comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
grinanur: ꝑfidem enim ambuilamtis in¬
quit: ñ ꝑ spetiem. Qui ergo ꝑegͥnatur &
ꝑ tidem ambulat: nondum ẽ in patͥa. sed
iam non ẽ in uia. Qm autẽ non credidit
nec in patͥa ẽ nec in ina. Sic gͦ ambulemts
tanꝗͣ in tua simus: quii ipse rex patͥe factꝰ

Expanded text:
grinamur? Per fidem enim ambulamus,» inquit, «non per speciem» . Qui ergo peregrinatur, et per fidem ambulat, nondum est in patria, sed jam est in via; qui autem non credit, nec in patria est, nec in via. Sic ergo ambulemus, tanquam in via simus; quia ipse Rex patriae fact
Abbreviated transcription (Latin):
possum. Nimirum illud sig¬
nificas: quia ut parentur iste mansio¬
nes. uinere debet iustus ex fide. Qmi
ratar. Beati enim itindi cordes: q
ipsi deum tudebunt. Et fide mun¬
dat corda eorum. Illtd in etiangelio:
hoc in apłorũ actibus legitur. fides
autẽ qua eoꝵ qui deũ uisuri sunt
quã diu ꝑegrmantur corda mundant᷑:
quod ñ uidet credit. Nam si uidesc ñ ẽ
fides. Credenti colligit᷑ meritum: iudẽ¬
ti redditur p̃mium. Eat gͦ dñs. & paret
locum. Eat ne uideatir:. Lateat: ut cre¬
datur. Tunc enĩ locus parat᷑. si ex fide
niuitar. Creditus desideret᷑. ut defide¬
ratus habeatur. Desiderium dilectionis.
p̃paratio ẽ mansionis. Ita dñe p̃para quod
paras. Nos enim tibi paras. & te nob̾ paras.
Qñ locum paras: & tibi in nob̾. & te in nob̾.¬

Expanded text:
possum: nimirum illud significas, quia ut parentur istae mansiones, vivere debet justus ex fide . Quiratur . Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt : et, Fide mundat corda eorum . Illud in Evangelio, hoc in Apostolorum Actibus legitur. Fides autem, qua eorum qui Deum visuri sunt, quamdiu peregrinantur, corda mundantur, quod non videt credit: nam si vides, non est fides. Credenti colligitur meritum, videnti redditur praemium. Eat ergo Dominus et paret locum; eat ne videatur, lateat ut credatur. Tunc enim locus paratur, si ex fide vivatur. Creditus desideretur, ut desideratus habeatur: desiderium dilectionis, praeparatio est mansionis. Ita, Domine, para quod paras: nos enim tibi paras, et te nobis paras; quoniam locum paras, et tibi in nobis, et in
Abbreviated transcription (Latin):
N his dudbus causis. una de nubendo uel ñ
nubendo. altera de infideli conuge dimit.¬
tendo. uel non dimittendo: aliquid fimi-¬
le est in uerbis aplĩ. aliquid dissimile.
Simile quidem illud: quod & ibi dicit.
p̃ceptum dñi ñ habeo. consilicim do. Et
hic dicit. Ego dico non dñs. Quale est
enim p̃ceptum dñi ñ habeo: tale est non
dicit dñs. & quale est consilium do:
tale ẽ ego dico. Illud autẽ dissimile est:
qr de ntibendo & non nubendo. potest
dici hoc bene fieri. illud melius. Qm̃ u
trũq expedit: minꝰ aliud. maiꝰ alird At uͦd ꝯiuge tfiolidi¬
tendo. qm̃ unũ horum ñ expedit. aliud
expedit: dici non oportet. Qui dimittit
bene facit: & qui ñ dimitut melius fa¬
cit. S dici oportet: non dimittat. E ñ¬
dimittat: qi ec si licet. ñ expedit. Sic
gͦ possumꝰ dicere. melius esse infidelem

Expanded text:
n his duabus causis, una de nubendo vel non nubendo, altera de infideli conjuge dimittendo vel non dimittendo, aliquid simile est in verbis Apostoli, aliquid dissimile. Simile quidem illud quod et ibi dicit, Praeceptum Domini non habeo, consilium autem do; et hic dicit, Ego dico, non Dominus. Quale est enim, Praeceptum Domini non habeo; tale est, Non dicit Dominus: et quale est, consilium do; tale est, ego dico. Illud autem dissimile est, quia de nubendo et non nubendo potest dici, hoc bene fieri, illud melius; quoniam utrumque expedit, minus aliud, magis aliud: at vero de conquoniam unum horum non expedit, aliud expedit, dici non oportet, qui dimittit bene facit, et qui non dimittit melius facit: sed dici oportet, non dimittat, quia, etsi licet, non expedit. Sic ergo possumus dicere, melius esse infidelem
Abbreviated transcription (Latin):
idetur apls de patre loqui. cum
dicit. seruet uirginem suam. &
det nuptum uirginem suã: & cetera hoc
modo. ubi non nulli intellexerunt uir-¬
ginem suam uirginitatẽ suã. Hulla
tam̃ hoc simili scripturarum locutio¬
ne demonstrant: cum sit inusitatissi
nia. Ex libro de doctͥna xpiana tercio.
epe autẽ accidit. ut quisquis in
meliore gradu sp̃iralis uite uel
est uel esse se putat. figurate dicta eẽ
arbitretur. que inferioribus gradibtis
p̃cipiuntur: ut uerbi gratia. si celibem
amplexis est uitã. & se castrauit. ꝓpt̾
regnum celorum. quicqͥd de ixorẽ dili¬
genda & regenda sc̃ĩ libri p̃cipitint.
non ꝓpriȩ. s translate accipi oporte
re contendat. & quisqͥs statuit ser¬
uare innuptã uirginem suam: tan
& grande opus ꝑfeceris. Erit gͥ etiã
hoc in obseruationibus intelligendarũ
scͥpturarum. ut sciamus alia omnribꝰ
cõmuniter p̃cipi. alia singulis quibꝰ¬
q generibus ꝑsonarum: ut ñ solum
ad uniciersum tantũ ualitudinis. s

Expanded text:
lus de patre loqui, cum dicit: seruet uirginem suam, et: det nuptum uirginem suam et cetera hoc modo. ubi nonnulli intellexerunt uirginem suam uirginitatem suam; nulla tamen hoc simili scripturarum locutione demonstrant. cum sit inusitatissi. EX LIBRO DE DOCTRINA CHRISTIANA TERTIO. Saepe autem accidit, ut, quisque in meliore gradu spiritalis uitae uel est uel esse putat, figurate dicta esse arbitretur quae inferioribus gradibus praecipiuntur, ut uerbi gratia, si caelibem amplexus est uitam et se castrauit propter regnum caelorum, quidquid de uxore diligenda et regenda sancti libri praecipiunt, non proprie, re contendat: et quisquis statuit servare innuptam virginem suam, tanqet grande opus perfeceris. Erit igitur etiam hoc in observationibus intelligendarum Scripturarum, ut sciamus alia omnibus communiter praecipi, alia singulis quibusque generibus personarum: ut non solum ad universum statum valetudinis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uptiarum ergo boncm. semꝑ ẽ
quidem bonum. s in popłõ dei
fuit aliquando legis obsequium. nc̃ ẽ
infirmitatis remedium: in qttibusdã
uͦ humanitatis solatium. filiorum qͥp¬
pe ꝓcreatiomi oꝑam dare. non canino
more ꝑ uscim ꝓmiscuum feminarum.
s honesto ordine coningali. ñ ẽ in bo¬
mine imꝓbandus affectus: etiã ipsum
tam̃ laudabilius transcendit & uincit.
liberet. Que aggressa ẽ: ꝑseueret.
Nulla aduersario detur occasio: nul¬
la xp̃o subtrahat᷑ur oblatio.

