comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ponia noua ⁊ uet̾a sp̃oso a spõsa suant᷑:
a mod̾nis patͥb tanꝗͣ arborib tã saluti¬
feris qmͣ frudiferis decerptoᷤ ĩmemoriali
libroꝵ apotheca recondit eccła. Et in
cotidie ad xp̃iane conu̾sationis disci¬
plinam tanqm cotidiane refectionis
xp̃i: oꝑa exemplarium patrũ. et exem-¬
plaria oꝑm: hylarit̾ ⁊ deuote dispensã
ramos de arborib cedentes. nec scõꝵ pa¬
trũ dicta tm̃ s et facta recolentes: cur¬
ramꝰ nunc cũ duob caritatis gemine
pedib ad arborem quandã nouã. no¬
uum fructũ. nob̃ noua poma ferentẽ.
et uixta ꝓmissionẽ sponse: cũ ueteribꝰ
sponso noua poma seruemꝰ. Int̾ alias
qͥppe tam salutiferas qm fructiferas
paradisi dei arbores: una ẽ unde ube¬
rius dieb istis nouũ fructũ colligimꝰ.
Et unus ẽ. stans int̾ alios eccle dei pͥn-¬
cipes. qui precessert̃ ⁊ preuenert̃ nos.
post quoꝵ adhuc t̾gum sccłm psalmi-¬
stam psallimꝰ: unꝰ inqm singłaris et

Expanded text:
a Sponsa servantur a modernis Patribus tanquam arboribus tam salutiferis quam fructiferis decerptos in memoriali librorum apotheca recondit Ecclesia. Et inde quotidie ad Christianae conversationis disciplinam, tanquam quotidianae refectionis Christi opera exemplarium Patrum et exemplaria operum hilariter et devote dispensantramos de arboribus caedentes, nec sacrorum Patrum dictatum, sed et facta recolentes, curramus nunc cum duobus charitatis geminae pedibus ad arborem quamdam novam novum fructum nobis, nova poma ferentem, et juxta promissionem sponsae cum veteribus Sponso nova poma servemus. Inter alias quippe tam salutiferas quam fructiferas paradisi Dei arbores una est, unde uberius diebus istis novum fructum colligimus. Et unus est stans inter alios Ecclesiae Dei principes qui praecesserunt et praevenerunt nos, post quorum adhuc tergum secundum Psalmistam psallimus, unus, inquam, singularis et
Abbreviated transcription (Latin):
cclesiastice con¬
suetudinis ẽ:
preclaras scõꝵ
patrũ descri¬
bere uitas. et
ea que ui mor¬
tali adhuc car¬
ne ĩ mortalia gessert̃ oꝑa: ꝑpetus ut
dignũ est litt̾arum monumentis in¬
serere: ut sic quodã stili remedio re¬
stituant᷑ mundo: quib dignꝰ ñ erat
mundus. Et ita nos qui adhuc uiui¬
mus. qͥ residui sumus. adhuc in pre¬
sentis uite agone positi: ex ipsis ꝓuo¬
cemͣ ad cursũ: animem ad pugnam:
et spe certa prestolem᷑ uictoriam. Et
hoc ẽ. uerbũ illud in amoris cantico di¬
lecte ad dilectum. sponse ad sponsũ:

Expanded text:
cclesiasticae consuetudinis est praeclaras sacrorum Patrum describere vitas, et ea quae in mortali adhuc carne immortalia gesserint opera, perpetuis, ut dignum est, litterarum monumentis inserere, ut sic quodam styli remedio restituantur mundo quibus dignus non erat mundus. Et ita nos, qui adhuc vivimus, qui residui sumus adhuc in praesentis vitae agone positi, ex ipsis per vocem ad cursum animemur ad pugnam et spe certa praestolemur victoriam. Et hoc est verbum illud in amoris cantico dilectae ad dilectum, Sponsae ad Sponsum,
Abbreviated transcription (Latin):
De archip̾sulis a concilio hoc reuertentis me
ditatione inuia. ⁊ allocutꝰ: qͥd responłit. et
qͦd ex uerbis discipłi ñ nullã consolationem̃¬
e archip̾sule qui ab altaris officio circit̾ ꝑdies
quadraginta semetipsum suspendit : donec
ã uiro apłico ⁊ consolationis ⁊ absolutionus gr̾am¬

Expanded text:
De archipDe archipin via, et allocutus quid responderit, et quod ex verbis discipuli nonnulla consolatio est archipraesuli, qui ab altaris officio circiter per dies quadraginta semetipsum suspendit, donec a viro apostolico et consolationis et absolutionis gra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuenerunt. et de concilio quod rex con¬
uocat. ubi rex ab archip̾sule et fr̃ib suis co¬
ep̃is postulat: ut ex auctor ati clerici eti¬
am corporalit̾ puniant᷑. ⁊ de causa ⁊ contͦ¬
uersia que suꝑ int̾ hoc regem ⁊ archipre¬
sulem ore ad os uentilatur. uno allegante
pro pace popłi: altero uero ꝓ libertate cdle¬
ri. et de regiarũ consuetudinũ a rege ex¬
acta obseruantia. ⁊ qualit̾ ab archi p̾sule
⁊ coep̃is simul tunc omnib concordit̾ sit
responsum se obseruaturos has: saluo ordi¬
ne suo. ⁊ quomͦ ex adiectione hac: rex offen
sulem suũ deserentes: regi ad heserunt. e
quomͦ archip̾sul postea a multis ꝑsuasus:
adiectionẽ illam uidelicet saluo ordine: ꝓ¬
misit se mutaturum.
De concilio apud regiam illam mansionem
que clarendiine dr conuocato: ubi archi¬
presul et coep̾i mutauerunt adiectionem
uerbi p̾fatam. ⁊ de consuetudinib que re¬
gie uocabant᷑. ad quas obseruandas archip-¬
sul ⁊ ep̾i iusiurando se obligauerunt: mox

Expanded text:
enerunt et de concilio quod rex convocat, ubi rex ab archipraesule et fratribus suis coepiscopis postulat, ut exauctorati clerici etiam corporaliter puniantur, et de causa et controversia, quae super hoc inter regem et archipraesulem ore ad os ventilatur, uno allegante pro pace populi altero vero pro libertate cleri; et de regiarum consuetudinum a rege exacta observantia, et qualiter ab archipraesule et coepiscopis simul tunc omnibus concorditer sit responsum se observaturos has, salvo ordine suo, et quomodo ex adjectione hac rex offensuaesulem suum deserentes: regi adhaeserunt, et quomodo archipraesul postea a multis persuasus adjectionem illam, videlicet salvo ordine, promisit se mutaturum. 20. De concilio apud regiam illam mansionem quae Clarendune dicitur convocato, ubi archipraesul et coepiscopi mutaverunt adjectionem verbi praefatam et de consuetudinibus quae regiae vocabantur, ad quas observandas archipraesul et episcopi jusjurando se obligaverunt mox
Abbreviated transcription (Latin):
tore: inaurib dñi sabaoth delecta¬
bilius et ꝑsuabilius sonat. Nobis
gͦ ex facto hoc solum suꝑest gauduĩ
et exultatio: qͦd uidełc coram terri¬
bili et eo qui aufert sp̃m̃ pͥncipũ:
tot et talium tanta nobis accreuerĩt
patrocinia. Unde et si fidem habemꝰ
nequaqmͣ hesitandũ quod et si labo¬
riose certemus. si quidẽ lites laborio¬
se sunt. p̃sertim contra aduersari¬
um tam potentẽ tam durũ: cause
nr̃e exitus exinde multo erit felici
nobis adueniunt. om̃i sollicitudi¬
ne ⁊ mesticia om̃i deposita: expecta
dñm et uirilit̾ age. ⁊ confortet᷑ cor
tuum. Hic enĩ int̾ ligna siluarũ.
int̾ petras ⁊ solitarios hos. nobis
in solitudine hac uelut quadam cer¬
taminis nr̃i palestra: aut cedendũ
cũ ignominia aut dimicandũ cum
Quodaũ a ꝯmuni eccłe suffrał gła.¬
gio int̾dicim᷑: si d̾s cordiᷤ nr̃i nob̾cũ. ⁊ su¬
oꝵ corda parit̃: ⁊ eo mag corda: qͦ ora clau-¬

