comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neratione cduina ymni. ita innuptiis
ymenei. & in funerib threni & lam̃ta
ad tibias canebantur. In conuiuiis uͦ
lira uł cythara circũ ferebat᷑. & accu-¬
bantib singulis ornabat᷑ conuiuiale
genꝰ canticorũ. Quid possit musiea.
⁊aq sine musica. nulla disciplina po¬
test. ee. ꝑfecta. Nichil enĩ sine illa.
Nam & ipse mundus quadã armonia
sonorũ fertur esse cõpositꝰ. & cȩlum
ipsũ subarmoniȩ modulatione reuol¬
ui. Musica mouet affectꝰ ꝓuocat in
diuersũ habitũ sensus. in preliis qͦq
tubȩ concentꝰ pugnantes accendit.
& quanto uehem̃tior fuerit clangor
tanto fit ad certam̃ animus fortior
Siquidem & remiges cantus hortant᷑.
Ad tolerandos qͦq labores musica animũ
mulcet. & singulorũ oꝑum fatigatio¬
nem modulatio uocis solat᷑. Excitatos
qͦq animos musica sedat. sicut de cdlauid
necnon & serpentes. uolucres atq delfi¬
nos. ad auditũ suȩ modulationis musi¬

Expanded text:
neratione divina hymni, ita in nuptiis neratione divina hymni, ita in nuptiis Hymenaei, et in funeribus threni, et lamenta ad tibias canebantur. In conviviis vero lyra vel cithara circumferebatur, et accubantibus singulis ordinabatur conviviale genus canticorum. Quid possit Musica . Itaque sine Musica nulla disciplina potest esse perfecta, nihil enim sine illa. Nam et ipse mundus quadam sonorum fertur esse compositus et celum ipsum sub harmonie modulatione revolvi. Musica movet affectus, provocat in diversum habitum sensus. In preliis quoque tube concentus pugnantes accendit et quanto vehementior fuerit clangor, tanto fit ad certamen animus fortior. Siquidem remiges cantus hortatur, ad tolerandos quoque labores musica animum mulcet et singulorum operum fatigationem modulatio vocis solatur. Excitatos quoque animos musica sedat, sicut de David lenecnon et serpentes, volucres et delphinos, ad auditum sue modulationis musi
Abbreviated transcription (Latin):
USica est peritia modulationis.
sono cantuq consistens. & di
uoluert̃. uis carminũ & uocis modula¬
tio quȩreretur. Quarũ sonꝰ quia sensibi¬
lis res. ẽ. & prȩter fluit in prȩteritum
tẽpus. imprimiturq memoriȩ. inde a
poetis iouis & memoriȩ filias musas. ẽẽ.
confictũ. ẽ. Nisi enĩ ab homine memoria
teneant᷑ soni : ꝑeune. qͥa scribi ñ posst̃
De inuentoribus musice.ii¬
OYSes dicit reꝑtorẽ musicȩ artis
fuisse tubal qͥ fuit de stirpe cain
ante diluuiũ. Greci uͦ phytagoran di-¬
cunt huiꝰ artis inuenisse primordia.
ex malleorũ sonitu. & cordarũ exten-¬
sione ꝑcussa. Abilinũ thebeũ. & zechũ.
& anfion. in musica arte pͥmos claru¬
isse ferunt. Post qͦs paulatĩ directa. ẽ.
p᷑cipue hȩc disciplina & aucta multis
modis. Eratq tam turpe musicã nesci¬
re quã litteras. Int̾ponebat᷑ aut̃ ñ mͦ
sacris. sed & om̃ib solemnib om̃ib ꝙ
lȩtis uł tristiorib rebus. Ut enĩ in ue¬

Expanded text:
usica est peritia modulationis sono cantuque consistens. Et dicvoluerunt, vis carminum et vocis modulatio quaereretur. Quarum sonus, quia sensibilis res est, et praeterfluit in praeteritum tempus, inprimiturque memoriae. Inde a poetis Iovis et Memoriae filias Musas esse confictum est. Nisi enim ab homine memoria teneantur soni, pereunt, quia scribi non possunt. De inventoribus eius . Moyses dicit repertorem musicae artis fuisse Tubal, qui fuit de stirpe Cain ante diluvium. Graeci vero Pythagoram dicunt huius artis invenisse primordia ex malleorum sonitu et cordarum extensione percussa. Alii Linum Thebaeum et Zetum et Amphion in musica arte primos claruisse ferunt. Post quos paulatim directa est praecipue haec disciplina et aucta multis modis, eratque tam turpe Musicam nescire quam litteras. Interponebatur autem non modo sacris, sed et omnibus sollemnibus, omnibusque laetis vel tristioribus rebus. Ut enim in ve
Abbreviated transcription (Latin):
missus dr̃. quasi manu emissus. lpud
ueteres enĩ. qͦtiens manu mittebant
alapa ꝑcussos circũ agebant. & libe¬
ros confirmabant. Unde & manu¬
missi dicti. eo qđ manu emitterent᷑
Dediticii. primũ a deditione sunt
nuncupati. Deditio enĩ dr̃ quando
se uicti aut uincendi hostes uictorl
tradunt. quib hȩc origo nominis fuit.
Dũ quondã aduersus popłm romanũ
serui armis sũptis dimicassent. uicti
se dedert̃. cõprehensiq uaria turpitu¬
dine affecti st̃. Ex his quidã postea a
dominis manu missi. ꝓpt̃ suppliciorũ
notas quas manifeste ꝑpessi ft̃. ad di¬
gnitatẽ ciuiũ romanorũ ñ ꝑuenert̃.
Latini ante romã conditã apud latinos
nec suos hȩredes facere poterant. Ciues
romani postea sub consulib ꝑtestam̃ta
inurbe romana effecti st̃. Dicti autẽ
ciues romani. qͥa testam̃to liberi effe¬
cti. innumerũ romanorũ ciuiũ redi¬
guntur. His primꝰ aditus erat in urbe

Expanded text:
missus dicitur quasi manu emissus. Apud missus dicitur quasi manu emissus. Apud veteres enim quotiens manu mittebant, alapa percussos circumagebant, et liberos confirmabant; unde et manumissi dicti, eo quod manu mitterentur. Dediticii primum a deditione sunt nuncupati. Deditio enim dicitur quando se victi aut vincendi hostes victoribus tradunt: quibus haec origo nominis fuit. Dum quondam adversus populum Romanum servi armis sumptis dimicassent, victi se dederunt, conprehensique varia turpitudine affecti sunt. Ex his quidam postea a dominis manumissi, propter suppliciorum notas, quas manifeste perpessi sunt, ad dignitatem civium Romanorum non pervenerunt. Latini ante Romam conditam apud Latinos nec suos heredes facere poterant, cives Romani postea sub consulibus per testamenta in urbe Romana effecti sunt. Dicti autem cives Romani, quia testamento liberi effecti in numerum Romanorum civium rediguntur. His primum aditus erat in urbe
Abbreviated transcription (Latin):
locis oppidani. Nã sola urbs roma.
cȩtera oppida. F amuli st̃. ex ꝓpria ser
uorũ familia orti. Serui autẽ uocabu¬
lum inde traxert̃. qđ hi qͥ iure belli
possent occidi. a uictorib conserua¬
bant᷑ & serui fiebant. a seruando sci-¬
licet serui appellati. Ancillȩ. a sustin¬
taculo uocatȩ. Ancon enĩ grece cubitꝰ
dr̃ unde & anconẽ dicimꝰ. Mancipiũ
ẽ. quicqͥd manu capi subdiq potest
ut homo. equus. ouis. Hȩc enĩ anina¬
lia. statim ut nata st̃. mancipia esse
putant᷑. Nam & ea quȩ in bestiarum
numero st̃. tunc uident᷑ mancipia eꝰ
quando capi siue domari coeꝑint.
Ingenui dicti. quia ingenere habent
ubertatẽ ñ infacto sicut liberti. U¬
boni generis. Libertus aut̃ uocatꝰ quali
uberatꝰ Erat enĩ prius iugo seruititis
adlictꝰ. libertorũ autẽ filii. apud
antiqͦs libertini appellabant᷑. quali
de liberis nati. Nunc uͦ libertinꝰ aut
a liberto factus aut possessus. Mans¬

