comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. sic erit uir suꝑb & ñ decorabit᷑. Qui
dilatauit quas. infernus animã suã. &e
ipse quasi mors: & ñ adimpletur. Et con
gregabit ad se om̃s gentes. & coaceruabit
adse om̃s popłos. Nunquid ñ oñis isti suꝑ
eum parabolam sument & loquelam enignia-¬
tum eius. & dicet᷑. ue ei qui multiplicat ñ
sua usquequõ & aggrauat contra se densũ
lutum: Nunquid nou repente consurgent
qͥ mordeant te & suscitabuntur lacerantes
te: & eris in rapinam eis: Quia tu spoli asti
gentes niuitas: spoliabunt te om̃s qͥ reliqͥ
fuerint de popłis. ꝓpt̾ sanguinẽ hominis
& iniquitatẽ t̾rȩ. ciuitatis & om̃iũ habitan¬
tium mea. Ue qui congregat auariciã ma
lã domui suȩ: ut sit in excelso nidus eius.
& liberari se putat de manu mali. Cogita¬
sti confusionẽ domui tuę. concidisti popłoᷤᷤ
multos: & peccauit anima tua. Quia lapis
de pariete clamabit. & lignũ qđ int̾ iun¬
cturas edificioꝵ est respondebit. Ue qui edifi-

Expanded text:
tem, sic erit vir superbus, et non decorabitur, qui dilatavit quasi infernus animam suam, et ipse quasi mors non adigregabit ad se omnes gentes et coacervabit ad se omnes populos numquid non omnes isti super eum parabolam sument et loquellam enigmatum eius et dicetur vae ei qui multiplicat non sua usquequo et adgravat contra se densum lutum numquid non repente consurgent qui mordeant te et suscitabuntur lacerantes te et eris in rapinam eis quia tu spoliasti gentes multas spoliabunt te omnes qui reliqui fuerint de populis propter sanguinem hominis et iniquitatem terrae civitatis et omnium habitantium in ea vae qui congrlam domui sue, ut sit in excelso nidus eius, et liberari se putat de manu mali. Cogitasti confusionem domui tue, concidisti populos multos, et peccavit anima tua, quia lapis de pariete clamabit, et lignum quod inter iuncturas edificiorum est respondebit. Item
Abbreviated transcription (Latin):
in priuata domo audire matronã de phs¬
losophya disputantẽ. Quid referã catonis
filiam bruti coniugẽ. cuius uirtꝰ facit
ne patris maritiq constantiã tantopere
miremur: Plena est hystoria tam greca
quã latina uirtutib feminarũ: & quȩ in¬
tegros libros flagitet. Michi tantũ quia
aliud oꝑis incum̃bit infine ꝓlogi dixisse
sufficiat. dnm̃ resurgentẽ pͥmũ apparu
ut erubescerent uiri non quȩrere. quem
iam fragilior sexus inuenerat.

Expanded text:
in privata domo, audiente matrona, de phiin privata domo, audiente matrona, de philosophia disputare. Quid referam Catonis filiam, Bruti conjugem, cujus virtus facit ne patris maritique constantiam tantopere miremur? Plena est historia tam Graeca quam Latina virtutibus feminarum, et quae integros libros flagitent  Al. flagitet. Mihi tantum, quia aliud operis incumbit, in fine prologi dixisse sufficiat, Dominum resurgentem primum apparuiut erubescerent viri non quaerere, quem jam fragilior sexus invenerat.
Abbreviated transcription (Latin):
NTEQUAM Sofhoniam
aggrediar qui nonus est
in ordine duodecĩ ꝓpħarũ
respondendũ uidet᷑ his qͥ
scribam potissimũ o
paula & eustochiũ. Qui
si scirent holdam uiris
tacentib ꝓpħasse. & debboram uidicem
parit̃ & ꝓpheten hostes urł barac timen¬
te suꝑasse. & iudith & ester in typo ȩccłȩ
occidisse aduersarios & ꝑiturũ isrł de
ꝑiculo liberasse. nunquam post tergum
meũ manũ curuarent inciconiã. Iaceo
de anna & elisabeth & cȩteris scĩs mulie¬
rib. quarũ uelut syderum igniculos
clarum Mariae lumen abscondit. Ad
gentiles feminas ueniã. ut &e apud
scłi phylosophos uideant animarũ diffe.¬
rentias quęri solere non corporum. Plato
inducit aspasiam disputantẽ. Sappho cũ
pindaro scribit᷑. & alcheo themista inter
sapientissimos greciȩ phylosophat᷑. Corne
urbis turba miratur. Carneades eloquen¬
tissimus phylosophoꝵ. acutissimus rechoꝵs.
qui apud consulares uiros & in acha denua
plausus excitare consueuerat: non erubuit

Expanded text:
ntequam Sophoniam aggrediar, qui nonus est in ordine duodecim prophetarum, respondendum videtur his qui scribam potissimum, o Paula et Eustochium. Qui si scirent Oldam, viris tacentibus, prophetasse, et Debboram judicem pariter et propheten, hostes Israel, Barac timente, superasse : et Judith et Esther, in typo Ecclesiae, et occidisse adversarios, et periturum Israel de periculo liberasse: numquam post tergum meum manum curvarent in ciconiam. Taceo de Anna et Elisabeth, et caeteris sanctis mulieribus, quarum velut siderum igniculos, clarum Mariae lumen abscondit. Ad gentiles feminas veniam, ut et apud saeculi philosophos videant animorum differentias quaeri solere, non corporum. Plato inducit Aspasiam disputantem: Sappho cum Pindaro scribitur, et Alcaeo: Themista inter sapientissimos Graeciae philosophatur: Cornelurbis turba miratur: Carneades eloquentissimus philosophorum, acutissimus rhetorum, qui apud consulares viros et in Academia plausus excitare consueverat, 673-674 non erubuit
Abbreviated transcription (Latin):
ponite suꝑ corda ur̃a a die hac & supra. an¬
te quã poneret᷑ lapis suꝑ lapidem in templo
diuĩ. qui eratis quando mittebatis in typse¬
decem. Et ingrediebamini torcular ut hau¬
riretis quinquaginta amphoras & fiebant
uiginti. Percussi uos sterilitate. & corruptio¬
ne aeris & grandine omĩa oꝑa manuũ ur̃arũ.
corda ur̃a a die ista & infuturum. A quarta
& uicesima noni mensis. & a die in qua fun¬
damenta iacta sunt tẽpli dñi. ponite iN
cordib ur̃is. Si ultra cognoscetur super

Expanded text:
ponite super corda vestra a die hac et supra, antequam poneretur lapis super lapidem in templo Domini, qui eratis quando mittebatis in cypsehordei: et ingrediebamini torcular, ut hauriretis quinquaginta amphoras, et fiebant viginti. Percussi vos sterilitate, et corruptione aeris, et gracorda vestra a die ista et in futurum: a quarta et vicesima noni mensis, et a die in qua fundamenta jacta sunt templi Domini, ponite in cordibus vestris: Si ultra cognoscet
Abbreviated transcription (Latin):
sui. in die uicesima quarta mensis. iN
sexto mense. in anno scđo daru regis.
In septimo mense. uicesima &e pͥma mensis.
factum est uerbum dnĩ in manu aggei
ꝓpħȩ dicens. loquere ad torobabel filium
salathiel de tribu iuda. & ad iesum filium
iosedech sacerdotẽ magnum. & ad reliquos
popłi dicens. Quis in uobis. est derelictus.
qui uidit domum istam in gła sua pͥma᷑
& quid uos uidetis hanc nunc : Nunqͥd noni
ita est quasi non sit inocłis ur̃is Et nunc
confortare ⁊orobabel dicit dñs. & confor¬
tare iesu fili iosedech sacerdos magne. &

