comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatus sit.: Ad quod dñs. & non uidebi
inquit głam dñi. Rursum ꝓpħa. Eacali¬
manus tua ad ꝑcutiendũ. & ñ uidean
głam tuam. quã ñ merent᷑ aspicere. il
qđ dñs. uideant magis & confundant.
Rursum ꝓpħa. Dñe pacem da nobis e pss¬
side nos qui tui nominis recordamur.
Impii ce suꝑbi non uiuant. nec resurgant
in gła. sed contere omnẽ memoriã coꝵ.
Causasq reddit. cur eos cupiat interire.
Indulsisti genti dñe. indulsisti genti.
Nunquid glorificatꝰ es : Et est sensus. Sept
misertꝰ es gentib idest humano generi
&e exerciusti in eas incredibilẽ clem̃tium
Nunquid te cognouerunt : Nunqͥd glor¬
ficauerunt nomen tuum: Nonne ẽconi
neglegentiam. neglegentia contẽptum
parit. Dñe in angustia requisierunt
te : in tribulatione murmuris doctriu
tua eis. Ixa. Dñe in tribulatione ram¬
datus sum tui. tribulatione parua de¬
ctrina tua nobis. Quia indulgens sex

Expanded text:
operatus sit. Ad quod Dominus: Et non videbit, operatus sit. Ad quod Dominus: Et non videbit, inquit, gloriam Domini. Rursum Propheta videant gloriam tuam, quam non merentur aspicere. Ad quod Dominus: Videant magis et confundantur. Rursum Propheta: Domine, pacem da nobis, et posside nos, qui tui nominis recordamur. Impii autem et superbi non vivant, nec resurgant in gloria, sed contere omnem memoriam eorum. Causasque reddit, cur eos cupiat interire. Indulsisti genti, Domine, indulsisti genti, numquid glorificatus es? Et est sensus: Saepe misertus es gentibus, id est, humano generi, et exercuisti in eas incredibilem clementiam, numquid te cognoverunt? numquid glorificaverunt nomen tuum? Nonne e contrnegligentiam, negligentia contemptum parit. Domine, in angustia requisierunt te, in tribulatione murmuris doctrina tua eis. LXX: Domine, in tribulatione recordatus sum tui, in tribulatione parva doctrina tua nobis. Quia indulgens saepe
Abbreviated transcription (Latin):
hebreos. Sed quando memoriale dicimꝰ.
legitur tachar : quando masculum.
Tochor. Et hac uerbi ambiguitate dece¬
ptum arbitrantur saul: quando pugna¬
uit contra amalech. & int̾fecit omne
masculinũ eoꝵ. Dño enĩ p̾cipiente ut
deleret omnẽ memoriã amalech sub
cȩlo: ille ꝓ memoria non tam errore
quam prȩdȩ ductus cupidine masculos
interpretatus est. nesciens illud apli h¬
te errare. ds̃ non irridetur. Indulist
genti dñe indulsisti genti. Nunquialsso¬
rificatꝰ es : Clongasti om̃s t̃minos an
Lra Adde eis mala dñe. adde malasui¬
quia supra dixerant. ideo indulsisti e
ce ꝑdidisti ce tulisti omne masculinis¬
eundem sensum secuti ad dider̃ de suoni
ut qui gloriosi in terra sunt: malis ans
oppͥmantur. Porro iuxta hebreos muls
alt̃ est sensus. & pͥori disputationi congi¬
ens. Dix erat dñs. Misereamur impioꝰ
Propħa responderat. Et ubi est iusticun
prȩsertim cum tanta mala inscõs tuos

Expanded text:
Hebraeos. Sed quando memoriale dicimus, Hebraeos. Sed quando memoriale dicimus, legitur ZACHAR; quando masculum, ZOCHOR. Et hac verbi ambiguitate deceptum arbitrantur Saul, quando pugnavit contra Amalech et interfecit omne masculinum eorum . Deo enim praecipiente, ut deleret omnem memoriam Amalech sub coelo, ille pro memoria, non tam errore, quam praedae seductus cupidine, masculos interpretatus est, nesciens illud Apostoli: Nolite errare, Deus non irridetur . Indulsisti genti, Domine, indulsisti genti. Numquid glorificatus es? elongasti omnes terminos terrae. LXX: Adde eis mala, Domine, adde mala gloquia supra dixerat, Ideo induxisti et perdidisti, et tulisti omne masculeumdem sensum secuti, addiderunt de suo, mala: ut qui gloriosi in terra sunt, malis duplicibus opprimantur. Porro juxta Hebraeos multo aliter est sensus, et priori disputationi 354 congruens. Dixerat Dominus: Misereamur impio. Propheta responderat: Et ubi est justitia tua? praesertim cum tanta mala in sanctos tuos
Abbreviated transcription (Latin):
rao non uult int̾ficere sexum femineum.
qui ꝑse fragilis est & facile interire po-¬
test: sed omne masculinũ. Qđ si adultũ
fuerit. & inuirilem ȩtatẽ ꝑuenerit: diffi¬
cult̃ occiditur. luxta simmachum mor¬
tui uiuificabunt. quia peccato mortui
alios uiuificare non possunt. nec pulchra
laudatio est in ore peccatoris. Et gigantes
idest Raphaim non suscitabunt alios.
qui ipsi urta geneos librum appellant᷑
cadentes. Nisitatq eos dñs. ut & mortuor.
&e gigantum omĩs deleat᷑ memoria.
Solus enim est qui suscitat mortuos & ui¬
uificat. de quo dicit᷑. Sicut pat̾ suscitat
mortuos & uiuificat. sic & filius quos uult
uiuificat. Possumus mortuos simula chra
appellare hominũ mortuor. & gigantes
demones qui simulachra eoꝵ assidunt.
Nec terrere nos debet quare septuaginta
masculum. & cȩteri int̾p̃tes memoriam
transtulerunt. cum usdem trib litteris
tai. & caph. & res utrunq scribat᷑ apud

Expanded text:
rao non vult interficere sexum femineum, rao non vult interficere sexum femineum, qui per se fragilis est et facile interire potest, sed omne masculinum, quod si adultum fuerit, et in virilem aetatem pervenerit, difficulter occiditur . Juxta Symmachum, mortui non vivificabunt, quia peccato mortui, alios vivificare non possunt, nec pulchra est laudatio in ore peccatoris. Et gigantes, id est, RAPHAIM , non suscitabunt alios, qui ipsi juxta Geneseos librum appellantur cadentes. Visitatque eos Dominus, ut et mortuorum et gigantium omnis deleatur memoria. Solus enim est qui suscitat mortuos de quo dicitur: Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius vivificat quos vult . Possumus mortuos simulacra appellare hominum mortuorum, et gigantes daemones, qui simulacris eorum assident. Nec terrere nos debet, quare LXX masculum, et caeteri Interpretes memoriam transtulerunt, cum eisdem tribus litteris ZAI , et CHAPH , et RES utrumque scribatur apud
Abbreviated transcription (Latin):
fabulas poetarum. qui abesculapio iactant
uirbium suscitatũ. Nonsolũ aut̃ hoc
de mortuis. sed de omĩ infirmitate di¬
cendum est: qͦd absq dĩ miscdia nichil
medendi ars ualeat. Sed qͦmͦ nͥ dñs edi
ficauerit domũ. inuanũ laborauer̃ qui
edificant eã. nͥ dñs custo dierit ciuitatẽ.¬
frustra uigilabit qui custodit eam: sic
nisi dñs languorem curauerit. in uanum
laborant medici qui cupiunt sanare
languentes. Nisi dñs custodierit sanitatem:
inuanum custodiunt qui etiã pͣcepta custo.¬
diendȩ salutis ꝓprus edunt libris. Semꝑq
dicendum est non solum in corporis. sed c¬
etiam in animȩ sanitate. Benedic anima
mea dño. qui sanat om̃s languores tuos.
Porro qui peccato mortui ꝑseuerant. & nul¬
la arte medicinȩ possunt reciꝑe animȩ̨
sanitatẽ: isti disꝑdentur & tollent᷑ ad ñõ
& quicquid robustũ in eis est qđ masculi¬
num uocat᷑. penitus auferet᷑. Unde &e pha¬

