comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tia tamen quã male utit᷑ oculas
fallatia ꝗ ma¬
le utitur lin¬
gua falsus
testis. nonne
linguã
suã et ani¬
mã suã
pͥus trucidat.
& alterũ ledere se ꝑempto conatur :
male utitur lingua: nec ideo malum. ẽ.
lingua Opus dei est lingua: sed bono
opere dĩ: Male utitur illa nequitia :
quomo doutuntur pedib: qͥcurrunt
ad scelera: qͦm utuntur manibus homi¬
cidȩ . & illis adiacentib forinsecus bonis
creaturis dĩ Quãmale utuntur maliau¬
ro : iudicia corrumpunt: innocentesop.¬
primunt: luce istamali utuntur Male
uiuendo enĩ: &iam ipsamlucẽ quaui¬
dent. ad ministerium suorũ scelerum
usurpant lens ut faciat aliquid mali
malus. lucere sibi uult Neoffendat :
qͥiam intus offendit et cecidit. Quod
tim & incorpore : iam incurrit incorde
Om̃ib gͦ bonis dĩ. Neꝑsingula curre¬
re longumsit : male utit᷑ malus Con¬
tramalis hominũ maloꝵ beneutitur
bonus &quid tã bonum. quã unꝰ ds̃

Expanded text:
tia tamen quam male utitur oculis? tia tamen quam male utitur oculis? Fallacia quam male utitur lingua? Falsus testis nonne lingua sua et animam suam prius trucidat, et alterum laedere se perempto conatur? Male utitur lingua, nec ideo malum est lingua: opus Dei est lingua, sed bono opere Dei male utitur illa nequitia. Quomodo utuntur pedibus qui currunt ad scelera? quomodo utuntur manibus homicidae? et illis adjacentibus forinsecus bonis creaturis Dei quam male utuntur mali? Auro judicia corrumpunt, innocentes opprimunt. Luce ista mali male utuntur: male vivendo enim etiam ipsam lucem qua vident, ad ministerium scelerum suorum usurpant. lens enim ut faciat aliquid mali malus, lucere sibi vult ne offendat, qui jam intus offendit et cecidit: quod timet in corpore, jam incurrit in corde. Omnibus ergo bonis Dei, ne per singula currere longum sit, male utitur malus: contra, malis hominum malorum bene utitur bonus. Et quid tam bonum quam unus Deus?
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ad modũ p&rus. dante dõ recreante
spũ scõ. intellexit Unde. nisiquia credi¬
dit: uerba uitae a&erna. habes uitã
enim aeternã habes. inministratione cor¬
poris & sanguinis tui : & nos credidimꝰ
& cognouimus Non cognouimus & cre¬
didimus : sed credidimus. & cognouimꝰ
Credidimꝰ enĩ: ut cognosceremus llã
sipͥus cognoscere & deinde credere uele¬
mus : nec cognoscere nec credere uale¬
remus Quid credidimꝰ. & quid cogno¬
uimus : quia tues xp̃s filius dĩ. Id est.
quia ipsauita a &erna tues & nondas
elegi dicer&: anelegitur & diabolus.
& melectis est diabolus electi. in lau¬
de solent dici An electus. ẽ. et istre. de
quo nolente etnesciente. magnũ aliqͥd
bonifier& : hoc .ẽ. ꝓprium dĩ: con¬
trarium iniquis Sicut enĩ iniqͥ male
utuntur bonis operib dĩ: sic contra.
ds̃ bene utitur malis operib hominũ
iniquorum Quã bonũ est membra cor¬
porisita essẽ. quẽ ad modũ disponinon
pos sunt. nisi ab artifice dõ : p&ulan¬

Expanded text:
quemadmodum Petrus dante Domino, recreante Spiritu sancto intellexit; unde? nisi quia credidit? Verba vitae aeternae habes. Vitam enim aeternam habes in ministratione corporis et sanguinis tui. Et nos credidimus, et cognovimus. Non cognovimus, et credidimus, sed credidimus, et cognovimus. Credidimus enim ut cognosceremus: nam si prius cognoscere, et deinde credere vellemus, nec cognoscere nec credere valeremus. Quid credidimus, et quid cognovimus? Quia tu es Christus Filius Dei; id est, quia ipsa vita aeterna tu es, et non das elegi diceret: an eligitur et diabolus, et in electis est diabolus? Electi in laude solent dici: an electus est et iste, de quo nolente et nesciente magnum aliquid boni fieret? Hoc est proprium Dei; contrarium iniquis. Sicut enim iniqui male utuntur bonis operibus Dei; sic contra Deus bene utitur malis operibus hominum iniquorum. Quam bonum est membra corporis ita esse, quemadmodum disponi non possunt nisi ab artifice Deo! Petulan
Abbreviated transcription (Latin):
ad paucos Sed non turbabat᷑ ipse:
quia abinitio nouerat. & qͥ credentes
essent. & quinoncredentes Nonsi nob̾
contingat. ꝑ turb smur: solaciũ indño
inueniamꝰ : & tamen caute uerba dicamꝰ
Atq ille ad paucos qͥ remanserant Dirẽ
gͦ iħs duodecim: id . ẽ. illis duodecim.
qui remanser̃ Numquid & uos inqͥt
uultis ire: nondiscessit nec iudas
Sed quare manebat. dño iam appare¬
bat : nobis postea manifestatũ est
Respondit p&rus ꝓomĩbus : unus pro
multis. unitaspuniuersis Respondit
gͦ ei symonp&rus. Dñe. ad quẽ ibimꝰ :
repellis nos ate : da nob̵ alterũte adquẽ
ibimꝰ Siate recedimꝰ. adquẽ ibimus:
uerba uitae a&enae. habes Nid&e

Expanded text:
ad paucos. Sed non turbabatur ipse, ad paucos. Sed non turbabatur ipse, quia ab initio noverat et qui credentes essent, et qui non credentes: nos si nobis contingat, perturbamur. Solatium in Domino inveniamus, et tamen caute verba dicamus. 9. Atque ille ad paucos qui remanserant: Dixit ergo Jesus duodecim; id est illis duodecim qui remanserunt: Numquid et vos, inquit, vultis ire? Non discessit nec Judas. Sed quare manebat, Domino jam apparebat; nobis postea manifestatus est. Respondit Petrus pro omnibus, unus pro multis, unitas pro universis: Respondit ergo ei Simon Petrus: Domine, ad quem ibimus? Repellis nos a te, da nobis alterum te. Ad quem ibimus? Si a te recedimus, ad quem ibimus? Verba vitae aeternae habes. Vide
Abbreviated transcription (Latin):
uit satanan: magis quia uolebat p̃ce¬
dere dnmsuũ. & consiliũ dare nemore¬
retur ille. quiuenerat ut morer&ur :
nenos in aecernum moreremur &ait
illi Redi postine satana Non enĩ sapis
illũ reppulit r&ro ire postsatanan. et
appellauit satanan: sed fecit postse ire.
ut non ess& satanas ambulando post
dñm. Isti autẽ sic redier̃ r&ro. quomodo
deqͥbusdamfeminis dicit : apłs
Quȩdã enĩ conuerses r& ropostsatanan.
etulteriꝰ cũ illo non ambulauer̃ eccep̃cisi
acorpore. uitã ꝑdider̃ : quia forte incor¬
pore nec fuerunt Inter non credentes
& ipsi deputandi sunt : quãuis discipłi
dicerentur Abier̃ r&ro. non pauci:
sed multi hoc forte factũ ÷ ad consolati¬
onem: qm̃ aliquando contingit. ut di¬
cat homouerum. et qđ dicit non capia¬
tur . atq illiqui audiunt. scandalizen¬
tur. & discedant Penitet autẽ homi¬
nem dixisse : qđ uerum est. Dicit enĩ
apud se homo Non debui sic dicere: non
dixit. & ꝑdidit multos : remansit

