comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sisolis huiꝰ uultũ illuminat suꝑ bonos & malos:
uultũ suũ illumin& suꝑnos. Uident istã lucem
cũ pecorib & boni&m ali: beati aut̃ mundo
corde qm̃ ipsi dm̃ uidebunt: Illum in & uultum
suũ suꝑ nos Ceminꝰ intellectꝰ ẽ : ut̃q dicendus
Illumina in qͥt uultũ tuũ suꝑ nos: ostende nobis
uultũ tuũ Ñ enĩ aliquando illum inat uultũ suũ
ds̃ : quasi aliqͣndo fuerit sine lumine . Sed illumina
suꝑnos : ut qͦd nos latebat aꝑiat᷑ nob̵ & qđ erat
sed absconditũ nob̾ erat. reuelet᷑ suꝑ nos. hoc ẽ illu¬
minet᷑. Aut certe imaginẽ tuã illumina suꝑ nos:
ut hoc dixerit. illumina uultũ tuũ suꝑ nos. Impres
b& imago tua in tenebris remanere: Mute radiũ
sapientiȩ tuȩ. expellat tenebras nrãs: & fulgeat
in nob̵ imago tua : Cognoscamꝰ nos imaginẽ tuã : audi¬
amꝰ qđ dictũ ẽ in canticis canticoꝵ Nisi cognoueris
tem& ipsã: opulchra int̃ mulieres. Dicit᷑ enĩ ȩccłȩ

Expanded text:
um illuminas super bonos et malos; vultum tuum illumina super nos. Vident istam lucem cum pecoribus et boni et mali: beati autem mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Illuminet vultum suum super nos. Geminus intellectus est; uterque dicendus est. Illumina, inquit, vultum tuum super nos; ostende nobis vultum suum. Non enim aliquando illuminat vultum tuum Deus, quasi aliquando fuerit sine lumine: sed illumina super nos, ut quod nos latebat aperiatur nobis, ets absconditum erat, reveletur super nos, hoc est illuminetur. Aut certe, imaginem tuam illumina super nos: ut hoc dixerit, Illumina vultum tuum super nos; Impressbet imago tua in tenebris remanere; mitte radium sapientiae tuae, expellat tenebras nostras, et fulgeat in nobis imago tua; cognoscamus nos imaginem tuam, audiamus quod dictum est in Canticis canticorum: Nisi cognoveris temetipsam, o pulchra inter mulieres . Dicitur enim Ecclesiae:
Abbreviated transcription (Latin):
ualde credas. Res ipsa forte ita ẽ: forte ñ ẽ ita
Tu ꝓfice tͥ ualeat ad salutẽ ista similitudo Ñ uis ꝑ
ista similitudinẽ ꝑ aliã fac : dũ tam̃ facias & secu¬

Expanded text:
valde credas. Res ipsa forte ita est, forte non est ita. valde credas. Res ipsa forte ita est, forte non est ita. Tu profice; tibi valeat ad salutem ista similitudo. Non vis per istam similitudinem?
Abbreviated transcription (Latin):
tus nr̃a sic̃ aquilȩ : tantũ mͦ nos uetustatẽ nr̃am ad
petrã xpm conteramꝰ. Siue illa uera sint fr̃s quȩ di¬
cunt᷑ de serpente . uł quȩ dicunt᷑ de aquila siue sit
fama potius hominũ quã ueritas : ueritas tam̃ ẽ in
scripturis & ñ sine causa hoc dixer̃ scripturȩ Nos
quicqͥd illud significat faciamꝰ : & qͣm sit illud uerũ
stas tua inpetra contrita fuerit. id ÷ nisi auxilio pe.¬
trȩ nisi auxilio xp̃i ñ poteris renouari: Tu noli dul¬
cedine p̃terite uitȩ obsurdescere aduersus uerbũ dĩ
noli p̃sentibis sic  teneri & impediri. ut dicas ñ mͥ
uacat legere. ñ mͥ uacat audire. hoc aurẽ p̃mere ẽ
int̾ra : Tu gͦ talis noli eẽ: sed esto talis qđ contra in¬
uenis id÷ ut p̃terita obliuis caris in anteriora tẽ
extendas. ut uetustatẽ tuã in petra conteras . Et
si quȩ tͥ similitudines datȩ fuerint si in ueneris
in senpturis crede : si ñ inueneris dicinisi fama. nec

Expanded text:
ram ad petram Christum conteramus . Sive illa vera sint, fratres, quae dicuntur de serpente, vel quae dicuntur de aquila, sive sit fama potius hominum quam veritas; veritas est tamen in Scripturis, et non sine causa hoc dixerunt Scripturae: nos quidquid illud significat faciamus, et quam sit illud verum stas tua in petra contrita fuerit: id est, nisi auxilio petrae, nisi auxilio Christi, non poteris renovari. Tu noli dulcedine praeteritae vitae obsurdescere adversus verbum Dei: noli praesentibus rebus sic teneri et impediri, ut dicas, Non mihi vacat legere, non mihi vacat audire. Hoc aurem premere in terra est. Tu ergo talis noli esse: sed esto talis quod contra invenis, id est, ut praeterita obliviscaris, in anteriora te extendas; ut vetustatem tuam in petra conteras. Et si quae tibi similitudines datae fuerint; si inveneris in Scripturis, crede: si non inveneris dici nisi fama, nec
Abbreviated transcription (Latin):
care ueritatẽ nichil ẽ si cor a lingua dissentiat:
& audire ueritatẽ nichil ẽ: si ñ auditionẽ fructꝰ
sequat᷑. De isto loco quasi sublimiori loqͥm᷑ aduos
qͣm simꝰ aut̃ timore sub pedib urĩs ds̃ norit. qͥ pro¬
pitiꝰ fit humilib qͥa ñ nos tã delectant uoces lau¬
dantiũ qͣm deuotio confitentiũ & facta rectoꝵ. Et
qͥm añ delectem᷑ nisi ꝓfectib ur̃ĩs: in istis aut̃ lau-
dib: periclitem᷑ Ille nouerit qͥnos ab om̃ib peri¬
culis liber& & nos uob̾cũ ab om̃i tẽptatione salua¬
tos in regno suo cognoscere & coronare dignetur:¬

Expanded text:
hil est, si cor a lingua dissentiat; et audire veritatem nihil est, si non auditionem fructus sequatur. De isto loco quasi sublimiore loquimur ad vos: quam simus autem timore sub pedibus vestris Deus noverit, qui propitius fit humilibus; quia non nos tam delectant voces laudantium, quam devotio confitentium et facta rectorum. Et quam non delectemur nisi profectibus vestris, in istis autem laudibus quam periclitemur, ille noverit qui nos ab omnibus periculis liberet, et nos vobiscum ab omni tentatione salvatos in regno suo cognoscere et coronare dignetur
Abbreviated transcription (Latin):
las ad me ambulas: in me requiescis . Quid gͦ ait.
cognoscamꝰ in t̾rauiã tuã. nisi cognoscamꝰ in t̾ra xp̃m
tuũ : sed ipse psalmꝰ respondeat : ne putetis ex
aliis scripturis adhibendũ eẽ testimoniũ qđ for¬
te hic de ẽ. Repetendo ostendit qͥd dixerit: ut
cognoscamꝰ in t̾ra uiã tuã: Et quasi tuquȩreres in qͣ
t̃ra quãuiã : In om̃ibi gentib salutare tuũ In qͥ
t̃ra quȩris : audi in om̃ib: gentib: quã uiã quȩris:
audi. salutare tuũ Anforte ñ ẽ xp̃c salutare ipi¬
inqͣm in euangłio. seruatꝰ annosus usq ad infan-¬
tiã uerbi: Accepit enĩ senex ille in manibi suis
in fantẽ : uerbũ dĩ qͥ & in utero eẽ dignatꝰ ẽ in ma-¬
nib senis de dignaret᷑ : ille in utero uirginis qͥ in
manib: senis : infirmꝰ infans & intra uiscera & in

