comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bia cunccis ĩportabi¬
lis. om̃ib ocliosa. Int̾ om¬
uia uicia tu semꝑ es pͥma
tu semꝑ es ultima Elam
om̃e pecc̃m te accedente cõ¬
mittit᷑ te recedente dimit¬
tit᷑ Scͥptũ est enũ initiũ
om̃is pec̃ci est suꝑbia pri¬
mogenira mors. Hec .n.
int̾ ip̃a reꝵ pͥmordia. cre¬
aturã contͣ creatorẽ erexit.
mora detecit. qm̃ in u̾ita¬
te nõ stetit. Ab innocentia
in pecc̃m. a deliciis in mi¬
serias. a celo empyreo in
baris. qui dicebas in cor¬
de tuo:. In celum ascendã
suꝑ astra celi exaltabo so¬
lium meũ Sedebo in mon¬
te testam̃ti in lat̾ib aqͥlo¬
nis. Ascendam suꝑ altitu
altissimo. Tu signacłm si¬
militudinis plenꝰ sapien¬
tia ⁊ ꝑfectus decore in deli¬
ciis ꝑ adisi fuisti. Om̃is la¬

Expanded text:
bia cunctis importabilis, omnibus odiosa, inter omnia vitia tu semper es prima, tu semper es ultima. Nam omne peccatum te accedente committitur, te recedente dimittitur. Scriptum est enim: «Initium omnis peccati est superbia», «primogenita mors». Hec enim inter ipsa rerum primordia creaturam contra creatorem erexit, mora deiecit, quoniam in veritate non stetit, ab innocentia in peccatum, a deliciis in miserias, a celo empireo in baris? Qui dicebas in corde tuo: ‘In celum ascendam, super astra Dei exaltabo solium meum, sedebo in monte testamenti in lateribus aquilonis; aimo: « Tu signaculum similitudinis, plenus sapientia, perfectus decore in deliciis paradisi fuisti; »
Abbreviated transcription (Latin):
extollit᷑ ⁊ in iactantiã effre¬
nat᷑ nec curat ꝓdesse. sed gła¬
tur p̾esse p̾sumit se ẽẽ me¬
liorẽ quia cernit suꝑiorem
at bonum facit ñ gradꝰ sed
uirtꝰ nõ dignitas sed hone¬
stas Priores dedingnat᷑ a¬
micos notos ignorat. Ect̾¬
nit antiqͦs uultũ aũtit.
uisum extollit. ceruicẽ eri¬
git. fastum ostendit. gran¬
tlia loqͥtur. sublimia me¬
ditat᷑. Subesse ũ patit᷑. p̾ẽẽ
molitur Prelatis infestus.
subclitis honosus. Molesta
ñ suffert concepta ñ differt¬
preceps ⁊ audax. Gł̾osus
⁊ arrogans. grauis et im¬
portunꝰ¬

Expanded text:
extollitur et in iactantiam effrenatur, nec curat prodesse, sed gloriatur preesse; presumit se meliorem, quia cernit se superiorem. At bonum non facit gradus, sed virtus, non dignitas, sed honestas. Priores dedignatur amicos, notos ignorat nit antiquos. Vultum avertit, visum extollit, cervicem erigit, fastum ostendit, grandia loquitur, sublimia meditatur, subesse non patitur, preesse molitur, prelatis infestus, subditis onerosus. Molesta non suffert, concepta non differtpreceps et audax, gloriosus et arrogans, gravis et importun
Abbreviated transcription (Latin):
ieut est zelus amari¬
tudinis malus. qͥ sepa¬
rat a deo ⁊ clucit ad infer¬
num: ita est zelus bonus
qui seꝑat auitiis ⁊ duoit
ad deum ⁊ ad uitã et̾nam.
Hunc gͦ zelum feruẽtis¬
simo amore exerceant mo¬
nachi. idest ut honore se in¬
uicem p̾ueniant: infmita¬
tes suas sine corpozr siue
moꝵ patientissime tolłent.
obedientiam sͥ certatim im¬
pendãt. Nullus qd̾ gͥ utile iu¬
Caritatẽ fr̾nitatis casto im¬
pendãt amore. Deũ time¬
art. ab̃batem suum sincera
⁊ humili caritette diligant.
Xp̃o om̃ino nichil p̃ponant.
nam ꝑluoat¬

Expanded text:
icut est zelus amaritudinis malus, qui separat a Deo et ducit ad infernum, ita est zelus bonus, qui separat a vitio et ducit ad Deum et ad vitam aeternam. Hunc ergo zelum ferventissimo amore exerceant monachi. Id est, ut honore se invicem praeveniant, infirmitates suas, sive corporum, sive morum, patientissime tolerent: obedientiam sibi certatim impendant. Nullus quod sib utile jucharitatem fraternitatis casto impendant amore: Deum timeant: abbatem suum sincera et humili charitate diligant: Christo omnino nihil praeponant, nam
Abbreviated transcription (Latin):
petates. Non .ii. honore sed
honere ꝑuenit᷑ ad regnũ.
Uñ dñs subdit ũ est meũ
dare uob̾. Meũ est quidem
dare sed nõ uob̾ idest ambi¬
tiosis qͣles uos estis. licet
suꝑb tñ nõ rognat ex deo
scd̃m illd̃ ꝓpheticũ. Ip̃i reg¬
nauerũt: sed ñ ex me. Prĩ¬
cipes exstiterũt. ⁊ nõ cogno¬
ui eos

Expanded text:
petatis». Non enim honore, sed onere pervenitur ad regnum. Unde Dominus subdit: «Non est meum dare vobis». Meum est quidem dare, sed non vobis, id est ambitiosis, quales vos estis. Licet bus tamen non regnat ex Deo, secundum illud propheticum: «Ipsi regnaverunt et non ex me, principes exstiterunt et non cognovi eos
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sũptio p̾sũptuosa
suꝑbia. q̃ nõ solum ange¬
los uoluit deo adeqͣre sed
hoĩes p̾sũpsit deificare.
Porro quos erexit dep̾sit¬
⁊ quos exaltauit hm̃lia¬
uit. Hinc ait dñs ad pro¬
pħ̾am. Eili hoĩ die pͥncipi
eleuatũ est cor tuũ qͣsi cor
dei. Et dixisti. Deus .ni. ego
sum. cũ sis homo ⁊ ñ deus.
ideiiro ego adducam suꝑ
te robustissimos gentiũ
⁊ int̾ficient te et morieris
ne hec est babilon qͣm ego
edificaui in domũ regni.
in robore fortitudinis mee.
et in gła decoris mei: Cum
adhuc eẽt sermo in ore re¬
gis uox de celo ruit. Tibi
dicit᷑ nabugodonosor rex.

Expanded text:
sumptio, presumptuosa superbia, que non solum angelos Deo voluit adequare, sed homines presumpsit deificare. Porro, quos erexit depressit, et quos exaltavit humiliavit. Hinc ait Dominus ad prophetam: «Fili hominis, dic principi elevatum est cor tuum quasi cor Dei, et dixisti Deus ego sum, cum sis homo et non Deus, idcirco ego adducam super te robustissimos gentium, et interficient te, et morieris ne hec est Babilon, quam edificavi michi in domum regni, in robore fortitudinis mee et in gloria decoris mei? Cum adhuc sermo esset in ore regis, vox de celo ruit: ‘Tibi dicitur, Nabuchodonosor rex:
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ legit᷑. homo cũ in hono¬
re eẽt nõ intellexit. cõꝑatꝰ
est ium̃tis insipientib et
similis factꝰ est illis. Suꝑ
bia turrem eu̾tit. ⁊ lin¬
guam confucdit. Prostra¬
uit goliad. ⁊ suspendit a¬
man. Int̾fecit nichanorem
⁊ ꝑhemit anthicũ Phara¬
onẽ subm̃sit. ⁊ sennacherib
interemit. Sedes ducũ suꝑ¬
ces gentiũ suꝑbarũ arefacit.
De ab hominatõne suꝑbie

