulterent formam, hac facundia vehementer impelli.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potes fac̾e̾ capillũ unũ albũ. uel i¬
grum. & tu ad uncendã dñi tui
uocẽ. iiis te.eẽ. potiorẽ audaci cona¬
tu. ⁊ sacͥlego contẽptii : Crinestuos
inficis malo p̃sagio futuroꝵ. capillosiã
les dic̾e̾t. hinc illa in qͥt nascunt᷑ in¬
centiua uitioꝵ ut q̃sitis coloribꝰ ora
depingant. dũ uiris displic̾e for-¬
midant. ⁊ de adult̾io uultꝰ meditant᷑
adulteriũ castitatis. ꝙͣta h amentia¬
effigiẽ mutare naturȩ. picturã
q̃rere. ⁊ dũ uerent᷑ maritale
de seꝓñtiat : quȩ cupit muta¬
re quod nata ÷. Ita dũ alii pla¬
cere studet. pͥus ipsa sibi dis¬
plicet. Iuẽ nidicẽ in ulierue¬
riorẽ reqͥrimꝰ deformitatis tuȩ.
ꝙͣ te ipsã quȩ uidđitimes : Si pul¬
chra es. qͥd abscondis : Si defor¬
mis. cur te formosã. ẽe. intiris:
neo tuȩ conscientiȩ. neo alien
gr̃am erroris habititra. Ille e¬
nĩ alterã diligit. tu alteriuis
placere. & irasc̾is. si amet aliã.
qͥ adult̾are in te docet᷑. Male

Expanded text:
otes facere capillum unum album aut nigrum » ; et tu ad vincendam Domini tui vocem vis te esse potiorem. Audaci conatu et sacrilego contemptu crines tuos inficis; malo praesagio futurorum capillos jam les diceret: Hinc illa, inquit, nascuntur incentiva vitiorum, ut quaesitis coloribus ora depingant, dum viris displicere formidant, et de adulterio vultus meditentur adulterium castitatis. Quanta haec amentiaeffigiem muquaerere; et dum verentur maritale de se pronuntiat, quae cupit mutare quod nata est: ita dum alii studet placere, prius ipsa sibi displicet. Quem judicem, mulier, veriorem requiremus deformitatis tuae, quam teipsam, quae videri times? Si pulchra es, cur absconderis? si deformis, cur te formosam esse mentiris, nec tuae conscientiae, nec alieni gratiam erroris habitura? Ille enim alteram diligit, tu alteri vis placere: et irasceris si amet alteram, qui adulterare in te docetur. Mala
Abbreviated transcription (Latin):
telligit᷑. ñdũ se existimet di¬
xisse qd̾ uult ei quẽ uult docẽ.
qͥã si ipse dix̃ qͦd ipse intelligit.
ñdũ illi dixisse putandꝰ ⁊. a qͦ
delectare uult eñ cinhixit.
faciet. s int᷑ ÷ qͦmͦ dicat. ut
flectendꝰ ut moueat᷑ ad agendũ.
et sic̃ delectat᷑. si suauit loq̃ris:
tta flectit᷑. si amet qͦd pollico¬
ris. Timeat qͦd minaris. ođit
qͦd arguis. qd cõm̃das: ample¬
ctat᷑. qd̾ dolendũ exaggeras:
doleat. cũ qͥd lȩtandũ p̃dicas:
gaudeat. Misereat᷑ eoꝵ qͦs mi¬
serandos ante oculos dicendo
constituis. fugiat eos qͦs cauen¬
dos t̃rendo ꝓponis. ⁊ qͥcqͥd aliud
gͣndi eloquentia fieri potest.
Ad cõmouencdos animos audi¬
toꝵ. ñ qͥd agendũ sit. ut sciant.
s ut agant qͦd agendũ. ẽ. iam
sciunt. Si aut̃ adhuc nesciunt.
pͥus utiq docendi st̃. quã mo¬
uendi. & fortasse reb ipsis
cognitis. ita mouebunt᷑. ut
eos ñ opꝰ sit maiorib eloq̃ntiȩ

Expanded text:
telligitur, nondum se existimet ditelligitur, nondum se existimet dixisse quod vult ei quem vult docere. Quia etsi dixit quod ipse intelligit, nondum illi dixisse putandus est, a delectare vult eum cui dicit, faciet; sed interest quomodo dicat, ut flectendus, ut moveatur ad agendum. Et sicut delectatur, si suaviter loquaris; ita flectitur, si amet quod polliceris, timeat quod minaris, oderit quod arguis, quod commendas amplectatur, quod dolendum exaggeras doleat; cum quid laetandum praedicas gaudeat, misereatur eorum quos miserandos ante oculos dicendo constituis, fugiat eos quos cavendos terrendo proponis; et quidquid aliud grandi eloquentia fieri potest ad commovendos animos auditorum, non quid agendum sit ut sciant, sed ut agant quod agendum esse jam sciunt. 28. Si autem adhuc nesciunt, prius utique docendi sunt quam movendi. Et fortasse rebus ipsis cognitis ita movebuntur, ut eos non opus sit majoribus eloquentiae
Abbreviated transcription (Latin):
diũ dr sus hȩc ÷ in locendo elo¬
q̃ntia. qͣ fit dicendo ut ñ libeat.
qd horrebat. aut ut fiat qd̃ pigebat.
s ut appareat qͦd latebat. quod
tam̃ sifiat. insuauit̃ ad paucos
qͥd̾ studiosissimos suus ꝑuenit
abiecte inculte q dicant᷑. scire
desid̾ant. Qd cũ adepti fuerint.
ipsa delectabilit̃ ueritate pas¬
cunt᷑. Bonoꝵq ingenioꝵ insi¬
gnis ÷ indoles. in uerbis uerũ a
aurea. si aꝑire qd̾ uolumꝰ ñ potest.
aut qͥd obest lignea si hoc potest.
qͣndo nichil q̃rimꝰ. nͥ patere qͦd
nullã similitudinẽ uescentes
atq clicentes ꝓpt̃ fastidia pluri¬
moꝵ. etiã ipsa sine qͥb uiui ñ
potest. alim̃ta condienda sunt.
Dix̃ gͦ quidã ẽloqͣns. & uerũ dix̃.
ita dicere debe eloq̃ntẽ. ut doce¬
at. ut delectet. ut flectat. Deind̾
addit. Docere necessitatis. ẽ. dele¬
est constituta qͣs dicimꝰ. Reliqͣ
duo: in modo qͦ dicimꝰ. Qui gͦ
dicit cũ docere uult ꝗͣdu ñ in¬

