comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sidxerimus istam perseue etom laudabilem tamquae felicem si c
esse heminis ut einon sit ex dõ illud primitus euaciamus quod
ait dñs paro : rogauiprote nedefiat fides tua : Quidenim ei
rogauit  nisi perseuerantiã usque infinemt᷑ que ꝑfecto si ab
homine homini esset : a dõ poscenda non ess& : Demde cum
dicat apostolus Oramus autem addm̃ nequid faciatis
mali pro cul dubio perseuerantiam eis orat ad dm̃:neq:
enim nihilmalũ facit quibonum deserit : & aquo de cli¬
nare deb& inclinatur in malũ nomperseuerans in bonosllo
&iã loco ubi dicit Cratias ago dõ in omnimemoria uestri
semper in omniprae cemca . ꝓ omnib: uobiscũ gaudio
depraecationẽ faciens supercommuni cationem uestra: in euian¬
gelio a prima die ufquenunc confideis hoc ipsũ qm̃ qui coepit in
uobis opus bonum perfic& usquae in diem xp̃i ihu: quid aliud eis

Expanded text:
si dixerimus istam perseverantiam tam laudabilem tamque felicem sic si dixerimus istam perseverantiam tam laudabilem tamque felicem sic esse hominis, ut ei non sit ex Deo; illud primitus evacuamus, quod ait Dominus Petro, Ego rogavi pro te, ne deficiat fides tua . Quid enim ei rogavit, nisi perseverantiam usque in finem? Quae profecto si ab homine homini esset, a Deo poscenda non esset. Deinde cum dicit Apostolus, Oramus autem ad Deum, ne quid faciatis mali ; procul dubio perseverantiam eis orat ad Deum. Neque enim nihil mali facit, qui bonum deserit, et a quo declinare debet, inclinatur in malum, non perseverans in bono. Illo etiam loco ubi dicit, Gratias ago Deo meo in omni memoria vestri, semper in omni prece mea pro omnibus vobis cum gaudio deprecationem faciens, super communione vestra in Evangelio a prima die usque nunc; confidens hoc ipsum, quoniam qui coepit in vobis opus bonum, perficiet usque in diem Christi Jesu : quid aliud eis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdilectionẽ operatur. sed in illa usque infinem perscueran¬
tun nonaccepi: añ quis quã dicer& audebit istã perscucrantiã
nonesse donumidi & hoctama magnum bonũ Itaesse nosbru
ut quisquis id habuerit nonei possit a potolus dicer& quid
enim habes quod non accepesti q̃ñ hoc sichab& ut non acceperit
ad haecnos negare quidem non possumus xi ãperseuerantiã
in bono ꝓsicientem usque infine magnũ esse dimunis: nec esse
Nin abillo dequo scrptum est: Omnedatũ optimã &omnedonũ
perfectum desursum est descendens a patreluminum : sed ñ¬
ideo est eius qui nom perseuera uerit neglegenda correptio:
neforte d&e illi ds̃ penitentiã & resi pestat dechiabolilaque¬
is ÷ coreptionis quippeut litaorhancsententiã subiugauit
a postolus dicens sicat supra cõmemo raui: cũ modestia corri¬
pientes. Diuersa sencientes ñc̃ quando d& illis dĩpenitentiã : Na

Expanded text:
per dilectionem operatur: sed in illa usque in finem perseveranper dilectionem operatur: sed in illa usque in finem perseverantiam non accepi. An quisquam dicere audebit istam perseverantiam non esse donum Dei, et hoc tam magnum bonum ita esse nostrum, ut quisquis id habuerit, non ei possit Apostolus dicere, Quid enim habes quod non accepisti? quoniam hoc sic habet ut non acceperit? » Ad haec nos negare quidem non possumus, etiam perseverantiam in bono proficientem usque in finem, magnum esse Dei munus: nec esse nisi ab illo de quo scriptum est, Omne datum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum ideo est ejus qui non perseveraverit, negligenda correptio, ne forte det illi Deus poenitentiam, et resipiscat de diaboli laqueis. Correptionis quippe utilitati hanc sententiam subjunxit Apostolus, dicens, sicut supra commemoravi: Cum modestia corripientem diversa sentientes, nequando det illis Deus poenitentiam . Nam
Abbreviated transcription (Latin):
in sccus insonante ac flagellante : ds̃ in illo intrinsecus oc culta
inspiratione oper&ur & uellei siautem iam regeneratus & ius¬
tificatus : in malim uitam sua uoluntate relabitur : Certe
iste non potest licere Non accepi quod acceptamgratiam dĩ
suo mmalum libero amisit arbitrio : qudsi correptione con¬
punctus. salubriter ingemit & ad similiabona operauel &iam
meliora reuertitur : Nempe hic apertissime : utilitas correp¬
tionis appar& i sedper hominem correptio siue ex caritate
sit siue non sit. tamenut correptione sit nonnisi perdm̃ fit : an
adhuc & istenolens corripi potest dicere quidego feci quiñ
accepiN uem constat accepisse. & sua culpa qđ acceperat
amisisseꝰ possum in quid possum omnino. quandome arguit
quo dexbonauita inma lam pneauo luntate relapsussimdice¬
re adhucquid egofec qui ñ accepi  accepienim fidem quȩ

Expanded text:
insecus insonante ac flagellante, Deus in illo intrinsecus occulta insecus insonante ac flagellante, Deus in illo intrinsecus occulta inspiratione operetur et velle. Si autem jam regeneratus et justificatus in malam vitam sua voluntate relabitur, certe iste non potest dicere, Non accepi: quia acceptam gratiam Dei suo in malum libero amisit arbitrio. Qui si correptione compunctus salubriter ingemit, et ad similia bona opera vel etiam meliora revertitur; nempe hic apertissime utilitas correptionis apparet. Sed per hominem correptio sive ex charitate sit, sive non sit, tamen ut correpto prosit, non nisi per Deum fit. 10. An adhuc et iste nolens corripi, potest dicere, « Quid ego feci, qui non accepi? » quem constat accepisse, et sua culpa quod acceperat amisisse? « Possum, » inquit, « possum omnino, quando me arguis, quod ex bona vita in malam mea voluntate relapsus sum, dicere adhuc, Quid ego feci, qui non accepi? Accepi enim fidem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cere : quia fecit ds̃ hominem rectũ abinitio humana creatu¬
re & non est iniquitas apuaddm̃ acperhoc prima prauitas
quadõ non obeditur. ab homine est : qui exrectitudinex inqua
eũ dr̃ promitus fecit. suamala uoluntate decidens Nłaruus
effectus est : añ uero ideo pãuitas ista corripienda non est in
homine quia non eius ẽ ꝓpria qui corripitur : sed cãmunis est
omnibus: Iimmola uero corripiatur & in singulis quod est
omnium : Non enim propterta. cuius quam non est : quod abca
nullus immunis est : peccata quidem ista originalia. ideo dicun¬
tur aliena quod ea singuli deparentib trahunt: sed nonsine
causa dicuntur & nr̃a : quia in illo uno om̃s. sicut dicit a postolus
pec cauerunt: Corripiatur ergo origo damna bilis. ut exdo¬
lore correptionis uoluntas regenerationis oriatur᷑ sitamen
qui corripitur filius ẽ ꝓmissionis ustrepitu correptionis forin¬

