comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quet᷑. Vnde igit᷑ bonus ꝓfieit inde inuidus contabescit. Me¬
ius.ẽ. bonorũ imitare exempla. quã eos inuidiȩ stimulis
igitare. Inuidia sensũ mordit. peet urit. mentẽ affligit łul¬
us de alterius cuiꝰ sib&e doleat bono hfȩlicitate aliena contris¬
tetur. Potest itaq homo alterius bonũ suũ facere.dũ amat

Expanded text:
quetur. Unde igitur bonus proficit, inde invidus contabescit. Mequetur. Unde igitur bonus proficit, inde invidus contabescit. Melius est 140 bonorum imitari exempla, quam eos invidiae stimulo agitare. Invidia sensum mordet, pectus urit, mentem affligit. Nullus de alterius cujuslibet doleat bono, vel felicitate aliena constristetur. Potest itaque homo alterius bonum suum facere, dum amat
Abbreviated transcription (Latin):
sit in hoc scło contendant maxime. ne bona ꝑdent ꝑ pe¬
tua. Et qui molestias patiant᷑ fortit̾ eas sufferant. ut
ȩterna beatitudine digni inueniant᷑ .XXII. de inuidia.
nuidia diaboli mors sub intrauit in orbẽ terrarũ dũ
in uidebat homini terrȩno caelũ quȩrebat quomodo
eũ ꝑder& ꝑ transgressionẽ illius mandati qđ creator
ominiei statuit. Nil hequlis potest esse inuidia quȩ alienis
orquet᷑ bonis & qđ ipse ñ haba alio inuidet᷑ habere. Om̃ib¬
onis in imica. ẽ inuidia. Vbi e in uidia. caritas ẽẽ ñ potest
it ubi caritas ñ ẽ. ibi nil boni se poterit. Qui in uidit. dia
polo similis est. Qui ꝑ inuidiã hominẽ de paradysi felicitate
leiecit. Magnꝰ uir est qui in uidiã humilitate suꝑat. discordiã
caritate destruit. Quid infelicius ẽ: homini quã alterius
ponũ suũ aegisse supplicũ Om̃uetũ inuidus. animo tor¬

Expanded text:
sit in hoc saeculo, contendant maxime ne bona perdant perpesit in hoc saeculo, contendant maxime ne bona perdant perpetua: et qui molestias patiuntur, fortiter eas sufferant, ut aeterna beatitudine digni inveniantur. CAPUT XXII. De invidia. Invidia diaboli mors introivit in orbem terrarum . Dum invidebat homini terreno coelum, quaerebat quomodo eum perderet per transgressionem illius mandati, quod Creator omini statuit. Nihil nequius potest esse invidia, quae alienis torquetur bonis: et quod ipsa non habet, alios invidet habere. Omnibus inimica est bonis invidia. Ubi est invidia, charitas esse non potest. Et ubi charitas non est, ibbolo similis est, qui per invidiam hominem de paradisi felicitate dejecit. Magnus vir est, qui invidiam humilitate superat, discordiam charitate destruit. Quid infelicius est homini, quam alterius bonum suum egisse supplicium? Omnis enim invidus animo tor
Abbreviated transcription (Latin):
mendatiũ dic̃ qr & ille ꝓdesse ñ uult & iste nocere desi¬
derat. Beatꝰ cuiꝰ testimoniũ inc̃spectudĩ ꝓbabile inueniet᷑
Quattuor modis iustitia in iudiciis subuertit᷑: Timore cupi¬
ditate. odio amore. Timore dũ metu potestatis alicuiꝰ ueri¬
tatẽ dicere ł iudicare quis libet pauescit. Cupiditatẽ dũ
p̃mio muneris alicuiꝰ corrũpit᷑ iudex. Odio dũ cuiꝰ libet
in imicitiȩ causa nocere altera desiderat. amore dũ amicos
ł ꝓpinquos contra iustitiã defendit potentior : His quactuor
modis. sȩpe ȩquitas iudicii sub uertit᷑ & in nocentia ledit᷑
Magis dolentdi sunt qui opprimũnt pauperes. quã qui
patiunt᷑ in iuriã : Illi enĩ qui opprimuntur tẽporaleni
miseriã cito finiunt. Illi uero qui opprimunt eos ꝑ
boni iudicant᷑. Infutura siquidẽ uita mali iuidicantur
abonis. Sȩpe eciã & hic boni infelices sunt & miseri corã
hominib & mali felices. In illa itaq aet̾na retributione.

Expanded text:
cere desiderat. Beatus cujus testimonium in conspectu Dei probabile invenietur. Quatuor modis justitia in judiciis subvertitur: timore, cupiditate, odio, amore. Timore, dum metu potestatis alicujus veritatem dicere vel judicare quislibet pavescit; cupiditate, dum praemio muneris alicujus corrumpitur judex; odio, dum cujuslibet inimicitiae causa nocere alteri desiderat; amore, dum amicos vel propinquos contra justitiam defendit potentior. His quatuor modis saepe aequitas judicii subvertitur, et innocentia laeditur. Magis dolendi sunt qui opprimunt pauperes, quam qui patiuntur injuriam. Illi enim qui opprimuntur, temporalem miseriam cito finiunt  Al., transeunt: illi vero qui opprimunt eos peboni judicantur: in futura siquidem vita mali judicabuntur a bonis. Saepe etiam et hic boni infelices sunt et miseri coram hominibus, et mali felices. In illa itaque aeterna retributione
Abbreviated transcription (Latin):
mulantib multũ nocere ꝓbat᷑. Dũ otiosus homo torpes¬
cit in desiderus carnalib nec in opere gaud& spiritali. nec
insalute aninȩ suȩ lȩtatur. nec in adiutorio frat᷑ni laboris
hilarescit. sedtantũ concupiscit & desiderat. & otiosa mens
ꝑomnia discurrit. Haec .ẽ.quȩ maxime monachos ex eutit
decella in scłm. & de regulari conuersatione iecit eos inrupta
uitiorũ. Quȩ cũ miserabilẽ obsidet mentẽ. multis eã inficit
miserus quȩ multa doc& mala. de qua nascit᷑ sõnolentia.
pigritia oꝑis boni instabilitas loci ꝑuagatio de loco inlocũ.
tepeditas laborandi. tediũ cordis. murmuratio & in ani loqͥa¬

Expanded text:
bus multum nocere probatur, dum otiosus homo torpescit in desideriis carnalibus, nec in opere gaudet spirituali, nec in desiderio  Ms., in salute animae suae laetatur, nec in adjutorio fraterni laboris hilarescit: sed tantum concupiscit et desiderat, et otiosa mens per omnia discurrit. Haec est quae maxime monachos excutit de cella in saeculum, et de regulari conversatione ejicit eos in abrupta vitiorum. Quae cum miserabilem obsidet mentem, multis eam inficit miseriis, quae multa docet mala. De qua nascitur somnolentia, pigritia operis boni, instabilitas loci, pervagatio de loco in locum, tepiditas laborandi, taedium cordis, murmuratio et inaniloq
Abbreviated transcription (Latin):
scłĩ transitorias. quȩ om̃ia uelut uolatilis umbra recedunt
& transeunt. & decipiunt amantẽ se & in aet̾nã eũ mictunt
miseriã. Quiuero dm̃ ce dñm fuleliter amat. & indesinent̃ colit

