comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipse qͥlesit. instruat. reparet. restitu¬
at anime. ea que ꝑdidit. Et hec iã
facit cum honore. cum modestia. cũ
pacientia. sicut apłs dicit: Cũ man¬
suetudine corripientes eos qͥresistũt:
ñ cum lite. sieut pͥus cum scandalũ
untulit. Quod si formatꝰ iã fuerit in¬
fans: aabit animã ꝓ anima. ł ormatꝰ
infans: pot̾ uicłi sermo dĩ in corde eiꝰ
anime. que grãm haptisii consequ¬
ta ẽ. uelque eudentiꝰ & clariꝰ uerbũ
ficlei concepit. Hec gͦ sinimia conten¬
tione doctorũ ꝑcussa abiecerit uer¬
bum: & inuenta fuerit esse de illis
de quib dicehat apłs. iam enim qͣdã
conũse sunt retͦ pꝰ sathanati: animã
ꝑ animna dabit: uel de die iudicii ae¬

Expanded text:
ipse qui laesit, ut instruat, reparet, restituat animae ea quae perdidit. Et haec jam faciat cum honore, cum modestia, cum patientia, sicut Apostolus dicit: Cum mansuetudine corripientes eos qui resistunt , non cum lite, sicut superius cum scandalum intulit. Quod si formatus jam fuerit infans, dabit animam pro anima. Formatus infans potest videri sermo Dei in corde ejus animae quae gratiam baptismi consecuta est, vel evidentius et clarius, verbum fidei concepit. Haec ergo si anima, contentione doctorum percussa, abjecerit verbum et inventa fuerit esse de illis de quibus dicebat Apostolus: Jam enim quaedam conversae sunt retro post Satanam , animam pro anima dabit, vel
Abbreviated transcription (Latin):
mini si uinu̾sum mundũ lucret᷑: aĩa
Unde udet᷑ ostendi: qͦd quedã pecca¬
ta. ad dampnũ qͥdem ꝑtineant: ñ tñ
acd interitũ: quia qͥdãpnum passus
fuerit. ipse tñ saluari dr. licet ꝑignẽ.
dicit. quedam ẽẽ peccata ad mortẽ:

Expanded text:
iversum mundum lucretur, animam detur ostendi quod quaedam peccata ad damnum pertinent, non tamen ad interitum, quia qui damnum passus fuerit, salvari dicitur, licet per ignem: dicit quaedam pecc
Abbreviated transcription (Latin):
& intellecta uirtute sanguinis uerbi
dei: qͣnto capatior effecta suerit anima:
tanto purior a lauat᷑ cotidie ad scien
ille popłi isrł: inqͦ ut gentis impudi¬
citiã designaret: ñ tã amictũ id ꝙͣ
p̃cinctoriũ nominauit: Quod iere¬
nuas circ̃dare lumbis suis. ⁊ auferre
pue amputat & abscidit: Si enim
ad huc contenciose agentes dicere
uelimꝰ. quia gratifici sunt ocłi iude
mus uim. & habundantia pocułoꝵ:
qͥd decandidis dentib respondebimꝰ
et qualitate lactis p̃latis: In qͦ aduersuĩ
terruptione intelligentie hẏstorialis ex¬
clusi: ad spũalis expositionis ordinẽ rede¬
amꝰ. Gratifici inquit oculi eiꝰ auino.
Suꝑus ostendimꝰ apłica auctoritate m̃-¬
bra xp̃i dici dignos qͦsq fideliũ: & di¬
uersa singulariter menbra nominari:
ꝓ eo qͦd unꝰ quisq omni eccł̃iȩ corpori
dependit offitium. Erunt enĩ pedes
xp̃i qui currunt ad faciendã pacẽ: qͥ

Expanded text:
et intellecta virtute sanguinis, virtute verbi et intellecta virtute sanguinis, virtute verbi Dei, quanto capacior effecta fuerit anima, tanto purior fit, et lavatur quotidie ad scientille populi Israel, in quo, ut gentis impudicitiam designaret, non tam amictum, quam praecinctorium id nominavit, quod Jeremias circumdare lumbis suis, et auferre pue, amputat et abscindit? Si enim adhuc contentiosius agentes dicere velimus, quia gratifici sunt oculi Judae mus, et abundantia poculorum, quid de candidis dentibus respondebimus, et qualitate lactis, prolatis? In quo adversum terruptione intelligentiae Historialis exclusi, ad Spiritualis expositionis ordinem redeamus. Gratifici, inquit, oculi ejus a vino. Superius ostendimus Apostolica auctoritate, membra Christi dici dignos quosque fidelium, et diversa singulariter membra nominari, pro eo quod unusquisque omni Ecclesiae corpori dependit officium. Erunt enim pedes Christi, qui currunt ad faciendam pacem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uini habũdantiam significare. Sed nobilio¬
rem sensũ. mystica ꝓducit expositio. Nã
stola xp̃i que lauat᷑ in uino. m̾ito euis in¬
telligitur eccłia: qͣm ipse sibi mundauit
sanguine suo. ñ habentẽ maculã aut ru¬
gam. Non enim inquit apłs. argento
uel auro redẽpti estiͦ: s p̾cioso sanguine
unigeniti a dõ. In huius enim sanguiuis
uino. id est lauachro regen̾ationis: a
xp̃o lauat᷑ ȩccłia. Consepelimͣ enĩ per
baptismũ in mortẽ: & in sanguine ipsiꝰ.
id est in morte ipsius baptizamͣ. Insan¬
guine autẽ quẽ admodum amictũ suũ
lauit: uidendũ ẽ. Amictus. ꝓpinqͥor
quedã. uel secretior corporis uestis ui¬
det᷑ eẽ quã stola. Hi gͦ qui pͥus ꝑ laua¬
crũ loti stola eiꝰ fuerant effecti: postea¬
quã ad sacram̃tũ sanguinis uue ꝑue¬
nerunt. uel int̾ioris myst̾ii secretioriꝰq
dicunt᷑. Tauat᷑ enim etiã & inuue
sanguine anima: cum sacͣmenti huiꝰ
ceꝑit caꝑe rationem. Agnita nanq

Expanded text:
vini abundantiam significare; sed nobiliorem sensum Mystica producit expositio. Nam stola Christi, quae lavatur in vino merito ejus intelligitur Ecclesia, quam ipse sibi mundavit sanguine suo, non habentem maculam et rugam . Non enim, inquit Apostolus, argento vel auro redempti estis, sed pretioso sanguine Unigeniti a Deo . In hujus ergo sanguinis vino, id est, lavacro regenerationis, a Christo lavatur Ecclesia. Consepelimur enim illi per Baptismum in morte et sanguine ipsius, id est, in morte ipsius baptizamur. In sanguine autem uvae, quomodo amictum suum lavet, videndum est. Amictus, propinquior quaedam, vel secretior corpori vestis videtur esse quam stola. Hi ergo qui prius per lavacrum loti, stola ejus fuerant effecti, posteaquam ad sacramentum sanguinis uvae pervenerunt, veluti interioris mysterii, secretiorisque dicuntur. Lavatur enim etiam in uvae sanguine anima, cum sacramenti hujus coeperit capere rationem. Agnita namque
Abbreviated transcription (Latin):
de tuo: & archa que construebat᷑ a noe
bicam̾ata & tricam̾ata fieri iubet᷑ : co¬
nem᷑ ⁊ nos pꝰea ꝙͣ duplicit̾ i̾ta ꝓ ut po¬
tumꝰ sentire descͥpsimꝰ. id est scđm hy¬
storiã. ⁊ scd̾m mysticũ intellectũ: nũc
in qͣntũ recipe locus potest. etiã mora-¬
lẽ in eo discutere sermonẽ: ut scͥptu¬
rarũ studiosi. ñ solũ qͥd in aliis uel ab
aliis gestum sit. s etiam ipsi intra se
quid gerere debeant doceant᷑. Iudas.
confessio int̾p̾tat᷑. Qui gͦ uel peccata
in ꝑsecutione corã hominib confitetur:
collaudat᷑ afrĩb suis. Leticia enĩ &
gaudiũ ẽ. angłis in celo. suꝑ unũ pec¬
catorẽ: penitentiã agentẽ. Ab ipsis gͦ