Expanded text:
vit satanam, magis quia volebat praecedere Dominum suum, et consilium dare ne moreretur ille, qui venerat ut moreretur, ne nos in aeternum moreremur; et ait illi: Redi post me, satanas; non enim sapis illum repulit retro ire post satanam, et appellavit satanam; sed fecit post se ire, ut non esset satanas ambulando post Dominum. Isti autem sic redierunt retro, quomodo de quibusdam feminis dicit Apostolus: Quaedam enim conversae sunt retro post satanam . Ulterius cum illo non ambulaverunt. Ecce praecisi a corpore vitam perdiderunt, quia forte in corpore nec fuerunt. Inter non credentes et ipsi deputandi sunt, quamvis discipuli dicerentur. Abierunt retro, non pauci, sed multi. Hoc forte factum est ad consolationem, quoniam aliquando contingit ut dicat homo verum, et quod dicit, non capiatur, atque illi qui audiunt, scandalizentur et discedant. Poenitet autem hominem dixisse quod verum est: dicit enim apud se homo, Non debui sic dicere, non dixit, et perdidit multos, remansit
Abbreviated transcription (Latin):
xps ẽ dies : paratꝰ .ẽ. ignoscere reis sed agnos¬
centib ꝑ unire aũt defendentes se. & t̾tosse iac¬
tantes. & putantes se. eẽ aliqͥd c̃nihil sint
ulteria ꝓpt illa queȩ minuta tẽ uident᷑ peccata

Expanded text:
Christus est dies. Paratus est ignoscere, sed agnosChristus est dies. Paratus est ignoscere, sed agnoscentibus; punire autem defendentes se, et justos se jactantes, et putantes se esse aliquid, cum nihil sint.ulteria; propter illa quae minuta videntur esse peccata
Abbreviated transcription (Latin):
displiceret. nisi ds̃ tibi lucerit. & eiꝰ ueritas
cata sua: od it ãmonentẽ lucẽ. & fugit eã.
ut ñ arguant᷑ oꝑa eiꝰ mala. quę diligit
Quiautẽ facit ueritatẽ accusat inse mala
sua ñsibi parcit ñ sibi ignoscit. ut ds̃ iaios¬
cati qua qđ uult ut dsignoscat. ipse aq¬
noscit: Et uenit adlucẽ: cuigrãs agit. qđ illi
quid in se odiss& ostenderit: dicit dõ: aute
faci tuã apeccatis meis Et qua fronte dic̃.
nisi iterũ dicat. qm̃ facinꝰ meũ ego agnosco
& peccatiũ meũ com̃ me.ẽ. seꝑ.: Sit ante te qđ
ñuis. eẽ ante dm̃. Si aut̃ post te feceris pecca¬
tuos: & tunc retor quet. quando iã pentten¬
tiae fructꝰ nerit. Currite ne uos tenebrȩ cõp̃¬
euigilate. cũ tepꝰ ẽ: nulł retardetꝰ a tẽplo di
nullꝰ retardet̾ ab oꝑedñĩ: nullus a uocetur
ab oratione continua: nullꝰ asolita deuotione
fraudet᷑. Cuigilate c̃dies est: lucet dies:

Expanded text:
displiceret, nisi Deus tibi luceret, et ejus veritas displiceret, nisi Deus tibi luceret, et ejus veritas cata sua, odit admonentem lucem, et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala quae diligit. Qui autem facit veritatem, accusat in se mala sua; non sibi parcit, non sibi ignoscit, ut Deus ignoscat: quia quod vult ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et venit ad lucem; cui gratias agit, quod illi quid in se odisset ostenderit. Dicit Deo, Averte faciem tuam a peccatis meis: et qua fronte dicit, nisi iterum dicat, Quoniam facinus meum ego cognosco, et peccatum meum coram me est semper ? Sit ante te quod non vis esse ante Deum. Si autem post te feceris peccatuos, et tunc retorquet, quando jam poenitentiae fructus nullus erit: currite ne tenebrae voevigilate dum tempus est; nullus retardetur a templo Dei, nullus retardetur ab opere Domini, nullus avocetur ab oratione continua, nullus a solita devotione fraudetur. Evigilate ergo cum dies est: lucet dies,
Abbreviated transcription (Latin):
bona oꝑa : Non neuenisti ut ĩtifices ĩ pios sed
dilexer̃ inqͥt magis tenebras: quã luce Ibi
posuit uĩ Multi enĩ dilexer peccata sua.
multi confessi s̃ peccata sua: Quia qͥ consi¬
tet̾ peccata sua. & acciisat peccata sua: iã
cũ dõ facit. Accusat ds̃ peccata tua: Si& tis
accusas coniulgeris do. Quasiduȩ ressunt :
homo & peccator qđ audis homo. ds̃ fecit
Qđ audis peccator: ipse homo fecit: dele qđ fe¬
cisti. ut saluet qđ fecrt. Oportit ut oderis
inte opꝰ tuũ: & ames inte op dĩ. Cũ aut coe¬
perit tibi displicere qđ fecisti: inde incipi¬
unt bona oꝑa tua. quia accusas mala oꝑatua:
Pcis ueritatẽ : uenis adlucẽ Q uid ẽ. facis
ueritatẽ: Ñ te palpas. ñ tibi blandiris. ñ te
adulas ñ dicis itꝰ sũ cũ sis iniquus & incipis
facert ueritatẽ. Uenis aut adlucẽ. ut manifes¬
tent̾ oꝑa tua: quia indõ s̃ facta: Quia & hoc
ipsĩ qđ displicuit tibi peccatũ tuũ. ñ tͥ

Expanded text:
opera bona? Nonne venisti ut justifices impios? Sed dilexerunt, inquit, tenebras magis quam lucem. Ibi posuit vim; multi enim dilexerunt peccata sua, multi confessi sunt peccata sua: quia, qui confitetur peccata sua et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Deus peccata tua: si et tu accuses, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo et peccator. Quod audis homo, Deus fecit; quod audis peccator, ipse homo fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis in te opus tuum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Facis veritatem, et venis ad lucem. Quid est, facis veritatem? Non te palpas, non tibi blandiris, non te adulas; non dicis: justus sum, cum sis iniquus, et incipis facere veritatem. Venis autem ad lucem, ut manifestentur opera tua quia in Deo sunt facta, quia et hoc ipsum quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi
Abbreviated transcription (Latin):
uator admundũ. Quare saluator dictꝰ. ẽ
mundi nisi ut salu& mundũ. ñ ut iudic&
mundũ  saluari ñuis ab ipso: exte iudica¬
beris: Et qͥd dicã iudicaberis: Uide qͥdait
Q credit in eũ. ñ iudicat᷑: Qui aut̃ ñ credit.¬

