comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tantũ N. ascendet ignis in uidicio: qͣntũ ascendr̃
aqͣm diluiuo. Ille aut̃ ignis maliᷤ qͥ reꝑti fu̾int
tͥbus pueris. Inqͥb aliquid purgand̾̃ fui̾t: ꝑ il¬
lum ignẽ purgabitur. Aliis uͦ: nullam ingẽt
moles tiam. Purgato uͦ ꝑ ignẽ mundo. ⁊ ad iudi¬
cium ueniente dno: emuttetur uox illa mag¬
na qͣ resurgent õs mortui. ⁊ tẽ ministĩo angło¬
ium uentilabit᷑ area. qr boni ꝯgregabunt᷑ ei d̾

Expanded text:
et ignis in judicio, quantum ascenderunt aquae in diluvio. Ille autem ignis malis qui reperti fuerint tribus pueris. In quibus si aliquid purgandum fuerit, per illum ignem purgabitur. Aliis vero nullam ingeret molestiam. Purgato vero per ignem mundo, et ad judicium veniente Domino, emittetur vox illa magna qua resurgent omnes mortui; et tunc ministerio angelorum ventilabitur area, quia boni congregabuntur ibi de
Abbreviated transcription (Latin):
singlisꝯ fitem᷑. Ex his eiudent̃ ostñdit᷑ quia car¬
inferno. Alioqͥn si carni mortue ñ eẽt unit᷑
ñĩea dice̾t᷑ iacusse in sepulcͦ diã gͥ ad infer¬
num descendit. caro in sepulc̾ iacuit. sapĩa
⁊̃ illic ua̾ lur sapĩȩ. illuminabat infernũ.s
in inferno ñ claudebat᷑. Qs ii. locꝰ: sapĩe:¬

Expanded text:
singulis. Ex his evidenter ostenditur, quod carinferno. Alioquin si carni mortuae non esset unitus, non in ea diceretur jacuisse in sepulcro. Anima ergo ad infernum descendit, caro in sepulcro jacuit, sapientia  illic lux vera sapientiae, illuminabat infernum, sed in inferno non claudebatur. Quis enim locus e
Abbreviated transcription (Latin):
est caritas. ⁊ donũ patͥs : filii. ⁊̃ ineffabili cͤarita¬
te u̾bum caro factum ẽ. et in estimabili d̃ĩ dono
filius dĩsͥ uniuit formam serui. Nongͥ freqͥs
denominatio sp̃e scĩ ab illo oꝑe patrẽ uł fi¬
uum secludit. s potius uno nominato tres
intelligunt᷑. sic̃ sepe fit in aliis oꝑib. Uñ au¬
g̾. suꝑ h mouens q̃stionẽ in hunc modũ eãdẽ

Expanded text:
t charitas et donum Patris et Filii; et ineffabili Dei charitate Verbum caro factum est, et ineffabili Dei dono Filius Dei sibi univit formam servi. Non ergo frequens denominatio. Spiritus sancti, ab illo opere Patrem vel Filium secludit; sed potius uno nominato tres intelliguntur, sicut fit saepe in aliis operibus. Unde August., super hoc movens quaestionem, in hunc modum eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
futis ex qͦ illa q̃ futã erant p̾sentia fiunt ł p̾tẽunt
sub dĩ p̾scia eẽ desinunt. Sub scĩa uͦ semꝑ sunt.
Psciuit gͦ ds oiã ab ȩmño q̃ futa erant. neq p̾scire
desinit. nͥ cum futura eẽ desinunt. neq cũ p̾s¬