Expanded text:
cere, quia fecit Deus hominem rectum ab initio humanae creatucere, quia fecit Deus hominem rectum ab initio humanae creaturae , et non est iniquitas apud Deum . Ac per hoc prima pravitas qua Deo non obeditur, ab homine est; quia ex rectitudine, in qua eum Deus primitus fecit, sua mala voluntate decidens, pravus effectus est. An vero ideo pravitas ista corripienda non est in homine, quia non ejus propria qui corripitur, sed communis est omnibus? Imo vero corripiatur et in singulis, quod est omnium. Non enim propterea cujusquam non est, quod ab ea nullus immunis est. Peccata quidem ista originalia ideo dicuntur aliena, quod ea singuli de parentibus trahunt: sed non sine causa dicuntur et nostra, quia in illo uno omnes, sicut dicit Apostolus, peccaverunt . Corripiatur ergo origo damnabilis, ut ex dolore correptionis voluntas regenerationis oriatur: si tamen qui corripitur filius est promissionis, ut strepitu correptionis for
Abbreviated transcription (Latin):
sima medicine suac potestate perducere : & sicut non est abrationie
gle genda correptio quãuis ds̃ quos uolucrit &iam non correptos
facitesse correctos: tuncautem correptione ꝓficit homo c̃ummise¬
retur adquae adiuuat. qui facit quos uoluerit &iam sinecorreptione
modis uocentur ut reformentur : ab sit ut dicamus iudicium liti
nit quid autem habes quod non accepisti si auteme accepist
quid gloriaris qua si non acceperis : cumergo corripimur ar¬
guimur rep̃hendimur accusamur quid saciamus qui hon
accepimus & Qui haec dicunt : extra culpam seui deriuolunt
in hoc quod non oboediuntdo : quia utiquae ipfao boedientia mu
hanc inquiunt non accepimus : quid itaquae corripimur qua¬
si nos cã nobis dare possumus. Enr̃o arbitrio dargno lamus &
nec adtendunt sinon dũ regeneratisunt primã essecausam
curobiurgati quod sint inoboedientes do. si bidebcant displi¬

Expanded text:
ma medicinae suae potestate perducere. Et sicut non est ab oratione ma medicinae suae potestate perducere. Et sicut non est ab oratione gligenda correptio, quamvis Deus quos voluerit, etiam non correptos, faciat esse correctos. Tunc autem correptione proficit homo, cum miseretur atque adjuvat, qui facit quos voluerit etiam sine correptione sis et innumerabilibus modis vocentur ut reformentur, absit ut dicamus judicium luti nit? Quid autem habes quod non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Cur ergo corripimur, arguimur, reprehendimur, accusamur? Quid facimus, qui non accepimus? » Qui haec dicunt, extra culpam se videri volunt, in hoc quod non obediunt Deo: quia utique ipsa obedientia mun« Hanc, » inquiunt, « non accepimus; quid itaque corripimur, quasi nos eam nobis dare possimus, et nostro arbitrio dare nolimus? » Nec attendunt, si nondum regenerati sunt, primam esse causam, cur objurgati quod sint inobedientes Deo, sibi debeant displi
Abbreviated transcription (Latin):
potius secundũ suum pracũ sensum & ista duores puunt & di
orassepro petro ut darae ei ds̃ penitentiam quase negas sedm̃i
fleuite Quis hominũ paulum diuinis pracceptis adfidemxp̃i¬
anam ꝑtinentibi: erudiuit:Cũergo audir&ur pracdicans
hominẽ Neque enĩ ego ab homine accepi illud neq didici.
sed perreueltionem xp̃i ihu responderetur eii quid nobis mo¬
lestus es̃ ut abste accipiamus adq discamus. quod tu non
ab homine accepisti nequie didicisti: Potens est enimille
quitibi dedit sic & nobis dare. quomo dotibi : porro si hoc non
audent dicere: sed patiuntur sibi euangelii abhomine
predicara quamuis possit &iam non per hominẽ hominidari:
concedant &iã corripi sedebere a praepositis suis a quib:
cristiana gratia prae dicatur : quam is non negatur ds̃ pos¬
se quem uelit &iã nullo homine corripiente corregere.
& ad dolorem salubrẽ penitentiae. occultissima & potentis¬

Expanded text:
potius secundum suum pravum sensum et ista duo respuunt, et dicpotius secundum suum pravum sensum et ista duo respuunt, et dicorasse pro Petro, ut daret ei Deus poenitentiam, qua se negasse Dominum flevit? Quis hominum Paulum divinis praeceptis ad fidem christianam pertinentibus erudivit? Cum ergo audiretur praedicans  neque enim ego ab homine accepi illud, neque didici, sed per revelationem Christi Jesu : responderetur ei, Quid nobis molestus es, ut abs te accipiamus atque discamus, quod tu non ab homine accepisti neque didicisti? Potens est ille qui tibi dedit, sic et nobis dare quomodo tibi. Porro si hoc non audent dicere, sed patiuntur sibi Evangelium ab homine praedicari; quamvis etiam possit non per hominem homini dari · concedant etiam corripi se debere a praepositis suis, a quibus christiana gratia praedicatur; quamvis non negetur Deus posse, quem velit, etiam nullo homine corripiente, corrigere, et ad dolorem salubrem poenitentiae occultissima et potentis
Abbreviated transcription (Latin):
Ora pocius prome : Ideocorsipien dus est u sacuat &iam ipse prose
Dolor quippe ille quo sibidis plic&e quandosentie correptiones
a cułumid excitat cũ inmaioris orationis affectum ut domise¬
rande incremeto caricatis adiucus. Desinat agere pudenda
& dolenda: &agat laudanda ad quaegratanda: haec est cor¬
reptionis utilitas. que nunc maior. nuncminor. ꝓpeccatorũ
diuersitate salubriter adhb&ur : & tunc estsalubris. quando
supernos medicus respicit : non eñĩ aliquid proficit nisi cufacit
ut peccatisui quem que peniteat : & quis hoc dat: nisi quires pexit
a postolum p&rum negantem. etfecit flentem : unde & paulus
apostolus postea quam dixit: cum modestia corripiendas. eẽ
diuersentientes protinus addidit ÷ nequando d& eis dĩ pae¬
nitentiam ad cognos cendam ueritatem : & resipis cant dedia¬
bolila quiceis: quur aut̃ isti quicorripi nolunt dicunt᷑ tantũ
praecipemi hi & ora ꝓme ut quod pracipis faciam : Quur non

