comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
at: qͦrũ nimirũ desideria ꝑfectionis
difficulta s inpugnat: Hoꝵ ꝓfecto animȩ
amatores suos quer̃. & ñ inueniunt: dum
sequendo malignos sp̃s. neqͣquã eas qͣs
appetunt huiꝰ scłi uoluntates app̃hen¬
dunt: Bene autẽ subdit̾. qđ exipsa diffi.¬
cultate moxdicat᷑: Vladã & reuertar
aduirũ meũ priorẽ : qr mihibene erat
tunc magis quãnunc Prior qͥppe uir
dñs .ẽ: qͥ castã sibi animã. scĩsp̃s int̃ po¬
sito amore c̃iunxit: Quẽ tunc mensunius¬
cuiꝰq desiderãt. cũ multiplicesamari-
tudines uelut qͣsdã spinasinuenit.
in eis delectationib qͣs tẽporalit̃ c̃cupis¬
cit : Nãdũ aduersitatib mundiquem
diligit. morderi animacȩperit: tunc
plenius intelligit. qͣnto illi cũpriore
git : Vnde & nimistim̃dũ. ẽ. ne seqͣnt᷑
ꝓspera. cũ desiderant᷑ in iusta: qr dif.¬
ficilius malũ corrigit᷑. qđ ꝑfectionis

Expanded text:
nimirum desideria perfectionis difficultas impugnat. Horum profecto animae amatores suos quaerunt, et non inveniunt, dum sequendo malignos spiritus, nequaquam eas quas appetunt hujus saeculi voluptates apprehendunt. Bene autem subditur quod ex ipsa difficultate mox dicat: Vadam et revertar ad virum meum priorem, quia bene mihi erat tunc magis quam nunc . Prior quippe vir Dominus est, qui castam sibi animam sancti Spiritus interposito amore conjunxit. Quem tunc mens uniuscujusque desiderat, cum multudines velut quasdam spinas invenit in eis delectationibus quas temporaliter concupiscit. Nam cum adversitatibus mundi quem diligit morderi anima coepit, tunc plenius intelligit quanto illi cum priore git. Unde nimis timendum est ne sequantur prospera, cum desiderantur injusta. Quia difficilius malum corrigitur, quod perfectionis
Abbreviated transcription (Latin):
do etiã iustoꝵ uita turbat᷑: Hiqͥoder̃
aduentũ uidicis qͥd faciunt : sit̃rorẽ
tanti uidicii etiã qͥdiligunt ex paues¬
cunt: & qr in sc̃is p̃dicatorib hoc pauore
excoqͥt᷑. siqua eis inesse potuit leuiũ
rubigo uicioꝵ: postquã dix̃. cũsublatꝰ
fuerit timebunt angłi. apte mox sub¬¬
didit: & t̃riti purgabuntur: Sedqr hec
deleuiathani istius fine cognouimꝰ.
interim priusquã pereat. quidagat
gladius: subsistere ñ poterit. neq hasta.

Expanded text:
tiam justorum vita turbatur. Hi qui oderunt adventum judicis, quid facient, si terrorem tanti judicii etiam qui diligunt expavescunt? Et quia in sanctis praedicatoribus hoc pavore excoquitur, si qua eis inesse potuit levium rubigo vitiorum, postquam dixit: Cum sublatus fuerit, timebunt angeli, apte mox subdidit: Et territi purgabuntur. Sed quia haec de Leviathan istius fine cognovimus, interim priusquam pereat quid agat gladius, subsistere non poterit neque hasta,
Abbreviated transcription (Latin):
ciant. angłoꝵ solet nomine designare :
possumꝰ hocloco angłos etiã sc̃os p̃dicato¬
res accipere : Hinc ÷ enĩ qđ ioħs in apo¬
calypsy septẽ ecclesiis scribens. angłis
hinc ꝓpħ&a ait: & angłi pacisamare
flebunt : H incrursus mala chias ꝓpħa
loqt᷑ dicens: Labia sacerdotis custodiunt
scientiã: & legẽ reqͥr̃ exore eiꝰ. qr angłs
dñi exercituũ.ẽ : H inc paulus ait : Mag.

Expanded text:
tiant, angelorum solet nomine designare, possumus hoc loco angelos sanctos praedicatores accipere. Hinc est enim quod Joannes in Apocalypsi, septem Ecclesiis scribens, angelis Hinc propheta ait: Et angeli pacis amaflebunt . Hinc rursum Malachias propheta loquitur, dicens: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est ; hinc Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
& purgauit: Terruit neconditorẽ suũ suꝑ.¬
be despicerent: purgauit uero qr exeun.¬
tib reꝓbis actũ. ẽ. ut electi soliremane¬
rent: Sed qi cunctoꝵ opifexds̃. scit ad
culpa suꝑbientiũ. inde humilib angłis¬
& inuenta & solidata sunt auem̃ta meritoꝵ
ut cadere omĩno ñ possint: Sc̃ienĩ angłi
dũinistisnaturȩ suȩ dãꝑnac̃spiciunt. inse
ipsis iã cautius robustiusq c̃sistant Undefit
auctore rerũbĩo cuncta mirabilit̃ ordinan¬
te. ut illi electoꝵ sp̃ituũ patriȩ. etiã ruine
suȩ dãpna ꝓficiant: diunde firmius c̃struc.¬
ta.ẽ. unde fuerat ex parte destructa¬

Expanded text:
et purgavit: terruit, ne Conditorem suum superbe despicerent; purgavit vero, quia exeuntibus reprobis, actum est ut electi soli remanerent. Cunctorum opifex Deus, qui scit ad culpa superbientium, inde humilibus angelis inventa et solidata sunt augmenta meritoruut cadere omnino non possent. Primus ius naturae suae damna conspiciunt, in se ipsis jam cautius robustiusque consistunt. Unde fit, auctore rerum Domino cuncta mirabiliter ordinante, ut illi electorum spirituum patriae etiam de ruinae suae damno proficiat, dum inde firmius constructa est unde fuerat ex parte destructa
Abbreviated transcription (Latin):
merũnaistius pauꝑtatis gemunit:
Hanc ꝓculdubio pauꝑtatẽ hieremias
inspexerat: cũdicebat: Egouir ui.¬
dens pauꝑtatẽ meã: iNuirga iNdig¬
Nationis eiꝰ : Virga eñi inidignationis
diii .ẽ. ꝑcussio districtionis uã i¬
dignationiẽ tunc homo ꝑtulit.
cũ exparadiso pulsus. uera sinterni
gaudu diuicias amisit: Sedqr electi
quiq incessanter ẽspiciunit qđ it
p̃senti suitȩ penuria. ab illa potestatis
INgerutȩ facultate cecider̃ : bene
dicit᷑ : Ego uir uidenis pauꝑtatẽmeã:
Quis qͥs enĩ hȩc adhuc uisibilia appe¬
tit. peregrinationissuȩ malum
ñintelligit : & hoc ipsũ uidere¬
qđ patitur nescit : H lanic pauptatẽ
dd ꝓpħta in tuens. ait. Inifirmata. ẽ.
inpauꝑtate uirtꝰ mea: Inipauptate
edũ uirtꝰ in firmari dicitur : qr labsus
iIN hac peregrinatione animꝰ. & corruptio.¬
nissuȩ molestus reuerberatꝰ: hoc qđ ꝑdi-¬
repbi c̃siderare nesciunt : qr dũsecunt᷑

