comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut illi seruuli diuidantur ma
numittantur. et sic det eccle¬
siae ut eorũ excipiat alimen¬
tum : Nepos autẽ meus ex quo
conuersus ẽ et mecũ eẽ coepit
Impediebatur & ipse aliquid
de agellulis suis agere Vitae
usu fructariao matris suae boc
anne de funicta ẽ : lnter ipsũ et
sorores eiur sunt qua edã in
xp̃i adiutorio cito finienda: uit
et ipse faciat quod đi seruũ dec&
quod ipsa professionet ista ex¬
igit lectio Diaconus faustinus
sicut pene omnes nostir hic de
militia saeculi ad monasteriũ
conuersus ẽ hicbaptizatus dn¬
dediaconus ordinatur: Sed quia
exiguũ est qđuidetur posside¬
re Sicut luris periti locuntur :
iure non corpore reliqui erat
illud et ab eius fratrib teneba¬
tur Nnumquã inde cogitauit
ex quo conuersus est: nec ipse
aliquid qua esiuit a ftatribus su¬
is nec ab illo aliquid ẽ quaesi¬
tum : Modo quia uentum est
adhunc articulum temporis
cum consilio meo diuisit ipsam
rem et dimidiã donauit fra¬

Expanded text:
ut illi servuli dividantur, et ut illi servuli dividantur, et manumittantur, et sic det Ecclesiae, ut eorum excipiat alimentum. Nepos autem meus, ex quo conversus est, et mecum esse coepit, impediebatur et ipse aliquid de agellulis suis agere invita usufructuaria matre sua, quae hoc anno defuncta est. Inter ipsum et sorores ejus sunt quaedam, in Christi adjutorio cito finienda, ut et ipse faciat quod Dei servum decet, et quod ipsa professio et ista exigit lectio. Diaconus Faustinus sicut pene omnes nostis hic de militia saeculi ad monasterium conversus est, hic baptizatus, inde diaconus ordinatur. Sed quia exiguum est quod videtur possidere, sicut juris periti loquuntur, jure, non corpore, reliquerat illud, et ab ejus fratribus tenebatur. Nunquam inde cogitavit, ex quo conversus est, nec ipse aliquid quaesivit a fratribus suis, nec ab illo aliquid est quaesitum. Modo quia ventum est ad hunc articulum temporis, cum conrem: et dimidiam donavit fra
Abbreviated transcription (Latin):
nus et matris uita impedie¬
bat. quia inde uiuebat : Ex pec¬
tabatur millo etiam legiamae
aetatis accessus : unt quod face¬
ret firmissime faceret  Non¬
dum autẽ feciti quia ipsos agel¬
los habet cum suo fratre com¬
munes. et sub indiuisos possidene¬
r. Si autẽ eos cupit ecclesi ae
conferre ut inde alantur. qui
sunt in ꝓposito sanctitatis quo us¬
qi in hacunta degunt Scriptũ ẽ
enim et hoc apostolus loquitur:
Quis quis autem suis et maxime
domesticis non ꝓuidec Fidem
denegat et est infidelideterior i
Haec autem mancipia sunt ei simi¬
liter cum fratre communia:
nondum diuisa : Disponit eama¬
numittere : non potest. Antequã
diuidãcur : Quid enim adquem
pertinent. adhuc ignorat  Ad
ipsum sane. quia ad maiorem
pertinet diuisio. et ad fratrẽ eius
electio : Eĩpsefrater eius dõ ser¬
uit : Subdia conus est cũ scõ fra¬
tre meo et co ep̃o seuero in ecde¬
sia mileuitunashoc agitur hoc
sine dilatione peragendum ẽ e

Expanded text:
nus, et matris vita impedienus, et matris vita impediebat, quia inde vivebat. Exspectabatur in illo etiam legitimae aetatis accessus, ut quod faceret firmissime faceret. Nondum autem fecit, quia ipsos agellos habet cum suo fratre communes, et subindivisos eos possident. Sic autem eos cupit Ecclesiae conferre, ut inde alantur qui sunt in proposito sanctitatis, quousque in hac vita degunt. Scriptum est enim, et hoc Apostolus loquitur: Quisquis autem suis, et maxime domesticis, non providet, fidem denegat, et est infideli deterior . Adhuc autem mancipia sunt ei similiter cum fratre communia, nondum divisa. Disponit ea manumittere: non potest antequam dividantur. Quid enim ad se pertineat, adhuc ignorat. Ad ipsum sane, quia major est, pertinet divisio et ad fratrem ejus electio: et ipse frater ejus Deo servit, et subdiaconus est cum sancto fratre meo, et coepiscopo Severo in ecclesia Milevitana. Hoc agitur, hoc sine dilatione peragendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tem promouens dicere t̃Ita
uero sic ibi uiuitur quomodo
dicis : Quare mentiris quare
falsa laude honoras indignos
Non neibi modo in eorũ societate
positus presbiter testumentum
fecit. Et quod habunt. quo modo
uoluit disposuit et reliquids
Certe omnia ibi sunt communia
Certe nemodicit aliquid suum:
Subhis uerbis quid a geret lau¬
dator meus Nonne os eius qua¬
si plumbo oppilaret ille detrac¬
tore Nonne illum laudas sepe¬
niteret Nonne reuerentia ꝑ¬
fusus. et illius sermone confu¬
sus. uel nobis uel testatoruilli ma¬
lediceret Haec fuit necessitas:
ut ad istã diligentiũ ueniremus ⁊
Nuntio ergo uobis. unde gaude¬
atis ⁊Omnes fr̃s et clericos
meos qui mecum habitant
presbiteros dia conos. subdia co¬
nos et patriciũ nepotem meũ
Tales inueni quales desideraui ⁊
Sedquia desua qualicumq pau¬
pertate quod statuerant non¬
dum fecerunt. Hiduo sunt ua¬
lens subdiaconus et paulo an¬
te dictus nepus meus subdiaco¬

Expanded text:
tem promovens, diceret: Ita tem promovens, diceret: Ita vero, sic ibi vivitur quomodo dicis? Quare mentiris? quare falsa laude honoras indignos? Nonne ibi modo in eorum societate positus presbyter testamentum fecit, et quod habuit, quomodo voluit, disposuit et reliquit? Certe omnia ibi sunt communia, certe nemo dicit aliquid suum. Sub his verbis quid ageret laudator meus? Nonne os ejus quasi plumbo oppilaret ille detractor? nonne illum laudasse poeniteret? nonne reverentia perfusus, et illius sermone confusus, vel nobis, vel testatori illi malediceret? Haec fuit necessitas, ut ad istam diligentiam veniremus. Nuntio ergo vobis unde gaudeatis. Omnes fratres et clericos meos, qui mecum habitant, presbyteros, diaconos, subdiaconos, et Patricium nepotem meum, tales inveni, quales desideravi. Sed sunt qui de sua qualicunque paupertate quod statuerant, nondum fecerunt. Hi sunt, Valens subdiaconus, et paulo ante dictus nepos meus subdiaco
Abbreviated transcription (Latin):
illos : Neq enĩ egens quis quã
fuit inter illorT Quot quot
enim possessores praediorum
uel domorũ erant : uendentes
afferebant pretia eorum. et
ponebant ante pedes apostolo¬
rum distribuebantur autẽ uni¬
cuiq pro ut cuique opus erat :
Cumque ep̃r legeret dixit:
Audistis quid uelimus drate ut
possimus: Contigit autẽ quae¬
dam neces situs : ut haec dili¬
gentius agerem: Qñm sicut
lamnostis. presbiter in nostra
societute constitutus. que liso¬
cietati perhibet testimonium
lectio quã modo cum recitare¬
mus audistis imoriens testamen¬
tum fecit. quia habuit unde fa¬
ceret ⁊ Erut quod diceret
suum cum in ea societate uiue¬
ret ubi nemini licebat dicere
aliquid suum. sed ẽẽ illis om¬
nia communia Siquis dilec¬
tor et laudator noster apud
detracto remnostrũ praedica¬
ret istũ societatem et diceret:
cum ep̃o augustino sic uiuua
omnes cohabitatores eius. quo¬
modo scriptum ẽ. in actibus
a postolorum Continuo ille
detractor caput mouens. den¬