Expanded text:
um in honore esset non intellexit, comparatus est iumentis insipientibus, et similis factus est illis». 3 Superbia turrem evertit et linguam confudit, prostravit Goliam et suspendit Aman, interfecit Nicanorem et peremit Antiochum, Pharaonem submersit et Sennacherib interemit. Sedes ducum supces gentium superbarum arefacit. XXXIII De abhominatione supe
Abbreviated transcription (Latin):
stercora. Turpiꝰ egerit qd̃
turpit̾ ingerit. Suꝑlus et
inferiꝰ horribilẽ flatũ ex¬
pͥmeus ⁊ abhominabrlem
sonũ emittens. Gula ꝑadi¬
sum clausit pͥmogenita uẽ¬
didit. Suspẽdit pistorẽ decol¬
lauit baptistam Nabuzar¬
dam pͥnceps cocoꝵ templũ
incendit ⁊ iherłm totũ eñ¬
tit. Balthaxat in conuiuio
manũ contͣ se scribentẽ as¬
pexit. Mane thechel. phares.
⁊ eadem nocte int̾fectus est
a iudeis Sedit ppłs mandu¬
care et bibere ⁊ surrexerũt
ludere. Sed adhuc esce eoꝵ
erant in ore ip̃oꝵ. Et ira d̾i
ascendit suꝑ eos. Qui uesce¬
bant᷑ uoluptuose Interier̃t

Expanded text:
pius egerit quod turpiter ingerit, superius et inferius horribilem flatum exprimens, et abhominabilem sonum emittens. Gula paradisum clausit, primogenita vendidit, suspendit pistorem, decollavit Baptistam. Nabuzardam princeps cocorum templum incendit et Ierusalem totam evertit. Balthasar in convivio manum contra se scribentem aspexit: «Mane, Thecel, Phares», et eadem nocte interfectus est a Caldeis. «Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere»; sed «adhuc erant esce eorum in ore ipsorum et ira Dei ascendit super eos». «Qui vescebantur voluptuose, inter
Abbreviated transcription (Latin):
eprobi u̾o ñ solũ ex¬
t̾iorib sed ⁊ int̾iori¬
b tenebris inuoluẽtur
qr sp̃uali parit̾ et corpo¬
rali luce carebunt. Scͥp¬
tũ est .n. tollat᷑ imꝑiꝰ ne
uideat głam dei qͥa solus
am. ut uix aliqͥd coitare
possint p̾ter penas. sed
illuc dirigẽt impetũ co¬
gitatõnes uͥ sentient iũ
doloris Sane cliscipłs qui¬
dã fertur apparusse ma
q̃stiones apd̾ iuferos u̾te¬
rent᷑. Qui dicit᷑ respondis¬
se aꝑd̾ inferos q̃ri qͥd solũ¬
mon ait. nec opꝰ. nec ratio.
nec scĩa. nec sapientia est
apd̾ iuferos qͦ tu ꝓperas.
Est .ni. in reprobis tanta
m̃tis obliuio. tanta cecitas
animi tanta confusio ra¬
tõnis ut tãto uł nũqͣm ad
cogitandũ qͥoqͣm de deo pos¬
sint assurg̾e nedũ ad con-¬
fitendũ ualeãt respirare.
Scͥptũ est .n. Nõ mortui lau¬
dabũt te dũe. neq om̃s qui
descendent in infernũ Nõ

Expanded text:
eprobi vero non solum exterioribus, sed etiam interioribus tenebris involventur; quia spirituali pariter et corporali luce carebunt. Scriptum est enim: Tollatur impius, ne videat gloriam Dei , qui solus am, ut vix aliquid cogitare valebunt praeter poenas: sed illuc dirigent impetum cogitationis, ubi sentient vim doloris. Sane discipulus quidam fertur apparuisse maquaestiones apud inferos verterentur. Qui dicitur respondisse: « Apud inferos quaeritur solumon ait: «Nec opus, nec ratio, nec sapientia, nec scientia est apud inferos, quo tu properas». Erit enim in reprobis tanta mentis oblivio, tanta cecitas animi, tanta confusio rationis, ut raro vel nunquam ad cogitandum quidquam de Deo possint assurgere, nedum ad confitendum valeant respirare. ptum est enim: «Non mortui laudabunt te Domine, neque omnes qui descendunt in
Abbreviated transcription (Latin):
Tũc libri erunt aꝑti et iudi¬
cabunt᷑ͦ mortui ex hiis que
scriꝑta sunt in libris scd̾̃m
oꝑa eoꝵ. Qnͣtus erit pudor
tis erũt liqͥdo manifesta.
Beati qͦꝵ remisse sũt ini¬
quitates et quoꝵ tecta sũt
pec̃ea. Ab illa sententia nũ¬
ꝙͣ pot̾it pronocari qr pater
cutum est hec.
prod̾it dampnatis

Expanded text:
tiarum erunt aperti, et iudicabuntur mortui ex his que scripta sunt in libris secundum opera eorum. Quantus erit pudor tis erunt liquido manifesta! «Beati quorum remisse sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata». Ab illa sententia nunquam poterit provocari, quia «Pater cutum est». XX proderit dampnandis
Abbreviated transcription (Latin):
Uis aũt nõ tuueat stid̾
examen in quo idem
erit ⁊ accusator et aduoca¬
tus et index . Accusabit .n.
cũ dicet Esuriui et nõ de¬
distĩmͥ manducare. Sici¬
ui ⁊ nõ declistis mͥ bibere.
Aduocabit cum subdet. ꝙͣ¬
diu nõ fecistis uni ex miuo¬
rib hiis nec mͥ fecistis. Iu¬
dicabit cum iuferet. Dis¬
cedite a me maledicti in ig¬
nem et̾num nõ erũt testes¬
necessarii in illo iudicio

Expanded text:
uis autem non timeat illud examen, in quo idem erit, et accusator, et advocatus et judex? Accusabit enim dum dicet: « Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi bibere.Advocabit cum subdet: «Quandiu non fecistis uni de minimis meis, nec michi fecistis». Iudicabit cum inferet: «Discedite a me, maledicti, in ignem eternum». Non erunt testes in illo iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
mica est anime: et
id̾o certis temporib occupa¬
ri debent fr̃es in labore ma¬
nuũ: certis it̾um horis in
lectõne diuina. Ideoq hac
dispoĩtõne crecdimꝰ. utͣq
tempora ordinari: idest
ut a pascha usq ad kalẽ¬
das occobris a mane exe¬
untes a pͥma usq horam
quartam laborent qd̵ ne¬
cessarium sũit. Ab hora
aũt qͣnta usq ad horam q
sextam leccõni uacent.
Post sextam aũt surgentes
am̃sa pausent in lectus
suis cum omni silentio:
aut forte qui uoluit le¬
gere sibi sic legat ut ali¬
um nõ inqͥetet Et agat᷑
nona temꝑius mecliante
octaua hora ⁊ it̾m qd̃ faci¬
endũ est oꝑentͦ usq ad ues¬
ꝑum. S̾i aũt necessitas

Expanded text:
mica est animae. Et ideo certis temporibus occupari debent fratres in labore manuum, certis iterum horis in lectione divina. Ideoque hac dispositione credimus utraque tempora ordinari: id est, ut a Pascha usque ad Kal. Octobris a mane exeuntes a prima usque ad horam pene quartam laborent, quod necessarium fuerit. Ab hora autem quarta usque ad horam quasi sextam lectioni vacent. Post sextam autem surgentes a mensa pausent in lectis suis cum omni silentio; aut forte qui voluerit legere, sibi sic legat, ut alium non inquietet. Et agatur nona temperius, mediante octava hora; et iterum quod faciendum est operentur usque ad vesperam. Si aute
Abbreviated transcription (Latin):
subiectõne requirant᷑: ne
uident᷑ plus loqui qͣm expe¬
dit. Scurilitates uͦ uł u̾̃a
otiosa ⁊ risum mouẽtia et̾¬
na clausura in om̃ib locis
dãꝑnamꝰ ⁊ ad talia eloqͥa
discipłm aꝑtre os nõ ꝑmit¬
tinus.