Expanded text:
aerumna istius paupertatis gemunt. aerumna istius paupertatis gemunt. Hanc procul dubio paupertatem Jeremias inspexerat, cum dicebat: Ego vir videns paupertatem meam in virga indignationis ejus . Virga enim indignatioDei est percussio districtionis; quam indignationem tunc homo pertulit, cum ex paradiso pulsus, veras interni gaudii divitias amisit. Sed quia electi quique incessanter conspiciunt quod in praesentis vitae penuriam ab illa potestatis ingenitae facultate ceciderunt, bene dicitur: Ego vir videns paupertatem meam. Quisquis enim adhuc haec visibilia appetit, peregrinationis suae malum 1118 non intelligit, et hoc ipsum quod patitur videre nescit. Hanc paupertatem David propheta intuens, ait: Infirmata est in paupertate virtus mea . In paupertate etenim virtus infirmari dicitur, quia lapsus in hac peregrinatione animus, et corruptionis suae molestiis reverberatus, hoc quodreprobi considerare nesciunt, quia dum sequuntur
Abbreviated transcription (Latin):
itaq iste. qͥ cũm̃bris suis ȩt̃nis . ẽ. cru-¬
ciatib deputatꝰ. & dolus inmanueiꝰ di-¬
rigit᷑. & incollo eiꝰ fortitudo demorat᷑.
qr hoc qđ tẽporaliter ꝑuersa c̃tra
bonos uoluntate desiderat. puersiore
facultate c̃sumat. Vt tanto ei dead.¬
uersitate inp̃sentinihil obstet: qͣnto
ei inposterũ deꝓsperitate nihil rema¬
net: & qr om̃is ꝑuersis morib amicicis
eiꝰ innotescit. priusueram̃tis diuitias
amittit: apte subiungit᷑: & faciemeiꝰ¬
solet notitia designari: Vnde scriptũ. ẽ:
faciesmea p̃cedette. id ẽ. notitia duca¬
tũ p̃bebit Sciendũ uero. ẽ. qđ ȩgestas
insacro eloqͥo. alit̃ electoꝵ ponit᷑
atq aliter rȩꝓboꝵ: Egestasnãq elec¬
toꝵ.ẽ. cũuerȩ diuicie cȩlestis patriȩ.
ad eoꝵ animũ redeunt: & in hoc erũ¬
noso p̃sentis uitȩ exilio positi. paupe¬
resse. eẽ. meminerunt : Illas qͥppedi¬
uitias sine cessatione suspirant. deqͥb
Neqͣquã c̃spiciunt. studiosi interim

Expanded text:
mbris suis aeternis est cruciatibus deputatus, et dolus in manu ejus dirigitur, et in collo ejus fortitudo demoratur, quia hoc quod temporaliter perversa contra bonos voluntate desiderat, perversiore facultate consummat, ut tanto ei de adversitate in praesenti nil obstet, quanto ei in posterum de prosperitate nihil remanet. Et quia omnis qui perversis moribus amicitiis ejus innotescit prius veras mentis divitias amittit, apte subjungitur: CAPUT Isolet notitia designari. Unde scriptum est: Et facies mea praecedet te , id est notitia ducatum praebebit. Sciendum vero est quod egestas in sacro eloquio aliter electorum ponitur, atque aliter reproborum. Egestas namque electorum est, cum verae divitiae coelestis patriae ad eorum animum redeunt, et in hoc aerumnoso praesentis vitae exsilio positi, pauperes se esse meminerunt. Illas quippe divitias sine cessatione suspirant, de quibnequaquam conspiciunt, studiose interim in
Abbreviated transcription (Latin):
dam̃to ñfigunt : Quia uidelicet ds̃
uł honestȩ uite ȩdificiũ ñ inhabitat.
qđ extrase positũ non ipse sustentat
cuiꝰq animȩ. speciei ȩternitatis inni¬
tuntur : recte uoce dñica dehac t̾ra
dicit᷑: Suꝑ quo bases illius solidatȩ-
sunt. acsi aꝑte diceret: Nisi suꝑme.
cuidũ iusta quȩque anima intendit.
om̃e qđ tẽporaliter facit inme ꝓcul-
dubio ñtẽporaliter construit. Quia
uero tunc robustius infundam̃to soli-¬
damꝰ. cũ uerba dei & in exteriorib
p̃ceptis seqͥmͣ. &in intimis sensib subtili¬
us in telligendo pensamꝰ: recte sub iun

Expanded text:
damento non figunt, quia videlicet Deus damento non figunt, quia videlicet Deus vel honestae vitae aedificium non inhabitat quod extra se positum non ipse sustentat. cujusque animae spei aeternitatis innituntur, recte voce 909 Dominica de hac terra dicitur: Super quo bases illius solidatae sunt? Ac si aperte diceret, Nisi super me. Cui dum justa quaeque anima intendit, omne quod temporaliter facit, in me procul dubio non temporaliter construit. Quia vero tunc robustius in fundamento solidamur, cum verba Dei et in exterioribus praeceptis sequimur, et in intimis sensibus subtilius intelligendo pensamus, recte subjun
Abbreviated transcription (Latin):
portant. Quia cũ ȩternę uitȩ p̃mus
ñ intendunt: qͦplusse quasi inuirtu¬
tib erigunt. eo ingłȩ inanis foueã
ꝓfundius cadunt: Nonergo
pensandũ ẽ. bases qͥd sustinent. sed
ubi sustinent᷑ : qr ꝓfecto humana cor¬
da diuinitꝰ ꝑscrutant᷑ ñ solũ quȩ faci¬
unt. sed quales in opib quȩr̃ : Unde
cũ districtũ iudicem paulus describe¬
ret. atq: actionũ bona narraret di¬
cens. qͥreddet unicuiq scđm opaciꝰ.¬
his qͥdẽ qͥscđm pacientiã boni õpis.
głam & incorruptionẽ: Quia nomi¬
nata boniopis pacientia. quasi totã
ȩlectȩ actionis fabricã dixerat :
subtiliter ilico ubibases eidẽ fabricȩ
consisterent. ex qͥsiuit dicens : Głam
& honorẽ . & incorruptionẽ quȩrentib
uitã ȩternã : Acsi aꝑte diceret & siqͥdã
pacientiã bonioperis ostendunt: głam
& incorruptionẽ ñ recipiunt. sunten¬
tiones cordis id.ẽ. bases fabricȩ infun.

Expanded text:
portant, quia cum aeternae vitae praemiis portant, quia cum aeternae vitae praemiis non intendunt, quo plus se quasi in virtutibus erigunt, eo in gloriae inanis foveam profundius cadunt. Non ergo pensandum est bases quid sustinent, sed ubi sustinentur, quia profecto humana corda divinitus perscrutantur, non solum quae faciunt, sed quod in operibus quaerunt. Unde cum districtum judicem Paulus describeret, atque actionum bona narraret, dicens: Qui reddet unicuique sechis quidem qui secundum patientiam boni operis, gloriam, et incorruptionem; quia nominata boni operis patientia, quasi totam electae actionis fabricam dixerat, subtiliter illico ubi bases ejusdem fabricae consisterent exquisivit, dicens: Gloriam et honorem, et incorruptionem quaerentibus vitam aeternam. Ac si aperte diceret: Et si quidam patientiam boni operis ostendunt, gloriam et incorruptionem non recipiunt, si intentiones cordis, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ex mala intentione fuscamꝰ quanta
ipsa mala sunt. quȩ mala. eẽ. &iam
cũ agimꝰ ñignoramꝰ : & siibi nihil cer¬
nimꝰ. ubi quasi discretionis lumen
tenemꝰ : quacȩ citate in illa offendi¬
mꝰ. quȩ sine discretione ꝑpetramꝰ :
Uigilantiigit᷑ cura. ꝓcuncta opera
intentio nobis nr̃a pensanda est:
ut nil tẽporale. in his quȩ agit appe.¬
tat᷑. totãse insoliditatẽ ȩternitatis
figat: nesi extra fundam̃tum acti¬
onis nr̃ȩ fabrica ponat᷑. tra de hiscente
soluatur : Vnde hic qͦq apte subiungit᷑:¬
qͥppe unius cuiꝰq sunt̃ animȩ : intenti¬
ones suȩ : Nã sic̃ fabrica colũnis. co¬
lũnȩ autẽ basib innitunt᷑ : ita uita nr̃a
in uirtutib lurtute suero inintima in¬
tentione subsistunt & qr scriptũ. ẽ.
fundam̃tũ aliud nemo potest ponere.
p̃mia ñ reqͥr̃ Tantoq grauiora rui¬
nȩ suꝑse dãpna ȩdificant. quanto
altiora ȩdificia extra fundam̃tum