Expanded text:
squam fuit inter illos. Quotquot enim possessores praediorum vel domorum erant, vendentes afferebant pretia eorum, et ponebant ante pedes apostolorum, distribuebatur autem singulis, prout cuique opus erat. Cumque episcopus legisset, dixit: Audistis quid velimus, orate ut possimus. Contigit autem quaedam necessitas, ut haec diligentius agerem. Quoniam sicut jam nostis, presbyter in nostra societate constitutus, quali societati perhibet testimonium lectio, quam modo cum recitaremus, audistis; moriens testamentum fecit, quia habuit unde faceret. Erat quod diceret suum, cum in ea societate viveret, ubi nemini licebat dicere aliquid suum, sed esse illis omnia communia. Si quis dilector et laudator noster apud detractorem nostrum praedicaret istam societatem, et diceret, Cum episcopo Augustino sic vivunt omnes cohabitatores ejus, quomodo scriptum est in Actibus apostolorum, continuo ille detractor caput movens, den
Abbreviated transcription (Latin):
discr&ionis teneant ꝗ scilic&
ut nec plus quamoport& et
possibilita secdesi ae supp&it
in congregatione admittant
nec eos quosrationabiliter
gubernare possun causa a¬
uaritiae abiciant
DEHISQUI INCONGRECATIO¬
NESIBICÕMISSASOLAMO¬
DOEXTAMILI ΛeC CLeSIAΕ
unt non nulli quitantum exfa¬
milia ec desicstica dericos
in sibi comminsis congregant
ecdesusł & hoc ideo facere
uidentur : ut siquando eis
aliquid in commodum fecerint.
aut stipendia oportuna sub¬
traxerint. nihilqu erimo¬
niae contrase obicere praesumant
timentes scilic& nea ut seueris¬
simis uerberibus afficicntur
authumcinae seruituti denuo
crudeliter addicantur : : Hoc
autem nonideo dicitur. utex
familia ec desiae probubilis
uitae in congregatione non
sint admittendi praesestim
cum apud đm̃ non sit persona¬
rum acceptio: sed potius ut
propter quam intulimus occa¬
sionem nullus praelcitorum
sedusis nobilibus uiles tantum
insua congregatione admit¬
tant personas :¬

Expanded text:
discretionis teneant, scilicet, discretionis teneant, scilicet, ut nec plus quam oportet, et possibilitas Ecclesiae suppetit, in congregatione admittant; nec eos, quos rationabiliter gubernare possunt, causa avaritiae abjiciantis qui in congregatiosibi commissa solummodo ex familia ecclesiae Sunt nonnulli qui tantum ex familia ecclesiastica clericos in sibi commissis congregant ecclesiis, et hoc ideo facere videntur ut si quando eis aliquid incommodum fecerint, aut stipendia opportuna subtraxerint, nihil querimoniae contra se objicere praesumant; timentes scilicet, ne aut severissimis verberibus afficiantur, aut humanae servituti denuo crudeliter addicantur. Hoc autem non ideo dicitur, ut ex familia ecclesiae probabilis vitae in congregatione non sint admittendi, praesertim cum apud Deum non sit personarum acceptio, sed potius ut propter quam intulimus occasionem, nullus praelatorum, seclusis nobilibus, viles tantum in sua congregatione admittant personas
Abbreviated transcription (Latin):
&ꝰ qucom quam diuina ultionesto
dignus ÷ srnodedi tumenest
sententia feriendus ⁊
positis ecclesiurum est. ut i necdesi¬
is sibi commissirt non pluscadmittant
dericos qua mratiosinit. & facul¬
tas eccleniae supp&it ⁊ nesiindis¬
cr&e & extraordinari e plu¬
res ad gregicuerint : nec ipsos
gubernare . necc &eris ecdesicte
necessitatibus ut o port& uade¬
ant cdminiculari ⁊ suntnamq
non nulli uanamgloriam abho¬
minibus captantes. quinumero¬
sam cleri congregictionem uolunt
habere c̃uine canima nec cor¬
poris curant solatia ex hibere
Hincmque taliter ad gregati.
dum a praelatis stipendia neces¬
saria non accipiunt: neque ca
nonicum seruant ordinem. nec
diuinis officus insistunt: Vccus¬
tra societatemque c eterorũ
relinquentes : efficiuntor uicgi
& lasciui cgulae& ebri& ati &
c&eris suis uoluptatibus dediti
quicquid sibi libitum esto licitum
faciant ⁊ Proinde praeposi¬
tis sollerter prouidendum
est sut in hoc negotio modum

Expanded text:
Et quanquam divina ultione sit Et quanquam divina ultione sit dignus, synodali tamen est sententia feriendus. Cpositis ecclesiarum est, ut in ecclesiis sibi commissis non plures admittant clericos quam ratio sinit et facultas ecclesiae suppetit: ne si indiscrete et extraordinarie plures aggregaverint, nec ipsos gubernare, nec caeteris ecclesiae necessitatibus, ut oportet, valeant adminiculari. Sunt namque nonnulli vanam gloriam ab hominibus captantes, qui numerosam cleri congregationem volunt habere, cui nec animae, nec corporis curant solatia exhibere. Hi namque taliter aggregati, dum a praelatis stipendia necessaria non accinonicum servant ordinem, nec divinis officiis insistunt, claustra societatemque caeterorum relinquentes, efficiuntur vagi et lascivi, gulae et ebrietati, et caeteris suis voluptatibus dediti, quidquid sibi inhibitum est, licitum faciunt. Proinde praepositis solerter providendum est ut in hoc negotio modum
Abbreviated transcription (Latin):
bernent. & ꝑcaiperes fo¬
ueant. cunctis que utilitatib
ac necessitactibus ecdesiae: fi¬
deliter administrando consu¬
lam quatenur defideli ad¬
ministratione ab ipso cuius
ministri erse noscuntur . It¬
ef sabiliter remunerarimereantur :
Praepositorum officuest. ut
subditorum menter sc̃arum
scripturarum lectionibus as¬
si due muniant: pelupur inuis¬
bilis aditum inueniat: qua oui¬
le dñi ingredi & adiquam
ouium subripereuedeat ⁊ Q
quim quaro abhis hoc instartis
dero sibicommirso canonice uiuer¬
dumest firmis undique circum¬
dent munitionibus ut nulliom¬
nino intrccndi autexeundi pis
perportam pateat aditus ⁊¬
int euĩam interiusi d ormitoriae
refcctoria cellara &c &erȩ
habitationes usibur fratrum
Inuna soi & ate uiuentium que¬
cessuriae ⁊ Qiuero haec quas
praemisra sunt iuxta quod poss¬
bilitas supp&it a gererennue¬
rit ÷ Imparminus que ido¬
neus a dcetera etdenastica
officia peragendec habendur est

