comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ornandae : uerum &iam sustentande tuendeq
seruabant: Solent certe amatores illis quas amatt
ut eas habeant multa conferre: Istiamatam suam
non haberent. nisi amando in opem reddidissent:
nec eimulta conferrent. sed cuncta potius aufer¬
rent. nec sibieam hostis auferr&: nec eorum re¬
prehendo consilium: quis enimnesciat perituram
fuisse ipsam sinonea perissent quae recondita
fuerant propter ipsam : quamuis & quidam per¬
diderint prius illa moxipsam: quidam uero
lic& parati cuncta perdere. propter ipsam.
prius perdiderint ipsam: Sed hinc ad monendi sumꝰ
quales acternae uitae dilectores eẽ debeamus
Vt propterea contemnamus cuncta suꝑ flua
cum prohac transitoriauita contempta sint quȩ illi
fuerant necessaria : Neque enim amatam nr̃am
sicut illi suam ut teneamus expoliamus. sed illia&nȩ
adipiscendȩ istam temporalem uelut famulam
expeditiorem seruire facimus. Si eam ne cornamen¬

Expanded text:
et ornandae uerum etiam sustentandae tuendaeque et ornandae uerum etiam sustentandae tuendaeque seruabant! solent certe amatores illis, quas amant, ut eas habeant, multa conferre; isti amatam suam non haberent, nisi amando inopem reddidissent, nec ei multa conferrent, sed cuncta potius auferrent, ne sibi eam hostis auferret. nec eorum reprehendo consilium; quis enim nesciat perituram fuisse ipsam, si non ea perissent, quae recondita fuerant propter ipsam? quamuis et quidam perdiderint prius illa mox ipsam, quidam uero licet parati cuncta perdere propter ipsam prius perdiderint ipsam. sed hinc admonendi sumus, quales aeternae uitae dilectores esse debeamus, ut propter eam contemnamus cuncta superflua, cum pro hac transitoria uita contempta sint, quae illi fuerant necessaria. Neque enim amatam nostram sicut illi suam, ut teneamus, expoliamus, sed illi aeternae adipiscendae istam temporalem uelut famulam expeditiorem seruire facimus, si eam nec ornamen
Abbreviated transcription (Latin):
piternam: Cum in hac ipsa quam male diligunt
hocuelint quod in altera perdunti quia intque
inista nec miseriam diligunt. nam beatieẽ uolun :
Nec breuitatem . nameam finire nolunt : tantũ
qui auitaẽ. sic amatur. ut saepe propteream lic&
miseram & breuem. beatam & sempi terna amittat᷑:
His consideratis quid magnum uita a&na uib&
amatorib: suis: cum se iub& sicamari quemamimodũ
haec amatur asuis : Anuero dignum ẽ uel ferendũ
cum contemnuntur omnia qua e amantur inmundo
utuita paululum finienda. saltem ipsum paululum
teneatur inmundo. & non contemnitur mundus
ut obtineatur uita quaesine sine apud illum ẽ ꝑquẽ
factus est mundus modo cumipsa roma domiciliũ
clarissimi imperii barbarico uastar&ur in cursu.
quam multi uitae huius temporalis amatores. ut eã
uel in feliciter producendam nudamq: redimerent:
Dederunt omnia quaeilli non solum oblectandae

Expanded text:
piternam, cum in hac ipsa, quam male diligunt, piternam, cum in hac ipsa, quam male diligunt, hoc uelint, quod in altera perdunt, quia utique in ista nec miseriam diligunt, nam beati esse uolunt, nec breuitatem, nam eam finire nolunt; tantum quia uita est, sic amatur, ut saepe propter eam licet miseram et breuem beata et sempiterna amittatur. His consideratis quid magnum uita aeterna iubeat amatoribus suis, cum se iubet sic amari, quem ad modum haec amatur a suis? an uero dignum est uel ferendum, cum contemnuntur omnia, quae amantur in mundo, ut uita post paululum finienda saltem ipsum paululum teneatur in mundo, et non contemnitur mundus, ut obtineatur uita, quae sine fine apud illum est, per quem factus est mundus? modo cum ipsa Roma, domicilium clarissimi imperii, barbarico uastaretur incursu, quam multi uitae huius temporalis amatores, ut eam uel infeliciter producendam nudamque redimerent, dederunt omnia, quae illi non solum oblectandae
Abbreviated transcription (Latin):
nino non eligant ui tamfinire nedoleant. sed dolere
nefiniant. Accidit eis ut etdoleant &finiant:
Non solum quic & sanati uitam utiq: finiunt post dolo¬
res quae tantis paenis comparata . nec sempiterna
esse potest. quia mortalis ẽ Nec diuturna. quia
totabreuis ẽ: Nec de ipso breui spatio sui secura.
quia semꝑ incertaẽ: Verum &iam quod aliquando
eam dolore simerunt quamne finirent dolere
uoluerunt. habet etiam hoc magnum malum
acuehementer & ecrandum & horrendum
nius amor uitae istius quod multi dumuolunt paulo
diutius uiuere grauiter offendunt dm̃. apudquem est
fons uitae : atq itadum eis frustra quine cessario futu¬
rus est uitae finis metuitur. illic prohibentur. ubis me
sine uiuitur: huc accedit qui auita misera. &iam si poss&
esse ꝑp&ua. Nullo modo beatae uitae &iã breuis¬
simȩ conparandaẽ: Et tamen isti amando miserri¬
mam atq: breuissimam ꝑdunt beatissimami acsem¬

Expanded text:
nino non eligant uitam finire, ne doleant, sed dolere, nino non eligant uitam finire, ne doleant, sed dolere, ne finiant, accidit eis, ut et doleant et finiant, non solum quia et sanati uitam utique finiunt post dolores, quae tantis poenis comparata nec sempiterna esse potest, quia mortalis est, nec diuturna, quia tota breuis est, nec de ipso breui spatio sui secura, quia semper incerta est, uerum etiam quod aliquando eam dolore finierunt, quam ne finirent, dolere uoluerunt. Habet etiam hoc magnum malum ac uehementer execrandum et horrendum nimius amor uitae istius, quod multi, dum uolunt paulo diutius uiuere, grauiter offendunt deum, apud quem est fons uitae, atque ita, dum ab eis frustra, qui necessario futurus est uitae finis, metuitur, illinc prohibentur, ubi sine fine uiuitur. huc accedit, quia uita misera, etiam si posset esse perpetua, nullo modo beatae uitae etiam breuissimae comparanda est. et tamen isti amando miserrimam atque breuissimam perdunt beatissimam ac sem
Abbreviated transcription (Latin):
Quitamen periculo eiꝰ sacpe turbati citius eam
finiunt eo ipso quofinire formidant: & mortem
dum declinant. accelerant : ueluti quis quam fluuio
rapiendus inruat latronem bestiam uefugiendo
iactant᷑ inmare tempestate sȩuiente: aliquando
& alimenta. & utuiuant proiciunt unde uiuunt.
necito finiatur. quoduel in labore uiuitur. quantis
laborib: agitur ut longiore tempore labor &ur
Et mors cumimpendereꝰ coeperit. ideo cauetur ut diu¬
tius timeatur: Namintertot casus fragilitatis
humane quam multȩ mortes timentur . quarum
certe una cum uenerit restat ceteras non timeri:
& tamen fugitur una ut om̃s time antur : quibus
& cruciantur dolorib: quicurantur a medicis & se¬
cantur : : Numquid ut non moriantur. sed ut ali¬
quando serius moriantur : multi cruciatus susci¬
piuntur certiut paucidies adicantur in certi.
& nonnunquam ipsis dolorib: uicti. continuo mori¬
untur . quos mortis timore suscipiunt : Et cum om¬