Expanded text:
batur a Noe, bicamerata et tricamerata fieri jubetur, conemur et nos, posteaquam dupliciter ista, pro ut potuimus sentire, descripsimus, id est, secundum Historiam et secundum Mysticum intellectum, nunc in quantum recipere locus potest, jam Moralem, in eo discutere sermonem, ut Scripturarum studiosi, non solum quid in aliis, vel ab aliis gestum sit, sed etiam ipsi intra se, quid gerere debeant, doceantur. Judas, confessio interpretatur: qui ergo, vel peccata Christum in persecutione coram hominibus confitetur, collaudabitur a fratribus suis: Laetitia est enim et gaudium Angelis in coelis, super uno peccatore poenitentiam a
Abbreviated transcription (Latin):
lacte alunt᷑. dentes eiꝰ sunt candidi:
id ẽ hi qͥ ꝑfectũ cibum caꝑe possunt
& comede suꝑ illos sunt. qͥ tanꝗͣ par¬
uuli adhuc lacte indigent. Deniq &
in lege ea aumalia que ruminant &
sumptũ cibũ addentes denuo reuocant:
quẽ subtilit̾ mmitatũ substentationi
corꝑis cͣdunt: munda eẽ animalia desig¬
nant᷑. Aptissime sane. etiã candidos
dentes eiꝰ dicit. Om̃s enĩ qͥ ꝑfecti s. & qͥ
scͥpturar̃ cibos dignis & competentib in¬
pori subministrant: candidi debent ẽẽ
et puri. atq omni malo libi: ne forte
dicat᷑ eis qͥ alios doces. te ipsũ ñ doces:
debet scientiã continere: uer̃ etiam
mores gestaq informare discentiũ: sic
enim & sapientia ꝑ salomonẽ dicit.

Expanded text:
super eos qui lacte aluntur: Dentes eorum sunt candidi, id est, hi qui perfectum cibum capere non possunt, et comedere super illos, qui tanquam parvuli adhuc lacte indigent. Denique et in lege ea animalia quae ruminant , et sumptum cibum ad dentes denuo revocant, quod subtiliter minutatum, sustentationi corporis tradunt, munda esse animalia designantur. Aptissime sane etiam candidos dentes ejus dicit. Omnes enim qui perfecti sunt, et Scripturarum cibos dignis et competentibus inpori subministrant, candidi debent esse et puri, atque ab omni macula liberi, ne forte dicatur eis: Qui alios doces, te ipsum non doces  sacramentorum debet scientiam continere, verum etiam mores, 15 gestaque informare discentium sic enim et Sapientia per Salomonem dici
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit in terrã regen̾atũ
multiplicit̾ diffundatur : & tanto cumula-¬
tius qͣnto uel ꝑitiꝰ agͥcola plus seminibus
fecundioris indulserit. Sic gͦ efficitur:
ut culture diligentia exiguum sem̃. u̾bi
causa sinapis qͦd est minimũ om̃iũ: effici¬
at᷑ maiꝰ omĩb holerib & fiat arbor: ita
ut ueniant uolatilia celi & habitent in-
ramis eiꝰ. Ita & hic sermo qͥ nẽ nob̾ exdi¬
uinis uoluminib recitatꝰ ẽ : si ꝑitũ inue
niat & diligentẽ colonũ: cum pͥmo ad¬
tactu uideat᷑ exiguus & breuis. ut ceꝑit
excoli. & spũalit̾ recͣctari. crescit in arbo¬
rem: in ramos & inuirgulta diffunditur:
ita ut possint uenire disputatores & rec-¬
tͥores huius mundi. qui uelut aues celi
leuib pennis u̾boꝵ dũ taxat pompa
excelsa sectant᷑ & ardua: ⁊ rationib cap-¬
ti uelint habitare in ramis istis. in qͥb
ñ loquendi decꝰ ẽ. s ratio uiuendi. Quid

Expanded text:
it in terram, regeneratum multipliciter diffundatur, et tanto cumulatius, quanto vel peritus agricola plus seminibus ium terrae foecundioris indulserit. Sic ergo efficitur, ut culturae diligentia exiguum semen, verbi causa sinapis, quod est minimum omnium, efficiatur maius omnibus oleribus, et fiat arbor, ita ut veniant volatilia caeli, et habitent in ramis eius. Ita et sermo qui nobis ex divinis volumdiligentem colonum, cum primo attactu inveniatur exiguus et brevis, ut coeperit excoli, et spiritualiter retractari, crescit in arborem, in ramos et in virgulta diffunditur, ita ut possint venire disputatores et rhetores huius mundi, qui velur aves caeli levibus pennis verborum duntaxat pompa excelsa sectentur, et ardua: et rationibus capti, velint habitare in ramis istis, in quibus non loquendi decor est, sed ratio vivendi. In d
Abbreviated transcription (Latin):
letificat cor hoĩs. ⁊ qͦd ĩ fũdit᷑ uulñib illiꝰ qͥ ĩcidit in
latrones. Quod scilicet audientium uulne¬
ra peccatoꝵ. non solũ olei lenitate miti¬
gentur: uerũ etiã iuni austeritate purgent᷑.
Et quis est inqͥt apłs qui me letificat:
nͥ qͥ contͥstat᷑ exme: Candidi dentes
dine. ⁊ ratione iam diximꝰ: & eandem
frequentiꝰ in eis ^ͤ locis repetere absur¬
dũ uidet᷑. Dentes gͦ eiꝰ suꝑ lac candidi
ex̃ : qui fortẽ hi & solidũ uerbi dei cibũ

Expanded text:
unditur vulneribus illius qui incidit in latrones. Quo scilicet audientium vulnera peccatorum non solum olei lenitate mitigentur, verum etiam vini austeritate purgentur. Et quis est, inquit Apostolus, qui me laetificat, nisi qui contristatur ex me. Candidi dentes ordine et ratione diximus, et eadem frequentius in his locis repetere absurdum videtur. Dentes ergo ejus super lac candidi erunt hi qui fortem et solidum verbi Dei cibum
Abbreviated transcription (Latin):
Primo omniũ requirere uolo qͥs est
rex in egypto qui scit ioseph: & qͥsẽ
qui nescit. Dum enim ille regnare
qͥ sciebat ioseph. ñ referunt᷑ afflicti

Expanded text:
Primum requirere volo quis est rex in Aegypto qui scit Joseph, et qui nescit. Dum enim ille regnaret qui sciebat Joseph, non dicuntur afflicti
Abbreviated transcription (Latin):
nunc ea exibens seruire iusticie in scisi¬
cationẽ: iã fugientiũ se inimicoꝵ suoꝵ
id ẽ demonũ terga uexat. & cedit. Sic
enim pugnat ñ qͣsi aerẽ cedens: sed de¬
mones fugans: qͥq obnimios ꝓfectus
uelut dĩ iam inse partiͤpium ha bens: etiã
ad orari dicitur. a filiis patris sui Flilio̾
patris sui quasi in morali loco possumus

