comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
igas me. neq appropinques in hoc loco. Uideo enim in te mifterium
agnũ. Cumq ego obstupefactus cogitarem quid hoc esset. recolui ꝙ eu
ingelium mecum habebam. Et conuersus ueni ad te famule de̾i. ut¬
iserearis erroribus meis. Spes enim michi est maxima. ꝙ nõ peream.
niaueris pro humilitate mea. Hec audiens beatus andreas. cũ mul
contra fornicationem disseruisset. prostratus genibus. expansis ma¬
bus. tacitus orabat. emittens gemitus cum lacrimis ab hora diei sex
usq in horam nonam. Surgens autem abluta facie. nichil accipe
uoluit dicens. Nlon gustabo donec cognoscam si miserebitur deus.
huc homnu. et si sit reputandus inter saluatos. Et ieumans altera die. nichil
⁊ reuelatum est de homine. usq ad quintum diem. in quo fleus uehement
dicebat. Dñe pio mortius obtinemus pietatem tuam. et nunc iste qui
tua cognoscere desiderat magnalia. cur non reuertatur. ut sanes illum:

Expanded text:
tingas me neque adpropinques in hoc loco; video enim in te misterium tingas me neque adpropinques in hoc loco; video enim in te misterium magnum". Cumque ego obstupefactus cogiangelium meum habebam et conuersus ueni ad te ut mimiserearis erroribus meis; spes enim mihi est maxima, quod non peream, si oraveris pro humilitate mea'. Haec audiens beatus Andreas, cum multa contra fornicatione deseruisset, prostratus genibus, expansis manibus, tacitus orabat, emittens gemitus cum lacrimis ab ora diei sexta usque in horam nonam. Surgens autem, abluta facie, nihil accipere voluit, dicens: 'Non gustabo, donec cognoscam, si miserebitur Deus huic homini, et si sit reputandus inter salvatos'. Et ieiunans altera die, nihil ei revelatum est de homine usque ad quintum diem, in quo flens vehementer, dicebat: 'Domine, pro mortuis obtinemus pietatem tuam, et nunc iste, qui tua cognoscere desiderat magnalia, cur non revertatur, ut sanes illum?'
Abbreviated transcription (Latin):
um hec agerentur. ecce quidam senex nicholaus nomine. scissis
uestibus. uenit ad apostolum dicens. Famule dei. ecce septuagĩ¬
ta quatuor anni sunt uite mee. in quibus nõn discessi ab ĩmundiciis.
et scorto ac fornicatione. plerumq preceps deductus ad lupanar. exerce¬
bam illicita. Et nunc tercia dies est. ex quo audiui miracula que agis.
et predicationes tuas. que sunt plene uerbis uitalibus. Cogitabam enĩ
mecum. ut relicto hoc opere. uenirem ad te. ut michi oftenderes meliora.
S dum hec cogitarem. ueniebat michi alius sensus. ut hoc relinquerẽ.
et non facerem bonum quod cogitabam. Luctante igitur conscientia
mea. accepi enuangelium. et oraui dñm. ut hec aliquando me faceret obli¬
uisci. Post dies uero paucos. oblitus euuangelii quod super me erat. inflã¬
mante cogitatione peruersa. abii iterum ad lupanar. et exce mulier mere¬
ix uidens me ait. Egredere senex egredere. angelus enim dei es tu. ne cõ¬

Expanded text:
um haec agerentur, ecce quidam senex Nicolaus nomine, scissis vestibus, venit ad apostolum, dicens: 'Famule Dei, ecce 74 anni sunt vitae meae, in quibus non discessi ab inmunditiis et scorto ac fornicatione, plerumque praeceps deductus ad lupanar, et exercebam inlicita. Et nunc tertia dies est, in qua audivi miracula quae agis et praedicationes tuas, quae sunt plenae verbis vitalibus. Cogitabam enim mecum, ut, relicto hoc opere, venirem ad te, ut mihi ostenderes meliora. Sed dum haec cogitarem, veniebat mihi alius sensus, ut haec relinquerem et non facerem bonum quod cogitabam. Luctante igitur conscientia mea, accepi euangelium et oravi Dominum, ut haec aliquando me faceret oblivisci. Post dies vero paucos oblitus euangelii, quod super me erat, inflammante cogitatione perversa, abii iterum ad lupanar. Et ecce mulier meretrix videns me, ait: „Egredere, senex, egredere; angelus enim Dei es tu. Ne con
Abbreviated transcription (Latin):
atent quidem diuina misteria. nec facile iuxta propheticũ
dictum. quisquam hominũ scire potest consiliũ dei. S ta¬
men ex ceteris factis ati maudatis diũ saluatoris. possumus
nitelligere et hoc propensioris fuisse consilii. ꝙ ea potissimũ electa
est ut dñm pareret. que crat desponsata uiro. Cur autẽ nõ anteqͣ
desponsaretur impleta est. fortasse ne diceretur ꝙ conceperat ex
adulterio. Et bene utrumq posuit scriptura. ut et desponsata es¬
set et ungo. Ungo ut eppers iuurilis consorti inderetur. delpon¬
sata. ne temerata uirginitate adureretur infamia. cui grauis aluus
conuptele uideretur insigne preferre. Lectio decima.

Expanded text:
atent quidem diuina mysteria nec facile iuxta propheticum dictum quisquam hominum potest scire consilium dei, sed tamen ex ceteris factis atque praeceptis domini salutaris possumus intellegere et hoc perpensioris fuisse consilii, quod ea potissimum lecta est, ut dominum pareret, quae erat desponsata uiro. cur autem non antequam desponsaretur inpleta est? fortasse ne diceretur quod conceperat ex adulterio. et bene utrumque posuit scriptura, ut et desponsata esset et uirgo: uirgo, ut expers uirilis consorti uideretur, desposata, ne temeratae uirginitatis adureretur infamia, cui grauis aluus corruptelae uideretur insigne praeferre. maluit a
Abbreviated transcription (Latin):
uimus ita ⁊ iudimus. in ciuitate dñi uirtutũ in ciuitate dei nr̃i.
Accipe ergo mariam coniuigem tuam. semper de ea securus. ĩ nullo
sis sollicitus. quia quod natũ est in eius utero. nõ est de peccato. s
de spiritu sancto. Et quod nascitur ex eius utero nõ uocabitur filiꝰ