Expanded text:
tore in auribus Domini Sabaoth delectatore in auribus Domini Sabaoth delectabilius et persuasibilius sonat. Nobis ergo ex facto hoc solum superest gaudium et exsultatio, quod videlicet coram terribili et eo qui aufert spiritum principum, tot et talium tanta nobis accreverint patrocinia: unde et, si fidem habemus, nequaquam haesitandum, quod etsi laboriose certemus, siquidem lites laboriosae sunt, praesertim contra adversarium tam potentem, tam durum, causae nostrae exitus exinde multo erit felicionobis adveniunt, omni sollicitudine et moestitia omni deposita, exspecta Dominum et viriliter age et confortetur cor tuum. Hic enim inter ligna silvarum, inter petras et solitarios hos, nobis in solitudine hac velut quadam certaminis nostri palaestra aut cedendum cum ignominia aut dimicandum cumQuod autem a communi ecclesiae suffragio interdicimur, si Deus cordis nostri nobiscum, et suorum corda pariter et eo magis corda quo ora clau
Abbreviated transcription (Latin):
etiam parue intelligentie homini-¬
b liquere potest de facili. Si quide
nunc pͥmo ex facto hoc. nr̃a nobi¬
litatur ꝑegrinatio. roborat᷑ infir-¬
mitas. uirtꝰ datur sustinendi: et
eccłe causa in tuto. et contͣ mun-¬
oi principem ad nos mundi fauor
inclinabitur: adeo detestabit᷑ mũ¬
dus facti huiꝰ atrocitatẽ. S ut inte¬
rim tactamꝰ de hoc: in breui quip¬
pe uidebunt oculi nr̃i sic ⁊ gaude¬
bit cor nr̃m: nr̃a siquidẽ nunc pͥmo¬
ut iam dicere ceꝑimꝰ nobilitat᷑ ꝑe¬
grinatio: et deinceps ex hoc eccłe cau¬
sa qm suscepimꝰ intuto est. Si quidem
pret̾ alios ex om̃i etate. om̃i sexi. om¬
ni conditione: tot merunmꝰ habere
innocentes. paruulos dico et ad ma¬
trum adhuc pendentes ubera. nr̃e
ꝑegͥnationis consortes. nob̾ nunc
associati. et nob̃cum noul coram
om̃ium uidice: eccłastice cause aduo¬
cati :. Quoꝵ ꝓfecto uagitꝰ. uiris ꝑito¬
rum om̃i allegationũ robore et in¬

Expanded text:
etiam parvae intelligentiae hominibetiam parvae intelligentiae hominibus liquere potest de facili. Siquidem nunc primo ex facto hoc nostra nobilitatur peregrinatio, roboratur infirmitas, virtus datur sustinendi, et Ecclesiae causa in tuto, et contra mundi principem ad nos mundi favor inclinabitur, adeo detestabitur mundus facti hujus atrocitatem. Sed, ut interim taceamus de hoc, in brevi quippe videbunt oculi nostri, sic et gaudebit cor nostrum; nostra si quidem nunc primout jam dicere coepimus, nobilitatur peregrinatio, et deinceps ex hoc Ecclesiae causa quam suscepimus in tuto est. Si quidem praeter alios ex omni aetate, omni sexu, omni conditione, tot meruimus habere innocentes, parvulos dico et ad matrum adhuc pendentes ubera, nostrae peregrinationis consortes, nobis nunc associati, et nobiscum novi coram omnium judice ecclesiasticae causae advocati. Quorum profecto vagitus jurisperitorum omni allegationum robore et ni
Abbreviated transcription (Latin):
turbinem metent. uerũ et si istud
quod sit nuꝑ in anglia in nr̃am
oppressionem gestum ẽ. quid̃a suꝑ¬
bie et elationis turbo sit. pauꝑum
turbam de corde maris exturbans
et euentilans: nos tñ qui secuti sumꝰ
te. turbo hic confortante nos dño ⁊
regente. minime exturbare potest
aut debet. Si te quem secuti sumus
exturbare potest. tu uideris: Nos
nec potest. nec debet: Qumnpotiꝰ tur¬
bo hic nos magis sedat quam turbet.
hunc qͥppe turbidinẽ aurã reputa¬
mus. qua meliꝰ et cõmodius uelifice¬
mus ad portum. Illo quidem mra¬
biliter dispensãte sic. qui cũ ut ait
psalmista mirabiles sint elationes
maris: ediuerso mirabilis ẽ in altis
dñs. Qui iuxta eundem statuit tur¬
binem intranqͥllitatẽ: et ꝓcellam
inauram. Et reuera et si non senti¬
amus adhuc sentiemꝰ in breui:
qͦd turbo hic norũ nobĩ intranqͥlli¬
tatẽ. et ꝓcella hec in aurã. dño sic
mirabiliter oꝑante. statuet᷑. Quod

Expanded text:
turbinem metent . Verum et si istud, turbinem metent . Verum et si istud, quod sic nuper in Anglia in nostram oppressionem gestum est, quidam superbiae et elationis turbo sit, pauperum turbam de corde maris exturbans et eventilans, nos tamen qui secuti sumus te, turbo hic confortante nos Domino et regente, minime exturbare potest aut debet; si te quem secuti sumus exturbare potest tu videris: nos nec potest nec debet, quin potius turbo hic nos magis sedat quam turbet, hunc quippe turbinem auram reputamus, qua melius et commodius velificemus ad portum; illo quidem mirabiliter dispensante sic, qui cum, ut ait Psalmista: Mirabiles sint elationes maris, e diverso mirabilis est in altis Dominus ; qui juxta eumdem: Statuit turbinem in tranquillitatem et procellam in auram . Et revera, etsi non sentiamus, adhuc sentiemus in brevi quod turbo hic novus nobis in tranquillitatem et procella haec in auram, Domino sic mirabiliter operante, statuetur. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
iam incipiat sequi. Non gͥ dolore
tabescas. ñ labore deficias. ñ pauore
elangueas: ñ te impatientia dissol¬
uat. non sollicitudo distrahat. non
euiscerent cure: potiꝰ in turba sine
turbatione. et inter curas quasi sine
cura uersare te oportet: tuos in soli-¬
tudinis huiꝰ discrimine et exemplo
ꝓuocans. et uerbo roborans: Ut ita
dum suꝑbiunt impii. pauꝑes qui
te sequunt᷑ hinc celestis uerbi igne
admoto: inde uͦ suꝑbie seu elatio¬
nis uento agitati: incendant᷑. In¬
cendant᷑ inqm tanqm aurũ in
fornace. ut ꝓbati purgent᷑. et tan¬
qm ferrum in igne: ut om̃i expar¬
te accencant᷑ ad amorem. Et hunc
quide elationis uentũ. qui ñt nob
sic contrariꝰ est. et eiectoꝵ et ꝓscͥpto¬
rum pauꝑum turbam ab insu-¬
la natiuitatis sue de corde maris e
ut nc̃ tͣbinẽ metaᷤᷤ. Ex tali qͥppe semine:
fructuᷤᷤ talis. Iuxta qͦd de isrełe p̃nimia
elatione scismatico: ꝓpħarum unus.
Seminabunt inquit uentum: et