Expanded text:
saeculi transitorias, quae omnia velut volatilis umbra recedunt saeculi transitorias, quae omnia velut volatilis umbra recedunt et transeunt, et decipiunt amantem se, et in aeternam mittunt eum miseriam? Qui vero Deum et Dominum fideliter amat, et indesinenter colit
Abbreviated transcription (Latin):
intelligitur & tunet᷑. & futurũ eius credit᷑ iudiciũ. Uel qͥd est
iustitius quã dm̃ diligere. eiꝰq mandata custodire . ꝑquẽ dũ
non fuerimus creati sumus dũ ꝑditi fuimus recreati sumus &
a seruitute diabolica liberati. qui nobis omĩa bona quae
habemus ꝑdonauit. Et quid hac fortitudine melius. ẽ quam
diabolũ uincere & eius om̃s superare suggessiones. & omĩa
aduersa mundi ꝑdĩ nom̃ fortit̃ tolerare : Nobilis uirtꝰ ẽ. ualda
tẽperantia ꝑquẽ om̃is honor uitȩ huiꝰ int̾ homines constat. uti
omĩa in quacũq causa homo tẽperant̃ cogit&. loquat᷑ & agat
cũ consilio salutis suȩ Haec eñĩ sunt leuia & isuauia dm̃ diligenti.
qui ait:. Discite ame quia mitissũ & humilis corde. & inuenie¬
cis requiem animab ur̃is. Iugũ enĩ meũ suaue.ẽ. & onus mei
leue.ẽ Nonne melius ess& beatius dm̃ diligere qui ẽ aecna¬
suaues.odores flagrantes. tactos iocundos. honores & felicitates

Expanded text:
ditur judicium. Nam quid est justius quam Deum diligere ejusque mandata custodire, per quem, dum non fuimus, creati sumus dum perditi fuimus, recreati sumus, et a servitute diabolica liberati, qui nobis omnia bona quae habemus, perdonavit? Et quid hac fortitudine melius est quam diabolum vincere, et ejus omnes superare suggestiones et omnia adversa mundi pro Dei nomine fortiter tolerare? Nobilis virtus est valde temperantia, per quam omnis honor vitae hujus inter homines constat; ut omnia in quacunque causa homo temperanter cogitet, loquatur, et agat cum consilio salutis suae. Haec enim sunt levia et suavia Deum dilisum et humilis corde: et invenietis requiem animabus vestris. Jugum enim meum suave est, et onus meum leve . Nonne melius est et beatius Deum diligere, qui est aesuaves, odores fragrantes, tactus jucundos, honores et felicitates
Abbreviated transcription (Latin):
alsum ẽ qͦd dicis. & hoc uł ꝑ imperitiã astruitis. uł qͥa
do nec reuerentiã nec honorẽ exibetis. qͥnde eom̃tiri
& malesentire p̃simatis. Eonãq tẽpore qͦ hȩc ad achar.
dictast̃. ĩa erat rex ipse s & filiꝰ eiꝰ ezechias. nouẽ ĩa an¬
nos transierat. Die & eñi pͥma regniachaꝵ erat ipse xx¬

Expanded text:
 hoc per imperitiam astruitis, vel quia Deo nec reverentiam nec honorem exhibetis, quin de eo mentiri et male sentire praesumatis. Eo namque tempore quod haec ad Achaz dicta sunt, jam erat rex ipse, sed et filius ejus Ezechias novem jam annos transierat. Die etenim prima regni Achaz erat ipse
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ gͥuolo dicas. que ad modũ credas factũ quod
in libro legit᷑ pͥmo regũ. samu elẽ scilicet ꝑ mulie¬
rẽ quȩ phitonẽ habebat suscitatũ. Uerũ ne eñs
fuit siue fantasticũ:

Expanded text:
 volo dicas quemadmodum credas factum quod in libro legitur primo Regum , Samuelem scilicet per mulierem quae pythonem habebat suscitatum, verumne enim fuit sive fantasticum?
Abbreviated transcription (Latin):
egum̃tũ qͦd tue obstet
rationi ñ habeo. Uideo eñi aut nouã nos legẽ habi¬
turos concedere. Aut moysi lege̾ nequaqu̾a tot᷑a consi¬
stere posse. PETU Gaudeo qͥa uertiatis lum̃¬
ex parte ĩa animo tuo illabit᷑. Dic gͦ nunqͥd plures
reges habituri estis anunũ:
moys

Expanded text:
gumentum quod tuae obstet rationi non habeo. Video enim aut novam nos legem habituros concedere: aut Moysi legem nequaquam totam consistere posse. PETRUS. Gaudeo quia veritatis lumex parte jam animo tuo illabitur. Dic ergo, nunquid plures reges babituri estis, an unum? MOYS
Abbreviated transcription (Latin):
ibi simul ẽ cũ patre. uentur indie iudicis
iudi care uiuos & mortuos sicut ꝓphȩ locu¬
tu sunti suturũ p̃dixerunt Cum itaq di¬
uinȩ mise aitionis instinctũ adtam res
tus in sede oscenõis cĩuitatis. in nom ÷
phani głosi & legitimi eiꝰdẽ ciuitaus ep̃i
eni etiam baptismatis p̃ter ea qͣ pͥmissa st̃
cam Hoc autẽ factũ ẽ anno a natiuitale dñi
natalis apłoꝵ et tri. & pauli. Unde mͥ olue
alfuiigus głosus hyspaniȩ imperator Ni
den saero fo̾nte suscepit. quare nom̃ eiꝰ p̃suo
nomini meo apꝑonens: ettiꝰ alfunsi iio
nien imposui. Cumq notũ e̾e̾t uideis qͥ ner
antra nouerant ⁊ ꝓbauerant peritũ in libri
pphetarũ & dictis doctoꝵ. parte etiã li &¬
n magnã habe omiũ liberaliũ artiũ. A¬

Expanded text:
 cum Patre, venturus in die judicii, judicare vivos et mortuos, sicut prophetae locuti sunt, et futurum praedixerunt. Cum itaque divinae miserationis instinctu ad tam excelsum is, et baptizatus in sede Oscensis civitatis, in nomine phani gloriosi et legitimi ejusdem civitatis episcopi. Hora etiam baptismatis, praeter ea quae praemissa sunt, cam. Hoc autem factum est anno a nativitate Dominatalis apostolorum Petri et Pauli. Unde mihi ob ALFUNSUS, gloriosus Hispaniae imperator, qui me de sacro fonte suscepit, quare nomen ejus praefato nomini meo apponens, Petrus Alfunsi mihi nomen imposui. Cumque notum esset Judaeis qui me antea noverant, et probaverant peritum in libris prophetarum et dictis doctorum, partem etiam non magnam habere omnium liberalium artium,
Abbreviated transcription (Latin):
rius quȩ urx captiuitatis furrit
causa idere dibimꝰ. ut sic itiã ruadindi modum
meliꝰ agnoscamꝰ more sapientis utrntes medici.
qͥ pͥus infirmitatr᷑ inspicit. ut qua opꝰ sit midicina
scire possit.
moys.ꝑ
tnr dictum. collaudo.
PETA. P

Expanded text:
rius quae vestrae captivitatis fuerit causa videre debemus, ut sic etiam evadendi modum melius agnoscamus, more sapientis utentes medici, qui prius infirmitatem inspicit, ut qua opus sit medicina scire possit. MOYSES. Bene dictum collaudo. PETRUS. P
Abbreviated transcription (Latin):
hoc etiã ab horrenđu ẽ. qͦd dic̃t eũ de talire
irasci de qua se nͣ possit ulcisci. Qͦd si posset
ira ꝓfecto eiꝰ qͥescer et. Auint p̃terea qͦd ipsiꝰ
horȩ qua irascit᷑ punc nemonouerit unqͣm
nͥ balaam filius beor. In hoc autẽ uerbo uo¬
bisipsis c̾trarii estis. cũ ex una parte moyseᷤ
eũ uocet ariołu uos etiã uocetis iniquũ. ex
altera uͦ parte eũ de dõ prudentiorẽ moyse
e̾e̾ significetis. qͥa punctũ horȩ nouerit. qͦd
moysen latuit. Licets hoc magna dictũ fit ad¬
miratione. uilescit tam̃ maioris fatuitatis
cõparatione. qua dicitis galłu irrationale ani¬
mal ipsiꝰ horȩ punctũ cotidie scire. Concedis¬
ne hȩc om̃ia eos ita dixisse :
hoys E

