comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia illa quȩ mͦ tolerat conuertet᷑ in udi-¬
cium. & postea iudicante dño tuo. ñ solũ ñ
expauescis malum: s etiam głaberis de corona.
Tunc uides quomꝰ ꝓfecerit patientia dĩ. uł ad iloꝵ
penam. uel ad tuam coronam. mͦ ñ uides. Ge¬
de qđ ñdũ uides. ne erubescas cum uideris.
adusq iusticia conuertat᷑ in iudicium. & qͥ
habent eam omnes recti sunt corde. Quis gar
get mͥ adu̾sus malignantes. aut quis consistr
mͥ ad u̾sus oꝑantes iniquitatem: ꝑsuadet
multi mala multa. susurrare ñ desinit serxnꝰ
ut facias iniquitatem: qͣcũq te conuerteris.
Foite si ꝓfeceris: quęris cũ quo bene uiuere ⁊
uix inuenis. Multi mali tẽ circundant. quia
panca grana. multam paleam habet hȩc arca.
Grana sunt pauca. s adbuc laborant. Seꝑatas
a palea: tota massa grandis erit. Pauca gͣni
sunt: s tn comꝑatione palearũ. multa ait̾
in se. Gͣ cum undiq mali ꝑstrepunt & dicus
quare sic uiuis. tu solus xp̃ianus es. quare ñ

Expanded text:
erat, convertetur in judicium, et postea judicante Domino tuo, non solum non expavesces mala, sed etiam gloriaberis de corona. Tunc videbis quomodo profecerit patientia Dei, vel ad illorum poenam, vel ad tuam coronam: modo non vides; crede quod nondum vides, ne erubescas cum videris. «Quousque justitia convertatur in judicium: et qui habent eam, omnes recto sunt corde.» 20. t mihi adversus malignantes? aut quis consistet mihi adversus operantes iniquitatem?» Persuadent multi multa mala, susurrare serpens non desinit, ut facias iniquitatem: quacumque te converteris, forte si profecisti, quaeris cum aliquo bene vivere, et vix invenis; multi mali te circumdant, quia pauca grana, multa palea. Habet haec area grana sua, sed adhuc laborant. Separata ergo a palea tota massa grandis erit: pauca grana sunt, sed in comparatione palearum; multa autem in se. Ergo cum undique mali perstrepant, et dicant, Quare sic vivis? tu solus christianus es? Quare non
Abbreviated transcription (Latin):
ut si forte sub repserit tͥ humana infirmitas.
& ceꝑit aliud uelle qͣm dĩ uult: iudeas pͣuita¬
cem cordis tui extra regulam. figas illud ad
regulam . & dirigatur in dm̃ cor tuum qđ in
homine ceꝑat ẽẽ. pͣuum. Sic gͦ dñs ce ostendenᷤ
dixit. Tristis ẽ. anima mea usq ad moitem.

Expanded text:
ut si forte subrepserit tibi humana infirmitas, ut si forte subrepserit tibi humana infirmitas, et coeperit aliud velle quam Deus vult, videas pravitatem cordis tui extra regulam, figas illud ad regulam, et dirigatur in Deum cor tuum, quod in homine coeperat esse pravum. Sic ergo Dominus te ostendens dixit, «Tristis est anima mea
Abbreviated transcription (Latin):
uos. Tedium enĩ illi erat incarne manere. Ex
duob patiebat᷑ ardorẽ. Dissolui & ẽẽ. cũ xp̃o.
multo magis dicebat obtimum. Ideo cũ appro¬
pinquaret ipsa passio. qͦmͦ exultabat. qͦ mͦ gła¬
batur: Bonum certamen certaui. cursum
consũmaui. fidem seruaui: de cet̾o suꝑ est
mͥ corona iusticie. qͣm mͥ reddet dñs in illo
die iustus iudex. Iste gaudet coronandus.
& ^ tͤristis ẽ. coronaturus. Gaudet sic apłs. et
calix. S cristiciam sic assũpsit: qͦmͦ carnẽ.
Nolite enĩ putare quia hoc dicimus ñ fuisse cͥstẽ
dm̃. Si enĩ hoc dixerimus quia ñ erat tͥstis.
ut dicat᷑ quia & corpus non erat uerum. & car-¬
nẽ ueram ñ habuit. Quic quid gͦ de illo scrip¬
tum ẽ. fr̃s. factum ẽ. uerum est. Ergo tristis
fuit: ꝓrsus tristis. S uoluntati suscipiens cͥsti¬
ciam: qͦmͦ uoluntate suscipiens carnẽ. Quomͦ
uoluntate carnem ueram: sic uoluntate cͥsti¬
ciam ueram. Sic gͦ uoluntati ostendit insẽ.

Expanded text:
ex duobus patiebatur ardorem; dissolvi et esse cum Christo, multo magis optimum dicebat. Adeo cum appropinquaret ipsa passio, quomodo exsultabat! quomodo gloriabatur! «Bonum certamen certavi,» «cursum consummavi, fidem servavi; de caetero super est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex» . Iste gaudet coronandus, et tristis, est ille coronaturus: gaudet sic Apostoluscalix.» Sed tristitiam sic assumpsit quomodo carnem. Nolite enim putare quia hoc dicimus, non fuisse tristem Dominum. Si enim hoc dixerimus, quia non erat tristis, ut dicatur quia et corpus non erat verum, et carnem veram non habuit. Quidquid ergo de illo scriptum est, fratres, factum est, verum est. Ergo tristis fuit? Prorsus tristis, sed voluntate suscipiens tristitiam, quomodo voluntate suscipiens carnem; quomodo voluntate carnem voram, sic voluntate tristitiam veram. Sic ergo voluntate ostendit in se,
Abbreviated transcription (Latin):
de quomͦ confessionem amat ds̃. Mouet᷑ pes
tuus. & ñ dicis mouet᷑ pes m̃s. s stare te dicis.
cum iam ruas: Immo si iam cepisti moutri. si
iã cepisti fluctuare. confitere motum:. ne plan.¬
gas ruiam. ut adiuuet te ille: ne ininferno
sit anima tua. Confessionẽ uult ds̃. humilitatẽ
uult. Motus es. ut homo: actiuuat cẽ uͥtͤ deus.
S dic cam̃. motus ẽ pes m̃s. Quare iam moueris
petrus ñ inuirib suis. Uidebatur dñs ambu¬
lars suꝑ mare. calcans capita ominium suꝑboꝵ
bisto scło. Ipsum it̾ suũ calcantis capita sup¬
boꝵ: significauit ambulans suꝑ cumidos fiuctꝰ.
Caloat & eccła. Nam ipsa ẽ. petrus. Non tamen
ausus ẽ. petrus ꝑ se ipsum ambulare suꝑ aquas.
S quid ait: Onẽ si cues iube me uenire ad ce
suꝑ aquas. Ille in potestate sua. petrus in iussu
illius. Iube inquit tu uenire me ad ce. Respon¬
dit ille. ueni. Calcat enim & eccła capita suꝑboꝵ
S quia eccła ẽ. & habet infirmitatem humanã:

Expanded text:
de quomodo confessionem amat Deus. Movetur pes tuus, et non dicis, Movetur pes meus; sed stare te dicis, cum jam ruas. Imo si jam coepisti moveri, si jam coepisti fluctuare, confitere motum, ne plangas ruinam; ut adjuvet te ille, ne in inferno sit anima tua. Confessionem vult Deus, humilitatem vult. Metus es, ut homo; adjuvat te ille, ut Deus: sed dic tamen, «Motus» «est pes meus.» Quare jam moveris, Petrus, non in viribus suis. Videbatur Dominus ambulare super mare, calcans capita omnium superborum in isto saeculo. Ipsum iter suum calcantis capita superborum, significavit ambulans super tumidos fluctus. Calcat et Ecclesia: nam ipsa est Petrus. Non tamen ausus est Petrus per seipsum ambulare super aquas: sed quid ait? «Domine, si tu es, jube me venire ad te super aquas.» Ille in potestate sua, Petrus in jussu illius. «Jube,» inquit, «venire me ad te.» Respondit ille: «Veni.» Calcat enim et Ecclesia capita superborum; sed quia Ecclesia est et habet infirmitatem humanam,
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus malignantes: Gam multi sunt. qͣcũq
respicio ipsi occurrunt. Quis occurret pͥncipi
inquitatis diabolo & angłis eiꝰ. & hominib
Prope rueram in illam fossam: que ꝑatur pecca¬
torib. hoc c̃ paulo minus in inferno habitaue¬
rat anima mea. Quia iam nutabat. iã ꝓpe
consentiebat: respęxit addm̃. Ut puta uerbi
gr̃ã. insulcabatur illi: ut faceret iniquitatem.
Aliquando enĩ congregant se mali. & insultant
bonis. maxime si fuerint illi plures & ceꝑint
illum unũ. qͦmͦ aliquando multa palea ẽ. cuta
unũ gͣnum. tunc ñ erunt simul cũ fuerit mas¬
sa uentilata: capit᷑ int̾ multos iniquos ille. in¬
sultat᷑ illi. circumuenit᷑. suꝑ ponere se uolunt
quomͦ helẏas. faciunt homines ista. ita ut ali-¬
c̃ẽ. boniis int̾ malos. Resistat gͦ malis . s non
de uirib sitis. ne efficiat᷑ suꝑbus. cũ uult eua¬
dere suꝑbos. & augeat numerũ suꝑboꝵ. S qͥd
dicat: Quis exurget mͥ adu̾sus malignantes.

Expanded text:
adversus malignantes?» Tam multi sunt; quacumque respicio, ipsi occurrunt. Quis occurret principi iniquitatis diabolo, et angelis ejus, et hominibus Prope rueram in illam fossam quae paratur peccatoribus: hoc est, «paulo minus in inferno habitaverat anima mea.» Quia jam nutabat, jam prope consentiebat, respexit ad Dominum. Ut puta, verbi gratia, insultabatur illi, ut faceret iniquitatem. Aliquando enim congregant se mali, et insultant bonis; maxime si fuerint illi plures, et ceperint illum unum, quomodo aliquando multa palea est circa unum granum tunc non erunt simul cum fuerit massa ventilata: capitur inter multos iniquos ille, insultatur illi, circumvenitur; superponere se volunt quomodo Elias. Faciunt homines ista, ita ut aliqesse bonus inter malos. Resistat ergo malis; sed non de viribus suis, ne efficiatur superbus, cum vult evadere superbos, et augeat numerum superborum. Sed quid dicat? «Quis exsurget mihi adversus malignantes?
Abbreviated transcription (Latin):
tendat gͦ scĩtas ur̃a. quid sit rectũ coñ. Acces¬
sit ad eum & ait. Dic aliquid indm̃ & mo¬
rere. Enumerauit omnes erumnas ipsius et
suas. Dic aliquid inquit in dm̃. & morere.
& ille iam cognoscens ȩuam. redire uolens
unde lapsus ẽ. fixiis corde in dm̃. canqͣm
luminare infirmamento. habitans corde in
fixum cor in dño. idõ rectum. Quia enĩ rectꝰ
ẽ. ds̃. quando in illum figis cor. forma tͥ
fit ut sit tͥ cor rectum. fĩge gͦ coi tuum
in illũ : & rectumcor erit. S subrepebat
uoluntas humana. nescio quid de carnis infir¬
mitate. iactabat mentẽ tuam. Noli iam des¬
ꝑare. ce p̃signauit dñs in sua infirmitate.
non. se. Non enim timebat dñs pati. t̾cio
cdie resurrecturus. Si ꝓrsus qͦmͦ homͦ pateret᷑.
& non qͦmͦ ds pati ueniret. & si nesciret sẽ
post triduum resurrecturũ: nullo mͦ formi¬
daret moriturus. qͦd non foridauit apłs pau¬

Expanded text:
tas Vestra quid sit rectum cor. Accestas Vestra quid sit rectum cor. Accessit ad eum, et ait: «Dic aliquid in Deum, et morere.» Enumeravit omnes aerumnas vel ipsius vel suas: «Dic aliquid,» inquit, «in Deum, et morere.» Et ille jam cognoscens Evam, redire volens unde lapsus est, fixo corde in Deo tanquam luminare in firmamento, habitans corde in fixum cor in Deo, ideo rectum: quia enim rectus est Deus, quando in illo figis cor, forma tibi sit, ut sit tibi cor rectum. Fige ergo cor tuum in illo, et rectum cor erit. Sed subrepebat voluntas humana; nescio quid de carnis infirmitate lactabat mentem tuam: noli jam desperare. Te praesignavit Dominus in sua infirmitate, non se: non enim timebat Dominus pati, tertio die resurrecturus. Si prorsus quomodo homo pateretur, et non quomodo Deus pati veniret, et si sciret se post triduum resurrecturum, nullo modo formidaret moriturus, quod non formidavit apostolus Pau
Abbreviated transcription (Latin):
prauus corde es. non habes iusticiam qͦ con¬
uertatur in iudicium. Qui enim illam ha¬
bent. omnes recti sunt corde. & qui sunt
recti corde: Qui sic inueniunt᷑. qͦmͦ inuentus
ẽ. iob qui ait. Dñs dedit. dñs abstulit. sicut
dño placuit ita factum ẽ : sit nomen dñi be¬
nedictum. E cce rectum cor. Iterum in gͣui
uulnere quid dixit uxori. qͦm ꝓpt̾ea reliqͥrat
diabolus & ñ occiderat: ut ipse hab̾et adiutri¬
cem. non ut maritus consolatricem: Memine¬
rat enim. qui a ꝑ illam ęuam deceptus erat
adam: & necessariam sͥ putabat hanc ȩuam.
Accessit ad iob illa tanqͣm ȩua. s adam me¬
lior fuit instercore uictor : qͣm uictus in para¬
dẏso. Q uid enim respondit illi mulieri: Ui¬
de con ꝑacum. uide cor rectum. Nunquid ñ
patiebatur ꝑsecutiones: & gͣues. & omnes
xp̃iani patiunt᷑. Et si ñ seuiunt homines: se¬
uit diabolus. Et si xp̃iani facti sunt imꝑato¬