Expanded text:
fabulas poetarum, qui ab Aesculapio jactant fabulas poetarum, qui ab Aesculapio jactant Virbium suscitatum. Non solum autem hoc de mortuis, sed de omni infirmitate dicendum est, quod absque Dei misericordia nihil medendi ars valeat. Sed quomodo? Nisiin vanum laboraverunt qui aedificant eam: Nisi Dominus custodierit civitatefrustra vigilavit qui custodit eam . Sic nisi Dominus languorem curaverit, in vanum laborant medici qui cupiunt sanare languentes. Nisi Dominus custodierit sanitatem, in vanum custodiunt, qui etiam praecepta custodiendae salutis propriis edunt libris: semperque discendum est non solum in corporis, sed etiam in animae sanitate: Benedic, anima mea, Domino, qui sanat omnes languores tuos . Porro qui peccato mortui perseverant, et nulla arte medicinae possunt recipere animae sanitatem, isti disperdentur et tollentur a Domino, et quidquid robustum est in eis, quod masculinum vocatur, penitus auferetur. Unde et Pha
Abbreviated transcription (Latin):
resuscitabunt. Propterea uisitasti &e contri-¬
uisti eos. & ꝑdi disti omnẽ memoriã eor.
Dicamus pͥmũ iuxta septuaginta. Questio
uidetur esse difficilis . quomodo mortui
uitam non uideant. Quȩ sic soluitur.
tam diu eos uitam ñ uidere. quam diu
mortui sunt : quomodo si dicamꝰ. cecus ñ
uidet lumen. quam diu cecus est. Sin aut̃
receꝑit sanitatẽ: lumen aspiciet. Sic &
qui in iniquitate mortuus tq peccatis :
ante quã uiu ificetur iusticia atq uirtu¬
tib ꝑeum qui dicit. ego sum uita : uiue¬
re non poterit. Unde &e ds̃ uiuoꝵ dicit᷑.
non mortuor. Anima enĩ quȩ peccauerit:
ipsa moriet᷑. Legimus in epła quȩ ad he¬
breos scribitur. Ne rursum fundamentũ
iacientes poenitentiȩ abopib mortuis.
Sin aut̃ peccata appellantur oꝑa mortua.
quare non ẽ contrario uirtutes appellent᷑
oꝑa uiua : Qđq sequitur. nec medici su¬
scitabunt: sensus ꝑspicuus est condenari

Expanded text:
suscitabunt. Propterea visitasti, et contrisuscitabunt. Propterea visitasti, et contrivisti eos, et disperdidisti omnem memoriam eorum. Dicamus primum juxta LXX: Quaestio videtur esse difficilis, quomodo mortui vitam non videant? Quae sic solvitur: tamdiu eos vitam non videre, quamdiu mortui sunt. Quomodo si dicamus, caecus non videt lumen quamdiu caecus est; sin autem receperit sanitatem, lumen aspiciet: sic et qui iniquitate mortuus est atque peccatis, antequam vivificetur justitia atque virtutibus, per eum qui dicit, Ego sum vita , vivere non poterit. Unde et Deus vivorum dicitur, non mortuorum . Anima enim quae peccaverit, ipsa morietur . Legimus in Epistola quae ad Hebraeos scribitur: Ne rursum fundamentum jaciamus poenitentiae ab operibus mortuis . Sin autem peccata appellantur opera mortua: quare non e contrario virtutes appellentur opera viva? Quodque sequitur, Nec medici suscitabunt, sensus perspicuus est, condemnari
Abbreviated transcription (Latin):
coaptari. quȩ magis possessioni congruit:
Scriptum est & in deutero nomio. Non ne
s pater tuus possedit te. & fecit
& ereauit te: Et hoc considerandum.
qđ non dixerit dñs siue dĩ possedit te
& fecit ce creauit te: sed pat̾. ut clem̃tia
nominis austeritatẽ potentiȩ mitigaret.
Quodq sequitur. dñe extra te alium non
nouimus : non excludit filium. sed iungit
patri. Neq enim dixit alium non nouimꝰ.
sed extra te alium non nouimus. Cũ aut̃
dicat filius. ego in patre &e pat̾ in me:
extra patrẽ non nouimus filiũ. quia in
patre cognoscunus eum. Deniq & nomen
illius nomina mus. dicentes in oratione
dominica. Pater nr̃ qui es in cę̧lis.
Morientes non uiuant. gigantes non re-¬
surgant. Propterea uisi tasti & contriuisti¬
S eos. & ꝑdidisti omnem memoriam eoꝵ
Laix. Mortui enim uitã non uidebunt.
Ineq medici suscitabunt. Iccirco inducristi
Mortui non iuuificabunt. gigantes non

Expanded text:
coaptari, quae magis pos sessioni congruit? coaptari, quae magis pos sessioni congruit? Scriptum est in Deuteronomio: Nonne iste pater tuus possedit te, et fecit te, et creavit te ? Et hoc considerandum, quod non dixerit, Dominus, sive Deus, possedit te, et fecit te, et creavit te; sed pater, ut clementia nominis austeritatem potentiae mitigaret. Quodque sequitur: Domine, absque te alium non novimus, non excludit Filium, sed jungit Patri, neque enim dixit « Alium non novimus, » sed « Extra te alium non novimus. » Cum autem dicat Filius: Ego in Patre et Pater in me, extra Patrem non novimus Filium , quia in Patre cognoscimus eum. Denique et nomen illius nominamus dicentes in Oratione Dominica: Pater noster qui es in coelis . . Morientes non vivant: gigantes non resurgant. Propterea visitasti et contrivisti eos, et perdidisti omnem memoriam eorum. LXX: Mortui enim vitam non videbunt: neque medici suscitabunt. Idcirco induxisti, Mortui non vivificabunt: gigantes non
Abbreviated transcription (Latin):
que pollicitus es: tribue nobis pacem. quȩ
eupat omnem sensum. Dñe ds nr̃.
psselerunt nos dñi absq te: tantũ in te
iordemur nominis tui. Lax. Dñe ds̃
ir posside nos. Dñe ex̾ra te alium nescimꝰ.
nomen tuum inuocamꝰ. lccirco miscđiã
que sumus &e pacem quȩ post cuncta tri¬
buenda est: quia nos absq te dni posse.¬
derunt: idola uidelicet uel demones
idolis assidentes. Nichilq aliud postulamꝰ.
nisi ut digni simus post errores plurimos:
ut tui nominis recordemur. Iuxta septua¬
guita qui dixerunt dñe posside nos: hoc
preuntur. ut post pacem sibi redditam.
di possessio fiant. Quod quidẽ ce de sapien¬
tia legimus. quȩ uixta hebraicũ loquitur
in ꝓuerbiis. Dñs possedit me initiũ uiarũ
suarum. licet quȩdam exemplaria male
ꝓpossessione habeant creaturã. Denique
subditur. Ante om̃s colles generauit me.
Quomodo enĩ creatori generatio poterit