Expanded text:
rsus haec est in docendo elorsus haec est in docendo eloquentia, qua fit dicendo, non ut libeat quod horrebat, aut ut fiat quod pigebat, sed ut appareat quod latebat. Quod tamen si fiat insuaviter, ad paucos quidem studiosissimos suus pervenit abjecte inculteque dicantur, scire desiderant. Quod cum adepti fuerint, ipsa delectabiliter veritate pascuntur: bonorumque ingeniorum insignis est indoles, iaurea, si aperire quod uolumus non potest? Aut quid obest lignea, si hoc potest, quando nihil querimus nisi patere quod nnullam similitudinem vescentes atque discentes, propter fastidia plurimorum, etiam ipsa sine quibus vivi non potest, alimenta condienda sunt.Dixit ergo quidam eloquens, et verum dixit, ita dicere debere eloquentem, ut doceat, ut delectet, ut flectat. Deinde addidit: Docere necessitatis est, deleest constituta quas dicimus; reliqua duo, in modo quo dicimus. Qui ergo dicit cum docere vult, quamdiu non in
Abbreviated transcription (Latin):
modꝰ qͦ dicunt᷑. attendit᷑. Qd̃ si & ipse
iã notꝰ᷑:. atq auditorib placet. pene
nichil int̾̃z. utrũis qͥ dicit. clictor uł
lector sit. Solent enĩ & ea qͦ cõmode
scͥpta st̃. ñ solũ ab his qͥb pͥmitꝰ
innotescunt. iocunde legi. uerũ
ab his etiã qͥb iã nota st̃. neq ad¬
huc illa de memoria deleuit ob¬
linio. ñ sin e ioc̃ditate relegi. uł
ab urtͥsq libent̃ audiri. Quȩ aut̃
qͥsq iã oblitꝰ.ẽ. cũ cõmonetur:
docet᷑. S de modo delectandi
nẽ ñ ago. de modo qͦ diͦcendi ft̃ qͥ
disce̾ desicdant. loquioꝵ Is aut̃ ÷
obtimꝰ. qͦfit. ut qͥ audit. utrũ au¬
diat. ⁊ qͥd audit: intelligas. Ad
quẽ fine cũ uentũ fuerit. nichil
tunc ampliꝰ de ipsa re tãꝗͣ diu¬
tiꝰ docenda laborandũ. ẽt s forte
de cõm̃danda. ut in corde figat᷑.
qͥđ si faciendũ uidebit᷑. ita mode¬
ste faciendũ ÷ ne ꝑueniat᷑ ad te¬

Expanded text:
modus quo dicuntur attenditur. Quod si et ipse modus quo dicuntur attenditur. Quod si et ipse jam notus est, atque auditoribus placet, pene nihil interest utrum is qui dicit, dictor vel lector sit. Solent enim et ea quae commode scripta sunt, non solum ab iis quibus primitus innotescunt, jucunde legi; verum ab iis etiam quibus jam nota sunt, neque adhuc illa de memoria delevit oblivio, non sine jucunditate relegi, vel ab utrisque libenter audiri. Quae autem quisque jam oblitus est, cum commonetur, docetur. Sed de modo delectandi nunc non ago; de modo quo docendi sunt qui discere desiderant, loquor. Is autem est optimus, quo fit ut qui audit, verum audiat, et quod audit intelligat. Ad quem finem cum ventum fuerit, nihil tunc amplius de ipsa re tanquam diutius docenda laborandum est, sed forte de commendanda ut in corde figatur: quod si faciendum videbitur, ita modeste faciendum est, ne perveniatur ad t
Abbreviated transcription (Latin):
ueruetiã & multomagis in popłis.
Qͣdo sermo ꝓmit᷑ ut intelligat:
instandũ÷ qͥa in colloqͥtionibꝰ:
cuiq introgandi potestas. Ubi
aut om̃s tacent. ut audiat᷑ unꝰ:
&̾ in eũ intenta ora comi̾tunt᷑.
ubi ut reqͥrat qͥsq qd̾ ñ intellexe¬
rit. nec moris. ẽ. nec decoris. Ac
ꝑ hoc debet maxime tacenti sub¬
uemre cura dicentis. Solet aut̃
motu suo significare. utrũ intel¬
lexent cognoscendi a uida mul¬
titudo. Qd̾ donec significet. uer-¬
sandũ. ẽ. qđ agit᷑ multimoda ua¬
rietate dicendi. Id̾ in potestate ñ
habent. qͥp̃parata ⁊ ad uerbũ memorit̃
retenta ꝓñtiant. Alox aut̃ ut intellec¬
tũ esse constit̾it. aut sermo finendꝰ aut
in alia tͣnseundũ. ẽ. Sic̃ enĩ gratꝰ: qͥ cognos¬
cenda enubilat. sic onerosus qͥ cognita
inculcat. eis dũtaxat quoꝵ tota expco¬
tatio in dissoluenda eoꝵ quȩ pandunt᷑
difficultate penclebat. Nã de lectandi
gr̃a etiã nota dicunt᷑. ubi ñ ipsa. sed

Expanded text:
multo magis in populis quando sermo promitur, ut intelligamur instandum est. Quia in collocutionibus est cuique interrogandi potestas: ubi autem omnes tacent ut audiatur unus, et in eum intenta ora convertunt, ibi ut requirat quisque quod non intellexerit, nec moris est nec decoris; ac per hoc debet maxime tacenti subvenire cura dicentis. Solet autem motu suo significare utrum intellexerit cognoscendi avida multitudo: quod donec significet, versandum est quod agitur, multimoda varietate dicendi; quod in potestate non habent, qui praeparata et ad verbum memoriter retenta pronuntiant. Mox autem ut intellectum esse constiterit, aut sermo finiendus, aut in alia transeundum est. Sicut enim gratus est qui cognoscenda enubilat; sic onerosus est qui cognita inculcat, eis duntaxat quorum tota exspectatio in dissolvenda eorum, quae panduntur, difficultate pendebat. Nam delectandi gratia etiam nota dicuntur; ubi non ipsa, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uera s falsa sint. Sic̃ aut̃ cuiꝰpulerũ
corpꝰ.i deformis ÷ animꝰ. magis dolendꝰ:
quã si deforme habet ⁊ corpꝰ. ita qͥelo¬
qͣnt̃ ea quȩ falsa st̃ dic̃t. magis miscran
di: quã si talia deformit̃ dic̾ent. ad
÷ gͦ ñ solũ eloq̃nt̃. nerũ etiã sapient᷑ dice̾.
nͥ uerba in sũmisso geno̾ sufficientia.
in tẽꝑato splendontia. in gͣndi uehem̃¬
tia. ueris tam̃ reb qͣs audiri oporteat
adhibe: S qͥ utrũq ñ potest. dicat
sapient̃ qd̾ ñ dic̃ elaq̃nt᷑. potiꝰ ꝗͣ dicat
eloq̃nt̃ qͦd dic̃ insipient᷑. Si aut̃ nec¬
hoc qͥd̃ potest. ita comi̾set᷑. ut ñ solũ
sibi p̃mniũ cõparit. s ⁊ p̃beat aliis
exemplũ. ⁊ sit eiꝰ qͣsi copia dicendi:
forma uruend. St̃ sane quidã qͥ bene ꝓñ¬
diare posst̃. qͥd aut̃ ꝓñtient. excogitare
ñ posst̃. Qd̾ si ab alus sumant eloquent᷑
sapient̃q conscͥptũ. memoriȩq cõmen-¬
dent. atq ad popłm ꝓferant. si eã ꝑsonã

