comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fornicationis cȩtera extra corpus ha¬
benda eẽ dixerit quȩcũq peccata. solo
hoc tantũ modo fornicationis malo
in corpꝰ ꝓpͥum peccari dixerit: quia
maiore libidinis ardore qͦ suꝑior
nullus ẽ uoluptas ipsius corporis
tenet seruũ: efficitq captiuũ. Haec
dicta st̃ de speciali fornicatione huiꝰ
corporis. Uerũ qr ñ solũ fornicatio
insacris literis specialit̃ sed etiam¬
nem dõ aduiuante & hinc aliter
dr̃ qm ecce qͥ longe se facuĩ a te
ꝑibt̃. ꝑ didisti omnem qui fornicat᷑
abste. Ubi subsequent̃ qualit̃ ista ge¬
neybelis fornicatio euadi et effugi pos¬
sit: ad iunx̃ dicens. Michi aut̃ adhe¬
rere dõ bonũ. ẽ: ut ex inde aduertamꝰ
illam eẽ generalem fornicationem a
nimȩ humanȩ qua non adherens qͥsq
dõ Adheret mundo Unde beatꝰ apłs¬
ctio prĩs ñ ẽ in illo. ł t̃ apłs ia cob dicit
Adulteri. nescitis qr amicitia huius mun¬

Expanded text:
fornicationis cetera extra corpus hafornicationis cetera extra corpus habenda esse duxerit quaecumque peccata, solo hoc tantummodo fornicationis malo in corpus proprium peccari dixerit, quia maiore libidinis ardore, quo superior nullus est, uoluptas ipsius corporis tenet seruum efficitque captiuum. Haec dicta sint dcorporis. Verum quia non modo fornicatio in sacris litteris specialiter sed nemur, Deo adjuvante, et hoc aliter m ecce qui longe se faciunt a te, peribunt; perdidisti omnem, qui fornicatur abs te. ubi subsequitur qualiter ista generalis fornicatio euadi et effugi possit; adiunxit dicens: mihi autem adhaerere deo bonum est, ut exinde facile aduertamus illam esse generalem fornicatinimae humanae, qua non adhaerens quisque Deo, adhaeret mundo. Unde beatus aposctio patris non est in illo. et apostolus Iacobus dicit: adulteri, nescitis, quia amicitia huius mun
Abbreviated transcription (Latin):
cis ÷ & execrans ac de testans responderix.
absit : An nescitis inquit. qm̃ qui ad he¬
ret meretrici unũ corpꝰ ẽ: Erunt enim
inquit duo in carne unia Nunquid hoc
posset dici de aluis atq aliis quibus dam
facinorib hominũ : Liberũ ẽ enum
animo humano in aliis quibque
scelerib & unum aliquid eorum oꝑari:
et eo ipso tempore alibi cogitatione dis¬
tendi. Qđ in fornicationis ipso oꝑe ac
tempore. non licet animo ad aliud ali¬
quid cogitandũ liberũ. ẽẽ. Sic enim totꝰ
homo absorbetur & in ipso corpore: ut
iam dici non possit ipse animꝰ suus. ẽẽ :¬
sed simul totus homo dici possit qđ
caro sit. & sp̃s uadens & ñ reũtens Sic
gͦ possumus intelligere : qr om̃e pec¬
catũ qđ cũq fecerit homo extra corpꝰ
ẽ. qui aut̃ fornicatur in corpus ꝓpͥum
peccat: ut uideatur ut dixi apłs in
tantũ ex aggerare uoluisse fornicati¬
onis malum: ut in cõparatione huiꝰ

Expanded text:
cis? et execrans ac detestans responderit: cis? et execrans ac detestans responderit: absit. an nescitis, inquit, quoniam qui adhaeret meretrici unum corpus est? erunt enim, inquit,. duposset dici de aliis atque aliis quibusque facinoribus hominum? Liberum est enim animo humano, in aliis quibusque sceleribus, et unum aliquid eorum operari, et eo ipso tempore alibi cogitatione distendi, quod in fornicationis ipso opere atque tempore non licet animo ad aliud aliquid cogitandum liberum esse: sic enim totus homo absorbetur ab ipso et in ipso corpore, ut jam dici non possit ipse animus suus esse, sed simul totus homo dici possit quod caro sit, et spiritus vadens et non revertens. Sic ergo possumus intelligere quia omne peccatum, quodcumque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat, ut uideatur, ut dixi, apostolus in tantum exaggerare uoluisse fornicationis malum, ut in comparatione huius
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ om̃a cętera peccata : quȩ et si ꝑcorpꝰ
committantur : ñ tam̃ animũ humanũ
concupis centiae carnałi ita efficiunt obs¬
trictum et obnoxiũ. quem ad modũ in
solo oꝑe fornicationis corporalis. cum¬
misceri facit animũ uis agens libi dinis
cũ ipso corpore: et uniũ cũ ipso quodã mͦ
atgluttinari : et deuinctũ est intantum
ut nichil aliud ipso mom̃to et experi¬
m̃to huius tã magni flagitii cogitare ho¬
mini liceat aut intendẽ. nisi quod sibimet
addicit m̃tẽq captiuam subdit ipsa sum¬
mersio et quodam mͦ ab sorbitio libidi¬
nis et c̃cupiscentiȩ carnał: ut hoc eẽ. ui¬
deatur qđ dictũ .ẽ. qui aut̃ fornicat᷑ in
corpus ꝓpriũ peccat: qr tunc fit ꝓpͥe
et familiarit̃ seruũ corpori cor hominis
fornicatis intempore maxime ipsius ne¬
quissimȩ oꝑationis : in tantũ ut ipse a¬
postolus in eenculcatius uolens cõm̃dare
cauendũ hominib: hoc malũ. dixerit ⁊
tollens tͦ m̃bra xp̃i faciã m̃bra meretri¬

Expanded text:
a omnia peccata, quae etsi per corpus committantur, non tamen animum humanum concupiscentiae carnali ita efficiunt obstrictum et obnoxium, quemadmodum in solo opere fornicationis corporalis commisceri facit animum uis ingens libidinis cum ipso corpore et unum cum ipso quodam modo agglutinari et deuinctum esse in tantum, ut nihil aliud ipso momento et experimento huius tam magni flagitii cogitare homini liceat aut intendere, nisi quod sibimet addicit mentemque captiuam subdit ipsa submersio et quodam modo absorbitio libidinis et concupiscentia carnalis, ut hoc esse uideatur, ut dictum est: qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat, quia tunc fiet proprie et familiariter seruum corporis cor hominis fornicantis in tempore maxime ipsius nequissimae operationis, in tantum, ut ipse apostolus inculcatius uolens commendare canendum hominibus hoc malum dixerit: tollens ergo membra Christi faciam membra meretri
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ in corpore ur̃d. Quemnam dm̃ nisi
sp̃m sc̃m: cui corpora nr̃a eẽ. dixerat tem
plũ dĩ ei facerẽ sic̃ salomon fecit de lig¬
nis et lapidib iubemur : utiq faciendo
templum latriam ex hib̵emꝰ : quanto¬

