comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdictionem ꝓp̃t ꝯditionen legati ł
ħeditatis siue non sit mͥ legatum siũ
ad emptũ legatum possum ut repctã
quod dedi. qm̃ non cont̃ralm̃di aĩo de¬
d̾im. quia causa ꝑꝑ qm dedi nonẽ sicu¬
ta. Idem est ⁊ si hẽdicatẽ adire uolui¬

Expanded text:
dictionem propter condi‹c›ionem legati uel hereditatis, siue non sit mihi legatum siue ademptum legatum, possum, ut repetam quod dedi, quoniam non contrahendi animo dederim, quia causa, propter quam dedi, non est secuta. idem et
Abbreviated transcription (Latin):
stũtur. idẽ ur res tradatur. ⁊ de euictõ¬
ue caueatur an tñ ad pretium con¬
sequendũ et uendito conueniri pos¬
sit. uidendum ⁊ si quidẽ d̾ hoc ip̃o ui¬
ratum est. quod p̃tium solutum est
nulla ꝓ p̃tio acc̃õ suꝑ ẽ. Si ũo hoc ñ
fuĩt iutatum tũe conseqñs d̾ pretio¬

Expanded text:
stentur, id est res tradatur et de euictione caueatur: an tamen ad pretium consequendum ex uendito conueniri possit, uidendum. et si quidem et de hoc ipso iuratum est, quod pretium solutum est, nulla pro pretio actio superest: si uero hoc non fuerit iuratum, tunc consequens est de pretio
Abbreviated transcription (Latin):
pecunia soluta fuis ab ip̃o ꝓcurato¬
re repetẽtur. Non enĩ quasi indebi¬
tũ dtũ repetetur.s quasi ob̾rqn da¬
tũ nec ressecuta sit rati hãditone ñ
int̃gedente uł qͣnod furtõ facet peru¬
rimie falsu᷑ ꝑcut stoi cuꝑ quo non

Expanded text:
pecunia soluta fuisset, ab ipso procuratore repetetur: non enim quasi indebitum datum repetetur, sed quasi ob rem datum nec res secuta sit ratihabitione non intercedente: uel quod furtum faceret pecuniae falsus procurator, cum quo non
Abbreviated transcription (Latin):
actõne tñ repet᷑e non potit̃. qr uat᷑ale
agnonit debitũ. ut eñi lib̾tas naturili
iure continet᷑. ⁊ dñatio ex gñtiũ itre
introd icca ẽ. ita debiti uł no debiti ra¬
tio inꝯdiciõne . at᷑att̃ in telligñ de ẽ¬

Expanded text:
actione, tamen repetere non poterit, quia naturale adgnouit debitum: ut enim libertas naturali iure continetur et dominatio ex gentium iure introducta est, ita debiti uel non debiti ratio in condictione naturaliter intellegenda e
Abbreviated transcription (Latin):
ra nõdũ iustã etatẽ hãt nuptit
facte sint ꝙ dotis nomĩe interim
sit repeti pole. sic intelligñd̾ est ᷑ ut
si diuortium int̾cessit puꝰqmͣ utra¬
q. ꝑsona iustam hãt etatẽ. sit eiꝰ pe¬
cunie repetitio. donec uõ in eo dem
habltu matrimoni ꝑ manẽt. ñ ma

Expanded text:
ondum iustam aetatem habeat, nuptiae factae sint, quod dotis nomine interim datum sit, repeti posse, sic intellegendum est, ut, si diuortium intercesserit, priusquam utraque persona iustam aetatem habeat, sit eius pecuniae repetitio, donec autem in eodem habitu matrimonii permanent, non ma
Abbreviated transcription (Latin):
atcepisse hanc ob eãm pecuniã ham
si ita res se ht̃ ut lic ⁊ nond̾ ꝓfiitus ses
ita tñ reni composueris ut necesse ha¬
bras ꝓficissci. uł sũptus qui uecessaru
fuint. ab ꝓfectõnẽ iam fecisti. ut ma¬
nifestũ sit te psũs forte qmͣ accepisti
erogassi: condictõ cessabit.s si minus
egatũ sit. ꝯdictõ locũ hubebit. ira
iñ ut indẽpnitas tibi p̃stet᷑ eiꝰ ꝙ exp¬
endisti. ¶ Si ẜ nũ quis tradidit alicui ac¬
ita ut ab eo intͣ certũ tꝑ̃s manuntt¬
tcͣtur si penitũ̾t eum qui tradidit. et

Expanded text:
te ob hanc causam pecuniam. nam si ita se res habeat, ut, licet nondum profectus sis, ita tamen rem composueris, ut necesse habeas proficisci, uel sumptus, qui necessarii fuerunt ad profectionem, iam fecisti, ut manifestum sit te plus forte quam accepisti erogasse, condictio cessabit: sed si minus erogatum sit, condictio locum habebit, ita tamen, ut indemnitas tibi praestetur eius quod expendisti. Si seruum quis tradiderit alicui ita, ut ab eo intra certum tempus manumitteretur, si paenituerit eum qui tradiderit et
Abbreviated transcription (Latin):
liniti litẽ ꝯ testari oppoñe doli excep¬
uoñe. s et si post litem contestatã tñ¬
sactũ est nichominꝰ põt excepniãe
eol u post secuti. Dolc enĩ faẽ quos
como. tãsacrõnẽ exꝑtus amplius pe¬
tit : id̾o condẽpnatus repet̾e potest
oł cãm dedit neq repeti solet quos
ditur. trsauõnis ercptõ locũ non
que let ainitõ dũpli. ut quadrupsi
statuit acto̾ñs dicendũ ẽ. solutũ s
falsa eius cansa repeti posse  t a¬
cendiart nan potiͣt.
demde reus . iii soluiss ⁊ pꝰea fid̾iusso¬
res qͣuina. placit enta qui post̾ior
sorut rpete̾ triaposse. hoc mĩto

Expanded text:
e doli exceptionem: sed si post litem contestatam transactum est, nihilo minus poterit exceptione doli uti post secuti: dolo enim facit, qui contra transactionem expertus amplius petit. ideo condemnatus repetere potest, ob causam dedit neque repeti solet quod ritur, transactionis exceptio locum nonqua lex ab initio dupli uel quadrupli statuit actionem, dicendum est solutum ex falsa eius causa repeti posse. 24 Icondicere non potest.deinde reus tria soluisset et postea fideiussores quina, placuit eum qui posterior soluit repetere tria posse: hoc merito,
Abbreviated transcription (Latin):
noc enim sepissime rescpiũe. Set nes
tuttaẽ cogñdũ. ut mnatr̃e pupilli ad¬
mutẽndam. ⁊ si ꝑata eẽt iur̃are. diui
frẽs rescͥpserũt. Graue eñĩ idebatur
⁊ ignorantes ⁊ muitos tut gres sub alie
scentis non ẽẽ cogñdos in litem uitate.¬

Expanded text:
oc enim saepissime rescriptum est. sed nec tutorem cogendum uel matrem pupilli admittendam, etsi parata esset iurare, diui fratres rescripserunt: graue enim uidebatur et igno rantes et inuitos tutores sub alienscentis non esse cogendos in litem iurare
Abbreviated transcription (Latin):
ti constitutõnib pͥncipũ er integro
cãm᷑ ag̃e. Di quis noua instrum̃ta se
locũ hr̃e. cum a iudite aliquis absolu¬
tus fuĩt ꝰ Solent em̃ sepe iudices indi¬
Ibuis causis eracto iurenirando icd̃m eũ
iudicare qui iurautꝰ qd si alias inter
ip̃os iurciusando tnsactũ sit negotiũñ

