comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cunt redẽptorẽ. Cantate dñ ocanticũ
nouũ : laus eiꝰ in ecđa scorũ : Hȩc ẽ eccła¬
scõrũ ȩcđ a frum̃torũ. toto terrarũ orbe
diffusorũ ꝑ agrũ dnĩ seminata. qđ ẽ.
hicmundus : ipsodnõ exponente cũ dese-¬
minante diceret. qr homo seminauit
bonũ sem̃ in agro suo & uenit inimicꝰ.
patrifamilias : Nonne bonũ semen semi¬
nasti magro tuosunde hic sunt titania ÷¬
& respondit illis: Inimicus homo hoc fe¬
cit : Voluer̃ colligere t ixaniã : & com¬
pescuit illos dicens: Sinite utraq cres¬
cere usq ad messem : & intẽ poremes¬
sis dicã mes soribus : Colligite primũ
titania. & alligate fasciculos ad cõburen¬
dũ ea : triticũ autẽ meũ reponite in hor¬
rea : Post ea in terrogauer̃ eũ discipłi
dicentes : narra nobis parabolã ti taniorũ:¬
Et ipse ex ponit om̃ia : ut nullus homo
cordisuo tribuat qđ ibi intellexerit.
sed magistro cȩli exponenti: nemodicat

Expanded text:
cunt redemptorem. «Cantate Domino canticum cunt redemptorem. «Cantate Domino canticum novum: laus ejus in Ecclesia sanctorum.» Haec est Eccorum, Ecclesia frumentorum toto terrarum orbe diffusorum; per agrum Domini seminata, quod est hic mundus, ipso Domino exponente, cum de seminante diceret: Quia «homo seminavit bonum semen in agro suo, et venit inimicus, patrifamilias, Nonne bonum semen seminasti in agro tuo? unde hic sunt zizania? Respondit ille, Inimicus homo hoc fecit.» Voluerunt colligere zizania, et compescuit illos dicens: «Sinite utraque crescere usque ad messem; et in tempore messis dicam messoribus, Colligite primum zizania, et alligate fasciculos ad comburendum ea: triticum autem meum reponite in horreo.» Postea interrogaverunt eum discipuli dicentes: «Narra nobis parabolam zizaniorum.Et ipse exponit omnia, ut nullus homo cordi suo tribuat quod ibi intellexerit, sed Magistro coeli exponenti. Nemo dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ : & uultis iã nosse ubi cantetis canticũ
nouum: quȩdicturus ẽ in ipso psalmo:
uidete qͦmodo fiant. &ubi fiant : utrũ
pom̃sgontes fiant ista. aninuna a liqua
parte terrarũ : & hinc plenius intellige¬
tis adquẽ ꝑtineat canticũ nouũ: lam
qͥdemmanifestã. ẽ illud. qđ de alio psal¬
mo cõmemoraui : cantate dño canticum
nouum : & ut ostenderet incantico nouo
eẽ fructũ caritatis & unitatis: addidic
cantate dño om̃is terra: Nemosesẽpa¬
ret : nemose disiungat: triticũ es: ferto
paleã quousq uentiletur: dearea uis extu¬
tiẽt Sitriticũ esses foris abarea inuem¬
rentte uolatilia & colligerentiẽ: Adde :¬
qr eo ipso qđ ex cedis & uolas. paleam
te eẽ indicas : sed quia leuiseras. uenit
uentꝰ & de subpedib: bouif ablatꝰ es:
Quiautẽ triticũ sunt: ferunt triturã gͣau¬
dent. qr grana sunt . gemunt interpaleã :
expectant uenti latorem quẽ cognos¬

Expanded text:
Dominum. 3. Et vultis jam nosse ubi cantetis canticum Dominum. 3. Et vultis jam nosse ubi cantetis canticum novum? Quae dicturus est in ipso Psalmo, videte quomodo fiant, et ubi fiant; utrum per omnes gentes fiant ista, an in una aliqua parte terrarum: et hinc plenius intelligetis ad quem pertineat canticum novum. Jam quidem manifestum est illud quod de alio psalmo commemoravi, «Cantate Domino canticum novum:» Et ut ostenderet in cantico novo esse fructum charitatis et unitatis, addidit, «Cantate Domino, omnis terra.» Nemo se separet, nemo se disjungat: triticum es, ferto paleam quousque ventiletur. De arca vis excuti? Etsi triticum esses foris ab area, invenirent te volatitia, et colligerent te . Adde quia eo ipso quo discedis et volas, paleam te esse indicas: et quia levis eras, venit ventus, et de sub pedibus boum ablatus es. Qui autem triticum sunt, ferunt trituram; gaudent, quia grana sunt, gemunt inter paleam, exspectant ventilatorem, quem cognos
Abbreviated transcription (Latin):
illos: & pate fecit hominib qđ nouerat
ds̃. Non enĩ fructꝰ ostendit᷑: nisiinfacas
unde dictũ . ẽ exfructib eorũ cognosce¬
tis eos: Dixit enĩ dñs ad qͦsdã qͥo uium
uestitu se induunt: intus autẽ sunt lupi
rapaces: & ne forte fragilitas humana
dinoscere ñ possit lupũ subouina pelle
tit: exfructib: eorũ cognoscetiseos Iuȩ¬
rimꝰ fructꝰ caritatis : inuenimꝰ spmas
dis sensionis: ex fructib: eorũ cognoscetis
canticum nouum : Iam diximꝰ fr̃s: om̃is
terra cantat canticũ nouum Quicum
om̃i terra non cantat canticũ nouum:
dicat qđ uult linguis: Sonet alleluia:
dicat totadie. dicat tota nocte : Nonualos
aures meȩ inclinantur ad uocẽ cantantis.
sed quȩro mores operantis: Interrogo enĩ
& dico: quid .ẽ. qđ cantas: respondet: alleliuia:
Quid .ẽ. alleliua : laudate dm̃. Ueni
simul laudemꝰ dm̃. Situlaudas dm̃. &ego
laudo dm̃ : quare in discordia sumꝰ cari¬
tas laudat dm̃i. discordia blasphemat

Expanded text:
nibus quod noverat Deus. Non enim fructus ostenditur nisi in factis. Unde dictum est: «Ex fructibus eorum cognoscetis eos» . Dixit enim Dominus ad quosdam, qui ovium vestitu se induunt, intus autem sunt lupi rapaces; et ne forte fragilitas humana dignoscere non posset lupum sub ovina pelle, ait: «Ex fructibus eorum cognoscetis eos.» Quaerimus fructus charitatis, invenimus spinas dissensionis. «Ex fructibus eorum cognoscetis canticum novum. Jam diximus, fratres, omnis terra cantat canticum novum. Qui cum omni terra non cantat canticum novum, dicat quod vult, linguis sonet Alleluia, dicat tota die, dicat tota nocte; non valde aures meae inclinantur ad vocem cantantis, sed quaero mores operantis. Interrogo enim, et dico: Quid est quod cantas? Respondet: Alleluia. Quid est, Alleluia? Laudate Dominum. Veni, simul laudemus Dominum. Si tu laudas Dominum et ego laudo Dominum; quare in discordia sumus? Charitas laudat Dominum, discordia blasphemat
Abbreviated transcription (Latin):
quomꝰ sumꝰ isrł. si non uidemꝰ : est quȩdã
uisio huiꝰ tẽporis erit altera uisio futu¬
ritẽporis : Visio quȩ modo ẽ. ꝑfidẽ ẽ :
uisio quȩ futura . ẽ. ꝑspeciemerit: Si
credimꝰ. uidemꝰ. Si amamꝰ. indemus
Quid uidemꝰ : dm̃: Vbi .ẽ ipse ds̃ : in t̃roga
iohannẽ : ds̃ caritas ẽ: Benedicamꝰ nom̃

