comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiones eoꝵ contra dũm. ut ꝓuocarent ocu.¬
los maiestatis eius. Agnitio uultus eoꝵ re.¬
spondit eis. & peccatũm suum quasi sodoma
predicauerunt. nec absconderunt. Hoc ꝓpħa
loquitur. non ut pleriq arbitrantur il le
qui princeps fuerat electus. & dicit ideo
sasq reddit impietatis eoꝵ. quia contra dñm
blasphemauerunt atq dixerunt. tolle.
tolle. cruͣfige talem. ñ habemꝰ regem nisi
cȩsarem. & clementissimum dm̃ furore lin¬
gue suȩ ad amaritudinẽ ꝓuocauerunt.
Aguitio uultus eor respondit eis. iqͥ est sua
recepere peccata. Siue ut septuaginta tran¬
stulerunt. confusio uultus eoꝵ restitit
eis. idest ante oculos suos ꝓpria semꝑha¬
buere delicta. & quomodo sodomitȩ cum
onũ libertate peccantes. & ne pudorem
quidem ullum habentes inscelere. dixer̃
adloth. educ foras uiros ut concumbamꝰ
cumeis: sic & isti publice ꝓclamantes suũ
prȩdicauere peccatum. nec ullam in blas¬
phemando habuere uerecundiam. Scd̃a

Expanded text:
ntra Dominum, ut provocarent oculos majestatis ejus. Agnitio vultus eorum respondit eis: et peccatum suum quasi Sodoma praedicaverunt, nec absconderunt. Hoc Propheta loquitur, non ut plerique arbitrantur, ille qui princeps fuerat electus. Et dicit ideo sasque reddit impietatis eorum, quia contra Dominum blasphemaverunt, atque dixerunt: Tolle, tolle, crucifige talem, non habemus regem nisi Caesarem : et clementissimum Dominum furore linguae suae ad amaritudinem provocaverunt. Agnitio vultus eorum respondebit eis: id est, sua recepere peccata, sive ut Septuaginta transtulerunt: confusio vultus eorum restitit eis: id est, ante oculos suos propria semper habuere delicta. Et quomodo Sodomitae cum omni libertate peccantes, et ne pudorem quidem ullum habentes in scelere, dixerunt ad Lot: Educ foras viros, ut concumbamus cum eis : sic et isti publice proclamantes, suum praedicavere peccatum, nec ullam in blasphemando habuere verecundiam. Secunda
Abbreviated transcription (Latin):
ri ad dominica passionẽ. Post int̾fectionẽ
quippe illuis om̃s gr̃ȩ oe donationes sub.¬
date sunt a uideis. scđm qd in euangelio
scriptum est. Lex ce ꝓpħȩ usq ad iohem
baptistam. Et est ordo. Qm̃ noluistis cessa.¬
re ab homine cuiꝰ sp̃s in narib eiꝰ qui ex¬
cel sus reputat᷑ est sed e contrario fudistis
sanguinem iusti. & cogitastis consilium
pessimum dicentes. alligemꝰ iustum qm̃
inultilis est nobis: ideo fructum adin.¬
uentionum urarũ comedetis. Nichil
apud udeos post passionem dñi forte.
nichil ualidum est: sedomĩa infirma &
languida. nec aliquis potest apud eos di¬
cere. Omĩa possum in eo qui confortauit
legimus & ualidũ & ualidam: ualido il¬

Expanded text:
ri ad Dominicam passionem. Post interfectionem ri ad Dominicam passionem. Post interfectionem quippe illius, omnes gratiae et donationes sublatae sunt a Judaeis: secundum quod in Evangelio scriptum est: Lex et Prophetae usque ad Joannem Baptistam . Et est ordo: Quoniam noluistis cessare ab homine, cujus spiritus in naribus ejus, qui excelsus reputatus est: sed econtrario fudistis sanguinem justi, et cogitastis consilium pessimum, dicentes: Alligemus justum, quia inutilis est nobis ; ideo fructum adinventionum vestrarum comedetis. Nihil apud Judaeos post Passionem Domini forte, nihil validum est: sed omnia infirma et languida. Nec aliquis potest apud eos dicere: Omnia possum in eo, qui me confortat , legimus
Abbreviated transcription (Latin):
INITO IN ISAIA¬
iam primo uo¬
lumine. qđ ut
potui non ut
uolui celeri
sermone dicta¬
ui. sensum potiꝰ
scripturarum
quã compositȩ
orationis uerba
ꝑquirens: nunc
transcendam
in me uirium est ꝓnẽq in dñm uolunta¬
tis. offeram ei qui ꝑpropħam locutus est.
Ego uisiones multiplicaui. & inmanib
ꝓpharum assimilat᷑ sum. Unde obsecro
te uirgo xp̃i eustochium. ut nobis inscri¬
pturarũ explanatione certantib tu cum
moyse addnm eleues manꝰ ut qui exeun¬
tes de egypto mare transiuimꝰ rubrum.
uincamus amalech qui interp̃tat᷑ deuorans
& elingens. & possimus tecũ dicere. Bene¬
dictus dñs dĩ nĩs qui docet manus meas
Ad proeliũ. & digitos meos ad bellum.
ret ab ierłm & ab iuda ualidũ & fortem.
ome robur panis & om̃e robur aquȩ.
Huc usq de iudicio dici putant. qđ sequit᷑
de captiuitate uentura. quam alii ad ba¬
bilonios. alii referunt ad romanos. Sed
melius est ut supra diximus. cuncta refer.¬

Expanded text:
inito in Isaiam primo volumine, quod ut potui, non ut volui, celeri sermone dictavi: sensum potius Scripturarum, quam compositae orationis verba perquirens: nunc transcendam in me virium est, pronaeque in Dominum voluntatis, offeram ei qui per Prophetam locutus est: Ego visiones multiplicavi: et in manibus Prophetarum assimilatus sum . Unde obsecro te, virgo Christi Eustochium, ut nobis in Scripturarum explanatione certantibus, tu cum Mose ad Dominum eleves manus: ut qui exeuntes de Aegypto, mare transivimus Rubrum, vincamus Amalec, qui interpretatur devorans et elingens; et possimus tecum dicere: Benedictus Dominus Deus meus, qui docet manus meas ad praelium, et digitos meos ad bellum ret ab Jerusalem, et ab Juda validum, et fortem: omne robur panis, et omne robur aquae. Hucusque de judicio dici putant. Quod sequitur, de captivitate ventura; quam alii ad Babylonios, alii referunt ad Romanos. Sed melius est, ut supra diximus, cuncta refer
Abbreviated transcription (Latin):
pulso pudiciciȩ frigore: libidinis intẽplo
dĩ flamina crassabitur. ut quicquid in
nobis gloriosũ prius & inclitũ fuit cor

Expanded text:
pulso pudicitiae frigore, libidinis in templo Dei flamma grassabitur, ut quidquid in nobis gloriosum prius et inclytum fuit, cor
Abbreviated transcription (Latin):
tus & intellectus prudentiũ eiꝰ abscondet᷑.
lixr. Et ait dñs. Appropinquat mͥ popłs
ste ore suo. & labiis suis honorat me: cor
aut eiꝰ longe est a me. Frustra aut̃ colunt
nas Proptea ecce adiciam ut transferam
ppłm istum. Trans ferã enĩ illos. & ꝑdã
sapientiam sapientiũ. & intellectũ pru¬
dentium abscondã. Hoc testimonio ab.¬
usus est dñs contra phariseos in euangłio
mathei dicens. Quare & uos prȩteritĩs
mandatum dĩ ꝓpt̃ traditiones ur̃as:
It iterum ꝥ pochritȩ. bene ꝓphetauit
de uobis isaias dicens. Popłs iste labiis
me honorat. cor aut̃ A longe est a me.
ristia aut̃ colunt me : docentes doctrinas

