comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mĩo: insolid singuli tenẽtur
Itaq lib̾ĩest creditori a quoue¬
lit solidum pet̾e S exepła ui
ui adriami complłitur cͥditor
uendo ñ sit: nos cet̾os hon̾at.
S si ab uno fideiussore totã¬

Expanded text:
i in solidum tenentur. itaque liberum est creditori, a quo velit solidum petere. sed ex epistula divi Hadriani compellitur creditor vendo non sit, hoc ceteros onerat. sed et si ab uno fideiussore
Abbreviated transcription (Latin):
o eo qui ꝓmnttit  solũt ly¬
aui obligariqm fidenisso¬
res applłantur. quos hoĩes
accipe solut᷑ dũ curant ut
diligñtius eis sit cautum.¬

Expanded text:
o eo qui promittit solent alii obligari, qui fideiussores appellantur, quos homines accipere solent dum curant ut diligentius sibi cautum
Abbreviated transcription (Latin):
dare spondes: ⁊ sisia. Que .i. na¬
tura sui dñio nr̃o exemptast᷑.
mnoblig̾onẽ deduci nullo mͦ pꝰst̃.
Siquis tiliu daturũ facturũ ne i
spopond̾it: ñ obligab̾r. uli si sp̃o¬
deat ticiũ .u. aureq daturũ.¬

Expanded text:
dare spondes? ’ et similia: quia natura sui dominio nostro exempta in obligationem deduci nullo modo possunt. Si quis alium daturum facturumve quid spoponderit, non obligabitur, veluti si spondeat Titium qu
Abbreviated transcription (Latin):
i añ nob̾ non ut eedem res
s aue esd̃ nacure. ⁊ qualita¬
tis reddantur. uñx mutuũ
tibiait ex meo tuũ fiat ⁊ ex
eo contrachi nascitur actio
q̃ uocatur certi condicc̃o.
ab eo quiꝑ errorem soluit: re
si apparz eundare õꝑte ac si
mutuũ accepiss.  uñpupurꝰ
si ei sñ tutoris auctoritate nõ
debitum ꝑ errorem datiu est.
non tñr indebiti condictõne:
non mag̃ ꝙͣ mutin datione.
¶S ħ sp̃es obligõnis nõ uidetur
ex contractu ꝓced̾e: cũ isqui
soluendicã dat: mag̃ distra¬
he uoluit negotiiun ꝙͣ ꝯͣhere.
Itm̃ is cui auqua res utenda
datur .i. ꝯmodatur reobliga¬
tur. ⁊ tnr comodati actione.
¶si n ab eo qui mutuũ accepit
io de eare restituenda tm̃r¬

Expanded text:
 nobis non eaedem res, sed aliae eiusdem naturae et qualitatis reddantur. unde etiam mutuum datur, ut ex meo tuum fiat. ex eo contractu nascitur actio quae vocatur condictio.ab eo qui per errorem solvit, re si paret eum dare oportere ’ ac si mutuum accepisset. unde pupillus, si ei sine tutoris auctoritate non debitum per errorem datum est, non tenetur indebiti condictione, non magis quam mutui datione. sed haec species obligationis non videtur ex contractu consistere, cum is qui solvendi animo dat magis distrahere voluit negotium quam contrahere. Item is cui res aliqua utenda datur, id est commodatur, re obligatur et tenetur commodati actione. sed is ab eo qui mutuum accepit id de ea re ipsa restituenda t
Abbreviated transcription (Latin):
de eare qmͣ accepit: restituẽda
⁊ tebitoris quo mag̾ ꝑct̃ma cre¬
d̾etur. ⁊ creditoris quomag̾ eũ
tuto sit creditũ. platuit ei iuffi¬
c̾e qd̾ ad eam r̾e tustodiendam
exactam diuigũciam ad hib̃e.

Expanded text:
a re, quam accepit restituenda,et debitoris quo magis et pecunia creditur et creditoris quo magis ei in tuto sit creditum, placuit sufficere quod ad eam rem custodiendam, exactam diligentiam adhiberet;
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ quem res aliqua depoĩtur:
re obligatur ⁊ acc̃õe depoĩti quia
np̃e de eare qmͣ accepit resti¬
tuenda teneturss is ex eo solo
tñr si quid dolo comiserit: cui¬
pe aut̾ noĩne .i. desidie aut
cenetur. ut . F. de¬

Expanded text:
apud quem res aliqua deponitur, re obligatur ex actione depositi quia et ipse de ea re quam acceperit restituenda tenetur. Sed is ex eo solo tenetur, si quid dolo commiserit. Culpe autem nomine, id est desidie ac tenetur. It
Abbreviated transcription (Latin):
pupilli ãministͣre deꝑat: tessit
ãministͣcõm ꝯtutori suo ⁊ stipu¬
latus est rem pupilli saluã fore
pnpillo si male res gesserg te¬
net obligacõ. ¶ ergo siquis
ꝓcuratori suo daristipulatꝰ sit.

Expanded text:
tutelam administrare coeperat, cessit administratione contutori suo et stipulatus est, rem pupilli salvam fore, s esset pupillo si male res gesserit, tenet obligatio. ergo et si quis procuratori suo dari stipulatus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
stipiuator exp̾sserit. ¶ It̃ ĩitił.
est suꝑuło si ab eo stipuleris
S nec alii quidẽ ulli. Efaiifa¬
Mutũ n stiplari n ꝓmitt̾e pos¬
se: paiam est cx⁊ mnsurdo re¬
ceptũ est. qr is qui stipłetur
u̾ba ꝓmitiñtis. ⁊ is qui ꝓmittit
u̾bã stipłantis audire debet.
uñ appar ñ de eo nos loqui
qui tarde exaudit: s de eoqͥ
oĩo nõ exaudit. ¶furiosus
nullũ negotiũ gere pot̾: qr

Expanded text:
stipulator expresserit. Item inutilis est stipulatio, si ab eo stipuleris,sed ne alii quidem ulli: fiMutum neque stipulari neque promittere posse palam est. quod et in surdo receptum est: quia et is qui stipulatur verba promittentis, et is qui promittit verba stipulantis audire debet. unde apparet, non de eo nos loqui qui tardius exaudit, sed de eo qui omnino non exaudit. Furiosus nullum negotium gerere potest,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ualebit iussio extra quod ordi
competens ẽ eos ⁊ que adhuc et
nunc mouentur questioẽs scđ̃m
gnales det̃minare leges. uelsiquis
iampcessit impetrans accionem
disponentes iudicantis ex ami¬
natiõem aut sententiam. ei enĩ¬
ꝓmeruit nicħ ex his que impe¬
trauit ꝓdẽe uolumus. si enim
semel pͥuenit sententia diffimti¬
uardata neq̃quam hanc exurã
tationis. ⁊ aligua spes cẽ sentũ¬
tiam. eam autem que nõ dispo¬
net quidem iudicantem aut
iudicare futurum ussionem
quomͦ oporteat questioẽm fi¬
eri aut iudicium inferri: causi
uõ studiose tradi legitimouuãt
ut actoꝵ impoint alictionem.
aut iudicem coget legitunam
ꝓferre sententiam. aut simul
nouĩnt ꝓuidentiam ⁊ nisłus
hanc nr̃am sacram circumue¬
niat legem. neꝙ ignorantiam
in ea ꝓponat. sanccimus in uno¬
quoꝙ negocio mnicium apud
toꝵ fieri partem. sic enim gestis
p̃futgens ꝓhibebit ea ꝗ pret̾ eos
uirtutem temptantur cea aliã
multa interminata refrenaũ.