Expanded text:
ervire justitiae in sanctificatione , jam fugientium se inimicorum suorum, id est, daemonum terga vexat et caedit. Sic enim pugnat, non quasi aerem caedens , sed daemones fugans: quique ob nimios profectus velut Dei jam in se participium habens, etiam adorari dicitur a filiis patris sui. Filios patris sui, quasi in Morali loco, possumus
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinem bibimus: Non ergo inquit
dormiet: donec comedat predã :Iste
enim ppłs. qui catulo leonis uł leoni
comparatur. non quiescet. nõ dormiet.
donec rapiat predam⁊ id ẽ. donec diri-¬
piat regnum celor : quia a cliebus iohannis
regnũ celor uim patitur. & Sio
facientes diripiunt illud Ut aut̃ eru¬
dentius hec oognoscas de nr̃o popło
qui insacramentis xp̃i confederatus ẽ.
scribi: audi quomodo &e in aliis moy ses si¬
milia pronuntiat dicens: Butirum boum.
& lac ouium. cum adipe agnoꝵ. & arietũ.
frumenti & sanguine uuȩ bibent uinũ:
Et hic gͦ sanguis. qui nominat᷑ uuȩ. illiꝰ
uuȩ ẽ: quȩ nascitur ex illa uite de qua
saluator dicit: Ego sum uitis uera: dis¬
cipłi uero palmiteᷤ: pater aut̃ agricola ẽ
qui purgat eos. ut fructum plurimũ
afferant: Eu uero es uerus popłs isrł:
ti carnem uerbi dei comedere: ce sangui¬
nem uerbi dei bibere: &e uuȩ sanguinẽ illiꝰ

Expanded text:
sanguinem bibimus. Non ergo, inquit, sanguinem bibimus. Non ergo, inquit, dormiet, donec comedat praedam. Iste enim populus, qui catulo leonis vel leoni comparatur, non quiescet nec dormiet, donec rapiat praedam, id est, donec diripiat regnum coelorum: quia a diebus Joannis regnum coelorum vim patitur, et vim facientes diripiunt illud . Ut autem evidentius cognoscas, haec de nostro populo qui in sacramentis Christi confoederatus est scribi, audi quomodo et in aliis Moyses similia pronuntiat dicens: Butyrum boum ac lac ovium, cum adipe agnorum et arietum, frumenti, et sanguinem uvae bibent vinum . Et hic ergo sanguis qui nominatur uvae illius, uva est, quae nascitur ex illa vite de qua Salvator dicit: Ego sum vitis vera, discipuli vero palmites. Pater autem agricola est , qui purgat eos, ut fructum plurimum afferant. Tu ergo es verus populus Israel, ti carnem verbi Dei comedere, et sanguinem verbi bibere; et uvae sanguinem illius,
Abbreviated transcription (Latin):
nis interdicatur adõ. ut etiã nos qui ex
gentib uocati sumus. necessario iubeam᷑
abstinere nos. sic̃ abhis que idolis im¬
molantur. ita oe asanguine: Dicant gͦ
nobis: quis est iste popłs. qui in usu h̃t¬
sanguinem bibere: Hec erant. que in euan¬
quebantur scandalizati sunt: & dixer̃t:
Quis potest manducare carnes: & bibere
audit hec & amplectit᷑ : &e sequit᷑ eum qͥ
dicit. nisi manducaueritis carnem meã.
& biberitis sanguinem meum. nõ habe-¬
bitis uitam in uobis ipsis: quia caro mea
uere cibus est &e sanguis meus uere est
potus Et utiq qui hec dicebat: uulneratꝰ
est ꝓ hominibus: Ipse enim uulneratus ẽ ꝓ
peccatis nr̃is: sicut hysaias dicit: Bibere
tus sum: sp̃s ce uita sunt: Est gͦ ipse
uulneratus cuius nos sangumẽ bibimus:
id ẽ. doctrine eiꝰ uerba suscipimus: S et
illi nichilominus uulnerati sunt: qͥ nob̃
uerbum eius predicauerunt: Et ipsorũ
& uitam ex eis consequim᷑: uulnerator ũ

Expanded text:
nis interdicatur, adeo ut etiam nos qui ex nis interdicatur, adeo ut etiam nos qui ex gentibus vocati sumus, necessario videamur abstinere, sicut ab his quae idolis immolantur, ita et a sanguine? Discant ergo a nobis, quis est iste popsanguinem bibere? Haec quippe erant quae in Evanquebantur, scandalizati sunt et dixerunt: Quis potest manducare carnes, et sanguiaudit haec, et amplectitur et sequitur eum qui dicit: Nisi manducaveritis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis ipsis. Quia caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus . Et utique qui haec dicebat, vulneratus est pro hominibus; Ipse enim vulneratus est pro peccatis nostris , sicut Isaias dicit. Bibere tus sum, spiritus et vita sunt . Est ergo ipse vulneratus, cujus nos sanguinem bibimus, id est, doctrinae ejus verba suscipimus. Sed et illi nihilominus vulnerati sunt, qui nobis verbum ejus praedicarunt. Et ipsorum et vitam ex eis consequimur, vulneratorum
Abbreviated transcription (Latin):
exultabit Exsurrecturũ dicit po¬
pul u̾utiq qui futurus erat: Nam
si de eo diceret quẽ uidebat: dixisset
sine dubio. ecce popłs sic̃ catulus leo¬
nis exsurrexit: S certum est quia de
illo popło dicebat: de quo & in aliis
scriptum est: Et annunciabunt iusti¬
ciam eius popło qui nascetur: quem
fecit dñs: Est gͦ popłs hic. catulus
leonis: dum adhuc tamquã nuꝑ geni-¬
ti infantes racionabiles & sine dolo.
lac concupiscit: Leo aut̃ exultans:
cum uir effectus que paruuli erãt
deposuit: Non dormiet donec come¬
dat predam: &e sanguinem uulne-¬
ratoꝵ bibat: In his uerbis quis ita
erit hẏstorice narrationis assertor:¬
brutus inueniatur: qui non horre¬
scens sonum littere. ad allegorie dul¬
cedinem. ipsa necessitudine confu-¬
giat: Quomͦ enim iste popłs tam
laudabilis tam magnificus. de quo tanta
preconia sermo diuinus dinumerat. in ħ
ueniet ut sanguinem uulneratoꝵ bibat:
cum tam ualidis preceptis cibus sangui¬

