comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tib medici patuuntur. hoc sustinent
ipħe ac magist᷑ ab his qui curari no¬
tunt. Odio quippe habent᷑ quasi pre¬
cipientes adũsum desideria languen¬
tium quasi phibentes deliciis & cibis
uariis uti eos qui cũ sint infirmi no¬
lunt escis infirmoꝵ uesci. fugiunt gͦ
in obedientes ianguentes medicos: &e
maledictis atq in uiriis repellunt.
ea quȩ ꝓrsus his faciunt. que faci¬
at quis inimicis & hostib suis. Obli¬
uiscunt᷑ enĩ eos quasi inmicos ueni
re: id tantũmꝰ desiderantes quomͦ do¬
lores & uictus parsimonia. ex eoꝵdis¬
positione nascantur. qͦmͦ accutissimo
ferro corpora secent. & execrant᷑ eos qͥ
auctores tantũ cruciatuũ st̃. & non
sanitatis. que exdolorib reddit᷑. P o¬
pulus igitur egrotabat uariis lang¬
uorib. Misit illis medicos ꝓpħas.
ds. Unus ex medicis & ieremias fu¬
it corripiens peccatores: & com̃itere
uolens auitiis aduirtutes. Illi uͦ cum

Expanded text:
tibus medici patiuntur, hoc sustinent tibus medici patiuntur, hoc sustinent prophetae ac magistri ab his 840 qui curari nolunt. Odio quippe habentur quasi praecipientes adversum desideria languentium, quia prohibent deliciis et cibis variis uti eos, qui cum sint infirmi, nolunt escis infirmorum vesci. Fugiunt ergo inobedientes atque languentes medicos, et maledictis atque injuriis repellunt, eaque prorsus iis faciunt, quae faeiat quis inimicis et hostibus suis. Abominantur enim eos quasi inimicos venire, quasi id tantummodo desiderantes, quomodo dolores et victus parcimonia, ex eorum dispositione nascantur: quomodo acutissimo ferro corpora secent; et exsecrantur eos quasi auctores tantorum cruciatuum, et non sanitatis quae ex doloribus redditur. Populus igitur aegrotabat variis languoribus, et misit illis medicos prophetas Deus. Unus ex medicis et Jeremias fuit, corripiens peccatores, et convertere volens a vitiis ad virtutes. Illi vero cum
Abbreviated transcription (Latin):
um inscła scłorum a m Et.¬
loco quo scͥptũ ẽ. heu michi ego mat̾
usq ad eũ locũ in quo ait. si conũsus
fueris restituam te.
edici corpoꝵ egrotantib
assistentes. ⁊ uixta discipli¬
nam artis sue uolentes
curare eos qui in infirmitatib con¬
stituti st̃. iutient tͥstia in iocunda per¬
tͣctant: & in alienis calamitatib me¬
rore ꝓprio conficiuntur. Semꝑ enĩ
conĩsatio eoꝵ ingemitu. semꝑ incu¬
ris ẽ. slunꝗ cũ letis consortiũ habetł.
cum uulneratis. cum his quoꝵ carnes
in cõmodis uariis debilitantur qͥ feb̾¬
b estuant. qui dolore torquent᷑. uigi ser¬
uitio ꝑseuerant. Et si quis eoꝵ uult im¬
plere medicinã: ñ indignat᷑. ñ obliuis¬
citur ꝓpositi artis suȩ. p ost quã cũ his
fuerit qͦͥs sermo prefatus ẽ. heo idcͥco
inpmio diximꝰ. quia & ꝓpħe medici qͦ¬
tur. ubi languentes sint. Non enim ne¬
cẽe habent sani medicũ: s hi qͥ male
hũt. Quod aut̃ aͦ suͣ ruriosis egrotan¬

Expanded text:
um in saecula saeculorum. Amen.loco in quo scriptum est: Heu mihi ego mater , usque ad locum in quo ait: Si conversus fueris, restituam te . 839 Medici corporum, aegrotantibus assistentes et juxta disciplinam artis suae volentes curare eos qui in infirmitatibus constituti sunt, vident tristia, injucunda pertractant, et in alienis calamitatibus moerore proprio conficiuntur: semper enim conversatio eorum in gemitu, semper in curis est, numquam cum laetis consortium habent: cum vulneratis, cum his quorum carnes incommodis variis debilitantur, qui febribus aestuant, qui dolore torquentur, jugi servitio perseverant. Et si quis eorum vult implere medicinam, non indignatur, non obliviscitur propositi artis suae, postquam cum his fuerit quos sermo praefatus est. Haec idcirco in prooemio diximus, quia et prophetae medici qunecesse habent sani medicum, sed ii qui se male habent . Quod autem a deliciosis aegrotan
Abbreviated transcription (Latin):
dñi tunc fames uenit in eos. non fa¬
mes panis. neq sitis aque: s fames au¬
diendi sermonẽ dñi. Iam quippe ap̃
eos ultra ñ dicitur. hec dic̃ dñs omni¬
potens. Ista fames ẽ. ꝓpħice uocis ces¬
santis in eis. S quid loquat de ꝓphe¬
tis: Neq magistri. neq doctores. in
udea aliqui remansert̃. Et licet
sint innumerabiles qui sibi sapienti¬
am uindicent. non ẽ. iam sermo dnĩ in
eis Completum ẽ. illud uaticiniũ. aufe¬
ret dñs a uidea & ab hierusalẽ ualidũ
& ualidam uͥtutẽ panis. & uirtutẽ aque.

Expanded text:
Domini: tunc et fames venit in eos, non faDomini: tunc et fames venit in eos, non fames panis neque sitis aquae, sed fames audiendi sermones Domini. Jam quippe apud eos ultra non dicitur: « Haec dicit Dominus omnipotens. » Ista fames est propheticae vocis cessantis in eis. Sed quid loquar de prophetis? Neque magistri, neque doctores in Judaea aliqui remanserunt. Et licet sint innumerabiles, qui sibi sapientiam vendicent, non est jam sermo Domini in eis. Completum est illud vaticinium: « Auferet Dominus a Judaea et ab Jerusalem validum et validam, virtutem pani
Abbreviated transcription (Latin):
dio cadent. & filiĩ eoꝵ & filiȩ morient᷑
infame: & reliquie eoꝵ non erunt.
Qm̃ inducam in ala suꝑ habitantes
tia. Quia gͦ obeclientia dĩ in illo fuit.
sic̃ regnũ eiꝰ. & factum ẽ. de regno id
qd nouimꝰ p̃dictum auferetur a uob̃¬
regnum. & dabitur genti facienti fruc¬
tus eiꝰ. Nunc quoq uiri qui st̃ in
anatoth hoc ẽ. in obedientia quert̃
animã non hieremie. neq enĩ hoc¬
hẏstoria ulla cominemorat: qͥa uiri
anatoth quesierint anumam eiꝰ. Habe¬
mus regnoꝵ libros. meminit ibi scͥptu¬
ra ieremie. nicħ tale conscͥbit᷑. Habe¬
mus paralipomenon & ipsũ quod nc̃
ti sunt uiri ab anatoth. s xpĩ quert̃
animã dñi mei. quidicunt ñ ꝓpheta¬
bis in nomine dñi. Legimus & hoc
a iudeis ꝓhibitam. ne doceret xp̃s ali¬
oqum morieris inmanib nr̃is. Eccȩ
ego uisitabo ineis. Iiuenes eoꝵ gła¬
dio cacdent. & filii eoꝵ. & filie morien¬
tur infame. Non hieremie temporib
gladio occubuert̃. sypost aduentum

