comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tumita legat᷑. quic ꝗd in ałs¬
horreo meo ẽrit.⁊ is cui legatu
ẽ. exreb nõ legatis. ignorãte
eo. ampliandi legati sui grã. ĩ
horreum intulit. ꝙ illatipoi ẽ
nõ uidetur ẽẽ legatum. ¶Qd
alegatario petitum erat ut alii
restituẽt. si legatarius dẽcͤedat.
hr̃s quoq eius. Idꝙ legatu ẽ
prãre debebit. ¶Spes noĩatĩ
legate. siñ repiant᷑. nec dolo.
hr̃dis de ẽẽ ꝓbentur. peti exeo¬
dem testõ. non possũt. ¶Infi¬
dei ꝯmisso ꝙ familie reliquit᷑.
hu ad petitionẽ eius admit¬
ti possũt. qui noĩati sũt. aut
post om̃s eos extmñc̾tos. q̃ui ex
nomine defuncti fuerũt. eo tẽ¬
pore quo testator moreret. ⁊ ꝗ
exhis ꝑxĩmo gradu ꝓcreati st̃
nisi spalit̃. defunctus. adult̾i
ores uoluntatẽ suã extendĩt.
sus hr̃des ꝓpartib hr̃ditarus
ꝯpet̾it nec ꝓhis qui soluendo
nõ sunt. honerari cohr̃des o¬
portet. ¶Qui plures hr̃des ĩ¬
stituit testõ. aquibdam noĩa¬

Expanded text:
um ita legatur: 'quidquid in horreo meo erit' et is cui legatum est ex rebus non legatis ignorante eo ampliandi legati sui gratia in horreum intulerit, quod illatum est non uidetur esse legatum.Quod a legatario petitum erat, ut alii restitueret, si legatarius decedat, heres quoque eius id quod legatum est praestare debebit.Species nominatim legatae si non repperiantur nec dolo heredis deesse probentur, peti ex eodem testamento non possunt.In fideicommisso quod familiae relinquitur hi ad petitionem eius admitti possunt, qui nominati sunt, aut post omnes eos exstinctos qui ex nomine defuncti fuerint eo tempore, quo testator moreretur, et qui ex his primo gradu procreati sint, nisi specialiter defunctus ad ulteriores uoluntatem suam extenderit.rsus heredes pro partibus hereditariis competit nec pro his qui soluendo non sunt onerari coheredes oportet.Qui plures heredes instituit, testamento a quibusdam nomina
Abbreviated transcription (Latin):
reddẽ. ¶Qõ aliciuiꝰ hr̃dis noĩa¬
tim fi deiꝯmittit᷑. põt uideri
ita demũ dari uoluisse sulle
extitͣiss br̃s. ¶ Si filio hr̃di.s
pseius a quo noĩatim legatũ
ẽ. accrescit. nõ pr̃abit legatu
ꝙ uire antiquo capit.
tutelam me reficiende. que ẽ
incolonia eorum. usq aduiã
aureuam. Quesitum ẽ. an hec
legatum ualeat. Iubẽtius cel
fecta ẽ hec scriptura. intutelã
aurelie uie. qr sũma scripta nõ
ẽ. põt tñ uideri tanta sũma le¬
gata. quanta ei rei sufficẽt. si
mõ non appareat alia fuisse
defuncti uoluntatẽ. aut exma
gnitudine eius pecunie. aut
ex mediocritate facultatũ quaᷤ
testator reliquit. tũc enim ꝓ¬
offitio iudicis ẜm estimatioe
patrimonii. legati quantitas
mittere. legau̾it ut maũmit¬
terẽt᷑. nec legatum nec libertas
ualet.

Expanded text:
reddere.Quod alicuius heredis nominatim fidei committitur, potest uideri ita demum dari uoluisse, si ille exstitisset heres.Si filio heredi pars eius, a quo nominatim legatum est, adcrescit, non praestabit legatum, quod iure antiquo capit.tutelam uiae reficiendae, quae est in colonia eorum usque ad uiam Aureliam': quaesitum est, an hoc legatum ualeat. Iuuentius Celsrfecta est haec scriptura in tutelam Aureliae uiae, quia summa adscripta non est: potest tamen uideri tanta summa legata, quanta ei rei sufficeret: si modo non apparet aliam fuisse defuncti uoluntatem gnitudine eius pecuniae aut ex mediocritate facultatium, quam testatrix reliquit: tunc enim officio iudicis secundum aestimationem patrimonii et legati quantitas mittere legauit, ut manumitterentur, nec legatum nec libertas ualet.
Abbreviated transcription (Latin):
rogo. ne ĩ aliam sp̃em aut ĩ alio
usus ꝯutere uelitis. Res pub¬
lica ꝑ quadriẽmum ꝯtimium
ludos nõ edtoit. Quero an red¬
ditus quos quadriennio res
publica pcepit. hr̃dib restituẽ
debeat. uel ꝯpensare ĩ aliaz spẽz
ceptos fructus restituendos.
uoluntatẽ. malia que deberen¬
tur. cõpensari.
u plures hẽbat lib̾tos.
testosuo dixit se hĩtationẽ relĩ¬
quere his quos codicilł design¬
asset. Cum nullos postea desig̃¬
uerit. Quero an om̃s admitti
debeant. R. si patronus qui se.
designaturum ꝑsonas lib̾toꝵ
pollicitus ẽ. nullum postea de¬
signauit. legatum hĩtationis
ꝑfectum ẽẽ nõ uidetur. ñ existẽ¬

Expanded text:
rogo, ne in aliam speciem aut alios rogo, ne in aliam speciem aut alios usus conuertere uelitis'. res publica per quadriennium continuum ludos non edidit: quaero, an reditus, quos quadriennio res publica percepit, heredibus restituere debeat uel compensare in aliam specie‹m› ceptos fructus restituendos uoluntatem in alia quae deberentur co plures habebat libertos, testamento suo dixit se habitationem relinquere iis quos codicillis designasset: cum nullos postea designaverit, quaero, an omnes admitti debeant. respondit, si patronus, qui se designaturum personas libertorum pollicitus est, nullum postea designavit, legatum habitationis perfectum e
Abbreviated transcription (Latin):
tãtem defũcti uidet᷑ io exige̾
ablorde.ita ⁊ in hac sp̃e. ñ alit̾
ꝯcedendum ẽẽ legatario fũdu
uendicare. nisi prius ius tran¬
seundi usufruetuariõ pͤrẽt. ut
ħ forma ĩ agris ẜuetur. q̃ uiuo
testatore optinii̾t. siue donec
ususs. ꝑmanet. siue dum ad
suam ꝓprietatẽ redierit.
Legatum ciuitati relictũ ẽ.
ut exredditib. quot ãm̾s ĩ ea
cuutate memorie suande de¬
functi gr̃a. spectaculum celebre¬
tur ꝙ illic celebrari nõ licet. Q¬
roquid delegato existimes. n¬
Mod̾ .R. cum testator specracu¬
lum edi uolũit inciuitate. s
tale. ꝙ ibi celebrare ñ licet. ini¬
quum ẽẽ hanc quantitatẽ quã
ĩspectaculũ defũetus destina¬
uerat. lucro br̃duni cedẽ. Igit̾
adhibitis br̃dib ⁊ primatib
cuutatis dispiciẽdum ẽ. ĩ qua
rem ꝯũti debeat fidei ꝯmissu.
ut memoria testatoris alio et
uit. dequorum redditu. quot¬
ãnis lutõs edi uoluit.⁊ adiecit.
que legata peto decuriones. et

Expanded text:
m defuncti uidetur id exigere ab herede, ita et in hac specie non aliter concedendum esse legatario fundum uindicare, nisi prius ius transeundi usufructuario praestet, ut haec forma in agris seruetur, quae uiuo testatore optinuerit, siue donec usus fructus permanet siue dum ad suam proprietatem redierit. Legatum ciuitati relictum est, ut ex reditibus quotannis in ea ciuitate memoriae conseruandae defuncti gratia spectaculum celebretur, quod illi‹c› celebrari non licet: quaero, quid de legato existimes. respondit, cum testator spectaculum edi uoluerit in ciuitate, sed tale, quod ibi celebrari non licet, iniquum esse hanc quantitatem, quam in spectaculum defunctus destinauerit, lucro heredum cedere: igitur adhibitis heredibus et primoribus ciuitatis dispiciendum est, in quam rem conuerti debeat fideicommissum, ut memoria testatoris alio et uit, de quorum reditu quotannis ludos edi uoluit, et adiecit: 'quae legata peto, decuriones, et
Abbreviated transcription (Latin):
i titio fũdus ⁊ eiꝰde fũ¬
di uͥsusf. legatus fuit.erit in.
potestate eius fũdum anusũ
f. uendicare malit. Et si fun
tum insingłos ãnos.abiintio
anii deberi ꝯstat.

