comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na tanquã infidelib ñ fidelibus
clata sunt. D notandum qͦd redẽp¬
torem nr̃m cum iam ꝑfecte esset ȩta¬
tis. eisdem gentib apłi predicant:
eum q paruulũ & nec dum ꝑ hu¬
mani coryis officium loquentem.
stella gentib denuntiat: quia ni¬
mirum rationis ordo poscebat. ut
loquentem iam dñm. loquences no¬
bis predicatores innocescerent. & nec¬
dum loquencim elementa muca
predicarent. Sed in om̃ib signis
quȩ uel nascente dño uel moriente
monstrata sunt: considerandum
nobis est quanta fuerit in quorũ¬
dam udeorũ corde duritia. quȩ
hunc nec ꝑ propħiȩ donũ nec ꝑmi-
racula agnouit. Om̃ia quippe ele¬
menta: auctorem suũ uenisse testa¬
quiddam usu humano loquar.
deum hunc celi esse cognouerunt:
quia procinus stellam miserunt.
Mare cognouit: quia sub plantis
euis se calcabile prebuit. Eerra cog¬
nouit: quia eo moriente contremu¬
it. Sol cognouit: quia lucis suȩ ra¬
dios abscondit. Saxa & parietes
cognouerunt: quia temꝑe mortis

Expanded text:
s data sunt. Et notandum quod Redemptorem nostrum, cum jam perfectae esset aetatis, eisdem gentilibus apostoli praedicant, eumque parvulum, et necdum per humani corporis officium loquentem, stella gentibus denuntiat, quia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquentem jam Dominum loquentes nobis praedicatores innotescecent, et necdum loquentem elementa muta praedicarent. 2. Sed in omnibus signis quae vel nascente Domino vel moriente monstrata sunt, considerandum nobis est quanta fuerit in quorumdam Judaeorum corde duritia, quae hunc nec per prophetiae donum, nec per miracula agnovit. Omnia quippe elementa auctorem suum venisse testaquiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis
Abbreviated transcription (Latin):
rex terre turbatus ẽ: quia nmirũ
terrena altitudo confunditur. cũ
celsitudo celestis aꝑitur. Sed que¬
rendum nobis est. qͥdnam sit. quod
redemptore nato pastorib in u¬
dea ingłs apparuit: atq ad ado¬
randum hunc ab oriente magos.
ñ angłs s stella ꝑduxit. Quia u¬
delicet iudeis tanquã racione uten¬
tib. rationale animal idẽ. angłs

Expanded text:
a nimium terrena altitudo confunditur, cum celsitudo coelestis aperitur. Quaerendum nobis est quidnam sit quod, Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente Magos non angelus, sed stella perduxit. Quia utique, Judaeis tanquam ratione utentibus, rationale
Abbreviated transcription (Latin):
extera sua: & in brachio fortitu¬
nis sue. Si dtacro tricicumauũ
ultra cibum inimicis tuis. & si bi¬
berint filii alieni uinũ tuũ. in quo
laborasti: quia qui congregabunt
illud comedent. & laudabunt dñm.
& qui comportant illud bibent in
atriis sc̃ĩs meis. hȩcdicit. Sermo bi¬

Expanded text:
dextera sua: et in bracio fortitudinis sue. Si dedero tritticum tuum ultra cibum inimicis tuis: et si biberint filii alieni vinum tuum in quo tu laborasti. Quia qui congregabunt illut comedent et laudabunt Dominum: et qui comportant illut vibent in atriis sanctis meis.
Abbreviated transcription (Latin):
ticie cutũdedit me. quasi sponsũ
decoratum corona. et quasi spon¬
sam ornatam monilib sius. Sicut
enim terra profert germen suum.
& sicut ortus semen suum germinat:
sic dñs d̃s germinabit iusticiam &
laudem. coram uniũsis gentibus.¬

Expanded text:
tiae circumdedit me, quasi sponsum decoratum corona, et quasi sponsam ornatam monilibus suis. Sicut enim terra profert germen suum, et sicut hortus semen suum germinat, sic Dominus Deus germinabit justitiam, et laudem coram universis gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑis fidem xp̃i est susceptura de-¬
signat. Unde bene galilea. perpe¬
trata transmigratio. nazareth
flos aut iirgultum eiꝰ interpretat᷑.
quia nunirum sc̃a eccł̃a. quo ar¬
clentiore desiderio ab his quȩ in
terris uidet. ad celestia promeren¬
da transmigrat. eo maiore sp̃ua¬
lium abundat flore & germine

Expanded text:
temporis fidem Christi est susceptura, detemporis fidem Christi est susceptura, designat. Unde bene Galilaea perpetrata transmigratio, Nazareth flos aut virgultum ejus interpretatur; quia nimirum sancta Ecclesia, quo ardentiori desiderio ab his quae in terris videt ad coelestia promerenda transmigrat, eo majore spiritualium abundat flore atque germine
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis accipient. & bene cũ iudeã
deserit fugere. & hoc in nocd dicit.
cum uero reuertitur in illam. nõn
quia nimirũ quos ob peccatorum
tenebras olim ꝑsecutores reliquis
ipsos ob lucem fidei. tandem seqbe¬
uod dampnato licet herodis
ioseph timore archelai ful
euis in uideam ubi metropolitaꝰ
habebat ire formiclans. monente
angło in naz areth galileȩ secedit:
uicima presentis ȩccłȩ temꝑa de sig¬
nat. quando pro ea quȩ nunc est
uniuersali gentis illius cecitate.
quȩ xp̃ianos in quantũ ualec ꝑse¬
qui ñ desistit. acrior in quibꝰdani
antixp̃i ꝑsecutio consurget. & qui¬
dem plurimis ad predicationem
enoch & helye a ꝑfidia conuersis.
sed ceteris ad instinctum antrxp̃i.
tota intentione contra fidem dimi¬
cantib. Pars igitur uideȩ in qua
regnabat archelaus: ꝑfidos anti¬
xp̃i sequaces ostendit. Porro naza¬
rech galileȩ in qua dñs transfertur:
parcem gentis eiusdem. quȩ tunc

Expanded text:
ritatis accipient. Et bene cum Judaeam ritatis accipient. Et bene cum Judaeam deserit, fugere, et hoc in nocte dicitur; cum vero revertitur in illam  Al.,quia nimirum quos ob peccatorum tenebras olim persecutores reliquit, ipsos ob lucem fidei tandem se quaeuod damnato licet Herode Joseph timore Archelai filii ejus in Judaeam, ubi metropolim habebat, ire formidans, monente angelo in Nazareth Galilaeae secedit, ultima praesentis Ecclesiae tempora designat, quando pro ea quae nunc est universali gentis illius caecitate, qua Christianos in quantum valet persequi non desistit, acrior in quibusdam Antichristi persecutio consurget. Et quidem plurimis ad praedicationem Enoch et Eliae a perfidia conversis, sed caeteris ad instinctum Antichristi tota intentione contra fidem dimicantibus. Pars igitur Judaeae in qua regnabat Archelaus, perfidos Antichristi sequaces ostendit. Porro Nazareth Galilaeae, quo Dominus transfertur, partem gentis ejusdem quae tunc
Abbreviated transcription (Latin):
spẽcialiter acciꝑe: quando inuales¬
cente inuidia. predicatores sunt uer¬
bi om̃s pene expulsi de ꝓuintia. et
in gencib predicaturi sunt longe
late q: cisꝑsi. Sic q factum ẽ ut gen¬
tilitas que ꝑ egyptum figuratur:
peccatis ante tenebrosa. lumen uerbi
perciꝑet. Hoc est enim puerũ iħm &
matrem eius ꝑ iosepħ in egẏptum
trausferri: fidem scilicet dñicȩ in¬
carnationis & ȩccłş sotietatem. ꝑ do¬
ctores scos gentib commiti. łe ͥ.¬
uod erant in egypto usq ad
obitum herodis: indicat fi¬
gurate fidem xp̃i ingentib mansu¬
ram donec plenitudo earũ intro¬
eat. & sic om̃is isrł salius fiat. Obi¬
tus quippe herodis: terminũ con¬
tentionis malitiosȩ qua nunc con¬
tra eccłam iudea seuit insinuat.
Occisio paruulorũ: mortem humi¬
lium sp̃u. quos fugato a se. xp̃o iuda
ꝑemere designat. Qͦd autem defui¬
cto herode redic ad terram isrł iħs.
& helẏa predicantib. uidei sopita.
modernȩ inuidiȩ flãma. fidem ue¬

