comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u restiter̃ : merito fructũ illũ beaatudinis ꝑdider̃. Semen eoꝵ. id.ẽ uota uel facta
cantiũ. Bene aut̃ dicunt᷑ semina: unde nascit᷑ unicuiq retributio digna gestorũ.
A filus hominũ efficies alienos : id ẽ a scĩs quos in hereditatẽ ęternã. tuȩ miscđia e
stabilire. Declinare dicimꝰ mala supra alios pendentia. in aliũ locũ iniquitatis causa
relidere: qđ in passione dñi constat effectũ. Nã cũ putarent uidei imꝑium romanor̃u
sibi fore pniciosũ. si regẽ saluatorẽ dñm suscepissent: in ipsũ uisi sunt mala declinare
quȩ sibi credebant romanis ulciscentib euenire. Cogitauer̃ enĩ consiliũ: dicendo.
Expedit unũ. ꝓ om̃ib mori. Qđ non potuer̃ stabilire : id ẽ. ad uotũ suũ ꝑducere᷑
nã nescientes uera dixer̃. Oportuit unũ ꝓ om̃ib mori. Uerũ quidẽ dictũ. sed
malo uoto ꝓlatũ ẽ : & idõ de tali facto subituri st̃ poenã quia non habuer̃ sincerã

Expanded text:
erito fructum illum beatitudinis perdiderunt. Semen eorum, id est vota vel facta peccantium. Bene autem dicuntur semina, unde nascitur unicuique retributio digna gestorum. A filiis hominum efficies alienos, id est a sanctis, 71 quos in haereditatem aeternam tuae misericordiae a quae non potuerunt stabilire. Declinare dicimus mala supra alios pendentia, in alio loco sine iniquitatis causa relidere, quod in passione Domini constat effectum. Nam cum putarent Judaei imperium Romanorum sibi fore perniciosum, si Regem Salvatorem Dominum suscepissent, in ipsum visi sunt mala declinare, quae sibi credebant Romanis ulciscentibus evenire. Cogitaverunt enim consilium dicendo: Expedit unum pro omnibus mori . Quod non potuerunt stabilire, id est ad votum suum perducere. Nam nescientes vera dixerunt, oportuit unum pro omnibus mori. Verum quidem dictum, sed malo voto prolatum est; et ideo de tali facto subituri sunt poenam, quia non habuerunt sinceram
Abbreviated transcription (Latin):
÷. Clibanꝰ ẽ coquendis panib ȩnei uasculi deducta rotunditas: quȩ i
flaminis ardet intrinsecus. In qua similitudine merito peccatores ponunt᷑: qui
in futuro uidicio & merore animi. & pęnali excruciatione torquendi st̃. quia con¬
do filius hominis uidebit᷑ ab hominib: sed soli eũ iusti & iã diuinitatis suȩ contẽpla¬
tione respiciunt. Mem̃to aut̃. qđ suꝑus in laude dñi xp̃i caracterismos schema
posuerit: ꝑ qđ honorẽ eiꝰ & głam diuersa gr̃arũ qualitate descripsit. Nunc per
eandẽ figurã inimicos ipsius dicit uarus supplicus affligendos: ut quantũ ille
peccatores qui se ꝓ actuũ suoꝵ malignitate discruciant ira dm̃i dic̃ ẽẽ turban¬
Iste tam̃ ignis sic absumit ut seruet: sic seruat ut cruciet : dabiturq: miseris uita mortalis:¬

Expanded text:
. Clibanus est coquendis panibus aenei vasculi deducta rotunditas, quae suburentibus flammis ardet intrinsecus. In qua similitudine merito peccatores ponuntur, qui in futuro judicio et moerore animi et poenali excruciatione torquendi sunt, qui condivinitatis suae contemplatione respicient. Memento autem quod superius in laude Domini Christi characterismon schema posuerit, per quod honorem ejus et gloriam diversa qualitate gratiarum descripsit. Nunc per eamdem figuram inimicos ipsius dicit variis suppliciis affligendos, ut quantum ille peccatores, qui se pro actuum suorum malignitate discruciant, ira Domini dicit esse turbaniste tamen ignis sic absumit ut servet, sic servat ut cruciet, dabiturque miseris vita mortalis
Abbreviated transcription (Latin):
utunt oratores ꝓ compendio suo. Iste talit̾ explicat᷑. Om̃is sꝑans in dño : exultabit & lȩ¬
tabit̃ in miscđia eiꝰ. Ego igit᷑. exultabo & lȩtabor in miscđia eiꝰ. Ista ẽ tercia syllogismoꝵ
ꝑ quos dralectici sub tilissimis disputationib quȩ ꝓbare nitunt᷑ ostendunt. Nec mo¬
ueat. qđ in istis partib. ñ sunt eadẽ uerba: quȩ dralectici ad inseruendos rudes. lon¬
go post tẽpore formauerunt. In p̃dicationib eñi sacris. argum̃tũ quidẽ ipsũ ponit᷑: sed

Expanded text:
utuntur oratores pro compendio suo. Iste taliter explicatur: Omnis sperans in Domino exsultabit et laeutuntur oratores pro compendio suo. Iste taliter explicatur: Omnis sperans in Domino exsultabit et laetabitur in misericordia ejus; ego igitur exsultabo per quos dialectici subtilissimis disputationibus quae probare nituntur ostendunt. Nec moveat quod in istis partibus non sunt eadem verba quae dialectici ad instruendos rudes longo post tempore formaverunt; in praedicationibus enim sacris argumentum quidem ipsum ponitur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit causã. quare tantũ munꝰ acceperit: quia rex iste qui in passione sua tribus lin¬
gius legebat᷑ Ascriptꝰ scđm hominẽ sꝑauit idño: ut agnoscamꝰ nisi supplicit᷑ postulando
ad eiꝰ ñ posse nos miscdiam ꝑuenire. Sequit᷑ etiã ęt̾nitatis huiꝰ causa ꝓbabilis. quia nescit
ap at is miscdia fum̃o ueri. qͥsꝑare in eiꝰ gloria ꝑseuenit᷑ si c̃ salamon dic̃. Quis sꝑauit in dr̃o et
confusus est: Et in alio psalmo dic. Ptector est om̃iũ sꝑantiĩ inse. Posito gͥ inpͥmo psal¬
mo categorico syllogismo. & in septimo hypot̾etico : restat nunc ut enthimema demons¬
trare debeamꝰ. En thimema qđ latine int̾ptat᷑ m̃tis conceptio. syllogismꝰ ẽ constans ex u¬
na ꝓpositione & conclusione : que dialectici dicunt rethoricũ syllogismũ. quia eo frequem