Expanded text:
 valebit iussio extra quod ordincompetens est eos et quae adhuc et nunc moventur quaestiones secundum generales determinare leges, vel si quis iam praecessit impetrans sanctionem disponentem iudicantis examinationem aut sententiam. Ei enipromeruit, nihil ex his quae impetravit prodesse volumus. Si enim semel praevenit sententia definiva data, nequaquam hanc ex hac tationis est aliqua spes contra sententiam. Eam autem quae non disponet quidem iudicantem aut iudicare futurum iussionem, quomodo oporteat quaestionem fieri aut iudicium inferri, causam vero studio tradi legitimo vult aut actorum imponit editionem aut iudicem coget legitimam proferre sententiam aut simul int providentiam, et nullus hanc sacram nostram circumveniat legem neque ignorantiam in ea proponat, sancimus in unoquoque negotio initium apud ntorum fieri partem. Sic enim gestis praefulgens prohibebit ea quae praeter eius virtutem temptantur circa aliamultam interminata refrenabit
Abbreviated transcription (Latin):
uppellatiõe cog¬
noscit᷑ .ẜ. illas leges debeat iudicaĩ
q̃ tyr date sentintie obtinebant
⁊de alus capit᷑ulis

Expanded text:
PPELLATIONE COGCVNDVM ILLAS LEGES DEBEAT IVDICARI QVAE TEMPORE DATAE SENTENTIAE OBTINEBANT, ET DE ALIIS CAPITVLIS
Abbreviated transcription (Latin):
tem scđm gnales nr̃as leges cãm
eximinare. ⁊ legitimo fini contͣ¬
dere. si autem hec non custodie¬
rit iudex .x. libraꝵ auri subiacẽ
pene. Ut etium abam nr̃ãm moe¬
orem indignatioẽm exꝑutur.
⁊dem pene subiecto ⁊ cum qui
p̃sumet talem aliquam dictare
formam. ⁊ ministrantibus ei ⁊
talem aliquam deposicioem faci¬
entibus spectabilibus nr̃is refẽn¬
dariis. ⁊ hec dicuus siue ex sacra
nr̃a funccione idicare quispiã¬
deputatus est. siue ex p̃cepto ni¬
diciali siue scdm arbit̾um aut
conpmiissarioꝵ schema questio¬
ciens salutem ex aliquo tali p̃sũp¬
serit sententim ꝓferte hanc ia
infirmam eẽ uolumus. Ut neq
appellatione indigeat neꝙ ex cõ¬
ꝓmissis inferatur pena. nos em̃
om̃s iudices scđ̾m gn̾ales nr̃as le¬
ges examinationes ⁊ sententias

Expanded text:
tem secundum generales nostras leges causam examinare et legitimo fini contradere: si autem haec non custodierit iudex, decem librarum auri eum subiacere poenae, ut etiam aliam nostram maiorem indignationem experiatur; eidem poenae subiecto et eo qui praesumet talem aliquam dictare formam et ministrantibus ei et talem aliquam depositionem facientibus spectabilibus nostris referendariis. Et haec dicimus, sive ex sacra nostra sanctione ideputatus est sive ex praecepto iudiciali sive secundum arbitrorum aut compromissariorum schema quaestiociens salutem ex aliquo tali praesumpserit sententiam proferre, hanc ita infirmam esse volumus, ut neque appellatione indigeat neque ex compromissis inferatur poena: nos enim omnes iudices secundum generales nostras leges et examinationes et s
Abbreviated transcription (Latin):
beo a. theodoto pp̃o. Quͣ
onem agnouimus enim
giuersari ⁊ celare suas festi¬
nantes dilaciones excusant se
frequent̃ dicentes ꝙ sacre for¬
me aut sacre ussiones aut de¬
posiciones spectabilium nr̃oꝵ
refendarioꝵ insinuate eis sũt
tãqm disponentes q madino¬
dum oporteat negõcia exami

Expanded text:
em Aug. Theodoto pp. Omnia nem. Agnovimus enim,giversari et celare suas festinantes dilationes excusant se frequenter dicentes, quia sacrae formae aut sacrae iussiones aut depositiones spectabilium nostrorum referendariorum insinuatae eis sunt, tamquam disponentes quemadmodum op
Abbreviated transcription (Latin):
iudic̾es siue hic siue in ꝓum¬
neꝙ aliam rescͥptionem neꝙ
sacram nrãm qualibet ex sc̃p¬
to aut non sc̃pto iussionem
aut depoucionem in hac regia
di. Quod enim in legum posi¬
tumm est potestate. non egebit
aliqua extrinsecus disposiciõe.
si quod enuim ad nos negociũ
anteqm hoc p̾ncipium sumat
i ꝑspexerimus hoc nos ꝑ ꝓpͥum
dicere hoc nequaqm ultius iu¬
dicis egebit iudicio. ucut em̃
a nobis ꝑsicrum sicuti dictũ
est. iudicium dispoĩta aut di¬
cisa. non egebunt alioꝵ exami¬
natione aut iudicio aut re
sue ꝑ formas siue ꝑ deposici¬
ones spectabilium nr̃oꝵ refe¬
rendarioꝵ aut alteruis cuius¬
lbet quomodo conuenit li
negoenim ex aminari uit
iudicari ut pote a nobis semel
idicatumẽ quod ietractari
a nullo uale̾at. hiis uidelicet
tenentibus quando scpta ta¬
lis aliqua nra ꝓcedit sent̾enti¬
a. siuo aliqua dubitacio nidi¬
ci de aliqui fuãt lege mĩcient
ad nrum potestatem. ⁊ ano¬
declaratioem aut intpretati

Expanded text:
sive hic sive in proneque aliam rescriptionem neque sacram nostram quamlibet ex scripto aut non scripto iussionem aut depositionem in hac regia di: quod enim in legum positum est potentate, non egebit aliqua extrinsecus dispositione. Si quod enim ad nos negotium antequam hoc principium sumat, et perspexerimus hoc nos per propdecidere, hoc nequaquam alterius iudicis egebit iudicio: siquidem a nobis per sacrum sicuti dictum est iudicium disposita aut decisa non egebunt aliorum examinatione aut iudicio aut retsive per formas sive per depositiones spectabilium nostrorum referendariorum aut alterius cuiuslibet, quomodo convenit hoc negotium examinari aut iudicari, utpote a nobis semel iudicatum et quod retractari a nullo valeat. His videlicet tenentibus quando scripta talis aliqua nostra procedit sententia. Si vero aliqua dubitatio iudici de aliqua fiat lege, nuntiet ad nostram potestatem, et a nod
Abbreviated transcription (Latin):
secutoꝵ fraudes. ⁊ aliud inueni
it ꝓuidentia nr̃a remediũ. sanc¬
cimus enu om̃s iudices siqͣn¬
do aliquos teneri uel ad mone¬
ri uolucrint hanc suam condi¬
cioẽm suis int̾locũtionib adi¬
cere. ut non alit conuentiona¬
les libelli pulsatis porrigantur
cii p̃stiterit confitentem ꝙ ⁊ is
ꝙ aid finem litis ꝑm̾anet ⁊ suas
intentiones aut ꝑse aut ꝑ legi¬
timum ꝓcuratorem exercet: ⁊
si postea fũit ad ꝓbatus iniusteli¬
tem nouisse sumptuum ⁊ ex̃p̃n¬
sarum nomine decimam par¬
tem eius quantitatis que libello
continetur pulsato restituit. si
aut dixĩt non ualere fideiusio¬
rem dare tunc aꝑiudicem a qͦ
cuisa examinandaẽ scis ꝓpositis
affirmet ⁊ sic uiratoriam cau
suꝑnis dicta sunt ꝓfitẽãtut si
uo non kec omĩa que p̃dixinius
scđm an latum modum ꝓcesse¬
rint nullatenus pulsatum res¬
si citra memoratam disposicio¬
nem aut aliquis iudicum: aut
officimm enis uel quilibet ex¬
secutor aliq̃m conuenire p̃sũp¬

