comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dunsit. S quicũq talis ꝑmanserit. & scq̃m qͣn¬
dã modũ uitȩ aptũ carnalib ñ upcerit. & de
gremio eccłiȩ ñ recesserit. ꝙ non fuerit seductꝰ
ab hęxeticis. ut excontraria parte diuidat᷑. ueni&
caminus & ad dextrã ponet᷑. Sine camino. diui¬
di ñ poterit . Sed si caminũ pati ñ uult. ꝑgat in
turture̾ ꝙ colũbã. Qui potest caꝑe capiat. Si aut̃
ñ sic erit. & coisscauerit suꝑ fundam̃tũ. ligna.
fȩnũ. stipulã. id. ẽ. amores scłares fundamento
fidei suȩ suꝑdificauerit: tanĩ si in fundamento
sit ap̃s. ut primũ locũ ipst habeat in corde. et ei
nichil om̃ino anteponatur: portant᷑ a. tales. tole.¬
rant᷑ & tales. ueniet caminus. incendet ligna.
fęnũ. stipulã. Ipse aut̃ inquit saluus erit. sic ta¬
men quasi ꝑ ignẽ̾. Hoc aget caminus. Alios in
sinistrã seꝑabit. alios in dexterã quodãmꝰ eliqͣ¬
bit. Aues aut̃ ñ diuisit. S aues uideant. Si aues

Expanded text:
divisit.» Sed quicumque talis permanserit, et secundum quemdam modum vitae aptum carnalibus, et de gremio Ecclesiae non recesserit, et non fuerit seductus ab haereticis, ut ex contraria parte dividatur; veniet caminus, et ad dextram poni sine camino non poterit. Sed si caminum pati non vult, pergat in turturem et columbam. Qui potest capere, capiat. Si autem non sic erit, et «aedificaverit super fundamentum ligna, fenum, stipulam,» id est, amores saeculares fundamento fidei suae superaedificaverit; tamen si in fundamento sit Christus, ut primum locum ipse habeat in corde, et ei nihil omnino anteponatur; portantur et tales, tolerantur et tales: veniet caminus, incendet ligna, fenum, stipulam: «Ipse autem,» inquit, «salvus erit, sic tamen quasi per ignem» . Hoc aget caminus; alios in sinistram separabit, alios in dextram quodammodo eliquabit. «Aves autem non divisit.» Sed aves videant, si aves
Abbreviated transcription (Latin):
sudet elemosina in manu tua. donec inuenias
iustũ. cui eã tradas. Cũ eñi dandũ sit & istis pau¬
ꝑib petentib. non em̃ ab eis inhibuit ds̃ elemosinas.
cũ xp̃s de ipsis dicat: quando facis epulũ. conuoca
claudos. cecos. debiles. non habentes unde tͥ reddant.
nant᷑. Illi eñi pane tuo. tu iustitia dĩ. Hemo uobis
dicat. p̃ceptũ est a xp̃o: ut seruo dĩ detur. m̃dico
non detur. Absit ꝓrsus. Impiꝰ ista loquit᷑. Da illi.
s multomagis illi. Ille enũ petit. & in uoce peten¬
tis agnoscis cui des. Ille aut̃ quantominus petit.
tantomagis uigilandũ tibi est.: ut p̃occupes petitu¬
rũ. aut forte mͦ non petiturũ. & aliquando dãp¬
naturũ. Itaq curiosi estote ad ista fr̃s inei. ꝙ inue¬
nictis multoꝵ dĩ scruoꝵ indigentiã. tantũ ut
uelitis inuenire. S quia delcctat uos excusatio

Expanded text:
Sudet eleemosyna in manu tua, donec invenias Sudet eleemosyna in manu tua, donec invenias justum cui eam tradas. Cum enim dandum sit et istis pauperibus petentibus; non enim ab eis inhibuit Deus eleemosynas, cum Christus de ipsis dicat, «Quando facis epulum, convoca caecos, claudos, debiles, non habentes unde tibi reddant; nantur; illi enim pane tuo, tu justitia Dei. Nemo vobis dicat: Praeceptum est a Christo ut servo Dei detur, mendico non detur. Absit; prorsus impius ista loquitur. Da illi, sed multo magis illi. Ille enim petit, et in voce petentis agnoscis cui des: ille autem quanto minus petit, tanto magis tibi vigilandum est ut praeoccupes petiturum; aut forte modo non petiturum, et aliquando damnaturum. Itaque curiosi estote ad ista, fratres mei; invenietis multorum Dei servorum indigentiam, tantum ut velitis invenire. Sed quia delect
Abbreviated transcription (Latin):
petierit dabo. Expectas gͦ ut petat: Sic pascis
bouẽ dĩ. quomͦ transcuntẽ mendicũ: Ilhi pe.¬
tenti te das: quia scriptũ. ẽ. om̃i pe¬
tenti te da. De isto qͥd scriptũ est:
Beatus qui intelligit suꝑ egenũ co pauꝑẽ. Quere
eui des. Bcatꝰ eñi qͥ intelligit suꝑ egenũ & pauꝑẽ.
qui p̃occupat uocẽ petituri. Si sic int̾ uos indigent
milites xp̃i. ut etiam petant: uidete ne uos iu.¬
dicent antequam petant. Quomꝰ inqͥs quęro:
Esto curiosus. esto ꝓuidus. ꝓspice. attende unde
quisq uiuat. unde se transigat. unde habeat.
Non rep̃hendit᷑ ista curiositas tua. Terra eris. ꝓdu¬
cens fȩnũ ium̃tis. & berbã seruituti hoĩũ. Curio¬
sus esto. & intellige suꝑ egenũ & pauꝑẽ. Alu
ad tt uenit ut petat. aliũ tu p̾ueni ne petat ic̃
eñi de illo qui te querit dictũ. ẽ. om̃i petenti te.
da: sic de illo quẽ tu debes quęrere dictũ est.

Expanded text:
petierit, dabo. Exspectas ergo ut petat? Sic pascis petierit, dabo. Exspectas ergo ut petat? Sic pascis bovem Dei, quomodo transeuntem mendicum? Illi petenti das, quia scriptum est, «Omni petenti te, da» . De isto quid scriptum est? «Beatus qui intelligit super egenum et pauperem» . Quaere cui des: «Beatus» enim «qui intelligit super egenum et pauperem,» qui praeoccupat vocem petituri. Si sic inter vos indigent milites Christi, ut etiam petant; videte ne vos judicent, antequam petant. Quomodo, inquis, quaero? Esto curiosus, esto providus; prospice, attende unde quisque vivat, unde se transigat, unde habeat: non reprehendetur ista curiositas tua; terra eris «producens fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Curiosus esto, et intellige super egenum et pauperem. Alius ad te venit, ut petat; alium tu praeveni, ne petat. Sicut enim de illo qui te quaerit dictum est, «Omni petenti te, da;» sic de illo quem tu debes quaerere dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
uide de uili re quid emas. Ut recipiant inqͥt
uos in tab̾nacula et̃na Ubi erunt ipsi: illuc
uos recipiant. Quare boc: Quia qui suscipit
iustũ in nomine iusti: merced̾e iusti accipiet
& qui suscipit ꝓpħam in nomine ꝓpħe : mercedẽ
ꝓpħe accipiet. Et qui dederit calict aquȩ frigidȩ
uni exhis minimis tantũ in nomine diseipuli:
am̃ dico uobis ñ ꝑdet mercedẽ suã. Quã merte¬
dem non ꝑdet: Recipient uos in tab̾nacula gt̃na.
Quis non festinet: Quis ñ alacriꝰ currat. Si t̾ra
estis. rigamini de fructu oꝑum dñi. Ne dicatis.
Non est cũ quib faciamꝰ. Predicatores nr̃i ium̃ta
triturantia. homines seruientes. non indigent
nr̃i. Quere tam̃. ne qͥs indigeat. Postremo ꝙ qͥ
non indiget. inueniat
in te qͥd
uelit acciꝑe. Accipit
enĩ bo¬
accipias
pacẽ. Et si cũi ñ quęrit datũ. s requirit fructũ.
Quere tam̃ ne qͥs indigeat. & noli dicere. Si