Expanded text:
uptiarum igitur bonum semper est quidem bonum; sed in populo dei fuit aliquando legis obsequium, nunc est infirmitatis remedium, in quibusdam uero humanitatis solacium. filiorum quippe procreationi operam dare non canino more per usum promiscuum feminarum, sed honesto ordine coniugali non est in homine inprobandus affectus; etiam ipsum tamen laudabilius transcendit et uincit liberet; quae adgressa est, perseueret: nulla aduersario detur occasio, nulla Christo subtrahatur oblatio.
Abbreviated transcription (Latin):
sancttis discipline fugiet fictum. Ex libͦ
quos eccłia generat. ad eius ꝑtinẽt
unitatẽ: que usq in finem ꝑseuerantes
saltiabit. Neq enim hi solum ad eam ñ
ꝑtinent. qͥ separationis aꝑto sacrilegio
manifesti sunt: sed etiam illi qui in eius
unitate corporaliter mixti. ꝑ uitam pes¬
simã separantur. Etenin simonẽ magũ
ꝑ baptisma ipsa peꝑerat: cui tam̃ dic¬
tum ẽ quoid non haberet partem in
hereditate xp̃i. Nunquid ei baptismꝰ.
nunqͥd euangłm. nunqͥd sacram̃ta defue¬
runt: S quia caritas ⁊ defuit: frustra
natus est. & ei expediebat fortasse non nas¬
ci. Nunquid non erant nati: quibus apls
dicit. tanquã paruulis in xp̃o. lac nobis
potum dedi ñ escanit Eos tam̃ a sacrile¬
gio schisinatis reuocat. In quod ideo irrue¬
bant: qura carnales erant. Quasi paruu¬
lis inquit in xp̃o: lac uob̃ potum dei non
escam. Nondum enĩ poteratis: sed uecad¬
huc quidem potestis. Adhuc enim estis

Expanded text:
spiritus disciplinae fugiet fictum'. Potest spiritus disciplinae fugiet fictum'. Potest quos generat, ad eius pertineant unitatem, quae usque in finem perseuerantes saluabit. neque enim hi solum ad eam non pertinent qui separationis aperto sacrilegio manifesti sunt, sed etiam illi qui in eius unitate corporaliter mixti per uitam pessimam separantur. etenim Simonem Magum per baptisma ipsa pepererat; cui tamen dictum est, quod non haberet partem in hereditate Christi. numquid ei baptismus, numquid euangelium, numquid sacramenta defuerunt? sed quia ei caritas defuit, frustra natus est et ei expediebat fortasse non nasci. numquid non erant nati quibus apostolus dicit: tamquam paruulis in Christo lac uobis potum dedi, non escam? eos tamen a sacrilegio schismatis reuocat, in quod ideo irruebant, quia carnales erant: quasi paruulis, inquit, in Christo lac uobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis. sed nec adhuc quidem potestis; adh
Abbreviated transcription (Latin):
sunt sp̃c ñ ꝑcipientes: ne ad scientię
ꝑceptionem reserretur. s dictum est.
sp̃m ñ habentes. Non ẽ autẽ conse¬
quiens: ut qui habet. etram sciendo
sp̃m in eccłia  constituti paruitili
in xp̃o: adhuc animales atq car¬
nales. Qtud habeant ꝑciꝑe non ualẽ¬
tes: id est intelligere & nosse. Nã qͦmͦ
essent paruuli in xp̃o: nisi renati. ex
sp̃u sancto: Nec mirum uderi debet:
quod quisqͦ aliquid habet. & quod ha¬
bet ignorat. Ut enim taceam de onini¬
potentis dituntate. atq incõmitabilis
tͥnitatis unitate: quis facile scientia ꝑ¬
cipit quid sit anima. & qͥs ñ habet ani¬
mani: Postreino ut certissime noueri¬
mus quod partiuili in rp̃o. non ꝑcipien¬
tes que sunt sp̃c dei. habent tam̃ sp̃m
eos ipsos increpans ait. Nescitis q tem
in eccłã. & ad istam societatem sp̃c ꝑti¬
nere: qui ouibus xp̃i corporali tantum
cõmixtione ficto corde miscet᷑. Sp̃c enim

Expanded text:
sunt Spiritus non percipientes; ne ad scientiae sunt Spiritus non percipientes; ne ad scientiae perceptionem referretur: sed dictum est, Spiritum non habentes. Non est autem consequens ut qui habet, etiam sciendo Spiritum in Ecclesia constituti parvuli in Christo, adhuc animales atque carnales, quid habeant percipere non valentes, id est, intelligere et nosse. Nam quomodo essent parvuli in Christo, nisi renati ex Spiritu sancto? Nec mirum videri debet, quod quisque aliquid habet, et quod habet ignorat. Ut enim taceam de omnipotentis divinitate atque incommutabilis Trinitatis unitate; quis facile scientia percipiat quid sit anima? et quis non habet animam? Postremo ut certissime noverimus quod parvuli in Christo non percipientes quae sunt Spiritus Dei, habent tamen Spiritum eos ipsos increpans ait: Nescitis quia tein aecclesia et ad istam societatem spiritus pertinere, qui ovibus Christi corporali tantum commixtione ficto corde miscetur. 'Sanctus enim
Abbreviated transcription (Latin):
bi dicitur. nondum uel ñ adhuc:
ꝓfecto ñ desꝑatur. si eo tenditur.
ut sit aliquando quod nondrimẽ. Adhuc
enun estis inquit carnales. Et ostendens
unde fint carnales: cum enim sit inqͥt
il ipsum planitis aꝑiens cum enĩ quis di¬
cat. ego quidem sum pauli. alius autẽ
ego apollo: nonne homines estis: Quid
ergo ẽ apollo: qͥd autẽ paulust Mmistri.
ꝑ quos credidistis. Hi gͦ. id est parilus &c
apollo: concordes erant in unitate sp̃c. &o
unculo pacis. Et tam̃ quia eos isti int̾
se diuidere. & ꝓ altero inflari aduersum
alterum ceperant: dicuntur & homineᷤ.
& carnales. & animales. non ualentes ꝑ¬
cipere que funt sp̃c dei. Et tam̃ quia
non sunt ab eccłia segregati. paruuli
appellantur in xp̃o: quos utiq uel an¬
gelos uel deos esse cupiebat. quos argue.¬
bat qura homines erant. id est in his
contentionibus. non que dei sunt. s quȩ
hominis sapiebant. De illis uͦ qmi sunt
abeccłia segregati. ñ dictum ẽ ea quȩ

