comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uti uiciũ est diriganius in
cectũ ⁊ lam iste concitacõrs
aĩorum iũcto curriu similesi
funt in quo recto moderãdo siã¬
mũ rectoris officiũ est ui uiã
nouit Ernã si benebit quã abet
cõtitate ierit nõ ossendet laci
aure abetrauert lices ꝓlanio¬
goac ceiuit᷑ eat aut ꝑ cõfrags¬
sa uexabit᷑ aut ꝑ p̃cipicia labet᷑¬
aut certe quo non est opus de fere¬
t᷑. Dit cursus ille uite qui af¬
fectib uelut equis ꝑuido du-
tit᷑ si rectã uitã teneat funget᷑.
officio Metus igit᷑ et cupiditas
si piciat᷑ in terrã uicia fient
uirtutes autẽ si ad diuina refe¬
rant᷑. Parsimoniã contͣ uirtł¬
tis loco hñt q̃ si studiũ est hñdi
non p̃t rẽ uirtꝰ quiã in augẽ¬
dis uel tnẽdis t̾restrab boms
tota uersat᷑. Nos autẽ siliu
uonũ non referimꝰ ad corpꝰ s
onr̃e officiũ solius aiẽ cõuersa¬
dẽ mecimur Quidsi ut sup
docui patrimonio minime par¬
cend̃ est ut qũanitatẽ institia¬

Expanded text:
uti uitium est, derigamus in rectum. nam istae concitationes animorum iuncto currui similes sunt, in quo recte moderando summum rectoris officium est ut uiam nouerit: quam si tenebit, quamlibet concitate ierit, non offendet, si autem aberrauerit, licet placide ac leniter eat, aut per confragosa uexabitur aut paut certe, quo non est opus, deferetur. Sic currus ille vitae, qui affectibus, velut equis pernicibus ducitur, si viam rectam teneat, fungetur officio. Metus igitur, et cupiditas, si projiciantur in terram, vitia fient; virtutes autem, si ad divina referantur. Parcimoniam contra virtutis loco habent: quae si studium est habendi, non potest esse virtus; quia in augendis, vel tuendis terrestribus bonis tota versatur. Nos autem summum bonum non referimus ad corpus; sed omne officium solius animae conservatione metimur. Quod si ut supra docui patrimonio minime parcendum est, ut humanitatem, justitia
Abbreviated transcription (Latin):
que uirtute ⁊ iusticia cẽstat
Quomõ autẽ deus iusticia hoĩs
utat᷑ intelicũ facile est Si
rnũ iustꝰ fu̾it hõ accepta ĩmor¬
talitate mueternũ deo sermet
honimes autẽ nõ uisi ad iustĩ¬

Expanded text:
 iustitia constat. quomodo autem deus iustitia hominis utatur, intellectu facile est. si enim iustus fuerit homo, accepta immortalitate in aeternum deo seruiet. omnes autem non nisi ad iusti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙꝙͣ purpura sericoq texit᷑ sa¬
crificiũ est uictima et q̃tũq in
tum corruptibile Itaq deo utrũq
incorporale offerend est quo
utit᷑ donuĩ est integritas ãmĩ
sacrificiũ laus ⁊ yminuis Si cm̃
deus nõ uidet᷑ gͦ hñs reb coli

Expanded text:
 purpura et serico texitur, sacrificiumque uictima et quaecumque in tum corruptibile. itaque deo utrumque incorporale offerendum est, quo utitur. donum est integritas animi, sacrificium laus et hymnus; si enim deus non uidetur, ergo his rebus coli
Abbreviated transcription (Latin):
ũius ꝑuide ut ip̃e ꝑfacta est Nã¬
Nec opstare illi quidꝙͣ p̃t quia nul¬
li rei duus i p̃e subiectus est hõ
aũt qr subiectus ẽ passiom subiet¬
ta est et sapĩa eius enori Et
sicut hõips uitã multe res ĩpedi¬
uur quo mius possit eẽ ꝑpetila ita
sapiẽliã ꝙͦ uius nultis reb impedĩã
ucc̃e ist qͦ miuus in ꝑspicienda pe¬
nitus ueritate ꝑfecta sis Er gouulla
est hũaua sapũtia si per se ad̾uo¬
torm uerisciẽciãq uitatur qm̃i meꝰ
hoĩs cũ flo fragili corpore allua¬
ta et in touebroso donucilioĩclu

Expanded text:
ius perinde ut ipse perfecta est nec obstare illi quicquam potest, quia nulli rei deus ipse subiectus est. homo autem quia subiectus est passioni, subiecta est et sapientia eius errori, et sicut hominis uitam multae res inpediunt, quominus possit esse perpetua, ita sapientiam quoque eius multis rebus inpediri necesse est, quominus in perspicienda penitus ueritate perfecta sit. ergo nulla est humana sapientia, si per se ad notionem ueri scientiamque nitatur, quoniam mens hominis cum fragili corpore inligata et in tenebroso
Abbreviated transcription (Latin):
gresrit ip̃e stꝑdidit Q si laces¬
situs ĩiuria paciãm teniusset
s issimla̾e si ferre cotiure¬
liam boni uiri esse didicisset
net illas nobiles orõnes alie¬
no titulo insc̾ptas impatiẽncia
⁊ leuitas et insania ꝓ̃fudisser
nũꝙͣ capite suo rostra in quib
ante floruerat cruentasset nec
rẽpus ͭͣ fũditus ꝓ scripcio
alla delesset Sapientis gͦ
at boni uiri nõ est uelle c̾tare
ac se ꝑiculo cõmitt̾e qm̃ e
uince nõ est in nr̃a pt̃ate ⁊
est auceps om̃e certanẽ s est
sapientis acq optimi uiri non
adũsariũ uelle tollẽ qd fieri sine
scele ac ꝑiclo non p̃t s certa¬
men ip̃m ꝙ sieri ⁊ utiliter ⁊ꝰ
iuiste potest Sũma gͦ u̾tus¬

Expanded text:
gestit, ipse se perdidit? quodsi lacessitus I iniuria patientiam tenuisset, si dissimulare, si ferre contumeliam boni uiri esse didicisset nec illas nobiles orationes alieno titulo inscriptas inpatientia et leuitas et insania profudisset, numquam capite suo rostra, in quibus ante floruerat, cruentasset nec rem publicam funditus proscriptio illa delesset. sapientis ergo ac boni uiri non est uelle certare ac se periculo committere, quoniam et uincere non est in nostra potestate et est anceps omne certamen, sed est sapientis atque optimi uiri non aduersarium uelle tollere, quod fieri sine scelere ac periculo non potest, sed certamen ipsum, quod fieri et utiliter et iuste potest. summa lgitu
Abbreviated transcription (Latin):
q epemmari necesse est ł uerꝭ
est dicciome illud Quui autem
clieium ranonem dicunt haben¬
dau/ exẽnorum negant dirigiũ
tatem qua sab sublatã uenefici¬
encia liberalitas bonitas austicia
funditus tolluuo Nam quomedo
pt̃ instus eẽ qui nocet qui
quid sit ignorant qui inclle
putant utile nichil cõmodũ insi
ꝙ teneu manu pẽ. Quod solum
teneri nõ pt̾ qui eripi pt̃ hec
utiq ut ip̃d appellant bona qusqͥn
patrie aꝯ̃sient hoc est qui eidsit
ciuitatibus hẽtibusq deletis erarĩ
pecuma refeisert agros tepcrit

