comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lib oculis somnus. ue ueniret obtabat:
s eos utiq oculos inluminari sibi pete¬
bat. de quib apłs dicit. Illuminatos oculos
cordis ur̃i. Porro si huic displicet lucem
initrum sumpsisse de tenebris. etiam hoc
cum uerbis garrule uanitatis exagitat.
eidem apło hoc dieat qui scribens ad fide¬
les ait. fiustis aliquando tenebre: nunc aũ
lux in domino. Quis enim hoc fecit. nisi
ille qui cum tenebre eẽt suꝑ abyssum dĩx.
fiat lux et facta ẽ lux. Qd̾ aꝑtiꝰ alio loco
idem apłs paulus expressit: dicens. Ds̃ qui
dixit de tenebris sum̃ clarere: claruit in
cordib nostris. Si autem hoc putat scri¬
pturis de ẽẽ. ꝓpheticis. quod filius sit lum̃
de lumine. uel splendor lucis legat quod
in eisdem litteris legitur de sapientia. Can¬
dor est enim lucis eterne. Aut illud in
ꝓphetico psalmo. Cantate domino canti¬
cum nonum: cantate domino omns t̾ra.
Cantate dño benedicite nomen eius bene

Expanded text:
libus oculis somnus ne veniret optabat: libus oculis somnus ne veniret optabat: sed eos utique oculos sibi illuminari petebat, de quibus Apostolus dicit, Illuminatos oculos cordis vestri . 15. Porro, si huic displicet lucem initium sumpsisse de tenebris, etiam hoc enim verbis garrulae vanitatis exagitat; eidem apostolo hoc dicat, qui scribens ad fideles ait: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Quis enim hoc fecit, nisi ille, qui, cum tenebrae essent super abyssum, dixit: Fiat lux; et facta est lux ? Quod apertius alio loco idem apostolus expressit, dicens: Deus qui dixit de tenebris lumen clarescere, claruit in cordibus nostris . Si autem hoc putat Scripturis deesse propheticis, quod Filius sit lumen de lumine, vel splendor lucis, legat quod in eisdem Litteris legitur de Sapientia, Candor est enim lucis aeternae : aut illud in prophetico Psalmo, Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra: cantate Domino et benedicite nomen ejus, bene
Abbreviated transcription (Latin):
comparabilem splendorem. in comp̃hensi¬
bilis. ẽẽ. lucis pͥmo ab eo audire uellem cuiꝰ
lucis existimet splendorem summum dm̃.
Strum et ipsa lux d̾s sit. et utrum pa¬
trem intelligat. lucem. eiusq splendorem u¬
nigenitum filium: quem tamen confessus
ẽ suminum dm̃. Quod si ita sentit: appro¬
bo et laudo. S quod eum quem credit ẽẽ.
lumen delumine. uel incomparabilem
splendorem in comprehensibilis lucis. ñ
credit ẽẽ. opificem mundi in ꝓbo et culpo.
cum ibi legat. mundus ꝑ eum factus ẽ. u̾bi
legit. erat lumen uerum quod inluminat
omuem hominem uenientem in hunc
mundum. In ꝑbo etiam si nescit. magisq
imꝓbo atq detestor si scit. et in sidiatur̾ ut
decipiat nescientes: inueterib pͥus diuinis
litteris scriptum. Accedite adeum et illu
minans oculos. Et inlumina oculos meos
neumquam obdormiam inmortem. Neq
enim hoc orabat. homo utiq mortalis ne
uinquam corpore inoreretur. aut corpora¬

Expanded text:
comparabilem splendorem incomprehensicomparabilem splendorem incomprehensibilis esse lucis: primo audire ab eo vellem, cujus lucis existimet esse splendorem summum Deum; utrum et ipsa lux Deus sit, et utrum Patrem intelligat lucem, ejusque splendorem unigenitum Filium, quem tamen confessus est summum Deum. Quod si ita sentit, approbo et laudo. Sed quod eum quem credit esse lumen de lumine, vel incomparabilem splendorem incomprehensibilis lucis, non credit esse opificem mundi, improbo et culpo: cum ibi legat, Mundus per eum factus est; ubi legit, Erat lumen verum quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Improbo etiam, si nescit; magisque improbo atque detestor, si scit, et insidiatur ut decipiat nescientes in veteribus prius divinis Litteris scriptum, Accedite ad eum, et illidum, illuminans oculos ; et, Illumina oculos meos, ne unquam obdormiam in mortem . Neque enim hoc orabat homo utique mortalis, ne unquam corpore moreretur, aut corpora
Abbreviated transcription (Latin):
Et postea quod inde fit. Quia et si poẽ
utrumq simul fieri: non simul potest utrũ
ta est rerum notarum appellationib. quia
ipsa prorsus ignota est humatiis sensib. ex̃
uix ut cumq intelligitur cum res indeteriꝰ
commutatur. tamquam ei propinquet quid¬
q deformiꝰ. nec ꝑueniat tam̃ ad illam infor¬
mitatem. quantula c̾umq uel uisibilis re¬
manens. uel intelligibilis species siue ꝑ ce¬
lum et terram generalit̃ prius insinuata
sit spiritalis corporalisq natura. siue aliqͥd
aliud. quod hic salua fidei regula intelligi
potest. dm̃ tamen uerum summum et bo¬
num fecisse cuncta que cernimus. Et q̃q̃
meliora non cernimus. quamuis modus
quo ea fecerit comp̃hendi humana mente
non possit. dubitare fas non ẽ. S cum istis
in doctis blasphematorib litterarum sa¬
erarum. ñ ea rationum subtilitate agen¬
dum ẽ. qua ista querenda sunt. et inter
pacificos dei filios disputanda. S si puta
nosse quod dicit se setre summum dm̃ in¬

Expanded text:
et postea quod inde fit; quia etsi potest utrumque simul fieri, non simul potest utrumqta est rerum notarum appellationibus; quia ipsa prorsus ignota est humanis sensibus, et vix utcumque intelligitur, cum res in deterius commutantur; tanquam ei propinquet quidque deformius, nec perveniat tamen ad illam informitatem quantulacumque vel visibilis remanens vel intelligibilis species: sive per coelum et terram generaliter prius insinuata sit spiritualis corporalisque natura; sive aliquid aliud, quod hic salva fidei regula intelligi potest: Deum tamen verum et summum et bonum fecisse cuncta quae cernimus, et quae meliora non cernimus, quamvis modus quo ea fecerit comprehendi humana mente non possit, dubitare fas non est. Sed cum istis indoctis blasphematoribus Litterarum sacrarum non ea rationum subtilitate agendum est, qua ista quaerenda sunt et inter pacificos Dei filios disputanda. CAPUT XI. 1nosse, quod dicit se scire, summum Deum in
Abbreviated transcription (Latin):
unica bẏssina ẽ quȩ grece poderis id
ẽ talaris appellatur. quia a collo usq
ad talos extenditur. quȩ in nouo qͥdẽ
sacerdotio non de bisso solum s lino contexit᷑.
Quȩ membris corꝑis modificata atq aptata
nichil suꝑfluũ aut dissolutũ in uita sacerdo¬
tis ẽẽ deb̾e ostendit᷑. Hȩc ob speciem candoris
nom̃ albe sortitur. quo mundiciani signifi¬
cat ministrorum dei sicut seriptũ ẽ. Bissinũ
sunt iustificationes scorum. Caro quippe hominis
mundiciã quam ex natura non habet. studio bo
gat. quẽ ad modũ byssus uł linum candorẽ quem
ex natura non habuit. ꝑ studium et industriam
multis tonsionib et quasi quedam uexatione at¬
tritum adquirit.