Expanded text:
cadent, et filii eorum et filiae morientur in fame, et reliquiae eorum non erunt. Quoniam inducam mala super inhabitantes tia: Quia ergo obedientia Dei in illo populo fuit, sicut regnum ejus: et factum est de regno id, quod novimus pregnum et dabitur genti facienti fructum ejus: » nunc quoque viri qui sunt in Anatoth, hoc est in obedientia, quaerunt animam non Jeremiae, neque enim historia ulla hoc commemorat, quia viri Anatoth quaesierunt animam ejus. Habemus Regnorum libros; meminit ibi Scriptura Jeremiae, nihil tale conscribitur. Habemus Paralipomena et ipsum quod nunc ti sunt viri Anatoth. Sed Christi quaerunt animam Domini mei, « qui dicunt: non prophetavit in nomine Domini. » Legimus et hoc a Judaeis prohibitum ne doceret Christus, « alioquin morieris in manibus nostris. Ecce ego visitabo in eis, juvenes eorum gladio cadent, et filii eorum et filiae morientur in fame. » Non Jeremiae temporibus in gladio occubuerunt, sed post adventum
Abbreviated transcription (Latin):
te uocare magistrũ suꝑ terram. unus
quippe ẽ. magist̾ ur̃ pater qui ẽ incelis.
dat & doceat. Cur hec diximus: ui¬
delicet quia ꝓpħa notum fac michiait
dñe & cognoscam. Neq enĩ scire possũ.
nisi ta michi reuelaueris. Sin autẽ de¬
tunc uidebo cogitationes singuloꝵ.
& cognoscam quid unus quisq gene
ad immolandum & nesciebam. Adũfum
Ime cogitauert̾ consiliũ dicentes. uenite¬
in mittamus lignum inꝑanẽ eiꝰ: & conte¬
ramus eum a terra uiuentiũ. & nom̃ eiꝰ
& ut agnꝰ coram tondente se sine uoce sit
ñ aꝑuit os suum ꝓmiitiat. Et ibi quidẽ
quit ut agmis in nocens ductus sum ad
immolandum. & nesciebam. Nec addit
qͥd non cognouerit. Non enm dix̃ ñ cog¬
nomi maia. ñ cognoni bona. non cogno¬
ui peccatum siue usticiã. uerum simpli¬
citer ñ cognoui. T ibi gͥ dereliquid. ut
queras quid nescierit. Lege apłm. Qui
cum peccatũ non cognouisset: ꝑ nobis
peccatum fecit. Peccatum quippe nosse

Expanded text:
ocare magistrum super terram. Unus quippe est magister vester, Pater qui in coelis est : dat et doceat. Cur haec diximus? videlicet quia propheta: Notum fac mihi, ait, Domine, et cognoscam. Neque enim scire possum, nisi tu mihi revelaveris. Sin autem, detunc videbo cogitationes singulorum, et cognoscam quid unusquisque geratad immolandum, et nesciebam. Adversum me cogitaverunt consilium dicentes: Venite, mittamus lignum in panem ejus, et conteramus eum a terra viventium, et nomen ejet ut agnus coram tondente se sine voce, sic non aperuit os suum, pronuntiat: et ibi quidem quit, ut agnus innocens ductus ad immolandum, et nesciebam . Nec addit quae non cognoverit. Non enim dixit: Non cognovi mala, non cognovi bona, non cognovi peccatum, sive injustitiam; 815 verum simpliciter, non cognovi. Tibi igitur dereliquit, ut quaeras, quod nescierit. Lege Apostolum: Qui cum peccatum non cognovisset, pro nobis peccatum fecit . Peccatum quippe nosse,
Abbreviated transcription (Latin):
telligi. quomͦ fatuum dei stultã
fecerit sapientiam mundi. fingamꝰ
paulisꝑ me qui aliquid putor ẽẽ.
cum insipiente aliquo & inerudito
conferre sermonẽ. qui nicħ intel¬
ligat. nicħ acute disputationis in¬
terroget. Numquid nam opus ẽ¬
michi ad illius stulticiam arguen¬
dam dialectice artis calliditatẽ ⁊
ꝓfundoꝵ sensuum accum̃ adhibe¬
re. Honne ad unius sermunculi
iactum uilis & modici qui tamen
illius intelligentie uideretur acer¬
rimus. fatuum & insipientẽ ẽẽ con¬
uincam sic igitur admundi sapi¬
entiam stultificandam ñ ẽ. opus
sapientiã dei descendere. & cum ea
colluctari que deorsum ẽ. sapien¬
tia. s sufficiat fatuum dĩ. qm̃ fatuũ
dĩ sapientus ẽ. hominib. & infir¬
nium dĩ. fortius ẽ. hominib & omĩa
contraria saluator m̃s & dñs assũpsit
ut contrariiss. dissoluat contraria &
nos confirmemur ab infirmitate eiꝰ.
dere ad sapientiam & uirtutẽ dei

Expanded text:
telligi quomodo fatuum Dei stultam telligi quomodo fatuum Dei stultam fecerit sapientiam mundi: fingam paulisper me, qui aliquid putor nosse, cum insipiente aliquo, et inerudito conferre sermonem, qui nihil intelligat, ni nil 801 acutae disputationis interroget. Numquidnam opus mihi est ad illius stultitiam arguendam, dialecticam calliditatem, et profundorum sensuum acumen adhibere? Nonne ad unius sermunculi jactum vilis et modici, qui tamen illius intelligentiae videatur acerrimus, fatuum eum et insipientem esse convincam? Sic igitur ad mundi sapientiam stultificandam non est opus sapientiam Dei descendere, et cum ea colluctari, quae deorsum est sapientia, 802 sed sufficit fatuum Dei: quoniam fatuum Dei sapientius est hominibus, et infirmum Dei fortius hominibus, et omnia contraria Salvator meus et Dominus assumpsit, ut contrariis dissolvat contraria, et nos confirmemur ab infirmitate ejus dere ad sapientiam et virtutem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
animam habemus indecoram. A¬
bliumur ut fiamus candidi. ut in¬
torem qui nob̾ insitus ex natura ñ¬
fuerit diligentia consequam᷑. uita
illud quod in eodem soco scͥbitur.
Que ẽ. ista que ascendit de albatu:
Et efficiamur linũ candidum pur̃¬
purũq aqua. Ita cum digni fuerimus
tam̃ candorẽ quẽ nob̾ concesserat sẽꝑ
habeammis. Cum itaq uidĩ & omnis
domus isrł indigni extitert̾ deo. & ꝓ
iecti sunt ab eo. nobis pre illis accunctus
ẽ. Neq enim putandum ẽ. cinctorium
abiciente mansisse incinctum: statim
ut illos proiecit: alios sibi contexuit
hoc cinctorium eccłia ẽ de gentib
conggata que scire debet quia si prio¬
rib non peꝑcit dĩ. nec illi parcet si de¬
resiquerit. si non fuerit digna lũbo
eiꝰ. si ñ ad herens dño unus sp̃s fuerit.¬