Expanded text:
Si Titio fundus et eiusdem fundi usus fructus legatus fuerit, erit in potestate eius, fundum an usum fructum vindicare malit. et si fundtum in singulos annos ab initio anni deberi constat.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.Fundi trebatiani redditꝰ.¬
SR
uxori mee quo adiuuet darr
uolo. Quero an possit tutor
hr̃dis fũdum uendẽ ⁊ legãt᷑a¬
rio offerre quantitatẽ anuar
impune ꝓhib̾i possit. R. nõ
ẽẽ obstrictum hr̃dem adhĩta¬
tionẽ prãndam. EItem q̃ro.
nores redditus facti eẽnt. le

Expanded text:
Fundi Aebutiani reditus uxori meae quoad vivat dari volo": quaero, an possit tutor heredis fundum vendere et legatario offerre quantitatem annuamimpune prohiberi possit. respondit non esse obstrictum heredem ad habitationem praestandam. item quaero, nores reditus facti essent, le
Abbreviated transcription (Latin):
frui sinere dãpnatus hr̃s coĩt̃
uti frui passus ẽ. Querebatur
anutriq extestõ tenẽtur. dixi
teneri. si testator utrumq so¬
lidum hr̃e uõluit. nam ip̃ius
honus ẽ. ut solidum singlis le¬
gatum pr̃aret. Qua ꝑte ĩgitur
altum uti frui sinẽt hr̃s. ea paͣ
te non sinẽ alt̾um uti frui. Iõ
ꝙ ꝑextimationẽ unicuiq qd
de estreplere debet.
recit. Dampnas esto hr̃s ti¬
tium sinere iilla domo hĩtaẽ
quo aduuiet. unum uidetur
eẽ legatum. ¶ Qui duos fun¬
dos habebat. unum legauit.⁊
alt̾ius fũdi usum f.alu legau¬
it. Quero si usufructuarius ⁊¬
adfũdum aliũde uiam ñ hãt
quam pillum fũdum qui lega¬
tus ẽ. an fructuario ẜuitus de¬
beãtur. R. quẽ admodur si in¬

Expanded text:
frui sinere damnatus heres communiter uti frui passus est: quaerebatur, an utrique ex testamento teneretur. dixi teneri, si testator utrumque solidum habere voluit: nam ipsius onus est, ut solidum singulis legatum praestaret: qua parte igitur alterum uti frui sineret heres, ea parte eum non sinere alterum uti frui, ideoque per aestimationem unicuique quod deest replere debet.rum. 'Damnas esto heres Titium sinere in illa domo habitare, quoad uiuet': unum uidetur esse legatum. Qui duos fundos habebat, unum legauit et alterius fundi usum fructum alii legauit: quaero, si fructuarius ad fundum aliunde uiam non habeat quam per illum fundum qui legatus est, an fructuario seruitus debeatur. r
Abbreviated transcription (Latin):
atus fu̾it. querit᷑. quo usq in
eo usufructu tuendi sĩt̃. nam
siquis eos ppetuo tue̾t᷑. nulla.
utilitas erit nude ꝓprietatis.
nis iute lõgissimus eẽt.

Expanded text:
atus erit, quaeritur, quousque in eo usu fructu tuendi sint: nam si quis eos perpetuo tuetur, nulla utilitas erit nudae proprietatinis vitae longissimus esset.
Abbreviated transcription (Latin):
Dec usus nec usuᷤ
fructus itineĩs ac¬
tus me aq̃ ductus
utile ex senatus ꝯsulto
quo cauet᷑. ut oium que
in bonis sit. usuff. legari.
extra bona sit / S ĩ certi acti¬
o erit cum br̃deut legatai̾o
quam diuiuxerit. eundi. a¬
gendi. ducendi.facultat̾e
pr̃et. aut ea ẜuitus ꝯstitua¬
tur sub hac cautione ut si
decesẜit legatarius uł capi¬
te diminutus exmagna:¬

Expanded text:
ec usus nec usus fructus itineris actus uiae aquaeductus utile ex senatus consulto, quo cauetur, ut omnium quae in bonis sint usus fructus legari extra bona sit. sed incerti actio erit cum herede, ut legatario, quamdiu vixerit, eundi agendi ducendi facultatem praestet aut ea servitus constituatur sub hac cautione, ut, si decesserit legatarius vel capite deminutus ex magna
Abbreviated transcription (Latin):
dem stet̾it. quo minus eum
michi daret. p̃terito biẽmo
nchominus tenet᷑ quemad¬
modum tenẽtur. sires legata
ĩrerum natura ẽẽ desiss qua
quis debet. moratusq ẽẽt.ĩ
danda ea ut peti quidẽ iam /u
A alius futurus sit̾ qua qui
legatus fu̾i̾t. s extimatio eiꝰ¬
sbina dum taxat facienda sit.
Apͣere testõ relicte qñ ce¬
dere debeant. utrum ex quo
petut eas legatarius. an ex
quo adita hr̃dĩt᷑as ẽ. ⁊ cuiꝑe¬
ant dies quibreger ẜuus fu¬
erit. Et puto exdie petitioĩs
eas cedere. Quare si post pe

Expanded text:
dem steterit, quo minus eum mihi daret, praeterito biennio nihilo minus tenetur quemadmodum teneretur, si res legata in rerum natura esse desisset, quam quis deberet, moratusque esset in ea danda, ut peti quidem iam usua alius futurus sit quam qui legatus fuerit, sed aestimatio eius bima dumtaxat facienda sit.estamento relictae quando cedere debeant, utrum ex quo petit eas legatarius an ex quo adita hereditas est? et cui pereant dies, quibus aeger servus fuit? et puto ex die petitionis eas cedere: quare si post pe
Abbreviated transcription (Latin):
sorum bñt peti põsse. ¶ Exhis
u̾bis que inscriptura pat̾ fa.
luisse om̃i modo uale ea que
freliquid. ⁊ si intestatus deces¬
Singuloͤs testes siss.
qui in testam̃to adhibentur.
pprio cyrographo adnotares
uerit. quis ⁊ cuius testamẽ¬
tum signau̾it.
ius bona qui se imꝑa¬
torem facturum hr̃dem ẽẽ iac¬
tauerat.afisco occupari non
possũt. Delibis ⁊ postumis
dib ĩstituendis. uł p̃teritis¬

Expanded text:
nt peti posse. Ex his uerbis, quae scriptura pater famluisse omnimodo ualere ea quae reliquit, etiamsi intestatus decessqui in testamento adhibentur, proprio chirographo adnotare conuenit, quis et cuius testamentum signauerit. ius bona, qui se imperatorem facturum heredem esse iactauerat, a fisco occupari non possunt. DE LIBERIS ET POSTUMIS HEREDIBUS INSTITUENDIS UEL EXHER
Abbreviated transcription (Latin):
legittimã br̃ditatem possu¬
deat. danda ẽ legatorũ actio
ĩpupillum. s eatenus. quate¬
niis hr̃ditas ei acquisita est.
quid enim sicum alio posside

Expanded text:
legitimam hereditatem possideat, danda est legatorum actio in pupillum, sed eatenus, quatenus hereditas ei adquisita est. quid enim, si cum alio posside
Abbreviated transcription (Latin):
Aut. Siquis dolo ma. feceĩt
ut testes nõ ueniãt ⁊ ꝑhoc de¬
ficiat facultas testam̃ti faciẽ¬
di denegande sut actiones ei¬
ei qui dolo fecerit sule legitti¬
mus hr̃s sit siue priore testõ
scriptus. ¶ Frĩs aũt factum.
fr̃i non nocet. ¶Si fidei eius
quidolum adimsit. ꝯmissu ẽ.
ut br̃ditatem restituẽt. ea hr̃¬
ditas caduca cum sius honeĩ¬
b fiet. ut cõmodum legis
falcidie fiscus sentiat. dodrã¬
tis aũt fidei ꝯmissarius.

