comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
precentor dum adhuc hebreus eẽt
ꝑignem eaqm transiens: in musica
xp̃i a cantil meroris inchoauit. et ꝑ
uarios et mltiplices. hui meli qui
meroris ditur modos. ꝑ tempta¬
tiones udeluarias et multiplices.
sensim ad caiticum sublimuis ductꝰ
est: ad scd̃m ndełc quod iam sepe no-¬
minauimꝰ caiticũ laudis. Ad qͦd in hoc
triumphali de nos inuitans: cante¬
mus inquit dimino.
t mox causam cantici subicit.
Głose enĩ magnficatus ẽ. Et tam gło¬
se magnificentie huiꝰ carsam: mox an¬
nectit. Quia equum et ascensorem ꝓ¬
iecit in mare. uerum in pͥmis stan¬
dum et pensandum: qͦd non absolu¬
te magnificatũ uł magnũ: s głose
magnificatum dicit. Nam sicut ue¬
hementer: ita ⁊ multiplicit̾ ex oꝑib
suis magnificat᷑ dñs. Aliqnͣdo mag-¬
nificatur ꝑ oꝑa potentie: ut ex mun¬
di creatione. aliquando ꝑ oꝑa mise-¬
ricordie: ut ex mundi creati repara¬
cione. Aliquanlo ꝑ oꝑa iusticie: ut

Expanded text:
praecentor, dum adhuc Hebraeus esset, praecentor, dum adhuc Hebraeus esset, per ignem et aquam transiens, in musica Christi a cantico moeroris inchoavit et per varios et multiplices hujus meli, qui moeroris dicitur, modos, per tentationes videlicet varias et multiplices, sensim ad canticum sublimius ductus est, ad secundum videlicet quod jam saepe nominavimus canticum laudis. Ad quod in hoc triumphali die nos invitans: Cantemus, inquit, Domino. Et mox causam cantici subjicit: Gloriose enim magnificatus est. Et tam gloriosae magnificentiae hujus causam mox adnectit: Quia equum et ascensorem projecit in mare. Unde in primis standum et pensandum, quod non absolute magnificatum vel magnum, sed gloriose magnificatum dicit. Nam, sicut vehementer, ita et multipliciter ex operibus suis magnificatur Dominus. Aliquando magnificatur per opera potentiae, ut ex mundi creatione; aliquando per opera misericordiae, ut ex mundi creati reparatione; aliquando per opera justitiae, ut
Abbreviated transcription (Latin):
iubilus. Unde ⁊ pͥma que pͥmo he¬
breis ꝓponunt᷑ cantica: ã gemitu qͥ¬
dem incipiunt. s in laude terminã¬
tur. Uide gͥ unum: quia sumile in re¬
liquis est. Dñe inqͥt ne in furore
tuo arguas me. ⁊ cetera. Et post ali¬
qͣntis int̾positis que gemitus sunt:
in musica hac sensim ad sonum dul¬
tiorem. ad uocem suauiorem et subli-¬
miorem ꝓ gredimur. Discedite in¬
quit ame om̃s qui oꝑamini iniqͥ-¬
tatem: qm̃ exaudiuit dñs uocẽ fletꝰ
mei. Sic et in aliis hebreoꝵ canticis.
reliquis uidelc penitentialib psal-¬
mis: qui pͥmo hebreis ꝓponuntur
ad cantandum. in quib om̃ib ala¬
crimis qͥdem incipitur: s in gau-¬
dio finis est. Et ista qͥdem hebreo-¬
rum cantica sic: cum uersa uice e¬
gyptioꝵ cantica a uoce alcissima
ut supradiximꝰ ⁊ acutissima: s in
absona ualde ⁊ infima uoce t̾mi¬
nentur. Ante ruinam enĩ: exaltat᷑
cor. Iste gͥ hebreus dux noster et

Expanded text:
jubilus. Unde et prima, quae primo Hejubilus. Unde et prima, quae primo Hebraeis proponuntur cantica a gemitu quidem incipiunt, sed in laude terminantur. Vide igitur unum, quia simile in reliquis est. Domine, inquit, ne in furore tuo arguas me , et caetera. Et post aliquantis interpositis, quae gemitus sunt in musica hac, sensim ad sonum dulciorem, ad vocem suaviorem et sublimiorem progredimur. Discedite, inquit, a me, omnes qui operamini iniquitatem, quoniam exaudivit Dominus vocem fletus mei . Sic et in aliis Hebraeorum canticis reliquis, videlicet poenitentialibus psalmis, qui primo Hebraeis proponuntur ad cantandum, in quibus omnibus a lacrymis quidem incipitur, sed in gaudio finis est. Et ista quidem Hebraeorum cantica sic cum versa vice Aegyptiorum cantica a voce altissima, ut supra diximus, et acutissima, sed in absona valde et infima voce terminentur. Ante ruinam enim exaltatur cor. Iste igitur Hebraeus dux noster et
Abbreviated transcription (Latin):
riter et ut arcum ereum brachia eiꝰ
composuit. Et istud qͥdem pͥmũ est
canticum meroris: qͦd conu̾sus ad
dñm dño in exilio: in xp̃i musica p̃¬
cinit. illi egyptiorum cantico quod sic̃
iam supradiximꝰ int̾ egyptios cantare
consueuerat: ꝑ antitesim inchoatum.
Illud qiuppe in musica diaboli a uo¬
ce elationis: s istud in xp̃i musica
a graui sono meroris inchoat: auoce
humilitatis. Sic enĩ ⁊ magister in
hac musica suos discipłos instituit.
discite inquiens a me: quia mitis sũ
⁊ humilis corde. Et in predicationis
sue quasi pͥme in musica sua canti¬
lene: initio. Agite inqͥt penitenti¬
am: appropinquat enĩ tegnũ celoꝵ.
Et ita iuxta morem hunc: hebreorum
cantica a magistro ordinata sunt ⁊ com¬
posita. ut pͥmo a cantico meroris. a
uoce humili inchoent: et ita sensum
ad altiora ꝓcecdant. ad cantica uidełc
exultationis et laudis: ⁊ demum in
summo mͥox altissima ⁊ acutissima:

Expanded text:
riter et ut arcum aereum brachia ejus riter et ut arcum aereum brachia ejus composuit. Et istud quidem primum est canticum moeroris, quod conversus ad Dominum Domino in exsilio in Christi musica praecinit illi Aegyptiorum cantico, quod, sicut jam supra diximus, inter Aegyptios cantare consueverat, per antithesim inchoatum. Illud quippe in musica diaboli a voce elationis, sed istud in Christi musica a gravi sono moeroris inchoat a voce humilitatis. Sic enim et magister in hac musica suos discipulos instituit: Discite, inquiens, a me, quia mitis sum et humilis corde . Et in praedicationis suae quasi primae in musica sua cantilenae initio: Agite, inquit, poenitentiam, appropinquat enim regnam coelorum . Et ita juxta morem hunc Hebraeorum cantica a magistro ordinata sunt et composita, ut primo a cantico moeroris, a voce humili inchoent, et ita sensim ad altiora procedant, ad cantica videlicet exsultationis et laudis et demum in summo vox altissima et acutissima
Abbreviated transcription (Latin):
riis lafessitus. O iħu bone qͣnta pas¬
sus est ꝓ nomine tuo a filiis alienis.
a fratrib sceleratis: qnta sustinuit
ab his ipsis. quib ꝙꝓ quib laborabat
et oꝑabatur bona. Qui etiam cũ ꝑse
non possent duriga inferre: faciebãt
ĩmissiones ꝑ angbs malos. orbem sol¬
licitantes ut pellretur ab orbe: qui
ꝓpter ipsos pastrale subiit ⁊ susti
ipse qui nc̃ loquor alio referente¬
uix crederem: nisi in illo discipłorum
et coexulum suoꝵ comitatu fuissem:
exꝑtus ipse uł ex parte que loquor.
Unde quia tunc fui socius passionis:
earundem passionum nc̃ ego testis
sum. nec repellar atestimonio. Ed
enĩ iudimus. qͦd audiuimꝰ. qͦd etiam
ex parte sensimus: hoc testamur.
Et illi quide sicut iam diximus fi¬
lii alieni. fres scelerati: ita. Attam̃
is: cũ his qui oderunt pacem: pacifi¬
cus erat. instans nichominꝰ oportune
et importune. D̾s enĩ qui iuxta ꝓphe¬
tam ipsum fortitudine accinxit: pa¬