Expanded text:
ex mala intentione fuscamus, quanta ex mala intentione fuscamus, quanta ipsa mala sunt quae mala esse etiam cum agimus non ignoramus? Et si ibi nil cernimus, ubi quasi discretionis lumen tenemus, qua caecitate in illa offendimus quae sine discretione perpetramus? Vigilanti igitur cura per cuncta opera intentio nobis nostra pensanda est, ut nil temporale in his quae agit appetat, totam se in soliditate aeternitatis figat, ne si extra fundamentum actionis nostrae fabrica ponitur, terra dehiscente solvatur. Unde hic quoque apte subjungitquippe uniuscujusque sunt animae intentiones suae. Nam sicut fabrica columnis, columnae autem basibus innituntur, ita vita nostra in virtutibus, virtutes vero in intima intentione subsistunt. Et quia scriptum est: Fundamentum aliud nemo potest ponere, mia non requirunt, tantoque graviora ruinae super se damna aedificant, quanto altiora aedificia extra fundamentum
Abbreviated transcription (Latin):
lucerna corporis . ẽ. oculus: Sioculus
tuus simplex fuerit : totũ corpꝰtuum¬
lucidũ erit Si autẽ oculus tuusne:¬
quã fuerit : totũ corpꝰ tuũ tenebrosũ
erit Quid enĩ poculũ exprimitur.
nisi opussuũ p̃ueniens cordis intentio.
quȩ priusquã se in actione exerceat.
hociam qđ appetit contẽplatur:
& qͥd appellatione corporis designat᷑.
nisi una quȩquȩ actio. quȩ intenti¬
onẽ suã . quasi intuentẽ oculũ seqͥt᷑ :
lucerna itaq corporis. ẽ. oculus :
qr ꝓbone intentionis radiũ. merita
inlustrantur actionis & si oculus
tuus simplex fuerit. totũ corpꝰtuũ
ꝓsimplicitãtẽ cogitationis bonũ opꝰ
efficit᷑. etiã siminus bonũ. ẽẽ. uideat᷑.
&si oculus tuus nequã fuerit. totũ cor¬
pus tuũ tenebrosũ erit: qr cũpuersa
intentione qͥd ułrectũ agitur: & si splen.¬
dere corã hominib cernit̾. apud exam̃
tam̃ in terni uidicis obscuratur Ubi

Expanded text:
Lucerna corporis tui est oculus tuus. Si oculus Lucerna corporis tui est oculus tuus. Si oculus tuus simplex fuerit, totum corperit. Si autem oculus tuus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit . Quid enim per oculum exprimitur, nisi opus suum praeveniens cordis intentio? quia priusquam se in actione exerceat, hoc jam quod appetit contemplatur. Et quid appellatione corporis designatur, nisi unaquaeque actio, quae intentionem suam, quasi intuentem oculum, sequitur. Lucerna itaque corporis est oculus, quia per bonae intentionis radium merita illustrantur actionis. Et si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum per simplicitatem cogitationis, bonum opus efficitur, etiamsi minus bonum esse videatur. Nam si oculus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit, quia cum perversa intentione quid vel rectum agitur, etsi splendere coram hominibus cernitur, apud examen tamen interni judicis obscuratur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
tensionis ꝑdit Sic aliquando in¬
exercitatione uirtꝰ. cũꝑdiscretionẽ
p̃ter mitat᷑ reseruatur : ut tanto
post uicia ualenter feriat: quanto
apcussione interĩ prudenter cessat:
Subtilis igit᷑ discretionis suꝑ hanc
terrã linea tenditur: quando osten.¬
sis unicuiq animȩ exẽplis p̃ceden¬
tiũ patrũ. & utiliter ad oꝑationẽ
uirtꝰ accendit᷑. & ñnũquã utilius
fortitudo seponiturꝰ. alta conside¬
ratione opus. ẽ: ne fortasse nequa-¬
quã cõmunis boni c̃silio. sedtimore
ꝓprio uł cuiꝰ libet ambitio studio.
auirtutis exercitatione cessetur:
Qđnimirũ cũ agitur: ĩa non dispensa¬
tioni. sed culpȩ ser uitur: Vnde cu¬
randũ sollicite.ẽ : ut cũqͥs susceptũ
negociũ. cũ uirtutis cessatione dis.¬
pensat. semet ipsũ prius in radice
cordis inspiciat.: ne sibi ꝑhoc aliqͥd
auarus appetat. sibi ꝑhoc soli
tionis intentione generatur: Unde
bene in euangłio ueritas dicit:

Expanded text:
tensionis tensionis exercitatione virtus, cum per discretionem praetermittitur, reservatur, ut tanto post vitia valenter feriat, quanto a percussione interim prudenter cessat. Subtilis igitur discretionis super hanc terram linea tenditur, quando ostensis unicuique animae exemplis praecedentium patrum, et utiliter ad operationem virtus accenditur, et nonnunquam utilius fortitudo seponitur, alta consideratione opus est, ne fortasse nequaquam communis boni consilio, sed timore proprio vel cujuslibet ambitionis studio a virtutis exercitatione cessetur. Quod nimirum cum agitur, jam non dispensationi, sed culpae servitur. Unde curandum sollicite est ut cum quis susceptum negotium cum virtutis cessatione dispensat, semetipsum prius in radice cordis inspiciat, ne sibi per hoc aliquid avarus appetat, sibi per hoc soli tionis intentione generatur. Unde bene in Evangelio Veritas dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
entiũ oculos paulus tendit: qui &
gentiles ad libertatẽ fidei uenientes
circuncidi ꝓhibuit: & tam̃ listris.
atq iconium transiens. ipse timothe¬
ũ qͥgentili patre editꝰ fuerat. circun¬
cidit : Videns enĩ qđ nisi mandata
litterȩ seruasse se ostenderet. udȩ.¬
orũ rabiem etiã in his qͥsibi tunc̾
comites ad erant excitaret: asser¬
tionis suȩ uim post posuit: & sine dãp¬
no fidei sẽ suosq ꝑ secutionis imma¬
nitate custo diuit fecit qđ fieri
fidei amore ꝓhibuit: sed ad fidei
retors ministeriũ. qđ quasi ñ fidelit̃
fecit Plerũq enĩ uirtꝰ cũ indiscrete
tene t᷑ amittit᷑ : cũ discrete inter mit¬
tit᷑. plus tenet᷑ Necmirũ suncͥorpo¬
reis intelligimꝰ: qđ agi & incorporeis
reb uidemꝰ: Ex studio nãq arcus
distendit᷑. ut in suo tẽpore cũutili¬
tate tendat᷑ : qr siocũ relaxationis
ñ accipit. feriendiuirtutẽ. ipso usu

