comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non habent: a pocrifanes cit ecclesia : Adhebraeos igitur
reuertendum est unde& dñs loquitur. & discipuli exem¬
pla praesumunt: Haec paceueterum loquorꝰ & obtrecta¬
toribus meistantum respondeo q̃ui caninodente me
rodunt in publicodetrahentes legentes in angulis.idem
& accusatores & defensores: Cum in aliisprobent quod
inmere probant quasi uirtus &uitium non in rebussit
sed cum auctore mutetur: ceterum meminieditionem
Lax trans latorum olim de greco emendatum tribuisse me
nr̃is nec inimicum debere aestimari eorum quos in con¬
uentu fratrum semper edissero: & quod nunc da breia
min id ẽ uerbadierum interpractatussum. Id circo feci
ut in extricabiles moras & siluam nominum quae
scriptorum confusa sunt uitio. sensuum quebarbariem
apertius & peruersuum cola digererem : mihi m& ipsi
& meis iux tihismenium canens siaures surdae sunt

Expanded text:
t? Septuaginta non habent: apocrypha nescit Ecclesia. Ad Hebraeos igitur t? Septuaginta non habent: apocrypha nescit Ecclesia. Ad Hebraeos igitur revertendum est, unde et Dominus loquitur, et discipuli exempla praesumunt. Haec pace veterum loquor, et obtrectatoribus meis tantum respondeo, qui canino dente me rodunt, in publico detrahentes; legentes in angulis, iidem et accusatores et defensores, cum in aliis probent quod in me reprobant: quasi virtus et vitium non in rebus sit, sed cum auctore mutetur. Caeterum memini, editionem Septuaginta Translatorum olim de Graeco emendatam tribuisse me nostris: nec inimicum debere aestimari eorum, quos in conventu fratrum semper edissero. Et quod nunc DABRE JAMIM  , id est, Verba dierum, interpretatus sum, idcirco feci, ut inextricabiles moras, et silvam nominum, quae scriptorum confusa sunt vitio, sensuumque barbariem, apertius et per versuum cola digererem: mihimetipsi et meis juxta Ismeniam canens, si aures surdae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tur : sed quod maioris audatice est in editione septu¬
aginta theo dotionis editionem miscuit: asteriscis
designans quae minus fuerint & uirgulis quace
ex super fluo uidecntur apposita: siigitur aliis
licuit non tenere quod semel susceperant & post
Lax cellulas quae uulgo sine auctore iactintur.
singula scellulas a peruere hocquee in ecclesiis legit᷑
mei. qui in uiolata editione ueteri. ita nouam condidi
ut laborem meum hebra eis. et quod hismaius ẽ a postolis
auc ceribus probem: scripsinuper librum deoptimo
genere interpraetandi : ostendens illa deeuangelio
ex aegroto uocaui filium meum. & qnm natareus
uocabitur. et uidebunt inquem conpunxerunt.
et illud a postoli. Qua eoculus nonuidit nec auris au¬
diuit nec in cor hominis ascenderunt quae praepara¬
uit ds̃ diligentibus se. Ceteraq his simila in hebrae¬
qui credit inquit in me sicut dicit scriptura. flumina de

Expanded text:
tur; sed, quod majoris audaciae est, in Editione Septutur; sed, quod majoris audaciae est, in Editione Septuaginta Theodotionis Editionem miscuit, asteriscis designans quae minus ante fuerant, et virgulis quae ex superfluo videbantur apposita. Si igitur aliis licuit non tenere quod semel susceperant, et post septuaginta cellulas, quae vulgo sine auctore jactantur, singulas cellulas aperuere, hocque in Ecclesiis legiturmei, qui inviolata Editione veteri ita novam condidi, ut laborem meum Hebraeis, et, quod his majus est, Apostolis auctoribus probem? Scripsi nuper librum de Optimo genere interpretandi, ostendens illa de Evangelio, Ex Aegypto vocavi filium meum ; et Quoniam Nazaraeus vocabitur ; et, Videbunt in quem compunxerunt ; et illud Apostoli, Quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt, quae praeparavit Deus diligentibus se ; caeteraque his similia, in Hebraennem, Qui credit, inquit, in me, sicut dicit Scriptura, flumina de
Abbreviated transcription (Latin):
iseptuaginta interpretum pura &ut ab eis
in grecum uersa est editio permaneret :
super flue michro mati epis coporum s anc¬
tissime atque doctissime in pelleres: ut
hebraea uolumina latino sermone trans¬
ferrem : quod enim semel aures hominũ
occupauerat & nascentis ecclesiae roborauerat fi¬
dem: iustum erat etiam nostro silentio conproba¬
ri : Nunc uero cum prouarietate regionum di¬
uersa ferantur exemplaria & germana illa anti¬
quaque traus latio corrupta sit atque uiolati:
nos triarbi triiputas. autepluribus iudicare quid
uerum sit. aut nouumopus inueteri operecondere. in¬
luden tibusque iudaeis cornicum ut dicitur oculos
configere : Alexandria & aegyptus inseptua gin¬
ta suis esrchium laudat auctorem: constantinopo¬
pamphilius uulgauerunt : totus que orbis hac inter
se trifaria uarieticte conpugnat: etcerte origenils
non solum exempla composuit quattuor editionũ
eregione singula uerba describenis. ut unus dissen¬
tiens statim ceteris interse consentientibus argua¬

Expanded text:
Septuaginta Interpretum pura, et ut ab eis in Graecum versa est, editio permaneret, superflue me, mi Chromati, episcoporum sanctissime atque doctissime, impelleres, ut Hebraea volumina Latino sermone transferrem. Quod enim semel aures hominum occupaverat, et nascentis Ecclesiae roboraverat fidem, justum erat etiam nostro silentio comprobari. Nunc vero, cum pro varietate regionum diversa ferantur exemplaria, et germana illa antiquaque translatio corrupta sit, atque violata: nostri arbitrii putas, aut e pluribus judicare quid verum sit, aut novum opus in veteri opere cudere, illudentibusque Judaeis, cornicum, ut dicitur, oculos configere. Alexandria et Aegyptus in Septuaginta suis Hesychium laudat auctorem: ConstantinopoPamphilus vulgaverunt; totusque orbis hac inter se trifaria varietate compugnat. Et certe Origenes non solum exemplaria composuit quatuor editionum, e regione singula verba describens, ut unus dissentiens, statim caeteris inter se consentientibus argua
Abbreviated transcription (Latin):
morticina escascolatilib cacli carnes scõrutuo
tuorit̃
rumbestus terrae. Effuderunt sanguinẽ eorũ cainquã aquã
incircuitubierusalem et nonerat qui sepeliret. Facci sumus
obprobriũ uicinis nr̃is. subsannatio etinlusiohisqui in circui
tunro sunt. Vsque quodñe irasceris infinẽ : accende curue¬
lutignis ⁊ elustuus. Effundeirã tuã ingentes quae te non no¬
uerunt et in regnaqua e nomentuũ non inuocauerunt.
E tatro mieder inta cob: et locueius de solauerunt. Nememi¬
neris iniquitatũ nr̃arũ antiquarũ , cito anti cipent nosmisq¬
ricordiae tuae quia pauperes facti sumusnimis: Adiuua nos
tius esto peccatis nris propt nomentuũ. Neforte dicant in
gentibi ubiẽ dseorũ: et innotescat innationib corã oculis