Expanded text:
vimus, ita et vidimus in civitate Domini virtutum, in civitate Dei nostri . vimus, ita et vidimus in civitate Domini virtutum, in civitate Dei nostri . Accipe ergo Mariam conjugem tuam, semper de ea securus, et in nullo sis sollicitus: quia quod conceptum est in ejus utero, non est de peccato, sed de Spiritu sancto; et qui nascetu
Abbreviated transcription (Latin):
gisti. quare nõ intellexisti : Ipsa certe lex quã quotidie legis. sine gra¬
phio scripta est in tabulis lapidcis. Lege et intellige ꝙ pauẽ in heremo
terra produxit. cuius scmen in terra arator nullus induxit. Uirga eti¬
am aaron amus sicca ꝙͣ plurimis. sine aqua reuixit. iuicesq clau
sas sub tecto produxit. Qui ergo scripsit lapideas tabulas sine stilo
ferreo. ipse grauidauit mariã spiritu sancto. Et qui produxit panes
ni deserto sine aratione. ipse impregnauit mariam sine corruptione.
Et qu fuit uugam siue pliuina grmuiare ple fuit filiam dauid
eximium prophetam quid dixerit. quemadinodũ scripserit. ecce uir¬
go in utero concipiet. et pariet filium. et uocabitur nomen eius
emimanuel: Quod ergo legisti in libris tuis. accipe in mariam
oculis tuis. ut digne dicas canticũ daiuid patris tui. Sicut audi¬

Expanded text:
gisti, quare non intellexisti? Ipsa certe, Lex quam quotidie legis, sine gragisti, quare non intellexisti? Ipsa certe, Lex quam quotidie legis, sine graphio scripta est in tabulis lapideis. Lege et intellige quod panem in eremo terra produxerit, cujus semen in terra arator nullus induxit. Virga etiam Aaron annis sicca quam plurimis sine aqua revixit, in templo floruit, nucesque clausa sub tecto produxit. Ergo qui scripsit lapideas tabulas sine stilo ferreo, ipse gravidavit Mariam Spiritu sancto: et qui produxit panem in eremo sine seminatore, ipse fecundavit Virginem sine corruptione: et qui fecit virgam sine pluvia germinare, ipse fecit filiam David m, non legisti Isaiam eximium Prophetarum quid dixerit, quemadmodum scripserit, Ecce virgo in utero accipiet, et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel ? Quod ergo legisti in Libris tuis, aspice in Maria oculis tuis: ut digne dicas canticum David patris tui, Sicut audi
Abbreviated transcription (Latin):
li dauid. cur tantum tribularis. quare multũ contristaris. cur in somp¬
nio cogitando desudas. cur iugilando tristis ambulas. cur de maria
malam tibi ingeris suspicionẽ. cũ ipsa tibi genuerit saluatorem: Aufer Se¬
lotipie animũ ex ea. quia qui nascitur ex ea. ipse est qui impregnauit
eam. Ideo enim ioseph tristis est anima tua. quoniam quecumq legisti
in prophetia. nõ intellexisti in maria. Hinc est omnis tristicia tua. q
sponsam tuam nondũ cognoueris. ⁊ grauidam senseris. nec aliquid in
ea uisi adulteriũ suspicaris. Ioscph fili dauid. uatus ex gencre sacerdo¬
tali. nõ solũ saccrdotali. uerum etiam et regali. filius prophetarũ. socius
scribarum. Ille deus qui scripsit mirabilia n lege sua. ipse fecit mirabi¬
lia in coniuge tua. Quid aut̃ẽ sunt mirabilia dei. nisi que hominib
sunt impossibilia: Mirabilia ergo dei in lege nõ legisti.ꝙ si etiam le¬

Expanded text:
fili David, cur tantum tribularis, quid multum contristaris, cur in somfili David, cur tantum tribularis, quid multum contristaris, cur in somno cogitando desudas, cur vigilando tristis ambulas, cur de Maria malam tibi ingeris suspicionem, cum ipsa tibi generatura sit Salvatorem? Aufer zelotypiae animum; qui nascetur ex ea, ipse est qui impraegnavit eam. Ideo enim, Joseph, tristis est anima tua, quia quaecumque legisti in prophetia, non intellexisti in Maria. Hinc est omnis tristitia tua, quod sponsam tuam nondum cognoveris, et gravidam sentis, nec aliud in ea nisi adulterium suspicaris. Joseph, fili David, natus ex genere sacerdotali, non solum sacerdotali, verum etiam et regali, filius Prophetarum, socius Scribarum: ille Deus qui scripsit mirabilia in Lege sua, ipse fecit mirabilia in conjuge tua. Quid autem sunt Dei mirabilia, nisi quae hominibus sunt impossibilia? Mirabilia ergo Dei in Lege non legisti? Quod si etiam le
Abbreviated transcription (Latin):
euuangeliũ dicit. occulte dimittere mariam cõugem suam. Cogitauit
ut esset alterius. cum iam esset alterius. nõ mentis refragatione. s fi¬
dei conceptione. S nõ timeat maria. dauid regis illius magni filia.
quoniam sicut in dauid ueniam contulit sermo prophetalis. sic ĩ ma
riam angelus saluatoris. Ueni iam mater dñi casta. in qua nõ est
urilis appetitis. s spiritus sancti adimpletis. Quam nõ uiolauit
ioseph uir uideus. s solus impreguauit ommipotens deus. Que non es
ethei honucidio diuulgatũ. s illũ dico dauid forti manu preliatũ. dui
cum dyabolo altercatum. Surgat dñs in aduitoriũ tuum nuttat de
celo angelum suũ. uisitet in sompnis sponsũ tuũ. suspendat moyses¬
iudicium suũ. ne ioseph iundicet in adulteriũ tuũ. Parat itaq ioseph
nis ille paranimphus. nõ homo s augelus. ille gabriel ille cursor ẽ