Expanded text:
animam habemus. Deinde cur animam habemus. Deinde cur eluimur, ut efficiamur candidi, ut nitorem qui nobfuerat, diligentia consequamur, juxta illud, quod in eodem loco scribitur: Quae est ista quae ascendit dealbata? et efficiamur linum 814 candidum purumque. Atque ita cum digni fuerimus tamen candorem, quem nobis concesserat, semper habeamus. Cum itaque Judaei, et omnis domus Israel indigni exstitrojecti sunt ab eo, nobis pro illis accinctus est. Neque enim putandum est cinctorium abjicientem mansisse incinctum, statim ut illos projicit, alios sibi contexuit. Hoc cinctorium Ecclesia est de gentibus congregata, quae scire debet, quia si prioribus non pepercit Deus, nec sibi parcet si dereliquerit, si non fuerit digna lumbo ejus, si non adhaerens Domino, unus spiritus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
putrescemus. Cur enim tantis into¬
to orbe fluminib p̾termissis de ui¬
dea ad eufraten ꝓpħam tnͣsmittit.
slisi ut sacram̃tum uixta ium nominiᷤ
doceat intellectum: Post hec que¬
rimus quare cinctoriũ dicat᷑. line¬
um. linum e terra nascitur. Nam
cum sementis inimum fuerit abiec¬
tum. pͥmum ingramine pullulat.
deinde ut infinita p̃teream. demes¬
sum tnͣsfertur. ddomum petitur. laua
tur. tunditur. teritur. & ingenti ut
ita dicam oꝑa excutitur. quo tale
fiat. ex quo possit cinctoriũ autali¬
ud quid musus necessarios compa¬
rari. Et nos gͦ uniũsi qui genera¬
tionẽ habemus e terra ut linũ
qͣd incinctorium dĩ pectitur. mul¬
ta cura indigemus ut pectamur.
ut lauemur. ut colorẽ terrȩ abici¬
amus. Alius quippe color generatio¬
nis inlino ẽ. alius cum fuerit oꝑa
mundatus. Generationis color ob
neramur. quando credimus. quan¬
tło incantico canticoꝵ dicimꝰ nigra
sum. & speciosa ethyopib similem

Expanded text:
putrescemus. Cur enim tantis in toputrescemus. Cur enim tantis in toto orbe fluminibus praetermissis, de Judaea ad Euphratem propheta transmittit, nisi ut sacramentum juxta vim nominis doceat intellectum? Post haec quaerimus quare cinctorium lineum dicatur. Linum ex terra nascitur; nam cum semen ejus in humum fuerit abjectum, primum in gramine pullulat, deinde ut infinita praeteream, demessum transfertur domum, pectitur, lavatur, teritur, tundiita dicam, opera excutitur, quo tale fiat, ex quo possit cinctorium aut aliud quid in usus necessarios comparari. Et nos ergo universi qui generationem habemuse terra, qui in cinctorium Dei plectimur, multa cura indigemus, ut pectamur, ut lavemur, ut colorem terrae abjiciamus. Alius quippe color generationis in lino, et alius est cum fuerit opere mundatum. Generationis color obsneramur, quando credimus, quando in Cantico canticorum dicimus: « Nigra sum et speciosa ; » Aethiopibus similem
Abbreviated transcription (Latin):
ciosus. quid igitur exemplis scͥptã
utitur: ut ostendat suꝑnum dei
corpus eẽ magnificum & infernum
uilius. id circo nunc intreduxitꝰ
dm̃ ex igne & electro subsistentẽ. Ex
quo unus quisq nrm uixta ex ordiũ
natiuitatis suȩ ad ignem refertu
Iuxta studium uero & ꝑfectum dei
corpus efficitur. il lud suꝑius. illud
exelectro ab igne nobis apenis a cru¬
ciatum recedentib. Ad iunge gͥ circa
lumbũ tuum cinctoriũ lineum Cur :
Ut ostendatur populus tegumen
eẽ. dĩ. Adũsum eos quiꝑpe qui uo¬
lunt dĩ accusare ꝓuidentiã resistit &
ꝓtegit dĩ sui oꝑa. nec sit aliquid inde¬
cens de eiꝰ maiestate narrari. S cumpec¬
cauerimus ut cinctorium istud ꝓpħa
deposuit. & abiecit illud in eufraten
fluuium. ut ibicdem computresceret. sic
& nos abiciet alumbis siuis ds̃. & pro¬
iectos relinquet adeufraten fluuiũ
mesapotamiȩ. ubi assyria habitant
inimici isxł ubi babylonii. & ibi com¬

Expanded text:
tiosius. Quid igitur exemplis Scriptura tiosius. Quid igitur exemplis Scriptura utitur, ut ostendat supernum Dei corpus esse magnificum, et inferius vilius? Idcirco nunc introduxit Dominum ex igne et electro subsistentem. Ex quo unusquisque nostrum juxta exordium nativitatis suae ad ignem refertur: juxta studium vero et profectum, Dei corpus efficitur illud superius, illud ex electro, ab igne nobis, a poenis, a cruciatu abscedentibus. Adjunge ergo circa lumbum tuum cinctorium lineum. Cur? ut ostendatur populus regnum esse Dei. Adversum eos quippe qui volunt Dei accusare providentiam, resistit et protegit Dei sui opera, nec sinit aliquid indecens de majestate ejus narrari. Sed cum peccaverimus, ut cinctorium illud propheta deposuit, et abjecit illud in Euphratem fluvium, ut ibidem computresceret: sic et nos abjiciet a lumbis suis Deus, et projectos relinquet ad Euphratem fluvium Mesopotamiae, ubi Assyrii habitant inimici Israel, ubi Babylonii, et ibi
Abbreviated transcription (Latin):
da ut fierent michi inpopłm nomina¬
tum. & in exultationẽ & głam. & non
ob audierunt me. Igitur ꝓpħa in hoc¬
loco ꝑ deo accipiatur. circundans lum¬
bos suos cinctorium lineum. id ẽ. popu¬
lum ds̃. Agglutinaui quippe ait ad me
domũ isrł. Et quodã modo cinctoriũ
dĩ. homo uistus efficitur. Queras quã
ob causam: lege ezechiel & intellige
quomodo d̃s uideatur incorpore. & quã¬
obrem a lumbis eius usq ad pedes ig¬
nis appareat. & alumbis usq ad caput
electrum: tunc poteris etiam p̃sentem
scͥpture inuenire rationẽ quare infe¬
riores partes dĩ igneȩ sunt. renes ge¬
neratione & lumbi igne censentur.
Omnia quippe que ex coitu. & uolu¬
ptate sunt. indigent purgatione
& ipsa purgatio in mixta ẽ. supplicio.
Ea uero que arenib insuꝑiora con¬
surgunt & libidinis oꝑa uirtute sua¬
tͣnscendunt: quasi qued am mat̾ia
priora. ad electri similitudinẽ refer̾t᷑.
Dicitur quippe electrum. auro ẽẽ pre¬

Expanded text:
da, ut fierent mihi in populum nominada, ut fierent mihi in populum nominatum, et in exsultationem, et gloriam, et non obaudierunt me . Igitur propheta in loco pro Deo accipiatur, circumdans lumbos suos cinctorium lineum, id est populum Deus. Agglutinavi quippe, ait, ad me domum 812 Israel, et quodammodo cinctorium Dei homo justus efficitur. Quaeres quam ob causam? Lege Ezechielem, et intellige quomodo Deus videatur in corpore, et quamobrem a lumbis ejus usque ad pedes ignis appareat, et a lumbis usque ad caput electrum : tunc poteris etiam praesentis Scripturae invenire rationem, quamobrem inferiores Dei partes igneae sunt. Renes generatione, et lumbi igne censentur. Omnia quippe quae ex coitu, et voluptate sunt, indigent purgatione, et ipsa purgatio immixta est supplicio. Ea vero quae a renibus in superiora consurgunt, libidinis opera sua virtute transcendunt, quasi quaedam materia purior ad electri similitudinem referuntur. Dicitur quippe electrum auro esse pre
Abbreviated transcription (Latin):
deis quinquies quadraginta: una mi¬
nus accepi. Ter uirgis cesus sum. semel
lapidatus sum ter naufragium passus
sum. Discamus differentias głarum. &
non nullos ẽẽ qui suꝑ his glentur que
inconfusione. In his guippe głantur. q̃
cum faciunt latebras. & secreta ꝑ quirt̃.
Post hȩc consideremꝰ. quid decinctorio
p̾ceptum sit. Hȩc dicit dñs. uade et
Saccipe tͥ cinctoriũ lineum. & circunda
lumbos tuos. & ꝑ aquã non transibis.
Et accepi cinctorium scd̃m u̾bum dñi
Sad me dicens. Accipe cinctorium quod
Scirca lumbos tuos ẽ. & uade ad enfraten
S& absconde illud incaũna petre. Post
Sdies uenit ꝓph̾a & accepit cinctorium
de loco ubi infoderat illud. & ecce com¬
putruerat. quod nullo ẽẽt usui. & ne
quis iuxta uoluntatem animi sui de ħ
loco sibi p̾sumeret intellectum. dans do¬
minus interp̃tationis occasionẽ. ad di¬
dit dicens. Sic̃ enim adheret cinctoriũ
circa lumbos hominis. sic ad glutinaui
ad me domũ isrł. & omnẽ domum ui¬

