comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eis ultra abactor. & eminans quia nunc
uidi in ocłis meis. Ascalon int̾pretat᷑ ignis
impium. Accaron sterilis siue eradicata. Azo.¬
tus quȩ hebraice dr̃. ẽs dod. ignis generans.
aut ignis patrui. uel ignis mammillȩ. lebu¬
seus. conculcatam sonat. Nominum expressimꝰ
ethymologias. ut sensum breuit̃ ꝑcurramus.
Uidens ascalon & gaza & accaron qđ emath
esset infinib damasci. & tyrũ & sydonem
postquã ꝑcussȩ sunt in circũitu. & omẽ earum
foenum: ligna & stipulã incendio conflagra.¬
uit. possessas eas esse a dõ. & ipse timore ac
dolore &e confusione ꝑt̃ritȩ. coeꝑunt sꝑare
meliora. Deniq ascalon in qua erat prius
diabolus ignis ignobilis. & usq ad mensurã
ac pondus uenerat peccatoꝵs. pauore contre¬
muit. eoqđ habitatores habere desiuerit.
&gaza doluit nimis agens poenitudinem
scelerũ pristinoꝵ. quȩ quondã fortis ac du-¬
ra fuerat in domabilis. & sibi regnũ omĩũ

Expanded text:
eis ultra abactor et eminans: quia nunc eis ultra abactor et eminans: quia nunc vidi in oculis meis. Ascalon interpretatur igniimperium: Accaron, sterilis, sive eradicata: Azotus, quae Hebraice dicitur ESDOD  , ignis generans, aut ignis patrui, vel ignis mamillae; Jebusaeus, conculcatam 860 sonat. Nominum expressimus etymologias, ut sensum breviter percurramus. Videns Ascalon et Gaza et Accaron, quod Emath esset in finibus Damasci, et Tyrum et Sidonem, postquam percussae sunt in circuitu, et omne earum fenum, ligna, et stipula incendio conflagravit, possessas esse a Domino, et ipsae timore ac dolore et confusione perterritae, coeperunt sperare meliora. Denique Ascalon, in qua erat prius diabolus, ignis ignobilis, et usque ad mensuram ac pondus venerat peccatorum, pavore contremuit, eo quod habitatores habere desiverit. Et Gaza doluit nimis, agens poenitudinem scelerum pristinorum, quae quondam fortis ac dura fuerat indomabilis, et sibi regnum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
tex degaza. & ascalon ñ habitabit᷑. & sede¬
bit separator inazoto. & disꝑdam suꝑbiã
philistinorũ. & auferam sanguinẽ eiꝰ de ore
eiꝰ. & abominationes eiꝰ de medio dentiũ eiꝰ.
& relinquet᷑ etiam ipse dõ nr̃o. Et erit quasi
dux inuidea. & accaron quasi iebuseus. ce
circundabo domum meã ex his qui militant
mͥ. euntes & reuertentes. & ñ transibit suꝑ¬
eos ultra exactor. quia nunc uidi in oculis
meis. Lxxx. Uidebit ascalon &e timebit.
& gaza ce dolebit nimis. & accaron qm̃
confusa est de spe sua. Et ꝑibit rex degaza.
&e ascalon non habitabit᷑. & habitabunt
Ialienigenȩ in azoto. &e destruã iniuriam
alienigenarũ. & auferã sanguinẽ eorum
de ore illoꝵ. & abominationes eoꝵ de me¬
dio dentiũ illors. Et remanebunt & isti dõ
inuida. & accharon sicut iebuseus. & ponã¬
Iin domo mea eleuationẽ. ut nemo ꝑtranseat
Isiue reuertat᷑. &e nequaquã suꝑueniat

Expanded text:
rex de Gaza, et Ascalon non habitabitur. Et sederex de Gaza, et Ascalon non habitabitur. Et sedebit separator in Azoto, et disperdam superbiam Philistinorum. Et auferam sanguinem ejus de ore ejus, et abominationes ejus de medio dentium ejus: Et relinquetur etiam ipse Deo nostro, et erit quasi dux in Juda, et Accaron quasi Jebusaeus. Et circumdabo domum meam ex his, qui militant mihi euntes et revertentes, et non transibit ultra super eos exactor: quia nunc vidi in oculis itur. Videbit Ascalon et timebit, et Gaza, et dolebit nimis, et Accaron, quoniam confusa est spes ejus: Et peribit rex de Gaza, et Ascalon non habitabitur. Et sedebit alienigenae in Azoto: et destruam injuciam alienigenarum, et auferam sanguinem eorum de ore illorum, et abominationes eorum de medio dentium illorum, et remanebunt et isti Deo in Juda: et Accaron sicut Jebusaeus, et ponamin domo mea elevationem, ut nemo pertranseat, sive revertatur, et nequaquam superveniat
Abbreviated transcription (Latin):
altitudinẽ extollentẽ se aduersũ scientiã dĩ
Q sub ꝑsona niniuȩ quȩ int̾pretat᷑ ornaͣ uł pul¬
chra. nichil enim mundo ornatiꝰ est dĩ ꝑ pro¬
pħam contra mundi homines sermo dirigit᷑.
Et tu inebriaberis erisq despecta. & quȩres
auxiliũ abinimico. Om̃s munitiones tuȩ
sic̾ ficus cũ grossis suis. si concusse fuerint.
cadent in os comedentis. Et tyrũ gͥ & sydo¬
nẽ dñs possidebit. cum ante ꝑcusserit forti¬
tudinem earũ in salsissimo & amarissimo
mari huiꝰ scłi. Et nequid in eis pristinȩ re¬
maneat sapientiȩ idest tumentis stultier
ꝑquã sibi imbecillas munitiones & argen¬
tum & aurum luto similia cõpararunt.
igni eas excoquet. & mundabit ad purũ.
de quo saluator loquit᷑ in euangło. Ignẽ
ueni mittere suꝑ t̾ram. & quẽ uolo ut ar-¬
deat. luxta illud qđ scriptũ est in marco.
Omis igni sallietur.IDEBIT ascalon
ce timebit. & gaza &e dolebit numis. &
accaron qm̃ confusa est spes eius. Et ꝑibit

Expanded text:
em extollentem se adversum scientiam Dei . Et sub persona Ninive quae interpretatur ornata, vel pulchra nihil enim mundo ornatius est, Dei per prophetam contra mundi homines sermo dirigitur: Et tu inebriaris, erisque despecta, et quaeres auxilium ab inimico: omnes munitiones tuae sicut ficus cum grossis suis: si concussae fuerint, cadent in os comedentis. Et Tyrum igitur et Sidonem Dominus possidebit, cum ante percusserit fortitudinem earum in salsissimo et amarissimo mari hujus saeculi, et ne quid in eis pristinae remaneat sapientiae, id est, tumentis stultitiae, per quam sibi imbecillas munitiones, et argentum et aurum luto similia compararunt, igne eas excoquet et mundabit ad purum, de quo Salvator loquitur in Evangelio: Ignem veni mittere super terram, et quam volo, ut ardeat , juxtgni devorabitur. Videbit Ascalon et timebit, et Gaza, et dolebit nimis, et Accaron, quoniam confusa est spes ejus: Et peribit
Abbreviated transcription (Latin):
salutem. Et in ieremia. qui luxuriȩ uaca¬
bant & libidini. audiunt. Equi insanien¬
tes infeminas facti sunt mͥ: unusqͥsq ad
uxorẽ ꝓximi sui hinniebat. Unde reno.¬
uant᷑ ad poenitudinẽ. dicente psalmoga¬
pho. Nolite fieri sicut equus & mulus. qͥb
non est intellectus. Cumq disꝑdiderit
dñs currus exephram & equũ de ierłm.
qui de istus modi equis & currib fuerint
liberati. trans ferentur in dñi seruitutẽ.
&e efficientur cherubin. & de ipsis dicet᷑.
Currus dĩ decem milium multiplex. milia
raonis. assimilaui te ꝓxima mea. Ꝙ. Ascen¬
de suꝑ equos tuos. & equitatio tua salus.
Dissipabit arcus belli. ut non mittant᷑ ignita
iacula: quȩ uoluptuosoꝵ̾ possint corda ꝑ-¬
cutere. Et loquetur pacem gentib. de qͥb
usq ad fines t̃re. Hoc non est extenuandũ