Expanded text:
locis, oppidani. Nam sola urbs Roma, locis, oppidani. Nam sola urbs Roma, cetera vorum familia orti. Servi autem vocabulum inde traxerunt, quod hi qui iure belpossent occidi. a uictoribus cum seruabantur serui fiebant, a seruando licet servi appellati. Ancille a sustentaculo vocate sunt. Ancon enim grece cubitus dicitur. Unde et anconem dicimus. Mancipium est quicquid manu capi subdique poteut homo, equus, ovis. Haec enim animalia statim ut nata sunt, mancipium esse putantur. Nam et ea, quae in bestiarum numero sunt, tunc videntur mancipium esse, quando capi sive domari coeperint. Ingenui dicti, quia in genere habent libertatem, non in facto sicut liberti. Uboni generis. Libertus autem vocatus quasi liberatus. Erat enim prius iugo servitutis addictus. Libertorum autem filii apud antiquos libertini appellabantur, quasi de libertis nati. Nunc vero libertinus aut a liberto factus, aut possessus. Manu
Abbreviated transcription (Latin):
nũ agrũ locatũ colentes. ac debentes
conditionẽ genitali solo. ꝓpt̾ agri¬
culturã sub dominio possessoris. ꝓeo
qđ his locatꝰ ẽ. fundus. Coloni autẽ
iiiͦi. modis dicunt᷑. Nã coloni aut ro¬
manist̃. aut coloni latini. aut coloni
auxiliares. aut coloni ruris priuati.
Inquilini uocati. quasi in colentes
aliena. ñ enĩ habent ꝓpriã sedem.
sed in t̾ra aliena habitant. Differt autẽ
int̾ inquilinũ & aduenã. Inquilini enĩ
sunt qͥ emigrant. & ñ ꝑpetuo ꝑmanent:
Aduenȩ aut̃ uł incolȩ quã aduenticii
ꝑhibent᷑. sed ꝑmanentes. & inde incolȩ.
qͥa iam habitatores st̃ ab incolendo.
Indigenȩ st̃: in de geniti. & in eodẽ loco
nati ubi habitant. Incola autẽ ñ indi¬
genã sed aduenã indicat. Peregrini
dicti. eo qđ ignorant᷑ eorũ parentes a
quib orti existunt. Sunt enĩ de lon¬
ginqua regione. Urbani uocabantur
qui romȩ habitabant. qͥ uͦ incȩteris

Expanded text:
num agrum locatum colentes, ac debentes num agrum locatum colentes, ac debentes conditionem genitali solo propter agriculturam sub dominio possessoris, pro eo quod iis locatus est fundus. Coloni autem quatuor modis dicuntur. Nam coloni, aut Romani sunt, aut coloni Latini, aut coloni auxiliares, aut coloni ruris privati. 37. Inquilini vocati, quasi incolentes aliena, non enim habent propriam sedem, sed in terra aliena inhabitant. 38. Differt autem inter inquilinum, et advenam. Inquilini enim sunt, qui emigrant, et non perpetuo permanent. Advene autem vel incole adventitii perhibentur, sed permanentes; et inde incole dicuntur, quia iam habitatores sunt, ab incolendo. Indigena snati, ubi inhabitant. Incola autem non indigenam, sed advenam indicat. Peregrini dicti eo quod ignorantur eorum parentes, a quibus orti existunt. Sunt enim de longinqua regione. Urbani vocabantur, qui Romae habitabant. Qui vero in ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
benti contrariũ. Et dicti priuati. qđ
sint ab officiis curiȩ absoluti. Mercen¬
narii st̃. qui seruiunt accepta merce¬
de. Idem & barones greco nomine. qđ
sint fortes in laborib. Baria enĩ dicit᷑
grauis qđ est fortis. cui contrarius. ẽ.
leuis id. ẽ. infirmꝰ. Publicani appellan¬
tur conductores uectigaliũ fisci. uł
rerũ publicarũ. siue qui uectigali a
publica exigunt: uł qui ꝑ negocia
scłi lucra sectant᷑. unde & cognomi¬
nati st̃. Uillicus ꝓprie uillȩ guber¬
nator. ẽ. unde & a uilla uillicus nom̃
accepit. Interdũ autẽ uillicus. ñ gub̾¬
nationẽ uillȩ. sed dispensationẽ uni¬
uersȩ domꝰ tullio int̾pretante signi¬
ficat. qđ est uniuersarũ possessionum
& uillarũ dispensatorẽ. Auctores
idem & curatores. ab agendo & curan¬¬
do uocati. Procuratores uͦ eo qđ uice
cultores aduenȩ. dicti a cultura agri.
Sunt enĩ aliunde uenientes. atq alie-¬

Expanded text:
benti contrarium, et dicti privati quod benti contrarium, et dicti privati quod sint ab officiis curiae absoluti. Mercennarii sunt qui serviunt accepta mercede. Idem et barones Graeco nomine, quod sint fortes in laboribus. βαρὺς enim dicitur gravis, quod est fortis. Cui contrarius est levis, id est infirmus. Publicani appellantur conductores vectigalium fisci, vel rerum publicarum, sive qui vectigalia publica exigunt, vel qui per negotia i lucra sectantur. Unde et cognominati sunt. 33. Villicus proprie villae gubernator est. Unde et a villa VILLICUS nomen accepit. Interdum autem villicus non gubernationem villae, sed dispensationem universae domus, Tullio interpretante, significat, quod est universarum possessionum et villarum dispensatorem. 34. Actores iidem et curatores ab agendo, et curando vocati. 35. Procuratores vero, eo quod vicem cultores advenae dicti a cultura agri. Sunt enim aliunde venientes, atque alie
Abbreviated transcription (Latin):
les autẽ idem & decuriones. Et dicti cu¬
riales. qͥa ciuilia munera ꝓcurant. &
exequunt᷑. Principales magistratꝰ & duũ¬
uirales. curialiũ officiorũ ordines st̃.
Principales dicti. qđ primi sint magistra¬
tib. Magistratꝰ uͦ. qđ maiores ft̃ reliquis
officiis. duũ uirales. Iabellio uocatus.
eo qđ sit portitor tabellarũ. Idẽ exceptor¬
uł scriptor. idẽ & scriba publicus. quia ea
tantũ quȩ gestis publicant᷑ scribit. Burc¬
garii aburgis dicti. qͥa crebra ꝑlimites
habita cula constituta. burgos uulgo uo¬
cant. unde & burgundionũ genti nom̃
inhȩsit. quos qͦndã subacta germania
romani ꝑcastra disposuert̃. atꝙ ita nom̃
ex locis sũpsert̃. Collegiati dicuntur.
qđ ex eorũ collegio custodiisq deputen¬
tur. qͥ facinus aliqđ cõmisert̃. Est enĩ
sorditissimũ genꝰ hominũ patre incerto
ꝓgenitũ Priuati st̃ extranei ab officuis
publicis. Est enĩ nom̃ magistratũ ha¬