Expanded text:
o invalescente invidia praedicatores verbi sunt pene omnes expulsi de provincia, et in gentibus praedicaturi sunt longe lateque dispersi. Sicque factum est ut gentilitas quae per Aegyptum figuratur, peccatis ante tenebrosa lumen verbi perciperet. Hoc est enim puerum Jesum et matrem ejus per Joseph in Aegyptum transferri, fidem scilicet Dominicae incarnationis et Ecclesiae societatem per doctores sanctos gentibus committi. Quod erant in Aegypto usque ad obitum Herodis indicat figurate fidem Christi in gentibus mansuram donec plenitudo gentium introeat, et sic omnis Israel salvus fiat. Obitus quippe Herodis terminum intentionis malitiosae, qua nunc contra Ecclesiam Judae saevit, insinuat. Occisio parvulorum, mortem humilium spiritu, quos fugato a se Christo Judaei peremere, designat. Quod autem defuncto Herode redit ad terram Israel  Aet Elia praedicantibus Judaei, sopita modernae invidiae flamma, fidem ve
Abbreviated transcription (Latin):
uod occisis pro año pueris.
herodes ñ longe post obiit. & io¬
seph monente angͤ d dñm cũ matre
ad terram isrł recduxit. significat
om̃s ꝑsecutiones que contra eccłam
erant mouendȩ. ipsorũ ꝑsecutorum
morte iuncticandas: eisdemaq mu ta¬
tis ꝑsecutorib. pacem ȩccłȩ denuored¬
dendam. & scõs qui latuerant ad
sua loca fuisse reuersuros. Possumꝰ

Expanded text:
Quod occisis pro Domino pueris Herodes non longe post obiit, et Joseph monente angelo Dominum cum matre ad terram Israel reduxit, significat omnes persecutiones quae contra Ecclesiam erant movendae ipsorum persecutorum morte vindicandas, eisdemque mulctatis persecutoribus pacem Ecclesiae denuo reddendam, et sanctos qui latuerant ad sua loca fuisse reversuros. Herodes
Abbreviated transcription (Latin):
quia głificabit te. E edificabunt
filii peregrinorũ muros tuos: & re¬
ges eorũ ministrabunt tibi. In in.¬
dignatione enim mea ꝑcussi te: &
in reconciliatione mea misertus sũ
tibi. & aperientur poitȩ tuȩ iugi¬
ter die ac nocte & ñ claudentur:
ut afferatur ad te fortitudo gentiũ
& reges eorum adducant᷑. Genseñ
et regnũ qͦd ñ seruierit tibi. peri¬
bit: &e gentes solitudine uastabunt
Gła libani ad te ueniet. abiesce bu¬
xuis & pinus simul ad ornandũ locã
sc̃ĩficationis meȩ: et locum pedum
meorũ glificabo. Et uenient ade
curui filii eorum qui humiliauat
te: & ad orabunt uestigia pedum ci¬
orum. om̃s qui detrahebant tibi.
E uocabunt te ciuitatem cdñi syor
scĩ isrt. P ro eo qͦd fuisti derelicta et
odio habita. & non erat qui ꝑte¬
transiret: ponam te insuꝑbiam se¬
culorũ. gaudium in generationt̃
& generationem. & sugges lacgo¬
tium: & mamilla regum lactabel
& scies quia ego dñs saluans te. al

Expanded text:
quia glorificabit te. Et edificabunt filii peregrinorum muros tuos: et reges eorum ministrabunt tibi. In indignatione enim mea percussi te: et in reconciliatione mea misertus sum tui. Et aperientur porte tue iugiter die ac nocte - et non claudentur. Ut afferatur ad te fortitudo gentium: et reges eorum adducantur. Gens enim et regnum quod non servierit tibi peribit: et gentes in solitudine vastabuntur. Gloria Libani ad te veniet et abies et buxus et pinus simul ad ornandum locum sanctificationis mee: et locum pedum meorum glorificabo. Et venient ad te curbi filii eorum qui humiliaberunt te: et adorabunt vestigia pedum tuorum omnes qui detraebant tibi. Et vocabunt te civitatemirent". "Pro eo quod fuisti derelicta et odio habita, et non erat qui pertransiret, ponam te in superbiam seculorum, gaudium in generationem et generationem, et sugges lac gentium et mamilla regum lactaberis et scies q
Abbreviated transcription (Latin):
icur supra predixi: & nunc
Diterum dico. Si quis uobis
ugłirauerit preter id qͦd accepisti.
anachema. sit. Modo enim homi¬
tib suadeo an deo: aut quero ho¬
minib placere: Si adhuc homi¬
nibus placerem: xp̃i seruus non
essem. Notum enim uob facio

Expanded text:
praediximus, et nunc iterum dico: Si quis vobis evangelizaverit praeter id quod accepistis, anathema sit. Modo enim hominibus suadeo, an Deo? An quaero hominibus placere? Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem. Notum enim vobis facio
Abbreviated transcription (Latin):
tua ꝑstulticiam. & folia tua come¬
det. & fructus tuos ꝑdet: & relinque¬
ris uelut lignũ aridum in heremo.
Anuna enim nequara disꝑdit qͥ se
habet: & in gaudũiinici dat illũ.
& deducit in sortem impiorũ. Uer¬
bum dulce multiplicat amicos. at
mitigit inimicos: & litigua eucha¬
ris in bono hõmine habundabit.
Multi pacifici sint tibi: & consilia¬
rius tͥ sit unus de mille. Si possides
amicũ in temptatione posside eũ:
& ñ facile credas illi. Est enĩ amicus
scdm tempus suũ: & ñ ꝑmanebit
in die tribulationis. E est amicus
qui conuertit᷑ ad inimicitiã: & est̃

