comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oues fȩtantes dđ nr̃ acceptꝰ nunc alios greges pascit
ingentib: : & ipsos ia cob & isrł Sic enĩ dictũ ẽ Pascere
ia cob seruũ suũ : & isrł hereditatẽ suã Ñ enĩ qr exgen¬
tib s̃ istȩ oues ideo ab illo semine alienati s : qđ ẽ iacob
filii carnis. sed filii ꝓmissionis deputant᷑ in semine:
Ex gentib enĩ erant fideles: qͥb: dicebat: Si aut̃ uos
xp̃i: gͦ abrahȩ sem̃ estis scđm repromissionẽ heredes
qđ uero ait iacob seruũ suũ & isrł hereditatẽ suã : more suo
scriptura repetiuit eandẽ sententiã Nisi forte qͥspiã sic
distinguere uelit. ut hoc tẽpore ia cobseruiat : tunc sit
aut̃ ȩtna hereditas dĩ qͣndo uidebit dm̃ facie ad faciem.
ceret᷑ sed etiã qđ uincen& ñ habebat: & in intellectib

Expanded text:
oves fetantes David noster acceptus, nunc alios greges pascit oves fetantes David noster acceptus, nunc alios greges pascit in Gentibus, et ipsos Jacob et Israel: sic enim dictum est, Pascere Jacob servum suum, et Israel haereditatem suam. Non enim, quia ex Gentibus sunt istae oves, ideo ab illo semine alienatae sunt, quod est Jacob filii carnis, sed filii promissionis deputantur in semine . Ex gentibus enim erant fideles quibus dicebat, Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis, secundum repromissionem haeredes ? Quod vero ait, Jacob servum suum, et Israel haereditatem suam, more suo Scriptura repetivit eamdem sententiam. Nisi forte quispiam sic distinguere velit, ut hoc tempore Jacob serviat; tunc autem sit aeterna haereditas Dei quando videbit Deum facie ad faciem, ceretur, sed etiam quod vinceret non habebat? Et in intellectu
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ feges pascit. Sane: de post fȩtantes inde acce¬
ptus ẽ Ille qͥppe priores fuer̃ tales: de qualib dr̃ in
cantico canticoꝵ uni ȩccłȩ quȩ constat ex multis. id ÷
uni gregi cuiꝰ m̃bra s̃ multi greges De talib gͦ ei dr̃
Dentes tui. id ÷ ꝑ qͦs loqueris uł ꝑ qͦs in corpꝰtuũ uelut
manducando cȩteros traicis. hoc itaq signi ficant den-¬
tes tui. sic̃ grex de tonsarũ ascendens de lauachro quȩ
om̃s geminos creant. & sterilis ñ ẽ in eis. Deposuer enĩ
tunc uelut uellera onera scłi : qͣndo ante pedes apłoꝵ¬
uendita rerũ suarũ p̃tia posuer̃ Ascendentes de laua-¬
chro illo : de qͦ eos ad mon& apłs petrus sollicitos qđ xp̃i
sanguinẽ fuderint & dicit. Agite pȩnitentiã & baptite¬
tur uob peccata ur̃a. Geminos aut̃ creauer̃. oꝑa scilic&
duoꝵ p̃ceptoꝵ geminȩ caritatis. dilectionis dĩ & dile¬
ctionis ꝓximi. Vnde sterilis ñ erat in eis. De posthas

Expanded text:
Gentium greges pascit. Sane de post fetantes inde acceptus ost. Illae quippe priores fuerunt tales, de qualibus dicitur in Cantico canticorum uni Ecclesiae quae constat ex multis, id est uni gregi cujus membra sunt multi greges; de talibus ergo dicitur: Dentes tui, id est, per quos loqueris, vel per quos in corpus tuum, velut manducando, caeteros trajicis; hoc itaque significantes dentes tui, sicut grex detonsarum ascendens de lavacro, quae omnes geminos creant, et sterilis non est in eis . Deposuerunt enim tunc velut vellera onera saeculi, quando ante pedes Apoenditarum rerum suarum pretia posuerunt , ascendentes de lavacro illo, de quo eos admonet apostolus Petrus, sollicitos quod Christi sanguinem fuderint, et dicit. Agite poenitentiam, et baptizetur vobis peccataduorum praeceptorum geminae charitatis, dilectionis Dei, et dilectionis proximi: unde sterilis non erat in eis. De post has
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph & tribũ effrẽ ñ elegit. sed elegit tribũ uda
q̃ dix̃ reppulit tab̵ naculũ ruben qͥ fuit primogenitus
a cob: nec eos qͥ sequunt᷑ & iudã nascendo p̃cedunt:
ut illis repulsis & ñ electis trib uida eligeret᷑. Poterat
enĩ dici merito illos repulsos: qͥa & in benedictione ia¬
cob qͣ suos filios benedix̃. peccata eoꝵ cõmemorata
grauit᷑ decestat᷑ qͥmuis in cistribub: leui sacerdotalis
trib eẽ meruerit: unde etiã moyses fuit. Nec dixit.
reppulit tab̾naculũ beniamin. uł tribũ beniamin ñ ele.¬
git ex qͣ rex eẽ iã cȩꝑat: ña inde fuerat electꝰ saul
Unde ex ipsa uicinitate tẽporis qͣndo ille repulsus ẽ
atq re ꝓbatꝰ & dauid electꝰ. conuenient᷑ poss& hoc
dici: nec tam̃ dictũ ẽ. Sed hos potissimũ nominauit :
qͥ clariorib meritis uidebant᷑ excellere. nã & ioseph
pauit in egypto patrẽ & fr̃s suos & impie uenditꝰ
merito pietatis. castitatis. sapientiȩ iustissime

Expanded text:
um Ephraem non elegit. Et elegit tribum Juda. Non dixit, Repulit tabernaculum Ruben, qui fuit primogenitus Jacob; nec eos qui sequuntur, et Judam nascendo praecedunt, ut illis repulsis et non electis, tribus Juda eligeretur. Poterat enim dici merito illos repulsos, quia et in benedictione Jacob, qua suos filios benedixit, peccata eorum commemorata graviter detestatur ; quamvis in eis tribus Levi sacerdotalis tribus esse meruerit, unde etiam Moyses fuit . Nec dixit, Repulit tabernaculum Benjamin; vel, Tribum Benjamin non elegit, ex qua rex esse jam coeperat; nam inde fuerat electus Saül : unde ex ipsa vicinitate temporis, quando ille repulsus est atque reprobatus, et David electus , convenienter posset hoc dici; nec tamen dictum est: sed eos potissimum nominavit, qui clarioribus meritis videbantur excellere. Nam Joseph pavit in Aegypto patrem et fratres suos, et impie venditus, merito pietatis, castitatis, sapientiae, justissime
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ oues popłm suũ : & ꝑdux̃ eos tanqͣm gregẽ in
deserto Et dedux̃ eos in spe & ñ timuer & ini¬
micos eoꝵ oꝑuit mare. Tanto fit hoc meliꝰ qͣnto
in teriꝰ : ubi eruti de potestate tenebrarũ in regnũ
dĩ m̃te trans ferim᷑ & scđm pascua spiritalia efficim᷑
oues dĩ. ambulantes in hoc scło uelut indeserto qm̃ nemi¬
& inimicos nr̃os oꝑuit mare : ab oleuit in baptismo remis¬