Expanded text:
vide de re vili quid emas. «Ut recipiant vos,» vide de re vili quid emas. «Ut recipiant vos,» inquit, «in tabernacula aeterna:» ubi erunt ipsi, illuc vos recipiant. Quare hoc? Quia «qui suscipit justum in nomine justi, mercedem justi acc. Qui suscipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipit; et qui dederit calicem aquae frigidae uni ex his minimis, tantum in nomine discipuli, amen dico vobis, non perdet mercedem suam» . Quam mercedem non perdet? Recipient vos in tabernacula aeterna. Quis non festinet? qui non alacrius currat? Si terra estis, rigamini de fructu operum Dei: ne dicatis, Non sunt cum quibus faciamus; praedicatores nostri, jumenta triturantia, homines servientes non indigent nostri. Quaere tamen, ne quis indigeat: postremo, et qui non indiget, inveniat in te quod nolit accipere. Accipit enim bocipias pacem: etsi enim non quaerit datum, sed requirit fructum . Quaere tamen, ne quis indigeat; et noli dicere: Si
Abbreviated transcription (Latin):
Possumꝰ. Iotestis: Possumus. Et ille. Calicem qͥ dem
meũ bibełis. Et si ti non potestis: bibetis. Quomͦ
petro. non potes me mͦ sequi. sequeris me postea.
Caliccm quidẽ meũ bibetis: sedere ad dexterã meã
uł ad sinistrã. ñ est meũ dare uobis. Qo est non est
meũ dare uobis. Non est meũ dare suꝑbis. Modo
quib loquor. suꝑbi estis. Idco dixi. non est meum
dare uobis. S fcete dicerent. erimus humiles.
Non gͦ eritis uos. Ego uobis dixi. Non dixi non
dabo humilib. s non cdabo suꝑbis. Qui aut̃ ex
suꝑbo fit humilis. non erit qui erit. Ergo p̃dica¬
tores u̾bi. & ium̃ta & scrui st̃. Producat t̾ra si ir.¬
rigata est fenũ iumentis. & herbã seruituti ho¬
minũ: ipse est enĩ fructus. ut possit fieri quod
dictũ est in euangłio. Ut & ipsi recipiant uos
in ȩterna tabernacula. Uide de feno qͥd facias

Expanded text:
«Possumus. Potestis? Possumus.» Et ille, «Calicem quidem «Possumus. Potestis? Possumus.» Et ille, «Calicem quidem meum bibetis,» etsi modo non potestis, «bibetis:» quomodo Petro, «Non potes me modo sequi; sequeris me postea . Calicem quidem meum bibetis; sedere autem ad dexteram meam vel ad sinistram, non est meum dare vobis» . Quid est, «Non est meum dare vobis?» Non est meum dare superbis. Modo quibus loquor, superbi estis; ideo dixi, «Non est meum dare vobis.» Sed forte dicerent, Erimus humiles. Non ergo eritis vos: ego, «Vobis» dixi. Non dixi, Non dabo humilibus: sed, non dabo superbis. Qui autem rex superbo fit humilis, non erit qui erat. 10. Ergo praedicatores verbi, et jumenta et servi sunt. Producat terra, si irrigata est, «fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Ipse est enim fructus, ut possit fieri quod dictum est in Evangelio: «Ut et ipsi recipiant vos in tabernacula aeterna» . Vide de feno quid facias,
Abbreviated transcription (Latin):
bis ut bene seruiamꝰ. nã uelimꝰ nolimꝰ. seruisumꝰ.
Attamen si uolentes sumꝰ: not necessitate sed caritate
noluerit in uobis maior ce̾. Iam cñi filii cebedei
sedes altissimas requirelant. unꝰ uolebat sedere
ad dexterã. alt̃ ad sinistrã. dicentes ꝑ matrẽ quod
ipsi cupiebant. Dñs non illis sedes inuidit. sed
conuallem pͥus plorationis ostendit: qͣsi dicera.
Illuc uultis uenire. ubi sũ egos uenite qͥ ego. Qlo
est uenite qua ego: ꝑhumilitatẽ. Ego de subli¬
nutate descendi & humiliatus ascendo. uos in
t̃ra inueni. & ante uultis uolare quam pasci:
Priꝰ nutrimim. educamini. ferte nidñ. Qͥd enim
ait: Quomͦi illos reuocauit ad bumilitatẽ. iam
quęrentes altitudine᷑ : Potestis bibere calicem
quẽ ego bibiturꝰ sũ: Q illi etiã in hoc suꝑbi. pos¬
sumꝰ. Quomͦ petrus tecũ usq ad mortẽ fortis uir
donec femina diceret. & iste cũ illis erat: sica isti

Expanded text:
bis ut bene serviamus. Nam velimus, nolimus, servi su mus: bis ut bene serviamus. Nam velimus, nolimus, servi su mus: et tamen si volentes sumus, non necessitate, sed charitate voluerit inter vos major esse.» Jam enim filii Zebedaei sedes altissimas quaerebant: unus volebat sedere ad dexteram, alter ad sinistram, dicentes per matrem quod ipsi cupiebant. Dominus non illis sedes invidit, sed convallem prius plorationis ostendit, quasi diceret, Illuc vultis venire, ubi sum ego? venite qua ego. Quid est, venite qua ego? Per humilitatem. Ego de sublimi descendi, et humiliatus ascendo: vos in terra inveni, et ante vultis volare quam pasci; prius nutrimini, educamini, ferte nidum. Quid enim ait? quomodo illos revocavit ad humilitatem, jam quaerentes altitudinem? «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum?» Et illi, etiam in hoc superbi: «Possumus.» Quomodo Petrus: «Tecum usque ad mortem.» Fortis vir, donec femina diceret: «Et iste cum illis erat» . Sic et isti:
Abbreviated transcription (Latin):
Si audi cũatm ipsiui. Qd̃ enĩ liber sum gx om̃ib.: orsium¬
me seruũ unt stci. ut plures lucrifaccrt̃. & quib
dixit in libertatem uocati estis. qͥd adiunxit: Tantũ
ne libertatẽ in occasionẽ carnis detis: sed ꝑcarita.¬
tẽ seruite inuicem. Quos liberos fecerat seruos
fecit. non conditione: s tam̃ ap̃i redẽptione. ñ neces¬
fitate. s caritate. ꝑ caritatẽ inqͥt seruite inuicem.
bus. ñ infirmis. Bene xp̃o seruis: si seruis quib
xp̃s seruiuit. Honne de illo de dictũ ẽ. bene serui¬
ente plurimis : ꝓpła legit᷑ de nullo nͥ de xp̃o accipi
solet. Audiamrs tam̃ ꝓpͥe e. in euangllo uocem eius.
Quieũq inquit in uobis maior esse uoluerit: crit¬
ur̃ seruus. Seruũ meũ te fecit. qui te suo sangͥne
liberũ fecit. dicite hoc nobis quia uerũ dicctis.
Audi illũ alio loco. Nos aut̃ seruos ur̃os ꝑ iłm.
Bene diligite seruos ur̃os. s in dño ur̃o. Prestet no¬