Expanded text:
pravus corde es, non habes justitiam quae conpravus corde es, non habes justitiam quae convertetur in judicium: «qui» enim «illam habent, omnes recti sunt corde.» Et qui sunt, «recti corde?» Qui sic inveniuntur quomodo inventus est Job, qui ait: «Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Ecce rectum cor. Iterum in gravi vulnere quid dixit uxori, quam propterea reliquerat diabolus et non occiderat, ut ipse haberet adjutricem, non ut maritus consolatricem? Meminerat enim quia per illam Evam deceptus erat Adam , et necessariam sibi putabat hanc Evam. Accessit ad Job illa, tanquam Eva; sed Adam melior fuit in stercore victor quam Adam victus in paradiso: quid enim respondit illi mulieri? Vide cor paratum, vide cor rectum. Numquid non patiebatur persecutiones, et graves? Et omnes Christiani patiuntur; et si non saeviunt homines, saevit diabolus: et si christiani facti sunt imperato
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ complexiis ẽ. dñs ex duab uoluntatebus.
unam factã in homine qm portabat. p̃figii.¬
rans incorpore suo. id ẽ. in ȩccła sua fut᷑os
quosdam. qui uoluntatẽ suam uellent fac̾e:
s sequerent᷑ postea dĩ. Nam & idõ toto cor
pore sanguinẽ sudauit: quia in corpore
suo. id ẽ. in ȩccła sua. martyrũ sanguinẽ
ostendit. Toto coipore sanguis exibant. ita
ȩccła eius babet martyres. ꝑ cotũ corpus eiꝰ
fusus ẽ. sanguis. Quosdam gͦ infirmos inse
p̃figurans. uel in corpore suo ex ꝑsona infirmoꝵ:
compatiens illis ait. Pat̾ si fieri potest. tͣnse
at calix iste ane. Ostendit hominis uolun-¬
tatem. Si in ipsa uoluntate ꝑmaneret. iã
dicens. Uerum non qđ ego uolo. s quod
tu uis pat̾. Si ceꝑit tͥ surreꝑe uoluntas
bumana: o si occidat ds̃ inimicũ istũ meũ
& non me ꝑsequat᷑. o si posset fieri. ut non
ab illo paterer tanta. iam si ꝑseraueris et
boc tͥ psacuerit. & iudes quia hoc ñ uult ds̃.

Expanded text:
tem complexus est Dominus ex duabus voluntatibus unam factam in homine quem portabat? Praefigurans in corpore suo, id est in Ecclesia sua, futuros quosdam qui voluntatem suam vellent facere, sed sequerentur postpore sanguinem sudavit , quia in corpore suo, id est in Ecclesia sua, martyrum sanguinem ostendit. Toto corpore sanguis exibat: ita Ecclesia ejus habet martyres; per totum corpus ejus fusus est sanguis. Quosdam ergo infirmos in se praefigurans, vel in corpore suo; ex persona infirmorum, compatiens illis, ait: «Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste.» Ostendit hominis voluntatem: si in ipsa voluntate permaneret, jadicens: «Verum, non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater» . Si coeperit tibi subrepere voluntas humana, O, si occidat Deus inimicum istum meum, ut non me persequatur! o, si posset fieri ut non ab illo paterer tanta! jam si perseveraveris, et hoc tibi placuerit, et vides quia non hoc vult Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. & quomͦ dictũ ẽ. Uere infidutia. qͥa
pauꝑum. nunc exurgam dicit dñs. Qͥ sunt
pauꝑes: Qui sunt inopes Qͥ spem ñ habent
nisi in illo solo: inqͦ solo spes ñ fallitur. At¬
cendite fr̃s. qui sunt inopes & pauꝑes. Non
omnino pauꝑes qui nichil habent. uident᷑
dici ascriptura. quando laudaut᷑ pauperes.
Inuenis enĩ pauꝑem hominẽ. quando patit᷑
aliqͣm in uiriam. non attendit nisi patronũ
suum. incuiꝰ forte domu manet. cuius inqͥli.¬
nus ẽ. cuiꝰ colonus est. aut cliens: & idõ se
in homine. spes ipsius in homine. cinis incinete.
Sunt aut̃ & alii quiopulentisunt. & honorib
scđm cempꝰ humanis fulciunt᷑. & tam̃ nec in
peruniam suã spem ponunt. nec inclaritat¬
nunt. nec in familia sua spem ponunt. s totĩ
indigentium: int̾ pauꝑes dñi numerant᷑
Uident enĩ ꝑiculose se uiuere in hac uita. sn.¬
tiunt se e̾ẽ. ꝑegrinos. sic diuersant᷑ in opula¬

Expanded text:
dicit? et, quomodo dictum est, vere in fiducia: quia dicit? et, quomodo dictum est, vere in fiducia: quia pauperum, nunc exsurgam, dicit Dominus.» Qui sunt pauperes? qui sunt inopes? Qui spem non habent nisi in illo solo, in quo solo spes non fallitur. Attendite, fratres, qui sunt pauperes et inopes. Non omnino pauperes qui nihil habent, videntur dici ab Scriptura, quando laudantur pauperes. Invenis enim pauperem hominem, qui quando patitur aliquam injuriam, non attendit nisi patronum suum, in cujus forte domo manet, cujus inquilinus est, cujus colonus est, cujus cliens est; et ideo se in homine, spes ipsius in homine, cinis in cinere. Sunt autem alii qui opulenti sunt, et honoribus secundum tempus humanis fulciuntur; et tamen nec in pecunia sua spem ponunt, necnunt, nec in familia sua spem ponunt, nec in clindigentium; inter pauperes Domini numerantur. Vident enim periculose se vivere in hac vita, sentiunt se esse peregrinos
Abbreviated transcription (Latin):
los. & murmuras ad u̾sus dm̃. qͥa fur ñ morit᷑.¬
Appende instatera equitatis. furẽ & blasphemũ.
Iam dicis quia fur non es. s murmurando ad¬
uersꝰ dm̃. blasphemus es. Ille captat somnũ ho¬
minis ut aliquid inuolet. & tu dicis qͥa dormit
ds̃. & hominẽ ñ uidet: Gͤ uis ille ut corrigat
rigat cor aduersus hominẽ: Tu corrige cor
a duersus dm̃. ne forte cum optas uindictam
dĩ. si uenerit ce pͥorem inueniat. Nam ille ue¬
niet. ueniet & iudicabit ꝑseuerantes innequi¬
tia sua. ingͣtos p̃rogationi misciłie ipsius. in¬
gͣtos patientiȩ ᷤ che sauruantes sͥ iram in die
irȩ . & reuelationis iusti iudicii dĩ. qui reddet
unicuiq scđm oꝑa sua. quia ds̃ ultionũ dñs.
ds̃ ulcionum. ido fident̾ egit. Nulli enĩ peꝑat.
qͣndo hic loquutꝰ c̃. Ipse dñs erat incarnis
infirmitate. s in uirtute sermonis. ñ accepit
ꝑsonam pͥncipum iudeoꝵ. Quanta in illos

Expanded text:
loslosAppende in statera aequitatis furem et blasphemum: jam dicis quia fur non es; sed murmurando adversus Deum, blasphemus es. Ille captat somnum hominis, ut aliquid involet; et tu dicis quia dormit Deus, et hominem non videt. Ergo vis ille ut corrigat rigat cor adversus hominem, tu corrige cor adversus Deum; ne forte cum optas vindictam Dei, si venerit, te priorem inveniat. Nam ille veniet, veniet et judicabit perseverantes in nequitia sua, ingratos praerogationi misericordiae ipsius, ingratos patientiae ipsius, thesaurizantes sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua : quia «Deus ultionum Dominus, Deus ultionum,» ideo «fidenter egit.» Nulli enim pepercit, quando hic locutus est: ipse Dominus erat in carnis infirmitate, sed in virtute sermonis. Non accepit personas principum Judaeorum. Quanta in illos
Abbreviated transcription (Latin):
docueris eum. ut mitiges eum adieb malig¬
nis. donec fodiat᷑ peccatori fouea. Attendice gͦ
luminaria qͦmͦ ꝓcedunt & occidunt. & redeunt.
agunt cursus suos. distingunt diẽ & noccem.
uoluunt annos & cempora. & canta mala siunt
int̾ra. illis quietẽ in cȩlo babentib. Quid est
Tu putas quia ñ uindicat. uindicat ds̃ ultionũ.
Quid ẽ. ds̃ ultionum Ds̃ iundictarũ. In eo cer¬
te mmuras quia ñ uindicat᷑ in malos. Noli
murmurare ne int̾ illos sis: in qͦs iundicat᷑.
fãcit ille furtũ & uiuit. tu murmuras adũs
nis te furem forte fuisse aliquando. & aliqͤm
alium forte stomachatũ. quia & tu furtũ fa¬
ciens uixisti. & ñ es mortinis. Quomͦ aut̃ tu
quando faciebas ido uixisti ut postea ñ face¬
res: noli quia cu tͣnsisti. uelle miscdiȩ dĩ pon¬
tem subuertere. Nescis illuc multos tͣnsituros.
qua & tu tͣnsisti: Esses mͦ qui murmurares
si adu̾sus te audiret᷑. qui pͥor de te mͣmura¬
uit: & tam̃ & nunc optas uindictã dĩ in ma-¬