Expanded text:
salutem , Et in Jeremia, qui luxuriae vacasalutem , Et in Jeremia, qui luxuriae vacabant et libidini, audiunt: Equi insanientes in feminas facti sunt mihi: unusquisque ad uxorem proximi sui hinniebat . Unde revocantur ad poenitudinem, dicente Psalmographo: Nolite fieri sicut equus et mulus, in quibus non est intellectus . Cumque disperdiderit Deus currus Ephraim et equum de Jerusalem, qui de istiusmodi equis et curribus fuerint liberati; transferentur in Domini servitutem, et efficientur Cherubim, et de ipsis dicetur: Currus Dei decem millium multiplex, millia raonis assimilavi te, proxima mea . Et: Ascende equos, et equitatio tua salus . Dissipabitur arcus belli, ut non mittantur ignita jacula, quae voluptuosorum possint corda percutere. Et loquetur pacem gentibus, de quibusque ad
Abbreviated transcription (Latin):
Nec nos nec patres nr̃i portare potuer̃ graue
legis ugum. Unde & paulus scribit ad
galathas. qui circuncidi uolebant. State &
nolite iterũ iugo seruitutis contineri. Pullꝰ
aut̃ nouus. gentiliũ multitudo. frena ñ
habens legis. nec rectus ab aliqͦ. sed semꝑ in
precipiͣis & inuoraginib idolatriȩ elisus
atq confractꝰ. dñi sessione didicit ambulare.
& rectam uiã ingredi. Et disꝑdam inquit
quadrigam ex ephraim. Ad huc ex dĩ patris
ꝑsona dr̃. qͦd quadriga siue currus ex ephra¬
im ꝑeat. & equus de ierłm. Et interim scđ̾m
litteram hoc loquitur. Non erunt proelia.
omĩb xp̃i aduentu & natiuitate pacatis.
Porro scđm altiorẽ intelligentiam ephraun
refert᷑ ad hereseon multitudinẽ. quȩ inter.¬
frugum abundantia. De quib scriptũ est
in septuagesimo septimo psalmo. Filii ephra¬
im intendentes & mittentes arcũ: conuersi
sunt in die belli. De his quadrigis & currib
ille est de quo legimus. Fallax equus ad

Expanded text:
Nec nos, nec patres nostri potuerunt portare grave Legis jugum . Unde et Paulus scribit ad Galatas qui circumcidi volebant: State, et nolite iterum jugo servitutis contineri . Pullus autem novus, gentilium multitudo, frena non habens Legis, nec rectus ab aliquo, sed semper in praecipitiis et in voraginibus idololatriae elisus atque confractus, Domini sessione didicit ambulare et rectam viam ingredi. Et disperdam, inquit, quadrigam ex Ephraim. Adhuc ex Dei Patris persona dicitur, quod quadriga, sive currus, ex Ephraim pereat, et equus de Jerusalem. Et interim secundum litteram haec loquitur: Non erunt praelia, omnibus Christi adventu et nativitate pacatis. Porro secundum altiorem intelligentiam, Ephraim refertur ad haeresum multitudinem, quae interpfrugum abundantia, de quibus scriptum est in septuagesimo septimo psalmo: Filii Ephraim intendentes et mittentes arcum, conversi sunt in die belli. De his quadrigis et curribuille est de quo legimus: Fallax equus in
Abbreviated transcription (Latin):
moni idest regi pacifico. & argentũ suũ nitorẽ
uidelicet eloquentiȩ. & aurũ sensuũ callidita¬
tẽ instar pulueris &e luti. qđ in plateis ac uis
est congregaret. & regnũ idolatrie qđ muni¬
erat possideret. Sed aduersũ has munitiones.
apłs loquit᷑. Nam arma militiȩ nr̃e ñ sunt car.¬
nalia sed potentia dõ. ad destructionẽ muni

Expanded text:
moni, id est, regi pacifico, et argentum suum, nitorem moni, id est, regi pacifico, et argentum suum, nitorem videlicet eloquentiae, et aurum, sensuum calliditatem, instar pulveris et luti quod in plateis ac viis est, congregaret, ut regnum idololatriae quod munierat, possideret. Sed adversus has munitiones Apostolus loquitur: Nam arma militiae nostrae non sunt carnalia, sed potentia Deo, ad destructionem mun
Abbreviated transcription (Latin):
& in psalmo. Ethiopia preueniet manus eius
dõ. de tyro aut̃ euangłm loquit᷑. Ue tibi
chorotaim. ue tͥ bethsaida. Qm̃ si in tyro
& sydone factȩ essent uirtutes quȩ fuerunt
inuobis: olim insacco forsitan & cinere poeni.¬
tentiam egissent. De tyri & sydonis finib ilia
mulier chananea syrophenissa cuiꝰ filia ma¬
le se habebat a demonio occurrit dño salua¬
tori. & tyriors ac sydomiors fidei pͥmitias de¬
dicauit. Ut quȩ tempore. xp̃i ñ crediderant.
quia necdũ uiderant signa atq uirtutes:
postea uiderent ꝑ apłos &e crederent. essentq
beatitudinis illius cõpotes. quã dñs reꝑmittit
dicens. Beatiores qui ñ uiderunt & credider̃t.
Tyrus aut̃ & sẏdon quarũ altera cy ͣ oͭi.
idest angustia. altera. s tiee y ͫca id est
uenatio interp̃tat᷑. in tantũ sibi assũpserunt
sapientiam. ut sophismatib suis & dialecticȩ
retib sophistarũq texturis quas munitiones

Expanded text:
Et in Psalmo: Aethiopia praeveniet manus ejus Et in Psalmo: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo . De Tyro autem Evangelium loquitur: Vae tibi, Chorozaim; vae tibi, Bethsaida; quoniam si in Tyro Sidone factae essent virtutes quae factae fuerunt in vobis, olim forsitan in sacco et cinere poenitentiam egissent . De Tyri et Sidonis finibus illa mulier Chananaea Syrophoenissa, cujus filia male se habebat a daemonio, occurrit Domino Salvatori ; et Tyriorum ac Sidoniorum fidei primitias dedicavit, ut quae tempore Christi non crediderant, quia necdum viderant signa atque virtutes, postea viderent per apostolos et crederent, essentque beatitudinis illius compotes, quam Dominus repromittit, dicens: Beatiores qui non viderunt et crediderunt . Tyrus autem et Sidon quarum altera συνοχὴ, id est, angustia: altera θήρευμα, id est, venatio, interpretatur intantum sibi sumpsere sapientiam, ut sophismatibus suis et dialecticorum retibus et sophistarum texturis, quas munitiones,
Abbreviated transcription (Latin):
humũ. & aurũ ut lutũ uiarũ. Propt̾ea dñs
possidebit eam: & ꝑcutiet in mari fortitudi¬
nẽ eiꝰ. & ipsa in igne concremabit᷑. Cmath
quȩ interp̃tat᷑. xoͦ Aoͦc. id est indignatio.
hec gͥ & tyrus & sydon er̃t int̾minis dama¬
sci. siue int̃minis t̾rȩ adrach. ut credant
in dñm saluatorẽ. cui a patre dictũ est. Postu¬
la ame & dabo tͥ gentes hereditatẽ tuam:
& possessionẽ tua t̾minos terrȩ. Huiꝰ tẏri
filiȩ. idest animȩ xp̃o credentiũ deferent
regi munera. ut impleat᷑ qđ scriptũ est.
Adorabunt eũ filiȩ tyri inmunerib. Cumq
urbs dĩ ȩccła fuerit extructa de qua psalmi.¬
sta decantat. gloriosa dicta sunt dete ciui¬
tas dĩ. statim sequent᷑ & cȩ̨tera. Ecce alieni¬
gene &e tyrus. & popłs ethiopũ isti natisum¬
t̾ibi. De alienigenis. in duob psalmis dr̃.
Michi alieni gen̾ȩ seruiunt. siue subiecti sunt.
De ethiopib. in ꝓpħa legimꝰ sophonia. Trans
flumina ȩthiopiȩ. inde deferent dona mͥ

