comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autem ad fratres meos: & dic eis. As
cendo ad patrem meum & patrem
Est in his uerbis: quod breuiter quidẽ.
s tamen adtentius ꝑtractare debemus.
Iħe quippe mulierem quȩ illum magitrũ
agnouit. & appellatut. cum hȩc ei respond̾et
fidem docebat: & octolantis ille in eius cor¬
de tanquam in orto suo granum sinapis
seminabat. Quid est ergo noli me tangere.
& tanquam huius ꝓhibitionis causa que¬
reretur. adiunxit: nondum enim ascen¬
di ad patrem meum. Quid est hoc :
Si stans in terra non tangitur: sedens
in celo quomodo ab hominibus tangere:¬
tur: Qui certe tanquam ascenderet.
discipulis se tangendum obtulit dicens.
ficut lucas etiangelista testatur: palpate
& tudete. quia spẽ carnem & ossa non
habet. sicut me uidetis habere. uel quan.¬
do dixit discipulo thome. infer digitum
tium huc & uide mantis meas. & affer
manum tuani. & mitte in latus meum
Quis autem tam sit absardas. ut dicat
eum a discipłis quidem antequan ad

Expanded text:
autem ad fratres mautem ad fratres mcendo ad Patrem meum et Patrem » Est in his verbis quod breviter quidem, sed tamen attentius pertractare debemus. Jesus quippe mulierem quae illum magistrum agnovit et appellavit, cum haec ei responderet, fidem docebat: et hortulanus ille in ejus corde, tanquam in horto suo granum sinapis seminabat. Quid est ergo, Noli me tangere? Et tanquam hujus prohibitionis causa quaereretur, adjunxit, nondum enim ascendi ad Patrem meum. Quid est hoc? Si stans in terra non tangitur, sedens in coelo quomodo ab hominibus tangeretur? Qui certe antequam ascenderet, discipulis se tangendum obtulit dicens, sicut Lucas evangelista testatur, Palpate, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere : vel quando dixit discipulo Thomae, Infer digitum tuum huc, et vide manus meas, et affer manum tuam, et mitte in latus meum. Quis autem tam sit absurdus, ut dicat eum a discipulis quidem antequam ad
Abbreviated transcription (Latin):
tibi postusti eum: & ego eum tollam. Dĩc
ei iħc. Maria. Contersa illa: dicit ei.
Rabboni: quod dicitur magister. Nemo
calumpnietur mulieri: qd̾ oettilanum dixe¬
rit dñm. & iħm magistrum. Ibi enir
rogabat: hic agnoscebat. Ibi honorabat ho¬
minen. a quo benefitium postulabat: hic
recolebat doctorem. a qtio discernere hu-¬
mana & diuina discebat. Appellabat do¬
minum cuius ancilla non erat: ut per et̃
ꝑueniret ad dñm. citius erat. Aliter ergo
dñm dixit. sustulerunt dñm meum: alit̾
autem dñe si tu sustulisti eum. Nam &
ꝓphetȩ appellauerunt suos. eos qui ho-¬
mines erant: sed aliter illum. de quo scͥp.
ttim est dñs nomen eius. S ista mulier
quȩ iam fuerat conuersa retrorsum. ut
ortcͦlanum. & cum illo utiq loquebat᷑.
quomodo rursus conuersa dicitur ut
diceret rabbom: nisi quia tunc conuer¬
sa corpore. quod non erat putauit. nunc
corde conuersa: quod erat agnouit :
Dicit ei ihc. Noli me tangere: nondũ
enim ascendi ad patrem meum. Ulade

Expanded text:
suisti eum, et ego eum tollam. Dicit ei Jesus: Maria. Conversa illa dicit ei, Rabboni; quod dicitur Magister. » Nemo calumnietur mulieri quod hortulanum dixerit dominum, et Jesum Magistrum. Ibi enim rogabat, hic agnoscebat: ibi honorabat hominem a quo beneficium postulabat; hic recolebat doctorem a quo discernere humana et divina discebat. Appellabat dominum cujus ancilla non erat, ut per eum perveniret ad Dominum cujus erat. Aliter ergo Dominum dixit, Sustulerunt Dominum meum; aliter autem, Domine, si tu sustulisti eum. Nam et Prophetae appellaverunt dominos eos qui homiptum est: Dominus nomen ei . Sed ista mulier quae jam fuerat conversa retrorsum, ut hortulanum, et cum illo utique loquebatur, quomodo rursus conversa dicitur, ut ei diceret Rabboni, nisi quia tunc conversa corpore, quod non erat putavit: nunc corde conversa, quod erat agnovit? Dicit ei Jesus: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem meum. Vade
Abbreviated transcription (Latin):
participum suortm peccata dimictit:
eorum autem qui non sunt eitis partici¬
pes tenet. Ideo postea quiam dixit acci¬
pite sp̃m sanctum: hoc continio de pec¬
cit. Thomas autem unus ex dtiodecim qtti
dicitur didimus: non erat cam eis quando
uenit ihc̃. Pixerunt ergo ei aliĩ disciptili.

Expanded text:
dibus nostris, participum suorum peccata dimittit. dibus nostris, participum suorum peccata dimittit. Eorum autem qui non sunt ejus participes, tenet. Ideo posteaquam dixit: Accipite Spiritum sanctum, continuo de peccit: Thomas autem unus ex duodecim, qui dicitur Didymus, non erat cum eis quando venit Jesus. Dixerunt ergo ei
Abbreviated transcription (Latin):
& stetit in medio. & dicit eis. Pax tiobis.
Et cum hoc dyxisset: ostendit eis manus or
latus. Claui enim manus fixerunt. lancea
latus euis aꝑuerat: ubi ad dubitantium
corda sananda. uulnerum sunt seruata ues¬
tigia. Moli autem corporis ubi diuinitas
erat: ostia clausa non obstiterunt. Ille qͥꝑ¬
pe non eis apertis intrare potuit: quo nas¬
cente uirginitas matris inuiolata ꝑmansit.
Gausi sunt ergo discipli. uiso dño. Dixit
ergo eis iterum. Pax uobis. Iteratio: con¬
firmatio est. Ipse quppe dat per ꝓphetam
ꝓmissam pacem: suꝑ pacem. Sicut misit
me pater inquit: & ego mitto uos. Equa¬
lem patri filium nouinius: sed hic uerba
mediatoris agnoscimuis. Medium quippe
se ostendit dicendo: ille me. & ego uos. Hoc
cum dixisset: insufflatut & dicit eis. Ac¬
cipite sp̃m scm. Instisflando significauit
spm sc̃m: non patris soluis esse sp̃m. s et
suum. Quorum remiseritis inqtut pecca¬
ta remittuntur eis: & quorum retinue¬
ritis retenta sunt. Ecclẽ caritas quȩ ꝑ