Expanded text:
bernent, et pauperes fobernent, et pauperes foveant, cunctisque utilitatibus ac necessitatibus Ecclesiae fideliter administrando consulant, quatenus de fideli administratione ab ipso, cujus ministri esse noscuntur, ineffabiliter remunerari mereantur. Praepositorum officii est ut subditorum mentes sanctarum Scripturarum lectionibus assidue muniant, ne lupus invisibilis aditum inveniat, quo ovile Domini ingredi et aliquam ovium subripere valeat. Et quanquam ab his hoc instantiss quibus clero sibi commisso canonice vivendum est, firmis undique circumdent munitionibus, ut nulli omnino intrandi, aut exeundi, nisi per portam, pateat aditus. Sint etiam interius dormitoria, refectoria, cellaria, et caeterae habitain una societate viventium necessariae. Qui vero haec quae praemissa sunt, juxta quod possibilitas suppetit, agere renuerit, impar minusque idoneus ad caetera ecclesiastica officia peragenda habendus est.
Abbreviated transcription (Latin):
creurentur. Et captiui protem¬
porum oportunitate redime¬
rentur : Qua propter uigilan¬
ti acsolesti cura prouidendum
est his quieius facultater admi¬
usus conuertant. sed magis
luxta possibilitatem rerumo
xp̃ofamulantium. Immoeorũ
In quibus xp̃s pascitur & ues¬
titur scuramgerere penitus
non neglegant ⁊s ed & sententia
beccti hieronimi ponsolum prae¬
latis sed &iam caeteris qui reb
utuntur ec desiae. uigilanter
perpendenduert: quilta ln c̃ome¬
tariomathei eu angelistae ait
Omner igitur quistipend t̃templi
& his quice conferuntur adususet¬
desiae ab utuntur inclis rebus
quibus sucm expleantuoluntatẽ
similer sunt scribarum & sacer¬
dotum redimentium men¬
dacium & seduatoris san¬
guinem  Ergores ecdesiue
ꝑccuperibus et militiburap̃i
stipendicriȩ debent intellegi :
Vude totis nisibus praelatis sata¬
gendumest : ut scorum patrum
dictis & exemplis obsequentes.
derebus commissis utprae¬
mis sumest & subditos gu¬

Expanded text:
crearentur et captivi pro temcrearentur et captivi pro temporum opportunitate redimerentur. Quapropter vigilanti ac solerti cura providendum est his qui ejus facultates admiusus convertant; sed magis, juxta possibilitatem rerum, Christo famulantium, imo eorum in quibus Christus pascitur et vestitur, curam gerere penitus non negligant. Sed et sententia beati Hieronymi, non solum praelatis, sed etiam caeteris, qui rebus utuntur Ecclesiae, vigilanter perpendenda est, qui ita in commentario Matthaei evangelistae ait: Omnes igitur qui stipendiis templi, et his quae conferuntur ad usus ecclesiae, abutuntur in aliis rebus, quibus suam expleant voluntatem, similes sunt scribarum et sacerdotum redimentium mendacium et Salvatoris sanguinem. Ergo res Ecclesiae pauperibus et militibus Christi stipendiariae debent intelligi. Unde totis nisibus praelatis satagendum est ut sanctorum Patrum dictis et exemplis obsequentes, de rebus sibi commissis ut praemissum est et subditos gu
Abbreviated transcription (Latin):
at que renuntiatis patrimoniis.
sua xp̃o dedere merito defacul¬
tatibus et desicce subsidium ac¬
cipiunt temporale I Vt quia toto
mentis desiderio caelestucapp&uñ
sic in hac peregrinationis uia sump¬
tibus dominicis sustententur.
quatenus adea quice contempser̃
minime redire quadib& necers¬
cutis causa conpellantur ⁊¬
& qui a nihil sibi proprium reli¬
querunt : manifestum est illis co¬
piosi oribus ecdenae sumptibus.
quam canonicis. qui suis & ecdes¬
ue licite utuntur rebur indigere ⁊
V nus quis que enimutait a psđr pro¬
prium donum hab& ado ⁊
traditur. & in superioribus ca¬
pitulis continetur: uot a sunt fi¬
deliuma pretiapeacatorum &
pactrimonia pacuperum ⁊ fideles
namque fidei ardore & xp̃i a
more succensi. obanimarum
suarum remedium & caelestis
patriae desiderium. suis pro¬
pruis facultatibus scãm locuple¬
tem fecerunt ecdesiam. ut his &
milites xp̃i aderentur. ec desiae
exornarentur. pauperesre¬

Expanded text:
atque renuntiatis patrimoniis, atque renuntiatis patrimoniis, sua Christo dedere, merito de facultatibus Ecclesiae subsidium accipiunt temporale: ut quia toto mentis desiderio coelestia appetunt, sic in hac peregrinationis via sumptibus Dominicis sustententur, quatenus ad ea quae contempserunt minime redire qualibet necessitatis causa compellantur. Et quia nihil sibi proprium reliquerunt, manifestum est illos copiosioribus Ecclesiae sumptibus quam canonicos, qui suis et Ecclesiae licite utuntur rebus, indigere. Unusquisque enim, ut ait Apostolus, proprium donum habet a Deotraditur, et in superioribus capitulis continetur, vota sunt fidelium, pretia peccatorum, et patrimonia pauperum. Fideles namque fidei ardore et Christi amore succensi ob animarum suarum remedium et coelestis patriae desiderium, suis propriis facultatibus sanctam locupletem fecerunt Ecclesiam, ut his et milites Christi alerentur et ecclesiae exornarentur, pauperes re
Abbreviated transcription (Latin):
euacelica e ix pos tolica
auc touita repuilitacae neuis
Suꝑemipeat ipstituriouis
uia cuidenti cuiccoritateliqu&
canonicam institutionem cat¬
Atenis pricestaoreinsticatioibus:
debent ne cereert quihuus pro¬
fessionis censentur nomine pro
curare quediter in sem& iosis
candem institutionem uita & mno¬
ribus exornent : potius quam de¬
honertent ⁊ qm̃quitantas cuc¬
toritatis institutione pollent
&se cdus imitabiles pracebequo
debent ÷ ueren dumest : penquod
ab ait a proposito ex orbiteuerint
regno di in dignficent q Quͥum¬
quam enim canonicisi quia in sacris
canonibur ilis proibitum non legitur.¬
liceat linum induere. carnibus uesti.
dare& acopere propriusres &
ecdesiue cum humilitate & iustitia
habere. quod monachis quisetundum
regularm institutionem crtiorem
ducunt uitam penitur in hibitum
est : Nontamen in cauendis
uitis & amplec terdis uirtuti¬
bus eorum amonachorum dis¬
tare debet uita ⁊ Monachi
namque. qui e uangelicum prae¬
ceptum sequentes. distractis

Expanded text:
evangelica et apostolica auctoritate fulta, caeteris superemineat institutionibus. Quia evidenti auctoritate liquet canonicam institutionem caeteris praestare institutionibus, debent, necesse est, qui hujus professionis censentcurare, qualiter in semetipsis eamdem institutionem vita et moribus exornent potius quam dehonestent. Quoniam qui tantae auctoritatis institutione pollent, et se aliis imitabiles praebere debent, verendum est ne si quod absit a proposito exorbitaverint, regno Dei indigni fiant. Quanquam enim canonicis, quia in sacris canonibus illis prohibitum non legitur,liceat linum induere, carnibus vesci, dare et accipere, proprias res et ecclesiae cum humilitate et justitia habere, quod monachis, qui secundum regularem institutionem arctiorem ducunt vitam, penitus inhibitum est, non tamen in cavendis vitiis et amplectendis virtutibus, eorum a monachorum distare debet vita. Monachi namque, qui evangelicum praeceptum sequentes, distractis
Abbreviated transcription (Latin):
exsecutionibus quamcelere¬
me deleri procurentur ꝰ Et
quia unus est pater noster &
magister: & dñs una fidesiunim
baptisma una materscaeide¬
sia : instanter &uigilanter ab om¬
nibus certandum est quamqua
diuersorumdonorum modis cur¬
rctur quad iteruna ad sc̃am &
supernam hierurdem matrem
nostram tendamur. quosine finecũ
dño uiuere mereamur  Illud
quoq sciendum: quiacquanto quis¬
que se in praesentis aeculo pro
xpi comnore ab iectioremnfecerit
tanto magis in futuro feliciorem
remunerationem percipi&¬

Expanded text:
exsecutionibus, quam celerriexsecutionibus, quam celerrime deleri procurentur. Et quia unus est pater noster, et magister et Dominus, una fides, unum baptisma, una mater sancta Ecclesia, instanter et vigilanter ab omnibus certandum est, quanquam diversorum donorum modis curratur, qualiter una ad sanctam et supernam Jerusalem matrem nostram tendamus, quo sine fine cum Domino vivere mereamur. Illud quoque sciendum quia quanto quisque se in praesenti saeculo pro Christi amore ab jectiorem fecerit, tanto magis in futuro feliciorem remunerationem percipi
Abbreviated transcription (Latin):
suo reuserit iudicio & qui
uiderit mulierem ad concupiscen¬
dum eam. lam moechatus est
eam incordesuo. & ca&era tedia
Haec quippe artaqunt: sed ra luber¬
rima ÷ & quanto artiora : tap¬
to potiora & eminentiora
Oport&s itecque omnes quiluxta
a postolum in xp̃obuꝓtizatisumus
xp̃mque induimus In nouitate
uitae ambulare. senperque
antgo culos ponere pactum quod
cumdo in baptismate fecimus:
ubi abrenuntiauimus satinue
& omnibus pompis cius : & omni¬
bus operibuscius : Quod pastum
tunc irritumfit: cumin fidequis
permanendo uitus aut afide
ex orbitando i dolorumcultib:
iaithȩre sum erroribus impli¬
catur  Qui uergo sicut
scriptum est. corpus quod cor¬
rumpitur ad grauat animam
& deprimit terrena in habita¬
tio sensum multa cogitantem.
& fragilitas humana postbas¬
tismigratiam peccatorum sor¬
didectur in lecebris. etdemq
peciata baptis matis iteratione
pequaquam deleripos sunt: Ne¬
cesseest ut paenitentiue lamen¬
tisꝰ elemosincrum largitionib
&ceterisbonorumo perum

Expanded text:
udico, et, qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam maechatus est eam in corde suo , et caetera talia? Haec quippe arcta sunt, sed saluberrima: et quanto arctiora, tanto potiora et eminentiora. Oportet itaque omnes qui juxta Apostolum in Christo baptizati sumus, Christumque induimus, in novitate vitae ambulare, semperque ante oculos ponere pactum quod cum Deo in baptismate fecimus, ubi abrenuntiavimus Satanae, et omnibus pompis ejus, et omnibus operibus ejus. Quod pactum tunc irritum fit, cum in fide quis permanendo, vitiis, aut a fide exorbitando, idolorum cultibus, aut haeresum erroribus implicatur. Quia ergo, sicut scriptum est , corpus, quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem, et fragilitas humana post baptismi gratiam peccatorum sordidatur illecebris, eademque peccata baptismatis iteratione nequaquam deleri possunt: necesse est ut poenitentiae lamentis, et eleemosynarum largitionibus, et caeteris bonorum operum
Abbreviated transcription (Latin):
fccsum testimoniumdices Non
concupiscesrem ꝓximitus Hono¬
ra patremtuum & matremef&
diliges proximumtuum sicut teipũ ÷
&cuidum legis doctori se interrogani
quodere& mandatum magͥnum ip
lege ait Diliges dñm dm̃ tuum
extoto cordetuo et extota anima
tua c̃textota mentetu& hocest
m cximum & primum mandatũ ÷

Expanded text:
falsum testimonium dices, non falsum testimonium dices, non concupisces rem proximi tui; honora patrem tuum et matrem tuam, et diliges proximum tuum sicut teipsum . Et cuidam legis doctori, se interroganti, quod esset mandatum magnum in lege, ait: Diliges Dominum Deum tuum ex toto cordetuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua: hoc est maximum et primum ma
Abbreviated transcription (Latin):
oderunt: & ora tepro per̃sequen¬
tibus & calumniantibus uor¶ Itẽ
Omnis quiirascitur fratrisuo
reuserit iudicio : Quidixerit
racha reuserit concilio. Quidi¬
xerit faue reuserit gehennȩlgnis
Itemꝰ nolite iurare. Neque per
caelum nequeper terram⁊ sit
uutem sermouester estest non non:
tem ꝰ Omne uerbumotiosum quod
locuti fuerint homines÷ reddent
de eorationem in dieiudicii : Item
Siquisteper cusserit indextera
maxilla praebeilli & adteram
Item ÷ Estote miseri corder. sicut
& puter uester misericors ẽ Itẽ
Si peccauerit intefrater tuurdi¬
mitte e septier⁊ & non solum sep¬
ties sedusqueseptuagies septies :¬
temꝗ s i non remiseritis hominib
decordibus uestris: nec pater
uester caelestis dimitt& uobis
peccatacurae Item :Quuerite
primũ regnumdi & iustitiam eius
& haec omnia udicientur uobis : &
cuidum diuite ss i inquit uis aduitam
ingredi seruamandata : Idest
non bomicidium facies. non adulte¬
rabis. non furtum facies. pop

Expanded text:
o persequentibus et calumniantibus vos. Item: Omnis qui irascitur fratri suo, reus erit judicio. Qui autem dixerit Racha, reus erit concilio. Qui dixerit Fatue, reus erit gehennae ignis. Item: Nolite jurare, neque per coelum, neque per terram. Sit autem sermo vester, Est est, Non non . Item: Omne verbum otiosum quod locuti fuerint homines, reddent de eo rationem in die judicii . Item: Si quis te percusserit in dextera maxilla, praebe illi et alteram . Item: Estote misericordes, sicut et Pater vester misericors est . Item: Si peccaverit in te frater tuus, dimitte ei septies: et non solum septies, sed usque septuagies septies. Item: Si non remiseritis hominibus de cordibus vestris, nec Pater vester coelestis dimittet vobis peccata vestra. Item: Quaerite primum regnum Dei et justitiam ejus: et haec omnia adjicientur vobis . Et cuidam diviti: Si, inquit, vis ad vitam ingredi, serva mandata, id est, non homicidium facies, non adulterabis, non furtum facies, non
Abbreviated transcription (Latin):
apostolica quam breussme ad
medum deducere praecepta ut
hueaimu setodi in periti liomines
muidiente his qu eauemcor dua
aucomodintes. intellegant quas
sibi quce monachis conuenidt
obseruare praccepta  Quieni
mente& corporeuult contemnere
racculum & pcuperem sequi
xpmil audiat psumdicenteno le
euaaglio⁊ siusperfestu bes

Expanded text:
apostolica quam brevissime ad apostolica quam brevissime ad medium deducere praecepta, ut haec hujuscemodi imperiti homines audientes, hisque aurem cordis accommodantes, intelligant quae sibi, quae monachis conveniant observare praecepta. Qui enim mente et corpore vult contemnere saeculum, et pauperem sequi Christum, audiat ipsum dicentem in Evangelio: Si vis perfectus es
Abbreviated transcription (Latin):
uiaergo constat scãmec¬
desiam praedictorũ paru
Rexempla sequidebere quoru
nostitur documentis post apos¬
todlica instituta ubestim coruscare
debent non solum praclagu lea uno¬
doiueruon eeiam subditi obicquendo
us que quaq studere quediteo
eorum ȩxemplis & doctrinis pa¬
rentes. ad felicitatis gaudia quo
illi praecesserunt ued cari pato¬
uerire  quoniamsicuthiq ueo¬
num dostrinis & exemolis sarima
deuotione oboedunt aetermisgau¬
dis inseruntur itanimirume a
seeuabri nolentes acternis suopli¬
cus manc pantur ⁊Memoratas
Inciq scorumpatrum sentenretius
quib dericalis ordo uabeneuuen¬
durs iistraitur e seduleperlegut
& diligenter pertrace& quis¬
quis ca nonicam profersusest
uitcon: Quas cumbene persoru¬
tatu fuerit patenter inuerid
quodillinone neruate s ed reli
urb scud nonentibus acredar¬
guentibus. plerumque obioeir
ulent solos monachos seriptura¬
rum scarum praecepta obseruare
debere : operepretum duximus
quecedam euangelica atque

Expanded text:
uia ergo constat, sanctam Ecclesiam praedictorum Patrum exempla sequi debere, quorum noscitur documentis post apostolica instituta ubertim coruscare, debent non solum praelati imitando, verum etiam subditi obsequendo, usquequaque studere, qualiter eorum exemplis et doctrinis parentes, ad felicitatis gaudia, quo illi praecesserunt, valeant pervenire. Quoniam sicut hi qui eorum doctrinis et exemplis summa devotione obediunt, aeternis gaudiis inferuntur, ita nimirum ea sectari nolentes aeternis suppliciis mancipantur. Memoratas itaque sanctorum Patrum sententias, quibus clericalis ordo ad bene vivendum instruitur, sedule perlegat et diligenter pertractet, quisquis canonicam professus est vitam. Quas cum bene perscrutatus fuerit, patenter inveniet, quod illi non enervate, sed religviris sese admonentibus ac redarguentibus plerumque objicere solent, solos monachos Scripturarum sanctarum praecepta observare debere, operae pretium duximus quaedam evangelica atque
Abbreviated transcription (Latin):
Quot quot enĩ possessores prae¬
diorũ uel domorum erant :
uendentes ad ferebant pr.e¬
tia illorũ et ponebant ante
pedes a postolorũ Distribu¬
ebantur autem unicuiq: ꝓut
dia conus recitaret. et ẽp̃o codi¬
cem tradidis set: Augustinus¬
ẽp̃s dixit : Et ego legere uolo
Plus ẽnimme delectathuius uerbi
eẽ lectorem: qũ uerbi meidis¬
putatore : Cum orassent: motus
est locus inquo erant congre¬
gati Et implecomnes sc̃ospũ¬

Expanded text:
Quotquot enim possessores praediorum vel domorum erant, vendentes afferebant pretia eorum, et ponebant ad pedes Apostolorum: distribuebatur autem unicuique diaconus recitaret, et episcopo codicem tradidisset, August. episcopus dixit: Et ego legere volo: plus enim me delectat hujus verbi esse lectorem, quam verbi mei disputatorem. Cum orassent, motus est locus in quo erant congregati, et impleti omnes Sp
Abbreviated transcription (Latin):
res meos nihił habentes sicut
nihil habebam : & imitantes
me ut quomodo ego tenu em
paupertatulam meam uen¬
didi & pauperib erogaui:
Sic facerent & illi qui mecum eẽ
uoluissent ut decommuniuiue¬
remur ⁊ commune autem uobis es¬
s& magnum & uberimũ predium
i p̃seds̃ꝓ perueniad opis copatum ui¬
dinecesse habere epis copumiex¬
hibere humanitatem as siduam:
quibus que uenientibus siuetran¬
seuntibus : Quod si non feciss&
ep̃s in humanus dicer&ur siaũt
ista consu. &udo in monas terio
lui habere indo moista ep̃ime¬
cum monas terium clericorum
Eccequo modo uiui mus nullili¬
c& in soci&ate nostra habere
aliquid proprium sed forte
aliqui habent Nullilic&:
si qui habent faciunt quod non
lic&  Bencautem sentio de
fratribus meis: & semperbe¬
nec redens. ab hac inquisitione
dis simulaui: Quia & ista quae¬
rere: quasimalesentire mihi¬
uidebatur : Noueram enim
& noui om̃s qui mecumui uerent
nos seꝓpositum nos trum: nos¬

Expanded text:
res meos, nihil habentes, sicut res meos, nihil habentes, sicut nihil habebam, et imitantes me, ut quomodo ego tenuem paupertatulam meam vendidi, et pauperibus erogavi, sic facerent et illi qui mecum esse voluissent, ut de communi viveremus: commune autem nobis esset magnum et uberrimum praedium ipse Deus. Perveni ad episcopatum: et vidi necesse habere episcopum, exhibere humanitatem assiduam quibuscunque venientibus, sive transeuntibus: quod si non fecisset episcopus, inhumanus diceretur. Si autem ista consuetudo in monasterio plui habere in domo ista episcopii mecum monasterii clericorum. Ecce quomodo vivimus. Nulli licet in societate nostra habere aliquid proprium. Sed forte aliqui habent: nulli licet. Si qui habent, faciunt quod non licet. Bene autem sentio de fratribus meis, et semper bene credens, ab hac inquisitione dissimulavi, quia et ista quaerere, quasi male sentire videbatur. Noveram enim et novi, omnes qui mecum viverent, nosse propositum nostrum, nos
Abbreviated transcription (Latin):
lis non meco ȩ quaui : Nec in con¬
uiuio dñi mei superiorem locũ
elegi sed inferiorem abiectũ :
&plucuit illi diceremihi: Ascen¬
desursum ⁊ us que adeo autemti¬
mebam episcopatum ut qm̃ coe¬
łi interdĩ seruos famamea
in quo loco sciebam non eẽ ep̃m
non illo accederẽ : Cauebam hoc
& agebã quantum poteram ut in
loco humilis aluarer. ne in alto pe¬
reclitarer : Sed ut dixi domino
seruus contradicere non deb& :
uenia distam ciuitatem: propt̃
uidendum ami cum. quempu¬
tabam melucrare possedõ ut no¬
bis cumẽe in monas terio qua¬
si securus. quia locus habebat ep̃m ⁊
ꝑ ueni÷ Nonã tulialiquid non
ueniad hancecdesiam : nisicũ
his indum̃tis. quibus illotem¬
pore uestiebã  & quia hoc dis¬
ponebam eẽ in monas terio cũ
fratribus: Cognito instituto &
uo luntate mea beatae memoriae
senex ualerius dedit mihi hor¬
tum illum in quo est nunc mo¬
nasterium : Coepiboni propo¬
siti fratres colligere con pa¬

Expanded text:
lis, non me coaequavi: nec in conlis, non me coaequavi: nec in convivio Domini mei superiorem locum elegi, sed inferiorem et abjectum. Et placuit illi dicere mihi: Ascende sursum. Usque adeo autem timebam episcopatum, ut quoniam coeti inter Dei servos fama mea, in quo loco sciebam non esse episcopum, non illo accederem. Cavebam hoc et agebam, quantum poteram, ut in loco humili salvarer, ne in alto periclitarer. Sed, ut dixi, Domino servus contradicere non debet. Veni ad istam civitatem, propter videndum amicum, quem putabam me lucrari posse Deo, ut nobiscum esset in monasterio: quasi securus, quia locus habebat episcopperveni. Non attuli aliquid, non veni ad hanc ecclesiam nisi cum his indumentis quibus illo tempore vestiebar. Et quia hoc disponebam, esse in monasterio cum fratribus, cognito instituto et voluntate mea, beatae memoriae senex Valerius dedit mihi hortum illum, in quo nunc est monasterium. Coepi boni propositi fratres colligere compa
Abbreviated transcription (Latin):
rumoperum praebens exem
plum÷: utergo nonuos diutene¬
am p̃sertim quia ego sedens
lo quoruor stando luboro tis
Nos autem om̃s. aut pene om̃s
sic nos uiuere in ea domo quae
dicitur domus epis copii: ut
quantum pos sumus imitemureos
scõs. de quibus loquitur liberac¬
tuum a postolorum : Nemodice¬
bat aliquid proprium: sederant
illis om̃a communia : Quia forte
aliquiues trum non sunt tamdili¬
gentes uit a enostrescrutatores:
ut hoc sic nouerit quo modo uolo uos
nos se ⁊ dicoquid sit quod breuiter
dixĩego quemdõ propitio uid&is
epmuestrum: Iuuenis ueniad
is tamciuitatem. multi uestrinoue¬
runt ⁊ quaereba mubi constitue¬
rem monas terium : & uiuerem
cum fratribus meis : Spemquip¬
pe omnem scłi rel queram : &
qđ ẽẽ potui nolui: Nonquȩ siui
tam̃ quod sum ⁊ elegindo modi
abiectus esse magis quam habita¬
re in tabernaculis peccatorum :
Ab eis quidiligunt scłm Segega¬
uime : sed eis qui prȩsunt popu¬

Expanded text:
rum operum praebens exrum operum praebens explum, . Ut ergo non vos diu teneam, praesertim quia ego sedens loquor, vos stando laboratis: Nostis omnes, aut pene omnes, sic nos vivere in ea domo, quae dicitur domus episcopii, ut, quantum possumus, imitemur eos sanctos, de quibus loquitur liber Actuum apostolorum: Nemo dicebat aliquid proprium, sed erant illis omnia communia . Quia forte aliqui vestrum non sunt tam diligentes vitae nostrae scrutatores, ut hoc sic noverint, quomodo volo vos nosse: dico quid sit, quod breviter dixi. Ego, quem Deo propitio videtis episcopum vestrum, juvenis veni ad istam civitatem, ut multi vestrum noverunt. Quaerebam ubi constituerem monasterium, et viverem cum fratribus meis. Spem quippe omnem saeculi reliqueram, et quod esse potui, nolui: non quaesivi tamen quod sum. Elegi in domo Dei abjectus esse magis quam habitare in tabernaculis peccatorum. Ab eis qui diligunt saeculum, secrevi me: sed eis qui praesunt popu
Abbreviated transcription (Latin):
ropt̃ quod uolui & rogauister¬
nodie ut hodi efrequentius
conuenir&i stum hocest quod
dicturus sum̃ uobis cum hicuiui¬
mus & propter uos uiuim: & inten¬
tiouotum quae nostrum est ut aput
xp̃m. uobis cũsi ne fine uiuamus:
credo autem anteo culos uestros.
eẽ conuersationem nrãm ut & nos
dicere fortassis audeamus quam¬
uis multum illi in pares quod dix̃
apostolus Imitatores mei estote
sicut & egoxp̃i ÷ & ideonolo ut ali¬
quis de nobis inueniat maleui uen¬
dioccasionem: prouidemus enim
bona ait idem apostolus : Non
solum coram dõ sed etiam corã
homnib: : Propt̃nos conscientia
nostra sufficit nobis ÷ Propt̃ uos
fama nr̃a non pollui: sed pollere
deb& inuobir ⁊ tenete quod dixi
atq distinguite : Duaeres sunt :¬
conscientia: & fama: conscientia
tibi: fama proximotuo : quifidens
conscientiae suae neglegit famã
suã crudelis est : maxi me in lo¬
co istopositus. de quodicit a pos¬
tolus scribens ad discipulum
suum ÷ Circa om̃ste ipsum bono¬

Expanded text:
ropter quod volui et rogavi hesterno die, ut hodie frequentius conveniretis, hoc est quod dicturus sum. Vobiscum hic vivimus, et propter vos vivimus: et intentio votumque nostrum est, ut apud Christum vobiscum sine fine vivamus. Credo autem ante oculos vestros esse conversationem nostram; ut et nos dicere fortassis audeamus, quamvis illi multum impares, quod dixit Apostolus, Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Et ideo nolo ut aliquis de nobis inveniat male vivendi occasionem. Providemus enim bona, ut ait idem apostolus, non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus . Propter nos, conscientia nostra sufficit nobis: propter vos, fama nostra non pollui, sed pollere debet in vobis. Tenete quod dixi, atque distinguite. Duae res sunt conscientia et fama. Conscientia tibi, fama proximo tuo. Qui fidens conscientiae suae negligit famam suam, crudelis est: maxime in loco isto positus, de quo dicit Apostolus scribens ad discipulum suum, Circa omnes te ipsum bono
Abbreviated transcription (Latin):
humilium pauperũ facultates
patrimonium cordium: diuitiae
in correptibiles morũ : quib: non
abundant : nisi quuillis carnalib:
excorderenuntiant : quaequam¬
uis & ipsa sint bona ut pote abo nodõ
creata : tam̃ quia sunt bonis malis¬
que communia studenteaspirqͥta¬
les uiri contempnere. quo possint
ad illu inconparabiliter meliora quae
mali : quale illud quod non habent
nisibonĩcor poralebonum quancxi¬
do habent iniqui: ipsorum est p̃miũ ⁊
Quando habent iusti ñ est eor̃ p̃miũ
sed temporale solutium: Itẽ boni
tẽporalis amissio fit exercitium
iusti & in iurti supplicium : quia
& iustus desiderio caelestium captus
Om̃atẽ poralia siue habeat siue amit¬
tat tinine omnino non sentit᷑ : & ini¬
quus quod cumdelectatione habuit
sinedolore non ꝑdit  Propterea
igitur eis quimilitant dõ fugiendȩ
sunt ex toto corde diuitiae : quas
qui habere uolunt᷑ sinelabore non
querunt sine dificultate nom inue¬

Expanded text:
humilium pauperum facultates: humilium pauperum facultates: patrimonium cordium, divitiae incorruptibiles morum: quibus non abundant, nisi qui illis carnalibus ex corde renuntiant. Quae quamvis et ipsa sint bona, utpote a bono Deo creata, tamen quia sunt bonis malisque communia, student ea spiritales viri contemnere, quo possint ad illa incomparabiliter meliora, quae mali, quale illud est quod non habent nisi boni. Corporale bonum quando habent iniqui, ipsorum est praemium: quando habent justi, non est eorum praemium, sed temporale solatium. Item boni temporalis amissio fit exercitium justi, et injusti supplicium: quia et justus desiderio coelestium captus, omnia temporalia, sive habeat, sive amittat, omnino non sentit: et iniquus id quod cum delectatione habuit, sine dolore non perdit. Propterea igitur eis qui militant Deo, fugiendae sunt ex toto corde divitiae. Quas qui habere volunt, sine labore non quaerunt, sine difficultate non inve
Abbreviated transcription (Latin):
da facultas: sed dertanda cala¬
mitas : Nihilẽ enim calumitio¬
sius nihil quemiserius eo qͥiniquis
ud quisitionib: crescit : qũ elocuple¬
tem fraudes faciunt. acra pinaeullȩ
nob sunt ãbiendȩ diuitiae: quacnor
ornare possunt parater & munire :
quas nec ad quirere possum: inuiti
nec ꝑdere Quaenos contraimpetos
hostiles armant. amundo dirter¬
minant ⁊ dõ cõmendant ditant ani¬
mas nr̃as atq nobilitant  Nobis
cum sunt : intranos sunt ⁊ diuitiae
nr̃ae credende sunt ÷ pidicitia quae
nos. pudicos: iustitia qua eiustos
pi&us quaepios : humilitas quae
humiler⁊ mansuetudo : quaeinan¬
su etos: In nocentia quae in nocen¬
tes⁊ puritas quaepuros: prudentia
quae prudentes : temperantia : quae
tẽperantes : & caritas qua e nos fac̃
dõ & hominib: caros uitutũ. po¬
tentes : sđi contem ptores. acbono¬
rũ omnium sectatores ⁊ Haec sunt
non omniũ sed scõrum scãe uirtu¬
tes: Non diuitum suꝑborum sed

Expanded text:
da facultas, sed detestanda calada facultas, sed detestanda calamitas. Nihil est enim calamitosius, nihilque miserius eo qui iniquis acquisitionibus crescit, quem locupletem fraudes faciunt ac rapinae. Illae nobis sunt ambiendae divitiae, quae nos ornare possint pariter et munire, quas nec acquirere possumus inviti, nec perdere, quae nos contra hostiles impetus armant, a mundo disterminant, Deo commendant, ditant animas nostras atque nobilitant, nobicum sunt, intra nos sunt. Divitiae nostrae credendae sunt, pudicitia, quae nos pudicos; justitia, quae justos; pietas, quae pios; humilitas, quae humiles; mansuetudo, quae mansuetos; innocentia, quae innocentes; puritas, quae puros; prudentia, quae prudentes; temperantia, quae temperantes; et charitas, quae nos facit Deo et hominibus charos, virtutum potentes, saeculi contemptores, ac bonorum omnium sectatores. Haec sunt non omnium, sed sanctorum sanctae virtutes: non divitum superborum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Seu quã subtilit̃ nos ille decipi¬
enda artifex fallit quantaceci¬
tate oculos nr̃ae m̃tis obducit
tius gaudeamus : Aut necupien¬
tes augere diuitiis. Nouerimus
quas quibus in cõparabiliter con¬
p̃feramus ÷ Namgaudere quidẽ
bonũ est ⁊ sed quigaud& : si non
inde gaudeat unde deb& non
potest bonum eẽ quod gaud&
sĩ quidem gaud& & raptor cũde¬
siderata rapuerit : Caud& & ebri¬
osus cum ex optate occasionem
potationis inuenerit: Caud&
& adulter cum ad delectationẽ
fruendi corporis concubiti ꝑue¬
nerit : sed cũ sit gauderebonum
dehis atque dehuius cemodigau¬
dere grande est malum ÷ haec
& his similia sunt unde nos gau¬
dere uult mundus cum suis a ma¬
toribus periturus : haec sunt
quae repudiaredebem: ut de
bona conscientia. descititate
morum dead quisitione uirtu¬
tum. dedoinodi & depromis¬
sione futuri regnil neffabiliter
gaude amus  Ditariquoq diui¬
tus grande est bonũ :sed in dedi¬
tari unde non debeas nẽ haben¬

Expanded text:
eu quam subtiliter nos ille decipiendi artifex fallit! quanta caecitate oculos nostrae mentis obducit,tius gaudeamus: aut ne cupientes augeri divitiis, noverimus quas quibus incomparabiliter praeferamus! Nam gaudere quidem bonum est: sed qui gaudet, si non inde gaudet unde debet, non potest bonum esse quod gaudet. Siquidem gaudet et raptor, cum desiderata rapuerit: gaudet et ebriosus, cum exoptatae occasionem potationis invenerit: gaudet et adulter, cum ad delectationem fruendi corporis concupiti pervenerit. Sed cum sit gaudere bonum, de his atque de hujuscemodi gaudere, grande est malum. Haec et his similia sunt, unde nos gaudere vult mundus, cum suis amatoribus periturus. Haec sunt quae repudiare debemus, ut de bona conscientia, de sanctitate morum, de acquisitione virtutum, de dono Dei, et de promissione futuri regni ineffabiliter gaudeamus. 2. Ditari quoque divitiis grande est bonum; sed inde ditari unde non debeas, non est haben
Abbreviated transcription (Latin):
llia ũt quitã in firmisunt ne
ut possessionib: suisrenuntiare
ñ possint siea quae accepturi eran
dispensatori relinquant: nihil
habentib: conferend&
nepeccato possidentsua quia
& ipsi quodammodo suare lin¬
quunt. quando propriis con¬
tentireb: nihileorum q̃ lubori
uelordine suo deberiar bitran¬
tur accipiunt: quod siputant
ideo accipi debere eorum quae
conferuntur eclesiae portionẽ:
Ne eã uideantur abicere: siue¬
ro non posse suare linquere qđ
eis deforme sit intersuos paupe¬
res reddi: nouerintꝰ eẽ desor¬
mius possessores de elymo¬
sinis pauperum pasci: ꝑuos¬

