comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
relesa et angłica: ñdũ erans in illiꝰ patriȩ securitate:
sed in huiꝰ ꝑegrinationis solitdine ũsabant᷑.
quid eis dixit: Certe sp̃ituales eos uocat. Uos
inquit qui spituales estis instruite huius modi
inspũ lenitatis intendens te ipsũ. ne & tu tẽp¬
teris Ecce quã sp̃itualem iam appellauit ȩtatem :¬
timuit illi temptationis fragilitatẽ unde posset
idemq carnalis. Eoce sp̃ituał: Mente seruio
legi dei. Ecce carnał: carne autem legi pecͣca
Idem ipse & sp̃ituał & carnał: Idem plarie:.
Quam diu hic uiuit: sic. ẽ.

Expanded text:
et angelica, nondum erant in illius patriae securitate, sed in hujus peregrinationis sollicitudine versabantur? quid eis dixit? Certe spirituales eos vocavit: Vos, inquit, qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis, intendens te ipsum, ne et tu tenteris . Ecce, quem spiritualem jam appellavit, timuit illi tentationis fragilitatem, unde posset idemque carnalis. Ecce spiritualis: Mente servio legi Dei. Ecce carnalis: carne autem legi peccati. Idem ergo ipse et spiritualis et carnalis? Idem plane, quamdiu hic vivit, sic
Abbreviated transcription (Latin):
erte dđ nullo mͦ recte dr̃ iurare de¬
buisse se ẽẽ facturũ: qđ postea cerne¬
ret se facere ñ debe. Vnde constat qđ nori
omnia que ascĩs uł iustis uiris legimꝰ facta
transferre debemꝰ in mores: sed etiam hinc
discere quam late pateat: et ad quos usq
erit homo in aliqͦ delicto: uosqͥ spũales estis
instruite huius modi in sp̃u lenitatis. consi¬
derans te ipsum. ne et tu tempteris. Preoccu¬
pationes st̃ enim iste. in quib delinquit᷑ : dũ
qͥd faciendum sit aut ad horam ñ uidetur
Aut & qui uidit uincitur. ut scilicet fiat peccatũ
cũ uł latet ueritas. uł cõpellit infirmitas.

Expanded text:
erte Dauid nullo modo recte dicitur iurare debuisse se esse facturum, quod postea cerneret se facere non debere. unde constat, quod non omnia, quae a sanctis uel iustis uiris legimus facta, transferre debemus in mores, sed etiam hinc discere, quam late pateat et ad quos usque licto, uos qui spiritales estis, instruite huius modi in spiritu lenitatis, intendens te ipsum, ne et tu tempteris. praeoccupationes enim sunt istae, in quibus delinquitur, dum, quid faciendum sit, aut ad horam non uidetur aut et qui uiderit uincitur, ut scilicet fiat peccatum, cum uel latet ueritas uel conpellit infirmitas.
Abbreviated transcription (Latin):
facere et ñ facienti: peccatũ.ẽ. illi. In dif¬
ferenter tam̃ plerũq dicuntur : ut et pec¬
ccitum nomine delict. et delictum nomine
peccati appellatur Neq enim cũ dr̃ iN
baptismo fieri remissio peccatoꝵ ñ fit etiã
illo nomine utrũq intelligit᷑ Sic & dñs ait.
idõ quisquam dicere audebit. in sanguine ip¬
sius delictoꝵ ñ fieri remissionem : Itẽ qđ scri¬
ptũ. ẽ apđ apłm. nã uidicium qͥdem ex uno
in condempnationem. gr̃a uͦ ex multis delic¬

Expanded text:
facere et non facienti peccatum est illi. sedfacere et non facienti peccatum est illi. sedferenter autem plerumque dicuntur, ut et peccatum nomine delicti, et delictum nomine peccati appelletur. Neque enim cum dicitur in Baptismo fieri remissio peccatorum, non fit etiam illo nomine utrumque intelligitur. Sic et Dominus ait, ideo quisquam dicere audebit in sanguine ipsius delictorum non fieri remissionem? Item quod scriptum est apud Apostolum, Nam judicium quidem ex uno in condemnationem, gratia
Abbreviated transcription (Latin):
patꝰ fuerit homo in aliqͦ delicto. parcipto¬
młti grecus habet. Quoꝵ nominũ si origo
intelligitur qui delinqt Unde cadauer
qđ latini ꝗ cadendo dixer̃. grece p̃tom̃a
qđ ẽ cade Iui eͦ peccando malũ fac̃: priꝰ de¬
linquenđo abono cadit. Et plemmelia simile
nom̃. ẽ negligentiae. Nã grece negligentia-¬
test etiam uideri illud eẽ delictũm. qđ im¬
prudent̃ id ẽ ignoranter : illud pecccitum
qđ ab sciente committitur. Hiuc differen¬
tiȩ : uidentur ista testimonia consonare
diuina. Delicta qͥs intelligit: Et illud. Im̃
tu scisti imprudentiam meam. Continuo
qͥppe secutꝰ adiunx̃. Et delicta mea a te
ñ st̃ abscondita: Velut alio mͦ repetens
eandem sententiam. nec ab eadem ratione
discordat: qđ paulo ante cõmemoraui apłi
dietũ. Si p̃occupatꝰ fuerit homo in aliq̾o
delicto. Hinc enim qđ p̃occu patum
decit imprudentem lapsum ẽẽ. ͫ signifi¬

Expanded text:
patus fuerit homo in aliquo delicto , παραπτώpatus fuerit homo in aliquo delicto , παραπτώματι graecus habet: quorum nominum si origo intelligitur qui delinquit. Unde cadaver quod Latini a cadendo dixerunt, graece πτῶμα quod est cadere. Qui ergo peccando malum facit, prius delinquendo a bono cadit. Et πλημμέλεια simile nomen est negligentiae: nam graece negligentiatest etiam uideri illud esse delictum quod inprudenter, id est ignoranter, illud peccatum, quod ab sciente committitur. huic differentiae uidentur ista testimonia consonare diuina: delicta quis intellegit? et illud: quoniam tu scisti inprudentiam meam; continuo quippe secutus adiunxit: et delicta mea a te non sunt abscondita, uelut alio modo repetens eandem sententiam. nec ab eadem ratione discordat quod paulo ante commemoraui apostoli dictum: si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto; hinc enim quod praeoccupatum dicit, inprudenter lapsum esse signifi
Abbreviated transcription (Latin):
ita et ꝓ delicto. Iuam uis enim lex eiusq
sacrificiũ nichil distet. qr lex. una. ẽ eoꝵ:
tam̃ ipsa duo quoꝵ unũ. ẽ sacrificium. id
ẽ peccatũ et delictum. si int̾ se nichil dif¬
ferrent. & si unus rei duo nomina eẽq:
non curaret scriptura tam diligenter
comm̃dare unũ. eẽ. utriusq sacrificium.
Fortasse gͦ peccatũ. ẽ ꝑpetratio mali: de¬
lictũ autem desertio boni:᷑ ut quẽ ad mo¬
dũ in laudabili  aliud .ẽ. declinare amalo
aliud facere bonum: qđ ammonem᷑ di-¬
cente scriptura. declina amalo & fac bo¬
nũ: ita indamnabili aliud sit declinare
abono. aliud facere malũ. Et illud de¬
lictũ: hoc peccatũ sit. Nam et ipsũ uoca¬
bulũ si discutiat᷑ : quid aliud sonat
delictũ nisi derelictum: Et quid dere¬
linquit qͥ delinquit: nisi bonũ : Greci eti¬
am duo nomina usitata huic pesti im-¬
posuer̃. Nam delictũ apđ eos et p̃airciptom̃a¬
dr̃. et plemmelia. Isto quippe loco leuitici