Expanded text:
non vera, sed falsa sunt. Sicut autem cujus pulchrum corpus et deformis est animus, magis dolendus est, quam si deforme haberet et corpus; ita qui eloquenter ea quae falsa sunt dicunt, magis miserandi sunt, quam si talia deformiter dicerent. Quid est ergo non solum eloquenter, verum etiam sapienter dicere, nisi verba in submisso genere sufficientia, in temperato splendentia, in grandi vehementia, veris tamen rebus, quas audiri oporteat, adhibere? Sed qui utrumque non potest, dicat sapienter quod non dicit eloquenter, potius quam dicat eloquenter quod dicit insipienter. CAPUT hoc quidem potest, ita conversetur, ut non solum sibi praemium comparet, sed et praebeat aliis exemplum et sit ejus quasi copia dicendi, forma vivendi. Sunt sane quidam qui bene pronuntiare possunt, quid autem pronuntient, cogitare non possunt. Quod si ab aliis sumant eloquenter sapienterque conscriptum, memoriaeque commendent, atque ad populum proferant, si eam persona
Abbreviated transcription (Latin):
tat. & ueritas. portant disciplinȩ
dĩ memores. tꝰticiã cũ religione reti¬
nentes. stabiles in fide. humilesus
timore. ad om̃s tolerantias fortes. ad
sustinendas in iurias mites. ad fa-¬
ciendã miscdiam faciles. fr̃na pace
inanimes. atq c̃cordes. Quȩ uos
singłe õ bonȩ uͥgines obseruare. di¬
lig̾e. ĩplere debetis. quȩ dõ & xp̃o
uacantes. ad dñm cuii uos dicastis.
maiore ⁊ meliore parte p̃cedentes.
ꝓuectȩ annis iuniorib facite ma¬
gisteriũ. minores natu p̃bete cõ¬
parib incitam̃tũ. hortam̃tiᷤᷤ uos
mutuis incitate. emulis de uir-¬
tute docum̃tis. ad głam ꝓuocate.
nib ꝓponit tãꝙͣ sub exempli forma.
qͦd morib imitent᷑. ⁊ dic̃. Hirgo eratñ
solũ corpore. s etiã m̃te. qͦ nillo doli
ambitii incertũ adulteraret affec¬
tũ. corde humił. uerb̾ gͣuis. antmi
prudens. loqndi partior. legendi
studiosior. ñ in inc̾to diuitiarũ. s

Expanded text:
tat et ueritas, portant disciplinae tat et ueritas, portant disciplinae Dei memores, iustitiam cum religione retinentes, stabiles in fide, humiles in timore, ad omnem tolerantiam fortes, ad sustinendam iniuriam mites, ad faciendam misericordiam faciles, fraterna pace unanimes adque concordes. Quae uos singula, o bonae uirgines, obsernare, diligere, inplere debetis quae Deo et Christo uacantes ad Dominum, cui uos dicastis, et maiore et meliore parte praeceditis. prouectae annis, iunioribus facite magisterium: minores natu, praebete conparibus incitamentum. hortamentis uos mutuis excitate, aemulis de uirtute documentis ad gloriam prouocate. nibus proponit, tanquam sub exempli forma, quod moribus imitentur, et dicit: Virgo erat, non solum corpore, sed etiam mente, quae nullo doli ambitu sincerum adulteraret affectum: corde humilis, verbis gravis, animi prudens, loquendi parcior, legendi studiosior; non in incerto divitiarum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sua. totiꝰ mundi peccata cru¬
cifixus aboleret. nec solũ deli¬
cta factoꝵ. s etiã cupiditates
animoꝵ. Caro enĩ hedi ad fa¬
bras cupiditatũ. sic̃ scͥptũ ÷.
qͥa c̃cupiuit popłs cupidita¬
tẽ pessimã. Q dixer̃. Qs nos
caro dm̃ spũ repleta diuino.
peccata oĩa humane c̃ditio¬
nis exureret. Un de ⁊ dñs ait.
Ignẽ uemi mitt̾e in t̾rã. Icȩt̾a¬
in qͥb rei docendȩ ac ꝓbandȩ
maxime incũbit. De gene̾
tẽꝑato. ẽ. apd̃ cipͥanũ uirgi¬
nitatis illa laudatio. Nc̃ nob̾
ad uͥgines sermo. ẽ. quarum
qͦ subbanior gła. ẽ. maior & cura.
flos : ille eccłiastici germinis decꝰ.
doles atq laudis ⁊ honoris opus.
integrũ atq incorruptũ. dĩ ima¬
go. respondens ad scĩmoniã dñi.
illustor portio gregis xp̃i. Gaud&
ꝑ ipsas. atq in ilł largit̃ floret
eccłȩ matͥs głosa fȩc̃ditas. qͣntoq
plꝰ głosa uͥginitas numero suo ad
imaginẽ portat integͥtas. scĩtas. por¬

Expanded text:
sua, totius mundi peccata crucifixus aboleret, nec solum delicta factorum, sed etiam cupiditates animorum. Caro enim haedi ad cubras cupiditatum, sicut scriptum est, « Quia concupivit populus cupiditatem pessimam, et dixerunt, Quis nos caro Domini Spiritu repleta divino, peccata omnia humanae conditionis exureret. Unde et Dominus ait, « Ignem veni mittere in terram » ; etin quibus rei docendae ac probandae maxime incumbit . 47. De genere temperato est apud Cyprianum virginitatis illa laudatio: Nunc nobis ad virgines sermo est, quarum quo sublimior gloria est, major et cura. Flos est ille ecclesiastici germinis, decusdoles laudis et honoris, opus integrum atque incorruptum, Dei imago respondens ad sanctimoniam Domini, illustrior portio gregis Christi. Gaudet per ipsas, atque in illis largiter floret Ecclesiae matris gloriosa fecunditas: quantoque plus gloriosa virginitas numero suo addrtat, portat integritas, sanctitas por
Abbreviated transcription (Latin):
ut uirgȩ cacumine qͣ ge̾bat
angłs dĩ c̃agit: de petͣ igniseru¬
ꝑpit. atq ita sacͥficiũ qđ offerelut᷑
ab sũptũ ÷. & indicio declara¬
corporis habuerit. qͥa scriptũ
ẽ. bibebant de c̃sequenti petͣ.

Expanded text:
gerebat angelus, Dei contigit, de petra ignis erupit; atque ita sacrificium quod offerebatur, absumptum est . Quo indicio declaracorporis Christi; quia scriptum est: Bibebant de consequenti eos
Abbreviated transcription (Latin):
fͦticiȩ. a dextͥs ⁊ a sinistͥs. ꝑ głam
& ignobilitatẽ.ꝑ infamiã ⁊ bonã
famã. ut seductores: & ueraces.
ut qͥ ignoram̃: ⁊ cognoscim᷑. Qsi
morientes: ⁊ ecce uiuimꝰ. Ut coher¬
citi: & ñ mortificati. Ut tͥstes: sc̃ꝑ
aut̃ gaudentes. Sic̃ egeni: multos
o corinthii. cor nr̃m dilatatũ. ẽ.¬
ad romanos aigit. ut ꝑseq̾tiones
huiꝰmundi: caritate uincant.
spe certa in achutorio dĩ. Agit
aut̃ ⁊ gͣndit̃. ⁊ ornate. Scimꝰ inqͥt
in bonũ. his qͥ scd̾m ꝓpositũ uocati