Expanded text:
Evangelium dicit, occulte dimittere Mariam conjugem suam . Cogitavit Evangelium dicit, occulte dimittere Mariam conjugem suam . Cogitavit ut esset alterius, cum jam esset alterius, non mentis refragatione, sed fidei conceptione. 5. Per quoniam sicut in David veniam contulit sermo prophetalis, sic Mariam liberat angelus Salvatoris. Veni jam, Mater Domini casta, in qua non fuit virilis appetitio, sed Spiritus sancti adimpletio; quam non violavit Joseph vir Judaeus, sed solus impraegnavit omnipotens Deus; quae non es Cethaei homicidio divulgatum: sed illum dico David forti manu praeliatum, diu cum diabolo altercatum. Surgat Deus in adjutorium tuum; mittat de coelo angelum suum, et visitet in somnis sponsum tuum. Suspendat judicium Moyses suum, ne Joseph vindicet in adulterium tuum. Parat itaque Joseph nis ille paranymphus, non homo, sed angelus Gabriel ille conspicuus
Abbreviated transcription (Latin):
maxime quia et dauid filiam esse sciebam. et me functum regali sacer¬
nichil absconsum quod nõ reueletur. et quod non sciatur. et in publi¬
cum ueniat. In dauid regis filia aliquando recolo hystoriam. In beth
timoi terruit parentalis. Mariam dauid regis filiam. cogitatio impulit
puellaris. nec eam terruit parentalis. Quid ergo faciam: Quid agani:
Anxior gemo doleo curro. consiliũ quero. nec plenũ inuenio. prodo aut
taceo. quid agam penitus ignoro. Prodo adulteriũ. aut taceo propter
obprobriũ : Si prodidero adulterium. quidem non consentio. s neuũ
crudelitatis incurro. quoniã secundũ librum moysi lapidandam cog¬
nosco. Si tacuero malum consentio. et cum adulteris portionẽ meã
pono. Quoniam ergo tacere malum est adulterium. prodere peius est. ne ꝑ
me fiat homicidiũ. dimittam tacite coniugiũ. Cogitauit inqͣ ioseph sicũt

Expanded text:
maxime quia et David filiam esse, et regali me functum sacermaxime quia et David filiam esse, et regali me functum sacernihil absconsum quod non reveletur, et occultum quod non in publicum veniat, in David regis filia aliquando recolo historiam. David retimor terruit maritalis: Mariam David regis filiam cogitatio impulit puellaris, nec eam tenuit terror parentalis. Quid ergo faciam? quid agam? Anxior, gemo, doleo, curro, consilium quaero, nec plenum invenio. Prodo, aut taceo? Quid faciam penitus nescio. Prodo adulterium, aut taceo propter opprobrium? Si prodidero, adulterium quidem non consentio, sed naevum crudelitatis incurro; quia secundum librum Moysi lapidandam esse cognosco. Si tacuero, malum consentio; et cum adulteris portionem meam pono. Quoniam ergo tacere malum est, adulterium prodere pejus est; ne per me fiat homicidium, dimittam tacite conjugium. Cogitavit, inquit, Joseph, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
quã de templo acceperat. ⁊ nondum cognouerat. grauidã sentiebat.
Et quã nõ meruerat in conugii honorem. haberet in confusionẽ. Se¬
cumq diu hesitans. ac disputans dicit. Unde hoc contigit. quid ue¬
euenit: Non cognoui. nõ noui. nõ tetigi. Si nõ tetigi. nõ uiolaui. Si
nõ uiolaui. nõ grauidaui. Heu heu quid contigit. quid putas eue¬
nit: Ego enim cum licentiam haberem maritalem. puellarẽ nõ uexaui pudorẽ
adulterio fedauerit. mortura lapidibus subiacebit. Similiter et uir. qui
pudoris uestimentũ patri nõ detulerit. coramq teftibus deplicauerit. pu¬
dous signaculum nõ demonftrauerit. mouturus et ipse cũ uirgine erit.
Otrosq ergo libidinarios. hac moyses sententia ferire uoluit. simulq
adulteros perire mandauit. Sic namq auferetis obprobriũ de domo is¬
rael. et omnis qui audierit timebit. et non aget impie. Hanc moysaicã
sententiã ego precauebam. ipsamq luxuriã in meo corpore refrenabã.

Expanded text:
 Domini acceperat, et nondum cognoverat, gravidam sentiebat, et quam non meruerat in conjugii honore, jam haberet in confusione; secumque diu aestuans ac disputans, dicit: Unde hoc contigit? quid evenit? Non cognovi, non tetigi; si non tetigi, non violavi; si non violavi, non gravidavi. Heu! heu! quid contigit? quid, putas, evenit? ego enim cum licentiam haberem maritalem, ante thorum nuptiarum puellarfoedaverit adulterio, morienda lapidibus subjacebit: similiter et vir qui pudoris vestimentum patri non detulerit, coramque testibus replicaverit, pudorisque signaculum non demonstraverit, moriendum et ipsi cum virgine erit. Utrosque ergo libidinarios hac Moyses sententia feriri voluit, simulque adulteros perire mandavit. Sic namque ait: Auferetis opprobium de domo Israel; et omnis qui audierit, timebit, et non aget impie . Hanc Moysi sententiam praecavebam, ipsamque luxuriam in meo corpore refrenabam,
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet in te. et uirtus altissimi obumbrabit tibi. Ita tibi uirtus altissi¬
mi obumbrabit. ut nec estum patiaris libidinis. et mater sis creatoris.
Nescit interea ioseph marie sponsus. quid cũ maria egerit angelus. subi
toq intuitu familiari. et licentia familias maritali. aspicit mariam
uenas in gutture. attenuari faciem. quotidie obliterari palloribus. co¬

Expanded text:
veniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi . Ita te virtus Altissiveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi . Ita te virtus Altissimi obumbrabit, ut nec aestum patiaris libidinis, et mater sis Creatoris. 4. Joseph turbatur. Nescit interea Joseph Mariae sponsus, quid cum ea egerit angelus. Subito Joseph intuitu familiari et licentia maritali aspicit Mariam venas in gutture, et attenuari faciem, postremum vidit eam gressibus
Abbreviated transcription (Latin):
enum maria dñs tecum. ut sit in corde tuo. sit et in utero tuo. Adimpleat
cubiculo suo. Procedat princeps ex auda regali. ita ut uirginitatem tuam
fiet istud ut utero grauescam pudico. et inmunus sim a mari¬
to. quoniã penitus uirũ nõ cognosco: Desponsata namq sũ hom̃i uisto.
si illũ non cognouero. unde erit quod generabo: Ss si potest fieri. ut con¬
cipiam intacta. generem clausa. indica modum. et paratum inuenies a¬
nimũ meũ. Omnibus eium modis exopto ego deo meo. ut et habeam pro¬
lem. et non perdam pudorem. Refert angelus gabriel modũ conceptioni
ꝙ i uerbo ficret saluatoris. O inquit maria uirgo dei. sponsa dei. dilecta
dei. filia dei. mater dei. si hunc a me modũ requiris. quomodo uirgo conci¬
ꝑies. uirgo paries. et post partũ uirgo permaneas. uel quomodo fiet in te¬
ipse qui fecit te. audi me. et ne perturberis in te. Sꝑrritus sanctus super¬