Expanded text:
Quomodo sumus Israel, si non videmus? Est quaedam visio hujus temporis; erit altera visio futuri temporis: visio quae modo est, per fidem est; visio quae futura est, per speciem erit. Si credimus, videmus; si amamus, videmus. Quid videmus? Deum. Ubi est ipse Deus? Interroga Joannem: «Deus chari
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ ẽ internos: Quomͦ nos ipse fecit :
Om̃ia ꝑipsũ facta s̃: & sine ipso factũ ẽ.
nihil : Quomꝰ factꝰ .ẽ. internos : & uerbũ
caro factũ ẽ : & habitauit in nobis : Ergo
ipse ẽ : in qͦ debemꝰ lȩtari: Nemo sibi
arroget parte sipsius : ab ipso. ẽ. lȩtita
quȩ nos facit felices : Iaetetur isrł
in eo qͥfecit eũ : ae filiȩ syon exultenc
in rege suo. Idaẽ .isrł filii ȩccłȩ sunt : qr¬

Expanded text:
factus est inter nos. Quomodo nos ipse fecit? factus est inter nos. Quomodo nos ipse fecit? Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Quomodo factus est inter nos? Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Ergo ipse est in quo debemus laetari. Nemo homo sibi arroget partes ipsius; ab ipso est laetitia quae nos facit felices: «Laetetur Israel in eo qui fecit eum.» 5. «Et filii Sion exsultent in rege suo.» Ipse Israel, filii Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
in caritatẽ : Iuis qͥs habet caritatẽ. ut¬
qͥđ illũ mittimꝰ longe . ut uideat dm̃e
conscientiã suã adtendat : & ibi uidet
dm̃: Sicaritas ibi non habitat. non ibi
habitat ds̃: Si autẽ caritasibi habitat.
ds̃ ibi habitat: Vult illũ forte uidere
sedentẽ incȩlo : habeat caritatẽ. & in il
lo habitat sicut incȩlo: Ergosimꝰ isrł
& lȩtem in eo qͥfecitnos : Lȩtet᷑ isr ł in eo
qͥfecit eũ : in eo qͥfecit eũ lȩcetur : non
marrio. non indonato non inceciliano.
non in ꝓculiano. non in augustino: in eo
lȩtet᷑ qͥfecit eũ : Nos fr̃s ñ uobis cõm̃¬
conm̃damꝰ : ut diligatis illũ. bonũ urm
nonbonũ ipsius : qr malo ur̃o eũ non dili¬
gitis non malo ipsius : Non enĩ minꝰ habe¬
bit ds̃ diuinitatẽ : si homo millo ñ habue¬
rit caritatẽ : Tucrescis ex dõ. non ille
exte : & tam̃ tantũ nos dilexit prior.
ante quã eũ diligeremꝰ. ut filiũ suũ uni¬
cũ miteret mori ꝓnobis : Qui fecitnos :

Expanded text:
tatem, utquid illum mittimus longe, ut videat Deum? Conscientiam suam attendat, et ibi videt Deum. Si charitas ibi non habitat, non ibi habitat Deus: si autem charitas ibi habitat, Deus ibi habitat. Vult illum forte videre sedentem in coelo; habeat charitatem, et in eo habitat sicut in coelo. Ergo simus Israel, et laetemur in eo qui fecit nos: «Laetetur Israel in eo qui fecit eum.» In eo qui fecit eum laetetur, non in Ario, non in Donato, non in Caeciliano; non in Proculiano, non in Augustino: «In eo laetetur qui fecit eum.» Nos, fratres, non vobis comcommendamus? Ut diligatis eum bono vestro, non bono ipsius: quia malo vestro eum non diligitis, non malo ipsius. Non enim minus habebit Deus divinitatem, si homo in illum non habeat charitatem. Tu crescis ex Dex nobis, et tamen tantum nos dilexit prior, antequam eum diligeremus, ut Filium suum unicum mitteret mori pro nobis. Qui fecit nos,
Abbreviated transcription (Latin):
non .ẽ. aliqͥd : qͥc qͥd fecit intraillũ . ẽ.
& qͥcqͥd in his tibi placet minꝰ ẽ . quã ipse:
Nonergo ita tͥ placeat qđ fecit: ut redci¬
das abeo qͥfecit : Sed siamas qđ fecit.
multo magis eũ qͥfecit : Sipulchra sunt
aggeus & tacharias modo cornupopłi
ipsius humilis ẽ. intrituris. in tribulatio¬
nib: intẽptationib: in tunsione pectorũ :
Quando ex altabit cornu popłi sui: quando
uenerit ipse dñs & ortus fuerit solnr̃
noniste qͥoculis uidet᷑ & orit᷑ fuꝑbonos
& malos: sed de qͦ dr̃ uobis qͥtimetis dr̃m

Expanded text:
non est aliquid, quidquid fecit, intra illum est; non est aliquid, quidquid fecit, intra illum est; et quidquid in his tibi placet, minus est quam ipse. Non ergo ita tibi placeat quod fecit, ut recedas ab eo qui fecit; sed si amas quod fecit, multo magis eum qui fecit. Si pulchra sunt Aggaeus et Zacharias. Modo cornu populi ipsius humile est in trituris, in tribulationibus, in tentationibus, in tunsione pectorum: quando «exaltabit cornu populi sui?» Quando venerit ipse Dominus, et ortus fuerit sol noster: non iste qui oculis videtur, et oritur super bonos et malos ; sed de quo dicitur, «Vobis qui tim
Abbreviated transcription (Latin):
& terrã :qͥ ipse conficet᷑ : Noni: sedillũ
om̃ia confitent᷑. om̃ia clamant : om̃iũ
pulchritudo qͦdã modo uoxeorũ . ẽ.
confitentiũ dm̃: Clamat cȩlũ dĩ: tume
fccisti. nonego : damatterra tume
condidisti. nonego: Quomo do clamatit
istar quando considerant᷑. & hoc inuenit᷑:
extua consideratione clamant. exuoce
tua clamant: confessio eiꝰ incȩlo & interra.
Adtende cȩlum pulchrũ ẽ: Adtende t̃rã :
pulchra ẽ : utrũq simulualde pulchrũ . ẽ:
ipsefecit. ipse regit : ipsius nutu guberna.¬
tur : ipse traicit tẽpora : mom̃ta ipse in stau
siue in statu. siue in motu. siue de terra deor¬
sum siue decȩlo sursũ : siue in uetustate.
siue in renouatione : Cũ uides hȩc & gaudes
& ad tolleris in artificẽ . & inuisibilia eiꝰ ꝑ ea
quȩ factas intellecta contueris: confes¬
sio eiꝰ interra & incȩlo Id ẽ. confiteris ei
dereb: terrenis. confiteris dereb: cȩlesti¬
b:: & quia ipse fecit om̃ia. & melius illo