Expanded text:
exterminari necesse est. Verum est enim Ciceronis illud: Qui autem civium rationem dicunt habendam, externorum negant, dirimunt tatem: qua sublata, beneficentia, liberalitas, bonitas, justitia funditus tollitur. Nam quomodo potest justus esse, qui nocet, qui quid sit, ignorant, qui nihil putant utile, nihil commodum, nisi quod teneri manu potest, quod solum teneri non potest, quia eripi potest. Haec itaque ut ipsi appellant bona quisquis patriae acquisierit, hoc est, qui eversis civitatibus, gentibusque deletis, aerarium pecunia referserit, agr
Abbreviated transcription (Latin):
stoytus uolinitate opus esse ad
hec cõsequenda nõ cupidita¬
te ỹmo parũ est uelle Multi em̃
uolunt s cum dolor uiscerib acces¬
sedt᷑ uoluntas cedit cupiditas
ꝑse uerat Que si efficit ut si cõtẽptui
sunit omia q̃ a cet̾is appetũt᷑ sũma
uirtꝰ est si quid̃ cõturẽtie mat᷑¬

Expanded text:
Stoicus uoluntate opus esse ad Stoicus uoluntate opus esse ad haec consequenda, non cupiditate. immo uero parum est uelle. multi enim uolunt, sed cum dolor uisceribus accesserit, uoluntas cedit, cupiditas perseuerat: quae si efficit ut contemptui sint omnia quae a ceteris adpetuntur, summa uirtus est, si
Abbreviated transcription (Latin):
ipam mortem caruifitia ser¬
uerit has taniẽ execrabiles
corpo  laceratões felix atq ĩ¬
uicta paciã siue ullo gr̃mitu ꝑ¬
tulit Hec uitꝰ om̃ib ppłis atq
ꝓiũciis et xp̃is tortorib miracu¬
lum maximũ p̃buit cũ paciã
trudelitas uinc̾et᷑. At qͥn hac̃
uturẽ nichil aluid ꝙͣ metus dei
fecit Ntaꝙ ut dicebã nõ eurllẽ¬
dus u̾t stoyci neq tꝑ̃andus tinior
ut ꝑrpathetiti uoluñt s in uerã
uiam dirigendus est auferendi se
metus / s ita ut hiis solus nelin-¬
quat᷑ qui quĩ legitimꝰ at uerus
est solus efficit ut possint cet̾a
oia nõ tuneri Cupiditas ꝙͦ int̃
uicia nũat᷑. S si hec qui t̾rena
sũt cõcupiscat uiciũ est uirtus
autẽ si celestia Qui em̃ iustiçiã
qui deũ qui uitã ꝑpetuã qui lucẽ
sempit̾nã eaq oĩa que deus hoĩ
pellicet᷑ conse qui cupit opes istas
⁊ qonores ⁊ potentatus et regna
ap̃a cõtempnet dicet forcasse

Expanded text:
ipsam mortem carnificina saeipsam mortem carnificina saeuierit. has tamen exsecrabiles corporum lacerationes felix atque inuicta patientia sine ullo gemitu pertulit. haec uirtus omnibus populis atque prouinciis et ipsis tortoribus miraculum maximum praebuit, cum patientia crudelitas uinceretur. atquin hanc uirtutem nihil aliut quam metus dei fecit. itaque, ut dicebam, non euellendus, ut Stoici, neque temperandus timor, ut Peripatetici uolunt, sed in ueram uiam dirigendus est auferendique sunt metus, sed ita ut hic solus relinquatur: qui quoniam legitimus ac uerus est, solus efficit ut possint cetera omnia non timeri. cupiditas quoque inter uitia numeratur: sed si haec quae terrena sunt concupiscat, uitium est, uirtus autem, si caelestia. qui enim iustitiam, qui deum, qui uitam perpetuam, qui lucem sempiternam eaque omnia quae deus homini pollicetur consequi cupit, opes istas et honores et potentatus et regna ipsa contemnet. dicet fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
me puto. Mecũ seu timorẽ in
maximo uicio ponũt sumãq
imbecillitatẽ er̃ amim putãt
cui sit cõtraria fortitudo q̃ si sit
in homĩe locum tuuori esse
millũ Credit ne aliquis fieri
posse ut idem metꝰ sũma sit for¬
cape natura ut aliquid incõtra¬
riũ recidat/ Quin ego nõ arguta
asiqͥ cõtlusione ut apud pła¬
tonẽ socrates facit qui ros quos
cõtra disputat cogit ea q̃ nega¬
uerãt cõsiteri S simplicit᷑ oñdã
sũmũ metũ sũmã eẽ ututẽ
nemo dubitat qui trundi ⁊
nbelli sit anmi aut dolorẽ
nretu̾e aut egestatẽ aut exiliũ
aut tarcerẽ aut mortẽ que
omĩa quisquis nõ exhorruerit
fortissimus iudicat᷑. Qui aũt
deũ metuit illa uniuersa nõ
opus nõ est Opectate sunt
enĩ semꝑ spectant᷑q ad huc
ꝑ orbem pene cultoꝵ dei in qͥb
excruciãdis noua ⁊ nĩusitata tor¬
mẽta excogitata se nã de mortis
gn̾ib g̾orret animus recordai
cum inmaniũ bestiaꝵ ultrae

Expanded text:
me puto. metum seu timorem in me puto. metum seu timorem in maximo uitio ponunt summamque inbecillitatem esse animi putant, cui sit contraria fortitudo; quae si sit in homine, locum timori esse nullum. creditne ergo aliquis fieri posse ut idem metus summa sit forcapere natura ut aliquid in contrarium reccidat. atquin ego non arguta aliqua conclusione, ut aput Platonem Socrates facit, qui eos quos contra disputat cogit ea quae negauerant confiteri, sed simpliciter ostendam summum metum summam esse uirtutem. nemo dubitat quin timidi et inbecilli sit animi aut dolorem metuere aut egestatem aut exilium aut carcerem aut mortem: quae omnia quisquis non exhorruerit, fortissimus iudicatur. qui autem deum metuit, illa uniuersa non opus non est: spectatae sunt enim semper spectanturque adhuc per orbem poenae cultorum dei, in quibus excruciandis noua et inusitata tormenta excogitata sunt. nam de mortis generibus horret animus recordari, cum inmanium bestiarum ultra
Abbreviated transcription (Latin):
ne d maxiii possunt esse sine
c̾miẽ S assignandi fuerunt
certis temporib ⁊ reb ⁊ socis
ne uicia sunt quib uti recte
acet dicut rm̃ recte ãbular
bonũ est erra̾e autẽ malum
sit moueri affectib in rectũ
bonũ est in prauũ malũ Nã
libido si extͫ legitimũ chorũ
nõ euagrt᷑ licet sit ue homẽs
tũ culpa caret suñ uo̾ appetit
alienũ licet sit mediocris uitiũ¬
Non est itaq morbus irasci
nec cuꝑe, nec libidine cõmo¬
neri s iacũdum esse morbus
est cupidum libidinosum Qui
eñ ir̃acũdus est eciã eui non
Deł aut cumi nõ oportet nas-¬
cit᷑ Qui cupidus eciam qͥd nõ
opus est concupiscit Qui libidi-
buit ut qũ eaꝵ rerũ impetus
ĩ hiberi nec potest nec debet qr
uctͬrio est infitus ad tuẽda efficia
uite dirige̾t᷑ potius in uiã rcam
ubi eciã cursus offensione ã ꝑi-¬
culo careat S enectꝰ sũ coar¬
guendi studio longius cum sit
esse uirtutes Ex aliis docẽdi