Expanded text:
m tuorum escas volatilibus caeli carnes sanctorum tuorum bestiis terrae effuderunt sanguinem ipsorum tamquam aquam in circuitu Hierusalem et non erat qui sepeliret facti sumus obprobrium vicinis nostris subsannatio et inlusio his qui circum nos sunt usquequo Domine irasceris in finem accendetur velut ignis zelus tuus effunde iram tuam in gentes quae te non noverunt et in regna quae nomen tuum non invocaverunt quia comederunt Iacob et locum eius desolaverunt ne memineris iniquitatum nostrarum antiquarum cito anticipent nos misericordiae tuae quia pauperes facti sumus nimis adiuva nos tius esto peccatis nostris propter nomen tuum ne forte dicant in gentibus ubi est Deus eorum et innotescat i
Abbreviated transcription (Latin):
lamaui in toto corde exaudimedñe: iustifica¬
tionestuas requira. Clamaui adtesaluum me fac
et custodiammandatatua. Praeueniin maturita¬
te etclamaui: in uerbatua supersperaui. Praeuenerunt
oculi mei ad tediluculum ut meditarer eloquiatua. Vocem
mea audi secundum misericordiam tuã dñe secundũ iudiciũ
tuũ uiuificame. Ad propinquauerunt persequentes me
iniquitatem a lege autem tua longe facti sunt. Prope estu

Expanded text:
lamavi in toto corde exaudi me Domine iustificationes tuas requiram clamavi te salvum me fac et custodiam mandata tua praeveni in maturitate et clamavi in verba tua supersperavi praevenerunt oculi mei ad diluculum ut meditarer eloquia tua vocem meam audi secundum misericordiam tuam Domine secundum iudicium tuum vivifica me adpropinquaverunt persequentes me in
Abbreviated transcription (Latin):
etquipeouocat iras producit discordias
mater sua quid dilectemi quid dilec teutert
mei qui ddilecteuotorum meorum : Ned ede¬
risimulieribus substantiamtuã : et diuitias
tuas addelendos reges Noli regibus olamu¬
hel noli regibus da reuinum : quia nullom
secritume ubiregnat ebrietas: nefortebibã
etobliuis cantur iudiciorum et mutent eausam
filiorum pauperis Datesiceram merentib
etuinum his quiamarosunt animo. Bibant
et obliuis cantur egestatis suae et doloris
non recordentur amplius. Aperios tuum
muto et causi somnium filiorum quipertra
seunt. A periostuum decerne quodiustum
est : etiudica mopem et pauperem
Sulierem fortem qui sinueniet procul
et deultimis finibus pretium eius.
onfidit in eacor uiri sui:
et spolis non indigebit
eddet eibonum et non malum:¬
omnibus diebus uitaesuae
i Quaesiuĩ lanam etlinum
et operata ẽ consiliomantum suarum
acta ẽ quasinauis instintoris

Expanded text:
et qui provocat iras, producit discordias.et qui provocat iras, producit discordias.mater sua. Quid, dilecte mi; quid, dilecte uteri mei; quid, dilecte votorum meorum? Ne dederis mulieribus substantiam tuam, et vias tuas ad delendos reges. Noli regibus, o Lamuel, noli regibus dare vinum: quia nullum secretum est ubi regnat ebrietas. Ne forte bibant, et obliviscantur judiciorum, et mutent causam filiorum pauperis. Date siceram moerentibus, et vinum his qui amaro sunt animo. Bibant, et obliviscantur egestatis suae, et doloris sui non recordentur amplius. Aperi os tuum muto, et causis omnium filseunt aperi os tuum decerne quod iustum est et iudica inopem et pauperem aleph mulierem fortem quis inveniet procul et de ultimis finibus pretium eius beth confidit in ea cor viri sui et spoliis non indigebit gimel reddet ei bonum et non malumomnibus diebus vitae suae deleth quaesivit lanam et linum et operata est consilio manuum suarum he facta est quasi navis institoris
Abbreviated transcription (Latin):
tum non potest sustinere perseruum cum
regnauetit : perstultum cum saturatus fue¬
ritcibo perodiosammulierem cumin matri¬
monio fuerit as sumpta : etperancillam
cum hȩres fuerit dominaesuae. quattuor
sunt minima terrae : et ipsa sunt sapientiora sapi¬
entibus nf ormicaepopulus infirmus q̃ui prae¬
entatinmes se cibum sibi. Lepusculus plebsinua¬
uida quitollo cat in petra cubilesuum Regem
locus tanon babe s et egreditur uniuersaper
turmas Sdliomanibus nititur et moratur
inaedibus regis Eria sunt quaebenegra diun¬
tus et quartum quodincedit feliciter
Teo fortis simus bestiarum: ad nullius pauero
occursum Gallus succinctus lumbo setaries
necir sttx qui resistatei : et quistultus a pparue¬
net posiqua meleuatus ẽ in sublime. Sienĩ
intellexis set orimposuis set manũ
qui autem fortit praemit ubera a delici¬
endumlac ex primit bdtrrum etqui
uehementer emusgiti elicit saperane

Expanded text:
tum non potest sustinere: Per servum cum tum non potest sustinere: Per servum cum regnaverit: per stultum cum saturatus fuerit cibo: Per odiosam mulierem, cum in matrimonio fuerit assumpta: et per ancillam cum haeres fuerit dominae suae. Quatuor sunt minima terrae, et ipsa sunt sapientiora sapientibus. Formicae populus infirmus, quae praeparant in messe cibum sibi: Lepusculus plebs invalida, qui collocat in petra cubile suum: Regem locusta non habet, et egreditur universa per turmas suas: Stellio manibus nititur, et moratur in aedibus regis. Tria sunt, quae bene gradiuntur, et quartum, quod incedit feliciter: Leo fortissimus bestiarum, ad nullius pavebit occursum: Gallus succinctus lumbos: et aries: nec est rex, qui resistat ei. Et qui stultus apparuit postquam elevatus est in sublime: si enim intellexisset, ori suo imposuisset manum. Qui autem fortiter premit ubera ad eliciendum lac, exprimit butyrum: et qui vehementer emungit, elicit sanguinem:
Abbreviated transcription (Latin):
Addominum suum: nefortema ledicattibiet
corruas. Generatio qua e patri suomaledicit :
quae sibimunda uidetur: et tamennon ẽlo
tasordibusiuis. Ceneratio cuius excelsisun
odu et palpe braeeius in alta subrectae
Ceneratio quae prodentibus gladios habet
et commandit molaribus suis ut comedat in opes
de teriet pauperes ex hominibus Sangui
sũgaeduaesunt filia edicentss afferaffer
Tria sunt in saturabilia et quartum quod nũ¬
quam dicit sufficit Infernus et osuuluae
etter a quae non satiatur aqua. Ignis uero
numquam dicit sufficit. Oculum qui subsar¬
nampatrom eedespicit partum matrissuae
esfodiant eum coruide torrentibus eteorie
mibiletnturtum penitus ignoro uuan
nqui lecincalo : uiam colubri superpetram
uiam ntunsinmediomari : etiuam uiruna dolis¬
centim aliscetiua mulieris adulterae quae
comedit et tergit os suum: dicit nonsum ope¬
canamalum. Pertria mouetur terra etquar¬

