comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tanniã: eo qͦd iã bis partes galliarum diuersis excausis
adisset. & obid maiorẽ huiꝰ itineris ꝑ agendi noticiã ha¬
beret: sufficiensq e̾ẽt. inpossessione hominũ ꝓpͥorũ. &
ut ei doctrinȩ cooꝑator ex istens diligent̃ attenderet: ne
qͥd ille contrariũ ueritati fidei grecorũ more in eccła cui
prȩ esset introduceret: Qui subdiaconꝰ ordinatꝰ. qtͣ tuor ex¬
pectauit menses: donec illi coma cresceret. qͦ incoronam
tonderi posset. Habuerat enĩ tonsurã more orientaliũ scĩ
apłi faoli. Qui ordinatꝰ e. ay traliano papa aumo dniar incar¬
missus e. Qui cũ parit᷑ ꝑmare ad massiliã ac de inde ꝑtrã¬

Expanded text:
ttaniam, eo quod jam bis partes Galliarum diversis ex causis ttaniam, eo quod jam bis partes Galliarum diversis ex causis adiisset; et ob id majorem hujus itineris peragendi notitiam haberet, sufficiensque esset in possessione hominum propriorum: et ut ei doctrinae cooperator existens, diligenter adtenderet ne quid ille contrarium veritati fidei, Graecorum more, in Ecclesiam cui praeesset, introduceret. Qui subdiaconus ordinatus, quatuor expectavit menses, donec illi coma cresceret, quo in coronam tonderi posset. Habuerat enim tonsuram more Orientalium sancti apostoli Pauli. Qui ordinatus est a Vitaliano papa anno dominicae Incarmissus est. Qui cum pariter per mare ad Massiliam, et deinde per
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ papa habito de his consilio: quesiuit sedulus quẽ ȩccłiis
anglorũ archiep̃m mitteret. Erat autẽ in monasterio niri
ne afer sacris litteris diligent̃ imbutꝰ: monaster ialib si¬
mul & eccłasticis disciplinis institut᷑. grece parit̾ & latinȩ
linguȩ ꝑitissimꝰ. H Sunc ad se accitũ papa iussit epãtu accep¬
to britanniã uenire. Qui indignũ se tanto gradu respon¬
dens. ostendere posse se dixit aliũ: cui magis ad suscipien¬
dũ ep̃atũ & eruditio conueniret & ętas. Cũq monachũ quo¬
dã de uicino uirginũ monasterio noĩe andreã pontificio¬
cias. si forte aliũ qͥ ep̃s ordinaret᷑ extẽpore posset inuenir
Crat ipso tẽpore Romȩ monachus adriano notꝰ noĩe Theo¬
uenerandus. id ÷ annos habens ȩtatis sexaginta sex. Hunc
offerens ad rianꝰ pontifici ut ep̃s ordinaret᷑ optinuit.
his tam̃ conditionib int̾ positis. ut ipse eũ ꝑduceret bri¬

Expanded text:
us papa habito de his consilio, quaesivit sedulus quem Ecclesiis us papa habito de his consilio, quaesivit sedulus quem Ecclesiis Anglorum archiepiscopum mitteret. Erat autem in monasterio Hiridne Afer, sacris literis diligenter imbutus, monasterialibus simul et Ecclesiasticis disciplinis institutus, Graecae pariter et Latinae linguae peritissimus. Hunc ad se accitum papa jussit episcopatu accepto Brittaniam venire. Qui indignum se tanto gradui respondens, ostendere se posse dixit alium, cujus magis ad suscipiendum episcopatum et eruditio conveniret, et aetas. Cumque monachum quemdam de vicino virginum monasterio, nomine Andream, pontifici ofcias, si forte alium, qui episcopus ordinaretur ex tempore posset evenire. Erat ipso tempore Romae monachus Hadriano notus, nomine Theovenerandus, id est, annos habens aetatis sexaginta et sex  Al., XLVI. Hunc offerens Hadrianus pontifici, ut episcopus ordinaretur obtinuit: his tamen conditionibus interpositis, ut ipse eum perduceret Bri
Abbreviated transcription (Latin):
beto anachoritȩ p̃dixerit. Ut corp̾ illius post undeci annos sepulturȩ
sit corruptionis immune reꝑtũ. nec multo post successor epatꝰ eiꝰ de
& colman ep̃s unanima katholicorũ intentione suꝑatus¬
& ad suos reuersus. ẽ : deusdedit sextꝰ ȩccłȩ dorouernensis
Rex cantuariorũ defunctꝰ: ecbercto filio sedẽ regni reliqͥt
uã ille susceptã ꝑ nouẽ annos tenuit. Tunc cessante ñ pauco
tẽpore epãtu: missus : Romã ab ipso simul & arege nor¬
danhy mbrorũ osuuio. ut inp̃cedenti libro paucis diximꝰ
uigeard prbr uir ineccłasticis disciplinis doctissimꝰ de
genere anglorũ: petentib hunc ȩccłȩ anglorũ archiep̃m
ordinari. missis parit̃ apłico papȩ donariis. & aureis atq
argenteis uasis ñ paucis. Qui ubi Romã ꝑuenit. cuiꝰ sedi apłiꝙ
apłico patefecit. ñ multo post & ipse & om̃s pene qͥ cũ eo adue¬
nerant socii eiꝰ: pestilentia suꝑueniente deleti sunt. Aplieꝰ¬

Expanded text:
et. CAPUT XXX. Ut corpus illius, post undecim annos sepulturae, sit corruptionis immune repertum; nec multo post successor episcopatus ejus de copus unanima catholicorum intentione superatus ad suos reversus est, Deusdedit sextus Ecclesiae Doruvernensis e ac die defunctus, Ecgbercto filio sedem regni reliquit, quam ille susceptam per novem annos tenuit. Tunc cessante non pauco tempore episcopatu, missus est Romam ab ipso simul et a rege Nordanhymbrorum Osuio, ut praecedente libro paucis diximus, Uighard, presbyter, vir in Ecclesiasticis disciplinis doctissimus, de genere Anglorum, petentibus hunc Ecclesiae Anglorum archiepiscopum ordinari: missis pariter apostolico papae donariis, et aureis atque argenteis vasis non paucis. Qui ubi Romam pervenit, cujus  Al. cuo papae apostolico patefecit, non multo post et ipse et omnes pene qui cum eo advenerant socii, pestilentia superveniente deleti sunt. At apostolic
Abbreviated transcription (Latin):
uenit theodorꝰ: osuuius Rex nordanhymbrorũ pressus. ẽ.
in firmitate qͣ & mortuus. ẽ. anno ȩtatis suȩ qͥnqͣgesimo oc¬
tauo. Qui intantũ eo tẽpore tenebat᷑ amore Romanȩ & apłicȩ
institutionis. ut si ab infirmitate saluaret᷑: etiã Romã ue-¬
nire ibiq ad loca scã uita finire disponeret. & uuilfridũ ep̃m ducẽ
sibi itineris fieri ꝓmissa ñ parua pecuniarũ donatione rogaret.
rũ una cũ eis qͥ canonica patrũ instituta & diligerent & nossent
magistris ȩccłȩ pluribꝰ. Quib parit̃ congregatis: diligent᷑ ea
que unitati pacis ȩccłasticȩ congruerent. eo quo pontificẽ decebat
animo cȩpit obseruanda docere. Cuiꝰ si nodicȩ actionis: hui modi

