comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
puatico ficat cor fitum: qtna & illo de¬
prauato ista recta ꝑfistant. Primo
quippe scđ̾m hoc intelligi possunt
quod in euangelio scriptum est: ut sitis
sicut pater ur qui in celis est: qui facit
oriri solem suum suꝑ bonos oo malos &
pliit suꝑ iustos & mitstos. Quis enim
non uideat quanta miscdĩȩ. patientia
malis parcat : S ante iudicium. Sic gͦ
peperrit illi genti ut non accẽderet om¬
nem iram suam: ad eam penitus eradi-¬
candam & fimendam. Quod in uerbis
euis & intercessione pro peccatis illoꝵ
moysi serui eius eudenter apparet ubi
dicit deus: deleam eos & faciam de in
gentem magnam. Ille intercedit pa-¬
ratior deleri pro ipsis quam ipsos:
sciens apud misericordem se id agere.
qm̃ qui nullomͦ delet ipsum etiam illis
parceret ꝓpter ipsum. Ulideamus eñ
quantum peꝑcerit: & adhuc parcat.
Nam introduxit eos in terram ꝓmis¬
sionis. & seruauit eam gentem quotis¬

Expanded text:
pravet, sicut cor suum; quia et illo depravet, sicut cor suum; quia et illo depravato ista recta persistunt. Primo quippe secundum hoc intelligi possunt quod in Evangelio scriptum est: « Ut sitis sicut Pater vester qui in coelis est; qui facit oriri solem suum super bonos et malos, et pluit super justos et injustos » . Quis enim non videat quanta misericordiae patientia malis parcat! sed ante judicium. Sic ergo pepercit illi genti, ut non accenderet omnem iram suam ad eam penitus eradicandam atque finiendam; quod in verbis ejus et intercessione pro peccatis eorum Moysi servi ejus evidenter apparet, ubi Deus dicit, Deleam eos, et faciam te in gentem magnam : ille intercedit, paratior deleri pro ipsis quam ipsos; sciens apud misericordem se id agere, qui quoniam nullo modo deleret ipsum, etiam illis ipsis parceret propter ipsum. Videamus enim quantum pepercerit, et adhuc parcat. Nam introduxit eos in terram promissionis, et servavit eam gentem quous
Abbreviated transcription (Latin):
misericors & ꝓpitius fiet peccatis eoꝵ
S& non disꝑdet eos. Et habundauie
ut atiertat iram suam. & non accendat
Somnem iram suam. Et recordatus est
quia caro sunt: sp̃c uadens & non re-¬
diens. In his uerbis multi sibi iniqui¬
tatis inpunitatem de dituna miscdĩa
pollicentur etiam si tales esse perstite-¬
rint qualis generatio ista describit᷑
pratia & amaricans quȩ cor non direxit
sutim: & non est creditus cum deo sp̃c
eius. quibus consentire non expedit.
Sienim ut scdm̃ ipsos loquar deus
foitasse non ꝑdet nec malos: sine du¬
bio nec ꝑdet bonos. Cur ergo non
potius diligimuis ubi dubitatio nulla
est : Nam qui in lingua sua menti¬
entur illi cum aliud habeat cor eoeum:
putant utiq & uolunt quando penã¬
eternam talibus comminatur eciam
deum esse mendacem. S cum ipsi eũ
mentiendo non fallant: ille uertim
dicendo non fallit. Hec itaq tierbu
diuinorum eloquiorum de quibus ge-
meratio prana blanditur. non ea de¬

Expanded text:
tius fiet peccatis eorum, tius fiet peccatis eorum, et non disperdet eos. Et abundabit ut avertat iram suam, et non accendet omnem iram suam. Et recordatus est quia caro sunt; spiritus vadens, et non revertens. » In his verbis multi sibi iniquitatis impunitatem de divina misericordia pollicentur, etiamsi tales esse perstiterint, qualis generatio ista describitur prava et amaricans quae cor non direxit suum, et non est creditus cum Deo spiritus ejus: quibus consentire non expedit. Si enim, ut secundum ipsos loquar, Deus fortasse non perdet nec malos, sine dubio non perdet bonos. Cur ergo non potius id eligimus, ubi dubitatio nulla est? Nam qui in lingua sua mentiuntur illi, cum aliud habeat cor eorum, putant utique et volunt, quando poenam aeternam talibus comminatur, etiam Deum esse mendacem. Sed cum ipsi eum mentiendo non fallant, ille verum dicendo non fallit. Haec itaque verba divinorum eloquiorum, de quibus sibi generatio prava blanditur, non ea de
Abbreviated transcription (Latin):
tius amarent uidebat. Rectam ita¬
q cor cum deo est: quando ꝓpter deu̾
querit deum. Unam quippe concupi¬
uit a dño hanc requirit: tit in habitet
in domo dñi semper. & contempletur
eitis delectationem cuidicit cor fidelit̾.
Satiabor non ollis carnum: egiptioꝵ.
nec melombus &o pepombus. & allio. &
cepis. & quȩ generatio praua & ama¬
ricans etiam pani celesti preferebat.
nec manna insibili atq ipsis uolatilib
pennatis. s satiabor dum manifestat᷑
glora tua. Hec est enim hereditas
testamenti noui: in quo illi fideles ha-¬
biti non funt: cuius tamen fideles etũ
tunc quando udabatur erat in elec¬
tis: & nunc quando reuelata est non
est in multis uocatis. Multi enm st̃
uocati. panci uero electi. Talis ergo
erat generatio praua & amaricans:
etiam cum deum querere uideretur
diligens in ore & in lingua mentiens.
in corde autem non recta cum deo:
ubi ea potius diligebat. ꝓpter quȩ dei
Sadiutorium requirebat. Ipse: autem¬

Expanded text:
tius amarent videbat. Rectum itatius amarent videbat. Rectum itaque cor cum Deo est, quando propter Deum quaerit Deum. Unam quippe concupivit a Domino, hanc requiret, ut inhabitet in domo Domini semper, et contempletur ejus delectationem . Cui dicit cor fidelium: Saturabor, non ollis carnium Aegyptiorum, nec melonibus et peponibus, et allio et cepis, quae generatio prava et amaricans etiam pani coelesti praeferebat , nec manna visibili atque ipsis volatilibus pennatis; sed saturabor, cum manifestabitur gloria tua . Haec est enim haereditas Novi Testamenti, in quo illi fideles habiti non sunt, cujus tamen fides etiam tunc quando velabatur erat in electis, et nunc quando jam revelata est, non est in multis vocatis: Multi enim sunt vocati, pauci autem electi . Talis ergo erat generatio prava et amaricans, etiam cum Deum quaerere videretur; diligens in ore et in lingua mentiens; in corde autem non recta cum Deo, ubi ea potius diligebat propter quae Dei adjutorium requirebat. 22. ve
Abbreviated transcription (Latin):
de illis scriptara loctita est: tanquam
hi deum quererent qui occidebantur
Quia untis poplt̃ erat. tanquam de
tno corpore dicitur: & reuertebant᷑:
& diluculo ueniebant ad eum. Et re
memoeati funt quia deus adiutor est
eoetm: o deus excelsus redemptor eoꝵ
est. S hoc totum ꝓpter ad quirenda
tempoealia bona. oouitanda tempora¬
lia mali. Llam qui ꝓpter benefitu
terrena deum querebant: non utiq
deum s ea querebant. Eo mͦ timore
seruili. non liberali dilectione detis coli-¬
tur. Sic ergo non colitur: bhoc enun coli¬
tur: quod diligtur. Unde quia deus
rebus omnibus maior & mehor inuenit᷑:
plus omnbus diligendus est ut colatur.
dilexerunt eum inquit more suo: & lin-
gua fua mentiti sunt ei. Cor autem
ipsorum non erat rectum cum eo: nec
fideles habiti sunt in testamento eitis.
Aliud in lingua eoꝵ aliud in corde eoꝵ
inuenieba .e. cui secreta hominum nu-¬
da funt: & sine ullo obstaculo quid po¬

