comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
emulat᷑ sponsã. &e uindicat comiugii
irreue̾ntiã: dñs emulator est. Qͣa uͦ ĩpu¬
nitã filii ñ deserit inobedientiã: addidit
& ulciscens. Erga fraud̾e mertennarii.
subsequit᷑ ulciscens dñs. & hñs furorẽ.
Ad contemptũ uͦ serus. qͣrto apponit᷑ ul¬
ciscens. dñs in hostes suos.Si uͭ iuxta tͣ¬
dicionẽ scolasticã hostis de inimici fa¬
cere uolumꝰ distantiã: hostis ad tempꝰ.
semꝑ uͦ in odio manet inimicꝰ. hostis ac¬
cidentalit᷑: inimicꝰ nat᷑alit̾. De hoste pꝰt
uictoriã expectat᷑ gr̃a. exinimico qui¬
dem nullus federiᷤᷤ . sperant᷑ uestigia.
Hinc ꝑ quẽda sapientẽ dr. Hostib eiuctĩ
hostia nom̃ ht. S proumico nulla ap̃
antiquos lege supplicat᷑. Nñ hic qͦ furor
ad hostes addit᷑. irauͦ inimicis añponit᷑.
furor aũ animi breuis est cõmotio ira
grauis ce duit᷑na ipsiꝰ indignatio. ꝑ fu¬
rorẽ gͦ hostiũ intimat᷑ conũsio: ꝑ ir̃a ini¬
micoꝵ iugis obstinatio. Quia gͦ eccłia

Expanded text:
emulatur sponsam et vindicat conjugii irreverentiam: Dominus aemulator est. Quia vero impunitam sibi non deserit inobedientiam, additur, et ulciscens; gratiam, fraudem mercenarii, subsequitur, ulciscens Dominus et habens furorem; ad contemptum vero servi, quarto opponitur, ulciscens Dominus in hostes suos. Si vero juxta traditionem scholasticorum hostis et inimici facere velimus distantiam, hostis ad tempus, semper vero in odio manet inimicus; hostis accidentaliter, inimicus naturaliter. De hoste post victoriam exspectatur gratia; ex inimico quidem nullius foederis sperantur vestigia. Hinc per quemdam sapientem dicitur: Hostibus evictis hostia nomen habet. Sed pro inimico nulla apud antiquos lege supplicatur. Unde hic quoque furor ad hostes additur; ira vero inimicis anteponitur. Furor autem brevis est animi commotio; ira, gravis et diuturna ipsius indignatio. Per furorem ergo hostium intimatur conversio; per iram, inimicorum jugis obstinatio. Quia vero Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
&e tui er̃t. &e reges pacifici seruient tibi.
& ad dm formidolosa laudatio. Ꝙ in
psalmo. De execratione &e m̃dacio:anñ¬
tiabunt᷑ in consũmatione. Itẽ in eodẽ
in iob dñs ad eũ. Nũqͥd illudes ei. bee
esau loquente. Quomͦ inqͥt scrutati
sunt esau. inuestigauert̃ abscondita
etꝰ. Om̃s uiri federis tui illuserunt
tibi: & inualuerunt adu̾sus te om̃s
uiri pacis tue. qui comedunt panẽ tu¬
um.ponent insidias subt̃ te. E ĩ abacus
sub eode typõ. Ue ei diabolo. s. qͥ multi¬
plicat ñ sua: usqueqͦ aggrauat᷑ contra
se demsum lucũ. Nunqͥd ñ repente con¬
surget qui mordeat te. ce suscitabunt᷑¬

Expanded text:
 tui erunt, et reges pacifici servient tibi .t ad Deum formidolosa laudatio . Et in psalmo: De exsecratione et mendacio annuntiabitur consummatio. Item in eodem: in Job: Dominus ad eum: Nunquid illudes ei, BeetEsau loquente: Quomodo, inquit, scrutati sunt Esau, investigaverunt abscondita ejus? Omnes viri foederis sui illuserunt tibi, invaluerunt adversus te: omnes viri pacis tuae, qui comedunt tecum panem, ponent insidias subter te . Et in Habacuc sub eodem typo: Vae ei diabolo scilicet qui multiplicat non sua! usquequo aggravat contra se densum lutum? Nunquid non repente consurgent, qui mordeant te, et suscitabunt
Abbreviated transcription (Latin):
uat. & libat᷑. renouat᷑. & renouat. In a¬
qua signat᷑ uicioꝵ ablutio: ꝑ sangͥnẽ
de manu pessimoꝵ fit redemptio. per
in his ab ea fit transgressio triplex eã
sequit᷑ ultio. Quia .s. antitheti opposi¬
to. c&e uieiis sordidat᷑ & ab hoste capti¬
uat᷑ & carceri uł crimini in p̃sentiu
gehenne in fut᷑o. erueianda mancipas
uel qm̃ hostiũ eccłie tria st̃ gn̾a. pͥmũ sine
sacram̃to eccłie: scd̃m extͣ eccłiã. s cũ saẽ
quociens eccłia ab ipsis oppͥmit᷑. in eosdẽ
hostes diuinitꝰ ultio fundit᷑. & hoc ẽ quod
tricte exigat iusticiã: qui promptus ẽ
cio inimici: uł a contẽptu serui. uł a
ꝑfidia mercennarii. uł ab inobedientia
filii: uł ab irreue̾ntia coniugii. Siqͥdẽ
quatuor modis dño seruit᷑.& quinq mo¬
dis ei delinqͥt᷑. Aut ei obtẽꝑat᷑ metũ sups

Expanded text:
t liberat; renovatur, et renovat. In aqua signatur vitiorum ablutio; per sanguinem de manu pessimorum fit redemptio; per in his ab ea fit transgressio, triplex eam sequitur ultio. Quia videlicet antithesi oppositio, et vitiis sordidatur, et ab hoste captivatur, et carceri vel crimini in praesenti, gehennae in futuro crucianda mancipatur. Vel quoniam hostium Ecclesiae tria sunt genera: primum sine sacramento Ecclesiae; secundum extra Ecclesiam, sequoties Ecclesia ab ipsis opprimitur, in eosdem hostes divinitus ultio funditur. Et hoc est, quod tricte exigat justitiam, qui promptus estcio inimici, vel a contemptu servi, vel a perfidia mercenarii, vel ab inobedientia filii, vel ab irreverentia conjugii. Siquidem quatuor modis Domino servitur, et quinque modis ei delin
Abbreviated transcription (Latin):
s dñs uxorẽ a uiro ñ disced̾e. qd̾ si disceᷤ¬
serit man̾e innupt̾a. aut reconciliari
uiro suo. In aqua gͥ desponsat᷑. in san¬
guine fecundat᷑. in sp̃u copulat᷑. despon¬
sat᷑ baptismatis unctione: fecundat᷑
incarnationis p̾̃dicatione. copulatur
in splendorib scõꝵ & beata retributioe.
ꝑ aqͣm hͥ moralit̾ accipio baptissim
plenissimã scĩtatẽ. ꝑ sangͥnẽ p̃dicatio¬
erit oĩa in õib unitatẽ. Alioqͥn si de fide

Expanded text:
iscedere: quod si discesserit, manere innuptam, aut reconciliari viro . In aqua igitur desponsatur, in sanguine fecundatur, in spiritu copulatur. Desponsatur baptismatis tinctione, fecundatur incarnationis praedicatione, copulatur in splendoribus sanctorum, et beata retributione. Per aquam hic moraliter accipio baptismi plenissimam sanctitatem; per sanguinem, praedicatioirit
Abbreviated transcription (Latin):
fuit in egyptioꝵ submersione. sed̃a in
triginta regũ chanaan. & uniꝰ int̾fectio¬
ne. & ppłoꝵ ipsoꝵ expugnatione t̾cia in
philisteoꝵ. moabitaꝵ. ãmanitaꝵ. ydume
oꝵ & ceteroꝵ freqñtissima opp̃ssione. Q
est sensus. Si dilectus dõ ppłs tradit᷑ tibi.
noli adũsus dm̃ głari. Si enĩ ultus est.
eũ in tot & tantis milibꝰ: nullatenꝰ effu¬
gies manus eiꝰ. Hec aũ hystorialit̃ di¬