Expanded text:
ti constitutionibus principum ex integro causam agere, si quis noua instrumenta selocum habere, cum a iudice aliquis absolutus fuerit solent enim saepe iudices in dubiis causis exacto iureiurando secundum eum iudicare qui iurauerit: quod si alias inter ipsos iureiurando transactum sit negotium, non
Abbreviated transcription (Latin):
iuretur. ne abrepti occasione inñifũ
iuretur. Quero.:⁊ quid̾ in arbitrio eẽ
iudicũ deferre iusiurand̾ hec cõstat.
anigitur qui possit iustutand̾ uł d̾frre
nõ i possit ⁊ taratõnem iuriurando
adicẽ. Qxͣ. arbitrio tam̃ bone fidi iudi¬
cis etimihoc congruit. ¶ Item ube¬
dũ an possit iuder qui detulit uisuirã

Expanded text:
iuretur, ne arrepta occasione in immensum iuretur, quaero. et quidem in arbitrio esse iudicis deferre iusiurandum nec ne constat: an igitur qui possit iusiurandum non deferre, idem possit et taxationem iuriiurando adicere, quaeritur: arbitrio tamen bonae fidei iudicis etiam hoc congruit.Item uidendum, an possit iudex, qui detu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ hoc casu fid̾iussorẽ p̃tor non t̾ñebe.
Sin aũt aliquio ꝓbari nou potiͣt qd̾
actum sit. ⁊ inobscupo erit ut ple¬
rũq fit. d̾ facto an d̾ iure int̾ credito¬
rem ⁊ pupillũ ꝯtrou̾sia fui̾t d̾fente
creditore pupillũ iurasse intellige̾
debemus. ꝙͥ actũ int̃ eossit. ut siu¬
raslet se dare non oportcͣ. ab om̃i cõ¬
tentiõe discedetur. atq ita ⁊ solutã

Expanded text:
hoc casu fideiussorem praetor non tuebitur. si autem liquido probari non potest, quid actum sit, et in obscuro erit ut plerumque fit, de facto an de iure inter creditorem et pupillum controuersia fuerit deferente creditore pupillum iurasse, intellegere debemus id actum inter eos ut, si iurasset se dare non oportere, ab omni condicione disce
Abbreviated transcription (Latin):
dedit ea sꝑe ꝙ se abeo ꝗ acceꝑit re¬
mumerari estimaret. uł amitiorẽ si¬
bi eẽ eum futurũ repetẽ nen põisse.
opinione falsa d̾ceptũ. ¶ Subtiliui
quoꝙ tc̃tat. an ille qui se statu lib̾m
putauĩt. nei fecit nũmos accipiẽtis.
qm̃ hẽdi dedit. quasi ip̃ĩ hẽdis num¬
mos daturus ñõ quasi suos qͥ utiq ip¬
sius fũnt adꝗsiti. scilicet post ub̾ta¬
situos d. non fauo t̾uos. Qudergo
bat se nissũ. siquid̾ peculiares dedit

Expanded text:
 se ab eo qui acceperit remunerari existimaret vel amiciorem sibi esse eum futurum, repetere non posse opinione falsa deceptum. Suptilius quoque illud tractat, an ille, qui se statuliberum putaverit, nec fecerit nummos accipientis, quoniam heredi dedit quasi ipsius heredis nummos daturus, non quasi suos, qui utique ipsius fuerunt, adquisiti scilicet post libertasi tuos do, non facio tuos. quid ergo, bat se iussum? si quidem peculiares
Abbreviated transcription (Latin):
sibi pedius ut. habundẽ enĩ iufficere
U oneiare petitorẽ ꝑbandi necessita¬
te scu omissa hac parte edicti dupli ac¬
tio in tegra maneat. ⁊ põt dici hoe in¬
ditio non pͥncipalem cãm exerceri. sec
itisiurandũ accoĩs ⁊ seruãi ¶ Si iurauo
in rerũ nãt̾ur. noe effimatione micħ
p̃stare reus debr. nisi gr eansa furtuuia
it ꝑ moras. tũc enĩ etiam pꝰ morte ser¬
ui estiiatõ prestatur. ¶ Si mulier iu
m̃a p̃standa ẽ. s si iurauit se .x. d̾disse
indotẽ. hec solũ ñs erit quend̾ an dapa
suit .s ꝗuasi data sint qd̾ ẽxeo reodi õ¬
portet. Pstand̃ erit. ¶ In ppłatib actõ¬

Expanded text:
quirere Pedius ait: abunde enim sufficere exonerare petitorem probandi necessitate, cum omissa hac parte edicti dupli actio integra maneat: et potest dici hoc iudicio non principalem causam exerceri, sed iusiurandum actoin rerum natura, nec aestimationem mihi praestare reus debet nisi ex causa furtiva vel propter moras: tunc enim etiam post mortem servi aestimatio praestatur. Sma praestanda est: sed si iurauit decem se dedisse in dotem, hoc solum non erit quaerendum, an data sint, sed quasi data sint, quod ex eo reddi oportet praestandum erit.In popularibus actio
Abbreviated transcription (Latin):
habere. ita adu̾sus mulierẽ odictio
ei competit. utͣ aut repetat ab ea ꝙ
maito dedit. aut ut lid̾etur si nõd̾
soluit. s soluto matͥmoĩo maiͣtus ꝓetẽt
in eodũ taxat er̃ceptõñẽ oͥbstare

Expanded text:
habere. itaque aduersus mulierem condictio ei competit, ut aut repetat ab ea quod marito dedit aut ut liberetur, si nondum soluerit. sed si soluto matrimonio maritus peteret, in eo dumtaxat exceptionem obstare
Abbreviated transcription (Latin):
frandator. creditorum. ¶Iusiurã¬
dũ dscnsoris. uł ꝓcuratoris rri ab ad¬
uersaĩo delatum. ꝓdẽe ⁊ exceptio¬
eẽ actori dabitur actõ. s hoc dum¬
tarat aduersus eum qui insmrand̾
detulit. eos q: qui m enis locũ succe¬
sserũt. Cetm̃ aduersus alium si ue¬
lit p̃rogatiua iuris uutandi nti. nieh

Expanded text:
reditorum. Iusiurandum defensoris vel procuratoris ei ab adversario delatum prodesse exceptioesse, actori dabitur actio, sed hoc dumtaxat adversus eum qui iusiurandum detulit eosque qui in eius locum successerunt: ceterum adversus alium si velit praerogativa iurisiurandi uti, nih
Abbreviated transcription (Latin):
sm̃ scełere eius qui d̾dit᷑. ut in effci̾o¬
sum ꝓnuntietar. ueluti cãuia non se¬
cuta.⁊. repetentut.
iretur. quasi dcidi. an ponim ꝯdicere.
si mͥ non caueatur ad iudicẽ non in.
sat. qm diu non itur. ¶ Iem erit᷑ . o᷑¬
⁊ si tibi d̾dero .x.utͤ stichũ manu¬
mtas. nam scd̾m distĩctõñe supra

Expanded text:
ine scelere eius qui dedit uel inofficiosum pronuntietur, ueluti causa non secuta decem repetentur. iretur: quasi decidi. an possim condicere, si mihi non caueatur ad iudicem non iri?sat quamdiu non itur.Idem erit et si tibi dedero, ne Stichum manumittas: nam secundum distinctionem supra
Abbreviated transcription (Latin):
ti iudica tiutiq. non obstabit excepiꝰ
põt eñi fieĩ ut non sit ꝯmssa stipu¬
latio lict res iubicata sit nisi ido nira¬
ssi q nec dãpnatũ se esse dic̾et ¶ Itẽm
pomp̃. ait. eum qui fietũ sibi factũ
aucuiꝰ rei iuram̃t ũs stati etiam ꝯdltõ¬
nis cari nancisci ¶ Item cũ ex Rãc par¬
ñe inducat. si forte reus ex trauiditrũ
actõe infẽnte nirauĩt sedare nõ opor¬
t̃e tactor reo d̾sente darisibi opõtere.
ł. cc̃. postior causa iurisiurandi poti¬
oi hobebit᷑. nec tñ p̃iuditiũ ꝑiuirio
altũis fiet. quia nec queritur andare

