comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cerui quando transeunt freca in ꝓximas
insulas pascuȩ gr̃a. capita suꝑ in incẽ po-¬
nere : & unꝰ qui ante . ẽ. solus portat caput.
& ñ ponit sũꝑ alterũ. Sed cũ & ipse defe¬
cerit: tollit se ab anteriore parte redit
posteriꝰ ut & ipse in altero reqͥescit & sic
portant om̃s onera sua & ꝑueni unt ad
qđ desidant. & ñ patiunt᷑ naufragiũ. quia
quasi nauis . ẽ. illis caritas. Itaq caritas
portat onera: sed ñ timeat ne p̃mat᷑ one.¬
rib talib Ne peccatis suis unꝰ qͥsq. p̃mat᷑.
adtendat. Nã qͣndo portas infirmitatẽ
frĩs tui. ñ te onerant peccata ipsius ꝑla.¬
ne si consentias iã tua te p̃munt ñ alterius
Quisqͥs enĩ consenserit peccatori: ñ alienis
sed suis grauat᷑ Consensio enĩ ad pecca¬
tũ alteriꝰ. tuũ sit peccatũ: & ñ .ẽ. quare
queraris qđ peccata aliena te p̃mant
Dicit᷑ etuĩ tibi p̃munt te: sed tua Vidis¬
tifurem cucurristi cũ eo. qͥd .ẽ. hoc

Expanded text:
cervi, quando transeunt freta in proximas cervi, quando transeunt freta in proximas insulas pascuae gratia, capita super se invicem ponere; et unus, qui ante est, solus portat caput et non ponit super alterum: sed cum et ipse defecerit, tollit se ab anteriore parte et redit posterius, ut et ipse in altero requiescat: et sic portant omnes onera sua, et perveniunt ad quod desiderant; et non patiuntur naufragium, quia quasi navis est illis charitas. Itaque charitas portat onera; sed non timeat ne prematur talibus oneribus: ne peccatis suis unusquisque prematur, attendat. Nam quando portas infirmitatem fratris tui, non te onerant peccata ipsius. Plane si consentias, jam tua te premunt, non alterius. Quisquis enim consenserit peccatori, non alienis, sed suis gravatur. Consensio enim ad peccatum alterius, tuum fit peccatum; et non est quare queraris quod peccata aliena te premant. Dicitur enim tibi: Premunt te, sed tua. Vidisti furem, cucurristi cum eo . Quid est hoc?
Abbreviated transcription (Latin):
tis : Audi apłm . Inuicẽ onera ur̃a por¬
tate : & sic implebitis legẽ xp̃i. Qui
portant inuicẽ onera sua. nisiqͥhabent
caritatẽ : qͥ ñ habent caritatẽ : graues
s̃ sibi. Qui autẽ habent caritatẽ: por¬
tant se. Lȩsit te aliqͥs: petit ueniam
Si ñ dimittis: ñ portas onus fr̃is tui.
Si dimittis : portas infirmũ & tusi
forte in aliqͣ infirmitate cecideris qͣsi
homo : oport& ut sic te port& & ille
quẽ ad modũ &tu. Audi qͥd p̃cesserit.
Fr̃s inqͥt. si p̃occupatꝰ fuerit homo
in aliqͦ delicto: uos qͥ spiritales estis
instruite huiꝰ modi in spũ lenitatis
& neforte qͥa spiritales monuerat. ue¬
lut securi sibi uiderent᷑. continuo sũb¬
iecit. Intendens te ipsũ : ne & tutẽp¬
teris. Deinde qđ cõmemoraui sub¬
uix̃ : alt̃ alterius onera portate : &¬
sic ad implebitis legẽ xp̃i. Cinde dicit:
& ꝓpt̃ legẽ tuã sustinui te dnẽ. dicunt᷑

Expanded text:
tis; audi Apostolum: «Invicem onera vestra portis; audi Apostolum: «Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi.» Qui portant invicem onera sua, nisi qui habent charitatem? Qui non habent charitatem, graves sunt sibi; qui autem habent charitatem, portant se. Laesit te aliquis, petit veniam: si non dimittis, non portas onus fratris tui; si dimittis, portas infirmum. Et tu si forte in aliquam infirmitatem cecideris, quasi homo, oportet ut sic te portet et ille, quemadmodum et tu. Audi quid praecesserit: «Fratres,» inquit, «si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis.» Et ne forte quia spirituales monuerat, veluti securi sibi viderentur, continuo subjecit: «Intendens teipsum, ne et tu tenteris.» Deinde quod commemoravi, subjunxit, «Alter alterius onera portate, ic adimplebitis legem Christi» : unde dicit, «Propter legem tuam sustinui te, Domine.» Dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
concordandũ .ẽ. cũ aduersario : dũ es cũ
illo in uia. Est enĩ sermodĩ aduersarius
tuus : quã diucũ illo ñ concordas . Con¬
cordas autẽ cũ cȩpent te delectare fa.¬
cere : qđ dicit sermodĩ Iam qͥ erat ad¬
uersariꝰ : fit amicꝰ. Sic finita uia : non
erit quite tradat iudici. Ergo ꝓpter
legẽ tuã sustinui te dñe : qͥa dignatꝰ es
legẽ miscđiȩ afferre mͥ dimittere om¬
nia peccata mea. Dare mͥ de cetero
monita. ne te offendã in ipsis monitis
Si qͥd forte titubauero dedistimͥ reme¬
diũ qͦ te orem dicens. Dimitte nobis
debita nr̃a sic̃ & nos dimittimꝰ debito¬
rib nr̃is Hanc legẽ statiustimͥ. ut
quomͦ dimitto dimittat᷑ mͥ. ꝓ pt̃ hanc
legẽ sustinuite dñe. Expectaui qͣndo
uenias. & liberes ab om̃i neces sitate :
qͥa in ipsa necessitate ñ deseriusti legẽ
miscđiȩ. Audi qͣm legẽ dicat. si ñdũ
intellexisti. Quia legẽ mͦ dicit carita¬

Expanded text:
concordandum est cum adversario, dum es cum concordandum est cum adversario, dum es cum eo in via . Est enim sermo Dei adversarius tuus, quamdiu cum illo non concordas. Concordas autem, cum coeperit te delectare facere quod dicit sermo Dei. Jam qui erat adversarius, fit amicus: sic, finita via, non erit qui tradat te judici. Ergo «propter legem tuam sustinui te, Domine;» quia dignatus es legem misericodiae afferre, mihi dimittere omnia peccata mea, dare mihi de caetero monita ne te offendam: in ipsis monitis si quid forte titubavero, dedisti mihi remedium, quo te orem, dicens, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Hanc legem statuisti mihi, ut quomodo dimitto, dimittatur mihi. «Propter» hanc «legem sustinui te, Domine.» Exspectavi quando venias et liberes ab omni necessitate, quia in ipsa necessitate non deseruisti legem misericordiae. 4. Audi quam legem dicat, si nondum intellexisti quia legem modo dicit charita
Abbreviated transcription (Latin):
reres eis. Quis sustiner& : qͥs ante te sta¬
r& & dicer& in nocens sũ: quis star& in
Data .ẽ. enĩ lex scã. iusta. bona. uidȩis:
sed reos eos potuit facere. Nondata ẽ.
lex quȩ poss& uiuificare : sed quȩ osten¬
der& peccata peccatori Feccator enim
oblitꝰ erat se. nec uidebat se. data . ẽ. illi
lex ut uider& se. Fecit reum lex: libe¬
rauit latarlegis. Lator enĩ legis impe¬
rator ẽ: lex data ẽ. quȩ t̃reat & constrin¬
gat in reatũ. & ñ soluit lex apeccatis:
sed ostendit peccata. & forte sub ipsa
lege positꝰ. Animaduertit iste in ꝓfun¬
do quanta fecerit cont᷑ legẽ. & sic excla¬
mauit dicens: Si iniqͥtates obseruaue¬
ris dñe : dñe qͥs sustinebit. Est ergolex
miscđiȩ dĩ : lex ꝓpicitionis di illa ti¬
moris fuit. Est alia lex caritatis. Tex
caritatis dat ueniã peccatis: del& p̃terita.
ammon& de futuris. Inuiã ñ deserit co¬
mitẽ : comes fit ei quẽ ducit inuia: Sed

