comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominib placent. eo se int̾ius
aspicere negligunt : totosq se
in u̾bis proximoꝵ fundunt.
Et scõs se ẽẽ estimant: quia
sic se haberi ab hominib pen¬
sant. Cumq mentem ꝑ u̾ba
sue laudis sparserint: ñquam
hanc ad cognitionem redu¬
cunt culpe: numqͣm conside¬
rant. ubi int̾num udicem of¬
fendant. Nichil de eiꝰ distric¬
tione mẽtuunt: quia sic se pla¬
cuisse ei. sicut hominib credũt.
Qui si terrorem eiꝰ ad mentẽ
reducerent: hoc ip̃m quod ĩ ma¬
la intentione positi. placent
hominib. plus timerent. Be¬
ne itaq dicitur. non enim ue¬
met in conspectum eiꝰ om̃is hy¬
pochrita: quia districtionẽ
dei. ante ocłos non poit:
dum placere humanis ocłis
concupiscit. Qui si mentem
suam discutiens. semetip̃m in
conspectu dei poneret: ꝓfecto
iam hẏpochrita non esset. Se¬
um. & enigmata ꝑepnta au¬
rib ur̃is. Per hoc qd enig¬
mata nominat: figuratas se
habere locutiones. demons¬

Expanded text:
hominibus placent, eo se interius hominibus placent, eo se interius aspicere negligunt; totosque se in verbis proximorum fundunt, et sanctos se esse aestimant, quia sic se haberi ab hominibus pensant. Cumque mentem per verba suae laudis sparserint, nunquam hanc ad cognitionem reducunt culpae, nunquam considerant ubi internum judicem offendant, nihil de ejus districtione metuunt, quia sic se placuisse ei sicut hominibus credunt. Qui si terrorem ejus ad mentem reducerent, hoc ipsum quod in mala intentione positi placent hominibus plus timerent. Bene itaque dicitur: Non enim veniet in conspectu ejus omnis hypocrita, quia districtionem Dei ante oculos non ponit, dum placere humanis oculis concupiscit. Qui si, mentem suam discutiens, semetipsum in conspectu Dei poneret, profecto jam hypocrita non esset. Seum, et enigmata percipite auribus vestris. - Per hoc quod enigmata nominat, figuratas se habere locutiones demons
Abbreviated transcription (Latin):
stet quod uidex ueniens. ag¬
nos ad dexteram. hedos uero
ad sinistram ponat : qua nunc
ratione dicitur. in conspectu
eiꝰ hypochritam non esse uen¬
turum: qui scilicet si inter he¬
quod duob modis. in conspe¬
ctu dñi uenimus. Uno qͥdem¬
quo hic peccata nr̃a subtilit̾
ꝑpendentes in eiꝰ nos conspe¬
ctu pominus: & flendo diu¬
dicamus. Nam quoties con¬
ditoris nr̃i potentiam ad sen¬
sum reducimus: toties ĩ con¬
spec̾tu illius stamus. Unde
lyam dicitur. Quut dñs d̾s
quoq modo. in conspectu dm̃ ue¬
nimus: cum in extremo iudicio.
ante tͥbunal eiꝰ assistimus. Hypo¬
chrita gͥ. ꝑ examen ultimum. an¬
te conspectum iudicis uenit:
s. quia modo culpas suas consi¬
derare & deflere dissimulat : i
conspectum dñi uenire recu¬
sat. Sicut enim iusti uiri. cũ
districtionem uenturi iudicis
contemplantur: peccata sua
ad memoriam reducunt: de¬
flent que cõmiserunt: distͥcte
se uidicant. ne diuidicentur:
ita hẏpochrite. quo exterius

Expanded text:
stet quod judex veniens agnos ad dexteram, haedos vero ad sinistram ponat , qua nunc ratione dicitur in conspectu ejus hypocritam non esse venturum, qui scilicet si inter haequod duobus modis in conspectu Domini venimus. Uno qquo hic peccata nostra subtiliter perpendentes in ejus nos conspectu punimus, et flendo dijudicamus, nam quoties conditoris nostri potentiam ad sensum reducimus, toties in conspectu illius stamus. Unde liam dicitur: Vivit Dominus Deus o modo in conspectu Domini venimus, cum in extremo juante tribunal ejus assistimus. Hypocrita igitur per examen ultimum ante conspectum judicis venit; sed quia modo culpas suas considerare ac deflere dissimulat, in conspectu Domini venire recusat. Sicut enim justi viri, cum districtionem venturi judicis contemplantur, peccata sua ad memoriam reducunt, deflent quae commiserunt, et districte se judicant, ne judicentur; ita hypocritae quo exterius
Abbreviated transcription (Latin):
corde ꝑsequentium. quod
ꝑfidie sue uento leuabat᷑.
contemptibilis & despectus
est habitus: quia carne po¬
tuit occidi. S ad odorem
aque germinauit: quia ꝑ
uirtutem dei. extincta caro
illius ad uitam redut: uyx¬
ta quod scͥptum est: quẽm
deus suscitauit amortuis. Qͥa
enim deus trinitas est: & ex¬
tinctam carnem unigeniti
quasi cum pͥmum planta¬
tum est: quia illa apłorum
dubietas. que in morte illiꝰ
expauit & negauit. & ne¬
gando aruit: ꝑ resurrectio¬
nis eus głam. rursus ad fi¬
dem uiruit. In cuius ligni
comparatione. quid omĩs
homo. nisi puluis est: Unde

Expanded text:
corde persequentium, quod corde persequentium, quod perfidiae suae vento levabatur, contemptibilis et despectus est habitus, quia carne potuit occidi. Sed ad odorem aquae germinavit, quia per virtutem Dei exstincta caro illius ad vitam rediit, juxta quod scriptum est: Quem Deus suscitavit a mortuis . Quia enim Deus Trinitas est, exstinctam carnem unigeniti quasi cum primum plantatum est, quia illa apostolorum debilitas, quae in morte illius expavit, et negavit, et negando aruit, per resurrectionis ejus gloriam rursus ad fidem viruit. In cujus ligni comparatione quid omnis homo, nisi pulvis est? Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c resurget. Et faciet co¬
mam. quasi cum pͥmũ plan¬
tatum est: quia ad illã spe¬
ciem redit : ad quam ꝑcipi¬
endam creatus fuerat. si in
paradyso positus peccare no¬
luisset. Quod fortasse. etiã¬
de dño ipso scilicet bonoꝵ
omnium capite ualet intel¬
ligi nxta hoc quod p̾diximꝰ.
quia de semet ipso ait. si in
uiridi ligno hec faciunt. in
arido quid fiet : Se enim lig¬
num uiride. & nos lignum
aridum dixit: quia ipse in se
uim diuinitatis habuit : nos
uͦ qui puri homines sumus.
lignum aridum appellam᷑.
Habet gͦ lignum spem. si p̃¬
cisum fuerit: quia rursum
uirescit : qm̃ ⁊ si occidi ꝑ pas¬
sionem potuit: ꝑ resurrec̾ti¬
onis głam. rursus ad uite ui¬
riditatem uenit. Huiꝰ rami
pullulant: quia ex resurre¬
ctione illius multiplicati.
longe lateq fideles creue¬
runt. Huius radix in terra
quasi senuit: quia eius pre¬
dicatio. iudeoꝵ ꝑfidie despe¬
cta fuit. Et in pulueretrũ¬
cus mortuus est: quia in