Expanded text:
ti iudicati non utique obstabit exceptio: potest enim fieri, ut non sit commissa stipulatio, licet res iudicata sit: nisi ideo iurasset, quod nec damnatum se esse diceret. Item Pomponius ait eum, qui furtum sibi factum alicuius rei iurauit, non statim etiam condictionis causam nancisci. Item cum ex hac parnem inducat, si forte reus extra iudicium actore inferente iurauerit se dare non oportere et actor reo deferente dari sibi oportere, uel contra, posterior causa iurisiurandi potior habebitur: nec tamen praeiudicium periurio alterius f
Abbreviated transcription (Latin):
fidi possessoirs esse. quinet possidẽdi
animũ hrẽn Quos n ꝓporatur
coh̃eoes eius idignorasse. quod for¬
te ip̃i quoq ⁊ necessarus fuint. po¬
test adhuic idem n spondi quo qd in
casu ilus euenturũ ut si sue conditã¬

Expanded text:
fidei possessores esse, qui nec possidendi animum haberent. quod si proponatur coheredes eius id ignorasse, quod forte ipsi quoque ex necessariis fuerint, potest adhuc idem responderi: quo quidem casu illud euenturu
Abbreviated transcription (Latin):
stodir d̾b iusiurand̾ adu̾sus eum qui
ꝯtentꝰ eo. cũ d̾serret suit. qnͣruis pũp¬
illus non uid̾atur ꝑniraire ꝗ sciens
filio dandam ex optõnẽ urrisuirãdi.
¶Si pãt̃ iuraui̾t nicħ in peculio eẽ fi

Expanded text:
iusiurandum aduersus eum, qui contentus eo cum deferret fuit: quamuis pupillus non uideatur peierare, quia sciens filio dandam exceptionem iurisiurandi: si pater iurauerit in peculio ni
Abbreviated transcription (Latin):
dig̃. scrib̾. ne postea reus qui semel i¬
rauit a dño conueniatur. nec multũ
ei ꝓficere si fuit ei drato caurãi. siuc
enim dñs petat cogetur gocen reus
iqͥuido iurasse. opposita se liegt crcep¬
tõnẽ. siue ex sitpulatõne d̾ fãto agat
necesse habebit ip̃e d̾ ꝑiurio suo docẽ.¬

Expanded text:
 scribit, ne postea reus, qui semel iuravit, a domino conveniatur: nec multum ei proficere, si fuerit ei de rato cautum: sive enim dominus petat, cogetur docere reus liquido se iurasse posita scilicet exceptione, sive ex stipulatione de rato agat, necesse habebit ipse de periurio suo doce
Abbreviated transcription (Latin):
alti sue parts bonorum possessioñe
competẽ. nec ei pdẽe quod aduersus
alt̾m lib̾tus iurass¶ Ꝙultum tm̃
fid̃i. ⁊ auctoritatis apud iudicem patro
altͣm patronum non eẽ ¶Tnt ait¬
eum qui uirauit se furtum por fe¬
cisse ud̾i d̾ toto iurasse. atq idõ ueq
uirti neq condietiria tenettir. quia
edndicticia inqͣuit solus fur tenet᷑
Nũ quid ergo qui iuraiat se furtirmꝰ
non feaise. loe solũ nonũe condiͥ¬
tione si conueniat᷑ ex ceptõne utd¬
tu: Cetm̃ si contendat qua canorit
quasierri hdꝵ se furis agͬ nou de¬
bot repelli quasi  rofione p

Expanded text:
possessione‹m› competere nec ei prodesse, quod aduersus alter‹u›m libertus iurasset: multum tamen fidei et auctoritatis apud iudicem patronalterum patronum non esse.Iulieum, qui iurauit furtum se non fecisse, uideri de toto iurasse, atque ideo neque furti neque condicticia tenetur, quia condicticia, inquit, solus fur tenetur. numquid ergo qui iurauit se furtum ne fecisse hoc solo nomine, condictione si conueniatur, exceptione utatur? ceterum si contendat qui condicit quasi cum herede se furis agere, non debet rep
Abbreviated transcription (Latin):
re anetore d̾tulit exteptõ ei obstabit.¬
gi ue iusuirand̾ d̾tulit. ratum idhrĩ
bendum est. scilie si aut ur̃iu̾sorũ
bdꝵ. ad m̾mistratõne sustinet. aut si
id ip̃m noĩatim mandatũ sit. autsi
inrem suam p.pinator sit. d̃

Expanded text:
it.giue iusiurandum detulerit, ratum id habebendum est, scilicet si aut uniuersorum bonorum administrationem sustinet aut si id ipsum nominatim mandatum sit aut si in rem suam procurator sit: 18
Abbreviated transcription (Latin):
Eritũta pecuma. ⁊ reus iuraust excep¬
tione utetur. si d̾ ꝯstituta ꝯueniatur.
¶s si d̾ sorte idẽ d̾ pͥore obligatõnẽ cõn¬
ueniatur exceptio cessabit. nisi d̾ hac
quoqͣ. iuxqui̾t adu̾sai̾o defeñte.

Expanded text:
ituta pecunia et reus iurauerit, exceptione utetur, si de constituta conueniatur: sed si de sorte, id est de priore obligatione conueniatur, exceptio cessabit, nisi de hac quoque iurauerit aduersario deferente.
Abbreviated transcription (Latin):
iusiurmnd d̾ calũpnia reft̃mi defert᷑.
quia ño ẽ fen̾dus actor si ꝯditõni qm̃a
ip̃e d̾iulit. d̃ calũpnia uelit sibi uri
rsitan enĩ exdiu̾sitate rẽu ut p̃soa¬
rũ ꝯuibdã em̾gñtib que uarietatẽ
anducũt. Id̾oq siquid tale inidei̾t

Expanded text:
iusiurandum de calumnia referenti defertur, quia non est ferendus actor, si condicionis quam ipse detulit de calumnia uelit sibi iurarsitan ex diuersitate rerum uel personarum quibusdam emergentibus, quae uarietatem inducunt: ideoque si quid
Abbreviated transcription (Latin):
andum d̾latũ. iurauitq rem petito¬
ris non cẽ. qm̃ du quid̃ possidet. ad¬
uersus eum qui d̾etulit iusiurand̃
si petat exceptõñe iurisiurandi ute¬
tur. si u̾s amisiͣt poͣssessioñe nõ ha
bebit actõñe nec quid si is possid̾at.
ꝗ ei iusiurand̾ detuliͣt. Non eñi rẽ
suam esse uiniuit. s eius non esse.
¶ Sinde si cum possideret defenͣte pe¬
titore rem suam ẽẽ iuratũt ꝯseq̃nt̃
dicennis amissa queq possessione. si
is qui detulit rusiurand̾ nactus sit po
eẽ iuraui. restitui michi placinit s
⁊ partũ editum fetusq pecoꝵ resti¬
tuendos constat. post uisiurand̾ de¬
latum ¶Item si iurauero usũ fruetũ
alicuius rei. uł meum esse. uł dai̾ mͥ¬
ẽẽ oportere. eatenus michi competit
actõ. quatenus si neũsum fructum
laberem duraret. quib ud̃ aisibiis
amittẽtur non competit micłi actõ
Si si reꝵ in quib usus fructus ꝑꝑ ab u¬

Expanded text:
andum delatum iuraueritque rem petitoris non esse, quamdiu quidem possidet, aduersus eum qui detulit iusiurandum, si petat, exceptione iurisiurandi utetur: si uero amiserit possessionem, abebit, ne quidem si is possideat qui ei iusiurandum detulit: non enim rem suam esse iurauit, sed eius non esse. Proinde si, cum possider‹et›, deferente petitore rem suam iurauit, consequenter dicemus amissa quoque possessione, si is qui detulit iusiurandum nanctus sit poesse iuraui, restitui mihi placuit: sed et partum editum fetusque pecorum restituendos constat post iusiurandum delatum.Item si iurauero usum fructum alicuius rei uel meum esse uel dari mihi oportere, eatenus mihi competit actio, quatenus, si uere usum fructum haberem, duraret: quibus uero casibus amittepetur, non competit mihi actio. sed si rerum, in quibus usus fructus propter abu
Abbreviated transcription (Latin):
q ineum adqũe cars ꝑtinet actõ¬
nem dabo. Cius reiscẽnt. accipiẽ¬
dũ. siue dtotare. sine d̾pntesit.
iuratũ. Nam d̾eoꝙ ẽ iuratum
pollicetur se actõnem nõ daturũ.
neq in eum qui iuranit. neq in
dlatũ est. succedit