Expanded text:
fuit in Aegyptiorum submersione ; secunda in triginta regum Chananaeorum et unius interfectione, et populorum expugnatione ; tertia in Philisthaeorum, Moabitarum, Ammonita caeterorum frequentissima oppressione. Et est sensus: si dilectus Deo populus traditur tibi, noli adversus Deum gloriari. Si enim ultus est eum in tot et tantis millibus, nullatenus effugies manus ejus. H
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ssuras. aos. pro iusticia passur̃a.
alloqͥtur
Neam consolando. & ipsiꝰ
hostes de t̾rendo dicens. Dñs emulator
atq exꝓstribularia gratuito te uoca¬
uit. baptismatis unda lauit. gr̃e mu¬
nerib ornauit.oe insuꝑ in coniugẽ
desponsauit. & in regmã sublimaũ:
cutꝰ si uolueris sꝑn̾e coniugiũ riualem de¬
sidãns uł adulteri incestũ. contub̃niũ de¬
lo accensus iura seruae conugii: iniuri¬
as excludit. le nocinii: gͣuissime ne fas
uindicat adulterii. Quare gͦ tͥplex ĩfe¬
rat᷑ ultio. ex ipsiꝰ coniugii ꝑpendit᷑ officoo.
Tria siquid̃e st̃ bona coniugii. fides ꝓlis
spes. unitas sacram̃ti. Que si sponsa
seruaui̾t illibata. audit uoce sponsi
in canticis cõmendata. Puleͣ es amica
mea. suauis & decora: t̃ribił uͭ castroꝵ
acies ordinatã. Uult enĩ sponsꝰ ut fir¬
ma sit fides thori. legiti mꝰ partͦ
uteri. inuiolata castitas sacͣm̃ti.
fides ne eugło iudaica misceat ꝑfidiã:
legitimꝰ partꝰ. ne sequat᷑ mundi concu¬

Expanded text:
pressuras, pro justitia passuram, alloquitur eam consolando, et ipsius hostes deterrendo, dicens: Dominus aemulator, atque ex prostibularia gratuito te vocavit, baptismatis unda lavit, gratiae muneribus exornavit, et insuper conjugem desponsavit, in reginam sublimavit: cujus si violsiderans, vel adulteri incestum contubernium, zelo accensus, jura servat conjugii, injurias excludit lenocinii, gravissime nefas vindicat adulterii. 50. Quare vero triplex inferatur ultio, ex ipsius conjugii perpenditur officio. Tria siquidem sunt bona conjugii: fides, prolis spes, unitas sacramenti. Quae, si sponso servaverit, illibata audit voce sponsi sui in Canticis commendata: Pulchra es, amica mea, suavis et decora, terribilis ut castrorum acies ordinata . Vult enim sponsus ut firma sit fides tori, legitimus sit partus uteri, inviolata castitas sacramenti. Fides, ne in Evangelio Judaicam misceat perfidiam; legitimus partus, ne sequatur mundi concu
Abbreviated transcription (Latin):
fides eccłie firmat᷑ in sacram̃to baptis¬
matis: partꝰ fit ꝑ p̃dicationẽ ueritatiꝰ
sacram̃tũ in sp̃itali copula unitatis.
fides ẽ ut solido placeat: partꝰ ut ei soli
pariat. sacͣm̃tũ ut una uni maneat. Ad
fid̾e respic̃ illd̃ apłi. Mulier ñ ht̃ potesta¬

Expanded text:
des Ecclesiae firmatur in sacramento baptismatis; partus fit per praedicationem veritatis; sacramentum, in spiritali copula unitatis. Fides est, ut soli Christo placeat; partus, ut ei soli pariat; sacramentum, ut una uni maneat. Ad fidem respicit illud Apostoli: Mulier non habet potesta
Abbreviated transcription (Latin):
dñi emulationẽ. dem̃ trifariã ultionẽ.
postea ir̃a eiꝰ ce furore. Aesi naũ diceret.
ad assyriũ. Nũqͥd sponsã tͥ suã d̾elinq̃e
assyrio: cuiꝰ castitatis emulatio eripu¬
it eã de egypto mari rubro. & deserto.
suꝑ cuiꝰ inimicis multiplex & grauissi¬
ma irrogata est ultio. suꝑ cꝰ hostibꝰ furor
dĩ accensus ẽ. & indignatio. Emulatio
ultio uͦ ad inimicoꝵ excidiũ: furor autem
&e ira dĩ ad et̾nũ supplicũ. Hanc utiq sp̃o¬
sam in abrahã subarrauit. s ꝑ legẽ eopu¬
lauit. cuiꝰ zelo egyptii in horrendis sup¬
pliciis afflxit: egyptios subm̃sit in nu¬
meros hostiũ cuneos p̃rostrauit. pane ce¬
li ce carnib in deserto eã pauit dem̃ inde
in t̃rã promissionis intͦdux̃. Hec ẽ emula¬
tio: eũ tͥplex uideat᷑ ultio. Qd̃si ultio re¬
ferat᷑ adeam: pͥma fuit ydolatrie. sed̾a
luxurie. t̾ria castrimargie. Prima qñ ui¬
tulũ indeserto fabricauit: scd̃a qñ sceł

Expanded text:
ni aemulationem, deinde trifariam ultionem, postea iram ejus et furorem. Acsi Nahum diceret ad Assyrium: Nunquid sponsam tibi derelinquet Assyrio, cujus castitatis aemulatio eripuit eam ex Aegypto, mari Rubro et deserto; super cujus inimicis multiplex et gravissima irrogata est ultio; super cujus hostibus furor Dei accensus est et indignatio? Aemulatio Ultio vero ad inimicorum excidium. Furor autem et ira Dei ad aeternum supplicium. Hanc utique sponsam in Abraham subarrhavit, sed per legem copulavit: cujus zelo Aegyptum horrendis flagitiis afflixit, Aegyptios submersit, innumeros hostium cuneos prostravit, pane coeli, et carnibus in deserto eam pavit, deinde in terram repromissionis introduxit. Haec est aemulatio, cum triplex videatur. Quod si ultio referatur ad eum, prima fuit idololatriae, secunda luxuriae, tertia gastrimargiae. Prima, quando vitulum in deserto fab
Abbreviated transcription (Latin):
cens totiens repetit. Si uͦ singłas atten¬
das clausulas. alia que qr ypoteysis. im
non habñt ꝓpͥũ attͥbuit. Cũ enĩ d̾o ĩpas¬
sibili. inconmutabili furor. ira. emula¬
qͣnͣtũ ad negotiũ dr̃ freqñtacio. freqñ¬
tatio uͦ est cũ res in tota causa ẽ. uł nego
aut criminosior sit or̃o. Uehenens est.
exornatio ista &e comectualis constitu¬
tione cause semꝑ fere necessaria: & ĩ cet̾is
benda. Qui color hic patet uͥ sũma tociꝰ
negocii exfreqñtatione pendet. Hec qͥdẽ