Expanded text:
les autem idem et decuriones. Et dicti cules autem idem et decuriones. Et dicti curiales, quia civilia munera procurant et exequuntur. Principales, magistrati et duumvirales curialium officiorum ordines sunt. Principales dicti, quod primi sint magistratibus. Magistrati vero, quod maiores sunt reliquis officiis. Duumvirales  . Tabellio vocatus eo quod sit portitor tabellarum. Idem exceptor, idem et scriba publicus, quia ea tantum, quae gestis publicantur, scribit. Burgarii a burgis dicti, quia crebra per limites habitacula constituta burgos vulgo vocant. Unde et Burgundionum gentis nomen inhaesit, quos quondam subacta Germania Romani per castra disposuerunt, atque ita nomen ex locis sumpserunt. Collegiati dicuntur, quod ex eorum collegio custodiisque deputentur, qui facinus aliquod commiserunt. Est enim sordidissimum genus hominum patre incerto ogenitum. Privati sunt extranei ab officiis publicis. Est enim nomen magistratum ha
Abbreviated transcription (Latin):
tribinos. quasi ꝓprios iudices & defenso¬
res creauit. qͥ eorũ libertatẽ tuerent᷑.
& eos aduersus iniuriã nobilitatis defen¬
derent. Unde & defensores dicti. eo qđ
plebẽ sibi cõmissã. contra insolentiã
improborũ defendant. At contra nunc
quidã. euersores ñ defensores exist unt
Numerarii uocati st̃. quia publicũ nũmũ
exariis inferunt. Functi. ab eo qđ fungant᷑
officio & honore aliqͦ dicti. Hinc & defun-¬
ctos mortuos dicimꝰ : qͥ compleuert̃ uitȩ
officia. Nichil enĩ iam faciunt. Munici¬
pes st̃ in eodẽ municipio nati. ab officto
munerũ dicti. eo qđ publica munia acci¬
piarit. Munia enĩ officia st̃. unde & im¬
munes dicunt᷑: qͥ nullũ gerunt officiũ.
Municipales. originales ciues. & in loco
officiũ gerentes. Decuriones dicti qđ sint
de ordine curiȩ. Officiũ enĩ curiȩ admi¬
nistrant. Vnde ñ ẽ. decurio qui sũmã
ñ intulit. uł curiã participauit. Curia¬

Expanded text:
tribunos quasi proprios iudices et defensotribunos quasi proprios iudices et defensores creavit, qui eorum libertatem tuerentur, et eos adversus iniuriam nobilitatis defenderent. Unde et defensores dicti, eo quod plebem sibi commissam contra insolentiam inproborum defendant. At contra nunc quidam eversores, non defensores existunt. Numerarii vocati sunt, quia publicum nummum aerariis inferunt. Functi, ab eo quod fungantur officio et honore aliquo dicti. Hinc et defunctos mortuos dicimus, qui conpleverunt vitae officia; nihil enim iam faciunt. Municipes sunt in eodem municipio nati, ab officio munerum dicti, eo quod publica munia accipiunt. Munia enim officia sunt. Unde et inmunes dicuntur, qui nullum gerunt officium. Municipales originales cives et in loco officium gerentes. Decuriones dicti, quod sint de ordine curiae. Officium enim curiae administrant. Unde non est decurio, qui summam non intulit vel curiam participavit. Curia
Abbreviated transcription (Latin):
apud ueteres romanos erant. Est enĩ
nom̃ censoris dignitas iudicialis. Cense¬
re enĩ iudicare. ẽ. Item censores st̃ pa-¬
trimoniorũ iudices. acensii ȩris appel¬
lati. Iudices dicti. quasi uis dicentes
popło. siue qđ iure disceptent Iure
autẽ disputare. ẽ. iuste iudicare. Non. ẽ.
autẽ iudex. si ñ ẽ. in eo iusticia. Prȩsides.
rectores ꝓuinciȩ ft̃. dicti qđ presunt
Prȩtores aut̃ quasi pceptores ciuitatis
& principes. idẽ & quȩstores. quasi quȩ¬
sitores. eoqđ quȩstionib prȩsunt. Con¬
siliũ enĩ & causa apud eos. ẽ. Proceres st̃
pͥncipes ciuitatis. quasi ꝓcedes. qđ ante
om̃s honore ꝓcedane. unde & capita
trabiũ quȩ eminent. extra parietes
ꝓces dicunt᷑. eo qđ primo ꝓcedant.
Hinc ad primores facta trans latio. qđ
a cętera multitudine ꝓminent. Tri¬
buni dicti. qđ plebi uł iura uł opẽ
tribuunt. Constituti st̃ aut̃ sexto
anno post reges exactos. Dũ enĩ plebs

Expanded text:
apud veteres Romanos erant. Est enim apud veteres Romanos erant. Est enim nomen censoris dignitas iudicialis. Censere enim iudicare est. Item censores sunt patrimoniorum iudices, a censu aeris appellati. Iudices dicti quasi ius dicentes populo, sive quod iure disceptent. Iure autem disputare est iuste iudicare. Non est autem iudex, si non est in eo iustitia. Praesides rectores provinciae sunt, dicti quod praesunt. Praetores autem quasi praeceptores civitatis et principes. Idem et quaestores quasi quaesitores, eo quod quaestionibus praesunt. Consilium enim et causa apud eos est. Proceres sunt principes civitatis, quasi procedes, quod ante omnes honore praecedant. Unde et capita trabium, quae eminent extra parietes, proceres dicuntur, eo quod primo procedant. Hinc ad primores facta translatio, quod a cetera multitudine prominent. Tribuni dicti quod plebi vel iura vel opem tribuunt. Constituti sunt autem sexto anno post reges exactos. Dum enim plebs
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ uult. Trib dicunt᷑. tanquã curiȩ &
congregationes distinctȩ popłorũ & u¬
trifarie fuert̃ a romulo disꝑtiti insen
ores essent. Alii a sinendo. dictos actipi¬
senatores. Ipsi enĩ agendi facultatẽ da¬
bant. Senatꝰ consultꝰ. a consulendo &
tractando ẽ. dictus. qđ sic fit ut consu¬
lat. & nocere ñ possit. Patres autẽ ut
silustius dicit. a curȩ similitudine
uocati st̃ Nam sicut patres filios suos.
ia illi rẽ publicã alebant. Patres conseri¬
pti. qͥa dũ romulus decẽ curias senatoꝵ
elegisset. nomina eorũ p̾sente popło in
tabulas aureas contulit. atq inde patres
conscripti uocati. Primi ordines senatoꝵ
dicunt᷑ illustres. scđi expectabiles. t̾cii
clarissimi. Iam inferius. quartũ aliqđ
genꝰ ñ ẽ. Quãuis aut̃ senatoria quisq
origine esset. usq ad legitimos annos
eques romanꝰ erat. Deinde accipiebat ho-¬
norem senatoriȩ dignitatis. Censores.

