comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
emiserit añ eas uadit. et oues
eũ sequũtur ͥ quia sciũt uocẽ
eius: Quis enĩ alius oues ꝓpri-¬
as uocat noĩatim. et educit eas
hĩc ad uitã eternã: iisi qui no¬
uit nõia p̃destinatorũ: Unde
ait discipulis suis. Saudere qͥ a
nõia nĩa scripta sũt ĩ celo: Hĩt
alius eas emutet : nisi qͥ earũ
pc̃ca dimitter. ut eũ sequi duriᷤ
liberate uuiculis possĩt: Et qͥs
eas p̃cessit quo eũ sequantur:
nisi qui surgẽs a mortius iã
non mout᷑ : et mors ei ultra
me si quis ĩtroierit saluabitur:
et ingredietur et egredier̃: et
pascua ĩueniet. In hoc euidẽter
ostendit non solũ pastorẽ: sed
etiã oues ĩtrare ꝑ ostiũ. Sed
quid est ĩgredietur et egrediet᷑:¬
et pascua ĩueniet: Ingredi
ecclia sicut ait isteipse iohãnes
euangelista in epła sua ÷ ex
pobis exierũt sed non erãt ex
nobis: non est utiq bonũ. Ca.¬
lis ergo egressus non posset a
bono pastore laudari : ut dicẽt.
et ingredietur. et egredietur : et

Expanded text:
t: et oves eum sequuntur, quia sciunt vocem ejus? » Quis enim alius oves proprias vocat nominatim, et educit eas hinc ad vitam aeternam, nisi qui novit nomina praedestinatorum? Unde ait discipulis suis, Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo : hinc alipeccata dimittit, ut eum sequi duris liberatae vinculis possint! Et quis eas praecessit quo eum sequantur, nisi qui surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra me si quis introierit, salvabitur; et ingredietur, et egredietur; et pascua inveniet. » In hoc evidenter ostendit, non solum pastorem, sed etiam oves intrare per ostium. 15. Sed quid est, ingredieturet pascua inveniet? » Ingredi Ecclesia, sicut ait ipse Joannes evangelista in epistola sua: « Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis , » non est utique bonum. Talis ergo egressus non potest a bono pastore laudari, ut diceret: « Et ingredietur et egredietur, et
Abbreviated transcription (Latin):
ponitur. Et illi quidẽ ꝓ magno
sacramẽto eiusdẽ xp̃i: biberũt
aquã ꝓauentẽ de petra. Nos
quid bibamꝰ norũt fideles. Si
spetiam uisibilẽ intendas: ali¬
ud est. Si intelligibilẽ significa¬
cionẽ: cũdem potũ spiritalem
biberũt. Quotquot autẽ illo
tempe crediderũt. uł abrahe. uł

Expanded text:
ponitur. Et illi pro magno ponitur. Et illi pro magno sacramento ejusdem Christi biberunt aquam profluentem de petra; nos quid bibamus norunt fideles. Si speciem visibilem intendas, aliud est: si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberunt. Quotquot ergo illo tempore credide
Abbreviated transcription (Latin):
eandẽ escã spiritalẽ manduca¬
uerũt: et omẽs eurdẽ potum
spiritalẽ biberũt. Mare ru¬
luũ significat baptismũ mo¬
yses ductor ꝑ mare rubrũ sig¬
nificat xp̃m. Populus transi¬
ens significat fideles: mors
cat peccatorũ. In signis diu̾¬
sis: eadem fides. Sit in signis
diuersis qũõ in uerbis diu̾sio:
quia uerba sonos mutãt per
tempa: et utiq nichil sũt ali
ud uerba qm signa. Signifi.¬
cando eñ. uerba sũt. Tolle sig.¬
nificationẽ uerbi: strepitus in¬
anis est. Significata ergo sũt
omĩa. Nũquid non eadẽ crede¬
bant ꝑ quos hec signa mĩstra¬
bantur ⁊ ꝑ quos hec eadẽ que
credimꝰ ꝓphetata prenũciabã¬
tur: Utiq credebant. Sed illi
uentura esse: nos aũt uenisse.
Ideo et sic ait. Eundẽ potũ spi¬
ritalem biberũt. Si spiritalẽ:
eundẽ. Nam corꝑalẽ: non eũ¬
dem. Quuid enĩ illi bibebant:
Uidete ergo fidem manentem:
signa uariata:. Ibi petra xp̃us.
Nobis xp̃c: quod in altare dei

Expanded text:
itualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Mare Rubrum significat Baptismum; Moyses ductor per mare Rubrum significat Christum; populus transiens significat fideles; mors nem peccatorum. In signis diversis eadem fides: sic in signis diversis, quomodo in verbis diversis; quia verba sonos mutant per tempora, et utique nihil aliud sunt verba quam signa. Significando enim verba sunt: tolle significationem verbo, strepitus inanis est. Significata ergo sunt omnia. Numquid non eadem credebant, per quos haec signa ministrabantur, per quos eadem quae credimus, prophetata praenuntiabantur? Utique credebant: sed illi ventura esse, nos autem venisse. Ideo et sic ait, Eumdem potum spiritualem biberunt. Spiritualem eumdem, nam corporalem non eumdem. Quid enim illi bibebant? us . Videte ergo, fide manente, signa variata. Ibi petra Christus, nobis Christus quod in altari Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ãt predestinauit: ip̃os et uoca¬
uit. Et quos uocauit: ip̃os et
iustificauit. Quos ãt iustifi¬
cauit: ipsos et glorificauit.
Si deus pro nobis: qͥs tõtra
nos : adde adhuc. Qui ꝓprio
filio suo non pepersit: sed ꝓ
nobis oĩbus tradidit illum.
Qũo non et cũ illo oĩa nobis

Expanded text:
os et vocavit; et quos vocavit ipsos et justificavit? quos autem justificavit, ipsos et glorificavit. Si Deus pro nobis, quis contra nos? » Adde adhuc: « Qui proprio Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, quomodo non et cum illo omnia nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Iste quia credit iam pulsat:
et dignus est cui aperiatur.
si pulsare ꝑsistat: ille uero ad.¬
huc audit. nisi credideritiᷤ nõ
ĩtelligetis. Quare ista cõmen¬
do: Quia eciã cũ uerba hec
obscura suit sicut possũ expo.¬
suero ⁊ aut quia ualde sunt
abdita. uel ego eorũ non ap¬
p̃hendero intelligentiã ⁊ uel
explicandi quod ĩtelligo nõ
habuero facultatẽ: uel tam
fuerit quisq tardus ⁊ ut etiã
exponentẽ non sequatur: nõ
de se desperet ⁊ maneat in fide:
ãbulet in uia: audiat apłm
dicentẽ. Et si quid aliter sapi¬
tis: hoc quoq deus uobis re¬
uelabit. Uerũptamẽ in qd̃ ꝑ.¬
uenimꝰ : in eo ambulemus.