Expanded text:
entiae requirantur, ne videatur plus loqui quam expedit. Scurrilitates vero vel verba otiosa et risum moventia, aeterna clausura in omnibus locis damnamus: et ad talia eloquia discipulum aperire os non permittimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Dixi custocliã uias
meas: ut ñ delinqͣm in lin¬
gua men. Posui ori meo cu¬
stodiam: obmutui ⁊ hũili¬
atus sum. ⁊ silui a uonis.
Hic ostñlit ꝓph̾a si abo¬
nis eloquiis ꝓpt̾ taciturni¬
tatem debet int̾dum tace¬
ri. qͣnto magis a malis u̾bis
sari. Ergo qͣmuis de bonis
⁊ scĩs edificatõnũ eloquiis.
ꝑfectis cliscipłis ꝓpt̃ tacit᷑¬
nitatis grauitatẽ rara¬
loq̃di concedat᷑ licentia. qr
scͥptum est. In multiloqͥo
Mors ⁊ uita in manib lin¬
gue. Nam loqui ⁊ doce ma¬
gistrũ conoedet. tacẽ ⁊ au¬
dire discipło conuenit. Et¬

Expanded text:
Dixi, custodiam vias meas, ut non delinquam in lingua mea. Item: Posui ori meo custodiam; obmutui et humiliatus sum; et silui a bonis . Hic ostendit Propheta, si a bonis eloquiis propter taciturnitatem debet intri, quanto magis a malis verbis sari? Ergo quamvis de bonis et sanctis, et aedificationum eloquiis perfectis discipulis propter taciturnitatis gravitatelesia concedatur licentia, quia scriptum est: In multiloquio Mors et vita in manibus linguae . Nam loqui et docere magistro condecet, tacere et audire discipulo convenit.
Abbreviated transcription (Latin):
ed esto sublimet᷑ in¬
altũ prouehat᷑ ad sũ¬
mũ. Statĩ cure succrescũt.
Sollicitudines cumulant᷑
extenclũtur ieiunia uigi¬
lie ꝓducũt᷑. Ex quib nat᷑a
corrũpitur. Sp̃c infirmat᷑
corripit᷑ sompnꝰ. Amittit᷑
appetitꝰ. Debilitat᷑ uirtus.¬
ip̃o deficiens. ñ dimicliat di¬
es sues: sed miserabilẽ ui¬
tam miserabłiori fine cõ¬
cludit. Uerũ est illd̾ poeticũ
In se magna ruũt. sñmis q
negatũ est stare diu. Tollũ¬
tur in altũ ut lapsu gra¬
uiore ruant. Ueriꝰ aũt est
illd̃ ꝓpheticũ. uidi imprũ
suꝑexaltatũ ⁊ eleuatũ si¬

Expanded text:
ed esto: sublimetur inaltum, provehatur ad summum. Statim cure succrescunt, sollicitudines cumulantur, exstenduntur ieiunia, vigilie producuntur. Ex quibus natura corrumpitur, spiritus infirmatur, corrumpitur sompnus, amittitur appetitipso deficiens, non dimidiat dies suos, sed miserabilem vitam miserabiliori fine concludit. 2 Verum est illud poeticum: In se magna ruunt, summisque negatum est stare diu tolluntur in altum ut lapsu graviore ruant». Verius est autem illud propheticum: «Vidi impium superexaltatu
Abbreviated transcription (Latin):
quib sͥ fr̃es manꝰ aut pedes
t̾gunt lauet. Pedes uͦ tam
ip̃e qui egredit᷑ qͣm ille qui
intracturꝰ est om̃ib lauent
uasa ministerii sui mũda
⁊ sana celsarario reconsig¬
nẽt oui cellararius it̾um
intranti consignet: ut sciat
qͥd dat aut quid recipit.
Septimanarii aũt ante
unam horam refectõnis
acciprant suꝑ statutam an¬
nonam singłos bib̾es et
panem: ut hora refectõnis
nis finitis dñioa. om̃um ge¬
nib prouoluant᷑: postulan¬
tes pro se orari. Egrecdien¬
tes aũt de septimana. dicãt
hũc u̾sum. Oñdictꝰ es do¬
mine d̾s: qui adiuuisti me
⁊ consolatꝰ es me. Quodc̃o
t̾cio. accipiat bñdiccõem
egrediens: subsequatur¬
aũt ingrecdiens. ⁊ dicat. D̾s
in acliutoriũ meũ intende:
dñe ad adiuuandũ me fe¬
stina Et hoc idem repetat᷑
ab om̃ib : et accepta bñdic¬
tõne ingrediat᷑.¬

Expanded text:
es tergunt, lavet. Pedes vero tam ipse qui egreditur, tam ille qui intraturus est, omnibus lavent. Vasa ministerii sui munda et sana cellarario reconsignet. Qui cellararius item intranti consignet, ut sciat quod dat, aut quod recipit. Septimanarii autem ante unam horam refectionis accipiant super statutam annonam singulas biberes et panem, ut hora refectionis nis finitis Dominica omnium genibus provolvantur postulantes pro se orari. Egrediens autem de septimana dicat hunc versum: Benedictus es, Domine Deus, qui adjuvisti me, et consolatus es me. Quo dicto tertio, accipiat benedictionem egrediens. Subsequatur ingrediens, et dicat: Deus, in adjutorium meum intende; Domine, ad adjuvandum me festina. Et hoc idem tertio repetatur ab omnibus. Et accepta benedictione, ingrediat
Abbreviated transcription (Latin):
gͣiuis utilitatis qͥs occuꝑa¬
tꝰ fu̾it: qr exinde maior m̾¬
ces ⁊ caritas adquiritur
In becillib aũt ꝓcurentur
solaria ut ñ cum tͥsticia
hoc faciant. s habeant
oñis solatia scd̾m mod̾
congregatõnis. aut positõ
nem loci Si maior congre¬
gatio sũit: celleraruurs ex¬
cusetur a coquina uł si qui
ut diximꝰ maiorib utilita¬
tib occupant᷑. Cet̾i sͥ sub
caritate seruiant. Egues¬
sus de septimana sab̃bato

Expanded text:
is utilitatis praeoccupatus fuerit, quia exinde major merces et charitas acquiritur. Imbesillibus autem procurentur solatia, ut non cum tristitia hoc faciant, sed habeant omnes solatia secundum modum congregationis, aut positnem loci. Si major congregatio fuerit, cellerarius excusetur a coquina, vel si qui, ut diximus, majoribus utilitatibus occupantur. Caeteri sibi sub charitate invicem serviant. Egressurus de septimana, sabba
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ ueniet et enoch. ⁊ ꝓpheta¬
bũt clieb mille clucẽtis se
xaginta amicci saccis ⁊ cõ
fumerĩt testimoniũ sũ
bestia q̃ ascendet de abysso
faciet adũsus eos bellum
⁊ nincet illos ⁊ occidet. Et
corpora eoꝵ iacebũt in pla¬
teis ciuitatis magne. ubi
oñs illoꝵ crucifixus est. et
post tres dies et dimidiũ
sp̃c uite intrauit in eos.¬

Expanded text:
etabunt diebus mille ducentis et sexaginta amicti saccis». «Et cum finierint testimonium suum, bestia que ascendet de abysso faciet adversus illos bellum, et vincet illos et occidet. Et corpora eorum iacebunt in plateis civitatis magne, ubi Dominus illorum crucifixus est». «Et post tres dies et dimidium spiritus vite intrabit in eos
Abbreviated transcription (French):
Neges et pͥncipes ⁊ tͥbum
⁊ cliuites et fortes ⁊ om̃is
seruꝰ ⁊ liber. abscondent se
in speluncis et iupecris mõ¬
tium. ⁊ dicẽt montib et pe¬
tris Cadite sr̃ nos et abscõ¬
dite nos a facie sedentis in