Expanded text:
jam incipiat sequi. Non igitur dolore jam incipiat sequi. Non igitur dolore tabescas, non labore deficias, non pavore elangueas, non impatientia dissolvat, non sollicitudo distrahat, non eviscerent curae, potius in turba sine turbatione et inter curas quasi sine cura versare te oportet, tuos in solitudinis hujus discrimine et exemplo provocans et verbo roborans: ut ita, dum superbiunt impii, pauperes qui te sequuntur, hinc coelestis verbi igne admoto, inde vero superbiae seu elationis vento agitati incendantur. Incendantur, inquam, tanquam aurum in fornace, ut probati purgentur et tanquam ferrum in igne, ut omni ex parte accendantur ad amorem. Et hunc quidem elationis ventum, qui nunc nobis sic contrarius est, et ejectorum et proscriptorum pauperum turbam ab insula nativitatis suae de corde maris evut nunc turbinem metas. Ex tali quippe semine fructus talis, juxta quod de Israele per nimiam elationem schismatico prophetarum unus: Seminabunt, inquit, ventum et
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce scł̃i huiꝰ. ecce iite huiꝰ ꝓsꝑitas.
que quasi amurca fluit ꝑ plateas
oleo intorculari presso: et postea re¬
posito incellaria. Et tu dñe ut tñ
absq dñi loquar offensa. dei quippe
sermones loquim᷑: tu quide aliqͣnͣ-¬
to temꝑe amurca fiusti ꝑ plateas
fluens. om̃ib absq om̃i obstaculo tͥ
ad nutum et uotum succedentib.
S iudet᷑ nunc qͦd amurcam conu̾̃te¬
re uelit in oleum: qui conuertit aqm
in uinum. Si ergo oleum ẽẽ desicłas.
torcularis pressuram sustineas neces¬
se est: donec extorculari in apothecã
defluas. uerum ꝓ nouo hoc tam a¬
trocis facti auditu. de sollicitudine
et mesticͥa qmͣ ostendis: cont᷑bamur
plurimũ. Sꝑabamꝰ quippe quod in
solitudine hac qua secuti sumꝰ te.
alterum te nob̃ moysen exhibereᷤ:
et sub tali duce fiducialit̾ dm̃i bella
cõmittere. S si necclum te talem
exhibuisti. uł nunc exhibeas netes¬
se est: cum te turba in solitudinem

Expanded text:
Ecce saeculi hujus, ecce vitae hujus prosperitas Ecce saeculi hujus, ecce vitae hujus prosperitas quae quasi amurca fluit per plateas, oleo in torculari presso et postea reposita in cellaria. Et tu, Domine, ut tamen absque Domini loquar offensa, Dei quippe sermones loquimur, tu quidem aliquanto tempore amurca fuisti per plateas fluens, omnibus absque omni obstaculo tibi ad nutum et votum succedentibus. Sed videtur nunc quod amurcam convertere velit in oleum qui convertit aquam in vinum. Si ergo oleum esse desideras, torcularis pressuram sustineas necesse est, donec ex torculari in apothecam defluas. Verum pro novo hoc tam atrocis facti auditu, de sollicitudine et moestitia quam ostendis, conturbamur plurimum. Sperabamus quippe quod in solitudine hac, qua secuti sumus te, alterum te nobis Moysen exhiberes, et sub tali duce fiducialiter Domini bella committere. Sed si necdum te talem exhibuisti, vel nunc exhibeas necesse est, cum te turba in solitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ad uictimam ductt᷑. Dño ad ꝓpħam
respondente. sciscitat᷑ ꝓpħa a dño.
Quare inqͥt uia impioꝵ ꝓsꝑatur. be¬
ne ẽ. om̃ib qui p̃uaricantur. ⁊ iniq
agunt e Cui dñs. Congrega inquit
eos quasi gregẽ ad uictimam: et scĩ¬
fica eos in die occisionis. Ac si dicat
eos congregandos quasi gregẽ ad uicti¬
mam. Et reuera talis et tanta uite hꝰ
ni flagello. di quid̃e miseratio est:
S talis certe dei miseratio. omnem
dei iram excedit. Misccł̃ia enĩ hec
uixta ꝓpħarum unũ quasi nubes
matutina. et quasi ros mane per¬
transiens: quasi spuma suꝑ faciẽ
aque. aut sicut puluis a turbine
raptꝰ exarea. et sicut fumꝰ de fuma-¬
rio. Unde et quo sic miseret᷑ dñs.
eo plusiratꝰ: peccanti sinagoge.¬
Recessit inquit ⁊elus m̃s ate: ultra
ñ irascar tͥ. Et alibi ꝑ ꝓpħam alium.
Dimisi inqͥt eos scd̃m desideria cordis
eoꝵ: ibunt in adinuentionib suis.

Expanded text:
ad victimam ducitur. Domino ad prophetam ad victimam ducitur. Domino ad prophetam respondente, sciscitatur propheta a Domino: Quare, inquit, via impiorum prosperatur, bene est omnibus qui praevaricantur, inique agunt? Cui Dominus: Congrega, inquit, eos quasi gregem ad victimam et sanctifica eos in die occisionis : ac si dicat eos congregandos quasi gregem ad victimam. Et revera talis et tanta vitae huni flagello, Dei quidem miseratio est: sed talis certe Dei miseratio omnem Dei iram excedit. Misericordia enim haec juxta prophetarum unum: Quasi nubes matutina et quasi ros mane pertransiens, quasi spuma super faciem aquae, aut sicut pulvis a turbine raptus ex area, et sicut fumus de fumario . Unde et quo sic miseretur Dominus, eo plus iratus peccanti SynagogaeRecessit, inquit, zelus meus a te, ultra non irascar tibi. Et alibi per Prophetam alium: Dimisi, inquit, eos secundum desideria cordis eorum, ibunt in adinventionibus suis .
Abbreviated transcription (Latin):
rib. Nec gͥ ꝑ impatientiam repel¬
lamꝰ a nob̃ curantis medici manum :
nec fatigemur dum a patre argui¬
mur: si pat̾ suꝑ dorsa filioꝵ addat
flagella flagellis. Nec inqmͣ fatige¬
mur. nec ploremꝰ ꝓpter flagella:
s cantemꝰ cum ꝓph̃a penitente et
flagellato: dicentes singłi. qm̃ ego
in flagella paratus sum: Si forte
uł sic om̃ium inuiriarum. malefa¬
ctoꝵ om̃ium ultor dñs. in omnes
adinuentiones nr̃as ulciscatur.
Propter quod et ꝑ eund̃e ꝓpħam
d̾s moysi aaron. et samueli ꝓpitꝰ
fuisse dr: quod in om̃s eoꝵ adinuen¬
tiones ulcisc̾e̾t᷑. D̾s inqͥen tu ꝓpitiꝰ finsti
es̾ : ⁊ ulciscens in om̃es adinuentiones
eoꝵ. Magna quippe ira dei: impuni-¬
ta nequitia. Unde et ꝓpħa priꝰ ꝓspera¬
tus et flagellatꝰ postea: noli inquit
emulari in homine qui ꝓsꝑatur in
ua sua: Eo quod sicut ꝑ ꝓpħam ali¬
um ipso dño dicente: iste talis quasi
pecus occisionis est. quod saginatũ