Expanded text:
umum, et aurum ut lutum viarum. Propterea Dominus possidebit eam, et percutiet in mari fortitudinem ejus, et ipsa in igne concremabitur. Emath, quae interpretatur χόλος, id est, indignatio, haec igitur, et Tyrus et Sidon erunt in terminis 858 Damasci, sive in terminis terrae Adrach, ut credant in Dominum Salvatorem, cui a Patre dictum est: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Hujus Tyri filiae, id est, animae Christo credentium, deferent regi munera, ut impleatur quod scriptum est: Adorabunt eum filiae Tyri in muneribus . Cumque urbs Dei Ecclesia fuerit exstructa, de qua Psalmista decantat: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei , statim sequentur et caetera: Ecce alienigenae et Tyrus et populus Aethiopum, isti nati sunt ibi . De alienigenis in duobus psalmis dicitur: Mihi alienigenae serviunt, sive subjecti sunt. De Aethiopibus in propheta legimus Sophonia: Trans flumina Aethiopiae inde ferent dona mihi .
Abbreviated transcription (Latin):
Ifines terrȩ. Lxx. Gaude uehement̃ filia¬
I syon. prędica filia ierłm. Ecce rex tuus ueni¬
Iet tͥ iustus &e saluans. ipse mansuetus &e
ascendens suꝑ subiuigalẽ &e pullũ nouum.
& disꝑdet quadrigas ex ephraim & equum
I de ierłm. &e disꝑdet arcus pugnantiũ iN
multitudine. & pacẽ ex gentib. & dñabit᷑
completam. quando dñs in gressus est ierłm
sedens suꝑ asinam & pullum asinȩ. & puerors
cũ palmarũ ramis occurrit. turba claman.¬
tium. benedictus qui uenit in nomine dñi
osanna in excelsis. & increpantib phariseis
cur ñ corriꝑet clamantes pueros. respondit.
Non legistis. ex ore infantiũ & lactentiũ ꝑfe-¬
cisti laudẽ. Exultat gͦ syon & iubilat
ierłm. una atq eadem ciuitas. Syon enim :¬
arx est ierłm. Quia uenit ei rex suus qui
omĩũ ꝓpħarum uaticinus reꝓmissus est:
iustꝰ &e ipse saluator idest iesus. sic̃ angłs
interp̃tatꝰ est. loquens aduirginẽ. Et uoca¬
bitur iesus: quia ipse saluum faciet popłm

Expanded text:
. LXX: Gaude vehementer, filia Sion; praedica, filia Jerusalem: Ecce rex tuus veniet tibi justus, et salvans, ipse mansuetus et ascendens super subjugalem et pullum novum, et disperdet quadrigas ex Ephraim, et equum 862 de Jerusalem, et disperdet arcus pugnantium et multitudinem, et pacem ex gentibus, et dominabitur completam, quando Dominus ingressus est Jerusalem, sedens super asinam et pullum asinae, et puerorum cum palmarum ramis occurrit turba, clamantium: Benedictus qui venit in nomine Domini: hosanna in excelsis ; et increpantibus Pharisaeis, cur non corriperet clanfantium et lactentium parfecisti laudem ? Exsultat ergo Sion et jubilat Jerusalem, una atque eadem civitas Sion enim arx est Jerusalem quia venit ei rex suus, qui omnium prophetarum vaticiniis repromissus est: Justus et ipse, Salvator, id est, Jesus, sicut angelus interpretatus est, loquens ad Virginem: Et vocabitur Jesus, quia ipse salvum faciet populu
Abbreviated transcription (Latin):
quisset nob̾ sem̃: sicut sodona essemꝰ. & sicut
gomorra similes fuissemꝰ. Reliquiȩ enim
scđ̾m electionem gr̃ȩ. saluȩ factȩ sunt. Non
ex oꝑib: alioquin non esset gr̃a. Et erit.
s icut erant maledictio in gentib domꝰ isrł
ce domus uida: sic saluabo eos & eritis bene.¬
Idictio. Nolite timere. Confortentur manꝰ

Expanded text:
quisset nobis semen, sicut Sodoma essemus, et sicut quisset nobis semen, sicut Sodoma essemus, et sicut Gomorrha similes fuissemus . Reliquiae enim secundum electionem gratiae, salvae factae sunt: non ex operibus; alioquin non esset gratia. Et erit, sicut eratis maledictio in gentibus, domus Juda, et domus Israel: sic salvabo vos et eritis benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
lacrimis in gaudio metant. Sed &e cȩli
dabunt rorem suum. de quib in octauo
decimo psalmo scriptũ est. Cȩli enarrant
głam dĩ. & oꝑa manuũ eiꝰ annunciat fir¬
mamentũ. De his cęlis: in deuteronomiĩ
cantico dr̃. Lȩtamini cęli cũ eo. idest cum
dño saluatore. Quos prȩsciuit & prȩdesti-¬
nauit conformes fieri imaginis filii sui. qui
loquitur cum moyse. Ex pectetur ut pluuia
eloquiũ meũ. & descendant ut ros uerba
mea. Resurgent enim qui erant peccatis
mortui. & suscitabunt᷑ qui iacebant in se-¬
pulchris dealbatis. quȩ plena sunt ossib mor¬
tuorũ. Ꝙ lȩtabunt᷑ qui morantur in terra.
Quȩ est causa leticiȩ. sequens sermo demonstrat.
Ros enim qui a te est sanitas eoꝵ est. Et hȩc
omĩa pacẽ uidelicet & uinearũ fructum
& terrarum abundantiam quȩ cȩlorũ rore
succreuit possidehunt reliquiȩ popłi. de
quib isaias loquitur. Nisi dñs sabaoth reli-¬

