comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tas magna gr̃a. quȩ imꝑat diabolo: ut se ipse des¬
truat. Se enĩ destruit. cũ hominẽ quẽ tẽptando
supplantare studet ex infirmo firmiorẽ efficit.
qr dum carnem debilitat: mentẽ eius corrobo¬
rat. A gritudo enim carnis: peccatũ repellit:
Luxuria aut̃ carnis: culpam adolet. Illudit᷑
gͦ diabolus ut ipse morsu non uulneret: &
contra se armet quẽ debilitandũ putauit.
Sed & scm̃ iob magis armauit postea qͣm
uulneraiit: qui totũ corpus diris ꝑfusus ul¬
ceribus. diaboli quidem morsum ꝑtulit: sed ue¬
nena non sensit. Et ideo bene ei dictũ ẽ. Addu¬
ces draconẽ in hamo: ludes eum sicut auem. Liga¬
bis eum sicut passerẽ puero. impones suꝑ eũ mi
nũ. Uides quẽ admodũ a paulo illudat᷑: ut in ca¬
uernã eius sicut puer ille ꝓpħicus. manũ mittat.
& nichil serpens noceat. De latebris eruat eum:
de ueneno enuis faciat spirituale antidotũ. Ut

Expanded text:
tas, magna gratia, quae imperat diabolo, ut se ipse destas, magna gratia, quae imperat diabolo, ut se ipse destruat. Se enim destruit, cum hominem quem tentando supplantare studet, ex infirmo fortiorem efficit; quia dum carnem debilitat, mentem ejus corroborat. Aegritudo enim carnis peccatum repellit: luxuria autem carnis culpam adolet. 64. Illuditur ergo diabolus, ut se ipse morsu suo vulneret, et contra se armet, quem debilitandum putavit. Sic et sanctum Job magis amavit, posteaquam vulneravit: qui totum corpus diris perfusus ulceribus, diaboli quidem morsum pertulit, sed venena non sensit. Et ideo bene ei dictum est: Adduces draconem in hamo, illudes eum sicut avem: ligabis eum sicut passerem puer, imponens super eum manum . 65. Vides quemadmodum a Paulo illudatur, ut in cavernam ejus, sicut puer ille propheticus , manum mittat, et nihil serpens noceat ei, de latebris eruat eum, de veneno ejus faciat spiritale antidotum; ut
Abbreviated transcription (Latin):
in sp̃m: ut iam ñ quȩ carnis sunt sapiat. sed
quȩ sunt sp̃s. Utinam uideam in firmari carnem
meam: utinã non trahar captiuus in legem pecca¬
ti Utinã non in carne uiuam sed infide xp̃i. Et
ideo maior in in firmitate corporis gratia: quã in
salute Deniq & paulũ quẽ multũ dilexit. noluit
liberare ab infirmitate carnis. cuiꝰ ut ase discedet
Nam uirtus in infirmitate ꝑficitur. Et paulus plus
sibi ininfirmitatqb cõplacet dicens. Cũ infirmor:
tunc potens sum. Consũmatꝰ enim carnis infirmi
xerit . quod tradidit eum satanȩ in interitum
carnis: q tẽptator nr̃t diabolus ẽ. Nam debili¬
tates menbris singulis inferre : & egritudines
toto  mouere corpore. Deniq percussit scm̃ iob
ulcere malo a pedib usq ad caput. q in po¬
testatẽ acceꝑat interitũ carnis eius dicente deo.
Ccce tibi trado eum. tantũ modo animã eiꝰ custo¬
di. Hloc isdem uerbis apłs transtulit dicens. quod

Expanded text:
in spiritum; ut jam non quae carnis sunt, sapiat, sed in spiritum; ut jam non quae carnis sunt, sapiat, sed quae sunt spiritus. Utinam videam infirmari carnem meam! utinam non trahar captivus in legem peccati! utinam non in carne vivam, sed in fide Christi ! Et ideo major in infirmitate corporis gratia, quam in salute. Denique et Paulum quem multum dilexit , noluit liberare ab infirmitate carnis, cui petenti ut discednam virtus in infirmitate perficitur . Et Paulus plus sibi in infirmitatibus placet, dicens: Cum infirmor, tunc potens sum ; consummatur enim carnis infirmitxerit 407 quod tradiderit eum Satanae in interitum carnis; quia tentator noster diabolus est. Nam debilitates membris singulis infert, et aegritudines toti solet movere corpori. Denique percussit sanctum Job ulcere malo a pedibus usque ad caput, quia in potestate acceperat interitum carnis ejus, dicente Deo: Ecce trado tibi eum, tantummodo animam ejus custodi . Hoc iisdem verbis Apostolus transtulit; dicens quod t
Abbreviated transcription (Latin):
uultis in uirga ueniam aduos. an in caritate. &¬
spu mansuetudinis: Sed nec uirga grauis ẽ qm̃
legerat. tu quidem ꝑcutis eum uirga: animã au-¬
re. docet inuectio fornicationis. accusatio incesti
rep̃hensio tumoris. qđ inflati eent. quos magis
lugere oporteret. postremo condempnatio rei
ut tolleret᷑ a consortio cõmunionis & tradẽt᷑ aduer¬
sario non ad interitũ animȩ sed carnis. Sieut enĩ
dñs in animã scĩ iob potestatẽ non dedit. sed in
inin teritũ carnis. ut serpens terrã. eiꝰ lingeret
animȩ non noceret. Moriatur gͦ caro nr̃a cu¬
piditatib. sit captiua. sit subdita. nec legi mentis
nr̃ȩ repugnet. sed bonȩ seruituti subiecta monitꝰ
sicut in paulo qͥ castigabat corpus suũ ut serui¬
tuti redigeret. qͦ ꝓbabilior fieret p̾dicatio. si
lex carnis eiꝰ cũ lege mentis congrueret & conue¬
niret. Interit enĩ caro cũ saplentia eiꝰ transit

Expanded text:
vultis? In virga veniam ad vos, an in charitate, vultis? In virga veniam ad vos, an in charitate, spirituque mansuetudinis ? Sed nec virga gravis est, quoniam legerat: Tu quidem percuties eum virga, animam aure, docet invectio fornicationis, accusatio incesti, reprehensio tumoris, quod inflati essent, quos magis lugere oporteret; postremo condemnatio rei, ut tolleretur a consortio communionis, et traderetur adversario, non ad interitum animae, sed carnis . Sicut enim Dominus in animam sancti Job potestatem non dedit, sed in anae in interitum carnis, ut serpens terram ejus lingeret, animae non noceret . 61. Moriatur ergo caro nostra cupiditatibus, sit captiva, sit subdita, nec legi mentis nostrae repugnet, sed bonae servituti subjecta moriatur; sicut in Paulo qui castigabat corpus suum , ut servituti redigeret; quo probabilior fieret praedicatio, is lex carnis ejus cum lege mentis congrueret et conveniret. Interit enim caro, cum sapientia ejus transit
Abbreviated transcription (Latin):
mitat miscđiam. Sed ne sine iudicio
hanc. ẽẽ. miscđiam putes: est discretio
int̃ eos qui ꝑpetuã detulerint obȩdie¬
entiam: mandatis cęlestibus : & int̾ eos
qui aliquando uel errore. uel necessita¬
te lapsi sunt. Et ne nr̃o circunscribi te
argumto putes : xp̃i iudiciũ accipe.
Etenĩ ait. Si sciens seruus uoluntatẽ dñi
non fecit : uapulabit multis. Si autẽ
nesciuit: uapulabit paucis. Uterq igit᷑
si credat recipitur :÷ quia castigat omẽm
filiũ ds̃ quẽ recipit : & quẽ castigat
morti utiq non tradit: quia scriptũ
est. Castigans castigauit me. dñs : &
morti non tradidit me. Deniq paulus
docet ñ deserendos eos qui peccatum ad
mortẽ fecerunt: sed potus lacrimarũ
panibus & potu coercendos flebili: ita
significat & potũ dabis nobis in lacrimis in men-¬
sura. ut ipsa mesticia mensurã habeat. ne forte
abundantiore tristicia absorbeatur. qui agit pe¬
nitentiam: sicut scripsit ad chorintios. Quid