Expanded text:
cens solies repetit. Si vero singulas attendas clausulas, alia, quae dicitur hypozeuxis, immnon habenti proprium, attribuit. Cum enim Deo impassibili, incommutabili furor, ira, aemulaquantum ad negotium, dicitur frequentatio. Frequentatio vero est, cum res in tota causa vel negotio aut criminosior sit oratio. Vehemens est exornatio ista, et conjecturalis constitutione causae semper fere necessaria, et in caeteris benda. Qui color hic patet, ubi summa totius negotii ex frequentatione pendet. Haec quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ulciscens dñs: ulciscens dñs ce hñs
furore: ulciscens dñs in hostes suosͤ. &e
dio tumidũ pro nitore lingue orato¬
rem. & de flore colorati eloquii iacti¬
tantẽ exhortam᷑: ne demostenis lepo¬
res qui ntiliani flores. eiceronis coloreᷤ
diuini eloquii coloratissime simpli
citati p̾ferat: nec eloquentiã peceat᷑¬
cem mag̃ qͣm scãm simplicitatẽ dili¬
gat. Cũ enĩ regnũ dĩ ñ sit in sermone. s
uino eloqͥo. & coloris gr̃a. & uirtutis
gła. tanta sermonis de splendida sua¬
uitas. & honesta oꝑũ fecunditas. lingue
nitor ũbi color. culpe timor. d̃i amorĩ¬
serit᷑. ut in eiꝰ cõꝑatione demostenes
sordeat. quintillianꝰ iaceat. humitus¬
lius hereat.S qͥa sc̃i ñ uento studentes.
s gr̃e &e uirtuti oꝑam dantes: ñ cenodoxie
non laudi hominũ. s patͥ luminũ ueni¬
re decreuerunt. ornatissimã pꝰtponenteᷤᷤ
urbanitatẽ. necessariã seqͥ utilitat̾e po¬
tiꝰ elegerunt. S hec hactenꝰ. Igit᷑ captã¬

Expanded text:
ulciscens Dominus. Ulciscens Dominus, et habens furorem: ulciscens Dominus in hostes suos, et dio tumentem pro nitore linguae oratorem, ac de flore colorati eloquii se jactitantem adhortamur, ne Demosthenis lepores, Quintiliani flores, Ciceronis colores divini eloquiraeferat, nec eloquentiam peccatricem magis quam sanctam simplicitatem diligat. Cum enim regnum Dei non sit in sermone, sedvino eloquio et coloris gratia et virtutis gloria, tanta sermonis et splendida suavitas, et honesta operum fecunditas, linguae nitor, verbi color, culpae timor, Dei amor inseritur; ut ejus comparatione Demosthenes sordeat, Quintilianus jaceat, humi Tullius haereat. Sed quia sancti non vento studentes, sed gratiae; et virtuti operam dantes, non cenodoxiae; non laudi hominum, sed patri luminum vivere decreverunt, ornatissimam postponentes urbanitatem, necessariam sequi utilitatem potius elegerunt. Sed haec hactenus. Igit
Abbreviated transcription (Latin):
na est. ab eo annotat᷑. Propͥe enĩ ẽ. patien¬
tia qͣm comitat᷑ miseria. hec dicentes de
quia ad tempꝰ floret. qͥa multis p̃ualaẽ.
hoc ñ suo brachio. s diuino referat uidi¬
cio. Quo dictante &e ppłi uidaici expiat᷑
iniquitas. & adũsarioꝵ auget᷑ infelicitaᷤᷤ
Iuxta illõ qͥ iustus ẽ iustior fiat. & qͥ insor¬
dib est. sordescat adhuc. Qͦ enĩ ꝓlirior est
dei patientia: eo grauiꝰ ꝑcutit iudicis
sententia. Iuxta illõ ꝓpħicũ. Taeui. silui.
paciens fui sic̃ parturiens loquar. Pa¬
tit᷑ itaꝙ dñs iuste alterutr̃ũ affligi &e af¬
flige̾. qñ &e hunc ꝑ pacientiã mundando
reducit adinnocentiã & ille ob m̾itũ se¬
uicie penas luit dignas ꝓpͥe in iusticie.
Hec de assyrio dñr. De eccłia uͦ qͦmͦ legñ¬

Expanded text:
na est, ab eo annotatur. Proprie enim est patientia, quam comitatur miseria. Haec dicentes de quia ad tempus floret, quia multis praevalet, hoc non suo brachio, sed divino referat judicio: quo dictante, et populi Judaici expiatur iniquitas, et adversariorum augetur infelicitas, juxta illud: Qui justus est, justior fiat, et qui in sordibus est, sordescat adhuc . Quo enim prolixior est Dei patientia, eo gravius percutit judicis sententia, juxta illud propheticum: Tacui, silui, patiens fui, quasi parturiens loquar . Patitur itaque Dominus juste alterutrum affligi, et affligere, quando et hunc per patientiam mundando reducit ad innocentiam, et ille ob meritum saevitiae poenas luit dignas propriae injustitiae. Haec de Assyrio dicuntur. De Ecclesia vero quomodo leg
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Consilia sapie faciũt doctores: obse¬
quia iusticie amatores. subsidia uitatiꝰ
defensores: remedia felicitatis dilecto¬
res. Felix gͦ ciuttas que nec eget ꝯsilio. nͨ
caret obseqͥo. nͨ subsidii iacet in becillitate
nͨ remedii sordet egestate. Hec .xͦ eo głi
silia hoĩes docendo. obseqͥa tͣbas pascen¬
do.subsidia uidue pupilli & aduene
causas iudicando.remedia ꝑtͣnseundo.
& om̃s opp̃ssos a diabolo sanando. Consi¬
lia gͥ dedit inmonte. obseqͥa iuxta mare.
ꝙͦ eccłia a sponso suo accep̃. q̃ ad ipstꝰ
timorẽ. decorẽ. honorẽ. amorẽ. aliis dila¬
tandũ miniftͣuit. Siqͥd̾e ꝑ diuine ꝯsilia¬

Expanded text:
tem. Consilia sapientiae faciunt doctores; obsequia, justitiae amatores; subsidia, veritatis defensores; remedia, felicitatis dilectores. Felix ergo civitas, quae nec eget consilio, noc caret obsequio, nec subsidii jacet imbecillitate, nec remedii sordet egestate. Haec Christus esilia, homines docendo; obsequia, turbas pascendo : subsidia, viduae, pupilli et advenae, causas judicando : remedia, pertranseundo, et omnes oppressos a diabolo sanando . Consilia igitur dedit in monte, obsequia juxta mare, oque Ecclesia a sponso suo accepit, quae ad ipsius timorem, decorem, honorem, amorem aliis dilatandum ministravit. Siquidem per divinae
Abbreviated transcription (Latin):
sed oĩa miserie. Prima gͥ sursũ letet᷑ cum
xꝑo. Tercia fornicet᷑ cũ mundo .iiiͬi. cruci¬
etur c̃ diabolo. scd̃a p̃paret᷑ sponso. ut et
nigra sit ꝑ penitentiã. & formosa ꝑ obe¬
dientiã Nigra ꝑ humilitatẽ formosa ꝑ
caritatẽ. Nigͣ temptationũ pugna. for¬
mosa uirtutũ constantia. Nigra minist̾io
formosa desidio. Nigra exercicio religionis.
formosa sinceritate contẽplatioĩs. Nigra
est eccłia in carnalib. formosa in sp̃alib.