Expanded text:
de illis Scriptura locuta est tanquam de illis Scriptura locuta est tanquam hi Deum quaererent qui occidebantur, quia unus populus erat, et tanquam de uno corpore dicitur. « Et revertebantur, et diluculo veniebmemorati sunt quia Deus adjutor eorum est, et Deus excelsus redemptor eorum est. » Sed hoc totum propter acquirenda temporalia bona, et vitanda temporalia mala. Nam qui propter beneficia terrena Deum quaerebant, non utique Deum, sed illa quaerebant. Et modo timore servili, non liberali dilectione Deus colitur. Sic ergo Deus non colitur: hoc enim colitur quod diligitur. Unde quia Deus rebus omnibus major et melior invenitur, plus omnibus diligendus est ut colatur. dilexerunt eum, » inquit, « in ore suo, et in lingua sua mentiti sunt ei. Cor autem ipsorum non erat rectum cum eo, nec fideles habiti sunt in testamento ejus. » Aliud in lingua eorum, aliud in corde eorum inveniebat, cui secreta hominum nuda sunt, et sine ullo obstaculo quid po
Abbreviated transcription (Latin):
fertur bumana : An potussimul cũ
tis compeditos etiam electos intesligi
uoluit: ut quimente & uita discer¬
nebantur ad exemplam. non istrciȩ
tantum. s etiam pacientiȩ cum illis
molestum sustinerent : Nam sc̃os
cum peccatoribus non obaliam forfitan
causam etiam captinos ductos didici-¬
mus esse. qmͣ in grecis codicibus non ẽp̃o¬
legimis quod est potits compedititoas
nibus his peccauerunt adhuc: & non
crediderunt mirabilibus eits. Ed de-¬
fecerunt inuanitate dies eortim: cum
possent si crederent dies in ueritate
sine defectu habere apud eum ctu dic-¬
tum est: ann tui non deficient. Bese.¬
certut ergo in uanitate dies eorum:
& anni eorum cum festinatione. festi¬
natur quippe tota uuta mortaltum. o
quȩ indetur ꝓlixior: uapor est aliqͥndo
deret eos querebant eum. non ꝓpter
nire metuentes. Querebant ergo cũ
nontitiq hi quos occiderat: s quiexẽ¬
plo eoeum occidi timebant. Sic autem

Expanded text:
fertur humana? An potius simul cum fertur humana? An potius simul cum eis compeditos etiam electos intelligi voluit; ut qui mente et vita discernebantur, ad exemplum non justitiae tantum, sed etiam patientiae, cum illis molestias sustinerent? nam sanctos cum peccatoribus non ob aliam forsitan causam etiam captivos ductos esse didicimus, quoniam in Graecis codicibus non ἐνεπόlegimus, quod est potius compedivit. 19.nibus his peccaverunt adhuc, et non crediderunt in mirabilibus ejus. Et defecerunt in vanitate dies eorum: » cum possent, si crederent, dies in veritate sine defectu habere apud eum cui dictum est: Anni tui non deficient . Defecerunt ergo in vanitate dies eorum, et anni eorum cum festinatione. Festinatur quippe tota vita mortalium, et quae videtur prolixior, vapor est aliquantoderet eos, quaerebant eum: non propter nire metuentes. Quaerebant ergo eum, non utique ii quos occiderat, sed qui exemplo eorum occidi timebant. Sic autem
Abbreviated transcription (Latin):
dicantium sp̃c. Et hoc inuirtate fua:
ne sibi tribuat a fricus quod habet
ex deo. llemunt autem ultro isti uen-¬
ti ad homines: appoetant. eis uerba
diuinitus. ut in fitis sedibus & circa ta-¬
bernacala sua colligunt eismodi uo-¬
latilia. & adoret tinusquisq deum de
loco stio: omnes inftle gentium. S in-
fidelibus tanquam praue & amari-¬
canti generationi. cum adhuc esca eẽt
cidit plurimos corum: uel sicut non¬
ntilli codices habent pingues eorum.
quod quidem in grecis quos habuimꝰ
non inuenimus. S si hoc est uerius.
quid aliud int̾elligendi funt pingues
eorum: nisi in suꝑbra preualentes de
quibus dicitur. ꝓdict quasi exadipe ini¬
quitas eortim : Et electos ifrł impe¬
ditut. Erant illic etiam electi: quoꝵ
fidei non contemꝑabatur generatio
praua od amaricans. Impediti funt aut̃
ne aliquid eis ꝓdessent quibus pater
no affecta consulere cupiebant. Quib
enim deus trascitur quid miscdĩa con¬

Expanded text:
dicantium spiritus; et hoc in virtute sua, dicantium spiritus; et hoc in virtute sua, ne sibi tribuat Africus quod habet ex Deo. Veniunt autem ultro isti venti ad homines, et apportant eis verba divinitus missa; ut in suis sedibus et circa tabernacula sua colligant ejusmodi volatilia, et adoret unusquisque Dominum de loco suo, omnes insulae gentium . 18. Sed infidelibus tanquam pravae et amaricanti generationi, cum cidit plurimos eorum  et nulli codices habent, pingues eorum. Quod quidem in graecis quos habuimus, non invenimus. Sed si hoc est verius, quid aliud intelligendi sunt pingues eorum, nisi superbia praevalentes, de quibus dicitur: Prodiet quasi ex adipe iniquitas eorum ? Et electos Israel impedivit. Erant illic etiam electi, quorum fidei non contemperabatur generatio prava et amaricans. Impediti sunt autem ne aliquid eis prodessent, quibus paterno se affectu consulere cupiebant. Quibus enim Deus irascitur, quid misericordia con
Abbreviated transcription (Latin):
maris uolatiba pennata. & ceciderurt̃
in medio castrorum eorum. cirea taber¬
nacula eornm: & manducauerunt et
saturati funt niinis & desiderium eoꝵ
adtulit eis: non sunt frandati a desi
derio suo. potest & non temptantiũ
s credentiñ paruulorum fidem carne
editis uocam signis & per acrem trans¬
currentibus tanquam uolatilibus pasce¬
re. non tamen ab aquilone uementibtis
uibi frigus & caligo p̃ualet. id est eloquen¬
tia quȩ huic sclo fanet: sed transferen¬
do austrum de celo. Quo nisi ad terras.
ut qui in fide funt partuli audiendo
terrestria: nutriantur ad capienda
celestia: Si enim terrestria inquit
ubi mente excesserat deo: ut tempe¬
rans esset eis quibus dicebat. Non
potin nobis loqui quasi sp̃ualibus: sed
quasi carnalibus. Ibi enim audierat
mesfabilia tierba. qtiȩ in terra illi non
licebat loqui: ꝑ uerba sonantia quasi ꝑ
uolatilia pennata. & inducendo in uir¬
tute sua affricum. hoc est ꝑ uentos
meridianos feruentes &o lucentes pre¬

