comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uͭi nona. ac uespera medio noctis ⁊ mane semꝑ ex̾cendũ
statue ꝙ horis scãm scripturam ediscẽ debeas. auanto tempore
tudo animi suscitau̾it: hẽto lanã semꝑ ĩ manibus aliarumq
siuut respite: que errata rep̾hende. q̃ facienda constitue. Si tã¬
tis oꝑum uarietatibus fũis occupata: numꝙͣ tͥ dies longi er̃t¬

Expanded text:
sexta, nona, ad uesperum, medio noctis et mane semper est exercendum, statue, quot horis sanctam scripturam ediscere debeas, quanto tempore tudo animi suscitauerit, habeto lanam semper in manibus uel sunt, perspice; quae errata, reprehende; quae facienda, constitue. si tantis operum uarietatibus fueris occupata, numquam tibi dies longi er
Abbreviated transcription (Latin):
ardemictus rex sorore m suam gunhildim anitrns
ex emina filiam henrico conrali filio misit. Qutst
uauem ducta est stipantibus omnibus anglie pioceribis
et ĩ expensas multa ꝯferentibus. Qͤ ad sponsum ꝑtitnin
multo tempore cum eo fuit. Tande i adult̾ii accusata pu¬
erulum quemdam sturm ĩui ailumpnũ cuem scoii ei
anglia duc̾at contra delatorem &ygantee molis homũ
ad monomathiam opposuit cet̾is dien tibꝰ martii timorensis¬
entibus. sub certo cluello insimulator ꝑ miraculum de
succis pollice eneruatus ẽ. Ginhildis post iuctouari uno¬

Expanded text:
ardenuctus rex sororem suam Gunhildam Tinitonis ex Emma filiam Henrico Conradi filio misit; quae ad navem ducta est stipantibus omnibus Angliae proceribus, et in expensas multa conferentibus; quae ad sponsum perveniens, multo tempore cum eo fuit; tandem adulterii accusata, puerulum quemdam sui alumnum, quem secum ex Anglia duxerat, contra delatorem giganteae molis hominem ad monomachiam opposuit, caeteris clientibus timore refugientibus. Concerto duello insimulator per miraculum Dei succiso poplite enervatus est. Gunildis autem po
Abbreviated transcription (Latin):
nis foris fr̃es quiesc̾e̾nt. subito quidam fr̾ aꝑtis aculis
cicatus ceꝑit trepiere: uoces ingentes emitt̃e. Quib uoci¬
b cestabatͦ. ferre so nõ posse qd̃ paciebat ͫ. Concurretsĩt

Expanded text:
nis horis fratres quiescerent, subito quidam frater apertis oculis nis horis fratres quiescerent, subito quidam frater apertis oculis caecatus coepit tremere, voces ingentes emittere, quibus vocibus testabatur ferre se non posse quod patiebatur. Concurrerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ali tanta cura tanta custodia monachoꝵ in eodem mona
an auen de mlt̾is loquar: que abbate ac p̃pofito monast̾is
napeaitib anoui Quadam die duo exiide fres thismissi
ũt qui auiquid em̃e pro monast̾ii humilitate debuissẽt.
n uuior qui pendentior uidebat᷑ alit̾ senior qui custos
inuiorss eẽt. ꝑrexerunt ut̾ꝙ. ⁊ de p̾cio qd̾̃ acceꝑunt. ipse
qui crstos iunioris missus fu̾at nesciente alt̾o de eodem
io furtum fecit. Qui mox ut in monast̾iuni sunt reũ
uist ante oratorii limen uen̾unt. arreptus a demonio
so qui futum fec̾at aecidit ⁊ uexari cepit. Simissus auc
demonio conturrentib monachis requisitꝰ est ł ⁊ forsi¬
tan de eo qdͣ acceꝑat furtum fecisset negauit. it̾m uexatꝰ¬
at sto itaꝙ uicib negauit: octo uioib uexatꝰ est. Post ee¬
tauam uͦ negatõem confessus est qͣntos nũmos furto ab¬
ficerat. Et agens ꝑnĩam ꝓstratus se pecoasse testatus
quaꝵ tpre dum iudie natalicio eiꝰdem apłi iam meridia¬

Expanded text:
a, tanta cura, tanta custodia monachorum in eodem monut pauca de multis loquar quae abbate ac praeposito monasterii narrantibus agnovi, quadam die duo exinde fratres transmissi sunt, qui aliquid emere pro monasterii utilitate debuissent: unus junior, qui prudentior videbatur: alter senior, qui custos junioris esset. Perrexerunt utrique, et de pretio quod acceperunt, ipse qui custos junioris missus fuerat, nesciente altero, de eodem pretio furtum fecit. Qui mox ut ad monasterium sunt reversi, atque ante oratorii limen venerunt, arreptus a daemonio is qui furtum fecerat, cecidit, et vexari coepit. Dimissus autem a daemonio, concurrentibus monachis requisitus est num forsitan de eo quod acceperat furtum fecisset; negavit, iterum vexatto itaque vicibus negavit, octo vicibus est vexatus. Post octavam vero negationem confessus est quantos nummos furto abstulerat. Et agens poenitentiam, prostratus se peccasse testatus quoque tempore dum in die natalitio ejusdem apostoli jam meridia
Abbreviated transcription (Latin):
ss oaultauerũt. Cum uͦ uesꝑtinis horis requisitis minine
n congregatõne inuenti eeñt: ascensis cabałłis eos quudoie
nni uł apiam uiam seq̃rent . Subito consiliũ es. Et ui¬
rent᷑. mox ut equi eoꝵ añ scriptas illas uen̾unt in qͥb se
abscond̾ant. sixerunt gͣdũ Pulsati ⁊ cõpulsi: passũ mou̾e
noluerũt. Consid̾auert᷑ monachi: rem talem sñ mist̾io
ẽẽ nõ posse. Attend̾unt ad criptas: uid̾unt eaꝵ aditus mis¬
sa maceria dampnatos. S cabellis suis nũqͣm eũtib
descendentes deposuer̃t̃ lapides qui in introitu cuiptaꝵ
positi su̾ant. Ingressi sunt: eosq in eisdem tenebrosis la¬
tibulis consternatos t̾re inuen̾unt. Qui ad monast̾ium
reclucti ex eodem miracło ita meliorati sunt: ut eis mul¬
tum ꝓfuerit ad parũ temporis de monast̾io defuisse. lix¬

Expanded text:
sese occultaverunt. Cum vero vespertinis horis requisiti minime sese occultaverunt. Cum vero vespertinis horis requisiti minime in congregatione inventi essent, ascensis caballis eos quidam inam vel Appiam viam sequerentterentur, mox ut equi eorum ante cryptas illas venerunt in quibus se absconderant, fixerunt gradum, pulsati et compulsi passum movere noluerunt. Consideraverunt monachi rem talem sine mysterio esse non posse. Attenderunt ad cryptas, viderunt earum aditus missa maceria damnatos, sed caballis suis nusquam euntibus descenderunt. Deposuerunt lapides qui in ore cryptarum 1126 positi fuerant, ingressi sunt, eosque in eisdem tenebrosis latibulis terrae consternatos invenerunt. Qui ad monasterium reducti, ex eodem miraculo ita sunt meliorati, ut eis multum profuerit ad parum temporis de monasterio fugisse.
Abbreviated transcription (Latin):
ei apparuit ⁊ canem nigrũ ad eum dilaniandũ dlimisit
de canis morsib ulło mͦ potuissẽt: uen̾unt quidã mona¬
chi. ⁊ eũdem senom ꝓ me rogau̾nt. Qui statim iussit ca¬
nem absced̾e. ⁊ ip̃e reũsus sum. Qui etiam sepe confessus
de codem monast̾io fugere
lius quoꝙ monachus: disced̾e ex eadem monast̾io la¬
tent̃ uoluit. Cũq hoc m̃te tractasset uoluit oratoriũ
ingredi ⁊ statim demonio tͣoitus uehem̃tissime uexatus
est. Relinq̃batur uͦ a demonio ⁊ si extͣ oratoriũ stetisset ni¬
chil paciebat᷑ adu̾si. Si uͦ conatus fuiss ingredi: statim
maligno sp̃ui traclitꝰ uaxabat᷑. Cũꝙ hoc sepius fieret cui¬
pam suam confessus est qr de monastio egredi cogitabat.
eunt: atq ita curatus est. ut ao eum post moclũ nũqͣm ma
tes hensolimã tendent. Qui exeuntes cliũterũt de iĩ¬
is st ut assequentib inueniri minime pocuisset retru¬
saos septo uixta flãminea portam inuententes. necru