Expanded text:
uris, ex quo illa quae futura erant praesentia fiunt vel praetereunt, sub Dei praescientia esse desinunt, sub scientia vero semper sunt. Praescivit ergo Deus omnia ab aeterno quae futura erant, neque praescire desinit, nisi cum futura esse desinunt. Neque cum praes
Abbreviated transcription (Latin):
iꝰ. octoginta iiii. q̃stionũ ita inqͥens. Multis mo¬
dis habitũ dicimꝰ. ł habitũ aĩ sic̃ discipline ꝑ¬
ceptionẽ usu firmatã. uł habitũ corꝑis. sic̾ di¬
cimꝰ alio alium ualidiorẽ. uł habitum eorum
q̃ menbꝰ accõmodant᷑ extͥnsecus. ut cum dm̃sa¬
liquẽ uestitum uł calciatum ⁊ alia hꝰmodi. In qͥ¬
bus oĩb gen̾ib manifestum ÷ in ea re dici habitũ
re. Hoc autem nomen ductum est ab illo uer¬
bo quod est habere. Habitus ergo in ea re di
sic̃ sapientia accedens homini ñ ipsa mutat᷑ s
hominẽ nutat. qͦm de stulto sapientẽ facit. Q ͤ¬
dam uͦ sic acc̾idunt ut mutent ⁊ mutent᷑. ut ci¬
bus qͥ amittens spe̾m suam in corpꝰ u̾tit᷑. ⁊ nos
cibo refecti ab exilitate atq languore in robur
atq ualentiam mutam᷑. Cerciũ genus ÷ cũ ea
ip̃a mutant᷑. sicut anulus positus in digito. ꝙ ge¬
nus rarissime repꝑitur. Quartũ genus÷ cũ eaq̃
ñ ht̃ eam formam qͣm sumit induta. Induta N.¬

Expanded text:
ionum, ita inquiens, q. 73: Multis modis habitum dicimus: vel habitum animi, sicut disciplinae perceptionem usu firmatam; vel habitum corporis, sicut dicimus alium alio validiorem; vel habitum eorum quae membris accommodantur extaliquem vestitum, calceatum, et hujusmodi. In quibus omnibus generibus manifestum est in ea re dici habitum,re. Hoc autem nomen dictum est ab illo verbo quod est habere. Habitus ergo isicut sapientia accedens homini non ipsa mutatur, sed hominem mutat, quoniam de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accedunt, ut mutent et mutentur, ut cibus qui amittens speciem suam in corpus vertitur, et nos cibo refecti atque ab exilitate atque languore in robur atquipsa mutantur, sicut annulus positus in digito; quod genus rarissime reperitur. Quartum genus est cum ea t eam formam q
Abbreviated transcription (Latin):
÷ ho minẽ quẽ dͥ uniens qͦdãmͦ atq ꝯformans: ĩmor¬
talitan ȩt̾nitatiq sotiaret. Clongͦ oportet in¬
telligi mutatum eẽ u̾bum susceptione homi¬
nis. sic̃ nͨ menbra ueste induta mutant᷑. qͣmuis
illa susceptio mneffabiłr̃ susceptũ suscipienti

Expanded text:
minem, quem sibi uniens quodammodo atque conformans immortalitati aeternitatique sociaret. Non ergo oportet intelligi mutatum esse Verbum susceptione hominis, sicut nec membra veste induta mutantur: quamvis illa susceptio ineffabiliter susceptum suscipienti
Abbreviated transcription (Latin):
sapientior ex temꝑe quia pͥma ꝯceptionis ho¬
ra spũ sapientiȩ plenus ꝑmanebat. s eandem
qͦ plenus erat sapĩam cetĩs ex temꝑe paulatim
demonstrabat. Iuxta hominis nͣm ꝓficieb at
grẽ ꝙ habebat. apud dm̃ ⁊ homines. quia qͥn¬
eos adlaudem dĩ ercitabat. ⁊ sic deo patͥ ad