Expanded text:
Spiritus resurgit. Et faciet coSpiritus resurgit. Et faciet comam quasi cum primum plantatum est, quia ad illam speciem redit, ad quam percipiendam creatus fuerat, si in paradiso positus peccare noluisset. Quod fortasse de Domino ipso, scilicet bonorum omnium capite, valet intelligi; juxta hoc namque quod praediximus, quia de semetipso ait: Si in viridi ligno haec faciunt, in arido quid fiet ? Se esse lignum viride, et nos lignum aridum dixit, quia ipse in se vim divinitatis habuit; nos vero, qui puri homines sumus, lignum aridum appellamur. Habet ergo lignum spem, si praecisum fuerit, quia rursum virescit, quoniam et si occidi per passionem potuit, per resurrectionis gloriam rursus ad vitae viridipullulant, quia ex resurrectione illius multiplicati, longe lateque fideles creverunt. Hujus radix in terra quasi senuit, quia ejus praedicatio Judaeorum perfidiae despecta fuit. Et in pulvere truncus emortuus est, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
cto corporalit̾ iusto. ipso suo
passionis exemplo. multoꝵ cor¬
da suscitare : & ex fide recta.
itiriditatem ueritatis ostende¬
re. Bene autem dicitur: qua¬
si cum pͥmum plantatum est.
Omne quod hic aiustis agit᷑.
sccła plantatio est: quia pͥma
uidelicet plantatio. non in o¬
ꝑe iustoꝵ: s in prescientia
conditoris est. Et quia cuncta
que agunt electi. sicut pͥus in¬
terus conspiciuntur atq dis¬
ponuntur. ita postmodum exte¬
rius ꝑficiuntur: bene dicitur.
faciet comam. quasi cum pri¬
mum plantatum est: id est
uiriditatem suam ostendet
in effectu oꝑis: quam prius
habuit in prescientia condi¬
toris. Potest etiam racdixiu¬
sti. ipsa natura humanitatis
intelligi: ex qua subsistit.
Que indelicet radix. senes¬
cit in terra: cum natura car¬
nis deficit. in puluerem re¬
dacta. Quius in puluere trũ¬
cus emoritur: quia extinc̾tũ
corpus. a sua specie dissipat᷑.
S ad odorem aque gennu¬
nat: quia ꝑ aduentum scĩ

Expanded text:
cto corporaliter justo, ipso suae cto corporaliter justo, ipso suae passionis exemplo multorum corda suscitare, et ex fide recta viriditatem veritatis ostendere. Bene autem dicitur: Quasi cum primum plantatum est. Omne quod hic a justis agitur secunda plantatio est, quia prima videlicet plantatio non in opere justorum, sed in praescientia conditoris est. Et quia cuncta quae agunt electi, sicut prius interius conspiciuntur atque disponuntur, ita postmodum exterius perficiuntur, bene dicitur: Faciet comam quasi cum primum plantatum est; id est, viriditatem suam ostendit in effectu operis, quam prius habuit in praescientia conditoris. sti ipsa natura humanitatis intelligi ex qua subsistit. Quae videlicet radix senescit in terra, cum natura carnis deficit, in pulverem redacta. Cujus in pulvere truncus emoritur, quia exstinctum corpus a sua specie dissipatur. Sed ad odorem aquae germinat, quia per adventum sancti
Abbreviated transcription (Latin):
radex iusti : nisi sc̃a predicatio:
Quia ab ipsa oritur: & mip
sa subsistit. Quid terre uł pul¬
ueris nomine. nisi peccator ac¬
cipitur: cui uoce conditoris
dicitur. terra es & in terram
ibis: Uel certe sicut habet no¬
stra transiatio: puluis es. & in
puluerem reuerteris. Iusti gͥ
radix in terra senescit. & ĩ pul¬
uere truncus emoritur: quia
apud corda prauoꝵ. eius pre¬
dicatio despecta. cunctis uiri¬
b effeta creditur. Et in pul¬
uere truncus emoritur: quia
inter manus ꝑsequentium cor
pus examinatur. Iuxta sapi¬
entie uocem etenim. uisi sunt
ocłis insipientium mori: & es¬
timata est affuctio exitꝰ illoꝵ.
S iste cuius rachre in terra
senuit. & in puluere truncus
emortuus est: ad odorem aque
germinabit : quia ꝑ afflatum
sci sp̃c. in electoꝵ cordib. exem¬
plo sui oꝑis. germen uirtutis
facit. Aque etenim appellatio¬
ne. nonnumqͣm scĩ spiritus irri¬
gatio designari solet: sicut scͥp¬
trunco comam facere est: extin¬

Expanded text:
radix justi nisi sancta praedicatio, quia ab ipsa oritur, et in ipsa subsistit? et quid terrae vel pulveris nomine nisi peccator accipitur? cui voce conditoris dicitur: Terra es, et in terram ibis, vel certe, sicut habet nostra translatio: Pulvis es, et in pulverem reverteris . Justi igitur radix in terra senescit, et in pulvere truncus emoritur, 395 quia apud corda pravorum ejus praedicatio despecta cunctisque viribus effeta creditur. Et in pulvere truncus emoritur, quia inter manus persequentium corpus illius exanimatur. Juxta Sapientiae etenim vocem: Visi sunt oculis insipientium mori, et aestimata est afflictio exitus illorum . Sed iste cujus radix in terra senuit, et in pulvere truncus emortuus est, ad odorem aquae germinat, quia per afflatum sancti Spiritus in electorum cordibus exemplo sui operis germen virtutis facit. Aquae etenim appellatione nonnunquam sancti Spiritus irrigatio designari solet, sicut scriptrunco comam facere, est exstin
Abbreviated transcription (Latin):
dini: ac postmodum senectus.
etiam ꝑ tempus iam congrua
maturitate. Quiagͥ pͥmam
etatem aptam bonis actib. ad¬
olescentiam diximus: & uisti ui¬
ri. cum in magna mentis ma¬
turitate proficiunt. ñ nũquã
ad memoriam actionum suaꝵ
mitium reducunt: seq tan¬
tum de suis pͥmordiis rep̾hen¬
dint. quantum ex grauitate
mentis altius profecerunt: qͥa
eo indiscretus se fuisse inueni¬
unt. quo discretionis arcem
postmodum plemus consecun¬
tur ÷ recte nunc ꝑ sc̃i uiri uo¬
cem. adolescentie pectata for¬
midant᷑. Quod si ad ipsam
litceram est tenendum: hinc
considerandum est. quanta sĩt
grauia petcata iuuenum & se¬
num: si &e illud sic iusti metu¬
unt: quod ininfirma etate. de¬
liquerunt. Sequitur. Posu