Expanded text:
ribus. Nec igitur per impatientiam repelribus. Nec igitur per impatientiam repellamus a nobis curantis medici manum, nec fatigemur; dum a patre arguimur, si pater super dorsa filiorum addat flagella flagellis. Nec, inquam, fatigemur nec ploremus propter flagella, sed cantemus cum Propheta poenitente et flagellato, dicentes singuli: Quoniam ego in flagella paratus sum : si forte vel sic omnium iujuriarum malefactorum omnium ultor Dominus in omnes adinventiones nostras ulciscatur. Propter quod et per eumdem Prophetam Deus Moysi, Aaron et Samueli propitius fuisse dicitur, quod in omnes eorum adinventiones ulcisceretur: Deus, inquiens, tu propitius fuisti eis et ulciscens in omnes adinventiones eorum . Magna quippe ira Dei impunita nequitia. Unde et Propheta prius prosperatus et flagellatus, postea: Noli, inquit, aemulari in homine qui prosperatur in via sua ; eo quod sicut per prophetam alium ipso Domino dicente: Iste talis quasi pecus occisionis est, quod saginatum
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo audiens et postea uidens
hec gesta sic. cepit sollicitꝰ et mestus
ẽẽ: nec eam foris ostendit faciem.
qmͣ heri ⁊ nudius tertiꝰ. Unde et
archipresulis eruditi ꝑegrinatio¬
nis sue socii. aduertentes hoc: qua¬
dam exhortatorii pariter ⁊ conso¬
latorii sermonis allocutione ip̃m
ad oriunt᷑ sic. Dñe in quiunt. quare
in auditu noui nuntii huiꝰ ab anglia
facies tua sic concidit. et uultus sic ẽ.
indiuersa mutatꝰ: Nos nunc alloq̃n¬
tes te si placet uł modicum sustine.
Tibi quippe et nob̃ qui secuti sumꝰ
te. cõmunis est causa. cõmunis pe¬
na: cõmunis pugna. fauente dño
et cõmunis erit uictoria. et cõmu¬
nis corona. Hec uͦ que nc̃ de nouo
na tibi ⁊ nob̾ cõmunis: si pena est.
medicinalis ẽ. Si pena est ideo dici¬
mus: eo quod magis ut nob̃ iudet᷑
censenda sit nomine medicine ꝙͣ
pene: suꝑ alia uelut mordax quõd¬
dam epithema: a celesti medico su¬
perapposita peccatoꝵ nr̃oꝵ uulne¬

Expanded text:
mo audiens et postea videns haec gesta sic coepit sollicitus et moestus esse, nec eam foris ostendit faciem, quam heri et nudiustertius. Unde et archipraesulis eruditi, peregrinationis suae socii, advertentes hoc, quadam exhortatorii pariter et consolatorii sermonis allocutione ipsum adoriuntur sic: « Domine, » inquiunt, « quare in auditu novi nuntii hujus ab Anglia, facies tua sic concidit et vultus sic est diversa mutatus? Nos nunc alloquentes te si placet vel modicum sustine. Tibi quippe et nobis, qui secuti sumus te, communis est causa, communis poena, communis pugna, favente Domino et communis erit victoria et communis corona. » Haec vero quae nunc de novo na, tibi et nobis communis, si poena est, medicinalis est. Si poena est ideo dicimus, eo quod magis ut nobis videtur censenda sit nomine medicinae quam poenae, super alia velut mordax quoddam epithema a coelesti medico super apposita peccatorum nostrorum vulne
Abbreviated transcription (Latin):
dam p̃paratis ferreis machinis fores
oeicere ⁊ irruere sic: intentabant.
aꝑirent᷑: addens decere minime.
in castellari eccłam. Ualuis uͦ aꝑtis
mox irruentes carnifices: clamabat
unus. Ubi est inquiens seductor ille:
uultis: Et ille intonando. ut mori¬
aris inqͥt nec ullatenus uiues. Et

Expanded text:
sdam praeparatis erreis machinis fores sdam praeparatis erreis machinis fores ejicere et irruere sic intentabant. aperirentur, addens decere minime incastellari ecclesiam. Valvis vero apertis mox irruentes carnifices clamabat unus: « Ubi est, » inquiens, « seductor ille? vultis? » Et ille intonando: « Ut moriaris, » inquit, « nec ullatenus vives. » Et
Abbreviated transcription (Latin):
eccl̃am: quotqͦt sui p̃timore mox
disꝑsi st̃. fugert̃ hii. fugert̃ ⁊ illi:
et ꝑ criptas eccl̃e ⁊ sub altarib ab¬
scondert̃ se ab eo. Ita ut illud capi¬
ti hoc capitis menbrũ. conclamare
poss ⁊ plangere. Sicut aqua effu¬
sus sum: ⁊ disꝑsa st̃ om̃ia ossa mea.
Et illud. Elongasti a me amicũ ⁊
ꝓximũ: ⁊ notos meos a miseria.
Solus qͥppe calcaturꝰ erat torcular.
ut in eo arcto ñ alteri s gła daret᷑
soli. Nam si ⁊ alteri: gła extenuare¬
tur solius. Uñ ad sui athlete głam
deo ꝓuidente sic: singłarit̾ erat
oonec transiret. Quidam tñ de su¬
is cũ eccłam intͣsset ipse: eccłe fores
clausit mox ⁊ serauit. Illi uͦ carni¬
fices milites cũ cohorte. cũ armis
⁊ gladiis ⁊ fustib archip̾sulem pe¬
datim seq̃ntes. ⁊ iam ad eccłe fores
uenientes: t̾ribilit̾ ⁊ clamose into¬
nabant. ut cito sͥ aꝑirent᷑ fores.
Quod qͥa aliqͣntisꝑ dilatum: quib¬

Expanded text:
ecclesiam, quotquot sui prae timore mox ecclesiam, quotquot sui prae timore mox dispersi sunt, fugerunt hi, fugerunt et illi, et per cryptas ecclesiae et sub altaribus absconderunt se ab eo; ita ut illud capiti hoc capitis membrum conclamare posset et plangere: Sicut aqua effusus sum et dispersa sunt omnia ossa mea . Et illud: Elongasti a me amicum et proximum et notos meos a miseria . Solus quippe calcaturus erat torcular ut in eo arcto non alteri, sed gloria daretur soli. Nam si et alteri gloriam, extenuaretur solius. Unde ad sui athletae gloriam Deo providente sic singulariter erat donec transiret. Quidam tamen de suis, cum ecclesiam intrasset ipse, ecclesiae fores clausit mox et seravit. Illi vero carnifices milites cum cohorte, cum armis et gladiis et fustibus, archipraesulem pedatim sequentes, et jam ad ecclesiae fores venientes, terribiliter et clamose intonabant ut cito sibi aperirentur fores. Quod quia aliquantisper dilatum, quibu
Abbreviated transcription (Latin):
ilitib itaq ar¬
matis. et colle¬
cta cohorte: cũ
gladiis ⁊ fusti¬
b ꝑ fenestras
palatii coacer¬
uatim iam ce¬
perunt irruere. a quibdam de fa-¬
milia nr̃a ostiis iam clausis pre ti-¬
more. Illi uͦ qui in thalamo cũ ar¬
chip̃sule consedert̾. audientes tu¬
multum exteriꝰ ⁊ fragorẽ.⁊. iã adu̾¬
tentes quid hoc. ñ sine cau¬
la ext̾riti sunt: monentes iam ar¬
chip̃sulem. ut in locum sanctiorem
et tutiorem. eccl̃am uidel̃c: se re¬
ciꝑeret. Quo it̾m ⁊ it̾m renuente
tanqm mortis intrepido. ux tan¬
dem coegert̾ ut ad etcłam ꝑgeret:
gr̃a uultꝰ eiꝰ etiam in articło hoc
nec uł in modico ĩmutata. Adeo
sicut nec in nultu. sic nec ingestu:
ullũ parebat trepidationis uesti¬
gium. Cũ uero paululũ ꝓcessisset.
nec crucẽ uideret qm ante se bauila¬
re consueuerat: accito crucis baiulo
substitit. crucem expectans. ut p̃¬
cederet. Reuera ni fallor dñi sui
ñ inmemor: qui cũ cruce ꝓperauit