Expanded text:
m suum, et perduxit eos tanquam gregem in deserto. Et deduxit eos in spe, et non timuerunt, et inimicos eorum operuit mare. Tanto fit hoc melius, quanto interius, ubi eruti de potestate tenebrarum in regnum Dei mente transferimur, et secundum pascua spiritualia efficimur oves Dei, ambulantes in hoc saeculo velut in deserto, quoniam nemiEt inimicos nostros operuit mare; abolevit in Baptismo remis
Abbreviated transcription (Latin):
hoc certe ille dđ de cuiꝰ ẽ iste semine facere ñ potant
in popło. cui sic̃ homo regnabat: sed ille hoc facit
cui recte anima fidelis dicere potest. Intelligere
me facito & ꝓscrutabor legẽ tuã Pinde ne ab illo
erremꝰ dũ densã uelut ex nob̾ sit intelligentiã fidim:
eiꝰ manib nos credendo subdamꝰ Ipse in nob̵ eã facut
ut in intelligentia manuũ suarũ nos deducat erutos
ab errore : eoq ꝑducat ubi iã ñ possinꝰ errare. hic ẽ
fructꝰ popłi dĩ attendentis in legẽ dĩ & inclinantis
aurẽ suã in uerba oris eiꝰ : ut dirigat in eo corsuũ. & st
p̃sentẽ uitã uerũ etiã ad ȩt̾nã nec tantũ ad recipienda
bonoꝵ operũ p̾mia: sed etiã ipsa bona oꝑa faciendi
ponat indõ spem suam ExPlic̃ ẜ Salmꝰ Lxxuii.¬

Expanded text:
Hoc certe ille David, de cujus est iste semine, facere non poterat in populo cui sicut homo regnabat; sed ille hoc facit, cui recte anima fidelis dicere potest: Intelligere me facito, et perscrutabor legem tuam . Proinde, ne ab illo erremus, dum de nostra, velut ex nobis sit, intelligentia fidimus, ejus manibus nos credendo subdamus. Ipse in nobis eam faciat, ut in intelligentia manuum suarum nos deducat erutos ab errore, eoque perducat ubi jam non possimus errare. Hic est fructus populi Dei, attendentis legem Dei, et inclinantis aurem suam in verba oris ejus, ut dirigat in eo cor suum, et spraesentem vitam, verum etiam ad aeternam, nec tantum ad recipienda bonorum operum praemia, sed etiam in ipsa bona opera facienda, ponat in Deo spem suam. IN PSALMUM LXXVII
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qr caros̃. sp̃s uadens & ñ reuertens : ideo eos uo-¬
cando & miserando ꝑsuã grãm ipse reuocauit.
qr ꝑse ipsos redirẽ ñ possent. quomꝰ enĩ redit
caro sp̃s ambulans & ñ reuertens urgente se
inima atq longinqua maloꝵ pondere meri¬
toꝵ. nisi ꝑ electionẽ gr̃e. quȩ ñ meritis tanquã
merces reddit᷑ sed tanquã donũ gratis dat᷑ ut iu¬
stificet᷑ impius. & redeat ouis ꝑdita ñ tam̃ in uirib
suis sed in humeris reportata pastoris quȩ se
patrẽ meũ : oc culta itaq uocatione & inspirati¬
one. etiã ipse quȩsitus ẽ & resuscitatꝰ : ñ nisi ab
illo qͥ uiuificat om̃ia. Et inuentꝰ aquo nisi ab

Expanded text:
ritus vadens, et non revertens. Ideo eos vocando et miserando per suam gratiam ipse revocavit, quia per seipsos redire non possent. Quomodo enim redit caro, spiritus ambulans et non revertens, urgente se in ima atque longinqua malorum pondere meritorum, nisi per electionem gratiae? Quae non meritis tanquam merces redditur; sed tanquam donum gratis datur, ut justificetur impius, et redeat ovis perdita; non tamen in viribus suis, sed in humeris reportata pastoris , quae spatrem meum. Occulta itaque vocatione et inspiratione etiam ipse quaesitus est et resuscitatus, nonnisi ab illo qui vivificat om
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ & irã & tribulationẽ in missionẽ ꝑ angłos
malos illud qđ ad didit uiã fecit semitȩ iresuȩ
cuiꝰ tandẽ acies sufficit penitrare. ut intelli¬
gat capiatq sententiã in tanta ꝓfunditate lati¬
tantẽ : erat enĩ semita irȩ dĩ . qua ȩgyptiaꝵ im¬
pietatẽ occulta ȩqͥtate punir&. Sed eidem sẽmi¬
tȩ uiã fecit : ut eos tanqͣm ex abditis ꝑ angłos
in manifesta scelera ꝓducens in euidentissi¬
mos impios euidentissime uindicar& Ab hac
potestate maloꝵ angłoꝵ ñ liberat hominẽ :
state tenebrarã & transtulit in regnũ filii ela¬
ritatis suae. Cuiꝰ rei popłs iste figurã gerebat.
cũ ẽ erutus de potestate egyptioꝵ: & trans latꝰ
in regnũ t̾rȩ ꝓmissionis ꝓfluentis lac & mel. qđ
suauitatẽ significat gr̃ȩ. Seqͥt᷑ post cõmemoratio

Expanded text:
onem, et iram, et tribulationem, immissionem per angelos onem, et iram, et tribulationem, immissionem per angelos malos, illud quod addidit, Viam fecit semitae irae suae? cujus tandem acies sufficit penetrare, ut intelligat capiatque sententiam in tanta profunditate latitantem? Erat enim semita irae Dei, qua Aegyptiorum impietatem occulta aequitate puniret; sed eidem semitae viam fecit, ut eos tanquam ex abditis per malos angelos in manifesta scelera producens, in evidentissimos impios evidentissime vindicaret. Ab hac potestate malorum angelorum non liberat hominem nistate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae : cujus rei populus iste figuram gerebat, cum esset erutus de potestate Aegyptiorum, et translatus in regnum terrae promissionis fluentis lac et mel, quod suavitatem signifi
Abbreviated transcription (Latin):
in seruis eiꝰ. bene credit᷑ ds̃ fecisse ꝑ illos angłos
malos: ut iã uiciosȩ m̃tes filioꝵ infidelitatis.
ꝑ eos angłos qͥb eadẽ amica s̃ uitia excitaren¬
tur in odium popłi. atq ad t̾rendos & corrigen-¬
dos bonos illa mirabilia sequerent᷑. Illa etiam
mala morũ quȩ his corporalib plagis signifi¬
cata eẽ diximꝰ. ꝓpt̾ quod p̃dictũ est. aperiã
in parabolis osmpm malos angłos exerceri in
eos qͥ illis di uina ȩquitatẽ subduntur:
conuenientissime creditur Neq enĩ cũ fit
qđ ait apłs. tradidit illos ds̃ in concu¬
piscentias cordis illoꝵ ut faciant quae
ñ conueniunt ñ illic mali angłi tanquã in mate¬
riã sui corporis uersantur & gaudent : qͥb: iustis¬
sime subdita ẽ uiciositas humana. p̃ter eos qͥos
liberat gr̃a. Et ad hȩc qͥs idoneus : unde cũ dixis¬
s&. misit in eos irã indignationissuȩ indignati¬