Expanded text:
dini; ac postmodum senectus, dini; ac postmodum senectus, etiam per tempus jam congrua maturitati. Quia igitur primam aetatem aptam bonis actibus adolescentiam diximus, et justi viri, cum in magna mentis maturitate proficiunt, nonnunquam ad memoriam actionum suarum initium reducunt, seque tantum de suis pdunt, quantum ex gravitate mentis altius profecerint, quia eo indiscretos se fuisse inveniunt, quo discretionis arcem postmodum plenius consequtur, recte nunc per sancti viri vocem adolescentiae peccata formidantur. Quod si ad ipsam litteram est tenendum, hinc considerandum est quantum sint gravia peccata juvenum et senum, si et illud sic justi metuunt quod in infirma aetate deliquerunt. Sequitur: CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
petuam denuntiauit nobis.
illa que in paracdyso data est.
de morte carnis nr̃e. sententia:
ab ipso mitio generis huma¬
ni. usq ad finem scłi ñ muta¬
tur. Quis est enim homo qͥ
uiuet. & non uidebit mortem:
Quod bene rursum psalmista
intuens ait. Tu terribilis es. &
quis resistet tͥ: ex tunc ab ira
tua: quia uidelicet peccanti mn
parachyso homini iratus. semel
de mortalitate carnis nr̃e senten¬
tiam fixit: que & minc & usq
ad ultimum. mutari nullomͦ
ualebit. Dicat gͦ. Scribisenĩ
contra me a maritudines. Ubi
adhuc subditur. Et consume¬
mee. Etcerint iustus. quia m
uiuentute ia se peccasse non
iuenit̾ s adolescentie facta ꝑti¬
mescit. S sciendum est. quia
sicut in corꝑe: ita sunt etiam
incrementa etatis. inmente.
Prima quippe hominis etas.
infãcia est: cum & si innocen¬
ter uiuit : nescit tamen fate¬
ri innocentiam. quam habet.
Ac deinde pueritia sequitur:
i qua iam ualit dicere quod
uult. Qui succedit adolisem

Expanded text:
petuam denuntiavit nobis, petuam denuntiavit nobis, illa quae in paradiso data est de morte carnis nostrae sententia ab ipso initio generis humani usque ad finem saeculi non mutatur. Quis est enim homo qui vivit, et non videbit mortem ? Quod bene rursum Psalmista intuens ait: Tu terribilis es, et quis resistet tibi? ex tunc ira tua . Qui videlicet peccanti in paradiso homini iratus semel de mortalitate carnis nostrae sententiam fixit, quae nunc et usque ad ultimum mutari nullo modo valebit. Dicat ergo: Scribis contra me amaritudines. Unde adhuc subditur: CAPUae. --Ecce vir justus, quia in juventute sua se peccasse non invenit, adolescentiae facta pertimescit. Sed sciendum est quia sicut in corpore, ita sunt etiam incrementa aetatis in mente. Prima quippe hominis aetas infantia est, cum etsi innocenter vivit, nescit tamen fari innocentiam quam habet. Ac deinde pueritia sequitur, in qua jam valet dicere quod vult; cui succedit adolescen
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ꝑ carnem terre proximꝰ fu¬
it. etiam cum stare uidebat᷑:
stipula esse memorat᷑. S qͥa
uiriditatem intimi amoris ꝑ¬
didit: iam stipula sicca est.
Consideret itaq uir sc̃s. & ho¬
mo quante uilitatis sit. & ds
quante districtionis: & dicat.
Contra folium quod uento
rapitur. ostendis potentiam
tuam: & stipulam siccam ꝑse¬
queris. Ac si aꝑte deploret di¬
cens. Cur tanta rectitudine¬
eum impetis. quem sic infir¬
mum ẽẽ in temptatione cog¬
noscis: Sequitur. Scribis
nes. Quia omne quod loqui
mur transit. quod uͦ scͥbimꝰ
manet: ds non loqui. s scri¬
bere amaritudines dicitur :
cum diu suꝑ nos. eiꝰ flagella
ꝑdurant. Semel quippe pec¬
canti homini dictum est: ter¬
ra es. & in terram ibis. Et se¬
pe apparentes angłi: homim¬
b precepta dederunt. Moy¬
ses legis dator. ꝑ districtionẽ
peccata coercuit: ipse uinge¬
nitus summi patͥs. ad nos re¬
dimendos uenit ÷ moriendo
mortem absorbuit: uitam ꝑ¬

Expanded text:
vero per carnem terrae proximus fuvero per carnem terrae proximus fuit, etiam cum stare videbatur, stipula esse memoratur. Sed quia viriditatem intimi amoris perdidit, jam stipula sicca est. « Consideret itaque vir sanctus, et homo quantae vilitatis sit, et Deus quantae districtionis, et dicat: Contra folium quod vento rapitur, ostendis potentiam tuam, et stipulam siccam persequeris. Ac si aperte non cens: Cur tanta rectitudine impetis eum, quem sic infirmum esse in tentatione cognoscis? Sequitur: VERS. 26nes - Quia omne quomur transit, quod vero scribimus manet, Deus non loqui, sed scribere amaritudines dicitur, cum diu super nos ejus flagella perdurant. Semel quippe peccanti homini dictum est: Terra es, et in terram ibis . Et saepe apparentes angeli hominibus praecepta dederunt. Moyses legislator per districtionem peccata coercuit. 388 Ipse Unigenitus summi Patris ad nos redimendos venit, moriendo mortem absorbuit; vitam per
Abbreviated transcription (Latin):
sequeris. Quid est enim ho¬
mo. isi folium : qui uideli¬
cet in paradyso ab arbore ce¬
cidit: Quid est nisi foliũ.
mana. quot temptationes
patitur: quasi tot flatibus
mouetur: Hanc etenim ple¬
rumq ira ꝑturbat: cum re¬
cedit ira. succedit inepta le¬
titia. Luxurie stimulis ur¬
getur: estu auaritie. longe
lateq ad ambienda que ter¬
rena sunt tenditur. Aliqͣn¬
do hanc suꝑbia eleuat: ali¬
quando uͦ. mordinatꝰ timor.
in infimis deponit. Quia gͦ
tot temptationum flatib
leuatur. & ducitur: recte fo¬
lio. homo comparatur. Unde
bene quoq ꝑ ysaiam dicitur.
Cecidimus quasi folium uni¬
u̾si: & iniquitates nr̃e quasi
uentus abstulerunt nos. Qua¬
si uentus quippe. nos miqͥtas
abstulit: quia nullo fixos uir¬
tutis pondere. in uanam elati¬
onem leuauit. Bene autem
post folium: etiam stipula.
appellatur homo. Qui enim
arbor fuit in conditione. foliũ
a semet ipso factus est in temp¬
ruit. in deiectione. Quia enĩ
de alto cecidit folium: quia

