comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Isum omnẽ industriam meam.
qua sub lole studiosissime labor. uii:
habiturus heredem post me. quẽ igno¬
ro utrum sapiens an stultus sit futurꝰ.
& dñabitur in laborib meis. quibus
desudaui & sollicitus fui. E est qͥcquã
tam uanum: nde cessaui. renunti¬
auit q cor meũ ultra laborare sub sole.

Expanded text:
sum omnem industriam meam quae sub sole studiosissime laboravi habiturus heredem post me quem ignoro utrum sapiens an stultus futurus sit et dominabitur in laboribus meis quibus desudavi et sollicitus fui et est quicquam tam vanum unde cessavi renuntiavitque cor meum ultra laborare
Abbreviated transcription (Latin):
in terram ad caput cuis: abner autẽ
& popłm dormientis incutuitu eius.
Dixit q abisai ad dauid. Conclusit
ds̃ hodie inimicũ tuũ inmanus tuas.
Nunc gͦ ꝑfodiam eum lancea in cer¬
ra semel: & secundo opus u̾crit. W di¬
xit dauid ad abisai. Ne interficias cũ.
Qͥs enim extendet manum suã in xp̃m
dñi: ꝙ uinocens erit: Ee dixit dauia.
Uiuit dñs. quia nisi dñs ꝑcusserit eũ
aut dies eius uenerit ut moriatur ait
in prelio descendens perierit: propicus
est ad caput eiꝰ & sciphum aquȩ: & ali
hastam & sciphum aquȩ quȩ
erat ad caput saul: ꝙ abierunt. E ñ
sed om̃s dormiebant: quia sopce dm̃
irruerat suꝑ eos. Cum q transisset
dauid ex aduerso. & stecisset in uerti¬
ce montis delonge. & esset grande i
uid ad popłm. & ad abner filium
ner dicens. Nonne respondebis abie.
ait dauid ad abner. Numqͥd ñ uis
tu es. & quis alius similis cui in is:
Quare gͦ ñ custodisti dñm cuũ itꝙͥ

Expanded text:
in terra ad caput ejus. Abner autem in terra ad caput ejus. Abner autem et populus dormientes in circuitu ejus. Dixitque Abisai ad David. Conclusit Deus hodie inimicum tuum in manus tuas. Nunc ergo perfodiam eum lancea in terram semel: et secundo opus non erit. Et dixit David ad Abisai. Ne interficias eum: quis enim extendit manum suam in Christum ni et innocens erit et dixit David vivit Dominus quia nisi Dominus percusserit eum aut dies eius venerit ut moriatur aut in proelium descendens perierit propitius est ad caput eius et scyphum aquae et abeamus stam et scyphum aquae qui erat ad capsed omnes dormiebant, quia sopor Domini irruerat super eos. Cumque transisset David ex adverso, et stetisset in vertice montis de longe, et esset grande invid ad populum, et ad Abner filium Ner, dicens: Nonne respondebis, Abner? ait David ad Abner: Numquid non vir tu es? et quis alius similis tui in Israel? quare ergo non custodisti dominum tuum regem?
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce dauid absconditus est in colle
achile uȩ est ex aduerso solitudi
nis. & surrexit saul & descendit in
de sertum ⁊ iph. & cum eo tria milia
uirorũ de electis isrł: ut quereret da¬
uid in deserto ⁊ iph. E castra metatꝰ
est saul in gabaa achilȩ: quȩ erat ex
aduerso solitudinis in uia. Dauid au-¬
tem habitabat in deserto. Uidens aut̃
qͦd uenisset saul post se in desertum.
misit exploratores: & didicit qd̃ uenis¬
set cerussime. E surrexit dauid clam:
& uenit ad locum ubi erat saul. Cũq
uiciaset locũ in quo dormiebat saul.
& abner filius ner princeps militiȩ eł.
saͥalem dmmientẽ in tentorio. & reli¬
quum uulgus ꝑ circuitum eiꝰ: ait da¬
uid ad abimelech etheum. & abisai
filiur saruiȩ fr̃em idab dicens. Qͥs
descendei mecũ ad saul in castra:
Dixit q abisai. Ego descendam tecũ.
enerunt ergo dauid le .ii.¬
& abisai ad popłm nocte: et
inuenerunt saul iacentem & dormi¬
encein in tentorio. & hastam fixam

Expanded text:
ecce David absconecce David absconAchille qui est ex adverso solitudinis in via. Et surrexit Saul et descendit in desertum Ziph: et cum eo tria millia virorum de electis Israel: ut quereret David in deserto Ziph. Et castrametatus est Saul in Gabaa Achille quod erat ex adverso solitudinis in via. David autem habitabat in deserto. Videns autem quod venisset Saul post se in desertum misit exploratores et didicit quod venisset certissime. Et surrexit David clam: et venit ad locum ubi erat Saul. Cumque vidisset locum in quo dormiebat Saul et Abner filius Ner princeps milicie ejus: Saulem dormientem in tentorio et reliquum vulgus per circuitum ejus: ait David ad Abimelech Cetheum et Abisai filium Sarvie fratrem Joab dicens. Quis descendet mecum ad Saul in castra? Dixitque Abisai. Ego descendam tecum. Venerunt ergo David et Abisai ad populum nocte: et invenerunt Saul jacentem et dormientem in tentorio: et hastam fixam
Abbreviated transcription (Latin):
sit dñs nabal & mortuus est. Qd̾ cum
audisset dauid mortuũ nabal. ait.
Benedictus dñs qui iudicauit causã
obprobrii mei de manu nabal. & ser¬
uum suũ custodiuit a malo: & maliti-¬
am nabal reddidit dñs in caput eius.
isit ergo dauid & Le .iiͥi.
loquutus est ad abigail: ut su¬
meret eam sibi in uxorem. Ex uenert
pueri dauid ad abigail in carmelum:
& loquuti sunt ad eam dicentes. Da¬
uid misit nos ad te: ut accipiat te sͥ
in uxorem. Quȩ consurgens adorauit
prona in terram: & ait. Ecce famula
tua sit in ancillam: ut lauet pedes ser¬
uorũ dñi mei. & festinauit & surrȩxit
abigail. & ascendit suꝑ asinum: & qͥnq
puellȩ ierunt cum ea pedissequȩ euis.
& sequuta est nuntios dauid: & facta
est illi uxor. Sed ꝙ abinoem accepit
dauid de iezrahel: & fuit utraq uxor
eiꝰ. Saul aucẽ dedit michol filiã suã. uxorẽ
dauid. falti filio lais: qͥerat de gallu.
riphei ad saul in gaba dicentes.

