comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
beatorũ memorias martrrũ dñs in taberna¬
culo quo tempore statuto deportabantur o¬
peratus ẽ. ad laudẽ & głam nominis sui qui
electos suos ubiquẽ glorificat non solũ aeter¬
nae beatitudinis praemia largiendo : uerũ
in praesenti scło mortalib: deputato mira
immone aliqui minus intelligere ualen¬
tes diuinã dispensationẽ gloriosiores quã
maxime a pđ dnm hos putarent existere
martrres qui sanguinis effusione proprii
coronã sibi pararint felicitatis ꝑpetuae quã
illũ qui absque martrrii palma in pace a¬
nimã sedib: patriae caelestis immiserit : pla¬
cuit illi haud disparia ꝑseruũ suũ dilectissi¬
mũ patrare miracula apđ sacratissimã aedẽ
qua condita eiusdẽ patris membra seruant᷑
Nanque delatus a parentib puer paruulus
adeo debilis: quin etiã taxilli ita natibus
tenaciter in hȩserant. quo nunquã anatuu¬
tate gressuũ incessum experiri quiret : de¬

Expanded text:
beatorum memorias martyrum Dominus in tabernabeatorum memorias martyrum Dominus in tabernaculo quo tempore statuto deportabantur, operatur ad laudem et gloriam nominis sui, qui electos suos ubique glorificat, non solum aeternae beatitudinis praemia largiendo, verum in praesenti saeculo mortalibus deputato miracdictum, imo ne aliqui minus intelligere valentes divinam dispensationem, gloriosiores quam maxime apud Dominum nos putarent existere martyres, qui sanguinis effusione proprii coronam sibi pararint felicitatis perpetuae, quam illum qui absque martyrii palma in pace animam sedibus patriae coelestis immiserit; placuit illi, haud disparia per servum suum dilectissimum patrare miracula apud sacratissimam aedem qua condita ejusdem Patris membra servantur. Namque delatus a parentibus puer parvulus adeo debilis, quin etiam taxilli ita natibus tenaciter inhaeserant, quod nunquam a nativitate gressuum incessum experiri quiret, de
Abbreviated transcription (Latin):
li exparte conspeximus. ut liquido patesce¬
ret etiã nunc in his suis dilectissimis testib
illud compleri qđ olim eis qui in eũ uera fi¬
de crediderint repromisit ita inquiens. Am̃¬
am̃ dico uobis quia qui credit in me opera
quae ego facio & ipsẽ faciet : & maiora horũ
faciet Siquidem capti oculis quolibet sei¬
licet corporis uitio. seu pessimo lippitudinis
humore seu glaucomate adoꝑti : clarissimũ
recipiebant uidendi uisum. Debiles uero
grauamine gressuũ qui nunquã pedib in¬
cesserant facilitatẽ gradiendi sũmo cum
gaudio recuperabant: Daemones ab obsessis ex¬
trudebantur corporibus : lunatici medelam
assequebantur optatã. Praeter eaquidam
membrorũ quorundã incendiũ male ꝓpessi
qđ genus morbi incurabile medici diriuato
nomine a canero canceroma uocitant : sanita¬
tẽ ꝑfectã se adeptos eẽ gaudebant innume¬
ra proinde sanitatũ dona ut praefati sumꝰ per

Expanded text:
li ex parte conspeximus: ut liquido patesceli ex parte conspeximus: ut liquido patesceret etiam nunc in his suis dilectissimis testibus illud compleri, quod olim eis qui in eum vera fide crediderint repromisit, ita inquiens: Amen dico vobis, quia qui credit in me, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet . Si quidem capti oculis, quolibet scilicet corporis vitio, seu pessimo lippitudinis humore, seu glaucomate adoperti, clarissimum recipiebant videndi usum: debiles vero gravamine gressuum qui nunquam pedibus incesserant, facilitatem gradiendi summo cum gaudio recuperabant: daemones ab obsessis extrudebantur corporibus, lunatici medelam assequebantur optatam. Praeterea quidam membrorum quorumdam incendium male perpessi, quod genus morbi incurabile, medici derivato nomine a cancere cancerauma vocitant, sanitatem perfectam a se adeptos gaudebant. Innumera proinde sanitatum dona ut praefati sumus per
Abbreviated transcription (Latin):
ticae. nullo omino pacto impetrare ualue¬
runt: Illis uero in prece ꝑdurantibus. coepe¬
re etiã quique nobiliores causa tanti rumo¬
ris excitati ad tã uenerabile unde cunque
confluere spectaculũ lunctisq precib uix
extorquere quoquo modo ab abbate & fra¬
tribus potuerunt : ut extra portã monas¬
teru ad occidentalẽ plagã in loco nemori¬
bus consito tentoriũ extendi iuberet. quo
memoriae scõrũ certo tempore hoc .ẽ. uigi¬
lia dominici diei deferrentur. manerento
sub reuerenti uigilũ cus todia ibidẽ tã mona¬
chorũ quã clericorũ usque ad eandẽ horam
dominici diei. iterumq sacris referrentur ae¬
dibus. Quod cum impletũ fuisset: multitudi¬
nes plebiũ non solũ ex contiguis. uerũ procul
positis locis medelã animarũ ac corporũ con¬
secuturȩ eo confluxere. Operabatur deni¬
que dñs ꝑclarissimos martrres suos incredi¬
bilia uirtutũ dona quae ipsi quoque pueru¬

Expanded text:
ticae, nullo omnino pacto impetrare valueticae, nullo omnino pacto impetrare valuerunt. Illis vero in prece perdurantibus, coepere etiam quique nobiliores causa tanti rumoris excitati ad tam venerabile undecunque confluere spectaculum: junctisque precibus vix extorquere quoquomodo ab abbate et fratribus potuerunt, ut extra portam monasterii ad occidentalem plagam in loco nemoribus consito tentorium extendi juberet, quo memoriae sanctorum certo tempore, hoc est vigilia Dominici diei deferrentur, manerentque sub reverenti vigilum custodia ibidem tam monachorum quam clericorum usque ad eamdem horam Dominici diei, iterumque sacris referrentur aedibus. Quod cum impletum fuisset, multitudines plebium non solum ex contiguis, verum procul positis locis, medelam animarum ac corporum consecuturae eo confluxere. Operabatur denique Dominus per clarissimos martyres suos incredibilia virtutum dona, quae ipsi quoque pueru
Abbreviated transcription (Latin):
uero aduentus sui ad monasteriũ iussit di¬
recto misso ut cũ honore sc̃is condigno fr̃s
sibi occurrerent haud procul amonas terio
Iussis oboedientes fr̃s excipiunt memorias
scõrũ martrrũ xp̃i cũ honore quantũ morta¬
lib: conceditur digno sub die undecimo Ra¬
lendarũ uiliarũ. atque in a eccła scãe dĩ
genitricis mariae collocant. Sequebat᷑ re
liquias scõrũ non minima multitudo uiro¬
rũ ac mulierũ summacũ deuotione : obquae¬
dam mira culorũ beneficia ad no ꝑbeatos
martrres patrata. Porro quia ex antiqua
auctoritate sanccitũ erat feminas in fra exte¬
riores portas monas terii haud quaquã tran¬
sitũ in trorsus habere. hu qui a longe memo¬
rias scorum secuti fuerant ad preces conuer¬
tuntur. ut ꝑmicteretur eis poscentes causa
orationis a eccłam inqua scorũ reliquiae de¬
positae erant ingredi. uotaq sua ꝑsoluere
Quod quia aduersũ erat religioni monas¬