Expanded text:
ipsum: «Cum enim liber sim ex omnibus, omnium servum me feci, ut plures lucrifacerem» . Et quibus dixit, «In libertatem vocati estis?» et quid adjunxit? «Tantum ne libertatem in occasionem carnis detis, sed per charitatem servite invicem» . Quos liberos fecerat, servos fecit; non conditione, sed tamen Christi redemptione; non necessitate, sed charitate: «Per charitatem,» inquit, «servite invicem.bus, non infirmis. Bene Christo servis, si servis quibus Christus servivit. Nonne de illo dictum est: «Bene servientem plurimis?» Propheta legitur: de nullo nisi de Christo accipi solet. Audiamus tamen proprie et in Evangelio vocem ejus: «Quicumque,» inquit, «in vobis vult major» «esse, erit vester servus.» Servum meum te fecit, qui te suo sanguine liberum fecit. Dicite hoc nobis, quia verum dicitis. Audi illum alio loco: «Nos autem servos vestros per Jesum» . Bene diligite servos vestros, sed in Domino vestro. Praestet no
Abbreviated transcription (Latin):
Nã ids̃ letisicat cor hominis. Sed adhuc putetur
de uino isto dici. quia ebrii quasi leti corde
uident᷑ apparere. Utinã letent᷑. Oñ rixentur.
Dicis mͥ. Quid litius ebrio: Inmo qͥd insanius
ebrio: quid plerũq iracidiꝰ: Est gͥ uinũ qͦt
uert lẽaficat cor: & non nouit aliud uͥ letificare
cor.S ne putes hoc quidem de spũali uino¬
debert accipi: de illo aut̃ pant non. quod o ipse
spũalis sit. exposuit a ipsũ. Et panis inqͥt cor
hominis confirmet. Ergo sic accipe de paue.
ouomͦ accipis de uino. Intus esuri. intus siti.
Bcati eñi qui esuruit & situuit iustitiã. quia ipsi
saturabunt᷑. Panis ille. iustitia est: uinũ illud ius¬

Expanded text:
nam id laetificat cor hominis. Sed adhuc putetur nam id laetificat cor hominis. Sed adhuc putetur de vino isto dici, quia ebrii quasi laeti corde videntur apparere. Utinam laetentur, et non rixentur. Dicis mihi: Quid laetius ebrio? Imo quid insanius ebrio? quid plerumque iracundius? Est ergo vinum quod vere laetificat cor, et non novit aliud nisi laetificare cor. debere accipi, de illo pane autem non; quod et ipse spiritualis sit, exposuit et ipsum: «Et panis,» inquit, «cor hominis confirmat.» Ergo sic accipe de pane, quomodo accipis de vino; intus esuri, intus siti: «Beati» enim «qui esuriunt et sitiunt justitiam, quia ipsi saturabuntur» . Panis ille justitia est, vinu
Abbreviated transcription (Latin):
orbis cũ diligit. qui cũ contẽptus hic ce̾t: ad¬
oratur mͦ ab om̃i gente. qm̃ ipsiꝰ ast regnũ. &
ipse dñ abitur gentiũ. Tanta est cãi eius gr̃a:
ut multi qui in eum nonercdunt laudent
cũ. & ꝓpt̾ta dicant nolle se in eũ credere: qͥa
nemo potest implere quod iubet. Laudando
inpediunt᷑. qui in illã uituꝑando seuiebant:
Amatur tam̃ ab om̃ib. p̃dicatur ad om̃ib. Qa
a chrismate dictus xp̃s. Messias hebraiee:
gret xp̃s. latine unctus. S corpus suũ totũ ꝑungit.
Omis g uenientes accipiunt grami. ut pebilaretur
facies in olco: & panis cor hominis confirmet. Ed
est hoc fr̃s: quasi cepit intelligi. de quo pane
dicerit. Panis eñi iste uisibilis. stomachũ confir.¬
mat. uentrt̾ confirmat. Est alius panis qui cor
confirmat: quia panis est cordis. Iam eñ dpxe¬
rat de pane suꝑtis ut educat pant̾ de t̾ra. s ñ
dpxerat qualis panis sit ille. & ninũ leti ficet
cor hominis. Uidetur ĩ dicert de spũali uino.

Expanded text:
adoratur modo ab omni gente: «Quoniam ipsius est regnum, et ipse dominabitur gentium» . Tanta est enim ejus gratia, ut multi qui in eum non credunt, laudent eum, et propterea dicant nolle se in eum credere, quia nemo potest implere quod jubet. Laudando impediuntur, qui in illum vituperando saeviebant. Amatur tamen ab omnibus, praedicatur ab omnibus; quia a chrismate dictus Christus. Messias hebraice, graece Christus, latine Unctus: sed corpus suum totum perunguit. Omnes ergo venientes accipiunt gratiam, ut exhilaretur facies in oleo. 14. «Et panis cor hominis confirmat.» Quid est hoc, fratres? Quasi coegit intelligi de quo pane diceret. Panis enim iste visibilis stomachum confirmat, ventrem confirmat: est alius panis qui cor confirmat, quia panis est cordis. Jam enim dixerat de pane superius, «Ut educat panem de terra,» sed non dixerat qualis panis sit ille. «Et vinum laetificat cor hominis.» Videtur jam dicere de spirituali vino;
Abbreviated transcription (Latin):
deret multos ꝓnos & gaudentes ituros ad marty-¬
riũ passionis. exultaturos in ipsa passione. firtes.
centen arios. maturos adhorreũ: quoꝵdã tamen
infirmoꝵ quos uidebat posse conturbari uent᷑a
passione. ne deficerent tam̃ s potiꝰ uoluntatẽ hu¬
manã uoluntati ercatoris coniungerent. ipsoꝵ
ꝑsonã uoluit susciꝑt in passione ap̃c dicens. Tristiᷤᷤ
est anima mea usq ad mortẽ. Ꝙ iterũ. Pat̃ si ficri

Expanded text:
deret multos pronos et gaudentes ituros ad martyderet multos pronos et gaudentes ituros ad martyrium passionis, exsultaturos in ipsa passione, fortes, centenarios maturos ad horreum; quorumdam tamen infirmorum, quos videbat posse conturbari ventura passione, ne deficerent tamen, sed potius voluntatem humanam voluntati Creatoris conjungerent, ipsorum personam voluit suscipere in passione Christus, dicens, «Tristis est anima mea usque ad mortem;» et iterum,
Abbreviated transcription (Latin):
& possidebant᷑ nũmi ꝓpt̾ usus eoꝵ qͥ cũ illo crant
& eiꝰ. Non cm̃i cũ dicit᷑ esuriuit iłis. euangłista
mentitur. Uoluit csurire ꝓpt̾ te: ne tu esurias
in illo. qui pauꝑ factus est cũ diues c̾et. ut illius
pauꝑtate nos ditaremur. Habuit eñĩ loculos.
& dictũ esł de quibꝰdam feminis religiosis. quod
ambulabant qua ibant pedes eiꝰ euangłitantes.
& ministrabant ei de substantia sua. Nominan¬
tur illȩ mulieres in ȩuangłio. ubi erat᷑ quędam
euã uxor cutẽ cuidam ꝓcuratoris berodis. Uide
qnȩ siebant. futurus erat paulus. nicha tae Aiquando
quęrens: & om̃ia ꝓuincialib donans. S quia multi
infirtui ista quęsituri erant: magis infirmoꝵ ꝑsoñã
suscepit xp̃s. Sublimiꝰ paulus. nũqͥd & xp̃o: subli¬
mius xp̃c. quia mistricordiꝰ. Cũ uideret paulũ¬
ista ñ. ec̾. quęsiturũ. p̃uidit ne dapnaret quęsi-¬
turũ: & p̾buit exemplũ infirmo. Quom cũ ui¬