Expanded text:
ita et quod pro delicto. quamuis enim lex eiusque sacrificium nihil distet, quia lex una est eorum, tamen ipsa duo. quorum unum est sacrificium, id est peccatum et delictum, si inter se nihil differrent et si unius rei duo nomina essent, non curaret scriptura tam diligenter commendare unum esse utriusque sacrificium. Fortasse ergo peccatum est perpetratio mali, delictum autem desertio boni, ut, quemadmodum in laudabili uita aliud est declinare a malo, aliud facere bonum, quod admonemur dicente scriptura: declina a malo et fac bonum, ita in damnabili aliud sit declia bono, aliud facere malum; et illud delictum, hoc peccatum sit. Nam et ipsum vocabulum si discutiatur, quid aliud sonat delictum, nisi derelictum? et quid derelinquit qui delinquit, nisi bonum? Graeci etiam duo nomina usitata huic pesti imposuerunt. Nam delictum apud eos et παράπτωμα dicitur et πλημμέλεια. Isto ipso quippe loco Levitici
Abbreviated transcription (Latin):
Ecentem. H ȩc ÷ hominis uita beata atque¬
exlibẽt tranquilla cũ om̃s motꝰ eiꝰ rationi ueri¬
tatiq consentiunt. et uocant᷑ gaudia et
amores sc̃i. et cafa. et boni. Si aut̃ ñ consen¬
tiunt: nichilominus dũ nogligent̃ regunt᷑.
conscindunt & dissipant animũ. et faciuNT
dines et c̃cupiscentiȩ male :  de quib nobis
iam p̃cipitur. ut eas cũ qͣnto possumꝰ labore
crucifigamꝰ in nob̵ donec absorbeatur
mors inuictoriam . Dic̃ enĩ apłs. Qui autẽ¬

Expanded text:
Et haec est hominis vita beata atque tranquilla, cum omnes motus ejus rationi veritatique consentiunt; et vocantur gaudia, et amores sancti, et casti et boni. Si autem non consentiunt, nihilominus dum negligenter geruntur, conscindunt et dissipant animum, et faciunt dines, et concupiscentiae malae. De quibus jam nobis praecipitur, ut eas cum quanto possumus labore crucifigamus in nobis, donec absorbeatur mors in victoriam . Dicit enim Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
cruce ꝑ totam istam uitam quȩ in medus
temptationib ducitur ꝑpetuo debet pen¬
dere xp̃ianꝰ. Non ÷ enim in hac t̃ra tem¬
pus euellendi clauos: de quib in psal¬
mo dr̃ Confige clauis atimore tuo:
carnes meas. Carnes st̃: carnales c̃cupis¬
centiȩ Claui st̃: p̃cepta iufatiȩ His illas
timor dĩ configit: qui nos illi accepta¬
bilem hostiam crucifigit. VUnde item dic̃ apłs

Expanded text:
quae in mediis tentationibus ducitur, perpetuo debet pendere christianus. Non enim est in hac vita tempus evellendi clavos, de quibus in Psalmo dicitur: Confige clavis a timore tuo carnes meas . Carnes, sunt carnales concupiscentiae; clavi, sunt praecepta justitiae: his illas timor Domini configit, qui nos illi acceptabilem hostiam crucifigit. Unde item dicit Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
tunc utiq dabit nob si diligamꝰ inuicẽ
cũ et hoc ipsũ ipse deđit nob̵ qͥ nos
elegit ñ habentes fructũ. qr ñ eum nos
elegeramꝰ : et posuit nos ut fructũ affe¬
ram̃us. hoc ÷ inuicem diligamus:
Quem fructum sine illo afferre ñ possumꝰ: sicut
palmites facere sine uite nichil posst̃. Karitas
gͦ. ẽ fructꝰ nr̃ : qͣm definiuit apłs de corde pu¬
ro & ẽscientia bona & fide ñ ficta. Hac dili¬
gimꝰ inuicem : hac diligimꝰ dm̃. Neq enim
uera dilectione diligeremꝰ inuicem: nisi dili¬
gentes dm̃. Diligit enim unꝰ qͥsq ꝓximum
sic̃ se ipsũ: si diligit dm̃. Nam si dm̃ ñ dili¬
git : ñ diligit se ipsum. In his aut̃ caritatis

Expanded text:
abit nobis, si diligamus invicem; cum et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegit non habentes fructum, quia non eum nos elegeramus; et posuit nos ut fructum afferamus, hoc est, invicem diligamus: quem fructum sine illo habere non possumus, sicut palmites facere sine vite nihil possunt. Charitas ergo est fructus noster, quam definit Apostolus, de corde puro et conscientia bona, et fide non ficta . Hac diligimus invicem, hac diligimus Deum. Neque enim vera dilectione diligeremus invicem, nisi diligentes Deum Diligit enim unusquisque proximum tanquam seipsum, si diligit Deum: nam si non diligit Deum, non diligit seipsum. In his
Abbreviated transcription (Latin):
sine borrore nominare sed etiam cum
hilaritate p̃diccre iam popłi consuer̃
Nũquid in qͦ fuerit sola eẽ. poterit
Quis enim ebriosus ñ & contentiosus. et
Animosus. et inuidus. & a p̃ceptorum sa¬
niate dissentiens. & arguentib se grauit̃
inimicus: Tũ uͦ ut & fornicator et ad¬
ulter non sit : difficile. ẽ. P otest tam̃ ñ eẽ
hereticus: sic̃ hereticus potest ñ ẽẽ.
ebriosus nec adulter aut fornicator.
nec luxuriosus aut amator pecuruae
aut ueneficus: et simul hȩc omnia po¬
test ñ. ẽẽ Neq enim unũ aliqd uitium
omnia coetera consecuntur. quã uis
contra fidem ñ ut̃q disputet. & tamen
contra fidem ut̃q uiuat. et spe uana ut̃q
fallatur. & caritate sp̃ituali ut̃q dissen¬
tiat. et ob boc ut̃q ab illius unicȩ colũbȩ
corpore alierius sit

Expanded text:
sine horrore nominare sed etiam cum sine horrore nominare sed etiam cum hilaritate praedicare iam populi consuerunt, numquid in quo fuerit sola esse poterit? quis enim ebriosus non et contentiosus et animosus et inuidus et a praeceptorum sanitate dissentiens et arguentibus se grauiter inimicus? iam uero ut et fornicator et adulter non sit, difficile est. potest tamen non esse haereticus, sicut haereticus potest non esse ebriosus nec adulter aut fornicator nec luxuriosus aut amator pecuniae aut ueneficus et simul haec omnia potest non esse. neque enim unum aliquod uitium omnia cetera consequuntur. proposcontra fidem non uterque disputet et tamen contra fidem uterque uiuat et spe uana uterque fallatur et a caritate spiritali uterque dissentiat et ob hoc uterque ab illius unicae columbae corpore alienus sit
Abbreviated transcription (Latin):
Nec eis qui ad dexteram constitui ñ merebunt᷑
aliquid aliud quam ad sinistram eẽ. rema¬
nebit. Nulla uox reliqͣ ẽ quam sic̃ hedi au¬
diant ex ore pastoris nisi toe in ignem ȩt̾nũ
qͥ paratus ẽ diabolo & angłis eius licet
ex illo igne sic̃ dixi diũsa possi distribui ꝓ
criminum diũsitate supplicia. Utrum autem
catholicum pessimis morib alicui hereti eo
in cuius uita p̃t̃ id qđ hereticus. ẽ. ñ inue¬
nuñ homines qđ rep̃hendunt p̃ponere
debeamꝰ: non audeo p̃cipitare sententiã
Si autem quis dicat qr hereticus ẽ ñ potest
hoc solum eẽ. quinh talia consequantur ⁊
Carnalis ẽ enim et animał: ac ꝑ hoc et
emulus sit necesse. ẽ et animosus et in uidꝰ
et in imicus ipsi ueritati. ab eaq dissentiens
intelligat & de illis malis qđ unum mi¬
tius elegerit. solum in quoquam eẽ non
posse : ea scilicet coiusa. qm̃ carnalis .ẽ.¬
et animał uelut ebriositas quã ñsolũ

