comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Constituite diem festũ in confrequentatio¬
nib usq ad cornu altaris : Id.ẽ usq ad in¬
teriorẽ domũ dĩ. dequauos benediximꝰ.
ubi sunt altaria excelsa: Constittute
diem festũ : nontepide ac segnit̃: sed in con¬
frequentationib: Ipsa. ẽ. enĩ uox exulta¬
tionis sonifestiuitatẽ celebrantis.: ambu¬
lantiũ in loco tabernaculi admirabilis.
usq addomũ di Sienĩ ẽ. ibi spiritale sacrifi¬
ciũ sempit̃nũ sacrificiũ laudis & sacerdos sẽpi¬
ternꝰ ẽ & altare sẽpit̃nũ : pacatamens ipsa uis¬
torũ. Hoc aꝑtius dicimꝰ fr̃s qͥcũq dm̃ uerbũ
intelligere uolunt. non eis sufficiat caro qđ
ꝓpter eos uerbũ factũ ẽ. ut lacte nutrirent᷑:
nec in terra sufficiat iste diesfestus qͦ agnꝰ
usq ad eiꝰ diuinitatẽ in teriorẽ :ͥ qnobis exte¬
riorẽ humanitatẽ. lacte nutriendis p̃beri
cantabimꝰ : qͥd ibi alia dicemꝰ. nisi Dsm̃s
mͥinsalutẽ : Nonstrepitu uerborũ ista dicimꝰ:

Expanded text:
frequentationibus, usque ad cornua» «altaris:» id est, usque ad interiorem domum Dei, de qua vos benediximus, ubi sunt altaris excelsa. «Constituite diem festum,» non tepide ac segniter, sed «in confrequentationibus.» Ipsa est enim vox «exsultationis, soni festivitatem celebrantis,» ambulantium in loco «tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei.» Si enim est ibi spirituale sacrificium, sempiternum sacrificium laudis, et sacerdos sempiternus est, et altare sempiternum pacata mens ipsa justorum. Hoc apertius dicimus, fratres: quicumque Deum Verbum intelligere volunt, non eis sufficiat caro, quod propter eos Verbum factum est, ut lacte nutrirentur; nec in terra sufficiat iste dies festus quo agnusque ad ejus divinitatem interiorem, qui nobis exteriorem humanitatem lacte nutriendis praebercantabimus? Quid ibi aliud dicemus, nisi, «Deus meus exaltabo te? Non strepitu verborum istud dicemus,
Abbreviated transcription (Latin):
retribuitmͥ : Quȩ igit᷑ p̃ceferant hominis
ut om̃iũ donorũ dĩ non ad tributio sed retri¬
butio uocari possit : quȩ p̃ceferant hominis
nisi peccata: retribuit ergo ds̃ bona ꝓmalis:
cui homines retribuunt mala ꝓbonis: Hȩc
enĩ retribuer̃ qͥdixer̃ : hic. ẽ. heres uenite
dño & non inuenit : nisi exeis quȩ ipsed ñs
retribuit Calicẽ inqͥt salutaris accipiam:
& nom̃ dñi inuocabo: O homo. peccato tuo m̃dax
donodĩ uerax. & ideo ĩa non homo: qͥstibi dedit
calicẽ salutaris. quẽ accipiens & inuocans
nom̃ dñi. retribues et ꝓ om̃ib: quȩ retribuittͥ :
qͥs. msi ille qͥait. potestis bibere calicẽ quẽ
egobibiturus sũ : qͥs tibi dedit imitari passi¬
onessuas. nisi qͥꝓte passus .ẽ. prior : Ideoq
Pretiosa in c̃spectu dñi morsscõrũeiꝰ: Emit enĩ
eã sanguine suo quẽ prior fudit ꝓsalute
seruorũ: neꝓdñi nomine serui fundere dibi¬
tarent: qđ tam̃ eorũ ñ dñĩ utilitat ꝓficereo:

Expanded text:
retribuit mihi.» Quae igitur praecesserant hominis, ut omnium donorum Dei non attributio, sed retributio vocari possit? quae praecesserant hominis nisi peccata? Retribuit ergo Deus bona pro malis, cui homines retribuunt mala pro bonis: haec enim retribuerunt qui dixerunt, «Hic est haeres; venite, Domino, et non invenit, nisi ex eis quae ipse Dominus retribuit. «Calicem,» inquit, «salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo.» O homo, peccato tuo mendax, dono Dei verax, et ideo jam non homo; quis tibi dedit calicem salutaris, quem accipiens, et invocanomnibus quae retribuit tibi? quis nisi ille qui ait, «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? Quis tibi dedit imitari passiones suas, nisi qui pro te passus est prior? Ideoque, «Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus.» Emit eam sanguine suo, quem prior fudit pro salute servorum, ne pro Domini nomine servi fundere dubitarent; quod tamen eorum, non Domini utilitati, proficer
Abbreviated transcription (Latin):
in dnõ: Ergo ut etiã ipsi ꝑseueranter
extendantur in ea quȩ ante sunt. & ꝑse¬
ueranter currant donec app̃hendant
in quo app̃hensi sunt & cognoscant sicut
& cognitisunt: Adiutor eorũ & ꝓtecꝰ¬
tor eorũest Utriq enĩ timent dñm & sꝑa

Expanded text:
in Dominum.» Ergo, ut etiam ipsi perseveranter in Dominum.» Ergo, ut etiam ipsi perseveranter extendantur in ea quae ante sunt, et perseveranter currant, donec apprehendant in quo apprehensi sunt , et cognoscant sicut et cogniti sunt , «Adjutor eorum et protector eorum est.» Utrique enim «tim
Abbreviated transcription (Latin):
similis forma quȩ sibi efficit supplica¬
ri : quã qđ eam manifestũ. ẽ. non ẽẽ. uiuen¬
tẽ. ut debeat auiuente contẽni: Plus
enĩ ualent simulacra ad cur uandam
infelicẽ animã. qđ os habent. oculos
habent. aures habent. nares. manus
habent. pedes habent : quã ad corrigen¬
dam qđ nonloquent᷑. nonui debt̃. non au¬
dient. nonodorabunt. non contrectabt̃.
Similes illis fiant om̃s qͥfaciunt ea.
& om̃s qͥ confidunt in eis. Videant ergo
isti aꝑtis & sentientib oculis: & ad orent
clausis & mortuis m̃tibus nec uidentia
nec uiuentia simulacra: Domꝰ isrł
qđ non uidemꝰ sꝑamꝰ: ꝑ patientiã expec¬
tamꝰ: Sedut ꝑduceret usq infinẽ ipsa
patientia : Adiutor eorũ & ꝓtector
eorũ est Anfortasse spiritales aqͥb
carnales instruuntur in sp̃ũ mansue¬
tudinis. quia ipsi tanquã superiores.
res est quȩ adhuc inferiorib spes est:
Non est ita : Nam & domꝰ aa ron:sꝑauit

