comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
id . ẽ. ducerent: uł qđ uias publicas
currant. ꝑ quas & redas ire solitum
erat. Equorũ tria st̃ genera. Unum
generosũ proeliis. & onerib aptum.
Alterũ uulgare atq gregariũ: ad ue¬
hendũ ñ ad equitandũ aptũ. Terciũ
ex pmixtione diuersi generis ortum.
qđ etiã dr̃ bigenerũ: quia ex diuersis
nascitur ut mulus. Mulus aut̃ a greco
tractũ uocabulũ habet. Grecũ enĩ ẽ.¬
hoc. uł qđ iugo pistorũ subactꝰ. tardas
molendo ducat ingiro molas. Iudei as¬
serunt. qđ anaa nepos esaii. equarũ
greges. ab asinis in deserto ipse fece¬
rit primꝰ ascendi: ut mulorũ inde.
noua contra naturã animalia nasce¬
rentur. Onagros qͦq adhoc admissos
esse ad asinas: & ipsũ istiusmodi rep¬
perisse concubitũ. ut uelocissimi exhis
asini nascerent᷑. Industria qͥppe hu¬
mana diuersũ animal in coitu coegit:
sicq adulterina cõmixtione genꝰ ali¬
ud repꝑit. sicut & iacob contra natu¬

Expanded text:
id est ducerent; vel quod vias publicas id est ducerent; vel quod vias publicas currant, per quas et redas ire solitum erat. Equorum tria sunt genera: unum generosum, proeliis et oneribus aptum; alterum vulgare atque gregarium ad vehendum, non ad equitandum aptum; tertium ex permixtione diversi generis ortum, quod etiam dicitur bigenerum quia ex diversis nascitur, ut mulus. Mulus autem a Graeco tractum vocabulum habet. Graece enim hoc vel quod iugo pistorum subactus tardas molendo ducat in gyro molas. Iudaei asserunt quod Ana abnepos Esau equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus ascendi, ut mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur. Onagros quoque ad hoc admissos esse ad asinas: et ipsum istiusmodi repperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur. Industria quippe humana diversum animal in coitu coegit, sicque adulterina commixtione genus aliud repperit; sicut et Iacob contra natu
Abbreviated transcription (Latin):
bens: & qͦdã splendore ꝑfusos. Nã glau¬
cum ueteres dicunt. Giluus aut̃: meli¬
nus color ẽ. sub albidus. Guttatꝰ albus.¬
nigris int̾uenientib punctis. Candi¬
dus aut̃ & albus: inuicẽ sibi differt᷑.
Scutulatꝰ uocatꝰ: ꝓpt̾ orhes quos habet
candidos int̾ purpuras. Uarius. qđ
uias habeat colorũ impariũ. Qui aut̃
albos tantũ petdes habent. petuli appel¬
lantur. qui frontẽ albã: caliali. Cer¬
uinus. ẽ. quẽ uulgo gaurionẽ dicunt.
Aeranẽ idem uulgus uocat. qđ in modũ
ȩxei sit coloris. Myrteus aut̃. ẽ: pressus
inpurpura. Dosinꝰ aut̃ dictꝰ: qđ sit co¬
lor eiꝰ de asino. Idem & cinereus. Sunt
aut̃ hi de agresti genere orti. qͦs equi¬
feros dicimꝰ: & ꝓinde ad urbanã di¬
gnitatẽ transire ñ possunt. Mauron
niger. ẽ. Nigrũ enĩ greci mauron uo¬
cant. Mannꝰ uͦ equus. breuior. ẽ:
quẽ uulgo brunicũ uocant. Ueredos
antiqui dixert̃. qđ ueherent redas.

Expanded text:
bens, et quodam splendore perfusos; nam glaubens, et quodam splendore perfusos; nam glaucum veteres dicebant album. Gilvus autem, mellinus color est subalbidus. Guttatnigris intervenientibus punctis. Candidus autem et albus invicem sibi differunt. Scutulatus vocatus propter orbes, quos habent candidos inter purpuras. Varius, quod vias habeat colorum inparium. Qui autem albos tantum pedes habent, petili appellantur; qui frontem albam, calidi. Cervinus est quem vulgo guaranen dicunt. Aeranen idem vulgus vocat, quod in modum aerei sit coloris. Myrteus autem est pressus in purpura. Dosina autem dictus, quod sit color eius de asino: idem et cinereus. Sunt autem hi de agresti genere orti, quos equiferos dicimus, et proinde ad urbanam dignitatem transire non possunt. Mauron niger est; nigrum enim Graeci μαῦρον vocant. Mannus vero equus brevior est, quem vulgo brunicum vocant. Veredos antiqui dixerunt, quod veherent redas,
Abbreviated transcription (Latin):
ossib adherente: aures breues & argͣut᷑ȩ.
oculi magni. nares patulȩ. erecta cer-¬
uix. coma densa & cauda. ungularũ
soliditate fixa rotunditas. Meritũ
ut sit animo audax. pedib alacer. tre¬
mentib mẽbris qđ est fortitudinis
indiciũ. quiq ex sũma quiete facile
concitetur. uł excitata festinatione
ñ difficile teneat᷑. Motꝰ aut̃ equi iN
aurib intelligit᷑: uirtꝰ in mẽbris tre¬
m̃tib. Color hic pcipue spectandus.
Badius. aureus roseus. mirteus. ceruinꝰ.
giluus. glaucus. scutulatꝰ. canꝰ. candi¬
dus. albus. guttatꝰ. niger. Sequenti
aut̃ ordine. uarius ex nigro. badioq
distinctꝰ: reliquus uarius color. uel
cinereus deterrimꝰ. Badiũ aut̃ antiqui
uadiũ dicebant: qđ int̾ cȩtera anima¬
lia fortius uadat. Ipse. ẽ & spadix. quẽ
fenicatũ uocant. Et dictꝰ spadix a colo¬
re palmȩ. quã siculi spadiacã uocant.
Glaucus uͦ est. ueluti pictos oculos ha¬

Expanded text:
ossibus adhaerente, aures breves, et argutae, ossibus adhaerente, aures breves, et argutae, oculi magni, nares patulae, erecta cervix, coma densa, et cauda, ungularum soliditate fixa rotunditas. 47 47. Meritum, ut sit animo audax, pedibus alacer, trementibus membris, quod est fortitudinis indicium, quique ex summa quiete facile concitetur, vel ex citata festinatione non difficile teneatur. Motus autem equi in auribus intelligitur, virtus in membris trementibus. 48. Color hic praecipue spectandus: badius, aureus, roseus, myrteus, cervinus, gilvus, glaucus, scutulatus, canus, candidus, albus, guttatus, niger. Sequenti autem ordine, varius ex nigro, badioque distinctus; reliquus varius color, vel cinereus deterrimus. 49. Badium autem antiqui vadium dicebant, quod inter caetera animalia fortius vadat. Ipse est et spadix, quem phoenicatum vocant, et dictus spadix a colore palmae, quam Siculi spadicam vocant. 50. Glaucus vero est, veluti pictos oculos ha
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprios dominos recognoscunt. obliti
mansuetudinis si mutent᷑. Aliqͥ prȩt̃
dñm dorso nullũ recipiunt. int̾fectis
uł morientib dñĩs: multi lacrimas
functunt. Solũ enĩ equũ ꝓpt̾ hominẽ
lacrimare. & doloris affectũ sentire:
unde incentauris. equorũ & hominũ
natura ꝑmixta. ẽ. Solent etiã ex equo¬
rũ uł mesticia uł alacritate. euentũ
futurũ dimicaturi colligere. Etas
longeua equis ꝑsicis. hunnicis. epiro¬
tis ac siculis. in annis ultra quinqua¬
ginta. Breuior aut̃ hispanis ac numi¬
dis & gallicis: frequens opinio est.
Ingenerosis equis ut aiunt ueteres.
quattuor spectant᷑. Forma. pulchri.¬
tudo. meritũ atq color. Forma: ut sit
ualidũ corpus. & solidũ. Robori con¬
strictũ. maximę & rotunde clunes :
pectus latepatens. corpus om̃e muscu¬
lorũ densitate nodosũ: pes siccus. &
cornu concauo solidatꝰ. Pulchritudo.
ut sit exiguũ caput & siccũ. pelle prope