Expanded text:
sit Dominus Nabal et mortuus est quod cum sit Dominus Nabal et mortuus est quod cum audisset David mortuum Nabal ait benedictus Dominus qui iudicavit causam obprobrii mei de manu Nabal et servum suum custodivit a malo et malitiam Nabal reddidit Dominus in caput eius misit ergo David et locutus est ad Abigail ut sumeret eam sibi in uxorem et venerunt pueri David ad Abigail in Carmelum et locuti sunt ad eam dicentes David misit nos ad te ut accipiat te sibi in uxorem quae consurgens adoravit prona in terram et ait ecce famula tua sit in ancillam ut lavet pedes servorum domini mei et festinavit et surrexit Abigail et ascendit super asinum et quinque puellae ierunt cum ea pedisequae eius et secuta est nuntios David et facta est illi uxor sed et Ahinoem accepit David de Iezrahel et fuit utraque uxor eius Saul autem dedit Michol filiam suam uxorem David Falti filio Lais qui erat de Gallim Ziphei ad Saul in Gabaa dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
tait dauid ad abigail. Te . iͥ.¬
Benedictus dñs ds̃ isrł qui
misit ce hodie in occursum meũ. &
benedictum eloquiũ tuũ. & benedi¬
cta tu quȩ ꝓhibuisti me hocdie ne iẽ
ad sanguinem: & ulciscerer me ma¬
nu mea. Alioquin uiuit dñs ds̃ istł.
qui ꝓhibuit me ne malum facerem ł.
nisi cito uenisses in occursũ mͥ. ñ re¬
mansisset de nabal usq ad lucem ma-¬
tutinam mingens ad parietem. Su¬
scepit gͦ dauid de manueuis om̃ia quȩ
attulerat .ei: dixit q ei. Uade pacifice
in domũ tuam: ecce audiui uocẽ tuã
a honoraui faciem tuam. Ic .ii.
Tit gͥ abigal ad nabal. & cre
erat ei conuiuium in domo eiꝰ. quasi
conuiuium regis. & cor nabal iocun¬
dum: erat enim ebrius nimis. E ñ in¬
dicauit ei uerbũ pusillum aut gran¬
de: usq mane. Diluculo autẽ cũ di¬
gessisset uinũ nabal: indicauit ei uxor
sua uerba hȩc. R emortuum ẽ cor eiꝰ
intrinsecus: & factus est quasi lapis.
Cum q ꝑtrausissent decem dies: ꝑcus¬

Expanded text:
ait David ad Abigail: Benedictus Dominus Deus Israel, qui misit te hodie in occursum meum, et benedictum eloquium tuum, et benedicta tu, quae prohibuisti me hodie ne irem ad sanguinem, et ulciscerer me manu mea. Alioquin vivit Dominus Deus Israel, qui prohibuit me, ne malum facerem tibi: nisi cito venisses in occursum mihi, non remansisset Nabal usque ad lucem matutinam, nec mingens ad parietem. Suscepit ergo David de manu ejus omnia quae attulerat ei, dixitque ei: Vade pacifice in domum tuam, ecce audivi vocem tuam, et honoravi faciem tuam. Venit autem Abigail ad Nabal: et ecce erat ei convivium in domo ejus, quasi convivium regis, et cor Nabal jocundum: erat enim ebrius nimis: et non indicavit ei verbum pusillum aut grande usque mane. Diluculo autem cum digessisset vinum Nabal, indicavit ei uxor sua verba haec et emortuum est cor eius intrinsecus et factus est quasi lapis cumque pertransissent decem dies percus
Abbreviated transcription (Latin):
muxi. R ant. Quã ob causam q
meus ꝑsequitur seruũ suũ: Quid fe¬
q: aut qd̃ est in manu mea malum
Nunc gͦ audi oro dñe mirex uerba
serui tui. Si dñs incitat te aduersũ
me: odoretur sacrificium. Si autẽ
filii hominũ. maledicti sunt in con¬
spectu dñi qui eiecerunt me hodie.
ut ñ habitem in hereditatẽ dñi dicen¬
tes: uade. serui diis alienis. E nunc
ñ effundatur sanguis m̃s in terram
coram dño: quia egressus est rex isrł
perdix in montibus. Ie .N.

Expanded text:
rex. Et ait: Quam ob causam dominus meus persequitur servum suum? Quid feci? aut quod est in manu mea malum? Nunc ergo audi, oro, domine mi rex, verba servi tui: Si Dominus incitat te adversum me, odoretur sacrificium; si autem filii hominum, maledicti sunt in conspectu Domini: quia ejecerunt me hodie, ut non habitem in haereditate Domini, dicentes: Vade, servi diis alienis. Et nunc non effundatur sanguis meus in terram coram Domino: quia egressus est rex Israeperdix in montibus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ut dinuimerari eorũ ñ posset
exercitus. Cumꝙ grauasset eos rex
egypti. acq in edificationibꝰ urbiũ
suarũ in luco & latere subiugasset
eos: clamauerunt addeum suũ: &
ꝑcussit totam terram egẏpti plagis
uariis. Cum q eiecissent eos a se egyi¬
tii & cessaret plaga ab eis. & iterum
iellent eos capere. & ad suum serui¬
tium reuocare: fugientib his. ds̃ oe¬
li mare aꝑuit. ita ut hincinde. aquȩ
quasi murus solidarentur. & isti pe¬
⁊ sicco fundũ maris ꝑambulando
ransirent. In quo loco dũ innume¬
Sabilis exercitus egyptiorũ eos ꝑseque¬
retur. ita aquis cooꝑtus est: ut ñ rema¬
neret uel unuis. qui factũ posteris nun¬
uit ab incdia usq ethiopiam suꝑ cen¬
tum uginti septem ꝓuncias: quan¬
do sedit in solio regni sui susa ciuitas
regni eus exordium fuit. Terciogͥ
anno imꝑii sui fecit grande conui

Expanded text:
 possit exercitus cumque gravaret eos rex Aegypti atque in aedificationibus urbium suarum in luto et latere subiugasset eos clamaverunt ad Deum suum et percussit totam terram Aegypti plagis variis cumque eiecissent eos a se Aegyptii et cessasset plaga ab eis et iterum eos vellent capere et ad suum servitium revocare fugientibus his Deus caeli mare aperuit ita ut hinc inde aquae quasi murus solidarentur et isti pede sicco fundum maris perambulando transirent in quo loco dum innumerabilis exercitus Aegyptiorum eos persequeretur ita aquis coopertus est ut non remaneret vel unus qui factum posteris nunvit ab India usque Aethiopiam, super centum viginti septem provincias: quando sedit in solio regni sui, Susan civitas regni ejus exordium fuit. Tertio igitur anno imperii sui, fecit gr
Abbreviated transcription (Latin):
qui habuant in oriente isti contemp¬
seruat. & ñ exierunt in obuiam nob:
ut susciꝑent nos cũ pace: Tunc achior
dux om̃iũ filiorũ ammon: respondens
ait. Si digneris audire dñe meus. di¬
cair ueritatem in conspectu tuo de¬
om̃i popło isto qui in montanis habi¬
tat: & ñ egredietur uerbũ falsũ ex
ore meo. Popłs iste: ex progenie chal¬
deorum est. Hic pͥmũ in mesopotami¬
amhabitauit. qm̃ noluerunt sequi
deos patrũ suorũ: qͥ erant in t̾ra chal
cerimonias patrũ suorũ. quȩ
in multicudine deorũ erant. unũ deũ
celi coluerunt: qui & p̃cepit eis ut exi¬
rent uide & habitarent in charram.
Cum q: oꝑuisset omnẽ terrã fames.¬