Expanded text:
ae et principes, et tribuni, et divites, et fortes, et omnis servus et liber abscondent se in speluncis et petris montium, et dicent montibus et petris: Cadite super nos et abscondite nos a facie sedentis super
Abbreviated transcription (Latin):
iussu et in uoce archangłi
⁊ in tuba descendet de celo.
Et om̃s qͥ in monum̃tis st̃
aucliẽt uocem filii dei Et
p̾cedent boni in resurrectõ¬
nẽ uite. mali u̾o in resurree¬
tõnem iudicii. Mors et in¬
fernꝰ dabũt mortuos suos
qui in ip̃is erunt ⁊ uidebit
om̃is oculus et qui eñ pupu¬
gerunt filiũ homiuis ue¬
nientẽ in nubibus celi cum
uiitute mlta ⁊ maiestate.
ueniet aũt dñs ad iudiciũ
nõ solum cũ angłis sed cum
senatorib ppłi sui. Nobilis

Expanded text:
iussu et voce archangeli et in tuba Dei descendet de celo». Et «omnes qui in monumentis sunt, audient vocem Filii Dei, et procedent boni in resurrectionem vite, mali vero in resurrectionem iudicii». «Mors et infernus dabunt mortuos suos qui in ipsis erunt», et «videbit omnis oculus et qui eum pupugerunt» «filium hominis venientem in nubibus celi cum virtute magna et maiestate». 3 Veniet autem Dominus ad iudicium non solum cum angelis, sed et cum senatoribus p
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ dissoluent᷑. ⁊ om̃e cor
hominis tabescet ⁊ cont̾e¬
tur tortiones ⁊ dolores tene¬
bũt ⁊ qͣsi parturiẽs doleb̃t
unꝰquisq ad ꝓximũ suum
stupebit facies cõbuste uul

Expanded text:
manus dissolventur et omne cor hominis tabescet et conteretur tortiones et dolores tenebunt quasi parturiens dolebunt unusquisque ad proximum suum stupebit facies conbustae vu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sic ex aliqua ꝑte capit᷑. qd̃
undiq incessitur. Equs et a¬
sinꝰ. bos. ⁊ canis. uestis et leciu¬
ue pͥus displiceat qͣm dncat᷑.
Qualiscũq casus aduen̾it
necessario est habenda. si feda
si fecida. si egra si fatua. si su
dimittẽs pͣ aliam duc̾e. nec
dimissa pͣ alii copłari. Nam
quicũq dimiserit uxorem
suani nisi obfornicatõnem
et aliam clux̾it mechatur.
Et qui limissam dux̾it
mechat᷑. Qd̾ si uxor a uiro
discesserit man̾e debet in
mis est pondꝰ coniugii. Nam
stultus et impiꝰ est qui tenz
ad ult̾am et patronꝰ est tur¬
pitudinis qui celat crimen
uxoris. s et si dimitcit
adult̾am. absq sui culpa
punit᷑ qm̃ illa uiuẽte cogit᷑
contin̾e. Propt̾ qd̾ discipłi
xp̃o lixer̃t. Si ita est cura
hominis cum uxore ñ expe¬
dit nubere. Quis nũqͣm
riualem: Sola suspitio re¬
lotipum uehem̃ter affli¬
git. Nam licet scͥptum sit
Erñt duo incarne una.
Zelus tñ uiri luos in car

Expanded text:
: et ex aliqua parte capitur quod : et ex aliqua parte capitur quod undique incessitur. 5 Equus, asinus, bos et canis, vestis et lectune prius displiceat quam ducatur: qualiscunque casus obvenerit, necessario est habenda. Si feda, si fetida, si egra, si fatua, si supdimittens aliam potest ducere, nec dimissa potest alii copulari. Nam quicunque «dimiserit uxorem suam, nisi ob fornicationis causam et aliam duxerit, mechatur; et qui dimissam duxerit, mechatur». Quod si uxor a viro discesserit, manere debet innmis est pondus coniugii, nam «stultus et impius est qui tenet adulteram», et patronus est turpitudinis qui celat crimen uxoris. Sed si dimittit adulteram, absque sui culpa punitur, quoniam illa vivente cogitur continere. Propter quod et discipuli Christo dixerunt: «Si ita est causa hominis cum uxore, non expedit nubere». Quis unquam rivalem? Sola suspicio zelotipum vehementer affligit; nam licet scriptum sit: «Erunt duo in carne una», zelus tamen viri duos in una
Abbreviated transcription (Latin):
contͥstent fres suos seruien¬
tes sͥ. Qui tñ patient̃ por¬
tandi sunt: qz de talib co¬
piosior meires adquiritur
Ergo cura maxima sit ab¬
bati: ne aliqͣm negligentiã¬
infirmi patiant᷑. Quib
frĩb infirmis sit cella ꝑ
se deputata: ⁊ seruitor timẽs
d̾m ac cliligens ⁊ sollicitũs
Oalneaꝵ usus infirmis qͦ¬
ciens expedit offerat᷑. Sa¬
nis aut ⁊ maxime iuue¬
nib tardius concedat᷑. Sed
et carniũ esus infirmis
om̃ino debilib q pro reꝑa¬
tõne concedat᷑. At uͥ melio¬
rati su̾int: a carnib more
solito om̃s abstineant Cu¬
ram aũt maxĩam habeat
abbas ne a cellerariis aut a¬
seruitorib neglegantur in¬
firmi: qr ad ip̃m respicit
qͥcquid a discipłis delinqͥt᷑.

Expanded text:
stent fratres suos servientes sibi. Qui tamen patienter portandi sunt, quia de talibus copiosior merces acquiritur. Ergo cura maxima sit abbati, ne aliquam negligentiam patiantur. Quibus fratribus infirmis sit cella super se deputata et servitor timens Deum, et diligens ac sollicitus. Balnearum usus infirmis, quoties expedit, offeratur: sanis autem, et maxime juvenibus tardius concedatur. Sed et carnium esus infirmis omnino debilibus pro reparatione concedatur; at ubi meliorati fuerint a carnibus more solito omnes abstineant. Curam autem maximam habeat abbas, ne a cellarariis aut servitoribus negligantur infirmi: quia ad ipsum respicit quidquid a discipulis deli
Abbreviated transcription (Latin):
lunt. sed sũmitates solũ¬
mͦ carpiũt ut it̾um her¬
be renascant᷑ ad pastũ.
Sie ⁊ impii qͣsi a morte de¬
pasti reuiuiscẽt ad mor¬
tẽ ut et̾nalit̾ moriantur.
Sic incõsũptũ tycii semꝑ¬
q uenascẽs ñ perit ut pos¬
sit sepe perire iecur. Tũc
erit mors ĩmortalis Tũc
uiuẽt morti qui uite sũt
mortui. oluerẽt mortẽ ⁊
ñ inueniẽt qͥ uit ̃ habu¬
tem In dieb illis q̃rent
hoĩes mortẽ ⁊ ñ inueniẽt
eam. Drsid̾abũt mori et
fugiet mors ab illis. M
mors qͣmi dulcis esses qͥb
tam amara fuisti. te solã
desid̾ant̾ optabũt qͥ te so¬

Expanded text:
lunt herbas, sed summitates solumodo carpunt, ut iterum herbe renascantur ad pastum. Sic impii quasi morte depasti reviviscent ad mortem ut eternaliter moriantur: Sic inconsumptum Titii semperque renascens non perit, ut possit sepe perire iecur. 2 Tunc erit mors immortalis, tunc vivent morti qui vite sunt mortui. Querent mortem et non invenient, quia vitam habutem: « In diebus illis quaerent homines mortem, et non invenient eam: desiderabunt mori et fugiet mors ab illis. » O mors quam dulcis esses quibus tam amara fuisti, te solam desideranter optabunt, qui te so
Abbreviated transcription (Latin):
bita cõtrarioꝵ mutatio gͣ¬
uiorẽ inferat cruciatũ. Ee¬
ꝑim̃to cognoui qd̵ adustus
si frigidum statĩ adibeat
ardentiorẽ sentiet crucia
de indeficientia toe¬