Expanded text:
proprios dominos recognoscunt, obliti proprios dominos recognoscunt, obliti mansuetudinis si mutentur; aliqui praeter dominum dorso nullum recipiunt: interfectis vel morientibus dominis multi lacrimas fundunt. Solum enim equum propter hominem lacrimare et doloris affectum sentire. Unde et in Centauris equorum et hominum natura permista est. 44. Solent etiam ex equorum moestitia, vel alacritate eventum futurum dimicaturi colligere. Aetas longaeva equis Persicis, Hunnicis, Epiroticis, ac Siculis, in annis ultra quinquaginta; brevior autem Hispanis, ac Numidis, et Gallicis, frequens opinio est. 45. In generosis equis, ut aiunt veteres, quatuor spectantur: forma, pulchritudo, meritum, atque color. Forma, ut sit validum corpus, et solidum, robori constrictus, maximae et rotundae clunes, pectus late patens, corpus omne musculorum densitate nodosum, pes siccus, et cornu concavo solidatus. 46. Pulchritudo, ut sit exiguum caput, et siccum, pelle prope
Abbreviated transcription (Latin):
& in deserto uagantes. Singuli aitꝰ
feminarũ gregib pręsunt. Nascenti¬
bus masculis zelant. & testiculos eoꝵ
morsib detruncant: qđ cauentes ma¬
tres eos in secretis locis occultant. Asi¬
nos arcadicos dictos. eo qđ ab arcadia
primũ uecti sint: magni & alti. Minor
aut̃ asellus agro plus necessarius. ẽ.
qa & laborẽ tolerat. & neglegentiã
ꝓpemodũ ñ recusat. Equi dicti. eo qđ
quando quadrigis iungebant᷑ ȩquaban¬
tur: paresq forma. & similes cursu
copulabant᷑. Caballus apede cauo di¬
c̃tus. ꝓpt̃ qđ gradiens ungula impres-¬
sa terrã concauet. qđ reliqͣ animalia
ñ habent: Inde & sonipes. qđ pedib
sonat. Uiuacitas equorũ multa. Exul¬
tant enĩ in cãpis. odorant᷑ bellũ: exci¬
tantur sono tubȩ ad proeliũ. uoce ac¬
censi ad cursũ ꝓuocant᷑. dolent cũ ui¬
cti fuerint: exultant cũ uicerint. Qui¬
dã hostes inbello sentiunt. adeo ut
aduersarios morsu petant: aliqͥ etiã

Expanded text:
et in deserto vagantes. Singuli autem et in deserto vagantes. Singuli autem feminarum gregibus praesunt. Nascentibus masculis zelant et testiculos eorum morsu detruncant, quod caventes matres eos in secretis locis occultant. Asinos Arcadicos dictos, eo quod ab Arcadia primum vecti sunt magni et alti. Minor autem asellus agro plus necessarius est, quia et laborem tolerat et neglegentiam propemodum non recusat. Equi dicti, eo quod quando quadrigis iungebantur, aequabantur, paresque forma et similes cursu copulabantur. Caballus antea cabo dictus, propter quod gradiens ungula inpressa terram concavet, quod reliqua animalia non habent. Inde et sonipes, quod pedibus sonat. Vivacitas equorum multa: exultant enim in campis; odorantur bellum; excitantur sono tubae ad proelium; voce accensi ad cursum provocantur; dolent cum victi fuerint; exultant cum vicerint. Quidam hostes in bello sentiunt, adeo ut adversarios morsu petant: aliqui etiam
Abbreviated transcription (Latin):
co: curuũ significat. Hos licet & alie
regiones mittant. sed arabia plurimos
Differunt aut̃ sibi. Nam arabici bina
tubera indorso habent: reliquarũ
regionũ singula. Dromeda genꝰ came¬
lorũ. ẽ. minoris quidẽ staturȩ sedue.
locioris. Vnde & nom̃ habet. Namcd-¬
mos grece. cursus & uel ocitas appelliat᷑
Centũ enĩ & amplius miliaria unode
ꝑgere solet. Qđ animal. sicut bose
ouis & camelus ruminat. Ruminitio
aut̃ dicta ẽ. a ruma. eminente qit¬
turis parte. ꝑ quã dimissus cibus a
certis reuocatur animalib Asinus
& asellus a sedendo dictꝰ qͣsi asedidis
Sed hoc nom̃ qł magis equis conuenie.¬
bat. ideo hoc animal sũpsit: quia
priusquã equos caꝑent homines. hauo
p̃sidere coeꝑunt. Animal qͥppe tar¬
dum. & nulla ratione renitens: stat̃
ut uoluit sibi homo substrauit. Ona.¬
ger. int̾pretatur asinꝰ ferus. On qͥppe
greci asinũ uocant. agriam ferum.
Hõs africa habet magnos & indomttos.

Expanded text:
aecum curvum significat. Hos licet et aliae aecum curvum significat. Hos licet et aliae regiones mittant, sed Arabia plurimos. Differunt autem sibi. Nam Arabici bina tubera in dorso habent, reliquarum regionum singula. 36. Dromeda, genus est camelorum, minoris quidem staturae, 45 sed velocioris. Unde et nomen habet. Nam δρὸμος Graece curCentum enim et amplius milia uno die pergere solet. Quod animal, sicut bos et ovis et camelus, ruminat. Ruminatio autem dicta est a ruma, eminente gutturis parte, per quam dimissus cibus a certis revocatur animalibus. Asinus et asellus a sedendo dictus, quasi asedus: sed hoc nomen, quod magis equis conveniebat, ideo hoc animal sumpsit quia priusquam equos caperent homines, huic praesidere coeperunt. Animal quippe tardum et nulla ratione renitens, statim ut voluit sibi homo substravit. Onager interpretatur asinus ferus. Ὄνον quippe Graeci asinum vocant: ἄγριον ferum. Hos Africa habet magnos et indomitos
Abbreviated transcription (Latin):
eximia pietas. nã alter alterũ inqui-¬
rit. cũ quo ducere collo aratra consu¬
euit: & frequenti mugitu. piũ te¬
statur affectũ: si forte defecerit.
U acca dicta quasi boacca. Est enĩ ex
qualitate mobiliũ nominũ. sicut
leo. leena. draco dracena: Uitulus &
uitula. a uiricatate uocati sunt.
id. ẽ. ȩtate uiridi. sicut uirgo. Uitula
gͦ paruã esse & nondũ enixã. nã en pea
iuuenca. ẽ. aut uacca. Bubali uocati
st̃ ꝑ diriuationẽ. qđ sint similes boũ
adeo indomiti: ut p̾feritate iugum
ceruicib ñ recipiant. Hos africa ꝓcreat.
Uri. agrestes boues st̃ in germania. ha¬
bentes cornua in tantũ ꝓtensa. ut regu
m̃sis. insigni capacitate ex eis gerulȩ
fiant. Dicti uri apotonorion. id est a
montib. Camelis causa nom̃ dedit.¬
siue qđ quando onerant᷑. ut breuiores
& humiles fiant accubant. qͥa greci
cami humile & breue dicunt siue qͥa
curuus. ẽ dorso. Camur enĩ uerbo gr¬