Expanded text:
hoc etiam illud abhorrendum est quod dicunt eum de tali re irasci, de qua se non possit ulcisci. Quod si posset, ira profecto ejus quiesceret. Aiunt praeterea quod ipsius horae qua irascitur punctum nemo noverit unquam, nisi Balaam filius Beor. In hoc autem verbo vobis ipsis contrarii estis, cum ex una parte Moyses eum vocet ariolum , vos etiam vocetis iniquum, ex altera vero parte eum prudentiorem Moyse esse significetis, quia punctum horae noverit quod Moysen latuit. Licetque hoc magna dictum sit admiratione, vilescit tamen majoris fatuitatis comparatione, qua dicitis gallum irrationale animal ipsius horae punctum quotidie scire. Concedisne haec omnia eos ita dixisse? MOYSE
Abbreviated transcription (Latin):
deeleaꝵaro multisq aliis tc̃ fiet. qͥ olĩ om̃s sũmi fuere
pontifices: Er̃tne simul unotẽpr maximi. an illius
ordinis dignitate pͥuabunt᷑. Di dixeris uiuente ãã¬
ron eossũmo sacerdotio fungi ñ posse. qͥd gͦ ꝓderiteis
resurrectio: Plus eñi ad dedecus & in cõmodũ. qu̾a
addecꝰ ꝙͦ utilitatẽ erit eis resingere. meliusq eis fu¬
isset in morte ꝑmanere. qua erũi nosã ducere uitam
licx & moysilex in hoc facto destruat᷑. qua p̾ceptũ
habet᷑. neqͥs maiori sublimatus ordine: ulteriꝰ ad
minorẽ reducat᷑. Si autẽ om̃s insũmi sacerdotii
ordine ȩquales futitros e̾ẽ concesseris. honorẽ suũ
aaror adimis. quia nullus int̾ coplures ȩquales ex¬
cellentẽ habere potest honorẽ. Prȩterea multis
pontificibꝰ multis st̃ necessaria tẽpla. Ex hoc gͦ ali¬
ud in conueniens idẽ legis destruc tio seqͥt᷑ p̃cipientis
nec plus qu̾a unu̾ sacerdotẽ nec plꝰ qu̾a unũ tͥemplue¬
istere.¬

Expanded text:
de Eleazaro multisque aliis tunc fiet, qui olim omnes summi fuere pontifices? Eruntne simul uno tempore maximi, an illius ordinis dignitate privabuntur? Si dixeris vivente Aaron eos summo sacerdotio fungi non posse, quid ergo eis proderit resurrectio? Plus enim ad dedecus et incommodum, quam ad decus et utilitatem erit eis resurgere, meliusque eis fuisset in morte permanere, quam aerumnosam ducere vitam, licet et Moysi lex in hoc facto destruatur, qua praeceptum habetur, ne quis majori sublimatus ordine ulterius ad minorem reducatur. Si autem omnes in summi sacerdotii ordine aequales futuros esse concesseris, honorem suum Aaron adimis, quia nullus inter complures aequales, excellentem habere potest honorem. Praeterea multis pontificibus multa necessaria sunt templa. Ex hoc ergo aliud inconveniens itemque legis destructio sequitur, praecipientis, nec plus quam unum sacerdotem, nec plus quam unum existere
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipua legis ur̃ȩ p̾cepta. quȩ sic̃ ꝓpħica auc toritas
& p̃sentũ teporũ indicat ętas. d̾s nequaqũa uult de
manu suscipere ura.
& credimus fuisse p̃dicta. & in eadẽ cõpleta. Nam
intellectus concordat. Tum eñi ds uos decaptiuitate
ȩ ductos ad tẽplũ pat̾amq redurit. patet quia ꝓpharum
minas c̃opleuit. & culpis indultis uic timas uras acceptabi¬
les habint. S cũ postea in pͥstina scelera redissetis. pristi¬
nis denuo penis multati estis: & quanto seð̾a captiuitas
maior grauiorq fuit qu̾a pͥma. tanto maiorẽ in hac qu̾a
in illa di suꝑuos liquet indignationẽ fuisse

Expanded text:
legis vestrae praecepta, quae, sicut prophetica auctoritas et praesentium temporum indicat aetas, Deus nequaquam vult de manu suscipere vestret credimus fuisse praedicta, et in eadem completa. Nam intellectus concordat. Cum enim Deus vos de captivitate eductos ad templum patriamque reduxit, patet quia prophetarum minas complevit, et culpis indultis victimas vestras acceptabiles habuit. Sed cum postea in pristina scelera redissetis, pristinis denuo poenis multati estis, et quanto secunda captivitas major graviorque fuit, quam prima, tanto majorem in hac quam in illa Dei su
Abbreviated transcription (Latin):
Q re. dequolibet primu̾ inquirito. Mou
uimũ om̃i ũ mͥ delepsis qͣlit̃ mundati st̃. & de cecis
qualit illuminat⁊ responderiuolo.
PETRS

Expanded text:
re de quolibet primum inquirito. MOYSES. Primum omnium mihi, de leprosis qualiter mundati sunt , et de caecis qualiter illuminati , responderi volo. PETR
Abbreviated transcription (Latin):
ociͥsane nullũ affert incomodii. qͥa ds sic appellaũ
seipsum. Et hoc lingua bene patit᷑ hebraica. sic̃ inlibro
numeri inuenit᷑. Ista est lex consecrationis. Cũ dies qͦs ex
uoto decreuerant c̃oplebunt᷑. adducet eũ ad ostui tabnacu¬
li federis : De eodem nãq dic tũẽ. & adducet. & eũ. Sed&
quod in eodẽ loco ait ꝓpħa. multiplicabit᷑ eiꝰ imꝑũi. & pacis¬
ñerit finis. suꝑsoliũ dðy suꝑ regnũ eiꝰ. & ut confirmet
illud & corroboret iniudicio & iusticia. am& usq
insempit̾nii. hoc inqu̾a totũ ostendit puerum illũ dm̃&
hominẽ debuisse ẽẽ futurũ. Qc quid en̾i hominis ẽ. fiñe
est habiturũ. Ds̃ aut̃e & quod eiꝰ ẽ. manet in ȩĩnũ. Pret̃
hȩc eriã om̃ia: in iuste mͥ contradicis. de nominibꝰ sup̃ dic
ẽe dixert̃: & hȩc eadẽ posuert̃. Hoc autẽ in disputationis
ȩxordio pac tũ ñ furmaras. ut iniuste al iqͥd ẽtͣ dicas.
MoyS R

Expanded text:
i sane nullum affert incommodum, quia Deus sic appellavit seipsum. Et hoc lingua bene patitur Hebraica, sicut in libro Numeri invenitur: Ista est lex consecrationis: Cum dies quos ex voto decreverat complebuntur, adducet eum ad ostium tabernaculi foederis . De eodem namque dictum est, et adducet, et eum. Sed et quod in eodem loco ait propheta: Multiplicabitur ejus imperi ut confirmet illud, et corroboret in judicio et justitia, a modo et usque in sempiternum ; hoc, inquam, totum ostendit puerum illum Deum et hominem debuisse esse futurum. Quidquid enim hominis est, finem est habiturum, Deus autem et quod hujus est, manet in aeternum . Praeter haec etiam omnia injuste mihi contradicis de nominibus supradictesse dixerunt, et haec eadem posuerunt. Hoc autem in disputationis exordio pactum non firmaras, ut injuste aliquid contradicas. MOYS
Abbreviated transcription (Latin):
Uor ICICU multis auctoritatibꝰ ostenderis
illũ qu̾e dicitis xp̃o fore hominẽ potuisse &
Am̃. qua queso auc toritate poteris ostendere.
cũut creditis iam uenisse: Fortasse eñi non
dũ uenit. s uenturo ueniet in tẽp̃r.