Expanded text:
 intellectus prudentium illius abscondetur. LXX: Et ait Dominus: Appropinquat mihi populus iste ore suo, et labiis suis honorat me; cor autem ejus longe est a me: frustra colunt nas. Propterea ecce adjiciam ut transferam populum istum: transferam enim illos, et perdam sapientiam sapientium, et intellectum prudentium abscondam. Hoc testimonio abusus est Dominus contra Pharisaeos in Evangelio Matthaei, dicens: Quare et vos praeteritis mandatum Dei propter traditiones vestras . Et iterum: Hypocritae, bene prophetavit de vobis Isaias, dicens: Populus iste labiis me honorat, cor autem ejus longe est a me. Frustra autem colunt me docentes do
Abbreviated transcription (Latin):
tristicia cõmũtandum. quib p̾cipiat
ds̃ ut agant poenitentiam. ne incipiant
comedere cum moabitis. & similes esse gen-¬
tilium. Ipse enim expugnabit arihel. &
omnẽ uirtutẽ eoꝵ atq diuitias suo cir.¬
cundabit exercitu. turribq hoc est ma¬
gistris ȩccłiȩ humiliabit in terrã sermones
eoꝵ. ut nequaquam ponant in cę̧lũ os
suum. sed scribantur in t̾ra loquanturq
de terra. & fiant sicut puluis excussus
rota. om̃sq diuitiȩ impioꝵ puncto ce mo¬
mento temporis comparent᷑. quando ui.¬
sitauerit eos insua maiestate descendens
in turbinis tempestate &e igne supplicii. &
intellexerint om̃s diuitias suas. pompamq
sermonũ & argumentor strophas frustra
comedentis & hibentis somnio cõparari
qui militauerunt contra ierłm uisionẽ
non potest. Gbstupescite & admira.¬
mini. fluctuate & uacillate. in ebriami¬
Ini & non a uino. mouemini ae ñ mebrie¬

Expanded text:
tristitia commutandum: quibus praecipiat tristitia commutandum: quibus praecipiat Deus ut agant poenitentiam, ne incipiant comedere cum Moabitis, et similes esse gentilium. Ipse enim expugnabit Ariel, et omnem virtutem eorum atque divitias suo circumdabit exercitu. Turribusque, hoc est, magistris Ecclesiae humiliabit in terra sermones eorum, ut nequaquam ponant in coelum os suum, sed scribantur in terra, loquanturque de terra, et fiant quasi pulvis excussus rota: omnesque divitiae impiorum puncto et momento temporis comparentur, quando visitaverit eos in sua majestate, descendens in turbine et tempestate et igne supplicii; et intellexerint omnes divitias suas, pompamque sermonum et argumentorum strophas, frustra comedentis et bibentis somnio comparari: qui militaverunt contra Jerusalem, visionem oque: obstupescite et admiramini, fluctuate et uacillate: inebriamini, et non a uino: mouemini, et non ebrie
Abbreviated transcription (Latin):
legimus. in medio duoꝵ tempoꝵ cognosce¬
ris: seminate uobis in lacrimis. ut metatis
in ierłm: quȩ duos annos efficiunt. Qđ
aut̃ sequitur. comedetis enĩ cũ moab: in
hebraico non habetur. De quo possumus
dicere. qđ nisi fructus sibi poenitentiȩ con.¬
gregauerint: incipiant cum his comedere
qui non ingrediuntur ȩccłam dnĩ usq in
et̃nũ. Cȩtera in quib uidentur discrepare
manifesta sunt: & ex iis que posumꝰ
facilis eoꝵ int̾p̃tatio est. Scio me legisse
arihel int̃p̃tari lux mea dei. qđ longe
aliter est. Hic enim pͥma sillaba ꝑ alepħ
&e res. scribitur. lux aut̃ quȩ hebraice dr̃
or int̾ aleph & res mediam habet litte
ram uau quȩ in pͣsenti nomine non habet᷑.
Omĩa quȩ nunc dicuntur contra arihel
referunt ad hereticos. qui doctrinam suã
dĩ estimant lucem. & expugnandi sint
a uero dauid. om̃sq solennitates eorum
auferende. & gaudium pͣsens futura

Expanded text:
legimus: In medio duorum temporum cognoscelegimus: In medio duorum temporum cognosceris , seminate vobis in lacrymis, ut metatis in Jerusalem, quae duos annos efficiunt . Quod autem sequitur: Comedetis enim cum Moab, in Hebraico non habetur. De quo possumus dicere, quod nisi fructus sibi poenitentiae congregaverint, incipiant cum his comedere qui non ingrediuntur Ecclesiam Domini usque in aeternum. Caetera in quibus videntur discrepare, manifesta sunt: et ex his quae exposuimus, facilis eorum interpretatio est. Scio me legisse Ariel interpretari, lux mea Dei, quod longe aliter est. Hic enim prima syllaba per ALEPH et RES scribitur: lux autem quae Hebraice dicitur OR, inter ALEPH ram VAU, quae in praesenti nomine non habetur. Omniaque quae nunc dicuntur contra Ariel, referunt ad haereticos, qui doctrinam suam Dei aestimant lucem, et expugnandi sunt a vero David: omnesque solemnitates eorum auferendae, et gaudium praesens futura
Abbreviated transcription (Latin):
ens in somnis se uesci putat. & qui sitit aren¬
tib siti faucib flumina bibit. cumq euigi¬
lauerit ardentior sitis fit. quȩ cassa potione
delusa est: sic multitudo uniuersarũ gen-¬
tiũ quȩ romanȩ subditȩ potestati dimĩca.¬
uerunt contra montẽ sion. habebunt quasi
inumbra &e nube & somnii nocte diuitias.
quas maturo interitu relinquent. In eolo¬
co ubi nos posuimus om̃s qui militauert
&e obsederunt & pͣualuerunt aduersus eã¬
septuaginta transtulerunt. & om̃s qui
militauerunt contra ierłm. qđ in hebrai¬
co non habetur. In principio quoq huius
capituli ubi nos diximus. additꝰ est annꝰ
ad annum siue subtractꝰ: illi int̾p̃tati
sunt congregate fructus uel genimina.
annũ suꝑ annũ manducate. comedetis
enĩ cum moab. Et est sensus. Ante quam
annus dñi acceptabilis prȩdicationis eiꝰ
adueniat. unmo duo anni de quib in can.¬
tico ab acue iuxta hebraĩcum