Expanded text:
riis lacessitus? O Jesu bone, quanta pasriis lacessitus? O Jesu bone, quanta passus est pro nomine tuo, a filiis alienis, a fratribus sceleratis, quanta sustinuit ab his ipsis, quibus et pro quibus laborabat et operabatur bona. Qui etiam cum per se non possent duriora inferre, faciebant immissiones per angelos malos, orbem sollicitantes ut pelleretur ab orbe, qui propter ipsos pastorale subiit et sustiego ipse qui nunc loquor, alio referentevix crederem, nisi in illo discipulorum et coexsulum suorum comitatu fuissem expertus ipse, vel ex parte, quae loquor. Unde, quia tunc fui socius passionis, earumdem passionum nunc ego testis sum nec repellar a testimonio. Quod enim vidimus, quod audivimus, quod etiam ex parte sensimus, hoc testamur. Et illi quidem, sicut jam diximus, filii alieni fratres scelerati ita. Attamen is cum his qui oderunt pacem pacificus erat, instans nihilominus opportune et importune. Deus enim, qui juxta prophetam ipsum fortitudine accinxit, pa
Abbreviated transcription (Latin):
ne magistra. illius ꝑsepe uersiculi
agendo gr̃as: recoleis. Bonum mͥ dñe
quod humiliasti me: ut discam iusti¬
ficationes tuas. Et ipe quide et in
hoc ⁊ inaliis diuine rietatis se exer¬
cebat oꝑib: et ipsum etian alii. alie¬
ni tñ magis dicendi qm lii: exerce¬
bant. Filii inqͣm alieni: ui mentiti
sunt ei. filii inqm alien: qui inuet̾a¬
uerunt et claudicaueruit a semitis
tuis. Claudicauerunt lico: uolentis
seruire. cum uxta ueitatis dictum:
nemo possit deo serure ⁊ mãmone.
uerum filii isti alien claudicantes
et diuisi: sedentem n solitudine mi¬
ris et incredibilib aggressib exerce¬
bant. sedentis in solitudine ⁊ saluta¬
re dei cum silentio p̾stolantis coti¬
die rumpentes silentium: et turban¬
tes quietem. Ipsorum quippe aduer¬
sus ip̃m uere miri aggressus. et in¬
credibiles. Qͥs enĩ digne expͥmat.
in qͣntum ab iplis uexatus sit. quib
sit affectus contumeliis. quib in u¬

Expanded text:
ne magistra, illius persaepe versiculi ne magistra, illius persaepe versiculi agendo gratias recolens: Bonum mihi, Domine, quod humiliasti me, ut discam justificationes tuas . Et ipse quidem et in hoc et in aliis divinae pietatis se exercebat operibus, et ipsum etiam alii, alieni tamen magis dicendi quam alii exercebant. Filii, inquam, alieni, qui mentiti sunt ei; filii, inquam, alieni qui inveteraverunt et claudicaverunt a semitis tuis . Claudicaverunt, dico, volentes servire cum juxta Veritatis dictum nemo possit Deo servire et Mammonae. Verum filii isti alieni claudicantes et divisi sedentem in solitudine miris et incredibilibus aggressibus exercebant, sedentis in solitudine et salutare Dei cum silentio praestolantis quotidie rumpentes silentium et turbantes quietem. Ipsorum quippe adversus ipsum vere miri aggressus et incredibiles. Quis enim digne exprimat in quantum ab ipsis vexatus sit, quibus sit affectus contumeliis, quibus inju
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑis oris: Certe nec huiꝰ temꝑis:
nec modeni teporis hoc. Ueruntam̃
thonas hinr̃ nr̃i nec temꝑis ne tepo
rum uincuis: maluit sustinere cru¬
cem. et ꝓ pqło dei sͥ credito affligi:.
qmͣ temꝑalispeccati habere iocundi¬
tatem. In hosicut iam diximꝰ et hic
it̾are ñ displiet. alterum se nobis
moysen exhibeis: nisi quia plus qm
moyses hic. Myses quippe aule ꝓpo¬
sita sͥ gaudia: ⁊ iste iam habita dere¬
liquit. elongans se ⁊ fugiens: ⁊ cum
dauid manens i solitudine. In qua
uixta ꝓpħe consilium secdens ut ꝑse¬
uerans. et tatens ut discens. leuauit
se supra se. In hac quippe solitudi¬
ne tanqmͣ debita sͥ uirtutis scola.
haut segniter indiuinis exercebat᷑.
Et int̾ alia dume pietatis oꝑa: pre¬
sertim in lege dñi meditabat᷑. sacras
ibi litteras quas dim adhuc int̾ egyp¬
tios scłarem ducerit uitã nondum
didiscerat: discens. Discens quicle
ñ tam doctore homne: qm unctio¬

Expanded text:
mporis opus? Certe nec hujus temporis mporis opus? Certe nec hujus temporis nec moderni teporis hoc. Verumtamen Thomas hic noster, nostri nec temporis nec teporrum vinculis, maluit sustinere crucem et pro populo Dei sibi credito affligi, quam temporalis peccati habere jucunditatem, in hoc, sicut jam diximus, et hic iterare non displicet, alterum se nobis Moysen exhibens nisi quia plus quam Moyses hic. Moyses quippe aulae proposita sibi gaudia, sed iste jam habita dereliquit, elongans se et fugiens, et cum David manens in solitudine. In qua juxta prophetae consilium sedens, ut perseverans, et tacens, ut discens, levavit se supra se. In hac quippe solitudine tanquam debita sibi virtutis schola haud segniter in divinis exercebatur. Et inter alia divinae pietatis opera, praesertim in lege Domini meditabatur, sacras ibi litteras, quas dum adhuc inter Aegyptios saecularem duceret vitam, nondum didicerat, discens. Discens quidem, non tam doctore homine quam unctio
Abbreviated transcription (Latin):
mur: uiuus fuit ⁊ efficax. et pene¬
trabilior om̃i gladio ancipiti. quod
uet̾em in eo hominem concussit adeo
et excussit. et demum frustatim et
minutatim ita concidit: ut pempto
uet̾i. nouus qͥdam homo qui scdm
dm̃ creatus ẽ reuiuiscat ex uet̾i. in
tantũ ut abnegans semetipsam ca-¬
ro fiat ñ caro: s sp̃c. homo ñ homo.
ñ iam quasi ab humo s a celo. ut
obliti ram ⁊ reiecto trito illo uetusta¬
tis cantico: qualis inquit terrenus
tales ⁊ terreni: cantemꝰ in hoc sollẽp¬
ni intͥumphali hac die tã mire tam
sc̃e conuersionis memores: canticũ
nouũ. canticũ miscłie. canticũ gr̃e.
canticũ preconiale: quales celestes:
tales ⁊ terreni. Nunqͥd enĩ carnis.
nunqͥd hominis fuit: ꝓposita inmo
iam tenta augustoꝵ relinquere gau¬
dia. et ꝓ fratrib suis damꝑnatoꝵ
crucem sustinere. confusione con¬
tempta: Nunqͥd inqmͣ fuit hoc
aut hominis huiꝰ temꝑis. aut huiꝰ¬