Expanded text:
las, in me ambulas, in me requiescis. Quid ergo ait, las, in me ambulas, in me requiescis. Quid ergo ait, Cognoscamus in terra viam tuam, nisi, cognoscamus in terra Christum tuum? Sed ipse psalmus respondeat: ne putetis ex aliis Scripturis adhibendum esse testimonium quod forte hic deest, repetendo ostendit quid dixerit, Ut cognoscamus in terra viam tuam; et quasi tu quaereres, In qua terra, quam viam? In omnibus gentibus salutare tuum. In qua terra quaeris? Audi: In omnibus gentibus. Quam viam quaeris? Audi: Salutare tuum. An forte non est Christus salutare ipsiinquam, in Evangelio, servatus annosus usque ad infantiam Verbi? Accepit enim senex ille in manibus suis infantem Verbum Dei. Qui et in utero esse dignatus est, in manibus senis esse dedignaretur? Ille in utero virginis, qui in manibus senis; infirmus infans, et intra viscera, et in
Abbreviated transcription (Latin):
illos qͥ debent dicere : Iu illuminab̵ lucernã meã
dñe : ds̃ m̃s illumina tenebras meas: Sũ in tene¬
bris peccatoꝵ : sed radio sapientiȩ tuȩ discutiađ̃
tenebrȩ meȩ. appareat uultꝰ eiꝰ Et si forte appane
ꝑme aliqͥntulũ deformis effectꝰ : a te reformet᷑
qđ a te formatũ ẽ. Illumin& gͦ uultũ suũ suꝑnos¬
Vt cognoscamꝰ in t̾rauiã tuã: In t̾rahic in hac uita :
cognoscamꝰ uiã tuã. Quȩ ẽ uia tua : quȩ ducit
adte A gnoscamꝰ qͦ eamꝰ agnoscamꝰ qua eamus
utrũq in tenebris ñ possumꝰ. Longe es a peregri¬
nantib : uiã nob̵ porrexisti. ꝑ quã redeundũ sit
adte. Agnoscamꝰ int̾ra uiã tuã quȩ ẽ uia ipius
qͥa hoc optauimꝰ ut cognoscamꝰ in trauiã tuam
quȩ situri sumꝰ eã nos : ñ ꝑ nos discituri. Possumꝰ
eã de euangłio discere. Ego sũ uia: dñs ait: Xp̃c
ne moriaris ante qͣm ꝑuenias : ego sũ inqͥt uia &¬
ueritas & uita: quasi dicen& qͥd times : ꝑme ambu¬

Expanded text:
illos, quid debent dicere? Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illuminabis tenebras meas . Sum in tenebris peccatorum; sed radio sapientiae tuae discutiantur tenebrae meae: appareat vultus tuus, et si forte apparet per me aliquantulum deformis effectus, a te reformetur quod a te formatum est. Illuminet ergo vultum suum sut cognoscamus in terra viam tuam. In terra, hic, in hac vita, cognoscamus viam tuam. Quid est, viam tuam? Quae ducit ad te. Agnoscamus quo eamus, agnoscamus qua eamus; utrumque in tenebris non possumus. Longe es a peregrinantibus; viam nobis porrexisti per quam redeundum sit ad te: Agnoscamus in terra viam tuam. Quae est via ipsius, quia hoc optavimus, ut cognoscamus in terra viam tuam? Quaesituri sumus eam nos, non per nos discituri. Possumus eam de Evangelio discere: Ego sum via, Dominus ait. Chne moriaris antequam pervenias? Ego sum vitaveritas, et vita . Quasi diceret, Quid times? Per me ambu
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt᷑ dõ Apłs de annuntiatorib euangłii dix̃
intelligendũ qđ scriptũ ẽ: boui trituranti os ñ
infrenab̵ Nunqͥd de bubus ꝑtin& addm̃ : ergo
magni illi arietes : & magnĩ boues quid reliqui
q̃ forte conscii s̃ aliquoꝵ peccatoꝵ. qͥ forte in ipso
itinere lapsi & sauciati ꝑ penitentiã sanant᷑ nũ
qd ipsi remanebunt & ad holo causta ñ ꝑtinebuã:
tec ipsi timeant: addidit & hyrcos holocausta
inqͥt medullata offerã tͥ. cũ incenso & arietib: of¬
ferã tͥ boues cũ hyrcis Adiunctione ipsa saluan¬

Expanded text:
feruntur Deo. Apostolus de annuntiatoribus Evangelii dixit feruntur Deo. Apostolus de annuntiatoribus Evangelii dixit intelligendum quod scriptum est: Bovi trituranti os non infrenabis. Numquid de bobus pertinet ad Deum ? Ergo magni illi arietes, magni boves. Quid reliqui, qui forte conscii sunt aliquorum peccatorum; qui forte in ipso itinere lapsi sunt, et sauciati per poenitentiam sanantur? Numquid et ipsi remanebunt, et ad holocausta non pertinebunt? Ne ipsi timeant, addidit et hircos: Holocausta, inquit, medullata offeram tibi, cum incenso et arietibus: offeram tibi boves cum hircis. Adjunctione ipsa sal
Abbreviated transcription (Latin):
de ce ꝓte facit ñ ei qͥ facit hȩc si discernas red
tribulatio qͥm necessana : qͥd ibi locutũ ẽ coridius
in tribulatione sua: holocausta medullata offe¬
rã tibi quid ÷ medullata : intꝰ teneã caritatẽ tuã
ñent in suꝑ ficie : in medullis meis erit qđ te dili
go: Nichil enĩ interiꝰ medullis nr̃is interiora ossa
scarne : medulle interiores s̃ ipsis ossib: quis qͥs
gͦ in suꝑ ficie dm̃ colit: magis placere uult homi¬
nib Aliud aut̃ untꝰ sentiens ñ offene holo causta
medullarũ Cuiꝰ aut̃ medullã conspicit: ipsũ to¬
tũ accipit. holo causta medullata offerã tibi
cũ incenso & arietib Arietes: duces eccłȩ: Totum
corpus xp̃i loqͥt᷑ hoc ẽ qđ offerat dõ: Incensũ
qͥdem : ẽ oratio cũ incenso & arietib Maxime
enĩ: arietes orant ꝓgregib offerã tͥ boues
Optime & boues inuenimꝰ triturantes: & ipsi of.¬

