comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unitatem. quȩ ĩnum̾os ꝑ orbem ꝓplo̾s in unam fidi̾ catholice regulam
cohibet. Uel certe muubilis reciaculoꝵ concatenatio. manifestam omĩũ
sidelium concordram demonstrat. Malo granatoꝵ uero positio int̾nasani¬
mi uirtutes. que ab aliis nequaquam uideri queunt exprimit. pacientiai
uidelicet humilitatem benigntatem modestiam ⁊ cet̾a huiꝰ modi. &. quasi
pulcerrima foris pomoꝵ suꝑsicies apparet. sed inclusa intꝰ granoꝵ non pa
sidei speiac dilectionis. ceteroꝵq animi bonoꝵ gia̾ non cernitui: Eum uero
dictum sit de reciaculis ut tegerent capicella. que erant super su̾mitatem
malogranatoꝵ uidecur iuxta ordinem oꝑisipius. quia malogranata fuȩ¬
rit facta in cuxuitu capicelloꝵ a parde inferiori. acq exeisdem malograna¬
tis ourentur reciacula. quib capitellaex parte aliqua tegerentur. Patet¬

Expanded text:
unitatem, quae innumeros per orbem populos in unam fidei catholicae regulam unitatem, quae innumeros per orbem populos in unam fidei catholicae regulam cohibet. Vel certe mirabilis retiaculorum connexio manifestam omnium fidelium concordiam demonstrat; malorum granatorum vero positio internas animi virtutes, quae ab aliis videri nequaquam queunt, exprimit, patientiam videlicet, humilitatem, benignitatem, modestiam, et caetera hujuscemodi. Et quasi pulcherrima foris pomorum superficies apparet, sed inclusa intus granorum copifidei, spei ac dilectionis, caeterorumque animi bonorum, gratia non cernitur. Cum ergo dictum sit de retiaculis ut tegerent capitella quae erant super summitatem malorum granatorum, videtur juxta ordinem operis illius, quia mala granata fuerint facta in circuitu capitellorum, a parte inferiori, atque ex eisdem malis granatis orirentur retiacula, quibus capitella ex parte aliqua tegerentur. Patet
Abbreviated transcription (Latin):
capitellis adiungit᷑. que erant suꝑ sũmitatem malo granatoꝵ. Malogranatanãq
ponunt᷑ eccħe. que catholico uniꝰ sidi̾ munimi̾e innum̾a electoꝵ agmina solet
includ̾e̾. Potest autem ⁊ uniusciunꝰq iusti uitam moresq de signari. qui uelut
plurima uno cortice grana conplectens multa cogitationũ uircutumq spũaliũ
insignia ne forte defluant. firma fidi̾ ⁊ humilicatis curat uallare custodia.Ø
apto prorsus misterio capita colũnarum malogranatis erant ingyro cir
cundata. quia doctores sed̾s necesse est pͥoꝵ uitam. sidelium ad memoriãᷤ
euocare. eoꝵq semꝑ exemplis actus suos ac sermones omĩ ex parte cõmu¬
nire ne si alit̾ force quam illoꝵ habet regula iuixerunt aut docuerunt
errent. Sicut gͦ reciaculoꝵ admiranda conexio unitatem fidelium q̃ est
in uĩculo pacis. itaetiam malograanata eandem ipsam typice insinuar

Expanded text:
capitellis adjungitur: « Quae erant super summitatem malogranatorum. » Malogranata namque capitellis adjungitur: « Quae erant super summitatem malogranatorum. » Malogranata namque ponuntur Ecclesiae, quae catholico unius fidei munimine innumera electorum agmina solet includere. Potest autem et unusquisque justi vitam moresque designare, qui, velut plurima uno cortice grana, circumplectens multa cogitationum virtutumque spiritalium insignia, ne forte diffluant, firma fidei et humilitatis curat vallare custodia. Et apto prorsus mysterio capita columnarum malocumdata, quia sanctos doctores necesse est priorum vitam fidelium ad memoriam revocare, eorumque exemplis semper actus suos ac sermones omni ex parte communire, ne si aliter forte quam illorum habet regula, vixerint aut docuerint, errent. Sicut ergo retiaculorum admiranda connexio unitatem designat fidelium, quae est in vinculo pacis, ita etiam mala granata eamdem ipsam typice denuntiant
Abbreviated transcription (Latin):
tocoide tota anima tota uirture. et ꝓximum tamꝗͣ nos ipsosamare precipim᷑.
dec uterq ordo ille septem habet uersuum reciacula. quia nec deus absq gra scĩ
sp̾c̾ potest amari nec ꝓximus. Manet namq sententia ueridica. quia caritas di̾
mirum una sine altera ne quaquam ualet habi. Eacta sunt autem reciaculaħ.
ut cegerẽt capitella hoc est undiq ingyrocircundarent. quia omĩs sce̾ script᷑ȩ¬
pagina. cum recte incelligit᷑. gram ꝑ omĩa caritatis. sonat ac pacis. Capitella ⁊ ei
uolumina diuinoꝵ eloquioꝵ. reciacula sunt uincła mutue dilectionis.ꝙ re¬
ciaculis ceguntur capitella. cum sacraeloquia ut ita dixerim dono caritatis
probant᷑. ẽẽ uestita. Nam ⁊⁊ in eis que in scripturis non incelligimꝰ caritas la¬
tet. & ineis que intelligimꝰ caritas late patet. Hene autem de eisdem siue

Expanded text:
t ex tota anima, tota virtute, et proximum tanquam nosipsos amare praecipimur. t ex tota anima, tota virtute, et proximum tanquam nosipsos amare praecipimur. Sed uterque ordo ille septem habet versuum retiacula, quia nec Deus absque gratia Spiritus sancti potest amari, nec proximus. Manet namque sententia veridica, quia charitas Dei mirum una sine altera haberi nequaquam valet. Facta sunt autem retiacula haec, ut tegerent capitella, hoc est undique in gyro circumdarent, quia omnis Scriptpagina, cum recte intelligitur, gratiam per omnia charitatis sonat ac pacis. Capitella enim volumina divinorum eloquiorum retiacula sunt vincula mutuae dilectionis; et retiaculis teguntur capitella, cum sacra eloquia ut ita dixerim dono charitatis undique probantur esse vestita. Nam et in eis quae in Scripturis non intelligimus charitas latet, et in eis quae intelligimus charitas late patet. Bene autem de eisdem retiaculis sive
Abbreviated transcription (Latin):
picello uno. ⁊ septena reciacula in capitello altero. Septenario namq
cum uidisse se diceret agnũ habentem cormia sepctem o oculos septem.
mox exponendo subiũxit. quisunt septem sp̾e̾ dĩ missi inonine̾ terram.
Quod ꝓpħ̃a isayas aꝑciꝰ explicat. cum de nascituro incarne dño loquens. ꝙ rx¬
sp̃̾e scientie in pietatis. ⁊ replebit eum sp̃c cimoris dni. Septena gͦ uersinĩ
retiacula erant in capicello utroq quia pre̾s utriusq cestamenti ꝑ gra̾m uniꝰ
eiusdemq sp̃̾e septimorinis ut essent elech acceꝑunt Et fecit colu̾nas. ⁊ duos ordi¬
nes ꝑ circuitum reciaculoꝵ singlo̾ꝵ ut cegerent capicella. uo quidem ordi¬
nes erant reciaculoꝵ ingiro capitelli. sed ut̾q ordo septemplici uersirum mn̾no
currebat. donec circumacto capitello rursum inseipsum quasi circulo facto re¬
diret. Nec sigura sacram̃ti in abdito est. quare duo sunt ordines reciaculoꝵ.¬