Expanded text:
I. In die vigesima et quarta mensis, in sexto mense, in anno secundo Darii regis. In septimo mense, vigesima et prima mensis, factum est verbum Domini in manu Aggaei prophetae, dicens: Loquere ad Salathiel Ducem Juda, & ad Jesum filium Josedech Sacerdotem magnum, & ad reliquos populi dicens: Quis in vobis est derelictus, qui vidit domum istam in gloria sua prima? Et quid vos videtis hanc nunc? numquid non ita est, quasi non sit in oculis vestris? Et nunc confortare Zorobabel, dicit Dominus: & confortare Jesu filii Josedech Sacerdos magne, &
Abbreviated transcription (Latin):
subdario: factum est uerbum dñi ad aggeũ
ꝓpħam dicens. Hȩc dic diis omp̃s. Interroga
sacerdotes legẽ: dicens. Si sumpserit homo car¬
nẽ scãm in summitate uestimnenti sui. & teti¬
gerit summitas uestimenti eiꝰ panẽ. aut co-¬
si scĩficabitur: & responder̃ sacerdotes. &

Expanded text:
 factum est uerbum domini ad Aggaeum prophetam dicens: haec dicit omnipotens: interroga sacerdotes legem dicens: si sumpserit homo carnem sanctificatam in summo uestimenti sui et attigerit summum uestimenti eius panem aut psi sanctificabitu
Abbreviated transcription (Latin):
ut carbunculus. uł toti cęlestes & in thronũ
dĩ redacti ut saphyrus. uł in nocentia bonoꝵ
oꝑum & simplicitate lucentes ut crystallus.
Dicitur gͦ nobis. ut consideremꝰ quȩ retro pas¬
si fuerimus: antequã in nob̾ edificaremus
templũ dĩ. Cum accederetis in quit ad acer-¬
uum uiginti modioꝵ & fierent decẽ. siue iurta
lxm. cum mitteretis in typselen uiginti
modios hordei & fierent decem modiihordei.
Quicquid enim ante xp̃m uidebamur habere
uirtutũ bonorũq oꝑum: non erat frum̃¬
tum sed hordeum. & ipsum hordeum nor
scđm spem & uota nr̃a qđ de isaac legimus
centenas fruges dabat. sed uix mediã partẽ
laboris nri exeo inuenire poteramꝰ. & dice.¬
batur ad nos. Tanta passi estis sine causa.
Sed & cum in traremꝰ ad torcular & quinqua¬
ginta uini amphoras supputaremꝰ. quẽ nu¬
merũ completis septẽ ebdomadib unio
diuinitatis includit. & putaremꝰ nos habere

Expanded text:
ut carbunculus; vel toti coelestes, et in thronum ut carbunculus; vel toti coelestes, et in thronum Dei redacti, ut sapphirus; vel innocentia et bonorum operum simplicitate lucentes, ut crystallus. Dicitur ergo nobis ut consideremus quae retro passi fuerimus antequam in nobis aedificaremus templum Dei. Cum accederetis, inquit, ad acervum viginti modiorum, et fierent decem: sive juxta LXX: Cum mitteretis in cypselem viginti modios hordei, et fierent decem modii hordei. Quidquid enim ante Christum videbamur habere virtutum bonorumque operum, non erat frumentum, sed hordeum: et ipsum hordeum, non secundum spem et vota nostra, quod de Isaac legimus, centenas fruges dabat , sed vix mediam partem laboris nostri ex eo invenire poteramus, et dicebatur ad nos: Tanta passi estis sine causa ? Sed et cum intraremus ad torcular, et quinquaginta vini amphoras supputaremus quem numerum, completis septem hebdomadibus, unio divinitatis includit, et putaremus nos habere
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ architectus & scientissimus cementariꝰ
lapidem iungit lapidi. & inferiorẽ suꝑiori
calce gypsoq conglutinat: ita architetꝰ
quem &e apłs esse se dicit. quasi sapiens ar¬
chitectus fundamentũ posui. & quẽ de is¬
rael ablaturũ se dñs comminatur. nouit
quomͦ oꝑa iuingat oꝑib & paulatim ex¬
truat templum dĩ. Fundanentũ autẽ templi¬
huiꝰ ponitur iesus: suꝑ quẽ unusquisq uide:¬
at quid edificet. Alius edificat aurũ. argen¬
tum. lapides preciosos. alius ligna. foenũ.
stipulam. Et trib bonis. tria ẽ contrario
opponunt᷑ mala. Isti sunt lapides : de quib
tuum. & fundamenta tua saphyrũ. & po
de lapide crystallo : & murũ tuũ de lapidibꝰ
electis. Neq enu putandum est scđm iudai¬
cas fabulas & in epta figmenta. dñm auro
&e geminis edificaturũ ierłm : & non uiuis
lapidib. qui nunc uoluunt᷑ suꝑ t̾rã. &
uixta naturas lapidum uel igniti fide st̃

Expanded text:
autem architectus et scientissimus caementarius autem architectus et scientissimus caementarius lapidem jungit lapidi, et inferiorem superiori calce gypsoque conglutinat: ita et architectus quem se et apostolus esse dicit: Quasi sapiens architectus fundamentum posui : et quem de Jerusalem ablaturum se Dominus comminatur novit quomodo opera jungat operibus, et paulatim exstruat templum Dei. Fundamentum autem hujus templi ponitur Jesus, super quem unusquisque videat quid aedificet: Alius aedificat aurum, argentum, lapides pretiosos; alius, ligna, fenum, stipulam. Et tribus bonis tria econtrario opponuntur mala. Isti sunt lapides de quibus etuum, et fundamenta tua sapphirum, et p et portas tuas de lapide crystallo, et murum tuum de lapidibus electis . Neque enim putandum est secundum Judaicas fabulas et inepta figmenta, Deum auro et gemmis aedificaturum Jerusalem, et non vivis lapidibus, qui nunc volvuntur super terram, et juxta naturas lapidum, vel igniti fide sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
die qua fundamenta iecistis. cum in prȩce-¬
ritum uos sterilitate fame & grandine ce
siccitate punierim. nec fuerit qui ad me
ꝑhas plagas conuerteret᷑ ẽ uobis. ponite cor¬
da ur̃a in futurũ & deinceps: & uidete qͥa
omĩa uobis ꝓsꝑo cursu fluant. Hoc autẽ
eueniet : quia templũ meũ edificare coepi¬
stis. nec insolo altari habentes fiduciam
edificationem meȩ domus conteminitis.
Iuxta quẽ sensum breuiter possumꝰ dicere.
frustra aliquos munera offerre dõ. & elemo¬
sinis atq oblationib putare dm̃ posse pla-¬
quis edificauerit templum dĩ. & post edifi.¬
cationem templi dona obtulerit in altari.
Porro scđm tropologiam. & ad nos dr̃ qui nẽ
in iesum xp̃m credimus. si tamen credimus
& oꝑe fidei ostendimus ueritatẽ. ut reuerta¬
mur mente ad illud tempus quando genti¬
les eramus. cotidie uicus seruientes. nec ex¬
truxeramus in nobis templum dõ. Quo mͦ