Expanded text:
ne, et maximi possunt esse sine ne, et maximi possunt esse sine crimine. Sed assignandi fuerunt certis temporibus, et rebus, et locis; ne vitia sint, quibus uti recte licet. Sicut enim recte ambulare bonum est, errare autem malum: sic moveri affectibus in rectum, bonum est; in pravum, malum. Nam libido, si extra legitimum torum non evagetur, licet sit vehemens, tamen culpa caret. Sin vero appetit alienunon est itaque morbus irasci nec cupere nec libidine commoueri, sed iracundum esse morbus est, cupidum, libidinosum. qui enim iracundus est, etiam cui non debet aut cum non oportet irascitur, qui cupidus, etiam quod non opus est concupiscit, qui libidinobuit, ut quoniam earum rerum inpetus inhiberi nec potest nec debet, quia necessario est insitus ad tuenda officia uitae, derigeretur potius in uiam rectam, ubi etiam cursus offensione ac periculo careat. Sed euectus sum coarguendi studio longius, cum sitesse uirtutes. ex his iis docendi
Abbreviated transcription (Latin):
fectib uirtutes si bene deunde
monstrand. nõ ip̃os affectus
s roꝵ cãs esse moderandast
tale est quale si dicerent nõ
esse currend concitate ẜ gra-¬
gradit᷑. errae ⁊ qui turat᷑ rec¬
tam uiam tene Quidsi ostẽdẽdo
esse aliquid ubi nõ tantum mo¬
dicum s uel pũctum gaude
uiciosum sit ⁊ aliud contͣ in
quo uel exulta̾e leticia nũme
cͥminosum Quid tande̾ nõb
ista mediocritas ꝓderit Quero
utrũur sapienti letand purẽt
si quid ĩmuto suo mali uideat
accide̾ aut utrrũne cetitiã ne¬
frenae debeat si uictis hostib
aut oppresso tyranno libertar
y salus cuilibet parta fit Ne¬
mo dubitat quim ⁊ in illo exi¬
gnũ letai et in hoc pariule¬
cari sit maximũ crimẽ Ead
de cer̾is affectib licet dic̾e S
ut dixi non in hiis moderã¬
dis sapĩe ratio uersat᷑ s in cau-¬
Nec ip̃os potissimũ frenos im-¬
poni eportuit quĩ ⁊ exigni
possunt esse in maximo cͥmi¬

Expanded text:
fectibus, uirtutes, si bene; deinde fectibus, uirtutes, si bene; deinde monstrandum, non ipsos adrectus, sed eorum causas esse moderandas. tale est, quale si dicerent non esse currendum concitate, sed gragraditur errare et qui currit retam uiam tenere. quid? si ostendo esse aliquid ubi non tantum modicum, sed uel punctum gaudere uitiosum sit, et aliut contra in quo uel exultare laetitia minime criminosum, quid tandem nobis ista mediocritas proderit? quaero utrumne sapienti laetandum putent, si quid inimico suo mali uideat accidere, aut utrumne laetitiam frenare debeat, si uictis hostibus aet salus civibus parta sit? Nemo dubitat quin et in illo exiguum laetari, et in hoc parum laetari sit maximum crimen. Eadem de caeteris affectibus dicere licet. Sed, ut dixi, non in his moderandis sapientiae ratio versatur, sed in caunec ipsis potissimum fraenos imponi oportuit, quoniam et exigui possunt esse in maximo crimi
Abbreviated transcription (Latin):
nis ornãdi augendeq copie grã
multa noĩa husd̃ reb imposi¬
tam aut c̾te non multũ int̾
se illa distae̾ Nam ⁊ cupidi¬
tas a uolinitate incipit et
cantio a metu orit᷑ ⁊ leticia
nichil aliud est ꝙͣ ꝓcessum gau¬
diũ S pucemꝰ ut rp̃i uolũt
esse diu̾sa Nempe igit᷑ cupidi¬
tatẽ esse dicẽt ꝑfeuerantẽ ac
ꝑpetuã uoluntatẽ leticia Ro̾
insolent̾ se efferẽs gaudiũ
metũ aũt mimã ⁊ excellẽtẽ
modum cautioirẽ Ita fit ut ea
q̃ collenda ceusent non tollãt
ut uicia qm̃ tolli non possunt
medie temꝑanda suit Errãt
gͣ qui nõ efficiũt quod uolũt
et longo asꝑoq circuitu in cãd
uiã redeunt at ego ue ꝑipa¬
theticos quid accessisse ad ueri¬
tatem puto quia uicia ẽẽ cõce¬
dunt si ea mediocriter tẽpant
Carend̃ est enĩ uiciis eciã me¬
diocrib Qum pocius efficiẽd̃
fuit p̾mũ ne uicia essent Nec
em̃ ꝙͥꝙͣ uiciosum nasci potest
ẜ uicia fieri si male utam᷑ af̾¬

Expanded text:
nis ornandi augendaeque copiae gratia multa nomina isdem rebus inposita aut certe non multum inter se illa distare. nam et cupiditas a uoluntate incipit et cautio a metu oritur et laetitia nihil aliut est quam professum gaudium. sed putemus, ut ipsi uolunt, esse diuersa. nempe igitur cupiditatem esse dicent perseuerantem ac perpetuam uoluntatem, laetitiam uero insolenter se efferens gaudium, metum autem nimiam et excedentem modum cautionem. ita fit ut ea quae tollenda esse censent non tollant,ut uitia quoniam tolli non possunt, medie temperanda sint. errant ergo, quia non efficiunt quod uolunt, et longo asperoque circuitu in eandem uiam redeunt. At ego ne Peripateticos quidem accessisse ad ueritatem puto, qui uitia esse concedunt, sed ea mediocriter temperant. carendum est enim uitiis etiam mediocribus. quin potius efficiendum fuit primum, ne uitia essent: nec enim quicquam uitiosum nasci potest, sed uitia fieri, si male utamur ad
Abbreviated transcription (Latin):
ua pacientia ꝙ detraxit eo
ftut sacustuo as appro dictm
nefert exereuit uoluit gorem̃
canino more uiu̾s utreneocio¬
deat daressinis erue retribaras
dotumelie ꝙͣ ꝑniciosa sit ⁊quas
edẽ solet strages unde oportu¬

Expanded text:
 detraxit. sed sicut Sallustius ab Appio dictum refert, exercuit, uoluit hominem canino modo uiuere, ut remordeat lacessitus. quae retributio contumeliae quam perniciosa sit et quas edere soleat strages, unde oportu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt qui leg̃e qui uedba ipĩs
dee peipieutis accepimꝰ Nam
aueli eos qui tutela corent
sed tuo ita sit nõ ꝑspitiũ deꝰ
eñd cũius ꝑetua elemencia
est idcroro uiduas pupillosq
defendi ac tucri inbet ne quis
respectu ac nnihacõe pignorũ
suor retardetur quo minus
moreem pr̃o iusticia fiderq
fustipiat/ sed incuctanter ac forti¬
ter subrat tĩstiat se caros suos
deus non reliuque̾ nec hũs unꝙͣ
defueruit qui assistant curãdos
fouẽdosq suscipere sidme huãdta/¬
tis ⁊ magne oꝑaciouis est/ E di
qui fegerit hie uiuã hostiam

Expanded text:
sunt, qui legem, qui verba ipsius Dei praecipientis accepimus. Nam tueri eos, qui tutela carent: sed, cur ita sit, non perspiciunt. Deus enim, cujus perpetua clementia est, idcirco viduas pupillosque defendi ac foveri jubet, ne quis respectu ac miseratione pignorum suorum retardetur, quominus mortem pro justitia fideque suscipiat: sed incunctanter ac fortiter subeat, cum sciat se caros suos Deo relinquere, nec his unquam defuerit qui assistat, curandos fovendosque suscipere, summae humanitatis et magnae operationis est: quod qui fecerit,
Abbreviated transcription (Latin):
rare T ruentem qͥcũq imꝓbitas
puocau̾it uirtutis officiũ aid
Lene Qeui em̃ referre ĩiuriã
ntit eum ip̃m a quo lesus
est gestit nuitari Ira qui aua¬
lum niitat᷑ bõmus esse nullo