Expanded text:
vero adventus sui ad monasterium, jussit divero adventus sui ad monasterium, jussit directo misso, ut cum honore satis condigno fratres sibi occurrerent haud procul à monasterio. Jussis obedientes fratres excipiunt memorias sanctorum martyrum cum honore quantum mortalibus conceditur digno sub die undecimo Kalendarum Juliarum, atque in Ecclesia sanctae Dei genitricis Mariae collocant. Sequebatur autem reliquias sanctorum non minima multitudo virorum ac mulierum summa cum devotione, ob quaedam miraculorum beneficia a Domino per beatos martyres patrata. Porro quia ex antiqua auctoritate sancitum erat, feminas infra exteriores portas monasterii haudquaquam transitum introrsus habere; hi qui a longe memorias sanctorum secuti fuerant, ad preces convertuntur, ut permitteretur eis poscentibus causa orationis ecclesiam in qua sanctorum reliquiae depositae erant ingredi, votaque sua persolvere. Quod quia adversum erat religioni monas
Abbreviated transcription (Latin):
hilduinus coenobii sc̃i martrris dionisulega¬
tos romã direxit : atque ab eugenio papacor
tũ : in sci medardi basilica iuxta corpus eius
in loculo gestatorio ad tẽpus collocauit. Quo
in loco : innumera miraculorũ axp̃o patrata
sunt oꝑa. in teruentu sc̃i martyris. Postere
sane tẽpestate Boso abbas monasteru con
fessoris BINEDICTI. palatiũ euocatus adie¬
rat. Unde regrediens transitũ ꝑmonaste¬
riũ sci dionisii congruũ habuit. Proinde
deuertens ad praefatũ coenobiũ. cũ hildiu no
reuerendo abbate colloquiũ habuit fami¬
liare int̃ quae familiaritatis colloquia
licet rustici & eleutherii. atque sebastiani. Cu¬
ius precib nobilis simꝰ abbas libentissime an¬
nuens qđ petebatur sũb ea conditione praes¬
titit. ut quot annis adueniente natalitio eo¬
rundẽ martrrũ celeberrima a pđnos ipso¬
rũ festiuitas more monastico haberetur
Susceptis gratantissime boso abbas scõrũ pi¬
gnerib: laetus ad propria regreditur. Die

Expanded text:
Hilduinus coenobii S. martyris Dionysii legatos Romam direxit, atque ab Eugenio papa corod delatum in S. Medardi basilica juxta corpus ejus in loculo gestatorio ad tempus collocavit. Quo in loco innumera miraculorum a Christo patrata sunt opera interventu sancti martyris. Postera sane tempestate, Boso abbas monasterii sancti confessoris Benedicti palatium evocatus adierat: unde regrediens transitum per monasterium S. Dionysii congruum habuit. Proinde divertens ad praefatum coenobium cum Hilduino reverendo abbate colloquium habuit familiare, interque familiaritatis colloquia licet, Rustici et Eleutherii, atque Sebastiani. Cujus precibus nobilissimus abbas libentissime annuens, quod petebatur sub ea conditione praestitit, ut quotannis adveniente natalitio eorumdem martyrum, celeberrima apud nos ipsorum festivitas more monastico haberetur. Susceptis gratantissime Boso abbas sanctorum pignoribus, laetus ad propria regreditur. Die
Abbreviated transcription (Latin):
limitem et ruria uero semet ipsam de terminans
Cũ itaq ut praelibauimus nobilitate singulari
& bo norum omnium prouentibus affluentis¬
sime exuberascat. praecelsorumq altrix
uirorum prisca reperiatur aetate. uno tam̃
semet ipsam editissimo potuit uincere germi¬
ne : dum beatissimi patris BENEDICTI optan¬
dam cunctis mortalibus protulit genituram

Expanded text:
limitem, Etruria vero semetipsam determinans. limitem, Etruria vero semetipsam determinans. Cum itaque, ut praelibavimus, nobilitate singulari et bonorum omnium proventibus affluentissime exuberescat, praecelsorumque altrix virorum prisca reperiatur aetate, uno tamen semetipsam editissimo potuit vincere germine, dum beatissimi Patris Benedicti optandam cunctis mortalibus protulit genituram
Abbreviated transcription (Latin):
eius atq castella uel maxima ex parte aucto¬
ribus grecis constiterint in longitudinẽ latitu¬
dinemq aequo libramine a estimata longitudĩ¬
ne haudmodice superet latitudinem. assimĩ¬
lis utique querno folio quod proceritate
sui latitudinem excedit̃. plurimarum tamen
prouinciarum mater effecta praedulci cun¬
ctas amplectitur gremio At uero romam
imperii insignis potentia. dum edomitum
orbem iure ꝑduellionis abstinere uellet am¬
plissima regnorum spacia quae per asiam
europam & libiam haud parum distendi¬
tur. in prouincias coloniasq discindere ra¬
tum habuit: Sic̃q stipendiarias legionib
interpositis constituere. Inter ꝗuae italia
quoq maxima regnorum occidentalis
climatis diuisionem passa. duo de uiginti
prouincias ex se protulit. quarum omniũ
praeclarior ualeria eiq: adiuncta nursio
inter umbriam & campaniam picenumq
consistit. samnitum orientem uersus prospectans

Expanded text:
ejus atque castella vel maxima ex parte auctoejus atque castella vel maxima ex parte auctoribus Graecis constiterint, in longitudinem latitudinemque aequo libramine aestimata, longitudine haud modice superet latitudinem, assimilis utique querno folio, quod proceritate sui latitudinem excedit; plurimarum tamen provinciarum mater effecta, praedulci cunctas amplectitur gremio. At vero Romani imperii insignis potentia dum edomitum orbem jure perduellionis obtinere vellet, amplissima regnorum spatia quae per Asiam, Europam et Libyam haud parum distenduntur, in provincias coloniasque discindere ratum habuit, sicque stipendiarias legionibus interpositis constituere. Inter quae Italia quoque maxima regnorum Occidentalis climatis divisionem passa, duodeviginti provincias ex sese protulit, quarum omnium praeclarior Valeria, eique adjuncta Nursia inter Umbriam et Campaniam Picenumque consistit, Samnitum orientem versus prospectans
Abbreviated transcription (Latin):
EDI T UQ CON¬
STAT.QUOIA
UENIRI
QUEAT QUOD
NON POCCU¬
MAIORUN
DI LIGENTIA
Scriptoribus nanq praestantissimis suppetere
plurimum uidebatur ipsius laudabilis terrae ex¬
cellens materia caeli scilicet temperie. locorũ
salubritate. fertilitate soli opacitate abundan¬
tissima nemorum. collium a pricitate. olearũ
uitiumq proflius prouentibus. nouarum ur¬
bium amoenitate. ueterum quoq opidorum
decore. amniũ nobilium felici prolapsũ. unaq
cunctarum rerum opulentissima gloria. At
cum tantae copiae potentia uigorq decentis¬
simus ueterum studio italiae fuerit at tribu¬
tus. tractus tamen totius patriae in diuersa
porrectus diligenti sese consideratione ad¬
uerti exposcit : Neque enim unius solum¬
modo regionis beneficia complecti tanta lau¬
de uidentur. quin potius patriae omnis de¬
cor regniq felicitas. breui memoratu acsi
quodam collectaneo astricta ꝑsp̃icitur
Cunq magnitudo ipsa italici regni quod o¬
lim magnã grecia nuncupatur eo quod urbes