Expanded text:
rex Nordanhymbrorum, pressus est infirmitate, qua et mortuus est anno aetatis suae quinquagesimo octavo, qui in tantum eo tempore tenebatur amore Romanae et apostolicae institutionis, ut si ab infirmitate salvaretur, etiam Romam venire, ibique ad loca sancta vitam finire disponeret, Uilfridumque episcopum ducem sibi itineris fieri, promissa non parva pecuniarum donatione, rogaret. porum, una cum eis qui canonica Patrum statuta et diligerent et nossent, magistris Ecclesiae pluribus. Quibus pariter congregatis, diligenter ea quae unitati pacis ecclesiasticae congruerent, eo quo pontificem decebat animo, coepit observanda docere. Cujus synodicae actionis hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
te anglorũ ȩccłȩ cũ ł atholica ueritate litterarũ qͦq scãrũ ceꝑint
studiis imbui. & ut pucta ꝓdamiano rothfensis eccłȩ sit factꝰ an¬
& de uita & obitu ac sepultura eiꝰ. Ut colman ep̃s relicta britannua
duo monasteria in scot tia. unũ scottis. alterũ anglis qͦs secũ addu¬
xerat fecerit. De morte osuuii & ecb̾cti regũ. & de sinodo facta ad locũ hert forda
corpora scĩmonialiũ feminarũ ponideberent celesti sit luce monstratũ.
Ut in eodẽ monasterio puerulus moriens uirginẽ quȩ se erat secutura clama
uerit. Utq alia de corpore egressura iã particulã futurȩ lucis aspexerit.

Expanded text:
te, Anglorum Ecclesiae cum catholica veritate, literarum quoque sanctarum coeperint studiis imbui; et ut Putta pro Damiano Hrofensis Ecclesiae sit factus an fungebatur. CAPUT IV. Ut Colman episcopus, relicta Brittania, duo monasteria in Scottia, unum Scottis; alterum Anglis, quos secum adduxerat, fecerit. corpora sanctimonialium feminarum poni deberent, coelesti sit luce monstratum.Ut in eodem monasterio puerulus moriens, virginem quae se erat secutura, clamaverit Al., vocaverit; utque alia de corpore egressura, jam particulam futurae lucis aspexerit.
Abbreviated transcription (Latin):
posuit dexter̃a capiti eiꝰ. & an hoc signũ agnosceret re-¬
quisiuit. Qui cũ tremens adpedes eius ꝓcidere uellet.
leuauit eũ: & quasi familiari uoce affatus ait. Ecce
nũ qͦd desidasti. ipso largiente ꝑcepisti. Mem̾to ut t̾ciũ
qͦd ꝓmisisti facere ne differas suscipiendo fidẽ eiꝰ & p̾-¬
cepta seruando. qͥ te & a tẽporalib aduersis eripiens
tẽporalis regni honore sullimauit. & si de inceps uolun-
tati eiꝰ quã ꝑme tͥ p̃dicat obsecundare uolueris. etiã aꝑ
petuis malorũ torm̃tis te lib̾ans. ȩt̃ni secũ regni incȩ¬

Expanded text:
posuit dexteram capiti ejus, et an hoc signum agnosceret reposuit dexteram capiti ejus, et an hoc signum agnosceret requisivit. Qui cum tremens ad pedes ejus procidere vellet, levavit eum, et quasi familiari voce affatus: « Ecce, inum quod desiderasti, ipso largiente percepisti. Memento ut tertium quod promisisti, facere ne differas, suscipiendo fidem ejus, et praecepta servando, qui te et a temporalibus adversis eripiens, temporalis regni honore sublimavit; et si deinceps voluntati ejus, quam per me tibi praedicat, obsecundare volueris, etiam a perpetuis malorum tormentis te liberans, aeterni secum regni in cae
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ cogitationẽ suã de quat ante dixi reginȩ in se
ad monens qͥa nulla ratione conueniat tanto regi
amicũ suũ optimũ in necessitate positũ auro uen¬
dere: immo fidẽ suã quȩ om̃ib ornam̃tis p̾ciosiott̃
aenore perune ꝑdere & d plura: fecit Rex ut dictũ ẽ.
eũ ut in regnũ ꝑueniret adiuuit. Nam mox rederue¬
landũ ed elfridũ colligit copiosũ eũq sibi occurrente
cũ ebrcteu multũ impari non enĩ dedat illi spaciũ qͦ
totũ suu̾ congregaret atq ad unaret exercitũ occidit in
ñ tantũ sibi infesti regis insidias uitauit: uerũ etiã
eidẽ ꝑẽpto in regni głam successit. Cũ gͦ p̃dicante uer-¬
bũ dẽi paulino rex credẽ differret. & ꝑ aliqͦt tẽpus ut di¬
ximꝰ horis cõpetentib solitarius sedet: & qͥd agendũ si
bi eẽt. quȩ religio sequenda sedulus secũ ipse scrutari
consuesset: in grediens adeũ quadã die idẽ uir dei im¬

Expanded text:
enim cogitationem suam, de qua tibi ante dixi, reginae in seenim cogitationem suam, de qua tibi ante dixi, reginae in seammonens quia nulla ratione conveniat tanto regi amicum suum optimum in necessitate positum auro vendere, immo fidem suam, quae omnibus ornamentis pretiosior est, amore pecuniae perdere. » Quid plura? Fecit rex ut dictum est: eum ut in regnum perveniret, adjuvit. Nam mox redeunlandum Aedilfridum collegit copiosum, eumque sibi occurrentem cum exercitu multum impari, non enim dederat illi spatium quo totum suum congregaret atque adunaret exercitum, occidit in non tantum regis sibi infesti insidias vitavit, verum etiam eidem perempto in regni gloriam successit. Cum ergo praedicante verbum Dei Paulino Rex credere differret, et per aliquod tempus, ut diximus, horis competentibus solitarius sederet, quid agendum sibi esset  Al. add. et, quae religio sequenda sedulus secum ipse scrutari consuesset, ingrediens ad eum quadam die vir Dei, im
Abbreviated transcription (Latin):
liũ tuȩ salutis ac uitȩ melius atq utilius quã aliqͥs
de tuis parentib aut cognatis unquã audiuit osten¬
de potuerit: nũ ei obtẽꝑare & monita eiꝰ salutaria
susciꝑe consentis: Nec distulit ȩduuinꝰ. qͥn continuo
polliceret᷑ in õib se secuturũ doctrinã illiꝰ qͥ se tot
ac tantis calamitatib ereptũ ad regni apicem ꝓue¬
heret. Quo accepto responso: confestim is &loquebat᷑
cũ eo. imposuit dexterã suã capiti eiꝰ dicens. Cũ hoc gͦ¬
tͥ signũ aduenerit: mem̃to huiꝰ tẽporis ac loquelẽ
nr̃e. & ea quȩ nc̃ ꝓmittis. ad implere ne differas. & his
dictis. ut fert̃ repente disparuit: ut intelligeret ñ
hominẽ. ẽẽ qͥ sibi apparuisset. s sp̃m. Cỹ aut̃e Regi
uiuenis solus adhuc ibidẽ sederet: gauisus qͥdẽ dẽ
loqueret᷑ uenit adeũ pͣfatꝰ amicus illius : letoq uul¬
re s. fidẽ potius pollicitã seruare disponit. Post quã