Expanded text:
lacrymis, in gaudio metant . Sed et coeli lacrymis, in gaudio metant . Sed et coeli dabunt rorem suum, de quibus de decimo octavo Psalmo scriptum est: Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum. De his coelis in Deuteronomii 847 cantico dicitur: Laetamini, coeli cum eo , id est, cum Domino Salvatore, quos praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui , qui loquitur cum Moyse: Exspectetur ut pluvia eloquium meum, et descendant ut ros verba mea . Resurgent enim qui erant peccatis mortui, et suscitabuntur qui jacebant in sepulcris dealbatis, quae plena sunt ossibus mortuorum, et laetabuntur qui morantur in terra. Et quae sit causa laetitiae, sequens sermo demonstrat: Ros enim qui a te est, sanitas eorum est. Et haec omnia, pacem videlicet et vinearum fructum, et terrarum abundantiam, quae coelorum rore succrevit, possidebunt reliquiae populi mei, de quibus Isaias loquitur: Nisi Dominus sabaoth reli
Abbreviated transcription (Latin):
sanare eos qui contrito corde sunt. & comple¬
tum fuerit in eis illud quod ꝑ amos dicitur.
bo eos: tunc & in dieb illis orietur iusticia.
& multitudo pacis. Uinea dabit fructum
siuum. quȩ dic̃ in euangło. Ego sum uitis.
uos rami. Omnẽ ramum qui manet in me
mundat pat̾: ut maiores fructus afferat.
umq mundati fuerint rami eiꝰ. idest flagel¬
la & ꝓpagines & gemmantib ocłis spem
futuroꝵ ceꝑint fructuũ polliceri. ut
impleatur illud qđ scriptum est. uineȩ
florentes odorem dederunt: tunc penden-¬
tes botros colorabit sol iusticiȩ. ut missi
intorcularia octaui & octogesimi tercu
psalmi qui ꝓ torcularib scribuntur. dnũi
calcentur pede. qui ascendit de bosor. &
fundanit uinũ qđ letificat cor hominis.
Terra quoq dabit germen suum. ñ arida
& petrosa &e plena sentium. sed t̾ra bona
quȩ dat centesimũ & sexagesimum &e tri¬
cesimum fructũ. ut qui seminauerint in

Expanded text:
sanare eos qui contrito sunt corde , et complesanare eos qui contrito sunt corde , et completum fuerit in eis illud quod per Amos dicitur: bo eos , tunc in diebus illis orietur justitia et multitudo pacis . Vinea dabit fructum suum, quae dicit in Evangelio: Ego sum vitis, vos rami. Omnem ramum qui manet in me, mundat Pater, ut majores fructus afferat . Cumque mundati fuerint rami ejus, id est, flagella et propagines, et gemmantibus oculis spem futurorum coeperint fructuum polliceri, ut impleatur illud quod scriptum est: Vineae florentes dederunt odorem : tunc pendentes botros colorabit sol justitiae, ut missi in torcularia octavi et octogesimi tertii psalmi, qui pro torcularibus inscribuntur, Domini calcentur pede, qui ascendit de Bosor, ut fundat vinum quod laetificat cor hominis. Terra quoque dabit germen suum, non arida et petrosa et plena sentium; sed terra bona quae dat centesimum et sexagesimum et tricesimum fructum : ut qui seminaverint in
Abbreviated transcription (Latin):
rugine & grandine omĩa oꝑa manuũ ur̃arũ.
Post quam templi fundam̃ta sunt iacta. ponite
inquit corda ur̃a ex die ista & infuturum.
a die uicesimo & quarto noni mensis. a die
quo fundamenta iacta sunt templi. ponite
suꝑ cor ur̃m. Nunquidiam sem̃ in germine
est & adhuc uinea & ficus. & malogranatũ.
& lignũ oliuȩ ñ floruit: Ex die ista benedicã
& rursum mouebo cȩlũ parit̾ & t̾ram. Dica¬
mus & alit̃. coeptã suꝑ eccłam explanationẽ
dire poterit. est merces oꝑi tuo. Siue ille ui¬
deus sit. siue hereticus. suie gentilis. quiequid
boni oꝑis fecerit. nisi in nomine ap̃i fecerit.
mercedem sui oꝑis boni ñ habebit. Uidemus
hereticoꝵ uirgines. phylosophorũ rigorem.
uideoꝵ in escarũ uarietate obseruantĩam.
&e ñ satientur. bibant & non in ebrientur
oꝑiant᷑ & non calefiant. & qui mercedes an¬
fuerant peccatores. & ꝓ magnitudine deli¬
ctorũ captiuitati huiꝰ mundi traditi & ba¬

Expanded text:
rigine et grandine omnia opera manuum vestrarum, rigine et grandine omnia opera manuum vestrarum, postquam templi fundamenta sunt jacta: Ponite, inquit, in corda vestra ex die ista et in futurum, a die vicesimo quarto noni mensis: a die quo fundamenta jacta sunt templi, ponite super cor vestrum. Numquid jam semen in germine est: et adhuc vinea et ficus et malogranatum et lignum olivae non floruit? Ex die ista benedicam, et rursum movebo coelum pariter et terram . Dicamus et aliter, coeptam super Ecclesia explanationem dire poterit, est merces operi tuo. Sive ille Judaeus sit, sive haereticus, sive gentilis: quidquid boni operis fecerit, nisi in nomine Christi fecerit, mercedem sui boni operis non habebit. Videmus haereticorum virgines, philosophorum rigorem, Judaeorum in escarum varietate observantiam: eet non satientur: bibant, et non inebrientur: operiantur, et non calefiant: et qui mercedes confuerant peccatores, et pro magnitudine delictorum captivitati hujus mundi traditi, et Ba
Abbreviated transcription (Latin):
lum dabit rorem suũ. & possidere faciã reli¬
quias popłi mei hȩc omĩa. Priusquã domꝰ dĩ
fundamenta iacerent᷑ & edificaret᷑ templum.
merces hominũ ñ erat. nec merces iumentors.¬
nec prȩ tribulatione & angustia pax intro.¬
euntib & exeuntib om̃s homines int̾ se hostili
odio dissidebant. Nunc aut̃ quia iã domꝰ dñi
fundam̃ta sunt iacta & templũ edificatũ est.
nequaquã faciã ut priꝰ feceram his qui de ca¬
ptiuitate habylonia sunt reuersi. sed erit ubiq
pax ae gaudium. & ariditatẽ ac famẽ pͥstini
temporis. futura abundantia compensabit.
U inea enim dabit fructũ suũ: & torcularib omĩa
complebunt᷑. Terra lȩtis segetib uestiet᷑. & ir¬
rigantib pluuis acrore nocturno. omĩa pul¬
lulabunt. Uniuersa quȩ dixi faciã popłi mei
reliquias possidere. quia fundamenta domus
&e aggeus ꝓpha eodem tempore loquit᷑. qui
supra dixerat. ꝑcussi uos uento urente ce au¬

Expanded text:
idere faciam reliquias populi mei haec omnia. Priusquam domus Dei fundamenta jacerentur, et aedificaretur templum, merces hominum non erat, nec merces jumentoprae tribulatione et angustia pax introeuntibus, et exeuntibus, et omnes homines inter se hostili odio dissidebant. Nunc autem quia jam domus Domini fundamenta jacta sunt, et templum aedificatum est, nequaquam faciam ut prius feceram his qui de captivitate Babylonia sunt reversi; sed erit ubique pax et gaudium, et ariditatem ac famem pristini temporis futura abundantia compensabit. Vinea enim dabit fructum suum, et torcularia omnia complebuntur, terra laetis segetibus vestietur, et irrigantibus pluviis ac rore nocturno, omnia pullulabunt: universa quae dixi, faciam reliquiis populi mei possidere: quia fundamenta domus et Aggaeus propheta eodem tempore loquitur, qui supra dixerat: Percussi vos vento urente et au
Abbreviated transcription (Latin):
contra isrł manũ. paccatis om̃ib ꝑcircũitũ.
Quȩ nos uniuersa. sp̃ualit̾ in aduentu dni &
in ȩccła eiꝰ transacta conuincimꝰ.
Mat h quoq int̾minis eiꝰ. & tyrus & sydon
assumpsert quippe sibi sapientiã ualde. &
edificauit tyrus munitionẽ suã. & coacerua.¬
uit argentũ quasi humũ. & aurũ ut lutũ

Expanded text:
 manum, pacatis omnibus per circuitum. Quae nos universa spiritualiter in adventu Domini et in Ecclesia ejus transacta convincimus. Emath quoque in terminis ejus, et Tyrus et Sidon: assumpserunt quippe sibi sapientiam valde. Et aedificavit Tyrus munitionem suam, et coacervavit argentum quasi humum, et aurum
Abbreviated transcription (Latin):
neq diues indiuitiis suis. Sed in hoc gletur qui
głatur. intelligere & scire dñm. & facere mise.¬
ricordiam & iudcium in medio terrȩ. Uerum
quia inhebraico scriptũ est & in nomine eius
ambulabunt. sic intelligendũ. qđ in nomine
xp̃i ambulent xp̃iani. & scribatur in calcu¬
lis eors nomen nouum. & sub tanti nominis
dignitate ambulent cum dño. sicut ambula¬
uit enoch & placuit dõ. & translatus est.