Expanded text:
 dicit eis: Pax vobis. Et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et latus. » Clavi enim manus fixerant, lancea latus ejus aperuerat: ubi ad dubitantium corda sananda, vulnerum sunt servata vestigia. Moli autem corporis ubi divinitas erat, ostia clausa non obstiterunt. Ille quippe non eis apertis intrare potuit, quo nascente virginitas matris inviolata permansit. Gavisi sunt ergo discipuli, viso Domino. Dixit ergo eis iterum: Pax vobis. Iteratio confirmatio est; ipse quippe dat per prophetam promissam pacem super pacem . Sicut misime Pater, inquit, et ego mitto vos. Aequalem Patri filium novimus, sed hic verba Mediatoris agnoscimus, medium quippe se ostendit dicendo. Ille me, et ego vos. Haec cum dixisset, insufflanit, et dixit eis: Accipite Spiritum sanctum. Insufflando significavit Spiritum sanctum, non Patris solius esse spiritum, sed et suum. Quorum remiseritis, inquit, peccata, remittuntur eis; et quorum retinueritis, retenta sunt. Ecclesiae charitas, qu
Abbreviated transcription (Latin):
gendo. uiderit & crediderit: illud quod
sequitur magis gentium fidem predicat.
atq commendat. Beati qui non uidert̃:
&o crediderunt. Preteriti temporis usus
est uerbis: tanquam ille qui quod erat
futurum. in sua nouerat predestinatione
iam factum. S iam sermo iste a prolixi:¬
tate cohibendus est. Donabit dñs ut de
his quȩ restant. alias disputemus. Expli¬

Expanded text:
gendo viderit et crediderit, illud quod gendo viderit et crediderit, illud quod sequitur, magis gentium fidem praedicat atque commendat. Beati qui non viderunt, et crediderunt. Praeteriti temporis usus est verbis, tanquam ille qui quod erat futurum in sua noverat praedestinatione jam factum. Sed jam sermo iste a prolixitate cohibendus est: donabit Dominus ut de his quae restant alias disputemus. TRA
Abbreviated transcription (Latin):
& deus meus. Uidebat tangebatq homi¬
nem. & confitebatur dñm. quem non tude¬
bat neq tangebat: s ꝑ hoc quod uidebat
atq tangebat. illud iam remota dubita¬
tione credebat. Dicit ei iħ̃c. Quia uidisti
me credidisti. Non ait cetigisti me. si
indisti me: qm̃ generalis quodammodo
sensus est tusus. Nam & ꝑ alios quatuor
sensus nominari solet. uelut cum dicimꝰ
audi. & uide quam bene sonet. olfac &
uide quam bene oleat: guista & uide qͣ
bene sapiat tange & uide quam bene ca¬
leat. llbiq sonuit uide. cum uistis ꝓpriȩ
non negetur ad occilos ꝑtinere: unde et
hic ipse dñs. infer inquit digitum tuum¬
haic & uide mantis meas. Qutid aliud ate
quam tange. & tudet Nec tamen octilee
ille habebat in digito. Ergo siue intuen¬
do. siue etiam tangendo: quia uidisti me
inquit credidisti. Quamuis dici possit
non ausum fuisse discipulum tangere:
cum se offerret ille tangendum. Non
enim scriptum est tetigit thomas. S
sitie aspitiendo tantum. siue etiam tan¬

Expanded text:
 etc. Videbat tangebatque hominem, et confitebatur Deum quem non videbat, neque tangebat. Sed per hoc quod videbat, atque tangebat, illud jam remota dubitatione credebat; dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Non ait Tetigisti me, sed vidisti me, quoniam generalis quodammodo sensus est visus. Nam et per alios quatuor sensus nominari solet, velut cum dicimus: Audi et vide quam bene sonet, Olfac et vide quam bene oleat, Gusta et vide quam bene sapiat, Tange et vide quam bene caleat. Ubique sonuit vide, cum visus proprie non negetur ad oculos pertinere. Unde et hic ipse Dominus: Infer, inquit, digitum tuum, et vide manus meas. Et quid aliud ait quam tange et vide? nec tamen oculos ille habebat in digito. Ergo sive intuendo, sive etiam tangendo. Quia vidisti me, inquit, credidisti, quamvis dici posset, non ausum fuisse discipulum tangere cum se offerret ille tangendum. Non enim scriptum est: Et tetigit Thomas, sed sive aspiciendo tantum, sive etiam tan
Abbreviated transcription (Latin):
dicerent. Porare noli. At illa eos pu¬
tans interrogasse nescientes: causis pro¬
dit lacrimarum. Quia tulerunt inqͥt
dñm meum. dñm suum uocans dm̃ sui
ccrpus ex animȩ. a toto partem signifi-¬
cans: sicut omnes confitemur iħm
quod utiq simul est & uerbum & ani¬
ma & caro. crucifixum tamen & se-¬
pultum. cum sola eius sepulta fit caro.
Et nescio inquit ubi posuerunt eum.
Hȩc erat catisa maior doloris: quia nes¬
ciebat quo iret ad consolandam dolorẽ.
S hora iam uenerat: qta id quod nun¬
tiatum quodammodo fuerat ab angelis
flere ꝓhibentibus gatidium saccederet
fletibus. Deniq hec cum dixisset. conti̾¬
sa est retroesum: & indit iħm stantẽ.
& non sciebat quia iħc est. Dicit ei iħc̃.

Expanded text:
dicerent: Plorare noli. At illa eos pudicerent: Plorare noli. At illa eos putans interrogasse nescientes, causas prodidit lacrymarum: Quia tulerunt, inquit, Dominum meum. Dominum suum vocans, Domini sui corpus exanime, a toto partem significans: sicut omnes confitentur Jesquod utique est simul et Verbum et anima et caro, crucifixum tamen et sepultum, cum sola ejus sepulta sit caro. Et nescio, inquit, ubi posuerunt eum. Haec erat causa major doloris, quia nesciebat quo iret ad consolandum dolorem. Sed hora jam venerat qua id quod nuntiatum quodammodo fuerat ab angelis flere prohibentibus, gaudium succederet fletibus. Denique cum haec dixisset, conversa est retrorsum, et vidit Jesum stantem, et nesciebat quia Jesus est. Dic
Abbreviated transcription (Latin):
montimentum uenerant. & non solum
intuendo. s etiam intrando coeptis dm̃
quesierant. nec inuenerant. Quid sͥ
ergo tult quod ista dum fleret: rur fus
in montimentam inclimata prospexit:
lltrum quod nunium dolebat. nec fanis
nec illorum oculis facile putabat. esse
credendum: an potius diuino instincta
in animo eius effectum est. ut ꝓspiceret:
Prospexit enim. & uidit duos angelos
in albis sedentes. unum ad caput & unũ
ad pedes: ubi positum fuerat cceptis ibu.
Quid est qtiod untis ad caput: & ad pe¬
des alter sedebat: An qm̃ qui grecȩ
angeli dicuntur latine sunt nuntii:
isto modo xp̃i euangelium uelut a capite.
usq ad pedes. ab initio usq in finem sig¬
nificabant esse nuntiandum : Dicunt ei
illi. Mulier quid ploras: Dicit eis. Qa
tulerunt dñm meum: & nescio ubi po¬
suerunt cum. Angeli lacrimas ꝓhibe¬¬
bant: ubi quid aliud quam futurum
quodammodo gaudium nuntiabant :
Ita enim dixerunt: quid ploras: Acsi