Expanded text:
cumque improbitas provocarit, virtutis officium non tenere. Qui enim referre injuriam nititur, eum ipsum, a quo laesus est, gestit imitari. Ita qui malum imitatur, bonus esse nullo
Abbreviated transcription (Latin):
terreuis cupiditatib/ q̃ sunsus omis
si intelligont dissimulabũt tiĩ et
et sc̃iẽtes malis suis fauent quoꝵ su¬
auitate capiũtur/ ⁊ uirtutis uiã de¬
serut cuiꝰ a cerbitate offrndintur
Nã qr auarriciã opũ ĩ explebili qua¬
dã sibi flagrãt qr nõ possũt ui¬
ditis aut dilargitis que auiant tẽ¬
nni cultu uitã deꝯe sine dubio ma¬
lũt id eẽ fictũ quo desiderus suiẽ re¬
nũciate coguntur Iten qui libidi¬
nũ stimulis incitate ut ait porta
in furias inuẽq ruũt utiq icredi¬
biliã uos afferee dicũt qui uuluerãt
aures eorũ p̃cepta cõtinencie̾ que
illos uoluptatibus sius ꝓ lribet qͥb
aĩam suã cũ corpore adiudicaue¬
rñt Qui uero ambicõe infiati aut
cuuore poteuciẽ ĩ flamacione feudiu
suũ ad houores aquitendos otule¬
rũt uec si solẽ ip̃m quidẽ testeiuus

Expanded text:
terrenis cupiditatibus, quae sensus omnes si intellegent, dissimulabunt tamen et et scientes malis suis fauent, quorum suauitate capiuntur, et uirtutis uiam deserunt, cuius acerbitate offenduntur. nam quia auaritia et opum inexplebili quadam siti flagrant, quia non possunt uenditis aut dilargitis quae amant tenui cultu uitam degere, sine dubio malunt id esse fictum quo desideriis suis renuntiare coguntur. item qui libidinum stimulis incitati, ut ait poeta, in furias ignemque ruunt, utique incredibilia nos adferre dicunt, quia uulnerant aures eorum praecepta continentiae, quae illos uoluptatibus suis prohibent quibus animam suam cum corpore adiudicauerunt. qui uero ambitione inflati aut amore potentiae inflammati omne studium suum ad honores adquirendos contulerunt, ne s
Abbreviated transcription (Latin):
cux hoieẽ ⁊ alterius dompna
prongiatis hũt aut eciam esst̃¬
duneur si non est lbidim uul¬
gi sociffactũ ut eciam hoiẽs¬
pal scultissum malũsile malo
comparaueriẽ aut se a deo placu¬
sanorem pancorũq diciũ fabu¬
las asseiriudtur de cotidiele/¬
iussimoꝵ hpn patrimonia in
rec sũpuacuas prodigitur
Uã gͦ alli sapiencius queutilio

Expanded text:
tur homines, et alterius damna pro ingratis habent; aut etiam offenduntur, si non est libidini vulgi satisfactum: ut etiam homines stultissimi malum sibi malo comparaverint; aut si adeo placufavorem paucorumque dierum fabulas assequuntur. Sic quotidie levissimorum hominum patrimonia in res supervacuas prodiguntur. Num ergo illi sapientius
Abbreviated transcription (Latin):
qni mẽs errũ in terta prona liu¬
iiq defixa est uirtuts aũt nõ
capit magna ou̾a ꝯestautey Ait¬
iustus ad modũ trauies ⁊̃ ꝑ que
iusticia horẽm deducit ii celumi
Ñt touere nõ p̃t nisi qͥ fuit
expeditus et nudus Nã isti locu¬
plectes / multis et ingenttib sarci¬
ad iusticiã p̃cepit queq nos dri
miagistio de uirtute ac uentate diẜ¬
Iermꝰ duib si repugnare aude¬
bũt/ hostes se ncc̃e est uirtutis

Expanded text:
quoniam mens eorum in terram prona huquoniam mens eorum in terram prona humique defixa est. uirtutis autem uia non capit magna onera gestantes: angustus admodum trames est per quem iustitia hominem deducit in caelum, hunc tenere non potest nisi qui fuerit expeditus ac nudus. nam isti locupletes multis et ingentibus sarciad iustitiam praecipit quaeque nos dei magisterio de uirtute ac ueritate disserimus. quibus si repugnare audebunt, hostes se necesse est uirtutis
Abbreviated transcription (Latin):
lues ut ut accĩpe ĩ iuria possũt ⁊ rẽ¬
fecre uoluit si acciꝑint ¶m̃ st hoĩes
qui cõtra ueritatem clausis oculis
quoqueuicdo latrãt/ Qe ui aũt san
erũt id ẽ nõ ita uiciis ĩ mersi ut in¬
sauabiles cuõ suit et credent lnĩs
et libẽtꝰ accedeut et q̃cũq diciuis apta¬
et plaua et suupliciã et qd mãpiã
epus ⁊̃ uera et ĩ expunauilia i
Uidebuntur Rouios uirtuti fanet
iusi qui sequi p̃t Sequi aũt nõ
facile est om̃ib / Hni possũt quos
pauꝑtas et rerũ iii digencia ex¬
srcũt et capaces uirtutꝭ officit
Nã si uirtus est tolorãtia maloꝵ
nõ capiũt gᵒ uirtutẽ qui sumpet
⁊̃ uouis fuerũt que mala neqx
Co fit pauperes et huiles deocre¬
dũt facilius qui st̃ expediti ꝙͣ
Siuites qui sut impediuitentis plurib
implicati ꝓuo uo̾ catliouati et cẽpe¬
Diti serulũt ad mitũ dñe cupiditatꝭ
quie illos u extͥtabilib uĩtulis rete¬
tunt / Rec possiuit ĩ uelũ aspit̾e

Expanded text:
les, ut et accipere iniuriam possint et referre nolint, si acceperint. hi sunt homines qui contra ueritatem clausis oculis quoquo modo latrant. qui autem sani erunt, id est non ita uitiis inmersi, ut insanabiles sint, et credent his et libenter accedent, et quaecumque dicimus aperta plana simplicia et, quod maxime opus est, uera et inexpugnabilia illis uidebuntur. nemo uirtuti fauet nisi qui sequi potest, sequi autem non facile est omnibus: ii possunt quos paupertas et rerum indigentia exercuit et capaces uirtutis effecit. nam si uirtus est tolerantia malorum, non capiunt ergo uirtutem qui semper in bonis fuerunt, quauperes et humiles deo credant facilius, qui sunt expediti, quam diuites, qui sunt inpedimentis pluribus inplicati. immo uero catenati et conpediti seruiunt ad nutum dominae cupiditatis, quae illos inextricabilibus uinculis inretiuit, nec possunt in caelum aspicere,
Abbreviated transcription (Latin):
sius uut clientibus largiudtur
Lliquid em̃ p̃stant hom̃ubus
⁊ prosunt seduõ est illa uera
Suista largicio beneficiencia
non est perat gͦ. quitquid gr̃e
cansa tribuit᷑ non indigẽtibus
aut c̃fresimore redit et bene/¬
ficide ncia nõ erit Quod et sr̃
gratũ est hiis quibus datur
iust̃ taiẽ nõ est quia se non
fiat inchil mali sequitur
unũ ergo certũ ⁊ uelũ libera /¬
litatis efficiũ est / egentes
illa ꝓfecta iusticia q̃ custodit
unius uoluxtatem sed dõna¬
torũd alutem nõ ad putẽ sca
faictũ scd adiusticiam q̃ Iola
non mcerit Teuend̾ est igut᷑
bõmodo ut ab officio nintt¬
nũe sp̃es recipiendi absit om̃o
huis uiũ opis ⁊ officii m̾tet
si ab honue expectes iã nõ ħu¬
mauitas erit illa sed hñẜici
fencratio Net pr̃ uideribiꝰ
meruisse qui quod facit noñ
ysciterit luchil ab eo cõmodi
sperans uere sibi prestẽt qr
mercedẽ capiet adco Itendõ
pc̃cpit ut si qñ cenõ parant¬
inus cos in cõuictũ habramus¬