Expanded text:
um in corpore uestro. quem deum nisi spiritum sanctum, cuius corpora nostra esse dixerat tempplum ei facere, sicut Salomon fecit, de lignis et lapidibus iuberemur, utique faciendo templum latrian exhibere conuin
Abbreviated transcription (Latin):
AUnde enim magnum magniq honoris¬
oce meritum ap̃d dm̃ fidelis &pura uirginitas¬
uiu habet: nisi quia isto iam tẽpore continendi
teramlab amplexu cũ ex omnib gentib adim¬
plendum scõꝵ numerum largissima sup¬
petat copia ꝑcipiende sordide uoluptatis
libido non sibi uindicat. qđ iam sufficiendȩ
prolis necessitudo non postulat: Alligatus¬

Expanded text:
unde enim magnum magnique honoris meritum apud deum fidelis et pia uirginitas habet, nisi quia isto iam tempore continendi ab amplexu, cum ex omnibus gentibus ad inplendum sanctorum numerum largissima subpetat copia, percipiendae sordidae uoluptalibido non sibi vindicat quod jam sufficiendae prolis necessitudo non postulat? Deniqu
Abbreviated transcription (Latin):
simum dĩem uenturum : diem
aduentus filii hominis: quia illos
male inueriturus ẽ qui mͦ securi st̃:
idõ qr ꝑuersȩ securi sunt Securi st̃
enim in uoluptatib scł : cũ deberert
eẽ. securi domitis cupiditatib scłi Iã
utiq illi uitae nos p̃parauit apłs iN
his uerbis

Expanded text:
simum venturum, diem adventus Filii hominis; quia illos male inventurus est, qui modo securi sunt, ideo quia perverse securi sunt; securi sunt enim in voluptatibus saeculi, cum deberent esse securi domitis cupiditatibus saeculi: jam utique illi vitae nos praeparavit Apostolus, in verbis
Abbreviated transcription (Latin):
iam puenerant uidetur hortatus
cur g non expediat etiam infideles
conuiges dimitai a fidelib : cciusa euu¬
denter expͥna ẽ Non enim propter
iuncul a cum talib conuigale seruari¬
dumuisedut a dquirant᷑ xx̃õ i recedi
Ab infidelib coniugib apłs uetat
Multa st̃ aut̃ facienda non iubente le¬
re sed liba caritate E⁊ ea stin nr̃os
offieus gratiora que cũ licene nob̵
etiam non impenđȩ : tom̃ causa dis¬
cetuorns i mpendimꝰ. Unde prior ipe
dens euss tributum non debe mons¬
trascea  soliut tam̃ ne scandalitaret
eos quib ad ec̃nam salutem gerens
hominem consulebat lamuͦ apti
testant᷑ ubi dic̃ Cũ enim lib̃ sim ex om¬
nibus omnium me seruum feerut pli¬
nes ui onpacerem: sum paulo supius¬
uo

Expanded text:
iam prouenerant, uidetur hortatus. iam prouenerant, uidetur hortatus. cur ergo non expediat etiam infideles coniuges dimitti a fidelibus, causa euidenter expressa est. non enim propter uinculum cum talibus coniugale seruandum, sed ut adquiractur in Christo, recedi ab infidelibus coniugibus apostolus uetat. Multa sunt autem facienda non iubente lege, sed libera caritate; et ea sunt in nostris officiis gratiora, quae cum liceret nobis etiam non inpendere, tamen causa dilectionis inpendimus. unde prior ipse dominus, cum se tributum non debere monstrasset, soluit tamen, ne scandalizaret eos, quibus ad aeternam salutem gerens hominem consulebat. iam uero testantur ubi dicit: Cum enim liber sim ex omnibus, omnium me servum feci, ut plures lucrifacerem ; cum paulo superius
Abbreviated transcription (Latin):
estis fr̃s nr̃i : paganos nos dicun. Idõ e¬
nim et rebaptitare nos uoluq: dicentes
nos non habe qđ dant. Unde conseq̃ens
ẽ errori ipsoꝵ: ut negent nos fr̃s suos
eẽ. Sed quare nob̵ dix̃ ꝓpħa uos di-¬
cite illis fr̃s nr̃i estis: nisi qr nos in
eis agnoscimus quod non repetimus:
Iuigͦ non agnoscendo baptismum no¬
strum negant se fr̃s: nos autem nori
repetendo ipsoꝵ sed agnoscendo nori¬
ipsoꝵ dicimus eis fr̃s nr̃i estis. Unde
enim scis mulier si uirũ saluũ faci¬
Nes: aut unde scis uir si mulierem
saluã facies: nisi unicuiq sic̃ diuisit
dñs unũ quẽq sic̃ uocauit ds̃ ita
eddit etiam rationẽ¬
cur fieri ñ exp̾ediat quã uis liceat
Unde enim scis inquit mulier si
uirũ saluũ facies : aut unde scis uir
si uxorem saluam facies : Cum etiam
suꝑius dixisset sc̃ĩficatus ẽ enim uir
infidelis in uxore : et sc̃ĩficata ẽ mulier
infidelis in fre hoc ÷ in xp̃iano Ali
uiges et filios xp̃o eciam exemplis qe

Expanded text:
estis fratres nostri, paganos nos dicunt. Ideo enim et rebaptizare nos volunt, dicentes nos non habere quod dant. Unde consequens est error ipsorum, ut negent nos fratres suos esse. Sed quare nobis dixit propheta: Vos dicite illis, Fratres nostri estis: nisi quia nos in eis agnoscimus quod non repetimus? Illi ergo non agnoscendo baptismum nostrum, negant nos esse fratres: nos autem non repetendo ipsorum, sed agnoscendo nostrum, dicimus eis: Fratres nostri estienim scis, mulier, si uirum saluum facies? aut unde scis, uir, si mulierem saluam facies? nisi unicuique sicut diuisit dominus, unumquemque sicut uocauit deus, ita eddit etiam rationecur fieri non expediat, quamuis liceat. quid enim scis, inquit, mulier, si uirum saluum facies? aut unde scis, uir, si uxorem saluam facies? cum etiam superius dixisset: sanctificatus est enim uir infidelis in uxore, et sanctificata est mulier infidelis in fratre, hoc est in christiano, aliiuges et filios Christo etiam exemplis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ipso ita loquens Sc̃ĩficatur enim uir iri¬
fidelis inuxore : et sc̃ĩficatur mulier infi¬
delis in fr̃e Alioquin filii uri immuuidi
ẽẽnt : nẽ aut̃ sc̃i st̃ Noꝵ opinor quisquã
tam infidelit̃ intelligit quos libet iua
his uerbis intelligat: ut ob hoc exiftimet
na fuerit uxor eius. neq iam baption
oeoutere. et ad peccatoꝵ nemi sionemꝑ
riemssẽ et in regnum caeloꝵ eẽ intratu¬
rum qu scificats dictus ẽ ii uxont¬