Expanded text:
editumque constat, quo veniri nequiret quod non praeoccumajorum diligentia. Scriptoribus namque praestantissimis suppetere plurimum videbatur ipsius laudabilis terrae excellens materia, coeli scilicet temperie, locorum salubritate, fertilitate soli, opacitate abundantissima nemorum, collium apricitate, olearum vitiumque profluis proventibus, novarum urbium amoenitate, veterum quoque oppidorum decore, amnium nobilium felici prolapsu, unaque cunctarum rerum opulentissima gloria. At cum tantae copiae potentia vigorque decentissimus veterum studio Italiae fuerit attributus, tractus tamen totius patriae in diversa porrectus, diligenti sese consideratione adverti exposcit. Neque enim unius solummodo regionis beneficia complecti tanta laude videntur, quin potius patriae omnis decor regnique felicitas brevi memoratu ac si quodam collectaneo astricta perspicitur. Cumque magnitudo ipsa Italici regni quod olim Magna Graecia nuncupabatur, eo quod urbes
Abbreviated transcription (Latin):
Quib: ꝑ actis : cenobium insunarco ÷ cuiꝰ supͣ meminimꝰ na-¬
talicio apłoꝵ petri & pauli. scaphis adeunt : uastant incen¬
dunt. Quos extunc p̃ter in testinos usq in p̃sentẽ interdicti
regis annũ nullo ꝓpugnatore. ut pote studiis indiuersa
immo ꝑuersa tendentib: terra mariq: externos hostes
assidue patimur :¬

Expanded text:
Quibus peractis, coenobium Insunarum, cujus supra meminimus, naQuibus peractis, coenobium Insunarum, cujus supra meminimus, natalicio apostolorum Petri et Pauli, scaphis adeunt, vastant, incendunt. Quos extunc, preter intestinos, usque in presentem interdicti regis annum, nullo propugnatore, utpote studiis in diversa immo perversa tendentibus, terra marique externos hostes assidue patimur
Abbreviated transcription (Latin):
effractis hostiis. fenestrisq ꝓpulsis: tẽplũ feralit̃ irrũ punt
imbellẽ parit̃ & in hermem multitudinẽ gladio feriunt :
tantaq crudelitate in xp̃i sȩuiunt gregem : ut p̃t quos
siue captiuandi. siue distrahendi gra in naues transferunt.
omnẽ multitudinẽ sacerdotũ clericoꝵ atq laicoꝵ cũ p̃dicto
antistite int᷑ eccłam gladio sternerent. Monachoꝵ uͦ quosdã intͦ
hostiȩ trucidant. Reliquos uͦ noctis crepusculo secũ abdu-¬
re quis explicando a lacrimis ualeat tẽꝑare : ꝗdo mor¬
tuarũ matrũ cruorẽ ꝓlacte suggentes pendent ad ub̃ a
nati. ꝗdo scoꝵ sanguine hostili mucrone fuso tẽpli paui-¬
menta madent. altaria sacra in nocentũ eruore oblita
fluunt. Posthȩc erasis om̃ib: opib: cũ gregib: captiuoꝵ
utriusq: ordinis sexus & ȩtatis ad naues remeant. Ad qͦrũ
pͦst modũ redẽptionẽ plurimũ a dis suꝑstitib collatũ est.

Expanded text:
effractis hostiis fenestrisque propulsis, templum feraliter irrumpunt, effractis hostiis fenestrisque propulsis, templum feraliter irrumpunt, imbellem pariter et inhermem multitudinem gladio feriunt, tantaque crudelitate in Christi saeviunt gregem, ut praeter quos, sive captivandi sive distrahendi gratia, in naves transferunt, omnem multitudinem sacerdotum, clericorum atque laicorum cum praedicto antistite intra ecclesiam gladio sternerent. Monachorum vero quosdam intra hostiae, trucidant; reliquos vero noctis crepusculo secum abdure, quis explicando a lacrimis valeat temperare, quando mortuarum matrum cruorem pro lacte suggentes pendent ad ubera nati, quando sanctorum sanguine, hostili mucrone fuso, templi pavimenta madent, altaria sacra innocentium cruore oblita fluunt? Post haec, erasis omnibus opibus, cum gregibus captivorum utriusque ordinis, sexus et aetatis ad naves remeant. Ad quorum postmodum redemptionem plurimum a cladis superstitibus collatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
undiq: uallant & sine mora nullo ꝓpugnatore. capiunt:
uastant diripiunt. Alii quippe scalis murũ subeunt. alii
oppilatũ olim aditũ effodientes infringunt & penitrant
Porro ciuitatis ep̃s uoc abulo gunharđ uir in nocens & omĩ pie¬
tate repletꝰ & clerus om̃is cũ monachis qui ex uicino cȩ nobio¬
cuiꝰ uocabulũ ẽ. antrũ qđ ante fati annis ꝓsluuio. uel gurgite
undiq cingit᷑ ad urbẽ copiosũ eccłȩ thesaurũ secũ habentes
confugerant : cũq reliqͣ uulgi multitudine. quos uł metꝰ hostis
incluserat uł p̃cursoris qrat̃ ad erat natiuitas ñ solũ ex uici¬
nis regionib: & uicis. sed eia ex ꝓcul positis urbib: attraxerat:
cernentes intͣ menia hostẽ : certatĩ cuncti ad tẽplũ apłoꝵ
petri & pauli qđ in urbe nobilius & pulchrius erat. ut pote
ignari certaminis concurrunt. Obseratisq hostiis edis : solũ
qđ suꝑerat cȩlitꝰ auxiliũ anxie flagitabant. At gentiles