Expanded text:
etur. --Quid est enim homo, nisi folium, qui videlicet in paradiso ab arbore cecidit? Quid est nisi folium, mana quot tentationes patitur, quasi tot flatibus movetur. Hanc enim plerumque ira perturbat; cum recedit ira, succedit inepta laetitia. Luxuriae stimulis urgetur, aestu avaritiae longe lateque ad ambienda quae terrena sunt tenditur. Aliquando hanc superbia elevat; aliquando vero inordinatus timor in infimis deponit. Quia ergo tot tentationum flatibus elevatur et ducitur, recte folio homo comparatur. Unde bene quoque per Isaiam dicitur: Cecidimus quasi folium universi, et iniquitates nostrae quasi ventus abstulerunt nos . Quasi ventus quippe nos iniquitas abstulit, quia nullo fixos virtutis pondere in vanam elationem levavit. Bpost folium, etiam stipula appellatur homo. Qui enim arbor fuit in conditione, folium a semetipso factus est in tenpula in dejectione. Quia enim de alto cecidit, folium; quia
Abbreviated transcription (Latin):
cede dicitur: uim flagelli ãmo¬
ue. Quis enim ualet deo rece¬
dente quiescere. cum solus ipse
sit requies ÷ & a quo quisq qͣn¬
to longe fuerit. fit tanto & i¬
quietus: Itaq sic recede ab eo
dicitur: ut intelligas feriendo.
Apte autem subiungitur. Do¬
nec optata ueniat: sicuti mer¬
cennarii dies cius. Mercen¬
narius. quanto longe est a fi¬
ne oꝑis: tanto & a retͥbutione
mercedis. Ita uir quisq st̃s. in
hac uita positus. dum longe
ab exitu uite presentis se con¬
spicit. longe se esse ab etermis
gaudis geniit. Quid est gͦ
dicere. retede paululum ab eo
ut quiescat ⁊ isi iam flagella
uite presentis subtrahe. &e bo¬
na eterne quietis ostende: Unde
etiam de ipsa quiete additur:
donec optata ueniat. sicut mer¬
cennaru dies eius. Tunc namq
rii dies uenit: quando eternã
requiem pro recompensatione
sui laboris acceꝑit. Quantum
uͦ ad presentis uite speciem spe¬
ctat: adhuc beatus iob huma¬
num genus multis miserus re¬
pletum. quantum sit despectũ

Expanded text:
cede dicitur vim flagelli amove. Quis enim valet Deo recedente quiescere, cum solus ipse sit requies, et a quo quisque quanto longe fuerit, fit tanto et inquietus? Itaque sic recede ab eo, dicitur, ut intelligas feriendo. Apte enim subjungitur: Donec optata veniat, sicut mercenarii dies ejus. Mercenarius quanto longe est a fine operis, tanto et retributione mercedis. Ita vir quisque sanctus in hac vita positus, dum longe se esse ab exitu vitae praesentis conspicit, longe se esse ab aeternis gaudiis gemit. Quid est ergo dicere: Recede paululum ab eo, ut quiescat, nisi: jam flagella vitae praesentis subtrahe, et bona aeternae quietis ostende? Unde etiam de ipsa quiete additur: Donec 394 optata veniat, sicut mercenarii dies ejus. Tunc namque rii dies venit, quando aeternam requiem pro recompensatione sui laboris acceperit. Quantum vero ad praesentis vitae speciem spectat, adhuc beatus Job humanum genus multis miseriis repletum quam sit despectum
Abbreviated transcription (Latin):
cum suꝑbus quisq humiliat᷑
in morte: & elata caro. tabes¬
cit in putredine. Intueamur
enim. qualia in sepulchris ia¬
ceant diuitum cadauera: que
illa in extincta carne sit imago
mortis ÷ que tabes corruptionis.
Et certe ipsi erant qui extolle¬
bantur honorib: habitis reb
tumebant: despiciebant cet̾os:
& quasi solos se ẽẽ. gaudebant.
Et dum non ꝑpenderent quo
tendebant: nesciebant qͥd erant.
S in lutum ceruix redacta ẽ:
quia despecti iacent in putredi¬
ne ÷ qui tumebant inuanitate.
In lutum ceruxx redigitur. quia¬
quia quantum carnis potentia
ualeat: tabes corruptionis pro
tos indicat: quos idcirco ad si¬
lentium restringit. ut ea que
illi mens suggesserit. dicat.
Ac si aꝑte dicat. Non ego car
mox ad alta conscendit. seq in
mnift̾us eleuat: & increpationẽ
quam protulerat. ad mistica
uerba ꝑmutat. dicens. Quare¬

Expanded text:
cum superbus quisque humiliatur cum superbus quisque humiliatur in morte, et elata caro tabescit in putredine. Intueamur enim qualia in sepulcris jaceant divitum cadavera, quae illa in exstincta carne sit imago mortis, quae tabes corruptionis. Et certe ipsi erant qui extollebantur honoribus, habitis rebus tumebant, despiciebant caeteros, et quasi solos se esse gaudebant; et dum non perpenderent quo tendebant, nesciebant quid erant. Sed in lutum cervix redacta est, quia despecti jacent in putredine, qui tumebant in vanitate. In lutum cervix redigitur, quia quantum carnis potentia valeat, tabes corruptionis probtos indicat, quos idcirco ad silentium restringit, ut ea quae illi mens suggesserit dicat. Ac si aperte dicat: Non ego carnmox ad alta conscendit, seque in mysteriis elevat, et increpationem quam protulerat ad mystica verba permutat, dicens: CA
Abbreviated transcription (Latin):
ic mundo relinquere sui me¬
moriam conantur. Alii belloꝵ
titulis. alii altis edificioꝵ me¬
nib : alii disertis doc̾trinarũ
scłarium libris. instant̾ ela¬
borant : sibiq memorie nom̃
edificant. S cum ipsa ad fi¬
nem celerius uita ꝑuenerit.
quid mea fixum stabit: qͣndo
& ipsa celeriter. mobilis per¬
transit: Aura etenim cmerẽ
rapit sicut scͥptum est. Non
sic impii non sic: s tanquam
puluis. quem proicit uentus a
facie terre. Recte gͦ. stultoꝵ
memoria cineri comparatur:
quia illic ponit᷑. ubi ab aura
rapiatur. Quantumlibet ete¬
nim quisq. pro facienda gła
sui nominis elaborat: memo¬
riam suam quasi cinerem po¬
suit : quia hanc citius. uentꝰ
mortalitatis rapit. Quocont᷑
de iusto scͥptum est. In memo¬
ria eterna: erit iustus. Eo
ipso enim. quo facta sua soliꝰ
di ocłis impͥmit: nomen sue
memori. in eternitatẽ figit.
solet suꝑbia desig̾nari. Cer¬
uix itaq in lutum redigitur:

Expanded text:
ic mundo relinquere sui meic mundo relinquere sui memoriam conantur. Alii bellorum titulis, alii altis aedificiorum moenibus, alii disertis doctrinarum saecularium libris instanter elaborant, sibique memoriae nomen aedificant. Sed cum ipsa ad finem celerius vita percurrat, quid in ea fixum stabit, quando et ipsa celeriter mobilis pertransit? Aura etenim cinerem rapit, sicut scriptum est: Non sic impii, non sic, sed tanquam pulvis, quem projicit ventus a facie terrae . Recte ergo stultorum memoria cineri comparatur, quia illic ponitur, ubi ab aura rapiatur. Quantumlibet etenim quisque pro perficienda gloria sui nominis elaboret, memoriam suam quasi cinerem posuit, quia hanc citius ventus mortalitatis rapit. Quo contra de justo scriptum est: In memoria aeterna erit justus . Eo ipso enim, quo facta sua solius Dei oculis imprimit, nomen suae memoriae in aeternitate figit. solet superbia designari. Cervix itaque in lutum redigitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tura in commutabilis omp̃c¬
deus. in ira iudicii. ꝑ turba¬
bilis non est: si humano u̾¬
bo motus di dicitur:: ipsa
rectitudinis eiꝰ districtio. qͣ
humana prauitas feritur.
usti autem uiri. ante deum
ira moueatur: & ne commo¬
tum sentiant. tranquillum
timent. At contra ꝑuersi.
tunc ĩam feriri ꝑtimescunt.
cum fernintur: eosq tunc.
terror eius. a sompno sui tor¬
poris ex suscitat : cum uindi¬
cta ꝑturbat. Unde & ꝑ pro¬
pham dicitur. Et tantum
sola uexatio: intellectum da¬
bit auditui. Cum enim dep̾¬
ceptis dĩ contemptis atq des¬
pectis. uerberari ꝑ uindictam
ceꝑint: tunc intelligunt qͦd
audierunt. Et psalmista ait.
Cum occideret eos: tunc in¬
quirebant eum. Bene itaq
dicitur. statim ut se commoue¬
rit turbabit uos. & terror eiꝰ
irruet suꝑ uos: quia reprobis
cordib. non timor requiem:
s pena timorem parit. Seqͥt᷑
terrena huic scło conforman¬
tur: ꝑ om̃e quod agunt. hu¬