Expanded text:
um.Si quis dolo malo fecerit, ut testes non ueniant, et per hoc deficiatur facultas testamenti faciendi, denegandae sunt actiones ei qui dolo fecerit, siue legitimus heres sit siue priore testamento scriptus.Fratris autem factum fratri non nocet.Si fidei eius qui dolum admisit commissum est, ut hereditatem restitueret: ea hereditas caduca cum suis oneribus fiet, ut commodum legis Falcidiae fiscus sentiat, dodrantis autem fideicommissarius.
Abbreviated transcription (Latin):
debeat.⁊ si nõ fu̾i̾ñt inpot̾ate
S si legatum ei relictum sit.
idꝙ restitue̾ sit rogatus ꝯse¬
quens erit dicere admitti
eũ adlegatum. ꝙ noñ ip̃e ha¬
biturus. s ad alium sit trãs¬
laturus. ¶Si plures brdes
instituti sunt: ⁊ om̃s dõ. ma.¬
fecerĩt quo minus testamẽ¬
tum mutaret᷑. dicendum est
actiones omĩb denegari. qr

Expanded text:
tsi non fuerint in potestate. sed si legatum ei relictum sit idque restituere sit rogatus, consequens erit dicere admitti eum ad legatum, quod non ipse habuisset sed ad alium sit translaturus.Si plures heredes instituti sint et omnes dolo fecerint, quo minus testamentum mutaretur, dicendum est a
Abbreviated transcription (Latin):
eum mutata uoluntate codi¬
cillos faceret. int̾cesẜat. S ut
fieri assolet offensam egre n
mulieris maritali ẜmone pla

Expanded text:
eum mutata uoluntate, codicillos faceret, intercesserat, sed ut fieri adsolet, offensam aegrae mulieris maritali sermone pla
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Quidum cap¬
tat hr̃ditatem le.¬
gittimã uł extestõ.
prohibuit testam̃¬
tarium introire uolente ẽo.
facerẽ t̾estam̃tum. uł mutae̾.
diuus adrianus ꝯstituit de¬
negari ei debere actiones de¬
negatisq ei actioib fisco lo¬
cũm fore. ¶Si dñs dolo fe¬
cerit. ne testam̃tum mutare¬
tur ĩ quo ẜuus eius scriptus
erat. quamius manumissus

Expanded text:
.Qui dum captat hereditatem legitimam uel ex testamento, prohibuit testamentarium introire uolente eo facere testamentum uel mutare, diuus Hadrianus constituit denegari ei debere actiones denegatisque ei actionibus fisco locum fore.Si dominus dolo fecerit, ne testamentum mutaretur, in quo seruus eius scriptus erat, quamuis manumissus
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝯmissum edictum ñ fuiss.
nec eĩ hoc caũ emãcipati p̃t̾iti
debẽt institutum lucrõ affice̾
cum p̃teritus uire suo nutat᷑.¬
Si ab uno exfilus hr̃de instite¬
tonoĩatim alicui exlibis pare¬
tibq legatum datumsit ⁊ ac¬

Expanded text:
si commissum edictum non fuisset: nec enim occasio emancipati praeteriti debet institutum lucro adficere, cum praeteritus iure suo non utatur.Si ab uno ex filiis herede instituto nominatim alicui ex liberis parentibusque legatum datum sit et ac
Abbreviated transcription (Latin):
aui. Siquis filium famił.
bordem̃ institu̾it.⁊ ita scripẜit.
si michi titius iste filius fa.
hr̃s non erit. sepromius hr̃s
esto.filio adeunte uissum pa¬
tris. substitutus excludituꝵ
Si filius priusquã scĩret se ne¬
dessarium extitisse patri hr̃dẽ
decesẜit relicto filio necc̃io. ꝑ¬
mittendu ẽ nepoti abstine̾
se abaui hr̃ditate. qr ⁊ ꝑatri
eius. idem tribuẽtur. ¶Inoĩ
successione qui hr̃s eiꝰ extitit
quititio hr̃s fuit. titio quoq
hr̃s uidetur eẽ. nec põt titu o ͦᷤ¬
mĩttere hr̃ditatem.

Expanded text:
um. Si quis filium familias heredem instituerit et ita scripserit: 'si mihi Titius iste filius familias heres non erit, Sempronius heres esto' filio adeunte iussu patris substitutus excluditur. Si filius prius quam sciret se necessarium exstitisse patri heredem decesserit relicto filio necessario, permittendum est nepoti abstinere se aui hereditate, quia et patri eius idem tribueretur. In omni successione qui ei heres exstitit, qui Titio heres fuit, Titio quoque heres uidetur esse nec potest Titii omittere hereditatem.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta eorum ualeant. quam:
distinctionẽ. Inmilitis quo
testam̃to diuus adrianꝰ dedit
cͣpłam ad põponium falconẽ.
Ut siquidem ob ꝯsciẽtiam de¬
licti militaris mori maluit. ir¬
ritum sit eius testmn. Qd̃ si
ualere. aut si intestato deces¬
serit.cegriatis eiuis.aut si nõ
sit legiomi ista sũt uendican¬
da. ¶Hu aũt om̃s quorum
testamentaarritadãpnatioe.
fieri dixim᷑us. si prouocaue¬
rinticapite nõ miniũtt᷑ atq
ideon testam̃ta que antea.
fecerunt irrita fient. ⁊ tunc
testari poterũt. hoc enim se¬
pissime ẽ ꝯstitut᷑um. Nec ui¬
debũtur qĩ destatu suo dubi¬
tantes nonhre testam̃ti fae¬
tion̾em. Sũt enim c̾ti status.
nec ip̃i dese interim incerti.
Quid tñ si appellationẽ eius.
p̃ses non receꝑit. s imꝑatori
scribendo penã rememoratꝰ ẽ.
puto hũc quoꝙ suum statũ
int̾im recinẽ nec testam̃tum
irritum fieri. Namut ẽ ora¬
tione duu marti expressum.
tam ⁊ si prouocatis uł eius ꝓ