Expanded text:
reres eas; quis sustineret? quis ante te stareres eas; quis sustineret? quis ante te staret, et diceret, Innocens sum? quis staret in Data est enim lex sancta, justa, bona Judaeis ; sed reos eos potuit facere. Non data est lex quae posset vivificare , sed quae ostenderet peccata peccatori. Peccator enim oblitus erat se, nec videbat se; data est illi lex, ut videret se. Fecit reum lex; liberavit Lator legis: Lator enim legis Imperator est. Lex data est quae terreat et constringat in reatum; et non solvit lex a peccatis, sed ostendit peccata. Et forte sub ipsa lege positus, animadvertit iste in profundo quanta fecerit contra legem, et sic exclamavit dicens, «Si iniquitates observaveris, Domine; Domine, quis sustinebit?» Est ergo lex misericordiae Dei, lex propitiationis Dei. Illa timoris fuit, est alia lex charitatis. Lex charitatis dat veniam peccatis, delet praeterita, admonet de futuris; in via non deserit comitem, comes fit ei quem ducit in via. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ uider&. tãquã ex pauescens excla¬
mauit dicens : Si iniqͥtates obseruaueris
dñe dñe qͥs sustinebit : non dix̃ ego non
sustinebo sed qͥs sustinebit. Uidit enim
ꝓpe totã uitã humanã circũ latraripeo¬
catis suis. Accusari om̃s conscientias suas¬
cogitationib suis: ñ in ueniri cor castũ.
p̃sumens de iustitia sua. Si ergo cor cas¬
tũ ñ potest inueniri qđ p̃sumat de ius
titia sua: p̃samat om̃iũ corde miscđia¬
spes ẽ : Qm aetid te& pitiatio est.
& que ẽ ista ꝓpiciatio nisi sacrificium:
& qđ ẽ. sacrificiũ nisi qđ ꝓ nob oblatũ ẽ
sanguis in nocens fusus : deleuit om̃ia pec¬
cata nocentium. Precium tantũ datũ re¬
demit om̃s captiuos de manu captiuan.¬
tis inimici. Ergo .ẽ. apud te ꝓpiciatio
Nã si ñ.eẽt. apud te ꝓpiciatio: s̃ uidex
solũ . eẽ. uelles & misericors. eẽ nolles
obseruares om̃s in iqͥtates nr̃as & que¬

Expanded text:
suorum videret, tanquam expavescens exclasuorum videret, tanquam expavescens exclamavit, «Si iniquitates observavene, quis sustinebit?» Non dixit, Ego non sustinebo; sed, «quis sustinebit?» Vidit enim prope totam vitam humanam circumlatrari peccatis suis, accusari omnes conscientias cogitationibus suis, non inveniri cor castum praesumens de sua justitia. Si ergo cor castum non potest inveniri, quod praesumat de sua justitia; praesumat omnium cor de misespes est? «Quoniam apud te propitiatio est.» Et quae est ista propitiatio, nisi sacrificium? Et quod est sacrificium, nisi quod pro nobis oblatum est? Sanguis innocens fusus delevit omnia peccata nocentium: pretium tantum datum redemit omnes captivos de manu captivantis inimici. Ergo «est apud te propitiatio.» Nam si non esset apud te propitiatio, si judex solum esse velles et misericors esse nolles, observares omnes iniquitates nostras, et quae
Abbreviated transcription (Latin):
uenire dignatꝰ. ẽ. ꝓmittens remissionẽ
om̃iũ peccatoꝵ: etiã de ꝓfundo exci¬
tauit hominẽ ut clamar& de ꝓfundo
sub molib peccatoꝵ. & ꝑuenir& uox
peccatoris ad dm̃. Vnde clamantis
nisi de ꝓfundo maloꝵ: & udete quia
uox peccatoꝵ : clamat de ꝓfundo
De ꝓfundis clamaui ad tednẽ : dñe ex¬
audi uocẽ meã . FianT aures tuae
i tendentos iH uocẽ deprecatiotus
Meae: Unde clamat: de ꝓfundo
Quis ergo clamat : peccator. & qua spe
clamat : quia qͥ uenit soluere peccata:
dedit spem etiã in ꝓfundo posito peccatori
sustinebit : Ecce aperuit : de qͦ ꝓfundo
clamar& Clamat enĩ sub molib & fluc¬
tib iniqͥtatũ suarũ. Circũspex̃ se. circũ¬
spex̃ uitã suã : uidit illã undiq flagiciis
& facinorib cooꝑtã. Iuacũq respex nihil
in sebonũ inueruit: nihil illi iustitiȩ se-¬
renũ potuit occurrere & cũ tanta &
tã multa peccata undiq. & cat̾ua scelerũ

Expanded text:
venire dignatus est, promittens remissionem venire dignatus est, promittens remissionem omnium peccatorum; etiam de profundo excitavit hominem, ut clamaret de profundo sub molibus peccatorum, et perveniret vox peccatoris ad Deum: unde clamantis, nisi de profundo malorum? 2. Et videte quia vox peccatoris clamat de profundo: «De profundis clamavi ad te, Domine meam. Fiant aures tuae intendentes in vocem deprecationis meae.» Unde clamat? De profundo. Quis est ergo qui clamat? Peccator. Et qua spe clamat? Quia qui venit solvere peccata, dedit spem etiam in profundo posito peccatori.ne, quis sustinebit?» Ecce aperuit de quo profundo clamaret. Clamat enim sub molibus et fluctibus iniquitatum suarum. Circumspexit se, circumspexit vitam suam; vidit illam undique flagitiis et facinoribus coopertam: quacumque respexit, nihil in se bonum invenit, nihil illi justitiae serenum potuit occurrere. Et cum tanta et tam multa peccata undique et catervas scelerum
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ quisq uiderit se cotidianis peccatis
obrutũ aceruis quibusdã & molib qui¬
busdã iniqͥtatũ p̃mi: si dictũ illi fuerit
ut dm̃ rog& in rid&. Quib. modis : pri.¬
modicit si dõ displicerent facinora ego
uiuerẽ Si curar& ds̃ res humanas.
ad tanta scelera quȩ feci ñ solũ uiuerẽ.
sed & bene mͥ. eẽt Sol& enĩ hoc illis
euenire qͥ multũ in ꝓfundo s̃ : & ꝓspe¬
rant᷑ in iniqͥtatib: suis & tanto magis
in ꝓfundo mergunt᷑ qͣnto magis uiden¬
tꝰ. cẽ selices ł allax enĩ felicitas. ipsa
.ẽ. maior infelicitas. Deinde & hoc so.¬
lent homines dicere. Iam qm̃ multa
feci & damnatio immin&: hoc ꝑdo
seci & qđ ñ facio quicqͥd possũ. Iuomͦ
solent desꝑati latrones dicere. Si me oc¬
cisur .ẽ. iudex ꝓ decẽ homicidiis. quomͦ
quic qͥd mͥ oc currerit facio. Hoc ẽ pecca¬
tor cũ uenerit in ꝓfundõ maloꝵ: con¬
nr̃a contẽpsit. qͥ usq ad istã uitã urc¬