Expanded text:
sapientior ex tempore, qui a prima conceptionis hora Spiritu sapientiae plenus permanebat; sed eamdem, qua plenus erat sapientiam, caeteris ex tempore paulatim demonstrabat. Juxta hominis naturam proficiebat gratiae quod habebat, apud Deum et homines; quia, quaneos ad laudem Dei excitabat; et sic Deo Patri ad
Abbreviated transcription (Latin):
alr̃ inspiraret. D illam uoluntatẽ u̾b̃ ñ exp̾ssãit.
pꝰea uͦ exp̾sserunt. ⁊ in uirginitate ꝑmanserunt.
Consensit gͦ maria in maritalẽ societatẽ. s ñincar
in maritalẽ ꝯsensit copulam. qr uͥginitatẽ sua¬
re uolebat. ⁊ iõ ñ alr̃ ꝯsensiss in conuigalẽ soci¬
etatẽ. nͥ familiare dĩ ꝯsiliũ huiss. de qͣ aug̾ sic¬

Expanded text:
illam voluntatem verbis non expresserant, postea vero expresserunt, et in virginitate permanserunt . Consensit ergo Maria in maritalem societatem, sed non in carin maritalem consensit copulam, quia virginitatem servare volebat; et ideo non aliter consensisset in conjugalem societatem, nisi familiare D
Abbreviated transcription (Latin):
turam uͥginẽ. nͥ ds̃ alr̃ ei reuelaret. Cõmittens gͦ
uͥginitatẽ suam diuine dispositioni c̃sensit in cai¬
nalem copulã ñ illam appetñdo. s diuinȩ inspi¬
rationi in utͦq obediendo. Post ea uͦ simulc̃iuro
labiis exp̾ssit: ⁊ utq in uͥginitate ꝑmansit.

Expanded text:
aturam uirginem nisi ei deus aliter reuelaret, committens ergo uirginitatem diuine dispositioni; consensit in carnalem copulam non illam appetendo, sed diuine inspirationi in utroque obediendo. Postea uero simul cum uiro labiis expressit et uterque in uirginitate permansit.
Abbreviated transcription (Latin):
Aug̃ ⁊̃ dicit. quia ñ ÷ uera pudicitia infidł c̃ fidele.
S uera negatur ẽẽ pudicitia. ñꝙ infidelium ꝯu¬
gium ñ sit uerum. s q ñ ht̃ illud tͥplex bonum.
ꝙ ereusat coitum ⁊ mẽtur p̾mium. It̃ illud apħ.
eo ꝙ infidelis facit peccat. ñ quia illud facit. s qu ñ
eo mͦ illud facit qͦdebet ñ referens ad debitũ finẽ.
Quod segitimũ ꝯiugiũ infið̾liũ s ñ ratũ. ⁊ qr̃.

Expanded text:
am dicit quia non est vera pudicitia infidelis cum fideli. d vera negatur esse pudicitia, non quod infidelium conjugium non sit verum, sed quia non habet illud triplex bonum, quod excusat coieo quod infidelis facit, peccat, non quia illud facit, sed quia non eo modo illud facit quo debet, non referens ad debitum finem. 9. Quod legitimum sit conjugium infidelium, sed non ratum, et q
Abbreviated transcription (Latin):
ait aug̃ in l. de fide ad petrũ breuit aꝑiens. qͦmͦ in¬
telligatur equalitas docet. Nullus horũ alium aut
p̾cedit ȩt̾̃nitate. aut excedit magnitudine. aut su
de pat̾s natura existit. et et̃num ac sine initio ẽ.
nitudine. aut potestate
sꝙͣ etñitas ⁊ magnitudo¬
⁊ potentia in deo ÷ unum.