Expanded text:
bita contrariorum mutatio graviorum inferat cruciatum. Experimento cognovi, quod adustus, si frigidum statim adhibeat, ardentiorem sentiet cruciatAPUT IX. De indeficientia to
Abbreviated transcription (Latin):
re. qͦt hũana fragilitas potu¬
it colerare. Tolerabłem dixe
uerim Nã et intolerabilis
est ꝓpt̾ passionis acerbita¬
tẽ. Et tolerabilis ꝓpt̾ patien¬
di necessitatẽ. Ee die ir diẽ
magis ac magis humana
natura corrũpit᷑. ita qd̾ mł¬
ta fuerũt olim exꝑuñta sa¬
lubria q̃ ꝓpt̃ defectũ ip̃ius
hodie sunt mortifera. Se¬

Expanded text:
re, quot humana fragilitas potuit tolerare. Tolerabilem dixexerim. Nam intolerabile est propter passionis acerbitatem, et tolerabile propter patiendi necessitatem: de die in diem magis ac magis humana natura corrumpitur. Ita quod plurima fuerunt olim experimenta salubria, quae propter defectum ipsius hodie sunt mortifera. Se
Abbreviated transcription (Latin):
cuit quid hec culpa
pmeruit. Pluit .n. dñs
suꝑ sodomam et ghomor¬
ram Sulphur ⁊ ignẽ a do¬
mino de celo. Noluit dñs
ecutionẽ huiꝰ pene cõmitt̾e
s sibiip̃r uindictã huiꝰ sce¬
leris reseruauit scdm illd̾.
ymbrem uł rorem sed sul¬
phur ⁊ ignẽ. Sulphur suꝑ
fetorem luxurie. Ignẽ suꝑ
ardorem libidinis. qͣtinus
pena similis eẽt culpe. Nlec
misisse dicit᷑ s pluisse.
qͣtinus ip̃o u̾bo magnitu¬
dinẽ ⁊ habundantiã pene
monstret. Nemini peꝑcit
ocłs eius s om̃s simul ex¬
tinxit. Uxorem loch q̃ re-¬
tro respexit. in statuã sał
in mare mortuũ ⁊ uallẽ
exibet patientiã tanto du¬
riorẽ sue seueritatis in¬
fert uindictam

Expanded text:
cuit quid hec culpa promeruit: «Pluit enim Dominus super Sodomam et Gomorram sulphur et ignem de celo». Noluit Deus ecutionem huius pene committere, sed sibi ipsi vindictam huius sceleris reservavit secundum illud: «imbrem vel rorem, sed sulphur et ignem, sulphur super fetorem luxurie, ignem super ardorem libidinis, quatinus pena similis esset culpe. Nec misisse dicitur, sed pluisse, quatinus ipso verbo magnitudinem et habundantiam pene notaret. Nemini pepercit oculus eius, sed omnes simul exstinxit. Uxorem quoque Lot, que retro respexit, in statuam saliin mare mortuum et vallem tatis exhibet patientiam, tanto duriorem sue severitatis infert vindictam
Abbreviated transcription (Latin):
inclignitas. Incligna uili¬
tatis humane conditio.
Herbas et arbores inuesti¬
ga. Ille de se proclucũt flo¬
res. frondes et fructꝰ. Et tu
de te lendes peclicłos et lũ¬
bricos. Ille de se fonclũt ole¬
um uinũ ⁊ balsamũ. tu
de te sputum. urinã ⁊ ster¬
cus. Ille de se spirãt suaui¬
tatem odoris. ⁊ tu de te red¬
dis abhominatõem fecoriᷤ.
Qualis est arbor talis est
enim homo sccłm formã nͥ
q̃dam arbor eu̾sa cuiꝰ radices
sũt crines Truncꝰ est caput
cũ collo. stipes est pectus cũ
aluo. Rami sũt ulne cum
tybiis. Fr̃ondes st̃ dignti cũ
articłis. Hoc est foliũ qd̾
a uento rapit᷑ et stipula

Expanded text:
dignitas, o indigna vilitatis humane conditio! Herbas et arbores investiga: ille de se producunt flores, frondes et fructus, et tu de te lendes, pediculos et lumbricos. Ille de se fundunt oleum, vinum et balsamum, et tu de te sputum, urinam et stercus; ille de se spirant suavitatem odoris, et tu de te reddis abhominationem fetoris. Qualis est arbor talis est enim homo secundum formam, nisi quaedam arbor inversa? cujus radices sunt crines, truncus caput cum collo, stipes est pectus cum alvo, rami sunt ilia cum tibiis, frondes sunt digiti cum articulis. Hoc est folium quod a vento rapitur, et stipula
Abbreviated transcription (Latin):
Uaus egreditur
et nudꝰ regredit᷑. Pau¬
per accedit.: ⁊ pauꝑ recedit.
Nudꝰ inqͥt iob: egressus sũ
ex ut̾o matͥs moe: et nudꝰ

Expanded text:
udus egreditur, et nudus regreditur. Pauper accedit, et pauper recedit. « Nudus, inquit Job, egressus sum de utero matris meae, et nudus
Abbreviated transcription (Latin):
egrelit᷑ attendat qͣle prose¬
rat indum̃tum. Turpe dicu¬
turpiꝰ aucditu. turpissimũ
sanguine cruentatã. Hec
est illa materia de qua
thamar inqͥt in partu.

Expanded text:
ingreditur, attendat quale proferat indumentum. Turpe dicturpius auditu, turpissimum sanguine cruentatam. Hec est illa maceria, de qua Thamar inquit in partu:
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥs abbas sͥ p̃sbiterũ
uł clyaconũ ordinari
petierit: de suis eligat qͥ
dignꝰ sit sac̃dotio fungior
aut suꝑbiam. Nec qͥcqͣm
p̾sumat. nͥ qd̾ ei ab abbate
p̾cipit᷑. sciens se młtoma¬
gis discipline regulari
subditum. Nec occatione
sac̾dotii obliuiscat᷑ regule
obedientiam ⁊ disciplinã:
s magis acmagis in d̾m
proficiat. Locum uͦ illum
semꝑ attendat. qͦ ingressꝰ
est in monast̾ium p̾ter
officiũ altaris. Etiã si for¬
te electõ congregatõnis
⁊ uoluntas abb̃is ꝓ uite
m̾ito eum promou̾e uoluit.
qui tñ regulam deocinis
uł p̃posito constitutã qͥ ser¬
uare soiat. Qd̃ si alit̾ psuĩp

Expanded text:
is abbas sibi presbyterum, vel diaconum ordinari petierit, de suis eligat qui dignus sit sacerdotio fungi. aut superbiam: nec quidquam praesumat, nisi quod ei ab abbate suo praecipiatur; sciens se multo magis disciplinae regulari subditum. Nec occasione sacerdotii obliviscatur Regulae obedientiam et disciplinam; sed magis ac magis in Deum proficiat. Locum vero illum semper attendat, quando ingressus est in monasterium, praeter officium altaris: et, si forte electio congregationis, et voluntas abbatis pro vitae merito cum promovere voluerint. Qui tamen Regulam a decanis vel praepositis constitutam sibi servare
Abbreviated transcription (Latin):
habitans ñ procul s ꝓpe
ũ ext̾ius sed int̾ius. Nam
uirtꝰ eius in lumbis eius
⁊ fortitudo eius in ũbilico
uentͥs eius. Nũqͣm fugat᷑
nͥ cum fugitur. nũqͣm mac¬
tatur nͥ cum mac̾atur. Ad
cãm exigit libertatẽ ⁊ ha¬
buudantiã s repꝑit ad ef¬
fectũ facultatẽ ⁊ ad iacenniã
Hec om̃im etatẽ corrũpit
oninẽ sexũ confuncdit om¬
nẽ orclinẽ soluit om̃em
gͣdum ꝑuercit. Inuaclit
enim senes ⁊ iuuenes ma¬
res ⁊ feminas prudẽtes et
simplices. suꝑiores et in¬
feriores ad extremũ etiã
sac̾dotes qui uocte uen̾em
amplexaut᷑. mane uirgi¬
nẽ uen̾ant᷑. Turpe dictu.¬

