comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Oculos suos dixit m̃bra que in suo copore cui caput ẽ
ipse clariora ꝙ eminentiora ꝙ p̃cipua diligebat. De quo cor¬
pore apłs loquens & de nr̃o corpore similitudinẽ adhibenꝰ
ait. Si totũ corpus oculus. ubi auditus: Si totũ au¬
ditus. ubi odoratus: Si fuissent omnia unũ m̃brũ:
ubi corpus: Nunc autẽ multa m̃bra. unũ autẽ corpꝰ.
Non potest dicere oculus manib opus uobis ñ habeo. Et
si dixerit manus quia ñ sum oculus ñ sũ de corpore. ñ
ideo ñ ẽ de cmpore:. Quid autẽ hiis uerbis uellet intel

Expanded text:
oculos suos dixit membra quae in suo corpore cui caput est ipse, clariora et eminentiora et praecipua diligebat. De quo corpore Apostolus loquens, et de nostro corpore similitudinem adhibens, ait: «Si totum corpus oculus, ubi auditus? si totum auditus, ubi odoratus? si fuissent omnia unum membrum, ubi corpus? Nunc autem multa membra, unum autem corpus. Non potest dicere oculus manibus, Opus vobis non habeo. Et si dixerit manus, Quia non sum oculus, non sum de corpore; num ideo non est de corpore?» Quid autem his verbis vellet intel
Abbreviated transcription (Latin):
corpus xpe. E rgo simul om̃s nos cum capite nr̃o xꝑc. sine
capite nr̃o nichil ualentes. Quares Quia nos cum capite
nr̃o uitis. sine capite nr̃o qđ absit sarm̃ta p̃cisa ñ alicui oꝑi
agricolarũ sedd igni tantũmͦ destinata. Edeo & ipse in euan¬
gelio. E go sum uitis. uos estis paliites. pat̃ meus agricola. &
sine me inquit nichil potestis facere.¬

Expanded text:
corpus. Ergo simul omnes nos cum capite nostro Christo, sine capite nostro nihil valentes. Quare? Quia nos cum capite nostro vitis: sine capite nostro, quod absit, sarmenta praecisa, non alicui operi agricolarum, sed igni tantummodo destinata. Ideo et ipse in Evangelio: Ego sum vitis, vos estis palmites, Pater meus agricola est; et: Sine me, inquit, nihil potestis facere
Abbreviated transcription (Latin):
& fiũs sp̃c dr̃. N ec uideo quid aliud significare uoluerit
ille corporeus cum sensu corporalit̃ tangendi ꝓcedens ex eor
pore substantia sp̃c sc̃i fuit. sed demonstratio ꝑ congruã
significationẽ ñ tantũ a patre sed & a filio ꝓcedere sp̃m sem̃.
Quis eñ dem̃tissimus dixerit alium fuisse sp̃m qũe suf̃

Expanded text:
us dicitur. Nec uideo quid aliud significare uoluerit, ille cpore, substantia Spiritus sancti fuit; sed demonstratio per congruam significationem, non tantum a Patre, sed et a Filio procedere Spiritum sanctum. Quis enim dem
Abbreviated transcription (Latin):
donũ sp̃c sc̃i illua genus locutionis agnoscant quo dicfu
nis nichil aliud ẽ qũa caro. ita donũ sp̃e sci nichil aliud
ds erat patri & filio coeternus anteqũa cuiq iam daretur.
Nec quia illi dant ipse datur. ideo minor ẽ illis. Ita enĩ
datur sicut dei donũ. ut etiam se ipsum det sicut ds̃. Non
enĩ dici potest ñ eẽ sue potestatis de quo dictum ẽ. Sꝑs
Omnia autẽ hec oꝑatur unus atq idem sp̃e. diuidens ꝓ̃¬
pria unicuiq ꝓut uult. Non ẽ illic conditio dati. &. dña¬
tio dantiũ. sed concordia dati ꝙ dantiũ. Ex serm̃ de blasphe¬

Expanded text:
us sancti, illud genus locutionis agnoscant, quo dicitnis nihil aliud est quam ipsa caro, ita donum Spiritus sancti nihil aliud Deus erat Patri et Filio coaeternus, antequam cuiquam daretur. Nec quia illi dant, ipse datur, ideo minor est illis. Ita enim datur, sicut Dei donum, ut etiam seipsum det sicut Deus. Non enim dici potest, non esse suae potestatis, de quo dictum est: Spiritus Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult. Non est illic conditio dati, et dominatio dantium. sed concordia dati et dantium. Quapropte
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipse uoluerit ẽẽ nobiscũ unus qui ẽ cũ patre unũ. Iuo¬
mͦ cũ patre unũ  Ego & pater unũ sumus. Quomͦ nobis¬
cũ unus: Non dicit inquit & seminib tanqũa in multis.
sed tanqua in uno. & semini tuo qđ ẽ xꝑe. Sal ait aliqͥs.¬
gͦ abrahe sem̃ estis. I deo magnũ ẽ & illud sacram̃tũ. E r̃t
ne una. Refer ad cistantiã maiestatis. Duo. duo plane.
Non enĩ & nos uerbum. Non enĩ & nos in principio ds̃
apud dm̃. Non enĩ & nos ille ꝑ qu̾ẽ facta ft̃ om̃ĩa. U eni¬
tur ad carnẽ. & ibi xꝑc. & ille & nos. Nam corpus ñ est¬
unũ m̃br̃u. sed multa. Si dixerit pes quia ñ sum manꝰ
ñ sũ de corpore. ñ ideo ñ ẽ de corpore: Et si dixerit

Expanded text:
nobiscum esse unus, qui est cum Patre unum. Quomodo cum Patre unum? Ego et Pater unum sumus . Quomodo nobiscum unus? Non dicit, et seminibus quasi in multis, sed tanquam in uno, et semini tuo qui est Chris Abrahae estis» . Ideo magnum est illud sacramentum: «Erunt ne una. Refer ad distantiam majestatis duo. Duo plane. Non enim et nos Verbum, non enim et nos in principio Deus apud Deum, non enim et nos ille per quem facta sunt omnia . Venitur ad carnem, et ibi Christus et ille et nos. Non eunum membrum, sed multa. Si dixerit pes, quia non sum manus, non sum de corpore, non ideo non est de corpore: et si dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
tiones uirtutum ubi ẽ utiq & expulsio demonioꝵ. Cũ
uͦ adiungit & dicit diuidens ꝓpria unicuiq ꝓut uult ñ ne
manifestat etiam sc̃ĩ sp̃e potestatẽ: Sed a patre ꝙ filio pla¬
ne indiuiduam. Ergo hec ita dicuntur ut tam̃ insepara¬
bilis intelligatur oꝑatio trinitatis. Ita ut cũ oꝑatio patris
dr̃. ñ eam sine filio & sp̃u sẽõ intelligatur oꝑari. Eit cum
oꝑatio filu. ñ sine patre ꝙ sp̃u sc̃o. Et cũ oꝑatio sp̃c scĩ.
si sine patre & filio. Et qł ait apłs de sp̃u sc̃õ. om̃ia au¬
tẽ hec oꝑatur unus atq idem sp̃e. ñ ideo dictum quia ñ
ei cooꝑatur pat̃ & filius. sed quia in hiis oꝑib ñ sunt multi
sed unus sp̃c. & in diuersis suis oꝑationib ñ ẽ a se ipse

Expanded text:
bi est utique et expulsio daemoniorum. Cum vero adjungit et dicit, Dividens propria unicuique prout vult ; nonne manifestat etiam sancti Spiritus potestatem, sed a Patre et Filio plane individuam? Si ergo haec ita dicuntur, ut tamen inseparabilis intelligatur operatio Trinitatis; ita ut cum operatio Patris dicitur, non eam sine Filio et Spiritu sancto intelligatur operari; et cum operatio Filii, non sine Patre et So: Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus , non ideo dictum, quia non ei cooperatur Pater et Filius, sed quia in his operibus non sunt multi, sed unus Spiritus, et in universis suis operationibus non est a se ipso
Abbreviated transcription (Latin):
& colũbas uendebant. diceret. Homꝰ mea domꝰ orationis
uocabit᷑. Uos autẽ fecistis illã speluncã latronũ. erũ
sacrificiũ qͦd uni uero debet᷑ dõ qͦ eiꝰ altare solus imple
ab eo. Sunt eñ qui ita distingunt. ut inaginẽ ueliit esse
filium. hominẽ uero ñ imaginẽ sed ad imaginẽ. Refellit eos
aut̾ẽ apłs dicens. Elir quidẽ ñ debet uelare caput. cũ sit imna¬
go & gła dei.Non dixit ad imagiñe. sed imago. Quȩ tam̃
imago cum alibi dr̃ ad imaginem. ñ quasi ad filium dr̃. qͦ
imago equalis ẽ patri. Alioquin. ñ diceret ad imaginem
Sed ꝓpter imparẽ ut diximus similitudinẽ. dictus ẽ homo ad
imaginẽ dei. Et ideo nr̃am. ut imago trinitatis eẽt homo.
Non triuitati equalis sicut filius patri. sed accedens ut dic̃¬
tum ẽ quadam similitudine. Et sicut in distantib signi¬
ficatur quȩdam uicinitas ñ loci sed cuiusda imitationis.

Expanded text:
et columbas vendebant, diceret: Domus mea domus orationis et columbas vendebant, diceret: Domus mea domus orationis vocabitur; vos ausacrificium, quod uni vero debetur Deo, quo ejus altare solus Christab eo. Sunt enim qui ita distinguunt, ut imaginem velint esse Filium: hominem vero non imaginem, sed ad imaginem. Refellit autem eos Apostolus dicens: Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei . Non dixit, Ad imaginem; sed imago. Quae tamen imago, cum alibi dicitur, Ad imaginem, non quasi ad Filium dicitur, quae imago aequalis est Patri; alioquin non diceret, ad imaginem Sed propter imparem, ut diximus, similitudinem dictus est homo ad imaginem: et ideo nostram, ut imago Trinitatis esset homo; non Trinitati aequalis sicut Filius Patri, sed accedens, ut dictum est, quadam similitudine; sicut in distantibus significatur quaedam vicinitas, non loci, sed cujusdam imitationis.
Abbreviated transcription (Latin):
participamur. Et ꝓpter hoc subiunxit. Ul idece isrł sodm
carnẽ. Nonne qui de sacrificiis manducant. socu sunt
altaris: Et intelligerent ita se iam socios ẽẽ copporis xpi.
quẽ admodũ illi sunt altaris. soeu Et quia ut hoc diceret
ab ỹdolatria ꝓhibebat. unde locus iste sermonis euis sieut
cominemoraui sumpsit exordiũ. ne putarent ideo ñ ẽẽ curan¬
dum si de sacrificiis ederent rdoloꝵ. quia ydolum niebil ẽ.
existimantes sibi hec uelut suꝑflua ñ noctre. confirmauit
quidẽ & ipse nichil ẽẽ ydolum. Nec ideo se ista ꝓhibere
quia ỹdolis immolantur. que ñ habent sensum. Sed quia
que immolant inquit. id est ydoloꝵ cultores demoniis ꝙ ñ
deo immolant. Nolo uos socios demonioꝵ fieri. Istũ sen¬
sum ueritas ipsa declarat. Quia in tẽplo eui seruiebat
carnalit̃ isrł. ñ utiq ydolum colebatur. Nam si sacrifi
illis om̃ibus sui corporis sacrificiũ. Nondũ suscitauerat
sui corporis tẽplũ. Nec de illo tẽplo eiciens eos qͥ boues

Expanded text:
unxit, Videte Israel secundum carnem: nonne qui de sacrificiis manducant, socii sunt altaris? Ut intelligerent ita se jam socios esse corporis Christi, quemadmodum illi socii sunt altaris. Et quia ut hoc diceret, ab idololatria prohibebat; unde locus iste sermonis ejus, sicut commemoravi, sumpsit exordium: ne putarent ideo non esse curandum, si de sacrificiis ederent idolorum, quia idolum nihil est, existimantes sibi haec velut superflua non nocere, confirmavit quidem et ipse nihil esse idolum: nec ideo se ista prohibere, quia idolis immolantur quae non habent sensum; sed quia quae immolant, inquit, id est, idolorum cultores, daemoniis, et non Deo, immolant. Nolo vos socios daemoniorum fieri. Istum sensum veritas ipsa declarat: quia in templo cui serviebat carnaliter Israel, non utique idolum colebatur. Nam si sacrificillis omnibus sui corporis sacrificium, nondum suscitaverat sui corporis templum. Nec de illo templo ejiciens eos qui boves
Abbreviated transcription (Latin):
it apłs. Sed quia que immolant. demonus & ñ deo
immolant. Iste autemdint. Sed qui sacrificant. de¬
monibus sacrificant. Quasi om̃s qui sacrificant ñ sacrificent
nisi demonibus. Non enim ait apłs qui sacrificant. sed que
sacrificant uel sicut a me positum ẽ immolant. Illi scilicet
qui ydola colunt. que sacrificant demonib & ñ deo sacri¬
ficant. siue immolant. & ideo subiunxit. Nolo uos socios
demonioꝵ ficri. Eos quippe ab ydolatria ꝓhibebat. Prop¬
t̃ qd eis ostendere uoluit. ita illos fieri socios demonioꝵ. si
i dolothita sacrificia manducauerint. quomͦ isrł carnalisso¬
cius erat altaris in templo. qui de sacrificiis manducabat.
fugite ab ydoloꝵ cultura. Deinde secutus ostendit ad qđ
sacrificium debeant iam ꝑtinere dicens. Quasi prudenti¬
b dico. iudicate uos qđ dico. Calix benedictionis quẽ bene¬
dicimus. ñ ne cõmunicatio ẽ sanguinis xꝑi ͦ Et panisquẽ¬

Expanded text:
tolus: Sed quia quae immolant, daemoniis, et non Deo, immolant. Iste autem dixit, Sed qui sacrificant, daemonibus sacrificant: quasi omnes qui sacrificant, non sacrificent nisi daemonibus. Non enim ait Apostolus, Qui sacrificant; sed, quae sacrificant; vel, sicut a me positum est, immolant: illi scilicet qui idola colunt; quae sacrificant, daemoniis, et non Deo, sacrificant, sive, immolant. Et ideo subjunxit, Nolo vos socios daemoniorum fieri: eos quippe ab idololatria prohibebat. Propter quod eis ostendere voluit, ita illos fieri socios daemoniorum, si idolothyta sacrificia manducaverint, quomodo Israel carnalis socius erat altaris in templo, qui de sacrificiis manducabat. fugite ab idolorum cultura. Deinde secutus ostendit, ad quod sacrificium jam debeant pertinere, dicens: Quasi prudentibus dico, judicate vos quod dico. Calix benedictionis quem benedicimus, nonne communicatio e
Abbreviated transcription (Latin):
Terłm interp̃tari uisionem pacis. babiloniã confusione
Terłm in babiloma captiua tenetur. Non tota. ciuesem̃
eius angeli sunt. S ed qđ attinet ad homines p̃desti¬
natos in głam dei. futuros ꝑ adoptionem roheredes
xꝑi quos de ipsa captiuitate redemit sangtune suo
particulam gͦ istam cunitatis ierłm captiuam tenerun
babiloma ꝓ peccato. Inciꝑe autem inde exire priꝰ
corde ꝑ confessionẽ inquitatis & caritatem iusticie. de¬
inde postea in fine scłi etiam corpore separandam. P¬

Expanded text:
em interpretari, Visionem pacis; Babyloniam, Confusionem. Jerusalem in Babylonia captiva tenebatur non tota; cives enim ejus et Angeli sunt. Sed quod attinet ad homines praedestinatos in gloriam Dei, futuros per adoptionem cohaeredes Christi, quos de ipsa captivitate redemit sanguine suo: particulam ergo istam civitatis Jerusalem captivam teneri in Babylonia pro peccato, incipere autem inde exire prius corde per confessionem iniquitatis et charitatem justitiae, deinde postea in fine saeculi etiam corpore separandam,
Abbreviated transcription (Latin):
ciues simus: ꝙ unde ꝑegrinemtir. Et ꝑegrinationis
nr̃e causam ẽc̃ peccatum. Reuersionis aut̃e niunus
remissionem peccatoꝵ. & iustificationẽ gr̃e dei. Huas
ciuitates ꝑmixtas sibi interim corpore. & corde separa¬
tas currere ꝑ ista uolumina scłoꝵ usq in finẽ. Qna

Expanded text:
cives simus, et ubi peregrinemur, et peregrinationis cives simus, et ubi peregrinemur, et peregrinationis nostrae causam esse peccatum, reversionis autem munus remissionem peccatorum et justificationem gratiae Dei. Duas civitates permixtas sibi interim corpore, et corde separatas, currere per ista volumina saeculorum usque in finem, a
Abbreviated transcription (Latin):
nomina duarũ istarum ciuitatum: babilon ꝙ ierłm.
as istas ciuitates. factunt duo amores. Terłm faciti amor
dei: babiloniam amor scłi. Introget se gͦ unusquisq
quid amet: & inuemet unde sit cuus. Et si se iuuene¬
rit ciuem babilonie: extirpet cupiditatem: & plantet
caritatẽ. Si autem se muenerit citiem ierłm: tolerer
captiuitatẽ: sꝑet libertatẽ. Incipit exire. qui incipit¬
amare. Exeunt enĩ multi latenter. ty exeuntiũ pedes
sunt cordis affectus. Exeuut autem de babiloma. de
confusione. Quomͦ exitur de babilone: id est de confu¬
sione: Qui primo confusi erant. similib cupiditatib.
incipiunt caritate distingui. Lam distincti: ñ st̃ con¬
fusi. Et si adhuc corpore ꝑmixti sunt: desiderio tam̃
sc̃o discernuntur. Et ꝓpter cõmixtionẽ corporalem ñ¬
dum exierunt: ꝓpter affectum cordis ceꝑunt exire.
Omnis eruditus in sc̃a eccła nosse debet unde

Expanded text:
nomina duarum istarum civitatum, Babylonis et Jerusalem. nomina duarum istarum civitatum, Babylonis et Jerusalem. as istas civitates faciunt duo amores. Jerusalem facit amor Dei: Babyloniam facit amor seculi. Interroget ergo unusquisque, quid amet, et inveniet unde sit civis. Si se invenerit civem Babyloniae, extirpet cupiditatem, plantet caritatem. Si se invenerit civem Jerusalem, toleret captivitatem, speret libertatem. amare. Exeunt enim multi latenter, et exeuntium pedes sunt cordis affectus: exeunt autem de Babylonia. Quid est de Babylonia? De confusione. Quomodo exitur de Babylone, id est de confusione? Qui primo confusi erant similibus cupiditatibus, incipiunt charitate distingui; jam distincti, non sunt confusi. Etsi adhuc corpore permixti sunt, desiderio tamen sancto discernuntur; et propter permixtionem corporalem nondum exierunt: propter affectum cordis exire omnis eruditus in sancta Ecclesia nosse debet unde
Abbreviated transcription (Latin):
Expectabat autem ille popłs donec implerent᷑ tẽ¬
pora septuagita annoꝵ. scdm̃ ꝓphetiam iheremie.
Factum ẽ. C ompletis septuaginta annis restitutũ
ẽ templum qđ deiectum erat. ꝙ regressa ẽ de capti¬
uitate magna pars illius poptili. S ed qm̃ dieit¬
apłs. hec in figura contingebant illis. scripta sunt
autẽ ꝓpter nos in quos finis scłoꝵ obuenit: debemus
& nos nosse prius captitutatẽ nĩam. deide liberationẽ
nr̃am. Debemus nosse babiloniam in qua captiui sumꝰ.
& ierłm ad cuius reditum suspiramus. Cituitas gͦ illa
quedam terrena cuiusdam ciuitatis et̃nȩ in celis umbr̃a
gerebat. Atubi repit illa que significabattir. eniden¬
tius p̃dicari: umbra qua significabatur deiecta ẽ. Prop¬
terea mͦ ibi templũ ñ ẽ: qd fabricatũ fuerat in imaginẽ
futuri corporis dm̃. T enemus lucem: umbra transiit.
Tam̃ adhuc in qualã captiuitate sumus. Quandiu
sumus inquit in corpore: ꝑegrinamur a dño. Et indete

Expanded text:
Exspectabat autem ille populus donec implerentur tempora septuaginta annorum, secundum prophetiam Jeremiae. Factum est completis septuaginta annis, restitutum est templum quod dejectum erat; et regressa est de captivitate magna pars illius populi. Sed quonis haec in figura contingebant illis, scripta autem sunt propter nos, in quos finis seculorum obvenit : debemus et nos nosse prius captivitatem nostram, deinde liberationem nostram. Debemus nosse Babyloniam in qua captivi sumus, et Jerusalem ad cujus reditum suspiramus. Duas istaquaedam illa terrena cujusdam civitatis aeternae in coelis umbram gerebat; at ubi coepit illa quae significabatur, evidentius praedicari; umbra qua significabatur, dejecta est: propterea ibi modo templum non est, quod fabricatum fuerat in imaginem futuri corporis Domini. Tenemus lucem; umbra transivit: tamen adhuc in quadam captivitate sumus: Quamdiu sumus, inquit, in corpore, peregrinamur a Domino . 2. Et videte
Abbreviated transcription (Latin):
gentium. Ueritas eñi ubi: Ulbi erant eloquia dñi.
sss iscłia ubi : In illis qui dumserunt dm̃ sirum. ꝙ con¬
uerterunt se ad demonia. N tnquid & ipsos despexit
Quomͦ si diceret uoca c istos: Honge fugit iuos qui
multum a me recesserunt. Eloco. inueniant me que¬
rentem se: qr ipsi uolebant querere me. E rgo misc¬
d̃ia & ueritas occurrerunt sibi. Qm̃ popło isrł.
missa erant multa ꝓpħice. & ita ille popłs ꝓpagatus
ẽ in quo implerentur ꝓmissa dei. ñ autẽ clausto ds̃
fontem bonitatis suȩ etiam in alienas gentes quas sub
angelis constituerat. portionem sibi faciens popłi issł.
in hec duo. & apłs distincte distribiit imscdłiam dñi

Expanded text:
Gentium. Veritas enim ubi? Ubi erant eloquia Dei. Misericordia ubi? In illis qui dimiserant Deum suum, et converterant se ad daemonia. Numquid et ipsos despexit? Quomodo si diceret: Voca et istos longe fugitivos, qui multum a me recesserunt; voca, inveniant me quaerentem se, quia ipsi nolebant quaerere me. Ergo, «Misericordia et veritas occurrerunt sibi; justitia missa erant multa prophetice, et ita ille populus propagatus est, in quo implerentur promissa Dei; non autem clausit Deus fontem bonitatis suae etiam in alienigenas gentes, quas sub Angelis constituerat, portionem sibi faciens populum Israel: in haec duo et Apostolus distincte distribuit misericordi
Abbreviated transcription (Latin):
omma quȩ habebant. & p̃tia rerũ suarũ ante pedes
apłoꝵ ponebant. ut ipsi distribuerent. uracuiq sicut
cuiq opus erat. Eliuentesq in xꝑiana dilectione concor¬
diter ñ dicebant aliquid suum: sed erant illis omnia
cõmuma. & anima s cor unũ in dm̃. Deinde etiam
ipsi a uideis carnalib ciuib carnis sue ꝑsecutionem
Quia qui ꝓpter eos mansurtus passus fuerat. man¬
suefactos ꝓ se pati iubebat. Ex ipsis scõꝵ ꝑsecutorib
Sed postea credens ꝙ apłs factus missus ẽ ut gentib
euangłm p̃dicaret. grauiora ꝑpessus ꝓ nomine xꝑi: qũa
fecerat contra nom̃ xꝑi. Eccłias autem constituens ꝑ
om̃s gentes qua euangłm seminabat. impeuse p̃cipiebat.
uit qm̃ ipsi ex yddoloꝵ cultu uenientes. & ad untim dm̃
colendum rudes ñ facile poterant reb suis uenditis.
ꝙ distributis seruire deo. oblationes facerent in pau¬
ꝑes scõꝵ qui erant in eccłis iudee quȩ xꝑo credide¬

Expanded text:
omnia quae habebant, et pretia rerum suarum ante pedes omnia quae habebant, et pretia rerum suarum ante pedes apostolorum ponebant, ut ipsi distribuerent unicuique sicut cuique opus erat, viventesque in Christiana dilectione concorditer, non dicebant aliquid suum, sed erant illis omnia communia, et cor unum in Dominum . Deinde etiam ipsi a Judaeis carnalibus civibus carnis suae persecutionem quia qui eos mansuetus passus fuerat, mansuefactos pro se jubebat pati. Ex ipsis sanctorum persecutoribus sed postea credens et apostolus factus missus est ut gentibus Evangelium praedicaret: graviora perpessus pro nomine Christi quam fecerat contra nomen Christi. Ecclesias autem constituens per omnes gentes quo Evangelium seminabat, impense praecipiebat ut quoniam ipsi ex idolorum cultu vehementes ad unum Dominum colendum rudes non facile poterant rebus suis venditis et distributis servire Deo, oblationes facerent in pauperes sanctorum qui erant in ecclesiis Judae quae Christo credide
Abbreviated transcription (Latin):
continentes. & ea concmentia tanqũa celesti tuba a torpo¬
re mortalis uite nos excitantes. & ad palmas suꝑne uo¬
cationis extendentes. De libris eium ꝓpħ̃itis quiddam
cum cõmemoraset apłs. sicut scriptum ẽ opꝓbria expbran¬
tiũ tibi ceciderunt suꝑ me: continuo subituxit. utilita¬

Expanded text:
concinentes et ea concinentia tamquam caelesti tuba et a torpore mortalis uitae nos excitantes et ad palmam supernae uocationis extendentes. de libris enim propheticis quiddam cum commemorasset apostolus, sicut scriptum est: obprobria obprobrantium tibi ceciderunt super me, continuo subiungit
Abbreviated transcription (Latin):
lene iugum etiã gentes meruerunt salutẽ. Quia eis
onis ꝓpter ueritatem dei: ad confirmandas ꝓmissiones
patrum: Gentes autem suꝑ misciłia glorificare dm̃. Neq
enĩ debitũ erat panem filioꝵ tollere & mittere canib.
nisi canes humiliati ad colligendas micas quas de m̃sa
mines facti. ad ipsam m̃sam mererentur accedere.

Expanded text:
lene jugum etiam Gentes missae sunt in salutem; quia eis ei, ad confirmandas promissiones Patrum; Gentes autem super misericordia glorificare Deum . Neque enim debitum erat panem filiorum tollere, et mittere canibus, nisi canes humiliati ad colligendas micas, quas de mensmines facti, ad ipsam mensam mererentur accedere.
Abbreviated transcription (Latin):
Eece qr ũ quia fefelłit ds̃. E oce quia ũ reppulit plebẽ
suam quam p̃scinit. Et enim eum de casu iudeon age¬
retur. nequis putaret sic illos imꝓbatos ut nichilfru¬
m̃ti ex illa uentilatione in horreum mitteretur: ait apłs.
Non reppulit ds̃ plebem suam quã p̃seut. Namꝙ
ego ifrłita sum. Si totum illͥe ᷤ spine fuerurt: uuide¬
hoc granũ uobis loquore. Ergo impleta ẽ ueritasdĩ
in his qui ex isrłitis crediderint. & uenit unus paries
ex circũcisione. applicans se ad lapidem angularẽ. Sed
ille lapis angulũ ñ faceret: insi alium parietem ex gen¬
tib susciꝑet. Ille itaq paries tanquã ꝓprie ꝑtinetail
tieritatẽ: iste autem alius ad misccłiam. Dico em̃ inquit

Expanded text:
 non fefellit Deus; ecce quia non repulit plebem suam, quam praescivit. Etenim cum de casu Judaeorum ageretur, ne quis putaret sic illos improbatos, ut nihil frumenti ex illa ventilatione in horreum mitteretur, ait Apostolus: «Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit; nam et ego Israelita sum» . Si totum illud spinae fuerunt, unde granum vobis loquor? Ergo impleta est veritas Dei in iis qui ex Israelitis crediderunt, et venit unus paries de circumcisione applicans se ad lapidem angularem . Sed ille lapis angulum non faceret, nisi alium parietem ex Gentibus susciperet. Ille itaque paries tanquam proprie pertinet ad veritatem, iste autem alius ad misericordiam. «Dico enim,» inquit
Abbreviated transcription (Latin):
Ubiciebat᷑ crim̃ xp̃ianis. hoc ipsũ qđ xp̃ĩani ẽẽnt. Illa qͥdẽ
gła erat. Fortes libent̃ accipiebant. & sic accipiebant: ut om̃-¬
no in nomine dñi sui ñ erubescerent. Oꝑuerat enĩ irreue-¬
rentia faciẽ eoꝵ. habentiũ frontẽ pauli dicentis. Non enim
erubesco de eugło. uirt̾ enĩ al ẽ in salutẽ om̃i credenti.
Opaule. ñne tu es adorator crucifixi: Parũ ẽ inqͥt. inde mͥ
ñ erubescere. lmmo hinc solũ głior. unde me putat in inueꝰ
ti obpbriũ solũ poterat obici. Nã nec confusio poterat ȩẽ in
conscientia sanata. nec uerecundia in fronte tã libera. Iusticia¬

Expanded text:
iciebatur crimen Christianis, hoc ipsum quod Christiani essent. Illa quidem gloria erat: fortes libenter accipiebant, et sic accipiebant, ut omnino de nomine Domini sui non erubescerent. Operuerat enim irreverentia faciem ipsorum, habentium frontem Pauli dicentis: Non enim erubesco de Evangelio; virtus enim Dei est in salutem omni credenti . O Paule, nonne tu es adorator Crucifixi? Parum est, inquit, inde mihi non erubescere; imo hinc solum glorior, unde me putat inimicus ti opprobrium solum poterat objici. Nam nec confusio poterat esse in conscientia jam sanata, nec verecundia in fronte tam libera. Sed c
Abbreviated transcription (Latin):
reb ipsis psentib credit᷑. Qa futurũ ẽ cũ iã ꝑspeciẽ mani¬
festã se contẽplandã p̃bebit scĩs ipsa dĩ sapientiã. ꝑ quã fac¬
ta st̃ om̃ia. De qua fide rerũ lucisq illiꝰ p̃sentatȩ. forsitan
paulus apłs dic̃. lusticia enĩ dĩ in eo reuelat᷑ ex fide in fidẽ.
Dic̃ enĩ alio loco. Nos enĩ reuelata facie głam dñi speculan¬
tes in eandẽ imaginẽ tͣnsformam᷑ a gła in głam. tanꝗͣ adm̃
spũ. Sic̃ enĩ hic ait de gła in głam. ita  ibi. ex fide in fidẽ.
De gła scilicet eugłii qͦ nc̃ credentes illuminant᷑. in głam
ipsius incõmutabilis & manifestatȩ ueritatis qͣ tẽ cõmutati
ꝑfruent᷑. Ita ex fide uerboꝵ qͥb nc̃ credimꝰ qđ ñdũ uidemꝰ.

Expanded text:
 per speciem manifestam se contemplandam praebebit sanctis ipsa Dei sapientia. De qua fide rerum lucisque ipsius praesentia forsitan Paulus dicit: Justitia enim Dei in eo revelatur ex fide in fidem . Dicit enim in alio loco: Nos enim revelata facie gloriam Dei speculantes, in eamdem imaginem informabimur a gloria in gloriam . Sicut enim hic ait, de gloria in gloriam; ita et ibi, ex fide in fidem: de gloria scilicet Evangelii, quo nunc credentes illuminantur, in gloriam ipsius incommutabilis et manifestae veritatis, qua tunc commutati perfruentur; ita ex fide verborum quibus nunc credimus q
Abbreviated transcription (Latin):
t mane oratio mea p̃ ueniet te. Lam mane. pꝰ¬
restat illa clarifiratio ubi illumnabuntur occulta tene¬
brarum. & manifestabuntur cogitationis cordis. & laus
erit uncuiq a te: nunc in ista uita in ista ꝑegrina¬
tione. in hac luce fidei que incõparatione tenebrarũ
infidelium iam dies ẽ. sed in cõparatione diei ubim-¬
debunus facie ad faciem: adhuc nox ẽ: adhuc oratio
oratio. qđ nobis quantum expediat nullis ut opi¬
nor uerbis explicari potest. differtur bonum qđ in
eternum dabitur. & mala transitura crebrescunt.
dine deserunt. De quib dicio apłs. Om̃s me dereli¬
querunt: ũ illis imputetur. Sed ut quid hec omuia.
nisi ut oratio huius scĩ copporis mane. id est post no¬
ctem infidelitatis in luce fidei p̃ueniat dm̃. Donec ue¬
niat salus illa in cuius ñdum re sed iam spe salui
facti sumus. eamq cum patientia fidelit̃ expectanus.¬

Expanded text:
t mane oratio mea praeveniet te.» Jam mane, postrestat illa clarificatio, ubi illuminabuntur occulta tenebrarum, et manifestabuntur cogitationes cordis, et laus erit unicuique a te ; nunc in ista vita, in ista peregrinatione, in hac luce fidei, quae in comparatione tenebrarum infidelium jam dies est, sed in comparatione diei ubi videbimus facie ad faciem, adhuc nox est, adhuc «oratioratio, quod nobis quantum expediat, nullis, ut opinor, verbis explicari potest; differtur bonum quod in aeternum dabitur, et mala transitura crebrescunt.ctos formidine deserunt: de quibus dicit Apostolus, «Omnes me reliquerunt; non illis imputetur» . Sed utquid haec omnia, nisi ut oratio hujus sancti corporis mane, id est, post noctem infidelitatis in luce fidei praeveniat Deum, donec veniat salus illa, in cujus nondum re, sed jam spe salvi facti sumus, eamque cum patientia fideliter exspectamus
Abbreviated transcription (Latin):
erram. N eq enim quia fracti sunt infideles & su¬
ꝑbi ac ꝑ hoc infructuosi rami ut insereretur oleaster
gentium. ideo ꝑire potuit radix patriarcharũ & ꝓpħa¬
rum. Quia &̃ si fuerit inquit ysaias numerus filioꝵ
isrł sicut harena maris. reliquiȩ salue fient.
sa dampnationis uasa in głam p̃parare. Non solũ
ex iudeis sicit dicit: sed etiam exgentib. P ropt̃ qd̾
ponit testimoniũ de osee ꝓpħa. Elocaui ñ plebẽ meã¬
ꝑ lebem meam. Et de ysaia ꝓpter isrł. reliquie sal¬
dei ꝑ gr̃am saluos faciat credentes ñ ꝑ innumerabi¬
les obseruationes quib illa mulaitudo seruilit̃ one¬

Expanded text:
. Neque quia fracti sunt infideles et superbi, ac per hoc infructuosi rami, ut insereretur oleaster Gentium, ideo perire potuit radix Patriarcharum et Prophetarum. Quia etsi fuerit, inquit Isaias, numerus filiorum Israel sicut arena maris, reliquiae salvae fient sa damnata vasa in gloriam praeparare; non solum ex Judaeis, sicut dicit; sed etiam ex Gentibus, propter quod ponit testimonium de Osee propheta, Vocavi non plebem meam, plebem meam; et de Isaia, Propter Israel reliquiae saldei per gratiam salles observationes, quibus illa multitudo serviliter one
Abbreviated transcription (Latin):
& dicit. Est congregabuntur filii iudȩ s filii isrł
in idipsum. & ponent sibi principatum unum. &
ascendent a terra. H oc si adhuc uelimus exponere.
eloquii ꝓphetici obtundetur sapor. Recolatur tñ la¬
pis ille angularis. & duo parietes unus ex iudeis alt̃
ex gentib. ille nomine filioꝵ iuida: iste nomine filior
isrł. eidem uni principatui suo inidipsum iintentes
& ascendentes agnoscantur a terra.

Expanded text:
 dicit: Et congregabuntur filii Iuda et filii Israel in id ipsum, et ponent sibi principatum unum et adscenlodent a terra. Hoc si adhuc uelimus exponere, eloquii prophetici obtundetur sapor. Recolatur tamen lapis ille angularis et duo parietes, unus ex Iudaeis, alter ex gentibus; ille nomine filiorum Iuda, iste nomine filiorum Israel, eidem uni principatui suo in id ipsum innitentes et adscendentes agnoscantur i5 a terra.
Abbreviated transcription (Latin):
sententiam beatus apłs eciam testimonium ꝓphe lon¬
ge posterioris assumpsit. iacob dilexi. esau autem
odio habui. ut intelligeretur hoc aptum posta ꝑ
ꝓpham qđ antequam illi nascerentur erat in dei p̃¬
destinatione ꝑ gr̃am.Ꝙuidd enim diligebat in iacob
antequam natus ñ fecisset aliquid boni. nisi g̾curũ
miscaie sue donum: Et quid odeat in esau anteqͥm
natus fecisset aliquid mali: nisi originale peccatume
Nam nec in illo diligeret iusitiam quam nullam
ille fecerat. neq in isto odisset naturam quam bonã
ipse fecerat. Cum enĩ rem stupendam ꝓposuisset q̃¬
mͦ de nundum natis nec aliquid̃ agentib boniaut
mali recte dici potuerit qđ unum ds dilererit. al¬
terum odio habuerit. ipse sibi obiecta questione
motum exprimens auditoris. qtuid gͦ dicemus inqͥi
is quid gͦ dicemus inqͥt.
A unqͥs unquitas ẽ apud dlm̃e Absit. Hic gͦ erat loc̾

Expanded text:
sententiam beatus apostolus etiam testimonium prophetae lonsententiam beatus apostolus etiam testimonium prophetae longe posterioris adsump- sit: Iacob dilexi. Esau autem odio habui, ut intellegeretur hoc apertum postea per prophetam. quod. antequam illi nascerentur. erat in dei praedestinatione per gratiam. quid enim diligebat in Iacob. antequam natus fecisset aliquid boni. nisi gratuitum misericordiae suae donum? et quid oderat in Esau, antequam natus fecisset aliquid mali, nisi originale peccatum? nam nec in illo diligeret iusille fecerat, neque in isto odisset naturam, quam bonam ipse fecerat. Cum enim rem stupendam proposuisset, quomodo de nondum natis, nec aliquid agentibus boni vel mali, recte dici potuerit, quod unum Deus dilexerit, alterum odio habuerit, ipse sibi objecta quaestione motum exprimens auditoris, ait: VERS. 14.-- « Quid ergo dicemus? Nunquid iniquitas apud Deum? Absit! » Hic
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ odio habui. Quando enim dictum ẽ inysa¬
ac uobabitur tibi sem̃. ꝑtinens utiq sem̃ ad ciuitatẽ
dei separatumẽ inde aliud sem̃ abrahȩ qd erat ina¬
cillȩ filio. & qđ futurum erat in filiis cheture. Sed acd¬
huc erat ambiguum de duob geminis filis ysaac
ad utrunq an ad unum eoꝵ illa benedictio ꝑtine¬
ret. & si ad unum. quisnam eẽt illoꝵ. Q uod tunc
declaratum ẽ: cum ꝓpheticȩ a patre benedieit᷑ ia cob.¬
sentur insania. Sinant filium hominis in qualibet
etate querere & saluum facere qđ ꝑierat. nec de in¬
scrutabilib uidiciis eius audeant udicare. cur inu¬
na eademq causa suꝑ aliumueniat miscdia eius. suꝑ
alium maneat ira tius. Qui enim sunt isti qui
respondeant deo: Q uando quidem illi rebecre haben¬
ti gemmnos ex uno concubitu ysaac patris nr̃i. cũ
illi ñdum nati nichil egissent bom uel mali. ut se
eligendos facit ipse ñ inuenit. non ex oꝑib sed ex
uocante dicit minori seruiturum ẽt̃ maiorẽ in qũa

Expanded text:
au. Quando enim dictum est: In Isaac uocabitur tibi semen, pertinens utique semen ad ciuitatem Dei, separatum est inde aliud semen Abrahae, quod erat in ancillae filio, et quod futurum erat in filiis Cetturae. Sed adhuc erat ambiguum de duobus geminis filiis Isaac, ad utrumque an ad unum eorum illa benedictio pertineret: et si ad unum, quisnam esset illorum. Quod nunc declaratum est, cum prophetice a patre benedicitur Iacobsentur insania. sinant filium hominis in qualibet aetate quaerere et saluum facere, quod perierat, nec de inscrut-abilibus iudiciis eius audeant iudicare, cur in una eademque causa super alium ueniat misericordia eius, super alium maneat ira eius. Qui enim sunt isti. qui respondeant deo. quando quidem ille Rebeccae habenti geminos ex uno concubitu Isaac patris nostri, cum illi nondum nati nihil egissent boni uel mali, ut seceligendos facit ipse. non inuenit, non ex operibus sed ex uocante dicit minori seruiturum esse maiorem? in quam
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ñ habeam. nichil sum. Et si distribuero omnia mea
pauꝑib & si tradidero corpus meum ita ut ardeam. carita¬
tẽ autẽ ñ habeam. nichil mͥ ꝓd est. Quanta gͦ ẽ caritas. lie
si defit. frustra habentur cetera. Si assit. habentur om̃ia.
E am̃ caritatem laudans apłs paulus copiosissime atq uber-¬
rime. minus de illa dixit quã qd ait breuiter apłs ioh̃es

Expanded text:
omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest » . Quanta est ergo charitas, quae si desit, frustra habentur caetera; si adsit, recte habentur omnia? Tamen charitatem laudans apostolus Paulus copiosissime atque uberrime, minus de illa dixit quam quod ait breviter apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo uolare conati sunt. & de petia ceciderunt. Ex tractatu
U spe sẽs caritas ẽ. Et ne putetis uilem ẽẽ caritatem.
Suomͣ autem uilis ẽ. quando omnia que dicuntur non
uilia cara dicuntur  Sigͦ que ñ sunt uilia cara sunte. qͥd
Suꝑeminentiorẽ uiam uobis demonstro. Si linguis ho-¬
minũ loquar & angeloꝵ caritatem autem ñ habeam. fac

Expanded text:
ideo volare conati sunt, et de petra ceciderunt. 24. ideo volare conati sunt, et de petra ceciderunt. 24. est. Et ne putetis vilem esse charitatem. Quomodo autem vilis est, quando omnia quae dicuntur non vilia, chara dicuntur? Si ergo quae non sunt vilia, chara sunt; quid Supereminentiorem viam vobis demonstro. Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non hab
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃ta & habuero ꝓphetiam & omnẽ fidẽ ita ut montes
tranferam. ne forte & hoc diceres credidi sufficit mͥ. Sͦ:
tem. Confitebantur & demones xꝑm. Ergo credendo:
sꝙ ñ diligendo. Hicebant. quid nobis & tibi : Pidem
habebant. caritatem ñ habebant. ideo demones erant.
Noli de fide głoriari. Plhuc demonib cõparandus es.
ñ habeam. E cce qd ñ habes. Si tradidero inquit corpꝰ
meũ ut ardeam. Et utiq ꝓ nomine xꝑi. Sed quia sunt
multi qui iactanter illud faciunt ñ cũ caritate. ideo si
tradidero corpus meum ut ardeam. caritatem autẽ ñ habeã.
nichil mͥ ꝓdest. Garitate fecerunt martyres. Illi qui in
tempore ꝑsecutionis passi sunt. caritate fecerunt. Isti autẽ
de tumore & de supbia faciunt. Nam cũ ꝑsecutor desit.¬
se ipsos p̃cipitant. C eni gͦ ut habeas caritat̃t. Sed nos
habemus martres. Quos martirese Non sunt colũbe.

Expanded text:
sacramenta, et habuero prophetiam et omnem fidem, ita ut montes sacramenta, et habuero prophetiam et omnem fidem, ita ut montes transferam: ne forte et hoc diceres, Credidi, sufficit mihi. Stem. Confitebantur et daemones Christum. Ergo credendo, sed non diligendo dicebant, Quid nobis et tibi ? Fidem habebant, charitatem non habebant: ideo daemones erant. Noli de fide gloriari; adhuc daemonibus comparandus es. non habeam. Ecce quod non habes. Si tradidero, inquit, corpus meum ut ardeam; et utique pro nomine Christi: sed quia sunt multi qui jactanter illud faciunt, non cum charitate, ideo, Si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Charitate fecerunt martyres illi qui in tempore persecutionis passi sunt; charitate fecerunt: isti autem de tumore et de superbia faciunt; nam cum persecutor desiseipsos praecipitant. Veni ergo, ut habeas charitatem. Sed nos habemus martyres. Quos martyres? Non sunt columbae,
Abbreviated transcription (Latin):
mus: Quomͦ enim oleum nullo humore p̃mitur.
sed disruptis omnib exilit ꝙ supeminet sic ẽ caritasNon
potest p̃mi in una. Necesse ẽ ut ad suꝑna emicet. Propter-¬
ea dicit apłs. Adhuc suꝑeminentiorẽ uiam uobis demon¬
stro. Qua diximus de oleo quia suꝑeminet ne forte ñ
audiamus qł sequitur. Si linguis hominũ loquar & ange¬
loꝵ. caritatem autem ñ habeam factus sum tanqu̾a eram̃tũ
sonans aut cimbalũ tinniens. Enunc donate & clama di¬
sertus sum. .i. & clama doctus sum. Quantum disertus: Cadn¬
tum doctus:. Nunquid linguis angeloꝵ locutus es: Et
tam̃ si linguis angeloꝵ loquereris caritatẽ ñ habens. audir̃ẽ
era sonantia. & cimbala cinnientia. Soliditatẽ aliqũa quȩ¬
ro. Pructũ in folus inueniam. ñ sint sola uerba. Habent
oliuam. redeant ad archam. Sed inquies. habeo sacram̃¬
tum. Cberum dicis. Sacram̃tũ diunũ ẽ. Habes baptismũ.
&̾ ego confiteor. Sed quid dicit apłs idem: Si sciero om̃la

Expanded text:
 Quomodo enim oleum nullo humore premitur, sed disruptis omnibus exsilit et supereminet, sic est charitas. Non potest premi in ima, sed necesse est ut ad superna emicet; et ida dicit Apostolus, Adhuc supereminentiorem viam vobis demonstro. Quia diximus de oleo, quia supereminet, ne forte noaudiamus quid sequitur: Si linguis hominum loquar et angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum tanquam aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens . I nunc, Donate, et clama, Disertus sum: i nunc, et clama, Doctus sum. Quantum disertus? quantum doctus? numquid linguis Angelorum locutus es? Et tamen si linguis Angelorum loquereris, charitatem non habens, audirem aera sonantia et cymbala tinnientia. Soliditatem aliquam quaero, fructum in foliis inveniam: non sint sola verba, habeant olivam, redeant ad arcam. 21. Sed, inquies, habeo sacramentum. Verum dicis: Sacramentum divinum est; habes Baptisma, et ego confiteor. Sed quid dicit idem apostolus? Si sciero omnia
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ di erunt & fili altissimi Cerbi grã. Potens aliqͥs querit¬
ne neges uerũ. Ne multis immorer. ille irascit᷑. Potens est p̃mit.
acceidit amicꝰ qͥ ñ uult te eẽ in p̃ssura. ñ uult ẽẽ in malo. Rogo
te. fac qdđ tͥ dicit᷑. Qd magnũ ẽ: lã forte qͦm & satauas dño. scrip¬
tũ ẽ de te qͥa angłis suis mandauit dete ne offendas ad lapidẽ
pedẽ tuũ. ł orte & iste amic tuus qͥa uidet te xp̃ianũ de lege
uult tͥ ꝑsuadere. qđ putat te debere facere. fac qđ die Quid̾
Hoc qđ uult ille. S tim̃dũ ẽ. falsũ ẽ. Non legisti. om̃is homo m̃¬
dax: Iã iste scandalũ ẽ. Amncꝰ ẽ. qͥd facturꝰ es : Oculus ẽ. manꝰ ẽ.
uideat᷑ sibi aliqͥd dixisse ad suadendũ m̃daciũ. testimoniũ de
lege ꝓferens. & urgens te de lege contͣ legẽ. In lege enĩ scriptũ
ẽ: falsũ testimoniũ ne dicas. ¶ in lege scriptũ ẽ. om̃is homo m̃

Expanded text:
quoniam dii erunt, et filii Altissimi. quoniam dii erunt, et filii Altissimi. ne neges verum. Ne multis immorer, ille irascitur, potens est, premit. Accedit amicus, qui non vult te esse in pressura, non vult te esse in malo: Rogo te, fac quod tibi dicitur; quid magnum est? Jam forte quomodo et satanas Domino, Scriptum est de te, quia Angelis suis manpedem tuum . Forte et iste amicus tuus, quia videt te christianum, de lege tibi vult persuadere, quod putat te debere facere. Fac quod dicit. Quid? Hoc quod vult ille. Sed mendacium est, falsum est. Non legisti, Omnis homo mendax ? Jam iste scandalum est. Amicus est, quid facturus es? Oculus est, manus est: videatur sibi aliquid dixisse ad suadendum mendacium, testimonium de Lege proferens, urgens te de Lege contra Legem. In Lege enim scriptum est, Falsum Testimonium ne dicas : et in Lege scriptum est, Omnis homo
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatẽ suã & uidit ñ de se sibi eẽ p̃sum̃dũ. Quantũ enĩ acd
ipsũ hominẽ ꝑtinet mendax ẽ: s gr̃a dĩ uerax effectus ẽ. ne
pressuris inimicoꝵ cedens. ñ loq̃ret᷑ qđ crediderat s negaret. sic̃
petro accidit: qm̃ de se p̃sũpserat. & docendus erat de homine ñ
in pauore suo omnẽ hominẽ eẽ m̃dacẽ qͥa illi qͥ nullo pauore
uanescunt. nec ꝑsequentib cedendo menciant᷑ muneribꝰ dĩ tales
st̃. ñ uirib suis. Proinde uerisime dictũ ẽ omis homo mendax
s as̃ uerax. qͥ ait. ego dixi dii estis s filii altissimi om̃s. uos autẽ
sic̃ homines moriemini. & sic̃ ex pͥncipib cadetis. Consolat᷑ hu¬
miles & implet eos. ñ solũ fide credendȩ. s etiã fiducia p̃dicandȩ
ueritatis: si ꝑseuerantes subdant᷑ dõ. nec imitent᷑ unũ ex pͥnci¬
pib diabolũ. qͥ in ueritate ñ stetit. & cecidit. Si enĩ om̃is homo
m̃dax. in tantũ ñ erunt m̃daces. in qͣntũ ñ erunt homines.

Expanded text:
infirmitatem suam, et vidit non de se sibi esse praesumendum. Quantum enim ad ipsum hominem pertinet, mendax est: sed gratia Dei verax effectus est, ne pressuris inimicorum cedens non loqueretur quod crediderat, sed negaret; sicut Petro accidit, quoniam de se praesumpserat, et docendus erat de homine nonin pavore suo omnem hominem esse mendacem; quia et illi qui nullo pavore vanescunt, ne persequentibus cedendo mentiantur, muneribus Dei tales sunt, non viribus suis. Proinde verissime dictum est, «Omnis homo mendaxt: «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes: vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus ex principibus cadetis» . Consolatur humiles, et implet eos non solum fide credendae, sed etiam fiducia praedicandae veritatis, si perseveranter subdantur Deo, nec imitentur unum ex principibus diabolum, qui in veritate non stetit, et cecidit. Si enim omnis homo mendax, in tantum non erunt mendaces, in quantum non erunt homines;
Abbreviated transcription (Latin):
reqͥrens dm̃. Om̃s declinauer̃ simul inutiles facti st̃. ñ ẽ qͥ faciat bo¬
nũ. ñ ẽ usq ad unũ. Quare: Qa filii hominũ eẽ uoluer. Ut autẽ
eos ab his iniqͥtatib tolleret. redimeret. curaret. sanaret filios ho
bis potestatẽ filios dĩ fieri. Audite uocẽ patris dicentis. Ego dixi
simi m̃daces. qͥa om̃is homo m̃dax. Si filii dĩ. si grã saluatoris
redẽpti. si p̃cioso sanguine cõparati. si aqua & spũ renati. si ad here¬
ditatẽ cȩloꝵ p̃destinati. utiq filii dĩ. Ergo iã dii. Ea ad te uult m̃¬

Expanded text:
facti sunt: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Quare? Quia filii hominum esse voluerunt. Ut autem eos ab his iniquitatibus tolleret, redimeret, curaret, sanaret, mutaret fbis potestatem filios Dei fieri. Audite vocem Patris mei dicentis, Ego dixi,simi, mendaces; quia omnis homo mendax. Si filii Dei, si gratia Salvatoris redempti, si pretioso sanguine comparati, si aqua et Spiritu renati, si ad haereditatem coelorum praedestinati, utique filii Dei. Ergo jam dii. Quid ad te vult m
Abbreviated transcription (Latin):
enti: uidetur ambignum. Sed quis audeat dicere per
ihm̃ xꝑ̃m fieri ut sit sapiens deus pater. cum scdm̃ sub¬
stantiam suam ñ dubitandum sit eum eẽ sapientẽ. potiꝰ¬
q sit substantia filii ꝑgignentem patrem. quã subsfãtia
patris ꝑ genitum filiums Restat ergo ut soli sapienti
tis. Heus itaq quod est ipsa trinitas. ꝓpterea solus sa¬
piens recte dr̃. quia solus scd̾m substantiam suã sapiens
ẽ: ñ scdm̃ accidentem uel accedentem participationem
Qđ uero additum ẽ cui. ut diceretur cui gła. cũ suffi¬
ceret si dictum eẽt ei autem gła: intisitatam nr̃ȩ lingue
indicat locutionem. ñ sensum quẽ requiramus uel
de quo ambigamus insinuat. Quid enim sensude¬

Expanded text:
enti, videtur ambiguum. Sed quis audeat dicere per Jesum Christum fieri, ut sit sapiens Deus Pater; cum secundum substantiam suam non dubitandum sit esse sapientem, potiusque sit substantia Filii per gignentem Patrem quam substantia Patris per genitum Filium? Restat ergo ut soli sapienti tis. Deus itaque quod est ipsa Trinitas, propterea solus sapiens recte dicitur, quia solus secundum substantiam suam sapiens est, non secundum accidentem vel accedentem participationem . Quod vero additum est, « cui, » ut diceretur, cui gloria, cum sufficeret, si sic dictum esset, « ei autem gloria, » inusitatam nostrae linguae designat locutionem; non sensum quem requiramus, vel de quo ambigamus, insinuat. Quid enim sensui de
Abbreviated transcription (Latin):
minorem alterũ dicitis. & reos uos scdm̃ errorem ur̃mp̃¬
cepti huius uiolati ẽẽ monstratis. Otua ñ solum maiori
uerum etiam minori ea quȩ dño deo debetur seruitute
seruitis. Qbi autem dixit apłs soli sapienti deo cũ scribe.¬
ret ad romanos: in fine epłȩ sic loquitur. Et autem
qui potens ẽ inquit uos confirmare scdm̃ euangłm
meum & p̃conium ihu xꝑi scdm̃ reuelationẽ misterii¬
temporib eternis taciti. manifestati autem nunc per
dientiã fidei in omnes gentes cogniti. soli sapienti deo.
eipando sed gignendo sapientiam qđ ẽ xꝑe ihe: an uͦ¬

Expanded text:
itis: et reos vos, secundum errorem vestrum, pritis: et reos vos, secundum errorem vestrum, praecepti hujus violati esse monstratis, quia non solum majori, verum etiam minori, ea quae Domino Deo debetur servitute servitis. 2. Ubi autem dixit Apostolus, Soli sapienti Deo; cum scriberet ad Romanos, in fine Epistolae sic loquitur: Ei autem qui potens est, inquit, vos confirmare secundum Evangelium meum, et praeconium temporibus aeternis taciti, manifestati autem nunc per dientiam fidei in omnes gentes cogniti; soli sapienti Deo pnon participando, sed gignendo sapientiam, quod est Christu
Abbreviated transcription (Latin):
pater qđ nemo scire diciamẽ. nisi filius. quia insepara¬
biles sunt: sic etiam si dictum eẽt soli sapienti patri. si¬
mul intelligi deberet & filius. quia inseparabiles funt.
Cum uͦ ñ sit dictum soli sapienti patri. sed soli sapienti
deo. & ds̃ unus sit ipsa trinitas: multo ẽ facilior nob̾
huis solutio questionis. ut sic intelligamus solũ dm̃
sapientem. ficut intelleximus solum potentẽ. id est patr̃e
seruire iussi sumus. ne male intelligentes uel potius ñ
intelligentes. contra hoc p̃ceptum facere uideamur: quia
es. ut serure ꝑmitteremur & filio. Plus tam̃ pat tanqͥ
maiori: minus autem filio. tanquã minori deo. O ed dicta
ẽ dñm dm̃ tuum adorabis: & illi soli seruies. Soli scilicet
om̃ipotenti: soli sapienti deo. Et uos repelleremii qui
ñ ẽẽ uisi dm̃ patrem. & tam̃ etiam & filium dm̃. & dnm
confitentes. aꝑtissime duos deos & dños maiorem unum.

Expanded text:
Pater quod nemo scire dictus est nisi Filius, quia inseparaPater quod nemo scire dictus est nisi Filius, quia inseparabiles sunt: sic etiam si dictum esset, Soli sapienti Patri; simul intelligi deberet et Filius, quia inseparabiles sunt. Cum vero non sit dictum, Soli sapienti Patri; sed Soli sapienti Deo; et Deus unus sit ipsa Trinitas: multo est facilior nobis hujus solutio quaestionis; ut sic intelligamus solum Deum sapientem, sicut intelleximus solum potentem, id est, Patremservire jussi sumus: ne male intelligentes, vel potius non intelligentes, contra hoc praeceptum facere videamur, quia es; ut servire permitteremur et Filio, plus tamen Patri tanquam majori, minus autem Filio tanquam minori Deo: sed dictum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies ; soli scilicet omnipotenti, soli sapienti Deo; ut vos repelleremini, quinon esse nisi Deum Patrem, et tamen etiam Filium Deum et Dominum confitentes; apertissime duo