Expanded text:
eis quinquies quadragenas una minus accepi, ter virgis caesus sum, semel lapidatus sum, ter naufragium passus sum ? Discamus differentias gloriarum, et nonnullos esse qui super his glorientur, quae in confusione. In his quippe gloriantur, quae cum faciunt, latebras, et secreta perquirunt . Post haec consideremus quid de cinctorio praeceptum sit. Haec dicit Dominus: Vide et accipe tibi cinctorium lineum, et circumda lumbos tuos, et per aquam non transibis. Et accepi cinctorium secundum verbum Domini ad me dicens: Accipe cinctorium, quod circa lumbos tuos est, et vade ad Euphratem, et absconde illud in caverna petrae . Post dies venit propheta, et accepit cinctorium de loco ubi infoderat illud, et ecce computruerat, quod nulli usui esset. Et ne quis juxta voluntatem animi sui de hoc loco sibi praesumeret intellectum, dans Dominus interpretationi occasionem, addidit dicens: Sicut enim adhaeret cinctorium circa lumbos hominis, sic agglutinavi ad me domum Israel, et omnem domum Ju
Abbreviated transcription (Latin):
um cdicam sana me dñe & sanabor
Tunc si quid medicinam sanitas seqͥ¬
tur. si xp̃c curare dignatur. Saluum
me fao & saliis ero. falsus equus in
salutẽ ꝓpt̾ea ei dicam. saluum me fac
& saliuis ero Et hoc ita gaudebo loqͥ.
tu es. Aut cum compleuero mandatũ
inquo p̾cipitur ñ głetur sapiens in
sapientia sua. neq fortis inuirtute
sua neq diues indunitiis suis: s in
isto glorietur qui glatur intelligere
&e scire. quia ego sum dñs. Beatus ita
q qui renunciauerit omni głe que
deorsum ẽ: ueluti suꝑ nobili genere
suꝑ pulchritudine & corporalib bonis
suꝑ diuitiis & iactatione. Beatus qui

Expanded text:
uni dicam: Sana me, Domine, et sanabor. uni dicam: Sana me, Domine, et sanabor. Tunc siquidem medicinam sanitas sequitur, si Christus curare dignetur: Salvum me fac, et salvus ero. Falsus equus in salutem . Propterea ei dicam: Salvum me fac et salvus ero. Et hoc ita gaudebo loqui,tu es: aut cum complevero mandatum in quo praecipitur: Non glorietur sapiens in sapientia sua, neque fortis in virtutesua, neque dives in divitiis suis, sed in isto glorietur, qui gloriatur intelligere et scire quia ego sum Dominus . » Beatus itaque vir, qui renuntiaverit omni gloriae, quae deorsum est: veluti super nobili genere, super pulchritudine et corporalibus bonis, super divitiis et jactatione: beatus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nolumꝰ derelinquere fontẽ uitȩ. dnm̃.
locuti sunt admagistrum. cum eis dice¬
ret. slumquid & uos uultis recedere:
Quid gͥ dicemus. Dnẽ adquẽ ibimus:
Uerba uite tu habes. Sic finita est
etiam scdi acapituli circum scͥptio.
Sequens oratio ẽ ista continens. Sana
me dñe. & sanabor saluum me fac
&e salius ero qm̃ głificatio mea tues.
Ecce ipsi dicunt adme. Ubi ẽ. sermo
dnĩ  Ueniat. Ego aut̃ ñ laboraui
sub sequens post te &e diem hominis
ñ concupiui tu scis. Soli qui ꝓpt̃ ma¬
le habentes uenit medico dicenti. nͣ
inligent sam medico. s male haben¬
tes. dicendum confidenter ab eo qui
egrotantẽ suam anunam uult salua¬
ri. Sana me dũe. & sanabor. Et enim
illa meuangelio mulier sanguinẽ flu¬
ens omnẽ substantiam suam expendit
inmedicis. nec potuit aquoquam eoꝵ
sanari. Ad nullum quippe ex eis dignũ
erat dici sana me domine & sana¬
bor nisi ad solum cuius suffic̃ uestimͣ¬
ti tantum finbriam tangere. Cui ego

Expanded text:
nolumus derelinquere fontem vitae Dominumulorum, qua locuti sunt ad magistrum, cum eis diceret: Numquid et vos vultis recedere. Quid igitur dicemus? Domine, ad quem ibimus? verba vitae tu habes . Sic finita est etiam secundi capituli circumscriptio. Sequens oratio est ista continens: Sana me, Domine, et sanabor, salvum me fac, et salvus ero: quoniam gloriatio mea tu es. Ecce ipsi dicunt ad me: Ubi est sermo Domini? veniat. Ego autem non laboravi subsequens post te et diem hominis non concupivi, tu scis . Soli, qui propter male habentes venit, medico dicenti: Non indigent sani medico, sed male habentes , dicendum est confidenter ab eo qui aegrotantem suam animam vult salvari: Sana me, Domine, et sanabor. Etenim illa in Evangelio mulier sanguinem fluens, omnem substantiam suam expendit in medicis , nec potuit a quoquam eorum sanari: ad nullum quippe ex eis dignum erat dici: Sana me, domine, et sanabor, nisi ad solum cui sufficit vestimenti tantum fimbriam tangere, cui ego
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ michi mundus crucifixus ẽ. & ego
mundo uis głari & non audire. confun¬
demini agłatione urã: Audi paulũ glo¬
riantẽ. & disce cum loquitur libenter
głabor in infirmitatib meis: ut in habi¬
tet inme uirtus. xp̃i. Audi que sint głe.
inquib se uir sc̃s efferebat in laborib¬

Expanded text:
quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Vis gloriari et non audire: Confundimini a gloriatione vestra, audi Paulum gloriantem, et disce cum loquitur: Libenter gloriabor in infirmitatibus meis, ut inhabitet in me virtus Christi. Audi quae sint gloriae, in quibus se vir
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptiĩ ẽ. notũ fac m dñe ⁊ cognoscam.
usq ad eũ locũ in qͦ ait ite cong̾gate õs
i dĩ eloquia sunt inlege &¬
ꝓpħtis euangeliis. & aplis opor¬
tet discipulũ dĩ diuinoꝵ
sermonũ magistrũ dm̃ ass cribere. Qͥ
enum docet hominẽ. scientia. scdm
psalmistam dc̃ ẽ. Saluator quoq ꝑhi¬
bet testimoniũ. nullũ debere suꝑ tras