Expanded text:
 in eum ad quem ea res pertinet actionem dabo.' eius rei sic erit accipiendum, siue de tota re siue de parte sit iuratum: nam de eo quod iuratum est pollicetur se actionem non daturum neque in eum qui iurauit neque in delatum est su
Abbreviated transcription (Latin):
d̾eo uurar posae an ꝑguans sit muli¬
tr. uł non sit. ⁊ iuri urando ftanosi¬
eit Beniq ait. si ã possefsion sũt
questio seruan oporter. si forte q̃si
pregiians in. in possessioñẽ uoleo
at. ⁊ cum ei contradicetur. it ipsa.
iurauit se p̃gnantẽ ut dont eam ẽ
iuratũ. Ham si ip̃a sine metuibit

Expanded text:
aegnas sit mulier uel non sit, et iuriiurando standum: denique ait, si de possessione erat quaestio, seruari oportere, si forte quasi praegnas ire in possessionem uolebat et, cum ei contradiceretur, uel ipsa iurauit se praegnatem uel contra eam iuratum est: nam si ipsa, ibit
Abbreviated transcription (Latin):
tuam uersa fuit condictione furio¬
so ad qͤuiri it. ait. Nam ex quibis
cansis ignorantib nob actõnes ad¬
quiruntur ex hisd̃ etiam furioso adꝗ¬
ri. Item sus qui ẜuo credidat furẽ¬
re ceꝑit. d̾md̃ ẜuus in rem dñi uer¬
terit condici furiosi nõie posse. et
si alienam pecuniã credendi causa
quis dedit deinde furere ceꝑit. ⁊ cõ¬
sumpta sit ea pecunia condictioñe

Expanded text:
furioso adquiri Iulianus ait: nam ex quibus causis ignorantibus nobis actiones adquiruntur, ex isdem etiam furioso adquiri. item si is qui seruo crediderat furere coeperit, deinde seruus in rem domini id uerterit, condici furiosi nomine posse. et si alienam pecuniam credendi causa quis dederit, deinde furere coeperit et consumpta sit ea pecunia, condi
Abbreviated transcription (Latin):
si uo iuraiũt se nicł m p̃stare oportẽ.
distingues sit. ⁊ replicatione em̃dað.
utrũ ido rũrauit. an quia post ꝓmissi¬
oñe exhibutt. an uo quia foluit ꝙ ⁊
in fidiussore ⁊ebiti distĩgned esa Si¬
er du obi reis ꝓmittendi eius d̾ pecirnue
ducatur. foriesi sb actõrem mãdati

Expanded text:
i uero iurauerit se nihil mihi praestare oportere, distinguendum sit et replicatione emendandum, utrum ideo iurauerit an quia post promissionem exhibuerit an uero quia soluerit: quod et in fideiussorem debiti distinguendum est.Ex duobus reis promittendi eiusdem pecuniae ducatur, forte si ob actionem mandati
Abbreviated transcription (Latin):
Mũtui datio consistit in his reb q̃ pon¬
d̾ẽ. nũo. m̃sura. consistũt. qͣm̃ ear da¬
tione possimus in cregitũ ire. qui i
gnͣt suo fũctionẽ recipiũt poti ꝑsolu¬
tionem qmͣ spẽm. Nam cet̾ii reb ido in

Expanded text:
Mutui datio consistit in his rebus, quae pondere numero mensura consistunt, quoniam eorum datione possumus in creditum ire, quia in genere suo functionem recipiunt per solut
Abbreviated transcription (Latin):
ex qua ip̃e hc ᷑ sit alienatas eẽ. Nam
c̃t si tibim noc ded̾im nũmos. ut e¬
os credas fucho. deinde mortuo me
ignoians ded̾is accipientis non fa¬
tum est. ut debitores soluetes ci
ut creditam pecuniam ꝓ parte co
Ouod si stipulatus quoq eẽti resert
que. idmodũ stipuiatus ess. Nam si
nominatĩ sorte titio dño suo moitus
iam dri stipulatus sit. ꝓculdubis¬
cum inutilit̃ eẽt stipulatus di si

Expanded text:
ex qua ipse heres sit, alienatas esse: nam et si tibi in hoc dederim nummos, ut eos Sticho credas, deinde mortuo me ignorans dederis, accipientis non fatum est, ut debitores soluentes ei ut creditam pecuniam pro parte couod si stipulatus quoque esset, referret, quemadmodum stipulatus esset: nam si nominatim forte Titio domino suo mortuo iam dari stipulatus sit, procul dubio inutiliter esset stipulatus. quod si
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ inditio. ⁊ abserites defendi p̾se placuit.
s hoc ita demũ si ꝓpͥi sit̃ ẜui. nãti alieni p̃¬
sentii eẽ oporces. aut si dubiter᷑ utrũ ꝓpͥi
sit̃ an aliem . ꝙ ita puto accipiẽd̾. ut si ast
ł bõa fide ei s. tũre ⁊̃ ab sentes pꝰsũt defendi¬
sic acciꝑs debemꝰ ut facultatẽ ⁊ potestitẽ¬

Expanded text:
sentes defendi posse placuit, sed hoc ita demum, si proprii sint serui: nam si alieni, praesentes esse oportet, aut si dubitetur, utrum proprii sint an alieni. quod ita puto accipiendum, ut si constet uel bona fid‹e› seruire, etiam absentes possint defendisic accipere debemus, ut facultatem et potestate
Abbreviated transcription (Latin):
iuł. Quetiens ꝑpr̾em iuratur. nec
parenti. nec patrono remittitur. ius¬
iurandũ. ꝓꝑ rem aũt insutrandũ ex¬
igitur. ueluti d̾ pecunia credita cum
iurat actor sibi dari opertẽ. uł reus sẽ
dare non oporte̾. Idem ẽ cum d̾ pocu¬
na constituta iusiutand̾ erigitur.
uantudine impediuntur. dõmũ mit

Expanded text:
um Quotiens propter rem iuratur, nec parenti nec patrono remittitur iusiurandum: propter rem autem iusiurandum exigitur veluti de pecunia credita, cum iurat actor sibi dari oportere vel reus se dare non oportere. idem est, cum de pecunia constituta iusiurandum exigitur.valetudine impediuntur domum mit
Abbreviated transcription (Latin):
pͥũ. recte eooodo ẜuitutẽ ꝯsfitutã alt . ñeqł¬
ꝙ diti soleat. per partes. nec adꝗri. nec ĩpo
n ẜuitutes posse. isto casu locũ hr̃e. hic ii
ñ ꝑ partẽ s. uitutẽ adꝗri. ut puta cũ in id
tp̃s ad ꝗnitur quo ꝓpͥus meus fu̾dꝰ futus sit.¬

Expanded text:
um. recte eo modo seruitutem constitutam ait neque quod dici soleat per partes nec adquiri nec imponi seruitutes posse isto casu locum habere: hic enim non per partem seruitutem adquiri, utpote cum in id tempus adquiratur, quo proprius meus fund
Abbreviated transcription (Latin):
non añt mͥ teneris. qm eos cõsũpse¬
ris.ꝙ si ꝑ partes eos consũpiis. anꝑ
partem tibi condicam queritur. ⁊
ait. condicturũ si ad mom̃tus alie¬
nos nũmos fuisse ido ꝑ partem cõ¬
dico. quia nondũ totos consuptos
credid̾it. puto siue adminisiratio ẜ¬
uo ꝯcessa est. siue non. ⁊ consumã¬
tur nũmi. in quinĩ est competere
actõnem. Nam ⁊ si cõnunes tibi
nũmos credid̾o .c. posse me.l. cõ