Expanded text:
enim, Maria, Dominus tecum, ut sit in corde tuo, sit in utero tuo; adimpleat enim, Maria, Dominus tecum, ut sit in corde tuo, sit in utero tuo; adimpleat cubiculo suo; procedat princeps ex aula regali; ita ut virginitatem tuam : Quomodo fiet istud, ut utero gravescam pudico, et immunis sim a marito; quoniam virum penitus non cognosco? Desponsata namque sum homini justo; si cum illo non convenero, unde erit quod generabo? Sed si potest fieri ut et concipiam intacta, et generem clausa; indica modum, et paratum invenies animum meum. Omnibus enim me modis exopto ego Deo meo; ut et habeam prolem, et non perdam pudorem. Refert angelus Gabriel modum conceptionis, quod in verbo fieret Salvatoris. O, inquit, Maria virgo Dei, sponsa Dei; dilecta Dei, filia Dei, mater Dei, si hunc a me modum requiris, quomodo virgo concipias, virgo parias, et post partum virgo permaneas, vel quomodo fiet in te qui fecit te; audi me, et ne perturberis in te: Spiritus sanctus super
Abbreviated transcription (Latin):
tem. uerecundia uirginitatis uultus auertentem a collocutore. et indicã¬
tem quomodo impregnata sit a creatore. Eram inquit maria in domo mea
puella uidea. ex sciine dauid generata. Adulta facta sum et desponsata.
Desponsata sum conuigi. et placui alteri. nõ interuemiente adulterio. s
intercidente spiritu sancto. Desponsata sum homini indeo. et placui ho¬
nuini deo. Desponsauit me uir uideus. et adamaurt me xp̃s deus. Ig
putauit quia adulterio impregnatus sit uenter meus. Namq ignoto
ioscph sponso meo. uenit ad me quidam magnus xp̃i paranimphus.
Non patriarcha prioi aut propheta egregius. s gabriel ille archangelus.
facie rutilans. ueste chorustans. incessu mirabili. aspectu terribili. iusita¬
uit me et conturbauit. salutauit ⁊ grauidauit. dixitq michi. Auc gratia
sit dñs. memctipsum creauit dñs. per te autem nasciturus est dñs. Ita est

Expanded text:
tem; verecundia virginitatis vultum avertentem a collocutore, et indicantem; verecundia virginitatis vultum avertentem a collocutore, et indicantem quomodo impraegnata sit a Creatore. Eram, inquit Maria, in domo mea, puella Judaea, ex semine David regis generata: adulta facta sum, et desponsata sum conjugi, et placui alteri non interveniente adulterio, sed intercedente Spiritu sancto. Desponsata sum homini Judaeo, et placui homini Deo: desponsavit me vir Judaeus, et adamavit me Christus Deus. Ignputavit quod adulterio impraegnatus esset venter meus. Namque ignorante Joseph sponso meo, venit ad me quidam magnus Christi paranymphus, non patriarcha primus, aut propheta egregius; sed Gabriel ille archangelus, facie rutilans, veste coruscans, incessu mirabili, aspectu terribili, visitavit et perturbavit me, salutavit et gravidavit, dixitque mihi: Ave, gratia sit Dominus, memetipsum creavit Dominus; per te autem nasciturus est. Ita est
Abbreviated transcription (Latin):
re. nec parturitione iuenta sum cum dolore. Lectio sexta.¬
mira et laudabilis inter feminas. que ab angelo est salutata. So
angelo salutata. Auc inquit gratia plena. Felix umbilicus castitatis. quem
amplexus nõ tetigit maritalis. Considero conceptũ tuũ ungo maria. et
expauesco. Intueor partum tuũ ⁊ contremisco. adoro filiũ tuũ et reuiuisco.
Cuarra obsecro nuchi. quomodo meruisti dici nurus dei sponsaq filii dei
Quod rogo indica nchi. s tamen colloquenti tecũ ignosce michi. Ignosce
inqͣ michi. ꝙ audeam serius. atq utinam uel bonus. et nõ etiam mutilis
et malus seruus. Et ideo malus seruus. quia tecum cum tremore loquor
ut scruus. Ignosce ergo michi.ꝙ audeam cũ spousa dĩi mei cõfabulari.
et tanen iudica michi. quoniodo potuerit dci filius per te generari. Audi
te audite mariam nobiscum loquentem. carne absentem. spiritu presen¬

Expanded text:
ore, nec in parturitione inventa sum cum dolore. O ore, nec in parturitione inventa sum cum dolore. O mira et laudabilis inter feminas, in qua ab angelo est salutata virgangelo salutata, Ave, inquit, gratia plena, Dominus tecum! Felix umbilicus castitatis, quem amplexus non tetigit maritalis! Considero conceptum tuum, beata Virgo, et expavesco; intueor partum tuum, et contremisco; adoro Filium tuum, et revivisco. 2. Angelica salutatio. Enarra, obsecro, mihi; quomodo meruisti dici nurus Domini, et sponsa Filii Dei? Quod rogo, indica mihi; sed tamen colloquenti tecum ignosce mihi: ignosce, inquam, mihi, quod audeam servus, atque utinam vel bonus, et non etiam inutilis et malus servus, et ideo malus servus, quia non tecum cum tremore loquor ut servus: ignosce ergo mihi, quod audeam cum sponsa Domini mei confabulari; et tamen indica mihi quomodo potuerit Dei Filius per te generari. Audite, fratres, audite Mariam nobiscum loquentem; carne absentem et spiritu praesen
Abbreviated transcription (Latin):
Tis. bidi portam in domo dñ clausam. Et dixit ad me angelus.
Porta hec quam uides nõ aperietur. et homo nõ trausict per cam. qm̃
bilior prophetie adimpletio. Quid est porta in domo dñi clausa. iusi
nisi quia ioseph nõ cognoscet eam: Et quid est dñs solus intrat et
et egredietur per eam. nisi quia spiritus sanctus impregnabit eani.
et angeloꝵ dñs nascetur per eam: Et quid est clausa crit in cternũ.
nsi quia maria uirgo est ante partum. uirgo in partu. uirgo post par¬
tum. Dicat ergo maria. Porta facta sum ccli. ianua facta sum filio
dei. Illa facta sum ianua clausa. per quam egresus est partus ad suos
ingressus est cdlausa ianua. qui natus est ex uentre meo. matrem dimsit
nitactam. Adimpleuit uentrem meũ diuinitate. et uterũ icũ non euacua¬
uit caftitate. Exuut e uentre meo. gyganteo cursu magnificus. et uenter
meus non est pudore euacuatus. Nec conceptione iuenta sum sine pud¬