Expanded text:
die qua fundamenta jecistis cum in praetedie qua fundamenta jecistis cum in praeteritum vos sterilitate, et fame, et grandine, siccitate punierim, et non fuerit qui ad me per has plagas reverteretur e vobis, ponite corda vestra in futurum et deinceps, et videte quia omnia vobis prospero cursu fluant. Hoc autem eveniet quia templum meum aedificare coepistis: nec in solo altari habentes fiduciam, aedificationem meae domus contemnitis. Juxta quem sensum breviter possumus dicere, frustra aliquos munera offerre Deo, et eleemosynis atque oblationibus putare Deum posse plaquis aedificaverit templum Dei, et post aedificationem templi dona obtulerit in altari. Porro secundum tropologiam, et ad nos dicitur qui nunc in Jesum Christum credimus, si tamen credimus et opere fidei ostendimus veritatem, ut revertamur mente ad illud tempus quando gentiles eramus, quotidie vitiis servientes, nec exstruxeramus in nobis templum Deo. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
accederes ad aceruum & putares uiginti
habere te modios nonne uix mediã partẽ
colligere poteras: Siue uxta . la.x. cũ mitteres
cibum. uel de ipsis uiginti modus esse secu¬
rũ. nonne postea reuersus ad uas uix decem
modios repperisti: Ad torcular quoq cum
accederetis. & uideretis uuas & quinquaginta
amphoras uobis oculi pollicerent᷑. non dico
partem mediam. sed nec uiginti amphoras
ex primere poteratis. & hoc̃ feci. ꝑcutiens
uos uento urente & corruptione aeris: & mo.¬
rientib frugib. uacuisq spicarũ folliculis
& uinearum botris. ut maloꝵ pondere uos
ad mei noticiam ꝓuocarẽ. & nec s ic fuit
qui reuerteret᷑ adme. Hebreus totã loci huiꝰ
continentiã. ab eo qđ scriptum est. & nunc
ponite corda ur̃a a die hac & supra. usq ad
eũ locũ ubi ait. uinea & ficus. & malogra¬
natum. & lignũ oliuȩ non flortut. ex die
ista benedicam: ita exposuit. Certe nunc
templi fundamenta sunt iacta. Exhac gͥ

Expanded text:
accederes ad acervum, et putares viginti accederes ad acervum, et putares viginti te habere modios, nonne vix mediam partem colligere poteras? Sive juxta LXX: Cum mitteres cibum, vel de ipsis viginti modiis esse securum, nonne postea reversus ad vas vix decem modios reperisti? Ad torcular quoque cum accederetis, et videretis uvas, et quinquaginta amphoras vobis oculi pollicerentur: non dico partem mediam, sed vix viginti amphoras exprimere poteratis. Et haec feci percutiens vos vento urente, et corruptione aeris, et emorientibus frugibus, vacuisque spicarum folliculis, et vinearum botris, ut malorum pondere vos ad meam notitiam provocarem: 766 et nec sic fuit qui reverteretur ad me. Hebraeus totam loci hujus continentiam ab eo quod scriptum est: Et nunc poniteeum locum ubi ait: vinea et ficus et malogranatum, et lignum olivae non floruit, ex die ista benedicam, ita exposuit  Al. exponit: Certe nunc templi fundamenta sunt jacta; ex hac igitur
Abbreviated transcription (Latin):
ginta lagenas & fiebant uiginti. Percussi uos
:uento urente. & aurugine &e grandine omĩa
Soꝑa manuũ ur̃arũ. & non fuit in uob̾ qui
reuerteret᷑ ad me dic̃ dñs. Lax. & nunc
ponitesecorda ur̃a a die hac &e supra. anteꝗ
poneretur lapis suꝑlapidẽ in templo dni.
qui eratis quando mittebatis in typselen
decem sata. Et ingrediebamini torcular ut
hauriretis quinquaginta amphoras &e fie¬
bant uiginti. Percussi uos steri litate. &
corruptione aeris & grandine omĩa oꝑa
maluum ur̃arum. & non reuersi estis ad me
dicit dñs. Licet omĩa quȩ obtulistis mͥ ini
altari. quia templũ non edificaueratis conta¬
minata fuerint. sine extructione quippe
templi. donũ omẽ pollutũ est: tam̃ nunc te
hortor o popłe ut sensu ad prȩterita reuerta¬
ris consideresq quȩ facta sint. Hoc est ab hac
euenerint. Ergo ante quã inciꝑes edificare
templum & lapidẽ suꝑ lapidem ponere. cũ

Expanded text:
ginta lagenas, et fiebant viginti. Percussi vos ginta lagenas, et fiebant viginti. Percussi vos vento urente, et aurigine, et grandine omnia opera manuum vestrarum, et non fuit in vobis qui reverteretur ad me, dicit Dominus. LXX: Et nunc ponite super corda vestra a die hac et supra, antequam poneretur lapis super lapidem in templo Domini, qui eratis quando mittebatis in cypselem decem sata hordei: et ingrediebamini torcular, ut hauriretis quinquaginta amphoras, et fiebant viginti. Percussi vos sterilitate, et corruptione aeris, et grandine omnia opera manuum vestrarum: et non reversi estis ad me, dicit Dominus. Licet omnia quae obtulistis mihi in altari, quia templum, non aedificaveratis, contaminata fuerint sine exstructione quippe templi, donum omne pollutum est; tamen nunc te hortor, o popule, ut sensu ad praeterita revertaris, consideresque quae facta sint, hoc est, et ab evenerint. Ergo antequam inciperes aedificare templum, et lapidem super lapidem ponere, cum
Abbreviated transcription (Latin):
& de immundo ore ꝓlati sunt: omĩs qui te¬
tigerit immundus fiet. & in eoꝵs trahet᷑
errorẽ. Vnde respondit aggeus: qui scit
differentias solennitatũ. & ob id festi sortitꝰ
est nomen. Sic popłs iste & sic gens ista. uide¬
orũ udelicet atq gentiliũ. & hereticors om¬
niũ. in conspectu meo dic̃ dñs. Omẽ qđ fece¬
rint. qđ mͥ obtulerint. uł uota ꝓsalute. uel
pacifica. uel ꝓpeccato. uł ꝓdelicto. uł holo¬
caustũ. siue elemosinas siue ieiunia. siue
uictus continentiã. & corporis castitatẽ con-¬
taminata erunt in conspectu meo. Quanuis
enim scã uideant᷑ specie sui quȩ offeruntur
a talib: tam̃ quia tacta sunt abeo qui pol¬
lutus in anima est: omĩa polluentur
⁊ nunc ponite corda ur̃a a die hac &e
supra. ante quam poneretur lapis suꝑ lapi-¬
Idem in templo dñi. cum accederetis ad acer.¬
Suum uiginti modiors & fierent decẽ. & in¬
traretis ad torcular ut ex pͥmeretis quinqua¬