Expanded text:
cognoscam , usque ad eum locum in quo ait: Ite, congregate omnes i eloquia sunt in Lege eProphetis, Evangeliis et Apostolis, oportet discipulum Dei divinorum sermonum magistrum Deum ascribere. Qui enim docet hominem scientiam , secundum Psalmistam, Deus est. Salvator quoque perhibet testimonium, nullum debere super
Abbreviated transcription (Latin):
deret non erat gladius suꝑ t̾ram.
neq caro concupiscebat adu̾sum spi-¬
ritum. neq sp̃s adu̾sus carnẽ. Quan¬
do aut̃ uenit. & edoctisumus que car¬
nis. que ue sint sp̃c: doctrina eus qͣ¬
si gladius immissus diuisit carnen
id ẽ. terram ab spũ. & exterminauit
eam: quia mortificationẽ iħu xp̃i cir¬
cumferimus incorpore nrõ. & ñ iuui¬
mus ultra iam iuxta carnẽ. uiuit
aut̃ sp̃c. Et seminamꝰ non incarne
s inspũ: ut non metamus corrupti

Expanded text:
deret non erat gladius super terram; deret non erat gladius super terram; neque caro concupiscebat adversus spiritum, neque spiritus adversus carnem, quando autem venit, edocti sumus quae carnis quaeve sunt spiritus. Doctrina ejus quasi gladius immissus, dividit carnem, id est terram a spiritu, et exterminavit eam: quia mortificationem Jesu circumferimus in corpore nostro et non vivimus ultra juxta carnem, vivit autem spiritus, et seminamus non in carne, sed in sp
Abbreviated transcription (Latin):
deo talia ut penitus relinquerentur.
& in longam traderentur captiuitatẽ
Quando aut̃ compleuerunt m̃surã
patrum suoꝵ. & addiderunt ad occisi¬
onẽ ꝓphetarum ꝑ secutionẽ ꝙ iustoꝵ
etiam saluatoris interfectionẽ. tunc
completũ ẽ. dimittet᷑ uob̃ domꝰ urã
deserta. Et quia ille ab eis hȩc quȩ
ineuangłio scͥpta st̃ passus ẽ. id circo
nuno dicitur. exterminio extermina¬
ta ẽ. om̃is terra. Quod si uolueris sub¬
tilius intelligere. ꝓpter me ext̾minata¬
ẽ. exterminio omnis terra: considera
eam. que inte ẽ. quomͦi exterminata.
sit terra. & tunc uidebis post aduen¬
tũ iħu xpi impleta ẽẽ que dicta st̃.
mortificatis m̃bris nr̃is suꝑ terram
fiant apud iustum ea quib caro an
tea fouebatur. ñ fornicatio. ñ immun¬
dicia. ñ ultra luxuria. ñ ydoloꝵ ser¬
uitus. ñ ueneficia. Dñs loquitur. ⁊d
putatis quia ueni pacem mittere
suꝑ t̾ram: Nonueni mittere pacẽ. sed
gladium. Uere ante quam ille descen¬

Expanded text:
 talia, ut penitus relinquerentur, et in longam traderentur captivitatem. Quando autem compleverunt mensuram patrum suorum, et addiderunt ad occisionem prophetarum, persecutionemque justorum, et Salvatoris interfectionem, tunc completum est: Dimittetur vobis domus vestra deserta. Et quia iste ab eis, quae in Evangelio scripta sunt, passus est: idcirco nunc dicitur: Exterminio exterminata est omnis terra. 808 Quod si tilius intelligere: « propter me exterminata est omnis terra, » considera eam quae in te est, quomodo exterminata sit terra, et tunc videbis post adventum Jesu Christi impleta esse quae dicta sunt: mortificatis membris nostris sfiant apud justum ea, quibus antea caro fovebatur, non fornicatio, non immunditia, non ultra luxuria, non idolorum servitus, non beneficia. Dominus loquitur: Quid putatis, quia veni pacem mittere super terram? Nogladium . » Vere antequam ille descen
Abbreviated transcription (Latin):
ponet. hec ineo qđ scͥptum ẽ. cleri
eoꝵ ñ ꝓderunt eis. Uideamꝰ aut̃ & in
roliquis necessariã corretionẽ: quã
ut michi uidettr in morali loco debe¬
mus accipere. Confundemini a gl̃ati¬
one ura. ab ob probrio in conspectu dĩ.
Multa sunt inquib glorificantes in

Expanded text:
 Cleri eorum non proderunt eis. Videamus autem et reliquis necessariam correptionem, quam, ut mihi videtur, in morali loco debemus accipere: Confundimini a gloriatione vestra, ab opprobrio in conspectu Domini . Multa sunt in quibus gloriantes in
Abbreviated transcription (Latin):
sipientiam nrãm ostendimꝰ. Uerbi grã.
si qui inmultis possessionib głantur. Di¬
citur eis: confundemini agłatione urã.
Si qui głantur ingeneris nobilitate: dicit᷑
ad eos confundemini a głatione urã. Si
rum hoc parum ẽ. Audi quid loquat᷑
inhieremia sermo diuinus. uibens. ut
głetur inquit sapiens. insapientia sua.
neo fortis infortitudine sua. nec diues
indiuitiis suis. sed in isto głetur. Qui
głatur intelligere & scire qm̃ ego sum

Expanded text:
sipientiam nostram ostendimus. Verbi gratia, si qui in multis possessionibus gloriantur, dicitur eis: Confundimini a gloriatione vestra. Si qui gloriantur in generis nobilitate, dicitur ad eos: Confundimini a gloriatione vestra. Si rum hoc parum est. Audi quid loquatur in Jeremia sermo divinus, jubens ut ne glorietur, inquit, sapiens in sapientia sua, nec fortis in fortitudine sua, nec dives in divitiis suis; sed in isto glorietur qui gloriatur, intelligere et scire quia ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatem nrãm torqueantur. Et quo¬
modo utile fuit peccatum isrł insalu¬
rein gentium: sic utilis ẽ quoꝵdam
pena alioꝵ saluti. Et ideo bomis &
clemens dc̃ non parcam inquit &
si miserebor ab interitu eoꝵ Circum¬
scͥbit aut̃ hoc capitulo. indea mus
subsequens scͥptura quid doceat.
Auite & aurib ꝑcipite ⁊ nolite ex

Expanded text:
utilitatem nostram torqueantur. Et quoutilitatem nostram torqueantur. Et quomodo utile fuit peccatum Israel in salutem gentium, sic utilis est quorumdam poena aliorum saluti. Et ideo bonus et clemens Deus: Non parcam, inquit, et non miserebor ab interitu eorum. Circumscripto autem hoc capitulo, videamus subsequens Scriptura quid doceat: Audite et auribus percipite, et nolite ex
Abbreviated transcription (Latin):
do conducat. Et hominib uniu̾sis ꝓui¬
det quidẽ & ca que uni expediunt. uerũ
ita ne illius utilitas omntum damꝑno
sit. Idcco & ignis eternus p̃paratꝰ ẽ & ge¬
henna & tenebre exteriores: quȩ omma
nontam ob cum qui pumnendus ẽ. quã
ppter uniuersos homines constituta sc
Epaut᷑uis hunis rei testem accipere scͥꝑ¬
turam. qđ inalioꝵ eruditionẽ licentiã
despabues sint peccatores. & ad curatio¬
nem penituis alieni torqueantur: audi
Calomonem inprouerbiis dicentẽ. Pesti¬
lente flagellato. inprudens callidior
erit. slon eum qui flagellatur dix̃ calli¬
diorem ficturum & sapientiorem ꝓpter
castigationẽ suam sed insipientẽ astulti¬
cia inprudentiam. conuerti ꝓpter
Supolicia pestilentis. hoc quippe ex
ipso nomine caniditatis significatur
se com̃iti eum. a calliditate. dum ali¬
os cernit iꝓterea quib ipse obnoxi
oi peccata cruciari. Igitur ꝓdest nob̾
si tam̃ digni sumus salute. ut alii in