Expanded text:
Cum quisque viderit se quotidianis peccatis Cum quisque viderit se quotidianis peccatis obrutum, acervis quibusdam et molibus quibusdam iniquitatum premi, si dictum illi fuerit ut Deum roget, irridet. Quibus modis? Primo dicit: Si Deo displicerent facinora, ego viverem? Si curaret Deus res humanas, ad tanta scelera quae feci, non solum viverem, sed et bene mihi esset? Solet enim hoc illis evenire, qui multum in profundo sunt, et prosperantur in iniquitatibus suis: et tanto magis in profundo merguntur, quanto magis videntur esse felices; fallax enim felicitas, ipsa major est infelicitas. Deinde et hoc solent homines dicere: Jam quoniam multa feci et damnatio immincur non facio quidquid possum? Quomodo solent desperati latrones dicere: Sic me occisurus est judex pro decem homicidiis, quomodo quidquid mihi occurrerit facio? Hoc est, «Peccator, cum nostra contempsit, qui usque ad istam vitam
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ tam̃ & nos debemꝰ in tellegere:
de qͦ ꝓfundo exclamamꝰ ad dñm
ꝓfundũ enĩ nobis ẽ uita istamortalis
Iuisqͥs se in ꝓfundo intellexerit cda¬
mat. gemit suspirat. & donec de
ꝓfundo eruat᷑ & ueniat ad eũ qͥ super
om̃s abłssos sed& suꝑ cherubin. suꝑ om̃ia
quȩ creauit. ñ solũ corporalia sed etiã
spiritalia : donec ad eũ ueniat anima.
donec ab illo liberet᷑ imago ipsius qđ .ẽ.
homo quȩ in hoc ꝓfundo tã quã assidius
fluctib exagitata. decrita fiat & nisi
renouet᷑ & reparet᷑ adõ qͥ illã in p̃ssit
quando formauit hominẽ: idoneus eẽ¬
potuit homo ad casũ suũ. ñ .ẽ. idoneus
ad resurrectionẽ suã Semꝑ in ꝓfundo
ꝓfundo : & ipse clamor ñ eũ ꝑmittit mul¬
tũ in imo. eẽ. Valde enĩ in ꝓfundo sunt.
qͥ nec clamant de ꝓfundo: Dicit scrip.¬
tura: Feccator cũ uenerit in ꝓfundd̃
maloꝵ: contempnit. Iam uidete sr̃s.
quale ꝓfundũ sit ubi contẽpnit᷑ ds̃

Expanded text:
intelligere de quo profundo clamemus ad Dominum. Profundum enim nobis est vita ista mortalis. Quisquis se in profundo intellexerit, clamat, gemit, suspirat, donec de profundo eruatur, et veniat ad eum qui super omnes abyssos sedet et super Cherubim, super omnia quae creavit, non solum corporalia, sed etiam spiritualia; donec ad eum veniat anima, donec ab illo liberetur imago ipsius, quod est homo, quae in hoc profundo tanquam assiduis fluctibus exagitata, detrita est: et nisi renovetur et reparetur a Deo, qui illam impressit quando formavit hominem Idoneus potuit esse homo ad casum suum; non est idoneus ad resurrectionem suam, semper in profundo profundo, et ipse clamor non eum permittit multum in imo esse. Valde enim in profundo sunt, qui nec clamant de profundo. Dicit Scriptura: «Peccator, cum venerit in profundum malorum, contemnit» . Jam videte, fratres, quale profundum sit, ubi contemnitur Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
x̃. demonstraturus generihumano : ut
uideant & pi & imp̃ii. Illi uideant &
gratulent᷑ iNuen isse se qđ credideruNT.
ante quã uiderent: & illi erubescant
ñ se credidisse qđ uidebant. Erubes¬
centes dampnabunt᷑ & gratulati coro¬
nabunt᷑. Dicet᷑ confusis : Ite in ignẽ
aet̃tiũ qui p̃paratꝰ . ẽ. dabolo & angłis
eus . Dicetur gaudentib : uenite be¬
nedicti patris mei ꝑcipite regnũ qđ uo¬
bis paratũ .ẽ. ab origine mundi. Qđ
cũ acceperint: iã spes non erit. quia res
tenebit᷑. Transacta ergo spe: transut
nox illa. Sed doneo fiat auigilia ma¬
tutina: sper& animanr̃a in dnõ¬

Expanded text:
ut videant pii et impii: illi videant, et gratulentur invenisse se quod crediderunt antequam viderent; et illi erubescant non se credidisse quod videbunt. Erubescentes damnabuntur, et gratulati coronabuntur. Dicetur confusis, «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus;» dicetur gaudentibus, «Venite, benedicti Patris mei, percipile regnum quod vobis paratum est ab origine mundi» : quod cum acceperint, jam spes non erit, quia res tenebitur. Transacta ergo spe, transibit nox illa; sed donec fiat, a vigilia matutina speret anima nostra in Do
Abbreviated transcription (Latin):
non cõmisit peccatũ: ipse .ẽ. xedemptor
a peccato Ipse redim& isrł unde redi.¬
ma& : ab illa iniquitate. an abilla: ab
om̃ib iniquitatib suis. Non ergo time¬
at accessurus ad dm̃ aliquas iniqͥtates
suas : tantummͦ accedat pleno corde
& desinat iã facere quȩ ante faciebat
& non dicat illa iniquitas. non mihi di¬
mitcit᷑ Si enĩ hoc dixerit. Eppt̃ ipsã
quã putat sibi non dimitti non se con¬
uertat faciendo cetera: Ñ illi dimit.¬
tit᷑ & illud qđ non timebat. Quia feci
inquit scelus magnũ. & ñ mͥ potest di-¬
mitti : iã faciam & cetera. Hoc erũ ꝑdo:
qđ non facio Noli timere: in ꝓfundo es:¬

Expanded text:
non commisit peccatum, ipse est redemptor non commisit peccatum, ipse est redemptor a peccato. «Ipse redimet Israel.» Unde redimet? Ab illa iniquitate, an ab illa? «Ab omnibus iniquitatibus ejus.» Non ergo timeat accessurus ad Deum aliquas iniquitates suas: tantummodo accedat pleno corde, et desinat jam facere quae antea faciebat, et non dicat, Illa iniquitas non mihi dimittitur. Si enim hoc dixerit, propter ipsam quam putat sibi non dimitti, non se convertit, et faciendo caetera, non illi dimittitur et illud quod non timebat. Quia feci, inquit, scelus magnum, et non mihi potest dimitti; jam faciam et caetera: hoc enim perdo quod non facio. Noli timere: in profundo es
Abbreviated transcription (Latin):
illud qđ dix̃ auigilia matutina spe¬
r& isrł in dnm. Quare : quia aui¬
gilia matutina surrex̃ dñs. & hoc
deb& spare corpus: qđ in capite
p̃cessit Sed ne suggeratur ista cog¬
cogitatio. capiti licuit resurgere:
quia peccatis ñ p̃mebat᷑. nullũ pec¬
catũ erat ineo Quid nos facturi
sumꝰ : sperabimꝰ talẽ resurrectionem
qualis in dño p̃cessit cũ peccatis nr̃is
ad grauem : Sed uide quid sequitur.¬
Im̃ apđ dñm miscđia . & multa apud
illũ redemptio & iese redemit isut̃
Ergo si p̃mebat᷑ peccatis suis : ad est
miscđia dĩ. Idõ p̃cessit ille sine pec¬
cato: ut deleat peccata sequentium
urm̃ resurrexisse : & ascendisse ix
cȩlum. In illo culpa non erat : sed
per illum urãe culpȩ delebunt᷑. Ipse
redim& isrł ab om̃ib. iniquitatib eius.
Quia isrł uendere se potuit: & fieri
uenundatus sub peccato. redomere se ab
iniquitatib non potest. Ille potuit redi-¬
mere : qui se non potuit uendere. Qui