Expanded text:
um igitur multis auctoritatibus ostenderis illum quem dicitis Christum fore hominem, potuisse et Deum, qua, quaeso, auctoritate poteris ostendere eum, ut creditis, jam venisse? Fortasse enim non diu venit, sed venturo veniet in tempore.
Abbreviated transcription (Latin):
e hoc etiã queso responde. si unꝗͥ
uł legeris. uł audieris. qͦusq altiꝰ potestas eoꝵ
qͥ innicromantica arte oꝑantur. possit ascendere.
moys. U

Expanded text:
e hoc etiam, quaeso, responde, si unquam vel legeris vel audieris, quousque altius potestas eorum, qui in necromantica arte operantur, possit ascendere. MOYSES. U
Abbreviated transcription (Latin):
scorpionis occurret.
i autẽ sole illi
urbi occũbente p̃dictã lineã areniciuitatis
p̾dicto mͦ ad cȩli cardines ducamꝰ qͣs e iusdẽ
Orientis sũmitas initiũ pͥmi g̃ d̾ scorpionis. oc

Expanded text:
pionis occurret. PETRUS. Si autem sole urbi illi occumbente praedictam lineam Aren civitatis praedicto modo ad coeli cardines ducamus, quas ejusdem t? MOYSES. Orientis summitas initium primi gradus Scorpionis, oc
Abbreviated transcription (Latin):
ene tande intelligo.  Atẽ cũ sol
aren orit᷑ ciuitati. si eadẽ hora apud alteram
qͣm diximꝰ ciuitatẽ ab eiusdẽ ciuitatis orien.¬
te in euisde occidentẽ lineã ꝓtendas. quȩ cȩli
iẽ. pͥmũ punctũ pͥmi gͣdꝰ pisciũ optinebit. I¬
la uͦ quȩ directa ẽ ad occidentẽ pͥmũ punctũ

Expanded text:
ene tandem intelligo. PETRUS. Item cum sol Aren oritur civitati, sic eadem hora apud alteram quam diximus civitatem ab ejusdem civitatis oriente in ejusdem occidentem lineam protendas, quae coeli tem, primum punctum primi gradus Piscium obtinebit, illa vero quae directa est ad occidentem, primum punc
Abbreviated transcription (Latin):
Romissio sane ista õ moys es. eis dũ taxat
ẽ facta. qͥde isrł credituri erant atq uida. unde &
in incredulis ñ ẽ cõpleta. queadmodũ popto isrł de
ȩgypto ȩducto quidam quia peccauert̃. & ã p̃ceptis
dñi recessert. terrã ꝓmissonis n̾ intrauert᷑. quam ꝓ¬
misit dns moysi dicens. Descendi ut liberare eudem̾a

Expanded text:
romissio sane ista, o Moyses, eis duntaxat est facta, qui de Israel credituri erant atque Juda, unde et in incredulis non est completa, quemadmodum populo Israel de Aegypto educto, quidam quia peccaverunt et a praeceptis Domini recesserunt terram promissionis non intraverunt , quam promisit Dominus Moysi dic
Abbreviated transcription (Latin):
magna erit gla domꝰ istuis nouissimȩ plus quam
primȩ. Inqͦ eñi domꝰ nouissimȩ maĩor fuit qr iam
pͥme gła. cũ in nouissima ñ fuerint illa p̃tiosa in¬
signia. que fuert̃ in pͥma: Nã neq archa dñi
fuit in scda. nec rationali usi sunt in ea nec uenit
ibi ignis de cȩlo. qͥ cõbureret holo causta. nȩc fuit
t̾ctemporis unctus. aut ꝓpħa & alia itẽ qu̾a pluri¬
ma. Moys. D

Expanded text:
ovissimae plus quam primae? In quo enim domus novissimae major fuit quam primae gloria, cum in novissima non fuerint illa pretiosa insignia quae fuerunt in prima? Nam neque arca Domini fuit in secunda, nec rationali usi sunt in ea, nec venit ibi ignis de coelo qui combureret holocausta, nec fuit tunc temporis unctus aut propheta, et alia item quamplurima. MOYSES. D
Abbreviated transcription (Latin):
num
utiq habere debemꝰ. sic̃ ꝓpħa ie zechiel ꝑhibet dicenᷤᷤ.
Unũi pastorẽ om̃s habebunt. Si eñi fuerint plures.
cũ concordes e̾eͤᷤ ñ potert᷑. regni pac̾e destruent.
ETI

Expanded text:
num utique habere debemus, sicut propheta Ezechiel perhibet dicens: Unum pastorem omnes habebunt . Si enim fuerint plures, cum concordes esse non poterunt, regni pacem destituent. PET
Abbreviated transcription (Latin):
nibus. quibꝰ aaron & filiĩ eiꝰ benedicebant filiis isrł exp̃¬
cepto dñi dicentis ad moysen. Loquere aaron& filiss eiꝰ.
sic benedicetis filii sisrł. & dicetis eis. Benedicat tͥ dñs.
& custodiat te. Ostendat dñs faciẽ suãt. & misereat᷑ tui.
Conũtat dñs uultũ suum adte. & dettͥ pace. His qͥppe be¬
nedictionibꝰ sacerdos alicui benedicens ꝑtensas ante
uultũ suum palmas utrasq tenebat. Cũ uͦ dicebat dñs
que hebraice illo qͦdsupra diximꝰ tͥno & uno nomine
expͥmebat tres digitos pͥores pollicẽ iidelicx & indicẽ
atq mediũ manꝰ utriusq rectos altiꝰ erigebat. & dicto
ita dño. digitos ut prius remittebat. S dic mͥ õmoyses.
quid triũ digitoꝵ elatione meliꝰ qu̾a tͥnitatis exodlentia
poterit allegorizari. Edsiqͥd aliud suꝑhis notare tiinoris. &
ualeas. mͥ queso edisseras.
Moys.