Expanded text:
s eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Attendite ergo luminaria quomodo procedunt, et occidunt, et redeunt, agunt cursus suos, distinguunt diem et noctem, volvunt annos et tempora; et tanta mala fiunt in terra, illis quietem in coelo habentibus. Quid est Tu putas quia non vindicat? Vindicat «De is ultionum.» Quid est, «Deus ultionum?» Deus vindictarum. In eo certe murmuras, quia non vindicatur in malos. Noli murmurare, ne inter illos sis in quos vindicatur. Facit ille furtum, et vivit: tu murmuras adversnis te furem forte fuisse aliquando; et aliquem alium forte stomachatum, quia et tu furtum faciens vixisti, et non es mortuus: quomodo autem tu quando faciebas, ideo vixisti ut postea non faceres; noli quia tu transisti, velle misericordiae Dei pontem subvertere. Nescis illac multos transituros, qua et tu transisti? Esses modo qui murmurares, si adversus te audiretur qui prior de te murmuravit? Et tamen et nunc optas vindictam Dei in ma
Abbreviated transcription (Latin):
& puerili ut dicat. Plus amat pat̾ m̃s frẽm
meum. cui ꝑmitrit facere quicquid uult.
Ego si mouero me contͣ iussionem pat̾is mei:
flagella inuenio. Ti gaude sub flagellis.
quia tͥ seruat᷑ bereditas. quia ñ repellit
damnat. Illis aut̃ ad tempꝰ parcit. in ȩt̾nĩ
illos dãnabit. Elige tͥ. Temporalẽ uis la¬
rem. an sempit̾nam pęnam: Temporalẽ
citatem. an sempit̾nam uitam: Quid minat᷑i
Sempit̾nam pęnam. Quid ꝓmittit as ͦ Sempt̾i
requiem. In quo flagellat ds̃ bonos: temporas
ẽ. In quo parcit malis: temporale ẽ. Qͥa n
repellet ds̃ plebem suam. & bere ditatẽ siũ
in iudicium. Q qui habent eam. omnes reti
sunt c orde. Attende mͦ & habe iusticiam.
quia iudicium ñdum potes habere. Prius est
ut habeas iusticiam. s ipsa iusticia tua cm¬
uertet᷑ in iudicium. Habuerunt hic iustie

Expanded text:
t puerili sensu, ut dicat: Plus amat pater meus fratrem t puerili sensu, ut dicat: Plus amat pater meus fratrem meum, cui permittit facere quidquid vult. Ego si me movero contra jussionem patris mei, flagella invenio. Tu quia tibi servatur haereditas, «Quia non repellet damnat: illis autem ad tempus parcit, in aeternum illos damnabit. Elige tibi: temporalem vis laborem, an sempiternam poenam? temporalem felicitatem, an sempiternam vitam? Quid minatur Deus? Sempiternam poenam. Quid promittit Deus? Sempiternam requiem. In quo flagellat bonos, temporale est: in quo parcit malis, temporale est. «Quia non repellet Dominus plebem suam, et haereditatem suam non in judicium et qui habent eam omnes recto sunt corde.» Attende modo, et habe justitiam; quia judicium nondum potes habere. Prius est ut habeas justitiam; sed ipsa justitia tua convertetur in judicium. Habuerunt hic justiti
Abbreviated transcription (Latin):
te ẽẽ. debere. donec fodiat᷑ peccatori fouea. Ꝙ
quid de me inquis qui laboro. & laboro inter
ipsos peccatores Respondet᷑ tͥ qͦd seqr. Quia
non repellet dñs plebem suam. Exercet: non
repellit. Qͦmͦ enim dicit alio loco scriptura:
Qm̃ qͦm diligit ds̃ corripit. flagellat aut̾ omnẽ
filium qͦm recipit. Ille flagellatum recipit. cu
dicis quia repellit: Uidemus homines in filiis suᷤ
facere illud. Aliquando iam desꝑatos filios suos:
dimittunt iuiuere. qͦmͦ uolunt. Cos qui spem ha¬
bent siagellant. illos uͦ quos omnino uiderint
sine spe & indomitos ẽẽ. dimittunt ut faci¬
ant qđ uolunt. Iam qͣm amittit facere quod
uult: non uult ꝑmutere ad hepȩreditatẽ suam.
Eum uͦ flagellat filium: cui ipsã hereditatem
seruat. Cum aut̃ flagellat ds̃ filiũ suum:
currat sub manu patris flagellantis. Quia fla¬
gellat: adhereditatem erudit. Abhereditate
ñ repellet filium suum qͦm castigat: s ideo

Expanded text:
te esse debere, «donec fodiatur peccatori fovea.» Et te esse debere, «donec fodiatur peccatori fovea.» Et quid de me, inquis, qui laboro, et laboro inter ipsos peccatores? Respondetur tibi quod sequitur: «Quia non repellet Dominus plebem suam.» Exercet, non repellit. Quomodo enim dicit alio loco Scriptura? «Quoniam quem diligit Deus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit» . Ille flagellatum recipit, tu dicis quia repellit? Videmus homines in filiis suis facere illud: aliquando jam desperatos filios suos dimittunt vivere quomodo volunt; eos qui spem habent, flagellant; illos quos omnino viderint sine spe et indomitos esse, dimittunt ut faciant quod volunt. Jam quem dimittit facere quod vult, non vult admittere ad haereditatem suam: eum autem flagellat filium cui ipsam haereditatem servat. Cum autem flagellat Deus filium, currat sub manu Patris flagellantis; quia qui flagellat, ad haereditatem erudit: ab haereditate non repellit filium suum quem castigat; s
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo sic ait. Deiccisti eos dum extollerent᷑. Non
dixit deiecisti eos quia elatisunt. aut deiecisti cos
postea qͣm elati sunt. ut aliud sit cempus elatio¬
nis eoꝵ. aliud tempus de iectionis: s in eo ipso
qͦ extollebant᷑. ibi deiciebant᷑. Quantũ enĩ suꝑbũ¬
ẽ. cor hominis: cantum recedit ado. Et si recedit
adõ: in ꝓfundum it. Nam cunt᷑: cor humile
de celo adducit dm̃. ut ꝓximus fiat. Certe altus
ẽ. dc̃. supͣ omnes oelos ẽ. as. transcendit omnes
angłos. Qntum babes erigi. ut attingas ad illũ
excelsum: Nolo ce rumpas extendendo te. Aliud
consilium tͥ do. ne in ista extensione foite crepes
ꝑ suꝑbiam. Certe altus ẽ. as̃. cu bumilia te. et
descendet ad te. Audnuimus quare parcat ma.¬
lis. hoc ipsum fossa ipsoꝵ est. Dicit tͥ as. qͦmͦ
illis fodit᷑. & quare illis foditur fouea. Non est
cuum cognoscere. s exlege mea disce patientẽ