Expanded text:
tua per stultitiam et folia tua comedet et fructus tuos perdet et relinqueris velut lignum aridum in heremo anima enim nequa disperdet qui se habet et in gaudium inimici dat illum et deducit in sortem impiorum verbum dulce multiplicat amicos et mitigat inimicos et lingua eucharis in bono homine abundat multi pacifici sint tibi et consiliarii tibi sint unus de mille si possides amicum in temptatione posside eum et non facile credas illi est enim amicus secundum tempus suum et non permanebit in die tribulationis et est amicus qui egreditur ad ini
Abbreviated transcription (Latin):
st autẽ amicus socius mense: &
ñ ꝑmanet in die necessitatis.
Amicus si ꝑmanserit fixus. erit tibi
quasi coequalis: & in domesticis tius
fiducialiter aget. Si humiliauerit
se contra te. & a facie tua absconde¬
rit se: unanunem habebis amicitiã
bonam. Ab inimicis tuisseparare:
& ab amicis tiuis attende. Amicus
fidelis protectio fortis: qui autẽ inue¬
nit illum. inuenit thesaurũ. Amico
fideli nulla est comparatio: & ñ est
digna ponderatio auri & argenti.
contra bonitatem fidei illiꝰ. Amicus
fidelis. medicamentũ uitȩ & ĩmorta
licatis: & qui metuunt dñm. inueni¬
ent illum. Qui timet deum eque ha¬
bebit amicitiam bonam: qm̃ scđm il

Expanded text:
st autem amicus socius mensae, et non permanebit in die necessitatis. Amicus si permanserit fixus, erit tibi quasi coaequalis, et in domesticis tuis fiducialiter aget. Si humiliaverit se contra te, et a facie tua absconderit se, unanimem habebis amicitiam bonam. Ab inimicis tuis separare; et ab amicis tuis attende. Amicus fidelis protectio fortis: qui autem invenit illum, invenit thesaurum. Amico fideli nulla est comparatio, et non est digna ponderatio auri et argenti contra bonitatem fidei illius. Amicus fidelis, medlitatis; et qui metuunt Dominum, inveniunt illum. Qui timet Dominum, aeque habebit amicitiam bonam, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
suũ donec rediret. Ꝙ tradidit ei
mediũ exercitũ & elefantos: & man-¬
dauit ei de om̃ib que uolebat. &¬
de inhabitantib udeam & ihrł̃m.¬
E ut mitteret ad eos exercitũ ad
conterendam & extirpandam uir-¬
tutem isrł. & reliquias ihrłm: & au¬
ferendam memoriã de loco. E ut
constitue ⁊ habitatores filios ali¬
enigena s ati om̃ib finib eorũ: et
sorte distribueret terrã eorũ. Et
rex assumpsit partem exercitus resi¬
dui. & exiuit ab autiochia ciuita¬
te regni sui. anno centesimo & qua¬
dragesimo septimo. & transfreta

Expanded text:
suum donec rediret et tradidit ei suum donec rediret et tradidit ei medium exercitum et elefantos et mandavit ei de omnibus quae volebat et de inhabitantibus Iudaeam et Hierusalem ut mitteret ad eos exercitum ad conterendam et extirpandam virtutem Israhel et reliquias Hierusalem et auferendam memoriam de loco et ut constitueret habitatores filios alienigenas in omnibus finibus eorum et sorte distribueret terram eorum et rex adsumpsit partem exercitus residui et exivit ab Antiochia civitate regni sui anno centesimo et quadragesimo et septimo et transfre
Abbreviated transcription (Latin):
& formido: suꝑ otͣis gentes in
curuitu eorum. E ꝑuenit ad regm̃
nomen eius: & de preliis uidȩ naru¬
bant om̃s gentes. Ut audiuit auit̃
antiochuf sermones istos. iratus est
animo: & misit & congregauit exe¬
citum unuiersi regni sui. castra for¬
tia ualde. E aꝑuit erarium suũ a
dedit stipendia exercitui in annũ
& mandauit. illis ut essent paratu
om̃ia. E uidit qͦd defecit peccunia
de thesauris. & tributa regionis to¬
dica ꝓpcer dissensionem & plaga.
quã secit in terra. ut tolleret le¬
quȩ erant a primis dieb: & timuit
ne non haberet & semel & bis in sũp¬
tus. & donatiua quȩ dederat ante
larga manu. & habundauerat suꝑ
reges qui ante eum fuerant. Le¬
onsternatus erat animo scd̃a.¬
ualde. & cogitauit ite in ꝑsi-¬
dem. & acciꝑe tributa regionũ: &
congregaret argentũ multũ. W reli-¬
quit lysiam hominem nobilen
de genere regali suꝑ negotia regia.
a flumine. eufraten usq ad flum̃
egypti: ut nutriret antiochũ filiũ

Expanded text:
o super omnes gentes in circuitu eorum et pervenit ad regem nomen eius et de proeliis Iudae narrabant omnes gentes ut audivit autem Antiochus sermones istos iratus est animo et misit et congregavit exercitum universi regni sui castra fortia valde et aperuit aerarium suum et dedit stipendia exercitui in annum et mandavit illis ut essent parati ad omnia et vidit quod defecit pecunia de thesauris et tributa regionis modica propter dissensionem et plagam quam fecit in terra ut tolleret lequae erant a primis diebus et timuit ne non haberet et semel et bis in sumptus et donativa quae dederat ante larga manu et abundaverat super reges qui ante eum fuerant consternatus erat animo valde et cogitavit ire in Persidem et accipere tributa regionum et congregare argentum multum et reliquit Lysiam hominem nobilem de genere regali super negotia regia a flumine Eufraten usque ad flumen Aegypti et ut nutriret Antiochum filium
Abbreviated transcription (Latin):
derunt tibi in die obductionis ꝙ un¬
dictȩ. Non uentiles te in omnem
uentum. & ñ eas in om̃i uia: sic enub
peccator probatur duplici lingua
Esto firmus in uia dei. & in uericate
sensus tui. & scientia: & prosequat᷑
te uerbum pacis & iusticiȩ. fr̃a.u.

Expanded text:
derunt tibi in die obductionis et vinderunt tibi in die obductionis et vindictae. Non ventiles te in omni vento, et non eas in omni via. Sic enim peccator probatur duplici linguesto firmus in uia dei et in ueritate sensus tui et scientia, et prosequatur te uerbum pacis et iustitiae.
Abbreviated transcription (Latin):
nabit ꝓ te inimicos tuos. Noli citatus
ẽẽ irrliugua tua: & inutilis & remis¬
sus in oꝑib tuis. Noli ẽẽ sicut leo in
domo tua. euertens domesticos tuos.
&e opprimens subiectos tibi. Honsit
porrecta manus tua ad accipiendtã:¬
& ad dandum collecta. Noli aiten¬
dere ad possessiones iniquas: & ne
dixeris. est michi sufficiens uita .ni¬
chil enim proderit in temꝑe iunci¬
ctȩ & obductionis. Non sequaris con¬
cupiscentiam cordis tui: & ne dixx¬
ris. Quomͦ potui. aut quis me subiꝗ¬
et propt̃ facta mea: Ds̃ enim uindi¬
cans uindicabit. Tc. iiͥi.¬
sine metu. neq adicias pc¬
catum suꝑ peccatũ: & ne dicas.
Miseratio dei magna est: multituci.¬
nis peccatorũ meorũ miserebitur.
Misccłia enim & ira ab illocito pri¬
ximat: & in peccatores respicit ira il¬
lius. Non tardes conuerti ad dĩm:
& ne differas de die in diem. Subro
enim ueniet ira illuis: & in temꝑe
uindictȩ disꝑdet te. Noli anxiusaͥ
in diuitiis iniustis: nichil enim ꝑto.¬