Expanded text:
qui habitant in oriente isti contempqui habitant in oriente isti contempserunt et non exierunt in obviam nobis ut susciperent nos cum pace tunc Achior dux omnium filiorum Ammon respondens ait si digneris audire domine meus dicam veritatem in conspectu tuo de populo isto qui in montanis habitat et non egredietur verbum falsum ex ore meo populus iste ex progenie Chaldeorum est hic primum in Mesopotamiam habitavit quoniam noluerunt sequi deos patrum suorum qui erant in terra Chaldeorum aerimonias patrum suorum quae in multitudine deorum erant unum Deum caeli coluerunt qui et praecepit eis ut exirent inde et habitarent in Charam cum
Abbreviated transcription (Latin):
tencia sua. & in exercitii suo. & in di¬
peis suis & in currib suis. & in equi¬
tib suis: ñ ferro pugnando. sed pre¬
cibus sc̃is orando deiecit. Sic erunt
uniuersi hostis isrł: si ꝑse ueraueri¬
tis in hoc oꝑe qͦd cepistis. Adhancgͥ
exhortationem ⁊ ł dep̃cantes dñm. ꝑ
dianeheast in conspectu dñi: tta ut
precincti ciliciis offerrent sacrificia
dño: & erat cinis suꝑ capita eorũ. Et
ex coto corde suo om̃s orabant deum:
ut uisitaret popłm suũ isrł. ł. secła.
unciatumq est oloferni pͥncipi
militiȩ assiriorum. qͦd filii istł
preparauerant se ad resistendũ. ac mon¬
S̾ tium itinera conclusissent: & nuio
furore exarsit in iracundia magna.
Uocauit q om̃s pͥncipes moab. & duces
amon: & dixit eis. Dicite mͥ quis sit
popłs iste qui montana obsidet: aut
quȩ & quales & quantȩ sint ciuitates
eorum. Quȩ etiam sit uirtus eorum.
aut quȩ sit multitudo eorũ: uel quis
rex militiȩ illorũ. Quare pre om̃ib

Expanded text:
entia sua et in exercitu suo et in clypeis suis et in curribus suis et in equitibus suis non ferro pugnando sed precibus sanctis orando deiecit sic erunt universi hostes Israhel si perseveraveritis in hoc opere quo coepistis ad hanc igitur exhortationem eius deprecantes Dominum permanebant in conspectu Domini itta, praecincti ciliciis offerrent sacrificia Domino, et erat cinis super capita eorum. Et ex toto corde suo omnes orabant Deum, ut visitaret populum suum Israel.  Cap. V. Nuntiatumque est Holoferni principi militiae Assyriorum, quod filii Israel praepararent se ad resistendum, ac montium itinera conclusissent, et furore nimio exarsit in iracundia magna, vocavitque omnes principes Moab et duces Ammon, et dixit eis: Dicite mihi, quis sit populus iste, qui montana obsidet: aut quae et quales et quantae sint civitates eorum quae etiam sit virtus eorum aut quae sit multitudo eorum vel quis rex militiae illorum quare prae omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
celebramus aduentũ: debemꝰ ipsi
congruere sestiuitati quã colimus.
Hoc etenim ordine tantũ festiuita
derimus. ad quos sp̃c sc̃s aduenire.
& in quib habitare dignet᷑. Ea aute
solũim ratione aduentu & illustra¬
tione scĩ sp̃c apti existimus: si & cor¬
da nr̃a diuino amore repleta. & cor¬
pora sint dñicis mancipata precep¬
cte paraclytus uocatur: quia fideliũ¬
corda ne inter huiꝰ scl̃i aduersa defi¬
ciant. celestis uitȩ desideriis subleuat
ac reficit. Unde in actib apłorũ cre¬
scence sc̃a eccła dicitur. E edificaba¬
tur ambulans in timore dñi: & con¬
solatione sc̃i sp̃s replebatur. Ic .ii.

Expanded text:
celebramus adventum, debemus ipsi congruere solemnitati quam colimus. Hoc etenim ordine tantum  Al., tanderimus, ad quos Spiritus sanctus advenire, et in quibus habitare dignetur. Ea autem solummodo ratione adventu et illustratione sancti Spiritus apti existimus, si et corda nostra divino amore repleta, et corpora sint Dominicis mancipata praecepcte Paracletus vocatur, quia corda fidelium, ne inter hujus saeculi adversa deficiant, coelestis vitae desideriis sublevat ac reficit. Unde in Actibus apostolorum, crescente sancta Ecclesia, dicitur: Et aedificabatur ambulans in timore Domini, et consola
Abbreviated transcription (Latin):
corruptibilis dei. in similitudinẽ
imaginis corruptibilis hominis:
& uolucrum. et quadrupedum.
& serpentium. Propter qͦd tradi¬
dit illos ds in desideria cordis eo¬
rum in immunditiã: ut concume¬
liis afficiantur corꝑa sua uisemet
ipsis. Qui cõmutauerunt ueri-¬
tatem dei in mendacium. & colu

Expanded text:
corruptibilis Dei in similitudinem ymaginis corruptibilis hominis et volucrum et quadrupedum et serpentium. Propter quod tradidit illos Deus in desideria cordis eorum, in immunditiam, ut contumeliis afficiant corpora sua in semet ipsis. Qui commutaverunt veritatem Dei in m
Abbreviated transcription (Latin):
adlat: si reliquero de om̃ib quȩ al
eum ꝑtinent usq mane. mingesten
ad parietem.
um aucẽ uidisset abigail daual.
festinauit & descendit de asia
& procidit coram oauid suꝑfaciel
suam. & adorauit suꝑ terrã: & cecidit
ad pedes euis & dixit. In me sit dñe mi¬
hȩ iniquitas. Loquatur obsecro an¬
alla tua in aurib tuis: ꝙ audi uer¬
ba famulȩ tuȩ. Ne ponat oro dñs
meus rex cor suum suꝑ uirũ istũ in¬
quũ nabal: qm̃ scđ̃m nom̃ suũ stul¬
tus est & est stulticia cũ eo. Ego aucẽ
ancilla tua ñ uidi pueros dñe mi:

Expanded text:
addat, si reliquero de omnibus quae ad eum pertinent usque mane, mingentem ad parietem. Cum autem vidisset Abigail David, festinavit, et descendit de asino, et procidit coram David super faciem suam, et adoravit super terram, et cecidit ad pedes ejus, et dixit: In me sit h. haec iniquitas: loquatur, obsecro, ancilla tua in auribus tuis: et audi verba famulae tuae. Non ponat, oro, dominus meus rex cor suum super virum istum iniquum Nabal: quoniam secundum nomen suum stultus est, et est stultitia cum eo: ego autem a
Abbreviated transcription (Latin):
uit dñs & uiuit anima tua. qui ꝓhi¬
buit ce ne uenires in sanguinẽ: & sal¬
uauit manũ tuã tibi. & nunc fiant
sicut nabal inimici tui: & qui que¬
runt dño meo malum. Quappt̃ susci¬
pe benedictionem hanc. quã attulit
ancilla tua tͥ dño meo: & da pueris
qui sequunt᷑ ce dñm meũ. fr̃a. ul.

Expanded text:
us, et vivit anima tua, qui prohibuit te ne venires in sanguine, et salvavit manum tuam tibi; et nunc fiant sicut Nabal inimici tui, et qui quaerunt domino meo malum. Quapropter suscipe benedictionem hanc, quam attulit ancilla tua tibi domino meo; et da pueris qui sequuntur te dominum meum. Aufer h.
Abbreviated transcription (Latin):
ane. conturbata sunt ossa mea.
Ꝙ icerum de ꝑcipiendis ab eo uitȩ
ꝑpetue alimoniis confisa: dñs in-¬
quit pascit me & nichil mͥ deerit.