Expanded text:
psalmo sic ait: «Dejecisti eos, dum extollerentur» . Non psalmo sic ait: «Dejecisti eos, dum extollerentur» . Non dixit, Dejecisti eos, quia elati sunt; aut, Dejecisti eos, posteaquam elati sunt; ut aliud sit tempus elationis eorum, aliud tempus dejectionis: sed in eo ipso quo extollebantur, ibi dejiciebantur. Quantum enim superbum cor hominis, tantum recedit a Deo; et si recedit a Deo, in profundum it. Contra, cor humile de coelo adducit Deum, ut proximus fiat. Certe altus est Deus, super omnes coelos est Deus, transcendit omnes Angelos: quantum habes erigi, ut attingas ad illum excelsum? Nolo te rumpas extendendo te; aliud consilium tibi do, ne in ista extensione forte crepes per superbiam: certe altus est Deus; tu humilia te, et descendet ad te. 17. «vers.» 14. Audivimus quare parcat malis; hoc ipsum fossa ipsorum est. Dicit tibi Deus: Quomodo illis foditur, et quare illis foditur fovea, non est tuum cognoscere; sed ex lege mea disce patientem
Abbreviated transcription (Latin):
depͥmunt: & incȩlum ascendunt. Mitesce gͦ qͥs¬
quis es fidelis. si eruditus es in lege dĩ: ut sit
cor tuum in firinamento cȩli. quia ds̃ fecit lu¬
minaria quarto die. qui dũ quarta sabbati
unde titulum psalmus iste ꝑcipit. Qmͦ uides
luminaria cum cota patientia dirigere cursus
suos. & ñ curare quȩ inse dicant homines. sic
& tii ñ cures quicquid tͥ fecerit caro. Omnis enĩ
homa: caro & sanguis est. Hon enĩ uilis es
in comꝑatione alterius carnis. aqua uideris
premi: quia ꝓce ille suscepit carnem. & ꝓ te
Qͤ madmodũ mitescis: Cum af̃ dicis quia deus
adducit eos quib parcit: s illi ñ corrigunt᷑.
Nouit ille quomͦ de illis iudicet. Immitis est
aut̃. aut cum uult contͣdicere aut bonitati
dñĩ. aut patientiȩ. aut potestati. aut iusti¬
ciȩ iudicis. Erigit᷑ suꝑb in dm̃. mergit illũ
Ꝙ meo ipso mergit᷑: quo erigitur in dm̃. Nam in alio

Expanded text:
deprimunt, et in coelum ascendunt. Mitesce ergo, quisdeprimunt, et in coelum ascendunt. Mitesce ergo, quisquis es fidelis, si eruditus es ex lege Dei, ut sit cortuum in firmamento coeli: quia Deus fecit luminaria quarto die, qui dicitur «quartu sabbati,» unde titulum psalmus iste percepit. Quomodo vides luminaria cum tota patientia dirigere cursus suos, et non curare quae in se dicant homines; sic et tu non cures quidquid tibi fecerit caro. Omnis enim homo caro et sanguis est. Non enim vilis es in comparatione alterius carnis, a qua videris premi; quia pro te ille suscepit carnem, et pro te Quemadmodum mitescis? Cum dicis: Quia Deus adducit eos quibus parcit, sed illi non corriguntur: novit ille quomodo de illis judicet. Immitis est autem homo, cum vult contradicere aut bonitati Domini, aut patientiae, aut potestati, aut justitiae judicis. Erigitur superbus in Deum, mergit illum et in eo ipso mergitur, quo erigitur in Deum. Nam in alio
Abbreviated transcription (Latin):
fodiunt istam foueam magnam. quȩ possit ca¬
pere omne genus iniqͥrum. et quia uidetiꝰ mul¬
tos ẽẽ. iniquos: dicatis uob̃ carnalit̾. Reuera
tantã multitudinẽ iniqͦrum. cantã t᷑bã peccan¬
tium. quȩ fouea potest caꝑe: Eͣndo fodit᷑ taliᷤᷤ
fouea. quȩ omnes capiat: Qͣndo exbaurit᷑. Ido
partit ds̃ : Non ẽ. hoc. Fossa peccatoꝵ: ipsa fe¬
licitas peccatoꝵ est. In illam enim cadent. tan¬
qͣm in foueam. Intendite fr̃s. quia magna res ẽ:¬
ut fouea dicat᷑. Donec fodiat᷑ pecratori fouea.
Parcit enun illi ds̃ qͦm nouit peccatorẽ & impiũ
occulta iusticia sua. & hoc ipsum qđ ei parcit
ds̃: ꝑ impunitatẽ facit eum elatum. Ille se al¬
tum putat. & cadit. In eo ipso cadit: qͦ se altum
putat. Se ille putat sullimit̾ ire: & ds̃ hoc fos¬
sam uocat. Fõssa adima tendit: non adcelum.
Peccatores aut̃ suꝑbi. quasi incȩlũ eunt: & in
t̾ram mergunt᷑. Contra humiles qͣsi inc̾ram se

Expanded text:
fodiunt istam foveam magnam quae possit cafodiunt istam foveam magnam quae possit capere omne genus iniquorum; et quia videtis multos esse iniquos, et dicatis vobis carnaliter: Revera tantam multitudinem iniquorum, tantam turbam peccantium quae fovea potest capere? quando foditur talis quae omnes capiat, quando exhauritur? ideo parcit Deus. Non est hoc: fossa peccatorum, ipsa felicitas peccatorum est; in illam enim cadent tanquam in foveam. Intendite, fratres, quia magna res ut felicitas fovea dicatur: «Donec fodiatur peccatori fovea.s, quem novit peccatorem et impium, occulta justitia sua; et hoc ipsum quod ei parcit Deus, per impunitatem facit eum elatum. Ille se altum putat, et cadit: in eo ipso cadit, quo se altum putat. Hoc se ille putat sublimiter ire, et Deus hoc fossam vocat. Fossa ad ima tendit, non ad coelum: peccatores autem superbi quasi in coelum eunt, et in terram merguntur. Contra, humiles quasi in terram se
Abbreviated transcription (Latin):
bis. quia ipse dix̃. Uenite ad ne omnes qui
laboratis & honerati estis. & discite anie quia
mitis sum & humilis corde. Hȩc ẽ. disciplina
xp̃iana. Nemo fac̃ aliquid bene: nͥ grã ipsius.
Ua fac̃ homo male: ipsius ẽ. hominis. Qͦd bene fa¬
ett: de beneficio dĩ facit. Cum ceꝑit facere be¬
ne: non sͥ tribuat. Cũ non sͥ cribuerit: grãs a¬
gT ei a quo acceꝑit. Cum aut̃ bene facit. ñ
insultit illi qui illud ñ fac̾ aut excollat se
suꝑ eum. Non enim in illo finita ẽ. grã dĩ. ut
ad alium ñ ꝑueniat. Ut mitiges eum adiebꝰ
malignis. donec fotliat᷑ peccatori fouea. mitiᷤ
q esto quisquis xp̃ianus es a dieb malignis.
haligni enum sunt dies. quib uident᷑ florere
peccitores. & laborare iusti. S labor iustoꝵ. flagad¬
lum patris ẽ: & felicitas peccatoꝵ fouea ip̃soꝵ
est. Quia enĩ mitigat eos ds̃ adieb malignis.
donec fodiatur peccatori fõuea: ñ cogitetis qͥa
mͦ in aliquo loco stant angłi cum bidentib. &