Expanded text:
iam. 58. Sed ne sine judicio hanc esse misericordiam putetis, est discretio inter eos qui perpetuam detulerint obedientiam mandatis coelestibus, et inter eos qui aliquando vel errore, vel necessitate lapsi sint. Et ne nostro circumscribi te argumento putes, Christi judicium accipe; etenim ait: Si sciens servus voluntatem domini sui non fecit, vapulabit multis: si autem nescivit, 406 vapulabit paucis . Uterque igitur si credat, recipitur, quia castigat omnem filium Deus, quem recipit : et quem castigat, morti utique non tradit; quia scriptum est: Castigans castigavit me Dominus, et morti non tradidit me . CAdocet non deserendos eos qui peccatum ad mortem fecerint, sed potius lacrymarum panibus, et potu coercendos flebili; ita significat: Potum dabis eis in lacrymis in mensura ; ut ipsa moestitia mensuram habeat, ne forte abundantiore tristitia absorbeatur , qui agit poenitentiam, sicut scripsit ad Corinthios: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
sdeu tun impie arbitrantur errasse ut ius
sibi uindicaret dñi sui: Sed iundicauit
acceptũ: non usurpauit indebitũ. Uult
dñs plurimũ posse discipłos suos: uult
a seruulis suis ea fieri in nomine suo.
quȩ faciebat ipse positus in t̾ris. Deniq
ait. Alaiora his facietis. Dedit ut mortu¬
os suscitarent. Et cũ ipse saulo reddere
posset usum uidendi. eũ tamen ad an¬
naniam discipulũ suũ misit: ut eius
benedictione saulo refunderentur ocu¬
li quos amiserat. Petrũ quoq secũ in
mari iussit ambulare. Et quia tituba¬
uit: rep̃hendit ilico. eo quod doni gr̃am
fidei pauxillitate minuisset. Dedit
etiam discipłis ut luax mundi essent
ꝑ gr̃am. qui erat lux mundi. Et quia
descensurus. ẽȩt. e cȩlo. & in cęlũ ascensu¬
rus. eliam ad cęlum leuauit: inde eum
terris cũ placito redliturus tempore.
Saptitaturus quoq in spũ sc̃o & igni:¬

Expanded text:
si eum tam impie arbitrabantur errasse, ut jus si eum tam impie arbitrabantur errasse, ut jus sibi vindicaret Domini sui? Sed vindicavit acceptum, nonus plurimum posse discipulos suos, vult a servulis suis ea fieri in nomine suo, quae faciebat ipse positus in terris . Denique ait: Et majora his facietis . Dedit ut mortuos suscitarent. Et cum ipse Saulo reddere posset usum videndi, eum tamen ad Ananiam discipulum suum misit; ut ejus benedictione Saulo refunderentur oculi, quos amiserat . Petrum quoque secum in mari jussit ambulare, et quia titubavit, reprehendit illico, eo quod doni gratiam fidei pusillitate minuisset . Dedit etiam discipulis ut lux mundi essent per gratiam , qui erat ipse lux mundi. Et quia descensurus esset e coelo, et in coelum ascensurus, Eliam ad coelum levavit , inde eum in terris complacito redditurus tempore. Baptizaturus quoque in Spiritu sancto et ign
Abbreviated transcription (Latin):
nrãm sentis infirmitatem dicens÷ egeo
eram & uisitastis me. Nouatianus illũ
minimũ uisitare nescit : in quo tu desi¬
deras uisitari. Iu dicis petro excusanti ne
ei pedes lauares. nisi lauero tibi pedes:
non habebis partem mecũ. Quod ergo
isti possunt consortiũ tecũ habe: qui di¬
ues regni ñ suscipiunt: negantes quod
dimittere peccata debeant: Quod qͥdem
recte de se fatentur. Non habent enim
petri hereditatem : qui petri sedem ñ
babent. quam impia diuisione dis¬
cerpunt. Sed hoc improbe. quod etam
in eccła tua donari peccata negant
posse: cũ petro dictum sit. Tibi dabo
claues regni cȩlorum. Et quȩcũq liguie¬
ris suꝑ t̾ram: erunt ligata & in celo
Et quȩcũq solueris suꝑ t̾ram: erunt so¬
luta & in cęloͥs. Cum ipse uas electionis
dñicȩ dicat᷑. Si cui autẽ quid donastis:
& ego. Ham et ego quod donaui propt̃
uos. in ꝑsona xp̃i. Cũ igitur paulum leguti.

Expanded text:
nostram sentis infirmitatem, dicens: Aeger nostram sentis infirmitatem, dicens: Aeger eram, et visitastis me : Novatianus illum minimum visitare nescit, in quo tu desideras visitari. Tu dicis Petro excusanti, ne ei pedes lavares: Nisi lavero tibi pedes, non habebis partem mecum . Quod ergo isti possunt consortium tecum habere, qui claves regni non suscipiunt, negantes quod dimittere peccata debeant? 33. Quod quidem recte de se fatentur; non habent enim Petri haereditatem, qui Petri sedem non habent, quam impia divisione discerpunt: sed hoc improbe, quod etiam in Ecclesia donari peccata negant posse, cum Petro dictum sit: Tibi dabo claves regni coelorum, et quaecumque ligaveris super terram, erunt ligata et in coelo: et quaecumque solveris super terram, erunt soluta et in coelis ; cum et ipse vas electionis Dominicae dicat: Si cui autem quid donastis, et ego; nam et ego quod donavi, propter vos in persona Christi . Cur igitur Paulum legunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uiurũ & collige bonos & malos: ⁊ debiles.
& daudos &e cȩcos. introduc in eccłam tuam¬
I ube ut imn plecatur domus tua. Incroduc om̃s
acenam tuã. Quia quẽ tu uocaris: dignũ
facies si sequatur. Ille sane reicitur: qui non
habuerit uestem nuptialem : hoc.ẽ. a mie¬
tum caritatis. uelamen grȩ̃. Mitte in quã
aduniuersos. Non excusat eccła tua a cȩ¬
na tua. Eacuset nouatianus. Hon dicit
familia tua sana sum. medicũ non reꝗro:
sed dicit sana me dñe & sanabor: salua
me & saluabor. Deniq eccłȩ tue spes es
in illa quę accessit retro. & tetigit fimbriã
uestonenti tui dicens introo se. quia si teti¬
gero fimbriam uestim̃ti eius. salua ero.
Hȩe ergo eccła: confitetur uulnerae sua.
ti ec curari cupit. & tu quidem dñe om̃s
cupis sanare : sed non om̃s uolunt curar
Non uult nouatianus: qui se putat. ẽȩ . Nnũ
Tu d̃e egrum te. eȩ. dicis : & inminino