Expanded text:
quo vult. Tribus dicuntur, quasi curie et quo vult. Tribus dicuntur, quasi curie et congregationes distincte populorum, trifarie fuerint a Romulo dispartiti, id ores essent. Alii a sinendo dictos accipisenatores, ipsi enim agendi facultatem dabant. Senatusconsultus a consulendo et tractando est dictus; quod sic fit, ut consulat et nocere non possit. Patres autem ut Sallustius dicit a curae similitudine vocati sunt. Nam sicut patres filios, ita illi rempublicam alebant. Patres conscripti: quia dum Romulus decem elegisset, nomina eorum praesenti populo in tabulas aureas contulit, atque inde patres conscripti vocati. Primi ordinis senatorum dicuntur inlustres, secundi spectabiles, tertii clarissimi. Iam inferius quartum aliquod genus non est. Quamvis autem senatoria quisque origine esset, usque ad legitimos annos eques Romanus erat; deinde accipiebat honorem senatoriae dignitatis. Censores
Abbreviated transcription (Latin):
cati qđ in unũ coeuntes uiuant. ut uta
cõmunis. & ornatior fiat & tutior.
Domꝰ. unius familiȩ habitaculũ. ẽ sicut
urbs unius popłi. sic̃ orbis domiciliũ
totius generis humani. Est aut̃ domꝰ
geriꝰ. familia. sicite c̃iunctio uiri &
uxoris. Incipit aut̃ a duob: & ẽ nom̃
grecũ. Nam domata greci tecta dicunit
Familia . ẽ. liberi ex liberis legib suscnti
a femore. Genꝰ aut̃ agignendo & ꝓgene¬
rando dictũ. aut a definitione certoni
ꝓgeneratorũ. ut nationes. quȩ ꝓprus
cognationib t̾minatȩ. gentes appellantꝰ
Popłs ẽ. humanȩ multitudinis iuris comn¬
sensu. & concordi cõmunione sociatus.
Popłs aut̃ eo distat a plebib qđ popłs un¬
uersi ciues ft̃. connumeratis seniorib
ciuitatis. Popłs gͦ tota ciuitas. ẽ. uiigl
uͦ plebs ẽ. Plebs aut̃ dicta a pluralitat
Maior ẽ. enĩ numerus minorũ: quã sen¬
aut̃ popłs. lao dr̃ a lapidib Uulgus ẽ
passim in habitans multitudo. qͣsi quiss

Expanded text:
d in unum coeuntes vivant, ut vita communis et ordinatior fiat et tutior. Domus unius famule familie habitaculum est, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. Est autem domus genus familie sive coniunctio viri et uxoris. Incipit autem a duobus et est nomen grecum, nam domata grece tecta dicuntur. familia est liberi ex liberis legibus suscepti, a femore. Genus autem a gignendo et progenerando dictum, aut a definitione certorum prognatorum, ut nationes, quae propriis cognationibus terminatae gentes appellantur. Populus est humanae multitudinis, iuris consensu et concordi communione sociatus. Populus autem eo distat a plebibus, quod populus universi cives sunt, connumeratis senioribuscivitatis. Populus ergo tota civitas est; vulgus vero plebs est. Plebs autem dicta a pluralitate; maior est enim numerus minorum quam senautem populus laos dicitur, a lapidibus. Vulgus est passim inhabitans multitudo, quasi quisque
Abbreviated transcription (Latin):
Auunculi mei pater. michi auunculus
magnus est: ego illi filii sororis fi¬
lius aut filia. Auunculi mei auus.
michi proauunculus est: ego illi
filii nepos aut neptis. Auunculi
mei proauus. michi ab aimculus
est: ego illi neptis filius aut filia.
DE MERTERIS
Matris meȩ soror. michi matertera
est: ego illi sororis filius aut filia.
Materterȩ meȩ soror. mͥ matertera
magna ẽ: ego illi sororis nepos aut
neptis. Auiȩ meȩ soror. michi ab
michi promatertera est. ego illi
neptis filius aut filia.
Scemata dicuntur ramusculi quos
aduocati faciunt in genere: cum
gradus cognationũ partiuntur.
ut puta ille filius. ille pater.
ille auus. ille agnatus. & cȩteri.
quorum figurȩ istȩ sunt

Expanded text:
Avunculi mei pater mihi avunculus Avunculi mei pater mihi avunculus magnus est, ego illi filii sororis filius, aut filia. Avunculi mei avus mihi proavunculus est, ego illi filii nepos, aut neptis. Avunculi mei proavus mihi abavunculus est, ego illi neptis filius, aut filia. De materteris. Matris meae soror mihi matertera est, ego illi sororis filius, aut filia. Materterae meae soror mihi matertera magna est, ego illi sororis nepos, aut neptis. Aviae meae soror mihi abmor mihi promatertera est, ego illi neptis filius, aut filia. Stemmata dicuntur ramusculi, quos advocati faciunt in genere, cum gradus cognationum partiuntur, ut puta ille filius, ille pater, ille avus, ille agnatus, et ceteri, quorum figurae haec: ST
Abbreviated transcription (Latin):
germani. germanȩ:
ego illi filius aut filia. Patris
mei pat̾ mͥ auus. ẽ: ego illi nepos
aut neptis. Patris mei auus mͥ ꝓauus
est: ego illi ꝓnepos aut ꝓneptis. Pa¬
tris mei ꝓauus. mͥ ab auis. ẽ: ego¬
illi abnepos. aut abneptis. Patris mei
abauus. mͥ atauus. ẽ: ego illi adnepos
aut adneptis. Patris mei atauus. mͥ
tritauus. ẽ: ego illi trinepos aut
trineptis. ERUIS
Patris mei fr̃. mͥ patruus est: ego illi
fris filius aut filia. Patrui mci
pater. michi pater magnus est: ego
Patrui mei auus. michi ꝓpatruus
est: ego illi filii uł filiȩ nepos aut
neptis. Patrui mei ꝓauus. michi
Patris mei soror. michi amita est:
ego illi fratris filius aut filia.
Amite meȩ mater michi amita
magna est: ego illi filiȩ fr̃is filius
aut filia. Amitȩ meȩ auia. michi
proamita est: ego illi neptis filius
abamita est: ego illi neptis nepos
Matris meȩ frater michi auunculus
est: ego illi sororis filius aut filia

Expanded text:
germani, germanae. germani, germanae. ego illi filius, aut filia. Patris mei pater mihi avus est, ego illi nepos, aut neptis. Patris mei avus mihi proavus est, ego illi pronepos, aut proneptis. Patris mei proavus mihi abavusilli abnepos, aut abneptis. Patris mei abavus mihi atavus est, ego illi adnepos, aut adneptis. Patris mei atavus mihi tritavus est, ego illi trinepos, aut trineptis. De patruis. Patris mei frater mihi patruus est, ego illi fratris filius, aut filia. Patrui mei pater mihi pater magnus est, ego , aut filia. Patrui mei avus mihi propatruus est, ego illi filii, aut filiae aut nepos, aut neptis. Patrui mei proavus mihi  De amitis. Patris mei soror mihi amita est, ego illi fratris filius, aut filia. Amitae meae mater mihi amita magna est, ego illi filiae fratris filius, aut filia. Amitae meae avia mihi proamita est, ego illi nepotis aut neabamita est, ego illi nepotis, aut Matris meae frater mihi avunculus est, ego illi sororis filius, aut filia.
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ est. Patruus. fr̃ patris. ẽ: quasi pat̾
alius. Unde ex moriente patre pupillũ
prior patruus suscipit. & quasi filiũ
lege tuetur. Auunculus. ẽ. matris fr̃.
cuius nom formã diminutiui habere
uidetur. qui ab auo uenire monstrat᷑.
Amita . ẽ. soror patris. quasi alia mat̾.
Matertera.ẽ. soror matris. quasi mater
alteri. Socer ẽ. qui filiã dedit. Gener
est. qui filiam duxit. Gener aut̃ di¬
ctus. qđ adsciscat᷑ ad augendũ genꝰ
Socer autẽ & socrus. qđ generũ uel
nurũ sibi associauit. Uitricus . ẽ. qͥ
uxore ex alio uiro filiũ aut filiam haben¬
tem duxit. Et dictus uitricus quasi
nouitricus. qđ amatre suꝑducat᷑ no¬
uus. Priuignꝰ ẽ. qͥ ex alio patre natꝰ ẽ
Et priuignꝰ dici putatur: quasi priui¬
genus. quia prius genitꝰ. Unde &
uulgo ante natus. Uocabula agen
te hȩc uidentur declinata. Genitor.
genitrix. agnati. agnatȩ. cognati.
cognatȩ. ꝓgenitores. ꝓgenitrices.