Expanded text:
i laboratis et onerati estis, et discite a me, quoniam mitis sum et humilis corde» . Haec est ergo disciplina christiana: nemo facit aliquid bene, nisi gratia ipsius. Quod facit homo male, ipsius est hominis: quod facit bene, de beneficio Dei facit. Cum coeperit facere bene, non sibi tribuat: cum non sibi tribuerit, gratias agat ei a quo acceperit. Cum autem bene facit, non insultet illi qui illud non facit, aut extollat se super eum: non enim in illo finita est gratia Dei, ut ad alium non perveniat. 16. «Ut mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Mitis ergo esto, quisquis christianus es, a diebus malignis. Maligni enim sunt dies quibus videntur florere peccatores et laborare justi; sed labor justorum flagellum est Patris, et felicitas peccatorum fovea ipsorum est. Quia enim mitigat vos Deus a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea; non cogitetis quia modo in aliquo loco stant Angeli cum bidentibus, et
Abbreviated transcription (Latin):
naturales ẽẽ. iniquitates. quȩ mutari ñ possint:
fiustis enĩ inquit aliqͣndo cenebre. nunc aut̃
lux in dño. sic̃ filii lucis ambitlate. Lux inqͥt
cor infirmamento cęli. Si ibi ẽ cor: inde luce¬
at. & ñ mouet᷑ iniquitatib subt̾ positis. Non
quia ibi ẽ. incȩlo ꝑ carnẽ. s quia ibi ẽ. ꝑ con¬
uersationem. scdm qđ dictum ẽ. Nr̃ã aut̃ comĩ¬
sacio: in celis. est. Non poces cogitare illam ci

Expanded text:
tari non possunt: «Fuistis enim,» inquit, «aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino: sicut filii lucis ambulate» . «Lux,» icor in firmamento coeli. Si ibi est cor, inde luceat, et non movebitur iniquitatibus subterpositis: non quia ibi est in coelo per carnem, sed quia ibi est per conversationem, secundum quod dictum est, «Nostra autem conversatio
Abbreviated transcription (Latin):
e añs infirmis compassus ẽ. Uidt in corpore fuo
iae: inecesa sua infirmos. qui pͥmo uoluntatem
suam seqͥui cep̃tarent: s cum uid̾ent uolunta¬
sdeam dĩ aliam ce̾. cͥirigunt se ee cor suũ adsus.
cipiendam & sequendam uoluntatẽ dĩ. Ne uolim¬
tatem dei uelis corquere ad uoluntatem cuam:
s eiam corrige aduoluntatem di. Uoluntas cd̃i
sic eͥ: quomꝰ regula. Ecce puta corsisti regulã.
Inde babes corrigi: Illa aut̃ integra mana
Regula ẽ. enim incommutabilis. Quã diu ince¬
gra ẽ. regula: habes quo te conuertas. & cor¬
rigas p̾uitatem cuam. habes unde corigas qͥd̃
ince cortum ẽ. Quid uolunt homines: Pa¬
rum ẽ. quia uoluntatẽ suam tortuosam babeñ.
& uolunt uoluntatem di tortuosam facere:
scđm cõr suũ. ut hoc faciat d̃ qͦd ipsi uolus.¬

Expanded text:
nus infirmis compassus est. Vidit in corpore suo, id est in Ecclesia sua infirmos, qui primo voluntatem suam sequi tentarent; sed cum viderent voluntatem Dei aliam esse, dirigerent se ecipiendam et sequendam voluntatem Dei. Ne voluntatem Dei velis torquere ad voluntatem tuam, sed tuam corrige ad voluntatem Dei. Voluntas Dei sic est quomodo regula: ecce, puta, torsisti regulam; unde habes corrigi? Illa autem integra manet: regula est enim incommutabilis. Quamdiu integra est regula, habes quo te convertas et corrigas pravitatem tuam, habes unde corrigas quod in te tortum est. Quid autem volunt homines? Parum est, quia voluntatem suam tortuosam habent; etiam volunt voluntatem Dei tortam facere secundum cor suum, ut hoc faciat Deus quod ipsi volu
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatur: Non respicientib quȩ uidert̃. S
que non uidentur. Que enim uident᷑ tem¬
ꝑalia sunt: quȩ aut̃ ñ uidentur eterna.
Noli eẽ. pigerꝰ laborare breuiter. & gaudere in¬
cessabitit̾. Eternam uitam tͥ daturuis ẽ. ds̃. co¬
gita quanto labore emenda sit. Intendite fr̃s¬
mei. Uenale ẽ. Uenale ẽ. qđ habeo dicit tͥ ds̃.
eme illud. Quid babes uenale: Requiem uen.¬
lem habeo. eme illam de labore. Intendite ut
simus in nomine xp̃i:. fortes xpiani. Iam mo¬
dicum est. qđ restat in psalmo. ñ fatigemir.
Quomͦ enĩ forteͥs pot̾it ẽc̃. in faciendo. qui de¬
ficit in audiendo: Aderit dñs: ut uobis qđͣ
reliquum ẽ. explicem. Accendite. Quodã mͦ
dĩ ꝓposuit uenale regnum cȩloꝵ. Dicis illi.
Q uantum ualet : Precium ipsius labor est.¬

Expanded text:
picientibus quae videntur, sed quae non videntur: quae enim videntur, temporalia sunt; quae autem non videntur, aeterna» . Noli esse piger in labore breviter, et gaudebis incessabiliter. Aeternam vitam tibi daturus est Deus: cogita quanto labore emenda sit. 24. Intendite, fratres; venale est. Venale est quod habeo, dicit tibi Deus; eme illud. Quid habet venale? Requiem venalem habeo; eme illam de labore. Intendite, ut simus in nomine Christi fortes christiani: jam modicum est quod restat in Psalmo, non fatigemur. Quomodo enim fortis poterit esse in faciendo, qui deficit in audiendo? Aderit Dominus ut vobis quod reliquum est, explicemus. Attendite: quodammodo Deus proposuit venale regnum coelorum. Dicis illi: Quantum valet? Pretium ipsius labor est
Abbreviated transcription (Latin):
mitiges eum adieb malignis donec fodiat᷑ pe.¬
catori fouea. Ecce habes consilium dĩ. quare
parcat malis. Foditur fouea peccatori. Gu es
iam illum sepelire. adhuc fouea illi focditu.
noli festinare sepelire. Quid ẽ. dͥonec fodiatn
pecratori fouea: Aut quem ponit peccatorem:
Unũ hominẽ: Non. Quid gͦ Omne genusto¬

Expanded text:
mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur pecmitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Ecce habes consilium Dei, quare parcat malis: foditur fovea peccatori. Tu jam vis illum sepelire: adhuc fovea illi foditur; noli festinare sepelire. Quid est, «donec fodiatur peccatori fovea?» Aut quem ponit peccatorem? unum hominem? Non. Quid ergo? Omne genus ho
Abbreviated transcription (Latin):
Qui docet hominẽ scientiam: Ipse ñ scit. qͥ
te fecit scire: Qui docet hominẽ scientiam:¬
Nam tu nescis cogitationes d̾ĩ. qm̃ iustȩ st̃.
ille scit cogitationes hominum. qm̃ uane
sunt. & homines scierunt cogitationes di.
s quib iam amicus factus ẽ ꝓdit consili¬
um suum. & uos fr̃s mei. nolite uos con¬
cempnere. Si cum fide acceditis ad dm̃:
auditis cogitationes dĩ. Eas mͦ discitis. Hoc uof
dr̃. & ad hoc instruimini. quare parcat mͦ as̃
malis. ne murmuretis aduersus dm̃: qͥ docet ho¬
minem scientiam. Dñs scit cogitationes homnũ
quoniã uanȩ sunt. Relinquite gͦ cogitationes
hominũ quȩ uanȩ sunt: ut comp̃hendatis cogi¬
tationes dĩ. quȩ sapientes sunt. S quis ẽ. qu
comp̃hendit cogitationes dĩ: Qui ponit᷑ intr¬
mamento cȩli. Lam hoc cantauimus. lam hoe
diximus. & exposuimus. Beatus uir qͦm cu¬
rudieris dñe. & ex lege tua docueris eum: it