Expanded text:
exsultabit. Exsurrecturum dicit poexsultabit. Exsurrecturum dicit populum, utique qui futurus erat. Nam si de eo diceret quem videbat, dixisset sine dubio: Ecce populus sicut catulus leonis exsurrexit. Sed certum est, quia de illo populo dicat, de quo et in aliis scriptum est: Et annuntiabunt coeli justitiam ejus populo qui nascetur, quem fecit Dominus . Est ergo populus hic catulus leonis cum adhuc, tanquam nuper geniti infantes, rationabile et sine dolo lac concupiunt. Leo autem exsultans, cum vir effectus, quae parvuli erant deposuit. Non dormiet donec comedat praedam, et sanguinem vulneratorum bibat. In his verbis, quis ita erit historicae narrationis contentiobrutus invenietur, qui non horrescens sonum litterae, ad allegoriae dulcedinem ipsa necessitate confugiat? Quomodo enim iste populus tam laudabilis, tam magnificus, de quo tanta praeconia sermo dinumerat, in hoc veniet, ut sanguinem vulneratorum bibat, cum tam validis praeceptis, cibus sangui
Abbreviated transcription (Latin):
Inhis michi uidetur confidentiam po¬
puli describere credentis in xp̃o: et
libertatem ꝗͣ habet infide ce exulti¬
cionem qͣm gerit in spe: Comparat᷑¬
enĩ catulo leonis. dum tendit ad ꝑ¬
fectionem letus & uelox: leoni uero
confertur. cum iam optinet quȩ
perfecta sunt: Sicut enim leo & catu
lus leonis nullum animal nullam
bestiam timent: s sunt eis omĩa sub¬
iecta: ita & ꝑfecto axp̃iano qui tollit
crucem siram && sequitur ap̃m: qͥ pot̃
dicere. michi enim mundus crucifixꝰ
est &e ego mundo: cuncta subiecta st̃.
cuncta calcantur: Despicit enun et
contempnit omnia. que in hoc mun-¬
do sunt: or i mittat᷑ eum qui leo de
tribu iuida &e catulus leonis dicit᷑
quia sic̃ ipse lux est mundi. ce disci¬
pulis suis dedit ut ce ipsi ẽẽnt lux
mundi: ita ce cum ipse sit leo cecatu¬
aut̃. quia euidenter non de illo qui tẽ
erat popło. s de hoc qui futurus erat:
ista dicuntur Ait enim: Ecce popłs
sic̃ catulus leonis exurget: ce sic̃ leo

Expanded text:
In his mihi videtur confidentiam populi describere credentis in Christo, et libertatem quam habet in fide, et exsultationem quam gerit in spe. Comparatur catulo leonis dum tendit ad perfectionem laetus et velox. Leoni vero confertur, cum jam obtinet quae perfecta sunt. Sicut enim leo et leaena vel catulus leonis nullum animal, nullam bestiam timent, sed sunt eis cuncta subjecta, ita et perfecto Christiano, qui tollit crucem suam, et sequitur Christum: qui potest dicere: Mihi mundus crucifixus est et ego mundo , cuncta subjecta sunt, cuncta calcantur. Despicit enim et contemnit omnia quae in hoc mundo sunt, et imitatur eum qui leo de tribu Juda et catulus leonis dicitur. Quia sicut ipse lux est mundi, et discipulis suis dedit ut et ipsi essent lux mundi, ita et cum ipse sit leo et catuautem quia evidenter non de illo qui tunc praeerat populo, sed de hoc qui futurus erat ista dicuntur. Ait enim: Ecce populus sicut catulus leonis exsurget, et sicut leo
Abbreviated transcription (Latin):
et: Et que loquutꝰ fuerit: nonne¬
ꝑmanebit ineis: Cum utiq homi-¬
nes nõ faciant ea que dicunt: et¬
uicio humane fragilitatis in bis
non ꝑmaneant que loquuntur:
Mutabilis enim est homo: immuta¬
bilis uero deus.S potest aliquis oc¬
currere: & dicere: Quomodo gͦ nõ
ꝑmansit ds̃ inhis que loquutꝰ est
de ninuie. ut post triduum subu̾¬
teretur: neq in his que loquutus
est de dauid. ubi tribus dieb pro-¬
missa fuerat mors ut uastaret po-¬
pulum. & intra unum diem usq
adhoram prandũ cessauit: Et uide¬
bitur fortassis. quia hec que ꝑinter¬
rogationem dicuntur. non penitꝰ
ꝓfinito accipienda sunt: s tał que¬
dam figura uerbi sit. que medium
aliquid uideat᷑ ostendere. nõ tamẽ
deffinite & irreuocabilis sententie
declaret affectum: quo tempera-¬
cius aliquid dictum uideat᷑ in eo
quod scriptum est. ipse cũ dixerit
nonne faciet: ꝗͣ si scriptum esset.
ipse cum dixerit. omni modis facie

Expanded text:
iet? Et quae locutus fuerit non peiet? Et quae locutus fuerit non permanebit ex eis? Cum utique homines non faciant quae dicunt vitio humanae fragilitatis, et his non permaneant quae loquuntur. Mutabilis enim est homo, immutabilis vero Deus. Sed potest aliquis occurrere et dicere: Quomodo ergo non permansit Deus in his quae locutus est de Ninive, ut post triduum subverteretur , neque in his, quae locutus est de Daniel, ubi tribus diebus promissa fuerat mors, ut vastaret populum, et intra unam diem usque ad horam prandii cessavit? Et videbitur fortassis, quia haec quae per interrogationem dicuntur, non penitus pro definito accipienda sint, sed talis quaedam figura verbi sit, quae medium aliquid videatur ostendere, non tamen definitae et irrevocabilis sententiae declaret affectum: quo temperantius aliquid dictum videatur, in eo quod scriptum est: Ipse cum dixerit, non faciet? quam si scriptum esset: Ipse cum dixerit, omnimodis faciet.
Abbreviated transcription (Latin):
exemplaribus legimus. neq fic̃ filius ho-¬
minis terret. In hominib int̾dũ senten¬
ciam mutat terror. Ds̃ aut̃ qui supra
om̃ia est: aquo conterreri potest: sen
sententiam mutet: Si uero sed̾m hoc
accipiamus. quod in aliis exemplaribus
diximus lectum: hoc ẽ neq sic̃ filius ho¬
minis terret: illud uidebit᷑ dici. quod
rores faciunt: ⁊ minas etiã his fĩnũꝙͣ
quib nocere non possunt: ds̃ aut̃
si ita terret homines. quasi qui pu¬
nire non possit: s si terret. racione
terret . Terret enĩ ut corripiat homi¬
nem. inaudicione tribulationis ut
uerbo comminationis cieterritus
emendet se de his que male egit:
ne ꝑueniat adeum ipsa uindicta
ut homo Homo enim ut dixunus.
ꝓ iactancia: ds̃ uero ꝓ emendatione
cont̾ret: Post hec ait. Ip̃e cũ dixe¬
rit. non faciet: Loquetur. mon
ꝑmanebit: Sic legendus locus: qͣsi
interrogantis affectu dicat. Ipse
hoc ẽ. deus. quod dicit: nonne i faq¬

Expanded text:
exemplaribus adhuc legimus, neque sicut filius hoexemplaribus adhuc legimus, neque sicut filius hominis terret. In hominibus interdum sententiam mutat et terret. Deus autem qui supra omnia est, a quo terreri potest, ut sententiam mutet? Si vero secundum hoc accipiamus, quod in aliis exemplaribus diximus lectum, hoc est neque filius hominis terret, illud videbitur dici, quod rores faciunt et minas etiam his, quibus quam nocere non possint. Deus autem non ita terret homines, quasi qui punire non possit, sed et si terret, ratione terret. Terret enim ut corripiat hominem in auditionis tribulatione, et verbo comminationis deterritus, emendet se, qui male agit, ne perveniat ad eum ipsa vindicta male ut homo: homo enim, ut diximus, pro jactantia, Deus vero pro emendatione conterret. Post haec ait: Ipse cum dixerit non faciet? Loquetur et non permanebit? Sic legendus est locus, quasi interrogantis affectu dicat. Ipse, hoc est, Deus. Quod dicit nonne et fac
Abbreviated transcription (Latin):
gat animo: exurgat fide: et efficiatur
si uero ꝑmanet infidelis: ut sit testis co.¬
dempnationis sue: S quid ẽ qd ei annun¬
ciet: audiamus: Non sic̃ homo iquit ds̃
frustrat᷑: neq sic̃ filius hominis tecretur
ipse: Non habeas inquit hanc de deo opi-
nionem: ut putes eum eẽ. sic̃ hominem:
qui in his que loquit᷑ frustrari possit
homines enim multis ⁊occasionib ⁊uicr¬
is impediunt᷑: ne uerũ sit qd loquunt᷑.
Aut irati enĩ loquuntur. ⁊ ira cessante
frustra loquuti sunt : aut metus. aut
cupiditatis. aut iactanciȩ gr̃a. aliisq
hoꝵ similibꝰ: ⁊utiq frustra erit. ⁊ ua¬
num: om̃e quicquid uicio dñante locu-¬
ti sunt: Ds̃ aut̃ in quo nulla ẽ passio.
nulla ẽ fragilitas: om̃e qd̃ dixerit pro
causarum meritis dicit: ⁊idõ frustrari¬
ñqͣm potest: quia quicquid racione pre¬
fert᷑. carere non potest racione. Non gͦ
ds̃ sic̃ homo. qui frustra loquit᷑: neq
sic̃ filius hominis terret᷑: uł sic̃ inaliis