Expanded text:
possidebantur nummi propter usus eorum qui cum illo erant et ejus: non enim cum dicitur, «Esurivit» , evangelista mentitur. Voluit esurire propter te, ne tu esurias in illo, qui pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate nos ditaremur . Habuit enim loculos; et dictum est de quibusdam feminis religiosis, quod ambulabant qua ibant pedes ejus evangelizantes, et ministrabant ei de substantia sua. Nominantur illae mulieres in Evangelio, ubi erat quaedam etiam uxor cujusdam Chuzae procuratoris Herodis . Vide quae fiebant. Futurus erat Paulus nihil tale aliquando quaerens, et omnia provincialibus donans. Sed quia multi infirmi ista quaesituri erant, magis infirmorum personam suscepit Christus. Sublimius Paulus, numquid et Christo! Sublimius Christus, quia misericordius. Cum ista non esse quaesiturum, providit ne damnaret quaesiturum, et praebuit exemplum infirmo: quomodo cum vi
Abbreviated transcription (Latin):
as. HIoua crertura quȩ facta est. om̃s eredentes
inxp̃m. eeuents sc uetert᷑ hominẽ. & induentes
nonũ. Rcilita es t̾ra ercat᷑atua. In uno loco t̾re
crucisite fait. in uno exiguo loco coeidit granũ
alus nt̃ta. & motasicatũ et: s magnũ fructum
attulit. Singalaris eras dñe iłia. donec transires.
Agnosco in alio psalmo uoct̃ tuã. qua apxisti. singu.¬
laris sũ ego. donec transerm. Singularis g̃ eras
donec transires. singłaris tras cũ agnouisti occasum
tuũ: s ab occasu in ortum transisti. Ortus es splendu¬
isti. Carificatus es cũ in edũ asccudisti. & repleta est
inde in nomine xp̃i ctiã ad diem dñicã differamus.

Expanded text:
ta est, omnes credentes in Christum, exuentes se veterem hominem, et induentes novum . «Repleta est terra creatura tua.» In uno loco terrae crucifixus erat, in uno exiguo loco cecidit granum illud in terram, et mortificatum est; sed magnum fructum attulit. Singularis eras, Domine Jesu, donec transires; agnosco in alio psalmo vocem tuam, qua dixisti: «Singularis ego sum, donec transeam» . Singularis ergo eras, donec transires; singularis eras, cum agnovisti occassum tuum: sed ab occasu in ortum transisti. Ortus es, splenduisti, clarificatus es, cum in coelum ascendisti, et «repleta est ind
Abbreviated transcription (Latin):
ut ceeus cect̃i scquat᷑. & si mul in foueã cadant.
Bonunt᷑ ad uersus ininc̃e. Aues ant̃ non diuisit.
S p̃uales non habent diuisionẽ. non cogitant
scismata. Pax est meis. custodiunt eam in ext̾is
quantã possunt: ubi in aliis desiciunt. in se te¬
nent. Si crit ibi inqͥt filiꝰ pacis: requiescet suꝑ
cũ pax ur̃a. Si quominꝰ: ad uos reuertet᷑. Non
est fliꝰ pacis. diuidi uoluit: reu̾tet᷑ ad te paxx
tua. quia aues ñ diuisit. Ueniet caminꝰ. łIam

Expanded text:
ut caecus caecum sequatur, et simul in foveam cadant : ut caecus caecum sequatur, et simul in foveam cadant : ponuntur adversus invicem. «Aves autem non divisit.» Spirituales non habent divisionem, non cogitant schismata: pax est in eis, custodiunt eam in caeteris quantum possunt; ubi in aliis deficiunt, in se tenent. «Si erit ibi,» inquit, «filius pacis, requiescet super eum pax vestra; si quo minus, ad vos revertetur» . Non est filius pacis, dividi voluit, revertetur ad te pax tua; quia aves non di
Abbreviated transcription (Latin):
etas tẽporalis ꝓpt̾ea tacet᷑. quia ęt̾na meditantur.
& transgrediunt᷑ desiderio & intellectu om̃ia tẽ¬
poralia spũales uiri. qui de om̃ib tudicant. &
a nemine indicant᷑: Itaq ipsi soli ñ diuiduntur
in hereses. & scismata. In ariete: intelliguntur
p̃positi. Ducunt eñĩ grogis. In uacca. intelligit᷑
plebs iudcoꝵ. habuit eñi iugũ legis. sub qͦ labo.¬
rabat. In capra. intelligit᷑ eccłia de gentibus.
Quib̾dam em̃i liberis saltib insultabat. & amaro
pascebat᷑ oleastro. Eruna sunt dicta hec anima¬
lia. quia tertio tẽport gr̃a reuelata est. Hã pri¬
mũ fuit ante legẽ. sedm ex quo lex data est.
tertiũ qͦd nẽ est: ex quo regnũ coꝵ p̃dicat᷑. Quid
g̾ dicimis. qͥd aries ñ diuidat᷑: Nonne ep̃i aue¬
si plebes ipsȩ ñ diuiderent᷑ id. ẽ. si uacca non di¬
uideret᷑. si capra non diuideret᷑: crubuissent
for tasse illi in diuisionib suis. & ad cõpagem re¬
ieasent. Diuidunt᷑ duces. diuidunt᷑ a plebes:

Expanded text:
tacetur, quia aeterna meditantur, et transgrediuntur desiderio et intellectu omnia temporalia? Spirituales viri qui de omnibus judicant, et a nemine judicantur : itaque ipsi soli non dividuntur in haereses et schismata. In ariete intelliguntur praepositi; ducunt enim greges: in vacca plebs intelligitur Judaeorum; habuit enim jugum Legis, sub quo laborabat: in capra inteligitur Ecclesia de Gentibus; quibusdam enim liberis saltibus insultabat, et amaro pascebatur oleastro. Trima sunt dicta haec animalia, quia tertio tempore gratia revelata est. Nam primum fuit ante Legem; secundum, ex quo Lex data est; tertium, quod nunc est, ex quo regnum coelorum praedicatur. Quid ergo dicimus, quod aries non dividatur? Nonne epissi plebes ipsae non dividerentur, id est, si vacca non divideretur, si capra non divideretur; erubuissent fortasse illi in divisionibus suis, et ad compagem remeassent. Dividuntur duces, dividuntur et plebes,
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ. de abrahã: aues aut̃ ñ diuisit. Abraham
in illo sacrificio satis uirstico accepit tria ammalia.
apietem trimũ. uaccã trimã. caprã trimã: & tur¬
turt᷑̃ o colũbã. Diuisus est aries. & adu̾sus inuicem
partes constitate. Dunsa capra. nichilominus
adu̾stis se partes constitute. Diuisa uacca. sic etiã
dt iptꝰ carne factũ est. & sibiceit seripfã. Aues
aut̾ non diuisit Demde dicit᷑ trimtis arics. trua

Expanded text:
dictum est de Abraham: «Aves autem non divisit.» Abraham in illo sacrificio satis mystico accepit tria animalia; arietem trimum, vaccam trimam, capram trimam, et turturem, et columbam. Divisus est aries, et adversus invicem partes constitutae; divisa capra, nihilominus adversus se partes constitutae; divisa vacca, sic etiam de ipsius carne factum est: et subjecit Scriptura, «Aves autem non divisit.» Deinde dicitur trimus aries
Abbreviated transcription (Latin):
cũ audirent dicti a dño. ñ licere ullo m p̃tꝰ cansã
fornicationis disiungi coniuga: si talis ẽ inqͥunt
causa cũ iprore. non expedit aucere.
Et añs. Non om̃s capiunt uerbũ hoc. Nam
uerũ dicitis. quia si talis ast causa cũ ipxore: ñ ex.¬
pedit aucere. S nũqͥd soli onagri bibituri sunt e
Non om̃s capiunt uerbũ hoc. multi ñ capiunt. Et qͥ
sunit qui capiunt: Suscipiunt onagri in sitĩ suã.
caꝑe capiat. Deinde seqͥt᷑ in contextione sua psalmꝰ.
Suꝑ ilios uolatilia cȩli inhabitabunt. Suꝑ quos:
Suꝑ onagros. an potiis suꝑ montes: Illuc em̃ sensꝰ
iste airigitur. Int̾ mediũ montiũ ꝑtransibt̃ aquȩ.
potabunt om̃s bestiş siluȩ. suscipiunt onagri in st̃¬