Expanded text:
 vigilia matutina speret Israel in Dominum.» Quare? Quia a vigilia matutina resurrexit Dominus; et hoc debet sperare corpus, quod in capite praecessit. Sed ne suggeratur ista cogitatio: Capiti licuit resurgere, quia peccatis non premebatur, nullum peccatum erat in illo; quid nos facturi sumus? Sperabimus talem resurrectionem, qualis in Domino praecessit, cum peccatis nostris aggravemur? Sed vide quid sequiturulta apud illum redemptio. Et ipse redimet Israel Ergo si premebatur peccatis, suis, adest misericordia Dei. Ideo praecessit ille sine peccato, ut deleat peccata sequentium.vestrum resurrexisse et ascendisse in coelum. In illo culpa non erat, sed per illum vestrae culpae delebuntur: «Ipse redimet Israel ab omnibus iniquitatibus ejus.» Quia Israel vendere se potuit, et fieri venundatus sub peccato; redimere se ab iniquitatibus non potest. Ille potuit redimere, qui se non potuit vendere: qui
Abbreviated transcription (Latin):
tates obseruaueris dñe. dnẽ qͥs susti¬
nebit : tutare possũ homicidia. ad¬
ulteria rapinas ꝑ iuria. maleficia.
idolatria. Nũ qͥd & peccata linguae:
num qͥd & peccata cordis: scriptũ est:
peccatũ iniqͥtas. ẽ. Quis ergo sustinebit
si iniqͥtates obserua ueris: si nobiscum
seuerꝰ iudex agere uolueris sthisericors
pat̃. qͥs stabit ante oculos tuos: sedẽ
apud te ꝓpiciatio ꝓpt̃ legẽ tuã susti¬

Expanded text:
itates observaveris Domine; Domine, quis sustiitates observaveris Domine; Domine, quis sustinebit?» Vitare possum homicidia, adulteria, rapinas, perjuria, maleficia, idololatriam; numquid et peccata linguae? numquid et peccata cordis? Scriptum est: «Peccatum iniquitas est» . «Quis» ergo «sustinebit, si tu iniquitates observaveris?» si nobiscum severus judex agere volueris, non misericors pater, quis stabit ante oculos tuos? Sed «est apud te propitiatio; propter legem tuam susti
Abbreviated transcription (Latin):
turꝰ: audi sermonẽ eugłii Qui dixe¬
rit fr̃ĩ suo fatue. Abistis etiã peccatis
ne ignis. Si parũ ł uidet᷑ aut modi¬
cũ frĩ dicere fatue: uł gehenna ig¬
nis uidet᷑ tͥ magna. Si contẽpnebas
minꝰ peccatũ: uł penȩ magnitudine
det̃rere. Sed dicis. minora s̃. minuta
s̃ : sine quib. ñ potest ista uita Con¬
gere minuta: & faciunt ingentẽ a¬
ceruũ Nã & granaminuta s: & tam̃
massam faciunt & guitȩ minutȩ s.
& flumina implent. & moles trahunt
Idõ & ille consiđ̾ans quã multa minuta
peccata cotidiana cõmittat homo: si
nihil aliud uł ꝑ cogitationes & linguã
Attendit qͣm multa sint : & si attendit
quã minuta sint. uidit ꝑmulta minuta
fieri a ceruũ magnũ. & ñ quasi peccata
sua p̃ristina cogitans sed ipsã fragilita.¬
tẽ humanã iã ascendens : clamat de
ꝓfundis clamaui ad te dñe. dnẽ exaudi
uocẽ meã Fiant aures tuȩ intenden¬
tes: in uocẽ dep̃cationis mee Si in iqͥ¬

Expanded text:
turus? Audi sermonem Evangelii: «Qui dixerit fratri suo, Fatue.» Ab istis etiam peccatis nae ignis» . Si parvum tibi videbatur aut modicum, fratri dicere, «Fatue,» vel gehenna ignis videatur tibi magna: si contemnebas minus peccatum, vel poenae magnitudine deterrere. Sed dicis: Minora sunt, minuta sunt, sine quibus non potest esse ista vita. Congere minuta, et faciunt ingentem acervum. Nam et grana minuta sunt, et tamen massam faciunt: et guttae minutae sunt, et flumina implent, et moles trahunt. Ideo et ille considerans quam multa minuta peccata quotidiana committat homo, si nihil aliud, vel per cogitationes et linguam, attendit quam multa sint; et si attendit quam minuta sint, videt per multa minuta fieri acervum magnum; et non quasi peccata sua pristina cogitans, sed ipsam fragilitatem humanam, jam ascendens clamat: «De profundis clamavi ad te, Domine; Domine, exaudi vocem meum. Fiant aures tuae intendentes in vocem deprecationis meae. Si iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
in dũm. Sed sperauit. Auigilia
matutina: sper& isrł in dñm. Non so¬
lũ sper& isrł in dnm: sed auigilia matu.¬
ana sper& isrł. Ergo culpo spem scłi.
quando sperat᷑ de dõ: non Sed alia
spes .ẽ usrł ꝓpria Non pro summo
suo bono. Per& isrł diuitias : non salutẽ
corporis non labundantiã t̃renorum
Inmo tribulationẽ hic łabiturus est :
si forte contigerit illi ꝓpt̃ ueritatẽ
pati aliquas molestias. Non enĩ non
sperabant in dm̃ martires : & tamen
talia sunt passi qualia latrones. qualia
iniqui. Subrecti adbestias. ignib: con¬
cremati. gladio percussi ungulis
exarati : catenis obstricti : carcere ne¬
cati. Ista om̃ia mala passi. non spe¬
rabant in dñm: aut idõ sperabant
ut istis malis carsxites hac uita frue¬
rent᷑ : Non plane : quia auigilia ma¬
tucina sperabant. Quid . ẽ hoc: con¬
siderabant illam uigiliã matutinã
qua resurrex̃ dñs eoꝵ: & uidebant
quia ante quã resurger& talia ipsẽ
passus erat qualia ipsi patiebantur.

Expanded text:
ilia matutina speret Israel in Dominum.» Non solum «speret Israel in Dominum,» sed, «a vigilia matutina speret Israel.» Ergo culpo spem saeculi, quando speratur de Deo? Non; sed alia spes est Israel propria. Non pro summo suo bono speret Israel divitias, non salutem corporis, non abundantiam terrenorum: imo tribulationem hic habiturus est, si forte contigerit illi propter veritatem pati aliquas molestias. Non enim non sperabant in Deum martyres, et tamen talia sunt passi, qualia latrones, qualia iniqui: subjecti ad bestias, ignibus concremati, gladio percussi, ungulis exarati, catenis obstricti, carcere necati, ista omnia mala passi, non sperabant in Dominum? aut ideo sperabant, ut istis malis carentes, hac vita fruerentur? Non plane; quia a vigilia matutina sperabant. Quid est hoc? Considerabant illam vigiliam matutinam qua resurrexit Dominus eorum, et videbant quia antequam resurgeret, talia et ipse passus erat, qualia ipsi patiebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ficiũ factus ẽ in passione : sacrificiũ
factus ẽ in resurrectione : In nouauit
illud qđ occisũ ẽ: & tãquã primicias
tuas dedit dõ & ait tibi. consecrata
s̃ om̃ia tua. Quando tales primiciȩ
tuȩ dete datȩ s̃ dõ: sꝑa ergo & ine
futurũ qđ p̃cessit in primicus tuis.
Ergo ille qͥa auigilia matutina re¬
surrex̃ : cȩpit anima nr̃a ex hoc sꝑare
& quo usq : usq in noctẽ qͦ usq moriam᷑:
Om̃is enĩ mors nr̃a carnalis. quasi
somnꝰ .ẽ. Cȩpisti sꝑare ex qͦ resurrex̃
dñs : noli deficere sꝑare quousq ex eas
ab hac uita. Nam si ñ usq ad noctem
spaueris : delet᷑ totũ qđ sꝑaueras. Sunt
enĩ homines qͥ incipiunt sꝑare : sed non
ꝑseuerant usq ad noctẽ. Incipiunt pa.¬
ti tribulationes aliquas : incipiunt pati
felices. ad tendunt eos qͥ scelera fecerur
habere qđ ipsi habere desidabant & de¬
ficiunt pedes eoꝵ. & desinunt sꝑare¬
in dñm. Quare : quia ñ auigilia matu¬