Expanded text:
vator ad mundum. Quare Salvator dictus est mundi? nisi ut salvet mundum, non ut judicet mundum. Salvari non vis ab ipso? Ex te judicaberis. Et quid dicam, judicaberis? Videte quid ait: Qui credit in eum, non judicatur; qui autem non credit
Abbreviated transcription (Latin):
Et quomodo quidã dilexer tenebras: Sienĩ
om̃s petatores inuenit & omiã peccata sanat.⁊
& serpens ille in qͦfiguraiti .ẽ. mors dnĩ cossanat
qui morsi fuerant & ꝓpt̃ morsũ serpentis
ercetꝰ ẽ. serpens id mors domini ꝓpt̃ hões

Expanded text:
Et quomodo quidam dilexerunt tenebras? Si enim omnes peccatores invenit, et omnes a peccato sanat; et serpens ille, in quo figurata est mors Domini, eos sanat qui morsi fuerant; et propter morsus serpentis erectus est serpens, id est, mors Domini, propter
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃ibus uideatur. qui tunc a quibusdam
uisus ẽ. a quibusdam uisus non est: quan¬
doueniat udicaturus. quiuenit iudi¬
candus: quando ueniat discreturus.
qui uenit ut non discerneretur Hon
enim ab impiis xp̃s ẽ. discretus: sed
cum impiis iudicatus. Deillo enim dic¬
tum .ẽ : & int̾̃ in quos reputatus. ẽ: La¬
tro euasit: xp̃s damnatus. ẽ Accepit
indulgentiam criminosus: dãnatus. ẽ
qui omnium crimina confitentium re¬
laxauit. Tamen & ipsa crux. si atten¬
das tribunal fuit. Inmedio enĩ iudice
constituto unus latro qui credidit li¬
beratus : alt̃ qui insultauit dãnatus ẽ.
Iam significabat quod facturus. etde

Expanded text:
ab omnibus videatur, qui tunc a quibusdam ab omnibus videatur, qui tunc a quibusdam visus non est, a quibusdam visus est; quando veniat judicaturus qui venit judicandus; quando veniat discreturus, qui venit ut non discerneretur. Non enim ab impiis Christus est discretus, sed cum impiis judicatus: de illo enim dictum est, Inter iniquos reputatus est . Latro evasit: Christus damnatus est . Accepit in dulgentiam criminosus, damnatus est qui omnium crimina confitentium relaxavit. Tamen et ipsa crux, si attendas, tribunal fuit: in medio enim judice constituto, unus latro qui credidit liberatus , alter qui insultavit damnatus est. Jam significabat quod facturus est de
Abbreviated transcription (Latin):
dictum erat. sicut & apłs dicit. Dico
enĩ xpm̃ iħm ministrũ fuisse circum¬
cisionis ꝓpt̃ ueritatem dĩ ad confir¬
mandas ꝓmisiones patrum. Ad illos
debuit uenire : aquoꝵ patribus &
quoꝵ patribus. ẽ ꝓmissus Id eo &ip¬
se sic ait. Nonsum missus nisi ad oues
quȩ perierunt domus isrł. Sed quid
ait apłs insequenti. Gentes autem
dñs: Ihabeo alias oues: quȩ non sunt
ex hoc ouili. Qui dixerat non sum missus
nisĩ ad ouesquȩ perierunt domus isrł.
quomodo hab& alias oues ad quas non
est missus nisi quia significauit p̃sen¬
tiam corporalẽ non se missum ex hib̾e
nisi solis iudȩis. qui uider̃ & occiderunt.
Et tam̃ multi. inde & antea & postea cre¬
diderunt. Messis prima decruce uenti¬
lata .ẽ: ut esset semen unde alia messis
consurgeret. Nunc uero cũ fama euuangłii
& bono eius odore excitati. cred Ent fide¬
les eius ꝑ om̃s gentes. erit expectatiogen¬
tium: quando ueniat qui iam uenit: quando

Expanded text:
dictum erat, sicut et Apostolus dicit, Dico dictum erat, sicut et Apostolus dicit, Dico enim Christum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum. Ad illos debuit venire, a quorum patribus et quorum patribus est promissus: ideo et ipse sic ait, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Sed quid dicit Apostolus in sequenti? Gentes autemDominus? Habeo alias oves quae non sunt ex hoc ovili . Qui dixerat, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel; quomodo habet alias oves ad quas non est missus, nisi quia significavit praesentiam corporalem non se missum exhibere nisi solis Judaeis, qui viderunt et occiderunt? Et multi tamen inde et antea et postea crediderunt. Messis prima de cruce ventilata est, ut esset semen unde alia messis consurgeret. Nunc vero cum fama Evangelii et bono ejus odore excitati credunt fideles ejus per omnes gentes, erit exspectatio gentium, quando veniat qui jam venit ; quando
Abbreviated transcription (Latin):
bant. & non intelligebant:. Populusquẽ
non cognoui seruiuit mihi : in obaudi¬
tu auris oboediuit mihi. Illt autem
Audierunt in quoꝵ occulis fuit: illiau¬
dierunt in quoꝵ auribus sonuit . Illius
enĩ eccłae uenturȩ degentibus typum
gerebat mulier: quȩ fluxum sangui¬
nis patiebatur: tangebat. & non uide¬
batur : nesciebatur. & sanabatur Fi¬
gura quippe erat quod dñs interrogauit
quis me tetigit : quasi ignorans ignoritã
sanauit. Sic fecit & gentibus . Non enĩ
didicimus in carne: & meruimus carnem
eiusmanducare : & in carne eius m̃bra. eẽ.
Quare : quia misit adnos Quos : p̃co¬
nes suos. discipulos suos. seruos suos. re¬
demtos suos. quos creauit: sed quos
& redemit fratres suos Totum parũ
dixi : membrtisua᷑ seipsum. Misit enĩ
ad nos m̃bra sua : & fecit nos m̃bra sua
Iamen scđm speciem corporis quam ui¬
dei uiderunt & contempserunt. non
apud nos fuit xp̃s: quia & hoc de illo