Expanded text:
nibus, quibus Aaron et filii ejus benedicebant filiis Israel ex prnibus, quibus Aaron et filii ejus benedicebant filiis Israel ex praecepto Domini dicentis ad Moysen: Loquere Aaron et filiis ejus: Sic benedicetis filiis Israel, et dicetis eis: Benedicat tibi Dominus, et custodiat te, ostendat Dominus faciem suam tibi, et misereatur tui, convertat Dominus vultum suum ad te, et det tibi pacem . His quippe benedictionibus sacerdos alicui benedicens, protensas ante vultum suum palmas utrasque tenebat. Cum vero dicebat Dominus quem Hebraice illo quod supra diximus trino et uno nomine exprimebat, tres digitos priores, pollicem videlicet, indicem, atque medium manus utriusque rectos altius erigebat, et dicto ita Domino, digitos ut prius remittebat. Sed dic mihi, o Moyses, quid trium digitorum elatione melius quam Trinitatis excellentia poterit allegorizari? Quod si quid aliud super his notare tu noris et valeas, mihi, quaeso edisseras. MOYS
Abbreviated transcription (Latin):
uisu. neq auditii. neq de corporeis sensibꝰ aliqͦ. nͥ tantũ
mtis inellec tu ꝑspicuo. & miro possit ꝑpendi ingenio.
Potest etiã in multis aliis tͥnitas denotari. sic̃ infimbriis
quas dñs filios isrł in uestim̃tissuis ꝑ moysen habere
p̃cepit dicens. Loquere filiss isrł & dices ad eos ut faci¬
ant sibi fimbrias in angulis pallio. ponentes in cisuit¬
tas iacintinas. quas cũ uiderint. recordent᷑ om̃ium
mandatoꝵ dñi. Fibriȩ quippe ille. quatuor erant filoꝵ
s duplicatoꝵ. in superiori qͥde siu parte tres nodos haben¬
ra designant᷑. ꝑfiloꝵ uͦ duplicitatẽ. dies & nor. uidelic&
ut uͦii. anni tẽporibꝰ idẽ toto anno. noc te qͦq & die manda¬
toꝵ memores eent. Nã ꝑtres nodos suꝑiores tͥnitas ꝑsona¬
rũ. ꝑduos autẽ inferiores. duo insinuant᷑ testam̃ta. lex sci¬
lic& moysi & euangłiũ. Notat᷑ qͦq tͥnitas intͥbꝰ benedictio¬

Expanded text:
visu, neque auditu, neque de corporeis sensibus aliquo, nisi tantum visu, neque auditu, neque de corporeis sensibus aliquo, nisi tantum mentis intellectu perspicuo, et miro possit perpendi ingenio. Potest etiam in multis aliis Trinitas denotari, sicut in fimbriis quas Dominus filios Israel in vestimentis suis per Moysen habere praecepit dicens: Loquere filiis Israel, et dices ad eos, ut faciant sibi fimbrias in angulis palliorum, ponentes in eis vittas hyacinthinas, quas cum viderint, recordentur omnium mandatorum Domini . Fimbriae quippe illae quatuor erant filorum, sed duplicatorum, in superiori quidem sui parte tres nodos habenr, per filorum vero duplicitatem dies et noctes, videlicet ut quatuor anni temporibus, iidem toto anno, nocte quoque et die, Dei mandatorum memores essent. Nam per tres nodos superiores, Trinitas personarum, per duos autem inferiores, duo insinuantur Testamenta, lex scilicet Moysis, et Evangelium. Notatur quoque Trinitas in tribus benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
u. ĩa habois alterũ. Similit̾ si t̾ciam tantũ copulaueris
atq quart̃a .u. scilicet & .e. inuenies & t̃ciũ. Rursussi
om̃s simul in ordine conȩteris. ñ erit nͥ nom̃ i mũ sicut
in ista patet geometralifigitra.
Perpende itaq õ moyses qũa secretũsit¬
& subtile nom̃ istud. & in effabils .&. quod
ñ nͥ ꝑspicacim̃tis intuitu & ꝓfunda ualeat
agnosci indagatione. testante moyseqͥait indeuteromio.
Scito hodie & cogita tii incorde tuo qͦd dñs ipse ẽ ds. in cȩlo
sursũ. & int̾ra deorsũ. & ñsitaliꝰ. Ubi eñi inlatino ponit
dñs. in hebreo qͥdẽ p̃dictũ nom̃ inuenies: Ubiuͦ ds inlati¬
no. in hebreo scribitur elohym. qͦd pluralitatẽ significat.
Ut autem patesceret eunde e̾e dm̃ qui& singulari.
ꝓpͥo. & plurali appellatiuo nuncupat᷑ uocabulo s &
ne plures d̾os fore putarent. ad uinx̃. & nonsit alius.
Quod uͦ dix̃ moyses. seito& cogitatu in corde tuo. re¬
uera insinuat. qͥa nominis huiꝰ archana subtilitas. neq

Expanded text:
s alterum. Similiter, si tertiam tantum copulaveris atque quartam, scilicet et , invenies et tertium. Rursus si omnes simul in ordine connexueris, non erit nisi nomen unum, sicut in ista patet geometrali figura. Perpende itaque o Moyses quam secretum sit et subtile nomen istud et ineffabile, et quod non nisi perspicaci mentis intuitu, et profunda valeat agnosci indagatione, testante Moyse qui ait in Deuteronomio: Scito hodie et cogita tu in corde tuo, quod Dominus ipse est Deus, in coelo sursum, et in terra deorsum, et non sit alius . Ubi enim in Latino ponitur Dominus, in Hebraeo quidem praedictum nomen invenies, ubi vero Deus in Latino, in Hebraeo scribitur Elohim, quod pluralitatem significat. Ut autem patesceret eumdem esse Deum qui et singulari proprio et plurali appellativo nuncupatur vocabulo, sed et ne plures deos fore putarent, adjunxit, et non sit alius. Quod vero dixit Moyses, scito et cogita tu in corde tuo , revera insinuat quia nominis hujus arcana subtilitas, neque
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ & futurȩ parit̾ felicitate fruiturus.
dulcedinis habens apd̃ eos qͥ delicias corporis sũmũ
bonũ putant ñminorẽ quasi ipse mahomet adee̾t
captare beniuolentiã ualeat. de me tam̃ id sꝑare te
mirũ ẽ. ut ad hoc ꝑsuadendũ institeris. inqͦ me nul¬
latenꝰ falli posse credideris. Tertꝰ eñi es mͥñ incõꝑ¬
tũ e̾e̾ qͥs mahomethfueru. qͦmͦ callida simulatione

Expanded text:
melius et futurae pariter felicitate fruiturus?  decoris et dulcedinis habens, apud eos qui delicias corporis summum bonum putant, non minorem quam si ipse Mahometh adesset, captare benevolentiam valeat, de me tamen id sperare te mirum est, ut ad hoc persuadendum institeris, in quo me nullatenus falli posse credideris. Certus enim es mihi non incompertum esse quis Mahometh fuerit, quomodo callida simulatione
Abbreviated transcription (Latin):
on idõsane sapiens ẽ reputandꝰ. qͦd mel
comedet ꝙbutyrũ. Licet eñisint dulcia cũsalubria ñsint.
nec st̃bona. & qͥ illud qͦd nec salubre nec bonu̾ ẽ comedit. qͦmͦ
sapienserit: Uͦdsi aliomͦ ut possibileẽ u̾bũ illud intelligas.
scilicet qͦd mel comedet & butyrũ. ꝓpt̾ hoc ut sciat reꝓbare
malũ. & eligere bonũ. idẽ ut ꝑmellis comestionẽ .x biitꝓri
boni habeat cognitionẽ & mali. id ẽ sapienssit. siita in qua
intelligis sapiens mͥ ñuideris. Ubi eñi in rerũ inuenit᷑
naturis. qͦd sapientiã conferat butyri comestio siue mel¬
lis s Sancnus qu̾a. Restat gͥut illud allegoricȩ intelliganꝰ.
Moys. E