Expanded text:
iste quia credit jam pulsat, iste quia credit jam pulsat, et dignus est cui aperiatur, si pulsare persistat; ille vero adhuc audit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quare ista commendo? Quia etiam cum verba haec obscura, sicut possum, exposuero, aut quia valde sunt abdita, vel ego eorum non apprehendero intelligentiam, vel explicandi quod intelligo non habuero facultatem, vel tam fuerit quisque tardus, ut etiam exponentem non sequatur; non de se desperet: maneat in fide, ambulet in via, audiat Apostolum dicentem, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit: verumtamen in qu
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ eius. alienũ aũt non se¬
quũtur ⁊ sed fugiũt ab eo: qͥa
non norũt uotẽ alienorũ. Tet¬
ta sunt hec plenaq questio¬
nibus: grauida sacramẽtis.
Sequamur ergo ⁊ et audia¬
mus magistrũ. ex hiis obsca¬
ris aliquid aperientẽ: et per
id quod apecit nos forte ĩta¬
re facientẽ. Hoc ꝓuerbiũ dix¬
it eis ih̾us. Illi aũt non cog.¬
nouerũt: quid loqueretur as.
Forte nec nos. Quid ergo int̾¬
est inter illos et nos. anteqͣm
Quia nos pulsamꝰ ut aperia¬
tur nobis ⁊ illi aũt xp̃m negũ¬
do nolebant ĩtrare seruandi
sed foras ramane̾ ꝑdendi. Qd̃
Tergo nos audinimꝰ hec pi.¬
⁊. quod anteꝙ̃ intelligams¬
illa credimꝰ uera esse atq diui¬
na: magna ab istis diu̾sitate
distamꝰ. Cũ enĩ duo audiũt
uerba euangelii unus impius.
alter pius: et talia sũt ut for¬
te ambo non intelligant.onꝰ
dicit nichil dixit : alius dicit
perũ dixit : et bonũ est quod
dixit: sed nos non ĩtelligimꝰ

Expanded text:
autem non sequuntur, sed fugiunt ab eo; quia non noverunt vocem alienorum. Tecta sunt haec, plena quaestionibus, gravida sacramentis. Sequamur ergo et audiamus magistrum ex his obscuris aliquid aperientem; et per id quod aperit, nos forte intrare facientem. 7. Hoc proverbium dixit illis Jesus; illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis. Forte nec nos. Quid ergo interest inter illos et nos, antequamQuia nos pulsamus ut aperiatur nobis; illi autem Christum negando nolebant intrare servandi, sed foris remanere perdendi. Quod ergo nos audimus haec pie, quod antequam illa intelligamus, credimus vera esse atque divina, magna ab istis diversitate distamus. Cum enim duo audiunt verba Evangelii, unus impius, alter pius, et alia sunt ut forte ambo non intelligant, unus dicit, Nihil dixit; alius dicit, Verum dixit, et bonum est quod dixit, sed nos non intelligimus:
Abbreviated transcription (Latin):
eos oues. Maior hec questio
est: non audierũt eos oues.
qͦ hiũił uenit ĩ carne : p̃cesserũt¬
eũ iusti sic in eũ credentes ueu¬
turũ: qũo nos credimꝰ in eũ
qui ueuit. eemꝑa uariata sũt
non fides ⁊ quia et ip̃a uerba
pro temꝑe uariant᷑. cũ uarie
declinantur. Aliũ sonũ habet
uenturus est : aliũ sonũ habet
uenit. Nutatus est sonus. uẽ¬
turus est: et uenit. Eadem ta¬
mẽ fides utrosq coniũgit : et
eos qui uenturũ esse. et eos qͥ
eũ uenisse crediderũt. Diu̾sis
quidẽ temꝑib : sed utrosq per
unũ fidei ostiũ. hoc est ꝑ xp̃m
uidemꝰ ingressos. Nos credi
mꝰ dñm ih̾m xp̃m natũ ex
sũ esse ⁊ resurrexisse: ad celos
ascendisse. Tocũ hoc sicut uer¬
ba auditis p̃teriti temꝑisñ
pletũ esse iam credimꝰ. In eiꝰ
fidei societate sunt nobiscũ. et
illi pacres ⁊ qui crediderunt de
uirgine uasciturũ ⁊ passurũ.¬
et resurrecturũ. in celos ascen¬

Expanded text:
eos oves. Major haec quaestio eos oves. Major haec quaestio est, non audierunt eos oves. ilis venit in carne, praecesserunt justi, sic in eum credentes venturum, quomodo nos credimus in eum qui venit. Tempora variata sunt, non fides. Quia et ipsa verba pro tempore variantur, cum varie declinantur: alium sonum habet, Venturus est; alium sonum habet, Venit: mutatus est sonus, venturus est, et venit: eadem tamen fides utrosque conjungit, et eos qui venturum esse, et eos qui eum venisse crediderunt. Diversis quidem temporibus, sed utrosque per unum fidei ostium, hoc est per Christum, videmus ingressos. Nos credium ex sum esse, resurrexisse, in coelum ascendisse: totum hoc, sicut verba auditis praeteriti temporis, impletum esse jam credimus. In ejus sunt fidei societate nobiscum et illi patres, qui crediderunt de Virgine nasciturum, passurum, resurrecturum, in coelum ascen
Abbreviated transcription (Latin):
amen amen dico uob̾: quia
ego sũ ostiũ ouiũ. Ette ip̃m
ostiũ quod clausũ posuerat
aperuit. Ipse est ostiũ. agno¬
uimꝰ ⁊ intremꝰ: aut nos ĩtras¬
se gaudeamꝰ. Om̃es quotquot
benerũt: fures sũt et latrones.
Quid est hoc dũe ⁊ omes quot¬
quot uenerũt: Qͥd em̃: Tn nõ
uenistiͤ Sed ĩtellige. Dẽs quot¬
quot uenerũt dixit: utiq pret̾
me. Recolamꝰ ergo. Ante aduẽ
Non p̃cer illũ uenerũt: quia cũ
illo uenerũt. Uenturus preco¬
nes nittebat: sed corũ corda
quos miserat possidebat. Uul¬
tis nosse ⁊ quia cũ illo uener̃te
Quia est ip̃e semꝑ: carnẽ quip¬
pe accepit ex tempe. Quuid est
ergo semꝑꝰ In pͥncipio erat
uerbũ. Cũ illo ergo uenerunt:
qui cũ rerbo dei uenerũt. Ego
sũ inqͥt uiaꝰ. et ueritas et uita.
Si ip̃e est reritas : tũ illo uene¬
rũt: qui ueraces fuer̃t. Quot.¬
quot ergo p̃cer illũ : fures et
latrones: id est ad furandũ ⁊
occidendũ. Sed nõ audierũt

Expanded text:
Amen, amen dico vobis, quia ego sum ostium ovium. Ecce ipsum ostium quod clausum posuerat aperuit, ipse est ostium, agnovimus, intremus, ut nos intrasse gaudeamus. Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones. Quid est hoc, Domine? omnes quotquot veneruntvenisti? Sed intellige, omnes quotquot venerunt, dixit, utique praeter me. Recolamus ergo. Ante adventNon praeter illum venerunt, quia cum illo venerunt. Venturus praecones mittebat, sed eorum corda quos miserat, possidebat. Vultis nosse quia cum illo venerunt, qui est ipse semper? Carnem quippe accepit ex tempore. Quid est ergo semper? In principio erat Verbum . Cum illo ergo venerunt, qui cum verbo Dei venerunt. Ego sum, inquit, via et veritas et vita . Si ipse est veritas, cum illo venerunt qui veraces fuerunt. Quotquot ergo praeter illum, fures et latrones; id est, ad furandum et occidendum. 9. Sed non audierunt
Abbreviated transcription (Latin):
sũt: agnoscũt uocẽ pastoris:
et se uenisse letant᷑: et errasse
crubescũt. Qñ ergo ĩ illo erro¬
re tanꝙͣ in ueritate głabant᷑:
et utiq non audiebant uocẽ
pastoris ⁊ et alienũ ideo seque¬
bant᷑ ⁊ oues erãt an nõ erãt:
Si oues erant ⁊ qũo alienos
oues non audiũt. Si oues nõ
erant ⁊ quare obiuirgantur
illi quib dicit᷑. errantẽ ouem
non reuocastis: In ip̃is iam
etiã factis catholicis xp̃ianis
bone spei fidelib: aliqñ mala
contingũt. Seducũtur ĩ errorẽ
et post errorẽ reuocant᷑. Qñ se¬
ducti sũt in errorẽ. et rebapti¬
⁊ ati sũt. aut post ouilis dñi
societatẽ rursus ĩ errorẽ pristi¬
nũ reuoluti sũt. oues erãt an
non erãt: Utiq catholici erãt.
Si catholici fideles erãt: oues
erãt. Si oues erãt : qũo uocẽ
alien audire potuer̃t : tũ dñs
dicat. non audier̃t eos oues:
Audistis fres altitudinẽ questio¬
ius. Dico ergo. Nouit dñs qui