Expanded text:
 et immundo ore prolati sunt, omnis qui te et immundo ore prolati sunt, omnis qui tetigerit, immundus fiet, et in eorum trahetur errorem. Unde respondit Aggaeus, qui scit differentias solemnitatum, et ob id festi sortitus est nomen: Sic populus iste et sic gens ista, Judaeorum videlicet, atque gentilium, et haereticorum omnium in conspectu meo, dicit Dominus: Omne quod fecerint, quod mihi obtulerint, vel vota pro salute, vel pacifica, vel pro peccato, velcaustum, sive eleemosynas, sive jejunia, sive victus continentiam et corporis castitatem, contaminata erunt in conspectu meo. Quamvis enim sancta videantur specie sui quae offeruntur a talibus, tamen, quia tacta sunt ab eo, qui pollutus in anima est, omnia polluenturEt nunc ponite corda vestra a die hac et supra, antequam poneretur lapis super lapidem in templo Domini. Cum accederetis ad acervum viginti modiorum, et fierent decem: intraretis ad torcular, ut exprimeretis quinqua
Abbreviated transcription (Latin):
ta eoꝵs quasi panis luctus. om̃s qui ea
tetigerint contaminabuntur. Legunt¬
& ipsi scripturas. & quasi de scripturarũ
testimoniis consꝑgunt panẽ. & tota
nocte inclibanum coquunt illũ. Sed
cum aduescendũ datus fuerit: come¬
dentes ad insaniam
ꝓuocat. Habent & pul¬
mentũ. & coctionem.
conantes iuxta ꝑuersitati
suȩ sensum in ystica quȩq de scripturis
texere & quasi cõquere & condire carnes
agni. sed coctio illa ꝑditio est. Habent &
uinum. sed non de uinea sorech. & quã plan¬
tauit dñs in ieremia electam & totam uerã.
sed de uinea sodomorum. Habent & oleum.
qd de ueteris &e nouȩ scripturȩ testimonus
uiolent̃ exprimunt. & quasi in refectionẽ
deceptis & lassis mentib pollicentur. sed
detestatur illud sc̃s: & dicit. Oleum aut̃ pec¬
catoris non impinguet caput meũ. Habent
& diuersos cibos. multiplices uidelicet uari¬
quos quia immundi sunt qui scripserunt.¬

Expanded text:
ta eorum quasi panis luctus, omnes qui ea ta eorum quasi panis luctus, omnes qui ea contigerint, contaminabuntur. Legunt et ipsi Scripturas, et quasi de Scripturarum testimoniis conspergunt panem, et tota nocte in clibano coquunt illum; sed cum ad vescendum datus fuerit, comedentes ad insaniam provocat. Habent pulmentum et coctionem, conantes juxta perversitatis suae sensum mystica quaeque de Scripturis texere, et quasi coquere, et condire carnes agni, sed coctio illa perditio est. Habent et vinum, sed non de vinea Sorec, et quam plantavit Dominus in Jeremia, electam et totam veram ; sed de vinea Sodomorum. Habent et oleum quod de veteris et novae Scripturae testimoniis violenter exprimunt, et quasi in refectionem deceptis et lassis mentibus pollicentur; sed detestatur illud sanctus, et dicit: Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum . Habent et diversos cibos, multiplices videlicet variquos quia immundi sunt qui scripserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
aut oleũ in quo exhilaratur facies audien¬
tis. aut omnẽ cibũ uł lac quo alunt᷑
coriathui. & olera quib uescuntur infirmi.
& cȩtera his similia. ñ statim quasi sc̃ificata
ea comedent. quib cunq dicta fuerint.
Non enim ex eo qđ dicuntur sed exeo quod
suscipiuntur scĩficant audientes. quia mul¬
ti auditores legis sunt: & ñ factores. Sed
& obid puto hȩc uniuersa quȩ dixi ex ta¬
ctu uestimenti ad uescentes nequaquã sci.¬
ficata deferri: qđ summitate tantũ pallu
continguntur. & scĩficatȩ carnis intrinsecꝰ
humorẽ. sanguinẽ. uenas. ner uosq non
norunt. Sicut summitas gͥ uestim̃ti dñici
&e leuis tactus non scificat nisi eum qui
comederit carnes agni & sanguinẽ eus
biberit. sic e contrario immundus in ani-¬
ma ꝑuersȩ quȩq doctrinȩ qđcunq teti¬
gerint. immundum faciant necesse est.
Habent enĩ in sacramentis panẽ & uinum
& oleum & omnẽ cibum. sed sacramen.¬

Expanded text:
aut oleum, in quo exhilaratur facies audienaut oleum, in quo exhilaratur facies audientis; aut omnem cibum: lac, quo aluntur Corinthii , et olera quibus vescuntur infirmi , et caetera his similia: non statim quasi sanctificata ea comedent quibuscumque data fuerint. Non enim ex eo quod dicuntur; sed ex eo quod suscipiuntur, sanctificant audientes: quia multi auditores legis sunt, et non factores. Sed et ob id puto haec universa quae dixi, ex tactu vestimenti ad vescentes nequaquam sanctificata deferri, quod summitate tantum pallii continguntur; et sanctificatae carnes intrinsecus, humorem, sanguinem, venas 764, nervosque non norunt. Sicut igitur summitas vestimenti dominici, et levis tactus non sanctificat, nisi eum qui comederit carnes agni, et sanguinem ejus biberit: sic econtrario immundus in anima, perversae quaeque doctrinae, quodcumque tetigerint, immundum faciant necesse est. Habent enim in sacramentis panem, et vinum, et oleum, et omnem cibum; sed sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
ndus est in anima & morticinũ tetigit.
omẽ qđ tetigerit & qđ obtulerit mͥ. ĩm¬
mundum erit. Quod aut̃ dicit: scđ̾m lit¬
teram huiuscemodi sensus est. O popłe
qui altari tantum extructo & diruta
domo mea hostias mͥ offers in altari. &
uictimis eiꝰ & carnib te scĩficari putas.:
scito non tam scĩficari te ex hostiis quȩ
templo meo diruto tͥ ꝓdesse ñ poteruñ.
quã contaminariomĩa oꝑa tua. &e cun¬
cta quȩ agis ex eo qđ neglegis. & tuam
magis domũ quam meam extruere co-¬
natus es. Scm̃ quidem est qd offertur
in altari. sed non tam sanctificaris ex hostius.
quam ex eo qdđ in conuallib habitas. & inter¬
si tulerit de carnib eiꝰ & ligauerit insum¬
mitate uestimenti sui. & ipsã summitas te.¬
tigerit scripturarũ panẽ qui confirmat
corda credentium. aut coctionẽ apłicas
dunt & deco quunt & conditas pͣbent
esui. aut uinum qđ letificat cor hominis.