Expanded text:
 conturbata sunt omnia ossa mea . Et iterum de percipiendis ab eo vitae perpetuae alimoniis confisa: Dominus, inquit, pascit me, et nihil mihi deerit
Abbreviated transcription (Latin):
ystice autem mare turbicta
ac tumencia scłi huiꝰ uolu¬
mina significat: in quib praui
quilibet̾ inuiste delectati quasi
profundo dediti pisces. mencem
ad suꝑna gaudia ñ intendunt.
Unde bene idem mare. galileģ idẽ
rocȩ cognominatur: quia numitũ
amor labentis scłi. quasi inuert¬
quit impii ambulant. Sail abeux¬
tem trans mare galileg iħm. mul¬
titudo maxima sequebatur. quȩ
doctrinȩ. sanationis. & refectionsᷤ
ab eocelestis munera sũma ꝑciꝑet:
quia priusquã dñs in carne appa¬
reret. sola illum gens uidea seque¬
batur credendo. P ostquã ucto ꝑie
carnationis suȩ dispensationẽ slu¬
ctus uitȩ corruptibilis adiit. cale¬
uit. transiit. maxima mox cummul

Expanded text:
ystice autem, mare turbida ac tumentia saeculi hujus volumina significat, in quibus pravi quilibet, injuste delectati, quasi profundi dediti pisces, mentem ad superna gaudia non intendunt. Unde bene idem mare Galilaeae, id est, rota cognominatur. Quia nimirum amor labentis saeculi, quasi in vertiquit, impii ambulant . Sed abeuntem trans mare Galilaeae Jesum, multitudo maxima sequebatur, quae doctrinae sanationis et refectionis ab eo coelestis munera summa perciperet, quia priusquam Dominus in carne appareret, sola illum gens Judaea sequebatur credendo. Postquam vero per incarnationis suae dispensationem fluctus vitae corruptibilis adiit, calcavit, transiit, maxima mox eum mul
Abbreviated transcription (Latin):
portam: egrediebatur q popłs
ꝑ turmas suas. centeni & milleni.
E precepit rex ioab. & abisai. & ehxi
dicens. Seruate mͥpuerum absalon.
R om̃is popłs audiebat precipien.¬
tem regem cunctis pͥncipibꝰ ꝓ absaloa
Itaq egressus est populus in campĩ
contra isrł: & factum ẽ ibi prelium
in salcu ephraun. U cesus est ibi po
sum suꝑ faciem om̃is terrȩ: ꝙ multo
plures erant quos saltus consũpserat
de popło. quam hi quos uorauerat
gladius indie illo. Tc.ili.

Expanded text:
portam: egrediebaturque populus per turmas suas, centeni, et milleni. Et praecepit rex Joab, Abisai, et Ethai, dicens: Servate mihi puerum Absalom. Et omnis populus audiebat praecipientem regem cunctis principibus pro Absalom: Itaque egressus est populus in campum contra Israel, et factum est praelium in saltu Ephraim. Et caesus est ibi popersum super faciem omnis terrae, et multo plures erant quos saltus consumpserat de populo, quam hi quos voraverat gladius in die illo. T.
Abbreviated transcription (Latin):
odie incipiam mutere terrorẽ
atq formidinem tuã. in popu¬
los qui habitant sub omni cęlo: ut
audito nomine tuo paueant. & in
morem parturientium contremis¬
cant. & dolore teneantur. Misi ergo
nuntios desolitudine cademoch.
ad seon regem esebon: uerbis ꝑaci¬
ficis dicens. Transibimꝰ ꝑ terrã. tuã:
publica. gradiem̃ ua. Non decli¬
nabimus neq ad dexteram neq ad
sinistram. Alimenta precio uende
nob̾ ut uescamur: aquam pecunia
tribue & sic bibemus. Tantũ est ut
mnobis concedas transicũ. sicut fece¬
runt filii esau qui habitant in seir:
& moabicȩ qui morantur u at
done ueniamꝰ ad iordanem. & tran¬
turus est nobis. Noluitq seon rex
esebon cdare nobis transitũ. quia
indurauerat dñs ds̃ tuus sp̃m eius.
& obfirmauerat cor illius. ut trade¬
retur in manus tuas sicut nunc ui¬
des. Dixit q dñs ad me. Ecce cepi tra¬
dere tibi seon & terram eiꝰ: incipe
possidere eam. E gressus q est seon
obuiam nobis cum om̃i populo suo.

Expanded text:
odie incipiam mittere terrorem atque formidinem tuam in populos qui habitant sub omni caelo ut audito nomine tuo paveant et in morem parturientium contremescant et dolore teneantur misi ergo nuntios de solitudine Cademoth ad Seon regem Esebon verbis pacificis dicens transibimus per terram tuam publica gradiemur via non declinabimus neque ad dextram neque ad sinistram alimenta pretio vende nobis ut vescamur aquam pecunia tribue et sic bibemus tantum est ut nobis concedas transitum sicut fecerunt filii Esau qui habitant in Seir et Moabitae qui morantur in Ar donec veniamus ad Iordanem et transt nobis. Noluitque Seon rex Esebon dare nobis transitum: quia induraverat Dominus Deus tuus spiritum ejus, et obfirmaverat cor illius, ut traderetur in manus tuas, sicut nunc vides. Dixitque Dominus ad me: Ecce coepi tradere tibi Seon, et terram ejus, incipe possidere eam. Egressusque est Seon obviam nobis cum omni populo suo
Abbreviated transcription (Latin):
acq in cõmutabilitate suȩ ĩmorta¬
licatis absorbuit. Le .ii.¬
oc est qͦd testatur beatꝰ petrus:
quia xp̃c degluciuit mortem.
ut uice ecernȩ heredes efficeremur.
Beatus quoq paulus docet qͦd xp̃c
mortem deglutiuit: illuminauit
aucẽ uitã & incorruptibilem. Ap̃c¬
igitur mortẽ gustauit: quia uerus¬

Expanded text:
atque incommutabilitate suae immortalitatis absorbuit. 13. Hoc est quod testatur beatus Petrus, quia Christus deglutivit mortem, ut vitae aeternae haeredes efficeremur . Beatus quoque Paulus docet quod Christus mortem deglutierit, illuminaverit autem vitam et incorruptionem . Christus ergo mortem gustavit
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum caro factũ est & habitauit¬
quȩ semꝑ genita manet ex patre.
naturam nr̃am sine peccato suscepit:
ut nasceretur ex uirgine. Neq enim
natura eterna atq diuina temꝑali¬
ter concipi. & temꝑaliter nasci ex
natura huinana ullatenus posset:
nisi scđm susceptionẽ uericatis huma¬
nȩ. ueram temꝑalicer conceptionem.
atq natiuitatem. in effabilis in se diui¬
nicas accepisset. Sic est ds̃ ȩternus ac
uerus: ueraciter sccłm tempus & con¬
ceptus & natus ex iuirgine. Dum enĩ
uenit plenitudo temꝑis. misit ds̃ fi¬
lium suũ factũ ex muliere. factum
sub lege. ut eos qui sub lege erant re¬
dimeret. ut adoptionem filiorũ dei¬
reciꝑemꝰ: illo scilicet deo facto natu¬
ralicer filio hominis. qui unus est na