Expanded text:
pitello uno, et septena retiacula in capitello altero. Septenario namquepitello uno, et septena retiacula in capitello altero. Septenario namquecum vidisse se diceret agnum habentem cornua septem, et oculos septem, mox exponendo subjunxit, qui sunt septem spiritus Dei missi in universam terram . Quod propheta Isaias apertius explicat, cum de nascituro in carne Domino loquens, Et reSpiritus scientiae et pietatis, et replebit eum Spiritus timoris Domini . Septena ergo versuum retiacula erant in capitello utroque, et patres utriusque testamenti per gratiam unius ejusdemque Spiritus septiformis, ut essent electi, acceperunt. Et fecit columnas et duos ordines per circuitum retiaculorum singulorum, ut tegerent capitella. Duo quidem ordines erant retiaculorum in gyro capitelli, sed uterque ordo septemplici versuum numero currebat, donec, circumacto capitello, rursum in seipsum, quasi circulo facto, rediret. Haec figura sacramenti in abdito non est, quare duo retiaculo
Abbreviated transcription (Latin):
de quadno canit᷑ in psalmis. Astitit regina a dextristuis inuestitu deaurato cir¬
rundata uarietate. hoc est inuestici fulgide dilectionis circũ amicta uarieca¬
ce diuersoꝵ carismatum. Uel certe multiplex contexio catenarũ. ⁊ retis ex¬
pansio. multifarias electoꝵ ꝑsonas. insinuat. Quecum uerbis scõꝵ p̾dicatoꝵ¬
ãdelit̾ a scultando acq obediendo adherent. quasi colũnarũ capitib suꝑ¬
posite reces ꝙ catenule munculũ sue conerionis eunctis aspectantib p̾bẽt.
n ecate multum secreta ab alterutrum nichilominꝰ unaeademq side ac di¬
lectione sic ad inuicem comũ̾cta. Nam quod ħ coniũctio fr̾na iustoꝵ locis ꝙ tẽ¬
porib disiũctoꝵ adunatione siat donoꝵ spũalium. sequentib qͦ uerbis osten¬
dicur. cum de factura capicelloꝵ adiungit᷑. Septena uersuũ reciacula ĩ ca¬

Expanded text:
de qua Domino canitur in Psalmis: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, cirde qua Domino canitur in Psalmis: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate ; hoc est, in vestitu fulgidae dilectionis circumamicta varietate diversorum charismatum. Vel certe multiplex contextio catenarum, et retis expansio, multifarias electofideliter auscultando atque obediendo adhaerent, quasi columnarum capitibus superpositae retes et catenulae miraculum suae connexioms cunctis aspectantibus praebent.et aetate, multum secreta ad alterutrum, nihilominus una eademque fide ac dilectione sit ad invicem cunjuncta. Nam quod haec conjunctio fraterna justorum locis et temporibus disjunctorum adunatione fiat doni spiritalis, sequentibus quoque verbis ostenditur, cum de factura capitellorum adjungitur: Septena versuum retiacula in ca
Abbreviated transcription (Latin):
giã. Sicq fit ut p̾dicator quisq egregius siuȩ ad iudeos. seu mittendus ad
gentes consona diuinoꝵ e loquioꝵ testimonio confirmatꝰ. certam sidiꝙ oꝑis
rectitudinem absq errore conseruet. nouerit q docens. ꝓferre de chesauro
suo noua & uecera. Uon solum autem destamenta sibi inuicem dininoꝵ sa¬
cramentoꝵ relatione concinunt. sednonĩs qui in eoꝵdem cestamentoꝵ li¬
bris seripticontinent᷑ electi. una side p̾ditai. eademq sunt ad ĩucem caritate
conexi. Unde apte ipsor capitelloꝵ factura subinfert᷑ Et quasi in modũ
retis ⁊ catenarũ sibi ĩuiceni miro oꝑe contextarum. utrumq capitellum co¬
lñnarũ fusile eiat. Quodiin libro paralipomenon ita seriptum est. Nec non
⁊ quasi catenulas in oraculo. & suꝑposuit eas capitib colu̾narũ. Species namq
catenarum .⁊ similitudo retis in capitellis. uarietas est uircutum spualiũ ĩ sẽis.

Expanded text:
gratia. Sicque fit ut praedicator quisque egregius, sive ad Judaeos, seu mittendus ad gentes, consono divinorum eloquiorum testimonio confirmatus, certamen fidei, et operis rectitudinem, absque errore conservet, noveritque docens proferre de thesauro suo nova et vetera. Non solum autem Testamenta sibi invicem divinorum sacramentorum relatione concinunt, sed et omnes qui in eorumdem Testamentorum libris scripti continentur electi, una fide praediti, eademque sunt ad invicem charitate connexi. Unde apte de ipsorum capitellorum factura subinfertur: Et quasi in modum retis, et catenarum sibi invicem miro opere contextarum, utrumque capitellum columnarum fusile erat. Quod in libro Paralipomenon ita scriptum est: Nec non et quasi catenulas in oraculo et superposuit eas capitibus columnarum . Species namque catenarum, similitudo retis in capitellis, varietas est virtutum spiritualium in sanctis,
Abbreviated transcription (Latin):
sationis ac doctrine salutaris eminent. nec sibimetip̃is tantum nodo. sed
sibi ⁊ płibus. prosunt. qui dum corpora sua hostiam uiuentem. scam. do̾
placentem. exibent. sacerdotale profecto ministerium spualit̾ exceroes
Neq enim ep̃is solis ⁊ presb̾is. uerum omĩ dum eccłie loguebat᷑ ap̾s pe¬
trus cumait. Uos autem genus electum regale sacerdocium genssca

Expanded text:
rsarsaet pluribus prosunt. Qui dum corpora sua hostiam viventem, sanctam, Deo placentem exhibent , sacerdotale profecto ministerium spiritaliter exercent. Neque enim episcopis et presbyteris, verum omni Ecclesiae Dei loquebatur apost
Abbreviated transcription (Latin):
quam ubi sundate porticꝰ fuere. Nam sicut iosephus scribit extremȩ
atrioꝵ fabricȩ cum in quadringentis cubitis erecte tantum ad uerticẽ¬
montis usq in quo templum edisicatum est. ꝑuenerunt. ħ quidem de¬
structura templi studioso lectori credidimꝰ intimanda. Uerum ineis
quecumq scriptura sacra referre cõmodum dux̾ siguras misterioꝵ q̃¬
ramus. ceteris per historiȩ cognitionem simplicit̾ utam. E dificium oͦ
cempli intra acrium sacerdõtum. ꝑfectoꝵ in sca eccłia ⁊ sublimium
uitam exprimit uiroꝵ. eoꝵ uidelicet qui ⁊ excellentia uirtutum dño a¬
propinquare. ⁊ aliis uerbo atq oꝑe ducatum solent ostend̾e salutis. Sa¬
cerdos namq ab eo latine nom̃ accepit. quod sacrum p̾b̾e ducatum
minoribi debeat. Quo nomie̾ inscripturis mistice non soli altaris minis
ep̃i iudelicet ⁊ presbit̾i. sed om̃s utiq censent᷑. qui altitudine recte conu̾¬