Expanded text:
in servos ejus , bene creditur Deus fecisse per illos angelos in servos ejus , bene creditur Deus fecisse per illos angelos malos; ut jam vitiosae mentes filiorum infidelitatis per eos angelos, quibus eadem amica sunt vitia, excitarentur in odium populi Dei, atque ad terrendos et corrigendos bonos illa mirabilia sequerentur. Illa etiam mala morum, quae his corporalibus plagis significata esse diximus, propter quod praedictum est, Aperiam in parabolis os meum, per malos angelos exerceri in eos qui illis divina aequitate subduntur, convenientissime creditur. Neque enim cum fit quod ait Apostolus, Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt , non illic mali angeli tanquam in materia sui operis versantur et gaudent; quibus justissime subdita est vitiositas humana, praeter eos quos liberat gratia. Et ad haec quis idoneus ? unde, cum dixisset, Misit in eos iram indignationis suae; indignati
Abbreviated transcription (Latin):
qđ uero ꝑtin& ad p̾sentẽ psalmi huiꝰ locũ. si ea
quȩ mirabilit̃ de creaturis facta s̃. malis angłis
mortes primitiuoꝵ: & illud maxine unde reli-¬
gatas om̃ia obduratione cordis illoꝵ. ut popłm
dĩ nollent dimittere hanc enĩ iniqͥssimã & malig¬
nissimã obstinationẽ ds̃ cũ facere dr̃ ñ instiganꝰ¬
do & inspirando sed deserendo facit : ut illi ope¬
rent᷑ in filuis diffidentiȩ qđ ds̃ debite iusteq ꝑ¬
mitit. Nã & illud qđ isaias ꝓpheta dicit dñe¬
ecce tuiratꝰ es & nos peccauimꝰ ꝓpt̃ ea errauimꝰ
& facti sumꝰ sic̃ immundi om̃s: ea ratione intelli¬
git᷑. Precessit enĩ aliqͥd unde ds̃ iustissime iratꝰ
ab eis suã lum̃ auferr& : ut peccata quȩ nulla
tergiuersatione defendi poss̃ ñ eẽ peccata cȩ-¬
citas humanȩ m̃tis offenden&. ab itinere iu¬
stitiȩ deuiando & errando. Et qđ in alio psalmo
scriptũ ẽ de his ipsis egyptiis qđ ds̃ conuerterit
cor eoꝵ ut odissent popłm eius. & dolũ facerea

Expanded text:
 pertinet ad praesentem psalmi hujus locum: si ea quae mirabiliter de creaturis facta sunt, malis angelmortes primitivorum, et illud maxime unde religata sunt omnia, obdurationem cordis illorum, ut populum Dei nollent dimittere. Hanc enim iniquissimam et malignissimam obstinationem Deus cum facere dicitur , non instigando et inspirando, sed deserendo facit, ut illi operentur in filiis diffidentiae , quod Deus debite justeque permittit. Nam et illud quod Isaias propheta dicit, Derravimus, et facti sumus sicut immundi omnes , ea ratione intelligitur: praecessit enim aliquid, unde Deus justissime iratus ab eis suum lumen auferret, ut in peccata quae nulla tergiversatione defendi possunt non esse peccata, caecitas humanae mentis offenderet, ab itinere justitiae deviando et errando. Et quod in alio psalmo scriptum est de his ipsis Aegyptiis, quod Deus converterit cor eorum ut odissent populum ejus, et dolum facerent
Abbreviated transcription (Latin):
sio ipsius iustitiȩ : qua quisq humano
generi socialis ẽ Sed siue ita se ha¬
beant harũ rerũ figuratȩ significationes. siue
alit̃ melius in itelligant᷑. quẽ ñ moueat qđ decẽ
plagis ꝑcutiunt᷑ egỹptii. & decẽ p̃ceptis scribun¬
tur tabulȩ qͥb regat᷑ popłsdĩ : de quib conta¬
rio int̃ se cõparandis id ÷ plagis & p̃ceptis qm̃abi

Expanded text:
sio ipsius justitiae, qua quisque humano sio ipsius justitiae, qua quisque humano generi socialis est. Sed sive ita se habeant harum rerum figuratae significationes, sive aliter melius intelligantur; quem non moveat quod decem plagis percutiuntur Aegyptii, et decem praeceptis scribuntur tabulae, quibus regatur populus Dei? De quibus e contrario inter se comparandis, id est plagis et praeceptis, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
quando sequisquã putat aliqͥd ẽẽ cũ sit nichil:
Locusta ẽ malicia ore ledens : infideli scilic&
testimonio. Grando ẽ iniqͥtas. res alienas aufe¬
rens : unde furta. rapinȩ p̃dationesq nascuat᷑ :
Plus aut̃ uicio suo uastat᷑ : ipse uastator. Prui¬
na significat᷑ uiciũ : quo caritas ꝓximi stultitiȩ
tenebris uelut noc turno frigore congelescit. Ignis
uero siñ ille hic cõmemorat᷑ qͥ erat in grandine ex
fulgorantib nubib qm̃ hic dixit tradidit posses¬
siones eoꝵ igni. ubi eã significat utiq incensam :
qđ ignis ille fecisse ñ legit᷑ immanitatẽ gͦ iracun.¬
diȩ mͥ uidet᷑ significare : qua & homicidiũ ad¬
muti potest. Morte pecorũ : figuratũ ẽ qͣntum
arbitror damnũ pudicitiȩ: Concupiscentiã qͥppe
qua affectus ex orit᷑: cõmunẽ cũ pecorib ha¬
bemus hanc itaq habere domitã & ordinatã :
pudicit iae uirtꝰ ẽ Mors primitiuoꝵ ẽ amis¬

Expanded text:
quando se quisquam putat aliquid esse, cum nihil sit . quando se quisquam putat aliquid esse, cum nihil sit . Locusta est malitia ore laedens, infideli scilicet testimonio. Grando est iniquitas res alienas auferens; unde furta, rapinae, praedationesque nascuntur: plus autem vitio suo vastatur ipse vastator. Pruina significat vitium, quo charitas proximi stultitiae tenebris velut nocturno frigore congelascit. Ignis vero, si non ille hic commemoratur qui erat in grandine ex fulgurantibus nubibus, quoniam hic dixit, Tradidit possessionem eorum igni; ubi eam significat utique incensam, quod ignis ille fecisse non legitur: immanitatem ergo iracundiae mihi videtur significare, qua et homicidium admitti potest. Morte pecorum figuratum est, quantum arbitror, damnum pudicitiae. Concupiscentiam quippe, qua fetus exoritur, communem cum pecoribus habemus. Hanc itaque edomitam habere et ordinatam, pudicitiae virtus est. Mors primitivorum est amis
Abbreviated transcription (Latin):
ditũ igni ut ardene. deniq mollia quȩ lede¬
re grando ñ poterat dicunt᷑ ñ eẽ ꝑcussa id ÷ du¬
ris ictib lesã : quȩ postea comedit locusta Itẽ
qđ hic dr̃ & moros eoꝵ in pruina: ñ ẽ in exo-¬
do Multũ enĩ pruina : distat a grandine. Nã
serenis hyemalib noctib: pruna t̾ra canescit
quid gͦ ista significent. dicat tractator ut po-¬
test : iudic& lector & auditor ut ustũ ẽ Aqua
in sanguinẽ : michi uidet᷑ significare. de rerum
causis sentire carnalit̃. Cynomia muscȩ caninȩ
mores s̃ : qͥ nec parentes quando nascunt᷑ uident
Rana ẽ lo quacissima uanitas: rubigo occulte
Noc&. Quã etiã eruginẽ non nulli int̃p̃tatis :
alii caniculũ. Qđ malũ cui uicioꝵ aptius com¬
parat᷑ nisi qđ difficillime appar&. sic̃ ẽ multũ
de se fidere: Aura ẽ enĩ noxia quȩ hoc in fruc.¬
tib latent̃ oꝑat᷑ sic̃ in morib occulta suꝑbia:

Expanded text:
ditum igni ut arderet. Denique mollia quae laededitum igni ut arderet. Denique mollia quae laedere grando non poterat, dicuntur non esse percussa, id est, duris ictibus laesa; quae postea comedit locusta . Item quod hic dicitur, Et moros eorum in pruina, non est in Exodo: multum enim pruina distat a grandine; nam serenis hiemalibus noctibus pruina terra canescit. 27. Quid ergo ista significent, dicat tractator ut potest; judicet lector et auditor ut justum est. Aqua in sanguinem conversa, mihi videtur significare de rerum causis sentire carnaliter. Cynomyia, canini mores sunt, qui nec parentes quando nascuntur, vident. Rana, est loquacissima vanitas. Rubigo occulte nocet; quam etiam aeruginem nonnulli interpretati sunt, alii caniculam: quod malum cui vitiorum aptius comparatur, nisi quod difficillime apparet, sicuti est multum de se fidere? Aura est enim noxia, quae hoc in fructibus latenter operatur; sicut in moribus occulta superbia,
Abbreviated transcription (Latin):
uenit᷑ : ut hinc intelligat᷑ ñ hoc dicere qđ potest
putari sed illud potius qđ magis deb& ad uerti
Sic̃ ẽ & illud dominabitur a mari usq ad ma¬
re. & a flumine usq ad t̃minos orbis t̾̃rȩ qđ
in illiꝰ salomonis regno constat ñ eẽ eõ pletũ:
de quo putari posset iste psalmꝰ loqͥ. cũ de
xp̃o dño loqueret᷑. In plagis gͦ ȩgyptioꝵ quȩ
s̃ in libro qͥ exodus non cupat᷑. ubi maxime
scriptura curauit. ut ea qͥb afflictisur t
om̃ia ex ordine dicerentur : ñ inuenit᷑ qđ hab&
iste psalmꝰ. & dedit erugini fructũ eoꝵ. Illud etiã
qđ cũ dixiss& & tradidit grandini um̃ta eoꝵ.
ad didit & possessionẽ eoꝵ igni: de ium̃tis gran-¬
dine occisis legit᷑ in exodo Qđ uero possessio
eoꝵ igne cremata sit. om̃ino ñ legit᷑ : quã uis
uoces & ignes cũ grandine fierent. sic̃ tonitrua
cũ fulgorib solent ñ tam̃ scriptũ ẽ aliqͥd tra¬

Expanded text:
venitur; ut hinc intelligatur non hoc dicere quod potest venitur; ut hinc intelligatur non hoc dicere quod potest putari, sed illud potius quod magis debet adverti: sicut est illud, Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae . Quod in illius Salomonis regno constat non esse completum, de quo putari posset iste psalmus loqui, cum de Christo Domino loqueretur. In plagis ergo Aegyptiorum, quae sunt in libro qui Exodus nominatur, ubi maxime Scriptura curavit ut ea quibus afflicti sunt omnia ex ordine dicerentur, non invenitur quod habet iste psalmus, Et dedit rubigini fructus eorum. Illud etiam quod, cum dixisset, Et tradidit grandini jumenta eorum, addidit. Et possessionem eorum igni: de jumentis grandine occisis legitur in Exodo ; quod vero possessio eorum igne cremata sit, omnino non legitur. Quamvis voces et ignes cum grandine fierent, sicut tonitrua cum fulgoribus solent; non tamen scriptum est aliquid tra
Abbreviated transcription (Latin):
cham hȩ om̃s egyptiaꝵ penȩ allegorca interp̃¬
tatione exponi poss̃: ꝓ ut ea qͥsq intelligere
& reb ad quas referendȩ s̃ cõparare
luerit quod nos quoq facere tẽptabimꝰ: tan-¬
to aptius facturi qͥnto magis diuinitꝰ fuerimꝰ
ad iuti. Ad hoc enĩ psalmi huiꝰ illa uerba con¬
stringunt ubi dictũ ẽ: aꝑiã in parabolis os meũ:
loquar ꝓpositiones ab initio. Propt̃ hoc quippe
etiã aliqua hic dicta s̃ quȩ om̃ino egyptuis ac¬
cidisse ñ legimꝰ : cũ om̃s eoꝵ plage in exodo dili¬
gentissime ex ordine contex ant᷑. Ut qm̃ id qđ ibi
ñ dictũ ẽ. ñ frustra in psalmo dictũ ẽẽ certisimꝰ
neq id int̃p̃tari nisi figurate possimꝰ simul in¬
telligamꝰ etiã cȩtera quȩ facta constat. ob aliqͣm
figuratã significationẽ facta uł conseripta facit
enĩ hoc scriptura: in multis locis ꝓpheticoꝵ elo¬
quioꝵ dicit aliqͥd qđ in illa re gesta qͣm uide¬
tur cõmemorare ñ inuenit᷑ immo & alit̾ eẽ in¬

Expanded text:
Hae omnes Aegyptiorum poenae allegorica interpretatione exponi possunt, prout ea quisque intelligere, et rebus ad quas referendae sunt, comparare voluerit. Quod nos quoque facere tentabimus; tanto aptius facturi, quanto magis divinitus fuerimus adjuti. Ad hoc enim psalmi hujus illa verba constringunt, ubi dictum est, Aperiam in parabolis os meum; eloquar propositiones ab initio. Propter hoc quippe etiam aliqua hic dicta sunt, quae omnino accidisse Aegyptiis non legimus, cum omnes eorum plagae in Exodo diligentissime ex ordine contexantur; ut quoniam id quod ibi non dictum est, non frustra in Psalmo dictum esse certi sumus, neque id interpretari nisi figurate possumus, simul intelligamus etiam caetera quae facta esse constat, ob aliquam figuratam significationem facta vel conscripta. Facit enim hoc Scriptura in multis locis Propheticorum eloquiorum. Dicit aliquid quod in illa re gesta, quam videtur commemorare, non invenitur, imo et aliter esse in
Abbreviated transcription (Latin):
tarte ñ se exuant . similes s̃ hostilib popłis qͥ arcam
tes tam̃ti captiuatã uxta idola sua posuer̃ & illa qͥdem
uetera etiã ipsis nolentib cadunt : qͥa om̃is caro fenũ
& claritas hominis ut flos feni fenũ arut & flos

Expanded text:
tate non se tate non se testamenti captivam juxta idola sua posuerunt; et illa quidem veraciter etiam nolentibus cadunt, quia omnis caro fenum, et claritas omn
Abbreviated transcription (Latin):
habita n&: & tradidit in captiuitatẽ uirtutẽ eoꝵ : & pul.¬
chritudinẽ eoꝵ in manꝰ inimici. Ipsã arcã unde sibi uide¬
bant᷑ inuicti & unde sibi placebant : uirtutẽ & pulchri¬
tudinẽ eoꝵ dic̃. Deniq & postea male uiuentes & de
tẽplo dñi gloriantes: t̃rix ꝑ ꝓphetã dicens. Uidete
dio popłm suũ: & hereditatẽ suã spreuit. luueneseuꝵ
comedit ignis : id ÷ ira & uirgines eoꝵ ñ s̃ lam̃tatȩ
qͥa neq hoc uacabat in hostili metu. Sa cerdotes eoꝵ in
partu mortua. ꝓpt̃ eandẽ ꝑ turbationẽ plangi ñ potuit
Uidet᷑ enĩ dormire : qͣndo popłm suũ dat inmanib eoꝵ
qͦs odit ubi eis dicat᷑ ubi ẽ ds̃ tuus : excitatꝰ ẽ gͦ tanqͥn
dormiens : tanqͣm potens crapulatꝰ auino Nullus hoc
de dõ dicere auder&. nisi sps eiꝰ. dix̃ enĩ ssc̃ uidet᷑
impus in sultantib qđ uelut ebriꝰ diu dormiat: qͣndo
anca eu captiuaire potuer̃ ꝑ cussi enĩ s̃ in sedib suis