Expanded text:
ndo ducat et hominibus universis. Provindo ducat et hominibus universis. Providet quidem et ea quae uni expediunt, verum ita ne illius utilitas omnium damno sit. Idcirco et ignis aeternus praeparatus est, et gehennae et tenebrae exteriores. Quae non tam ob eum qui puniendus est, quam propter universos homines constituta sunt. Si autem vis hujus rei testem accipere Scripturam, quod in aliorum eruditionem, licet jam desperabiles sint peccatores, et a curatione penitus alieni, torqueantur, audi Salomonem in Proverbiis dicentem: Pestilente flagellato, imprudens callidior erit . 828 Non eum qui flagellatur dixit callidiorem futurum, et sapientiorem propter castigationem suam, sed insipientem a stultitia ad prudentiam converti propter supplicia pestilentis: hoc quippe ex ipso nomine calliditatis significatur, et converti eum a calliditate, dum alios cernit propter ea, a quibus ipse obnoxius est, peccata cruciari. Igitur prodest nobis, si tamen digni sumus salute, ut alii in
Abbreviated transcription (Latin):
bis deliberatione. ñ ut mise ricors uͦ
rursum ut crudelis iudex. s & quasi
uni ꝓuidens & de omni salute ꝑ trac¬
tans: considerauerit populi dampnũ
inunꝰ uenia haut dubium ẽ. qͥd faci¬
at eiciens unum de ȩccłia ut multoᷤᷤ
saluet in columes. Age nunc considera
michi. & medicum. Si cessauerit a sec¬
tione eiꝰ uulneris qđ secandum ẽ si ñ
usserit ia qdđ indiget canterio. iudeli¬
cet ipter dolores qui extalib remediis
consecuntur quomodo crescat infirmi¬
tas. & indeterius ueternus ex uberet:
Si uero ut ita licam temerarius ad
uulnus sector accesserit. & inusserit
plagam. curat eum qui secatur & uri¬
tus quia palulum seueritatis assump¬
sit. licet uisus fuerit egrotanti ad ho¬
ram ñ misereri. Ita & dĩ ñ unum ho¬
mine̾. s uinu̾sum curat orbem: cȩlestia
atꝙ terrena. & omnia ubiq dispensat.
ptꝰ cum hoc ꝓuicdeat quid uni comodũ
sit: multomagis ꝓuidet qͥd toto mu

Expanded text:
bili deliberatione, non ut immisericors, nec bili deliberatione, non ut immisericors, nec rursum ut crudelis judex, sed et quasi uni providens, et de omnium salute pertractans, consideraverit populi damnum in unius venia, haud dubium est quin faciat ejici unum de Ecclesia, ut multos salvet incolumes. Age nunc considera mihi et medicum, si cessaverit a sectione ejus vulneris, quod secandum est, si non usserit id, quod indiget cauterio, videlicet propter dolores qui ex talibus remediis consequuntur, quomodo crescat infirmitas, et in deterius veternus exuberet. Si vero ut ita dicam temerarius ad vulnus sector accesserit, et inusserit plagam, curat eum qui secatur et uritur, quia paululum severitatis assumpsit, licet visus fuerit aegrotantis ad horam non misereri. Ita et Deus non unum hominem, sed universum curat orbem, coelestia atque terrena, et omnia ubique dispensat. Et cum hoc provideat, quod uni commodum sit, m
Abbreviated transcription (Latin):
micida honesta forma etate satis integͣ
ex alio latere mater sparsis crinib depꝰ¬
cetur. ut senectutis suȩ misereatur. ex alio
uxor ne uirum suum interficiat lacri¬
mabili uoce deploret. Circumstent et
paruuli liberi. cito orbi futuri. quid faci¬
at uidex miserebitur. latronis annon.
qł inconune expedit ciuitati: Si miser¬
tus fuerit: reuertetur homicida ad pͥsti¬
num scelus. Sin uero inuidiciaria seue¬
ritate ꝑ manserit. unus homo interi¬
bit. & umũso populo ꝓuidebitur. Sic
dr̃ si peꝑcerit peccatori. & miserans eiꝰ
noluerit eum punire ꝓscelere. quis ñ
accipiat licentiam. Quis in aloꝵ qui
nunc saltim ꝓpter supplicia terrent᷑
ñ inuadet tempus nt ȩxpleat que c̃q
uoluerit. & preceps feratur inuitiã. hec
aut᷑ in ȩccłia sepe accidentia. possumus
considerare. Peccauit quispiam. & post
uenia ꝓcedit. & laxatis frenis scelerib
panditur uia. Sin uero cum rationa¬

Expanded text:
latro honesta forma, aetate satis integer, latro honesta forma, aetate satis integer, ex alio latere mater expansis crinibus deprecetur, ut senectutis suae misereatur, et ex alio uxor ne virum suum interficiat, lacrymabili voce deploret, circumstent et parvuli liberi cito orbi futuri: quid faciet judex? miserebitur latronis, annon? quid in commune expedit civitati? Si misertus fuerit, revertetur homicida ad pristinum scelus: sin vero in judiciaria severitate permanserit, unus homo interibit, et universo populo providebitur. Sic Deus si pepercerit peccatori, et miserans ejus, noluerit eum punire pro scelere, 827 quis non accipiat licentiam malorum? Qui hunc saltem propter supplicia terretur, nonne invadet tempus ut expleat quaecumque voluerit, et praeceps feratur in vitia? Haec autem in Ecclesia saepe accidentia possumus considerare. Peccavit quispiam, et post venia procedit, et laxatis frenis, sceleribus panditur via. Sin vero cum rationa
Abbreviated transcription (Latin):
tionem ulterius nequioris. id circo ꝑ dis¬
pensationẽ dĩ ꝓuidetur pessimos apessi¬
mis separari. Iustum quoq & cõmodũ¬
ẽ. ut apristinus celerib ipsa solitudine
& penuria consorcii aliquando desistat.
hec de eo qđ dictum ẽ. & disꝑgam illos
uirum & frẽm eius & patres eoꝵ. & filios
eoꝵ in id ipsum dic̃ dñs. Non requiram
& non parcam. & non miserebor abinte¬
ritu eoꝵ his & istius modi sermonibus
heretici assurgunt dicentes. Uides ne
qualis sit creator ꝓpħarum & legis dc̃ qͥd
loquatur: Non parcam & non miserebor
ab interitu eoꝵ. Quomodo potest iste bo¬
mis ẽẽ: Accipiam gͦ exemplum iudicis
boni ꝓutilitate cominuni quibꝰdam ñ
iiserantis. ut ꝑ spicẽ possimus. quomͦ
multis parcent uni non parcat deus. Ac¬
cipiam & medici ostendens eum uni men¬
bro non parcere. ut menbris omnibpar
ꝓpositum quietẽ ciuitati. & pacẽ genti
ci p̃sidet. puidere. huic si offeratur. ho¬