Expanded text:
ad dominum suum ne forte maledicat tibi et ad dominum suum ne forte maledicat tibi et corruas generatio quae patri suo maledicit etquae sibi munda videtur et tamen non est lota a sordibus suis generatio cuius excelsi sunt oculi et palpebrae eius in alta subrectae generatio quae pro dentibus gladios habet et commandit molaribus suis ut comedat inopes de terra et pauperes ex homsugae duae sunt, filiae dicentes: Affer, affer. Tria sunt insaturabilia, et quartum, quod numquam, dicit: Sufficit, Infernus, et os vulvae, et terra, quae non satiatur aqua: ignis vero numquam dicit: sufficit. Oculum, qui subsannat patrem, et qui despicit partum matris suae: Effodiant eum corvi de torrentibus, et comemihi, et quartum penitus ignoro: Viam aquilae in coelo, viam colubri super petram, viam navis in medio mari, et viam viri in adolescentia. Talis est et via mulieris adulterae, quae comedit, et tergens os suum dicit: Non sum operata malum. Per tria movetur terra, et quar
Abbreviated transcription (Latin):
erincips V hominanturius tiui rumimpium
etabhominantur impueos qui in recta suntuua
ceb hominenrtes antis filiu omentise se sioinõ
locutus tngurcumquo ẽ ds etquido secum mo¬
rante confortatusait Stultissimus sumuiro¬
rume edabientia hominum non ẽ mecum
Nondidio sapientiam : et nouiscõrum scientia
qoisasciendit incaelum atque descendusco
quis continuit sp̃m in manibus suis. Quiscon¬
ligauitaquas quasiin uestimento: Quis suser¬
tauit omnes terminos terrae: quod nomen¬
e eius et quod nomen filii eius sinosti
Smnis serno duignitus clrpeus ẽ sperantib
inse neaddasquicquam uerbi s illius etar¬
guaris inueniaris que mendax duoro gani
teisedeneges mihi ante quammoriar : uani¬
tatem etuerba mendacia longefacame
Mendicitatem et diuitias nedederismihi
tribuetantum uictui meo necessaria ne for¬
tesaturatus in liciar ad negandum etdicam
quis erdns etegestate compulsus furer tu
periurem nomendimei. Neaccuses seruum

Expanded text:
rum abominantur iusti virum impium rum abominantur iusti virum impium et abominantur impii eos qui in recta sunt via verba Congregantis filii Vomentis visio quam locutus est vir cum quo est Deus et qui Deo secum morante confortatus ait stultissimus sum virorum et sapientia hominum non est mecum non didici sapientiam et non novi sanctorum scientiam quis ascendit in caelum atque descendit quis continuit spiritum manibus suis quis conligavit aquas quasi in vestimento quis suscitavit omnes terminos terrae quod nomen eius et quod nomen filii eius si nosti omnis sermo Dei ignitus clypeus est sperantibus in se ne addas quicquam verbis illius et arguaris inveniarisque mendax duo rogavi te ne deneges mihi antequam moriar vanitatem et verba mendacia longe fac a me mendicitatem et divitias ne dederis mihi tribue tantum victui meo necessaria ne forte saturatus inliciar ad negandum et dicam quis est Dominus et egestate conpulsus furer et peierem nomen Dei mei ne accuses servum
Abbreviated transcription (Latin):
tio tribuent sapientiam : Puerautem quidi¬
mittitur uoluntatis uae. confundet matrem
suam. Inmultiplicatione impiorum multi¬
plicabuntur scelera et iustiruinaseorum
uidebunt. Erudifilium tuum et refrige¬
rabitte : et dabit delicia sanimaetuae. Cum pro¬
phetiadefecerit dissi pabitur populus : qui
cus todit legem beatus ẽ. Seruus uerbis non
potest eru diri : quia qđ dicis intellegit ecrespon¬
derecontempnit. Vidisti bominem ue loce
adloquendum : stultitia magissperandaest
quamillius correptia. Quidelica tea pueritia
nutrit seruum suum : postea illum sentiet con¬
tumacem. Viriracundus prouocatrixas
et qui ad indignandum facilis ẽ eritad pecca
ta proliuior. Superbum sequitur humili¬
tas et humilẽ spũ suscipiet gloria. Quicũ
fureparticipatur oditanimam suam
adiurantem audit et non indicat Quitimet
hominem. cito corruet. et quisperat in dño
subleuabitur. multirequirunt faciem
principis : et ad noiudicium egreditur imgulo¬

Expanded text:
tio tribuit sapientiam: puer autem, qui ditio tribuit sapientiam: puer autem, qui dimittitur voluntati suae, confundet matrem suam. In multiplicatione impiorum multiplicabuntur scelera: et justi ruinas eorum videbunt. Erudi filium tuum, et refrigerabit te, et dabit delicias animae tuae. Cum prophetia defecerit, dissipabitur populus: qui vero custodit legem, beatus est. Servus verbis non potest erudiri: quia quod dicis, intelligit, et respondere contemnit. Vidisti hominem velocem ad loquendum? stultitia magis speranda est, quam illius correptio. Qui delicate a pueritia nutrit servum suum, postea illum sentiet contumacem. Vir iracundus provocat rixas: et qui ad inta proclivior superbum sequitur humilitas et humilem spiritu suscipiet gloria qui cum fure partitur odit animam suam adiurantem audit et non indicat qui timet hominem cito corruet qui sperat in Domino sublevabitur multi requirunt faciem principis et a Domino iudicium egreditur singulo
Abbreviated transcription (Latin):
Virquiamat sapientiam . laetificat patrem
suum : quiautem nutrit scorta perdet substantia
Rex iustus eriget terram uirauarus destruet
eam. Homo quiblandisfictisque sermonibus
loquitur amicosuo reteex pandit pedibus eius
Peccantem uirum iniquum in uoluetlaqueus
et iustus laudabit atq gaudebit. Nouit ius¬
tus causam pauperum impius ignorat scien¬
tiam. homines pestilentes dissipant ciuita¬
tem : sapientes uero auertunt furorem
Virsa piens sicum stulto contenderit siueiras¬
catur siuerideat non in ueniet requiem
Viri sanguinum oderunt simplicem inius¬
tiautem quaerunt animam eius
Iotum s pm̃suum profertstultus sapiens dif¬
fert et reseruat in posterum Princepsquiliben¬
teraudit uerba mendacii : omnes ministros
habet impios Pauperet creditor obuiauerun
sibi utriusque inluminator ẽ dñs. Rex qui
iudicat inueritate pauperes thronus eius in
aeternum firmabitur Virga at quecorrep¬