Expanded text:
Verbum caro factum est. Iemper genita manet ex Patre, naturam nut nasceretur ex virgine. Neque enim natura aeterna atque divina temporaliter concipi et temporaliter nasci ex natura humana ullatenus posset, nisi secundum susceptionem veritatis humanae veram temporaliter conceptionem atque nativitatem ineffabilis in se divinitas accepisset. Sic est Deus aeternus ac verus, veraciter secundum tempus et conceptus et natus ex virgine. Dum enim venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus , illo scilicet Deo facto naturaliter filio hominis, qui unus est na
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt eis. Nuinqͥa hic est urdis
Quȩ respondentes dixerunt illishe
est. Eoce ante te: festina nunc. Hode
enim uenit in ciuitatem: quia sicill¬
citm est hodie popłi in excelsoI ngi¬
dientes urbem statim inueniets cũ
antequã ascendat excels. im actral¬
cendum. Neꝙ i nim comessir ise
pops̃s donet ille ueniat: qiui. ppse d¬
nedicit hostiȩ. & deinceps comedunt
Nqui uocati sunt. Nunc gͦ conscendite:
quia hodie repperietis eum. E ascen¬
derunt in ciuitatem. le .ii.¬
umq illi ambularent in me¬
dio urbis: apparuit samuhel
egrediens obuiam eis. ut ascenderet
in excelsum. Dñs autẽ reuelauerat
auriculam samuhelis: ante unam
diem quam ueniret saul dicens. Hac
ipsa quȩ nunc est hora. cras mirt im
adte uirũ de terra beniamin. & un¬
ges eum ducem suꝑ popłm meũ isrł:
& saluabit popłm meum isrł. de ma¬
nu philistinorũ. quia respexi popłm
ncum. uenit enim clamor eorũ ad
me. Cũq aspexisset samuhel saulem:

Expanded text:
dixerunt eis: Num hic est Videns? dixerunt eis: Num hic est Videns? Quae respondentes, dixerunt illis: Hic est: ecce ante te, fenim venit in civitate quia sacrificium est hodie populo in excelso ingredientes urbem statim invenietis eum antequam ascendat excelsum ad vescendum neque enim comesurus est populus donec ille veniat quia ipse benedicit hostiae et deinceps comedunt qui vocati sunt nunc ergo conscendite quia hodie repperietis eum et ascenderunt in civitatem umque illi ambularent in medio urbis apparuit Samuhel egrediens obviam eis ut ascenderet in excelsum Dominus autem revelaverat auriculam Samuhel ante unam diem quam veniret Saul dicens hac ipsa quae nunc est hora cras mittam ad te virum de terra Beniamin et ungues eum ducem super populum meum Israhel et salvabit populum meum de manu Philisthinorum quia respexi populum meum venit enim clamor eorum ad me cumque aspexisset Samuhel Saulem
Abbreviated transcription (Latin):
iume repperierunt. Cum autẽ uenissẽt
saul ad puerũ suũ qui erat cum co.
Ueni & reuertamur. ne forte dimise¬
rit pater m̃s asinas: oe sollicit᷑ suit ꝓ nob̾.
Qui ait ei. Ecce est uir dei in ciuicact
hac uir nobilis: & om̃e qđ loquitur
absq ambiguitate uenit. Nunc ergo
eamus illuc: si forte indicet nob de
ixit q saul ad puerum suum.
Ecce ibimus: quid firemus ad
iurum: Panis deficit in si tarchiis
nr̃is: & sportulam ñ habemꝰ ut demꝰ
homini dei. nec quicquã aliud. Rur¬
sum q puer respondit sauli & ait.
Ecce inuenta est in manu mea quarta
pars stateris argenti: demus hommu
dei. ut indicet nob̃ uiam nr̃am. Olim
in isrł sic loquebat᷑ unusquisq uadas
consulere dñm. Uenige eamus ad
uidentem. Qui enim propħa dicitx
hodie: uocabatur olimuidens. Et
dixit saul ad puerum suũ. Optimus
sermo tuus. Ueni eamus. Ex ierunt
in ciuitatem: in qua erat uir dei.
ciuitatis: inuenerunt puellas egre¬
dientes ad hauriendam aquam. a

Expanded text:
em venissent Saul ad puerum suum qui erat cum eo veni et revertamur ne forte dimiserit pater meus asinas et sollicitus sit pro nobis qui ait ei ecce est vir Dei in civitate hac vir nobilis omne quod loquitur absque ambiguitate venit nunc ergo eamus illuc si forte indicet nobis de ixitque Saul ad puerum suum ecce ibimus quid feremus ad virum panis defecit in sitarciis nostris et sportulam non habemus ut demus homini Dei nec quicquam aliud rursum puer respondit Sauli et ait ecce inventa est in manu mea quarta pars stateris argenti demus homini Dei ut indicet nobis viam nostram olim in Israhel sic loquebatur unusquisque vadens consulere Deum venite et eamus ad videntem qui enim propheta dicitur hodie vocabatur olim videns et dixit Saul ad puerum suum optimus sermo tuus veni eamus et ierunt in civitatem in qua erat vir Dei civitatis, invenerunt puellas egredientes ad hauriendam aquam, et
Abbreviated transcription (Latin):
ili mi custodi sermones łe. ili¬
meos: & precepta mea reconde
tibi. Serua mandata mea ꝙ uiu&
& legem meã quasi pupillam ocill
tui. Liga eam indigitis tuis scrl
illam in tabulis cordis tiui. Dic sapl¬
entiȩ soror mea es. & p̾udentiã ira
amicam tuã: ut custocliat te amł¬
ere extranea. & ab aliena quȩ uerba
sua dulcia faci t. De fenestra enim
domus meȩ ꝑ cancellos prospexi: et
uideo paruulos. Considero uecordem
uuienem qui transit in platea iuxta
angulũ. & prope uiam domꝰ illius
graditur. in obscuro aduesꝑascente
die. in noctis tenebris & caligine:
& ecce mulier occurrit illi ornatu
meretritiꝯ. preparata ad capiendas
amimas. garrula ꝙ uaga. quietis im¬
patiens. nec ualens in domo consiste¬
re pedib suis. nunc for s. nunc in pla¬
teis. nunc iuxta angulos insidians.

