comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cenauit dicens. Hic ẽ. calix nouũ testam̃tũ
in sanguine meo. qͥ ꝓuob̾ fundet᷑. Qđ dicit
dedit eis. ut sit plena sententia. similitꝰ
& calicẽ postquã cenauit dedit eis. Quia gͦ
panis corpus confirmat. uinũ uͦ sanguinẽ
oꝑat᷑ in carne. hic ad corpus xp̃i mystice.
dnĩci calicis aqua miscet᷑. Atcestante enĩ
ioħe: aquȩ popłi st̃. Et neq aquã solã. neq
solũ uinũ. sicut nec granũ frum̾ti solũ sine
aquȩ admixtione & confectione in panẽ cuiqua
licet offerre. ne talis uidelicet oblatio quasi
ti potuisse. uł nos sine xp̃i passione saluari
ac patri offerri posse confingat. Qđ siquẽ
mouet. cũ cenatis saluator apłis suũ corpus
ac sanguinẽ tradiderit. quare nos uniuersa.¬
lis ȩccłȩ consuetudine ieiun doceamꝰ ea¬
dẽ sacram̃ta ꝑciꝑe: breutt̃ audiat. ideo
tunc cenatos cõmunicasse apłos. qͥa necesse
erat pascha illud typicũ antea consũmari
& sic ad ueri paschȩ sacram̃ta transire: nc̃

Expanded text:
 testamentum in sanguine meo, quod pro vobis fundetur. Quod dicit: dedit eis ut sit plena sententia: Similiter et calicem, postquam coenavit, dedit eis. Quia ergo panis carnem confirmat, vinum vero sanguinem operatur in carne, hic ad corpus Christi mystice, dominici calicis aqua miscetur. Attestante enim Joanne, aquae populi sunt . Et neque aquam solam, neque solum vinum, sicut nec granum frumenti solum sine aquae admistione et confectione in panem, cuiquam licet offerre, ne talis videlicet oblatio quasi ti potuisse, vel nos sine Christi passione salvari, ac Patri offerri posse confingat; quod si quem movet, cum coenatis Salvator apostolis suum corpus ac sanguinem tradiderit, quare non universalis Ecclesiae consuetudine jejunii doceamur eadem sacramenta percipere, breviter audiat ideo tunc coenatos communicasse apostolos, quia necesse erat pascha illud typicum antea consummari, et sic ad veri paschae sacramenta transiri. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
potũq sũpsisse. testat᷑ apłs petrus qui ait
Qui manducauimꝰ & bibimꝰcũ illo. post quã
resurrexit a mortuis. Sed multo conse¬
quentius. ut sicut supra tẏpicũ agni esũ:
sic etiã potũ p̾aschȩ typicũ neget̾ se ultra
gustaturũ. donec ostensa & manifestata
resurrectionis suȩ gła regni dĩ fides mun¬
do adueniat. ut ꝑ duo maxima legis edi¬
cta. esũ uidelicet᷑ potũq paschalẽ spualit̃
immutata disceres omĩa legis sacram̃ta
uł iussa quȩ carnalit̾ sonare uidebant᷑:
ad sp̃ualẽ iã nunc obseruantiã fuisse

Expanded text:
potumque sumpsisse, testatur apostolus Petrus, qui ait: potumque sumpsisse, testatur apostolus Petrus, qui ait: Qui manducavimus et bibimus cum illo, postquam resurrexit a mortuis . Sed multo consequentius, ut sicut supra typicum agni esum, sic etiam potum paschae typicum neget se ultra gustaturum, donec ostensa et manifestata resurrectionis suae gloria, regni Dei fides mundo adveniat. Ut per duo maxima legis edicta, esum videlicet potumque paschalem spiritaliter immutata, disceres omnia legis sacramenta, vel jussa quae carnaliter sonare videbantur, ad spiritalem jam nunc observantiam fui
Abbreviated transcription (Latin):
impleatur in regnodĩ. id: nequaquã ultra
mosaycũ pascha celebrabo. donec in ȩccła
sp̃ualit̾ intellectũ cõpleat᷑. Ipsa ẽ. enĩ re-¬
gnũ dĩ. de qua alibi discipłis ait Regnũ dĩ
intra uos. ẽ. In qͦ regno dñs hodieq uetus
pascha impletũ manducat. quando ea quȩ
moyses rudi popło carnalit᷑ obseruanda
p̾cepit: in mẽbris suis hoc ẽ in ipsa ȩccła¬
spualit᷑ exercet. Et accepto calice
gras egit & dixit. Accipite. & diuidite
int̾ uõs. Et hic calix aduetꝰ illud pascha
cui finẽ desiderabat imponere ꝑtinet
Quo accepto grãs egit. Obhoc nimirũ qͥa
uetera transitura & uentura fuerant
omĩa noua. Dico enĩ uob. qđ ñbibã
de generatione uitis donec regnũ dĩ ueniat
Potest quidẽ hic uersiculus & simplicit̾ acci¬
pi. qđ ab hachora cenȩ usq ad tẽpus resur¬
rectionis qͦ in regno dĩ erat uenturus: uinũ
bibiturus ñ esset. Postea nanq illũ cibũ

Expanded text:
impleatur in regno Dei, id est, nequaquam ultra impleatur in regno Dei, id est, nequaquam ultra Moysaicum pascha celebrabo, donec in Ecclesia spiritaliter intellectum compleatur: Ipsa est enim regnum Dei. De quo alibi discipulis ait: Regnum Dei intra vos est . In quo regno Dominus hodieque vetus pascha impletum manducat, quando ea quae Moyses rudi populo carnaliter observanda praecepit, in membris suis, hoc est in ipsa Eccleritaliter exercet. Et accepto calice, gratias egit et dixit: Accipite et dividite inter vos. Et hic calix ad vetus illud Pascha, cui finem desiderabat imponere, pertinet. Quo accepto, gratias egit, ob hoc nimirum, quia vetera transitura, et ventura, fuerant omnia nova. Dico enim vobis, quod non bibam de generatione vitis, donec regnum Dei veniat. Potest quidem hic versiculus et simpliciter accipi, quod ab hac hora coenae, usque ad tempus resurrectionis, quo in regno Dei erat venturus, vinum bibiturus non esset. Postea namque illum, cibum
Abbreviated transcription (Latin):
transiordanẽ manna pascit & pascit᷑: quia
dñs usq ad tẽpus sui baptismatis. cerimo¬
nias legis & ipse seruat. & a cunctis ser-¬
uari desiderat. Transductã plebẽ iordanẽ
iosue petra circuncidit. qͥa baptismi gr̃a
celebrata: saluator etiã cõgitationũ qđ
lex nequi uerat illecebras fidei seueritate
p̾cidit Et tres semis m̃ses quasi solito man¬
na nutrire. sacram̃ta legis quãuis ad cȩle¬
stia ꝓmissa paulatĩ ꝓuocans. obseruare
ñ cessat. donec tẽpore p̾fixo desideratũ pa-¬
scha cũ discipłis manducans: ita demũ mane
illucescente mundissima sui corporis & san¬
guinis mẏsteria in crucis altari consecrata.
quasi azimos t̾rȩ reꝓmissionis imbuendis
fidelib offerat. Deniq qđ sequit᷑. dico enĩ
uob̾ qͥa ex hoc ñ manducabo illud donec
impleat᷑ in regno dĩ: quantũ iosue uerbis
consonat qͥait Nec usi sunt ultra cibo illo
filii isrł: sed comeder̃t̃ de frugib t̾rȩ cha

Expanded text:
trans Jordanem manna pascit et pascitur, quia trans Jordanem manna pascit et pascitur, quia Dominus usque ad tempus sui baptismatis caeremonias legis et ipse servat, et a cunctis servari desiderat. Transductam plebem Jordanem Josue petra circumcidit, quia baptismi gratia celebrata, Salvator etiam cogitationum quod lex nequiverat, illecebras fidei severitate praecidit: et tres semis annos quasi solito manna nutriret, sacramenta legis, quamvis ad coelestia promissa paulatim provocans, observare non cessat: donec tempore praefixo desideratum Pascha cum discipulis suis manducans, ita demum mane illucescente, mundissima sui corporis et sanguinis mysteria in crucis altari consquasi azyma terrae repromissionis imbuendis fidelibus offerat. Denique quod sequitur: Dico enim vobis, quia ex hoc non manducabo illud donec impleatur in regno Dei. Quantum Josue verbis consonat, qui ait: Nec usi sunt ultra cibo illo filii Israel, sed comederunt de frugibus terrae Ch
Abbreviated transcription (Latin):
uet̾et exhibere : immo u̾bra transeunte
ueri iã paschȩ lum̃ aduenisse demonstret:
Qđ pulchre tẽporib iosue. consũ mandi
mannȩ tẽpus & ordo pfigurat᷑. ubi scri-¬
ptũ. ẽ. & fecert̃ phase quarta detima die
m̃sis ad uesꝑũ in cãpestrib iericho. & co-¬
mederunt de frugib t̾rȩ die altero azi-
mos panes & polentã eiꝰ dẽ anni. Defecitq
manna post quã comedert̃ de frugib t̾rȩ
nec usi sunt ultra cibo illo filii isrł. Siqͥdẽ
iosue susceptũ defuncto moyse popłm soli¬
tis aliquando ut transiordanẽ mannȩ
reficit alim̃tis. quib & ipse quauis agnito
olimq gustato t̾rȩ reꝓmissionis fructu
reficitur. exin iordanẽ transit. cultris
petrinis circuncidit. & tres semis menses
usq ad diẽ scilicet paschȩ cõpletã consu¬
etũ manna ñ tollit. Moyse qͥppe mortuo
iosue dux ordinat᷑. qͥa lege traditionis¬
phariseorũ corrupta: xp̃c incarnat᷑. Iosue

Expanded text:
vetet exhibenti, imo, umbra transeunte, vetet exhibenti, imo, umbra transeunte, veri jam paschae lumen advenisse demonstret. Quod pulchre temporibus Josue consummandi mannae tempus et ordo praefigurat, ubi scriptum est: Et fecerunt paschae quarta decima die mensis ad vesperum in campestribus Jericho, et comedermos panes, et polentam ejusdem anni. Defecitque manna postquam comederunt de frugibus terrae, nec usi sunt ultra cibo illo filii Israel . Siquidem Josue susceptum defuncto Moyse populum, solitis aliquandiu trans Jordanem mannae refecit alimentis, quibus et ipse, quamvis agnito olimque gustato terrae repromissionis fructu, reficitur. Exin Jordanem trajicit, cultris petrinis circumcidit, et tres semis mensis usque ad diem scilicet paschae completam consuetum manna non tollit. Moyse quippe mortuo, Josue dux ordinatur, qPharisaeorum corrupta Christus incarnatur. Josue
Abbreviated transcription (Latin):
lũ magnũ lex sp̃ualis. ẽ: quȩ de angusti¬
is litterȩ egrediens. in sullimi loco recipit
saluatorẽ. Nã qͥ adhuc occidentẽ litterã
seruauerit. qui ñ aliud inagno quã pecus
intellexerit: iste nimirũ in imis pascha
facit. qͥa sp̃s maiestatẽ comp̾hendere nec¬
dũ didicit. At qͥaquȩ baiulũ hoc . ẽ. grȩ
p̾conẽ indomũ ȩccłȩ fuerit secutꝰ. hic ꝑ
sp̃m uiuificantẽ tectũ litterȩ transcenden¬
do. in alto m̃tis diuersorio xp̃o mansionẽ
p̾parat: qͥa cuncta uł paschȩ sacram̃ta
uł cȩtera legis decreta de eo scripta intel
paschȩ designat. quȩ ut sepius inculcatũ ẽ
legis instabat. Ełait illis. Desiderio
desideraui hoc pascha manducare uobiscũ
ante quã patiar. Desiderat pͥmo typicũ
pascha cũ discipłis manducare. & sic passi¬
onis suȩ mundo mysteria declarare:
quatinꝰ & antiqͥ legalisq paschȩ ꝓbator
existat. & hoc ad suȩ dispensationis figu¬
rã ptinuisse. & docendo carnalit᷑ ultra

Expanded text:
lum magnum lex spiritalis est, quae de angustiis litterae egrediens, in sublimi loco recipit Salvatorem. Nam qui adhuc occidentem litteram servaverit, qui non aliud in agno, quam pecus intellexerit, iste nimirum in imis Pascha facit, quia spiritus majestatem comprehendere necdum didicit. At qui aquae bajulum, hoc est gratiae conem in domum Ecclesiae fuerit secutus, hic per Spiritum vivificantem tectum litterae transcendendo, in alto mentis diversorio Christo mansionem praeparat, quia cuncta vel Paschae sacramenta, vel caetera legis decreta de eo scripta intellpaschae designat, quae, ut saepius inculcatum estlegis instabat. Et ait illis: Desiderio desideravi hoc pascha manducare vobiscum antequam patiar. Desiderat primo typicum pascha cum discipulis manducare, et sic passionis suae mundo mysteria declarare, quatenus et antiqui legalisque paschae probator existat, et hoc ad suae dispensationis figuram pertinuisse docendo, carnaliter ultra
Abbreviated transcription (Latin):
alibi futurũ sit nouit. Pulchre autẽ pa¬
raturis discipłis homo amphorã aquȩ por¬
tans occurrit: ut ostendat᷑ huiꝰ paschȩ my¬
steriũ ꝓ ablutione ꝑfecta mundi totius
esse celebrandũ. Aqua qͥppe lauacrũ ge.
amphora m̾surã ꝑfectã significat Parant
gͦ pascha ubi aquȩ infert᷑ ãphora. quia¬
& ad tollenda crimina uiuifici fontis ba¬

Expanded text:
alibi futurum sit, novit. Pulchre autem paalibi futurum sit, novit. Pulchre autem paraturis Pascha discipulis, homo amphoram aquae portans occurrit, ut ostendatur hujus paschae mysterium, pro ablutione perfecta mundi totius esse celebrandum. Aqua quippe lavacrum gratiae, amphora mensuram perfectam significat. Parant ergo Pascha, ubi aquae infertur aet ad tollenda crimina uiuifici fontis ba
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ xp̃c. Hoc & enĩ pascha tunc necesse erat
occidi. hoc ẽ. pat̾no consilio ac definitione
luna crucifixus. hac tam̃ nocte qua agnꝰ
immolabat᷑. & carnis sanguinisq sui di¬
scipłis tradidit mysteria celebranda. &
a iudeis tentꝰ ac ligatꝰ ipsius immolationis
hoc . ẽ. passionis suȩ sacrauit exordium.
⁊ illi dixert̃. Ubiuis paremꝰ: Non hab enꝰ
domiciliũ. ñ habemꝰ tab̾naculũ. Audiant
quib ȩdificandarũ domorũ cura. ẽ. ambi¬
tiosarũ porticuũ cogitat᷑ instructio. qͦs
p̾ciosorũ marmorũ põpa & distincta au¬
ro laquearia delectant. Cognoscant. xp̃m
om̃iũ dñm. qͥ locũ ubi caput inclinaret
ñ habuit. & iccirco eũ discipłi int̾rogant.
ubi uis paremꝰ tͥ comedere pascha.¬
⁊ dixit ad eos. Ecce introeuntib uob̾ in
ciuitatẽ. occurret uob̾ homo amphoram
aquȩ portans. Sequimini eũ indomũ in
quã intrat Indiciũ quidẽ p̾scientiȩ diui¬
nitatis. ẽ: qđ cũ discipłis loquens. quid

Expanded text:
 . Hoc etenim Pascha tunc necesse erat occidi, hoc est paterno consilio ac definitione luna crucifixus, hac tamen nocte qua agnus immolabatur, et carnis sanguinisque suis discipulis tradidit mysteria celebranda, et a Judaeis tentus ac ligatus ipsius immolationis, hoc est, passionis suae, sacravit exordium. At illi dixerunt: Ubi vis paremus? Non habemus domicquibus aedificandarum domorum cura est, et ambitiosarum porticuum cogitatur instructio. Quos pretiosorum marmorum pompa et distincta auro laquearia delectant, cognoscant Christum omnium Dominum, qui locum ubi caput inclinaret non habuit. Et idcirco eum discipuli interrogant: Ubi vis paremus tibi manducare paschaeuntibus vobis in civitatem, occurret vobis homo amphoram aquae portans. Sequimini eum in domum in quam intrat. Indicium quidem praesciae divinitatis est quod cum discipulis loquens, quid
Abbreviated transcription (Latin):
& ueritatis p̾cipit esse uiuendũ. totoq sẽꝑ
nisu desideria scłi quasi ȩgypti retinacula
fugere. & quasi a mundana conuersatione
secretã in solitudinẽ iter nos ad monet subi¬
re uirtutũ E⁊ quȩrebant pͥncipes sa¬
cerdotũ & scrihȩ quomͦ eũ int̾ficerent.
Timebant uͦ plebẽ. Hȩc ante biduũ paschȩ
congregatis pͥncipib sacerdotũ & seniorib
popłi ac scribis in atriũ cayphȩ: matheus
acta testat᷑. Timebant uͦ plebẽ. ñ seditionẽ
metuentes. sed cauentes ne auxilio popłi
de suis manib tolleret᷑ NT̃ RAUIT autẽ
sathanas in iudã qͥuocat᷑ scarioth: unũ de.xiͦi.
Scribit in euangłio suo ioħes. qͥa cũ intin

Expanded text:
et veritatis praecipit esse vivendum: totoque semper et veritatis praecipit esse vivendum: totoque semper nisu desideria saeculi, quasi Aegypti retinacula fugere, et quasi a mundana conversatione secretam solitudinem inter nos admonet subire virtutum. Et quaerebant principes sacerdotum et scribae, quomodo eum interficerent. Timebant vero plebem. Haec ante biduum Paschae, congregatis principibus sacerdotum, et senioribus populi, ac scribis, in atrium Caiphae, Matthaeus acta testatur. Timebant vero plebem, non seditionem metuentes, sed caventes, ne auxilio populi de suis manibus tolleretur. Intravit autem Satanas in Judam qui vocatur Iscariotes, unum de duodecim. Scribit in Evang
Abbreviated transcription (Latin):
ipse esset transiturus. uł nos salubri transi¬
tu quasi de ȩgyptia seruitute ducturus.
Hoc sane iuxta ueteris instrum̃ti licterã int̾
pascha & az ima distat: qđ pascha ipse solus
dies appellat᷑ in qͦ agnꝰ occidebat᷑ ad uesꝑã
hoc. ẽ. quarta decima luna primim̃sis.
quinta decima autẽ luna qͣndo egressũ ẽ.
de ȩgypto succedebat festiuitas az imo¬
rũ. cuiꝰ septẽ dieb id÷ usq aduicesimã
solennitas. Uerũ euangłii scriptura indif-¬
ferent᷑ & diẽ az imorũ ꝓ pascha & ꝓdieb
azimorũ pascha ponere solet. Dicit enĩ
in pͣtoriũ ut ñ contaminarent᷑: sed ut¬
semꝑ ex hoc mundo transire p̾cipim᷑. Una
qͥppe die agno immolato ad uesꝑam. septẽ
ex ordine dies sequunt᷑ azimarũ: qͥa xp̃c
iesus semel ꝓnob̾ inplenteudine tẽporũ
passus in carne. ꝑome nob̾ huiꝰ scłi tẽpus
qđ septẽ dieb agit᷑. in azimis sinceritatis

Expanded text:
ipse esset transiturus, vel nos salubri transiipse esset transiturus, vel nos salubri transitu, quasi de Aegyptia servitute ducturus. Hoc sane juxta Veteris Testamenti litteram inter Pascha et azyma distat, quod pascha ipse solus dies appellatur in quo agnus occidebatur ad vesperam, hoc est, quarta decima luna primi mensis. Quinta decima autem luna, quando egressum est de Aegypto, succedebat festivitas Azymorum. Cujus septem diebus, id est usque ad vicesimum solemnitas. Verum evangelistae indifferenter, et diem azymorum pro Pascha, et pro diebus azymorum Pascha ponere solent. Dicit enimin praetorium, ut non contaminarentur, sed semper ex hoc mundo transire praecipimur. Uno quippe die agno immolato ad vesperam, septem ex ordine dies sequuntur azymorum, quia Christus Jesus semel pro nobis in plenitudine temporum passus in carne, per totum hujus quod septem diebus agitur, in azymis sinceritatis
Abbreviated transcription (Latin):
gaudii sp̃ualis consolatione respiramꝰ:
impendit: mei autẽ a dño miserendũ esse
ñ ambigo. Et adnos qͦq audiendos omĩs po¬
pulus manicat. cũ uł discussis oꝑib tenebra¬
rũ. uł euictis dĩ gr̃a nebulis pressurarũ
sicut in die honeste ambulantes: ñ in come¬
sationib & ebrictatib nos fili i lucis imitant᷑.
scha qđ dicit᷑ hebraice phase. ñ a passione
ut pleriq arbitrant᷑ seda transitu nomi¬
natur. eo qđ exterminator uidens sanguinẽ
inforib isrłitarũ. ꝑtransierit nec ꝑcusse¬¬
rit eos. uł ipse dñs prebens auxiliũ popło
suo desuꝑ ambularet. Cuiꝰ sacram̃tũ uoca¬
buli sullimius exquirens euangłista ioħes.
ait. Sciens iesos qͥa uenit eiꝰ hora. ut tran¬
seat ex hoc mundo ad patrẽ. Ubi manifeste
declarat. ideo festiuitatis huiꝰ diẽ ꝑlegẽ
mystice transitiĩ uocari. qđ agnꝰ dĩ qͥ pecca¬
ta mundi tolleret in eode hoc mundo uł

Expanded text:
gaudii spiritalis consolatione respiramus.gaudii spiritalis consolatione respiramus.impendit, mei a Domino miserendum esse non ambigo. Et ad nos quoque audiendos omnis populus manicat, cum vel discussis operibus tenebrarum, vel evictis, Dei gratia, nebulis pressurarum, sicut in die honeste ambulantes, non in comssationibus et ebrietatibus nos filii lucis imitantur scha, quod Hebraice dicitur phase, non a passione, ut plerique arbitrantur, sed a transitu nominatur, eo quod exterminator videns sanguinem in foribus Israelitarum, pertransierit, nec percusserit eos, vel ipse Dominus praebens auxilium populo suo, desuper ambularit. Cujus sacramentum vocabuli, sublimius exquirens evangelista Joannes ait: Sciens Jesus quia venit ejus hora, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem . Ubi manifeste declarat ideo festivitatis hujus diem per legem mystice transitum vocari, quod Agnus Dei, qui peccata mundi tolleret, in eo de hoc mundo vel
Abbreviated transcription (Latin):
popłs manicabat ad eũ in tẽplo audire eũ.
Quȩ uerbis p̾cepit dñs. suis confirmat exẽplis
Nã qͥ nos ante repentinũ iudicii uniuersalis
aduentũ ante incertũ singulorũ nr̃m exitũ.
deliciis simul & curis huiꝰ uitȩ̨ neglectis. ad
uigilandũ hortat᷑ & orandũ: & ipse impen¬
dente suȩ tẽpore passionis. doctrinȩ. uigiliis
a p̾cib instat. parit̾ & exẽplo insinuans. hoc
esse digne dõ uigilare: uł dicto uł facto ꝓri¬
mis quibq uiã ueritatis ostendere. & eos
ꝓquib passurus erat uł uerbo ad fidẽ ꝓuo¬
cans uł patri oratione cõm̃dans. Et nos qͦq
cũ int̾ ꝓsꝑa sobrie & iuste & pie conuersa¬
mur. int̾ aduersa uͦ nunquã de diuinȩ
miscdĩȩ celsitudine desꝑemꝰ. Dieb ꝓfecto
cunctis intẽplo docemꝰ: qͥa fidelib oꝑis
boni formã pͣbemꝰ. noctib uͦ in monte oli¬
ueti moram᷑ : qͥa intenebris angustiarũ.

Expanded text:
s manebat ad eum in templo, audire eum. s manebat ad eum in templo, audire eum. Quae verbis praecipit Dominus, suis confirmat exemplis. Nam qui nos ante repentinum judicii universalis adventum, ante incertum singulorum nostrum exitum, deliciis simul et curis hujus vitae neglectis, ad vigilandum hortatur et orandum, et ipse impendente suae tempore passionis, doctrinae vigiliis, et precibus instat, pariter et exemplo insinuans hoc esse digne Deo vigilare, vel dicto vel facto proximis quibusque viam veritatis ostendere, et eos pro quibus passurus erat, vel verbo ad fidem provocans, vel Patri oratione commendans. Et nos quoque cum inter prospera sobrie, et juste, et pie conversamur, inter adversa vero nunquam de divinae misericordiae celsitudine desperamus, diebus profecto cunctis in templo docemus, quia fidelibus operis boni formam praebemus. Noctibus vero in monte Oliveti moramur, quia in tenebris angustiarum
Abbreviated transcription (Latin):
medicis p̾bent: dictis dnĩ p̾bere contem¬
nunt. Si enĩ credidissent: credendo utiq ti¬
merent. tim̃do autẽ impendens ꝑiculũ caue¬
rent. Sed illie contra torpendo. quã iuste di¬
ctũ sit ꝓbant. filius hominis ueniens. putas
inueniet fidẽ in t̾ra isilaie itaq om̃i
tẽpore orantes ut digni habeamini ista fugen
om̃ia quȩ futura st̃. & stare ante filiũ ho-¬
minis. Quiante filiũ hominis stat recte.
eiq uxta apocalipsin ioħis die noctuq in
tẽplo eiꝰ seruire desiderat. nec abeiꝰ aspectib
in ignẽ ȩt̾nũ maledictꝰ abici: ñ solũ ab ille¬
cebris scłarib castigari. sed & orare & uigila¬
re. & hoc ñ certis quib dã dieb. sed om̃i tẽ¬
pore facere debet: iuxta qđ psalmista ait
Benedicã dñm in om̃i tẽpore. semplaus eiꝰ in
S autẽ dieb docens intẽplo. noctib uͦ exiens
morabatꝰ in monte qͥ uocat᷑ oliueti. & om̃is

Expanded text:
medicis praebent, dictis Domini praebere contemmedicis praebent, dictis Domini praebere contemnunt. Si enim credidissent, credendo utique timerent, timendo autem impendens periculum caverent; sed illi e contra torpendo, quam juste dictum sit probant, Filius hominis veniens putas inveniet fidem in terra? Vigilate itaque omni tempore, orantes, ut digni habeamini fugere ista omnia quae futura sunt, et stare ante Filium hominis. Qui ante Filium hominis stare, eique juxta Apocalypsin Joannis die noctuque in templo ejus servire desiderat, nec ab ejus aspectibus in ignem aeternum maledictus abjici, non solum ab illecebris saecularibus castigari, sed et orare, et vilare, et hoc non certis quibusdam diebus, sed omni tempore facere debet, juxta quod psalmus ait: Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in  autem diebus docens in templo, noctibus vero exiens morabatur in monte, qui vocatur Oliveti. Et om
Abbreviated transcription (Latin):
at in uos repentina dies illa. Ianquã
laqueus enĩ suꝑueniet in om̃s qͥ sedent
supfaciẽ om̃is t̾rȩ. Ostultã p̾sũptionẽ
cordis humani. quȩ lam̃tabilẽ finẽ cu.¬
piditatis. ebrietatis & crapulȩ. nec ipso
iudice contestante pͣuideat: sed edictũ
regis ȩt̾ni mote serui nequã post quã di¬
dicerit sꝑnit. Et certe siqͥs nob peritꝰ ac
sapiens medicꝰ p̾ciꝑet. attendite inqͥens
uob̾ nequis uerbi gr̃a de illius uł illiꝰ herbȩ
suco auidiussumat. qđ si fecerit. repentinꝰ¬
ei suꝑ ueniet interitꝰ. quanto qͥsq studio p̾mo¬
nentis medici mandata seruaret. ne uidelicet
uetitũ gustando ꝑiret: At nunc animarũ si¬
mul & corporũ saluator ac dñs iubet ebrieta¬
tis herbã & crapulae uitandã necñ & curarũ
scłariũ uelut mortiferos sucos. ẽẽ cauendos.
Et quanti tam̃ nr̃m
his ñ solũ sauciari.
sed etiã consumi
ñ timent. Hulla
credo alia cau¬
sa nisi qͥa fidẽ quã

Expanded text:
a. Tanquam laqueus enim superveniet in omnes, qui sedent super faciem omnis terrae. O stultam praesumptionem cordis humani, quae lamentabilem finem cupiditatis, ebrietatis, et crapulae, nec ipso judice contestante, praevideat, sed edictum Regis aeterni more servi nequam, postquam didicerit, spernat. Et certe si qui nobis peritus ac sapiens medicus praeciperet: Attendite, inquiens vobis, ne qui verbi gratia de illius vel illius herbae succo aei superveniet interitus, quanto quisque studio praemonentis medici mandata servaret, ne videlicet vetitum gustando periret. At nunc animarum simul et corporum salvator ac Dominus jubet ebrietatis herbam et crapulae vitandam, nec non curarum saecularium, velut mortiferos succos esse cavendos, et quanti tamen nostrum his non solum sauciari, sed et etiam consumi non timent! Nulla credo alia causa nisi quia fidem quam
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dixit. Ego sũ ueritas. Cũ societatẽ
fr̾nitatis aliqua discordiȩ peste cõma¬
culant: dñm ꝓdunt. qͥa ds̃ caritas est.
Qui etiã si nullus pecuniã det. dñm argen¬¬
teis uendunt: qͥa principis scłi imaginẽ
id÷ exẽpla hostis antiqui. neglecta con¬
ditoris ad quã creati sunt imagine. su
tyriũ suscepit: ita e contrario qͥ caritatis
peccat. sed insimilitudinẽ iudȩ quęrit
opportunitatẽ. ut arbitris absentib ue¬
ritatẽ m̾dacio. uirtutẽ crimine mutet¬

Expanded text:
 veritas . Cum societatem fraternitatis aliqua discordiae peste commaculant, Dominum produnt, quia Deus charitas est. Qui etiamsi nullus pecuniam det, Dominum argenteis vendunt, quia principis saeculi imaginem, id est, exempla hostis antiqui neglecta conditoris ad quam creati sunt imagine sumuritate martyrium suscepit, ita e contrario, qui charitatis peccat, sed in similitudinem Judae quaerit opportunitatem: ut arbitris absentibus veritatem mendacio, virtutem crimine mute
Abbreviated transcription (Latin):
repositi sunt. igni reseruati in diẽ iudi¬
cii. ad ꝑditionẽ hominũ impiorũ: Aꝑte
docens qͥa ñ alii cęli sunt igne pituri
quã qui aqua ꝑditi. hoc. ẽ. in ania hȩc
& nubilosa uentosi aeris spacia. Neq enĩ
aqua diluuii quȩ quindecĩ tantũ cubitis
montiũ cacumina transcendit. ultra
aeris ȩtherisq confinia ꝑuenisse cre¬
denda. ẽ. Quocunq autẽ ꝑuenire potu¬
it : eo nimirũ iuxta p̾fatã beati petri
autẽ cęlũ & t̾ra transibunt: mouere po¬
test. quomꝰ dicat ȩccłastes generatio
pͣterit & generatio aduenit. t̾ra uͦ iN
ȩt̾nũ stat. Sed aꝑta ratione cȩlũ & t̾ra
unt. ac tam̃ ꝑessentiã sine fine subsi¬
stunt. Prȩcerit enĩ figura huiꝰ mundi:

Expanded text:
siti sunt, igni reservati in diem judicii, et perditionis hominum impiorum , aperte docens quia non alii coeli sunt igne perituri, quam qui aqua perditi, hoc est inania haec et nebulosa ventosi aeris spatia. Neque enim aqua diluvii, quae quindecim tantum cubitis montium cacumina transcendit, ultra aeris aetherisque confinia pervenisse credenda est. Quocunque autem pervenire potuit, eo nimirum, juxta praefatam beati Petri autem coelum et terra transibunt, moveri potest quomodo dicat Ecclesiastes: Generatio praeterit et generatio advenit, terra vero in aeternum stat . Sed aperta ratione coelum et terra unt, attamen per essentiam sine fine subsistunt. Praeterit enim figura hujus mundi
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑. Et dixit illis similitudinẽ¬
N idete ficulneã. & om̃s arbores. Cũ ꝓducunt
iã ex se fructũ. scitis qm̃ ꝓpe. ẽ. estas. Ita
& uoscũ uideritis hȩc fieri. scitote qm̃
ꝓpe.ẽ. regnũ dĩ Aꝑte gͦ docet. qͥa sicut
ex fructu arborũ uentura estas agnoscit᷑.
ita & exruina mundi ꝓpe esse cogno¬
scit᷑ regnũ dĩ. Quib ꝓfecto uerbis osten¬
dit᷑. qͥa fructꝰ mundiruina. ẽ Adhoc enĩ
crescit ut cadat. Ad hoc germinat. ut
quȩq germinauerit cladib consumat
Bene autẽ regnũ dĩ estati cõparat᷑: qͥa tunc
meroris nr̃i nubila transeunt. & uitȩ̨
dies ȩt̾ni solis claritate fulgescunt.
Quȩ omia cũ magna certitudine confir¬
mant᷑. cũ sententia subiungit᷑ quadicit᷑.
Men dico uob̾. qͥa ñ p̃teribit generatio

Expanded text:
sequitur: Et dixit illis similitudinemsequitur: Et dixit illis similitudinem: Videte ficulnpe est aestas, ita et vos cum videritis haec fieri, scitote quoniam prope est regnum Dei. Aperte ergo docet, quia sicut ex fructu arborum ventura aestas agnoscitur, ita ex ruina mundi prope esse cognoscitur regnum Dei, quibus profecto verbis ostenditur, quia fructus mundi ruina est. Ad hoc enim crescit ut cadat, ad hoc germinat ut quaecunque germinaverit, cladibus consumat. Bene autem regnum Dei aestati comparatur, quia tunc moeroris nostri nubila transeunt, et vitae dies aeterni solis claritate fulgescunt, quae omnia cum magna certitudine confirmantur, cum sententia subjungitur, qua dicitur: Amen dico vobis, quia non praeteribit generatio
Abbreviated transcription (Latin):
tes. beato qͦq iob attestante qͥ ait. Colũ nȩ
cęli contremiscunt & pauent ad nutũ
eiꝰ. Quid gͦ faciunt tabulȩ. qͣndo tre¬
munt colũnȩ: Quid uirgula deserci
patit᷑. cũ cedrus paradysi concutitur:
ł tunc uidebunt filiũ hominis uenien¬
tẽ innube. cũ
potestate magna
& maiestate.
In potestate &
maiestate uisi¬
risunt: quẽ
inhumilitate positũ audire nolue¬
runt. ut uircutẽ eiꝰ tanto tunc districtiꝰ
sentiant: quanto nunc ceruicẽ cordis ad
eiꝰ patientiã ñ inclinant. Sed qͥa hȩc contͣ
reꝓbos dicta st̃: mox ad electorũ consola
cũ t̾ror iudici ĩ uirtutib cõmotis ostendit᷑.
leuate uos capita id ÷ exhilarate corda qͥa
regunt᷑ mẽbra: ita cogitationes m̃te di-¬
sponunt᷑. Leuare itaq ẽ. captra. mentes
nr̃as ad gaudia patriȩ cȩlestis crigere. Qđ
autẽ calcari mundus ac despici debeat:
ꝓuida dñs cõparatione manifestat. Nam

Expanded text:
tes, beato quoque Job attestante, qui ait: Columnae tes, beato quoque Job attestante, qui ait: Columnae coeli contremiscunt, et pavent ad nutum ejus . Quid ergo faciunt tabulae, quando tremunt columnae? Quid virgula deserti patitur, cum cedrus paradisi concutitur? Et tunc videbunt Filium hominis venientem in nube cum potestate magna et majestate. In potestate et majestate visuri sunt, quem in humilitate positum audire noluerunt, ut virtutem ejus tanto tunc districtius sentiant, quanto nunc cervicem cordis ad ejus patientiam non inclinant. Sed quia haec contra reprobos dicta sunt, mox ad electorum consolatcum terror judicii virtutibus commotis ostenditur, levate vos capita, id est exhilarate corda. Quia reguntur membra, ita cogitationes mente disponuntur. Levare itaque capita est mentes nostras ad gaudia patriae coelestis erigere. Quod autem calcari mundus, ac despici debeat, provida Dominus comparatione manifestat. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
uenient uniuerso orbi. Nã uirtutes cęloꝵ
mouebunt᷑. Credo ipsũ iudicis aduentũ hac
sententia designari. quando iuxta alterius
loci parabolã om̃s hoc . ẽ. & prudentes & fatuę
uirgines in solito clamore suscitatȩ lãpa¬
des ornant. id ÷ sua secũ oꝑa numerant.
ꝓ quib maximo intimore. iã iãq instante
ȩterni discriminis expectant euentũ
Nã eatenꝰ absq ullo timore iudici i uniuers
pene orbis acturus ẽ. apło attestante. qͥait
Cũ enĩ dixerint pax & securitas: tunc repen¬
tinus eis suꝑueniet interitꝰ. Tunc itaq
suꝑueniente uniuerso orbi timore & ex¬
pectatione districti examinis. multi qͥ
in hoc mundo florere uidebant᷑: cũ se sine
fructu conspexerint arescent. Tunc fides
quȩ sine oꝑib uiruerat: ꝓbante se iusti
uidicis igne marcescet. Nec mirũ homines
hoc.ẽ. uł natura uł sensi t̾restres ad eius
iudiciũ turbari. cuiꝰ aspectũ & ipsȩ cȩloꝵ
uirtutes hoc. ẽ. angłicȩ trement potesta¬

Expanded text:
enient universo orbi. Nam virtutes coelorum movebuntur. Credo ipsum judicis adventum hac sententia designari, quando juxta alterius loci parabolam omnes, hoc est et prudentes et fatuae virgines insolito clamore suscitatae, lampades ornant, id est, sua secum opera numerant, pro quibus maximo cum timore jam jamque instantem aeterni discriminis exspectant eventum. Nam eatenus absque ullo timore judicis, universus pene orbis acturus est, Apostolo attestante, qui ait: Cum enim dixerint, Pax et securitas, tunc repentinus eis supervenietsuperveniente universo orbi timore et exspectatione districti examinis, multi qui in hoc mundo florere videbantur, cum se in fine sine fructu conspexerint, arescent. Tunc fides quae sine operibus viruerat, probante se justi judicis igne marcescet. Nec mirum homines, hoc est, vel natura vel sensu terrestres, ad ejus judicium turbari, cujus aspectum et ipsae coelorum virtutes, hoc est, angelicae trement potesta
Abbreviated transcription (Latin):
cabit᷑ a gentib. ꝓtinꝰ ĩuxta ꝓphetiã quę
canit. in ira miscđiȩ memor eris: subiunx̃
atq ait. Dogec impleant᷑ tẽpora natio¬
nũ Tẽpora qͥppe nationũ illa st̃ quȩ cõmemo¬
rat apłs dicens. Quia cęcitas ex parte facta
.ẽ. in isrł: donec plenitudo gentiũ introiret.
& sic om̃is isrł saluus fieret. Qui cũ ꝓmis¬
sa salute fuerit potitus. patriũ qͦq redi¬
turus ad solũ & metropolis qͦndã suȩ pos-¬
sessione atq in habitatione gauisurus. ẽẽ.¬
sed donec tẽpora nationũ impleant᷑ ira
p̃mendus. eẽ. narrat᷑. Qđ autẽ impletis
nationũ tẽporib. & sic omi isrł saluato
sequat᷑: dñs ex ordine manifestat. Nã &
hoc scđ̾m matheũ discipłi int̾rogabant. ñ
solũ tẽpli euertendi tẽpus: sed & signũ ad

Expanded text:
cabitur a gentibus, protinus juxta Prophetiam, quae cabitur a gentibus, protinus juxta Prophetiam, quae canit, in ira misericordiae memor eris, subjunxit, atque ait: Donec impleantur tempora nationum. Tempora quippe nationum illa sunt, quae commemorat Apostolus dicens, quia coecitas ex parte facta est in Israel donec plenitudo gentium introiret et sic omnis Israel salvus fieret, qui cum promissa salute fuerit potitus, patrium quoque rediturus ad solum, et metropolis quondam suae possessionem atque inhabitationem spesed donec tempora nationum impleantur, ira premendus esse narratur. Quid autem, impletis nationum temporibus, et sic omni Israel salvato sequatur, Dominus ex ordine manifestat. Nam et de hoc secundum Matthaeum discipuli interrogantes, non solum templi evertendi tempus, sed et signu
Abbreviated transcription (Latin):
camꝰ. ut tunc fugere qͥsq cũ fuge ad huc tẽ¬
pus esset acceleraret: Dies autẽ ultionis hi
sunt: dñici uidelicet sanguinis ultionẽ
petentes. Ue autẽ pregnantib & nutri-¬
entib in illis dieb. Ue p̾sente captiuitate
pregnantib & nutrientib siue mãmantib
ut quidã int̾pretant᷑. quarũ uł uteri ułmanꝰ
filiorũ sarcina p̃grauatȩ. fugȩ necessitatẽ
ñ minimũ impediunt Lege regũ hystoriã.¬
ubiuxor ionachȩ malũ captiuitatis pͣ¬
ꝓpera fuga uitando. lapsũ sinu filiũ ꝑpe¬
tuo claudũ recepit. Eari enĩ pressura
magna suꝑ t̾rã. & ira popłohuic. Hȩc pres¬
sura & ira popło illi usq hodie ꝑ om̃s gentes
disꝑso. ubi uidua comes adhęret. ñ tam̃
in ȩternũ adhȩsura credenda. ẽ. Nã post¬
quã ordinẽ eiusdẽ pressurȩ uł irȩ dñs¬
ostendit dicens & cadent in ore gladii &
captiui ducent᷑ in om̃s gentes. & ierłm cal¬

Expanded text:
camus, ut tunc fugere quisque, cum fugere adhuc temcamus, ut tunc fugere quisque, cum fugere adhuc tempus esset, acceleraret. Dies autem ultionis hi sunt, Dominici videlicet sanguinis ultionem petentes. Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. Vae praesente captivitate praegnantibus et nutrientibus sive mammantibus, ut quidam interpretantur, quarum vel uteri et manus filiorum sarcina praegravatae, fugae necessitatem non minimum impediunt. Lege et Regum historiaubi uxor Jonathae malum captivitatis praepropera fuga vitando, lapsum sinu filium perpetuo claudum recepit. Erit enim pressura magna supra terram, et ira populo huic. Haec pressura, et ira populo illi, usque hodie per omnes gentes disperso individua comes adhaeret, non tamen in aeternum adhaesura credenda est. Nam postquam ordinem ejusdem pressurae vel irore gladii, et captivi ducentur in omnes gentes, et Jerusalem cal
Abbreviated transcription (Latin):
desolatio eiꝰ. Hactenꝰ ea quȩ ꝑ. xͣl. annos nec
dũ fine adueniente futura erant. hinc ipse
finis desolationis quȩ aromano exercitu
facta ẽ: dñi uerbis exponit᷑. I une qͥ in
iudea st̃ fugiant in montes. Eccłastica nar¬
rat hystoria cunctos qͥ in iudea erant xp̃ia¬
nos imminente ierosolimorũ excidio cõmo¬
nitos a dño loco decessisse. & transiordanẽ
in ciuitate quadã pella nomine donex̧ deso¬
latio iudeȩ cõpleret᷑ habitasse. Et qͥ in
medio eiꝰ: discedant. & qͥ in regionib ñ in¬
trent in eã qͥa dies ultionis hĩ sunt. ut im
pleant᷑ omĩa quȩ scripta st̃. Uidet᷑ quidẽ
ad congruã ꝑtinere admonitionẽ ut qͥ extͣ
sunt ñ in cã intrent. Qui autẽ in medio st̃
quomͦ discedent ab exercitu iã ciuitate
onis sed ad ꝓximũ ante obsidionẽ tẽpus
cũ se primo miles romanꝰ ꝑgalileȩ uł sama¬
riȩ fines coepisset diffundere ꝑtinere di¬

Expanded text:
desdesdum fine adveniente futura erant; hinc ipse finis desolationis, quae a Romano exercitu facta est, Dominis verbis exponitur. Tunc qui in Judaea sunt, fugiant in montes. Ecclesiastica narrat historia cunctos qui in Judaea erant Christianos, imminente Jerosolymorum excidio, commonitos a Domino loco decessisse, et trans Jordanem in civitate quadam Pella nomine, donec desolatio Judaeae compleretur, habitasse. Et qui in medio ejus, discedant. Et qui in regionibus, non intrent in eam. Quia dies ultionis hi sunt, ut impleantur omnia quae scripta sunt. Videtur quidem ad congruam pertinere admonitionem ut qui extra sunt, non in eam intrent. Qui autem in medio sunt quomodo discedent ab exercitu jam civitate onis, sed ad proximum ante obsidionem tempus, cum se primo miles Romanus per Galilaeae vel Samariae fines coepisset diffundere pertinere di
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a possidebitis animas ur̃as. Iccirco posses¬
sio animȩ inuirtute patientiȩ ponit᷑. qͥa
radix om̃iũ custosq uirtutũ patientia est
Per patientiã uͦ possidemꝰ animas nr̃as: qͥa
dũ nob ipsis dominari discimꝰ. hoc ipsũ in¬
cipimꝰ possidere qđ sumꝰ. Sic enĩ conditi mi¬
rabilit̃ sumꝰ. ut ratio animã & anima pos¬
sideat corpus. Ius uͦ animȩ a corporis posses¬
sione repellit᷑: si ñ pͥus anima a ratione
possidet᷑. Custodẽ gͥ conditionis nr̃e pati¬
entiã dñs eẽ monstrauit. qͥ in ipsa nos possi¬
dere nosmet ipsos docuit. Patientia autẽ
uera ẽ aliena mala ȩquanimit̾ ꝑpeti. contͣ
eũ qͦq qͥmala irrogat nullo dolore moueri.
Nã qui sic ꝓximi mala portat ut tam̃ tacitꝰ
doleat. & tẽpus dignę retributionis quȩrat:
ꝑatientiã ñ exhibet sed ostendit. Cap̃.II.¬
um autẽ uideritis circundari ab ȩxerci¬
tu ierłm: tunc scitote qͥa apppinquauit

Expanded text:
vestra possidebitis animas vestras. Idcirco possesvestra possidebitis animas vestras. Idcirco possessio animae in virtute patientiae ponitur, quia radix omnium custosque virtutum patientia est. Per patientiam vero possidemus animas nostras, quia dum nobis ipsis dominari discimus, hoc ipsum incipimus possidere quod sumus. Sic enim conditi mirabiliter sumus, ut ratio animam, et anima possideat corpus. Jus vero animae a corporis possessione repellitur, si non prius anima a ratione possidetur. Custodem igitur conditionis nostrae patientiam Dominus esse monstravit, qui in ipsa nos possidere nosmetipsos docuit. Patientia autem vera est, aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat, nullo dolore moveri. Nam qui sic proximi mala portat, ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, patientiam non exhibet, sed ostendit. Cum autem videritis circumdari ab exercitu Jerusalem, tunc scitote quia appropinquavit
Abbreviated transcription (Latin):
dñs custodit om̃ĩa ossa eorũ: sed & uolatilis
ut ita dicã ac tenuissima cogitationũ fide¬
liũ suꝑficies. quȩ de occulti cordis radice qua¬
si de cerebro cesaries exit. apud iustũ iudicẽ
conseruata: digna mercede donabit᷑. Unde
recte ꝓpħa ut bonarũ etiã cogitationũ me-¬
rita dñõ quã sint accepta demonstret. & re¬
liquiȩ inqͥt cogitationũ diẽ festũ agent tͥ
Unde etiã nazareni in lege tẽpore consecra.¬
tionis comã nutrire iubẽnt᷑. & nouacula
suꝑ caput samuhelis ñ ascendisse ꝑhibet᷑.
At contra mulier captiua ut uiro isrłitȩ
nubere queat. & mundatꝰ alepra ut ȩccłȩ
cõmunicare mereat᷑: om̃s sui corporis pilos
p̾cipiunt᷑ eradere : qͥa uidelicet om̃is sapi¬
entiũ cogitatio quȩ bona placens & ꝑfecta
.ẽ. saluatur in ꝑpetuũ. & apud dñm est
merces eiꝰ: stultorũ uͦ prauorũq quasi dĩ
aspectib indigna: radix oꝑum cogitatio
poenitendo debet abscidi. Npatientia

Expanded text:
nus custodit omnia ossa eorum , sed et volatilis ut ita dicam ac tenuissima cogitationum fidelium superficies, quae de occulta cordis radice, quasi de cerebro caesaries exit, apud justum judicem conservata digna mercede donabitur. Unde recte Propheta, ut bonorum etiam cogitatuum merita Domino quam sint accepta demonstret. Et reliquiae, inquit, cogitationum, diem festum agent tibi . Unde etiam Nazareni in lege, tempore consecrationis, comam nutrire jubentur, et novacula super caput Samuel non ascendisse perhibetur. At contra mulier captiva ut viro Israelitae nubere queat, mundatus a lepra ut Ecclesiae communicare mereatur, omnes sui corporis pilos praecipiuntur eradere, quia videlicet omnis sapientium cogitatio, quae bona, placens et perfecta est, salvatur in perpetuum, et apud Dominum est merces ejus. Stultorum vero pravorumque, quasi Dei aspectibus indigna radix, operum cogitatio poenitendo debet excidi. Et in patientia
Abbreviated transcription (Latin):
esse cõmemorat. Quia inque nunc intrauit
ut decipet: post modũ intrauit ut sibi iã
traditũ plenius possideret. Nunc intrauit¬
ut quasi adhuc alienũ tẽptaret. tunc
ut quasi ꝓpriũ ad quȩcunq uellet agen¬
da noxia traheret. E⁊ abi it & locu¬
tus. ẽ. cũ pͥncipib sacerdotũ & magistra¬
tib quẽ admodũ illũ traderet eis. &
gauisi st̃. Qđ dixit abiit & locutus. ẽ.
ostendit ñ a principib inuitatũ. ñ ulla
necessitate constrictũ: sed sponte ꝓpria
sceleratȩ m̾tis inisse consiliũ Et pa¬
cti sunt pecuniã illi dare. Et spopondit
U quȩrebat opportunitatẽ ut traderet
illũ sine turbis. Multi hodie iudȩ scelus¬
exhorrent: nec tam̃ cauent. Nã cũ ꝓmu
nerib falsĩ contra quẽ libet testimoniũ
dicunt. ꝓfecto qͥa ueritatẽ ꝓ pecunia¬