Expanded text:
ta eorum ualeant. quam distinctionem in militis quoque testamento diuus Hadrianus dedit epistula ad Pomponium Falconem, ut, si quidem ob conscientiam delicti militaris mori maluit, irritum sit eius testamentum: quualere testamentum aut, si intestato decessit, cognatis aut, si non si‹n›t, legioni ista sint uindicanda. Hi autem omnes, quorum testamenta irrita damnatione fieri diximus, si prouocauerint, capite non minuuntur atque ideo neque testamenta quae antea fecerunt inrita fient et tunc testari poterunt: hoc enim saepissime est constitutum nec uidebuntur quasi de statu su‹o› dubitantes non habere testamenti factionem: sunt enim certi status nec ipsi de se interim incerti. Quid tamen si appellationem eius praeses non recepit, sed imperatori scribendo poenam remoratus est? puto hunc quoque suum statum interim retinere nec tesirritum fieri: nam, ut est oratione divi Marci expressum, tametsi provocantis vel eius pro
Abbreviated transcription (Latin):
po̾nem posse admitti. S qͣsi
pat̾ eius qui mortis aui tp̃r
inutero fuit.apud hostes eãt.
nepos iste. patre ĩ eadem causa
decedente post mortẽ aui sue¬
cedendo testam̃tum rumpet.
qr supra scripta ꝑsona ei ñ ob¬
stat. Nec enim c̾ditur in reb
humanis fuisse. cum me cã
decedat. quã quam captiuus
reu̾sus. patris sui miustum
facẽt testam̃tum ĩ eo p̃t̾itus.
Siue aũt incuutate nepos
fuit xeptus siue apd hostes.
qm datur ⁊ partui post lum¬
nium. succedendo testam̃tu
rumpit᷑. Succedendo itaq.
sui nõ rumpũt. siue fui̾nt ĩ¬
stitutiuel exhr̃dati abeo gra¬
du ad quem hr̃ditas defertur
s. si gradus ille ualeat. Quo¬
cumꝙ aut modo parentes
p̃cedentesanpotãte eẽ desie¬
rint. succedentes lib̾i si fue¬
rint instituti uł exhr̃dati. ñ
rumpent testam̃tum. siue ꝑ
cap̾tuntatẽ siue ꝑmortẽ uł
penam ¶rritum fit testamẽ¬
tum quotiẽs ip̃i testatori ali¬
quid ꝯtingit.ut puta sĩ ciuu¬
tatem amittat ꝑsubditam ẜ¬

Expanded text:
onem posse admitti. Sed si pater eius, qui mortis avi tempore in utero fuit, apud hostes erat, nepos iste patre in eadem causa decedente post mortem avi succedendo testamentum rumpet, quia supra scripta persona ei non obstat: nec enim creditur in rebus humanis fuisse, cum in ea causa decedat, quamquam captivus reversus patris sui iniustum faceret testamentum in eo praeteritus. Siue autem in ciuitate nepos fuit conceptus siue apud hostes, quoniam datur et partui postliminium, succedendo testamentum rumpit. Succedendo itaque sui non rumpunt, siue fuerint instituti uel exheredati ab eo gradu ad quem hereditas defertur, scilicet si gradus ille ualeat. Quocumque autem modo parentes praecedentes in potestate esse desierint, succedentes liberi, si fuerint instituti uel exheredati, non rumpent testamentum, siue per captiuitatem siue per mortem uel poenam. Irritum fit testamentum, quotiens ipsi testatori aliquid contigit, puta si ciuitatem amittat per subitam ser
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ etiam ante hr̃dis institu¬
tionẽ. uel int medias hr̃du
institutiones uł int̾ gradus
exhr̃dari possũt. Nam diuus
marchus decreuit idem in po¬
stumo ꝙ ⁊ infilio ẜuandum.
nec ratio d̾iu̾sitatis reddi põt.
Exhis apparet aliam cãm esse
filiorum suꝑstitum aliam po¬
rumpũt. Illi semꝑ. hi sinasi¬
cuntur nec inuemiãt se exhr̃¬
datos. S ⁊ si stante hoc aliud
testin aquo postumus ex hr̃¬
siue post mortẽ testatoris na¬
scatum. siue uiuo testatore na

Expanded text:
tiam ante heredis institutionem uel inter medias heredum institutiones uel inter gradus exheredari possunt: nam diuus Marcus decreuit idem in postumo quod in filio seruandum, nec ratio diuersitatis reddi potest. Ex his apparet aliam causam esse filiorum superstitum, aliam porumpunt, illi semper, hi, si nascantur nec inueniant se exheredatos. Sed et si sit ante hoc aliud testamentum, a quo postumus exheresiue post mortem testatoris nascatur si
Abbreviated transcription (Latin):
rius ꝑpostumũ. ¶ Nom̃ina¬
tim aũt exhrdatus postumuᷤᷤ
uidetur. siue ita dixerit. quicp̃
siueitauent ex hr̃s esto. S⁊
sidixͣit postumus exhr̃s esto.
natus uel post mortẽ uel ii¬
notestatore nõ rum᷑pet. ¶Li¬
cet aũt postumus pretitus
agnascendo rumpat testam̃¬
pars testam̃ti rumpat᷑. Ut pu¬
ta siꝓponas aprimo gradupo
tum. Nam hĩc primus gra¬
dus ualet. sed̾s ruptus ẽ.

Expanded text:
r postumum. Nominatim autem exheredatus postumus uidetur siue ita dixerit: 'quicumsiue ita: 'uenter exheres esto'. sed et si dixerit: 'postumus exheres esto', natus uel post mortem uel uiuo testatore non rumpet. Licet autem postumus praeteritus adgn‹a›scendo rumpat, tampars testamenti rumpatur: ut puta si proponas a primo gradu potum: nam hic primus gradus ualet, secundus ruptus est.
Abbreviated transcription (Latin):
non recipiat. nõ pene festina¬
tione. s p̃ueniendi piculi eã.
tũc enim purure ꝑmittitur. E¬
dem̃ scrib̾e. Qd siquis fuerit
dãpnatus illicite.pena ñ sũp¬
ta an testam̃tum eius irritũ
fiat. Uidennus ut puta a de¬
curio adbestias. an capitemi¬
nuatur testmq eius irritu
fiat.⁊ nõ putocum siña eu
non tenũt.Ergo ⁊ siqs eu
qui nõ erat iurisdictõis sue¬
dampnau̾it. testam̃tum eius
nõ erit irrĩtum. quẽ admod̾
ẽ ꝯstitutum. S nec eorum
quidẽ testam̃ta rata sũt. s ir¬
rita fient. quorum memoĩa
post mortem dãpnata ẽ. Ut
puta excã mñ uestatis.aił ex
alia tali cã. ¶ Quatans tñ
dixĩmus ab hostib capti te¬
ciendum ẽ. post lummno reu̾si
testam̃tum iures suas recipe
iure post luniiii. aut si ibi de

Expanded text:
iant, non poenae festinatione, sed praeueniendi periculi causa: tunc enim punire permittitur, deinde scribere. Quid si quis fuerit damnatus illicite poena non sumpta, an testamentum eius irritum fiat, uideamus: ut puta decurio ad bestias an capite minuatur testamentumque eius irritum fiat? et non puto, cum sententia eum non tenuerit. ergo et si quis eum, qui non erat iurisdictium eius non erit irritum, quemadmodum est constitutum. Sed ne eorum quidem testamenta rata sunt, sed irrita fient, quorum memoria post mortem damnata est, ut puta ex causa maiestatis, uel ex alia tali causa. Quatenus tamen diximus ab hostibus capti teciendum est postliminio reuersi uires suas recipere iure postli
Abbreviated transcription (Latin):
S̾. Postumi ꝑuirilem sexũ
descendẽtes adsimilitudine
filiorum ñominatĩ exhr̃dãdi
sũt. netestm̃. agnascẽdo rũpãt.
postumos aut dicimus eos
dum̃ taxat qui post mortem
parentis nascunt᷑ S ⁊ huqui
cunt᷑. ita demũ ꝑ legem uellei¬
ain rumpe testam̃tum ꝓhibẽ¬