Expanded text:
ili mi custodi sermones meos et praecepta mea reconde tibi serva mandata mea et vives et legem meam quasi pupillam oculi tui liga eam in digitis tuis scribe illam in tabulis cordis tui dic sapientiae soror mea es et prudentiam voca amicam tuam ut custodiat te a muliere extranea et ab aliena quae verba sua dulcia facit de fenestra enim domus meae per cancellos prospexi et video parvulos considero vecordem iuvenem qui transit in platea iuxta angulum et propter viam domus illius graditur in obscuro advesperascente die in noctis tenebris  ecce mulier occurrit illi in ornatu meretricio, praeparata ad capiendas animas, garrula et vaga, quietis impatiens, nec valens in domo consistere pedibus suis, nunc foris, nunc in plateis, nunc juxta angulos insidians.
Abbreviated transcription (Latin):
& frequenter habere uos post
obitum meum: ut horun memori¬
am faciatis. Non enim doctas fabu
sed speculatores facti illius magnitu¬
dinis. accipiens enim a deo patre ho¬
norem & głam. uoce delapsa ad eum
huiꝰcemodi a magnifica gła. hic est
filius meus dilectus in quo mͥ compla¬
cui. E hanc uocem nos audiuimꝰ de
celo allatam: cum essemus cũ ipsoin
monte scõ. & habemus firmiorem
prophicũ sermonem. cui bene facitis
accendentes. quasi lucernȩ lucenti
in caliginoso loco. dones dies illuces

Expanded text:
frequenter habere vos post obitum meum, ut horum memoriam faciatis. Non enim doctas fabulsed speculatores facti illius magnitudinis. Accipiens enim a Deo Patre honorem et gloriam, voce delapsa ad eum hujuscemodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus in quo mihi conplacui et hanc vocem nos audivimus de caelo adlatam cum essemus cum ipso in monte sancto et habemus firmiorem propheticum sermonem cui bene facitis adtendentes quasi lucernae lucenti in caliginoso loco donec dies
Abbreviated transcription (Latin):
ormã habe sanorũ uerborũ.
quȩ a me audisti in fide & di-
lectione in xp̃o iħu. Bonum depo
si sunt a me om̃s qui in asia sunt:
ex quib est hipigelus & hermoge¬
nes. Det miscd̃iam dñs onesifori
domui. quia sepe me refrigerauit.¬
& catenam meã ñ erubuit: sed
cũ romam uenisset sollicite me
quesiuit. & inuenit. Det illi dñs in¬
uenire miscd̃iam. apud deum in

Expanded text:
ormam habe sanorum verborum, quae a me audisti in fide et in dilectione in Christo Jesu. Bonum depossi sunt a me omnes qui in Asia sunt, ex quibus est Phigellus, et Hermogenes. Det misericordiam Dominus Onesiphori domui: quia saepe me refrigeravit, et catenam meam non erubuit: sed cum Romam venisset, sollicite me quaesivit, et invenit. Det illi Dominus invenire misericordiam a Domi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ cogitant in nos. Quomͦ poteri¬
mus subsistere aute faciem illorum:
nisi tũ adiuues nos: E tubis excla¬
mauerunt uoce magna. W post hoc
consticuit uicdas qduces popłi tribunõ.
& centuriones & pentecontarcos: &
decuriones. E cdixit his qui edifica
bant domos & sponsabant ilxores.
& plantabant uineas. & formidolo¬
sis. uit recdiret unusqͥsq in tomũstiã
scdm legem: & mouerunt castraet
collocauerunt ad austrũ ammaum.
&& estote filii potentes. Estote pa¬
rati in mane ut pugnecis aduersus
nationes has quȩ conuenerunt disꝑ¬

Expanded text:
quae cogitant in nos quomodo poteriquae cogitant in nos quomodo poterimus subsistere ante facies illorum nisi tu adiuves nos et tubis exclamaverunt voce magna et post hoc constituit Iudas duces populi tribunos et centuriones et pentecontarcos et decuriones et dixit his quies et plantabant vineas et formidolosis ut redirent unusquisque in domum suam secundum legem et moverunt castra et conlocaverunt ad austrum Ammaum et estote filii potentes et estote parati in mane ut pugnetis adversus nationes has quae convenerunt disp
Abbreviated transcription (Latin):
t congregatus est conuentꝰ
ut essent parati in preluũi
& ut orarent: & peterent
miscł̃iam & miserationes. E ihrsm
ñ habitabatur: sed erat sicut deser¬
tum. Non erat qui ingrederetur ꝙ
egrederetur de natis enis. & scm̃ con¬
culcabatur. & filii alienigenar um
erant in arce: ibi erat habitatio gen¬
tium. E ablata est uoluptas ab ia¬
cob: & defecit tibia & cythara. Eẜ
congregati sunt ꝙ uenerunt in mase¬
E
R uinauerunt illa die: & indue¬
runt se ciliciis. & cinere in capite suo.
E sciderunt uestim̃ta sua. & expan¬
derunt libros legis de quib scruta¬
bantur gentes similitudinẽ simula¬
crorũ suorũ: & attulerunt ornam̃ta
sacerdotalia. & pͥmitias ꝙ decimasi
reos qui impleuerant dies: &
clamauert̃ uoce magna in cȩlum
dicentes. Quid faciemus istis: & quo
eos duceinꝰ: En scã tua conculcata
& contaminata sunt: & sacerdotes
tui facti sunt in luctu & humilitate.
s ecce nationes conuenerunt aduer¬
sum nos: ut nos disꝑdant. Tuscis

Expanded text:
t congregatus est conventus ut essent parati in proelium et ut orarent et peterent misericordiam et miserationes et Hierusalem non habitabatur sed erat sicut desertum non erat qui ingrederetur et egrederetur de natis eius et sanctum conculcabatur et filii alienigenarum erant in arce ibi erat habitatio gentium et ablata est voluptas ab Iacob et defecit ibi tibia et cithara et congregati sunt et venerunt in Maseet ieiunaverunt illa die et induerunt se ciliciis et cinere in capite suo et destituerunt vestimenta sua et expanderunt librum legis de quibus scrutabantur gentes similitudinem simulacrorum suorum et adtulerunt ornamenta sacerdotalia et primitias et decimas reos qui impleverant dies et cdicentes: Quid faciemus istis, et quo eos ducemus? et sancta tua conculcata sunt, et contaminata sunt. Et sacerdotes tui facti sunt in luctu et humilitate, et ecce nationes convenerunt adversum nos ut nos disperdant tu scis
Abbreviated transcription (Latin):
qui erant in aite: erant illis duces:
E audiuit uidas. & surrexit ipse
& potentes ꝑcutere uirtutem exerti¬
tuum regis: quȩ erat in ammaum
Adhuc enim disꝑsus erat exercitus
a castris. & uenit gorgias in castra
uidȩ noctu: & neminem inuenit.
& querebant eum in montib q̃m

Expanded text:
ant ex arce erant illi duces et audivit Iudas et surrexit ipse et potentes percutere virtutem exercituum regis quae erat in Ammaum adhuc enim dispersus erat exercitus a castris et venit Gorgias in castra Iudae noctu et neminem invenit et quaerebant eos in montibus q
Abbreviated transcription (Latin):
nio liberatum. moraliter animum
ab ĩmunda cogitatione purgatũ.
significare dixcrimꝰ: consequenter
femina febrib tenta. sed ad imꝑiũ
dñi curata. carnem ostendit a con
cepto frenatam. Om̃is. enim a mari-¬
tudo. & ira. & idignatio. o clamor.