Expanded text:
sed omnia miseriae. Prima ergo sursum laetatur cum Christo; tertia fornicetur cum mundo; quarta crucietur cum diabolo; secunda praeparetur sponso; ut et nigra sit per poenitentiam, et formosa per obedientiam; nigra per humilitatem, formosa per charitatem; nigra, tentationum pugna; formosa, virtutum constantia; nigra, ministerio; formosa, desiderio; nigra, exercitio religionis; formosa, sinceritate contemplationis; nigra est Ecclesia in carnalibus, formosa in spi
Abbreviated transcription (Latin):
tere ꝑutilis diuisio. hic nob̃ qͣdrifarie di¬
uisionis data ẽ occasio.Siquid̃e mulier
alia ẽ ñ nigra. s formosa: alia nigͣ &e for¬
mosa: alia nec formosa nec nigͣ alia ñ for¬
mosa s nigra. Prima est regina celi scd̃a
in t̾ris sponsa agni: t̾cia uxor mundi. inͣi
coniunx diaboli. Prima ẽ eoꝵ qui letant᷑
cũ .xͦ incelis: scd̃a fideliũ ꝑegrinantiũ in
terris. t̾cia eoꝵ qͦs mundi absorbuit uani¬
tas. quarta eoꝵ quos penis affligit iniqͥ¬
tas. ł ap̃ impios cruciat calamitas. Siqͥ
tur p̃fataꝵ gn̾a mulierũ. ħ scł contẽpla¬

Expanded text:
tere perutilis divisio, hic nobis quadrifariae ditere perutilis divisio, hic nobis quadrifariae divisionis data est occasio. Siquidem mulier alia est non nigra, sed formosa; alia nigra et formosa; alia nec formosa, nec nigra; alia non formosa, sed nigra. Prima est regina coeli; secunda in terris sponsa agni; tertia uxor mundi; quarta conjux diaboli. Prima est eorum qui laetantur cum Christo in coelis; secunda fidelium peregrinantium in terris; tertia eorum quos mundi absorbuit vanitas; quarta eorum quos poenis affligit iniquitas, vel apud inferos cruciat calamitas. 24. Sntur praefatarum genera mulierum. Haec scil
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ: sub rege & sub lege concors socie¬
tas. situs: fidei & moꝵ sinceritas: copia do¬
ctrinaꝵ. & uirtutũ affluentia. ornatus
largit̾ sub effluat. que miseros angit de¬
mentia uicioꝵ sitire absinthiũ huiꝰ mũ¬
di. seqͥ naufragiũ: uite pati semꝑ infortu¬
niũ. impie tyrannidis ferre dominiũ. &
ñ potius conuolare ad asillũ serenissi¬
me unitatis. ad gremiũ mat̾ne carita¬
tis. ad gaudiũ angłice felicitatis: de eu¬
rio hꝰ regis. ac minister huiꝰ legis. atq
ciuis ħꝰ urb̃ fieri. De qͣ d̾r uoce psalmogͣ¬
osa de qua sponsꝰ in canticis multa ꝓfer
głosa dicens. Erce tu pulcra es amica mea
ecce tu pulcͣ ocłi tui colũbaꝵ. Itẽ sõe ĩ eod̃
Pulchra es amica mea. suauis &e decora.
tribilis ut castroꝵ acies ordinata. It̾m
iõe de ead̾e in eode. Tota pulẽ es amica me¬
a & macła ñ est in te. Itẽ sponsa in eodem
de seipsa. Nigra sũ inqͥd s formosa filie¬

Expanded text:
fidelium et sub rege et lege consors sociefidelium et sub rege et lege consors societas, situs fidei et morum sinceritas, et copia doctrinarum, et virtutum affluentia; ornatus,largiter supereffluat, quae miseros angit dementia, vitiorum sitire absinthium, hujus mundi sequi naufragium, vitae semper pati infortunium, impiae tyrannidis ferre dominium, et non potius convolare ad auxilium serenissimae civitatis, ad gremium maternae charitatis, ad gaudium angelicae felicitatis, decurio hujus regis, ac minister hujus legis, atque civis hujus urbis fieri? De qua dicitur voce Psalmogrosa, de qua sponsus in Canticis multa profert gloriosa dicens: Ecce tu pulchra es, amica mea, ecce tu pulchra es. Oculi tui columbarum . Item idem in eodem: Pulchra es, amica meterribilis ut castrorum acies ordinata . Item idem de eadem in eodem: Tota pulchra es, amica mea, et macula non est in te . Item sponsa in eodem de seipsa: Nigra sum, inquit, sed formosa fili
Abbreviated transcription (Latin):
ad sanitatẽ mundata ad infirmitatẽ ꝯsi¬
lia. ad decorẽ crismata: ad ãplificõnẽ p̃di¬
cam̃ta. Ad sanitatẽ obedientia. ad infir¬
mitatẽ ꝯstantia. ad decorẽ pacientia. ad
amplificonẽ penitñtie remedia. Apłi
ad sanitatẽ: martyres ad firmitat̾ẽ: uͥgi¬
nes ad decorẽ: ꝯfessores ad ãplificõnis odo¬
rem. Ad sanitatẽ caritas: ad firmitatẽ hu¬
militas: ad decorẽ ꝯtinentia. ad amplifico¬
nem clem̃tia. Ad sanitatẽ illiꝰ penitentes:
ad firmitatẽ p̃dicatores: ad decorẽ mundi
contẽptores. ad amplificonẽ coniugat
misericordes. It̾m st̃ alia hꝰ ciuitatis bo¬
na p̾ciosissima. que & ei sanitatẽ ꝯferũt.
& ipsã roborant. decent̃ exornant. & am¬
plissime dilatant. Euͣgłica gr̃a sanat᷑:
doetna aplica roborat᷑. eloquiis scoꝵ do¬
ctoꝵ ornat᷑: decretis patrũ orthodoxoꝵ
pia. ab ornatu. felicit̾ sit dotata. qͥa usde¬
licet eiꝰ rex felicitas. ipsiꝰ lex caritas plebs

Expanded text:
ad sanitatem mandata, ad infirmitatem consilia, ad decorem charismata, ad amplificationem praedicamenta; ad sanitatem obedientia, ad firmitatem constantia, ad decorem patientia, ad amplificationem poenitentiae remedia. Apostoli ad sanitatem, martyres ad firmitatem, virgines ad decorem, confessores ad amplificationis odorem. Ad sanitatem charitas, ad firmitatem humilitas, ad decorem continentia, ad amplitudinem clementia. Ad sanitatem illius poenitentes, ad firmitatem praedicatores, ad decorem mundi contemptores, ad amplificationem conjugati misericordes. 22. Iterum sunt alia hujus civitatis bona pretiosissima, quae et ei sanitatem conferunt, et ipsam roborant, decenter exornant, et amplissime dilatant. Evangelica gratia sanatur, doctrina apostolica roboratur, eloquiis sanctorum doctorum ornatur, decretis patrum orthodoxorupia, ab ornatu feliciter sit dotata; quia videlicet ejus rex felicitas, ipsius lex charitas, plebs
Abbreviated transcription (Latin):
ethnicos. ꝑ subsidia gr̃e constant̃ expug¬
nauit h̾eticos. ꝑ remedia penitentie
clem̃t reuocauit scismaticos. ꝑ ꝯsilia
ueniunt abignorantia nat᷑ali tnͣꝗͣ a
a parte orientali. ꝑ obseqͥa redeunt a
feruore ꝯcupiscentie. tanꝗͣ a plaga
australi ꝑ subsidia retͣbunt᷑ afrigo¬
re malicie. tnͣꝗͣ aclimate sept̃etriona¬
li. ꝑ remedia educunt᷑ ab occasu uici¬
oꝵ tamꝗͣ a plaga occidentali. Hanc
ei futurã numose ꝓlis leticiã sponsꝰ¬
eiꝰ ꝑ ꝓpħam ꝓmiserat ysaiã. Ecce ego
inquit adduc̃a ab oriente sem̃ tuũ.
&e filios tuos ab extremis t̾re. Dicam
aqͥloni.da. & austro noli ꝓhib̾e. Hanc
etiã ei ꝓmiserat ore psalmographi.