Expanded text:
t tradidit in captivitatem virtutem eorum, et pulchritudinem eorum in manus inimici. Ipsam Arcam unde sibi videbantur invicti, et unde sibi plaudebant, virtutem et pulchritudinem eorum dicit. Denique et postea male viventes, et de templo Domini glordio populum suum, et haereditatem suam sprevit. Juvenes eorum comedit ignis: id est, ira. Et virgines eorum non sunt lamentatae: quia neque hoc vacabat in hostili metu. 38. vers. 64. Sacpartu mortua, propter eamdem perturbationem plangi non potuit Videtur enim dormire, quando populum suum dat in manus eorum quos odit, ubi eis dicatur: Ubi est Deus tuus ? Excitatus ergo est tanquam dormiens, tanquam potens crapulatus a vino. Nullus hoc de Deo dicere auderet, nisi Spiritus ejus. Dixit enim, sicut videtur impiis insultantibus, quod velut ebrius diu dormiat, quando Arcam ejus captivare potuerunt; percussi enim sunt in sedibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
stẽ głam unde peccaretes angłi eiecti atq deiectis.
ꝑ xp̃i grãm saluam̃ : Illa enĩ generatio praua & ama¬
ricans qm̃ istis beneficiis corporalib ñ ponebat tuni¬
cã uetustatis : tẽptauer̃ adhuc & exa cerbauer̃ dm̃ ex¬
celsũ & teftimonia eiꝰ ñ custodier̃. Auerter̃ se & ñ senu¬

Expanded text:
atque dejecti sti gratiam subvehamur. Illa enim generatio prava et amaricans, quoniam istis beneficiis corporalibus non ponebat tunicam vetustatis, tentaverunt adhuc et exacerbaverunt Deum excelsum, et testimonia ejus non custodierunt: et ave
Abbreviated transcription (Latin):
leri om̃iũ maximo conligarent. Et qđ eos exillo
regno eradicatos ꝑ cuncta gentiũ disseminauit ñ
utiq deleuit: sed man& idem popłs ꝓlis suces¬
sione seruatꝰ. uelut cam signo accepto neqͥs eũ
occidat. id ÷ penitꝰ ꝑdat. Ecce quẽ ad modũ im ple¬
tur qđ dictũ ẽ : ipse aut̃ ẽ misericors & ꝓpitiꝰ ent
peccatis eoꝵ & ñ ꝑdet eos. Et abundauit ut auer

Expanded text:
leri omnium maximo colligarent: et quod eos ex illo leri omnium maximo colligarent: et quod eos ex illo regno eradicatos per cuncta gentium regna disseminavit, non utique delevit; sed manet idem populus prolis successione servatus, velut Cain signo accepto, ne quis eum occidat, id est, penitus perdat . Ecce quemadmodum impletur quod dictum est: « Ipse autem est misericors, et propitius erit peccatis eorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
norũ eloquioꝵ. de qͥb sibi generatio praua
blandit᷑ ñ ea deprau& sic̃ corsuũ : qͥa & illo de¬
prauato ista recta ꝑsistunt: Primo qͥppe scđm hoc
intelligi poss̃. qđ in euangelio scriptũ ẽ : ut sitis
suꝑ bonos & ma los. & pluit suꝑ iustos & iniustos
Quis enĩ ñ uideata quantũ miscđiȩ patientia
malis parcat: sed ante uidiciũ. Sic gͦ peꝑcit
illi genti : ut. acͫ cenider& omem irã suã ad
eã petutus eradicandã atq finiendam:
qđ in uerbis eiꝰ. & int̾cessione ꝓpeccatis illoꝵ
moysi serui eiꝰ erudent̃ appart& : ubi dicit ds̃
delea eos: & faciam te in gentẽ magnam
Ille int̾re idit paratior deleri ꝓ ipsis.
quã ꝓ ipso. sciens apud misericordẽ se id agere
qui qm̃ nullo mͦ del& ipsũ. etiã illis parcer& ꝓpt̃
ipsum. Uideamꝰ enĩ quantũ peꝑcit: & adhuc par¬
cat nã intro dux̃ eos it trã ꝓmissionis : & ser¬
uauit eã gentẽ. quo usq se xpm int̾ficiendo sce¬

Expanded text:
orum eloquiorum, de quibus sibi generatio prava blanditur, non ea depravet, sicut cor suum; quia et illo depravato ista recta persistunt. Primo quippe secundum hoc intelligi possunt quod in Evangelio scriptum est: « Ut sitis super bonos et malos, et pluit super justos et injustos » . Quis enim non videat quanta misericordiae patientia malis parcat! sed ante judicium. Sic ergo pepercit illi genti, ut non accenderet omnem iram suam ad eam penitus eradicandam atque finiendam; quod in verbis ejus et intercessione pro peccatis eorum Moysi servi ejus evidenter apparet, ubi Deus dit ergo paratior deleri pro ipsis quam ipsos, sciens apud misericordiam se id agere, quae quoniam nullo modo deleret ipsum, etiam illis parceret propter ipsum. Videamus enim quantum pepercerit, et adhuc parcat. Nam introduxit eos in terram promissionis, et servavit eam gentem quousque se, Christum interficiendo, sce
Abbreviated transcription (Latin):
dr ꝓdut quasi ex adipe iniqͥtas eoꝵ. Et electos isrł
impediuit ł rant setiã illic electi: quoꝵ fidei ñ con¬
tẽꝑabat᷑ generatio praua & a maricans impediti
sunt aut᷑ ne aliqͥd eis ꝓd essent : quib pat̃no sẽ af¬
fectu consulere cupiebant. quib enĩ ds̃ irascit᷑
qͥd miscđia confert᷑ humtina : anpotius simul
cũ eis cõpeditos etiã electos intelligi uoluit. qui
uita & m̃te discernebant᷑ ad exemplũ tam̃ ñ iusti¬
tiȩ tantũ sed etiã patientiȩ. cũ illis molestias su

Expanded text:
electos Israel impedivit. Erant illic etiam electi, quorum fidei non contemperabatur generatio prava et amaricans. Impediti sunt autem ne aliquid eis prodessent, quibus paterno se affectu consulere cupiebant. Quibus enim Deus irascitur, quid misericordia confertur humana? An potius simul cum eis compeditos etiam electos intelligi voluit; ut qui mente et vita discernebantur, ad exemplum non justitiae tantum, se
Abbreviated transcription (Latin):
facit oriri solẽ suũ suꝑbonos & malos: & in fine
scłi ꝑ iudiciũ ab ȩt̾nã sua luce separatos ȩt̃nis
tenebris punit malos deinde neiuim diuinis
uerbis inferre uideam᷑ & ubi dictũ ẽ ñ ꝑd& cos
nos dicamꝰ sed postea ꝑdet eos : de hoc ipso p̃senti
psalmo usitatissimã scripturȩ locutionẽ aduer¬
tamꝰ unde ista questio multo diligentiꝰ ueriusq
soluat᷑. Certe de his ipsis loquens paulo post
cõmemorass& quȩ ꝓpt̃ eos ȩgyptii ꝑ pessi fue¬
Nrint: cõmemorat ultimã plagã. & ꝑ cussit

Expanded text:
oriri solem suum super bonos et malos, et in fine saeculi per judicium ab aeterna luce sua separatos, aeternis tenebris punit malos. 23. Deinde ne vim divinis verbis inferre videamur, et ubi dictum est, Non perdet eos, nos dicamus, Sed postea perdet eos: de hoc ipso praesenti psalmo usitatissimam Scripturae locutionem advertamus, unde ista quaestio multo diligentius veriusque solvatur. Certe de his ipsis loquens paulo post, cum commemorasset quae propter eos Aegyptii perpessi fuerant, commemorans ultimam plagam, « Et percussit
Abbreviated transcription (Latin):
los sic̃ in istis om̃ib de qͥb loquit᷑ pscilmus
sic̃ in rege ahab. quẽ fallaciȩ spr̃ exdi
uoluntate sedux̃ ut cader& in bello: uerum
etiã ad ꝓbandos & manifestandos bonos
sic̃ fecit in iob. Qđ aut̃ ꝑtin& ad istã mate¬
riem corporalẽ uisibiliũ elem̃ toꝵ: puto qđ
ea possunt uti angłi & boni & mali. quantũ