Expanded text:
gat animo, exsurgat fide, et efficiatur ro permanet infidelis, ut sit testis condemnationis suae. Sed quid est quod ei annuntiat audiamus. Non sicut homo, inquit, Deus frustratur, neque sicut filius hominis terretur ipse. Non habeas, inquit, hanc opinionem de Deo, ut putes eum esse sicut hominem, qui in his quae loquitur frustrari possit. Homines enim multis occasionibus et vitiis impediuntur ne verum sit quod loquuntur. Aut enim irati loquuntur, et ira cessante frustra locuti sunt, aut metu aut cupiditatis aut jactantiae gratia, aliisque horum similibus. Et utique frustra erit et vanum omne quidquid vitio dominante locuti sunt. Deus autem in quo nulla est passio, nulla fragilitas, omne quod dixerit pro causarum meritis dicit: et ideo nunqua potest, quia quidquid ratione profertur, carere non potest ratione. Non est ergo Deus sicut homo, qui frustra loquatur, neque sicut filius hominis terretur, vel, ut in aliis
Abbreviated transcription (Latin):
de singłis quibq discutere: non uidet᷑¬
absurdum: si etrã quid sit auguriatio. uł
diuinatio. qm̃qͥdẽ placuit scripture cõ¬
memorare de his: ne quis forte ignorant̃
in hec incidat. requiramus: Uidet᷑ gͦ mͥ
futuroꝵ p̃scientia quantũ ad ipsam rẽ
spectat. medium quoddã ẽẽ: id neq
ꝓprie bonum. neq ꝓprie malum: q̃n-¬
quidẽ potest interdum ettã aparte di-¬
aboli adhominum noticiam futurorũ
uenire prescientra: Sine dubio autẽ
cũ tempus & oportunitas poscit ce uo
aliquando amalo uenit: neq ꝓprie ma-¬
lum. qd̾ aliquando a deo descendit. Et¬

Expanded text:
de singulis quibusque discutere, non de singulis quibusque discutere, non absurdum si etiam quid sit auguratio vel divinatio, quam quidem placuit Scripturae commemorare, de his ne quis forte ignoranter in haec incidat, requiramus. Videtur ergo mihi futurorum praescientia quantum ad ipsam rem spectat, medium quiddam esse, id est, neque proprie bonum, neque proprie malum: quandoquidem potest interdum etiam a parte diaboli ad hominum notitiam, futurorum venire praescientia. Sine dubio autem cum tempus et opportunitas poscit, et voaliquando a malo venit, neque proprie malum quod aliquando a Deo descendit.
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Unicornis quidẽ fertur ẽẽ animal.
eo habitu formatum: quo nominis ip¬
sus designat indicium: Quod tamẽ¬
animal frequent̃ inscripturis diuiniꝰ
positum legimus: s precipue apud
iob. dei ipsius uocib potentia eiꝰ &
uirtus exponitur. In quib ut inꝗͣ¬
plurimis: xp̃s intelligit᷑ designari:
regno posita sepe repꝑimus: sicut &e
ꝓpħa dicit: Quatuor aut̃ cornua:
quatuor sunt regna: Sub nomine
itaq unicornis. in ap̃o hoc uidetur
ostendi: quia om̃e quod ẽ. unum eiꝰ
cornu est: hoc est unum eiꝰ regnũ:
Omnia enim pater subiecit sub pe¬
dib eius: usqueqͦ ce nouissimus int¬
micus destruatur mors. & tamqͣm
ut sic̃ ego &e tu unum sumus: ita
& isti in nobis unum sint. Et idõ si
cornis: maxune cum transformabit
corpus humilitatis nr̃ȩ. conforme
corpori glȩ sue: Non erit augur̃atio
in iacob: neq diuinatio in isrl.: In temꝑe
dicetur ad iacob & isrł: qͥd ꝑficiet deus:
Igitur qm̃ uisũ ẽ iam nobis. diligentius

Expanded text:
nis. Unicornis quidem fertur esse animal eo habitu formatum, quo nominis ipsius designatur indicium: quod animal frequenter in Scripturis divinis positum legimus, sed praecipue apud Job Dei vocibus potentia ejus et virtus exponitur: in quibus ut in quamplurimis Christus intelligitur designari. regno positum saepe reperimus: sicut et propheta dicit: Quatuor autem cornua, quatuor regna sunt . Sub nomine utique unicornis, in Christo hoc videtur ostendi, quia omne quod est unum, ejus cornu est; hoc est, unum regnum ejus. Omnia euim Pater subjecit pedibus ejus, usque quo et novissimus inimicus destruatur mors, et tanquam ut sicut et ego et tu unum sumus, ita et isti in nobis unum sint . Et ideo sicornis. Maxime cum transformabit corpus humilitatis nostrae, conforme corpori gloriae suae, non erit auguratio in Jacob, neque divinatio in Israel. In tempore dicetur ad Jacob et Israel quid perficiat Deus. Igitur quoniam visum est etiam diligentius
Abbreviated transcription (Latin):
Est gͦ talis quedã in ministerio prescien-
ciȩ demonum oꝑatio: quȩ artibus qui-¬
busdam abhis qui se demonib mancipa-¬
uerunt colligitur: & nunc ꝑeas quas
sortes nominant: nunc ꝑ ea que au¬
guria appellant: nunc ettã ex cõtẽ¬
platione fibrarum. que exti̾picta uo-¬
cant: aliisq hoꝵ similib prestiguis:
comprehendi uidentur. ⁊ indelligi
Que artes intantum ad decipiendũ
genus humanum ꝓfecerunt: ut ee
iustissimi ezechiȩ filius manasses hoc
errore deceptus: edificauerit ut scͥp-¬
tura dicit altare. om̃i exercitui celi
inutraq domo dñi: Hunc aut̃ esse
arbitror ȩxercitum cęli: quem pau¬
lus sp̃ales nequicias incelestib po¬
sitas scribit: Hisi gͦ multũ inhis
artib deceptionis ẽẽt ⁊erroris: nos
puto tanti uiri filium in lege dñi e¬
ducatum. in illas impietates pos se
corruere: que inquarto regnoꝵ li¬
bro de eo scripte referuntur: Ait eni