Expanded text:
tur: aliquid enim praestant hominibus, et prosunt: sed non est illa vera et justa largitio. Beneficentia non est. Perit ergo quidquid gratiae causa tribuitur non indigentibus; aut cum foenore redit, et beneficentia non erit. Quod et si gratum est iis, quibus datur, justum tamen non est, quia si non fiat, nihil mali sequitur. Unum igitur certum et verum liberalitatis officium est, egentes illa perfecta iustitia quae custodit unius uoluptatem, sed ad multorum salutem, non ad praesentem suum fructum, sed ad iustitiam, quae sola non interit. tenendum est igitur omni modo ut ab officio misericordiae spes recipiendi absit omnino: huius enim operis et officii merces si ab homine expectes, iam non humanitas erit illa, sed beneficii faeneratio, nec potest uideri bene meruisse qui quod facit non praestiterit nihil ab eo commodi sperans, uere sibi praestet, quia mercedem capiet a deo. item deus praecipit ut si quando cenam parauerimus, eos in conuictum
Abbreviated transcription (Latin):
sionis uicande grã facit Eui
autẽ facit alieno ⁊ agnoto il
facet sola ductus est hud̃inta¬
nullum est / hot igit᷑ officiũ
beignitatis nec autepouere
quid̃ largicioni numerũ dedit¬
debuit qd est comparantis
et e duobut bonis ad qued fit̾
suebius eligentis. Illa xir̃
largicio homi par̾mona sua
in mare abitienciũ manit
⁊leuis ⁊ ab om̃i austicia remo¬
rissnna est Itaq nec dici quid̃
munera oportet in quibua
uignio accipit iusi qui accipeꝰ
nõ mẽtud Nõ uius magiũ
austicie opus est pupillor et
uiduas descitutot ⁊ auxilio
idigetes tueri atꝙ defendere
quodꝰ a deo unuo̾sis diuina lex

Expanded text:
sionis uitandae gratia facit. qui sionis uitandae gratia facit. qui autem facit alieno et ignoto, is faceret, sola ductus est humanita vinculum nullum est. Hoc igitur officium benignitatis ne anteponere quidem largitioni munerum debuit, quod est comparantis, et e duobus bonis id, quod sit melius, eligentis. Illa enim largitio hominum patrimonia sua in mare abjicientium inanis, et levis, et ab omni justitia remotissima est. Itaque ne dici quidem munera oportet, in quibus nemo accipit, nisi qui accipere non meretur. Non minus magnum justitiae opus est, pupillos et viduas destitutos, et auxilio indigentes tueri, atque defendere. Quod adeo universis divina lex
Abbreviated transcription (Latin):
ac stitus in hos se laqueos indu¬
a Quod ut ei possit ignosti
testifatatus est / nõ ad uerõ iusti /¬
tiam quam non ienrat p̃cepta
sedare sed ad unbrã ymaginẽ¬
q iusticit Ignosceñd̃ est igit᷑
umbratito ⁊ ymagmario p̃ccp/¬
tori uec ab eo uelitas opigenda
est qui se nestrre fateatrad cap/¬
ciuoro ⁊ edemptio magnũ atq
quod idẽ ip̃e tullius approbauit
Atq lec beiugnitas iniuit ecũ
rei pu ͭ ͤ utiis est redimi a
ẜiutuce captos locupletale
denuores/ hanc gͦ consuetu¬
dinẽ benignitatis largitionp
numerũ longe ancepdno sc
est gramiũ atq magnorid y
Propriũ igit̃ iustors epus est
alere pauꝑes ac rediiere
laudis est bene facẽ quos nemo
sõauit᷑ ẽn facturos Nam qui bo¬
lũd facit uel consanguines uil
rrno uel amieo aut nullain
aut terte nõ magnõ landem
nretiro quia facere debet sitq
Ripus ⁊ detestabilis insi fetie
id quod alro ⁊ natura ipã et
ncaitudo rxigde Et si facit nõ

Expanded text:
ac sciens in hos se laqueos induac sciens in hos se laqueos induit. quod ut ei possit ignosci, testificatus est non ad ueram iustitiam, quam non teneat, praecepta se dare, sed ad umbram imaginemque iustitiae. ignoscendum est igitur umbratico et imaginario praeceptori uec ab eo ueritas exigenda est qui se nescire fateatur. — captiuorum redemptio magnum atque quod idem ipse Tullius adprobauit. atque haec benignitas inquit etiam rei publicae est utilis, redimi e seruitute captos, locupletari tenuiores. hanc ego consuetudinem benignitatis largitioni munerum longe antepono, haec est grauiuproprium igitur iustorum opus est alere pauperes ac redimere laudis est bene facere quibus nemo sperauit esse facturos. nam qui bonum facit uel consanguineo uel proximo uel amico, aut nullam aut certe non magnam laudem meretur, quia facere debet sitque impius ac detestabilis, nisi fecerit id quod ab eo et natura ipsa et necessitudo exigit, et si facit, non tam
Abbreviated transcription (Latin):
quid ex so cõmodi sẜaret Nt
unũ Diud faciet potrntẽ apud
epteros futurũ ꝑ graciã honcipũ
quos sibi hꝯpacii / ⁊ auncicie Iure
ciceronis incon̾stanciã si id agerem
coargur posset nec tam nostris
ꝙͣ suis uerbis refellẽtur Idem
quippe ait ut quisq maxine
ad suũ cõmodũ referat qudecũq
agitita nerem̃ eẽ uirũ bonum
Idẽ etiã negat simplicis ⁊ oꝑti
⁊ ptendẽ aliud ag̃c uideri tum
dauid agat pstare se alteri fingẽ
quod sibi istet sed melicios po¬
cuis ⁊ astuti ⁊ fallacis ⁊ subdoli
Quomodo gͦ defende̾t᷑ qͣuomimꝰ
ambiciosa illa hospital itas ma¬
licia cet Tũ michi ꝑomnes
portur curciõ cueset ut aduõdentes
tam ĩmutes ut ꝑ eos apud
ciues tuos poteliciã consequare
uelisq te iustũ ⁊ humanũ et
hospitalem uideri cũ studeat
uallituti tur uerũ hoc ille nõ
potius in caute/ Euid cnd miꝰ¬
uue in eiccronem cãuenit Scd
ignorancia ueri iurit prudeñ