Expanded text:
quae pollicitus es, tribue nobis pacem, quae quae pollicitus es, tribue nobis pacem, quae exsuperat omnem sensum. Domine Deus noster, possederunt nos Domini absque te: tantum in te recordemur nominis tui. LXX: Dominus Deus noster, posside nos: Domine; extra te alium nescimus, nomen tuum invocamus. Idcirco misericordiam quaesumus et pacem, quae post cuncta tribuenda est, quia nos absque te domini possederunt, idola videlicet, vel daemones idolis assidentes: nihilque aliud postulamus, nisi ut digni simus post errores plurimos, qui tui nominis recordemur. Juxta LXX, qui dixerunt: Domine Deus, posside nos, hoc precantur, ut post pacem sibi redditam Dei possessio fiant. Quod quidem et de Sapientia legimus, quae juxta Hebraicum loquitur in Proverbiis: Deus possedit me initium viarum suarum , licet quaedam exemplaria male pro pos sessione habeant creaturam. Denique sequitur: Ante omnes autem colles generavit me. Quomodo enim creaturae generatio poterit
Abbreviated transcription (Latin):
qđ talem dñm ꝑdiderunt. Potest hoc
suꝑ iudeis intelligi. qui. xp̃m brachus
dñi nescierunt. Cumq eum uiderint
atq cognouerint quẽ patibulo confii¬
runt: confundent᷑. Tunc in eruditus
popłs ce nesciens lege di eli stimull
incitabitur. quando uiderit nationes in
suum suecessisse locum. & igni poenitudinis
arserit siuie dolore supplicii. quando audie.¬
rit illud qd scriptum est. ite in ignẽ ȩt̾nũ
qui p̃paratꝰ est di abolo & angelis eiꝰ.
Qne dabis pacem nob̾. omĩa enĩ oꝑa nr̃a
opitus es in nobis. Lxx. dñe dĩ nr̃ pacẽ
a nobis. omĩa enĩ reddidisti nobis. Notan¬
dum qđ postquã nobis oꝑa nr̃a reddiderit:
qem daturus sit. & quomodo: Exponit
ciusas. cur postulet pacẽ. Pro cunctis enim
opib quȩ oꝑati sunt suꝑ terram: dicunt
ssustinuisse tormenta. & iustum esse ut
ast supplicia atq cruciatꝰ miscd̾iam con¬
squantur. Siue alit̃. Quia uenit mundi
reb expleta sunt. & reddidisti uniuersa

Expanded text:
 talem Dominum perdiderunt. Potest hoc et super Judaeis intelligi, qui Christum brachium Domini nescierunt, cumque viderint eum atque cognoverint, quem patibulo affixerant, confundentur. Tunc ineruditus populus et nesciens legem Dei, zeli stimulis incitabitur, quando viderit nationes in suum successisse locum, et igne poenitudinis arserit, sive dolore supplicii, quando audierit illud quod scriptum est: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo, et angelis ejus . Domine, dabis pacem nobis: omnia enim opera nostra operatus es nobis. LXX: Domine Deus noster, pacem da nobis: omnia enim reddidisti nobis. Notandum quod postquam nobis opera nostra reddiderit, pacem daturus sit, et quomodo exponat causas, cur postulet pacem. Pro cunctis enim operibus quae operati sunt super terram, dicunt se sustinuisse tormenta, et justum esse ut post supplicia atque cruciatus, misericordiam consequantur. Sive aliter: Quia venit mundi rebus expleta sunt, et reddidisti universa
Abbreviated transcription (Latin):
uoluminis dr̃. Sunt uiȩ uiri quȩ uident᷑
rectȩ. nouissima aut̃ earũ respiciunt
in ꝓfundum inferm. Vnde debemꝰ iusti¬
ciam discere. nec confidere ꝓpͥo iudicio.
Est enĩ iustus qui ꝑeat᷑ iusticia sua. ñ qđ
iustus sit. sed quod sibi iustus esse uideat᷑.
S in aut̃ &xp̃c factus est: nobis a do sapien¬
tia &e iusticia. & sanctificatio & redeti
quib prȩcipitur ut cognoscant usteas.
hoc iubetur ut xp̃m discant atq cognosi
Propt̾ea aut̃ p̃cipio ait uobis ut discaus
iusticiam. quia ablatus est impius & i
gnum illius destructum est. qui qua dui
regnabat in t̾ra iusticiam scire ñ potent
nec facere ueritatẽ. de qua alibi scribitir
Et quia in t̾ra ueritatẽ non facit impus
auferetur. Non enim meret᷑ dnimn uider
regnantem. Dñe ex altetur mans
tua & ñ uideant.
uideant & confin¬
dantur.
ignis. hostes
tuos deuoret¬

Expanded text:
voluminis dicitur: Sunt viae viri, quae videntur voluminis dicitur: Sunt viae viri, quae videntur rectae; novissima autem earum respiciunt in profundum inferni . Unde debemus justitiam discere, nec confidere in proprio judicio. Est enim justus qui pereat in justitia sua ; non quo justus sit, sed quo sibi justus esse videatur. Sin autem Christus factus est nobis a Deo sapientia, et justitia, sanctificatio et redemptio , quibus praecipitur ut cognoscant justitiam, hoc jubetur ut Christum discant atque cognoscant. Propterea autem praecipio, ait, vobis ut discatis justitiam, quia ablatus est impius; et regnum illius detructum est, qui quamdiu regnabat in terra, justitiam scire non poterat, nec facere veritatem. De qua alibi scribitur,Et quia in terra veritatem non facit impius, auferetur: non enim meretur Dominum videre regnantem. . Domine, exaltetur manus tua, et non videant: videant, et confundatur ignis hostes tuos de
Abbreviated transcription (Latin):
nosse iusticiam. si tantã clementiã fue¬
rit exꝑtus: Redditq causas. quare
eum uelit dĩ iusticiam discere. Quia
in t̾ra scõr iniq gessit. & contra scõs tuos
uigit̃ dimicauit : qebet sentire torm̃ta.
Rursumq dñs sententiam temꝑans. & ñ
uideat inquit siue non uidebit głam
dĩ. Estq sensus. Sufficit ei ꝓ uniuersa poe¬
na. quod me cum scĩs meis non uidebit
in maiestate regnantẽ. Quidam impiũ
hoc  Resa : diabolum intelligi uolunt.
de quo innono psalmo scribitur. Increpa
sti gentes & ꝑut impius. nom̃ eorum
defecerunt frameȩ infinẽ. & ciuitates
destruxisti. Nos aut̃ generalit̃ impiũ
uł ꝑpeccatore. uel ꝓeõ qui dĩ cultum ñ
habet accipiamus. luxta septu aginta
iubentur habitatores terrę iusticiam
discere. Omĩs enim uir uidetur sibi uistꝰ.
Ds̃ aut̃ corda omĩum nouit. qui reddet
unicuiq scđm oꝑa sua. Et in alio loco eiꝰdẽ