Expanded text:
sunt, agnoscunt vocem pastoris, sunt, agnoscunt vocem pastoris, et se venisse laetantur, et errasse erubescunt. Quando ergo in illo errore tanquam in veritate gloriabantur, et utique non audiebant vocem pastoris, et alienum ideo sequebantur, oves erant an non erant? Si oves erant, quomodo alienos oves non audiunt? si oves non erant, quare objurgantur illi quibus dicitur, Errantem ovem non revocastis? In ipsis etiam jam factis catholicis Christianis, bonae spei fidelibus, aliquando mala contingunt; seducuntur in errorem, et post errorem revocantur: quando seducti sunt in errorem, et rebaptizati sunt, aut post ovilis dominici societatem rursus in errorem pristinum revoluti sunt, oves erant an non erant? Utique catholici erant. Si catholici fideles erant, oves erant. Si oves erant, quomodo vocem alieni audire potuerunt, cum Dominus dicat, non audierunt eos oves? 12. Audistis, fratres, altitudinem quaestionis. Dico ergo: Novit Dominus qui
Abbreviated transcription (Latin):
culdubio enĩ non erraret: si
uocẽ pastoris audiret. S ideo
erraut ⁊ quia audiuit uocẽ¬
alieni: uocẽ furis et latronis
audiuit. Certe latronũ uocẽ
non audiũt oues. Qui uene¬
rũt inquit et ĩtelligunꝰ p̃ter
me. id est qui uenerũt preter
me. fures sũt et latrones: ⁊ nõ
audierũt eos oues. Dñe si nõ
audier̃t eos oues ⁊ quõ errãt
oues. si oues non audiũt nisi
te: Tu aũt ueritas es. Quisqͥs
ueritatẽ audit: non utiq errat.
Ille aũt errãt.et oues appellã¬
tur. Nã si in errore suo oues
non appellarent᷑ ⁊ nõ diceret᷑
ꝑ erechielẽ: errantẽ ouẽ non
reuocastis. Qũo et errat et
oiuis est : Uocẽ aliẽi audiuit.
Certe nõ audier̃t eos oues. De¬
inde mõ multi colligñtur ad
ouile xp̃i: et ex hereticis fũt
catholici. a finrib tollũtur:
pastori reddũtur. Et aliqnͣdo
nuirmurãt ÷ tediũ paciũtur
a reuocante: et non ĩtelligũt
iugulantẽ. Uerũptamẽ eciã

Expanded text:
cul dubio enim non erraret, si cul dubio enim non erraret, si vocem pastoris audiret: sed ideo erravit, quia vocem audivit alieni; vocem furis et latronis audivit. Certe latronum vocem non audiunt oves: Qui venerunt, inquit, et intelligimus, Praeter me; id est, Qui venerunt praeter me, fures sunt et latrones, et non audierunt eos oves. Domine, si non audierunt eos oves, quomodo errant oves? Si oves non audiunt nisi te; tu autem veritas es: quisquis veritatem audit, non utique errat. Illi autem errant, et oves appellantur. Nam si in errore ipso oves non appellarentur, non diceretur per Ezechielem, Errantem ovem non revocastis. Quomodo et errat, et ovis est? Vocem alieni audivit? Certe non audierunt eos oves. Deinde modo multi colliguntur ad ovile Christi, et ex haereticis fiunt catholici; a furibus tolluntur, pastori redduntur: et aliquando murmurant, taedium patiuntur ad revocantem, et non intelligunt jugulantem; verumt
Abbreviated transcription (Latin):
questio ⁊ audiũt non oues. et
non audiũt oues : Scquũtur
uocẽ pastoris quidã lupi : et
ei quedã contraditũt oues: pos¬
tremo pastorẽ occidũt oues.
Soluitur questio. Respondet
eiũ aliquis et dicit. Sed qñ nõ
audiebant ⁊ oues nondum
erant: tũc lupi erãt. Box au¬
dita eos nuitauit: ex lupis
oues fecit. Qũ ergo facte sunt
oues audierũt: et pastorẽ in¬
uenerũt. Pastorẽ q secute sũt :¬
et pastoris ꝓmissa sperauer̃t:
quia iussa fecerũt. Soluta est
ut cũq ista questiorut cuiqͣm
forte sufficiat. Me aũt adhus
mouet : et quid me moueat
cõmunico uobiscũ: ut quodã¬
modo querens uobiscũ. reuelã¬
te illo uobiscũ merear ĩuenire.
Quid ergo me moueat accipi¬
te. Per ezechielẽ ꝓph̾am dñs
obiurgat pastores: et dicit ĩ¬
ter cetera de ouibz: errantem
ouem non reuocastis. Et errã¬
tem dicit: et ouem appellat.
Si qñ errabat ouis erat ⁊ tuiꝰ
uotẽ ut erraret audiebat : ꝓ¬

Expanded text:
quaestio? Audiunt non oves, et quaestio? Audiunt non oves, et non audiunt oves; sequuntur vocem pastoris quidam lupi, et ei quaedam contradicunt oves; postremo pastorem occidunt oves. Solvitur quaestio: respondet enim aliquis, et dicit, Sed quando non audiebant, oves nondum erant, tunc lupi erant; vox audita eos mutavit, et ex lupis oves faudierunt, et pastorem invenerunt, pastoremque secutae sunt; pastoris promissa speraverunt, quia jussa fecerunt. 11. Soluta est utcumque ista quaestio, et cuiquam forte sufficiat. Me autem adhuc movet, et quid me moveat communico vobiscum, ut quodammodo quaerens vobiscum, revelante illo vobiscum merear invenire. Quid ergo me moveat, accipite. Per Ezechielem prophetam Dominus objurgat pastores, et dicit inter caetera de ovibus, Errantem ovem non revocastis . Et errantem dicit, et ovem appellat. Si quando errabat ovis erat, cujus vocem ut erraret audiebat? Pro
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m prenũciantib: oues erãt
et xp̃m audierũt. Non audieñt
suerat in p̃cone: quia et qͣndo
uidex loquitur ꝑ preconẽ : ex¬
ceptor non facit preto dicit
sed iudex dicit. alii sunt ergo
quos non audierũt oues : in
quib non erat nox xp̃ir errau¬
tes : falsa dicentes ⁊ mania
garrientes ⁊ uana fingentes :
miseros seducẽtes. Quid est
ergo quod dixi: Maior est q̃s¬
tio hec. Quid habet obscurũ÷
et ad intelligendũ difficile: au¬
dice obsecro. Ecce dñs ihesus
eñi per ꝓph̾as uox pastoris eãt᷑:
quancomagis uocẽ pastoris
ꝓferebat ip̃a lingua pastouis:
Non omẽs audierũt. Sed qͥd
putamꝰ: Qui audiert: oues
erant; Ecce audiuit iudas: et
lupus erat. Sequebatur: sed
pelle ouina tectus pastori ĩsi¬
diabatur. Aliqui uero eorũ
qui xp̃m trucifixerũt non au¬
diebant: et oues erãt. Ipsos
eñ uidebat in turba: qñ dice¬
bat. Cũ exaltaueritis filium
hõis : tunc cognoscetis quia
ego sũ. Qũo ergo ista soluit᷑¬