Expanded text:
nec eis qui ad dextram constitui non merebuntur nec eis qui ad dextram constitui non merebuntur aliquid aliud quam ad sinistram esse remanebit. nulla uox reliqua est quam sicut haedi audiant ex ore pastoris nisi: ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius, licet ex illo igne, sicut dixi, diuersa possint distribui pro criminum diuersitate supplicia. Utrum autem catholicum pessimis moribus alicui haeretico, in cuius uita praeter id quod haereticus est non inueniunt homines quod reprehendant, praeponere debeamus, non audeo praecipitare sententiam. si autem quis dicat: \'quia haereticus est, non potest hoc solum esse, quin et alia consequantur; carnalis est enim et animalis ac per hoc et aemulus sit necesse est et animosus et inuidus et inimicus ipsi ueritati ab eaque dissentiens>, intellegat et de illis malis quod unum mitius elegerit solum in quoquam esse non posse, ea scilicet causa, quoniam carnalis et animalis est. uelut ebriositas, quam non solum
Abbreviated transcription (Latin):
concubitores. neq fures neq auari.
neq ebriosi. neq maledici. neq ra¬
paces regnũ dĩ possidebt̃. Nait. qui
hȩc omnĩa uitia simul habuerint reg¬
nũ dĩ ñ possidebt̃: sed neq illi. neq
illi. ut singulis hoc sub audias. quod
nulli eoꝵ regnum dĩ possi debt̃. Siẽ gͦ
heretici regnum dĩ non possidebt: sic
auari regnũ dĩ ñ possidebt̃. Nec dubi¬
tandũ ÷ quidem poenas ipsas quib
cyciabuntur qͥ regnũ dĩ ñ possidebt̃.
ꝓdiũsitate criminũ eẽ. diũsas & alias
aliis acriores: ut in ipso igne ȩt̃no ꝓdis¬
parib ponderib peccatoꝵ sint disparia
torm̃ta poenarum. Neq enim frustra ipse
dñs ait. Tolerabiliꝰ erit sodomis qͣm uob̾¬
in die iudicii. Sed tam̃ ad ñ possidendũ
regnũ dĩ tantundem ualet ex uitus illis
qđ elegeris mitius. qͣntũ uł plura uł unũ qđ
ꝑspexeris grauiꝰ : qr & illi possessuri st̃ regnũ
dĩ. qͦs ad dexteram c̃stituet ille iudex.

Expanded text:
e fures neque auari neque ebriosi neque maledici neque rapaces regnum dei possidebunt. non ait: \'qui haec omnia uitia simul habuerint regnum dei non possidebunt\', sed: \'neque illi neque illi\', ut in singulis hoc subaudias quod nulli eorum regnum dei possidebunt. sicut ergo haeretici regnum dei non possidebunt, sic auari regnum dei non possidebunt. nec dubitandum est quidem poenas ipsas, quibus cruciabuntur qui regnum dei non possidebunt, pro diuersitate criminum esse diuersas et alias aliis acriores, ut in ipso igne aeterno pro disparibus ponderibus peccatorum sint disparia tormenta poenarum. neque enim frustra ipse dominus ait: tolerabilius erit Sodomis quam uobisin die iudicii. sed tamen ad non possidendum regnum dei tantundem ualet ex uitiis illis quod elegeris mitius, quantum uel plura uel unum quod perspexeris grauius. et quia illi possessuri sunt regnum dei quos ad dextram constituet ille iudex,
Abbreviated transcription (Latin):
dans: hac mando in qͥt uob ut diligatis
inuicem. Vnde et apłs paulꝰ cũ c̃trã oꝑa
carnis cõm̃dare fructũ sp̃s uellet: a capite
hoc pofuit. Fructus inqͥr sp̃s ẽ caritas
ac deinde coetera tanꝗ ex isto capite ex¬
orta et religata contexuit. Quȩ st̃: gaudiũ
pax longanimitas. benignitas bonitas
fides mansuetudo. continentia. Quis
aut̃ bene gaudet : qͥ bonũ ñ diligit unde
gaudet: Quis pacem ueram nisi cũ illo
Potest hab̾e quem ueracit̃ diligit: Quis
ẽ longanimꝰ in bono ꝑseuerant᷑ manendo :
nisi ferueat diligendo : Quis. ẽ benignꝰ:
nisi diligat cui opitulatur : Quis bonꝰ:
nisi diligendo efficiatur: Quis salubrit̃
fidelis : nisi ea fide quȩ ꝑ dilectionem oꝑat᷑
Quis utilit̃ mansuetus. cui non dilectio mode¬
retur: Quis ab eo continet unde turpat᷑ ÷
nisi diligat unde honestatur : Merito
itaq magisterbonꝰ dilectionem sic sȩpe
comm̃dat tanqͣm sola p̃cipienda sit: sine
qua ñ posst̃ prodesse coeta bona. et quae

Expanded text:
 inquit, vobis, ut diligatis invicem. Unde et apostolus Paulus, cum contra opera carnis commendare fructum spiritus vellet, a capite hoc posuit, Fructus, inquit, spiritus charitas est: ac deinde caetera tanquam ex isto capite exorta et religata contexuit, quae sunt, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia . Quis autem bene gaudet, qui bonum non diligit unde gaudet? Quis pacem veram, nisi cum illo potest habere quem veraciter diligit? Quis est longanimis in bono perseveranter manendo, nisi ferveat diligendo? Quis est benignus, nisi diligat cui opitulatur? Quis bonus, nisi diligendo efficiatur? Quis salubriter fidelis, nisi ea fide quae per dilectionem operatur? Quis utiliter mansuetus, cui non dilectio moderetur? Quis ab eo continet unde turpatur, nisi diligat unde honestatur? Merito itaque magister bonus dilectionem sic saepe commendat, tanquam sola praecipienda sit, sine qua non possunt prodesse caetera bona, et quae
Abbreviated transcription (Latin):
ut ea quȩ ñ uolumꝰ facimus: nec carnis ꝑfi¬
ciuntur c̃cupiscentiae quam uis fiant: nec
nr̃a ꝑficiuntur bona oꝑa quam uis fiant.
Sic̃ tñc ꝑficitur carnis concupiscentia cum
consentit & sp̃s adoꝑa mala. ut ñ c̃cupiscat
adũsus illã sed cum illa: sic & bona opa
nr̃a tune perficientur. quando ita spiritui
cap consenserit ut aduersum eam etiam¬
ipsa ñ c̃cupiscat. Hoc enim uolumꝰ: cũ ꝑfectionẽ
iustitiȩ concupiscimus
Ico autem: Sp̃u ambulate : et c̃cupisceatias
aut̃ hoc Adiuuante h̃o dicã ut poteio. Ad estote
ut intelligatis : si spũ ambulatis. Dixi enim non¬