Expanded text:
tiae a dextris et sinistris, per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam; ut seductores et ueraces, ut qui ignoramur et cognoscimur, quasi morientes et ecce uiuimus, ut coherciti et non mortautem gaudentes; sicut egeni, multos o Corinthii; cor nostrum dilatatum ead Romanos agit: Ut persecutiones huius mundi, charitate vincantur, spe certa in adiutorio Dei. Agit autem et granditer et ornate: Scimus, inquit, in bonum, iis qui secundum propositum vocati
Abbreviated transcription (Latin):
dicendi gen̾e scͥpta sit. nͥ extre-¬
mis partib. uͥ ÷ eloqͥũ tẽꝑatum.
tam̃ int̃ponit quẽdã locũ eo mo¬
tu animi. ut sine ullis quidẽ
talib ornam̃tis. qͣlia st̃ in illis
quȩ mͦ posuimꝰ. ñ posset tam̃ nͥ
gͣndit̃ dici. Dies in qͥt obserua¬
tis. et m̃ses.⁊ annos. ⁊ tempora.
Timeo ne forte sine causa labo¬
rauerĩin uob̾. Estote sic̃ ego:

Expanded text:
icendi genere scripta sit, nisi in extremis partibus, ubi est eloquium temperatum: tamen interponit quendam locum eo motu animi, ut sine ullis quidem talibus ornamentis, qualia sunt in iis quae modo posuimus, non posset tamen nisi granditer dici: Dies, inquit, observatis, et menses, et annos, et tempora. Timeo vos, ne forte sine causa laboraverim in vobis. Esto
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtulit panẽ & uinũ. Fint aut̃
sac̾dos dĩ sũmi. & benedix̃ abra¬
ham. Qd̃ aut̃ melchisedec typũ
xp̃i portaret. declarat in psalmis
dicens. Ante luciferũ geninite.
tu es sac̾dos in et̾nũ scd̃m ordi¬
nẽ melchisedec. Hȩc ⁊ alia qͦ¬
onis modũ seruant. qd̾ facile
stͣret ȩqͣlem: sũmisso tam̃ di¬
cendi gene̾ utit᷑. qm̃ ressuscep
tendos animos cõmotiõĩs affe¬
cti. s rerũ docum̃ta desidat.
frgo int̃cȩt̾a. in pͥncipio huiꝰ
oꝑis ait. Cõmotꝰ oracło gedeon¬

Expanded text:
ulit panem et vinum. Fuit autem sacerdos Dei summi, et benedixit Abraham » . Quod autem Melchisedech typum Christi portaret, declarat in Psalmis ad Filium dicens: « Ante Luciferum genui te. Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech » . Haec et alia qonis modum servant, quod facile stret aequalem, submisso tamen dicendi genere utitur; qt ad flectendos animos commotiones affectuum, sed rerum documenta desiderat. Ergo inter caetera in principio hujus operis, ait: « Commot
Abbreviated transcription (Latin):
ui di sanguis eiꝰ qͦ redẽpti & uiuifi-¬
cati sumꝰ. eẽ. in calice. qͣndo uinũ
desit calici. qͦ xp̃i sanguis ostñdit᷑.
qͥ scͥpt̾arũ oĩũ sacm̃to ac testimonio
p̃dicat᷑. Inuenimꝰ enĩ in genesi. cir¬
ca sacͣm̃tũ noe hoc idẽ p̃currisse.
⁊ figurã dñicȩ passionis illic ex¬
qd̾ in domo sua nudatꝰ. qd̾ fuit
medio filio denotata. ẽ. a maiore
necesse ñ ÷ exeqͥ. cũ satissit hoc
cõplecti. qd̾ noe tẏpũ fut᷑ȩ ueri¬
tatis ostendens. ñ aquã. s uinũ
bibit. ⁊ sic imaginẽ dñicȩ passiõis¬

Expanded text:
videri sanguis ejus, quo redempti et vivificati sumus, esse in calice, quando vinum desit calici, quo Christi sanguis ostenditur; qui Scripturarum omnium sacramento ac testimonio praedicatur. Invenimus enim in Genesi circa sacramentum Noc hoc idem praecucurrisse, et figuram dominicae passionis illic exquod in domo sua nudatus est, quod fuit medio filio denotata est; a majore necesse non est exsequi, cum satis sit hoc solum complecti, quod Noe typum futurae veritatis ostendens, non aquam sed vinum biberit; et sic imaginem d
Abbreviated transcription (Latin):
solũ cũ p̃senssũ apd̾ uos. Filioli mei
qͦs iterũ parturio. donec formet᷑
xp̃s in uob̾. Uellẽ aut̃ nc̃ ad esse
apd̾ uos. ⁊ mutare uocẽ meã. qͥa
confundor in uob̃. Nũqͥd ħͥ aut
contͣria contͣriis u̾ba st̃ reddita.
aut aliqͣ gͣdatione sibi subnexa
st̃. aut cȩsa zi m̃bra circuitꝰ ue so¬
nuer̃ & tam̃ ñ idõ tepuit gͣndis
affectꝰ. qͦ eloqͥũ feruere sentimꝰ. s
apłica ista sic clara st̃. ut & ꝓfunda
sint. atq ita conscͥpta. memoriȩq
mandata. ut ñ solũ. lectore uel
auditore. uerũ etiã expositore
opꝰ habeant. si qͥs in eis ñ suꝑficie
contentꝰ altitudinẽ q̃rat. Q ꝓpt̃
indeamꝰ ista gen̾a dicendi in eis
qͥ istoꝵ lectione. ad rerũ diuina¬
rũ atq salubriũ scientiã ꝓfecer̃.

Expanded text:
um cum praesens sum apud vos. Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis. Vellem autem nunc adesse apud vos, et mutare vocem meam, quia confundor in vobis. Numquid hîc aut contraria contrariis verba sunt reddita, aut aliqua gradatione sibi subnexa sunt, aut caesa et membra circuitusve sonuerunt? Et tamen non ideo tepuit grandis affectus, quod eloquium fervere sentimus: sed Apostolica ista sic clara sunt, ut et profunda sint: atque ita conscripta, memoriaeque mandata, ut non solum lectore vel auditore, verum etiam expositore opus habeant, si quis in eis non superficie contentus altitudinem quaerat. Quapropter videamus ista genera dicendi, in eis qui istorum lectione ad rerum divinarum atque salubrium scientiam profecerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
illa ornam̃ta pene oĩa. s ea si ñ
habuerit: ñ reqͥrit. Fert᷑ qͥppe im¬
peti suo.⁊ eloquitioĩs pulchri¬
tudinẽ si occͣrerit. ui rerũ capit.
ñ cura decoris assumit. Satis enĩ
÷ ei ꝓd̃e qͦd agit᷑. ut u̾ba c̃ gruentia
ñ oris eligant᷑ industͥa. s pectoris se¬
qͣnt᷑ ardorẽ. Nã si aurato gẽmatoq
ferro uir fortis armet᷑ intenassimꝰ
pugnȩ: agit qͥd̃ illis armis qd̾ agit.
ñ qͥa p̃tiosa. s qͥa arma st̃. idẽ ipse
rimanti mira facit. Agit apłs ut
ꝓ euangłico minist̾io patienter
mala huiꝰ tẽporis. c̃solatione do¬
noꝵ dĩ. oĩa tolerent᷑. Magnares ÷.
⁊ gͣndit̾ agit᷑. nec dest̃ ornam̃ta
dicendi. Ecce inqͥt ñc tẽpꝰ accepta¬
bile. ecce nc̃ dies salutis. nullã in qͦ¬
quã dantes offensionẽ. ut ñ rep̃hen¬
dat᷑ minist̾uĩ nr̃m. s in õib commn¬
dantes nosm& ipsos. ut dĩ ministͦs.¬