Expanded text:
turae incommutabilis Omnipturae incommutabilis Omnipotens, in ira judicii perturbabilis non est. Sed humano verbo motus Dei dicitur ipsa rectitudinis ejus districtio, qua humana pravitas feritur. Justi autem viri ante Deum ira moveatur; et ne commotum sentiant, tranquillum timent. At contra perversi, tunc jam feriri pertimescunt, cum feriuntur; eosque tunc terror ejus a somno sui torporis exsuscitat, cum vindicta perturbat. Unde et per prophetam dicitur: Et tantum sola vexatio intellectum dabit auditui . Cum enim de praeceptis Dei contemptis atque despectis verberari per vindictam coeperint, tunc intelligunt quod audierunt. Et Psalmista ait: Cum occideret eos, tunc inquirebant eum . Bene itaque dicitur: Statim ut se commoverit, turbabit vos; et terror ejus irruet super vos, quia reproborum cordibus non timor requiem, sed poena timorem parit. Sequituterrena huic saeculo conformantur per omne quod agunt hu
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatem int̾ius : & tam̃ hanc
exterius impugnant. Undebene
nunc dicitur. Ipse uos arguet:
qm̃ in abscondito faciem eiusac¬
cipitis. Ac si aꝑte diceret᷑. Tan¬
tomagis de falsitate. apud eũ
estis reprehensibiles: quanto &
apud uos met ipsos. quod uerũ
est uidetis. Et sunt nonnulli.
qui quando ad mentem redeunt.
dei iustitiam & rectitudinẽ con¬
templantur: & orando ac flen¬
do. contremiscunt: s pꝰtquam
contemplationis hora transie¬
rit. sic audaces ad iniquitates
redeunt: ac si post dorsum eiꝰ
positi. a iustitie eiꝰ lumine. mi¬
nue uideantur. Hi itaq apd̾
se in abscondito. quasi corꝑalit̾
uidentem accipiunt faciem di:
quia ei & cum p̾sentes fiunt.
blandiuntur fletib ÷ & cum
quasi a conspectu illiꝰ recedunt.
morib detrahunt. Qui tanto
ampliꝰ de malis suis feriendi
sunt: quanto & in occulto co¬
gitationis. rect̾a di iudicia
cognoscunt. Unde & subdit᷑.
irruet suꝑ uos. Cum sit na¬

Expanded text:
veritatem interius, et tamen hanc veritatem interius, et tamen hanc exterius impugnant. Unde bene nunc dicitur: Ipse vos arguet, quoniam in abscondito faciem ejus accipitis; ac si aperte diceretur: Tanto magis de falsitate apud eum estis reprehensapud vosmetipsos quod verum est videtis. Et sunt nonnulli qui quando ad mentem redeunt, Dei justitiam et rectitudinem contemplantur, et orando ac flendo contremiscunt; sed postquam contemplationis hora transierit, sic audaces ad iniquitates redeunt ac si, post dorsum ejus positi, a justitiae ejus lumine minime videantur. Hi itaque apud se in abscondito quasi corporaliter videntem accipiunt faciem Dei, quia ei et cum praesentes fiunt blandiuntur fletibus, et cum quasi a conspectu illius recedunt moribus detrahunt. Qui tanto amplius de malis suis 381 feriendi sunt, quanto et in occulto cogitationis recta Dei judicia cognoscunt.  Vet. XVII. irruet super vos. - Cum sit na
Abbreviated transcription (Latin):
unt. que nequaquam ipsi ꝓ
quo locuntur. placent : eũq
dum quasi defendere initunt᷑.
offendunt: dum in adu̾sitatẽ
eiꝰ corruunt. cui uidentur ex p̾¬
dicatione famulari. Unde & per
psalmistam dicitur. Ut destru¬
as mimicum & defensorẽ. Om¬
nis quippe hereticus. om̃ipoten¬
ti deo mimicus. & defensor est:
quia unde hunc quasi defende¬
re nititur ⁊ inde ueritati illius
aduersatur. Quia autem la¬
tere deo ml potest: hoc in eis
iudicat. quod intus sentiunt :
non quod famulari foris uiden¬
tur. Quia gͥ eoꝵ fraudulen¬
tiis deus ut homo ñ fallit᷑:
recte subiungitur. Ipse uos
arguet: qm̃ in abscondito faci¬
em eiꝰ accipitis. Statim ut se
commonerit. turbabit uos &e
terror eiꝰ irruet suꝑ uos. Hoc
quod in abscondito accipi asse¬
rit faciem dĩ: duob modis ua¬
let intelligi. Sunt namq ñ¬
nulli. qui & ueritatem in corde
sentiunt: & tamen que falsa st̃.
de deo foras locuntur. Neenĩ
uinci uideantur: & cognoscunt

Expanded text:
unt, quae nequaquam ipsi pro unt, quae nequaquam ipsi pro quo loquuntur placent, cumque dum quasi defendere nituntur, offendunt dum in adversitatem ejus corruunt, cui videntur ex praedicatione famulari. Unde et per Psalmistam dicitur, Ut destruas inimicum et defensorem ; omnis quippe haereticus omnipotenti Deo inimicus et defensor est, quia unde hunc quasi defendere nititur, inde veritati illius adversatur. Quia autem latere Deum nihil potest, hoc in eis judicat, quod intus sentiunt, non quod famulari foris videntur. Quia igitur eorum fraudulentiis Deus ut homo non fallitur, recte subjungitur: Ipse vos arguet, quoniam in abscondito faciem ejus accipitis. Statim ut se commoverit, turbabit vos, et terror ejus irruet super vos . Hoc quod in abscondito accipi asserit faciem Dei, duobus modis valet intelligi. Sunt namque nonnulli qui et veritatem in corde sentiunt, et tamen quae falsa sunt de Deo foras loquuntur. Ne enim vinci videantur, et cognoscunt
Abbreviated transcription (Latin):
Srulti cum ptudentiũ facta
conspiciunt. hec eis om̃ia repre¬
hensibilia esse uideantur: sueq
imꝑitie atq infirmitatis obliti.
tanto intentius de aliens iudi
cant: quanto sua profundius
prauoꝵ facta redarguunt: sẽꝑ
sue infirmitatis conscu. eos & si
exterius seiuendo. tamen in¬
terius compatiendo reprehen¬
dunt: quia illius solius ẽ pec¬
cata hominum sine compassi¬
one discutere: qui ex nature
sue ommipotentia. ignorat pec¬
care. Qina gͥ amici beati iob.
ita eiꝰ facta rep̾benderant. ac si
in se iꝑsi reprehensibile mlha¬
berent: recte nunc dicitur.
umquid faciem eius accipitis:
& pro deo iudicare nitimim:
Faciem quippe eiꝰ acciꝑe est: au¬
ctoritatem illius in idicium
sumere. Et quasi pro deo
iudicare nititur: qui cum in¬
firma queq in alterum rep̃¬
hendit : apud se introesus. ꝑ
compassionem non infirmat᷑.
quem celare nil potest: Aut
decipietur ut homo. ur̃is frau¬
dulentiis: Praudem deo he¬
retici exhibent: quia ea astru¬