Expanded text:
quam ubi fundatae porticus fuere. Nam sicut Josephus scribit extremae quam ubi fundatae porticus fuere. Nam sicut Josephus scribit extremae atriorum fabricae cum in quadringentis cubitis essent tantum eremontis, in quo templum aedificatum est, pervenerunt ; haec quidem destructura templi studioso lectori credidimus intimanda. Verum in eis quaecunque Scriptura sacra referre commodum duxit, figuras mysteriorum quaeramus, caeteris per historiae cognitionem simpliciter utamur. Aedificium ergo templi intra atrium sacerdotum, perfectorum in sancta Ecclesia, et sublimium vitam exprimit virorum, eorum videlicet qui et excellentia virtutum Domino appropinquare, et aliis verbo atque opere ducatum solent ostendere salutis. Sacerdos namque ab eo Latine nomen accepit, quod sacrum praebere ducatum minoribus debeat. Quo nomine in Scripturis mystice non soli altaris ministri, episcopi videlicet et presbyteri, sed omnes utique censentur, qui altitudine rectae conve
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad sextum purisicationis diem. ħ ut in pictura cassiodori distĩ¬
didicisse. neq uirum tam eruoitum uoluisse in exemplum legẽdi
ꝓpon̾e. que non ipse prius uera esse cognouisset. ħ sunt loca quoꝵ me¬
munt sup̾mꝰ graduum psalmꝰ.qui ita incipit. Rcce n̾c̾ bndicite dnm
om̃s serui dni. qui statis in domo diũ inacri is domus dñ nrĩ. In his portici¬
rumaliqua dñs sȩdebat docensi quando a temptantib pbariseis mulier
illi adultera iudicanda oblata est. In his inuenit uendentes ⁊⁊ ementes & o¬
ues ⁊ boues ⁊ columbas. hos cum suis mercib eliminauͥt ȩ templo. In his
petrus ⁊ ihoha̾nes claudum inuenientes sanauerunt. ac secum ĩgredi¬
entes in terius ad orandum duxer̃t. In his orabat omĩs multitudo ppłi qñ¬
porticib suis aspectum templi de longȩ aspectantib abscond̾e potuȩ¬
runt. qr locus in quo templum erat. situm multo sublimior erat aqnt

Expanded text:
usque ad sextum purificationis diem. Haec, ut in pictura Cassiodori reperiusque ad sextum purificationis diem. Haec, ut in pictura Cassiodori reperididicisse, neque virum tam eruditum voluisse in exemplum legendi proponere, quod non ipse prius verum esse cognovisset. Haec sunt loca quorum meminit supremus graduum Psalmus, qui ita incipit: Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini, in atriis Domini Dei nostri . In his porticirum aliqua Dominus sedebat docens, quando a tentantibus Pharisaeis mulier illi adultera judicanda oblata est; in his invenit vendentes et ementes oves et boves et columbas, hosque cum suis mercimoniis eliminavit e templo ; in his Petrus et Joannes claudum invenientes sanaverunt, ac secum ingredientes interius ad orandum duxerporticibus suis aspectum templi de longe aspectantibus abscondere potuerunt, quia locus in quo templum erat situm multo sublimior erat,
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorat triplici ordi̾e distinxit. pͥmum udelicet ordine̾ ponens
extra atrium sacerdotum exom̃i parte per quadrum scd̾m. eodem¬
modo extra untimas porticus undiq uersum ingiro. extremũ simi¬
lit̾ ex omi lac̾e pͥoꝵ porticuum in circuitu. Sicq templum criform
edificioꝵ p̾sidio ab omĩ erat parte munitum facto paim̾to sub diuo
int̾ edificia singła de marmore ⁊ parietib domoꝵ interiorib hoc est eis
lupnas erant facti exteriorib uero solidis. Sicq siebat ut structura cen¬
cerdocum sacerdotes purisicati. ⁊ non purisicati. una cum leuitis ⁊ cã¬
torib inacrium sacerdotum intimum ⁊ basilicȩ maioris uiri iudei pu¬
rificati stantes ⁊ orantes sub diuo si serenum esset. si tempestas in portieꝰ
proninas sȩ sȩ recipientes. in exceriꝰ aut̃ atrium mulieres iudeȩ puri¬
ficate. in excremum acrium gentiles qui nuꝑ uenerant ex gentib

Expanded text:
commemorat, triplici ordine distinxit: primum videlicet ordinem ponens commemorat, triplici ordine distinxit: primum videlicet ordinem ponens extra atrium sacerdotum ex ommodo extra intimas porticus, undique versum in gyro; extremum similiter ex omni latere priorum porticuum in circuitu. Sicque templum triformi aedificiorum praesidio ab omni erat parte munitum, facto pavimento sub divo inter aedificia singula de marmore, et parietibus domorum interioribus; hoc est, eis umnis, exterioribus vero solidis. Sicque fiebat ut omnis structura temcerdotum sacerdotes non purificati una cum levitis et cantoribus in intimum atrium basilicae majoris, viri Judaei purificati stantes et orantes sub divo, si serenum esset; si tempestas, in porticus proximas sese recipientes; in exterius autem atrium mulieres Judaeae purificatae; in extremum vero atrium gentiles et Judaei qui nuper venerant ex gentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
narrat. quatinꝰ ab ingressu templi ceteros ꝓhib̾et. ⁊ solis sacerdotib hoc
lic̾e significaret. Frat q illi ianua ad orientalem plagam. ad quamusq
ppłs ho̾stias ⁊ sacrisicia inferebat. inde suscipiendã a sacerdotib ate
ad altare ꝑferenda De exteriori uero atrio quod u̾ba dierum basili¬
cam grandem uocant. ita scribit iosephus. Extrinsecꝰ autem huiꝰ
templi aliam edificauit aulam quadranguli scemate factam. erigẽs
marimas porticus atq latas. ⁊ portas excessas. ⁊ amplas ꝑ quatuor mũ¬
diclimata in eo constituens. quarum singłe ad unum quemq uentum
quatuor angł. lis anltendebant. Ubi aureas ianuas collocauit. ꝙ pau¬
ło post. In hoc sacrarium om̃s ppłi quib purgatio ⁊ obseruatio legitimo¬
rum inerat. introibant. has uero porticus cassiodorus senator inpi
ctura templi quam in pandecte posuit ut ipse inpsalmoꝵ expositiõe