Expanded text:
m est. Patruus frater patris est, quasi pater m est. Patruus frater patris est, quasi pater alius. Unde et moriente patre pupillum prior patruus suscipit, et quasi filium lege tuetur. Avunculus est matris frater, cuius nomen formam diminutivi habere videtur, quia ab avo venire monstratur. Amita est soror patris quasi alia mater. Matertera est soror matris, quasi mater altera. Socer est, qui filiam dedit. Gener est, qui filiam duxit. Gener autem dictus, quod adsciscatur ad augendum genus. Socer autem et socrus, quod generum vel nurum sibi adsocuxorem ex alio viro filium aut filiam habentem duxit; et dictus vitricus, quasi novitricus, quod a matre superducatur novus. 21. Privignus est qui ex alio patre natus est, et privignus dici putatur, quasi privigenus, vel quasi prius genitus; unde et vulgo antenatus. 22. Vocabula autem a gente haec videntur declinata: genitor, genitrix; agnati, agnatae; cognati, cognatae; progenitores, progenitrices;
Abbreviated transcription (Latin):
turba diffunditur. Et in genesi. dixit
abrahã ad loth. Non sit rixa int̾ me &
te. & int̾ pastores tuos & pastores meos.
quia om̃s fr̃s nos sumꝰ. Et certe loth ñ
erat fr̃ abrahȩ. sed filius frĩs eiꝰ aram.
Quarto modo affectu fr̃s dicti. qͥ induo
scindunt᷑. spũale & cõmune. Sp̃uale
quo om̃s xp̃iani fr̃s uocam᷑. ut ecce quã
bonũ & quã iocundũ habitare fr̃s in
unũ. In cõmune. cũ & om̃s homines ex
uno patre. nati. pari int̾ nos germanita
Germana ita intelligit᷑ ut germanꝰ. eadẽ
genitrice manans. Soror autẽ ut fratꝰ.
Nam soror ẽ. ex eodẽ semine. dicta qđ sola
cũ frĩb in sorte agnationis habeatur
Fr̃s patrueles dicti. eoqđ patres eorũ.
germani fr̃s int̾ se fuert̃. Consobrini
uͦ uocati. qui aut ex sorore & fr̃e. aut
ex duab sororib st̃ nati. quasi consorini.
Fratrueles autẽ materterȩ filii sunt.
Sobrini. consobrinorũ filii. Titissgrecũ¬

Expanded text:
turba diffunditur. Et in Geturba diffunditur. Et in GeAbraham ad Loth: Non sit rixa inter me, et te, et inter pastores tuos, et pastores meos, quia omnes fratres nos sumus . Et certe Loth non erat frater Abrahae, sed filius fratris ejus Aram. 10. Quarto modo affectu fratres dicti, qui in duo scinduntur; spiritale et commune. Spiritale, quo omnes Christiani fratres vocantur, ut: Ecce quam bonum, et quam iucundum habitare fratres in unum.' In commune, cum et omnes homines ex uno patre nati pari inter nos germanitatGermana ita intellegitur ut germanus, eadem genetrice manans. Soror autem, ut frater. Nam soror est ex eodem semine dicta, quod sola cum fratribus in sorte agnationis habeatur. Fratres patrueles dicti, eo quod patres eorum germani fratres inter se fuerunt. Consobrini vero vocati, qui aut ex sorore et fratre, aut ex duabus sororibus sunt nati, quasi consororini. Fratrueles autem materterae filii sunt. Sobrini consobrinorum filii. Tius Graecu
Abbreviated transcription (Latin):
aquȩ in scopulos collisȩ quȩ spumã
candidã facte. uel sicut uinũ nigrũ
qđ incalice agitatũ spumã albentẽ
reddit. Fr̃s dicti eo qđ̃ sint ex eodẽ
fructu. id ẽ. ex eodẽ semine nati.
Germani uͦ de eadẽ genitrice manan¬
tes. ñ ut multi dicunt de eodẽ ger¬
mine. qͥ tantũ fr̃s uocantur. Ergo fr̃s
ex eodẽ fructu. germani ex eadem
genitrice manantes. Uterini uocati.
qđ sint ex diuersis patrib. & uno
utero editi. Nam uterus. tantũ muli¬
eris. ẽ. Quattuor autẽ modis in scri¬
pturis diuinis fr̃s dici. natura. gente.
cognatione. affectu. Natura ut esau
& iacob. andreas & petrus. iacob &
iohes. Gente. ut om̃s iudei fr̃s int̾ se
uocantur in deuteronomio.Si aut̃ eme¬
ꝓfrib meis. qͥ st̃ cognati mei scđm carnẽ
qui fc̃ israhelitȩ Porro cognatione fr̃s
uocantur. qui st̃ de una familia. id ẽ.
patria. quas latini paternitates int̾pre¬
tantur. cũ ex una radice multa generis

Expanded text:
aquae in scopulos collisae, quae spumam aquae in scopulos collisae, quae spumam candidam facit, vel sicut vinum nigrum, quod in calice agitatum spumam albentem reddit. Fratres dicti, eo quod sint ex eodem fructu, id est ex eodem semine nati. Germani vero de eadem genetrice manantes; non, ut multi dicunt, de eodem germine, qui tantum fratres vocantur. Ergo fratres ex eodem fructu, germani ex eadem genetrice manantes. Uterini vocati, quod sint ex diversis patribus, et uno utero editi. Nam uterus tantum mulieris est. Quattuor autem modis in Scripturis divinis fratres dici: natura, gente, cognatione, affectu. Natura, ut Esau et Iacob, Andreas et Petrus, Iacobus et Iohannes. Gente, ut omnes Iudaei fratres inter se vocantur in Deuteronomio 15, 1ribus meis, qui sunt cognati mei secundum carnem, qui sunt Israhelitae.' Porro cognatione fratres vocantur, qui sunt de una familia, id est patria; quas Latini paternitates interpretantur, cum ex una radice multa generis
Abbreviated transcription (Latin):
quia seiungit᷑ a nepote. Est enĩ int̃
illũ & nepotẽ ꝓnepos. Adnepos. ab ue¬
potis filius. Trinepos adnepotis filius
quia post nepotẽ quartꝰ in ordine i
quasi tetra nepos. Minores aut̃ ñ di¬
cimꝰ nisi qͦtiens graduũ deficit nom̃.
ut puta filius. nepos. ꝓnepos. ab nepos
adnepos. trinepos. Ubi isti gradus
defecerint. merito iã dicimꝰ mino¬
res. sicut & maiores dicimꝰ post patris.
dum desunt filii. Qui idõ prius
ingente agnoscunt᷑. qͥa ueniunt ꝑ ui¬
rilis sȩxus ꝑsonas ueluti frat᷑ eodem
patre natꝰ. uł frĩs filius nepas. uł ex
tionis. Cognati dicti. quia st̃ & ipsi
ꝓpinquitate cognationis coniuncti.
Qui inde post agnatos habentur. quia
ꝑfeminini sexus ꝑsonas ueniunt. nec
sunt agnati. sed alias naturali iure
sanguinis appellatus. Consanguinei
uocati. eo qđ ex uno sanguine. id est
ex uno patris semine nati st̃. Nã sem̃
uiri spuma. ẽ. sanguinis. ad instar