Expanded text:
similis forma quae sibi efficit supplicasimilis forma quae sibi efficit supplicari, quam quod eam manifestum est non esse viventem, ut debeat a vivente contemni. Plus enim valent simulacra ad curvandam infelicem animam quod os habent, oculos habent, aures habent, nares habent, manus habent, pedes habent, quam ad corrigendam quod non loquentur, non videbunt, non audient, non odorabunt, non contrectabunt,«Similes iet omnes qui confidunt in eis . Videant ergo isti apertis et sentientibus oculis, et adorent clausis et mortuis mentibus nec videntia nec viventia simulacra. Domus  patientiam exspectamus» . Sed ut perduret usque in finem ipsa patientia, «Adjutor eorum et protector eorum est.» An fortasse spirituales a quibus carnales instruuntur in spiritu mansuetudinis, quia ipsi tanquam superiores pres est quae adhuc inferioribus spes est? Non est ita: nam et «domus Aaron speravit
Abbreviated transcription (Latin):
mana & carnalis infirmitas facile ca pi
potest: cantat scripturadĩ res ualde notis¬
simas: ꝗͥb: cõmemoret. & tanquã excitet
m̃tes hominum in consuetudine corpoꝵ
dormientes: Simula cra inꝗt gentium :¬
argentũ & aurũ: Sedds̃ fecit argentũ
& aurũ Oꝑa inqͥt manuũ hominũ: Hoc¬
eñ uenerantur : qđ ipsi exauro argentoq
fecer̃ Sed enĩ & nos pleraq instrum̃ ta
&uasa ex huiꝰcemodi materia uel m&allo.
habemꝰ in usu celebrandorũ sacram̃torũ.
quȩ ipso ministerio consecrata. scã dican¬
tur in eiꝰ honore cui ꝓsa lute nrã inde
seruitur: & sunt ꝓfecto etiã ista instru¬
m̃ta uel uasa. qͥd aliud quã oꝑa manuũ
hominũ : uerũ tam̃ .numqͥd os habent
& non loquentur : Nũqͥd oculos habeñ
a non uidebunt : Nũqͥeis supplicamꝰ
quia ꝑ ea supplicamꝰ dõ : Illa causa. ẽ.¬
maxima impietatis insanȩ. qđ plus
ualet in affectib miserorũ uiuenti

Expanded text:
mana et carnalis infirmitas facile capi mana et carnalis infirmitas facile capi potest, cantat Scriptura Dei res valde notissimas, quibus commemoret et tanquam excitet mentes hominum in consuetudine corporum dormientes. «Simulacra,» inquit, «Gentium argentum et aurum.» Sed Deus fecit argentum et aurum. «Opera,» inquit, «manuum hominum:enim venerantur, quod ipsi ex auro argentoque fecerunt, sed enim et nos pleraque instrumenta et vasa, ex hujuscemodi materia, vel metallo habemus in usu celebrandorum sacramentorum, quae ipso ministerio consecrata sancta dicantur, in ejus honorem cui pro salute nostra inde servitur: et sunt profecto etiam ista instrumenta vel vasa, quid aliud quam opera manuum hominum? Verumtamen numquid os habent, et non loquentur? numquid oculos habent, et non videbunt? numquid eis supplicamus, quia per ea supplicamus Deo? Illa maxime causa est impietatis insanae, quod plus valet in affectibus miserorum viventi
Abbreviated transcription (Latin):
earũ rerũ quas fabricauit ds̃. trans mutant
ueritatẽ dĩ inm̃dacium: Res autẽ ipsas
ꝓdiis habendo & uenerando. seruiunt crea¬
in scła: Quis autt̃ ad orat autorat. intuiens
simulacrũ. qͥ nonsic efficitur ut ab eo se
exaudiri putet. ab eo sibi p̃stari qđ desi¬
derat speret : Itaq homines talib super¬
stitutionib obligati. plerũq ad ipsum
solem dorsum ponentes. p̃ces fundunt
statuȩ quẽ solem uocant : &cũ sonitumaris
a tergo feriantur: neptuni statuã quã
ꝓipso mari colunt quasi sentientẽ. gemitib
feriunt : Hoc enĩ facit & qͦdam modo extor¬
quet illa figura m̃brorũ : ut animꝰ uiuens
insensib corporis magis arbitret᷑ sentire
corpꝰ qđ suo corpori simillimũ uidet. quã
rotundũ solem undasq diffusas: & qͥcquid
non eis dẽ liniam̃tis formatũ conspicit.
qͥb illa formata sunt quȩ uiuentia uidere
consueuit: Contra hunc affectũ qͦđ hu¬

Expanded text:
earum rerum, quas fabricavit Deus, transmutant earum rerum, quas fabricavit Deus, transmutant veritatem Dei in mendacium; res autem ipsas pro diis habendo et venerando serviunt creaQuis autem adorat aut orat intuens simulacrum, qui non sic afficitur, ut ab eo se exaudiri putet, ab eo sibi praestari quod desiderat speret? Itaque homines talibus superstitionibus obligati, plerumque ad ipsum solem dorsum ponunt, preces fundunt statuae quam solem vocant; et cum sonitu maris a tergo feriantur, Neptuni statuam quam pro ipso mari colunt, quasi sentientem gemitibus feriunt. Hoc enim facit et quodammodo extorquet illa figura membrorum, ut animus vivens in sensibus corporis, magis arbitretur sentire corpus quod suo corpori simillimum videt, quam rotundum solem undasque diffusas, et quidquid non eisdem lineamentis formatum conspicit, quibus illa formata sunt quae viventia videre consuevit. Contra hunc affectum, quo hu
Abbreviated transcription (Latin):
sicut neptuni simulacrũ : alio aerẽ. sicut
unonis falio ignẽ sicut uulcani sralio luci¬
ferũ sicut ueneris. alio solem. alio luña:
Quorũ simulacris: eadẽ nomina sicut
telluris imponunt. alio illud. alio illuo
sidus ł illam aut illã creaturã : Neq eñ
cuncta enumerare sufficimꝰ. Deqͥb rursũ
cũ exagitare cȩperint. qđ corpora colant
maximeq terrã & mare. & aerem. &ignẽ.
quorũ nobis usus in ꝓmptuest Nam
decȩlestib quia nr̃o ea corpore contree¬
tare atq contingere. nisi oculorũ radus
non ualemꝰ. nonita erubescunt. audent
respondere. non se ipsa corpora colere.
sed quȩ illis regendis p̃sident nomina:
Itaq apłi una sententia poenã istorum
dam pnationẽq testatur: ꝗͥtrans muta¬
&seruier̃ creaturȩ potius quã creatori:
parte huiꝰ sententiȩ simula cradã naut
posteriore autẽ interp̃tationes simulacrorũ.
effigies enĩ afibro factas appellando nominib

Expanded text:
sicut Neptuni simulacro; alio acrem, sicut sicut Neptuni simulacro; alio acrem, sicut Junonis, alio ignem, sicut Vulcani; alio luciferum, sicut Veneris; alio solem, alio lunam, quorum simulacris eadem nomina sicut Telluris imponunt; alio illud, alio illud sidus, vel illam vel illam creaturam: neque enim cuncta enumerare sufficimus. De quibus rursus cum exagitari coeperint, quod corpora colant, maximeque terram, et mare, et aerem, et ignem, quorum nobis usus in promptu est nam de coelestibus quoniam nostro ea corpore contrectare atque contingere, nisi oculorum radiis non valemus, non ita erubescunt; respondere audent non se ipsa corpora colere, sed quae illis regendis praesident numina. Itaque Apostoli una sententia poenam istorum damnationemque testatur: «Qui transmutaet servierunt creatuparte hujus sententiae simulacra damnavit; posteriore autem interpretationes simulacrorum. Effigies enim a fabro factas appellando nominibus
Abbreviated transcription (Latin):
tore ẽẽ. nonputat: hinc & mala dȩmonia
ad possidenda gentiũ simulacra. tales
hominũ affectus inuitat : quoꝵ p̃siden¬
tiũ uaria fallacia mortiferi seminant᷑
& multi plicantur errores: Alus itaq
locis econtra ista diuinȩ litterȩ uigilant :
neqͥsquã dicat cũ irrisa fuerint simulacra:
non hoc uisibile colo sed numen qđ illic in¬
uisibiliter habitat:. Ipsa ergonumina in alio
psalmo eadẽ scriptura sicdã nat : qm̃ dii
gentiũ in qͥt demonia : dñs autẽ cęlos fecic:
qm̃ quȩ immolant gentes. dementifimmo¬
tant gentesi de moniis immolant & non dõ:
&nolouos socios fieri dȩ moniorũ : Vident᷑
autẽ sibi purgatiores ẽẽ religionis qͥdicut̃:
nec simulacrũ nec dȩmoniũ colo. sed effigiem
corporalem : Eiusrei signũ intueor: quã
colere debeo: Itaq in terp̃tant᷑ simulacra.
ut alio dicant significariterrã: unde
tẽplũ solent appellare telluris: aliomare.