Expanded text:
 liberatum, moraliter animum ab immunda cogitatione purgatum significare dixerimus, consequenter femina febribus tenta, sed ad imperium Domini curata, carnem ostendit a conctiae praecepta frenatam. Omnis enim amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor,
Abbreviated transcription (Latin):
& xp̃o afferant: id est bonis doctori¬
bus qui spem sanationis opemq in¬
cercessionis suggerant indiget. Qui
bene marco narrante. quatuor fuif¬
se fuisse reperiuntur: siue quia qua¬
tuor enangłii libris. om̃is predican¬
tium uirtus. om̃is sermo firmatur:
seu quia quatuor sunt uirtutes qͥb
ad ꝓmerendam sõspicatem fidutia
mentis erigitur. De quib in ȩterniȩ
sapientiȩ laude dicitur. Sobricia¬
tm enim & sapientiam docet. & ui¬
stciam & ueritatem. quib utilius
nchil est in uita hominib: quas¬

Expanded text:
Christo afferant, id est, bonis doctoriChristo afferant, id est, bonis doctoribus qui spem sanationis opemque intercessionis suggerant, indiget. Qui bene, Marco narrante, quatuor fuisse reperiuntur, sive quia quatuor Evangelii libris omnis praedicantium virtus, omnis sermo firmatur, seu quia quatuor sunt virtutes, quibus ad promerendam sospitatem fiducia mentis erigitur. De quibus in aeternae sapientiae laude dicitur: Sobrietatem enim et sapientiam docet, et justitiam et virtutem, quibus utilius nihil est in vita hominib
Abbreviated transcription (Latin):
R erant pharisei sedentes. S R̃¬
bi sedens dñs docuerit: quan¬
do scribis & phariseis conse¬
dentib paraliticum curauit. lucas
breuiandi gr̃a preteriit. sed macħs
& marcus qui narrant. questionan
facere uident᷑: q̃m quidem matħs
in ciuitate sua. marcus in caphatia¬
um hoc eum fecisse testantur. Qu
difficilius solueretur: si matħs ħ̃
narareth nominaret. Nunc uero uel
ipsa galilca in qua erat nararechin¬
telligenda est dida cuntas xp̃i. el
distinctionem uidelicet regionis
itransmarinȩ gerasenorum. de qua
tranffrecando sicut matħs scribit.
uenerat galileam: uel certe ipsa ca¬
pharnaum ciuitas xp̃i est dicta.
quam ñ nascendo. sed uirtutibꝰ illu¬
strando. suam ipse fecerat. Ee ecce
luri portantes in lecto hominẽ qui
erat paraliticus: & querebant eum
inferre. & ponere ance eum. Le .ii.
uratio paralitici huiꝰ: animȩ
post duiturtiam illecebre car¬
nalis mnertiam. ad xp̃m suspirantis
indicat saluationem. Quȩ pͥmo om¬
nium ministris qui eam subleuent.

Expanded text:
 erant pharisaei sedentes, sedens docuerit quando scribis et pharisaeis consedentibus paralyticum curavit, Lucas breviandi gratia praeterit, sed Matthaeus et Marcus qui narrant, quaestionem facere videntur. Quoniam quidem Matthaeus in civitate sua, Marcus in Capharnaum hoc eum fecisse testantur. Quae difficilius solveretur, si Matthaeus etiam Nazareth nominaret. Nunc vero vel ipsa Galilaea in qua erat Nazareth, intelligenda est dicta civitas Christi, ad distinctionem videlicet regionis transmarinae Gerasenorum, de qua transfretando, sicut Matthaeus scribit, venerat Galilaeam. Vel certe ipsa Capharnaum civitas Christi est dicta, quam non nascendo, sed virtutibus illustrando, suam ipse fecerat. Et ecce viri portantes in lecto hominem qui erat paralyticus, et quaerebant eum inferre et ponere annimae post diuturnam illecebrae carnalis inertiam ad Christum suspirantis indicat salvationem. Quae primo omnium ministris qui eam sublevent et
Abbreviated transcription (Latin):
nondũ enun ascencli ad patrẽ meũ.
uoduides hoc solum łc. uͥi¬
esse putas: noli me tangere.
Quid est hoc: Solum me esse putas
głtibi apparto. noli sic credere. hoc est
uoli me tangete. Nondũ enĩ ascendi
ad patrem meũ. Tibi ñ ascendi: nan
inde nunquã recẽssi. In terra ñ tange¬
bat stantem: quomͦ tangeret ad patrẽ
ascendentem: Sic tamen sic se tangi
uoluit. sic tangitur ab eis a quibꝰ bene
tangitur: ascendens ad patrem. ma¬
nens cum patre. equalis patri. Inde
& hic si aduertis: nemo uenit ad me
nisi quem pater actraxerit. Nolite
cogitare inuitum trahi: inuitus non¬
trahitur anuus s amore. Nec time¬
re debemꝰ. ne ab hominib qui uer ba
ꝑpendunt. & a rebus maxime diuinis
intelligendis longe remoti su it. in
hoc scripturarũ scãrũ euangłico uer¬
bo orsitan reprehendamur. & dicat᷑
nobis. Quomͦ uoluntate credo si tra¬
hor: Ego dico parum est uoluntate¬
ire: etiam uoluntate trahere. Quid
& dabit tibi petitiones coedis tui. fr̃ uͥ

Expanded text:
nondum enim ascendi ad Patrem . Quod vides, hoc solum me esse putas; noli me tangere. Quid est? Hoc solum me esse putas quod tibi appareo, noli sic credere: hoc est, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem; tibi non ascendi, nam inde nunquam recessi. In terra non tangebat stantem, quomodo tangeret ad Patrem ascendentem? Sic tamen, sic se tangi voluit: sic tangitur ab eis a quibus bene tangitur, ascendens ad Patrem, manens cum Patre, aequalis Patri. 4. Inde et hic si advertis, Nemo venit ad me, nisi quem Pater attraxerit. Noli te cogitare invitum trahi: trahitur animus et amore. Nec timere debemus ne ab hominibus qui verba perpendunt, et a rebus maxime divinis intelligendis longe remoti sunt, in hoc Scripturarum sanctarum evangelico verbo forsitan reprehendamur, et dicatur nobis, Quomodo voluntate credo, si trahor? Ego dico: parum est voluntate, etiam voluptate traheris. Quid et dabi
Abbreviated transcription (Latin):
e iusticiam appellant. W n dauenieni¬
tis qua parte illu inferrent pre turba:
deanderunt supra tectũ ꝑtegulas.
esiderant paraliticũ xp̃o offer łe.iiͥi.¬
re. sed turba incerposita ab
om̃i parte recludunt᷑: quia sepe ani¬
ma post infimi torporis desidiam.
ad deum resipiscens. suꝑnȩ q gr̃ȩ re¬
medio cupieas in nouari. priscȩ con¬
suetudinis obstaculo retardatur.
Sepe inter ipsas orationis secretȩ dul¬
cedines. & quasi suaue cum dño collo¬
quium: turba cogitationũ int̾ueni¬
ens. aciem mencis ne. xp̃c uideatur
incercludit. Et quid inter hȩc agen¬
dum: Non utiq in infunis exteruis
qua turbȩ turaultuantur remanen¬
dum. sed tectum domus in qua xp̃c
docet ascendendum. id est sacrȩ scrip¬
turȩ subluitas est appetenda: lexq
dñi cum psalmista die noctuq me¬
aitanga .In qno enm corrigit iuni¬
iomtt̃ãm siram: In custodiendo inqͥt
sermones. tuos. Ꝙ sũmiserunt eum
cil lector ihmediutrance iħm. Pate¬