Expanded text:
Ora potius pro me; ideo corripiendus est, ut faciat etiam ipse pro se. Dolor quippe ille, quo sibi displicet, quando sentit correptionis aculeum, excitat eum in majoris orationis affectum; ut Deo miserante, incremento charitatis adjutus desinat agere pudenda et dolenda, et agat laudanda atque gratanda. Haec est correptionis utilitas, quae nunc major, nunc minor pro peccatorum diversitate salubriter adhibetur; et tunc est salubris, quando supernus medicus respicit. Non enim aliquid proficit, nisi cum facit ut peccati sui quemque poeniteat. Et quis hoc dat, nisi qui respexit apostolum Petrum negantem, et fecit flentem ? Unde et apostolus Paulus posteaquam dixit, cum modestia corripiendos esse diversa sentientes, protinus addidit, Ne quando det eis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant de diaboli laqueis . 8. Cur autem isti qui corripi nolunt, dicunt, « Tantum praecipe mihi, et ora pro me, ut quod praecipis faciam? » Cur non
Abbreviated transcription (Latin):
lesit ut uelimus: fitquippe in nobis per hanc digrati¬
am in bono recipiendo. & per scuerantertenendo non
solĩ posse quoduolumus uerũ &i am uelle quod possu¬
mus quo duen fuit in homine primo unã enim horum
inillo fute alcerum nonsut: namꝰque ut reciper& bonum
prana nouegebate quia non dũ per di dserat ⁊ se auatom
iuco porinanera egebat aductorio gratie: fne quo

Expanded text:
le sit, ut velimus. Fit quippe in nobis per hanc Dei gratile sit, ut velimus. Fit quippe in nobis per hanc Dei gratiam in bono recipiendo et perseveranter tenendo, non solum posse quod volumus, verum etiam velle quod possumus. Quod non fuit in homine primo: unum enim horum in illo fuit, alterum non fuit. Namque ut reciperet bonum, gratia non egebat, quia nondum perdiderat: ut autem in eo permaneret, egebat adjutorio g
Abbreviated transcription (Latin):
rium per quod poss&&sine quonon. poss&perseueran¬
ter bonum tenere quod uell&: sed quia noluit permane¬
re ꝓfecto eius est cculpa cuius meritũ fuiss& siperma¬
nere uoluiss&: sicut fecerunt angeli scĩ quicadentib
sionis debitantmercedẽ recipere meruerunt: Tamtã¬
quã stilic& beatitudinis plenitudinem. quacis certis¬
simum sit semper sein illa essemansurosisiaut̃ hoc ad¬
iutoriũ uelan gelo uel homini cũ primum facti sunt
defuis s& qm̃ nontalis natura facta erat ut sine diuino
adiutorio poss& manere siuell&: non utiq suaculpa
ceddiss& ÷ adiutoriũ quippe de fuiss& sine quo mane¬
re non possent: Nunc autem quibus de est tale adui¬
torium: ampaena pec catiest : quib: autẽ datur. secin¬
dum gratiã daturnon secundum debitũ : Et tanto am¬
placuit: ut non solũ itasit sine quo permanere non
possumusxiamsiuelimus: uerum &iam tantũ acta¬

Expanded text:
rium per quod posset, et sine quo non posset perseveranrium per quod posset, et sine quo non posset perseveranter bonum tenere quod vellet. Sed quia noluit permanere, profecto ejus culpa est, cujus meritum fuisset, si permanere voluisset: sicut fecerunt Angeli sancti, qui cadentibus sionis debitam mercedem recipere meruerunt, tantam scilicet beatitudinis plenitudinem, qua eis certissimum sit semper se in illa esse mansuros. Si autem hoc adjutorium vel angelo vel homini, cum primum facti sunt, defuisset; quoniam non talis natura facta erat, ut sine divino adjutorio posset manere si vellet, non utique sua culpa cecidissent: adjutorium quippe defuisset, sine quo manere non possent. Nunc autem quibus deest tale adjutorium, jam poena peccati est: quibus autem datur, secundum gratiam datur, non secundum debitum; et tanto amus id dare Deo placuit, ut non solum adsit sine quo permanere non possumus, etiam si velimus, verum etiam tantum ac ta
Abbreviated transcription (Latin):
que dataese primo adam ł prima est eñi qua sit athabe¬
at homo iusticiam siuelit secunda ergo plus poteh
quia &iam sit ut uelit  & tamenuelit tanto quo ar dore
ebligata eł carnis coluntatem contraria concupis contem
uolintatr sp̃s cuincat: nec illa quidem parua crat que de¬
monstrata est &iam potentia libem arbitris: qmsi cadiu¬
uabatur ut sine hoc adiatorio i bono non maner& sedho
adiutoriũ siuell& descrer&: haec autem tanto maiorest
ut parũ sit homini ꝑ illã reparare perditã lbertatem:
parũ sitaleniqi nom posse sincilla uel ad prachendere
bonum uel permanere inbonis siueli nin &iam efsicatur¬
ut uelit: tunc ergo dederat hominids̃ bonam uoluntatem :
in illa quippecũ fecerat. quifecerat hominẽ rectum:
dederat adiutorium. sine quo in ea non poss& permanere.
siuell& : ut a ut̃ uell&: in eius libero dereliquit arbitrio:
poss& ergo permanere siuell&. qui a non deerat adiuto¬

Expanded text:
 secundo Adam. Prima est enim qua fit ut habe secundo Adam. Prima est enim qua fit ut habeat homo justitiam si velit: secunda ergo plus potest, qua etiam fit ut velit, et tantum velit, tantoque ardore diligat, ut carnis voluntatem contraria concupiscentem voluntate spiritus vincat. Nec illa quidem parva erat, qua demonstrata est etiam potentia liberi arbitrii, quoniam sic adjuvabatur, ut sine hoc adjutorio in bono non maneret, sed hoc adjutorium si vellet desereret. Haec autem tanto major est, ut parum sit homini per illam reparare perditam libertatem, parum sit denique non posse sine illa vel apprehendere bonum, vel permanere in bono si velit, nisi etiam effict. 32. Tunc ergo dederat homini Deus bonam voluntatem; in illa quippe eum fecerat qui fecerat rectum: dederat adjutorium, sine quo in ea non posset permanere si vellet; ut autem vellet, in ejus libero reliquit arbitrio. Posset ergo permanere si vellet: quia non deerat adjuto
Abbreviated transcription (Latin):
tuita : coniunxit inunitatem persone hominẽ dõ. car¬
nem uerboi sstã naciuitaten: bona o pera secuta sint:
non bona operameruerunt i neque eni in &uendũ erat
neisto in effabili modo inunitatem persone a uerbo
dõ natura humana sus cepta. per librum uolunta¬
tis pec car&ar bitrium: Cum ipsa susceptio talis es¬
s& ut natura hominis ado itasus cepta. nallũ inse
motum maleuoluntatis admitter&: per hunc
me diatorẽ. ds ostenditeosquos eius sanguine
redenit facere seexmalis demceps in aeternũ bonos quem
nũ quam esse uella malus sed sichabut  neqa frtsta¬
nora uellae num quã malus esr& : et sne quaaiam cũ
lisro arbitrio bonus esse pos&e  sedcam ta men ꝑ liberũ
arbiriũ deserere poss&i nec ipsumergo di esseuoluit
liberum aybitrium adimalam sussicieAconti aut cr pa¬
rum est nusia diuu&ur ab omiipoten esbonoso quodaduto¬
riã si homo illȩ perliberũ non deserusi&e arbitrim