Expanded text:
untiantibus, oves erant, et Christum audierunt: non alienam fuerat in praecone. Quia et quando judex loquitur per praeconem, exceptor non facit, Praeco dixit; sed, Judex dixit. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes. 10. Quid est ergo quod dixi, Major haec est quaestio? Quid habet obscurum et ad intelligendum difficile? Audite, obsecro. Ecce Dominus ipseenim per Prophetas vox pastoris erat, quanto magis vocem pastoris proferebat lingua ipsa pastoris? Non ouid, » qui audierunt « oves » erant? Ecce audivit « Judas, » et lupus erat; « sequebatur, » sed pelle ovina tectus pastori insidiabatur. « Aliqui vero » eorum qui Christum crucifixerunt non audiebant « et oves erant; » ipsos enim videbat in turba quando dicebat: « Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . » Quomodo ergo ista solvit
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuenient : ubi saturẽtur qui
esuriũt et siciũt iusticiã: qua¬
lia pascua ĩuenit cui dictũ est.¬
Hodie metũ eris in ꝑadiso. aũo
aũt ipse sit ostiũ: ipse pastor
ut per scip̃m quodãmodo etiã
ip̃e ingredi et egredi intelliga¬
tur: et quisuã sit ostiarius:
longũ est hodie quer̃e: et dissẽ¬
rendo sicut ip̃e donauerit expli¬

Expanded text:
invenient, ubi saturentur « qui invenient, ubi saturentur « qui esuriunt et sitiunt justitiam : » qualia pascua iHodie mecum eris in paradiso . Quomodo autem ipse sit ostium, ipse pastor, ut per seipsum quodammodo etiam ipse ingredi et egredi intelligatur, et quisnam sit ostiarius, longum est hodie quaerere, et disserendo sicut ipse donaverit expli
Abbreviated transcription (Latin):
fur non uenit nisiut furetur:
et mactet et ꝑdat. Ego ueni
ut uitã habeant: et habũdau¬
cius habeant. Didet᷑ eñ michi
dixisse ⁊ ut uitã habeant ĩgre¬
dientes: et habũdancius habe¬
ant egredientes. Nou ãt potest
di ad uitam eternã que erit ĩ
spetie ⁊ nisi ꝑ ip̃m ostiũ hoc est¬
quod est ouile eius intrauerit
ad uitã temꝑalẽ. que est ĩ fide.
Ideo ait. Ego ueni ut uitã habe¬
ant. hoc est fidẽ que ꝑ dilectionẽ
opatur ⁊ per quã fidem ĩ ouile
ingrediũtur ut uiuãt: quia
iustus ex fide uiit. Et habũ¬
dancius habeant ⁊ qui ꝑseue¬
rando usq in finẽ: per illud¬
diũtur: qm̃ piri fideles mori¬
ũtur. Et habũdancius habeãt
pitã ÷ ueniendo quo pastor ille
p̃cessit: ubi nũꝙͣ deinde mouã¬
tur. Quãuis ergo et hic in pp̃d
ouili non desũt pascua: qm̃
ad utrũq possumꝰ intelligere
quod dictũ est. et pascua ĩueni¬
ent ⁊ id est et ad ingressũ et ad
egressũ: tamẽ tunc ue̾ pascua

Expanded text:
si ut furetur, et mactet, et perdat: ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant. » Videtur enim mihi dixisse, Ut vitam habeant ingredientes, et abundantius habeant egredientes. Non autem potest di ad vitam aeternam, quae erit in speciequod est ovile ejus, intraverit ad vitam temporalem, quae est in fide. Ideo ait: ego veni ut vitam habeant: hoc est, fidem, quae per dilectionem operatur: per quam fidem in ovile ingrediuntur ut vivant? quia justus ex fide vivit; et abundantius habeant, qui perseverando usque in finediuntur, quoniam viri fideles moriuntur et abundantius habebunt vitam veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desint pascua, quoniam ad utrumque possumus intelligere quod dictum est: « Et pascua inveniet, » id est, ad ingressum et ad egressum, tamen tunc vera pascua
Abbreviated transcription (Latin):
Ecte tamẽ ad huc
loquitur dñs ihe¬
sus: nondũ intel¬
ligitur. Nominat
ostiũ ⁊ nomuinat ouile: nomi¬
nat oues. Cõmendat hec oĩa :
sed nondũ exponit. Legamus
ergo ⁊ quia uenturus est ad ea
uerba. in quibz aliqua que dix¬
it dignetur exꝑone̾. ex quorum
exposiciõe. dabit nobis fortasse
etiã illa que non exposuit in¬
tellige̾. Pascit enĩ manifestis:
exercet obscuris. Qui nõ initrat
per ostiũ in ouile ouiũ ÷ sed as¬
cendit aliũde: ue misero quia
casurus est. Sit ergo humilis:
per ostiũ intret. plano pede re¬
niat: et non offendet. Ille inqͥt
fur est et latro. Oues suas oult
dicere oues alienas. ad hoc su¬
as id est furto ablatas: non
ut saluet. sed ut occidat. Ergo
fur est: qui quod alienũ est.
suũ diciti lacro: quia et quod
est furatus occidit. Qui autẽ
intrat per ostiũ: pastor ẽ ouiũ.
huit ostiarius aperit. De ostia¬
rio isto tũc queramꝰ ⁊ quãdo et¬
ab ip̃o dño audierimꝰ quid
sit ostiũ: et quid sit pastor. Et

Expanded text:
ecte tamen adhuc loquitur Dominus Jesus, nondum intelligitur: nominat ostium, nominat ovile, nominat oves; commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo, quia venturus est ad ea verba in quibus nobis aliqua quae dixit dignetur exponere: ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit, intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde. Vae misero, quia casurus est! Sit ergo humilis, per ostium intret: plano pede veniat, et non offendet. Ille, inquit, fur est et latro. Oves suas vult dicere oves alienas: ad hoc suas, id est, furto ablatas, non ut salvet, sed ut occidat. Ergo fur est, quia quod alienum est, suum dicit: latro, quia et quod est furatus, occidit. Qui autem intrat per ostium, pastor est ovium: huic ostiarius aperit. De ostiario isto tunc quaeramus, quando ab ipso Domino audierimus quod sit ostium, et qui sit pastor. Et
Abbreviated transcription (Latin):
lupus. qui sine ces¬
sacione cotidie nõ
corpora sed mentes dilaniat:
malignꝰ uidelicet spũs ⁊ qͥ
caulas fideliũ insidians cir¬
cuit: et mortes aĩarũ. que¬
tit. De lupo quo mox subdi¬
tur. Et lupus rapit. et disꝑ¬
git oues. Iupus uenit. et
mercẽnarius fugit: quia
malignꝰ sp̃us mentes fide¬
nũ in tẽptacione dilaniat:
et is qui locũ pastoris tenet.
curã sollicitudinis nõ habet.
Anime pereũt: et ip̃e de t̾re.¬
nis cõmodis letatur. In pu̾
rapit et dispergit oues: cũ
aliũ ad luxuriã ꝑtrahit:
aliũ in auariciã accendit
aliũ in suꝑbiam erigit: ali¬
ũ ꝑ iracundiã diudit. Hũc
ĩuidia stimulat: illũ falla