Expanded text:
sexum descendentes ad similitudinem filiorum nominatim exheredandi sunt, ne testamentum adgnascendo rumpant. Postumos autem dicimus eos dumtaxat, qui post mortem parentis nascuntur. sed et hi, qui cuntur, ita demum per legem Uelleam rumpere testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
snĩam passus ẽ. Nam pene ẜ¬
uus efficĩtur. nisi forte miles
fũit exmilitiri delicto damp¬
natus. ⁊ am hiue pmitti sol⁊
testariait duius adrianus.
rescripsit. Et credo ꝙ uire mͦi¬
litari testabitur. Qua ratioe
igitur dãpnato ⁊ testari per¬
mĩttitur. nũquid ⁊ si ꝙ ante
habu̾it factum testam̃tum.
si ei ꝑmissum sit testariuale¬
reficiendum ẽ.⁊ similit᷑ari ui:¬
re ei testãdum sit. dubitari ñ
oportet. quin si uolũit iduałe.
fecisse idcredatur. ¶Eiuis qui
deportatur nõ statim irritum
fier testam̃tum. s cum prĩceps
factum ꝯprobaiut tũc enim
⁊ capite minuit᷑. S ⁊ si dedeti¬
orepuniendo uł filio nepote.¬
ue p̃ses scribendum principi
int̾ locutus ẽ. nõ puto statim
fuum pene factum. uicet ĩ car¬
cere soleant diligentioris cu¬
stodie cã recipi. Nec huiꝰ igit᷑
quam princeps de eo supplitir̃
sum̃dum rescripsi̾t. Prouide
si ante decesẜit. utiq testam̃¬
tum eius ualebit. Nisi mor.¬

Expanded text:
iam passus est: nam poenae seruus efficitur: nisi forte miles fuit ex militari delicto damnatus, nam huic permitti solet testari, ut diuus Hadrianus rescripsit, et credo iure militari testabitur. qua ratione igitur damnato ei testari permittitur, numquid et, si quod ante habuit factum testamentum, si ei permissum sit testari, ualereficiendum est? et si militari iure ei testandum sit, dubitari non oportet, quin, si uoluit id ualere, fecisse id credatur. Eius qui deportatur non statim irritum fiet testamentum, sed cum princeps factum comprobauerit: tunc enim et capite minuitur. sed et si de decurione puniendo uel filio nepoteue praeses scribendum principi interlocutus est, non puto statim seruum poenae factum, licet in carcere soleant diligentioris custodiae causa recipi. nec huius igitur quam princeps de eo supplicium sumendum rescripserit: proinde si ante decesserit, utique testamentum eius ualebit, nisi mor
Abbreviated transcription (Latin):
Furioso titius
riosus ĩ eadem ꝯditio¬
ne ẽ. n institũton substi¬
tuto cedit. n si curator fu¬
riosi noie p̾onem accipere
poͣt. id circo spatium tp̃ris
bitur cedẽ. ¶Nam ⁊ pat̾ infã¬
ti filio põnem accipͤit. quo tam̃
cessante infans nõ excluditur.
Quid ergo si curator accipere
nolit. nõne ustius atq utilius
so substititus cautionẽ pr̃are
cogitur oĩb his quib bona re¬
stitui debent. Si forte ĩstitut
ĩeodem furore decͥesẜit aut cõ¬
pos m̃tis effectus ante mortẽ
obierit quam hr̃ditatem agroͣ¬
sceret. na⁊ fieri põt ut uiuo
furioso substitutus decedat.
nec tñ furiosus obstet cet̾is si
peius ⁊ ip̃e decesẜit quam hr̃¬
ditatem acquireret.

Expanded text:
Furioso Titius riosus in eadem condicione est, neque instituto neque substituto cedit. nec, si curator furiosi nomine possessionem accipere potest, idcirco spatium temporis, bitur cedere: nam et pater infanti filio possessionem accipit, quo tamen cessante infans non excluditur. quid ergo, si curator accipere nolit? nonne iustius atque utilius so substitutus cautionem praestare cogitur omnibus his, quibus bona restitui debent, si forte institutus in eodem furore decesserit aut compos mentis effectus ante mortem obierit, quam hereditatem agnosceret. nam et fieri potest, ut uiuo furioso substitutus decedat nec tamen furiosus obstet ceteris, si prius et ipse decesserit, quam hereditatem adquireret.
Abbreviated transcription (Latin):
Ieu̾. S extiliam filiam ex qͣ¬
drarte.exreliquis seiu ⁊ mã¬
tium sororis filios scriꝑsit br̃¬
des. Sextiliam substituit mar¬
tio. ⁊ martium sextilie. Dedit
aut ꝑp̃ceptionẽ martĩocertas
spẽs. Martius ꝑtem br̃ditatis
ex qua scriptus erat omisit. ⁊ eo
intestoato defũcto bona eius ad
frem legittimũ seium deuoluta
sũt. Quesitum ẽ. an sextilia ex
substitutione ⁊̃ hec que plega¬
ta martio erãt. uire substituti¬
oms alegittimo hr̃de defũcti
sibi uendicare possit. R. sed̾m

Expanded text:
um.Sextiam filiam ex quadrante, ex reliquis Seium et Marcium sororis filios scripsit heredes: Sextiam substituit Marcio et Marcium Sextiae, dedit autem per praeceptionem Marcio certas species: Marcius partem hereditatis, ex qua scriptus erat, omisit et eo intestato defuncto bona eius ad fratrem legitimum Seium deuoluta sunt. quaesitum est, an Sextia ex substitutione etiam haec, quae praelegata Marcio erant, iure substitutionis a legitimo herede defuncti sibi uindic
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. ¶ xori sue int̾ cet᷑a ita legi¬
uit. ⁊ domus eam ꝑtem ĩ qua
morari ꝯsueuimus. Quesituz
ẽ cum tam testam̃ti faciendi
tp̃r quã mortis. totam domũ ĩ
usu habi̾it. nec quicqua ex ea

Expanded text:
.Uxori suae inter cetera ita legauit: 'et domus eam partem, in qua morari consueuimus'. quaesitum est, cum tam testamenti faciundi tempore quam mortis totam domum in usu habuerit nec quicquam ex ea
Abbreviated transcription (Latin):
ta hre nõ possunt. nec parte
facũt siꝑalios ꝯmittat᷑ edie¬
tum. Quo enĩ modo bonum ẽ
eis fauere. ut ꝑtem faciãt ni¬
chil hĩturi. ¶Exhr̃dati liberi
quẽ admodum edictum nõꝯ
mĩttũt. ita nec ꝯmisso ꝑ alios
edicto cum illis ueniũt ad bõ

Expanded text:
abere non possunt, nec partem faciunt, si per alios committatur edictum: quo enim bonum est eis fauere ut partem faciant, nihil habituris? Exheredati liberi quemadmodum edictum non committunt, ita nec commisso per alios edicto cum illis uenient ad bono
Abbreviated transcription (Latin):
ta. acciꝑe pͤõt. quia scriptis hr̃¬
diboinstitutis nõ solet nocẽ
adoptio. ¶ S si filius in adop¬
tionẽ datus auo mat̾no insti¬
tutus sit hr̃s apatre naturali.
ꝯmisso ꝑ alium edc̃o. mãgis est
ut borum p̾onem accipe possit.
nec enim exigimus ut adeat
br̃ditatem. s sufficit ut ei de¬
lata sit acquiriq possit᷑ ¶ Si
madoptionẽ datus. postea q̃
nissu patris adoptiu br̃dita¬
tem adiit. emãcipatus fuerit.¬

Expanded text:
e potest, quia scriptis heredibus instituti non solet nocere adoptio. Si filius in adoptionem datus auo materno heres institutus sit a patre naturali, commisso per alium edicto magis est, ut bonorum possessionem accipere possit: nec enim exigimus, ut adeat hereditatem, sed sufficit, ut ei delata sit adquirique possit. Si in adoptionem datus, posteaquam iussu patris adoptiui hereditatem adiit, emancipatus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
emãcipatũ filium exhr̃da¬
uerit. eumq postea arrogau
ñ noceat post liminio aũt re¬
u̾so filio. dicẽdum ẽ exhr̃da¬
tionẽ antea factam nocere.
¶Si filium ĩ adoptiua famili
¶institutus.¬