Expanded text:
de te pro te facit; non ei qui facit. Haec si discernas, redde te pro te facit; non ei qui facit. Haec si discernas, redtribulatio! quam necessaria! Quid ibi locutum est os ipsius in tribulatione sua? Holocausta medullata offeram tibi. Quid est, medullata? Intus teneam charitatem tuam; non erit in superficie, in medullis meis erit quod diligo te. Nihil enim interius medullis nostris: interiora ossa carne, medullae interiores sunt ipsis ossibus. Quisquis ergo in superficie colit Deum, magis placere vult hominibus. Aliud autem intus sentiens non offert holocausta medullata. Cujus autem medullam inspicit, ipsum totum cum incenso et arietibus. Arietes duces Ecclesiae: totum corpus Christi loquitur; hoc est quod offert Deo. Incensum quid est? Oratio. Cum incenso et arietibus? Maxime enim arietes orant pro gregibus. Offeram tibi boves cum hircis. Boves invenimus triturantes, et ipsi of
Abbreviated transcription (Latin):
ñ reman& aliqͥd culpabile in spũ. Totũ ex mortali
uita consumit᷑ : ut in ȩt̾na uita consũ met᷑ ut a mor¬
holo caustis : Reddã t̃ uota mea : quȩ distinxer̃ labia
mea quȩ ẽ distinctio in uotis : hȩc ẽ distinctio: ut
te ac cuses Illũ laudes Te intelligas creaturã illũ
creatorẽ: Te tenebras illũ illuminatorẽ: eui dicas
tu illuminab̵ lucernã meã dñẽ : ds̃m̃s illuminabis
tenebras meas Nã quando dixeris o anima qͥa ex
te tͥluc&: ñ distinguis Siñ distinguis: ñ reddes
uota distincta. Redde uota distincta: confitere te
mutabilẽ illũ in cõmutabilẽ Confitere te sine illo
nichil eẽ: ipsũ aut̃ sine te ꝑfectũ eẽ Te indigere illo:
illũ tui ñ indigere. Clama ad illũ.: dixi dño ds̃ mns̃¬
ftũ assumit ds̃ ñ ille crescit ñ ille auget᷑: ñ ille
ditior nille instructior fit: sed tͥ ẽ meliꝰ quicqͥd

Expanded text:
non remanet aliquid culpabile in spiritu; totum ex mortali non remanet aliquid culpabile in spiritu; totum ex mortali vita consumetur, ut in aeterna vita consummeturocaustis? Reddam tibi vota mea, quae distinxerunt labia mea. Quae est distinctio in votis? Haec est distinctio, ut te accuses, illum laudes; te intelligas creaturam, illum creatorem; te tenebras, illum illuminatorem, cui dicas: Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illuminabis tenebras meas . Nam quando dixeris, o anima, quia ex te tibi lucet, non distingues. Si non distingues, non reddes vota distincta. Redde vota distincta; confitere te mutabilem, illum incommutabilem: confitere te sine illo nihil esse, ipsum autem sine te perfectum esse; te indigere illo, illum autem tui non indigere. Clama ad illum: Dixi Domstum assumit Deus, non ille crescit, non ille augetur, non ille ditior, non ille instructior fit: tibi est melius quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
frigeriũ. Actende qͥa ñ tantũ de refrigerio: sed nec
de ipso igne obtabili tacuit. In troibo indomũ tuã:
in holo caustis quid ÷ holo caustũ : totũ incensum :
sed igne diuino holo caustũ enĩ dr̃ sacrificiũ : cum
totũ accendit᷑. Aliȩ s̃ partes sacrificioꝵ : aliud ho¬
locaustũ quando totũ ard&. & totũ absumit᷑ igne
diuino : holo caustũ dr̃ quando pars: sacrificium
Ome qͥdem holocaustũ sacrificiũ : sed ñ om̃e sacrifi¬
ciũ holocaustũ holo caustũ gͦ ꝓmittit : Corpus xp̃i
loquit᷑ unitas xp̃i loqͥt᷑. Introibo idomũ tuã in ho¬
locausas : Totũ meũ consumat ignis tuus: nichil mei
remaneat mͥ. totũ sit tͥ. hoc aut̃ erit in resurrectione
uiftoꝵ : qͣndo & corruptibile hoc induet᷑ incorrupti
one & mortale hoc induet᷑ immortalitate. Iunc fi&
qđ scmptũ ẽ: ab sorta ẽ mors in uictoriã. Uictoria:
quasi ignis diuinꝰ ẽ Cũ ab sorb& & mortẽ nrãm :
holocaustũ ẽ. Ñ reman& mortale aliqͥd in carne :

Expanded text:
rs. 13. Attende quia non tantum de refrigerio, sed nec de ipso igne optabili tacuit: Introibo in domum tuam in holocaustis. Quid est holocaustum? Totum incensum, sed igne divino. Holocaustum enim dicitur sacrificium, cum totum accenditur. Aliae sunt partes sacrificiorum; aliud holocaustum: quando totum ardet, et totum consumitur igne divino, holocaustum dicitur; quando pars, sacrificium. Omne quidem holocaustum sacrificium; sed non omne sacrificium holocaustum. Holocausta ergo promittit; corpus Christi loquitur, unitas Christi loquitur: Introibo in domum tuam in holocaustis. Totum meum consumat ignis tuus; nihil mei remaneat mihi, totum sit tibi. Hoc autem erit in resurrectione justorum, quando et corruptibile hoc induetur incorrupone, et mortale hoc induetur immortalitate; tunc fiet quod scriptum est: Absorpta est mors in victoriam . Victoria quasi ignis divinus est: cum absorbet et mortem nostram, holocaustum est. Non remanet mortale aliquid in carne,
Abbreviated transcription (Latin):
suã. Id ÷̃ ut & ꝑseuerant᷑ oremꝰ: & ꝑ seuerant̃ miscre¬
at᷑ Multienĩ languescunt in orando : & in nouitate
suȩ conuersionis feruent̃ orant postea languide
postea frigide: postea negligent̃: quasi securi faci¬
unt. Nigilat hostis: dormis tu ipse dñs p̃cipit in
eu angłio qͥa oportet semꝑ orare & ñ deficere Et
dat similitudinẽ de illo iniqͦ iudice qͥ nec dm̃ti¬
mebat nec hominẽ reuerebat᷑. quẽ int̾pellabat
mͥ quottidie facit hȩc uidua audiã causã eiꝰ &
uindicabo eã & ait dñs Si uidex neqͣm hoc fecit
pat᷑ ur̃ ñ uidicabit electossuos. qͥ ad eũ clamant
die ac nocte : ita dico uob̾. faci& iudiciũ eoꝵ cito
łrgo ñ deficiamꝰ in oratione : ille qđ concessurus ẽ
& si differt. ñ aufert. Securi de pollicitatione i¬
psius ñ deficiamꝰ in orando & hoc: ex beneficio i¬
u& dep̃cationẽ meã : & miscđiã suã ame Cũ uide¬

Expanded text:
suam; id est, ut perseveranter oremus, et perseveranter misereatur. Multi enim languescunt in orando, et in novitate suae conversionis ferventer orant, postea languide, postea frigide, postea negligenter: quasi securi fiunt. Vigilat hostis: dormis tu. Ipse Dominus praecepit in Evangelio; quia oportet semper orare, et non deficere. Et dat similitudinem de illo iniquo judice, qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur; quem interpellabat mihi quotidie facit haec vidua, audiam causam ejus, et vindicabo eam. Et ait Dominus: Si judex nequam hoc fecit, Pater vester non vindicabit electos suos qui ad eum clamant die ac nocte? Ita dico vobis; faciet judicium eorum cito » . Ergo non deficiamus in oratione. Ille quod concessurus est, etsi differt, non aufert: securi de pollicitatione ipsius non deficiamus orando; et hoc ex beneficio ivit deprecationem meam, et miseri
Abbreviated transcription (Latin):
credendo iustificant᷑: ꝑ fecta iustitia ñ erit: nisi
in illa uita : Tam̃ ad ꝓuectũ & mores bonos ab
ioso inspirant᷑ ab ipso donant᷑ Noligͦ tuameri¬
ta cõpatare noli & suggent iniqtas noli consen¬
tire: quid enĩ ait : iniquitatẽ si aspexi in corde