Expanded text:
bant et non intelligebant, Populus quem bant et non intelligebant, Populus quem non cognovi, servivit mihi, in obauditu auris obaudivit mihi . Illi non audierunt in quorum oculis fuit; illi audierunt in quorum auribus sonuit. 11. Illius enim Ecclesiae venturae de Gentibus typum gerebat mulier quae fluxum sanguinis patiebatur: tangebat, et non videbatur; nesciebatur, et sanabatur. Figura quippe erat, quod Dominus interrogavit, Quis me tetigit? Quasi ignorans ignoratam sanavit : sic fecit et Gentibus. Non eum didicimus in carne, et meruimus carnem ejus manducare, et in carne ejus membra esse. Quare? Quia misit ad nos. Quos? Praecones suos, discipulos suos, servos suos, redemptos suos quos creavit, sed quos et redemit fratres suos: totum parum dixi: membra sua, seipsum; misit enim ad nos membra sua, et fecit nos membra sua. Tamen secundum speciem corporis quam Judaei viderunt et contempserunt, non apud nos fuit Christus: quia et hoc de illo
Abbreviated transcription (Latin):
sed quia ille uoluit ꝓphetauerunt. Iturus enĩ
erat dñs ad gentes. non p̃sentia corporis sui:
sed tam̃ pedibus suis Quierant pedꝰ u leiꝰ.
Quos ped es conculcare uolebat ꝑsequendo
saulus. quando ei caput clamauit. saule
saule quid me ꝑsequęris: Quis ẽ. hic sermo
quem dixit. quȩretis me & non inuenietis &
ubi ego sum uos non potestis uenire : Uinde
hoc dixit dñsnescierunt: & tam̃ aliquid
quod futurum erat nescientes p̃nuncia¬
uerunt. Dixit enĩ hoc dñs qͥuia locum si
tam̃ locus dicendus. ẽ. id ẽ sinum patris.
unde numquam descendit unigenitus filiꝰ.
non illi nouerant. nec cogitare idonei erant:
ubi erat xp̃s unde non recessit xp̃s. quo re¬
diturus erat xp̃s ubi manebat xp̃s.¬
mano cogitare nedũ lingua explicare:
Hoc ergo illi nullomodo intellexerunt:
& tam̃ ex hac occasione salutem nr̃am p̃¬
dixerunt : quod dñs iturus ess& ad dis¬
ꝑsionẽ gentium. & impleturus qđ lege¬

Expanded text:
sed quia ille voluit, prophetaverunt. Iturus enim sed quia ille voluit, prophetaverunt. Iturus enim erat Dominus ad Gentes, non praesentia corporis sui, sed tamen pedibus suis. Qui erant pedes ejus? Quos pedes conculcare volebat persequendo Saulus, quando ei caput clamavit: « Saule, Saule, quid me persequeris » ? « Quis est hic sermo, quem dixit: Quaeretis me, et non invenietis; et ubi ego sum, vos non potestis venire? » Unde hoc dixit Dominus, nescierunt, et tamen aliquid quod futurum erat, nescientes praenuntiaverunt. Dixit enim hoc Dominus, quia locum, si tamen dicendus est locus, id est sinum Patris unde nunquam discedit unigenitus Filius, non illi noverant; nec cogitare idonei erant ubi erat Christus, unde non recessit Christus; quo rediturus erat Christus, ubi manebat Cmano cogitare, nedum lingua explicare? Hoc ergo illi nullo modo intellexerunt; et tamen ex hac occasione salutem nostram praedixerunt, quod Dominus iturus esset ad dispersionem Gentium, et impleturus quod lege
Abbreviated transcription (Latin):
Sicuenit. ut inde non absceder& : Sic re¬
diit: ut nos non derelinqueret. Quid
miramini : ds̃ hoc facit Homo enĩ scđm
corpus in loco est & deloco migrat: &¬
cum ad alium locum uenerit. in eo loco
unde uenit ñerit: Os autem implet
omnia & ubiq totus ẽ : n scđm spatia
maiestatem. & incęlo & in terra. Ideo ait:
ubi sum ego uos non potestis uenire Nec
dixit non poteritis: sed ñ potestis
Tales enĩ tunc erant: qui non possent
Nam ut sciatis ñ hoc ad desperationem
dictum & discipulis sus dixit tale ali¬
quid : quo egouado uos non potestis ueni¬
re : cum ꝓ illis orans dixerit : Pater uolo
ut libi ego scim. & ipsi sint mecum
Deniq hoc petro exposuit: &ait illi. Iuo
queris autem postea. Dixerunt ergo iu¬
dei non adipsum : sed ad se ipsos. Quo itus
ẽ hic quia non inueniemus eum . Num quid
in disꝑsionem gentium iturus ẽ & docturꝰ
gentes: Honenim sciebant qđ dixerunt :

Expanded text:
Sic venit, ut inde non abscederet: sic reSic venit, ut inde non abscederet: sic rediit, ut nos non derelinqueret. Quid miramini? Deus hoc facit. Homo enim secundum corpus in loco est, et de loco migrat; et cum ad alium locum venerit, in eo loco unde venit non erit: Deus autem implet omnia, et ubique totus est; non secundum spatia majestatem in coelo et in terra: ideo ait, Ubi ego sum, vos non potestis venire. Nec dixit, non poteritis; sed, non potestis: tales enim tunc erant qui non possent. Nam ut sciatis non hoc ad desperationem dictum, et discipulis suis dixit tale aliquid, Quo ego vado, vos non potestis venire ; cum pro illis orans dixerit, Pater, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum . Denique hoc Petro exposuit, et ait illi: Quo queris autem postea . 10. Dixerunt ergo Judaei, non ad ipsum; sed, ad seipsos: Quo hic iturus est, quia non inveniemus eum? numquid in dispersionem Gentium iturus est, et docturus Gentes? Non enim sciebant quod dixerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
iam petebut ueniam : a quibus accipiebat
in iuriam. Non enĩ attendebat quod ab
ipsis moriebatur : sed quia ꝓipsis mori¬
ebatur . Multũ .ẽ. quod illis concessũ .ẽ.
& abipsis & ꝓipsis : ut nemo de sui pecca¬
ti dimissione desper&. quando illi uemi¬
am meruerunt. qui xp̃m occiderunt.
Mortuus . ẽ. xp̃s ꝓ nobis : Sed numquib
a nobis: At uero illi uiderunt xpm suo
scelere morientem : & crediderunt in
xp̃m suis sceleribus ignoscentem.
uousq biberent sanguinem quem fude¬
rant: desua salute desperauerant. Hoc¬
ergo dixit: quȩretis me & non inuenie¬
tis. & ubi sum ego uos non potestis uenire:
quia quȩ situri illum erant post resur¬
rectionem conpunti. Mec dixit ubiero:
sed ubi sum. Semꝑ enim ibierat xp̃s:
quo fuerat rediturus. Sic enĩ uenit:
ut non receder&. Vnde alio loco ait.
Nemo ascend& incęlum. nisi qui des¬
cendit decęlo: filius hominis qui est
in cęlo. Non dixit. qui fuit incęlo. In
terra loquebatur: & incęlo sẽ esse dicebat.

Expanded text:
am petebat veniam, a quibus adhuc accipiebat injuriam. Non enim attendebat quod ab ipsis moriebatur, sed quia pro ipsis moriebatur. Multum est quod illis concessum est, et ab ipsis, et pro ipsis; ut nemo de sui peccati dimissione desperet, quando illi veniam meruerunt, qui Christum occiderunt. Mortuus est Christus pro nobis; sed numquid a nobis? At vero illi viderunt Christum suo scelere morientem; et crediderunt in Christum suis sceleribus ignoscentem. Quousque biberent sanguinem quem fuderant, de sua salute desperaverunt. Ergo hoc dixit, Quaeretis me, et non invenietis; et ubi sum ego, vos non potestis venire: quia quaesituri illum erant post resurrectionem compuncti. Nec dixit, ubi ero; sed, ubi sum. Semper enim ibi erat Christus, quo fuerat redditurus: sic enim venit, ut non recederet. Unde alio loco ait, Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo : non dixit, qui fuit in coelo. In terra loquebatur, et in coelo se esse dicebat.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ alienum ÷ suum dicit: Latro quia
qđ ẽ. furatus occidit. Qui aũt intrat
ꝑostium: pastor.ẽ. ouium. Huic ostia¬
rius aperit: Deostiario isto tñcquȩramꝰ:
quando ab ipso dño audierimus. qđ sit
ostium & qͥsit pastor. Et oues uocem eiꝰ
audiunt: & ꝓpͥas oues uocat nominatĩ.
Hab& enĩ nomina ear̃ scripta in libro¬