Expanded text:
Ubi dicitur, nondum, vel, non adhuc, profecto non desperatur; si eo tenditur, ut sit aliquando quod nondum est. Adhuc enim estis, inquit, carnales. Et ostendens unde sint carnales: Cum enim sit, inquiidipsum planius aperiens: Cum enim quis dicat, Ego quidem, inquit, sum Pauli; alius autem, ego Apollo; nonne homines estis? Quid ergo Apollo? quid autem Paulus? Ministri, per quos credidistis . Hi ergo, id est, Paulus et Apollo, concordes erant in unitate Spiritus et vinculo pacis; et tamen quia eos isti inter se dividere, et pro altero inflari adversus alterum coeperant, dicuntur homines et carnales et animales, non valentes percipere quae sunt Spiritus Dei: et tamen quia non sunt ab Ecclesia segregati, parvuli appellantur in Christo; quos utique vel angelos vel deos esse cupiebat, quos arguebat quia homines erant, id est, in his contentionibus non quae Dei sunt, sed quae hominum sapiebant. De illis vero qui sunt ab Ecclesia segregati, non dictum est, Ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
tui uob̃ loqui quasi sp̃iralibus. sed
quasi carualibus. Ergo spiritalibus in ex¬
celfis loquitur: carnalibus autẽ ut loqͥt᷑
descend̾. Nã ut sciatiᷤ qr cũ descẽdit: de illo qͥ
descendit loquitur. Ecce iohannes manẽ¬
tem in se loquit᷑. In pͥncipio erat uerbũ.
& uerbum erat apud dm̃: & deus erat
uerbum. Hoc erat in pͥncipio apud deũ.
Omnia ꝑ ipsum facta sunt: & sine ipso
factum est nichil. Cape si potes. Arripe:
cibus est. S dicturus es michi. Ille quidẽ
cibus ẽ. sed ego infans sum: lactandus sũ.
ut idoneus fieri possim ad manducandũ
cibum. Ergo quia tu lacte nutriendris
es. ille autẽ cibus est: ipse cibus ꝑ carnẽ
łͥ traiectꝰ estua & fauces. Qnomͦ ergo
cibum mater comedit. ut ꝑ carnem
traiciat ad infantẽ lac factum: sic cibus
dit ad parnulos. & quia descendit: des.¬
cendentem dedit. Ait enim. Nunquid
dixi me aliquid inter uos scire: nisi ilim
rp̃m. & hunc crticifixum: Quasi dic̾et.
diuinitatẽ: scłm id quod erat uerbum

Expanded text:
tui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus.» Ergo spiritualibus in excelsis loquitur; carnalibus autem ut loquatur, descendit. Nam ut sciatis quia cum descendit, de illo qui descendit loquitur; ecce Joannes manentem in se loquitur: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Cape, si potes; arripe, cibus est. Sed dicturus es mihi, Ille quidem cibus est, sed ego infans sum, lactandus sum, ut idoneus fieri possint ad manducandum cibum. Ergo quia tu lacte nutriendus es, ille autem cibus est, ipse cibus per carnem tibi trajectus est ad fauces. Quomodo ergo cibum mater comedit, ut per carnem trajiciat ad infantem lac factum; sic cibus dit ad parvulos; et quia descendit, descendentem dedit. Ait enim: «Numquid dixi me aliquid inter vos scire, nisi Jesum Christum, et hunc crucifixum» ? Quia si diceret divinitatem, secundum id quod erat Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
ta c̾e̾ ñ possunt: quia aut homine
penitente: aut deo iudicante plectantur.¬
Cessat autẽ tundicta ditima. si conuersio p̃¬
currat bumana. Amat enim d̃s̃ confitentibꝰ
partere. & eos qui semetipsos iudicant non

Expanded text:
ta esse non possunt, quia aut homine poenitente, aut Deo judicante plectCessat autem vindicta divina, si conversio precurrat humana; amat enim Deus confitentibus parcere et eos qui semet ipsos iudicant non
Abbreviated transcription (Latin):
Cum uͦ ea quȩ ds laudat. quȩ ds̃ ꝑciꝑit.
que ds̃ in futuro sclõ ꝓmittit ab illo
petitis: sectiri petite. &o incumbite qͣn¬
tũ potestis orationibus ut sumatis. Illa
enim ꝓpitio deo concedunt᷑. Illa eiꝰ non.
ira: s miscdĩa largiuntur. Quando aũt
petitis temporalia: cum modo petite.
cum timore petite. Illi cõmittite. Et
si ꝑfunt det. si scit obee̾ ñ det. Quid
autẽ obsit. quid ꝓsit: medicas nouit.

Expanded text:
Cum vero ea quae Deus laudat, quae Deus praecipit, Cum vero ea quae Deus laudat, quae Deus praecipit, quae Deus in futuro saeculo promittit, ab illo petitis; securi petite, et incumbite, quantum potestis, orationibus, ut sumatis. Illa enim propitio Deo conceduntur: illa ejus non ira, sed misericordia largiuntur. Quando autem petitis temporalia, cum modo petite, cum timore petite: illi committite, ut si prosunt, det; si scit obesse, non det. Quid autem obsit, quid prosit, medicus novit
Abbreviated transcription (Latin):
michi stimulus carnis meẽ. angls̃ satha¬
ne qui me colapbitet. ꝓptrr quod ten
dm̃m rogaui. ut auferret cum ãme: et
dixit michi. Sufficit tibi gratia mea.
Nam uirtus in infirmitate ꝑficitur.
Pecit eger: ut quod ad salutẽ apponit
medictis. cum uoluerit egrotꝰ auserat᷑.
Medicus dicit: ñ mordet. s sanit. Tu
dicis: tolle quia mordet. Opoictis dicit.
Non tollo: quia sanat. Tr. id medicu. i¬
quare uenistie Sanari: imolestiam ñ
pati:᷑ Nongͦ exatiditit dñs paulum
ad uoluntatẽ. Nam ñ ẽ magilum: exau
diri adeo ad uoluitatẽ. ñ ẽ magnum.
Ne putetis mnignum esse hoc: quando
quere in quo exaudiat᷑. Nam ñ habea.¬
tis ꝓ magio: exaudiri. ad uoluntatem.
Habee ꝓ magno: exaudiri ad utilitatẽ.
Ad ioluntatẽ etiam demones exauditi
syit: oo ad porcos quos petierãt ire ꝑ¬
missi sunt. Ad uoluintatem etram pͥn¬
petittis iob temptandus. ñ ẽ negatiis:
Et cũ adhuc cibus esset in ore eorum:
nostis quȩ consecuti sunt. Nolite gͦ pro

Expanded text:
i stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Propter quod ter Dominum rogavi, ut auferret eum a me: et dixit mihi, Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur » . Petit aeger, ut quod ad salutem apponit medicus, cum voluerit aegrotus auferatur. Medicus dicit: Non; mordet, sed sanat. Tu dicis: Tolle quod mordet. Medicus dicit: Non tollo, quia sanat. Tu ad medicum quare venisti? Sanari, an molestiam non pati? Non ergo exaudivit Dominus Paulum ad volundiri a Deo ad voluntatem; non est magnum. Ne putetis magnum esse hoc, quando quaere in quo exaudiatur. Nam non habeatis pro magno, exaudiri ad voluntatem: habete pro magno, exaudiri ad utilitatem. Ad voluntatem etiam daemones exauditi sunt, et ad porcos quos petierant, ire permissi sunt . Ad voluntatem etiam prinpetitus Job tentandus non est negatus, et cum adhuc cibus esset in ore ipsorum, nostis quae consecuti sunt . Nolite ergo pro
Abbreviated transcription (Latin):
incipiatis tristes facti ueluti frandati
desideriis ur̃is. ire in indignationẽ
contra dñm. Et ñ expedit aduersus
stimulum calcitrare. Recurrite ad
scͥpturas. Exauditur diabolus: & ñ
ȩxauditur apłs. Quid nob̃tudetur
Quomꝰ exandiuntur demones: Pe¬
cierunt se ire d porcos: & concesstim
ẽ eis. Quomͦ exanditus ẽ diabolus :
Petiit iob tẽptandim: & accepit. Quo