Expanded text:
los, sicuti in istis omnibus de quibus loquitur Psalmus, sicut in rege Achab, quem fallaciae spiritus ex Dei voluntate seduxit ut caderet in bello ; verum etiam ad probandos et manifestandos bonos, sicuti fecit in Job. Quod autem pertinet ad istam materiam corporalem visibilium elementorum, puto quod ea poss
Abbreviated transcription (Latin):
dignos. durũ uidet᷑ eis qͥ minꝰ. idoneis̃ cogitas
quẽ ad modũ summa dĩ iustitia bene utat᷑ &¬
malis. Quos qͥdem quantũ ꝑtin& ad eoꝵ sab¬
stantiã qͥs alius quã ipse fecit sedinalos
ipse ñ fecit: ut itur tam̃ eis qm̃ bonus ẽ
bene. id ÷ conuenient̾ & iuste sic̃ contra.
iniqͥ creaturis eiꝰ bonis utunt᷑ male. Uat᷑

Expanded text:
dignos, durum videtur eis qui minus idonei sunt cogitare dignos, durum videtur eis qui minus idonei sunt cogitare quemadmodum summa Dei justitia bene utatur et malis. Quos quidem, quantum pertinet ad eorum substantiam, quis alius quam ipse fecit? Sed malos ipse non fecit: utitur tamen eis, quoniam bonus est, bene, id est convenienter et juste; sicut e contra iniqui creaturis ejus bonis utuntur ma
Abbreviated transcription (Latin):
pruina & ignis ñ fulgurũ sed cui dicta ẽ tradita
possessio eoꝵ qđ ibi ñ legit᷑. Satis aut̃ hic ex¬
pressũ ẽ iudicio dĩ fierihȩc in illis ꝑ angłos ma¬
los in hoc scło maligno tanqͣm in egẏpto & in cã¬
pothaneos. ubi humiles eẽ debemus . donec uen¬
at scłm ubi exaltari ex ista humilitate merean
Nã & egyptus in hebrea lingua : tenebras uł tri¬
bulationes significat. inqua lingua sic̃ supͣ com¬
memoraui : humile intelligit᷑ ẽẽ mandatũ De
angłis gͦ malis in isto psalmo cũ de ipsis plagis
loqueretur. sic int̾̃positũ ẽ : qđ ñ transitorie p̃tere¬
undũ ẽ. Misit in qͥt in eos irã in dignationis suȩ
in dignationẽ & irã & tribulationẽ : immissionẽ
ꝑ angłos malos Esse aut̃ dicibolũ & angłos &
tã malos utiq ut eis ignis pͣparet᷑ ȩt̃nꝰ nullis
fidelis ignorat. Sed immittiꝑ. eos immis sionẽ
ꝑ quos lib& adnõdõ quos hac pȩtna iudicat

Expanded text:
a possessio eorum, quod ibi non legitur. 28. Satis autem hic expressum est, judicio Dei fieri haec in illis per angelos malos, in hoc saeculo maligno, tanquam in Aegypto et in campo Thaneos, ubi humiles esse debemus, donec veniat saeculum ubi exaltari ex ista humilitate mereamur. Nam et Aegyptus in hebraea lingua Tenebras vel Tribulationes significat, in qua lingua Thanis, sicut commemoravi, humile intelligitur esse Mandatum. De angelis ergo malis in isto psalmo, cum de ipsis plagis loqueretur, sic interpositum est, quod non transitorie praetereundum est: Misit in eos, inquit, iram indignationis suae; indignationem et iram, et tribulationem, immissionem, per angelos malos. Esse autem diabolum et angelos ejus tam malos utique, ut eis ignis praeparetur aeternus, nullus fidelis ignorat: sed immitti per eos immissionem super quoslibet a Domino Deo, quos hac poena judicat
Abbreviated transcription (Latin):
carnalia dm̃ colentẽ. sed futura ȩt̃na p̃mia oculis
fidei longe speculantẽ Nã & syon: speculatio int̃õ¬
tat᷑. Deniq seqͥt᷑. Et ȩdificauit sic̃ unicornium scĩfi¬
cationẽ suã. Uł sic̃ qͥdã int̾p̃tes uerbũ nouũ fecerunt :
scĩ ficiũ suũ. Unicornui recte intelligunt᷑ qͦꝵ firma
spes in unũ illud erigit᷑. de qͦ aliꝰ dic̃ psalmꝰ Unã peci ui

Expanded text:
carnalia Deum colentem, sed futura et aeterna praemia oculis fidei longe speculantem: nam et Sion Speculatio intunicornuorum sanctificationem suam: vel, sicut quidam interpretes verbum novum fecerunt, sanctificium suum. Unicornui recte intelliguntur, quorum firma spes in unum illud erigitur, de quo alius dicit psalmus, Unam petivi
Abbreviated transcription (Latin):
in t̃rã ꝓmissionis in gressis. An distulit pȩnã ut
priꝰ satiar& etiã in fidelẽ concupiscentiã. ne ꝓpa¬
rea putaret᷑ iratꝰ qͥa hoc ab illo lic& tẽptantes & de¬
trahentes petebant . qđ facere ñ poss& : Audiuit cͦ
& distulit uindicare : & postea quã fecit qđ eũ illi
facere ñ posse putauer̃. tunc ira ascendit in isrł¬

Expanded text:
in terram promissionis ingressi sunt. An distulit poenam, ut in terram promissionis ingressi sunt. An distulit poenam, ut prius satiaret etiam infidelem concupiscentiam, ne propterea putaretur iratus quia hoc ab illo, licet tentantes et detrahentes, petebant quod facere non posset? Audivit ergo et distulit vindicare; et posteaquam fecit quod eum illi facere n
Abbreviated transcription (Latin):
Nserto : qm̃ ꝑcussit petrã ⁊ fluxer̃ aquȩ : & torren¬
Ntes inundauer̃ Nunqͥd ⁊ panẽ poterit dare. aut
Nparare m̃sã popło suo: ñ credentes gͦ: petierunt
ȩscas animab suis Ñ sic apłs iacob ȩscam m̃¬
tis p̃cepit postulari: sed acredentib eã peci
ammon& ñ a temptantib: atq detrahentib: dõ
Siqͥs aut̃ ur̃m inquit indig& sapientia : postu
let adõ qͥdat om̃ib affluent̃ & ñ improperat
& dabit᷑ ei. Postulet aut̃ in fide : nilhesitans
hanc fidẽ ñ habebat generatio quȩ cor ñ direx̃
audiuit dtas ⁊ distulit & ignis accensus ẽ in
iacob: & ira ascendit in
quid ignẽ
dixerit. Iram quippe appella¬
uit ignem :
quam quã multos ꝓpe etiam
ignis accen¬
derit. Quid gͦ ẽ qđ ait. audi¬
distulit : at distulit eos intro¬
ducere in
tram ꝓmissionis quo duce¬
bantur
qđ intra paucos dies fieri
poterat : sed ꝓpt̃ peccata in heremo fuerant con¬
hebant de dõ Nã om̃s in heremo perier̃ : & filuiex