Expanded text:
andus, quod mel comedet et butyrum. Licet enim sint et dulcia, cum salubria non sint, nec sunt bona, et qui illud quod nec salubre nec bonum est comedit, quomodo sapiens erit? Quod si alio modo ut possibile est, verbum illud intelligas, scilicet, quod mel comedet et butyrum, propter hoc ut sciat reprobare malum et eligere bonum, id est, ut per mellis comestionem et butyri, boni habeat cognitionem et mali, id est, sapiens sit, si ita inquam intelligis, sapiens mihi non videris, ubi enim in rerum innuitur naturis, quod sapientiam conferat butyri comestio sive mellis? Sane nusquam. Restat igitur ut illud allegorice intelligamus. MOYSE
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pomiius. & ꝑ cruc̾e quidẽ altare. ꝑimagine̾ uͦ¬
sacrificium quod suꝑ altare fit designamꝰ. Sicͣ
enĩ suꝑ altare anim̾alia sacrificabant᷑. ita & suꝑ
crucem immolatus fuit dĩ agnus. & sic᷑ delapidũ
reliquiis quibus altare construebant. cura nul¬
la erat quid fieret. ita & dereliquiis crucis. ł
suꝑ positȩ imaginis quid fiat ñ curamus. sicͦ etiã
salomon& alii ante altare ꝓcidentes nequaqu̾a
illud inimo dm̃ solũ ad orabant. ita & nos ante
cruce̾ gena flectentes. nequaqu̾a cruce̾ illam
aut imaginẽ suꝑ posit᷑a. iimo dm̃ patr̃e & filiu

Expanded text:
 per crucem quidem altare, per imaginem sacrificium quod super altare est designamus. Sicut tamen super altare animalia sacrificabant, ita et super crucem immolatus fuit Dei Agnus; et sicut de lapidum reliquiis quibus altare construebant, cura nulla erat quid fieret, ita et de reliquiis crucis vel supra impositae imaginis quid fiat non curamus. Sicut etiam Salomon et alii ante altare procidentes, nequaquam illud, imo Deum solum adorabant. Ita et nos ante crucem genua flectentes, nequaquam crucem illam aut imaginem superpositam, imo Deum Patrem et Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
y d catio exuit. Patet itaq quia de noua lege heo
saias ꝓpħaut. Ete de noua lege sic loquit᷑ ieremias.
Ecce dies uenient dicit dñs & feriã domui isrł &
domui uida fedis nou̾u ñ scd̃m pactũ quod pepigi
cũ patribus eorũ. indie qua app̃hendi manũ eorũ
ut educere eos det̾ra egyptĩ. Ubi emͣ in latino ha¬
het᷑ fedus nguũ. inhebraico inuenies berit hadasa
quod intͣpͣtat᷑ lex noua. Moyse attestante qͥ multiꝰ
in locis ꝓcepta legis sue berith appellat. Ipse etiã
cheremias qd̾ denoua lege fedus nouu dĩ xerit iͣ¬
nuit cũ ait. Non scđdm pactũ quod pepigi cũ patͥb
eorũ in die qua app̃hendi mañi eoꝵ ut educerẽ
eos detͣra egypti. Hic nãq aꝑte loquit᷑ depacto
idẽ de lege illa qu̾a dedit dñs moysi in deserto post
e gressũ egypti.
MOYS̃ S

Expanded text:
aedicatio exivit. Patet itaque quia de nova haec lege Isaias prophetavit. Item de nova lege sic loquitur Jeremias: Ecce dies venient, dicit Dominus, et feriam domui Israel et domui Juda foedus novum, non secundum pactum quod pepigi cum patribus eorum, in die qua apprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra Aegypti . Ubi enim in Latino habetur foedus novum, in Hebraico invenies , berith, hadasa, quod interpretatur lex nova, Moyse attestante, qui multis in locis praecepta legis suae berith, appellat. Ipse enim Jeremias quod de nova lege foedus novum dixerit, innuit cum ait: Non secundum pactum quod pepigi cum patribus eorum in die quo apprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra Aegypti. Hic namque aperte loquitur de pacto, id est de lege illa quam dedit Dominus Moysi in deserto post egressum Aegypti. MOYSES
Abbreviated transcription (Latin):
Ixando quidẽ ut asseris itaẽ. resurrectio illa ad pen̾a
potius qu̾a ad coronã futura est. Cum eñi nc ȩternȩ ui¬
tȩ munere glorient᷑. cur iterum in corpoꝵ ergastulis
retrudentur. ubi fame. siti uigiliis & uariis atq in¬
nuimeris denuo cruciatibus agitentur: Oͥn insuꝑ
scd̾m tuã sententiã scd̾ȩ mortis timore & pen̾a susti¬
nebunt. Nis om̃ibꝰ satis cuilibet patet. resurrectio¬
nẽ illam magis illis ad dedetꝰ. qu̾a honorẽ & głam
fieri.
Moys. E

Expanded text:
andoquidem ut asseris ita est, resurrectio illa ad poenam potius quam ad coronam futura est. Cum enim nunc aeternae vitae munere glorientur, cur iterum in corporum ergastulis retrudentur, ubi fame, siti, vigiliis, et variis atque innumeris denuo cruciatibus agitentur? Quin insuper secundum tuam sententiam secundae mortis timorem et poenam sustinebunt. His omnibus satis cuilibet patet, resurrectionem illam magis illis ad dedecus quam honorem et gloriam fieri. MOYSE
Abbreviated transcription (Latin):
apientia sane
eiꝰ ẽ. causam aliqũa rebꝰ singulis at tribuere. ꝑ qu̾a
eas ad affec tu uelit ꝑducere. sic̃ ꝑ agni uł hedisacri¬
ficium ab illa morte eos uoluit redimere. causas
aut̾e rerũ illas ñ possumꝰ om̃s ꝑcipere.
PE TR

Expanded text:
apientia sane ejus est, causam aliquam rebus singulis attribuere, per quam eas ad effectum velit producere, sicut per agni vel haedi sacrificium ab illa morte voluit eos redimere, causas autem rerum illas non possumus omnes percipere. PETR
Abbreviated transcription (Latin):
drem petre uolonos redire. & de aliis
tuȩ credulitatis partib̾. mͥ queso respon¬
de. Cũ itaq xp̃m & hominẽ credas fuis¬
se & dm̃. curse crucifigi passus ẽ. nec
PETR

Expanded text:
volo nos redire et de aliis tuae credulitatis partibus mihi, quaeso, responde. Cum itaque Christum et hominem credas fuisse et Deum, cur se crucifigi passus est, nec PETR
Abbreviated transcription (Latin):
Roculdubio rei e̾e̾nt. si hoc mͦ qͦ
icis fecissent. Nequaqu̾a uͦ sic fecert̃: inmo iusto
eũ iudicio occidert᷑.

Expanded text:
rocul dubio rei essent, si hoc modo quo dicis fecissent. Nequaquam vero sic fecerunt, imo usto eum judicio occiderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ ꝓbare. ut ita cͦstet aliquẽ eiꝰ creatorẽ fuisse.
Cũq: mundi creatorẽ ꝓbauerimꝰ. c̃sequent̃ qͦd
tũ fuscipere. Promissũ gͥ cõple. iãq palatiũ
losophi om̃s c̾sentiunt qͦd pͥncipiũ rerũ ẽ ꝑfec¬
ta sapientia lum̾ p̾clarũ. substantia substan¬
tiarũ argum̃tũ rerũ ir uuersarũ. poł hoc
ẽ mundꝰ animȩ untuersalis. Post ilłu uͦ ma¬
teria. Hȩc autẽ duo uniuersalis scilicet ani¬
ma atq mat̾ia simplicia st̃. & om̃iũ creatu.¬
rarũ pͥma tociusq rei cõpositȩ origo & cau¬
sa de qͥbꝰ gͣdatĩ factũ ẽ firmam̃tũ. cũ om̃ibꝰ¬