Expanded text:
non ante mihi teneris, quam eos consumpseris. quod si per partes eos consumpseris, an per partes tibi condicam, quaerit: et ait condicturum, si admonitus alienos nummos fuisse ideo per partem condico, quia nondum totos consumptos crediderit, puto, siue administratio seruo concessa est, siue non et consu‹m›antur nummi, quinum competere actionem: nam et si communes tibi nummos credid
Abbreviated transcription (Latin):
me test. m̃tũ recitatũ erat. quo id̾
stichus lib̾. ⁊ ex parte heres erat scͥ¬
ptus. qui: statũs sui ignarus pecu¬
mias defunta aut exegit. Aut c̾rre¬
dit. ⁊ ut int̾dum stipularetur ⁊ pi¬
gnora accipet. confidebatur quib
de luis nim cẽt placebit dehitores
quidem ei: qui soluissent uibatõs
esse. si modo ip̃i quoq ignorassent¬

Expanded text:
e testamentum recitatum erat, quo idem Stichus liber et ex parte heres erat scriptus: qui status sui ignarus pecunias defuncti aut exegit aut credidit, ut interdum stipularetur et pignora acciperet. consulebatur quid de his iuris esset. placebat debitores quidem ei qui soluissent liberatos esse, si modo ipsi quoque ignorasse
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Rogafn me ut tibi pecuriã
des ⁊ nũmis utrͣris. si siẽndidis pu¬
tomutuã pecuniã feam ꝙ si lancẽ
ipa prius qm uend̾es utrũ in ichi
an tibi ꝑierit questionis est. Micħ
uidtur nerue diftictõ uerissi ma
eristimantis multũ int̾ẽe uenaiẽ
rabui hanc lantẽ uel massã grec
ne. ut si uenalẽ hũi micħ ꝑierit
quẽadinod̾ si alus d̾dissem uendedã
si sine usuris credidi ¶Si tibi de
nũmos credid̾it an oic̃e tibi dñs
passit. querit᷑. ⁊̃ quidsi ẜuus meiᷤ
cpi ꝯcessa ẽ perului abministrͣatõ¬

Expanded text:
m Rogasti me, ut tibi pecuniam deres et nummis utereris. si vendideris, puto mutuam pecuniam factam. quod si lancem s quam uenderes, utrum mihi an tibi perierit, quaestionis est. mihi uidetur Neruae distinctio uerissima existimantis multum interesse, uenalem habui hanc lancem uel massam nec ne, ut, si uenalem habui, mihi perierit, quemadmodum si alii dedissem uendendamsi sine usuris credidi.Si tibi dedenummos tibi crediderit, an condicere tibi dominus possit, quaeritur. et quidem si seruus meus, cui concessa
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ⁊ cm dũm cũ qno d̾ peciio agitur
si parus sit reb peculiãib pecitoĩ cedere.
er cã iudiend putauit. scilic⁊ sisinedo lo
malo⁊ frustratione id faciat
ꝯpetat. tñhee iudicio hẽs som p̃stat. si
ꝗd difũctꝰ in re cõi dmisit. qͦ noĩc legis¬

Expanded text:
enim dominum, cum quo de peculio agitur, si paratus sit rebus peculiaribus petitori cedere, ex causa audiendum putauit, scilicet si sine dolo malo et frustratione id faciat.competat, tamen hoc iudicio heres socii praestet, si quid defunctus in re communi admisit
Abbreviated transcription (Latin):
latus ẽ publius meusꝰ. spopodi ego
nebit. dẽta soluta satisue eo nomĩs
fcm̃a non erit. tũc eo añipliꝰ quod pͭost
hates centenos. d̾narios singłos. dari
stipũlatus est publius ineuiꝰ. spopõ¬
ũti publio menio exsũma sitp̃sc̾pia
instruos refund̾e debeam d̾nãĩos. ece
Er om̃i sũma ei hediue eius. qͥsifũ
est d̾ obligõne usurar. quia numerꝰ
m̃siũ qui solutõni corpetebat t̾rã¬
sierat dicebam quia pacta in cont̃i
ꝑ ind̾ et̃ ac si ꝑ suĩglos m̃ses certam
pecuniã stipulatus ꝙ tardius soluta
eẽt usuras adiexisset. Igitur siniꝑ pͥ¬
mo m̃se pͥme pensionis usuras cnͣrir¬
re. ⁊ similit post scdm ⁊ tertiũ tra¬
ti potãt᷑. pͣactũ uero quod subnectũ
est quidam dieebant. ad sortis sol¬
utõnem tantũ ꝑtins. non etiã ad
niurau. que pͥore parte sĩplr̃ insti¬
pulatõnem uenĩssent. pactũq id
er dĩe stipulatioĩs usitras deberi. At¬
q. si io noĩatĩ eẽt ex p̃ssum:d cnm

Expanded text:
latus est Publius Maeuius, spopondi ego nebit data soluta satisue eo nomine factum non erit, tunc eo amplius, quo post nta inque denarios centenos denarios singulos dari stipulatus est Publius Maeuius, spopouti pro Maeuio ex summa supra scripta menstruos refundere debeam denarios trecenos ex omni summa ei herediue eius.' quaesitum est de obligatione usurarum, quoniam numerus mensium, qui solutioni competebat, transierat. dicebam, quia pacta in conticertam pecuniam stipulatus, quoad tardius soluta esset, usuras adiecisset: igitur finito primo mense primae pensionis usuras currere et similiter post secundum et tertium trati potuerat. pactum autem quod subiectum est quidam dicebant ad sortis solutionem tantum pertinere, non etiam ad usurarum, quae priore parte simpliciter in stipulationem uenissent pactumque id ex die stipulationis usuras deberi, atque si id nominatim esset expressum. sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
endã ue eo loci ubi actũ sit. plane pasce s.¬
siforte ip̃e ẜnus ex oꝑis sius uł artiitio su¬
d solebat se ex hib̾e ñc uo cogit᷑ uaiare. ꝓ¬
ĩdc ⁊ si ap̃ offic̾iũ deposit᷑ ẽ exhibẽdis ciba¬
ria debebat agnoscẽ ꝗ ex lubẽ desid̾auit.
si ñ solebat possoi ẜnłi pascẽ. nã si soledit
sicuti pascit. ita ⁊ esbeĩapõt ñ rccusare. ĩt¬
dũ tñ ed locierib̾e ded suis sũꝑtib si for¬
ie ꝓponas data oꝑa eũ ĩ locũ abditũ. res
⁊tulisse. ut accor iꝯmodior cẽt ex ibitio
ña ĩ hũc casũ sus sũptib ⁊ ꝑicło debebit
ex hibe. scũ locũ ubi agitur ne escallidi¬
tas sua ꝓsr¶ Si d̾ płib reb qͥs ꝯueniatar

Expanded text:
endamue eo loci ubi actum sit. pascere plane sesi forte ipse seruus ex operis uel artificio suo solebat se exhibere, nunc uero cogitur uacare. proinde et si apud officium fuerit depositus exhibendus, cibaria debebit adgnoscere qui exhiberi desiderauit, si non solebat possessor seruum pascere: nam si solebat, sicuti pascit, ita et cibaria potest non recusare. interdum tamen eo loci exhibere debet suis sumptibus, si forte proponas data opera eum in locum abditum res contulisse, ut actori incommodior esset exhibitio: nam in hunc casum suis sumptibus et periculo debebit exhibere in eum locum ubi agatur, ne ei calliditas sua prosit.Si de pluribus rebus quis conueniatur
Abbreviated transcription (Latin):
hicũ parẽtes suos sunerãt. ł alii ꝗ hẽdes
sieri posl̃t. lict ex ħ ip̃o neq. ꝓhẽde g¬
estio. neq aditio p̃sumit᷑. tñ ne ł ĩmi¬
sensse se necessarii uł cet̾lꝓhẽde ges¬
sisse uideant᷑. solẽt testaĩ. pietatis gra
se secredant. ñ ad illud ut sũptũ ꝯseqñtur.
quiꝑpe ꝓtẽstantur. pietatis grã id se face. pl¬
enius igit testaĩ eos oporͣtet. ut ⁊ sũptꝰ pꝰ¬
partes sũptus facti posse reciꝑari. ut siqͥs¬
parte q̃i negotiũ gens ꝓ parte pietatis gͥ¬