Expanded text:
unica byssina est quae Graece ποδήρης, id est talaris appellatur; quia a collo usque ad talos extenditur, quae in novo quidem sacerdotio non de bysso solum, sed etiam de lino contexitur; quae membris corporis modificata atque aptata, nihil superfluum aut dissolutum in vita sacerdotis esse debere ostendit. Haec ob speciem candoris nomen Albae sortitur, quo munditiam significat ministrorum Dei. Sicut scriptum est: Byssinum sunt justificationes sanctorum . Caro quippe hominis munditiam quam ex natura non habet, studio bongat , quemadmodum byssus vel linum candorem quem ex natura non habuit, per studium et industriam multis tunsionibus et quasi quadam vexatione attritum acquirit.
Abbreviated transcription (Latin):
rationadili transferri non possunt: decime autẽ
ꝓb alienis omnino possidi noti possunt. Ine gͥ non
posfunt auferri: istȩ tranfferri. In illis sactile¬
gium est si auferantur : in istis si tranfferant᷑.
iis qui eccłie deseruiunt rationabilit̃ distribu¬
ant. Ex quib si quid forte aliquando ad susten¬
tationem eoꝵ qui in eccłiastieis offieiis ñ deser¬
uiunt. s tam̃ in secreto diuino seruicio man¬
cipati sunt acõmodat᷑: indulgentia ẽ ñ debitũ.
ita tam̃ ut hoc ipsum de porcione pauꝑum
non de sustentatione clericoꝵ In eo enuim qđ
ministro debetur. dignus ẽ oꝑartus mercede
sua: nec bene substentat egentẽ qui fraudat
De symonia unde dr̃ symonia et qͥd ẽ¬

Expanded text:
rationabili transferri non possunt. Decimae autem rationabili transferri non possunt. Decimae autem ab alienis omnino possideri non possunt. Illae ergo non possunt auferri; istae non possunt transferri. In illis sacrilegium est si auferantur, in istis si transferantur. iis qui Ecclesiae deserviunt rationabiliter distribuant, ex quibus si quid forte aliquando ad sustentationem eorum, qui in ecclesiasticis officiis non deserviunt, sed tamen in secreta divino servitio mancipati sunt, accommodatur, indulgentia est non debitum, ita tamen ut hoc ipsum de portione sit pauperum, non de sustentatione clericorum. In eo enim quod ministro debetur, dignus est operarius mercede sua, nec bene sustentat egentem, qui fraudat DE SIMONIA
Abbreviated transcription (Latin):
possessionẽ laicam siue cõmutatione siue do
natione transire. Cet̃a corꝑalia quȩ siue in
dni quidem ab illa licite possidentur. aufer¬
ri sine culpa non possunt. s si causa et ratio
postulauerit. ꝑ cõmutationẽ aut donationẽ
ad alienam possessionẽ transire posfunt. Sic̃
Sͦ tapina ẽ et uiolentia eiusmodi bona homi¬
ni iuste possidenti tollere: sic sacrileqru
ẽ et plusqͣm rapina ista ȩccłie nste possiden¬
ti tuferre. Decimas autẽ quo qͦmͦ ufurpare
aut retinere sine saclegii culpa non possunt.
nisi hi soli ad quorum sustentationẽ diuina
nstitutione ordinatȩ funt. Heo qͥ differentia
ẽ int̃ decimas et cet̾as eocłie possessiones qđ de¬
eiȩ et institutione et possessione ad sacra ꝑ¬
tinent. cet̾ȩ autẽ possessiones eccłiastice ad sã¬
cra ꝑtinent sola possessione. Aliȩ gͦ possessio¬
nes eccłiȩ ad alienos possossones fine cõmutatione

Expanded text:
possessionem laicam sive commutatione possessionem laicam sive commutatione natione transire. Caetera corporalia quae sive in diu quidem ab illa licite possidentur, auferri sine culpa non possunt; sed si causa et ratio postulaverit, per commutationem aut donationem, ad alienam possessionem transire possunt. Sicut ergo rapina est et violentia ejusmodi bona homini juste possidenti tollere, sic sacrilegium est et plusquam rapina ista Ecclesiae juste possidenti auferre. Decimas autem quoquo modo usurpare aut retinere sine sacrilegii culpa non possunt, nisi soli ad quorum sustentationem divina institutione ordinatae sunt. Haec igitur differentia est inter decimas et caeteras Ecclesiae possessiones, quod decimae et institutione et possessione ad sacra pertinent; caeterae autem possessiones ecclesiasticae ad sacra pertinent sola possessione. Aliae ergo possessiones Ecclesiae ad alienos possessores sine commutatione
Abbreviated transcription (Latin):
menta. quȩ et ipsa quoq quanuis spirita¬
lis gr̃ȩ effectum non habeatit neq confe¬
iant sc̃ificationem. in hoc tam̃ sacra sunt quod
ad scã ꝑtinent et illis choerent quȩ et scĩtatem
habent. et conferunt scĩficationẽ. Ciusmodi sunt
ominia quȩ ad ornatum eccliarum ꝑtinent stͥue
quȩ in possessionib earum continentur. quȩ in
hoc quidẽ sedm aliquid scã sunt. quod in mi¬
nisterium scõꝵ tradita sunt et assignata. Ista gͦ
quasi simplicit̃ scã sunt. illa uͦ quib ista con¬
secrantur scã sc̃orũ. Qui gͦ scm̃ de sco aufert.
sacrilegtum facit: qui uͦ ipsa sc̃a temerare au¬
det abhominationẽ cõmittit. Ciusmodi sunt
eccłia possidet in sub̃a terrena siue in peccunia.
siue in t̾ra: maximȩ in decimis quȩ ab inicio
nari potuissent. Hȩc quidem in pͥncipio ob
formam sacram̃ti magis institute uidentur.
in eis et deuotio offerentium mereretur. et ac¬
cipientrum necessitas consolaretur. He qͥ nullo

Expanded text:
menta, quae et ipsa quoque quamvis spiritualis gratiae effectum non habeant, neque conferant sanctificationem, in hoc tamen sacra sunt, quod ad sancta pertinent, et illis cohaerent quae et sanctitatem habent, et conferunt sanctificationem. Ejusmodi sunt omnia quae ad ornatum Ecclesiarum pertinent sive quae in possessionibus earum continentur, quae in hoc quidem secundum aliquid sancta sunt, quod in ministerium sanctorum tradita sunt et assignata. Ista ergo quasi simpliciter sancta sunt; illa vero quibus ista consecrantur, Sancta sanctorum. Qui ergo sanctum de sancto aufert, sacrilegium facit. Qui vero ipsa sancta temerare audet, abominationem committit. Ejusmodi ergo Ecclesia possidet in substantia terrena, sive in pecunia sive in terra, maxime in decimis, quae ab initio nari potuissent. Hae quidem in principio ob formam sacramenti magis institutae videntur.in eis et devotio offerentium mereretur, et accipientium necessitas consolaretur. Hae igitur nullo
Abbreviated transcription (Latin):
tat. Malis actib contra nos amplius celestem ira¬
cundiam nequaqͣm ꝓuocare debemus: quin pocius
si penttendo digna deo acta gesserimus. si ueritatẽ
eius inclementiã cominutabimꝰ. Nam ille qui nos
malos tolerat: non dubium ẽ quod conuersis cdem̃¬
ter ignoscat. Nam quod seruatur nob̃ penitentiȩ ut
non simul morte obruamur precipiti. s detur locus
satiffactioni: hoc totun dedei ꝓcedit clementia.
ut nos non dampnet crudelit̃ s expectet ad peniten¬
tiam pacient̃
xui. De his qui ad delictum post
lacrimas reuertuntur