Expanded text:
entium oculos Paulus tendit, qui et entium oculos Paulus tendit, qui et Gentiles ad libertatem fidei venientes circumcidi prohibuit; et tamen Lystris, atque Iconium transiens, ipse Timotheum qui Gentili patre editus fuerat, circumcidit . Videns enim quod nisi se mandata litterae servare ostenderet, Judaeorum rabiem etiam in his qui sibi tunc comites aderant, excitaret, assertionis suae vim proposuit, et sine damno fidei se suosque a persecutionis immanitate custodivit: fecit quod fieri fidei amore prohibuit, sed ad fidei retorsit ministerium, quod quasi non fideliter fecit. Plerumque enim virtus, cum indiscrete tenetur, amittitur, cumque discrete intermittitur, plus tenetur. Nec mirum si in incorporeis intelligimus, quod agi et in corporeis rebus videmus. Ex studio namque arcus distenditur, ut in suo tempore cum utilitate tendatur; qui si otium relaxationis non accipit, feriendi virtutem ipso usu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩdã ante oculos nr̃os auctorita.¬
tis & humilitatis linea tenditur:
nemens nr̃a aut ꝑtimorẽ. ad m̃ surã
ñꝑueniat: aut ꝑ tumorẽ limitem
nep alterius actionis fortitudinem.
ad alterius causȩ uiciũ transeat᷑: dica¬
turnunc. quẽ ad modũ in una eadẽq
uirtute discretionis lineã deserimꝰ:
sihanc & aliquando agere & aliquan¬
defit ut qđ bene agimꝰ. plerũq melius
abeiꝰ actione cessemꝰ. & laudabilius ad
tẽpus deserat: qđ in suo tẽpore lauda-¬
biliter mens tenebat: Nã siꝓnr̃is bo.¬
nisminimis. qͥb actis ꝓficimꝰ. nec tam̃
in t̃missis interimꝰ. maiora laborũ mala
ꝓximis inminent : necessarionos uir¬
tutũ augm̃ta se ponimꝰ. ne infirmi¬
orib ꝓximis. fidei detrimta generemꝰ:
Netantũ ĩãqđ agimꝰ uirtꝰ nonsit: quan
tũ poccasionẽ sui. in alienis cordib
fundam̃ta uirtutũ destruit: Quam
discretionis lineã. bene ante intu¬

Expanded text:
quaedam ante oculos nostros auctoritaquaedam ante oculos nostros auctoritatis et humilitatis linea tenditur, ne mens nostra aut per timorem ad mensuram non perveniat, aut per tumorem limitem ne per alterius actionis fortitudinem ad alterius causae vitium transeatur; dicatur nunc quemadmodum in una eademque virtute discretionis lineam deserimus, si hanc et aliquando agere et aliquande fit ut cum quid bene agimus, plerumque melius ab ejus actione cessemus, et laudabilius ad tempus deserat quod in suo tempore laudabiliter mens tenebat. Nam sinis minimis, quibus actis proficimus, nec tamen intermissis interimus, majora laborum mala proximis imminent; necessario nos virtutum augmenta seponimus, ne inferioribus proximis fidei detrimenta generemus; ne tanto jam quod agimus virtus non sit, quanto per occasionem sui in alienis cordibus fundamenta virtutum destruit. Quam discretionis lineam bene ante intu
Abbreviated transcription (Latin):
inter aduersa nullis terrorib cędit:
tanto plerũq & in his etiã quȩ inter
fidelȩs positus senserit. se cȩteris p̃po¬
nit: suamagis c̃silia eligit. & sibipo.¬
tius quã aliis credit Hic nimirum
tute se exerit : &iã recta alioꝵ ẽ silia
ñ recipiens. pedẽ extra limitẽ ten¬
dit: Hunc petrus intram̃surȩ lineã
re uocat: qͥpost quã libertate uocis
auctoritatẽ principũ prȩssit ꝑhumi¬
litatẽ cordis. de ñ circuncidendis gen¬
tib pauli ẽ siliũ audiuit: Sic enim
semet ipsũ c̃tra aduersarios exaucto¬
ritate curabat erigere : littam̃ sibi¬
met ipsi ñ crederet᷑. in his quȩ ñ recte
sentiret  Vt & libertate fortitudinis
tum̃ tes potestates excederet. & hu¬
militate mansuetudinis. obȩdientiã
in recto c̃silio etiãminorib frĩb
exhiberet ⁊ & modo ꝑsemet ipsũ
aliis modo & sibimet ipsi cũ aliis
obuiaret: In factis igitur petri.

Expanded text:
inter adversa nullis terroribus cedit, inter adversa nullis terroribus cedit, tanto plerumque et in his etiam quae inter fideles positus senserit, se caeteris praeponit; sua magis consilia eligit, et sibi potius quam aliis credit. Hic nimirum tute se exerit; etiam recta aliorum consilia non recipiens, pedem extra limitem tendit. Hunc Petrus intra mensurae lineam revocat, qui postquam libertate vocis auctoritatem principum pressit, per humilitatem cordis de non circumcidendis gentibus Pauli consilium audivit . Sic enim semetipsum contra adversarios ex auctoritate curabat erigere, ut tamen sibimetipsi non crederet in his quae non recte sentiret, ut et libertate fortitudinis tumentes potestates excederet, et humilitate mansuetudinis obedientiam in recto consilio etiam minoribus fratribus exhiberet, et modo per semetipsum aliis, modo sibimetipsi cum aliis obviaret. In factis igitur Petri
Abbreviated transcription (Latin):
uł afflctionẽ corporis metuens. minas
terrenȩ potentię ꝑtimescit: & c̃tra
uim resistentiũ. ueritatẽ defendere
ñp̃sumit: H unc petrus qr intimore
angustũ respicit: ostensa exẽploꝵ
suoꝵ linea. ad uirtutis latitudinem
tendit: Ipse qͥppe flagellatꝰ aprin¬
cipib popłi. cũ idcircose relaxari
c̃spiceret. ut ap̃dicatione cessaret:
cuꝓhiberet᷑ loqui. inposterũ: nequa¬
quã saltẽ in p̃sens cessit: Nã respon¬
dit ꝓtinꝰ dicens Obȩdire oportet
dõ: magis quã hominib: & rursum:
Hon enĩ possumꝰ. quȩ uidimꝰ & audiuimꝰ:
non loqui Atille dudũ debilis. & p̃¬
sentia dãpna formidans. dũ exẽpla
tantȩ fortitudinis c̃tẽplatur. in auc¬
toritate uerbi iãpetri lineã seqͥtur:
ianil aduersitatis metuit. iaresisten¬
tes dõ potestates scłi. &iã cum
corporis laceratione c̃tẽpnit.
Sed tam̃ quanto uires ꝑsequentium
paciendo fortiter destruit. & quanto