Expanded text:
undique vallant et sine mora, nullo propugnatore, capiunt, undique vallant et sine mora, nullo propugnatore, capiunt, vastant, diripiunt; alii quippe scalis murum subeunt, alii oppilatum olim aditum effodientes infringunt et penetrant. Porro civitatis episcopus, vocabulo Gunhardus, vir innocens et omni pietate repletus, et clerus omnis cum monachis, qui ex vicino coenobiocujus vocabulum est Antrum, quod antefati amnis profluvio vel gurgite undique cingitur, ad urbem, copiosum ecclesiae thesaurum secum habentes, confugerant, cumque reliqua vulgi multitudine, quos vel metus hostis incluserat, vel praecursoris quae tunc aderat nativitas, non solum ex vicinis regionibus et vicis, sed etiam ex procul positis urbibus attraxerat, cernentes inter menia hostem, certatim cuncti ad templum apostolorum Petri et Pauli, quod in urbe nobilius et pulchrius erat, utpote ignari certaminis concurrunt, obseratisque hostiis edis, solum quod supererat coelitus auxilium anxie flagitabant. At gentiles,
Abbreviated transcription (Latin):
chant᷑ ut ingenti multitudine cũ duce ꝓstrata copiosas
domũ manubias reportarent r̃modica obcomerciũ turba
seruata Prefuit aut̃ brittonũ dello heris poius patre nomi¬
noio graui languore detento habens secũ p̃dictũ lãb̵tum
trans fugã qui in nanneticȩ urbis comitatũ in hians. stragis
huiꝰ auctor & incentor extitit . Quib: patratis : Lab̃tus ex¬
optato diu. potit᷑ uoto ñ diu. Nã exortis utrinq simultatib
idẽ mox urbe ac regione pellit᷑. Triginta aut̃ posthȩc
elapsis dieb m̃se iunio. normannoꝵ ferox natio numero¬
saclasse aduecti. ligerĩ fluuiũ qͥ int̃ nouã britanniã &
ultimos aquitanȩ fines in occiduũ mergit᷑ oceanũ ingrediunt᷑
Deindato classib: tephiro ad urbẽ nanneticã impiissimo łab̵to
crebro exploratore p̃cognitã celeri carbasoꝵ uolatu parit᷑
& remoꝵ impulsu contendunt. Quã mox nauib: egressi:

Expanded text:
chantur, ut ingenti multitudine cum duce prostrata, copiosas chantur, ut ingenti multitudine cum duce prostrata, copiosas domum manubrias reportarent, non modica ob commercium turba servata. Prefuit autem Brittonum bello Herispoius, patre Nominoio gravi languore detento, habens secum predictum Lambertum transfugam, qui in Nanneticae urbis comitatum inhians, stragis hujus auctor et incentor extitit; quibus patratis, Lambertus exoptato diu potitur voto, non diu, nam exortis utrinque simultatibus, idem mox urbe ac regione pellitur. Triginta autem post haec elapsis diebus, mense junio, Normannorum ferox natio, numerosa classe advecti, Ligerim fluvium, qui inter novam Britanniam et ultimos Aquitaniae fines in occiduum mergitur Oceanum, ingrediuntur. Dein dato classibus zephiro, ad urbem Nanneticam, impiissimo Lamberto crebro exploratore, precognitam, celeri carbasorum volatu pariter et remorum impulsu contendunt: quam mox navibus egressi
Abbreviated transcription (Latin):
huius certam̃ protegens sinistrac manu equi
mei habenas dirigendo ac custodiendo te¬
nuit : dextrac tero baculũ manu tenens plu¬
rimos hostiũ prosternendo morti tradidit
Sic & nocentibus poena : & in nocentibus
interuentu patris BINEBICTI securitas est¬
reddita:¬
A nñ ab incarnatione dñĩ saluatoris. dcce .xliii. ab urbe
aut̃ condita ĩ. d.xcu. Porro ab orbe condito iuxta hebra¬
icã ueritatẽ .IIII. DCC .XCU iuxta lxx in t̃p̃tes Ui.clxiii.
indict̃ .VI. Qui ẽ. annꝰ karoli triarchȩ iIII. Ramaldus
eximius Karoli dux genere aqͥtanꝰ nanneticȩ urbis comes
multa ꝓpinquoꝵ & amicoꝵ manu collecta : contͣ brittones
suꝑ fluuium uicenoniã in loco qͥ dr̃ meciacꝰ dimicat . Et pͥmo qͥdẽ
congressu brittones fortit̃ p̃ssi : terga uertunt. Demn lambto
suppecias ferente ad eo ꝑsequentib: acrit̃ resistunt : ut quos
prius fugiebant fugere cõpellerent : Tantaq: in eos cede ba¬

Expanded text:
hujus certamen protegens, sinistra manu equi hujus certamen protegens, sinistra manu equi mei habenas dirigendo ac custodiendo tenuit: dextera vero baculum manu tenens, plurimos hostium prosternendo morti tradidit. Sic et nocentibus poena et innocentibus interventu Patris Benedicti securitas redditaAnno ab incarnatione domini salvatoris DCCC. XLIII, ab urbe autem condita M. D. XCV, porro ab orbe condito juxta hebraicam veritatem IVM. DCC. XCV, juxta LXXta interpretes IVM. C. LXIII, indictione VI, qui est annus Karoli triarchae IIIcius, Rainaldus, eximius Karoli dux, genere Aquitanus, Nanneticae urbis comes, multa propinquorum et amicorum manu collecta contra Brittones, super fluvium Vicenoniam, in loco qui dicitur Meciacus, dimicat et primo quidem congressu Brittones fortiter pressi terga vertunt. Dein, Lamberto suppecias ferente, adeo persequentibus acriter resistunt, ut quos prius fugiebant, fugere compellerent, tantaque in eos cede ba
Abbreviated transcription (Latin):
hortatu Girboldi Nobilissimi autisiodoren¬
siũ comitis. animũ congrediendi bellũ as¬
sumpsit. asseuerans nulla in quã discrimi¬
na passum fore qui beati Be ne dieti pa¬
tris seruitutis grã aduersantiũ agmini se¬
se immiscuerit Roboratis ergo hac exor¬
tatione animis confisi meritis & auxilio ex¬
cellentis simi patris haud procul amonaste¬
rio hostes prosequuntur atergo Consertiq
forti animositate graui praelio tanta de¬
populationis strage in eos bacchati sunt :
ut ex tanta populi numerositate uix suꝑ fuerit
aliquis quibelli euentũ intimaret posteris. Pa¬
trata itaque desiderabili uictoria. belli dux
suos in t̃rogans requisiuit : si forte quem piã re¬
uerendae uisionis monachũ int̃ densitates ho¬
stium sibi uiã pandentẽ proprio uisũ contem¬
plati essent. Quib respondentib se in illo prae¬
lio neminẽ monachorũ uidissẽ : statim ille
Sc̃s inquiens BI NEDICTUS. me ꝑ totum belli