Expanded text:
quid ex eo commodi speraret. ait quid ex eo commodi speraret. ait enim, qui id faciat, potentem aput exteros futurum per gratiam principum, quos sibi hospitii et amicitiae iure Ciceronis inconstantia, si id agerem, coargui posset! nec tam nostris quam suis uerbis refelleretur. idem quippe ait, ut quisque maxime ad suum commodum referat quaecumque agit, ita minime esse uirum bonum. idem etiam negat simplicis et aperet praetendere, aliut agere uideri, cum aliut agat, praestare se alteri fingere quod sibi praestet, sed malitiosi potius et astuti et fallacis et subdoli. quomodo ergo defenderet quominus ambitiosa illa hospitalitas malitia esset? tu mihi per omnes portas circumcurses, ut aduenientes tuam inuites, ut per eos aput ciues eorum potentiam consequare, uelisque te iustum et humanum et hospitalem uideri, cum studeas utilitati tuae ? uerum hoc ille non potius incaute, — quid enim minus in Ciceronem conuenit? — sed ignorantia ueri iuris prudens
Abbreviated transcription (Latin):
quisꝙͣ mẽdictũ sibi putet aut
cõmumonẽ tũ amicis aut ca¬
utatẽ cũ ꝓxiius sed notum
nobis deus fecit quod sit uenõ
⁊⁊ iustidoput Ita nes oportet
mus illud ad hoiem̃ hoc ad
L ad tõmodũ ⁊aipiuã Recte iniuit
dicero a theofrasto est laudata
erospitalitat. est eiũ ut nuclri
quidã uidetur ualde decorũ patere
domos hom̃ illustriũ hospiribur
Alustribus Sod̃ modo mosus
errdant quo cumi / cũ ydoueit¬
⁊ sapientie uni domus illustrib
debet pate̾ sed humilibus ⁊ ab¬
iectis Nain illustres illi ac
potentes nulla re possunt
iudigẽ quos opulẽtia fua et
nuint ⁊ honorat Nchil aut̃
a uiro uisto faciendi est nise qd
sit beneficiũ benefitũ autem
si refertur intent atq funtur
Net end̃ possiumꝰ id hrẽ integrũ
ciuus p̃ciũ nobis ppolutũ est
In hus itaq benefiens iustecie
hus hoibus qui prodesse nullo/
mdo posunt At ille i recipi¬
endis ellustribus nchil specta/¬
aut aliud inse utilitatem nec
dissmulauit lonro uigeniesus

Expanded text:
quisquam interdictum sibi putet, aut communione cum amicis, aut charitate cum proximis. Sed notum nobis Deus fecit, quod sit verum et justum opus, ita nos oportet mus illud ad hominem, hoc ad et ad commodum rapiunt. recte inquit Cicero a Theophrasto est laudata hospitalitas. est enim, ut mihi quidem uidetur, ualde decorum patere domus hominum inlustrium hospitibus inlustribus. eodem modo rursus errauit quo tum, cum idoneiet sapientis viri domus illustribus debet patere, sed humilibus et abjectis. Nam illustres illi ac potentes nulla re possunt indigere; quos opulentia sua et munit, et honorat. Nihil autem a viro justo faciendum est, nisi quod sit beneficium. Beneficium autem si refertur, interit, atque finitur; nec enim possumus id habere integrum, cujus pretium nobis persolutum est. In his itaiis hominibus qui prodesse nullo modo possunt. at ille m recipiendis lnlustribus nihil spectauit aliut nisi utilitatem nec dissimulauit homo ingeniosus
Abbreviated transcription (Latin):
bus sumilathiris sed deo fuoe
ertesse nõ ad corpus restrrt ona
sed ad mentẽ nõ huic uite dare
apam sẽd et̾ne/ Itaqsi oruleo
in ccelisemꝑ intendas ⁊ soleri
quia oitus ebsines ⁊uds habes
uite quasi nauigii ducem faiã
opontt in uiam pedes ⁊dungẽ¬
is metibus multo clarie selt
rst ꝙͣͣ lic quẽ carue mortali
uidemus sic reget sit gubuabit
ut ad sĩnũ sapĩe uirtutisq por¬
tum sune ullo eirore ꝑducat
rustorenda igis delex est

Expanded text:
ibus simulacris, sed deo seruire ibus simulacris, sed deo seruire caelesti, non ad corpus referre omnia, sed ad mentem, non huic uitae dare operam, sed aeternae. itaque si oculos in caelum semper intendas et solem qua oritur observes eumque habeas uitae quasi nauigii ducem, sua sponte in uiam pedes dirigennis mentibus multo clarior sol est quam hic quem carne mortali uidemus, sic reget, sic gubernabit, ut ad summum sapientiae uirtutisque portum sine ullo errore perducat. suscipienda igitur dei lei es
Abbreviated transcription (Latin):
suio ipd̃ fine referũtute Abi rm̃
dupxille tõudoit om̃s ubi opus
suerat bonos a malis fortes
ab inhertibus sapientes ascultꝭ
separari in deoꝵ solicet cultu
an quo ille uimidsos quia sine
ullo dist̾mie sculua fuerũe Uno
mucrone iugulat ⁊ p̃cipitat
in morrem Hyec aude uia que
est ueritatꝭ ⁊ sapiẽ ⁊ uirtutis
est una uis una fides ⁊ simplex
est ꝙ paribus annus sidiaq con¬
cordia unud sequam᷑ et colamꝰ
bus uirtus data est ⁊ ardua
cultate ac labore nõ potest ꝑ
rere nõ pt̾ querũt Errant
gͦ uelut in mari magno nec
q̃uo ferant᷑ intellagũt quia nec
Uiam cornũs uec ducẽ sequĩt᷑
ueldo Eadem nãq rõne hauc
uite᷑ uiam queu oportet qua
in alto ut̃ naubus querit᷑ que
insi aliquod cele linuẽ ebpuct
iocitis cuisibus uagant᷑ Qausq̃b
aĩe rectũ iter uite teuere intit᷑
uon terram debet aspire sed celã
et ut apcius loquae nõ horcmñ
equi debet sed dcũ nõ hus trest̾¬

Expanded text:
sub ipso fine referuntur. ibi enim sub ipso fine referuntur. ibi enim dux ille coniungit omnes ubi opus fuerat bonos a malis, fortes ab inertibus, sapientes a stultis separari, in deorum scilicet cultu, in quo ille uniuersos, quia sine ullo discrimine stulti fuerunt, uno mucrone iugulat et praecipitat in mortem. haec autem uia, quae est ueritatis et sapientiae et uirtutis est, una uis, una sedes, et simplex est, quo paribus animis summaque concordia unum sequamur et colamus bus uirtus data est, et ardua, cultate ac labore non potest perere non potest quaerunt. errant ergo uelut in mari magno nec quo ferantur intellegunt, quia nec uiam cernunt nec ducem sequuntur ullum. eadem namque ratione hanc uitae uiam quaeri oportet qua in alto iter nauibus quaeritur: quae nisi aliquod caeli lumen obseruent, incertis cursibus uagantur. quisquis autem rectum iter uitae tenere nititur, non terram debet aspicere, sed caelum et, ut apertius loquar, non hominem sequi debet, sed deum, non his terrestr
Abbreviated transcription (Latin):
ciq uis ⁊ ꝓtas̾ omis in fallẽdo
est uniu̾isos in frandẽ posit indu/¬
cere insi ueris mulle hobus
obstentaret / deus eñd ut dinorꝰ¬
talle illud archanũ eius in apto
rẽs// posant in uia sua q̃ hoier̃
pro malis ⁊ turpibus asꝑua¬
te quã sime ullo duce reguire¬
bant quidixm incidrẽt qd uitar̾
ac fuge̾ cuxiebant Itaq illam
pdicois at mortis uĩã mulcipli¬
ccm ostendit uel ꝙ multa sunt
gna uite uel ꝙ diĩ multi qui
colidtur huiue dux puaricator
ac subdolus ut uideat᷑ eẽ dist̾mnẽ
aliquod falsi ⁊ ucr mali se bom/
alia ducit lupunosos/ alibcos
qui frugi appellant᷑ alia imꝑi¬
tos / alia doctos alia inhertes
olia stiẽnnos / alia stultos ⁊ alia
tates aut diuicias nõ refugiuẽ
ab hac publica et celebre uia
modice segregat Eos aut̃ qui
aut uirtutem sequi colũt aut
cortemptũ reꝵ confutentuo p
confragosã qued̃ p̃cipicia erabit
uidehit᷑ quidam ab illa cõmani
dexero uelsum separar ⁊ cand̃
came ⁊ ad unũ om̃s exitum