Expanded text:
vel afflictionem corporis metuens, minas vel afflictionem corporis metuens, minas terrenae potentiae pertimescit, et contra vim resistentium veritatem defendere non praesumit. Hunc Petrus quia in timore angustum respicit, ostensa exemplorum suorum linea ad virtutis latitudinem tendit. Ipse quippe flagellatus a Principibus populi, cum idcirco se relaxari conspiceret, ut a praedicatione cessaret; cum prohiberetur loqui in posterum, nequaquam saltem in praesens cessit. Nam respondit protinus, dicens: Obedire oportet Deo, magis quam hominibus ; et rursum: Non enim possumus quae vidimus et audivimus, non loqui. At ille dudum debilis et praesentia damna formidans, dum exempla tantae fortitudinis contemplatur in auctoritate verbi, jam Petri lineam sequitur; jam nil adversitatis metuit; jam resistentes Deo potestates saeculi, etiam cum corporis laceratione contemnit. Sed tamen quanto vires persequentium patiendo fortiter destruit, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
linea tenditur: quando electȩ
unicuiq animȩ ad sumendam
uiuendi regula patrũ prȩcedentiũ
exẽpla monstrantur: lit ex illorũ
uita consideret. qͥd insuis actib seruet
Quatinꝰ respecto iustilimitis tramite.
nec infra minima neglegens deficiat.
nec ultra maxima suꝓbiens tendat:¬
Necminꝰ conet᷑ explere quã sufficit:
necplus arripiat quã accepit. neaut
adm̃surã quãdebet ñpueniat. aut
eandẽ m̃ surã deserens. extra limitẽ
cadat: Angusta qͥꝓpe porta. ẽ.
quȩducit aduitã: &ille hanc ingre¬
dit᷑. qͥin cunctis quȩ agit. discretio¬
nis subtilitate ꝓpter hanc sollicite
coartat᷑ Nãqui ꝑuoluntates ꝓpri¬
as. secura m̃te se dilatat: anguste
sibi portȩ aditũ dãpnat Ut ergo
huiꝰ terrȩ m̃sura seruet᷑. supea. lin ea
ficiant. uł maiora moderent᷑. psa
cra ȩloquia subtilis antenos sc̃oꝵ
uita expandit᷑ : & qͥd nobis quantũq
agendũsit: ostensa illoꝵ discretione

Expanded text:
linea tenditur, quando electae unicuique animae ad sumendam vivendi regulam patrum praecedentium exempla monstrantur, ut ex illorum vita consideret quid in suis actibus servet, quatenus respecto justi limitis tramite, nec infra minima negligens deficiat, nec ultra maxima nec minus conetur explere quam sufficit, nec plus arripiat quam accepit: ne aut ad mensuram quam debet non perveniat, aut eamdem mensuram deserens, extra limitem cadat. Angusta quippe porta est quae ducit ad vitam; et ille hanc ingreditur, qui in cunctis quae agit discretionis subtilitate propter hanc sollicite coarctatur: nam qui per voluntates proprias secura mente se dilatat, angustae sibi portae aditum damnat. Ut ergo hujus terrae mensura servetur, super earoficiant, vel majora moderentur, per sacra eloquia subtilis ante nos sanctorum vita expanditur; et quid nobis quantumque agendum sit, ostensa illorum discretione
Abbreviated transcription (Latin):
nis tolerat. in exercitatione operis
erũpat  Bene ergo dicit᷑ Sosuiuectẽ
&ostia. & dixi: ł luc usq uenies. & ñp
cedes amplius. & hic c̃ fringes tum̃tes
fluctꝰ tuos : Quia dũelectꝰ quisq & tẽp.¬
tat᷑ uiciis. & tam̃ facere male suggesta
renitit᷑: qͣsimare clausũ tenet᷑ Qđ& si
m̃ tẽ ꝓcutit: statuta tam̃ bene uiuendi
littora ñ excedit Qđmare qͥdẽ intumo¬
rẽ se erigit : sed dũ fixȩ deliberationi
cordis illidit᷑ fractũ redit Bea tꝰ igit᷑
iob nesibi tribuat qđ contra ꝓcellas
cordis fortit̾ stat : uoce diuina audiat:
Quis conclusit ostiis mare: quando
erũpebat. qͣsi deuulua ꝓcedens:
& cȩtera: Acsiei aꝑte diceret᷑: Incassũte
exterius in bonis operib pensas: sinon
me in terius qͥtẽptationis undas conpes¬
coconsideras: Vt enĩtu fluctꝰ ferre
possis inopere : meȩ uirtutis. ẽ. qͥfluctꝰ
frango tẽptationis iNcor de :

Expanded text:
nis tolerat in exercitationem operis nis tolerat in exercitationem operis erumpat. Bene ergo dicitur: Posui vectem et ostia, et dixi: Hucusque venies, et non procedes amplius, et hic confringes tumentes fluctus tuos, quia dum electus quisque et tentatur vitiis, et tamen facere male suggesta renititur, quasi mare clausum tenetur. Quod 9mentem percutit, statuta tamen bene vivendi littora non excedit. Quod mare quidem in tumore se erigit, sed dum fixa deliberatione cordis illiditur, fractum redit. Beatus igitur Job ne sibi tribuat quod contra procellas cordis fortiter stat, voce divina audiat: Quis conclusit ostiis mare, quando erumpebat, quasi de vulva procedens, et caetera. Ac si ei aperte diceretur: Incassum te exterius in bonis operibus pensas, si non me interius, qui in te tentationis undas compesco, consideras. Ut enim tu fluctus ferre possis in opere, meae virtutis est, qui fluctus frango tentationis in corde.
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ ostiis ac uecte in timi amoris
de uicia reprimit: insurgentis maris
impetũ ꝑobserata claustra cõpescit:
ra fortasse in occulto exasperat.
sedneqͥes suꝑna ꝑdatur. ꝑ turbatio¬
nem̃tis officiũ linguȩ subtrahitur :
neusq ad uocẽ exeat. qđ insinũ cor¬
dis tumultuosũ sonat : Luxuria in
occultis cogitationib acoendit :
sedne suꝑnã munditiã mens amittat.
concepte inmunditiȩ eaquȩ famulari
poterant m̃bra castigat. neusq ad.
corruptionẽ exalet corporis. fetor
cordis: Auaritia stimulat: sed ne
cȩlesti regno mens careat. intra clau¬
stra se parsimoniȩ c̃tenta ꝓprusligat :
ne in prauo oꝑe dilatet. & usq ad ex.¬
teriores actus in terne c̃cupsentie
ȩstus ex sudet: Suꝑbia inflat: sed ne
uerã celsitudiñe amittat. consideran¬
doqͥsq qr puluis. ẽ. ab altitudine sẽ
concȩpte elationis humiliat : Certans
nimirũ neqđ insuggestione cogitatio¬

Expanded text:
virtutum ostiis ac vecte intimi amoris virtutum ostiis ac vecte intimi amoris centia in corde vitia reprimit, insurgentis maris impetum per obserata claustra compescit. Ira fortasse in occulto exasperat; sed ne quies superna perdatur, perturbationi mentis officium linguae subtrahitur, ne usque ad vocem exeat, quod in sinu cordis tumultuosum sonat. Luxuria in occultis cogitationibus accenditur; sed ne supernam munditiam mens amittat, conceptae immunditiae ea quae famulari poterant membra castigat, ne usque ad corruptionem corporis exhalet fetor cordis. Avaritia stimulat; sed ne coelesti regno mens careat, 917 intra claustra se parcimoniae contenta propriis ligat, ne in pravo se opere dilatet, et usque ad exteriores actus internae concupiscentiae aestus exsudet. Superbia inflat; sed ne veram celsitudinem amittat, considerando quisque quia pulvis est ab altitudine se conceptae elationis humiliat, certans nimirum ne quod in suggestione cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ moraliter postia. nisiuirtutes.
Quid ꝑuectẽ. nisi robur caritatis accipi¬
mꝰ : Hec itaq ostia. scilicet uirtutes
nisi eas ex occulto m̃tis opposita cari¬
tas astringat : facile autẽ om̃e uirtu¬
tũ bonũ tẽptatione cordis inruente
destruit᷑ : nisi ab intimis fixacaritate
solidet᷑  Vnde & paulus in suis p̃dicatio¬
nib dũquȩdã uirtutũ ostia maritẽp¬
tationis opponeret : ilico eis ostiis qua¬
si robur uectis ad iunxit dicens Suꝑ
om̃a autẽ hec caritatẽ habentes. qđ ẽ.
uinculũ ꝑfectionis Ferfectionis enim
uinculũ caritas dicit᷑ : qr om̃e bonũ
qđ agitur. nimirũ ꝑ illã nepereat liga-¬
tur : A tẽptatore nãq citius & qđ li-¬
bet opus euellitur: sisolutũ auinculo
caritatis inuenit᷑ Si autẽ mens dei
ac pximi dilectione constringitur:
cutẽptationũ motꝰ quȩ libet᷑ ei iniusta
suggerit. obicẽ se illis ipsa dilectio
opponit : & prauȩ suasionis unda.