Expanded text:
hortatu Girboldi nobilissimi Autissiodorenhortatu Girboldi nobilissimi Autissiodorensium comitis animum congrediendi bellum assumpsit, asseverans nulla unquam passum discrimina fore, qui B. Benedicti Patris servitutis gratia adversantium agmini sese immiscuerit. Roboratis ergo hac exhortatione animis, confisi meritis et auxilio excellentissimi Patris, haud procul a monasterio hostes prosequuntur a tergo: consertoque forti animositate gravi praelio, tanta depopulationis strage in eos bacchati sunt, ut ex tanta populi numerositate vix fuerit aliquis qui belli eventum intimaret posteris. Patrata itaque desiderabili victoria, belli dux suos interrogans, requisivit si forte quempiam reverendae visionis monachum inter densitates hostium sibi viam pandentem proprio visu contemplati essent. Quibus respondentibus se in illo praelio neminem monachorum vidisse, statim ille: Sanctus, inquiens, Benedictus me per totum belli
Abbreviated transcription (Latin):
ripere praet̃ parietes ualeret reperiens : tan¬
dem plaustrorũ recentia uestigia perspecta
eo tendendũ deliberat quo fr̃s isse suspecto
animo a estimabat ut meliora eorũ direpta¬
uoti compos rediret protanta uictoria. Prae¬
uenitq ipsorũ nequã consiliũ omĩ potentia
misericordis dĩ quae eos ex sua uirtute pro¬
tereret & in nocentẽ plebẽ amaligna eorũ
infestatione benigne defendendo saluaret
Nam tum p̃dictus uenerabilis uirhuc a par¬
tibus burgundiae obsũi utilitatẽ necessita¬
tis forte dĩ consilio uocatus adhos fines
contendebat. propterq monasteriũ ꝑueniens
relatu sũorũ addidicit fr̃s ab hostib subsequi
mirabili. Denique hoc comꝑto animũ in ad¬
uersa protrahens ut pote cui militũ paruus
ad modũ in praesentiarũ aderat numerus.
anxiari suꝑ hoc multimode coepit & taede¬
ri : qualiter occurrendũ foret intrasemeti¬
psum reuoluens tantae multitudini : Tandẽ

Expanded text:
ripere praeter parietes valeret reperiens, tanripere praeter parietes valeret reperiens, tandem plaustrorum recentibus vestigiis perspectis, eo tendendum deliberat, quo fratres iisse suspecto animo aestimabat: ut melioribus eorum direptis, rediret patrata victoria. Praevenitque ipsorum nequam consilium omnipotentia misericordis Dei, quae eos et sua virtute protereret, et innocentem plebem a maligna eorum infestatione benigne defendendo salvaret. Nam tum praedictus venerabilis vir Hugo a partibus Burgundiae ob suae utilitatem necessitatis forte Dei consilio vocatus ad hos fines contenderat, propeque monasterium perveniens, relatu suorum addidicit, Fratres ab hostibus subsequi, ntur virtute mirabili. Denique hoc comperto animum in diversa protrahens, ut pote cui militum parvus admodum impraesentiarum aderat numerus, anxiari super hoc multimode coepit et taedere, qualiter occurrendum foret intra semetipsum revolvens tantae multitudini. Tandem
Abbreviated transcription (Latin):
hugo nobilissimꝰ abbas strenue rem publicã
gubernans cũ armis tum consiliis sus & uirta¬
te cius barbaricos conatus reprim̃do maximã
ex eis manũ ꝑemisset. Qđ qualiter huius per
uirtutẽ patris BENEBICTI potent̃ effecerit :
paucis subiciendũ censemus lgitur ꝑtransi¬
ens ut diximus nullo obsistente plurimarũ
portus ciuitatũ aurelianis deuenit: indeq
altius gressum ꝓtendens ad monasteriũ flo¬
riacũ cladẽ inflictura accedere contendit
Porro fama uulgante istud iã pridẽ fratres
compererant : competensq eis uisum .ẽ. ut
loco cederent : & p̃sidio oportunitatis nec essa¬
riae cõmunirent. Proinde diuersorũ uehiculo¬
rũ plaustra aptata. quaeque preciosa in eis
componens cũ supellectili reliqua ad p̃diũ
matriniacense decernunt contendere. quati¬
nus illic quoquo modo tuta sua om̃a possent
eẽ. Ast eadẽ ꝑfida natio monasteriũ deue¬
niens sp̃eq sua frustrata nichilineo qđ di¬

Expanded text:
Hugo nobilissimus abbas strenue rempublicam Hugo nobilissimus abbas strenue rempublicam gubernans, cum armis, tum consiliis suis et virtute ejus barbaricos conatus reprimendo, maximam ex eis manum peremisset. Quod qualiter hujus per virtutem patris Benedicti potenter effecerit, paucis subjiciendum censemus. Igitur pertransiens ut diximus nullo obsistente plurimarum portus civitatum, Aurelianis devenit, indeque altius gressum protendens, ad monasterium Floriacum cladem inflictura accedere contendit. Porro fama vulgante istud jampridem fratres compererant, competensque eis visum est ut loco cederent, et praesidio opportunitatis necessariae se communirent. Proinde diversorum vehiculorum plaustris aptatis, quaeque pretiosa in eis componentes, cum supellectili reliqua ad praedium Matriniacense decernunt contendere: quatenus illic quoquo modo tuta sua omnia possent esse. Ast eadem perfida natio monasterium deveniens, speque sua frustrata, nihil in eo quod di
Abbreviated transcription (Latin):
appellatus .ẽ. Cumq in redeundo italiae fi¬
nes attingeret . quorundã maliuola decepti¬
one illectus apud papiã cuutatẽ ñ sine maxi¬
mo suorũ luctũ. pridie noñ octbr uitã uene¬
no finuut . huius post modũ filius uocabu¬
lo hludouicus regnũ patriuĩ suscipiens uix
duob annis eo potitus : laboriosum quib: q
nobilibus regni sui consecrauit initiũ. Nor¬
mannica si quidẽ gens quae iãbis uaginam
suae habitationis exemptã prraticã totius
exercuerat. demũ de patris eius morte ui¬
res resumendo intra terminos regni franciȩ
libere paucis resistentib: cladẽ malignitatis
suae inferebat continue : & primũ partes aggres¬
sa neustriae caedib & rpinis tota conaminis
sui ꝑuersitate intenta quaeque prius deside¬
raebilia & uitȩ humanae cõmoda uidebant᷑
diripere & in suos nefarios usus conuertendo
satagebat redigere. Peregissetq inchoata nisi