Expanded text:
lupus, qui sine cessatione quotidie, non corpora, sed mentes dilaniat, malignus videlicet spiritus, qui caulas fidelium incidians circuit, et mortes animarum quaerit ; de quo lupo mox subditur: Et lupus rapit et dispergit oves. Lupus venit, et mercenarius fugit, quia malignus spiritus mentes fidelium in tentatione dilaniat, et is qui locum pastoris tenet curam sollicitudinis non habet. Animae pereunt, et ipse de terrenis commodis laetatur. Lupus rapit et dispergit oves cum alium ad luxuriam pertrahit, alium ad avaritiam accendit, alium in superbiam erigit, alium per iracundiam dividit, hunc invidia stimulat, illum in falla
Abbreviated transcription (Latin):
qui uuluera nr̃a curauit: di¬
ligamꝰ eũ quasi dñm: diliga¬
mꝰ eũ et qͣi ꝓximũ. Nichil eĩ
tã proximũ: qͣm caput mem¬
bris. Diligamꝰ etiã eũ: qͥ mu¬
mꝰ eũ: qui ĩopie alcerius. cor¬
pis unitate cõpatit᷑. Non enĩ

Expanded text:
qui uulnera nostra curauit, diqui uulnera nostra curauit, diligamus eum quasi dominum, diligamus et quasi proximum; nihil enim tam proximum quam caput membris. diligamus etiam eum qui imius eum qui inopiae alterius corporis unitate
Abbreviated transcription (Latin):
dispensator paulus: cuiꝰ sex¬
mones et epłẽ ueluti raciõi
quã acceperat suꝑ fluũt ⁊ nt
moderatũ dñi mandatũ. ꝓpe
ĩmoderato labore mẽtis et cor¬
ꝑis executus: multos ab egri¬
tudine graui. spiritalis elo¬
quii dispensaciõe releuaret.
Bonus ergo stabularius sta¬
buli eius ⁊ in quo agnouit a¬
sina p̃sepe dñi sui. et in quo
greges claudũtur agnoꝵ : ne
frementib ad caulas rapa¬
cib lupis: facilis ĩ ouilia sit
ĩcursus. Sponder ergo merce¬
dẽ se redditurũ. Qñ reu̾teris
licet ubiq sis semp : et stans
in medio nr̃m non cernaris
a nob̾: erit tñ tẽpus quo uniu̾¬
sa caro te aspiciat reu̾tentẽ.
lieddes ergo qd̃ debes. Stĩqͥb
es debitor. Dtinã nos sumꝰ ydo¬
nei debitores ⁊ utinã qd̃ acce¬
punꝰ possimꝰ exsolue: ne nos
aut sacerdocii aut mĩsterii nu¬
nus extollat. Qũo reddes dñe
ih̃u: ꝓmisisti quidẽ. in celo bo¬
nis copiosã esse mercedẽ. Red

Expanded text:
dispensator Paulus, cuius serdispensator Paulus, cuius sermones et epistulae ueluti ei ratione quam acceperat superfluunt. moderatum domini mandatum prope inmoderato labore mentis et corporis exsecutus, ut multos ab aegritudine graui spiritalis adloquii dispensatione releuaret. bonus ergo stabularius stabuli eius, in quo agnouit asina praesaepe domini sui et in quo greges clauduntur agnorum, ne frementibus ad caulas rapacibus lupis facilis in ouilia sit incursus. spondet ergo mercedem se redditurum. quando reuerteris, licet ubique sis semper et stans in medio nostrum non cernaris a nobis, erit tamen tempus quo uniusa caro te aspiciat revertentem. Reddes ergo quod debes. Beati quibus es debitor! Utinam nos simus idonei debitores! utinam quod accepimus, possimus exsolvere; nec nos aut sacerdotii aut ministerii munus extollat! Quomodo reddes, Domine Jesu? Promisisti quidem in coelo bonis copiosam esse mercedem . Red
Abbreviated transcription (Latin):
sunt isti duo dena¬
rii. nisi duo forte
testamenta: que
ymaginẽ in se habent et̾ui
regis expressã : quorũ pretio
pulnera nr̃a curant᷑ Redẽp¬
ti enĩ sumꝰ p̃cioso sanguine:
ut ultune mortis ultera uita¬
remꝰ. hos ergo duos deuari¬
os. licet horũ quoq librorum
quatuor formas non absur¬
dũ sit ĩtelligere: accepit stabu¬
larius. Qui ; Ille forsitã qui
ait : et estimo stercora ut xp̃m
lucrifaciã: quo curã haberet
hõis uulnerati. Stabularius
itaq est ille qui dixit: misit me
xp̃c euãgelizare. Stabularii
sunt illi: quib dicit᷑. Ite ĩ orbe
oniuersũ: et p̃dicate euãgeliũ
pniu̾se creature. Et qͥ crediderit
et baptisatus fuerit: saluus
erit. Saluꝰ utiq a morte: sal¬
nus a uulnere qd̃ infixũ est a
latronib. Stus ille stabulariꝰ:
qui alterius curare pulnera
potect. Gtus ille cui iħ̾s dicit:
quodcũq superogaueris reu̾¬
tens reddã tibi. Sonꝰ dispẽsa¬
tor: qui eciã superogat. Sonꝰ

Expanded text:
sunt isti duo denarii, nisi forte duo Testamenta, quae imaginem in se habent aeterni regis expressam, quorum pretio vulnera nostra curantur? Redempti enim sumus pretioso sanguine; ut ultimae mortis ulcera vitaremus. 81. Hos ergo duos deos, licet horum quoque librorum quattuor formas non absurdum sit intellegere, accepit stabularius. qui? ille forsitan qui ait: et aestimo ut stercora, ut Christum lucri faciam, quo curam haberet hominis uulnerati. stabularius itaque ille est qui dixit: misit me Christus euangelizare. stabularii sunt illi quibus dicitur: ite in orbem uniuersum et praedicate euangelium uniuersae creaturae et qui crediderit et baptizatus fuerit, hic saluus erit, saluus utique a morte, saluus a uulnere quod infixum est a latronibus. Beatus ille stabularius, qui alterius curare uulnera potest, beatus ille cui dicit Iesus: quodcumque supererogaueris reuertens reddam tibi. bonus dispensator, qui etiam supererogat. bonus
Abbreviated transcription (Latin):
nondũ in corꝑe nr̃o factũ sit:
quod ꝓmittitur nob̾. Ille iam
exaltatus est suꝑ celos. Neq cũ
ꝓpterea nobis desperãda est ꝑ¬
fecta et angelita celestis habi¬
tacio: quia dixit. Nemo ascen¬
dit in celũ: nisi qui descendit
de celo: filius hõis qui est in ce¬
lo. Ded hoc dictũ est. ꝓpter uni¬
tatẽ. qua caput nr̃m est: ⁊ noꝰ
corpus eius. Cũ ascendit in
celũ: nos ab illo non seꝑam̃.
ĩuidet celũ: sed quodãmodo cla¬
mat mea membra estote: si as¬
cendẽ uultis in celũ. In hoc ex¬
go omcs interĩ roborem̃: in

Expanded text:
nondum in corpore nostro factum sit quod promittitur nobis. Ille jam exaltatus est super coelos. Neque enim propterea nobis desperanda est perfecta et angelica coelestis habitatio, quia dixit, Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis qui est in coelo . Sed hoc dictum est propter unitatem, qua caput nostrum est, et nos corpus ejus. Cum ascendit in coelum, nos ab illo non separamur. invidet coelum: sed quodam modo clamat, Membra mea estote, si ascendere vultis in coelum. In hoc ergo ipsi interim roboremur, in
Abbreviated transcription (Latin):
uero qnͣta gla est quod ascẽdit
in celũ: quod sedet ad dextram
pris: Sed hoc otulis non uidemꝰ:
quia nec pendentẽ in ligno uidi¬
mus. Totũ hoc fide tenemus:
oculis cordis ĩtuemur. hodie
mus apłm dicentẽ. Si cõsurrex¬
istis cũ xp̃o. que sursũ sunt que¬
rite: ubi xp̃c est in dextera dei se