Expanded text:
ilitibus itaque armatis et collecta cohorte cum gladiis et fustibus per fenestras palatii coacervatim jam coeperunt irruere, a quibusdam de familia nostra ostiis jam clausis prae timore. Illi vero qui in thalamo cum archipraesule consederunt, audientes tumultum exterius et fragorem, et jam advertentes quid hoc, non sine causa exterriti sunt, monentes jam archipraesulem ut in locum sanctiorem et tutiorem, ecclesiam videlicet, se reciperet. Quo iterum et iterum renuente tanquam mortis intrepido, vix tandem coegerunt ut ad ecclesiam pergeret, gratia vultus ejus etiam in articulo hoc nec vel in modico immutata: adeo, sicut nec in vultu, sic nec in gestu ullum parebat trepidationis vestigium. Cum vero paululum processisset, nec crucem videret quam ante se bajulare consueverat, accito crucis bajulo substitit crucem exspectans ut praecederet: revera, ni fallor, Domini sui non immemor, qui cum cruce properavit
Abbreviated transcription (Latin):
e militib armatis collecta cohorte ir¬
ruentib in palatiũ. ⁊ de ingressu athlete
oñi in eccłam. ⁊ de carnificum uerbis.
De occursu athlete dñi ad carnifices. et
quid egerit: ipsos alloquens.
De excusatione qua se discipłs qͥ hec
scͥpsit extusat: si forte in describendo tã¬
ti athlete certamine morosiᷤᷤ uideatur.

Expanded text:
e militibus armatis collecta cohorte irruentibus in palatium, et de ingressu athletae Domini in ecclesiam et de carnificum verbis. 2. De occursu athletae Domini ad carnifices, et quid egerit ipsos alloquens. 3. De excusatione qua se discipulus, qui haec scripsit, excusat si forte in describendo tanti athletae certamine morosus videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dit : tam magna ⁊ tam cara dissoluit
federa. archipresulis primo exilii: &
demũ martyrii causa. Et qm̃ de sep-¬
tem thomis qͦs distinximꝰ quidam
inueniri possit quod querit᷑: etiam
singłis thomis singła et ꝓpria capitu¬
la sua p̾misimus
Incipiunt capi

Expanded text:
dit, tam magna et tam chara dissolvit dit, tam magna et tam chara dissolvit foedera, archipraesulis primo exsilii et demum martyrii causa. Et quoniam de septem tomis, quos distinximus, quidam inveniri possit quod quaeritur, etiam singulis tomis singula et propria capitula sua praemisimus. INCIPIUNT CAPI
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutionem subiungit martyrii a¬
gonem. ipsuis describens modum et
constantiã. et fortitudinẽ martyris.
Septimꝰ thomꝰ: eruditoꝵ thome de
quib ꝑhystoriã mentio fit: cathalogũ
continet. Et de hac hystoria ñ muti¬
lancda. ⁊ quare. In fine uͦ: legentiũ
hanc hystoriã orationib se cõmendat.
inita uͦ hystoria: libellũ mox hy¬
storie annectit. eo quod tota pe¬
ne ipsius mat̾ia: de hystoria pendeat
quẽ a mat̾ia: noĩe meloꝵ inscribit.
Siqͥdem libellus ille instar cychare:
oe trib consonantiis tres quasi melos
formans: resonat. Que uͦ consonantie
ille suit. de quib formant᷑ meli tres:
p̃missus libello ꝓlogus docet.
ibello uͦ meloꝵ cũ trib melis suis
consũmato: adicit adhuc omeliam su¬
am unam de martyre. que sic incipit.
um uͦ calce: scriptũ illud funestum
cyrographi instar confectum postpo¬
nit᷑. qͦd primo int̾ tm̃ regem ⁊ tm̃ ar¬
chip̃sulem. ut mundus uidit et inui-¬

Expanded text:
rsecutionem subjungit martyrii arsecutionem subjungit martyrii agonem, ipsius describens modum et constantiam et fortitudinem martyris. Septimus tomus eruditorum Thomae, de quibus per historiam mentio fit, catalogum continet, et de hac historia non mutilanda et quare. In fine vero legentium hanc historiam orationibus se commendat: Finita vero historia, libellum mox historiae annectit, eo quod tota pene ipsius materia de historia pendet, quem a materia nomine Melorum inscribit. Siquidem libellus ille instar citharae de tribus consonantiis tres quasi melos formans resonat. Quae vero consonantiae illae sint de quibus formantur meli tres, praemissus libello prologus docet. Libello vero melorum cum tribus melis suis consummato, adjicit adhuc homiliam suam unam de martyre quae sic incipit: « um vero calce scriptum illud funestum, chirographi instar confectum, postponitur, quod primo inter tantum regem et tantum archipraesulem, ut mundus vidit et invi
Abbreviated transcription (Latin):
sulẽ implere studuerit. ⁊ ob id qͦt ⁊ qnͣ¬
te nec mora multa ipsi tͥbulationes an¬
gustie. pressure. ꝑsecutiones: sint ob¬
orte. Et que fu̾it hoꝵ maloꝵ om̃ium
causa. et qualit̾ excogitata ꝑ maliciã.
ut ita int̾ tam magnũ regem et tm̃
archip̃sulem: ꝓphana orireret᷑ dissen¬
onis federa. mundo uidente sic: et in¬
Quartꝰ thomꝰ: docet archip̃sulis iam
sic pressi. angustiati. afflicti. ⁊ ne dete¬
rius qͥd fieret ꝑsecutionis feruorẽ decli-¬
nantis: in exilium fugã. ⁊ exilii ñ so¬
lum mala: s et ꝓsꝑa. et exilii tempus
Qiuntꝰ thomꝰ: int̾ ipsũ et re rio.¬
gem demũ reconciliationẽ. et reconci-¬
liationis modũ refert ⁊ causam. et ita
reuersionẽ suam ab exilio in patriã.
et postea aduersus ipsum instiganti¬
b maliciosis ñ uno s multis: regis irã
iteratã. et it̾ate causam. Uidens
Sextus thomꝰ: post exilii ¶gͥ rex.¬

Expanded text:
sulem implere studuerit, ob id quot et quantsulem implere studuerit, ob id quot et quantae, nec mora multa, ipsi tribulationes, angustiae, pressurae, persecutiones sint obortae: et quae fuerit horum malorum omnium causa et qualiter excogitata per malitiam, ut ita inter tam magnum regem et tantum archipraesulem profana oriretur dissenonis foedera, mundo vidente--sic et inQuartus tomus docet archipraesulis jam sic pressi, angustiati, afflicti, et ne deterius quid fieret persecutionis fervorem declinantis, in exsilium fugam, et exsilii non solum mala, sed et prospera, et exsilii tempus Quintus tomus inter ipsum et regem demum reconciliationem, et reconciliationis modum refert et causam, et ita reversionem suam ab exsilio in patriam, et postea adversus ipsum, instigantibus malitiosis non uno sed multis, regis iram iteratam et iteratae causam. VI. Sextus tomus post exsilii pe
Abbreviated transcription (Latin):
anc hystoriam głosi martyristho¬
mẽ: in septem thomos partimͦ.
Primꝰ thomꝰ: natiuitatis uiri locum.
et parentũ noĩa. ⁊ de primis uite sue
annis: breuit̾ quidem ⁊ ꝑfunctorie
quasi intransitu tangit.
.I.
Scds thomꝰ: de uiri iuuentute. et ui¬
uentutis oꝑib agit diffusius. et de
accessu eiꝰ ad magni patris theobaldi
tc̃ cantuariensis archip̃sulis obsequi¬
um. et de ꝓmotione eiꝰ in archileuitam
cantuariensem. ⁊ causa ꝓmotionis. et
postea qualit̾ ab archip̃sule quasi ab
eccła: sit translatus ad aulam. uidełc
ad illusts regis henrici sccl̃i in aula
cancellarie offitium. ubi parit̾ docet᷑
et qualis ⁊ quantꝰ in aula fu̾it. gi
liter ab aula pꝰ iam dicti patris de mun¬
do excessũ: reuersus sit ad matrẽ suã
eccłiam. de cantuariensi archileuita:
in cantuariensẽ ꝓmotꝰ archip̃sulem.
ubi docet᷑ qͦd quẽ admodũ sedis illuis
sublimitas solet exigere: qualẽ mox ⁊
qͣntũ ⁊ apud łm ⁊ apud hoĩes archipre¬