Expanded text:
appellatus est. Cumque in redeundo fines Italiappellatus est. Cumque in redeundo fines Italiae attingeret, quorumdam malivola deceptione illectus, apud Papiam civitatem, non sine maximo suorum luctu, pridie Nonas Octobris vitam veneno finivit. Hujus postmodum filius vocabulo Ludovicus regnum patrium suscipiens, vix duobus annis eo potius, laboriosum quibusque nobilibus regni sui consecravit initium. Nortmannica si quidem gens, quae jam bis vagina suae habitationis exempta piraticam toties exercuerat; demum de morte patris ejus vires resumendo, intra terminos regni Franciae libere paucis resistentibus cladem malignitatis suae inferebat continue. Et primum partes aggressa Neustriae, caedibus et rapinis tota conaminis sui perversitate intenta, quaeque prius desiderabilia et vitae humanae commoda videbantur, diripere et in suos nefarios usus convertendo satagebat redigere. Peregissetque inchoata, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
obpoenitudinẽ qua patrẽ carcerali manci¬
pauerat custodia monacho apud promiae
monas teriũ effecto totius paterni imperii
summã assecutus gratũ se cunctis & fauora¬
bilẽ praebens ñnullos francorũ in suae una¬
nimitatis allexerat augustalẽ sublimitatẽ
Sicq inuirũ ꝑfectũ sesẽ quottdie extendens
coenobiis strenue exercebat deuotionẽ : ut
neminẽ priscorũ regũ qui regu nominis cla¬
ruer̃ dignitate impar uisus sit in om̃i sc̃ã re¬
ligione: Nã inter caetera quae huic loco con¬
tulit munifica affluenti sua largitate. sacer¬
dotale indum̃tũ quod ex capella hlotharii
fris sui abstulerat dũ exbello reuerteretur fon
duo uasa aurea pondo librarũ appreciata cũ
euangelii textu subtili operis diuersitate fa¬
bre factũ solemni donatione ꝑ sẽ ipsum ob
medelã animae suae studuit conferre : Ue¬
rum ut p̃fatũ ẽ uita obeuntibus fribus romã
apparatu magno proficiscens fauore plebis
totius imꝑator & augustus romani imperu

Expanded text:
ob poenitudinem qua patrem carcerali mancipaverat custodia, monacho Prumiae apud monasterium effecto, totius paterni imperii summam assecutus, gratum se cunctis et favorabilem praebens, nonnullos Francorum in suae unanimitatis allexerat augustalem sublimitatem: sicque in virum perfectum sese quotidie extendens,coenobiis strenue exercebat devotionem, ut nemini priscorum regum qui regii nominis claruerunt dignitate, impar visus sit in omni sancta religione. Nam inter caetera quae huic loco contulit munifica, affluenti sua largitate sacerdotale indumentum quod ex capella fratris sui Lotharii abstulerat dum ex bello reverteretur Fontduo vasa aurea pondo librarum . . . appretiata, cum Evangelii textu subtili operis diversitate fabricato, solemni donatione per seipsum ob medelam animae suae studuit conferre. Verum ut praefatum est obeuntibus fratribus Romam apparatu magnifico proficiscens, favore plebis totius imperator et Augustus Romani imperii
Abbreviated transcription (Latin):
iquet petre quod iniuuentute carnis tem¬
ptatio ferueat : ab anno aut̃ quinquage¬
simo calor corporis frigescat. Uasa autem
sacra. sunt fideliũ mentes. Clecti ergo cum
adhuc in temptatione sunt. sub eẽ eos ac ser¬
uire necesse est : & obsequiis laboribusq fa¬
tigari. Cumueroiam mentis aetate tran¬
quilla calor recesserit temptationis. custo¬
des uasorum sunt : quia doctores ani¬
marum fiunt
PETRUS
ateor plac& quod dicis. Sed quia prolati
testimonii clausa reserasti : quaeso ut de ui¬
ta iusti debeas eaquȩ st̃ inchoata ꝑcurrere

Expanded text:
iquet, Petre, quod in juventute carnis tentatio ferveat, ab anno autem quinquagesimo calor corporis frigescat: vasa autem sacra sunt fidelium mentes. Electi ergo cum adhuc in tentatione sunt, subesse eos ac servire necesse est, et obsequiis laboribusque fatigari: cum vero jam mentis aetate tranquilla calor recesserit tentationis, custodes vasorum sunt, quia doctores animarum fiunt. Petr. Fateor, placet quod dicis: sed quia prolati testimonii claustra reserasti, quaeso ut de vita justi debeas ea quae sunt inchoata, percurrere
Abbreviated transcription (Latin):
lio igitur tempore in eadem campaniȩ
regione fames incubuerat: magnaq
om̃s alimentorum indigentia co angust abat
lamq in BINOdionI monasterio triticũ de¬
erat: Panes uero poene om̃s consumpti fue¬
raent : ut non plus quam quinque ad re¬
fectionis horam fratribus in ueniri potu¬
issent. Cumq eos uenerabilis pat̃ contristatos
cerneret eorum pusillanimitatẽ studuit mo¬
desta increpatione corrigere : & rursum ꝓmis¬
sione subleuare dicens. Quare de panis inopia
ur̃ animus contristatur : hodie quidẽ minꝰ
est: sed die crastina abundant̃ habebitis.
Sequenti aut̃ die. ducenti farinae modii an¬
te fores cellae in saccis inuenti sunt. Quos
omp̃s ds̃ quibus deferentib trans misisset
nunc usque manet in cognitum. Quod cum
fratres cernerent. dño grãs referentes didice¬
runt iam de abundantia nec in egestate dubi¬
tare¬
ic quaeso te. nunqͦid
nam credendum est huic dĩ famulo semper
prophetiae spm̃ ad esse potuisse. an ꝑ int̾ualla

Expanded text:
lio quoque tempore in eadem Campaniae regione fames incubuerat, magnaque omnes alimentorum indigentia coangustabat. Jamque in Benedicti monasterio triticum deerat: panes vero pene omnes consumpti fuerant, ut non plus quam quinque ad refectionis horam fratribus inveniri potuissent. Cumque eos venerabilis Pater contristatos cerneret, eorum pusillanimitatem studuit modesta increpatione corrigere, et rursum promissione sublevare, dicens: Quare de panis inopia vester animus contristatur? Hodie quidem minus est, sed die crastina abundanter habebitis. Sequenti autem die ducenti farinae modii ante fores cellae in saccis inventi sunt, quos omnipotens Deus quibus deferentibus transmisisset, nunc usque manet incognitum. Quod cum fratres cernerent, Domino gratias referentes, didicerunt jam de abundantia nec in egestate dubitareic, quaeso te: nunquid non credendum est huic Dei famulo semper prophetiae spiritum adesse potuisse? an per intervalla
Abbreviated transcription (Latin):
tim uenerabili patri BENEDICTO qui ad huc
aloco eodem uix decem milib aberat. a esti¬
mauit. eẽ. nuntiandum dicens. Reuertere
quia prbt qui tẽ ꝑsequebatur extinctus est
Quoduir dĩ BENEDΙCTUS audiens. sese ingra¬
ubus lamentis dedit: Uel quia in imicus oc¬
cubuit. uelquia de inimici moste discipulus
exultauit. Qua de re factum est. ut eidẽ
quoque discipulo poenitentiam indiceret
quod mandans talia gaudere de in imici
interitu p̃sumpsiss&
PETRUS. Miran