Expanded text:
ae constanter expugnavit haereticos; per remedia poenitentiae clementer revocavit schismaticos. Per consilia veniunt ab ignorantia naturali, tanquam a parte Orientali; per obsequia redeunt a fervore concupiscentiae, tanquam a plaga Australi; per subsidia retrahuntur a frigore malitiae, tanquam a climate Septentrionali; per remedia educuntur ab occasu vitiorum, tanquam a plaga Occidentali. 21. Hanc ei futuram numerosae prolis laetitiam sponsetam promiserat Isaiam. Ecce ego, inquit, adducam ab Oriente semen tuum, et filios tuos ab extremis terrae. Dicam Aquiloni: Da; et Austro: Noli prohibere . Hanc etiam ei promiserat ore Psalmographi.
Abbreviated transcription (Latin):
ge erant redimeret. Audistis:&e quia
planũ & aꝑtũ est. intellexistis. Lece pa¬
ter fec̃ filiũ nasci de u̾gine. Cũ enĩ ue¬
nisset plenitudo temꝑis misit d̃s fili¬
forte hoc monet qͥa ex uͥgine dixerã et
liere. Ex iuirgine qͦm: Ecce uirgo acci
piet in ut̾o & pariet filiũ. Ex mulie¬
re aũ sic̃ audistis ñ ẽ. contrariũ ꝓpͥetaᷤᷤ
enĩ locutioĩs ebree mulieris.non cor¬
rupta uirginitate s feminas appel¬
lat. Habes euidentẽ scͥpt᷑am geneseos.
qñ ipsa pͥmo eua facta est. formauit
eam in mulierẽ.Dicit &̃ alio loco scͥp¬
tura iub̾e d̃m seꝑare mulieres. que
non cognouer̃t eubile uiri. Probaui¬
mꝰ gͦ natiuitatẽ filii a patre factam.
ꝓbemꝰ ce a filio fact᷑a. Qͥd est natiuitas
filii de uͥgine maria: certe assũpt̾o for
nisi acciꝑe formã serui in uͥginis uto.
Audi qr hoc &e filius fecit. Quicũ ĩ for¬
ma d̾i eẽt ñ rapinã arbitratꝰ ẽ ẽẽ se¬

Expanded text:
ge erant redimeret . Audistis, et quia planum et apertum est, intellexistis. Ecce Pater fecit Filium nasci de virgine. Cum enim venisset plenitudo temporis, misit Deus Filiforte hoc movet, quia de virgine dixi, et liere. Ex virgine quomodo? Ecce virgo in utero accipet, et pariet Filium . Ex muliere autem, sicut audistis: non est contrarium. Proprietas enim locutionis hebraeae mulieres, non corruptas virginitate, sed feminas appellat. Habes evidentem Scripturam Geneseos, quando ipsa primo Eva facta est: Formavit eam in mulierem . Dicit etiam alio loco Scriptura, jubere Deum separari mulieres, quae non cognoverunt ergo nativitatem Filii a Patre factam, probemus et a Filio factam. Quid est nativitas Filii de virgine Maria? Certe assumptio formnisi accipere formam servi in virginis utero? Audi quia hoc et Filius fecit: Qui cum in forma Dei esset, non rapina
Abbreviated transcription (Latin):
cientẽ. Oꝑet᷑ pat̃ resurrectionẽ filii.
ꝓpt̾ hoc enĩ exaltauit eũ a mortuis.¬
& donauit ei nom̃. qd̃ ẽ suꝑ om̃e no¬
men. Resuscitaũ gͦ pat̾ filiũ exaltan
figura sui corꝑis detemplo dix̃ sol¬
uite templũ hoc & in triduo resuᷤ

Expanded text:
Pater resurrectionem Filii. Propter hoc enim exaltavit eum, et donavit ei nomen quod est super omne nomen . Resuscitavit ergo Pater Filium, exaltandfigura sui corporis de templo dixit: Solvite templum hoc, et in triduo resu
Abbreviated transcription (Latin):
est: in qntũ dat᷑ eis quibꝰ dat᷑. Apd̃ se aũ
ds̃ est: &e si nemini det᷑: qͥa ds erat pa¬
tri & filio coet̾nꝰ anteꝗͣ cuiꝙ ĩã daret᷑.
Nec qͥa illi dant ipse dat᷑: sd̃o minor ẽ
illis. Ita enĩ dat᷑ sic̃ dĩ donũ: ut etiã se
ipsũ det siẽ ds. Non enĩ dici pot̃. ñ ẽẽ
sue potestatis de quo dictũ est uͥ uult

Expanded text:
est, in quantum datur eis quibus datur. apud se autem deus est, etsi nemini detur, quia deus erat patri et filio coaeternus, antequam cuiquam daretur. nec quia illi dant, ipse datur, ideo minor est illis. ita enim datur sicut dei donum, ut etiam se ipsum det sicut deus. non enim dici potest non esse suae potestatis
Abbreviated transcription (Latin):
nes donũ sp̃c sc̃i effusũ est. audiebãt
enĩ illos loqñtes linguis ce magni¬
ficantes d̃m. De quo facto suo qõ ĩ cir¬
cũcisos baptizauãt. quia pͥus ꝗͣ bap¬
tizarent᷑ ut ñdũ questionis huiꝰ au¬
ierosolimis. & hac re audita moueb̃ãt᷑
ait pꝰ cet̾a. Cũ cepissẽ aũ loqͥ ad illos.
cecidit sp̃e sẽs in illos siẽ & in nos in
initio: memoratꝰꝙ sũ ũbi dñi dicebat

Expanded text:
nes donum Spiritus sancti effusum est. Audiebant enim illos loquentes linguis, et magnificantes Deum. De quo facto suo, quod incircumcisos baptizaverat, quia priusquam baptizarentur, ut nodum quaestionis hujus auHierosolymis, et hac re audita movebantur, ait post caetera: Cum coepissem autem loqui ad illos, cecidit Spiritus sanctus in illos, sicut et in nos in initio. Memoratusque sum verbi Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓut uult. Non est. illi condicio dati &
dñatio dantiũ: s concordia datiͣ dan
ritas est: illa que ex d̃o est. & in nobis
id agit ut in d̾o manenꝰ & ipse ĩ no¬
bis. & hoc inde cognoscimꝰ quia de
sp̃u suo dedit nob̃. ipse sp̃e ẽ d̾s caritaᷤ.
Demñ si indonis dĩ nicħ maiꝰ ẽ carita¬
tae &e in illũ ẽ. maiꝰ donũ dĩ qͣm sp̃e¬
sc̃s. qui consequentiꝰ qͣm ut ipse sit
ritas qua pat̾ dilig̃ filiũ &e patr̃e dilig̃

Expanded text:
prout uult. non est illis condicio dati et dominatio dantium, sed concordia. dati et dclamat, deus caritas est, illa quae ex deo est et in nobis id agit, ut in deo maneamus et ipse in nobis. et hoc inde cognoscimus, quia de spiritu suo dedit nobis; ipse spiritus est deus caritas. deinde si in donis dei nihil maius est caritate et nullum est maius donum dei quam sps, quid consequentius, quam ut ipse sit ? et si caritas, qua pater diligit filium et patrem dilig
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet ad habitũ: utilitas uͦ ad actũ. qͥa
in hoc creat᷑e utiles st̃ ꝙ hõi subiecte ser¬
uiunt. & obsequiũ reddt̃. Qd̃ aũ adhabi¬
tũ ꝑtinet magis ꝓpriũ ẽ. & magis certũ.¬