Expanded text:
ililt, non requirit. Fertur quippe impetu suo, et elocutionis pulchritudinem, si occurrerit, vi rerum rapit, non cura decoris assumit. Satis enim est ei propter quod agitur, ut verba congruentia non oris eligantur industria, sed pectoris sequantur ardorem. Nam si aurato gemmatoque ferro vir fortis armetur intentissimus pugnae, agit quidem illis armis quod agit, non quia speciosa, sed quia arma sunt: idem ipse rimanti telum ira facit. Agit Apostolus, ut pro Evangelico ministerio patienter mala huius temporis, cum solatio donorum Dei omnia tolerentur. Magna res est et granditer agitur, nec desunt ornamenta dicendi: Ecce, inquit, nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis: nullam in quoquam dantes offensionem, ut non reprehendatur ministerium nostrum: sed in omnibus commendantes nosmetipsos, ut Dei minist
Abbreviated transcription (Latin):
se cognoscet. ⁊ multa repꝑiet loqͦ¬
tionis genera tanti decoris. quȩ
qd & in nr̃a. s maxime in lingͦ¬
sua decora st̃. quoꝵ nullũ in eis
qͥb isti inflant᷑ litt̾is inuenit᷑.
s cauendũ. ẽ. ne diuinis gͣubꝰ¬
q sententiis. dũ addit᷑ numerꝰ.
pondꝰ detͣhat᷑. Nã illa musica dis¬
ciplina. uͥnumerꝰ iste plenissime
discutit᷑. usq adeo ñ defuit ꝓpħis
quordã etiã metra cõmemoret
in hebrea dũtaxat lingua. quiꝰ
ut ueritatẽ seruaret in uerbis.
hec ind̾n tͣnstulit. Ego aud̃ut
de sensu meo loqͣr qͥm quã aliis
⁊ qͣm alioꝵ. ẽ. utiq notior. sic̃ in
meo eloqͥo qͣntũ modestiꝰ fie
marbitror. ñ p̃t̃mitto istos
numeros clauscilarũ. ita in
auctorib nr̃is hoc mͥ plꝰ pla¬
cet. qͦ ibi eos rarissime inueꝰ
mo. Grande aut̃ dicendi genꝰ
hoc maxime distat ab isto
ornatib c̃ceptil ÷. qͣm inolentũ¬
est amini affectib. Nã capit etiã

Expanded text:
se cognoscet: et multa reperiet locuse cognoscet: et multa reperiet locutionis genera tanti decoris, quae quidem et in nostra, sed maxime in sua lingua decora sunt, quorum nullum in eis quibus isti inflantur literis invenitur. Sed cavendum est, ne divinis gravibusque sententiis, dum additur numerus, pondus detrahatur. Nam illa musica disciplina, ubi numerus iste plenissime discitur, usque adeo non defuit Prophetis quorundam etiam metra commemoret, in Hebraea duntaxat lingua: cuius ut veritatem servaret in verbis, haec inde non transtulit. Ego autem ut de sensu meo loquar, qui mihi quam aliis et quam aliorum est utique notior, sicut in meo eloquio, quantum modeste fieri arbitror, non praetermitto istos numeros clausularum; ita in auctoribus nostris hoc mihi plus placet, quod ibi eos rarissime invenio. 42. Grande autem dicendi genus hoc maxime distat ab isto ornatibus comptum est, quam violentum animi affectibus. Nam capit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dentiã ne feceritis in c̾cupiscentiis
ur̃is. Qd̾ si qͥsꝙͣ. ita dic̾e̾t. ⁊ carnisꝓ
uidentiã ne in c̃cupiscentiis fec̾itis:
sine dubio aures clausura mime¬
rosiore mulceret. s gͣiior int̃p̃s
ita ordinẽ maluit tenere uerboꝵ
usq ad ista doctiores. mͥ tam qd
nob̵ eodẽ uerboꝵ ordine int̾pre¬
tatũ.ẽ. nec ibi uidet᷑ currere
numerose. Sane hc̃ eloqͥtionis
ornatũ qͥ numerosis fit clau¬
sulis. deesse fatendũ ÷ auctonbꝰ
nr̃is. qͦd utrũ ꝑ int̾p̃tes factũ
sit. an qđ magis arbitror consul¬
to illi hec plausibilia deuitaue¬
rint: affirmare ñ audeo. qm̃me
fateor ignorare. Itlud tam̃ scio.
q̃d si qͥsꝙͣ huiꝰ numerositatis ꝑitꝰ. illoꝵ
clausulas. eoꝵdẽ numeroꝵ lege com¬
ponat: qd̾ facillime fit mutatis qͥb¬
dã i̾b̾ quȩ tantũdẽ significatiõe
ualent. uł mutato eoꝵ q̃ inuentt
ordine. nichil illoꝵ q̃ uelut magna¬
in scolis grãmaticoꝵ aut rethoꝵ
didic̃. in illis diuinis uiris defuis¬

Expanded text:
 ne feceritis in concupiscentiis . Quod si quisquam ita diceret, Et carnis providentiam ne in concupiscentiis feceritis; sine dubio aures clausula numerosiore mulceret: sed gravior interpres etiam ordinem maluit tenere verboruusque ad ista doctiores: mihi tamen quod nobis eodem verborum ordine interpretatum est, nec ibi videtur currere numerose. 41. Sane hunc elocutionis ornatum, qui numerosis fit clausulis, deesse fatendum est auctoribus nostris. Quod utrum per interpretes factum sit, an quod magis arbitror consulto illi haec plausibilia devitaverint, affirmare non audeo, quoniam me fateor ignorare. Illud tamen scio, uod si quisquam hujus numerositatis peritus illorum clausulas eorumdem numerorum lege componat, quod facillime fit mutatis quibusdam verbis, quae tantumdem significatione valent, vel mutato eorum quae invenerit ordine; nihi. illoin scholis Grammaticorum aut Rhetorum didicit, illis divinis viris defuis
Abbreviated transcription (Latin):
Cui tͥbittũ: tͥhutũ. cui uetagal.
uectigal. cin amorẽ timorẽ
o hon orẽ : honorẽ. Quȩ imnb¬
am fusa claudunt᷑ etiã ipso cir¬
cuitu quẽ duo m̃bra contexunt.
Nemim qͥcꝗͣ debeatis: nͥ ut inuicẽ

Expanded text:
cui tributum, tributum; cui vectigal, vectigal: cui timorem, timorem; cui honorem, honorem . Quae membratim fusa clauduntur etiam ipso circuitu, quem duo membra contexunt: Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem
Abbreviated transcription (Latin):
atq soliumt᷑. ut in eã longicudinẽ
ratiotinationis extendat᷑ intentio. ut
nͥ memoria płimũ ualeat atq ugedt
ad caput unde agebat᷑. disputator redi¬
re ñ possit. Ualde enĩ bonũ. ẽ. ut qͥe qͥd
ꝯtͣdici potest. si occͣrerit: refutet᷑. & ñ
ibi occ̾rat. uͥ ñ erit qͥ respondeat. aut
pͥsenti qͥd̃ s tacenti occ̾rat. & minꝰ santꝰ
abscedat : In illis aut̃ apłicis uerbis dictio
a dolescentulas: ut sorores. ⁊ in ill.
Obsec᷑ aut̃ uos fr̃s ꝑ miserationẽ dĩ:
ut ex hibeatis corpora ur̃a hostiam
uiiã. sc̃am. dõ placentẽ. & totus
fere ipsiꝰ exhortationis locꝰ tẽꝑa¬
tũ ht̃ eloqͤtionis genꝰ. Ubi illa pul
tir. habentes dona diu̾sa. scđm
gram quȩ data ÷ uob. Siue ꝓpħuã¬