Expanded text:
tim venerabili Patri Benedicto qui adhuc tim venerabili Patri Benedicto qui adhuc a loco eodem vix decem millibus aberat, aestimavit esse nuntiandum, dicens: Revertere, quia presbyter qui te persequebatur, exstinctus est. Quod vir Dei Benedictus audiens, sese in gravibus lamentationibus dedit, vel quia inimicus occubuit, vel quia de inimici morte discipulus exsultavit. Qua de re factum est, ut eidem quoque discipulo poenitentiam indiceret, quod mandans talia, gaudere de inimici interitu praesumpsisset. Petr. Mira
Abbreviated transcription (Latin):
lorũ animas accendit: Ita ut iorto cellȩ cui
BENEDICTUS Inerat ante eorũ oculos nudas
septẽ puellas micteret. quae corã eis sibi in¬
uicẽ manus tenentes & diutius ludentes. illo¬
rum mentẽ ad ꝑuersitatẽ libi dinis inflam¬
marent. Quod sc̃s uir de cella conspiciens
lapsũq adhuc tenerioribus discipulis ꝑtimes¬
cens idq ꝓsua solius fieri ꝑsecutione ꝑtra
ctans inuidiae locũ dedit: atq oratoria
cuncta quae construxerat sub statutis
p̃positis adiunctis fratribus ordinauit. & pau¬
cis secum monachis ab latis habitationẽ muta¬
uit loci Moxq ut uirdĩ eius odia humilit̃
declinauit: hunc omp̃s ds̃ terribilit̃ ꝑ cussit
Nam cum praedictus prbt stans insola rio
BENEDICT UII discessisse cognosceret & exul¬
taret : ꝑdurante immobilit̃ tota domus fabri¬
ca hoc ipsum in quo stabat solarium cecidit.
et BENEDICTI hostem conterens extinxit
Quoduiri dĩ discipulus maurus nomine sta¬

Expanded text:
lorum animas accendit: ita ut in horto cellae, cui lorum animas accendit: ita ut in horto cellae, cui Benedictus inerat, ante eorum oculos nudas septem puellas mitteret, quae coram eis sibi invicem manus tenentes, et diutius ludentes, illorum mentes ad perversitatem libidinis inflammarent. Quod vir sanctus de cella conspiciens, lapsumque adhuc tenerioribus discipulis pertimescens, idque pro sua solius persecutione fieri pertractans, invidiae locum dedit, atque oratoria cuncta quae construxerat, substitutis praepositis adjunctis fratribus ordinavit, et paucis secum monachis ablatis habitationem mutavit loci. Moxque ut vir Dei ejus odia humiliter declinavit, hunc omnipotens Deus terribiliter percussit. Nam cum praedictus presbyter stans in solario Benedictum discessisse cognosceret et exsultaret, perdurante immobiliter tota domus fabrica, hoc ipsum in quo stabat solarium cecidit, et Benedicti hostem conterens exstinxit. Quod viri Dei discipulus, Maurus nomine, sta
Abbreviated transcription (Latin):
sed eum que pestis lateret in pane ñ latuit
Adhortem uero refectionis illius ex uicina
silua coruus uenire consueuerat : & panẽ
de manu eius accipere. Qui cũ more solito
uenisset : panẽ quem prbt transmiserat uir
dĩ ante coruũ ꝓiecit : eiq p̃cepit dicens. In
tali eũ in loco proice ubi anullo homine
possit inueniri. Tunc coruus aperto ore ex¬
pansis alis. circa eundẽ panem coepit discur¬
rere atq crocitare. Acsi aperte diceret &
oboedire se uelle. & tam̃ uissa implere ñ
ueniri non possit. Quem diu demoratus quan¬
doque coruus momordit. leuauit & recessit
Post trium uero horarum spatium abiecto pa¬
ne rediit & demanu hominis dĩ annonã quã
consueuerat accepit. Uenerabilis aut̃ pater
contra uitã suã in ardescere sacerdotis ani¬
mũ uidens. illi magis quam sibi doluit. Sed
p̃dictus florentius quia magistri corpus ne¬
care non potuit. se ad extinguendas discipu¬

Expanded text:
sed eum quae pestis lateret in pane non latuit. sed eum quae pestis lateret in pane non latuit. Ad horam vero refectionis illius ex vicina silva corvus venire consueverat, et panem de manu ejus accipere. Qui cum more solito venisset, panem quem presbyter transmiserat, vir Dei ante corvum projecit, eique praecepit, dicens: In tali eum in loco projice, ubi a nullo hominum possit inveniri. Tunc corvus aperto ore, expansis alis circa eumdem panem coepit discurrere, crocitare, ac si aperte diceret, et obedire se velle, et tamen jussa implere nonveniri non possit. Quem diu demoratus, quandoque corvus momordit, levavit, et recessit. Post trium vero horarum spatium abjecto pane rediit, et de manu hominis Dei annonam quam consueverat accepit. Venerabilis autem Pater contra vitam suam inardescere sacerdotis animum videns, illi magis quam sibi doluit. Sed praedictus Florentius, quia magistri corpus necare non potuit, se ad exstinguendas discipu
Abbreviated transcription (Latin):
larem uitam relinquerent. et sub leni redempto¬
ris iugo ceruicem cordis edomarent. Sicut mos
prauorum est inuidere aliis uirtutis bonum
quod ipsi habere non appetunt : Uicinȩ eccłȩ
prbt florentius nomine huius nr̃i subdia coni
florentii auus antiqui hostis malitia ꝑculsus
scĩ uiri studiis coepit aemulari. eius quoque
conuersationi derogare. quosq etiam posset ab
illius uisitatione compescere. Cumq iam se
conspiceret eius ꝓfectib obuiare nom posse.
& conuersationis illius opinionem crescere:
atq multos ad statum uitae melioris ipso
quoque opinionis eius praeconio in desinent̃
uocari inuidiae facibus magis magisq suc¬
census deterior fiebat : quia conuersationis
illius appetebat habere luudẽ sed habere lau¬
dabilẽ uitam nolebat. Qui eiusdẽ inuidiae
tenebris caetatus. ad hoc usque ꝑductus est
uc seruo omĩ potentis dñi infectũ ueneno pa¬
nem quasi ꝓbenedictione transmitteret:
Quem uir dĩ cum grãrum actione suscepit:

Expanded text:
larem vitam multi relinquerent, et sub leni Redemptoris jugo cervicem cordis edomarent, sicut mos pravorum est invidere aliis virtutis bonum quod ipsi habere non appetunt, vicinae ecclesiae presbyter, Florentius nomine, hujus nostri subdiaconi Florentii avus, antiqui hostis malitia percussus, sancti viri studiis coepit aemulari, ejusque conversationi derogare: quosque etiam posset, ab illius visitatione compescere. Cumque jam se conspiceret ejus profectibus obviare non posse, et conversationis illius opinionem crescere, atque multos ad statum vitae melioris, ipso quoque opinionis ejus praeconio indesinenter vocari, invidiae facibus magis magisque succensus, deterior fiebat: quia conversationis illius appetebat habere laudem, sed habere laudabilem vitam nolebat. Qui ejusdem invidiae tenebris caecatus, ad hoc usque perductus est, ut servo omnipotentis Dei infectum veneno panem quasi pro benedictione transmitteret. Quem vir Dei cum gratiarum actione suscepit,
Abbreviated transcription (Latin):
eius cella in caelum usque tendebatur. Cui ue¬
nerando habitu uir desuꝑ elccrus assistens. cu¬
ius esset uia quã cernerent inquisiuit. Illi au¬
tem : se nescire professi sunt. Quibus ipse ait
Haec est uia: qua dilectus dño BENEDIETUS
caelum ascendit. Tunc itaque scĩ uiri obitum
sicut praesentes discipuli uiderunt: ita absen¬
tes ex signo quod eis p̃dictum fuerat agno¬
uerunt: Sepultus uero est in oratorio beati
babtistae iohannis: quod destructa ara apol¬
linis ipse construxit. Qui & in eo specu in quo
prius sublacus habitauit : nunc usque si pe¬
tentium fides exigat miraculis coruscat.
Uꝑ nanque est res gesta quã narro. quia
quaedã mulier mente capta dũ sensum
funditus ꝑdidisset. per montes & ualles.
siluas & campos. die noctuq uagabatur.
Ibiq tantũ modo quiescebat: ubi hanc qui¬
escere lassitudo coegisset. Quadam uero
die dũ uaganimium erraret: ad beati ui¬
ri BENEDICTI patris specum deuenit.