Expanded text:
tibi tuae salutis ac vitae melius atque utilius quam aliquis tibi tuae salutis ac vitae melius atque utilius quam aliquis de tuis parentibus aut cognatis unquam audivit, ostendere potuerit, num ei obtemperare, et monita ejus salutaria suscipere consentis? » Nec distulit Aeduin quin continuo polliceretur in omnibus se secuturum doctrinam illius, qui se tot ac tantis calamitatibus ereptum, ad regni apicem proveheret. Quo accepto responso, confestim is qui loquebatur cum eo, imposuit dexteram suam capiti ejus, dicens: « Cum hoc  signum advenerit, memento hujus temporis, ac loquelae nostrae, et ea quae nunc promittis adimplere ne differas. » Et his dictis, ut ferunt, repente disparuit, ut intelligeret non hominem esse qui sibi apparuisset, sed spiritum. Et cum regius juvenis solus adhuc ibidem sederet, gavisus quidem de loqueretur, venit ad eum praefatus amicus illius, laetoque vulre, sed fidem potius pollicitam servare disponit: postquam
Abbreviated transcription (Latin):
mes mesticiȩ tuȩ & insõniorũ & forinsece ac solitariȩ
sessionis causã nescire. Scio enĩ certissime qͥ es. & quare
meres. & quȩ uentura tͥ in ꝓximo mala formidas. S
rorib ab soluat. & reduualdo suadeat: ut nec ipse tͥ aliqͥd
mali faciat. nec tuis te hostib ꝑimendũ tradat. Qui cũ
se om̃ia quȩ posset huic tali ꝓmercede beneficii daturũ
esse respondẽt: ad iecit ille. Qͥd si etiã regẽ te futurũ ex¬
tinctis hostib inueritate ꝓmittat. ita ut ñ solũ om̃s
tuos ꝓgenitores. s & om̃s qͥ ante tẽ reges ingente an¬
glorũ fuert̃ potestate tͣnscendas: At ȩduuinꝰ constan¬
tior int̾rogando factꝰ ñ dubitauit ꝓmittere qͥn ei qͥ
tanta sibi beneficia donaret: dignis ipse gr̃arũ actio¬
nib respondet. Tũ ille tͣcio. Si autẽ in qͥt is qͥ tͥ tantã
taliaq dona ueracit̾ aduentura pͣdixerit: etiã tͥ consi

Expanded text:
mes tuae moestitiae et insomniorum, et forinsecae et solitariae mes tuae moestitiae et insomniorum, et forinsecae et solitariae sessionis causam nescire: scio enim certissime qui es, et quare moeres, et quae ventura tibi in proximo mala formidas. Sedmoeroribus absolvat, et Redualdo suadeat, ut nec ipse tibi aliquid mali faciat, nec tuis te hostibus perimendum tradat. » Qui cum se omnia quae posset, huic tali pro mercede beneficii daturum esse responderet, adjecit ille: « Quid si etiam regem te futurum exstinctis hostibus in veritate promittat, ita ut non solum omnes tuos progenitores, sed et omnes qui ante te reges in gente Anglorum fuerant, potestate transcendas? » At Aeduin constantior interrogando factus, non dubitavit promittere, quin ei qui tanta sibi beneficia donaret, dignis ipse gratiarum actionibus responderet. Tum ille tertio: « Si autem, inquit, is qui tibi tanta taliaque dona veraciter adventura praedixerit, etiam consilium
Abbreviated transcription (Latin):
quã ignobilior qͥs morti tradat. Quo enĩ nẽ fugiã. q
pom̃s britanniȩ ꝓuincias tot annorũ & tẽporũ cur¬
riculis uagabundus hostiũ uitabã insidias: Abeunte
gͥ amico remansit ȩduuinꝰ solus foris. residensq mest᷑
ante palatiũ multis cepit cogitationũ estib affici: qͥd
ageret quaue pedẽ uerteret nesciꝰ. Cũq diu tacitis m̃¬
tis angorib & ceco raꝑet᷑ igni: uidit subito intẽpestȩ
noctis silentio ap ꝓpinqnte sibi hominẽ. uultꝰ habitꝰq
in cogniti. Quẽ uidens: ut ignotũ & inopinatũ ñ parũ
ex pauit. At ille accedens salutauit eũ & int̾rogauit
quare illa hora cȩteris qui escentib & alto sopore pres¬
sis. solus ipse mestꝰ in lapide ꝑuigil sedẽt. At ille uicis¬
sim sciscitabat᷑: qͥd ad eũ ꝑtineret utrũ ipse intꝰ an
foris noctẽ tnsigeret. Qui respondens ait. Ne me esti¬

Expanded text:
quam ignobilior quisquam me morti tradat. Quo enim nunc fugiam, qui quam ignobilior quisquam me morti tradat. Quo enim nunc fugiam, qui per omnes Brittaniae provincias, tot annorum temporumque curriculis vagabundus, hostium vitabam insidias? » Abeunte igitur amico remansit Aeduin solus foris, residensque moestus ante palatium, multis coepit cogitationum aestibus affici, quid ageret, quove pedem verteret nescius. Cumque diu tacitis mentis angoribus et caeco carperetur igni, vidit subito intempestae noctis silentio adpropinquantem sibi hominem vultus habitusque incogniti: quem videns, ut ignotum et inopinatum, non parum expavit. At ille accedens salutavit eum, et interrogavit, quare illa hora, caeteris quiescentibus et alto sopore pressis, solus ipse moestus in lapide pervigil sederet. At ille vicissim sciscitabatur quid ad eum pertineret, utrum ipse intus an foris noctem transigeret. Qui respondens ait: « Ne me aesti
Abbreviated transcription (Latin):
rũ quȩ petebat᷑. At post quã ȩdelfridꝰ in hac eũ ꝓuincia
apparuisse. & apud regẽ illius familiarit̃ cũ sociis ha¬
bitare agnouit: misit̃ nuncios qͥ multã reduualdo Pe
misit tercio: & copiosiora argenti dona offerens: & bellũ
insuꝑ illi si contẽpneret᷑ indicens. Qui uł minꝰ fractus
uł corruptꝰ munerib cessit deprecanti: & siue occide
se eduuinũ seu legatariis trade ꝓmisit. Qd ubi fidissimo
dor mire disponebat. E rat autẽ pͥma hora noctis  euo¬
catuforas qo erga eũ agere Rex ꝓmisisset edocure ep
insup aricetoꝰ Si gͦ uis hac ipsa hora educa te de hae cp¬
uinta. q ea inloca introducã ubi nunquã te uł redu¬
ualsuł edel fridus inuenire ualeant. Qui ait. brãs qͥdẽ
ago beniuolentiȩ tuȩ. ñ tam̃ hoc facere possũ ꝗd sug¬
geris: ut pactũ qͦd cũ tanto rege in ii. ipse pͥmꝰ irritũ
faciã. cũ ille mͥ nil mali fecerit. nil adhuc inimicicia¬
rũ intulerit. Qn potiꝰ si moriturus sũ ille me magis

Expanded text:
rum. At postquam Aedilfrid in hac eum provincia apparuisse, et apud regem illius familiariter cum sociis habitare cognovit, misit nuncios, qui Redualdo pecmisit tertio, et copiosiora  Al. add. auri et argenti dona offerens, et bellum insuper illi si contemneretur, indicens. Qui vel minis fractus, vel corruptus muneribus, cessit deprecanti, ut sive occidere se Aeduinum, seu legatariis tradere promisit. Quod ubi fidissimusdormire disponebat; erat enim prima hora noctis, et evocatum foras; quid erga eum agere rex promisisset, edocuit et insuper adjecit: Si ergo vis, hac ipsa hora educam te de hac provincia, et ea in loca introducam, ubi nunquam te vel Redualdus vel Aedilfridus invenire valeant. Qui ait: « Gratias quidem ago benevolentiae tuae; non tamen hoc facere possum quod suggeris, ut pactum quod cum tanto rege inii, ipse primus irritum faciam, cum ille mihi nil mali fecerit, nil adhuc inimicitiarum intulerit. Quin potius, si moriturus sum, ille me magis
Abbreviated transcription (Latin):
sincerã deuotionẽ ex oluitis. Qͥd enĩ dõ nr̃o aliud offerre ua¬
lebim̃ nͥ ut inbonis actib ꝑsistentes. ipsũq auctorẽ humani
generis confitentes. eũ colere. eiq uota nr̃a reddere fe¬
stinemꝰ: & idõ excellentissime fili pat̾na uos haritate
qua conuenit exhortam᷑. ut hoc qͦd uos diuina miscdia
ad suã gr̃am uocare dignata. ẽ: sollicita intentione ꝙ
assiduis orationib seruare om̃imodo festinetis. Ut qͥ
uos inp̾senti scło ex om̃i errore absolutos ad agnitionẽ
p̾ocłis affectũ doctrinȩ ipsius quã ꝓur̃is animab li¬
bent̾ ex ercuit habetote. Quatinꝰ eiꝰ oratio & regnum
ur̃m popłmq augeat: & uos om̃ipotenti deo irrepre¬
ordinanda sperastis: hoc ꝓfidei ur̃ę sinceritate quȩ
nobis multimoda relatione ꝑ p̾sentiũ portitores lauda¬
bilit̾ insinuata. ẽ: gratuito animo attribuere sine