Expanded text:
ei apparuit, et canem nigrum ad eum dilaniandum dimisit, ere de canis morsibus nullo modo potuissem, venerunt quidam monachi, et eumdem senem pro me rogaverunt. Qui statim jussit canem abscedere et ipse ad me reversus sum. Qui etiam saepe confessus de eodem monasterio fugere. Alius quoque monachus discedere ex eodem monasterio latenter voluit. Cumque hoc mente tractasset, voluit oratorium ingredi, sed statim daemonio traditus vehementissime vexatus est. Relinquebatur vero a daemonio, et si extra oratorium stetisset, nihil patiebatur adversi: si vero conatus fuisset ingredi, statim maligno spiritui traditus vexabatur. Cumque hoc saepius fieret, culpam suam confessus est, quia de monasterio egredi cogitabat. rinxerunt, atque ita curatus est, ut ad eum postmodum nunquates Jerosolymam tenderent, qui exeuntes diverterunt de itinere. Et ut a sequentibus inveniri minime potuissent, retrusas cryptas juxta Flamineam portam invenientes, in eis
Abbreviated transcription (Latin):
parabilisq coniunctõ idarco ut eo fuore ac puritate qͣ
um gn̾alit̾ abscidenda ẽ. Deinde nulliꝰ negocii cause ue ñ
solun aura s ne memoria quidem penitus ad mittenda u¬
militatis ĩ concussa fundamina: quc sal turrĩ intraturã
ualeant clos sustine. Seinde suꝑpon en da uirtututum sp̃u¬
alis extrucdtõ: ⁊ ab omni discursu atq euagatõne lubrica
auimus ihibendus. euicauio enim ante oratõrus horam
aĩa nr̃a conceꝑit: noce est ut orantibus nobis ꝑ insugatõnẽ
recordatõnuis occuriat. Qluamobiẽ quales orantes uolum᷑
inueribi: tales nos aũ orõnis tempꝰ p̃parare debenus
Ex p̃cedente enim statu mens ĩ supplicatõne formatur.¬
Et idcuro aieciuid orantibus nobis uolumus ut irrepat
ante oratõnem de aditis nr̃i pectoris extrude sestinemus

Expanded text:
inpulsio. Et idcirco ut eo feruore ac puritate qua um generaliter abscidenda est, deinde nullius negotii causaeue non solum cura, sed ne memoria quidem penitus admittendamilitatis inconcussa fundamina, quae scilicet turrem intraturam caelos ualeant sustinere, deinde superponenda uirtutum spiritalis extructio et ab omni discursu atque euagatione lubrica animus inhibendus, ut anima nostra conceperit, necesse est ut orantibus nobis per ingestionem recordationis occurrat. quamobrem quales orantes uolumus inueniri, tales nos ante orationis tempus praeparare debemus. ex praecedenti enim statu mens in supplicatione formaturEt idcirco quidquid orantibus nobis nolumus ut irrepat, ante orationem de abditis nostri pectoris extrudere festinemus
Abbreviated transcription (Latin):
sion p̃cipit quidem scriptura nisi caritatem. Non culpat
nisi cupiditatem. ⁊ eo modo informat mores hominum
Non autem asserit insi catholicam fidem: rebus p̃t̾itis
⁊ futuris ⁊ p̃sentibus. Pret̾itorum narratõ ẽ: futuroꝵ
p̃nunciatõ. p̃sentium demonstratõ. S omnia ħ ad ean¬
dem caritatem nutriendam ⁊ corroborandam ⁊ cupidita
tem iuncendam ⁊ extinguendam ualẽt. Caritatem autẽ¬
uoco: motum annm ad fruendum dõ ꝓpt̃ ipsum ⁊ se atti
ꝓximo ꝓpt̃ deum. Cupiditatem autem motiun aiti
mi ad fruendumse ⁊ ꝓximo ⁊ auolibet corpore ñ ꝓpter
deum. Qd̃ aũ agit indomita cupiclitas ad corrumpen¬
dum aminũ ⁊ corpus suũ: flagicium uocatur. Qd̃ antẽ
agit ut alti noceat: facinus dicitu. Et ħ st̃ duo gña om̃i¬
uin pccoum. s flagicia puora sunt. Que cum exinani¬
u̾int aminũ ⁊ ad auãdamegestatem ꝑdux̾int: in faci¬
nora ꝓsilitur ciuibus remoueantur imꝑedimenta fagici
destruitur: tanto caritatis augetur xcuni. De¬

Expanded text:
im praecipit Scriptura nisi charitatem, nec culpat nisi cupiditatem; et eo modo informat mores hominumnon autem asserit nisi catholicam fidem rebus praeteritis et futuris et praesentibus: praeteritorum narratio est, futurorum praenuntiatio, praesentium demonstratio. sed omnia haec ad eandem catem vincendam atque exstinguendam valent. 16. Charitatem voco motum animi ad fruendum Deo propter ipsum, et se atque proximo propter Deum: cupiditmi ad fruendum se et proximo et quolibet corpore non propter deum. quod autem agit indomita cupiditas ad corrumpendum animum et corpus suum, flagitium uocatur; quod autem agit, ut alteri noceat, facinus dicitur. et haec sunt duo genera omnium peccatorum, sed flagitia priora sunt. quae cum exinaniuerint animum et ad quandam egestatem perduxerint, in facinora prosilitur, quibus remoueantur impedimenta flagitidestruitur, tanto caritatis augetur. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ii qui scripturas drumas legunt: auedam obscu¬
re dicta ppłmq densissimam caligine m obdutũt
suꝑbiam ⁊ intellectum a fastidio remonendum: cui
facle inuestigata płmq uilescunt. anuͦ utrum ignoscẽ
qiuipro poc̃is suis deum pxtit ut ignoscat. E tantum eo¬

Expanded text:
is qui scripturas divinas legunt, quedam obscure dicta, plerumque densissimam caliginem obducunt. superbiam et intellectum a fastidio removendum, cui facile investigata plerumque vilescunt. Augustinus qui peccatis suis Deum ut ignoscat petit,
Abbreviated transcription (Latin):
auidem ienorantia: facit obscuratas figuratas locuitõnes
cum ignoramus uł animãtium uł lapidum ł ħ̾baꝵ na¬
turas aliaꝵ ue reꝵ que plinq ponuntur ĩ scripturis si¬
milicudinis alicuius gr̃a. Num̃orum quoq imꝑicia:
.III. Quioquid autem ĩ sermone diuino neq ad moꝵ
honestatem noq ad fidi u̾itatem ꝓpue refr̾i pot̃. figura¬
tumesse cognoscas. Morum honestas ad diligendum
deum ⁊ ꝓximum: fidĩ u̾itas ad cognoscendum deum ꝑ