Expanded text:
tat. 8. Malis actibus contra nos amplius coelestem iratat. 8. Malis actibus contra nos amplius coelestem iracundiam nequaquam provocare debemus; quin potius, si poenitendo digna Deo acta gesserimus, severitatem ejus in clementiam commutabimus. Nam ille qui nos malos tolerat, non dubium est quod conversis clementer ignoscat. Nam quod servatur nobis tempus poenitentiae, ut non simul morte obruamur praecipiti, sed detur locus satisfactionis, hoc totum de Dei procedit clementia, ut nos non damnet crudeliter, sed exspectet ad poenitentiam patienter. CAPUT XVI. De his qui ad delictum post lacrymas revertuntur
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrȩ: qui intelliguntur demones. Unde et in
psalmo legitur. Immissiones ꝑ angłos malos. Quidã
reꝓborum in potestate demonum occulto dei uidi¬
cio et ustissimo rediguntur: Isaia testante. Ipse mi¬
sit eis sortem et manus eius diuisit eis eam in mensu¬
ram: usq in ȩternum possidebunt eam. Quidam ele¬
etoꝵ dimituntur diuina iusticia incidere in erro¬
rem peccati. s tamen miseratione eus reducti demo
conuertunt᷑. De talib enim ꝑ ꝓpħam dominꝰ loquit᷑.
Et dimisi eum et reduxi eum: et readdidi consolatio¬
nem. Nonnunqͣm etiam reuertens deus hominem
quem deseruerat rursus affligens uisitat: et ꝑ lam̃¬
ta lacrimarum ac pęnitentiȩ afflictionem a peccatis
expurgat. dicente iob ad dñm. ꝓpter suꝑbiam inqͥt
quasi leenam capies me: reuersusq mirabilit̾ me cru¬
cias. Reuertens enim deus hominẽ cruciat: quan¬
do quem peccantẽ deseruerat. flagello iterum uisi¬

Expanded text:
tenebrae , qui intelliguntur daemones. Unde et in tenebrae , qui intelliguntur daemones. Unde et in psalmo legitur: Immissiones per angelos malos . 5. Quidam reproborum in potestate daemonum occulto Dei judicio et justissimo rediguntur, Isaia testante: Ipse misit eis sortem, et manus ejus divisit eis eam in mensura, usque in aeternum possidebunt eam . 6. Quidam electorum dimittuntur divina justitia incidere in errorem peccati, sed tamen miseratione ejus reducti denuo convertuntur. De talibus enim per prophetam Dominus loquitur: Et dimisi eum, et reduxi eum, et reddidi ei consolationem . 7. Nonnunquam enim revertens Deus, hominem quem deseruerat rursus affligens visitat, et per lamenta lacrymarum ac poenitentiae afflictionem a peccatis expurgat, dicente Job ad Deum: Propter superbiam, inquit, quasi leaenam capies me, reversusque mirabiliter me crucias . Revertens enim Deus hominem cruciat, quando quem peccantem deseruerat flagellando iterum visi
Abbreviated transcription (Latin):
eo deserente. nullum penitere. Deo respiciente.
sua imum quẽq facta uidere et plangere. et un¬
de ceciderit cogitare. Nonnulli autem ita despi¬
euuitur a dõ: ut deplorare mala sua non possint etiã
si uelint. Consilium immundoꝵ sp̃uum hoc ẽ: ut
quia ipsis negatum ẽ post preuaricationẽ regredi adiu¬
sticiam. obserare aditũ pęnitentie hominib cupiant
ne uel ipsi reuertantur ad dm̃. eosq socios in ꝑditione hab̾e
contena t. Qunisꝰ cumq fraudib̾ insistentes: ut aut deserant᷑
a dõ. aut ꝑ flagelli immanitatẽ desperent. Ingemisceudũ
ẽ uigiter et postpostta securitate lugendũ. ne dei secreto
et iusto iudicio deseratur homo. et ꝑdendus in pocestate
demonui relinguatur. slam re uera quemi deus deserit.
demones suscipiunt. Dominici contemptonres pre¬
cepti. statim ut au̾tuntur adeo. amalignuis spiritibꝰ
occupantur: aquib etiam ut mala faciant ꝑsuaden¬
tur. Hinc ẽ illuc ꝓpħicum. Inmicos dei ꝑsequunt᷑

Expanded text:
eo deserente, nullum poenitere; Deo respiciente, sua mala unumquemque videre, et plangere, et unde ceciderit, cogitare. Nam nonnulli ita despiciuntur a Deo, ut deplorare mala sua non possint, etiam si velint. 2. Consilium immundorum spirituum hoc est, ut, quia ipsis negatum est post praevaricationem regredi ad justitiam, obserare aditum poenitentiae hominibus cupiant, ne vel ipsi revertantur ad Deum; eosque socios in perditione habere contendunt, quibuscunque fraudibus insistentes, ut aut deserantur a Deo, aut flagelli immanitate desperent. 3. Ingemiscendum est jugiter, et, postposita securitate, lugendum, ne Dei secreto et justo judicio deseratur homo, et perdendus in potestate daemonum relinquatur. Nam revera, quem Deus deserit aemones suscipiunt. 214 4. Dominici contemptores praecepti, statim ut avertuntur a Deo, a malignis spiritibus occupantur, a quibus etiam, ut mala faciant, persuadentur. Hinc est illud propheticum: Inimicos Dei persequuntur
Abbreviated transcription (Latin):
onum ẽ homini semꝑ ante oculos ꝓpria adhibe
delicta: scdm psalmi sententiam. et peccatum meũ
ante me ẽ semꝑ. Sicut enim non opoitet reminisei
peccati affectum: sic semper necesse ẽ unum quemq su-¬
um in defsendo commemorare peccatum. Apud iustum:
recordatio peccati facit tedium animi. Qui autem lixu¬
riȩ et cupiditati sunt subditi: contumaci suꝑbia etiam
de ipso peccati oꝑe gliantur. Seruo dei tanta recordatio ȩẽ
deb⁊ peccati: ut ea que gessit semꝑ lacriinans confiteatur.
Unde et psalmus dicit. Conuersus sum inerumna mea
dum confringitur spina. Peccatum meum cognitun¬
tibi feci et dixi. Proniuiciabo aduersum me iniusticias
meas dño. Supra enumm dyxerat. qm̃ tacui hoc ẽ non
sum confusus. inueterauerunt omt̃a ossa mea dum
clamarẽ tota die. Quid gͦ tacuisse penitet. nisi con¬
sionẽ peratoꝵ: Quio clamasse se dolet ñ defensionem¬
maloꝵ :. Qui gͦ peccatorum suorum defensor exatit.
necesse ẽ ut penitendo accuset. quod suꝑbiens praue