Expanded text:
ecutorum fraudes et aliud invenit providentia nostra remedium. Sancimus enim omnes iudices, si quando aliquos teneri vel admoneri voluerint, hanc condicionem in suis interlocutionibus adicere, ut non aliter conventionales libelli pulsatis porrigantur cii praestiterit, confitentem quod et usque ad finem litis permanet et suas intentiones aut per se aut per legitimum procuratorem exercet, et si postea fuerit adprobatus iniuste litem movisse, sumptuum et expensarum nomine decimam partem eius quantitatis quae libello continetur pulsato restituet. Si autem dixerit non valere fideiussorem dare, tunc apud iudicem a quo causa examinanda est sanctis propositis adfirmet, et sic iuratoriam cauus dicta sunt profiteatur. Si vero non haec omnia quae praediximus secundum antelatum modum processerint, nullatenus pulsatum resdimus. Nam si citra memoratam dispositionem aut aliquis iudicum aut officium eius vel quilibet executor aliquem convenire praesump
Abbreviated transcription (Latin):
tis uocare. nec cause infinite
ꝑmaneant Siuo apud iudicẽ¬
inicsumlis non accepit. s tantũ¬
conuentionali libello quacũꝙ
ta iudici fuit intimata. ⁊ ea ad¬
uersaĩo ꝑ eum cognita eẽt. ⁊̃ sic
licebit pulsato ire ad competen¬
tem iudicem ⁊ ꝑ eum suum ad¬
minata finẽ legitimũ sorciatur¬
ann spac̃ium ei concedimus. in¬
tra ꝙ insi suã intentionẽ fuerit
psecutus damui licentiam iudi.¬

Expanded text:
tis vocare, ne causae infinitae permaneant. Si vero apud iudiceitium lis non accepit, sed tantunventionali libello quicumque ta iudici fuit intimata, et ea adversario per eum cognita, etiam sic licebit pulsato ire ad competentem iudicem et per eum suum adminata finem legitimum sortiaturanni spatium ei concedimus, intra quod nisi suam intentionem fuerit persecutus, damus licentiam iudi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibus conseq̃natur: si uõ heres
in iudicio uictus extitĩt. nõ hãt
legatarius locum aliam rem ꝓ
eodem legato heredem exigere.
qm̃ sciens testator rem litigiosã
eẽ litis euentum legatario dereli¬
quit unde danius licentiam le
tigio siue uocabulo hiy pothecas se
aut se mouentes noãtim fuint
hypothece supposite liceat qui¬
acm debitori eas cui ⁊ quandouo¬
lueit uendere. sic tam̃ ut ex p̃cio
eat usꝙ ad debiti quantitatem
satisfaceret creditori. si autem k
debitor non fecit danius credi¬
tori licentiam qui rem uenditã
suppõitam habet eandem rẽ uẽn¬
dicare. donec ei satis ꝓdebito fi̾at.
diecam eadem res aliis fuit cre
to magis iigiosi uocabulo tiolu¬
nuis contineri. s eaꝵ accioẽs scđm
ueterum legum constituta exami¬
nari ⁊ ium p̃cipimus optinere
⁊ nec quidem de litigiosis ⁊ sp̃a¬
li necnon grali ypotheca dispo¬
sunnus ut iam nulla de lus in
iudicus dubitacio generetur s.
tamina terminantur. a¬

Expanded text:
omnibus consequatur. Si vero heres in iudicio victus extiterit, non habeat legatarius locum aliam rem pro eodem legato heredem exigere, quoniam sciens testator rem litigiosam esse litis eventum legatario dereliquit. Vnde damus licentiam letigiosi vocabulo hypothecas sepaut se moventes nominatim fuerint hypothecae suppositae, liceat quidem debitori eas cui et quando voluerit vendere, sic tamen ut ex pretio earum usque ad debiti quantitatem satisfaceret creditori. Si autem hoc debitor non fecerit, damus creditori licentiam, qui rem venditam suppositam habet, eandem rem vindicare, donec ei satis pro debito fiat. Hthecam eadem res aliis fuerit crto magis litigiosi vocabulo nolumus contineri, sed earum actiones secundum veterum legum constituta examinari et vim praecipimus obtinere. Et haec quidem de litigiosis et speciali nec non generali hypotheca disposuimus, ut iam nulla de his in iudiciis dubitatio generetur, tamina terminentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ p̃ces pͥncipi oblatas ⁊ iudicinisi¬
nuatas. ⁊ ꝑ eum ad scientiam ad¬
ũsarii deductas uel sub legitimo
quam obrem sanccimus actorẽ
ceptum negocium usꝙ ad finẽ
litis exet̃cere. si nõ cam ꝑ sequi

Expanded text:
per preces principi oblatas et iudici insiper preces principi oblatas et iudici insinuatas et per eum ad scientiam adversarii deductas, vel sub legitimo Quamobrem sancimus actorem coeptum negotium usque ad finem litis exercere. Si vero causam persequi
Abbreviated transcription (Latin):
pacietur ⁊ exilio quinqĩnali cdlamp¬
nabitur pena iudelicet ⁊ ex hac
lege competente ꝑicło uiri magni¬
fici ꝓtemp̃r comitis rerum pͥua¬
tarum extgenda. ⁊ nr̃i fisci uiri¬
bus inserenda. om̃e autem dis¬
pendium quod pulsatus ex hac
conuentioe p̃ter tenoreni nr̃e le¬
gis factum ꝑpessus fuĩt. expetitoris
sub̃a pulsato resarcietur ꝑicło iu¬
dicis cunas ab ex secutore detentus
suꝑna maiestate diuinitate cre
causas uõ q̃ ex consensu utriusꝙ
partis in udicio mouentur a pe¬
na huiꝰ constirutionis uberatas
eẽ decernimus. ⁊ sicut aliis nr̃is
continetur constitũtionib terimi
malignitatibus obuiamus qui tñ¬
tummꝰ ꝓponunt acciones nolũt
uitem usꝙ ad finem exercere
udicii. dicentes leg̾em ẽẽ que de¬
cernit neminem compelli acci¬
ones suas exercere nolentem. et
hanc gͥ prauitatem extinguere
festinantes iubenius memorate
legis auxlio non eos uti qui contͣ
aliq̃m siusꝓposuũnt acciones siũ
ꝑ iudiciariam conuentioẽm siue

Expanded text:
patietur et exilio quinquennali damnabitur, poena videlicet ex hac lege competente periculo viri magnifici pro tempore comitis rerum privatarum exigenda et nostri fisci viribus inferenda. Omne autem dispendium quod pulsatus ex hac conventione praeter tenorem nostrae legis facta perpessus fuerit ex petitoris substantia pulsato resarcietur periculo iudicis, cuius ab executore detentus superna maiestate divinitate creconsensu utriusque partis in iudicio moventur a poena huius constitutionis liberas esse decernimus et sicut aliis nostris continetur constitutionibus terminamalignitatibus obviamus, qui tantummodo proponunt actiones, nolunt autem usque ad finem exercere iudicium, dicentes legem esse quae decernit neminem compelli actiones suas exercere nolentem. Et hanc igitur pravitatem extinguere festinantes iubemus memoratae legis auxilio non eos uti, qui contra aliquem suas proposuerint actiones sive per iudiciariam conventionem sive
Abbreviated transcription (Latin):
one finita sunts theodote pa¬
rens carissime ⁊tpꝑ amantissi¬
me illustris itaq ⁊ magnifica
auctoritas tua p̾sentem nr̃i
numuns legem in ꝑpetuo ua¬
lituram edictis in hac regiaur¬
be ꝓpositis ⁊ p̃ceptionib in uni¬
uersas ꝓuincias sub tua consti¬
tutas uiris diccioe directis faci

