comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
positum est pro parte. quando
seriptum st. xp̃m iacusse in se¬
pulchro. Quoil est totum ce quȩ est
pars  Totum crim ad partes dicitur.
.x partes ad totum refertur. Fortassis
ergo cogitas quasi tria quedam. Auini¬
tatem. aiinam. & caruem xp̃m cõposu¬
isse. & ip̃m esse totum quoddã trib
partib compositum. diuiuitate. carne.
ce anima. E rgo tertia pars xp̃i uerbũ
est. fbsit. Non enim pars xp̃iucrbũ
est. scd iyse xp̃e uerbum est. Totus uer¬
bum. sicut totus ds. non dimidia pars
xp̃i uerbum. & dimidia pars homo.
homo. quia idem ipse ds̃ & homo. In¬
telligis que dico : Si non intelligis.
crede tantum. Credi potest. si intelli
tertia pars xp̃i uerbum furt. nec aliꝗd
ex carne ce anima &e uerbo quasi ex
partib compositum totum fuit. quia
totum ipsum uerbum fuit. Ubi gͦ
totum cõpositũ fuit ex partib .S
Ubi partes fueruit in toto: totũ
fuit ex partib. D iuinitas autem
pars non fuit. ut ex ipĩa totum esset

Expanded text:
positum est pro parte, quando positum est pro parte, quando scriptum est Christum jacuisse in sepulcro? Quod est totum, et quae est pars? totum enim ad partes dicitur, et partes ad totum referuntur. Fortassis ergo cogitas quasi tria quaedam: divinitatem, animam, et carnem Christum composuisse; et Christum esse totum quoddam tribus partibus compositum: divinitate et carne, et anima. Ergo tertia pars Christi Verbum est? Absit! Non enim pars Christi Verbum est, sed ipse Christus Verbum est. Totus Verbum, sicut totus Deus; non dimidia pars Christi Verbum, et dividia pars homo; homo, quia idem ipse Deus et homo. Intelligis quid dico? Si non intelligis, crede tamen. Credi potest, si intelligtertia pars Christi Verbum fuit, nec aliquid ex carne, et anima, et verbo, quasi ex partibus compositum totum fuit, quia totum ipsum Verbum fuit. Ubi ergo totum fuit, compositum ex partibus? Ubi partes fuerunt in toto et totum fuit ex partibus. Divinitas autem pars non fuit, ut ex ipsa totum esset
Abbreviated transcription (Latin):
ligitur. quamuis scđm aliud. id est
sidm partem operari intelligitur.
Quando enim totum in parte operat᷑.
ideo uere totum in parte operatur.
qula or totum eum parte est. oe
pars in toto est. quando & totum
& pars operatur. Quando simulsũt
sumul operari possunt: tune quia
operatio partis recte totius dicitur.
quando totius est. & in toto est ipsa
pars que operatur. Q uando uero
totum destructum est. etiam totũ
non est. non ꝓprie totius dicitur.
quod extra totum pars sola operat᷑
Quid ergo. Nũquid scđ̃m hec
dicemus. quando caro xp̃i mortua
est: ideo xp̃m uere mortuum fuis¬
se. quia homo in parte sua passio¬
pus xp̃i in sepulchro iacuit. uleo
xp̃m non uere iacuisse. quia pars¬
parf ipsa que iacuit. a toto iam di¬
uisa fuit. E rgo uere xp̃s mortu¬
us est. sed uere sepultus non est:
Absit. S ed uere mortuus est. o
uere sepultus. Uere ad infernũ
descendit: & uere etiai clum
ascendit. Quomodo ergo totum

Expanded text:
ligitur, quamvis secundum aliud, id est ligitur, quamvis secundum aliud, id est secundum partem operari intelligatur. Quando enim totum in parte operatur, ideo vere totum operatur, quia et totum cum parte est, et pars in toto est, quando et totum et pars operatur. Quando simul sunt simul operari possunt. Tunc quippe operatio partis recte totius dicitur, quando totius est, et in tote est ipsa pars quae operatur. Quando vero totum destructum est, et jam totum non est, non proprie totius dicitur, quod extra totum pars sola operatur. Quid ergo? Nunquid secundum hoc dicemus quando caro Christi mortua est, ideo Christum vere mortuum fuisse, quia homo in parte sua sustinpus Christi in sepulcro jacuit; ideo Christum non vere jacuisse, quia pars ipsa quae jacuit a toto jam divisa fuit? Ergo Christus vere mortuus est, sed vere sepultus non est. Absit! Sed vere mortuus est, et vere sepultus; vere ad infernum descendit et vere in coelum ascendit. Quomodo ergo totum
Abbreviated transcription (Latin):
toto pars intelligitur. E rgo nec xp̃c
uere ad infernum descendit. sed pas
descendit. Aliquid scrupulositatis in¬
currit. Suspecta quoq sunt hec catho¬
licȩ ueritati. oe non recipit. aut ad¬
ꝓbat. ut dicatur. xp̃c non uere in
sepulchro iacuisse. nec uere ad infer¬
num descendisse. Quid enim Si
selum corpus in sepulchro iacuit. nec
uere ad infernum descendit. qͥa sola
anima ad infernum descendit: ergo
nec uere mortuus fuit. quia sola
caro mortua fuit. non anima. uel
chuinitas. Quid ergo est quod scrip¬
tum est. quia cum xp̃s in sepulchro
iacuisse dicitur. totum pro parte
postum est . S An aliud est totum
pro parte poni. atq aliud totum
pro parte operari : Quando enim
totum pro parte ponitur. ipsura
quidem totum nominatur. sed
nen ipsun intelligitur. sed pars
eius sola ꝓqua ponitur. Quando
uero totum in parte operari dicit᷑.
ipsum quod dicitur intelligitur.
nee pro ipse quod dicitur aliud intel¬

Expanded text:
toto pars intelligitur. Ergo nec Christus toto pars intelligitur. Ergo nec Christus vere ad infernum descendit, sed pars sola. Aliquid scrupulositatis incurrit. Suspecta quippe sunt haec catholicae veritati, et non recipit aut approbat ut dicatur Christum non vere in sepulcro jacuisse, nec vere ad infernum descendisse. Quid enim? Si solum corpus in sepulcro jacuit, nec vere ad infernum descendit, quia anima sola ad infernum descendit, ergo nec vere mortuus fuit, quia sola caro mortua fuit, non anima vel divinitas. Quid est quod scriptum est? Quia cum Christus in sepulcro jacuisse dicitur totum pro parte positum est? An aliud est totum pro parte poni, atque aliud totum in parte operari? Quando enim totum pro parte ponitur, ipsum quidem totum nominatur sed non ipsum intelligitur, sed pars ejus sola, pro qua ponitur. Quando vero totum in parte operari dicitur, ipsum quod dicitur intelligitur, nec pro ipso quod dicitur aliud intel
Abbreviated transcription (Latin):
natatem ȩternã & ipsa ꝑsona ds̃
fuit. ꝓpter diuinitatem. & homo
fuit. ꝓpter unitam uerbo huma¬
nitatem. E rgo xp̃s persona ad in¬
fernum descendit. sed scdđ̃m solã
animam. quia sola auima ad iii
chro iacuit. sed scđm solam carnem. qͥa
sola caro in sepulchro iacuit. o xp̃e ꝑ
sona ubiq fuit soe scđm solam diuini¬
tatem. quia sola diuinitas ubiq fuit.
Neq angina in sepulchro iacuit. neq
caro ad infernum descendit. neq caro
uel anima ubiq fuit. Corpus solum
in sepulchro iacuit. & ꝓpter partẽ
istam hominis. xp̃c homo in sepulchro
totus homo in scpulchro iacuit. sed
una pars hominis tantum corpus.
hic intendite: non totus homo. sed
pars hominis. Quis homoͦ xp̃c:
Totum pro parte ponitur. E rgo ñ
totum iacuit. sed pars. Quid est
totum  xp̃e. Quid est pars
Corpus. Ergo uere. xp̃s non iacuit
in sepulchro. sed xp̃c in sepulchro ia¬
cuisse dicitur. & est figura dicendi.
quia totum pro parte ponitur. & in