Expanded text:
onum est homini semper ante oculos propria adhibere delicta, secundum psalmi sententiam: Et peccatum meum ante me est semper . Sicut enim non oportet reminisci peccati affectum, sic semper necesse est unumquemque suum in flendo commemorare peccatum. 2. Apud justum recordatio peccati facit taedium animi. Qui autem luxuriae et cupiditati subditi sunt, contumaci superbia etiam de ipso peccati opere gloriantur. 3. Servo Dei tanta recordatio esse debet peccati, ut ea quUnde et Psalmista dicit: Conversus sum in aerumna mea dum configitur spina. Peccatum meum tibi cognitum feci, et dixi: Pronuntiabo adversus me injustitias meas Domino . Supra enim dixerat: Quoniam tacui, hoc est, non sum confessus, inveteraverunt omnia ossa mea, dum clamarem tota die. Quid ergo tacuisse se poenitet, nisi confessionem peccatorum? Quid clamasse se dolet, nisi defensionemorum? Qui ergo peccatorum suorum defensor exstitit, necesse est u
Abbreviated transcription (Latin):
calliditas: ut falsa ueris. malaq bonis ꝑmisceant.
salutaribꝰq rebꝰ pleritinꝰs erroris sui uirus interserant.
quo faciliꝰ possint prauitatem ꝑu̾si dogniatis subspe¬
cie ꝑsuadere ueritatis. Perumq sub nomine catho¬
licoꝵ doctorum heretici sua dicta conscribunt:
ut indubitant̃ lecta credantur. Nonnunquam etiã
blasphemias suas latenti dolo in libris nr̃oꝵ inser̃t.
doctrinamq ueram adulterando corrumpunt. Sci¬
licet uł adiciendo que impia sunt: uel auferendo
quȩ pia sunt. Caute meditanda cautoq seusu ꝓ¬
bauda sunt que leguntur: ut uixta apłica moni¬
ta et teueamꝰ quȩ recta sunt. et refutemꝰ quȩ con¬
traria ueritati existunt. Sieq in bonis instruamur
ut a malis illesi ꝑmaneamus . xiii.
.xiii. De libris genti

Expanded text:
calliditas, ut falsa veris, malaque bonis permisceant, calliditas, ut falsa veris, malaque bonis permisceant, salutaribusque rebus plerumque erroris sui virus interserant, quo facilius possint pravitatem perversi dogmatis sub specie persuadere veritatis. 7. Plerumque sub nomine catholicorum doctorum haeretici sua dicta conscribunt, ut indubitanter lecta credantur. Nonnunquam etiam 295 blasphemias suas latenti dolo in libris nostrorum inserunt, doctrinamque veram adulterando corrumpunt, scilicet vel adjicendo quae impia sunt, vel auferendo quae pia sunt. 8. Caute meditanda cautoque sensu probanda sunt quae leguntur, ut, juxta apostolica monita , et teneamus quae recta sunt, et refutemus quae contraria veritati existunt; sicque in bonis instruamur, ut a malis illaesi permaneamus. 296 CAPUT XIII. De libris genti
Abbreviated transcription (Latin):
nalit̃ uerba legis ꝑcurrit: sed is qui eam
sensu interioris intelligentie ꝑspicit. Nam
qui litteram legis intendunt: eiꝰ occulta penetra¬
re non possunt. Multi enim non intelligendo spi¬
ritalit scripturas. nec eas recte seitiendo in here¬
sin deuoluti sunt: atq in multis erroib defluxe¬
runt. In solis fidelib religata ẽ lex: testante dño ꝑ
hereticus. quia non ẽ xp̃i discipulus qui unitatẽ
pacis quam xp̃c docuit non sequitur. De qua idẽ
dominus dicit. In hoc cognoscent omines quia mei
discipuli estis: si dilectionem inter uos habueritis
Scripturas heretici sano sensu non sapiunt: sed
eas ad errorem praue intelligentiȩ ducunt. Nleq
semet ipsos earum sensib subdunt. sed eas ꝑuerse
ad erroreui propͥum ꝑtrahunt. Doctores errorum
prauis ꝑsuasi ouibꝰ ita ꝑ argumenta fraudulentie¬
in illigant auditores: ut eas quasi in laberinto un
plicent. a quo exire uix ualeant. lanta ẽ heretieoꝵ

Expanded text:
naliter verba legis percurrit, sed is qui eam sensu interioris intelligentiae perspicit. Nam qui litteram legis intendunt, ejus occulta penetrare non possunt. 2. Multi enim non intelligendo spiritualiter Scripturas, nec eas recte sentiendo, in haeresim devoluti sunt, atque in multis erroribus defluxerunt. 3. In solis fidelibus religata est lex, testante Domino haereticus, quia non est Christi discipulus. Unitatem quippe pacis, quam Christus docuit, non sequuntur; de qua 294 idem Dominus dicit: In hoc cognoscent omnes quia mei estis discipuli, si dilectionem inter vos habueritis. 4. Scripturas haeretici sano sensu non sapiunt, sed eas ad errorem pravae intelligentiae ducunt; neque semetipsos earum sensibus subdunt, sed eas perverse ad errorem proprium pertrahunt. 5. Doctores errorum pravis persuasionibus ita per argumenta fraudulentiae illigant auditores, ut eos quasi in labyrinthum implicent, a quo exire vix valeant. 6. Tanta est haereticorum
Abbreviated transcription (Latin):
pontificis: dum popłos delinquentes ad peni¬
tentiam uocant. et orationũ suarũ medicam̃¬
to sanant. Unde apłe dicit. Deus erat in mundo
mundũ reconcilians sibi. et posuit in nob̾ uer¬
bum reconciliationis. Obsecramus ꝗͦ ꝓ xp̃o.¬
reconciliamini dõ. In hoc qͥ uice mediatoris
fungunt᷑ sacerdotes: qdđ dm̃ ꝓ peccatis popłi
exorant: et penitentes absoluendo deo recon¬
ciliant. Quappt̃ conuenit ut tanqͣm boni me¬
diatores int̾ homines et dm̃. et precepta dei
ad popłm deferant. ueritatem predicando.
et preces popłi dõ offerant. ꝓ peccatorib m̃¬
cedendo. Mediator autẽ ut ait apłc unius
non est: quia discordes reconciliare non pote¬
st. qui utrinq societatis pace et amicicie um¬
culo concors non ẽ. Et idcͥco sacerdotes eum
do pacẽ hab̾e ꝑ eminentiã scĩtatis: et cum
ꝓximis concordiam seruare debent. ꝑ affectũ
compassionis. Quales gͦ debeant ẽe prespiti