Expanded text:
eximia pietas. Nam alter alterum inquieximia pietas. Nam alter alterum inquirit cum quo ducere collo aratra consuevit, et frequenti mugitu pium testatur affectum, si forte defecerit. 44 31. Vacca dicta, quasi boacca. Est enim ex qualitate mobilium nominum, sicut leo levitula a viriditate vocati sunt, id est aetate viridi, sicut virgo. Vitulam ergo parvam esse et nondum enixam: nam enixa iuvenca est aut vacca. Bubali vocati per derivationem, quod sint similes boum; adeo indomiti ut prae feritate iugum cervicibus non recipiant. Hos Africa procreat. Uri agrestes boves sunt in Germania, habentes cornua in tantum protensa ut regiis mensis insigni capacitate ex eis gerulae fiant. Dicti uri ἀπὸ τῶν ὀρέων, id est a montibsive quod quando onerantur, ut breviores, et humiles fiant, accubant, quia Graeci χαμαὶ humile, et breve dicunt; sive quia curvus est dorso. Camur enim verbum Gr
Abbreviated transcription (Latin):
setas uocamꝰ & setas a sue dictas. a
quib & sutores uocant᷑. qđ ex setis su¬
ant. id ẽ. consuant pelles. Aper a
feritate uocat᷑ ablata . f. littera &
subrogata .p. Unde & apud grecos
ferũ est & immite: abusiue agreste
cipiat hominũ usus in excolenda t̾ra.
uł quia apud gentiles. ioui semꝑ u
biq iuuencus immolabat᷑ nunquã
taurus. Nã in uictimis. etiã ȩtas consi¬
derabatur. Taurus grecũ nom̃ ẽ. sicut¬
& bos. Indicis tauris color fuluus est.
uolucris ꝑnicitas. pilis in contrariũ
uersis. caput circũflectunt flęxibi¬
litate qua uolunt. tergi duricia om̃e
telũ respuunt. immiti feritate.
Bouem greci boeti dicunt. Hunc latini
trionẽ uocant. eoqđ terrã terat. qͣsi
terionẽ Neuius. Trionũ hic modera¬
tor rusticus. Cuius latitudo pelliũ.
amento ad crura palearia dicunt᷑.
a pelle ipsa. qͣsi pellearia. qđ est gene¬
rositatis in boue signũ. Boũ in sociis

Expanded text:
sectas vocamus, et setas a sue dictas, a sectas vocamus, et setas a sue dictas, a quibus et sutores vocantur, quod ex setis suant, id est, consuant pelles. 27. Aper, a feritate vocatus, ablata f littera, et subrogata p. Unde, et apud Graecos ferum est et immite, abusive agreste d juvare incipiat hominum usus in excolenda terra, vel quia apud gentiles Jovi semper ubique juvencus immolabatur, nunquam taurus. Nam in victimis etiam aetas considerabatur. 29. Taurus, Graecum nomen est, sicut et bos. Indicis tauris color fulvus est, volucris pernicitas, pilis in contrarium versis, caput circumflectunt flexibilitate, qua volunt, tergi duritia omne telum respuunt immiti feritate. 30. Bovem Graeci βοῦν dicunt. Hunc Latini trionem vocant, eo quod terram terat, quasi terionem Naevius: Trionum hic moderator rusticus. Cujus latitudo pellium a mento ad crura, palearia dicuntur, a pelle ipsa, quasi pellearia, quod est generositatis in bove signum. Boum in sociis
Abbreviated transcription (Latin):
ti. qͥ dũ eadem specie sint ut cerui.
uillosos tam̃ habent armos ut hyr¬
ci. & menta ꝓmissis hirsuta barbis.
qui non alibi st̃: quã circa fassidẽ.
dicti. quia ad nutũ matłs abscon¬
duntur. Dã mula uocata qđ de ma¬
nu effugiat: timidũ animal & im¬
belle. de qͦ martialis. Dente timet᷑
aper defendunt cornua ceruũ. im¬
belles dammȩ. quid nisi pͣda sumꝰ.
Lepus leuipes. qͥa uelocit᷑ currit. Un¬
de & grece ꝓcursu lagos dr̃. Uel ox¬
.ẽ. enĩ animal. & satis timidũ. Cuni
culi. genꝰ est agrestiũ animaliũ: di¬
cti quasi caniculi. eo qđ canũ inla¬
gine capiant᷑: uł excludant᷑ ab spe-¬
luncis. Sus dicta qđ pascua subigat.
id ẽ. t̾ra subacta. escas inquirat. Uerris.
qđ grandes habeat uires. Porcus qͣsi
spurcus. ingurgitat enĩ se ceno. luto
immergit. limo illinit. Oratius. Et
amica luto sus. Hinc etiã spurciciam
belis. spurius nuncupat᷑. Porcorũ pilos.

Expanded text:
ti, qui quum eadem specie sint ut cervi, ti, qui quum eadem specie sint ut cervi, villosos tamen habent armos ut hirci, et menta promissis hirta barbis, qui non alibi sunt quam circa Phasidem. dicti, quia ad nutum matris absconduntur. Dammula vocata, quod de manu effugiat: timidum animal et inbelle; de quo Martialis13, 94: Dente timetur aper, defendunt cornua cervum; inbelles damae quid nisi praeda sumus?  levipes, quia velociter currit. Unde et Graece pro cursu lagos dicitur, velox enim animal et satis timidum. culi, genus agrestium animalium, dicti, quasi caniculi, eo quod canum indagine capiantur, vel excludantur a speluncis. 25. Sus dicta, quod pascua subigat, id est, terra subacta, escas inquirat. 43 Verres, quod grandes habeat vires. Porcus, quasi spurcus. Ingurgitat enim se coeno, luto immergit, limo illinit. Horatius: Et amica luto sus; hinc etiam spurcitia, vel spurcus, nuncupatur. 26. Porcorum pilos
Abbreviated transcription (Latin):
manis obtutib pateant. Unde & meri¬
diana pars. ibices aues uocat: qͥ nili flu¬
entis inhabitant. Hȩc itaq animalia
ut diximus in petris altissimis cõmo¬
rantur : & si quando ferarũ uł homi¬
nũ aduersitatẽ p̾senserint. de altis¬
simis saxorũ cacuminib se se pͣcipitan¬
tes. in suis se cornib illȩsa suscipiunt:
nib Cerata enĩ grece. cornua dicunt᷑.
Hi serpentũ inimici. cũ se grauatos in¬
firmitate ꝑsenserint: spu nariũ eos
extrahunt de cauernis. & suꝑata ꝑ¬
nicie ueneni: eorũ pabulo reparantur.
Dictamnũ herbã ipsi ꝓdiderunt. nã eo
pasti excutiunt acceptas sagittas. Mi¬
rantur aut̃ sibilũ fistularũ. erectis
aurib acute audiunt. sũmissis ni¬
chil. Siquando imm̾sa flumina uł
maria transnatant. capita clunib
pͣcedentiũ suꝑponunt. sibiq inuicẽ
succedentes. nullũq laborẽ ponderis
sentiunt. Tra gelafi a grecis nomina¬