Expanded text:
incipiatis tristes facti, veluti fraudati incipiatis tristes facti, veluti fraudati desideriis vestris, ire in indignationem contra Deum: etenim non expedit adversus stimulum calcitrare . Recurrite ad Scripturas. Exauditur diabolus, et non exauditur Apostolus: quid vobis videtur? Quomodo exaudiuntur daemones? Petierunt se ire in porcos, et concessum est eis . Quomodo exauditus est diabolus? Petiit Job tentandum, et accepit . Qu
Abbreviated transcription (Latin):
expediat. Id agamus tantum:
ut cor nr̃m sa÷ num sit a peccatis. Et
quando forte flagellamur in corpore.
ipsum dep̃ceꝰ. mur̃. Rogatit eum apl
paulus ut auferret stmitilum carius.
& noluit auferre. Nunqͥd ꝑturbatus
ẽ: Nunquid contristatꝰ dixit se deser¬
tum: Magis dixit se ñ desertũ: quia
ñ ablatũ est quod uolebat auferri. ut
illa infirmitas sanaretur. Hoo enun
inuenit in uoce medici. Sufficit tibi.
gratia mea: nan urtus in infir nita¬
de ꝑficitur. Unde ergo scis ꝗͣ putre
ꝑ putͥa: Nonne notut modum quid
faciat: quotisq faciat : Nunquid ulti¬
latus eius qui secattr: retrabit manꝰ
medici artifitiose secantis: Ille cla¬
mat: ille secat. Crudelis qui ñ audit
clamantẽ: an potuis misericors. qr
uulmis ꝑsequitur. ut sanet egrotũ:¬
Si uere deum inuocasti: dertas
esto quia id forte quod uolebas tem¬
poraliter ideo ñ dedit quia ñ tibi ꝓ¬
derat. Edificetur in hoc cor ur̃m
futres: cor xp̃ianum. cor fidele. Hhe

Expanded text:
expediat: id agamus tantum, ut cor nostrum sanum sit a peccatis; et quando forte flagellamur in corpore, ipsum deprecemur. Rogavit eum Paulus apostolus, ut auferret stimulum carnis, et noluit auferre. Numquid perturbatus est? numquid contristatus dixit se desertum? Magis se dixit non desertum, quia non ablatum est quod volebat auferri, ut illa infirmitas sanaretur. Hoc enim invenit in voce medici: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Unde ergo scis quod non per putria? Nonne novit modum, quid faciat, quo usque faciat? Numquid ululatus ejus qui secatur, retrahit manus medici artificiose secantis? Ille clamat; ille secat. Crudelis qui non audit clamantem, an potius misericors qui vulnus persequitur ut sanet aegrotuSi vere Deum invocasti, certus esto quia id forte quod volebas temporaliter, ideo non dedit, quia non tibi proderat. Aedificetur in hoc cor vestrum, fratres, cor christianum, cor fidele; ne
Abbreviated transcription (Latin):
& dixit michi. Sufficit tibi gratamea:
nam uirtus in infirmitate ꝑficita.
Exaudiuit eum quẽ disponebat da¬
nare: & non exaudiuit eñ quẽ uolebad
sanare. Nam & eger petit. multa a
medico. Non dat medicus. Non exau¬
dit ad uoluntatẽ: ut exaudiat ad sa¬
nitatẽ. Ergo medicum tuũ pone dm̃i.
Pete ab eo salutẽ oo salus tupa ipse
erit. Non quasi salutẽ extrinsecus: s
ut saltis ipse sit. Ne rursus ames aliã
salutẽ. p̃ter ipllim. S quomodo habes
in psalmo: Dic animȩ meȩ saltis tura

Expanded text:
et dixit mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Exaudivit eum quem disponebat damnare, et non exaudivit eum quem volebat sanare. Nam et aeger petit multa a medico, non dat medicus: non exaudit ad voluntatem, ut exaudiat ad sanitatem. Ergo medicum tuum pone Deum; pete ab illo salutem, et salus tua ipse erit: non quasi salutem extrinsecus, sed ut salus ipse sit; ne rursus ames aliam salutem praeter ipsum, sed quomodo habes in psalmo, «Dic animae meae, Salus tua
Abbreviated transcription (Latin):
tu iam regnum dei cepit annuntiari: quia &s
lex & ꝓpħe usq ad ioħem. Lex ut reos fac̾to.
saluatorem. Ceterum ꝓphetas alios extitisse
iam in eccłia. pꝰ ascensionem łͥ quis nescrat:
De qͥbꝰ patiltis dicit. Et quosdam constitinit
in eccłia. pͥmum apłãs. deinde ꝓpħas. tercio
doctores: & cetera. Non itaq de illis dictũ
mum xp̃i adtientum ꝓphetauerunt. Qui

Expanded text:
tu iam regnum dei coepit adnuntiari, quia et lex et prophetae usque ad Iohannem: lex, ut reos faceret, saluatorem. ceterum prophetas alios extitisse iam in ecclesia post ascensionem Christi quis nesciat ? de quibus Paulus dicit: et quosdam constituit in ecclesia, primum apostolos. deinde prophetas. tertio doctores et cetera. non itaque de illis dictum mum Christi aduentum prophetauerun
Abbreviated transcription (Latin):
llad quoq ficut imꝑitissimus ñ intelligit
quod scͥptum ẽ.: pͥmum apłos. deinde ꝓpħsas.
Rutat enim ante aplõs ñ fuisse ꝓpħas:
sciens eos ꝓpħas illic cõmemoratos ee ab
quod ait ad corithios. ꝓpħe autẽ duo uel
tres: loqͥuantur. Si attẽ ñ fuerunt ꝓph̃ȩ
ante apłõs: qui erant illi ꝑ quos ante dñs
ꝓmisit euangłm̃ de filio. qui factus est ei

Expanded text:
llud quoque sicut imperitissimus non intelligit, quod scriptum est: Primum Apostolos, deinde Prophetas . Putat enim ante Apostolos non fuisse Prophetas, nesciens eos Prophetas illic commemoratos esse aquod ait ad Corinthios, Prophetae autem duo aut tres loquantur . Si autem non fuerunt Prophetae ante Apostolos, qui erant illi per quos Deus ante promisit Evangelium de Filio su
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ꝓbabo ipsa ueritate dicente. qñ int̾ro¬
gauit iudeos: baptisinus ioħis unde
est: De celo an ex hominibus: Ergo
ne tot baptisim dicerent᷑. quot essent
serui qͥ baptizabant. accepta potestate
a dño: sibi tenuit dñs baptizandi po-¬
testatẽ. seruis ministeriũ dedit. Dicit
minister. Ideo si fit & malus. & contin¬
gat illi habere ministerrũ. & si eũ ho-¬
mines ñ norunt. & ds̃ eum nouit. ꝑmittit
ds baptizari ꝑ eũ. qr sͥ tenuit pocestatẽ. ut siue
baptizaret ĩ ministerio seruus bonꝰ. siue bapti¬
taret ĩ unstio seruuᷤ malꝰ. ñ sciret se ille
qͥ baptizaretur baptizari. nͥ ab illo qͥ
sͥ tenuit baptiz andi potestatem. Ex¬