Expanded text:
ens in somnis se vesci putat, et qui sitit, arenens in somnis se vesci putat, et qui sitit, arentibus siti faucibus flumina bibit, cumque evigilaverit ardentior sitis fit, quae cassa potione delusa est: sic multitudo universarum gentium, quae Romanae subditae potestati dimicaverunt contra montem Sion, habebunt quasi in umbra, et nube, et somnio noctis divitias, quas maturo interitu derelinquent. In eo loco ubi nos posuimus, omnes qui militaverunt et obsederunt et praevaluerunt adversus eam, LXX transtulerunt, et omnes qui militaverunt contra Jerusalem, quod in Hebraico non habetur. In principio quoque hujus capituli ubi nos diximus: Additus est annus ad annum, sive subtractus, illi interpretati sunt: congregate fructus, vel genimina, annum super annum: manducate, comedetis enim cum Moab. Et est sensus, antequam annus Domini acceptabilis praedicationis ejus adveniat, immo duo anni, de quibus in Cantico Habacuc juxta Hebraicum
Abbreviated transcription (Latin):
mupli usq ad consummationẽ ꝑmansurã
nundi quod collapsum in cineres ultra
ntquaquam suscitetur. Tantus o arihel
te nmanȩ potentiȩ uallabit exercitus:
ut innumerabili puilueri comparet᷑. &
fauillȩ ꝑaera uolitanti. Unde non imbecil.¬
litaite eors pulueri comparat & fauillȩ qͥ
tontra eos militauerunt. sed multitudim
quȩ arenisun numerabilib exequatur
Et hoc erit repente confestim. ut in media pace
silita sub nerone bella consurgant. & dñs
exercituum uisitet ierłm. in tontru &e
consummatione terrȩ. & in turbine tempe.¬
statis & inflamma ignis deuorantis. ꝑ qđ
templum significat comburendũ. Romani
aut̃ qui suꝑatis uideis & subuersa ierłm
sibtito & uespasiano. de uasis quondam
uirtutis & potentiȩ numinũ. non irȩ dĩ
putauerunt esse qđ fecerunt: quasi in sõno
& nosturna uisione om̃s diuitias possi.¬
delunt. Et quom odo qui esurit dormi.¬

Expanded text:
templi usque ad consummationem permansuram templi usque ad consummationem permansuram mundi, quod collapsum in cineres, nequaquam ultra suscitetur. Tantus autem, o Ariel, te Romanae potentiae vallabit exercitus, et innumerabili pulveri comparetur ut favillae per aerem volitanti. Unde non imbecillitatem eorum pulveri comparat et favillae, qui contra eos militaverunt; sed multitudinem quae arenis innumerabilibus exaequatur. Et hoc erit repente confestim, ut in media pace, subita sub Nerone bella consurgant, et Dominus exercituum visitet Jerusalem 390 in tonitru, et in commotione terrae, et in turbine tempestatis, et in flamma ignis devorantis, per quod templum significat comburendum. Romani autem qui, superatis Judaeis et subversa Jerusalem sub Tito et Vespasiano, de vasis quondam virtutis et potentiae numinum, non irae Dei putaverunt esse quod fecerant, quasi in somnio et in nocturna visione omnes divitias possidebunt. Et quomodo qui esurit dormi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetauerunt aggeus &e ⁊ achara
fore cam quasi arihel: quod habeat antiqui
tni pli sumilitudinem. sed magnificentiam
nolumq non habeat. Secundo quoq añs
mmunatur qđ circundet arihelẽ spera &e ia¬
a rontra eam aggerem. & munimenta
ponst a dobsidione eius. &e cõpleat᷑ illua ꝗđ
pt plangens ierłm loquitur in euangelio.
hent dies suꝑ te & circundabunt te in.¬
mie tui uallo & obsidebunt. & in terra
umiliaberis. & ierłm erit conculcata a
ionib usq ad consummationẽ tẽporis
qum. aliis enĩ uerbis eadẽ ꝓpħa nunc
uit. qdđ humiliata de t̾ra loquatur. & de
lino audiatur eloqͥũ eiꝰ & sit quasi phi¬
mis de t̾ra uox illius. & de humo instar
plłirũ mussitet. ut ꝑhȩc uerba significet
mcare dicuntur. & tenues umbrarũ im¬
no demonũ audire uoces. Deniq ꝓphitõ.¬
N aquila magum int̃p̃tat᷑ est. qui heb raice
nuistulerunt. Quib uerbis indicat᷑ ruinã

Expanded text:
prophetaverunt Aggaeus et Zacharias, prophetaverunt Aggaeus et Zacharias, fore eam quasi Ariel, quod habeat antiqui templi similitudinem, sed magnificentiam ornamentumque non habeat. Secundo quoque Dominus comminatur, quod circumdet Arielem sphaera, et jaciat contra eam aggerem, et munimenta ponat in obsidionem ejus, et compleatur illud quod ipse plangens Jerusalem loquitur in Evangeient dies super te, et circumdabunt te inimici tui vallo, et obsidebunt te, et in terram humiliaberis . Et Jerusalem erit conculcata a nationibus usque ad consummationem temporis gentium. Aliis enim verbis eadem propheta nunc dicit, quod humiliata de terra loquatur, et de humo audiatur eloquium ejus; et sit quasi pythonis de terra vox illius, et de humo instar passerum mussitet, ut per haec verba significetevocare dicuntur, et tenues umbrarum, immo daemonum, audire voces. Denique pro pythone, Aquila magum interpretatus est, qui Hebraice transtulerunt. Quibus verbis indicatur ruinam
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm. siue ut alii arbitrantur templiun¬
quam expugnauit dauid. ꝓ quo uit p̃tat̾
est siminachus castrũ dauid. theodotion
circumuallatio dauid: in hebreo legiu
hana. qđ eruditissimus hebreoꝵ habitac¬
lum significari exposuit. Si gͥ legerimꝰ
quam expugnauit dauid : ad illud tn¬
pus referamus quando coepit dauid syont.
pugnantib cę̧cis & claudis. & pͥmꝰ ioab a¬
matum excelsa conscendit. Sin aut̃ un
simmachum & theodotionẽ hoc sentiens
qd dauid eam instaurauerit atq mura¬
erit: additus est annꝰ ad annũ siue sb¬
tractus ut int̾p̃tatꝰ est aquila. & solam¬
tates euolutȩ sunt. Subuerso enĩ tempi
& iudica religione sublata: omĩs eor
stiuitas ꝑut. Dicitq se dñs circumuailla
arihel babilonio exercitu. & fore ca
tristem atq merentẽ quando abeis q
fuerit: rursumq subiesu filio iosedld
sacerdote magno &e torobabel filio
salathiel esdraq & neemia. quando

Expanded text:
Jerusalem: sive ut alii arbitrantur, templJerusalem: sive ut alii arbitrantur, templQuam expugnavit David, pro quo interpretatus est Symmachus, castrum David, et Theodotio, circumvallatio David, in Hebraeo legitur HANA  , quod eruditissimus Hebraeorum, habitaculum significare voluit. Si igitur legerimus: quam expugnavit David, ad illud tempus referamus, quando cepit David arcem Sion, repugnantibus caecis et claudis, et primus Joab domatum excelsa conscendit . Si autem juxta Symmachum et Theodotionem, hoc sentiendum, quod David eam instauraverit atque munierit, additus est annus ad annum, sive subtractus, ut 389 interpretatus est Aquila; et solemnitates evolutae sunt. Subverso enim templo, et Judaica religione sublata, omnis eorum festivitas periit. Dicitque se Dominus circumvallare Ariel Babylonio exercitu, et fore eam tristem atque moerentem, quando ab eis diruta fuerit. Rursumque sub Jesu filio Josedec sacerdote magno, et Zorobabel filio Salathiel, Esdraque et Neemia, quando
Abbreviated transcription (Latin):
tauerunt contra arihel. & om̃s qui pu¬
gnauerunt contra ierłm: & uniuersi
qui congregati sunt suꝑ eam. & afflixe.¬
runt eã. Fruntq sicut qui in somnis
esuriunt & comedunt. cumq surrere.¬
rint: uanum est somnium. Et sicit qui
somnium sitit & bibit. cum surrearitu
Shuc sitit. & anima eius frustra spaita
sic erunt diuitiȩ omĩum gentiu que n
tauerunt contra montẽ sỹon. Proeo qa
nos interp̃tati sumus. ue : in hebraioa
casu dr̃. ut non plangat arihel seduos
licet in p̾senti loco ꝓ planctu accipiei
sit. Arihel quoq interp̃tatur leo di sa
ꝓ ciuitate quam aquila interp̃tat᷑. polit
nen hoc est oppidulum siue uiculũ inse¬
Unde &e uilla siluarũ appellatur cari
arim. Deniq & insuꝑiorib ubi leginus
cariath scribitur id est uilla. quam us.
trans lationẽ aquilȩ expͥmamus aditi
ciuitatulam possumus dicere. Igitur ane
idest leo dĩ quondã fortissima uocatu

Expanded text:
taverunt contra Ariel: et omnes qui putaverunt contra Ariel: et omnes qui pugnaverunt contra Jerusalem, et universi qui congregati sunt super eam, et afflixerunt eam. Eruntque sicut qui in somnis esuriunt et comedunt: cumque surrexerint, vanum est somnium eorum, et sicut qui per somnium sitit et bibit, cum surrexerit, adhuc sitiet, et anima ejus frustra speravit: factus lassus adhuc sitit et anima eius ilitaverunt congentium quae dimicaverunt contra montem casu dicitur, ut non plangat Ariel, sed vocet; licet in praesenti loco pro planctu accipiendum sit. Ariel quoque interpretatur leo Dei; et pro civitate quam Aquila interpretatus est, πολίχνην, hoc est, oppidulum, sive viculum, in Heunde et villa silvarum appellatur CARIATH JARIM  . Denique et in superioribus ubi legimusCariath scribitur, id est, villa: quam nos ut translationem Aquilae exprimamus ad verbum, civitatulam possumus dicere. Igitur Ariel, id est, leo Dei, quondam fortissima vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
ineant consiliũ & exaltent consolationẽ
additum est. sed absolute consolationem.
Nunquam enĩ p̾ciꝑet ut exaltarent uanã
consolationẽ suam. quȩ eis ñ erat ꝓfutura.
Sexpugnauit dauid. Congregate geni.¬
Imina: annum suꝑ annum comedite. Come.¬
Idetis enĩ cum moab. Coangustabo enim
Sarihel. ce erit fortitudo illius & diuitiȩ
Imichi. Et circundabo sicut dauid suꝑte:
Iꝑgirũ tui turres. & humiliabunt᷑ in
Iterrã sermones tui. & in t̾rã occident
Iuerba tua. Et erit sicut loquentiũ in t̾ra
Iuox tua. & usq ad pauimentũ uax tua
Iinfirmabitur. Et erunt sicut puluis de
rota diuitię impioꝵ. & sicut fauilla
quȩ rapitur multitudo eoꝵ qui te oppres¬
serunt. Eritq in puncto repente adño
sabaoth. Uisitatio enĩ erit cũ tonitru &e
Icõmotione ce uoce magna. tempestas
ualida & flamina ignis deuorans.
Et erunt quomodo uidentes somnium
nocte. diuitiȩ omĩum gentiũ quȩ mili¬

Expanded text:
ineant consilium, et exaltent consolationem ineant consilium, et exaltent consolationem additum est, sed absolute consolationem. Numquam enim Deus praeciperet, ut exaltarent vanam consolationem suam, quae eis non erat profuturexpugnavit David. Congregate genimina, annum super annum comedite, comedetis enim cum Moab: coangustabo enim Ariel, et erit fortitudo illius et divitiae mihi, et circumdabo sicut David super per gyrum tui turres, et humiliabuntur in terram sermones tui: et in terram occident verba tua. Et erit sicut loquentium de terra vox tua, et usque ad pavimentum vox tua infirmabitur. Et erunt sicut pulvis 388 de rota divitiae impiorum: et sicut favilla quae rapitur, multitudo eorum qui te oppresserunt: eritque in puncto repente a Domino sabaoth. Visitatio enim erit cum tonitru, et commotione et voce magna, tempestas valida, et flamma ignis devorans. Et erunt quomodo videntis somnium nocte, divitiae omnium gentium quae mili
Abbreviated transcription (Latin):
mirabile consilium suũ. & iusticiȩ ueri¬
tatẽ. ut qui plus acceꝑunt plus exigatur
ab eis. Pro eo qdđ nos interp̃tati sumus in uir.¬
ga excutietur gith. & ciminum in baculo.
nescio quid uolentes septuaginta transtule.¬
runt ciminũ aut̃ cum pane comedetur.
Deniq & ueteres greciȩ interp̃tes hebraicum¬
disserentes. de hoc sermone tacuerunt: quia
forsitan quid dicerent non habebant. Illud
aut̃ in quo nos iuxta hebraicum posuimꝰ.
uerũ ñ in ꝑpetuũ triturans triturabit illũ:
neq uexabit eum rota plaustri. nec ungu¬
lis suis comminuet eũ: septuaginta non¬
iuxta uerbum sed iuixta sensum int̾p̃tati
sunt. neq enĩ insempit̾nũ ego irascar uobis.
nec uax amaritudinis meȩ conculcabit
uos: ostendentes futura peccatorib post
tormenta refrigeria. & hȩc portenta atq
mirabilia egressa esse a dño. Unde pͣcipit᷑
peccatorib qui postea puniendi sunt. ut

Expanded text:
mirabile consilium suum et justitiae verimirabile consilium suum et justitiae veritatem, ut qui plus acceperunt, plus exigatur ab eis. Pro eo quod nos interpretati sumus: in virga excutietur gith, et cyminum in baculo, nescio quid volentes LXX transtulerunt: cyminum autem cum pane comeditur. Denique et veteres Graecidisserentes, de hoc sermone tacuerunt, quia forsitan quid dicerent non habebant. Illud autem in quo nos juxta Hebraicum posuimus: erum non in perpetuum triturans triturabit illum neque vexabit eum rota plaustri nec in ungulis suis comminuet eum et hoc a Dotati sunt: Neque enim ego in sempiternum irascar vobis, nec vox amaritudinis meae conculcabit vos: ostendentes futura peccatoribus, post tormenta, refrigeria, et haec quasi portenta atque mirabilia egressa esse a Domino. Unde praecipitur peccatoribus qui postea puniendi sunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
opus dicat figulo & factori suo non me
fecisti. uel non bene fecisti. nec intelligs
facturam tuam. Hoc testimonio alus
uerbis apłs utitur ad romanos. ubi de
dĩ ꝓfunda scientia disptitat. & homina
uult calumniã confutare. O homo tu
quis es qui respondeas dõ: Hunquid adit
figinentum fictori suo. quare me fecl
sic : An non habet potestatẽ figulus di
eodem luto aliud uas facere in honoria
aliud in contumeliam  In quib cundt
illa semꝑ obseruanda est regula. euan¬
gelistas &e apłos absq damno sensuum
int̾p̃tatos in grecum ex hebreo. ut siba
sum fuerit. Nonne adhuc inal¬
co & in breui conuertetur libanꝰ in de
&e chermel in saltum reputabit᷑: Et a¬
dient in illa die surdi uerba libri. & di
tenebris & caligine oculi cecoꝵ uiadi¬

Expanded text:
opus dicat figulo et factori suo, non me opus dicat figulo et factori suo, non me fecisti, vel non me bene fecisti, nec intelligis facturam tuam. Hoc testimonio aliis verbis Apostolus utitur ad Romanos ubi de Dei profunda scientia disputat, et hominum vult calumniam confutare: O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum fictori suo, quare me fecisti sic? An non habet potestatem figulus de eodem luto aliud vas facere in honorem, aliud in contumeliam . In quibus cunctis illa semper observanda est regula: Evangelistas et Apostolos absque damno sensuum interpretatos in Graecum ex Hebraeo, ut sibi visum fuerit. Nonne adhuc in modico et in brevi convertetur Libanus in Charmel: et Charmel in saltum reputabitur? Et audient in die illa surdi verba libri; et de tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
obscurabunt᷑ a te. & nox sicut dies
illuminabitur. Et. Sicut tenebis eus
ita &r lumen eiꝰ. Hoc errore decepiais
& eua. audientes sonitum pedum aa¬
bulantis in paradiso dĩ: absconderuite
sub arbore in qua erat scientia bonioi
tus est ignorare. Et ꝑ amos de imnpis
peccatorib dr̃. Si absconderuit se aban
meis in ꝓfundo maris: ibi mandabo qu¬
coni &e mordebit eos. Unde quamus i¬
quis sapiens sit & feruentioris ingeni
non habuerit dĩ sapientiam atq doctis¬
dicam de eo. Hisi dñs edificauerit doni
inuanum laborant qui edificant cim
Nisi dñs custodierit cuntatem: inuanin
uigilabit qui custodit eam. Cui nos hos
similit̃. Nisi dñs ad iuuerit scientin
in uanum laborat qui se putat esse i¬
entẽ. Nisi dñs omĩ custodia seruauent
cor nr̃m: inuanum uigilat qui putat
illud sua diligentia posse seruari. Prus¬
sa est inquit hȩc ur̃a cogitatio. ut facton
putetis nescire quod fecit. & creatorẽ ign¬
rare creaturam suam. quasi si lutũ &̃

Expanded text:
nox sicut dies illuminabitur . Et: Sicut tenebrae ejus, ita et lux ejus . Hoc errore decepti Adam et Eva, audientes sonitum pedum deambulantis in paradiso 396 Dei, absconderunt se sub arbore, in qua erat scientia boni etitratus est ignorare. Et per Amos de impiis et peccatoribus dicitur: Si absconderint se ab oculis meis in profundo maris: ibi mandabo draconi, e mordebit eos . Unde quamvis aliquis sapiens sit et ferventioris ingenii, si non habuerit Dei sapientiam atque doctnus aedificaverit domum, in vanum laboraverum qui aedificant eam. Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilabit qui custodit eam . Cui nos faciamus simile: Nisi Dominus adjuverit scientiam, in vanum laborat qui se putat esse sapientem. Nisi Dominus omni custodia servaverit cor nostrum, in vanum vigilat qui putat illud sua diligentia posse servari. Perversa est, inquit, haec vestra cogitatio, ut factorem putetis nescire quod fecit, et Creatorem ignorare creaturam suam, quasi si lutum et
Abbreviated transcription (Latin):
scient qui nunc errant sp̃u intelligentm
dĩ. & qui quondã in solitudine murum¬
rabant contra dñm discent legẽ. cũ pns
noticiam ñ habebant. Si enĩ recepissent
moyses de illo loquebat᷑. Qđ in principo
capituli uixta hebraicũ transtulimꝰ i
dicit dñs ad domũ iacob qui redemit
quondã abrahã &e eduxit de chaldeis
in t̾rã reꝓmissionis induxit: ꝑspicue pat
Illud aut̃ qđ septuaginta transtulerum
hȩc dicit dñs suꝑ domũ iacob quã separant
abraham: sic intelligi potest. qđ scribas
& phariseos qui dnm blasphemabant sepi¬
rauerit ab abraham qui uidit diẽ dñi &
lȩtatꝰ est. Si enĩ fuissent filii abrahã fecis¬
sent oꝑa abraham. Et apłs disputat eos
appellando filios abraham qui habuerint
similitudinẽ fidei abrahã.

Expanded text:
scient qui nunc errant spiritu, intelligentiam scient qui nunc errant spiritu, intelligentiam Dei, et qui quondam in solitudine murmurabant contra Dominum, discent Legem, cujus prius notitiam non habebant. Si enim recepissent istum, quia Moyses de illo loquebatur. Quod in principio capituli juxta Hebraicum transtulimus: Haec dicit Dominus ad domum Jacob, qui redemit quondam Abraham, et eduxit de Chaldaeis, et in terram repromissionis induxit , perspicue patet. Illud autem quod Septuagint Dominus super domum Jacob quam separavit ex Abraham, sic intelligi potest, quod Scribas et Pharisaeos, qui Dominum blasphemabant, separaverit ab Abraham, qui vidit diem Domini, et laetatus est . Si enim fuissent filii Abraham, fecissent opera Abraham. Et Apostolus disputat eos appellandos filios Abraham , qui habuerint similitudinem fidei Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
filios suos oꝑa mea. ꝓpt̾ me scĩficabunt
Inom̃ meũ &r scĩficabunt sc̃m iacob &
I dm isrł timebunt. Q scient qui errant
Isp̃u intelligentiam. & mussitatores dis¬
Icent oboedientiã. Qđq sequit᷑. &e
linguȩ balbutientes discent loqui pacẽ:
obelo pͣnotandum est. Cũ audierint in¬
quit surdi uerba libri. & oculi cȩcori ui¬
derint. libanusq conuersus fuerit in
chermel & chermel reputat᷑ insaltum.
ita ut mites & pauꝑes lȩtent᷑ in dño.
&e suꝑb illusorq deficiat᷑. tunc confun¬
detur iatob qui modo interim ñ confun-¬
dit᷑. significat aut̃ isaiȩ tempora. &
uultꝰ illius erubescet. ut rubor
atq confusio occasio sit salutis p̃cipus
gentib p̾dicare & dicere. Pat̃ nr̃ quiesin
cȩlis sanctificet᷑ nom̃ tuũ. Illi enĩ scina¬
bunt scm qui ortus est de iacob & amis
docebunt ingentib. ut idolis derelisti
dicant. Quam falsa posseder̃ patres iñ
idola. & non est in illis qui pluat. ẜt cuis

Expanded text:
os suos opera mea: propter me sanctificabunt nomen meum, et sanctificabunt sanctum Jacob: et Deum Israel timebunt: et scient qui errant spiritu, intelligentiam: et mussitatores discent obedientiam, quodque sequitur ÷ et linguae balbutientes discent loqui pacem  obelo praenotandum est. Cum audierint, inquit, surdi verba libri, et oculi caecorum viderint: Libanusque conversus fuerit in Charmel, et Charmel reputatus in saltum, ita ut mites et pauperes laetentur in Domino, et superbus illusorque deficiat: tunc confundetur Jacob qui modo interim non confunditur. Significat autem Isaiae tempora. Et vultus illius erubescet, ut rubor atque confusio occasio sit salutis, praecipgentibus praedicare, et dicere: Pater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum . Illi enim sanctificabunt Sanctum qui ortus est de Jacob, et Deum Israel docebunt in gentibus, ut idolis derelictis, dicant: quam falsa possederunt patres nostri idola, et non est in illis qui pluat; et tunc
Abbreviated transcription (Latin):
cȩcus erat xp̃i sacramenta pandenda. iuxta
illud qđ dr̃. Tenebrosa aqua in nubib acris.
Et in eodem psalmo de dõ scriptum est. Posuit
tenebras latibulum suũ. Et in ꝓuerbis
legimus. Hȩc audiens sapiens sapientior
erit. & prudens gubernationẽ possidebit.
ntelliget parabolã &e tenebrosũ sermonẽ.
dicta sapientiũ & enigiata. Deniq & mo¬
yses ut intelligeret & uideret dm̃: innu¬
bem ingressus est & in caliginẽ. De quo in
psalmo dr̃. Caligo sub pedib eiꝰ. Cũ aut̃
prius cȩci uł mistica quȩq conspexeruit
uel de cęcitate & tenebris oculos leuaue¬
rint aduidendũ. ut sedentib in tenebris
&e umbra mortis oriat᷑ lum̃ uerũ: tunc
mites de qͥb scriptũ est. beati mites q̃m
ipsi possidebunt t̾rã. siue pauꝑes quor
princeps in psalmis ait. hic pauꝑ clama¬
uit & dñs exaudiuit illũ. & qui iudica¬
bit pauꝑes popłi. & saluos faciet filios

Expanded text:
caecus erat, Christi sacramenta pandenda, juxta caecus erat, Christi sacramenta pandenda, juxta illud quod dicitur: Tenebrosa aqua in nubibus aeris . Et in eodem psalmo de Deo scriptum est: Posuit tenebras latibulum suum . Et in Proverbiis legimus: Haec audiens sapiens sapientior erit: et prudens gubernationem possidebit: et intelliget parabolam et tenebrosum sermonem, dicta sapientium et aenigmata . Denique et Moyses ut intelligeret et videret Deum , in nubem ingressus est et in caliginem, de qua in Psalmo dicitur: Caligo sub pedibus ejus . Cum autem prius caeci vel mystica quaeque conspexerint, vel de caecitate et tenebris oculos levaverint ad videndum, ut sedentibus in tenebris et umbra mortis oriatur lumen verum: tunc mites de quibus scriptum est: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram : sive pauperes, quorum princeps in psalmis ait: Hic pauper clamavit, et Dominus exaudivit illum ; et, qui judicabit pauperes populi, et salvos faciet filios
Abbreviated transcription (Latin):
stum popłm transferri in chermel hoc
est incircuncisionis scientiã. & sp̃ualis
& uerȩ circuncisionis misteria recogno¬
scit. & in loco sit quondã popłi uideoꝵ.
illos aut̃ qui xp̃m susciꝑe noluer̃ reputa¬
rinsaltum & in arhores steriles. quȩ ñ
possunt cum lignis fructiferis laudare
dñm. Cum aut̃ libanus in chermel. &
hermel isaltũ fuerit cõmutat᷑. tunc qͥ
Nus surdi erant & uerba libri ꝓphetici
aldre ñ poterant. de quo supra diximus.
almmis scriptura sca unus liber appelle¬
dus diente ȩcclesi aste. sermones sapien.¬
tium tanquam stunuli. & quasi claui con.¬
fixi. quia concili is dati sunt apastore
uno: audient & loquent᷑. quib saluator
dicit. effeta. qđ int̃p̃tatur ad aꝑire. Qͦdq
nos uertimus. de tenebris & caligine ocłi
cȩcoꝵ uidebunt. quoꝵ facilis int̾p̃tatio
tenebras & caliginẽ oculi cecoꝵ uidebt̃.
ut ostenderent gentium popło qui prius

Expanded text:
istum populum transferri in Charmel, hoc istum populum transferri in Charmel, hoc est, in circumcisionis scientiam, ut spiritualis et verae circumcisionis mysteria recognoscat: et in loco sit quondam populi Judaeorum: illos autem qui Christum suscipere noluerunt reputari in saltum, et in arbores steriles, quae non possunt cum lignis fructiferis laudare Dominum. Cum autem Libanus in Charmel, et Charmel in saltum fuerit commutatus, tunc qui prius surdi erant, et verba libri prophetici audire non poterant de quo supra diximus, quod omnis Scriptura sancta unus liber appelletur, dicente Ecclesiaste : Sermones sapientium tamquam stimuli et quasi clavi in altum confixi, qui a conciliis dati sunt a pastore uno  audient, et loquentur, quibus Salvator . Effetha, quod interpretatur, adaperire . Quodque nos vertimus, de tenebris et caligine oculi caecorum videbunt, quorum facilis interpretatio Tenebras et caliginem oculi caecorum videbunt: ut ostenderent gentium populo, qui prius
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. qui peccare faciebant homines inuer.¬
bo & arguentẽ in porta supplantabant.
& declinauerunt frustra a iusto. Respon¬
deant udei &e amici simplicis tantũ hysto¬
ris. qui fructus non quȩrunt in arbore.
sea folia tantũ umbramq uerbor quȩ ci.¬
to arescit & deꝑit. quomodo in aduentu
ani saluatoris. cui a temporib isaiȩ usq
id dispensationẽ carnis assumptȩ. ꝓcom¬
pratione ęt̃nitatis breue & modicũ tẽpo¬
us sp̃acium est: libanus mons foenicis
ucrsus sit atq trans latus in montẽ carme¬
lum qui hebraice chermel dr̃. & in confi
uminens. licet &e alius inscripturis scĩs
mons charmelus appelletur in quo fuit
nabal charmelus homo stultus &e cinicus.
qui uxorẽ habuit abigail quȩ mortuo
uim dicere ñ potuerint: audiant libanũ
qui int̾p̃tat᷑ dealbatio referri ad popłm
gentiũ. qui lotꝰ in dño & purgatis sordib
pristinis totus mundus ascendens sub eccłiȩ
dealbata. innitens suꝑ fratruelẽ suũ. &

Expanded text:
peccare faciebant homines in verbo, et arguentem in porta supplantabant; et declinaverunt frustra a justo. Respondeant Judaei et amici simplicis tantum historiae, qui fructus non quaerunt in arbore, sed folia 397 tantum umbramque verborum, quae cito arescit et deperit, quomodo in adventu Domini Salvatoris quia a temporibus Isaiae usque ad dispensationem carnis assumptae, pro comparatione aeternitatis breve et modicum temporis spatium est Libanus mons Phoenicis versus sit atque translatus in montem Carmelum? qui Hebraice CHERMEL   dicitur; et imminens: licet et alius in Scripturis sanctis mons Carmelus appelletur, in quo fuit Nabal Carmelius , homo stultus et iniquus, qui uxorem habuit Abigail, quae mortuocum dicere non potuerint, audiant Libanum, qui interpretatur dealbatio, referri ad populum gentium, qui lotus in Domino et purgatis sordibus pristinis, totus mundus ascendens, sub  Al. scendit dealbata, innitens super fratruelem suum : et
Abbreviated transcription (Latin):
bolo & angelis eiꝰ intelleximus: nazarei
contra scribas &e phariseos dicta arbitra.¬
tur. qđ defecerint deuterotȩ qui prius
illudebant popło traditionib pessimis.
& ad decipiendos simplices die noctuq
uigilabant. qui peccare faciebant homi¬
nes in uerbo dĩ. ut xp̃m dĩ filium de¬
negarent. Propt̾ hoc hȩc dic̃ dñs¬
addomum iacõb qui redemit abraham.
Non modo confundet᷑ iacob. nec modo uult̾
eiꝰ erubescet. sed cum uiderit filios suos
Soꝑa manuũ mearũ in medio sui sanctifi¬
Scantes nom̃ meum. Et scĩficabunt sc̃m
Siacob: & dm̃ isrł pͣdicabunt. Et scient
Serrantes sp̃u intellectũ. & mussitatores

Expanded text:
bolo et angelis ejus intelleximus, Nazaraei bolo et angelis ejus intelleximus, Nazaraei contra Scribas et Pharisaeos dicta arbitrantur, quod defecerint δευτερωταί, qui prius illudebant populo traditionibus pessimis; et ad decipiendos simplices die noctuque vigilabant, qui peccare faciebant 399 homines in Verbo Dei, ut Christum Dei Filium negarent. Propter hoc haec dicit Dad domum Iacob qui redemit Abraham non modo confundetur Iacob nec modo vultus eius erubescet sed cum viderit filios suos opera manuum mearum in medio sui sanctificantes nomen meum et sanctificabunt Sanctum Iacob et Deum Israhel praedicabunt et scient errantes spiritu intellectum et mussitatores
Abbreviated transcription (Latin):
in scõ isrł exultabunt qͥ ait. Scĩ estote. qͥa
ego sc̃s sum. Omĩsq est exultatio. qm̃ de¬
fecit qui p̃ualebat. consũmatꝰ est illusor.
siue arrogans & suꝑb qui dixerat. forti.¬
tudinẽ faciam & sapientiã auferã. & fines
gentiũ & fortitudinẽ eoꝵ uastabo. qui
om̃ĩb illudebat. in tantũ ut sc̃s quoq di¬
ceret. Lumbi mei impleti sunt illusionib
Et succisi sunt siue deleti om̃s qui uigila¬
bant suꝑ iniquitatẽ. quor ꝓpt̃ malas
uigilias ñ dormitat interit᷑. qui peccare
faciebat uniuersum hominum genus
in uerbo blasphemiȩ. ut negarent uerbũ
dĩ. & incęlo ponerent os suum. Significat
aut̃ demones qui nequã ipsi homines facie.
bant insermone peccare uariis dogma¬
tib blasphemantes. & arguentẽ in porta
atq udicio quantum inse erat supplan¬
tabant. & a iusticia declinare faciebant
qui erat inportis filiȩ sion exaltatus de
portis mortis. & corripiebat eos qui ode¬
rant in portis arguentẽ. Quȩ nos suꝑ dia.¬

Expanded text:
ait: Sancti estote, quoniam ego sanctus sum . Omnisque est exsultatio: quoniam defecit qui praevalebat. Consummatus est illusor, sive arrogans, et superbus, qui dixerat: Fortitudine faciam et sapientia, auferam fines gentium et fortitudinem earum vastabo; qui omnibus illudebat, in tantum ut sanctus quoque diceret: Lumbi mei repleti sunt illusionibus . Et succisi sunt, sive deleti omnes qui vigilabant super iniquitatem, quorum propter malas vigilias non dormitat interitus: qui peccare faciebant universum hominum genus in verbo blasphemiae, ut negarent Verbum Dei, et in coelo ponerent os suum. Significat autem daemones, qui nequam ipsi, omnes faciebant homines in sermone peccare, variis dogmatibus blasphemantes, et arguentem in porta atque judicio, quantum in se erat, supplantabant, et a justitia declinare faciebant, qui erat in portis filiae Sion, exaltatus de portis mortis; et corripiebat eos qui oderant in portis arguentem. Quae nos super dia
Abbreviated transcription (Latin):
piunt quȩ eos longe faciunt a dõ. & sunt
sepulchra de albata quȩ foris uidentur
pulchra. intꝰ aut̃ plena sunt ossib mor¬
tuoꝵ. quilegerunt baraban & dñm re.¬
spuerunt. Propt̾ea additurũ esse se cõmi¬
natur uxta septuaginta ut nequaquã
ad assirios & babilonios eos transferat.
sed in toto orbe disꝑgat. luxta hebraicũ

Expanded text:
piunt, quae eos longe faciunt a Deo, et sunt piunt, quae eos longe faciunt a Deo, et sunt sepulcra dealbata, quae foris videntur esse pulchra, intus autem plena sunt ossibus mortuorum: qui elegerunt Barabbam, et Dominum respuerunt : Propterea additurum se esse comminatur, juxta LXX, ut nequaquam in Assyrios et Babylonios eos transferat, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
angelistas ce apłos non uerbũ int̃p̃tatos
pretum auctoritatem secutos. quoꝵ editio
illo iam tempore legebatur: sed quasi he.¬
breos & instructos lege absq damno sensuũ
suis usos esse sermonib. Appropinquat
aut̃ popłs iudeoꝵ ore &e labiis suis dõ. qͥa
unius dĩ cultum habere se głat᷑. & respu¬
ere idola. sed cor eius longe est abeo.
non recipit filium: ñ recipit patrẽ. Simulq
discamus quomodo aliquis apꝓpinquet
dõ. uel longe fiat ab eo. qui &e ꝑieremiã
loquitur. Ds apꝓpinquans ego. & non de
longe. dicit dñs. Appropinquamꝰ aut̃ dõ
mente non corpore: sicut & de moyse legimꝰ.
Appropinquauit solus moyses addĩ. cȩteri
aut̃ ñ apꝓpinquabant. Orabat enĩ dm̃ in
sp̃u & ueritate. & accedebat adeum insen¬
su & sp̃u. Hi aut̃ de quib scribitur qđ tol¬
lant᷑ abutero. & erudiant᷑ a puero usq
ad senectutẽ. & in lege dĩ die ac nocte
meditentur: non apꝓpinquant dõ. quia
traditiones phariseoꝵ scribarũq susci.¬

Expanded text:
angelistas et Apostolos, non verbum interpretatos pretum auctoritatem secutos, quorum editio illo jam tempore legebatur; sed quasi Hebraeos et instructos in Lege, absque damno sensuum suis usos esse sermonibus. Appropinquat autem populus Judaeorum ore et labiis suis Deo; quia unius Dei cultum habere se gloriatur et respuere idola; sed cor ejus longe est ab eo,  Qui enim non recipit Filium, non recipit Patrem. Simulque discamus quomodo aliquis appropinquet Deo, vel longe fiat ab eo. Qui et per Jeremiam loquitur: Deus appropinquans ego, et non de longe dicit Dominus . Appropinquamus autem Deo mente, non corpore; sicut et de Moyse legimus: Appropinquavit Moyses solus ad Deum: caeteri autem non appropinquabant . Orabat enim Deum in spiritu et veritate, et accedebat ad eum sensu et spiritu. Hi autem de quibus scribitur quod tollantur ab utero, et erudiantur a puero usque ad senmeditentur, non appropinquant Deo, quia traditiones Pharisaeorum Scribarumque susci
Abbreviated transcription (Latin):
S& ponet triticum ꝑordinem & ordeum&
milium. & uiciam infinib suis: Et crudit
Sinserris triturabitur gith. nec rota plaist¬
Isuꝑciminum circũibit. sed in uirga excuut
Igich ce ciminũ in baculo. panis aut̃ cõminit
Uerum non in ꝑpetuũ triturans triturabit¬
I illum. neq uexabit illum rota plaustri.¬
Inec inungulis comminuet eũ. Et hoc abi¬
I dõ exercituum exiuit. ut mirabile fant
consiliũ. & magnificaret iusticiã. Lan
Aurib ꝑcipite &e audite uocẽ meã. attenant
e audite sermones meos. Nunquid tota ait
arabit qui arat : Aut sementẽ p̃parabit
Iante quam p̃paret t̾rã: Nunquid ñ cũ equa¬
uerit faciem eius. tunc seminabit gith &
Iciminum. & rursũ seminabit triticũ. & or¬
Ideum. & milium. & far infinib tuis. & eri¬
Idieris iudicio dĩ. & lȩtaberis: Non enĩ cuns
duricia mundatur gith. neq rota plaustn
circũit suꝑ ciminum. sed uirga excutietur

Expanded text:
et ponet triticum per ordinem, et hordeum, et ponet triticum per ordinem, et hordeum, et milium, et viciam in finibus suis? Et erudiet in ferris triturabitur gith, nec rota plaustri super cyminum circuibit, sed in virga excutietur gith, et cyminum in baculo: Panis autem comminuetur: Verum non in perpetuum triturans triturabit illum, neque vexabit eum rota plaustri, nec in ungulis suis comminuet eum. Et hoc a Domino Deo exercituum exivit, ut mirabile faceret consilium, et magnificaret justitiam. LXX: Auribus percipite et audite vocem meam: attendite et audite sermones meos. Numquid 385 tota die arabit qui arat, aut sementem praeparabit antequam praeparet terram? Numquid cum adaequaverit faciem ejus, tunc seminabit gith et cyminum, et rursum seminabit triticum, et hordeum, et milium, et far in finibus tuis, et erudieris judicio Dei, et laetaberis? Non enim cum duritia mundatur gith, neque rota plaustri circuit super cyminum; sed virga excutitur
Abbreviated transcription (Latin):
get enĩ dñs & erit in ualle gabaon ꝓpt̃
eos qui cum ob peccata humili conuer¬
sentur loco. ꝓpt̃ tumorẽ animi erigunt᷑
insuꝑbiam. Gabaon enĩ. collis int̾p̃tat᷑.
Ut faciat oꝑa sua. Quȩ sunt oꝑa a maritu¬
dinis : Quando cogitur mutare clem̃tiã
& ꝓ dulci amarus efficitur. Igitur uos
qui hȩc estis aliquando passuri. nunc
nolite lȩtari illa lȩticia qua gaudebat
&e diues in conuiuio purpuratus . & laza¬
rũ pauꝑem neglegens. ne forte fiant
ura uincula fortiora. Quȩ enĩ facturus
est dñs ce reb sua sententiã cõpleturus.
hȩc ego audiui & uobis omĩa nunciaus
Qđq intulit suꝑ omnem terrã: uiata hsltin
iudee t̾minos intellige. iuxta anago seian
mundi. Aurib ꝑcipite &e audite lat
meã. attendite & audite eloquiũ meũ hini
Itota die arabit arans ut serat: Proscinalt
&e sariet humum suam: Honne cũ adenaie¬
rit faciem eius seret gith & ciminũ sparat

Expanded text:
get enim Dominus et erit in valle Gabaon, propter get enim Dominus et erit in valle Gabaon, propter eos qui cum ob peccata in humili consistant loco, propter tumorem animi eriguntur in superbiam. Gabaon enim, collis interpretatur: ut faciat opera sua quae sunt opera amaritudinis; quando cogitur mutare clementiam, et pro dulci, amarus efficitur. Igitur vos qui haec estis aliquando passuri, nunc nolite laetari illa laetitia qua gaudebat et dives in convivio purpuratus, et Lazarum pauperem negligens : ne forte fiant vestra vincula fortiora. Quae enim facturus est Dominus, et rebus suam sententiam completurus, haec ego et audivi, et vobis omnia nuntiavi. Quodque intulit: Supra omnem terram, juxta historiam, Judaeae terminos intellige; juxta anagogen, totius mundi. Auribus percipite et audite vocem meam: attendite et audite eloquium meum. Numquid tota die arabit arans ut serat, proscindet et sarriet humum suam? Nonne cum adaequaverit faciem ejus, seret gith, et cyminum sparget,
Abbreviated transcription (Latin):
in ualle gabaon: moneo uos o uiri illuso.¬
res. ut nequa quam rideatis de ꝓpħis meis.
& non putetis uentura quȩ nunciant.
ne si manseritis in illudendo. constringan.
Siquidem dñs qđ tanto tempore differe.¬
bat uincula. captiuitatẽ atq supplicia.
siue ultimum iudicii diẽ: iam reb ex¬
pleturus . ẽ. & consũmaturus & breuia
potente futura cognoui suꝑ uniuersam
terrã hȩc uobis nuncio. ut imminentem
iram poenitentia pͣueniatis. luxta septua¬
ginta ipse dñs quasi mons impioꝵ dicit᷑
surrecturus. & futurus inualle gabaon
ut faciat oꝑa sua. quȩ omĩa unũ opus
est amaritudinis. Qđ nequaquã uidet᷑
esse b lasphemum. Non enĩ dixit futurũ
dñm montẽ impioꝵ. sed quasi montem.
qui impus &e sustinentib uideatur esse gra¬
uissimus. quomodo si filius neglegens &e
alt̃ egrotus. patrẽ & medicum putent. eẽ.
crudeles. si eos uerberib atq cauterio
disciplinȩ restituant ac sanitati. Consur.¬

Expanded text:
in valle Gabaon: moneo vos, o viri illusoin valle Gabaon: moneo vos, o viri illusores, ut nequaquam rideatis de prophetis meis, et non putetis ventura quae nuntiant, ne si permanseritis in illudendo, constringantuSiquidem quod Dominus tempore differebat vincula, captivitatem atque supplicia, sive ultimum judicii diem, jam rebus expleturus est, et consummaturus, et abbreviat Deo omnipotente futura cognovi super universam terram, haec vobis nuntio, ut imminentem iram poenitentia praeveniatis. Juxta LXX ipse Dominus quasi mons impiorum dicitur surrecturus et futurus in valle Gabaon, ut faciat opera sua, quae omnia unum opus est amaritudinis: quod nequaquam videatur esse blasphemum. Non enim dicit futurum Dominum montem impiorum, sed quasi montem, qui impiis et sustinentibus videatur esse gravissimus. Quomodo si filius negligens et alter aegrotus, patrem et medicum potent esse crudeles, si eos verberibus atque cauterio disciplinae restituant sanitati. Consur