Expanded text:
ut non ea quae uolumus faciamus, nec carnis perficiuntur concupiscentiae, quamuis fiant, nec nostra perficiuntur opera bona, quamuis fiant. sicut enim tunc perficitur carnis concupiscentia, cum consentit ei spiritus ad opera mala, ut non concupiscat aduersus illam, sed cum illa: sic et bona opera nostra tunc perficientur, quando ita spiritui caro consenserit, ut aduersus eum etiamipsa non concupiscat. hoc enim uolumus, cum perfectionem iustitiae concupiscimusnon ait, spiritu ambulate, et concupiscentias autem hoc, adjuvante Domino, dicam ut potero: adestote, ut intelligatis, si Spiritu ambulatis. Dico autem, Sp
Abbreviated transcription (Latin):
impunitatem qͣm scriptura diuina
ñ ꝓmitait ꝓmittere audeamꝰ: nec si
aliqued unũ habeat ex hisquȩ dicta
st̃ debemus ei societatem suꝑnȩ illiꝰ
patriȩ polliceri: Ad corintios enim
singula enumerat : in quib singuł
sub auditur qđ regnum dĩ ñ possidebt̃
Nolite in qt errcise. Neq fornicato¬
res neq idolis seruientes neq ad

Expanded text:
atholicus est, inpunitatem quam scriptura diuina non promittit promittere audeamus. nec si aliquid unum habeat ex his quae dicta sunt, debemus ei societatem supernae illius patriae polliceri. ad Corinthios enim singula enumerat, in quibus singulis subauditur quod regnum dei non possidebunt. nolite, inquit,\' errare. neque fornicatores neq
Abbreviated transcription (Latin):
net a uoluptatibi carnis damnabilia
oꝑa carnis agere demonstrantur. Quis inimicitias
non in animo habeat Autquis ita loquatur
ut inimico suo uł quem puͫtet inimicũ di¬
cat malam carnem. ac ñ potius malam animam
habes adũsus me : Postremo sic̃ carnalitates ut
ita dicam siquis audisset ñ dubitaret carni tri¬
buere : ita nemo dubitat animositates ad animũ
ꝑtinere. Curgͦ hȩc omnia & his similia doctor
gentium in fide & ueritate oꝑa carnis appellat:
nisi qr eo locd̃tionis mͦ qͦ totum significatur a
parte. ipsum hominem uult nomine carnis in¬
nis naturam diligent̃ aduertit. Nã corpꝰ qͥdem
corruptibile aggrauat animam. Vnde etiam
idem apłs agens de hoc corruptibili corpore
de qͦ paulo ante dixerat. &si exterior homo nr̃
corrumpit᷑: scimus in qͥt qr si terrena nr̃a

Expanded text:
net a uoluptatibus carnis, damnabilia net a uoluptatibus carnis, damnabilia opera carnis agere demonstratur. Quis inimicitias non in animo habeat? aut quis ita loquatur, ut inimico suo uel quem putat inimicum dicat: \'Malam carnem,\' ac non potius: \'Malum animum habes aduersus me\'? Postremo sicut carnalitates, ut ita dicam. si quis audisset, non dubitaret carni tribuere, ita nemo dubitat animositates ad animum pertinere. Quur ergo haec omnia et his similia doctor gentium in fide et ueritate opera carnis appellat, nisi quia eo locutionis modo, quo totum significatur a parte, ipsum hominem uult nomine carnis innis naturam diligenter aduertit. Nam cs o rpu s quidem corruptibile adgrauat animam. Unde etiam idem apostolus agens de hoc corruptibili corpore, de quo paulo ante dixerat: Etsi exterior homo noster corrumpitur: Scimus, inquit, quia, ter
Abbreviated transcription (Latin):
ũ multis modis quos ꝑscrutari & col¬
ligere longũ .ẽ. diuina scripturci nun¬
qͣntũ ad rem p̾sentem satis eẽ. uidebitur
c̃sidatus. poterit hanc dissoluere quȩstionẽ¬
Inoꝑib nãq carnis quȩ manifesta ẽẽ dixit.
eaq cõmemorata damnauit. ñ illa tantũ
inuenimꝰ quae ad uoluptatem ꝑtinent car¬
nis. sicuti st̃ fornicationes: immunditiae.
luxuriae. ȩbrietates com essationes : uerũ
etiã illa qͥb uitia animi demonstrant᷑
a uoluptate carnis aliena. Quis enim
seruitutem quae idolis exhibet᷑ ueneficia.
inimicitias. contentiones. amulationes.
animositates. dissensiones. hereses. inui¬
dias. ñ potiꝰ intelligit animi uitia ẽẽ qͣm
carnis: quando quidem fieri potest ut
ꝓpt̃ idolatriam uł heresis alicuius er¬
rorem a uoluptatib corporis tẽꝑetur:
Et tam̃ etiam tñc homo quam uiscar¬
nis libidines continere atq cohibe ui¬
deat᷑ scđm carnem uiuere hac apłica
auctoritate conuincit᷑. Et in eo qđ absa¬

Expanded text:
ur multis modis, quos perscrutari et colligere longum est, divina Scriptura nunquantum ad + rem praesentem satis esse uidebitur, consideratus poterit hanc dissoluere quaestioneoperibus namque carnis, quae manifesta esse dixit, eaque commemorata damnavit, non illa tantum invenimus, quae ad voluptatem pertinent carnis, sicuti sunt fornicationes, immunditiae, luxuriae, ebrietates, comessationes; verum etiam illa quibus animi vitia demonstrantur a voluptate carnis aliena. Quis enim seruitutem, quae idolis exhibetur, ueneficia, inimicitias, contentiones, aemulationes, animositates, dissensiones, haereses, inuidias non potius intellegat animi uitia esse quam carnis? Quando quidem fieri potest, ut propter idololatriam uel haeresis alicuius errorem a uoluptatibus corporis tempe- . retur; et tamen etiam tunc homo, quamuis carnis libidines continere adque cohibere uideatur, secundum carnem uiuere hac apostolica auctoritate conuincitur, et in eo, quod absti
Abbreviated transcription (Latin):
miscđiae p̃stant᷑ officia. oboedientiam ccub
exhib& : ñ c̃cupiscentiam mouet. His
atq huiꝰ modi bonis desiduis quibus
sola anima c̃cupiscit. cũ adũsatur aliqͥd
qđ eandem animam scđ carnem delectat:
qđ scđm ipsam facit anima cũ ait carb con¬
cupiseit: quẽ ad modũ dictũ ÷ auris audre.
et ocłs uidet. Quis enim nescit qđ aruma
potiꝰ et ꝑ aurem audiat. & ꝑ ocłm uideat.
Ita loquimur et cũ dicimus. manꝰ tua sub¬
uenit homini cũ aliquid porrecta manu
datur. qͦ cuiquam subuenitur. Qđ si de
ipso etiam fidei ocło ad quem ꝑtinet crede
quȩ ꝑcarnem ñ uident᷑ dictũ ÷ uidebit
omnis caro salutare dĩ : ñ utiq nisi de
anima qͣuiuit caro cũ etiã ꝑ ipsam car¬