Expanded text:
enim ignorantia facit obscuras figuratas locutiones, cum ignoramus vel animantium, vel lapidum, vel herbarum naturas, aliarumve rerum, quae plerumque in Scripturis similiut quidquid in sermone diuino neque ad morum honestatem neque ad fidei ueritatem proprie referri potest figuratum esse cognoscas. morum hDeum et proximum, fidei veritas ad cognoscendum Deum et
Abbreviated transcription (Latin):
re exutum ad tribunal uiditis ductum: deputanlumq ob¬
scuris locis et uulgaribus turbis. tristem excepisse s nĩam
Tunc ꝑ duos angelos iudici fuisse suggestum: hunc esse
pro quo martinus oraret. Ita ꝑ eosdem anglos iussum recluci
⁊ martino redditum. inttꝙꝑ pustine restitutum. Nec multo¬
post dum agrum lupuni cuiusdam honorati p̃t̾iret: et au
e familia seruulum. lacuieo sibi uitam extoisisse. Quo cog¬
nito. cellulam ⁊ aua corpus iacebat ingreditur: exdusisq
omnibus turbis suꝑstratus corpori aliqͣntisꝑ orauit: et eũ¬
ad uitam reduxit. eui apprehensa b̾i uiri dext̃a ĩ pedes ꝯ¬
suicit: atq ita cum eo usꝙ ad uestibulum domus turba
omui inspectante ꝓcessit.i

Expanded text:
re exutum ad tribunal iudicis ductum deputandumque obscuris locis et uulgaribus turbis tristem excepisse sententiam: tum per duos angelos iudici fuisse suggestum, hunc esse pro quo Martinus oraret: ita per eosdem angelos se iussum reduci, et Martino redditum uitaeque pristinae restitutum. ab post, dum agrum Lupicini cujusdam honorati secundum saeculuex familia seruulum laqueo sibi uitam extorsisse. quo cognito cellulam, in qua corpus iomnibus turbis, superstratus corpori aliquantisper oravit. assurgere, apprehensa beati viri dextera, in pedes constitit; atque ita cum eo usque ad vestibulum domus, turba omni inspectante, processit.
Abbreviated transcription (Latin):
uenenatum comedit. Et sentiens ꝑiculum: ñ solum mortẽ
s ⁊̃ omnẽ dolorem uirtute fidi ⁊ oratõnis exclusit. Ibiq au¬
diens ꝙ beatus hplaruis de exilio rediret: ꝓfectus ẽ ei obitã¬
Cumq ab eo gratissime fuisset exceptus: hauil longe sibi
ab oppido monast̾ium collocauit. ⁊ post modicum cluos¬
cupiens eius instrui disciplinis. S paulopꝰt febie correp

Expanded text:
uenenatum comedit et sentiens periculum, non solum mortem uenenatum comedit et sentiens periculum, non solum mortem sed etiam omnem dolorem uirtute fidei et orationis exclusit. Ibique audiens quod beatus Hylarius de exilio rediret, profectus ei obuiacumque ab eo gratissime fuisset susceptus, haud longe sibi ab oppido monasterium collocavit. Quo temcupien
Abbreviated transcription (Latin):
Monente dommo ĩ sumpnis ad patriam ⁊ parentes suos
et ĩ ilło it̾ine multa se ad u̾sa passurum p̾cdixit. Nam int̾ al¬
pos incidens ĩ latones cum iam ictum ferientis latro alius
conti̾et: uinctis post t̾ͥgum manibus custodie traclitur. eũq
lationes an timuerit ꝑcuntantur Atille dixit. nunquã
tatõnibus affuturum. Sicꝙ latroni qui eum custodiebat
de euuangło p̾dicabat: qd̾ latro aredens. ⁊ martinuim ad ui¬
am reducens. postc uitam ĩ religione fuuit. Siabolusq ĩ
humana forma appariut ei cdicens. e uocumq ieris diaboiꝰ
tibi adu̾sabitur. Et cum martinus dixisset. dñs michi as¬
iutoi. ⁊ c̃. diabolus añ eum euanuit. Itaq matrem suamꝯ
u̾tens patre ĩ malicia ꝑdurante. dum ꝑ totum orbem arria¬
na h̾esis pullillaret. pene solus constant obsisferis: publice
u̾gis cesus ⁊ de ciuitate eiectus: mecdiolanum uenit. Et ĩde
ꝑrexit: ibiqr uit̾ alias ralices ħbarum helleborum gram̃

Expanded text:
monente in sompnis domino ad patriam et parentes suos rediit; et in illo itinere multa se aduersa passurum predixit. Nam inter Alpes incidens in latrones cum iam ictum ferientis latro alius contineret, uinctis post tergum manibus custodie traditur; eumque latrones an timuerit percunctantur. At ille dixit nunquam emptationibus affuturum. Sicque latroni qui eum custodiebat de euangelio predicauit, quod latro credens et Martinum ad uiam reducens, postea uitam in religione finiuit. Dyabolus quoque in humana forma apparuit ei dicens: «Quocumque ieris dyabolus tibi aduersabitur». Et cum Martinus dixisset: «Dominus michi adiutor est etc.», dyabolus ante eum euanuit. Itaque matrem suam conuertens patre in malitia perdurante, dum per totum orbem arriana heresis pullularet, pene solus constanter obsistens, publice uirgis cesus est et de ciuitate eiectus Mediolanum uenit; et inderexit. Ibique inter alias radices herbarum elleborum gramen
Abbreviated transcription (Latin):
repetentes post multas incursiones a karlomannonis
francorum xĩ. tntias cogenti probati pio tribute e¬
a romana urbe ĩ frantiam transfert. Qui calpetis i¬
iuniũ .iiiiͣ. temporum celebrari instituit

Expanded text:
repetentes, post multas incursiones a Karlomanno rege repetentes, post multas incursiones a Karlomanno rege Francorum duodecim milia argenti probati pro tributo ea Romana urbe in Franciam transfert; qui Calistus jejunium quatuor temporum celebrari instituit
Abbreviated transcription (Latin):
monastĩa mc̃orum Walarici ⁊ richarii. rse uani
uastant. Inde Wal fluuium ingressi torm ualan
palatium etiam neomagi mcenclunto a paeuam¬
no gedefridus ⁊ sige friduis reges normannor aoua
estimabili multitucline uixta mosaimĩ lots halloro¬
sedentes leodium tra iectuim tumngris coloniama loni¬
nam bĩmum cumadiacentibus c̃astellis ondbu aeb
A cuus ĩpalatio eciuos stabulantes oppitluum en eli¬
tuim incendunt p̃tea monast̾ium stabulans milis¬
daritam udã piumiã. Satri ordinis utroq lexulus¬
hug. filius lotharii ex waldrada pelice i lofharngues
boso supra dictus ĩ burgundia tyrannizabant A nua
ui karolus imꝑator et gallis ⁊ gͥmanis ad auxilia noi
regno euocatis northmannos obsidet. Cum quo on¬
fridusrex facto fed̾e ut ubi frisia proruincia et gila flis
locharii regis uxor daretuir baptiratus s̃ et ab ipni¬
re de satro fonte susceptus. Sigefrido cuoq rege ins
munato eos a regno suo recedẽ fircit. Qui mox fuanaini