Expanded text:
tizans. Vidi portam in domo Domini clausam: et dixit ad me angelus, tizans. Vidi portam in domo Domini clausam: et dixit ad me angelus, Porta haec quam vides, non aperietur, et homo non transiet per eam; quonbilior prophetiae adimpletio! Quid est porta in domo Domini clausa, nisnisi, Joseph non cognoscet eam? Et quid est, Dominus solus intrabit et egredietur per eam; nisi, Spiritus sanctus impraegnabit eam, et Angelorum Dominus nascetur per eam? Et quid est, Clausa erit in aeternum, nisi quia erit Maria virgo ante partum, virgo in partu, virgo post partum? Dicat ergo Maria: Porta facta sum coeli, janua facta sum Filio Dei: illi facta sum janua clausa, qui pos suam resurrectionem suos per ostia clausa; qui natus de ventre meo, me matrem dimisit intactam, adimplevit ventrem meum divinitate, et uterum meum non evacuavit castitate: exivit de ventre meo, giganteo cursu magnificus, et venter meus non est pudore evacuatus, nec in conceptione inventa sum sine pud
Abbreviated transcription (Latin):
aftissimũ marie unginis uterum. sponse uirginis clansũ uen¬
tris cubiculum. filii iurginis signaculũ pudoris merito plemis¬
sime collaudarem. si meterem quod non semmnaui. Demq sic aposto¬
lus ait. Quecumq seminauerit homo. hec et metet. Ueruni est omni¬
modo. ucrum est hoc. omnem hominẽ metere quod seminauit. Deus
solus potest metere quod nõ seminauit. sicut ipse filius uirginis i
quadam enuangelii lectione dicit. Meto ubi nõ seminaui. et colligo
matri. sue. Meto ubi nõ seminaui. et colligo ubi nõ sparsi. Dicat
et maria. Et ego te filumi generaui. s uirgmitatem meam nõ uiola¬
ui. Regnũ teniu uirgnutatis. et regemi genui caftitatis. Ingredientẽ:
egredientem habui in palatio uentris filium imperatoris. et e manib
meis nõ amisi clauem regni pudoris. Porta facta sum celi. iauua
facta sum filio dei. Illa porta facta sũ clausa. quã in uisione diuina
ihezechiel ille uidit propheta. De qua in me dicit iame dicit prophe¬

Expanded text:
astissimum Mariae virginis uterum, sponsae virginis clausum ventris cubiculum, signatum pudoris coenaculum merito plenissime collaudarem, si messem meterem quam non seminarem, de qua sic Apostolus dicit, Quaecumque seminaverit homo, haec et metet . Verum est omnino, verum est hoc omnem hominem metere quod seminavit: Deus solus potest metere quod non seminavit, sicut ipse Filius Virginis in quadam lectione Evangelii ait, Meto ubi non seminavi, et colligo riae, dicat sponsae matri suae, Meto ubi non seminavi, et colligo ubi non sparsi. Dicat et Maria: Et ego te filium generavi; sed virginitatem meam non violavi: regnum tenui virginitatis, et regem genui castitatis: ingredientem et egredientem habui in palatio ventris Filium imperatoris, et de manibus meis non amisi clavem regii pudoris. Porta facta sum coeli; janua facta sum Filio Dei. Illa porta facta sum clausa, quam in visione divina Ezechiel vidit propheta, de qua in me dicit prophe
Abbreviated transcription (Latin):
perhibebat. ita in illo est temptatio uoluptatis edomita. ut tale i¬
se aliquid niuume sentiret. Ceperunt postinodum mutti iam mũ¬
dum relinquere. atq ad eius magisteriuim festiuare. Liber quippe
a temptationuis uicio. iure iam factus est uirtutũ magister. Unde
et per moyseu preciprtur. ut leuite a uignitiquinq amus ⁊ supra
ministrare debeant. ab anno uero quin quagesimo. custodes uaso¬
sa autem sacra. sunt fidelium mentes. Clecti ergo. cũ adhuc in
temptatione sunt. subesse eos ac seruire necesse est. et obsequiis la¬
boribusq fatigari. Cum uero iam mentes etate tranquilla calor
religuent temptationis. custodes uasoꝵ sunt. quia doctores anims¬
rum fiunt. Eece dente igitur temptatione. uir dei quasi spmis¬
erutis exculta terra. de uirtutũ segete feracius fructum dedit.

Expanded text:
perhibebat, ita in eo est tentatio voluptatis edomita, ut talperhibebat, ita in eo est tentatio voluptatis edomita, ut tale aliquid in se minime sentiret. Coeperunt postmodum multi jam mundum relinquere, atque ad ejus magisterium festinare. Liber quippe a tentationis vitio, jure jam factus est virtutum magister. Unde et per Moysen praecipitur , ut levitae a viginti quinque annis et supra ministrare debeant: ab anno vero quinquagesimo custodes vasosa autem sacra sunt fidelium mentes. Electi ergo cum adhuc in tentatione sunt, subesse eos ac servire necesse est, et obsequiis laboribusque fatigari: cum vero jam mentis aetate tranquilla calor recesserit tentationis, custodes vasorum sunt, quia doctores animarum fiunt. Peerutis exculta terra de virtutum segete feracius fructus dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
pertus. Quandam namq aliquando femmam nouerat. quã ma¬
lignus spiritus. ante eius mentis oculos reduxit. tantoq igne serui
dei animũ in specie illuis accendit. ut se in eius pectore. anioris flãm ã
uix caperet. ita ctiani ut pene deserere heremũ. uoluptate uictus delib¬
raret. cum subito superna gratia respectus. ad semetipsum reuersus
est. atq urticarũ et ueprium iuxta deusa succrescere frutecta conspici¬
eus. exutus uestinento. nudum se in illis spinarũ acuĩcis. et urtica¬
rum incendiis proiecit. ibiq diu uolutatus. toto ex cis corpore nulus¬
atus exiri. et per cutis uulnera. eduxit a corpore uulnius mentis.
quia uoluptatem traxit in dolorem. et cum bene penaliter arderet fo
ris. extui u⁊ quod illicite ardebat initus. Uicit itaq peccatũ. quia mu¬
tauit nicendium. Ex quo uidelicet tempore. sicut post discipulis ip̃e