Expanded text:
torrentes inundaverunt, numquid et panem poterit dare, aut parare mensam populo suo? » Non credentes ergo petierunt escas animabus suis. Non sic apostolus Jacobus escam mentis praecipit postulari; sed a credentibus eam peti admonet, non a tentantibus atque detrahentibus Deo: Si quis autem vestrum, inquit, indiget sapielet a Deo, qui dat omnibus affluenter, et non improperat; et dabitur ei: postulet autem in fide nihil haesitans . Hanc fidem non habebat generatio, quae cor non direxerat  distulit, et ignis accensus est in Jacob, et ira ascendit in quid ignem dixerit. Iram quippe appellavit ignem: quanquam multos proprie etiam ignis accenderit. Quid ergo est quod ait, Audidistulit? An distulit eos introducere in terram promissionis, quo ducebantur; quod intra paucos dies fieri poterat, sed propter peccata in eremo fuerant conhebant de Deo; nam omnes in eremo perierunt, et filii eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ueneficiis suis facere potuer̃. ut angłi mali ex
utraq parte consisterent. hinc illos affligentes.
inde fallentes scđm iudiciũ & dispositionẽ iustis¬
simi & om̃i potentis simi dĩ iuste utentis etiã iniqͦꝵ
malitia : ñ audeo dicere. Unde enĩ scynifes magi
cedit : nãsi ꝓpt̃ ea ꝑ malos angłos illa dm̃ fe¬
cisse puta uerimꝰ qͥa penȩ infligebant᷑ ñ bene¬
ficia p̃stabant᷑. tanquã neminu ds̃ penas irroget
ꝑ angłos bonos. sed ꝑ illos uelut militiȩ cȩlestis
carnifices : consequens erit ut etiã sod omã ꝑma
los angłos euersam eẽ credamꝰ & malos angłos
abrahã & loth hospitio suscepisse uideant᷑ qͦđ ab¬
sit : ut contra scripturas aꝑtissimas sentiamͦ Cla¬
n& igit᷑ ista hominib fieri ꝑbonos & ꝑ malos an-¬
głos posse qͥdem : quando fieri oporteat me latet
illũ uͦ qͥ facit ñ latet. & cui uoluerit is reuelare¬

Expanded text:
veneficiis suis facere potuerunt; ut angeli mali ex veneficiis suis facere potuerunt; ut angeli mali ex utraque parte consisterent, hinc illos affligentes, inde fallentes, secundum judicium et dispensationem justissimi et omnipotentissimi Dei, juste utentis etiam iniquorum malitia? Non audeo dicere. Unde enim sciniphes facere cedit? Nam si propterea per malos angelos illa Deum fecisse putaverimus, quia poenae infligebantur, non beneficia praestabantur, tanquam nemini Deus poenas irroget per Angelos bonos, sed per illos velut militiae coelestis carnifices; consequens erit ut etiam Sodomam per malos angelos eversam esse credamus, et malos angelos Abraham et Lot hospitio suscepisse videantur: quod absit ut contra Scripturas apertissimas sentiamus . Claret igitur ista hominibus fieri per bonos et malos angelos posse: quid aut quando fieri oporteat, me latet; illum vero qui facit, n
Abbreviated transcription (Latin):
li confident᷑ contẽnebat : qm̃ qͥs illa inse ꝓbando ute¬
ret᷑ siebat. in filuis uͦ diffidentiȩ tanqͣm in suis
mancipis oꝑat᷑ quẽ ad modũ homines in pecoribus
suis & illic tam̃ tanqͣm dĩ iusto udicio sinit᷑ Sed
aliud ÷ qͣndo potestas eiꝰ etiã asuis sic̃ ei plac&
tractandis maiore potestate ꝓhibet᷑ : aliud qͣndo
ei potestas etiã in eos qͥ ab illo alienis dat᷑. Sic̃ ho¬
mo de pecore suo ꝓhumano captu facit qđ uult
ñ & sane facit si ꝓphibeat᷑ potestate maiore : de
alieno aut̃ pecore ut faciat. expectat sibi potesta¬
tẽ dari ab illo in cuiꝰ ẽ potestate Ibigͦ potestas q̃
fuerat ꝓhibet᷑: hic aut̃ quȩ ñ fuerat tribuit᷑ quȩ
cũ ita sint siꝑ angłos malos ds̃ illas plagas in¬
flixit egyptiis nũqͥd audebimꝰ dicere aquã in
sanguinẽ ꝑ eosdẽ angłos uersa & ranas ꝑ eosdẽ
angłos factas quoꝵ similia etiã magi pharaonis

Expanded text:
li confundebat, quoniam quis illa in se probando uteli confundebat, quoniam quis illa in se probando uteretur, sciebat. In filiis vero diffidentiae tanquam in suis mancipiis operatur , quemadmodum homines in pecoribus suis; et illic tamen quantum Dei justo judicio sinitur. Sed aliud est quando potestas ejus etiam a suis, sicut ei placet, tractandis majore potestate prohibetur; aliud quando ei potestas etiam in eos qui ab illo alieni sunt datur. Sicut homo de pecore suo, pro humano captu, facit quod vult; nec sane facit, si prohibeatur a potestate majore: de alieno autem pecore ut faciat, exspectat sibi potestatem dari ab illo cujus est. Ibi ergo potestas quae fuerat, prohibetur; hic autem quae non fuerat, tribuitur. 29. Quae cum ita sint, si per angelos malos Deus illas plagas inflixit Aegyptiis, numquid audebimus dicere, et aquam in sanguinem per eosdem angelos versam, et ranas per eosdem angelos factas, quorum similia etiam magi Pharaonis
Abbreviated transcription (Latin):
& aere. & igne ñ solũ in necessaris reb sustenta¬
tionis nr̃e uerũ etiã in multis suꝑ fluis & ludieris
ataetis modificant᷑: Sed hec in angłis longe ampli¬
or e potestas & bonis & malis quãuis utiq ma¬
uor bonis : sed qͥntũ dĩ nutu atq ordine iubetur
dit sunt᷑ sic̃ & nob̾ Neq enĩ in his : om̃ia quȩ uolu¬
m cossun in libro aut̃ fidelis simo legimꝰ diabolũ
potuisse. etiã de cȩlo ignẽ inmitere: ad scĩ uiri tan-¬
tõ petorũ numerũ mirabili & horrendo impecu con¬
sum̃dũ qđ dicibolo tribuere nemo fideliũ fortas¬
sis auder&: nisi sc̃ẽ scripturȩ auctoritate legeret᷑
Sed ille uir dĩ dono iustus & fortis & pie peritus
ñ uit dñs dedit dicibolus abstulit: sed dñs de dit
dñs absculit optime sciens diabolũ etiã qđ facere
de istis elem̃tis poterat. ñ tam̃ seruo dĩ nisi eiꝰ dño
uolente ac ꝑmittente fuisse facturũ. Malitiã diabo¬

Expanded text:
in necessariis rebus sustentationis nostrae, verum etiam in multis superfluis et ludicris, ctatis modificantur. Sed in haec Angelis longe amplior est potestas, et bonis, et malis, quamvis utique major bonis; sed quantum Dei nutu atque ordine jubetur aut sinitur, sicut et nobis. Neque enim in his omnia quae volumus possumus. In libro autem fidelissimo legimus diabolum potuisse etiam de coelo ignem immittere, ad sancti viri tantum pecorum numerum mirabili et horrendo impetu consumendum; quod diabolo tribuere nemo fidelium fortassis auderet, nisi sanctae Scripturae auctoritate legeretur. Sed ille vir, Dei dono justus, et fortis, et pie peritus, non ait, Dominus dedit, diabolus abstulit; sed, Dominus dedit, Dominus abstulit ; optime sciens diabolum etiam quod facere de istis elementis poterat, non tamen servo Dei, nisi ejus Domino volente ac permittente fuisse facturum; malitiam diabo
Abbreviated transcription (Latin):
mea dirige: scđm uerbũ tuũ. de quo alibi dr̃.
Ipse enĩ rectos faci& cursus tuos & itnera
festatũ ẽ in carne uelut in nube: in iudicio uͦ
tanqͣm in tersore nocturno. qͥa tunc erit
pit in deserto pe trã & ad a quauit eos
sic̃ in abysso multa : & edux̃
aquã de pe¬
Ntra ⁊ de dux̃ tanquã flumi¬
na aquas
Potest itaq sitienti fidei do
qđ illa res gesta spiritalit̃ signi ficabat in fundere
de spiritali sequenti petra qđ ẽ xp̃e : qͥ stabat &¬