Expanded text:
tuita conjunxit in unitate personae hominem Deo, cartuita conjunxit in unitate personae hominem Deo, carnem Verbo. Istam nativitatem bona opera secuta sunt, non bona opera meruerunt. Neque enim metuendum erat, ne isto ineffabili modo in unitatem personae a Verbo Deo natura humana suscepta, per liberum voluntatis peccaret arbitrium, cum ipsa susceptio talis esset, ut natura hominis a Deo ita suscepta, nullum in se motum malae voluntatis admitteret. Per hunc Mediatorem Deus ostendit eos, quos ejus sanguine redemit, facere se ex malis deinceps in aeternum bonos, quem nunquam vellet esse malus: sed sane habuit, in qua snere vellet, nunquam malus esset; et sine qua etiam cum libero arbitrio bonus esse non posset, sed eam tamen per liberum arbitrium deserere posset. Nec ipsum ergo Deus esse voluit liberum arbitrium ad malum sufficit, ad bonum autem parum est, nisi adjuvetur ab Omnipotenti bono: quod adjutorium si homo ille per liberum non deseruisset arbitriu
Abbreviated transcription (Latin):
quo esse homo cepiss& : ut ipse. & uerbum quodsi ne
initio est una perbia ess& : Neque enim quis quam tanta
reahuius. & sidei caesus est ignorantua. ut audsat dicere.
quamuis desp̃u sc̃o & uirgine maria filium hominis natu :
Per libsũ arbitriũ bene uiuendo & sine peccato bona ope¬
ra faciendo meruisse utess& difilius : pesifante euange¬
lio &dque dicente: Verbum caro factun est: nam ubi hoc
factum est nisi inutero uirginalȩ̨: undefuit initium ho¬
minis xp̃i Item qua. uirgine requirente: quo modofie¬
r&i quo deiperangelũ nunciabitur: Angelus res¬
umbrabiit tibi: propterta quodnas cetur exte som:
uocabitur filius dii propt̃ ea in quit non propter
opera quae non dumnati utiquae nulla sunt sed
proptereaquia sp̃s sc̃s super ueni& inte c&uirtus
altissimiobumbrabit tibi: quod nas cetur exte
sc̃m uocabitur filius diĩ stanatiuitas. profecto gra¬

Expanded text:
quo esse homo coepisset, ut ipse et Verbum quod sine quo esse homo coepisset, ut ipse et Verbum quod sine initio est, una persona esset. Neque enim quisquam tanta rei hujus et fidei caecus est ignorantia, ut audeat dicere, quamvis de Spiritu sancto et virgine Maria filium hominis natum, per liberum tamen arbitrium bene vivendo, et sine peccato bona opera faciendo meruisse ut esset Dei Filius, resistente Evangelio atque dicente, Verbum caro factum est . Nam ubi hoc factum est, nisi in utero virginali, unde fuit initium hominis Christi? Itemque Virgine requirente, quomodo fieret quod ei per angelum nuntiabatur, angelus resumbrabit tibi: propterea, quod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei . Propterea, inquit: non propter opera, quae nondum nati utique nulla sunt; sed propterea quia Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi, quod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei. Ista nativitas profecto gra
Abbreviated transcription (Latin):
nandi uincendiq: uirtutẽ perxp̃i gratiã poscunt : illeuero
nullatali rixa ascipso aduersus se ipsuĩ  temptatus adq:
turbatus. iillo beatitadinisi locosuo secum pacefrue¬
batur : Pro in de & si noninterum latiore nunc uerũ tamen
potenciore gratia indigent istii & qua potentior quã
di unigenitus filius. aequalis patri&ca a&ernus ꝓeis
homo faccus & sine suo allo ueloriginali uł ꝓpriopec¬
cato ab hominib peccatoribus crucifixus s quiquã uis
dietertio resurreestnum quam moriturus ulterius.
pertulit Tamen promortalibus martẽ qui mortuis pras¬
titit uitam : Vtre demptieius sanguine. tanto actali pigno¬
prio filio non pepercit. sed pronobis omnibus tradidit
eum  Quomodo non & cum illo omnia nobis donauite
Ds ergonaturam nostram id est animam rationalem car¬
nemquahominis xp̃s suscepit: susceptione singularit̃
mirabili uel mirabiliter singulari Ut nullis iustitiae
suae prae cedentibus meritis. filius di sicess& ab in itio

Expanded text:
nandi vincendique virtutem per Christi gratiam poscunt. Ille vero nulla tali rixa de se ipso adversus se ipsum tentatus atque turbatus, in illo beatitudinis loco sua secum pace fruebatur. 30. Proinde etsi non interim laetiore nunc; verumtamen potentiore gratia indigent isti: et quae potentior quam Dei unigenitus Filius, aequalis Patri et coaeternus, pro eis homo factus, et sine suo ullo vel originali vel proprio peccato ab hominibus peccadie tertio resurrexit nunquam moriturus ulterius, pertulit tamen pro mortalibus mortem: qui mortuis praestitit vitam, ut redempti ejus sanguine, tanto ac tali pignoprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, quomodo non et cum illo omnia nobis donavit ? Deus ergo naturam nostram, id est animam rationalem carnemque hominis Christi suscepit, susceptione singulariter mirabili vel mirabiliter singulari, ut nulli justitiae suae praecedentibus meritis Filius Dei sic esset ab initio
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a nobis donahitꝰ quis accusabit aduersus clectos dĩ os qui
iustificat: quis eͣu condãẽ nat. E xp̃r ihs quimortuus est magis iuat̃
qui & resurrexit quiẽ indextera dĩ qui& interpellat pronobis
Quam fortis autem perseuerantie usquaeinfinem munus acceperuit.
sequantur : & dicant : quisnossẽparabit a caritate xp̃i. đ ihulatio
anangustia anper secutio anfames annuditas anpericulum an
gladius sicut scriptum est : Quia ꝓpt̃ temorte ficamur totadia :