Expanded text:
pertus. Nam quandam aliquando feminam viderat, quam mapertus. Nam quandam aliquando feminam viderat, quam malignus spiDei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectore amoris flamma vix caperet, et jam etiam pene deserere eremum voluptate victus deliberaret. Cum subito superna gratia respectus ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. Cumque bene poenaliter foris arderet, exstinxit quod intus illicite ardebat. Vicit itaque peccatum, quia mutavit incendium. Ex quo videlicet tempore, sicut post discipulis ipse
Abbreviated transcription (Latin):
nere tibi minime congruit. quia et ego ad hoc missus sũ. ut dona¬
onmpotentis dñi pariter sumanius. Benedicentes igitur deum.
sumpscrunt cibum. Expleta itaq refectione et colloquio. ad eccle¬
siam suam presbiter recessit. Eodem quoq tempore. hunc in ipecu. la¬
titantem. etiam pastores inueuerunt. Quẽ duni uestitũ pellibus
inter frutecta ceruerent. aliquam bestiam esse crediderũt. S cog¬
noscentes dei famulũ. eoꝵ multi ad pictatis gratiam a bestiali
mente mirati sunt. Nomeu itaq eius. per uicnia loca. cunctis
mnotuit. Factũq est. ut ex illo iam tempore. a multis frequenta
cepisset. Qui cũ ei cibum deferrent corporis. ab eius ore in suo
pectore. alimenta referebant uite. Lectio octaua.
faciem uolitari cepit. eiusq uultui importune insistere. ita ut
capi manu posset. si hanc iur sanctus teuere uoluisset. S signo
crucis edito. recessit auis. Canta autem carnis temptatio. aui ea¬

Expanded text:
nere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut onere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati sunt. Nomen itaque ejus per vicina loca innotuit cunctis: factumque est ut ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta referebant vitae. CAPUT II.faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut capi manu posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset; sed signo crucis edito recessit avis,
Abbreviated transcription (Latin):
presbitero longius manenti. qui refectionem sibi in pascali festiuitate
parauerat. per uisum dũs apparere dignatus est dicens. tu tibi delicias
preparas. et seruus meus benedictus fane cruciatur. Qui protinus
surrexit. atq in ipsa soleunitate pascali. cũ alimentis que sibi parane¬
rat. ad locum teteudit. et uirũ dei per abrupta moutiũ. per concaua
uallium. per defossa terrarũ quesunt. eũq latere in specu repperit. ui¬
Cumq oratione facta. et benedicentes omin potentem dcũ. con¬
sedissent. post dulcia uite colloquia. is qui aduenerat presbi¬
ter dixit. Surge et sumamius cibum. quia hodie pasca eit. Cui uir
dei respondit diceus. Scio ꝙ pasca est. quia uidere te merui. Longe
quippe ab hominibus positus. quia die eodem pascalis esset solen¬
nitas ignorabat. Uenerabilis autem presbiter. ruisus asseruit di¬
cens. Ueraciter hodie resurrectionis duĩce paschalis dies est. abfti¬

Expanded text:
presbytero longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate presbytero longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et servus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi paraverat, ad locum tetendit, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa terrarum quaesivit, eumque latere in specu reperit. Cumque oratione facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; absti
Abbreviated transcription (Latin):
subupere poterat. diebus certis benedicto patri panem ferebat.
Ad eundem uero specum a romani celia iter no erat. quia excelsa
desuper rupis eminebat. S ex cadem rupe. in longissimo fune
religatũ. romanus deponere panem consueuerat. in quo etiam
resti paruũ tintinnabulũ inseruit. ut ad sonũ tintinnabuli. uir
dei cognosceret quando sibi romanus panem preberet. quem exi¬
ens acciperet. S antiquus hostis. unius caritati inuidens. alte¬
rius refectioni. cũ quadam die subnutti panem conspiceret. iacta¬
uit lapidem. et tintinabulũ fregit. Romanus tamen. modis
congruentibus ministrare non desiit. Lectio sexta.
Cum uero iam omnipotens deus. et romanũ uellet a labo¬
re quiescere. et benedicti uitam in exemplo omnibus homi¬
nibus demonstrare. ut posita super candelabrũ lucerna claresce¬
ret. quatius omibus qui in domo dei sunt luceret. cuidam¬

Expanded text:
subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis congruentibus ministrare non desiit. Cum vero jam Deus omnipotens et Romanum vellet a labore quiescere, et Benedicti vitam in exemplum hominibus demonstrare, ut posita supra candelabrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam
Abbreviated transcription (Latin):
tolli. nutricem suã occulte fugiens. deserti loci secessum petiit. cui
sublacus uocabulum est. qui a romana urbe quadraginta fere
milibus distans. frigidas atq perspicuas emanat aquas. que illic
uidelicet a quarũ habundantia. in extenso prius lacu colligitur. pos¬
tremũ uero. in amine diriuatur. Quo dum fugiens pergeret. mo¬
nachus quidam romanus nomine. hunc errantem repperit. quo
tenderet requisiuit. Cuius cũ desideriũ cognouisset. et secretum
tenuit. et adiutorium impendit. eiq sancte conuersationis habi¬
tum tradidit. et in quantum licuit ministrauit. Lectio quinta.¬
ir autem dei ad eundem locum perueniens. in artissimo spe-¬
cu se tradidit. tribusq amus excepto romano monacho. ho¬
minibus incognitus mansit. Qui uidelicet romanus nõ longe
in monasteriõ. sub deodati patris regula degebat. S pie eiusdem
patris sui oculis. furabatur horas. et quem sibi ad manducandũ

Expanded text:
tolli, nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui tolli, nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique sanctae conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministravit. Vir autem Dei ad eumdem locum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum
Abbreviated transcription (Latin):
prestari sibi capisteriũ petiit. quod super mensam icaute derelictũ
casu accidente fractũ est. sicq ut in duabus partibus mucnuretur di¬
uisum. Quod mox ut rediens nutrix illius iuenit. uehementissi
nedictus autem. religiosus et pius puer. cum nutricem suam flere
consꝑiceret. eius dolor compassus. ablatis secum utrisq fracti sa¬
pifterii partibus. sese cum lacrimis in orationem dedit. Qui ab ora
in tanta admiratione habita in loco eodem. ut hoc ip̃m sapisterium
eiusdem loci incole. in ecclesie ingressu suspenderent. quatinus ⁊ pre¬
sentes et secuturi agnoscerent. benedictus puer conuersationis gra¬
tiam. a quanta perfectione cepisset. Quod annis multis illic ante
oculos homunum fuit. et usq ad hec longobardorum tempora su¬
ed benedictus puer plus appetens mala mundi perpeti ꝙͣ lau
des. pro deo laboribus fatigari. ꝙ uite huius fauoubus ex¬