Expanded text:
qui docet hominem scientiam?» Ipse non scit qui qui docet hominem scientiam?» Ipse non scit qui te fecit scire; «qui docet hominem scientiamsi tu nescis cogitationes Dei, quoniam justae sunt; ille «scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt.» Et homines scierunt cogitationes Dei: sed quibus jam amicus factus est, prodit consilium suum. Et vos, fratres mei, nolite vos contemnere: si cum fide acceditis ad Dominum, auditis cogitationes Dei; eas modo discitis, hoc vobis dicitur, et ad hoc instruimini quare parcat modo Deus malis, ne murmuretis adversus Deum, «qui docet hominem scientiam. Dominus scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt.» Relinquite ergo cogitationes hominum, quae vanae sunt; ut comprehendatis cogitationes Dei, quae sapientes sunt. Sed quis est qui comprehendit cogitationes Dei? Qui ponitur in firmamento coeli. Jam hoc cantavimus, jam hoc diximus et exposuimus. dieris, Domine,» «et ex lege tua docueris eum: ut
Abbreviated transcription (Latin):
filii sui. & in ipsis scruis filiũ suum. ꝑtotum
orbem t̾rarum p̃dicat᷑ ubiq uerbũ dĩ. Ubi
ñ dr̃ hominib relinquite iniquitates ur̃as
pͥores. conuertite uos ad itinera recta. ideo
parcit. ut uos corrigatis. idõ heri ñ iundicauit.
ut hodie bene uiuatis : Frudit gentes. Non
g arguet: Non audituriis ẽ. quos erudit:
Non iudicaturus e̾quib sermonẽ misit. et
p̃seminauit: In scola si ee̾s. acciperes & ñ
redderes: utiq quando accipis. a magistro e¬
rudiris. Commitat tͥ magister qđ p̃bet. & ñ
exiget quando redis. Aut cum ceꝑis redde.
sine metu eris plagarum: mͦ gͦ accipimus.
postea statuimur ante magistrum ut redda.¬
mus omnes p̃terita nr̃a. id ẽ. ut rationẽ red¬
damus de his omnib. quȩ nob̃ mͦ erogant᷑.
Audi apłm dicentẽ. Omnes astabimus ante
tribunal xp̃i. ut illic recipiat unusquisq se¬
cundũ ea quȩ ꝑ corpus gessit. siue bonum.
siue malum. Qui erudit gentes ñ arguet:

Expanded text:
in ipsis servis Filium suum. Per totum orbem terrarum praedicatur ubique verbum Dei. Ubi non dicitur hominibus: Relinquite iniquitates vestras priores, convertite vos ad itinera recta? Ideo parcit, ut vos corrigatis; ideo heri non vindicavit, ut hodie bene vivatis. Erudit gentes; non ergo arguet? non auditurus est quos erudit? non judicaturus est quibus sermonem praemisit et praeseminavit? In schola si esses, acciperes, et non redderes? Utique quando accipis a magistro, erudiris: committit tibi magister quod praebet; et non exiget quando reddis? aut cum coeperis reddere, sine metu eris plagarum? Modo ergo accipimus; postea statuimur ante magistrum, ut reddamus omnes praeteritas nostras, id est, ut rationem reddamus de his omnibus quae nobis modo erogantur. Audi Apostolum dicentem: «Omnes astabimus ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, sive bonum, sive malum . Qui erudit gentes, non arguet;
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ firi iniquitatem. quare me ñ abstulit ds̃:
fcec ille fecit iusticiam. & quare sic in illum
uindicauit: Quare ille sic laborat: Respon¬
dent hoc ẽ. respondent qͥa habent qđ dicant.
quia parcit᷑ illis. De patientia dĩ inueniunt
argumentũ responsionis suȩ. Parcit ille ꝓpt̾
aliud. respondent illi ꝓpt̾ aliud: qͥa uiuunt.
Quare enim parcat ille. dic̾ apłs. exponit con¬
silium patientiȩ dĩ. Existimas inquit qui
talia agis. quia tu effugies iudicium dei :
An diuitias benignitatis & longanimitatis eiꝰ
contempnis: Ignoras quia patientia dĩ. ad

Expanded text:
o feci iniquitatem; quare me non abstulit Deus? Ecce, ille fecit justitiam; et quare sic in illum vindicavit? quare ille sic laborat? respondent; hoc est, «respondent,» quia habent quod dicant; quia parcitur illis, de patientia Dei inveniunt argumentum responsionis suae. Parcit ille propter aliud, respondent illi propter aliud, quia vivunt. Quare enim parcat ille, dicit Apostolus, exponit consilium patientiae Dei: «Existimas,» inquit, «qui talia agis, quia tu effugies judicium Dei? An divitias benignitatis et longanimitatis ejus contemnis, ignorans» «quia pati
Abbreviated transcription (Latin):
racula fierent ab apłis. aliqͦt hominũ milia
una die crediderunt. & in ꝓpinquo inuen¬
ti sunt. ut omnia sua quȩ habebant uen¬
derent. & p̾ciũ suarũ rerum ad pedes apł̃oꝵ
ponerent. & unicuiq distribuebat᷑ qͦmͦ opus

Expanded text:
racula fierent ab Apostolis, aliquot hominum millia racula fierent ab Apostolis, aliquot hominum millia una die crediderunt: et tam in propinquo inventi sunt, ut omnia sua quae habebant venderent, et pretium rerum suarum ad pedes Apostolorum ponerent; et unicuique distribue
Abbreviated transcription (Latin):
uidet humilẽ neminẽ cimentẽ. nulli parcen¬
tem in uerbo: & dixit. fident̾ egit. Uidet il¬
lum qͣm fident̾ egit. uidet illũ cõpbensum.
uidet illũ crucifixũ. uidet illum humiliatũ.
uidet illũ resurgentẽ: & euntẽ incȩlum. et
uenturũ inde ad iudicium eoꝵ int̾ quorũ
manus passus ẽ. omnia mala. Exaltare inqͥt
qui uidicas t̾ram. redde retributionẽ suꝑbiᷤᷤ.
Duꝑbis reddet. ñ humilib Qui sunt suꝑbi :
Quib parum ẽ. qđ mala faciunt. & defen¬
dere peccata sua uolunt. Nãq de his qui
crucifixerunt xp̃m facta sunt postea miracu¬
la. quando de ipso numero iudeoꝵ credidert̃.
& donatus ẽ. illis sanguis xp̃i. Impias manꝰ
et cruentas de sanguine xp̃i porcabant. lauit
eos ipse cuius sanguinẽ fuderunt. Ad iuncci
sunt corpori ipsius id ẽ. eccłȩ : qͥ coĩpus eius
moitale quod uid̾ant ꝑsecuti sunt. Fudert̃
p̃cium suũ : ut biberent p̃cium suũ. Nanq
postea plures conuersi sunt. Cum multa mi¬

Expanded text:
videt humilem; neminem timentem, nulli parcentem in verbo, et dicit: «Fidenter egit.» Videt illum quam fidenter egit, videt illum comprehensum, videt illum crucifixum, videt illum humiliatum, videt illum resurgentem et euntem in coelum, et venturum inde ad judicium eorum, inter quorum manus passus est omnia mala: «Exaltare,» inquit, «qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Superbis reddet, non humilibus. Qui sunt superbi? Quibus parum est quod mala faciunt, et defendere peccata sua volunt. Namque de his qui crucifixerunt Christum facta sunt postea miracula, quando de ipso numero Judaeorum crediderunt, et donatus est illis sanguis Christi. Impias manus et cruentas de sanguine Christi portabant: lavit eas ipse cujus sanguinem fuderant. Adjuncti sunt corpori ipsius, id est Ecclesiae, qui corpus ejus mortale, quod viderant, persecuti sunt. Fuderunt pretium suum, ut biberent pretium suum. Namque postea plures conversi sunt. Cum multa mi
Abbreviated transcription (Latin):
passurus. parcet insententia iudicaturus:
Quineminẽ timuit inbumilitate. timebit qͤm¬
murare adu̾sus dm̃. qͥ quasi parcit malis .s
esto bonus cui foite ad cempꝰ inflagello non
parcat. & infine parcat in iudicio. Ds̃ ultio¬
num dñs. ds̃ ulcionum fident̾ egit. & qͥa fiden¬