Expanded text:
viarum, et collige bonos et malos : et debiles, viarum, et collige bonos et malos : et debiles, et caecos, et claudos introduc in Ecclesiam tuam. Jube impleatur domus tua: introduc omnes ad coenam tuam; quia quem tu vocaveris, dignum facies, si sequatur. Ille sane rejicitur, qui non habuerit vestem nuptialem, hoc est, amictum charitatis, velamen gratiae. Mitte, inquam, ad universos. 51. Non excusat Ecclesia tua a coena tua, excusat Novatianus. Non dicit familia tua: Sana 399 sum, medicum non requiro; sed dicit: Sana me, Domine, et sanabor: salva me, et salvabor . Denique Ecclesiae tuae species est in illa, quae accessit retro, et tetigit fimbriam vestimenti tui, dicens intra se: Quia si tetigero vestimentum ejus, salva ero . Haec ergo Ecclesia confitetur vulnera sua, haec curari cupit. 32. Et tu quidem, Domine, omnes cupis sanare, sed non omnes curari volunt. Non vult Novatianus, qui se putat esse sanum. Tu, Domine, aegrum te esse dicis, et in minimo
Abbreviated transcription (Latin):
extollens te frustito inflatus mente
carnis tuȩ. & non tenens caput. Si
enĩ caput teneres : aduerteres non tibi
deserendum eum ꝓ quo xp̃c mortuus ẽ
Si caput teneres: aduerteres corpus om̃e
cõpaginando potius quã soluendo in in¬
crementum dĩ ꝑ copulam caritatis. &
redemptionem crescere peccatorum.
Cum igitur fructum omnẽ aufertis pe¬
nitentiȩ : quid aliud dicitis nisi hoc:
Nemo de uulneratis nr̃m intret hospia¬
umũ nemo sanetur in nr̃e eccła. Apđ
nos non curantur egroti. Sani sumus:
medicũ ñ habemus necessariũ : quia
ipse ait : non opus est sanis medicus.
sed his qui male habent. Ergo dñe itĩs
tanus excusat. Houatianus dieit uiga bouũ
enu quiiugũ ap̃i suaue non suscipi. bo
onus raue collo imponit suo. qued pora¬
otinon queat. Nouatianus seruos tuesia
quib i nuitabitur tenuit: & contumelta
ife tos occidit: quos iterati bapasmatis
labe in quinauit. Mitte ergo ad eerus

Expanded text:
extollens te frustra inflatus mente extollens te frustra inflatus mente carnis tuae, et non tenens caput. Si enim caput teneres, adverteres non tibi eum deserendum, pro quo Christus mortuus est. Si caput teneres, adverteres corpus omne compaginando potius quam solvendo, in incrementum Dei per copulam charitatis, et redemptionem crescere peccatoris. 29. Cum igitur fructum omnem aufertis poenitentiae, quid aliud dicitis, nisi hoc: Nemo de vulneratis nostrum ingrediatur hospitium: nemo sanetur in nostra Ecclesia? Apud nos non curantur aegroti: sani sumus, medicum non habemus necessarium; quia ipse ait: Non opus est sanis medicus, sed his qui male habent . CAPUT VII. ianus excusat. Novatianus dicit: Juga boum emi , qui jugum Christi suave non suscipit, et onus grave collo imponit suo, quod portare non queat. Novatianus servos tuos a quibus invitabatur, tenuit, et contumelia affectos occidit quos iterati baptismatis labe inquinavit. Mitte ergo ad exitus
Abbreviated transcription (Latin):
ubi gemitus. lacrimȩ. ieiunia. meis
epulis p̃feruntur . Hoc ergo nouatia¬
ni excluditis. Iuid. ẽ. enĩ aliud exclu-¬
derẽ: nisi spem ueniȩ negare: Sed neq
semiuiuum illũ derelictũ a latronib.
samaritanus p̃terut : sed uulneroc eiꝰ
oleo uinoq curauit. Prius infundens
oleũ quo foueret : & suproo ium̃tum
suũ imposuit uulneratũ AIn quo eius
peccata uexit omĩa. Nec ouem pastor¬
despexit errantem. Uos aut̃ dicitis.
Noli me tangere. Uos dicitis uolentes iusti¬
ficare uos ipsos. non. ẽ. ꝓximus nr̃.
Suꝑbiores quã legis peritus. Ille xp̃m
quis est m̃s ꝑocimus: Ille int̾rogat : uos
negatis. Sicut sacerdos ille descenden¬
tes. & sicut leuita p̃tereuntes. quẽ curon¬
dũ susciꝑe debuistis : nec recipientes
ut facias in eum miscđĩam. Ipse enim
est ꝓximus quẽ ñ solũ conformis natu.¬
ra conunxerit : sed etiã miscđia copu¬
lauerit. Ab eo te alienũ suꝑbia facis:

Expanded text:
ubi gemitus, lacrymae, jejunia meis ubi gemitus, lacrymae, jejunia meis epulis praeferuntur. CAPUT ni, excluditis? Quid est enim aliud excludere, nisi spem veniae denegare? Sed neque semivivum illum derelictum a latronibus Samaritanus praeteriit: et vulnera ejus oleo vinoque curavit, prius infundens oleum quo foveret: supra jumentum 398 suum imposuit vulneratum, in quo ejus peccata vexit omniadespexit errantem . 28. Vos autem dicitis: Noli me tangere. Vos dicitis volentes justificare vos ipsos: Non est proximus noster, superbiores quam legisperitus ille qui ChQuis est meus proximus ? Ille interrogat, vos negatis; sicut sacerdos ille descendentes, et sicut levita praeterientes, quem curandum suscipere debuistis, nec recipientes ut facias in eum misericordiam. Ipse enim est proximus, quem non solum conformis natura conjunxerit, sed etiam misericordia copulaverit. Ab eo te alienum superbia facis,
Abbreviated transcription (Latin):
cis. ei qui pugnare potuit ñ ignoscis.:⁊
in quo sola pugnabat fides Ipsius di¬
aboli de huiusmodi lapsis scire quera¬
mus sententiã. Honne uidetur dice.¬
re. popłs hic labis me honorat: cor aut̃
corum longe.ẽ. A me Quom enim me¬
cũ est. qui non recedit axp̃o : Sine
causa enim me colere uidentur : qui
doctrinam uĩs custodiunt. Ego aut̃
putabam. quod mea docerent. Plus
damnant : dũ comꝑta deserunt.
erte itic in his amplius gloriatur: dũ
recipit reuertentes. Ex ultant om̃s an¬
geli : quia gaudiũ mauis. ẽ. in cęlo suꝑ
uno peccatore pęnitentim agente.
quantinn nonaginta nouẽ iustis. qͥ non
indigent pęnitentia. De me in celo. de
me ontris triumphus sumitur. Hicbil
xp̃o perut : quando hii qui ad me cũ
Fletu uenerant. cũ desidio ad eccłam
reuertuntur. Et horũ exemplo etiam
de meis periclitor: qui didicerint
nichil hic. cȩ. ubi homines p̃sentib
puocantur p̃miis. & plurimum illic