Expanded text:
cum audirent dictum a Domino, non licere ullo modo praeter causam cum audirent dictum a Domino, non licere ullo modo praeter causam fornicationis disjungi conjugia: «Si talis est,» inquiunt, «causa cum uxore, non expedit ducere.» Et Dominus: «Non omnes capiunt verbum hoc» . Nam verum dicitis, quia si talis est causa cum uxore, non expedit ducere; sed numquid soli onagri bibituri sunt? Non omnes capiunt verbum hoc, multi non capiunt. Et qui sunt qui capiunt? «Suscipient onagrirs.» 12. Deinde sequitur in contextione sua Psalmus: «Super illos volatilia coeli inhabitabunt.» Super quos? super onagros, an potius super montes? Illinc enim sensus iste dirigitur: «Inter medium montium pertransibunt aquae; potabunt om
Abbreviated transcription (Latin):
mus & dicat. multũ est ad me: Ecce ii quod sonat
psalmus. certe occulta st̃ mysteria: tam̃ ita sonat.
ut a. pueros audire delectet. & imꝑiti accedant ad
dsbendũ: & satiati ructent in psallendo. Dibunt gͦ
minores bestiȩ & maiores. s capatius maiores: quia
licet dimutere uxore̾ om̃i exeausa: hibuit dñs.
& dixit non licere. Non scitis inquit qui a d̾s ab
mnitio masculũ a feminã fecit: Qea ds̃ coniunxit.
homo ñ separet. Deinde addidit. Qui dimiserit
uxort̃ suã excepta causa fornicationis: facit eã me¬
chari. & si aliam dixerit: mechatur. Confirmauit
copedem. Hoc expedit colligato. Prius ageret. ne li¬
garetur. Alligatus es uxori: ne quęsieris solutionẽ.
Solutus es abuxore: ne quęsieris ipxorẽ. S non es
onager. ñ es solutus ab ipxore. Habes ibi qd & lepus
bibas. Et si acceꝑis ipoorẽ. non peccasti. Discipti aut̃

Expanded text:
mus et dicat: Multum est ad me? Ecce modo quod sonat mus et dicat: Multum est ad me? Ecce modo quod sonat Psalmus, certe occulta sunt mysteria; tamen ita sonat, ut et pueros audire delectet, et imperiti accedant ad bibendum, et satiati ructent in psallendo. Bibunt ergo minores bestiae et majores; sed capacius majores, quia licet dimittere uxorem ex omni causa?» Prohibuit Dominus, et dixit non licere. «Non scitis,» inquit, «quia Deus ab initio masculum et feminam fecit? Quod Deus conjunxit, homo non separet.» Deinde addidit: «Qui dimiserit uxorem suam, excepta causa fornicationis, facit eam moechari; et si aliam duxerit, moechatur .» Confirmavit compedem: hoc expedit colligato; prius ageret ne ligaretur. «Alligatus es uxori? ne quaesieris solutionem. Solutus es ab uxore? ne quaesieris uxorem» . Si nondum es onager, et solutus ab uxore, habes ibi quod et lepus bibas: et si acceperis uxorem, non peccasti. Discipuli autem
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s quidem bestiȩ ita. s onagri positi sunt ad signi¬
ficationẽ magnitudinis. Potabunt & ipsi in sitĩ suã.
Fiuunt eñi illȩ aquȩ. Inde bibit lepus. inde ona¬
ger. Lepis paruus. & onager magnus. lepꝰ tumidus.
& onager ferus. ut̃q inde bibit: s qͥsq in sitĩ suã.
Non dicit aqua lepori sufficio. & repelit onagrũ.
Neq hoc dicit. Onager accedat. lepus si accesserit
rapiatur. Tam fidelit̾ & tẽꝑate fluit. ut sic onagrũ
satiet: ne leport̃ t̾reat. Sonat strepitꝰ uocis. tullia.¬
ne. cictro legit᷑. aliqͥs liber est. dialogꝰ eiꝰ est. siue
ipsius: sine platonis. siit cuꝰcũq taliũ. Audiunt
imꝑiti. insirmi. minoris cordis. Qͥs andet illuc
aspirare. Strepitus aquȩ. & forte turbate. certe.
tam̃ tã rapacit᷑ fluentes: ut animal timidũ ñ audeat
accedere & bibere. Cui sonuit in pͥncipio fecit as
cȩlũ & t̾ram. & ñ ausus est bibere: Cui sonet psal.¬

Expanded text:
omnes quidem bestiae ita, sed onagri positi sunt ad signiomnes quidem bestiae ita, sed onagri positi sunt ad significationem magnitudinis. Potabunt et ipsi in sitim suam; fluunt enim et illis aquae. Inde bibit lepus, inde onager: lepus parvus, et onager magnus; lepus timidus, et onager ferus; uterque inde bibit, sed quisque «in sitim suam.» Non dicit aqua, Lepori sufficio, et repellit onagrum: neque hoc dicit, Onager accedat, lepus si accesserit, rapietur. Tam fideliter et temperate fluit, ut sic onagrum satiet, ne leporem terreat. Sonat strepitus vocis Tullianae, Cicero legitur, aliquis liber est, dialogus ejus est, sive ipsius, sive Platonis, seu cujuscumque talium: audiunt imperiti, infirmi minoris cordis; quis audet illuc aspirare? Strepitus aquae, et forte turbatae; certe tamen tam rapaciter fluentis, ut animal timidum non audeat accedere et bibere. Cui sonuit, «In principio fecit Deus coelum et terram» , et non ausus est bibere? Cui sonat Psal
Abbreviated transcription (Latin):
Iri contemplabusi qd semꝑ laudabimꝰ. nec illud
deficiet qͥd nobis p̃sto est: nec nos qui fruimur.
Nec fastidiet qui manducabit. nec deticiet quod
manducabit. Magna illa & mira contemplatio
crit. & quis de illa digne dicit isto tẽpore. cum
int̾ montes fluuat aquȩ: Interim gͦ fluant
aquȩ int̾ montes & ꝑtranscant. Cũ ꝑtranscunt
aquȩ bibitur in ꝑegrinatione. ne siti in uia
acficiamꝰ. Potabunt om̃s bestiȩ siluȩ. Inde uenistiᷤ.
de silua collecti estis. Et qualis silua: Nullus
hominũ ibi transibat. quia nullus ꝓpha illuc
missus erat. S ad archam construendã concisa
sunt ligna de siluis. Inde ligna. inde bestię. in¬
magnas quasdã bestias dicit. Quis eni nesciat
onagros diei agrestes asinos: Magnos gͦ qͦsdam
dicit indomitos. N Itillũ cñi habebant gente⁊
iugũ logis. Uiuerant multȩ gentes morib suis.
suꝑba iactantia uagantes tanquam in deserto. Et