Expanded text:
misericordiae praestantur officia, oboedientiam caro misericordiae praestantur officia, oboedientiam caro exhibet, non concupiscentiam mouet. his atque huius modi bonis desideriis, quibus sola anima concupiscit, cum aduersatur aliquid, quod eandem animam secundum carnem delectat, quod secundum ipsam facit anima, cum ait: caro concupiscit, quemadmodum dictum est: auris audit et oculus uidet, quis enim nescit, quod anima potius et per aurem audiat et per oculum uideat? ita loquimur et cum dicimus; manus tua subuenit homini, cum aliquid porrecta manu datur, quo cuiquam subueniatur. quodsi de ipso etiam fidei oculo, ad quem pertinet credere, quae per carnem non uidentur, dictum est: uidebit omnis caro salutare dei, non utique nisi de anima, qua uiuit caro, cum etiam per ipsam car
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑ hoc ipsius c̃cupiscentiȩ carnalis
ccuisa ñ ẽ in anima sola : sed multo minꝰ
ẽ. in carne sola Ex utibq enim fit: ex
anima scilicet: qđ sine illa delectatio
nulla sentitur : ex oarne autem. qđ sine
illa carnał delectatio ñ sentit᷑. Carnem
itaq c̃cupiscentem adũsus sp̃m dicit
apłs. carnalem ꝓculdubio delectatio
nem. quam decarne & cum carne
sp̃s hab&. adũsus delectationem qͣm so¬
lus habet: Solus qͥppe hab& nisi fallor
illud desiđium. ñ cũ carnis uoluptate
uł carnaliũ rerũ cupiditate cõmixtũ.
qđ desidat anima et desiđat in atria dnĩ.¬
cupisti sapientiam : serua mandata : et
dñs p̃bebit illam tͥ. Nã cũ sp̃s imꝑat
m̃bris corporis ut huic desiđio seriuanT
qͦ solus accenditur. uelut cũ assumitur
codex. cũ Aliquid scribitur. legit᷑. dis¬
putatur. auditur: cũ deniq patus fran¬
git᷑ esurienti. et coetera humanitatis ac

Expanded text:
ac per hoc ipsius concupiscentiae carnalis ac per hoc ipsius concupiscentiae carnalis causa non est in anima sola, sed multo minus est in carne sola. ex utroque enim fit: ex anima scilicet, quod sine illa delectatio nulla sentitur, ex carne autem, quod sine illa carnalis delectatio non sentitur. carnem itaque concupiscentem aduersus spiritum dicit apostolus carnalem procul dubio delectationem, quam de carne et cum carne spiritus habet adversus delectationem, quam solus habet; solus quippe habet, ni fallor, illud desiderium non cum carnis voluptate, vel carnalium rerum cupiditate commistum; quod desiderat anima, et desiderat in atria Dcupisti sapientiam: serua mandatum, et dominus praebebit illam tibi. nam cum spiritus imperat membris corporis, ut huic desiderio seruiant, quo solus accenditur, uelut cum adsumitur codex, cum aliquid scribitur, legitur, disputatur, auditur, cum denique panis frangitur esurienti et cetera humanitatis ac
Abbreviated transcription (Latin):
Iotũ hoc nossumꝰ. Et caib ipsa quȩ discedeqe
Anima moritur: nr̃a pars infima est.
Ñ fugienda dimittit᷑: sed recipienda depo¬
nitur : nec recepta ulterius relinquet᷑
Seminatur aut̃ corpꝰ animale : surg& corp
sp̃ituale. Inc̃ iam cayo nichil c̃cũpiscit
adũsus spm̃: quando & ipsa spĩtualis
pugnantia. uerum etiam sine ulla cor¬
poralis alim̃ti indigentia. in xt̃num
uiuificanda subdetur Hȩc isitur
duo quȩ nc̃ inuicem adũsantur iN
nob. qm̃ in utroq nos sumus. ut con¬
cordent oremꝰ et agamus. N enim alte¬
rũ eoꝵ putare debemꝰ inimicũ: sed ui¬
tiũ qͦ cciio c̃cupiscit adũsus sp̃m. Id sa¬
natum nec ipsum erit: et substantia
utraq erit salua: et int̃ utraq nulla
pugna erit. ¶ Perissime ac ueracissi
me scriptũ. ẽ cer c̃cupiscit adũsus sp̃m
et sp̃s adũsus carnem : sed tam̃ carne
sine anima c̃cupiscere nichil posse.
puto qđ om̃is doctus in doctꝰq ñ dubitet:

Expanded text:
totum hoc nos sumus. et caro ipsa, quae discedente totum hoc nos sumus. et caro ipsa, quae discedente anima moritur, nostra pars infirma est, non fugienda dimittitur, sed recipienda reponitur nec recepta ulterius relinquetur. seminatur autem corpus animale, resurget corpus spiritale. tunc iam caro nihil concupiscet adpugnantia uerum etiam sine ulla corporalis alimenti indigentia in aeternum uiuificanda subdetur. haec igitur duo, quae nunc inuicem aduersantur in nobis, quoniam in utraque nos sumus, ut concordent oremus et agamus. non enim alterum eorum putare debemus inimicum, sed uitium, quo caro concupiscit aduersus spiritum; quod sanatum nec ipsum erit et substantia utraque salua erit et inter utramque nulla pugna erit. audiamme scriptum est: caro concupiscit aduersus spiritum et spiritus aduersus carnem; sed tamen carnem sine anima concupiscere nihil posse puto quod omnis doctus indoctusque non dubitet.
Abbreviated transcription (Latin):
Melius ẽ in quam bellum cũ spe pacis
xet̃ne: quam sine ulla libationis co¬
gitatione captiuitas: Cupimus quidem
etiam hoc bello careie : et ad capessen¬
dam ordinatissimam pacem ubi fir¬
missima stabilitate potiorib inferiora
subdantur. igne diuini amoris ac¬
cendimꝰ. Sed ñ qđ absit illius tanti boni
spes nulla ẽẽt: malle debuimꝰ in huius
conflictionis molestia remanere. quam
uitiis in nos dominationem ñ eis resis¬
tendo ꝑmittere
tatur ac̃cupiscentia : sed addidit
sua: ut qui hȩc audit intelligat quomͦ
clamare debeat ego dixi. đmiserere
mei : Sana animã meã. qr peccciui tibr
q̃ enim sanatione indiguisset: nisi peccan¬
do se ipsũ uitiasset: sed ut adũsus eam
ccqb sua c̃cupiscer&. id ẽ. ipsa sibimet
ipsi ex ea parte qͣ in carne infirmata ẽ
repugnare. Cayo enim nichil nisi ꝑ
animam c̃cupiscit. Sed concupiscere
carnali ccupiscentia sp̃u reluctatur¬