Expanded text:
ndus est in anima, et morticinum tetigerit, ndus est in anima, et morticinum tetigerit, omne quod tetigerit, et quod obtulerit mihi, immundum erit. Quod autem dicit secundum litteram, hujuscemodi est: O popule, qui altari tantum exstructo, et diruta domo mea, hostias mihi offers in altari, et victimis ejus et carnibus te sanctificari putas: scito non tam sanctificari te ex hostiis quae, templo diruto, tibi prodesse non poterunt: quam contaminari omnia opera tua, et cuncta quae agis, ex eo quod negligis et tuam magis domum quam meam exstruere conatus es. Sanctum quidem est quod offertur in altari; sed non tam sanctificaris ex hostiis, quam ex eo quod in convallibus habitas, et intersi tulerit de carnibus ejus, et ligaverit in summitate vestimenti sui, et ipsa summitas tetigerit Scripturarum panem, qui confirmat corda credentium; aut coctionem, apostoldunt et decoquunt, et conditas praebent esui; aut vinum quod laetificat cor hominis;
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. aut pulmentũ. aut uinũ. aut oleum.
aut omnẽ cibum. & in hoc eque responde-
bit & dicet. pollutũ in anima ñ contamina¬
re ea quȩ scã caro scĩficare ñ potuit. Inter.¬
rogat gͥ : & dicit. Si tetigerit is qui pollutꝰ
in anima est. hoc est qui contagione mor-
tui immundus est effectũs. ex om̃ib¬
his: panẽ uidelicet. aut pulmentũ. aut
uinũ. aut oleum. aut reliquos cibos. nun.¬
quid ex contactu eors hȩc quȩ tetigerit
polluent᷑. & responderunt sacerdotes :
quorũ princeps erat iesus filius iosedech.
unde &e legem nouerat. & dixerunt. conta¬
ctu eiꝰ qui immundus est omĩa quȩ abeo
contacta sint pollui. Et respondit aggeus:
& dixit. de suꝑiorib tacens qͦd scĩficata
caro cȩteros cibos scĩficare ñ possit. & de
scđa tantũ mͦ quęstione sermonis sui te¬
xens occasionẽ. Sic popłs iste &e sic gens
ista: ante faciẽ meam dic̃ dñs. Qui immu¬

Expanded text:
nem, aut pulmentum, aut vinum, aut oleum, nem, aut pulmentum, aut vinum, aut oleum, aut omnem cibum, et in hoc aeque respondebit, et dicet: Pollutum in anima non contaminare ea quae sancta caro sanctificare non potuit. Interrogat igitur, et dicit: Si tetigerit is qui pollutus in anima est, hoc est, qui contagione mortui est immundus effectus, ex his omnibus, panem videlicet aut pulmentum, aut vinum, aut oleum, aut reliquos cibos; numquid ex contactu eorum haec quae tetigerit polluentur? Et responderunt sacerdotes, quorum princeps erat Jesus filius Josedec, unde et legem noverant 763, et dixerunt contactu ejus, qui immundus est, omnia quae ab eo contacta sunt pollui. Et respondit Aggaeus et dixit, de superioribus tacens, quod sanctificata caro caeteros cibos sanctificare non possit; et de secunda tantummodo quaestione sermonis sui texens occasionem: Sic populus iste, et sic gens ista ante faciem meam, dicit Dominus: Qui immu
Abbreviated transcription (Latin):
Si homo quicunq. ñ hic de pontifice dr̃ aut
de sacerdote aut de leuita sed quilibet ho¬
mo. tibi ꝑsona ñ ponit᷑ passim om̃ib
licet carnem tangere. si tulerit inquit
carnem scificatam. & ligauerit insũmita¬
te uestimenti sui. & ipsa sũmitas uestim̃.¬
ti panẽ tetigerit aut quamlibet aliam
coctionẽ. aut uinũ. aut oleum. aut om̃e
extra hȩc quo homo uesci potest. nunqͥd¬
um. aut omis cibus tactu uestimenti in qͦ
caro scã ligata est scĩficari potest. Et re-¬
spondentes sacerdotes: dixerunt. Non po.¬
test. Hoc est nichil eoꝵs scificabitur de qͥb
quęris. sed ita unum qđq ꝑmanebit ut fu¬
erat. Rursum alia quęstio ꝓponitur sacer¬
dotib. qđ scilicet bene responderint ad
suꝑiorẽ. & quasi similitudo ꝓblematis
coaptatur. in quã imꝑitus facile̾ labi po-¬
tuit. Da enim aliquẽ nescire legẽ. & sicut
respondit de scificata carne ñ scĩficari pa¬

Expanded text:
Si homo quicumque, non hic de Pontifice dicitur, aut Si homo quicumque, non hic de Pontifice dicitur, aut de sacerdote, aut de Levita; sed quilibet homo: ubi persona non ponitur, passim omnibus licet. carnem tangere. Si tulerit, inquit, carnem sanctificatam, et ligaverit in summitate vestimenti sui, et ipsa summitas vestimenti panem tetomne extra haec quo homo vesci potest, numqum, aut omnis cibus, tactu vestimenti in quo caro sancta ligata est, sanctificari potest? Et respondentes sacerdotes dixerunt: Non potest, hoc est, nihil eorum sanctificabitur de quibus quaeris; sed ita unumquodque permanebit ut fuerat. Rursum alia quaestio proponitur sacerdotibus: quod scilicet bene responderint ad superiorem, et quasi similitudo problematis coaptatur, in qua imperitus facile labi potuit. Da enim aliquem nescire legem, et sicut respondit de sanctificata carne non sanctificari pa
Abbreviated transcription (Latin):
esse corpus humanũ. Statim ut sp̃s uege¬
tans artus recesserit. iminundũ fieri qđ
terrenum est: sicut in leuitico eodem scribit᷑.
Et ait dñs ad moysen: dicens de sacerdotib
filiis a aron. & dices ad eos. In anima non
contaminabuntur in gente sua. sed in cogna¬
tis qui appropinquant eis. Suꝑ matre &
suo in contaminationẽ sui. Considera in¬
his prȩcipi sacerdotib non ingredi adquẽ¬
libet mortuum: nisi ad cognatos & ꝓpin¬
quos de quib supra dictum est. Sacerdos
autẽ magnus idest pontifex. plus aliqͥd
habebat cȩteris sacerdotib. & nec pietas
illum nec affectus flectere poterat. ut im¬
mundus fieret. in supradictis nominib.
Ait enim scriptura. & suꝑ omĩ anima quȩ
mortua est non in grediatur. suꝑ patre suo
neq suꝑ matre sua : & non contaminabitur.
Scientes gͦ quid sit caro sc̃ificata. & immundꝰ
in anima : uideamꝰ ꝓpħa quid quęrat.

Expanded text:
esse corpus humanum: statim vero ut spiritus vegeesse corpus humanum: statim vero ut spiritus vegetans artus recesserit, immundum fieri quod terrenum est, sicut in eodem Levitico scribitur: Et ait Dominus ad Moysen, dicens: Dic sacerdotibus filiis Aaron, et dices ad eos: In animabus non contaminabuntur in gente sua; sed in cognatis qui appropinquant eis, super matre,suo in contaminationem sui . Considera his praecipi sacerdotibus non ingredi ad quemlibet mortuum, nisi ad eos cognatos et propinquos, de quibus supra dictum est. Sacerdos autem magnus, id est pontifex, plus aliquid habebat a caeteris sacerdotibus: et nec pietas illum, nec affectus flectere poterat, ut immundus fieret in supradictis nominibus. Ait enim Scriptura: Et super omnem animam quae mortua est non ingredietur: super patre suo, neque super matre sua, et non contaminabitur. Scientes ergo quid sit caro sanctificata, et immundus in anima, videamus propheta quid quaerat.
Abbreviated transcription (Latin):
est aut̃ qđ ex ꝑsona dnĩ aggeus int̾rogat
sacerdotes. si tulerit homo carnẽ scãm
in hora siue insũmitate uestimenti
sui. & tetigerit de summitate eiꝰ panẽ.
aut pulmentũ. aut uinũ. aut oleum.
aut omnẽ cibum. nunquid scĩficabitur
Antequam de questione tractemus:
debemus interim iuxta
litceram nosse. quid sit ca¬
ro scĩficata. & qͥd sit immun.¬
dus inanima. Hostia quȩ
unmolabatur in altari. carnes illius sc̃ȩ
erant. Et int̾ ipsas sanctificatas carnes.
erat multa diuersitas. Alias enim sacerdo¬
tes in templi aditis comedebant. alias
ꝓpinqui eoꝵ domi. alias hi qui de sacer¬
dotib uidebantur esse maculati. & alias
israelitȩ qui nullam habebant imundi¬
ciam. Huius diuersitatis plena ratio. in
leuitico discitur. Immundus aut̃ in anima
dicebatur: qui corpus mortui hominis at¬
tigerat. In quo animaduertendũ: quam¬
diu anima incorpore sit: unmundũ non