Expanded text:
ibi contemplabimur quod semper laudabimus: nec illud ibi contemplabimur quod semper laudabimus: nec illud deficiet quod nobis praesto est, nec nos qui fruimur; nec fastidiet qui manducabit, nec deficiet quod manducabit. Magna illa et mira contemplatio erit. Et quis de illa digne dicit isto tempore, cum inter montes fluunt aquae? Interim ergo fluant aquae inter montes, et pertranseant: cum pertranseunt aquae, bibitur in peregrinatione, ne siti in via deficiamus. «Potabunt omnes bestiae silvae.» Inde venistis, de silva collecti estis. Et quali silva? Nullus hominum ibi transibat, quia nullus propheta illuc missus erat. Sed ad arcam construendam concisa sunt ligna de silvis: inde ligna, inde bestiae, inmagnas quasdam bestias dicit. Quis enim nesciat onagros dici agrestes asinos? Magnos ergo quosdam dicit indomitos. Nullum enim habebant Gentes jugum Legis; vivebant multae gentes moribus suis, superba jactantia vagantes, tanquam in deserto. Et
Abbreviated transcription (Latin):
confirmauit uectes portarũ tuarũ. iã confir.¬
matis uectib & clausa ciuitate. unde ut iã pͥdem
axximꝰ. nemo exit amicus. & qͦ nemo iuirat ini¬
micus: aliqͥs codex ibi nobis legendus. ẽ aut tra¬
ctandus sermo. quẽadmodũ uobis mͦ tractat᷑.
dõ mͥ tractatur: ut ibi teneatur. Idõ mͦ ꝑ silla¬
bas diuiditur. ut ibi totus atq integer contẽ¬
pletur. Non tibi deerit u̾bũ dĩ. s tam̃/ non
ꝑ luteras. ñ ꝑ sonos. ñ ꝑ codices. non ꝑlectorem.
ñ ꝑ tractatorẽ. Quomͦ gͦ: Sicut in princtpio
erat uerbũ. & u̾bsi erat apud am̃. & ds erat uerbũ.
Non eñi sic ad nos uenit ut inde discederet. quia
in hoc mundo trat. & mundꝰ ꝑ cum factus ẽ. Tale
uerbũ contemplaturi sumꝰ. Apparebit em̃i qd̃s dõꝵ
in sron. S hoc quando: Post ꝑegrinationẽ finitȩ
uiş. si tam̃ post finitã uiã ñ iudici trademur. ut
iudex mittat in carcertm: sed si finita uia sicut
speramꝰ & optamꝰ &studcmꝰ. ad patriã uenerimus.

Expanded text:
confirmavit vectes portarum tuarum» , jam confirmatis vectibus et clausa civitate, unde, ut jampridem diximus, nemo exit amicus, et quo nemo intrat inimicus; quod codex ibi nobis legendus est, aut tractandus sermo, quemadmodum vobis modo tractatur. Ideo modo tractatur, ut ibi teneatur; ideo modo per syllabas dividitur, ut ibi totus atque integer contempletur. Non ibi deerit verbum Dei; sed tamen non per litteras, non per sonos, non per codices, non per lectorego? Sicut «in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Non enim sic ad nos venit, ut inde discederet; quia «in hoc mundo erat, et mundus per eum factus est» . Tale verbum contemplaturi sumus. «Apparebit» enim «Deus deorum in Sion» . Sed hoc quando? Post peregrinationem finita via; si tamen post finitam viam non judici tradamur, ut judex mittat in carcerem. Sed si finita via, sicut speramus, et optamus, et studemus, ad patriam venerimus,
Abbreviated transcription (Latin):
bestiȩ portant istas aquas ꝑtranseuntes tam̃. non
manentes. ses ꝑtranstutes. Om̃is eñĩ doctrina
quȩ toto isto tẽpore dispensat᷑: transit. Inde dicit
apłs. Et scientia destruetur. & ꝓphetia euacua.¬
bitur. Quare cuacuabunt᷑ ista: Ex parte enun
scimus. & exparte ꝓpłiamꝰ. Cũ aut uenerit qͥd

Expanded text:
bestiae potant istas aquas, pertranseuntes tamen: non bestiae potant istas aquas, pertranseuntes tamen: non manentes, sed pertranseuntes. Omnis enim doctrina quae toto isto tempore dispensatur, transit. Inde dicit Apostolus: «Et scientia destruetur, et prophetia evacuabitur.» Quare ista evacuabuntur? «Ex parte enim scimus, et ex parte prophetamus: cum autem venerit quod
Abbreviated transcription (Latin):
decĩ habere uoluit. ꝙ ita numerꝰ ille saeratꝰ. ẽ:
ut in locũ uniꝰ qui ccciderat. non possit nͥ alter
ordinari Quart duodecĩ apłi: Q.uia cñi .iiiͬ.
sunt orbis partes. & totus orbis in euangłio uoca¬
batur: tinde .iiiͦi. guangłia conscripta st̃. & totͦ
orbis in nomine trinitatis uocat᷑. ut congrege.¬
tur in gcłia: quatuor ter ducta auodecĩ fiunt.
Ergo non mirem si de illis aquis int̾ medrum
montiũ ꝑtranscuntib in illa doc trina apłica
fiuente in medio ꝓpt̾ concordiã cõmunionis.
om̃s bestis siluȩ bibunt. Om̃s eñi erant in ar.¬
cha. om̃is in disco. om̃s mactat & manducat pe¬
trus. quia petrus petra. petra eccłia Q uid. ẽ.
mactare & manducare : Occidere in eis quod
erant. & in sua uiscera assumere. Dissuasisti
pagano saclegia: occidisti qͦt crat. Dato sacram̃to
xp̃i. in corꝑasti eccłiȩ: manducasti. Ipsȩ ergo

Expanded text:
decim habere voluit; et ita numerus ille sacratus est, decim habere voluit; et ita numerus ille sacratus est, ut in locum unius qui ceciderat, non posset nisi alter ordinari. Quare duodecim Apostoli? Quia enim quatuor sunt orbis partes, et totus orbis in Evangelio vocabatur, unde quatuor Evangelia conscripta sunt, et totus orbis in nomine Trinitatis vocatur, ut congregetur Ecclesia: quatuor ter ducta, duodecim fiunt. Ergo non miremur si de illis aquis inter medium montium pertranseuntibus, in illa doctrina apostolica fluente in medio propter concordiam communionis, omnes bestiae silvae bibunt. Omnes enim erant in arca, omnes in disco, omnes mactat et manducat Petrus; quia Petrus petra, petra Ecclesia. Quid est mactare et manducare? Occidere in eis quod erant, et in sua viscera assumere. Dissuasisti pagano sacrilegia, occidisti quod erat; dato sacramento Christi incorporasti Ecclesiae, manducasti. 3. Ipsae ergo
Abbreviated transcription (Latin):
fiadit̃ custorierat: respondit. Absit a me dñt. ñꝙ̃
cõmune aliqͥd intrauit in os meñ. Cõmune aut̃
ĩmundũ dici a uideis ꝙ a lege. bene nouerunt
qui ȩccłiasticas luteras didicert̃. & uex ad illũ.
Quȩ at̃ mundauit. tu ĩmunda ne dixeris. hoc
aut̃ factũ est ter: & ablatus. ẽ. ille discus qͥ demon¬
strabat᷑ ter de celo sũmissus. Discus qͣuatuor
lincis continebat᷑. orbis t̾rarũ erat in quatuor
partib. Has quatuor partes sepe scriptura cõme.¬
morat. oricutẽ. & occidentẽ. aquilonẽ. O meridic̃.
Ideo quia totus orbis t̾rarũ. ꝑ ȩuangłm uocabat᷑:
quatuor guangłia conscripta st̃. Tex aut̃ sũmissũ
de glo uas. hoc significat quia dictũ est apłis.
ite baptitate gentes. in nomine patris. & faiĩ.¬
& ꝙp̃s scĩ. Inat colligit᷑ sicut iã nostis auodenariꝰ
etiã numerꝰ discipłoꝵ. Non eñi frustra duo.¬