Expanded text:
tore esse non putat? Hinc et mala daemonia tore esse non putat? Hinc et mala daemonia ad possidenda Gentium simulacra talis hominum affectus invitat, quorum praesidentium varia fallacia mortiferi seminantur et multiplicantur errores. Aliis itaque locis et contra ista divinae Litterae vigilant, ne quisquam dicat, cum irrisa fuerint simulacra: Non hoc visibile colo, sed numen quod illic invisibiliter habitat. Ipsa ergo numina in alio psalmo eadem Scriptura sic damnat: «Quoniam dii Gentium,» inquit, «daemonia; Dominus autem coelos fecit» . molant Gentes, daemoniis immolant, et non Deo. Nolo vos socios fieri daemoniorum» . 4. Videntur autem sibi purgatioris esse religionis, qui dicunt: Nec simulacrum, nec daemonium colo; sed effigiem corporalem ejus rei signum intueor, quam colere debeo. Itaque interpretantur simulacra, ut alio dicant significari terram, unde templum solent appellare Telluris; alio mare,
Abbreviated transcription (Latin):
nifestũ est aliquan uixisse. Qua ꝓpt̃ dm̃
qͥnec uiuit nec uixit: ꝓfecto & mortuus
ante cedit Quid hoc manifestius fr̃s mei
dilecti ꝗͥd euidentius: qͥs puer in terro¬
gatꝰ non hoc certũ. eẽ responderet. quod
ergo tantopere sc̃s sp̃s curat scripturarũ
plurib locis hȩc insinuare. atq inculcare.
uel uti nescientib: quasibi non hominibus
aptissima atq notissima : nisi quia spe¬
in animantibus uiuentẽ uidere. atq in
nobis met ipsis sentire consueuimꝰ : Quan¬
quã ut illi asser̃ in signo aliqͦ fabre facta
atq eminenti collocata suggestu. cum
adorari atq honorari amultitudine
coeperint. parit in uno qͦq sordidissimũ
erroris affoctũ : ut qm̃ in illo figm̃to non
inuenit uitalẽ motũ credat numen
occultũ : Effigiem tam̃ uiuenti corpori
similem. seductꝰ forma & cõmotꝰ auctori¬
tate. quasi sapientiã institutorũ obse¬
quentiũq turbarũ. sine uiuo aliqͦ habita¬

Expanded text:
nifestum est aliquando vixisse. Quapropter deum nifestum est aliquando vixisse. Quapropter deum qui nec vivit nec vixit, profecto et mortuus antecedit. 3. Quid hoc manifestius, fratres mei dilectissimi? quid evidentius? Quis puer interrogatus, non hoc certum esse respondeat, quod ergo tantopere Spiritus sanctus curat Scripturarum plurimis locis haec insinuare atque inculcare velut inscientibus, quasi non omnibus apertissima atque notissima; nisi quia spein animantibus viventem videre, atque in nobismetipsis sentire consuevimus, quanquam, ut illi asserunt, in signum aliquod fabrefacta atque eminenti collocata suggestu, cum adorari atque honorari a multitudine coeperit, parit in unoquoque sordidissimum erroris affectum, ut quoniam in illo figmento non invenit vitalem motum, credat numen occultum; effigiem tamen viventi corpori similem, seductus forma et commotus auctoritate quasi sapientium institutorum obsequentiumque turbarum, sine vivo aliquo habita
Abbreviated transcription (Latin):
adhoc inesset similitudo m̃brorum.
ut amma carnalib sensib dedita qͣsi
uiuenti atq animate formȩ applica¬
ret affectũ : cũ ea uideret quȩ in suo
corpore uiua atq animata sentiret :
Quanto ergo melius mures atq serpen¬
tes & idgenꝰ animantiũ colerent :
quȩ desimulacris gentiũ siita dicendũ ẽ.
quodã modo iudicant: in qͥb quia
non sentiunt humanã uitã. non curaq
humanã figurã : Itaq in eis plerũq
nidificant : & isi humanis motib
deterreant᷑ nulla sibi habitacula mu¬
nitiora conqͥrunt: Mouet ergo sehomo.
ut uiuentẽ bestiã adeo suo deterreat:
& nullũ nonse mouentẽ quasi potentẽ
colit a quo meliorẽ deterruit: Deterruit
enĩ uidentẽ acȩco. audientẽ a surdo. cla¬
mantẽ amuto. ambulantẽ abimmobili:
sentientẽ ab insensato. uiuentẽ amortuo:
immo deteriore quã mortuo: Mortuum
qͥppe sic̃ manifestũ ẽ. nonuiuere : itama¬

Expanded text:
ad hoc inesset similitudo membrorum, ad hoc inesset similitudo membrorum, ut anima carnalibus sensibus dedita, quasi viventi atque animatae formae applicaret affectum, cum ea videret quae in suo corpore viva atque animata sentiret. Quanto ergo melius mures atque serpentes, et id genus animantium caetera, de simulacris Gentium, si ita dicendum est, quodammodo judicant, in quibus quia non sentiunt humanam vitam, non curant humanam figuram? Itaque in eis plerumque nidificant, et nisi humanis motibus deterreantur, nulla sibi habitacula munitiora conquirunt. Movet ergo se homo, ut viventem bestiam a suo deo deterreat; t illum non se moventem, quasi potentem colit, a quo meliorem deterruit. Deterruit enim videntem a caeco, audientem a surdo, clamantem a muto, ambulantem ab immobili, sentientem ab insensato, viventem a mortuo, imo deteriore quam mortuo. Mortuum quippe sicut manifestum est non vivere, ita ma
Abbreviated transcription (Latin):
post om̃ia subdidit dicens. Nonclam abt̃
infaucib: suis. Qđrursus hominib: pecoribq
cõmune est: Qđsi primo dixisset cũ abore
cȩpit m̃bra ꝑcurrere. oshabent & non cla¬
mabt̃ : cuncta etiã sic ad naturã hominis
referentur: nec facile ibi qͥc quã de cõmu¬
nione ferarũ. sensus audientis ad uerteret
Cũ uero illud deore dix̃ qđ hominis ꝓpri¬
umaẽ. & post enumerationẽ partium
corporis. quã cõmemoratis pedib
termmnasse uidebatur. adiunx̃. ñcla¬
mabt̃ infaucib: suis. Lectorẽ uł audi¬
torẽ fecit intentũ : ut dũ quȩrit cur
additũ sit ad moneri se inueniat simu¬
lacragentiũ non tantũ homines. sed
etiã beluas sedebere p̃ponere: Vt si
pud et adorare bestiari quã fecit dĩ
uidentẽ. audientẽ. odorantẽ. contrectan¬
tẽ. ambulantẽ. clamantẽ in faucib suis.
uiderent quã pudendũ. ẽẽt. ad oraremutũ
& carens uita sensuq simulacrũ : Cũ