Expanded text:
 qua ipse confitetur? Non; sed qua illum omnia confitentur, omnia clamant: omnium pulchritudo quodam modo vox eorum est, confitentium Deum. Clamat coelum Deo: Tu me fecisti, non ego. Clamat terra: Tu me condidisti, non ego. Quomodo clamant ista? Quando considerantur, et hoc invenitur; ex tua consideratione clamant, ex voce tua clamant. «Confessio ejus in terra et coelo.» Attende coelum, pulchrum est; attende terram, pulchra est: utrumque simul valde pulchrum est. Ipse fecit, ipse regit, ipsius nutu gubernantur, ipse trajicit tempora, momenta ipse instaursive in statu, sive in motu, sive de terra deorsum, sive de coelo sursum, sive in vetustate, sive in renovatione. Cum vides haec et gaudes, et attolleris in artificem, et invisibilia ejus, per ea quae facta sunt, intellecta contueris , «Confessio ejus in terra et coelo;» id est, confiteris ei de rebus terrenis, confiteris ei de rebus coelestibus. Et quia ipse fecit omnia, et melius illo
Abbreviated transcription (Latin):
innouatur ꝑ gram: Om̃sergo qͥinnouan¬
tur in xp̃o. ut aduitã ȩterna incipiant
ꝑ uenire : canticũ nouum cantant:
Et hoc canticũ. pacis .ẽ : Canticũ hoc cari¬
tatis ẽ : quis qͥsse a coniunctione scõrũ
separat : non cantat canticũ nouum.
Sequutꝰ ẽ enĩ ueteremanimositatem :
non nouã caritatẽ : In noua caritate
.qͥd ẽ : pax. uinculũ scȩ societatis cõpa¬
go sperit᷑alis. ȩdificiũ delapidib uiuiss
Vbi ẽ hoc Noriiminoloco : sed puniuer¬
sũ orbẽ terrarũ : Audihoc dealio loco¬
psalmꝰ sic dicit: Cantate dño canti¬
cũ nouum : cantate dño om̃is terra :
Ex hoc intelligit᷑. qr qui non cũ om̃i
quȩ libet uerba deore ei ꝓcedant
Quid enĩ adtendo qd sonet cũ uideo
qͥd cogitet : & tuinqͥs uides qͥd cogitet
facta indicant: naoculus inconscientia
non penetrat: adtendo qͥd agat: et ibi
in homicidio. in adulterio. cogitationes
ipsius incorde uidet : Sed in factissint
quȩdã. quȩ intꝰ latent: Sed sunt & nuba

Expanded text:
am. Omnes ergo qui innovantur in Christo, ut ad vitam aeternam incipiant pertinere, canticum novum cantant. 2. Et hoc canticum pacis est, canticum hoc charitatis est. Quisquis se a conjunctione sanctorum separat, non cantat canticum novum. Secutus est enim veterem animositatem, non novam charitatem. In nova charitate quid est? Pax, vinculum sanctae societatis, compago spiritualis, aedificium de lapidibus vivis. Ubi est hoc? Non in uno loco, sed per universum orbem terrarum. Audi hoc de alio psalmo: sic dicit, «Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra» . Ex hoc intelligitur quia qui non cum omni quaelibet verba de ore ejus procedant. Quid enim attendo quid sonet, cum video quid cogitet? Et tu, inquis, vides quid cogitet? Facta indicant. Nam oculus in conscientiam non penetrat. Attendo quid agat, et ibi in homicidio, in adulterio, cogitationes ipsius in corde videt, sed in factis. Sunt quaedam quae intus latent; sed sunt et multa
Abbreviated transcription (Latin):
adiunca sumꝰ. qr m̃bra ipsius factisumꝰ
Nũ qͥd m̃bra longes a capite : siessent
longe & diuisa eent: nondiceret . ecce
ego uobiscũ sũ usq: in consũmationẽ scłi
Si separataeẽnt : non decȩlo diceret.
saule saule qͥdme ꝑsequeris: si non inno¬
bis. eẽt : non diceret : E suriui & dedistis
mͥmanducare : & cũ dicerent illi. quan¬
dote uidimꝰ esurientẽ : respondit : Cũ
uni exminimis meis fecistis mihi fecistis:
Ecce popłs : ecce ad ꝓpinquans isrł :
& cũ illa modo spe post eare. conuer¬

Expanded text:
adjuncti sumus, quia membra ipsius facti sumus: numquid membra longe sunt a capite? Si essent longe, et divisa essent, non diceret: «Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi» . Si separata essent, non de coelo diceret: «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Si non in nobis esset, non diceret, «Esurivi, et dedistis mihi manducare:» et cum dicerent illi, «Quando te vidimus esurientem?» respondit, «Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis» . Ecce populus, ecce appropinquans Israel; et cum illo modo spe, postea re IN
Abbreviated transcription (Latin):
laudate eũ om̃s stellȩ & lum̃: Laudate
laudent nom̃ dñi: Quando explicat
om̃ia numerando: sed tam̃ sumatim
& quasi om̃ia ꝑstrinxit: & conclusit om̃ia
cȩlestia laudantia creatorẽ suũ: & quasi
diceretur ei : quare illũ laudant quid
illi debent᷑ qͥd illis contulit ut laudent
rũ.ẽ. si facta laudant factorẽ : Nonmi¬
rũ. si creatura laudat creatorẽ Ibi &

Expanded text:
laudate eum omnes stellae et lumen. Laudate laudent nomen Domini.» Quando explicat omnia numerando? Sed tamen summatim et quasi omnia perstrinxit, et conclusit omnia coelestia laudantia Creatorem suum. 7. Et quasi diceretur ei, Quare illum laudant? quid illi debent, quid illis contulit, ut laudentrum est si facta laudant factorem, non mirum si creatura laudat Creatorem. Ibi et
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ: Sed cũ cogitamꝰ qͦmͦ ibi laudet᷑ ds̃.
coribi habeamꝰ : & non sine causa audiamꝰ
sursumcor : leuemꝰ corsursũ neputrescat
in terra : qm̃ placent nobis qđ ibi agunt᷑
angłi modonos spe. post eare. sed cum
illuc uenerimꝰ : laudate ergo eũ in excel¬

Expanded text:
sumus, sed cum cogitamus quomodo ibi laudetur Deus, sumus, sed cum cogitamus quomodo ibi laudetur Deus, cor ibi habeamus, et non sine causa audiamus, Sursum corda. Levemus cor sursum, ne putrescat in terra; quoniam placet nobis quod ibi agunt Angeli. Modo nos spe; postea re, cum illuc venerimus. «Laudate» ergo «eum in excel
Abbreviated transcription (Latin):
& facitnos gemere exdefecti. ex mobili¬
tatererũ. ex fragilitate carnis humane
cotidie nobiscũ contendunt tẽptationes:
contendunt cotidie . delectationes: & si
non consentimꝰ tam̃ molestiã patimur
& contendimꝰ : & magnũ periculũ est
nequi contendit uincatur : Si autem
non consentiendo uincamꝰ: molestiã tam̃
patim᷑ resistendo delectationib: nonces¬
sat : & non moritur hostis : nisi inresurrec¬
tione mortuorũ : Sed p̃sumamꝰ fidamꝰ ÷
erigunt nos aggeus & tacharias: cantant
futurã liberationẽ nr̃am Siilli popło
qđ cantat᷑ non implebit᷑  securi estote
tantũ modo in ista peregrinatione utȩ
quomͦ agatis uidete : Nonuobis placeat
tatur : Laudet ergo tota creatura dnm̃:
sis: Primo decȩlis dicit: post ea de terra:
Laudatur enĩ ds̃ qͥfecit cȩlũ & terrã : cȩlestia
tranqͥlla sunt. pacata sut. ibi sẽꝑ gaudiũ:
nullamors. nulla ȩgritudo. nulla molestia:
Laudant dm̃ beati: nosautẽ iusum ad huc