Expanded text:
stinus in libro De fide ad Petrum breviter aperiens quomodo intelligatur aequalitas, docet. Nullus horum alium aut praecedit aeternitate, aut excedit magnit natura natus exstitit: et aeternum ac sine initio est,nitudine, aut potestate. 2. Quod aeternitas et magnitudot potestas in Deo sun
Abbreviated transcription (Latin):
in qͣlibet genãtione rei teneant᷑ qͥ peccã patrum
imitant᷑. ⁊ qr patͤs cõiemorauit. cũ ⁊ illi õs mali
nͨ filios tc̃ios ⁊iiii. habeant qui patrũ iniqͥtates
uid̾ntes eorum impietatis hedes ꝑ imitõnẽ ef¬
ficiunt᷑. Scd̃m hunc modum recte intelligr̃ ad lit

Expanded text:
in qualibet generatione rei teneantur qui peccata patrum imitantur? Et quare patres commemoravit, cum et illi omnes mali nec filios tertios et quartos habeant; qui patrum iniquitates videntes, eorum impietatis haeredes per imitationem efficiuntur. Secundum hunc modum recte intelligitur ad li
Abbreviated transcription (Latin):
liis qͦ qui a scĩs iuste ⁊ pudice uiuentib
uincunt᷑. potestas alios tẽptandi uidr̃¬
tes adu̾sus istos incentores ⁊ iuncentes minu¬
ant ex̾citum demonũ. uelut qͣm plurimos
eoꝵ int̾imant. ne ultͣ fas sit illi spũi qui ab
aliqͦ scõ caste ⁊ pudice uiuendo uictꝰ ⁊ ĩpugna¬
re it̾um aliũ hominẽ. Haũ qͥdã putant intel¬
ligñd̾ tm̃ de illo uicio in qͦ suꝑꝑ atus÷. ut si de fr̃

Expanded text:
entibus vincuntur, potestas tentandi aufertes adversus istos incentores, et vincentes, minuant exercitum daemonum: vel ut quam plurimos eorum interimant, nec ultra fas sit illi spiritui qui ab aliquo sancto caste et pudice vivendo, victus est, impugnare iterum alium hominem. Hoc quidam intellig
Abbreviated transcription (Latin):
.ii. pͥmi homunis ñ solum ip̃m s õe nocuit genus
humanũ. qͥaer eo dampnationẽ simł. ⁊ culpam
cit᷑ et mortis. Iogͥ se ininiqͥtatib ꝯceptum dicit
dauid. quia in omĩb trahitur iniqͥtas eradam
et uinculũ mortis. Nemo .ni. nascit᷑ ñisi trahens
penã ⁊ m̾i̾tum pene. Meritum ã penȩ peccm̃ est.
Oĩs gͥ qͥ nascitur ꝑcarnis ꝯcupiscentiam: peccm
scͥptum ẽ. Firmissime tene ⁊ nullatenꝰ dubites
oẽm hominẽ qͥ ꝑ concubitũ uiri ⁊ mulieris ꝯcipit᷑.
cum originali peccõ nasci impietati subditũ. mor¬
tiq subiectũ. et obħ nͦ ire nasci filium. aqua nullus
pami ẽẽ ⁊ inoĩb ꝯcupiscentialr̃ genitis trahi a paren¬

Expanded text:
im primi hominis, non solum ipsum, sed omne necavit genus humanum, quia ex eo damnationem simul et culpam citur et mortis. Ideo igitur se in iniquitatibus conceptum dicit David, quia in omnibus trahitur iniquitas ex Adam, et vinculum mortis. Nemo enim nascitur, nisi trahens poenam, et meritum poenae. Meritum autem poenae, peccatum est. Omnis ergo qui nascitur per carnis concupiscentiam, peccatum scriptum est: Firmissime tene, et nullatenus dubites, omnem hominem qui per concubitum viri et mulieris concipitur, cum originali peccato nasci, impietati subditum, mortique subjectum, et ob hoc natura irae nasci filium; a qua nullus pam esse, et in omnibus concupiscentialiter genitis trahi a paren
Abbreviated transcription (Latin):
ce. latine ceroferarii dnr. adeportandis
cereis qñ legñdum⁊ euanglium. uł sacͥfieium
offẽndum. Ec̃i. accendunt᷑ luminaria et depor¬
tant᷑ ab eis. ñ ad effugandas aeris tenebras. cũ sol
eo temꝑe rutilet s ad signum seticie demonstnͣ¬
dum. ut sub tẏpo luminis corꝑalis illa iux ostñ¬
m. Ad acolitum ꝑtinet p̾ꝑaiatõ luminariũ in sa¬
cͣrio. Ipse cereũ portat. ipse urceolum cum uno
⁊ aqͥsuggesta ꝑ eucharistia subdiaconis p̃ꝑat. Hii
cum ordinant᷑. cum edocti fiunt ab ep̃o qualr̃ in
officio suo agẽ debeant ab archidiacono accipuiis
candelabrum cum cereo. ⁊ urceolum uacuum.¬
¶ Hoc officium dñs se habẽ testat dicens. Ego sum¬
illi gerebant in uetĩ testam̃to qui luc̾nas candela¬
bͥ ꝯponebant ⁊ accẽdebant igne celesti ad illumi¬
enandas tenebras aqͥlonaies¬