Expanded text:
credendo justificantur . Perfecta justitia non erit, nisi credendo justificantur . Perfecta justitia non erit, nisi in illa vita; tamen ad provectum, et mores boni ab ipso inspirantur, ab ipso donantur. Noli ergo tua merita computare, noli. Et si suggerit iniquitas, noli consentire. Quid enim ait? Iniquitatem si conspexi in corde
Abbreviated transcription (Latin):
dilectione poni : quottidianũ ẽ Primo qͥa de dõ
dicimꝰ : respex̃ me. quid ÷ respexit me : ante enĩ
ñ te uidebat. aut rursũ attendebat & p̃cib tius
cõmonitꝰ ẽ. ut inte oculos mitten& : uidebat te
& ante Sed respexit me dicis: dilex̃ me & ho¬
mini qͥ te uid& & rogas eũ dicis ut misereat᷑ tiu.
respice me: Uid &te: & dicis respice me quid ẽ
respice : dilige. aitende miserere mei Ergoñ idet
dixit iniqͥtatẽ si a spexi in corde meo: qͥa om̃ino
nulla inigtas suggerit cordi humano ibi sugge¬
rit: ñ cessat suggestio sed fi& respectio Sic̃ni
respicis iniqͥtatẽ retro respicis : & in curris in sen¬
tentiã dicentis dnĩ in euangłio Nemo ponens na¬
nũ sup aratrũ & respiciens retro : aptus ẽ regno
dĩ quid ergo: debeo facere qđ ait apłs. quȩ retro
oblitus in ea quȩ ante s̃ extentꝰ retro enĩ om̃ia
nr̃a quȩ transier̃ : iniqua s̃ Nemo ex bono uenit

Expanded text:
dilectione poni quotidianum est: primo quia de Deo dilectione poni quotidianum est: primo quia de Deo dicimus, Respexit me. Quid est Respexit me? Ante enim te non videbat? Aut sursum attendebat, et precibus tuis commonitus est, ut in te oculos mitteret? Videbat te et ante; sed, Respexit me, dicis, Dilexit me. Et homini qui te videt, et rogas eum, dicis, ut misereatur tui, Respice me. Videt te; et dicis, Respice me. Quid est, Respice me? Dilige, attende, miserere mei. Ergo non ideo dixit, Iniquitatem si aspexi in corde meo, quia omnino nulla iniquitas suggeritur cordi humano. Ibi suggeritur, non cessat suggestio; sed non fiat respectio. Si enim respicis iniquitatem. retro aspicis, et incurris sententiam dicentis Domini in Evangelio: Nemo ponens manum super aratrum et respiciens retro, aptus est regno Dei . Quid ergo debeo facere? Quod ait Apostolus: Quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus . Retro enim nostra omnia quae transierunt, iniqua sunt. Nemo ex bono venit
Abbreviated transcription (Latin):
sceleratꝰ homo ẽ hoc forte ꝓpt̃ hom̃ines dicit
uide siũ in cordȩ tuo conspicis inqͥtate neforte qđ
rep̃hendis in altero. facere cogites Et ideo iillt̃
dames. ñ qͥa fecit : sed qͥ inuentus ẽ Redi adie
intus esto tibi iudex. Ecce in cubiculo tuo ab scon¬
dito in ipsa uena in timi cordis ubi tu solus es &
ille qͥ uid&: illic tibi displiceat iniqͥtas ut pla¬
ceas dõ Noli illã conspicere. id ÷ noli illã diligere.
sed potiꝰ despice id ÷ contemne & auerte ab ea
Quic qͥd lȩtũ ꝓmiserit ut illiceat ad peccandũ.
quicqͥd triste minata fuerit ut impellat ad ma¬
lefaciendũ totũ nichil ẽ totũ transit : despici
dignũ ẽ ut calcet᷑ ñ conspiciut acceptet᷑. Sux¬
gẽrit enĩ aliqͥndo ꝑ cogitationes uł ꝑ uerba col¬
loquentiũ maloꝵ : corrũ punt enĩ mores bonos
colloqͥa mala: Tu noli ea respicere Sed parũ ẽ in
uultu. parũ ẽ in lingua: in corde noli respicere.
id ÷ noli diligere. noli acceptare: Nã respectũ pro

Expanded text:
sceleratus homo est: hoc forte propter homines dicit. Vide si non in corde tuo conspicis iniquitatem; ne forte quod reprehendis in altero, cogites facere, et ideo in illum clames, non quia fecit, sed quia inventus est. Redi ad te; intus esto tibi judex. Ecce in cubiculo tuo abscondito, in ipsa vena intima cordis, ubi tu solus es, et ille qui videt, illic tibi displiceat iniquitas, ut placeas Deo. Noli illam respicere, id est, noli illam diligere; sed potius despice, id est, contemne, et avertere ab ea. Quidquid laetum promiserit, ut illiciat ad peccandum; quidquid triste minata fuerit, ut impellat ad malefaciendum, totum nihil est, totum transit; despici dignum est, ut calcetur; non conspici, ut acceptetur. Suggerit enim aliquando per cogitationes, vel per verba colloquentium malorum. Corrumpunt enim mores bonos, colloquia mala: tu noli ea respicere . Sed parum est in vultu, parum est in lingua: in corde noli respicere, id est, noli diligere, noli acceptare. Nam respectum pro
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥd dic̃ apłs : scitis qͣndo gentes eratis : ad simu¬
lachra sine uoce qͦmͦ ascendebatis inducti Dicat
nunc ȩccłi. Ecce quanta fecit animȩ meȩ: ad isũ
ore meo clamaui. homo ad lapidẽ clamabã ad
maui ore meo iã : ñ ore alieno quando clamabã
ad lapides inuana conuersatione pat̾nȩ traditio¬
nis: ore alieno clamabã Quando clamaui addñm
qđ ipse donauit. qđ ipse inspirauit : ad ipsũ ore
meo clamaui: & exultaui sub lingua mea quid
ẽ clamaui ore meo & exultaui sub lingua meat
ipsũ publice p̃dicaui: ipsũ in secreto confessus sum
Paruĩ ẽ dm̃ exaltare lingua : sed & sub lingua Quos
certꝰ loqueris : hoc tacitꝰ cogites: A ipsũ ore meo
damaui: & exultaui sublingua mea : Vide q̃m in
secreto uult eẽ integer : qͥ in secreco offert holociu¬
sta medullata hoc agite fris: hoc inita mmlout
dicatis Uenite audite: qͥnta fecit animȩ meȩ.

Expanded text:
Et quid dicit Apostolus? Scitis, quando Gentes eratis, ad simuEt quid dicit Apostolus? Scitis, quando Gentes eratis, ad simulacra sine voce quomodo ascendebatis inducti . Dicat nunc Ecclesia, Quanta fecit animae meae. Ad ipsum ore meo clamavi. Homo ad lapidem clamabam, admavi. Ore meo jam. non ore alieno. Quando clamabam ad lapides in vana conversatione paternae traditionis , ore alieno clamabam: quando clamavi ad Dominum, quod ipse donavit, quod ipse inspiravit, ad ipsum ore meo clamavi, et exaltavi sub lingua mea. Quid est, clamavi ore meo, et exaltavi sub lingua mea. Ipsum publice praedicavi, ipsum in secreto confessus sum. Parum est Deum exaltare lingua; sed et sub lingua, ut quod certus loqueris, hoc tacitus cogites. Ad ipsum ore meo clamavi, et exaltavi sub lingua mea. Vide quam in secreto vult esse integer qui offert holocausta medullata. Hoc agite, fratres, hoc imitamini, ut dicatis, Venite, audite quanta fecit animae meae.
Abbreviated transcription (Latin):
dimer᷑. Uenite audite: & narrabo om̃s qͥ timetis
dnm: Ueniamꝰ. audiamꝰ qͥd ÷ narraturus. Uenite
audite & narrabo. Sed qͥ uenite & audite : om̃s
qui timetis dñm Si dm̃ ñ timetis: ñ narrabo Non
ẽ quib narret᷑ ubi timor diñẽ Dĩ timor aplat
aures: ut sit qđ inge& & qua inti& qđ narratu¬
rus sũ & qͥd ÷ narraturꝰ : quanta fecit animȩ meȩ
Ecce narrare uult. Sed qͥd ÷ narraturꝰ: an forte
qͣntũ pateat t̾ra qͣntũ distendat᷑ celũ & qđ sia
sẏdera & quȩ sint uices solis & lunȩ : ista creatu¬
ra ꝑagit ordinẽ suũ : qͥ eã multo curiose quȩ sier̃
eiꝰ creatorẽ ignorauer̃ : Illud audite illud accipite¬
o om̃s qͥ timetis dm̃: qͥnta fecit animȩ meȩ Si uul¬
tis & urȩ. qͥnta fecit animȩ meȩ Ad ipsũ ore meo
clamaui Et hoc ipsũ factũ ẽ dicit animȩ meae
Ut ad ipsũ ore suo claman& : factũ eẽ dic̃ animȩ suȩ
Ecce fr̃s gentes eramꝰ & si ñ in nob̵ in parentib nñis