Expanded text:
noli citatus esse in lingua tua et inutilis et remissus in operibus tuis. noli esse sicut leo in domo tua euertens domesticos tuos et opprimens subiectos tibi. non sit porrecta manus tua ad capiendum et ad dandum collecta. Noli adtendere ad possessiones iniquas et ne dixeris: est mihi sufficiens uita. nihil enim proderit in tempore uindictae et obductionis. non sequaris concupiscentiam cordis et ne dixeris: quomodo potui? aut quis me subiciet propter facta mea? deus enim uindicans uindicabit. ne dixas peccatum super peccatum. et ne dicas: miseratio dei magna est, multitudinis peccatorum meorum miserebitur. misericordia enim et ira ab illo cito proximat et in peccatores respicit ira illius. non tardes conuerti ad dominum et ne differas de die in diem. subito enim uenit ira illius et in tempore uindictin divitiis injustis: nihil enim pro
Abbreviated transcription (Latin):
t multitudinem scientiȩ desi-¬
derat quis: scit preterita. & de
fucuris estimat. Scit uersutias ser¬
monum. & dissolutiones argumen¬
torum: signa & monstra scit anceqͣn
fiant: & euentus temꝑũ & seculorũ.
P roposui gͦ hanc assumere mͥadcon¬
uuendũ: sciens q̃mn cõmunicabit
mecũ de bonis. & erit allocutio cogi¬
tationis & tediĩ mei. Habeo ꝓpt̃ hanc
claritatem ad turbas: & honorem
apud seniores & uiuenes. & acutus
inueniar in uidicio. & in conspectu
potentium amabilis ero: & facies
principũ mirabunt᷑ in me. Tacen¬
te me sustinebunt. & loquentem
me respicient: & sermocinante¬
me plura. manus ori suo imponent.
Propt̾ ea habebo ꝑ hanc ĩ mortalita¬
tem: & memoriam ȩternam his qui
post me futuri sunt relinquam

Expanded text:
 multitudinem scientiae desiderat quis scit praeterita et de futuris aestimat scit versutias sermonum et dissolutiones argumentorum signa et monstra scit antequam fiant et eventus temporum et saeculorum proposui ergo hanc adducere mihi ad convivendum sciens quoniam communicabit mecum de bonis et erit adlocutio cogitationis et taedii mei habebo propter hanc claritatem ad turbas et honorem apud seniores iuvenis acutus inveniar in iudicio et in conspectu potentium admirabilis ero et facies principum mirabuntur me tacentem me sustinebunt et loquentem me respicient et sermocinante plura manus ori suo inponent propterea habebo per hanc inmortalitatem et memoriam aeternam his qui post me futuri sunt relinquam
Abbreviated transcription (Latin):
entia: & incellectus prudentiȩ ab euo.
Fons sapientiȩ uerbũ dei in excelsis:
& ingressus illius mandata ȩterna.
Radix sapientiȩ cui reuelata est ꝙ
astutias illius quis agnouit: Disci¬
plina sapientiȩ cui reuelata est ꝙ mr¬
nifestata: & multiplicationẽ ingressus

Expanded text:
 intellectus prudentiae ab aevo fons sapientiae verbum Dei in excelsis et ingressus illius mandata aeterna radix sapientiae cui revelata est et astutias illius quis agnovit disciplina sapientiae cui revelata est et manifestata et multiplicationem ingressu
Abbreviated transcription (Latin):
Nicium sapientiȩ timor dñi. & cup
fidelib in uulua concretus est. ap
electis feminis creditur. & cum usts̃
& fidelib agnoscitur. Timor dñisc
entiȩ religiositas: & religiositas cułb¬
diet & iustificabit cor: iocunditat̃
atq gaudium dabit. Timenti dũm
bene erit: & in diebus consũmatio¬
nis illius benedicetur. Plenitudosa¬
pientiȩ timere deum: & plenstudo
a fructibꝰ illius. Omneni domũ ilhas

Expanded text:
nitium sapientiae timor Domini et cum fidelibus in vulva concreatus est et cum electis seminis creditur et cum iustis et fidelibus agnoscitur timor Domini scientiae religiositas religiositas custodiet et iustificabit cor iucunditatem atque gaudium dabit timenti Deum bene erit et in diebus consummationis illius benedicetur plenitudo sapientiae timere Deum et plenitudo a fructibus illius
Abbreviated transcription (Latin):
sit: & om̃ia pene in sangͥne mun¬
dantur scdm legem. & sine sangͥniᷤ
effusione ñ fit remissio. Necesse est
ergo exemplaria qͥdem celestiũ his
mundari: ipsa autẽ celestia melio¬
rib hostiis quã istis. Non enim in
manu factis sc̃is. iħc introuut exem¬
plaria uirorũ. s in ipsũ celum: ut
appareat nunc uultui dei ꝓ nobis.

Expanded text:
sit et omnia paene in sanguine mundantur secundum legem et sine sanguinis fusione non fit remissio necesse est ergo exemplaria quidem caelestium his mundari ipsa autem caelestia melioribus hostiis quam istis non enim in manufactis sanctis Iesus introiit exemplaria verorum sed in ipsum caelum ut appareat nunc vultui Dei pro
Abbreviated transcription (Latin):
moyses faciem suam: ñ enĩ
audebat respicere contra deum.
Cui ait dñs. Uiqi afflictionem po¬
puli mei in egyptũ. & clamorem
eius audiui: propt̃ duritiam eoꝵ
qui presunt oꝑib. & sciens do¬
lorem eius descendi ut liberarem
cum de manib egyptiorũ. & edu¬
cerem de t̾ra illa in terrã bonã &
spaciosam. in terra quȩ fluit la¬
cte & melle: ad loca chananei &
ethei. & amorrei. ferezei. & euei.
& iebusei. Clamor gͦ filiorũ isrł
uenit ad me: uidiq afflictionẽ eo¬
rum qua ab egyptiis opprimunt᷑.
Sed ueni mutam te ad pharaonẽ:
ut educas popłm meũ filios ispł de
egypco. Dixitq moyses addeum.
Qͥ s ego sum ut uadam ad pharao¬
nem: & educam filios istł de egyp
Ego ero tecũ: & hoc habebis
signũ qͦd miserim te. Cũ eduxeris
popłm meũ de egypto: immolabis
deo suꝑ montem istũ. & ait moy¬
sef ad deum. Ecce ego uadam ad
filios isrł. & dicam eis. Ds̃ patrum
ur̃orũ misit me ad uos. Si dpxcrul
mͥ qͥd est nomen eius: quid dicã cis:

Expanded text:
oyses faciem suam: non enim audebat aspicere contra Deum. Cui ait Dominus. Vidi afflictionem populi mei in Egypto: et clamorem ejus audivi propter duriciam eorum qui presunt operibus. Et sciens dolorem ejus: descendi: ut liberarem eum de manibus Egyptiorum: et educerem de terra illa in terram bonam et spaciosam. In terra que fluit lacte et melle: ad locum Chananei et Cethei et Amorrei et Pherisei et Etei et Jebusaei. Clamor ergo filiorum Israel venit ad me: vidique afflictionem eorum, qua ab Aegyptiis opprimuntur. Sed veni, mittam te ad Pharaonem, ut educas populum meum, filios Israel de Aegypto. Dixit Moses ad Deum: Quis ego sum, ut vadam ad Pharaonem, et educam filios Israel de Aegypto. Ego ersignum quod miserim te. Cum eduxeris populum meum de Egypto: immolabis Deo super montem istum. Ait Moyses ad Deum. Ecce ego vadam ad filios Israhel et dicam eis Deus patrum vestrorum misit me ad vos si dixerint mihi quod est nomen eius quid dicam eis
Abbreviated transcription (Latin):
ad regem egypti: & dices ad erꝗ
Dñs ds hebreorũ uocauit nosꝑ
mus uiam trium dierum ꝑsolla¬
dinem: ut immolemus dño dea
nr̃o. Sed ego scio qͦd ñ dimiã e
rex egypti. ut eatis: nisi ꝑ manue
ualidam. Extendam enĩmanus
meam & ꝑcutiam egyptũ incul¬
ctis mirabilib meis. qui fidids
sũ in medio eorũ: posthpedicis¬

