comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caẽ. odiũ trabes est. Aliquando o disti : & cor¬
ripis irascentẽ. inte ẽ. odiũ: inillo ira quẽ cor¬
ripis: Merito łͥ dicet᷑ licepͥmũ trabẽ deo¬
culotuo : & sic uidebis eicere. festucã deocu¬
lo fr̃istui Nãut noueritis qͣntũ int̃sit int̃
irã &õdiũ: cotidie hommnes ira scunt᷑ filuis
sius : dateqͥoderint filiossuos : Conturbatꝰ
odisset. hinc orat. hinc peait : a uoce inimici. &a tri¬
bulatione peccatoris. Qm̃ declinauer̃ in me iniqͥ¬
tates : & in iradum brabantme. Cormeũ contur¬
batũ ÷ in me. Hoc ẽ illud alibidictũ : turbatus ẽ
neo derit quẽ diligebat.: mortẽ tumet dacriorẽ
mortẽ & interiorẽ mortẽ. quaoccidic᷑ anima non
corpꝰ. Ad itndebas hominẽ seuientẽ inte. q̃derat
facturus ẽt raquẽ tibi securitatẽ tuus dñs dederat
dicens. nolite timere eos qͥ corpꝰoccidt̃ : ille seiuen¬
do corpꝰoccidit t uodio habendo animã occidisti:

Expanded text:
ca est, odium trabes est. Aliquando odisti et corca est, odium trabes est. Aliquando odisti et corripis irascentem; in te est odium, in illo ira quem corripis: merito tibi dicitur, Ejice primum trabem de oculo tuo, et sic videbis ejicere festucam de oculo fratris tui . Nam ut noveritis quantum intersit inter iram et odium: quotidie homines irascuntur filiis suis; date qui oderint filios suos. Conturbatus odisset. Hinc orat, hinc petit. A voce inimici, et a tribulatione peccatoris: quoniam declinaverunt in me iniquitatem, et in ira adumbrabant me. Cor meum conturbatum est in me. Hoc est illud alibi dictum: Turbatus est ne oderit quem diligebat, mortem timet; et acriorem mortem, et interiorem mortem, qua occiditur anima, non corpus. Attendebas hominem saevientem in te: quid erat facturus, contra quem tibi securitatem tuus Dominus dederat, dicens, Nolite timere eos qui corpus occidunt ? Ille saeviendo corpus occidit, tu odio habendo animam occidisti;
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ occultũ diabolũ. Homo ille hoc ẽ qđtũ
duo iunũ uide alterũ intellige. Unũ dilige :
alterũ caue. Nãq &inmicus ille quẽ uides:
hoc inteuult humiliare. unde uincitur:
Verbigrã. Sidiuitis tuis uincit᷑ : pauperẽ
uult facere. Eaergo attendit inte. uł deicere.
uł auferre : quib: uincit̃ Et ille occultꝰ in imicꝰ
uult illud tͥ tollere. unde uincit̃. Homo enĩ
hominẽ uincis humana felicitate : diabolum
autẽ uincis inimici dilectione. Iuomͦergo
homo abit auferre tibi & detruncare. aut euer¬
tere felicitatẽ quauincit᷑: sic& diabolus
hominẽ uult uincere auferendo undeiuincit᷑
Sed cura in corde seruare in inci dilectionẽ :
qͣdiabolũ uincis. Seuiat homo quantũ potest :
Auferat qͥcqͥd potest. Sidiligit᷑ aꝑtȩ sȩuiens:
uictus ẽ occulte sȩiuens. Atite c̃turbatus
& c̃tristatꝰ orabat: tanquã turbato p̃iraocu
lra turbat oculũ. odiũ extinguit . Ira festu¬

Expanded text:
hominem; occultum, diabolum. Homo ille hoc est quod hominem; occultum, diabolum. Homo ille hoc est quod duo, unum vide, alterum intellige; unum dilige, alterum cave. Namque et inimicus ille quem vides, hoc in te vult humiliare unde vincitur. Verbi gratia, si divitiis tuis vincitur, pauperem vult facere: ea ergo attendit in te vel dejicere vel auferre quibus vincitur. Et ille occultus inimicus illud tibi vult tollere unde vincitur. Homo enim hominem vincis humana felicitate, diabolum autem vincis inimici dilectione. Quomodo ergo homo ambit auferre tibi, et detruncare, aut evertere felicitatem qua vincitur, sic et diabolus hominem vult vincere auferendo unde vincitur. Sed cura in corde servare inimici dilectionem, qua diabolum vincis. Saeviat homo quantum potest, auferat quidquid potest; si diligitur aperte saeviens, victus est occulte saeviens. 7. At iste conturbatus et contristatus orabat, tanquam turbato prae ira ocudium est. Ira turbat oculum, odium exstinguit: ira festu
Abbreviated transcription (Latin):
sed conũ tere se ad orationẽ. neamitat dilectionẽ
N eq eni tim̃dũ ẽ. nealiqͥd facut homo inimicus.
Quidem̃ facturus ẽ multa maladicturus ẽ. obꝓ¬
bria iaculaturus in cõuitis scuiturus. Sed qͥd tͥ:
gaudete in qͥt & exultate. qm̃ mercesurã magna ÷
incȩlis. Ille ingeminac int̃ra c̃uitia. tuincȩlo
lucra. Sed seuiatampliꝰ possic. & aliqͥdã plius.
Quidte securiꝰ cuidictũ t÷ nolite timere eos qͥcor¬
pꝰ occidt̃ animã autẽ ñ poss̃ occiđe : quid ẽ ergo
tim̃dũ. quando pateris inimicũ: nec ũ turbetur
tͥ dilatio. qͥdiligisinimicũ : &eñi inimacꝰille homo
caro cesangius: qđ uidet inte appetit. Alius aut̃
in imicꝰ occultus rector barũ tinebrarũ quascũ
pateris in carne & sanguine. alterũ occultũtuũ
peait. thes auros tuos interiores dep̃dari & uas¬
tare molit̃. Duo sergo inimicos constitue tib
anteoculos. unũ aꝑtũ alterũ occultũ A ꝑtũ

Expanded text:
sed convertere se ad orationem, ne amittat dilectionem. sed convertere se ad orationem, ne amittat dilectionem. Neque enim timendum est ne aliquid faciat homo inimicus. Quid enim facturus est? Multa mala dicturus, opprobria jaculaturus, in conviciis saeviturus: sed quid tibi? Gaudete, inquit, et exsultate quoniam merces vestra magna est in coelis . Ille in terra geminat convicia, tu in coelo lucra. Sed saeviat amplius, possit et aliquid amplius: quid te securius, cui dictum est, Nolite timere eos qui corpus occidunt. animam autem non possunt occidere ? Quid est ergo timendum quando pateris inimicum? Ne conturbetur tibi dilectio qua diligis inimicum. Etenim inimicus ille homo, caro et sanguis, quod videt in te appetit. Alius autem inimicus occultus, rector harum tenebrarum quas tu pateris in carne et sanguine, alterum occultum tuum petit, thesauros tuos interiores depraedari et vastare molitur. Duos ergo inimicos constitue tibi ante oculos; unum apertum, et alterum occultum: apertum,
Abbreviated transcription (Latin):
ualidũ timuit: & mergicȩꝑat conturbatus
mexercitatione siia. A quo uento ualido:
Auoce inimici & a tribulatione peccatoris
Ergo qͦmꝰ ille clamauit influctibr dñe pereo:
saluame: Tilis & huiuaxp̃cessit. Exaudidũ
orationẽ meã &nedespexeris dep̃cationẽ meã.
intendem &exaudime. Quare : quid eñi pateris:
qͥd gemis contristatꝰsũ in exercitatione mea
Exercerime qͥdẽ int̃malos posuisti : sed nimis exur¬
rexer̃ supͣ uires ineas : Tranqͥllã ꝑturbato manũ
extinde mergenti. Contristatussũ in exercitatio¬
ne mea & conturbatꝰ sũ a uoce inimici. & a tribula¬
tione peccatoris. Qm̃ declinauer̃ in meiniqͥta¬
tes : & inira cidũbrabunt me Audistis fluccus
&uentos. Tanquã h umiliato insultabant: & ille
orabat. Udiq illi strepitu in sultationissȩuiebant:
Atille intꝰ inuocabat quẽ nonuidebat. Cũ aliqͥd
tale paotur. xp̃inꝰ: nondebet facile uelut odio
ire in eũ aquo patitur. &uelleuentũ uincere :