Expanded text:
mur, vivus fuit et efficax, et penemur, vivus fuit et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti: quod veterem in eo hominem concussit adeo et excussit, et demum frustatim et minutatim ita concidit, ut perempto veteri novus quidam homo, qui secundum Deum creatus est, reviviscat ex veteri, in tantum ut abnegans semetipsam caro fiat, non caro, sed spiritus, homo non homo, non jam quasi ab humo, sed a coelo, ut obliti jam et rejecto trito illo vetustatis cantico: Qualis, inquit, terrenus tales et terreni , cantemus in hoc solemni, in triumphali hac die tam mirae, tam sanctae conversionis memores, canticum novum, canticum misericordiae, canticum gratiae, canticum praeconiale, quales coelestes, tales et terreni. Nunquid enim carnis, nunquid hominis fuit proposita, imo jam tenta Augustorum relinquere gaudia, et pro fratribus suis damnatorum crucem sustinere confusione contempta? Nunquid, inquam, fuit hoc aut hominis hujus temporis aut huj
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ ⁊ tam suꝑbum peccatorem con¬
uertens. quasi de dracone uirgam
iterum faciens: ⁊ aquam denuo
inuinũ mutans. O dextera dñi fa-¬
ciens uirtitẽ. suꝑbo inspirans hu¬
militatẽ. quasi educens mel de pe¬
tra: oleumq de saxo durissimo.
Opotentia dñi: suscitans de lapide
isto filium abrahe.
ratres plus stupeo ad thome conu̾¬
sionem: qmͣ thome creationem.
Creatus est enĩ thomas: ut uniu̾si.
Quid gͥ dico ad thome creationem:
Ylus qͥppe stupendum. et ammirati¬
one dignior thome conu̾sio: immo
multo plus qm mundi totius crea¬
tio. Qͣnto fortius est opus gr̃e: qͣm
nature. In mundi quippe creatione
potentia fuit nature creantis na¬
turam: et dixit. et factum ẽ. Secd hic
uirtus gr̃e ne dicam ĩmutantis: im¬
mo quodã modo transubstantiantis
naturam. dicentis. Uiue tu iam nõ
tu. uiuo inqͥt magister: iam ñ ego.
Et hec quidem uerba hic sermo gr̃e:
in isto et ad istum quẽ nunc loqui¬

Expanded text:
tantam, et tam superbum peccatorem contantam, et tam superbum peccatorem convertens, quasi de dracone virgam iterum faciens, et aquam denuo in vinum mutans. O dextera Domini faciens virtutem, superbo inspirans humilitatem, quasi educens mel de petra, oleumque de saxo durissimo. O potentia Domini suscitans de lapide isto filium Abrahae! Fratres, plus stupeo ad Thomae conversionem quam Thomae creationem. Creatus est enim Thomas ut universi. Quid igitur dico ad Thomae creationem? Plus quippe stupendum et admiratione dignior Thomae conversio, imo multo plus quam mundi totius creatio. Quanto fortius est opus gratiae quam naturae. In mundi quippe creatione potentia fuit naturae creantis naturam, et dixit et factum est. Sed hic virtus gratiae ne dicam immutantis, imo quodam modo transsubstantiantis naturam dicentis: Vive tu, jam non tu. Vivo, inquit Magister, jam non ego . Et haec quidem verba hic sermo gratiae in isto et ad istum, quem nunc loqui
Abbreviated transcription (Latin):
tione ioseph. quinpotiꝰ prefectis
operum: erat ipse prefectus. Ad cuiꝰ
ordinationem ⁊ nitum: cuncta ge¬
rebant᷑ in egypto. Et tunc qͥdem in¬
ter egyptios ad egiptiorum morem
egyptiorum caiticis se conformans:
inchoauerat n musica diaboli a uo¬
ce elationis. ⁊ crebro dissoluebatur
ad canticũ uduptatis. quod ollas
carnium ⁊ alia sapiebat ⁊ pepones
erum cũ iserante dño audiret
demũ ⁊ adierteret t̾ciam illam que
sequit᷑ uoem confusionis: int̾rupit¬
mox diabolice musice melũ. Et quod
dictu mirabile est ⁊ auditu incredibi-¬
le: nisi quia nos fr̾es qui nc̃ uob̃ loqͥ¬
mur qͦd uidimꝰ hoc testam᷑: mox ut
a deo uocatus est ⁊ illuminatus. ita
ut tactĩ oculis frẽs suos agnosceret.
et uideret tempꝰ dimicandi ꝓ fr̾ib:
mox inqm ⁊ ex in sꝑato ut iam dixi¬
mus et pre nouitate ⁊ raritate oꝑis
crebrius repetendum: exiuit aulam.
exiuit purpuram. et cilitium in¬
duit. Odextera dñi faciens uirtutẽ.

Expanded text:
tione Joseph quin potius praefectis tione Joseph quin potius praefectis operum erat ipse praefectus. Ad cujus ordinationem et nutum cuncta gerebantur in Aegypto. Et tunc quidem inter Aegyptios ad Aegyptiorum morem Aegyptiorum canticis se conformans inchoaverat in musica diaboli a voce elationis et crebro dissolvebatur ad canticum voluptatis, quod ollas carnium et allia sapiebat et pepones. Verum, cum miserante Domino audiret demum et adverteret tertiam illam, quae sequitur, vocem confusionis, interrupitmox diabolicae musicae melum. Et quod dictu mirabile est et auditu incredibile, nisi quia nos, fratres, qui nunc vobis loquimur, quod vidimus hoc testamur, mox ut a Deo vocatus est et illuminatus, ita ut tactu oculi fratres suos agnosceret et videret tempus dimicandi pro fratribus; mox, inquam, et ex insperato, ut jam diximus, et prae novitate et raritate operis crebrius repetendum exivit, aulicam exuit purpuram et cilicium induit. O dextera Domini faciens virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
ce confusionis. illud in fine cũ eru¬
bescentia ⁊ confusione replicantes.
Quid inquiunt ꝓfuit nob suꝑbia.
et iactantia diuitiarũ qͥd contulit no¬
bise Transierunt om̃ia: uelut umbra.
Ecce iste sunt tres ille uoces. ex qͥb
indiaboli musica conficuat᷑ aypti¬
aca cantica. Quarũ prim: inchoa¬
uit in celo. Sccl̃a: in pardiso. Tertia
uͦ: in inferno. S het canica: solum
hic tetigisse sufficiat. o id solum qͦd
dux nr̃ hodiernus et pecentor dul¬
cissimus quẽ tria beati fine cantica
supra iam diximꝰ consĩmasse: istos
egiptiorum melos indiaboli confe-¬
ctos musica. uirtutt mirabili. et
dei uoluntate miseicordi: int̾rupit.
fuit quippe et ipsealiqͣndiu inter
egyptios a deo gratiosus augusto:
qͦd etiam dñabat᷑ in tota t̾ra egipti.
In hoc tñ multum a ioseph distans
qͦd fr̾es suos in egyꝑtioꝵ ergastulo
laborantes: necdum agnosceret.
Unde nec compatiebat᷑ : suꝑ contri¬