Expanded text:
vero quanta gloria est quod ascendit in coelum, quod sedet ad dexteram Patris? Sed hoc oculis non videmus, quia nec pendentem in ligno vidimus. Totum hoc fide tenemus, oculis cordis intuemur. Hodie mus Apostolum dicentem, Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christ
Abbreviated transcription (Latin):
ihesus xp̃c. ubi ẽ mors
que pependit ĩ ligno:
Ubi est ĩsultacio uideorũ. Ubi est
cypus et suꝑbia caput añ trucẽ
agitanciũ et dicenciũ : si filius
dei es descende de cruce. Ecce plus

Expanded text:
istus. Ubi est mors quae pependit in ligno? Ubi est insultatio Judaeorum? Ubi est typhus et superbia caput ante crucem agitantium et dicentium, Si filius Dei est, descendat de cruce ? Et plus
Abbreviated transcription (Latin):
perus sanguis : quia similitu¬
dinẽ non uideo carns et san
mo oĩm dixi tibi de sermone xp̃i
qui oꝑatur ut possit mutare
et cõuertere genera et instituta
nature. Deinde ubi non tulerũt
sermonẽ xp̃i discipuli eius. sed
audientes quod carnẽ suam
saret manducare. et sanguinẽ
suũ ad bibendũ: recedebant.
Solus aũt petrus dixit. erba
pite eterne habes. Et ego qũo
a te recedã: Ne igitur plures
hoc dicerent: et ne nelun qui¬
ueret gr̃a redempcõis ⁊ ideo in

Expanded text:
erus sanguis, qui similitudinem non video carnis, non mo omnium dixi tibi de sermone Christi, qui operatur, ut possit mutare et convertere genera et instituta ntur. Deinde ubi non tulerunt sermonem Christi discipuli ejus, sed audientes quod carnem suam daret manducare, et sanguinem suum daret bibendum recedebant, solus tamen Petrus dixit: Verba vitae aeternae habes , et ego a te quomodo recedam? Ne igitur plures hoc dicerent, veluti quineret gratia redemptionis, ideo in
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ has duas species quẽadino.¬
dũ ante consecracionẽ prende¬
bamius : cũ fidelit̾ fateamur
ante consecracionẽ panẽ esse et
uinũ quod natura formauit :
post consecracionẽ uero esse car¬
nẽ xp̃i et sanguinẽ quod bene¬
dutio consecrauit. Ambrosiuͤ¬

Expanded text:
mus duas species quemadmodum ante consecrationem comprehendebamus, cum fideliter fateamur ante consecrationem panem esse et vinum, quod natura formavit. Post consecrationem vero carnem Christi esse et sanguinem quod benedictio consecravit.
Abbreviated transcription (Latin):
oporteat audiri. Non est ur̃m
scire tempa: que posuit pater
in sua potestate. Sed quid est
tutem sp̃us sancti. supueniẽ¬
tem in uos: et eritis michi tes¬
tes. Ubi In ihłm. Consequẽs
erat:ut hoc audiremus. Hiis
em̃ uerbis eccłia p̃dicat᷑ ⁊ accł̾ia
cõmendatur ⁊ unitas aunũci¬
atur: diuisio accusatur. In re¬

Expanded text:
oporteat audiri. Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Sed quid est tutem Spiritus sancti supervenientem in vos, et eritis mihi testes. Ubi? In Jerusalem. Consequens erat ut hoc audiremus: his enim verbis Ecclesia praedicatur, Ecclesia commendatur, unitas annuntiatur, divisio accusatur. A
Abbreviated transcription (Latin):
non est aqua sola et uinũ so¬
lũ: nisi utrũq misceatur: qũo
nec corpus dñi pocest esse fa.¬
rina sola. et aqua sola. nisi
utrũq adiatũ fuerit et co¬
pulatũ: et panis uniꝰ cõpa.¬
et sanguinis dñi. nichil am.¬
plius offeratur. qͣm quod ip̃e
dñs tradidit: hoc est panis.
et uinũ aque nuxtũ. Nec am¬
plius in sacrificus offeratur:
qͣm de uuis et frumento Itẽ¬

Expanded text:
non est aqua sola, aut vinum sonon est aqua sola, aut vinum solum, nisi utrumque sibi misceatur, quomodo nec corpus. Domini potest esse simila sola, aut aqua sola, nisi utrumque adunatum fuerit, et copulatum, et panis unius compaet sanguinis Domini nihil amplius offeratur quam ipse Dominus tradidit, hoc est, panis et vinum aquae mistum, nec amplius in sacrificiis offeratur quam de uvis et frumenti
Abbreviated transcription (Latin):
Quia cũ sitiret ppłus iudeorũ
et murmuraret qd̃ aquã inue¬
nire non posset: iussit dominꝰ
moysi ut tangeret petrã cũ uix.¬
ga. Tetigit petrã: et petra un¬
dã maximã fudit: sicut apłus
dicit. Bibebant aũt. de spiritali
consequẽti eos petra. Petra ãt
erat xp̃c. Non ĩmobilis petra:
que ppłin sequebatur. Et tu bi.¬
be: ut te xp̃c sequatur. Dide
misteriũ. Moyses. hoc est ꝓph̾a.
dos uero dei tangit petrã ⁊ flu¬
it aqua: et bibit ppłus dei. Tan¬
git ergo sacerdos calicẽ: redun.¬
dat aqua in calice et salit ĩ i¬
qui dei grãm consecutus ẽ. Di¬
dicisti ergo hec: accipe et aliud.
In tempe dñice passionis cum
sabbatũ magnũ instaret : qͥa
sunt qui ꝑcuterent eos. Qui ue.
nientes ĩuenerũt defunctũ dñm
nulitib lancea tetigit latus
eius: et de latere eius aqua flux
ret. Quare de latere: Quia un¬
de culpa: inde gr̃a. Culpa per
feminã: gracia ꝑ dñm nr̃m
ih̃m xp̃m. Sic uero calix dñi

Expanded text:
Quia cum sitiret populus Judaeorum, et murmuraret quod aquam invenire non possent, jussit Deus Moysi ut tangeret petram de viga . Tetigit petram, et petra undam maximam fudit, sicut Apostolus dicit: Bibebant autem de spiritali cons quenti eos petra, petra autem erat Christus . Non immobilis petra, quae populum sequebatur, et tu bibe, ut te Christus sequatur. Vide mysterium Dei: Moyses, hoc est petra, dos verbo Dei tangit petram, et fluit aqua, et bibit populus Dei. Tangit ergo sacerdos calicem, redundat aqua in calice, salit in viqui Dei gratiam consecutus est. Didicisti ergo hoc. 4. Accipe et aliud. In tempore Dominicae passionis cum sabbatum magnum instaret, quia sunt qui percuterent eos: venientes autem invenerunt defunctum Dominum miltiibus lancea tetigit latus ejus, et de latere ejus aqua fluxiret. Quare de latere? Quia unde culpa, inde gratia. Culpa per feminam, gratia per Dominumitur. Sic vero calix Domini
Abbreviated transcription (Latin):
tissimi fidelit̾ sapient̃¬
quid filio: quid spiritui sc̃o ĩ
repacioẽ nr̃a ꝓpriũ. quid re cõ¬
mune sit: ea que pro nobis
hũ iliter et corꝑalit̾ gesta sũt.
ita ꝓculdubio suscipiemus:
ut nichil indignũ: de una atq
eadẽ trinitatis głã senciamꝰ.
Quãuis enĩ nulla mens ad co¬
gitandũ de deo. nulla ad lo-¬
quendũ lugua sufficiat: ta¬
men quantũcũq illud est qd̃
hũano intellectu de essencia pa¬
terne deitatis attingit᷑ ⁊ nisi
pnũ atq idẽ est cũ uel de unige¬
nito eius. uł de sp̃u sancto to¬
gitat᷑: non pie sapit᷑: sed nuni
carnalit̾ caligat᷑. et ip̃m qd̾ de