Expanded text:
babo, ipsa Veritate dicente, quando interrogavit Judaeos, Baptisma Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus ? Ergo ne tot baptismata dicerentur, quot essent servi qui baptizarent accepta potestate a Domino; sibi tenuit Dominus baptizandi potestatem, servis ministerium dedit. Dicit  sed tanquam minister. Ideo si sit et malus, et contingat illi habere ministerium, et si eum homines non norunt, et Deus cum novit: permittit Deus baptizari per eum, qui sibi tenuit baptizaret in ministerio servus bonus, sive baptizaret in ministerio servus malus, non sciret se ille qui baptizaretur baptizari, nisi ab illo qui sibi tenuit baptizandi potestatem. E
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ inqͥt aliquando tenebre: nunc autẽ
lux in dño. Quod nemo potest in paulo.
nemo in petro. nemo in alio ullo aplõꝵ:
hoc potest in dño. Ideo bene paulus utili¬
ter se contẽpnens. illum cõmendans: nũ¬
quid paulus inqͥt ꝓ uob̃ crucifixus est.
aut in nomine pauli baptizati estis:
Non ergo mine: sed mecum. Non fub
me. s sub illo. Diuisus ẽ gͦ. xp̃c: Nunqͥd

Expanded text:
enim aliquando tenebrae, nunc autem lux; sed in Domino . Quod nemo potest in Paulo, nemo in Petro, nemo in alio ullo Apostolorum, hoc potest in Domino. Ideo bene Paulus utiliter se contemnens, illum commendans: Numquid Paulus, inquit, pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis? Non ergo in me, sed mecum; non sub m
Abbreviated transcription (Latin):
nichil inuenis. qͦ melius. quo letus. qͦ diu¬
turnius. Quid enĩ tam duturnũ: quã
id quod ẽ sempiternum: Non times
ne aliquando a te pereat: qui facit ne tu
pereas. Si gͦ tu inuocas deũ tanꝗͣ deum:
securus esto. Exaudiris: ꝑtines ad istum
uersum. & multum misericors omnibꝰ

Expanded text:
nihil invenis, quo melius, quo laetius, quo diunihil invenis, quo melius, quo laetius, quo diuturnius Quid enim tam diuturnum, quam id quod est sempiternum? Non times ne aliquando a te pereat, qui facit ne tu pereas. Si ergo tu invocas Deum tanquam Deum, securus esto, exaudiris; pertines ad istum versum, «Et multum misericors omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
t multũ misericors omnibꝰ iuo¬
cantibꝰ te. Et quid ẽ qd dicit mul¬
tis locis scͥptura. qr inuocabunt & ñ exau¬
diam eos. certe misericors om̃ib inuocã¬
tibtis se: nisi qr quidã inuocantes ñ ipsũ
Inuocas: quicqͥd amas. Inuocas: qͥcqͥd in
te uocas. Inuocas: qͥcqͥd nis ut ueniat ad
te. Porro si dm ꝓpterea inuocas ut uenrat
ad te pecunia. ut ueniat hereditas. ut ue¬
mat ad te sclaris dignitas: illa intiocas.
que uis ut uemiant ad te. Quid gͦ inqͥs
te docirit celestiᷤ magist᷑. Inuoca deum
tanꝗͣ deũ: ama dm tanquã detim. Illa
melis nichil ẽ. Ipsum desidera: ipsũ eon.¬
cupisce. uide innocintẽ deũ in alio psal
mo. Unani petii a dño: hanc reqͥrani.
Quid ẽ quod petiit: ut inbabitẽ in
domo dñi ꝑ om̃s dies uite miȩ. Et ut
i qͥd hoc : ut contẽpler delectationem dĩ.
Sigͦ amator ẽe̾ uis: sincerissimis inedul¬
lis. castisq suspir ĩs: ipsum dilige. ipsum
ama. illi flagra. illi imbia. quo ioctindius

Expanded text:
t multum misericors es omnibus invocantibus te.» Et quid est quod dicit multis locis Scriptura, quia «invocabunt, et non exaudiam eos» certe «misericors omnibus invocantibus te»; nisi quia quidam invocantes, non ipsum Invocas quidquid amas; invocas quidquid in te vocas, invocas quidquid vis ut veniat ad te. Porro, si Deum propterea invocas, ut veniat ad te pecunia, ut veniat ad te haereditas, ut veniat ad te saecularis dignitas; illa invocas quae vis ut veniant ad te: sed Deum te docuit coelestis magister. Invoca Deum tanquam Deum, ama Deum tanquam Deum: illo melius nihil est; ipsum desidera, ipsum concupisce. Vide invocantem Deum in almo: Unam petii a Domino, hanc requiram . Quid est quod petiit? Ut inhabitem in domo Domini per omnes dies vitae meae. Ut quid hoc? Ut contempler delectationem Domini. Si ergo amator es, sincerissimis medullis castisque suspiriis ipsum dilige, ipsum ama, illi flagra, illi inhia, quo jucundius
Abbreviated transcription (Latin):
baptismus diceret᷑: nesciebat utrum fic
esset daturus & ceteris. an uͦ ꝓpͥcm bap¬
tisitim sic habiturus. ut ꝑ quẽ habet
daretiu: siue excellentioris gratiȩ mini¬
strum siue inferioris. siue ꝑcenten fruc¬
tus hominẽ. siue sȩxageni. siue triceni.
siue ꝑ frum̃tum. siue ꝑ paleam. ñ nͥ illius
unius esse cognosceret᷑. Et hoc ꝑ sp̃m di¬
dicit: uelut columbam descendentẽ &. ma¬
tentem suꝑ eum. Itaq inuenimꝰ dictum
ab apłis: & glãm meã quãuis utiq in dño.
o ministeriũ e  prudentiã meam & euã¬
gelium meũ. quamuis utiq a dño imꝑti¬
tum atq donatum. Baptismus autem
meus: nemo eorum dixit ommno. Neq
enĩ omnit̃ equalis est gloria. Nec minis¬
trant omnes equaliter:. nec equali prci-¬
dentia sunt omnes p̃diti. Et in etangeli¬
Tando: alius alio melius oꝑatur. Et
ideo dici potest alius alio doctior: & ip
siue ab inferiore siue a maiore baptizetun.