Expanded text:
one finitae sunt, Theodote paone finitae sunt, Theodote parens karissime atque amantissime. Illustris itaque et magnifica auctoritas tua praesentem nostri numinis legem in perpetuum valituram edictis in hac regia urbe propositis et praeceptionibus in universas provincias sub tua constitutas iurisdictione directis faci
Abbreviated transcription (Latin):
dici ⁊ ab sente aduersario partis
ꝑmanẽnͣtis allegagciones scđm
nr̃as ieges ex aminare. ⁊ ueritate
subtilius requisita legitimam ꝓ¬
ferre sententiam. si uõ intra pͥ¬
dictum anni spaciumi uenerit
⁊ suas intentiones exercere hosu¬
erit. iubemus iudicem moĩs oĩb
expensas uel sumptus quos ꝓpt̾
utem pulsatus ꝑmanens inui¬
nem scđ̾m leges accipiat. nam
nale tempus intrumꝑe uoluĩt
⁊ iterum auidicio recedens usꝙ
d exitum cause non ꝑmansit
iubenus cum post pdictas e¬
dictoꝵ ⁊ annalis spacu obserua¬
tiones ab om̃i cade acciõne: quã
sibi competere cc̃ pulsatum exi¬
stimabat. deterior namq dolus
enis agnoscitur qui int̾ruptam
iterum litem deseruit quã qui
semel ceptam de reliquit fiegis
autem pͥuilegia que nolentib
non imponat necessitatem ꝓpͥ¬
os moum̃t questioẽm. kec aũt
omĩa obtinere decernimꝰ ĩ cũs
que necdum uel udiciali sen¬
tentia. uel amuicali conuentio¬
ne. aut alia uiri cognita dicisi¬

Expanded text:
dici et absente adversario partis permanentis allegationes secundum nostras leges examinare et veritate subtilius requisita legitimam proferre sententiam. Si vero intra praedictum anni spatium venerit et suas intentiones exercere voluerit, iubemus iudicem modis omnibus expensas vel sumptus, quos propter litem pulsatus permanens in iunem secundum leges accipiat. Nam nale tempus interrumpere voluerit, et iterum ab iudicio recedens usque ad exitum causae non permanserit, iubemus eum post praedictas edictorum et annalis spatii observationes ab omni cadere actione, quam sibi competere contra pulsatum existimabat. Deterior namque dolus eius agnoscitur qui interruptam iterum litem deseruit, quam qui semel coeptam dereliquit. Legis autem privilegio, quae nolentibus non imponit necessitatem propro moverint quaestionem. Haec autem omnia obtinere decernimus in causis, quae necdum vel iudiciali sententia vel amicali conventione aut alia iuri cognita decisi
Abbreviated transcription (Latin):
causis in iudicus cõmouetur: ⁊¬
leges nec non constitutioẽs suꝑ¬
luis põitas apercius ex planemus
ut iam manifestissimum sit
quas res uocari litigiosas opor
de cuius dm̃o causa int̾ petito.
um aduersario int̃pellatoris
cognitas in his enim casibus
ignoantes emptores discre̾uimꝰ.
⁊ ħ adiciendum eẽ ꝑspexĩmus.
ut si lite de re litigiosa penden¬
te pulsatum contigeĩt ab hac
luce recede: hedes aut eiꝰ uel¬
le diuisionẽm rerum facere
sme aliquo obstaculo liceat eis
hoc agere. Quando enim res li¬
tigiose ꝑ successioẽm ad hedes
ꝑueniunt non debet alienacio
ab humano consorcio recedentẽ
ꝑultimam uoluntatem res ali
ꝙ relinquere. si quidem heres
iudiciali sententia dñs eaꝵ fu¬
erit demonstratus tunc lega

Expanded text:
causis in iudiciis commovetur, leges nec non constitutiones suhis positas apertius explanemus, ut iam manifestissimum sit, quas res vocari litigiosas oportde cuius dominio causa inter petitorem um adversario interpellatoris cognitas. In his enim casibus ignorantes emptores discrevimus. Et hoc adiciendum esse perspeximus, ut si lite de re litigiosa pendente pulsatum contigerit ab hac luce recedere, heredes autem eius velle divisionem rerum facere, sine aliquo obstaculo liceat eis hoc agere. Quando enim res litigiosae per successionem ad heredes perveniunt, non debet alienatio antem ab humano consortio recedentem per ultimam voluntatem res aliqque relinquere, siquidem heres iudiciali sententia dominus earum fuerit demonstratus, tunc lega
Abbreviated transcription (Latin):
gituum ꝓcuratorem uenire
moneatur: ⁊ si hoc mnunme fe¬
cerit ꝓpositis tribus uoceturedic¬
tis una quaq cautione nonmi¬
nus qm trigunta dieꝵ spacio cõ¬
cludenda. Iubenius enim ordi¬
uocibus s etiam eclictis ꝓpositis¬

Expanded text:
gitimum procuratorem venire moneatur, et si hoc minime fecerit, propositis tribus vocetur edictis, unaquaque vocatione non minus quam triginta dierum spacludenda. Iubemus enim ordvocibus, sed etiam e
Abbreviated transcription (Latin):
Dem ã. theodoto pp̃o ꝑ ouentẽ
Multa quidem de litigi¬
osis tam antiqua legislatoꝵ
prudencia qm imꝑialis disposi¬
cio ꝓmulgauit. s aid in p̃senti qͥ¬
dem udices a nr̃a dementiape:¬

Expanded text:
dem Aug. Theodoto pp. per Orientem. Multa quidem de litigiosis tam antiqua legislatorum prudentia quam imperialis dispositio promulgavit, sed in praesenti qdices a nostra clementia pe
Abbreviated transcription (Latin):
ut discant quia nr̃oꝑ subiec¬
toꝵ ꝑ omĩa curam habemus ea
sequentibus om̃ibus ⁊ eis que
post eam emersem̃t casib quo
enim recessit ñ pscrutamur.