Expanded text:
Vir, qui amat sapientiam, laetificat patrem Vir, qui amat sapientiam, laetificat patrem suum: qui autem nutrit scorta, perdet substantiam. Rex justus eriget terram, vir avarus destruet eam. Homo, qui blandis fictisque sermonibus loquitur amico suo, rete expandit gressibus ejus. Peccantem virum iniquum involvet laqueus: et justus laudabit, atque gaudebit. Novit justus causam pauperum: impius ignorat scientiam. Homines pestilentes dissipant civitatem: sapientes vero avertunt furorem. Vir sapiens, si cum stulto contenderit, sive irascatur, sive rideat, non inveniet requiem. Viri sanguinum oderunt simplicem: justi autem quaerunt animam ejus. Totum spiritum suum profert stultus: sapiens differt, et reservat in posterum. Princeps, qui libenter audit verba mendacii, omnes ministros habebit impios. Pauper et creditor obviaverunt sibi: utriusque illuminator est Dominus. Rex qui judicat in veritate pauperes, thronus ejus in aeternum firmabitur. Virga atque correp
Abbreviated transcription (Latin):
suam saturabitur panibus quisectatur otium
eplebitur egestate. Vir fidelis multumlaur¬
dabitur : quiautem festinat ditari noneritin¬
nocens. Quicognoscit iniudicio faciemnon fa¬
citbene. Istee tprobuccella panis deserituiesita¬
tem Virquifestinat ditari etalis inuidet igno¬
ratquo degestas superueniatei . Quuicorripit
beminem gratiam postea inueniet a pudeum
ragis quamille quiperlinguae blandimereta
decipit. Qui subtrahit aliquidã patresuo etma
dre etdicit hoe non ẽ peccitum particeos homi¬
in cordesuo stultus ẽ quiautem graditursa pienter¬
istelaudabitur. quidat paupers nonindie eieit
quides picit de precantem sustinebit penuriam:¬
et cumsurrexerintimpit absconde inhoninam
&cumilli perierint multiplicabuntur ⁊uon acito
qui corripientem dura ceruice contemoni re¬
pentinus suꝑ ueniet interitus &cum sanitas ñ se¬
quitur Inmulti plicationeiustorũ laetabit̃ uulgus
cũimpusupserint principatũ gemet populus:

Expanded text:
suam, saturabitur panibus: qui autem sectatur otium, suam, saturabitur panibus: qui autem sectatur otium, replebitur egestate. Vir fidelis multum laudabitur: qui autem festinat ditari, non erit innocens. Qui cognoscit in judicio faciem, non facit bene: iste et pro buccella panis deserit veritatem. Vir, qui festinat ditari, et aliis invidet, ignorat quod egestas superveniet ei. Qui corripit hominem, gratiam postea inveniet apud eum, magis quam ille, qui per linguae blandimenta decipit. Qui subtrahit aliquid a patre suo, et a matre: et dicit, hoc non est peccatum, particeps homiin corde suo, stultus est: qui autem gradituriste salvabitur qui dat pauperi non indigebit qui despicit deprecantem sustinebit penuriam cum surrexerint impii abscondentur homines cum illi perierint multiplicabuntur iusti viro qui corripientem dura cervice contemnit repentinus superveniet interitus et eum sanitas non sequitur in multiplicatione iustorum laetabitur vulgus cum impii sumpserint principatum
Abbreviated transcription (Latin):
Quicoa ceruat diuitias usuris faenoreliberali :¬
in pauperes congregateas. quid edinataurẽ
suam neaudiat legem : oratio eius erit ex se¬
crabilis. Quidecipit iustos inuiamala in
interitusuo corruet. et simplicespossidebun
bona eius. Sapiens sibi uidetur uirdiues pau¬
perautem prudens scrutabitureum. In exulta¬
tioneiustorum multa gloria ẽ : regnantibus
impiis ruinae hominum. Quiabscondit scele¬
ra sua non dirigetur : qui autem confessus
fuerit et reliquerit ea miseri cordiam con¬
sequetur. Beatus bomo qui semper ẽ pauidis
quiuero mentis ẽ. durae. corruet in malum
Leorugiens et ursus esuriens princepsimpius
superpopulum pauperem. Dux indigens
prudentia multosopprimet percalumnia :
Quiautemodit auaritiam. longefient dieseuis
hominem quicalumniatur animaes anguinem
siuisque ad lacum fuerit nemosustinet quiambu¬
lat simpliciter saluuserit : quiperuersi singre¬
dituruus. concidet semel quio peratur terram

Expanded text:
Qui coacervat divitias usuris et fenore, liberali Qui coacervat divitias usuris et fenore, liberali in pauperes congregat eas. Qui declinat aures suas, ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis. Qui decipit justos in via mala, in interitu suo corruet: et simplices possidebunt bona ejus. Sapiens sibi videtur vir dives: pauper autem prudens scrutabitur eum. In exsultatione justorum multa gloria: regnantibus impiis ruinae hominum. Qui abscondit scelera sua, non dirigetur: qui autem confessus fuerit, et reliquerit ea, misericordiam consequetur. Beatus homo, qui semper est pavidus: qui vero mentis est durae, corruet in malum. Leo rugiens, et ursus esuriens, princeps impius super populum pauperem. Dux indigens prudentia, multos opprimet per calumniam: qui autem odit avaritiam, longi fient dies ejus. Hominem, qui calumniatur animae sanguinem, si usque ad lacum fugerit, nemo sustinet. Qui ambulat simpliciter, salvus erit: qui perversis graditur viis, concidet semel. Qui operatur terram
Abbreviated transcription (Latin):
tribuetur ingeneratione generationum
Vperta sunt prata etapparuerunt herb
uirentes et collecta sunt fȩnade montibus
Agni adues timentum tuum ethaediagri
pretium Sufficiattibilaccaprarum incibostuos
in necessariadomustuae : et aduictum ancillistuis
Fugitimpius nemine persequente : iustus autem
qua sileo confidens. absque terrore erit
Propterpeccata terrae multi principes eius
et propterhominis sapientiam ethorum scien¬
tiã quaed icuntur. uitaducis longiorerit.
Virpauper calumnians pauperes : similis est
imbriuehementi inquoparatur fames
Quiderelinquunt legem laudant impium :
quicus todiunt. succenduntur contraeum
Virimali non cogitant iudicium : qui autem
requirunt dñm. anim aduertunt omnia
Melior ẽ pauper ambulans in simplicita te
sua : quam diues prauis itineribus. Quicusto¬
ditlegem filius sapiens ẽ : quiautem pascit
commes satores. confundit patrem suum