Expanded text:
ivitiis suis; sed in hoc glorietur qui gloriatur: intelligere et scire Dominum, et facere misericordiam et judicium in medio terrae . Verum quia in Hebraico scriptum est: Et in nomine ejus ambulabunt, sic intelligendum est: quod in nomine Christi ambulent Christiani, et scribatur in calculis eorum nomen novum, et sub tanti nominis dignitate ambulent cum Domino, sicut ambulavit Enoch, et placuit Deo, et translatus est
Abbreviated transcription (Latin):
patȩ. legamꝰ iereniã. Mense decimo qui apud
nos ianuarius dr̃. eoqđ ianua annisit atq
principiũ. e zechihel incaptiuitate positꝰ
audiuit & cunctus popłs captiuoꝵ. quinto
mense templũ esse subuersũ. Qd plenissime
in eodẽ ꝓpħa cognoscimꝰ. Hoc est gͥ omne
qđ dicit᷑. Dies planctus & ieiuniorũ quos
hactenus habuistis in luctũ. sciatis uob̾ quia

Expanded text:
patae . Legamus Jeremiam . Mense decimo, qui apud patae . Legamus Jeremiam . Mense decimo, qui apud nos Januarius dicitur, eo quod janua anni sit atque principium, Ezechiel in captivitate positus audivit, et cunctus populus captivorum quinto mense templum esse subversum, quod plenissime in eodem propheta cognoscimus. Hoc est igitur omne quod dicitur: Dies planctus et jejuniorum quos hactenus habuistis i
Abbreviated transcription (Latin):
tur. leiunium quarti mensis qͥ apud latinos
uocat᷑ uilius. die septima &e decima eiusdẽ
mensis illud arbitrant᷑ quando descendens
moyses de monte syna tabulas legis ab iece¬
rit atq confregerit. & iuxta ieremiã muri
primũ rupti sunt ciuitatis. In quinto mense
qui apud nos appellat᷑ augustus cũ ꝓpt̾ ex.¬
ploratores t̃rȩ scȩ̃ seditio orta esset inpopło.
iussi sunt montẽ ñ ascendere. sed ꝑquadra¬
ginta annos longis ad terrã scãm circuire
dispendiis. ut excẽptis duob caleb & iosue
om̃s in solitudine caderent. In hoc mense &
a nabuchodonosor & multa post scła a tito
& uespasiano tẽplũ ierosolymis incensũ est
atq destructũ capta urbs bethel ad quam
multa milia confugerant udeoꝵ. aratum
templũ in ignominiã gentis oppressȩ a tito¬
annio rufo. In septimo uͦ qui apud nos ap¬
pellatur october sic̃ supra diximꝰ occisus est
godolias & iudȩ trib ac ierłm reliquiȩ dissi¬

Expanded text:
tur. Jejunium quarti mensis, qui apud Latinos tur. Jejunium quarti mensis, qui apud Latinos vocatur Julius, die septima et decima ejusdem mensis, illud arbitrantur, quando descendens Moyses de monte Sina tabulas Legis abjecerit atque confregerit , et juxta Jeremiam muri primum rupti sunt civitatis . In quinto mense, qui apud Latinos appellatur Augustus, cum propter exploratores terrae sanctae seditio orta esset in populo, jussi sunt montem non ascendere; sed per quadraginta annos longis ad terram sanctam circuire dispendiis, ut exceptis duobus, Caleb et Josue, omnes in solitudine caderent . In hoc mense, et a Nabuchodonosor , et multa post saecula a Tito et Vespasiano, templum Jerosolymis incensum est, atque destructum, capta urbs Bether, ad quam multa millia confugerant Judaeorum, aratum templum in ignominiam gentis oppressae, a Turannio Rufo. In septimo vero, qui apud nos appellatur October, sicut supra diximus, occisus est Godolias, et Judae tribus ac Jerusalem reliquiae dissi
Abbreviated transcription (Latin):
sar & rogommelech ꝑlegatos quęsierant utrũ
inmense quinto & inmense septimo sic̃ habet᷑
iii.lxx. ieumare deberent. & plangere. an
post edificationẽ templi finire ieuniũ luctũq
deponere. multis in medio positis quȩ facerent.
quȩ sꝑarent. ex ꝑsona diũ ꝓpħa respondit. le¬
iunium quarti. & ieiuniũ quinti. & ieiuniũ
subauditur mensis. domui uida &e ierłm
indies festos uertetur & gaudium. uerita¬
tem tantumꝰ quęrit & pacem. In hoc loco
nr̃oꝵ multi multa dixer̃. &e int̾ se dissonan.¬
tia. Quidam obscuritatẽ silentio ꝓfessi.
quasi ꝓfundissimã foueã in cõmentariis
transierunt. rectius arbitrantes nichil omĩ.¬
no quã parũ dicere. Cogimur gͥ adhebreos
recurrere. & scientiȩ ueritatẽ de fonte magis
quam de riuulis quęrere. Presertim cũ noni
ꝓphetia aliqua de. xp̃o ubi tergiuersari so.¬
lent & ueritatẽ cęlare mendacio. sed hysto.¬
riȩ exp̃cedentib & consequentib ordo texa.¬

Expanded text:
sar, et Rogommelech per legatos quaesierant, utrum in mense quinto, et in mense septimo, sicut habetur in LXX, jejunare deberent et plangere, an post aedificationem templi finire jejunium, luctumque deponere, multis in medio positis quae facerent, et quae sperarent, ex persona Domini propheta respondit: jejunium quarti, et jejunium quinti, et jejunium subauditur mensis domui Juda et Jerusalem in dies festos vertetur et gaudium. Veritatem tantum Deus quaerit, et pacem. In hoc loco nostrorum multi multa dixerunt, et inter se dissonantia. Quidam obscuritatem silentio professi, quasi profundissimam foveam in commentariis transierunt: rectius arbitrantes, nihil omnino quam parum dicere. Cogimur igitur ad Hebraeos recurrere, et scientiae veritatem de fonte magis quam de rivulis quaerere: praesertim cum non 852 prophetia aliqua de Christo, ubi tergiversari solent, et veritatem celare mendacio; sed historiae ex praecedentibus et consequentibus ordo texa
Abbreviated transcription (Latin):
cilicii. ut prior interp̃tatio cruentũ popłm
significet. scđa crudelitati eiꝰ poenitentiã
cõpulatã. Qđq sequitur. quia dnĩ est ocłs
hominis & omĩum tribuũ isrł: sic edisser̃.
Iccirco templum dĩ deutroq popło constru¬
endum est. idest & de terra ad rach & de
damasco requiei eius. quia dñi est qͥcunq
& de gentib respicit dm̃ & sꝑat ineum.
cẽ decunctis tribub isrł. Siue uixta. lax
quia dñs equalit̃ cunctos homines respicit.
&e uniuersas trib isrł. Dicamus & aliter.
Int̾ra adrach onus uerbi dnĩ est & pondꝰ
grauissimũ : indamasco aut̃ uictimȩ eiꝰ & sacri¬
ficiũ. quia dñs & gentiũ fidẽ. & circuncisionis ꝑfi-¬
diã. absq ulla acceptione respicit ꝑsonarũ. & est
equalit̾ omĩũ ds̃. aliis sententiȩ suę graue pondus
imponens. & in aliorum sede requiescens.
Iudei hȩc omĩa in aduentu xp̃i quẽ sibi ulti¬