Expanded text:
mea dirige secundum verbum tuum . De quo alibi dicitur, mea dirige secundum verbum tuum . De quo alibi dicitur, Ipse enim rectos faciet cursus tuos, et itinera festatum est in carne, velut in nube; in judicio vero, tanquam in terrore nocturno, quia tunc erit pit in deserto petram, et adaquavit eos sicut in abysso multa; et eduxit aquam de petra, et deduxit tanquam flumina aquas, potest utique sitienti fidei donncti, quod illa res gesta spiritualiter significabat, infundere de spirituali sequente petra, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
eũq timea mͦ ñ timore seruili quo sola mala
corporalia formidant᷑ sed timore casto ꝑmanen
priuari luce iustitiȩ : ñ ef ficiem᷑ tanquã patres
illi generatio praua & amarcans. Terra itaq
egypti: in figura intelligenda ẽ huiꝰ scłi. Cãpo
thaneos : planities ẽ mandati humilis Nã man¬
datũ humile: int̾pretat᷑ thanis. In hoc gͦ scło hu¬
militatis mandatũ suscipiamꝰ: ut in alio scło exal¬
tationẽ qͣm ꝓmisit qͥ ꝓpt̃ nos hic factus ẽ humi
iecit eos & statuit aquas quasi in utres. ut sic
stan& aqua quasi fuiss& in clausa potest ꝑsuã
gr̃am cohibere fluida & labenitia concu piscen¬
tiarũ carnaliũ cũ huic scło rexuntiat᷑. ut tan¬
qũã inimicis peccatis om̃ib ꝑdeletis fideliũ
popłs ꝑsa cram̃tũ baptis matis traiciatur
qui dedux̃ eos in nube diei: & tota nocte in il¬
luminatione ignis: Potest eciã spirita lit̃ di¬
ngere itnera: si ad cũ clamet fides. ltnera

Expanded text:
eumque timeamus, non timore servili, quo sola mala corporalia formidantur, sed timore casto permaneprivari luce justitiae; non efficiemur, tanquam patres illi, generatio prava et amaricans. Terra itaque Aegypti in figura intelligenda est hujus saeculi. Campus Thaneos planities est mandati humilis. Nam Mandatum humile interpretatur Thanis. In hoc ergo saeculo humilitatis mandatum suscipiamus, ut in alio saeculo exaltationem, quam promisit qui propter nos hic factus est humilecit eos, statuit aquas quasi in utres, ut sic staret unda tanquam fuisset inclusa, potest per suam gratiam cohibere fluida et labentia concupiscentiarum carnalium, cum huic saeculo renuntiatur, ut, tanquam inimicis, peccatis omnibus perdeletis, fidelium populus per sacramentum Baptismatis trajiciatur. Qui deduxit eos in nube diei, et tota nocte in illuminatione ignis, potest etiam spiritualiter dirigere itinera, si ad eum clamet fides: Itinera
Abbreviated transcription (Latin):
cauer̃ ad huc. & ñ credider̃ inmirabilib eius.
It defecer̃ inuanitate dies eoꝵ. cũ possent si
crederent dies in ueritate sine defectu habere
apud eũ cui dictũ ẽ. anni tui ñ deficient defe¬
cer̃ xͦ inuanitate dies eoꝵ: & anni eoꝵ cũ festi¬
natione testinat᷑ qͥppe tota uita mortalium :¬
& quȩ uidet᷑ plixior uapor ẽ aliqͣͥnto diutur
nior. Uerũ tam̃ cũ occiden& eos quȩrebant
eũ : ñ ꝓpt̃ ȩc̃nã uitã sed uaporẽ citius finire
metuentes: quȩrebant gͦ eũ. ñ utiq hi quos
occiderant : sed qͥ exemplo eoꝵ occidi time¬
bant. Sic aut̃ de illis scriptura locuta ẽ
tanqͣm hi dm̃ quȩ rerent qͥ occidebant᷑ : qͥa
unꝰ popłs erat & tanqͣm de uno corpore dr̃

Expanded text:
caverunt adhuc, et non crediderunt in mirabilibus ejus. Et defecerunt in vanitate dies eorum: » cum possent, si crederent, dies in veritate sine defectu habere apud eum cui dictum est: Anni tui non deficient . Defecerunt ergo in vanitate dies eorum, et anni eorum cum festinatione. Festinatur quippe tota vita mortalium, et qu Verumtamen cum occideret eos, quaerebant eum: non propter aeternam vitam, sed vaporem citius finire metuentes. Quaerebant ergo eum, non utique ii quos occiderat, sed qui exemplo eorum occidi timebant. Sic autem de illis Scriptura locuta est tanquam hi Deum quaererent qui occidebantur, quia unus populus erat, et ta
Abbreviated transcription (Latin):
tit : quã superiꝰ iã cõmemorauerat. Sed repeten¬
ti causa ẽ. ut cõ memorent᷑ & plage qͣs infixit
egiptiis ꝓpt̃ illos : quȩ om̃ia utiq recordari
debuerant. neq existere ingrati. Deniq sequit᷑
Non s̃ recordati manꝰ eiꝰ : die qua redemit eos de
manu tribulantis. Et incipit dicere quȩ fecit
egyptiis. Posuit in egypto signa sua & ꝓdigia
sua in cãpo thaneos & conuerat in sanguinẽ flu-¬
mina eoꝵ. & imbres eoꝵ ne biberent. Uel potius
manationes aqͥrũ sic̃ non nulli meliꝰ intelligunt qđ
gines ab imo aquas ebullientes : Foder̃ enĩ egyptii :¬
& sanguinẽ ꝓ aquis inuener̃ Misit in eis cynomiã
N& comeddit eos: & ranã & disꝑdidit eos. Et dedit

Expanded text:
repetendi causa est, ut commemorentur et plagae quas inflixit Aegyptiis propter illos: quae omnia utique recordari debuerant, neque existere ingrati. Denique quid sequitur? Non sunt recordati manus ejus, die qua redemit eos de manu tribulantis. Et incipit dicere quae fecit egyptiis: Posuit in Aegypto signa sua, et prodigia sua in campo Thaneos. Et convertit in sanguinem flumina eorum, et imbres eorum ne biberent; vel potius, manationes aquarum, sicut nonnulli melius intelligunt quodicimus, ab imo aquas ebullientes. Foderunt enim Aegyptii, et sanguinem pro aquis invenerunt. « Misit in eos cynomyiam, et comedit eos; et r
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissionẽ obȩdientiȩ ñ auditio sed tẽptatio ꝓbat
ꝑmittat tẽptari suꝑ qđ potest. sed faci& cũ tẽpta¬
tione etiã exitũ. ut possit sustinere. ne conuertat᷑
in die belli qͥ aut̃ in se ñ in dõ głiat᷑ qͣntũ uis uctet
pollicitationẽ uirtutis suȩ uelut tendens & mit¬
tens arcꝰ. conuertit᷑ in die belli qr enĩ ñ ẽ creditus

Expanded text:
tatio probat. permittet tentari super quod potest; sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possit sustinere , ne convertatur in die belli. Qui autem in se, non in Deo gloriatur , quantumvis jactet pollicitationem virtutis suae, velut tendens et mittens arcus, convertitur in die belli. Quia enim non est creditus