Expanded text:
narrat, quatenus et ab ingressu templi caeteros prohiberet, et solis sacerdotibus hoc narrat, quatenus et ab ingressu templi caeteros prohiberet, et solis sacerdotibus hoc licere significaret. Eratque ei janua ad Orientalem plagam, ad quam usque populus hostias suas et sacrificia inferebat, inde suscipienda a sacerdotibus atque ad altare perferenda. De exteriori vero atrio, quod Verba Dierum basilicam grandem vocant, ita scribit Josephus: « Extrinsecus autem hujus templi aliam aedificavit aulam quadrangulo schemate factam, erigens maximas porticus atque latas, et portas excelsas et amplas per quatuor mundi partes in eo constituens, quarum singulae ad unumquemque ventum quatuor angulis attendebant, ubi aureas, anuas collocavit. » Et paulo post: « In hoc sacrarium omnes populi, quibus purgatio et observatio legitimorum inerat, ictura templi quam in pariete posuit, ut ipse in psalmorum expositione
Abbreviated transcription (Latin):
q uno ordine lignoꝵ cedri. De interiore atrio breuit̾ lo¬
quit᷑ de exteriori prossus cac̾e uidetur. Uerũ: in uerbis die¬
rum utriusq sic mentio ubi ita scriptum est. Lȩcit etiam atri¬
um sacerdocium ⁊ basilicam grandem. ⁊ ostiã inbasilica quȩ¬
tex̃ ere. Atrium gͦ interuis quod uocat᷑ sacerdotum. eoquod
sacerdotesꝙ leuitẽ. in eo ministrarent. ex omĩ parte erat cẽple
circundatum. sed ab oriente unde templi erat ingressus mul
to longius acemplo quam a ceteriscrib plagis secrecum. qr
nimirum in ea plaga idest infacie templi fiebant ministeria
scdꝵ. Ibi altarȩ eneum. ad hostias duo offerenda ibi decem
luteres ad lauandas easdem hostias. ibi mare eneum erat positum
ad lauandas manꝰ pedesq sacerdotum.cumad ministrandum intra¬
rent. Habebat autem hoc atrium tres cubitos alcitudinis ut iose phus

Expanded text:
et uno ordine lignorum cedri. » De interiori atrio breviter loet uno ordine lignorum cedri. » De interiori atrio breviter loquitur, de exteriori prorsus tacere videtur. Verum in verbis dierum utriusque fit mentio, ubi ita scriptum est. « Fecit etiam atrium sacerdotum, et basilicam grandem, et ostiatexit aere . Atrium ergo interius, quod vocatur sacerdotum, eo quod sacerdotes et Levitae in eo ministrarent, ex omni parte erat templo circumdatum, sed ab Oriente, unde templi erat ingreto longius a templo quam a caeteris tribus plagis secretum, quia nimirum in ea plaga, id est, in facie templi fiebant ministeria sanctorum. Ibi altare aeneum ad hostias Domino offerendas; ibi decem luteres ad lavandas easdem hostias; ibi mare aeneum erat positum ad lavandas manus pedesque sacerdotum, cum ad ministrandum intrarent. Habebat autem hoc atrium tres cubitos altitudinis, ut Josephus
Abbreviated transcription (Latin):
ueraciter unus per omnia ⁊ continuatim extentus paries uideretur
unum decoris grãm pretendens aliud misterii dispensatonem prefi¬
gurans. Quod uero descriptis templi ostiis sequit᷑. ⁊ sculpsit in¬
eis cherubin ⁊ palmas ⁊ celaturas ualde ꝓminentes. oꝑint q
onnĩa lãmin is aureis. oꝑe quadro ad regulam iam supra expo¬
situm est. quia ⁊ in parietib domus q in ostus interiorib eedem
picture siue celature sunt facte. Patetq ratio figure quare e¬
asdem ipsas picturas ⁊ celaturas. eosdem cherubin pͥmatempli
ianua quos ⁊ interior recipiat. quia nimirum archana eadem
sidei spei ⁊ caritatis. quȩ sublimes quiq ac ꝑfecti sublimit̾ ca
piunt queq om̃s ȩlecti in celis plenȩ in diuina uisione ꝑcipi¬
unt etiam catecizandis rudib pro suo euiq captu discenda &
confirmãda tradunt᷑. quatinus sacris iniciati misterus. qnͣq &̃

Expanded text:
veraciter unus per omnia et continuatim extentus paries videretur, veraciter unus per omnia et continuatim extentus paries videretur, unum decoris gratia praetendens, aliud mysterii dispensatione praefigurans. Quod vero, descriptis templi ostiis, sequitur: « Et sculpsit cherubim, et palmas et caelaturas valde eminentes, operuitque omnia laminis aureis, opere quadro ad regulam, » quia nisitum est, quia in parietibus domus et in ostiis interioribus eaedem picturae sive caelaturae sunt factae; patetque ratio figurae, quare easdem ipsas picturas et caelaturas, eosdemque Cherubim prima templi janua quos et interior recipiat: quia nimirum eadem arcana fidei, spei et charitatis, quae supiunt, quaeque omnes electi plene divina visione percipiunt, etiam catechizandis rudibus pro suo cuique captu discenda et confitenda traduntur: quatenus sacris initiati mysteriis, quandoqu
Abbreviated transcription (Latin):
Des dx ostior figura p̃ro modulo nr̃o sequentes prũm uestigia
difseriuimꝰ. uerum̃ uocta formam oꝑis. decoris grã prouisum
estius in uno eodemꝙ templi ingressu. duo essent ostia. Ne¬
cesse ⁊ enim erat parietes domus. quȩ centum. uginti cubitos
habebant in alticudine non nullos etiam cubitos grossitudinis
haberx In cuius nimirũ grossidinis extrema parcę ostia erant
affixa. ita ut equalȩ parieti esset ostium utrumq. ⁊ siue intꝰ
siue foris cemplum quisq positus ostium inspiceret. unus ei pei
omĩa paries e̾ę̾ uideret᷑. Similit̾ ⁊ cedrinus paries cum uigenoꝵ
in longitudie ⁊ alticudine esset cubitoꝵ non paruam & ip̃e de¬
buic ħab̾e grossicudinem. Qua ꝓpt̾ ⁊ in huiꝰ ingressu duo facta
sunt ostia. ut uidelicet ab utroq latere hoc e̾ ⁊ intus ⁊ foris equale pari¬
eti ostium pateret: ⁊ qm̃ easdem picturas ostium quas ⁊ paries habebat

Expanded text:
Haec de ostiorum figura pro modulo nostro, sequentes Patrum vestigia, Haec de ostiorum figura pro modulo nostro, sequentes Patrum vestigia, disseruimus. Verum juxta formam ipsius operis decoris gratia provisum est ut in uno eodemque templi ingressu duo essent ostia. Necesse etenim erat parietes domus, qui centum viginti cubitos habebant in altitudine, nonnullos etiam crassitudinis cubitos habere, in cujus nimirum crassitudinis extrema parte ostia erant affixa, ita ut aequale parieti esset ostium utrumque, ut sive intus, sive foris templum quisque positus ostium inspiceret, unus ei per omnia paries esse videretur. Similiter et cedrinus paries cum vicenorum in longitudine et altitudine esset cubitorum, non parvam et ipse debuit habere crassitudinem. Quapropter et in hujus ingressu duo facta sunt ostia, ut videlicet ab utroque latere, hoc est, et intus et foris aequale parieti ostium pateret. Et quoniam easdem picturas ostium, quas et paries, habebat,
Abbreviated transcription (Latin):
domin prions introitu ia erant duo ostia ut duplũ esset utrũq
oe nunirum in p̾senti eceli̾a talem nos ingredi. ac duce uitam ne¬
pesse est. inqua dilectionem di ⁊ ꝓximi. ꝑfidem ⁊ dilectionem. ꝑ
pacientiam ⁊ benignitatem seruemus. in futura autem uita ubi
deum ⁊ piorimos mn luce et̾ne beatitudinis uidebimus. eadem
utiꝙs dilectione gemina. absq ullo prossus labore. ĩmo in magna
multicudĩe diuinẽ dulcedinis aruemur. Unde apte introitus in¬
troitus interiorisdomus. duo quidem ostia. sed ħ simplicia habe
bat: ⁊ Ionenim ibi fides necessaria est. ubi ea quȩ nũe credimus.
nc sꝑamus. omĩa manifesta luce uidȩbimꝰ. Non est labor oꝑũ
necessaris. ubi mercede ppetua eoꝵ que hic laboramꝰ donabi¬
mu. non necessaria pacientia. ubi nemo aliquid ad nersi u rogat.
Non munificentia benignitatis. ubi nemo indiget opusest.