Expanded text:
ce confusionis, illud in fine cum eruce confusionis, illud in fine cum erubescentia et confusione replicantes: Quid, inquiunt, profuit nobis superbia, et jactantia divitiarum quid contulit nobis? Transierunt omnia velut umbra. Ecce istae sunt tres illae voces, ex quibus in diaboli musica conficiuntur Aegyptiaca cantica. Quarum prima inchoavit in coelo; secunda in paradiso; tertia vero in inferno. Sed haec cantica solum hic tetigisse sufficiat: ob id solum quod dux noster hodiernus et praecentor dulcissimus, quem tria beato fine cantica supra jam diximus consummasse, istos Aegyptiorum melos in diaboli confectos musica virtute mirabili, et Dei voluntate misericordi interrupit: fuit quippe et ipse aliquandiu inter Aegyptios adeo gratiosus Augusto quod etiam damnabatur in tota terra Aegypti; in hoc tamen multum a Joseph distans, quod fratres suos in Aegyptiorum ergastulo laborantes necdum agnosceret. Unde nec compatiebatur super contri
Abbreviated transcription (Latin):
ter figurari coniecto. que sunt: plum¬
bum. sanguis. et aqua. Est enĩ plum¬
bum ut iam dicere cepimus: uetꝰ homo
depositus in exilio. Sanguis: nouus
sacerdos ĩmolatus in templo. Aqua
uͦ: fons uite. et torrens uoluptatis in
celo. Et hebrei quide nr̃i tres uie hee:
et in uiis hec cantica. nisi qͦd terciũ nõ
iam hebreus in uia: s angłorum nũĩc
conciuis canit in patria.
erum egyptioꝵ cantica que in p̾sen¬
diarum ñ sine causa uł tangere conue-¬
nit: his que iam sepe diximꝰ hebreoꝵ
canticis multum dissona sunt. utpo¬
te ipsis: ꝑ antitesim ordinatis ⁊ com¬
positis. Inchoant qͥppe egyptioꝵ hec
cantica: a uoce elationis. Iuxta quod ip-¬
sorum precentor et pͥnceps. Ponam in¬
quit sedem meã ab aqͥlone: et ero sum¬
lis altissimo. Descendunt deinde ad
uocem uoluptatis. ꝓuocantes se inuicẽ
et cantantes. manducemꝰ et bibamus:
cras enĩ moriemur. S finiunt in uo¬

Expanded text:
ter figurari conjecto, quae sunt plumter figurari conjecto, quae sunt plumbum, sanguis et aqua. Est enim plumbum, ut jam dicere coepimus, vetus homo depositus in exsilio; sanguis novus sacerdos immolatus in templo; aqua vero fons vitae et torrens voluptatis in coelo. Et Hebraei quidem nostri tres viae hae et in viis haec cantica, nisi quod tertium non jam Hebraeus in via, sed angelorum nunc concivis canit in patria. Verum Aegyptiorum cantica, quae inpraesentiarum non sine causa vel tangere convenit, his quae jam saepe diximus Hebraeorum canticis multum dissona sunt, utpote ipsis per antithesim ordinatis et compositis. Inchoant quippe Aegyptiorum haec cantica a voce elationis. Juxta quod ipsorum praecentor et princeps: Ponam, inquit, sedem meam ab aquilone et ero similis Altissimo . Descendunt deinde ad vocem voluptatis provocantes se invicem et cantantes: Manducemus et bibamus, cras enim moriemur . Sed finiunt in vo
Abbreviated transcription (Latin):
est. quod abundaret iniqͥtas ⁊ homi¬
nes forent semetipsos amantes: e¬
gressus hebrei istius et aggressus ã¬
mirabilis. Uideamꝰ egressum. Egressus
eiꝰ: a purpura ad cilicium. a cilicio: ad
exilium. ab exilio: ad martyrium. a
martyrio: ad regnum. Aggressus uͦ:
nichominus ammirabilis. Contra il¬
lum quippe se ꝓ xp̃o accinxit: quo iu¬
bente et ipsi scd̾s immo quasi cõpri¬
mus extiterat in regno. et quo cooꝑ¬
aute post: pͥmatum obtinebat ĩ clero.
Et tñ a xp̃o uocatus: contra istum se
ꝓ xp̃o erexit. fide intelligens deo
nich p̃ponendum. Ecce breuiter in¬
sinuati: hebrei nr̃i aggressus et egͦs¬
sus. Aggressus quidem fortis. uerũ
egressus eiꝰ iue eiꝰ ⁊ si ammirabiles
sint ⁊ si dure: pulchre tam̃. Quam
pulchri inqͥt gressus tui in calciam̃¬
tis: filia pͥncipis. Iste tres hebrez nt̃i¬
uie. hec tria inuiis cantica ꝑ tria illa
que iam distinguere cepimꝰ: usibili¬

Expanded text:
est quod abundaret iniquitas et homiest quod abundaret iniquitas et homines forent semetipsos amantes, egressus Hebraei istius et aggressus admirabilis. Videamus egressum. Egressus ejus a purpura ad cilicium, a cilicio ad exsilium, ab exsilio ad martyrium, a martyrio ad regnum. Aggressus vero nihilominus admirabilis. Contra illum quippe se pro Christo accinxit, quo jubente et ipsi secundus, imo quasi comprimus exstiterat in regno et quo cooperante post primatum obtinebat in clero. Et tamen a Christo vocatus, contra istum se pro Christo erexit fide intelligens Deo nihil praeponendum. Ecce breviter insinuati Hebraei nostri aggressus et egressus. Aggressus quidem fortis, verum egressus ejus, viae ejus, et si admirabiles sint, etsi durae, pulchrae tamen. Quam pulchri, inquit, gressus tui in calceamentis, filia principis. Istae tres Hebraei noviae, haec tria in viis cantica, per tria illa quae jam distinguere coepimus, visibili
Abbreviated transcription (Latin):
martyrium intelligo qͣndo aĩam po¬
suit: s mox ut exposuit mox etiam
ut ad martyrium paratus fuit. Aqua:
fluminis impetus ẽ qui letificat cuui¬
tatem dei. et de hoc est t̾cium canticũ:
canticũ iubilationis. Signa uͦ hec uł
uexilla: ñ in fronte ñ in humero ñ
a tergo uł a latere: s palam gestant᷑
in pectore. ut uidelicet uitam ipsuiꝰ
tͥplicem. tanqmͣ triplicem hebrei nr̃i
uiam. scłm datam nob̃ a deo sap̃iam
et gr̾̃am: semꝑ habeamus p̃ oculis et
mitem̃. ꝓut desuꝑ datũ fu̾it inttan¬
tes. Ipsius quippe uia ⁊ uita mundo
sicut ãmirationi: ita et dieb his nouis¬
simis imitationi ꝓposita est. Siqͥdem
qui maliis scĩs suis est mirabilis: in
isto scõ suo ammirabilis fuit. ducens
istum in uia ñ solum mirabili: sed
et ammnirabili. Uidete si ñ ammirabi¬
li. Si quide in his dieb nouissimis.
in hoc temꝑe torporis nr̃i ⁊ teporis.
quo olim predictum nunc impletũ