Expanded text:
eius cella in caelum usque tendebatur. Cui veeius cella in caelum usque tendebatur. Cui venerando habito vir desuper clarus assistens, cuius esset via, quam cernerent, inquisivit: tem se nescire professi sunt. Quibus ipse ait: Haec est via qua dilectus Domino coelum Benedictus ascendit. Tunc itaque sancti viri obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepultus vero est in oratorio beati Joannis Baptistae, quod destructa ara Apollinis ipse construxit. Qui et in eo specu in quo prius Sublacus habitavit, nunc usque si petentium fides exigat, miraculis coruscat. namque est res gesta quam narro; quia quaedam mulier mente capta, dum sensum funditus perdidisset, per montes et valles, silvas et campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc quiescere lassitudo coegisset. Quadam vero die dum vaga nimium erraret, ad beati viri Benedicti specum devenit,
Abbreviated transcription (Latin):
exiturus. quibusdam discipulis secum con¬
uersantibus quibusdam longe manentibus :
scissimi sui obitus denuntiauit diem. Prȩsenti¬
bus indicens ut audita ꝑsilentiũ tegerent: ab¬
sentibus indicans quod uel quale cis signum
fieret. quando eius anima de corpore exiret
Ante sextum uero sui exitus diem: a periri
sibi sepulturam iubet. Qui mox correptus
febribus: aeri coepit ardore fatigari. Cumq
ꝑ singulos dies languor in grauesceret: sexto
die portari sẽ in oratorium a discipulis fecit.
Ibiq exitum suum dominici corporis & san¬
guinis ꝑceptione muniuit. atq: int̃ discipulo¬
rum manus imbecillia membra sustentans ere¬
ctis in caelũ manibus stecit : & ultimum sp̃m
inter uerba orationis efflauit. Qua scilic&
die duobus de eo fribus: uni incella cõmoranti
alteri aut̃ longius posito. reuelatio unius atq
indissimilis uisionis apparuit. Uiderunt nan¬
que quia strata palliis atq innumeris corus¬
ca lampadibus uia: recto orientis tramite ab¬

Expanded text:
exiturus, quibusdam discipulis secum conversantibus, quibusdam longe manentibus, sanctissimi sui obitus denuntiavit diem: praesentibus indicens ut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque per dies singulos languor ingravesceret, sexta die portari se in oratorium a discipulis fecit, ibique exitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, atque inter discipulorum manus imbecillia membra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit. Qua scilicet die duobus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis atque innumeris corusca lampadibus
Abbreviated transcription (Latin):
iure diaboli iterũ manciparis. Discessit igit᷑
clericus sanus. Et sicut terrere solet animũ
poena recens : ea quae uirdĩ praeceperat in¬
terim custodiuit Cum uero post annos multos
om̃s priores illius de hac luce migrassent & mi¬
nores suos sibimet suꝑ poni insacris ordinib
cerneret : uerba uiri dĩ quasi ex longo tempo¬
re oblitus post posuit atq ad sacrum or dinẽ
aecessit. Quem mox is qui reliquerat diabo¬
lus tenuit : eumq uexare quo usque animam
eius excuteret non cessauit:
PETRUS

Expanded text:
juri diaboli iterum mancipaberis. Discessit igitur juri diaboli iterum mancipaberis. Discessit igitur clericus sanus, et sicut terrere solet animum poena recens, ea quae vir Dei praeceperat, interim custodivit. Cum vero post annos multos omnes priores illius de hac luce migrassent, et minores suos sibimet superponi in sacris ordinibus cerneret, verba viri Dei quasi ex longo tempore oblitus postposuit, atque ad sacrum ordinem accessit: quem mox is qui reliquerat diabolus tenuit, eumque vexare quousque animam ejus excuteret, non cessavit. Petr
Abbreviated transcription (Latin):
eccłas turbine cernimus : eiusq aedificia lon¬
go senio lassata quia ruinis crebrescentibus pro¬
sternantur uidemus: Quamuis hoc honoratus
eius discipulus cuius michi relatione comꝑtum
est nequaquã ex ore illius audisse se ꝑhibet :
sed quia hoc dixerit dictum sibi a fratribus
fuisse testatur¬
sis eccłȩ clericus daemonio uexabatur
Qui auenerabili uiro constantio eccłȩ eius an
tistite. ꝑmulta fuerat mastrrum loca triens¬
missus: ut sanari potuiss&. Sed scĩ dĩ martrres
noluerunt ei sanitatis donum tribuere : ut
quanta ess& in BENEDICto grã demonstrarent
Ductus itaque est. ad om̃ipotentis dĩ famulũ
De Neoictũ Qui ihu xp̃o dño p̃ces fundens. an¬
tiquũ hostẽ de obsesso homine ꝓtinus expulit
Cui sanato p̃cepit dicens. Uade & posthaeo car¬
nem non comedas. Ad sacrum uero ordinẽ. nun¬
quam accedere p̃sumas: Quacunque aut̃ die sa¬
orum ordinem temerare praesumpseris: statim

Expanded text:
ecclesias turbine cernimus eiusque aedificia lonecclesias turbine cernimus eiusque aedificia longo senio lassata, quia ruinis crebriscentibus prosternantur, vidimus. Quamvis hoc Honoratus eius discipulus, cuius mihi relatione conpertum est, nequaquam ex ore illius audisse se perhibet; sed quia hoc dixerit, dictum sibi a fratribus fuisse testatursis Ecclesiae clericus daemonio vexabatur, qui a venerabili viro Constantio ejusdem Ecclesiae antistite per multa fuerat martyrum loca transmissus, ut sanari potuisset. Sed sancti Dei martyres noluerunt ei sanitatis donum tribuere, ut quanta esset in Benedicto gratia demonstrarent. Ductus itaque est ad omnipotentis Dei famulum Benedictum: qui Jesu Christo Domino preces fundens, antiquum hostem de obsesso homine protinus expulit. Cui sanato praecepit, dicens: Vade, et posthac carnem non comedas; et ad sacrum ordinem nunquam accedere praesumas; quacunque autem die sacrum ordinem temerare praesumpseris statim