Expanded text:
tribuetur in generatione, et generationem. tribuetur in generatione, et generationem. Aperta sunt prata, et apparuerunt herbae virentes, et collecta sunt fena de montibus. Agni ad vestimentum tuum: et haedi, ad agri pretium. Sufficiat tibi lac caprarum in cibos tuos, et ad necessaria domus tuae, et ad victum ancillis tuis. . Fugit impius, nemine persequente: justus autem quasi leo considens, absque terrore erit. Propter peccata terrae multi principes ejus: et propter hominis sapientiam, et horum scientiam quae dicuntur, vita ducis longior erit. Vir pauper calumnians pauperes, similis est imbri vehementi, in quo paratur fames. Qui derelinquunt legem, laudant impium: qui custodiunt, succenduntur contra eum. Viri mali non cogitant judicium: qui autem requirunt Dominum, animadvertunt omnia. Melior est pauper ambulans in simplicitate sua, quam dives in pravis itineribus. Qui custodit legem, filius sapiens est: qui autem pascit comessatores, confundit patrem suum.
Abbreviated transcription (Latin):
quis popondit proextraneo et proalienis
aufereipignus Quibenedicet proximosuo
uocegrandi de nocte consurgens maledicenti
similiserit łecta perstillantia in diefrigoris
et litigiosamulier comparantur. quireti¬
net eam quasi quiuentum teneat : et oleũ
dexteraesua euo abit. Perrum ferro acui¬
tur et homo exacuet faciem a mici sui. qui
seruat ficum comed et fructum eius: et quicus¬
tos ẽ domini sui glorificabitur: Quomodo
inaquis resplendent uultus prospicientium
sic corda hominum manifesta sunt prudentib
Infernus et perditio non replebuntur simili¬
ter etoculi hominum in saciabiles quo modo
probatur in conflatorio argentum et infor¬
naceaurum sic probatur homo orelaudan¬
tis Si contuderis stultum inpila quasiptisa¬
nas feriente de superpilo non auferetur abe
stultitiaeius. Diligenter agnosceuultum
pecoristui: tuosque greges considera Non
enim habebisiugiter potestatem sed corona

Expanded text:
qui spopondit, pro extraneo: et pro alienis, qui spopondit, pro extraneo: et pro alienis, aufer ei pignus. Qui benedicit proximo suo voce grandi, de nocte consurgens maledicenti similis erit. Tecta perstillantia in die frigoris, et litigiosa mulier comparantur: Qui retinet eam, quasi qui ventum teneat, et oleum dexterae suae vocabit. Ferrum ferro acuitur, et homo exacuit faciem amici sui. Qui servat ficum, comedet fructus ejus: et qui custos est Domini sui, glorificabitur. Quomodo in aquis resplendent vultus prospicientium, sic corda hominum manifesta sunt prudentibus. Infernus et perditio non  Al. numquam replebuntur: similiter et oculi hominum insatiabiles. Quomodo probatur in conflatorio argentum, et in fornace aurum: sic probatur homo ore laudantis. Si contuderis stultum in pila quasi ptisanas, feriente desuper pilo, non auferetur ab eo stultitia ejus. Diligenter agnosce vultum pecoris tui, tuosque greges considera. Non enim habebis jugiter potestatem: sed corona
Abbreviated transcription (Latin):
Paudette alienus et nonos tuum : extraneus
et non labiatua. Craue ẽ saxum et onerosa
arena : sedira stulti utroquegrauior. Ira non
habet miseri cordiam nec erumpens furor:
etimpetum concitati ferrequis poterit.
Melior ẽ manifesta correptio: quamamonr
absconditus Meliora sunt uulnera diligen¬
tis quam fraudulenta odientis oscula Anima
saturata calcabit fauum animaesuriens et
amarum produlce sumet. Sicut auis transmi¬
grans denidosuo sicuirqui relinquit locum
sium Vnguento etuarii s odoribus delecta¬
turcor etbonis amici consilus animadulco¬
ratur Amicumtuum eta micum patristui
nedimiseris et domum fratristui nein gredia¬
rs indiea fflictionistuae. Melior ẽ uicinus
uixta quam frater procul. Studesapientie
filimieda etifica cormeum ut possis expro¬
brantiresponderesermonem. A stutus uidens
malum absconditus ẽ paruulitrans euntes
sus tinuere dispendia ł olleuestimentum eius

Expanded text:
laudet te alienus et non os tuum extraneus laudet te alienus et non os tuum extraneus et non labia tua grave est saxum et onerosa harena sed ira stulti utroque gravior ira non habet misericordiam nec erumet impetum concitati ferre quis poterit? Melior est manifesta correptio, quam amor absconditus. Meliora sunt vulnera diligentis, quam fraudulenta oscula odientis. Anima saturata calcabit favum: anima esuriens et amarum pro dulci sumet. Sicut avis transmigrans de nido suo, sic vir qui derelinquit locum suum. Unguento et variis odoribus delectatur cor: et bonis amici consiliis anima dulcoratur. Amicum tuum, et amicum patris tui ne dimiseris: et domum fratris tui ne ingrediaris in die afflictionis tuae. Melior est vicinus juxta, quam frater procul. Stude sapientiae, fili mi, et laetifica cor meum: ut possis exprobranti respondere sermonem. Astutus videns malum, absconditus est: parvuli transeuntes sustinuerunt dispendia. Tolle vestimentum ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
miscetur rixae alterius. Si cut noxius .ẽ. qui
mitat lanceas et sagittas et mortem : sicquifrau¬
dulenter nocet amicosuo: et tum fuerit depre¬
hensus dicit ludens feci. Cum de fecerint ligna
extingueturignis : Et su surrone subtracto
iurgia conquiescunt : Sicut carbones ad pru¬
na edigniaa dignem sic homo iracundus sus¬
citatrixas Verba susurronis quasi simplicia
etipsa perueniunt ad intima uentris. quomo¬
dosiar gento sordido ornare uelis uasfictile
sic labia tumentia cumpesfimo cordesociata
cabus suis intellagitur in imicus: cumincor¬
de tracta uerit dolos. quando summiserit
uocem suam necredideris ei : qnm̃ septemne¬
quitia esunt in cordeillius. quioperitodium
fraudulenter reuelabitur malitia eius
inconsilio qui fodet foueam incidet in eam
et qui uoluit lapidem reuertetus ad eum.
Tingua fallax nonamat ueritatem et os lubri¬
cum operaturruinas. Neglorieris inctastinũ
ignorans quid superuentura pariat dies