Expanded text:
sinceram devotionem exsolvitis. Quid Duo nostro aliud offerre vasinceram devotionem exsolvitis. Quid Duo nostro aliud offerre valebimus, nisi ut in bonis actibus persistentes, ipsumque auctorem humani generis confidentes, eum colere, eique vota nostra reddere festinemus. Et ideo, excellentissime fili, paterna vos charitate, qua convenit, exhortamur, ut hoc quod vos divina misericordia ad suam gratiam vocare dignata est, sollicita intentione, et assiduis vos in praesenti saeculo ex omni errore absolutos, ad agnitionemprae oculis affectum doctrinae ipsius, quem pro vestris animabus libenter exercuit, habetote; quatenus ejus oratio, et regnum vestrum populumque augeat, et vos omnipotenti Deo inrepreacerdotibus ordinanda sperastis, haec pro fidei vestrae sinceritate, quae nobis multimoda relatione per praesentium portitores laudabiliter insinuata est, gratuito animo adtribuere ulla
Abbreviated transcription (Latin):
signifer consuesceret.Nec ñ & incedente eo ubilibet ꝑ plate¬
as. illud genꝰ uexilli qͦd Romani tufam. angli appellant
tũ sedis apłicȩ honorius bonefacii successor habebat. Qui
ubi gent̾e nordanhymbrorũ cũ rege suo ad fidẽ confessio¬
nẽq xp̃i Paulino euanglizante conuersã. ẽẽ didicit: misit
eidẽ paulino palliũ. misit & regi ȩduuino litteras ex horta¬
torias pat̾na illũ kcaritate accendens. ut infide ueritatis
tissimo filio. ȩduuino regianglorũ: honoriꝰ ep̃s seruus ser¬
uorũ dei salutẽ. Ita xp̃ianitatis ur̃ȩ integritas circa sui¬
conditoris cultũ fidei. ẽ. ardore succensa: ut longe lateq
resplendeat. & in om̃i mundo annunciata. ur̃i oꝑis multi¬
plicit̾ referat fructũ. Sic enĩ uos reges. ẽẽ. cognoscitis. dum
uenerando creditis. eiq qͦd humana ualet conditio m̃tis ur̃e

Expanded text:
signifer consuesset: necnon et incedente illo ubilibet per platesignifer consuesset: necnon et incedente illo ubilibet per plateas, illud genus vexilli, quod Romani Tufam, Angli vero appellant tum sedis apostolicae Honorius Bonifacii successor habebat, qui ubi gentem Nordanhymbrorum cum suo rege ad fidem confessionemque Christi, Paulino evangelizante conversam esse didicit, misit eidem Paulino pallium, misit et regi Aeduino literas exhortatorias, paterna illum caritate accendens, ut in fide veritatis tissimo filio Edwino regi Anglorum Honorius episcopus, servus servorum Dei, salutem. Ita Christianitanis vestrae integritas circa conditoris sui cultum fidei est ardore succensa, ut longe lateque resplendeat, et in omni mundo annuntiata, vestri operis multipliciter referat fructum. Sic enim vos reges esse cognoscitis, dum venerando creditis, eique, quod humana valet conditio, mentis vestrae
Abbreviated transcription (Latin):
Habuit autẽ secũ inministerio & iacobũ diaconũ. uirũ
utiq in dustriũ ac nobilẽ in xp̃o & in ȩccła: qͥ ad nr̃a usq
tẽpora ꝑmansit. Tanta autẽ eo tẽpore pax inbritannia qͣqua¬
uersũ imꝑiũ regis ȩduuini ꝑuenerat fuisse ꝑhibet᷑. ut
sic̃ usq hodie in ꝓuerbio dicit᷑: etiã si mulier una cũ recens
nato paruulo uellet totã ꝑagrare insulã. amari usq ad
iuxta publicos uiarũ tͣnsitꝰ conspex. ibi obrefrigeriũ ui¬
antiũ erectisq stipitib ęreos caucos suspendi iuberet:
neq hos qͥsquã nͥ adusũ necessariũ contingere prȩ magni¬
tudine uł timoris eiꝰ auderet uł amoris uellet. Tantũ uͦ
in regno excellentiȩ habuit. ut ñ solũ inpugna ante illũ
uexilla gestarent᷑: sed & tẽpore pacis eqͥtantẽ int̾ ciuitates
siue uillas aut ꝓuincias suas cũ ministris. semꝑ antecedere

Expanded text:
Habuit autem secum in ministerio et Jacobum diaconum, virum Habuit autem secum in ministerio et Jacobum diaconum, virum utique industrium ac nobilem in Christo et Ecclesia, qui ad nostra usque tempora permansit. Tanta autem eo tempore pax in Brittania, quaquaversum imperium regis Aeduini pervenerat, fuisse perhibetur, ut, sicut usque hodie in proverbio dicitur, etiam si mulier una cum recens nato parvulo vellet totam perambulare insulam a mari ad juxta publicos viarum transitus construxit, ibi ob refrigerium viantium, erectis stipitibus aereos caucos suspendi juberet, neque hos quisquam, nisi ad usum necessarium, contingere prae magnitudine vel timoris ejus auderet, vel amoris vellet. Tantum vero in regno excellentiae habuit, ut non solum in pugna ante illum vexilla gestarentur, sed et tempore pacis equitantem inter civitates sive villas aut provincias suas cum ministris, semper antecedere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuinciȩ lindissi. quȩ ẽ. pͥma ad meridianã humbrȩ flu¬
minis ripã ꝑtingens usq ad mare. prȩfectũq lindo colinȩ
ciuitatis cui nom̃ erat blecca pͥmũ cũ domosua conuertit
addñm. Inqua uidelicet ciuitate. ȩccłam oꝑis egregii de
lapide fecit. Cuiꝰ cecto uł longa incuria uł hostili manu
deiecto. parietes hactenꝰ stare uident᷑. & õĩb annis aliqͥ
sanitatũ miracula in eodẽ loco solent adutilitatẽ eorũ
aͥ fidelit̾ quert̃ ostendi. Inqͣ ȩccła paulinꝰ tnͣseunte ad
xp̃m iusto. honoriũ ꝓ eo consecrauit ep̃m: ut insequen¬
tib suo loco dicemꝰ. De huiꝰ fide ꝓuinciȩ. narrauit mͥ pb̃r
cabulo deda: retulisse sibi qͤndã seniorẽ baptitatũ se fuisse
die media apaylino ep̃o p̾sente Rege ȩduuino. & multã po¬
płi turbã in fluuio treenta iuxta curtatẽ quȩ lingua
adunco ꝑtenui. uenerabilis simul & t̾ribilis aspectu.