Expanded text:
ad regem Aegypti, et dices ad eum: Dominus Deus Hebraeorum vocavit nos. Ibimus viam trium dierum per solitudinem, ut immolemus Domino Deo nostro. Sed ego scio quod non dimittet vos rex Aegypti ut eatis, nisi per manum validam. Extendam enim manum meam, et percutiam Aegyptum in cunctis mirabilibus meis quae facturus sum in medio eorum, et post haec
Abbreviated transcription (Latin):
ad uos. & hanc doctrinam ñ affert:
nolite reciꝑe cũ in domo. nec aue. ei
dixeritis. Qui enĩ dicit ei aue: cõmu¬
nicat oꝑib eius malignis. P lura ha¬
bens uobis scribere: nolui ꝑ cartam
& atramentũ. Spero enim me futu¬
rum ad uos: & os ad os loqui: ut gau¬
dium ur̃m plenũ sit. Salutant ce

Expanded text:
rt nolite recipere eum in domum nec have ei dixeritis qui enim dicit illi have communicat operibus illius malignis plura habens vobis scribere nolui per cartam et atramentum spero enim me futurum apud vos et os ad os loqui ut gaudium vestrum plenum sit salutant te
Abbreviated transcription (Latin):
oc est autẽ uidicium. quia lux
uenit in mundũ: & dilexer̃t̃
homines magis tenebras quã lucẽ.
Frant enum mala eorũ oꝑa. fratres
mei: quorũ oꝑa bona inuenit ciñs:
Nullorũ. Omniũ enim mala oꝑa
inuenit. Quomͦ ergo quidam fece¬
runt ueritatem: & uenerunt ad lu¬
cem: hoc enim sequit᷑. Qui autẽ
facit ueritatem uenit ad lucem: ut
manifestentur oꝑa eius. quia in deo
sunt facta. Quomͦ ergõ quidã bonũ
opus fecerunt ut uenirent ad lucem:
id est ad xp̃m: Ee quomͦ quidam di¬
lexerunt tenebras: Si enun om̃s i ec
catores inuenit. ut om̃s a peccato sa¬
net. & serpens ille in quo figurata
est mors dñi. eos sanat qui morsi fu¬
erant. & propter morsum serpentis
erectus est serpens. id est mors dñi
propter mortales homines quos in¬
uenit iniustos: quomͦ intelligitur.
hoc est uidiciũ. q̃m lux uenit in mun¬
dum. & dilexerunt homines magis

Expanded text:
lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem; erant enim mala opera eorum. Fratres mei quorum bona opera invenit Dominus? nullorum. Omnia enim mala opera invenit. Quomodo ergo quidam fecerunt veritatem, et venerunt ad lucem? Hoc enim sequitur: Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in Deo sunt facta. Quomodo ergo quidam bonum opus fecerunt ut venirent ad lucem, id est, ad Christum: et quomodo quidam dilexerunt tcatores invenit, et omnes a peccato sanat: et serpens ille, in quo figurata est mors Domini, eos sanat qui morsi fuerant : et propter morsus serpentis erectus est serpens, id est, mors Domini propter mortales homines, quos invenit injustos, quomodo intelligitur: « Hoc est judicium, quoniam lux venit in mundum, et d
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. Maledicentis enim tibi in a¬
maritudine animȩ exaucdietur pre¬
catio illius: exaudiet autẽ eum qui
fecit illum. Congregationi pauꝑum
affabilem te facito: & presbicero hu

Expanded text:
dicere. Maledicentis enim tibi in amaritudine animae exaudietur deprecatio illius. Exaudiet autem eum, qui fecit illum. Congregationi pauperum affabilem te facito, et presbytero hu
Abbreviated transcription (Latin):
noli scrucari multipliciter: ꝙ in plis¬
ribus oꝑib euis ñ eris curiosus. Pugi¬
ma enim suꝑ sensum hominũ ostas
sunt tibi: multos enim suplantiss
suspicio illorũ: & inuanitate detinuit
sensus illorum. Le .ii.¬
or durũm male habebit in no¬
uissimo: & qui amar ꝑiculum
in illo ꝑibit. Cor ingrediens duas
dis in illis scanclaliz abitur. Cor neqͣni
grauabitur in dolorib x. peccator
adiciet ad peccandũ. Synagoge suꝑ¬
borũ noh est sanitas: frucex enĩ pec¬
cati eradicabitur in illis. & ñ intelli¬
gitur. Cor sapiens intelligit I. iiii¬
in sapientia: & auris bona au reo¬

Expanded text:
multipliciter et in pluribus operibus eius non eris curiosus plurima enim super sensum hominis ostensa sunt tibi multos enim inplanavit suspicio illorum et in vanitate detinuit sensus illorum or durum male habebit in novissimo et qui amat periculum in illo peribit cor ingrediens duas dius in illis scandalizabitur cor nequam gravabitur doloribus et peccator adiciet ad peccandum synagogae superborum non est sanitas frutex enim peccati eradicabitur in illis et non intellegetur cor sapiens intellegitur in sapientia et auris bona au
Abbreviated transcription (Latin):
Qui reddet gr̃am meminit in poste¬
rum: & ae temꝑe casus sui inueniet
ili elemosinam pauꝑis ne frau
des: & oculos tuos ne trausuer
i inopia sua. Cor inopis ne afflixeris.
⁊ non protrahas datum angustianti.

Expanded text:
qui reddet gratiam, meminit in posterum, et in tempore casus sui inveniet ili, elemosinam pauperis ne fraudes, et oculos tuos ne transvertem inopia sua. Cor inopis ne afflixeris, et non protrahas datum angustianti.
Abbreviated transcription (Latin):
enim. In fortitudine manus meȩ
feci: & in sapientia mea intellexi.
& abstuli terminos popłorũ. & pͥn¬
cipes eorum depredatus sum. Et
detraxi quasi pocens in sublime re-¬
sidentes & inuenit quasi nidum ma¬
nus mea: fortitudinem popłorum.
R sicut colliguntur oua quȩ dereli¬
cta sunt. sic uniũsam terrã egd̃ con¬
gregaui. & ñ fuit qui moueret þen¬
nam: & aperiret os e: ganniret. Ni m¬
qͥd głabit᷑ securis contra euin qui se¬
cat in ea: aut exalcabitur serracon¬
tra eum a quo trahitur: Quomͦ
si eleuetur uirga contra leuantem
se: et exaltetur baculus. qͥ utiq
lignũ est. P ropt̃ hoc mutet cdñator
dñs exei : ituum in pinguib eius te-¬
nuitatem: & subtus glłam eiꝰ succen¬
sa ardebit quasi combustio ignis.