Expanded text:
nosse justitiam, si tantum clementiam fuenosse justitiam, si tantum clementiam fuerit expertus? Redditque causas, quare eum velit Dei justitiam discere: quia in terra sanctorum inique gessit, et contra sanctos tuos jugiter dimicavit, debet sentire tormenta. Rursumque Dominus sententiam temperans, Et non videat, inquit, sive non videbit gloriam Domini. Estque sensus: sufficit ei pro universa poena, quod me cum sanctis meis non videbit in mea majestate regnantem. Quidam impium, hoc est, RESA , diabolum intelligi volunt, de quo in nono psalmo scribitsti gentes, et periit impius, et nomen eorum defecerunt frameae in finem, et civitates eorum destruxisti . Nos autem generaliter impium vel pro peccatore, vel pro eo qui Dei cultum non habet, accipiamus. Juxta Septuaginta jubentur habitatores terrae justitiam discere. Omnis enim vir videtur sibi justus; Deus autem corda omnium novit, qui reddet unicuique secundum opera sua . Et in alio loco ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
Idiscite qui habitatis suꝑ terrã. Cessauit
Senĩ impuis. qui non discet iusticiam suꝑ
Sterrã: ueritatẽ non faciet. Auferetur
impius ut non uideat głamdĩ. Dicamꝰ
pͥmũ uirta hebraicum. Et si sensũ ꝓphe
ualuerimus expͥmere : tunc ad septua
ginta int̾p̃tes transeamus. Quamdiu
non exerces uidicia tua suꝑ terrã. &
nec bonis bona. nec malis retribuis ma
Cum autem iudicii die ꝓqualitate oꝑum
unicuiq reddideris quod meretur: tunc
iusticia tua cognoscetur in orbe terra.¬
rum. quȩ prius apud incredulos uidebat᷑
in iusta. ita ut unus scõꝵ quoq diceret.
pacem peccatoꝵ uidens. Ad quod respon.¬
dit dñs. Misereamur impio. Qđ exceptis
septuaginta. om̃s similiter transtulert.
Et est sensus. Magis impius miscđiam con¬
sequatur. & discat clementiam meam
dum ipse saluatur. Rursumq loquenti
dño ex ꝑsona humane impatientiȩ: pro¬
pheta respondit. Et non discet iusticiã:
Estq sensus. Et quomodo poterit tuam

Expanded text:
 qui habitatis super terram. Cessavit enim impius, et non discet justitiam super terram, veritatem non faciet, auferatur impius, ut non videat gloriam Domini. Dicamus primum juxta Hebraicum, et si sensum Prophetae voluerimus exprimere, tunc ad LXX Interpretes transeamus. Quamdiu non exerces judicia tua super terram, et nec bonis bona, nec malis retribuis malCum autem in judicii die pro qualitate operum unicuique reddideris quod meretur, tunc justitia tua cognoscetur in orbe terrarum, quae prius apud incredulos videbatur injusta, ita ut unus sanctorum quoque diceret: pacem peccatorum videns . Ad quod respondit Dominus: Misereamur impio; quod exceptis Septuaginta, omnes similiter transtulerunt. Et est sensus: magis impius misericordiam consequatur, et discat clementiam meam; dum etiam ipse salvatur. Rursumque loquenti Domino, ex persona humanae impatientiae Propheta respondit: Et non discet justitiam. Estque sensus: et quomodo poterit tuam
Abbreviated transcription (Latin):
nium ꝓpħarum explendum esse ꝑspi.¬
cerẽ: Locutus sum michi int̾no cordis
affectu. Non possum cuncta narrare
quȩ cerno. hȩret lingua faucib meis.
uar dolore clauditur. Ue michi. quantꝰ
ordo poenarum ante oculos uersatur
meos. cerno prȩsentia quȩ futura sunt.
Errant aut̃ qui hoc putant ex ꝑsona dĩ
debere intelligi. rerum ordinem non se¬¬
quentes. Mirorq quo sensu ꝓpsalmis &
laudib quod in hebraico dr̃ tem roth.
septuaginta portenta interp̃tati sunt.
Nisi forte signum atq portentum. ut ea.¬
cluso popło iudeoꝵ. incredula priꝰ gentiũ¬
pͣuaricati sunt. Formido & fouea eli

Expanded text:
nium Prophetarum explendum esse perspinium Prophetarum explendum esse perspicerem, locutus sum mihi interno cordis affectu: Non possum cuncta narrare quae cerno. Haeret lingua faucibus meis, vox dolore concluditur. Vae mihi, quantus ordo poenarum ante oculos versatur meos! cerno praesentia quae futura sunt. Errant autem qui hoc putant ex persona Dei debere intelligi, rerum ordinem non sequentes. Mirorque quo sensu pro psalmis, et laudibus, quod in Hebraico legitur ZEMROTH , LXX portenta interpretati sunt, nisi forte signum est atque portentum, ut excluso populo Judaeorum, incredula prius gentiuaevaricati sun
Abbreviated transcription (Latin):
in greco additum est. Rursum ꝓ eo quod
illi posuerunt ue. ut sequenti uersiculo
uingeretur: in hebraico dicitur oyli. qđ
ꝓprie sonat ue michi. Pro finib quoꝙ
quod nos ꝓpter explanationẽ sensus aꝑtiꝰ
posuimus: in hebraico habet mechapħ
quod alam non finem sonat. Hi gͦ de qͥb
fupra dictum est leuabunt uocem suam
atq laudabunt cum hinnierint de ma-¬
ri. & in doctrinis glorificauerint dnm.
&e uiderint in insulis maris laudari
nomen dni dĩ isrł: tunc consona uoce
cantabunt & dicent. Ab alis terrȩ. hoc
est a ꝓpħis &e a scĩs dñi qui assumptis
alis columbȩ ad cęlor regna festinant.
laudem eius audiumꝰ p̃dicari. & quod
gła uel spes iusti non sit irrita. sed reb
omĩa compleantur. Dicentib itaq hȩc
scĩs. & hinnientib de mari. & leuantib
uocem suam atq laudantib: ꝓpheta
sibimet ipsi loquitur. Cum inquit hȩc
audissem. & insubuersione orbis uatici¬

Expanded text:
in Graeco additum est. Rursum pro eo quod in Graeco additum est. Rursum pro eo quod illi posuerunt vae, ut sequenti versiculo jungeretur, in Hebraico dicitur OI LI , quod proprie sonat, vae mihi. Pro finibus quoque quod nos propter explanationem sensus apertius posuimus, in Hebraico habetur MECCHENAPH , quod alam, non finem, sonat. Hi ergo, de quibus supra dictum est: Levabunt vocem suam atque laudabunt, cum hinnierint de mari, et in doctrinis glorificaverint Dominum, et viderint in insulis maris laudari nomen Domini Dei Israel, tunc consona voce cantabunt, et dicent: Ab aliis terrae, hoc est, a prophetis et a sanctis Domini, qui assumptis alis columbae, ad coelorum regna festinant, laudes ejus audivimus praedicari: et quod gloria vel spes Justi non sit irrita, sed rebus omnia compleantur. Dicentibus itaque haec sanctis, et hinnientibus de mari, et levantibus vocem suam atque laudantibus, Propheta sibimetipsi loquitur: Cum, inquit, haec audissem, et in subversionem orbis vatici
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sequentis effugere. siue poenã imminen
lȩticiȩ magnitudine gestientes. & hinni¬
ent de mari huius scłi. Proptea qui nunc
scripturis scĩs eruditi estis. & scitis uobis
tantum gaudium tantaq prȩmia reserua¬
ri: in doctrinis glorificate dñm. audien¬
tes illud quod scriptum est. qui głatur
in dño głet᷑. nequaquã in t̾ra uideȩ. sed
in insulis idest in ȩccłus huius maris &
scłi. in quib benedicitur atq laudatur
nomen dni dĩ quondam isrł. siue hominis
uidentis dm̃. Iuxta septuaginta omnia
quȩ de scĩs intelleximꝰ referri possunt
ad impios. quod cũ fuerit finita uinde.¬
mia: tunc illi clament insuppliciis con¬
stituti. qui aut̃ euaserint impiorum¬
numerum: lȩtentur in gła dñi. & contur.¬
bentur aquȩ popłoꝵ seculi huius.
tũ meũ mͥ. Ue michi. Lax. Abalis terrȩ
portenta audiuimus. spes iusto. Et dicent.
habetur. sed de theodotionis translatione