Expanded text:
it? Quis accusabit adversus electos Dei? Deus qui justificat? Quis condemnat? Christus qui mortuus est, magis autem qui et resurrexit, qui est in dextera Dei, qui et interpellat pro nobis? Quam fortis autem perseverantiae usque in finem munus acceperint, sequantur et dicant: Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio? an angustia? an persecutio? an fames? an nuditas? an periculum? an g
Abbreviated transcription (Latin):
dum propositũ uocauit. Neputentur in eis esse aliqui uocati
et none lacti : propter illam dominicam sententi amimultiuo¬
catipauciȩ lecti : Quicumquaꝵ enim electi sine dubio &iã
uocati : Non autem quicũ que uocati. consequenter electii
Illiergo electi ut sepe dictũ est qui sccundum propositum uocati
Qui&iam pra destina uiti adquae prae sciuiti: horum siquis qquã
adopus cui congrueliat: ab illo quippeelectus ẽ quino uit
bencuti &iãmalis. ut & pereius opusda nabile illad propt̃
quodipseuenerat opus uenerabile conpleretur : cum itaq:
audimus non oic egouos duo decim elegi & unus ex uobdiabolus ẽ.
illos autem debemus intellegere electos permisericordiam÷
Illũ periudidim: illos ergo elegit adoptinendum regnum suum :

Expanded text:
dum propositum vocavit; ne putentur in eis esse aliqui vocati dum propositum vocavit; ne putentur in eis esse aliqui vocati et non electi, propter illam dominicam sententiam, Multi vocati, pauci electi. Quicumque enim electi, sine dubio etiam vocati: non autem quicumque vocati, conseIlli ergo electi, ut saepe dictum est, qui secundum propositum vocati, qui etiam praedestinati, atque praesciti. Horum si quisquam ad opus cui congruebat; ab illo quippe electus est, qui novit bene uti etiam malis, ut et per ejus opus damnabile illud, propter quod ipse venerat, opus venerabile compleretur. Cum itaque audimus: Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est, illos debemus intelligere electos per misericordiam, illum per judicium; illos ergo elegit ad obtinendum regnum suum,
Abbreviated transcription (Latin):
destinauit : illos & uocauit : quos autem uocauit ĩ psos &iustifi¬
cauit : quo saut̃ iustificauit ĩpsos & glorificauitꝰ Existisnul¬
lus perit : quiaom̃s electi sunt : Electi sunt autem : qui a secun¬
dum ꝓpositum uocatisunt: propositum autem non suum seddi :
Dequo alibi dicit : ut secundum elationem propositum deima¬
neret. et non exo peribus. sed ex uocante dictum est ȩr̃ quia maior
seruiet minori : et a libi: non secundum opera nr̃a in quid sed se¬
cundum suum propositum et gratiam : Cumergo audiuim us quos
aut̃ predistinauit illos et uocauit: secundum propositum uo¬
catos debomus agnoscere:: qm̃ in de coepit dicens. Om̃a coope¬
rantur inbonũhis qui secundum propositum uocati sunt:
Acdeinde sub iuncexit Nm̃ quos ante p̃sciuit & prae distina uit
conformesimagnis filii sui. ut sit ipse primogenitus inmultis
fratribus ad quae his praenussis sub didio ÷ quos aut̃ praedisti¬
nauit. illos & uocauit: eos itaquae uul intellegi quos secun¬

Expanded text:
ocavit; quos autem vocavit, ipsos et justificavit; quos autem justificavit, ipsos et glorificavit . Ex istis nullus perit, quia omnes electi sunt. Electi sunt autem, quia secundum propositum vocati sunt: propositum autem, non suum, sed Dei; de quo alibi dicit, Ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, quia major serviet minori : et alibi, Non secundum opera nostra, inquit, sed secundum suum propositum et gratiam . Cum ergo audimus: Quos autem praedestinavit, illos et vocavit; secundum propositum vocatos debemus agnoscere: quoniam inde coepit, dicens, Omnia cooperatur in bonum, his qui secundum propositum vocati sunt; ac deinde subjunxit, Quoniam quos ante praescivit, et praedestinavit conformes imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus; atque his praemissis subdidit, Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Eos itaque vult intelligi, quos secun
Abbreviated transcription (Latin):
et oboedienter audiret quod scriptum ẽ: perunum
hominẽ peccatũ intrauit inmundũ et perpeccatum
mors et ita in omnes homines per transiit in quo omnes
peccauerunt : Et non in firmaret tanti medici gratiã.
dum fateri non uult naturam humanam esse uiciatã :
Outinam sicut xp̃ianus legeret practer ihm̃xp̃m
nullũ ẽẽ nomen sub caelo inquo oportet saluos fieri
nos : et nonpos sibilitatẽ naturae humanae ita defenderet.
ut homo perliberum arbitrium etiam sine isto nomine sal¬
uus esse posse credatur : Sed putat fortasse ideo nec es¬
sarium eẽ xp̃inomen ut per eius euangelium discamus
quem ad modum uiuere debeamus : Non etiam ut eius
adiuuemur gratia quobeneuiuamus : Velhinc saltem con¬
fiteatur es semiserabiles tenebras in animo humano :
qui scit quẽ ammodũ debeat leonẽ domare : et nescit

Expanded text:
et oboedienter audiret quod scriptum est: per unum et oboedienter audiret quod scriptum est: per unum hominem peccatum intrauit in mundum o t per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, i n quo omnes peccauerunt n t. et non infirmaret tanti medici gratiam, dum fateri non uult naturam humanam esse uitiatam! o utinam sicut Christianus legeret praetor Iesum Christum nullum esse nomen sub caelo, in quo oportet saluos fieri nos, et non possibilitatem naturae humanae ita defenderet, ut homo per liberum arbitrium etiam sine isto nomine saluus esse posse credatur! Sed putat fortasse ideo necessarium esse Christi nomen, ut per eius euangelium discamus quemadmodum uiuere debeamus, non etiam ut eius adiuuemur gratia, quo bene uiuamus. uel hinc saltim confiteatur esse miserabiles tenebras in animo humano, qui scit quemadmodum debeat leonem domare et nescit
Abbreviated transcription (Latin):
erunt Postremo si in abel iusto caritas di qua una
uereiustus ÷ quicumq: iustus ẽ adbuc erat quopos¬
set et deberet augori q̃uic quidminus erat exuttio e¬
rat cui nonminus sit donet adillam eius foraitudinẽ
ueniatur. ubitota hominis absorbeatur in firmitas
magna plane sententia conclusit hunclocum cũ ait:
credimus igitur quod legimus : et quod non legimus
nefas credamus astruere q̃uod decuncus etiam drcis¬
se sufficidt : contra ego dico nec omne quod legimus
credere nos debere: propter illud quod ait a postolus
Comnia legite quedbona sunt tenete : et as struere ali¬
quid etiam quod non legimus nefas non ẽẽ : possumꝰ
enĩ aliquid bona fide testes asstruere quod experti
sumus : etiam siforte non legimus : Hic fortasse respon¬
det : ego cum hoc dicerẽ : descripturis scĩs a gebam:
Outinã non dicđ aliud q̃uã in illis litteris legit: uerum
contra id quod legit sinihil uellet astruere : fideliter