Expanded text:
cilicii, ut prior interpretatio cruentum populum cilicii, ut prior interpretatio cruentum populum significet; secunda, crudelitati ejus 857 poenitentiam copulatam. Quodque sequitur: Quia Domini est oculus hominis et omnium tribuum Israel, sic edisserunt: Idcirco templum Dei de utroque populo construendum est, id est, et de terra Adrach, et de Damasco requie ejus: quia Domin est, quicumque et de gentibus respicit Deum, et sperat in eum, et de cunctis tribubus Israel: sive, juxta LXX, quia Dominus aequaliter cunctos homines respicit, et universas tribus Israel. Dicamus et aliter: in terra Adrach onus verbi Domini est, et pondus gravissimum. In Damasco autem victimae ejus et sacrificium, quia Dominus et gentium fidem et Circumcisionis perfidiam absque acceptione ulla respicit personarum, et est aequaliter omnium Deus: aliis sententiae suae grave pondus imponens, et in aliorum sede requiescens. Judaei haec omnia in adventu Christi, quem sibi ulti
Abbreviated transcription (Latin):
onus uerbi dñĩ. ut int̾p̃tatus est aquila.
aduocationẽ gentiũ & extructionẽ ȩccłȩ
ꝑtinet. & est ordo uerborũ. Assumptio
uerbi dñi. acuti inpeccatores. mollis in
iustos. Adrach quippe hoc resonat. ex duob
integris nom̃ compositũ. Ad. acutũ. rach:
molle tenerũq significans. & non ut male
aquib dã legitur sedrach. Quidã adrach
referunt ad popłm uideoꝵ. damascũ ad
uocationẽ gentium. Unde pondus siue assũ¬
ptio uerbi dñi fit in t̾ra adrach. suꝑ quam
& austeritatẽ suam dñs exercuit &e clem̃¬
tiã. Austeritatẽ in eos qui credere noluer̃t.
clementiã in illos quicũ apłis sunt reuersi.
Damascus aut̃ ꝓprie requies dni est iuxta
illud qđ scriptum est inisaia. & erit reqͥes
eiꝰ honor. Si quidem antequã sciret puer
eligere bonũ aut malũ. & uocare patrẽ &
matrẽ : accepit uirtutẽ damasci & spolia
samariȩ. Unde & damascus in linguam
nrãm uertit᷑ sarguinẽ bibens aut sanguiᷤ

Expanded text:
t Aquila, ad vocationem gentium, et exstructionem Ecclesiae pertinet. Et est ordo verborum: Assumptio verbi Domini, acuti in peccatores, mollis in justos: ADRACH   quippe hoc resonat ex duobus integris nomen compositum: AD, acutum, RACH, molle, tenerumque significans: et non ut male a quibusdam legitur, Sedrach. Quidam Adrach referunt ad populum Judaeorum, Damascum ad vocationem gentium. Unde populus, sive assumptio verbi Domini fit in terra Adrach super quam et austeritatem suam Dominus exercuit et clementiam . Austeritatem in eos, qui credere noluerunt: clementiam in illos, qui cum Apostolis sunt reversi. Damascus autem propter requies Domini est, juxta illud quod scriptum est in Isaia: Et erit requeis ejus honor. Siquidem antequam sciret puer eligere bonum aut malum, et vocare patrem et matrem, accepit virtutem Damasci et spolia Samariae . Unde et Damascus in linguam nostram vertitur, sanguinem bibens aut sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
te laudabunt fr̃s tui. & rursũ. Non deficioe
princeps ex uida & dux de femorib eiꝰ. donec
ueniat cui repositũ est. & ipse erit expecta¬
tio gentium. Erit enĩ radixiesse. & qͥ exsur.¬
rexerit ut dominetur gentib. & in ipso g̃s
spabunt. Cũq apprehenderint eũ. cupiant
eiꝰ herere uestigiis. qm̃ ds̃ cũ eo sit. uł certe
ex om̃ib linguis & nationib quicunq ere

Expanded text:
iciet princeps ex Juda, et dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est: et ipse erit exspectatio gentium : Erit enim radix Jesse: et qui exsurrexerit ut dominetur gentibus, in ipso gentes sperabunt . Cumque apprehenderint eum, cupient ejus haerere vestigiis; quoniam Deus cum eo sit. Vel certe ex omnibus linguis et nationibus quicumq
Abbreviated transcription (Latin):
cantib. Si desierint ab insania. mea fient
cognitione dignissimi. Cognoscit aut̃ dñs
eos̃ qui sui sunt᷑. & apłs scribit ad galathas.
lateat nec futurorum: impios tam̃ ineuango
nescire se dicit. Recedite a me oꝑarii iniquitatis:
nescio uos. Ergo & noticiam & poenitentiã & irã
atq indignationẽ & om̃s affectus dĩ. ñ humani
sermonis uitio. sed diuinȩ maiestatis sensu acei¬

Expanded text:
cantibus: si desierint ab insania, mea fient cantibus: si desierint ab insania, mea fient cognitione dignissimi. Cognoscit autem Dominus eos qui sui sunt . Et Apostolus scribit ad Galatas: lateat, nec futurorum, impios in Evangelio nescire se dicit: Recedite a me, operarii iniquitatis, nescio vos . Ergo et notitiam, et poenitentiam, et iram, et indignationesermonis uitio, sed diuinę maiestatis sensu acci
Abbreviated transcription (Latin):
misertꝰ uel ñ me poenituit. calumniant᷑ he.¬
retici quasi aut crudelis aut mutabilis sit
dñs. si eũ aut ñ poeniteat aut poeniteat. Si
enĩ poenituerit. dicunt. ẽẽ. mutabilẽ. Si ñ
poenituerit. asserunt. eẽ. crudelẽ. Poenituit
aut̃ dm̃. qdđ saul un xit in regẽ. & apud nini¬
triduũ & niniue subuertet᷑. quia egerunt
poenitentiã dr̃ & ipse suã mutasse sententiã.
non uitio mentis in ꝓuidȩ. sed ex eoꝵs qui ma¬¬
le aut bene faciunt uarietate. Si enĩ male
fecerint. cõminat᷑. Si pristina peccata defle
est & mutari ñ potest. sed illis ex malis ad
bona oꝑa cõmutatis. mutat & suũ ipse de¬
cretũ. qui & in genesi loquit᷑. Clamor sodo¬
moꝵ & gomorre multiplicatꝰ ÷: & peccata
eor̾ magna sunt nimis. Descendens gͦ ui¬
debo siuĩ xta clamorẽ qui uenit ad me com.¬
pleant. si aut̃ non. ut sciam. Qđ dic̃. hoc est.
Si ꝑmanserint infurore. ñ deerit poena pec¬