Expanded text:
quia sejungitur a nepote. Est enim inter quia sejungitur a nepote. Est enim inter illum et nepotem pronepos. Adnepos, abnepotis filius. 30. Trinepos, adnepotis filius, quia post nepotem quartus in ordine est, quasi tetranepos. 31. Minores autem non dicimus, nisi quoties graduum deficit nomen, ut puta filius, nepos, pronepos, abnepos, adnepos, trinepos. Ubi isti gradus defecerint, merito jam dicimus minores, sicut et majores dicimus post patris, dum desunt filii. Qui ideo prius in gente agnoscuntur quia veniunt per virilis sexus personas, veluti frater eodem patre natus, vel fratris filius, neposve ex 2. Cognati dicti, quia sunt et ipsi propinquitate cognationis conjuncti. Qui inde post agnatos habentur, quia per feminini sexus personas veniunt, nec sunt agnati, sed alias naturali jure mitatem sanguinis appellatus. 444 4. Consanguinei vocati, eo quod ex uno sanguine, id est, ex uno patris semine nati sunt; nam semen viri spuma est sanguinis, ad instar
Abbreviated transcription (Latin):
& fauonios appellabant. qͥa quȩdam
animalia. fauonio sp̃i hausto. concix
existimant᷑. Inde & hi qui ñ st̃ de le¬
gitimo matrimonio. matrẽ potius
quã patrẽ sequunt᷑. Latine aut̃ spurii
quasiextra puritatẽ. id .ẽ. quasi
Dictꝰ autẽ nepos. quasi natꝰ post. Primi
enĩ filius nascit᷑. deinde nepos. gu¬
dus enĩ substitutionis. ẽ. Hinc &
posteritas. quasi postera ȩtas. Neps
autẽ utriusq sexus. ẽ. nã ut neptis
dicamꝰ in iure. ẽ. ꝓpt̾ discretionem
successionis admissã. Pronepos. ẽ ql
ex nepote conceptꝰ. natꝰq ẽ. Et dicł
ꝓnepos. quasi natus porro post. Exhi
qͦq gracdu incipit uocari & ꝓgenies
quasi porro post gentti. Na filii a
nepotes ñ sunt ꝓgenies. qͥa ñ est ies
longa posteritas. Sicut autẽ inferius
longe editi ꝓgenies dicunt᷑. ita supi
ꝓaui. ataui. qui & ꝓgenitores appel¬
lantur. quasi porro generantes. Prone¬
pos dictus. qͥa ꝓpe nepotẽ. Abnepos

Expanded text:
et Favonios appellabant, quia quaedam et Favonios appellabant, quia quaedam animalia Favonio spiritu hausto concipere existimantur. Unde et hi, qui non sunt de legitimo matrimonio, matrem potius quam patrem sequuquasi extra puritatem, id est quasi Dictus autem nepos, quasi natus post. Primum enim filius nascitur, deinde nepos. Gradus enim substitutionis est. Hinc et posteritas, quasi postera aetas. Nepos autem utriusque sexus est. Nam, ut neptis dicamus in jure est propter discretionem successionis admissum. 27. Pronepos est qui ex nepote conceptus natusque est. Et dictus pronepos, quasi natus porro post. Ex hoc quoque gradu incipit vocari et progenies, quasi porro post geniti. Nam filii et nepotes 443 non sunt progenies, quia non est in eis longa posteritas. 28. Sicut autem inferius longe editi progenies dicuntur, ita superius proavi, atavique progenitores appellantur, quasi porro generantes. PRONEPOS dictus, quia prope nepotem. 29. Abnepos,
Abbreviated transcription (Latin):
a pube. Adoptiuus filius. ẽ qui aut
patre iusto aut auo aut ꝓauo. cuius
potestate ꝑemancipationẽ est traditꝰ
in alienã potestatẽ. qͥ utriusq fert nom̃.
ut fabius. emilius. uł scipio paulinus.
Gemini st̃. ñ duo tantũ simulnati. sed
etiã plures. De geminis aut̃ uno aborto
alter qͥ legitime natꝰ fuerit. uopiscus
nominat᷑. Posthumꝰ uocat᷑. eoqđ post
humationẽ patris nascit᷑. id. ẽ. post
obitũ. iste & defuncti nom̃ accipit.¬
Sic enĩ lȩx uoluit. ut qͥ post defunetũ
nascitur. defuncti nomine appelletur.
Nothus dr̃. qui de patre nobili & matre
ignobili gignit᷑. sicut ex concubina.
Est autẽ hoc nom̃ grecũ. & in latinitate
deficit. Huic contrarius spurius. qui
de matre nobili & patre ignobili n¬
scitur. Itẽ spurius patre incerto. ma¬
tre uidua genitꝰ uelut tantũ spurui
filius. qͥa muliebrẽ naturã ueteres
hoc ẽ. seminis. ñ patris nomine. Posdẽ

Expanded text:
a pube. Adoptivus filius est, qui aut a pube. Adoptivus filius est, qui aut patre iusto, aut avo, aut proavo, cuius potestate per mancipationem est traditus in alienam potestatem, qui utriusque fert nomen, ut Fabius Aemilius, vel Scipio Paulinus. Gemini sunt non duo tantum simul nati, sed etiam plures. De geminis autem uno aborto, alter, qui legitime natus fuerit, Vopiscus nominatur. Posthumus vocatur eo quod post humationem patris nascitur, id est post obitum. Iste et defuncti nomen accepit.Sic enim lex voluit, ut qui de defuncto nascitur, defuncti nomine appelletur. Nothus dicitur, qui de patre nobili et de matre ignobili gignitur, sicut ex concubina. Est autem hoc nomen Graecum et in Latinitate deficit. Huic contrarius spurius, qui de matre nobili et patre ignobili nascitur. Item spurius patre incerto, matre vidua genitus, velut tantum spurii filius; quia muliebrem naturam veteres hoc est seminis; non patris nomine. Eosdem
Abbreviated transcription (Latin):
eosdẽ iudeos. dñs filios esse dicit dia-¬
boli. a quo ñ nati sed quẽ fuerant imi
tati. Adoptione qͦq qđ humana con-¬
suetudine nulli licet nescire. uł sicut
nos dõ ñ natura sed adoptione dicimꝰ.
pat̃ nr̃ qui es incęlis. Doctrina. sic̃ apłs
filios suos appellat eos quib euangłiũ
p̃dicauit.: Filii autẽ idõ in legib liberi
appellant᷑. ut isto uocabulo secernant᷑
a seruis. quia sic̃ seruus inpotestate ẽ.
dñi. sic filius in potestate ẽ. patris.
ncde etiã filio fit emancipatio ut sit
liber a patre. sicut fit seruo manumis¬
sio. ut sit liberatꝰ a dño. Itẽ liberi dicti.
quia ex libero st̃ matrimonio orti Nã¬
libertini filii ex libero & ancilla serui¬
lis conditionis st̃. Semꝑ enĩ qui nasci¬
tur deteriorẽ parentis statũ sumit.
Naturales autẽ dicunt᷑ ingenuarũ con¬
cubinarũ filii. quos sola natura genu¬
it. ñ honestas coniugii. Idẽ & pueri.