Expanded text:
tionem alterius nequioris. Idcirco per distionem alterius nequioris. Idcirco per dispensationem Dei providetur, pessimos a pessimis separari, in suum quoque commodum, ut a pristinis sceleribus ipsa solitudine et penuria consortii aliquando desistant. Haec de eo, quod dictum est: Et dispergam illos, virum et fratem ejus, et patres eorum, inus: Non requiram, et non parcam, et non miserebor ab interitu eorum . His et istiusmodi sermonibus haeretici assurgunt dicentes: Videsne qualis sit Creator, prophetarum et legis Deus quid loquatur? Non parcam, et non miserebor ab interitu eorum. Quomodo potest iste bonus esse? Accipiam ergo exemplum judicis boni pro utilitate communi quibusdam non miserentis, ut perspicere possimus, quomodo multis parcens uni non parcet  Al parcat Deus: accipiam et medici, ostendens eum uni membro non parcere, ut membris omnibus papropositum, quietem civitati, et pacem genti, cui praesidet, providere. Huic si offeratur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetitur. si solus mexilium religeturut
enĩdatus instatum pͥstinum redeat. Et
quomodo tu ꝓpinquos. uł liberos tuoᷤ
non fortuita. neo inrationabili coerces¬
ira. sed ꝑuerbera queris. reduce ab errore
& torm̃tis ad id retrahit qđ fuerunt:
scdm scͥpturam dicentem. ꝑ omnẽ dolo¬
rem & flagellum emendabis ierusalẽ.
Ut igitur crescat dolor pene corripien¬
tis: hi qui corripuuit᷑ ab inuicẽ sepa¬
rantur. Nam quodãmͦ leuiꝰ fit suppli¬
cium si plures sunt in eodẽ loco consti¬
tuti. ut suis se consolentur alloquiis: Si
autẽ necẽe̾ ẽ. aliam quoq rationẽ diui¬
sionis maloꝵ introducẽ: etiam hanc exbi¬
bebimus. Mali cum simul fuerint ea
que mala sunt cogitant. & inpristina neqͥ¬
tia ꝑ seuerantes augent peccata peccatis.
quomodo & econtrario bom cum simul
fuerint. de honestis reb sermocinantur
Dissoluitur gͦ & innichilum deducitur. ne¬
quam cogitatio cum non habuerit alloqͣ¬

Expanded text:
perpetitur, si solus in exsilium relegetur, ut perpetitur, si solus in exsilium relegetur, ut emendatus in statum pristinum redeat. Et quomodo tu propinquos vel liberos tuos non fortuita, nec irrationabili ira, sed per verba reducere quaeris ab errore, et tormentis ad id retrahit quod fuerunt, secundum Scripturam dicentem: Per omnem dolorem et flagellum emendabis Jerusalem. Ut igitur crescat dolor poenae corripientis, ii qui corripiuntur, ab invicem separantur. Nam quodammodo levius fit supplicium, si plures in eodem loco constituti, mutuis se consolentur alloquiis. Si autem necesse est aliam quoque rationem divisionis malorum introducere, etiam hanc exhibebimus. Mali cum simul fuerint, quae mala sunt cogitant, et in pristina nequitia perseverantes, augent peccata peccatis: quomodo econtrario boni cum simul fuerint, de honestis sermocinantur. Dissolvitur ergo, et ad nihilum deducitur nequam cogitatio, cum non habuerit allocu
Abbreviated transcription (Latin):
mo adproximũ suum. uenite edificemꝰ
ciuitatem & turrem. cuius sit caput usq
ad cęlum. dr̃ locutus ẽ. dicens. uenite
descendamꝰ. & confundamꝰ ibi linguas
coꝵ. Et post pusillum infert. Et disꝑsit
quoq isrł ante quam peccaret in uidea
erat: post peccata inuitũsum orbẽ. disꝑ¬
sus ẽ. Tale quiddam inichi. & de bonis
omnib intellig̾e ẽ. quedam eccłia pͥmi¬
tiuoꝵ eoꝵ scilicet qui consc̾pti sunt in
celestib ubi mons syon & ciuitas uiuen¬
tis dĩ hierusalem celestis. beati qui il¬
luc cong̾gabuntur. peccatores aut̃ duu¬
dentur ab inuicẽ ut etiam inhac excru¬
ciatione pariter torqueantur. Scio quoᷤᷤ¬
dam reges. eos qui inꝑio suo insidiati
sunt ad desertas insulas de portare so¬
litos ꝓmagnis suppliciis hoc uibere. ne
inuno loco exilii pentiriam sustineant.
in aliam orbis partem uxor maliam lib̾i
exterminantur ut ne incalamitatib qui¬
dem suis ꝑ fruantur solatio. aut mater

Expanded text:
mo ad proximum suum: « Venite et aedificemus mo ad proximum suum: « Venite et aedificemus civitatem et turrim cujus sit caput usque ad coelum . » Deus locutus est, dicens: « Venite, descendamus, et confundamus linguam eorum . » Et post pusillum infert: Ecce disperquoque Israel antequam peccaret, in Judaea erat, post peccata in universum orbem dispersus est. Tale quiddam et de nobis omnibus intellige. Est quaedam ecclesia primitivorum, eorum scilicet qui conscripti sunt in coelestibus, ubi mons Sion, et civitas viventis Dei Jerusalem coelestis, beati qui illuc congregabuntur. Peccatores autem dividentur ab invicem, etiam in hoc ut excruciatione pariter torqueantur. Scio quosdam reges, eos qui imperio suo insidiati sunt, ad desertas insulas deportare solitos, pro magnis suppliciis hoc jubere, ne in uno loco exsilii penuriam sustineant. In aliam orbis partem uxor, in aliam liberi exterminantur, ut ne in calamitatibus quidem suis perfruantur solatio, aut m
Abbreviated transcription (Latin):
Imus. quia omnis uter implebitur ui¬
no: dices adeos. Hȩc dic̃ dñs. Ecce
ego impleo om̃s inhabitantes terram
cet᷑ qui puniturꝰ ẽ. peccatores. Non qͥa
ꝓphetes ñ quia sacerdos quis uocatus
ẽ. a supplicus liberabitur. Hec aut̃ de
illis commemorata ut ait apłs. scͥpta
sunt ꝓpter nos in quos fines scłoꝵ dec̃¬
rerunt. Si quis gͦ & inhis sacerdotib
in nobis dico presbit̾is. siue inhis qui
Quomodo econtrario quedã st̃ sacer¬
dotales benedictiones. de quib deo
tribuente post istius loci expositionẽ.
cum ad numeroꝵ librũ uentũ fuerit
disputabimus. Ibi quippe de sacer¬
dotib quedam scͥpta sunt. Et sacer¬
dotes igitur. & ꝓpħas. & iudam. & om̃s
inhabitantes ierusalem. testatur dĩ
uino mebriandos. & disꝑgendos uirũ
a fr̃e suo. & patres a filiis. Que quidẽ
Demq idcuco quam du ñ st̃ cõmoti.¬
ab oriente homines. ñ sunt separati. Qnͣ¬
do autẽ moti sunt ab oriente. & ait ho.¬