Expanded text:
udentium facta conspiciunt, haec eis omnia reprehensibilia esse videntur; qui, suae imperitiae atque infirmitatis obliti, tanto intentius de alienis judicant, quanto sua profundius pravorum facta redarguunt, semper suae infirmitatis conscii, eos etsi exterius saeviendo, tamen interius compatiendo reprehendunt, quia illius solius est peccata hominum sine compassione discutere, qui ex naturae suae omnipotentia ignorat peccare. Quia igitur amici beati Job ita ejus facta reprehenderant ac si in se ipsi reprehensibile nihil haberent, recte nunc dicitur: Nunquid faciem ejus accipitis, et pro Deo judicare nitimini? Faciem quippe ejus accipere est auctoritatem illius in judicio sumere; et quasi pro Deo judicare nititur, qui, cum infirma quaeque in altero reprehendit, apud se introrsus per compassionem non infirmatur. quem celare nihil potest? Aut decipietur ut homo, vestris fraudulentiis? Fraudes Deo haeretici exhibent, quia ea astru
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃. deprehendunt: hec internis
sensib retractantes. uehem̃ter
insemet ipsis insecunt᷑. Afflic
tione se conterunt: magnisq
cruciatib. uł minima in se pra¬
ua diuidicant: atq hec ꝑ pe¬
nitentiam dampnant. Quod
idcirco agunt: ut in conspec¬
tu eterm iudicis. & ipsimue¬
niri in quantum est possibi¬
le. inreprehensibiles debeant :¬
& hi qui eos sic se iudicare
conspiciunt: emendare semet¬
ipsos a culpis gramorib. i¬
ardescant. Quod uidelicet
beatus iob. coram amicis suis
temꝑalem głam tenentib.
& transeuntia bona laudan¬
tib fecerat: s tamen eoꝵ sen¬
sum. ad cognoscendam utili¬
tatem flagelli sui. ꝑducere ñ
ualebat: ut scilicet pensare
possint. quod ñ solum ꝓsꝑa¬

Expanded text:
esse deprehendunt, haec internis esse deprehendunt, haec internis sensibus retractantes, vehementer in semetipsis insequuntur, afflitione se conterunt, magnisque cruciatibus vel minima in se prava dijudicant, atque haec per poenitentiam damnant. Quod idcirco agunt, ut in conspectu aeterni judicis et ipsi inveniri, in quantum est possibile, irreprehensibiles debeant, et hi qui eos sic se judicare conspiciunt emendare semetipsos a culpis culpis gravioribus inardescant. Quod videlicet beatus Job coram amicis suis temporalem gloriam tenentibus, et transeuntia bona laudantibus, fecerat; sed tamen eorum sensum ad cognoscendam utilitatem flagelli sui perducere non valebat, ut scilicet pensare possent quod non solum
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. Unde recte etiam scrip¬
tum est. Om̃is homo qui co¬
mederit uuam acerbam: obstu¬
pescent dentes eiꝰ. Quid nãꝙ
acerba uua÷ nisi peccatum ẽ:
Uua quippe acerba est: fructꝰ
ante tempus. Quisqͥs enim p̾¬
sentis uite delectationib sati¬
ari desiderat: quasi fructus
ante tempus comedere festinat.
Qui gͥ uuam acerbam comedit.
dentes eiꝰ obstupescunt: quia
qui presentis mundi delectati¬
one pascitur ⁊ int̾m eiꝰ sensus
ligantur. ut iam spiritalia
mandere. id est intelligere ne¬
queant: quia unde in exteri¬
orib delectati sunt: inde inĩ¬
timis obstupescunt. Et dũ
peccato anima pascitur. pa¬
nem ustitie edere nonualet:
qm̃ ligati dentes. ex peccati
consuetudine : iustum quod
intus sapit. edere nequaqͣm
possunt. Hoc gͥloco. qͥa den¬
tes ut diximus. int̾nos sensus
accipimus: considerare magno
ꝑe. quid agere iusti soleant.
debemus. Qui plerumq si qͥ
in se quamlibet leuit̾ carnalia

Expanded text:
potuit. Unde recte etiam scrippotuit. Unde recte etiam scriptum est: « Omnis homo qui comederit uvam acerbam, obstupescent dentes ejus . Quid namque uva acerba nisi peccatum est? Uva quippe acerba est fructus ante tempus. Quisquis enim praesentis vitae delectationibus satiari desiderat quasi fructus ante tempus comedere festinat. Qui igitur uvam acerbam comedit, dentes ejus obstupescunt, quia qui praesentis mundi delectatione pascitur, interni ejus sensus ligantur, ut jam spiritalia mandere, id est intelligere nequeant, quia unde in exterioribus delectati sunt, inde in intimis obstupescunt. Et dum peccato anima pascitur, panem justitiae edere non valet, quoniam ligati dentes, ex peccati consuetudine, justum quod intus sapit edere nequaquam possunt. Hoc igitur loco, quia dentes, ut diximus, internos sensus accipimus, conspere quid agere justi soleant, debemus; qui plerumque si qua in se quamlibet leviter carnalia
Abbreviated transcription (Latin):
meis: In scͥptura sacra dentes a¬
liquando sc̃i predicatores: aliqͣn¬
do uͦ interni accipi sensus solent.
De sc̃is enim predicatorib: spon¬
se dictum est᷑. Dentes tui ficut
greges tonsarum: que ascende¬
runt de lauachro. Unde & uni
eoꝵ. ostensis in figura gentib
dicitur. mac̾ta & manduca:
id est uetustatem eoꝵ contere:
& i corpus eccłie. uidelicet tua
membra conuerte. Rursum
quia dentes int̾iores sensus ac¬
cipi solent: hieremias ꝓpheta
testatur dicens. Fregit᷑ ad nu¬
merum dentes meos. Per den¬
tes etenim cibus frangitur :¬
ut glutiatur. Unde ñ inmeri¬
to indentib internos sensus
accipimus: qui singła que co¬
gitant. quasi mandunt & cõ¬
minuunt: atq uentris me¬
morie transmittunt. Quos
ꝓpħa ad numerum fractos di¬
cit: quia iuxta mensuram uniꝰ¬
cuiusq peccati. intelligentie
cecitas generatur in sensib ⁊
& scdm quod quisq egit ext̾us
in eo obstupescat. quod de int̾¬
nis atq inuisibilib. intelligere