Expanded text:
martyrium intelligo, quando animam pomartyrium intelligo, quando animam posuit, sed mox ut exposuit, mox etiam ut ad martyrium paratus fuit. Aqua fluminis impetus est, qui laetificat civitatem Dei, et de hoc est tertium canticum, canticum jubilationis. Signa vero haec vel vexilla, non in fronte, non in humero, non a tergo, vel a latere, sed palam gestantur in pectore, ut videlicet vitam ipsius triplicem, tanquam triplicem Hebraei nostri viam, secundum datam nobis a Deo sapientiam et gratiam semper habeamus prae oculis et miremur, prout desuper datum fuerit imitantes. Ipsius quippe via et vita mundo sicut admirationi ita et diebus his novissimis imitationi proposita est. Siquidem qui in aliis sanctis suis et mirabilis, in isto sancto suo admirabilis fuit, ducens istum in via non solum mirabili sed et admirabili. Videte si non admirabili. Siquidem in his diebus novissimis, in hoc tempore torporis nostri et teporis, quo olim praedictum nunc impletum
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd nunc canit in regno. Primum
qͥdem canticum: graue. Sccd̃m: forte.
S tercium: nunc suaue est. omni
ꝑfect̾o delectabili delectabilius.
Et hec tria sicut ꝓfecto credibile ẽ
cantica que pͥor ipse expleuit in se:
ꝑegrinorum suoꝵ ad ipsum ex uniũ¬
so eccłarum orbe confluentium. que
gestant in pectore tͥumphi sui insig¬
nia notant. plumbũ scilicet: sanguĩ.
et aqua. aqua uidełc sanguine rubͣica¬
ta. Nec enĩ absq diuini ꝓuisione con¬
silii sine quo nec etiam folium cadit
ab arbore factum ẽẽ credendum est:
ut ita ab om̃i natione et lingua. uno
more ⁊ corde quasi cõmune int̾ se
edictum fecerint. noua noui mar¬
tyris uexilla triumphalia ꝓdeant.
Ego mysterium magis puto ẽẽ qmͣ
casum. et utinam uobis myst̾ium lo¬
querer. Dicam uͦ quod sentio: utinã
qͦd reuelauerit dñs. Plumbũ: uetus
homo est. de hoc est canticũ meroris.
Sanguis: martyrium ẽ. de hoc est
canticũ laudis. Nec tunc solum

Expanded text:
quod nunc canit in regno. Primum quod nunc canit in regno. Primum quidem canticum grave; secundum forte; sed tertium nunc suave est, omni profecto delectabili delectabilius. Et haec tria, sicut profecto credibile est, cantica quae prior ipse explevit in se, peregrinorum suorum ad ipsum ex uniso ecclesiarum orbe confluentium, quae gestant in pectore triumphi sui insignia notant, plumbum scilicet, sanguis, et aqua, aqua videlicet sanguine rubricata. Nec enim absque divini provisione consilii, sine quo nec etiam folium cadit ab arbore, factum esse credendum est, ut ita ab omni natione et lingua, uno more et corde, quasi commune inter se edictum fecerint, nova novi martyris vexilla triumphalia prodeant. Ego mysterium magis puto esse quam casum, et utinam vobis mysterium loquerer. Dicam vero quod sentio, utinam quod revelaverit Dominus. Plumbum vetus homo est; de hoc est canticum moeroris. Sanguis martyrum est; de hoc est canticum laudis. Nec tunc solum
Abbreviated transcription (Latin):
districte. tam imꝑiose int̾ gladios sic de¬
fensans: Uere in martyre isto nr̃o no¬
uo: nouum ⁊ mauditum hoc. Unde
et uniu̾sum eccłarum orbem ad nouũ
et in auditũ p̾coniale laudis canticũ.
tam singłaris tam nouus tã precla¬
rus tͥumphator inuitat. Cantemus
inquiens dño. Uerum et si hoc triuĩ¬
phali temꝑe laus potissimũ debea¬
tur tumphanti: ñ solum ad hoc sed
ad alia que iam supͣ distinximꝰ canti¬
ca. istius exemplo ꝓuocamur: et uti¬
nam meritis adiuuemur. Cantica
dico que prior ipse nobis relinquenꝰ
exemplum cecinit: ⁊ fine beato cõ¬
sũmauit. Que ut ipsi hic aptaremꝰ:
supͣ distincta st̃. Primum qͦd supͣ
ordinauimꝰ canticum: fuit meroris.
hoc iste cecinit inexilio. Scł̾m: laudis.
hoc iste decinit in martyrio. Tunc
enĩ ꝑsecutor uictus est: eo ipso ꝑ qͦd
uicisse uideri poterat. Tertium dixi¬
mus: canticũ iubilationis. Et hoc ẽ
preclarum illud et insigne canticũ:

Expanded text:
districte tam imperiose inter gladios sic dedistricte tam imperiose inter gladios sic defensans? Vere in martyre isto novo nostro novum et inauditum hoc. Unde et universum Ecclesiarum orbem ad novum et inauditum praeconiale laudis canticum tam singularis, tam novus, tam praeclarus triumphator invitat: Cantemus, inquiens, Domino. Verum etsi hoc triumphali tempore laus potissimum debeatur triumphanti, non solum ad hoc, sed ad alia quae jam supra distinximus cantica, istius exemplo provocamur et utinam meritis adjuvemur. Cantica dico quae prior ipse nobis relinquens exemplum cecinit et fine beato consummavit; quae ut ipsi hic aptaremus, supra distincta sunt. Primum quod supra ordinavimus, canticum fuit moeroris; hoc iste cecinit in exsilio. Secundum laudis; hoc iste cecinit in martyrio. Tunc enim persecutor victus est eo ipso per quod vicisse videri poterat. Tertium diximus canticum jubilationis: et hoc est praeclarum illud et insigne canticum,
Abbreviated transcription (Latin):
tyr tanqm alter moyses orans et sup¬
plicans. Orans dico ⁊ supplicans tan¬
qͣm pastor: ⁊ anglicane eccłe dux spe¬
cialis ⁊ patronus. Qui ꝓpt̾ ipsam ꝓ¬
posito s̃ gaudio sustinuit crucẽ: con¬
fusione contempta. magis eligens
affligi ꝓ fratrib suis: qm temꝑalis
peccati habere iocunditatem. In hoc
etiam certe alterũ se nobis moysen
exhibens. Cum ẽẽt quippe in regia
contub̾nalis augustoꝵ. quinpotuis
tanqͣm coaugustus augusto: mox
et ex insꝑato ut adeo uocatus est:
cilicium induit. Quo quasi nouus
xp̃i tiro accingit᷑ ad spũale certam̃:
pugnaturus ad bestias. Contra qͣs
sicut mundus nouit dimicans tam
uiriliter: hodie sicut uniu̾sus eccła¬
rum orbis celebrat. triumphat tam
potenter. Qs enĩ unqm audiuit ta¬
le. aut qͥs uidit simile: Aut cui re¬
uelatum factum hoc: Aliqͥs marty¬
rum ꝓ ꝑsecutorib suis exorauit:
se exponens. S quis ⁊ insimul gla¬
dium suum exeruit ñ se s suos tam