Expanded text:
pertinet ad habitum, utilitas vero ad actum, quia pertinet ad habitum, utilitas vero ad actum, quia in hoc creaturae utiles sunt, quod homini subjectae serviunt, et obsequium reddunt. Quod autem ad habitum pertinet, magis pr
Abbreviated transcription (Latin):
potentia. sapĩa benignitas. T̃ ria ꝙͦ uisi¬
bilia mundi. inm̃sitas. formositas utilitas.
Dotentia manifestat᷑ ꝑ imm̃sitate: sapĩa
ꝑ formositate. benignitas ꝑutilitatem.
Hec tͥa p̃fata st̃ qͣsi qued̾a diuine cognitioĩs
exp̃ssissima simulacra. Querendũ gͦ ẽ. qͥd
hoꝵ priꝰ contẽplantib in agnitionẽ oceur¬
rat. Oĩs aũ creatura qnͣto uicimꝰ similitu¬
dini creatoris appropinqͣt. tanto uicinꝰ
ereatorẽ suũ declarat. Iud̾ uͦ uisibile simu¬
lacrũ inuisibile exemplar priꝰ ostendẽ
debet qd̃ diuine similitudinis imaginẽ
in se ꝑfectiꝰ retinet. Imm̃sitas aũ creatu¬
consid̾ata informitas ẽ. Eo aũ informe
est in hoc qͥd̾e qd̃ est dõ simile est. s ĩ hos
qd̃ forma caret a dõ dissidet. Qd̃ gͦ fos¬
matũ est mag̾ dõ simile ẽ. qͣm id ꝗ forma
carẽt. Uñ constat ꝙ euidentius simulatiũ
mensitas eaꝵ que ad solã spectat essen¬
tiã. Itẽ decor creat᷑aꝵ ꝓpt̾ formã naturalẽ

Expanded text:
potentia, sapientia, benignitas. Tria quoque visibilia mundi: immensitas, formositas, utilitas. Potentia manifestatur per immensitatem, sapientia per formositatem, benignitas per utilitatem. Haec tria praefata sunt quasi quaedam divinae cogitationis expressissima simulacra. Quaerendum est ergo quid horum prius contemplantibus in agnitione occurrat. Omnis autem creatura, quanto vicinius similitudini creatoris appropinquat, tanto vicinius creatorem suum declarat. Illud vero visibile simulacrum invisibile exemplar prius ostendere debet, quod divinae similitudinis imagine in se perfectum retinet. Immensitas autem creatuconsiderata, informitas est. Quod autem informe est, in hoc quidem quod est, Deo simile est. Sed in hoc quod forma caret, a Deo dissidet. Quod ergo formatum est, magis Deo simile est, quam id quod forma caret. Unde constat quod evidentius simulacrum mensitas earum, quae ad solam spectat essentiam. 36. Item decor creaturarum propter formam naturalem
Abbreviated transcription (Latin):
det rõ. Semꝑ enĩ in illo sapĩa. & qͥa sẽꝑ
sapĩam habuit. qͥa semꝑ sapiens fuit.
Semꝑ ab illo sapĩa. qͥa sapĩa qm h̃t ipse¬
genuit. Semꝑ cũ illo sapĩa: qͥa genita.
seaginnẽte ñ diuidit. Semꝑ genita est.
&e semꝑ ginnit᷑. nec cũ ginnit᷑ inchoanᷤᷤ
nec cũ genita ẽ. cessans Semꝑ gunit᷑
& qͥa qͥ genuit semꝑ genuit. et̃nꝰ pat̃
est. & qr qͥ genitꝰ ẽ semꝑ genitꝰ ẽ. et̃no¬
habuit. sapi̾am dilexit. Qͥ uͦ semꝑ dilex̃.
semꝑ amorem habuit. Itaq et̾no pat̾
S qͥa suꝑiꝰ creatorẽ om̃iũ sũme ce uere
unũ ẽẽ asserimꝰ. Hec tria in do unũ ẽẽ
oportet. ut confiteam᷑. Quia tñ ille qͥ
genitꝰ est. ñ pot̾ ille ẽẽ ago genitꝰ est.
neqꝙ itẽ ille qui agignente. & genito
ꝓcedit. ille ẽẽ pot̃ qui est gignens. uel
genitꝰ: in expugnabili rõne u̾itatis. in
deo &e ꝑsonaꝵ trinitatẽ. ce sub̃e unitat̃e

Expanded text:
det ratio. Semper enim in illo sapientia, quia semper det ratio. Semper enim in illo sapientia, quia semper sapientiam habuit, quia semper sapiens fuit. Semper ab illo sapientia, quia genita se genuit. Semper cum illo sapientia, quia genita se a gignente non dividit. Semper genita est, et semper gignitur, nec cum gignitur inchoans, nec cum genita est cessans; semper gignitur, Et quia qui genuit, semper genuit, aeternus Pater est. Et quia qui genitus eentiam dilexit. Qui vero semper dilexit, semper amorem habuit. Itaque aeterno Patri Sed quia superius creatorem omnium summe et vere unum esse asseruimus, haec tria in Deo unum esse oportet ut confiteamur. Quia iterum ille qui genitus est non potest ille esse a quo genitus est, neque item ille qui a gignente et genito procedit ille esse potest qui est gignens, vel genitus, inexpugnabili ratione veritatis in Deo et personarum Trinitatem et substantiae
Abbreviated transcription (Latin):
naꝵ .s. trinitas. & essentie unitas. Hec
aut̃ potentia patris. sap̾ia filii. benig¬
dũ conspiẽ qͣm subtilis sit qͣm uerus
qͣm conueniens. qͣm iocundꝰ mox eũ dili¬
git & sibi in ipso cõplacẽt. Uidet parit̃
&e stupet. & se tale qͥd inuenire potuisse
mirat᷑ gaudet. libet illũ semꝑ aspicere.
semꝑ habere: semꝑ illo frui. semꝑ in¬
illo delectari. Ip̃m ꝑse placet: ip̃m ꝓpt̾
se placet: nec aliqͥd extra illũ querit᷑.
quia in illo totũ amat᷑. In illo contem¬
placio u̾i̾tatis. ad uidendũ delecta¬
bił: ad habendũ suauis. ad fruendũ
dulcis. Cũ illo secũ mens quiescit: nec
umqͣm secreti sui tedio afficit᷑ que ħ
unico ñ tñ solitario consorte letatur.
Consid̾a gͦ hec tria. m̃tẽ. intellectũ. a¬
morem. De m̃te intellectꝰ nascit᷑. de m̃¬
te parit̾ & intellectu. amor orit᷑. De so
mens demn mens: intellectꝰ. postea men
intellectus & amor. E hoc quide in
nob̾ ita est: uerũ in d̃o longe alit̾ sua¬

Expanded text:
 Trinitas, et essentiae unitas. Haec autem sunt: potentia Patris, sapientia Filii, benigdum conspicit, quod subtilis, quod verus, quod conveniens, quod jucundus sit, mox eum diligit, et sibi in ipso complacet. Videt pariter et stupet, et se tale quid invenire potuisse miratur, et gaudet. Libet illum semper aspicere, semper habere, semper illo frui, semillo delectari. Ipsum per se placet, ipsum propter se placet, nec aliquid est quod extra illud quaeritur, quia in illo totum amatur. In illo contemplatio veritatis ad videndum delectabilis, ad habendum suavis, ad fruendum dulcis. Cum illo secum mens quiescit, nec unquam secreti sui taedio afficitur; quae hoc unico, non tamen solitario, consorte laetatur. 39. Considera ergo haec tria, mentem, intellectum, amorem. De mente intellectus nascitur, de mente pmens, deinde mens et intellectus, postea mens intellectus, et amor. Et hoc quidem in nobis ita est: verum in Deo longe aliter sua
Abbreviated transcription (Latin):
tia creatoris. qͣm uenanda sapĩa arti¬
ficis.qͣm diligñtia benignitas presi¬
dentis. & ideo nemo ẽ cui oꝑa dĩ mirabi¬
lia ñ sint. dũ in eis insipiens sołã mirat᷑
sꝑẽm. saꝑiens aũ ꝑ id qd̃ foris uidet pro
tionẽ cõmendet: alt̾ sensũ &e significõne
laudet. Bonũ ẽ gͥ assidue diuina cont̃e