Expanded text:
erat, conturbatus in exercitatione sua. A quo vento valido? A voce inimici, et a tribulatione peccatoris. Ergo quomodo ille clamavit in fluctibus, Domine, pereo, salva me ; talis et hujus vox praecessit, Exaudi, Deus, deprecationem meam, et ne despexeris precem meam: intende mihi, et exaudi me. Quare? quid enim pateris? quid gemis? Contristatus sum in exercitatione mea. Exerceri me quidem inter malos posuisti, sed nimis exsurrexerunt supra vires meas: tranquilla perturbatum, manum extende mergenti. Contristatus sum in exercitatione mea, et conturbatus sum a voce inimici, et a tribulatione peccatoris: quoniam declinaverunt in me iniquitatem, et in ira adumbrabant me. Audistis fluctus et ventos: tanquam humiliato insultabant, et ille orabat; undique illi strepitu insultationis saeviebant, at ille intus invocabat quem non videbant. 6. Cum aliquid tale patitur christianus, non debet facile velut odio ire in eum a quo patitur, et velle ventum vincere;
Abbreviated transcription (Latin):
Nonsentit qđ corpussentit: qr p̃ter corpus est.
Incorporetur : &sentiet Dicat ergo &audiamꝰ:
Exaudi ds̃ dep̃cationẽ meã : &nedespexeris
p̃cẽmeã: intendem & exaudime. Sata gentis.
solliciti intribulatione positi. uerba sunt ista.
Orat multai patiens. demalo lib̵ari desiderans.
Suꝑ est ut audiamꝰ in quo malosit. & cũ dicere
cepent agnoscamꝰ nosibicẽ ut cõmunicata
tribulatione coniungamꝰ orationẽ . Contrista¬
tussũ in exercitatione mea : & conturbutussum
Ubi contristatꝰ ubi conturbatꝰ : inexercitatione
mea inqͥt. Homines malos quospatitur cõme¬
moraturus est : eandẽq passionẽ malorũ homi¬
nũ exercitationẽ suã dix̃. Neputeas grats eẽ

Expanded text:
non sentit quod corpus sentit; quia praeter corpus est: non sentit quod corpus sentit; quia praeter corpus est: incorporetur, et sentiet. Dicat ergo et audiamus, eus, deprecationem meam, et ne despexeris precem meam: intende mihi, et exaudi me. Satagentis, solliciti, in tribulatione positi, verba sunt ista. Orat multa patiens, de malo liberari desiderans: superest ut audiamus in quo malo sit; et cum dicere coeperit, agnoscamus ibi nos esse, ut communicata tribulatione, conjungamus orationem. Contristatus sum in exercitatione mea, et conturbatus sum. Ubi contristatus? ubi conturbatus? In exercitatione mea, inquit. Homines malos quos patitur commemoraturus est, eamdemque passionem malorum hominum exercitationem suam dixit. Ne putetis gratis e
Abbreviated transcription (Latin):
ditor dicens. Nolite cẽ sic̃ equus & mulus. qͥbus
nonẽ intellatus & alio lo codicit. Homo inho¬
nore posic : In quo honore nisiq& fact idimagi¬
nẽ dĩ ergo in honore positꝰ non intellexit ait:
cõparatus c̃ium̃tis in sensatis & simił fact ẽ illis
A gnoscamꝰ ergo hono rẽ nrm. & intelligamꝰ Sun¬
telligimꝰ. uidemꝰ non eẽ regionẽ istã gaudendi
sed gem̃di Noniã exultandi : sed adhuc plangendi
Sed & si exultatio quȩdã habitat incordib nr̃is :
nondum est in re sedinspe. Exꝓmisso lȩtamur:
qr scimꝰ nonnos fallere ꝓmictentẽ. Verũ qđ a ta¬
net ad p̃sens tẽ pꝰ in qͦmalo in qͥb angustiis. simꝰ ui
audite: & siuiã istã tenecis. qđ auditis in uob agnos¬
cite: Quisquis enĩ nondũ tenet iter pietatis:
miratur qr talia gemunt m̃bra dđ: nonenĩuidet
in se ista. Suandiu in se ista nonuidet nondũ ẽibi

Expanded text:
ditor dicens: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus ditor dicens: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Et alio loco dicit: Homo in honore positus. In quo honore, nisi quia factus ad imaginem Dei? Ergo, in honore positus non intellexit, ait, comparatus est jumentis insensatis, et similis factus est illis . Agnoscamus ergo honorem nostrum, et intelligamus. Si intelligimus, videmus non esse istam regionem gaudendi, sed gemendi; non jam exsultandi, sed adhuc plangendi. Sed etsi exsultatio quaedam habitat in cordibus nostris, nondum est in re, sed in spe. Ex promisso laetamur, quia scimus non nos fallere promittentem. Verum quod attinet ad praesens tempus, in quo malo, in quibus angustiis simus audite; et si viam istam tenetis, quod auditis in vobis agnoscite. Quisquis enim nondum tenet iter pietatis, miratur quia talia gemunt membra David: non enim videt in se ista. Quamdiu et in se ista non videt nondum est ibi:
Abbreviated transcription (Latin):
lo ꝑspem. ille nob̾cũ int̾ra ꝑcaritatẽ. Ergom
tellectꝰ ipsidđ: ã moneam᷑ cũ audimꝰ. & intelli¬
gat eccła. Pertinet enĩ ad nos magna cura in¬
telligendi. in quo malo nunc sumꝰ & deqͦ malo
ut libem̃ optamꝰ Reminiscentes orationis
dominicȩ. ũbi infinẽ dicimꝰ. libanos amalo
int̃multa sergo tribulationes huiꝰ scti plan¬
git aliqͥt psil mꝰiste deintellecau. Ille cũ isto¬
ñplorat : qui non habet intellectũ . Porro autẽ
Rm̃i meminisse debemꝰ adimaginẽ dĩ noseẽ.
factos necalibi quã inipso intellectu.: Nã in
multis reb: ab estis suꝑamur. Ibi autẽ homo
ad inuginẽ di factũse nouut uabiali q dinse
agnoscit amplius cẽ quãdatũ est peccorib: Con¬
si deratis uͦ om̃ib reb: quas habet homo inuenit se
eoꝓpriȩ discretũ apeccore. qđ ipse habeat intel¬
lectũ Vnde quosdã contẽpnentes in se. qđ ꝓpriũ
& p̃cipuũ a conditore acceper̃. increpat ipse con¬