Expanded text:
passione sacrificium factus est; in resurrectione innovavit illud quod occisum est, et tanquam primitias tuas dedit Deo, et ait tibi: Consecrata sunt jam omnia tua, quando tales primitiae de te datae sunt Deo; spera ergo et in te futurum quod praecessit in primitiis tuis. 8. Ergo ille quia a vigilia matutina resurrexit, coepit anima nostra ex hoc sperare: et quousque? «Usque in noctem;» quousque moriamur. Omnis enim mors nostra carnalis, quasi somnus est. Coepisti sperare ex quo resurrexit Dominus, noli deficere sperare quousque exeas ab hac vita. Nam si non usque ad noctem speraveris, deletur totum quod speraveras. Sunt enim homines qui incipiunt sperare, sed non perseverant usque ad noctem. Incipiunt pati tribulationes aliquas, incipiunt pati felices, attendunt eos qui scelera fecerunt, habere quod ipsi habere desiderabant; et deficiunt pedes eorum, et desinunt sperare. Quare? Quia non a vigilia matu
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ speremꝰ : id .ẽ usq ad finẽ huius uitȩ
nr̃ȩ uł scłi. Cũ autẽ nox ista transierit.
nec tam̃ desꝑati erimꝰ. Est enĩ uitupe.¬
ratio desperatorũ. & aliqͣndo detes¬
tam᷑ hominẽ : & dicimꝰ tĩ hab& spem
Non semꝑ malũ. ẽ : ñ habere spem IN
hac uita cũ sumꝰ : malũ. ẽ ñ habere
spem. Qui enĩ mͦ spem ñ hab& : rem
postea ñ habebit. Ergo modo spem
debemus habere. Sed cũ res uenerit.
nũ quid speserit : qđ enĩ uidit quis quid

Expanded text:
tem speremus, id est usque ad finem hujus vitae nostrae vel saeculi. Cum autem nox ista transierit, nec tamen desperati erimus. Est enim vituperatio desperatorum, et aliquando detestamur hominem, et dicimus: Non habet spem. Non semper malum est non habere spem. In hac vita cum sumus, malum est non habere spem; qui enim modo spem non habet, rem postea non habebit. Ergo modo spem debemus habere. Sed cum res venerit, numquid spes erit? «Quod enim videt quis, quid
Abbreviated transcription (Latin):
riturꝰ : nisi dñs. Quando autẽ resur¬
rex̃ dñs nũ quã moriturꝰ : Auigilia
matutina Hoc sꝑa & tu de dño re-¬
surrecturũ te Non quomͦ lazarus
resurrex̃ : Ñ quomͦꝰ filius uiduȩ. &
archi sinagogi filia resurrexer̃ : non
quomͦ quos suscitauer̃ antiqͥ ꝓphetȩ :¬
sed resurrecturũ te spera quom dñs.
ut post resurrectionẽ qua resurrexe¬
ris. ñ te iã timeas moriturũ. & cȩpisti
sperare auigilia matutina. Spera
autẽ usq ad noctẽ quousq finiatur
hȩc uita : quousq sit nox unuiersi ge¬
neris humani in occasu scłi. Quare
hoc usq  quia post istã noctẽ iã nĩ
erit spes sed ipsa res . Spes enĩ quȩ
uidet᷑ non .ẽ. spes : apłs dicit. Quod
enĩ uid& qͥs qͥd sperat : si autẽ qđ non
uidemꝰ speramꝰ. ꝑ patientiã expecta.¬

Expanded text:
riturus, nisi Dominus. Quando autem resurriturus, nisi Dominus. Quando autem resurrexit Dominus nunquam moriturus? A «vigilia matutina.» Hoc spera et tu de Domino, resurrecturum te, non quomodo Lazarus resurrexit, non quomodo filius viduae et archisynagogi filia resurrexerunt, non quomodo quos suscitaverunt antiqui Prophetae; sed resurrecturum te spera quomodo Dominus, ut post resurrectionem qua resurrexeris, non te jam timeas moriturum: et coepisti sperare a vigilia matutina. 10. Spera autem usque ad noctem, quousque finiatur haec vita, quousque sit nox universi generis humani in occasu saeculi. Quare hoc usque? Quia post istam noctem jam non erit spes, sed ipsa res. «Spes» enim «quae videtur, non est spes,» Apostolus dicit: «quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videm
Abbreviated transcription (Latin):
de dño : ut si eẽnt xp̃iani haberent
plenã domũ frum̃to uino & oleo. Ar¬
gento & auro. Nullus eoꝵ moriret᷑
inmaturꝰ. Siqͥs ñ haber&e filios: acci¬
pen&. Si uxorẽ ñ duxiss& : ducer&
Non auortir& ñ solũ aliqua mulier in
domo eiꝰ : sed nec pecus eiꝰ. Non aces-¬
cert cupȩ eiꝰ. ñ grandinaret᷑ uinea eius
Qui sic sꝑabat mn dño. animaduertit
matutina sꝑare : qͥ hoc sꝑauit de dño
qđ cȩpit ostende auigilia matutina
in qua resurrex̃. Antea enĩ nemo re.¬
surrexerat : semꝑ uicturꝰ. Intendat
caritas ur̃a . Resuscitatis̃ mortui an-¬
te aduentũ dñi. Nã & helias
resuscitauit mosꝰduũ. & heliseus: sed
resurrexer̃ iterũ morituri. Dñs ipse
quos resuscitauit. morituri resurrexer̃:
siue ille uiuenis filius uiduȩ. siue illa
puella duodecĩ annorũ filia archisina¬
gogi. siue latarus. Alit̃ suscitati sunt
om̃s morituri Semel nati s̃: sedbis mor¬
tuis. Nemo resurrexerat nũqͣm mo-¬

Expanded text:
Domino, ut si essent christiani, haberent plenam domum frumento, vino, oleo, argento, auro; nullus eorum moreretur immaturus; si quis non haberet filios, acciperet; si uxorem non duxisset, duceret; non abortiret non solum aliqua mulier in domo ejus, sed nec pecus ejus; non acescerent cupae ejus, non grandinaretur vinea ejus. Qui sic sperabat in Dominum, animadvertit matutina sperare? Qui hoc sperat de Domino, quod coepit ostendere a vigilia matutina in qua resurrexit. Antea enim nemo resurrexerat semper victurus. Intendat Charitas vestra. Resuscitati sunt mortui ante adventum Domini: nam et Elias resuscitavit mortuum , et Elisaeus ; sed resurrexerunt iterum morituri. Dominus ipse quos resuscitavit, morituri resurrexerunt; sive ille juvenis filius viduae , sive illa puella duodecim annorum, filia archisynagogi , sive Lazarus : aliter resuscitati sunt, omnes morituri; semel nati sunt, sed bis mortui sunt. Nemo resurrexerat nunquam mo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdicant : ec ce resurrex̃ dñs. Nũqͥd
ꝓpterea sꝑandũ . ẽ. & me posse rescir¬
gere utiq ꝓpterea. In hoc enĩ resur¬
rex̃ dñs : qđ a te accepit. Non enim
resurger& : nisi mortuus. ẽẽt. Non
enĩ mortuus. eẽt : nisi carnẽ portar&
Iuid accepit a te dñs : carnẽ. Quid
uenit ipse : uerbũ dĩ qđ erat ante om̃ia.
ꝑ qđ facta s̃ om̃ia Sed ut accip& abs
te aliqͥd: uerbũ caro factũ . ẽ & habi¬
tauit in nob̵ Accepit abste qđ of
dõ ꝓpeccatis tuis Iam factũ ẽ ita
factũ. ẽ Sacerdos nr̃: a nob̶ accepit.

Expanded text:
icant: Ecce resurrexit Dominus; numquid propterea sperandum est et me posse resurgere? Utique propterea: in hoc enim resurrexit Dominus, quod a te accepit. Non enim resurgeret nisi mortuus esset, non autem mortuus esset, nisi carnem portaret. Quid accepit a te Dominus? Carnem. Quid venit ipse? Verbum Dei, quod erat ante omnia, per quem facta sunt omnia. Sed ut acciperet abs te aliquid. Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Accepit abs te, quodDeum pro peccatis tuis. Jam factum est, ita factum est. Sacerdos noster a nobis accepit
Abbreviated transcription (Latin):
Meam. Et enĩ uox hȩc ascendentis
ẽ: & ꝑtinens ad cinticũ graduum
Deb& itaq unꝰ qͥsq nrm̃ uidere in quo
ꝓfundo sit : de qͦ clamat ad dñm Cla¬
mauit de ꝓfundo iona de uentre cȩti:
erat ñ solũ sub fluctib uerũ etiã in uis¬
cerib belug : Nec tam̃ illud corpus
& illi fluctꝰ int̃cluser̃ orationẽ ne ꝑ¬

Expanded text:
meam.» Etenim vox haec ascendentis est, pertinens ad canticum graduum. Debet itaque unusquisque nostrum videre in quo profundo sit, de quo clamet ad Dominum. Clamavit de profundo Jonas, de ventre ceti . Erat non solum sub fluctibus, verum etiam in visceribus belluae; nec tamen illud corpus et illi fluctus int
Abbreviated transcription (Latin):
uob paratũ .ẽ. ab origine mundi Ad hoc
concludit psalmus & uiã peccatorum
ext̃minabit & quid tu : REQNABIT
dũs iNETERNum. Gaude: quia tibi
regnabit. Gaude : quia tueris reguũ
cius: VUide exũ qͥd sĩquit᷑ : Es certe ciuis
desion ñ de babrlonia : id .ẽ ñ de ciui¬
tate peritura huius scłi. sed de sion
ad tempus laborante & peregrinan¬
te. in et̃nũ autẽ regnatura. Audisti
ergo finẽ: inde es. Regnabit dñs in
ȩt̃ium: ds̃ tuus siori. Osion: dr̃ tuus
regnabit in ȩt̃nũ. Num qͥd sine te reg¬
nabit ds̃ tuus: Ingeneratiouẽ &
REnerationem. Bis dix̃ quia ñ po¬
tuit quia ñ potuit semꝑ dicere: ne pu¬
tes qͥa uerbis finitis finitur ȩt̃nitas:
commendari. Dr̃ tus regnabit inge¬
nerationẽ & generationem. Parũ dix̃
si toto die dicen&: angustum esset.
Si tota uita sua dicer&: nonne aliqͣndo
conticescen&: ama eternitatem: nullo
fine regnabis Si finis tibi xp̃s est
cum quo regnabis in scła scł orum am̃.¬

Expanded text:
origine mundi» . Ad hoc concludit Psalmus: «Et viam peccatorum exterminabit.» Et quid tu? «Regnabit Dominus in aeternum.» Gaude, quia tibi regnabit; gaude, quia tu eris regnum ejus. Vide enim et quid sequitur. Es certe civis de Sion, non de Babylonia; id est, non de civitate peritura hujus saeculi, sed de Sion ad tempus laborante et peregrinante, in aeternum autem regnatura. Audisti ergo finem; inde es. «Regnabit Dominus in aeternum, Deus tuus, Sion.» O Sion, Deus tuus regnabit in aeternum: numquid sine te regnabit Deus tuus? «In generationem et generationem.» Bis dixit, quia non potuit semper dicere. Nec putes quia verbis finitis finitur aeternitas.commendari, «Deus tuus regnabit in generationem et generationem.» Parum dixit: si tota die diceret, angustum esset; si tota vita sua diceret, nonne aliquando conticesceret? Ama aeternitatem; nullo fine regnabis, si finis tibi Christus est. cum quo regnabis in saecula saeculorum. Am
Abbreviated transcription (Latin):
Tam̃ quȩ erit illa laudatio ubi quã¬
diu es laudes : sed quid ait: quandiu
sum. Aliquando forte nonerit: immo
aet̃nũ erit ipsum diu : & ideo uere
diuerit. Nam quicquid finẽ hab&
in tẽpore: quanlib& longũ sit diu
non est ꝑsallã dõ meo quã diusum
Interim bene laudabis dm̃ in uita
tua psallis defuturo dõtuꝗ quã diues
bene quicquidd hic p̃sum̃ dũ ẽ de illo
spera. Non nos deserat spes inista
peregrinatione & tẽptatione :
imistis inꝓbitatib & insidis inimici.
cir cũ strepentib: undiq tempesta

Expanded text:
tamen. Quae erit illa laudatio, ubi quamtamen. Quae erit illa laudatio, ubi quamdiu es laudes? Sed quid ait, «quamdiu sum?» Aliquando forte non erit? Imo aeternum erit ipsum diu, et ideo vere diu erit. Nam quidquid finem habet in tempore, quamlibet longum sit, diu non est. «Psallam Deo meo quamdiu sum.» 9. Interim bene, laudabis Dominum in vita tua, psallis de futuro Deo tuo quamdiu es. Bene: quidquid hic praesumendum est, de illo spera. Non nos deserat spes in ista peregrinatione et tentatione, in istis improbitatibus et insidiis inimici, circumstrepentibus undique tenta
Abbreviated transcription (Latin):
nrm̃ ipsa laus erit. Sed quando hocꝰ
inuita mea Quebnodo enĩ quidest:
Posset tibi dicere: mors mea Vnde
mors tua : quia peregrinor ad ño
Si enĩ herere illi uita ẽ: recedere
ab illo mors ẽ: Sed quid te c̃solat᷑:
Spes Iam uiuis in spe: de spelauda.
de spe canta. Vnde mors tua est : non
cantes unde uiuis: canta: Mors
tua est de merore huius scłi: uiuis
in spe futuri scłi Laudabo inquit
dñm inuita mea. & quomodo lauda¬
bis dñm tuũ : PSALLã dõ meo euan¬
diu sũ. Qualis illa laudatio psallam
dõ meo quandiusũ: Videte fr̃s mei
quale erit illud eẽ: ubi sempiterna
laudatio eritꝰ sempit̃nũ eẽ. erit
Ecce modo es numquid psallis dõtuo
quandiu es: Ecce psallebas: auer¬
tisti te ad aliqđ negotiũ. iãñ psal¬
lis & es. Ecce es & non psallis¬
ł ortassis &iam cupiditate inclina¬
tus ad aliquid non solũ non psallis.
sed & offendis auditũ eius. & es