Expanded text:
tificis, quam diligenda benignitas praesidentis. Et ideo nemo est cui opera Dei mirabilia non sunt, dum in eis insipiens solam miratur speciem. Sapiens autem per id quod foris videt, protionem commendet, aliter vero sensum et significationem laudet. Bonum est ergo assidue conte
Abbreviated transcription (Latin):
micꝰ ut feferat gr̃am: seruꝰ ne fugiat
ad ydolatriam. filiꝰ ut sp̃to exilio festi¬
net ad patͥam. Primꝰ humane societa¬
tis docet honorẽ: sed̃s humane fragi¬
litatis ꝓbat timore: t̾ciꝰ diuinitatis
datiõĩs: scd̃s correptionis: t̃cius dile¬
ctionis. Primꝰ est rõ animi: sed̃s lex
accipiens naturalis legis honorẽ: tnͣsgres¬
sor factꝰ incidit in timorẽ demũ ꝑ grãm
liquescens in amorẽ. tand̃e ad pͥstinũ re¬
diit honorẽ. Hoꝵ ut̃ꝙ pot̃
intelligi diuina felicitas. & ꝑ scd̾m dĩta¬
id̾etitas. ꝑ pͥmũ pacis sinceritas. ꝑ scd̾
prudentia. ꝑ t̾ciũ pietas. Sinceritas na¬
turã pacificando. prudentia. consiliũ
tegendo.pietas se ip̃m ꝓseruis tͣdendo.
Sunt cẽ alii tres libri quoꝵ doctrina no¬
cunt᷑ inuisibilia di. frimꝰ est fabrica
stinatio diuinã. Uniu̾sus enĩ mundꝰ¬
diuina creatꝰ. Ꝙ singłe create qi figuri
quedã st̃ ñ humano placito inuente.
s diuino arbitrio institute ad manif¬

Expanded text:
micus, ut referat gratiam; servus, ne fugiat ad idololatriam; filius, ut spreto exsilio festinet ad patriam. Primus humanae societatis docet honorem, secundus humanae fragilitatis probat timorem; tertius divinitatis rationis; secundus, correptionis; tertius, dilectionis. Primus est ratio animi; secundus, lexnum genus prius accipiens naturalis legis honorem, transgressor factus incidit in timorem, demum per gratiam liquescens in amorem, tandem ad pristinum rediit honorem. Horum uterque potest intelligi divina felicitas, et per identitas. Per primum pacis sinceritas, per secundum prudentia, per tertium pietas. Sinceritas, naturam pacificando; prudentia, consilium legendo; pietas, seipsum pro servis habendo. 34. Sunt etiam alii tres libri, quorum doctrina noscuntur invisibilia Dei. Primus est fabrica stinatio divina. Universus enim munddivina creatus, et singulae creaturae quasi figurae quaedam sunt, non humanae placito inventae, sed divino arbitrio institutae ad manif
Abbreviated transcription (Latin):
sensus s r̃õ ꝙͦ ad intelligñdũ mouet᷑. Hoc
simulacro nlłm pͦ in creat᷑is ex̃ euidentꝰ
qͥa id qͦd sapit inuisibisẽ sapĩam osten¬
dit cunctis manifestiꝰ. Primũ gͦ ac pͥn¬
cipale increate sapie simulacrũ est.

Expanded text:
sed ratio quoque ad intelligendum movetur. Hoc simulacro nullum potest in creaturis esse evidentius, quia id quod sapit, invisibilem sapientiam ostendit cunctis manifestius. Primum ergo ac principale increatae sapientiae simulacrum est
Abbreviated transcription (Latin):
tiones ũbũ cordis. sine ulla sui mu¬
tatione uł uarietate ꝑgit ad latinũ
uoce latina: ad grecũ greca. ad ebre

Expanded text:
tione verbum cordis, sine ulla sui mutatione vel varietate? Pergit ad Latinum voce latina, ad Graecum graeca, ad Hebr
Abbreviated transcription (Latin):
liquoꝵ spactũ nactũ illum effugere nolebat.
magna proponit his qui occiderint premia.
Submittit cohortes equitibus subsidio cõprobat
hõĩs consiliũ fortuna. Et cũ Unũ om̃s peterẽt
In ipĩus flumĩs uaclo deprehensus Inducioma
interficitur. Caputq eius de fertur ad castra
Redeuntes equites quos possũt consectantur
atq occidunt. hac re cognita onĩs ẽburoni
et neruioz que conuenerant copie discedunt.
Paulo qr habuit post id factum Cesar quietio¬
rem gallian.

Expanded text:
liquorum spacium nactum illum effugere nolebat; liquorum spacium nactum illum effugere nolebat; magna proponit hiis qui occiderint praemia, submittit equitibus cohortes subsidio. Comprobat hominis consilium fortuna, et cum unum omnes peterent, in ipso fluminis vado deprehensus Induciomarus interficitur, caputque ejus refertur in castra. Redeuntes equites quos possunt consectantur et occidunt. Hac re cognita, omnes Eburonum et Nerviorum quae convenerant copiae dpauloque habuit post id factum Caesar quietiorem Galliam.
Abbreviated transcription (Latin):
onis tela intra Uallu comĩciebant. Labienisa
nõr intra munitionem continebat. timorisqr
opinonẽ quibuscũq poterat rebus augebat.
en maiore indies contemptione induciomarus ad
castra accederet: nocte una intromissis equitib
om̃i finitimaꝵ ciuitatũ quos accersendos cura¬
uerat. tanta diligenria oñs suos custedis intra
castra cõtint. nt nulla rõne ea res enunciari
aut ad treueros ꝑferri posset. Interii ex cõsue¬
tudine quottidiana induciomarus ad castra acce¬
dit. atq magnã ibi partẽ dici consumit. Equites
tela coniciunt et magna cũ cõtumelia uerboꝵ
nr̃os ad pugnan euocant. Nullo ab nr̃is dato
responso: ubiꝰ uisum est sub Uesperis dispersi ac
dissipati discedunt. Subito Labienus duabr¬
portis omnem equitatũ emittit. & precipit
atq interdicit. perterritis hostibus atq in fugã
comectis quod fore sic. ut accidit uidebant. Uni¬
Uulneret ꝗ̃ illũ interfectum uideret. qd mora re¬

Expanded text:
omnes tela intra vallum coniciebant. Labienus omnes tela intra vallum coniciebant. Labienus suos intra munitionem continebat timorisque opinionem, quibuscumque poterat rebus, augebat. Cum maiore in dies contemptione Indutiomarus ad castra accederet, nocte una intromissis equitibus omnium finitimarum civitatum quos arcessendos curaverat, tanta diligentia omnes suos custodiis intra castra continuit, ut nulla ratione ea res enuntiari aut ad Treveros perferri posset. Interim ex consuetudine cotidiana Indutiomarus ad castra accedit atque ibi magnam partem diei consumit; equites tela coniciunt et magna cum contumelia verborum nostros ad pugnam evocant. Nullo ab nostris dato responso, ubi visum est, sub vesperum dispersi ac dissipati discedunt. Subito Labienus duabportis omnem equitatum emittit, praecipit atque interdicit, perterritis hostibus atque conjectis--quod fore, sicut accidit, videbatvulneret, quam illum interfectum videret; quod mora re
Abbreviated transcription (Latin):
mulcitudinis omnib cruciatibis affectus neca¬
tur. In co concilio Cingentorigem alterius
principem factionis generũ suũ quẽ supra
demonstrauimus Cesaris secutu fidem ab eo nõ
his rebus confectis in concilio prouũciat accersi¬
tunt se a Senonibus et carmitibus alusq com¬
id faciat: castrã labien oppugnaturũ. Que
fieri uelit. precipit. Labienus cũ loci natura
et manu munitissimis castris sese teneret de
suo ac legionis periculo nihil tniebat. ne quã
occasionem rei bñgerende dimitteret: cogita¬
bat. Itaq a Cingentorige atq eius propĩquis
oratione induciomari cognita. quã in cocilio
habuerat. nũcios mittit ad finitimas giitatus
equitesa undiq euocat. his certũ diem cõue¬
uendi nidicit. Interim prope quottidie cã aba
nquitatu Inducioniarus sub catris eius uagaba
aliat ut situm castroꝵ cagnosceret. alias collo¬
quendi aut territandi causa. Equites plecunqr