Expanded text:
provinciae Lindissi, quae est prima ad meridianam Humbrae fluprovinciae Lindissi, quae est prima ad meridianam Humbrae fluminis ripam, pertingens usque ad mare, praefectumque Lindocolinae civitatis, cui nomen erat Blaecca, primum cum domo sua convertit ad Dominum. In qua videlicet civitate et ecclesiam operis egregii de lapide fecit: cujus tecto vel longa incuria, vel hostili manu dejecto, parietes hactenus stare videntur, et omnibus annis aliqua sanitatum miracula in eodem loco solent ad utilitatem eorum qui fideliter quaerunt ostendi. In qua ecclesia Paulinus, transeunte ad Christum Justo, Honorium pro eo consecravit episcopum, ut in sequentibus suo loco dicemus. De hujus fide provinciae narravit mihi presbyter cabulo Deda, retulisse sibi quendam seniorem baptizatum se fuisse die media a Paulino episcopo, praesente rege Aeduino, et multam populi turbam in fluvio Treenta juxta civitatem quae lingua adunco pertenui, venerabilis simul et terribilis aspectu.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuinciȩ alduulf qͥ nr̃a etate fuit usq ad suũ tẽpus ꝑ¬
durasse. & se inpuericia uidisse testabatur. Erat aut̾ẽ
pfatus rex reduuald natu nobilis qͣmlibet actu ig¬
nobilis filius tytili. cuiꝰ pat̾ fuit uuffa: a quo reges
orientaliũ anglorũ uuffingas appellant. Uerũ eorpu-
cia inerrore uersata. ẽ: donec accepit regnũ fr̃ eiusdẽ
fidei sacram̃tis imbutꝰ. ẽ. quorũ participẽ mox ubi
eiq indicasset desideriũ suũ: misit eũ ad p̾dicandũ uer¬
bũ uitȩ pfatȩ nationi anglorũ. Hec uota ipsius incassũ
cecidere: qͥn potius fructũ in ea multiplicẽ credentiũ po¬
płorũ pius agri sp̃ualis cultor inuenit. Siqͥdẽ totam
illã ꝓuinciã uxta nominis sui sacram̃tũ alonga ini¬
qͥtate atq infelicitate liberatã. ad fidẽ & opera iusticiȩ
ad ꝑpetuȩ felicitatis dona ꝑdux̃ & sedẽ ep̃atꝰ inciuitate
finiuit .xUI. P Redicabat autẽ Paulinꝰ uerbũ dĩ etiã

Expanded text:
 Aldorlf, qui nostra aetate fuit, usque ad suum tempus perdurasse, et se in pueritia vidisse testabatur. Erat autem praefatus rex Reduald natu nobilis quamlibet actu ignobilis, filius Tytili, cujus pater fuit Vuffa, a quo reges Orientalium Anglorum Vuffingas appellant. Verum Eorpualcia in errore versata est, donec accepit regnum frater ejusdem fidei sacramentis imbutus est, quorum participem, mox ubi eique indicasset desiderium suum, misit eum ad praedicandum verbum vitae praefatae nationi Anglorum. Nec vota ipsius in cassum cecidere; quin potius fructum in ea multiplicem credentium populorum pius agri spiritalis cultor invenit. Siquidem totam illam provinciam juxta sui nominis sacramentum, a longa iniquitate atque infelicitate liberatam, ad fidem et opera justitiae, ac perpetuae felicitatis dona perduxit, III. Praedicabat autem Paulinus verbum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
rabili uiro paylino rationẽ fidei ediscere: & cũ suis pͥma¬
tib quos sapientiores nouerat curauit conferre. qͥd de
his agendũ arbitrarent᷑. Ipse etiã cũ. eẽt. uir natura sa¬
gacissimꝰ sepe diu solus residens ore quidẽ tacito:
sed inintimis cordis multa secũ collo quens. qͥd sibi eeito faci¬
sen do qupreligio seruanda tractabatee Cno tepooei¬

Expanded text:
rabili viro Paulino rationem fidei ediscere, et cum suis primarabili viro Paulino rationem fidei ediscere, et cum suis primatibus quos sapientiores noverat, curavit conferre, quid de his agendum arbitrarentur. Sed et ipse cum esset vir natura sagacissimus, saepe diu solus residens, ore quidem tacito, sed in intimis cordis multa secum conloquens, quid sibi esset faciendum, quae religio servanda tractabat. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
litis occisi etiã regẽ uulneraret. Qui cũ mox undiq gladii
impeteret᷑ : in ipsõ tumultu etiã aliũ de militib cuĩ nom
& absq dolore graui sobolem ꝓcrearet. Cuius uerbis dele¬
ctatꝰ RCX ꝓmisit se abrenunciatis y dolis xp̃o seruiturũ
si uitã sibi & uictoriã donaret pugnanti aduersus regẽ
aquo homicida ille qͥ eũ uulnerauerat. missus. ẽ: & in
crandã paylino ep̃o assignauit. Que baptizata ẽ. die scõ
pentecostes pͥma de gente nordanhy mbrorũ cũ undeci
aliis de familia eiꝰ. Quo tẽpore curatꝰ Rex auulnere sibi
taliũ saxonũ. ac bello inito. uniuersos quos innecẽ suã
conspirasse didicerat. aut trucidauit aut indeditionẽ
recepit. Sicq uictor inpatriã reuersus. ñ statim & in¬
consulte sacram̃ta fidei xp̃ianȩ recipere uoluit: quãuis
nec ydolis ultra seruiuit. ex quo se xp̃o seruiturũ ꝓͥmi¬

Expanded text:
litis occisi etiam regem vulneraret. Qui cum mox undique gladiis litis occisi etiam regem vulneraret. Qui cum mox undique gladiis impeteretur, in ipso tumultu etiam alium de militibus, cui nomet absque dolore gravi sobolem procrearet. Cujus verbis delectatus rex, promisit se abrenunciatis idolis Christo serviturum, si vitam sibi et victoriam donaret pugnanti adversus regem, a quo homicida ille, qui eum vulneraverat, missus est: et in crandam Paulino episcopo adsignavit; quae baptizata est die sancto Pentecostes, prima de gente Nordanhymbrorum, cum undecim  Al., duodecim aliis de familia ejus. Quo tempore curatus a vulnere sibitalium Saxonum, ac bello inito, universos quos in necem suam conspirasse didicerat, aut occidit, aut in deditionem recepit. Sicque victor in patriam reversus, non statim et inconsulte sacramenta fidei Christianae percipere voluit: quamvis nec idolis ultra servivit, ex quo se Christo serviturum
Abbreviated transcription (Latin):
ut & eos qͥ secũ uenert ne afide deficerent. dño adiuuante
p̾dicando conuerteret. S sic̃ apłs ait. quãuis multo tẽpore
illo laborante in uerbo: ds̃ scł̃i huiꝰ excecauit m̃tes infi¬
deliũ. ne eis fulgeret illuminatio euangłii głȩ xp̃i.¬
Iciã uenit. missus arege occidentaliũ saxonũ nõie aui¬
chelmo: sperans se regem ȩduuinũ regno simul & uita
pͥuaturũ. Qui habebat sicam bicipitẽ toxicatã. ut si
ferri uulnꝰ admortẽ regis minꝰ sufficeret: peste iuua
intrauitq quasi nunciũ dñi sui referens. & cũ simulatã
legationẽ ore astuto uolueret. surrex̃ repente: & euagina¬
ta subueste sica impetũ fecit in regem. Q cũ uideret lilla
minister regis amicissimꝰ. ñ habens scutũ admanũ quore¬
gemanece defendẽt: mox int̃posuit corpꝰ suũ ante ictum
pungentis. Sed tanta ui hostis ferrũ infixit: ut ꝑ corpꝰmi¬