Expanded text:
erunt. postremo si in Abel insto caritas dei, qua una erunt. postremo si in Abel insto caritas dei, qua una uere iustus est quicumque iustus est, adhue erat quo posset et deberet augeri, quicquid minus erat ex uitio erat. ut cui non miuus sit, donec ad illam eius fortitudinem ueniatur, ubi tota hominis absorbeatur infirmitas? Magna plane sententia conclusit hunc locum cum ait: credamus igitur quod legimus et quod non legimus nefas credamus astruere, quod de cunctis etiam dixisse sufficiat. contra ego dico nec omne quod legimus credere nos debere propter illud. quod ait apostolus: omnia legite, quae bona sunt tenete, ut astruere aliquid etiam quod non legimus nefas non esse. possumus enim aliquid bona fide testes astruere quod experti sumus, etiam si forte non legimus. hic fortasse respondet: \'ego cum hoc dicerem, de scripturis sanctis agebam\'. o utinam, non dico aliud quam in illis litteris legit, nerum contra id quod legit nihil uellet astruere! fideliter
Abbreviated transcription (Latin):
liqͣuid a uocaret᷑ intentio : Et quotiens illusta acsimilia
multa sub repseriã : Anforte peccata non sunt de quib:
genera liter cauendis atque cohibendis ammone mur
praecepto apostolico ubi dicit : Nonergo reguet¬
peccatũ in uestro mortali corporerado boediem dum
desideris eius eħis quippe ne oboediamus adea quae
non licent uel minus decent cotidiana et perpetua
conflictatione certandum ẽ : Nanutique ex hocuitio
mio diur uel dimittitur oculus quo non oportet :
quoduitium si conualuerit et praeualuerit etiam ad¬
dimentum morarum: hoc peccatum id est hunc uiti¬
osae affectionis appeciũ quimagna ex parte fre¬
narunt ut non oboe dirent de siderus eius nec exibe¬
reut e membra sua arma inquitatis etiam iustiap¬
pellari meruerunt : et hoc adutorio gratiae di
uerum quia sa epe in leuissimis et aliquando incautis ob¬
repit peccatum : et iustifuerunt : et sine peccato non fu¬

Expanded text:
liud auocaretur intentio. et quotiens illi ista ac similia liud auocaretur intentio. et quotiens illi ista ac similia multa subrepserint! an forte peccata non sunt, de quibus generaliter cauendis atque cohibendis admonemur praecepto apostolico, ubi dicit: non ergo regnetpeecatum i n uestro mortali corpore a d oboediendum desideriis eius? his quippe ne oboediamus ad ea, quae non licent uel minus decent, cotidiana et perpetua conflictatione certandum est. nam utique ex hoc uitio mittitur uel dimittitur oculus, quo non oportet; quod uitium si conualuerit et praeualuerit, etiam addimentum morarum. hoc peccatum, id est hunc uitiosac affectionis adpetitum, qui magna ex parte frenarunt, ut non oboedirent desideriis eius nec exhiberent ei membra sua arma iniquitatis. etiam iusti appellari meruerunt et hoc adiutorio gratiae dei. uerum quia saepe in lenissimis et aliquando incautis obrepit peccatum, et iusti fuerunt et sine peccato non fu
Abbreviated transcription (Latin):
endus: Namcum ipsos tunc homines licet adhuc paucos. qđ
uel qui fueria Idẽ adam. et euã quod filios & filicas ꝓcre¬
aueriał et quae illis nomina in posuerint. scriptura cõ¬
memorare uoluerit : Undeñ nulli parũ considerante sia
Quã multa scriptura praetereat Ipsum cain. cummatre con¬
cubuis seputa uerun: Vnde ꝓlẽquȩ commemorata est ꝓcre¬
aret : Putantes illis filiuis adam sorores ñ fusse. quia ea¬
scriptura tunctacuit. ꝓostea recapitulandoinferens quod p̃t̃¬
miserata damfilios et filias ꝓcreasse: Nectẽpus quonati suã
Nec numerũ Necuocabula ostendens : łta nec commemoran¬
dum fuit si abel quã uis merito iustus appellatus est.
paulo immoderatius aliquando risit. uel animi remissione
iocatus est. uel uidit aliquid ad concupiscendũ. uł aliquan¬
do immaderantius poma de cerpsit. uel plusculo cibo cru¬
dior fuitĩ uł cũ orar& cogita uitaliquid unde eius in a¬

Expanded text:
endus. Nam cum ipsos tunc homines, licet adhuc paucos, quot endus. Nam cum ipsos tunc homines, licet adhuc paucos, quot vel qui fuerint, id est, Adam et Eva quot filios et filias procreaverint, et quae illis nomina imposuerint Scriptura commemorare noluerit unde nonnulli parum considerantes quam multa Scriptura tacite praetereat, ipsum Cain cum matre concubuisse putaverunt, unde prolem quae commemorata est procrearet, putantes illis filiscriptura tunc tacuit, postea recapitulando inferens quod praetermiserat Adam filios et filias procreasse nec tempus quo nati sunt nec numerum nec uocabula ostendens —ita non commemorandum fuit, si Abel, quamuis merito iustus appellatus est, paulo inmoderatius aliquando risit uel animi remissione iocatus est uel uidit aliquid ad commemorandum uel aliquanto inmoderatius poma decerpsit uel plusculo cibo crudior fuit uel cum oraret cogitauit aliquid unde eius in a
Abbreviated transcription (Latin):
runtur: peceauit eua scriptura hoc ꝓdidit : Adam quoq:
deliquit ea despriptura nontacuit: Sed etea in peccas se ip¬
saraeque scriptura testata est : Quorũ ñ modo peccata ue¬
rũ etiã peccatorũ indicat qualitatẽ : Quodsi etabel peccas¬
setiethocsine dubio scriptura dixisset: Sed nondixitier¬
go nec ille peccauit quin etiã iustũ os tendit: Creda mus
igitur qđ legilmus: et non qđ legimus ne fascre damus
asstruere :Haec dicens parũ ostendit quod paulo an¬
te ipse dixerat: iam ex orta multitudine generis bumani.¬
& turbȩ numerũ. ita potuis se scripturã dissimulare. nec¬
omnium peccata contexere : Nocenim sisatis ad tendisset :¬
uideret etiam in uno homine. turbam et multitudinẽ leuiũ
peccatorũ. uel non potuisse: uelsietiam potuit non debuisse
conscribi : Eaquippe scripta sui : quibus et modus adhibendis
fuit : et paucis &emplis ad multa necessaria lector instru¬