Expanded text:
ant. Et non invenientes qua parte illum inferrent prae turba, ascenderunt supra tectum per tegulas. esiderant paralyticum Christo offerre, sed turba interposita ab omni parte recluduntur. Quia saepe anima post infimi corporis desidiam ad Deum resipiscens, supernaeque gratiae remedio cupiens innovari, priscae consuetudinis obstaculo retardatur. Saepe inter ipsas orationis secretae dulcedines, et quasi suave cum Domino colloquium, turba cogitationum interveniens aciem mentis, ne Christus videatur, intercludit. Et quid inter haec agendum? non utique in infimis exterius qua turbae tumultuantur remanendum, sed tectum domus in qua Christus docet ascendendum, id est, sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum Psalmista die noctuque meditanda. In quo enim corrigit junior viam suam? In custodiendo, inquit, sermones tuos . Et submiserunt illum cum lecto in medium ante Jesum. Pate
Abbreviated transcription (Latin):
ri monstraret ab illis. quib euan¬
głin credentib annuntiarent. Cla¬
ret autem hȩc ñ ita precepisse dñm
tanquã euangłistȩ uiuere aliunde
ñ debeant. quã eis prebentib quib
annuntiant euangłm: alioquin
contra hoc preceptũ fecit apł̃s. qui
uictum de manuum suarũ laborib
transigebat. ne cuiquã grauis ẽt̃t:
sed potestatem dedisse in qua scuent
sibi ista deberi. Cum autẽ aliquid
a dño imꝑatur: nisi fiat. inobedi¬
entiȩ culpa est. Cum autẽ potestas
datur. licet cuiq ñ uti: ꝙ tanquam
de suo iure cedere. Fr̃a. U̾i. Scam¬

Expanded text:
eri monstraret ab illis quibus Evaneri monstraret ab illis quibus Evangelium credentibus annuntiarent. Claret autem haec non ita praecepisse Dominum tanquam Evangelistae vivere aliunde non debeant, quam eis praebentibus, quibus annuntiant Evangelium: alioquin contra hoc praeceptum fecit Apostolus, qui victum de manuum suarum laboribus exquirebat, ne cuiquam gravis esset; sed potestatem dedisse in qua scirent sibi ista deberi. cum autem a domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobaudientiae culpa est. cum autem potestas datur, licet cuique non uti et tamquam de suo iure cedere. haec
Abbreviated transcription (Latin):
olet queri. quom matheus &
lucas cõmemorauerint dixis¬
se dũm discipłis. ut nec uirgam fer¬
rent: cum dicat marcus. & precepit
eis. ne quid tollerent in uia. nisi uir¬
gam tantum. Q uod ita soluitur.
ut intelligamus sub alia significati¬
one dictam uirgam quȩ scđm mar-¬
cum ferenda est. & sub alia illam q̃
sicut sub alia significatione intelli-¬
gitur temptatio. de qua dictum est.
ds̃ neminem temptat. & sub alia
de qua dictum est. temptat uos dñs¬
ds̃ u̾r ut sciat si diligitis eũ. Illa se¬
ductionis est: hȩc probationis. Utrũ¬
q ergo accipiendum est a dño apłis
dictum: & ut nec uirgam ferrent.
& ut ñ nisi uirgam ferrent. Le .iii.¬
um enim scd̾m matħm diceret
eis nolite possidere aurum. neq
argentum. & cetera. continuo subie¬
cit: dignus est enum oꝑarius cibosuo.
Uncdle satis ostendit. cur eos hȩc possi¬
dere ac ferre noluerit: non qͦd neces¬
saria ñ sint sustentationi huiꝰ uitȩ.
sed quia sic eos mittebat ut eis defer¬

Expanded text:
utem quaeri, quomodo Matthaeus et Lucas commemoraverint dixisse Dominum discipulis, ut nec virgam ferrent , cum dicat Marcus: Et praecepit eis ne quid tollerent in via, nisi virgam tantum . Quod ita solvitur, ut intelligamus sub alia significatione dictam virgam, quae secundum Marcum ferenda est, et sub alia illam, qusicut sub alia significatione intelligitur tentatio de qua dictum est, Deus neminem tentat ; et sub alia de qua dictum est, Tentat vos Dsi diligatis eum: illa seductionis est, haec probationis. Utrumque ergo accipiendum est a Domino apostolis dictum: ut et nec virgam ferrent, et ut non nisi virgam ferrent: cum enim secundum Matthaeum diceret eis: Nolite possidere aurum neque argentum, et caetera, continuo subjecit: dignus est operarius cibo suo: unde satis ostendit cur eos possidere haec, ac ferre noluerit, non quo necessaria non sint sustentationi hujus vitae, sed quia sic eos mittebat: ut eis haec deb
Abbreviated transcription (Latin):
oncessa primũ pocestate signo¬
rum. misit predicare regnũ
dei. ut ꝓmissorũ magnitudinẽ actes¬
taretur etiam magnitudo factorum.
fidemq uerbis daret uirtus ostensa:
& noua facerent qui noua predicarent.
Unde nunc quoq cum fidelium nu¬
merositas exereuit. intra sc̃am ȩccłam
nulti surt qui uitam uirtucũ tenent.

Expanded text:
oncessa primum potestate signorum, misit praedicare regnum Dei, ut promissorum magnitudini attestaretur etiam magnitudo factorum, fidemque vel bis daret virtus ostensa, et nova facerent quia nova praedicarent. Unde nunc quoque cum fidelium numerositas excrevit, intra sanctam Ecclesiam multi sunt, qui vitam virtutum ten
Abbreviated transcription (Latin):
auid autẽ erat filius uiri qħra¬
tei. de quo supra dictũ est de
bethleem iuda. cui erat nomenisal
qui habebat octo filios: & erat uir
in diebus saul senex. & grandeuus
incer uiros. Abierunt autẽ cresfili
eius maiores: post saul in prelum.
E nomina trium filiorũ eius qui
ꝑrexerant ad bellum: eliab prime¬
genitus. & scds aminadab. tereusi
semina. Dauid autẽ erat minimus.
Tribus ergo maiorib secutis sauled
abiit dauid & reuersus est a saule.
ut pasceret gregem patris sumbis
lee .n. Procedebat uero philisteustes¬
ne & uesꝑe: & stabat quadraginta di
lauid filium suũ. Accipe fr̃ibꝰ
cuis ȩphipolentam. & decem panes¬
istos. & curre in casca ad fr̃s tuos:
& decem formellas casei. Has deferes
ad cribunũ. & fr̃s tuos uisitabis si
recte agunt: & cum quib ordinati
sunc disce. Saul autẽ & om̃s filii
isrł in ualle terebinti: pugnabant
aduersum philistuim. Surrexit itaq
dauid mane. & cõmendauit gregẽ
custodi: & onustus abiit sicut prece¬

Expanded text:
avid autem erat filius viri ephrathei de quo supra dictum est de Bethleem Iuda cui erat nomen Isai qui habebat octo filios et erat vir in diebus Saul senex et grandevus inter viros abierunt autem tres filii eius maiores post Saul in proelium et nomina trium filiorum eius qui perrexerant ad bellum Heliab primogenitus et secundus Abinadab tertiusque Samma David autem erat minimus tribus ergo maioribus secutis Saulem abiit David et reversus est a Saul ut pasceret gregem patris sui in Bethleem procedebat vero Philistheus mane et vespere et stabat quadraginta diebus David filium suum accipe fratribus tuis oephi pulentae urre in castra ad fratres tuos, et decem formellas casei has deferes ad tribunum: et fratres tuos visitabis, si recte agunt: et cum quibus ordinati sunt, disce. Saul autem, et omnes filii Israel, in valle terebinthi pugnabant adversus Philisthiim. Surrexit itaque David mane, et commendavit gregem custodibus: et onustus abiit, sicut praece