Expanded text:
domus prioris introitu ita erant duo ostia, ut duplex esset utrumque, domus prioris introitu ita erant duo ostia, ut duplex esset utrumque, quia nimirum in praesenti ecclesia talem nos ingredi ac ducere vitam necesse est, in qua dilectionem Dei et proximi per fidem et operationem, per patientiam et benignitatem, servemus. In futura autem vita, ubi Deum et proximos in luce aeternae beatitudinis videbimus, eadem utique dilectione gemina, absque ullo prorsus labore, imo in magna requie, multitudine divinae dulcedinis fruemur. Unde apte introitus domus interiobat. Non enim ibi fides necessaria est, ubi ea quae nunc credimus ac speramus, omnia manifesta luce videbimus. Non labor operum necessarius, ubi mercede perpetua eorum quae hic laboramus donabimur. Non necessaria patientia, ubi nemo adversi aliquid irrogat. Non munificentia benignitatis, ubi nemo indiget, opus est.
Abbreviated transcription (Latin):
clesie. magis magisꝙ pateseit. ut quo amplius his habundemꝰ. eo
uerius sco̾ꝵ cetib associem᷑. sicudetiam diuisio rubri marit ꝑ quã
ppłsoei egiptium ꝑsequentem euasit. non diuisionem unici bapcisma¬
tis sed aptionem pocius signisicauit. qua extinctis peccatis om̃ib ad li¬
tus ⁊ solit udinem traneamiis uitutum. Uel certȩ ostium quod se¬
imuncem cenebat aꝑitui. cum ꝑ ministerium p̃dicatoris discernitur.
quid ꝓprie ad cognitionem fidei.quid ad uiuendi casticatem ꝑtineat.
que tam̃ a sua utiaq nequeunt conenone seꝑari. quantum distet
inter proxmoꝵ mola toleraie. ⁊ eis nr̃a bona commodarȩ cum
hec certissiẽ soleant in uno eodemq cordȩ ꝑfectoꝵ indilłolubilia
pian̾e ei otandum sane quod in ingressu oracłi duo quidem ostia
fuitse dieunt᷑ sed hec duplicia fuisse nondicunt᷑. intempli u io est

Expanded text:
clesiae magis patescit, ut quo his amplius abundemus, eo clesiae magis patescit, ut quo his amplius abundemus, eo verius sanctorum coetibus associemur: sicut etiam divisio Rubri maris, per quam populus Dei Aegyptum persequentem evasit, non divisionem unici baptismatis, sed apertionem potius signavit qua, exstinctis peccatis omnibus, ad littus ac solitudinem transeamus virtutum. Vel certe ostium quod invicem se tenet aperitur, cum post ministerium praedicatoris discernitur quid proprie ad cognitionequae tamen utraque a sua nequeunt connexione separari; quantum distet inter se proximorum mala tolerare, et eis nostra bona commendare, cum haec certissime soleant in uno eodemque corde perfectorum indissolubilia permanere. Notandum sane, quod in ingressu oraculi duo quidem ostia fuisse dicuntur, sed haec duplicia fuisse non dicuntur; in templi vero, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
ctet᷑ uobis. date ⁊ dabit᷑ uob̾. Dimictice in iurias ledentib uos. dati
subsidia piecatis eis quib laxatis iniurias. Qualem nob inpendere
ostium duplex erat. quia dilectio utraq gemino ordine ꝑfieitur.
Ucrumq se inuicem cenens aꝑiebat᷑. quĩa iuncte sunt uirtutes.
neq ab inuicem queunt diuidi. Nam neq sides sine oꝑib. neꝙ
sine fide dõ possunt oꝑabona plac̾e. Neq item inuirias ferre
sufficit. quiei quem tolerat. etiam ea qͥ necesse habet cum possit
ministrare concempnit. Neq enim qui sustantiam mundi habu¬
erit sac est de hac egenti proximo dare. sinonetiam eas quas sibi
forte irrogauerit molestias. sincero ex cordȩ remittit. Quod enim
de utioo illo ostio dicit᷑. quia se inuicem tenensoꝑiebat᷑. non hec a¬
tio seꝑationem ab inuicem spũalium de signat untutum. sed hoc
pocius indieat quod ꝑ harum comũctionem ingressus nobis sc̃e ec¬

Expanded text:
ttetur vobis; date, et dabitur vobis . Dimittite injurias laedentibus vos, date ttetur vobis; date, et dabitur vobis . Dimittite injurias laedentibus vos, date subsidia pietatis eis quibus laxatis injurias Qualem nos impendere ostium duplex erat, et dilectio utraque gemino ordine perficitur. Utrumque se invicem tenens aperiebatur, quia junctae sunt virtutes, neque ab invicem queunt dividi. Nam neque fides sine operibus, neque sine fide possunt opera bona placere. Neque item injurias ferre sufficit, qui ei quem tolerat etiam quae necesse habet, cum posset, ministrare contempsit; neque ei qui substantiam mundi habuerit, sat est de hac egenti proximo dare, si non eas quas sibi forte irrogaverit molestias sincero ex corde remittit. Quod enim de utroque illo ostio dicitur, quia se invicem tenens aperiebatur, non haec apertio separationem ab invicem spiritualium designat virtutum; sed hoc potius indicat, quod per harum conjunctionem ingressus nobis sanctae Ec
Abbreviated transcription (Latin):
forticudimi oꝑam dare inuemiamur. & qm̃ quisq prudentia ac̃ forto
dei ⁊ proximi. Que bene altrinseciis facta esse dicuntur. quia adĩ¬
uicem se respiciunt. adeo ut una sine altera nequaquam possit ha¬
iterum dicit qui nondiligit frẽm suum quem uidet. deum quem
non iudet quomͦ potest dilig̾e: Unde recte ostium exterius dile
dignitate sublimior. & ꝑ illam ad hanc intratur. quia in amore
primi discitur. qualit̾ amari condicor debeat. trumq autẽ
õstium duplex erat. ⁊ se inuicem cenens aꝑiebat᷑. quia in utraq¬
dilectione duo sunt que principalit̾ obseruari debent. Indilec¬
tione ⁊ enimd̾i sidem ueritatis. ⁊ puritatem uecesse est habeamꝰ.
bone oꝑationis. sine side enim inpossibile est plac̾e deo. ⁊ fides sinȩ
oꝑib mortua est. In amore. autem fr̃nitatis pacientia est ⁊ benigni¬
uidelic ad tolerandas molestias iniuriasq proximoꝵ. benigna uero
ad dimittendum ex corde. ⁊ bñ faciendum eis quoꝵ in uirias sustur.