Expanded text:
miscetur rixae alterius sicut noxius est qui miscetur rixae alterius sicut noxius est qui mittit lanceas et sagittas et mortem sic vir qui fraudulenter nocet amico suo et cum fuerit deprehensus dicit ludens feci cum defecerint ligna extinguetur ignis et susurrone subtracto iurgia conquiescunt sicut carbones ad prunam et ligna ad ignem sic homo iracundus suscitat rixas verba susurronis quasi simplicia et ipsa perveniunt ad intima ventris quomodo si argento sordido ornare velis vas fictile sic labia tumentia cum pessimo corde sociata labiis suis intellegitur inimicus cum in corde tractaverit dolos quando submiserit vocem suam ne credideris ei quoniam septem nequitiae sunt in corde illius qui operit odium fraudulenter revelabitur malitia eius ilio qui fodit foveam incidet in eam et qui volvit lapidem revertetur ad eum lingua fallax non amat veritatem et os lubricum operatur ruinas ne glorieris in crastinum ignorans quid superventura pariat dies
Abbreviated transcription (Latin):
titiam suam nesibi sapienses seuideatur Clau¬
duspedibus et iniquitatembibens: quimittit
uerba pernuntium stultum: Quomo dopulchras
frustrababet caudus tibias si c indecens ẽ inore
stultorum parabola Sicut quimittit lapidẽ
inaceruum mercurii. Ita qui tribuit in sipientibo¬
norem Quomodosispina nascatur in manute mu¬
lenti sic parabola inores tultorum Iudicium de¬
terminat causas et quumponit stulto silentium
ira sinitigat. Sicut canis quireuertitur ad uomi¬
tum suum sicin prudens quiiterat stultitiam sua
Vidistihominem sapientem sibiuideri magisillo
spemhabebit stultus Dicitpiger: led inuia leaena
initineribus : sicut ostium uertitur in cardie
suo stapiger in lecta suo. Abscondit pigerma¬
nus subascellassuas : et laborat siadossiuim eas
conuerterit. Sapientior sibipigeruidetur sep¬
temuiris loquentibus sententias: sicut quiad p̃hen¬
det auribuscanem: sic quitransit in patiens com¬

Expanded text:
titiam suam ne sibi sapiens esse videatur clautitiam suam ne sibi sapiens esse videatur claudus pedibus et iniquitatem bibens qui mittit verba per nuntium stultum quomodo pulchras frustra habet claudus tibias sic indecens est in ore stultorum parabola sicut qui mittit lapidem in acervum Mercurii ita qui tribuit insipienti honorem quomodo si spina nascatur in manu temulenti sic parabola in ore stultorum iudicium determinat causas et qui inponit stulto silentium iras mitigat sicut canis qui revertitur ad vomitum suum sic inprudens qui iterat stultitiam suam vidisti hominem sapientem sibi videri magis illo spem habebit stultus dicit piger leaena in via leo in itineribus sicut ostium vertitur in cardine suo ita piger in lectulo suo abscondit piger manus sub ascellas suas et laborat si ad os suum eas converterit sapientior sibi piger videtur septem viris loquentibus sententias sicut qui adprehendit auribus canem sic qui transit et inpatiens com
Abbreviated transcription (Latin):
et pes lassus quisperat superinfideli indie
angustiae : et amittit pallium in diefrigoris
Acctum in nitro et quicantat carmina cordi
pessimo Sie surierit inimicus tuus cibaillum.
sisitierit da eia quam bibere. Prunasenim
congregabis supercaput eius. et dñs reddetei
Ventus aquilo dissipat pluuias : et faciestris¬
tis linguam detrahentem. Melius ẽ sadere
in angulo domatis: quam cumulier elitigiosa et
indomo communt Aqua frigida animaesitienti:
et nuntius bonus deterra longinqua fonstar¬
num sic quiscrutator ẽ maestitis opprimetur
agloria  sicut urbs patens etabsq murorum
inm epsessic indecens ẽ stultogloria. Nam sicut
nins ⁊ dalta tran suolans etpas serquolibetua¬
dens : fic maledictum frustra prolatum inquem¬
piam superueniet F lagellum equo et camus
asino etuirga in dorso in prudentium Neres¬
pondeasstulto iuxta stultitiam suam neeffi¬
ciariscisimilis: Nespondestulto iux tastul¬

Expanded text:
et pes lassus, qui sperat super infideli in die et pes lassus, qui sperat super infideli in die angustiae, et amittit pallium in die frigoris. Acetum in nitro, qui cantat carmina cordi pessimo. Si esurierit inimicus tuus, ciba illum: si sitierit, da ei aquam bibere: Prunas enim congregabis super caput ejus, Et Dominus reddet tibi. Ventus aquilo dissipat pluvias, et facies tristis linguam detrahentem. Melius est sedere in angulo domatis, quam cum muliere litigiosa, et in domo communi. Aqua frigida animae sitienti, et nuntius bonus de terra longinqua. Fons turei bonum: sic qui scrutator est majestatis, opprimetur a gloria. Sicut urbs patens et absque murorum in messe: sic indecens est stulto gloria. Sicut avis ad alia transvolans; et passer quo libet vadens: sic maledictum frustra prolatum in quempiam superveniet. Flagellum equo, et chamus asino, et virga dorso imprudentium. Ne respondeas stulto juxta stultitiam suam, ne efficiaris ei similis responde stulto iuxta stul
Abbreviated transcription (Latin):
principe . quaeuiderunt oculitui nepro¬
feras in iurgiocito nepostea emendare non
possis. cum de hones taueris amicum tuum
Causamtuam tracta cum amicotuo et secre¬
tum extraneo nereueles. ne forte in sultet
tibicumaudierit. et ex probrare nonces set
Mala aurea in lectis argenteis quiloquetur
uerbum in temporesuo. In aurisaurea et mar¬
garitum fulgens quiarguit sapientem etau¬
rem oboedientem Sicut frigus niuis indie mes¬
sis ita legatuis fidelis ei quimisiteum. ammam
illius requies cerefacit. Nubes etuentus etplu¬
uia en on sequentes uirgloriosus et promissa
non complens. Sapientia lenietur princeps
ec lingua mollis confringet duritiam. mel
inuenisticomede quod sufficittibi . ne forte
misatiatus euoma sillud Subtrahepedem
tuum dedomoproximitua ne forte saciatus
oderitte Iaculum et gladius et sagitta acu¬
ta: homoquiloquitur contraproximum su¬
um testimonium falsum. Dens putridus