Expanded text:
monumentum venerant, et non solum monumentum venerant, et non solum intuendo, sed etiam intrando corpus Domini quaesierant, nec invenerant. Quid sibi ergo vult quod ista cum fleret, rursum in monumentum inclinata prospexit? Utrum quod nimium dolebat, nec suis nec illorum oculis facile putabat esse credendum? An potius divino instinctu in animo ejus effectum est ut prospiceret? Prospexit enim, Et vidit duos angelos in albis, sedentes, unum ad caput, et unum ad pedes, ubi positum fueratQuid est quod unus ad caput, ad pedes alter sedebat? An quoniam qui Graece angeli dicuntur, Latine sunt nuntii, isto modo Christi evangelium velut a capite usque ad pedes, ab initio usque ad finem significabant esse nuntiandum? Dicunt ei illi: Mulier, quid ploras? Dicit eis: Quia tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum. Angeli lacrymas prohibebant, ubi quid aliud quam futurum quodammodo gaudium nuntiabant? Ita enim dixerunt Quid ploras? ac si
Abbreviated transcription (Latin):
ublatum esse dñm de
monumento. discipulis
eius petro & iohanni
nuntiauerat mauia
magdalent : quo illi uenientes. inuene¬
runt sola linteamina quib corpus fue¬
rat inuolutum. Et quid aliud credẽ
pottierunt. nisi quod dyxerat: quod etiĩ
ipsa crediderat : Abierunt ergo iterũ
ad semet ipsoc discipłi. id est ubi babi¬
tabant: & unde ad monumentum cu-¬
currerant. Maxia autem stabat ad
monumentum foris plorans. Lliris enĩ
recedentibus: infirmiorem sexum in eo¬
dem loco foctior figebat affectus. Et
ocali qui dñm quesierant. &o non inue¬
nerant. lacrimis iam uacabant. amplius
dolentes quod fuerat ablatus de monti
ligno: qm̃ magistri tanti cuius eis uita
subtracta fuerat. nec memoriam uide¬
bant. Retmebat itaq ad montimentã
um dolor iste intilierem. Dum ergo fle¬
ret. inclinauit se: & prospȩrit in monu¬
mentum Cuir hoc fecerit: nescio. Non
enim nesciebat ibi non esse iam queni
quierebat: quando quidem inde fublatũ
& discipłis ipsa ntintiauerat. & illi ad

Expanded text:
ublatum esse Dominum de monumento, discipulis ejus Petro et Joanni nuntiaverat Maria Magdalene: quo illi venientes, invenerunt sola linteamina, quibus corpus fuerat involutum; et quid aliud credere potuerunt, nisi quod dixerat, quod etiam ipsa crediderat? Abierunt ergo iterum ad semetipsos discipuli: id est, ubi habitabant, et unde ad monumentum cucurrerant. Maria autem stabat ad monumentum foris plorans. Viris enim redeuntibus, infirmiorem sexum in eodem loco fortior figebat affectus. Et oculi qui Dominum quaesierant et non invenerant, lacrymis jam vacabant, amplius dolentes quod fuerat de monumento cisus; quoniam magistri tanti, cujus eis vita subtracta fuerat, nec memoria remanebat. Tenebat itaque ad monumentum jam dolor iste mulierem. Cum ergo fleret, inclinavit se et prospexit in monumentum. Cur hoc fecerit nescio. Non enim nesciebat non ibi esse jam quem quaerebat; quandoquidem inde sublatum et discipulis ipsa nuntiaverat; et illi ad
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendum eos uolebat extendi. oo
crescere. Quod cum illi dixissent. ue¬
rumq dyxissent. adeo existi. at ille pat̾
mecum est: ne sic a patre filium cogita¬
rent. exisse ut putarent etiam recessis¬
se: deinde sermonem istum magnum
ꝓhrumq condadens. hec inquit locu¬
tus sum nobis ut in me pacem habea-¬
tis. In mundo pressuram habebitis:

Expanded text:
intelligendum eos volebat extendi et intelligendum eos volebat extendi et crescere, quod cum illi dixissent, verumque dixissent: A Deo existi, ait ille: Pater mecum est, ne sic a Patre Filium cogitarent exisse, ut putarent etiam recessisse. Deinde sermonem istum magnum prolixumque concludens: Haec, inquit, locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis. In mundo pressuram ha
Abbreviated transcription (Latin):
interrogitionibus corum. cognoscimus
quid uelint discere. Opus est ergo nobis
ab eis interrogari. quos docere aliquid
uolumus. ut inquisitiones eorum quib
respondendum est nouerimus: illi aũe
ne id quidem opus erat qui omnia no¬
uerat. nec optis habebat quod ab eo quis¬
q scire uellet. per eitis cognoscere inter¬
rogationem. quia priusquam interrogi-¬
retur. interrogatari nouerat uolunta¬
tem. S ideo se patiebatur in terrogari.
ut uel eis qui tuno aderant. uel qui hȩc
fine dicta fuerant audituri. siue scripta
lecturi. quales essent a quibus interro-¬
gabattir ostenderet: eoq modo nossemꝰ
uel quibus non circumueniretur frau¬
dibus. uel. quib apud eum ꝑficeretur
accessibus. Prouidere autem cogitatio¬
nes hominum. & ideo non opus habere.
ut eum quis interrogaret. magnum deo
non erat. s magnum paruulis erat qui
ei dicebant. in hoc credimus quia a dõ
existi: multo autem maius erat. ad qd

Expanded text:
interrogationibus eorum cognoscimus interrogationibus eorum cognoscimus quid velint discere. Opus est ergo nobis ab eis interrogari quos docere aliquid volumus, ut inquisitiones eorum, quibus respondendum est, noverimus. Illi autem ne id quidem opus erat, qui omnia noverat; nec opus habebat quod ab eo quisque scire velit per ejus cognoscere interrogationem, quia priusquam interrogaretur interrogatoris noverat voluntatem. Sed ideo se patiebatur interrogari, ut vel eis qui tunc erant vel qui haec sive dicta fuerant audituri, sive scripta lecturi, quales essent a quibus interrogabatur ostenderet, eoque modo nossemus vel quibus non circumveniretur fraudibus, vel quibus apud eum proficeretur accessibus. Praevidere autem cogitationes hominum, et ideo non opus habere ut eum quis interrogaret, magnum Deo non erat, sed magnum parvulis erat qui ei dicebant: In hoc credimus quia a Deo existi. Multo autem majus erat ad quod
Abbreviated transcription (Latin):
interrogantes audiant. quod uolunt ab eo
qui nouit omnia: non ut ipse interroget.
tanquam uolens aliquid scire. qui nouit
omnia. Quid sibi ergo nult quod ei quẽ
sciebant nosse omnia: cum dicere debuisse
tudeantur. non opus est tibi ut quem¬
qn̾am interroges: dicendum. potius puta¬
uerunt. non opus est tibi. ut quisquam
te interroget : Quid quod utrumq
legimus factum: & interrogasse scilicet
dñm. & interrogatum fuisse: S hoc
cito soluitur: quia hoc nofi ei s illis po¬
tius optis erat. quos interrogabat. uel
a quib interrogabatur Neq enim ali
quos ille interrogabat. ut ab eis aliquid
discerit: sed cos potins ut doceret. qui
interrogabant eum uolentes ab illo ali¬
quid discere. Illis profecto id opuserat:
ut scirene aliqua ab illo. qui nouerat
omina. Himirum ergo ꝓpterea non
optis erat. ut eum quis interrogaret:
quia nos quando interrogamur. ab cis
qui uolunt aliquid ã nobis scire. ex ipsis