Expanded text:
anc historiam gloriosi martyris Thomae in septem tomos partimur. I. Primus tomus nativitatis viri locum et parentum nomina et de primis vitae suae annis: breviter quidem et perfunctorie quasi in transitu tangit. II. Secundus tomus de viri juventute et juventutis operibus agit diffusius, et de accessu ejus ad magni Patris Theobaldi tunc Cantuariensis archipraesulis obsequium et de promotione ejus in archilevitam Cantuariensem, et causa promotionis: et postea qualiter ab archipraesule quasi ab ecclesia sit translatus ad aulam, videlicet ad illustris regis Henrici secundi in aula cancellariae officium, ubi pariter docetur et qualis et quantus in aula fuerit. III. liter ab aula post jam dicti Patris de mundo excessum reversus sit ad matrem suam ecclesiam, de Cantuariensi archilevita in Cantuariensem promotus archipraesulem; ubi docetur quod quemadmodum sedis illius sublimitas solet exigere, qualem mox et quantum et apud Deum et homines archiprae
Abbreviated transcription (Latin):
Nec si tacuero: tanqmͣ nescium uł
pigrũ. uł meticulosum. uł inuidũ:
os meũ condampnet me. ⁊ mea ta¬
citnitas: suꝑ me ꝓpħicũ illud ue in fic¬
tñ qm̃ pat̾ni certaminis recordatio
mͥ dulcis: inuitꝰ ad finẽ accedo. Nam
oum ad huc certantẽ describo: stili¬
gratũ beneficiũ quasi oculo ad ocu-¬
lum certantis mͥ ꝑsonam effigiat.
Et est modicũ mecũ adhuc. uerũ
cũ iam triumphans ignitũ currũ
suũ conscendit: discipl̃s absq ma¬
gistri pallio nudus derelictus: sima-¬
gistrum querat: nescit ubi. nescit qͥp¬
pe quo ueniat: aut qͦ uadat. Primus
qͥppe helyã: subuectꝰ ẽ in paradisũ. scłs:
descendit ĩ infernũ. s iste t̾ciꝰ c̃iã rapiet᷑:¬

Expanded text:
Ne, si tacuero, tanquam nescium vel Ne, si tacuero, tanquam nescium vel pigrum vel meticulosum vel invidum os meum condamnet me, et mea taciturnitas super me propheticum illud vae inniam paterni certaminis recordatio mihi dulcis, invitus ad finem accedo. Nam dum adhuc certantem describo, styligratum beneficium, quasi oculo ad oculum certantis mihi personam effigiat, et est modicum mecum adhuc. Verum cum jam triumphans ignitum currum suum conscendit, discipulus absque magistri pallio nudus derelictus, si magistrum quaerat nescit ubi, nescit quippe quo veniat aut quo vadat. Primus quippe Elias subvectus est in paradisum, secundus descendit in infernum; sed iste tertius cum jam rapiet
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ fidelit̾: ego inqmͣ ⁊ si cõgau¬
deam ꝓpt̾ certantis fortitudinem:
certanti tñ ⁊ iam caput suũ et cor-¬
pus in circũcisoꝵ ⁊ in mundoꝵ gla-¬
diis exponenti: ñ compati ñ condo¬
lere ñ possum. Immo ueriꝰ ñ condo¬
leo: s solũ doleo ipse. Ille quippe do-¬
luisse ñ uidet᷑. Itaq int̾ scribendũ
hec solus doleo: ⁊ int̾ dolendum so¬
lus scribo. Presertĩ cum singłarit᷑
mͥ ⁊ specialit̾ incumbat: scribendi
onus ⁊ opꝰ hoc. Ecce enĩ quintꝰ deci¬
mꝰ annus hic ex quo gesta ft̃ que nc̃
scribunt᷑: ⁊ iam fr̃es mei quondam
passionis socii. qui mecũ audierunt
⁊ uidert̃ fere quotqͦt ab humanis
reb exempti: in xp̃o dormiunt. Ip¬
si quidem transiert̃: me ꝑiclitante
ad huc.⁊ in mediis ignib ⁊ fluctib
derelicto. Uñ singłariter mͥ qui ad¬
huc suꝑstes: scribendi de tanto uiro
dño meo ⁊ alumpno que uidi uel
audiui: reseruatum opꝰ.⁊ oꝑa hec.

Expanded text:
tamen fideliter; ego, inquam, etsi congautamen fideliter; ego, inquam, etsi congaudeam propter certantis fortitudinem, certanti tamen et jam caput suum et corpus incircumcisorum et immundorum gladiis exponenti, non compati, non condolere non possum imo verius non condoleo, sed solum doleo ipse; me quippe doluisse non videtur. Itaque inter scribendum haec solus doleo, et inter dolendum solus scribo; praesertim cum singulariter mihi et specialiter incumbat scribendi onus et opus hoc. Ecce enim quintus decimus annus hic ex quo gesta sunt quae nunc scribuntur, et jam fratres mei quondam passionis socii qui mecum audierunt et viderunt fere quotquot ab humanis rebus exempti in Christo dormiunt. Ipsi quidem transierunt, me periclitante adhuc et in mediis ignibus et fluctibus derelicto. Unde singulariter mihi, qui adhuc superstes, scribendi de tanto viro domino meo et alumno quae vidi vel audivi reservatum opus et opera haec.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ angłis gaudium prebet. Nemo eti¬
am subsannet. nemo detrahat: si
contra recte scribentiũ regłam sepe
⁊ sepius idem uoluem ⁊ reuoluem
idemptidem. nec si uxta poete dog¬
ma: non statim festinem in medias
res. Sicut enĩ uarii ft̃ animi affectꝰ:
sic ⁊ uoces uariant quib se expri¬
munt. Ut amor uoces ht dulces: ti¬
mor meticulosas. gaudiũ iocundas.
dolor uͦ ⁊ compassio: gemebundas.
quas ñ quidem uixta regłam scri-¬
bentiũ: s more lugentiũ sepe et se¬
pus tt̾ant. Iugenti enĩ: scribendi
lex mimme posita est. Nec gͥ mirũ
si scribendi regłam ñ seqͣntur: qui
scribendo patiunt᷑ ⁊ dolent. Quem¬
admodũ enĩ musica in luctu impor-¬
tuna narratio: ita scribendi et lu¬
gendi nulla ꝓrsus conuenientia.
Ego uͦ ⁊ si congaudeam: dño tam̃
meo quem in etate iuuenili secutꝰ.
in uincłis euangłii ministraui. cum
qͦ steti. cũ quo cucurri ut potui:
d̃s scit si ñ adeo prudent̃: obsecutꝰ