Expanded text:
fortitudini operam dare inveniamur; et quia quisquis prudentia ac fortituDei et proximi. Quae bene altrinsecus facta esse dicitur, quia ad invicem respiciunt, adeo ut una sine altera nequaquam possit haiterum dicitur: Qui non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt, quomodo potest diligere ? Unde recte ostium exterius dilecdignitate sublimior; et per illam ad hanc intratur, quia in amore proximi discitur qualiter amari Conditor debeat. Utrumque autem ostium duplex erat, et se invicem tenens aperiebatdilectione duo sunt, quae principaliter observare debemus. In dilectione etenim Dei, fidem veritatis et puritatem necesse est habeamus bonae operationis. Sine fide enim impossibile est placere Deo; et fides sine operibus mortua est; in amore autem fraternitatis patientia est et benignit . Patiens videlicet ad tolerandas molestias injuriasque proximorum; benigna vero ad dimittendum ex corde, et benefaciendum eis quorum injurias sustinet
Abbreviated transcription (Latin):
temad intelligendos eoꝵ quib p̾lati sunt errores. Fecit qͦ mare fusile decemeubi¬
toꝵ a labio usꝙ ad labium. totum rotundum ineneuitu. Mare hoc fusile infiguram
lauacri salutaris quo in remissionem peccatoꝵ emundam᷑ factum est. Namq sac̾¬
doces in eo lauabant᷑. ut uerba dierum aperte testant᷑. Sacerdocesaũ om̃s constat e
lectos cypice in script᷑is uocari. eoquod sint menbra sũmi sacerdocis. dñ mli ihu xp̃.
in quo pͥus ꝑ extinctionẽ egiptioꝵ ⁊ ppłi dei lib̾ationem. baptismi forma p̾cescit. expo
⁊ uite nobis mundiciam querit in hoc seło. & uite nob̾ et̾ne glãm ꝓmiteit ĩ fucuro.
Quod utrumq in mari eneo una sententia designat᷑. cum esse dece̾ cubitoꝵ a labie
usq ad labtum ꝑhibet᷑. Decem namq p̾ceptis in lege dñs omĩa que fac̾e debeamꝰ

Expanded text:
tem ad intelligendos, eorum quibus praelati sunt, errores. « Fecit quoque mare fusile decem cubitem ad intelligendos, eorum quibus praelati sunt, errores. « Fecit quoque mare fusile decem cubitorum, a labio usque ad labium rotundum in circuitu. » Mare hoc fusile in figuram lavacri salutaris quo in remissionem peccatorum emundamur factum est. Namque sacerdotes in ea lavabantur, ut Verba dierum aperte testantur. Sacerdotes autem constat omnes electos typice in Scripturis vocari, eo quod sint membra summi sacerdotis Domini nostri Jesuin quo prius per exstinctionem Aegyptiorum, et populi Dei liberationem baptismi forma praecessit. Expon vitae nobis munditiem quaerit in hoc saeculo, et vitae nobis aeternae gloriam promittit in futuro: quod utrumque in mari hoc aeneo una sententia designatur, cum esse decem cubitorum a labio usque ad labium perhibetur. Decem namque praeceptis in lege Dominus omnia quae facere debeamus
Abbreviated transcription (Latin):
F t staciit duas colũnas inporticutempli. Cum statuisset colũnam dexci¬
pͣdiximus. expͥmic siguram doctoꝵ. qui pͥmitiuam in iherosolimis insi¬
cuerunt eccłiam. secunda. eoꝵ qui ad p̾dicandum gentib destinati sũ .
Uelcerce dextera colu̾na eos significat. qui uenturum in carne dnĩm
ꝓpħando p̃dixerant. secunda illos quihune iam uenisse os mũdum suo
sanguine redemisse cestant᷑. & aptȩ uocabulo simili ambe censebantu
cum una firmitas. altera in robore dictaest. ut una sidĩ ⁊ oꝑis forcitu¬
do cunctis inesse doctorib monstͣret᷑. nr̃iq temporis ineitia notaret᷑¬
ubi se non nulli doctores. sacerdotes. ⁊ colu̾nas domꝰdĩ uidi acq appellari
uolunt cum nicħ̾ inse prorsus sirme siõĩ ad comtẽpnendas scli põpas
ac desid̾anda bona iniuisibilia. nich habeant roboris ad corrigendos nicħ industrie sal¬

Expanded text:
. Et statuit duas columnas in porticu templi. Cum statuisset columnam dexte. Et statuit duas columnas in porticu templi. Cum statuisset columnam dextepra diximus, exprimit figuram doctorum qui primitivam in Hierosolymis instituerunt Ecclesiam; secunda, eorum qui ad praedicandum gentibus destinati sunt. Vel certe dextera columna eos significat qui venturum in carne Dominum prophetando praedixerant; secunda, illos qui hunc jam venisse, et mundum suo sanguine redemisse, testantur. Et apte vocabulo simili ambae censebantur columnae, cum una firmitas, altera in robore dicta est; ut una fidei et operis fortitudo cunctis inesse doctoribus monstraretur, nostrique temporis inertia notaretubi se nonnulli doctores, sacerdotes, et columnas domus Dei videri atque appellari volunt: cum nihil in se prorsus firmae fidei et ad contemnendas saeculi pompas, ac desideranda bona invisibilia, nihil habeant roboris, ad corrigendos, nihil industriae, sal
Abbreviated transcription (Latin):
non ñꝗ non inet̃ne beatituoinis sigura poni consueuit. duplicat᷑ aũhic num̾us
malogranatoꝵ in cireuitu eapicelli. se̾di. ut insinuet᷑ mistice quod ut̾riusq ppłe
adunandus in ꝓp̃o ad et̾ne uite sit incroducendus eoronam. Eui sigure conue¬
nit hoc quod de apłis post resurrectionem dni piscantib scriptum est. cum ipm̃
in lictore stantem uiderent. Non enim longe erant a terra. sed quasi cubitis di¬
centistrahentes rete piscium. Perducentos aucem cubitos rete plenum magns
piscib discipłi ad diũ crahunt effectum sue resurrectionis iam liteore monstrant
cum sc̃i p̃dicatores ⁊ uideis & gentib uerbum sidĩ comictunt. atq utriusq pps
ꝑdueunt. Cuxuitꝰ gͦ capitelli sec̃di ducentos ht ordines malogͣnatoꝵ. cumsu¬
blimitas regni celestis utriusq ppłi electos in una beatitudimsarce colligit¬