Expanded text:
tur, in eam longitudinem ratiocinationis extendatur intentio, ut nisi memoria plurimum valeat atque vigeat, ad caput unde agebatur, disputator redire non possit: valde autem bonum est, ut quicquid contradici potest, si occurrerit, refutetur, ne ibi occurrat, ubi non erit qui respondeat: aut praesenti quidem, sed tacenti occurrat, et minus sanatus abscedat. In illis autem Apostolicis verbis dictio adolescentulas ut sorores. Et in illis, Obsecro autem vos fratres per miserationem Dei, ut exhibeatis corpora vestra hostiam vivam, sanctam, Deo placentem. Et totus fere ipsius exhortationis locus temperatum habet elocutionis genus: ubi illa pulcest, Habentes dona diversa secundum gratiam quae data est nobis; sive p
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ modi ẽ. ꝑtinet gͦ ad docendi curam
ñ solũ aꝑire clausa. & nodos soluere
q̃stionũ: s etiã dũ hoc agit᷑. aliis q̃stiõib
ꝑ illas. aut refellat᷑ occurrere. si tam̃ ex
ipsa. carũ solutio parit occ̾ietit. ne mo¬
ueamꝰ qd̾ auferre ñ possimꝰ. fit aut̃ ut cũ
uncidentes q̃stioni aliȩ q̃stiones. ⁊ ali̧

Expanded text:
m non solum aperire clausa, et nodos salvere quaestionum: sed etiam tum hoc agitur aliis quaestionibus, mprobetur per illas aut refellatur, occurrere: si tamen et ipsa earum solutio pariter occurrerit, ne moveamus quod auferre non possumus. Fit autem, ut cum incidentes quaestioni aliae quaestiones
Abbreviated transcription (Latin):
ri. S martyr cipͥanꝰ de habitu
u̾ginũ. ñ de suscipiendo uͥgi¬
nitatis ꝓposito scͥbit. iste uͦ ep̃s
etiã ad hoc eas magno accendit
eloqͥo. Uerũ ex eo qͦd ambo eger.
dictiõis gͣnͣdis exẽpla memora¬
bo. Ambo qͥppe in eas inuectist̃.
in eas q̃ forma pigm̃tis colorant.
uł potiꝰ decolorant. Iuoꝵ pͥor
ille cũ hoc ag̾e̾t: uut int̾ cȩt̾a.
Si qͥs pingendi artifex uultũ
alicuiꝰ ⁊ sp̃em. ⁊ corporis qͣ¬
litatẽ emulo colore signasset.
⁊ signato iã consũmatoq si¬
mula cro. manꝰ aliqͥs inferret.
ut iã formata. iã picta. qͣsi
ꝑitior reformaret. gͣuis pͥoris
artificis iniuria. & ita indignatio
uidẽt᷑. Tu te existimas ĩpime lat̾um
tã ⁊ꝓbȩ temeritatis audaciã. dĩ ar-
tificis offensam: Ut enĩ ĩpudica cͥca
hoĩes. & incesta fucis lenocinantibꝰ
ñ sis: corruptis uiolatisq quȩ dĩst̃.
peior adult̾a decineris. Qd̃ orna¬
ri te putas. qd̾ putas comi: ĩpug-¬

Expanded text:
martyr Cyprianus de habitu virginum, non de suscipiendo virginitatis proposito scripsit. Iste vero episcopus etiam ad hoc eas magno accendit eloquio. 49. Verum ex eo quod ambo egerunt, dictionis grandis exempla memorabo. Ambo quippe invecti sunt in eas quae formam pigmentis colorant, vel potius decolorant: quorum prior ille cum hoc ageret, ait inter caetera: Si quis pingendi artifex vultum alicujus et speciem, et corporis qualitatem aemulo colore signasset; et signato jam consummatoque simulacro, manus alius ut iam formata iam picta quasi peritior reformaret, gravis prioris artificis iniuria et iusta indignatio videretur. Tu te extimas impune laturam tam improbe temeritatis audaciam, Dei atificis offensam? ut inpudica circa homines et incesta fucis lenocinantibus non sis, corruptis uiolatisque quae Dei sunt peior adultera detineris. quod ornari te putas, quod putas comi, inpug
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissiões.Si enĩ ex lege hereditas: iã
ñ ex ꝓmissiõe. Abrahȩ aut̃. ꝑ repmissi¬
onẽ donauit ds̃. & qͥa occurrere potãt
audientis cogitatiõi. ut qͥd gͦ lex data est.
si ex illa ñ ÷ hȩreditas: ipse sibi obieit.
atq ait. uelut int̾rogans. Qd gͦ lex.
demde respondet. tͣnsgressionis gr̃a
posita. ẽ. don eo ueniret sem̃ cuiꝓ¬

Expanded text:
ereditas, iam non ex promissione: Abrahae autem per repromissionem donavit Deus: et quia occurrere poterat audientis cognitioni, ut quid ergo lex data est, si ex illa non est haereditas? Ipse sibi hoc obiecit, atque ait velut interrogans, Quid ergo lex? Deinde respondit, Transgressionis gratia proposita e
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. sic corripit. sic exꝓbrat. sic in¬
crepat. sic minat᷑: quid: qͦd su animi
affectꝰ. tã crebra ⁊ asꝑa uocis mutati¬
one cestat᷑: dͥd ÷ postremo. qͦd de reb
minimis. tã gͣndit̃ dicit: tantũ ne
de illo negotia scłaria meruer.:
Absit S hoc facit ꝓpt̃ iꝰticiã. carita¬
tẽ. pietatẽ. quȩ nulla sobria m̃te
dubitante. etiã in reb qͣlibet par¬
uuł magna st̃. Sane si moneremꝰ
hoĩes. quẽ admodũ ipsa negotia se
lit ag̾ent tãꝙͣ parua submise. Cũ uͦ de
illiꝰuri disseramꝰ eloqͥo. quẽ uolumꝰ ea¬
riĩ rerũ. eẽ. ductorẽ. qͥb libamir ab
etͥnis malis. atq ad ȩt̾na ꝑuerimꝰ bo¬
na uͥcĩq agant᷑ hȩc. siue apd̾ ppł̃m
siue pͥmates. sie ad unũ. sine apud¬

Expanded text:
Apostolus, sic corripit, sic exprobrat, sic increpat, sic minatur? quid est quod sui animi affectum tam crebra et tam aspera vocis mutatione testatur? quid est postremo quod de rebus minimis tam granditer dicit? Tantumne de illo negotia saecularia meruerunt? Absit. Sed hoc facit propter justitiam, charitatem, pietatem, quae, nulla sobria mente dubitante, etiam in rebus quamlibet parvulis magna sunt. 37. Sane si moneremus homines quemadmodum ipsa negotia saeut agerent tanquam parva submisse: cum vero de illius viri disseramus eloquio, quem volumus earum rerum esse doctorem, quibus liberamur ab aeternis malis, atque ad aeterna pervenimus bona; ubicumque agantur haec, sive ad populum sive privatim, sive ad unum sive a
Abbreviated transcription (Latin):
resic dicit᷑. ut ambiguitas
obscuritasq uidet᷑. non sic
dicit᷑. ut a doctis. s potiꝰ ut
ab indoctis dici solet. Si enĩ
ñ piguit dice̾ in t̃p̃tes nr̃os.
ñ cong̾gabo conuenticu la
eoꝵ de sanguinib. qm̃ sen
ser̃ ad remꝑtinere. ut eo
loco plurasit̃ eñtiaret᷑ hoc
nom̃. qͦd in latina lingua
ctatis doctorẽ pigeat ĩꝑitis
loqͣntẽ. ossũ potiꝰ qͣm dicẽ os.
ne ista sillaba. ñ ab eo qd̾ ft̃ ossa.