Expanded text:
Melius est, inquam, bellum cum spe pacis Melius est, inquam, bellum cum spe pacis aeternae quam sine ulla liberationis\' cogitatione captiuitas. Cupimus quidem etiam hoc bello carere et ad capessendam ordinatissimam pacem, ubi firmissima stabilitate potioribus inferiora subdantur, igne diuini amoris accendimur. Sed si quod absit illius tanti boni spes nulla esset, malle debuimus in huius conftictationis molestia remanere quam uitiis in nos dominationem non eis resistendo permitteretatur a concupiscentia, sed addidit: sua, ut qui hoc audit intellegat quomodo clamare debeat: ego dixi, domine, miserere mei, sana animam meam, quoniam peccaui tibi. non enim sanatione indiguisset, nisi se ipsa peccando uitiasset, ut aduersus eam sua caro concupisceret, id est ipsa sibimet ipsi ex ea parte qua in carne infirmata est repugnaret. Caro enim nihil nisi per animam concupiscit; sed concupiscere carnali concupiscentia spiritui reluctatur
Abbreviated transcription (Latin):
apłs eciio c̃cupiscit adũsus sp̃m:
cui uitio contraria uirtus ẽ cũ sic̃ idem
dicit. sp̃s c̃cupiscit adũsus carnem.
Hȩc enim inuicem adũsantur : ut ñ ea quȩ
uultis faciatis. Quid aut̃ facere uolumꝰ
cũ ꝑfici uolumꝰ fine summi boni᷑ nisi
ut ccuu adũsus spm ñ c̃cupiscat: nec
sit in nob̾ hoc uitiũ. ẽtra qđ sp̃s con¬
cupiscat. Qđ in hac uita quã uis uelimꝰ
qm̃ facere ñ ualemꝰ : id saltem in adiu
torio dĩ facimꝰ. ne carni c̃cupiscenti ad¬
ũsus sp̃m. spu succũbente cedamꝰ ÷ et
ad ꝑpetrandum peccatũ. nr̃a c̃sensio¬
ne ꝑtrahamur.
oc aut̃ bellum nũꝗ ullũ eã
si natura humana ꝑliberũ ar¬
bitrium in rectitudine in qua facta ẽ
ꝑstitisset. Nc̃ uͦ. quȩ pacẽ felix cũ dõ hab̃e
noluit: secum pugnat infelix. Et cum
sit hoc malum miserabile : melius est
tam̃ qͣm priora uitȩ huius. Melius
confligitur quippe cũ uitiis : quam
sine ulla conflictione dominantur

Expanded text:
aro concupiscit aduersus spiritum; cui uitio contraria uirtus est, cum, sicut idem dicit, spiritus. concupiscit aduersus carnem. Haec enim, inquit, inuicem aduersantur, ut non ea quae uultis faciatis. Quid autem facere uolumus, cum perfici uolumus fine summi boni, nisi ut caro aduersus spiritum non concupiscat, nec sit in nobis hoc uitium, contra quod spiritus concupiscat? Quod in hac uita, quamuis uelimus, quoniam facere non ualemus, torio Dei faciamus, ne carni concupiscenti adversus spiritum, spiritu succumbente cedamus, et ad perpetrandum peccatum nostra consensione pertrahamur.oc autem bellum numquam ullum esset, si natura humana per liberum arbitrium in rectitudine, in qua facta est, perstitisset. Nunc uero, quae pacem felix cum Deo habere noluit, secum pugnat infelix, et cum sit hoc malum miserabile, melius est tamen quam priora uitae huius. Melius confligitur quippe cum uitiis, quam sine ulla conflictione dominantur.
Abbreviated transcription (Latin):
nuit: ut ꝓpt̃ hanc e&̃ iN carcerib caligi¬
nosi huius aeris ȩt̃no supplicio destinatus.
Haec aut̃ uitia quȩ tenent in diabolo pͥnci¬
patum. carni tribuit apłs: quã certũ. ẽ
diabolũ ñ hab̾e Dic̃ enim inimicitias
contenitionies. ȩmulationes. animosi¬
tates. inuidias: oꝑa eẽ carnis: qͦrũ omniũ
maloꝵ capđur atq origo suꝑbia. ẽ quȩ sine
carne regnat in diabolõ. Quis aut̃ illo est
inimicitior sc̃is: Quis adũsus eos contenti¬
osior. animosior. et magis ȩmulus atque
inuidus inuenit᷑  At hec oma cũ habeat
sine carne. qͦmͦ st̃ ista oꝑa carnis nisi
qr st̃ oꝑa hominis : quem sic̃ dixi nomi¬
ne carnis appellat: Ñ enim habendo
carnem quã ñ habet diabolus sed ui¬
uendo scđm se ipsum hoc ÷ scđm ho¬
minem. factus ÷ homo similis diabolo
qr et ille scđm se ipsum uiuere uoluit
qͣndo inueritate non stetit: ut ñ de dĩ
sed de suo m̃dacium loqueretur.

Expanded text:
nuit, ut propter hanc esset in carceribus caliginuit, ut propter hanc esset in carceribus caliginosi huius aeris aeterno supplicio destinatus. Haec autem uitia, quae tenent in diabolo principatum, carni tribuit apostolus, quam certum est diabolum non habere. Dicit enim inimicitias, contentiones, aemulationes, animositates, inuidias opera esse carnis; quorum omnium malorum caput adque origo superbia est, quae sine carne regnat in diabolo. Quis autem illo est inimicior sanctis? Quis aduersus eos contentiosior, animosior et magis aemulus adque inuidus inuenitur? At haec omnia cum habeat sine carne, quo modo sunt ista opera carnis, nisi quia opera sunt hominis, quem, sicut dixi, nomine carnis appellat? Non enim habendo carnem, quam non habet diabolus, sed uiuendo secundum se ipsum, hoc est secundum hominem, factus est homo similis diabolo; quia et ille secundum se ipsum uiuere uoluit, quando in ueritate non stetit, ut non de Dei, sed de suo mendacium loqueretur,
Abbreviated transcription (Latin):
Et enim in hoc ingemiscimꝰ. habitaculũ nr̃m qđ
decȩlo. ẽ. suꝑ indũi cupientes: si tam̃ induti non
nudi inueniam᷑. Et enim qui sumus in hac ha¬
bitatione ingemiscimꝰ in grauati. in qͦ nolumꝰ ex¬
poliari sed sũꝑ uestiri: ut absorbeat᷑ mortale
ruptio corporis quȩ aggrauat animam̃: non
peccati primi. ẽ. causa. sed poena. Nec cauib cor¬
ruptibił animam peccatricem: sed anima
peccatrix facit eẽ. corruptibilem oarnem.
Ex qͥ corruptione carnis. licet existant quȩ¬
dam incitam̃ta uitioꝵ. & ipsa desiđia uitiosa.
ñ tam̃ omnia uitȩ iniq uitia tribuenda st̃
carni ne ab his om̃ib purgemꝰ diabolum
qͥ ñ habet caritatem. Et si enim diabolus
fornicator uł ebriosus. uł si quid huiꝰ modi
mali. ẽ. qđ ad carnis ꝑtinet uoluptates ñ
potest dici. cũ sit etiam talium peccatoꝵ suasor
& instigator occultus : ẽ. tam̃ maxime suꝑb
atq inuidus. Quȩ illũ uitiositas fic opti.¬

Expanded text:
etenim in hoc ingemescimus, habitaculum nostrum, quod de caelo est, superindui cupientes si tamen et induti non nudi inueniamur. etenim qui sumus in hac habitatione ingemescimus grauati, in quo nolumus expoliari, sed superuestiri, ut absorbeatur mortale ruptio corporis, quae aggrauat animam, non peccati primi est causa, sed poena. nec caro corruptibilis animam peccatricem, sed anima peccatrix fecit esse corruptibilem carnem. ex qua corruptione carnis licet existant quaedam incitamenta uitiorum et ipsa desideria uitiosa, non tamen omnia iniquae uitae uitia tribuenda sunt carni, ne ab his omnibus purgemus diabolum, qui non habet carnem. etsi enim diabolus fornicator uel ebriosus uel si quid huius modi mali est quod ad carnis pertinet uoluptatem non potest dici, cum sit etiam talium peccatorum suasor et instigator occultus, est tamen maxime superbus adque inuidus. Quae illum uitiositas sic obti
Abbreviated transcription (Latin):
Sed non pigeat paululũ aduertere :¬
quȩ simul enumeret. Manifesta in qͥt
sunt oꝑa carnis. Quȩ st̃: fornicationes
immunditiȩ. luxuriȩ. idolorũ seruitꝰ.
ueneficia. inimicitiȩ. contentiones