Expanded text:
Dicit causam quare tantum munus acceperit: quia rex iste qui in passione sua tribus linDicit causam quare tantum munus acceperit: quia rex iste qui in passione sua tribus linguis legebatur ascriptus, secundum hominem speravit in Domino, ut agnoscamus, nisi suppliciter postulando, ad ejus non posse nos misericordiam pervenire. Sequitur etiam aeternitatis hujus causa probabilis: quia nescit a Patris misericordia submoveri, qui sperare in ejus gloria perseverat, sicut Salomon dicit: Quis speravit in Domino, et confusus est ? Et in alio psalmo dicit: Protector est omnium sperantium in se . Posito igitur in primo psalmo, categorico syllogismo, et in septimo, hypothetico, restat nunc ut enthymema demonstrare debeamus. Enthymema, quod Latine interpretatur mentis conceptio, syllogismus est constans ex una propositione et conclusione, quem dialectici dicunt rhetoricum syllogismum, quia eo frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
na ẽ gła in salutari : id ẽ in uerbo patris. Sed istã głam non porerat humanus sens
atangere: nisi eã in subsequentib mirabili expositione declararet. hoc schema dr̃ efexe¬
gesis latine explanatio. Nã gloriã & magnũ decus. tẽpus uidet᷑ significare iudicui: ubi
in ditate sua apparebit altissimꝰ. habens głam de udicio: decorẽ de maiestate. Qm̃ da
cendit ad illã głam declarandã qua xp̃c dñs scđm carnẽ a patre clarificatꝰ accepit :
dicens eũ dandũ eẽ in benadictionẽ. quȩ nullo possit fine concludi. Uerũ hȩc uerba
pia examinatione pensanda sunt: ut tantȩ rei nobis elucere possit archanũ. Mul
cũ uultu tuo. suscipiendũ ẽ. de uno qͦq fideliũ: de quib & alt̃ psalmꝰ dicturu
tabunt recti cũ uultu tuo lȩt ificari enĩ de iultu dñi. alteruis cognoscit᷑ ẽẽ ꝑsonȩ: qđ de
xp̃i humanitate in telligi. catholica ñ ꝑmittit ȩccła: quȩ sic unita uerbo cognoscit᷑ ut una sine

Expanded text:
na est gloria in salutari, id est in Verbo Patris. Sed istam gloriam non poterat humanus sensus attingere, nisi eam in subsequentibus mirabili expositione declararet. Hoc schema dicitur epexegesis, Latine explanatio. Nam gloria et magnum decus, tempus videtur significare judicii: ubi in deitate sua apparebit Altissimus, habens gloriam de judicio, decorem de majestate. Vers. secundum carnem a Patre clarificatus accepit. Dicit eum dandum esse in benedictione, quae nullo possit fine concludi. Verum haec verba pia examinatione pensanda sunt, ut tantae rei nobis elucere possit arcanum. Multicum vultu tuo, suscipiendum est de unoquoque fidelium, de quibus et alter psalmus dicturutabunt recti cum vultu tuo . Laetificari enim de vultu Domini, alterius cognoscitur esse personae; quod de Christo intelligi catholica non permittit Ecclesia, quae sic unita Verbo cognoscitur, ut una sin
Abbreviated transcription (Latin):
latini translationẽ dicunt: cũ rẽ aliqu̾a sub breui p̃conio quȩ sit ostendim. Nunc ad
singula ueniamꝰ. Lex enĩ illa qũa ꝑ morsen dedit. irrep̃hensibilis c̃ quia ꝑfecta uerita¬
te consistit. quȩ ꝑ dñm saluatorẽ ñ rep̃hensa. s potius ꝓbat᷑ impleta. Ait enĩ in euangłio.
Non ueni legẽ soluere : s implere. Et ne eẽt nob rigoris eiꝰ ꝑniciosa desꝑatio. adiunxit
Conuertens animas. Illius eñĩ districtionis metus. errantẽ corrigit & ađ xp̃i gr̃am facit
recurrere. cũ sp̃e in suis ceperit meritis ñ habere. Testimoniũ dñi fidele: sapientiã pres¬
tans pariuilis. Hic de patre dic̃ : q̃m om̃a testimonia quȩ dedit popło israelitico fidelia
utiq fuer̃. quia plenissima ueritate recognita st̃. & sapientiã pariuilis prestiterunt:
ñ utiq suꝑbis. nec tumida se elatione iactantib s paruulis. Paruuli aut̃ s̃. humiles

Expanded text:
Latini per translationem dicunt, cum rem aliquam sub brevi praeconio quae sit ostendimus. Nunc ad singula 66 veniamus. Lex enim illa, quam per Moysen dedit, irreprehensibilis est, quia perfecta veritate consistit, quae per Dominum Salvatorem non reprehensa, sed potius probatur impleta; ait enim in Evangelio: Non veni legem solvere, sed implere . Et ne esset nobis rigoris ejus perniciosa desperatio, adjunxit, convertens animas. Illius enim districtionis metus errantem corrigit, et ad Christi gratiam facit recurrere, cum spem in suis coeperint meritis non habere Vers. 8. Testimonium Domini fidele, sapientiam praestans parvulis. Hic de Patre dicit: quoniam omnia testimonia quae dedit populo Israelitico, fidelia utique fuerunt, quia plenissima veritate recognita sunt: et sapientiam parvulis praestiterunt, non utique superbis, nec tumida se elatione jactantibus, sed parvulis. Parvuli autem sunt humiles
Abbreviated transcription (Latin):
logia id .ẽ. eiusdẽ sermonis iteratio: sicut ẽ benedicens benedicã te. et multiplicans
multi plicabo semen tuũ. Sed ille solus ẽ. qui desiderio desiderauit moriꝰ quando se
ꝓ om̃iũ salute offerebat occidi: ut p̃ciosus sanguis eiꝰ mundũ redimeret: ne diabo¬
lus eũ adhuc iniqua p̃sũptione uastaret. Uoluntas uͦ labioꝵ eiꝰ fuit: qͣndo spiritib
m̃tib inserebat. Constat enĩ in nullo uoluntatẽ eiꝰ fuisse fraudata: quando

Expanded text:
ans multiplicabo semen tuum . Sed ille solus est qui desiderio desideravit mori, quando se pro omnium salute offerebat occidi; ut pretiosus sanguis ejus mundum redimeret, ne diabolus eum adhuc iniqua praesumptione vastaret. Voluntas vero labiorum ejus fuit, quando spiritibus oque suas devotis mentibus inserebat. Constat enim in nullo voluntatem ejus fuisse fraudatam: quando
Abbreviated transcription (Latin):
titues me in capiit gentiũ : Popłs qu̾ẽ ñ cognoui seruut mͥ. Creptus ẽ plane de con¬
tradictionib: popłi : quando explosis ꝑfidis iudȩis ad gentiũ fidẽ deuotionẽq trans¬
latus ẽ Contradictiones uero illas dic̃ quas ei scelerata turba multiplicit̾ ingerebat
Dã qđ ait constitues me in caput gentiũ. signũ dic̃ fidĩ xp̃ianȩ: quia in fronte gentiũ
crucis habuer̃ uexilla radiare. Populus qũe ñ cognoui. id .ẽ ad qũe ñ ueni. noiũ ru¬
dem. atq antea ñ receptũ. Seruiuit aut̃ cradidit dic̃: qm̃ quicũq credit & seruit qđ
factũ ẽ. a gentib quȩ ñ fuerant axp̃o carnalit̃ inquisitȩ Nã quid ẽ qđ ille ñ cognos¬
mentiti st̃ mͥ. Laus ista gentiũ exꝓbracio ẽ. magna iudȩo : ut seruirent qͥ ñ uiderent :
ut audirent quib ex ore eiꝰ sacratissima minime uerba sonuer̃ : sic̃ scriptũ ẽ. Quib¬