Expanded text:
quod alienum est, suum dicit: latro, quia et quod alienum est, suum dicit: latro, quia et quod est furatus, occidit. Qui autem intrat per ostium, pastor est ovium: huic ostiarius aperit. De ostiario isto tunc quaeramus, quando ab ipso Domino audierimus quod sit ostium, et qui sit pastor. Et oves vocem ejus audiunt, et proprias oves vocat nominatim. Habet eni
Abbreviated transcription (Latin):
Nam multi querȩndo głam suam.
humilis ẽ. enĩ ianua xp̃s dñse Qui
intrat ꝑ hanc ianuam. oportet humi¬
li& se : ut sano capite possit intrare
Qui aut̃ se ñ humiliat sed extollit. ꝑ
maceriam uult ascendere. Quiaut̃
ꝑ maceriam ascendit: idõ ex altatur
ut cadat. Recte tam̃ adhuc loqͥtur
dñs ihs ñdum intelligitur. Nomi¬
nat ostium. nominat ouile: nominat
ouis. Commendat hȩc omĩa : sed non¬
dum exponit. Legamus ergo quia
uenturꝰ .ẽ. ad ea uerba : in quib nobis
aliqua quȩ dixit dignet᷑ exponere : Ex
quoꝵ expositione : dabit nobis fortasse
&iã illa. quȩ ñ exposuit intelligere
Pascit enĩ manifestis : exerc& obscuris
Qui non intrat ꝑostium inouile ouiũ.
sed ascendit aliunde: Ulae misero.
quia casurus est. Sit ergo humilis:
ꝑ ostium intr&.: plano pede ueniat.
& ñ offend t. Ille inqͥt fur .ẽ. & latro :
Oues suas uult dicere oues alienas: Ad
hoc suas. id ẽ. furto ablatas. ñ ut sal¬
uet. sed ut occidat. Ergo fur. ẽ. qr

Expanded text:
uam, Humilis est enim janua Christus Dominus: qui intrat per hanc januam, oportet humiliet se, ut sano capite possit intrare. Qui autem se non humiliat, sed extollit, per maceriam vult ascendere: qui autem per maceriam ascendit, ideo exaltatur ut cadat. 6. Tecte tamen adhuc loquitur Dominus Jesus, nondum intelligitur: nominat ostium, nominat ovile, nominat oves; commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo, quia venturus est ad ea verba in quibus nobis aliqua quae dixit dignetur exponere: ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit, intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde. Vae misero, quia casurus est! Sit ergo humilis, per ostium intret: plano pede veniat, et non offendet. Ille, inquit, fur est et latro. Oves suas vult dicere oves alienas: ad hoc suas, id est, furto ablatas, non ut salvet, sed ut occidat. Ergo fur est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
e illuminato illo qui natus est
cȩcus: sermo ad iudȩos dñi exor¬
tus ẽ. Huic itaq lectioni hodiernam
esse contextam. scire debuit & com¬
moneri caritas ur̃a. Cum enim dñs
dixiss&. inudicium enĩ ego in hunc
mundum ueni. ut qͥ ñ uident uidean.
& qͥ uident tȩci fiant: qđ eo tempore
quando lectum . ẽ. ut potuimus ex¬
posuimus : Quidã exphariseis dixer̃.
Numquid & nos cȩcisumus:: Quibus
respondit. Si cęci essetis. ñ habere¬
tis peccatum : Nunc autẽ dicitis quia

Expanded text:
e illuminato illo qui natus est aecus, sermo ad Judaeos Domini exortus est. Huic itaque lectioni hodiernam esse contextam, scire debuit et commoneri Charitas vestra. Cum enim Dominus dixisset, In judicium ego veni in hunc mundum, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant; quod eo tempore, quando lectum est, ut potuimus exposuimus: quidam ex Pharisaeis dixerunt, Numquid et nos caeci sumus? Quibus respondit: Si caeci essetis, non haberet
Abbreviated transcription (Latin):
dicit patrem. Arrianus dicit
Aliud ÷ pat̃. aliud ÷ filius Recte
dicer&: sidicer& alius: ñ aliud
Quando enĩ dicit aliud: ei contͣ¬
dicit a quo ait. Ego & pat̾ unum
ñ qualem ueritas dicit. Nom̃ hab&.:
tene ipsam rem: siuis ꝓdẽe tibi nom.
Alius nescio unde sit. sic̃ fotinus
Xp̃s homo ẽ. inquit: dsñ ẽ. Nec ip

Expanded text:
dicit Patrem. Arius dicit: dicit Patrem. Arius dicit: Aliud est Pater, aliud est Filius. Recte diceret, si diceret Alius; non, aliud. Quando enim dicit, Aliud, ei contradicit a quo audit, Ego et Pater unum non qualem veritas dicit. Nomen habes,Christus: tene ipsam rem, si vis prodesse tibi nomen. Alius nescio unde, sicut Photinus: Christus homo est, inquit; Deus non est. Nec ips
Abbreviated transcription (Latin):
finientes. rationationes acutissimas c̃¬
cludentes: libros ĩplentes suã sapi¬
entiã crepantib buccis uentilantes :
qͥ & iam dicere auderent hominibus.
Nos sequimini: sectam nrãm genete:
si uultis beate uiuere: Sed ñ intrant
ꝑostium. Perdere uolebant: mactare
& occidere. Quid deistis dicam: Ecce
ipsi pharisei legebant. & in eo qđ lege¬
bant xpm̃ sonabant: uenturum spe¬
rabant. & p̃sentẽ ñ agnoscebant. Iac¬
intrabant ꝑostium. Ergo & ipsi si quos
forte seducerent. mactandos. & occi¬
dendoos. ñ lib̾andoss seducerent: & hos
dimittamus. Uideamus illos siforte
ipsi intrant ꝑ ostium : qui ipstus xp̃i
nomine głantur . Innumerabiles enim
sunt. quiꝰ se uidentes ñsolum iactant.
sed axp̃o illuminatos uideri uolunt:
Sunt aut̃ heretici forte ipsi ꝑ ianuam
intrauer̃ : absit: Sabellius dicit: qui¬
qui filius .ẽ. ipse ẽ. pat̾: Sed si filiꝰ
ñ.ẽ. pat̃. ñ intrat ꝑ ostium: qͥfiliũ