Expanded text:
est autem quod ex persona Domini Aggaeus interrogat est autem quod ex persona Domini Aggaeus interrogat sacerdotes? Si tulerit homo carnem sanctificatam in ora, sive in summitate vestimenti sui, et tetigerit de summitate ejus panem, aut pulmentum, aut vinum, aut oleum, aut omnem cibum, numquid sanctificabitur? Antequam de quaestione tractemus, debemus interim juxta litteram nosse, quid sit caro sanctificata, et quid sit immundus in anima. Hostia quae immolabatur in altari carnes illius sanctae erant, et inter ipsas sanctificatas carnes erat multa diversitas. Alias enim sacerdotes in templi adytis comedebant: alias propinqui eorum domi: alias hi qui de sacerdotibus videbantur esse maculati: alias Israelitae qui nullam habebant immunditiam. Hujus diversitatis plena ratio in Levitico dicitur. Immundus autem in anima dicebatur, qui corpus hominis mortui attigerat. In quo animadvertendum, quamdiu anima in corpore sit, immundum non
Abbreviated transcription (Latin):
sana. & eos qui contradicunt arguere. Sunt
enim multi & non subiecti: uaniloqui. &
seductores. & maxime qui de circuncisione
sunt: quib oportet imponere silentium.
Iȩc ꝓlixius exposui : ut tam exueteri quã
ex nouo testamento sacerdotum eẽ officiũ
nouerimus scire legem dĩ. & respondere
adͥea quȩ fuerint int̾rogati. nec simplici¬
tatẽ & ciborum continentiam in magi-¬
strum sufficere. nisi qđ ipse facit possĩt
& alios erudire. Certe quia responsuros
puto hoc eorum esse qui se abadolescentia
prȩparant ad docendum. frequent̃ autẽ
iudicio diũ & popłors suffragio in sacer¬
dotium simplices eligi: saltem istud habe¬
ant. ut post quam sacerdotes fuerint ordi¬
nati. discant legem dñi & possint docere
qđ didicerint. & augeant scientiam magi
quam opes. Et non erubescant a laicis
discere qui nouerunt ea quȩ adofficium
ptinent sacerdotum. Magisq noctes &e
dies in seripturarũ taractatu. quã in rati-¬
ociniis & supputatione consumant. Qͥd

Expanded text:
sana, et eos qui contradicunt arguere. Sunt enim multi et non subjecti, vaniloqui, et seductores, et maxime qui de circumcisione sunt, 761 quibus oportet imponere silentium. Haec prolixius posui, ut tam ex veteri, quam ex novo Testamento, sacerdotum esse officium noverimus, scire legem Dei, et respondere ad quae fuerint interrogati. Nec simplicitatem et ciborum continentiam in magistro sufficere: nisi quod ipse facit, possit et alios erudire. Certe quia responsuros puto: hoc eorum esse qui se ab adolescentia praeparant ad docendum, frequenter autem judicio Domini, et populorum suffragio in sacerdotium simplices eligi: saltem illud habeant, ut postquam sacerdotes fuerint ordinati, discant legem Dei, ut possint docere quod didicerint, et augeant scientiam magis quam opes, et non erubescant a laicis discere, qui noverint ea quae ad officium pertinent sacerdotum: magisque noctes et dies in Scripturarum tractatu, quam in ratiociniis et supputatione consumant. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Itũ. aut uinũ auͭ oleũ. aut omnẽ cibũ. nun¬
Iquid scĩficabitur Respondentes aut̃ sacer¬
Sdotes: dixerunt. Non. Et dixit aggeus. Si
Stetigerit pollutus in anima exomĩb his.
Inunquid contaminabitur: Et responder̃
sacerdotes: & dixer̃. Contaminabitur.
Et respondit aggeus: & dix̃. Sic popłs iste.¬

Expanded text:
aut vinum, aut oleum, aut omnem cibum; numquid sanctificabitur? Respondentes autem sacerdotes, dixerunt: Non. Et dixit Aggaeus: Si tetigerit pollutus in anima ex omnibus his, numquid contaminabitur? Et responderunt sacerdotes, et dixerunt: contaminabitur. Et respondit Aggaeus, et dixit: Sic pop
Abbreviated transcription (Latin):
&e cucumeres & carnes ȩgẏptias. & manna qđ
dccȩlo datum est conteninentes. Qđ ut sic intel:¬
ligamus: stephanus primus martyr euangłii:
dignus nomine suo. in apłor narrat hystoria.
Et uitulũ fecerunt in illis dieb. & obtulerunt
hostiã simulachro. & lȩtabant᷑ in oꝑib manuũ

Expanded text:
et cucumeres et carnes Aegyptias, et manna quod et cucumeres et carnes Aegyptias, et manna quod de coelo datum est, contemnentes . Quod ut sic intelligamus, Stephanus primus martyr Evangelii, dignus nomine suo, in Apostolorum narrat historia: Et vitulum fecerunt in illis diebus, et obtulerunt hostiam simulacro, et
Abbreviated transcription (Latin):
hostias &e uictimas obtulistis mͥ xl. annis domꝰ
ce sacrificia quȩ in deserto obtulit isrł. ñ dõ
obtulisse sed moloch regisuo cuiꝰ portauer̃t
tabernacula. & imaginẽ idoloꝵ. suor & sta¬
tuarũ quȩ uenerati sunt. Et quȩ sit ipsa imago
uel idolum: sequens sermo demonstrat. Sidu
dĩur̃ĩ qđ hebraice dr̃ chochab idest luciferi
quẽ saraceni huc usq uenerant᷑. Quã obcausã
migrare eos fecit dñs transdamascũ. id est iN
assy rios atq chaldeos. Cuiꝰ omĩpotentia. ex eo
qd dñs dĩ exercituum est demonstrat᷑. Quȩrimꝰ
quomodo hostias & sacrificiũ ñ obtuler̃t dõ
in deserto. sed regi suo quẽ luciferũ nuncupant
E& eo tempore qͦ aurũ in caput uituli transfor-¬
mar̃t dicentes. isti sunt dii tui isrł qui te eduxer̃
de t̾ra ȩgypti: omĩa quȩ fecer̃t̃ ñ dõ sed idolis
fecerunt metu. & eoꝵ int̾fectione qui ꝓpter
idola corruerunt. Dñs aut̃ ñ ea quȩ offerunt᷑.
sed uoluntatẽ respicit offerentium. Denique