Expanded text:
maris volatilia pinnata et ceciderunt in medio castrorum eorum circa tabernacula eorum et manducaverunt et saturati sunt nimis et desiderium eorum adtulit eis non sunt fraudati a desiderio suo, » potest et non tentantium, sed credentium parvulam fidem, carne editis vocum signis et per aerem transcurrentibus, tanquam volatilibus pascere: non tamen ab Aquilone venientibus ubi frigus et caligo praevalent, id est, eloquentia quae huic saeculo placet; sed transferendo Austrum de coelo. Quo, nisi ad terras? ut qui in fide sunt parvuli, audiendo terrestria nutriantur ad capienda coelestia. Si enim terrestria, inquitubi mente excesserat Deo; ut temperans eis esset quibus dicebat: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Ibi enim audierat ineffabilia verba , quae in terra illi non licebat loqui per verba sonantia, quasi per volatilia pennata; et inducendo in virtute sua Africum, hoc est, per ventos meridianos, ferventes et lucentes prae
Abbreviated transcription (Latin):
Go uellem fratres
ut patrem nr̃m po¬
tius audiremus.s
& hoc bonum estut
patri obediamus. Quia ergo ussit no¬
bis qui dignaitur orare pro nobis: de
presenti psalmo quod dñs detis omniũ
nrͣm donire dignabitur. loquerer ca¬
ritati ur̃ȩ. Et autemi psalmi titulus.
Laus cantici ipsi diuid. Lius cantici
&o hilaritatem significat. quia cantꝰ
est: & deuctionem quia laus est. Qia
enim homo magis debet laudare:
quam id quod sic placet. ut non possit dis
phiceres Securitas ergo laudis: in laude
dei est. Ibi laudator securus est. ubi non
timet ne de laudato crubescat. Et lande¬
mus ergo & cantemus: hoc est cum hilan.¬
tate & cum leticia laudemtis. Quid autẽ
laudituri sumus: ipse psalmus sequentlb

Expanded text:
go vellem, fratres, ut patrem nostrum potius audiremus; sed et hoc bonum est ut patri obediamus. Quia ergo jussit nobis, qui dignatur orare pro nobis, de praesenti psalmo quod Dominus Deus omnium nostrum donare dignabitur, loquat Charitati Vestrae. Est autem Psalmi titulus, «Laus cantici ipsi David. Laus cantici» et hilaritatem significat, quia cantus est; et devotionem, quia laus est. Quid enim magis homo debet laudare, quam id quod sic placet, ut non possit sibi displicere? Securitas ergo laudis in laude Dei est. Ibi laudator securus est, ubi non timet ne de laudato erubescat. Et laudemus ergo, et cantemus; hoc est, cum hilaritate et cum laetitia laudemus. Quid autem laudaturi sumus, ipse Psalmus sequentib
Abbreviated transcription (Latin):
sicut aliis qtii similiter prenotantur.
uel nomen eius hominis indidit. a qͦ
scriptus est: uel eiusdem nominis int̾¬
pretatio ut ad sinagogam quod est
asapħ eus intelligentia referatur.
presertim quia hoc & primus enis
Quersus ad signat. Sic enim incipit.

Expanded text:
sicut aliis qui similiter praenotantur, vel nomen ejus hominis indidit, a quo scriptus est, vel ejusdem nominis interpretatio; ut ad Synagogam, quod est Asaph, ejus intelligentia referatur: praesertim quia hoc et primus ejus versus assignat. Sic enim incipi
Abbreviated transcription (Latin):
Domum tuam decet sanctificatio
dñe. Domum tnam totam. domum
tuam. Non hic. aut hic. aut ibi: sed
domum tuam totam: per totam orbẽ
terrarum. Quare per totum oebem
terrarum: Quia correxit oibem ter¬
rȩ qui non cominouebitur. Domtis
dñi foctis erit: per cotuni cibem ter¬
rarum erit. Malti cadent: sed domus
illa stat. Multi turbantur: sed domis
illa non mouebitur: Domun tuam decet

Expanded text:
«Domum tuam decet sanctificatio, «Domum tuam decet sanctificatio, Domine.» Domum tuam, totam domum tuam: non hic, aut hic, aut ibi; sed domum tuam totam, per totum orbem terrarum? Quare per totum orbem terrarum Quia correxit orbem terrae, qui non commovebitur . Domus Domini fortis erit; per totum orbem terrarum erit: multi cadent, sed domus illa stat; multi turbabuntur, sed domus illa non movebitur. «Domum tuam decet
Abbreviated transcription (Latin):
pressiram. Ergo quua muncdtis pressa¬
ram uobis factatus est: dico uobis.¬
Cepertinte pati. & confirmauerunt in
s quod illis predixerat dñs. et magis
fctes sunt facti. Cum enim indebant
compleri in se passiones. ꝑabant comple¬
rim se & coronas. Et ideo mirabiles
suspensure maris: mirabilis in excelsis
dñs. Ut mme inquit pacem babeatis:
inmundo autem presstiram. Ergo quid
facimus Secit mare. & extollunt᷑
fluctas: & rabidi fremunt: pressuras
patimur. nonne focte deficimus Ab¬
sit. Mitabilis in excelis cdñs. Ad eo
et ibi cam diceret & in me pacem
habeatis. in mundo autem presfuiram:
quasi dicerent putas non premet
mundus. & extinguet nos: statim
subiecit. S gaudete: quia ego uici se¬
cultim. Si ergo ait ego uici seculum:
adherete illi qui uicit seculum: qui
tincet mare. Gaudete ad enm: quia
mirabilis est in excelss dñs. Ex testi¬
monia tua credita facta sunt. nimis.
Et quid factum est de his omnibus:

Expanded text:
pressuram.» Ergo quia mundus pressupressuram.» Ergo quia mundus pressuram  confirmarunt in se quod illis praedixerat Dominus, et magis fortes sunt facti. Cum enim videbant impleri in se passiones, sperabant compleri in se et coronas: et ideo «mirabiles suspensurae maris; mirabilis in excelsis Dominus. Ut in me,» inquit, «pacem habeatis, in mundo autem pressuram.» Ergo quid facimus? Saevit mare, extolluntur fluctus, et rabidi fremunt; pressuras patimur: nonne forte deficimus? Absit. «Mirabilis in excelsis Dominus.» Adeo et ibi cum diceret, «ut in me pacem habeatis, in mundo autem pressuram;» quasi dicerent, Putas non premet nos mundus, et exstinguet nos? statim subjecit, «Sed gaudete, quia ego vici saeculum» . Si ergo ait, «ego vici saeculum,» adhaerete illi qui vicit saeculum, qui vicit mare. Gaudete ad eum, quia mirabilis est in excelsis Dominus, et «testimonia tua credita facta sunt nimis.» Et quid factum est de his omnibus?
Abbreviated transcription (Latin):
brescere ꝑsecutiones. Cum ergo eletias¬
sent flumina uocem suam: a uocibus
aquarum multarum. mirabiles suspen¬
sure maris. Suspensure exaltationes
sunt: quia quando irascitur mare. sus
fluctas quantum uolunt. fremit mare
quantum uult. mirabiles quidem sus¬
pensure maris. mirabiles miremirabi¬
les persecutiones. S uide quid sequit.
Mirabilis in excelsis dñs. Conpes¬
cat ergo se mare. & aliquando tranqͥl.¬
letur: detur par xp̃ianis. Turbat᷑ar
mare. fluctirabat nauictla. Hanctila
ecclłã est: mare scłm est. blenit dñs.
ambulauit suꝑ mare: & pressit luctꝰ
Quomͦ ambtilauit dñs super mare:
Suꝑ capita istorum fluctnum mignoꝵx
spumantium. Potestates & regescre¬
diderant: & subiugatisiute xp̃o. Ergo
suspensure maris: & nurabilis in ex¬
celsis dñs. Testimoma tua credita fac¬
ta sunt minis. Testimonia tua quia
dixerat illud ante. hȩc dico tiobis utmn
me pacem habeatis: in mundo autẽ

Expanded text:
brescere persecutiones. Cum elevasbrescere persecutiones. Cum elevassent ergo «flumina vocem suam, a vocibus aquarum multarum mirabiles suspensurae maris.» Suspensurae, exaltationes sunt; quia quando irascitur mare, suspquantum volunt, fremat mare quantum vult; «mirabiles» quidem «suspensurae maris,» mirabiles minae, mirabiles persecutiones, sed vide quid sequitur: «Mirabilis in excelsis Dominus.» Compescat se ergo mare, et aliquando tranquilletur, detur pax Christianis. Turbabatur mare, fluctuabat navicula. Navicula Ecclesia est, mare saeculum est. Venit Dominus, ambulavit super mare, et pressit fluctus . Quomodo ambulavit Dominus super mare? Super capita istorum fluctuum magnorum spumantium. Potestates, et reges crediderunt, subjugati sunt Christo. Ergo suspensurae maris, et mirabilis in excelsis Dominus. «Testimonia tua credita facta sunt nimis. Testimonia tua,» quia dixerat illud ante: «Haec dico vobis, ut in me pacem habeatis, in mundo autem
Abbreviated transcription (Latin):
Ad ipsam eleuationem nocis pertinet
quod ibi scriptum est. Stetit autem
petrus cum undecim. & eletiata uoce
dixit ad eos. uiri uder: & cetera quib
adnuntiat iħm sine timore cum magna
fidutia. Eleuauerunt enim flumina
uocem suam: a uocibus aquarum mul-¬
tarum. Nam & cum demissi essent
apłi de concilio iudeoeum uenerunt ad
suos: & indicauerunt quanta eis sacer¬
dotes & semores dixerunt. At illi audi¬
entes. eleuatierunt noces unannnes om̃s
ad dñm & dixerunt. Dñe. tu es qui fe¬
cisti celum & terram: mare & omnia
quȩ meis sunt: & cetera quȩ dicere po¬
tuerunt. flumina eleuantia uocem suã.
Mirabiles suspensare maris. Cam
enim illi eleuassent uoces suas. disciplĩ
crediderunt multi. & acceperunt
mina clamare de paucis. Ideo sequit᷑
a tiocibus aquartim multarum: itira¬
biles stispensure maris. idest huitis scls.
Cum cepisset xp̃c tantis uocibus pre¬
dicari. cepit irasci mare : cepertuit cre¬

Expanded text:
Ad ipsam elevationem vocis pertinet Ad ipsam elevationem vocis pertinet quod ibi scriptum est, «Stetit autem Petrus cum undecim, et elevata voce dixit ad eos, Viri Judaei» ; et caetera quibus annuntiat Jesum sine timore cum magna fiducia. «Elevaverunt» enim «flumina vocem suam, a vocibus aquarum multarum.» Nam et cum dimissi essent Apostoli de concilio Judaeorum, venerunt ad suos, et indicaverunt quanta eis sacerdotes et seniores dixerunt: at illi audientes levaverunt vocem unanimes omnes ad Dominum, et dixerunt, «Domine, tu es qui fecisti coelum et terram, et mare, et omnia quae in eis sunt» ; et caetera quae dicere potuerunt flumina elevantia vocem suam. «Mirabiles suspensurae maris.» Cum enim illi elevassent voces suas discipuli, crediderunt multi, et acceperunt mina clamare de paucis. Ideo sequitur, «A vocibus aquarum multarum mirabiles suspensurae maris:» id est, hujus saeculi. Cum coepisset Christus tantis vocibus praedicari, coepit irasci mare, coeperunt cre
Abbreviated transcription (Latin):
suum sanctum. impletut discipulos. Ipse
sp̃c magnum flumen: unde impleta sunte
multa flumina. De ipso fltunine dicit
psalmus alioloco. fluminus impetus leti¬
sicat ciuitatem dei. Ergo facta sunt
flumina currentia de tientre discipu¬
lorum cum acceperant sp̃m sc̃m. ipsa
flumina accepto sp̃n sc̃o: unde flami¬
na eleuauerunt uoces suas. Quare de¬
uatierunt : Quia primo timuerunt
Petrus nondum fut flumen: quando
interrogatione ancillȩ ter xp̃m negauit¬
dicens. Nescio hontineni. Hic timens
mentitur. dum non eleuat uocem non¬
dum est flumen. Ubi autem impleti
sunt sp̃i scõ. accersierunt eos iudei. &
preceperunt ne omnino loquerentur:
neq docerent in nomine ib̃u. Petrus
autem & iohannes. dixerunt ad eos.
Si iustum est coram deo uobis obͣ diamꝰ
magis quam deo: iudicate. Non enim
possumtis quȩ uidimtis & audiinitis ñ
loqui. Eleuauerunt ergo flumina uoces
suas. Auocibus aquarum multarũ.