Expanded text:
et angelis gaudium praebet. Nemo etiet angelis gaudium praebet. Nemo etiam subsannet, nemo detrahat, si contra recte scribentium regulam saepe et saepius idem volvem et revolvem identidem, nec si juxta poetae dogma non statim festinem in medias res. Sicut enim varii sunt animi affectus, sic et voces variant, quibus se exprimunt, ut amor voces habet dulces, timor meticulosas, gaudium jucundas, dolor vero et compassio gemebundas, quas non quidem juxta regulam scribentium, sed more lugentium saepe et saepius iterant. Lugenti enim scribendi lex minime posita est. Nec igitur mirum si scribendi regulam non sequantur, qui scribendo patiuntur et dolent. Quemadmodum enim musica in luctu importuna narratio, ita scribendi et lugendi nulla prorsus convenientia. Ego vero, etsi congaudeam, domino tamen meo, quem in aetate juvenili secutus, in vinculis Evangelii ministravi, cum quo steti, cum quo cucurri, ut potui, Deus scit, si non adeo prudenter obsecutus,
Abbreviated transcription (Latin):
certamine sit ꝓlixior.
in nr̃i dauid monomachia describen¬
oa: forte ꝓlixior uidear. Uetus quip¬
pe illa inermis filii iesse ⁊ pusilli
contͣ goliam monomachia: miran¬
da quidem. S hec noui hominis.
noue legis. ⁊ noui regis filii mono¬
machia: in comparabilit̾ mirabi¬
lior. Hic siqͥdem ñ suasus. ñ coactꝰ.
ñ missus. s in sp̃c sui ardore. ⁊ in¬
audita uirtute. solus ⁊ mermis
sola uoluntate ad certam̃ ꝓcedens:
carnis in memor. nec ut uideri po¬
terat hominẽ se de filiis adam re¬
cognoscens: mortis ñ pauidꝰ s aui¬
dus: mediis se gladiis ingerit. ⁊ go¬
liam sicut talem decebat athletam
ñ gladio ferri s uerbi. nec lapide fun¬
de s lingue: ꝑcussit. Et gladuis e¬
nim in labiis eiꝰ. qm̃ qͥs audiuit :
Hoc enĩ ⁊ in auditu auris mirabil¬
limum. Nemo itaq calumpniet᷑¬
⁊ legentem ñ cedeat: si in tam sin¬
głari ⁊ tam in audito certamine de¬
scribendo ego nimiꝰ uidear: qͦd mun¬
do spectaculum. eccle exemplum:

Expanded text:
CERTAMINE SIT PROLIXIORin nostri David monomachia describenda forte prolixior videar. Vetus quippe illa inermis filii Jesse et pusilli contra Goliam monomachia miranda quidem. Sed haec novi hominis, novae legis, et novi regis filii monomachia incomparabiliter mirabilior. Hic si quidem non suasus, non coactus, non missus, sed in spiritus sui ardore et inaudita virtute, solus et inermis sola voluntate ad certamen procedens, carnis immemor nec, ut videri poterat, hominem se de filiis Adam recognoscens, mortis non pavidus, sed avidus, mediis se gladiis ingerit et Goliam sicut talem decebat athletam, non gladio ferri sed verbi, nec lapide fundae sed linguae percussit. Et gladius enim in labiis ejus cum quis audivit: c enim et in auditu auris mirabillimum. Nemo itaque calumnietur et legentem non taedeat, si in tam singulari et tam inaudito certamine describendo ego nimius videar, quod mundo spectaculum Ecclesiae exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
semetipsum altissimo ĩmolans. ĩmo¬
lationem iam inchoatam: confestim
qͦd supͣ caput gestare consueuerat ab¬
iecto pilleo. attollens in celum ocłos.
genu flexo.⁊ orantis mͦ iunctis ante se
manib. in templo ante altare sacer¬
dos obtulit seip̃m hostiam uiuam
deo. Et uere hostiam uiuã. scãm.
ĩmaculatam: do placentẽ. Extendit
itaq collum: exponit caput. se ⁊ eccłe
causam deo ⁊ beate d̃ĩ genitrici ma¬
rie. ⁊ scĩs cantuariensis eccl̃e aduoca¬
tis. ⁊ beato dionisio francoꝵ apło cõ-
mendans. Ut illi int̾ martyres potis¬
simum d̾o in spirante sic cõmendare¬
tur eccle causa. cui ip̃e in eccła ꝑ mar¬
tyruĩ simile iam assimilabit᷑ in pe¬
na: isto sicut ⁊ illo decaluato. Se itaq
exposito. mox causam eccl̃e qm ege¬
rat patronis cõmendauit: ⁊ ꝓ suis
orauit.
De athlete inhibitione imꝑi-

Expanded text:
semetipsum Altissimo immolans, immosemetipsum Altissimo immolans, immolationem jam inchoatam, confestim quod supra caput gestare consueverat abjecto pileo, attollens in coelum oculos, genu flexo et orantis modo junctis ante se manibus, in templo ante altare sacerdos obtulit se ipsum hostiam vivam Deo. Et vere hostiam vivam sanctam, immaculatam, Deo placentem. Extendit itaque collum, exponit caput, se et Ecclesiae causam Deo et beatae Dei genitrici Mariae et sanctis Cantuariensis Ecclesiae advocatis, et beato Dionysio Francorum apostolo commendans, ut illi inter martyres potissimum Deo inspirante sic commendaretur Ecclesiae causa, cui ipse in Ecclesia per martyrium simile jam assimilabitur, in poena isto sicut et illo decalvato. Se itaque exposito mox causam Ecclesiae quam egerat patronis commendavit et pro suis oravit. 5. DE ATHLETAE INHIBITIONE IM
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pontificis caput int̾ponente. ⁊ expo¬
nente brachium sue carnis: ut de se
ipso uł sic aptaret pontifici scutum
ꝓtectionis. ꝓtectionem salutis. Eo
quidem adolescenti qͥ reliqͥt sindonẽ
similis. qͦd secutꝰ est dñm: s eo longe dis¬
similis. qͦd ñ fugit. immo qͦd fortus.
qͦd fiducialiꝰ. quod audentiꝰ. se exposuit:
⁊ inchoate iam ĩmolationis. primꝰ pri-¬
mũ participiũ habuit. Cuiꝰ memo¬
ria ut in benedictione sit: nomen hic
int̾sero: dictus uidel̃c noĩe ꝓpͥo edwar¬
dus cognom̾̃to grum. castello illo in
anglia qͦd dicit᷑ cantebrige. orundꝰ.
Clericꝰ itaq hic grauit̾ cesus: pondꝰ ictus
sustinere cepit. Ueruntñ illo cũ se ce¬
sum sentiret. ⁊ pondus ictus sustinere
ñ posset. confestim brachium retra¬
hente: reliquum ictꝰ in se pontificis
capit excepit. Et iam sacer ille san¬
guis: cepit emanare ꝑ faciem.
Sentiens itaq sacerdos ille altissimi

Expanded text:
et pontificis caput interponente, et expoet pontificis caput interponente, et exponente brachium suae carnis ut de se ipso vel sic aptaret pontifici scutum protectionis, protectionem salutis, eo quidem adolescenti qui reliquit sindonem similis, quod secutus est Dominum, sed eo longe dissimilis, quod non fugit, imo quod fortius, quod fiducialius, quod audentius se exposuit et inchoatae jam immolationis primus primum participium habuit; cujus memoria ut in benedictione sit, nomen hic intersero; dictus videlicet nomine proprio Edwardus cognomento Grim, castello illo in Anglia quod dicitur Cantebrige oriundus. Clericus itaque hic graviter caesus pondus ictus sustinere coepit. Verumtamen illo, cum se caesum sentiret et pondus ictus sustinere non posset, confestim brachium retrahente, reliquum ictus in se pontificis caput excepit. Et jam sacer ille sanguis coepit emanare per faciem. Sentiens itaque sacerdos ille Altissimi,
Abbreviated transcription (Latin):
huc. Euolabit inqͣ: in locũ quẽ oculus
ñ uidit. nͨ auris audiuit: nec ĩ cor.ho. as
cendit. Uñ nec mirũ sumuitꝰ uł acer¬
tante patre ⁊ magist̾ auellar: ⁊ tñ
iam auelli me oportet. quia iã tol¬
letur ame. Nam quod totis compun-¬
ctus ⁊ concussus uiscerib dicere neces¬
se ẽ: finis uenit. uenit finis. Nec gͦ
ultra ẽ. quod uerbis ꝓtrahere ualeam.
breuem s fortem pugnam. citam s
gloriosam palmam ⁊ coronam triũ-¬
phantis athlete ĩmarcessibilem. De
martyrio: ⁊ martyrii modo. Ill.¬
gitͣ ut p̃tetigimꝰ mox ut illũ carnifi¬
cum militũ quẽ p̃noĩauimꝰ nr̃ osse
us hic xp̃i athleta app̃hendit ut supͣ-
oiximꝰ. ⁊ tã ualide excussit: ipse gla¬
diũ exaltans ira uires augente. for¬
titer xp̃i dñi caput ꝑcutere nisus est.
Quod tam̃ necdum uim ictus in se ex¬
cepit. clerico quodam qui ꝓxime adiu¬
dendum pontificem uenerat. ⁊ eum
deꝓpe sequebat᷑ ut uideret finẽ. bra¬
chium suũ int̾ gladium uenientem