Expanded text:
ut discant quia nostrorum subiectorum per omnia curam habemus ea sequentibus omnibus et eis qui post eam emerserint casibus; quod enim recessit non perscrutamur.
Abbreviated transcription (Latin):
mus. restitumus enim natu¬
re ingenuitate dignos non p
runt ut hanc magnam quan¬
⁊ genalem nr̃is subiectis adici¬
amus. Que gͥ ꝓ subiectoꝵ in¬
dulgentia plicuerunt nr̃e cle¬
mentie ꝑ hanc legem. hec tua
celsitudo cognoscens nr̃is sub¬
iectis faciat manifesta ꝑꝑgra¬

Expanded text:
mus. Restituimus enim naturae ingenuitate dignos non perunt, ut et hanc magnam quan nostris subiectis adiciamus. Quae igitur pro subiectorum indulgentia placuerunt nostrae clementiae per hanc legem, haec tua celsitudo cognoscens nostris subiectis faciat manifesta per
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ theodõsius iunior post coftnͣ¬
tinum maximum sac̾tissime
ne dedit subiectis. sic etiam nos
hoc uidelicet regenãtionis et
nireoꝵ anuloꝵ ius unicuiq¬
petentium datum. ⁊ dampni
⁊ scrupulositatis p̾bentem oc¬
casiõnem ⁊ manumissoꝵ in di¬
gentem auctoritate. om̃ibus

Expanded text:
et Theodosius iunior post Constanet Theodosius iunior post Constantinum maximum sacratissimane dedit subiectis, sic etiam nos hoc videlicet regenerationis et aureorum anulorum ius unicuiqpetentium datum et damni et scrupulositatis praebens occasionem et manumissorum igens auctoritate omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
relinquens legatum alicui su¬
arum ancillaꝵ: ip̃a donatione
legati ⁊ libertitem dare u̾idea¬
tur. quomͦ non multomag̃ pat̃
si docum̃tum nuptiale conscp
cessoẽs. neꝙ enim quilib eum
putaturus erit uoluisse filioꝵ
quidem matrem legitĩmam
tẽ ⁊ hoc tam magnum ei donas¬
se opus libidinis ꝓpͥos autem
filios ex suo natos semine adhuc
relinquere seruituros. hec simi¬
liter quidem ꝓ manumissorib
similit̾ autem ꝓ manu̾missis san¬
ximus. namsi ea que inp̃ceden¬
tibus dicta sunt manumisso¬
rib non ẜ uam̃us segniores for¬
san hoies c̾ca libertatis largita¬
tanta suscepimus uella ⁊ ꝓrec
ncłi sedegregios ante nos im¬
ꝑatores sequimur. sicut enum
antoninus pius cognominatus
ex quo etiam ad nos appellatio
hec ꝑue̾nit ius romane ciuita¬
tis. pͥus ab uno quoꝙ subiectoꝵ
petin̾is ⁊ talit ex eis qui uocant᷑
ꝑegrini ad romanam ingenui¬
tatem deducens. Ille hoc hoĩb
in cõmune subiẽctis donauit.

Expanded text:
relinquens legatum alicui suarum ancillarum ipsa donatione legati et libertatem dare videatur, quomodo non multo magis pater, si documentum nuptiale conscricessores? Neque enim quilibet eum putaturus erit voluisse filiorum quidem matrem legitimam esse et hoc tam magnum ei donasse opus libidinis, proprios autem filios ex suo natos semine adhuc relinquere servituros. Haec similiter quidem pro manumissoribus similiter autem pro manumissis sanximus. Nam si ea quae in praecedentibus dicta sunt manumissoribus non servamus, segniores forsan homines circa libertatis largitatanta suscepimus bella et pro nihil, sed egregios ante nos imperatores sequimur. Sicut enim Antoninus Pius cognominatus, ex quo etiam ad nos appellatio haec pervenit, ius Romanae civitatis prius ab unoquoque subiectorum petitus et taliter ex eis qui vocantur peregrini ad Romanam ingenuitatem deducens ille hoc omnibus in commune subiectis donavit,
Abbreviated transcription (Latin):
ente suꝙ consentiente possessore.
sed licet aliquid tale abm̃sc̾ꝑticio
geratur: licebit dnõ ip̃i ꝑ se ⁊ ꝑ ꝓ¬
unicie iudicem castigaẽ psagus me¬
diocbus ħ agentem inscpticium
⁊ abstraħe ab ea que frustra ei cõ¬
iuncti est. unde neꝙ nuꝑtie sunt
quod factum est. nec obligatio do¬
tis nec ante nuꝑtialis donatioĩs.
sed pura facti mali coreptio. cic¬
uentibus adhuc his qui ea con¬
ca dotem ⁊ sponsaliciam ꝑene cõ¬
irrationabilibus factis diuisio¬
ibus castigationi tradantur

Expanded text:
ente neque consentiente possessore, sed licet aliquid tale ab ascripticio geratur, licebit domino ipsi per nciae iudicem castigare plagis mediocribus haec agentem ascripticium ahere ab ea quae frustra ei cot. Vnde neque nuptiae sunt, quod factum est, nec oblatio dotis nec antenuptiatis donationis, sed pura, facti mali correctio. Sicventibus adhuc his qui ea conca dotem et sponsaliciam paene conirrationabilibus factis divisus castigationi tradantur
Abbreviated transcription (Latin):
ui flũis totꝰ ur ex aliqua ꝑte ab¬
latus sit: sũt iundacõne aque.
altt arboru turbine deiectis.
songe ñnor aut det̾ior eẽ ceꝑit.
emptoris dãpnũ esti cui ncte est
nic remnͣ fu̾it nactus p̾ciũsol

Expanded text:
vi fluminis totus vel aliqua ex parte ablatus sit, sive etiam inundatione aquae aut arboribus turbine deiectis longe minor aut deterior esse coeperit, emptoris damnum est, cui necesse est, licet rem non fuerit nactus, pretium sol
Abbreviated transcription (Latin):
sũ sñ scͥptis uendicio celebrata
sit: is qui recusat adimpleꝯ
tractum: si quidẽ emptor est:
ꝑdat cid dedit. si uͦ uenditor:
duplũ restitu̾e complłitur.ł
nchil sr̃ arris exp̾ssumsit.
nuua empc̃o sñ p̃cio ẽẽ potest.

Expanded text:
sive sine scriptis venditio celebrata est, is qui recusat adimplere contractum, si quidem emptor est, perdit quod dedit, si vero venditor, duplum restituere compellitur, licet nihil super arris expressum est. nulla emptio
Abbreviated transcription (Latin):
suis grauis ac molestus exista¬
t. set alii quo duo ł plures
exsimili crigine ac ciuene¬
ruentes in supradicta empti
tamico ł tagmace matri mo¬
tui uire copiletur. filii ł fi¬
lic. exħꝰ modi contuber.¬

Expanded text:
suis gravis ac molestus existat, sed alii quoque duo vel plures ex simili origine ac iure venientes in supra dicta emptitamiaco vel tamiacae matrimonii iure copuletur, filii vel filiae ex huiusmodi contuber
Abbreviated transcription (Latin):
quolibet pacto publi catis ap̃¬
acta ꝓuinciania desideriis sins
ł reliquerũt. ł possidere alios
qui eas excoluerint. ⁊ functi¬
ones publicas recognoscant.¬
ualem iustinent functionem.
⁊ in desertis nũc usq remañt
possit. ꝓ ca ꝗ ue rese derit. portiũ¬
cula c̃ anis fuerit dispendiis

Expanded text:
quolibet pacto publicatis apcta provincialia desideriis suis vel reliquerunt vel possidere alios  penes eos, qui eas excoluerunt et functiones publicas recognoscuntnavalem sustinent functionem t in desertis nunc usque remanenpossit pro ea quae resederit porticum aliis fuerit dispendiis
Abbreviated transcription (Latin):
N eredes scriꝑti ⁊ ꝓminus
ydoneis fundis fistale honus
cogantur agnoscere. ł si tenũ¬
ciand̾ here ditati putent cedãt
inutilia rei ꝑ. loca
possident. ꝑmixtione fc̃a ⁊ de¬
serta suis ciꝑiant ut si eoꝵ par¬
cium grauetur. accessu quasã
quos inquũ ẽ. electa retinere.
cum municeps gauata sit. ꝑs¬
Mpr. x Et quisquis conduc¬
tor fuerit. inuentus ꝑo ssoͣr fũ¬
di. qui expublico ł cẽploꝵ ui
re descendit. huic ager iun¬
gatur inutilior. ꝙ siccͣ id re¬
luctand̾ existimauit. aliꝰ pos¬
sessor subeadẽ p̃statione que¬
ratur. ł si uoluntarius qui sit
conductor nõ inuenietur tũc