Expanded text:
pontificis, dum populos delinquentes ad poenipontificis, dum populos delinquentes ad poenitentiam vocant, et orationum suarum medicamento sanant. Unde Apostolus dicit: Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi, et posuit in nobis verbum reconciliationis. Obsecramus ergo proreconciliamini Deo . In hoc igitur vice mediatoris funguntur sacerdotes, quod Deum pro peccatis populi exorant, et poenitentes absolvendo reconciliant. Quapropter convenit ut tanquam boni mediatores inter homines et Deum, et praecepta Dei ad populum deferant, veritatem praedicando, et preces populi Deo offerant pro peccatoribus intercedendo. Mediator autem, ut ait Apostolus, unius non est , quia discordes reconciliare non potest, qui utrinque societatis pace, et amicitiae vinculo concors non est; sed idcirco sacerdotes cum Deo pacem habere per eminentiam sanctitatis, et cum proximis concordiam servare debent, per affectum compassiones. Quales ergo debeant esse presbyteri
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ sacerdotib sup̃dicta idc̾co singłarit̃ reser¬
uata sunt: ne eadem ꝓrsus auctoritas pote¬
stats ab omnib passim uendicata. inferiores
erga supra positos insolentes redderet. et so¬
luto obedientiȩ uinculo scandalum genera-¬
ret. Presbiti successores et uicarii sunt .lxx.
discipulorum. qui precedebant dñm iħm in
omnẽ ciuitatẽ et locum quo ipse erat uentu¬
rus. Ita quippe presbit̃i qui adutores sunt
ep̃orum rudes popłos cathecizando iniciant.
baptirando unitati eccłiȩ incorporant: et in¬
omnib sacram̃tis usq ad manus impositio¬
nẽ popło dĩ ministrant. Ep̃i uͦ fuccessores sunt
apłorum: qui ex necessitate ad adiutoriũ et suꝑ¬
plementum sui officii in tanta multitudine
popłorum regendorum. ministerium sibi expe¬
tunt sacerdotum: sicut moyses in heremo.Lxx.
uiros elegit prudentes. quorũ consilio et auxi
id ẽ siue presbit̾i siue ep̃i uicẽ gerunt sũmi

Expanded text:
ergo sacerdotibus supradicta idcirco singulariter reserergo sacerdotibus supradicta idcirco singulariter reservata sunt, ne eadem prorsus auctoritas potestatis ab omnibus passim vindicata, inferiores erga superpositos insolentes redderet, et soluto obedientiae vinculo scandalum generaret. Presbyteri successores et vicarii sunt septuaginta discipulorum qui praecedebant Dominum Jesum in omnem civitatem et locum quo ipse erat venturus . Ita quippe presbyteri qui adjutores sunt episcoporum, rudes populo catechizando initiant, baptizando unitati Ecclesiae incorporant, et in sacramentis usque ad manus impositionem populo Dei ministrant. Episcopi vero successores sunt apostolorum, qui ex necessitate ad adjutorium et supplementum sui officii, in tanta multitudine populorum regendorum ministerium sibi expetunt sacerdotum. Sicut Moyses in eremo septuaginta viros elegit prudentes, quorum consilio et auxilid est sive presbyteri sive episcopi, vicem gerunt summi
Abbreviated transcription (Latin):
tur presbiti. et qui tunc dicebantur pͥncipes
sacerdotũ: nnc ep̃i noĩantur. Presbiteri autẽ
int̾pretant᷑ seniores: quia seniores greci pres¬
biteros uocant. Debent euim presbitĩ ẽẽ se¬
niores in popło dĩ. non tantũ etate corꝑis: qͣm¬
tum prudentia morũ. et maturitate bone
conu̾sationis sic̃ scriptum ẽ. Senectꝰ ẽ uene¬
rabilẽnon diuturna: neq numero annorum
computata. Cani sunt autẽ sensus hominis:
et etas senectutis uita immaculata. Distat
autẽ hoc tantum int̃pontifices. et huius tẽ-¬
poris sacerdotes: quod solis pontificib addicia
ẽ clericorũ ordinatio. basilicarũ dedicatio. sa¬
cri crismatis consecratio. manus impositio.
et cõmunis suꝑ popłm benedictio. In aliis autẽ
sacram̃tis siue scł cathecizandi. siue baptiran¬
di. siue mifsam celebrandi. et consecrandi cor
endi. cõmunis ẽ utrisq dispensatio. Sũmis

Expanded text:
tur presbyteri, et qui tunc dicebantur principes tur presbyteri, et qui tunc dicebantur principes sacerdotum, nunc episcopi nominantur. Presbyteri autem interpretantur seniores, quia seniores Graeci presbyteros vocant. Debent enim presbyteri seniores esse in populo Dei; non tantum aetate corporis, quantum prudentia morum, et maturitate bonae conversationis, sicut scriptum est: Senectus venerabilis est, non diuturna, neque annorum numero computata. Cani enim sunt sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata . Distat autem hoc tantum inter pontifices, et hujus temporis sacerdotes, quod solis pontificibus addita est clericorum ordinatio. Basilicarum dedicatio, sacri chrismatis consecratio, manus impositio, et communis super populum benedictio. In aliis autem sacramentis sive scilicet catechizandi, sive baptizandi, sive missam celebrandi, et consecrandi corpendi, communis est utrisque dispensatio. Summis
Abbreviated transcription (Latin):
lectorib uetus testam̃tum. ita diaconib nouũ
p̃dicare preceptũ ẽ : precipue euamgeltum
quod solis ipsis in eccłia ꝓnunciare licet.
Ad ipsos ꝑtinet assistere sacerdotib et mini¬
strare momnib quȩ agunt᷑ in sacram̃tis xp̃i.
in baptismo. scł in crismate. in patena et calice.
oblationes etiam inferre et disponere in alta¬
ri: componẽ etiam m̃sam dñi. atq uestire. eru¬
quoq ꝑtinet officiũ precũ et recitatio nomiũ.
Ipsi premonent aures ad dnm̃. ipsi ortantur
orare: ipsi clamant et pacẽ ipsi annunciant.
Hoc officiũ usus ẽ dñs quando post cenam ꝓ¬
pͥo ore et ꝓpͥis manib sacram̃ta confecta dis¬
pensauit. et quando apłos dormitantes et ora¬
tionẽ incitauit dicens. Uigilate et orate: ut
non intretis in temptationẽ.
rum: qui in uet̾i testam̃to a filiis aaron
sũpsit initium. Nam qui tunc sacer¬
dotes uocabantur. hi sunt qui nunc appellã¬

Expanded text:
lectoribus Vetus Testamentum, ita diaconis novum lectoribus Vetus Testamentum, ita diaconis novum praedicare praeceptum est; praecipue evangelium quod solis ipsis in Ecclesia pronuntiare licet. Ad ipsos pertinet assistere sacerdotibus et ministrare in omnibus quae aguntur in sacramentis Christi, in baptismo scilicet in chrismate, in patena et calice. Oblationes etiam inferre et disponere in altari, componere etiam mensam Domini atque vestire, cruquoque pertinet officium precum, et recitatio nominum. Ipsi praemonent aures ad Dominum, ipsi hortantur orare. Ipsi clamant, et pacem ipsi annuntiant. Hoc officio usus est Dominus, quando post coenam proprio ore et propriis manibus sacramenta confecta dispensavit, et quando apostolos dormitantes ad orationem incitavit, dicens: Vigilate et orate ut non intretis in tentationem rum, qui in Veteri Testamento a filiis Aaron sumpsit initium. Nam qui tunc sacerdotes vocabantur, hi sunt qui nunc appellan
Abbreviated transcription (Latin):
cͥmine sicut epõs: pudicos. noc ẽ a libidine
continentes. non biliugues. scł ne turbent ha¬
bentes pacem: non multo uino deditos. qͥa
ubi ebrietas. ibi libido et furor dñatur. non
turpe lucrũ sectantes. ne de cęlesti milicia
luera trena sectentur. Post hec subiecit. hi
autẽ ꝓbent᷑ pͥmũ. et sic ministrent: nullũ
cͥmen habentes. Et hi itaq sic̃ ep̃i ante ordi¬
nationẽ ꝓbari debent. et si digni inuenti
fuerint. sic demum ad sacrũ misteriũ adiuit¬
ti. hi cum ordinaut᷑ solus ep̃s manꝰ eis in¬
ponit. quia ad ministerrũ ñ ad sacerdotiũ¬
applicantur. Ponitur eis orarium. istola suꝑ
sinistrũ humerum ab ep̃o. ut ꝑ hȩc agnoscant
se accepisse iugum dm̃ quo omnia ad sinistrã
id ẽ ipresentẽ uitam ꝑtinentia adu̾sa fortiter
tolerent. et diuino timori subiciant. Accipi¬
unt et textũ eu̾głioꝵ de manu ep̃i: ꝑ quem
intelligant se ẽẽ p̃cones eu̾głii xp̃i. Nam sic̃