Expanded text:
tatem aeternam, et ipsa persona Deus tatem aeternam, et ipsa persona Deus fuit propter divinitatem, et homo fuit propter unitam verbo humanitatem. Ergo Christus persona ad infernum descendit, sed secundum solam animam; quia sola anima ad infecro jacuit et secundum solam carnem; quia sola caro in sepulcro jacuit et Christi persona ubique fuit, et secundum solam divinitatem quia sola divinitas ubique fuit. Neque anima in sepulcro jacuit, nec caro ad infernum descendit, neque caro vel anima ubique fuit. Corpus solum in sepulcro jacuit, et propter partem istam hominis Christus homo in sepulcro totus homo in sepulcro jacuit, sed una pars hominis tantum corpus. Hic intendite. Non totus homo, sed pars hominis. Quis homo? Christus. totum in parte ponitur. Ergo non totum jacuit sed pars. Quid est totum? Christus. Quid est pars? Corpus. Ergo vel Christus non jacuit in sepulcro; si Christus in sepulcro jacuisse dicitur, et est figura dicendi qua totum pro parte ponitur, et in
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. Sola caro mortua est. &¬
in carne mortuus est homo. cuius caro
fuit. Mortuus estꝰ ds. quia ds homo
fuit. Separatic anime. mors cariis
fuit. Sola caro mortua est a qua sepa¬
rata est anima. Anima mortua non
est. uec diuinitas mortua est. sed sola
caro mortua est. quia anima separata
est ab ea uita cius. A nima acl infer¬
num descendit. caro in sepulchro iacu¬
it. diuinitas cum utroq ꝑmansit.
Neq enim caro & anima personam
destruere potuerunt serarata. quam
non fecerant coniuncta. Uerbum per¬
sona eterna fuit. Neq tune persona
esse cepit. quando carnem & animã
in ꝑersonam accepit. Accepit animã
carnem. ut inse persona esset. nõ
ut se personam faceret. Q uia ergo
anima & caro in eo persona esse acce¬
perunt. quod uerbo persone uniri
ceperunt. semꝑ quidem cum uerbo
una & cadem persona ꝑmanserunt.
quia nunquam postea auerbo. uel
inter se diuisa recesserunt. Euit gͥ
uerbum ꝑsona eterna ꝓpter diuini¬

Expanded text:
hominis. Sola caro mortua est, hominis. Sola caro mortua est, et carne mortuus est homo, cujus caro fuit, mortuus est etiam Deus, quia Deus homo fuit. Separatio animae mors carnis fuit. Sola caro mortua est, a qua anima separata est, anima mortua non est, nec divinitas mortua est, sed sola caro mortua est, quia separata est anima ab ea vita ejus. Anima ad infernum descendit, caro in sepulcro jacuit, divinitas cum utroque permansit. Neque enim caro et anima personam destruere potuerunt separata, quam non fecerant et conjuncta. Verbum persona aeterna fuit. Neque tunc persona esse coepit, quando animam et carnem in personam accepit. Accepit animam et carnem, ut in se persona essent, non ut se personam facerent. Quia ergo anima et caro in eo personam esse acceperunt, quod verbo personae uniri coeperunt; semper quidem cum verbo una et eadem persona permanserunt; quia nunquam postea a verbo vel inter se divisa recesserunt. Fuit ergo verbum persona aeterna propter divini
Abbreviated transcription (Latin):
ne sustinuit. in cruce pendens. quare
sit derelicta requirit. non quast ad¬
uersus dm̃ de pena murmurans.
sed no bis innocentiam suam in pena
demonstians. Causam querebat. qui
peccatum nesciebat.
Quod xp̃s sepaiata cliuinitate a carne
& persona fuit ds̃ & homo.
ERIBTUM ESẼ. ET̃¬
iħe elamans uoce mag¬
na tracdiclit sp̃m. Qͥs
tradidit: Iħs. Quid tradidit: Sp̃m.
Cui tradidit s Patri. Non iudeus eicit.
neq pater extraxit. sed ipse sponte tra¬
didit. Non iolenter ablatus ẽ sed
sponte datus. Potestatẽ iniquit habee
iterum sumendi eam. Ipsa qnima
ipse et spiritus. Ipsa ergo aniina
emissa est potestate morieritis. non uio¬
lentia occidentis. E missa est anma.
Ille emisit. euius fuit. Unde emisit:
Ex carne. Quo emisit. Ad patrem.
Recessit aniina. & mortua est caro.
Mortuus est xp̃s. quia caro xp̃i mor¬
tua est. Sicut ds mortuus est. quia
mortua est humanttas dei. ita mor¬
tuus est home. quia mortua est caro

Expanded text:
ne sustinuit in cruce pendens; quare ne sustinuit in cruce pendens; quare sit derelicta requirit, non quasi adversus Deum de poena murmurans, sed nobis innocentiam suam in poena demonstrans, causam quaerebat qui peccatum nesciebat.Quod Christus separata anima a carne et persona fuit et Deus et homo. Scriptum est: Et clamans Jesus voce magna, tradidit spiritum . Quis tradidit? Jesus. Quid tradidit? Spiritum. Cui tradidit? Patri. Non Judaeus ejecit, neque pater extraxit, sed ipse sponte tradidit. Non violenter ablatus est, sed sponte datus: Potestatem, inquit, habeo iterum sumendi eam . Ipsa anima, ipse est spiritus. Ipsa ergo anima emissa est potestate morientis, non violentia occidentis. Emissa est anima. Ille emisit, cujus fuit. Unde emisit? Ex carne. Quo emisit? Ad Patrem. Recessit anima, et mortua est caro. Mortuus est Christus, quia caro Christi mortua est. Sicut mortuus est Deus, quia mortua est humanitas Dei, ita mortuus est homo quia mortua est caro
Abbreviated transcription (Latin):
separauit se intus ut illi ad unionẽ
ꝑsone deesset. S ic ergo dereliquit
ut non achiuuaret. sed non dereliquit
ut recederet. Ualo per uiam mecum per¬
gis. iariter ambulamus. securus sum. quasi
amicum meum habens. Uenit hostis me¬
us. & irruens mermem. & resistere nõ
ualentem uulnerib afficieit. Cu me
plagari cernes. nichil moueris. sed pa¬
tienter sustines. & stas iusta. quasi ñ
curans uulnera mea. & dico. ut quid
dereliquisti me: Aabuestas iuxta me.
& causor te recessisse a me. Iurta es loco.
sea longe auxilio. Iuxta fussti. quando
presentem exhibuisti in dilectione.
Longe factus es. quando in periculis
constituto te subtraxisti a conpasione.
Sie ergo humanitas a diuinitate in
passione derelictam se clamabat. qͥa
cam inimicoꝵ potestati ad crucifigen¬
dum concesserat. sicut scriptum est.
Non haberes in me potestatem. nssi
tibi datum fuisset desuper. Quam
tamen mortem. quia non pro sua
iuiquitate. sed pro nostra redemptio¬