Expanded text:
 Venite, audite, et narrabo, omnes qui timetis Deum. Veniamus, audiamus quid narraturus est. Venite, audite, et narrabo. Sed qui, Venite et audite? Omnes qui timetis Deum. Si Deum non timetis, non narrabo. Non est quibus narretur, ubi Dei timor non est. Dei timor aperiat aures, ut sit quod intret, et qua intret quod narraturus sum. Sed quid est narraturus? Quanta fecit animae meae. Ecce narrare vult; sed quid est narraturus? An forte quantum pateat terra, quantum distendatur coelum, et quot sint sidera, et quae sint vices solis et lunae? Ista creatura peragit ordinem suum: qui multum eam curiose quaesierunt, ejus creatorem ignoraverunt . Illud audite, illud accipite, o qui timetis Deum, quanta fecit animae meae: si vultis, et vestrae. Quanta fecit animae meae. Ad ipsum ore meo clamavi. Et hoc ipsum factum dicit animae suae: ut ad ipsum ore suo clamaret, factum esse dicit animae suae. Ecce, fratres, Gentes eramus, etsi non in nobis, in parentibus nostris.
Abbreviated transcription (Latin):
plenꝰ erat qͥs hoc fecit: qͥ conuerat mare in andã
lũ anima gentiũ om̃iũ qͥd dicit : anima mea sicut
t̃ra sine a qua tͥ qui conuertit mare in andã : ite
flumine ꝑtransibunt pede : Illi ipsi qͥ conuersis in
ardã cũ eẽnt antea amari: in flumine pede ꝑtran-¬
sibunt qͥd ÷ flum̃ flum̃ ẽ : om̃is mortalitas scł̃i
Videte flum̃. Alia ueniunt & transeunt: alia tran-¬
situra suc cedunt. Nonne siç fit in aqͣ fluminis:
qͥđ in t̾ra nascit᷑ & man& : om̃is qͥ natꝰ ẽ : cedit opor¬
tet nascituro Et om̃is iste ordo rerũ labentiũ: flu¬
uius qͥdã ẽ. in istũ flum̃ ñ semittat cupida anima:
nsẽ mittat: scet & qͦ mͦ transi& delectationes renũ
penturarã: credat in xp̃m facile transibit pede
transit illo duce : pede transit. quid ÷ pede tran-¬
sire: facile transire Ñ querit equũ ut transeat
nerigit᷑ suꝑbia ad transeandũ flum̃: humilis

Expanded text:
plenus erat. Quis hoc fecit? Qui convertit mare in aridam. plenus erat. Quis hoc fecit? Qui convertit mare in aridam. Jam anima Gentium omnium quid dicit? Anima mea velut terra sine aqua tibi . Qui convertit mare in aridam. In flumine pertransibunt pede. Illi ipsi qui conversi sunt in aridam, cum essent antea mare, in flumine pede pertransibunt. Quid est flumen? Flumen est omnis mortalitas saeculi. Videte flumen: alia veniunt et transeunt, alia transitura succedunt. Nonne sic fit in aqua fluminis, quae de terra nascitur, et manat? Omnis qui natus est, cedat oportet nascituro: et omnis iste ordo rerum labentium, fluvius quidam est. In istum fluvium non se mittat cupida anima, non se mittat; stet. Et quomodo transibit delectationes rerum periturarum? Credat in Christum, et transibit pede: transit illo duce, pede transit. Quid est, pede transire? Facile transire. Non quaerit equum ut transeat; non erigitur superbia ad transeundum flumen: humilis
Abbreviated transcription (Latin):
tribilis ẽ in consiliis suꝑ filios hominã AI¬
chinatis filii hominũ consiliũ ad crucifigen¬
dũ xpm̃: crucifixus excȩcauit crucifigentes
quid ergo fecistis fili hominũ machin ando
acuta consilia aduersus dnm̃ urm̃ in quo late¬
bat inuestasat apparebat infirmitas : uos machi¬
pati estis consilia ꝑdendi: ille excȩcandi & saluan¬
A Excȩcandi suꝑbos: saluandi humiles ad hoc
aut᷑ suꝑbos ex ipsis excȩcaindi : ut cȩcati humili¬
arent᷑ humilati conficerent᷑ confessi illumina¬
rent᷑ Terribilis in consilus suꝑ filios hominũ. Ue
rettbilis Eccecȩcitas ex parte isrł facta ẽ: ecce
silus. su ꝑfilios hominũ Propt̃ eaqͥd fecit trore
consili sui : conuerait mare in arida: hoc enĩ seqͥt
qui conuertit mare in anidã Mare erat mundus
qmarus salsitate. turbulentꝰ tẽpestate: scuiens flu¬
cab ꝑsecutionũ mare erat Certe in aridã conuer¬
sũ ẽ mare aodo sitit aqͣm dulcẽ munđ qͥ salsa

Expanded text:
s est in consiliis super filios hominum. Machinati sunt filii hominum consilium ad crucifigendum Christum; crucifixus excaecavit crucifigentes. Quid ergo fecistis, filii hominum, machinando acuta consilia adversus Dominum vestrum, in quo latebat majestas, et apparebat infirmitas? Vos machinati estis consilia perdendi, ille excaecandi et salvandi; excaecandi superbos, salvandi humiles: ad hoc autem superbos ipsos excaecandi, ut caecati humiliarentur, humiliati confiterentur, confessi illuminarentur. Terribilis in consiliis super filios hominum. Vere terribilis! Ecce caecitas ex parte Israel facta est: ecce d fecit terrore consilii sui? Convertit mare in aridam. Hoc enim sequitur: Qui convertit mare in aridam. Mare erat mundus; amarus salsitate, turbulentus tempestate, saeviens fluctibus persecutionum, mare erat: certe in aridam conversum est mare; modo sitit aquam dulcem mundus, qui salsa
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a hȩc om̃ia passa ẽ ȩccła : uarus & diuerss p¬
potest dicere immunẽ : Ergo imponunt᷑ & homi¬
nes suꝑ capita nr̃a toleramꝰ qͦs nolumꝰ patim
suꝑiores aliqͥndo qͦs nouimꝰ peiores Peȩcata
enĩ si desint: bene suꝑior ẽ homo quando auit᷑
plura ad sunt : tanto ẽ inferior & bonũ ẽ ut consi¬
deremꝰ nos peccatores eẽ : & sic toleremꝰ imposcos
suꝑ capita nr̃a ut & nos dõ conficeam᷑ qͥa digne pai¬
tim᷑ quid enĩ indigne pateris qđ facit qͥ iustis ẽ
cit Ne metuas: pat̾ ẽ. Nunquã sic seuit : ut ꝑdat
Quando male uiuis: si parcit plus ira scit᷑ Om¬
nino istȩ tribulationes flagella s̃ corrigentis :
ne sit sententia punientis. Imposiusti homines