Expanded text:
ut et eos qui secum venerant, ne a fide deficerent  Al., discedereut et eos qui secum venerant, ne a fide deficerent  Al., discederepraedicando converteret. Sed sicut Apostolus ait, quamvis multo tempore illo laborante in verbo, deus saeculi hujus excaecavit mentes infidelium, ne eis fulgeret illuminatio Evangelii gloriEumerus, missus a rege Occidentalium Saxonum, nomine Cuichelmo, sperans se regem Aeduinum regno simul et vita privaturum: qui habebat sicam bicipitem toxicatam; ut si ferri vulnus minus ad mortem regis sufficeret, peste juvarintravitque quasi nuncium domini sui referens: et cum simulatam legationem ore astuto volveret, exsurrexit repente, et evaginata sub veste sica, impetum fecit in regem. Quod cum videret Lilla minister regi  Al., regis amicissimus, non habens scutum ad manum quo regem a nece defenderet, mox interposuit corpus suum ante ictum pungentis: sed tanta vi hostis ferrum infixit, ut per corpus mi
Abbreviated transcription (Latin):
se nichil om̃imodis contrariũ xp̃ianȩ fidei quã uirgo colȩ¬
bat. ẽẽ facturũ. qͥn potius ꝑmissurũ. ut fidẽ cultũq reli¬
gionis suȩ cũ om̃ib qͥ secũ uenissent uiris siue feminis.
sacerdotib seu ministris more xp̃iano seruaret. Neq ab¬
negauit se etiã eandẽ subiturũ. eẽ. religionẽ. si tam̃ ex a¬
minata aprudentib sanctior ac dõ dignior posset inue¬
qͦd dispositũ diuino consilio fuerat. ordinat᷑ ep̃s uir deo
chilectus Paylinꝰ qͥ cũ illa ueniret: eãq & comites eiꝰ ne
paganorũ possent societate pollui. cotidiana ex hortatione
& sacram̃torũ cȩlestiũ celebratione confirmaret. Ordi
augustarũ. anno ab incarnatione dnĩ sescentesimo Uice¬
simo qͥnto: & sic cũ p̃fata uirgine ad regẽ ȩduuinũ qͣsi
comes epulȩ carnalis aduenit. S ipse potius toto animo
intendebat. ut gentẽ quã adibat: ad agnitionẽ ueritatis

Expanded text:
se nil omnimodis contrarium Christianae fidei quam virgo colese nil omnimodis contrarium Christianae fidei quam virgo colebat, esse facturum: quin potius permissurum ut fidem cultumque suae religionis cum omnibus qui secum venissent, viris sive feminis, sacerdotibus seu ministris more Christiano servaret. Neque abnegavit se etiam eandem subiturum esse religionem; si tamen examinata a prudentibus sanctior ac Deo dignior posset inveerat, ordinatur episcopus vir Deo dilectus Paulinus qui cum illa veniret, eamque et comites ejus, ne paganorum possent societate pollui, quotidiana exhortatione et sacramentorum caelestium celebratione confirmaret. OrdinAugustarum, anno ab incarnatione Domini sexcentesimo vicesimo quinto: et sic cum praefata virgine ad regem Aeduinum quasi comes copulae carnalis advenit. Sed ipse potius toto animo intendens, ut gentem quam adibat, ad agnitionem veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
Iyo tẽpore etiã gens nordanhy mbrorũ hoc ÷ ea natio
anglorũ quȩ ad aqͥlonalẽ hũbrȩ fluminis plagã habita¬
bat cũ Rege suo eduuino uerbũ fidei predicante Paulino
ciũ suscipiendȩ fidei & regnicęlestis. potestas etiã t̃reni
creuerat imꝑii: itaut qͦd nemo anglorũ ante eũ om̃s¬
quȩ adaustrũ. ẽ. & situ amplior. & fr̃ugũ ꝓuentu atq
ubtate felicior. nongentarũ sexaginta familiarũ men
surã uxta estimationẽ anglorũ. scda trecentarũ & ultra
spaciũ tenet. Hyic autẽ genti occasio fuit ꝑcipiendȩ
fidei. qͦd p̃fatꝰ Rex eiꝰ cognatione iunctus. ẽ. regib cantuari¬
orũ accepta inconiugẽ ȩdilberga filia edilbercti regis.
missis ꝓci a fr̃e eius eadbaldo qͥ tunc cantuariorũ regno¬
regis consortio ꝓphanarent᷑ regis. qͥ ueridei cultꝰ eẽt ꝓrsus
ignarꝰ. Quȩ cũ eduuino uerba nuncii referrent: ꝓmisit

Expanded text:
o tempore etiam gens Nordanhymbrorum, hoc est, ea natio o tempore etiam gens Nordanhymbrorum, hoc est, ea natio Anglorum quae ad aquilonalem Humbrae fluminis plagam habitabat, cum rege suo Aeduino, verbum fidei praedicante Paulino,cium suscipiendae fidei et regni caelestis, potestas etiam terreni creverat imperii: ita ut, qquae ad austrum est, et situ amplior et frugum proventu atque ubertate felicior, nongentarum ssuram, juxta aestimationem Anglorum; secunda trecentarum et ultra spatium tenet. Huic autem genti occasio fuit percipiendae fidei, quod praefatus rex ejus, cognatione junctus est regibus Cantuariorum, accepta in conjugem Aedilbergae filia Aedilbercti regis, missis procis a fratre ejus Aeodbaldo, qui tunc regno Cantuariorum regis consortio profanarentur regis qui veri Dei cultus esset prorsus ignarus. Quae cum Aeduino verba nuncii referrent, promisit
Abbreviated transcription (Latin):
tribuat᷑ & uere ꝑ omnẽ t̾ram exisse sonũ eorũ. &
infines orbis t̾rȩ uerba ipsorũ. uniuersalis gen¬
tiũ confessio suscepto xp̃ianȩ sacram̃to fidei ꝓte¬
stet᷑. Palliũ pret̃ ea ꝑlatorem p̾sentiũ fr̾nitati
tuȩ benignitatis studiis inuitati direximꝰ. qͦd uidelicet tan
tũ insacro scĩs celebrandis mysteriis utendi licentiã impa¬
uimꝰ. concedentes etiã tͥ ordinationes ep̃orũ exigente op¬
portunitate dnĩ p̃ueniente miscđĩa celebrare. ita ut xp̃i
qͦd sedis apłicȩ humanitate suscepit. intemerata m̃tis inte¬
gritate seruare: intendens cuiꝰ rei similitudine tã p̃ci¬
puũ indumentũ humeris tuis bauilandũ susceperis.
talemq te dni implorata clem̃tia exhibendũ stude. ut
indulti muneris premia ñ cũ reatitudine: s cũ cõmo¬
dis animarũ ante tribunal sũmi & uenturi iudicis
rep̃sentes. Ds̃ te incolumẽ custodiat dilectissime fã.¬