Expanded text:
finientes, ratiocinationes acutissimas confinientes, ratiocinationes acutissimas concludentes, libros implentes, suam sapientiam buccis crepantibus ventilantes; qui etiam dicere auderent hominibus, Nos sequimini, sectam nostram tenete, si vultis beate vivere. Sed non intrarant per ostium: perdere volebant, mactare et occidere. 4. Quid de istis dicam? Ecce ipsi Pharisaei legebant, et in eo quod legebant, Christum sonabant, venturum sperabant, et praesentem non agnoscebant: jacintrabant per ostium. Ergo et ipsi, si quos forte seducerent, mactandos et occidendos, non liberandos seducerent. Et hos dimittamus: videamus illos si forte ipsi intrant per ostium, qui ipsius Christi nomine gloriantur. 5. Innumerabiles enim sunt, qui se videntes non solum jactant, sed a Christo illuminatos videri volunt: sunt autem haeretici. Forte ipsi per januam intraverunt? Absit. Sabellius dicit, Qui Filius est, ipse est Pater: sed si Filius, non est Pater. Non intrat per ostium, qui Filium
Abbreviated transcription (Latin):
testimonium ꝑ hibentes. & cȩ̨tera
quȩ in lege mandata sunt uelut
obseruantes xpiani ñ sunt : & ple¬
rũq se iactant qͦmodo isti: Nũqͥd
& nos cęcisumus.: Quia uero ista oĩa
quȩ faciunt & nesciunt adquem finem
referant.: manit̃ faciunt: Dñs degre¬
ge suo & de ostio quo intratur ad oui¬
le. similitudinem ꝓposuit inhodi¬
erna lectione. Dicant ergo pagarii.
bene uiuimus : Si ꝑ ostium ñ intran.
qͥd eis ꝓdest unde głantur. Ad hoc
enim deb& unicuiq. ꝓdesse bene ui¬
uere: ut d&ur illi semꝑ uiuere
Nam cui ñdatur sẽꝑ uiuere. qͥd ꝓdẽ.
bene uiuere. Quia nec bene uiuere
citate nesciunt. uel inflatione con¬
tempnunt. Non . ẽ. autem cuiquam
tales homines. &iã ꝑsuadere homi¬
nib ut bene uiuant: & xp̃iani ñsiq.
.ẜ aliam parten uolunt ascendere:
rapere. & occidere : ñ ut pastor. con¬
seruare. atq saluare Fuer̃ ergo qͥsã
phylosophi. de uirtutib & uiciis subq¬
lia multa tractantes: diuidentes. de¬

Expanded text:
s, et caetera quae lege mandata sunt velut observantes, christiani non sunt: et plerumque se jactant quomodo isti, Numquid et nos caeci sumus? Quia vero ista omnia quae faciunt, et nesciunt ad quem finem referant, inaniter faciunt, Dominus de grege suo, et de ostio quo intratur ad ovile, similitudinem proposuit in hodierna lectione. Dicant ergo Pagani: Bene vivimus. Si per ostium non intrant, quid prodest eis unde gloriantur? Ad hoc enim debet unicuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper vivere: nam cui non datur semper vivere, quid prodest bene vivere? Quia nec bene vivere caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam tales homines etiam persuadere hominibus ut bene vivant, et christiani non sint. Per aliam partem volunt ascendere, rapere et occidere; non ut pastor, conservare atque salvare. Fuerunt ergo quidam philosophi, de virtutibus et vitiis subtilia multa tractantes, dividentes, de
Abbreviated transcription (Latin):
Alienum autem ñ sequntur. sed fugiunt
abeo : quia ñ nouer̃ uocem alienorũ.
lecta sunt hȩc. plana questionibus :
grauida sacram̃tis. Sequamur ergo &
audiamus magistrum. ex his obscuris
intrare facientem. hoc ꝓuerbium dix̃
illis iħs: Illi aut̃ ñ cognouerunt. qđ
loqueretur eis: Forte nec nos. Quid
ergo int̃.ẽ. int̃ illos & nos antequam is¬
ta uerba agnoscamus: mult̃&uia nos
pulsamus ut aperiatur nobis: Illi aũt
xp̃m negando. nolebant intrare seruandi.
sed foras remanere ꝑdendi. Quod ergo
nos audimus hec pie. qđ antequam illa
intelligamus. credimus uera esse. atq
diuina : magna abistis diuersitate
distamus Cum enim duo audiunt uerba
euangelii. unus. pius alt̃ pius. & talia
s̃ ut forte ambo ñ intelligant: unus
dicit nihil dix̃. alius dicit uerum dix̃.
& bonũ ÷ qđ dix̃. sed nos non intelligimꝰ
Iste quia credit iam pulsat. & dignus ẽ
ciuaꝑiatur. si pulsare ꝑsistat. Ille uero
adhuc audiat. inisi credideritis. non in

Expanded text:
num autem non sequuntur, sed fugiunt ab eo; quia non noverunt vocem alienorum. Tecta sunt haec, plena quaestionibus, gravida sacramentis. Sequamur ergo et audiamus magistrum ex his obscuris intrare facientem. 7. Hoc proverbium dixit illis Jesus; illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis. Forte nec nos. Quid ergo interest inter illos et nos, antequam ista verba agnoscamus et nos? Quia nos pulsamus ut aperiatur nobis; illi autem Christum negando nolebant intrare servandi, sed foris remanere perdendi. Quod ergo nos audimus haec pie, quod antequam illa intelligamus, credimus vera esse atque divina, magna ab istis diversitate distamus. Cum enim duo audiunt verba Evangelii, unus impius, alter pius, et alia sunt ut forte ambo non intelligant, unus dicit, Nihil dixit; alius dicit, Verum dixit, et bonum est quod dixit, sed nos non intelligimus: iste quia credit jam pulsat, et dignus est cui aperiatur, si pulsare persistat; ille vero adhuc audit, Nisi credideritis, non in
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. qͥ ñ intrat ꝑ ostium in ouile oui¬
um. sed ascendit aliunde : ille fur. ẽ
& latro. Dixer̃ enĩ se cȩcos ñ esse 
uidere tunc possent: si oues xp̃ies sen
Vnde sibi usurpabant lum̃. qͥ furebais
contra diem: ꝓpt̃ illoꝵ ergo uanã.
& suꝑbam & in sanabilem arrogantiã
dñs iħs ista contexuit: in qͥbus nos
salubrit̃ si aduertamus ammonuit.
Multi enĩ s̃ qͥ scđm quandam uitę
huiꝰ consuetudinem. dicuntur boni

Expanded text:
vobis, qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro. Dixerunt enim se caecos non esse: videre autem tunc possent, si oves Christi essent. Unde sibi usurpabant lumen qui furebant contra diem? Propter illorum ergo vanam et superbam et insanabilem arrogantiam Dominus Jesus ista contexuit: in quibus salubriter nos, si advertamus, admonuit. Multi enim sunt qui secundum quamdam vitae hujus consuetudinem dicuntur boni
Abbreviated transcription (Latin):
est suꝑbia. descendit & humilis factus
est filius dĩ Quid suꝑbis homo: filius
dĩ ꝓpter te humilis factus est: puder&
tẽfor tasse imitarihumilẽ hominem :
saltam imitare humilem dm̃: uenit filiꝰ
dĩ in homine: & humilis factus. ẽ Praeci¬
pitur tibi utsis humilis: non tibi p̃cipit᷑.
ut ex homine fiaspecus Ille ds̃ factus ẽ.
homo: tu homo cognosce quiaes homo:
tota humilitas tua : ut cognoscaste Prgo
quia humilitatẽ doc& ds̃: dixit Non
uenifacere uoluntatẽ meã: seduolunta