Expanded text:
lii cum parentes suos funerant, uel alii qui heredes fieri possunt, licet ex hoc ipso neque pro herede ge‹s›tio neque aditio praesumitur, tamen ne uel miscuisse se necessarii uel ceteri pro herede gessisse uideantur, solent testari pietatis grase se credantur, ad illud non, ut sumptum consequantur: quippe protestantur pietatis gratia id se facere. plenius igitur eos testari oportet, ut et sumptum popartem suparte quasi negotium gerens, pro parte pietatis g
Abbreviated transcription (Latin):
eo q̃rtr᷑ an cõi diuidũdo iuditio agi possit.¬
⁊ ait mela. Ita d̾mũ p̃se si solĩ erus cõe sit¬
si iuditiũbon e fidi ẽ. qr̃ si una res indi¬
uisa relicta sit ualebit utiq ⁊ cetaꝵ di¬
uisio ⁊ potiͣt ĩtm cõi druidũdo iuditio agi¬

Expanded text:
eo quaeritur an communi diuidundo iudicio agi possit: et ait Mela ita demum posse, si solum eius commune sit.Hoc iudicium bonae fidei est: quare si una res indiuisa relicta sit, ualebit utique et ceterarum diuisio et poterit iterum communi diuidundo ag
Abbreviated transcription (Latin):
nũat pecuniã. s non obligatut ae¬
tipientẽ. qm si ereitiss calus in
que obligõ collata fussr ueluti sĩ
donator ꝯualu̾isset aut is qui acci¬
piebat pͥoi d̾cessiss ⁊ cum pecu¬
ma daretur ut aliquid fietet. qmͣ¬
diu impendẽti eẽt. an id futm̃ eẽt

Expanded text:
numerat pecuniam, sed non aliter obligabit accipientem, quam si exstitisset casus, in quem obligatio collata fuisset, veluti si donator convaluisset aut is qui accipiebat prior decessisset. et cum pecunia daretur, ut aliquid fieret, quamdiu in pendenti esset, an id futurum
Abbreviated transcription (Latin):
iñtuenit pat̃. eiꝰq ꝯsensu p̃dia q̃ filio assi¬
gnauãt. pignau data sii̾nt pꝰ moatẽ patͥs
ead̾ p̃dia idem filiꝰ possedit. usuras soluit. ã¬
ro. an faiil ħciscũde iudrtio si p̃dia pigno¬
ri data distrahat ẽditor. aliqͥd ei a coheoe

Expanded text:
interuenit pater eiusque consensu praedia quae filio adsignauerat pignori data sunt: post mortem patris eadem praedia idem filius possedit, usuras soluit: quaero, an familiae erciscundae iudicio, si praedia pignori data distrahat creditor, aliquid ei a coherede
Abbreviated transcription (Latin):
cohedesũ tm̃i res s ⁊ libtos diuisisse. ⁊ ałi¬
m̃ta qͥdai testator certis libtis nississ uũ
llo iute id eũ fecisse. er diuso respõdebat.
ꝯsensisse eos diuisioni ⁊ multis anis alim̃¬
ta scd̃m diuisloñe p̃stitisse plieuit ftandũ¬

Expanded text:
um res, sed et libertos diuisisse et alimenta, quae dari testator certis libertis iussisset: nullo enim iure id eum fecisse. ex diuerso respondebatur consensisse eos diuisioni et multis annis alimenta secundum diuisionem praestitisse. placuit standu
Abbreviated transcription (Latin):
locũhãt ilorał sier col eiꝰ accid̾it. ut cessi
nołat acto forte si ẜuofugã m̃adauit. an⁊
si possit nicħominꝰ cũ ald̃ agi. ꝙ accidit cũ
alienatꝰ manumissus ue ẽ .ꝙ. ẽ ueriꝰ. ĩ quo
casu electõ ẽ actõis cũ quo uelit agẽGtił¬
se manumissus. er ceptõñe amdã ei ꝗ ma¬

Expanded text:
locum habeat noxalis, si ex dolo eius acciderit, ut cesset noxalis actio forte si uero suo fugam mandauit an et si possit nihilo minus cum alio agi quod accidit, cum alienatus manumissusue est. quod est uerius: in quo casu electio est actoris, cum quo uelit agere.Iui manumiss
Abbreviated transcription (Latin):
uuctattate stipulatus ein tutore aue¬
tres erdidi. Nam ⁊ tẽ manebit cõ
dinio er numeratione. Item queri
põt. ⁊ si quod tih numeraui sub
in possibili ꝯditõne stpulet Cum¬
eñ nulla sit strpulatõ manebit cõ¬
ditio. Set ⁊ si ci mim̃aueto eui pꝰea
bonis int̃dictum est. mor ab eo suꝑ¬
uler. puto pupillo eim comꝑ̃adũ
nũmos meos tuͣo nopũt ded̾o. ł ut
tuos ab sente te. ÷ ĩguorante. Ansto¬
scribit ad quiri tibi conditõnẽ. Iuł
ueram esse aristonis fententiã. uec
dubitari. qum si meam pecuniã tu¬
o nomũe noluntate tua dedõ tibi a
edit . ⁊ petuniam tuntuã ab alio po¬
scamus. ⁊ ut ur̃o nomĩe creditõ nu¬
inerri futigo debitoi mõ. ¶ Dẽpo¬
sui ap̃ te.x. posita ꝑmisi tibi uti.a
nerua ⁊ ꝓcuł.etiam añt qmͣ mo¬
ueantur condicẽ quasi mutua tibi
nec posse aninit. ⁊ est uerum. ut
martello uid̾tur aĩo eiu̾m cepit pꝰ¬
sid̾e. ergo tñsit ꝑielin ad cũ qui ro¬

Expanded text:
tutore ‹auctore› credidi: nam et tunc manebit mihi condictio ex numeratione.Item quaeri potest et si, quod tibi numeraui, sub impossibili condicione stipuler: cum nulla sit stipulatio, manebit condictio. Sed et si ei numerauero, cui postea bonis interdictum est, mox ab eo stipuler, puto pupillo eum conparandunummos meos tuo nomine dedero uelut tuos absente te et ignorante, Ascribit adquiri tibi condictionem: Iul decimo scribit ueram esse Aristonis sententiam nec dubitari, quin, si meam pecuniam tuo nomine uoluntate tua dedero, tibi aedituri pecuniam mutuam ab alio poscamus, ut nostro nomine creditor numeret futuro debitori nostro. Deposui apud te decem, postea permisi tibi uti: Nerva Proculus etiam antequam moveantur, condicere quasi mutua tibi haec posse aiunt, et est verum, ut et Marcello videtur: animo enim coepit possidere. ergo transit peri
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ ẽe debeat. aut ex ꝯsensu ł suffrag¬
io eligñdus ẽ amicꝰ. ap̃gũe depenãt uel
insde sacra deponi debẽt.
licita tõne uci̾t hnic hãt ĩ ftricm̃ta ħedita¬
ria ħ ñ placet michi nẽq põ potuo.