Expanded text:
persequentis effugere, sive poenae imminentpersequentis effugere, sive poenae imminentlaetitiae magnitudine gestientes, et hinnient de mari hujus saeculi. Propterea qui nunc in Scripturis sanctis eruditi estis, et scitis vobis tantum gaudium tantaque praemia reservari, in doctrinis glorificate Dominum, audientes illud quod scriptum est: Qui glorino glorietur . Nequaquam in terra Judaeae, sed in insulis, id est, in Ecclesiis hujus maris et saeculi, in quibus benedicitur atque laudatur nomen Domini Dei quondam Israel, sive, hominis videntis Deum. Juxta LXX, omnia quae de sanctis intelleximus, referri possunt ad impios, quod cum fuerit finita vindemia, tunc illi clament in suppliciis constituti. Qui autem evaserint impiorumnumerum laetentur in gloria Domini, et conturbentur aquae populorum hujus tum meum mihi: vae mihi. LXX: Ab aliis terrae portenta audivimus: spes justo, et dicent +etur, sed de Theodotionis translatione
Abbreviated transcription (Latin):
distet translatio: sequentia uerba moͬstrabt̃.
Axa. Quomodo siquis excutiat oluam sic
Sexcutient eos. &e quiescat uindemia: isti
clamore uociferabuntur. Qui aut̃ relicti
sum erit dñi dĩ isrł. Relictis hominibus
paucis quando maledictio uorauerit t̾rã.
& inurbe fuerit solitudo. & hȩc uniuersa
contigerint inmedio t̾rȩ. in medio popłor
& gentium: tanta erit scõꝵ paucitas de
quib dñs loquitur in euangelio. multiuo¬
cati & pauci electi. & tam uehemens p̃ssura
iustoꝵ: ut temptent᷑ si fieri potest etiam
electi di. & paucitas eor bacis oliuarum
rarissimis comparet᷑. quȩ cum excussȩ fu¬
erint atq demissȩ uix paucȩ remanent
in ramoꝵ cacumine. & quomodo cum fue¬
rit finita uindemia. solent pauꝑes ege.¬
state cogente uacuas circũire uites. &
pauca uuarũ grana colligere. li gͥ qui re¬
manserint. & post uindemiam mundi
atq pressurã manus quiuerint antixp̃i

Expanded text:
distet translatio, sequentia verba monstrabunt. distet translatio, sequentia verba monstrabunt. LXX: Quomodo si quis excutiat olivam, sic excutient eos: et si quiescat vindemia, isti clamore vociferabuntur. Qui autem relicti sum erit, Domini Dei Israel. Relictis hominibus paucis, quando maledictio voraverit terram, et in urbe fuerit solitudo, et haec universa contigerint in medio terrae, in medio populorum et gentium, tanta erit sanctorum paucitas, de quibus Dominus loquitur in Evangelio: Multi vocati, et pauci electi : et tam vehemens pressura justorum, ut tententur, si fieri potest, etiam electi Dei: et paucitas eorum baccis olivarum rarissimis comparetur, quae cum excussae fuerint atque demessae, vix paucae remanent in ramorum cacumine; et quomodo cum fuerit finita vindemia, solent pauperes, egestate cogente, vacuas circuire vites, et pauca uvarum grana colligere. Hi igitur qui remanserint, et post vindemiam mundi atque pressuram, manus quiverint Antichristi
Abbreviated transcription (Latin):
onis pars modica est: Tunc domus quarũ
nunc sunt aurea laquearia. & pauꝑib absq
ttsto &e tugurio frigore morientib parietes
carum uestiuntur marmorum crustis. &
selli ehoris nitore resplendent: remanebunt
uacuȩ. Clamor erit inplateis suꝑuinum.
non marta &e inangusta uia quę ducit ad
uitam. sed in lata ceꝰ spaciosa quȩ ducit ad
e relcta est in urbe quondam celeberrima
saitudo. & portas uiarum frequentium ꝑqͣs
popłoꝵ influebant agmina. opprimet
hbitator calamitas. Et ut sciremus ꝑspi.¬
tue de totius orbis interitu nunciari: intulit.
ec erunt inmnedio t̾rȩ. in medio gentium
sut popłor. Guomodo si paucȩ oliuȩ
que remanserunt excutiant᷑ ex olea. & rã¬
itni cum fuerit finita uindemia: hileua¬
bunt uocem suam atq laudabunt. Cum
glorificat᷑ fuerit dñs : hinnient de mari.
mit hoc indoctrinis glorificate dñm. in
unsilis maris nom dñi di isrł. Quantum
ab hebraica ueritate in hoc loco septuaginta

Expanded text:
orbis pars modica est! Tunc domus quarum orbis pars modica est! Tunc domus quarum nunc sunt aurata laquearia, et pauperibus absque tecto et tugurio frigore morientibus, parietes earum vestiuntur marmorum crustis, et secti eboris nitore resplendent, remanebunt vacuae. Clamor erit in plateis super vino, non in arcta et angusta via quae ducit ad vitam: sed in lata et spatiosa, quae ducit ad et relicta est in urbe quondam celeberrima solitudo, et portas viarum frequentium per quas populorum influebant agmina, opprimet habitatorum calamitas. Et ut sciremus perspicue de totius orbis interitu nuntiari, intulit, Haec erunt in medio terrae: in medio gentium sive populorum. Quomodo si paucae olivae, quae remanserunt, excutiantur ex olea, et racemi cum fuerit finita vindemia. Hi levabunt vocem suam atque laudabunt, cum glorificatus fuerit Dominus, hinnient de mari: propter hoc in doctrinis glorificate Dominum: in insulis maris nomen Domini Dei Israel. Quantum ab Hebraica veritate in hoc loco LXX
Abbreviated transcription (Latin):
moyses loquitur. De uinea sodomoꝵ us
uua fellis. botrus amaritudinis eoras.
uar draconum uinum eorum. & furor
It hebraice dr̃ sicera id est ebrietas quȩ sta¬
ũ mentis euertit. & homines uigilare non
ptitur amaritudine cõmutabit᷑. quȩ ad
tmnpus utentib se mella mentitur. & in no¬
usimo amarior felle repꝑietur. Tunc omĩs
alcedo lȩtantium & timpanoꝵ. & citharȩ
lntis. in planctum uertet᷑ ac gemitum.
ngramus hoc testimoniũ us qui in conuiuiis
nonsolum gula &e ebrietate sed &e aurib lu¬
niantur ut ꝑ om̃s sensus animȩ fortitudo
noliscat. Atteretur ciuitas uanitatis. siue
onisciuitas. uel sp̃ualis babilon quȩ sedet
nseptem montib purpurata. cuius suppli¬
ui iapocalipsi iohannis legimꝰ. Pulchreq
dict urbem uanitatis. Si enĩ de cę̧lo & t̾ra
e de omib quȩ terrena sunt dr̃. uanitas
unitantium &e omĩa uanitas: quanto ma
qs de una urbe dicendum est. quȩ totius