Expanded text:
loco ita loquens: sanctificatur enim uir inloco ita loquens: sanctificatur enim uir infidelis in uxore et sanctificatur mulier infidelis in fratre; alioquin filii uestri inmundi essent, nunc autem sancti sunt. non, opinor, quisquam tam infideliter intellegit, quodlibet in his uerbis intellegat, ut ob hoc existimet na fuerit uxor eius, neque iam baptizari oportere et ad peccatorum remissionem iam peruenisse et in regnum caelorum esse intraturum. quia sanctificatus dictus est in uxo
Abbreviated transcription (Latin):
Nam et cathecum inos scđm quendam
modum suũ ꝑsignum xp̃i et orationem
manus impositionis puto scificari. Et
qđ accipiunt. quã uis non sit corpus
quibus alimur : qm sacramentum ẽ
Uerum et ipsos cibos quib: ad necessitatem
suftentandȩ uite huius alimur: sc̃ificari
idem apłs dixit ꝑ uerbum dĩ et orationem :
qua oramus utiq nr̃a corpuscula refec¬
turi. Sic̃ gͦ ista ciboꝵ scĩficatio non effi¬
cit. ut quod m os intrauerit non inuen¬
rena soluuntur : unde & ad aliam ȩscam
quae non corrumpitur nos dñs ex hortat᷑.
it scificatio ca tecumini si non fuerit bap¬
azatus non ei ualet ad intrandũ iegnum
caeloꝵ. aut ad peccatoꝵ remissionem.
Acꝑ hoc et illa scificatio cuius cũq mht
quam in filus fidelium eẽ clixit apts
adistam de baptismo et de peccatqͥ
ougine uł remissione quȩ scionem omĩno
non panet Nam et conuges insiqeler
incoriiugib fidelib scĩficari dicit es loco

Expanded text:
nant et catechumenos secundum quendam modum suum per signum Christi et orationem manus inpositionis puto sanctificari et, quod accipiunt quamuis non sit corpus quibus alimur, quoniam sacramentum est. uerum et ipsos cibos, quibus ad necessitatem sustentandae uitae huius utimur, sanctificari idem apostolus dixit per uerbum dei et orationem, qua oramus utique nostra corpuscula refecturi. sicut ergo ista ciborum sanctificatio non efficit, ut quod in os intrauerit non in uenrena soluuntur, unde et ad aliam escam, quae non corrumpitur, nos dominus exhortatur, ita sanctificatio catechumeni, si non fuerit baptizatus, non ei ualet ad intrandum regnum caelorum aut ad peccatorum remissionem. ac per hoc et illa sanctificatio, cuiuscumque modi sit, quam in filiis fidelium esse dixit apostolus, ad istam de baptismo et de peccati origine uel remissione quaestionem omnino non pertinet. nam et coniuges infideles in coniugibus fidelibus sanctificari dicit eo ipso
Abbreviated transcription (Latin):
dixisset nunquid non habemꝰ licentiam
manducandi et bibendi : Nunquid nor
habemꝰ licentiam sororem mulierem cir
non habemꝰ potestatem hoc oꝑandiꝰ
Quis militat suis stipendiis unquã: Quis
plantat uineam: et de frueti eius ñ edit:
Quis pascit gregem: et de lacte gregis ñ
ꝑcipit: It paulo post iSi alii inquit potes¬
tatis nr̃ae participants non magis nos. ⁊¬
Sed non sumus usi hac potestate : sed
om̃a toleramꝰ ne qđ impedim̃tũ demus
euangłio xp̃i. Deinde post pauca᷑ Quae
michimerces erit ut euangłizans sine
sumptu ponã euangłium u̾t non ab¬
utar potestate mea in euangłio: con¬
tinuoq subiungit qđ paulo ante cõ¬
memoraui. Cũ enim lib̵sim ex omnib
omnium me seruum feci: ut plures

Expanded text:
dixisset: Nunquid non habemus licentiam manducandi et bibendi? Nunquid non habemus licentiam sororem mulierem circnon habemus potestatem hoc operandi? quis militat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam et de fructu eius non edit? quis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? et paulo post, si alii, inquit, potestatis uestrae participant, non magis nos? sed non sumus usi hac potestate, sed omnia toleramus, ne quod inpedimentum demus euangelio Christi. deinde post pauca, quae ergo, inquit, mihi merces erit? ut euangelizans sine sumptu ponam euangelium, ut non abutar potestate mea in euangelio. continuoque subiungit quod paulo ante commemoraui: cum enim liber sim ex omnibus, omnium me seruum feci, ut plures
Abbreviated transcription (Latin):
dine. eẽ. Peracto quippe iudicio. tnẽ
eẽ. desine  hoc celũ & haec t̃ra: qͣndo
incipiet. ẽẽ cȩlũ nouum et t̃ra noua. Mutati¬
onenamq rerum non omni modo interitu
transibit hic munđ. Unde et apłs dicit. Preterix
enim figura huius mundi: uolo uos sine sol¬
licitudine. eẽ. Figura gͦ p̃terit : non naturc
libro uite & in ȩt̃num ignem missis : tunc
figura huius mundi mundanorum igniũ
conflagratione p̃teribit : sic̃ factum ẽ mun¬
danarum aqͣrum inundatione diluuium.
Illa utiq ut dixi conflagratione. mundane
elem̃torum corruptibilium qualitates. qͥȩ
bant: ardendo penitus interibt̃ : atq ipsa
substantia eas qualitates habebit. quȩ corpo¬
ribus immortalib minebili mutatione con¬
ueniant : ut scilicet munđ in melius innouatꝰ.
apte accõmodetur hoĩnib etiam carne in

Expanded text:
d postea. Peracto quippe iudicio, tunc esse desinet hoc caelum et haec terra, quando incipiet esse caelum nouum et terra noua. Mutatione namque rerum, non omni modo interitu transibit hic mundus. Unde et apostolus dicit: Praeterit enim figura huius mundi, uolo uos sine sollicitudine esse. Figuralibro vitae, et in aeternum ignem missis, tfigura huius mundi mundanorum ignium conflagratione praeteribit, sicut factum est mundanarum aquarum inundatione diluuium. Illa itaque, ut dixi, conflagratione mundana elementorum corruptibilium qualitates, quae bant, ardendo penitus interibunt. adque ipsa substantia eas qualitates habebit, quae corporibus inmortalibus mirabili mutatione conueniant; ut scilicet mundus in melius innouatus apte adcommodetur hominibus etiam carne in
Abbreviated transcription (Latin):
Unde si uxor dimiserit uirũ suũ. et alii
nupserit moechatur : et qui dimissã
auid duxerit. moechatur. Ideoq ex
eodem p̃cepto dñi ait. Et uir uxorem
ne dimittat : qm̃ qui dimiserit uxo¬
rem suam p̃t̃ causam fornicationis
facit eam moechart Sed si propt̃ cau
sam hanc dimiserit : etiam ipse sic
maneat. Omnis enim qui dimitit
uxorem suam & ducit alteram: mȩ¬
chatur. Hȩc conscituta dñi sine ulla
retractatione seruanda st̃ Habent