Expanded text:
titues me in caput gentium: populus quem non cognovi servivit mihi. Ereptus est plane de contitues me in caput gentium: populus quem non cognovi servivit mihi. Ereptus est plane de contradictionibus populi: quando explosis perfidis Judaeis ad gentium fidem devotionemque translatus est. Contradictiones vero illas dicit, quas ei scelerata turba multipliciter ingerebat. Nam quod ait, constitues me in caput gentium, signum dicit fidei Christianae: quia in fronte gentium, crucis habuerunt vexilla radiare. Populum quem non cognovi, id est ad quem non veni, novum, rudem, atque antea non receptum. Servivit factum est a gentibus, quae non fuerant a Christo carnaliter inquisitae. Nam quid est quod ille non cognosmentiti sunt mihi. Laus ista gentium, exprobratio est magna Judaeorum; ut servirent qui non viderunt; ut audirent quibus ex ore ejus sacratissima minime verba sonuerunt; sicut scriptum est: Quib
Abbreviated transcription (Latin):
mauer̃ nec erat qui saluos faceret : nec exaudiuit cos. Clamores dic̃ irritos quos
mpit in illa iudicatione missuri st̃. sic̃ in euangłio de dãnandis ait. Ibi e
& stridor dentiũ. Clamores enĩ isti saluo facere nequeunt: qui salutis auetorẽ hic
tẽnendũ eẽ. decreuer̃. Nec erat qui saluos faceret. Propt̃ diabolũ dic̃: quo immitten¬
e deliquer̃. Qui enĩ tales facturus ẽ. saluos. cũ instigator & princeps eors
ipse dãnandus: Sed hi cũ uiderint sp̃e suã in diabolo corriusse. clamabunt quidẽ
illa lingua grandiloqua & uentosa suꝑbra : usq ad puluerẽ se cõminuendos intelligant:
qͥ dño prauis m̃tib contradicere moliunt᷑. Et ne putet se qũauis decritũ posse quiesce¬
re: addidit. ante faciẽ uenti. ut quiescere ñ possint. cũ fuerint immuuiti. Bene autem
luto platearũ comparat peccatores : qđ fȩtidissimis sordib inquinat᷑. nec excipit᷑ a con¬

Expanded text:
alvos faceret, ad Dominum, nec exaudivit eos. Clamores dicit irritos, quos impii in illa judicatione missuri sunt; sicut in Evangelio de damnandis ait: Ibi erit fletus et stridor dentium . Clamores enim isti salvos facere nequeunt, qui salutis auctorem hic temnendum esse decreverunt. Nec erat qui salvos faceret: propter diabolum dicit, quo immittente deliquerunt. Quis enim tales facturus est salvos, cum instigator et princeps eorum sit primus ipse damnandus? Sed hi cum viderint spem suam in diabolo corruisse, clamabunt quidem illa lingua grandiloqua et ventosa superbia? Usque ad pulverem se comminuendos intelligant, qui Domino pravis mentibus contradicere moliuntur. Et ne putent se quamvis detritos posse quiescere, addidit, ante faciem venti; ut quiescere non possint, cum fuerint imminuti. Bene autem luto platearum comparat peccatores, quod fetidissimis sordibus inquinatur, nec excipitur a con
Abbreviated transcription (Latin):
uula Siego ñ abieno paracditꝰ n ueniet ad uos Si aut̃ abiero iera euiud uosi
omsostit pccudũ sed iste pitus accipiendis c̃ qui nunc agtẽ corperiso sanguers
imolatiore solemn que uenturĩ puudebat non qũe p̾termittendũ ei cogniouordic
drquolatiopolo loaustin tuũ pingne fiat. Holo chausti nomine milla prnons feornficu
similitudine ꝑ seuerat. holo caustũ eñ tocũ dicebat᷑ in censũ. quȩ nune refereneda¬

Expanded text:
abiero, Paraclitus non veniet ad vos; si autem abiero, mittam eum ad vos .  sed iste ritus accipiendus est, qui nunc agitur corporis et sanguinis immolatione solemni, quem venturum praevidebat, non quem praetermittendum esse cognoverat. Sequitur, et holocaustum tuum pingue fiat. Holocausti nomine in illa prioris sacrificii similitudine perseverat. Holocaustum enim totum dicebatur in
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e dũs resurgat a moraus: ascendat in cȩlos: int̃pellet ꝓ nobis. he diutius nr̃a
uacillet oratio sed ipso aduocato p̃sinat orare. qui nos patri docuit supplicare:
ne nos moras laqueus possit astringere. Deniq hoc seqͥtꝰ Exaudi nos: indie inqua
inuocarimꝰ te. Qđ tunc humano generi ꝓuenit: qͣndo resurretionẽ dñi firme
credidit. lȩcant̃ aspex̃. COΠCIUSIO

Expanded text:
us resurgat a mortuis, ascendat in coelos, interpellet pro nobis, ne diutius nostra vacillet oratio, sed ipso Advocato praesumamus orare, qui nos Patri docuit supplicare, ne nos mortis laqueus possit astringere. Denique hoc sequitur, exaudi nos in die qua invocaverimus te; quod tunc humano generi provenit, quando resurrectionem Domini firme credidit et laetanter aspexit. Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ qũa ipse condidit. potentatus nr̃ eẽ. dinoscit᷑ quando illa salus nec morbis afficitur.
nec dolorib sauciat᷑: sad potentes nos efficit. cũ in sua ꝑennitate custodit. Sensus ꝙͦ ita¬
lis ẽ. Eaaudiet filiũ pat̃ de cȩlo scõ suo: quia in dextera eiꝰ ẽ. salus. habens exppria p̃
di nr̃i magnificabim. Fidi suȩ sinceritate confidens. quȩ munerib erat dñi contribu¬
ta q pħa. letabat᷑: despiciens illos qui pomposis currib euecti. in tẽporali potius dis¬
nitate p̃sumunt. Duo enĩ apđ erant genera triumphoꝵ: unũ mauis incurrib qđ
laureatũ dicebat᷑ aliud minus in equis. qđ ouatio nuncupabat᷑. Sed ista sȩcularib re¬
linquens: in nomine dñi se magnificat᷑ui cẽ. confirmat. Non eñi currus aut equits
magnificant . quauis in hoc mundo extollere uideant᷑ honorib sed nom̃ dñi qđ as¬

Expanded text:
itur, quam ipse condidit, potentatus noster esse dignoscitur: quando illa salus nec morbis afficitur, nec doloribus sauciatur, sed potentes nos efficit, cum in sua perennitate custodit. Sensus ergo talis est: Exaudiet Filium Pater de coelo sancto suo: quia in dextera ejus est salus, habens ex propria ificabimur. Fidei suae sinceritate confidens, quae muneribus erat Domini contributa, propheta laetatur, despiciens illos qui pomposis curribus evecti, in temporali potius dignitate praesumunt. Duo enim apud antiquos erant genera triumphorum: unum majus in curribus, quod laureatum dicebatur; aliud minus in equis, quod ovatio nuncupabatur. Sed ista saecularibus relinquens, in nomine Domini se magnificatum esse confirmat. Non enim currus aut equus magnificant, quamvis in hoc mundo extollere videantur honoribus; sed nomen Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
& cecider : nos ũ resurreximꝰ & erecti sumꝰ. Patent̃ aperuit fructũs p̃cedentiũ rerũ
Nã huimanis honorib p̃sum̃tes: laqueati prauis desideriis suis. in mortis foueã cor¬
ruer Et quia dicturus erat cecider̃. p̃misit obligati: qđ necesse ẽ. illis contingere.
qui se udent᷑ neruosis errorib alligare. Resurgere enĩ duob modis dicit᷑ xp̃ia¬
nus quando a uicioꝵ morte in hoc mundo ꝑ gr̃ãm liberatus. in diunis uisti¬
ficationib ꝑseuerat᷑ sic̃ sapientissimꝰ salomon dicit. Septies cadit iuistus. & resu¬
git dicit & generalis illa resurrectio : in qua iusti ȩt̃na p̃mia consequent᷑. Sed
hic uoamq conuenire manifestũ ẽ : ubi idõ posuit ereeti sumꝰ Quia in qualibet resurrae¬
tione fideles ab humilitate consurgunt : & ad diuina p̃mia subleuant᷑. Qđ argum̃itũ in
topicis dicit᷑ a reb ipsis quando & aduersarios corruissẽ dicimꝰ & nos erectos ẽe testamur