Expanded text:
qui tamen periculo eius saepe turbati citius eam qui tamen periculo eius saepe turbati citius eam finiunt eo ipso, quo finire formidant, et mortem dum declinant, accelerant, ueluti si quisquam fluuio rapiendus inruat latronem bestiamue fugiendo. iactant in mare tempestate saeuiente aliquando et alimenta et, ut uiuant, proiciunt, unde uiuunt, ne cito finiatur, quod uel in labore uiuitur. quantis laboribus agitur, ut longiore tempore laboretur! et mors cum inpendere coeperit, ideo cauetur, ut diutius timeatur. nam inter tot casus fragilitatis humanae quam multae mortes timentur, quarum certe una cum uenerit, restat ceteras non timeri! et tamen fugitur una, ut omnes timeantur. quibus excruciantur doloribus, qui curantur a medicis et secantur! numquid ut non moriantur? sed ut aliquanto serius moriantur. multi cruciatus suscipiuntur certi, ut pauci dies adiciantur incerti, et nonnumquam ipsis doloribus uicti continuo moriuntur, quos mortis timore suscipiunt, et cum om
Abbreviated transcription (Latin):
Restat ergo ut fiat quod apłs ait: proptereamor tuũ
cẽ xpm. ut quiuiuunt iam non sibi uiuant. sed ei qui
proipsis mortuus est &resurrexit : nisi forte
adhucmundus amandus ẽ & tanta rerum labe
contritus. ut &iam speciem seductionis amiserit
Nam quantum illi laudandi atq praedicandi
quiꝰ dignati sunt cummundo &iam florente florese :
tantum increpandi & accus andisunt. quos perire
cumpereunte delectat. labores & pericula.
& excitic huius transitoriae uitae. si pro eadem
uita quandoq: finienda subeuntur. ut mors eius
non omnino auferatur. sed paululum differatur.
quanto magis proaeterna subeunda sunt.
Vbi mortem necnatura sollicite cauet. nec ignauia
turpiter tim& nec sapientia fortiter sustinet:
Nulli quippeerit quaenonerit: habeat igitur te
uita aeterna in dilectorib: suis: nonne cernis
haec uita miscrabilis &egena. quam uehementes
habeat quantumq sibi obliget amatores suos:

Expanded text:
restat ergo, ut fiat, quod apostolus ait, propterea mortuum restat ergo, ut fiat, quod apostolus ait, propterea mortuum esse Christum, ut, qui uiuunt, iam non sibi uiuant sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit, nisi forte adhuc mundus amandus est tanta rerum labe contritus, ut etiam speciem seductionis amiserit. nam quantum illi laudandi atque praedicandi, qui dignati non sunt cum mundo etiam florente florere, tantum increpandi et accusandi sunt, quos perire cum pereunte delectat. Labores et pericula et exitia huius transitoriae uitae si pro eadem uita quandoque finienda subeuntur, ut mors eius non omnino auferatur, sed paululum differatur, quanto magis pro aeterna subeunda sunt, ubi mortem nec natura sollicite cauet nec ignauia turpiter timet nec sapientia fortiter sustinet! nulli quippe erit, quae non erit. habeat igitur te uita aeterna in dilectoribus suis. nonne cernis, haec uita miserabilis et egena quam uehementes habeat quantumque sibi obliget amatores suos?
Abbreviated transcription (Latin):
ominis eximus meritoq: honorabilib: ac desi¬
derabilib: filiis. armentario & paulinae
augustinus. in dñõ salutem:
ir egregius filius ms̃ ruferius affinis uester.
r& tulit mihi quoduos dño uoueritis: quaeius
narratione hilaratus. &i temin&uens nealiud
suadeat ille temptator. quibonis talib: antiquitus
inuid& : Exortandam paucis credidi caritatem
tuam domine eximiȩ meritoq: honorabilis.
& desiderabilis fili. ut cogites quod in diuinis eloquus
legitur : Ne tardes conuerti ad dnm̃ neque differas
dedie indiem atq: arripias curesq: reddendum.
quodei te uouisse nosti quiet debita &igit . & pro¬
missa ꝑ soluit: Nam & hoc scriptum ẽ : Nouete
& reddite dño dõ ur̃o: quamquam & sinon uouisses
quid aliudtibi suadendum fuit. autquid melius
ab homine fieri potest. quamut ei se restituat
a quo institutus ẽ: pracsertim quia caritatis erganos
dĩ tantum apparuit atq eluxit indiciũ ut filiũ suũ
unigenitum mitter&. qui pronob morer&ur :

Expanded text:
OMINIS EXIMIIS MERITOQVE HONORABILIBUS AC DESIDERABILIBUS FILIIS ARMENTARIO ET PAULINAE AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Vir egregius, filius meus Ruferius, adfinis uester, rettulit mihi, quid domino uoueritis. qua eius narratione hilaratus et ibidem metuens, ne aliud suadeat ille temptator, qui bonis talibus antiquitus inuidet, exhortandam paucis credidi caritatem tuam, domine eximie meritoque honorabilis et desiderabilis fili, ut cogites, quod in diuinis eloquiis legitur: Ne tardes conuerti ad dominum neque differas de die in diem atque arripias curesque reddendum, quod ei te uouisse nosti, qui et debita exigit et promissa persoluit. nam et hoc scriptum est: Vouete et reddite domino deo nostro. quamquam etsi non uouisses, quid aliud tibi suadendum fuit aut quid melius ab homine fieri potest, quam ut ei se restituat, a quo institutus est, praesertim quia caritatis erga nos dei tantum apparuit atque inluxit indicium, ut filium suum unigenitum mitteret, qui pro nobis moreretur?
Abbreviated transcription (Latin):
alia sic sumimus ne capiamur: alia sic ferimus
nefrangamur: Et secundum praecepta diuina
in omnib graticas agimus ei deqo dicimus:¬
bene dicam dnm̃ in omni tempore semꝑ laus ei : in oremeo
Et bonum est mihi qm̃ humili astime. ut discã iustificatio¬
nestucs: Neque enim reuera si fallacis prosperi¬
tatis semꝑ hic tranquillitas arrider&. anima humana
portum illum uerae certeq: securitatis appeter& :
domina in signis & merito in lustris & praestantissima
filia, Reddens ittq debitum praestantiae tuae
salutationis obsequium. agensq gratics quod salutis
nrae religiosissimam curam geris. Poscotibi ad nõ
futurae uitae praemia prȩsentisq solacia: Omniũq
uestrum inquorum cordib: perfidem habitat xp̃s.
me dilectioni orationiq: commendo. & alia manu
ds̃ uerus &uerax. ueraciter consol&ur cortuum.
& protegat salutem tuam. domina insignis acmerito
in lustris & prestantissima filia: EX PLICIT AD PROBÃ¬