Expanded text:
unde si uxor dimiserit uirum suum et alii nupserit, moechatur, et qui dimissam a uiro duxerit, moechatur. ideoque ex eodem praecepto domini et uir uxorem ne dimittat, quoniam qui dimiserit uxorem suam praeter causam fornicationis, facit eam moechari. sed si propter hanc causam dimiserit, etiam ipse sic maneat; omnis enim qui dimittit uxorem suam et ducit alteram, moechatur. Haec constituta domini sine ulla retractatione seruanda
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepisset si auirs̃ discesserit innu¬
ptam manere mulierem : nisi eam
cui discedere licuisset: illa una uide¬
licet causa quae illippt̃ ea tacita.ẽ qr
notissima ẽ hoc ÷ fornicationis. Hanc
enim solam ds̃ magister excepit: eũ
dedimittenda loqueretur uxore:
deditq intelligi talem formãm etiã
auurs c̃e seruandam : qm̃ non solum
mulier ñ hab& potestatem corporis
sui seduir : sed similit̃ & uir ñ habet
potestatem corpis sui sed mulier sum
ergo tuum maritum arguere de for¬
nũcatione non possis : quomodo de
putas quod ab eo discedis norinuber¬
do excusare : a quo tibi nior licet om¬
cesserit ea utiq causa qua discede ru
uicitus manere innuptam enur suu
suo r conciliarimulier eum sub

Expanded text:
ille praecepisset, si a uiro discesserit, innuille praecepisset, si a uiro discesserit, innuptam manere mulierem, nisi eam, cui discedere licuisset, illa una uidelicet causa, quae ibi propterea tacita est, quia notissima est, hoc est fornicationis. hanc enim solam deus magister excepit, cum de dimittenda loqueretur uxore, deditque intellegi talem formam etiam a uiro esse seruandam, quoniam non solum mulier non habet potestatem corporis sui, sed uir; sed similiter et uir non habet potestatem corporis sui, sed mulier. cum ergo tuum maritum arguere de fornicatione non possis, quomodo te putas quod ab eo discedis non nubendo excusare, a quo tibi non licet omi dicesserit, ea utique causa qua discedere licitum est, manere innuptam, aut viro suo reconciliari . Mulier enim sub
Abbreviated transcription (Latin):
debitũ uixo nedũ au queris unde ampliꝰ
honoreris: ille unde dimnecur in ue¬
niat. Hoc enim & illi diceremꝰ. si te no¬
lentẽ continere uoluissec ñ enim ha¬
bes potestatem corporis tui sed illeͬ sicut
nec ille habet potestatẽ corporis sui:
quae ad hoc ꝑtinent dixerimꝰ: placetne
apłm audio dicentem. Precipio muli¬
erem a uiro ñ disceđe : qđ si discesserit
manere innuptam : aut uiro suo re¬
conciliari : Ecce discessi: nolo recon¬
ciliari uirb: sed innupta ꝑmaneo.
N enim ait si discesserit manere innu¬
ptam donec uiid suo reconcilietur :
sed manere inquit innuptam. aut uird
sũo reconciliari . Hoc inquit faciat:
aut illud. Unũ eduob eligendũ ꝑmi¬
sit : ñ aut̃ in hoꝵ alterũ compulit : :.
Manere innupta eligo: ac sic p̃ceptũ
impleo Corripe argue increpa :
utere qua uolueris seueritate si nu¬
psers. Quid buic contͣdicã : nisi a po¬
stolũ. ñ bene intelligis. Neq enim

Expanded text:
debitum uiro, ne, dum tu quaeris unde amplius debitum uiro, ne, dum tu quaeris unde amplius honoreris, ille unde damnetur inueniat. hoc enim et illi diceremus, si te nolente continere uoluisset. non enim habes potestatem corporis tui, sed ille; sicut nec ille habet potestatem corporis sui, quae ad hoc pertineant, dixerimus, placetne apostolum audio dicentem: praecipio mulierem a uiro non discedere; quodsi discesserit, manere innuptam aut uiro suo reconciliari? ecce discessi, nolo reconciliari uiro, sed innupta permaneo. non enim ait: si discesserit, manere innuptam, donec uiro suo reconcilietur, sed, manere, inquit, innuptam aut uiro suo reconciliari. hoc, inquit, faciat aut illud. unum e duobus eligendum permisit, non autem in horum alterum conpulit. manere innupta eligo ac sic praeceptum inpleo. corripe. argue, increpa, utere qua uolueris seueritate, si nupsero. Quid huic contradicam nisi: apostolum non bene intellegis? neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
nupta : Si autem lic& ꝓfecto ẽ aliqͥa
causa qualiceat Hȩc autem inqͥsita ñ
inuenit᷑ nisi quam solam saluator ex¬
cepit: id ẽ cciusa fornicationis Ac ꝑ hoc
non p̃cipit apłs mulierem si discesserit
manere innuptã : nisi quaȩ illa causa
discedit auirs : qua sola ei discedẽ licitũ
cet discedere. non aut̃ licet nisi uiro for¬
nicante : qͦmꝰ iubetur innupta si disces¬
serit ꝑmariere : Quis ẽ qui dicat. si dis¬
cesserit mulier a uird ñ fornicante in¬
nupta ꝑmaneat. cũ ei nisi auiro fornicane
discedere omnino non liceate Sed rem
ipsam paulo aꝑtius ꝓloquam̃: et quasi
constituamꝰ ante ocłostantan
Sere placuit continentia mulieri: iuro ñ
place Discessit ab eo mulier: & coepuit uii¬
uerẽ tontinent. Ipsa scilicet casta mansura :
sed factura qđ dñs non uult adulterẽ
uirum. Qui cum se non continuerit : al¬
teram quaret qiud sumꝰ dicturi mulieri:
nisi qđ dicit eccłae sana doctrina : Rede

Expanded text:
nupta? si autem licet, profecto est aliqua nupta? si autem licet, profecto est aliqua causa, qua liceat. haec autem inquisita non inuenitur, nisi quam solam saluator excepit, id est causa fornicationis. ac per hoc non praecipit apostolus mulierem, si discesserit, manere innuptam, nisi quae illa causa discedit a uiro, qua sola ei discedere licitum cet discedere — non autem licet nisi uiro fornicante — quomodo iubetur innupta, si discesserit, permanere? quis est, qui dicat: si discesserit mulier a uiro non fornicante, innupta permaneat. cum ei nisi a uiro fornicante discedere omnino non liceat? ipsam paulo apertius proloquamur et quasi constituamus ante oculos. ecce placuit continentia mulieri, uiro non placet. discessit ab eo mulier et coepit uiuere continenter, ipsa scilicet casta mansura, sed factura, quod dominus non uult, adulterum uirum: qui cum se non continuerit, alteram quaeret. quid sumus dicturi mulieri, nisi quod dicit ecclesiae sana doctrina? redde
Abbreviated transcription (Latin):
morcbari: prohibitũ ẽ hominii dimit¬
iis dexorem s̃ nulla causa fornicam¬
nis exetiterit Et dictum ẽ qua riat
scilicet faciat eam moechari. uaqe
ielo quuetiam si non ipsa dimiserie
sed dimissa fuerit: ent motcbat  napserit
Propt̃ hoc gͦ tam magnum malũ. ñ licet
homini dimittere uxorem: nisi ex cau¬
sa fornicationis: Tunc enim non ipse di¬
mittendo facit adulteram : sed dimittit
adulteram. Quid si gͦ dicat. dimitto q¬
dem uxorem meam sine ulla causa for¬
nicationis : sed continens ꝑmanebo
ideone dicemus eũ impune fecisse qđ
fecit: Quis hoc dicere audebit: qui
uoluntatẽ dñi haec dicentis intelligit:
qm̃ nec continentiȩ cuisa dimitt con¬
iugem uoluit: qui solam causam forni¬
cãtionis excepit Redeamꝰ igitur adi.¬
psa apłi uerba: et eum uelut int̾rogemꝰ:
& tanquã p̃sentem quodam mͦ consu¬
lamus Cur dixist apłe: qđ si discesse¬
rit manere in nuptam: licetne discedẽ
annon licet : Si omnino non licet:
cur p̃cipis discedenti ut maneat ir¬