Expanded text:
cis, qui pugnare potuit; non ignoscis ei, cis, qui pugnare potuit; non ignoscis ei, in quo sola pugnabat fides? 26. Ipsius diaboli de hujusmodi lapsis si requiramus sententiam, nonne videtur dicere: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me? Quomodo enim mecum est, qui non recedit a Christo? Sine causa autem me colere videntur, qui doctrinam Jesu custodiunt: ego autem putabam quod meam docerent. Plus damnant, dum comperta deserunt. Certe Jesus in his amplius gloriatur, dum recipit revertentes. Exsultant omnes angeli; quia gaudium majus est in coelo super uno peccatore poenitentiam agente, quam in nonaginta et novem justis qui non indigent poenitentia . De me in coelo, de me in terris triumphus sumitur. Nihil Christo perit, quando hi qui ad me cum fletu venerant, cum desiderio ad Ecclesiam revertuntur: et horum exemplo etiam de meis periclitor, qui didicerint nihil hic esse, ubi homines praesentibus provocantur praemiis; et plurimum illic,
Abbreviated transcription (Latin):
usq confessus ꝑsecutor.ẽ. ut eam stu¬
deret expugnare torm̃tis. Negarunt se¬
mel: sed cotidie confitentur. Negarunt
sermone: sed confitentur gemitibus
C onfitentur eiulatibus: confitent᷑ fleci¬
bus : confitent᷑ liberis ñ coactis uocibus.
Cesserunt quidem ad tempus diaboli tẽp¬
tationi: sed etiam diabolus postea cessit
his quos sibi uindicare ñ potuit. Cessit
eorũ fletibus : cessit pęnitentiȩ. Iuos inua¬
serat alienos: ꝑdidit suos. Nonne ita
istud. ac si quis captiuũ uicte urbis
popłm abducat: Captiuus ducit᷑ sed
inuitus : qui in alienas t̾ras necessitate
contendat. Intimo tamen non migret
affectu : patriam secũ animo uehat.
Quęrat copiam: quẽ ad modũ reuertatur.
Quid ergo. cũ huius modi reuertitur. ⁊¬
numest aliquis qͦi ꝑsuadeat non reci¬
piendũ: Minore scilicet honore. sed
studio ꝓpensiore: ne habeat in quo
insultet aduersarius. Si armato ignos.¬

Expanded text:
usque confessus persecutor est, ut eam stuusque confessus persecutor est, ut eam studeret expugnare tormentis. Negarunt semel, sed quotidie confitentur: negarunt sermone, sed confitentur gemitibus, confitentur ejulationibus, confitentur fletibus, confitentur liberis, non coactis vocibus. Cesserunt quidem ad tempus diaboli tentationi: sed etiam diabolus postea recessit ab his, quos sibi vindicare non potuit. Cessit eorum fletibus, cessit poenitentiae: quos invaserat alienos, perdidit suos. 25. Nonne ita istud est, ac si quis captivum victae urbis populum abducat? Captivus ducitur, sed invitus: qui in alienas terras necessitate contendat, intimo tamen non migret affectu, patriam secum animo vehat, quaerat copiam quemadmodum revertatur. Quid ergo? Cum hujuscemodi revertitur, num est aliquis qui persuadeat non recipiendum? minore scilicet honore, sed studio propensiore, ne habeat in quo insultet adversarius. Si armato ignos
Abbreviated transcription (Latin):
ratione quã pęna. Doceat te ieremias
dicens: quia non repellet in ȩt̃num
dñs. Qm̃ cũ humiliauerit : miserebit᷑
scđm multitudinem miscđiȩ suȩ. o¬
Iuia ñ humiliauit toto corde suo.
neq reppulit filios hominũ. Hoc
certe in lc̃tationib ieremiȩ legimꝰ.
& ex his. uel cȩteris quȩ secuntur adue¬
timus. quia ideo humiliat sub pedes
suos om̃s uinctos t̾rę: ut iudiciũ eius
declinemus. Sed nec toto corde humi¬
liat peccatorem usq ad t̾ram: qui etiã
de t̾ra suscitat in opem: & de stercore eri¬
git pauꝑem. Non enĩͤtoto corde humi¬
liat : quẽ suȩ ueniȩ reseruat. Quod si
corde peccauit. Nam sicut dixcit de udȩ¬
is. popłs aut̃ hic labus me honorat: cor
aut̃ eorũ longe .ẽ. ame: fortasse & de
aliquib: lapsis dicat. Isti labis me ne¬
garunt : sed corde mecũ sunt. Uicit eos
pena: ñ auertit ꝑfidia . Sine causa aut̃
his aliqui ueniã negant: quorũ fidẽ eo¬

Expanded text:
ratione quam poena. 23. Doceat te certe Hieremias ratione quam poena. 23. Doceat te certe Hieremias dicens: Quia non repellet in aeternum Dominus; quoniam cum humiliaverit, miserebitur secundum multitudinem misericordiae suae: qui non humiliavit toto corde suo, neque repulit filios hominum . Hoc certe in Threnis Hieremiae legimus, et ex his, vel caeteris quae sequuntur advertimus quia ideo humiliat sub pedibus suis omnes vinctos terrae, ut judicium ejus declinemus . Sed nec toto corde humiliat peccatorem usque ad terram, qui etiam de terra suscitat inopem, et de stercore erigit pauperem; non enim ex toto corde humiliat, qui se veniae reservat. 24. Quod si corde peccavit! Nam sicut dixit de Judaeis: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me ; fortasse et de aliquibus lapsis dicat: Isti labiis me negarunt, sed corde mecum sunt. Vicit eos poena, non avertit perfidia. Sine causa autem 397 his aliqui veniam negant, quorum fidem eo
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ tam̃ adhuc secũ examinat. Sed con¬
tinuo qui dixerat sic̾ut adama faciam
te & sicut seboim. quȩ duȩ urbes exui-
ni cinia sodomorũ. parilis excidu ta¬
xere consortiũ : conuersũ. ẽ. inquit
cor meũ in eo ipso. conturbata.ẽ. pęniten
faciam. Honne apparet quod ideo nob̶
Peccantibus in dignetur dñs itĩc. ut in¬
dignationis suȩ nos t̾rore conuertat.
Indignatio ergo eius non ultionis execu¬
tio : sed magis absolutionis oꝑatio est.
Sic enĩ dixit. Si conuersus in
dat gemitus nr̃os. sed temporales : ut
remittat ꝑpetuos. Expectat lacrimas
nr̃as : ut ꝓfundat pietatem suam.
Sic in euangłio uiduȩ matris lacrimis
cõpassus: filiũ eius resuscitauit. Pepec¬
tat nr̃am conuersionẽ: ut reuertatur
& ipse ad grãm. Quȩ si nullus nobis
lapsus irrum peret : in nobis ꝑseuera¬
ret. Sed quia peccatis nris controo imꝰ
offensam : in dignat᷑ ut humiliemur
hl umiliam᷑ : ut dignisimus magis mise¬