Expanded text:
m in Scriptura sacra dentes aliquando praedicatores, aliquando vero interni accipi sensus solent. De sanctis enim praedicatoribus sponsae dictum est: « Dentes tui sicut greges tonsarum quae ascenderunt de lavacro . » Unde et uni eorum ostensis in figura gentibus dicitur: « Macta et manduca. » Id est, vetustatem earum contere, et in corpus Ecclesiae, videlicet in tua membra converte. Rursum quia dentes interiores sensus accipi solent, Jeremias propheta nunc testatur, dicens: « Fregit ad numerum dentes meos. » Per dentes etenim cibus frangitur ut glutiatur. Unde non immerito dentibus internos sensus accipimus, qui singula quae cogitant quasi mandunt et comminuunt, atque ad ventrem memoriae transmittunt. Quos propheta ad numerum fractos dicit, quia juxta mensuram uniuscujusque peccati, intelligentiae caecitas generatur in sensibus, et secundum quod quisque egit exterius, in eo obstupescat quod de internis atque invisibilibus intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
& legem reqͥrunt ex ore eiꝰ: qͥa
angłs dommni exercituum ẽ. Om¬
mpotens gͦ ds. angłos suos sp̃e
facit: quia predicatores suos. spi¬
ritales efficit. Hoc autem loco.
si anma om̃is uiuentis. ipsa cor¬
ꝑis uita signatur: sp̃c uniu̾se
carnis hominis. effec̾tus intelli¬
gentie spiritalis exprimitur.

Expanded text:
ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est . Omnipotens ergo Deus angelos suos spiritus facit, quia praedicatores suos spiritales efficit. Hoc autem loco si anima omnis viventis ipsa corporis vita signatur, spiritu universae carnis hominis effectus intelligentiae spiritalis exprimitur.
Abbreviated transcription (Latin):
na. que ad manifestationem
sp̃s data sunt: ꝙ post modum
spei. fidei. atq caritatis. funda¬
menta destruunt᷑. Que cun¬
cta dñs aꝑfidis ablata. gen¬
tilitati tribuit: atq ex his qͦ
infidelib abstulit : mentes fide¬
lium ornauit. nde dictũ est.¬
Et speciei domus diuidere spo¬
lia. Cum enim uirtutum spo¬
lia a uideis abstulit. domui
cordis gentilium. quam ꝑ fidẽ
in habitare dignatus est. speti¬
em donoꝵ dedit. Q uod in¬
delicet gestum est cum uerba
dei. & iudeoꝵ ppłs ad solam lit¬
teram que occidit accip̾et

Expanded text:
na quae ad manifestationem na quae ad manifestationem spiritus data sunt, et postmodum spei, fidei, atque charitatis fundamenta destruantur, quae cuncta Dominus, a perfidis ablata, gentilitati tribuit, atque ex his, quae infidelibus abstulit, mentes fidelium ornavit. Unde et scriptum est: Speciei domus dividere spolia. Cum enim virtutum spolia a Judaeis abstulit, domui cordis gentilium, quam per fidem inhabitare dignatus est, specie donorum dedit, quod videlicet gestum est cum verba Dei et Judaeorum populus ad solam litteram, quae occidit, accipere
Abbreviated transcription (Latin):
pressi inculpa ꝑfidie fuerant.
inuere fidei libertatem leuati
sunt. Hunc uero israhelitarił
autem inurbis ornamento ft̃¬
sunt: munitiones uero inde
que nos mingͥunt: alia que
ornant. Prophetie quippe do¬
ctrina. genera linguarum:
curationum uirtus. quasique¬
dam menia mentis sunt: que ꝙ¬
siquisq non habeat. stare mu¬
nitus ꝑ fidem & iusticiam potest.
quãuis ornatus uirtutũ altitu¬
dine minime et̃. uideat᷑. Spes
uero fides. & caritas. non nr̃a
menia sed muntiones sunt: qͦ
si habere intelligimus: hostili¬
bus insidiis patemus. De in
dea ergo quia prophetiam
atq doctrinam. uel miracu¬
loꝵ signa abstulit: menia pre¬
cipitauit. Quia uero spem.
fidem. atq caritatem. ꝓpter eiꝰ
duritia auserri permisit: mu¬
nitiones eius difsipare studuit.
Rectus uero ordo seruatꝰ est:
ut prius mertua. & post mu¬
nitiones dissipare dicerent᷑:
quia cum peccatrix anima re-¬
linquit᷑. pͥus ab ea uirtutum do¬

Expanded text:
pressi in culpa perfidiae fuerant pressi in culpa perfidiae fuerant in verae fidei libertatem levati sunt. Hunc vero Israelitarum autem in urbibus pro ornamento sunt, munitiones vero in dequae nos muniunt, alia quae ornant. Prophetica quippe doctrina, genera linguarum, curationum virtus, quasi quaedam moenia mentis sunt. Quae etsi quisque non habeat, stare munitus per fidem et justitiam 376 potest, quamvis ornatus virtutum altitudine minime esse videatur. Spes vero, fides, et charitas, non nostra moenia, sed munitiones sunt; quae si habere negligimus, hostilibus indaea ergo quia prophetiam atque doctrinam, vel miraculorum signa abstulit, moenia praecipitavit: quia vero spem, fidem et charitatem propter ejus duritiam auferre permisit, munitiones ejus dissipare studuit. Rectus vero ordo servatus est, ut prius moenia et post munitiones dissipatae dicerentur: quia cum peccatrix anima relinquitur, prius ab ea virtutum do
Abbreviated transcription (Latin):
patris eoꝵ: ut doctrina senum.
que nunc a uideoꝵ corde abla¬
ta est. tunc miserante dño re¬
p̾dicauerunt patres. Sinuero
senis. eosdem quoq iudeos ac¬
cipimꝰ. qui suadente ꝑfidia. ue¬
ritatis uerbo contraire conati
sunt: doctrina sensĩ ablata ẽ.
postqͣm hanc eccłia ex gentib.
udelicet iuuencula accepit:
que ꝑ psalmistam dicit. Suꝑ
seniores intellexi. Quam quia
oꝑando tenuit: qualit̾ suꝑ sem¬
ores intellexerit. ostendit: dum
protinus subdidit dicins. Qͥa
mandata tua ex quisiui. Qͥa
enim studuit oꝑando implere
quod dicit: accepit intelligere
quod doceret. Inde adhuc ap¬
nim uideoꝵ ppłs. in legis manda¬
to ꝑmanerit. & cuncta gentilitas
multa dei p̾cepta cognosceret: &
illi ꝑfidem pͥncipari uidebant᷑.¬
& isti in profundo pressi iacuer̃t.
per infidelitatem. Sed cum in¬
carnationis dñice misterium
uidea negauit. gentilitas cre¬
diditi᷑ & principes in despectio¬
nem ceciderunt: & hii qui op¬