Expanded text:
baptismus diceretur, nesciebat, utrum sic baptismus diceretur, nesciebat, utrum sic esset daturus et ceteris an uero proprium baptismum sic habiturus, ut, per quemlibet daretur siue excellentioris gratiae ministrum siue inferioris siue per centeni fructus hominem siue sexageni siue triceni siue per frumentum siue per paleam, non nisi illius unius esse cognosceretur; et hoc per spiritum didicit uelut columbam descendentem et manentem super eum. Itaque inuenimus dictum ab apostolis et gloriam meam, quamuis utiqet ministerium meum, et prudentiam meam, et evangelium meum , quamvis utique a Domino impertitum atque donatum, Baptismum autem meum, nemo eorum dixit omnino. Neque enim omnium aequalis est gloria, nec ministrant omnes aequaliter, nec aequali prudentia sunt omnes praediti, et in evangelizando alius alio melius operatur. Et ideo dici potest alius alio doctior, et ipsive ab inferiore, sive a majore baptizetur.
Abbreviated transcription (Latin):
amicos suos. Qualibus ait. Iam ñ uos dicã
seruos: sed amicos. Ut quemadmodum
ꝑ uirgã florentem demonstratus est. aa¬
ron sacerdos: ita in eiꝰ eccłia tibi plura &
maiora miracula facta sunt. ꝑ aliquod
signum demonstrarent᷑ excellentiores
scĩtatis ministri. & dispensatores minis¬
terioꝵ. qui soli baptizare deberent. S
si hoc fieret: quãuis eis a dño attributꝰ.
tam ipsorum. iam baptisuꝰ diceretur.
sicut baptismꝰ ioħis fuit. Ideo paulus grãs
agit deo. qui neminem ipsorum baptiza¬
uerat: qui tanꝗͣ obliti in cuiꝰ nomine bap¬
tizati essent. ꝑ hominũ se nomina diui¬
debant. Cum enĩ tantũ ualet baptismus
ꝑ hominem contẽptibilem. quantũ per
scdm quid aliud dixerit. & ego nesciebam
aliqͥd ad hucnesciebaSciebat indelicet spon-¬
sum filiũ dei: de cuiꝰ plenitudine omnes
acciꝑent. S quia sic ex eiꝰ plenitudine ip¬
se acceꝑat baptiz andi potestatẽ. ut ioħs

Expanded text:
amicos suos, qualibus ait: iam non uos dicam amicos suos, qualibus ait: iam non uos dicam seruos sed amicos, ut, quemadmodum per uirgam florentem demonstratus est Aaron sacerdos, ita in eius ecclesia, ubi plura et maiora miracula facta sunt, per aliquod signum demonstrarentur excellentioris sanctitatis ministri et dispensatores mysteriorum, qui soli baptizare deberent. sed si hoc fieret, quamuis eis a domino adtributus tamen ipsorum iam baptismus diceretur, sicut baptismus Iohannis fuit. ideo Paulus gratias agit deo, quod neminem ipsorum baptizauerat, qui tamquam obliti in cuius nomine baptizati essent per hominum se nomina diuidebant. cum enim tantum ualet baptismus per hominem contemptibilem quantum per secundum quid aliud dixerit: et ego nesciebam aliquid adhuc nesciebat? sciebat uidelicet sponsum filium dei de cuius plenitudine omnes acciperent, sed quia sic ex eius plenitudine ipse acceperat baptizandi potestatem, ut Iohannis
Abbreviated transcription (Latin):
displicent illi omnes. qͥ in illo ñ ponunt
spem suam. ꝓpterea datum ẽ quoddã
exemplum: cũ ipsos apłõs sͥ diuiserunt.
& in schismata ierunt qui dicebant. Ego
sum pauli. ego apollo: ego cephe. idest pe¬
tri. Hos plangit apls̃: & dicit eis. Diuisꝰ
est xp̃c : & se elegit: quẽ apud ipsos con¬
tempneret. Nunquid paulus ꝓ uobis cru¬
cifixus est: aut in nomine pauli baptizati
estis : lide bonum montẽ: querentem
gloriam ñ sibi. s a quo montes illuminant.
Nolebat de se p̃sumt. sed de illo quo & ip¬
se p̃sumpserat. Quisqͥs ergo ita se cõmen¬
dare uoluerit popłis. ut si forte contin¬
gerit ei aliquis tumultus. frangat post
se poplõs. & diuidat eccłãm catholicam ꝓpt̾
se: ñ ẽ de illis montibus quoᷤᷤ illuminat
altissimus. S qͥs est iste : Contenebratꝰ
oterat em̃ si uoluisset dñs ib̾c bap¬
tismi sui potestatẽ dare alicui. uel
aliqͥbus precipus seruis suis: qͦs iam fecisset

Expanded text:
displicent illi omnes qui non in illo ponunt displicent illi omnes qui non in illo ponunt spem suam. Propterea datum est quoddam exemplum, cum ipsos Apostolos sibi diviserunt, et in schismata ierunt qui dicebant: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae, id est Petri. Hos plangit Apostolus, et dicit eis: Divisus est Christus? et se elegit quem apud ipsos contemneret: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Vide bonum montem quaerentem gloriam, non sibi, sed a quo montes illuminantur: nolebat de se praesumi, sed de illo de quo et ipse praesumpserat. Quisquis ergo ita se commendare voluerit populis, ut si forte contigerit ei aliquis tumultus, frangat post se populos, et dividat Ecclesiam catholicam propter se, non est de illis montibus quos illuminat Altissimus. Sed quis est iste? Contenebratus oterat enim, si uoluisset, dominus Iesus baptismi sui potestatem dare alicui uel aliquibus praecipuis seruis suis quos iam fecisset
Abbreviated transcription (Latin):
illuminarent᷑: fecerunt sͥ partes de mon¬
tibus. Et ipsi montes conciderunt: & ipsi
cõfractist̃. Nescio qͥsͥ fecert̃ donatũ. nescio qͥs
fecer̃t maxunianũ: nescio qͥsͥ fecer̃t illũ. ⁊ illũ.
Quare : Computant salutẽ suã in homi¬
nibus esse. ñ u deo. O homo. uenit ad te
lux ꝑ montes: sed ds̃ te illuminat. non
mons. Illuminans tu inqͥt: tuñ montes.
Illuminans a montibus quidem et̾nis. s
tu illuminans. Ergo fratres ad hoc dictũ¬
est: ne quisquã ur̃a uelut spem suam
poneret in honune. Tam diu est aliquid
homo: quamdui illi heret: ã quo factus ẽ
homo. Nam recedens ab illo: uichil ẽ hõ.
Et cum heret illi: tu sic accipe consiliũ
ꝑ hominẽ. ut illum consideres qͥ illumi¬
nat hominem. Et enim & tu potes ac¬
cedere ad illum: qui tibi ꝑ hominem
loquitur. Non enim fecit illum acced̾e
ad se: & te repellit. Et qui uere sic ac¬
cessit ad deum. ut in illo habitet deus:

Expanded text:
illuminarentur, fecerunt sibi partes de monilluminarentur, fecerunt sibi partes de montibus; et ipsos montes conciderunt, et ipsi confracti sunt. Nescio qui sibi fecerunt Donatum, nescio qui sibi fecerunt Maximianum, nescio qui sibi fecerunt illum et illum. Quare computant salutem suam in hominibus esse, non in Deo? O homo, venit ad te lux per montes; sed Deus te illuminat, non montes. Illuminans tu, inquit: tu, non montes. Tu illuminans: a montibus quidem aeternis; sed, tu illuminans. Unde est, ne quisquam vestrum velit spem suam ponere in homine. Tamdiu est aliquid homo, quamdiu illi haeret a quo factus est homo. Nam recedens ab illo, nihil est homo, et cum haeret illis. Tu sic accipe consilium per hominem, ut illum consideres qui illuminat hominem. Etenim et tu potes accedere ad illum qui tibi per hominem loquitur; non enim fecit illum accedere ad se, et te repellit. Et qui vere sic accessit ad Deum, ut in illo habitet Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ex cuitis ueritate. ut istam corrigerent
falsitatem: ab eo ipso atidiunt. Nunqͥd
paulus ꝓ uobis crucifixuis est: aut in no¬
mine pauli baptizati estis : Erant illic
etiã: qui mortuos resurgere non credebãt
Et ieo utiq ñ ueram tenebant. atq ha¬
bebant fidem. Ex eo tamen quod ue¬
rum habebant. qm̃ credebant xp̃m re-¬
surrexisse. in quo fuerant baptizati:
dat oꝑam apls etram illud curare. in qͦ
eis fides sana ñ erat dicens. Si mortui ñ
resurgunt : neq xp̃c resurrexit. ut qm̃
eis sanum erat: illud etiã sanaretur.
quod resurgere mortuos errore ꝑnitiosis¬
ide quẽ admodum magnus ille miles
xp̃i: in se curam paruulortim iacta
dominũ curam ur̃am. & ipse uos enutriet:
Modo autẽ uult parnulus iactare dñm ĩn
llumminans tumirabiliter a montibus et̾¬
nis. Magnifice cũ pondere dictũ ẽ: ne pu¬
tet aliquis quod eum montes illuminent.
Multi enĩ putantes qd̃ ab ipsis montibus