Expanded text:
Moyses loquitur: De vinea Sodomorum Moyses loquitur: De vinea Sodomorum uua fellis, botrus amaritudinis in ipsis. furor draconum uinum ut Hebraice dicitur, sicera, id est, ebrietas, quae statum mentis evertit, et homines vigilare non patitur, amaritudine commutabitur, quae ad tempus utentibus se mella mentitur, et in novissimo amarior felle reperietur. Tunc omnis dulcedo laetantium et tympanorum ac citharae sonitus in planctum vertetur ac gemitum. Ingeramus hoc testimonium his qui in conviviis non solum gula et ebrietate, sed et auribus luxuriant, ut per omnes sensus animae fortitudo mollescat. Atteretur civitas vanitatis, sive omnis civitas, vel spiritualis Babylon, quae sedet in septem montibus purpurata, cujus supplicia in Apocalypsi Joannis legimus . Pulchreque dixit urbem vanitatis. Si enim de coelo et terra, et de omnibus quae terrena sunt dicitur: Vanitas vanitatum, et omnia vanitas ; quanto magis hoc de una urbe dicendum est, quae totius
Abbreviated transcription (Latin):
infirmata est uitis. in gemuerunt ans
qui lȩtabantur corde. Cessauit gaudu
Stimpanoꝵ. quieuit sonitus lȩtantiũ. eos¬
cuit dulcedo citharȩ. Cum cantico ñ hin
uinum. amara erit potio bibentib illon
Attrita est ciuitas uanitatis. clausa est ans
Idomus nullo introeunte. Clamor erit
suꝑ uino inplateis. deserta est omis letni
trans latum est gaudium t̾rȩ. Relicta et
Sin urbe solitudo. & calamitas oppͥmet po¬
tas: quia hȩc erunt in medio terrȩ. inimc¬
dio popłor. In consummatione mundo
pͣteritarũ delitiarum recordatio erit. i¬
materia cruciatuum. Unde & diues ille
in conuiuio purpuratus qui receꝑat hons
sua in uita sua. eleuans oculos suos de in¬
ferno : lazarum cernit in requie. Et di
increpans diuites & luxuriosos. atque
qui nunc saturati estis. qm̃ esurietis. Ue
uobis qui ridetis nunc: quia lugebitise
flebitis. Quando gͥ fuerit resurrettio
mortuoꝵ. & udicii dies aduenerit: te
lugebit uinum atq uindemia de quli

Expanded text:
ngemuerunt omnes qui laetabantur corde. Cessavit gaudium tympanorum, quievit sonitus laetantium, conticuit dulcedo citharae. Cum cantico non bibent vinum: amara erit potio bibentibus illam. Attrita est civitas vanitatis, clausa est omnis domus, nullo introeunte. Clamor erit super vino in plateis: deserta est omnis laetitia: translatum est gaudium terrae. Relicta est in urbe solitudo, et calamitas opprimet portas: quia haec erunt in medio terrae, in medio populorum. In consummatione mundi, praeteritarum deliciarum recordatio erit materia cruciatuum. Unde et dives ille in convivio purpuratus, qui receperat bona sua in vita sua, elevans oculos suos de inferno, Lazarum cernit in requie . Et Dominus increpans divites et luxuriosos atque qui nunc saturati estis, quoniam esurietis. Vae vobis qui nunc ridetis, quia lugebitis et flebitis . Quando igitur fuerit resurrectio mortuorum, et judicii advenerit dies, tunc lugebit vinum atque vindemia, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
non miserebit᷑ facturę. & non parcet cre¬
magdalene & alia maria. cęterisq muli.¬
erib quȩ primum uiderunt dnm resur-¬
gentẽ. & tenuerunt pedes eius. & ab eo au¬
dire meruerunt. Nolite timere. ite nun-¬
ciate fr̃ib meis. ut uadant in galileam.
& ibi me uidebunt. De istis mulierib
multo priusquam nascerentur ꝓpheticꝰ
sermo p̾nunciat. & uocat eas ad spectacu¬
lum dominicȩ passionis & resurrectionis.

Expanded text:
non miserebitur facturae, et non parcet crenon miserebitur facturae, et non parcet creMagdalene, et alia Maria, et caeteris mulieribus, quae primum viderunt Dominum resurgentem, et tenuerunt pedes ejus, et ab eo audire meruerunt: Nolite timere: Ite, nuntiate fratribus meis ut vadant in Galilaeam, et ibi me videbunt . De istis mulieribus multo priusquam nascerentur, propheticus sermo praenuntiat, et vocat eas a spectaculo Dominicae
Abbreviated transcription (Latin):
int̃p̃tati sunt non erit in ea quicquam ui¬
ride quia exaruit: iuxta hebraicũ sequen¬
sui. Dicamus gͦ pͥmũ iuxta hebraicum.
Cum siccitatis & messionis ierłm & ut aꝑtiꝰ¬
loquar uastitatis tempus aduenerit :¬
tunc de toto orbe sinagogarũ turba con¬
urret. ut plangant ierłm &e mala illiꝰ
ionsolentur. Siue aꝑte de mulierib lo¬
quitur. quȩ nudatis pectorib sangui¬
flere. sed plangite suꝑ uos & suꝑ filios ur̃os.
Magnaq infelicitas popłi a mulieribus
lamentationis carmina discere. sicut re.¬
phensio fuit popłi isrł. quando iniudicũ
libro in manu mulieris deblborȩ fecit
salutem dns. & tempore uicinȩ captiuita.¬
tis. tacentib uiris olda mulier ꝓpħauit.
Propterea aut̃ mulieres longo conterent᷑
itinere. imbecillitate. fame & squalore
confectȩ. & docebunt popłm miserabilẽ:
quia non est popłs sapiens. nec intellex it
creatorẽ. qui neglectus abeis atq contẽptꝰ