Expanded text:
patres eorum , ut doctrina senum patres eorum , ut doctrina senum quae nunc a Judaeorum corde ablata est tunc miserante Domino repraedicaverunt patres. Sin vero senes eosdem quoque Judaeos accipimus, qui, suadente perfidia, Veritatis verbo contraire conati sunt, doctrina senum ablata est postquam hanc Ecclesia ex gentibus videlicet juvencula accepit, quae per Psalmistam dicit: Super seniores intellexi . Quam quia operando tenuit, qualiter super seniores intellexerit ostendit, dum protinus subdit, dicens: Quia mandata tua exquisivi. Quia enim studuit operando implere quod didicit, accepit intelligere quod doceret. Unde adhuc apnim Judaeorum populus in legis mandato permaneret, et cuncta gentilitas nulla Dei praecepta cognosceret, et illi per fidem principari videbantur, et isti in profundo pressi jacuerunt per infidelitatem. Sed cum incarnationis Dominicae mysterium Judaea negavit, gentilitas credidit, et principes in despectionem ceciderunt, et hi qui op
Abbreviated transcription (Latin):
thesauro ꝓfert mala. Hinc
etiam ioh̾es ait. Ipsi ae mun¬
do sunt: ideo de mundo locun¬
tur. Bene gͦ dicitur. cõmu¬
tans labium ueratium. & do¬
c̾trinam senum auferens: qui
hi qui pͥus celestia predicando
ueraces erant: dum temꝑalia
diligentes ad terrena currãt
labium ueratium cõmutant
Et senum doctrina tollit᷑.:
Qͣ diligentes temꝑalia. prioꝵ
tur lut locum regiminis. qͥsi
ad frustum uoluptatis tene¬
ant. non ad usima laboris
Q uod tamen aꝑtius de iuide¬
is ualet intelligi: qui anti incar¬
nationem dñi ueraces fuer̃t:
qui hunc uenturũ eẽ. credide¬
runt. atq nuntiauerunt: sed
postquam incarne apparuit.
hunc esse negauert᷑. Labium
itaq ueratium cõmutatum ẽ.
quia quem uenturum dixe¬
runt negauerunt presentem.
Et doctrina senum ablata ẽ:
quia nequaqͣm ea credendo
secuti sunt: que patres suos
predixisse meminerunt. Inde
etiam helya. ueniente ꝓmittit᷑.
quod redilcat corda filioꝵ ad

Expanded text:
ttundo sunt, ideo de mundo loquuntur. Bene ergo dicitur: Commutans labium veracium, et doctrinam senum auferens , quia hi qui prius coelestia praedicando veraces erant, dum temporalia dililabium veracium commutatur, et senum doctrina tollitur, quia diligentes temporalia . . . . . tur ut locum regiminis quasi ad fructum voluptatis teneant, non ad usum laboris. Quod tamen apertius de Judaeis valet intelligi, qui ante incarnationem Domini veraces fuerunt, quia hunc venturum esse crediderunt atque nuntiaverunt. Sed postquam in carne ahunc esse negaverunt. Labium itaque veracium mutatum est, quia quem venturum dixerant negaverunt praesentem. Et doctrina senum ablata est, quia nequaquam ea credendo secuti sunt quae patres suos praedixisse meminerunt. Unde etiam Elia veniente promittitur quod reducat corda filiorum ad
Abbreviated transcription (Latin):
iustitias meas ÷ & assumis testa¬
mentum meum ꝑ os tuum:
Et ne auferas de ore meo uer¬
bum ueritatis usq quaq. Per¬
pendit namq quod omp̃c ds̾.
ueritatis u̾bum facientib tri¬
buit: & non facientib tollit.
Qui gͦ hoc de ore suo non au¬
ferri petiit: quid aliud. quam
gr̃am bone oꝑationis quesiuit :
Ac si aꝑte diceret. A bono oꝑe
errare me non sinas: nedum
amitto ordinẽ bene uiuendi:
rectitudinem ꝑdam loquendi.¬
Et plerumq doctor. qui doce¬
re audet quod negligit agere:
cum desierit bona loqui que
oꝑari contempsit. docere sub¬
iectos incipit praua que agit.
ut iusto omnipotentis dĩ iud̾¬
cto. in bono iam nec linguan
habeat. qui habere bonam ui¬
tam recusat : quatinꝰ mens eiꝰ¬
dum terrenarum rerum ami¬
ri intendit᷑: de terrens rebus
semꝑ loquatur. Unde ĩ eugłn
ueritas dicit. Ex habundan¬
tia cordis. os loquitur. Bonꝰ
homo de thesauro bono ꝓferi
bona: & malus homo. de mali

Expanded text:
justitias meas, et assumis testajustitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum ?Et ne auferas de ore meo verbum veritatis usquequaque . Perpendit namque quod omnipotens Deus veritatis verbum facientibus tribuit, et non facientibus tollit. Qui ergo hoc de ore suo non auferri petiit, quid aliud quam gratiam bonae operationis quaesivit? Ac si aperte diceret: A bono opere errare me non sinas, ne dum amitto ordinem bene vivendi, rectitudinem perdam loquendi. Plerumque doctor qui docere audet quod negligit agere, cum desierit bona loqui quae operari contempsit, docere subjectos incipit prava quae agit, ut justo omnipotentis Dei judicio in bono jam nec linguam habeat qui habere bonam vitam recusat; quatenus cum mens ejus terrenarum rerum amore incenditur, de terrenis rebus semper loquatur. Unde in Evangelio Veritas dicit: Ex abundantia cordis os loquitur . Bonus homo de bono thesauro profert bona, et malus homo de malo
Abbreviated transcription (Latin):
aut corona głe: nonne uos an¬
te dñm: S cum sacerdotes.
uitam discipłoꝵ negligunt.¬
& nullum de eoꝵ profectib.
ante dñm fructum ferunt:
quid aliud quam inglorii di¬
cuntur: Quia ante distri¬
ctum iudicem. nimirũ głam
tunc non inueniunt: qm mͦ
subdictoꝵ suoꝵ morib pre¬
dicationis studio ñ exquirũt.
Bene autem dicitur. & opti¬
mates supplantat: quia cum
mentem regentium. iusto iu¬
dicio deserit. hec intermum
retͥbutionis premium non re¬
quirit : & in eo supplantat᷑
quo fallitur: ut pro et̾na gła.
depͥncipatu temꝑali gratule¬
tur. Supplantant᷑ gͥ optima¬
tes : quia dum futura celestis
patrie p̾dicare negligunt: m
suis hic uoluptatib cadunt.¬
Sequitur. Commutans labiũ
ueracium: & doctrinam senum
auferens. Cum sacerdos ñ agit
bona que loquitur: ei etiamser¬
mo subtrabitur. ne loqui aude¬
at quod non oꝑatur : sicut ꝑ
ꝓph̃am dicitur. Peccatori autẽ
dixit deus. Quare tu enarras

Expanded text:
aut corona gloriae. Nonne vos anaut corona gloriae. Nonne vos ante Dominum? » Sed cum sacerdotes vitam discipulorum negligunt, et nullum de eorum provectibus ante Deum fructum ferunt, quid aliud quam ingloriosi ducuntur? Quia ante districtum judicem nimirum gloriam tunc non inveniunt, quam subditorum suorum moribus praedicationis studio non exquirunt. Bene autem dicitur: Et optimates supplantat, quia cum mentem regentium justo judicio deserit, haec internum retributionis praemium non requirit; et in eo supplantatur quo fallitur, ut pro aeterna gloria de principatu temporali gratuletur. Supplantantur igitur optimates, quia dum vera coelestis patriae praemia negligunt, in suis hic voluptatibS. 20. Commutans labium veracium, et doctrinam senum auferens. - Cum sacerdos non agit bona quae loquitur, ei etiam sermo subtrahitur, ne loqui audeat quod non operatur, sicut per Prophetam dicitur: « Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras