comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iamuero eorum qui diuino munere exultant. et sino
talibus praeceptis qualia nunc tradere instituscõs
libros intellegere atq: tractare gloriantur et prop¬
terea mesuper flua uoluisse scribere existimant. sic
est lenienda commotio ut quamuis magnodĩ dono
iurelaetentur. recordentur setamen perhominesdi¬
dicisseuellit teras Nec propterea sibi abantonioscõ
et perfecto uiro aegyptiomonacho insulta ridebere.
quisineulla scientia litterarumscripturas diuinas
et memoriter audiendo tenuis se. et prudenter cogitani¬
do intellexisse praedicatui at ahillo seruobar baro
xp̃iano de quo a grauissimi sfidequa edignissi misuiris
nuper accepimus. quilitte art insas nullo dicen¬
te homine inplenã notitiamorando ut sibi reue¬
larentur accepit. triduanis precib: impetransaut
etiam codicem oblatum stupentib qui aderande¬
gendo percurreret : Aut si haec quise: falsa esse ar¬

Expanded text:
Jamvero eorum qui divino munere exsultant, et sine Jamvero eorum qui divino munere exsultant, et sine talibus praeceptis, qualia nunc tradere institui, se sanctos Libros intelligere atque tractare gloriantur, et propterea superflua voluisse me scribere existimant, sic est lenienda commotio, ut quamvis magno Dei dono jure laetentur, recordentur se tamen per homines didicisse vel litteras; nec propterea sibi ab Antonio sancto et perfecto viro Aegyptio monacho insultari debere, qui sine ulla scientia litterarum Scripturas divinas et memoriter audiendo tenuisse, et prudenter cogitando intellexisse praedicatur; aut ab illo servo Barbaro christiano, de quo a gravissimis fideque dignissimis viris nuper accepimus, qui litteras quoque ipsas nullo docente homine, in plenam notitiam orando ut sibi revelarentur, accepit triduanis precibus impetrans ut etiam codicem oblatum, stupentibus qui aderant, legendo percurreret. 5. Aut si haec quisque falsa esse ar
Abbreviated transcription (Latin):
posseclamitabunt: Quibus omnibus breuiter respon¬
densillis qui haec quae scribimus non intellegunt
hoc dico ita menonesse reprehendendum quiahaet
non intellegunt. tam quam silunam uelueterẽ uel
nouam. sidus uecdi quodminime clarum uellent
uidert : quod ego intento digito demonstrare mallis
autem nec Ip um digitum meum ui dendum suffici¬
ens acies esset oculorum num propter ea mihi suscense¬
redebent᷑ : Illis uero quietiamistis praeceptis cognitis
atq: perceptis. eaquae in diuinis scripturis obscura
sunt intuerinequiuerint arbitrentur sedigitum
quidem in eum uidere posse. sidera uero quib: demons¬
trandis intenditur uidere non posse illiergo et istime¬
reprehendere desinant: et lumenoculorum diuinitus
sibi praeberis scentur: Non enimsi possum membrum¬
meum ad aliquid de monstrandum mouere possum
etiam oculos accendere. quibus uel ipsa de monstratio
mea uel etiamillud quoduolo demonstrare cernatur:

Expanded text:
posse clamitabunt. 3. Quibus omnibus breviter responposse clamitabunt. 3. Quibus omnibus breviter respondens, illis qui haec quae scribimus non intelligunt, hoc dico: me ita non esse reprehendendum, quia haec non intelligunt; tanquam si lunam veterem vel novam, sidusve aliquod minime clarum vellent videre, quod ego intento digito demonstrarem; illis autem nec ad ipsum digitum meum videndum sufficiens esset acies oculorum, non propterea mihi succensere deberent. Illi vero qui etiam istis praeceptis cognitis atque perceptis, ea quae in divinis Scripturis obscura sunt intueri nequiverint, arbitrentur se digitum quidem meum videre posse, sidera vero quibus demonstrandis intenditur, videre non posse. Et illi ergo, et isreprehendere desinant, et lumen oculorum divinitus sibi praeberi deprecentur. Non enim si possum membrummeum ad aliquid demonstrandum movere, possum etiam oculos accendere, quibus vel ipsa demonstratio mea, vel etiam illud quod volo demonstrare, cernatur. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
postistari prachender nt salge maliosn on moue¬
bunt. Nec ab utilistudio a dimperi pigritiamre¬
uocabunt. quos mouere posient pra emonito sprae.¬
paratosque inuenirent. Quidamenim repraehensa¬
ri sunt hoc opus nostrum. cumea quae praecepturi
sumus non intellexerint : Quidamuero cum intella.¬
tis utiuo luerint. conatiq: fuerint᷑ scripturas daunas
sei indum haec praecepta tractareneq ualuerint¬
aperireatq explicare quod cupiuntunaniter mela¬
borasst arbi trabuntur : et qui a ipsi non adiuuabun¬
tur hoc operenullum a diuuari possecensebunt
Tertium genus est rẽprachensorum qui diuinas icrip¬
tura s uel reuerabene tractant uel benetractaresibi
uidentur : qui qnm nullis huiusmodiobseruationib
lectis quales nunc tradere institiui facultatem expo¬
nendorum scõrum librorum seassecutos uel uidem
uel putant. nemini esseista praecepta necesiaria sed
potus totum quod de illarum litterarum obseu¬
ritatibus laud abiliter aperitur. diuino munere fieri

Expanded text:
post ista reprehenderint, saltem alios non movebunt, nec ab utili studio ad imperitiae pigritiam revocabunt, quos movere possent, nisi praemunitos praeparatosque invenirent. 2. Quidam enim reprehensuri sunt hoc opus nostrum, cum ea quae praecepturi sumus non intellexerint. Quidam vero cum intellectis uti voluerint, conatique fuerint Scripturas divinas secundum haec praecepta tractare, neque valuerintaperire atque explicare quod cupiunt, inaniter me laborasse arbitrabuntur; et quia ipsi non adjuvabuntur hoc opere, nullum adjuvari posse censebunt. Tertium genus est reprehensorum, qui divinas Scripturas vel revera bene tractant, vel bene tractare sibi videntur: qui quoniam nullis hujusmodi observationibus lectis, quales nunc tradere institui, facultatem exponendorum sanctorum Librorum se assecutos vel vident, vel putant, nemini esse ista praecepta necessaria, sed potius totum quod de illarum Litterarum obscuritatibus laudabiliter aperitur, divino munere fieri
Abbreviated transcription (Latin):
cum quod dico sentiunt. facillime soluitur namubi
eos intellego. non solum nihileis sapientius. uerum
etiam nihileloquentius mihiuideri potest et audeo
dicere. omnes qui recte intellegunt quod illilo¬
quuntur. simul in tellegere non eos aliter loqui
debuisse sicut est enim quaedam eloquentia
quae magis aetatem iuuenilem decet. est quae se¬
nilem.nec iain dicenda est eloquentia si personae
non congruit eloquentis. ita est quaedam. quae ui¬
ros summa auctoritate dignissimos. planeq: diuinos
decethac illilocuti sunt nec ipsos decet alianec
alios ipsa ip̃sis enim congruit alios autem quanto
uidetur humilior. tanto altius nonuentositate
sed soliditate transcendit ubi uero non cos intelle¬
gominus quidem mihi apparet eorum eloquen¬
tia sed eam non dubito essetalem qualis est ubi in¬
tellego ipsa quoq: obscuritas diuinorum salu¬
briumq dictorum. tali eloquentiae miscenda
fuerat inqua prohyqilere noster intellectus

Expanded text:
ecum quod dico sentiunt, facillime solvitur. Nam ubi ecum quod dico sentiunt, facillime solvitur. Nam ubi eos intelligo, non solum nihil eis sapientius, verum etiam nihil eloquentius mihi videri potest. Et audeo dicere, omnes qui recte intelligunt quod illi loquuntur, simul intelligere non eos aliter loqui debuisse. Sicut est enim quaedam eloquentia quae magis aetatem juvenilem decet, est quae senilem; nec jam dicenda est eloquentia, si personae non congruat eloquentis: ita est quaedam, quae viros summa auctoritate dignissimos planeque divinos decet. Hac illi locuti sunt, nec ipsos decet alia, nec alios ipsa: ipsis enim congruit; alios autem, quanto videtur humilior, tanto altius non ventositate, sed soliditate transcendit. Ubi vero non eos intelligo, minus quidem mihi apparet eorum eloquentia, sed eam tamen non dubito esse talem, qualis est ubi intelligo. Ipsa quoque obscuritas divinorum salubriumque dictorum tali eloquentiae miscenda fuerat, in qua proficere noster intellectus
Abbreviated transcription (Latin):
non solum eloquenter sed etiam sapienter
dixisse uel dicere ueraci praedicatione laudatur
qui enim eloquenter dicunt. suauiter qui sapi¬
enter: salubriter audiuntur propter quod
non ait scriptura multitudo eloquentium sed
multitudo sapientium sanitas est orbis terrarũ
sicut autem sae pesumenda sunt et amara sa¬
lubriait a semperuitanda est pernitiosa dul¬
cedo sedsalubri suauitate. uel suaui salubri¬
tate quid melius quanto enim magis ga illic
appetitur suauitas. tanto felicius salubritas
prodest suntergo ecclesi asticiuiri. quidiui¬
na eloquia nonsolum sapienter sed eloquenter
etiam tractauerunt quibus legendis. magis
non sufficit tempus. quam de esse ipsis studen¬
tibus et cua cantibus possunt hic aliquis forsitap
quaerit. utrum auctores nostriquorum scripta
diuinitus inspirata canonẽs nobissa luberrima
auctoritate fecerunt. sapientes tantum modo
aneloquentes etiamnuncupandissunt quae qui
dem quaestio apudmeipsum et apud eos quunt¬

Expanded text:
r et audiuntur, non solum eloquenter, sed etiam sapienter dixisse vel dicere veraci praedicatione laudantur. Qui enim eloquenter dicunt, suaviter, qui sapienter, salubriter audiuntur: propter quod non ait Scriptura, Multitudo eloquentium: sed, Multitudo sapientium sanitas est orbis terrarum. Sicut autem saepe sumenda sunt et amara salubria: ita semper vitanda est perniciosa dulcedo. Sed salubri suavitate, vel suavi salubri quid melius? Quanto enim magis illic appetitur suavitas, tanto facilius salubritas prodest. Sunt ergo Ecclesiastici viri, qui divina eloquia non solum sapienter, sed eloquenter etiam tractaverunt: quibus legendis magis non sufficit tempus, quam deesse ipsi studentibus et vacantibus possunt. Hic aliquis forsitan quaerit, Utrum authores nostri, quorum scripta divinitus inspirata, canonem nobis saluberrima authoritate fecerunt, sapientes tantummodo, an eloquendem quaestio apud meipsum, et apud eos qui m
Abbreviated transcription (Latin):
consu&udinum. cum motiquidam dormi¬
tantes ut ita dicam quineq: alto somnostul¬
titiae sopiebantur. nec insapientiae luce
poterant euigilare. putauerunt nullam ẽe
iustitiam perse ipsam. sed unicuiq genti
consu&udinem suam iustam uidere quae
cum sit diuerstc omnib gentib debeat autẽ
incommutabilis manere iustitia fierimani¬
festum nullamusquam esse iustitiam.

Expanded text:
consuetudinum commoti quidam dormiconsuetudinum commoti quidam dormitantes, ut ita dicam, qui neqtitiae sopiebantur nec in sapientiae luce poterant euigilare, putauerunt nullam esse iustitiam per se ipsam, sed unicuique genti consuetudinem suam iustam uideri. quae cum sit diuersa omnibus gentibus, debeat autem incommutabilis manere iustitia, fieri manifestum nullam usquam esse iustitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
usq sicut enim talares &manicatas tuni¬
cas habere apud romanos ueteres flagitium
erat Nunc autem honestolo conatis cum tunica¬
ti sunt non eas habere flagitium est sicani¬
maduertendum est inc&ero quoq: usurerum
ab eẽ oportere libidinem. quae non solum ipsa
eorum inter quos uiuit consu&udine nequi¬
ter abutitur sed &iam saepe fines eius egres¬
sa feditatem suam quae intraclaustramarũ
consu&udinieorum cum quib uitaista degen¬
da uel necessitate in ponitur uel officiom sus¬
cipitur ab onis & magnis hominib: adutilitatt̃
& beneficentiam referendum est uel propriae
sicut & nos debemus. uel &iam figurate sicut
runt indocti alterius consuetudinis. nisi auc¬
toritate reprimantur flagitia putant nec
possint anima duertere totam conuersationẽ
suam uel in coniugiis uel in conuiuiis. uelin
uestitu c& eramq humano uictu atq cultu:
aliis gentib: & aliis temporib flagitio sum
uideri quauari&ate iñnumerabilium

Expanded text:
usque. Sicut enim talares et manicatas tuniusque. Sicut enim talares et manicatas tunicas habere apud Romanos veteres flagitium erat; nunc autem honesto loco natis, cum tunicati sunt, non eas habere flagitium est: sic animadvertendum est, in caetero quoque usu rerum abesse oportere libidinem, quae non solum ipsa eorum, inter quos vivit, consuetudine nequiter abutitur; sed etiam saepe fines ejus egressa, foeditatem suam, quae inter claustra morum consuetudini eorum cum quibus vita ista degenda vel necessitate imponitur, vel officio suscipitur, a bonis et magnis hominibus ad utilitatem et beneficentiam referendum est; vel proprie, sicut et nos debemus, vel etiam figurate, sicutrunt indocti alterius consuetudinis, nisi auctoritate reprimantur, flagitia putant; nec possunt animadvertere totam conversationem suam, vel in conjugiis, vel in conviviis, vel in vestitu, caeteroque humano victu atque cultu, aliis gentibus et aliis temporibus flagitiosam videri. Qua varietate innumerabilium
Abbreviated transcription (Latin):
bestiae quia uiliorib aluntur escis
nam in omnib: huiuscemo direb: non
&xearum rerum natura quib utimur.
sed ex causautendi & modo appeten¬
di uel probandum est uel in proban¬
dum quo facimus regno terreno uee¬
resiusti caeleste regnum imaginaban¬
tur
& praenuntiabant sufficiendae prolis causa
eratuxorum plurium simuluniuiro haben¬
darum inculpabilis consuetudo. Et id eo unã
feminam maritos habere plurimos. hones¬
tumnonerat Non enim mulier eo est feci¬
dior sed meretricia potius turpitudo. uel quaes¬
tum uelliberos uulgo quaerere in huius cemo¬
dimorib quicquid illorum temporum sanca
non libidinose faciebant quam uis ea face¬
rent quae hoc tempore nisi per libidinem
fierinonssunt non culpat scriptura & quic¬
qui dibitale narratur. non solum historicae
acpropriae sed &iam figuratxe ac proph&i¬
cae acceptum. inter pra&andum ẽ usq infinem
illum caritatis. siue di siue proximi siue utri¬

Expanded text:
bestiae, quia vilioribus aluntur escis. bestiae, quia vilioribus aluntur escis. Nam in omnibus hujuscemodi rebus, non ex earum rerum natura quibus utimur, sed ex causa utendi et modo appetendi vel probandum est, vel improbandum quod facimus. 20. Regno terreno veteres justi coeleste regnum imaginabantur, et praenuntiabant. Sufficiendae prolis causa erat uxorum plurium simul uni viro habendarum inculpabilis consuetudo ; et ideo unam feminam maritos habere plurimos honestum non erat: non enim mulier eo est fecundior, sed meretricia potius turpitudo est, vel quaestum vel liberos vulgo quaerere. In hujuscemodi moribus quidquid illorum temporum sancti non libidinose faciebant, quamvis ea facerent quae hoc tempore nisi per libidinem fieri non possunt, non culpat Scriptura. Et quidquid ibi tale narratur, non solum historice ac proprie, sed etiam figurate ac prophetice acceptum, interpretandum est usque in finem illum charitatis, sive Dei, sive proximi, sive utri
Abbreviated transcription (Latin):
odorenimbonus famabonaest quamquis¬
quis bonae uitae operibus habuerit. dum
uestigia xp̃i sequitur quasi pedes eius prae¬
tiosissimoodore perfundit ita quod in
aliis personis plerumque flagitium est
indiuina uel pro ph&ica persona magna
cuiusdam reisignumest. Alia est quip¬
pe. Inperditis moribus. alia inose ȩpro¬
phete uaticinatione coniuntio mer&ri¬
cis necsi flagitiose in conuiuiis temu¬
lentorum & lasciuiorum nudantur
corpora propterea inbalneis nũdum
esse flagieiumest quidigitur locis
& tempori & personis conueniat dili¬
genter adtendendum est netemere
flagitia reprehendamus fierienim
potest ut sine aliquo uitio cppediae
uel uoracitatis pretiosissimo cibo sapi¬
ens utatur. insipiens autem foedissi¬
magulae flamma inuilissimum ardes¬
cat & sanius quisq maluerit mort
dñi pisce uesci. quamlenticulamore
esaunepotis abraham. aut hordeomo¬
reiumentorum Non enim propterta
continentiores nobis sunt pleraeq:

Expanded text:
Odor enim bonus, fama bona est, quam quisOdor enim bonus, fama bona est, quam quisquis bonae vitae operibus habuerit, dum vestigia Christi sequitur, quasi pedes ejus pretiosissimo odore perfundit. Ita quod in aliis personis plerumque flagitium est, in divina vel prophetica persona magnae cujusdam rei signum est. Alia est quippe in perditis moribus, alia in Osee prophetae vaticinatione conjunctio meretricis : nec, si flagitiose in conviviis temulentorum et lascivorum nudantur corpora; propterea in balneis nudum esse flagitium est. 19. Quid igitur locis et temporibus personisque conveniat, diligenter attendendum est, ne temere flagitia reprehendamus. Fieri enim potest ut sine aliquo vitio cupediae vel voracitatis, pretiosissimo cibo sapiens utatur; insipiens autem foedissima gulae flamma in vilissimum ardescat. Et sanus quisque maluerit more Domini pisce vesci , quam lenticula more Esau nepotis Abraham , aut hordeo more jumentorum. Non enim propterea continentiores nobis sunt pleraeque
Abbreviated transcription (Latin):
ecce constituite hodie super gentes &
regna ut euellas & destruas & disper¬
das & dissipes. non dubium quinfigura¬
talo quutio tota sit ad eum finem refe¬
renda quem diximus Quae autem qua¬
si flagitios am peritis uidentur siue tan¬
tum dictam siue &iam facta sunt uel &di
persona uel & hominum quorum nobis
sanctitas¬
s commendatur tota figu¬
rata sunt. quorum ad caritatis pastũ
menucleanda secretti sunt. quis quisau¬
tem reb: praetereuntib restrictius
utitur quam sehabent moreseorum
cum quibus uiuit. aut temperans super stitio¬
sus ẽ quis quis uero. sic eisutitur ut maas con¬
sue tudinis bonorum inter quos uersatur
excedat. aut aliquid significat aut flagitio¬
sus est in omnibus enim talibus non usus re¬
rum sed libido utentis inculpa est neque
ullomodo quisquam sobrius crediderit
dñi pedes it aungento: praetioso amuliere
ꝑfuso sud uxdriosorum Nequam hominum
solent. quorum talia conuiuia utuntur¬

Expanded text:
ecce constitui te hodie super gentes et ecce constitui te hodie super gentes et regna, ut euellas et destruas et disperdas et dissipes, non dubium, quin figurata locutio tota sit ad eum finem referenda, quem diximus. Quae autem quasi flagitiosa imperitis uidentur, siue tantum dicta siue etiam facta sunt uel ex dei persona uel ei hominum, quorum nobis sanctitas commendatur, tota figurata sunt, quorum ad carim enucleanda secreta sunt. Quisquis autem rebus praetereuntibus restrictius utitur, quam sese habent mores eorum cum quibus vivit, aut temperans aut superstitiosus est: quisquis vero sic eis utitur, ut metas consuetudinis bonorum inter quos versatur, excedat, aut aliquid significat, aut flagitiosus est. In omnibus enim talibus non usus rerum, sed libido utentis in culpa est. Neque ullo modo quisquam sobrius crediderit, Domini pedes ita unguento pretioso a muliere perfusos , ut luxuriosorum et nequam hominum solent, quorum talia convivia det
Abbreviated transcription (Latin):
zat sibi lram indie lrae &reuelationis
iusti iudiciidi. quired d& uni cuiq sccun¬
dum opera sua hisquidem qui secundum
sustinentiam boni operis. gloriam & ho¬
norem &incorruptionem quaerenti¬
buitam aernam his autem qui a
contentione sunt. & diffidunt ueritati
credunt autem iniquitati ir aet indig¬
natio tribulatio & angustia. in omnem
animam hominis operantis malum
iuda ei primum & greci sed hoc adeos.
cum quib euer tur ipsa cupiditas qui
eam uincere noluerunt Cum autem
in homine cui dominabantur regna cupi¬
ditatis subuertuntur. illa est apertalo quu¬
tio qui autemihũxp̃i sunt. carnemcru
cifixerunt cumpassionib & cum cupis¬
centiis nisi quia & hic quaedam uerba
translata tractantur sicuti estira dĩ.¬
& crucifixerunt sed non tam multa
sunt uelit aposita ut obtegant sensum.
& allegoriam uel a enigmata faciant
quam propriae figuratam loquutionẽ
uoco quod autem hieremiae dicitur

Expanded text:
zas tibi iram in die irae et reuelationis zas tibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii dei, qui reddet . unicuique secundum opera sua: his quidem qui secundum sustinentiam boni operis gloriam et honorem et incorruptionem quaerentibus uitam aeternam; his autem qui ex contentione sunt et diffidunt ueritati, credunt autem iniquitati, ira et indignatio. tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum, Iudaei primum et Graeci. sed hoc ad eos, cum quibus euertitur ipsa cupiditas, qui eam uincere noluerunt. cum autem in homine, cui dominabantur, regna cupiditatis subuertuntur, illa est aperta locutio: qui autem Iesu Christi sunt, carnem suam crucifixerunt cum passionibus et concupiscentiis, nisi quia et hic quaedam uerba translata tractantur, sicuti est ira dei et crucifixerunt; sed non tam multa sunt uel ita posita, ut obtegant sensum et allegoriam uel aenigma faciant, quam proprie figuratam locutionem uoco. quod autem Hieremiae dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
dam ualent cupiditatem uocomaitũ mani¬
agit indomĩ cupiditas ad corrum pendũ
animum &corpus suum flagitium uoca¬
tur quod autemagit ut alteri noceat faci¬
nus dicitur. &haec sunt duo genera omni¬
umpeccatorum sed flagitia priora
sunt quaecum &x inaniuerint animum
& adquandam egestatemperduxerint.
ad facinora prosilitur. quib remoueantur
impedimenta flagitiorum aut adiu¬
menta quaerantur. Item quod agit
caritas quo sibi prositutilitas est quod
autemagit ut prosit proxi mobenesi¬
cientia nominatur &hic praecedit
utilitas. qui a nemopotest eeo quod
non hab& prodesse alteri quanto enĩ
magis regsum cupiditatis destruitur.
tanto caritatis augetur. quicquid
ergo asperum & quasi saeuum factu dic¬
tuq: inscĩs scripturis legitur ex persona
di uelscõrum eius. adcupiditatis r egnum
destruendum quosi perspicue sonat non
est ad aliud referendum quasi figurate
dictum sit sicut est apostoli te: sauri¬

Expanded text:
dam ualent. caritatem uoco motum anidam ualent. caritatem uoco motum aniagit indomita cupiditas ad corrumpendum animum et corpus suum, flagitium vocatur; quod autem agit ut alteri noceat, facinus dicitur. Et haec sunt duo genera omnium peccatorum, sed flagitia priora sunt. Quae cum exinaniverint animum, t ad quamdam egestatem perduxerint, in facinora prosilitur, quibus removeantur impedimenta flagitiorum, aut adjumenta quaerantur. Item quod agit charitas quod sibi prosit, utilitas est; quod autem agit ut prosit proximo, beneficentia nominatur. Et hic praecedit utilitas: quia nemo potest ex eo quod non habet prodesse alteri. Quanto autem magis regnum cupiditatis destruitur, tanto charitatis augetur. Quidquid ergo asperum et quasi saevum factu dictuque in sanctis Scripturis legitur, ex persona Dei vel sanctorum ejus, ad cupiditatis regnum destruendum valet. Quod si perspicue sonat, non est ad aliud referendum, quasi figurate dictum sit, sicuti est illud Apostoli: Thesauri
Abbreviated transcription (Latin):
procliue est humanum genus non &xmo¬
nentis ipsius libidinis sed potius suae
con su&udinis aestimare peccata fit
plerumq: utquisq: hominum eatan¬
tum culpanda arbi tr&ur quae suae
regionis & temporis homine suitupera¬
b uiuit amittit eoq contingit. ut si quid
scriptura uel praeceperit quod ab hor¬
r&a consu&udine audientium uel quod
non ab horr& culpauerit. si animum eorum
lam uerbi uirixit auctoritas figuratamlo¬
quutionem putaent non autem praecipit
scriptura nisi caritatem necculpat nisicupi¬
ditatem &eomodo informat mores
hominum item sĩ animum praeoccupauit
alicuiis erroris opinio. quicquid aliter
asseruerit scriptura figuratum homines
arbitrantur non autem asserit nisicatho¬
licam fidem. reb pra&eritis & futuris &
praesentib pra&eritorum narratio est
futurorum praenuntiatio. praesentium
demonstratio sed omnia haec. ad eandem
caritatem nutriendam atq roborandam.
&cupiditatem uincendam atq & tinguen¬

Expanded text:
procliue est humanum genus non ex moprocliue est humanum genus non ex momentis ipsius libidinis, sed potius suae consuetudinis aestimare peccata, fit plerumque, ut quisque hominum ea tantum culpanda arbitretur, quae suae regionis et temporis homines uituperabus uiuit admittit, eoque contingit, ut, si quid scriptura uel praeceperit quod abhorreret a consuetudine audientium uel quod non abhorreret culpauerit, si animum eorum iam uerbi uinxit auctoritas, figuratam locutionem putent. non autem praecipit scriptura nisi caritatem nec culpat nisi cupiditatem et eo modo informat mores hominum. item si animum praeoccupauit alicuius erroris opinio, quidquid aliter asseruerit scriptura, figuratum homines arbitrentur. non autem asserit nisi catholicam fidem rebus praeteritis et futuris et praesentibus: praeteritorum narratio est, futurorum praenuntiatio, praesentium demonstratio. sed omnia haec ad eandem caritatem nutriendam atque roborandam et cupiditatem uincendam atque extinguen
Abbreviated transcription (Latin):
signum. & tamen signum esse intellegit:
nec ipse praemitur seruitutẽ melius
est autem uel primiincognitis sed uti¬
lib signis. quam inutilite ealnter¬
pra&ando aiugo seruitis educ tamcer¬
uicem laqueis erroris inserere huic¬
autem obseruationi qua cauemus figu¬
ratum loquutionem idest trans latam
quasi propriam sequi adiungenda &¬
am illa est nepropriam quasi figuratã
uelimus accipere Demontrandus est
igitur prius modus inueniendae loquuti¬
onis. propriane anfigurata sit &iste om¬
nino modus est. ut quicquid insermone
diuino neq: admorum honestatem ne:
ad fidei ueritatem proprie referripotest
figuratum esse cognoseas morum ho¬
nestas ad diligendum dm̃ & proximum.
fideiueritas ad cognoscendum đm &prox¬
mumpertin& spes autem sua cuiq est
inconscientia propria quem ad modum
sessentit addilectionem dĩ & proximi
cognitionem quͤa proficere dequib om¬
nib: primo libro dictum est sed quoniam

Expanded text:
signum, et tamen signum esse intelligit, signum, et tamen signum esse intelligit, nec ipse premitur servitute: melius est autem vel premi incognitis, sed utilibus signis, quam inutiliter ea interpretando a jugo servitutis eductam cervicem laqueis erroris inserereautem observationi qua cavemus figuratam locutionem, id est, translatam quasi propriam sequi; adjungenda etiam illa est, ne propriam quasi figuratam velimus accipere. Demonstrandus est igitur prius modus inveniendae locutionis, propriane an figurata sit. Et iste omnino modus est, ut quidquid in sermdiuino neque ad morum honestatem neque ad fidei ueritatem proprie referri potest figuratum esse cognoscas. morum honestas ad diligendum deum et proximum, fidei ueritas ad cognoscendum deum pertinet. spes autem cuique sua est in conscientia propria, quemadmodum se sentit ad dilectionem dei et proximi cognitionemque proficere. de quibus omnibus primo libro dictum est. sed quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
Tales autem spiritales erant patriar¬
chae acproph&ae omnes quae in po¬
pulo israhel. per quos nobis sp̃s sc̃s ipsa
scripturarum & auxilia & solatia
ministrauit. hoc uero tempore posta¬
quamresurrectione dñi nostrimani¬
festissimum indicium nostrȩ liberta¬
tis inluxit. nec eorum quidem signo¬
rum q lam intellegimus operatione
graui oneratisumus. sed quaedampau¬
ca promultis aesdemq factu facillima
&intellectu augustissima & obseruati¬
one cautissima ip̃se dñs & apostolicatra¬
didit disciplina Sicuti est baptis imisa
cramentum & celebratio corporis &
sanguinis dñi. Quae unus quisq: cum
percipit quo referantur inbutus agnus¬
citiu ut ea non carnali seruitute sed
spiritali potius libertate uener&un
ut autem litterã sequi. & signaproreb
quae his significantur accipere seruiles
infirmitatis est itaut inutiliter signa
interpra&ari male uagantis erroris est.
Qui autem non intellegit quidsignific&

Expanded text:
Tales autem spirituales erant PatriarTales autem spirituales erant Patriarchae ac Prophetae, omnesque in populo Israel per quos nobis Spiritus sanctus ipsa Scripturarum et auxilia et solatia ministravit. Hoc vero tempore posteaquam resurrectione Domini nostri manifestissimum indicium nostrae libertatis illuxit, nec eorum quidem signorum, quae jam intelligimus, operatione gravi onerati sumus; sed quaedam pauca pro multis, eademque factu facillima, et intellectu augustissima, et observatione castissima ipse Dominus et apostolica tradidit discipcramentum et celebratio corporis et sanguinis Domini, quae unusquisque cum percipit quo referantur imbutus agnoscit, ut ea non carnali servitute, sed spiritali potius libertate veneretur; ut autem litteram sequi et signa pro rebus quae his significantur accipere servilis infirmitatis est, ita inutiliter signa interpretari male vagantis erroris. Qui autem non intelligit quid significet
Abbreviated transcription (Latin):
Exhis factae sunt ecclesiae scõrũmisra¬
helitarum quos autem inuenit subsis¬
nis inutilib non solum seruilem ope¬
rationem sub talib: signis. sed &iamip¬
sasigna frustrauit remouit quaȩ om¬
nia. ut a corruptionem multitu dinis
simulatorum deorum quam sȩpae ac
proprie scriptura fornicationem uo¬
cat adunius dicultum gentes conuerte¬
rentur nec subipsis lam signis utilibus
seruiturae. sed eercitaturae potius
animum in eorum intellegentia spiritali
Subsigno enim seruit. qui o peratur aut
ueneratur aliquam rem significantem
nesciens quid signific& qui uero aut
operatur aut ueneratur utile signum
diuinitus institutum. cuius uim signi¬
ficationemq: intellegit. non hoc uene¬
ratur quoduid&ur & transit. sed illud
potius quotalia cuncta referenda suñ
Talis autem homo spiritalis & liberẽ
&iam tempore seruitutis. quo carna¬
lib: animis non dumoport& signailla
reuelarȩ: quorum iugo edomandi sunt

Expanded text:
Ex his factae sunt ecclesiae sanctorum IsraEx his factae sunt ecclesiae sanctorum Israelitarum: quos autem invenit sub signis inutilibus, non solum servilem operationem sub talibus signis, sed etiam ipsa signa frustravit, removitque omnia, ut a corruptione multitudinis simulacrorum deorum, quam saepe ac proprie Scriptura fornicationem vocat, ad unius Dei cultum gentes converterentur, nec sub ipsis jam signis utilibus serviturae, sed exercitaturae potius animum in eorum intelligentia spiritali. Sub signo enim servit, qui operatur aut veneratur aliquam rem signinesciens quid significet: qui vero aut operatur, aut veneratur utile signum divinitus institutum, cujus vim significationemque intelligit, non hoc veneratur quod videtur et transit, sed illud potius quo talia cuncta referenda sunt Talis autem homo spiritualis et liber est, etiam tempore servitutis, quo carnalibus animis nondum oportet signa illa revelari, quorum jugo edomandi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
neptune simulacrum adillam significa¬
tionem refertur nisi forte ut neutrum
colam tam enim mihi statua quaelib&
quammare uniuersum non est đs̃ fateor
tamen altius demer sos esse : qui operas
hominum deos putant. quam qui opera
dĩ sed nobis. unus diligendus & colen¬
dus ds praecipitur. qui fecit haec omnia
quorum illisimulacrauenerantur uel
tam quam deos. ueltan quam signa &
imagines deorum siergo signum ut liter
institutum. proipsa resequi cui signifi¬
candi institutum est carnalis estserui¬
tus. quantom magis inutilium rerũ
signa instituta proreb accipere quae
si ret tuleris ad ea ipsa quachis signifi¬
cantur eis qua e colendis animum obli¬
gaueris. nihi lominus seruili carnali¬
qua gonere. at que uelamine non ca¬
rebis Quamobrem xpiana libertas
eos quos inuenit subsignis utilib: tams¬
quam prope inuentus. inter prxetatis
signis quib: subditierant eleuatosad eas
res quarum illa signa liberauit

Expanded text:
Neptuni simulacrum ad illam significaNeptuni simulacrum ad illam significationem refertur, nisi forte ut neutrum colam? tam enim mihi statua quaelibet, quam mare universum, non est Deus. Fateor tamen altius demersos esse, qui opera hominum deos putant, quam qui opera Dei; sed nobis unus diligendus et colendus Deus praecipitur , qui fecit haec omnia, quorum illi simulacra venerantur, vel tanquam deos, vel tanquam signa et imagines deorum. Si ergo signum utiliter institutum pro ipsa re sequi, cui significandae institutum est, carnalis est servitus; quanto magis inutilium rerum signa instituta pro rebus accipere? Quae si retuleris ad ea ipsa quae his significantur, eisque colendis animum obligaveris, nihique onere atque velamine non carebis. Quamobrem Christiana libertas eos quos invenit sub signis utilibus tanquam prope inventos interpretatis signis, quibus subditi erant, elevatos ad eas res quarum signa sunt liberavit.
Abbreviated transcription (Latin):
tib: distribuendẽ. ante a postolorum pe¬
des ponerent. seq: totos dedicarent dõ
tam quam templum nouum. cuius ter¬
renae lmagine. hoc est templom uete¬
rȩseruiebant non enim hoc ullcs ecde¬
sias gentium fecisse scriptum est qui a
nontam propł inuentierant quisimula¬
do aliqui eorum illa tasiquam signa in¬
ter pra&ari conabantur. adcreaturam
colendam uenerandam quaereferebant
quid enim prodest simulacrum
uerbi gratia neptuns non ipsum haben¬
dum dm̃. sed eo significari uniuersum
mare: uel &iam omnes aquas caeras que
fontib: proruntꝰ sicut a quodam poeta
illorum describitur sibenere colitadi¬
ctum Tunep tune pater cui tempora
canacrepanti cinctasalore sonant. mag¬
nus cui perpetemento profluit oceanus.
& flumina crmib: errant haccsiliqua
intradulcetectorium sonantes lapillas
quat& non est autem hominum sed pe¬
corum cib: Nouit quiddicãt qui euangeli¬
um nouit quidergo mihi prodest quod

Expanded text:
tibus distribuendum, ante Apostolorum petibus distribuendum, ante Apostolorum pedes ponerent , seque totos dedicarent Deo tanquam templum novum, cujus terrenae imagini, hoc est, templo veteri, serviebant. 11. Non enim hoc ullas ecclesias Gentium fecisse scriptum est, quia non tam prope invenit erant, qui simulado aliqui eorum illa tanquam signa interpretari conabantur, ad creaturam colendam venerandamque referebant. Quid enim mihi prodest simulacrum, verbi gratia, Neptuni non ipsum habendum Deum, sed eo significari universum mare, vel etiam omnes aquas caeteras, quae fontibus proruunt? sicut a quodam poeta illorum describitur, si bene recolo, ita dicente: Tu, Neptune pater, cui tempora cana crepanti Cincta salo resonant, magnus cui perpete mento Profluit oceanus, et flumina crinibus errant. Haec siliqua intra dulce tectorium sonantes lapillos quatita non est autem hominum, sed porcorum cibus. Novit quid dicam, qui Evangelium novit . Quid ergo mihi prodest quod
Abbreviated transcription (Latin):
ideo quitalib signis pertinaciter in haese¬
runt. contemnentem ista dñm cum lam
tempus reuelationeͥs eorum ueniss& fer¬
renon poterunt. atq inde calumnias
quod sabbato curaret moliti sunt. prin¬
cipes eorum populusq signis illis taniquã
reb: astrictus. non credebat dm esse uel
ađo uenisse: quia easicut aiuda eis obser¬
uabantur noll& adtendere sed quicre¬
diderunt e quib facta est prima eccle¬
sia hiero soli mrtana satis ostenderunt.
quanta utilitas fuerit eomodo subpedago¬
go custodire ut signa quae temporaliter
posita erant seruientib ad unius dicultũ
qui fecit caelum & terram opinionem
obseruantium relegarent namq: illi quia
proximi spiritalib fuerunt. in ipsis enim
temporalib & carnalib uotis atq: signis
quamuis quomodo spiritaliter essent
intellegenda nescirent. unum tamen
dedicerant uenerari aernum đm. tam̃
capaces xtiterunt sp̃ssc̃i. ut omnia sua
uenderent . eorum quae practið indigen¬

Expanded text:
ideo qui talibus signis pertinaciter inhaeseideo qui talibus signis pertinaciter inhaeserunt, contemnentem ista Dominum, cum jam tempus revelationis eorum venisset, ferre non potuerunt ; atque inde calumnias, quod sabbato curaret, moliti sunt principes eorum ; populusque signis illis tanquam rebus adstrictus, non credebat Deum esse, vel a Deo venisse, qui ea sicut a Judaeis observabantur, nollet attendere. Sed qui crediderunt, ex quibus facta est prima Ecclesia Jerosolymitana, satis ostenderunt quanta utilitas fuerit eo modo sub paedagogo custodiri, ut signa quae temporaliter imposita erant servientibus, ad unius Dei cultum, qui fecit coelum et terram, opinionem observantium religarent. Namque illi quia proximi spiritualibus fuerunt in ipsis enim temporalibus et carnalibus votis atque signis, quamvis quomodo spiritualiter essent intelligenda nescirent, unum tamen didicerant venerari aeternum Deum, tam capaces exstiterunt Spiritus sancti, ut omnia sua venderent, eorumque pretium indigen
Abbreviated transcription (Latin):
dom litteram qui enim sequitur litteram.
trans lata uerba sicut propriaten&. Neque
illud quod proprio uerbo significatur
refert ad aliã significationem sed si sabbatum
audierit uerbi gratia. non intellegit nisiunum
diem deseptem qui continuo uolum ine repe¬
tuntur. & cum audierit sacrificium non ix¬
cedit cogitatione illud quod fieri deuictimis
pecorum terrenis quae fructib sol& eademũ
est miserabilis animi seruitus signa prorib
accipere. & supra creaturam corpoream.
oculum mentis ad auriendum ae ternum
tus iniuda eo populo longe ac&erarum gen¬
tium more distabat quando quidem reb
temporalib: ista subiugatierant ut unuseis
in omnib: cõmedar&urds̃ & quam quam sig¬
narerum spiritalium proipsis reb: obser¬
uarent nescientes quore ferrentur. id tamen
insitum habebant quod tale seruitute uni
omnium quem non uidebant placerent dõ
quam custodiam. tami quam subpedagogo
paruolorum fuisse scribit apostolus &

Expanded text:
do litteram. Qui enim sequitur litteram, do litteram. Qui enim sequitur litteram, translata verba sicut propria tenet, neque illud quod proprio verbo significatur, refert ad aliam significationem: sed si Sabbatum audierit, verbi gratia, non intelligit nisi unum diem de septem, qui continuo volumine repetuntur; et cum audierit Sacrificium, non excedit cogitatione illud quod fieri de victimis pecorum terrenisque fructibus solet. Ea demum est miserabilis animae servitus, signa pro rebus accipere; et supra creaturam corpoream, oculum mentis ad hauriendum aeternum tus in Judaeo populo longe a caeterarum gentium more distabat; quandoquidem rebus temporalibus ita subjugati erant, ut unus eis in omnibus commendaretur Deus. Et quanquam signa rerum spiritualium pro ipsis rebus observarent, nescientes quo referrentur, id tamen insitum habebant, quod tali servitute uni omnium, quem non videbant, placerent Deo. Quam custodiam tanquam sub paedagogo parvulorum fuisse scribit Apostolus . Et
Abbreviated transcription (Latin):
tres quam habeo in xp̃oihũ Ait enim
quidam interpraes cotidie morior perues¬
tram iuro gloriam qui a ingreco uox iu¬
rantes manifesta est sine ambi guosono
rarissime igitur & deficillime inueniri
potest ambi guitas inpropriis uerbis
quantum ad libros diuinorum scriptu¬
rarum expectat. quam non aut circums¬
tantia ipsa sermonis quam cognoscitur
scriptorum intentio. aut interpraetum con¬
latio. aut praecedentis linguae soluat. Ins¬
guetates dequib: deinceps loquendum est.
non medio crem curam industriamq desi¬
derant: Nam in principio cauendum est.
ne figuratam locutionem ad litteram acci¬
pias & adhoc enim pertin& quod ait apos¬
tolus littera occidit sp̃s autem uiuificat.
cum enim figuratedictum. sic accipiatur tasiquã
proprie dictam sit. Carnaliter sapitur Neque
ullamors animae congruentius appellatur.
quam cumid&iam quod in eabestiis antecellit
hoc est intellegentia carni subicitur sequen¬

Expanded text:
tres, quam habeo in Christo Iesu, ait enim tres, quam habeo in Christo Iesu, ait enim quidam interpres: cotidie morior per uestram iuro gloriam, quia in graeco uox iurantis manifesta est sine ambiguo sono. rarissime igitur et difficillime inueniri potest ambiguitas in propriis uerbis, quantum ad libros diuinarum scripturarum spectat, quam non aut circumstantia ipsa sermonis, qua cognoscitur scriptorum intentio, aut interpretum collatio aut praecedentis linguae soluat insguitates, de quibus deinceps loquendum est, non mediocrem curam industriamque desiderant. Nam in principio cavendum est ne figuratam locutionem ad litteram accipias. Et ad hoc enim pertinet quod ait Apostolus: Littera occidit, spiritus autem vivificat . Cum enim figurate dictum sic accipitur, tanquam proprie dictum sit, carnaliter sapitur. Neque ulla mors animae congruentius appellatur, quam cum id etiam quod in ea bestiis antecellit, hoc est, intelligentia carni subjicitur sequen
Abbreviated transcription (Latin):
autem manifestum ẽ producenda messe
non enim ait sicut praedicaui. sed sicut
praedixi Non solum autem istae. sed&i¬
am illae ambiguetates quae non addis¬
tinctionem uel adpronuntiationem
pertinent similiter considerandae sunt.
qualis illa ẽ adthessallonicenses
propterea consolatisumus fratres in uobis.
dubium est enim. ut rum o fratres anhos fra¬
tres neutrum autem horum est contrafidẽ
sed greca lingua hos casus. pares non hab&
&ideo illa inspectarenuntiatur uocatiuus
id est. o fratres quod si uoluiss& inter presdice¬
re. propterea consolationem habuimus
fratres in uobis. minus seruitum ess& uerbis
sed minus desententia dubitar&ur. aut certe
adder&ur nostrinemo enim fere ambiger&
uocatiuũ casum esse cum audir&. propterea
consolatisumus fratres nostri inuobis sed
iam periculosus permitatur. Ita factum
est in illa adcorinthius. cum ait apostolus
cotidiemorior per uestram gloriam fra¬

Expanded text:
autem manifestum est producendam esse. autem manifestum est producendam esse. non enim ait: sicut praedicaui, sed: sicut praedixi. Non solum autem istae sed etiam illae ambiguitates, quae non ad distinctionem uel ad pronuntiationem pertinent, similiter considerandae sunt. qualis illa est ad Thessalonicenses: propterea consolati sumus fratres in uobis. dubium enim, utrum "o fratres" an "hos fratres". neutrum autem horum eat contra fidem; sed graeca lingua hos casus pares non habet et ideo illa inspecta renuntiatur uocatiuus, id est "o fratres", quod si uoluisset interpres dicere: "propterea consolationem habuimus fratres, in uobis", minus seruitum esset uerbis, sed minus de sententia dubitaretur, aut certe adderetur: "nostri". nemo enim fere ambigeret uocatiuum casum esse, cum audiret: propterea consolati sumus, fratres nostri, in uobis; sed iam hoc periculosius permittitur. ita factum est in illa ad Corinthios, cum ait apostolus: cotidie morior per uestram gloriam, fra
Abbreviated transcription (Latin):
quod fecisti in abscondito non neluc&. legente
utrum corrupta littera os pronunti& an
producta si enim corripiat ab eo quod sunc
ossa. si autem producat abeo quod sunt
ora. intellegitur numerus singͣplaris sed
talia lingue praecedentis inspectione diu
positumest: unde plerum que loquendi consue¬
tudo uulgaris utilior est significandire¬
b quam integritas litterata Mallẽ
quippe cum barbaris modicinonest
absconditum ate ossiun quamp ut
ideo & minus apertum qui a magis lati¬
num ẽ Sed aliquando dubius syllabae
sonus &iam uicino uerbo ad eandem
sententiam pertinente duudicatur
Sicut est illud apostoli quae praedicouo¬
bis sicut praedixi. quoniam qui talia aguNt
regnum dĩ non possidebunt sitantum¬
modo dixi ss& quae praedico uobis neq
subiunxiss& sicut praedixi. nonnisi ad
codicem praecedentis linguac recurrer¬
dũ & ut cognoscerimus utrum In ẽo
quod dixit praedico. producenda an
corripienda & media syllaba punc

Expanded text:
quod fecisti in abscondito, non elucet legenti, utrum correpta littera os pronuntiet an producta. si enim corripiat, ab eo quod sunt ossa, si autem producat, ab eo quod sunt ora intellegitur numerus singularis. sed talia linguae praecedentis inspectione diiued daxovv positum est. unde plerumque loquendi consuetudo uulgaris utilior est significandis rebus quam integritas litterata. mallem quippe cum barbarismo dici: non absconditum a te ossum meum, quam ideo esset minus apertum, quia magis latinum est. sed aliquando dubius syllabae sonus etiam uicino uerbo ad eandem sententiam pertinente diiudicatur; sicuti est illud apostoli: quae praedico uobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt regnum dei non possidebunt. si tantummodo dixisset: quae praedico uobis, neque subiunxisset: sicut praedixi, non nisi ad codicem praecedentis linguae recurrendum esset, ut cognosceremus, utrum in eo quod dixit: praedico producenda an corripienda esset syllaba media. nunc
Abbreviated transcription (Latin):
nequẽ praeteriret uerecundia: nihil toruum in¬
in oculis. nihil in uerbis ꝓcax. nihilinactu inuerecundum:
non gestus fractior: non in cessus solutior non uox pe¬
tulantior ut ipsa corporis species simulacrum fue¬
ritmentis & figura probitatis: bona quippedomus.
in ipso uestibulo debet cgnosci acprimo praeten¬
dat ingres sunihilintus latere tenebrarum tap̃iquã
lucernae lux intus posita foris luceat: quidergo
exsequar ciborum parsimoniam officiorum redun¬

Expanded text:
neque praeteriret verecundia. Nihil torvum neque praeteriret verecundia. Nihil torvum in oculis, nihil in verbis procax, nihil in actu inverecundum; non gestus fractior, non incessus solutior, non vox petulantior, ut ipsa corporis species simulacrum fuerit mentis, et figura probitatis. Bona quippe domus in ipso vestibulo debet agnosci, ac primo praetendat ingressu nihil intus latere tenebrarum, tanquam lucernae lux intus posita, foris luceat. Quid ego exsequar ciborum parcimoniam, officiorum redun
Abbreviated transcription (Latin):
tote tunc nostrucũ incipiet in uobis uirginitas ho¬
norari ambrosius etiã genere dicendi tẽperato
&ornato. professis uirginibus proponit taniquam
sub exempli forma quod moribus imitentur & dicit:
uir goerat non solum corpore sed etiam mente quoce
nullo doli ambitus. sincerum ad ailtera rit affectum
corde humilis. uerbis grauis. animi prudens. loquendi
parcior legendistudiosior non in incerto diuitiarũ
sed in prece pauperis spemre ponens: intenta o peri.
uere cunda sermoni. arbi trum mentis non hominem
seddm̃ quaerere : nullule dere os. beneuelle omnibus.
assurgere maioribus natui aequalibus non inuidere:
fugere iactantiã. rationem sequi amare uirtutẽ quan¬
do is ta uel uultu lest parentes: quando dissens a pro¬
prnquis quando fastidiuihumilem quan᷑ri sit debilẽ
quando uitauit in opẽ eossolos sollicita coetussuro¬
rum inuisere: quos miseri cordia non erubes ceret

Expanded text:
tote tunc nostri, cum incipiet in vobis virginitas hotote tunc nostri, cum incipiet in vobis virginitas honorari . 48. Ambrosius etiam genere dicendi temperato ei ornato professis virginibus proponit, tanquam sub exempli forma, quod moribus imitentur, et dicit: Virgo erat, non solum corpore, sed etiam mente, quae nullo doli ambitu sincerum adulteraret affectum: corde humilis, verbis gravis, animi prudens, loquendi parcior, legendi studiosior; non in incerto divitiarum, sed in prece pauperis spem reponens; intenta operi, verecunda sermoni; arbitrum mentis solita non hominem, sed Deum quaerere; nullum laedere, bene velle omnibus; assurgere majoribus natu, aequalibus non invidere; fugere jactantiam, rationem sequi, amare virtutem. Quando ista vel vultu laesit parentes? quando dissensit a propinquis? quando fastidivit humilem? quando risit debilem? quando vitavit inopem? Eos solos solita coetus virorum invisere, quos misericordia non erubesceret,
Abbreviated transcription (Latin):
que plus gloriosa uirginitas numero suo ad ditgaudiũ
matris augescit & aliolo co infinecpistulae quo mo¬
doportauimus inquiti maginẽ eius quidelimoest. sic
porte mus imaginẽ cius quide celo est hanc imaginẽ
uirginitas portat. portatinte gritas. scĩ tas portat
& uerita s: portant disciplinae đi memores iustitiam
cum religionem retinentes. stabiles infide umiles in
timore. ad omnem tolerantiã fortes adsustenendas
in iurias mites ad faciendam miseri cordiã faciles. fracer¬
napace un animes ađque concordes quȩ uossingulȩbo
nae uirgines obseruare diligere. implere debetis
quace dõ & xp̃ouacantes. ad ñm cui uos dicastismaio¬
re & meliore parte p̃ceditis: ꝓuectȩ annis. iunio¬
ribus facite magis terium minores natuprȩ
mutuis excitate. aemulis deuirtute documentis
adgloriam prouocate durate fortiter spirita¬
liter pergite. peruenite feliciter tantũ memen¬

Expanded text:
que plus gloriosa virginitas numero suo addit, tanto pque plus gloriosa virginitas numero suo addit, tanto plus gaudium matris augescit. Et alio loco in fine epistolae: Quomodo portavimus, inquit, imaginem ejus qui de limo est, sic portemus et imaginem ejus qui de coelo est . Hanc imaginem virginitas portat, portat integritas, sanctitas portat et veritas; portant disciplinae Dei memores, justitiam cum religione retinentes, stabiles in fide, humiles in timore, ad omnem tolerantiam fortes, ad sustinendas injurias mites, ad faciendam misericordiam faciles, fraterna pace unanimes atque concordes. Quae vos singula, o bonae virgines, observare, diligere, implere debetis, quae Deo et Christo vacantes, ad Dominum cui vos dicastis, majore et meliore parte praeceditis. Provectae annis, junioribus facite magisterium; minores natu, pramutuis excitate, aemulis de virtute documentis ad gloriam provocate; durate fortiter, spiritualiter pergite, pervenite feliciter; tantum memen