Expanded text:
interrogantes audiant quod volunt, ab eo interrogantes audiant quod volunt, ab eo qui novit omnia; non ipse interrogare, tanquam volens aliquid scire, qui novit omnia. Quid sibi ergo vult, quod ei quem sciebant nosse omnia, cum dicere debuisse videantur, Non opus est tibi ut quemquam interroges, dicendum potius putaverunt, Non opus est tibi ut quis te interroget? Quid quod utrumque legimus factum, et interrogasse scilicet Dominum, et interrogatum fuisse? Sed hoc cito solvitur: quia hoc non ei, sed illis potius opus erat quos interrogabat, vel a quibus interrogabatur. Nequequos ille interrogabat, ut ab eis aliquid disceret, sed eos potius ut doceret; et qui interrogabant eum, volentes ab illo aliquid discere, illis profecto id opus erat, ut scirent aliqua ab illo, qui noverat omnia. Nimirum ergo propterea ei non opus erat ut eum quis interrogaret, quoniam nos, quando interrogamur ab eis qui volunt a nobis aliquid scire, ex ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc scdm̃ interiorem hominem par-¬
tia & infirma eos ammonens: respondit
eis iħc. Modo creditis: Ecce uenit ho¬
ra & iamuenit ut disꝑgamim tnusquisq
in ꝓprii: & me solam relinquitis. Et non
sum solus: quta pater mectm est. Paulo
ante dixerat. rełinquo mundum & uado
ad patrem: nunc dicit pater mecum eso.
Quis tradit ad eum qui cum illo est:
S hoc intelligenti est uerbum: non in¬
telligenti proueobium. Sio tamen quo¬
modo a paruulis intelligittr ut cumq
fugitur: & eis etum si non prebet quia
nondum eum capuint solidum eybam
lacteum non denegat alimentum. Ex
hoc alimento est quod scicband eum nos¬
se omnia: nec opus ei esse: ut eum qͥs
interroget. Quod quidem cur dixe¬
ruid: queri potest. Ulidetur etum po¬
tius fuisse dicendum. non opus est tibi ut
quemquam interroges: non ut quis te in¬
terroget. Dixerunt quippe. stimus quia
nosti omma. Et utiq qui nouit omna.
magis anescientibus interrogari solet. ut

Expanded text:
adhuc secundum interiorem hominem paradhuc secundum interiorem hominem parva et infirma eos admonens: Respondit eis Jesus: Modo creditis? Ecce venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in propria, et me solum relinquatis; et tamen non sum solus, quia Pater mecum est. Paulo ante dixerat: Relinquo mundum, et vado ad Patrem; nunc dicit: Pater mecum est. Quis vadit ad eum, qui cum illo est? Sed hoc intelligenti est verbum, non intelligenti proverbium; sic tamen quomodo a parvulis non intelligitur, utcunque fugitur, et eis etiam si non praebet, quia nondum eum capiunt, solidum cibum, saltem lacteum non denegat alimentum. Ex hoc alimento est quod sciebant eum nosse omnia, nec opus ei esse ut eum quis interroget. Quod quidem cur dixerint quaeri potest. Videtur enim potius fuisse dicendum: Non opus est tibi ut quemquam interroges, non, Ut quis te interroget. Dixerunt quippe, Scimus quia nosti omnia: et utique qui novit omnia, magis a nescientibus interrogari solet, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quia uos me amastis. & credidisti qͥa
ego a deo exini. Exim a patre: o tieni
in mundum. Iterum relinqtio mundĩi
& uado ad patrem. Cum per hȩo tice¬
ba omnia adhuc illam promittit ho¬
ram. qua non iam in prouerbiĩe loque¬
tur. s palam de patre annuntiabit
eis. in qua hora dicit eos in suo nomi¬
ne petiturat. nec se patrem de illis
rogaturum. eo quod ipse pater amet
eos. quia ipsi a mauerant. xp̃m. & cre¬
diderunt quod a patre exierit. & uene¬
rit in mundum. iterum relicturus mraͣ¬
dum & iturus ad patrem: cum ergo
adhuc promittatur illa. in qua sine pro¬
uerbiis locuturus est cur isti dicunt.
ecce nunc palam loqueris. & prouerbi¬
um nullum dicis. nisi quia illa quȩ scit
ipse non intelligentibus esse prouer-¬
bia. illi usq adeo non intelligunt. ut
neo saltem non se intelligere intelligat᷑:
Paruuli enim erant. & nondum spiri-¬
taliter diuidicabant: quȩ de rebus non
ad corpus s ad sp̃m. pertinentibus au¬
diebant. Deniq de ipsa corum etate.

Expanded text:
credidistis quia ego a Deo exivi. Exivi a Patre, et veni in mundum: iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem » . Cum per haec omnia verba adhuc illam promittat horam qua non jam in proverbiis loquetur, sed palam de Patre annuntiabit eis; in qua hora dicit eos in suo nomine petituros, nec se Patrem de illis rogaturum, eo quod ipse Pater amet eos, quia et ipsi amaverunt Christum, et crediderunt quod a Patre exierit et venerit in mundum, iterum relicturus mundum et iturus ad Patrem: cum ergo adhuc promittatur hora illa in qua sine proverbiis locuturus est, cur isti dicunt, Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis; nisi quia illa quae scit ipse non intelligentibus esse proverbia, illi usque adeo non intenec saltem non se intelligere intelligant. Parvuli enim erant, nondum spiritualiter dijudicabant, qui de rebus non ad corpus, sed ad Spiritum pertinentibus, audiebant. Denique de ipsa horum aetate
Abbreviated transcription (Latin):
gine natus est cum patre constitait.
de quo sine tempore natus est. Scdm
quam ueram sanamq doctrinam: etiã
paulus apłẽ. cam autem uenit inqͥt
plenitudo temporis: misit ds̃ filium
suum. Et deus per ꝓphetam. Tem¬
pore ait acceptabili exaudiui te: &. in
die salutis adiutu te. Et rursus aplẽ.
Ecce nunc temptis acceptabile: ecce
nuno dies salatis. Dicat ergo. pater ue.¬
nit hora: qui cum patre disposuit
omnes horas. tanqtiam dicens. Pater
quam ꝓpter homines &o apud homines
ad me cdarificandum simul constittu¬
ntis uenit hora: clarifica filium tuũ.
& filitis tuus clarificet te. Carifica¬
tum a patre filium. nonnulli accipi¬
unt: in hoc qtiod ei non peꝑcit. s pro
nobis omnibus tradidit eum. S si pas¬
sione clarificatus. dicitar: quantoma.¬
gis refurrectione:. Nam in passione ma¬
gis eitis humilitas. quiam claritas cõmen¬
datur: apło teste qui ait. Humilauit se¬
met ipsum factus obediens usq ad mortẽ:

Expanded text:
gine natus est cum Patre constituit, gine natus est cum Patre constituit, de quo sine tempore natus est. Secundum quam veram sanamque doctrinam etiam Paulus apostolus: Cum autem venit, inquit, plenitudo temporis, misit Deus Filium suum ; et Deus per prophetam: Tempore, ait, acceptabili exaudivi te, et in die salutis adjuvi te ; et rursus Apostolus: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Dicit ergo: Pater, venit hora, qui cum Patre disposuit omnes horas, tanquam dicens: Pater, quam propter homines et apud homines ad me clarificandum simul constituimus, venit hora: clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. Clarificatum a Patre Filium, nonnulli accipiunt in hoc, quod ei non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum . Sed si passione clarificatus dicitur, quanto magis resurrectione? Nam in passione magis ejus humilitas quam claritas commendatur, Apostolo teste, qui dicit, « Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
meminisset se esse nr̃m doctorem.
Proinde eam quan fecit orationem.
pro nobis notam fecte & nobis: qm̃
tanti magistri non solum ad ipsos ser-
motinatio. s etiam pro ipsis ad patrẽ
oratio disciptilorum esset edificatio.
Et si illorum ꝗtu hȩc dicta aderant
audituri: ꝓfecto & nr̃a. qui fqeramus
conscripta lecturi. Quappter hoc quod
ait. pater uenit hora: clarifica filium
tuum. ostendit omne tempus. & qtud
quando faceret. uel fieri sineret. ab illo
esse deͦpositum. qui tempori subditts non
est: qm̃ quȩ futura fuerant ꝑ singala
tempora. in dei sapientia causas effitien¬
tes habent. in qua nulla sunt tempora.
Non ergo credatur hȩc hora fato ur¬
gente uenisse. s deo potius ordinante:
nec ei syderea necessitas xp̃i conexuit
passionem. Absit enim: ut sydera mo¬
ri cogerent. syderum conditorem. Hon
itaq xp̃m tempus ut moreretur i¬
pegit. s tempus. xp̃c quo moreretur
elegit: qui etiam tempus quo de uir-¬

Expanded text:
meminisset se nostrum esse doctorem. meminisset se nostrum esse doctorem. Proinde quam fecit orationem pro nobis, notam fecit et nobis, quoniam tanti Mamocinatio, sed etiam pro ipsis ad Patrem oratio, discipulorum est aedificatio. Et si illorum qui haec dicta aderant audituri, profecto et nostra qui fueramus conscripta lecturi. Quapropter hoc quod ait, Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ostquando faceret, vel fieri sineret, ab illo esse dispositum, qui tempori subditus non est, quoniam quae futura fuerant per singula tempora, in Dei sapientia causas efficientes habent, in qua nulla sunt tempora. Non ergo credatur haec hora fato urgente venisse, sed Deo potius ordinante, nec siderea necessitas Christi connexuit passionem. Absit enim, ut sidera mori cogerent siderum conditorem. Non itaque Christum tempus ut moreretur impegit, sed tempus Christus quo moreretur elegit, qui etiam tempus quo de Vir
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u sancto. tacituriis erat uigenitus
filius. qui dixit in ea hora palam se
illis annuntiaturum esse de patre.
quod ess utiq iam intelligentibus non
esset prouerbium: sed hoc quoq ipsum
quomͦ simul loquantur in suorum spiri¬
tualium cordibus. & dei filius. & sp̃c sc̃s
immo ipsa trinitas. quȩ inse parabilit̾
oꝑatur intelligentibus est uerbum. nͣ
intelligentibus prouerbitm. Cum gͦ
dixisset ꝓpter quid omnia sit locutas.
ut in illo scilicet pacem haberent in
tusq fuisset. ut confiderent. qm̃ ipse
uicit mundum. eo qui erat ad illos
sermone finito: deinde ad patrem
uerba direxit. & orare iam cepit. Sic
enim euangelista sequitur dicens.
Hȩc locutus est ihc̃: &o subleuatis ocu¬
lis in celum dixit. Pater uenit hora:
clarifica filium tuum. Poterat dñs¬
nr unigenitus & coeternus patri. in
forma serui. Et forma sertu si hoc
opus esset orare silentio: sed ita se pa¬
tri exhiberi uoluit precatorem. ut

Expanded text:
Spiritu sancto, taciturus erat unigenitus Spiritu sancto, taciturus erat unigenitus Filius, qui dixit in ea hora palam se illis annuntiaturum esse de Patre, quod eis utique jam intelligentibus non esset proverbium. Sed hoc quoque ipsum, quomodo simul loquantur in suorum spiritualium cordibus et Dei Filius et Spiritus sanctus, imo ipsa Trinitas quae inseparabiliter operatur, intelligentibus est verbum, non intelligentibus autem proverbium. 2. Cum ergo dixisset propter quid omnia sit locutus, ut in illo scilicet pacem haberent, intusque fuisset ut confiderent, quia ipse vicit mundum; eo qui erat ad illos sermone finito, deinde ad Patrem verba direxit, et orare jam coepit. Sic enim Evangelista sequitur, dicens: Haec locutus est lis in coelum, dixit, Pater, venit hora, clarifica Filium tuum. Poterat Dominus unigenitus et coaeternus Patri, in forma servi, et ex forma servi, si hoc opus esset, orare silentio; sed ita se Patri exhibere voluit precatorem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter harc sp̃c etus pignus accipimus ꝓpt̾
hanc in eum credimus & sꝑamus & eitis
amore quantum donat accendimur.
Hac pace in pressuris omnibus consolam᷑:
hac a pressaris omnibus liberamur. ꝓꝑt̾
hanc omnen tribulationem fortiter
sustinemus: ut in hac feliciter. sine ulla
tribulatione regnemus. Merito ad eã
clausit uerba quȩ parum intelligentibꝰ
discipulis erant ꝓuerbia: intellecturis
ea. quando eis dedisset ꝓmussum spͣm
sanctum. de quo suꝑius ait. Hec locutꝰ
sum nobis apud uos manens: paraditus
autem sp̃c sanctus. quem mittet pater
in nomine meo ille uos docebit omnia.
& suggeret uobis omnia. quecumq di¬
xero uobis. Hec mmirum futura fue¬
rant hora illa: qua se promiserat. non
iam in prouerbiĩs locuturum.s palam
annuntiaturum. Eadem quippe illius
uerba: reuelante spu sancto intelligen¬
tibus. iam non erant futura ꝓuerbia.
Neq enim loquente in eorum cordib