Expanded text:
nonnumquam in aeternae beatitudinis figura poni consuevit. Duplicatur autem hic numerus nonnumquam in aeternae beatitudinis figura poni consuevit. Duplicatur autem hic numerus malogranatorum in circuitu capitelli secundi, ut insinuetur mystice quod utriusque Testamenti populus adunandus in Christo, ad aeternae vitae sit introducendus coronam. Cui figurae convenit hoc quod de apostolis post resurrectionem Domini piscantibus scriptum est, eum ipsum in littore stantem viderent: Non enim longe erant a terra, sed quasi cubitis ducentis, trahentes rete piscium ; per ducentos etenim cubitos rete plenum magnis piscibus discipuli ad Dominum trahunt, effectum suae resurrectionis in littore jam monstrantem: cum sancti praedicatores et Judaeis et gentibus verbum fidei coperducunt. Circuitus ergo capitelli secundi ducentos habet ordines malorum granatorum, cum sublimitas regni coelestis, utriusque populi electos in una beatitudinis arce colligit
Abbreviated transcription (Latin):
Sõiunis gͦ ibi ei it bñdictio omium electoꝵ. at tam pro distincta oꝑum¬
q ualitate multe sunt mansiones beatoꝵ in una eademq domo pr̾iset᷑¬
na incelis. Quod in harum ꝙͦ factura colu̾narum mistice reor ȩȩ desig¬
natum cum dicit᷑. O rursum alia capitella in sũmitate colu̾narum desuꝑ iurta
mensuram colũne contͣ reciacula. Iurta mensuram quppe colũne fiunt capitella
desuꝑ. cum sc̃i doctores i̾mo oñs iusti eoydem doctoꝵ uestigia sequentes. p̃mia su¬
ꝑne beatitudinis scd̾m merita pie recipiunt recributionis. oꝑationis. Contͣ reci¬
acula qͦ sunt eadem capitella. quia uixea modum dilechonis qua sibi ad inucem
ris coniunget᷑ incelis. Uerum quia eadem suꝑnoꝵ societas ciuium. ut riusq ipħi
fidelib cribuit᷑. recte subiungit᷑. Malogranatoꝵ autem ducenti ordines incireuitu
typum cen̾e. Centenarius uero num̾us quiad dexteram manum pͥmꝰ ꝑuenit.

Expanded text:
ommunis ergo ibi benedictio omnium erit electorum; attamen pro distincta qualitate operum multae sunt mansiones beatorum in una eademque domo Patris aeterna in coelis. Quod in harum quoque factura columnarum mystice reor esse designatum, cum dicitur, Et rursum alia capitella in summitate columnarum desuper. Juxta mensdesuper, cum sancti doctores, imo omnes justi, eorumdem doctorum vestigia sequentes, praemia supernae retributionis, secundum merita piae recipiunt operationis. Contra retiacula quoque fiunt eadem capitella, quia juxta modum dilectionis, qua sibi ad invicemris conjungetur in coelis. Verum quod eadem supernorum societas civium utriusque populi fidelibus tribuitur, recte subjungitur: Malorum granatorum autem ducenti ordines erant in circuitu typum tenere. Centenarius vero numerus, qui ad dexteram manum primus pervenit,
Abbreviated transcription (Latin):
in eo dierum num̾o mundus sit factꝰ. luce clariꝰ est. Ft tria ꝑ sex mul¬
tiplicant᷑. cum iustuser fide uiuit. cognitionemq eredulitatis exx

Expanded text:
in eo dierum numero mundus sit factus, luce clarius est. Et tria per sex mulin eo dierum numero mundus sit factus, luce clarius est. Et tria per sex multiplicantur, cum justus ex fide vivit, et cognitionem piae credulita
Abbreviated transcription (Latin):
legalis quisq seua rigore gentilitatis ad fidem eygłisuenerit. habeat
paratos eos qui sibi iter salutis ⁊ uerbo demonstrent ⁊ exemplo. Uel
certe qi de eis colũpnis in libro paralipomenon ita scriptum est. Ipsas
colũpnas posuit in uestibulo templi unama dextris. n alterama si¬
nstris. ideo sunt facte due columpne atq ita disposite ut nobis ⁊ ĩ
prosꝑis ⁊ in adu̾sis ingressum patrie celestis ante oculos mentis habe̾¬
dum ẽẽ doceant. hĩne ⁊ enĩ paulus colũpna utiq domꝰ dnĩ excellen¬
tissima. ꝑ arma iusticie nos aͦdeitris ⁊ a sinistris cõmuniendos ẽẽ si¬
is suoꝵq sedulis hortat᷑ exemplis. ut nec prosꝑis delectati ne asꝑis
gradiendum est. ulla in parte declinemꝰ. Notandum sane in hac
sententia paralipomenon quam posui quod eadem porticus templi
etiam uestibulum templi uocabat᷑. ⁊ quod in propħis legimꝰ int̾ uesti¬

Expanded text:
legalis quisque, sive ex rigore gentilitatis ad fidem Evangelii venerit, habeat legalis quisque, sive ex rigore gentilitatis ad fidem Evangelii venerit, habeat paratos eos qui sibi iter salutis et verbo demonstrent et exemplo. Vel certe, quia de eisdem columnis in libro Paralipomenon ita scriptum est: « Ipsasque columnas posuit in vestibulo templi, unam a dextris et alteram a sinistris , » ideo sunt duae factae columnae atque ita dispositae, ut nobis et in prosperis et in adversis ingressum patriae coelestis ante oculos mentis habendum esse doceant: hinc enim Paulus, columna utique domus Domini excellentissima, per arma justitiae nos a dextris et a sinistris communiendos esse suis suorumque sedulis hortatur exemplis: ut nec prosperis delectati, nec frgradiendum est, ulla in parte declinemus. Notandum sane in hac sententia Paralipomenon quam posui, quod eadem porticus templi etiam vestibulum templi vocabatur; et quod in prophetis legimus, inter vesti
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ colũpne gͣe̾ dextras mͥ dederunt ⁊ barnabe societatis. ut nos inge̾¬
tib. illi autem inꝰ cͤoncisionȩ. Quib u̾bis quasi expon̾e ui det᷑ misteriũ
colunpnarum materialium. ⁊ quid iudelicet sigurauerunt. ꝙ quare
due sunt factȩ. Apłos namq ⁊ doctores cunctos sp̃uales significant. for¬
tes nimirum side ⁊ oꝑe &. contemplationȩ ad suꝑna erectos. due sũt
autem ut ⁊ gentes ⁊ circuncisionem p̾dicando in eccłiam introducãt
Itabant inporticu ante fores templi ⁊ ingressum illiꝰ suo decoae ac
pulcritudine ex utͣq parcȩ mirabilit̾ ornabant. Ostium autem tẽpli
dns est. quia nemo uenit ad pre̾m nͥ ꝑ ipsum. ⁊ sic̾ alibi dicit. Egosũ
ostium. siquis ꝑ mȩ introierit saluabit᷑. Quod udelicet ostium colũ¬
ne ab ursoq lad̾e coram posice circunstant. cum ministri sermonis
utriq ppło incroitum regni celestis ostendunt. ut siue aluce sciem

Expanded text:
antur columnae esse, dextras dederunt mihi et Barnabae societatis: ut nos in gentibus, illi autem in circumcisione . Quibus verbis quasi exponere videtur mysterium columnarum materialium, et quid videlicet figuraverint, et quare duae sint factae. Apostolos namque et doctores cunctos sptes nimirum fide atque opere, et contemplatione ad superna erectos. Duae sunt autem, ut et gentes et circumcisionem praedicando in Ecclesiam introducant. Stabant in porticu ante fores templi, et ingressum illius suo decore ac pulchritudine, ex utraque parte mirabiliter ornabant. Ostium autem templi Dominus est, quia nemo venit ad Patrem nisi per ipsum . Et sicut alibi dicitur: « Ego sum ostium, per me si quis introierit, salvabitur . » Quod videlicet ostium columnae ab utroque latere coram positae circumstant, cum ministri sermonis utrique populo introitum regni coelestis ostendunt; ut sive a luce scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
prib tuis naci sunt tibi silii. costitues eos principes suꝑ ome̾m terram. fecit
autem hyram ome opus salomonis. quia umirum doctores sc̃i dum sidȩ
uiam ueritatis aꝑiunt. quos intꝰ illustrando ipse ad uitam p̾ordinaũ et̾nam.
Ego inꝗͥ plantaui opollo rigauit. deus autem incrementum dedic. fecit
autem opus ex ere. quia illis cõmitt̾e uerbum querit. doctor strenuus.
qui hoc piȩ susciꝑe ac ꝑseuerant̾ custodire desiderenti quiq aliis p̾dicã
do latius diffamare. queqi pĩ didicerunt recta sacagunt. Aeris namos
metallum ualde ẽx̾ durabile constat. atq omĩmodo sonoꝵ. Et sixͣ duas