Expanded text:
habitans non procul, sed prope, non exterius, sed interius; nam «virtus eius in lumbis eius, et fortitudo eius in umbilico ventris eius». Nunquam fugatur, nisi cum fugitur, nunquam mactatur, nisi cum maceratur. Ad causam exigit libertatem et habundantiam, sed reperit ad effectum facultatem et adiacentiam. 2 Hec omnem etatem corrumpit, omnem sexum confundit, omnem ordinem solvit, omnem gradum pervertit. Invadit enim senes et iuvenes, mares et feminas, prudentes et simplices, superiores et inferiores, ad extremum etiam sacerdotes, qui nocte Venerem amplexantur, mane vero Virginem venerantur. Turpe dictu
Abbreviated transcription (Latin):
ensis
fr̃m edentiũ loo de ẽe
uõ d nec fortuito casu qui
arripuerit codicẽ leg̾e au¬
deat ibi: s iecturꝰ tota eb¬
domada clñica ingrediat᷑.
Qui ingrediens post mis¬
sas ⁊ cõmunionẽ petat ab
om̃ib pro se orari. ut au̾tat
ab ip̃o d̾s sp̃m elatõnis: et
dicatur hic u̾sus in orato¬
rio t̾cio ab om̃ib ip̃o tñ in¬
cipiente. Dñe labia mea
aꝑtes: et os meũ annũtia
bet laudẽ tuam. Et sio ac¬
ceptai bñdictõne ingrediat᷑
ad legendũ. Sũmũ fiat si¬
lentiũ ad mensam: ut nul¬
lius musitatio uel uox nisi
solius legentis ibi aucdiat᷑
Que uͦ necessaria sunt co¬
medentib ⁊ bibentib sic
sͥ uicissim ministrẽt frẽs:
ut nłłus indigeat pet̾e a¬
liquid. Si qͥd tam̃ opus fu¬
erit: sonitu cuiꝰcũq signi
potius petat᷑ qͣm uoce. Nec
p̾sumat ibi aliqͥs de ipsa
lcone aut aliunde qͥcqͣm re-¬
quire ne detur oocasio: nͥ
at mixtũ pͥusqͣm incipiat
leg̾e ꝓpt̃ cõmunionem sãc¬

Expanded text:
ensis rum edentium lectio deesse non debet. Nec fortuitu casu, qui arripuerit codicem legere audeat ibi: sed lecturus tota hebdomada, Dominica ingrediatur. Qui ingrediens post missas, et communionem petat ab omnibus pro se orari, ut avertat ab ipso Deus spiritum elationis, et dicatur hic versus in oratorio tertio ab omnibus ipso tamen incipiente: Domine, labia mea aperies, et os meum bit laudem tuam; et sic accepta benedictione ingrediatur ad legendum. Summumque fiat silentium ad mensam, ut nullius mussitatio vel vox, nisi solius legentis, ibi audiatur. Quae vero necessaria sunt comedentibus et bibentibus sic sibi vicissim ministrent fratres, ut nullus indigeat petere aliquid. Si quid tamen opus fuerit sonitu cujuscunque signi potius petatur quam voce. Nec praesumat ibi aliquis de ipsa lectione aut aliunde quidquam requirere ne detur occasio; nisat mixtum, priusquam incipiat legere propter communionem sanc
Abbreviated transcription (Latin):
etetur in monast̾io oĩs
p̾sumptõnis occasio.
Ordinamꝰ atq constituimꝰ.
ut nulli liceat quẽ qͣm fra¬
trũ suoꝵ excoĩcare. aut ce¬
d̾e: nisi cui potestas ab ab̃ba¬
te data fu̾it. Pecoantes
aũt coram om̃ib arguan¬
tur: ut cet̾i metũ habeant.
decimũ annũ etatis. discipli¬
ne diligentia adhibeat᷑ ⁊ cu

Expanded text:
etetur in monasterio omnis praesumptionis occasio. Ordinamus atque constituimus, ut nulli liceat quemquam fratrum suorum excommunicare aut caedere, nisi cui potestas ab abbate data fuerit. Peccantes autem coram omnibus arguantur, ut caeteri metum habeant. decim annorum aetates disciplinae diligentia adhibeatur ab
Abbreviated transcription (Latin):
tant ñ licere. Quartũ u̾o
genꝰ est monachoꝵ qd̃ noĩa¬
tur girouagum: qui totam
cias. t̾nis aut qͣternis die¬
b ꝑ diu̾soꝵ cellas hospitan¬
tur. semꝑ uagi ⁊ nũqͣm sta¬
brles ⁊ ꝓpriis uoluptatib
⁊gule illecebris seruientes:
⁊ ꝑ om̃ia det̾iores sarabaitis.

Expanded text:
tant non licere. Quartum vero tant non licere. Quartum vero genus est monachorum quod nominatur gyrovagum, qui tota incias ternis aut quaternis diebus per diversorum cellas hospitantur, semper vagi, et nunquam stabiles, et propriis voluptatibus, et gulae illecebris servientes, et per omnia deteriores s
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾a manife¬
stũ est. Primũ cenobitrirũ
hoc est monasf̾iale. militãs
sub regula uł ab̃bate. De¬
inde scd̾m genꝰ est anacho¬
qui nõ conu̾sioniis feruore
nouitõ. s monast̾ii ꝓbatõ
ne diuturna didicert cõtͣ
dẏabolũ młtoꝵ solatio iã
docti pugnare ⁊ bñ instru¬
cti frat̾na exatie ad sin¬
gularẽ pugnam heremi
securi iam sñ consolatõne
alt̾ius. sola manu. uł bra
chio. contͣ uitia carnis ul
cogitatõnũ deo auxiliante
sufficiũt pugnare. Terci¬
um uͦ monachoꝵ tet̾rimũ
genus est. sarabartaꝵ. qui
nlła regule approbati exꝑi¬
entia magistra sient aur̃
fornacis. s in plũbi natu¬
ram molliti adhuc oꝑib
seruantes secło fidem. mẽ¬
tiri d̾o ꝑ tonsuram noscun¬
tur. Qui bini aut t̾ni aut
ceͬtͣe singuli sñ pastore non
dñicis s suis indusi ouili¬
b. ꝓ lege eis est desid̾ioꝵ uo
luptas: cum qͥcqͥd put aue¬
rint. uł eleg̾int. hoc dicũt
sc̃m ⁊ qd̾ nolu̾int hoc pu¬

Expanded text:
genera manifestum est: Primum coenobitarum, hoc est, monasteriale, militans sub regula vel abbate. Deinde secundum genus est anachoqui non conversionis fervore novitio, sed monasne diuturna didicerunt contra diabolum, multorum solatio jam docti, pugnare; et bene instructi fraterna ex acie, ad singularem pugnam eremi, securi jam sine consolatione alterius, sola manu, vel bchio, contra vitia carnis vel cogitationum, Deo auxiliante, sufficiunt pugnare. Tertium vero monachorum teterrimum genus est sarabaitarum, qui nulla regula approbati, experientia magistri, sicut aurum fornacis; sed in plumbi natura servantes saeculo fidem, mentiri Deo per tonsuram noscuntur. Qui bini aut terni, aut certe singuli, sine pastore non Dominicis, sed suis inclusi ovilibus, pro lege eis est desideriorum luptas: cum quidquid putaverint vel elegerint, hoc dicunt sanctum; et quod noluerint, hoc pu
Abbreviated transcription (Latin):
cerdos et ꝓpħa nescierunt¬
pre ebrietate absorti sunt
a uiuo nescierũt uidẽtem
ignorauer̃t iudiciũ Proh
pudor. Cum ad pronũtian¬
dum euuangłicam lectõ¬
nẽ a quodam pr̃e bñcdictõ
pet̾etur hest̾nam crapulã
et noct᷑nam ebrietatẽ eruo¬
tuans fert᷑ alta uoce dixis¬
se. Potum seruoꝵ suoꝵ bñ¬
dicat rex angłoꝵ