Expanded text:
alia sic sumimus ne capiamur, alia sic ferimus alia sic sumimus ne capiamur, alia sic ferimus ne frangamur, et secundum praecepta divina in omnibus gratias agimus ei, deBenedicam dominum in omni tempore; semper laus eius in ore meo et: Bonum est mihi, quoniam humiliasti me, ut discam iustificationes tuas. neque enim retatis semper hic tranquillitas arrideret, anima humana portum illum verae certaeque securitatis appeteret, domina insignis et merito illustris, et praestantissima filia. Reddens itaque debitum Praestantiae tuae salutationis obsequium, agensque gratias quod salutis nostrae religiosissimam curam geris, posco tibi a futurae uitae praemia praesentisque solacia omniumque uestrum, in quorum cordibus per fidem habitat Christus, me dilectioni orationique commendo. Et alia manu: Deus uerus et uerax ueraciter consoletur cor tuum et protegat salutem tuam, domina insignis ac merito inlustris ac praestantissima filia. CXXXII. DO
Abbreviated transcription (Latin):
omine insigni & merito in lustri. & praestantissimȩ
filiae probae augustinus:
st quidem ita ut dicis. quod in corpore corruptibili
anima constituti terrence quadam contugione
constringitur. & tali onere quodammodo de pressa
curuatur ut inimo multa quam insummo unum
facilius concupiscat. & cogitet. Nam hoc &iam
scã scriptura ita dicit. Corpus enim quod corrũpitur
ad grauat animam. & de primit terrena in habitatio is¬
sensuum multa cogitantem Sedideo uenit saluator
nr̃. qui mulierem illam in euangelio perdecem &octo
annos curlam quaefortasse hoc significabat uerbo
respondeat sehaberednm̃: Quod intuens rectae facis.
mala huius mundi tolerabili aducere spefuturi:
Si cenimusu quod am bono conuertuntur in bonum:
dum non augent nram̃ concupis centiam. sed exercent
patientiam: Dequare a postolus ait. Scimus. qm̃ dili
gentib: dm̃. omnic co operatur inbonum: Omnico
inquit: non solum ergo illa quae appetuntur ut sua uia.
Verum &iam illa qua eut molesta utatur : quando

Expanded text:
OMINAE INSIGNI ET MERITO INLUSTRI ET PRAESTANTISSIMAE FILIAE PROBAE AUGUSTINUS. Est quidem ita, ut dicis, quod in corpore corruptibili anima constituta terrena quadam contagione constringitur et tali onere quodam modo depressa curuatur, ut in imo multa quam in summo unum facilius concupiscat et cogitet. nam hoc etiam sancta scriptura ita dicit: Corpus enim, quod corrumpitur, adgrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem. sed ideo uenit saluator noster, qui mulierem illam in euangelio per decem et octo annos curuam, quae fortasse hoc significabat, uerbo respondeat se habere ad dominum. quod intuens recte facis mala huius mundi tolerabilia ducere spe futuri. sic enim usu quodam bono conuertuntur in bonum, dum non augent nostram concupiscentiam, sed exercent patiengentibus Deum omnia cooperantur in bonum . Omnia, inquit: non solum ergo illa quae appetuntur ut suavia, verum etiam illa quae ut molesta vitantur; quando
Abbreviated transcription (Latin):
in mea epistula nominastis ut non in aniter uob haec
scripserim. Si autemme inridere uoluistis. tim &e illũ
quem prius iudicatum inrisit suꝑb: orbis terrarum
& nunc iudicem subiectus &xpectat. Frit enim testis
affectus. inuos cordis mei. perhanc quantum potiui
paginam & pressus Frit testis uob̵ iniudicio ei: quicre¬
dentes sibi confirmaturus est. & incredulos confusurus
ds̃ unus &uerus uos ab omni huius scłi uanitate liberator
conuertat adse domini prae dicabiles & dilectissimi frs¬

Expanded text:
in mea epistula nominastis, ut non inaniter uobis haec in mea epistula nominastis, ut non inaniter uobis haec scripserim. si autem me inridere uoluistis, timete illum. quem prius iudicatum inrisit superbus orbis terrarum et nunc iudicem subiectus expectat; erit enim testis affectus in uos cordis mei per hanc, quantum potui, paginam expressus, erit testis uobis in iudicio eius, qui credentes sibi confirmaturus est et incredulos confusurus. deus unus et uerus uos ab omni huius saeculi uanitate liberatos conuertat ad se. domini praedicabiles et dilectissimi fr
Abbreviated transcription (Latin):
praedi car&ur. claudi ambulant . mutilo quebantur.
surdi audiebant. cȩciuidebant mortui resurgebant:
sictandem anim aduertit terrena superbia nihil
in ipsis terris eẽ potentius humilitate diuina. ut &iã
saluberrima humilitas humana contra in sultantẽ
sibi superbiã diuinae imitationis sepatrocinio tuer&
Expergis cimini aliquando fr̃s mei & parentes mei
madaurenses: hanc occasionem scribendi uobis
ds̃ mihi obtulit. quantum potui quidem innegotio
fratris florentis perquam litteras misistis. sicut ds̃
uoluit ad fui. & audiui. sed talenegotium erat
quod &iam sin eoperamea facile peragi poss&
Prope omnes enim domus ipsius homines. qui apud
hipponiem sunt nouerunt florentium. & multum ei :
orbitatem dolent. sed epistula mihi auobis missaẽ.
ut non impudens ess& epistula mea. cumoccasione
a uobis accepta idolorum cultorib: dexp̃o aliquid
loquer&ur. Sed obsecrouos sicum non in aniter