Expanded text:
nostrum ipsa laus erit. Sed quando hoc? nostrum ipsa laus erit. Sed quando hoc? «In vita mea.» Modo enim quid est? Posset tibi dicere, Mors mea. Unde mors tua? Quia peregrinor a Domino. Si enim haerere illi, vita est; recedere ab illo, mors est. Sed quid te consolatur? Spes. Jam vivis in spe; de spe lauda, de spe canta. Unde mors tua est non cantes; unde vivis, canta. Mors tua est de moerore hujus saeculi, vivis in spe saeculi futuri. «Laudabo,» inquit, «Dominum in vita mea.» 8. Et quomodo laudabis Dominum tuum? «Psallam Deo meo quamdiu sum.» Qualis illa laudatio, «Psallam Deo meo quamdiu sum?» Videte, Fratres mei, quale erit illud esse. Ubi sempiterna laudatio erit, sepiternum esse erit. Ecce modo es; numquid psallis Deo tuo quamdiu es? Ecce psallebas; avertisti te ad aliquod negotium, jam non psallis, et es: ecce es, et non psallis. Fortassis etiam cupiditate inclinatus ad aliquid, non solum non psallis, sed et offendis auditum ejus; et es
Abbreviated transcription (Latin):
fecte dnm̃ Laudabo dñminuitamea
Hic spes mea estu. hic dicimꝰ. Portio
aut̃ mea non hic : sed int̃ra uiuentium
Nam ista t̃ra morientium est. hac tran¬
simus sed interest quo qm̃ & malus
homo peregrinatur hic & bonus homo
peregrinatur hic Non enĩ bonꝰ transit:
& malus hic ꝑ man&: aut malus transit
& bonis hic ꝑman&.Ambo transernt
sed non ambo ad unũ. Duo erant
cens : & diues indutꝰ purpura & brsso
in epulis quotidie splendidis Ambo
hic erant. ambo hic transierunt sed
non ad unum locum. Diuersa loca
suscipiunt : quia diuersa merita per¬
ducunt. Tran sit pauꝑ insinũ abraȩ :
& transuit diues ad torm̃ta inferorũ
uicini corpore int̾ra: ille indomo. ille
ante ianuam. Post mortẽ tantũ separa¬
non est. nisi illa quȩ ꝓmittit᷑ hicge¬
mitus. hic temptationes. hic angustiȩ.
hic merores. hic pericula: Laud abit
habitant in domo tua in scła scłoꝵ
laudabunt te : quando totũ negotiũ

Expanded text:
fecte Dominum? «Laudabo Dominum fecte Dominum? «Laudabo Dominum hic. «Spes mea es tu» hic, dicimus: «portio» autem «mea» non hic, sed «in terra viventium» . Nam ista terra morientium est: hinc transimus: sed interest quo. Quoniam et malus homo peregrinatur hic, et bonus homo peregrinatur hic. Non enim bonus transit, et malus hic permanet; aut malus transit, et bonus hic permanet: ambo transeunt, sed non ambo ad unum. Duo erant; et dives indutus purpura et bysso, in epulis quotidie splendidis: ambo hic erant, ambo hinc transierunt, sed non ad unum locum; diversa loca suscipiunt, quia diversa merita perducunt. Transiit pauper in sinum Abrahae, et transiit dives in tormenta inferorum. Vicini corpore in terra; ille in domo, ille ante januam: post mortem tantum separanon est, nisi illa quae promittitur; hic gemitus, hic tentationes, hic angustiae, hic moerores, hic pericula: laudabit habitant in domo tua, in saecula saeculorum laudabunt te» ; quando totum negotium
Abbreviated transcription (Latin):
gis : quid ẽ qđ te occupat cura rerũ
terranarũ atq mortalium : stamȩ¬
cũ: lauda dnim & quasi ipsa anima p̃¬
grauata. & non ualens ita consistere
ut dignũ est: respondet m̃ti Laud abo¬
drm iN uita orea Quid ẽ inuita mea:
quia modo in morte mea sũ. Ergo
prius exhortare te edic. Lauda ani¬
ma mea dnm̃. Respondet tibi anima
tua. Laudo quantũ possũ tenuit̃ exi¬
liter in firmit̃: Quare : quia quandiu
sumꝰ incorpore peregrinam᷑ ad ño
Quare sic laudas dñmꝰ non ꝑfecte. non
stabilit̃: In t̃roga scripturã : qr corpꝰ
qđ corrũpit᷑ aggrauat animã Corpꝰ
animã. & deprimit trena in habitatio
sensũ multa cogitantẽ. Tolle mͥ corpꝰ
qđ aggrauat animã : & laudo dnm̃
Tolle mihi t̾renã habitationẽ deprim̃¬
tẽ sensũ multa cogitantẽ : ut amultis
in unũ confluã. ut laudem dnm. Quan¬
diu aut̃ ita sũ non possum prae grauor
Quid ergo : silebis & non laudabis per¬

Expanded text:
gis? quid est quod te occupat cura rerum gis? quid est quod te occupat cura rerum terrenarum atque mortalium? Sta mecum, lauda Dominum. Et quasi ipsa anima praegravata, et non valens ita consistere ut dignum est, respondet menti: Laudo Dominum in vita mea. Quid est in vita mea? quia modo in morte mea sum. Ergo prius exhortare te, et dic: Lauda, anima mea, Dominum. Respondet tibi anima tua: Laudo quantum possum, tenuiter, exiliter, infirmiter. Quare? quia quandiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino. Quare sic laudas Dominum, non perfecte, non stabiliter? Interroga Scripturam, qui corpus quod corrumpitur aggravat animam, primit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem» . Tolle mihi corpus quod aggravat animam, et laudo Dominum; tolle mihi terrenam habitationem deprimentem sensum multa cogitantem, ut a multis in unum confluam, et laudo Dominum: quamdiu autem ita sum, non possum, praegravor. Quid ergo? silebis, et non laudabis per
Abbreviated transcription (Latin):
fixum in ȩt̃nitate auctoris sui : legit
ibi quiddã trem̃dũ. laudandum. aman¬
dũ. desiderandũ & appetendũ : nondũ
ten& nondũ capit coruscatione quadã
ꝑstringitur Non ẽ tam ualida: ut ma¬
neat ibi Itaq collegitse ad sanitatẽ
Ñne quotidie hymnũ cantamꝰ non ne
quotidie ꝓ modulo nr̃o sonat os nr̃m
parturit cor nrm̃ laudes dĩ ÷ & quid est
qđ laudamus : magnũ ẽ qđ laudamꝰ:
sed qđ laudamus ad huc infirmum est:
quando implec᷑ laudatur excellentia
laudati. Ecce stat: cantat dõ aliquan
to ꝓlixius. & sepe labia mouentur
ad cantũ : cogitatio aut̃ ꝑ nescio qua
desideria uolat. Stabat ergo mens nr̃a
quodãmodo ad laudem dĩ. & anima nr̃a
ꝑdiuersas cupiditates uł curas negotioꝵ
hac atqi illac fluctuabat: quasi de suꝑ
attendat ipsamens ad fluitatem hac
atq illac. & eiꝰ in quietudinẽ molestiar
quasi conuersa alloquit᷑ lauda anima
mea dnm̃. quid ẽ qđ de aliis reb sata¬