Expanded text:
monasteria sanctorum Walarici et Richarii, ferro et igni devastant. Inde Wal fluvium ingressi, totam Batuam, palatium etiam Neomagi incendunt. Eodem anno Godefridus et Sigifridus reges Northmannorum cum inaestimabili multitudine juxta Mosam in loco Haslon considentes, Leodium, Trajectum, Tungris, Coloniam Agripinam, Bunnam cum adjacentibus castellis comburunt; Aquis in palatio equos stabulantes, oppidum et palatium incendunt; preterea monasteria Stabulaus, Malmundarium, Indam, Prumiam. Sacri ordinis in utroque sexu miHug, filius Lotharii regis ex Waldrada pelice, in Lotharingia, et Boso suprascriptu Karolus imperator a Gallis et Germanis ad auxiliandum regno evocatus, Northmannos obsidet. Cum quo Godefridus rex facto foedere, ut sibi Fresia provintia et Gisla filia Lotharii regis uxor daretur, baptizatus est, et ab imperatore de sacro fonte susceptus est. Sigifrido quoque rege nimis munerato, eos a regno suo recedere fecit. Qui mox Franciam
Abbreviated transcription (Latin):
ob de ratil ẽ ut stelle ̃ eelo apparerent. fex fanoi
luos auus: albus mortur ureorem iuamse le ceni
relinquens dergno euis frantis uarie sentis se suii¬
i illo alus ludoniti balbi ex concubina debs sulues¬
fuius qui ex nomine aui haiolus nominatule sabe
de interimi reenirm francorum uit se diurisonasiuis¬

Expanded text:
ratus est, ut stellae in caelo apparerent. Rex Francorum Ludowicus Balbus moritur, uxorem suam ex se gravidam relinquens. De regno ejus Francis varie sentientibus, aliis illud filiis Ludowici Balbi ex concubina deberi jufilius, qui ex nomine avi Karolus nominatus est. Fdicti, interim regnum Francorum inter se dividentes, re
Abbreviated transcription (Latin):
unde de ip lanranco oita ẽ iuspicio auasi tontra iul
incellesto esd ĩohannem scotum berengarius ietosle
qut puulgata est in eo damꝑnatõnis sñia priuans eum com¬
munione cccłie. Et ip̃e lanfrant̃ ex p̃ceꝑte ꝑape coram om̃ib
aam suam exposuit prauiꝙ rumoris a se matulam ext̾sit. De¬
Nde contra euudem bepenģarium scͥpsit ĩ modum dyalogi de
dlitem corpors⁊ sanguiis De muliere gmesl

Expanded text:
unde de ipso Lanfranco orta est suspicio, quasi foveret intellecto quod Ioannem Scotum Berengarius extollertiret, promulgata est in eum damnationis sententia, privans eum communione ecclesie et ipse Lanfrancus ex precepto pape coram omnibus fidem suam exposuit pravique rumoris a se maculam abstersit. Deinde contra eumdem Berengarium scripsit in modum dialogi, deveritatem corporis et sanguinis. Ad huius L
Abbreviated transcription (Latin):
domnoli qui innocenti ep̃o cenomanensi successit: cum eos
forte abinuioem disaordantes sedass: in crastinũ se faciendũ
t̃ p̾elicti dompnoli aduentũ p̃dixit. Qui ⁊ ip̃e domꝑnolus
diina reuelatõne p̾monitꝰ est: ut iret ad scm leonarclum
⁊ eius aĩam cõmendaret. Q uo fc̃o idus octobris circa annũ
oñi .dꝰ.lxͫ r. obiit ⁊ sub chilꝑico roge francoꝵ sepultus duos
cecos illuminauit ⁊ eciam nũo qͣnti apud deũ sit m̾iti fre¬
quẽtia miracłoꝵ ostñdit. Huiꝰ lenardi uita apud corbun¬
niacum legitur. qr corpꝰ eius ibi requiescit. Uñ ⁊ locus ipse
ꝓpt̾ miracłoꝵ młtitudinẽ cotidie a ppłis freqñtatur. lxxxiii¬

Expanded text:
Domnoli qui Innocenti episcopo Cenomanensi successit, cum eos Domnoli qui Innocenti episcopo Cenomanensi successit, cum eos forte ab inuicem discordantes sedasset in crastinum se finiendum et predicti Domnoli aduentum predixit. Qui et ipse Domnolus diuina reuelatione premonitus est ut iret ad sanctum Leonardum et eius animam commendaret. Quo facto idus octobris circa annum domini DLXX obiit et sub Chilperico rege Francorum sepultus duos cecos illuminauit et etiam nunc quanti apud deum sit meriti frequentia miraculorum ostendit. Huius Leonardi uita apud Corbiniacum legitur quia corpus eius ibi requiescit; unde et locus ipse propter miraculorum multitudinem cotidie a populis freq
Abbreviated transcription (Latin):
constantes ͥ famulos eligebat Et in tm̃ scm leonaroũ
cdilexit: qd̾ ei cũcta lib̾alit̾ porrigẽs ⁊ detͣctores eiꝰ reb ⁊ ho¬
norib suis pͥuans. uix tandem p̾cib sc̃i uici eos sue resti¬
tuit edignitati. Erat enim ei erga miseros tante cõpassi¬
onis affectus. qd̾ ⁊ hoc a deo p̾cib impet᷑ͣuit. ut quicũq in
carr̾e uł compedib teu̾etur: mox inuocato eiꝰ nomĩe sol¬
ueret᷑. uadam̃ die dum aiu orõni incũberet: serpẽs
maximꝰ a ꝑte pedum sursum tendẽs ⁊ sinũ eiꝰ ꝑlustrãs
ñ solum ei noc̾e ũ potuit. s nec m̃tem eius ab orõne tur¬
bauit. Et facca orõne tlixit ei. Scio quidẽ qd̾ abinicio tue
creatõnis hor̃es qͣntun pͦuales inquietas ⁊ nũo in spe
miscd̾ie dẽi fac in me qͥcquid merui. si tͥ decur potestas. Quo
cdicto serpens ꝑ capicium tunice eius exiens ad pedes eius
excinimis corruit. ⁊ extũc ibi nullus serpẽs apparuit. er

Expanded text:
constantes sibi famulos eligebat; et in tantum sanctum Leonardum constantes sibi famulos eligebat; et in tantum sanctum Leonardum dilexit quod ei cuncta liberaliter porrigens et detractores eius rebus et honoribus priuans uix tandem precibus sancti uiri eos sue restituit dignitati. Erat enim ei erga miseros tante compassionis affectus quod hoc a deo precibus impetrauit, ut quicumque in carcere uel in compedibus teneretur mox inuocato nomine eius solueretur. Quadam die dum diu orationi incumberet serpens maximus a parte pedum sursum tendens et sinum eius perlustrans, non solum ei nocere non potuit, sed nec mentem eius ab oratione turbauit. Et facta oratione dixit ei: «Scio quidem quod ab initio tue creationis homines quantum preuales inquietas, sed et nunc in spe misericordie dei fac in me quicquid merui si tibi detur potestas». Quo dicto serpens per capucium tunice eius exiens ad pedes eius examinis corruit; et ex tunc illi nullus serpens apparuit. Per
Abbreviated transcription (Latin):
rem ⁊ inferiorẽ hĩtu ⁊ n̾utis demonstraret. Cuiꝰ fama cũ
se ubiq liffund̾et. tantus ad eum ppłus concurrebat cũc¬
tis ad suꝑhabundantiã necessaria defe̾ntib ut locus ille
in tͥennio ad coqñdos panes clibanũ nõ haberet s laudi eiꝰ
inuidentes maligni suggesserũt lothario regi francie qd nͥ
sͥ ⁊ sue genti consuleret ꝑ leonardum illum hemitam qui
młtos sub obcentu religionis collgebat uggnum francie
dec̾mentum ñ molicũ sustin̾et. Quib rex locharius ni¬
mis credẽs: misłis militib expetu eũ cum iniuria iussit.
ut om̃s noc audientes timerẽt: ⁊ neqͣquam tale quid ultiꝰ
attemptarent. Cum gͦ milites ad eũ uenissent ⁊ cont᷑ eñ
ii ntrantes uitã eius tẽpore oportuno se futuros eiꝰ disci¬
pulos spopond̾unt. Et sic ad regem regressi. cũctaq uide¬
rant ⁊ audierãt retulerũt. Unde rex quoq cõpunctꝰ de hiis
q̃ in iniuriam uiri dei cõceꝑat: deo gr̃as reculit. qui tam