Expanded text:
eta nescieruntpre ebrietate absorpti sunt a vino, nescierunt videntem, ignoraverunt iudicium. 2 Proh pudor, cum ad pronundiandam evangelicam lectionem a quodam patre benedictio peteretur, hesternam crapulam et nocturnam ebrietatem eructans fertur alta voce dixisse: «Potum servorum suorum, benedicat rex angelor
Abbreviated transcription (French):
morte moriat᷑. Pecus qͦ
occidite. Qui h̃t aures au¬
diendi audiat. ĩmo qͥ desi¬
pit resipiscat
De pena h

Expanded text:
morte moriantur; pecus quoque occidite». Qui habet aures audiendi audiat, immo qui desipit resipiscat. XXV De pena h
Abbreviated transcription (Latin):
nominare. Propt̾ea inqͥt
tͣdidit illos d̾s iu passiones
ignominie. Nam femine
eoꝵ ꝯmutauer̃t nat᷑alem
usum in eum qͥ est cõtra na¬
turã similit̾ et mascłi re¬
licto naturali usu femineᷤ
exarserũt in desid̾iis suis¬
in inuicem. Mascłi in mas¬
cłos. t᷑pitudinẽ oꝑantes.
Qͥd hac turpitudine tur¬
pius Quid hoc crimine
crumnosius: In lege qͣsi
paria coniungunt᷑. cõcu¬
bitꝰ maris cum mascło ⁊
coitꝰ hominis cũ ium̃to.
Sic .n. legit ᷑ in leuitico Cũ
mascło nõ cõmisceb̾is cõitu
femineo. qr abhominatio

Expanded text:
nominare: «Propterea, inquit, tradidit eos Deus in passiones ignominie. Nam femine eorum commutaverunt naturalem usum in eum qui contra naturam est. Similiter et masculi, relicto naturali uso femine, exarserunt in desideriis suis invicem, masculi in masculos turpitudinem operantes». Quid hac turpitudine turpius? Quid hoc crimine criminosius? 2 In lege quasi paria coniunguntur concubitus maris cum masculo et coitus hominis cum iumento. Sic enim legitur in Levitico: «Cum masculo non commisceberis coitu femi
Abbreviated transcription (Latin):
pius ebrioso cui fetor
in cre tremor in corpore:
Qui ꝓuit stulta ꝓclit o¬
culta. cui mens alienatur¬
facies tnͣformat᷑. Nullũ enĩ
secretũ nͥ regnat ebrretas. Fe¬
cundi calices quẽ nõ f tere
disceciũ Porro nõ sufficit ui¬
nũ. ñ sicera ñ ceruitia. seo ftu¬
dio se conficit᷑ mulsũ syro¬
pus. claretũ labore młto sol¬
licitudine magna. Sũptu ñ
modico s ĩn contentiones et
rixe. lites. ⁊ iurgia uinum
enĩ młtum potatũ ut ait
sapiens. irritatõem et iram
t ruinas mltas facit. Et osee
fornicatio ⁊ uinũ ⁊ ebrietã
osa res uinũ ⁊ tumuliuosa
ebrietas. filiꝰ rechab ⁊ filiᷤ
zacharie uinũ ⁊ ficeram
⁊ om̃e qd̃ inebriare p᷑ nõ bi¬
berũt.
Ecempla cõtra ebri

Expanded text:
pius ebrioso? Cui fetor est in ore, tremor in corpore; qui promit stulta, prodit occulta; cui mens alienaturfacies transformatur. «Nullum enim secretum, ubi regnat ebrietas»: Fecundi calices quem non fecere disertum? 2 Porro non sufficit vinum, non sicera, non cervisia, sed studiose conficitur mulsum, siropus, claretum, labore multo, sollicitudine magna, sumptu non modico. Sed inde contemptiones et rixe, lites et iurgia. «Vinum enim multum potatum, ut ait sapiens, irritationem et iram et ruinas multas facit». Et Osee: «Fornicatio et vinum et ebrietas osa res vinum et tumultuosa ebrietas». Filii Rechab et filius Zacharie vinum et siceram et omne quod inebriare poterat non biberunt. XX Exempla contra e
Abbreviated transcription (Latin):
ria maxime solent ho¬
mines affectare. opes.
uoluptates. Honores. De opi¬
b praua. de uoluptatib tur¬
pia. De honorib uana ꝓcedt̃.
hiuo enĩ ioh̾es apłs ait. No¬
lite dilig̾e mũdum. neq ea

Expanded text:
ria maxime solent homines affectare: opes, voluptates, honores. De opibus prava, de voluptatibus turpia, de honoribus vana procedunt. Hinc enim Iohannes apostolus ait: «Nolite diligere mundum, neque ea
Abbreviated transcription (Latin):
et suꝑbia uite. Concupiscẽtia
carnis ad uoluptatẽ. Cõcupis¬
centia ocłoꝵ ad opes. Suꝑbra
uite ꝑtinet ad honores. Opes
geu̾ant cupiditatẽ et aua¬
riciam Uoluptates pariũt
gulam et luxuriã. Honores
nutͥunt suꝑbiam ⁊ iactãtiã.
ichil est gͥ auaro sce¬
lestius. ⁊ nichal iniqͥus ꝙͣ
amnare pecuniã u̾bum est
sapientis qd̾ cõfirmat apłs
dicẽs. Qui uolunt diuites
fieri iucidũt in tẽptationẽ
et laq̃um clẏaboli ⁊ desid̾ia

Expanded text:
bia vite». Concupiscentia carnis ad voluptates, concupiscentia oculorum ad opes, superbia vite pertinet ad honores. Opes generant cupiditates et avaritiam, voluptates pariunt gulam et luxuriam, honores nutriunt superbiam et iactantiam. ichil est igitur avaro scelestius et nichil iniquius quam amare pecuniam». Verbum est sapientis, quod confirmat apostolus dicens: «Qui volunt divites fieri, incidunt in temptationem et laqueum dia
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ romane seruitutis ur¬
gem᷑ueni gͦ nũc o minate
esto matͥ cib predonib furor
Secłis fabula q̃ sola deerat
dixisset protinꝰ filiũ uigula¬
uit. Tũc demũ igni suppoĩ¬
tum torret. ⁊ mecliũ qͥdem
cõsumit mediũ obseruat
obtectũ. Et ecre confestim p̾¬
dones irruũt cõbuste car¬
nis nidore cõcepto. Mortem
minant᷑ nisi sũ mora cibos
quos ꝑatos senserãt demon¬
straret. Tum illa ꝑtem uo¬
bis optimã reseruaui ⁊ cõ¬
tinuo q̃ s̾fuerãt m̃bra rece¬
xit infantis. At illos repen¬
te ingens horror inuasit et
ĩmanis ꝙͣuis animi dirri¬
guerũt. Uox est faucib int̾¬
clusa. Illa uͦ truci uultu et
ip̃is p̾donib iam truculenti
te uos effici aut matre reli¬
giosiores. aut femina mol¬
liores qd̃ si uos pietas uin¬
cit et meos excecramini cibos
ego q̃ iam talib pasta sum.
it̾um hiis pasoar. Post hec
illi t̾riti trem̃tes q̃ disceclũt
et hũc solum ex om̃ib facul¬