Expanded text:
 spem, ipse nobiscum in terra per charitatem. Ergo, intellectus ipsi David. Admoneamur cum audimus, et intelligat Ecclesia: pertinet enim ad nos magna cura intelligendi in quo malo nunc sumus, et de quo malo ut liberemur optamus, reminiscentes orationis dominicae, ubi in fine dicimus, Libera nos a malo . Inter multas ergo tribulationes hujus saeculi, plangit aliquid psalmus iste de intellectu. Ille cum isto non plorat, qui non habet intellectum. Porro autem, charissimi, meminisse debemus ad imaginem Dei nos esse factos, nec alibi quam in ipso intellectu. Nam in multis rebus a bestiis superamur: ubi autem homo ad imaginem Dei factum se novit, ibi aliquid in se agnoscit amplius esse quam datum est pecoribus. Consideratis vero omnibus rebus quas habet homo, invenit se eo proprie discretum a pecore, quod ipse habeat intellectum. Unde quosdam contemnentes in se quod proprium et praecipuum a Conditore acceperunt, increpat ipse Con
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinis. necesse ẽ. ut inueniant᷑ mali. Dĩ
enĩqͥnouit exercendos nosiniscet nob & non ꝑ¬
seueraturos. autcerte ita simulatos ut nec in¬
choauerint in qͦ ꝑseuerare deberent. Nouit enĩ
necessiriũ eẽ nob̵ ut feramꝰ malos. & ꝓficut qđ
boni sumꝰ. Diligamꝰ mimicos. corripiamꝰ. casti

Expanded text:
multitudinis necesse est ut inveniantur mali. Deus multitudinis necesse est ut inveniantur mali. Deus enim qui novit exercendos nos, miscet nobis et non perseveraturos, aut certe ita simulatos, ut nec inchoaverint in quo perseverare deberent. Novit enim necessarium esse nobis ut feramus malos, et proficiat quod bon
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ ec̃. qđ dictũ ẽ: incipe pieuiuere in xp̃o.
Quidẽ pieuiuere inxp̃o : ut ꝑtineat aduisceratua
qđ aitapłs. Quis in firmat̃ &ego ñ infirmor :
qͥsc andalitat᷑ &ego ñuror aliorũ in firmitates
aliorũ scandala : ꝑsecutiones illifuer̃ Num qͥd
ergo desunt hoctẽpore ꝑsecutiones plures: ha¬
bundant illis quiea curant: & plerũq delon¬
ginquo uidec᷑ homo &dicit. beneest illi. Et ille
qͥdicit: ut suagustat &iliena ñ potest: aut a pđse
qđ gastit ñ habat. & alterigustanti immo deuo¬
ranti non cõpatitur incipiat ergo pie iuuere
elongare & fugere & manere indeserto. Vnde
enĩputatis fr̃s. seruisdĩ impleta eẽ . deserta: sibene
illis eẽt int̃homines. recederent ab hominibus
& tam̃ qͥd faciunc & ipsis: ecceclongant fugientes.
manent in deserto. Sednũ qͥd singillatim: tenec
eoscarita sut cũ multismnaneant: & de ipsismul¬
tis existunt qͥ exerceant qr inom̃i congregatione

Expanded text:
verum esse quod dictum est? Incipe pie vivere in Christo. Quid est, pie vivere in Christo? Ut pertineat ad viscera tua quod ait Apostolus: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror Aliorum infirmitates, aliorum scandala, persecutiones illi fuerunt. Numquid ergo desunt hoc tempore? Plures abundant illis qui eas curant. Et plerumque de longinquo videtur homo, et dicitur, Bene est illi. Et ille qui dicit, aut sua gustat, et aliena non potest; aut apud se quod gustet non habet, et alteri gustanti, imo devoranti non compatitur. Incipiat ergo pie vivere elongare, fugere, et manere in deserto. 9. Unde enim putatis, fratres, servis Dei impleta esse deserta? Si bene illis esset inter homines, recederent ab hominibus? Et tamen quid faciunt et ipsi? Ecce elongant fugientes, manent in deserto: sed numquid singillatim? Tenet eos charitas, ut cum multis maneant: et de ipsis multis existunt qui exerceant. Quia in omni congregatione
Abbreviated transcription (Latin):
descendant adinfernũ uiuentes qr ipsi scripturas
ut om̃ino contradictio om̃is uacet. nein uenire
possit aliqđ testimoniũ ꝓscisinate eorũ. Nouer̃
bene. ideo ad inferos iuuentes descendunt.
qr malũ qđ ficiunt malũ cẽ nouer̃ . Illos autẽ
dediuina iracundia ignis absũ sit: studio enĩ conten¬
Ueniat mors suꝑeos & descendant in in fernũ uiuentes :
qm̃ nequitia in hospitiis eorũ: in medio eorũ in hos¬
pitus ubi peregrinantur & transeunt. Nonenĩ sẽ ꝑ¬
hic futurisunt: & tam̃ panimositate tẽporali. sic
pugnant. In hospitis ergo eorũ iniqͥtas. in medio eorũ
iniqͥtas Nullũ tã in medio eorũ: quã coreorũ łgo¬
intedio inmolestia. in conturbatione exercitatio¬
nissuȩ ille unꝰ homo. in uno corpore posita unitas.
nitas unꝰ Et ipse unꝰ non in unoloco unꝰ sed a finib:
t̃rȩclamatunꝰ. Iuomͦ a finib: t̃rȩclamaret unꝰ nisi
in multis eẽt. unꝰ: ego ad dnm exclamaui Recte

Expanded text:
pturas ut omnino contradictio omnis vacet, nec inveniri possit aliquod testimonium pro schismate eorum, noverunt bene; ideo ad inferos viventes descendunt, quia malum quod faciunt, malum esse noverunt. Illos autem divinae iracundiae ignis absumpsit. Studio enim contenVeniat mors super illos, et descendant ad infernum viventes. Quoniam nequitia in hospitiis eorum, in medio eorum. In hospitiis, ubi peregrinantur et transeunt. Non enim hic semper futuri sunt: et tamen pro animositate temporali sic pugnant. In hospitiis ergo eorum iniquitas, in medio eorum iniquitas: nullum tam medium eorum quam cor eoruin taedio, in molestia, in conturbatione exercitationis suae; ille unus homo, in uno corpore posita unitas, nitas unus: et ipse unus, non in uno loco unus, sed a finibus terrae clamat unus. Quomodo a finibus terrae clamaret unus, nisi in multis esset unus? Ego ad Dominum exclamavi. Recte.
Abbreviated transcription (Latin):
Dauidꝰ Vidit cos remansisse in carne. & a misisse
diumnitatẽ. & arguit eos questione ꝓposita
inspũ dnm̃ cũ dicit. quomodo filieiꝰẽ: questionẽ
ꝓposuit non filiũ negauit. Audistis dnm̃ : dicite
quomodo filiussit. Audistis filiũ : dicite qͦmͦ dñs
sit. Hanc questionẽ. soluit fides catholica. Suomͦ
dñs: ql in pͥncipio erat ũbũ. & uerbũ eratapđ

Expanded text:
David. Vidit eos remansisse in carne, et amisisse divinitatem; et corrigit eos quaestione proposita: spiritu Dominum eum dicit, quomodo filius ejus est Quaestionem proposuit, non filium negavit. Audistis Dominum; dicite quomodo filius sit: audistis filium; dicite quomodo Dominus sit. Hanc quaestionem solvit fides catholica. Quomodo Dominus? Quia in principio era
Abbreviated transcription (Latin):
aut ideo uiuit ut ꝑ illũbonꝰ exerceatur. Vtinã
ergo qͥ nosmͦ exercent conuertantur : & no¬
biscũ exerceantur : Tam̃ quandiuita sunt
ut exerceant non eos oderimꝰ qr in eo qđ malus ẽ
qͥseorũ utrũ usq ad finẽ ꝑseueraturus sit igno¬
ramꝰ Et plerũq cũ tibi uideris odisse immicũ :
frẽmodisti & nescis. Dubolus a angłieiꝰ inscrip¬
sint destinati: Ipsorũ tantũ desꝑanda ẽ cor¬
reptio c̃traquos habemꝰ occultã luctã Ad quã
luctã nos armat apłsdicens. Non est nob̵ con¬
luctatio aduersus carnẽ & sanguinẽ.: ĩdẽ ad¬
uersus homines quos uidetis: sed aduersus pͥncipes