Expanded text:
praestari sibi capisterium petiit, quod super mensam incaute de relictum, praestari sibi capisterium petiit, quod super mensam incaute de relictum, casu accidente fractum est, sic ut in duabus partibus inveniretur divisum. Quod mox rediens nutrix illius, ut ita invenit, vehenedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratin tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod annis multis illic ante omnium oculos fuit, et usque ad haec Langobardorum tempora sued Benedictus plus appetens mala mundi perpeti quam laes, et plus pro Deo laboribus fatigari quam vitae hujus favoribus ex
Abbreviated transcription (Latin):
espectis itaq litterarũ studiis. relicta domo rebusq patris. so¬
li deo placere desiderans. sancte conuersationis habitũ quesi¬
uit. Recessit igitur scienter nescuis. et sapienter indoctus. Huius
ego omnia gesta nõ didici. s pauca que narro quatuor discipulis il¬
lius referentibus agnoui. constantino scilicet reuerendissimo ualde
uiro. qui ei in monasterii regimine successit. ualentiniano quoq qui
anni multis lateranensi monasterio prefuit. simplicio etiam. qui cõgyx¬
gationẽ illius post eum tertus rexit. honorato uero. qui nũc adhuc
celle eius in qua prius conuersatus fuerat preest. Lectio tercia.¬
ic itaq cum iam relictis litterarũ studiis petere deserta decre¬
uisset. nutrix que hunc artius amabat sola secuta est. Cumq
ad locum uenissent qui effide dicitur. multisq honestioribus uiris
caritate se illic detinentibus. in beati petri ecclesia demorentur. pre¬
predicta nutrix illius. ad purgandũ triticum. a uicinis nulierib

Expanded text:
espectis itaque litterarum studiis, relicta domo rebusque patris, soli Deo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum tertius rexit; Honorato etiam, qui nunc adhuc cellae ejus, in qua prius conversatus fuerat, praeest. CAPUT PRIam relictis litterarum studiis petere deserta decrevisset, nutrix quae hunc arctius amabat, sola secuta est. Cumque ad locum venisset qui Enfide dicitur, multisque honestioribus viris charitate se illic detinentibus, in beati Petri apostoli ecclesia demorarentur, praedicta nutrix illius ad purgandum triticum a vicinis mulieribus
Abbreviated transcription (Latin):
ris spaciumi. regemi illũ qui in capite insule morabatur. cũ suo po¬
pulo conuerterunt. Quibus tantami deus faciendoꝵ miraculorũ
gratiam contulit. ut uerbũ fidci quod ore predicabant. signoꝵ effi¬
cacia confirmarent. Unde factum est. ut paucis elabentibus an¬
nis. ceteri etiani inisule ipsius reges. cũ hiis qui eis erant subiecti.
laudabile mentũ. semper accipit incrementũ. quia ipsius sine du¬
bio glorie ascribitur. uel ꝙ angloꝵ ecclesia. noua semper sobole feci
mentiam reuertuntur. uel ꝙ boius quoq eius suasionibus inflã¬
mati. celestem patriam desideranter inquirunt. Qui beatissimus põ
tifex. postqͣ romane ecclesie et apostolice sedem. annis tredetin.
mensibus quinq. et diebus decem. gloriosissime rexit. ex hac luce
subtractus est. atq ad eternam regni celestis sedem translatus.
Sepultus uero est in ecclesia beati petri apostoli. ante secretariũ¬

Expanded text:
ris spatium, regem illum qui in capite insulae morabatur cum suo poris spatium, regem illum qui in capite insulae morabatur cum suo populo converterunt. Quibus Dominus tantam faciendorum miraculorum gratiam contulit, ut verbum fidei quod ore praedicabant, signorum efficacia confirmarent. Unde factum est ut paucis elabentibus annis, etiam caeteri insulae ipsius reges, cum his qui eis erant subjecti, rtissimo fatear, semper accipiet incrementum, quia ipsius sine dubio gratiae ascribitur, vel quod Anglorum Ecclesia nova semper sobole fecunmentiam revertuntur; vel quod boni quique ipsius suasionibus inflammati, coelestem patriam detifex postquam sedem Romanae et apostolicae Ecclesiae annis tredecim, mensibus sex, et diebus decem, gloriosissime rexit, ex hac luce subtractus, atque ad aeternam regni coelestis sedem translatus est. Sepultus vero est in ecclesia beati Petri apostoli ante secretariu
Abbreviated transcription (Latin):
discricti iudicis peruenit. cui non uacat flere quod fecit. Hab. tatores quiq
non ex parte subtrahuntur. sz pariter corriunt. Domus u acue relinquũ¬
tur. filioꝵ fuucra parentes aspiciunt. et sui eos ad interitum heredes pre
mus ante oculos mentis. quidquid errando cõmisimus. et quod nequi¬
ter eginus. flendo pumiaius. Preueniamus faciem eus in confessi¬
one. et sicut propheta ammouet. ieuemus corda nr̃a cum manibus ad
deum. Ad deum quippe. corda cum manibus leuare est. orationis nr̃e
studium. cum merito bone opcrationis erigere. Dat profecto. dat timo¬
ri nr̃o fiduciam. qui per prophctam clamat. Nolo mortem pecratoris.
s ut coneratur et uiuat. Tu autem domine. Lectio duodecima
Langloꝵ gentem. per predicatores quos illuc dixexit dentibus an¬
ti qui hostis cripitus ctdiue libertusis fecit esse partipem. Demp durit¬
cum multis aliis deũ tumentibus monachis. qui intra breue temps¬