Expanded text:
bare, ut ita constet aliquem ejus Creatorem fuisse. bare, ut ita constet aliquem ejus Creatorem fuisse. Cumque mundi Creatorem probaverimus, consequenter quod tum suscipere. Promissum igitur comple, jamque palatium losophi omnes consentiunt quod principium rerum est perfecta sapientia, lumen praeclarum, substantia substantiarum, argumentum rerum universarum; post hoc est mundus animae universalis, post illum vero materia. Haec autem duo, universalis scilicet anima atque materia, simplicia sunt, et omnium creaturarum prima, totiusque rei compositae origo et causa, de q
Abbreviated transcription (Latin):
ria ratione tantũ cognoscit᷑. aliud qͦd ꝑ alia¬
rũ rerũ similitudine̾ inuenit᷑. Illud qd ali qͦ
sensu ꝑcipit᷑. iullo alio argum̃to cõꝓbari po¬
test ut aliqͥsa natiuitate cecꝰ nullo alio modo
nͥ solo auditi coloꝵ uarietateᷤ distinguere
potet. auditꝰq ñ ex toto satiffaciat animoeiꝰ.
& sic de ceteris sensibꝰ corporeis. Qđ uͦ neces-¬
saria cognoscit᷑ ratione. tale ẽ uelud cũ dici-¬
mꝰ aliqͦd corpꝰ eode mom̃to moueri & stare ñ
posse. aut ẽ & ñ ẽ de nulla re ueracit᷑ p̾dicari
posse. Illud autẽ qͦd ꝑsimilitudinẽ ꝑcipit᷑.ta.
lee̾ ut ficubi uocẽ audieris. ibi uocale aliqͥd
e̾e̾ intelligiᷤᷤ quãuis minime uideas. uł cũ ubi¬
libet fumu c̾spexeris. illic ignẽ & si ñ uide-¬
as e̾e cognoscis. Itid̾e si uas aliqͦd factũ c̾spi-¬
cimꝰ. factorẽ eiꝰ aliquẽ fuisse ꝓcerto scimꝰ.
& si ñ uidimꝰ. Itaq mundu pͥus creatũ eẽ de

Expanded text:
ntum cognoscitur, aliud quod per aliarum rerum similitudinem invenitur. Illud quod aliquo sensu percipitur, nullo alio argumento comprobari potest, ut aliquis a nativitate caecus nullo alio modo nisi solo auditu colorum varietates distinguere potest, auditusque non ex toto satisfacit animo ejus, et sic de caeteris sensibus corporeis. Quod vero necessaria cognoscitur ratione, tale est velut cum dicimus aliquod corpus eodem momento moveri, et stare non posse; aut est et non est de nulla re veraciter praedicare posse. Illud autem quod per similitudinem percipitur, tale est ut sicubi vocem audieris, ibi aliquid vocale esse intelligis, quamvis minime videas, vel cum ubilibet fumum conspexeris, illic ignem et si non videas esse cognoscis. Itidem si vas aliquod factum conspicimus, factorem ejus aliquem fuisse pro certo scimus , etsi non videmus. Itaq
Abbreviated transcription (Latin):
Puius qũa al iuddicas muolo petre respondeas:
qͥd sit qͦd ada fac tũ simplicẽ dixeris atq c̃opositum.
Uidet᷑ nãq ẽe contiariũ. & tuetiã cũ deresurrec ho¬
ne disputabamꝰ mortuoꝵ corpꝰ aliqͦd nȩgasti posse fo¬
re simpler atq cõpositum. S & aliu ẽ contranũ.
qͦd & mortis eũ susceptibilẽ di risti e̾t᷑ ereatũ. xtalẽ.¬

Expanded text:
Priusquam aliud dicas, mihi volo. Petre, respondeas, quid sit quod Adam factum simplicem dixeris atque compositum, videtur namque esse contrarium, et tu etiam cum de resurrectione disputabamus mortuorum, corpus aliquod negasti posse fore simplex atque compositum. Sed et aliud est contrarium, quod et mortis eum susceptibilem dixisti esse creatum,
Abbreviated transcription (Latin):
ene dicis. Et ego etiã de minoribꝰ
inqu rendis. multũ non curo. Siem̃
de maioribꝰ ostenderis. qͦd ꝑuirtutẽ
d̃ fac ta st᷑. de minorib ñ dubitabo.łt
Sapienter loqueris. Et ego ut dicis. ita& ẽcedo.

Expanded text:
ene dicis. Et ego etiam de minoribus inquirendis multum non curo. Si enim de majoribus ostendetis, quod per virtutem Dei facta sunt, de minoribus non dubitabo. PETRUS. Sapienter loqu
Abbreviated transcription (Latin):
& nr̃a & alterna altͣ̾catione disputaunmis & obiectio¬
nes meas ꝓͥut placuit ꝑ soluisti. & nichil contra te
e xplicare potui. S unũ quid adhuc quasi inthesau¬
ro tibi reseruaui. quod cũ opposuero. te absq de¬
fensione consido posse suꝑari. quia ñ inuenies quod
cͣtra ualeaf responderi.

Expanded text:
ra et alterna alternatione disputavimus, et objectiones meas omnes, prout placuit, persolvisti, et nihil contra te explicare potui. Sed unum quod adhuc quasi in thesauro tibi reservavi, quod cum opposuero te absque defensione confido posse superari, quia non invenies quod contra valeat responderi.
Abbreviated transcription (Latin):
Npͥmis gͥ debesscire artis illꝰ quȩ
Nicromantica appellat᷑ .uiiii. particulas ẽe. qͦrũ
iiͦii. pͥmȩ. de iͦii. trac tant elem̃tis. qualit̃ in eis
oꝑari possimꝰ physice qͥnque uͦreliquȩ qu̾eadmodũ
non nisi ꝑ inuoeationẽ malignoꝵ oꝑari possit quis

Expanded text:
itur debes scire, artis illius quae necromantica appellatur, novem particulas esse, quarum quatuor primae de quatuor tractant elementis, qualiter in eis operari possimus physice, quinque vero reliquae quemadmodum non nisi per invocationem m
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ aut imaginẽ uiri uł feminȩ. similitu¬
sub cȩlo uolantiũ. aut reptiliũ quȩ mouent᷑ in
t̾ra siue pisciũ quȩ subt̃ morant᷑ in aquiᷤ. Cũq
eis phibuisset ne dm cõpositiscorporibꝰ assimi.¬
lar̾ent. ueritꝰ etiã ne forte eũ sĩplicibꝰ corpo¬
ribꝰ ẽformarent adiunxit. Ne forte eleua-¬
tis oculiꝰ ad cȩłii uideaᷤᷤ sołe ac lunã. & om̃a astra
cȩli. & errore deceptꝰ adoreᷤᷤ ea & colas quȩ cre-¬
auit dñis d̾s tuus cunctis gentibꝰ quȩ subcelo
st̃. Nec reputes moysen hȩc popłꝯ p̾cipientẽ metu.¬
isse. qͦd p̃dictoꝵ corpoꝵ figuras uel ima gine̾ ad¬
orarent cũ creaturaᷤᷤ e̾e ñ dubitarentꝰ s hoc po¬
tui  timuit. ne d̾m imaginẽ alicuius hoꝵ hab̾e
orederent. & ido ꝓ eo hinusmodi factaᷤᷤ similitu-¬
dines adorarent.
ubtiliᷤᷤ ad mođu est
ista sententia nec sensui cuis libet ꝑuia unde
aliqͣ adhuc patentior ẽ mͥ necessaria