Expanded text:
est superbia, descendit et humilis factus est superbia, descendit et humilis factus est Filius Dei. Quid superbis, homo? Deus propter te humilis factus est. Puderet te fortasse imitari humilem hominem, saltem imitare humilem Deum. Venit Filius Dei in homine, et humilis factus est: praecipitur tibi ut sis humilis, non tibi praecipitur ut ex homine fias pecus: ille Deus factus est homo; tu, homo, cognosce quia es homo: tota humilitas tua, ut cognoscas te. Ergo quia humilitatem docet Deus, dixit, Non veni facere voluntatem meam, sed eju
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbus : intima appetit humilis Sisu¬
ꝑbia eicimur : humilitate regredi¬
mur Caput omiũ morborũ suꝑbia
est : quia caput omĩum peccatorum
suꝑbia: medicus quando egritudinẽ
discutit. sicur& qđ ꝑ aliquã causam
factũ est: & ipsam causam qua factũ
est noncur& : Ad tẽpus uid&ur mede¬
ri: causa manente : morbus rep&itur
Verbigrã. Exc prȩssius hocdicam : hu-¬
mor incorpore: scabiem uel ulcera
gignit incorpore: fit magna febris :¬
& non paruus dolor Exhibentur quȩ¬
dam medicamenta. quae scabiem con¬
pescant. & feruorem illũ ulceris sed int:¬
& adhibentur & ꝓficiunt. Uides homi¬
nem qui fuit ulcerosus et scabiosus sana¬
tum : sed quia humor ille non eiectus est.
rursus adulcus reditur Cognoscens hoc
medicus. purgat humorem : detrahit
causam. & nulla erunt ulcera Unde
abundat iniquitas : ꝑ suꝑbiam Cura su¬
ꝑbiam : nulla erit iniquitas Ut gͦ cau¬
sa om̃ium morborum curaretur. id

Expanded text:
superbus, intima appetit humilis. Si susuperbus, intima appetit humilis. Si superbia ejicimur, humilitate regredimur. 16. Caput omnium morborum superbia est, quia caput omnium peccatorum superbia. Medicus quando aegritudinem discutit, si curet quod per aliquam causam factum est, et ipsam causam qua factum est non curet, ad tempus videtur mederi, causa manente morbus repetitur. Verbi gratia, expressius hoc dicam: humor in corpore scabiem vel ulcera gignit; in corpore fit magna febris, et non parvus dolor: exhibentur quaedam medicamenta quae scabiem compescant et fervorem illum ulceris sedent; et adhibentur et proficiunt: vides hominem qui fuit ulcerosus et scabiosus, sanatum; sed quia humor ille non ejectus est, rursus ad ulcus reditur. Cognoscens hoc medicus, purgat humorem, detrahit causam, et nulla erunt ulcera. Unde abundat iniquitas? Per superbiam. Cura superbiam, et nulla erit iniquitas. Ut ergo causa omnium morborum curaretur, id
Abbreviated transcription (Latin):
causa. quare non eitias eum foras qui
uenit adte. quia non uoluntatẽ tuã
facere descendisti decaelo. sed uolun¬
tatẽ eiꝰ quite misit : Ipsa quid quaeri¬
mus utrum ipsasit: ipsa est: ipse loqͥt᷑
Non enĩ nobis fas.ẽ. aliud suspicari
quã loquitur Qui uenerit ad me non
eitiam foras: & quasi quaereres Quare :
Quia non uenifacere uoluntatẽ meam.
sed uoluntatẽ eiꝰ qui misitine Limeo ne
foras ꝓpterea exierit anima adõ. quia
suꝑba erat᷑ Immono dubito scriptũ. ẽ.
enim Initiũ omĩspeccati suꝑbia : & initi¬
um suꝑbiae. hominis apostatare dõ
Scriptum.ẽ : firmũ est. uerũ. ẽ Deinde
quid desuꝑbo dicitur. Mor talł. accin¬
ctopannis carnis p̃grauata pondere
corruptibilis corporis. & tame nextol¬
lentsse & obliuiscenti quapelle uesti.¬
tussit᷑ Quid ei dicit scriptura: Quid
suꝑbit terra &cinis. quid suꝑbit : di
intrare. intro appetere intima ꝓicere
intima foras excire est Intima ꝓiecit

Expanded text:
causa quare non ejicias eum foras qui causa quare non ejicias eum foras qui venit ad te, quia non voluntatem tuam facere descendisti de coelo, sed voluntatem ejus qui te misit? Ipsa. Quid quaerimus utrum ipsa sit? Ipsa est, ipse loquitur. Non enim nobis fas est aliud suspicari quam loquitur: Qui venerit ad me, non ejiciam foras. Et quasi quaereres, Quare? Quia non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Timeo ne foras propterea exierit anima a Deo, quia superba erat; imo non dubito. Scriptum est enim, Initium omnis peccati superbia; et, Initium superbiae hominis apostatare a Deo. Scriptum est, firmum est, verum est. Deinde quid de superbo dicitur mortali, accincto pannis carnis, praegravato pondere corporis corruptibilis, et tamen extollenti se, et obliviscenti qua pelle vestitus sit, quid ei dicit Scriptura? Quid superbit terra et cinis? Quid superbit? Dicintrare intro, appetere intima; projicere intima, foras exire est. Intima projicit
Abbreviated transcription (Latin):
urã fidem dĩ euacuauit: uide enim
qđ sequitur  Lui. Omẽ qđ dat
mihi pater ad me ueni& : et eũ quiue¬
nit ad me non eitiamforas. Quale est
illud intus. unde exitur foras: magnũ¬
penetrale. & dulce secr&um Osecr&ũ
sine tedio. sine a maritudine malarum
cogitationum : sine in terpellatione
tẽptationũ & dolorũ: nonne illud se¬
cr&um est . qͦ intrauit ille cuidicturus
est dñs. seruo benemerito. intra ingau¬
diũ dñi tui : Et eũ quiueni& ad me non
eitiã foras : quia descendi decaelo. non
ut faciam uoluntatẽ meã. sed uolunta¬
tem eiꝰ qui memisit. Ideogͦ eũ qͥueni&
ad te non eities foras. quia descendisti
decelo non facere uoluntatẽ tuã : sed
uoluntatem eiꝰ quite misit. Magnum
sacram̃tum Obsetro uos: simul pulse¬
mus exeat ad nos aliquid qđ nospas
inquit. non eitiam foras. Quare : quia
descendi decaelo. non ut faciam uoluntatẽ meã : sed
luntatẽ eiꝰquimisitme Ipsa est ergo