Expanded text:
hostias et uictimas obtulistis mihi quadraginta aet sacrificia quae in deserto obtulit Israel, non Deo obtulisse, sed Moloch regi suo, cujus portaverunt tabernacula, et imaginem idolorum suorum statuarumque venerati sunt. Et quae sit ipsa imago vel idolum, sequenti sermone demonstrat: Sidus dei vestri, quod Hebraice dicitur CHOCAB, id est, Luciferi, quem Sarraceni hucusque venerantur. Quam ob causam migrare eos fecit Dominus trans Damascum, id est, in Assyrios atque Chaldaeos: cujus omnipotentia ex eo quod Dominus Deus exercituum est, demonstratur. Quaerimus quomodo hostias et sacrificium non Deo obtulerint in deserto; sed regi suo, quem Luciferum nuncupant? Ex eo tempore quo aurum in caput vituli transformarunt, dicentes: Isti sunt dii tui, Israel, qui te eduxerunt de terra Aegypti , omnia quae fecerunt, non Deo, sed idolis fecerunt metu, et eorum interfectione, qui propter idola corruerunt: Dominus autem non ea quae offeruntur, sed voluntatem respicit offerentium. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
aduisticiam erudiunt multos: quasi stellȩ
in ꝓpetuas ȩt̾̃nitates. Tu aut̃ danihel claudẽ
sermones: & signa librum usq ad tempus
statutũ. Pertransibunt plurimi. & multi¬
plex erit scientia. & uidi ego danihel. &e
ecce quasi duo alii stalunt. unus hinc suꝑ
ripam fluminis. & alius inde ex alteraripa
fluminis. Et dixi uiro qui indutꝰ erat lineis.
qui stabat suꝑ aquas fluminis. Usque qͦ hoꝵ.
finis mirabiliũ  Et audiui uirũ qui indutꝰ
erat lineis qui stabat suꝑ aquas fluminis. cũ
leuasset dexteram & sinistram suã in cęlum.
&e iurasset ꝑuiuentẽ in ęt̾̃num. quia intempꝰ
& tͥempora & dimidium temporis. Et cum
completa fuerit disꝑsio magna popłi scĩ:
complebunt᷑ uniuersa hȩc. Et ego audiui.
& ñ uitellexi. Ꝙ dixi. Dñe mi. quid post
hec: Et ait. Uade danihel. quia clausi sunt
signatiq sermones. usq ad tempus consum¬
mationis. E ligentur & de albabunt᷑. & qͣsi

Expanded text:
CIV erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates. Tu autem Daniel claude sermonem, et signa librum usque ad tempus statutum: pertransibunt plurimi, et multiplex erit scientia. Et vidi ego Daniel, et ecce quasi duo albi stabant, unus hinc super ripam fluminis, et alius inde ex altera ripa fluminis. Et dixi viro, qui indutus erat lineis, qui stabat super aquas fluminis: Usquequo rum mirabilium? Et audivi virum, qui indutus erat lineis, qui stabat super aquas fluminis, Cum elevasset dexteram et sinistram suam in coelum, et jurasset per viventem in aeternum, quia in tempus, et tempora, et dimidium temporis. Et cum completa fuerit dispersio manus populi sancti, complebuntur universa haec. Et ego audivi, et non intellexi. Et dixi: Domine mi, quid erit post haec? Et ait: Vade, Daniel, quia clausi sunt, signatique sermones, usque ad tempus praefinitum. Eligentur, et dealbabuntur, et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ. Et ecce manus tetigit me. & erexit
me suꝑ genua mea &e suꝑ articulos manuũ
mearum. & dixit adme̾. Danihel uir de¬
sideriorũ. intellige uerba quȩ ego loquar
adte. & sta ingradu tuo. Nunc enim missus
sũ ad te. Cumq dixisset mͥ sermonẽ istum.
steti tremens. Q ait ad me. Noli metuere da¬
nihel: quia ex die pͥmo quo posuisti cor tuũ
ad intelligendum ut te affligeres in conspe¬
ctu dĩ tui. ex audita sunt uerba tua. & in¬

Expanded text:
terrae. Et ecce manus tetigit me, et erexit terrae. Et ecce manus tetigit me, et erexit me super genua mea, et super articulos manuum mearum. Et dixit ad me: Daniel, vir desideriorum, intellige verba, quae ego loquor ad te, et sta in gradu tuo: nunc enim missus sum ad te. Cumque dixisset mihi sermonem istum, steti tremens. Et ait ad me: Noli metuere, Daniel: quia ex die primo, quo posuisti cor tuum ad intelligendum, ut te affligeres in conspectu Dei tui, exaudita sunt verba tua:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ comedi. & caro & uinũ ñ introier̃ inos meũ.
sed neq unguento unctꝰ sũ. donec cõplerent᷑
trium ebdomadarũ dies. Die aut̃ uicesima
& quarta mensis pͥmi. erã uixta fluuium
magnũ qui est tigris. Et leuaui ocłos meos
& uidi. & ecce uir unus uestitus lineis. & re¬
nes eius accincti auro obrizo. & corpus eius
quasi crisolitꝰ. & facies eiꝰ uelut species fulgoriˢ.
&e oculi eius ut lampas ardens. & brachia eiꝰ
& quȩ deorsũ usq ad pedes quasi species hȩ¬
ris candentis. & uox sermonum eiꝰ ut uax
multitudinis. Uidi autem ego danihel so¬
lus uisionem. Porro uiri qui erant mecũ non
uiderunt. sed terror nimus irruit suꝑ eos.
& fugerunt in absconditum. Ego aut̃ reli¬
ctus solus uidi uisionẽ grandem hanc. &
ñ remansit in me fortitudo. Sed & species
mea immutata est in me & emarcui. nec
habui inme quicquã uiriũ. & audiui uo.¬
cẽ sermonũ eiꝰ. & audiens iacebam conster¬
natꝰ suꝑfaciem meam. uultusq m̃s hȩrebat

Expanded text:
meum, sed nec unguento unctus sum; donec complerentur trium hebdomadarum dies. Die autem vicessima et quarta mensis primi, eram juxta fluvium magnum, qui est Tigris. Et levavi oculos meos, et vidi: et ecce virum vestitum lineis, et renes ejus accincti auro obryzo: Et corpus ejus quasi chrysolithus, et facies ejus velut species fulguris, et oculi ejus, ut lampas ardens: Et brachia ejus, et quae deorsum usque ad pedes, quasi species aeris candentis: et vox sermonum ejus, ut multitudinis. Vidi autem ego Daniel solus visionem: porro viri, qui erant mecum, non viderunt: sed terror nimius irruit super eos, et fugerunt in absconditum. Ego autem relictus solus vidi visionem grandem hanc: et non remansit in me fortitudo, sed et species mea immutata est in me, et emarcui, nec habui quidquam virium. Et audivi vocem sermonum ejus: et audiens jacebam consternatus super faciem meam, vultusque meus haerebat
Abbreviated transcription (Latin):
& nemo est adiutor mĩs in omĩb his nisi
primo darii medi stabam ut confortaret᷑
& roboraret᷑. Et nunc ueritatẽ annunciabo
tibi. Ecce adhuc tres reges stabunt inꝑsida.
& quartus ditabit᷑ opib nimiis suꝑ om̃nes.
Et cum inualuerit diuituis sius: concitabit
om̃s aduersũ regnum greciȩ. Consurget aut̃
rex fortis &e dominabit᷑ potestate multa. &
faciet qđ placuerit ei. Et cum steterit: con¬
teret᷑ regnum eiꝰ & diuidet᷑ in quattuor
uentos cęli. sed non inposteros eiꝰ neq scđm
potentiã illius qua dominatꝰ est. Lacerabit᷑
enim regnum eiꝰ etiã in extremis. exceptis his.
& confortabit᷑ rex austri. & de principib eius
prȩualebit suꝑ eum. & dominabit᷑ dicione.