Expanded text:
principe. Quae viderunt oculi tui, ne proprincipe. Quae viderunt oculi tui, ne proferas in jurgio cito: ne postea emendare non possis, cum dehonestaveris amicum tuum: Causam tuam tracta cum amico tuo, et secretum extraneo ne reveles: Ne forte insultet tibi cum audierit, et exprobrare non cesset. Mala aurea in lectis argenteis, qui loquitur verbum in tempore suo. Inauris aurea, et margaritum fulgens, qui arguit sapientem, et aurem obedientem. Sicut frigus nivis in die messis, ita legatus fidelis ei, qui misit eum, animam ipsius requiescere facit. Nubes, et ventus, et pluviae non sequentes: vir gloriosus, et promissa non complens. Patientia lenietur princeps, et lingua mollis confringet duritiam. Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte satiatus evomas illud. Subtrahe pedem tuum de domo proximi tui, ne quando satiatus oderit te. Jaculum, et gladius, et sagitta acuta, homo qui loquitur contra proximum suum testimonium falsum. Dens putridus,
Abbreviated transcription (Latin):
tuam Nesis testis frustra contra preximumtium
nec lactes quem quam labiistuis Nedicas quomo¬
dofecit mihi sic faciam ei red damunscuiq secun¬
iidum opus suum Peragrum hominis pfegri
transiui et peruineam uiri stulti: et eccetotum
repleuerant urticae operuerant superficiem
eius spinae et maceria lapidum destructa erat
Quod cum ui dissem. posunn cordemeo. et exemplo
didici disciplinam Parum in quaindorinies m̃o¬
dicum dormitabis : Pauxillum manus conseres
ut quiescas: etueniet quasi cunsor a egestastua.
et mendicitas quasiuir aermatus. Haequoque
et gloria regum in uestigaresermonem Caelum
sursum et terradeor sum : et correguminscru¬
tabile. Auferrubiginem deargento etegredie¬
tur uaspurissimum. Auferimpietatem deuul¬
turegis: et firmabitur iustituthronuseius.
Negloriosus appareas coram rege et in loco
magnorumnesteteris. Melius. ẽ enim ut dica¬
turtibi a scendehuc : quam ut humilieris cora

Expanded text:
tuam. Ne sis testis frustra contra proximum tuum, tuam. Ne sis testis frustra contra proximum tuum, nec lactes quemquam labiis tuis. Ne dicas: Quomodo fecit mihi, sic faciam ei: reddam unicuique secundum opus suum. Per agrum hominis pigri transivi, et per vineam viri stulti, Et ecce totum repleverant urticae; operuerant superficiem ejus spinae, et maceria lapidum destructa erat. Quod cum vidissem, posui in corde meo et exemplo didici disciplinam. Parum, inquam, dormies, modicum dormitabis, pauxillum manus conseres, ut quiescas: Et veniet tibi quasi cursor egestas tua, et mendicitas quasi vir armatus. HAE QUOQUE et gloria regum investigare sermonem. Coelum sursum, et terra deorsum, et cor regum inscrutabile. Aufer rubiginem de argento, et egredietur vas purissimum. Aufer impietatem de vultu regis, et firmabitur justitia thronus ejus. Ne gloriosus appareas coram rege, et in loco magnorum ne steteris. Melius est enim ut dicatur tibi: Ascende huc: quam ut humilieris coram
Abbreviated transcription (Latin):
habebis innouissimis spem et spestua non peribit
Neinsidieris et quaera simpietatem indomoiusti
ne queuastes requiem eius. Septie senim cadet
iustus etresurget : impuautem corruent in malũ
Cum ceciderit in imicustuus negaudeas. et in ruina
eius neexultet cortuum : neforteuideat dñs et
displiceatei. et auferatabeo iram suam Necon¬
tenda scum pessimis. nec aemuleris impios qñm
non habent futurorum spemmali. educerna
impiorum extinguetur. Timed ñm filimi et
regem et cum detraccoribus non commiscearis :¬
qñmn repenteconsurget perditio eorum etrui¬
namutriusq quis nouit : Haec quoq: sapientib:
cognoscerepersonam iniudicionon ẽ bonum
Qui dicunt impio iustuses maledicente i populi
et detestabuntur eum tribus Quiarguunt lau¬
dabuntur : et superipsos ueniet benedictio
Labia deosculabitur qui recta uerba respondit
Praepara forisopustuum et diligenter exer
cea grumdium ut postea aedifices domũ

Expanded text:
habebis in novissimis, et spes tua non peribit. habebis in novissimis, et spes tua non peribit. Ne insidieris, et quaeras impietatneque vastes requiem eius septies enim cadet iustus et resurget impii autem corruent in malum cum ceciderit inimicus tuus ne gaudeas et in ruina eius ne exultet cor tuum ne forte videat Dominus et displiceat ei et auferat ab eo iram suam ne contendas cum pessimis nec aemuleris impios quoniam non habent futurorum spem mali et lucerna impiorum extinguetur time Dominum fili mi et regem et cum detractoribus non commiscearis quoniam repente consurget perditio eorum et ruinam utriusque quis novit haec quoque sapientibus cognoscere personam in iudicio non est bonum qui dicit impio iustus es maledicent ei populi et detestabuntur eum tribus qui arguunt laudabuntur et super ipsos veniet benedictio labia deosculabitur qui recta verba respondet praepara forice agrum tuum: ut postea aedifices domum
Abbreviated transcription (Latin):
quia rapinas meditatur menseorum et fraudes
labia eorum loquuntur. Sapientia a edifica¬
biturdomus: et prudentia roborabitur . Indoc¬
trina replebuntur cellaria uniuersa substan¬
tia preciosa et pulcherrima. Virsa piensetfor¬
tis .ẽ etuir doctus robustus et ualidus : quia cum
dispositione in turbellum. eterit salu subimul¬
ta consilia sunt : Excelsa stulto sapientia in por¬
ta non aperiet ossuum qui cogitat mala facere
stultus uocabitur. Cogitatiosculti peccatuim ẽ
et ab hominatio hominum detractor. Si despera¬
ueris las susindie angustiae inminuetur for¬
titudotua Erue eosquiducuntur admor¬
tem : et qui trabuntur ad interitam liberare
necesses. Sidixeris uires non suppetunt: qui
inspector ẽ cordis. ipse intellegit. et seruato¬
remanima etua e nihil fallit : reddetq homini
iuxta opera sua Comede filimimel quiabonũ ẽ.
et fauumdulcissimum gutturituo: sicet doctrina
sapientiae animaetuae : quam cum in ueneris