Expanded text:
misertus, vel non me poenituit, calumniantur haemisertus, vel non me poenituit, calumniantur haeretici, quasi aut crudelis, aut mutabilis sit Deus, si eum aut non poeniteat, aut poeniteat. Si enim poenituerit, dicunt eum esse mutabilem; si non poenituerit, asserunt esse crudelem. Poenituit autem 849 Deum quod Saul unxit in regem . Et apud Ninitriduum, et Ninive subvertetur , qui egerunt poenitentiam, dicitur et ipse mutasse sententiam suam, non vitio mentis improvidae, sed ex eorum quae male aut bene faciunt, varietate. Si enim male fecerint, comminatur: si pristina peccata deflevest, et mutari non potest; sed illis ex malis ad bona opera commutatis, mutat et suum ipse decretum. Qui et in Genesi loquitur: Clamor Sodomorum et Gomorrhae multiplicatus est; et peccata eorum magna sunt nimis: descendens ergo videbo si juxta clamorem eorum qui venit ad me, compleant: sin autem non, ut sciam . Quod dixit, hoc est: Si permanserint in furore, non deerit poena pec
Abbreviated transcription (Latin):
ut benefaciat: non facit uida &e isrł¬
idest duab & decem tribub ierłm uidelicet
& samariȩ o olle & oollibȩ: sed relicto isrł
incaptiuitate. benefacit ierłm & domui iuda.
& adiungit infinẽ. nolite timere. siue confidite.
eo sensu quo supra exposuimꝰ. Suꝑ eccła aut̃
& suꝑ unoquoq credentium sic intelligi po¬
test. qđ ꝑsecutionis tempore cunctis incircũ¬
itu gent̾ib inmaledictũ & in exemplum
fuerint xp̃iani. quia offenderint dñm suũ.
& postea sint inbenedictionẽ. quando pax
reddita fuerit. & hoc omẽ eueniat. quia dñs
qui prius fuerat iratus. postea sit misertus
ierłm uisioni pacis & uidȩ qui fidẽ dnĩ confi¬
tetur. Singuli quoq credentiũ qui ꝓpter
uitia eiciunt᷑ de ęccła. & tradunt᷑ sathanȩ in
interitum carnis ut discant ñ blasphemare.
cum egerint poenitentiã reuertent᷑ in pͥstinũ
statũ. & uidebunt pacẽ dĩ. & confessionis suę
głam possidebunt. Hoc qđ scriptũ est non sũ

Expanded text:
iat, non facit Judae et Israid est, duabus et decem tribubus, Jerusalem videlicet et Samariae, Oollae et Oolibae; sed relicto Israel in captivitate, benefacit Jerusalem et domui Juda: et jungit in fine: Nolite timere, sive, confidite, eo sensu quem supra exposuimus. Super Ecclesia autem et super unoquoque credentium sic intelligi potest, quod persecutionis tempore cunctis in circuitu gentibus in maledictum, et in exemplum fuerint Christiani, quia offenderint Dominum suum: et postea sint in benedictione, quando pax reddita fuerit, et hoc omne eveniat, quia Dominus qui prius fuerat iratus, postea sit misertus Jerusalem, visioni pacis, et Judae, quae fidem Domini confitetur. Singuli quoque credentium, qui propter vitia ejiciuntur de Ecclesia, et traduntur Satanae in interitum carnis , ut discant non blasphemare , cum egerint poenitentiam, revertentur in pristinum statum, et videbunt pacem Dei, et confessionis suae gloriam possidebunt. Hoc quod scriptum est: Non sum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs atq saluator dĩ inuisibilis. Non quofi¬
lius uisibilis sit &e in uisibilis pat̾. sed quo¬
filio nominato sentiatur pater. Nequaquam
enĩ pat̾ si non habet filium. Unde & ipse loqͥt᷑
in euangło. Pater. manifestaui nom̃ tuũ ho¬
minib. Qđ de ierłm ce zorobbabel siue ꝓzo.¬

Expanded text:
Dominus atque Salvator Dei invisibilis: non quod FiDominus atque Salvator Dei invisibilis: non quod Filius visibilis sit, et invisibilis Pater; sed quoFilio nominato, sentiatur Pater. Nequaquam enim Pater, si non habet Filium. Unde et ipse loquitur in Evangelio: 854 Pater, manifestavi nomen tuum hominibus . Quod de Jerusalem et Zorobabel, si
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm. & ut dep̃centur faciẽ dñi. leuiniũ
quarti. & quinti. & septimi. & decimi men.¬
sis in solennitates optimas cõmutabit᷑. iN¬
tantũ ut ciuitates uidȩ quȩ prius desertȩ
erant frequenti habitatore celebrent᷑ ut
una ciuitas ꝑgat ad alterã & se mutuo co¬
hortentur & dicant. Quia ꝑhos septuaginta
annos uiȩ syon luxerant. eo qđ non essẽt qͥ¬
ueniret ad solennitatẽ. om̃s portȩ eiꝰ deser¬
tȩ & sacerdotes illius gementes: nunc pace
reddita ꝑgamus ierłm in qua lege pͣceptũ ÷
ut uictimas immolemus. & ter in anno omẽ
masculinũ Aꝓppareat in conspectu dñi. Et di
ciuitas. Uadam etiã ego. Quo tẽpore uenient
popli multi & gentes innumerabiles & ro-¬
bustȩ ut sacrificia in ierłm offerant drio
exercituũ. & dep̃centur faciem dñi. Appropin-¬
quat enim dñs his qui ñ tẽptant eũ. & osten¬
dit faciẽ suam his qui ñ sunt increduli.
Qui uiderit filium uidet patrẽ. & imago est

Expanded text:
em, et ut deprecentur faciem Domini. Jejunium quarti, et quinti, et septimi, et decimi mensis in solemnitates optimas commutabitur, intantum ut civitates Judaeae quae prius desertae erant, frequenti habitatore celebrentur: et una civitas pergat ad alteram, et se mutuo cohortentur, et dicant: quia per hos septuaginta annos viae Sion luxerant, eo quod non esset qui iret ad solemnitatem, omnes portae ejus desertae, et sacerdotes illius gementes: nunc pace reddita, pergamus Jerusalem, in qua lege praeceptum est, ut victimas immolemus, et ter in anno omne masculinum nostrum appareat in conspectu Domini , et diccivitas: Vadam etiam ego: quo tempore venient populi multi et gentes innumerabiles et robustae, ut sacrificia in Jerusalem offerant Domino exercituum, et deprecentur faciem ejus. Appropinquat enim Dominus his qui non tentant eum, et ostendit faciem suam his qui non sunt increduli . Qui viderit Filium, videt et Patrem ; et imago est
Abbreviated transcription (Latin):
de toto orbe t̾rarũ & popłos & gentes. ad offe¬
renda in templo dñĩ sacrificia concursuras.
ersecutionis quoq tempore ut ante ꝑstrixi.
magistri & sacerdotes ȩccłȩ audacter capti¬
uis &e credentib reꝑmittant. qđ rursum
edificande sint. parochiȩ &e pacis reddenda
tranquillitas. & in ȩccłiis facies dñi depre.¬
canda. Manifesta transcurrimꝰ. ut in ob¬
scuriorib immorem᷑. Haec dic̃ dñs
exercituum. Indieb illis inquib app̃hen-