Expanded text:
tyr tanquam alter Moyses orans et suptyr tanquam alter Moyses orans et supplicans. Orans dico et supplicans tanquam pastor et Anglicanae Ecclesiae dux specialis et patronus. Qui propter ipsam proposito sibi gaudio sustinuit crucem confusione contempta, magis eligens affligi pro fratribus suis, quam temporalis peccati habere jucunditatem; in hoc etiam certe alterum se nobis Moysen exhibens. Cum esset quippe in regia contubernalis Augustorum, quin potius tanquam coaugustus Augusto, mox et ex insperato ut a Deo vocatus est, cilicium induit. Quo quasi novus Christi tiro accingitur ad spirituale certamen pugnaturus ad bestias. Contra quas, sicut mundus novit, dimicans tam viriliter hodie, sicut universus Ecclesiarum orbis celebrat, triumphat tam potenter. Quis enim unquam audivit tale aut quis vidit simile, aut cui revelatum factum hoc? Aliquis martyrum pro persecutoribus suis exoravit se exponens. Sed quis et in simul gladium suum exeruit, non se sed suos tam
Abbreviated transcription (Latin):
desit ad hostiam: hic beati benedicti
ara. Ecce quia sicut loca et temꝑa
salutis et benedictionis plena: sic eti¬
am et locorum ⁊ tempoꝵ noĩa: salu¬
tem ⁊ benedictionẽ sunt expͥmen¬
tia. O si uideremꝰ et si nobis iudere
datũ. in locis et temporib his pon¬
tificem hostiam uere uiuam stantẽ
int̾ carnifices: ferro armatis mani¬
b circũstantes. diceremꝰ ꝓfecto fine¬
es zelantem hinc: inde uͦ moysen in
om̃i mansuetudine uiro dei assiste¬
re.Stat enĩ ut finees. fine pontifi¬
cii sui iam appropinqͣnte: nequa¬
qm se pontificem ĩmemor. cũ om̃i
imꝑio int̃ gladios: gladiatores ip¬
sos pontificali arguens auctoritate.
gladio sacerdotali ñ se defendens:
s suos. ⁊ se exponens ꝓsius. subꝑ
petuo a nathemate sicut districtissi¬
me et imꝑiosissime inhibens: ne quẽ
suoꝵ lederent. ne quem tang̾ent. Stat
et ut alter moyses. orans ꝓ populo:
et uniu̾sa sc̃a ciuitate. Stat inqm mar¬

Expanded text:
desit ad hostiam, hic beati Benedicti desit ad hostiam, hic beati Benedicti ara. Ecce quia sicut loca et tempora salutis et benedictionis plena, sic etiam et locorum et temporum nomine salutem et benedictionem sunt exprimentia. O si videremus, et si nobis videre datum, in locis et temporibus his pontificem, hostiam vere vivam stantem inter carnifices ferro armatis manibus circumstantes diceremus profecto Phinees zelantem hinc, inde vero Moysen in omni mansuetudine viro Dei assistere. Stat enim ut Phinees fine pontificii sui jam appropinquante nequaquam se pontificem immemor cum omni imperio inter gladios gladiatores ipsos pontificali arguens auctoritate, gladio sacerdotali non se defendens, sed suos et se exponens pro suis sub petuo anathemate sicut districtissime et imperiosissime inhibens ne quem suorum laederent, ne quem tangerent. Stat et ut alter Moyses orans pro populo et universa sancta civitate; stat, inquam, mar
Abbreviated transcription (Latin):
loco pontificalis unctionis: cũ pena uil¬
neris martyrii palmam est adeptus.
coronam ꝑdens. s coronam recipiens.
ꝓ corona coronam. ꝓ carnis corõna
corruptibili: sp̃c coronam in mar¬
cessibilem. Immo mox nec fallor
ꝓ una et simplici corona: recipiens
Duplicem. auream uidełc ⁊ aureoła.
Quere salutaris hostia in natalib
saluatoris et in saluatoris eccłia: pro
salute eccłe ĩmolata. Et quidem
ĩmolata ñ int̾ templũ ⁊ altare. nec
mangulis templi seu abditis tanqm
carnifices fugiens: s int̾ cornua alta¬
ris templi ante beati uidełc benedi¬
cti abbatis aram: se exponens. Ita
deo ad martyris sui głam mirabilit̃
dispensante: ut et tempꝰ ĩmolatio¬
nis et locus ñ solum salutis et bene¬
dictionis gr̃a: s horum etiam noĩa
tanqm preclaris ⁊ selectis salutis et
benedictionis titulis: exp̾ssissime
in signirent᷑. Hic enĩ saluatoris eccł̃a:
hic saluatoris natalicia. Et ne qͥd

Expanded text:
loco pontificalis unctionis, cum poena vulloco pontificalis unctionis, cum poena vulneris martyrii palmam est adeptus, coronam perdens sed coronam recipiens, pro corona coronam, pro carnis corona corruptibili spiritus coronam immarcescibilem: imo mox, ni fallor, pro una et simplici corona recipiens duplicem, auream videlicet et aureolam. O vere salutaris hostia, in natalibus Salvatoris et in Salvatoris Ecclesia pro salute Ecclesiae immolata. Et quidem immolata non inter templum et altare, nec in angulis templi seu abditis tanquam carnifices fugiens sed inter cornua altaris templi ante beati videlicet Benedicti abbatis aram se exponens: ita Deo ad martyris sui gloriam mirabiliter dispensante, ut et tempus immolationis et locus non solum salutis et benedictionis gratia, sed horum etiam nomina tanquam praeclaris et selectis salutis et benedictionis titulis expressissime insignirentur. Hic enim Salvatoris Ecclesia, hic Salvatoris natalitia. Et ne quid
Abbreviated transcription (Latin):
et ducem ꝓprie ur̃m. athletam hunc
cognoscatis ex noĩe. Iste certe athle
thomas cantuarioꝵ antistes. et totius
anglie nunc absq contradictione pͥ¬
mas est. qui in medio nr̃m stat:
quẽ utinã ⁊ cognosceremꝰ. Et utiq¬
cognoscibilis. quia et si ñ uultus: uul¬
nus eum discernit. Stat enĩ martyr
ꝓ nobis et int̾ nos tripudians ⁊ trium¬
phans: toto latero capite. Stat inqͣm
martyr fortior int̾ ictus gladioꝵ in
exilio: qm adam int̾ ponia delicia¬
rum in paradiso. S̾tat inqͣm martyr
int̾ gladiatores: sicut intrepidus et
inuictus. Stat inqm orans ⁊ suppli
crediti sint.
Ipreciosa: ospectabilis hostia. quo ra-¬
rior: eo spectabilior. ubi idem hostia
et sacerdos. In hoc dñi sui martyrum
pͥncipis: titulum gerens. Accedit et
spectaculo. quod ibi ĩmolatus: ubi
consecratus. Et adhuc qͦd alias penitꝰ
tam sc̃o sci in tacto corꝑe: in ipsa sum¬
mitate. in ipso uertice capitis. in ipso