Expanded text:
patribus tuis nati sunt tibi filii, constitues eos principes super ompatribus tuis nati sunt tibi filii, constitues eos principes super omautem Hiram omne opus Salomonis, quia nimirum doctores sancti dum miniviam veritatis aperiunt, quos intus illustrando ipse ad vitam praeordinavit aeternam. Ego inquit plantavi, Apollo rigavit, Deus autem incrementum dedit . Fecit autem opus ex aere, quia illis committere verbum quaerit doctor strenuus, qui pie suscipere ac perseveranter custodire desiderant, quique etiam aliis praedicando latius diffamare quaecunque ipsi didicerunt recte satagunt. Aeris namque metallum valde esse durabile constat, atque omnimodo sonorum. CAPUT XVIII De
Abbreviated transcription (Latin):
septimo dedicatum fuissȩ. Uisit qͦ rex salomon ⁊ culit yram de cyro filium¬
mulieris iudue de cribu neptalim pre tyrio artificem erarium ⁊ plenum
sopientia & incelligentia ⁊ doctrina.ad faciendum om̃e opusex erȩ. Quicũ
uenisset ad regem salomonem. fecit omĩe opuseius. Et hoc misteru gĩa fa¬
ctum est. Artifex quippe cyrius quem adiucorem salomon assumpsit oꝑis.
electos de gentib uerbi nunistros significat. Qui indelicet arcisex pulre
dicit᷑. quia filiuserat mulieris uidue de iłrł. in qua ꝑsona solet non ñꝗͣ.
ta resurrex̾. atquicelos ascendens. eam interim asȩ peregrinan tem reli̾qͥt
interris. Non autem laborandum in exponendo quomodo huniꝰ uidue filii sĩt
sci p̾dicatores. cum om̃s electi uiri tum se filios fatent᷑ eccli̾e cum etiam de
eisdem p̾dicatorib noui testaienti specialit̾ ei ꝓmittat᷑. dicente ꝓpħ̾a. Pro

Expanded text:
septimo mense dedicatum fuisse. Misit quoque rex Salomon, et tulit Hiram de septimo mense dedicatum fuisse. Misit quoque rex Salomon, et tulit Hiram de mulieris viduae, et ex tribu Nepthalim, patre Tyrio, artificem aerarium, plenum sapientia, et intelligentia et doctrina, ad faciendum omne opus ex aere. Qui cum venisset ad regem Salomonem, fecit omne opus ejus . Et hoc mysterii gratia factum est. Artifex quippe Tyrius, quem adjutorem Salomon assumpsit, operis electos de gentibus verbi ministros significat; qui videlicet artifex pulchre dicitur, quia filius erat mulieris viduae de Israel. In qua persona solet nonnunquam ta resurrexit, atque in coelos ascendens, eam interim a se peregrinantem reliquit in terris. Non autem laborandum in explanando, quomodo hujus viduae filii sint sancti praedicatores, cum omnes electi viritim se filios esse fateantur Ecclesiae, cum etiam de eisdem praedicatoribus novi testamenti specialiter promittatur, dicente propheta: Pro
Abbreviated transcription (Latin):
se anni octaui ꝑfecerit. sed usq ad septimum mensem annino¬
iii dedieationem ꝑfecti distulerit. Undȩ uerum simils poenisuu¬
det᷑ domũ septem annis ac septem mensib edificatam. ita ut eode̾
mense septimo sit de dicationis celebrata sollempnitas. ac die uigȩ¬
simo tercio ip̃iꝰ mensis ut uerba dierum narrant ppłm salomon ad
tabnacłã sua dimiserit. sicq post unam septimanam ad ueniencȩ
mense octauo ꝑfecta inuenta sic domusdnĩ ⁊ oꝑib eius uidelicet
uniuersis ⁊ ip̃a dedicatione prius con pleta. nisi fortȩ putandum est
post declicatum templum aliquid adhuc utensilium u ministeria
eius additum fuissȩ usq ad ingressum octami mensis accelerantȩ
rege ut omĩno mense septimo qui erat cotꝰ sollempnis templum
dedicetur acq ita uerum reꝑi at᷑. utrumq ⁊ templum uidelicet
octauo mense ĩomĩ oꝑe suo ⁊ ĩ uniu̾sis utensilib ꝑfectum ⁊ ipsum

Expanded text:
 anni perfecerit, sed usque ad septimum anni noni mensem dedicationem perfecti distulerit. Unde potius verisimile videtur, domum septem annis ac septem mensibus aedificatam, ita ut eodem mense septimo dedicationis sit celebrata solemnitas, ac die vicesimo tertio ipsius mensis, ut Verba Dierum narrant , populos Salomon ad tabernacula sua dimiserit; sicque post unam septimanam adveniente mense octavo, perfecta inventa sit domus Domini, et operibus videlicet ejus universis, et ipsa dedicatione prius completa. Nisi forte putandupost dedicatum templum aliquid adhuc utensiliorum in ministeria ejus additum fuisse, usque ad ingressum octavi mensis, accelerante rege, ut omnino mense septimo, qui totus erat solemnis, templum dedicaretur; atque ita verum reperiatur utrumque, et templum videlicet octavo mense in omni opere suo atque utensilibus perfectum, et ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
sȩ ꝑfecta est domus dñi in omĩ oꝑe suo ⁊ ĩ umu̾sis utensilib eius. ad fu¬
curum scłm diemq iudicu ꝑtinet. quando ad tantam ꝑfecnonem sc̃đ
ecclia ꝑueniet. ut quidei ampliꝰ addi possit inueniri non possit. Habebit
enim cunc quod ꝓiꝰ illȩ desiderator supplex a dno querebat dicens.
Domine ostende  pre̾m ⁊ susficit nob̾. Constac enim quia dies iudicĩ
seꝑe inscripturis octonario num̾o tipice expͥmit᷑. eo quod hoc scłm
quod septem dieb currit sequat᷑. Undȩ ⁊ ppħa psalmꝰ citulum pi

Expanded text:
ecta est domus in omni opere suo, et in universis utensilibus, ad futurum saeculum diemque judicii pertinet, quando ad tantam jam perfectionem sancta Ecclesia perveniet, ut quid ei amplius addi possit, inveniri non possit: habebit enim tunc quod pius ille desiderator supplex a Domino quaerebat dicens: Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis : constat enim quia dies judicii saepe in Scripturis octonario numero typice exprimitur, eo quod hoc saeculum, quod septem diebus currit, sequatur; unde et propheta psalmi titulum pro