Expanded text:
post omnia subdidit, dicens, «Non clamabunt post omnia subdidit, dicens, «Non clamabunt in faucibus suis:» quod rursum hominibus pecoribusque commune est. Quod si primo dixisset, cum ab ore coepit membra percurrere, Os habent, et non clamabunt; cuncta etiam sic ad naturam hominis referrentur, nec facile ibi quidquam de communione ferarum sensus audientis adverteret. Cum vero illud de ore dixit, quod hominis proprium est, et post enumerationem partium corporis quam commemoratis pedibus terminasse videbatur, adjunxit, «Non clamabunt in faucibus suis;» lectorem vel auditorem fecit intentum, ut dum quaerit cur additum sit, admoneri se inveniat simulacris Gentium non tantum homines, sed etiam belluas se debere praeponere: ut si pudet adorare bestiam, quam fecit Deus videntem, audientem, odorantem, contrectantem, ambulantem, clamantem in faucibus suis, viderent quam pudendum esset adorare mutum, et carens vita sensuque simulacrum; cui
Abbreviated transcription (Latin):
& nonodorabuntur: Manꝰ habent
& non palpabunt: pedes habent & non
ambulabunt: ñ clamab̃t infaucib suis
Iamergo artifex melior. ẽ. eis: Quia potuit
m̃brorũ motu atq officio fabricare :
Quẽ tam̃ artificẽ . teutiq puderet adorare:
Melior &tu quãuis ea non feceris : qm̃ quȩ
illa non possunt facis: melior est bestia.
Adhoc enĩ additũ. ẽ: nonclamabunt in facici¬
bus suis Namq cũ superius dixisset.
oshabent & non loquentur. qͥdopuserat
postquã a capite usq ad pedes m̃bra decur¬
sasunt. defaucium clamore repetere:
nisi credo quia illa quȩdecȩteris m̃bris
commemorabat. cõmunia. ẽẽ. hominib
beluisq sentimꝰ : Nã & uident & audiuqs.
&ole faciunt. & ambulant: & quȩdã sic̃
simiȩ manib contrectant: qllud autem
qđ de ore dixerat ꝓprium est hominis. qm̃
bestiȩ nonloquuntur : Nequis autẽ ad sola
humanorũ m̃brorũ oꝑa referret quȩdictas.
&diisgentium solos homines ante poner&:

Expanded text:
orabunt: manus habent, et non contrectabunt; pedes habent, et non ambulabunt: non clamabunt in faucibus suis.» Jam ergo artifex melior est eis, quia ea potuit membrorum motu atque officio fabricare: quem tamen artificem te utique puderet adorare. Melior et tu, quamvis ea non feceris; quoniam quae illa non possunt facis. Melior et bestia: ad hoc enim additum est, «Non clamabunt in faucibus suis.» Namque, cum superius dixisset, «Os habent, et non loquentur;» quid opus erat, postquam a capite usque ad pedes membra decursa sunt, de faucium clamore repetere; nisi, credo, quia illa quae de caeteris membris commemorabat, communia esse hominibus belluisque sentimus? Nam et vident, et audiunt, et olfaciunt, et ambulant, et quaedam, sicut simiae, manibus contrectant. Illud autem quod de ore dixerat, proprium est hominis; quoniam bestiae non loquuntur. Ne quis autem ad sola humanorum membrorum opera referret quae dicta sunt, et diis Gentium solos homines anteponeret;
Abbreviated transcription (Latin):
dici habet eis. qui asinistrissunt: ite
inignẽ ȩternũ : qͥ p̃paratꝰ ẽ. diabolo & an¬
glis eiꝰ : Itaq qͥhic non sua querit. sed quȩ
ihuxp̃i. labores pacientis sime sustinet:
ꝓmissa fidenter expectat:
Paratũ ẽ. coreiꝰ sperare in
dño: neq ullis tẽptationib
frangitur: Confirmatũ. ẽ.
cor eiꝰ : non cõmouebit᷑. donec indeat suꝑ
inimicossuos: In imicieiꝰ hic uidere bona
uoluer̃ : &cũ eis inuisibilia ꝓmitterent᷑.
dicebant: Quis ostendit nobis bona : Con¬
firmetur ergo cor nr̃m. ne comoueatur
donec uideamꝰ suꝑ in imicos nr̃os: Illi enĩ
uolunt uidere bona hominũ in terra
morientiũ : noscredimꝰ uidere bona dñi
in terra uiuentium : Sed magnũ. ẽ. habere
confirmatũ cor. & non cõmoueri. cũ illi

Expanded text:
dici audiet iis qui a sinistris erunt, «Ite dici audiet iis qui a sinistris erunt, «Ite in 6. Itaque qui hic non sua quaerit, sed quae Jesu Christi; labores patientissime sustinet, promissa fidenter exspectat: «Paratum» est «cor ejus sperare in Domino.» Neque ullis tentationibus frangitur: «Confirmatum est cor ejus, non commovebitur, donec videat super inimicos suos.» Inimici ejus hic videre bona voluerunt, et cum eis invisibilia promitterentur, dicebant: «Quis ostendet nobis bona» . Confirmetur ergo cor nostrum, nec commoveamur, donec videamus super inimicos nostros. Illi enim volunt videre bona hominum in terra morientium; nos credimus videre bona Domini in terra viventium . 7. Sed magnum est, c
Abbreviated transcription (Latin):
uindicarise : Sed attende qđ scriptũ ẽ
Melior ẽ. qͥ uincit irã : quã qͥ capit ciuitatẽ:
Diuitias quȩrit: qͥnon uult dare pauperib:
Attende qđ scriptũ ẽ . habebis thesaurũ incȩ¬
bo: Nonergo eris inglorius ignoscendo
quia deira uicta laudabilius triũphatur:
Nonegenꝰ tribuendo : quia thes aurus cȩle¬
stis. certius possidetur: Hunc uersum
parturiebat ille superior.: Gła & diuitiȩ
indomo eiꝰ. Quia hȩc itaq facit: Dispo¬
nit sermones suos inuidicio:. Facta ipsa
sermones sunt. qͥb: in uidicio defendet᷑.
qđ ei nonerit sine miscđia. quia & ipsefe¬
quia ad dexterã segregatꝰ audiet. Veni¬
te benedicti patris mei ꝑcipite regnum.
qđ uobis paratũ.ẽ. ab origine mundi:
Deq enĩ aliqua illic eorũ. nisio ꝑami scđiae
cõmemorantur : Audient ergo. uenite
benedicti patris mei : quia generatiorectoꝵ
benedicetur : Sic in memoria ȩt̃naerit
iustꝰ : & abauditu malo nontimebit. Iuid