Expanded text:
et ducem proprie vestrum, athletam hunc et ducem proprie vestrum, athletam hunc cognoscatis ex nomine. Iste certe athletThomas Cantuariorum antistes et totius Angliae nunc absque contradictione primas est, qui in medio nostrum stat, quem utinam et cognosceremus. Et utiqcognoscibilis, quia etsi non vultus, vulnus eum discernit. Stat enim martyr pro nobis et inter nos tripudians et triumphans toto lacero capite. Stat, inquam, martyr fortior inter ictus gladiorum in exsilio quam Adam inter poma deliciarum in paradiso. Stat, inquam, martyr inter gladiatores, sicut intrepidus et invictus. Stat, inquam, orans et suppliccrediti sunt. O pretiosa, o spectabilis hostia, quo rarior eo spectabilior, ubi idem hostia et sacerdos. In hoc Domini sui martyrum principis titulum gerens. Accedit et spectaculo quod ibi immolatus ubi consecratus; et adhuc quod alias penitus tam sancto sancti intacto corpore, in ipsa summitate, in ipso vertice capitis, in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
tio est. Et hoc ꝓfecto seruitutis ui
seruitutis iugo: pariter et exactore tã¬
tarum seruitutum extincto. Pro hac
pace fr̾es que ĩ filioꝵ salute ⁊ inmi¬
coꝵ ultione cõsũmatur: laus est. et
de hai pace sccł̃i cantici qͦd canticum
laudis iam sepediximꝰ: est materia.
Unde ⁊ ꝓhac pace: tota militans eccła
ad hoc laudis canticũ specialiter his
dieb nos inuitat. Cantemꝰ inqͥens dño.
głose enĩ magnificatꝰ est: equum et
ascensorem ꝓiecit in mare. Inuitat
inqm ⁊ singłariter ad hoc: ꝑ quendã
dieb nr̃is singłarem athletam xp̃i:
micantem: s nr̃is dieb feliciter tͥ¬
umphantẽ. Quinpotiꝰ ipse xp̃c dñi.
athleta xp̃i: totam xp̃i eccłiam hoc
temꝑe ad hoc laudis canticũ ꝓuocat
ꝑ exemplum: et in laude confirmat
ꝑ triumphum. Et ne cui indubium
ueniat quis iste sit qu̾e ita tango s nec¬
dum nomino: attendite fr̾es. leuate
manus. attollite ocłos. erigite aures.

Expanded text:
tio est. Et hoc profecto servitutis vi, tio est. Et hoc profecto servitutis vi, servitutis jugo, pariter et exactore tantarum servitutum exstincto. Pro hac pace, fratres, quae in filiorum salute et inimicorum ultione consummatur, laus est, et de hac pace secundi cantici, quod canticum laudis jam saepe diximus, est materia: unde et pro hac pace tota militans Ecclesia ad hoc laudis canticum specialiter his dictis nos invitat: Cantemus, inquiens, Domino, gloriose enim magnificatus est, equum et ascensorem projecit in mare. Invitat, inquam, et singulariter ad hoc per quemdam diebus nostris singularem athletam Christmicantem sed nostris diebus feliciter triumphantem. Quin potius ipse christus Domini athleta Christi totam Christi Ecclesiam hoc tempore ad hoc laudis canticum provocat per exemplum et in laude confirmat per triumphum. Et ne cui in dubium veniat, quis iste sit, quem ita tango sed necdum nomino, attendite, fratres, levate manus, attollite oculos, erigite aures,
Abbreviated transcription (Latin):
iam canticũ: quinpotiꝰ et sacrificium.
Qͥd enĩ nisi sacrificiũ. ubi tanta affl¬
ctio carnis. et contritio cordis: Cum
enĩ absq afflictione carnis: solum cor
contritum ⁊ humiliatũ non despiti¬
at ds. Cor contritum inqͥt ⁊ humilia¬
tum: deus non despicies.
ria iam fr̾es filioꝵ isrł distinximꝰ
cantica. uerum de pͥmo qͦd meroris eẽ
diximus et in egypto cantari: aduer¬
tendum qͦd triplicem habeat causam
et mat̾iam. Celebrẽ uidełc ilła ⁊ no¬
tissimam illam: triplicem illius tri¬
plicis seruitutis sub pharaone inter
egyptios oppressionem. liti uidel̃c la¬
teris ⁊ palee. Et illi quidẽ fr̾es nr̃i
hebrei tunc corꝑoralit̾: nos uͦ nunc
confr̃es eoꝵ et conserui. eodem sed
sp̃ualiter sp̃uali spũalis seruitutis
oppͥmiur iugo. Tanto certe nunc
grauiꝰ et molestius: qͣnto in illis tẽ
sola seruituris figura. in nobis uero
nunc significate seruitutis comple¬

Expanded text:
jam canticum quin potius et sacrificium. jam canticum quin potius et sacrificium. Quid enim nisi sacrificium, ubi tanta afflictio carnis et contritio cordis? Cum enim absque afflictione carnis solum cor contritum et humiliatum non despiciat Deus. Cor contritum, inquit, et humiliatum Deus non despicies. Tria jam, fratres, filiorum Israel distinximus cantica. Verum de primo quod moeroris esse diximus et in Aegypto cantari, advertendum quod triplicem habeat causam et materiam. Celebrem videlicet illam et notissimam triplicem illius triplicis servitutis sub Pharaone inter Aegyptios oppressionem, luti videlicet lateris et paleae. Et illi quidem fratres nostri Hebraei tunc corporaliter, nos vero nunc, confratres eorum et conservi, eodem sed spiritualiter spirituali spiritualis servitutis opprimimur jugo; tanto certe nunc gravius et molestius quanto in illis tunc sola servitutis figura, in nobis vero nunc significatae servitutis comple
Abbreviated transcription (Latin):
sit. quia ñ sunt et̾na gaudia ange¬
loꝵ: ut transitorie iste festiuitates
hoĩum. Hec enĩ sunt que ñ uidit ocu¬
lus: quia sunt abscondita. nec auris
audiuit: quia sunt in pace quietissi¬
ma. nec in cor hominis ascenderunt:
quia sunt in cõprehensibilia. Primũ
canticũ dm inuocat: ⁊ indulgenti¬
am postulat. S cł̾m: d̾m placat. ⁊ au¬
xilium flagitat. Tercium uͦ d̾m le¬
tificat: et gaudium monstrat.
Istud est enĩ canticũ suꝑceleste. can¬
ticum ammirabile: canticũ preco¬
niale. qͦd expͥmi ñ ualet: ⁊ taceri
ñ potest. Istud quippe canticum:
canticũ canticoꝵ est. canticũ epicha-¬
lamicum: quando iam sponsa in lecto
est. et sponsus in amplexui. uerum
fr̃es forte iam aliqui ur̃m io notant.
qͦd non legant᷑ filii isrł in egypto can¬
tasse dño: sed potius clamasse ad dñm.
S ꝓfecto clamor ille: in aurib dñi
sabaoth canticũ erat. Nec solum dicã

Expanded text:
cit, quia non sunt aeterna gaudia angecit, quia non sunt aeterna gaudia angelorum ut transitoriae istae festivitates hominum. Haec enim sunt quae non vidit oculus, quia sunt abscondita, nec auris audivit quia sunt in pace quietissima, nec in cor hominis ascenderunt, quia sunt incomprehensibilia. Primum canticum Deum invocat et indulgentiam postulat; secundum Deum placat et auxilium flagitat; tertium vero Deum laetificat et gaudium monstrat. Istud est enim canticum supercoeleste, canticum admirabile, canticum praeconiale quod exprimi non valet et taceri non potest. Istud quippe canticum Canticum canticorum est, canticum epithalamicum, quando jam sponsa in lecto est et sponsus in amplexu. Verum, fratres, forte jam aliqui vestrum ic notant, quod non legantur filii Israel in Aegypto cantasse Domino sed potius clamasse ad Dominum. Sed profecto clamor ille in auribus Domini Sabaoth canticum erat. Nec solum dicam
Abbreviated transcription (Latin):
ris. Sccłm: laudis. Tertium uͦ:
iubilationis. Primum: cantatur
in egypto. Scd̾m: in deserto. Ter¬
cium uͦ in regno. Primum canticuꝰ
est: in uetustate culpe. Scd̃m in
nouitate uite. Tercium: in exces¬
su leticie. Primum: quasi sine
spe in miseria scłi. Scd̾̃m: in conso¬
latione spei. Tercium: in uisione
spetiei. Primi gemendo cantant.¬
et manꝰ habent erectas: supplicantes
ꝓuenia. Scd̃i: laborando cantant.
et manꝰ hñt exertas: iugilantes ꝓ
pugna. Tertii: triumphando cantãt.
et manus hñt quietas: iam securi
ꝓ palma. Primum canticũ est rede¬
untium ad se: et ad cursum se prepa¬
rantium. Hii iugiter dicunt: lam̃¬
tum ⁊ ue. Scd̾m: est iam currenti¬
um. In ore istoꝵ iugit᷑ canticũ no¬
uum: carmen deo nr̃o. Terciũ uero
canticũ est: ꝑuenientium. S huiꝰ
cantici sonos lingua adhuc moribun¬
da ñ expͥmit: quia in spũalium gau¬
dioꝵ aꝑtione uox humana rauces¬