Expanded text:
suum sanctum, implevit discipulos . Ipse suum sanctum, implevit discipulos . Ipse Spiritus magnum flumen, unde impleta sunt multa flumina. De ipso flumine dicit psalmus alio loco: «Fluminis impetus laetificat civitatem Dei» . Ergo facta sunt flumina currentia de ventre discipulorum, cum acceperunt Spiritum sanctum: ipsa flumina accepto Spiritu sancto. Unde flumina elevaverunt voces suas? quare elevaverunt? Quia primo timuerunt. Petrus nondum fuit flumen, quando interrogatione ancillae ter Christum negavit: «Nescio hominem» . Hic timens mentitur; nondum elevat vocem, nondum est flumen. Ubi autem impleti sunt Spiritu sancto, accersierunt eos Judaei, et praeceperunt eis ne omnino loquerentur, neque docerent in nomine Jesu. Petrus autem et Joannes dixerunt ad eos: «Si justum est coram Deo, ut vobis obediamus magis quam Deo, judicate: non enim possumus quae vidimus et audivimus non loqui. Elevaverunt» ergo «flumina vocem suam, a vocibus aquarum multarum.»
Abbreviated transcription (Latin):
non atidiuimus locuta flumina. legite
mina. Parum est quia locata sunt:
elenauerunt uocessias. Non solum lo¬
cuta sunt: sed foctiter. magne. excelse. Quȩ
sint ista flumina. quȩ loctita sunt : Diximꝰ
quod in euangelio non leginus: tamen ibi
queramus. Nam si ibi intienimus. ubi inuȩ¬
minuse Ego uobis fingere potero. & subito
ero non certus dispensator: sed ineptus fa-¬
bulator. In euangelio queramtis. simul que¬
ramus quȩ sunt flumina. quȩ eleuauert̃
uoces stias. Stabat iħc & clamabat dictũ
est in euangelio. Quid clamabat: Ecce
iam ipsum caput fluminum clamat. ipse
sons uitȩ unde sunt flumina cursura le¬
uauit prior uocem suam. Et quid ͤ Sta¬
bat ihc o clamabat: qui credit in me fic̃
scriptura dicit. flumina aquȩ uiuȩ de
uentre eius fluent. Euangelista sequit᷑
autem glorificatus est iħc. in resurrectio¬
ne & ascensione in celos: ficite nostis
fratres impletis ibi decem diebus ꝓpter
quoddam sacramentum: misit sp̃m

Expanded text:
non audivimus flumina locuta. Legite non audivimus flumina locuta. Legite mina. Parum est quia locuta sunt, «elevaverunt voces suas:» non solum locuta sunt, sed fortiter, magne, excelse. Quae sunt ista flumina quae locuta sunt? Diximus quod in Evangelio non legimus; tamen ibi quaeramus. Nam si ibi non invenimus, ubi inveniemus? Ego vobis fingere potero: et subito ero non certus dispensator, sed ineptus fabulator. In Evangelio quaeramus, simul quaeramus quae sunt flumina quae elevaverunt voces suas. «Stabat Jesus, et clamabat,» dictum est in Evangelio. Quid clamabat? Ecce jam ipsum caput fluminum clamat; ipse fons vitae unde sunt flumina cursura, levavit prior vocem suam. Et quid stans Jesus clamabat? «Qui credit in me, sicut Scriptura dicit, flumina aquae vivae de ventre ejus fluent.» Evangelista sequitur tus . Cum autem glorificatus esset Jesus in resurrectione et ascensione in coelos, sicut nostis, fratres; impletis ibi decem diebus propter quoddam sacramentum, misit Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
tum: ex illa sexta etate mundi quando
deus non solum ante abrabam: s ante cebã
& terram. qui dixit ante abraham ego sũ.
non solum autem ante abrabam. sed ante
adam: non solum ante adam. s ante om̃s
angelos. ante celum & terram. quia om-¬
nia per ipsum facta funt: subiecit ne tu
intendens diem natiuitatis dñi ex qtio
natus est: putares ex illo die cepisse. Pa¬
rata est sedes tua deus. S quis deus:
Sio habet grecus. Eon. aliquanda sałm
ponitur: aliquando eternum ponitur.
Ergo o tu qui ex illo tuderis natus. ex
eterno es. Non autem natiuitas huma¬
na cogitetur: sed cogitetur eternitas di¬
uina. Ergocepit. ex quo nattis est. cre¬
uit. Audistis euangelium: elegie disci¬
pulos implecit illos. Ceperunt predica¬
re disciptili. forte hoc est quod conseqtien-¬
eledauerunt tioces stias: Non audiui-¬
mus neq quando natus est dñs atidi-¬
uimus locuta flumina. neq quando
baptiratus est: neq quando passus ẽ.

Expanded text:
tum, ex illa sexta aetate mundi, quandotum, ex illa sexta aetate mundi, quandoDeus non solum ante Abraham, sed ante coelum et terram, qui dixit, «Ante Abraham ego sum» : non solum ante Abraham, sed ante Adam; non solum ante Adam, sed ante omnes Angelos, ante coelum et terram, quia omnia per ipsum facta sunt: subjecit, ne tu intendens diem nativitatis Domini ex quo natus est, putares ex illo esse coepisse, «Parata est sedes tua, Deus.» Sed quis Deus? sic habet graecus: αἰὼν aliquando saeculum ponitur, aliquando aeternum ponitur. Ergo, o tu qui ex illo videris natus, ex aeterno es. Non autem nativitas humana cogitetur, sed cogitetur aeternitas divina. Ergo coepit ex quo natus est, crevit: audistis Evangelium. Elegit discipulos, implevit illos, coeperunt praedicare discipuli. Forte hoc est quod consequenelevaverunt voces suas? Non audivimus: neque quando natus est Dominus, audivimus locuta flumina, neque quando baptizatus est, neque quando passus est;
Abbreviated transcription (Latin):
genuite. Cum dirisset in splendore scõe
ex utero: subiecit statim ne putares
xp̃m a tempore esse cepisse ex quo natꝰ
est. sicut cepit adam: sicut abrabam.
sicut dauid. ante laciferum genui te:
ante omne quod illuminatur. Per la¬
ciferum enim aut stellas omines signisi¬
cat. &o per stellas tempora: quia fecit
deus stellas in signo temportum. ut ante
tempora inuenias nitum esse xp̃m.
test inderi natus ex tempoe s quia et
tempora creattra dei fant. Et ntiq
si omnia per ipsum facta sunt: & tẽpora
per ipstim facta fant. Aut certe ante
omnem sp̃m qui illuminatur. De sapi¬
entia dixit: ante luciferum genui te.
Intendat caritas um̃. Quomͦi ergo cũ
dixissed ex ttero. ueluti predicauit
fidei nr̃e. ne inde putarents cepisse
xp̃m ex quo ex utero uirginis natus
est: subiecte statim ante luciferum
genui te: sic & hic cum dixisseo ex illo id
est ex quodam tempore. ex die ante sabba¬

Expanded text:
genui te» . Cum dixisset, «In splendore sanctorum genui te» . Cum dixisset, «In splendore sanctorum ex utero,» subjecit statim, ne putares Christum a tempore esse coepisse ex quo natus est, sicut coepit Adam, sicut Abraham, sicut David, «Ante luciferum genui te:» ante omne quod illuminatur. Per luciferum enim, aut stellas omnes significat, et per stellas tempora, quia fecit Deus stellas in signa temporum , ut ante tempora invenias natum esse Christtest videri natus ex tempore; quia et tempora creatura Dei sunt. Et utique si omnia per ipsum facta sunt et tempora per ipsum facta sunt. Aut certe ante omnem spiritum qui illuminatur, de Sapientia dixit, «Ante luciferum genui te.» Intendat Charitas vestra. Quomodo ergo cum dixisset, «Ex utero,» veluti praecavens fidei nostrae, ne inde putaremus coepisse Christum ex quo ex utero virginis natus est; subjecit statim, «Ante luciferum genui te:» sic et hic cum dixisset, «Ex illo,» id est, ex quodam tempore, ex die ante sabba
Abbreviated transcription (Latin):
uerba mea. Ecce humilis esto & quietas.
ut & inꝑe habitet deus. Altus est deus.
Non in te habitat: sil altus esse uolulris
milis esto: & tremens uerba euis. & ibi
habitat. Hon timet trementem domũ:
qtia ipse illam firmat. Parata est sedes
tua detis ex illo. Ex illo id est extuno:
idest quasi quoddam tempus significat
extunc. Ex quo ͤ forte ex die ante
sabbatum. Ex illo: quia titalus psalmi
prescribit nobis ex qto. Sexto enim die
idest tempore huitis mundi sexto: uenit
dñs in carne. Ex illo ergo: Plane ex
illo sc̾m hominem: ex illo ex utero. In¬
Qtd cium dicio alitis psallluiss In
splendore sintmunlex utero. In splen¬
due scõtum id est̾ie illuminentur sc̃i:
ut uideant deum in carne. & purget᷑
cor unde uideatur in ditimitate. In
splendore scõrum ex utero. S quid ibi
sequitur: Ne focte ex utero inde in¬
cipere putares esse. xp̃m: ante lucistrũ

Expanded text:
rementem verba mea» . Ecce humilis es et quietus, rementem verba mea» . Ecce humilis es et quietus, et in te habitat Deus. Altus est Deus, non in te habitat, si altus esse volueris. milis esto et tremens verba ejus, et ibi habitat. Non timet trementem domum, quia ipse illam firmat. «Parata est sedes tua, Deus, ex illo. Ex illo,» id est, ex tunc; id est, quasi quoddam tempus significat. Ex tunc, ex quo? Forte ex die «ante sabbatum. Ex illo,» quia titulus Psalmi praescribit nobis ex quo. Sexto enim die, id est, tempore hujus mundi sexto, venit Dominus in carne. Ex illo ergo, plane ex illo secundum hominem, ex illo ex utero. Quid enim dicit alius psalmus? «In splendore sanctorum ex utero. In splendore sanctorum,» id est, ut illuminentur sancti, ut videant Deum in carne; et purgetur cor, unde videatur in divinitate. «In splendore sanctorum ex utero.» Sed quid ibi sequitur? Ne forte ex utero inde incipere putares esse Christum: «Ante luciferum
Abbreviated transcription (Latin):
sedeat. Qne est sedes der. nisi ubi habitat
deus: Ubi habitat deus: nisi in templo
suo : Quid est templtm eits : Ntim¬
quid parietibus instruitar: Absit. Mtndꝰ
iste est forte templam ipsius. qui ualde mag¬
nuis est. &o dignares est. quȩ capiat detim:
nec capiat eum a quo factus est. Et ubi
capitur : In anima quieta. in anima iusta.
Ipsa illum poetat. Magna resfratres. Cer¬
te magnus est deus: fortibus gratus. infir-¬
mis leuis est. Quos dixi fortes: Super¬
bos: qui quasi habent presumptionem
uirium suarum. Nam infirmitas illa:
in humilitate maior fortitudo est. Audi
apłm dicentem: quando infirmor. tunc
potens sum. Hoc est quod commendauit
quia dñs precinctus est fortitudine: qͣn¬
do humilitatem docebat. Ergo ipsa est
requiescit sp̃c dei: nisi in sede deis Andi
quomͦ describat ipsam sedem. forte au-¬
diturus eras marmoratam domum: am-¬
pla spatiosa atriorum in magnitudine
& falgore tectorum. Audi quid sibi pa-

Expanded text:
sedeat. Quae est sedes Dei, nisi ubi habitat sedeat. Quae est sedes Dei, nisi ubi habitat Deus? Ubi habitat Deus, nisi in templo suo? Quod est templum ejus? Parietibus instruitur? Absit. Mundus iste est forte templum ipsius, quia valde magnus est, et digna res quae capiat Deum? Nec capit eum a quo factus est. Et ubi capitur? In anima quieta, in anima justa: ipsa illum portat. Magna res, fratres: certe magnus est Deus; fortibus gravis, infirmis levis est. Quos dixi fortes? Superbos, qui quasi habent praesumptionem virium suarum. Nam infirmitas illa in humilitate major fortitudo est. Audi Apostolum dicentem, «Quando infirmor, tunc potens sum» . Hoc est quod commendavi, quia Dominus praecinctus est fortitudine, quando humilitatem docebat. Ergo ipsa est requiescet Spiritus Dei, nisi in sede Dei? Audi quomodo describat ipsam sedem. Forte auditurus eras marmoratam domum, ampla spatia atriorum, in magna altitudine et fulgore tectorum. Audi quid sibi pare
Abbreviated transcription (Latin):
firmum fundamentum. Hotit dñs qͥ
sunt eius. Iste est orbis terrarum: qui nͣ
commouebitur. Houit dñs qui sunt
eitis. Et quod signaculum habet: Et
recedat ab in insticia omnis quti nominat
nomen dm̃. Modo ab inquitate recedit.
Ab inquis enim non potest recedere. qi
mixta est palea tritico: usq dum uenti¬
letur. Quid dicints fratrest Et in ip¬
sa area mira res est de tritico. Recedit
a palea cum expolitur: & non recedit
ab area cum trituratur. Quando autẽ
omnino separabitur: Cum uenerte uen¬
tilitor. Ergo modo area in orbe terrarũ
est: necesse est ut si ꝑficis inter miquos
uinas. Ab miquis recedere non potes:
ab iniquitate recede. Recedat ab inqͥta¬
te omnis qui nominat nomen dm̃: & erit
morbe terrarum qui non commouebit᷑:¬
deus ȩx illo. Ex illo quid est: Ex tanc.
T̃inquam si diceret. Quȩ est sedes dei:
ubi sedet deus: In sanctis stns. Llis esse
sedes dei : Para locum in corde tuo: tibi

Expanded text:
firmum fundamentum? «Novit Dominus qui firmum fundamentum? «Novit Dominus qui sunt ejus.» Iste est orbis terrarum qui non commovebitur: «Novit Dominus qui sunt ejus.» Et quod signaculum habet? «Et recedat ab injustitia omnis qui nominat nomen Domini» . Modo ab iniquitate recedat: ab iniquis enim non potest recedere, quia mixta est palea tritico usque dum ventiletur. Quid dicimus, fratres? Et in ipsa area, mira res est de tritico: recedit a palea, cum exspoliatur; et non recedit ab area, cum trituratur. Quando autem omnino separabitur? Cum venerit ventilator. Ergo modo area in orbe terrarum est: necesse est ut, si proficis, inter iniquos vivas. Ab iniquis recedere non potes; ab iniquitate recede. «Recedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen Domini;» et erit in orbe terrarum qui non commovebitDeus, ex illo». «Ex» «illo,» quid est? Ex tunc. Tanquam si diceret, Quae est sedes Dei? ubi sedet Deus? In sanctis suis. Vis esse sedes Dei? Para locum in corde tuo ubi
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. Est orbis terrarum qui non
cõmotiebitur: est orbis terrarum qui¬
non cõmonebitur. Quia o boni qui
stabiles funt in fide orbis terrarumẽ.
Ne quis diceret in partes sunt: & mali
qui non stant in fide. cum senserint
aliquam tribulationem per orbem
terrarum sunt. Est ergo orbis terrarũ
mobilis: de quo dicit apłõ. Ulide orbẽ
neus & pbiletus. qui circa ueritatẽ
aberrauerunt: dicentes resurrectionẽ
um factam esse: &o fidem quorumdã
terrarum ꝑtinebant: qui non cõmo¬
nebitur: Hon. S palea erant. Et
sidem inquit quorandam subuertant:
non dit omnium. Et si ommum
diceret: omnes intelligere deberemꝰ
ꝑtinentes ad cittatem babilontam:
quȩ habet dampnari cum diabolo.
Tamen fidem quoriundam dixit. & quasi
diceretur ei. & quis ei potest resistere:
fubiecit statim. firmum autem fumda¬
mentum dei stat. Ecce habes orbem ter¬
rarum qui non commouebitur.: habens
signaculum hoc: quod signaculum habet

Expanded text:
bitur. Est orbis terrarum qui non bitur. Est orbis terrarum qui non commovebitur, est orbis terrarum qui commovebitur. Quia et boni qui stabiles sunt in fide, orbis terrarum est; ne quis diceret, In parte sunt: et mali, qui non stant in fide cum senserint aliquam tribulationem, per orbem terrarum sunt. Est ergo orbis terrarum mobilis: de quo dicit Apostolus. Vide orbem naeus et Philetus, qui circa veritatem aberraverunt, dicentes resurrectionem jam factam esse, et fidem quorumdam terrarum pertinebant, qui non commovebitur? sed palea erant: «Et fidem,» inquit, «quorumdam subvertunt.» Non dixit, Omnium; et si omnium diceret, omnes intelligere deberemus pertinentes ad civitatem Babyloniam, quae habet damnari cum diabolo: tamen «fidem quorumdam» dixit. Et quasi diceretur ei, Et quis eis potest resistere? subjecit statim: «Firmum autem fundamentum Dei stat.» Ecce habes orbem terrarum qui non commovebitur. «Habens signaculum hoc.» Quod signaculum habet
Abbreviated transcription (Latin):
sarium magnum in te ipso: cami au.¬
dito conintio ira ceperie sirgere: ite
reddas malum pro malo. Recordare
uerba apłi. non reddentes malum pro
malo: neq maledictum pro malecheto.
His uerbis recordatis. frangis iram: te¬
nes fortitudinem. & quia coram te illȩ
maledixit. non post dorsum tuum:
precinetts es illa. lam cetera audiamꝰ.
breuis est psalmus. Etenim confirma¬
int orbem terrȩ. qui non cõmouebit᷑.
llidetis fratres. multi credunt in xp̃m.
magna turba est: & tamen in haz¬
turba magna modo audistis cum euan¬
gelim legeretur. quia uenies dñs fe¬
rens palam in manu sua. & mundauit
aream suam frumentum recondet in
horreo paleas combured ig inextin¬
gubili. Sunt ergo ptr totam terrm
eo bom & mali. Bom grana sinter mali
palea. In aream intrat. tribula palea̾
concidit: triticum purgat. Quis est
ergo oebis terrarum qui non cõmoue¬
bitur: Quod utiq non diceret: nisi
esset  oebis terrarum qui non cõmoue

Expanded text:
sarium magnum in teipso. Cum ausarium magnum in teipso. Cum audito convicio ira coeperit surgere, ut reddas malum pro malo, recordare verba Apostoli: «Non reddentes malum pro malo, neque maledictum pro maledicto» . His verbis recordatis frangis iram, tenes fortitudinem; et quia coram te ille tibi maledixit, non post dorsum tuum, praecinctus es illa. 5. Jam caetera audiamus: brevis est Psalmus, «Etenim confirmavit orbem terrae, qui non commovebitur.» Videtis, fratres, multi credunt in Christum, magna turba est: et tamen in hac magna turba, audistis modo cum Evangelium legeretur, quia veniet Dominus ferens palam in manu sua, et mundabit arcam suam; frumentum recondet in horreo, paleas comburet igni inexstinguibili . Sunt ergo per totam terram et boni et mali: boni grana sunt, mali palea. In aream intrat tribula: paleam concidit, triticum purgat. Quis est ergo orbis terrarum «qui non commovebitur?» Quod utique non diceret, nisi esset et orbis terrarum qui c
Abbreviated transcription (Latin):
tionem euangelii. quod precinc¬
tus est ut lauaret pedes disci¬
pulis suis. Est aliud quod in hoc
uerbo possumus intelligere. Dnamuis
quia qui se precingit. ante se ponit:
qd̃ sibi adiungit: ut se cingat. Quu
ergo illi qui detrahunt nobis aliqtian¬
do nobis absentibus faciunt tanquaim
post dorsum sium. aliqua do coram
in faciem: sictit dño faciebant penden¬
tiin cruce. si filius dei est: descendat
de cruce. Non opiis babes foctitadne.
quando tibi aliquis detrabit absenti:
quia non audis nec sentis. Si autem in
faciem tibi dicat: opus est ut fortis sis.
Quid est fortis fise llt feras: ne focte
ideo te putes fortem cum audieris. qr
ꝑcutis pugno uictus conuitio. Non est
ista fortitudo. si uictus ꝑcutias: otim ab
tra uictus es:. Et ualde stultum est bo¬
minem uictum fortem dicere: ctim
dicat scriptura. melior est qui uincte
tram. quam qui capit ciuitatem. Me¬
liorem dixit ire uictorem: quam ciui¬
tatis captiuatorem. Habes ergo adu̾¬

Expanded text:
tionem Evangelii, quod praecinctionem Evangelii, quod praecinctus est, ut lavaret pedes discipulis suis. 4. Est aliud quod in hoc verbo possimus intelligere. Diximus quia qui se praecingit, ante se ponit quod sibi adjungit, ut se cingat. Quia ergo illi qui detrahunt nobis, aliquando nobis absentibus faciunt, tanquam post dorsum; aliquando coram in faciem, sicut Domino faciebant pendenti in cruce, «Si filius Dei est, descendat de cruce» : non opus habes fortitudine quando tibi aliquis detrahit absenti, quia non audis, nec sentis; si autem in faciem tibi dicat, opus est ut fortis sis. Quid est, Fortis sis? Ut feras: ne forte ideo te putes fortem, cum audieris, quia percutis pugno victus convicio. Non est ista fortitudo, si conviciatus percutias, quoniam ab ira victus es: et valde stultum est, hominem victum fortem dicere, cum dicat Scriptura, «Melior est qui vincit iram, quam qui capit civitatem» . Meliorem dixit irae victorem, quam civitatis captivatorem. Habes ergo adver
Abbreviated transcription (Latin):
Qui lotus est semel. non habet necessita¬
tem iterum lauandi s est mundus totꝰ.
Non ergo ad sacramentum tanquam
mundationis ꝑtinebat. quod lauit pedes:
s ad exemplum humilitatis. Hoc enim
dixerat. quod enim ego facio tu nescis:
scies postea. Ulideamus si scierunt post¬
ea:. uideamus si aꝑuit illis quod faciebat.
ut iideamius dñm precinctum fortitu¬
dine: quia in humilitate est tota focti¬
tudo. Cum lauisset eis pedes. rursus
discubuit: & ait illis. Dicitis me magis¬
tram. ouerum dicitis. sum etenim. Di¬
citis me dñm. & uerum dicitis. sum et eñĩ.
Si ergo ego magister & dñs ur̃ laui ur̃os
pedes: quomͦ oportet ut hoc nobis inuicẽ
faciatis: Si ergo in humilitate est forti¬
tudo: noli timere suꝑbos humiles. Tan¬
quam petra sum. Petra decesum undet᷑:
s sołia est. Suꝑbi quid: Quasi fumus.
Et si alti sunt: euanescunt. Ergo ad
humilitatem dm̃ referre debenius qd
precinctts est: sedm cõmqnota¬

Expanded text:
«Qui lotus est semel, non habet necessita«Qui lotus est semel, non habet necessitatem iterum lavandi, sed est mundus totus.» Non ergo ad sacramentum tanquam mundationis pertinebat, quod lavit eis pedes, sed ad exemplum humilitatis: hoc enim dixerat, «Quod enim ego facio, nescis; scies autem postea.» Videamus si scierunt postea, videamus si aperuit illis quod faciebat, ut videamus Dominum praecinctum fortitudine; quia in humilitate est tota fortitudo. Cum lavisset eis pedes, rursus discubuit, et ait illis: «Dicitis me Magistrum, et verum dicitis; sum enim: dicitis me Dominum, et verum dicitis; sum enim: si ergo ego Magister et Dominus vester lavi vobis pedes, quomodo oportet vobis invicem faciatis» ? Si ergo in humilitate est fortitudo, nolite timere superbos. Humiles tanquam petra sunt: petra deorsum videtur, sed solida est. Superbi quid? Quasi fumus: etsi alti sunt, evanescunt. Ergo ad humilitatem Domini referre debemus quod praecinctus est, secundum commemora
Abbreviated transcription (Latin):
rarum: nisi in carne ueniret gladins uerita.¬
tis. Hic ergo quare precinctus est : Qui se
precingit. ante se ponit aliquid quo precui¬
gitur. Vnde dictum est precinctus est lin.¬
teo. &. latiit pedes discipuborum stiotum.
ominis autem fortitudo in humilitate.
quia fragilis est omnis suꝑbia: ideo cum
de fortitudine diceret. addidit precinꝰ
est: ut recolas deum precinctum humilẽ.
quando pedes discipulorum lauit. Et
exhorruuit petrus dñm suum. magistram
suam minus dixi magistrum stium cum
dixissem dñm suum curuantem se ante
pedes suos. & lauantem sibi pedes: expa¬
uit & dixit. Dñe. non lauabis mͥ
lauabis michi pedes in eternuim. Et
ille. Sinon litero te: non habebis partẽ
mecum. Qui primo petrus expatierat
dñm lauantem sibi pedes: plus expaute.
non habebis partem mecum. Et credi¬
dit non sine causa hoc facere dñm: insi
quia erat aliquod illud forte sacramen¬
meos. sed & caput & totum. Et ille.

Expanded text:
rarum, nisi in carnem veniret gladius veritararum, nisi in carnem veniret gladius veritatis. Hic ergo quare «praecinctus est?» Qui se praecingit, ante se ponit aliquid quo praecingitur: unde dictum est, «Praecinctus est linteo, et lavit pedes discipulorum suorum.Omnis autem fortitudo in humilitate; quia fragilis est omnis superbia: ideo cum de fortitudine diceret, addidit, «praecinctus est;» ut recolas Deum praecinctum humilem, quando pedes discipulorum lavit. Et exhorruit Petrus Dominum suum, magistrum suum minus dixi magistrum suum, cum dixissem Dominum suum curvantem se ad pedes suos, et lavantem sibi pedes, expavit, et dixit: «Domine, non lavabis mihi lavabis mihi pedes in aeternum.» Et ille: «Si non lavero te, non habebis partem mecum.» Qui primo Petrus expaverat Dominum lavantem sibi pedes, plus expavit, «Non habebis partem mecum;» et credidit non sine causa hoc facere Dominum, nisi quia aliquod erat illud forte sacramentantum, sed et caput, et totum.» Et ille:
Abbreviated transcription (Latin):
intuperantes: non mollescere lingnis lati¬
dantitm. nec frangi lingnis intiiꝑantium:
focte queramus & de hoco uerbo quare cdixͣ
prerinctis est. Cinctio opera significat.
Tamc enim se quisq cingit: cum oꝑatu¬
ras est. S quairte non dert cincts est:
s precinctus est : Dicit enim in aho psalmo.
Accingere gladium tuum cirea femtir po-¬
tentissime: poplĩ sub te cadent. Nec ibi chaxte
cingere. neq precingere: sed accingere. de-¬
cingeris enim quando aliquid ad iungeris la-¬
terituo precinctionem. Ideo aocingere gladiũ
tuum. Glalius dm̃ unde bellatut orbem
terrarum occidendo nequitiam: spc̃ dei in
ueritate sermonis. Quare circa femur dicit᷑.
accingere gladium: Aliud quidem ex alio
de alio psalmo accinctionem diximus: sed
tamen quia comiemoratum est. non est pre-¬
termittendum. Quid est accinctio gadiĩ cir-¬
cafemur: Pr femtir. carnem significat.
Non enim aliter debellaret dñs orbem ter¬

Expanded text:
vituperantes; non mollescere linguis lauvituperantes; non mollescere linguis laudantium, nec frangi linguis vituperantium. 3. Forte quaeramus et de hoc verbo, quare dixit, «praecinctus est.» Cinctio opera significat: tunc enim se quisque cingit, cum operaturus est. Sed quare non dixit, Cinctus est; sed, «praecinctus est?» Dicit enim in alio psalmo: «Accingere gladium tuum circa femur, potentissime; populi sub te cadent» . Nec ibi dixit, Cingere, neque, praecingere, sed, «accingere:» accingeris enim quando aliquid adjungis lateri tuo per cinctionem; ideo, «Accingere gladium tuum.» Gladius Domini unde debellavit orbem terrarum, occidendo nequitiam, Spiritus Dei est in veritate sermonis Dei. Quare circa femur accingere dicitur gladium? Aliud quidem ex alio de alio psalmo ad cinctionem diximus; sed tamen quia commemoratum est, non est praetermittendum. Quid est accinctio gladii circa femur? Per femur carnem significat. Non enim aliter debellaret Dominus orbem ter