Expanded text:
eredes scribti etiam pro minus idoneis fundis fiscale onus cogantur agnoscere, vel si renuntiandum hereditati putent, cedanti utilia rei publicae loca possident, permixtione facta etiam deserta suscipiant, ut, si earum partium graventur accessu, quas aquos iniquum est electa retinere, cum municipes gravatura sit . Ut quisque conductor fuerit inventus possessor fundi, qui ex publico vel templorum iure descendit, huic ager iungatur inutilior. Quod si contra id reluctandum existimaverit, alius possessor sub eadem praestatione quaeratur, vel si voluntarius qui sit conductor non invenietur, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ales iure prinatosaluo cano¬
ne susceꝑunt. hanc om̃es siñ
ulliꝰ exteptione ꝑsone ꝓposi¬
tam intelligant oꝑtionem.
et ten̾e nõ ab nuant. aut sieo¬
rũ refugiunt sterstitatem.¬
Mp̃r.¶Qui ꝑ potentiam fun¬
dosoptimos ac fertiles occupar
fecundos exeadem substana.¬
ses edictis uocati reuertant᷑

Expanded text:
ales iure privato salvo canone susceperunt, hanc omnes sine ullius exceptione personae propositam intellegant optionem, ut et tenere non abnuant, aut, si eorum refugiunt sterilitatemp. Qui per potentiam fundos opimos ac fertiles occuparufecundos ex eadem substantses edictis vocati revertantur
Abbreviated transcription (Latin):
nũ num eris defundis patri¬
momalib steriles subcerti ca¬
nonis pollititatẽe suscepit. fir¬
miter eum uolumꝰ eũ possid̾e̾.
subeiꝰdẽ tm̃ canonis solutioe
te scriptionẽ aut ad iectionẽ¬
aut innonatiorẽ mposterũ
hausto patrimono uyx for

Expanded text:
 numinis de fundis patrialibus steriles sub certi canonis pollicitatione susceperit, fimiter eum volumus possidere sub eiusdem tantum canonis solutionedescriptionem aut adiectioneaut innovationem in posterum hausto patrimonio vix for
Abbreviated transcription (Latin):
patrimonialem exercuerit fer
tuo priuatoq inre defendan¬
tur. et uelud domesticum et
habita succc̃e. q̃situm sibi ha¬
leat. ss relinquat. neq eũ aut
ꝓmulgatione rescupti aut re¬
uerẽtia sacre adnotationis
ꝗsꝗͣ afructu impensi oꝑis ex¬
chudatur . ccterũ eos qui opimas
ac fertiles possident terras aut
as detintut. sic exillis quoq
ut indulto temporis spatio pꝰ
bienmum decretũ canonem
mo tñqlibet merti et potesta¬
tis ob iectionẽsubmoneat.
quo minꝰ ad diacathochieu
cem defectas possessiones patͥ¬
moni ales uiris accipiat. eoꝵ
de hĩs sineq sinitimas n u
hisdere locis reperetit. ꝯstitu¬
tas cũc demũ ⁊ longius. posi¬
tas s inqͣntũ fi ualt ꝓincer

Expanded text:
patrimonialem exercuerit, fertuo ac privato iure defendat velut domesticum et avita successione quaesitum, sibi habeat, suis relinquat, neque eum aut promulgatione rescripti aut reverentia sacrae adnotationis quisquam a fructu impensi operis excludat. Ceterum eos, qui opimas ac fertiles possident terras aut as detinent, sic ex illis quoque ut indulto temporis spatio post biennium decretum canonem qualibet meriti et potestatis obiectione submoveatur, quominus ad diacatochiae vicem defectas possessiones patrimonialis iuris accipiat, earum dehinc si neque finitimas neque in iisdem locis reppererit constitutas, tunc demum etiam longius posit
Abbreviated transcription (Latin):
unt. scrant sibi inquetudi
q̃ tenuerunt auferenda qui
b ⁊̃ illud indulsimus. ut ex
eo tem pore ex quo primũ lo¬
ca dequib agetur ceꝑint pꝰ¬
sidere tubuta poscantur. ac¬

Expanded text:
nt, sciant sibi inquietudinquae tenuerunt auferenda. Quibus etiam illud indulsimus, ut ex eo tempore, ex quo primum loca de quibus agitur coeperint possidere, tributa poscantur.
Abbreviated transcription (Latin):
i agros dño cessan¬
te desertos ł longe posicosł
insutums ad priuatũ pari¬
ter public̃q c̃opendiũ ercolle
uus cultor insederit. ac netus
dñs intrabiennuũ ead̾e adsu¬
um us uoluerit reuoare. et¬
restituts pͥmitus q̃ expensa
ꝯstiterit. fa cultatẽ loci ꝓprii.
rebit iure ꝗ siluit.

Expanded text:
i agros domino cessante desertos vel longe positos vel in finitimis ad privatum pariter publicumque conpendium excolere us cultor insederit ac vetus dominus intra biennium eadem ad suum ius uoluerit reuocare, restitutis primitus quae expensa constiterit facultatem loci proprii rebit iure qui siluit.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Si quis abemphy teuca¬
rio seu patrimonian possõe ꝓ¬
uati uiris quippiã cõ parauit¬
cꝰ suba alias possões sustẽtare
cõ sueu̾at. et succisis qͣiqͣꝵ dam

Expanded text:
. Si quis ab emphyteuticario seu patrimoniali possessore privati juris quippiam comparatantia alias possessiones sustentare consueverat, et succisis quasi quaru
Abbreviated transcription (Latin):
ille. ne fiat aduersus adoles
dio ulla malignitas sed hoc
quia hoc custodiet etiam e¬
am que ex ꝓdicione ad cũra¬
aut̃ non demus recusationem
om̃ibus hominib tutele uel
cure si dicant quia obligatas ha¬
bent res adolesceñtium aut a¬
ꝑte obligati sunt. sanccimus si
quis dixerit obligatum se habe
minorem. aut eus res aut mi
eum qui dedit curatorem ⁊ ab¬
solui. aut suncertumẽ ħ pͣbe¬
at ad scã eloquia uisiuãndum
quia ex ueritate obligatum
eum se habere credens recusat.
⁊ si hoc factum fui̾t tutelam ñ
contingere neq curam s̃ eũ ab
ea re ꝓcul expelli. ne. ex ħ ipso
ho̾stem ⁊ non curatorem adoles¬
centulo p̾beamus. Sin uõ tacue
surum ꝓpter ex studio aduer¬
sus hanc legem nraͣm firment᷑.
s siquis aꝑte obligatus existens
tacuerit. sciat etiam ite quia
sustinebit penam quo non pos¬
sit redibicionibus aut aliis so¬
lũcionibus debiti se miscere
tempr curationis foisan arie cõ¬