Expanded text:
fideliter custodierat, respondit: «Absit a me, Domine; nunquam fideliter custodierat, respondit: «Absit a me, Domine; nunquam commune aliquid intravit in os meum.» Commune autem immundum dici a Judaeis et a Lege, bene noverunt qui ecclesiasticas litteras didicerunt. Et vox ad illum: «Quae Deus mundavit, tu immunda ne dixeris.» Hoc autem factum est ter, et ablatus est ille discus qui demonstrabatur ter de coelo submissus . Discus qui quatuor lineis continebatur, orbis terrarum erat in quatuor partibus. Has quatuor partes saepe Scriptura commemorat, orientem et occidentem, aquilonem et meridiem. Ideo quia totus orbis per Evangelium vocabatur, quatuor Evangelia conscripta sunt. Ter autem submissum de coelo vas hoc significat, quia dictum est Apostolis: «Ite, baptizate omnes gentes in nomine Patris, et Fi sancti» . Inde colligitur, sicut jam nostis, duodenarius etiam numerus discipulorum. Non enim frustra duo
Abbreviated transcription (Latin):
mũ: eũ g uenit temp̃ ut alud qͦd in archa erat p̃si¬
guratũ iam inecella cõpleret᷑: petrus apłs aubi.¬
tans dare sacranitũ ȩuangłiea gentib incireũci.¬
sis: immo ñ dubitans. s om̃ino dandũ esse ñpitans:
quadã dit esuriens cũ prandere uellet. ascendit
ut oraret. Hoc in actib apłoꝵ om̃ib bene legen¬
tib & bene audientib notũ est. Illo gͥ orante. facta
et illi mentis alienatio. quam greci extasim di¬
cunt. id. ẽ. au̾sa est ieus eiꝰ a consuetudine corpo.¬
rali. ad uisũ quemdã contẽplandil. alicnata ap̾sentiꝰ.
Tunc uidit uas quoddã uelut linteũ. quatuor li¬
ncis sũmtiti de eo. Ibi erant orslia animalia
om̃is generis bestiş. & sonuit ei uex. Petre. macta.
a manouea. Iuc aut̾ qui in lege fuerat eruditus.
& in consuctudine iudaiea creuerat. p̃ceptũq
ꝑ moysen aĩ famulã retinebat. totãq uitã suam

Expanded text:
ium: cum ergo venit tempus, ut illud quod in arca erat praefiium: cum ergo venit tempus, ut illud quod in arca erat praefiguratum, jam in Ecclesia compleretur, Petrus apostolus dubitans dare sacramentum evangelicum Gentibus incircumcisis; imo non dubitans, sed omnino dandum esse non putans, quodam die esuriens cum prandere vellet, ascendit ut oraret. Hoc in Actibus Apostolorum omnibus bene legentibus et bene audientibus notum est. Illo igitur orante facta est illi mentis alienatio, quam Graeci ecstasin dicunt: id est, aversa est mens ejus a consuetudine corporali ad visTunc vidit vas quoddam veluti linteum quatuor lineis submitti de coelo, ubi erant omnia animalia, omnis generis bestiae; et sonuit ei vox: «Petre, macta, et manduca.» Ille autem qui in Lege fuerat eruditus, et in consuetudine Judaica creverat, praeceptumque per Moysen Dei famulum retinebat, totamque vitam suam
Abbreviated transcription (Latin):
prasantib: placuit etiã ipsi dño dd̃ nr̃o. ad hoc hor¬
tari nos ꝑ nos: ut ubis om̃ib quȩ uelut de cor-¬
potali & de uisibili crtatura dicunt᷑. queramus
alidͥo spũalit̾ abscondita: quo inuento gaudea mꝰ.
Bestias suuȩ. gentes intelligimꝰ. & multis hoc locis
scriptura testat᷑. Sed tam̃ euidentisima duo ma¬
xime occurrunt docunita. ꝗd in archa not qͥ
includerent᷑ om̃ia genera animaliũ : nͥ in illa
imitate cõpaginis. om̃s gentes significarentur.
Nia strte putamus si om̃ia talia penitus dailuuio
aelerentur. defutura fuisse do potestatẽ iubendi.
ut t̾ra ꝓduceret. sicut pͥmo uerbo ciꝰ ꝓdipoerat. Non
gͥ frustra. non temere. non aliqua indigentia dĩ.¬
uł inopia potestatis. iussa st̃ animalia illa in ar.¬
cha meludi. Nam postea quã uenit tempꝰ. iã eñi
aebeniꝰ & alterũ euidentissimũ adiungere testuo.¬

Expanded text:
pulsantibus; placuit etiam ipsi Domino Deo nostro ad hoc horpulsantibus; placuit etiam ipsi Domino Deo nostro ad hoc hortari vos per nos, ut in his omnibus, quae velut de corporali et de visibili creatura dicuntur, quaeramus aliquid spiritualiter absconditum, quo invento gaudeamus. Bestias silvae, Gentes intelligimus; et multis hoc locis Scriptura testatur. Sed tamen evidentissima duo maxime occurrunt documenta, quod in arca Noe, qua includerentur omnia genera animalium , nisi in illa unitate compaginis omnes gentes significarentur: nisi forte putamus, si omnia talia penitus diluvio delerentur, defuturam fuisse Deo potestatem jubendi ut terra ea produceret, sicut primo verbo ejus produxerat . Non ergo frustra, non temere, non aliqua indigentia Dei vel inopia potestatis jussa sunt animalia illa in arca includi. Nam posteaquam venit tempus jam enim debemus et alterum evidentissimum adjungere testimon
Abbreviated transcription (Latin):
eliorarum partiũ psalmi huꝰ ꝑtrac.¬
tandarũ debitoris nos esst meminit
caritas ur̃a. Non gͥ opus est ut intentio.¬
nem uram aliquo p̃mio moueã. Uideo eñi uos
ad intelligenda sacram̃ta ꝓphetica om̃i alacͥtate
suspensos. nec opus est ut intentos faciat sermo
ms̾. quos iam fecit sp̃s aĩ. Hoc potius agamus.
qͦd urget. De fontib emissis in conuallib. &. dt aqͥs
int̾ mediũ montiũ ꝑtranscuntib. iã dictũ est:
s huc usq dictũ. Hinc dtinceps ordicm᷑. Seͥt᷑
ciłi. Potabunt om̃s bestiȩ silut. Quid potabunt :
Aquas ꝑtranstuntes. int̾ mediũ montiũ. Q uid
potibunt: Fontes emissos in conuallib. Et qͥ pota.¬
bunt: Bestis silus Uidemus qͥdem hoc pciã in ista
crtatura. bestias siluȩ bibert de fontib. ꝓ de riuis
int̾ montes currentib. Sed iã qm ad placuit
taliũ rerũ figuris abscondere sapientiã suã. non
austrre studiosis. s claudere negligentib. aꝑire

Expanded text:
eliquarum partium psalmi hujus pertractandarum debitores nos esse meminit Charitas Vestra. Non ergo opus est ut intentionem vestram aliquo prooemio moveam. Video enim vos ad intelligenda sacramenta prophetica omni alacritate suspensos; nec opus est ut intentos faciat sermo meus, quos jam fecit Spiritus Dei. Hoc potius agamus quod urget. De fontibus emissis in convallibus, et de aquis inter medium montium pertranseuntibus jam dictum est: sed hucusim: «Potabunt omnes bestiae silvae.» Quid potabunt? Aquas pertranseuntes inter medium montium. Quid potabunt? Fontes emissos in convallibus. Et qui potabunt? Bestiae silvae. Videmus quidem hoc etiam in ista creatura, bestias silvae bibere de fontibus et de rivis inter montes currentibus: sed jam quoniam Deo placuit talium rerum figuris abscondere sapientiam suam, non auferre studiosis, sed claudere negligentibus, aperire
Abbreviated transcription (Latin):
entius intelligimꝰ suꝑ montes. quia hoc .t. gtiam
huie simile ereature. Suꝑ montes possunt habi:¬
tare uolatia. ñ suꝑ onagros. Tam̃ hoc intelligere.¬
mus. si necesitas cogeret. Suꝑ montes gͦ uolatilia
esi unnabitarunt. Uidemus aues istas habitare
suꝑ morites: S mulit carũ habitant in campis mul¬
q in conuallib multȩ in nemorib. mlte in
hortis. ñ om̃s suꝑ montes. Sunt quedam uolatilia
qris ñ habitant nͥ suꝑ montes. Spũales quasdam
amimas. significat boc nom̃. Uolatilia. sp̃ualia cor¬
da st . Aere libero ꝑsruunt᷑. gaudent sertuitate
eei aues istȩ. S tam̃ pastus carũ in montibꝰ illic
inbaditabt̃. N ostis montes. iã tractati st̃. Montes
ꝓpħ̾e. montes apłi. montes om̃is p̃dicatores uerita¬
tis. Quicũꝙ uult csse sp̃ualis. ioi inhabitet. non¬

Expanded text:
etiam huic simile creaturae. Super montes possunt habitare volatilia, super onagros non: hoc intelligeremus, si necessitas cogeret. Super montes ergo volatilia coeli inhabitabunt. Videmus aves istas habitare super montes: sed multae earum habitant in campis, multae in convallibus, multae in nemoribus, multae in hortis, non omnes super montes. Sunt quaedam volatilia quae non habitant nisi super montes. Spirituales quasdam animas significat hoc nomen: volatilia, spiritualia corda sunt, quae aere libero perfruuntur. Gaudent serenitate coeli aves istae: sed tamen pastus earum in montibus; illic inhabitabunt. Nostis montes; jam tractati sunt. Montes Prophetae, montes Apostoli, montes omnes praedicatores veritatis. Quicumque vult
Abbreviated transcription (Latin):
tur audatia de libero arbitrio. contͣ grãm ꝯfidentis.
Quod ait ibi tẽ ñ confundar: hoc ait hic. ut non con
mute nobis debita nr̃a. Ita donata nodis regene.¬
ratione. adiuta conflictione. fusa p̃catione. fit cor
nr̃m ĩmacalatũ ut ñ confuridam᷑. Quia & hoc ad
iustificationes dĩ ꝑtinet. quando int̾ alia p̃cepta ciꝰ¬

Expanded text:
tur audacia de libero arbitrio contra gratiam confidentis. tur audacia de libero arbitrio contra gratiam confidentis. Quod autem ait ibi, «Tunc non confundar;» hoc ait hic, «Ut non confmitte nobis debita nostra» . Ita donata nobis regeneratione, adjuta conflictione, fusa precatione, fit cor nostrum immaculatum, ut non confundamur: quia et hoc ad justificationes Dei pertinet, quando inter
Abbreviated transcription (Latin):
cã testimonia. de ilo ꝑ xpħas tanto ante p̃dicta:
in el p̾sentia ꝑ miracula paulo ante monstrata.fiat
inquit cor meũ ĩmaculatũ in iustificationib tuis.
ut ñ confundar. Nedit ad uocẽ corꝑis sui. sc̃i scili¬
cet ppłi sui. & ĩmaenlatũ fieri cor suũ p̃eat᷑. hoc est
coi menbroꝵ suoꝵp ia iustificationib dĩ. ñ in uirib
coꝵ. Poposcit eñi hoc: non p̃sumpsit. Quod autẽ
andidit ut non confandar. tale aliqͥo & in pͥmis huiꝰ
psalmi uersib inuenitur. ii dixit. Utinã dirigra.¬
tur uiţ mex. ad eustodiendas iustificationes tuas.
Tunc non confundar: dũ inspicio in om̃ia mandata
tua. Et ibi quia dixit atinã uno uerbo significa.¬
uit optantis: hoc isto loco aꝑtiorib uerbis expressit
orantis. dicendo. fiat cor meũ ĩmaculatũ: ut nec in
illa nec in ista sententia quę utraq una ẽ. inuenia¬

Expanded text:
Dei testimonia, de illo per Prophetas tanto ante praedicta, Dei testimonia, de illo per Prophetas tanto ante praedicta, in ejus praesentia per miracula paulo ante monstrata. 7. «vers.» 80. «Fiat,» inquit, «cor meum immaculatum in justificationibus tuis, ut non confundar.» Redit ad vocem corporis sui, sancti scilicet populi sui, et jam immaculatum fieri cor suum precatur, hoc est cor membrorum suorum; in justificationibus Dei, non in viribus eorum: poposcit enim hoc, non praesumpsit. Quod autem addidit, «Ut non confundar;» tale aliquid et in primis hujus psalmi versibus invenitur, ubi dixit, «Utinam dirigantur viae meae ad custodiendas justificationes tuas: tunc non confundar, cum inspicio in omnia mandata tua.» Quod ibi, quia dixit, «Utinam,» uno verbo significavit optantis; hoc isto loco apertioribus verbis expressit orantis, dicendo, «Fiat cor meum immaculatum:» ut nec in illa, nec in ista sententia, quae utraque una est, invenia
Abbreviated transcription (Latin):
dictum. ẽ. ueniant suꝑ me miserationes tuȩ ut
uinã. Hȩc meditatio. amantis est cogitatio. & tantł̃
amantis: ut caritas non refrigescat huiꝰ meditatio¬
nas suȩ. quantalibet habundantia constipet᷑ in iqͥta
suꝑbi. qm̃ iniuste iniqͥtatem fecerunt in me: ego
aut̃ excrcebor in mandatis tuis. Ecce qͦd ait medi¬
tatio. Itgis q̃t. pł xotiuis meditatio lex dĩ. C. onuer
timo: quantũ si dicatur ad me. S quis t̃ iste quĩ
hoo dicit: Non eñi quisꝗͣ hominũ hoc ascere au¬
lebit. aut si dicat audiensꝰ est. Plimirũ gͦ ille este:
qui ȩtiam suꝑiꝰ int̾posuit ꝓͥetatem uocis sue dicens.
Particeps ego sum omĩũ timentiũ te : quia facꝰtus ẽ.
particess mortalitatis nr̃ȩ. ut & nos pg̃ticipes di¬
uinitatis tpsiꝰ fierimꝰ. Nos uniꝰ participes ad uitam.
ad mortem uͦ particeps ille multoꝵ. Ipse est enĩ ad
quem conu̾tantur timentes am̃. & qͥ cognoscunt

Expanded text:
dictum est, «Veniant super me miserationes tuae, et dictum est, «Veniant super me miserationes tuae, et vivam.» Haec meditatio amantis est cogitatio, et tantum amantis, ut charitas non frigescat hujus meditationis suae, quantalibet abundantia constipetur iniquitasuperbi, quoniam injuste iniquitatem fecerunt in me: ego autem exercebor in mandatis tuis.» Ecce quod ait, meditatio legis Dei, vel potius meditatio lex Dei. 6. «verstimo, quantum si dicatur, «ad me.» Sed quis est iste qui hoc dicit? Non enim quisquam hominum hoc dicere audebit, aut si dicat, audiendus est. Nimirum ergo ille est qui etiam superius interposuit proprietatem vocis suae, dicens: «Particeps ego sum omnium timentium te.» Quia factus est particeps mortalitatis nostrae, ut et nos participes divinitatis ipsius fieremus; nos unius participes ad vitam, ad mortem vero particeps ille multorum. Ipse est enim ad quem convertuntur timentes Deum, et qui cognoscunt