Expanded text:
et ceciderunt; nos autem surreximus, et erecti sumus. Potenter aperuit fructum praecedentium rerum. Nam humanis honoribus praesumentes, laqueati pravis desideriis suis in mortis foveam corruerunt. Et quia dicturus erat, ceciderunt, praemisit, obligati, quod necesse est illis contingere, qui se videntur nexuosis erroribus obligare. Resurgere enim duobus modis dicitur Christianus: quando a vitiorum morte in hoc mundo per gratiam liberatus, in divinis justificationibus perseverat, sicut sapientissimus Salomon dicit: Septies cadit justus, et resurgit . Dicitur et generalis illa resurrectio, in qua justi praemia aeterna consequentur. Sed hic utramque convenire manifestum est; ubi ideo posuit, erecti sumus, quia in qualibet resurrectione, fideles ab humilitate consurgunt, et ad divina praemia sublevantur. Quod argumentum in topicis dicitur a rebus ipsis, quando et adversarios corruisse dicimus, et nos erectos esse testamur
Abbreviated transcription (Latin):
simo. delictũ meũ contra me ẽ semꝑ. & alibi. Delictũ meũ cognitũ tͥ feci. quomodo ñ
potest intelligi qđ peccans cogit̾ confiteri: Sed si adiereris omnia: tunc hȩc quȩstio
dente committit᷑. Sed fit ꝓpriũ: quia consensus pleccibilis adhibet᷑ Ex illa enĩ traduce
mortaliũ massa corrupta ab hoste sp̃uali sine diuina gr̃a uelocit̃ subuertit᷑: quia in pri¬
mo homine ꝑ in obȩodientiã uiciata monstrat᷑. Nã qũa facile ẽ. antiquo insidiatori infectis ue¬
tita suadere : qui potuit liberos atq incorruptos sua calliditate decipere. qua ꝓpt̾ ab o¬
riginali pacato. unde usq ad scłi finẽ uiuens nullus excipit᷑ ꝓpħa mundari se petit quasi

Expanded text:
psalmo: Delictum meum contra me est semper ; et alibi: Delictum meum cognitum tibi feci , quomodo non psalmo: Delictum meum contra me est semper ; et alibi: Delictum meum cognitum tibi feci , quomodo non potest intelligi, quod peccans cogitur confiteri? Sed si adjeceris omnia, tunc haec quaestio dente committitur, sed fit proprium, quia consensus plectibilis adhibetur. Ex illa enim traduce mortalium massa corrupta, ab hoste spirituali sine divina gratia velociter subvertitur, quia in primo homine per inobedientiam vitiata monstratur. Nam quam facile est antiquo insidiatori infectis vetita suadere, qui potuit liberos atque incorruptos sua calliditate decipere! Quapropter ab originali peccato, unde usque ad saeculi finem vivens nullus excipitur, propheta mundari se petit, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
dent quatinꝰ eloqͥa oris eiꝰ iconspectũ dñi reddant᷑ accepta Sed cũ trib modis hu¬
manis errorib exceda t. cogitatione. dicto. & facto immensũ illud delictoꝵ mare nsubi
breuitate constrictũ duob fontib emanare testat᷑ Occultũ ẽ qđ originale dĩ in quo
concipim᷑. nascim̃ & secreta uoluntate peccamꝰ. id ẽ cũ rẽ ꝓximi concupiscimꝰ cũ nos de
aquersaruis desideramꝰ ulcisci cũ cȩceris prestantioresꝰ effici uolum: eũ cibos appe¬
tim dulciores : & his similia quȩ ita pullulant atq surripiunt. ut ante effectũ rei
multis celata uideant᷑. Qđ si hec alicui manifesta reddant᷑ monente salomone. non
eas post concupiscentias tuas. Illud tam̃ debemꝰ aduertere: q̃m multa peccata st̃
que om̃imodis ignoramꝰ: quoꝵ nec origines possumꝰ nec surreptiones agnoscero
Unde subaudiendũ ẽ. delicta om̃a quis intelligit: nã cũ dicturus sit in quinquage

Expanded text:
dentur, quatenus eloquia oris sui in conspectu Domini reddantur accepta. Sed cum tribus modis humanis erroribus excedatur, cogitatione, dicto, et facto, immensum illud delictorum mare sub brevitate constrictum, duobus fontibus emanare testatur. Occultum est quod originale dicitur, in quo 67 concipimur, nascimur, et secreta voluntate peccamus, id est, cum radversariis desideramus ulcisci; cum caeteris praestantiores effici volumus; cum cibos appetimus dulciores; et his similia, quae ita pullulant atque surripiunt, ut ante effectum rei multis celata videantur. Quod si haec alicui manifesta reddantur, monente Salomone: Non eas post concupiscentias tuas , illud tamen debemus advertere, quoniam multa peccata sunt quae omnimodis ignoramus, quorum nec origines possumus, nec subreptiones agnoscere. Unde subaudiendum est, delicta omnia quis intelligit? Nam cum dicturus sit in quinquagesimo
Abbreviated transcription (Latin):
nedictꝰ aut̃ dicit᷑ ds̃ : cũ ei laus celeberrima deuotione m̃tis offert᷑: sic̃ & alibi legit᷑ Benedic¬
tus qͥ uenit in nomine dñi: osanna in excelsis. Intelligit᷑ & iã ꝓprie benedictꝰ qđ ipse

Expanded text:
nedictus autem dicitur Deus, cum ei laus celeberrima devotione mentis offertur; sicut et alibi legitur: Benedicnedictus autem dicitur Deus, cum ei laus celeberrima devotione mentis offertur; sicut et alibi legitur: Benedictus qui venit in nomine Domini, hosanna in excelsis . Intelligitur etiam proprie benedictus, quod ipse
Abbreviated transcription (Latin):
lica concertatione patriarchȩ iacob quidã asserunt p̃sagatũ: qͣndo tacto neruo uno pe¬
de claudus effectus ẽ. Nec illud uacat qđ ad didit suis: quia deserentes intellectũ legn
suis suꝑstitionib agebant᷑: ut ñ recipientes ꝓmissũ dñm saluatorẽ. de lauandis ma-¬
nib & calicib insanas calũnias cõmouerent. Reuera sordidi: s non tali obseruatione
nundandi. Potuerant eñi ꝓpria fece purgari : si lauachr̃u sacri baptismati
sent. Uuiit dñs & benedictus ds̃ m̃s & exaltet᷑ ds̃ salutis meȩ. Quarti ordinis ianua quȩ
suꝑ ẽ aꝑit᷑: ubi iterũ ecła catholica loqͥt᷑ toto orbe dilatata: quȩ sũmatĩ & beneficia re¬
fert dñi. & ymnũ suaui delectatione ꝓfundit. Recte dicebat uiuit dñs: que in suo cor¬
de iugi consideratione cernebat. Uiuit eñi dix̃. p̃sens et firma credulitate conspectꝰ Be¬