Expanded text:
bilitate rerum, ex fragilitate carnis humanae? Contendunt nobiscum quotidie tentationes, contendunt quotidie delectationes: etsi non consentiamus, tamen molestiam patimur, et contendimus, et magnum periculum est ne qui contendit vincatur; si autem non consentiendo vincamus, molestiam tamen patimur resistendo delectationibus. Non cessat, et non moritur hostis, nisi in resurrectione mortuorum. Sed praesumamus, fidamus, erigunt nos Aggaeus et Zacharias; cantant futuram liberationem nostram. Si illi populo quod cantatur, non implebitur? Securi estote: tantummodo in ista peregrinatione vitae quomodo agatis, videte. Non vobis placeat tatur. Laudet ergo tota creatura Dominum; sis.» Primo de coelis dicit, postea de terra: laudatur enim Deus qui fecit coelum et terram. Coelestia tranquilla sunt, pacata sunt; ibi semper gaudium, nulla mors, nulla aegritudo, nulla molestia; semper laudant Deum beati: nos autem adhuc jusum
Abbreviated transcription (Latin):
adcolores auditũ ad uoces. olfactum
adõres gustum ad sopores. motus
uel aduoluptates uł a molestiis Intelli¬
gimꝰ hec : & uidemꝰ ante oculos nr̃os: non
habent rationẽ intelligendi : sed habent
spm̃ corporis ammati & uitã manifestã :
Arbores autẽ nec ipsam habent: & tam̃
omĩa laudant dm̃ : Quare laudant dm̃e
qr cũ ista uidemꝰ & considereͥmꝰ creatorẽ
quiea fecit : de illis nascitur in nobis
laus dĩ : & cũ ipsorũ consideratione lau¬
dat̃ ds̃ Om̃ia laudant dm̃: Coepit ergo
iste decȩlo: Laudant om̃ia : & dicit. lau¬
date : Quare cũ laudent. dicit laudate :
Quia delectatꝰ. ẽ. in eo qđ laudabant: & pla¬
cuit ei quasi adingere hortationẽ suã :
qͦmͦ siuenias adhomines bonũ aliqͥd ope¬
rantes cũ gaudio siue in uinea. siue in mes¬
se. siue in aliqua a gricultura : placettꝰ
ut tunc incipiant facere quando dicis:
sed quia placettibi qđ facientes inuene¬

Expanded text:
ad colores, auditum ad voces, olfactum ad colores, auditum ad voces, olfactum ad odores, gustatum ad sapores, motus vel ad voluptates; vel a molestiis. Intelligimus haec, et videmus ante oculos nostros. Non habent rationem intelligendi; sed habent spiritum corporis animati, et vitam manifestam: arbores autem nec ipsam habent; et tamen omnia laudant Deum. Quare laudant Deum? Quia cum ista videmus, et consideramus Creatorem qui ea fecit, de illis nascitur in nobis laus Dei; et cum ipsorum consideratione laudatur Deus, omnia laudant Deum. Coepit ergo iste de coelo: laudant omnia, et dicit, «Laudate.» Quare, cum laudent, dicit, «Laudate?» Quia delectatus est in eo quod laudant, et placuit ei quasi adjungere hortationem suam. Quomodo si venias ad homines bonum aliquod operantes cum gaudio, sive in vinea, sive in messe, sive in aliqua agricultura; placet tibut tunc incipiant facere, quando dicis; sed quia placet tibi quod facientes invene
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ se uoce sua & corde suo non laudant dm̃:
qͥdam modo & ipsa laudant dm̃: Verbi
dũ: Taudant autẽ dm̃ in terra. ꝑ intellec¬
tũ discernendi bonũ & malũ. & ꝑ intel¬
lectũ cognoscendi creatorẽ & creaturã
hominss qͥista cogitant. & qͥb tribuit
dñs m̃tẽ discernendi ista delectandi
atq laudandi h omines possunt : peccora
nũ qͥd habent huiꝰ modi intellectũ :
sihaberent huiꝰ modi intellectũ peccora :
non nobis diceret ds : Nolite ẽẽ sicut
equus & mulus. qͥb non .ẽ. intellectus:
Quando horta t᷑nos ut nonsimꝰ sicut peccora
sine intellectu: ostendit nobis qr homini
tribuit intellectũ ad laudandũ dm̃:
Arboresnũ qͥ duł uitã ipsa habent. qua
sentiant sicut peccora: Nã peccora & si
sensum interiorẽ rationalẽ &mentem
discernentẽ. atq intelligentẽ non habeni
tendicibum. utilia sum̃di. noxia respuendi :
sensuscorporalia discernendi : uisum

Expanded text:
per se voce sua et corde suo non laudant Deum;per se voce sua et corde suo non laudant Deum;quodam modo et ipsa laudant Deum. Verbidiligendum. Laudant autem Deum in terra per intellectum discernendi bonum et malum, per intellectum cognoscendi creaturam et Creatorem, homines qui ista cogitant, quibus tribuit Dominus mentem discernendi ista, delectandi atque laudandi. Homines possunt: pecora numquid habent hujusmodi intellectum? Si haberent hujusmodi intellectum pecora, non nobis diceret Deus: «Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus» . Quando hortatur nos ut non simus sicut pecora, sine intellectu, ostendit nobis quia homini tribuit intellectum ad laudandum Deum. Arbores numquid vel vitam ipsam habent, qua sentiant sicut pecora? Nam pecora, etsi sensum interiorem rationalem et mentem intelligentem atque discernentem non habent, tendi cibum, utilia sumendi, noxia respuendi; sensus corporalia discernendi; visum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ laudatis dm̃. toti laudate: Cantet uox.
cantet & uita : cantent facta: & siest adhuc
gemitꝰ tribulatio. tẽptatio: sꝑet transitura
omĩa & illũ uenturũ diem. quo sine defectu
laudabimꝰ: Ecce iste psalmꝰ qm̃ manifestꝰ ẽ.
currendus ẽ. nobis: Distribuit enĩ uniuer¬
samcrecturã laudantẽ dm̃ : & tanquã
hortat᷑ ut laudet : quasi inuenerit tacentẽ :
inuenerit tacentes incȩlis laudẽ dni :
exhortat᷑ ut surgant & laudent : Num¬
quã cȩlestia. laudes conditoris suitacuer̃÷
nũ quã terrestria. dm̃ laudare cessaruas :
sed planes quȩdã quȩ habent sp̃m lau¬
dandi dm̃. in eo affectu quo eisplacet
ds̃ : Nemo enĩ laudet : nisi qđ ei placet:
Sunt autẽ alia. quȩ spm̃uitȩ & intellecaĩ
ad laudandũ dm̃ non habent: Sed quia
& ipsabona sunt & inordine suo integre
disposita. & ad pulcritudinẽ uniuersi¬
tatis referunt᷑ quã condidit ds. ipsa qͥdem