Expanded text:
multitudinis omnibus cruciatibus afflictus necamultitudinis omnibus cruciatibus afflictus necatur. In eo concilio Cingetorigem, alterius principem factionis, generum suum, quem supra demonstravimus Caesaris fidem secutum ab eo non His rebus confectis, in concilio pronunciat, accersitum se a Senonibus et Carnotibus aliisque coms, ac priusquam id faciat, castra Labieni oppugnaturum; quae fieri velit praecipit. Labienus cum et loci natura et manu munitissimis castrisuo ac legionis periculo nihil timebat; ne quam occasionem rei bene gerendae dimitteret, cogitabat. Itaque a Cingetorige atque eius propinquis oratione Indutiomari cognita, quam in concilio habuerat, nuntios mittit ad finitimas civitates equitesque undique evocat: his certum diem conveniendi dicit. Interim prope cotidie cum omni equitatu Indutiomarus sub castris eius vagabatur, alias ut situm castrorum cognosceret, alias colloquendi aut territandi causa: equites plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitati germanoꝵ persnaderi potuit. ut rhemĩ
transiret. Cum se bis expertos dicerent Ariouisti
bello et Tencaterorũ transitu. nõ esse anipliꝰ
fortunã temptaturos. hac spe lapsus inducio¬
marus nihi lominus cogere. exercere a finitimis.
equos parare. exules danniatosqr tota gallia p̃
miis ad se collicere cepit. Ac tantam sibriã his
rebus in gallia auctoritatem comparauerat: ut
Uidiq ad cum legationes cõturrerent. gratiã
atq amicitiã publice priuatimiq peterent. Ubi
intellexit Utro ad se uenire altera ex parte Seno.¬
nes Carmitesq constiencia fatinoris instigari.
Altera neruios aduaticosq bellũ romanis parare.
neqz sibi uoluntarioꝵ copias defore: si ex fmibus
suis progredi cepisset. armatũ conciliũ indicit.
hoc morẽ gallorũ est iniciũ belli: quo lege cõi
om̃s puberes et armati cõuenire consueuerunt
Qui ex his nouissimus cõuenit in conspectu

Expanded text:
civitati Germanorum persuaderi potuit, ut Rhenum civitati Germanorum persuaderi potuit, ut Rhenum transiret, cum se bis expertos dicerent, Ariovisti bello et Tencterorum transitu: non esse amplius fortunam temptaturos. Hac spe lapsus Indutiomarus nihilo minus copias cogere, exercere, a finitimis equos parare, exules damnatosque tota Gallia magnis praemiis ad se allicere coepit. Ac tantam sibi iam his rebus in Gallia auctoritatem comparaverat ut undique ad eum legationes concurrerent, gratiam atque amicitiam publice privaintellexit ultro ad se veniri, altera ex parte Senones Carnotesque conscientiam facinoris instigare, altera Nervios Attuaticosque bellum Romanis parare, neque sibi voluntariorum copias defore, si ex finibus suis progredi coepisset, armatum concilium indicit. Hoc more Gallorum est inicium belli, quod communi lege omnes puberes armati convenire coguntur; qui ex his novissimus venit, in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
uenire inssisset. dicto audientes nõ fuerunt
Tantu apud hor̃es harbaros ualuit esse aliquol
repertos principes inferendi belli. tantã q oib
Uoluntatũ cõmutationem attulit: ut preter
heduos et remos quos precipuo semꝑ honore cesar
habuit. alteros pro uetere ac perpetua erģa poro.
fide : alteros pro recentibus gallici belli officiis
nulla fere ciuitas fuerit non suspecta nobiz.
id qr adeo haud scio mirandũ ne sit cũ complurib
alnis de causis tum maxime qd ei qui uirtute bel¬
li omindus gentibus preferebantur. Tantum
se opĩonis euis deperdidisse: ut ea po. ro. imꝑia
perferre grauissime dolebant. Treueri uõ atq in¬
ducionarus totius hyemis nillũ tempus intermi¬
serunt. ꝗn trans rhenũ legatos mitterent. ciui¬
tates sollicitarent. pecumas pollicitarentur.
Magna parte exercitus nr̃i interfecta multo
minorem superesse dicerent parteni. neq tũ ulli

Expanded text:
venire iussisset, dicto audientes non fuerunt. Ac venire iussisset, dicto audientes non fuerunt. Ac tantum apud homines barbaros valuit esse aliquos repertos principes inferendi belli tantamque omnibus voluntatum commutationem attulit, ut praeter Aeduos et Remos, quos praecipuo semper honore Caesar habuit, alteros pro vetere ac perpetua erga populum Romanum fide, alteros pro recentibus Gallici belli officiis, nulla fere civitas fuerit non suspecta nobis. Idque adeo haud scio mirandumne sit, cum compluribus aliis de causis, tum maxime quod ei, qui virtute belli omnibus gentibus praeferebantur, tantum se eius opinionis deperdidisse ut a populo Romano imperia perferrent gravissime dolebant. Treveri vero atque Indutiomarus totius hiemis nullum tempus intermiserunt, quin trans Rhenum legatos mitterent, civitates sollicitarent, pecunias pollicerentur, magna parte exercitus nostri interfecta multo minorem superesse dicerent partem. Neque tamen ulli
Abbreviated transcription (Latin):
cerat. certior factus est. magnas galloꝵ copias
earũ ciuitatũ que armorite appellantur oppu¬
gnandi sui caula conuenisse: neq longius milliũ
passiui octo ab hibernis suis ab fuisse: sed nĩcio
oblato de Uictoria cesaris discessisse. adeo ut
fuge similis discessus iuderetur. At cesar pͥuci¬
pibus cuiusq ciuitatis ad se reuocatis. alias terri¬
tando. cum se stire que fierent: alias co hortando¬
deninciaret: magnã partem gallie in officio te¬
nuit. Tamen Senones que est ciuitas in pͥmis
firma et magne inter gallos auctoritatis. Ca¬
uarmũ queni cesar apud cos regem constituerat.
Cuiꝰ frater moritas gus aduentu in galliã cesa¬
ris: cuiusq maiores regnũ obtinuerant inter¬
ficere publico consilio conati cũ ille preseusisset
ac profugisset. Asq ad fines consecuti regno do¬
nio q expulerunt. et missis ad cesarem satisfaci¬
endi causa legatif. cũ is onm̃e ad se senatum

Expanded text:
cerat, certior factus est magnas Gallorum copias cerat, certior factus est magnas Gallorum copias earum civitatum, quae Armoricae appellantur, oppugnandi sui causa convenisse neque longius milia passuum octo ab hibernis suis afuisse, sed nuntio allato de victoria Caesaris discessisse, adeo ut fugae similis discessus videretur. At Caesar principibus cuiusque civitatis ad se evocatis alias territando, cum se scire quae fierent denuntiaret, alias cohortando magnam partem Galliae in officio tenuit. Tamen Senones, quae est civitas in primis firma et magnae inter Gallos auctoritatis, Cavarinum, quem Caesar apud eos regem constituerat, cuius frater Moritasgus adventu in Galliam Caesaris cuiusque maiores regnum obtinuerant, interficere publico consilio conati, cum ille praesensisset ac profugisset, usque ad fines insecuti regno domoque expulerunt et, missis ad Caesarem satisfaciendi causa legatis, cum is omnem ad se senatum