Expanded text:
ut ideo vivit ut per illum bonus exerceatur. Utinam ergo qui nos modo exercent, convertantur, et nobiscum exerceantur: tamen quamdiu ita sunt ut exerceant, non eos oderimus; quia in eo quod malus est quis eorum, utrum usque in finem perseveraturus sit, ignoramus; et plerumque cum tibi videris odisse inimicum, fratrem odisti, et nescis. Diabolus et angeli ejus in Scripsint destinati. Ipsorum tantum desperanda est correctio: contra quos habemus occultam luctam, ad quam luctam nos armat Apostolus, dicens: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, id est adversus homines quos vid
Abbreviated transcription (Latin):
&uiuos eos abserbuit. Veniat in qͥt mors
suꝑ eos: & descendant in infernũ uiuentes.
Quid ÷ uuentes: scientes qr pereunt: & tam̃ pere¬
untes Audiuiuentes perire & absorberi
hiatu terrȩ. idẽ deuoratione trenarũ cupidi¬
tatũ ab sorberi Dicis homini Quid paterisfr̃ :¬

Expanded text:
et vivos absorbuit . Veniat, inquit, mors et vivos absorbuit . Veniat, inquit, mors super eos, et descendant ad infernum viventes. Quid est, viventes? Scientes quia pereunt, et tamen pereuntes. Audi viventes perire et absorberi hiatu terrae, id est devoratione terrenarum cupiditatum absorberi. Dicis homini: Quid pateris,
Abbreviated transcription (Latin):
magnificaret se suꝑme minaretur m qͥchd pos¬
set ab sc̃derẽme utiq ab eo. ab illo qͥforis est.
U bite abscondisses : int̃illos qͥint s̃. Nunc autẽ ude
si nonnihil aliud restat: nisiut solitudinẽ queras
Tuu inqͥt homo unanimis. duxm̃s & notus is.
Forte aliquando bonũ c̃siliũ dedisti forte aliqͣn¬
do p̃cessistime &salubre aliqͥd monuisti ineccła
qͥ nouer̃ ut possint illis qͥ adhuc ñ nouer̃ dicere
gustate & iudete .qu adulcis c̃ dñs. Quisimul
mecũ dulces capiebas cibos: indomodi ãbulaui¬
mꝰ cũ consensu Undeergo dissensio: qͥint̾erat
foris factus est. Ambulauit mecũ indomodĩcũco¬
sensu. aliã domũ erexit contradomũ dĩ. Iuare
illa relicta ẽ ubi ãbulauimꝰ cũ consensu : quare
illa deserta ẽ ubi simul dulces capiebamꝰ cibos :¬
ueniat morssu ꝑ eos. descendant in infernũ uiuen¬
tes Quomͦ replicauit & recolere nosfitit pͥmum
nouamors suꝑ eosuenit a peruit t̃ra ossuum

Expanded text:
magnificaret se super me, minaretur mihi quidquid posset: absconderem me utique ab eo. Ab illo qui foris est, ubi te absconderes? Inter illos qui intus sunt. Nunc autem vide, si non nihil aliud restat, nisi ut solitudinem quaeras. Tu vero, inquit, homo unanimis, dux meus et notus meus. Forte aliquando bonum consilium dedisti, forte aliquando praecessisti me, et salubre aliquid monuisti: in Ecclqui noverunt, ut possint illis qui adhuc non noverunt dicere: Gustate, et videte, quoniam dulcis est Dominus . Qui simul mecum dulces capiebas cibos. In domo Dei ambulavimus cum consensu. Unde ergo dissensio? Qui intus erat, foris factus est. Ambulavit mecum in domo Dei cum consensu: aliam domum erexit contra domum Dei. Quare illa relicta est, ubi ambulavimus cum consensu? quare illa deserta est, ubi dulces simul capiebamus ciboseniat mors super eos, et descendant ad infernum viventes. Quo modo replicavit et recolere nos fecit primum Nova mors super eos venit: aperuit se terra,
Abbreviated transcription (Latin):
appellata babilona. ipsa ꝑ innumerabiles
gentes disꝑsa. inde c̃gregat̃ eccła. indesertum
Filius dĩ Ethabet filiũ ds̃ s contradicis. Natus ẽ.
de uirgine : passus resurrex̃ . & unde hoc fien
potest : contradicis. Adtende saltẽ głam crucis
ipsius lã infronte regũ cruxilla fixa ẽ : cui
inimici in sultar̃. Effectͥi ꝓba uirtutẽ. Domuit
orbẽ nonferro sedligno lignũ crucis contu¬
meluis dignũ uisũ ẽ. inimicis : & ante ipsũ lignũ
stantes caput agitabant & dicebant. Sifilius
dĩ est : descendat decruce. Extendebat ille
manꝰsuas ad popłm ñ credentẽ : & contradicen¬
tẽ. Sienĩ iustus. ẽ. qͥ exfide iuuit: iniquus est
quinon habet fidẽ. Qđ ergo hicait iniqͥtatẽ :¬
ꝑfidiã intelligo. Udebat ergo dñs inciuitate
iniqͥtatẽ & contradictionẽ & extendebat manꝰsuas
ad popłm non credentẽ & contradicentẽ : & tam̃
& ipsos ex pectans dicebat. Pat̃ ignosce illis: qr

Expanded text:
appellata Babylonia, ipsa per innumerabiles appellata Babylonia, ipsa per innumerabiles gentes dispersa : inde congregatur Ecclesia in desertum Filius Dei. Et habet filium Deus, contradicis? Natus est de virgine, passus, resurrexit. Et unde hoc fieri potest, contradicis? Attende saltem gloriam crucis ipsius. Jam in fronte regum crux illa fixa est, cui inimici insultaverunt. Effectus probavit virtutem: domuit orbem, non ferro, sed ligno. Lignum crucis contumeliis dignum visum est inimicis, et ante ipsum lignum stantes caput agitabant, et dicebant: Si Filius Dei est, descendat de cruce . Extendebat ille manus suas ad populum non credentem et contradicentem. Si enim justus est, qui ex fide vivit , iniquus est qui non habet fidem. Quod ergo hic ait, iniquitatem, perfidiam intelligo. Videbat ergo Dominus in civitate iniquitatem et contradictionem, et extendebat manus suas ad populum non credentem et contradicentem; et tamen et ipsos exspectans dicebat: Pater, ignosce illis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
re : ql inmalũ c̃spirauer̃ Turrẽ illorũ recor¬
dare suꝑborũ : factã post diluuiũ. Quid dixer̃
suꝑbi: nepereamꝰ diluuio: faciamꝰ altã turrem
Suꝑbia semunitos eẽ. arbi trabant᷑ : & ẽxtru¬
xer̃ altã currẽ & dñs diuisit linguas ipsorũ
Tunc secȩper̃ ñintelligere : hinc facta ẽ origo
linguarũ multarũ. Antea enĩ : una lingua erat:
Seduna linguae: concordib ꝓderat. Una
lingua: humilib ꝓderat. Acubiilla collatio
in conspiratione suꝑbiȩ p̃cipitata ẽ. peꝑcit illis
ds ut diuideret linguas. nese intelligendo. ꝑni¬
Ergo si adhuc sȩuiunt & gentilessunt: expedit
eis diuisas hab̵e linguas. Volunt unã linguã :
carnis. una ẽ lingua infide cordis. Sũ merge
tradictionẽ inciuitatẽ. Merito iste desertũ
quȩrebut qm̃uidit inqͥtatẽ. & contradictionẽ
inciuitate. Est quȩdã ciuitas turbulenta: ipsa
erat quȩ turrẽ ȩdificauerat. ipsa consusa ẽ. &