Expanded text:
rem et inferiorem habitu et meritis demonstraret. Cuius fama cum se ubique diffunderet, tantus ad eum populus concurrebat ut cunctis ad superabundantiam necessaria deferentibus locus ille in triennio ad coquendos panes clibanum non haberet; sed laudi eius inuidentes maligni suggesserunt Clotario regi Francie quod nisi sibi et sue genti consuleret, per Leonardum illum heremitam qui multos sub obtentu religionis colligebat regnum Francie detrimentum non modicum sustineret. Quibus rex Clotarius nimis credens missis militibus expelli eum cum iniuria iussit, ut omnes hoc audientes timerent et nequaquam tale quid ulterius attemptaret. Cum ergo milites ad eum uenissent et contra euti, mirantes uitam eius tempore oportuno se futuros esse discipulos spoponderunt et sic ad regem regressi cuncta que uiderant et audierant retulerunt. Vnde rex quoque compunctus de his que iniuriam uiri dei conceperat, deo gratias retulit qui tam
Abbreviated transcription (Latin):
tuam libera eã dũe leuata manu signans se. sp̃m red
it quam ad se signandam leuau̾at. Quadam uͦ noste
in stinctu demonis iniecta ẽ ĩ lestum dormientis b̾nar¬
di puella nuda. Quam ille sentiens it se ĩꝑtem al¬
t̾am ⁊ dormiuit. Illa palpante ⁊ stimulante ꝑmã¬
sit immobilis. Sicq illa iucta ⁊ confusa aufugit.
Alio tempore sollicitatus ẽ a quadam hospita sua q̃
se in lectum euis iaciens alliciebat eum ad carnalẽ
copulam. Ille autem consilii ñ inops. clamauit la
dicentem ꝙ ñ eum nuitͥsset ad hanc nugacitatẽ. Semꝑ¬
pensare postcibum solitus erat quantum comederat᷑
annum ĩ cella nouiciorum exeg̾at cum adhuc putar
ĩ capite eccłie unam tantum fenestram uitream esse
cum ibi tres essent.

Expanded text:
tuam libera eam, Domine, levata manu signans se, spiritum tuam libera eam, Domine, levata manu signans se, spiritum it, quam ad se signandam levarat. Quadam vero nocte instinctu daemonis injecta est in lectum dormientis Bernardi puella nuda. Quam ille sentiens, vertit se in partem alteram, et dormivit. Illa palpante et stimulante permansit immobilis. Sicque illa victa et confusa aufugit. Alio tempore sollicitatus est a quadam hospita sua, quae se in lectum ejus jaciens, alliciebat eum ad carnalem copulam. Ille autem consilii non inops clamavit: Ladicentem, quod eum non nutrisset ad hanc nugacitatem. Semper post cibum pensare solitus erat, quantum comederat. Annum in cella novitiorum exegerat, cum adhuc putaret in capite Ecclesiae unam tantum fenestram vitream esse, cum ibi tres essent.
Abbreviated transcription (Latin):
xxxͦ ingressus ẽ cellam nouicioꝵ sb abbate stepho
Int̾ qiuios fuit ⁊ hugo masticonensis. cun pontir¬
acense cenobium edificauit qui postea fastus est
nus dominus oppidi fontanarum: Mat̃ eius di¬
cta est a elez. ex castro montis batri. Hec .uii. lib̾os
habuit. sex mares futuros monachos ⁊ unam fenu
bos. Hec tum hĩet ĩ ordine t̾cium ĩut̾o u̾nardum sõꝑ
dorso subrufum ⁊ latrantem. Responsum ẽ qd̃ infãs
ille contra inunicos dli magnos latratus ederet et nrũ¬
dam uitam luc̾et et magnum patĩe exemplum p̃bet
Adultus ꝑuer traditus ẽ magr̃o apud castellionem cuiꝰ
castri eccłia postino dum ꝑ eius oꝑam a ꝯil̾satione scła¬
rium ĩ ordinem regłarium cauonicorm ꝓmota est
In nocte natalis dñ apparuit ei uelut sponsus ꝓtedes
de thalamo suo benignus puer iħc. ꝑ reditta uero ae¬
lez mat̾ euis lalorans in extiemis ⁊ psallens cum ditis
⁊ dicens letaniam cum dic̾etur. ꝑ passionem ⁊ trucẽ

Expanded text:
Stephano. Inter quos fuit Hugo Matisconensis, qui Pontiniacense coenobium aedificavit, qui postea factus est nus, dominus oppidi Fontanorum: mater ejus dicta est Alez ex castro Montebarri. Haec septem liberos habuit, sex mares futuros monachos, et unam fembis. Haec cum haberet in ordine tertium Bernardum in dorso subrufum et latrantem. Responsum est, quod infans ille contra inimicos Dei magnos latratus ederet, et mundam vitam duceret, et magnum patientiae exemplum praeberet. Adultus puer traditus est magistro apud Castellionem; cujus castri ecclesia postmodum per ejus operam a conversatione saecularium in ordinem regularium canonicorum promota est. In nocte Natalis Domini apparuit ei velut sponsus procedens e thalamo suo, benignus puer Jesus. Praedicta vero Alez mater ejus laborans in extremis, et psallens cum clericis, et dicens litaniam, cum diceretur: Per passionem et crucem
Abbreviated transcription (Latin):
intra mẽsuram palmi subsistent. ⁊ ħ uelut corrup¬
to corio cet̾a illesa durabunt. Asserit idẽt aĩalia
noxia ultia p̃dc̃am mñsuram nõ posse gen̾ari. Her¬
ba conisa sicca ut greci ascerũt: substrata fcum̃tis.
addit etati. Ab horreis tñ: auster debet cẽ aũsus¬

Expanded text:
ultra mensuram palmi subsistent et hoc velut corrupultra mensuram palmi subsistent et hoc velut corrupto corio, cetera illesa durabunt. Asserit idem, noxia animalia ultra predictam mensuram non posse generari. Herba consa sicca ut Greci asserunt substrata frumentis, addit etati. Ab horreis tamen auster debet ess
Abbreviated transcription (Latin):
ab oñi hũore ac letam̃e ec stabuliss est po¬
nendus: frigidus uentosus. ⁊ siceꝰ. Cui ꝓuidendũ
est structure diligẽcia: ne rimis possit ab rumpi
minora ꝑ mittunt: uel cratus podiis ersit discnen¬
de granataria. uel uimineis uasculis peditꝰ tenu¬
es ꝯgeremus. S fcĩs granariis. a murca luito mix¬
ta parietes limunt᷑: cui arida oleastri folia uel o¬
liue ꝓ paleis adiciunt᷑. Quo tectorio siccato. rurꝰ¬
lus amiuxa respergif: q̃ uͥ siccata fu̾it. frumenta
ꝯdentur. Hec res: gurgulionib et cet̾is noxies aĩa¬
lib inimica ẽ. Aliqui coriandri folia frumentis mis¬
cent: ad seruandũ ꝓfutura. Nichil tñ ꝯmodius
erit dui custodiendis frumentis. qͣm si ex areis in
alt̾um uicmũ locum transfusa refrigerent᷑ aliqñ¬
tis dieb: atq ita horreis inferantur. Nlegat columei¬
la. uentilanda eẽ frum̃ta: qr miscentur magis aĩa¬
lia dotis aceruis. Qne si nõ moueãtur ĩ sũmitate