Expanded text:
et nemo est adjutor meus in omnibus his, nisi et nemo est adjutor meus in omnibus his, nisi primo Darii Medi stabam ut confortaretur, et roboraretur. Et nunc veritatem annuntiabo tibi. Ecce adhuc tres reges stabunt in Perside, et quartus ditabitur opibus nimiis super omnes: Et cum invaluerit divitiis suis, concitabit omnes adversum regnum Graeciae. Surget vero rex fortis, et dominabitur potestate multa, et faciet quod placuerit ei. Et cum steterit, conteretur regnum ejus, et dividetur in quatuor ventos coeli; Sed non in posteros ejus, neque secundum potentiam illius, qua dominatus est. Lacerabitur enim regnum ejus etiam in externos, exceptis his. Et confortabitur rex Austri: et de principibus ejus praevalebit su
Abbreviated transcription (Latin):
ta regem ꝑsarum. Ueni aut̃ ut docerẽ te
quȩ uentura sunt popło tuo innouissimis
dieb. qm̃ adhuc uisio indies: Cũq loque¬
retur in huiuscemodi uerbiᷤ: de ieci uultũ
meũ ad t̾ram & tacui. & ecce quasi simili¬
tudo fili i hominis tetigit labia mea. Et
aꝑiens os meũ locutꝰ sum. & dixi ad eũ qui
stabat contra me. Domine mi. inuisione
& nichil in me remansit uiriũ. Et qͦmo.¬
do poterit seruus dñi mei. loqui cũ dnĩo
meo Nichil enim in me remansit uirium.¬
sed & halitus m̃s intercludit᷑. Rursum gͦ te-¬
tigit me quasi uisio hominis. & confortauit
me & dix̃. Noli timere uir desideriorũ. Pax
tibi. confortare &e esto robustus. Cumq loque¬
retur mecum: conualui &e dixi. Loquere
dñe mi: quia confortasti me. & ait. Nunqͥd
scis quare uenerim adte: Et nunc reuer¬
tar. ut proelier aduersus principẽ ꝑsarũ.
Cum enim egrederer: apparuit princeps
grecorum ingrediens. Ueruntam̃ annunciabo
tibi qd ex pressum est inscriptura ueritatiᷤ.

Expanded text:
a regem Persarum. Veni autem, ut docerem te quae ventura sunt populo tuo in novissimis diebus, quoniam adhuc visio in dies. Cumque loqueretur mihi hujuscemodi verbis, dejeci vultum meum ad terram, et tacui. Et ecce quasi similitudo filii hominis tetigit labia mea: et aperiens os meum locutus sum, et dixi ad eum qui stabat contra me: Domine mi, in visione t nihil in me remansit virium. Et quomodo poterit servus Domini mei loqui cum Domino meo? nihil enim in me remansit sed halitus meus intercluditur. Rursum ergo tetigit me quasi visio hominis, et confortavit me, et dixit: Noli timere vir desideriorum: pax tibi: confortare, et esto robustus. Cumque loqueretur mecum, convalui, et dixi: Loquere Domine mi, quia confortasti me. Et ait: Numquid scis quare venerim ad te? et nunc revertar ut praelier adversus principem Persarum: cum enim egrederer, apparuit princeps Graecorum veniens. Verumtamen annunciabo tibi quod expressum est in scriptura veritatis:
Abbreviated transcription (Latin):
cebunt plurimos. Q ruent ingladio &e in
flamma. incaptiuitate &e in rapina dierũ.
Cumq corruerint subleuabunt᷑ auxilio par.¬
uulo. & applicabunt᷑ eis plurimi fraudu¬
lent̃. Et de eruditis ruent. ut conflent᷑ & eli.¬
gantur. & dealbent᷑ usq ad tempus p̃fini.¬
tum. qͥa ad huc aliud tẽpus erit. & faci q
iuxta uoluntatem suam rex. & eleuabit᷑
& magnificabitur aduersus omnẽ dm̃. &
aduersus dm̃ deoꝵ loquet᷑ magnifica. & di

Expanded text:
cebunt plurimos: et ruent in gladio, et in cebunt plurimos: et ruent in gladio, et in flamma, et in captivitate, et in rapina dierum. Cumque corruerint, sublevabuntur auxilio parvulo: et applicabuntur eis plurimi fraudulenter. Et de eruditis ruent, ut conflentur, et eligantur, et dealbentur usque ad tempus praefinitum: quia adhuc aliud tempus erit. Et faciet juxta voluntatem suam rex, et elevabitur, et magnificabitur adversum omnem Deum: Et adversum Deum deorum loquetur magnifica, et di
Abbreviated transcription (Latin):
dentes panẽ cumeo conterent illum. exer-¬
citusq eiꝰ opprimet᷑. & cadent interfecti plu¬
rimi. Duorũ quoq regũ corerit ut male fa¬
ciant. & admensã unã mendaciũ loquent᷑.
& non ꝓficient. quia adhuc finis in aliud
tempus. Et reuertet᷑ int̾rã suã cũ opib mul-¬¬
tis. & cor eiꝰ aduersus testamentũ scm̃. & fa¬
ciet & reuertet᷑ in t̾ram suam. Statuto
tempore reuertetur & ueniet ad austrũ.
& ñ erit priorisimile nouissimũ. Et uenient
suꝑ eum trieres & romani. & ꝑcutiet᷑. Et re-¬
uertet᷑. & indignabitur contra testamentũ
sanctuarii. Et faciet reuerteturq &e cogi¬
tabit aduersum eos qui dereliqueritͣ testa¬
mentum sanctuarui. & brachia ex eostabuñ.
Et polluent sanctuariũ fortitudinis. & aufe¬
rent iuge sacrificium. & dabunt abomina¬
tionẽ &̃ desolationẽ. & impii testamentum
simulabunt fraudulent̃. Popłs aut̃ sciens
dm̃ obtinebit & faciet. & docti in popło do¬

Expanded text:
dentes panem cum eo, conterent illum, exerdentes panem cum eo, conterent illum, exercitusque ejus opprimetur: et cadent interfecti plurimi. Duorum quoque regum cor erit, ut malefaciant, et ad mensam unam mendacium loquentur, et non proficient: quia adhuc finis in aliud tempus. Et revertetur in terram suam cum opibus multis: et cor ejus adversum testamentum sanctum, et faciet, et revertetur in terram suam. Statuto tempore revertetur, et veniet ad austrum: et non erit priori simile novissimum. Et venient super eum Trieres et Romani: et percutietur, et revertetur, et indignabitur contra testamentum sanctuarii, et faciet: Reverteturque et cogitabit adversum eos, qui dereliquerunt testamentum sanctuarii, Et brachia ex eo stabunt, et polluent sanctuarium fortitudinis, et auferent juge sacrificium, et dabunt abominationem in desolationem, Et impii in testamentum simulabunt fraudulenter: populus autem sciens Deum suum, obtinebit et faciet. Et docti in populo do