Expanded text:
commemorat, quia quem nunc intravit ut deciperet, postmodum intravit ut sibi jam traditum plenius possideret. Nunc intravitut quasi adhuc alienum tentaret, tunc ut quasi proprium ad quaecunque vellet agenda noxia traheret. Et abiit, et locutus est cum principibus sacerdotum et magistratibus, quemadmodum illum tradeiit et locutus est, ostendit a principibus invitatum, non ulla necessitate constrictum, sed sponte propria sceleratae mentis inisse consilium. Et pacti sunt illi pecuniam dare. Et spopondit. Et quaerebat opportunitatem, ut traderet illum sine turbexhorrent, nec tamen cavent. Nam quum pro muneribus falsum contra quemlibet testimonium dicunt, profecto, quia veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
pretatũ cũ potuisset dici uere dico uob̾.
nec grecus hoc interpres ausus. ẽ. facere
ut honorẽ haberet uelam̃to secretũ
ñ ut. eẽt. negatũ. sed ne uile sceret nu-¬
ñ posset. Iam̃ cõm̃dat. inculcat. dor¬
mientes qͦdã mͦ excitat. intentos facit.
contẽni ñ uult: Am̃ inquiens dico uob̾.
qͥa ñ pͣteribit generatio hȩc donec om̃ia
fiant. Generationẽ aut om̃e humanũ
genꝰ dicit. aut specialit̾ gentẽ iudeoꝵ.
ȩlom & t̾ra transibunt. uerba autẽ
mea ñ transient. Cęlũ qđ transibit
ñ ȩthereũ siue sydereũ sed aereũ aquo
& aues cęli & nubila cęli cognominant᷑
intelligere debemꝰ. petro actestante qͥ
dicit. qđ cȩlierant prius & t̾ra de aqua.

Expanded text:
pretatum, cum potuisset dici, Verum dico vobis. Nec graecus hoc interpres ausus est facere,ut honorem haberet velamento secreti: non ut esset negatum, sed ne vilesceret nunon posset. Tamen commendat, inculcat, dormientes quodammodo excitat, intentos facit, contemni non vult: Amen, inquiens, dico vobis, quia non praeteribit generatio haec, donec omnia fiant. Generationem autem aut omne hominum genus dicit, aut specialiter Judaeorum. Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transient. Coelum quod transibit non aethereum, sive sidereum, sed aereum, a quo et aves coeli et nubila coeli cognominantur, intelligere debemus. Petro attestante, qui dicit quod coeli erant prius, et terra de aqua,
Abbreviated transcription (Latin):
Quã quidẽ ultimã cõmutationẽ suã
ipsis nob̾ nunc uicissitudinib nunciant.
quib nr̃is usib indesinent᷑ alternant.
Nã t̾ra a sua specie hiemali ariditate de¬
ficit. uernali humore uiridescit. Cęlũ
cotidie caligine noctis obducit᷑. & diur¬
na claritatẽ renouat᷑. Hinc gͦ hinc fide¬
lis qͥsq colligat. & interire hȩc & tam̃
pinnouationẽ refici. quȩ constat nunc
assidue uelut ex defectu reparari.¬

Expanded text:
ultimam commutationem suam ipsis nobis nunc vicissitudinibus nuntiant, quibus nostris usibus indesinenter alternant. Nam terra a sua specie hiemali ariditate deficit, vernali humore viridescit. Coelum quotidie caligine noctis obducitur, et diurna claritate renovatur. Hinc ergo hinc fidelis quisque colligat et interire haec, et tamen per innovationem refici, quae constat nunc assidue velut ex defectu reparari
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩccła ipsis etiã temporib apłoꝵ heresi¬
archȩ ꝓdiere. qͥ int̾ alia plurima ueritati
Multi in nomine xp̃i uenere antixp̃i. quoꝵ
primꝰ. ẽ. symon magus. cui sicut in actib
apłoꝵ legimꝰ auscultabant om̃s qͥ in sama.¬
ria erant a minimo usq ad maximũ dicen¬
tes. hic.ẽ. uirtꝰ dĩ quȩ uocat᷑ magna eo qđ
multo tẽpore magicis suis dem̾tasset eos.
um autẽ audieritis prȩlia & seditiones.
nolite t̾reri. Oportet pͥmũ hȩc fieri. sed
ñstatĩ finis. Proelia ad hostes ꝑtinent. se¬
ditiones ad ciues. Quȩ utraq a tẽpore
dñicȩ passionis inpopło iudeorũ qͥ sibi
ꝓ saluatore seditiosũ latronẽ elegit satis
suꝑq constat abundasse Sed his p̾curren-¬
tib apłi ne terreant᷑. ne ierosolimã iu-¬
deamq deserant admonent᷑: qͥa uidelicet

Expanded text:
in Ecclesia ipsis etiam temporibus apostolorum haeresiin Ecclesia ipsis etiam temporibus apostolorum haeresiarchae prodiere, qui, inter alia plurima veritati Multi in nomine Christi venere Antichristi, quorum primus est Simon Magus, cui, sicut in Actis apostolorum legimus, auscultabant omnes qui in Samaria erant, a minimo usque ad maximum dicentes: Hic est virtus Dei, quae vocatur magna . Eo quod multo tempore magicis suis dementasset. Cum autem audieritis praelia et seditiones, nolite terreri. Oportet primum haec fieri, sed non statim finis. Praelia, ad hostes pertinent. Seditiones, ad cives. Quae utraque a tempore dominicae passionis in populo Judaeorum, qui sibi pro Salvatore seditiosum latronem elegit, satis superque constat abundasse. Sed his praecurrentibus, apostoli ne terreantur, ne Jerosolyma Judaeamque deserant, admonentur. Quia videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
stare: dũ sacrificiorũ ritũ. dũ ministe¬
riorũ ordinẽ attonitꝰ stuperet: ipso diuer¬
sarũ formarũ raꝑet᷑ intuitu. Sed ꝓuidens¬
ds̃ infirmitati nr̃ȩ & uolens multiplicari
ȩccłam suã. omĩa illa subuerti fecit & pe¬
nitus auferri: ut sine ulla cunctatione
illũ dicentes. Prȩceptor. quando hȩc erunt:
& qđ signũ cũ fieri incipient: Quia laudan¬
tib dudũ ȩdificationẽ tẽplidñs palã re¬
sponderat hȩc om̃ia fore destruenda. disci¬
płi secreto sedente eosuꝑ montẽ oliueti sicut
Matheus marcusq testant᷑ tẽpus & signa
p̃dictȩ destructionis interrogant:
Qui dixit. Uidete ne seducamini. Multi enĩ
uenient in nomine meo dicentes qͥa egosũ:
& tẽpus apꝓpinquauit. Nolite ire post illos.
Multi imminenti ierosolimorũ excidio pͥn¬
cipes extitere. qͥ se esse xp̃os tẽpusq liberta¬
tis iãiãq apꝓpinquare referrent. Multi

Expanded text:
stare dum sacrificiorum ritum, dum ministstare dum sacrificiorum ritum, dum ministrorum ordinem attonitus stuperet, ipso diversarum formarum raperetur intuitu. Sed providens infirmitati nostrae, et videns multiplicari Ecclesiam suam, omnia illa subverti fecit, et penitus auferri, ut sine ulla cunctatillum, dicentes: Praeceptor, quando haec erunt? Et quod signum cum fieri incipient? Quia laudantibus quibusdam aedificationes templi Dominus palam responderat haec omnia fore destruenda, discipuli secreto sedente eo super montem Oliveti, sicut Matthaeus Marcusque testantur, tempus et signa praedictae destructionis interrogant. Qui dixit: Videte, ne seducamini. Multi enim venient in nomine meo dicentes, Quia ego sum et empus appropinquaminente Jerosolymorum excidio, principes exstitere, qui se esse christos, tempusque libertatis jamjamque appropinquare referrent. Multi