Expanded text:
re? Quia in malum conspiraverunt. Turrem illam recorre? Quia in malum conspiraverunt. Turrem illam recordare superborum factam post diluvium: quid dixerunt superbi? Ne pereamus diluvio, faciamus altam turrem . Superbia se munitos esse arbitrabantur, exstruxerunt altam turrem; et Dominus divisit linguas ipsorum. Tunc se coeperunt non intelligere: hinc facta est origo linguarum multarum. Antea enim una lingua erat; sed una lingua concordibus proderat, una lingua hominibus proderat: at ubi illa collectio in conspirationem superbiae praecipitata est, pepercit illis Deus ut divideret linguas, ne se intelligendo perniErgo si adhuc saeviunt et gentiles sunt, expedit eis divisas habere linguas. Volunt unam linguam, vnguarum carnis, una est lingua in fide cordis. Submergetradictionem in civitate. Merito iste desertum quaerebat, quoniam vidit iniquitatem et contradictionem in civitate. Est quaedam civitas turbulenta: ipsa erat quae turrem aedificaverat, ipsa confusa est, et
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. lunc eni inte uigilat xp̃c. simeministi passio¬
nũ xp̃i. Cũ autẽ pleno corde intuicꝰ fueris qͥdille
fuerit passus nonne ȩquo animo & tutolerabis :¬
& fortasse gaudens: qr inuentꝰ es in aliqua similitu¬
dine passionũ regiscui. Cũ ergo ista cogitans
c̃solari & gauđe cȩꝑis: ille surrexit illeuentis
imꝑauit. ideo factaẽ tranqͥllitas Ex pectabã
eũ qͥsaluũ mefaciat : apusillanimitate & tẽpestate
Sub merge dñe : & diuide linguas eorũ: Ad tendit
tribulantesse & adũbrantesse : & obtauithoc non
deira : fr̃s. qͥse male extuler̃. expedit eis ut sub¬
mergantur . Quimale c̃spirauer̃ : expediteis ut
linguȩ eorũ dundant᷑ Ad bonũ c̃cordent : & con¬
sentient linguȩ illorũ. Sia utẽ inidipsũ adũsũ
me susurrabant: aic om̃sinimicimei : ꝑdant in id¬
ipsũ inmalo. dundant᷑ linguȩ eorũ . ñ sibi consen¬
tiant. Submerge dñe : & diuide linguas eorum
Submerge quare : qr se extuler̃ Duude Iua¬

Expanded text:
Christi: tunc in te vigilat Christus, si meministi passionum Christi. Cum autem pleno corde intuitus fueris quid ille fuerit passus, nonne aequo animo et tu tolerabis? et fortasse gaudens, quia inventus es in aliqua similitudine passionum regis tui. Cum ergo ista cogitans consolari et gaudere coeperis, ille surrexit, ille ventis imperavit: ideo facta est tranquillitas. Exspectabam eum qui me salvum faceret a pusillanimSubmerge, Domine, et divide linguas eorum. Attendit tribulantes se et adumbrantes se, et optavit hoc, non de ira, fratres. Qui se male extulerunt, expedit eis ut submergantur: qui male conspiraverunt, expedit eis ut linguae eorum dividantur: ad bonum consentiant, et concordent linguae illorum. Si autem in idipsum adversum me susurrabant, ait, omnes inimici mei , perdant idipsum in malo; dividantur linguae eorum, non sibi consentiant. Submerge, Domine, et divide linguas eorum. Submerge, quare? Quia se extulerunt. Divide, qua
Abbreviated transcription (Latin):
loqͦr m̃ daxsũ : Ergo ut ab sitdicã. & egodicã : duo
quȩdã sunt : Unũ tuũ unũ meũ : Ueritastua: osineũ:
Cũ ergo ueritatẽ ad nunciet : qua smiscđias canat au
osincũ : Qm̃ dixistiinȩternũ miscđia ȩdificabitur :
Sicinquis ȩdifico ut non destruã : Quosdã sicdestruo
ut non ȩdificẽ : quosdã uero destruo ut ȩdificem:
Nisiem̃ qͥdã destruerent̃ ut ȩdificarent᷑ nondiceret᷑

Expanded text:
loquor, mendax sum. Ergo ut et abs te dicam, et ego dicam, duo quaedam sunt: unum tuum, unum meum; veritas tua, os meum. Quam ergo veritatem annuntiet, quas misericordias cantet, auos meum: «Quoniam dixisti, In aeternum misericordia aedificabitur.» Sic, inquis, aedifico, ut non destruam: quoniam quosdam sic destruis, ut non aedifices: quosdam vero sic destruis, ut aedifices. Nisi enim quidam destr
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ : Ecutiq om̃s qͥidola colebant. & lapidib
seruiebant. inxp̃onon ȩdificarent̃ nisi in priftino
errore destruerentur : Rursus isi qͥdã ita des¬
truerentur ut non ȩdificarent᷑ . non diceretur
destrues cos& non ȩdificab illos : Propt̃ hosergo
qͥ destruuntur & edificantur neputarent ȩdifica¬
tionẽ quaȩdificantur cẽ. tẽporalẽ sicut tẽporalis
fuitruina inqua de struuntur : tenuit senste cuiꝰ
os seruit ueritatidĩ ad ipsã ueritatẽ dĩ: Ideo ad¬
nunciabo id eodico : qm̃ dixisti : Securus homo
dico qm̃ tudĩ dixisti : Quia & sicgo in uerbo meo
fluctuarer uerbo cuo confirmarer. qm̃ dixisti:
Q uid dixisti: mȩternũ miscđia ȩdificabit̃ incȩlis
p̃parabitur ueritas tua : Quomͦ superiꝰ: ⁊ta in

Expanded text:
tionem» . Et utique omnes qui idola colebant et lapidibus serviebant, in Christo non aedificarentur, nisi in pristino errore destruerentur. Rursus, nisi quidam ita destruerentur, ut non aedificarentur, non diceretur: «Destrues eos, et non aedificabis illos» . Propter eos ergo qui destruuntur et aedificantur, ne putarent aedificationem qua aedificantur, esse temporalem, sicut temporalis fuit ruina in qua destruuntur; tenuit se iste, cujus os servit veritati Dei, ad ipsam veritatem Dei. Ideo annuntiabo, ideo dico, «Quoniam dixisti;» securus homo dico, quoniam tu Deus dixisti: quia, etsi ego in verbo meo fluctuarem, verbo tuo confirmarer. «Quoniam dixisti.» Quid dixisti? «In aeternum misericordia aedificabitur. In coelis praeparabitur veritas tua.» Quomodo superius, ita in
Abbreviated transcription (Latin):
timebit: Quidiẽ auditus inalus: ⁊i tt inignẽ ȩcernũ
qͥ paratus ẽ diabolo &anglis ciꝰ: Quigaudebit᷑ audi¬
tũ bonũ : non timebit ab auditumalo: Quo modo
gaudebunt adauditũ bonũ uenite benedict patris
mei : &a quo auditu nontimebunt ĩte inignẽ ȩter¬
nũ qͥ paratus ẽ. diabolo &angłis ciꝰ. Hȩc est ȩqͥtas
hȩc ueritas : Iudicabit enĩ orbẽterrarũ in ȩqͥtate:
& popłos inueritate sua : An quia tu in iustuses
iustus nonerit iudex : anquia tum̃ daxes uerax
ricors ante quã ueniat . Dimitte qđ inte cõmis¬
sũ ẽ : da exeo qđ abundas: Et decuꝰdas nisi deillius:
sidecuo dares: largitio cẽt : Cũ deilliusdas: red¬
ditio ẽ : Quid enĩ habos qđ non accepisti : hȩc sunt
hostiȩ dõ gracissimȩ miscłia. humilitas. confessio.