Expanded text:
 viri vel feminae, similitusub coelo volantium, aut reptilium quae moventur in terra, sive piscium qui subter morantur in aquis . Cumque eis prohibuisset ne Deum compositis corporibus assimilarent, veritus etiam ne forte eum simplicibus corporibus conformarent, adjunxit: Ne forte elevatis oculis ad coelum, videas solem ac lunam, et omnia astra coeli, et errore deceptus adores ea, et colas quae creavit Dominus Deus cunctis gentibus quae sub coelo sunt . Nec reputes Moysen haec populo praecipientem metuisse quod praedictorum corporum figuras vel imagines adorarent, cum creaturas esse non dubitarent, sed hoc potius timuit, ne Deum imaginem alicujus horum habere crederent, et ideo pro eo hujusmodi factas similitudines adorarent. MOYSES. Subtilis admodum est ista sententia, nec sensu cujuslibet pervia, unde adhuc aliqua patentior est mihi necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
tcĩ ut asseris suꝑ eos talifuerit pietate c̃omotus
quare eos ibidẽ t̾adiu detineri ẽ passus. udelicet¬
usq ad illꝰ qu̾e xp̃m appellatis tẽpus:
PE TRO

Expanded text:
 ut asseris, super eos fuerit pietate commotus, quare eos ibidem tandiu detineri est passus, videlicet ad illius quem Christum apellatis tempus. PETR
Abbreviated transcription (Latin):
cipiens. sine uirili cõmixtione. xp̃m peperit.
corpus generans animatũ. quod incõp̃hensi¬
bilis ditatis e̾ẽt habitaculũ. Unus itaq xp̃o.¬
ti ibus ꝑfectus substantiis. corpore scilie& ani¬
ma. & deitate. ide & d̾s & homo est. Et qđ cũ
udei crucifirert̃. sua dispositione & uolunta¬

Expanded text:
cipiens, sine virili commistione Christum peperit, cipiens, sine virili commistione Christum peperit, corpus generans animatum, quod incomprehensibilis deitatis esset habitaculum. Unus itaque Christus tribus perfectus substantiis, corpore scilicet anima et deitate, idem et Deus et homo est, et quod eum Judaei crucifixerunt, sua dispositione et volunta
Abbreviated transcription (Latin):
creatori. omĩa: cienti. omĩa
qua uat fa ante qui hominẽ rationẽ & sapien¬
tia preditũ omĩ p̃pesuit animali. qͥb duab uir¬
tutibus & quȩ iusta sunt intelligens appeter&. &
quę sal iti contraria sunt essugit&. honor & gła.
sit ꝙ mirabile nom̃ eiꝰ benedictũ in scła scłoꝵ Am̃.
ixit sequentis operis cỹpositor.
Omp̃c suo nos spũ inspirauit. & ad uiȩ rectȩ
semitã direxit : tenuem prius oculoꝵ albuginem
ꝙ post graue corrupti animi uelamentũ remouẽ
Tunc nobis ꝓpħarũ claustra patuerunt. & carum
archana reuelata sunt: & ad mouimus animũ ad
ꝑcipiendũ uerũ earũ intellectũ. moratiq sumꝰ
suꝑ ipsũ explanandũ. Unde ꝑpendimꝰ & qͦd in eis
intelligendũ. & qͦd inde est credendũ: uidelie& qd̵
untus sit ds in ꝑsonarũ trinitate : quȩ nec ullo
se p̃cedunt tẽpore. nec aliqua a se segregantur
ciuisione: quas xp̃iani patrẽ & filiũ & sp̃m sc̃m¬
nominant: & qđ beata m aꝵia de sco spũ con¬

Expanded text:
Creatori, omnia scienti, omnia quae vult facienti, qui hominem ratione et sapientia praeditum, omni praeposuit animali, quibus duabus virtutibus et quae justa sunt intelligens appeteret, et quae saluti contraria sunt effugeret, honor et gloria, sitque mirabile nomen ejus benedictum in saixit sequentis operis compositor: Omnipotens suo nos Spiritu inspiravit, et ad viae rectae semitam direxit, tenuem prius oculorum albuginem, et post grave corrupti animi velamentum removens. Tunc nobis prophetiarum claustra patuerunt, et earum arcana revelata sunt, et admovimus animum ad percipiendum verum earum intellectum, moratique sumus super ipsum explanandum. Unde perpendimus, et quod in eis intelligendum, et quod inde est credendum, videlicet quod unus sit Deus, in personarum Trinitate, quae nec ullo se praecedunt tempore, nec aliqua a se segregantur divisione, quas Christiani Patrem, et Filium, et Snominant, et quod beata Maria de Spiritu sancto con
Abbreviated transcription (Latin):
on obhoc opinor qͦd dixist de para¬
dyso loqui moyses distulit. s agnouit qͥa magis uł
his uisibilibꝰ bonis quȩ sumopere exoptabant. ad
obȩdiendłu dĩ p̃ceptis admonere.uł p̾sentibꝰmalis
laboribq qͦs timebant. ab iniqͥtatib suis posset ab¬
sterrere. quasi defuturis suppliciis p̃diceret. aut
cȩlesti qu̾a nescrebant beatitudine.

Expanded text:
on ob hoc opinor quod dixisti de paradiso loqui Moyses distulit, sed agnovit quia magis vel his visibilibus bonis quae summopere exoptabant, ad obediendum Dei praeceptis admonere, vel praesentibus malis laboribusque quos timebant, ab iniquitatibus suis posset absterrere; quam si de futuris suppliciis praediceret, aut coelesti quam nesciebant beatitudine.
Abbreviated transcription (Latin):
ra ẽ cũ audito aliquo qͦd displiceat uerbo. cole¬
ra rubea id ẽ felferuet. & suꝑ epa ẽ diffundi¬
tur & sanguini cõmiscet᷑. Inde siqͥde homo ca.¬
lescit. & in facie pallescit. Hoc aute̾ nulli c̾ue¬
nit rer nͥ que ex quatuor cõponit᷑ elem̃tis ̾s

Expanded text:
ra est quando audito aliquo quod displiceat verbo colera rubea, id est, fel fervet, et super hepatem diffunditur, et sanguini commiscetur. Inde siquidem homo calescit, et in facie pallescit. Hoc autem nulli convenit rei, nisi quae ex
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ cognoscere potes qͥa gradꝰ signi
qͥ ẽ in oriente sole areticiuitati apparen¬
te. ñ ẽ idẽ cũ eoqͥ eadẽ hora alii ciuitati ap¬
paret. Similit̃ gradꝰ qͥ ẽ in occidente sole
in areti occũbente. ñ ẽ idẽ cũ eo qͥ eade ho¬
ra alii apparet eiuitati. Sicq om̃ibꝰ c̾tin¬
get ciuitatibꝰ ꝓut una distat ab alia in
longitudine.

Expanded text:
c cognoscere potes, quia gradus signi qui est in oriente sole Aren civitati apparente, non est idem cum eo qui eadem hora alii civitati apparet. Similiter gradus qui est in occidente sole in Aren occumbente, non est idem cum eo qui eadem hora alii apparet civitati. Sicque omnibus contingit civitatibus, prout una distat ab alia in longitudine.
Abbreviated transcription (Latin):
N hoc uerbo tͥ ipsi contrarius ostenderis: cũ superius
direris homines illius temporis religiosos& iustos fu¬
isse. & legis prȩcepta fideliter custodisse: nc̃ autẽ eorum
opera do displicuisse confirmes.
PETRꝰS

Expanded text:
n hoc verbo tibi ipsi contrarius ostenderis, cum superius dixeris homines illius temporis religiosos et justos fuisse, et legis praecepta fideliter custodisse, nunc autem eorum opera Deo displicuisse confirmas. PETRUS
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ plura simul dixisti & de pluribꝰ
simul plene ñ potest responderi. queras s placet dẽ
singulis uolo. & qͦd inde sentio respondebo.

Expanded text:
m plura simul dixisti, et de pluribus simul plene non potest responderi, quaeras si placet de singulis volo, et quod inde sentio respondebo.