Expanded text:
enim: In fortitudine manus meae enim: In fortitudine manus meae feci, et in sapientia mea intellexi: Et abstuli terminos populorum: et principes eorum depraedatus sum, Et detraxi quasi potens in sublimi residentes. Et invenit quasi nidum manus mea fortitudinem populorum: Et sicut colliguntur ova, quae derelicta sunt, sic universam terram ego congregavi: et non fuit qui moveret pennam, et aperiret os, et ganniret. Numquid gloriabitur securis contra eum, qui secat in ea? aut exaltabitur serra contra eum, a quo trahitur? quomodo si elevetur virga contra levantem se, et exaltetur baculus, qui utique lignum est. Propter hoc mittet dominator Dominus exercituum in pinguibus ejus tenuitatem: et subtus gloriam ejus succensa ardebit quasi combustio ignis.
Abbreviated transcription (Latin):
sed adhuc manus eiꝰ extenta. Lc.ii.¬
e assur. uurga furoris mei. & ba¬
culus ipse. In manu eorũ. idig¬
natio mea. Ad gentem fallacem mit¬
tam eum. & contra popłm furoris
mei mandabo illi. ut auferat spolia.
& diripiat piedam: & ponat illum
in conculcationem. quasi lucũ pla
tearum. Ipse aucẽ ñ sic arbitrabit᷑
& cor eiis non ita estimabit: sed ad
conterendũ erit cor eius. & ad inter¬
nitionem geutium ñ paucarum.
Dicet enum. Numqͥd ñ pͥncipes mei
simul reges sunt: Numqͥd ñ ut
carchamis. sic calanno: &ur ar¬
phad. si eit ith: Numqͥd ñ ut da¬
mascus. sic samaria: Quomͦ inue¬
nit manus mea regna idoli: sic &
simulachra eorũ de iherłm & de
samaria. N umqͥd ñ sicut feci sama¬
riȩ & idolis eius: sic faciam iherłm
& simulachris eius: Le. ii.¬
It erit. cum impleuerit dñs cun¬
cta oꝑa sua inmonte syon & in
iherłm: uisitabo suꝑ fructum mag¬
nifici cordis regis assur. & super
głam altitudinis oculoꝵ eiꝰ. Dixit

Expanded text:
sed adhuc manus ejus extenta. 5. Vae Assur, virga furoris mei, & baculus ipse est, in manu eorum indignatio mea. 6. Ad gentem fallacem mittam eum, & contra populum furoris mei mandabo illi, ut auferat spolia, & diripiat praedam, & ponat illum in conculcatitearum. Ipse autem non sic arbitrabitur, et cor ejus non ita existimabit: sed ad conterendum erit cor ejus, et ad internecionem gentium non paucarum. Dicet enim: Numquid non principes mei simul reges suet? numquid non ut Charchamis, sic Chalano? et ut Arphad, sic Emath? numquid non ut Damascus, sic Samaria? Quomodo invenit manus mea regna idoli, sic et simulacra eorum de Jerusalem et de Samaria. Numquid non sicut feci Samariae et idolis ejus, sic faciam Jerusalem et simulacris ejus? Et erit, cum impleverit Dominus cuncta opera sua in monte Sion, et in Jerusalem, visitabo super fructum magnifici cordis regis Assur, et super gloriam altitudinis oculorum ejus. Dixit
Abbreviated transcription (Latin):
a dño deo ur̃o. in ip̃sa gloriosi eritis
Recce sẏmeon fr̃ ur̃. scio qͦd uircon¬
silii est: ipsum audite semꝑ. & ipse
uobis erit pater. W udas machabe¬
us. fortis uiribꝰ a uiuentute sua. sit
uobis princeps militiȩ: & ip̃se aget
bellum popłi. E adducetis ad uos
om̃s factores legis. & uindicate uq¬
dictam popłi ur̃i. & retribiite re¬
tributionem gentib. & intendite
in p̃ceptũ legis. & benedixit eos:
& appositus est ad patressuos. E de¬
functus est centesimo & quadragesi
mo sexto anno: & sepultus est afiliis
sius in sepulchris patrum suoꝵ in
modin: & planxerunt eum om̃is
t surrexit uidas qui uocabat᷑
machabeus filius mathathiȩ¬
ꝓ eo. & adiuuabant eum om̃s fr̃s eiꝰ.
& uniuersi qui se coniunxerant patͥ
cuis. & preliabant᷑ prelium isrł̃ cum
leticia: & dilatauit głam popło suo.
& induit se lorica sicut gygas. & suc¬
cinxit se arma bellica sua in preliis:
& protegebat castra gladio suo.Simi-¬
lis factus est leoni in oꝑib suis: & si¬

Expanded text:
 in lege quia in ipsa gloriosi eritis et ecce Simeon frater vester scio quod vir consilii est ipsum audite semper et ipse vobis erit pater et Iudas Macchabeus fortis viribus a iuventute sua sit vobis princeps militiae et ipse aget bellum populi et vos adducetis ad vos omnes factores legis et vindicate vindictam populi vestri et retribuite retributionem gentibus et intendite in praeceptum legis et benedixit eos et adpositus est ad patres suos et defunctus est centesimo et quadragesimo et sexto anno et sepultus est a filiis suis in sepulchris patrum suorum in Modin et planxerunt eum omnis t surrexit Iudas qui vocabatur Macchabeus filius eius pro eo et adiuvabant eum omnes fratres eius et universi qui se coniunxerant patri eius et proeliabantur proelium Israhel cum laetitia et dilatavit gloriam populo suo et induit se loricam sicut gigans et succinxit se arma bellica sua in proeliis et protegebat castra gladio suo similis factus est leoni in operibus suis et si
Abbreviated transcription (Latin):
Dauid in sua miscd̃ia: consecutus¬
i est sedem regni in scła. Helyas dũ
relat zelum legis: receptus est in cȩ¬
lum. Ananias. atarias. mifael. cre¬
dences: liberati sunt de flãma. Da-¬
niel in sua simplicitate: liberatus
est de ore leonum. W ita cogitate
ꝑ generationem & geñationẽ: qͥa
om̃s qui sꝑant in deum ñ infirman¬
tur. Ꝙ auerbis uiri peccatoris n
timueritis: quia gła eius stercus &
uermis est. Hodie extollitur ꝙ cras
ñ inucnietur: quia conuersus est
in terrã suã. & cogitatio eiꝰ periit.
os gͦ filii confortamini lc.iii.¬
e uiriliter agite in lege: qͥa¬

Expanded text:
Dauid in sua misericordia consecutusDauid in sua misericordia consecutus est sedem regni in saecula. Helias dum zelat gelum legis, raptus est ad caelum. Ananias, Azarias et Misahel credentes liberati sunt de flamma. Danihel in sua simplicitate liberatus est de ore leonum. et ita cogitate per generationem et generationem, - quia omnes qui sperant in eum non infirmantur et a verbis viri peccatoris non timueritis quia gloria eius stercus et vermis est hodie extollitur et cras non invenietur quia conversus est in terram suam et cogitatio eius periet vos ergo filii confortamini et viriliter agite in lege q
Abbreviated transcription (Latin):
t cucinuit mathathias ⁊ ami¬
cieius. & destruxerunt aras.
& ciciderunt pueros incurrumcisos
quotqͦt inuenerunt in finibꝰ isrł
in fortitudine: & ꝑsoqiuti sunt fi¬
lios suꝑbiȩ. De prosꝑatum est opus
in manu eorum. & obtinuer̃t legn
de manib gentium & de manibus
regum:  ñ dederunt cornu pecato¬
ri. E apperpinquauerunt dies
mathatbiȩ mot erdi: & dixit fili
suis. Annc consortuta st si ebia q
castigatio. & tempus euersionis:
& ira indignationis. Nunc ergo¬
o filii emulatores estote legis. et
quȩ fecerunt in geñationib suis:
& accipietis głam magnã. ꝙ nom̃
gternum. Abraham. nunne in
temptatione inuentus est fidelis:
Wreputatum est ei ad iusticiam.
oseph in temꝑe angustiȩ łe scđ .a.¬
suȩ custodunt mandatũ: & factus
st cdñs egypti. Finees pater nr re
lando zelum dei: accepit testamei.¬
tum sacerdotii  ȩterni. Iħe
dum implet uerbũ. factus est
dux in isrł. Calephdum testifica¬
tur in eccl̃a: accepit hereditatem.