Expanded text:
Est ergo tali quaedam in ministerio praescientia operatio daemonum, quae artibus quibusdam ab his qui se daemonibus mancipaverunt colligitur, nunc per eas quas sortes nominant, nunc per ea quae auguria appellant, nunc etiam ex contemplatione librarum, quae extispicium vocant, aliisque horum similibus praestigiis comprehendi, videtur intelligi. Quae artes in tantum ad decipiendum genus humanum profecerunt, ut etiam justissime Ezechiae filius Manasses hoc errore deceptus, aedificaverit ut Scriptura dicit, altare omni exercitui coeli, in utraque domo Domini . Hunc autem arbitror exercitum coeli, quem Paulus, spiritales nequitias in coelestibus positas scribit . Nisi ergo multum in his artibus deceptionis esset et erroris, non puto tanti viri filium, in lege Domini educatum, in illas impietates potuisse corruere, quae in quarto regnorum libro de eo scriptae referantur. Haec eni
Abbreviated transcription (Latin):
ne moriamur: Non uult dñs auditores
nos fieri ce discipłos demonum: neq
uult ut si quid uolumus discere. dis¬
camus a demonibus: Melius ẽ enĩ igno¬
rare. quã adernonib discere: ꝗͣ adiuimi̾¬
inquirere. Diuinatio enĩ non ut qͥdam
putant diuinitꝰ datur: s magis ut mͥ
uidet᷑ ꝑantifrasin. idẽ. ex contrario nom̃
accepit: quasi que ꝑ homines demone
repletos fiat: S gentilium ritus: diui¬
num credidit om̃e quod ꝑ qualẽcumq
spm̃ ꝓfertur: Hos tam̃ nichil abhis
discere ds̃ iubet: ne efficiamur cõsortes
ipsoꝵ. & incurramus inea que ysaias
dicit. Et humiliabunt᷑ interra uerba
tua: &r sermones tui subterra demergen¬
tur. ⁊ &e erit uoxtua sic̃ loquentis deter¬
ra: ce adsolum uox tua infirmabitur:
a demonib acciꝑe testimonium: s ait
Obmutesce: & exi ab eo: Quem etiã¬
apłs suus paulus imitatus: dolens in-¬
quit conuertit se: & ait sp̃ui phitonis:
Precipiens p̃cipio tibi in nomine iħu xp̃i:

Expanded text:
er . Non vult Deus auditores nos fieri et discipulos daemonum. Neque vult, ut si quid volumus discere, discamus a daemonibus. Melius est enim ignorare quam a daemonibus discere. Et me. Divinatio enim, ut quidam putant, divinitus datur, sed magis ut mihi videtur per antiphrasim, id est, ex contrario, nomen accepit, quasi quae per homines daemone repletos fiat. Sed gentilium ritus divinum credit omne quod qualicunque spiritu profertur. Nos tamen nihil ab his discere Deus jubet, ne efficia mur consortes ipsorum, et incurramus in ea quae Isaias dicit: Et humiliantur in terram verba tua: et sermones tui sub terram demergentur; et erit vox tua sicut loquentis de terra, et ad solum vox tua infirmabitur . a daemonibus accipere testimonium, sed ait: Obmutesce et exi ab eo . Quem apostolus suus Paulus imitatur. Dolens, inquit, convertit se, et ait spiritui pythonis: Praecipio tibi in nomine Jesu Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
diligentius: & memento quid insuꝑio¬
rib legimus: ubi dicit᷑ de eo. quia in¬
iecit dñs uerbum suũ in os eius: Nõ
gͦ hec nunc abalaham: s a uerbo dĩ
quod inore eiꝰ est positum discimus:
Nisi enim uerba dñi e̾ent: non ea ut
ꝓcul positus cum ab eo regi balac
dicerentur. certum est qd̃ nisi adeo sͥ
reuelata moyses scire non potuit: Ad¬

Expanded text:
diligentius, et memento quod in superiodiligentius, et memento quod in superioribus legimus, ubi dicitur de eo quia injecit Dominus verbum suum in os ejus. Non ergo haec nunc ad Balaam, sed a verbo Dei, quod in ore ejus positum est, dicimus. Nisi enim verba Domini essent, non ea utii procul positus, cum ab eo regi Balac dicerentur, certum est quod nisi a Deo sibi revelata Moyses scire non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
credunt: Propter hoc gͦ. non erit inqͥt
auguriatio iniacob neq diuinatio in is¬
rahel. S quid his additur: In tempore
inquit dicet᷑ iacob ⁊ isrłi: quid ꝑficiet ds̃.
Quid est intempore dicet᷑: Cum oportet.
cum expedit: hoc ẽ. indempore: Si ergo
nobis expedit uentura prenoscere: Quod si
iccirco non dicuntur nobis. quia ea scire
nobis non expedit: qui diuersis artibus
& demonum inuocationib gestiunt futu¬
ra prenoscere: nichil aliud facunt. nͥ ea
cupiunt discere: que sibi scire non ex-¬
pedit: Iacob aut̃ in his dici intelligendus
ẽ. om̃is cui luctamen est aduersus prin-¬
cipatus &e potestates: adu̾sum mundi hꝰ
rectores Et isrłelẽ intellige: omnẽ qui
ꝑfidei puritatem & mundiciam mentis
uidet dm̃ S potest alicuis dicere: Si
a deo solo debemus discere de futuris:
&e neq diuinum. neq augurem. neq
aliud quodcũq hoꝵ reciꝑe: nec iste ip̃e
quidẽ balaham recipiendus est anob̃
hibet diuina sententia : S aduerte

Expanded text:
ea . Propter hoc ergo non erit, inquit, auguratio in Jacob, neque divinatio in Israel. Sed quid his additur? In tempore, inquit, dicetur Jacob et Israeli, quid perficiet Deus. Quid est, in tempore dicetur? Cum oportet et cum expedit, hoc est, in tempore. Si ergo nobis expedit ventura praenoscere. Quod si idcirco non dicuntur nobis, quia scire nobis ea non expedit qui diversis artibus et daemonum invocantibus gestiunt futura praenoscere, nihil aliud faciunt, nisi ea cupiunt discere, quae sibi scire non expedit. Jacob autem in his dici intelligendus est omnis cui luctamen est adversus principatus et potestates, et adversum mundi hujus rectores; et Israelem intelligi omnem qui per fidei puritatem et munditiam mentis, videt Deum. Sed potest aliquis dicere: Si a solo Deo debemus discere de futuris, et neque divinum, neque augurem, neque aliud quodcunque horum recipere, nec iste ipse quidem Balaam recipiendus a nobis ohibet divina sententia. Sed adverte
Abbreviated transcription (Latin):
obiectio intentata dissolui⁊ cum non
tam sira qͣm ꝓpħȩ uerba dñs reuocat:
ac mutat in melius. Ss magis arbit᷑a
absolutionẽ priorem. tocius scripture
sensib conuenire: &e illis p̃cipue dictis.

Expanded text:
objectio intenta dissolvi, cum non tam sua quam prophetae verba Dominus revocat ac mutat in melius. Sed magis arbitror, absolutionem priorem totius Scripturae sensibus convenire, et illis praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ suus cũ ipso: p̃clara principũ
cum ipso sunt: Lũꝗͣ enĩ. isrłem suũ
dereliquit ds̃. Quoꝵ aut̃ pͥncipũ
p̃dara. cum ipso isrł sint: uideamꝰ.
Preclara principum potestas est:
pͥncipatus & regnum. Uerum qm̃
sunt aliqui principes. qui de prin¬
cipatu suo uł pellendi uł iã forte
depulsi sunt. & in locum ac princi¬
patum eoꝵ introducendi hi qui
uere isrłite sunt: p̃clara illa oĩa.
que habuerunt incelis illi pͥnci¬
pes. qui non seruauerunt suum prur¬
cipatum. s dereliquerunt eterna
domicilia: isrł iste qui & iacob.
qui colluctatus est &e uicit. accipi
et: & sic cum ipso erunt preclara
pͥncipum: Ds̃ qui eduxit eum ex e¬