Expanded text:
separavit se intus, ut illi ad unionem separavit se intus, ut illi ad unionem personae deesset. Sic ergo dereliquit ut non adjuvaret, sed non dereliquit ut recederet. Vado per viam, mecum pergis, pariter ambulamus. Securus sum quasi amicum mecum habens. Venit hostis meus et irruens inermem et resistere non valentem vulneribus afficit. Tu me plagari cernens nihil moveris, sed patienter sustines, et stas juxta quasi non curans vulnera mea, et dico: Utquid dereliquisti me? adhuc stas juxta me, et causor te recessisse a me. Juxta es loco, sed longe auxilio. Juxta fuisti quando te praesentem exhibuisti in dilectione. Longe factus es quando in periculis constituto, te subtraxisti a compassione. Sic ergo humanitas a divinitate in passione derelictam se clamabat, quia eam inimicorum potestati ad crucifigendum concesserat, sicut scriptum est: Non haberes in me potestatem ullam, nisi tibi datum fuisset desuper . Quam tamen mortem quia non pro sua iniquitate, sed pro nostra redemptio
Abbreviated transcription (Latin):
nitas ab homine recesserat. quando
homo adhuchõ dm̃ ase recessisse. ac ꝑ
hoc ut usti aunt dm̃ se non esse plan¬
gebat. Quis hoc dicat: Quomodo
inquiunt intelligendum est. quod
xp̃e a deo se derelictum esse clamabat.
& quod scriptura hominem separati¬
one diuinitatis moriturum clamas¬
se affirmat. si ds ab homine non re¬
cesserat. Quid ergo  Non potuit
diuinitas humanitatem etiam se¬
cundũ aliquid deseruisse inquantũ
uoluit eam potestati inimicoꝵ expo¬
sitam ad temyus non defendit. &
scđm aliquid non deseruisse ĩqͣntũ
scilicet etiam tunc ab ea per p̃sentiam
maiestatis non recessit:  Dercliquid illis.
sed illam non dereliquit. Dereliquid
illismt. scd sibi non dereliquit. Dere¬
liquit. quia auxilium non obtulit.
scd non dereliquit. quia p̃sensentiã
non abstulit. Subtraxit ꝓtectionẽ.
sed non separauit unionem. Sepa¬
rauit sc foris. ut ad defensionem
contra inimicos non adesset. sed ñ

Expanded text:
nitas ab homine recesserat, quando nitas ab homine recesserat, quando homo adhuc Deum a se recessisse, ac per hoc, ut isti aiunt, Deum se non esse, plangebat. Quis hoc dicat? Quomodo, inquiunt, intelligendum est, quod Christus a Deo derelictum se esse clamat, et quod Scriptura hominem separatione divinitatis moriturum clamasse affirmat, si Deus ab homine non recesserat? Quid ergo? Non potuit divinitas humanitatem et secundum aliquid deseruisse, in quantum videlicet eam potestati inimicorum expositam ad tempus non defendit, et secundum aliquid non deseruisse, in quantum scilicet etiam tunc ab ea per praesentiam majestatis non recessit? Dereliquit illis, sed illam non dereliquit. Dereliquit illis, sed sibi non dereliquit. Dereliquit, quia auxilium non contulit, sed non dereliquit quia praesentiam non abstulit. Subtraxit protectionem, sed non separavit unionem. Separavit se foris ut ad defensionem contra inimicos non adesset, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
sanç fidei concordans non aborreat
deo imponere quod assumtum ho¬
minem usq ad inortem quidẽ com¬
mitando ꝑduxit. & in morte qͣndo
maiori periculo iam ĩminente ma¬
ius auxilium necessariũ erat dese¬
ruit: Quare gͥ tanto opere mercen¬
narius non ꝓperat. quod lupo ueni¬
ente oues quas custodire debuerant
fugientes deserunt. cum ipse unica
illam ouem. & agnum illum ouis
uirginis filium. quẽ non solũ custo¬
diendum sed &e glorificandũ suscep̃.
luppo ueniente deseruit. Duis prius de
pastore secura. ueniente lupo non
tiuit dicens. Uenit princes mun¬
di huius. & in me non habet qͥe¬
quam. Nunc aũt a pastore derelic¬
ta causando & conquerendo clamat.
Quare dereliquisti me. Solus homo
fuit. & cłs non fuit. &iam d̃s ho-¬
mo non fuit. quia iam ab homine
recesserat deus. nec homo ds fuit.
quia adhuc uiuus in cruce pendens
adeo derdictus fuit. Iam non solũ
ergo in morte sed ante mortem chiui¬

Expanded text:
sanae fidei concordans non abhorreat sanae fidei concordans non abhorreat Deo imponere quae assumptum hominem usque ad mortem quidem comitando perduxit, et in morte, qmajori periculo jam imminente majus auxilium necessarium erat, deseruit? Quare ergo tantopere mercenarii, improperat, quod lupo veniente oves quas custodire debuerant, fugientes deserunt, cum ipse unicam illam ovem, et agnum illum ovis virginis filium, quem non solum custodiendum, sed etiam glorificandum suscepit, lupo veniente deseruit? Ovis prius de pastore secura veniente lupo non timuit dicens: Venit princeps mundi hujus et in me non habet quidquam . Nunc autem a pastore derelicta, causando et conquerendo clamat, quare dereliquisti me? Solus homo fuit, et Deus non fuit, et jam Deus homo non fuit, quia jam ab homine recesserat Deus, nec homo Deus fuit, quia adhuc vivus in cruce pendens a Deo derelictus fuit. Jam non solum ergo in morte; sed et ante mortem divi
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipso recesserit. Ideo dixit quia cla¬
mat homo seyaratione diuinitatis
moriturus. Sed uidete quid dicitur.
Si enim agiur de illa seꝑatione di¬
uinitatis pro qua xp̃e homo in cru-¬
ce clamabat illa utiq iam facta erat.
Non enim derelĩquendum. sed dere¬
lictum iam se ꝓtestabatur dicens.
Ds̃ m̃s ut quid dereliquisti me ᷤ Si
ergo de illa separatione chuinitatis
agitur iam recesserat đs. quando
homo in eruece pendens derelictum
se adeo uociferabatur. & utiq adhuc
ab eo recesserat. Respondeant ergo.
Si mors esse non poterat nisi prius
uita discederet. quo modo uita mane.¬
re potuit. postquam uita recesserat:S
Iam enim sic recesserat ds̃. o ahuc
se derclictum causabatur. Si ergo in
hac recessione dei. & in hac duini¬
tatis separatione. illam quȩ inter
diuinitatem & humanitatem
constabat. unionem persone solutã
dicunt. Fuit quoddã tempuis qͣndo
xp̃s adhuc uiuus homo erat. & ds̃
non erat. Sed quis hoc dicat: Qui