Expanded text:
timebit» . Quid est, auditus malus? «Ite in ignem aeternum, timebit» . Quid est, auditus malus? «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Qui gaudebit ad auditum bonum, non timebit ab auditu malo. Quomodo gaudebunt ad auditum bonum? «Venite, benedicti Patris mei.» Et a quo auditu non timebunt? «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus.» Haec est aequitas, haec veritas. «Judicabit» enim «orbem terrarum in aequitate, et populos in veritate sua.» An quia tu injustus es, justus non erit judex? aut quia tu mendax es, verax ricors antequam veniat: dimitte si quid in te commissum est, da ex eo quo abundas. Et de cujus das, nisi de illius? Si de tuo dares, largitio esset: cum de illius das, redditio est. Quid enim habes, quod non accepisti ? Hae sunt hostiae Deo gratissimae, misericordia, humilitas, con
Abbreviated transcription (Latin):
sua : Qquȩ ẽ ȩqͥtas &ueritas: congregabit. secũ electos
suos. adiudicandũ : ceteros autẽ separabit ab in¬
uicẽ : Positurus c̃eñ alios addexterã : alios adinis¬
¶ trã.
Quid autẽ ȩquius qͥduerius ut non ex spatent
miscdiã deiudice: qͥ noluer̃ facere miscđiam antequã
ueniret uidex : Qui autẽ uoluit facere mis cđiam:
cũ miscđia iudicabitur : Dicetur enĩcis ad dexterĩ
positis uenite benedicti patris mei ꝑcipite regnum
qđ uob paratũ ẽ ab origone mundis &inputat oꝑa
miscdiȩ : Esuruienĩ & dedistismͥmanducare : situi
& potastisme : &cetera : Rursus adsinistrã positis
qͥd inputatur : ql noluer̃ facere miscđiam: & quo
ibunt ite in ignẽ ȩternũ : Ite auditus malus : Mag¬
nũ gemitũ faciet: Sed quid dixit alius psalmus:
in memoria ȩterna eritiustus abaudicumalo non

Expanded text:
sua.» Quae est aequitas et veritas? Congregabit secum electos sua.» Quae est aequitas et veritas? Congregabit secum electos suos ad judicandum, caeteros autem separabit ab invicem: positurus est enim alios ad dexteram, alios ad sinistram. Quid autem aequius, quid verius, quam ut non exspectent misericordiam de judice, qui noluerunt facere misericordiam, antequam veniret judex? Qui autem voluerunt facere misericordiam, cum misericordia judicabuntur. Dicetur enim eis ad dexteram positis: «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi.» Et imputat opera misericordiae: «Esurivi enim, et dedistis mihi manducare; sitivi, et potastis me,» et caetera. Rursus ad sinistram positis quid imputatur? Quia noluerunt facere misericordiam. Et quo ibunt? «Ite in ignem aeternum.» Iste auditus malus magnum gemitum faciet. Sed quid dixit alius psalmus? «In memoria aeterna erit justus; ab auditu malo non
Abbreviated transcription (Latin):
emit : Totũ uidicare habet quiꝗ ꝓtoto p̃tiũ dedit : Au¬
distis euangłiũ qa cũuenerit in qͥt congregabit elec¬
tossuos a quatuor uentis : Congregat electosom̃s
A quatuor uentis : Ergo : de toto orbeterrarũ :iuia
&ipscadam: aliqͥndo hoc dixerũ orbẽ terrarũ significat
Scđm grecã linguã quatuor lutere f̃: alfa. delta alfa.¬
&mi. Sicut autt̃ grecilo quuntur : quattuor orb
partis has Incapite litteras habent : A nacolen
V essembriam: meridiem: habes adam: Ipse ergo
adam toco orbettrrarũ sparsus ẽ : in uno locofuit :
cecidit & qͦdã modo cõminutus. impleuit orbẽ
terrarũ : Sed miscđia dĩ undiq collegit fracturas:
& conflauit igne caritatis. & fecit unũ qđ fraccũ
erat : Noluit illũ q facere arti fexille: Nemo
desperet: multũ qͥdaẽ sed quisit artifex cogitate :
Ille refecit : qͥ fecit: Ille reformauit : qͥ formauit:
Iudicabit orbẽterrȩ in ȩqͥtate & popłosinueriate

Expanded text:
emit. Totum judicare habet, quia pro toto pretium dedit. Audistis Evangelium, quia cum venerit, inquit, «congregabit electos suos a quatuor ventis» . Congregat electos omnes a quatuor ventis: ergo de toto orbe terrarum. Quia et ipse Adam aliquando hoc dixeram orbem terrarum significat secundum graecam linguaM. Sicut autem Graeci loquuntur, quatuor orbis partes has in capite litteras habent, Ἀνατολὴν ; Μεσημβρίαν, Meridiem: habes, Adam. Ipse ergo Adam toto orbe terrarum sparsus est. In uno loco fuit, et cecidit, et quodam modo comminutus implevit orbem terrarum: sed misericordia Dei undique collegit fracturas, et conflavit igne charitatis, et fecit unum quod fractum erat. Novit illud facere artifex ille; nemo desperet: multum quidem est, sed qui sit artifex, cogitate. Ille refecit, qui fecit; ille reformavit, qui formavit. «Judicabit orbem terrarum in aequitate, et populos in veritate
Abbreviated transcription (Latin):
Magnꝰ dñs & laudabilis nimis uolensenĩ explicare
ut poterat humana lingua. & quã uis magnꝰ sit factor
sonat sed cogitationes generat : explicare ergo ꝑhano
linguã uolens quid ait: magnꝰ dñs & lcud abilis nimis:
Dic dic qͥntũ laudabilis: Dic: Terribilis est in qͥt suꝑ
om̃ s deos : Quaredixit suꝑ om̃s deos : q̃rom̃s digen

Expanded text:
«Magnus Dominus et laudabilis nimis?» Volens enim explicare, «Magnus Dominus et laudabilis nimis?» Volens enim explicare, ut poterat humana lingua, et quamvis magnus sit tactor sonat, sed cogitationes generat: explicare ergo per hanc linguam volens, quid ait? «Magnus Dominus et laudabilis nimis.» Dic, dic, quantum laudabilis; dic. «Terribilis est,» inquit, «super omnes deos.» Quare dixisti, «super omnes deos? Quon
Abbreviated transcription (Latin):
& instruant. ȩdificent ad nuntiando magniti¬
dinẽ domꝰ dñi Vnde silua dȩ monũ exstirpat᷑
nisi p̃dicetur ille qͥsuꝑom̃s est : ergo om̃sgentes
dicente a ꝑtius qm̃ quȩ immolant gentes dȩmo¬
mis immolant & nondõ: Qua ergo ideo erant
in captiuitate qr dȩ monus immolabant xꝓp¬
terea tota terra siluosa remanserat : adnun¬
stitiones sub qͥb captꝰ popłstenebatur quẽ
redimere aduenit : terribilis suꝑ om̃s deos :
Et quasi diceretur illi quare dixisti suꝑ om̃s
deos : sunt enĩdii: seqͥtur & dicit : Quia om̃s dii
gentiũ demonia : Intendat carita surĩ : Mag¬
nũ aliqͥd dicebat paulo ante. magnꝰ dñs : Et
tã quã deficiens in laude ipsius : & lciud abilis
nimis : Honne hoc dixerã qr dimisittibi cogitare
qđ non poterat ipse uerb̵ explicare : explicans
Poteris hoc&tu siuolueris : Sed siinillũ credi¬
deris : itincipsa estilla magnicudo laudis