Expanded text:
Quid enim moraliter per ostia, nisi virtutes; quid per vectem, nisi robur charitatis accipimus? Haec itaque ostia, scilicet operationnisi eas ex occulto mentis opposita charitas astringat. Facile autem omne virtutum bonum tentatione cordis irruente destruitur, nisi ab intimis fixa charitate solidetur. Unde et Paulus in suis praedicationibus dum quaedam virtutum ostia mari tentationis opponeret, illico eisdem ostiis quasi robur vectis adjunxit, dicens: Super omnia autem haec charitatem habentes, quod est vinculum perfectionis . Perfectionis enim vinculum charitas dicitur, quia omne bonum quod agitur nimirum per illam ne pereat ligatur. A tentatore namque citius quodlibet opus evellitur, si solutum a vinculo charitatis invenitur; si autem mens Dei ac proximi dilectione constringitur, cum tentationum motus quaelibet ei injusta suggesserint, obicem se illis ipsa dilectio opponit, et pravae suasionis undas
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ delectatione retundimur: licet
iã ad ininsibilia oculo sm̃tis attollere.
atq hȩc ipsa quȩ seqͥ p̃cipimꝰ dndere sa
tagimꝰ. infirmis illa obtutib necdũ
patent : Ecce adeoꝵ amorẽ uocam:
sed tam̃ auisione restringimur: Iui
& siquando aliqͥd furti paruũq as¬
picimꝰ : sub incertonimis adhuc uisu
caligamꝰ : Vnde apte sub iungit᷑: Cum¬

Expanded text:
rerum delectatione retundimur, libet rerum delectatione retundimur, libet etiam ad invisibilia oculos mentis attollere, atque haec ipsa quae sequi praecipimur videre. Sed quid agimus? Infirmis illa obtutibus necdum patent. Ecce ad eorum amorem vocamur, sed tamen a visione restringimur, quia et si quando aliquid furtim parumque aspicimus, sub incerto nimis adhuc visu caligamus. Unde apte subjungitur: C
Abbreviated transcription (Latin):
Sensus enĩ & cogitatio humani cordis
ꝓna. ẽ. inmalũ: ab ad olescentia sua:
Corruptionis nãq malũ. qđ unꝰ qͥsq
nr̃m ab ortu desideriorũ carnaliũ
sũpsit. in ꝓfectuȩtatis exercet: &nisi
hoc citius diuinȩ formidinis manꝰ
reprimat. om̃e conditȩ naturȩbo.¬
nũ repente culpa in ꝓfundũ uorat:
Nemo igit᷑ sibi cogitationũ suarũ
uictoriam tribuatꝰ. cũ ueritas dicat.
quis conclusit ostiismare. quando
erũ pebat quasi deuulua ꝓcedens:
quia nsi ab ipso cogitationis primor¬
dio cordis fiuctꝰ grã diuina retineret
tẽptationũ ꝓcellis mare sȩuiens. trã
ꝓculdubio humanȩ m̃tis obriussec:
ut salsis fluctib pfusa aresceret
id.ẽ ꝑnitiosis carnis uoluntatib
delectata deperiret: Solus ergo
dñs ostiismare concludit : qͥ praius
motib cꝰ rilis. claustra inspiratȩ
formidinis obicit Quiauero ea quȩ
cernimꝰ seq ꝓhibem᷑: Q a corporearũ

Expanded text:
Sensus enim et cogitatio humani cordis Sensus enim et cogitatio humani cordis prona est in malum ab adolescentia sua . Corruptionis namque malum, quod unusquisque nostrum ab ortu desideriorum carnalium sumpsit, in provectu aetatis exercet; et nisi hoc citius divinae formidinis manus reprimat, omne conditae naturae bonum repente culpa in profundum vorat. Nemo igitur sibi cogitationum suarum victoriam tribuat, cum Veritas dicat: Quis conclusit ostiis mare, quando erumpebat, quasi de vulva procedens? Quia nisi ab ipso cogitationis primordio cordis fluctus gratia divina retineret, tentationum procellis mare saeviens terram procul dubio humanae mentis obruisset, ut salsis fluctibus perfusa aresceret, id est perniciosis carnis voluptatibus delectata deperiret. Solus ergo Dominus ostiis mare concludit, qui pravis motibus cordis claustra inspiratae formidinis objicit. Quia vero ea quae cernimus sequi prohibemur, quia a corporearum
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ sȩuiat. attendit: qͥsquis in se
occultas cogitationũ tẽptationes
intelligit: Ecce em̃ ꝑuersa relinqͥmꝰ :
ũ desideris rectis in hȩremꝰ iã praua
opa foras abscidimꝰ: sed tam̃ latenter
intꝰ ea cũqua huc uenimꝰ. uitȩ ueteris
ꝓcella fatigamꝰ᷑ : Quãnisi respectuiu.¬
ditii. eterni pauor torm̃ti. inm̃si tẽpo.¬
ris claustra constringerent: cuncta
innobis penitꝰ suꝑ ȩdificati oꝑis fun¬
dam̃ta corruissent: Sienĩ qđ ꝑsug¬
gestionẽ sȩuit intrinsecus. ꝑdelibera¬
tionẽ foraserũperet : uitȩ nr̃ȩ fabrica
funditꝰ euersa iacuisset: In iniqͥtate
nãq c̃cepti. & indelicto editi: ꝑ insitȩ
corruptionis molestiãs pugnã nobis¬
cũ huc de ferimꝰ. quã cũlabore uincamꝰ:
Vnde recte de hoc mare dicit᷑: Quan¬
doerũpebat. quasi deuulua ꝓcedens:
Wlua enĩ. prauȩ cogitationis adoles¬
centia ẽ : Dequã ꝑmoysen dñs dicit

Expanded text:
quantum saeviat, attendit quisquis in se quantum saeviat, attendit quisquis in se occultas cogitationum tentationes intelligit. Ecce enim jam perversa relinquimus, jam desideriis rectis inhaeremus, jam prava opera foris abscindimus; sed tamen latenter intus ea cum qua huc venimus vitae veteris procella fatigamur, quam nisi respectu judicii et aeterni pavore tormenti immensi timoris claustra constringerent, cuncta in nobis penitus superaedificati operis fundamenta corruissent. Si enim quod per suggestionem saevit intrinsecus, per deliberationem foras erumperet, vitae nostrae fabrica funditus eversa jacuisset. In iniquitate namque concepti, et in delicto editi , per insitae corruptionis molestias pugnam nobiscum huc deferimus, quam cum labore vincamus. Unde et recte de hoc mari dicitur: Quando erumpebat, quasi de vulva procedens. Vulva enim pravae cogitationis adolescentia est. De qua per Moysen Dominus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑppħtã dicit᷑: Mare uidit. & fugit:
Possunt etiã ꝑ ostia aptȩ passiones eiꝰ.
ñinconuenienter intelligi: qͥb exoc¬
culto uectẽ posuit. qr eas exinuisibili
diuinitate roborauit: Contraquasmun¬
difluctꝰ ueniunt. sed fracti desistunt :
qi suꝑbi eas uiuendo despiciunt. sed ea¬
rũuires experiendo ꝑtimescunt : Dã.
dũ passiones unigeniti. humanũ genꝰ
prius in risit. postmodũ expauit: qͣsi
c̃tra opposita ostiamore elidentis ma.¬
ris & tumore elatũ uenit. & fractum
uirtute dissiluit: Sed quia id circohoc
adbeatũ iob dicit᷑. ut detot uirtutib
cordiseiꝰgła p̃meret᷑. nesibi fortasse
tribuat. qđ se stare sublimit̃ ñ ignorat.
cũquanta eiꝰ ȩdificatione sint dicta ꝑ.¬
pendimꝰ. sihȩc etiã moraliter disseramꝰ:
Quid ẽ mare. nisicor nr̃m furore turbi¬¬
dũ rixisamarũ . elatione suꝑbiȩ tumi¬¬
dũ fraude malitiȩ obscurũ: qđ mare