Expanded text:
pso, praeclara principum cum ipso sunt, nunquam enim Israel suum deserit Deus. Quorum autem principum praeclara cum ipso Israel sint, videamus. Praeclara principum, potestas est principatus et regnum. Verum quoniam sunt et aliqui principes qui de principatu suo vel pellendi, vel jam forte depulsi sunt, et in locum ac principatum eorum introducendi hi qui vere Israelitae sunt, praeclara illa omnia quae habuerunt in coelis, illi principes qui non servaverunt suum principatum, sed derelinquerunt aeterna domicilia, Israel iste et Jacob, qui colluctatus est et vicit, accipiet, et sic cum ipso erunt praeclara principum. Deus eduxit eum de Ae
Abbreviated transcription (Latin):
loci obiectione creileret posse celari: &e
qui nesciret. quia non potest abscondi
cuntas suꝑ montem posita: Et assũp¬
sit inquit eum inspeculam agri. in
uerticem montis excelsi: &e construxit
ibi septem aras: & imposuit ibi uitu¬
lum & arietem suꝑ aram: & dixit bala-¬
ham ad balac: Adsiste ad sacrificium¬
tuum: ego uero ꝑgam ꝑcunctari dm̃:
& occurrit ds̃ ipsi balaham.umiecit¬
uerbũ in os eius: &e dixit sine dubio
deus, Conuertere ad balac:⁊ hec loqueris:
At ille hoc ẽ balac stabat uxta holoc austo-¬
mata sita: ⁊ om̃s principes moab cũ ipse et
dixit ei balac. Quid loquutus est dñs: Res
quidem prophanis sacrificitiĩs gerebatur:
ds̃ ibi habundare gr̃am. ubi suꝑ habunda

Expanded text:
loci objectione crederet posse celari, et loci objectione crederet posse celari, et qui nesciret quia non potest abscondi civitas super montem posita . Et assumpsit eum, inquit, in speculam agri, in vertice montis caesi; et construxit ibi septem aras, et imposuit vitulum et arietem super aram. Et dixit Balaam ad Balac: Siste ad sacrificium: ego vero pergam percontari Deum. Et occurrit Deus ipsi Balaam, et injecit in os ejus verbum et dixit, sine dubio Deus: Convertere ad Balac et haec loqueris. At ille, hoc est, Balac, stabat juxta holocaustomata sua, et omnes principes Moab cum ipso: Et dixit ei Balac: Quid locutus est Dominus? Res quidem profani sacrificii gerebatur, Deus ibi abund
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti attonitus &e ꝑcussus ex his que
contra spem dici uidebat abalahã: be¬
nedictiones enim ꝓ maledictionib au¬
diebat: ultra non ferens. interrupit uer-¬
ba euis: ce ait: Quid fecisti michi: Ad
maledicendos inimicos meos uocauite:
& ecce benedixisti benedictione: Non
tulit rex amarus benedictionũ dulce¬
dinem: s maledicta querit. maledicta
deposcit: E st enum ex cognatione illius.
ad quem dixit dñs: Maledictus tu: ab
om̃ib bestiis terre. S quid ad hec res¬
pondit ei ille: cui uerbum ds̃ in ore
posuerat: Nonue quecũq inquit in ie¬
cerit ds̃ in os meum: hec obseruabo
loqui: Ad hec balac putans quia ꝑter-¬
ritus ẽẽt balaham popłi isrłitici mul
titudine. ⁊ idcircõᷤ fuisset ausus ꝓferre
maledicta: mutationem sibi loci credi-¬
dit ꝓfuturam: & ait ad eum̃. Ueni ad¬
huc mecũ in locũ alium de quo non
uideas eum: s partem eius aliqͣm uide¬
as. om̃s aut̃ non uideas: ce maledic eũ¬
michi inde: demens qui isrłiticã gr̾am

Expanded text:
veluti attonitus et percussus ex his quae contra spem dici videbat ad Balaam benedictiones enim pro maledictionibus audiebat, ultra non ferens interrupit verba ejus et ait: Quid fecisti mihi? Ad maledicendum inimicos meos vocavi te, et ecce benedixisti benedictionem. Non tulit rex amarus benedictionem dulcedinis, sed maledicta quaerit, maledicta deposcit. Etenim ex cogitatione illius ad quem dixit Dominus: Maledictus tu ab omnibus bestiis terrae . Sed ad haec respondit ei ille, cui verbum Deus in ore posuerat. Nonne quaecunque, inquit, injecerit Deus in os meum, haec observabo loqui? Ad haec Balac putans quia perterritus esset populi Israelitici Balaam multitudine, et idcirco non fuisset ausus proferre maledicta, immutationem sibi loci reddidit profuturam, et ait ad eum: Veni adhuc mecum in locum altum, de quo non videas eum totum: sed partem aliquam ejus videas, omnes autem non videas, et maledic mihi eum inde. Demens, qui Israeliticam gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
Intempore dicet᷑ ia cob & isrł: quid ꝑficiat
ds̃: Ecce popłs sic̃ catulus leonis exurget:
isic̃ leo exultabit. Non dormiet donec
comedat predam: i sanguinẽ uulneratoꝵ
bibat: hec est continentia scde ꝓphetie:
in u̾bis balaham: Uideamus gͦ primo: ħ
ip̃m quod ait: Exurge balac ⁊ audi:
Sienim insuꝑiorib non cdixisset qͥa sta
ret iuxta holocaustũ suũ: nõ iuderet᷑
maguoꝑe requirendũ. cur direrit ex-¬
urge balac: Nunc aut̃ cũ exortat᷑ exur-¬
gere eum quẽ nuꝑ dixerat stare: non
ociose p̃tereundus ẽ. sermo ꝓpħicus: Qd̃¬
gͦ ait insuꝑiorib quia stet̾ iuxta holo¬
caustum suum: designat eum non recte
stare: Stabat enim iny dolatria sua po¬
situs ⁊ & stabat quasi inimicus der: quod
magis eẽt. nonstare sed cadere: Quasi gͦ
qui de illo statu cadere debuerit. immo
& qui ceciderit: ita nunc intellectu ꝓphe-¬

Expanded text:
tempore dicetur Jacob et Israel, quid perficiet Deus. Ecce populus sicut catulus leonis exsurget, et quasi leo exsultabit. Non dormiet donec comedat praedam, et sanguinem vulneratorum bibet. Haec est continentia secundae prophetiae in verbis Balaam. Videamus ergo primo hoc ipsum quod ait, Exsurge, Balac, et audi. Siret juxta holocaustum suum, non videretur magnopere requirendum, cur dixerit, Exsurge, Balac. Nunc autem cum hortetur exsurgere eum quem nuper dixerat stare, non est otiose praetereundus sermo propheticus. Quod ergo in superioribus, quia staret ad holocaustum suum, designat eum non recte stare. Stabat enim in idololatria positus, et stabat quasi inimicus Dei: quod magis est non stare, sed cadere. Quasi ergo qui de illo statu cadere docuerat, imo et qui ceciderit, ita nunc intellectu prophe
Abbreviated transcription (Latin):
balaam assumptus non abalac. s adõ qͥ
mniecit uerbum inos eius quo popłin
benediceret: & hanc benedictionem ñ
auertit. Non enum potest etiam si
uelit: uerbũ dei humana lingua con¬
uertere. Post hec inquit non erit labor
te in his sermonibꝰ future uite de
nunciat statũ. Quis enĩ est. qui
hanc uitã sine labore &e dolore trans¬
currat: Hec si petrus aliquis aut si
paulus sit: quomodo non in labore
& dolore est. cũ ter uirgis ceditur.¬
de semel lapidatur: ter naufragiu
facit: in ꝑfundo maris est die de
nocte: aliaq innumera ꝑpetitur.
que de laborib suis. ac dolorib. se̾
bit: S ibi istud complebit᷑. ubi dic¬
tum est. aufugit dolor ⁊ tristicra. &e
gemitus: Quod tam̃ non ad om̃s.s.
adeos qui tantũ meritis iacob et
isrł fuerint refertur: ut fuit ille
pauꝑ lazarus. qui presentẽ quidẽ
uitam in labore ⁊ dolore transegit.
Ibi aut̃ dicit᷑ ad diuitem: Memento
fili quia tu recepisti bona iniita