Expanded text:
ab omni humore et letamine et stabulis ponendus est; frigidus, ventosus et siccus; cui providendum est structure diligentia, ne rimis possit abrumpi. minora promittunt, vel crateis podiis erunt discernenda granaria, vel vimineis vasculis reditus tenues congeremus. Sed factis granariis amurca luto mixto parietes liniantur. Cui arida oleastri folia, vel olive pro paleis adiiciantur; quo tectorio siccato, rursus amurca respergatur: que ubi siccata fuerit, frumenta condentur. Hec res gurgulionibus et ceteris noxiis animalibus inimica est. Aliqui coriandri folia frumentis miscent ad servandum. Nihil tamen commodius erit diu custodiendis frumentis, quam si ex areis in alterum vicinum locum transfusa refrigerentur aliquantis diebus, atque in horreis inferantur. Negat columella ventilanda esse frumenta, quia miscentur magis animalia totis acervis: que si non moveantur in summitate,
Abbreviated transcription (Latin):
De tenuissimo puluere qui emolendino eicit᷑ si fi¬
at iuse ad fluxum sanguũis et saniei ꝑ os eiectum¬

Expanded text:
De tenuissimo pulvere quod ex molendino eicitur, si ius fiat, ad fluxum sanguinis et saniei per os eiectum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm płimũ domi serendũ. Parere qͦ facilius olo¬
factentes: statunq apartu dandum ẽẽ potui as¬
persa polenta. Sosimenes contra duricias om̃s
illo usus est ex aceto: et contra lassitudĩes ĩ oleo
de coquẽs addito nĩtro. Potu qͦ senũs eiꝰ: lassitu¬

Expanded text:
quam plurimum domi serendum; parere quoque facilius olfactantes, et statim a partu dandum potui polenta aspersa. Sosimenes contra omnes duritias ex aceto usus est eo et contra lassitudines in oleo decoquens addito ni
Abbreviated transcription (Latin):
uino discutit. Clepolemꝰ ad qͣrtanas t̃nis digitis sem̃s
anisi ac feniculi usus est: in aceti ac mellis cyato uno.
Item lenit artitulares morbos: cũ amaris nucib illi¬
tum. Sũt qui et aspidum uenenis: putant eius naturã
adu̾sari. Urinam cit: sitim cohibet. uen̾em stimulat:
cũ uino sudorẽ lenit̃ p̃stat. uestes qͦ atineis deffendit

Expanded text:
is discutit. Tlepolemus ad quartanas ternis digitis seminis anesi et feniculi usus est in aceto et mellis cyatho uno. 195 lenit articularios morbos cum amaris nucibus inlitum. sunt qui et aspidum venenis adversari naturam eius putent. urinam ciet, sitim cohibet, venerem stimulat, cum vino sudorem leniter praestat, vestes quoque a tineis defendit.
Abbreviated transcription (Latin):
nesum. adũsus scorpiones ex uino bibitꝰ.
Apitagora int̾ pauca laudatũ: siue coctum
siue crudũ. Itẽ uiride aridum uer om̃ib q̃ ꝯdiũ¬
ur queq intinguntur desideriũ. Ip̃m oris halitum
uiniorẽ prestat: in sõpno leue suspensum aut pulni¬
ri modo: et uino. Per se qͦ tritum cum polenta ua¬
lec ad magnas fluctiones extrahendaq si ꝗͣ in ocłos
tum. Aurib infunditur cum rosaceo. Thoracis pi¬
tuitas purgat tostum: cũ melle sũptum. meliusꝙ

Expanded text:
m adversus scorpiones ex vino habetur, Pythagorae inter pauca laudatum sive crudum sive decoctum; item viride aridumve omnibus, quae condiuntur quaeque intinguntur, desideratum, panis etiamiuniorem praestat. insomnia levat suspensum in pulviri modo et vino, et per se cum polenta ad magnas fluctiones extrahendisque si qua in oculos tum, auribus infunditur cum rosaceo, thoracis pituitas purgat tostum cum melle sumptum. melius
Abbreviated transcription (Latin):
Nuiꝰ folia semẽq contͥta: ꝓsũt ꝯͣ serpẽtes pectoꝵ. ẽt
laterũ dolores et ꝯͣ tussim uet̾em. Et his qui sang̾¬
nẽ reiciũt eximie utile est: scopis eiꝰ cũ panico aqͣ
decoctis. ut asꝑitas succi mitiget᷑. In ponit᷑ steumis
⁊ naribz ac minuende bili cũ melle. ꝓdest. Itẽ contͣ
uenena: int̾ paucas potens te est. Ip̃a ħba: stoma¬
chũ et excͤationes pestoris purgat. Cum miride et
melle urinã cit. Cauẽda tñ est: exulc̃ate nesice ac

Expanded text:
t contra serpentes, pectorum et lateris dolores, tussim veterem. et iis, qui sanguinem reiecerint, eximie utile, scopis eius cum panico aqua decoctis, ut asperitas suci mitigetur. inponitur strumis  regio minuendaeque bili cum melle prodest, item contra venena inter pauca potens. 244 ipsa herba stomachum et excreationes pectoris purgat cum iride et melle, urinam ciet, cavenda tamen exulceratae vesicae et
Abbreviated transcription (Latin):
tio induratam hiberno rigore soli tristiciam laxat tẽ¬
porib uernis: nouos q soles admittit. At u̾o qui sa¬
rit caueat: ne frumenti radicem suffodiat. Triticum ⁊
sis in utilib herbis. frugum radites uindicat: segetẽ¬
q discernit a cespite. Leguminum cicer: eademque far
desiderat. faba runcari ñ gestit: qm̃ herbas euincit. Lupi¬
tur. s non iteratur nec runcatur. Sicilia et faseoli tm̃ oc¬
cantur. Sunt autem genera t̾re quoꝵ ubertas pectinari
segetem in herba cogit gratis et hoc genus dentate stilis fꝰ¬

Expanded text:
tio induratam hiberno rigore soli tristitiam laxat temporibus vernis novosque soles admittit. qui sariet, caveat ne frumenti radices subfodiat. triticum, semen,  articulum exiit, evolsis inutilibus herbis, frugum radices vindicat segetemque discernit a caespite. leguminum cicer eadem quae far desiderat . faba runcari non gestit. quoniam evincit herbas lupitur, non iteratur, non runcatur. silicia et phasioli occantur tantum . sunt genera terrae, quorum ubertas pectinari segetem in herba cogat—cratis et hoc genus dentatae stilis fe
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdam estimãt urinã mouere. A nõ paucis auctorib
traditur: simane recentia tum nucleis suis deuo¬
rata suit. aluũ copiose fluere. et ut eadẽ cã ⁊̃ mor¬
bo pedes ĩpliciti liberent᷑. Ex his ⁊̃ fit dẏaceraseon:
ꝙ om̃ib notum ẽ. Galieno placet: nõ unam in om̃ib
cetaseis eẽ uͥtutem. Nam ĩ quibdam sapor austerꝰ est:
ĩ qͥb dam acidus. ⁊ ĩ quibdã dulcis apparet. Et austera¬
q̃dẽ ad ħ ualere uult. ut uentiẽ ꝯstͥngant: stomachũ
uͦ confirment. pͥormo acida: indicat stomacho fleg