Expanded text:
 potestas omnis in fallendo est, uniuersos in fraudem posset inducere, nisi ueri similia hominibus ostentaret? deus enim, ut immortale illud arcanum eius in operto esset, posuit in uia sua quae homines pro malis et turpibus aspernate, quam sine ullo duce requirebant, in id ipsum inciderent quod uitarcupiebant. itaque illam perditionis ac mortis uiaui multiplicem ostendit, uel quod multa sunt genera uitae uel quod dii multi qui coluntur. huius dux praeuaricator ac subdolus, ut uideatur esse discrimen aliquod falsi et ueri, mali et boni, alia ducit luxuriosos alia eos qui frugi appellantur, alia inperitos alia doctos, alia inertes alia strenuos, alia stultos alia phtates aut diuitias non refugiunt, ab hac publica et celebri uia modice segregat, eos autem qui aut uirtutem sequi uolunt aut contemptum rerum profitentur, per confragosa quaedam praecipitia trahit. uidentur quidem ab illa communi dextrouersum separari, ad eandem tamen et ad unum omnes exitum
Abbreviated transcription (Latin):
honio certe hoitm̃ debet aguostere
suid si feceriũ illi iudes ⁊ adhut
ficu honuitẽs ⁊ feceriũ nondũ consti¬
cuta seqiendi ⁊ acõe quid putemuꝰ
honũous expolitis et ẜuionis
reuãꝙ onñ comuercio nũese copu/¬
latis eo faciendi qu assueti bõi¬
bus solionẽ feire non possunt
e inẜuanda est igit̃ luadtas silo¬
iiẽs rectt diai uelumꝰ Id autẽ
est ꝙͣ diligꝰ oicũ quia somo sit¬

Expanded text:
ere. quod si fecerunt illi rudes et adhuc fen homines et fecerunt nondum constituta loquendi ratione, quid putemus hominibus expolitis et sermonis rerumque omnium commercio inter se copulatis esse faciendum, qui adsueti hominibus solitudinem ferre non possunt? Conseruanda est igitur humanitas, si homines recte dici uelimus. id autem est quam dilig
Abbreviated transcription (Latin):
nephariũ est expon̾e ꝙͣ ne ca̾e
At em̃ parricide facultatum
angustiis cõquerũt᷑. nec se
płib liberis Oducandis suffic̾e
posse p̃cendũt qiͣ u̾o aut fa¬
cultates in ptate st possidẽciũ
aut nõ cotidie dens ex diuitib
pauꝑes ⁊ ex pauꝑib diuitis
faciat Qua̾e si quis liberos ob¬
pauꝑiem non pot̾it educare
satis est ut se ab uxoris cõgressu
cõtineat ꝙͣ sceleratꝭ manib
dei opera corrũpas Ergo si
Si quid ppło sangiis ille pp̃sta¬
tur in scenis qͦ nescio an sit
corruptela uiciõsor Nam ⁊
conite fabule de scupris uirgi¬
nũ loquũt᷑ aut amorib mere¬
critum et quõ magis st̃ eloquẽ¬
tes qui flagicia illa sixerũt
eo magis suĩaꝵ elegancia
suadent ⁊ facilius inherent
audienciũ memorie uersus
nimerosi ⁊ ornati Item tra¬
gite historie subiciunt occłis
parricidia ⁊ incesta regumi
malorum et cõturnata scela̾
de moustrat̃ Historionũ q
impucidissimos motus quũ
aliud insi libidines ⁊ docent ⁊

Expanded text:
nefarium est exponere quam necare. at enim parricidae facultatum angustias conqueruntur nec se pluribus liberis educandis sufficere posse praetendunt: quasi uero aut facultates in potestate sint possiden-. tium aut non cottidie deus et ex diuitibus pauperes et ex pauperibus diuites faciat. quare sipauperiem non poterit educare, satius est, ut se ab uxoris congressione contineat, quam sceleratis manibus Dei opera corrumpat. Ergo si siquidem populo sanguis ille praestatur. In scenis quoque nescio an sit corruptela vitiosior. Nam et comicae fabulae de stupris virginum loquuntur, aut amoribus meretricum; et quo magis sunt eloquentes, qui flagitia illa finxerunt, eo magis sententiarum elegantia persuadent, et facilius inhaerent audientium memoriae versus numerosi et ornati. Item tragicae historiae subjiciunt oculis parricidia, et incesta regum malorum, et cothurnata scelera demonstrant. Histrionum quoque inpudicissimi motus quid aliut nisi libidines et docent et
Abbreviated transcription (Latin):
da rest quia coustet ad uam uasti
honas subc̃e debet sees aliqua
icior q̃ maloꝵ ⁊ laborud quos
psere uirtutis est magñũafftrat
clarũq solatiũ Rec alit̾ uirtꝰ
tũ pse dura sit hr̃o pro lono pt̾
quam si acbitatẽtuam maxuno
bono peuset Eque nõ alĩ hus
se sant alia maiora ꝓpẽ que
tante / sit ⁊ uoluplates omitte̾
⁊ mala omia sustine̾ Ea uero
ipam̃ ꝓposuit Ergo in dei agni
aone ee cultu rerũ siõnia uersa¬
tur In hac est spes hoĩs ac sa¬
lus hoñe / hic est sapiẽ gradus
p̾mus ut stia mus qui sit nebis uere
pater eñꝙ solũ pretate debita

Expanded text:
est, quia constet ad eam nasci hominem, subesse debet spes aliqua maior, quae malorum et laborum, quos perferre uirtutis est, magnum adferat praeclarumque solacium. nec aliter uirtus cum per se dura sit, haberi pro bono potest, quam si acerbitatem suam maximo bono penset. aeque non aliter his si sint alia maiora, propter quae tanti sit et uoluptates omittere et mala omnia sustinere. ea uero ipsam ptione et cultu rerum summa versatur: in hoc est spes omnis ac salus hominis; hic est sapientiae gradus primus, ut sciamus quis sit nobis verus pater, eumque solum pietate debita
Abbreviated transcription (Latin):
aut uolare. aut nõ confuare
sidt̃ uepf nefas putand est
scum qui a restando auxilio
Lemou̾et eciã ob actipieudo re
monrat netesse est quia nulliꝰ
apa nidige̾ se putat qui alteri
ueud est Eysi fieri nẽ potestr
retuidd est igituo oñi modo uiu¬
culio setretatꝭ humane. quia

Expanded text:
aut violare, aut non conservare, summum nefas putandum est. Nam qui se a praestando auxilio removet, etiam ab accipiendo se removeat necesse est; quia nullius opera indigere se putat, qui alteri vendum est. Quod si fieri non potest, retinendum est igitur omni modo vinculum societatis humanae, q
Abbreviated transcription (Latin):
plpõꝵ inulla põcp̃ta scũt quippe
id plerũꝙ faccant᷑ souietati
hudne cõmunionẽ ẽẽ retuũdã
ab ro plane ie ipõi in huc̃ne
uirtutis fue ugore dissotiant
Cõnincendus eciam hie uiror
rudi putas/ urbis condende
origiaõ atq causam nõ unã intu/¬
lerue sed alñ uos honnier̃ qui sint
excerru pͥmitus nati cũ per
sibuas ⁊ campos uraticã deherẽt
uitũ nec ullo nũse ẜmonis aut
Iois uinculo cohererent sedfrõ¬
des ⁊ ercibã pro tubilibus sprlo¬
cas ⁊ autra ꝓ domibus haberẽt
uestus ⁊ fortioribus alãlibus pd̃e
fuisse cõmemorant Tum ros¬
qui aut la mati effugerẽt aut
lamari ꝓpimos uiderad admo¬
intos piculi sur ad alios hoics̃
decurrisse psidiũ implorasse
⁊ pmo ntibus uolidtatẽ suã
significasse ⁊ de inde ẜmonis nntia
remxtasse at singulis quibusq
rebus noiã impnũdo paulatim
loquẽdi ꝓfecisse racionem Cum
aut̃ nec anulatudinẽ wam uide/¬
rent contra bestias cẽ tutam