Expanded text:
ille ne fiat adversus adolescille ne fiat adversus adolescdio ulla malignitas. Sed hocquia hoc custodiet, etiam eam quae ex proditione ad curaautem non demus recusationem omnibus hominibus tutelae vel curae, si dicant quia obligatas habent res adolescentium aut aperte obligati sunt, sancimus, si quis dixerit obligatum se habere minorem aut eius res aut minoeum qui dedit curatorem et absolvi, aut si incertum est hoc, praebeat ad sancta eloquia iusiurandum, quia ex veritate obligatum eum se habere credens recusat, et si hoc factum fuerit, tutelam non contingere neque curam, sed eum ab ea re procul expelli, ne ex hoc ipso hostem et non curatorem adolescentulo praebeamus. Caput surum, propter ex studio adversus hanc legem nostram figmentum. Sed si quis aperte obligatus existens tacuerit, sciat etiam isto quis sustinebit poenam, quo non possit redhibitionibus aut aliis solutionibus debiti se miscere tempore curationis forsan arte com
Abbreviated transcription (Latin):
corrigere uolumus ⁊ p̃cipue illud
ut siquis obligãtum habueñt
minoẽm. aut eius res. hunc ñ
om̃ino ad curatĩonem eius. uł
si a legibus uocetur accedẽ. quid
enini non agat ꝓ se dñs ẽnisł
existens. ⁊ aduersarii rerum de¬
muustrator ipse est. uiri mino¬
ris obnoxius. neꝙ ip̃e curator e¬
rit necubi aut cautionem fu¬
retur. aut alias ꝓbationes que
erant minori corrumpat ⁊ cu¬
racio fiat ei rerum interitus
ꝓpͥarum. hoc itaq lege acutissi¬
ma colligetur. ut nullus eoꝵ
qui obligatas habere plubent
res defuncti ipsum ꝙ minorẽ
⁊ enis res aut etiam qui aꝑte
eius accecdit. neꝙ hãt licenti
quis iam curam gerens obligi¬
tu̾m sibi effectum uãt mino¬
rem. in se forsan hereditate ꝑ¬
lati cunispiam quiminori
nabint obligatum. ut alia
liuius moĩ occasione. non iam
solum eum eẽ fidelem admi¬
puberum aut adolescentium
curami. sed comũgi tutorem
alterum aut curatõrem hoc
quod in plurimis legum casi¬
bus muenimus. ut custodiat

Expanded text:
corrigere volumus et praecipue illud, ut si quis obligatum habuerit minorem aut eius res, hunc non omnino ad curationem eius, vel si a legibus vocetur, accedere. Quid enim non agat pro se dominos eiusdem existens et adversarii rerum deministrator ipse est iuri minoris obnoxius, neque ipse curator erit, necubi aut cautionem furetur aut alias probationes quae erant minori corrumpat et curatio fiat ei rerum interitus propriarum. Hoc itaque lege cautissima colligetur, ut nullus eorum qui oblivatas habere perhibent res defuncti ipsumque minorem et eius res, aut etiam qui apeeius accedat neque habeat licentiaquis iam curam gerens obligatum sibi effectum habeat minorem, in se forsan hereditate perlata cuiuspiam qui minorem habuit obligatum aut alia huiusmodi occasione, non iam solum eum esse fidelem ad impuberum aut adolescentiumcuram, sed coniungi tutorem alterum aut curatorem hoc quod in plurimis legum casibus invenimus, ut custodiat
Abbreviated transcription (Latin):
beres quidem. in scd̃a tamen
ȩtate constitutos ⁊ mox efficum¬
tur eoꝵ dñi ficultatum: ut nõ
existentiam forsan debitam sube¬
im̃tes. aut paruo p̾cio cessiones ac¬
cipientes eoꝵꝰ que sunt unꝰdiꝙ
fragiles. aut etiam celantes de sus¬
cẽpta existentia inminoꝵ rebus
⁊ ita cessiones accipientes ⁊ scãm
multas ne plures occasiones. quid
enm homo ad maliciam semel
leditus non adinũeniat minoꝵ

Expanded text:
quidem in secunda tamen aetate constitutos, et mox efficiuntur eorum domini facultatum, aut non existentia forsan debita subeuntes aut parvo pretio cessiones accipientes eorum quae sunt undique fragiles, aut etiam celantes desuscepta existentia in minorum rebus et ita cessiones accipientes, et secundum multas et plures occasiones quid enim homo ad malitiam semel declivis non adinveniat? minorum
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩa quidem legis lat᷑o.¬
ri reipublice in magna cu¬
ra sunt: qiadmodum se¬
optime hãnt. ⁊ peccandi ni¬
dul relinquatur. p̃cipite
autem instrumenta minoꝵ
⁊ que circa eos curatores ẽ
studiosa ẽis qui ꝓfẽndi le¬
ges adõ licentiam ꝑcepũt.
dicimus aut de eo qui mi

Expanded text:
Omnia quidem legislatori reipublicae in magna cura sunt, quemadmodum optime se habeant et peccandi nihil delinquatur, praecipue autem instrumenta minorum et quae circa eos est curatio res est studiosa eis qui proferendi leges a deo licentiam perceperunt, dicimus autem de eo qui i
Abbreviated transcription (Latin):
mali uolentie quod fit aliquibus
necessaĩam nobis fecit ꝑlebis denu¬
o leg̃islationem ad ꝓbationen qm̃
ꝑ quendam suoꝵ protulit tribu¬
noꝵ que aquilii nuncupationem

Expanded text:
malivolentiae, quod fit ab aliquibus, necessarium nobis fecit plebis denuo legislationem approbare, quam per quaedam suorum protulit tribunorum, quae Aquilii nuncupationem
Abbreviated transcription (Latin):
boribus dum adhuc. causa dr̃ ad. ac¬
torem tnfferatur rerum. de quib
ht ex illa. ꝑsona de qua pͥus nega¬
tionem passus est competencia s̃
hec ꝓponere. ⁊ legem̃ ⁊̃ iusticiam ꝓ¬
mereri. pęna in sola tñslatione pꝰ¬
sessionis constituta Ihec a nobis
nes non ignoẽnt. sed circa distribu¬
tiones non resultent. ⁊ neꝙ pet᷑u¬
lantes suaꝵ littãriun ab negatioĩ¬
neꝙ res ex quibus detĩnent ab ne¬
gent ꝑsonis. sed mediocres ⁊ mi¬
tos ex causis ostensi mediõtri poci¬
maligne ab aliquibus dubitantur
in quibusdam nr̃is constitutionib
⁊ iudicus quidem plui̾mis motũẽ
pexerĩt aliquĩ ad mulierem cde¬
mens ⁊ hanc sorciãtur absꝙ dotali¬
bus documentis deinde fatiat fi¬
lios postea uõ maritalem ad eam
reciperit affectum.: scͥpseĩt huus¬
moĩ instrumenta ⁊ feceit filios nõ
solum eos qui post hec nati fuert̃
etiam alium scribentibus. consti

Expanded text:
boribus, dum adhuc causa dicitur, ad actorem transferatur rerum, de quibushabeat ex illa persona, de qua prius negationem passus est, competentia sibi, haec proponere et legem et iustitiam promereri, poena in sola translatione possessionis constituta. Haec a nobis nes non ignorent et circa distributiones non resultent et neque petulantes suarum litterarum abnegationineque res ex quibus detinent abnersonis, sed mediocres et mites ex causis ostensi mediocri potiod autem maligne ab aliquibus dubitatur in quibusdam nostris constitutionibus et in iudiciis quidem plurimis motum est, pexerit aliquam ad mulierem clemens et haec sortiatur absque dotalibus documentis, deinde faciat filios, postea vero maritalem ad eam receperit affectum et scripserit huiusmodi instrumenta et fecerit filios, non solum eos, qui post haec nati fuerint etiam aliam scribentibus consti
Abbreviated transcription (Latin):
sunt relicta defed̾re. nos sanccimꝰ
non eẽ om̃ino talem opunonem E
siue quispum intestãtus moriatur
seu testitus qm̃ incertum est ne for¬
san oblitus datoꝵ. aut ꝓ tumisttu
signauit ip̃e uesle non fieri collati¬
onem. sed halẽre eum qui cogitur
ex lege conferre. ⁊ quod iam datum
est.⁊ ex uĩe testamenti. ut ex om̃ib
que pͥus de collationibus a nobis
sañcciti sunt. in sua uirtute manen
tibus placuit. necessãium crodimus
tantes. mox subam duudere ut sta¬
terno certamine eos seruant ad mai¬
ores adbuc ⁊ seuiores cos contentio¬
nes adducunt. cum enun hoc opoi¬
scribere. ⁊ sic indubititam dare fi¬
lus diuisionem. aͥt illi non hoc fa¬
ciunt sed partem quidem aliquã
ꝑ se ip̃i scribunt ⁊ neꝙ hanc conti¬
nue. sed forte int̾scͥtam alt̾ius cuiꝰ¬
piam littis. ⁊ in descpͥtione. adiecta
⁊ nulla custodia degna p̃oita. resi¬
dua uõ pars nequaquam illoꝵ est
hiñc illis licium occasiones deties