Expanded text:
crimine: sicut episcopos pudicos, hic est a libidine crimine: sicut episcopos pudicos, hic est a libidine continentes: non bilingues, ne turbent habentes pacem: non multo vino deditos, quia ubi ebrietas, ibi libido et furor dominatur: non turpe lucrum sectantes, ne de coelesti militia lucra terrena sectentur. Post hoc subjecit: Hi autem probentur primum; et sic ministrent nullum crimen habentes. Et hi itaque sicut episcopi ante ordinationem probari debent; et si digni inventi fuerint, sic demum ad sacrum ministerium admitti. Hi cum ordinantur, solus episcopus manus eis imponit, quia ad ministerium non ad sacerdotiuapplicantur, ponitur eis orarium, id est stola super sinistrum humerum ab episcopo, ut hoc agnoscant se accepisse jugum Domini; quo omnia ad sinistram, id est, praesentem vitam pertinentia adversa fortiter tolerent, et divino timori subjiciant. Accipiunt et textum Evangeliorum de manu episcopi, per quem intelligant se esse praecones Evangelii Christi. Nam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ habet: officiũ non habet. Nam sic̃ in sa¬
cerdote consecratio: ita in ministro dispensatio
sacram̃ti ẽ. Ipsis etiã sacerdotib ꝓpt̃ p̃sumpti¬
onem non licet calẽ dñi in m̃sa touere nisi
traditus eis fuerit a diacono. Leuitȩ hostias
ponunt suꝑ altare : ipsi m̃sam dñi componũt.
Leuitȩ oꝑiunt archam testam̃ti. quia non
om̃s uid̾ẽ debent aut posfunt. alta mnisterio¬
rum quȩ oꝑiuntur a leuitis. Ipsi albis indu¬
ti uestib assistunt altari: ut candore uestis
mundicia uitȩ significetur. nitidiq ad hosti¬
as et immaculati accedant. Tales enim dnm̃
decet hab̾e ministros. qui nullo carnis corrũ¬
pantur contagio. s ꝑfecta mentis et corꝑis ca-¬
stitate splendeant. Quales eium diacones ordi¬
uandi sint: apłe plenissime docet scribens
ad thimotheum. Nam cum premisisset de sa¬
cerdotũ electione: continuo subiunxit. dia¬
cones similit irreprehensibiles. noc ẽ sine

Expanded text:
nomen habet, officium non habet. Nam sicut in sanomen habet, officium non habet. Nam sicut in sacerdote consecratio, ita in ministro dispensatio sacramenti. Ipsis etiam sacerdotibus propter praesumptionem non licet calicem domini in mensa tollere, nisi traditus eis fuerit a diacono. Levitae hostias super altare ponunt, ipsi mensam Domini componunt. Levitae operiunt arcam testamenti, quia non omnes videre debent aut possunt alta mysteriorum quae operiuntur a levitis. Ipsi albis induti vestibus assistunt altari, ut candore vestis munditia vitae significetur, nitidique ad hostias et immaculati accedant. Tales enim Dominum decet habere ministros, qui nullo carnis corrumpantur contagio, sed perfecta mentis et corporis castitate splendeant. Quales enim diaconi ordinandi sint, Apostolus plenissime docet scribens ad Timothaeum . Nam cum praemisisset de sacerdotum electione, continuo subjunxit: Diaconos similiter irreprehensibiles; hoc est, sine
Abbreviated transcription (Latin):
in et̃nitate requiem habeamus. Hic ordo in nouo
testam̃to ab apłis inicium sumpsit: quando sic̃
legitur. in actib apłorum septẽ uiros boni te¬
stimonii. plenos spĩ scõ. ad hoc officium elege
runt. et ratione premissa. manus eis unposue¬
runt. et ex inde apłi et eorũ successores decreue¬
runt. ut in om̃i matrice ȩccłia septem diacones
circa arã xp̃i sublimiori gradu. tanqͣm colũp¬
nȩ altaris assisterent. non sine aliquo septenarii
misterio: in quo figuratur ut septiformis gr̃ȩ
spĩi fulgentes. sci sint corꝑe et spu. hi sunt sep¬
tem angłi in apocalipsi tuba canentes: in sunt
septem candelabra aurea. hi uoces tonitruoꝵ
Ipsi enim clara uoce in modũ p̃conis ammonent
cunctos: siue ad orandum. siue ad genua fle¬
etenda. siue ad psallendũ. siue ad legendum.
et audiendũ u̾bum. lpsi euangelizant: ipsi
sacram̃ta dĩ dispensant. Sine ipsis sacerdos

Expanded text:
in aeternitate requiem habeamus. Hic ordo in Novo in aeternitate requiem habeamus. Hic ordo in Novo Testamento ab apostolis initium sumpsit, quando, sicut legitur in Actibus apostolorum, septem viros boni testimonii plenos Spiritu sancto ad hoc ofrunt: et oratione praemissa manus eis imposuerunt . Et exinde apostoli et eorum successores decreverunt, ut in omni matrice Ecclesia septem diaconi circa Aaram Christi sublimiori gradu, tanquam columnae altaris assisterent, etiam non sine aliquo septenarii mysterio. In quo figuratur ut septiformis gratiae spiritu fulgentes, sancti sint corpore et spiritu. Hi sunt septem angeli in Apocalypsi tuba canentes . Hi sunt septem candelabra aurea . Hi voces tonitruorum . Ipsi enim clara voce in modum praeconis admonent cunctos, sive ad orandum, sive ad genua flectenda, sive ad psallendum, sive ad legendum, et audiendum verbum. Ipsi evangelizant, ipsi sacramenta Dei dispensant. Sine ipsis sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
iaconoꝵ ordo sexto sequitur loco. non
sine aliquo senarii misterio. in qͦ ꝓpt̃
o. hic ordo in uetĩ testam̃to a tribu leui habet
exordium. Precepit enum dñs moysi ut post
ordinationẽ aaron et filiorum eius : rursus
tribu leui ad diuini custus ministeria ordi¬
naretur. et consecraretur dño. et seruirent ꝓ
israel coram aaron et filuis eius in tab̾naculo
dei: ipsiq gestarent archam et tab̾nacłm et
omnia uasa euis. et in cireuitu tab̾naculi ipsi
castra constituerent. et in transportando taber¬
regłam scĩ patres etiam in nouo testam̃to con¬
stituerunt. q̃m hȩc etas ad portanda ouera
robusta ẽ: quod illi ordiui a moyse institutũ
est. Quod etiam in nouo testam̃to rep̃sentat᷑.
cum diaconib supra sinistrũ humerũ stola
ponit᷑. et casula in dieb ierunii suꝑ eundeni
humerum complicat᷑ qͥa qͥcqͥd laboris et su¬
stinentie in hac uita toleramus. tanqͣm in
sinistra portamꝰ: donec in dextera. noc est