Expanded text:
emancipatum filium exheredauerit eumque postea adrogauenon noceat. Postliminio autem reuerso filio dicendum est exheredationem ante factam nocere. Si filium in adoptiua familia constitutu
Abbreviated transcription (Latin):
futurus pãtris eẽt.⁊ si depote¬
state aui nõ exisset. ¶ Filio emã¬
cipato sinepos retentus sit et
sustulit. nec nepos quidẽ adbo.
S ⁊si emãcipãtus filius ꝓc̾a¬
tis nepotib madoptionẽ se¬
se dederit. ire eum filu seq̃uã¬
tur.idem erit/Piane sus qui
apud adoptiuum auũs ꝓc̾a¬
tus ẽ emacipatus sit ueniet¬

Expanded text:
futurus patri, si potestate aui non exisset. Filio emancipato si nepos retentus sit et sustulerit, ne nepos quidem ad bonsed et si emancipatus filius procreatis nepotibus in adoptionem se dederit, ut eum filii sequantur, idem erit. plane si is, qui apud adoptiuum auum procreatus est, emancipatus sit, ueniet
Abbreviated transcription (Latin):
nõ posse. br̃ditas. enim ĩẜogra¬
du u̾satur nõ inprimo. exquo
nem semel natam ꝯpetẽ. S
tionis. adhuc tm̃dem dicit.
p̃teritum abeo gradu filuꝵ¬

Expanded text:
non posse: hereditas enim in secundo gradu uersatur, non in primo, ex quonem semel natam competere. sed tionis, adhuc tantundem dicit praeteritum ab eo gradu fil
Abbreviated transcription (Latin):
pos. si eo gradu hr̃s scriptꝰ sit
ꝯtra quẽ peti põt bõrum posso.
¶Non ẽ nouum ut emãcipat
p̃teritus plus iuris scriptis
hr̃dib patris sui tribuat quã
bĩturi eẽnt si soli fuissẽt. qppe
si filiꝰ qui ĩ pot̾ate pr̃is sui ẽ ex

Expanded text:
o, si eo gradu heres scriptus sit, contra quem peti potest bonorum possessio. Non est nouum, ut emancipatus prae‹te›ritus plus iuris scriptis heredibus fratribus suis tribuat, quam habituri essent, si soli fuissent: quippe si filius qui in potestate patris est ex
Abbreviated transcription (Latin):
Marcellus scribit. filium non
tus sit filius ⁊ ĩ stitutuͣs. opti¬
uente eo gradu inquo ĩ stitu¬
tus ẽ. puto ꝯmisso edieto ab
du p̃teritus ẽ filius. aẜo exhr¬
datus. si ĩprimo gradu scripti
nõ sint in reb humanis mor

Expanded text:
rum scribit filium non tus sit filius et institutus, optinente eo gradu, in quo institutus est, puto commisso edicto ab du praeteritus est filius, a secundo exheredatus. s‹i› in primo gradu scripti non sint in rebus humanis m
Abbreviated transcription (Latin):
ul. Etiamsi tutor.cecus
anctor fieri. nõ debet eum pre¬
tor cogẽ. primũ qr iniquu
est ⁊ sinõ expedit pupillo .
anctoritatẽ eum pr̾are. dem̃
ꝯsiexpedit. tutele uiditio pu

Expanded text:
.Etiamsi tutor caecusauctor fieri, non debet eum praetor cogere, primum quia iniquum est, etiamsi non expedit pupillo, auctoritatem eum praestare, deinde etsi expe
Abbreviated transcription (Latin):
Dotest pupillus cum tu¬
torẽ auctore debitorem suũ
titio delegãre. S cum tutor
debet pupillo. dicendum est.
n de legari eum n ꝓcurato¬
rem adusus tutorem dmͣap̃o
cutore auctore. posse. qr futu¬
rum̃ sit ut auc̃te sua libetur.
Iuratorẽ ⁊̃ impub̾i dñ
poͬsse s ad ea que sollepnita¬
tem uiris desiderant ex̃pͣlicã¬
da.tutore auetore opus e.
ditatis diuisio facta ẽ p̃sen¬
te tũtore s nõ assignãte in¬
strum̃to diuisionis. q̃situ ẽ
aneistari oportet .R. situtor

Expanded text:
otest pupillus tutore auctore debitorem suum Titio delegare: sed cum tutor debet pupillo, dicendum est neque delegari eum neque procuratorem aduersus tutorem dari ipso tutore auctore posse, quia futurum sit, ut auctoritate sua liberetur.uratorem etiam impuberi dari posse, sed ad ea, quae sollemnitatem iuris desiderant, explicanda tutore auctore opus essditatis diuisio facta est praesente tutore, sed non adsignante instrumento diuisionis: quaesitum est, an ei stari oporteret.
Abbreviated transcription (Latin):
ccipientis ⁊ edenͣtis
iuditium. Idem tutor auctõ
ut᷑riꝙ fit. S hoc utrum ita ẽ
sibis auctor factus ẽ. an⁊una
auẽtis sufficiat eo ammo ut
adutrumq ꝑtineat. dubit. x
quidem põponius. s fortit de

Expanded text:
ccipientis et edentis iudicium idem tutor auctor utrique fit. sed hoc utrum ita est, si bis auctor factus est, an et una auctoritas sufficiat eo animo, ut ad utrumque pertineat? dubitat quidem Pomponius, sed fortite
Abbreviated transcription (Latin):
Defendente tutore pu¬
pillus ꝯdẽpnatus exꝯtͣctu
patris. accepit curatorẽ. int̾
quẽ ⁊ creditorem.acta facta
sũt. ap̃ ꝓcuratorem cesaris
infra scripta. priscus ꝓcuratõ
cesaris dixit. facias iũdicata.¬
Nouellus cũitor dixit. ab:¬
stineo pupillum. Priscus ꝓ¬
curator cesaris dixit. Rnsu¬

Expanded text:
Defendente tutore pupillus condemnatus ex contractu patris accepit curatorem, inter quem et creditorem acta facta sunt apud procuratorem Caesaris infra scripta.Priscus procurator Caesaris dixit: 'faciat iudicata'.Nouellius curator dixit: 'abstineo pupillum'.Priscus procurator Caesaris dixit: 'res
Abbreviated transcription (Latin):
Iuod dicimus anrem
suam auc̾tem accõmodare
tutorem non posse.totiens:
uerum ẽ. quot. ꝑsemet. uel ꝑ¬
subiectas sibi ꝑsonas ac qͣui¬
ritur ei stipulatioe ceterum
negotium ei geri posequẽ¬
tiasuit dictum ẽ. mchͣ il ꝓhi¬
bet auẽtas. ¶ Si duorei sint
stipulandi. ⁊ alt̃ me auctore
apupillostipulet. alt̾ altero
tutore auctore. dicendum ẽ
stipulationẽ ualere. sic tñ si
auctoritas tutoris uniꝰ suffi¬
ciatcet̾m sinõ sufficiat᷑ dicen¬
dum erit inutilem eẽ stipła¬
tionem. ¶Si ⁊ pat ⁊ filius ꝗ
inpot̾ate eius fuit tutores:
fuerũt. ⁊ pat sit stipulatus
filio auctore. nullius erit mo
inti stipulatio. id circo qr in
re patris auctor ẽẽ filius nõ¬
tus cum pupillo fiat. tutor
debet pure auctor fieri. nam:
auctoritas nõ ꝯdit᷑ionaliter.
S pure int̾ponenda e.ut goi¬