Expanded text:
vestra fidem Dei evacuavit ? Vide enim vestra fidem Dei evacuavit ? Vide enim quod sequitur: Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet; et eum qui venerit ad me, non ejiciam foras. Quale est intus illud, unde non exitur foras? Magnupenetrale, et dulce secretum. O secretum sine taedio, sine amaritudine malarum cogitationum, sine interpellatione tentationum et dolorum! Nonne illud secretum est quo intrabit ille, cui dicturus est Dominus servo bene merito, Intra in gaudium Domini tui ? 15. Et eum qui veniet ad me, non ejiciam foras. Quia descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Ideo ergo eum qui veniet ad te, non ejicies foras, quia descendisti de coelo, non facere voluntatem tuam, sed voluntatem ejus qui te misit? Magnum sacramentum! Obsecro vos, simul pulsemus; exeat ad nos aliquid quod nos pasinquit, non ejiciam foras. Quare? Quia descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Ipsa est ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͦ moyses panẽ dedit decaelo:
d̃s dat pcnem Sedquẽ panẽ : forte
manna᷑. non. sed panẽ quẽ significa¬
uit manna: ipsum scilic& dñm iłmꝰ
Pater m̃s dat uobis panẽuerũ Panis
enĩ dĩ est: quidecaelo descendit.¬
Dñe semꝑ danobispanẽ hunc qͦmͦ
mulier illa samaritana cuidictũ
est. quibiberit dehac aqua nonsiti&
umquã Continuo illa scđm corpus ac¬
cipi ens. sed tam̃ carere indigentia
uolens Da inquit mihi dñe dehac aqua:.
sic & isti Dñe danobis panẽ hunc. qui
nos reficiat. nec deficiat.
credit in me. nonsiti& umquã Quiue
nit ad me hoc ÷ qđ ait. & qui credit
inme. & qđ dixẽ non esuri&. hoc intel¬
legendũ est. & nonsiti& umquã Utroq
enim illa significatur aecernasatietas.¬
ubi nulla est egestas Panẽ decaelo desi¬
deratis : anteuos hab&is. & non mandu¬
catis Sed dixiuobis. quia & uidistisme
& non credidistis: sed non ideo egopo¬
pulũ ꝑdidi Num quid enĩ infidelitas¬

Expanded text:
Non ergo Moyses dedit panem de coelo: Non ergo Moyses dedit panem de coelo: Deus dat panem. Sed quem panem? forte manna? Non, sed panem quem significavit manna, ipsum scilicet Dominum Jesum. Pater meus dat vobis panem verum. Panis enim Dei est qui descenditDomine, semper da nobis panem hunc. Quomodo mulier illa Samaritana, cui dictum est, Qui biberit de hac aqua, non sitiet unquam, continuo illa secundum corpus accipiens, sed tamen carere indigentia volens; Da, inquit, mihi, Domine, de hac aqua; sic et isti, Domine, da nobis panem hunc, qui nos reficiat, nec deficiat. credentes in se init ad me, hoc est quod ait, et qui credit in me: et quod dixit, non esuriet, hoc intelligendum est, non sitiet unquam. Utroque enim illa significatur aeubi nulla est egestas. Panem de coelo desideratis? Ante vos habetis, et non manducatis. Sed dixi vobis quia et vidistis me, et non credidistis. Sed non ideo ego populum
Abbreviated transcription (Latin):
abeo. qui tam magnapollicebatur
Quid inquiunt facis ut credamustibiꝰ.
et ut noueris quia miracula illa hiuc
miraculo conparabant. & ideoqͣsi
minora ista iudicabant. quae facie¬
bat iħs.NLiIN. Patresnrĩ in qui¬
unt manna manducauer̃ in deserto
Sed quid est manna : forte contẽpnitis.
sicut scriptũ. ẽ. dedit illis manna
manducare ꝑ moysen patresnrĩpa¬
nẽ decaelo acceper̃. & non eis dic¬
tũ est a moyse operaminicibũ qui
nonperit: tuꝓmittis cibũ non quipe¬
rit. sed qͥ ꝑ man& inuitã aeternam
& nontalia operaris qualia moyses
Panes hor deaceos ille nondedit: sed
meus dedit uob panẽ decaelo Uerus
enimpanis. ẽ : qui decȩlo descendit.
ecdat uitã mundo Uerus gͦ illepa¬
nis est qͥdat uitã mundo. & ipse ci¬
bus. ẽ. de quo paulo ante locutussum
Operaminicibũ non quiperit. sed
qui ꝑman& inuitã ȩt̃nã Ergo & illud
manna hoc significabat: & illa omĩa
signa mea erant: Signa mea dilexis¬

Expanded text:
ab eo, qui tam magna pollicebatur. ab eo, qui tam magna pollicebatur. Quid, inquiunt, facis, ut credamus tibi? Et ut noveritis quia miracula illa huic miraculo comparabant, et ideo quasi minora ista judicabant quae faciebat Jesus. Patres nostri, inquiunt, manna manducaverunt in deserto. Sed quid est manna, forte contemnitis, sicut scriptum est, Dedit illis manna manducare . Per Moysen patres nostri panem de coelo acceperunt, et non eis dictum est a Moyse, Operamini cibum non qui perit. Tu promittis cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam, et non talia opera operaris qualia Moyses. Panes hordeaceos ille non dedit, sed dedit meus dedit vobis panem de coelo. Verus enim panis est, qui de coelo descendit, et dat vitam mundo. Verus ergo ille panis est, qui dat vitam mundo, et ipse cibus est, de quo paulo ante locutus sum: Operamini cibum, qui non perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Ergo et illud manna hoc significabat, et illa omnia signa mea erant. Signa mea dilexis
Abbreviated transcription (Latin):
quaerebant signa quibus crederent :
uide. sinon udei signapetunt li
Dixer̃ ergo ei Quod ergo tufacis
signum. ut uideamꝰ & credamꝰ tibi:
Quid operaris : Parũne erat qđ de
quinq panib pastisunt : sciebant
hoc quidem: sed huic cibo manna
decaelo p̃ferebant Dñs autẽ iħs talẽ
sedicebat: ut moysi p̃poner& Non
enim ausus est moyses dese dicere.
qđ dar&cibum non qui perit: sed
plus iste ꝓmit tebat : quã moyses
Permoysen quippe ꝓmit tebatur
regnũ : et terra trahens lac & mel.
temporalis pate. abundantia filioꝵ
salus corporis : etc&era omĩa. Tem¬
poralia qui dem. infigura tamen
spiritalia : quia ueteri homini an
Ille plenum uentrem ꝓmittebat
in terra. sed cibo quiperit. Iste ꝓmit¬
tebat cibum non quiperit. sed qui
ꝑman& inuitã ae ternã Adtende¬
bant eumplus ꝓmittentem: etquasi
non uidebant maiora facientem Ad¬
tendebant itaq: qualia feciss& moyses:
Adhuc aliqua maiora uolebant fieri

Expanded text:
quaerebant signa quibus crederent. quaerebant signa quibus crederent. Vide si non Judaei signa petunt. Dixerunt ergo ei, Quod ergo tu facis signum, ut videamus et crequod operaris? Parumne erat quod de quinque panibus pasti sunt? Sciebant hoc quidem, sed huic cibo manna de coelo praeferebant. Dominus autem Jesus talem se dicebat, ut Moysi praeponeretur. Non enim ausus est Moyses de se dicere, quod daret cibum non qui perit, sed plus promittebat quam Moyses. Per Moysen quippe promittebatur regnum, et terra producens lac et mel, temporalis pax, abundantia filiorum, salus corporis, et caetera omnia temporalia quidem, in figura tamen spiritualia, quia veteri homini in Ille plenum ventrem promittebat in terra, sed cibum qui perit; iste promittebat cibum, non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Attendebant eum plus promittentem, et quasi nondum videbant majora facientem. Attendebant utique qualia fecisset Moyses, adhuc aliqua majora volebant fieri