Expanded text:
i prohibitum esse homini dimittere uxorem, si nulla causa fornicationis extiterit? et dictum est quare, ne scilicet faciat eam moechari; utique ideo, quia, etiamsi non ipsa dimiserit, sed dimissa fuerit, erit moecha, si nupserit. Propter hoc ergo tam magnum malum non licet homini dimittere uxorem nisi ex causa fornicationis. tunc enim non ipse dimittendo facit adulteram, sed dimittit adulteram. quid? si ergo dicat: dimitto quidem uxorem meam sine ulla causa fornicationis, sed continens permanebo, ideone dicemus eum inpune fecisse quod fecit? quis hoc dicere audebit, qui uoluntatem domini haec dicentis intellegit? quoniam nec continentiae causa dimitti coniugem uoluit, qui solam causam fornicationis excepit. Redeamus igitur ad ipsa apostoli uerba et tamquam praesentem quodam modo consulamus: cur dixisti. apostole, quodsi discesserit, manere innuptam? licetne discedere an non licet? si non licet, cur praecipis discedenti. ut maneat in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona his qui st̃ in coniugio. Sed non
hoc sequitur ita enim subiungiti
quis fr̃ habet uxorem infidelem: et
baec consentit habitare cũ illo : non di¬
mittat illam Ergo etiam nc̃ his dicit
qui st̃ in coniugio. Quid sibi gͦ uult quoo
ait cocteris nisi qr superius eis loque¬
batur qui sic copulati erant ut parit̃
in fide xp̃i eẽnt is ȩteris uero nẽ dicit
idẽ eis qui sic copulati sunt ut noreit
ambo fideles sint᷑ Sed quid eis dicit
Si quis fr̃ babet uxorem infidelent
&haec consentit habitare cũ illo: non
dimittat illam Et si qua mulier ha

Expanded text:
on sunt in conjugio: sed non hoc sequitur. Ita enim subjungit: Si quis frater habet uxorem infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittat illam. Ergo etiam nunc iis dicit qui sunt in conjugio. Quid sibi ergo vult quod ait, caeteris: nisi quia superius eis loquebatur, qui sic copulati erant, ut pariter in fide Christi essent; caeteris vero nunc dicit, id est eis qui sic copulati sunt, ut non ambo fideles sint? Sed quid eis dicit? Si quis frater habet uxorem infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittat illam: et si qua m
Abbreviated transcription (Latin):
ce: ista modis omnib quere Propt̃ hec
ad quirenda et optinenda fac elemosi¬
nas : funde orationes : exerce ieiunia :
qͣntum sine lesione tui corporis potes.
Bona uͦ illa t̃rena: noli diligere Quantalibet
tibi abundent: sic eis utere. ut bona mu¬
lta ex illis: nullũ autem malum facias
ꝓpt̃ illa: Omnia quippe talia ꝑibunt : sed
bona oꝑa non ꝑeunt: etiam quȩ debonis

Expanded text:
ce, ista modis omnibus quaere. propter haec ce, ista modis omnibus quaere. propter haec adquirenda et obtinenda fac elemosynas, funde orationes, exerce ieiunia. quantum sine laesione tui corporis potes. bona uero illa terrena noli diligere, quanta libet tibi abundent. sic eis utere, ut bona multa ex illis nullum autem malum facias propter illa. omnia quippe talia peribunt, sed bona opera non pereunt, etiam quae de bonis
Abbreviated transcription (Latin):
diet᷑ ut interiores et inuisibiles hostes id. ẽ
ips as cupiditates in iusibiliter et spĩtualit᷑
uincas łt sic utaris hoc mundo tanquã
non utens: ut ex bonis eius bona facias
non malus fias: qr et ipsa quae bona st̃
nec dantur hominibus nisi ab illo qͥ
habet omnium cęlestium et terrestriũ
potestatem. Sed ne putentur mala dan¬
tur et bonis: ne putentur magna uel
summa dantur et malis. Itẽq auferunt᷑
ista et bonis ut probentur : & malis ut cru¬
cientur. Quis enim nesciat quis ita sit
stultus. ut non uideat qđ salus huius
mortalis corporis et membidrum corrup¬
tibilium uirtus. et uictoria de hominib
inimicis. et honor atq potentia tempo¬
ralis et coeterti istiusmodi bona t̃rena
et bonis dentur & mał. & bonis aufe¬
rantur et mał. Salus uͦ. anime cũ immo¬
rtalitate corporis uirtusq ustitiaȩ et
uictoria decupiditatibus inimicis. et
gła & honor et pax in ȩt̃num nondent᷑
nisi bonis : Ista gͦ dilige : ista concupis¬

Expanded text:
diet, ut interiores et inuisibiles hostes, id est ipsas cupiditates inuisibiliter et spiritaliter uincas et sic utaris hoc mundo tamquam non utens, ut ex bonis eius bona facias, non malus fias, quia et ipsa bona sunt nec dantur hominibus nisi ab illo, qui habet omnium caelestium et terrestrium potestatem. sed ne putentur mala, dantur et bonis; ne putentur magna uel summa bona, dantur et malis itemque auferuntur ista et bonis, ut probentur, et malis, ut crucientur. Quis enim nesciat, quis ita sit stultns, ut non uideat. quod salus huius mortalis corporis et membrorum corruptibilium uirtus et uictoria de hominibus inimicis et honor atque potentia temporalis et cetera ista bona terrena et bonis dentur et malis et bonis auferantur et malis? salus uero animae cum inmortalitate corporis uirtusque iustitiae et uictoria de cupiditatibus inimicis et gloria et honor et pax in aeternum non dantur nisi bonis. ista ergo dilige, ista concupis
Abbreviated transcription (Latin):
filii ur̃i immunidi eẽnt: Ñc autem sc̃i st̃.
Iam exem erant pariuili xpiarii. Qui
siue auctore unio exPareaitibus siue¬
ꝙ utdq consentiente sanctificati eyeNł.
Qđ non fier&: si uno credente disso¬
tiaretur coniugium : et nontoleraret᷑
infidelitas coniugis usq ado portun¬
tatem credendi Hoc ẽ. xͦ corisiliũ eius :
cu exedo dictũ eẽ si quiõ suꝑ ergaueris
yediens reddam tibi

Expanded text:
filii vestri immundi essent; nunc autem sancti sunt . Jam enim erant parvuli christiani, qui sive auctore uno ex parentibus, sive utroque consentiente sanctificati erant: quod non fieret, nisi uno credente dissociaretur conjugium, et non toleraretur infidelitas conjugis usque ad opportunitatem credendi. Hoc est ergo consilium ejus, cui credo dictum esse, Si quid supererogaveris, rediens reddam tibi
Abbreviated transcription (Latin):
anquidonstitaq ista similia ÷ quia
enã illa que iubet chñs ñ ẽ ndignũ
neq: contrariũ si eadem monet aplo
cuant dñ pcepta uł iussa Cũ uͦ artego
dico ñ dñs satis ostendit dñm ñ ꝓbibe¬
qns siedo ulicitũ. Ergo sccđ̃m ea quȩ supꝰ
dus diximꝰ multũq uersauimꝰ : licitũ
erat ꝑiustitiam : sed etiam lictig nog
erat facuenddum ꝓpt̃ liberam beniiti¬