Expanded text:
ex cuius ueritate ut istam corrigerent ex cuius ueritate ut istam corrigerent falsitatem, ab eo ipso audiunt: numquid Paulus pro uobis crucifixus est aut in nomine Pauli baptizati estis? erant illic etiam, qui mortuos resurgere non credebant et in eo utique non ueram tenebant atque habebant fidem. ex eo tamen quod uerum habebant, quoniam credebant Christum resurrexisse, in quo fuerant baptizati, dat operam apostolus etiam illud curare, in quo eis fides sana non erat, dicens: si mortui non resurgunt, neque Christus resurrexit, ut, quoeis sanum erat, illud etiam sanaretur, quod resurgere mortuos errore perniciosiside quemadmodum magnus ille miles Christi in se curam parvulorum jactarDominum curam vestram, et ipse vos enutriet? Modo autem vult parvulus jactare curam suaIlluminans tu admirabiliter a montibus aeternis. Magnifice cum pondere dictum est, Tu; ne putet aliquis quod cum montes illuminent. Multi enim putantes quod ab ipsis montibus
Abbreviated transcription (Latin):
ego autẽ cephe: quãuis ñ ꝑimpiorũ sed p¬
scõrtim nomina. ipsi tamen impia schis¬
mata faciebant. Hoc ipsorum erat ꝓpri¬
um detestabile uititm. Quod uͦ sciebat
s diuini apud eos muneris erat. Hanc dĩ
ueritatẽ. in inqͥtate suorum schismatũ
detinebant. Hanc apprehendens beatissimꝰ
paulus: ñ ꝑ illa uitia destructa. etiã istã
de suo falso erubescerent. qd̃ agebant.
potest. ut aliqui uerũ habeant bap¬
tismum. & ñ habeant ueram fidem. ficut
fieri potest ut uerum habeant euangłm.
qd̃ non recte intelligendo falsi aliquiqd cre¬
dant de deo. Nunquid ꝓpter ipsam fidĩ
falfitatem: etiã eurangłm quod uerũ apud
eos intienitur. de testandum aut emendã¬
dum putabumus : Nec illos corinthios ar¬
bitror quos in schismata dissiluisse redar.¬
guit. ueram fidem habuisse in eo qd̵ dice¬
bant. ego sum pauli: hoc enim falsum e¬
rat. ueruntamen baptisinum habebant.

Expanded text:
ego uero Cephae, quamuis non per impiorum sed sego uero Cephae, quamuis non per impiorum sed sanctorum nomina ipsi tamen impia schismata faciebant; hoc ipsorum erat proprium detestabile uitium. quod uero sciebased diuini apud eos muneris erat; hanc dei ueritatem in iniquitate suorum schismatum detinebant. hanc adprehendens beatissimus Paulus non per illa uitia destructa etiam istam dde suo falso erubescerent quod agebant. potest, ut aliqui uerum habeant baptismum et non habeant ueram fidem, sicut fieri potest, ut uerum habeant euangelium, quod non recte intellegendo falsi aliquid credant de deo: numquid propter ipsam fidei falsitatem etiam euangelium, quod uerum apud eos inuenitur, detestandum aut emendandum putabimus? nec illos Corinthios arbitror, quos in schismata dissiluisse redarguit, ueram fidem habuisse in eo quod dicebant: ego sum Pauli; hoc enim falsum erat. uerum tamen baptismum habebant,
Abbreviated transcription (Latin):
crabo tiobis filioli: qr remittunt᷑ uob̃
peccata. ꝑ nomen eiꝰ. Ideo filii: qi re¬
missis peccatis nascimini. S ꝑ cuiꝰ nomen
remittunt᷑ peccata : Nunqͥd augustini:
Ergo nec ꝑ nomen donati. uideris qͥs
augustinus: aut qͥs donatus. Nec per
nomen pauli: nec ꝑ nomen petri Nam
diuidentibus sibi eccłãm. & partes fac̾e
de unitate conantibus: parturiens par¬
uulos mater caritas in aplõ. exponit
uiscera sua. Conscindit quodãmͦ tierbis
ubera sua. Plorat filios: quos uidet effer¬
ri. Reuocat ad unum nomen: eos qui
multa nomina sibi facere uolebant. Re¬
pellit ab amore suo. ut xp̃c amet᷑ : & dĩc.
Nunqͥd paulus ꝓ uobis crucifixus ẽ: aut
in nomine pauli baptizati estis : Quid
dicit: Nolo mei sitis: & mectm fitis. Me¬
cum estote. Omues illius simus: qtu pro
nob̾ mortuus ẽ. qui ꝓ nob̃ crucifixus est.
llnde & hic. Dimittuntur uobis peccata
emporibus apłõꝵ qui dicebant. ego
quidem sum pauli. ego autẽ apollo.

Expanded text:
cribo vobis, filioli, quia remittuntur vobis peccata per nomen ejus. Ideo filioli, quia dimissis peccatis nascimini. Sed per cujus nomen remittuntur peccata? Numquid per Augustini? Ergo nec per nomen Donati. Videris quis Augustinus, aut quis Donatus: nec per nomen Pauli, nec per nomen Petri. Nam dividentibus, sibi Ecclesiam, et partes facere de unitate conantibus parturiens parvulos mater charitas in Apostolo, exponit viscera sua, conscindit quodammodo verbis ubera sua, plorat filios quos videt efferri, revocat ad unum nomen eos qui multa nomina sibi facere volebant, repellit ab amore suo ut Christus ametur, et dicit: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Quid dicit? Nolo mei sitis, ut mecum sitis: mecum estote; omnes illius sumus qui pro nobis mortuus est, qui pro nobis crucifixus est: unde et hic, Dimittuntur vobis peccata temporibus apostolorum qui dicebant: ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo,
Abbreviated transcription (Latin):
e illis qui oderunt unitatem: et
partes sibi facut in homubus.
Audiant illũ qui uolebat eos facere unũ:
in uno ad unum. Audiant illum dicen¬
tem. Nolite uos facere multos. Ego plã¬
taui apollo rigauit: sed deus increm̃tũ
dedit. Neq qui plantat est aliqͥd. neq
qui rigat᷑. sed qui increm̃tum dat ds̾.
Illi dicebant: ego sum pauli. ego apollo.
ego cephe. Et ille. Diuisus est xp̃c : In
uno estote. unum estote: imus estote.
Nemo ascendet incelum: nisi qui de ce-¬
lo descendit. Ecce uolumꝰ esse. tui dice¬
bant paulo: & ille. Nolo sitis pauli: sed
eiꝰ estote. cuius est uobiscum paulus. Ex¬