Expanded text:
re sic dicitur ut ambiguitas re sic dicitur ut ambiguitas obscuritasque vitetur, non sic dicatur ut a doctis, sed potius ut ab indoctis dici solet. Si enim non piguit dicere interpretes nostros, Non congregabo conventicula eorum de sanguinibus , quonserunt ad rem pertinere, ut eo loco pluraliter enuntietur hoc nomen, quod in Latina lingua etatis doctorem pigeat imperitis loquentem ossum potius quam os dicere, ne
Abbreviated transcription (Latin):
bris aut̃ qͥ ita scribunt᷑. ut ipsi
sibi qͦdãm lectorẽ teneant. cũ
intelligunt᷑. cũ aut̃ ñ intelligũ¬
tur. molesti ñ sint nolentib leg̾e.
et in aliquoꝵ colloqͥtioĩb ñ ÷ hoc
officiũ deserendũ. ut uera ad in¬
iã ꝑcepimꝰ. cũ qͣntocũq labore
disputatioĩs. ad alioꝵ intelli¬
gentiã ꝑducamꝰ si tenet audi¬
torẽ uł colloqͥtorẽ discendi
cupiditas. nec m̃tis capaci¬
tas desit. quȩ qͦqͦmͦ intimata
possit acciꝑẽ. ñ curante illoqͥ
docet qͣnta eloq̃ntia doceat.
negligit u̾ba cultiora. nec
curat qͥd bene sonet. s quid
bene indicet. atq intimet
qͦd ostende intendit. Unde
qͥtioĩs age̾t. eẽ. in ea qͣindã
diligentẽ negligentiam.¬
Hec tam̃ sic detͣhit ornatũ.
ut sordes ñ contͣhat: qͣmuis
in bonis doctorib tanta
docendi cura sit. uł esse de¬
beat. ut uerbũ qͦdñ obscu¬
rũ sit. uł ambiguũ. latinũ
esse ñ possit. Uulgi aut̃ mo¬

Expanded text:
bris autem, qui ita scribuntur ut ipsi bris autem, qui ita scribuntur ut ipsi sibi quodammodo lectorem teneant cum intelliguntur, cum autem non intelliguntur molesti non sint molentibus legere, et in aliquorum collocutionibus, non est hoc officium deserendum, ut vera, jam percepimus, cum quantocumque labore disputationis ad aliorum intelligentiam perducamus, si tenet auditorem vel collocutorem discendi cupiditas, nec mentis capacitas desit, quae quoquo modo intimata possit accipere; non curante illo qui docet, quanta eloquentia doceat, negligit verba cultiora, nec curat quid bene sonet, sed quid bene indicet atque intimet quod ostendere intendit. Unde cutionis ageret, esse in ea quamdam diligentem negligentiamec tamen sic detrahit ornatum, ut sordes non contrahat. Quamvis in bonis doctoribus tanta docendi cura sit, vel esse debeat, ut verbum quod nisi obscurum sit vel ambiguum, latinum esse non potest, vulgi autem mo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad rumpenda fastidia atq
acuenda sudia disce̾ uolentiũ.
conutant᷑ siuert a misterũs se¬
cludant᷑. animos impioꝵ utili
ac salubri obscuritate dixer̃. Sic
qͥppe illi loqͣti st̃. ut posteriores qͥ
cos recte intelligerent.⁊ expon̾ent.
alt̾am gr̃am disparẽ qͥdẽ. uerũtam̃
sub seqñtẽ in dĩ eccłia reꝑirent.
Non gͦ expositores eoꝵ ita loqͥ de¬
bent. tãquã si & ipsi hos exponẽ¬
dossimili auctoritate ꝓponant.
s in om̃ib sermonib suis. pͥmitꝰ
ac maxime ut intelligant᷑. ela¬
borent. ea qͣntuĩ posst̃ ꝑspicinta¬
te dicendi. ut aut multũ tardꝰ
sit qͥ ñ intelligit. aut in rerũ
qͣs explicare atq ostende uo¬
lumꝰ difficultate. ac subtilita¬
te. ñ in nr̃a loqͥtione sit causa
qͣ minꝰ tarcliꝰ ue qͦd dicimꝰpos¬
telligunt᷑. qͣnͣtolibet. ⁊ qͣntũ¬
libet. qͣuis planissime dicentis
uersent᷑ eloqͥo. qͦ in popłi audi¬
entiã. uł raro si aliqͥd urget.

Expanded text:
dia atque acuenda studia discere volentium, convertantur, sive ut a mysteriis secludantur, animos impiorum, utili ac salubri obscuritate dixerunt. Sic quippe illi locuti sunt, ut posteriores qui eos recte intelligerent et exponerent, alteram gratiam, disparem quidem, verumtamen subsequentem in Dei Ecclesia reperirent. Non ergo expositores eorum ita loqui debent, tanquam se ipsi exponendos simili auctoritate proponant; sed in omnibus sermonibus suis primitus ac maxime ut intelligantur elaborent, ea quantum possunt perspicuitate dicendi, ut aut multum tardus sit qui non intelligat, aut in rerum quas explicare atque ostendere volumus difficultate ac subtilitate, non in nostra locutione sit causa quo minus tardiusve quod dicimus postelliguntur, quantolibet et quantumlibet, quamvis planissime, dicentis versentur eloquio; quae in populi audientiam, vel raro, si aliquid urget,
Abbreviated transcription (Latin):
Nã sic̃ ratio rotunditatis. id÷ ut a
puncto medio. om̃s lineȩ pares ii
extrema ducant᷑. eadẽ ÷ in magno
disco. quȩ in nũmulo exiguo: ita uͥ
parua iꝰte gerunt᷑. ñ minint᷑ iusticie