Expanded text:
lica concertatione patriarchae Jacob , quidam asserunt praesagatum, quando tacto nervo, uno pelica concertatione patriarchae Jacob , quidam asserunt praesagatum, quando tacto nervo, uno pede claudus effectus est. Nec illud vacat quod addidit suis, quia deserentes intellectum legis, suis superstitionibus agebantur; ut non recipientes promissum Dominum Salvatorem, de lavandis manibus et calicibus 64 insanas calumnias commoverent; revera sordidi, sed non tali observatione mundandi. Potuerant enim propria faece purgari, si lavacrum sacri baptismatis salutis meae. Quarti ordinis janua, quae superest, aperitur: ubi iterum Ecclesia catholica loquitur toto orbe dilatata, quae summatim et beneficia refert Domini, et hymnum suavi delectatione profundit. Recte dicebat: Vivit Dominus, quem in suo corde jugi consideratione cernebat. Vivit enim, dixit, praesens est firma credulitate conspectus. Be
Abbreviated transcription (Latin):
fecer. Qđ idẽ p̃dic̃ isaias. Eatera cor popłi huiꝰ & aures ciꝰAgraua & oculos esꝰ clau¬
de ne forte uideant oculis suis. aut aurib sius audiant. uel corde suo intelligant et
conuertant᷑ & sanẽ eos. Quȩ figura dr̃ aposio pesis id ẽ dictio cuiꝰ sinis retiet᷑ ut aut ter¬
reat᷑ aut ad desideriũ ꝓuocet auditor. Fili alieni. filui diaboli: quib ipse in euangłio
dic̃ Uos ex patre diabolo estis. Mentiti st̃ michi. quando dicebant magister scimꝰ quia
a dõ uenisti. & in ueritatt uiã dĩ doces alentiri enĩẽ contram̃te loqui & illud lingua
uer᷑ a semitis suis. Benedit᷑ alienos filios claudicasse. quia filui dm̃ rectis gresul am¬
bulare noscunt᷑. Nã claudicare ꝓprie dicimꝰ eos: qui uno pede se debiles. Qđ iudȩis ac¬
disse manifestũ ẽ qui uetus testam̃tũ carnalit̃ tenentes. noui gr̃am respuer
hinc factũ ẽ ut una parte debiles. m̃tis suȩ gressib claudicarent. hoc & iã in illa ange¬

Expanded text:
dem praedicit Isaias: Excaeca cor populi hujus, et aures ejus aggrava, et oculos ejus claude: ne forte videant oculis suis, aut auribus suis audiant, vel corde suo intelligant, et convertantur, et sanem eos . Quae figura dicitur aposiopesis, id est dictio cujus finis reticetur; ut aut terreatur, aut ad desiderium provocetur auditor. Filii alieni, filii diaboli, quibus ipse in Evangelio dicit: Vos ex patre diabolo estis , mentiti sunt mihi, quando dicebant: Magister, scimus quia a Deo venisti, et in veritate viam Dei doces . Mentiri enim est contra mentem loqui, et illud lingua runt, et claudicaverunt a semitis suis. Bene dixit alienos filios claudicasse: quia filii Domini rectis gressibus ambulare noscuntur. Nam claudicare proprie dicimus eos qui uno pede sunt debiles. Quod Judaeis accidisse manifestum est, qui Vetus Testamentum carnaliter tenentes, Novi gratiam respuerunt: et hinc factum est, ut una parte debiles mentis suae gressibus claudicarent. Hoc etiam in illa ange
Abbreviated transcription (Latin):
uaa digna st̃ dõ. Illa eñĩ merent᷑ in conspectu eiꝰ ascendere : quȩ ipse cognoscit᷑ apꝓba¬
re. Adiutorẽ uͦ suũ dic̃ in bonis redẽptorẽ a malis ut nemo sius merits applicet qđ eplesti
cantauit. laudauit dñi p̃dica¬
tores Ipse qͦq aduentũ sacratissime in carnationis
edocuit: magnalia eiꝰ uaria definitionũ qualitate cõmendans. Reuersusq in memoriã fra¬
gilicatis suae a delictis se petuit debere mundari : ut tantoꝵ sacram̃toꝵ relator dignuss
ensteret. Qui docuit scripturas dm̃ . a purissima conserentia debere narrari. Numerus
quoq p̃sens uirtutẽ psalmi declararo sentit᷑ Nã sic̃ in euangłio oeauo decimo anno cur¬
uata mulier ubente xp̃o a sua in firmitate saluata ẽ Ita se in hoc psalmo petit pacaas¬

Expanded text:
utique digna sunt Deo. Illa enim merentur in conspectu ejus ascendere, quae ipse cognoscitur approbautique digna sunt Deo. Illa enim merentur in conspectu ejus ascendere, quae ipse cognoscitur approbare. Adjutorem vero suum dicit in bonis, redemptorem a malis, ut nemo suis meritis applicet quod coelescantavit! Laudavit Domini praedicatores; ipse quoque adventum sacratissimae incarnationis edocuit, magnalia ejus varia definitionum qualitate commendans. Reversusque in memoriam fragilitatis suae, a delictis petiit debere se mundari; ut tantorum sacramentorum relator dignus existeret, qui docuit Scripturas Domini a purissima conscientia debere narrari. Numerus quoque praesens, virtutem psalmi declarare sentitur. Nam sicut in Evangelio, decimo octavo anno curvata mulier, jubente Christo, a sua infirmitate salvata est : ita se in hoc psalmo petiit pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc carnalib uicus ñ om̃io purgatus. Sed cũ dic̃ seruo tuo iã se ostendit legido¬
minicȩ iure famulari. dominant᷑ aut̃ errores cũ in eis fallaci uoluntate p̃sumitur
Tunc uͦ imꝑiũ ꝑdunt: quando ab ipsis homines ꝑ di gr̃am subtrahunt᷑. Iure gͦ se ꝓpħa
immaculatũ confidit fieri cũ eũ ĩa contigerit ab eoꝵ dominatione libari. Maximũ uͦ delic¬
tũ c̃ suꝑbia : qua & diabolus cecidit & hominẽ trax̃ quantũ enĩ in malo magna sit hinc¬
dat᷑ intelligi: quȩ ex angło diabolũ fec̃ quȩ homini mortẽ intulit : & concessa beatitii¬
redẽptor m̃s. Dic̃ qͣndo eloqͥa oris eiꝰ dño placere p̃ualeant : uidelicet si a uicus quȩ
suꝑius dit̃ reddatꝰ alienꝰ ꝓpt̃ illud qđ dicit᷑ peccatori quare tuenarras iustitias me¬
as Quȩ ẽ aut̃ meditatio cordis quȩ potest ad dñm ꝑuenire : Spes caritas & fides quȩ