Expanded text:
districti judicis pervenit, cui non vacat flere quod fecit. Habitatores quique districti judicis pervenit, cui non vacat flere quod fecit. Habitatores quique non ex parte subtrahuntur, sed pariter corruunt; domus vacuae relinquuntur; filiomus ante oculos mentis quidquid errando commisimus, et quod nequiter egimus, flendo puniamus. Praeveniamus faciem ejus in confessione , et sicut propheta admonet: Levemus corda nostra cum manibus ad Deum . Ad Deum quippe corda cum manibus levare, est orationis nostrae studium cum merito bonae operationis erigere. Dat profecto, dat tremori nostro fiduciam, qui per prophetam clamat: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur, et vivat . Nullus autem de iniquitaAnglorum gentem per praedicatores quos illuc direxit, de dentibus antiqui hostis eripiens, aeternae libertatis fecit esse participes. Etcum multis allis Deum timentibus monachis; qui intra breve tempo
Abbreviated transcription (Latin):
le gratias agens pro amicicia diaconi. eo ꝙ locum deferendi ei honoris.
ut cuperat repperisset. data ilico preceptione. ipsum institui precepit. l.xi.
sumq in hoc reftaret ut benediceretur. et lues populũ deuastaret.
uerbum ad plebem pro agenda penitentia. hoc modo exorsus est.
Oportet fratres dilectissum. ut flagella dei. que metuere uentura debui¬
mus. saltem presentia et experta timeamus. Conuersionis nobis adi¬
tum dolor apcriat. et co. dis nr̃i duriciam. ipsa quam patinur pena dis¬
soluat. Ut eĩ propheta teste predictũ est. peruenit gladius usq ad ani¬
mam. Etre cteñ cuncta plebs. celestis ire mucrone percutit .r. et repenti¬
na singuli cede uastantur. nec languor mortem preuenit. sz languoris
moras ut cernitis. mors ipsa precurrit. Percussus quisq aute rapitur.
qͣ ad lamenta penitentie conuertatur. Pensate ergo. qualis ad cõspectũ

Expanded text:
le gratias Deo agens pro amicitia diaconi, eo quod locum ei deferendi honoris le gratias Deo agens pro amicitia diaconi, eo quod locum ei deferendi honoris ut cupierat reperisset, data illico praeceptione, ipsum institui praecepit. 11. Cumque in hoc restaret ut benediceretur, et lues populum devastaret, verbum ad plebem pro agenda poenitentia hoc modo exorsus est: « Oportet, fratres dilectissimi, ut flagella Dei, quae metuere ventura debuimus, saltem praesentia et experta timeamus. Conversionis nobis aditum dolor aperiat, et cordis nostri duritiam ipsa quam patimur poena dissolvat. Ut enim propheta teste praedictum est: Pervenit gladius usque ad animam . Ecce etenim cuncta plebs, coelestis irae mucrone percutitur, et repentina singuli caede vastantur. Nec languor mortem praevenit, sed languoris moras, ut cernitis, mors ipsa praecurrit. Percussus quisque ante rapitur, quam ad lamenta poenitentiae convertatur. Pensate ergo, qualis ad conspectum
Abbreviated transcription (Latin):
perculit. et sine mora extinxit. Quo defuncto. tanta strages populi
facta est. ut passim subtractis habitatoribus. domus in urbe pluri¬
ed quia ecclesia dei sine rectore esse nõ poterat. Lix lcõ .xͣ.¬
beatũ gregoriũ. licet totis uiribus renitentem. plebs tamen õ¬
nis elegit. Quem ille apicem. attentius fugere temptans. esse se omni¬
no indignũ tali honore clamitabat. uidelicet metuens. ne mundi gle¬
ria. quam prius abiecerat. ei sub ecclesiasti colore regiminis. aliquo
modo subripere posset. Unde factũ est. ut epistolam ad imperatorem
mauricium dirigeret. cuius filium de lauachio sancto susceperat.
adiurans et multa prece deposcens. ne umqͣ assensum populis preberer.
ut se huius honoris gloria sublimaret. Interea prefectus urbis germa¬
nus nomunc. eius nuncium anticipauit. comprehensũq ac disri p¬
tis epistolis. consensum quem populus fecerat. imperator direxit. At il¬

Expanded text:
perculit, et sine mora exstinxit. Quo defuncto tanta strages populi perculit, et sine mora exstinxit. Quo defuncto tanta strages populi facta est, ut passim subtractis habitatoribus, domus in urbe pluried quia Ecclesia Dei sine rectore esse non poterat, beatum Gregorium licet totis viribus renitentem, plebs tamen omnis elegit. Quem ille apicem attentius fugere tentans, esse se omnino indignum tali honore clamitabat; videlicet metuens ne mundi gloria, quam prius abjecerat, ei sub ecclesiastici colore regiminis aliquo modo subrepere posset. Unde factum est ut epistolam ad imperatorem Mauricium dirigeret, cujus filium ex lavacro sancto susceperat, adjurans et multa prece deposcens, ne unquam assensum populis praeberet, ut se hujus honoris gloria sublimaret. Sed praefectus urbis, Germanus nomine, ejus nuntium anticipavit: comprehensoque eo ac disruptis epistolis, consensum quem populus fecerat imperatori direxit. At il
Abbreviated transcription (Latin):
tino cõminuit. ut nullus exinde sit iuentus. qui eius resuscitator extiterit.
interiecto tempore. tanta mundatione tyberis fluuius alucũ suũ egres¬
sus est. tantumq excreuit. ut eius iuida super muros urbis influeret.
atq in ea maxima queq regionis occuparet. ita ut plurima antiqua¬
rum edium menia deiceret. Qua etiam aquarũ uiolentia. horrea et¬
clesie subuersa sunt. in quibus nõnulla modioꝵ tritici milia periert.¬
Tunc siquidem multitudo serpentiũ cum magno drachone. in modũ
trabis ualide. per huius fluuii alueum. in mare descendit. S suffo¬
cate bestie inter salsos maris turbidi fluctus. nec mora in littore eiec¬
te sunt. Subsecuta est e uestigio clades. quam inguinariã uocant.
Nam medio mense undecimo adueniens. primo omniũ iuxta illud
quod in eechiele legitur. a sanctuario meo incipite. pelagium papam

Expanded text:
tino, comminuit, ut nultino, comminuit, ut nulinterjecto tempore, tanta inundatione Tiberis fluvius alveum suum egressus est, tantumque excrevit, ut ejus unda per muros urbis influeret, atque in ea maximam partem regionis occuparet, ita ut plurima antiquarum aedium moenia dejiceret. Qua etiam aquarum violentia, horrea Ecclesiae subversa sunt, in quibus nonnulla modioTunc siquidem multitudo serpentium cum magno dracone in modum trabis validae per Tiberis alveum in mare descendit. Sed suffocatae bestiae inter salsos maris turbidi fluctus, nec mora, ad littora ejectae sunt. Subsecuta est e vestigio clades, quam inguinariam vocant; nam medio mense undecimo adveniens primum omnium juxta illud quod in Ezechiele legitur: a sanctuario meo incipite, Pelagium papam