Expanded text:
portet: aut ex consensu uel suffragio eligendus est amicus, apud quem deponantur: uel in aede sacra deponi debent. licitatione uicit hic habeat instrumenta hereditaria, non placet ne
Abbreviated transcription (Latin):
ũo. uit alins puus contta uoluntatem
dñ credenbs. non facit accipientis
quid ergo uendic.a nũmi possunt᷑
si getent. ant si dolo malo g̃sinant
possiõi ad erhibendũ agĩ. qd sisiñ
dolo malo consũpsisti condicere ti

Expanded text:
utem uel alius seruus contra uoluntatem domini credendo non facit accipientis. quid ergo? uindicari nummi possunt, si extant, aut, si dolo malo desinant possideri, ad exhibendum agi: quod si sine dolo malo consumpsisti, condicere ti
Abbreviated transcription (Latin):
pͥse me uicino mẽo dare. ꝓculus ꝯͣtͣ. ut ne
in ineam partẽ fũd alia qũa ad qm ẜ uitu
pleu ꝙ ducat᷑ te qͦ scq̃t᷑. neq ibi aut bo¬
nitatis agri. aut usus eius aq̃ ratõ hñda ẽ.
ita ut eam solã partẽ fũdi q̃ p̃tiosiss ma
ẽ. aut marĩe usũ ciꝰaq̃ desid̾et. ins eiꝰ du¬
cẽoeꝰ seq̃tur. s ꝓ mͦ agri detẽti ⁊ alenati

Expanded text:
osse me uicino commodare: Proculus contra, ut ne in meam partem fundi aliam, quam ad quam seruitus plerumque ducatur, te quoque sequetur: neque ibi aut bonitatis agri aut usus eius aquae ratio ‹ha›benda est ita, ut eam solam partem fundi, quae pretiosissima sit aut maxime usum eius aquae desideret, ius eius ducendae sequatur, s
Abbreviated transcription (Latin):
rariũ tenĩ plac.. si male ꝯposuit lapides ⁊ ĩo
lapsi sũt ¶Tiꝯs ẜ tũ ꝯductũ hñs ad mulũ reg¬
endũ ꝯmdauit ei ñmlũ. ⁊ile ad pollicẽ suũ
eũ alligauit d̾ loło ⁊ mulus eruꝑit sic ut po
uice̾ auellẽt ẜuo. ⁊ se p̃cipitaret. mela se¬
tõ actõ ẽ. ꝯpe̾te etiã aqlie ¶ Itẽ si recioi ocau¬
eris lacu uno plenũ curãdũ.⁊ ie eũ ꝓtudĩt¬

Expanded text:
posuit lapides et ideo lapsi sunt.Si quis seruum conductum ad mulum regendum commendauerit ei mulum ille ad pollicem suum eum alligauerit de loro et mulus eruperit sic, ut et pollicem auelleret seruo et se praecipitaret, Mela sto actio est, competere etiam Aquiliae.Item si tectori locaueris laccum uino plenum curandum et ille eum pertudit
Abbreviated transcription (Latin):
as ut metuã ne micħ dãꝑnũ des. dãpm ĩ fe¬
cti puto sutice cautõ ño ꝓtulus ait. cũ colo¬
III I iii uillã exussisset. colonũ ⁊ ex locato ł¬
⁊ lege aꝗlia tenĩ. ita ut colonꝰ possit ẜ. ĩi
nore dedere. ⁊ si uno uitio res esset udicata.
ratõne ¶Si cũ apes mer ad tuas ad uolassẽt
tueas ex usseris legis aqͥlie actõnẽ ꝯpetere
celsus ait. ¶ Inqt ler ruꝑit. rupuse u̾bum
fere om̃s uetes sic ĩtellererũt. corruꝑit. d
ĩo celsuis q̃rit. si loliũ aut aueña ĩ segetẽ ali
ut clam. dñm posse agẽ ł si locatls fũdus
sit. colorũ. s ⁊ infcm̃ agñd̃. ⁊ si colonꝰ eam
crercuit. cau̾e eũ debẽ ammpliꝰ nõ agi. seilie ⁊
ne dñs ãpliꝰ inqͥetẽt. nã alia q̃dã sp̃es dãpni
locũ hãt alia nulla sp̃es ip̃iꝰ mutatõne apo¬
licare aliud cuiꝰ molesta seꝑatõ sit: cũ eo pla¬
ne ꝗuinũ sprirgauit ł effudit. ł acccũ fecit.
ł auo mͦ uitiauit. agĩ posse aꝗlia celslis ait.

Expanded text:
as, ut metuam, ne mihi damnum des, damni infecti puto sufficere cautionem.Proculus ait, cum coloni serui uillam exussissent, colonum uel ex locato uel lege Aquilia teneri, ita ut colonus possit seruos noxae dedere, et si uno iudicio res esset iudicata, rationem.Si cum apes meae ad tuas aduolassent, tu eas exusseris, legis Aquiliae actionem competere Celsus ait.Inquit lex 'ruperit'. rupisse uerbum fere omnes ueteres sic intellexerunt 'corruperit'.Et ideo Celsus quaerit, si aut clam dominum posse agere uel, si locatus fundus sit, colonum, sed et in factum agendum, et si colonus eam exercuit, cauere eum debere amplius non agi, scilicet ne dominus amplius inquietet: nam alia quaedam species damnilocum habeat, alia nulla ipsius mutatione applicare aliud, cuius molesta separatio sit.Cum eo plane, qui uinum spurcauit uel effudit uel acetum fecit uel alio modo uitiauit, agi posse Aquilia Celsus ait,
Abbreviated transcription (Latin):
o deposint cũ adricteꝵe ad erhibe̾dũ agip¬
otest. it̾ẽ si mortuo adlictore hes existat.
cũ hẽd̾e agñdͥ ẽ .s. si nema hessit. cũ hor¬
reai̾o agñd̾. ñasi a nullo inqͥt p̾udentur.
nex ẽ aut horreatrũ p̃sid̾i. antcerte ille

Expanded text:
o posuit, cum conductore ad exhibendum agi potest: item si mortuo conductore heres existat, cum herede agendum: sed si nemo heres sit, cum horreario agendum: nam si a nullo, inquit, possidentur, uerum est aut horrearium possidere aut certe ille
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑficie ꝯsistũt possesssole retiũetut. ñ
si forte ex edib meis ĩ edes tuas tĩqnũ ĩm
Idꝰ eueniet. si ietuanũ ĩ tuũ t̃missũ ha¬
ꝑ arcã tuã in domũ meã ire ag̃e cessifi.
nec explano aditus ad domũ mẽã ꝑ are
ꝙ necessãiũ eẽt itiñs cã demoliar. ¶ Si sub¬
latũ ẽ coisiciũ er quo stillic̃idiũ cabit. at
ead sp̃e ⁊ q̃ltate reponat᷑ itilitis exigit.

Expanded text:
ficie consistunt, possessione retinentur. nam si forte ex aedibus meis in aedes tuas tignum immisidem eueniet et si menianum in tuum inmissum haper aream tuam in domum meam ire agere cessisti nec ex plano aditus ad domum meam per areod necesse esset itineris causa demoliar. Si sublatum sit aedificium, ex quo stillicidium cadit, ut eadem specie et qualitate reponatur, utilitas exigit,
Abbreviated transcription (Latin):
siluã ⁊ uẽde qũe. ad mod̾ uiufinctu ari¬
Ilic⁊ ncħ habituri eẽnt exeolegto¬
¶licz tã angustus ẽ legtariꝰ cui domꝰ
usus legatus ẽ. ut ñ possit occupare
totiꝰ domꝰ usũ tñ en partib q̃ nacabũt

Expanded text:
siluam et uendere, quemadmodum usufructuariis licet, nihil habituri essent ex eo legato.Licet tam angustus est legatariu‹s›, cui domus usus legatus est, ut non possit occupare totius domus usum, tamen eis quae uacabunt
Abbreviated transcription (Latin):
lỹ. Ler aqͥlia ẽib legib q̃ añ se d̾ depno nu¬
ra locute sũt derõgauit. siue .xii. tabulaꝵ
siuc alia q̃ fuit. qͣs leges ñc referre ñ ẽ necc̃e.¬
ẽ iex aqͥlia plebiscitũ ẽ. cũ eã aqliꝰ tribunus
plebis. a plebe rogauerit. Adiegẽ aqͥuai