Expanded text:
unt itaque ista similia, quia etiam illa, quae iubet dominus, non est indignum neque contrarium, si eadem monet apostciant domini praecepta uel iussa. cum uero ait: ego dico, non dominus, satis ostendit domiesset inlicitum. ergo secundum ea, quae supra diu diximus multumque uersauimus, licitum erat per iustitiam, sed etiam licitum non erat faciendum propter liberam ben
Abbreviated transcription (Latin):
ticanisi qusimilem formarausalt
intelligi ut siclimiserit qđ causa fer¬
nicallionis pnitntur maneat sitie
uxore aut reconcilietur uxor
N on enimmalee re conciliarendla nir
oil emu ora÷ quam cũ lapidae

Expanded text:
tit; nisi quia similem formam vult intelligi, ut si dimiserit quod causa fornicationis permittitur, maneat sine uxore, aut reconcilietur uxori? Non enim male reconciliaretur vir illi mulieri, quam cum lapidare
Abbreviated transcription (Latin):
non discedere Qđ si discesserit maui
nere in nuptam: aut uiro suo recon¬
ciliari. Etuir uxorem ne dimitat
Credo simili forma: ut si dimiserit
non ducat aliam: aut reconcilietur
uxori. Fieri enim potest ut dimittat
uxorem causa fornicationis : quam
dñs exceptam ẽẽ uoluit lã uͦsinec
illi nube conceditur uiuo uns aqo
recessic neq huic alteram ducere uiua
uxore quã dimisit : multominus
fas ẽ illicita cum quibus libet faipꝰ¬
ꝓpiugis solam causam fornertio
paga nismus fornicationi n depute ᷑
dolã auc fomcationis causam excgo¬
ton sacere hnmicum de dimir enca
coniuee loqͥtur in eugłio manifetũ
bcaganũ uͦ coniugium hic ñ pfes
de hacre dare. ut fidelis uolentem
secũ eẽ coniugem infidelem ñ dimittat :
ait . Ego diconon dñs : ut dñs intelligat᷑
non quidem iube ut dimittat᷑ : ne cont᷑
iussũ eiꝰ consilium dare uideatur
apłs: sed tam̃ ꝑmittere : ut nemo in ea

Expanded text:
non discedere; quod sinon discedere; quod sinere innuptam, aut viro suo reconciliari, et vir uxorem ne dimittat , credo simili forma, ut si dimiserit, non ducat aliam, aut reconcilietur uxori, fieri enim potest ut dimittat uxorem causa fornicationis, quam Dominus exceptam esse voluit. Jam vero si nec illi nubere conceditur a quo recesserit, neque huic alteram ducere viva uxore quam dimisit, multo minus fas est illicita cum quibuslibet stupconjugis solam causam fornicatiopaganismus fornicatio deputetur. Solam autem fornicationis causam exceptam facere Dominum, cum de dimittenda conjuge loquitur in Evangelio, manifestum est. Paganum vero conjugium hinc daret, ut fidelis volentem secum esse conjugem infidelem, non dimittat, ait, Ego dico, non Dominus: ut Dominus intelligatur, non quidem jubere ut dimittatur, ne contra jussum ejus consilium dare videatur Apostolus, sed tamen permittere; ut nemo in ea
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ datur quidem : sed data ẽ. etiam ide les¬
sicut ds̃ ignem aeternum retributurus
ẽ impiis : aut bona probonis sicut
regnum ae t̃num retributurus ẽ iustis :
Adiustitiam ut retribuãtur mala pro
malis bona ꝓbonis : t̃cia ꝑtinet admise¬
ricordiam : ut retribuantur bona ꝑma
lis. Iuartam ds̃ nescit. Nulli enim ma¬
lum ꝓbono retribuit. Hanc aut̃ quã
bueret bona probonis. Uide illum
saulum : postea paulum. Ñ ex oꝑibus
inquit iustitiae quȩ nos fecimꝰ: sed scđ¬

Expanded text:
go datur quidem, sed data est etiam ut esgo datur quidem, sed data est etiam ut essicut Deus ignem aeternum retributurus est impiis; aut bona pro bonis sicut regnum aeternum retributurus est justis; aad justitiam, ut retribuantur mala pro malis, bona pro bonis: tertia pertinet ad misericordiam, ut retribuantur bona pro malis: quartam Deus nescit; nulli enim malum pro bono retribuit. Haec autem quambueret bona pro bonis. 2. Vide illum Saulum, postea Paulum: «Non ex operibus,» inquit, «justitiae quae nos fecimus, sed s
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ pat̃: plorauit mat̃. Non curauit illa:
cui ante ocłos uersabat᷑ speciosus forma
p̃filiis hominũ. Ci quippe se ornari desi¬
derauit. ut tota eius curam gerer&: quia
quae nupta. ẽ cogitat quae sunt mundi
quomꝰ placeat uiyd: quȩ aut̃ innupta ẽ
cogitat quȩ st̃dĩ. quomͦ placeat dõ. Uidete
quid sit amare Non dix̃ cogitat nedam¬
netur adõ. Ad hue enim iste timor ille
seruilis . ẽ. Custos quidem maloꝵ ut abst̃¬
neant amalis: & abstinendo digni sint ad
sẽ ad mittere caritatem. Sed illẽ non cogitan
quem ad modũ ñ puniantur adõ : sed quo¬
modo placeaN dõ pulchritudine interiore
decore occulti hominis. decore cordis. ubi illiꝰ
ocdis nudȩ st̃. Nudȩ intus Non foris integrȩ
et intus et foris. Uel uirgines doceant coniũ¬
gatos et conuigatas: non ne in adulterium
lli faciunt ꝓlusquã licet: ille ñ faciunt qͦd¬
fidelis cem. Non ait qr fidelis eram. Fideli