Expanded text:
iaconorum ordo est in sexto loco, non sine aliquo senarii mysterio, quo, propteo. Hic ordo in Veteri testamento a tribu Levi habet exordium: praecipit enim Dominus Moysi , ut post ordinationem Aaron et filiorum ejus, rursus tribus Levi ad divini cultus ministeria ordinaretur, et consecraretur Domino, et serviret pro Israel coram Aaron et filiis in tabernaculo Dei, ipsique gestarent arcam, et tabernaculum, et omnia vasa ejus, et in circuitu tabernaculi ipsi castra construerent, et transportando taberregulam sancti Patres et in Novo Testamento constituerunt: quoniam haec aetas ad portanda onera robusta est, quod illi ordini a Moyse institutum est, quod etiam in Novo Testamento repraesentatur, cum diaconis super sinistrum humerum stola ponitur, et casula in diebus jejunii super eumdem humerum complicatur. Quia quidquid laboris et sustinentiae in hac vita toleramus, tanquam in sinistra portamus, donec in dextra, id est
Abbreviated transcription (Latin):
tario dei conficere. orationes dicere. et bñdicẽ
suum cõmutauit. et ut in memoriã suȩ pas¬
sionis idem facerent discipulos ãmonetis in¬
stituit. Hoc quoq excellent̃ officium impleuᷤ
exhibuit. qͣndo ipse sacerdos et hostia se ip̃m
in ara crucis ꝓpt̾ peccata generis humani
obtulit. et ꝓprium sanguinem saneta et̃na
ingrediens. celestia et t̃rena pacificauit. In qͦ
apparet quanta sit excellentia sacerdotalis
officii. ꝑ quod cotidie in altari passio xp̃i ce¬
lebrat᷑ : et reus quisq a peccatis conuersus dõ
reconciliatur. Quib omĩb de sacerdotali offi¬
cio breuit ꝑtractatis: admonendi sunt xp̃i
sacendotes. quatinus sicut excellunt ordinis
dignitate. sic excellant uite scĩtate: ut plebs
eis cõmissa. atq eorum disciplinis edocta.
gratant̃ eis obediat. et eorũ imitatione de die
in diem ꝓficiat.

Expanded text:
tario Dei conficere, orationes dicere, et benedicertario Dei conficere, orationes dicere, et benedicersuum commutavit, ut in memoriam suae passionis idem facerent discipulos moriens instituit. Hoc quoque excellenter officium implens exhibuit, quando ipse sacerdos et hostia seipsum in arca crucis propter peccata generis humani obtulit, et proprium sanguinem sancta aeterna ingrediens coelestia et terrena pacificavit. In quo apparet quanta sit excellentia sacerdotalis officii, per quod quotidie in altari passio Christi celebratur, et reus quisque a peccatis conversus Deo reconciliatur. Quibus omnibus de sacerdotali officio breviter pertractatis admonendi sunt Christi sacerdotes, quatenus sicut excellunt ordinis dignitate, sic excellant vitae sanctitate, ut plebs eis commissa atque eorum disciplinis edocta, gratanter eis obediat, et eorum imitatione de die in diem proficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩccłia presbiteros constituendos ee ^ ep̃os. et
scuti testantur. Presbit̃i cum ordinantur: ep̃o
eos benedicente. et manꝰ suꝑ capita eorum tenen¬
presbitis manus sicut ep̃ĩs: ut cognoseant se
hoc sacram̃to grãm consecrandi acciꝑe. et oꝑa
ctio capitis specialit̾ ad ep̃m ꝑtinet. ut intelli¬
gat se uicariũ eẽ illiꝰ de quo scriptũ ẽ. unxit
te ds̃ ds̃ tuus oleo lȩticiȩ. Huc pꝰ inuocationem
scĩ sp̃c : stolam suꝑ utrũq humerum accipiũt.
quȩ in modũ sustentaculorum dextrũ latus
munit et sinistrũ. ut ex hoc intelligant se ꝑ
arma iusticiȩ a dextrix et a sinistris ẽẽ muni¬
tos. ut eos nec adu̾sa frangant. nec ꝓsꝑa extol¬
lant. Accipiunt et calicoẽ cum uino. et patenã
cũ hostiis. de manu ep̃i: quatinus his instru¬
m̃tis potestatẽ se accepisse agnoscatit : placa¬
biles deo hostias offerendi. Ad ipsos namq ꝑ¬
tinet sacram̃tũ corꝑis et sanguinis dm̃i in al¬

Expanded text:
in Ecclesia presbyteros constituendos esse, sicut episecuti testantur. Presbyteri cum ordinantur; episcopo eos benedicente, et manus super capita eorum tenenpresbyteris manus sicut episcopis, ut cognoscant se hoc sacramento gratiam consecrandi accipere, et opctio capitis specialiter ad episcopum pertinet, ut intelligat se vicarium illius esse de quo scriptum est: Unxit te Deus, Deus tuus oleo laetitiae . Hi post invocationem sancti Spiritus stolam super utrumque humerum accipiunt, quae in modum sustentaculorum dextrum latus munit et sinistrum, ut ex hoc intelligant se per arma justitiae a dextris et a sinistris esse munitos, ut eos nec adversa frangant, nec prospera extollant. Accipiunt et calicem cum vino, et patenam cum hostiis de manu episcopi, quatenus his instrumentis potestatem se accepisse agnoscant, placabiles Deo hostias offerendi. Ad ipsos pertinet sacramentum corporis et sanguinis Domini in al
Abbreviated transcription (Latin):
e ȩtate drdinandorimi talẽ nobis dis¬
finitio sacrȩ scripturȩ discretionem
reliquit. ut sub diaconus quidẽ non
ordinetur ante .xiiii. annos. nec diaconius ante

Expanded text:
e vero ordinandorum talem nobis definitio sacrae Scripturae discretionem reliquit. Ut subdiaconus quidem non ordinetur ante quatuordecim annos, nec diaconus ante v
Abbreviated transcription (Latin):
ta ipsius diunitas fuit. In eo qđ carni uin¬
dolorẽ sustinuit.: in societate dei¬
tatis plenũ et ꝑfectum gaudium semꝑ pos¬
sedit. Nri enim ꝑfecte iungebatur: plene et
ꝑfecte beatificabatur. Ubi autẽ ad tempris
mimis habuit ex dispensatione. postea fub¬
pletumẽ in głificatione. ita tam̃ ut quod
in parte sublimiori habebat uerum bo¬
nĩ. nec aliquando reddetur. quia nunqͣmi
fuit amissum: nec suppleretur. qͥa ex quo
datũ ẽ semꝑ mansit ꝑfectum.¬