Expanded text:
nostra. Haec omnia passa est Ecclesia variis et diversis pnostra. Haec omnia passa est Ecclesia variis et diversis ppossit dicere immunem. Ergo imponuntur et homines super capita nostra: toleramus quos nolumus, patimur superiores aliquando quos novimus pejores. Peccata autem si desint, bene superior est homo; quanto autem plura adsunt, tanto est inferior. Et bonum est ut consideremus nos peccatores esse, et sic toleremus impositos super capita nostra; ut et nos Deo confiteamur quia digne patimur. Quid enim indigne pateris quod facit qui justus est? cit. Ne metuas, pater est. Nunquam sic saevit, ut perdat. Quando male vivis, si parcit, plus irascitur. Omnino istae tribulationes flagella sunt corrigentis, ne sit sententia punientis. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
aqua ignẽ extinguere : & ignis uidet᷑ aquã sic care
lta & ipsȩ tẽptationes s̃ : qͥb abundat hec uita
Ignis urit : a qua corrũpit : Utrũq metuendũ &
ustio tribulationis & aqua corruptionis quando s
res angustȩ & aliqua quȩ infelicitas dr̃ in hoc
mundo : quasi ignis ẽ Quando s̃ res ꝓsperȩ & ab
undantia scłaris circũ fluit : quasi aqua ẽ. Uide
ne tẽ ignis exurat : nec aqua corrũpat. firmꝰ esto ÷¬
tũ in igne ñ fuerit : tanqͣm lutũ aqͣ soluet᷑ Noli festa¬
nare ad a quã : ꝑ ignẽ transi ad aquã ut transcas
& a quã ꝓpt̃ eã & in sacram̃tis & in catetitando &
exortitando : adhibet᷑ priꝰignis Nã unde plerũq
im mundi sp̃s clamant dõ si ille ignis ñ ẽ post
ignẽ aut̃ exorcisini uenit᷑ ad baptis inũ : ut ab igne
ad aqͣm ab aqͣ in refrigeriũ qđ aut̃ in sacram̃tis:
hoc in tẽptationib huiꝰ scłi. Angustia timons acce¬
dit prima uice ignis : postea ab lato timore metu¬

Expanded text:
ua ignem extinguere, et ignis videtur aquam siccare. Istae ipsae tentationes sunt, quibus abundat haec vita. Ignis urit, aqua corrumpit. Utrumque metuendum est, et ustio tribulationis, et aqua corruptionis. Quando sunt res angustae, et aliqua, quae infoelicitas dicitur in hoc mundantia saeculi circumfluit, quasi aqua est. Vide ne te ignis exurat, ne aqua corrumpat. Firmus esto tum igne non fuerit, tanquam lutum aqua solvetur. Noli festinare ad aquam; per ignem transi ad aquam, ut transeas et aquam. Propterea et in Sacramentis, et in catechizando, et in exorcizando, adhibetur prius ignis. Nam unde plerumque immundi spiritus clamant, Ardeo, si ille ignis non est? Post ignem autem exorcismi venitur ad Baptismum; ut ab igne ad aquam, ab aqua in refrigerium. Quod autem in Sacramentis, hoc in tentationibus hujus saeculi: angustia timoris accedit prima, vice ignis; postea ablato timore, metu
Abbreviated transcription (Latin):
tute sua in ȩc̃nũ Nã nos quã uirtutẽ habemꝰ : &nũ qͥd
ñ cetidissemꝰ in peccatũ ñ meruissemꝰ pęnalẽ mor
talitatẽ Ille uoluntate suscepit : qͦ nos meritũ
nrm̃ de iecit qui dominat᷑ in uirtute sua in ȩt̃nũ
eiꝰ participes efficiam᷑. in cuiꝰ uirtute nos erimꝰ for¬
tes ille aut̃ in sua Nos illuminati.: ille lum̃ illuminad
Nos auersi ab illo contenebram᷑. ille auerti a se ñ
potest calore ipsius accendim᷑ : unde recedentes
frigeͥramꝰ. Accedentes nos : accendim᷑. Ergo dicamꝰ ei
ut custodiat nos ad uirtutẽ suã : qͥa in ipso iocunda

Expanded text:
tute sua in aeternum. Nam nos quam virtutem habemus? et num quid tute sua in aeternum. Nam nos quam virtutem habemus? et num quid non cecidissemus in peccatum, non meruissemus mortalitatem poenalem. Ille voluntate suscepit, quo nos meritum nostrum dejecit, Qui dominatur in virtute sua in aeternum. Ejus participes efficiamur, in cujus virtute nos erimus fortes; ille autem in sua. Nos illuminati; ille lumen illuminans: nos aversi ab illo, contenebramur; ille averti a se non potest. Calore ipsius accendimur; unde recedentes frigueramus, accedentes rursum accendimur. Ergo dicamus ei ut custodiat nos in virt
Abbreviated transcription (Latin):
mittit᷑ ibi caro nr̃a iã ñ enit flum̃ : Flum̃ enĩ mͦ ẽ
qndo mortalis ẽ. Uidete : si stat aliqͣ etis Pueri
crescere uolunt : & nesciunt spatiũ uitȩ suȩ an¬
nis accedentib: minui N enĩ addunt᷑ anni. sed
subtrahunt᷑ crescentib: sic̃ aqua fluminis
ꝓrsus accedit sed a fonte recedit. & uolunt crescere
pueri: ut careant dominatu maiorũ . Ecce crescuat:
agit᷑. cito ꝑueniunt ad iuuentutẽ: qͥ excesser̃ pueri¬
tiã. Si poss̃ teneant iuuentutẽ: Transit & ipsa se¬
nectiis succedit. Uł senectꝰ ȩt̾na sit. Morte auferecur
Ergo fluuiꝰ ẽ caro nascentis hunc fluuiũ mortalita¬
tis. ne mortaliũ rerũ concupiscentia subuertat & ra-¬
put: facile transit qͥhumilit̃ id ÷ pede transit. du
ergo pede fluuiũ istũ. id ÷ facile transeuntes morta¬
litatẽ istã fluentẽ: ibi iocundabimͣ in ipso Modo aut̃
in qͦ. nisi uł in ipso in spe ipsius : & si enĩ iocundam᷑
mꝰ in spe iocundam᷑ : tunc aut̃ in ipso iocundabim᷑

Expanded text:
mittitur; ibi caro nostra jam non erit flumen: flumen enim modo est, quando mortalitas est. Videte si stat aliqua aetas. Pueri crescere volunt; et nesciunt spatium vitae suae annis succedentibus minui. Non enim adduntur anni, sed subtrahuntur crescentibus: sicut aqua fluminis prorsus accedit, sed a fonte recedit. Et volunt crescere pueri, ut careant dominatu majorum; ecce crescunt, agitur cito, perveniunt ad juventutem: qui excesserunt pueritiam, si possunt teneant juventutem; transit et ipsa. Senectus succedit; vel senectus aeterna sit: morte aufertur. Ergo fluvius est carnis nascentis. Hunc fluvium mortalitatis, ne mortalium rerum concupiscentia subvertat et rapiat, facile transit qui humiliter, id est, pede transit, ducergo pede fluvium istum, id est facile transeuntes mortalitatem istam fluentem, ibi jucundabimur in ipso. Modo autem in quo, nisi vel in ipso, vel in spe ipsius? Etsi enim jucundamur modo, in spe jucundamur; tunc autem in ipso jucundabimur.
Abbreviated transcription (Latin):
sit gestũ nescisti. Accesser̃ & ipsi m̃dacio in imi¬
coꝵ: auctus ẽ numerꝰ m̃tientiũ ut augeret᷑
merces credentiũ quia in multitudine poten¬
tiȩ tuȩ : m̃tient᷑ tibi in imicitui. Ergo m̃titis
in multitudine potentiȩ tuȩ m̃titi s A ppani¬
isti contra mendaces ueracib : & appariustieis
ueracib qͦs tu uera ces fecisti Remancaint
potentiȩ tuȩ m̃titi s̃ fiat qđ sequit᷑ Omis t̃ra
ador& te & psallat tibi: psallat nomini tuo al¬
tissime Paulo ante humillime : mͦ altissime
humillime int̾ manꝰ m̃tientiũ inimicoꝵ altis¬
sime suꝑ uerticẽ laudantiũ angłaꝵ. Om̃ĩs
t̃a ad oret te & psallat tͥ: psallat nomini tuo
o ultimȩ nationes : relinqͥte iudeos m̃tientes
uenite confitentes. Uenite & uidete oꝑa dñi
terribils in consiliis suꝑ filios hominũ filius
hominis qͥdem & ipse dictꝰ ẽ & uere filius ho