Expanded text:
tissimi, fideliter sapientequid Filio, quid Spiritui sancto in reparatione nostra proprium quidve commune sit, ea quae pro nobis humiliter et corporaliter gesta sunt ita procul dubio suscipiemus, ut nihil indignum de una atque eadem Trinitatis gloria sentiamus. Quamvis enim nulla mens ad cogitandum de Deo, nulla ad loquendum lingua sufficiat, tamen quantumcumque illud est quod humano intellectu de essentia paternae Deitatis attingitur, nisi unum atque idem est, cum vel de Unigenito ejus, vel de Spiritu sancto cogitatur, non pie sapitur, sed nimis carnaliter caligatur, et ipsum quod de
Abbreviated transcription (Latin):
in uobis. Non ergo potuit ꝓ¬
missio dñ ꝑ tanta etatũ inter¬
ualla differri: uet ille sp̃us ue¬
ritatis quẽ mũdus nõ accepit
impiorũ: ita septiformẽ illam
donorũ suorũ continut largi¬
tatẽ÷ ut tot eccl̃ie generacioẽs

Expanded text:
 VII. Non ergo potuit promissio Domini per tot aetatum intervalla differri, nec ille Spiritus veritatis, quem mundus non accepit impiorum, ita septiformem illam donorum suorum continuit largitatem, ut tot Ecclesiae generationes
Abbreviated transcription (Latin):
bũdantissĩẽ ipsoꝵ sĩt cõfessio.
dilectissimi suadetur: qd̾ tãte
spietatis auctorẽ sp̃us scũs
aliqua ex ꝑte dignatus sit.
Nichil ad istũ prorsus de illa
tio. Quẽ ille necesse est ut negei
datũ: qui ad concessũ paterne
dextre uerũ in xp̃o hominẽ ne¬
gat esse ꝓuectũ. Nos ãt dilet¬
tissum ad br̃am eternitatem
et aĩe et tarnis ꝑ regeneracio.¬
nẽ sancti sp̃us adoptati᷑: sa.¬
cratissimi festi istius diẽ racio¬
nabili obsequio et casta leti¬
cia celebremꝰ: conficentes cũ

Expanded text:
bundantissime ibundantissime idilectissimi, suadeatur quod tantae impietatis auctorem Spiritus sanctus aliqua ex parte dignatus sit. Nihil ad istum prorsus de illa tio, quem ille necesse est ut neget datum, qui ad consessum paternae dexterae verum in Christo hominem negat esse provectum. Nos autem, dilectissimi, ad beatam 308 aeternitatem et animae et carnis per regenerationem sancti Spiritus adoptati, sacratissimum diei istius festum rationabili obsequio et casta laetitia celebremus, confitentes cum
Abbreviated transcription (Latin):
ret: donec ꝓdigiosus turpiũ
mendaciorũ signifer nasceret᷑:
sui nec hoc quidẽ tribui potest.
quod uel exiguã diuine inspi-¬
racõis acceperit porcionẽ. qm̃
et hic de illa mũdi extitit ꝑte.
que non potest sp̃m ueritatis
accipẽ. Repletus enĩ spiritu dy¬
aboli. spiritui restitit xp̃i. Et
cũ sanctis dei hoc paraditi doc¬
trina contulerit ut futura p̃¬
dicerent : hic ne falsitates erꝰ
ip̃e rerũ ꝓcessus argueret: ridẽ¬
darũ impudenciã fabularũ in
p̃teritas retorsit etates. Et qͣsi
nichil nos de sempit̾uitate
creatoris. nichil de ordine cre¬
lex sancta et diuinitus inspi¬
rata ꝓphecia docuisset ⁊ in cqͣ¬
tumeliã dei. et in oĩm ĩiuriã¬
daciorũ monstra cõteruit. Qͣ¬
bus tandẽ suas ĩsinnaturus
qui siue ꝑ ignorãcie cecitatẽ.
siue ꝑ turpitudinis appetitũ.
ad illa non sacra. sed execra¬
menta pueniũt. Que ꝓpter cq̃¬
munẽ ueretũdiã non sũt nr̃o
sermone ꝓmenda. cñ iam ha¬

Expanded text:
ret, donec prodigiosus turpium mendaciorum signifer nasceretur  cui nec 307 hoc quidem tribui potest, quod vel exiguam divinae inspirationis acceperit portionem: quoniam et hic de illa mundi exstitit parte, quae non potest Spiritum veritatis accipere. Repletus enim spiritu diaboli, Spiritui restitit Christi; et cum sanctis Dei hoc Paracleti doctrina contulerit, ut futura praedicerent, hic ne falsitates ejus ipse rerum processus argueret, sacrilegarum impudentiam fabularum in praeteritas retorsit aetates. Et quasi nihil nos de sempiternitate Creatoris, nihil de ordine crelex sancta et divinitus inspirata prophetia docuisset, in contumeliam Dei et in omniudaciorum monstra contexuit. Quibus tandem suas insinuaturus erat qui sive per ignorantiae caecitatem, sive per turpitudinis appetitum, ad illa non sacra, sed exsecramenta perveniunt, quae propter communem verecundiam non sunt nostro sermone promenda, cum jam a
Abbreviated transcription (Latin):
magister falsita¬
tis dyabolice. et cõ¬
ditor suꝑsticionis
obscene: eo temꝑe dampnãduᷤ
ĩnotuit : quo pos ⁊ resurrectio¬
nẽ dñi. ducentesimꝰ seragesi¬
mus ãnus impletus est: probo
ĩperatore paulinoq consule :
tũ octaua iam in xp̃ianos ꝑ se¬
cucio ebulliret: et ĩniumnera mar¬
tirũ milia ip̃is suis uictoriis ꝓ

Expanded text:
minister falsitatis diabolicae, et conditor superstitionis obscenae, eo tempore damnandus innotuit, quo post resurrectionem Domini ducentesimus et sexagesimus annus impletus est, Probo imperatore Paulinoque consulibus, cum octava jam in Christianos persecutio desaeviret, et 306 innumera martyrum millia ipsis su
Abbreviated transcription (Latin):
dit dñs dicens. que¬
cũq audierit loquet᷑:
⁊t fucura ãnũciabit uobis:. nõ
segni ̃tellectu dilectissimi. nec
iransitorio accipiamꝰ auditu.
peter alias enĩ ueritatis locu¬
ciones. quib manicheorũ con¬
futat᷑ impietas: hac apertissi¬
me sentencia totũ saccilege fal¬
sitatis dognia ꝓsteruit᷑. Nam
ut magnũ quẽdam atq subli¬
mẽ sequi uiderent᷑ auctorẽ: in
magistro suo manicheo apꝑa¬
ruisse sp̃m sanctũ crediderũt:
prius uenisse : qm hic ĩfeliciũ
deceptor oriret. ur : in quo ita
aliud fuerit manicheus ipse
qm spiritus : qui per minste¬
riũ corporee uocis et lingue
discipulos suos in omnẽ in¬
duceret ueritatẽ: et nunqͣm
cognita preteritorũ seculorũ
secreta reseraret. Quod qm sit¬