Expanded text:
propter hanc Spiritus ejus pignus accepimus, propter propter hanc Spiritus ejus pignus accepimus, propter hanc in eum credimus et speramus, et ejus amore quantum donat accendimur: hac pace in pressuris omnibus consolamur, hac a pressuris omnibus liberamur: propter hanc omnem tribulationem fortiter sustinemus, ut in hac feliciter sine ulla tribulatione regnemus. Merito ad eam clausit verba, quae parum intelligentibus discipulis erant proverbia; intellecturis ea quando eis dedisset promissum Spiritum sanctum, de quo superius ait: « Haec locutus sum vobis, apud vos manens. Paracletus autem Spiritus sanctus, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia, et suggeret vobis omnia quaecumque dixero vobis » . Haec nimirum futura fuerat illa hora, qua se promiserat non jam in proverbiis locuturum, sed palamannuntiaturum. Eadem quippe ipsius verba, revelante Spiritu sancto, intelligentibus jam non erant futura proverbia. Neque enim loquente in eorum cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
Nte ista quȩ nunc sumꝰ
adiuuante dño tractatu¬
ri. dixerat iħc̃. heo lo¬
cutus sum uobis ut
in me pacem habeatis: que non recentio¬
ra paulo suꝑuis ab eo dicta. s omnia debe¬
mus acciꝑe. siue quecumq illis locatus
est. ex quo eos cepit habere discipulos. fiue
certe ex quo post cenam exorsus est. hunc
ammirabilem prolixtiniq sermonem.
Talem qrappe cominemorauit causam.
cur eit sit locutas. ut ad eum finem rec-¬
tissime referantur: uel omnia quȩ locu-¬
tus est eis. nel ea maxime quȩ dixit iam
pro eis mouturus: tanquam uerba no¬
uissima. postea quam de conuitio sancto
ille qui eum suerat traditurus egres¬
sus est. Hanc ergo causam commendatit
sermonis sui. ut in illo pacem haberent:
ꝓpter quod totum agitur quod xp̃iani sti¬
mus. Hec enim pax finem temporis non
habet: & omnis pie nr̃e intentionis actio¬
nisq finis. ipsa erit. Propter hanc sacri¬
mentis eius imbumur. ꝓpter banc mira¬
bilibus enis oꝑibus. & sermomibus erudim᷑:

Expanded text:
sumus adjuvante Domino tractaturi, dixerat Jesus, Haec locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis: quae non recentiora paulo superius ab eo dicta, sed omnia debemus accipere, sive quaecumque illis locutus est ex quo eos coepit habere discipulos, sive certe ex quo post coenam exorsus est hunc admirabilem prolixumque sermonem. Talem quippe commemoravit causam cur eis sit locutus, ut ad eum finem rectissime referantur vel omnia quae locutus est eis, vel ea maxime quae dixit jam pro eis moriturus, tanquam verba novissima, posteaquam de convivio sancto ille qui eum fuerat traditurus, egressus est. Hanc enim commendavit causam sermonis sui, ut in illo pacem haberent, propter quod totum agitur quod christiani sumus. Haec enim pax finem temporis non habebit, sed omnis piae nostrae intentionis actionisque finis ipsa erit. Propter hanc Sacramentis ejus imbuimur, propter hanc mirabilibus ejus operibus et sermonibus erudimur,
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑabamus. quod ipse fuerat redempta¬
rus isrł. Ecce qtiomͦ eum reliquerat̃:
deserendo etiam ipsam fidem. qtia in
eum ante crediderant. In ea tiero pres
liquerunt. Et quamtis fugerent de
ciuitate in ciutatem. ab ipso non re-¬
stgerunt: sed ut habentes presturã
in mundo. in illo pacem cenerent. non ab
habuerunt. Dato qtippe illis sp̃u sancto.
factum est in eis quod nunc dictum est eis:
confidite. ego uici mundum. Confidert᷑:
& uicerunt. In quo: nisi in illo: Nonenĩ
ucisset ille mundum: si menbra eits
uinceret mundus. Vnde ait apło. gratias
diterat suis. confidite ego uici mundum.
seqͥt᷑. hec loeutꝰ est iħs. ⁊ sublenatis in celũ¬

Expanded text:
sperabamus quod ipse fuerat redemptusperabamus quod ipse fuerat redempturus Israel . Ecce quomodo eum reliquerant, deserendo etiam ipsam fidem, qua in eum ante crediderant. In ea vero oppresliquerunt; et quamvis fugerent de civitate in civitatem, ab ipso non refugerunt; sed ut habentes pressuram in mundo, in illo pacem tenerent, non ab habuerunt. Dato quippe illis Spiritu sancto, factum est in eis quod nunc dictum est eis, Confidite, ego vici mundum. Confiderunt, et vicerunt. In quo, nisi in illo? Non enim vicisset ille mundum, si ejus membra vinceret mundus. Unde ait Apostolus, Gratias  Christum : qui dixerat suis, Confidite, ego vici mundum. sequitur, Haec locutus est Jes
Abbreviated transcription (Latin):
sura. quo suꝑus ut cos ostenderet par-¬
uulos quib adhuo non intelligentib.
& aliud pro abo sentientibus ꝓuerbia
quodammodo essent. quecuinq magna
&e diuina dxisset: ait. Modo creditis:
pressurȩ: sed non eo modo perseuerata¬
rȩ. Quod enim adiuirxit. & me solam
relinquatis. non uult eos taes esse in
consequente pressura. quam post eius
ascensionem in mundo fuerant habitu¬
ri. uo relinquant eum: sed ut in illo pa¬
cem habeant ꝑmanentes in eo. Non
enim quando comprehenstis est: tan-¬
tammͦ carne sita eius carnem. uerum
etiam mente reliquerunt fidem. Ad
hoc ꝑtinet quod ait. modo creditis:
pergamini in ꝓpria. & me relinquatis.
Tanquam diceret. tunc ita ꝑtuarbabi¬
mini: ut etiam quod modo creditis
relinquatis. Ulenerunt enim ad tan-¬
tam desꝑationem & suȩ pristine fidei
at ita dixerim mortem: quanta appa-¬
ruit in illo cleopha. qui post eius re-¬
furrectionem. cum illo se loqui nesciens.
& quid ei contigerit narrans. nos inqͥt

Expanded text:
s, ut eos ostenderet parvulos, quibus adhuc non intelligentibus, et aliud pro alio sentientibus, proverbia quodammodo essent quaecunque magna et divina dixisset: ait: Modo creditis: pressurae, sed non eo modo perseveraturae. Quod enim adjunxit: Et me non solum relinquatis, non vult eos tales esse in consequente pressura, quam post ejus ascensionem in mundo fuerant habituri, ut relinquant eum, sed ut in illo pacem habeant permanentes in eo. Non enim quando comprehensus est, tantummodo carne sua ejus carnem, verum etiam mente reliquerunt fidem. Ad hoc pertinet quod ait: Modo creditis; pergamini in propria, et me relinquatis. Tanquam diceret: Tunc ita perturbabimini, ut etiam quod modo creditis relinquatis. Venerunt enim ad tantam desperationem, et suae pristinae fidei ut ita dixerim mortem, quanta apparuit in illo Cleopa, qui post ejus resurrectionem cum illo se loqui nesciens, et quid ei contigerit narrans: Nos, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
cunt: ecce nunc palam loqueris & pro¬
uerbium nullum dicis: Numquid
hora iam tenerat: qua non iam in pro-¬
uerbiis se promiserat locuturum :
Prorsus quod nondum illa hora uenis¬
set: continuatio uerborum eius osten-¬
dit. quȩ ita se habet. Hȩo inquit in
prouerbii locutus sum nobis: uenit