Expanded text:
ab ipso recesserit. Ideo dixit, quia claab ipso recesserit. Ideo dixit, quia clamat homo separatione divinitatis moriturus. Sed videte quod dicitur. Si enim agitur de illa separatione divinitatis, pro qua Christus homo in cruce clamabat; illa utique jam facta erat. Non enim derelinquendum, sed derelictum jam se protestabatur dicens: Deus meus utquid dereliquisti me? Si ergo de illa separatione divinitatis agitur, iam recesserat Deus quando homo in cruce pendens derelictum se a Deo vociferabatur. Et utique adhuc ab eo recesserat. Respondeant ergo. Si mors esse non poterat nisi prius vita discederet, quomodo vita manere pJam enim sic recesserat Deus, et adhse derelictum causabatur. Si ergo in hac recessione Dei, et in hac divinitatis separatione illam quae inter divinitatem et humanitatem constabat unionem personae solutam dicunt, fuit quoddam tempus quando Christus adhuc vivus homo erat et Deus non erat. Sed quis hoc dicat? Quis
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem a xp̃o homine recessisse. &
mortem hominis aliud quã separati¬
onem diuinitatis a carne non fuise.
nueniunt enim quedam uerba
in quib ita dictum esse uidetur. &
inuenientes eiusmodi littere adherẽt.
non ꝑtingentes ad sp̃m. Beatus qͦq¬
ambrosius tale aliquid uidetur di¬
cere in expositione ysalmi illius quẽ
ipse dñs in passione  descriptum esse
ostendit dicens. Ds̃ d̾s meus. ut qͥd
dereliquisti me .d Supra hunc gͦ¬
locum. ambrosius ita dicit. Clamat
homo separatione diuinitatis mori¬
turus. Et alia quedam quasi ad id¬
ipsum ꝓbandum adducta. quia
scilicet ds uita est. & ubi uita fu¬
it. mors esse non potuit. Acypt̃a
nisi prius uita recessisset. mors ue¬
nire non potuisset. Scriptum
quippe est. quia ihs clamans uoce
magna dixit. Ds̃ meus. ds meus.
ut quid dereli quisti me. Clamat
homo se derelictum adeo esse. & con¬
queritur dm̃ a se recessisse. & quasi
se ideo moriturum esse quod deus

Expanded text:
nitatem a Christo homine recessisse, et nitatem a Christo homine recessisse, et mortem hominis aliud quam separationem divinitatis a carne non fuisse. Inveniunt enim quaedam verba, in quibus ita dictum esse videtur: et invenientes ejusmodi litterae adhaerent, non pertingentes ad spiritum. Beatus Ambrosius tale aliquid videtur dicere in Expositione psalmi illius, quem ipse Dominus in passione de se scriptum esse ostendit: « Deus meus, Deus meus, ut quid me dereliquisti? Super hunc locum Ambrosius ita dicit: Clamat homo separatione divinitatis moriturus, et alia quaedam quasi ad ipsum probandum adducta: quia scilicet Deus vita est, et ubi it, mors esse non potuit. Ac propterea nisi vita prius recessisset, mors venire non potuisset. Scriptum quippe est: quia Jesus clamans magna voce dixit: Deus meus, Deus meus, utquid dereliquisti me? Clamat homo se derelictum esse a Deo, et conqueritur Deum a se recessisse, et quasi ideo se moriturum esse quod Deus
Abbreviated transcription (Latin):
incarnatione dũi scriptum est. dñs
ereauit me principiũ uiaꝵ suaꝵ. in
opera sua id significare. quod ad redi¬
menda opera patris dñs iħs ex iuirgi¬
ne sit creatus. Idem in codem. Paulus
inquit ꝓhibet me creaturȩ seruire.
& xp̃o admonet seruiendũ. Nongͦ
crcatura xp̃s. Paulus inquit aposto¬
dũm dm̃ recognoscit. ipse creature¬
nos seruire prohibet. Quc̃ admodũ
turam putaret . Side gͦ quomodo
xp̃m & factum & creatũ scd̃m ali¬
quid affirmat. quem tamẽ creatu¬
ram esse negat. Idem quoq in eodẽ
libro. xỹm non adoytiuum sed
naturalem filium esse testatur di¬
cens. Per adoptiouem filii nos dici¬
mur. ille ꝑ ueritatem nature.
Quomodo ergo ex nichilo. qui ex
nichilo fecit omnia :  ita oportet
scłm testimonia scripturarũ fidei
uestigia formare. ut recte creduli¬
tati sincere confessionis puritatem
De separatione animȩ &e cariis in
xristo.
NIDAM
putauerunt in
morte dui¬

Expanded text:
incarnatione Domini scriptum est: Dominus incarnatione Domini scriptum est: Dominus creavit me principium viarum suarum, in opera sua ; id significare quod ad redimenda opera patris: Dominus Jesus ex virgine sit creatus. Idem in eodem: Paulus, inquit, prohibet me creaturae servire, et Christo admonet serviendum. Non ergo creatura Christus. Paulus, inquit, SDominum recognoscit, ipse creaturae servire nos prohibet. Quemadmodum turam putaret? Video ergo quomodo Christum et factum, et creatum secundum aliquid affirmat, quem tamen creaturam esse negat. » Idem quoque in eodem libro Christum non adoptivum, sed naturalem filium esse testatur, dicens: « Per adoptionem nos filii dicimur, ille per veritatem naturae. Quomodo ergo ex nihilo, qui ex nihilo omnia fecit? » Ita oportet secundum testimonia Scripturarum fidei vestigia formare, ut rectae credulitati sincerae confessionis puritatem De separatione animae et corporis in Christo. Quidam putaverunt in morte divi
Abbreviated transcription (Latin):
quia unus est iħs ip̃s. Auõustinus
dicit. Aliam significationem habet iħs.
tor noster. Ilis tamen ꝓpriũ nomen
est illi. quo modo moyses. ꝓprio nomi¬
ne appellatus est̃. quomodo helias
quomodo abraham. Sic tanquã ꝓpͥum
sacramenti nomen est. quomodo si dica
nem a ugustini in epistola ioħ̃is.
ibi reperies hoc. Ilem in libro de pre¬
destinatione scõꝵ. Ille inquit nos
credere in xp̃m fecit. qui nobis fecit
in quem credimus xp̃m. Hoc utiq
fectus: ¶ Ambrosius in libro quẽ
de trinitate scribit ita dicit. Dicimͦ
ad hominem hoc esse referendum.
Deniq ce alibi habes. Qui factus
est ei ex semine dauid scd̃m carnema.
ne factus est. Ds autem ante scla
ex deo natus est. Nec tam factum
esse semper ad creationem refcrtur.
Scriptum est enim. Dñe refugiũ
factus es nobis. Et paulopost. Ergo
si factum esse frequenter ad aliquid
non ad naturam refertur: etiam
creatum ad causam refertur.
Unae intelligimus illucd quod de