Expanded text:
uod dicimus in rem suam auctoritatem accommodare tutorem non posse, totiens uerum est, quotiens per semet uel subiectas sibi personas adquiritur ei stipulatio: cnegotium ei geri per consequ‹e›ntias, ut dictum est, nihil prohibet auctoritas. Si duo rei sint stipulandi et alter me auctore a pupillo stipuletur, alter altero tutore auctore, dicendum est stipulationem ualere, sic tamen, si auctoritas tutoris unius sufficiat: ceterum si non sufficiat, dicendum erit inutilem esse stipulationem. Si et pater et filius qui in potestate eius fuit tutores fuerunt et pater sit stipulatus filio auctore, nullius momenti erit stipulatio idcirco, quia in rem patris auctor esse filius notus cum pupillo fiat, tutor debet pure auctor fieri: nam auctoritas non condicionaliter, sed pure interponenda est
Abbreviated transcription (Latin):
uꝰ. Si adpupillum aut fu
pediendarum rerum grã. ⁊ ĩ
agnoscenda ⁊ ĩ repudienda
borum pone uoluntatẽ tuto¬
ris curatorisq spectare debe
placuit. Ꝙ̾ scił: eorum siqd ꝯ̃

Expanded text:
.Si ad pupillum aut furpediendarum rerum gratia et in agnoscenda et in repudianda bonorum possessione uoluntatem tutoris curatorisque spectari debere placui
Abbreviated transcription (Latin):
ris auc̃te mehil alienare põt.
Ex hocaũt ꝙ pupillus nulla
rem sine tutoris auẽte alieã¬
re põt apparet nec mañumit¬
tere eum sine tutoris auẽtate
posse. hoc amplius licet tuto¬
ris auẽte manumittat. deb
exleg̾e eliescentia apd̾ ociliu
cãm ꝓbare. ¶Pupillus exoĩ¬
b caĩs soluendo sine tutoris
auẽte. niehil agit. qr nullum
diñum transferre põt.Si tñ
creditor bona fide pecuniã pu¬
pilli ꝯsumꝑfit libabitur pu¬
pillus. ¶Hr̃ditatem adire
pupillus sine tutoris auc̃te
noñ põt. quamius lũcrosa sit.
nec ullum hãt dãpnum. Nec
exsenatus ꝯsulto trebelliano
horditatem recipe pupillus.
sine tutoris auẽte põt. ¶Tu¬
tor statim imp̃o negotio pre¬
sens debet auctor fieri. post
eius auc̃tas nichil agit. ¶E¬
tiam sinõ audiat tutoris aue¬
toritatẽ is quicum pupillo
ẽchit. scrĩpͣtis tñ hoc approbe¬
tur. recte negotium gerit̾ ue¬
luti si ab senti pupillo. pepłã
uendam aliquid. aut locem.

Expanded text:
ris auctoritate nihil alienare potest. Ex hoc autem, quod pupillus nullam rem sine tutoris auctoritate alienare potest, apparet nec manumittere eum sine tutoris auctoritate posse. hoc amplius licet tutoris auctoritate manumittat, debet e lege Aelia Sentia apud consilium causam probare. Pupillus ex omnibus causis soluendo sine tutoris auctoritate nihil agit, quia nullum dominium transferre potest: si tamen creditor bona fide pecuniam pupilli consumpserit, liberabitur pupillus. Hereditatem adire pupillus sine tutoris auctoritate non potest, quamuis lucrosa sit nec ullum habeat damnum. Nec ex senatus consulto Trebelliano hereditatem recipere pupillus sine tutoris auctoritate potest. Tutor statim in ipso negotio praesens debet auctor fieri, post eius auctoritas nihil agit. Etiamsi non exaudiat tutoris auctoritatem is qui cum pupillo contrahit, scriptis tamen hoc adprobetur, recte negotium geritur, ueluti si absenti pupillo per epistulam uendam aliquid aut locem et
Abbreviated transcription (Latin):
ualerium maximũ trihearchũ.
a quo petit ut filio suo seio occe¬
ano cum adannos .xui. pueĩss
hr̃ditatem restituẽt. Seiꝰ occea¬
xxi. ãnos defũctus ẽ. nũe mal¬
luis seneca qui se auũculũ seiz
occeam dicit ꝓximitatis noĩe

Expanded text:
Ualerium Maximum trierarchum, Ualerium Maximum trierarchum, a quo petit, ut filio suo Seio Oceano, cum ad annos sedecim peruenisset, hereditatem restitueret. s‹e›ius Ocearet annos, defunctus est: nunc Mallius Seneca, qui se auunculum Seii Oceani dicit, proximitatis nomine
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃dis loco ꝓqua ꝑte ei restituta
eẽt hr̃ditas. S cum h̃ditarios
nĩmos iam fenerauit. aut ex
fundis fructus ꝑceꝑit. neh̾ eo
nomine hͥ prãt ei. cui hr̃ditas ꝑ
fideiꝯmissum relicta ẽ. si nõ m¬
ĩ cogendis fructib ꝯsũpsit opã.
nec equumerit alt̾ius ut sic
dixerim ꝓcuratorem ꝯstitui. nul¬
lum aũt impẽdium uł oꝑa int̃¬
cedit hr̃dis cumhis modis de
quib ẽ quesitum. augruẽtum
hr̃s rẽcepit.¬
uitotam hr̃ditatem re¬
ere rogatus. quartam reti¬
nere nõ uult. fideiq obsequiu
defuncti p̃cib p̃bere desiderat..
sua sponte adire debet hr̃ditatẽ
qi extrebelliano eam restitutur.
Suaserim tñ. suspectam potius
dicat hr̃ditatem. coactus ꝙ ap̃¬
tore restituat. hoc enimcaũ ex
ills trebelliano se.ꝯ. restituere
uidetur. ex ꝓpositoq hr̃ditario:
metu ⁊ umi̾isas acciones ĩ eu
transfert qui recepit hr̃ditatẽ.
gubenus exclasse britanica. te¬
stam̃to fidutiariũ reliqd hr̃de

Expanded text:
redis loco, pro qua parte ei restituta esset hereditas. sed cum hereditarios nummos faeneravit aut ex fundis fructus percepit, nihil eo nomine praestat ei, cui hereditas per fideicommissum relicta est, si non io vel in cogendis fructibus insumpsit operam: nec aequum erat alterius, ut sic dixerim, procuratorem constitui. nullum autem impendium vel opera intercedit heredis, cum his modis, de quibus est quaesitum, augmentum hereditas recepitui totam hereditatem restituere rogatus quartam retinere non uult fidumqu‹e› obsequium defuncti pre‹cib›us praebere desiderat, sua sponte adire debebit hereditatem, quasi ex Trebelliano eam restituturus. suaserim tamen, suspectam potius dicat hereditatem coactusque a praetore restituat: hoc enim casu ex ipso Trebelliano restituere uidetur expositoque hereditario metu uniuersas actiones in eum transfer‹t›, qui recepit hereditatem.gubernus ex classe Britannica testamento fiduciar‹i›um reliquit heredem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃. Si hr̃di eiꝰ cuui natura deb¬
uit aliquis sou̾it. ei cui fideiꝰ¬
missa hr̃ditas relicta sit idi
reddend᷑um.
hr̃ditatis alicui relicta ꝓponit᷑.
⁊is res hr̃ditarias quasdam.
furatus sit. ĩ his reb quas sub¬
traxit denegare ei petitionẽ
oportẽ. recte Rndetur.