Expanded text:
passurus, parcet in sententia judicaturus? passurus, parcet in sententia judicaturus? qui neminem timuit in humilitate, timebit quemmurare adversus Deum, qui quasi parcit malis; sed esto bonus cui forte ad tempus in flagello non parcat, et in fine parcat in judicio. «Deus ultionum Dominus, Deus ultionum fidenter egit.» 8. «ve
Abbreviated transcription (Latin):
in synagogis & angulis placearum stan a̾re.
ut uideant᷑ ab hominib. & cet̾a calia. Tetigit
homines. ñ timuit. aliqͤm. Et cum t̾minasset
sermonẽ: conclusit de illo scriptura euangłii
sic. fãctum ẽ. aut̾ cũ cõnsũmasset iħc u̾ꝑa hec.
admirabant᷑ turbȩ suꝑ doctrinam eiꝰ. Erat
enim docens eos. canqͣm potestatẽ habens. ñ
quasi scribe eoꝵ & pharisei. Quanta gͦ ille de
quo diccũ ẽ. erat docens eos tanqͣm potesta¬
tem habens. quanta dix̃. Ue uob̾ scribȩ et
pharisei hypocritȩ. Qnta in illos coram in
facie. Neminẽ timuit. Quare: Qͥa ds̃ ultionũ
e Ião non pardebat inu̾bo: ut ee̾nt postea qͥb
parceret iniudicio. Quia si nollent acciꝑe u̾bi
medicinã: incursuri erant utiq & inuent᷑i
iudicis sententiam. Quare: Quia dix̃. Deus
ultionum dñs. ds̃ ultionũ fident̾ egit. id est.
nulli peꝑcit in u̾bo. Qui in uerbo ñ peꝑcit

Expanded text:
in synagogis et angulis platearum stantes orare, in synagogis et angulis platearum stantes orare, ut videantur ab hominibus» ; et caetera talia. Tetigit omnes, non timuit aliquem. Et cum terminasset ipsum sermonem, conclusit de illo scriptura Evangelii sic: «Factum est,» inquit, «cum consummasset Jesus verba haec, admirabantur turbae super doctrina ejus. Erat enim docens eos tanquam potestatem habens; non quasi Scribae eorum et Pharisaei» . Quanta ergo ille de quo dictum est, «Erat docens eos tanquam potestatem habens,» quanta dixit: «Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae» ; quanta in illos coram in faciem? Neminem timuit. Quare? Quia Deus ultionum est. Ideo non parcebat in verbo, ut essent postea quibus parceret in judicio: quia si nollent accipere verbi medicinam, incursuri erant utique et inventuri judicis sententiam. Quare? Quia dixit, «Deus ultionum Dominus, Deus ultionum fidenter» «egit:» id est, nulli pepercit in verbo. Qui in verbo non pepercit
Abbreviated transcription (Latin):
miseriam inopum. & gemitũ pauꝑum. nun
exurgam dic̃ dñs. Ponam in salutari. Salue¬
ris nr̃. saluator nr̃ est. In illo uoluit poneri
spem omnium inopũ. & egentium. Et qui
ait : Fiducialit̾ agam in eo. Qͥd ẽ. fiducialito
agam: Ñ timebit. ñ parcet uitiis. & concus¬
centiis hominũ. Uere medicus fidelis meda¬
li ferro sermonis instructus : secuit omĩaid¬
nera. Idõ quia talis p̃dictꝰ & p̃nuntiatis e&
etiam inuentus ẽ: loqͦbat᷑ in monte ubiet
id̃ est patient̃ colerantes omnia ista inigo
quȩ tͣnseunt: beati eritis inquit cũ uos pi¬
cuti fuerint homines. & dixerint onne nb
aduersũ uos. Gaudete & exultate. qͥa mail
ur̃a multa est in cȩlis. Deinde in ꝓgresuss¬
monis cum docere inciꝑet: qͣmuis eũ curo
circũdaret. dix̃ calia discipłis suis. quȩ sms
faciem phariseoꝵ & iudeoꝵ. qui qͣsi prins
babebant exponendarũ scripturarũ & n
Q uando oratis. ñ eritis sic hypocrit de

Expanded text:
seriam inopum et gemitum pauperum nunc exsurgam, dicit Dominus: ponam in salutari.» Salutaris noster, Salvator noster est: in illo voluit ponere spem omnium inopum et egentium. Et quid ait? «Fiducialiter agam in eo» . Quid est, «Fiducialiter agam?» Non timebit, non parcet vitiis et concupiscentiis hominum. Vere medicus fidelis, medicinali ferro sermonis instructus, secuit omnia vulnera. Ideo qui talis praedictus et praenuntiatus, talis etiam inventus est. Loquebatur in monte, ubi id est, patienter tolerantes omnia ista iniqua, quae transeunt: «Beati eritis,» inquit, «cum vos persecuti fuerint, et dixerint omne malum adversum vos: gaudete et exsultate, quia merces vestra magna est in coelis» . Deinde in progressu sermonis cum docere inciperet, quamvis eum turba circumdaret, dixit talia discipulis suis, quae ferirent faciem Pharisaeorum et Judaeorum, qui quasi primatus habebant exponendarum Scripturarum omni«Quando oratis, non eritis sicut hypocritae
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ uiuoꝵ & mortuoꝵ. pͥmo iudicati
uoluit. & sic iudicare. Qͦ usq iusticia on.¬
uertat᷑ in iudicium. & qͥ habent eã omi
recto sunt corde. Qui habent modouhtĩ
ñdum iudicant. Primo ẽ. enim hab̃e nba¬
am : & postea iudicare. Pruo patit᷑ mals
& postea uidicat malos. mͦ iusticia sit. pͥo
conuertet᷑ iniuidicium. & tam dui pattur
homines malos: qͣm dui uult ds̃. qͣm diuil
ꝑ feret ȩccła dĩ: ut erudiatur ꝑ maliciamꝰ.¬
soꝵ. Non tam̃ repellet plebem suã. qͥls
iusticia conuertat᷑ in itdicium. & qͥ bael¬
eam omnes recti sunt corde. Qͥ sunt itlidi
peccatorib. cu uis ut ꝑdat iam pecanis
ds̃ peccatorib. tuñ uis colerare pansd
s ut dicere ceꝑam. aliud uis cu. alixs ł

Expanded text:
cari voluit, et sic judicare. «Quousque justitia convertatur in judicium: et qui habent eam omnes recto sunt corde.» Qui habent modo justitiam, nondum judicant. Primo est enim habere justitiam, et postea judicare: primo patitur malos, et postea judicat malos. Modo justitia sit; postea convertetur in judicium. Et tamdiu patitur homines malos, quamdiu vult Deus, quamdiu illos perferet Ecclesia Dei, ut erudiatur per malitiam ipsorum. Non tamen repellet Deus plebem suam, «quosque justitia convertatur in judicium: et qui habepeccatoribus, tu vis ut jam perdat peccatores. Deus peccatoribus, tu non vis tolerare peccatores. Sed ut dicere coeperam, aliud vis tu, a