Expanded text:
r, a deportandis cereis quando legendum est Evangelium vel sacrificium offerendum. Tunc enim accenduntur luminaria, et deportantur ab eis; non ad effugandas aeris tenebras, cum sol eo tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum: ut sub typo luminis corporalis illa lux ostenm. Ad acolytum pertinet praeparatio luminarium in sacrario. Ipse cereum portat, ipse urceolum cum vino et aqua suggesta, pro Eucharistia, subdiaconis praeparat. Hi cum ordinantur, cum edocti fuerint ab episcopo qualiter in officio suo agere debeant, ab archidiacono accipiunt candelabrum cum cereo, et urceolum vacuum. Hoc officium Dominus se habere testatur dicens, Joilli gerebant in Veteri testamento, qui lucernas candelabri componebant et accendebant igne celesti ad illuminandas tenebras aquilonares
Abbreviated transcription (Latin):
tes uocant. Inuocant ii. suꝑ cathecuminos. ⁊
rantes ꝑeum. ut eg̾diat᷑ ab eis. Ad̃ ex orcistam
ꝑtinet exorcismos meniorit̾ retine̾. manusq
suꝑ merguminos ⁊ cathecuminos in exorciras¬
do impone̾. debet aũ spm mundũ hr̃e qͥ spĩtib
qͣm alii facit sͥ ñ ꝓsit. ⁊ dicat᷑ ei mnedice cura te iꝑ¬
sum. hii c̃ ordinant᷑. accipunt de manu ep̃i li
testatem imponendi manus suꝑ mergiminoᷤ
ad intelligñdum. ⁊ ora ad ꝯfitñdum. ut pulso
Hic ordo as alomone uidetur descendisse. qͥ qͣn¬
dam modum erorcrzandi inuenit. qͦ demone
adurati ex obsessis corꝑib pellebant᷑. Hiuc of.¬
ficio mancipati exorciste uocati sunt. de qͥb¬

Expanded text:
ocant super kathecuminos et ndum, ut egrediatur ab eis. Ad exorcistam pertinet exorcismos memoriter retinere manusque super ernerguminos et kathecuminos in exorzizando imponere. Debet autem spiritum mundum habere, qui spiritibus m alii facit, sibi non prosit, et dicatur ei: Medice, cura te ipsum, Isti cum ordinantur, accipiunt de manu etestatem imponendi manus super Energumenos, ad intelligendum, et ora ad confitHic ordo a Salomone videtur descendisse, qui quemdam modum exorcizandi invenit, quo daemones adjurati ex obsessis corporibus pellebantur. Huic officio mancipati exorcistae vocati sunt. De q
Abbreviated transcription (Latin):
tẽa dictum ⁊ ut hac diffinitione uolens auolen¬
peccando i. lib̾a uoluntate. quia ⁊ scientes contͣ
p̾ceptum fecerunt. ⁊ ille temptator suasit. ut
ñ fiẽt ñ coegit. Nam qͥ nesciens peccauit ñinꝯ¬
sñ uoluntate eẽ potuit. s uoluntas fc̃ĩ ibi fuit
pͥcogñti ad peccm̃ sine peccõ resistẽ. nͨ tñ fac̃. utiq uo iu¬
lensp̾cat. qr qͥ p resistẽ ñ cogr̃ cede̾. Qpp̃ pͦcm̃ sñ uolũtate &̃