Expanded text:
sunt relicta defendere: nos sancimus non esse omnino talem opinionem, sed sive quispiam intestatus moriatur seu testatus quoniam incertum est, ne forsan oblitus datorum, aut pro tumultu signaverit ipse, velle non fieri collationem, sed habere eum, qui cogitur ex lege conferre, et quod iam datum est, et ex iure testamenti; omnibus, quae prius de collationibus a nobis sancita sunt, in sua tibus placuit, necessarium credidimus tantes mox substantiam dividere, ut a fraterno certamine eos servent, ad maiores adhuc et saeviores eos contentiones adducunt. Cum enim oporscribere et sic indubitatam dare filiis divisionem: at illi non hoc faciunt, sed partem quidem aliquam per se ipsi scribunt, et neque hanc continue, sed forte interscriptam alterius cuiuspiam litteris et in descriptione abiecta et nulla custodia digna positam, residua vero pars nequaquam illorum eshinc illis litium occasiones decies
Abbreviated transcription (Latin):
accionibus. male uolenres et abnegare
sed paulatim putata cdementia oblata
est iniquarum enutrire maliuolentiã.
quam ob rem etiam nobis necessaũu
inisum est: indecentes ⁊ turpes ab nega¬
tiones p̃dicte pene subicere. Si enim
ita ut necessitatem paciatur auctor cau¬
sas pati cita ꝓbationem eius. aut lit¬
teras quidem suscipiat. dicat qͣuidem
non soliaum debitum sibi: ⁊ ꝓbauĩt
hoc legitimis moĩs auctor: conlemp¬
nationem aduersus eum duplic̾em
in utroq casu fieri sanccimus. nõ quia
a miiioiidus legibus delectamus sed

Expanded text:
actionibus malevolentes et abnegare Sed paulatim putata clementia oblita est iniquorum enutrire malivolentiam. Quamobrem etiam nobis necessarium visum est indecentes et turpes abnegationes praedictae poenae subicere. Si enim ita ut necessitatem patiatur actor causas pati circa probationem eius, aut litteras quidem suscipiat, dicat autem non solutum debitum sibi, et probaverit hoc legitimis modis actor. condemnationem adversus eum duplicem in utroque casu fieri sancimus; non quia amarioribus legibus delectamur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Aotem filii aut existenes morantur
adinuentrunt quidam etiam aliam
dubitatioẽm. non rccipientes hec tenẽ
inhis qui libertatibus copulantut. cũ¬
onem etiam hoc fueit iam sanctitum.
Sienum ad libertam non omĩno nup¬
tie ꝓhibentur certum fu̾it. quia etiã
in allis hec tenẽ uolumus. sed qm̃ ħ
utiq dubitatum est: sanctunus. Siqs
uxorem non hñs legitunam: aut. filioᷤ
legitunos ad ancillam ꝑͥam habuerit
quandam meliorem sententiam ⁊ fai¬
os ꝓtulit ex ea in seruicio constituta
rum ⁊ regenãtionis. ⁊ int̾ ingenuos
icd̾m istos reduxĩt modos. ⁊ nuptias
confirmauerit. postea uõ nuptialia
sit ⁊ uxor legituna ⁊ filii sub poͣtestate
as nati sunt uias ꝑ quas add ingenui¬
tatem scđ̾m quod p̃dictum est uenant
celebratione postea dotalium us legi¬
tunoꝵ eis p̃bentes. Tua gͥ excellentia
quiete adinuenta om̃ibus gentibus
quibus p̾es per p̃cepta pͥa fitunt
manifesta ut agnosc̃ãt quia nulla ma¬
xima cura ꝑ quam semꝑ aliquid adi

Expanded text:
dotem filii aut existentes moriantur: adinvenerunt quidam etiam aliam dubitationem, non recipientes haec tenere in his qui libertabus copulantur, cuonem et hoc fuerit iam sancitum. Si enim ad libertam non omnino nuptiae prohibentur, certum fuit quia etiam in illis haec tenere volumus. Sed quoniam utique hoc dubitatum est, sancimus: si quis uxorem non habens legitimam aut filios legitimos ad ancillam propriam habuerit quandam meliorem sententiam et filios protulerit ex ea in servitio constituta,rum et regenerationis et inter ingenuos secundum istos reduxerit modos et nuptias confirmaverit, postea vero nuptialia sit et uxor legitima et filii sub potestate as nati sunt; vias, per quas ad ingenuitatem, secundum quod praedictum est, venerant, celebratione postea dotalium ius legitimorum eis praebentes. Tua igitur excellentia, nostrorum quiete adinventa, omnibus gentibus quibus praeest per praecepta propria faciat manifesta, ut agnoscant, quia nulla maxima cura, per quam semper aliquid adi
Abbreviated transcription (Latin):
subiectos nolentes sanccimus. siquis
quere p̃cipuas. has maxime quidem
titem. si aũt non hoc agit ꝓpt̃ ali¬
quas nẽcessitates que plurime cr¬
cum adsistunt homiubus. licet ti¬
men descͥptiones facere rerum qͣs
partire uoluĩt ⁊ subscribe̾ om̃ibus.
aut ipos. aut filios uniuersos fi¬
scrilere. p̃patare. inter quos res di¬
que cautela non inligens. Si uõ
aliquis hoc non egͥeĩt. s disꝑsam
sic ⁊ plerumꝙ sine testimonio sub¬
scͥpͥtioem fecit. sciat nicħ hinc fi¬
lus sese pͣbitũm utilitatis. s quasĩ
testimoio conscͥptiones non sequen¬
tes. noꝙ iudicibus cause. quos ui¬
dicos familie herciscunde leges ap¬
pellant his sequi cogendis. oportet¬
⁊ enim ꝓuidẽ subtiliter cautele
filioꝵ ⁊ non aluid quidem muni¬
re. aliud sub errore relinquẽ. qđ
difficilium est insuꝑ ⁊ isolubili

Expanded text:
subiectos nolentes sancimus: si quis quere praecipuas, has maxime quidem,tatem. Si autem non hoc agit propter aliquas necessitates, quae plurimae circumadsistunt hominibus, licet tamen descriptiones facere rerum quas partire voluerit, et subscribere omnibus aut ipse aut filios universos subscribere praeparare, inter quos res dique cautela non indigens. Si vero aliquis non hoc egerit, sed dispersam sic et plerumque sine testimonio subscriptionem fecerit, sciat nihil hinc filiis sese praebiturum utilitatis, sed quasi testimonio conscriptiones non sequentes, neque iudicibus causae, quos iudices familiae herciscundae leges appellant, has sequi cogendis. Oportet enim providere subtiliter cautelae filiorum et non aliud quidem munire. aliud sub errore relinquere, quod difficilium insuper et insolubili