Expanded text:
e illis qui oderunt unitatem, et partes sibi faciunt in hominibus! Audiant illum qui volebat eos facere unum in uno ad unum: audiant illum dicentem, Nolite vos facere multos: ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Illi dicebant: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae. Et ille: Divisus est Christus ? In uno estote, unum estote, unus estote: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit. Ecce volumus esse tui, dicebant Paulo. Et ille: Nolo sitis Pauli, sed ejus estote cujus est vobiscum Paulus.
Abbreviated transcription (Latin):
dare potestatẽ alicui seruo suo: ut daret
baptismum suũ tanquã uice sua. Trãs¬
ferret a se baptizandi potestatem: & con¬
stitueret in aliquo seruo suo. Et tantã
quantã uim haberet baptismꝰ datus ã
dño. Hoc noluit. Ideo ut in illo spes ee̾t
baptizatorum: a quo sebaptiratos agnos¬
cerent. Holuit gͦ seruum ponere spem
in seruo. Ideoq clãmat apls. cum uidẽt
homines uolentes pon̾e spem in seipso.
Nunqͥd paulus ꝓ uob̃ crucifixus est: aut
in nomine pauili baptitati estis: Bap¬
tizauit ergo paulus tauquã minister.
ñ tanꝗͣ ipsa potestas: baptizauit autẽ
dñs tanquã potestas. Intendite. Et po¬
tuit hanc potestatem seruo dare. No¬
luit. Si enĩ daret hanc potestatem ser-¬
uis. id est ut ipsoꝵ esset qd̃ dm̃ erat.
tot essent baptismi. quot essent serui:
ut quomͦ dictus ẽ baptismus ioh̃is. sic
diceretur baptismus petri. baptismus

Expanded text:
dare potestatem alicui servo suo, ut daret baptismum suum tanquam vice sua, et transferre a se baptizandi potestatem, et constituere in aliquo servo suo, et tantam quantam vim haberet baptismus datus a Domino. Hoc noluit ideo, ut in illo spes esset baptizatorum, a quo se baptizatos agnoscerent. Noluit ergo servum ponere spem in servo. Ideoque clamabat Apostolus, cum videret homines volentes ponere spem in seipso: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Baptizavit ergo Paulus tanquam minister, non tanquam ipsa potestas: baptizavit autem Dominus tanquam potestas. Intendite. Et potuit hanc potestatem servis dare, et noluit. Si enim daret hanc potestatem servis, id est, ut ipsorum esset quod Domini erat, tot essent baptismi quot essent servi; ut quomodo dictum est baptisma Joannis, sic diceretur baptisma Petri, sic baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
quã quod accepistis: anathema sit. Dicãt
etiã. Nunquid paulus ꝓ uobis crucifixꝰ
est: aut in nomine pauli baptizati estis:
Ita suscipiant pacem popłõ dei: id ẽ pau¬
peribus dei. ñ illis. s cum illis regnare
cupientes. Illi qͦ ñ dicant ego sum pauli.
ego autẽ apollo. ego uͦ cephe: s omnes
dicant. ego sum xp̃i. Hȩc est iusticia: ñ
ante ponere seruos dño. nec equare.
Ita leuare oculos in montes. unde ueni¬
at auxilium mͥ: ut tam̃ auxiliũ suum
ñ sperent amontibus. sed a dño qui fecit
t ego dico tibi: tues petrus. Sẏmon
qͥppe: ante uocabatur. Hoc autem
ei nomen ut petrus appellaretur: ado¬
mino impositum est. Et hoc in ea figu-¬
ra: ut significaret eccłãm. Quia enini¬
xp̃c petra: petrus popłs xp̃iantis. Petra
enim. pͥncipale nomen ẽ. Ideo petrus a
petra: non petra apetro. Quomͦ ñ axp̃ia

Expanded text:
quam quod accepistis. anathema sit . Dicant quam quod accepistis. anathema sit . Dicant etiam: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Ita suscipiant pacem populo Dei, id est, pauperibus Dei; non illis, sed cum illis regnare cupientes. Illi quoque non dicant, Ego sum Pauli, ego sum Apollo, ego vero Cephae; sed omnes dicant: Ego sum Christi . Haec est justitia: non anteponere servos Domino, nec aequare; ita levare oculos in montes unde veniat auxilium sibi, ut tamen auxilium suum non sperent a montibus, sed a Domino qui fecit t et sic quippe antea vocabatur. Hoc autem ei nomen, ut Petrus appellaretur, a Domino impositum est: et hoc in ea figura, ut significaret Ecclesiam. Quia enim Christus petra, Petrus populus christianus. Petra enim principale nomen est. Ideo Petrus a petra, non petra a Petro: quomodo non a
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝓ uob̃: Quid enĩ ait lex: Et habeat
natus nom̃ defuncti. Defuncto nascatur.¬
& de functi nomine appelletur. Ad hoc
legitimum patilus uolentes appellari ex
nomine suo. reuocat. Nunquid paulus
ꝓ uobis crucifirus est: Et quid ergo:
Quando illos generasti: quid si nomen
tuum illis imposuistic Ait. Aut in no
seruate. in honore tuo. Hoc ẽ habere
uestem nuptialem: illius honorem. illiꝰ
xcellentes qͥppe in ecclia. paci de¬
bent iigilanti intentione consulere:
ne ꝓpter suos honores suꝑbe agendo scis¬
mata faciant. unitatiᷤ compage dirupta.
Colles autẽ ita eos imnitando & obedien¬
do subsequant᷑. ut eis xp̃m ante ponant:
ne malorum montium qm̃ uidentur
excellere uana auctoritate seducti. se a
xp̃i unitate dirumpant. Ideo dictum ẽ.
Suscipiant montes pacem popłõ. Dicũt
quidẽ. Imitatores mei estote: sic̃ et ego
xp̃i. S rursus dicant. Licet si nos. aut
anglt de celo uobis anmintiauerit. p̃ter¬

Expanded text:
est pro vobis? Quid enim ait Lex? Et habeat est pro vobis? Quid enim ait Lex? Et habeat natus nomen defuncti. Defuncto nascatur, defuncti nomine appelletur. Servat hoc legitimum Paulus: volentes appellari ex nomine suo, revocat: Numquid id Paulus pro vobis crucifixus eQuando illos generasti, quid si nomen tuum illis imposuisti? Non. Ait enim: servate, in honore tuo. Hoc est habere vestem nuptialem, illius honorem, illius xcellentes quippe in Ecclesia, paci debent vigilanti intentione consulere; ne propter suos honores superbe agendo schismata faciant, unitatis compage disrupta. Colles autem ita eos imitando et obediendo subsequantur, ut eis Christum anteponant; ne malorum montium, quoniam videntur excellere, vana auctoritate seducti, se a Christi unitate disrumpant. Ideo dictum est: Suscipiant montes pacem populo. Dicant quidem: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Sed rursus dicant: Licet si nos, aut angelus de coelo vobis annuntiaverit praeter