Expanded text:
cuivit Matthathias et amici eius et destruxerunt aras et circumciderunt pueros incircumcisos quotquot invenerunt in finibus Israhel in fortitudine et persecuti sunt filios superbiae et prosperatum est opus in manu eorum et obtinuerunt legem de manibus gentium et de manibus regum et non dederunt cornu peccatori et adpropinquaveMatathiae moriundi, et dixit filiis suis: nunc confortata est superbia et castigatio et tempus euersionis et ira indignationis. nunc, filii, aemuli estote legis et dquae fecerunt in saeculis suis, et accipietis gloriam magnam et nomen aeternum. Abraham nount in temptatione inuentus est fidelis, et reputatum est ei ad iustitiam? Ioseph in tempore angustiae suae custodiuit mandatum, et factus est dominus Aegypti. Finees pater noster in zelando zelum accepit testamentum sacerdotii aeterni. Iesus dum implet uerbum, factus est dux in Israel. Chaleb dum testificatur in ecclesia, accepit hereditatem.
Abbreviated transcription (Latin):
&e steterunt illis obuiam. & diui¬
si sunt in duas partes. & fundibalarii
& sagitarii preibant ex ertirũ: & pͥmi
certamuns om̃s potentes. Bachides au¬
tem erat in dextro cornu. Ex proxima¬
uit legio ex duab partib: & clama¬
bant tubis. Eixclamanerunt antẽ &
qui erant ex parte uidȩ etiam ipsi: &
icõmota est terra auoce exercituũ. Et
cõmissum est prelium: a mane usq ad
uesꝑam. & uidit uidas quia firmice
est pars exercitus bachidis in dextris:
& conuenerunt cum ipso om̃s constan¬
tes corde. E contrita est dextra pars
ab eis: & ꝑsequutꝰ est cosusq ad montẽ
aroti. & qui in sinistro cornu erant
uderunt qͦd contritũ est dextrũ cornui.¬
& sequuti sunt post iudam: & qͥ cũ ipso
erant a tergo. E ingrauatũ est
prelium: & ceciderunt uulnerati
multi. ex his & illis. E iudas cecicit.
& ceteri fugerunt. Lectio scda.¬
t ionathas & symon tulerunt
iudam fratrem suũ. & sepeli

Expanded text:
et steterunt illis obviam et diviet steterunt illis obviam et divisi sunt equites in duas partes et fundibalarii et sagittarii praeibant exercitum et primi certaminis omnes potentes Bacchides autem erat in dextro cornu et proximavit legio ex duabus partibus et clamabant tubis exclamaverunt autem et hii qui erant ex parte Iudae etiam ipsi et commota est terra a voce exercituum et commissum est proelium a mane usque ad vesperam et vidit Iudas quia firmior est pars exercitus Bacchidis in dextris et convenerunt cum ipso omnes constantes corde et contrita est dextra pars ab eis et persecutus est eos usque ad montem Azoti et qui in sinistro cornu erant viderunt quod contritum est dextrum cornu et secuti sunt post Iudam et qui cum ipso erant a tergo et ingravatum est proelium et ceciderunt vulnerati multi ex his et illis et Iudas cecidit et ceteri fugerunt et Ionathas et Simon tulerunt Iudam fratrem suum i
Abbreviated transcription (Latin):
eam: & ꝑemerunt animas hom
anni centesimi quinquagesimi
scdi: applicuerunt exercitũ ad ihrłm.
S surrexeriuit & abierunt in berea
uiginti milia uirorũ: & duo milia eqͥ¬
tum. Et iudas castra posuerat in laisa:.¬
& tria milia uiri cũ eo electi. E uide¬
runt multitudinem exerutus. quia
multi sunt & tunuerunt uaide: & mul¬
ti subtraxerunt se de castris. & ñ reman¬
serunt eis nisi octingenti uiri. E ui¬
dit uidas qͦd defluxit exercitus suus.
& bellum perurgebat eum. confra¬
ctus est corde: quia ñ habebat tem¬
pus congregandi eos. E dissolutus
est: & dixit his qui residui erint.
Surgamꝰ. & eamus ad aiuersarios
nr̃os: si poterimꝰ pugnare adũsus eos.
E auertebant eum dicentes. Non po¬
terimus. Sed liberemus animas nr̃as
modo. & reuertamur ad fr̃s nr̃os: & tc̃
pugnabimꝰ aduersus eos. Nos autem
pauci sumus. E ait uidas. Absit istam
rem faceri: ut fugiamus ab eis. Et si
appropiauit tempus nr̃m. moriamur
It mouit uidas exercitum de cafr̃.

Expanded text:
et peremerunt animas hominni centesimi quinquagesimi et secundi adplicuerunt exercitum ad Hierusalem et surrexerunt et abierunt in Berea viginti milia virorum et duo milia equitum et Iudas castra posuerat in Laisa et tria milia viri cum eo electi et viderunt multitudinem exercitus quia multi sunt et timuerunt valde et multi subtraxerunt se de castris et non remanserunt ex eis nisi octingenti viri et vidit Iudas quod defluxit exercitus suus et bellum perurguebat eum confractus est corde quia non habebat tempus congregandi eos et dissolutus est et dixit his qui residui erant surgamus et eamus ad adversarios nostros si poterimus pugnare adversus eos et avertebant eum dicentes non poterimus sed liberemus animas nostras modo et revertemur ad fratres nostros et pugnabimus adversus eos nos autem pauci sumus et ait Iudas absit istam rem facere ut fugiamus ab eis et si adpropiavit tempus nostrum moriamur us de castris
Abbreviated transcription (Latin):
& exquirebant & ꝑscrutabant᷑ ami¬
us uidȩ. & adducebant eos ad bachi¬
dem: & uindicabat in illos & illude¬
bat. & facta est tribulatio magna
in isrł: qualis ñ fuit ex qua die ñ est

Expanded text:
scrutabantur amicos Iudae et adducebant eos ad Bacchidem et vindicabat in illos et inludebat et facta est tribulatio magna in Israhel qualis non fuit ex qua die non est
Abbreviated transcription (Latin):
omparatio est a minore. Sigͥ
amicus homo surgit de lecto
&e dat. ñ a micitia sed tedio compul.¬
sus: quanio magis dat ds̃ qui sts
tedio largissime donat qͦd petituri¬
regnigaudia nos ꝑuenire desideras.
& nos eadem gaudia a se petert docu
it. & nobis petentib se hȩc daturũ
esse ꝓmisit. Pecite inquit & dabit᷑
uobis. querite & inuenietis: pulsatt¬