Expanded text:
cum laudatis Deum, toti laudate; cantet vox, cum laudatis Deum, toti laudate; cantet vox, cantet vita, cantent facta. Etsi est adhuc gemitus, tribulatio, tentatio; sperate transitura omnia, et illum venturum diem quo sine defectu laudabimus. Ecce iste psalmus, quoniam manifestus est, currendus est nobis. Distribuit enim universam creaturam laudantem Deum, et tanquam hortatur ut laudet, quasi invenerit tacentem. invenerit tacentes in coelis laudem Domini, exhortatur ut surgant et laudent Nunquam coelestia laudes Conditoris sui tacuerunt, nunquam terrestria Deum laudare cessarunt. Sed plane sunt quaedam quae habent spiritum laudandi Deum in eo affectu quo eis placet Deus. Nemo enim laudat, nisi quod ei placet. Sunt autem alia quae spiritum vitae et intellectum ad laudandum Deum non habent, sed quia et ipsa bona sunt, et in ordine suo integre disposita, et ad pulchritudinem universitatis referuntur, quam condidit Deus; ipsa quidem
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ auresnrẽ aduoces nr̃as: sic aures dĩ
ad cogitationes nr̃as : Non potest autẽ
fieri ut habeat mala facta : qͥ habet bonas
cogitationes: Facta enĩ decogitatione
ꝓcedunt Nec qͥsquã potest aliquid facere.
aut᷑ aliqͥd faciendũ menbra mouere : nisi
primo p̃cesserit iussio cogitationis: Iuom
de interiore palatio qͥc qd iusserit impe¬
rator ꝑ imperiũ romanum emanat. qͥcqͥd
uidetis agi ꝑprouincias : quantꝰ motꝰ fit
ad unã iussionẽ imperatoris in tꝰsedentis:
mouet solũ illelabia cũ loqͥt᷑ & mouet᷑ om̃is
intꝰ.ẽ. imꝑator incorde: sed & sibonꝰbona
iubet. & bona fiunt : Simalus mala iubet.¬
& mala funt : Cũ ibi sed et xpc̃ ꝗͥd potest
iubere nisibona: cũ possidet diabolus: ͥd
potest iubere nisimala : intuo autẽ arbitrio
ds̃ ce eẽ uoluit : Cui pares locũ dõ andia¬
bolo ÷ cũ paraueris: qͥ possidebit. ipse imꝑa¬
bit : Ergo fr̃s non tantũ ad sonũ ad tendite :

Expanded text:
enim aures nostrae ad uoces nostras, sic aures Dei enim aures nostrae ad uoces nostras, sic aures Dei ad cogitationes nostras. Non potest autem fieri ut habeat mala facta, qui habet bonas cogitationes. Facta enim de cogitatione procedunt; nec quisquam potest aliquid facere, aut ad aliquid faciendum membra movere, nisi primo praecesserit jussio cogitationis: quomodo de interiori palatio, quidquid jusserit Imperator, per imperium Romanum emanat, quidquid videtis agi per provincias. Quantus motus fit ad unam jussionem Imperatoris intus sedentis? Movet solum ille labia, cum loquitur; et movetur omnis intus est imperator, in corde sedet: si bonus bona jubet, bona fiunt; si malus mala jubet, mala fiunt. Cum ibi sedet Christus, quid potest jubere, nisi bona? Cum possidet diabolus, quid potest jubere, nisi mala? In tuo autem arbitrio Deus esse voluit, cui pares locum, Deo, an diabolo: cum paraveris, qui possidebit, ipse imperabit. Ergo, fratres, non tantum ad sonum attendite:
Abbreviated transcription (Latin):
inmalitia sua ꝑseuerauerint: canticũ uitȩ
uero uitã quȩ tunc erit: in ea ueritate.
quȩ nunc significat᷑ obtinere ñ possunt:
qr noluer̃ meditari ante quã uener st̃
r qđ uenturũ erat : Nunc ergo fr̃s
ex hortam̃ uos ut laudetis dm̃: & hoc .ẽ
qđ nobis om̃s dicimꝰ : quando dicimꝰ alleliu
Laudate dm̃ dicis tualteri : dicit ipse tibi
cũ se om̃s exhortant᷑ : om̃s faciant qđ ortan¬
tur: Sed laudate de totis uotis ĩd ẽ. ut non
solũ lingua &euoxurã laudet dm̃: sed &
conscientia urã : uita urã : facta urã: Et enĩ
laudamꝰ modo in ecđa : quando congrega¬
mur : Cũ qͥsq discediti ad ꝓpria : qua si
cessat laudare dm̃: Noncesset bene uiuere
& semp laudat dm̃ : Tunc desinis dm̃¬
laudare : quando aiustitia & ab eo qđ illi
placet declinas: Hã si a uita bona nũ quã
declinas: lingua tua tacet: uita tuada¬
mat : & aures dĩ ad cortuũ: Quomodo

Expanded text:
in malitia sua perseveraverint, canticum vitae in malitia sua perseveraverint, canticum vitae vero vitam quae tunc erit in ea veritate quae nunc significatur, obtinere non possunt, quia noluerunt meditari, antequam veniret, tenere quod venturum erat. Nunc ergo, fratres, exhortamur vos ut laudetis Deum; et hoc est quod nobis omnes dicimus, quando dicimus, «Alleluia.» Laudate Dominum, dicis tu alteri, dicit ipse tibi: cum se omnes exhortantur, omnes faciunt quod hortantur. Sed laudate de totis vobis; id est, ut non sola lingua et vox vestra laudet Deum, sed et conscientia vestra, vita vestra, facta vestra. Etenim laudamus modo in ecclesia quando congregamur; cum quisque discedit ad propria, quasi cessat laudare Deum. Non cesset bene vivere, et semper laudat Deum. Tunc desinis laudare Deum, quando a justitia, et ab eo quod illi placet, declinas. Nam declinas, lingua. tua tacet, uita tua clamat et aures Dei ad cor tuum. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ Post pascha autẽ qđ celebramꝰ. sig̃¬
nificamꝰ qđ nondũ tenemꝰ: Propterea
illud tẽpus. in ie iuniis & orationib: exer¬
cemꝰ: hoc uero tẽpus relaxatisie iunis
in laudib agimꝰ: Hoc ẽ enĩ alleluia
qđ cantamꝰ qđ latine interp̃tatur
ut nostis. laudate dnm̃ Ideo illud tẽpꝰ
ante resurrectionẽ Hoc tẽpus post
resurrectionẽ dñi estQuotẽ pore
significatur uita futura quã nondũ tene¬
mꝰ : Iuia qđ significamꝰ postresurrectionẽ
Incapite enĩ nr̃o. nobis utrũq figuratũ ẽ
utrũq demonstratũ ẽ : Passio dni osten¬
dit nobis uitã p̃sentis nec essitatis. quao por¬
tet & laborare & tribulari & ad extremũ
mori : resurrectio uero & clarificatio dñi
ostendit nobis uitã quã accepturi sumꝰ
cũ uenerit retribuere digna dignis. mala
malis. bonabonis : Et qͥdem modo malioms
cantare nobiscũ possunt alleliua : Siautẽ