Expanded text:
et struant, aedificent, annuntiando magnituet struant, aedificent, annuntiando magnitudinem domus Domini. Unde silva daemonum exstirpatur, nisi praedicetur ille qui super omnes est? Ergo omnes gentes dicente apertius, «Quoniam quae immolant gentes, daemoniis immolant, et non Deo» . Quia ergo ideo erant in captivitate, quia daemoniis immolabant, et propterea tota terra silvosa remanserat; annunerstitiones, sub quibus captivus populus tenebatur, quem redimere advenit «terribilis super omnes deos?» Et quasi diceretur illi, Quare dixisti, «super omnes deos?» sunt enim dii? sequitur et dicit, «Quoniam omnes dii Gentium daemonia.» Intendat Charitas vestra. Magnum aliquid dicebat paulo ante, «Magnus Dominus;» et tanquam deficiens in laudi ipsius, «et laudabilis nimis.» Nonne hoc dixeram, quia dimisit tibi cogitare quod non poterat ipse verbis explicare? Explicans et tu; si volueris, eris; sed si in illum credideris. Itane ipsa est illa magnitudo laudis,
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ : Tenebantur enĩ homines captii subdiabolo
& dȩ monibus seruiebant : sed redẽpti sunt a cap¬
tiuitate : Uendere sepotuer̃ : sed redimere non po¬
tuer̃ : Venitredẽptor dedit p̃tiũ : fudit sangui¬
nẽ suũ emit orbẽtorrarũ : uȩritis qͥdemerit:
iud ete qͥd dederit et inuenite qͥd emerit: Sanguis
nẽ xp̃i: p̃cium est : Lanti qͥd ualet : quid nisi totus
orbis : Quid nisi om̃sgintes.: Valde ingrati sunt
p̃tiosuo. aut multũ suꝑbi sunt qͥdicunt. aut illuo
tã paruum eẽ ut solos a frosemerit : aut setam
magnos c̃ ꝓqͥbus solis illud sit datũ : Hon ergo exul¬
tent : non suꝑbiant: Prococo dedit qͥ tantũ dedic:
n ouit qͥdemerit qr nouit quantiemerit: Indeqe
redc̃ti suntꝰp ostcaptiuitatẽ ȩdificatur domꝰ: Ech
sunt qͥ nos tenebant incaptiuitate : quia illi qͥbus
dicit᷑adnuntate : exstirpatores siluȩ sunt : utex¬
strrpent silucm. liberent decapauitate terrã :

Expanded text:
tatem.» Tenebantur enim homines captivi sub diabolo, tatem.» Tenebantur enim homines captivi sub diabolo, et daemonibus serviebant; sed redempti sunt a captivitate. Vendere se potuerunt, sed redimere non potuerunt. Venit Redemptor, et dedit pretium; fudit sanguinem suum, emit orbem terrarum. Quaeritis quid emerit? Videte quid dederit, et invenite quid emerit. Sanguis Christi, pretium est. Tanti quid valet? Quid, nisi totus orbis? quid, nisi omnes gentes? Valde ingrati sunt pretio suo, aut multum superbi sunt, qui dicunt, aut illud tam parvum esse, ut solos Afros emerit; aut se tam magnos esse, pro quibus solis illud sit datum. Non ergo exsultent, non superbiant: pro toto dedit, quantum dedit. Novit quid emerit, quia novit quanti emerit. Inde quia redempti sumus post captivitatem aedificatur domus. Et qui sunt qui nos tenebant in captivitate? Quia illi quibus dicitur, «Annuntiate,» exstirpatores silvae sunt: ut exstirpent silvam, liberent de captivitate terram,
Abbreviated transcription (Latin):
deos: Sunt enĩ dii suꝑ quos fittt rribilis ille : uide¬
bimꝰ quos dicebat. & ui debimꝰ qredicat : Incerim
antequã dicã carissimi: aduertite : Illeqͥ qͣsi territus
uidetur interhomines terribilis est suꝑ om̃s deos:
ille rugiens fremuit supͥͣillũ &intrans in corda seui¬
entiũ. exclamauit crucifige cruci fige: quasi ille
isto fremitu terreretur qͥterribilis est. non suꝑ om̃s
homines sed suꝑ om̃s deos: ubienĩ uult ȩdificare
domũ : locus ipse siluosus est : Undedictũ est hes¬
ternodie inuenimꝰ eã incãpissiluȩ : Domũ enĩipsã¬
illȩ : si mulacra colebant homines. non mirũ quia
porcos pascebant : Filius enĩ illcerat qͥ dimisit
patrẽ &om̃usua consũ sit in meretricibus uiuens
ꝓdige: Fascebat porcos id ẽ colebat demonia :
& ipsa suꝑstitione gentiliũ silua facta erat om̃is
terra : Sed ex strpac siluã qͥ ȩdificat domũ: xpp¬
terea dictũ est cũ domꝰ ȩdificaretur postcaptiui¬

Expanded text:
eos.» Sunt enim dii super quos sit terribilis ille? Videamus quos dicat, et videbimus quare dicat. Interim antequam dicat, charissimi, advertite. Ille qui quasi territus videtur inter homines, «terribilis est super omnes deos.» ille rugiens fremuit super illum , et intrans in corda saevientium exclamavit, «Crucifige, crucifige» ; quasi ille isto fremitu terreretur qui «terribilis est,» non super omnes homines, sed «super omnes deos?» Ubi enim vult aedificare domum, locus ipse silvosus est, unde dictum est hesterno die, «Invenimus eam in caille? Simulacra colebant homines: non mirum quia porcos pascebant. Filius enim ille erat qui dimisit patrem, et omnia sua consumpsit in meretricibus, vivens prodige; pascebat porcos , id est, colebat daemonia: et ipsa superstitione Gentilium, silva facta erat omnis terra. Sed exstirpat silvam qui aedificat domum; et propterea dictum est, «Cum domus aedificaretur post captivi
Abbreviated transcription (Latin):
potentia : Quid enĩ seqͥtur & hic : scĩtas & magnisi¬
centia in sc̃ificatione eiꝰ : Tuiam quȩrebas magni¬
ficentiam : prius dilige scitatẽ : Cũscificatus
fueris magnificaris: Namsi p̃postere priuscẽ
uolueris magnificus. ante cadis quã surgas : Non
enĩ surgis: sed extolleris : Melius surgis : site ille
erigat qͥ noncadit: Descendit enĩ adte.: ille qͥ non
cadit : Tucecideras: illedescendit : Forrexittͥmanũ :
Non potes iuribustuis surgere : amplectere manũ
descendentis ut erigaris a forti : quidergo : sit con¬
fessio &pul chritudo in conspectueiꝰ sit scĩtas a mag¬
nificentia in scĩficatione ciꝰ: Hoc ad nuntiamus:
cũ edificamꝰ domũ : Ecceiã ad muntiatũ ẽ. genabus :
Quid debent facere gentes quibus adnuntiauer̃ illi qͥ siluã
extirpauer̃ iã ad ipsas gentes dicit : Ad ferte dño patriȩ