Expanded text:
sit gestum nescisti. Accesserunt et ipsi mendacio inimisit gestum nescisti. Accesserunt et ipsi mendacio inimicorum: auctus est numerus mentientium, ut augeretur merces credentium; quia in multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui. Ergo mentiti sunt; in multitudine potentiae tuae mentiti sunt: apparuisti contra mendaces veracibus et apparuisti eis veracibus quos tu veraces fecisti. 9. vers. potentiae tuae mentiti sunt, fiat quod sequitur: Omnis terra adoret te, et psallat tibi; psallat nomini tuo, Altissime. Paulo ante humillime; modo Altissime: humillime inter manus mentientium inimicorum; Altissime super verticem laudantium Angelorum. Omnis terra adoret te, et psallo ultimae nationes, relinquite Judaeos mentientes, venite confitentes. Venite, et videte opera Domini: terribilis in consiliis super filios hominum. Filius hominis quidem et ip
Abbreviated transcription (Latin):
mo eã Ipse soluerit tẽplũ grã sua : malitia ur̃a
in mulaitudine potentiȩ tuȩ: m̃tient᷑ tͥ inimici
tu. Ecce m̃tient᷑: ecce credit᷑ eis. Ecce oppni¬
menis exce crucifigeris: ecce insultat᷑ aibi et¬
ce caput agitat᷑: Si filiꝰ dĩ ẽ descendat de
cruce. Eccẽ qͥndouis animã ponis & lanceat
latꝰ ꝑcuteris : & sacram̃ta de latere tuo defluunt:
deponeris de ligno in uolueris linteaminib: : po¬
neris in sepulchro addunt᷑ custodes ne tollant
te discipłi tui. Uenit hora resurrectionis tuȩ &¬
t̃ra concutit᷑ monum̃ta scindunt᷑ resurgis oc¬
cultus. apparens manifestus. Ubi s̃ ergo illi
m̃daces ubi ẽ falsũ testimoniũ maliuolentiȩ
nonne in multitudine potentiȩ tuȩ . m̃tient᷑ tibi
gri. Dicant : m̃tiant᷑ etiã ipsi quid dicturis
dicite uideamꝰ Mentiemini & uos: in multitu¬
dine potentiȩ dñi qͥd dicturi estis : cũ dormi¬
num̃to Ouere stultitia dormiens. Aut uigila¬
bas & ꝓhibere debuisti : aut dormiebas & quid

Expanded text:
a, malitia vestra. In multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui. Ecce mentiuntur, ecce creditur eis, ecce opprimeris, ecce crucifigeris, ecce insultatur tibi, ecce caput agitatur: Si Filius Dei est, descendat de cruce . Ecce quando vis animam ponis, et lancea latus percuteris , et Sacramenta de latere tuo defluunt; deponeris de ligno, involveris linteaminibus, poneris in sepulcro, adduntur custodes ne tollant te discipuli tui; venit hora resurrectionis tuae, terra concutitur, monumenta scinduntur, resurgis occultus, appares manifestus. Ubi sunt ergo illi mendaces? ubi est falsum testimonium malevolentiae? Nonne in multitudine potentiae tuae mentiti sunt tibgri; dicant, mentiantur etiam ipsi. Quid dicturi sunt? Dicite; videamus: mentiemini et vos in multitudine potentiae Domini. Quid dicturi estis? Cum dorminumento . O vere stultitia dormiens! Aut vigilabas; et prohibere debuisti: aut dormiebas; et quid
Abbreviated transcription (Latin):
Unũ uerbũ muta uer̃ & paucas litteras: ut fal¬
sũ testimoniũ molirent᷑. Sed cui mutas uerbũ o
humana uanitas o humana in firmitas : uerbo
tui odñe. cui iubilat om̃ĩs tra: in multitudi¬
ne potentiȩ tuȩ : m̃tient᷑ tibi in imicitui. Dice¬
nt soluã : cũ tu dixeris soluite quare tedixer̃
ut quasi ipsi se a crimine soluti tẽpli defende¬
menda ces: ipse soluit tẽplũ Dictũ ẽ enĩ ab apło
qͥ me dilexit : & tradidit se ipsũ ꝓme . Dictũ ẽ¬
tadidit eũ: Si gͦ pat̾ filiũ tradidit & filiꝰ se icũ
tradidit iuda sꝰ qd fecit : pat̃ tradendo filiũ ad
ꝓ nob̶ fecit bene : Tradendo udcs magistrũ ꝑ
auaritia sua: fecit male Ñ enĩ qđ nob̵ pre¬
sticũ ẽ de passione xpĩ : malitiȩ iudȩ deputa¬
bit᷑. habet ille mercedẽ malitiȩ  Xpc̃ laudem

Expanded text:
Unum verbum mutaverunt, et paucas litteras, ut falUnum verbum mutaverunt, et paucas litteras, ut falsum testimonium molirentur. Sed cui mutas verbum, o humana vanitas, o humana infirmitas? Verbo tui, o Domine, cui jubilat omnis terra? In multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui. Dicent, Solvam; cum tu dixeris, Solvite. Quare te dixeruUt quasi ipsi se a crimine soluti templi defendemendaces; ipse solvit templum. Dictum est enim ab Apostolo: Qui me dilexit et tradidit semetipsum tradidit illum . Si ergo Pater Filium tradidit, et Filius semetipsum tradidit; Judas quid fecit? Pater tradendo Filium ad pro nobis, fecit bene: tradendo Judas magistrum pro avaritia sua, fecit male. Non enim quod nobis praestitum est de passione Christi, malitiae Judae deputabitur: habebit ille mercedem ma
Abbreviated transcription (Latin):
plũ hoc: & in tribus dieb excitabo illud & illi
dixer Quad raginta & sex annis edificatũ ẽ tẽ¬
plũ hoc & tu in triduo excitabis illud: & euan¬
glista qͥd illud ẽẽt exp̃onens. hoc aut̃ inqͥt dice¬
bat ihc. de tẽplo corporis sui. Ecce hanc potenti¬
am suã hominib se de monstra turũ dicebat:¬
unde similitudini ẽ de tẽplo dederat ꝓpt̃ carnẽ
suã qđ erat tẽplũ latens intus diuinitatis Unde
udei tẽplũ foris uidebant : lum̃ in habitans ñ ui¬
debant. Ex iftis uerb̵ dñ concinnauer falsi testes
m̃daciĩ qđ contra eũ dicerent: ex his ipsis ubi cõ¬
m̃dauit resurrectionẽ suã futurã loquens detem¬
plo Dixer̃ enĩ falsi testes aduersus eũ : cũ quȩre¬
ret᷑ ab eis qͥd illũ audissent dixisse blasphemias
Audiuimꝰ eũ dixisse. Soluã tẽplũ hoc & post tri¬
duũ excitabo illud: Post triduũ resuscitabo audi¬
erant: soluã ñ audierant sed audierant. soluite