Expanded text:
imus: post Pascha autem quod celebramus, sigimus: post Pascha autem quod celebramus, significamus quod nondum tenemus. Propterea illud tempus in jejuniis et orationibus exercemus; hoc vero tempus relaxatis jejuniis in laudibus agimus. Hoc est enim, «Alleluia,» quod cantamus; quod latine interpretatur, ut nostis, Laudate Dominum. Ideo illud tempus ante resurrectionem, hoc tempus post resurrectionem Domini est. Quo tempore significatur vita futura, quam nondum tenemus; quia quod significamus post resurrectionem  figuratum est, utrumque demonstratum est. Passio Domini ostendit nobis vitam praesentis necessitatis, quia oportet laborare, et tribulari, et ad extremum mori: resurrectio vero et clarificatio Domini ostendit nobis vitam quam accepturi sumus, eum venerit retribuere digna dignis, mala malis, bona bonis. Et quidem modo mali omnes nobiscum cantare possunt Alleluia. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
editatio prȩsentis uitȩ nrȩ
in laude dĩ eẽ. debet: qr exultatio
sẽpiterna futurȩ uitȩ nrȩ̃ laus dĩerit :¬
& nemopotest idoneus fieri futurȩ uitȩ
quinonse ad illã modo exercuerit:
Modo ergo laudamꝰ dm̃ : sed & rogamꝰ dm̃
Lausnr̃a lȩtitiã habet : Oratio gemitũ:
Promissum ẽ enĩ nobis aliqͥd: qđ nondũ
habemꝰ : & quia uerax. ẽ. qͥ promisit in
spe gaudemꝰ : qr tam̃ nondũ habemꝰ
indesiderio gemimꝰ: Bonũ ẽ nobis ꝑse¬
uerare in desiderio : donec ueniat qđ
ꝓmissũ ẽ. & transeat gemitꝰ succedat
sola laudatio : Propter hȩc duo tempora
tationib: huiꝰ uitȩ Alterũ qđ cunc erit
in seturitate . & exultatione ꝑpetua:
Instituta .ẽ. nobis etiã celebratio duorũ
tẽporũ: ante pascha. & post pascha:
Illud qđ ẽ ante pascha. significattri¬
bulationẽ in quamodo sumꝰ qđ uero
nunc agimꝰ Post pascha. significat
beatitudinẽ. in qua post ea erimus:
Ante ꝓascha ergo qđ celebramꝰ. hoc & ag¬

Expanded text:
editatio praesentis vitae nostrae in laude Dei esse debet: quia exsultatio sempiterna futurae nostrae vitae, laus Dei erit; et nemo potest idoneus fieri futurae vitae, qui non se ad illam modo exercuerit. Modo ergo laudamus Deum: sed et rogamus Deum. Laus nostra laetitiam habet, oratio gemitum. Promissum est enim nobis aliquid quod nondum habemus; et quia verax est qui promisit, in spe gaudemus: quia tamen nondum habemus, in desiderio gemimus. Bonum est nobis perseverare in desiderio donec veniat quod promissum est, et transeat gemitus, succedat sola laudatio. Propter haec duo tempora ibulationibus hujus vitae, alterum quod tunc erit in securitate et exsultatione perpetua, instituta est nobis etiam celebratio duorum temporum, ante Pascha, et post Pascha. Illud quod est ante Pascha, significat tribulationem in qua modo sumus: quod vero nunc agimus post Pascha, significat beatitudinem in qua postea erimus. Ante Pascha ergo quod celebramus, hoc et ag
Abbreviated transcription (Latin):
tria :. Quando erimꝰ in patria : quando
triũ phabimꝰ deuicto inimicodiabolo: quan¬
domors nouissima in imica destruetur.
tunc fiet sermo qͥscriptꝰ .ẽ. absorta ẽ
mors inuictoria : Ubi .ẽ. mors conten¬
tio tua : ubi .ẽ. mors aculeus tuus : quando

Expanded text:
tria: quando erimus in patria? Quando tria: quando erimus in patria? Quando triumphabimus devicto inimico diabolo, quando «mors novissima inimica destruetur: tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, ac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetabant iã futurã finẽ captiuitatis:
ut restaura ret᷑ ciuitas iherłm. quȩ bello
ceciderat: significauer̃ ergo nobis
inmysterio uitã futurã. ubi laudabimꝰ
dm̃ postcaptiuitatẽ uitȩ p̃sentis: ubi
erit innouatio ciuitatis illius magnȩ
iherłm : unde peregrinisus piramꝰ.
captiuati ad huc subonere & sarcina
corporis mortalis Vinde adhuc gemi¬
mꝰ inperegrinatione. exultabimus
autẽ in patria : Quia utẽ gemit pere¬
grinꝰ ñ gaudebit ciuis : qr desideriũ
non .ẽ. in illo : Propħȩ ergo istiscĩmag¬
nã consolationẽ p̃buer̃ tunc captiuo
popło scđm carnẽ : id ẽ constituto in
babilona subregib alienigenis. Osten¬
debant enĩ ꝑ propheteam futurũ tẽpꝰ
liberationis a captiuitate instaurationis
iherłm: sed illa om̃ia infigura gesta sint
&habent ueritatẽ suã : Figurata sunt in an¬
tiquis : p̃sentia ostendimt in nobis: Modo
ergo qͥddicit apłs: quandiu sumꝰ incor¬
pore peregrinam̃ ad nõ: nondũ sumꝰ in pa¬

Expanded text:
ophetabant jam futurum finem captivitatis, ut restauraretur civitas Jerusalem , quae bello ceciderat. Significaverunt ergo nobis in mysterio vitam futuram, ubi laudabimus Deum post captivitatem vitae praesentis; ubi erit innovatio civitatis illius magnae Jerusalem unde peregrini suspiramus, captivati adhuc sub onere et sarcina corporis mortalis; unde adhuc gemimus in peregrinatione, exsultabimus autem in patria. Qui autem non gemit peregrinus, non gaudebit civis; quia desiderium non est in illo. Prophetae ergo isti sancti magnam consolationem praebuerunt tunc captivato populo secundum carnem, id est, constituto in Babylonia sub regibus alienigenis. Ostendebant enim per prophetiam, futurum tempus liberationis a captivitate, instaurationis Jerusalem. Sed illa omnia in figura gesta sunt ; habent veritatem suam: figurata sunt in antiquis, praesentia ostenduntur in nobis. Modo ergo quid dicit Apostolus? «Quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino» . Nondum sumus in pa
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ : Om̃ia pipsũ facta s̃ & sine ipso
factũ .ẽ. nihil: Perquid facta s̃: ꝑ uerbũ :
Q uomodo hic ostendit qr ꝑ uerbũ fac¬
ta s: ipse dix̃ & facta s̃ : ipse mandauit
& creatas : Nemodicit nemomandat:
nisi uerbo : Statuit ea in scłm & in

Expanded text:
eum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil» . Per quid facta sunt? Per Verbum. Quomodo hic ostendit quia per Verbum facta sunt? «Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt.» Nemo dicit, nemo mandat, n
Abbreviated transcription (Latin):
Attulit nobis de illa regione bona : &
in regione nr̃a ꝑtulit mala : Promisit
nobis tam̃ qđ ibi futuri simꝰ. unde uenit :¬
& ait: Pater uolo ut ubi egosũ : & ipsi
sint mecũ : Tanta p̃cessit dilectio
qr ubinos eramꝰ fuit nobiscũ Vbi ip¬
se.ẽ. erimꝰ cũ illo: qͥd cibi ꝓmisit ds̃.
o homo mortalis : qr uicturus es in eter¬
nũ : Noncredes: crede plus est ĩam
qđ fecit : quã qđ ꝓmisit : Quid fecit:
mortuus e. ptẽ : Quid ꝓmisit ÷ ut uiuas
cũ illo : Incredibilius .ẽ. qđ mortuus. ẽ
ȩternꝰ quã ut inȩternũ uiuat mortalise
Iam qđ incredibilius. ẽ. tenemꝰ : si ꝓpter

Expanded text:
Attulit nobis de illa regione bona, et Attulit nobis de illa regione bona, et in regione nostrapertulit mala. Promisit tamen nobis quod ibi futuri simus unde venit; et ait: «Pater, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum» . Tanta praecessit dilectio! Quia ubi nos eramus, fuit nobiscum; ubi ipse est, erimus cum illo. Quid tibi promisit Deus, o homo mortalis? Quia victurus es in aeternum. Non credis? Crede, crede. Plus est jam quod fecit, quam quod promisit. Quid fecit? Mortuus est pro te. Quid promisit? Ut vivas cum illo. Incredibilius est quod mortuus est aeternus, quam ut in aeternum vivat mortalis. Jam quod incredibilius est te
Abbreviated transcription (Latin):
abiecti. terra cinis sed qui ꝓmisit :¬
facturus angłm ex homine : qfecit ho¬
minẽ exnihilo : aut uero ꝓminimo
habet ds̃ hominẽ ꝓpterquẽ moriuo¬
luit unicũ suũ : ad tendamꝰ ad indi¬
ciũ dilectionis ꝓmissionis dĩ: tales¬
tenemꝰ sanguinẽ xpi . Quis mortuus. ẽe
unicus : Pro qͥb: mortuus ẽ sutinam
Quidonauit impiis mortẽ suã i qͥd seruat
iustis nisiuitã suã : erigat se ergo humana
fragilitas: non des peret: non se conlidat.
non se auertat : nondicatinonero : Quod
ꝓmisit ds̃. est: & uenit ut ꝓmitteret:
A pparuit hominib: uenit suscipere mortẽ
nrãm: ꝓmittere uitã suã: Venit ad
regionẽ peregrinationis nr̃ȩ : accipere
hic qđ abundat: ob ꝓbria. flagella. cõlafos¬
Hȩc abundant in regione nr̃a: ad talia
cõmertia uenit: Quid hic dedit: quidhic
accepit : dedit ex hortationẽ : dedit
doctrinã : dedit remissionẽ peccatoꝵ:
accepit contumelias . mortẽ. crucem

Expanded text:
abjecti, terra et cinis. Sed qui promisit abjecti, terra et cinis. Sed qui promisit t. Non est facturus angelum ex homine, qui fecit hominem ex nihilo? aut vero pro minimo habet Deus hominem, propter quem mori voluit Unicum suum? Attendamus ad indicium dilectionis. Promissionis Dtenemus sanguinem Christi. Quis mortuus est? Unicus. Pro quibus mortuus est? Utinam Qui donavit impiis mortem suam, quid servat justis, nisi vitam suam? Erigat ergo se humana fragilitas, non desperet, non se collidat, non se avertat, non dicat, Non ero. Qui promisit, Deus est: et venit, ut promitteret; apparuit hominibus, venit suscipere mortem nostram, promittere vitam suam. Venit ad regionem peregrinationis nostrae, accipere hic quod hic abundat, opprobria, flagella, colapHaec abundant in regione nostra; ad talia commercia venit. Quid hic dedit, quid accepit? Dedit exhortationem, dedit doctrinam, dedit remissionem peccatorum; accepit contumelias, mortem, crucem.
Abbreviated transcription (Latin):
scłm scłi. Om̃ia cȩlestia. omia superiora
uirtutes om̃s atq angłos ciuitatem
quandã suꝑnã. bonã. scãm. beatam
Vnde qm peregrinam᷑ miseri adhuc
sumꝰ. & quo redituri inspebeati. & qͦ
cũ redierimꝰ inre beati: S tatuit ea
habere cȩlestia & angłosscõse quale
p̃ceptũ illis dedit ds̃ : quale nisi ut
laudent illũ beati. quorũ hoc ẽ nego¬
ciũ laudare dm̃: non arant. non seminant
non molunt. non quoquent: Oꝑa enĩs
ista necessitatis : Ibi necessitas non ẽ :
non furant᷑. non dep̃dant᷑. non adulte¬
rantur : Oꝑa enĩ sunt ista iniqͥtatis:
Ibi iniqͥtas non ẽ non frangunt panẽ
esurienti : nonuestiunt nudũ : nonsus¬
cipunt peregrinũ : nonuisitant ȩgrotũ ÷
non concordant litigiosũ : non fepeli¬
unt mortuũ: Oꝑa eniꝰ funt istã miscđiȩ
Ibinulla miseria ẽ. in qua fiat miscđia.
Obeati putamꝰ erimꝰ nossic: heia
suspiremꝰ desus pirio gemamꝰ: & qͥd
sumꝰ. ut illuo simꝰ mortales ꝓiecti

Expanded text:
eriora, virtutes omnes atque Angelos, civitatem quamdam supernam, bonam, sanctam, beatam: unde quoniam peregrinamur, miseri adhuc sumus; et quo redituri, in spe beati; et quo cum redierimus, in re beati. «Statuit ea habere coelestia et Angelos sanctos? quale praeceptum dedit illis Deus? Quale, nisi ut laudent illum? Beati quorum hoc est negotium, laudare Deum. Non arant, non seminant, non molunt, no coquunt: opera enim sunt ista necessitatis; ibi necessitas non est. Non furantur, non depraedantur, non adulterantur: opera enim sunt ista iniquitatis; ibi iniquitas non est. Non frangunt panem esurienti, non vestiunt nudum, non suscipiunt peregrinum, non visitant aegrotum, non concordant litigiosum, non sepeliunt mortuum: opera enim sung ista misericordiae; ibi nulla miseria est in qua fiat misericordia. O beati! Putamus, erimus et nos sic? Eia, suspiremus, de suspirio gemamus. Et quid sumus, ut ibi simus? Mortales, projecti,
Abbreviated transcription (Latin):
lam nostis dñi uerba deiohe : Ille erat lucer¬
na ardens & lucens: & qͥd ait ioħs: hic.ẽ.
qͥbaptitat : In hoc ergo exultabunt scĩ.
in hoc exultabunt sacerdotes: qr omẽ qđ
ipsorũ bonũ ẽ non .ẽ ipsorũ sed illius
qui habet potestatẽ baptitandi: Securus
ergo accedit ad tẽplũ eiꝰ. om̃is qͥacceꝑit
baptismũ : quia ñ hominis sed illius .ẽ. in qͦ
excitatũ. ẽ. cornudauid. Suꝑ ipsũ autẽ¬

Expanded text:
Jam nostis Domini verba de Joanne: «Ille erat lucerna ardens et lucens» . Et quid ait Joannes? «Hic est qui baptizat.» In hoc ergo exsultabunt sancti, in hoc exsultabunt sacerdotes; quia omne quod ipsorum bonum est, non est ipsorum, sed illius qui habet potestatem baptizandi. Securus ergo accedit ad templum ejus omnis qui accepit Baptismum; quia non hominis, sed illius est in quo suscitatum est cornu
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̃ dauid seruũ tuũ. neauertas faciem
xp̃i tui. suꝑ ipsũ autẽ florebit scĩficatio
mea : suꝑ xp̃m floret: Nemo hominum
illã sibi assumat : qr ipse scĩficat. Alio qͥn
nonerit uerũ: suꝑ ipsum i utẽ efflorebit
scĩficatio mea:. Gła scĩficationis florebit:
Sc̃ificatio ergo xp̃i in ipso xp̃o: potestas
scĩficationis dĩ. in xp̃o Florebit enĩ qđ dix̃:
ad głam uult ꝑtinere: quando enĩ florent
arbores : tunc pulchres̃. Ergo scĩficatio
cessit mundus huic pulchritudim: qr inxp̃o
claritas carnis. ut flos fȩnii

Expanded text:
pter David servum tuum, ne avertas faciem Christi tui. Super ipsum autem florebit sanctificatio mea.» Super Christum floret. Nemo hominum illam sibi assumat, quia ipse sanctificat; alioquin non erit verum, «Super ipsum autem florebit sanctificatio mea.» Gloria sanctificationis florebit. Sanctificatio ergo Christi in ipso Christo, potestas sanctificationis Dei in Christo. «Florebit» enim quod dixit, ad gloriam vult pertinere: quando enim florent arbores, tunc pulchrae sunt. Ergo sanctificatio et mundus huic pulchritudini? Quia in Cclaritas carnis ut flos feni
Abbreviated transcription (Latin):
tatiestis : xpm̃ induistis. & scĩ eiꝰ exultatio¬
ne exultabunt: Unde exultabunt : unde¬
exultͣat onb qr indutis̃ salutari: Noninse
luxenĩ facti : sed in dño. Nãerant ante
altitudo dauid. Cornuenĩ: significat alti¬
tudinẽ : & qualẽ altitudinẽ s non carnalẽ:
Ideo om̃ia ossa carne in uolutas: Cornu.
excedit carnẽ : Altitudo spiritalis: cor¬
nu ẽ. Quȩ autẽ altitudo spiritalis. ẽ. nisi
dexp̃o p̃sumere: ñ dicere ego facio. &ego
baptito. sedhic. ẽ. qͥbaptitat: ibi est
cornudauid: Ut noueritis qr ibi . ẽ. cornu
dauid÷ ad tendite qͥd sequat᷑. Paraui

Expanded text:
m induistis» . «Et sancti ejus exsultatione exsultabunt.» Unde «exsultabunt exsultatione?» Quia induti sunt salutari: non in se. Lux enim facti, sed in Domino; nam erant ante altitudo David. Cornu enim significat altitudinem: et qualem altitudinem? Non carnalem. Ideo omnia ossa carne involuta sunt: cornu excedit carnem. Altitudo spiritualis, cornu est. Quae autem altitudo spiritualis est, nisi de Christo praesumere; non dicere. Ego facio, ego baptizo; sed, «Hic est qui baptizat» ? Ibi est cornu David. Et ut noveritis quia ibi est cornu David, attendite quid sequatur: «Paravi
Abbreviated transcription (Latin):
nouit quia in ipsis ñ. ẽ. p̃sum̃dũ. humiliat se
dõ. facit indebene: itacor ipsius erigitur
addm̃ ut nouerit quia ñ solũ nihil ill ꝓsut̃
dintiȩ ipsȩ. sed & impediunt pedes ipsius.
nisi ille regat. & ille subueniat : & numerat᷑
int̃ pauꝑes qͥsa turantur panib: Inuenis
aliũ m̃dicũ inflatũ. aut ideo ñ inflatum
qr nihil habet : quȩ rentẽ tam̃ unde inflet᷑
Non ad tendit ds̃ facũltatẽ sed cupiditatẽ :
& iudicat eũ scđm cupiditatẽ. qua in hiat
reb: tẽporalib ñ scđm facultatẽ. quã non
ei contigit adipisci: Unde enĩ dediuitib

Expanded text:
novit quia in ipsis non est praesumendum, humiliat se novit quia in ipsis non est praesumendum, humiliat se Deo, facit inde bene; ita cor ipsius erigitur ad Deum, ut noverit quia non solum nihil illi prosunt divitiae ipsae, sed et impediunt pedes ipsius, nisi ille regat et ille subveniat: et numeratur inter pauperes qui saturantur panibus. Invenis alium mendicum inflatum, aut ideo non inflatum, quia nihil habet, quaerentem tamen unde infletur. Non attendit Deus facultatem, sed cupiditatem: et judicat eum secundum cupiditatem qua inhiat rebus temporalibus, non secundum facultatem, quam non ei contingit adipisci. Unde de divitibus
Abbreviated transcription (Latin):
ser̃ Respicite generis humani. Quid mag¬
nũ ẽ qđ uobis dicit᷑ e non solũ de his scriptaris
ea loqͥmꝰ : legite ea in orbe terrarũ: ad tendite
ñ p̃sumere depecunia . deamico homine.
dͥehonore &iactantia scłi Tolle ista om̃ia:
sed habes illa : agedõ grãs: si contẽ pnis illa.
Siautẽ in flaris inde : noli ad tendere Quando
eris p̃da hominũ : nã diabolo p̃daes: Si autẽ
dehis reb: ñ p̃sũpseris : eris in m̃bris illius
eiꝰ satiirabo panib: Aliquando autẽ qđ nonaẽ.
p̃termittendũ dicere : inuenis pauperem
supbum. & diuitẽ humilẽ: Cotidie patimꝰ
tales : Audis pauꝑem: quasi gem̃tẽ subdinite :¬
& quando potentior p̃mit diues. tunc illum
humilẽ udes: Aliquando nec tunc: sedtanc
suꝑbũ : Vnde uides. qͥd eẽt si aliqͥd haberet :
Ergo pauꝑdĩ: in animo .ẽ ñ in scło. Procedit
aliquando homo habens plenã domũ. uberes
terras. multa p̃dia. multũ auri & argenti.

Expanded text:
empla generis humani. Quid magnum est quod vobis dicitur? Non solum de his Scripturis ea loquimur; legite ea in orbe terrarum. Attendite non praesumere de pecunia, de amico homine, de honore et jactantia saeculi. Tolle ista omnia: sed si habes illa, age Deo gratias si contemnis illa. Si autem inflaris inde, noli attendere quando eris praeda hominum; jam diabolo praeda es. Si autem de his rebus non praesumpseris, eris in membris illius ejus saturabo panibus.» 26. Aliquando autem, quod non est praetermittendum dicere, invenis pauperem superbum, et divitem humilem: quotidie patimur tales. Audis pauperem quasi gementem sub divite, et quando potentior premit dives, tunc illum humilem vides: aliquando nec tunc, sed et tunc superbum; unde vides quis esset, si aliquid haberet. Ergo pauper Dei in animo est, non in sacculo. Procedit aliquande homo habens plenam domum, uberes terras, multa praedia, multum auri et argenti,
Abbreviated transcription (Latin):
aperis illi: Si autẽ aperueris & intrauerit :¬
ñ peries amandotẽ sed inuenieris cũ amatte
Si introiero in tabernaculũ domꝰ meȩ : si as¬
cendero suꝑlectũ stratimei: Priuata enim
res ipsa. ubi homo ad quiescit. suꝑbos facit:
ideo dix̃ si ascendero : Inre quã priuatã qͥsq
possidet: necesse .ẽ. suꝑb sit. Inde se enim
tendit homo ad hominẽ: cũ sint ambo caro.
altertt ccro: & tam̃ caro diues extendit se
contra carnẽ pauperẽ : quasi aliqͥd illa caro
ad tulerit quandonata. ẽ. aut aliꝗͥd auferat
quandomoritur: Ad hoc plus habuit : ut plus
tumeret: Iste autẽ qui uult inuenire locũ dño:
ñ faciunt locũ dño: tales excitat apłs Surge¬

Expanded text:
aperis illi: si autem aperueris et intraverit, noaperis illi: si autem aperueris et intraverit, non peries amando te, sed invenieris cum amanteSi introiero in tabernaculum domus meae, si ascendero super lectum stratus mei.» Privata enim res ipsa, ubi homo acquiescit, superbos facit; ideo dixit, «Si ascendero.» In re quam privatam quisque possidet, necesse est superbus sit: inde se enim tendit homo ad hominem, cum ambo sint caro. Altera caro. Et tamen caro dives extendit se contra carnem pauperem; quasi aliquid illa caro attulerit quando nata est, aut aliquid auferat quando moritur. Ad hoc plus habuit, ut plus tumeret. Iste autem qui vult invenire locum Domino, n faciunt locum Domino. Tales excitat Apostolu