Expanded text:
. Si heredi eius, cui natura debuerit, aliquis soluerit, ei, cui fideicommissa hereditas relicta sit, id reddendum. hereditatis alicui relicta proponitur et is res hereditarias quasdam furatus sit, in his rebus, quas subtraxit, denegari ei petitionem oportere recte respondetur.
Abbreviated transcription (Latin):
esto sititius hr̃ditatem meã ad¬
ierit. meuio .x. dato nam ꝑ non
scrĩpͤto eaꝯditio erit. ut oĩ mõ
adhr̃dem meiui legatum tran¬
seat. ⁊̃ simeiuius ante aditam
hr̃ditatem decesẜit.⁊ Id̾ si ita
fu̾it scriptum. si titiꝰ hr̃ditatẽ
meã adierit. intra dies .c. me¬
uio.c. dato. nam hoc legatumĩ
diem erit nõ subꝯ ditione. EQ¬
a hec diffinitio labeonis ꝓ bã¬
da ẽ dicentis id demũ legatu
adhr̃dem legatarii. transire ꝙ
cͥtum sit debitum iri si adeatur
br̃ditas. si tñ duos hr̃des insti¬
tuam.⁊ si alt̃ exhi̾s adeat hr̃¬
ditatem. alicui leg̾em aboĩb
cua ea ꝯditio. s mportione qdẽ
coͣhr̃dis ualebit ĩmip̃ius autẽ¬

Expanded text:
esto. si Titius hereditatem meam adierit, Maeuio decem dato': nam pro no‹n› scripto ea condicio erit, ut omn‹i›modo ad heredem Maeuii legatum transeat, etiamsi Maeuius ante aditam hereditatem decesserit. et idem, si ita fuerit scriptum: 'si Titius hereditatem meam adierit, intra dies centum Maeuio decem dato': nam hoc legatum in diem erit, non sub condicione, quia definitio Labeonis probanda est dicentis id demum legatum ad heredem legatarii transire, quod certum sit debitum iri, si adeatur hereditas. Si tamen duos heredes instituam et, si alter ex his adeat hereditatem, alicui legem ab omnibus cuo ea condicio, sed in portionem quidem coheredis ualebit, in ipsius aute
Abbreviated transcription (Latin):
forte qr int̾pellatus hrs nõ sit.
euemet ut adẽptio nichil egiͣt.
fundiq legatum donauit pla ad¬
ne si sic legatum sit. si penum ñ
dedit .x. dato. dicimus nonẽẽ.
penum legatam.
um illud aut illud legat᷑.
enumeratio płum rerum disiũ¬
cciio mõ ꝯp̃hensa. plura legata
nõ fecit. Nec aliuid ꝓbari pot̾it.
sipure fũdum altum uł alt̾um
subꝯditione. legauĩt. nam pẽ¬
dente ꝯditione. nõ erit electio.
nec simorut᷑. ad hr̃dem transisse
legatum uidebitur. ¶ Hr̃s m̃s
titio dato ꝙ michi seuis deb. si
seuis pupillus. sine tutoris⁊

Expanded text:
forte quia interpellatus heres non sit, euen‹i›t, ut ademptio nihil egerit fundique legatum durauerit. Plane si sic legatum sit: 'si penum non dederit, decem dato', dicimus non esse penum legatum.um illud aut illud legetur, enumeratio plurium rerum disiunctivo modo comprehensa plura legata non facit. nec aliud probari poterit, si pure fundum alterum vel alterum sub condicione legaverit: nam pendente condicione non erit electio nec, si moriatur, ad heredem transisse legatum videbitur. "Heres meus Titio dato quod mihi Seius debet". si Seius pupillus sine tutoris
Abbreviated transcription (Latin):
exequi. debẽt. cũ si ingratꝰ lib̃t̾
sit nõ impune eum ferre opor¬
teat. S. ⁊ siquidẽ moffitiosus
patrono patroneue libis ue
eorum sit. tm̃ modo castigari
eum sub ꝯminatione aliqua se¬
m̃tatis nõ defuture sirursus

Expanded text:
exsequi debent, cum, si ingratus libertus sit, non impune ferre eum oporteat. sed si quidem inofficiosus patrono patronae liberisue eorum sit, tantummodo castigari eum sub comminatione aliqua seueritatis non defuturae, si rursum
Abbreviated transcription (Latin):
iii.hr̃ditatis quoq estimatio¬
nem ꝯsequat. ¶Institutus
br̃s. ⁊ rogatus restituẽ hẽdita¬
tem. si omissa cã test̾i̾ legittĩa
hr̃ditatem possideat. nõ dubie.
ut legata cet̾aꝙ fidei cõmissa.
ita hr̃ditatẽ quõqͣ restituẽ ꝯ¬
pellendus ẽ. lib̾tates quoq.
tam directas. quã fidei ꝯmissa¬
rias./ S si alienos ẜuos rogatꝰ
sit manumittẽ utiq redimẽ
eos dͤebebit ea aũt decessionẽ
patiet᷑. is ciu restituta fuiͣt br̃¬
ditas. quam is quiei restituit
passurus fuit.

Expanded text:
rui hereditatis quoque aestimationem consequatur. Institutus heres et rogatus restituere hereditatem si omissa causa testamenti legitimam hereditatem possideat, non dubie ut legata ceteraque fideicommissa, ita hereditatem quoque restituere compellendus est, libertates quoque tam directas quam fideicommissarias. sed si alienos seruos rogatus sit manumittere, utique redimere eos debebit. eam autem decessionem patietur is cui restituta fuerit hereditas, quam is qui ei restituit passurus fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
iuris erit. ⁊ si filio cohr̃s data
sit. ⁊ substituta. ¶Insm̃am
edicti ꝓpt̾ legatorum cã frͣit
incidisse nõ uidebat᷑. qui filiũ
suum substitutum imͣ pͣubi
dere cepit. ¶Ineum qui testõ
scriptus pr̃s nõ fuit. si fraui¬

Expanded text:
iuris erit et si filio heres data iuris erit et si filio heres data sit et substitutedicti propter legatorum causam frater incidisse non videbatur, qui filium suum substitutum impuberi tdere coepit. In eum, qui testamento scriptus heres non fuit, si frau
Abbreviated transcription (Latin):
lsus. Qui ẜuus ip̃ius subi¬
stitutus ẽ ẜuum suum adire
iussit. si id cuto fecit. nelegͤata
p̃staret utraq pr̃abit. ⁊ qr he¬
res ẽ⁊ qr omissa cã testam̃ti. p̾¬
sidet ex substitutione hr̃dita¬
tem. salua falcidia ei ẜuata.
liam sibi substituta. uissit ad¬
ire hr̃ditatem. legata que ab
turum. qm̃ filia patri substitui¬
tur incãum. nõ ut arbitrium
eligendi relinquat. S si uaia
legata. supridodrantẽ data.
sũt. eorum prius rationẽ ha¬
bendã. que afilia relicta sũt.
nõ eniͥm caret dolo pat̾. qui ⁊¬
honore ꝓprio omisso. ꝓpt̃ ꝯpe¬
diui alienã instit᷑utionẽ ma¬
luit. Deniq si filie ꝑat̾ substi¬
tutus. ad̾ut hr̃ditatem. nichꝰ
cum dolo face̾. uił. existimat.
qr nemo. filie patrem ꝯͣ uot̾uz
parẽtum. substitue udet. s ut
arbitrium eligendi reliquat.
D̾. Nat ẜis tabulis impubi
filio substituta. locum edicto
facit. si omisso testõ legit᷑tĩa
br̃ditatem filu possideat. dẽ

Expanded text:
um. Cui seruus ipsius substitutus est, seruum suum adire iussit. si idcirco fecit, ne legata praestaret, utraque praestabit, et qua heres est et qua omissa causa testamenti possidet ex substitutione hereditatem, salua Falcidia ei seruataliam sibi substitutam iussit adire hereditatem, legata quae ab turum, quoniam filia patri substituitur in casu, non ut arbitrium eligendi relinquatur: sed si varia legata supra dodrantem data sint, eorum prius rationem habendam, quae a filia relicta sunt. non enim caret dolo pater, qui honore proprio omisso propter compendium alienam institutionem maluit. Denique si filiae pater substitutus adiit hereditatem, nihil eum dolo facere Iulianus ex‹i›stimat, quia nemo filiae patrem contra uotum parentium substituere uidetur, sed ut arbitrium eligendis tabulis impuberi filio substituta locum edicto facit, si omisso testamento legitimam hereditatem filii possideat. idem