Expanded text:
omparatio est a minore. Si enim amicus homo surgit de lecto, et dat non amicitia, sed taedio compulsus, quanto magis dat Deus, qui sine taedio largissime donat quod petiturregni gaudia nos pervenire desiderans, et nos eadem gaudia a se petere docuit, et nobis petentibus se haec daturum esse promisit. Petite, inquit, et dabitur vobis; quaerite, et invenietis; pulsat
Abbreviated transcription (Latin):
uolo hoc ago s qͦd odi illud facio.
Ei autem quo nolo Ee .iui.¬
ilud facio: consentio legi q̃m¬
bona est. Nunc autem iam non
ꝑticatum. S cio enim qm̃ ñ habitat
in me: hoc in carne mea bonum.
Nam uelle adiacet mͥ: ꝑficere au¬
tem bonum ñ inuenio. Non enim
nolo malum hoc ago. Si autem
catum. Inuenio igitur legem uolen¬
ti mͥ facere bonum: q̃m mͥ malum
adiacet. Condelector enim legi
dei: scd̾m interiorem hominem.
Uideo autẽ aliam legem in mem-¬
bris meis. repugnantem legi mentis

Expanded text:
ago sed quod odi illud facio si autem quod nolo illud facio consentio legi quoniam bona nunc autem iam non t in me peccatum scio enim quia non habitat in me hoc est in carne mea bonum nam velle adiacet mihi perficere autem bonum non inolo malum, hoc ago. si autem,n me, peccatum. inuenio igitur legem uolenti mihi facere bonum, quia mihi malum adiacet. condelector enim legi dei secundum interiorem hominem. uideo autem aliam legem in membris meis rep
Abbreviated transcription (Latin):
icet nobis dilectissimi appio¬
un ꝓinquante festiuitate pꝑͥasci¬
Ui cuinium qua dragesimȩ ipse
legitimni temꝑis recursus indicet:
cohortatio tamen etiam nr̃i ser¬
monis adhibenda est. quȩ auti¬
lianco dño nec inutilis sit pigris
nec onerosa cleuotis. Nam cum
omnẽ obseruanciam nr̃am. ratpo
istorũ dierũ poscat augeri: nemo
est ut confido de uob̃. qui se ado¬
pus horum ñ gaudeat incitati.
Natura enim nr̃a adhuc manci
te mortalitate mutabilis. etiam¬
si ad sũma queq uirtutũ studio
prouehatur: semꝑ tamen sicutpo.¬
test habere quo recidat. ita porte
habere quo crescat. U hȩi est ꝑa¬
fectorum uera iusticia. ut nonqũ¬
se presumant esse ꝑfectos: ne abi¬
neris nondũ finiti intentione iss¬
santes. ibi incidant deficiendiꝑ
culum. ubi ꝓficiendi deposucta
simul sine differentia gradiũ Qe
cdiscretione meritorũ. abhisudꝰ¬

Expanded text:
icet nobis, dilectissimi, appropinquante festivitate paschali jejunium quadragesimale ipse legitimi temporis recursus indicat, cohortatio tamen etiam nostri sermonis adhibenda est, quae, auxiliante Domino, nec inutilis sit pigris, nec onerosa devotis. Nam cum omnem observantiam nostram ratio istorum dierum poscat augeri, nemo est ut confido de vobis, qui se ad opus bonum non gaudeat incitari. Natura enim nostra, manente adhuc mortalitate, mutabilis, etiamsi ad summa quaeque virtutum studia provehatur, semper tamen sicut potest habere quo recidat, ita potest habere quo crescat. ET HAEC EST perfectorum vera justitia, ut numquam praesumant se esse perfectos, ne ab itineris nondum finiti intentione cessantes, ibi incidant deficiendi periculum, ubi proficiendi deposuerint simul sine differentia graduum, sine discretione meritorum, ab i
Abbreviated transcription (Latin):
sensum subdidit. Ex gula quuipps
temptauit: cum cibum ligniua¬
tum ostendit. atq ad comedenẽ
suasit. Ex uana autẽ gła tempa¬
uit: cum diceret. eritis sicut dii.
W̾ ex prouectu auaritiȩ temptatͤ
cũ diceret. scientes bonũ & maliu
Auaritia enim ñ solum ptii ł
sed etiam altitudirs. Le. uii¬
Decte enimauaricia dicta¬
cum supra modum side¬
tas ambicur. Si enim t̃i aqllg¬
am honoris rapuna ꝓtinc̾t

Expanded text:
sensum subdidit. Ex gula quippe sensum subdidit. Ex gula quippe tentavit, cum cibum ligni vetitum ostendit, atque ad comedendum suasit. Ex vana autem gloria tentavit, cum diceret: Eritis sicut Dii. Et ex profecta avaritiae tentavit, cum diceret: Scientes bonum et malum. Avaritia enim non solum pecuniae est, sed etiam altitudinis. Recte enim avaritia dicitucum supra modum sublimitas ambitur. Si enim non ad avaritiam honoris rapina pertineret,
Abbreviated transcription (Latin):
tationibꝰ iunceret: sicut mortem
nr̃am uenerat sua moite suꝑare.
ed sciendum nobis est. Ec.uii.¬
quia tribusmodis temptatio
agitur: suggestione: delectatione.
consensu. Sinos umn temptamur.
plerumq in delectatione autetiam
in consensu labimur: quia ex carnᷤᷤ
peccato propagati. in nobis ipsis eci¬
am gerimus. unde certamina tole¬
ramus. Deus uero qui in ucero uir¬
ginis incarnatus in mundũ sinc
peccato uenerat: nil contradictioruĩ
in semet ipso tolerabat. Temptari
ergo ꝑ suggestionem potuit. s elus
mentem peccati a aectatio not tlo¬
mordit: atq ideo om̃is illa diabo¬
lica temptatio foris ñ intus fuit
Sed si ipsum ordinem temptatio¬
nis eius aspicimꝰ: pensamꝰ quanta
magnitudine nos a temptatione
liberam᷑. Anciquus hostis contu
pͥmum hominẽ parentem nr̃m. is
tribus se temptationib erexit: ꝙ
hunc uidelicet gula. uiana gła
auaritia. tempcauit. Sed tempta¬
do suꝑauit: quia sibi eum ꝑ con¬

Expanded text:
tationibus vinceret, sicut et mortem tationibus vinceret, sicut et mortem nostram venerat sua morte superare. Sed sciendum nobis est, quia tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione, consensu, et nos cum tentamur, plerumque in dilectione, aut etiam in consensu labimur, quia de carnis peccato propagati in nobis ipsis etiam gerimus, unde certamina toleramus. Deus vero, qui in utero virginis incarnatus, in mundum sine peccato venerat, nihil contradictionis in semetipso tolerabat, tentari ergo per suggestionem potuit, sed ejus mentem peccati delectatio non momordit. Atque ideo omnis diabolica illa tentatio feris non intus fuit; sed si ipsum ordinem tentationis ejus aspicimus, pensemus, quanta magnitudine nos a tentatione liberamur. Antiquus hostis contra primum hominem, parentem nostrum, in tribus se tentationibus erexit. Quia hunc videlicet gula, vana gloria, et avaritia tentavit. sed tentando superavit, quia sibi eum per con