Expanded text:
Balaam assumptus est Balac, sed a Deo, qui Balaam assumptus est Balac, sed a Deo, qui injecit verbum in os ejus quo populum benediceret. Et hanc benedictionem non avertit, nec enim potest etiam si vellet, verbum Dei humana lingua convertere. Post haec ait: Non est idolum um in Inuntiat statum. Quis enim est, qui hanc vitam sine labore et dolore transcurrat? Nec si Petrus sit aliquis, aut si Paulus sit, quomodo non in labore et dolore est, cum virgis caeditur, semel lapidatur, ter naufragium fecit, in profundo maris die ac nocte , aliaque innumera perpetitur, quae de laboribus ac doloribus suis scribit; sed ibi istud complebitur, ubi dictum est, Aufugiet dolor, et tristitia, et gemitus. Quod tamen non ad omnes, sed ad eos tantum qui meritis Jacob et Israel fuerint refertur: ut fuit et ille Lazarus, qui praesentem quidem vitam in labore et dolore transegit. Ibi autem dicitur ad divitem: Memento, fili, quia tu recepisti bona in vita
Abbreviated transcription (Latin):
que generalit̃ ab iheremia ꝓnunciantur:
In quib euidenter ostenditur. ꝓ multis
miserationib ⁊in comprehensibili bonita¬
te sua ds̃ dicere:⁊ nonfacere: loqui ⁊ñ
ꝑmanere: Ait gͦ ꝑ iheremiam ds̃: In fine
loquar: hoc ẽ ex diffinito loquar. suꝑ
gentem ⁊ suꝑ regnum. ut auferam eog
⁊ disꝑgam: ⁊ si conuertat᷑ gens illa a ma¬
licuis suis: penitebo de om̃ib malis que
cogitaui facere eis: & infinem loquar sr̃
gentem ⁊ suꝑ regnum: ut reedificem eoꝰ
&e replantem: ⁊ si fecerint mala in cõspec
tu meo ut non audiant uocem meam:
penitebit me de om̃ib bonis que locu¬
tus fueram: ut facerem eis: Quomodo gͦ
possumus his que absolute ꝑiheremiã
dicta sunt. p̃ferre illa que suspense ꝑ
balaham dicunt᷑⁊ nisi quia negligentib
&e contemptorib illa confirmanda. hec u̾
aꝑfectiorib secrecius aduertenda sunt:
S post hec balaham ecce inquit adbene¬
dicendum assumptus sum: benedicam c
non auertam eam: Ad benedicendum ẽ.¬

Expanded text:
neraliter a Jeremia pronuntiantur, in quibus evidenter ostenditur pro multis miserationibus et incomprehensibili bonitate sua Deus dicere et non facere, loqui et non permanere. Ait ergo per Jeremiam Deus: In finem loquar, hoc est, ex definito loquar, super gentem et super regnum, ut auferam eos, et disperdam; et si convertatur gens illa a malitiis suis, poenitebo de omnibus malis quae cogitavi facere eis. Et in finem loquar super gentem, et regnum, ut reaedificem eos, et repleam; et si fecerint mala in consptu meo, ut non audiant vocem meam, poenitebit me de omnibus bonis, quae locutus fueram ut facerem eis . Quomodo ergo possumus his quae absolute per Jeremiam dicta sunt praeferre illa quae suspensive per Balaam dicuntur, nisi quia negligentibus et contemptoribus illa confirmanda: haec vero perfectioribus secretius advertenda sunt. Sed post haec Balaam: Ecce, inquit, ad benedicendum assumptus sum: benedicam et non avertam eum. Ad benedicendum
Abbreviated transcription (Latin):
Et factum ẽ uerbum dñi adionã sedo
dicens. Surge ⁊ uade in ciuitatẽ mag¬
nam mniuem: &e p̃dica in ea sedm p̃di¬
cationem. quam ego loquutus sũ ad te
Et ionas qͥdem predicauit: ce dixit:
Aahue tres dies. uł ut hebrei scrip¬
tum habere se dicuntꝰ. quadraginta
aies: iuiniue subuertetur. Uiri aut̃
ninuit crediderunt deo: ⁊ p̃dicauer᷑¬

Expanded text:
Et factum verbum Domini ad Jonam secundo, dicens: Surge, vade in Ninivem civitatem magnam, et praedica in ea secundum praedicationem quam ego locutus sum ad te . Et Jonas quidem praedicavit, et dixit: Adhuc tres dies, vel ut Hebraei scriptum habere se dicunt: Adhuc quadraginta dies, et Ninive destruetur. Viri autem Ninivitae crediderunt Deo, et praedicaver
Abbreviated transcription (Latin):
eum Hec gͦ ommnia. id ẽ. siue auguri¬
acio. siue extispicium. siue quelibet
immolatio. siue etiam sorticio. aut
quicũq motus. auium. uł pecudum.
ce inspectio quecũq fibrarum: aut ali¬
uo aliquid quod de futuris uideatur
oftendere: in oꝑatione demonum fieri
non clubito: dirigentium. uł auium
uł pecutum. uł fibrarum motus aut
sortium: scđm ea signa que docuert
idem demones obseruari abhis qui se
artibus huiꝰ scientie tradiderunt: A
quib om̃ib. is qui homo dei ẽ ⁊ inpor¬
cione dei numerat᷑ penitus debet eẽ.
alienus: nec aliquid in his habere cõ-¬
mune. quȩ occultis machinamentis.
demones oꝑant᷑: ne forte rursus ꝑ ħ
demonib societur: atq eor sp̃u et
uirtute repleatur: & ad idoloꝵ cul¬
tum denuo reparetur: Hec enĩ om̃ia.
rat: inleuitico qͥdẽ aꝑta lege desig¬
nans & dicens: Non diuinabitis: ne¬
q auguriabimini: Et post pauca:
Non sequemini inquit uentriloqͦs.
nec adiungemini ad incantatores. ut

Expanded text:
eum. Haec ergo omnia, id est, sive auguratio, sive auspicium, sive quaelibet immolatio, sive etiam sortitio, aut quicumque motus avium vel pecudum, et inspectio quaecumque fibrarum, aut aliquid quod de futuris videatur ostendere, in operatione daemonum fieri non dubito, diligentium vel avium vel pecudum, vel fibrarum motus aut sortium secundum ea signa quae docuerunt iidem daemones observari ab his quibus artis hujus scientiam tradiderunt; a quibus omnibus is qui homo Dei est, et in portione Dei numeratus, penitus debet esse alienus; nec aliquid in his habere commune, quae occultis machinis daemones operantur, ne forte rursus per haec daemonibus societur, atque eorum spiritu et virtute repleatur, et ad idolorum cultum denuo reparetur. XXXI. De Josia rat. In Levitico quidem aperta lege designat dicens: Non divinabitis neque augurabimini. Et post pauca: Non sequamini, inquit, ventriloquos: nec adjungamini ad incantatores, ut