Expanded text:
quidam existimant et urinam mouere. A non paucis auctoribus traditur, si mane recentia cum suis nucleis deuorata sint, aluum tam copiose fluere ut ex eadem causa etiam pedes morbo impliciti liberentur. Fit ex his diacerasion quod omnibus notum est. Galeno placet non unam in omnibus cerasi pomis esse uirtutem. Nam in quibusdam austerus sapor, in quibusdam acidus, in quibusdam dulcis apparet. Et uult austera ad hoc ualere ut uentrem constringant, stomachum uero confirment. Acida
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ oĩs gn̾atio est ex ruenienti. Conueniens enĩ supponit
ꝓportionem agentis ⁊ mat̾ie: ad formã ã inclucitur. Et hutꝰ
municat nͥ calorẽ. alicui u̾o calorẽ ⁊ lumẽ: ⁊ alicui calo¬
rẽ ac lumen et sp̃em. scd̾m qd̾ magis et minus apta est̃
matia susciꝑe ĩpressiones q̃ sunt ab igne. xĩi
Ixtio est: miscibiliũ alt̾atoꝵ¬
io. Miscibile u̾o est: quicꝙͥ de gu̾atione ⁊ cor

Expanded text:
s generatio est ex convenienti. Conveniens enim supponit proportionem agentis et materiae ad formam , quae inducitur. Et huiusmunicat nisi calorem, cuidam autem calorem et lumen et alicui calorem et lumen et speciem, secundum quod magis et minus materia apta est suscipere impressiones, quae sunt ab igne. 16 ixtio est miscibilium alteraio. Miscibile vero est, quicquid bene deter
Abbreviated transcription (Latin):
si sb̾iectũ umũ est: alt̾atio est. Generatõ aũ ⁊ corruptio:
qñ tnͣsmutatõ fit ex hoc ĩ hoc totũ id est qñ tota forma
sub̾alis rei tnͣsiitatur. Qnͣdo gͥ ĩ subiecto est tnͣsmutatõ:
gen̾atio ⁊ corruptõ est. Qñ u̾o in passionib ⁊ scd̃m acci¬
dens: alt̾atio. Uerũptñ gen̾atio simplex est ĩ simpłr ens.
formas sub̾ales. Quecũq u̾o ñ sub̾am signt s accidens:¬
aut ex ñ bono bonũ. Et illud quidẽ ex quo gn̾atur id est ꝙ
gn̾ationi subicitur potestate est ens: actu u̾o ꝑñ ens.
⁊ ad qd̾ t̾minatur corruptõ: ab eode m incipit gen̾atio.
Quo cura inquietam id est incessabilẽ ac ac ꝑpetuam
necc̃e est ẽẽ tnͣsmutationẽ: id est gen̾ationẽ ⁊ corruptõ¬

Expanded text:
 est, quod si alteratio est. Generatio autem et corruptio, quando transmutatio fit ex hoc toto in hoc totum, id est quando tota forma substantialis rei transmutatur. Cum igitur in subiecto est transmutatio, generatio et corruptio est; quando vero in passionibus et secundum accidens, alteratio. Verumtamen generatio simplex est in simpliciter ens eformas substantiales. Quecumque vero non substantiam signaut ex non bono bonum. Et illud quidem ex quo generatur, id est quod generationi subiicitur, potestate est ens, actu vero non ens. et ad quod terminatur corruptio, ab eodem incipit generatio. Quo circa inquietam, id est incessabilem ac perpetuam necesse est esse transmutationem, id est generationem et corruption
Abbreviated transcription (Latin):
fit sciens. Quedam aũ ñ reutunt᷑ ad ĩuicẽ: scilicet quoꝵ
unsi post alt̾um. Ut ex puero fit uir: si equ̾so. Alia u̾o re¬
u̾tuntur: qr corruptio imius est gen̾atõ alterlꝰ. ut ex
aere fit aqua: ꝑ corruptõem ip̃ius aeris. Idẽ in libͦ .R. O ĩ a¬
u̾o corrupta uadũt: ad ea ex quib sũt. Alb̾tus. Gen̾atur¬
ꝯueniens: scd̃m ꝓportõem agentis et matie. Calidũ ensĩ et
hũidũ mouencia ĩ gen̾atõe. diu̾sa s accipiunt ꝓportõnes
ad formas sub̾ales inducendas: ex dit̾isitate luminis
descendentis a sublimi de stellis. ⁊ ex cliu̾sitate mat̾ie. Q ͤ

Expanded text:
fit sciens. Quedam autem non revertuntur ad invicem, scilicet quorum unum est post alterum, ut ex puero fit vir, non econverso. Alia vero revertuntur, quia corruptio unius est generatio alterius, ut ex aere fit aqua, per corruptionem ipsius aeris. Omnia autem corrupta vadunt ad ea quibus sunt. utem proportionem agentis et materiae, quia calidum et humidum moventia in generatione diversas accipiunt proportiones ad formas substantiales inducendas ex diversitate luminis descendentis a sublimi de stellis et ex diversitate materiae,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ carice: a copia nõiate sũt. ficus egyptia fecundior
fertur: cuł lignũ in aqͣ missum ilico m̃git᷑. Et cum ĩ
ĩ cibo sepiꝰ sũpta: rugas eoꝵ fert᷑ distendere. Tauros
qͦ ferocissimos ad arborẽ fici s coiligatos: repente¬
ficites. Aut si dulce ẽẽ nõ libeat ꝓ aqͣ tm̃dẽ uinaceoꝵ
adicit᷑. Ecypͥa ficu et acetum fit p̃cellẽs: atq alex¬
iudea rubet. oliue magnitudĩe: iocundior tñ. sa¬
pore mespili. Alexandrinã hnͣe ibi nocant: grossitu¬
dĩe cubitali. ramosam mat̾ie ualidam ÷ lentam si ne
lacte. cortice uiridi: folio tylie s molli. O nesicritus
tudit ĩ hyrcania młtis nr̃is ẽẽ dulciores: fciliores

Expanded text:
et caricae a copia nominatae. Ficus Aegyptia fecundior fertur, cuius lignum in aquam missum ilico mergitur, et cum in in cibo saepius sumptae ficus rugas eorum fertur distendere. Tauros quoque ferocissimos ad fici arborem conligatos repentet, aut si dulce esse non libeat, pro aqua tantundem vinaceorum adicitur. e Cypria fico et acetum fit praecellens atque AlexIdaea rubet olivae magnitudine, rotundior tantum, sapore mespili. Alexandrinam hanc ibi vocant, crassitudine cubitali, ramosam, materie validam, lentam, sine lacte, cortice viridi, folio tiliae, sed molli. Onesicritus tradit in Hyrcania multum nostris esse dulciores fertiliores
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma eiꝰ mat̾ia ad scd̾am uł t̃ciam gẽmã ł uͦi¬
p̃cidatur de inde om̃ib annis aliqͥd ꝑ ramos cresc̾e
sub inde paciam᷑: unã mat̾iam sẽper ad cacumẽ arbo¬
ris dirigentes. S qͥ fructũ uolũt maximũ mat̾ias
plures ꝑ ramos submttũt: qui uinũ melius. sarm̃
anni fructus pependit. oĩa recidant᷑. et noua cͥcun¬
cisis cap̃olis ⁊ ramulis ĩ utilib dimrttant᷑. S pro¬
uidendũ ẽ oĩb annus uitẽ resolui ac religari: qr
refrig̾atur. Ita formãdi sũt rami arboꝵ uitiferaꝵ
ne alt̾ sub alt̾ius linea dirigat᷑. s loco pinguiul¬
mus a t̾ra octo pedib graciliuͦ septẽ sine ramo
relinqñda ẽ. In solo roscido et nebuloso ramii arbe¬
risx uitifere in orientẽ et occidentẽ putatione diri¬
gant᷑. ut latera uacua. solis radiis mẽbra totius
de sũt alie. In loco clinoso humilius rami arbo¬
rum seruandi sũc. ĩ plano uliginoso altiꝰ. Palmi¬
tes ad arborẽ nõ duro uimine ligent᷑. ne eos uin¬