Expanded text:
 in tribus diebus excitabo illud. Et illi dixerunt: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum hoc; et tu in triduo excitabis illud? Et evangelista, quid illud esset exponens: Hoc autem, inquit, dicebat Jesus de templo corporis sui . Ecce hanc potentiam suam hominibus se demonstraturum dicebat,nde similitudinem de templo dederat, propter carnem suam quae erat templum latentis intus divinitatis. Unde Judaei templum foris videbant; numen intus habitans non videbant. Ex istis verbis Domini concinnaverunt falsi testes mendacium, quod contra eum dicerent, ex his ipsis ubi commendavit resurrectionem suam futuram, loquens de templo. Dixerunt enim falsi testes adversus eum, cum quaereretur ab eis quid illum audissent dixisse: Audivimus eum dicentem, Solvam templum hoc, et post triduum resuscitabo illud . Post triduum resuscitabo, audierant: Solvam, non audierant; sed audierant, Solvite.
Abbreviated transcription (Latin):
ad agnoscendũ eũ & uirtutẽ resurrectionis eiꝰ: sic
cõm̃dat᷑ & alio loco & si crucifixus ẽ ex infirmita¬
te : sed uiuit in uirtute dĩ . Cũ gͦ ista magna poten¬
tia dñi in resurrectione intelligat᷑. unde titulũ iste¬
psalmꝰ accepit : qͥd sibi uult in multitudine poten¬
tiȩ tuȩ m̃tient᷑ tͥ inimici tui. nisi ut sic intelligas.
ideo tͥm̃tient᷑ in imicitui ut crucifigaris. ideo cruci¬
figeris ut resurgas : m̃ daciũ gͦ illoꝵ ad cõm̃dan¬
dĩ multã potentiã tuã ualebitꝰ. quare solent inimi¬
cim̃tri : ut potentiã cuiꝰq minuant : de qͦ m̃tiuat᷑
Tibi inqͥt: contra accedit. Nã minꝰ apparen& poten¬
ta tua : nisi tibi illi ñ m̃tirent᷑. Attendite & ipsum
m̃datiũ falsoꝵ testiũ in euangłio : & uidete qͥa de re¬
surrectione ẽ cũ ei dictũ eẽt. qđ signũ ostendis nob

Expanded text:
 Sic commandatur et alio loco: Et si crucifixus est ex infirmitate, sed vivit in virtute Dei . Cum ergo ista magna potentia Domini in resurrectione intelligatur, unde titulum psalmus iste accepit; quid sibi vult, In multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui, nisi ut sic intelligas: Ideo tibi mentientur inimici tui ut crucifigaris; ideo crucifigeris ut resurgas? Mendacium ergo illorum ad commendandam multam potentiam tuam valebit. Quare solent inimici mentiri? Ut potentiam cujusque minuant de quo mentiuntur. Tibi, inquit, contra accidit. Nam minus appareret potentia tua, si tibi illi non mentirentur. 7. Attendite et ipsum mendacium falsorum testium in Evangelio, et videte quia de resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine dñidĩ nr̃i magnificabim᷑. Uidece¬
quẽ ad modũ illi extollebant᷑ in se : uidete quẽ¬
ad modũ isti głiabant᷑ indõ Propterea quid
secutus ẽ : illis obligatis pedes & cecider̃
nos autẽ surreximꝰ & erecti sumꝰ. Audii¬
ni inquit ut qͥ ñ uident uideant : & qͥ uident ceci
fiant. Uide in una parte bonitatẽ: in alia quasi
malitiã. Sed qͥd illo meliꝰ qͥd miseri cordius quid
iustius : quare gͦ qͥ ñ uident uideant ꝓpt̃ boni¬
tatẽ. Quare & qͥuident cȩci fiant : ꝓpt̃ elationẽ
dei dicerent. ñ sumꝰ cȩci : ait illis dñs Sicȩci es¬
cus remanebis. Confitere te cȩcũ : ut illuminar
merearis. Attende iudȩos: attende gentes qui ñ
uident uideant in qͥt ideo ueni : & qͥ uident cȩci

Expanded text:
in nomine Domini Dei nostri magnificabimuin nomine Domini Dei nostri magnificabimuquemadmodum illi extollebantur in se; vide quemadmodum isti gloriabantur in Deo. Propterea quid secutum est? Illis obligati sunt pedes, et ceciderunt; nos autem surreximus, et erecti sumus . Audi ini; ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant. Vide in una parte bonitatem; in alia quasi malitiam. Sed quid illo melius? quid misericordius? quid justius? Quare ergo, qui non vident, videant? Propter benitatem. Quare, et qui vident, caeci fiant? Propter elationem. daei, Num sumus caeci? ait illis Dominus; Si caeci escus remanebis: confitere te caecum, ut illuminari mercaris. Attende Judaeos; attende Gentes. Qui non vident, videant, inquit: ideo veni, ut qui vident, caeci
Abbreviated transcription (Latin):
ut peccata om̃ia donarent᷑ eis : quasi illi ñ ha¬
berent qđ sibi donaret᷑: quasi boni oꝑarii mer¬
cedẽ expectantes Et cũ adhuc egroti eẽnt sanos
se putabant: inde periculosius egrotabant
di aliã uocẽ psalmi. Seruite dño intimore & ex¬
ultate ei cũ tremore. Quid sibi hoc uult: audi uocẽ
apłi. Cũ timore in qͥt & tremore : ur̃am ipsoꝵ salu¬
tẽ oꝑamini. Quare cũ timore & tremore : subiecit
causã. Ds̃ ẽ enĩ qͥ oꝑat᷑ in uob̵: & uelle & operari
ꝓbona uoluntate : Si gͦ ds̃ oꝑat᷑ inte : gr̃a dĩbe¬
ne oꝑaris ñ uiribtuis Ergo si gaudes &time
neforte qđ datũ ẽ humili. auferat᷑ supbo Nã
ut noueritis hoc eẽ factũ de ipsa suꝑbia ude¬
oꝵ. quasi se ex oꝑib legis iustificantiũ & ideo
cadentiũ : dic̃ aliꝰ ꝓsalmꝰ. hi in currib &hi in
equis : quasi insquibusdã possessionib: passib¬
& instrum̃tis ad erectionẽ suã nos aut̃ inquit

Expanded text:
ut peccata omnia donarentur eis; quasi illi non haut peccata omnia donarentur eis; quasi illi non haberent quod sibi donaretur; jam, quasi boni operarii, mercedem exspectantes. Et cum adhuc aegroti essent, sanos se esse putabant, et inde periculosius aegrotabant.di aliam vocem psalmi: Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore . Quid sibi hoc vult? Audi vocem Apostoli: Cum timore, inquit, et tremore vestram ipsorum salutem operamini. Quare, cum timore et tremore? Subjecit causam: Deus est enim qui operatur in vobis, et velle, et operari, pro bona voluntate . Si ergo Deus operatur in te, gratia Dei bene operaris, non viribus tuis. Ergo si gaudes, et time; ne forte quod datum est humili, auferatur superbo. Nam, ut noveritis hoc esse factum de ipsa superbia Judaeorum, quasi se ex operibus Legis justificantium, et ideo cadentium, dicit alius psalmus: Hi in curribus, et hi in equis, quasi in suis quibusdam passibus et instrumentis ad erectionem suam; nos autem, inquit,