Expanded text:
praedicaretur, claudi ambulabant, muti loquebantur, praedicaretur, claudi ambulabant, muti loquebantur, surdi audiebant, caeci uidebant, mortui resurgebant. sic tandem animaduertit terrena superbia nihil in ipsis terris esse potentius humilitate diuina, ut etiam saluberrima humilitas humana contra insultantem sibi superbiam diuinae imitationis patrocinio tueretur. Expergiscimini aliquando, fratres mei et paientes mei Madaurenses; hanc occasionem scribendi uobis deus mihi obtulit. quantum potui quidem in negotio fratris Florenti, per quem litteras misistis, sicut deus uoluit, adfui et adiuui; sed tale negotium erat, quod etiam sine opera mea facile peragi posset; prope omnes enim domus ipsius homines, qui apud Hipponem sunt, nouerunt Florentium et multum eius orbitatem dolent. sed epistula mihi a uobis missa est, ut non inpudens esset epistula mea, cum occasione a uobis accepta idolorum cultoribus de Christo aliquid loqueretur. sed obsecro uos, si eum non inaniter
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ biae prius adhumilitatem deponendisumus.
ut inde surgentes solidam celsitudinem teneamus:
Non potuit nob̵ hoctanto magnificentius. quanto
blandius inspirari. ut nr̃a ferocitas nonui. sed ꝑsua¬
sione dar&ur : Nisi uerbum illud quod ꝑse angelis
indicat ds̃ pater quoduirtus & sapientia eius est.
Quod corde humano uisibilium rerum cupiditate
caecato uideri non poterat: personam suam in homine
agere atque ostendere dignar&ur. ut magis homo
timer& & tolli fastu hominis quam humiliare
exemplodĩ : Itaq non xp̃s regno terreno decoratus
Nec xp̃s terrenis opib: diues necxp̃s ul la terraena
felicitate praefulgens. sed xp̃s crucifixus ꝑ totum
terrarum orbem praedicatur. quod riserunt prius
populi suꝑborum & ad huc rident reliquiȩ: Credider̃
aut̃ prius pauci. nunc populi: quia tunc ad fidem paucor
& contra inrisionem populorum : cum xp̃s crucisixus

Expanded text:
superbiae prius ad humilitatem deponendi sumus, superbiae prius ad humilitatem deponendi sumus, ut inde surgentes solidam celsitudinem teneamus, non potuit nobis hoc tanto magnificentius quanto blandius inspirari, ut nostra ferocitas non ui sed persuasione sedaretur, nisi uerbum illud, per quod se angelis indicat deus pater. quod uirtus et sapientia eius est, quod corde humano uisibilium rerum cupiditate caecato uideri non poterat, personam suam in homine agere atque ostendere dignaretur, ut magis homo timeret extolli fastu hominis quam humiliari exemplo dei. itaque non Christus regno terreno decoratus nec Christus terrenis opibus diues nec Christus ulla terrena felicitate praefulgens sed Christus crucifixus per totum terrarum. orbem praedicatur, quod riserunt prius populi superborum et adhuc rident reliquiae, crediderunt autem prius pauci, nunc populi, quia tunc ad fidem paucorum et contra inrisionem populorum, cum Christus crucifixus
Abbreviated transcription (Latin):
tantum sibi: Est quiddam quose ipsa sũmitas maies¬
tatis narrat. & praedicat. Nonimpargignenti atq
narranti uerbum quo ille qui uerbum gignit osten¬
ditur : Est quaedam sc̃itaes omniumq: scaẽ fiunt
sc̃ĩ ficatrix ipsius in commutabilis uerbi perquod
narratur illud principium. & ipsius principii quod
parise uerbo narrat in separabilis. & indiuisa com¬
munio: Quis autem hoctotum quod non dicendo
dicere conatussum. & dicendo nondicere quis hoc
possit serenissima. & sincerissima mente contueri
Eoque contuitu beatitudinem ducere atq: in id quod
intuetur deficiens quod ammodo seobliuis ci. & per¬
gere in illud ciuus uisione sibi uilis est. quod est immor¬
talitate in dui. & obtinere a &ernam salutem ꝑ quã
me salutare dignamini: quis hocpossit nisi qui oms
suꝑ biae suae toros in anes. peccata sua confitens
complanauerit. seque substrauerit mitem atque
humilem excipiendo doctorem dm̃: qm̃ ergo auanitate

Expanded text:
tantum sibi. est quiddam, quo se ipsa summitas maiestantum sibi. est quiddam, quo se ipsa summitas maiestatis narrat et praedicat, non inpar gignenti atque narranti uerbum, quo ille, qui uerbum gignit, ostenditur. est quaedam sanctitas omnium, quae sancte fiunt, sanctificatrix, ipsius incommutabilis uerbi, per quod narratur illud principium, et ipsius principii, quod pari se uerbo narrat, inseparabilis et indiuisa communio. quis autem hoc totum, quod non dicendo dicere conatus sum et dicendo non dicere. quis hoc possit serenissima et sincerissima mente contueri eoque contuitu beatitudinem ducere atque in id, quod intuetur, deficiens quodam modo se obliuisci et pergere in illud, cuius uisione sibi uilis est, quod est inmortalitate indui et obtinere aeternam salutem. per quam me salutare dignamini? quis hoc possit. nisi qui omnes superbiae suae toros inanes peccata sua confitens complanauerit seque substrauerit mitem atque humilem ad excipiendum doctorem deum? Quoniam ergo a uanitate
Abbreviated transcription (Latin):
non esse putabimus: Immouero ueni& sicut omnia
illa uenerunt. necquis quam erit homo nostrorum
temporum quise in illo iudicio de sua possit insidelitate
defendere: Cum xpm̃ cant& & iustus ad aequitatem
& ꝑ iurus ad fraudem &r& a dimperium & miles
adpugnam & maritus propter regimen. & uxor
propter obsequiu & pater propter praeceptum.
&silius propter oboedientiam. & dominus propter
dominationem & seruus propter famulatum . & humił
adpi&atem. & suꝑb: ad emulationem. & diues ut por¬
rigat & pauꝑ ut sumat. & ebriosus ad phialam.
& mendicus adianuam. & bonus ut prestet. & malus
ut fallat. & christianus uenerator & paganus ad¬
ulator. Omnes xpm ccentant & quac uoluntate atq:
recantent. eidem ipsi quem cantant rationem sine
dubio reddituri sunt: Est quiddam in uisibile & quo
creatore principio sunt omnia qua euidemus summũ
a &ernum in commutabile & nulli effabile nisi

Expanded text:
non esse putabimus? immo uero ueniet, sicut omnia non esse putabimus? immo uero ueniet, sicut omnia illa uenerunt. nec quisquam erit homo nostrorum temporum, qui se in illo iudicio de sua possit infidelitate defendere, cum Christum cantet et iustus ad aequitatem et periurus ad fraudem et rex ad imperium et miles ad pugnam et maritus propter regimen et uxor propter obsequium et pater propter praeceptum et filius propter oboedientiam et dominus propter dominationem et seruus propter famulatum et humilis ad pietatem et superbus ad aemulationem et diues, ut porrigat, et pauper, ut sumat, et ebriosus ad phialam et mendicus ad ianuam et bonus, ut praestet, et malus, ut fallat, et Christianus uenerator et paganus adulator: omnes Christum cantant et, qua uoluntate atque ore cantent, eidem ipsi, quem cantant, rationem sine dubio reddituri sunt. Est quiddam innisibile. ex quo ereatoro principio sunt omnia. quae uidemus. summum, aeternum, incommutabile et nulli effabile nisi
Abbreviated transcription (Latin):
partim inusus alios commutata: Ipsaq simulacrae uel
confringi uel incendi uel includi uel destrui. atq: ipsas
huius saeculi potestates. quae aliquando prosimulacris
populum xp̃i anum persequebantur. uictas & domitas:
Non arepugnantib: sed amorientib: xp̃ianis . & contra
eadem simulacra proquib: xp̃ianos occidebant imp&us
suos legesq: uertisse. & imperii nobilis simi eminentissi¬
mum culmen ad sepulchrum piscatoris p&ri summisso
diademate supplicare: hae comnia diuinae scripturȩ
quae in manus omnium iam uenerunt. ante longissima
tempora futura esse testatȩ sunt: hae c omnia tanto
robustiore fide laetamur fieri. quanto maiore aucto¬
ritate praedicia eẽ in sc̃ĩs luteris inuenimus : Nun quid¬
nam obsecrouos : Num quid nam solum iudicium dĩ
quod inter fideles atque in fideles futurum eẽ in eisdem
litteris legimus: Cum illa omnia sicut prȩdicta sunt
uenerint : Num quid nam solum iudicium dĩ uenturũ

Expanded text:
partim in usus alios commutata ipsaque simulacra uel partim in usus alios commutata ipsaque simulacra uel confringi uel incendi uel includi uel destrui atque ipsas huius saeculi potestates, quae aliquando pro simulacris populum Christianum persequebantur, uictas et domitas non a repugnantibus sed a morientibus Christianis et contra eadem simulacra, pro quibus Christianos occidebant, impetus suos legesque uertisse et imperii nobilissimi eminentissimum culmen ad sepulcrum piscatoris Petri submisso diademate supplicare. Haec omnia diuinae scripturae, quae in manus omnium iam uenerunt, ante longissima tempora futura esse testatae sunt: haec omnia tanto robustiore fide laetamur fieri, quanto maiore auctoritate praedicta esse in sanctis litteris inuenimus. numquidnam, obsecro uos, numquidnam solum iudicium dei, quod inter fideles atque infideles futurum esse in eisdem litteris legimus, cum illa omnia, sicut praedicta sunt, uenerint, numquidnam solum iudicium dei uenturum
Abbreviated transcription (Latin):
tradimus quae tamen ꝑtinent adueram religionem
quaerendam & tenendam diuinc scriptura non tacuit:
sedita omnino cuncta transeunt. ut transitura esse
praedictasunt: Vid &is certe populum iudaeorum
auulsum a sedib: suis ꝑ omnes fere terras disseminatũ
atq: diffusum. & origo ei : dem populi & incrementa
& regni amissio. & percuncta disꝑsio sicut praediesta
ita facta sunt : Vi d&is certe ex ipsopopulo uerbumdĩ
Omnium gentium fidem occupasse atque tenuisse :
Ita hae c omnia praenuncicta legimus ut uidemus.
qi d& is certe multos praecisos a radicexp̃i anȩ soci&atis
quae persedes apłorum & successiones episcoporũ
certaper orbem propagatione diffunditur:
Desola figura originis subxp̃iano nomine quasi
arescentia sarmenta gloriari: quas hereses & schismatic
nominamus praeuisa. praedicta. scripta sunt omnia
Vid&is certe simulacrorum templa. partim sine repa¬
ratione conlapsa. partim diruta . partim clicusa

Expanded text:
tradimus, quae tamen pertinent ad ueram religionem tradimus, quae tamen pertinent ad ueram religionem quaerendam et tenendam, diuina scriptura non tacuit, sed ita omnino cuncta transeunt, ut transitura esse praedicta sunt. uidetis certe populum Iudaeorum auulsum a sedibus suis per omnes fere terras disseminatum atque diffusum; et origo eiusdem populi et incrementa et regni amissio et per cuncta dispersio sicut praedicta, ita facta sunt. uidetis certe ex ipso populo uerbum deiomnium gentium fidem occupasse atque tenuisse; ita haec omnia praenuntiata legimus, ut uidemus. uidetis certe multos praecisos a radice Christianae societatis, quae per sedes apostolorum et successiones episcoporum certa per orbem propagatione diffunditur, de sola figura originis sub Christiano nomine quasi arescentia sarmenta gloriari, quas haereses et schismata nominamus; praeuisa, praedicta, scripta sunt omnia. uidetis certe simulacrorum templa partim sine reparatione conlapsa partim diruta partim clausa
Abbreviated transcription (Latin):
ueridico. aut fallaci scribentium animo haec eẽ con¬
scripta : Sed siueridico animo ista scribitis. quis uobis
adhanc ueritatem in terclusit uiam : quis aspera
dum &a substrauit: quis rupium praeruptic
inimicus opposuit: posttremo quis basilicȩ ianuam
ingredi cupientib: clausit. ut in codem dño perquẽ
nos salutatis eandem salutem nobis cum habere
nolitis: Si autem fallaciter atq: in ridenter
haec scribitis ita n& andem mihi negotia ur̃a curan daim¬
ponitis. ut nomen ei: perquem aliquid possum. audeatis
non ueneratione debita adtollere. sed in sultatione
adulatoria uentilare : Sciatis me carissimi cum in ef¬
fabili prouobis tremore cordis haecdicere. Noui enĩ
quanto grauiorem & perniciosiorem causam sitis
habituri apuddm̃ frustra uobis haec dixero siomnia
quae pr&eritis temporib: erga humanum genus
maiores nr̃i gesta esse meminerunt. nobisque tra¬
diderunt. Omnia &iam quaenos uidemus & posteris

Expanded text:
ueridico aut fallaci scribentium animo haec esse conueridico aut fallaci scribentium animo haec esse conscripta? sed si ueridico animo ista scribitis, quis uobis ad hanc ueritatem interclusit uiam? quis aspera dumeta substrauit? quis rupium praerupta inimicus opposuit? postremo quis basilicae ianuam ingredi cupientibus clausit, ut in eodem domino, per quem nos salutatis, eandem salutem nobiscum habere nolitis? si autem fallaciter atque inridenter haec scribitis, itane tandem mihi negotia uestra curanda inponitis, ut nomen eius, per quem aliquid possum, audeatis non ueneratione debita adtollere sed insultatione adulatoria uentilare? Sciatis me, carissimi, cum ineffabili pro uobis tremore cordis haec dicere; noui enim, quanto grauiorem et perniciosiorem causam sitis habituri apud deum. si frustra uobis haec dixero. omnia, quae praeteritis temporibus erga humanum genus maiores nostri gesta esse meminerunt nobisque tradiderunt, omnia etiam, quae nos uidemus et posteris
Abbreviated transcription (Latin):
scripsistis patri augustino in dño a &ernam salutem
cum legerem tanta spe subito erectus sum ut crederẽuas
adipsum dnm. & ad ipsam a &ernam salutem. aut
iam esse conuersos. autper nr̃m ministerium
desiderare conuerti: sed ubilegi c&era refriguit
animus meus: Quaesiuitamen ab epistulȩ ꝑlatore
utrumiam uel ess&is xp̃iani uel eẽ cuper&is : Cuius
responsione posteaquam comperi. nequa quam uos
esse mutatos. grauius dolui quod xpĩ nomen ciuiam
totum orbem subiectum eẽ conspicitis: Non solum
a uobis reppellendum. sed &iam in nobis inridendum
eẽ credidistis: Non enim potui cogitare alterum
dnm. secundum quod poss& ep̃s pater a uobis uocari
tione urae sententiae dubitatio subcribtione aepłȩ
toler&ur ubi aperte posuistis : Optamus tednẽ in dõ
Quibus omnib ꝑ lectis atquedis cussis quidaliudmihi
occurrere potuit. Autculib& homini potest. nisi aut

Expanded text:
scripsistis: Tatri Augustino in domino aeternam salutem\', scripsistis: Tatri Augustino in domino aeternam salutem\', cum legerem, tanta spe subito erectus sum, ut crederem uos ad ipsum dominum et ad ipsam aeternam salutem aut iam esse conuersos aut per nostrum ministerium desiderare conuerti. sed ubi legi cetera, refriguit animus meus; quaesiui tamen ab epistulae perlatore, utrum iam uel essetis Christiani uel esse cuperetis. cuius responsione posteaquam comperi nequaquam uos esse mutatos, grauius dolui, quod Christi nomen, cui iam totum orbem subiectum esse conspicitis, non solum a uobis repellendum sed etiam in nobis inridendum esse credidistis. non enim potui cogitare alterum dominum, secundum quem posset episcopus pater\' a uobis uocari,tione uestrae sententiae dubitatio, subscriptione epistulae tolleretur, ubi aperte posuistis: Optamus te, domine, inquibus omnibus perlectis atque discussis quid aliud mihi occurrere potuit aut cuilibet homini potest nisi aut
Abbreviated transcription (Latin):
ominis praedi cabilib: & dilectissimis fratres
madaurensibus. quorum perfratrem florentiũ
epistulam accepi augustinus.
iforte illi quu in teruos catholici xpi anisunt.
aliamihi scripta miserunt. hoc tantum miror
quodnon suo potius quam ordinis nomine: Si aut̃
reuera omnes aut prope omnes ordinis uiri adme
dignati estis litteras dare. miror quod patri
& in dño salutem scripsistis. quorum mihi suꝑstitiosus
cultus idolorum contraq: id olac. facilius templaurã
quam corda clauduntur. uel potius qua eidola
non maegis intemplis quam in uris cordib: includunt᷑:
Cum magno est dolore notissimum. ni forteiam
des alute ipsa qua e in dño est. ꝑ quamme salutare
uoluistis tandem prudenti consideratione cogitatis:
Nam sinonitaest quae souos quidlȩsi. quid offendi
beniuolentiam urãm. ut metitulo epistulae uraẽ
inridendum potius quam honorandum eẽputar&is :
Domini praedicabiles & dilectissimi fr̃s: quod enim

Expanded text:
OMINIS PRAEDICABILIBUS ET DILECTISSIMIS FRATRIBUS MADAURENSIBUS, QVORUM PER FRATREM FLORENTIUM EPISTULAM ACCEPI, AUGUSTINUS. Si forte illi, qui inter uos catholici Christiani sunt, alia mihi scripta miserunt, hoc tantum miror, quod non suo potius quam ordinis nomine. si autem re uera omnes aut prope omnes ordinis uiri ad me dignati estis litteras dare, miror, quod \'patri\' et \'in domino salutem\' scripsistis, querum mihi superstitiosus cultus idolorum, contra quae idola facilius templa uestra quam corda clauduntur uel potius quae idola non magis in templis quam in uestris cordibus includuntur, cum magno est dolore notissimus, nisi forte iam de salute ipsa, quae in domino est, per quam me salutare uoluistis, tandem prudenti consideratione cogitatis. nam si non ita est, quaeso uos, quid laesi, quid offendi beniuolentiam uestram, ut me titulo epistulae uestrae inridendum potius quam honorandum esse putaretis, domini praedicabiles et dilectissimi fratres? Quod enim
Abbreviated transcription (Latin):
tiamtuam. quod mebonoso &ia soni ut scribis doctis¬
simis uiris. &iam trans mare mittere dignatus es
adreportandos . &eorum disputationib: uberes fructus
ꝯuod deniq: add&ergendas totius erroris caligines
Libellum cuius dam ep̃i ur̃i ingenio & uirib: elaboratũ
ad me perferendum sollicita benignitate curasti.
quanto est a equius tebono animo accipere. quodea
quaenulla humana ope & uirib daripossunt.
ad nõ dõtibi ut concedantur optaui: A postolus enĩ
inquit non spm̃ hui mundi accepimus. sed spm̃ qui&
dõ est.
ut sciamus quae adõ donata sunt nob̃

Expanded text:
tiam tuam, quod me Bonoso et Iasoni, ut scribis, doctistiam tuam, quod me Bonoso et Iasoni, ut scribis, doctissimis uiris, etiam trans mare mittere dignatus es ad reportandos ex eorum disputationibus uberes fructus, quod denique ad detergendas totius erroris caligines libellum cuiusdam episcopi uestri ingenio et uiribus elaboratum ad me perferendum sollicita be- nignitate curasti, quanto est aequius te bono animo accipere. quod, ea, quae nulla humana ope et uiribus dari possunt, a domino deo tibi ut concedantur, optaui! apostolus enim inquit: Non spiritum huius mundi accepimus sed spiritum, qui ex deo est. ut sciamus, quae a deo donata s
Abbreviated transcription (Latin):
omino eximio meritoq: hon orabili. & desiderabili
elpidio. augustinus:
uis nrm̃ err& infide uel cogitatione trinitatis.
alia questio est: gratum sane habeo quod me
quamuis in cognitum faciȩ. tamen quia
errare
credidisti reuocare aberrore conatus es:
Huiustibi
beniuolentiae mercedem r&ribuat ds̃. & noss&e
faciat quod nosse teputas: Res enim ardua est
ut ex istimo & quac sote ne mnullam contumelie partẽ
acceperis. quod tibitantȩ cognitionis munus optaui:
Vereor enim neopinatȩ scientiae praeiudicium. si non
precepta uera. qua enequaquam ad temihi arroga¬
uerim. At certe bona uotanrã quae mihi &iam indocto
habere d&elic& non enimperite sed amice & hiben¬
dasunt. Repellat ab aurib: tuis. potius quere mihi
succenseas. quod nontibi iam sicut sapienti gratulatus.
quamgratias agas. quod tibi sapientiam de preca¬
tussim: Uerum tamen siego portans epis copalis
nominis sarcinam libentissimȩ amplector beniuolen¬

Expanded text:
OMINO EXDIIO MERITOQVE HONORABILI ET DESIDERABILI ELPIDIO AUGUSTINUS. Quis nostrum erret in fide uel cognitione trinitatis, alia quaestio est. gratum sane habeo, quod me quamuis incognitum facie tamen. quia errare credidisti, reuocare ab errore conatus es. huius tibi beniuolentiae mercedem retribuat deus et nosse te faciat, quod nosse te putas; res enim ardua est. ut existimo. et quaeso te. ne in ullam contumeliae partem acceperis, quod tibi tantae cognitionis munus optaui. uereor enim, ne opinatae scientiae praeiudicium si non praecepta uera, quae nequaquam ad te mihi adrogauerim, at certe bona uota nostra, quae mihi etiam indocto habere de te licet — non enim perite sed amice exhibenda sunt —, repellat ab auribus tuis potiusque mihi suscenseas, quod non tibi iam sicut sapienti gratulatus, quam gratias agas, quod tibi sapientiam deprecatus sim. uerum tamen si ego portans episcopalis nominis sarcinam libentissime amplector beniuolen
Abbreviated transcription (Latin):
nudam de promere ueritatem: quis enim ferat
ut alia omittã. & hoc solum interim commemorẽ
quod maxime ingemui. cum apłs paulus dicat:
Vi demus nunc ꝑspeculum inenigmate. tunc autem
faciȩ ad faciem. Istos iam dicere omni in tegumento
re tecto nudamse depromere ueritatem :
qui sidicerent nudam uidemus ueritatem nihiless&
caetius istac arrogantia uisionis: Non autem dix̃
uidemus sed de promimus ut non solumiam ueritas
intentioni mentis patere. sed &iam potestati linguȩ
subiacere uideatur: multa sunt quaed&rinita¬
tis in effabilitate dicantur. ut ipsa nondi catur:
alioquin non est ineffabilis. sed utillis dictis illa dici
non posse intellegatur. Verumiam ut arbitror modũ
ec cessit epistulamea. cumꝑtuam meam monueris
breuiter scribere : Sed quic institutione ueterũ
te &x cusccre dignatus es nontibi absurdus uidebor
simodum quacrundam epistularum cicaeronis

Expanded text:
nudam depromere ueritatem. quis enim ferat, nudam depromere ueritatem. quis enim ferat, ut alia omittam et hoc solum interim commemorem, quod maxime ingemui, cum apostolus Paulus dicat: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem, istos iam dicere omni integumento retecto nudam se depromere ueritatem? qui si diceret: \'Nudam uidemus ueritatem>, nihil esset caecius ista arrogantia uisionis; non autem dixit \'uidemus\' sed \'depromimus\', ut non solum iam ueritas intentioni mentis patere sed etiam potestati linguae subiacere uideatur. multa sunt, quae de trinitatis ineffabilitate dicantur, ut ipsa non dicatur — alioquin non est ineffabilis —, sed ut illis dictis illa dici non posse intellegatur. uerum iam, ut arbitror, modum excessit epistula mea, cum per tuam me admonueris breuiter scribere. sed quia institutione ueterum te excusare dignatus es, non tibi absurdus uidebor, si modum quarundam epistularum Ciceronis,
Abbreviated transcription (Latin):
qua ꝑ uirginem natus ẽ accipiendum putas ipse te
discute. & interroga animantuã. ut rum sungene¬
ratione humana deficit. audeat enarrare diuinã
Noliergo inquis dicere aequalem: quur nondicam
quod dexit apostolus: Non rapinã inquit arbitratus
est essese aequalem dõ: Et sienim a equalitatẽ illã
non explicauit humanae menti non dumpurgatȩ.
potuit tamen in uerbo quod inre possit inuenire
purgata: Demus itq: operam mundando cordinrõ
ut inde &surgat acies qua ista uidere ualemus.
beati enim mundi cordes inquit quia ipsidm̃ uidebunt:
Itac & cedentis animalis hominis caliginosas imagines
adserenitatem illam. sinceritatemq: ueniemus
quauidere possimus quod dici non posse uideamus:
nam libello quem dignatus es mittere. simihisit otiũ
facultasq: tribuatur. ad singula respondere
arbitror te cogniturum. tantominus quem que
uestiri lumine ueritatis. quanto magis sibiuid&ur

Expanded text:
qua per uirginem natus est, accipiendum putas, ipse te qua per uirginem natus est, accipiendum putas, ipse te discute et interroga animam tuam, utrum, si in generatione humana deficit. audeat enarrare diuinam. \'noli ergo\', inquis, \'dicere aequalem\'. cur non dicam, quod dixit apostolus? non rapinam, inquit, arbitratus est esse se aequalem deo. etsi enim aequalitatem illam non explicauit humanae menti nondum purgatae, posuit tamen in uerbo, quod in re possit inuenire purgata. demus itaque operam mundando cordi nostro, ut inde exsurgat acies, qua ista uidere ualeamus; beati enim mundicordes, inquit, quia ipsi deum uidebunt. ita excedentes animalis hominis caliginosas imagines ad serenitatem illam sinceritatemque ueniemus, qua uidere possimus, quod dici non posse uideamus. Nam libello, quem dignatus es mittere, si mihi sit otium facultasque tribuatur ad singula respondere, arbitror te cogniturum tanto minus quemque uestiri lumine ueritatis, quanto magis sibi uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
ab codem ergo cogimurꝰ cum factum esse non credere :
Item si sine ipso factum est nihil ipseergonihil est.
quia sine sefactus est. quod si opinari sacrilegum ẽ.
restat ut fateamur non sine se factum eẽ aut factũ ñ ec̃
Non autem sine sefactum eẽ non possumus dicere:
Sienim ipse sefecit. iamerat ante quamfier&. Si aut̃
ad sefaciendum alteri a quofactus est ad iutorium
praebuit. nihil bominus ut se adiuuante ipse fier&
iamerat antequam fier&: Relinquitur itaque
utsine se factussit. Quicquid autem sine illo factuẽ
nihil est. Autnihil est igitur. aut factus non est.
sednon est nihil: factus igitur non est: atsi factus
non est & tamen filius ẽ. sine dubio natus est:
quomodo inquis potuit desolo patrenasi filius
equalis dequonatus est: iam hoc enarrare non
possum : & cedo proph&e dicenti: generationẽ ei:
quis en arrabit: quod situ dehumana generatione