Expanded text:
est pater, ploravit mater: non curavit illa, est pater, ploravit mater: non curavit illa, cui ante oculos versabatur speciosus forma prae filiis hominum . Ei quippe se ornari desideravit, ut tota ejus curam gereret. Quia quae nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo viro placeat: quae autem innupta est, cogitat quae sunt Dei, quomodo placet Deo . Videte quid sit amare. Non dixit, Cogitat ne damnetur a Deo. Adhuc enim iste timor ille servilis est, custos quidem malorum, ut abstineant se a malis, et abstinendo digni sint ad se admittere charitatem. Sed illae non cogitant quemadmodum non puniantur a Deo, sed quomodo placeant Deo, pulchritudine interiore, decore occulti hominis, decore cordis, ubi illius oculis nudae sunt: nudae intus, non foris; integrae et intus et foris. Vel virgines doceant conjugatos et conjugatas, non ire in adulterium. Illae faciunt plus quam licet; illi non faciant qfidelis essem : non ait, Quia fidelis eram. Fideli
Abbreviated transcription (Latin):
huius id .ẽ. ext̾ioris hominis ornam̃ta.
quanto amplius appetuntur : tanto st̃
interioris maiora detrim̃ta Quanto
autem minus appetuntur ornam̃ta exte¬
rioris hominis: tanto magis morib: pulchris
homo interior adornatur. Unde dicit &
p&rus Ornantes se non intortis crinibus
Cum enim dixisset ornantes se. quid aliud
acarnalib quam uisibilia ista ornam̃ta
putarentur : Continuo tulit cogitationi : qđ
cupiditas inquirebat. Non inquit in tor¬
tis crinibus. neq auro uł margaritis. uł
ueste p̃ciosa Sed ille absconditus cordis ho¬
mo qui ẽ. ante dm̃ diues neq enim ds̃ di¬
uitias daret exteriora homini. & in opem
relinqueret interiorem : Dedit in uisibili
diuitias inuisibiles: & inuisibilem ornauit
puellȩ sc̃ȩ uirgines nec qđ licebat appe¬
tiuerunt : nec qđ cogebantur consenser̃
Multȩ enim etiam parentũ suoꝵ contrarios
conatus ignitȩ suꝑno amore suꝑauer̃. Iratꝰ

Expanded text:
hujus, id est, exterioris hominis ornamenta hujus, id est, exterioris hominis ornamenta quanto magis appetuntur, tanto sunt interioris majora detrimenta: quanto autem minus appetuntur ornamenta exterioris hominis, tanto magis moribus pulchris homo interior adornatur. Unde dicit et Petrus: Ornantes se non in tortis crinibus. Cum enim dixisset, Ornantes se; quid aliud a carnalibus, quam visibilia ista ornamenta putarentur? Continuo tulit cogitationi quod cupiditas inquirebat. Non inquit, in tortis crinibus, neque auro, vel margaritis, vel veste pretiosa; sed ille absconditus cordis homo, qui est ante Deum dives . Neque enim Deus divitias daret exteriori homini, et inopem relinqueret interiorem: dedit invisibili divitias invisibiles, et invisibilem ornavit puellae, sanctae virgines, nec quod licebat appetierunt, nec quod cogebantur consenserunt. Multae enim etiam parentum suorum contrarios conatus igne superni amoris superaverunt. Iratus
Abbreviated transcription (Latin):
tum eam ñ cõpellit arriꝑet. Inc̃ autem
non expedit id qđ licitum ẽ. quando ꝑ¬
mittitur quidem : sed usus ipsius potesta
non ꝓhibet dñs p̃cepto legis : qr coram illo
iniusta ñ ẽ sed ꝓhibet apłs consilio cari¬
tatis : qr infidelibus affert impedim̃tum
salutis non solum qr ꝑniciosissime scan¬
dalitantur offensi: uerum etiam qr in
alia coniugia cũ cecider int uiuentibus
cis a quib: dimittuntur. adulterinis ne¬
xibus colligati. difficillime resoluuntur
uirginibus. Qđ licebat noluer̃:
ut plus placerent ei cui se deuouer̃. Am¬
bier̃ illam maiorem pulchritudinem cor¬
dis sui. Quid iubes tanquam dicerent.
quid iubes ne adultere simꝰ : H oc p̃cipis.
quare hoc faciurt : Consiliũ aut̃ do. lilẽ
autem amantes quibus terrenae nuptiae
uiluer̃ quae t̃renos amplexus non desi¬
derauer̃ usq adeo acceper̃ p̃ceptum :
ut non recusarent consilium: ut plus pla¬
cereN plus se ornauer̃. Corporis enim

Expanded text:
tum eam non conpellit, arriperet. tunc autem tum eam non conpellit, arriperet. tunc autem non expedit id quod licitum est, quando permittitur quidem, sed usus ipsius potestatnon prohibet dominus praecepto legis, quia coram illo iniusta non est, sed prohibet apostolus consilio caritatis, quia infidelibus affert inpedimentum salutis: non solum quia perniciosissime scandalizantur offensi, uerum etiam quia in alia coniugia cum ceciderint uiuentibus eis, a quibus dimittuntur, adulterinis nexibus colligati difficillime resoluuntur. Virgines quod licebat noluerunt, ut plus placerent ei cui se devoverunt. Ambierunt illam majorem pulchritudinem cordis sui. Quid jubes? Tanquam dicerent, Quid jubes? Ne adulterae simus, hoc praecipis? quare hoc faciunt? Consilium autem do . Illae autem amantes, quibus terrenae nuptiae viluerunt, quae terrenos amplexus non desideraverunt, usque adeo acceptaverunt praeceptum, ut non recusarent consilium: ut plus placerent, plus se ornaverunt. Corporis enim
Abbreviated transcription (Latin):
oc enim ad eas consuetudines uel
chil obsunt fidei bonisq moribus.
Non enim si etiam latro ͤ qͣuisq cũ uocatꝰ ẽ
debet in laꝗdciuo ꝑmaniere  Deuir¬
tmib autem p̃ceptum dñi ñ habeo:
Non ut hoc consiliũ
alienum existimemus adño cũ continuo
Puto aut̃ qđ et ego sp̃m dĩ habeo Uerũ¬
illi ẽ ad̃o inspirata atq donata fidele
consiliũ Ibi aliud facere non licet: hic
aut̃ licet: ita sane: ut ipsum licitum
partim quidem expediat: partim.uͦ.
non expediat. Expedit tñc quando ñ
solum ꝑiustitiam quae coram dõ. ẽ. ꝑmit¬
titur : sed etiam hominib nullum ex
hoc impedim̃tum salutis infertur : ue¬
lut cũ dat consilium ñ nubendi apł̃s
uirginibus unde p̃ceptũ dñi se noni
habere testatur licet aliud facere id .ẽ
nub̃e. et minus quidem continentiae
bonum. tam̃ tenere nuptiarũ. ipsũq li¬
citum etiam expedit: qm̃ inuetita et
illicita ruituram carnis infirmitatem sic
excipit honestate nubendi ut neminem

Expanded text:
Hoc enim ad eas consuetudines, vellit, quae nihil obsunt fidei, bonisque moribus. Non enim si etiam latro erat, quisque cum vocatus est, debet in latrocinio permanere. ibus autem praeceptum Domini non habeo, Non ut hoc consilium alienum aestimemus a Domino, cum continuo Puto autem quod et ego Spiritum Dei habeam. Verumilli est a domino inspirata atque donata, fidele consilium. ibi aliud facere non licet, hic autem licet, ita sane, ut ipsum licitum partim quidem expediat, partim uero non expediat. expedit tunc, quando non solum per iustitiam, quae coram domino est, permittitur, sed etiam hominibus nullum ex hoc inpedimentum salutis infertur: uelut, cum dat consilium non nubendi apostolus uirginibus, unde praeceptum domini se non habere testatur, licet aliud facere, id est nubere et minus quam continentiae, bonum tamen tenere nuptiarum. ipsumque licitum etiam expedit, quoniam in uetita et inlicita ruituram carnis infirmitatem sic excepit honestate nubendi, ut neminem
Abbreviated transcription (Latin):
ns a uiro non discedere. Qđ si discesse¬
rit manere innuptam : aut uird
suo reconciliari. Potest enĩ fen
ut discedat ea causa qua dñs ꝑmisit
Aut si feminȩ licet uirũ dimittere eti¬
amptt causam fornicationis eteille¬
cen uiroa quio respondebimꝰ dehoc
qđ dr posterius et uir uxoremene¬