Expanded text:
manis obtutibus pateant. Unde et merimanis obtutibus pateant. Unde et meridiana pars ibices aves vocant, qui Nili fluentis inhabitant. Haec itaque animalia, ut diximus, in petris altissimis commorantur, et si quando ferarum vel hominum adversitatem persenserint, de altissimis saxorum cacuminibus sese praecipitantes in suis se cornibus inlaesa suscipiunt. nibus; κέρατα enim Graece cornua dicuntur. Hi serpentium inimici cum se gravatos infirmitate persenserint, spiritu narium eos extrahunt de cavernis, et superata pernicie veneni eorum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt; nam eo pasti excutiunt acceptas sagittas. Mirantur autem sibilum fistularum. Erectis auribus acute audiunt, summissis nihil. Si quando inmensa flumina vel maria transnatant, capita clunibus praecedentium superponunt sibique invicem succedentes nullum laborem ponderis sentiunt. Tragelaphi a Graecis nomina
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Inde & eduliũ uocat᷑. Hyrcus.
lasciuũ animal & petulcũ. & feruens
semꝑad coitũ. cuiꝰ oculi oblibidinem
in transuersũ aspiciunt. Unde & no-¬
men trahit. Nam hirqui ft̃ oculorũ¬
adeo calidissima ẽ: ut acdamantẽ
lapidẽ. quẽ nec ignis nec ferri doma¬
re ualet materia. solus huiꝰ cruor
cdssoluat. Maiores hẏrci cinifii di¬
cunt᷑ a fluuio cinife inlibia. ubi
grandes nascunt᷑. Capros & capras.
a carpendis uirgultis quidã dixert̃:
alii qđ carpent asꝑa. ñ nulli a cre-¬
pitu crurũ. Vnde eas caprtas uoci¬
tatas. quȩ st̃ agrestes caprȩ. quas
greci ꝓ eo qđ acutissime uideant
id ẽ. oz ide prectepon dorcas appel
lauerunt. Morant᷑ enĩ in excelsis
montib. & quãuis de longinqͦ ui-¬
dent tam̃ om̃s qͥueniunt. Eedem
autẽ & capreȩ & eedẽ ibi ces quasi
abices. eoq̃ ad instar auiũ ardua
& excelsa teneant. & in sullime in¬
habitent: ita ut de sullimi. upx hu¬

Expanded text:
dere, inde et edulium vocatur. 14. Hircus, dere, inde et edulium vocatur. 14. Hircus, lascivum animal, et petulcum, et fervens semper ad coitum, cujus oculi ob libidinem in transversum aspiciunt, unde et nomen traadeo calidissima est ut adamantem lapidem, quem nec ignis, nec ferri domare valet materia, solus huius cruor dissolvat. Maiores hirci Cinyphii dicuntur a fluvio Cinyphe in Libya, ubi grandes nascuntur. Capros et capras a carpendis virgultis quidam dixerunt. Alii quod captent aspera. Nonnulli a crepitu crurum, unde eas crepas vocitatas; quae sunt agrestes caprae, quas Graeci pro eo quod acutissime videant, ixcelsis montibus, et quamvis de longinquo, vident tamen omnes qui veniunt. Idem autem et capreae: idem ibices, quasi avices, eo quod ad instar avium ardua et excelsa teneant et in sublime inhabitent, ita ut de sublimitate vix hu
Abbreviated transcription (Latin):
lanis. corpore in erme. animo placi.¬
cdum. ab oblatione dictũ. eo qđ apud
ueteres in initio ñ tauri. sed oues in
sacrificio mactarent᷑. Ex his quasdã
bidertes uocant. eo qđ int̾ octo dentis
duos altiores habeant: quas maxime
gentiles in sacrificiũ offerebant
Ueruex. uł a uirib dictus qđ ceceris
ouib sit fortior. uł qđ sit uir. id:
masculus. uł qđ uermẽ in capite ha¬
beat: quorũ excitati pruritu in ue
gregib masculi mares dicunt᷑: siue qđ
hoc petus a gentilib primũ aris . ẽ. im¬
molatũ. Aut aries qđ aris imponeretur
Unde ẽ. illud. Aries mactat᷑ ad aram.¬
Agnũ. quanquã & greci uocent apotu
agno quasi piũ: latini aut̃ ideo hoc
nom̃ habere putant. eo qđ prȩ ceteris
animantib matrẽ agnoscat. ad eo ut
etiã si in magno grege errauerit: statĩ
balatu recognoscat uocẽ parentis. Edi
ab edendo uocati. Parui enĩ pinguis¬
simi st̃. & saporis iocundi. Unde & e

Expanded text:
lanis, corpore inerme, animo placilanis, corpore inerme, animo placidum, ab oblatione dictum, eo quod apud veteres in initio non tauri, sed oves in sacrificio mactarentur. Ex iis quasdam bidentes vocant, eo quod inter octo dentes duos altiores habent, quas maxime gentiles in sacrificium offerebant. 10. Vervex, vel a viribus dictus, quod caeteris ovibus sit fortior, vel quod sit vir, id est, masculus, vel quod vermem in capite habeant; quorum excitati pruritu, invicem gregibus masculi mares dicuntur; sive quod hoc pecus a gentilibus primum aris est immolatum. Aries, quod aris imponeretur. Unde est illud: Aries mactatAgnum quamquam et Graeci vocent ἀπὸ τοῦ ἁγνοῦ, quasi pium, Latini autem ideo hoc nomen habere putant, eo quod prae ceteris animantibus matrem agnoscat; adeo ut etiam si in magno grege erraverit, statim balatu recognoscat vocem parentis. Haedi ab edendo vocati. Parvi enim pinguissimi sunt et saporis iucundi, unde
Abbreviated transcription (Latin):
cõmocla. ut equi & boues. Differt
aut̃ int̾ pecora & pecudes. Nã ueteres
cõmunit in significatione omniũ
animaliũ pecora dixert̃. Pecudes
autẽ. tantũ illa animalia quȩ edun¬
tur : quasi pecuedes. Generalit̾ autẽ
om̃e animal pecus: a pascendo uoca¬
tum. Ium̾ta nomina inde traxert᷑
qđ nr̃m laborem uł onus. suo adiuto¬
rio subuectando. uł arando iuuent
N am bos carpenta trahit. & durissimas
t̾re glebas uomere uertit Equus &
asinus portant onera. & hominũ in
gradiendo laborem tẽꝑane. Vnde
& ium̃ta appellant᷑. ab eo qđ iuuent
homines. Sunt enĩ magnarũ uiriũ
animalia. Idem qͦq arm̃ta : uł qđ sint
apta armis id ẽ. bello: uł qđ his in
armis utimur. Alii arm̃ta tantum
boues intelligunt. ab arando: quali
aram̃ta. qđ sint cornib armati.
Discretio. ẽ. aut̃: int̾ arm̃ta & greges.
N am arm̃ta. equorũ & boũ sunt. grgs
uͦ caprarũ & ouiũ. Quis. molle petus