Expanded text:
ab eodem ergo cogimur eum factum esse non credere. ab eodem ergo cogimur eum factum esse non credere. item, si sine ipso factum est nihil, ipse ergo nihil est, quia sine se factus est. quod si opinari sacrilegum est, restat. ut fateamur aut non sine se factum esse aut factum non esse. non autem sine se factum esse non possumus dicere. si enim ipse se fecit, iam erat ante, quam fieret; si autem ad se faciendum alteri, a quo factus est, adiutorium praebuit, nihilo minus, ut se adiuuante ipse fieret. iam erat ante, quam fieret. relinquitur itaque, ut sine se factus sit. quicquid autem sine illo factum est, nihil est. aut nihil est igitur aut factus non est; sed non est nihil, factus igitur non est. at si factus non est et tamen filius est, sine dubio natus est. \'Quo modo\'. inquis, \'potuit de solo patre nasci filius aequalis ei. de quo natus est?\' iam hoc enarrare non possum et cedo prophetae dicenti: Generationem eius quis enarrabit? quod si tu de humana generatione,
Abbreviated transcription (Latin):
factus omnino qm̃ quicquid factĩ̃ est ꝑipsum
factum est : Omnia enim ꝑ ipsum facta sunt. & sine
ipso factum est nihil : miror parum antendi quae
tam &x presse euange lista uoluit intimare . utne¬
minem dissimulare ꝑmitter& : non enim satis fuit
dicere omnia ꝑ ipsum facta sunt. nisi adder&
& sine ipso factum est nihil: A tego quamuis tardus
& nondum d&ersa cacligine saucium mentis oculum
gerens ad intuendam patris & filii in comparabilem
ineffabilemq: praesentiam . tamen hoctota facili¬
tate complector. quod nob̵ in euangelio propterea
pracseminatum ẽ. Non ut hinc conprehenderemus
illam diuinitatẽ. Seduthinc am moneremur.
non oportere nos d&emeraria conprehensione
iacicre : Sienim omnia ꝑ ipsum facta sunt. quicquid
non ꝑ ipsum factum est non est factum: Ipse autem
ꝑsefactus est : Non est igitur factus : & omnia per
ipsum facta esse euangelistae credere cogimur

Expanded text:
factus omnino, quoniam, quicquid factum est. per ipsum factus omnino, quoniam, quicquid factum est. per ipsum factum est; omnia enim per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil. Miror parum adtendi. quae tam expresse euangelista uoluit intimare. ut neminem dissimulare permitteret; non enim satis fuit dicere: Omnia per ipsum facta sunt, nisi adderet: Et sine ipso factum est nihil. at ego quamuis tardus et nondum detersa caligine saucium mentis oculum gerens ad intuendam patris et filii incomparabilem ineffabilemque praestantiam tamen hoc tota facilitate complector. quod nobis in euangelio propterea praeseminatum est, non ut hinc comprehenderemus illam diuinitatem, sed ut hinc admoneremur non oportere nos de temeraria comprehensione iactare. si enim omnia per ipsum facta sunt, quicquid non per ipsum factum est, non est factum. ipse autem per se factus non est; non est igitur factus. et omnia per ipsum facta esse ab euangelista credere cogimur;
Abbreviated transcription (Latin):
tiae uerbis. sed docti spũ. spiritalib spiritalia
comparantes: Anim alis autem homo non ꝑcipit
quae sunt sp̃s di : stultitia est enim illi: magis ergo
tecum sifieri poss& mallem quaerere quousque
appellandus sit animalis homo ut sicum iamtrans¬
cendimus Recte fortasse illa quae supra humanam
mentem atq intellegentiam in commutabiliter manene
aliqua & partenos attigisse gaudeamus: Cauendum
est enim ne propterea uideatur stultum. cum filium
patri audiamus aequalem. quia hominem animalẽ
adhuc agimus de quo dictum est. quod stultitia sunt
illi quaesunt sp̃s dĩ quam quam sane maiestas illa
supra cuncta sublimis abspiritalib: cogitari possit.
anullo autem possit effari. uidere tamen quantũ
arbitror facile est: non eẽ factum ꝑ quem facta sunt
omnia. & sine quo factum est nihil: Sienĩꝑseipsum
factus est. Erat antequam fier& ut fieri ꝑseposs&:
quod certe tanto absurdius dicitur. quanto uanius
cogitatur: Si autem non perse factus est. non est

Expanded text:
itu spiritalibus spiritalia comparantes. animalis autem homo non percipit, quae sunt spiritus dei; stultitia est enim illi. Magis ergo tecum, si fieri posset, mallem quaerere, quousque appellandus sit animalis homo, ut, si eum iam transcendimus, recte fortasse illa, quae supra humanam mentem atque intellegentiam incommutabiliter manent, aliqua ex parte nos attigisse gaudeamus. cauendum est enim, ne propterea uideatur stultum, cum filium patri audiamus aequalem, quia hominem animalem adhuc agimus, de quo dictum est, quod stultitia sunt illi, quae sunt spiritus dei. quamquam sane maiestas illa supra cuncta sublimis ab spiritalibus cogitari possit, a nullo autem possit effari, uidere tamen, quantum arbitror, facile est non esse factum, per quem facta sunt omnia et sine quo factum est nihil. si enim per se ipsum factus est. erat. antequam fieret, ut fieri per se posset, quod certe tanto absurdius dicitur, quanto uanius cogitatur. si autem non per se factus est, non est
Abbreviated transcription (Latin):
quaecum obtime noueris uirbonae. intuere ut coepisti
in ani fastu omnino d&umescens. Ad surge in illum
quinonuento se alleuat conuersos adse. sed certis fidaci
passib: innitentes. atque ascendentes. conlocat in sempi¬
terno fastigio caclestis atque angelicae dignitatis.
perquemte obsecro ut rescribas mihi tuos que omnes
quos insinitentesi. uel in hipponiensi habes ad catholice
eccłe communionem comitter& benignae adhor¬
teris. Incuius gremio &iam patrem tuum laudabi¬
lem & egregium uirum abstegenitum esse cognoui
Quem ut debito meritis ei: a me officio salutes p&o.
& nos uisere non graueris: quod &iam propterrẽ tuã
quam hic habes meliorem apuddm̃ faciendam
non impudenter exposco. Dĩmiseri cordia te circum¬
plectatur. & ab omni iniquitate conseru&: Explicit¬

Expanded text:
Quae cum optime noueris, uir bone, intuere, ut coepisti. Quae cum optime noueris, uir bone, intuere, ut coepisti. inani fastu omnino detumescens adsurge in illum, qui non uentose alleuat conuersos ad se, sed certis fidei pas- » sibus innitentes atque ascendentes conlocat in sempiterno fastigio caelestis atque angelicae dignitatis. per quem te obsecro, ut rescribas mihi tuosque omnes, quos in Sinitensi uel in Hipponiensi habes, ad catholicae ecclesiae communionem comiter et benigne adhorteris. in cuius gremio etiam patrem tuum, laudabilem et egregium uirum, abs te genitum esse cognoui. quem ut debito meritis eius a me officio salutes peto et nos uisere non graueris. quod etiam propter rem tuam, quam hic habes, meliorem apud deum faciendam non inpudenter exposco. dei misericordia te circumplectatur et ab omni iniquitate conseruet. CXII