Expanded text:
phorum nulla praecepta sunt, quippe idem plerumque fateantur societatis humanae communionem esse retinendam, ab ea plane se ipsos iutis suae rigore dissociant. conuincendus ergo etiam hic error endum putant. urbis condendae originem atque causam non unam intulerunt, sed alii eos homines qui sint ex terra primitus nati, cum per siluas et campos erraticam degerent uitam, nec ullo inter se sermonis aut iuris uinculo cohaererent, sed frondes et herbam pro cubilibus, speluncas et antra pro domibus haberent, bestiis et fortioribus animalibus praedae fuisse commemorant. tum qui aut laniati effugerant, aut laniari proximos viderant, admonitos periculi sui ad alios homines decurrisse, praesidium implorasse, et primo nutibus voluntatem suam significasse; deinde sermonis initia tentasse, ac singulis quibusque rebus nomina imprimendo, paulatim loquendi perfecisse rationem. Cum autem nec multitudinem ipsam viderent contra bestias esse tutam,
Abbreviated transcription (Latin):
morieq mandanerũt qui cum
uiderẽt nitis quoq aialibus
ingonitã eẽ racioncin uel cõue¬
mendi ure mincẽ appetendi
uee piculi fugiendi uel mali
caueudi uel cubilie sibi etla¬
tibula parandi homeã autem
ipoõ existimanerũt nõ iusi
exempłis admoneri ac distere
potusse quid metire̾ quid tane̾ /
quid face̾ deberẽt aut indꝙͣ cõue̾¬
turrs mẽse fusse nec loquẽdi
racionem repluros inisi ert
bestie cõmedissent /hec alus
de lira uisa sunt ⁊ fuclũ dixe¬
rutq nõ scraꝵ ladiatꝰ causam
susse coriddi ped ipãm petius
hinaitatem Itaq tuẽse cong̃¬

Expanded text:
cum uiderent mutis quoque animalibus ingenitam esse rationem uel conueniendi uel inuicem adpetendi uel periculi fugiendi uel mali cauendi uel cubilia sibi et latibula parandi, homines tamen ipsos existimauerint non nisi exemplis admoneri ac discere potuisse, quid metuere, quid cauere, quid facere deberent, aut numquam conuenturos inter se fuisse nec loquendi rationem reperturos, nisi eos bestiae comedissent. haec aliis delira uisa sunt, ut fuerunt, dixeruntque non ferarum laniatus causam fuisse coeundi, sed ipsam potius humanitatem, itaque
Abbreviated transcription (Latin):
hn sine ulla contrau̾sia sellã¬
ti et ĩiusti Qund illi quos fal¬
sa pietas cõgit exponere
Nũ possunt ĩuocentes existi¬
certe sangninẽ suũ uel ad
seruitutem uel ad lupauar
Qut autẽ possint uel soleãt
accide̾ in utroq sexũ ꝑ errorẽ
quis non intelligit quis igno¬
rat Quod uel unius edipodis

Expanded text:
hi sine ulla controuersia scelerahi sine ulla controuersia scelerati et iniusti: quid illi quos falsa pietas cogit exponere? num possunt innocentes existicerte sanguinem suum uel ad seruitutem uel ad lupanar. quae autem possint uel soleant accidere in utroque sexu per errorem, quis non intellegit, quis ignorat? quod uel unius Oedipodis
Abbreviated transcription (Latin):
untuti qũãnitatẽ ꝑdiderũt
itaq nõ ꝑtũt etiã ĩecentib.
s excent᷑ in oñis qdonmaloꝵ
tpes esse non cõnenit eos qui
iusticre uiam ten̾e nitũtur
Nͣion em̃ cum occide̾ deus uetat
lacrocinari nos tñ ꝓhibet qd
ne ꝑ leges quid pubͭͣ ᷤ licet
s ea qͦ ne fiant mouet. que
apud hoiẽs ꝓ licitis habent᷑ Ita
neq militari iusto licebit cuiꝰ
mlicia est ip̃a iustitia neq u̾o
accusae quẽq comnẽ capitali
qr nichil distat utrũne ferro
an uerbo pocius occidas Itaq
exepcõem fieri oportet qͥn occide̾
hoĩom sit semꝑ nephas quẽ
deꝰ sanctũ aĩal esse uoluit Eigo
ne illud quidem cõcedi aquis
estimet ut recens natos licrat
elide̾ q̃ uel maxima est impie¬
tas Ad uitam rm̃ deus inspirat
aiãs non ad mortem um hoies
ne qd sit facimus qͦ manus
suas non polluant rudib ad¬
huc ⁊ simplicib aĩab obnegãt
luce̾ non a se datam Expectet
u̾o aliquis ut aliens sanguini
parcãt qui nõ parcũt suo s

Expanded text:
umanitatem perdiderunt. itaque non parcunt etiam innocentibus, sed exercent in omnes quod in malorum cipes esse non conuenit eos qui iustitiae uiam tenere nituntur. non enim cum occidere deus uetat, latrocinari nos tantum prohibet, quod ne per leges quidem publicas licet, sed ea quoque ne fiant monet quae aput homines pro licitis habentur. ita neque militare iusto licebit, cuius militia est ipsa iustitia, neque uero accusare quemquam crimine capitali, quia nihil distat utrumne ferro an uerbo potius occidas, quoniexceptionem fieri oportet, quin occidere hominem sit semper nefas, quem deus sacrosanctum animal esse uoluit. ergo ne lliut quidem concedi aliquis enstimet, ut recens natos liceat oblidere, quae uel maxima. est inpietas: ad uitam enim deus inspirat animas, non ad mortem. uerum homines, ne quod sit facinus quo manus suas non polluant, rudibus adhuc et simplicibus animis abnegant lucem non a se datam. expectet uero aliquis ut alieno sanguini parcant qui non parcunt suo? sed
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ Quod xor fit dacõe qm̃ uia
illa mẽdax ꝯ̃ felt ad occasim mul¬
tos namites ht̃ ꝓp̃t studior et
disciplinaꝵ uarietarem q̃ funt
in uita hoñni dissimiles atq du̾se
Nam u sicut uia illa sapit habet
aliquid simile sculticie qd libro
pcedente moustramimꝰ Ita hec
cum sit tota sculticie ht̃ aliquid
simle saprencie qd arripiut hñ
qui scultitiẽ publicã intelligũ
et ut hẽ uicia maifesta. sit hr̃¬

Expanded text:
 uia illa mendax, quae fert ad occasum, multos tramites habet propter studiorum et disciplinarum uarietatem, quae sunt in uita hominum dissimiles atque diuersae. nam sicut uia illa sapientiae habet aliquid simile stultitiae, quod libro praecedente monstrauimus, ita haec cum sit tota stultitiae, habet aliquid simile sapientiae, quod adripiant ii qui stultitiam publicam intellegunt: et ut h