Expanded text:
ma eius materia, ad secundam vel tertiam gemmam proscidatur. Deinde omnibus annis aliquid per ramos crescere subinde patiamur, unam materiam semper ad cacumen arboris dirigentes; sed qui fructum volunt maximum, materias plures per ramos submittunt: Qui vinum melius, sarmenanni fructus pependit, omnia rescidantur et nova circuncisis capriolis et ramulis inutilibus dimittantur. Sed providendum est omnibus annis vitem resolui ac religari, quia refrigeratur. Ita reformandi sunt rami arborum vitiferarum ne alter sub alterius linea dirigatur; sed loco pingui, ulmus a terra octo pedibus, gracili vero septem si ne ramo relinquenda est. In solo roscido et nebuloso, rami arboris vitifere in orientem et occidentem putatione dirigantur, ut latera vacua, solis radiis, membra totius dant. In loco clivoso humilius rami arborum servandi sunt, in plano et uliginoso altius. Palmites ad arborem non duro vimine ligentur, ne eos vin
Abbreviated transcription (Latin):
Gehẽna est locus ignis et sulphuris: quẽ apellar
putant a ualle y̾dolis consecrata. q̃ est iuxta nu
enĩ hebrei filios suos ĩmolarunt demonib.: ⁊ ars¬
labatur locus gehennẽ. fũturi gͦ supplicii lec
ubi pecc̃ores cruciandi sunt: huiꝰ loci uocabulou
signatur. Duplicem aũ eẽ gehennam: ignis ⁊ srb¬

Expanded text:
m, " est locus ignis et sulphuris, quem appellari putant a valle ydolis consecrata, positaque penes enim Hebraei filios suos immolabant daemonibus, et appellabatur locus ipse gehennon. Futuri ergo supplicii locus, ubi peccatores cruciandi sunt, hujus loci vocabulo designatur. Duplicem autem esse gehennam ignis et fr
Abbreviated transcription (Latin):
q̃cũq sunt facle diuisibilia so est det̾minabilia: muiꝰ¬
ta quidem paucis et magna ꝑuis cd̃posita ñ facint
nixtionẽ. s dñ antis augm̃ tatõem. Ait̾um enĩ ⁊ domi¬
nans transmutatur. Ideo q guita uini mille ãphoris
transmutatur. Q ñ u̾o potenciis ad ecͣntur: tc̃ quidẽ afire
indñans ex su natura tũsmutatur: ñ aũ genatur alces
s mediũ ꝯmune. deniq ꝑua ꝑuis miscentur magis. fe¬
lius enĩ ac citius ĩ inuicẽ transeunt. Ideo ⁊ bñ de tͥminab¬
liadiuisibiliũ ac passinoꝵ sũt miscibilia: qr facliter
diuidunt᷑ in parua. Talia u̾o sunt humidã. Uñ ⁊ humd̃
maxĩe miscibile est oĩum corꝑum: si ñ sit lubricũ id est usd¬

Expanded text:
quecumque sunt facile divisibilia, id est determinabilia, multa quidem paucis et magna parvis composita, non faciunt mixtionem, sed dominantis augmentationem, alterum enim in dominans transmutatur. Ideoque gutta vini mille amphoris transmutatur. Quando vero potentiis adequantur, tunc quidem alteinans ex sui natura transmutatur, non autem generatur alterum, sed medium commune. Denique parva parvis miscentur, magis facilius enim ac citius in invicem transeunt. Ideo et bene determinabilia divisibilium ac passivorum sunt miscibilia, quia facile dividuntur in parva; talia vero sunt humida, unde et humidum maxime miscibile est omnium corporum, si non sit lubricum et visc
Abbreviated transcription (Latin):
reb: ut albũ corꝑi. qr passionĩ nulla seꝑabilis est sc¬
licet scd̾m se. S neq ñ tangencia ad ĩuicẽ rtingit misce
s̃ eẽ. actu quidẽ ente alio gen̾ato ex ip̃is: potencia n̾o adis
Alt̾utro eoꝵ q̃ fuerant añqmͣ misd̾ent᷑. Ut scilicet caro
aluid est a .iiiiͣ. elementi actu: potencia taĩ est illa. Rau̾o
q̃ miscent᷑. priꝰ ex seꝑatis ꝯueniunt: idest prinsquidẽ se¬
pata erant.⁊ coeucia seꝑartrursus possunt. Oꝑtet asĩ
mixta sidisi ẽẽ parciũ. Uñ si misceatur ordesi frumen¬
to: ñ est mixtio s ꝯpositõ. Illa nͥo ciuoꝵ eadẽ est mat̾ia.¬

Expanded text:
t album corpori, quia passionum nulla separabilis est, scilicet secundum se, sed neque non tangentia ad invicem contingit miscero modo non esse. Actu quidem ente alio generato ex ipsis, potentia vero alterutro eorum que fuerant antequam miscerentur; ut scilicet caro aliud est a quatuor elementis actu, potentia tamen est illa. Ea vero que miscentur, prius ex separatis conveniunt, id est prius quidem separata erant et coeuntia separari rursus possunt. Oportet autem mixta similium esse partium. Unde si misceatur hordeum frumento, non est mixtio, sed composit
Abbreviated transcription (Latin):
inũ exaticũ dr᷑: eo ꝙ spica euis sex ordĩes habeat. Q
qͥdã cant̾inũ apellant: eo ꝙ aĩalia meliꝰ ꝙͣ tͥticũ pascit.
⁊ hõies salubrius qͣm ullũ tͥticum. Alt̾um disticũus¬
nes habeat. Hoc pleriq calaticũ uocant. Terciũ tri¬
mense qr ẽ cogit necessitas ũno seĩat᷑. ⁊ celerit̾ colligi

Expanded text:
ca eius sex ordines habeat; quod quidam canterinum appellant, quoniam animalia melius quam triticum pascit, et homines salubrius quam malum triticum. Alterum disticnes habeat; hunc plerique Galaticum vocant. Tertium trimestre, quia, cum cogit necessitas, verno seminatur
Abbreviated transcription (Latin):
orib. altiꝰ uitẽ licebit expand̾e: Exilib aut estuosis
aut decliuib aut ꝓcellosis. hũllior ẽ hñda. Locis p̃ĩ¬
guib: singulis brachiis rucisibina flagella dimu¬
te. S erit sapientis: estimare uim uitis. Nã q̃ alcins
colit᷑. et fecũda ẽ plusꝙͣ octo palnutes habere ñ debet.
ita ut desideremꝰ sẽꝑ in ĩferiore parte custodẽ. Ccc. Cir¬
ca coux qͥcqͥd nascit᷑ amputandũ est: si non desideret ui¬
nea reuocari. Ꝙ si truncus uitis sole aut pluuis ant
noxiis aĩalib ẽ cauatus: purgamꝰ qͥcqͥd mortuũ. pla¬
gas q eiꝰ amurca linimꝰ et t̾ra: ꝙ ꝓderit adũsum p̃

Expanded text:
oribus altius vitem licebit expandere. In exilibus, aut estuosis, aut declivibus, aut procellosis, humilior est habenda. Locis pinguibus singulis brachiis vitium bina flagella dimitte, sed erit sapientis estimare vim vitiis. Nam que altius colitur et fecunda est, plusquam octo palmites habere non debet. Ita ut desideremus semper in inferiore parte custodem. Circa crus quicquid nascitur amputandum est, si non desideret vinea revocari. Quod si truncus vitis sole, aut pluviis, aut noxiis animalibus est cavatus, purgemus quicquid mortuum est, plagasque eius amurca linamus et terra,