Expanded text:
cunt, Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis? Numquid hora jam venerat, qua non jam in proverbiis se promiserat locuturum? Prorsus quod nondum illa hora venisset, continuatio verborum ejus ostendit, quae ita sese habet: « Haec, inquit, in proverbiis locu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑalã loqueris: ũq ad id. sed confidite.
ego uici mundum.
xp̃i. quando cum
eis ante passionẽ
loquebatur. magna
cum paruis. s sicut oportebat ut mignã
dioerentur cum paruis. quia nondum ac¬
cepto sp̃u sancto. quemadmodum eum
post eius resarrectionem. uel ipso insuf¬
flante uel destiper acceperunt humana
magisquam diuina sapiebant: multis in¬
ditiis per totum eiungdium declarat᷑.
llnde oo hoc est: quod in ista lectione
dixerunt. Ait enim euanglista. Dicinto
ei discipuli eiis. Ecce nunc pulam loque¬
ris: & prouerbium nullum dicis. Nunc

Expanded text:
alam loqueris; usque ad id, Sed confidite, ego vici mundum. Christi, quando cum eis ante passionem loquebatcum parvis, sed sicut oportebat ut magna dicerentur et parvis, quia nondum accepto Spiritu sancto, quemadmodum eum post ejus resurrectionem, vel ipso insufflante, vel desuper, acceperunt, humana magis quam divina sapiebant, ut multis indiciis per totum Evangelium declaratur. Unde et hoc est, quod in ista lectione dixerunt. Ait enim Evangelista: Dicunt ei discipuli ejus: Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis.
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim amortuis resurrexisset: si mor¬
tuus non fuisset. humilitas. claritatis est me¬
ritum: claritas humilitas est premitm. S
hoc factum est in forma serui. In forma uero
dei semꝑ fuit: semꝑ erit claritas. Immo ñ
fuit quasi iam non sit. nec erit quasi non
dum sid: sed sine initio. sine fine semꝑ est
claritas. Quod ergo ait. pater uenit hora.
clarifica filitm tuum: sic intelligendum
est tanquam chxerit. Uenit hora seminan¬
dȩ humilitatis: fructum non differas cla¬
ritatis. S quid sibi uult quod sequitur:
ut filius tuus clarificet te: Numquid
etiam deus pater humilitatem ꝑtulit
carnis sine passionis: ex qua illam clarisi¬
cari oporteret: Quomͦ igitur eum clari¬
ficatdirtis erat filius: cuitis claritas sempi¬
terna nec ex forma humana potuit uide¬
ri minor. nec in ditna posset esse ampliore
S istam questionem in hunc sermonem
nolo coartare: aut hinc eum facere longio

Expanded text:
non enim a mortuis resurrexisset, si mornon enim a mortuis resurrexisset, si mortuus non fuisset. Humilitas, claritatis est meritum; claritas, humilitatis est praemium. Sed hoc factum est in forma servi; in forma vero Dei semper fuit, semper erit claritas: imo non fuit quasi jam non sit, nec erit qudum sit; sed sine initio, sine fine semper est claritas. Quod ergo ait: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, sic intelligendum est, tanquam dixerit: Venit hora seminandae humilitatis, fructum non differas claritatis. Sed quid sibi vult, quod sequitur: Ut Filius tuus claetiam Deus Pater pertulit humilitatem carnis sive passionis, ex qua illum clarificari oporteret? Quomodo igitur eum clarificaturus erat Filius, cujus claritas sempiterna nec ex forma humana potuit videri minor, nec in divina posset esse amplior? Sed istam quaestionem in hunc sermonem nolo arctare, aut hinc eum facere longio
Abbreviated transcription (Latin):
in gloria est dei patris. Hec est clarificatio
insermone apłi. ab eo loco tibi ait semet¬
ipsum exinantuit foemam serui accipi¬
ens: & peruenit usq ad mortem cruds̃.
Claritas uero eius incipit ab eo loco ubi
ait. ꝓpter quod & deus illum exaltauito:
& ꝑuenit usq in gloua est dei patris.
Nam & ipsum nomen. si inspitiantur
codices greci. ex qua lingua epłẽ apłicȩ
translate sunt in latinam. quod hic legi¬
tar gloria. ibi legitur doxa. unde uer¬
bum diriuatum est in greco ut dicere¬
tur doxasoni. quod interpres latintis
ait. clarifica: cum possit etiam glorifica
dicere. quod tantunidem ualet. & ideo
posset etim in apłs epistola ubi est głã.
claritas poni. quod si fieret. tantumdem
ualeret. Ut autem non recedatar ã uer¬
borum sonis: quemad modum a claritate
olarificatio. sic a glora glorificatio diritaat.
Ut ergo mediator dei & hominum. homo.
xp̃c iħc. resurrectione clarificaretur uel
gorificaretur: prius humilatus est passione.

Expanded text:
in gloria est Dei Patris. » Haec est clarificatio in sermone Apostoli, ab eo loco ubi ait, Semetipsum exinanivit formam servi accipiens; et pervenit usque, ad mortem crucis. Claritas vero ejus incipit ab eo loco ubi ait, Propter quod et Deus exaltavit eum; et pervenit usque, in gloria est Dei Patris . Nam et ipsum nomen, si inspiciantur codices graeci, ex qua lingua Epistolae apostolicae translatae sunt in latinam, quod hic legitur gloria, ibi legitur δόξα: unde verbum derivatum est in graeco ut diceretur δόξασον, quod interpres latinus ait clarifica, cum posset etiam glorifica dicere, quod tantumdem valet. Et ideo posset etiam in Apostoli Epistola, ubi est gloria, claritas poni: quod si fieret tantumdem valeret. Ut autem non recedatur a verborum sonis, quemadmodum a claritate clarificatio, sic a gloria glorificatio derivatur. Ut ergo mediator Dei et hominum homo Christus Jesus resurrectione clarificaretur vel glorificaretur, prius humiliatus est passione:
Abbreviated transcription (Latin):
iste mittendus est: dum tamen constet.
sine sp̃u sancta xp̃m nos diligere. & eius
mandata seruare non possẽ. & id nos
posse atq agere tantominus. quanto il¬
lum ꝑcipimus minus. tanto autem am¬
plius. quanto illum ꝑcipimus amplius.
Proinde non solum non habentt. uerũ
etiam habenti. non in cassum ꝓmittit᷑.
Non habenti quidem. ut habeatur: ha-¬
benti autem. ut amplius habeat᷑. Nam
nisi ab alio minus. ab abio ampltus haberct᷑:
sanctus heliseus. sancto helie non diceret.
Sp̃c qui est in te: duplo sit in me. Quan-¬
do autem ait iohannes baptista. non enim
ad mensaram dat ds̃ sp̃m: de ipso dei fibo