Expanded text:
quia unus est Jesus Christus. Augustinus dicit: Aliam significationem habet Jesustor noster. Jesus tamen proprium nomen est illi, quomodo Moyses nomine proprio appellatus est, quomodo Elias, quomodo Abraham. Sic tanquam propri autem sacramenti nomen est, quomodo si dicatnem Augustini in epistolam Joannis, ibi hoc reperies. Idem in libro De praedestinatione sanctorum: Ille, inquit, nos credere in Christum fecit qui nobis fecit in quem credimus Christum. Hoc itaque fectus? Ambrosius in libro quem De Trinitate scripsit, ita dicit: Dicimusad hominem hoc esse referendum. Denique et alibi habes: Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . d factus est. Deus autem ante saecula ex Deo natus est. Nec tamen factum esse semper ad creationem refertur. Scriptum est enim: Domine, refugium factus es nobis . Et paulo post: Ergo si factum esse frequenter ad aliquid, non ad naturam refertur, etiam creatum ad causam refertur. Unde intelligimus illud quod de
Abbreviated transcription (Latin):
libido carnis conceptionẽ in uirgine ope¬
rata est. quȩ nec de uiri carne semen accẽ-¬
pit. nec quod de sua carne per amorẽ
uiri concepit. scd ꝑ amorem & operati¬
onem sp̃s sc̃i. Nec ipse sp̃s sc̃s ulcirro
pater: xỹi dicendus est. quia eius amor
conceptionem uirginis operatus est. qͥa
non de sua essentia uirgini semen par¬
tus tribuit. sed ipsi de carne ꝓpria uir¬
gini ꝑ amorem suum. atq uirtutem
substantiam ministrauit. A p̃s ergo
&e de uirgine natus est. quia de carne
uirginis carnis substantiam accepit. &
de sp̃u sc̃o conceptus est. quia ipsa cum
urgo ex sola carne sua. sine ailmixtione
urilis seminis per sancti sp̃s operationẽ¬
ce amorem concepit. Hine est quod
cidem uirgini pariture ꝑ angelũ dicit᷑.
Sp̃s sanctus suꝑueniet in te:  uirtus
altissimi obumbrabit tibi. Sỹs namq¬
ses uirgini suꝑuenit. ut ꝑ operationẽ

Expanded text:
libido carnis conceptionem in virgine opelibido carnis conceptionem in virgine operata est, quae nec de carne viri semen accepit, nec de sua carne per amorem viri concepit, sed per amorem et operationem Spiritus sancti. Nec ipse Spiritus sanctus idcirco pater Christi dicendus est, quia ejus amor conceptionem virginis operatus est, quia non de sua essentia virgini semen partus tribuit, sed ipsi de carne propria virgini per amorem suum atque virtutem substantiam ministravit. Christus ergo et de virgine natus est, quia de carne virginis carnis substantiam accepit. Et de Spiritu sancto conceptus est, quia ipsa cum virgo ex sola carne sua sine admistione virilis seminis per sancti Spiritus operationem amoremque concepit. Hinc est quod eidem Virgini pariturae per angelum dicitur: Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi . Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
ii altero quidem de carne uiri sumit᷑.
in altero uero ꝑ amoreni uiri ministra¬
tur. Nonutiq hoc solum de uiro con¬
cipit. quod de uiro accipit. sed hoc etiã
de uiro cõncipit. quod exse de amore
uiri accipit. Foc pretermittere tiolumꝰ
ꝓpter quod dictum est. mariam de fp̃u
lancto concepisse. C oncepit gͦ maria de
sp̃u sancto. non qued de substantia
spiritus sancti semen partus acceperit.
sed quia per amorem & operatiouem
sp̃s sc̃i ex carne uirginis diuino partui
natura substantiam ministrauit. Nã
quia in corde eius amor sp̃s sancti sui¬
gulariter ardebat. ideo in carne eius
uirtus sp̃s sc̃i mirabilia faciebat. Cuiꝰ
dilectio in corde eius non suscepit soc¬
uni. ẽius operatio in carne incorde illsꝰ
non habebat ȩxemplum. Hoc gͥ solum
uirgo concepit. quod de sua carne per
amorem & operationem sp̃s sc̃i accepit:
De quo etiam solo sinc uirili seminis
cõmixtione filium genuit. Non ergo

Expanded text:
in altero quidem de carne viri sumitur, in altero quidem de carne viri sumitur, in altero autem per amorem viri monstratur. Non itaque hoc solum de viro concipit, quod de viro accipit, sed hoc etiam de viro concipit, quod ex se de amore viri accipit. Hoc praemittere voluimus propter id quod dictum est, Mariam de Spiritu sancto concepisse. Concepit ergo Maria de Spiritu sancto, non quod de substantia Spiritus sancti semen partus acceperit, sed quia per amorem et operationem Spiritus sancti ex carne virginis divino partui natura substantiam ministravit. Nam quia in corde, quo amor Spiritus sancti singulariter ardebat, ideo in carne ejus virtus Spiritus sancti mirabilia faciebat. Et cujus dilectio in corde illius non suscepit socium, ejus operatio in carne illius non habebat exemplum. Hoc igitur solum virgo concepit, quod de sua carne per amorem et operationem Spiritus sancti accepit; de quo etiam solo sine virilis seminis admistione filium genuit. Non ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tunc nimirum sibi adinuicem ad opũ
consumandum. exutraq parte libent̃
atq gratanter occurrit. Sane quicqͥd
uiolenter nolenti abripitur. ad qꝰmodi
causȩ effectum incongruum ꝓrsus ate
mefficax demonstratur. Sola dilectio
est. quȩ naturam persuadere. & uo¬
lentem quo quo modo cõgere potest ad
seninandum partum. & quod in
muliere amor uiri. in uiro autem
amor mulieris id agere solet. ut quia
in altero solum sibi natura sufficieñ
non est alterutrũ sibi ꝑ dilectionem
subueniat. ut quod in neutra potuit
per se in utraq per se cum altera posit.
gitur semen humani partus a sola mu¬
siere formandus concipitur. quod si¬
mul auiro && muliere seminatur. qͥd
quidem sicut iam dictum est in muliere
per amorem uiri. & in uiro ꝑ amorẽ
mulieris natura operatur: ꝓpter quod
ctiam mulier non nisi auiro concipere
dicitur. liet tam de se quam de uiro
acciriat unde fecundatur: & recte
de solo uiro concipit. quia quod cõcipit