Expanded text:
adhuc carnalibus vitiis non omnino purgatus. Sed cum dicit, servo tuo, jam se ostendit legi dominicae jure famulari. Dominantur autem errores, cum in eis fallaci voluntate praesumitur: tunc vero imperium perdunt, quando ab ipsis homines per Dei gratiam subtrahuntur. Jure ergo propheta immaculatum se confidit fieri, cum eum jam contigerit ab eorum dominatione liberari. Maximum vero delictum est superbia, qua et diabolus cecidit, et hominem traxdatur intelligi, quae ex angelo diabolum fecit, quae homini mortem intulit, et concessa beatituo placere praevaleant; videlicet, si a vitiis quae superius dixit, reddatur alienus; propter illud quod dicitur peccatori: Quare tu enarras justitias meas ? Quae est autem meditatio cordis, quae potest ad Dominum pervenire? Spes, charitas, et fides, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ser figurã ꝓlemsin quȩ latine dr̃ p̃occupatio ꝓpba studio magnȩ cariatis accensus optat
ecclac catholicȩ ꝓuenire. quȩ longo post tẽpore fieri posse cernebat udiri cognoscim̃. qͣndo
om̃i modis aliquid
optinemꝰ. Dicendo uͦ in die tribulationis : tempus grauissimȩ affli¬
tionis ostendit. quo
magno desiderio dm̃ dep̃cam. Non enĩ extremis labiis: sed mun¬
do corde tunc petimꝰ.
quȩ nob̵ tribui postulamꝰ. Perscrutandũ ẽ. quoq: quare patri

Expanded text:
 quae Latine dicitur praeoccupatio, propheta studio magnae charitatis accensus, optat Ecclesiae catholicae provenire, quae longo post tempore fieri posse cernebat. Audiri cognoscimur, quando omnimodis aliquid o, in die tribulationis, tempus gravissimae afflictionis ostendit, quo magno desiderio Dominum deprecamur. Non enim extremis labiis, sed mundo corde tunc petimus quae nobis tribui postulamus. Perscrutandum est quoque quare patri
Abbreviated transcription (Latin):
singulari numero dr̃ : ubi boni maliq diuidunt᷑. Nã qđ seqͥt᷑ desiderabilia: potest ad
illud tẽpus futurȩ iudicationis aptari: de quo legit᷑. Ue illis qui concupiscunt diem
dñi. Hȩc aut̃ iudicia utriusq testam̃ti quȩ dicta st̃. ueritate immutabili ꝑseuerant᷑: et
itũ in illis ẽ. bonũ : ut cũ apus m̃tib recipiunt᷑ ueraces faciant & beatos.
ẽ. ꝓpositȩ laudis senaria diuersitate conclusio: p̃dicando legẽ dñi. testimoniũ
tata: ut doceret ꝑfectionẽ atq conuenientiã eoꝵ. quȩ sub tali calculo noscunt᷑ eẽ.
p̃dicata. O ingentiũ rerũ stupenda ꝓfunditas. Quis aut sufficient̃ distinguere aut

Expanded text:
singulari numero dicitur, ubi boni malique dividuntur. Nam quod sequitur: Desiderabilia, prohibet ad singulari numero dicitur, ubi boni malique dividuntur. Nam quod sequitur: Desiderabilia, prohibet ad illud tempus futurae judicationis aptari, quia legitur: Vae illis qui concupiscunt diem Domini ! Haec autem judicia utriusque Testamenti, quae dicta sunt, veritate immutabili perseverant; et tantum in illis est bonum, ut cum a piis mentibus recipiuntur, veraces faciant et beatos.est propositae laudis senaria diversitate conclusio, praedicando legem Domini, testimonium tata; ut doceret perfectionem atque convenientiam eorum quae sub tali calculo noscuntur esse praedicata. O ingentium rerum stupenda profunditas! Quis aut sufficienter distinguere aut
Abbreviated transcription (Latin):
iustus uidex. Preceptũ dñi lucidũ illuminans oculos. Reuera lucidũ: quia sincere
purũ ÷ immaculatũ: quale a patre luminũ ꝓdire decet. hoc illuminat oculos. non istos carna
quos & pecora nobiscũ possunt habere cõmunes: sed illos utiq interiores. qui diui
ista definitio. Dm̃ timere. ñ trepida confusio : sed in ꝑturbata constantia ẽ. Cuiꝰ status
nulla tẽporali conuersione mutat᷑ sed in ipsũ sinceritate bonȩ conscientiȩ ꝑseuerat. Nã
humana formido cũ tẽpore cõmutatꝰ & ñ ẽ. scã: quia non potest eẽ ꝓficua łimor aut̃ dĩ:¬
hil ꝑturbationis habet. Nã licet recte auctorẽ suũ timeat: scit uere supplica
misericordẽ eẽ qui uidicat. In om̃i gͦ scĩtate uersat᷑ : qui suũ iudic̃e & timere cognoscit᷑¬
& amare. Mixta enĩ cũ pauore dilectio. timor ẽ dñi : qui usu scłi reuerentia nuncupat᷑.
ueteri & nouo testam̃to conscripta st̃: quia reuera ex iudicio st̃ ꝓlata. Illud enĩ iudiciũ

Expanded text:
s. 10. Praeceptum Domini lucidum, illuminans oculos. Revera lucidum, quia sincere purum et immaculatum, quale a Patre luminum prodire docet. Hoc illuminat oculos, non istos carnales quos et pecora nobiscum possunt habere communes, sed illos utique interiores qui divinista definitio. Deum timere non trepida confusio, sed imperturbata constantia est, cujus status nulla temporali conversione mutatur, sed in idipsum sinceritate bonae conscientiae perseverat. Nam humana formido cum tempore commutatur, et non est sancta, quia non potest esse proficua; timor autem Dei nihil perturbationis habet. Nam licet recte auctorem suum timeat, scit vere supplicantibus misericordem esse, qui judicat. In omni ergo sanctitate versatur qui suum judicem et timere cognoscitur et amare. Mixta enim cum pavore dilectio, timor est Domini, qui usu saeculari reverentia nuncupatur.in Veteri et Novo Testamento conscripta sunt: quia revera ex judicio sunt prolata. Illud enim judicium
Abbreviated transcription (Latin):
dens gentiũ uariis. linguis eos faciebat effari. Ipse gͦ calor ẽ a quo nemo possit abscon¬
di : qui deitatis suȩ potentia unius cuusq corda cog̃noscit. Ita hoc uno uersiculo. scȩ tri¬
ntatis ingencia sacram̃ta declarant᷑. łt intuere. quead modũ licet de trib ꝑsonis dicat᷑
consubstantialẽ tam̃ seruauit unitatẽ. Sic enĩ loquit᷑ dicendo euis. tanqũa de uno: quia
sc̃a trinitas unꝰ ẽ ds sic̃ legit᷑. Audi isrł dñs ds̃ tuus. ds̃ unus ẽd ex dñi irrep̃hensibi