Expanded text:
runtur. peccauit Eua — scriptura hoc prodidit , Adam quoque runtur. peccauit Eua — scriptura hoc prodidit , Adam quoque deliquit — eadem scriptura non tacuit —.sed et Cain peccasse ipsa aeque scriptura testata est, quorum non modo peccata, uerum etiam peccatorum indicat qualitatem. quodsi et Abel peccasset, hoc sine dubio scriptura dixisset; sed non dixit: ergo nec ille peccauit, quin etiam iustum ostendit. credamus igitur quod legimus et quod non legimus nefas credamus astruere. Haec dicens parum adtenditquod paulo ante ipse dixerat \'iam exorta multitudine generis humani turbae numerositate potuisse scripturam dissimulare omnium peccata contexere\'. hoc enim si satis adtendisset,uideret etiam in uno homine turbam et multitudinem leuium peccatorum uel non potuisse uel, si etiam potuit, non debuisse cfuit, et paucis exemplis ad multa necessaria lector instru
Abbreviated transcription (Latin):
dibus dnĩ asellum etiam int̃frem̃tes quare hoc facerent
inimicos clamabantdicentes : Osanna filida uidbenedictus
qui uenit in nominedni : Aud ea tergoistedicere si potest :
neminem fuis seintanta illa multitudine quiullum haberet
omnino peccatum : Quodĩ absurdissimum est dicere:
Quurnulla peccata eorum scriptura cominemorauit que
tantum bonum fideieorũ commemorare curauit : Sed hoc
etiam ipse forsitan uidit. etideo subiecit at queait : Sedesto
alis temporibus turbȩ nume rositate omnium dissi mula¬
uerit peccata contexere. In ipsostatim mundiprimordi¬
o ubiñnisi quat tuor bomines erant. Quidinquit dici¬
mus quur ñ omnium uoluerit delicta memorari Ntrũ¬
neingentis multitudinis causa quȩ non dumerat : Aa quia
huc adiungit uerba q̃uib: ista sententia uberius et plam¬
us astruat᷑: certeinquit primo intẽpore adã eteua : xx qui¬
bus cain et a bel nati sunt q̃uattuor tantũ homines fuisse rese¬

Expanded text:
dibus domini asellum etiam inter frementes quare hoc facerent dibus domini asellum etiam inter frementes quare hoc facerent inimicos clamabant: osanna, fili Dauid, benedictus qui uenit in nomine domini! audeat ergo iste dicere, si potest, neminem fuisse in tanta illa multitudine, qui ullum haberet omnino peccatum. quod si absurdissimum est dicere, cur nulla peccata eorum scriptura commemorauit, quae tantum bonum fidei eorum commemorare curauit? Sed hoc etiam ipse forsitan uidit et ideo subiecit atque ait: sed esto, aliis temporibus turbae numerositate omnium dissimulauerit peccata contexere; in ipso statim mundi primordio, ubi non nisi quattuor homines erant, quid, inquit, dicimus, cur non omnium noluerit delicta memorare? utrumne ingentis multitudinis causa, quae nondum erat, an quia huc adiungit uerba, quibus ista sententia uberius et planius astruatur: certe, inquit, primo in tempore Adam et Eua, exquibus Cain et Abel nati sunt, quattuor tantum homines fuisse refe
Abbreviated transcription (Latin):
Anid humilius responderent fortassequamuerius Sedhuaciam
placet et recte placed audem humilitatis in paste non ponene
falsitatis : Ita hoc si uerum dicerent haberent peccatũ qͥuod humi¬
lit̃ quia faterentur uerita sineis esset : Si autẽ hocmentirentur :
nihi lominus haberent peccatũ quia uerita sin eis nones sec : Dicent
forsitaninquid Numquidomnium potuit scriptura commemora¬
repeccata : Et uerumeis dicent : quicum quedicent: Nec eum con¬
traboc aliquidualidumuideorespondisse : quamuis uideam
tacere noluis se : quid enim dixerit q̃uaesa ad tenditehocinquid
recte dicipotest dehis quorũ neque bonorum neque malorum
scriptura fitiemor : De illis uero quorumius titiae meminit.
et peccatorũ sine dubi omeminis sec : siqua eospeccassesensis set :
Dicct ergo Nonꝑtinuis sea diustitiam tantam illorum fidẽ
quo magna multitudine praecedentes et consequentescumla u¬

Expanded text:
an id humilius responderent fortasse quam uerius? sed huic iam an id humilius responderent fortasse quam uerius? sed huic iam placet et recte placet \'laudem humilitatis in parte noti ponere falsitatis\'. ita hoc si uerum dicerent, haberent peccatum; quod humiliter quia faterentur, ueritas in eis esset; si autem hoc mentirentur, nihilominus haberent peccatum, quia ueritas in eis non esset. Dicent forsitan, inquit: numquid omnium potuit scriptura commemorare peccata? et uerum eis dicent quicumque dicent. nec eum contra hoc aliquid ualidum uideo respondisse, quamuis uideam tacere noluisse. quid enim dixerit, quaeso, adtendite. hoc, inquit, recte dici potest de his, quorum neque honorum neque malorum scriptura sit memor; de illis uero, quorum iustitiae meminit, et peccatorum sine dubio meminisset, si qua eos peccasse sensisset. dicat ergo non pertinuisse ad iustitiam tantam illorum fidem, qui magna multitudine praecedentes et sequentes cum lau
Abbreviated transcription (Latin):
liseus micheas danibel annanias atarias misabel et echi¬
el marda cheus si meonio seph: cuidis ponsata eratuirgomaria
matrem sudithbest altera mannam filiamfanuhel Elisa¬
bethetiam ipsam dñĩ acsaluatoris nostrima trem quam dicit sine
peccato confiterinecesse essepietati. Exceptaitaque scã uir¬
gine maria dequa propt̃ honorem dñi nullã prorsuscumde
peccatis agitur haberiuoloqua estionem. Vnde enim scimus
quideiplus gratia e conlatũ fueritaduincendũ omniex paste
peccatũ concipere acparere meruit quein constatnul¬
ium habiuisse peccatũ. hacergo uirgine excepta siomnes
gareutrumessentsinepeccato quid fusseres ponsuros. putamꝰ
utrũ hocquodistedicitan quodio hannes apłs ꝑogo uos quanta li¬
bet fuerintin hoc corpore excellentia sanctitatis si hoc in t̃ro¬
gare potuis sent una uocecla mas sent. si dixerimus quii pecca¬
tum non habemus. Nosipsos decepimus et ueritas in nobis nonest :