Expanded text:
Dominus, dicens: Quaecumque audierit loquetur, et futura annuntiabit vobis , non segni intellectu, dilectissimi, nec transitorio accipiamus auditu. Praeter alias enim veritatis locutiones quibus Manichaeorum confutatur impietas, hac apertissime sententia totum sacrilegae falsitatis dogma prosternitur. Nam ut magnum quemdam atque sublimem sequi viderentur auctorem, in magistro suo Mane sanctum apparuisse Spiritum crediderunt, prius venisse quam hic infelicium 305 deceptor oriretur: in quo ita aliud fuerit Manes ipse quam spiritus qui per ministerium corporeae vocis et linguae discipulos suos in omnem induceret veritatem, et numquam cognita praeteritorum secreta saeculorum reseraret. Quod q
Abbreviated transcription (Latin):
uixta aliquid om̃is creatura
dicat᷑ euangeliũ: cũ soli hõi
predicat᷑. Eauia ille indelicet
docet̾ͥ: ꝓpter quẽ in t̾ra cũc¬
ta creata sũt: et a quo oĩa
ꝑ quãdam sili̾tudinẽ aliena
Ocest eciã om̃is crea

Expanded text:
t aliquid cum omni creatura aedicatur Evangelium, cum soli homini praedicatur, quia ille videlicet docetur, propter quem in terra cuncta creata sunt, et a quo omnia per quamdam similitudinem aliena est etiam omnis crea
Abbreviated transcription (Latin):
lo in die dñi. Ex aduerso
quippe ascend̾e est: quibussi¬
bet potestatib praue agen¬
tib. racionis libera uoce con¬
traire. Et in die dñi pro domo
isrlꝰ in prelio stamus. ac mu¬
rũ opponimꝰ: si fideles ĩno¬
centes. contra ꝑuersoꝵ ĩius¬
ticiã. ex iusticiẽ auctoritate
uindicamꝰ. Quod qͥa mercẽ

Expanded text:
o in die Domini . Ex adverso quippe ascendere est quibuslibet potestatibus prave agentibus rationis libera voce contraire. Et in die Domini pro domo Israel in praelio stamus, ac murum opponimus, si fideles innocentes contra perversorum injustitiam ex justitiae auctoritate vindic
Abbreviated transcription (Latin):
pharisei cõmouent᷑:
et occasionẽ insunu¬
landi en habere ex p̃teritis nõ
possunt. Cadere enĩ uiciũ in
gesta eius et dicta nõ poterat.
Sed malicie affectu: in omnẽ
se inquisicionẽ reperiende as¬
cusacõis extendũt. Nãq a se¬
culi uichis atq a suꝑsticioni¬
bus hũanarũ religionũ: uni

Expanded text:
Pharisaei commoventur, et occasionem insimulandi eum habere ex praeteritis non possunt: cadere enim vitium in gesta ejus et dicta non poterat. Sed de malitiae affectu in omnem se inquisitionem reperiendae accusationis extendunt. Namque a saeculi vitiis atque a superstitionibu
Abbreviated transcription (Latin):
Udistis fratres
sarissimi. ex lco¬
ne euangelica
erudicionem ues¬
Ecce enĩ is qui non ex acci¬
denti dono. sed essencialit̾
bonus est: dicit. Ego sũ
pastor bonus. Acq eiusdẽ
bonitatis formã quã nos
imitem᷑ adiũgit: dicens
Bonus pastor: aĩam suã
ponit pro ouibz suis. Fecit
quod monuit: ostendit
nostro corpus fuũ et san¬
guinẽ perterer: et oues q̃s

Expanded text:
udistis, fratres charissimi, ex lectione evangelica eruditionem vesEcce enim is qui non ex accidenti dono, sed essentialiter bonus est, dicit: Ego sum pastor bonus. Atque ejusdem bonitatis formam quam nos imitemur, adjungit, dicens: Bonus pastor animam suam ponit pro ovibus suis. Fecit quod monuit, ostendit o nostro corpus suum et sanguinem verteret, et oves q
Abbreviated transcription (Latin):
ducat meã carnẽ et bibit meũ
sanguinẽ habet uitam eternã:
tontinuo subiecit. Et ego resus¬
titabo eũ: in nouissimo die. Ut
habeat interim scd̃m spiritum
uitam eteruã. in requie que scõ¬
rũ sp̃us suscipit. Quod aũt ad
corpus attinet nec eo uita et̾na
fraudetur : sed in resurrectione
mortuorũ nouissimo die. feria¬

Expanded text:
nem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam; continuo subjecit, Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Ut habeat interim secundum spiritum vitam aeternam in requie, quae sanctorum spiritus suscipit: quod autem ad corpus attinet, nec ejus vita aeterna fraudetur, sed in resurrectione mortuorum novissimo die.
Abbreviated transcription (Latin):
ad exiciũ. Res uero ipsa tuius
sacramentũ est. oĩ homini ad
uitam nulli ad exiciũ: quitũq
tarent sic in isto cibo et potu pro¬
nitti uitã eternã. ut qui eã su¬
merẽt iam non corꝑe morerent᷑:
huic cogitaciõi dignatus est oc

Expanded text:
ad exitium: res vero ipsa cujus ad exitium: res vero ipsa cujus sacramentum est, omni homini ad vitam, nulli ad exitium, quicumque tarent sic in isto cibo et potu promitti vitam aeternam, ut qui eam sumerent, jam nec corpore morerentur; huic cogitationi dignatus est
Abbreviated transcription (Latin):
Fieri enĩ pocest: ut senio us mor¬
bo uel aliquo tasu. plurimi et
qui eam sũpserint moriantur.
In hoc uero cibo et potu id est
corpe et sanguine dñr. non ita
est. Nam et qui eã non sumũt.
non habent uitã: et qui eam su¬
mit habet uitã et hãc utiq etex¬
nã: Hũc itaq cibũ et potũ socie¬
tatẽ uult intelligi corporis et
iembrorũ suorũ. quod est sca
ecclĩa: in predestinatis. et noca¬
tis. et iustificatis. et glorificatis
sanctis. et fidelib eius. Quorũ
primũ iam factũ est: id est pre¬
destinacio. Scd̃m et tertiũ et fac¬
tũ est. et fit et fiet: id est nocacio
et iustificacio. Quartũ n̾õ nũt
in spe est. in re aũt futurũ est:
id est glorificacio. Huiꝰ rei sacra¬
mentũ. id est uuitatis corporis
est sanguinis xp̃i. alicubi coti¬
die. alicubi certis interuallis di¬
erũ in dominica mensa p̃para¬
tur: et de mensa dnũi sumitur.
Quibusdã ad uitã: quibusdam

Expanded text:
Fieri enim potest ut senio, vel morFieri enim potest ut senio, vel morbo, vel aliquo casu, plorimi et qui eam sumpserint moriantur. In hoc vero cibo et potu, id est corpore et sanguine Domini, non ita est. Nam et qui eam non sumit, non habet vitam: et qui eam sumit, habet vitam, et hanc utique aeternam. Hunc itaque cibum et potum societatem vult intelligi corporis et membrorum suorum, quod est sancta Ecclesia in praedestinatis et vocatis, et justificatis, et glorificatis sanctis, et fidelibus ejus. Quorum primum jam factum est, id est, praedestinatio: secundum et tertium factum est, et fit, et fiet, id est, vocatio et justificatio: quartum vero nunc in spe est, in re autem futurum est, id est, glorificatio. Hujus rei Sacramentum, id est, unitatis corporis et sanguinis Christi alicubi quotidie, alicubi certis intervallis dierum in dominica mensa praeparatur, et de mensa dominica sumitur; quibusdam ad vitam, quibusdam