Expanded text:
commoda, ut equi et boves. Differt commoda, ut equi et boves. Differt autem inter pecora et pecudes; nam veteres communiter in significatione omnium animalium pecora dixerunt; pecudes autem tantum illa animalia, quae eduntur, quasi pecuedes. Generaliter autem 39 omne animal pecus a pascendo vocatur. 7. Jumenta nomina inde traxerunt, quod nostrum laborem, vel onus suo adjutorio subvectando, vel arando, juvent. Nam bos carpenta trahit, et durissimas terrae glebas vomere vertit. Equus et asinus portant onera, et hominum in gradiendo laborem temperant. Unde et jumenta appellantur ab eo quod juvent homines, sunt enim magnarum virium animalia. 8. Eadem quoque armenta, vel quod sint apta armis, id est, bello, vel quod his in armis utimur. Alii armenta tantum boves intelligunt, ab arando, quasi aramenta, vel quod sint cornibus armata. Discretio est autem inter armenta et greges; nam armenta equorum et boum sunt, greges vero caprarum et ovium. 9. Ovis, molle pecus
Abbreviated transcription (Latin):
De pecorib & ium̃tis.
MIIB: ANIMANTIB
adam primũ uocabu¬
la indidit. appellans
unicuiq nom̃ ex
prȩsenti institutio¬
ne. iuxta conditio¬
nem naturȩ cui ser-¬
uiret. Gentes aut̃ unicuiq animali¬
um. ex ꝓpria lingua dederunt uoca¬
bula. Non autẽ scdm latinã linguã
atq grecã. aut quarũlibet gentiũ
barbararũ nomina illa imposuit
adam. sed illa lingua quȩ ante dilu¬
uium omniũ una fuit: quȩ & hebre¬
a nuncupatur. Latine autꝰ animalia.
siue animantia dicta: qđ animent᷑
dia uocata: qͥa quattuor pedib gra¬
diuntur. Quȩ dũ sint similia peço¬
rib tam̃ sub cura humana non st̃:
ut cerui. dammȩ. onagri. & cȩtera.
Sed neq bestiȩ sunt ut leones: neq
ium̃ta ut usus hominũ i uuare
possint Pecus dicimꝰ. om̃e qđ hunam
lingua. & effigie caret. Proprie aut̃
pecorũ nom̃. his animalib accõmoda¬
ri solet: quȩ st̃ aut ad uescendũ apta.
ut oues & sues: aut in usu hominũ

Expanded text:
De pecoribus et jumentis. Omnibus animantibus Adam prima vocabula indidit, appellans unicuique nomen ex praesenti institutione, juxta conditionem naturae, cui serviret. Gentes autem unicuique animalium ex propria lingua dederunt vocabula. Non autem secundum linguam Latinam atque Graecam aut quarumlibet gentium barbararum nomina illa imposuit Adam; sed illa lingua, quae ante diluvium omnibus una fuit, quae et Hebraea nuncupata est. Latine autem animalia sive animantia dicta, quod animentur dia vocata, quia quattuor pedibus gradiuntur: quae dum sint similia pecoribus, tamen sub cura humana non sunt; ut cervi, dammae, onagri, et cetera. Sed neque bestiae sunt, ut leones; neque iumenta, ut usus hominum iuvare possint. Pecus dicimus omne quod humana lingua et effigie caret. Proprie autem pecorum nomen his animalibus adcommodari solet quae sunt aut ad vescendum apta, ut oves et sues; aut in usu hominum
Abbreviated transcription (Latin):
Phac arte. fraus & m̃daciũ alcȩ
atq ꝑiuriũ nunquã ab est. postre¬
mo & ocliũ & damna rerũ. Unde & ali¬
quando ꝓpt̾ hȩc scelera. interdicta
legibus fuit. DE PII
& fera a ferendo uł feriendo dicta.
de quarũ genere & pondere. dorcatius
sic tradidit. Neu tu parce pilos uiua-¬
ces condere cerui. uncia donec erit
gemina suꝑaddita librȩ. Int̾ species
pilarũ st̃ trigonaria & arenata. Tri¬
gonaria. ẽ. quia in tres ludit᷑. Arenata
qua in grege. dũ ex circulo astantium
spectantiũq emissa. ultra iustũ spatiũ
pilam exciꝑe. lusoq inire consueuert̃.
Cubitalẽ lusũ appellant. cũ duo cõminꝰ
ex ꝓximo ac pene coniunctis cubitis
pilã feriunt. Surã dr̃ dare. qͥ pilam
crure ꝓlato feriendã collus orib p̾bet¬

Expanded text:
hac arte fraus, et mendacium, atque perjurium, nunquam abest, postremo et odium, et damna rerum, unde et aliquando, propter haec scelera, interdicta legibus fuit. CAPUT Let sphaera a ferendo, vel feriendo dicta, de quarum genere et pondere Dorcatius sic tradit: Neu tu parce pilos vivacis condere cervi, Uncia donec erit geminae superaddita librae. 2. Inter species pilarum sunt trigonaria et arenata. Trigonaria est, qua inter tres luditur. Arenata, qua in grege dum ex circulo astantium spectantiumque emissa, ultra justum spatium pilam excipere lusumque inire consueverunt. Cubitalem lusum appellant, cum duo cominus ex proximo, ac pene conjunctis cubitis, pilam feriunt. Suram dicitur dare, qui pilam, crure prolato, feriendam collusoribus praeb
Abbreviated transcription (Latin):
lapsu stellarũ cȩcatis mentib corruert᷑
ita ut ꝑ supputationes noxias quȩ ma¬
thesis dicitur. euentꝰ rerũ seiri posse co¬
nentur. quos ñsolũ xp̃ĩanȩ religionis
doctores. sed etiã gentiliũ. plato. aristo¬
tiles. atq alii rerũ uarietate cõmoti.
concordi sententia dãnauert̃. dicentes
confusionẽ rerũ potius de tali ꝑsuasio¬
ne generari. Nam si genꝰ humanũ ad
uarios actus nascendi necessitate premit᷑.
cur aut laudẽ mereant᷑ boni. aut mali
legũ ꝑcipiant ultionẽ: & quã uis ipsi
ñ fuerint cȩlesti sapientiȩ dediti. ueri¬
tatis tam̃ testimonio. errores eorũ meri¬
to ꝑculert̃. Ordo autẽ iste septẽ scłari ũ
disciplinarũ. idõ a phylosophis usq ad
astra ꝑductus. ẽ. scilicet ut animos scła¬
ri sapientia implicatos. a terrenis reb
abduceret. & in suꝑna contemplatione

Expanded text:
lapsus stellarum caecatis mentibus conruerunt, lapsus stellarum caecatis mentibus conruerunt, ita ut per subputationes noxias, quae mathesis dicitur, eventus rerum praescire posse conentur: quos non solum Christianae religionis doctores, sed etiam gentilium Plato, Aristoteles, atque alii rerum veritate conmoti concordi sententia damnaverunt, dicentes confusionem rerum potius de tali persuasione generari. Nam sicut genus humanum ad varios actus nascendi necessitate premerentur, cur aut laudem mereantur boni aut mali legum percipiant ultionem? Et quamvis ipsi non fuerint caelesti sapientiae dediti, veritatis tamen testimonio errores eorum merito perculerunt. Ordo autem iste septem saecularium disciplinarum ideo a Philosophis usque ad astra perductus est, scilicet ut animos saeculari sapientia implicatos a terrenis rebus abducerent, et in superna contemplatione
Abbreviated transcription (Latin):
licaonis regis filia. dũ a ioue cõpressa
& fabulose a iunone inursȩ fuisset
speciem uersa. quȩ grece arctos appel¬
latur. post int̾fectionẽ ipsius. nom̃
eius iouis cũ filio instellis septentrio¬
nalib transtulit. eamꝙ arctũ. filiũ
autẽ cius arctofilax appellauit. Sic
lira ꝓmercurio incȩlũ locata sic cen¬
tuus ciron ꝓpt̃ quod nutrierit
esculapiũ & achillem int̃ astra dinu¬
meratus. ẽ. Sed quolibet mͦ suꝑstitiones
hȩ abhominib nuncupentur. sunt ta¬
men sidera quȩ ds̃ in mundi principio
condidit. ac certo moti distinguere
tempora ordinauit Horũ gͥ signorum
obseruationes uł geneses. uł cętera suꝑsti¬
tiosa quȩ se ad cognitionẽ siderũ con¬
iungunt. id ẽ. ad noticiã fatorum quȩ
fidei nr̃ȩ sine dubitatione contraria st̃.
sic ignorari debent a xp̃ianis. ut nec scri¬
pta esse uideantur. Sed nonnulli siderũ
pulchritudine & claritate pellecti. in