Expanded text:
.Lex Aquilia omnibus legibus, quae ante se de damno iniuria locutae sunt, derogauit, siue duodecim tabulis, ‹s›iue alia quae fuit: quas leges nunc referre non est necesse.Quae lex Aquilia plebiscitum est, cum eam Aquilius tribunus plebis a plebe rogauerit. 2 Gai
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ ex oꝑis fli sui ꝓp̃t int̾iatũ ocłm sit habi¬
turus ⁊ ĩpẽdia q̃ ꝓ ciꝰ curatõne fecĩt ¶ occĩ¬
sũ aũ acciꝑs ocbemꝰ. siue gladio. siue ⁊̃ fuste.
łalio telo. ł mãib si forte ł strangulauit eũ
nł calce petũt. ł capite ł qualit̃eũq ¶S si
a qͥlia locũ ht̃. fuit eñi ĩ ipꝰ arbitrio ita se ñ
nũ dedit᷑ ꝓculus ĩtrib̾. nrq. cũ ꝗ ĩpulit tene¬

Expanded text:
itiatum oculum sit habiturus, et impendia, quae pro eius curatione fecerit.Occisum autem accipere debemus, siue gladio siue etiam fuste uel alio telo uel manibus si forte strangulauit eum uel calce petiit uel capite uel qualiter qualiAquilia locum habet: fuit enim in ipsius arbitrio ita se non num dederit, Proculus scrib
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ fua̾t uiũs. uid̾omꝰ ne amisit᷑ ẜuitutẽ ⁊ ali¬
a sit ei ꝯbitõ q. ãpliꝰ ouers qmͣ licuit uerertt.
magnsq. hic plus qm̃ aliud eg̃isse uid̾at᷑ sicitti¬
si latiore itine̾. ususgẽt aut si pła ium̃ta eg¬
crit qmͣ licuit. aut aq̾ ĩnust̾iut aliã ĩoq in

Expanded text:
 ne amiserit servitutem et alia sit eius condicio, qui amplius oneris quam licuit vexerit, magisque hic plus quam aliud egisse videatur: sicuti latiore itinere usus esset aut si plura iumenta egerit quam licuit aut aquae admiscuerit aliam. ideoque in
Abbreviated transcription (Latin):
ramota pauꝑiẽ ded̾it. ĩoq si equin dolore
ꝯeitat᷑ calce petierͣt cessare istã accõq̃e s cũ¬
lege aqu ilia tem̃. utiq ĩo qr ñ ip̃e suo ca łpt
d̾apnũ dedit. aut si cũ equũ ꝑmulsiss qͥs uel
palpatꝰ ẽ ⁊ calce eũ ꝑcusicrit. erit actõni lox¬
s.si alia qdanpes aliã ꝯcitauit ut dãpnũ da
ulla alla re deiecta. ¶In bestus aũ ꝓp̃t na¬
turalẽ fc̾itatẽ ħ acto locũ ñ ht̃. ⁊ idõ si ur¬
sus fugit. ⁊ sic nocuit ñ potuit dñs qͥndã ꝯue¬

Expanded text:
ra mota pauperiem dedit: ideoque si equus dolore concitatus calce petierit, cessare istam actionem, sed eulege Aquilia teneri, utique ideo, quia non ipse suo corpore damnum dedit. at si, cum equum permulsisset quis uel palpatus es‹s›et, calce eum percusserit, erit actioni locus.Et si alia quadrupes aliam concitauit ut damnum dareuel alia re deiecta.In bestiis autem propter naturalem feritatem haec actio locum non habet: et ideo si ursus fugit et sic nocuit, non potest quondam
Abbreviated transcription (Latin):
cto dño possid. fũdꝰ eñi qͣlit̃ se habs siita cñ
ĩ suo habitu possessus ẽ ius ñ deꝑit. neq refe¬
it iuste nec ne pꝰsideat qͥtalẽ eũ p̾sid̾at. qre
fortiꝰẽ ⁊ si aqua ꝑ rum̃ sua spõte ꝑfuit̃. ius
aq̃ ducẽde retinctur. ꝙ ⁊ sabmo recte plaser.

Expanded text:
cto domino possidet: fundus enim qualiter se habens ita, cum in suo habitu possessus est, ius non deperit, neque refert, iuste nec ne possideat, qui talem eum possidet. quare fortius et si aqua per riuum sua sponte perfluxit, ius aquae ducendae re
Abbreviated transcription (Latin):
ñt ⁊̃ ꝑ usuarias e ⁊calas opus ꝑfic̾e idq
si uestim̃ta texenda redement. ł ĩsulã t
naũe faba ic̃a dã potĩt ad hoc opis uti us¬
uariꝰ nec offenbet᷑ illasibmi sentẽtia .s.¬
ancille usu dato ad laniciũ eam ñ adm¬
ticti. nec er oꝑis ingroedẽ capi. s sibilan¬
am fac̾ꝵ urẽ coge. sibi eñ tatere cudet᷑ qñ

Expanded text:
 per usuarias ancillas opus perficere, idemque, si uestimenta texenda redemerit uel insulam uel nauem fabricandam, poterit ad haec operis uti usuarii: nec offendetur illa Sabini sententia ancillae usu dato ad lanificium eam non mitti nec ex operis mercedem capi, sed sibi lanam facere iure cogere: sibi enim facere uidetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ĩduxis picturas corrad̾e uelis nuchil
latũs nisi ut officus. fi̾ge eñi eã ꝑsonam
eẽ dñi. q̃ receptũ fũdri ingrꝰ uẽditura sit.
nisi reddat qħtũ pͥma parce reddi opor¬
tere diximꝰ eo deducto ꝯdẽpñadus ẽs.

Expanded text:
 induxeris, picturasque corradere uelis, nihil laturus nisi ut officias. finge eam personam esse domini, quae receptum fundum mox uenditura sit: nisi reddit, quantum prima parte reddi oportere diximus, eo deducto tu condemnandus es.
Abbreviated transcription (Latin):
partĩ suo. partĩ ꝓcuratoĩo noĩe ꝯueniatut
nam lic. liba potestas maneat creditõib cũ
ũglis erꝑiũdi. tñ dhis liba potestas ẽ suo
loco substituendi eos. in qͦs onera accõnis offi¬
cio indicis tñslata sũt.

Expanded text:
partim suo partim procuratorio nomine conueniatur. nam licet libera potestas esse maneat creditoribus cum singulis experiundi, tamen et his libera potestas est suo loco substituendi eos, in quos onera actionis officio iudicis translata sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ui eo ius ẽ. deinde ego tibi ꝯcessero ius mͥ
uti frui ño cẽ. ñ alit̃ eo loco uteris frucris.
qm̃ ut ire agẽ mͥ recce liceat. Itẽ si educẽ
ꝑtuũ fũdũ aqm iure potuero. ⁊ ĩeo tibi
edificare ĩ uito mȩ ius ñ fu̾it. si t acessero ius
staie debebis. ne alt̃t edffices qm ut ductus
aq̃ mets maneat. totiꝰq eiꝰ rei ꝯditõ tał eẽ¬

Expanded text:
frui eo ius esse, deinde ego tibi concessero ius mihi uti frui non esse: non aliter eo loco uteris frueris, quam ut ire agere mihi recte liceat. item si et ducere per tuum fundum aquam iure potuero et in eo tibi aedificare inuito me ius non fuerit: si tibi concessero ius aestare debebis, ne aliter aedifices, quam ut ductus aquae meus maneat, totiusque eius rei condicio ta
Abbreviated transcription (Latin):
ut⁊ dño ẜ uientis aret ibi edĩicart. ubi cass¬
itꝗre cepiss stilucidĩ ¶ antea ex tegula cas¬
sitalũt fullicidiũ pꝰ ea ex tab latout ⁊t qlia
natĩa cassitare ñ pot¶licidiũ qͦq uo mod
adꝗsitũ sit. altiꝰ tolli põt. ieuio eñ eo faeto

Expanded text:
no seruientis areae ibi aedificare, ubi cassitare coepisset stillicidium.Si antea ex tegula cassitauerit stillicidium, postea ex tabulato uel ex alia materia cassitare non potest.Stillicidium quoquo modo adquisitum sit, altius tolli potest: leuior enim fit eo