Expanded text:
Nam sicut ratio rotunditatis id est ut a puncto medio omnes lineae pares in extrema ducantur eadem est in magno disco, quae in nummulo exiguo; ita ubi parva juste geruntur, non minuitur justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
trnĩ sꝑnens. ut scilic& doceat.
ut delectet. ut flectat. oret.
diximꝰ. intelligent̃. libent̃. obedi¬
ent̃q audiat᷑. Qd cũ apte & con¬
uenient̃ facit. ñ ĩ merito eloq̃ns
dici potest:⁊ si ñ eũ asseqͥt᷑ audi¬
toris assensus. Ad hȩc enĩtria
id ÷ ut doceat. ut delectet.
ut flectat. etiã illa tͥa uident᷑
ꝑtinere uoluisse idẽ ipse roma
ni auctor eloquii. cũ tadẽ dix̃.
Is erit gͥ eloq̃ns. qͥ pot̾it parua
submisse. modica tẽꝑate. mag¬
nã
tria.⁊ sic replicaret unã eandẽq
sententiã dicens. Is erit gͥ eloqͣ̃ns.
qͥut doceat. pot̾it parua submisse.
ut delectet: modica tẽꝑate. ut
ille sic̃ ab eo dicta st̃ in causis forensibꝰ
posset ostende. N aut̃ hoc ÷ in ȩccle

Expanded text:
rum spernens, ut scilicet doceat, ut delectet, ut flectat; oret diximus, intelligenter, libenter, obedienterque audiatur. Quod cum apte et convenienter facit, non immerito eloquens dici potest, etsi non eum sequatur auditoris assensus. Ad haec enim tria, id est ut doceat, ut delectet, ut flectat, etiam tria illa videtur pertinere voluisse idem ni auctor eloquii, cum itidem dicit: Is erit igitur eloqueas, qui poterit parva submisse, modica temperate, magna tria, et sic explicaret unam eamdemque sententiam dicens: Is erit ergo eloquens, qui ut doceat, poterit parva submisse; ut delectet, modica temperate: ut utem tria ab eo dicta, in causis forensibus possunt ostendi; non autem hic, hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinã. ẽẽ. existimet istamisc̾e.
ĩmo qͣntũ congrue fieri potest. õibꝰ
auditorẽ. Cũ uͦ fit in aliud ab alio
tͣnsitꝰ. etiã si longiꝰ erat. decentiꝰ
ꝓcedit oratio. ꝗͣuis habeant ⁊ sin¬
gła genera uarietates suas. in ser¬
mone eloq̃ntiũ. qͥb ñ sinnt᷑ in eoꝵ
qͥ audiunt. frigesc̾e uł tepescere
sensib. Uerũ tam̃ faciliꝰ sũmissũ solũ.
ꝗͣ solũ gͣnde diutiꝰ tolerari potest.
Cõmotio qͥppe anum qͣnto magis
excitanda. ẽ. ut nob̾ assentiatur
auditor: tanto minꝰ in ea durte¬
neri potest. cũ fuerit qͣntũ satis
÷ excitata. & idõ cauendũ.ẽ. ne
dũ uolumꝰ altiꝰ erige̾ qͦd erectũ.ẽ.¬
etiã ind̾ decidat. qͦ fuerat excita¬
tione ꝑductũ. Int̃positisuͦ qͦ st̃
dicenda sũmissiꝰ. bene reditur
ad ea quȩ opꝰ÷ gͣndit̃ dici. ut di¬
ctionis impetꝰ sic̃ mans ȩstꝰ alter¬
nent. Ex qͦ fit. ut gnde dicendige¬
nussi dnitiꝰ: dicendũ. ñ debeat esse

Expanded text:
disciplinam esse existimet ista miscere: imo quantum congrue fieri potest, omnibuauditorem. Cum vero fit in aliud ab alio transitus, etiamsi longius eat, decentius procedit oratio: quamvis habeant et singula genera varietates suas in sermone eloquentium, quibus non sinuntur in eorum qui audiunt, frigescere vel tepescere sensibus. Verumtamen facilius submissum solum, quam solum grande diutius tolerari potest. Commotio quippe animi quanto magis excitanda est, ut nobis assentiatur auditor, tanto minus in ea diu teneri potest, cum fuerit quantum satis est excitata. Et ideo cavendum est, ne dum volumetiam inde decidat, quo fuerat excitatione perductum. Interpositis vero quae sunt dicenda submissius, bene reditur ad ea quae opus est granditer dici, ut dictionis impetus sicut maris aestus alternet. Ex quo fit ut grande dicendi genus, si diutius est dicendum, non debeat esse
Abbreviated transcription (Latin):
iactantiã. rationẽ seqͥ. amare uͥtutẽ.
Qͣndo ista uł ultu lesit parentes:
qͣndo dissensit a ꝓpinqͥs: qͣndo fasti¬
diuit humilẽ : ꝗdo risit debilem:
qͣndo uitauit in opẽ : eos solos solli¬
cita cȩtꝰ uiroꝵ in uisere. qͦs miscd̾ia
ñ erubesc̾et. neq p̃t̾iret uerec̃dia.
nichil toruũ in ocłis. nichil in u̾b
ꝓcax. nichil in tactu inuerecundũ.
ñ gestꝰ fractior. ñ incessus solutior.
ñ uox petulantior. ut ipsa corporiᷤᷤ
spẽs. simulacrũ fuerit m̃tis. ⁊ fig᷑a
ꝓbitatis. Bona qͥppe domꝰ in ipso
uestibulo debet agnosci. ac pͥmo p̃¬
tendat ing̾ssu. nichil intꝰ latere
tenebrarũ. tã ꝙͣ lucernȩ lux intꝰ po¬
sita foris luceat. Qͥd gͦ exeqͣr ciboꝵ
parsimoniã. officioꝵ redundantiã.
alterũ ultͣ naturã suꝑ fuisse. alterũ
ipsi nature defuisse. illic nulla int̃
ficiendi successisset uoluntas. cibꝰ
plerũq obuiꝰ qͥ morte arceret. ñ

Expanded text:
jactantiam, rationem sequi, amare virtutem. Quando ista vel vultu laesit parentes? quando dissensit a propinquis? quando fastidivit humilem? quando risit debilem? quando vitavit inopem? Eos solos solita coetus virorum invisere, quos misericordia non erubesceret, neque praeteriret verecundia. Nihil torvum in oculis, nihil in verbis procax, nihil in actu inverecundum; non gestus fractior, non incessus solutior, non vox petulantior, ut ipsa corporis species simulacrum fuerit mentis, et figura probitatis. Bona quippe domus in ipso vestibulo debet agnosci, ac primo praetendat ingressu nihil intus latere tenebrarum, tanquam lucernae lux intus posita, foris luceat. Quid ego exsequar ciborum parcimoniam, officiorum redundantiam; alterum ultra naturam superfuisse, alterum ificiendi successisset voluntas, cibus plerumque habitus, qui mortem arceret, non
Abbreviated transcription (Latin):
facundiȩ. s ꝓfusione nimia gͣui¬
tati displicent. Quͦ hȩc amant. ꝓ¬
fecto eos qͥ ñ ita dict̃. s castigatiꝰ elo¬
qͣnt᷑. ñ posse ita loqͥ existimmant. ñ
iudicio ista uitare. Iua ꝓpt̃ iste uir
sc̃s ⁊ posse se ostendit sic dic̾e̾. qͥa
dix̃ alicubi & nolle qm̃ pꝰmodũ nusqͣ¬

Expanded text:
facundiae, sed profusione nimia gravifacundiae, sed profusione nimia gravitati displicent. Qui vero haec amant, profecto eos qui non ita dicunt, sed castigatius eloquuntur, non posse ita eloqui existimant, non judicio ista devitare. Quapropter iste vir sanctus et posse se ostendit sic dicere, quia dixit alicubi, et nolle, quoniam pos