Expanded text:
ris; secundum laudis; tertium vero ris; secundum laudis; tertium vero jubilationis. Primum cantatur in Aegypto; secundum in deserto; tertium vero in regno. Primum canticum est in vetustate culpae; secundum in novitate vitae; tertium in excessu laetitiae. Primum quasi sine spe in miseria saeculi; secundum in consolatione spei; tertium in visione speciei. Primi gemendo cantantet manus habent erectas supplicantes pro venia; secundi laborando cantant et manus habent exertas, vigilantes pro pugna; tertii triumphando cantant et manus habent quietas jam securi pro palma. Primum canticum est redeuntium ad se et ad cursum se praeparantium: hi jugiter dicunt lamentum et vae. Secundum est jam currentium: in ore istorum jugiter canticum novum carmen Deo nostro. Tertium vero canticum est pervenientium. Sed hujus cantici sonos lingua adhuc moribunda non exprimit, quia in spiritualium gaudiorum apertione vox humana rauces
Abbreviated transcription (Latin):
głose enĩ magnificatus est:
equũ et ascensorem ꝓiecit
in mare. Nouimꝰ fres. nouimꝰ om̃es:
canticũ istud: canticum hebreoꝵ ẽẽ.
Illoꝵ ꝓfecto canticum: qui ꝑ ignem
et aqm transierunt. uerum sicut
hebreorum sinagoga tunc. ita he-¬
breorum ecła nunc istud sibi usur¬
pat: immo potius mutuat canticũ.
Cantemꝰ inquiens dño. Nos quippe
qui ueri isrłite sumus et dei eccl̃a
dicimͦ. sicut et fres nr̃i hebrei qui
iam nos precesserunt in uia. et pre¬
uenerunt in patͥam: ꝑ ignem et a¬
quam transiuimꝰ. S ubi saluant᷑
filii: ꝑeunt inimici. sum mergun¬
tur ascensores et equi. ꝓ quo est cau¬
sa: et de quo est mat̾ia cantici.
filioꝵ isrł genera canticoꝵ. Et hoc
inqmͣ in pͥmis aduertendum: ut ita
liquido appareat an ad singła an ad
aliqudd singłoꝵ trium spetraliter:
hymnizans nos hodie inuit et ec¬
clesia. cantemꝰ inquiẽs dño. Est
itaq triplex filiorum isrł̃ canticũ.
Orimũ canticũ: canticũ est mero¬

Expanded text:
riose enim magnificatus est, equum et ascensorem projecit in mare . Novimus, fratres, novimus omnes canticum istud canticum Hebraeorum esse; illorum profecto canticum qui per ignem et aquam transierunt. Verum sicut Hebraeorum synagoga tunc, ita Hebraeorum ecclesia nunc istud sibi usurpat, imo potius mutuat canticum: Cantemus, inquiens, Domino. Nos quippe qui veri Israelitae sumus et Dei Ecclesia dicimur, sicut et fratres nostri Hebraei, qui jam nos praecesserunt in via et praevenerunt in patriam, per ignem et aquam transivimus. Sed ubi salvantur filii, pereunt inimici, submerguntur ascensores et equi, pro quo est causa et de quo est materia cantici. filiorum Israel genera canticorum. Et hoc, inquam, in primis advertendum, ut ita liquido appareat an ad singula an ad aliquod singulorum trium specialiter hymnizans nos hodie invitet Ecclesia, Cantemus, inquiens, Domino. Est itaque triplex filiorum Israel canticum. Primum canticum canticum est moero
Abbreviated transcription (Latin):
disponente sic: et me ꝑannos scrib̾e
ꝓcrastinante. Et bene qͥdem sic. Pos¬
sum quippe nc̃ docente dũo ad scl̃a
post fut᷑a scribendo transmitt̾e de
iuro hoc. ñ solũ illa que uidi de uita
ipsius in carne hac: s et de his que
post mortẽ et ꝑ mortẽ eius sicut preci¬
osam ⁊ triumphalẽ acciderunt. S
ad ceptam hystorici huiꝰ cantici seri

Expanded text:
disponente sic, et me per annos scribere disponente sic, et me per annos scribere procrastinante. Et bene quidem sic; possum quippe nunc, docente Domino, ad saecula post futura scribendo transmittere de viro hoc non solum illa quae vidi de vita ipsius in carne hac, sed et de his quae post mortem et per mortem ejus sicut pretiosam et triumphalem acciderunt. Sed ad coept
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quidẽ in monte s in hac lacrima¬
rũ ualle p̃ostensum. Tidi qͥppe ego
et secutus sũ: ꝑ totũ tempꝰ usq ad
ultun exitus sui diem ꝑmultas et
uarias temptationes obsecutus ponti¬
fici. Et quia głari nc̃ expedit: multa
ꝑ totum id temꝑis familiaritatis ipliꝰ
gr̃a decoratꝰ. ita ut in hac parte głe:
nulli scł̾m fuisse me credam. Unde
et ni fallor secreta quadã dispositio¬
ne altissimi cet̾is iam fere omnib de
mundo sublatis qui mecũ uiderunt
et cõministrauert᷑ pontifici: michi
quasi soli adhuc reseruato hoc reser¬
uatur: ut uixta exemplar quod pre
cet̾is multis pontifici similit̾ obseq̃n¬
tib diligentius et familiariꝰ intuebar:
presentis et post fut᷑i scłi hominib
celestẽ celestis imaginẽ explicẽ. Pre¬
sertim cũ auiri huiꝰ de hoc mundo ex¬
cessu iam quartꝰdecimꝰ anuꝰ sit. quo scͥ¬
bo hec. altissimo certe n fallor sine
cuiꝰ consilio nec foliũ cadit dearbore.

Expanded text:
non quidem in monte sed in hac lacrymanon quidem in monte sed in hac lacrymarum valle praeostensum: vidi quippe ego, et secutus sum per totum tempus usque ad ultimi exitus sui diem per multas et varias tentationes obsecutus pontifici: et quia gloriari nunc expedit, multa per totum id temporis familiaritatis ipsius gratia decoratus, ita ut in hac parte gloriae nulli secundum fuisse me credam. Unde et ni fallor, secreta quadam dispositione Altissimi, caeteris jam fere omnibus de mundo sublatis qui mecum viderunt et comministraverunt pontifici, mihi quasi soli adhuc reservato hoc reservatur ut juxta exemplar quod prae caeteris multis, pontifici similiter obsequentibus diligentius et familiarius intuebar, praesentis et post futuri saeculi hominibus coelestem coelestis imaginem explicem: praesertim cum a viri hujus de hoc mundo excessu jam quartus decimus annus sit quo scribo haec, Altissimo certe, ni fallor, sine cujus consilio nec folium cadit de arbore,