Expanded text:
eosdem Judaeos Dominus filios esse dicit diaeosdem Judaeos Dominus filios esse dicit diaboli , a qutati. Adoptione quoque, quod humana consuetudine nulli licet nescire, vel sicut nos Deo non natura, sed adoptione dicimus: 'Pater noster, qui es in caelis.' Doctrina, sicut Apostolus filios suos appellat eos quibus Evangelium praedicavit. Filii autem ideo in legibus liberi appellantur, ut isto vocabulo secernantur a servis; quia sicut servus in potestate est domini, sic filius in potestate est patris. Inde etiam filio fit emancipatio, ut sit liber a patre, sicut fit servo manumissio, ut sit liberatus a domino. Item liberi dicti, quia ex libero sunt matrimonio orti. Nam filii ex libero et ancilla servilis condicionis sunt. Semper enim qui nascitur deteriorem parentis statum sumit. Naturales autem dicuntur ingenuarum concubinarum filii, quos sola natura genuit, non honestas coniugii. Idem et pueri
Abbreviated transcription (Latin):
quartꝰ supra ab auũ. Sed tritauus. ul¬
timũ cognationis nom̃ est. Familia enĩ¬
oritur apatre. t̾minatur in tritauo.
unde & cornelia familia stirpis ipsa
om̃is a cornelio orta. familia autẽ eꝰ
femore. femur enĩ. genꝰ & stirps osten
significatione uocat᷑. Gnatꝰ dictus
quia generatꝰ. unde & ꝑ .g. scribitur.
Soboles. eo qđ substitutio sit generis. Qua¬
driꝑtitus. ẽ. autẽ ordo filiorũ ita. Uni¬
genitus. primogenitꝰ medius. nouissimꝰ.
ullus. Primogenitꝰ ante quẽ nullus. me¬
dius int̾ om̃s. nouissimꝰ post om̃s. Idem
& minimꝰ a monade. Nouissimꝰ autẽ ꝓpt̃
qđ nouus. quia cȩceri p̃cedendo antiqui¬
ores existunt. Quattuor etiã modis. filii
appellant᷑. Natura. imitatione. adoptio
ne. doctrina. Natura. ueluti cũ dicunt᷑
filii abrahȩ iudei. Imitatione. ut ipsiꝰ
abrahȩ fidẽ imitantes exgentib. dicen¬
te euangłio. Potens ẽ. ds̃ de lapidib i¬
stis suscitare filios abrahȩ. Uel si cut

Expanded text:
tritavus ultimum cognationis nomen est. Familia enoritur a patre, terminatur in tritavo. unde et Cornelia familia stirps ipsa omnis a Cornelio orta. 12. Familia autem a femore. Femore enim genus et stirps ostendsignificatione vocatur. Gnatus dictus, quia generatus. Unde et per g scribitur. Suboles, eo quod substitutio sit generis. 14. Quadripertitus est autem ordo filiorum, ita: Unigenitus, primogenitus, medius, novissimus. ullus. Primogenitus ante quem nullus. Medius, inter omnes. Novissimus, post omnes. Idem et minimus, a monade. Novissimus autem propter od novus, quia ceteri praecedendo antiquiores existunt. Quattuor etiam modis filii appellantur: nane, doctrina. Natura veluti cum dicuntur filii Abrahae Judaei. Imitatione, ut ipsius Abrahae fidem imitantes ex gentibus dicente Evangelio: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae ; vel sicut
Abbreviated transcription (Latin):
inique dominant᷑ in seruis. hoc se no
iuris solennitatẽ. infamiliã transit ma¬
riti. Iabulȩ enĩ matrimoniales. instru¬
m̃ta emptionis suȩ st̃. Alias sicut matro¬
na ẽ. mat̾ primi pueri. id ẽ. quasi mat̃
nati. ita mat̾ familias illa . ẽ. quȩ plures
enixa. ẽ Nam familia ex duob esse inci¬
pit. Auus. patris pat̾ est: ab ȩuo dictus.
id ẽ ab antiquitate. Proauus. aui pat̾. ẽ:
longe ab auo. Atauus. ab aui pat̾. Irita

Expanded text:
inique dominantur in servis, hoc se nominique dominantur in servis, hoc se nomis sollemnitatem in familiam transit mariti. Tabulae enim matrimoniales instrumenta emptionis suae sunt. Alias sicut matrona est mater primi pueri, id est quasi mater nati, ita materfamilias illa est quae plures enixa est. Nam familia ex duobus esse incipit. Avus patris pater est, ab aevo dictus, id est ab antiquitate. Proavus avi pater est, longe ab avo. Atavus abavi pater. Trit
Abbreviated transcription (Latin):
Soluit enĩ tributũ auctoris. Ini
hocenĩ uocabulo pͥma successio. ẽ. hȩ¬
reditatis & generis. ut sint filii & ne¬
potes. Prohȩres. ẽ. qui locoheredis fun¬
gitur. quasi ꝓhȩrede. Est enĩ aut in¬
stitutꝰ aut substitutꝰ. Pat̃. ẽ. a quo ini¬
tium nascit᷑ generis. Itaq is pat̾ fami¬
lias uocitatur. Pat̾ autẽ dictꝰ. eo qđ
patratione ꝑacta filiũ ꝓcreet. Patra¬
tio enĩ est rei ueneriȩ consũmatio.
res aut̃ a gignendo. & parentes quasi
parientes. idẽ & creatores. Crem̃tũ
enĩ. ẽ. sem̃ masculi. Vnde & animali¬
um & hominũ corpora concipiunt᷑.
hinc creatores parentes dicunt᷑. Mat̾
enĩ quasi materia. Nã causa pat̾ .ẽ. Pat̃
familias aut̃ dictꝰ. qđ om̃ib in familia
sua positis seruis tanquã pat̾ filiis patria
dilectione consulit. seruorũq conditionẽ
a filiorũ effectu ñ discernit. sed quasi
unũ membrũ amplectitur. Hinc enĩ
exortũ. ẽ. nom̃ patris familias. Qui aut̃

Expanded text:
ibutum auctoris. In hoc enimvero vocabulo prima successio est hereditatis et generis, ut sunt filii et nepotes. Proheres est, qui loco heredis fungitur, quasi pro herede. Est enim aut institutus, aut substitutus. Pater est, a quo initium nascitur generis. Itaque is paterfamilias vocitatur. Pater autem dictus eo quod patratione peracta filium procreet. Patratio enim est rei veneriae consummatio. res autem a gignendo; et parentes quasi parientes. Idem et creatores. Crementum enim est semen masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc creatores parentes dicuntur. Mateenim quasi materia; nam causa pater est. Pater familias autem dictus, quod omnibus in familia sua positis servis tamquam pater filiis patria dilectione consulit, servorumque condicionem a filiorum affectu non discernit, sed quasi unum membrum amplectit. Hinc enim exortum est nomen patri familias. Qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
ORRO equites singulares. idõ currere
dicunt. qͥa singularit̾ unusquisq
cursũ uitȩ huiꝰ ꝑagit atq transit. alius
alio tẽpore sequens aliũ ꝑunã tam̃ uiã
mortalitatis. usq ad ꝓpͥã mȩtã mortis.
de eqͦ inequũ transiliebat. DE PEDITI
pede currere. qͥa pedib currit᷑ morti¬
litati. Obhoc a superiori parte currt̃
ad inferiora. id ẽ. ab oriente ad oçci¬
dentẽ. qͥa mortales oriunt᷑ & occidunt
Nudi currunt. qͥa & hominis in scło nul¬
lȩ reliquiȩ st̃. Recto in spatio currtꝰ.
quia int̾ uitã & mortẽ nichil distat
Sed hȩc gͥ ꝓpterea fingunt. ut uanita¬
tes: suas & sacrilegia excusare conent᷑.
qͦq elem̃torũ. idem gentiles etiã co¬
lores equorũ iunxert̃. Roseos enĩ soli
id ẽ. igni. albos aeri. prasinos t̾rȩ. uene¬
tos mari assimilantes. Itẽ roseos estati
currere uoluert̃. qđ ignei coloris sint.¬
& cuncta tunc flauescant. Albos hie¬
mi. qđ sit glacialis. & frigorib uni¬
uersa