Expanded text:
eorum insidens, gentium variis linguis eos faciebat effari. Ipse ergo calor est, a quo nemo possit absconeorum insidens, gentium variis linguis eos faciebat effari. Ipse ergo calor est, a quo nemo possit abscondi, qui deitatis suae potentia uniuscujusque corda cognoscit. Ita hoc uno versiculo, sanctae Trinitatis ingentia sacramenta declarantur. Et intuere quemadmodum licet de tribus personis dicatur, consubstantialem tamen servavit unitatem. Sic enim loquitur dicendo, ejus, tanquam de uno: quia sancta Trinitas unus est Deus, sicut legitur: Audi, Israel, Dominus Deus tuus, Dominus unus est
Abbreviated transcription (Latin):
decent apressa st̃ quȩ aluid dicentes aliud maelligi ꝑsuadent Asũmo glo egres
sio ei: & occursus et usq ad sumũ ei᷑: nec ẽ. qui se ab scondat a calore esꝰ: Si diligentius
ituemꝰ. doetius hie maiestas trinitatis ostendit A sũmo cȩlo: pat̃ significat᷑ Egressio eius
natiuitas filii : ñ tẽporalis sed coet̾na patrĩ quȩ ẽ ante om̃e principiũ:
quipp̾es cũ ipsũ filiũ constet eẽ principiũ. Occursus eiꝰ. scđm hominẽ dr̃ quia
post assũptionẽ carnis in utraq natura xp̃c ꝑmanens. ad sedẽ pat̾nȩ maiestatis oc¬
currit Usq ad sũ mũ eiꝰ. iterũ scđ̾m deitatẽ qua patri filius semꝑ ȩqualis ẽ Nã cũ ue¬
nit a sũmo. in nullo minor fuit. Cũ redut ad sũmũ. ds̃ homo ȩqualis patri in deita¬
tis substantia sic̃ uenerat ꝑseuerat: cui nichil humana detrax̃ humilitas. Nã qđ

Expanded text:
decenter expressa sunt, quae aliud dicentes, aliud intelligi persuadent. Versdecenter expressa sunt, quae aliud dicentes, aliud intelligi persuadent. Vers usque ad summum ejus; nec est qui se abscondat a calore ejus. Si diligentius intueamur, totius hic majestas Trinitatis ostenditur. A summo coelo, Pater significatur; egressio ejus, nativitatis Filii, non temporalis, sed coaeterna Patri, quae est ante omne principium, quippe cum ipsum Filium constet esse principium. Occursus ejus secundum hominem dicitur, quia post assumptionem carnis, in utraque natura Christus permanens, ad sedem paternae majestatis occurrit. Usque ad summum ejus, iterum secundum deitatem, qua Patri Filius semper aequalis est. Nam cum venit a summo, in nullo minor fuit; cum rediit ad summum, Deus homo aequalis Patri in deitatis substantia, sicut venerat, perseverat, cui nihil humana detraxit humilitas. Nam qu
Abbreviated transcription (Latin):
Iu sole in manifestatione dic T abnaculũ : id ẽ in babitaculũ corporis suislil idõ er¬
bitor dict in sole positũ : ut qui oculũ cordis habet purissimu saeram̃e illius elari¬
dum dic q tanqũa sponsus eccłȩ suae processit de thalamo suo id ẽ de utero uirgina¬
lior agnia similitudine : sacramtũ eiꝰ incarnationis exposuit. Ob hoc enĩ de intacdi u¬
tero ꝓ̃cessit dispositione mirabili.: ut mundũ deitate reconcilians ȩccłam sibi sponsi ca¬
ritat sociaret Qua ꝓpt̃ merito de uirgine natus ẽ qui uirgini erat sc̃a copulatione
ad currendã uiã seruauit qđ in pͥmo psalmo dix̃. Et in uia peccatoꝵ ñ stetit. heciua
eursir re significat qua dñs egit homo natꝰ hoc ẽ qͥa natꝰ e creuit docuit passus ẽ
resurrert̃ ascendit in cȩlos. sedet ad derterã patris Merito gͦ dic̃ uiã cue urrid ieuius
innulla mundi ambitione potuit actus hesitare. Hȩc ꝑ allegoricas similitudines

Expanded text:
one mundi dicit. Tabernaculum, id est inhabitaculum corporis sui. Quod ideo arbitror dictum, in sole positum, ut qui oculum cordis habet purissimum, sacramenti illius clarium dicit, qui tanquam sponsus Ecclesiae suae, processit de thalamo suo, id est de utero virginali. Magna similitudine sacramentum ejus incarnationis exposuit. Ob hoc enim de intacto utero processit dispositione mirabili, ut mundum Deitati reconcilians, Ecclesiam sibi sponsi charitate sociaret. Quapropter merito de Virgine natus est, qui Virgini erat sancta copulatione ad currendum viam, servavit quod in primo psalmo dixit, et in via peccatorum passus est, resurrexit, ascendit in coelos, sedet ad dexteram Patris. Merito ergo dixit, viam cucurrit, cujus in nulla mundi ambitione potuit actus haesitare. Haec per allegoricas similitudines
Abbreviated transcription (Latin):
Impio quippe dr̃ : tu qui es qͥ enarres głam meã : Seqͥt᷑ Et oꝑa manuũ eiꝰ idđ ẽ ipse homo
ant᷑ creatoris su reuerenda mysteria. Addidit an nunciat firmam̃tũ : p̃dicationes scili¬
cet incarnationis eiꝰ. ꝑ qũa fidĩ nr̃ȩ soliditas in concussa ꝓuenit łtnota. qͥa hic dr̃ ho¬
modĩ manib factꝰ. Itẽ legit᷑ & aridã manꝰ eiꝰ finaer̃. Sed hoc humanȩ oꝑationis allusio ẽ:
quȩ sine manib aliquid fabricare ñ p̃ualet. Cȩterũ om̃a ds̃ uoluntatis suȩ iit alieino.
creauit imperio: sic̃ legit᷑ Ipse dix̃ & facta st̃: ipse mandauit & creata st̃ Dies diei erue¬

Expanded text:
Impio quippe dicitur: Tu quis es, qui enarras gloriam meam ? Sequitur, et opera manuum ejus, id est, ipse homo Impio quippe dicitur: Tu quis es, qui enarras gloriam meam ? Sequitur, et opera manuum ejus, id est, ipse homo antur Creatoris sui reverenda mysteria. Addidit, annuntiat firmamentum, praedicationes scilicet incarnationis ejus, per quam fidei nostrae soliditas inconcussa provenit. Et nota quia hic dicitur, homo Dei manibus factus. Item legitur: Et aridam manus ejus finxerunt . Sed hoc humanae operationis allusio est, quae sine manibus aliquid fabricare non praevalet. Caeterum omnia Deus voluntatis suae creavit imperio, sicut legitur: Ipse dix
Abbreviated transcription (Latin):
Erima narratio eiꝰ laudat dñi p̃dicatores ipse qͦq de etꝰ in carnatione speciosissimis
cõparationib uerba subungens. Seda : laudat p̃cepta noui & ueteris testam̃ti Tercia. ab
occultis uicus purgari se adño dep̃cat᷑: ut eũ sibi dignũ faciat eẽ psalmistã ꝑ quae intel¬
ligimꝰ illos solos reuera dñi laudes canere qui ab eiꝰ nesciunt p̃dicationib: discrepare Cȩli¬
enarrant głam dĩ: & oꝑa manuũ eiꝰ an nuciat firmam̃tũ. Qũauis & ad litterã possit
intelliģi cȩlos enarrasse głam dĩ cũ magos ad bedlaem uenientes dux stella p̾cesserit
iȩ stans supra cunabula eiꝰ. ostendit dñi saluatoris aduentũ : tam̃ hoc melius
pleuer̃ in quib ds̃ tanquã in cȩlis habitauit qui cuncta late completit᷑. ñ ex parte. sed tota
eos plenitudine suȩ maiestatis ingradens: pars enĩ in dõ non ẽ sed ubiq totus & plenus ẽ