Expanded text:
Sed non pigeat paululum advertere quae simul enumeret: Manifesta, inquit, sunt opera carnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, luxuriae, idolorum servitus, vene
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. Nregnet peccatũ in uĩo mortali cor¬
pore Ñ dĩxit ñ sit . iã ẽ .ibi. Qđ ido pec¬
catum uocatur : qr merito peccati con¬
tigit. Ñ enim in paredyso cab c̃cupisce¬
bat aduersus spm : aut erat ibi ista pu-¬
gna. ubi pax erat sola: sed facta transgyes¬
sione postea quã homo noluit seruire dõ
et donatus . ẽ sibi nec sic donatus sibi. ut
possit saltim posside se. sed ab eo possessus
Aqͦ deceptus : coepit caro c̃cupiscere aduer¬
sus sp̃m: et hoc in bonis c̃cupiscit adũsus
sp̃m Nã in mał ñ hab& contͣ quem c̃cu¬
piseat: Ibi enim c̃cupiscit adũsus sp̃m: ubi¬
sp̃ui hominis tantũ datum Sp̃s dĩ est
qui pugnat inte adũsus te: aduersus il¬
lud qđ est inte contrate. Nam ut noueris¬

Expanded text:
peccatum in vestro mortali corpore . Non dixit, non sit. Jam est ibi. Quod ideo peccatum vocatur, quia merito peccati contigit. Non enim in paradiso caro concupiscebat adversus spiritum, aut erat ibi ista pugna, ubi pax erat sola: sed facta transgressione, posteaquam homo noluit servire Deo, et donatus est sibi; nec sic donatus sibi, ut possit saltem possidere se; sed ab eo possessus, a quo deceptus; coepit caro concupiscere adversus spiritum. Et hoc in bonis concupiscit adversus spiritum: nam in malis non habet contra quem concupiscere. Ibi enim concupiscit adversus spspiritui hominis tantum datum. Spiritus Dei est qui pugnat in te adversus te, adversus illud quod est in te contra te. Noluisti eni
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt st̃ oꝑa carnis. quae st̃. fornicationes
immunditiȩ. idolorum seruitus. ueneficia
ñ beneficia .id. ẽ ñ abonis dicta : sed aue¬
nenis. Contentiones : inimicitiȩ hereses.
inuidiȩ. ebrietates: et his similia. Deici¬
idola frangenda st̃: in usus aut̃ melio-¬
res uertenda ipsa corporis m̃bra : ut

Expanded text:
inquit, opera carnis, quae sunt fornicationes, inquit, opera carnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, idolorum servitus, veneficia, non beneficia, id est, non a bonis dicta, sed a venenis; contentiones, inimicitiae, haereses, invidiae, ebrietates, et his similia; dejiciidola frangenda sunt. In usus autem meliores vertenda sunt ipsa corporis nost
Abbreviated transcription (Latin):
Caritas uͦ dĩ diffusa ÷ in cordib nr̃is : ñ
Ergo & illud qđ lex ait ñ c̃cupisces. sĩ
humana infirmitas gr̃ci dĩ adiuta ñ fu¬
erit. fub se reũ tenet: & p̃uaricatorem po¬
tius damnat qͣm lib̾at peccatorem.¬
& sp̃s adũsus ctrnem : ut ñ ea
quȩ uultis faciatis Et ne ab ipsa pugna desides
facer& & ꝑ hanc sententiã laxam̃tũ pecccird
supplicii qđ lex minatur. ñ amore iustiaȩ se
sentit abstinere ab oꝑe pecct: ñdũ liber:
nec alienus a uolunitate peccaridi. In ipsa
enim uoluntate reus. ẽ. qͣ mallet si fieri pos¬
set ñ eẽ. qͦd timeat. ut lib̾e faciat qđ occulte
timoris. De qͣ et iacob apłs ait. Qui aut̃ ꝑspe¬
xerit in legem ꝑfectam libtatis.
uem̃ admodum cũ loca ipsa t̾rena
in melius c̃ũtuntur. alia diruunt᷑
Datq frangunt᷑ alia in meliorss usus cõmu¬
tantur : sic & nos sumꝰ Oꝑa carnis fuer̃ in
nob̃. Audistis cũ cõmemorarent᷑. M anifesta

Expanded text:
Caritas vero Dei diffusa est in cordibus nostris, Caritas vero Dei diffusa est in cordibus nostris, ergo illud quod Lex ait, Non concupisces , si humana infirmitas gratia Dei adjuta non fuerit, sub se reum tenet, et praevaricatorem potius damnat, quam liberat peccatoremiritus aduersus carnem, ut non ea quaenultis faciatis. et ne ab ipsa pugna desides faceret et per hanc sententiam laxamentum peccandi supplicii quod lex minatur, non amore iustitiae sc sentit abstinere ab opere peccati, nondum liber nec alienus a uoluntate peccandi. in ipsa enim uoluntate reus est, qua mallet, si fieri posset, non esse quod timeat ut libere faciat quod occulte timoris, de qua et Iacobus apostolus ait: qui autem perspexerit in legem perfectam libertatis.uemadmodum cum loca ipsa terrena in melius convertuntur, alia diruuntur atque franguntur, alia in meliores usus commutantur; sic et nos sumus. Opera carnis fuerunt in nobis. Audistis cum commemorarentur: Man
Abbreviated transcription (Latin):
certe xp̃icinos obseruare deb̾e. atq euangłicã
maxime illustrare p̃dicationem legem dicit
ẽẽ sc̃ãm. et mandatum sc̃m. et iustũ. et bonũ
bonũ mͥ oꝑatũ ÷ mortem. ut fiat supͣmodũ
pecccitor. aut peccatũ ꝑmandatũ. Qđ aut̃
hnc dic̃ peccatum ꝑmandatum fieri sup
modũ : hoc alibi. lex sub intrauit ut
abunidare delictum. Vbi aut̃ ab undaure
delictũ : suꝑ ab undauit gr̃ci. Et alibi cum
suꝑius de dispensatione gr̃ȩ loqueretur
quod ipsa ustificet : uelut intbgans ait:
Quid gͦ lex: atq huic introgationi conti¬
nuo resp̃dit. P̃uaricationis gr̃a posita ẽ.
donec ueniret sem̃ eu ꝓmissũ ẽ. Hos gͦ
damnabilit̃ dic̃. ẽẽ. sub lege. qͦs reos facit
lex. ñ implentes legẽ : dũ ñ intelligendo
grẽ beneficium. ad intelligenda dĩ p̃cepta
quasi de suis uirib suꝑbã elatione p̃¬
sumunt. Plenitudo enim legis karitas.