Expanded text:
per Prophetam dicitur: Mare vidit, et fugit . per Prophetam dicitur: Mare vidit, et fugit . Possunt etiam per ostia apertae passiones ejus non inconvenienter intelligi. Quibus ex occulto vectem posuit, quia eas ex invisibili divinitate roboravit. Contra quas mundi fluctus veniunt, sed fracti dissiliunt, quia superbi eas videndo despiciunt, sed earum vires experiendo pertimescunt. Nam dum passiones unigeniti humanum genus prius irrisit, postmodum expavit; quasi contra opposita ostia, more elidendi maris, et tumore elatum venit, et fractum virtute dissiluit. Sed quia idcirco hoc ad beatum Job dicitur, ut de tot virtutibus cordis ejus gloria premeretur, ne sibi fortasse tribuat quod se stare sublimiter non ignorat, cum quanta ejus aedificatione sint dicta perpendimus, 915 si haec etiam moraliter disseramus. Quid est mare, nisi cor nostrum furore turbidum, rixis amarum, elatione superbiae tumidum, fraude malitiae obscurum? Quod mare
Abbreviated transcription (Latin):
ceptoꝵ limite. ab in moderatis ani¬
mi euagationib cinexit: recte subi¬
cit: Circundedi illud terminis meis:
mediatore cohercuit : apte subiun¬
git : & posui uectẽ & ostia  Uectẽ
quippe & ostia posuit : quia redẽp¬
tore nr̃o contra culpas delinquen¬
tũ misso. nouȩ uitȩ p̃dicam̃ta firmauit
Clausa nãq ostia: opposito uecte robo¬
rantur: Vectẽ ergo ds̃ opposuit: ee
c̃tra lasciuos motꝰ humani generis.
unigenitũi misit Quip̃cepta spiritalia
quȩlo quendo docuit: agendo solida¬
uit: Bene autẽ subdit᷑: & dixi H luc¬
usq uenies. & ñ ꝓcedes amplius. & hic
õfringes tum̃ tes fluctꝰ tuos hocqͥp¬
pemare ostia priora transcenderat :
qr claustra legis oppositȩ. humani tu¬
moris unda saliebat : At postquã mum.¬
dus oppositũ sibi unigenitũ reppe¬
rit . elationis suȩ impetũ fregit. & tan.¬
sire ñualuit. qͥ eiꝰ fortitudine. forissuȩ
terminũ clausũ inuenit Unde recte

Expanded text:
populum suum ab immoderatis animae evagationibns cinxit: « Circumdedi, » inquit, illud terminis meis. Mediatore coercuit, apte subjungit: Et posui vectem et ostia. Vectem quippe et ostia posuit, quia Redemptore nostro contra culpas delinquentium misso, novae vitae praedicamenta firmavit. Clausa namque ostia opposito vecte roborantur. Vectem ergo Deus opposuit, quia contra lascivos motus humani generis unigenitum misit, qui praecepta spiritalia, quae loquendo docuit, agendo solidavit. Bene autem subditur: Et dixi: Hucusque venies, et non procedes amplius, et hic confringes tumentes fluctus tuos. Hoc quippe mare ostia priora transcenderat, quia claustra legis oppositae humani tumoris unda transiliebat. At postquam mundus oppositum sibi unigenitum reperit, elationis suae impetum fregit, et transire non valuit, quia ejus fortitudine furoris sui terminum clausum invenit. Unde recte
Abbreviated transcription (Latin):
sedhȩc ipsa tam̃ in melioris suiuitȩ
figura conposuit: Brutanãq: anima.¬
lia. idolis inegipto mactabat: Eiq
inusũ post modũ animaliũ mactati
onẽ retinuit. sed idolorũ cultum
uitauit: ut dũ deusu suo aliqͥd amit¬
teret. consolaret᷑ eiꝰ infirmitas.
ꝑhoc qđ deusu suo aliquid habe¬
ret: Miraautẽ dispensatione c̃silu.
qđ ei dñs de consuetudine carnali
retinuit : hoc infigurã sp̃s poten¬
tius uertit: Quid eni sacrifitia illoꝵ
animaliũ. nisi unigeniti mortẽ de.¬
signant: Quid sacrifitia illoꝵ anima¬
lium. nisi extinctionẽ carnalis nr̃ȩ
uitȩ significant : Vnde ergo inbe¬
cillitati popłi rudis condescendit᷑.
inde ci ꝑ obumbratas allegoriarũ
species. maior fortitudo sp̃s nunti¬
atur: Recte itaq dicit᷑. & caligine
illud quasi pannis infantiȩ obuolue.¬
rẽ : quia unde eiꝰ teneritudinis infir

Expanded text:
sed haec ipsa tamen in meliori vitae sed haec ipsa tamen in meliori vitae figura composuit. Bruta namque animalia idolis in Aegypto mactabant eique in usu postmodum animalium victionem retinuit, sed idolorum cultum vetavit, ut dum de usu suo aliquid amitteret, consolaretur ejus infirmitas per hoc quod de usu suo aliquid haberet. Mira autem dispensatione consilii, quod ei Dominus de consuetudine carnali retinuit, hoc in figuram spiritus potentius vertit. Quid enim sacrificia illorum animalium nisi unigeniti mortem designant? Quid sacrificia illorum animalium nisi exstinctionem carnalis nostrae vitae significant? Unde ergo imbecillitati populi rudis condescenditur, inde ei per obumbratas allegoriarum species major fortitudo spiritus nuntiatur. Recte itaque dicitur: Et caligine illud quasi pannis infantiae obvolverem, quia unde ejus teneritudinis infi
Abbreviated transcription (Latin):
bona quȩ rudib data sunt: ñbona. eẽ.
memorant᷑: Neq enĩ m̃tes usuiuitȩ
carnalis inherentes. euelli ab infirmis
possent: nisi gradatĩ ducta p̃dicatio¬
ne ꝓficerent: Hinc qͥppe. ẽ : qđ inȩ¬
gyptũ positis . pio iustoq moderami¬
ne. latenti eoꝵ concupiscentiȩ con¬
descenditur : & uicinorũ suorũ uasis
aureis argenteisq sublatis. discede¬
re iubentur : Quiad sina montem
ducti accepta lege. mox audiunt :
Non concupisces rẽ ꝓximitui ł linc.ẽ.
enĩ. qđ in ea lege oculũ ꝓoculo. den¬
tẽ ꝓdente. precipuntur exigere :
& quandoq tam̃ reuelata grã. ꝑcus¬
simaxillã. alterã iubentur p̃bere᷑
Quia plus semꝑ ira inuindicta exigit.
quã in iniuriam accepit: ut dũ discuts
mala ñ multiplicius reddere: quanda¬
doq discerent. ea & multiplicata.
sponte tolerare : Hlinc .ẽ. qđ eundẽ
rudẽ popłm aquib dã ꝓhibuit.
quȩłã uero iniusu pristino seruauit:

Expanded text:
bona quae rudibus data sunt non bona esse bona quae rudibus data sunt non bona esse memorantur. Neque enim mentes usui vitae carnalis inhaerentes evehi ab infimis possent, nisi gradatim ducta praedicatione proficerent. Hinc quippe est quod, in Aegypto positis pio justoque moderamine latenti eorum concupiscentiae condescenditur, et vicinorum suorum vasis aureis argenteisque sublatis, discedere jubentur . Qui ad Sina montem ducti, accepta lege, mox audiunt: Non concupisces rem proximi tui . Et hinc est 914 quod in eadem lege oculum pro oculo, dentem pro dente praecipet quandoque tamen revelata gratia, percussa maxilla alteram jubentur praebere . Quia enim plus semper ira in vindicta exigit, quam injuria accepit, ut dum discunt mala non multiplicius reddere, quandoque dsponte tolerare. Hinc est quod eumdem rudem populum a quibusdam prohibuit, quaedam vero ei in usu pristino servavit;
Abbreviated transcription (Latin):
caligine. quasi pannis infantiȩ obuo.¬
luit. ut mandatis grossiorib ligati
crescerent. nemale liberi in suis uolup¬
tatib perirent: Quos aduiã iusticiȩ
dũ noniã caritas. sed ad huc timor
astringeret: diuina dispensatio qͣsi
pressit ut nutriret: Infirmꝰ nãq popłs.
cũ pceptoꝵ pannos nolens ꝑtulit: ad
firmiorem statũ ex ipsa sua ligatione
ꝑuenit  Quia ẽnĩ timor eum prius
aculpa cohercuit: cõpetenter post.¬
modũ inlibertatẽ sp̃s exiuit: H los pan¬
nos infantiȩ quos inchoantib dedit :
ipse ꝑprophetã dñs rep̃hendit dicens¬
Ego dedieis p̃cepta: ñbona : Mala eñĩ
quasimala. eẽ. desinunt. cõparatione
peioꝵ : & bona quasi bona ñ sunt. cõ¬
paratione meliorũ : Nãsic̃ peius
delinquenti iudeȩ desodoma atq
samaria dicit᷑. iustificasti sororestuas.
in om̃ib abhominationib tuis quas
operata es : ita meliorib testam̃ti
noui p̃ceptis subsequentib p̃cepta

Expanded text:
caligine quasi pannis infantiae obvocaligine quasi pannis infantiae obvolvit, ut mandatis grossioribus ligati crescerent, ne male liberi in suis voluptatibus perirent. Quos ad viam justitiae dum non jam charitas, sed adhuc timor astringeret, divina dispensatio quasi pressit ut nutriret. Infirmus namque populus cum praeceptorum pannos nolens pertulit, ad firmiorem statum ex ipsa sua ligatione pervenit. Quia enim timor eum prius a culpa coercuit, competenter postmodum in libertatem spiritus exivit. Hos pannos infantiae, quos inchoantibus dedit, ipse per prophetam Dominus reprehendit, dicens: Dedi eis praecepta non bona . Mala enim quasi mala esse desinunt comparatione pejorum, et bona quasi bona non sunt comparatione meliorum. Nam sicut pejus delinquenti Judaeae de Sodoma atque Samaria dicitur: Justificasti sorores tuas in omnibus abominationibus tuis, quas operata es , ita melioribus Novi Testamenti praeceptis subsequentibus praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
u̾rõs: bene facite his quos oderunt: Iui
igitur prius neqͥtias opis ꝓhibuit. post.¬
modũ culpas cordis ex aruit : nimirũ
tum̃ti marine circunducta iustitiȩ litto.¬
ra transeat. bis ostia in ponit: Bene autẽ
ilico & tẽpus ad iunxit dicens: Quando
erũpebat quasi deuulua ꝓcedens:
Quia uidelicet tunc humano generi
scłm suȩ origini uicinũ. quasi abhortu
ꝓprio ad ꝓfectũ uitȩ carnalis exiebat:
Deuulua quippe ꝓcedere. ẽ: inlucem
p̃sentis głȩ carnaliter apparere : &¬
recte subiungit᷑. cũ ponerem nubem
uestim̃tũ eiꝰ: qr nimirũ ds̃ hominib non
tunc apta ostensione se intulit: Sedũ
abstulit. sed adhuc nube uestiuit: ut &¬
pristina prauitatis acta relinquerent.
& tam̃ uentura bona adhuc certius
ñuiderent Ubi & apte subditur: &ca-¬
ligine illud quasi pannis infantie
obuol uerẽ: Dũ enĩ rudes popłos ñaꝑta
sp̃s p̃dicatione edocuit. sed figurata
locutione p̃ceptis litterȩ astrinxit:
adhuc infirma sapientes uerborum

Expanded text:
 oderunt vos . Qui igitur prius nequitias operis prohibet, et postmodum culpas cordis exhaurit, nimirum tumenti mari, ne circumducta justitiae littora transeat, bis ostia imponit. Vet. Illico et tempus adjunxit, dicens: Quando erumpebat, quasi de vulva procedens. Quia videlicet tunc humano generi saeculum suae origini vicinum quasi ab ortu proprio ad profectum vitae carnalis exibat. De vulva quippe procedere est in lucem praesentis gloriae carnaliter apparere. recte subjungitur: Cum ponerem nubem vestimentum ejus. Quia nimirum Deus hominibus non tunc aperta ostensione se intulit, sed duabstulit, sed adhuc nube vestivit, ut et pristina pravitatis acta relinquerent, et tamen ventura bona adhuc certius non viderent. Unde et apte subditur: Et caligine illud quasi pannis infantiae obvolverem. Dum enim rudepraedicatione edocuit, sed figurata locutione praeceptis litterae astrinxit, adhuc infirma sapientes verborum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit dolorem : & peperit iniqͥtatem :
Perhanc uuluã. praui concipiunt.
cumla cogitant: Perhanc uuluam
pariunt. cũmala quȩ cogitauerint
operantur : Erũpebat ergomare.
quasi deuulua ꝓcedens cuminarũ
scłariũ fluctꝰ. decarnalis cogitatio¬
nis iniqͥtate concepti insc̃ȩ eccłȩ
in teritũ sȩ uirent : Sed auctore dõ
hostus hocmare conclusu. ẽ : qr con¬
tratumores ꝑsequentiũ scĩuiri qͣsi
quȩdã hostia oppositi sunt : ut eoꝵ
miraculis atq reuerentia irȩ ꝑse¬
quentiũ frangerentur : humilitatis
qͥppe dñs. terrenis principib ꝑ eos
scam eccłam supramundi culmen
euexit : & sȩuientes maris impetus.
erecta eiꝰdẽ eccłȩ potestate coer¬
cuit: Sed huic sȩuientimari qͥd dñs
fecerit: audiamꝰ : Seqͥt᷑ : Cũponerẽ¬

Expanded text:
pit dolorem, et peperit iniquitatem . pit dolorem, et peperit iniquitatem . Per hanc vulvam pravi concipiunt, cum mala cogitant. Per hanc vulvam pariunt, cum mala quae cogitaverint operantur. Erumpebat ergo mare quasi de vulva procedens, cum minarum saecularium fluctus de carnalis cogitationis iniquitate concepti, in sanctae Ecclesiae interitum saevirent. Sed auctore Deo, ostiis hoc mare conclusum est, quia contra tumores persequentium sancti viri quasi quaedam ostia oppositi sunt, ut eorum miraculis atque reverentia irae persequentium frangerentur. Humiliatis quippe Dominus terrenis principibus, per eos sanctam Ecclesiam supra mundi culmen evexit, et saevientis maris impetus, crecta ejusdem Ecclesiae potestate, coercuit. Sed huic saevienti mari quid Dominus fecerit, audiamus. Sequitur: CAP