Expanded text:
Porro equites singulares ideo currere dicunt, quia singulariter unusquisque cursum vitae hujus peragit, atque transit, alius alio tempore sequens alium, per unam tamen viam mortalitatis usque ad propriam metam mortis. de equo in equum transiliebat. De peditibus pede currere quia pedibus curritur mortalitati. Ob hoc a superiori parte currunt ad inferiora, id est ab oriente ad occidentem, quia mortales oriuntur et occidunt. Nudi currunt, quia et homini in saeculo nullae reliquiae sunt. Recto spatio currunt, quia inter vitam et mortem nihil distat. Sed haec igitur propterea fingunt ut vanitates suas et sacrilegia excusare conentur. ementorum iidem gentiles etiam colores equorum junxerunt. Roseos enim soli, id est igni; albos aeri, prasinos terrae, venetos mari assimilantes. Item roseos aestati currere voluerunt, quod ignei coloris sint, et cuncta tunc flavescant. Albos hiemi, quod sit glacialis, et frigoribus universa
Abbreviated transcription (Latin):
thesis dicitur. euentꝰ rerũ seiri posse co¬
nentur. quos ñsolũ xp̃ĩanȩ religionis
doctores. sed etiã gentiliũ. plato. aristo¬
tiles. atq alii rerũ uarietate cõmoti.
concordi sententia dãnauert̃. dicentes
confusionẽ rerũ potius de tali ꝑsuasio¬
ne generari. Nam si genꝰ humanũ ad
uarios actus nascendi necessitate premit᷑.
cur aut laudẽ mereant᷑ boni. aut mali
legũ ꝑcipiant ultionẽ: & quã uis ipsi
ñ fuerint cȩlesti sapientiȩ dediti. ueri¬
tatis tam̃ testimonio. errores eorũ meri¬
to ꝑculert̃. Ordo autẽ iste septẽ scłari ũ
disciplinarũ. idõ a phylosophis usq ad
astra ꝑductus. ẽ. scilicet ut animos scła¬
ri sapientia implicatos. a terrenis reb
abduceret. & in suꝑna contemplatione

Expanded text:
thesis dicitur, eventus rerum praescire posse cothesis dicitur, eventus rerum praescire posse conentur: quos non solum Christianae religionis doctores, sed etiam gentilium Plato, Aristoteles, atque alii rerum veritate conmoti concordi sententia damnaverunt, dicentes confusionem rerum potius de tali persuasione generari. Nam sicut genus humanum ad varios actus nascendi necessitate premerentur, cur aut laudem mereantur boni aut mali legum percipiant ultionem? Et quamvis ipsi non fuerint caelesti sapientiae dediti, veritatis tamen testimonio errores eorum merito perculerunt. Ordo autem iste septem saecularium disciplinarum ideo a Philosophis usque ad astra perductus est, scilicet ut animos saeculari sapientia implicatos a terrenis rebus abducerent, et in superna contemplatione
Abbreviated transcription (Latin):
speciem uersa. quȩ grece arctos appel¬
latur. post int̾fectionẽ ipsius. nom̃
eius iouis cũ filio instellis septentrio¬
nalib transtulit. eamꝙ arctũ. filiũ
autẽ cius arctofilax appellauit. Sic
lira ꝓmercurio incȩlũ locata sic cen¬
tuus ciron ꝓpt̃ quod nutrierit
esculapiũ & achillem int̃ astra dinu¬
meratus. ẽ. Sed quolibet mͦ suꝑstitiones
hȩ abhominib nuncupentur. sunt ta¬
men sidera quȩ ds̃ in mundi principio
condidit. ac certo moti distinguere
tempora ordinauit Horũ gͥ signorum
obseruationes uł geneses. uł cętera suꝑsti¬
tiosa quȩ se ad cognitionẽ siderũ con¬
iungunt. id ẽ. ad noticiã fatorum quȩ
fidei nr̃ȩ sine dubitatione contraria st̃.
sic ignorari debent a xp̃ianis. ut nec scri¬
pta esse uideantur. Sed nonnulli siderũ
pulchritudine & claritate pellecti. in
lapsu stellarũ cȩcatis mentib corruert᷑
ita ut ꝑ supputationes noxias quȩ ma¬

Expanded text:
speciem versa, quae Graece ἄρκτος appelspeciem versa, quae Graece ἄρκτος appellatur, post interfectionem ipsius nomen eius Iovis cum filio in stellis Septentrionalibus transtulit, eamque Arcton, filium autem eius Arctofilax appellavit. Sic Lyra pro Mercurio in caelum locata; sic Centaurus Chiron, propter quod nutrierit Aesculapium et Achillem, inter astra dinumeratus est. Sed quolibet modo superstitionis haec ab hominibus nuncupentur, sunt tamen sidera quae Deus in mundi principio condidit, ac certo motu distinguere tempora ordinavit. Horum igitur signorum observationes, vel geneses, vel cetera superstitiosa, quae se ad cognitionem siderum coniungunt, id est ad notitiam fatorum, et fidei nostrae sine dubitatione contraria sunt, sic ignorari debent a Christianis, ut nec scripta esse videantur. Sed nonnulli siderum pulcritudine et claritate perlecti in lapsus stellarum caecatis mentibus conruerunt, ita ut per subputationes noxias, quae ma
Abbreviated transcription (Latin):
ro aquariũ & piscem abymbrib tẽpo¬
rum uocauert̃. qđ hyeme quando in
his signis sol uertitur: maiores pluuiȩ
ꝓfunduntur. Et miranda dem̃tia gen¬
tilium. qui ñ solũ pisces. sed etiã arietes.
& hẏrcos. & tauros. ursas. & canes. &
cancros. & scorpiones. in cȩlũ transtule¬
runt. Nam & aquilã & cignũ ꝓpt̾ iouis
fabulas. int̾ cęli astra eius memoriȩ cau-¬
sa collocauert᷑. Perseũ qͦq & uxorẽ eius
andromedã. postea quã sunt mortui
incelũ receptos esse credidert̃. ita ut
imagines eorũ stellis designarent. eo¬
rumq appellare nominib ñ erubesce¬
rent: Aurigam etiã eriechoniũ incȩli
astra collocauert̃. ꝓpt̾ qđ uidissent
cũ primũ quadrigas iunxisse. Mirati
sunt enĩ ingeniũ eius ad imitationẽ
solis accessisse. & ꝓpt̾ hoc nom̃ eius post
morte int̾ sidera posuert̃. Sic calisto
licaonis regis filia. dũ a ioue cõpressa
& fabulose a iunone inursȩ fuisset

Expanded text:
ro Aquarium et Piscem ab imbribus temporo Aquarium et Piscem ab imbribus temporum vocaverunt, quod hieme, quando in his signis sol vehitur, maiores pluviae profunduntur. Et miranda dementia gentilium, qui non solum pisces, sed etiam arietes et hircos et tauros, ursas et canes et cancros et scorpiones in caelum transtulerunt. Nam et aquilam et cignum propter Iovis fabulas inter caeli astra eius memoriae causa conlocaverunt. Perseum quoque et uxorem eius Andromedam, posteaquam sunt mortui, in caelum receptos esse crediderunt; ita ut imagines eorum stellis designarent, eorumque appellare nominibus non erubescerent. Aurigam etiam Ericthonium in caeli astra conlocaverunt, propter quod vidissent eum primum quadrigas iunxisse. Mirati sunt enim ingenium eius ad imitationem Solis accessisse, et propter hoc nomen eius post mortem inter sidera posuerunt. Sic Callisto, Lycaonis regis filia, dum a Iove compressa et fabulose a Iunone in ursae fuisset