Expanded text:
potentia. Quid enim sequitur et hic? «Sanctitas et magnifipotentia. Quid enim sequitur et hic? «Sanctitas et magnificentia in sanctificatione ejus.» Tu jam quaerebas magnificentiam: prius dilige sanctitatem; cum sanctificatus fueris, eris et magnificus. Nam si praepostere prius esse volueris magnificus, ante cadis quam surgas: non enim surgis, sed extolleris. Melius surgis, si te ille erigat qui non cadit. Descendit enim ad te ille qui non cadit: tu cecideras, ille descendit, porrexit tibi manum; non potes viribus tuis surgere, amplectere manum descendentis, ut erigaris a forti. 8. «vers.» fessio et pulchritudo in conspectu ejus, sanctitas et magnificentia in sanctificatione ejus» hoc annuntiamus, cum aedificamus domum; ecce jam annuntiatum est gentibus; quid debent facere gentes, quibus annuntiaverunt illi qui silvam exstirpaverunt? Jam ad ipsas gentes dicit, «Afferte Domino patriae
Abbreviated transcription (Latin):
ut sis pulcher : seccator eras : confitere ut sis
iustus : Fedarete potuisti : formosumte facere
non potes : Qualis autẽ est sponsus nr̃ qͥ fȩdã a mauit
ut pulchrã ficerit : Quomͦait aliquis sedã a mauit:
Nonueni in qͥt uocare iustos sed pecdutoras i : quo
uocas peccatores : ut remaneant peccatores :
Non inqͥt : Et quomodo nonerunt peccatores : con¬
fessio & pul chritudo in conspectueiꝰ. confitentur
enĩ peccati sua : Vomunt mala qua eauide deuora¬
uerunt : non redeunt aduomitũ suũ sicut canis in¬
mundus : &erit confessio &pulchricudo : Amanꝰ
pulchritudinẽ : srius eligamꝰ confessionẽ ut seqͣtur
pulchritudo: Iterũ existt qͥamat potentiã. amat
& magnificentuã : Vult cẽ magnꝰ. qͦmͦ angłi sunt:
Magnficentia ÷ quȩdã in angłis. tanta potentia :
ut si faciant angłi qͥcqͥd possunt : sustineri non pos¬
suts. St om̃us homo desiderat potentã angłorũ :

Expanded text:
ut sis pulcher: peccator eras, confitere ut sis ut sis pulcher: peccator eras, confitere ut sis justus. Foedare te potuisti; formosum te facere non potes. Qualis autem est sponsus noster, qui foedam amavit, ut pulchram faceret? Quomodo, ait aliquis, foedam amavit? «Non veni,» inquit, «vocare justos, sed peccatores» . Quos vocas peccatores, ut remaneant peccatores? Non, inquit. Et quomodo non erunt peccatores? «Confessio et pulchritudo in conspectu ejus.» Confitentur enim peccata sua, vomunt mala quae avide voraverant; non redeunt ad vomitum suum, sicut canis immundus : et erit confessio et pulchritudo. Amamus pulchritudinem; prius eligamus confessionem, ut sequatur pulchritudo. Iterum existit qui amat potentiam, amat et magnificentiam; vult esse magnus quomodo Angeli sunt. Magnificentia quaedam est in Angelis; et tanta potentia, ut si faciant Angeli quidquid possunt, sustineri non possit. Et omnis homo desiderat potentiam Angelorum,
Abbreviated transcription (Latin):
nimis qr superat om̃ s deosgentiũ. qui sunt dȩmonia :
expecta & audi qͥd seqͥt̃ : Dñ sautẽ cȩlo fecit : lamergo
non suo  demonia solũ : sed suꝑom̃ s cȩlos qͥsstcit:
rat quã nos solemꝰ dexp̃o cogitare : Cũautẽ dixit. dñs
autẽ cȩlos facit : iudete qͥdintersit incȩlos & dȩmonia
& uidete qͥd intersit inter ipsos cȩlos & illũ qͥ se¬
cit cȩlos: Eccequantũ ex celsiis est dñs : Hondixit
dñ sautẽ suꝑcȩlossedet : fortasse enĩalius illi fecisse
putaretur suꝑ qđ sederit seddixit. dñ sautẽ cȩlos
fecit: Sicȩlos fecit c̃aam angłos fecit: Ipsestcit
Celienarrant głamdĩ: Ipsis celis dicit᷑ ad nuntute
ingentib gł ameiꝰ in om̃ib: popłis mirabiliacius:¬
qm̃ magnꝰ dñs & laudabilis nimis terribilis est
sicit : Oceliquos fecit : aduntiate ingentibus
gł ameiꝰ ȩdificatur domꝰ ꝑ omnẽ terrã : Cantit
confitere : Nondixit pulchritudo & confessio: sed
confessio & pulchritudo: Fȩdus erat : confitere

Expanded text:
uperat omnes deos Gentium, qui sunt daemonia? Exspecta, et audi quod sequitur: «Dominus autem coelos fecit.» Jam ergo non super daemonia solum, sed super omnes coelos quos fecit. rat quam nos solemus de Christo cogitare: cum autem dixit, «Dominus autem coelos fecit;» videte quid intersit inter coelos et daemonia; et videte quid intersit inter ipsos coelos et illum qui fecit coelos; ecce quantum excelsus est Dominus. Non dixit, Dominus autem super coelos sedet; fortasse enim alius illos fecisse putaretur, super quos sederet: sed dixit, «Dominus autem coelos fecit.» Si coelos fecit, etiam Angelos fecit: ipse fecit «Coeli enarrant gloriam Dei» . Ipsis coelis dicitur, «Annuntiate in gentibm magnus Dominus et laudabilis nimis, terribilis est fecit.» O coeli, quos fecit, annuntiate in gentibus gloriam ejus! Aedificetur domus per omnem terram, cantet Confitere. Non dixit, Pulchritudo et confessio; sed, «Confessio et pulchritudo.» Foedus eras, confitere
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃mmagnũ : & paruus magnꝰ est : Magnꝰ
nimis : finiuit uerba : Volebat dicere qͣntũ
magnꝰ: & si tota die diceret magnꝰmagnꝰ. quid
diceret totadie dicens mnagnꝰ: finit &aliqͣndo
quia finitur dies : Magnitudo illius antedies:
lingua parua adlaudandũ magnũ : dicendo
nimis : emisit uocẽ & dedit cogitationi qđ sapiat :
lĩquã dicens : qđ sonare non possũ cogita: &cũ
cogitaueris. paruumerit : Iđ cogitatio nullius
explicat : lingua alicuiꝰ explicat magnꝰdñs&

Expanded text:
Christum magnum: et parvus magnus est, magnus Christum magnum: et parvus magnus est, magnus nimis. Finivit verba: volebat dicere quantum magnus; etsi tota die diceret, Magnus, magnus, quid diceret? Tota die dicens, Magnus finiret aliquando; quia finitur dies: magnitudo illius ante dies, lingua parva ad laudandum magnum? Dicendo, «nimis,» emisit vocem, et dedit cogitationi quod sapiat: tanquam dicens, Quod sonare non possum, tu cogita; et cum cogitaveris, parum erit. Quod cogitatio nullius explicat, lingua alicujus explicat? «Magnus Do