Expanded text:
Lycaonis regis filia, dum a Iove compressa Lycaonis regis filia, dum a Iove compressa et fabulose a Iunone in ursae fuisset speciem versa, quae Graece ἄρκτος appellatur, post interfectionem ipsius nomen eius Iovis cum filio in stellis Septentrionalibus transtulit, eamque Arcton, filium autem eius Arctofilax appellavit. Sic Lyra pro Mercurio in caelum locata; sic Centaurus Chiron, propter quod nutrierit Aesculapium et Achillem, inter astra dinumeratus est. Sed quolibet modo superstitionis haec ab hominibus nuncupentur, sunt tamen sidera quae Deus in mundi principio condidit, ac certo motu distinguere tempora ordinavit. Horum igitur signorum observationes, vel geneses, vel cetera superstitiosa, quae se ad cognitionem siderum coniungunt, id est ad notitiam fatorum, et fidei nostrae sine dubitatione contraria sunt, sic ignorari debent a Christianis, ut nec scripta esse videantur. Sed nonnulli siderum pulcritudine et claritate perlecti in
Abbreviated transcription (Latin):
m̾sis plerunq in extremis habere. Por¬
ro aquariũ & piscem abymbrib tẽpo¬
rum uocauert̃. qđ hyeme quando in
his signis sol uertitur: maiores pluuiȩ
ꝓfunduntur. Et miranda dem̃tia gen¬
tilium. qui ñ solũ pisces. sed etiã arietes.
& hẏrcos. & tauros. ursas. & canes. &
cancros. & scorpiones. in cȩlũ transtule¬
runt. Nam & aquilã & cignũ ꝓpt̾ iouis
fabulas. int̾ cęli astra eius memoriȩ cau-¬
sa collocauert᷑. Perseũ qͦq & uxorẽ eius
andromedã. postea quã sunt mortui
incelũ receptos esse credidert̃. ita ut
imagines eorũ stellis designarent. eo¬
rumq appellare nominib ñ erubesce¬
rent: Aurigam etiã eriechoniũ incȩli
astra collocauert̃. ꝓpt̾ qđ uidissent
cũ primũ quadrigas iunxisse. Mirati
sunt enĩ ingeniũ eius ad imitationẽ
solis accessisse. & ꝓpt̾ hoc nom̃ eius post
morte int̾ sidera posuert̃. Sic calisto

Expanded text:
mensis plerumque in extremis habere. Pormensis plerumque in extremis habere. Porro Aquarium et Piscem ab imbribus temporum vocaverunt, quod hieme, quando in his signis sol vehitur, maiores pluviae profunduntur. Et miranda dementia gentilium, qui non solum pisces, sed etiam arietes et hircos et tauros, ursas et canes et cancros et scorpiones in caelum transtulerunt. Nam et aquilam et cignum propter Iovis fabulas inter caeli astra eius memoriae causa conlocaverunt. Perseum quoque et uxorem eius Andromedam, posteaquam sunt mortui, in caelum receptos esse crediderunt; ita ut imagines eorum stellis designarent, eorumque appellare nominibus non erubescerent. Aurigam etiam Ericthonium in caeli astra conlocaverunt, propter quod vidissent eum primum quadrigas iunxisse. Mirati sunt enim ingenium eius ad imitationem Solis accessisse, et propter hoc nomen eius post mortem inter sidera posuerunt. Sic Callisto,
Abbreviated transcription (Latin):
Leonẽ in grecia ingentẽ hercules occi¬
signa constituit. Hoc signũ sol cũ attige¬
rit. nimiũ calorem mundo reddie. &
annuos flatus ȩthesias facit. Hirginis
rit. terra exusta solis ardore nichil pa¬
riat. Est autẽ hoc tẽpus caniculariũ
dierũ. librã autẽ uocauert̃ ab ęqualita¬
te m̾sis ipsius. quia octauo kalendas
octobris sol ꝑ eum signũ currens ȩquino¬
ctium facit. Unde & lucanꝰ. adustȩ pon¬
dera librȩ. Scorpiũ qͦq & sagietariũ.
ꝓpt̾ fulgora mensis ipsi us appellauert̃.
Sagitarius uir equinis crurib deforma¬
tus. Cui sagittã & arcũ adiungunt.
ut ex eo m̃sis ipsius fulmina demonstren.¬
tur. unde & sagatarius. ẽ. uocatus.
Capricornii figurã ideo int̾ sidera finxe¬
runt ꝓpt̾ capram iouis nutricẽ. Cuius
posteriorẽ partẽ corporis in effigiẽ pi¬
scis ideo formauert̃. ut pluuias eiusdẽ
tẽporis designarent. quas solet idem

Expanded text:
Leonem in Graecia ingentem Hercules occiLeonem in Graecia ingentem Hercules occisigna constituit. Hoc signum sol cum adtigerit, nimium annuos flatus, Etesias nempe facit. Virginis rit, terra exhausta Solis ardore nihil pariat. Est enim hoc tempus Canicularium dierum. Libram autem vocaverunt ab aequalitate mensis ipsius, quia VIII Kal. Octob. Sol per illud signum currens Aequinoctium facit, unde et Lucanus: Ad justae pondere librae. Scorpium quoque et Sagittarium propter fulgora mensis ipsius appellaverunt. Sagittarius vir equinis cruribus deformatus, cui sagittam et arcum adjungunt, ut ex eo mtur. Unde et sagittarius est vocatus. Capricorni figuram ideo inter sidera finxerunt, propter capream Iovis nutricem; cuius posteriorem partem corporis in effigiem piscis ideo formaverunt, ut pluvias eiusdem temporis designarent, quas solet idem
Abbreviated transcription (Latin):
& nomina conformantes. Nam arietẽ
primũ signũ. cui ut librę mediã mim¬
di lineã tradunt. ꝓpt̾ amorẽ iquer
ideo uocauert᷑. in cuiꝰ capite qͥ simula¬
cra faciunt. arietis cornua fingiant.
Qđ signũ gentiles idõ inter signa primũ
constituert̃. quia in martio m̃se qui ẽ.
anni principiũ. solem in eo signo cur¬
sum suũ agere dicunt. Sed & taurũ
int̾ sidera collocant. & ipsũ in honorem
iouis. eoqđ in bouẽ sit fabulose conuer¬
sus. quando & europa transuexit. Casto¬
rem qͦq & pollucẽ post mortẽ int̾ nocis¬
sima sidera constituert᷑. qđ signũ gemini
dicunt. Cancrũ qͦq inde dixert̃. eo qđ
cũ adeũ signũ mense iunio sol dũ uene¬
rit: retrogradit᷑ in modũ cancri. breui¬
oresq dies facit. Hoc enĩ animal. in¬
certam habet primã partẽ. Deniq ad
utranq partẽ gressũ dirigit. ita ut pri¬
or pars sit posterior. & posterior prior

Expanded text:
et nomina conformantes. Nam Arietem et nomina conformantes. Nam Arietem primum signum, cui, ut Librae, mediam mundi lineam tradunt, propter Ammonem Iovem ideo vocaverunt, in cuius capite, qui simulacra faciunt, arietis cornua fingunt. Quod signum gentiles ideo inter signa primum constituerunt, quia in Martio mense, qui est anni principium, solem in eo signo cursum suum agere dicunt. Sed et Taurum inter sidera conlocant, et ipsum in honorem Iovis, eo quod in bovem sit fabulose conversus, quando Europam transvexit. Castorem quoque et Pollucem post mortem inter notissima sidera constituere: quod signum Gemini dicunt. Cancrum quoque inde dixerunt, eo quod cum ad id signum mense Iunio sol venerit, retrograditur in modum cancri, brevioresque dies facit. Hoc enim animal incertam habet primam partem, denique ad utramque partem gressum dirigit, ita ut prior pars sit posterior et posterior prior.
Abbreviated transcription (Latin):
Nam interdũ in austrũ. int̾dũ insepten¬
trionẽ. plerunq contra mundũ. non¬
nunquã cũ mundo ferunt᷑. quarũ no¬
mina greca st̃. pheton. phenonta. phi¬
roana esꝑus. stelbon. Has romani no¬
minib deorũ suorũ. id ẽ. ioruis. satur¬
ni. martis. ueneris. atq mercurii sacra¬
uerunt. Decepti enĩ & deciꝑe uolentes.
in eorũ adulatione qui sibi aliquid
scđm amorẽ pręstitissent. sydera osten¬
debant in cęlo. dicentes qđ iouis esset
illud sydus. & illud mercurii. & con¬
cepta. ẽ opinio uanitatis. Hanc opini¬
onem erroris diabolus confirmauit.
xp̃c euertit. Iam uͦ illa quȩ abipsis
gentib signa dicunt᷑. quib & animan¬
tium imago de stellis format᷑. ut ar¬
cton. ut aries. taurus. libra. & huius¬
mocli alia: Hi qui sidera ꝑuidert̃. in
numerũ stellarũ speciem corporis
suꝑstitiosa uanitate ꝑmoti finxert̃.
causis quibusdã deoꝵ suorũ a imagi¬
nes

Expanded text:
Nam interdum in austrum, interdum in septenNam interdum in austrum, interdum in septentrionem, plerumque contra mundum, nonnumquam cum mundo feruntur. Quarum nomina Graeca sunt Phaethon, Phaenon, Pyrion, Hesperus, Stilbon. Has Romani nominibus deorum suorum, id est Iovis, Saturni, Martis, Veneris, atque Mercurii sacraverunt. Decepti enim et decipere volentes in eorum adulationem, qui sibi aliquid secundum amorem praestitissent, sidera ostendebant in caelo, dicentes quod Iovis esset illud sidus et illud Mercurii: et concepta est opinio vanitatis. Hanc opinionem erroris diabolus confirmavit, Christus evertit. Iam vero illa, quae ab ipsis gentilibus signa dicuntur, in quibus et animantium imago de stellis formatur, ut Arcton, ut Aries, Taurus, Libra et huiusmodi alia; hi, qui sidera perviderunt, in numerum stellarum speciem corporis superstitiosa vanitate permoti finxerunt, ex causis quibusdam deorum suorum et imagines
Abbreviated transcription (Latin):
rent. sirion appellasse. Cometes stel¬
la . ẽ. dicta eoqđ comas luminis ex se
fundat. Qđ genꝰ syderis quando appa¬
ruerit. aut pestilentiã aut famem.
aut bella significat. Cometȩ autem
latine crinitȩ appellantur. quia in
modũ criniũ flammas spargunt.
quas stoiei dicunt esse ultra .xxͣx.¬
quarũ nomina & effectꝰ. quidã astro¬
logi scripsert̃. Lucifer dictꝰ. eo qđ int¬
om̃ia sẏdera plus lucẽ ferat. Est aut̃
eo qđ iubas lucis effundat. sed & splen¬
extendunt᷑. Uosperuis stella. ẽ. occi¬
dentalis. quã cognominatã ꝑhibent
a uesꝑo hispaniȩ rege. Est aut̃ & ipsa
ex quinq stellis planetis. noctem du¬
cens & solẽ sequens. fertur autẽ qđ¬
hȩc stella oriens luciferũ. occidens
uesꝑum facit. de qua statius. Et alterno
dependitur unus inortu. Planetȩ stel¬
lȩ sunt quȩ non st̃ fixȩ incęlo ut reli¬
quȩ. sed in aere ferunt᷑. Dicte autem

Expanded text:
rent, Sirion appellasse. Cometes stelrent, Sirion appellasse. Cometes stella est dicta eo fundat. Quod genus sideris, quando apparuerit, aut pestilenciam aut famem aut bella significat. Cometes autem Grece, Latine crinite appellantur, quia in modum crinium flammas spargunt, quas Stoyci dicunt esse ultra triginquorum nomina et effectus quidam astrologi scripserunt. omnia sidera plus lucem ferat, est autemeo quod jubar lucis effundat. Sed et splenextendatur. Hesperus stella est occidentalis, quam cognominatam perhibent a Hespero Hispaniae rege. Est autem et ipsa ex quinque stellis planetis, noctem ducens, et solem sequens. Fertur autem qhaec stella oriens luciferum, occidens vesperum facit. De qua Statius Theb. 6, 241: Et alterno dependitur unus in ortu. Planetae stellae sunt quae non sunt fixae in caelo, ut reliquae, sed in aere feruntur. Dictae autem
Abbreviated transcription (Latin):
gilius. Arcturũ pluuiasq yadas.
Sunt autẽ septẽ in fronte tauri. & ori¬
untur tẽpore uernali. Pliades a plu¬
ralitate dictę. quia pluralitatẽ greci
ATIOTOTINICTOΗ appellant: Sunt autẽ
stellȩ septẽ ante genua tauri. ex quib
sex uidentur. Nã latet una. has lati¬
ni uergilias dicunt. a tẽporis significa¬
tione qđ est uer quando ex oriuntur.
Nam occasu suo hiemem. ortu ȩstatem.
primęq nationis tẽpus ostendunt
Canicula stella. quȩ & sirius dicitur.
estiuis m̾sib in medio centro cęli. ẽ:
& dũ sol ad eã ascenderit. coniuncta cũ
sole dupplicatur calor ipsius. & dissol¬
uuntur corpora & uaporant᷑. unde &
ex ipsa stella dies caniculares dicunt᷑.
quando & molestȩ st̃ purgationes.
Canis autẽ uocatur ꝓpt᷑ qđ corpora mor¬
boͥafficiat. siue ꝓpt̾ flãmȩ candorẽ.
qđ eiusmodi sit. ut prȩ cȩteris lucere
uideatur. Itaq quo magis eã cognosce¬

Expanded text:
gilius: Arcturum, pluviasque Hyadas. gilius: Arcturum, pluviasque Hyadas. Sunt autem septem in fronte Tauri, et oriuntur tempore vernali. Pleiades a pluralitate dictae, quia pluralitatem Graeci a to  tylicton appellant. Sunt autem stellae septem ante januam Tauri, ex quibus sex videntur, nam latet una. Has Latini Vergilias dicunt a temporis significatione, quod est ver, quando exoriuntur. Nam occasu suo hiemem, ortu aestatem, primaeque navigationis tempus ostendunt. Canicula stella, quae et Sirius dicitur, aestivis mensibus in medio centro caeli est: et dum sol ad eam ascenderit, coniuncta cum sole duplicatur calor ipsius, et dissolvuntur corpora et vaporantur. Unde et ex ipsa stella dies caniculares dicuntur, quando et molestae sunt purgationes. Canis autem vocatur propter quod corpora morbo afficiat, vel propter flammae candorem, quod eiusmodi sit ut prae ceteris lucere videatur. Itaque quo magis eam cognosce
Abbreviated transcription (Latin):
sperii. garamantes & indi. Hesperii
sunt occidentis. garamantes tripolis.
indi orientis. Trogoditȩ gens ȩthio¬
pum ideo nuncupati. qđ tanta cele¬
ritate pollent. ut feras cursu pedũ
test. & omĩa fortuitu gignentia. un
in mari ualeant. & piscib tantũ a¬
lantur. hi post indos montanas regi.¬
ones tenent. qͦs subactos alȩxander
magnꝰ. piscib uesci ꝓhibuit. Antropo¬
fagi gens asꝑrima sub regione iem

Expanded text:
sperii Garamantes et Indi: Hesperii sperii Garamantes et Indi: Hesperii sunt Occidentis, Garamantes Tripolis, Indi Orientis. 129. Troglodytae gens Aethiopum; ideo nuncupati, quod tanta celeritate pollent, ut feras cursu pedum test, et omnia fortuitu gignentia, undin mari valeant, et piscibus tantum alantur. 419 Hi post Indos montanas regiones tenent, quos subactos Alexander Magnus piscibus vesci prohibuit. 132. Anthropophagi gens asperrima sub regione Se
Abbreviated transcription (Latin):
corrunte imassuloos uocamis. Ne quib
uirgilius. Hic mͥ massillȩ gentis mon¬
strata sacerdos. Gaulali gentes st̃ a
meridie usq ad oceanũ hesꝑium ꝑua-¬
gantes. his nom̃ gauloen insula dedit.
quȩ . ẽ. iuxta ȩchiopiã. ubi nec serpens
nascit᷑ neq uiuit. Garamantes popłi¬
sunt africȩ ꝓpe cirenas in habitantes
a garamante rege apollinis filio no¬
minati. qͥ ibi ex suo nomine garama
oppidũ condidit. Sunt aut̃ ꝓrimi
gentib ȩthiopũ. de quib uirgilius.
Extremi garamantes. Extremi autẽ.
quia seui & a consortio humanitatis
remoti. Hesperii uͦ st̃. qͥcirca hispaniã
cõmorantur. Nã hispania hesꝑia est.¬
E thiopes dicti afilio cham qͥ uocatꝰ est
chuis. ex qͦ originẽ trahunt. Chus enĩ
hebraica lingua. ȩthiops int̾pretatur
Hi quondã ab indo flumine consurgen¬
tes. iuxta egyptũ int̾ nilũ & oceanũ.
inmeridie sub ipsa solis uicinitate
insedert̃. quorũ tres sunt popłi. He¬

Expanded text:
corrupte Massulas vocamus: de quibus corrupte Massulas vocamus: de quibus Virgilius; Hinc mihi Massylae gentis monstrata sacerdos. Gaulalii gentes sunt a meridie usque Oceanum Hesperidum pervagantes: his nomen Gauloe insula dedit quae est juxta Aethiopiam, ubi nec serpens nascitur neque vivit. Garamantes populi Africae prope Cyrenas inhabitantes, a Garamante rege Apollinis filio nominati, qui ibi ex suo nomine Garama oppidum condidit; sunt autem proximi gentibus Aethiopum. De quibus Virgilius: Extremi Garamantes. Extremi autem, quia saevi et a consortio humanitatis remoti. Hesperii vero sunt, qui circa Hispaniam commorantur; nam Hispania HesperiETHIOPES dicti sunt a filio Cham qui vocatus est Chus, a quo originem traxerunt. Chus enim ebrayca lingua Ethiops interpretatur128. Hi quondam, ab Indo flumine consurgentes, juxta Aegyptum, inter Nilum et Oceanum, in meridie, sub ipsa solis vicinitate insederunt, quorum tres sunt populi: He
Abbreviated transcription (Latin):
citus eiꝰ compositꝰ ex uariis gentib.
amisso duce passim sibi sedes quȩrebant.
& ex eo numero medi. ꝑsȩ & armenii.
nauib in africã transuecti. ꝓxima
mari loca occupauere. Sed persȩ dũ
materiã in agris ꝓ construendis domi¬
ciliis ñ inuenirent. & ignari linguȩͣ
cõmerciũ ꝓhibererit. ꝑ patentes a¬
gros a diuersas solitudines uagabant᷑.
& a fabulationib uagabundis. semet¬
ipsos ꝓpria lingua numides appel¬
lauerunt. id ẽ. sine oppido uagos &
errantes. Medi autẽ cũ libiis sẽ mi¬
scuerunt. qui ꝓxima hispania in ha¬
bitabant: quorũ nom̃ paulatim libies
corrupere. barbara lingua mauros.
ꝓpt̾ medos appellantes. licet mauri
ob colorẽ a grecis uocent᷑. Greci enĩ
nigrũ mauron uocant. Estifero qͥppe
calore afflati. speciem atri coloris du-¬
cunt. Massilla ciuitas africȩ ẽ. ñ longe
ab athlante & ortis hesperidũ aquã
ciuitate massilli uocati st̃. quos nos

Expanded text:
citus ejus compositus ex variis gentibus, citus ejus compositus ex variis gentibus, amisso duce, passim sibi sedes quaerebant, et ex eo numero Medi, Persae et Armeni navibus Africam transvecti, proxima mari loca occupavere. Sed Persae dum materiam in agris pro construendis domiciliis non invenirent, et ignota lingua commercium prohiberet: per patentes agros et diversas solitudines vagabantur, et perambulationibus vagabundis, semetipsos propria lingua Numidas appellaverunt, id est, sine oppido vagos et errantes. Medi autem cum Libyis se miscuerunt, qui proximam Hispaniam inhabitabant, quorum nomen paulatim Libyes corruperunt, barbara lingua Mauros pro Medis appellantes, licet Mauri ob colorem a Graecis vocentur: Graeci enim nigrum mauron vocant. Aestifero quippe calore afflati speciem atri coloris ducunt. Massilia civitas Africae est non longe ab Atlante et hortis Hesperidum: a qua civitate Massylii vocati sunt, quos nos
Abbreviated transcription (Latin):
lati ab uno exposteris abrahe qui uo¬
cabatur afer. qui dicit᷑ duxisse ad¬
uersus libiã exercitũ. & ibi uictis
hostib consedisse. eiusq posteros ex
nomine atcaui. & afros & africam
nuncupasse. Poeni autẽ cartaginien¬
ses sunt. a fenicib nuncupati. qui cũ
didone ꝓfecti st̃. Tirios uͦ. a tiria
urbe fenicũ nominatos de qua ꝓfe¬
cti sunt. & inafricȩ litus uenert᷑.
Getuli getȩ dicuntur fuisse. qͥ ingen¬
ti agmine a locis suis nauib conscen¬
dentes loca sirtiũ in libia occupaue.¬
runt. & quia ex getis uenerant diri¬
uato nomine getuli cognominati st̃.
Inde & opinio.ẽ. apud gothos. ab an¬
tiqua cognatione. mauros consan
guinitate ꝓpinquos sibi uocare.
Africã autẽ in initio habuere libies.
deinde afri. post hȩc getuli. postre¬
mũ mauri & numidȩ. Mauri &
numidȩ ut afri putant. sic sũpsert̃¬
& exordiũ & uocabulũ. Nã postquã
inhispania hercules interiit. & exer¬

Expanded text:
lati ab uno ex posteris Abrahae, qui volati ab uno ex posteris Abrahae, qui vocabatur Afer, qui dicitur duxisse adversus Libyam exercitum, et ibi victis hostibus considisse, eiusque posteros ex nomine atavi et Afros et Africam nuncupasse. Poeni autem Carthaginenses sunt a Phoenicibus nuncupati, qui cum Didone profecti sunt. Tyrios vero a Tyria urbe Phoenicum nominatos, de qua profecti sunt et in Africae litus venerunt. Getuli Getae dicuntur fuisse, qui ingenti agmine a locis suis navibus conscendentes, loca Syrtium in Libya occupaverunt, et quia ex Getis venerant, derivato nomine Getuli cognominati sunt. Unde et opinio est apud Gothos ab antiqua cognaguinitate propinquos sibi uocare.Africam autem in initio nomen habuere Libyes, deinde Afri, post hoc Getuli, postremo Mauri et Numidae. Mauri et Numidae ut Afri putant sic sumpserunt exordium et vocabulum. Nam postquam in Hispania Hercules interiit et exer