Expanded text:
tribuatur Et vere per omnem terram exisse sonum eorum, et tribuatur Et vere per omnem terram exisse sonum eorum, et in fines orbis terrae verba ipsorum , universalis gentium confessio suscepto Christianae sacramento fidei protestatur. Pallium praeterea per latorem praesentium fraternitati tuae benigntum in sacrosanctis celebrandis mysteriis utendi licentiam imperavimus: concedentes etiam tibi ordinationes episcoporum, exigente opportunitate, Domini praeveniente misericordia celebrare: ita ut Chrisquod sedis apostolicae humanitate percepit, intemerata mentis sinceritate servare. Intendens cujus rei similitudine tam praecipuum indumentum humeris tuis bajulandum susceperis. Talemque te Domini implorata clementia exhibendum stude, ut indulti muneris praemia non cum reatitudine, sed cum commodis animarum, ante tribunal summi et venturi Judicis repraesentes. Deus te incolumem custodiat, dilectissime f
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ recõpensatione collatũ. ẽ: qͥ iniuncto ministerio
iugit̃ ꝑsistentes. laudabili patientia redẽptionẽ gen¬
tis illius expectatis: & urĩs ut ꝓficerent meritis eorũ
est saluatio ꝓpinata. dicente dño. Qui ꝑseuerauerie
usq infinẽ : hic saluus erit. Saluati gͦ estis spe patien¬
tiȩ & uirtute tolerantiȩ: ut infidelium corda naturali
ac suꝑsticioso morbo purgata: sui consequerent᷑ mise¬
ricordiã saluatoris. Susceptis nanq apicib filii nr̃i adel-¬
uualdi regis. reperimꝰ qͣnta sacri eloquii eruditione
animũ eius ad uere conuersionis & indubitatȩ fidei
credulitatẽ fr̃nitas ur̃a ꝑ duxerit. Qua exre de lon:¬
ganimitate cȩlestis clementiȩ cert̾a assum̃tes fiduciã
ñ solũ suppositarũ ei gentiũ plenissimã salutẽ. immo
sequendã : quatinꝰ sicut scriptũ. ẽ. consũmati operis
merces uobis aretributore om̃iũ bonorũ dño re

Expanded text:
vobis repensatione collatum est, qui injuncto ministerio vobis repensatione collatum est, qui injuncto ministerio jugiter persistentes, laudabili patientia redemptionem gentis illius exspectatis, et vestris ut proficerent meritis eorum est salvatio propinata, dicente Domino: Qui perseveravit usque in finem, hic salvus erit. Salvati ergo estis spepatientiae et tolerantiae virtute, ut infidelium corda naturali ac superstitioso morbo purgata sui consequerentur misericordiam Salvatoris. Susceptis namque apicibus filii nostri Adelvaldi regis, reperimus quanta sacri eloquii eruditione ejus animum ad verae conversionis et indubitatae fidei credulitatem fraternitas vestra perduxerit. Qua ex re de longanimitate clementiae coelestis certam assumentes fiduciam, non solum suppositarum ei gentium plenissimam salutem, imo qsequendam, quatenus, sicut scriptum est, consummati operis vestri merces a retributore omnium bonorum Domino
Abbreviated transcription (Latin):
statim successit inpontificatũ iustus. qͥ erat rohfensis
ȩcclȩ ep̃s. Illi autẽ ȩccłȩ romanũ ꝓse consecrauit ep̃m.
data sibi ordinandi ep̃os auctoritate apontifice bonifa¬
cio. quẽ successorẽ fuisse deusdedit supra meminimꝰ:
cuiꝰ auctoritatis. ẽ. ista forma. Dilectissimo fr̃i iusto.
indicauit. Nec enĩ omp̃s ds̃ aut sui nominis sacram̃tũ.
euangłii fidelit̾ reꝓmisit. Ecce ego uobiscũ om̃ib dieb:
usq ad consũmationẽ mundi. Qđ specialit̃ in iuncto
uobis ministerio eiꝰ clem̃tia demonstrauit: aꝑiens cor¬
da gentiũ ad suscipiendũ p̾dicationis ur̃ȩ singulare
my steriũ. Magno enĩ prȩmio fastigiorũ ur̃orũ de¬
lectabilẽ cursũ bonitatis suȩ suffragiis illustrauit.
dũ creditorũ uob talentorũ fidelissimȩ negociationis
officiis uberẽ fructũ impendens. ei qͦd signare possi¬
tis multiplicatis generib p̾parauit. Hoc̃q etiã illa

Expanded text:
ntificatum Justus, qui erat Hrofensis ntificatum Justus, qui erat Hrofensis Ecclesiae episcopus. Illi autem Ecclesiae Romanum pro se consecravit episcopum, data sibi ordinandi episcopos auctoritate a pontifice Bonifacio, quem successorem fuisse Deusdedit supra meminimus; cujus auctoritatis ista est forma: « Dilectissimo fratri Justo, indicavit. Nec enim omnipotens Deus, aut sui nominis sacramentum, Evangelii fideliter repromisit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Quod specialiter, injuncto vobis ministerio, ejus clementia demonstravit, aperiens corda gentium ad suscipiendum praedicationis vestrae singulare mysterium. Magno enim praemio fastigiorum vestrorum delectabilem cursum bonitatis suae suffragiis illustravit, dum creditorum vobis talentorum fidelissimae negotiationis officii uberem fructum, impendens ei quod signare possitis, multiplicatis generibus praeparavit. Hocque etiam illa a
Abbreviated transcription (Latin):
rũ impetꝰ maxime incũbebat: martyriũ beatorũ qͣt tuor
coronatorũ. Ibi gͦ ꝑ latꝰ obsequentiũ manib ep̃s. cȩpit o¬
rando ꝑiculũ infirmꝰ abigere: qͦd firma fortiũ manꝰ mul¬
tũ laborando nequiuerat. Nec mora uentꝰ qͥ ameridie
flans urbi incendia sparserat. contͣ meridiẽ reflexus.
pͥmo uim sui furoris alesione locorũ quȩ contͣ erant
abstraxit. ac mox funditꝰ quiescendo flãmis parit̾ sopi¬
suorũq lesione crebris orationib uł exhortationib
repellere consueuerat.merito uentis & flãmis mundi¬
alib p̾ualere. & ne sibi suisq nocerent obtinere poterat.
Xhic gͦ post quã annis qͥnq rexit eccłam eadbaldo regnan¬
te migrauit adcelos. sepultusq ẽ. cũ patrib suis insepe¬
dicto monasterio. & eccła beatissimi apłorũ pͥncipis.
anno ab incarnatione dñi nr̃i iħu xp̃i sescentesimo
uicesimo qͣrto: die octauołłm maiarũ.¬

Expanded text:
rum impetus maxime incumbebat, martyrium beatorum quatuor rum impetus maxime incumbebat, martyrium beatorum quatuor Coronatorum. Ibi perlatus obsequentum manibus episcopus, coepit orando periculum infirmus abigere, quod firma fortium manus multum laborando nequiverat. Nec mora, ventus qui a meridie flans, urbi  Al., ubi incendia sparserat, contra meridiem reflexus, primo vim sua furoris a laesione locorum quae contra erant, abstraxit, ac mox funditus quiescendo, flammis pariter sopisuorumque laesione crebris orationibus vel exhortationibus repellere consueverat, merito ventis flammisque mundialibus praevalere, et ne sibi suisque nocerent, obtinere poterat. Et hic ergo postquam annis quinque rexit Ecclesiam, Aeodbaldo regnante migravit ad caelos, sepultusque est cum patribus suis in saepedicto monasterio et ecclesia beatissimi apostolorum principis, anno ab incarnatione Domini sexcentesimo vicesimo quarto, die octavo Kalendaru
Abbreviated transcription (Latin):
bruariũ. Post quẽ mellitꝰ qͥ erat lundoniȩ ep̃s: sedẽ doro¬
uernensis ȩccl̃ȩ t̾cius abaugustino suscepit. Iustus autẽ
adhuc suꝑstes: rohfensem regebat ȩccłam. Qui cũ magna
eccłam anglorũ cura ac labore gubernarent: suscepert
scripta ex hortatoria apontifice Romanȩ & apłicȩ sedis
bonifacio. qͥ post deusdedit ȩccłȩ p̾fuit. anno incarnatio
amanda. petenda & querenda ꝑuolans. Erat car̃nis ori¬
gine nobilis: s culmine m̃tis nobilior. Deniq ut unũ
uirtutis eiꝰ unde cętera intelligi possint. testimoniũ refe
correpta. crebrescentib flãmis cȩpit consumi. Quib cũ
nullo aquarũ posset iniectu aliꝗͥs obsistere iãq ciuita¬
tis. eẽt. pars uastata ñ minima. atq ad ep̃iũ furens flãma¬
se dilataret: confidens ep̃s indiuinũ. ubi humanũ de¬
erat auxiliũ: iussit se obuiã seuientib & huc illucq uo¬
lantib efferri igniũ globis. Erat aut̃e eo loci ubi flãma¬