Expanded text:
tunc nimirum sibi mutuo ad opus tunc nimirum sibi mutuo ad opus consummandum ex utraque parte libenter atque gratanter occurrit. Sane quidquid violenter nolenti abripitur, ad ejusmodi causae effectum incongruum prorsus atque inefficax demonstratur. Sola ergo dilectio est, quae naturam persuadere, et volentem quodammodo cogere potest ad seminandum partum. Et quidem in muliere amor viri, in viro autem amor mulieris id agere solet, ut quia in altero solum natura sibi sufficiens non est, uterque alteri per dilectionem subveniat, ut quod neuter per se potuit, uterque per se cum altero possit. Igitur semen humani partus a sola muliere formandum concipitur, quod simul a viro et muliere seminatur. Quod quidem, sicut jam dictum est, in muliere per amorem viri, et in viro per amorem mulieris natura operatur. Propter quod etiam mulier non nisi a viro concipere dicitur, licet tam de se quam de viro accipiat unde fecundatur. Et recte de solo viro concipit, quia id quod concipitur,
Abbreviated transcription (Latin):
carne gignere caro. sta ꝑplexa inquisi¬
tio. sine querendi ratione quẽ admodũ
sane &e competenter intelligi ualeat con¬
sideremus. Et primum qͥdem inca que
scdm solitam ac usitatam uature opera¬
tionem peragitur. conceptione qusdem
naturȩ opus compleatur intuemur.
In parentib carnaliter generantibiis &
ꝑ carnis coitum nascituram carnem ex
carne fabricantib utrobiq natira
substantiam ministrat partui creando.
ut ex utriusq carne procedat. & que
solum in unius carne formanda est caro.
Tamen hoc uectigal quod natura quasi
quantũ quodiła ex instituto creatoris
ad fabricam humani corporis absoluen¬
dam impendit. ita prorsus sine ulla
necessitate. aut coactione ab ea requirit᷑.
ubi nisi sola dilectione. ce ut sicut dixi
spontanea uoluntate ad tribuendum¬
id non inclinetur. Nichil enini preter
solam dilectionem. quod hoc debitũ
a natura extorquere possit. sed cum
spontanea fuerit bearitate persuasa.

Expanded text:
carnem gignere caro? Ista perplexa inquisicarnem gignere caro? Ista perplexa inquisitio sive quaerendi ratio, quemadmodum sane et competenter intelligi valeat consideremus. Et primum quidem in ea quae secundum solitam ac usitatam naturae operationem peragitur conceptione ejusdem naturae opus quomodo compleatur intueamur. In parentibus carnaliter generantibus et per carnis coitum nascituram carnem ex carne fabricantibus utrobique natura substantiam ministrat partui creando, ut ex utriusque carne procedat, quae solum in unius carne formanda est caro. Tamen hoc vectigal quod natura quasi debitum quoddam ex instituto Creatoris ad fabricam humani corporis absolvendam impendit ita prorsus sine ulla necessitate aut coactione ab ea requiritur, ut non nisi sola dilectione, et, ut sic dixerim, spontanea charitate ad id tribuendum inclinetur. Nihil est enim, praeter solam dilectionem, quod hoc debitum a natura extorquere possit; sed cum spontanea fuerit charitate persuasa,
Abbreviated transcription (Latin):
a quo concipit. aut ipsa quȩ concipit.
&e qued concipit hoc parit. Quid gͦ
dicmus  Nuĩquid sp̃s sanctus de sua
substantia semen partus infundit aluo
uirginis: Q uomoilo gͦ semen carnis mini¬
strare potuit substantia spiritualis:
An forte semen carnis non fuit. quod con¬
ceptum est. & caro fuit Q uod natum ẽ:
quid dicemus .s Quomodo maria de sp̃u
sc̃o concepit . Et si de sp̃u sancto concepit :
quomodo sp̃s sanctus pater xp̃i ñ fuit :¬
Fcc omnia consuderatione magna indigẽt:
ne forte in re difficili oe ualde obscura
sensus humanus aliquid amplius sua pos-¬
sibilitate p̃sumat. Ncc ulco. le his qubi¬
tandum est. quia obscura sunt. nec ideo¬
temere aliqui ⁊ diffiniendum. quia cre-¬
denda s. Ii Queramis gͦ quod cõcepit
maria. aut carnem non conceyit. &e car¬
nem non genuit. aut si carnena genuit.¬
el carnem concepit. Quod entm conce¬
pit. hoc genuit. Sed quomodo carnẽ
ministrare potuit non caro ⁊ aut uon

Expanded text:
a quo concipit, aut ipsa quae concipit; a quo concipit, aut ipsa quae concipit; et quod concipit, hoc parit. Quid ergo dicemus? Nunquid Spiritus sanctus de sua substantia semen partus infudit alvo virginis? Quomodo ergo semen carnis ministrare potuit substantia spiritualis? An forte semen carnis non fuit quod conceptum est, et caro fuit, quod natum est? Quid dicimus? Quomodo Maria de Spiritu sancto concepit? Et si de Spiritu sancto concepit, quomodo Spiritus sanctus pater Christi non fuit? Haec omnia magna consideratione indigent, ne forte in re difficili et valde obscura sensus humanus aliquid amplius sua possibilitate praesumat. Nec ideo de his dubitandum est, quia obscura sunt, nec ideo aliquid temere definiendum, quia credenda sunt. Quaeramus ergo quid concepit Maria. Aut enim carnem non concepit, et carnem non genuit; aut si carnem genuit, carnem concepit. Quod enim concepit, hoc genuit? Sed quomodo carnem ministrare potuit non caro, aut non
Abbreviated transcription (Latin):
i singulariter de spiritu sancto concep¬
nis memoratur. Fec quidem sicut ce
utera quȩ de ipso dicuntur. nec huma¬
na intelligentia timide contingit. secd
deuetio fidei amplius p̃sumens scd̃m
puram conscientiam fideliter inquirit.
Querendum itaq in primos est. qmõ
intelligi oporteat quod dictum est. bca¬
tam mariam de sp̃i scõ concepisse. Sci¬
mus namq & om̃s iam frequentissimo
usu naturȩ didicimus. quod cum nu¬
lier auiro concepisse dicitur. non aliud
nisi substantiã carnis ad generandam
carnem. per carnis coitum suscepisse
memoratur. Et hec qͥdem carnis sub¬
stantia. de carne uiri ꝑ ipsum carnis
coitum transfusa cum carne mulieris
una caro efficitur. ut id quod nascituru
est ex utriusq substantia ueraciter ori¬
gnem sumens ab illo ꝑ istam etiam
ab ista generetur. E rgo mulier a uiro
concipit cum carne uiri ꝑ coitum car¬
nis semen suscipit ad generandam car¬
nem: nec aliud concipit quam ille est

Expanded text:
cra singulariter de Spiritu sancto concepcra singulariter de Spiritu sancto conceptus memoratur. Haec quidem sicut et caetera quae de ipso dicuntur, humana intelligentia timide contingit, sed devotio fidei amplius praesumens secundum puram conscientiam fideliter inquirit. Quaerendum itaque inprimis est quomodo intelligi oporteat quod dictum est beatam Mariam de Spiritu sancto concepisse . Scimus namque et omnes jam frequentissimo usu naturae didicimus, quod cum mulier a viro concepisse dinisi substantiam carnis ad generandam carnem per carnis coitum suscepisse memoratur. Et haec quidem carnis substantia de carne viri per ipsum carnis coitum transfusa cum carne mulieris una caro efficitur, ut id quod nasciturum est ex utriusque substantia veraciter originem sumens, ab illo per istam etiam ab ista generetur; ergo mulier a viro concipit, cum a carne viri per coitum carnis semen suscipit ad generandam carnem. Nec aliud concipit quam ille est,
Abbreviated transcription (Latin):
tatur. quia per gr̃am noue regenerationis
excusatur. sicut dicit apostolus. Iam nichil
dampnationis est his qui sunt in xp̃o ihu.¬
Fce tamen corruptio ꝑ grãm saeramenti.
non hoc accspit ut culpa non sit. sed
ut dampnabilis non sit. qua si culpa
omuino non esset. non haberet exeusari.
quia non deberet imputari. Quaꝓp̃t
illam infirmitatẽ humanȩ nature que
pena est solam cum susceptione carnis
xp̃m assumpsise ueraciter dicimus. Ilã
uero que sic pena est ut etiam culpa sit
nullatenus amisisse indubitanter af¬
firmamus. Neq enim sic uictores uiti¬
oꝵꝵ dicere uolumus. ut eum etiã ipsã
que uinceret uitia portasse aliquande
ac scniisse dicamus. Proyterca enĩ per
solam penam infirmari consensit. ut
cos qui&e inculpa & in pena egrota¬
bant. primum aculpa iustificaret. post¬
ea apena liberaret.
Quomodo intelligendum est quod scriptũ
est de xristo. conceptus est de spiritu
sancto.¬
tionem filii cum ipso

Expanded text:
tatur, quia per gratiam novae regenerationis tatur, quia per gratiam novae regenerationis excusatur, sicut dicit Apostolus: « Jam nihil damnationis est his qui sunt in Chc tamen corruptio per gratiam sacramenti non quidem accipit ut culpa non sit, sed ut damnabilis non sit; quia si culpa omnino non esset, non haberet excusari, quia non debent imputari. Quapropter illam infirmitatem humanae naturae, quae poena est, solum cum susceptione carnis Christum assumpsisse veraciter dicimus: illam vero, quae sic poena est, ut etiam culpa sit, nullatenus admisisse indubitanter affirmamus. Neque enim sic victorem vitiorum dicere volumus, ut eum ipsa quae vinceret vitia portasse aliquando ac sensisse dicamus. Propterea enim per solam poenam infirmari consensit, ut eos qui in culpa et in poena aegrotabant, primum a culpa justificaret, et postea a poena liberaret.od scriptum est « conceptus est de Spiritu sancto.tionem Filii cum ipso
Abbreviated transcription (Latin):
tis delectationem etiam inuiti sentire so¬
lemus. Hos autem motus ulcireo xp̃m
in carne sua ueluntarie sustnuisse uel
quasi illis temptantib resistendo uictor
ccisteret. quatinus & sibi temptanionẽ
uitioꝵ. superando premium iusticie ad¬
quireret. & nobis in temptationem
positis yrorsus resistendi & uincendi in
semetipso exemplum formaret. S ed ab¬
sit a sensu xp̃iano. ut ullam in illa
carne sacrosancta agni inmaculati mor¬
dinate aelectationis. & concupiscentie
illicite titillationem aliquomodo fuis¬
se aut dicat aut credat. quia si uel
aliquam prauȩ idelectionis radicem. aut
motum concupiscendi mordinatum
in illa fuisse diceremus. ꝓfecto ab omni
uitio liberam negaremus. Quomodo
autem uicium mundaret. si uicium
portaret. Motus quippe mordinatus
ex infirmitate concuyis cendi surgens.
cum ipsa corruptione de qua oritur
non solum pena est sed culra. que tam̃
in baptizatis. ad cdampnationẽ non impu¬

Expanded text:
tis delectationem etiam inviti sentire sotis delectationem etiam inviti sentire solemus. Hos autem motus idcirco Christum in carne sua voluntarie sustinuisse, ut quasi illis tentantibus resistendo victor existeret, quatenus et sibi tentationem vitiorum superando praemium justitiae acquireret, et nobis in tentatione positis resistendi et vincendi in semetipso exemplum formaret. Sed absit a sensu Christiano ut ullam in illa carne sacrosancta agni immaculati inordinatae delectationis et concupiscentiae illicitae titillationem aliquo modo fuisse, aut dicat, aut credat; quia si vel aliquam pravae delectationis radicem aut motum concupiscendi inorin illa fuisse diceremus, profecto ab omni initio liberam negaremus. Quomodo autem vitium mundaret, si vitium portaret? Motus quidem inordinatus ex infirmitate concupiscendi surgens cum ipsa corruptione, de qua oritur non solum poena est, sed culpa: quia tamen in baptizatis ad damnationem non impu
Abbreviated transcription (Latin):
iuit. & ueluntatem scd̃m quam sp̃s
ꝓmptus fuit exponens ait. Sp̃c quidem
ꝓmptus est. caro autem infirma: Isti
ergo qui negant in saluatore scđm in¬
firmitatẽ carnis ueram fuisse passionẽ.
quantum in se est eam que ꝑ passionẽ
xp̃i facta est negare conuincuntur re
demptionem. Sunt alii qui non mi
nori dementia de affectionib humaniꝰ
in xp̃o quos sccundum ueritatem na¬
ture cum humanitate & ihumanitate
suscepit. quedam non solum falsa sed
horrenda etiam blasphemare ñ tunu¬
erunt. Q uia enim apostolus ait. non
habemus pontificem qui non possit com¬
pati infirmitatib nr̃is. temptatum
autẽ ꝑ omnia asserunt humanum
affectum in xp̃o. motus etiã uitioꝵ
sensisse. abiq tamen consensu rationis se¬
cundum cam concupiscendi infirmitatẽ
qua nos qui peccatores sumus. ex illa ori¬
gnali corruptione. ut de carue quam
portamus illicitos appetitus & motus
concupiscentie surgentis. & uicii temptan¬

Expanded text:
muit, et voluntate, secundum quam spiritus muit, et voluntate, secundum quam spiritus promptus fuit, exponens ait: « Spiritus quidem promptus est, caro autem infirma? » Isti ergo qui negant in Salvatore secundum infirmitatem carnis veram fuisse passionem, quantum in se est, eam quae per passionem Christi facta est, convincuntur negare redemptionem. Sunt anori dementia de affectibus humanis in Christo quos secundum veritatem naturae cum humanitate et in humanitate suscepit quaedam non solum falsa, sed horrenda etiam blasphemare non timuerunt. Quia enim Apostolus ait: Non habemus pontificem qui non possit compati infirmitatibus nostris; tentatum autem per omnia ; asserunt humanum affectum in Christo; motus etiam vitiorum sensisse, absque consensu tamen rationis, secundum eam concupiscendi infirmitatem qua nos qui peccatores sumus ex illa originali corruptione quam portamus, illicitos appetitus, et motus concupiscentiae surgentis, et vitii tentan
Abbreviated transcription (Latin):
uifirmitatem passibilitatis & morta¬
litatis. in carne assumyta regnuit
potestate. Sustinuit uoluntate. non
passus est necessitate. De sensu autẽ
rassionis in carne xp̃i quidam male
sensisse inueniuntur. asserentes carnẽ¬
xp̃i illam in omnib his quȩ in ea ce
circa eam exhibita sunt passionis gene¬
ra similitudinem quidem passionis
& doloris suscepisse. sed nullum omus¬
no dolorem aut passionem sustinuis¬
se. Sed non attendunt quanta absur¬
ditas eiusmodi assertionem c̃sequat᷑.
Quomodo enim in xp̃o uera cõpassio fuit:
si uera passio non fuit: Quomodosta¬
bit quod dicit ꝓpheta. uere langores
nr̃os ipse tulit. & dolores nr̃os ipse
portauit. Si xp̃e in cruee dolorem pas¬
sus non fuit: quare tantopere calicẽ
passionis transferri ase postulauit.S
Quid sibi ueluit sanguis ille desudans¬
perangustiam ũninentis mortis cõtestatꝰ.S
Quid sibi uoluit quod ipse xp̃c in inifir¬
mitate scđ̃m quam caro passionem ti¬

Expanded text:
infirmitatem passibilitatis et mortainfirmitatem passibilitatis et mortalitatis in carne assumpta retinuit potestate, sustinuit voluntate, non passus est necessitate. De sensu autem passionis in carne Christi, quidam male sensisse inveniuntur. Asserentes carnem illam in omnibus iis quae in ea et circa eam exhibita sunt passionis genera; similitudinem quidem passionis et doloris suscepisse, sed nullum omnino dolorem aut passionem sustinuisse. Sed non attendunt quanta absurditas hujusmodi assertionem consequitur. Quomodo enim in Christo vera compassio fuit, si vera passio non fuit? Quomodo stabit quod dicit propheta: Vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit . » Si Christus in cruce dolorem passus non fuit, quare tantopere calicem passionis transferri a se postulavit? Quid sibi voluit sanguis ille desudans, angustiam imminentis mortis contestatus? Quid sibi voluit quod ipse Christus in infirmitate, secundum quam caro passionem ti
Abbreviated transcription (Latin):
quatenus ex eo quod mori poterat. mo¬
reretur si peccaret. & ex eo similiter
quod non mori poterat. non moreret᷑
si in obedientia perseueraret. x p̃s aũt
homo quia ꝑfectus aprincipio & pro¬
batus inuentus est ad ꝑfectionẽ uel
ad probationem expectatus non est.
oer idcirco sicut liberum arbitrium
lubuit. nec hoc tam̃ ita ut peccare pos¬
sit. ita quoq & ĩmortalitatẽ quantũ
inse erat habere debuit. & ita ut mori
omnino non posset. Uude constat quod
xp̃o homini a principio ñ solum illa un¬
mortalitas debebatur. quam primus hõ
habuit ante p̃uaricationẽ. sed illa qͦq
quam secundus habet nunc post resur.¬
rectionem. Ut enqra sicut ex consortio
deitatis sp̃u confirmatus erat ad ueri¬
tatem ut peccare non posset. ita quoq:
ex merito uirtutis carne confirmatus
esset ad incorruptionem ut mori non
posset. Sed quia caro peccatrix a pe¬
ua peccati liberari non potuit. nisi
eius caro quȩ sine peccato erat pateret᷑.

Expanded text:
quatenus ex eo quod mori poterat moquatenus ex eo quod mori poterat moreretur si peccaret, et ex eo similiter quod mori non poterat, non moreretur si in obedientia perseveraret. Christus autem homo quia perfectus a principio et probatus inventus est, ad perfectionem vel ad probationem exspectatus non est. Et idcirco sicut liberum arbitrium habuit, nec tamen ita ut peccare posset, ita quoque et immortalitatem quantum in se erat habere debuit, et ita ut mori omnino non posset. Unde constat quod Christo homini a principio non solum ea immortalitas debebatur, quam primus homo habuit ante praevaricationem; sed illa quoque quam nunc secundus habet post resurrectionem ut videlicet sicut ex consortio Deitatis spiritu confirmatus erat ad veritatem, ut peccare non posset, ita quoque ex merito virtutis carne confirmatus esset ad incorruptionem, ut mori non posset. Sed quia caro peccatrix a poena peccati liberari non potuit, nisi caro ejus quae sine peccato erat pateretur,
Abbreviated transcription (Latin):
peccare & non peccare potuisset. ut
ueliuitatis non necessitatis esset utrũ¬
q. Neq enim uel obedienti meritum
uel non obedienti culpa esse potuisset.
nisi & obedientia & preuaricatio
uoluntaria fuisset. Itaq quia ad pro¬
bationem utrumq uoluntas eius ex-¬
pectabatur. ad utrumq ei possibilitas
prestabatur. Quia uero & peccandi &
non peccandi possibilitatem habuit. opor¬
tebat ut & moriendi & non morien¬
di possibilitatem haberet. Si enum ex
necessitate immortalis fuisset etiã pre¬
uaricator & peccator mori non potuisset.
atq ita mobedientia penam debitam ñ
haberet. nec recognosceret aliquando pec¬
cator. si mortuus intus. foris uiueret.
Item si ex necessitate mortalis fuissct.
ctiã in obedientia ꝑsistens mori debuis¬
set. & iniuste sine culya puniretur.
si non peccans mortretur. Quarpter
quia ꝓbandus erat. & utrum in obe¬
dientia ꝑsisteret expectabatur. caro qͦq
illius & scd̃m aliquid mortaliserat

Expanded text:
peccare et non peccare potuisset, ut peccare et non peccare potuisset, ut voluntatis non necessitatis esset utrumque. Neque enim vel obedienti meritum, vel non obedienti culpa esse potuisset, nisi et obedientia et praevaricatio voluntaria fuisset. Itaque quia ad probationem utrinque voluntas ejus exspectabatur, ad utrumque ei possibilitas praestabatur. Quia vero peccandi et non peccandi possibilitatem habuit, oportebat ut et moriendi et non moriendi possibilitatem haberet. Si enim ex necessitate immortalitas fuisset, et praevaricator et peccator mori non poatque ita inobedientia poenam debitam non haberet. Nec se recognosceret aliquando peccator, si mortuus intus semper foris viveret. Item: si ex necessitate mortalis fuisset, etiam inobedientia persistens mori debuisset, et injuste sine culpa puniretur, si non peccans moreretur. Quapropter quia probandus erat et utrum inobedientia persisteret exspectabatur, caro quoque illius secundum aliquid mortalis erat,