Expanded text:
ta ipsius divinitas fuit. In eo autem quod carni junta ipsius divinitas fuit. In eo autem quod carni jundolorem sustinuit, in societate Deitatis plenum et perfectum gaudium semper possedit. Ubi enim perfecte jungebatur, plene et perfecte beatificabatur. Ubi autem ad tempus minus habuit ex dispensatione, postea suppletum est in glorificatione. Ita tamen ut quod in parte sublimiori habebat verum bonum, nec aliquando redderetur, quia nunquam fuit amissum; nec suppleretur, quia ex quo datum est, semper mansit perfeetum.
Abbreviated transcription (Latin):
manducat quia suus ẽ: et non opꝰ habet si
uult ꝓ eo laborare. quia sis ẽ et sine oꝑe.
Muita sunt quȩ dici potuissent suꝑ his. s
hec presenti ad breuiationi sufficiunt. No¬
uissime quęrunt de aĩa illa rationali quã
u̾bum cum carne inunitatẽ ꝑsone assũp¬
sit. utrũ sicut eam ex ineffabili unione di¬
uinitatis ꝑfectam sapientiã et uircutẽ et
bonitatẽ accepisse dicimus: ita quoq ab
inicio priusqm: resurrectionis głam ꝑ mi¬
mortalitatẽ carnis indueret. ex eadẽ uni¬
one diuinitatis plenam quoq beatitudi¬
nẽ habuisse dicamiis. Quod si concedimus.
obiciint quod aĩa aute resur rectionẽ pas¬
siones et dolores sustinuit. ac ꝑ hoc plena
beatitudo eẽ non potuit. ubi pena et dolor
fuit. S non attendunt qđ aĩa illa scđm ali¬
ud carni unita fuit: et scd̾m aliud diuinita¬
ti. In eo qđ carm untta fuit: uita carnis ipsa
fuit. in eo autẽ qđ diuinitati imita fuit. i¬

Expanded text:
manducat, quia suus est; et non opus habet si manducat, quia suus est; et non opus habet si vult pro eo laborare, quia suus est et sine opere. Multa sunt quae dici potuissent super his, sed haec praesenti abbreviationi sufficiant. Novissimo quaerunt de anima illa rationali quam verbum cum carne in unitatem personae assumpsit, utrum sicut eam ex ineffabili unione divinitatis perfectam sapientiam; et virtutem et bonitatem accepisse dicimus; ita quoque ab initio priusquam gloriam resurrectionis per immortalitatem carnis indueret ex eadem unione divinitatis, plenam quoque beatitudinem habuisse dicamus. Quod si concedimus, objiciunt, quod anima illa ante resurrectionem passiones et dolores sustinuit; ac per hoc plena beatitudo esse non potuit, ubi poena et dolor fuit. Sed non attendunt quod anima illa secundum aliud carni unita fuit, et secundum aliud divinitati. In eo quod carni unita fuit, vita carnis ipsa fuit. In eo autem quod divinitati unita fuit, vi
Abbreviated transcription (Latin):
potĩ eu acuare conuincitur. qui causã passio¬
nis eius. non nr̃ãm s suã necessitatẽ fuisse
ꝓbare conatur. Ergo xp̃c ñ meruit quasu
sibi indebitum aliquid ad quirens. et tani
meriut opus uirtutis dignũ remuneratioe.
pitiens pleas enum ideo quia pͥu ipse digã
fuit. opus uirtutis postea exhibitum remu-¬
nerabile non fuit: neq rursum quia ꝓ oꝑe
inrtutis remuneratꝰ dicit᷑. prius etiã qͣm oꝑa¬
retur dignus fuisse negatur. Meruit gͦ qͣntũ
ad uirtutẽ oꝑis. quia ꝓ oꝑe remuneratione
dignus fuit : nec tam̃ sic meruit. quasi dig¬
nus non fuisset. etiam si oꝑatus non fuisset.
Paterfamilias laborat in uinea sua. et postea
cum ad refectionẽ uenit postulat cibum: be¬
ne se meruisse dicit. qđ accepturꝰ ẽ. S alit̃
mercennariꝰ meretur: alit̃ dñs. Mercenua¬
rius meretur: quia ei ñ deb̾etur si non oꝑa¬
retur. Dñs autẽ etiã si ñ oꝑatur. panẽ suũ

Expanded text:
potius evacuare convincitur; qui causam passiopotius evacuare convincitur; qui causam passionis ejus non nostram, sed ipsius necessitatem fuisse probare conatur. Ergo Christus non meruit quasi sibi indebitum aliquid acquirens; et tamen meruit opus virtutis dignum remuneratione perficiens. Neque enim ideo quia prius ipse dignus fuit, opus virtutis postea exhibitum remunerabile non fuit; neque rursum quia pro opere virtutis remuneratus dicitur, prius etiam quam operaretur dignus fuisse negatur. Meruit ergo quantum ad virtutem operis, quia pro opere, remuneratione dignus fuit; nec tamen sic meruit quasi dignus non fuisset, etiam si operatus non fuisset. Paterfamilias laborat in vinea sua, et post cum ad refectionem venit postulat cibum, bene se meruisse dicit quod accepturus est. Sed aliter mercenarius meretur, aliter dominus. Mercenarius meretur quia ei non deberetur, si non operaretur. Dominus autem etiam si non operatur, panem suum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ penam: Quid ẽ enim oportuit. nͥ quia alit̃
ñ potuit : Qmͦ gͦ suam si oportuit. et qͦmodo
oportiit si suã : Si gła sua fuit. quomͦ ut ad
illam intraret pati oportuit: S suã ꝓpt̃ se:
oportuit ꝓpt̾ nos. Poterat quidẽ xp̃c si uo¬
lusset alra uia intrare ad glam suam. et qͦ¬
mͦ uellet illam accepisse. quemadmnodũ si
moriens timorẽ pelleret passionis. resurgẽs
spem redderet głificationis. Hac ut a ire uo¬
luit quia nac uia ire debuimus. qui alia ñ
potuimus. Nos uolumꝰ. ñ possumus. ipse po¬
cuit. s noluit: quia si alit̃ iuisset. ꝑuenisset
ñ subuenissec. Qui gͦ xp̃m in passione aliqͥd
meruisse asserit. ita ut eadẽ. passione bonũ
nuisse contendat. qđ iuste hab̾e ñ potiusset
si passus non fuisset. xp̃m plane in necessitate
passionis deducit. et parit redemptionis grã
que on mnorte ipsitis exhibita est immineree

Expanded text:
per poenam? Quid est enim oportuit, nisi quia aliter per poenam? Quid est enim oportuit, nisi quia aliter non potuit? Quomodo ergo suam, si oportuit; et quomodo oportuit, si suam? Si gloria ejus fuit quomodo ut ad illam intraret, pati oportuit? Sed suam propter se, oportuit propter nos. Poterat quidem Christus si voluisset alia via intrare in gloriam suam; et quomodo vellet illam accepisse, quemadmodum si moriens timorem tolleret passionis; resurgens redderet spem glorificationis. Hac via irc voluit, quia nos hac via ire debuimus, qui alia non potuimus. Nos volumus, sed non possumus. Ipse potuit, sed noluit; quia si aliter ivisset, pervenisset, sed non subvenisset. Qui ergo Christum in passione aliquid meruisse asserit, ita ut eadem passione bonum nuisse contendat, quod juste habere non potuisset, si passus non fuisset, Christum plane in necessitatem passionis ducit, et pariter redemptionis gratiam quae in morte ipsius exhibita est imminuere, vel