Expanded text:
lli autem, qui tam infirmi sunt, ut possessionibus suis renuntiare non possint, si ea quae accepturi erant, dispensatori relinquant, nihil habentibus conferenda, sine peccato possident sua : quia et ipsi quodammodo sua relinquunt, quando propriis contenti rebus, nihil eorum quae labori vel ordini suo deberi arbitrantur, accipiunt. Quod si putant ideo accipi debere eorum quae conferuntur Ecclesiae, portionem, ne eam videantur abjicere, se vero non posse sua relinquere, quod eis deforme sit inter suos pauperes reddi, noverint esse deformius possessores de eleemosynis pauperum pasci.
Abbreviated transcription (Latin):
ne cupiditate: sed &iam cum liu¬
de pi&atis accipit apopulo dispen¬
sanda & fide liter dispensat
iuncxit: & se innumero pau¬
perum. pauꝑtatis amore cons¬
tituit: Itaut unde pauperib:
subminis trat: Inde& ipsetam quã
pauꝑ uoluntarius uiuat : Cleri¬
ciquoq quos pauperes aut uolun s Ex¬
tas. aut natiuitas fec : cum ꝑfec¬
tio neuirtutis. uit a enecessaria
siue in domibussuis. siue in con¬
gregatione uiuentes accipiant

Expanded text:
ne cupiditate, sed etiam cum laune cupiditate, sed etiam cum laude pietatis accipit a populo dispensanda, et fideliter dispensat junxit, et se in numero pauperum paupertatis amore constituit: ita ut unde pauperibus subministrat, inde et ipse tanquam pauper voluntarius vivat. Clerici quoque quos pauperes aut voluntas, aut nativitas fecit, cum perfectione virtutis vitae necessaria, sive in domibus suis, sive in congregation
Abbreviated transcription (Latin):
uestit quia ꝑfectior est ille quise
mundireb expoliat. aut quicũ nihil
habuerit nec habere desiderat
quã illequi ex multis quae possid&
ecclesiae aliquid p̃rtat. Acsedeeo
qđ p̃rtiterit forsitaniactat : Du¬
ra sunt q̃ dico necego diffiteor
dura sunt sed obseruare nolentib:
C&erũ sifiant ista quaedifficilia
non facientib: sunt : statim facilia
facientibus fiunt :Nonergo ea q̃ nolu¬
m: obseruare in pos sibilitas nobis
facit dura s nouitas in usum ueniaN
& neminẽ frequentata conturbaNt
Namqro quid sit eorũ quae dixi dif¬
ficile ut homo id qd opus non haba
ab ecdesia non accipiat: anut qđ  cumi
hab& sine causa contem nam :
si propterhoc non uult suare linq:¬
reut habeat undeuiuat. ut quid
accipit underationẽ reddat᷑: ut
quid peccatis alienis sua multi pli¬
Qui eTIam cũpRo fΕCΙU
ANIMAE SUAE OPIHSUS
TENTANTUR EC CLOSIAE
taq sacerdo is cuidis pensationis
cura commis saest : Non solumsi¬

Expanded text:
cclesia: quia perfectior est ille qui se cclesia: quia perfectior est ille qui se mundi rebus exspoliat, aut qui cum nihil habuerit, nec habere desiderat, quam ille qui ex multis quae possidet, ecclesiae aliquid praestat, ac se de eo quod praestiterit forsitan jactat. 3. Dura sunt quae dico, nec ego diffiteor. Dura sunt, sed observare nolentibus. Caeterum si fiant ista; quae difficilia non facientibus sunt, statim facilia facientibus fiunt. Non ergo ea quae nolumus observare, impossibilitas nobis facit dura, sed novitas. In usum veniant, et neminem frequentata conturbant. Nam, quaero, quid sit eorum quae dixi difficile? ut homo id quod opus non habet, ab ecclesia non accipiat, an ut quod habet sine causa contemnat? Si propter hoc non ere, ut habeat unde vivat, ut quid accipit, unde rationem reddat? ut quid peccatis alienis sua multipliqui etiam cum profectu animae suae opibus sustentantur ecclesiae. Itaque sacerdos cui dispensationis cura commissa est, non solum si
Abbreviated transcription (Latin):
re et qualescumq uires subpe¬
tunt . In uerbo đdĩ seruiant uob̵ cimen
ariticti ur̃ae hodie denobis
ipsis sermo reddendus est:
Quodenim ait apostolus : expec¬
taculũ factisumus mundo
et angelis et hominibꝰ quinos
amant : quaerunt quod laudeãt
in nobis : Qui autẽ nos oderun
detrabunt nobis: Nos autẽ
In utroq medio constituti ad¬
iuuante dñ odõ nostro Et uitã
nostrã ec famã nr̃am sic custo¬
dire debemus : ut non erubes¬
cant de tractorib: laudatores :
Quomodo autẽ uiuere uelimus
quomodo do ꝓpitio lam uiua¬
mus quamuis descriptura sc̃a
multi noueritis. tamen ad com¬
memorandos uos lpsa delibro
actuum a postolorum uobis leo¬
tio recitabitur : ut uid eatis ubide¬
scripta sit forma quã desideramus
Implere: Dum ergo recitatur
uos intentissimos uolo : ut post
eius recitationẽ quod institurlo¬
quar dño. donante intentioni
uestrae : Cumq diaconus lazarus
legeret Cum oras sent motus

Expanded text:
re, et qualescunque vires suppere, et qualescunque vires suppetunt, in verbo Dei serviam vobis. aritati vestrae hodie de nobis ipsis sermo reddendus est. Quia enim, ut ait Apostolus, Spectaculum facti sumus mundo, et angelis, et hominibus , qui nos amant, quaerunt quod laudent in nobis: qui autem nos oderunt, detrahunt nobis. Nos autem in utroque medio constituti, adjuvante Domino Deo nostro, et vitam nostram, et famam nostram sic custodire debemus, ut non erubescant de detractoribus laudatores. Quomodo autem vivere velimus, quomodo Deo propitio jam vivamus, quamvis de Scriptura sancta multi noveritis, tamen ad commemorandos vos, ipsa de libro Actuum apostolorum vobis lectio recitabitur, ut videatis ubi descripta sit forma, quam desideramus implere. Dum ergo recitatur, vos intentissimos esse volo, ut post ejus recitationem, quod constitui loquar, Domino donante, intentioni vestrae. Cumque diaconus Lazarus legeret: Cum orassent, motus