Expanded text:
in locum quem oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Unde nec mirum si invitus vel a certante patre et magistro avellar; et tamen jam avelli me oportet quia jam tolletur a me. Nam quod totis compunctus et concussus visceribus, dicere necesse est, finis venit, venit finis: nec ergo ultra est quod verbis protrahere valeam, brevem sed fortem pugnam, citam sed gloriosam palmam et coronam triumphantis athletae immarcescibilem. 4. DE MARTYRIO ET MARTYRII MODO. Igitur ut praetetigimus, mox ut illum carnificum mus hic Christi athleta apprehendit, ut supra diximus, et tam valide excussit, ipse gladium exaltans ira vires augente fortiter christi Domini caput percutere nisus est: quod tamen necdum vim ictus in se excepit, clerico quodam qui proxime ad videndum pontificem venerat et eum de prope sequebatur ut videret finem, brachium suum inter gladium venientem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ suos dui ⁊ longe extra monaste¬
rii portã ꝓsequentes: Adeo quisq
alium absq om̃i ordine p̾uenire
contendens: salutationem ultimã
⁊ ultimã benedictionẽ alii conten-¬
debat eriꝑe. S qm ꝑiꝰ certe qmͣ
ordinatꝰ. irregularis ⁊ in ordinatꝰ
hoꝵ incessus ⁊ excessus hic: ad que
eximie karitatis iuolentia impu-¬
lit. In hac itaq fratrũ pace ⁊ di¬
lectione: a pontiniaco discessimꝰ.
De somnio archi p̃sulis in recessu apon

Expanded text:
et suos diu et longe extra monasteet suos diu et longe extra monasterii portam prosequentes: adeo quisque alium absque omni ordine praevenire contendens, salutationem ultimam et ultimam benedictionem alii contendebat eripere. Sed quam pius certe, quam ordinatus, irregularis et inordinatus horum incessus et excessus hic, ad quem eximiae charitatis violentia impulit. In hac itaque fratrum pace et dilectione a Pontiniaco discessimus. De somnio archipraesulis in recessu a Pon
Abbreviated transcription (Latin):
cõmoda: et euitare tumultus. Ad hoc
archip̃sul cũ suis tum ꝓpter loci reli¬
gionem. dum ꝓpt̾ uuitatis tumul¬
tus faciliꝰ euitandos: declinare sta-¬
tuit. Qm̃ quide ⁊ mox ut p̃fato il¬
li xp̃ianissimo regi in notuit: et
regi complacuit sic.
Siennio gͥ iam ꝑegrinationis nr̃e
pontimaci expleto: a pontiniaco
discedimꝰ. Die uͦ recessus nr̃i. uide¬
res fres mestos et eulantes post
archip̃sulem currere. discurrere.
festinare: salutantes. et resalu¬
tantes. er benedictionẽ iterũ et
iterum postulantes. et iterũ et
iterum uidere ⁊ alloqui cupien¬
tes recedentem: int̾dum concla¬
mantes pat̾ cur nos deseris. aut
cui desolatos nos relinqͥs: Ego au¬
tem uidens sic÷ uerissima fore iusti
uerba illa recordabar. Qui timent
rebant. ita se inuicem p̾uenire cõ¬
tendebant: ut uł modicũ udent
adhuc ⁊ letarent᷑. Nec qͥdem p̃cep¬
tum abbatis. nec hora regłaris ip¬
sos reuocare pot̾at: archip̾sulem

Expanded text:
commoda et evitare tumultus. Ad hoc commoda et evitare tumultus. Ad hoc archipraesul cum suis, tum propter loci religionem, tum propter civitatis tumultus facilius evitandos, declinare statuit. Quod quidem et mox, ut praefato illi Christianissimo regi innotuit et regi complacuit sic. Biennio igitur jam peregrinationis nostrae Pontiniaci expleto a Pontiniaco discedimus. Die vero recessus nostri videres fratres moestos et ejulantes, post archipraesulem currere, discurrere, festinare, salutantes et resalutantes et benedictionem iterum et iterum postulantes, et iterum et iterum videre et alloqui cupientes recedentem, interdum conclamantes: « Pater, cur nos deseris, aut cui desolatos nos relinquis? » Ego autem videns sic verissima fore justi verba illa recordabar: Qui timent,rebant, ita se invicem praevenire contendebant, ut vel modicum viderent adhuc et laetarentur. Nec quidem praeceptum abbatis nec hora regularis ipsos revocare poterat, archipraesulem
Abbreviated transcription (Latin):
nitas suas in om̃ib exibet ubertates.
Terra certe illiꝰ similis: de qua nun¬
tratur qͦd fuerit t̾ra habitatores su¬
os deuorans. S suꝑ om̃ia et p̾ cet̾is
ad ciuitatẽ allexerunt nos: cuuta¬
tensium mores. Magis inqmͣ al¬
lexit nos inclero et popło cuutatis
moꝵ edocta lib̾alitas: qmͣ descͥpta
cuntatis cõmoditas. seu agroꝵ fer¬
tilitas ulla. Erant enĩ et in clero
et in ꝑopło ciuttatis sicut et iam
eramꝰ preexꝑti: uiri munifici. li¬
b̾ales. dapsiles: aduenis p̃sertim et
inquilinis honorẽ exhibentes. affa-¬
biles. sociales. sua cõmunicantes: et
facile tribuentes. Uñ et potissimũ
int̾ tales preelegiꝰ ꝑegrinationis
nr̃e consũmare residuum. Est au¬
tem ꝓpe ciuitatẽ quasi ꝑ stadium
nobilis abbatia et regia. ubi głose
uirginis et mrͣis sce columbe corpꝰ
requiescit. ⁊ monasteriũ ad euis
honorem dedicatum. tam cõmode
situm. ut facile possit cuutatis hr̃e

Expanded text:
nitas suas in omnibus exhibet ubertates. nitas suas in omnibus exhibet ubertates. Terra certe illius similis, de qua nuntiatur quod fuerit terra habitores suos devorans. Sed super omnia et prae caeteris ad civitatem allexerunt nos civitatensium mores; magis, inquam, allexit nos in clero et populo civitatis morum edocta liberalitas, quam descripta civitatis commoditas seu agrorum fertilitas ulla. Erant enim et in clero et in populo civitatis, sicut et jam eramus praeexperti, viri munifici liberales, dapsiles, advenis praesertim et inquilinis honorem exhibentes, affabiles, sociales, sua communicantes et facile tribuentes. Unde et potissimum inter tales praeelegimus peregrinationis nostrae consummare residuum. Est autem prope civitatem quasi per stadium nobilis abbatia et regia, ubi gloriosae virginis et matris sanctae Columbae corpus requiescit, et monasterium ad ejus honorem dedicatum, tam commode situm ut facile possit civitatis habere