Expanded text:
interpretati sunt, non erit in ea quidquam viinterpretati sunt, non erit in ea quidquam viride, quia exaruit, juxta Hebraicum sequensui. Dicamus ergo primum juxta Hebraicum. Cum siccitatis et messionis Jerusaloquar, vastitatis tempus advenerit, de toto orbe synagogarum turba concurret, ut plangant Jerusalem et mala illius consolentur. Sive aperte de mulieribus loquitur, quae nudatis pectoribus, sanguiflere, sed plangite super vos et super filios vestros . Magnaque infelicitas populi, a mulieribus lamentationis carmina discere; sicut reprehensio fuit populi Israel, quando in Judicum libro , in manu mulieris Debborae fecit salutem Dominus, et tempore vicinae captivitatis, tacentibus viris, Holda mulier prophetavit . Propterea autem mulieres longo conterentur itinere, imbecillitate, fame et squalore confectae, et docebunt populum miserabilem, quia non est populus sapiens, nec intellexit Creatorem suum, qui neglectus ab eis atque contemptus
Abbreviated transcription (Latin):
ascetur uitulus romanus exercitus. de quo
amialio loco sub nomine apri dictũ est. ua¬
sabit cam aper de silua. & singularis ferus
depistus est eam. & ibi accubabit. & consu¬
uet summitatẽ eius sub metaphora uineȩ
a ꝓpiginũ eiꝰ. ut nichil in ea uiride. nichil
rmaneat flagelloꝵ. sed omĩa consumat
nimicus. luxta septuaginta quia non re-¬
cepunt pastorẽ bonum: ꝓptea erunt quasi
grer derelictus. & patebunt morsib besti¬
arum. & nichil in eis uiride ꝑmanebit.
quia omia siccitas possidebit. Insiccita.¬
te messes illius conterentur. mulieres ue.¬
nentes & docentes eam. Non est enĩ popłs
sipiens. ꝓpteaꝰ miserebitur eiꝰ qui fecit eũ.
& qui formauit eum non parcet ei. Lx.x.
Mulieres uenientes ad spectaculũ uineȩ. non
ct cnĩ popłs habens intelligentiã. Proptẽa
non miserebitur eor qui fecit eos. & qui for¬
mauit eos non parcet. Hoc qđ dr̃. in siccitate
messes illius conterent᷑. ꝓ quo septuaginta

Expanded text:
pascetur vitulus, Romanus exercitus, de quo et in alio loco sub nomine apri dictum est: Vastabit eam aper de silva: et singularis ferus depastus est eam . Et ibi accubabit et consumet summitates ejus sub metaphora vineae et propaginum ejus, ut nihil in ea viride, nihil remaneat flagellorum, sed omnia consumat inimicus. Juxta LXX, quia non receperunt pastorem bonum: propterea erunt quasi grex derelictus, et patebunt morsibus bestiarum; et nihil in eis viride remanebit, quia siccitas omnia possidebit. In siccitate messis illius conterentur mulieres venientes et docentes eam. Non est enim populus sapiens: propterea non miserebitur ejus qui fecit eum: et qui formavit eum, non parcet ei. LXX: Mulieres venientes a spectaculo, venite: non est enim populus habens intelligentiam; propterea non miserebitur eorum qui fecit eos; et qui formavit eos, non parcet. Hoc quod dicitur, In siccitate messis illius conterentur, pro quo Septuaginta
Abbreviated transcription (Latin):
pedum suoꝵ. Et quia saluatoris dr̃ uerbis
omĩs qui se exaltat humiliabitur. & qui
se humiliat ea altabitur: ñ solum hoc
ad homines. sed ad contrarias quoq fom¬
tudines referre possumus. luxta sepul¬
suꝑbos humilietꝰ. & uniuersarũ urbus
munimenta usq ad solum diruat &
scõꝵ ea mitiuniq & humiliũ calcent
pedes. S emita iusti recta est
rectus callis iustis ad ambulandum.

Expanded text:
. Et quia Salvatoris dicitur verbis, Omnis qui se exaltat, humiliabitur: et qui se humiliat, exaltabitur , non solum hoc ad homines, sed ad contrarias quoque fortitudines referre possumus. Juxta Lsuperbos humiliet, et universarum urbium munimenta usque ad solum diruat, et sanctorum ea mitiumque et humilium calcent pedes. Semita justi recta est, rectus callis justi ad ambulandum:
Abbreviated transcription (Latin):
cum. Sꝑauimus in nomine tuo. & in me.¬
moria quȩ desiderat anima nr̃a. Ad huc
ꝓpħa de xp̃o loquitur de quo supra dixe.¬
rat. conculcabit eam pes. pes pauꝑis.
huius gͦ iusti semita recta est. siue ut no¬
uum uerbũ fingam rectitudines quas
litates latinius
lare. diciturq
sichim. In una

Expanded text:
cium, speravimus in nomine tuo: et in memoria quam desiderat anima nostra. Adhuc Propheta de Christo loquitur, de quo supra dixerat: Conculcabit eam pes, pedes pauperis. Hujus ergo justi semita recta est, sive, ut verbum novum fingam, rectitudines, quas uitates Latinius lare, dicunturque SSARIM . In una
Abbreviated transcription (Latin):
legem naturalit ea quȩ legis sunt fan
isti legem non habentes. ipsi sibi suida
qui ostendunt opus legis scriptu incori
sius. Qui gͥ has leges obseruauerint pni
consequentur. Qui neglexerint eas Mi¬
nebunt quȩ nunc sermo ꝓphecicus cone
Et quomodo in principio benedurit u
creaturȩ quam fecerat: sic in consunasi
mundi maledicet iis qui t̾reni sunt e
fuerunt ꝑegrini sed habitatores tro ei
eo peccauerunt qui obliti conditionis sr
contra se mutuo furore bachati sunt. a
pauci remanebunt qui habeant imapu
erunt habitatores t̃rȩ. quĩ spuales du

Expanded text:
legem, naturaliter ea quae legis sunt faciunt, legem, naturaliter ea quae legis sunt faciunt, isti legem non habentes, ipsi sibi sunt lex: qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis . Qui igitur has leges observaverint, praemia consequentur: qui autem neglexerint eas, sustinebunt quae nunc sermo propheticus comminatur. Et quomodo in principio benedixit Deus omni creaturae quam fecerat : sic in consummatione mundi maledicet his qui terreni sunt, et non fuerint peregrini, sed habitatores terrae, et in ea peccaverint; qui obliti conditionis suae, contra se mutuo furore bacchati sunt. Et pauci remanebunt qui habeant imaginem e
Abbreviated transcription (Latin):
prima sententia est contra eos qui excelsi
sunt terrȩ. ut infirmentur uniuersa quȩ
nunc fortia sunt ꝓpt̾ eos qui sanguinem
sanguini miscuerunt. & in morem sangui¬
nis abel int̾fectoꝵ cruorẽ ad dm̃ clamare
fecerunt.Quia transgressi sunt leges.
mutauerunt ius. dissipauer̃t foedus
sempit̃nũ. Propt̃ hoc maledictio uorabit
terrã. & peccabunt habitatores eiꝰ. Ideo
insaniunt cultores eiꝰ. & relinquentur
homines pauci. Lxx. Quia prȩuaricati
sunt legem. mutauerunt pͣceptum. testa¬
mentũ ȩt̃nũ : ꝓpt̃ hoc maledictio uorabit
terram. quia peccauerunt habitatores
terrȩ. Ideo pauꝑes erunt habitatores t̃rȩ
& dimittentur homines pauci. Audiant
iudei qui se solos accepisse legẽ dñi glo¬
riantur. quod uniuersȩ pͥmũ gentes
totꝰq orbis naturalem acceꝑit legem.
&e iccirco postea le& data sit ꝑ moysen:
quia pͥma lea dissipata est de qua apłs
loquitur. Cum enim gentes que ulisx