Expanded text:
isto mittendus est: dum tamen constet, isto mittendus est: dum tamen constet, sine Spiritu sancto Christum nos diligere et mandata ejus servare non posse; et id nos posse atque agere tanto minus, quanto illum percipimus minus; tanto autem amplius, quanto illum percipimus amplius. Proinde non solum non habenti, verum etiam habenti, non incassum promittitur: non habenti quidem, ut habeatur; habenti autem, ut amplius habeatur. Nam nisi ab alio minus, ab alio amplius haberetur, sanctus Elisaeus sancto Eliae non diceret: Spiritus qui est in te, duplo sit in me . 3. Quando autem ait Joannes Baptista, Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum , de ipso Dei Filio
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃ pertinebat. ut eis innotesceret quod ba¬
bebant. De quo munere: aplt loquens. ait.
Nos autem non sp̃m huius mundi accepi¬
mus. s sp̃m qui ex deo est: ut sciamus. quȩ
ã deo donata sunt nobis. Nam & ipsam
manifestam imꝑtitionem sp̃c scĩ: non se¬
mel sed biscumero dñs egit. Mox ut enim
resurrexit ã mortuis: insufflans ait. Acci¬
pite sp̃m sanctum. Numquid igitur qi
tunc dedit: ideo non misit etiam postea
quam promisit: Aut non idem ipse ẽ
fpc̃ sanctus: qui &. tunc est insufflatus ab
ipso. & post ab ipso missus ẽ celo: Qua¬
ꝓpter.car ipsa quȩ facta est euidenter
donatio euis. bis facta fuerit: alia questio
est. Fortassis enim ꝓpter dto precepta
dilectionis. hoc est proximi &o dei: ut cõ¬
mendaretur ad sp̃m sanctum ꝑtinere
dilectio. hȩc eius gemina est in manifesta¬
tione facta donatio. Et si alia causa que¬
renda est. non nunc eius inquisitione in
longiorem quam oportet modum. sermo

Expanded text:
Spiritus pertinebat, ut eis innotesceret quod haSpiritus pertinebat, ut eis innotesceret quod habebant. De quo munere Apostolus loquens ait: Nos autem non spiritum hujus mundi accipimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Nam et ipsam manifestam impertitionem Spiritus sancti, non semel, sed bis Dominus numero egit. Mox enim ut resurrexit a mortuis, insufflans ait: Accipite Spiritum sanctum . Nunquid igitur qui tunc dedit, ideo non misit etiam postea quem promisit? Aut non idem ipse est Spiritus sanctus, qui et tunc est insufflatus ex ipso, et postea ab ipso missus e coelo ? Quapropter cur ipsa quae facta est evidenter donatio ejus, bis facta fuerit, alia quaestio est: fortassis enim propter duo praecepta dilectionis, hoc est proximi et Dei, ut commendaretur ad Spiritum sanctum pertinere dilectio, haec ejus gemina est in manifestatione facta donatio. Et si alia causa quaerenda est, non nunc ejus inquisitione in longiorem quam oportet modum sermo
Abbreviated transcription (Latin):
Ee nenio sic dic̃ ii qͥdibgi. Iã itaq apłĩ dicebant
dñs iħc̃. Et si eomodo dicebant. ut non fic¬
te dicerent. ore confitenteᷤ. corde & factis ne-¬
gantes: prorsus si tieraciter hoc dicebant.
ꝓculdubio diligebant. Quomͦ igitur dilige¬
bennte: nisi in fp̃u sancto: Et tamen eis pri-¬
us imꝑatur: ut diligant eum. & eius manda¬
ta consetuent. ut accipiant sp̃m sanctum:
quem nisi haberent profecto diligere et
mandata seruare. non possent. Restat ergo.
ut eum intelligamus sp̃m sanctum habere
qui diligit: &o habendo mereri ut plus ha¬
beat. & plus habendo. plus diligat. lam itaq
habebant sp̃m discipli. quem dñs ꝓmite¬
bat. sine ꝗtio eum dñm non dicebant : nec
tamen eum adhuc habebant sicut eam do¬
minus promittebat. Et habebant ergo et
non habebant: qui quantum habendus
fuerat. nondum habebant. Habebant ita¬
q mintis: dandus erat eis ampluis. Ha-¬
bebant occulte. acceptari fuerunt mani¬
feste: quia & hoc ad maius donum sãcti

Expanded text:
et nemo sic dicit, nisi qui diligit. Jam itaque Apostoli dicebant, Dominus Jesus: et si eo modo dicebant, ut non ficte dicerent, ore confitentes, corde et factis negantes; prorsus si veraciter hoc dicebant, procul dubio diligebant. Quomodo igitur diligebant, nisi in Spiritu sancto? Et tamen eis prius imperatur ut diligant eum, et ejus mandata conservent, ut accipiant Spiritum sanctum: quem nisi haberent, profecto diligere et mandata servare non possent. 2. Restat ergo ut intelligamus Spiritum sanctum habere qui diligit, et habendo mereri ut plus habeat, et plus habendo plus diligat. Jam itaque habebant Spiritum discipuli, quem Dominus promittebat, sine quo eum Dominum non ditamen eum adhuc sic habebant, sicut eum Dominus promittebat. Et habebant ergo, et non habebant, qui quantum habendus fuerat, nondum habebant. Habebant itaque minus, dandus erat eis amplius. Habebant occulte, accepturi erant manifeste: quia et hoc ad majus donum sancti
Abbreviated transcription (Latin):
rimtis inuenire. Uleruntamen quantum no¬
bis dñs donare dignatur: pro nr̃a & ur̃a capa¬
citate quid dicere debeamus. & quid audire
sp̃m ueritatis. Hic est utiq in trinitate sp̃c
sanctus: quem patri & filio consubstantialem
& coeterntm. fides catholica confitetur. Ipse
est: de quo dicit aplc. Caritas dei diffusa est¬

Expanded text:
rimus invenire. Verumtamen quantum nobis Dominus donare dignatur, pro nostra et vestra capacitate, quid dicere debeamus, et quid audire um, Spiritum veritatis. Hic est utique in Trinitate Spiritus sanctus, quem Patri et Filio consubstantialem et coaeternum fides catholica confitetur: ipse est de quo dicit Ap
Abbreviated transcription (Latin):
uero dñs adituxit. atq ait. non quomͦ mũ¬
dus dat ego do nobis: quid est altud nisi ñ
quomͦ homines dant qui diligunt mun¬
dum. ita do uobis: Qui ꝓpterea dant sibi
pacem: ut sine molestia litium atq bellorũ
non deo. s amico stio mundo ꝑfruantur.
Et quando uistis dant pacem. ut non eos
ꝑsequantur. pax esse non potest tiera. ubi
non est tiera concordia: quia distuncta st̃
corda. Quomͦ enim consors dicitar qui sor¬
tem iungit: ita ille consors dicendus est.
qui coeda tungit. Nos ergo km̃i quibus
dat. non sicut mundus. s ficut ille ꝑ quẽ
factus est mundus: ut concordessimus.
iungamus inuicem corda. & cor unum fur¬
fum habeamus. ne corrumpat᷑ in terra.

Expanded text:
vero Dominus adjunxit, atque ait, Non quomodo munvero Dominus adjunxit, atque ait, Non quomodo mundus dat, ego do vobis; quid est aliud, nisi, non quomodo homines dant qui diligunt mundum, ita do vobis? Qui propterea dant sibi pacem, ut sine molestia litium atque bellorum, non Deo, sed amico suo mundo perfruantur: et quando justis dant pacem ut non eos persequantur, pax non potest esse vera, ubi non est vera concordia; quia disjuncta sunt corda. Quomodo enim consors dicitur, qui sortem jungit; ita ille concors dicendus est, qui corda jungit. Nos ergo, charissimi,dat, non sicut mundus, sed sicut ille per quem factus est mundus, ut concordes simus; jungamus invicem corda, et cor unum sursum habeamus, ne corrumpatur in terra.