Expanded text:
mus, quia omnis uter implebitur vimus, quia omnis uter implebitur vino? dices ad eos: Haec dicit Dominus: Ecce ego impleo omnes inhabitantes terram cet qui puniturus est peccatores. Non quia prophetes, non quia sacerdos quis vocatus est, a suppliciis liberabitur. Haec autem de illis commemorantur, ut ait Apostolus: scripta sunt propter nos, in quos fines saeculorum devenerunt . Si quis ergo et in his Sacerdotibus, in nobis dico presbyteris, sive in his qui quomodo econtrario quaedam sunt sacerdotales benedictiones, de quibus, Deo tribuente, post istius loci expositionem, cum ad Numerorum librum ventum fuerit, disputabimus: ibi quippe de sacerdotibus quaedam scripta sunt: Et sacerdotes igitur, et prophetas, et Judam, et omnes habitantes Jerusalem testatur Deus de vino inebriandos, et dispergendos virum a fratre suo, et patres a filiis . Quae quidem Denique idcirco quamdiu non sunt coab oriente homines, non sunt dissipati: quando autem moti sunt ab oriente, et ait ho
Abbreviated transcription (Latin):
clinauit ex hoc in illud. Id ẽ de eo qui
erat indextera: in illum qui insinistra
continebatur. Neq enm potes bono¬
rum tantum calicẽ bibere. quasi bona
tantũmͦ feceris. neq rursum peccatoꝵ.
quia & bona aliguando gessisti. Iecco
inclinauit ex hoc in illud: ut uixta com¬
pensationẽ oꝑum tuoꝵ misceatur tͥ sup¬
psicium aquacuis seu meratius. & scd̃m
merita tua aut obtundatur ire diuine
aculeus. aut exacuatur. Si uero bonus
fueris & dĩ mandata seruaueris. atten¬
de quid dicas. Calicem salutis accipiã
& nom̃ dni inuocabo. Omnis igitur
uter siue bonus. siue malus. implebitur
uino qualitatis suȩ. Nec oleum mittit᷑
in eum. aliuid ue quid liquens. nisi ui¬
num sodomoꝵ aut sorech. De inde
docet interim ut litteram sequam᷑.
ꝓpter eos qui peccauert̃ in hierusalem.
& inuidea illo tempore morabantur.
quali ino istius modi. utres implen¬
di sunt. Sequitur enĩ. Si dixerint ad
te minquid cognoscentes ñ cognosci¬

Expanded text:
clinavit ex hoc in illud, hoc est de eo qui clinavit ex hoc in illud, hoc est de eo qui erat in dextera, in illum qui in sinistra continebatur. Neque enim potes bonorum tantum calicem bibere, quasi bona tantummodo feceris, neque rursum peccatorum, quia et bona quippe aliqua gessisti. Idcirco inclinavit, ex hoc in illud: ut juxta compensationem operum tuorum misceatur tibi supplicium aquatius, seu meracius, et secundum merita tua, aut obtundatur irae divinae aculeus, aut exacuatur: si vero bonus fueris, et Dei mandata servaveris, attende quid dicas? « Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . » Omnis igitur uter, sive bonus sive malus, implebitur vino qualitatis suae. Nec oleum mittetur in eum, aliunde quid liquens nisi vinum Sodomorum aut Sorech. docet, interim ut litteram sequamur, propter eos qui peccaverunt in Jerusalem, et in Judaea illo tempore morabantur, quali vino istiusmodi utres implendi sunt. Sequitur enim: Si dixerint ad te: Numquid cognoscentes non cognosci
Abbreviated transcription (Latin):
Uides calicẽ supplicioꝵ quẽ supra ex¬
posuimꝰ. uini meri plenum. Est & aliꝰ
calix qui ꝑ compensatione bonoꝵ ac¬
tuũ seu maloꝵ tͥ miscetur & traditur.
Intelligite enĩ mͥ eos qui penitus a pie¬
tate discedunt. & omni exparte religi¬
oni adũsant̃: intantũ ut fortuitu & pe¬
cudum more uiuant. bibentes calicẽ
uini meri. quẽ de hierenie libro pro¬
tulimꝰ. Eos uero qui non penitus reces¬
serunt. s cũ sint peccatores & indigni
uidicentur calice noui testam̃ti. & faci¬
ant sepebona oꝑa. sepe contraria. bi¬
bentes calicẽ mero mixtũ. Inclinauit
enĩ dr̃ ex hoc in illud. Quid ẽ. quod
ait ex hoc in illud: Duo pocula uideo.
inclinauit enĩ ex hoc in illud. Uerũ¬
tam̃ fex ipsius non ẽ. ex manita. Am¬
dientiꝰ dicere. sit indextera manu eius
calix uirtutum: sit insinistra uitioꝵ.
Cum igitur ceꝑis ꝓpter peccata torque¬
ri. quia & bona oꝑa fecisti. calix in ma¬
nu dñi es: uim meri plenus mixto. & in¬

Expanded text:
ides calicem suppliciorum, quem supra exposuimus, vini meri plenum? Est et alius calix, qui pro compensatione bonorum actuum, seu malorum, tibi miscetur et traditur. Intelligit enim eos, qui penitus a pietate discedunt, et omni ex parte religionem aversantur, in tantum ut fortuitu et pecudum more vivant, bibentes calicem vini meri, quem de libro Jeremiae protulimus; eos vero qui non penitus recesserunt, sed cum sint peccatores, et indigni judicentur calice Novi Testamenti, et faciant saepe bona opera, saepe contraria, bibentes calicem mero mistum. « Inclinavit enim Deus ex hoc in illud. » Quid est quod ait: « ex hoc in illud? » Duo pocula video. » Inclinavit enim ex hoc in illud, verumtamen fex ipsius non exinanita. Andacius dicere: Sit in dextera manu ejus calix virtutum, sit in sinistra vitiorum. Cum igitur coeperis propter peccata torqueri, quia et bona opera fecisti, calix in manu Domini est vini meri plenus misto. Et in
Abbreviated transcription (Latin):
sint dignitati. Idcirco aiunt qui ex
clericatus ñ in eo ẽ. si aliquis inagmi¬
ne sedeat p̾sbiteroꝵ s si iuxta locum
suum. & uixta p̾ceptum dñi dignus in¬
cedat. Uerum kamĩ nolite putare ħ
tantũ de nob̾ ẽẽ dictum: & nos & uos
commonet diuina maiestas. ut iuxta
scͥpturarũ p̃cepta uiuamꝰ. Et si sic ex¬
pedit dicere. potentes potent̾ torm̃ta
Qui uero totius eccłiȩ arcem obtinet:
ꝓ omni ȩccł̃ia reddet rationẽ. Propter
hoc apłs uidelicet ut is cui fuerant
multa cõmissa aiebat. Sic nos existi¬
met homo quasi munstros xp̃i. &
dispensatores sacram̃toꝵ dĩ. Hic iam
queritur iter dispensatores. ut fide¬
lis quis inueniatur. In tantũ rerum
ẽ. bonũ dispensatorẽ inuenire. Iħs
qui ante quã orirentur ea quȩ erant
futura cognouerat: loquebatur. Quis
putas ẽ. fidelis dispensator & sapiens
quẽ constituit dñs suꝑ familiam suã.
dare intẽpore cybaria conserius suis:

Expanded text:
sint dignitati: idcirco aiunt qui expsint dignitati: idcirco aiunt qui expclericatus non in eo est, si aliquis in agmine sedeat presbyterorum, sed si juxta locum suum, et juxta praecepta Domini dignus incedat. Verum, charissimi, nolite putare hoc 810 tantum de nobis esse dictum; et nos, et vos commonet divina majestas, ut juxta Scripturarum praecepta vivamus, et si sic expedit dicere: Potentes potenter tormentQui vero totius Ecclesiae arcem obtinet, pro omni Ecclesia reddet rationem. Propter hoc apostolus Paulus videlicet ut is cui fuerant multa commissa aiebat: Sic nos existimet homo ut ministros Christi, et dispensatores sacramentorum Dei. Hic jam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur . Intantum rarum est bonum dispensatorem invenire, ut Jesus, qui antequam orirentur ea quae erant futura cognoverat, loqueretur: Quis putas est fidelis dispensator et sapiens, quem constituit Dominus super familiam suam, dare in tempore cibaria conservis suis?