Expanded text:
Quia rapinas meditatur mens eorum, et fraudes Quia rapinas meditatur mens eorum, et fraudes labia eorum loquuntur. Sapientia aedificabitur domus, et prudentia roborabitur. In doctrina replebuntur cellaria, universa substantia pretiosa et pulcherrima. Vir sapiens, fortis est: et vir doctus, robustus et validus. Quia cum dispositione initur bellum: et erit salus ubi multa consilia sunt. Excelsa stulto sapientia, in porta non aperiet os suum. Qui cogitat mala facere, stultus vocabitur. Cogitatio stulti peccatum est: et abominatio hominum detractor. Si desperaveris lassus in die angustiae: imminuetur fortitudo tua. Erue eos, qui ducuntur ad mortem: et qui trahuntur ad interitum liberare ne cesses. Si dixeris: Vires non suppetunt: qui inspector est cordis, ipse intelligit. Et servatorem animae tuae nihil fallit, reddetque homini juxta opera sua. Comede, fili mi, mel, quia bonum est, et favum dulcissimum gutturi tuo. Sic et doctrina sapientiae animae tuae: quam cum inveneris,
Abbreviated transcription (Latin):
tememe et noliuendere sapientiam et doctrinam
et intellegentiam. Exultat gaudio pateriusti:
quia sa pientem genuit laetabiturineo. Caudeat
patertuus et matertua : et exultet quae genuitte
Praebefilimi cortuum mihi: etoculituiuia smeas
custodiant łouea enim profunda . ẽ. meretrix:
et puteus angustus aliena. Insidiatur inuia qua¬
silatro et quosincautos uiderit interficiet.
Cuiua e. cuius patriude cuirixae cui foueae.
cuisinecausa uulnera cuisuffusio oculorum
Non nehis quimorantur inuino. et student calicib
epotandis : N eintuearisuinum quando flauescit :
cum splenduerit in ui trocolor eius. In gredituri
blande sed in nouissimomordebit ut coluber : etsi¬
cut regulus uenena diffundet. Oculitui ui debun
extraneas : et cortuum loquetur peruersa. Eteris
sicut dormiens in mediomari. et quasi sopitusgu¬
bernator amissoclauo : et dices uerbera uerunt
me et nondolui: traxerunt me etego non sensi¬

Expanded text:
tem eme, et noli vendere sapientem, et doctrinam, tem eme, et noli vendere sapientem, et doctrinam, et intelligentiam. Exsultat gaudio pater justi: qui sapientiam genuit, laetabitur in eo. Gaudeat pater tuus, et mater tua, et exsultet quae genuit te. Praebe, fili mi, cor tuum mihi: et oculi tui vias meas custodiant. Fovea enim profunda est meretrix, et puteus angustus, aliena. Insidiatur in via quasi latro, et quos incautos viderit, interficiet, Cui vae? cujus patri vae? cui rixae? cui foveae? cui sine causa vulnera? cui suffusio oculorum? Nonne his qui commorantur in vino, et student calicibus epotandis? Ne intuearis vinum quando flavescit, cum splenduerit in vitro color ejus. Ingreditur blande, sed in novissimo mordebit ut coluber, et sicut regulus venena diffundet. Oculi tui videbunt extraneas, et cor tuum loquetur perversa. Et eris sicut dormiens in medio mari, et quasi sopitus gubernator, amisso clavo: Et dices: Verberaverunt me, sed non dolui: traxerunt me, et ego non sensi
Abbreviated transcription (Latin):
nos paruulorũ : eta grũmpupillorum nein¬
troeas. Propinquus enim eorumfortis. ẽ etipse
iudicabit contrate causamillorum. Ingredia tꝰ
ad doctrinã costuũ : & aurestuae aduerba scientiae
Noli subtrahere apuero disciplinam : si enimper¬
cusseris eum uirga non morietur. Tuuirga per¬
cutis eum : etanimam eius deinferno liberabis.
Filimisisa piens fuerit animustuus : gaudebittecum
cormeum ȩt exultabunt renes mẽi cum locuta
fuer intrectum labiatua. Nonaemuletur cortuũ
peccatores sed intimorednĩ estotota die: quiaha¬
bebis speminno uissimo. et prȩstolatiotua non au¬
feretur. Audifilimietestosapiens et dirigem
uia animumtuum. Noliesse in conuiuiis potato¬
rum nec in comesationibus eorum qui carnes ad
uescendum conferunt : quia uacantes potibus
et dantes srmbola consumentur. etuestietur pannis
dormitatio. Audi patremtuum quigenuitte :
et ne contemnas cum senuerit matertua. Verita¬

Expanded text:
nos parvulorum: et agrum pupillorum ne innos parvulorum: et agrum pupillorum ne introeas. Propinquus enim illorum fortis est: et ipse judicabit contra te causam illorum. Ingrediatur ad doctrinam cor tuum, et aures tuae ad verba scientiae. Noli subtrahere a puero disciplinam: si enim percusseris eum virga, non morietur. Tu virga percuties eum: et animam ejus de inferno liberabis. Fili mi, si sapiens fuerit animus tuus, gaudebit tecum cor meum: Et exsultabunt renes mei, cum locuta fuerint rectum labia tua. Non aemuletur cor tuum peccatores: sed in timore Domini esto tota die: Quia habebis spem in novissimo, et praestolatio tua non auferetur. Audi, fili mi, et esto sapiens: et dirige in via animum tuum. Noli esse in conviviis potatorum, nec in comessationibus eorum, qui carnes ad vescendum conferunt: Quia vacantes potibus, et dantes symbola consumentur, et vestietur pannis dormitatio. Audi patrem tuum, qui genuit te. et ne contemnas cum senuerit mater tua. Verita
Abbreviated transcription (Latin):
Nolies secum his quidefigunt manus suas. etqui
uades se offerunt prodebitis. Si enim non habes
unde restituas quid causae ẽ ut tolla soperimen¬
tum decubilituo : Netrans grediaris terminos
antiquos quos posuerunt patrestui. Vidistiui¬
rum uelocem in operesuo coram regibus siti
medascum principe . diligenter ad tende quae
posita sunt ante faciemtuam et statue cultrum
ingutturetuo. sitamen habes potes tatem in ani¬
mamtuam. Ned esideres decibis eius in quo ẽ
panismendacii . Noli laborare ut diteris sed pro¬
dentiactuae ponemodum. Neerigas oculos tuos
adopes quas habere non potes: quia facient sibi
pennas quasia quilae et uolabunt in caelum
Necomeda scum homine inuido et nedesideres
ciboseius qñminsimilitudinea rioli et coniecto¬
ris aestimat quod ignorat. Comedeetbibedicet
tibi. et menseius non ẽ. tecum ꝯcibos quos comede¬
ras euomes et perdespuldros sermones tuos.
Inauribus in sipientium nelo quaris : quia despici¬
ent doctrinam eloquiitui. Neattingas termi¬

Expanded text:
noli esse cum his qui defigunt manus suas et qui uades se ofunde restituas, quid causae est ut tollat operimentum de cubili tuo? Ne transgrediaris terminos antiquos, quos posuerunt patres tui. Vidisti virum velocem in opere suo, coram regibus stabio sederis, ut comedas cum principe, diligenter attende quae posita sunt ante faciem tuam: Et statue cultrum in gutture tuo, si tamen habes in potestate animam tuam, ne desideres de cibis ejus, in quo est panis mendacii. Noli laborare ut diteris: sed prudentiae tuae pone modum. Ne erigas oculos tuos ad opes, quas habere non potes: quia facient sibi pennas quasi aquilae, et volabunt in coelum. Ne comedas cum homine invido, et ne desideres cibos ejus: Quoniam in similitudinem harioli et conjectoris, aestimat quod ignorat. Comede et bibe, dicet tibi: et mens ejus non est tecum. Cibos, quos comederas, evomes, et perdes pulchros sermones tuos. In auribus insipientium ne loquaris: quia despicient doctrinam eloquii tui. Ne attingas termi