Expanded text:
Prima narratio ejus laudat Domini praedicatores, ipse quoque de ejus incarnatione speciosissimis Prima narratio ejus laudat Domini praedicatores, ipse quoque de ejus incarnatione speciosissimis comparationibus verba subjungens. Secunda laudat praecepta Novi et Veteris Testamenti. Tertia ab occultis vitiis purgari se a Domino deprecatur; ut eum sibi dignum faciat esse psalmistam. Per quae intelligimus illos solos revera Domini laudes canere, qui ab ejus nesciunt praedicationibus discrepare. Eenarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum. Quamvis et ad litteram possit intelligi, coelos enarrasse gloriam Dei, cum Magos ad Bethleem venientes dux stella praecesserit, quae stans supra cunabula ejus, ostendit Domini Salvatoris adventum , tamen hoc meliuspleverunt, in quibus Deus tanquam in coelis habitat, qui cuncta late complectitur, non ex parte, sed tota eos plenitudine suae maje
Abbreviated transcription (Latin):
ligamꝰ quanta sit huiꝰ chori gloriosa societas: ut & ipse quoq dñs simul dignatꝰ fuerit
salutaria uerba miscere : ꝓ quib ñ asꝑnatꝰ ẽ. humilitatẽ in carnationis assumere Nã & nu¬
merus ipse magna legis sacram̃ta concludit. Denarius ptinet ad decalogũ ueteris
testam̃ti: septenarius ad septiformẽ sp̃m: qui in unã societa tẽ deduca efficiunt
decẽ & septẽ. Sic p̃cipua mysteria scẽ legis: psalmi istius num ero continent᷑. ⁊rru¬
nscriptio ista. frequent̃ exposita ẽ : psalmi dicta referens ad dñm xp̃m de cuiꝰ primo
p̃sidiũ. Per hunc eñi trrannꝰ ille religatus ingemuit : & ab solutus ẽ. homo potuis
qui mortiferis uinculis tenebat᷑ obnaxius. Mem̃to uero qͥa de cadẽ re hic pͥmus ẽ psal¬
mus Secunt᷑ aut̃ alii quatuor. id ẽ septua gesimꝰ nonꝰ. octogesimꝰ quartus nonagesimꝰ
sextais & centesimꝰ septimꝰ decimꝰ. DIUISIO eSALUI Per totũ psalmũ ꝓpbȩ uerba st̃

Expanded text:
ligamus quanta sit hujus chori gloriosa societas; ut et ipse quoque Dominus simul dignatus fuerit salutaria verba miscere, pro quibus non aspernatus est humilitatem incarnationis assumere. Nam et numerus ipse magna legis sacramenta concludit. Denarius pertinet ad Decalogum Veteris Testamenti, septenarius ad septiformem Spiritum ; qui in unam societatem deducti, efficiunt decem et septem. Sic praecipua mysteria sanctae legis psalmi istius numero continentur. EXPOriptio ista frequenter exposita est, psalmi dicta referens ad Dominum Christum: de cujpraesidium. Per hunc enim tyrannus ille religatus ingemuit, et absolutus est homo potius, qui mortiferis vinculis tenebatur obnoxius. Memento vero quia de eadem re hic primus est psalmus; sequuntur autem alii quatuor, id est, septuagesimus nonus, octogesimus quartus, nonagesimus sextus, et nonagesimus septimus. Divisio psalmi. Per totum psalmum prophetae verba sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uenisti eũ in benedictione dulcedinis: posusti in capite esꝰ coronã de lapide p̃cioso. Post dia¬
psalmatis silentiũ: uenit ad scđm modũ. ubi incarnationis ciꝰ potentiã mirabili fulgore de¬
cribit. Dicendo enĩ qm̃ p̃uenisti. significat humanitatẽ anticipante diuinitatis gr̃a semꝑ
ł rubescat pelagianꝰ. hoc ꝓpriũ hominis dicere : qđ immaculata uerbi incarnatio euiden¬
ter legit᷑ accepisse. Benedictio dulcedinis fuit: quando dictũ ẽ. Hic ẽ. filius m̃s dilectus:
n quo mͥ bene complacui. Posuisti. meta forice dr̃: ab his qui post labores
p̃mio digno coronant᷑. Qđ totũ ad naturã ꝑtinet humanitatis : quȩ a diuinitate qđ
non habebat accepit. In capite uͦ eius. dictũ debemꝰ aduertere : quantũ ad substantiã a ta
oralẽ. Cȩterũ dĩtas. ñ habet menbra : quȩ ubiq tota atq ꝑfecta ẽ. Corona

Expanded text:
enisti eum in benedictione dulcedinis; posuisti in capite ejus coronam de lapide pretioso. Post diapsalmatis silentium, venit ad secundum modum: ubi incarnationis ejus potentiam mirabili fulgore describit. Dicendo enim: Quoniam praevenisti, significat humanitatem anticipante divinitatis gratia semper unere concedatur. Erubescat Pelagianus hoc proprium hominis dicere, quod immaculata Verbi incarnatio evidenter legitur accepisse. Benedictio dulcedinis fuit, quando dictum est: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Posuisti metaphorice dicitur ab his qui post labores maximos praemio digno coronantur. Quod totum ad naturam pertinet humanitatis, quae a divinitate quod non habebat accepit. In capite vero idem dictum debemus advertere, quantum ad substantiam attinet corporalem. Caeterum deitas non habe
Abbreviated transcription (Latin):
deramꝰ emergere. Sic & in dominica
oratione pͥmonem̃: adueniat regñũ tuũ: qđ &iã si non oremꝰ adueniet : sed de
sione: gaudeamꝰ in eius resurrectione. Sic enĩ ipsius possumꝰ dici si eius dispen¬
sationib meream̃ aptari. Presentis aut̃ numeri sacram̃ta. sub una sumina nequa¬
qũa potumꝰ inuenire : sed forte nob̵ poterunt diuisa constare. Duodenarius itaq
calculus: ad apłos ẽ. uidelicet applicandus. Septenarius uero: significat ebdo¬
madã quȩ ad prima illã ꝑtinet sine dubitatione culturã. Hȩc in unũ sociata : u¬
triusq legis sacram̃ta condudunt. Sic & istius psalmi ad patre dicta p̃catio noui &
ueteris teftam̃ti continet reuerenda mẏsteria. Ex ꝑlicri esa looꝰ non¬
sed sub aliqua diuersitate dicturus ẽ Suꝑior nãq continet orationẽ ꝓpħȩ. & con¬

Expanded text:
erant emergere. Sic et in dominica oratione praemonemur: Adveniat regnum tuum ; quod etiamsi non oremus adveniet. Sed devosione, gaudeamus in ejus resurrectione. Sic enim ipsius possumus dici, si ejus dispensationibus mereamur aptari. Praesentis autem numeri sacramenta sub una summa nequaquam potuimus invenire, sed forte nobis poterunt divisa constare. Duodenarius itaque calculus ad apostolos est videlicet applicandus. Septenarius vero significat hebdomadam, quae ad primam illam pertinet sine dubitatione culturam. Haec in unum sociata, utriusque legis sacramenta concludunt. Sic et istius psalmi ad Patrem dicta precatio, Novi et Veteris Testamenti continet reverenda mysteria. EXPOSITIO sed sub aliqua diversitate dicturus est. Superior namque continet orationem prophetae, et con