Expanded text:
discedere: quod si discessrit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari . Potest enim fieri ut discedat ea causa qua Dominus permisit. Aut si feminae licet virum dimittere etiam praeter causam fornicationis, quid respondebimus de hoc quod dicit posterius, et vir uxorem n
Abbreviated transcription (Latin):
uidua .ẽ st̃ enim et uirgines ÷ ⁊deo
hic utrumq posuit ⁊ibi ait : dico auit̃
in nuptis et uidus: Tanꝗ dicene. Qđ
dico innuptis. ñ eis solis dico quaȩ
uirgines st̃ sed etiam eis quȩ uiduȩ
st̃ bonũ eẽ illis si sic ꝑmanserint
immo qr fides adẽ breuis ẽ ista doc¬
trina Nec idõ contemnenda qr bre¬
uis: sed idõ facilius et carius tenen¬
da : qr in breuitate ñ uilis Ñ enim
qđ fidei nuptarum sine ulla am¬
biguitate p̃posuit. Quantum autẽ
bonum habeat nuptarũ fides id ẽ
xpianarum et religiosarum coniu¬
gatarũ : hinc intelligi potest : qđ cũ
de fugienda fornicatione p̃cipeta
ubi ũtiq et coniugatos alloquebat᷑
gii: ut etiam ipia mbra sint xp̃ni
Hoc autem bono qm̃ melius ẽ bonũ
continentiȩ uidualis: non hac p¬
fessione id agitur. ut aliquid plus
sit cctholica uidua quã m̃brit xp̃i
sedut meliorem quã coniugata loco
babeat int̃m̃bra xp̃i. Dic̃ quideme

Expanded text:
uidua est — sunt enim et uirgines — ideo uidua est — sunt enim et uirgines — ideo hic utrumque posuit, ubi ait: dico autem innuptis et uiduis; tamquam diceret: quod dico innuptis, non eis solis dico, quae uirgines sunt, sed eis etiam, quae uiduae sunt, bonum esse illis, si sic permanserint, immo quia fides adest. breuis est ista doctrina nec ideo contemnenda, quia breuis: sed ideo facilius et carius tenenda, quia in breuitate non uilis. non enim stolus, quod fidei nuptarum sine ulla ambiguitate praeposuit. quantum autem bonum habeat nuptarum fides, id est christianarum et religiosarum coniugatarum, hinc intellegi potest. quod, cum de fugienda fornicatione praeciperet, ubi utique et coniugatos adloquebaturgii, ut etiam ipsa membra sint Christi. hoc autem bono quoniam melius est bonum continentiae uidualis. non hac professione id agitur, ut aliquid plus sit catholica uidua quam membrum Christi, sed ut meliorem quam coniugata . locum habeat inter membra Christi. dicit quippe
Abbreviated transcription (Latin):
doctor gentium uãs electionis. Dico
aut̃ in nuptis et uiduis. bonũ ẽe
illis si sic ꝑmanserint sic̃ et ego Piaec
uerba ita intelligenda sunt ut ñ
existimemus uiduas ñ oportere iri¬
nuptis dici : qr nuptias uidentur
expte in nuptarum enim nomine
illas significat qua non sino nup¬
trs alligite siue fueria siue nfu
erint. &uodalio loco apit ubi dic̃
Diuisa c̃ mulier in nupt et uirto
Quando utq et uirgiem aduingie:
qͥdl mulierem in nuptam niss urua
uult intelligi: unde etiam de¬
inceps uno in nupte nomine¬
professioNem utrãq cõplectit᷑
dicen Quȩ innupta ẽ. sollicita ẽ
uiri: quomͦ placeat uiid. In nuptã
certe non eam tantũ intelligi uo-¬
luit quȩ nunquã nupsit: sed etiam
eam quȩ nuptiarum uinculo ꝑ ui
duitatẽ lib̾ata nupta eẽ. destitit
Iã idõ et nuptã ñ dicit nisi eam quȩ
uirũ hab& ñ etiam eã quȩ habuit
et ñ habet. Qua ꝓpt̃ uidua omnis
innupta .ẽ. Sed qr ñ omnis in nupta

Expanded text:
doctor gentium, uas electionis: dico doctor gentium, uas electionis: dico autem innuptis et uiduis bonum esse illis. si sic permanserint sicut et ego. haec uerba ita intellegenda sunt, ut non existimemus uiduas non oportere innuptas dici, quia nuptias uidentur expertae; innuptarum enim nomine illas significat, quae non sunt nuptiis alligatae, siue fuerint sine non fuerint. quod alio loco aperit, ubi ait: diuisa est mulier innupta et uirgo. quando utique et uirginem adiungit, quid mulierem innuptam nisi uiduam uult intellegi? unde etiam deinceps uno innuptae nomineprofessionem utramque conplectitur dicens: quae innupta est, sollicita est mundi, quomodo placeat viro . Innuptam certe non eam tantum intelligi voluit, quae nunquam nupsit; sed etiam eam quae nuduitatem liberata nupta esse destitit: nam ideo et nuptam non dicit nisi eam quae uirum habet. non etiam eam, quae habuit et non habet. quapropter uidua omnis innupta est; sed quia non omnis innupta
Abbreviated transcription (Latin):
pillo pias et assiduas orationes : sacri¬
fica lacrimas tanquã uulnerati sani¬
guinem cordis: et scribe ad eum sa¬
tis factionem. petens ueniam. quia in
eum peccasti : qđ p̃t̃ eius consiliũ et
uoluntatem de reb tuis fecisa. quod
faciendũ pritasti: non ut te poeniteat
tribuisse pauꝑib : sed eum boni tiui
oꝑis participem et moderatirem ha¬
bere noluisse Promitte de cȩtero in
Aditorio drũi si et illũ suae turpitudi¬
nis poenituerit. et continentiȩ quã
deseruit repetiuerit. te illi sicũt decet
in omnib: seruaturam : ne forte ut
ait apłs det illi ds̃ poenitentiam ux
resipiscat adiaboli laqͥeis a qͦ capti¬
uus tener scđm ipsius uoluntatẽ

Expanded text:
pro illo pias et assiduas orationes, sacripro illo pias et assiduas orationes, sacrifica lacrimas tamquam uulnerati sanguinem cordis et scribe ad eum satisfactionem petens ueniam, quia in eum peccasti, quod praeter eius consilium et uoluntatem de rebus tuis fecisti, quod faciendum putasti, non ut te paeniteat tribuisse pauperibus sed eum boni tui operis participem et moderatorem habere noluissepromitte de cetero in adiutorio domini, si et illum suae turpitudinis paenituerit et continentiam, quam deseruit, repetiuerit, te illi, sicut decet. in omnibus seruituram. ne forte, ut ait apostolus, det illi deus paenitentiam et resipiscat de diaboli laqueis. aquo captiuus tenetur secundum ipsius: uolu