Expanded text:
 toto orbe, et populos, et gentes ad offerenda in templo Domini sacrificia concursuras. Persecutionis quoque tempore, ut ante perstrinximus, magistri et sacerdotes Ecclesiae audacter captivis et credentibus repromittant, quod rursum aedificandae sint παροικίαι et pacis reddenda tranquillitas, et in Ecclesiis facies Domini deprecanda. Manifesta transcurrimus, ut in obscurioribus immoremur. Haec dicit Dominus exercituum: In diebus illis, in quibus a
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ tuũ uocetur suꝑ nos. aufer opprobriũ
idest ȩccłȩ quarum numerus e in
paulo apło continetur. ad septem enĩ seri¬
bit eccłas. ad romanos. adcorinthios. ad
galathas. adephesios. ad philippenses. ad co¬
losenses. ad thessalonices. & in ioħis apoca¬
hpsi in medio septẽ candelabroꝵ idest ȩc
decem nominant᷑. Quas requisiuit & dñs ut
si inuenisset in sodomis & gomorris ad ama
& seboim. eas de interitu liberaret. lota enĩ
littera ex qua sumit nomen saluatoris ex¬
ordium. nonsolũ apud grecos. sed apud hebre¬
os denariũ numerũ significat. Et hoc mysti¬
co sermone monstratur. qđ om̃s qui censent᷑

Expanded text:
nomen tuum super nos: aufer opprobrium nomen tuum super nos: aufer opprobrium id est, Ecclesiae, quarum numerus et in Paulo apostolo continetur: ad septem enim scribit Ecclesias, ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, 855 ad Thessalonicenses. Et in Joannis Apocalypsi in medio septem candelabrorum , id estdecem nominantur, quas requisivit et Dominus, ut si invenisset in Sodomis et Gomorrhis, Adama et Seboim, eas de interitu liberaret. Iota enim littera, ex qua sumit nomen Salvatoris exordium, non solum apud Graecos, sed et apud Hebraeos, denarium numerum significat. Et hoc mystico sermone monstratur, quod omnes qui censentur
Abbreviated transcription (Latin):
illis si app̃henderint decemuiri de omĩb
uidei dicentes. ibimus tecum. quia audiui.¬
mus qđ ds̃ uobiscũ est. Quidã ex iudeis
hȩc sub ⁊orobbabel. & post ⁊ orobbabel di¬
cunt. eẽ. completa. alii infuturũ tempus
differunt. quando xp̃m sꝑant. eẽ. uenturũ
Nos aut̃ in aduentu dnĩ saluatoris quando de
Maria generatus est uirgine. & rectius &
uerius intelligimꝰ. Deniq scriptũ est. Usque¬
quo ueniant popli. Quando dr̃ usquequo.
ñ de p̃senti tempore significat. in quo erant
⁊orobbabel &e iesus. sed & de futuro quando
uenient popłi multi & gentes robustȩ. ut
querant dnm exercituũ in ierłm : & dep̃cent᷑
faciem dñi. In illo gͥ tempore & in illis dieb
app̃hendent decẽ homines ex omĩb lingius
gentium fimbriã uiri uidei dicentes. Ibimꝰ
uobiscũ. audiuimꝰ enĩ qm̃ ds̃ uobiscũ est.
& inisaia legimus. Apprehendent septẽ mu¬
lieres uirũ unũ dicentes. Panẽ nr̃m come¬
demus : & uestimentis nr̃is oꝑiemur. tantũ

Expanded text:
illis si apprehenderint decem viri de omnibuJudaei, dicentes: Ibimus tecum, quia audivimus quod Deus vobiscum est. Quidam ex Judaeis haec sub Zorobabel, et post Zorobabel dicunt esse completa. Alii in futurum tempus, differunt, quando Christum sperant esse venturum. Nos autem in adventu Domini Salvatoris, quando de Maria natus est Virgine, et rectius et verius intelligimus. Denique scriptum est: Usquequo veniant populi ? Quando dicitur, usquequo, non de praesenti tempore significat, in quo erant Zorobabel et Jesus; sed de futuro, quando venient populi multi et gentes robustae, ut quaerant Dominum exercituum in Jerusalem, et deprecentur faciem Domini. In illo igitur tempore, et in illis diebus apprehendent decem homines ex omnibus linguis gentium, fimbriam viri Judaei, dicentes: Ibimus vobiscum: audivimus enim quoniam Deus vobiscum est. Et in Isaia legimus: Apprehendent septem mulieres virum unum, dicentes: Panem nostrum comedemus, et vestimentis nostris operiemur: t
Abbreviated transcription (Latin):
bolam decem uirginũ in euangłio quas in
sensib carnis &e sp̃s interp̃tamur. si oleum
bonorũ oꝑum suis lampadib prȩꝑarint
& quinariũ numerũ duplicauerint. ut sint
meri referunt sacramentũ. Decẽ quoq ciui-¬
tates quas qui corporis sensus optime guber¬
narit. numero duplicato accipiet infutu
ONos uerbi dni int̾ra adrach.
& damasci requiei eiꝰ. quia dni est oculus
hominis. & omĩũ tribuũ isrł. L.xx. Assum

Expanded text:
bolam decem virginum in Evangelio , quas in sensibus carnis et spiritus interpretamur, si oleum bonorum operum suis lampadibus praepararint, et quinarium numerum duplicaverint, ut sint meri referunt sacramentum. Decem quoque civitates, quas qui corporis sensus optime gubernarit, numero duplicato, accipiet in futurum . Onus verbi Domini in terra Adrach, et Damasci requiei ejus: quia Domini est oculus hominis, et omnium trib
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc ꝑsecutionis tempore inȩccłiis xp̃i expleta
conspeximus. quando in tantã rabiẽ ꝑsecutoꝵs
feritas excitata est: ut etiam conciliabula
nr̃a destruerent. diuinos libros ignib trade¬
rent. om̃s insulȩ. metalla. carceres. confessorũ
& martyrũ catenͣis gregib implerent᷑. Quis
eo tempore crederet rursũ ȩccłas construendas
abhis ipsis qui ante destruxerant: Non quod
idem homines fuerint: sed qđ eadẽ regalis
potestas. quȩ prius sedebat in insidus cũ diui.¬
tib & quasi ex senatus consulto nomen xpisti
conabatur extinguere. nunc expensis rei pu-¬
blicȩ ȩccłarũ basilicas extruat. & ex altet sũma
fastigia. ut nonsolũ laquearia &e tecta fulgen¬
tia auro decoret. sed parietes diuersi marmo¬
ris uestiat crustis. & diuinos libros quos prius
tradebat incendio. nunc deauratos & purpura-¬
tos & gemmarũ uarietate distinctos. incusto.¬
diam romani ueneret᷑ status. Haec dicit

Expanded text:
Haec persecutionis tempore in Ecclesiis Christi expleta Haec persecutionis tempore in Ecclesiis Christi expleta conspeximus, quando in tantam rabiem persecutorum feritas excitata est, ut etiam conciliabula nostra destruerent, divinos libros ignibus traderent, omnes insulae, metalla, carceres, confessorum et martyrum catenatis gregibus implerentur. Quis eo tempore crederet rursum Ecclesias construendas ab his ipsis qui ante destruxerant? non quod iidem homines fuerint, sed quod eadem regalis potestas quae prius sedebat in insidiis cum divitibus , et quasi ex senatus-consulto Christi nomen conabatur exstinguere, nunc expensis reipublicae Ecclesiarum basilicas exstruat, et exaltet summa fastigia, ut non solum laquearia et tecta fulgentia auro decoret; sed parietes diversi marmoris vestiat crustis, et divinos libros quos prius tradebat incendio, nunc deauratos et purpuratos, et gemmarum varietate distinctos, in custodiam Romani veneretur status. Haec dicit