Expanded text:
liseus, Micheas, Danihel, Ananias. Azarias. Misael, Ezechiliseus, Micheas, Danihel, Ananias. Azarias. Misael, Ezechiel. Mardocheus, Simeon, Ioseph. cui desponsata erat uirgo Mariamatrem, Judith, Esther, alteram Annam filiam Phanuel, Elisabeth, ipsam etiam Domini ac Salvatoris nostri Matrem, quam » dicit « sine peccato confiteri necesse esse pietati. » Excepta itaque sancta virgine Maria, de qua propter honorem Domini nullam prorsus cum de peccatis agitur, haberi volo quaequid ei plus gratiæ collatū fuerit ad vincendum ex omni parte peccatum: quæ concipere ac parere meruit, quē constat nullū habuisse peccatū? Hac ergo sancta Virgine excepta, si omnes gare, utrum essent sine peccato, quid fuisse responsuros putamus? utrum hoc quod iste dicit, an quod Iohannes apostolus, rogo nos. quantalibet fuerint in hoc corpore excellentia sanctitatis, si hoc interrogari potuissent, una uoce clamassent: si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est.
Abbreviated transcription (Latin):
dicere Si autẽ dicepeccato dictum fuerit eos gisse de hacuita
ꝓbet hominem saltim ꝓpinquante morte fiur  sesine peccato
in hacuita ubi parum adtendit cumsitacutissimus Non frustra
etiamiustos in orationedicere. Demite nobis debita nostra
sicutetnos dimictimus debitoribus nostris. dñm quex pm̃cũ
eandemorationem docendo explicuis sec ueracissime subdi¬
disse si enim dimiseritis peccata hominibus dimittet uobis pat̃
uest̃ ꝑeccata uestra per hocenim cotidianumspirita lequo¬
dammodo incensum quod ante dm̃in alta recordis quod sursum
habere ammonemur Infertur etiam si non hicuiuatursi ne pec¬
cato licetmorisinepeccato. Dum subin de uenia deletur quod
subinde ignorantia euel in firmitate committitur. Deinde
commemorat eosqui non modo non peccasse uerumetiam
iusteuixis seferuntur. Abelenoch melchisedec abrabam
isaacia cobios ephie sunaue finees samubel nathanbelias. he¬

Expanded text:
credere; si autem sine peccato dictum fuerit eos exisse de hac uita, credere; si autem sine peccato dictum fuerit eos exisse de hac uita, probet hominem saltem propinquante morte fuisse sine peccato in hac uita. ubi parum adteudit, cum sit acutissimus. non frustra etiam iustos in oratione dicere: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, dominumque uisset, ueracissime subdidisse: si enim dimiseritis peccata hominibus, dimittet uobis pater uester peccata uestra. per hoc enim cotidianum spiritale quodammodo incensum, quod ante deum in altare cordis, quod sursum habere admonemur, infertur, etiamsi non hic uiuatur sine peccato, licet mori sine peccato, dum subinde uenia deletur. quod subinde ignorantia uel infirmitate committitur. Deinde commemorat eos, \'qui non modo non peccasse, uerum etiam iuste uixisse referuntur: Abel, Enoch, Melchisedech, Abraham, Isaac, lacob, Ioseph, Iesu Xaue, Finees. Samuhel, Nathan. Helias. He
Abbreviated transcription (Latin):
nonideo scriptura dicit quisaminũ sapit ut culdes pesirtio¬
nẽ non peccandiualeant Et securitatẽ peccandi nob quodam¬
modo praebere uideantur. set ut discemus uel penitendi bu¬
militatem uel etiam in calibus lapsibus. Nondes perandam
salutem Quida menim in peccata ꝓlapsides perationemplus
pereunt. Nec solum paenitendi neglegunt medicinã sed al
& plenda in honesta et nefaria desideria serui libidinũ et scelera¬
torum cupiditatum fiunt quasi perdant si non fecerint qđ
instigat libido cũ eoiã maneatcerta damnatio aduersus
hunc morbum nimtum periculo sum et &rtiabilem ualet
commemoratio peccatorũ etiam in quaeiusti scĩ quae ꝓ lapsesuađ
Sed acute uidetur interrogare. quomodo istos scõs de hac uita abis¬
secredendum sit cum peccato ansine peccato . Utsi res ponsum
fuerit cũ peccato putetur eos secutadamnatio qđ nefas est

Expanded text:
non\'ideo scripta\' dicit, qui sanum sapit, \'ut ad desperationon\'ideo scripta\' dicit, qui sanum sapit, \'ut ad desperationem nou peccandi ualeant et securitatem peccandi nobis quodammodo praebere uideantur\'. sed ut disceremus uel paenitendi humilitatem uel etiam in talibus lapsibus 11011 desperandam salutem. quidam enim in peccata prolapsi desperatione plus pereunt nec solum paenitendi neglegunt medicinam, sed ad explenda inhonesta et nefaria desideria serui libidinum et sceleratarum cupiditatum fiunt; quasi perdant, si non fecerint quod instigat libido, cum eos iam maneat certa damnatio. aduersus hunc morbum nimium periculosum et exitiabilem ualet commemoratio peccatorum etiam in quae iusti sanctique prolapsi sunt. Sed acute uidetur interrogare, \'quomodo istos sanctos de hac uita abisse credendum sit, cum peccato an sine peccato\', ut, si responsum fuerit \'cum peccato\', putetur cos secuta damnatio, quod nefas est
Abbreviated transcription (Latin):
seri cordiam. Ip seest autẽ creator eius qui saluato reius
Nonergo debemus sic laudare creatorẽ ut᷑ gamur im¬
mouere conuincamurdicere suꝑfluum saluatorem Na¬
turã itaque hominis dignis: laudibus honore mus cas¬
quȩ laudes ad creatoris gloriam referamus. Sed quia
nos creauit. ltasimus grati ut ñsimus quia sanat in grati
Uitia sane nr̃a quaesanat Non diuino opere sedhuma¬
ne uoluntas seti iuste que illius uindictae tribuamus setut
in nr̃a potestate fusse ne accederent consiaemurita ut sanentur
in illius magis eẽ miseri cordia quã in nr̃a potestate fateamus
Hanciste miseri cordiam et medicinale saluatoris auxilium
tantum in hoc ponit ut ignoscat commissa praeterita. Non ut
adiuuet ad futura uitanda hic perniciosissime fallitur hicẽ¬
sine sciens ꝓhibet. Nos uigilare et orare ne intremus in tempta¬
tionem. Cum hoc ne nobis accidet in nr̃a tantum potestate eẽ
contendit. Quorundã socne &empla quos pec casse legimus

Expanded text:
us qui saluator eius. non ergo debemus sic laudare creatorem, ut cogamur, immo uere conuincamur dicere superfluum saluatorem. naturam itaque hominis dignis laudibus honoremus casque laudes ad creatoris gloriam referamus; sed quia nos creauit, ita simus grati, ut non simus, quia sanat, ingrati. uitia sane nostra, quae sanat, non diuino operi, sed humanae uoluntati iustaeque illius uindictae tribuamus; sed utita ut sanentur in illius magis esse misericordia quam in nostra potestate fateamur. Hanc iste misericordiam et medicinale Salvatoris auxilium tantum in hoc ponit, ut ignoscat commissa praeterita, non ut adjuvet ad futura vitanda. Hic perniciosissime fallitursi nesciens prohibet nos uigilare et orare ne intremus in temptationem, cum hoc ne nobis accidat in nostra tantum potestate esse contendit. \'Quorundam\' sane \'exempha, quos peccasse legimus\',