Expanded text:
prima sententia est contra eos, qui excelsi prima sententia est contra eos, qui excelsi sunt terrae, ut infirmentur universa quae nunc fortia sunt propter eos qui sanguinem sanguini miscuerunt, et in morem sanguinis Abel, interfectorum cruorem ad Deum clamare fecerunt . Quia transgressi legem sunt, mutaverunt jus, dissipaverunt foedus sempiternum. Propter hoc maledictio vorabit terram, et peccabunt habitatores ejus: ideo insanient cultores ejus, et relinquentur homines pauci. LXX: Quia praevaricati sunt legem, mutaverunt praecepta, testamentum aeternum. Propter hoc maledictio vorabit terram, quia peccaverunt habitatores ejus: ideo pauperes erunt habitatores terrae, et dimittentur homines pauci. Audiant Judaei, qui se solos legem accepisse Domini gloriantur, quod universae primum gentes totusque orbis naturalem acceperit legem, et idcirco postea lex data sit per Moysen, quia prima lex dissipata est. De qua Apostolus loquitur: Cum enim gentes, quae non habent
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ terra. & omĩa oꝑa terrena redigentur
ad nichilum. ut abolita imagine̾ coici.
ꝑmaneat imago suꝑcęlestis. Primus enĩ
homo de terra terrenꝰ. scđs de cȩlo cȩlestis.
Qualis terrenꝰ. tales &e terreni. Et qualis
suꝑcęlestis. tales & suꝑcę̧lestes. Et sicut
portauimus imaginem t̾reni : portemus
& imaginem suꝑ cȩlestis. Vnde idẽ apłs
loquitur. Caro &e sanguis regnum dĩ non
possidebunt. Non quo scđm hereticos disꝑeat
natura corpoꝵ. sed quo corruptiuum hoc
induat incoruptionẽ. & mortale hoc in¬
duat immortalitatẽ. Et hȩc omĩa fient.
cutus est. Luxit & defluxit terra.
& infirmata est. Defluxit orbis. infirma¬
ta est altitudo popłi terrȩ. & terra interfe¬
Icta est ab habitatorib suis. Laxx. Lux̃ t̾ra.
corruptus est orbis. luxerunt excelsi trx
t̃ra aut̃ egit impie ꝓpt̾ habitatores suos.
Dĩ suꝑbis resistit. humilib dat gram. Unde

Expanded text:
ergo terra, et omnia terrena opera redigentur ergo terra, et omnia terrena opera redigentur ad nihilum, ut abolita imagine χοϊκοῦ, permaneat imago supercoelestis. Primus enim homo de terra terrenus, et secundus de coelo coelestis: qualis terrenus, tales et terreni; et qualis supercoelestis, tales et supercoelestes: ut sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem supercoelestis . Unde idem Apostolus loquitur: Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Non quod secundum haereticos dispereat natura corporum, sed quod corruptivum hoc induat incorruptionem, et mortale hoc induat immortalitatem. Et haec omnia fient: ominus locutus est. Luxit et defluxit terra, et infirmata est: defluxit orbis, infirmata est altitudo populi terrae, et terra interfecta est ab habitatoribus suis. LXX: Luxit terra, corruptus est orbis, luxerunt excelsi terrae, terra autem egit impie propter habitatores suos. Deus superbis resistit, et humilibus dat gratiam . Unde
Abbreviated transcription (Latin):
sunt mansiones apud patrẽ. dicitur
quomodo scĩ rapiantur in nubib obuiã
sipata terra septuaginta corruptũ orbẽ
interp̃tati sunt. & ꝙ afflicta facie illius
idest t̾rȩ. idem transtulerunt. Et reue-¬
labit faciem eiꝰ & ꝓcedent mortui de
sepulchris suis. siue nudabit eam. ut omĩa
oꝑa eius ꝓferantur inpublicum & disꝑ.¬
gantur habitatores eiꝰ indiuersa loca.
prȩmiis uł suppliciis destinati. Tunc nulla
erit diuersitas int̾ nobilẽ & ignobilem.
sacerdotẽ & laicum. seruum &e dñm.
ancillam & dominam. diuitẽ &e pauꝑem.
foeneratorẽ & eum qui ȩre alieno p̃mit᷑.
ementẽ atq uendentẽ. Oñs enĩ e& ȩ quo
stabunt ante tribunal xp̃i. nec erit
acceptio ꝑsonarum apuddm̃. dẽ quõ
ae in iob eisdem ꝓpemodum uerbis lo.¬
quitur. Paruus &e magnus ibi sut at̃.
& seruus non tunens dñmsuum. Et salua.¬
tor in euangelio cui omẽ iudiciũ traditũ
est: pleno sermone testatur. Dissipabitur

Expanded text:
sunt mansiones apud patrem, dicitur sunt mansiones apud patrem, dicitur quomodo sancti rapiantur in nubibus obviamsipata terra, septuaginta corruptum orbem interpretati sunt: et pro afflicta facie illius, id est, terrae, iidem transtulerunt, et revelabit faciem ejus; ut procedant mortui de sepulcris suis: sive nudabit eam, ut omnia opera ejus proferantur in publicum, et dispergantur habitatores ejus in diversa loca, praemiis vel suppliciis destinati. Tunc nulla erit diversitas inter nobilem et ignobilem, sacerdotem et laicum, servum et dominum, ancillam et dominam, divitem et pauperem, feneratorem et eum qui aere alieno premitur, ementem atque vendentem. Omnes enim ex aequo stabunt ante tribunal Christi, nec erit acceptio personarum apud Deum . De quo et Job eisdem propemodum verbis loquitur: Parvus et magnus ibi sunt, t servus non timens Dominum suum . Et Salvator in Evangelio, cui omne judicium traditum est, pleno sermone testatur. Dissipabitur
Abbreviated transcription (Latin):
Ihabitatores eius. Et erit sicut popłs sic
Isacerdos. & sicut seruus sic dñs eius. & sic̃
Iancilla sic domina eius. Sicut emens. sic
Iille qui uendit. Sicut foenerator. sic is
Iqui mutuum accipit. Sicut qui repetit.
Isic qui debet. Dissi patione dissipabitur
terra & direptione prędabitur. Dñs enĩ
locutus est uerbum hoc. Post specialem
singularum gentium correptionẽ. udeȩ.
babilonis. philistum. moab. damasci. isrł.
egipti. deserti maris. idumeȩ. & arabiȩ.
uallis uisionis. & ad extremũ tiri. in
quarum ex planatione quȩ potuimus
diximus: nunc quid totus orbis inconsũ.¬
matione passurus sit ꝓpheticus sermo
describit.  & nequaquam de singulis gen¬
tib. sed de cunctis parit̃ ꝓphetatur. Et
pͥmum quidem quȩ impii tormenta pas
in infernum. de quib scriptum est in.¬
gredientur ad extrema terrȩ. tradent᷑
in manus gladii. partes uulpium er̃t.
deinde quia ꝓ qualitate meritor multȩ

Expanded text:
habitatores eius et erit sicut populus sic habitatores eius et erit sicut populus sic sacerdos et sicut servus sic dominus eius sicut ancilla sic domina eius sicut emens sic ille qui vendit sicut fenerator sic is qui mutuum accipit sicut qui repetit sic qui debet dissipatione dissipabitur terra et direptione praedabitur Dominus enim locutus est verbum hoc. Post specialem singularum gentium correptionem, Judaeae, Babylonis, Philistiim, Moab, Damasci, Israel, Aegypti, deserti maris, Idumaeae et Arabiae, vallis visionis, et ad extremum Tyri: in quarum explanatione quae potuimus diximus: nunc quid totus orbis in consummatione passurus sit, propheticus sermo describit, et nequaquam de singulis gentibus, sed de cunctis pariter prophetatur. Et primum quidem quae impii tormenta passin infernum , de quibus scriptum est: Ingredientur ad extrema terrae, tradentur in manus gladii, partes vulpium erunt . Deinde quia pro qualitate meritorum multae