Expanded text:
certe Christianos obseruare debere atque euangelica certe Christianos obseruare debere atque euangelica maxime inlustratione praedicare. legem dicit esse sanctam et mandatum sanctum et iustum et bonum.  est mortem, ut fiat supra modum peccator aut peccatum per mandatum. quod autem hic dicit peccatum per mandatum fieri supra modum, hoc alibi: Lex subintrauit, ut abundaret delictum: ubi autem abundauit delictum, superabundauit gratia; et alibi, cum superius de dispensatione gratiae loqueretur, quod ipsa iustificet, uelut interrogans ait: Quid ergo lex? atque huic interrogationi continuo respondit: Praeuaricationis gratia posita est, donec ueniret semen, cui promissum est. hos ergo damnabilLex, non implentes Legem, dum non intelligendo gratiae beneficium ad facienda Dei praecepta, quasi de suis viribus superba elatione praesumunt. Plenitudo enim Legis caritas .
Abbreviated transcription (Latin):
diligit qđ amandũ ẽ. Posst̃ enim ambo ẽẽ¬
in uno homine. Et he bonũ ÷ homini: ut illo ꝓfici¬
ente quo bene uiuimꝰ : iste deficiat qͦ male uiuimꝰ
donec ad ꝑfectum sanetur & in bonum cõmutet᷑
plena pax ñ .ẽ qr & illa quae resistunt ꝑiculoso
debellantur p̃lio. & illa quȩ uicta st̃ ñdum
securo triũphantur otio. sed ad huc sollicito
p̃munt᷑ imꝑio. Egritudo animi rationał . ẽ cũ¬
bonis inferiorib delectatus suꝑiora ex parte
appetit. & ex parte ñ appetit: Idõq in duas
diuiditur uoluntates: Cũq una ñ. ẽ: tota ñ ÷
Et hoc ad est um: qđ de est alteri. Qđ si spũ¬
Iagna mͥ uidetur quȩstio quid sit. eẽ.
sublege sic quẽ ad modũ apłsculpat.
Neq enim haec eũ ꝓpt̃ circũcisionem arbitror
dicere. aut illa sacrificia quȩ tñc facta a patrib
nc̃ axp̃icinis ñ fiunt. & coeta eiꝰ modi Sed hoc
ipsum etiam qđ lex dic̃ ñ c̃cupisces. qđ fadem᷑

Expanded text:
d amandum est. Possunt enim ambo esin uno homine, et hoc bonum est homini, ut illo proficiente quo bene uiuimus, iste deficiat quo male uiuimus, donec ad perfectum sanetur et in bonum commutetur plena pax non est: quia et illa quae resistunt, periculoso debellantur praelio; et illa quae victa sunt, nondum securo triumphantur otio, sed adhuc sollicito premuntur imperio. bonis inferioribus delectatus, superiora ex parte appetit, et ex parte non appetit. Ideoque in duas dividitur voluntates; cumque una est, tota non est: et hoc adest uni, quod deest alteri . Magna mihi uidetur quaestio, quid sit esse sub lege sic, quem ad modum apostolus culpat. neque enim hoc eum propter circumcisionem arbitror dicere aut illa sacrificia, quae tunc facta a patribus nunc a Christianis non fiunt, et cetera eius modi, sed hoc ipsum etiam, quod lex dicit: non concupisces, quod fatemur
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ pͣdixi. qm̃ qͥtalia agt̃ regnũ dĩ non
c̃sequent᷑. Constituam gͦ aliquem caf..¬
tum. continentem. ñ auarũ. ñ idolis
seruientem. hospitalem. indigentib
ministrantem. non cuius quãm ini¬
micũ. non contentiosũ. patientem.
quietũ. nullũ ȩmulantem. nulli in¬
uidentem. sobriũ frugalem. here¬
tieũ:Iulli utiq dubiũ. ẽ ꝓpt̃ hoc
solum qđ hereticꝰ ẽ. regnum dĩ non
possessurum. Constituamus alium
fornicatorem. immundũ. luxuriosũ.
auarum. uł etiam aꝑtius idolis de
talia dequib sic concludit apłs quae¬
num dĩ ñ possidebt̃. Si hoc dicimꝰ nõs
ipsos seducimꝰ. Nam sermo dĩ non nos
seducit : qui nec tacet. nec parcit. n ec
ulla adulatione nos decipit. Idõ qͥp¬
pe et alibi dic̃. Hoc aut̃ scitote intelligen¬
tes:  qm omnis fornicator. aut immun¬
dus aut auarus. qđ ẽ idolorũ seruitꝰ :

Expanded text:
 talia agunt regnum dei non possidebunt. constituamus ergo aliquem castum, continentem, non auarum, non idolis seruientem, hospitalem, indigentibus ministrantem, non cuiusquam inimicum, non contentiosum, patientem, quietum, nullum aemulantem, nulli inuidentem, sobrium, frugalem haereticum: nulli utique dubium est propter hoc solum quod haereticus est regnum dei non pofornicatorem, immundum, luxuriosum, avarum, vel etiam apertius idolis dedtalia de quibus sic concludit Aposnum dei non possidebunt? si hoc dicimus, nos ipsos seducimus. nam sermo dei non nos seducit, qui nec tacet nec parcit nec ulla adulatione nos decipit. ideo quippe et alibi dicit: hoc autem scitote cognoscentes, quoniam omnis fornicator aut immundus aut auarus, quod est idolo
Abbreviated transcription (Latin):
cto: uos qui spĩtuales esas instruite
huius modi in spũ lenitatis : consiđans te
ipsũ. ne et tu tempteris. Uide si non dixit fieri
tanquam ille : ut illum lucri facias. NON
utiq ut ipsum delictũ fallacit̾ ageret. aut se
Id habe simular&: sedut in alterius delicto.
tanꝗ sibi ab altero uellet miscđiter subuenine:⁊
hoc ÷ ñ m̃tientis astu: sed cõpatientis affectu.

Expanded text:
cto, uos, qui spiritales estis, instruite huius modi in spiritu lenitatis intendens te ipsum, ne et tu tempteris. uide, si non dixit fieri tamquam ille, ut illum lucrifacias, non utique ut ipsum delictum fallaciter ageret aut se id habere simularet, sed ut in alterius delicto,  alteri, tamquam sibi ab altero uellet, misericorditer subueniret, hoc est non mentientis astu sed compatientis affectu.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s adũsus carnem. Hȩc enim inuicem adũsant᷑:
ut ñ ea quae uultis faciatis. Noc si ñ intelligat᷑:
periculosissime auditur. Ideo sollicitus ne male
homines intelligendo ꝑeant: suscepi haec ũba
Quid÷ gͦ hic qđ dixi ꝑiculose auditur siñ intelli¬
gatur : Multi concupiscentiis carnalib & dam¬
nabilibus uicti. committunt quȩq facinora atq
flagitia et immundituis tam pessimis uolutant᷑.
quae turpe est etiam dicere. & dicunt sibi ista
uultis illa faciatis. Nolo facere : cogor. cõpellor
uincor facio quae nolo. sic̃ ait ap̃ts qr concu

Expanded text:
s carnem. Haec enim invicem adversantur; ut non ea quae vultis, faciatis. Hoc si non intelligatur, periculosissime auditur. Ideo sollicitus ne male homines intelligendo pereant, suscepi haec verba quod dixi, Periculose auditur, si non intelligatur? Multi concupiscentiis carnalibus et damnabilibus victi, committunt quaeque facinora atque flagitia, et immunditiis tam pessimis volutantur, quae turpe est etiam dicere; et dicunt sibi ista vultis, illa faciatis. Nolo facere, cogor, compellor, vincor, facio quae nolo, sicut ait Apostolu