Expanded text:
tamen Romane servitutis urtamen Romane servitutis urgemur. Veni ergo nunc, o mi nate, esto matri cibus, predonibus furor, seculis fabula, que sola deerat dixisset protinus filium iugulavit. Tunc denique igni superpositum torret, medium quidem consumit, medium servat obtectum. 3 Et ecce confestim predones irruunt, aduste carnis odore concepto mortem minantur, nisi sine mora cibos, quos paratos senserant, demonstraret. Tunc illa: «Partem vobis optimam reservavi», et continuo que superfuerant membra retexit infantis. At illos repente ingens horror invasit et immanis quamvis animi diriguere, vox est faucibus interclusa. Illa vero truci vultu et ipsis iam predonibus truculentiote vos effici aut matre religiosiores aut femina molliores. Quod si vos pietas vincit et meos exsecramini cibos, ego, que iam talibus pasta sum, ego hiis iterum pascar». Post hec illi territi trementesque discedunt, qui hunc solum ex omnibus facul
Abbreviated transcription (Latin):
ribile facimꝰ licet nisere qd̃
iosephꝰ de iudaioa obsidione
descbit. Mulier q̃dam facul¬
tatibz et gen̾e uobilis cum
cet̾a młtitudine q̃ confluxe¬
rat iherosolimis cõmunem¬
cum om̃ib obsidionis ca¬
ut relictũ ex magnis opi¬
b fuerat quib uictũ coci¬
dianũ ꝑtenuem dnc̾et. Io¬
ruentes ꝑ mom̃ta p̾donũ.
satellites rapiebãt ꝓ qui¬
sania fatigabat ita ut in¬
t̾dum p̾dones in necẽ sui
malecliccis ⁊ cũ uiciis insti¬
garet. Uerũ cum nec irrita¬
tus quisqͣm nec miseratus
ilłam ꝑtin̾et. et si qͥd forte
cibi fuisset. ab illa q̃situm
id aliis q̃eret᷑. nec iam us¬
qͣm fieret copia reqͥrendi
fames aũt dira cũ usceri¬
b insisteret. ac meduslis
⁊ ad furorẽ iam famis in¬
edia perurgeret. Pessimis
usa consiliis contͣ ip̃a iam
armat᷑ iura nature. Erat
enĩ ei sub uberib ꝑuulus
filius qm̃ añ oculos ferens.
Infelicis iuqͥt mat̾s infelici¬
or fili. in bello fame ac direp
et si possit uita sperari. iugo

Expanded text:
ribile facinus libet inserere, quod Iosephus de Iudaica obsidione describit. Mulier quedam, facultatibus et genere nobilis, cum cetera multitudine que confluxerat Hierosolimis cocum omnibus obsidionis cavero reliquiarum ex magnis opibus fuerat, quibus victum quotidianum pertenuem duceret, irruentes per momenta praedonum satellites rapiebant. Pro quisania fatigabat, ita ut interdum predones in necem sui maledictis et conviciis instigaret. 2 Verum, cum nec irritatus quisquam nec miseratus illam perimeret, et si quid forte cibi fuisset ab illa quesitum, id ab aliis quereretur, nec iam usquam fieret copia requirendi, fames autem dira visceribus insisteret ac medullis, et ad furorem iam famis inedia perurgeret, pessimis usa consiliis, contra ipsa iam armatur iura nature. Erat enim ei sub uberibus parvulus filius, quem ante oculos ferens: «Infelicis, inquit, matris, o infelicior fili, in bello, fame ac direptetsi vita sperari posset, iugo
Abbreviated transcription (French):
q̃ mergũt hor̃es in int̾iaum
et ꝑlitionẽ. Nadix enim
om̃im maloꝵ est cupiditaᷤ
hec sacͥlegia cõmittit ⁊ fur¬
ta. Rapinas excerret et p̾das
bella gerit ⁊ homicidia. si¬
moniace uenclit ⁊ emit. In¬
iq petit ⁊ recipit. Iniuste
negociat᷑ et fen̾atur. Instat
dolis et ĩminet fraulib.
Dissoluit pactũ et uiolat
iuram̃tum Corrũpit testi¬
moniũ et ꝑuertit iudiciũ.
De inquis nun̾ibus.

Expanded text:
mergunt hominem in interitum et perditionem. Radix enim omnium malorum est cupiditas». 2 Hec sacrilegia committit et furta, rapinas exercet et predas, bella gerit et homicidia, symoniace vendit et emit, inique petit et recipit, iniuste negotiatur et feneratur, instat dolis et imminet fraudibus, dissolvit pactum et violat iuramentum, corrumpit testimonium et pervertit iudicium. III De iniquis muneribus.
Abbreviated transcription (Latin):
emo se cõfidatxxix.
expertẽ a pena quia se
nouit ĩnuuẽ a culpa. Qui
stat uideat ne eadat. Nam
sepe damꝑnat᷑ inuocẽs et
nocẽs absoluitur. Dius pu¬
nitur ⁊ impiꝰ honorat᷑. Ih̾c
crucifigit᷑ et barrabas libe¬
ratur. hodie uir qͥetus inu¬
tilis uii religiosus hypocri¬
ta. uir simplex fatuis re¬
putat᷑. Seuidetur eñ iusti
simplicitas. lampas cõtẽp¬
ta apd̾ cogitationes diuitũ.

Expanded text:
emo se confidat expertem a pena, qui se novit immunem a culpa. Qui stat, videat ne cadat. Nam sepe dampnatur innocens et nocens absolvitur, pius punitur et impius honoratur, Iesus crucifigitur et Barrabas liberatur. Hodie vir quietus inutilis, vir religiosus ypocrita, vir simplex fatuus reputatur. «Deridetur enim iusti simplicitas, lampas contempta apud cogitationes divitum».
Abbreviated transcription (Latin):
młtos seduxit cupiditas
ꝙͣ plures ꝑdidit auaricia.
ledic̾e isbłi. Achor ppłs lapi¬
dauit qr tulit argentũ et au¬
rum de anathemache iheri¬
coNabeth. interr̃ptus est ut
achab uineam possidet. Gẏeri
lepra ꝑfudit qr petiit ⁊ rece¬
pit argentũ ⁊ uestes sub noĩe
helysei. Iudas laq̃o se suspen¬
dit. qr uendidit ⁊ tͣdilit
xp̃m. Ananiam ⁊. zaphirã
subitanea mors extuxit. qͥa
de p̾cio agͥ defraudauer̃t apo¬
stolũ. Edificauit tyrus muni¬
tõem suam ⁊ ceaceruauit ar¬
gentũ qͣsi humũ ⁊ aurũ. ut lu¬
tum plateaꝵ sed ecce dñs possi¬
debit eam ⁊ ꝑcutiet in mari

Expanded text:
multos seduxit cupiditas! quam plures perdidit avaritia! ledicere Israeli. Achan populus lapidavit, quia tulit aurum et argentum de anathemate Iericho. Naboth interemptus est, ut Achab vineam possideret. Giezi lepra perfudit, quia petiit et recepit argentum et vestes sub nomine Elisei. Iudas laqueo se suspendit, quia vendidit et tradidit Christum. Ananiam et Saphiram subitanea mors exstinxit, quia de pretio agri fraudaverunt apostolum. 2 «Edificavit Tyrus munitionem suam et coacervavit argentum quasi humum et aurum ut lutum platearum. Sed ecce Dominus possidebit
Abbreviated transcription (Latin):
midine qͣm infirmꝰ egͥcudi¬
ne ꝑturbat᷑. plus hio ualen¬
tanꝰ affectu doloris ꝙͣ is inui¬
tus affectu languoris uerũ
solliciti plena timoris amor.
ex pͥmat. lacͥmas nõ effurndat
cũ prorimi uł amici morbũ
nõ cõpatiat᷑ ⁊ dolentib ñ con¬
doleat. Ip̃e ih̾o cũ uidisset
mariã ⁊ iudeos qͥ cum ea ue¬
tuũ ad uite miserias reuo¬
oabat. sciat aũt se culpabili¬
ter durũ ⁊ clure cul ꝑabłem
qui corporalẽ amici sui mor¬
tẽ deplorat ⁊ sp̃ualẽ anime
sue mortẽ nõ deflet. Quod ĩ¬
nunere sunit species egre

Expanded text:
midine, quam infirmus aegritudine perturbatur. Plus hic voluntarius affectu doloris, quam invitus effectu languoris affligsolliciti plena timoris amor. exprimat, lacrymas non effundat, cum proximi vel amici morbum non compatiatur, et dolenti non condoleat? Ipse Jesus cum vidisset Mariam et Judaeos, qui cum ea vetuum ad vite miserias revocavit. Sciat autem se culpabiliter durum et dure culpabilem, qui corporalem amici sui mortem deplorat, et spiritualem anime sue mortem non deflet. XXVI Quod innumere sunt species egr