Expanded text:
fixum in aeternitate auctoris sui. Legit fixum in aeternitate auctoris sui. Legit ibi quiddam tremendum, laudandum, amandum, desiderandum et appetendum: nondum tenet, nondum capit; coruscatione quadam perstringitur, non est tam valida ut maneat ibi. Itaque colligit se ad sanitatem nonne quotidie hymnum nos cantamus? nonne quotidie pro modulo nostro sonat os nostrum, parturit cor nostrum laudes Dei? Et quid est quod laudamus? Magnum est quod laudamus; sed quod laudamus adhuc infirmum est. Quando implet laudator excellentiam laudati? Ecce to prolixius, et saepe labia moventur ad cantum, cogitatio autem per nescio quae desideria volat. Stabat ergo mens nostra quodam modo ad laudem Dei, et anima nostra per diversas cupiditates vel curas negotiorum hac atque illac fluitabat. Quasi desuper attendit ipsa mens ad fluitantem hac atque illac, et ejus inquietudine molestiarum quasi conversa alloquitur: Lauda, anima mea, Dominum, quid est quod de aliis rebus sata
Abbreviated transcription (Latin):
undiq pulchritudo operisq tibi cõ¬
mendat artificẽ miraris fabricã:
ama fabricatorem. Non occup eris
in eo qđ factũ ẽ. & recedas ab illo qui
fecit Hȩc enĩ quib occuparis sub te
fecit: quia sub se ipso te fecit. Sihere¬
bis superiori: calcabis inferiora
si autem recedes a suꝑiore: ista tibi
in suppliciũ conuertentur. Sic enĩ fa¬
ctum est fr̃s mei: Accepit homo corpꝰ
tanquã in famulatum. dm̃ aut̃ dñm.
habens seruũ corpꝰ.habens supͣ se condi¬
torem infrase qđ sub illo conditũ est.
Inmedio quodã loco rationalis anima
constituta: Legẽ accepit herere su¬
periori. regere inferiorem: Regere
non potest inferiorẽ : nisi regatur a
meliore. Trahitur ab inferiore: de se¬
ruit ergo meliorẽ. Non potest regere
qđ regebat : quia regi noluit aquo re¬
gebatur modo ergo redeat: laud&.
Consiliũ sibi ex luce dĩ dat ipsa anima:
ꝑ rationalem m̃tẽ unde cȩpit c̃silium

Expanded text:
Undique pulchritudo operis, quae tibi comUndique pulchritudo operis, quae tibi commendat artificem. Miraris fabricam, ama fabricatorem. Non occuperis in eo quod factum est, et recedas ab illo qui fecit. Haec enim quibus occuparis, sub te fecit, quia sub seipso te fecit. Si haerebis superiori, calcabis inferiora; si autem recedas a superiori, ista tibi in supplicium convertentur. Sic enim factum est, fratres mei: accepit homo corpus tanquam in famulatum, Deum autem Dominum habens, servum corpus, habens supra se Conditorem, infra se quod sub illo conditum est; in medio quodam loco rationalis anima constituta, legem accepit, haerere superiori, regere inferiorem. Regere non potest inferiorem, nisi regatur a meliore. Trahitur ab inferiore, deseruit ergo meliorem. Non potest regere quod regebat, quia regi noluit a quo regebatur. Modo ergo redeat, laudet. Consilium sibi ex luce Dei dat ipsa anima per rationalem mentem, unde concipit consilium
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃: reuocat se ab exteriorib in interi¬
ora. ab inferiorib ad suꝑiora & dicit.
lauda anima mea dñm. quid tͥ plac&
in scło : qͥd .ẽ. qđ uis laudare : quid ẽ.
qđ uis amare : quacũq corporeis sen¬
sib: conuerteris: occurrit tͥ cȩlũ. oc¬
currit tͥ t̃ra: Qđ amas in t̾ra : t̾renũ
.ẽ. quicqͥd amas & incȩlo : corporeum ẽ
tbiq amas & ubiq laudas quomͦ est
laudandus ille qͥ fecit ista quȩ laudas :
Iam ergo diu occupata uixisti. & desi¬
deriorũ diuersitate uerberata portas
plagas saucia. diuisa ꝑ amores mul¬
tos ubiq inquieta nusquã secura.
colligere adte ipsam : Quicꝗͥd tibi foris
placebat : quȩre quẽ habeat auctorem
nihil melius in t̾roga uerbi gr̃a. quã
hoc & illud. aurũ. argentũ. anim alia
arbores. amenitates totã t̃ram cogita.
quid melius incȩlo sole luna syderib:
totũ cęlũ cogita. Om̃ia ista cogita bona
ualde : quia fecit om̃ia ds̃ bona ualde

Expanded text:
Deum: revocat se ab exterioribus ad interiDeum: revocat se ab exterioribus ad interiora, ab inferioribus ad superiora, et dicit, «Lauda, anima mea, Dominum.» Quid tibi placet in saeculo? Quid est quod vis laudare? quid est quod vis amare? Quacumque corporeis sensibus te converteris, occurrit tibi coelum, occurrit tibi terra: quod amas in terra, terrenum est; quidquid amas et in coelo, corporeum est. Ubique amas, et ubique laudas: quomodo laudandus est ille qui fecit ista quae laudas? Jam ergo diu occupata vixisti, et desideriorum diversitate verberata, portas plagas, saucia, divisa per amores multos, ubique inquieta, nusquam secura; colligere ad te ipsam: quidquid tibi foris placebat, quaere quem habeat auctorem. Nihil melius in terra, verbi gratia, quam hoc et illud: aurum, argentum, animalia, arbores, amoenitates, totam terram cogita. Quid melius in coelo sole, luna, sideribus? Totum coelum cogita. Omnia ista simul bona valde, quia fecit Deus omnia bona valde.
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa extensio : capatiorẽ te facit eus
quẽ laudas. Quis ergo . ẽ. ut dicere
cȩperã qͥ dicit. lauda anima mea dñm:
caro ñ dicit sed lic& corpus angłi¬
cum inferius. ẽ. quã anima: consili¬
um suꝑiori dare ñ potest Infelix ẽ
ipsa anima: siacorpore expectat consi¬
lium. Caro bene obȩdiens famula est
animȩ Illa regit: hȩc regitur. Illa im¬
perat : ista famulat᷑ quando potest
caro dare hoc consilium animȩ : quis. ẽ
ergo qͥ dicit. lauda anima mea dñm:
nihil inuenimꝰ amplius in homine :
quã carnẽ & animã Totus homo. hoc
est sp̃s & caro Anforte ipsa anima sibi
dicit. & sibi quodã modo imperat. & se
turbationib ex quadã sui parte fluia¬
bat. ex quadã uero parte quã uocant
m̃tẽ rationalẽ illam qua cogitat sapi¬
entiã inherens dñoiã & suspirans ui
illũ anima aduertit quasdã suas infe¬
riores partes ꝑturbari motib sesirio
ire in exteriora. relinquere interiorem

Expanded text:
ipsa extensio capaciorem te facit ejus ipsa extensio capaciorem te facit ejus quem laudas. 5. Quis ergo est, ut dicere coeperam, qui dicit, «Lauda, anima mea, Dominum?» Caro non dicit. Sit licet corpus angelicum, inferius est quam anima; consilium superiori dare non potest. Infelix est ipsa anima, si a corpore exspectat consilium. Caro bene obediens, famula est animae; illa regit, haec regitur; illa imperat, ista famulatur: quando potest caro dare hoc consilium animae? Quis est ergo qui dicit, «Lauda, anima mea, Dominum?» Nihil invenimus amplius in homine, quam carnem et animam: totus homo hoc est, spiritus et caro. An forte ipsa anima sibi diciturbationibus ex quadam sui parte fluitabat; ex quadam vero parte, quam vocant mentem rationalem, illam qua cogitat sapientiam, inhaerens Domino jam et suspirans in illum, animadvertit quasdam suas inferiores partes perturbari motibus saecul desideriorum ire in exteriora, relinquere interiorem