Expanded text:
Al., postquam Mellitus, qui erat Lundoniae episcopus, sedem Doruvernensis Ecclesiae tertius ab Augustino suscepit: Justus autem adhuc superstes Hrofensem regebat Ecclesiam, qui cum magna Ecclesiam Anglorum cura ac labore gubernarent, susceperunt scripta exhortatoria a pontifice Romanae et apostolicae sedis Bonifacio, qui post Deusdedit Ecclesiae praefuit, anno incarnationamanda, petenda et quaerenda pervolans. Erat carnis origine nobilis, sed culmine mentis nobilior. Denique ut unum virtutis ejus, unde caetera intelligi possint, testimonium refercorrepta, crebrescentibus coepit flammis consumi: quibus cum nullo aquarum injectu posset aliquis obsistere, jamque civitatis esset pars vastata non minima, atque ad episcopium furens se flamma dilataret, confidens episcopus in divinum, ubi humanum deerat, auxilium, jussit se obviam saevientibus, et huc illucque volantibus ignium globis efferri. Erat autem eo loci ubi flamma
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens cũ rege & regina inuillã regiã quȩ adgefrin uo-¬
cabat᷑. xxͣx. ui. dieb ibidẽ cũ eis catheciz andi & baptizan¬
di officio deditꝰ moraret᷑ qͥb dieb cunctis a mane usq
aduesꝑã nichil aliud ageret. quã confluentẽ eo de cunctis
uiculis ac locis plebẽ xp̃i uerbo salutis instruere: atq in¬
structã influuio gleni qͥ ꝓximꝰ erat lauacro remissio¬
nis abluere. Hȩc uilla tẽpore sequentiũ regũ deserta:
ꝓuincia berniciorũ. S & in ꝓuincia deirorũ ubi sepius
manere cũ rege solebat. baptirabat influuio sualua: qͥ
mipso ex ordio nascentis ibi ȩccłȩ poterant edificari. det¬
tam in c̃apo dono ubi tc̃ ȩciã uilla regia erat basilicã fecit.
qua postmodũ pagani a qͥb edimꝰ aex occisus.es cũ cota
ende uilla succendert̃. ꝓ qua reges posteriores fecere sibi¬

Expanded text:
veniens cum rege et regina in villam regiam  Al. oveniens cum rege et regina in villam regiam  Al. otriginta sex diebus ibidem cum eis catechizandi et baptizandi officio deditus moraretur: quibus diebus cunctis a mane usque ad vesperam nil aliud ageret quam confluentem eo de cunctis viculis ac locis plebem Christi verbo salutis instruere, atque instructam in fluvio Gleni, qui proximus erat, lavacro remissionis abluere. Haec villa tempore sequentium regum deserta, provincia Berniciorum; sed et in provincia Deirorum, ubi saepius manere cum rege solebat, baptizabat in fluvio Sualua  Ain ipso exordio nascentis ibi Ecclesiae poterant aedificari. Attamen in Campodono, ubi tunc etiam villa regia erat, fecit basilicam, quam postmodum pagani a quibus Aeduini rex occisus, cum tota eadem villa succender
Abbreviated transcription (Latin):
stiorẽ ipso in loco de lapide fabricare basilicã. incuiꝰ medio
ipsũ qͦd priꝰ fecerat oratoriũ includet᷑. Preparatis gͦ funda¬
m̃tis ingiro pͥoris oratorii: ꝑ qͣdrũ cȩpit edificare basilicã
S priꝰ quã altitudo parietis. ẽẽt. consũmata: rex ipse impia
nece occisus. idẽ op successori suo osuualdo ꝑficiendũ reli¬
qͥt. Pauliñ autẽ exeo tẽpore annis continuis sex. id÷ adfi¬
nẽ usq imꝑii regis illius. uerbũ dei annuente ac fauente
ipso in ea ꝓuincia p̾dicabat. Credebant uͦ & baptizabant᷑
qt qͦt erant p̃ordinati aduitã ȩt̾nã. in qͥb erant offrid &
ead frid filii regis ȩduuini. qͥ ambo ei exuli de cuuẽburga
filia cearli regis merciorũ nati st̃. Baptitati st̃ tẽpore se¬
.ẽ. & yffi filiꝰ osfridi: sed & alii nobiles ac regii uiri ñ pauci
Tantꝰ autẽ tunc fert᷑ fuisse feruor fidei ac desid̾iũ lauac̾ri
salutaris genti nordanhy mbrorũ: ut qͦdã tẽpore Paulinꝰ

Expanded text:
stiorem de lapide fabricare basilicam, in cujus medio ipsum quod prius fecerat, oratorium includeretur. Praeparatis ergo fundamentis in gyro prioris oratorii per quadrum coepit aedificare basilicam. Sed priusquam altitudo parietis esset consummata, rex ipse impia nece occisus opus idem successori suo Osualdo perficiendum reliquit. Paulinus autem ex eo tempore sex annis continuis, id est, ad finem usque imperii regis illius, verbum Dei, adnuente ac favente ipso, in ea provincia praedicabat: credebantque et baptizabantur quotquot erant praeordinati ad vitam aeternam: in quibus erant Osfrid et Eadfrid filii regis Aeduini, qui ambo ei exuli nati sunt de Quoenburga filia Cearli regis Merciorum. Baptizati sunt tempore seest et Yffi filius Osfridi, sed et alii nobiles ac regii  Al., et egregii viri non pauci. Tantus autem fertur tunc fuisse fervor fidei ac desiderium lavacri salutaris gente Nordanhymbrorum, ut quodam tempore Paulinus
Abbreviated transcription (Latin):
aitt̃ autẽ deuotionis eduuinꝰ erga cultũ ueritatis ha¬
lio reduualdi ꝑsuaderet relictis ydolorũ suꝑstitio¬
nib fidem & sacram̃ta xp̃i cũ sua ꝓuincia suscipere.
& quidẽ pat̃ eiꝰ reduualdus: iã dudũ incantia sacram̃tis
Ap̃iane fidei imbitus . ẽ. &frustra. Nã rediens domũ
ab uxore sua & quibꝰdã ꝑuersis doctorib seductꝰ. ẽ. atq
a sinceritate fidei deprauatꝰ habuit posteriora peiora
priorib ita ut inmorẽ antiquorũ samaritanorũ. &
xp̃o seruire uidetur. & diis qͥb antea seruiebat. atq

Expanded text:
antum autem devotionis Aeduini erga cultum veritatis halio Redualdi persuaderet, relictis idolorum superstitionibus, fidem et sacramenta Christi cum sua provincia suscipere. Et quidem pater ejus Reduald jamdudum in Cantia sacramentis Christianae fidei imbutus est, sed frustra: nam rediens domum, ab uxore sua et quibusdam perversis doctoribus seductus est, atque a sinceritate fidei depravatus habuit posteriora pejora prioribus; ita ut in morem antiquorum Samaritanorum et Christo servire videretur, et diis quibus a