Expanded text:
Deus tamen adhuc secum examinat. Sed conDeus tamen adhuc secum examinat. Sed continuo qui dixerat: Sicut Adama faciam te, et sicut Seboim; quae duae urbes ex vicinia Sodomorum parilis excidii traxere consortium: Conversum est, inquit, cor meum in eo ipso, conturbata est poenitentroris mei . 22. Nonne apparet quod ideo nobis peccantibus indignetur Dominus Jesus, ut indignationis suae nos terrore convertat? Indignatio ergo ejus non ultionis exsecutio, sed magis absolutionis est operatio; sic enim dixit: Si conversus ing, 15. Exspectat gemitus nostros, sed temporales, ut remittat perpetuos: exspectat lacrymas nostras, ut profundat pietatem suam. Sic in Evangelio, viduae matris lacrymis compassus, filium ejus resuscitavit . Exspectat conversionem nostram, ut revertatur et ipse ad gratiam: quae, si nullus lapsus nobis irreperet, in nobis perseveraret: sed quia peccatis nostris contrahimus offensam, indignatur, ut humiliemur: humiliamur, ut digni simus magis mise
Abbreviated transcription (Latin):
tietur manere : Hunquid ñ habebit ra.¬
tionem laboris : qui etiam quos ꝑicit.
non in ȩt̃num ꝓicit: Dicit enĩ dauid
ñ in ȩc̃num ꝑiciet ds̃. & contiae hunc
audiemus heresim dicentẽ. in ęt̾num
obliuiscetur misereri ds.clamat ꝓpħa:
& sunt qͦi diuinȩ miserationis quedam
inducant obliuia: Sed auint. ideo se¬
ista asserere: ne mutabilem dm̃ facere
uideant᷑. si his quib fuerit iratus. ignos
Sed ñ ds̃ alienis assertionib.
sed suis estimandus uocibus ÷.
Quod enĩ ꝓmptius edere possumus insi-¬
nuandẽ euis miscđie: quã quod ipse ꝑ
propħam oseȩ quib tanquã iratus mĩ¬
nabatur. continuo tanquã reconci¬
liatus indulget: Ait enĩ. Quid tibi fa-¬
ciam effrem. aut quid tibi faciam
uida : Et infra. Quomͦ te constituã:
uelut adama efficiam te: & sicut sebo¬
in. In ipsa indignatione uelut patrio
quodã affectu heret : quomͦ ad pęnã
tradat errantem. It si uidȩus meret᷑ :

Expanded text:
tietur manere? Numquid non habebit remtietur manere? Numquid non habebit remunerationem laboris, qui etiam quos projicit non in aeternum projicit? Dicit enim David: Non in aeternum projiciet Deus ; et contra hunc audiemus haeresim dicentem: Projicit inobliviscetur misereri Deus , clamat Propheta: et sunt qui divinae miserationis quaedam inducant oblivia? CAista asserere, ne mutabilem Deum facere videantur; si his 396 quibus fuerit iratus, ignoscSed non Deus alienis assertionibus, sed suis aestimandus est vocibus. Quod enim promptius edere possumus insigne ejus misericordiae, quam quod ipse per prophetam Osee, quibus tamquam iratus minabatur, continuo tamquam reconciliatus indulget? Ait enim: Quid tibi faciam, Ephraem, aut quid faciam . Et infra: Quomodo te constituam? Velut Adama efficiam te, et sicut Seboim . In ipsa indignatione velut patrio quodam affectu haeret, quomodo ad poenam tradat errantem: etsi Judaeus meretur,
Abbreviated transcription (Latin):
scđm lucam repperimus : ut scias non
ociose id posuisse utrumq. Diximus
Omis inquit qͥ me confessus fuerit. id.ẽ.
ex quacunq uita. ex quocunq statu. qͥ
confessus me fuerit: habebit remunera¬
torem me confessionis suȩ. Cũ dicitur
om̃is: nullus a remuneratione qui fue¬
rit confessus excluditur. Non similit̃
om̃is qͥ negauerit : negabitur. Potest enĩ
fieri: ut aliquis uictus supplicus. sermo¬
ne neget. & corde adoret. Hunqͥd eadem
causa .ẽ. eius qui sponte neget. & eius qͦem
torm̃ta inclinauerint ad sacrilegiũ. non
uoluntas: Quam indignũ aut̃. cũ apđ
homines ualeat certaminis gr̃ã. ut apđ
dm̃ non ualere asseratur: Nam sepe
in hoc athletarũ seculari certamine.
etiam uictos quorũ fuerint certami¬
na ꝓbata uulgus hominũ cũ uicto¬
rib᷑us coronarẽ consueuit: maxime
quos uiderit. aut sorte. aut dolo. aut
fraude exclusos auictoria. Xp̃c ergo
athletas suos quos uiderit grauibus pau¬
lisꝑ cessisse supplicus. sine uenia pa¬

Expanded text:
m Lucam reperimus ; ut scias non otiose id posuisse utrumque. 18. AlOmnis, inquit, qui me confessus fuerit , id est, ex quacumque vita, ex quocumque statu qui confessus me fuerit, habebit me remuneratorem confessionis suae. Cum dicitur, Omnis, nullus a remuneratione, qui fuerit confessus, excluditur. Non similiter, omnis qui negaverit, negabitur; potest enim fieri ut aliquis victus suppliciis, sermone Deum neget, et corde adoret . 19. Numquid eadem causa est ejus qui sponte negat, et ejus quem tormenta inclinaverint ad sacrilegium, non voluntas? Quam autem indignum, cum apud homines valeat certaminis gratia, ut apud Deum non valere asseratur! Nam saepe in hoc athletarum setiam victos, quorum fuerint certamina probata, vulgus hominum cum victoribus coronare consuevit; maxime quos viderit aut sorte, dolo aut fraude exclusos victoria. Christus ergo athletas suos, quos viderit gravibus paulisper cessisse suppliciis, sine venia pa
Abbreviated transcription (Latin):
in tali causa orare possit: quęritur. non
excluditur. Deniq habes in psalmo
quarto decimo. Dnẽ quis habitabit in
tabnaculo tuo: aut quis requiescet in
monte scõ tuo: Non enĩ nullus : sed
ꝓbatus habitabit. fon Heo hoc di¬
cit. quod nemo requiescat sed requi¬
escat electus. Ut scias hoc uerum. ẽẽ.
non multo post in psalmo uigesimo¬
tercio ait. Quis ascendet in montẽ
dnĩ : aut quis stabit inlo montẽ¬
scõ eius Idest non quicunq de uul¬
go. neo plebeie uilitatis aliqui. sed ui¬
tȩ egregie singularisq meriti. Et ut
scias quia cũ quis dicitur non intelli¬
gitur nullus : sed aliquis significatur.
Cum dixisset quis ascendet in montẽ
dñĩ : subiecit. In nocens manib &
mundus corde: qui ñ accepit in ua¬
no animã suã. It alibi. Iuis sapiens
& intelliget hȩc: Nunquid dicit qͥa

Expanded text:
in tali causa orare possit, quaeritur, non in tali causa orare possit, quaeritur, non excluditur. 41. Denique habes in psalmo decimo quarto: Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo, aut quis requiemore sancto tuo? Non enim nullus, sed probatus habitabit. Nec hoc dicit, quod nemo requiescat, sed requiescat electus, ut scias hoc esse verum quod non multo post in Psal. 23 aitertio ait: Quis ascendet in montem Domini, aut quis stabit in loco sancto ejus ? id est, non quicumque de vulgo, nec plebeiae vilitatis aliquis; sed vitae egregiae, singularisque meriti. Et ut scias quia cum quis dicitur, non intelligitur nullus, sed aliquis significatur, cum dixisset: Quis ascendet in montem Domini? subjecit: Innocens manibus, et mundo corde, qui non accipit in vano animam suam . Et alibi: Quis sapiens, et intellige
Abbreviated transcription (Latin):
se non putes remittenda : Quid inus¬
tius quã ut te iustifices in eo in quo
damnas alterũ. cũ grauiora cõmittas:
Deniq remissionem celebraturus pecci¬
torum nr̃orum dñs it̃ie : dicenti sibi
iohanni. ego ate debeo baptitari et
tu uenis ad me : Respondit. Sine mo¬
do. Sic enĩ decet nos implere omnem
iustitiam. Et dñs quidem uenit ad
peccatorem : cũ peccatũ ipse non hab̾et¬
ł t baptitari uoluit : cui mundari ne¬
cesse non erat. Uos qui ferat. qui pu¬
tatis uobis opus non . eȩ̃. mundari ꝑpȩ
nitentiam. quia mundatos dicitis uos
est. Si peccauerit homo in hominem:
orabunt ꝓ eo ad h̃m. Si aut̃ in dñm
peccauerit homo: quis orabit ꝓeo lri¬
mum ut supͣ tam dixi. tuno te pate
rer ista obicere : si solis p̃uaricantibus
nan relaxares pęnitentiam. Iamen
quid scrupuli haffert ista quȩstio:
Non enim scriptũ. ẽ. nullus orabit ꝓ eo.
sed quis orabit : Hoc est quis ille sit. qui

Expanded text:
se non putes remittenda? Quid injusse non putes remittenda? Quid injustius, quam ut te justifices, in quo damnas alterum; cum graviora committas? 39. Denique remissionem celebraturus peccatorum nostrorum Dominus Jesus dicenti sibi Joanni: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me! respondit: Sine modo; sic enim decet nos implere omnem justitiam . Et Dominus quidem venit ad peccatorem, cum peccatum ipse non haberet; et baptizari voluit, cui mundari necesse non erat: vos quis ferat, qui putatis vobis opus non esse mundari per poenitentiam; 401 quia mundatos vos est: Si peccaverit homo in hominem, orabunt pro eo ad Dominum: si autem in Dominum peccaverit homo, quis orabit pro eo ? Primum, ut supra jam dixi, tunc te ista paterer objicere, si solis praevaricantibus non relaxares poenitentiam. Tamen quid scrupuli ista affert quaestio? Non enim scriptum est: Nullus orabit pro eo: sed, Quis orabit, hoc est, quis ille sit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mus non potestis. Non ferunt oculi ur
uilia uestimntorum. illuuiem sordidato¬
rum. siuꝑbo oculo & tumido corde. deli¬
cati mei. arroganti uoce dicentes singu¬
V. Noli me tangere : quia mundus sum.
am. noli me tangere : sed non dixcit
quia mundus sum. qui mundus erat:
Ti audes nouatiane mundũ te dicere.
qui et si oꝑibus mundus esses. hoc solo
uerbo fieres immundus Isaias dicit.
O miser ego & cõpunctus corde: quia cun
sum homo & immunda labia habeam.
in medio quoq popłi immunda labia
habentis in habito. Et tu dicis mundus
sum. cũ mundus non sit ut scriptum est
a delicto meo munda me. Quem utiq
misericordem: sepe dñi iustificauit
gratia. Tu mundus. cũ tam iniustus
sis ut non miserearis. ut festucam
in oculo fr̃is tui uideas. trabem autẽ
quȩ in oculo tuo. ẽ. non conside res.:
Immundus enĩ apud dñm omĩs ini¬
quus. Suid aut̃ inuistius. qua ut uelis
tibi dimitti peccata tua: cũ roganti ip¬

Expanded text:
mas non potestis. Non ferunt oculi vestri mas non potestis. Non ferunt oculi vestri vilia vestimentorum, illuviem sordidatorum, superbo oculo et tumido corde delicati mei, indignanti voce dicentes singuli: Nolite me tangere, quia mundus sum. 38. am: Noli me tangere ; sed non dixit, quia mundus sum, qui mundus erat: tu audes, Novatiane, mundum te dicere, qui etsi operibus mundus esses, hoc solo verbo fieres immundus? Esaias dicit: O miser ego, et compunctus corde; quia cum sim homo, et immunda labia habeam, in medio quoque populi immunda labia habentis habitem ! et tu dicis, mundus sum, cum mundus non sit, ut scriptum est, a delicto meo munda me , quem utique misericordem saepe Domini justificavit gratia: tu mundus, cum tam injustus sis, ut non miserearis; ut festucam in oculo fratris tui videas, trabem autem quae in oculo tuo est, non consideres ? Immundus enim apud Deum omnis iniquus. Quid autem injustius, quam ut velis tibi dimitti peccata tua, cum roganti ip
Abbreviated transcription (Latin):
loquentur nouis: serpentes tollent.
Et si mortiferũ quid biberint: non eis
nocebit . Suꝑ egros manus imponent:
et bene habebunt. Omĩa ergo dedic
Sed si nulla in his hominis potestas est
ubi diuini muneris gr̃a uiget : cur
ergo manus imponitis. & benedictio¬
nis opus creditis. si quis forte reualue¬
rit egrotus: Cur p̃sumitis aliquos a¬
a colluuione diaboli ꝑuos mundari
posse Cur baptieatis : si ꝑ hominem
peccata dimitti ñ licet: In baptis mo
itaq remissio peccatorũ om̃ium est.
Quid inter est. utrũ ꝑ pęnitentiã. an
ꝑ lauacrũ. hoc ius sibi datum sacer¬
dotes uindicent: Unũ in utroq mis¬
terium . ẽ. Sed dices. quia in lauacro
oꝑatur mrsteriorũ gr̃a : quid in pe.¬
nitentia : nonne di nomen oꝑatur
Quid ergo. ubi uultis uindicatis uob̾
dĩ gr̃ãm. ubi uultis repudiatis:
Sed hoc in solentis arro gantiȩ
non sc̃ĩ timoris .ẽ. ut
fastidio
uobis sint : qui uolunt agere pęni¬
tentiuam. Perpeti indelicet flentum Laqri¬

Expanded text:
erpentes tollent; et si mortiferum quid biberint, non eis nocebit: supra aegros manus imponent, et bene habebunt . Omnia ergo dedit, sed nulla in his hominis potestas est, ubi divini muneris gratia viget. 36. Cur ergo manus imponitis, et benedictionis opus creditis, si quis forte revaluerit aegrotus? Cur praesumitis aliquos a colluvione diaboli per vos mundari posse? Cur baptizatis, si per hominem peccata dimitti non licet? In baitaque remissio peccatorum omnium est. Quid interest utrum per poenitentiam an per lavacrum hoc jus sibi datum sacerdotes vindicent! Unum in utroque mysterium est. 37. Sed dicis quia in lavacro operatur mysteriorum gratia. Quid in poenitentia? Nonne Dei nomen operatur? Quid ergo? Ubi vultis, vindicatis vobis Dei gratiam: ubi vultis, repudiatis? Sed hoc insolentis arrogantiae, non sancti timoris est; ut fastidio vobis sint, qui volunt agere poenitentiam. Perpeti videlicet flentium lacry
Abbreviated transcription (Latin):
habebat. Non enĩ
sicut om̃is homoiẽ.
ex urili erat & fe¬
minea ꝑmiatione
generatus: sed natꝰ
ne. immaculatum
corpus susceꝑat. Quod ñ solũ nulla uicia
maculauerant: sed nec generationis aut
conceptionis concretio inuiriosa fuscaue¬
rat. Nam om̃s homines sub peccato
nascimur: quorũ ipse ortus in uicio est.
sicut habes lectũ dicente dauid. Ecce
in iniqͥtatibus conceptus sũ: & in delio¬
tis peperit me mater mea. Ideo pauli
caro corpus mortis erat: sicut ipse ait.
Iuis me lib̾abit de corpore mortis huius:
Xsi aut̃ caro damnauit peccatũ. quod
nascendo ñ sensit : quod moriendo cru.
cifixcit : ut in carne nr̃oc. ẽẽt. iustifica-¬
tio ꝑ grãm : ubi erat ante colluuio per
culpam. Quid gͦ dicemus ad hȩc. nisi
quod dixit apłs : si ds̃ ꝓ nobis. quis
contido nos Qui proprio filio non
peꝑcit : sed ꝓ nobis om̃ib tradidit

Expanded text:
habet. 13. Non enim habet. 13. Non enim sicut omnis homo est, ex virili erat et feminea permixtione generatus: sed natusne , immaculatum corpus susceperat, quod non solum nulla vitia maculaverant, sed nec generationis aut conceptionis concretio injuriosa fuscaverat . Nam omnes homines sub peccato nascimur, quorum sicut habes lectum dicente Dauid: ecce in iniquitatibus conceptus sum et in delictis peperit me mater mea. ideo Pauli caro corpus mortis erat, sicut ipse ait: quis me liberabit de corpore mortis huius? Christi autem caro damnauit peccatum, quod nascendo non scifixit; ut in carne nostra esset justificatio per gratiam, ubi erat ante colluvio per culpam. 14. Quid ergo dicemus ad haec, nisi quod dixit Apostolus: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradid
Abbreviated transcription (Latin):
ipsẽ ait miscđiam malo quam sacrificiũ.
uomͦ igitur ur̃m
potest acceptũ. ẽẽ.
sacrificiũ dõ. qui
negatis miscđiam ÷
cũ ipse dicat nolle se
mortem peccatoris.
sed correctionem .
Cuius intpres apłs ait.
quia ds̃ filiũ suũm
mittens in similitudinem carnis pecca¬
ti. & de peccato dampnauit peccatũ in
carne : ut iustificatio legis impleret᷑
in nobis. Non in similitudine carnis
ait : quia xp̃c ueritatẽ suscepit car¬
nis humanȩ. ñ similitudinẽ. Neq
in similitudine peccati ait : quia pec¬
cãtum ñ fecit : sed peccatũ ꝓ nobis
factus .ẽ. Sed uenit in similitudinem
carnis peccati: hoc .ẽ. suscepit simili¬
tudinem carnis peccatricis. Ideo si mili¬
tudinem. quia scriptũ. ẽ. & homo est.¬
& quis agnoscit eũ ͦ Homo erat car¬
ne scđm hominẽ qui agnosceretur:
uirtute suproo hominẽ. qui ñ agnos¬
ceretur. ltate hic. Carnẽ habebat᷑
nr̃am : sed carnis
huius uitia non

Expanded text:
ipse ait: Misericordiam malo, quam sacrificium . ipse ait: Misericordiam malo, quam sacrificium . Quomodo igitur vestrum potest acceptum esse sacrificium Deo, qui negatis misericordiam; cum ipse dicat nolle se mortem peccatoris, sed correctionem ? 12. Cujus interpres Apostolus ait: Quia Deus Filium suum mittens in similitudinem carnis peccati, et de peccato damnavit peccatum in carne; ut justificatio Legis impleretur in nobis . Non in similitudinem carnis ait; quia Christus veritatem suscepit carnis humanae, non similitudinem: neque in similitudinem peccati ait; quia peccatum non fecit, sed peccatum pro nobis factus est: sed venit in similitudinem carnis peccati , hoc est, suscepit similitudinem carnis peccatricis; 394 ideo similitudinem, quia scriptum est: Et homo est, et quis agnoscet eum ? Homo erat in carne secundum hominem, qui agnosceretur: virtute supra hominem, qui non agnosceretur; ita et hic carnem habet nostram, sed carnis hujus vitia non
Abbreviated transcription (Latin):
remedio. ẽȩ. arbi tremini. Sed ds dis¬
tinctionem non facit. qͥ miscđiam
suã ꝓmisit omibus : & relaxandi li¬
centiam sacerdotib suis sine ulla
exceptione concessit. Sed qui culpam
exaggerauerit: exaggeret etiã pęniten¬
tiam. Maiora enĩ crimina : maioribus
abluunt᷑ fletibus. lta nec nouatianꝰ
probatur : qui ueniã int̾clusit om̃ib
Nec uos imitatores ciusdem ce condemp¬
ntores : qui ibi minuistis studia pęni¬
tentiȩ. ubi augeri oportet. Suia graui¬
oa peccata maiorib sustenta nda
possibilia concessus: dõ ut ipsi dicitis
impossibilia reseruetis: Hoc. ẽ. sibi eli¬
gere causas ignoscendi: dõ materiam
feriendi relinquere. Et ubi .ẽ. illud.
sit aut̃ ds̃ uerax. om̃is aũt homo mendax:
sicut scriptũ. ẽ. ut iustificeris in sermo¬
nibus tuis. & uincas cũ uidicaris.: Ut ag¬
noscamus igitur dñi miscđiȩ magis in¬
dulgentem. ẽȩ. quã seueritatis tenacen.

Expanded text:
remedio esse arbitremini: sed Deus disremedio esse arbitremini: sed Deus distinctionem non facit, qui misericordiam suam promisit omnibus, et relaxandi licentiam sacerdotibus suis sine ulla exceptione concessit . Sed qui culpam exaggeraverit, exaggeret etiam poenitentiam; majora enim crimina majoribus abluuntur fletibus. Ita nec Novatianus probatur, qui veniam interclusit omnibus: nec vos imitatores ejusdem et condemnatores; quia ibi minuitis studia poenitentiae, ubi augeri oportet; quia graviora peccata majoribus sustentanda fpossibilia concessu: Deo, ut ipsi dicitis, impossibilia reservetis? Hoc est sibi eligere causas ignoscendi, Deo materiam saeviendi relinquere. Et ubi est illud: Sit autem Deus verax, omnis autem homo mendax, sicut scriptum est: ut justificeris in sermonibus tuis, et vincas cum judicaris ? Ut agnoscamus igitur Deum misericordiae magis indulgentem esse, quam severitatis tenacem,
Abbreviated transcription (Latin):
Munus sp̃s scĩ: est officiũ sacerdotis.
lus aut sp̃s scĩ: in soluendis ligandisq
criminib est. Quomͦ igitur munus eiꝰ
uindicant: de cuius diffidunt iure &
potestate: Quid. quod insolentiores
sunt: Nam cũ ad miscđiam ꝓmptior.
quã ad seueritatẽ sit sp̃s di: quod ait
se uelle id nolunt: quod nolle agunt.
cũ uindicare iudicis sit. remittere mi¬
sericordis. lolerabilius igitur nouatiane
remitteres. quã ligares. Aliuid enĩ quasi
delinquendi parcus usurpares : aliud
quasi erumne cõpassus ignosceres.
Sed auint se exceptis grauiorib: crimi¬
nibus. relaxare ueniã leuioribus.
Non hoc quidem auctor ur̃i erroris no.¬
uatianus . qͥ nemini da pęnitentiam
dandam putauit. ea scilicet contempli.¬
tione. ut quod ipse ñ posset soluere
non ligaret: ne ligando sꝑari a se face¬
ret solutionẽ. In eo igitur patrem
ur̃m ꝓpria damnatis sententia. qui
distinctionem peccatorũ facitis: qͥe
soluenda a uobis putetis : & quȩ sine

Expanded text:
Munus Spiritus sancti est officium sacerdotis, jus autem Spiritus sancti in solvendis ligandisque criminibus est; quomodo igitur munus ejus vindicant, de cujus diffidunt jure et potestate? 9. Quid! quod insolentiores sunt. Nam cum ad misericordiam promptior quam ad severitatem sit Spiritus Dei; quod ait se velle, id nolunt: quod nolle, hoc agunt; cum vindicare judicis sit, remittere misericordis. Tolerabilius igitur, Novatiane, remitteres, quam ligares; aliud enim quasi delinquendi parcus usurpares, aliud quasi aerumnae compassus ignosceres.Sed aiunt se, exceptis gravioribus criminibus, relaxare veniam levioribus. Non hoc quidem auctor vestri erroris Novatianus, qui nemini poenitentiam dandam putavit; ea scilicet contemplatione, ut quod ipse non posset solvere, non ligaret; ne ligando sperari a se faceret solutionem. In eo igitur patrem vestrum propria damnatis sententia, qui distinctionem peccatorum facitis, quae solvenda a vobis putetis, et quae sine
Abbreviated transcription (Latin):
tetur. ꝓ om̃ib confitetur. om̃s cõplectit᷑
Ubi neg̾at : ñ om̃s negat. Sicut enĩ suprar
habet. omĩs qui me confessus fuerit.
confitebor & ego eũ. hoc. ẽ. omẽm : conse¬
quens erat. ut in froc quoq sic redderet
Om̃is aut̃ qui negauerit me. Sed ne om̃s
negare uiđetur : ita subiecit. Iui autẽ
negauerit me coram hominibus: nega¬
bo & ego eũ. Gratiã ꝓmittit om̃ibus:

Expanded text:
tetur, pro omnibus confitetur, omnes complectitur: ubi negat, non omnes negat. Sicut enim supra habet: Omnis qui me confessus fuerit, confitebor et ego eum, hoc est, omnem: consequens erat ut infra quoque sic redderet: Omnis autem qui negaverit me. Sed ne omnes negare videretur, ita subjecit: Qui autem negaverit me coram hominibus, negabo et ego eum. Gr
Abbreviated transcription (Latin):
us. ẽ. immo qui & resurrexit. qui est
ad dexteram dĩ. qui etiam int̾pellat
ꝓ nobis: Pro quib ergo xp̃c int̾pellat:
eos nouatianus accusat. quos xp̃c ad sa¬
lutem redemit : eos nouatianus dam
dicit. inuenietis requiem animab ur̃is.
iugũ enĩ meũ suaue. ẽ. & onus meum
leue est: his graue onus. & durũ impo
ad miscđiam sit dñs iñc. licet ista sacis
instruant: tam̃ etiã ipse te doceat.
Qui cũ aduersus impressionẽ ꝑsecutionis¬
nos instruere uellet : ait. Holite time.¬
re eos qui corpus occidunt: animã autem

Expanded text:
us est, immo qui et resurrexit, qui est in dextera Dei, qui etiam interpellat pro nobis . Pro quibus ergo Christus interpellat, eos Novatianus accusat. Quos Christus ad salutem redemit, eos Novatianus damndicit; Invenietis requiem animabus vestris; jugum enim meum suave est, et onus meum leve ad misericordiam sit Dominus Jesus, licet ista satis instruant; tamen etiam ipse te doceat, qui cum adversus impressionem persecutionis instruere nos vellet, ait: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem
Abbreviated transcription (Latin):
quis . ẽ. ergo qͥ magis honorat. utrum
qui mandatis obtemꝑat. an qͥ resistit.
Eccła in utroq seruat obedientiã. ut
peccatũ & alliget. & relaxet. Heresis
in altero immitis : in altero in obȩdi¬
ens. Uult ligare quod non resoluat.
non uult soluere quod ligauit. In qͦo
se sua damnat sententia. Dñs enim
par ius & soluendi. ẽę. uoluit & li¬
gandi: qui utrũq: pari conditione
p̾misit. Ergo qui soluendi uis non
habet : nec ligandi habet. Sicut enĩ
scđm dnicam sententiã qͥ ligandi
us habet. & soluendi habet: ita is¬
torum assertio se ipsa strangulat.
ut quia soluendi sibi is negant. ne.¬
gare debeant & ligandi. Iuomͦ igitur
utrumq non licet. Ius enĩ hoc: solis pro-¬
missum sacerdotib est. Recte igitur. ec
ddesia uindicat: quȩ ueros sacerdotes ha-¬
bet. Heresis uindicare ñ potest : quȩ
sacerdotes dĩ non habet. Non uindi-¬
cando aut̃ ipsa de se ꝓnunciat. quod
cũ sacerdotes non habet: uis sibi uindica¬

Expanded text:
utrum qui mandatis obtemperat, an qui resistit? 7. Ecclesia in utroque servat obedientiam, ut peccatum et alliget et relaxet: haeresis in altero immitis, in altero inobediens; vult ligare, quod non resolvat: non vult solvere, quod ligavit; in quo se sua damnat sententia. Dominus 392 enim par jus et solvendi esse voluit et ligandi, qui utrumque pari conditione permisit . Ergo qui solvendi jus non habet, nec ligandi habet. Sicut enim secundum Dominicam sententiam, qui ligandi jus habet, et solvendi habet: ita istorum assertio se ipsam strangulat; ut quia solvendi sibi jus negant, negare debeant et ligandi. Quomodo igitur utrumque non licet; jus enim hoc solis permissum sacerdotibus est. Recte igitur hoc Ecclesia vindicat, quae veros sacerdotes habet: haeresis vindicare non potest, quae sacerdotes Dei non habet. Non vindicando autem ipsa de se pronuntiat, quod cum sacerdotes non habeat, jus sibi vindica
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt. Si unũ tantũ crimen exciꝑent
sacrilegu. cui ueniã negarent: dure
quidem. sed tamen diuinis tantũ redar¬
gui uidẽntur sententiis: assertionibus
tamen suis conuenirent. Dñs enĩ cri¬
men nullũ excepit : qui peccata dona.¬
uit om̃a. At cũ om̃a peccata stoicorum
quodã more paribus putent estiman¬
da mensuris : & ȩque eũ qͥ gallũ ut ai¬
unt gallinatiũ. atq illũ qui pat̾rem
suffocauerit. in ꝑpetuũ asserant cęles¬
tibus abdicandos mysteriis. quom uniꝰ
criminis obiciunt reos. cũ indignissi¬
mũ. ẽẽ. non possint etiã ipsi negare.
ut paucorũ pena ueniat ad multos
cui soli remittendorũ criminũ potes¬
tatem reseruent. Immo nulli maiorẽ
inuiriam faciunt: quã qui eius uolunt
mandata rescindere : cõmissum munꝰ
refundere. Nam cũ ipse in euangłio
suo dixerit dñs it̃c. accipite sꝑm scm¬

Expanded text:
si sunt. Si unum tantum crimen exciperent si sunt. Si unum tantum crimen exciperent sacrilegii, cui veniam negarent, dure quidem, sed tamen divinis tantum redargui viderentur sententiis, assertionibus tamen suis convenirent; Dominus enim crimen nullum excepit, qui peccata donavit omnia. At cum omnia peccata Stoicorum quodam more paribus putent aestimanda mensuris, et aeque eum qui gallum, ut aiunt, gallinaceum, atque illum qui patrem suffocaverit, perpetuo asserant coelestibus abdicandos mysteriis; quomodo unius criminis objiciunt reos, cum indignissimum esse non possint etiam ipsi negare, ut paucorum poena perveniat ad multos?cui soli remittendorum criminum potestatem reservent. Immo nulli majorem injuriam faciunt, quam qui ejus volunt mandata rescindere, commissum munus refundere. Nam cum ipse in Evangelio suo dixerit Dominus Jesus: Accipite S