Expanded text:
ttende quod scriptum est: ttende quod scriptum est: «Melior est qui vincit iram, quam qui capit civitatem» . Divitias quaerit qui non vult dare pauperibus; attende quod scriptum est: «Habebis thesaurum in coelo» . Non ergo eris inglorius ignoscendo; quia de ira victa laudabilius triumphatur: non egenus tribuendo; quia thesaurus coelestis certius possidetur. Hunc versum parturiebat ille superior, «Gloria et divitiae in domo ejus.» 5. Qui haec itaque facit, «Disponet sermones suos in judicio.» Facta ipsa sermones sunt quibus in judicio defendetur; quod ei non erit sine misericordia, quia et ipse fequi ad dexteram segregatus audiet, «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi.» Neque enim aliqua illic eorum, nisi opera misericordiae commemorantur. Audiet ergo, «Venite, benedicti Patris mei;» quia «generatio rectorum benedicetur.» Sic, «In memoria aeterna erit justus: et ab auditu malo non timebit;» quod
Abbreviated transcription (Latin):
qđ misericors & miserator : sed terret
ratione formides. beate uir qͥtimes dñm.
& inmandatis eꝰ uoles nimis : Esto Sua¬
uis: miserere & cõmoda. Ita enĩ iustꝰ ẽ
dñs ds̃. ut iudiciũ illi sine miscđia faciat.
euomet dñs exore suo : tanquã in suauẽ
Dimittite in qͥt. & dimittet᷑ uobis: date
& dabitur uobis: In eo qđ dimittis. ut dimit¬
tat᷑ tibi : misereris : łn eo qđdas ut detur
tibi: cõmodas: Quauis enĩ generali nomi¬
ne om̃is miscđia dicat᷑. quamisero subue¬
nitur : inter ẽ. tam̃ ubi nonimpendis.
nec sumptũ pecuniȩ. nec corporalis laboris
industriã. sedignoscendo qđ inteqͥsq peo¬
cauit. & tuorũ gratis cõparas ueniã pecca¬
torũ. Hȩc duo benignitatis officia. ignoscen¬
doꝵ peccatorũ. & beneficiorũ erogandorũ
sicut in euangłio qđ cõmemorauimꝰ. dimit¬
tite & dimittet᷑ uobis. date & dabit᷑ uobis:
sic inisto uersu arbitror. eẽ. distinc̾ta. sua¬
uis uir : qͥmiseretur & cõmodat. Nec pigri

Expanded text:
quod «misericors et miserator,» sed terret ratione formides, beate vir qui times Dominum et in mandatis ejus voles nimis: esto suavis, miserere et commoda. Ita enim justus est Dominus Deus, ut judicium illi sine misericordia faciat, emovet Deus ex ore suo, tanquam insuavem. «Dimittite,» inquit, «et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis» . In eo quod dimittis, ut dimittatur tibi, misereris; in eo quod das, ut detur tibi, commodas. Quamvis enim generali nomine omnis misericordia dicatur qua misero subvenitur, interest tamen ubi non impendis nec sumptum pecuniae, nec corporalis laboris industriam, sed ignoscendo quod in te quisque peccavit, et tuorum gratis comparas veniam peccatorum. Haec duo benignitatis officia, ignoscendorum peccatorum et beneficiorum erogandorum, sicut in Evangelio quod commemoravimus, «Dimittite, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis;» sic in isto versu arbitror esse distincta, «Suavis vir qui miseretur et commodat.» Ne pigri
Abbreviated transcription (Latin):
Hic . ẽ dies deqͥ dixit dñs. tẽpore acceptabili
exaudiuite. & indie salutis adiuuite:
Idem dies dequo ille mediator factus ẽ
incaput anguli Exultemus Ergo: &
dies salutis. ẽ saluũ faci qͣuia de longin¬
qua peregrinatione reuertentes. se iungi¬
mur abeis qͥoderant pacẽ Cũ qͥb eramꝰ
pacifici. & cũloquerem eis debellabant
nos gratis : Bene ꝓspera iter redeuntib :
quia tu nobis factus esuia. Benedictꝰ

Expanded text:
ic est dies de quo dixit, «Tempore acceptabili exaudivi te, et in die» «salutis adjuvi te» ; id. est, dies quo ille mediator factus est in caput anguli. «Exsultemus» ergo «edies salutis est, «salvum me fac:» quia de longinqua peregrinatione revertentes sejungimur ab eis qui oderant pacem, cum quibus eramus pacifici, et cum loqueremur eis, debellabant nos gratis; «bene prospera iter» redeuntibus, quia tu nobis factus es via.
Abbreviated transcription (Latin):
Tions mes: Cantet hocanima.
quȩ peregrinat᷑ ad ño : Cantec
hoc ouis illa. quȩ errauerat : Cantet hoc filius
ille. qͥ mortuus fuerat & reuixit: perierat
& inuentus est : Cantet hoc animanrã fr̃s & fi
ista cantemꝰ: Dilexi: qm̃ exaudiet dñs
uocẽ dep̃cationis meȩ Nũ quid ipsa dili
diligimꝰ. quia exaudiuit: aut ideo diligimꝰ
ut exaudiat : quid ẽ. ergo dilexi qm̃ exau¬
diet : anquia dilectionẽ spes solet accendere
dilexisse sedix̃ qm̃ sperauit se ex auditu¬
suã mͥ: & indieb meis inuocaui. Ergo
ideo dilexi: qmexaudiet : Ideo ex au¬
diet : qm̃ inclinauit aurẽ suã mͥ :Sed
unde scis oanima humana. qđ inclina¬
uit ds̃ aurẽ suã tibi. nisi dicas credidi:
manent ergo triahȩc. fides. spes. caritas:
quia credidisti sperasti : quia sperasti.¬
iam dilexisti : Iam siquȩrã. unde credi¬
derit anima inclinasse sibi aurẽ dm̃suũ:
nonne respondebit quia prior dilex̃ nos
& filio ꝓprio non peꝑcit. sed ꝓ nobis

Expanded text:
tionis meae.» Cantet hoc anima quae peregrinatur a Domino, cantet hoc ovis illa quae erraverat, cantet hoc filius ille qui mortuus fuerat et revixit, perierat et inventus est ; cantet hoc anima nostra, fratreista cantemus: «Dilexi, quoniam exaudiet Dominus vocem deprecationis meae.» Numquid ipsa diligdiligimus quia exaudivit, aut ideo diligimus ut exaudiat? Quid est ergo, «Dilexi, quoniam exaudiet?» An quia dilectionem spes solet accendere, dilexisse se dixit, quoniam speravit exauditusuam mihi, et in diebus meis invocavi.» Ergo ideo dilexi, quoniam exaudiet; ideo exaudiet, «quoniam inclinavit aurem suam mihi.» Sed unde scis, o anima humana, quod inclinavit Deus aurem suam tibi, nisi dicas, Credidi? Manent ergo tria haec, fides, spes, charitas : quia credidisti, sperasti; quia sperasti, dilexisti. Jam si quaeram unde crediderit anima inclinasse sibi aurem Deum suum; nonne respondebit: Quia «prior dilexit nos, et Filio proprio non pepercit, sed pro nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ds eorũ: quia in uisibilẽ dm̃ colimꝰ. quinil¬
lorũ corporeis oculis. cordib autẽ pau¬
corũ mundissimꝰ notus est : tanquã id eo
possent dicere gentes ubiest ds eorum.
quia ipsi possent ostendere oculis deos

Expanded text:
 etc. . Quia invisibilem Deum colimus, qui nullorum corporeis oculis, cordibus autem paucorum mundissimis est notus, tanquam ideo possent dicere gentes: ubi est Deus eorum? quia ipsi possent ostendere deos
Abbreviated transcription (Latin):
non pauore alienat᷑. sedaliqͣ inspiratione
reuelationis assumit᷑ Ego aut̃e dixi
in extasimea : om̃is homo m̃dax Cont̃ritꝰ
enĩ. respexit infirmitatẽ suã: & uidit non
dese ẽẽ. sibi p̃sum̃dũ. Quantũ eñĩ ad ipsũ
hominẽ ꝑtinet : m̃daxẽ : Sed grã dĩ uerax
effectus. ẽ. nep̃ssuris inimicorũ cȩdens.
non loqueret᷑ qđ crediderat. sed negaret:
docendus erat de homine non eẽ p̃sum̃dũ :¬
Q si de homine ñ deb& qͥsq p̃sumere . utiq
nec dese ipso: quia homo est Bene ergo iste
uidit inpauore suo. omnẽ hominẽ. eẽ. m̃da¬
cẽ : quia & illi qͥ nullo pauore uanescunt.
neꝑsequentib: cedendo m̃tiant᷑. munerib
dĩ talessunt non uirib suis. Proinde ueris¬
sime dictũ.ẽ. om̃is homom̃dax: sedds
uerax qͥait : ego dixi duestis. & filii altis¬
simiom̃s : Uos autẽ sicut homines mori¬

Expanded text:
nspiratione revelationis assumitur. «Ego autem dixi in ecstasi mea, Omnis homo mendax.» Conterritus enim respexit infirmitatem suam, et vidit non de se sibi esse praesumendum. Quantum enim ad ipsum hominem pertinet, mendax est: sed gratia Dei verax effectus est, ne pressuris inimicorum cedens non loqueretur quod crediderat, sed negaret; docendus erat de homine non esse praesumendum. Et si de homine non debet quisque praesumere, utique nec de seipso; quia homo est. Bene ergo iste vidit in pavore suo omnem hominem esse mendacem; quia et illi qui nullo pavore vanescunt, ne persequentibus cedendo mentiantur, muneribus Dei tales sunt, non viribus suis. Proinde verissime dictum est, «Omnis homo mendax;» sed Deus verax, qui ait: «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi
Abbreviated transcription (Latin):
neat. qđ ita canitur uelut iamsit effectũ:
Exemit in qͥt oculos meos alacrimis: pedes
meos alapsuͣ & tam̃ nonait placeo. fed
placebo in conspectu dñi in regione uiuoꝵ:
fatis ostendens ab ea parte nondũ sepla¬
cere in conspettudñi. quȩ ẽ. in regione
mortuorũ : id.ẽ. in carne mortali: Quienĩ
in carne sunt : dõplacere non possunt:
Vnde qđ seqͥtur & dicitidem apłs: Uos
autẽ non estis in carne : scđm id dicit
qđ corpꝰ mortuũ est ꝓpter peccatum.
sp̃s autẽ uita. ẽ ꝓpt̃ iustitiã: Scđm quẽ
placebant dño. quia scđm ipsum in car¬
ne non erant: Quis autẽ placeat dõ uiuo.
incorpore mortuo: sed qͥd ait : Si autẽ

Expanded text:
neat quod ita canitur velut jam sit effectum, neat quod ita canitur velut jam sit effectum, «Exemit,» inquit, «oculos meos a lacrymis, pedes meos a lapsu:» et tamen non ait, Placeo; sed, «Placebo in conspectu Domini, in regione vivorum;» satis ostendens ab ea parte nondum se placere in conspectu Domini, quae est in regione mortuorum, id est in carne mortali. «Qui» enim «in carne sunt, Deo placere non possunt.» Unde quod sequitur, et dicit idem apostolus, «Vos autem non estis in mortuum est propter peccatum, spiritus autem vita est propter justitiam:» secundum quem placebant Domino, quia secundum ipsum in carne non erant. Quis autem placeat Deo vivo, in corpore mortuo? Sed quid ait? «Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
in superiori psalmo: Nonmortui lau¬
dabuntte dñe. neq om̃s qͥdescendunt
in infernũ : Sed nos qͥuiuimꝰ benedicimꝰ
dñm Ex hac ergo morte potest recte
inme inqͥt. transitũ facit amorte aduitã :
Cȩtera uero. spe cõpleta s̃ in eis qͥ nondũ
ex hacuita emigrarunt : Nunc enĩ culap¬
sus nrospericulosissimos cogitamꝰ: nonces¬
sant alacrimis oculi. Tunc autt̃ ex ꝑmet
oculos nr̃os alacrimis. quando & pedes
alapsu: quia tunc nullus erit lapsus
ambulantiũ pedũ. quando infirmȩ
carnis nullũ erit lubricũ : Nunc uero
edomare substernimꝰ : in ipso prorsus
opere qͦ eã subditã castigamꝰ. nonin ea
cadere magnũ.ẽ: Non autẽ in eã labi.
qͥs potest : quaꝓpter : quia & in carne
sumꝰ. & incarne non sumꝰ : In carne enim
sumꝰ. eo uinculo qđ nondũ solutũ est
Qđ dis solui & ẽẽ cũxp̃o multo magis
extremis animȩ partib adhuc lubricum
sentiamꝰ : Audiquẽ ad modũ ad spemꝑti¬

Expanded text:
o: «Non mortui laudabunt te, Domine, neque omnes qui descendunt in infernum; sed nos qui vivimus, benedicimus Dominum» . Ex hac ergo morte potest recte in me,» inquit, «transitum facit a morte ad vitam» . Caetera vero spe completa sunt in eis qui nondum ex hac vita emigrarunt. Nunc enim cum lapsus nostros periculosissimos cogitamus, non cessant a lacrymis oculi: tunc autem eximet oculos nostros a lacrymis, quando et pedes a lapsu. Quia tunc nullus erit lapsus ambulantium pedum, quando infirmae carnis nullum erit lubricum. Nunc vero, edomare, substernimus; in ipso prorsus opere quo eam subditam castigamus, non in ea cadere magnum est: non autem in ea labi, quis potest? 8. Quapropter quia et in carne sumus, et in carne non sumus in carne enim sumus eo vinculo quod nondum solutum est, quod «dissolvi et esse cum Christo multo magis extremis animae partibus adhuc lubricum sentiamus, audi quemadmodum ad spem perti
Abbreviated transcription (Latin):
transiret : deinde gestientes montes
collesq non legimꝰ : quȩ sic addidit
ut etiã om̃ia ista repeteret. Nacũ dixisset.
mare uidit & fugit. iordanis conuersus. ẽ.
retrorsum : contexuit ÷ Montes gestier̃
uelut arietes. & colles uelut agni ouium:
Eadẽq rursus interrogat:. Q uidmare
qđ fugisti. auttu iordanis quia conuersuses
retrorsũ : Montes quare gestistis uelut
arietes & colles uelut agniouiũ : At ten¬
recognoscamꝰ hortantur: Sienĩ grãm dĩ
quȩdata .ẽ nobis firmo corde retinem
nossumꝰ isrł sem̃ abrahȩ nobis dicit apłs

Expanded text:
transiret; deinde gestientes montes transiret; deinde gestientes montes collesque non legimus: quae sic addidit, ut etiam omnia ista repeteret. Nam cum dixisset, «Mare vidit et fugit, Jordanis conversus est retrorsum;» contexuit, «Montes gestierunt velut arietes, et colles velut agni ovium: eademque rursus interrogat, «Quid econversus es retrorsum? montes, quia gestiistis velut arietes; et colles, velut agni ovium?» 2. Attenrecognoscamus hortantur. Si enim gratiam Dei quae data est nobis firmo corde retinemus, nos sumus Israel semen Abrahae: nobis dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
deegipto domꝰ iacob depopło barbaro
Facta ẽ iudȩa sc̃ĩ ficatio eiꝰ isrł potesta seiꝰ.
Mare indit & fugit. iordanis conuersus. ẽ.
retrorsum :Ne arbi tremini nobis narrari
p̃terita. sed potius futura p̃dici: quia illa
quoq miracula cũ in illo popło fierent.
presentia qͥdem. sed nonsine futurorum
significatione gerebantur: deoq ut osten¬
dereo qͥpsallendo ista p̃dicabat. eadem
se uerbis agere. quȩ illic factis a geban¬
tur : lino eo dẽq spũ operante. & illa fac¬
ta & hec dicta sunt ut id qđ infine scłoꝵ
manifestandũ reseruabatur. figurisrerũ
atq uerborũ p̃currentib: nuntiare tur :
non om̃ino ea dix̃ quȩ ibi gesta sunt. sed
aliter quȩdã quã illic lecta didicimꝰ:
neuere putaretur trans acta recolere
potus quã uentura p̃uidere : Primo enĩ
iordanẽ ipsum non reuersum eẽ retror¬
sum sed stetisse legimꝰ ab ea parte qua
aquȩ desuꝑ influebant cũpopłs ille

Expanded text:
de Aegypto, domus Jacob de populo barbaro, de Aegypto, domus Jacob de populo barbaro, facta est Judaea sanctificatio ejus, Israel potestas ejus; mare vidit et fugit, Jordanis conversus est retrorsum:» ne arbitremini nobis narrari praeterita, sed potius futura praedici; quia illa quoque miracula cum in illo populo fierent, praesentia quidem, sed non sine futurorum significatione gerebantur. Ideoque ut ostenderet, qui psallendo ista praedicebat, eadem se verbis agere quae illic factis agebantur, uno eodemque Spiritu operante et illa facta et haec dicta, ut id quod in fine saeculorum manifestandum reservabatur, figuris rerum atque verborum praecurrentibus nuntiaretur; non omnino ea dixit quae ibi gesta sunt, sed aliter quaedam quam illic lecta didicimus: ne vere putaretur transacta recolere, potius quam ventura praedicere. Primo enim Jordanem ipsum non reversum esse retrorsum, sed stetisse legimus ab ea parte, qua aquae desuper influebant, cum populus ille
Abbreviated transcription (Latin):
in oramaris miseri cordẽ atq innumerã
multitudinẽ asinistris fructib atq ama¬
ritudine impia segregat:¬
ECTAUS QUIDEM NOUSSIMŨq
retinemꝰ dilectis simi fr̃s qđ narratur
in libro exodi. popłm isrł liberatũ ab iniqͣ
dominatione ȩgyptiorũ. inter diuisos
fluct᷑ maris transisse ꝑsiccũ: iordanẽqꝰq
fluuiũ. cũ ꝑ eũ in terrã ꝓmissionis intra¬
rent tactũ pedib: sacerdotũ arcã dñi
portantiũ stetisse. desuꝑ infrenato lapsu.
ab inferiore autẽ parte defluxisse qͦͥcurre¬
bat in mare: donec insicc ostantib: sacer¬
dotib transi ret᷑ uniuersus : Nouimꝰ hȩc :
nec tam̃ arbitrari nos oportet in hoc psal¬
mo. cui nunc alleluia ꝓnuntiato cantatoq
gesta recolentes. nequaquã futura talia
cogitemꝰ: Illa enĩ sicut dicit apłs. infi¬
gura contingebant eis : Scripta sunt autẽ¬
ꝓpternos inqͦs finȩs scłorũ obuenit : Cũ
igitur audimꝰ inpsalmo. Nexitui sył

Expanded text:
in ora maris, misericordem atque innumeram in ora maris, misericordem atque innumeram multitudinem a sinistris fluctibus atque amaritudine impia segregategimus quidem, notissimumque retinemus, dilectissimi fratres, quod narratur in libro Exodi, populum Israel liberatum ab iniqua dominatione Aegyptiorum inter divisos fluctus maris transisse per siccum : Jordanem quoque fluvium, cum per eum in terram promissionis intrarent, tactum pedibus sacerdotum arcam Domini portantium, stetisse desuper infrenato lapsu; ab inferiore autem parte defluxisse, quod currebat in mare, donec in sicco stantibus sacerdotibus transiret populus universis : novimus haec, nec tamen arbitrari nos oportet in hoc psalmo, cui nunc «Alleluia» pronuntiato cantatoquegesta recolentes, nequaquam futura talia cogitemus. «Illa» enim, sicut dicit Apostolus, «in figura contingebant illis; scripta sunt autetram, in quos finis saeculorum obvenit» . Cum igitur audimus in Psalmo, «In exitu Israel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona. ẽ. apud esaiã. uidete: quasi om̃ino
non matris. nec eiꝰ quȩ peperit aliquem :¬
tuas filii tui qͦs amiseras: angustia nõbis. ẽ.
misto loco: facite itaq nobis & nunc locũ.
in quo cõmoremur : Tuuero dicssincorde
tuo : quis generabit mihi istos. cũsciam ẽẽ me.¬
sine filiis. & uduã: quis ergo istos edd̾ cabit
mihi : ego eñ de relicta fuisola: hi autẽ
mihi ubierant: ex ea ergo parte ista dicit
etcła : qua uidetur nihil parere inistis
turbis: quȩ non dimiser̃ om̃iasua ut seque¬
rentur dñm. & sederent suꝑ duodecim
thronos: Sed quã multi in eadẽ turba
solum ergo erigit destercore quẽ colloc&
cũ principib popłisui: sed etiã Habita¬
re facit sterilẽ indomo matrẽ filiorum
laetantẽ. Qui inalis habitat. & humilia
respicit incȩlo & interra: sem̃ abraham
sicuti stellascȩli. sc̃ĩtate insublime
in suꝑnis sedibus collocatã. & sicut arena

Expanded text:
persona est apud Isaiam, videte: quasi omnino persona est apud Isaiam, videte: quasi omnino non matris, nec ejus quae peperit aliquem. Etuas filii tui quos amiseras: angustia nobis est in isto loco; facito itaque nobis etiam nunc locum in quo commoremur. tu uero dices in corde tuo: quis generasine filiis et viduam? Quis ergo istos educavit mihi? ego enim derelicta fui sola; hi autem mihi ubi erant» ? Ex ea ergo parte ista dicit Ecclesia, qua videtur nihil parere in istis turbis quae non dimiserunt omnia, ut sequerentur Dominum, et sederent super duodecim thronos. Sed quam multi in eadem turba solum ergo erigit de stercore, quem collocet cum principibus populi sui; sed etiam, «Habitare facit sterilem in domo, matrem filiorum laetantem:» qui in altis habitat, et humilia respicit in coelo et in terra, semen Abraham sicut stellas coeli, sanctitatem sublimem in supernis sedibus collocatam, et sicut arenam
Abbreviated transcription (Latin):
te in se dño: & habens eũ spm qͥscrutat᷑
om̃ia. etiã altitudinẽ dĩ ltaq incelo. ẽ:
sed & incȩlo dñs humilia respicit Quid
ergo fr̃s. siiam audiuimꝰ humilia quȩ incȩ¬
losunt exaltata destercore. ut popłicol¬
locentur cũ principib: hi hil neconsequen¬
ter audiuimꝰ dehumilib quȩ in terra res¬
picit dñs: pauciores enĩ sunt illi amici
iudicaturi cũ dño: plures autẽ isti quos
recipiunt in tabernacula eterna. Quã uis
enĩ tota frum̃ti massa in cõparatione se¬¬
iunctȩ paleȩ. paucos habere uideatur :
ꝑse tam̃ consid erata copiosa est: Multi
enĩ filii defertȩ : magis quã eiꝰ quȩ habet
uirum: Multi filii eiꝰ quȩ ꝑ grãm in seneo¬
tute concepit: quã eiꝰ quȩ abin eunte ȩtate.
legis uinculo maritata est. &ego qͥdem
dico insenectute concepit: & intuens
sarram matrẽ nr̃am in uno isa ac. quȩ ꝑ¬
om̃s gentes mater est fideliũ : Quȩ autem

Expanded text:
te in se Domino, et habens eum Spiritum qui scrutatur te in se Domino, et habens eum Spiritum qui scrutatur omnia, etiam altitudinem Dei : itaque in coelo est; sed et in coelo Dominus humilia respicit. 8. Quid ergo, fratres, si jam audivimus humilia quae in coelo sunt, exaltata de stercore, ut cum populi collocarentur principibus; nihilne consequenter audivimus de humilibus quae in terra respicit Dominus? Pauciores enim sunt illi amici judicaturi cum Domino, plures autem isti quos recipiunt in tabernacula aeterna. Quamvis enim tota frumenti massa in comparatione sejunctae paleae paucos habere videatur; per se tamen considerata, copiosa est. «Multi enim filii desertae, magis quam ejus quae habet virum» : multi filii ejus quae per gratiam in senectute concepit, quam ejus quae ab ineunte aetate Legis vinculo maritata est. Et ego quidem dico, in senectute concepit; intuens Saram matrem nostram in uno Isaac, per omnes gentes matrem fidelium. Quae autem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ in altis habitat. & humilia respicit
incȩlo & in terra: uolens docere nos
quare incȩlo humilia. cũ iam spiritales
magni. & iudiciariis sedibus digni tali sig¬
inficentur eloquio: subiecit statim:
Quierigit a terra in opẽ. & destercore
exaltat pauperẽ. Ut collocet eũ cũ pͥn¬
cipib. cũ pͥncipib popłi sui: Nonitaq
dedignentur. eẽ. humilia capita excelsoꝵ:
subdextera dñi : Quã uisenĩ collo c&ur
fidelis dñicȩ pecuniȩ dispensator cũpͥn¬
cipibus popłidĩ: quã uis sessurus sit inxiͦi
ra tamen in ops erigitur. & destercore pauꝑ
exaltatur: An forte non exaltatur dester¬
core qͥser uiebat desideriis & uoluptatib
uariis : sed forte cũista iã diceret: nonerat
in ops. non erat pauꝑ: Quid ergo ad huc
ingemiscit grauatꝰ. habitaculũ qđ decȩlo ẽ.
suꝑ indui cupiens : curneforte se extollat
colafizatur. & subditur angło satane sti¬
mulo carnissuȩ : Altus est quidem habitan¬

Expanded text:
qui in altis habitat, et humilia respicit in coelo et in terra:» volens docere nos quare in coelo humilia, cum jam spirituales magni et judiciariis sedibus digni, tali significentur eloquio; subjecit statim, «Qui erigit a terra inopem, et de stercore exaltat pauperem; ut collocet eum cum principibus, cum principibus populi sui.» Non itaque dedignentur esse humilia capita excelsorum, sub dextera Domini. Quamvis enim collocetur fidelis dominicae pecuniae dispensator cum principibus populi Dei, quamvis sessurus sit in duodra tamen inops erigitur, et de stercore pauper exaltatur. An forte non est exaltatus de stercore, qui serviebat desideriis et voluptatibus variis? Sed forte cum ista jam diceret, non erat inops, non pauper. Quid ergo adhuc ingemiscit gravatus, habitaculum quod de coelo est superindui cupiens ? Cur, ne forte se extollat, colaphizatur, et subditur angelo satanae, stimulo carnis suae ? Altus est quidem habitan
Abbreviated transcription (Latin):
accipio usq inȩternũ: Cur autẽ ex hoc
& non ante hoc: & ante om̃ia scła. sit nom̃
dñi benedictũ: Respondebo paruulo:
qui non contumaciter quȩrit: Uobis dr̃¬
Sit nom̃ dñi benedictũ: Sit auobis nom̃ dñi
benedictũ: ex hoc utiq ex quo uobis dicit᷑.
Incipitis enĩ laudare: sed sine fine laudate:
Nedicatis. Incipimꝰ qͥdem laudare dnm̃.
quia pueri sumꝰ : sed cũ creuerimꝰ. magniq
fuerimꝰ. nosipsos laudabimꝰ: Nonsic pue¬
ri: nonsic: ꝓpterea dicit dñs ꝑesaiam:
egosum: & usq dũ sene scatis. egosũ: Ille sẽꝑ
laudandus est : Quidaẽ. laudate ꝓueri:
ex hoc łaudate senes. & usq inscłm: quia
senectꝰ nra albescit qͥdem canis sapientiȩ :
qm̃ hoc loco humilitatẽ potius uidetur sig¬
nificare pueritiã. cii contraria est uana
& falsa suꝑbiȩ magnitudo: & ideo dnm̃.
nisi pueri non laudant: quia suꝑbi eum
laudare non possunt : Sit senectꝰ ura pu¬

Expanded text:
accipio usque in aeternum; cur autem «ex hoc,» accipio usque in aeternum; cur autem «ex hoc,» et non ante hoc et ante omnia saecula «sit nomen Domini benedictum?» Respondebo parvulo, qui non contumaciter quaerit: Vobis sit nomen Domini benedictum;» sit a vobis nomen Domini benedictum, «ex hoc» utique ex quo vobis dicitur. Incipitis enim laudare, sed sine fine laudate. Ne dicatis: Incipimus quidem laudare Dominum, quia pueri sumus; sed cum creverimus magnique fuerimus, nos ipsos laudabimus. Non sic, pueri, non sic: propterea dicit Dominus per Isaiam, «Ego sum; et usque dum senescatis, ego sum» . Ille semper laudandus est qui est. «Laudate, pueri, ex hoc,» laudate, senes, «et usque in saeculum.» Quia senectus vestra albescet quidem canis sapientiae, squoniam hoc loco humilitatem potius videtur significare pueritia, cui contraria est vana et falsa superbiae magnitudo; et ideo Dominum nisi pueri non laudant, quia superbi eum laudare non norunt: sit senectus vestra pu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓstrata & extincta: exore infantiũ & lac¬
tentiũ ꝑficitur laus: Illa oppressa atq
deleta qͥgloriat᷑ in dño glorietur:
Noncantant ista: quise magnos putant :
non cantant ista qui cognoscentes dm̃. non
sicut dm̃ glorificauerunt. aut gratias
eger̃: Sedm̃ Selaudant illi. ñ dm̃: non enĩ
pueri sunt . Nom̃ suum potius p̃dic ari
uolunt : & non laudant nom̃ dñi. Itaq
euanuer̃ in cogitationib suis: & obscura¬
tum est insi piens cor eorum. dicentes se. et̃
sapientes. stulti facti sunt: Voluerunt
nom̃ suũ altissime & latissime diffamari:
cito ipsi in angustias transituri: dm̃ decet:
dͥnm̃nrm̃ decet. semꝑ & ubiq p̃dicari:
Semꝑ ergo p̃dic&ur: Sit nom̃ dñi
benedictũ : ex hoc nunc & usq in scłm:
Vbiq p̃di caur: A solis ortu usq
adoccasum: laudate nom̃ dñi. Qua erat
exme aliquis puerorũ scõrũ laudantiũ
nom dñi &dicat mihi : ecceusq in scł m.

Expanded text:
prostrata et exstincta, ex ore infantium et lacprostrata et exstincta, ex ore infantium et lactentium perficitur laus ; illa oppressa atque deleta, qui gloriatur, in Domino glorietur . Non cantant ista qui se magnos putant; non cantant ista qui cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt: se laudant illi, non Deum; non enim pueri sunt. Nomen suum potius praedicari volunt, et non laudant nomen Domini. Itaque evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum; et dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt : voluerunt nomen suum diutissime et latissime diffamari, cito ipsi in angustias transituri. Deum decet, Dominum decet et semper et ubique praedicari. Semper ergo praedicetur: «Sit nomen Domini benedictum, ebique praedicetur: «A solis ortu usque ad occasum, laudate nomen Domini. 2. Quaerat ex me aliquis puerorum sanctorum laudantium nomen Domini, et dicat mihi: Ecce «usque in saeculum,»