Expanded text:
ea dictum est, ut hac definitione uolens a nolenpeccando, id est, libera voluntate; quia et scientes contra praeceptum fecerunt, et ille tentator suasit ut hoc fieret, non coegit. Nam qui nesciens peccavit, non incsine voluntate esse potuit; sed voluntas facti ibi fuit,potest cogenti ad peccatum sine peccato resistere, nec tamen facit, utique volens pec
Abbreviated transcription (Latin):
taq ut breuit̾ summã ꝑff̾ngam. qñ peccm̃ stͥngẽs.
ita in anima ꝯcipit᷑. ut illd̾ facẽ disponat. ł ⁊̃ ꝑfi¬
gitationis dui tenet᷑ mortale ẽ. Cum uͦ in sensti¬
ali motu tm̃ est ut p̃diximꝰ tunc leuissimũ est
qͥa rõtunc non delectat᷑. Iõ aũ supͣ dixi aliud fre¬

Expanded text:
taque ut breviter summam perstringam, quando peccatum ita in anima concipitur, ut illud facere disponat, vel etiam perfiionis diu teneatur, mortale est. Cum vero in sensuali motu tantum est, ut praediximus, tunc levissimum est, quia ratio tunc non delectatur. Ideo autem supra dixi aliud fre
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ dĩ bouitatẽ ⁊ suam utilitatẽ. Utile nẽpe ip̃i
est seruire deo ⁊ frui eo. Factus gͦ angłs siue hõ
est oͦ hõ in medio ut ei seruiret᷑. ⁊ ip̃seruiret
ut acciꝑet utrumq ⁊ reflueret totũ ad bo¬
it ut mundꝰ seruiret hoĩ ⁊ exiñ similr̃ iuua¬
tet᷑ homo. Totum gͥbonũ hominis erat ec qd̃

Expanded text:
 Dei bonitatem, et suam utilitatem. Utile nempe ipsi est servire Deo, et frui eo. Factus ergo angelus sive est ergo homo in medio, ut ei serviretur, et ut ipse serviret: ut acciperet utrumque, et reflueret totum ad boit ut mundus serviret homini, ut exinde similiter juvaretur homo. Totum igitur bonum hominis erat, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ inqͦ fraudulent̃ ac iuolent̃ oꝑabit᷑. ⁊ iõ for¬
nes semel uicti a scĩs ñ accedunt ampliꝰ ad alioᷤ.

Expanded text:
 in quo fraudulenter ac violenter operabitur, et ideo fornes semel victi a sanctis, non accedunt amplius ad alios.
Abbreviated transcription (Latin):
dinis existẽ aliqͥs ñ ꝑ intelligñtiã. q̃ qͣnto
magis intelligi tanto plenius habet᷑. fec̃ ds rõ¬
nalẽ c̾aturam q̃ summũ bonũ intelligẽt. et
intelligendo amaret. ⁊ amando posside̾t. ac poᷤᷤ¬
side̾do frueret᷑: eamq ħ modo distuxit. Ut
pars in sui puritate ꝑmanẽt. nͨ corꝑi uniret᷑¬
rõnali et carne subsistens. Conditio gͦ r̾onal̾
c̾ature: pͥmam cam hui̾t dĩbonitatẽ.

Expanded text:
s existere aliquis, nisi per intelligentiam, quae quanto magis intelligitur, tanto plenius habetur; fecit Deus rationalem creaturam, quae summum bonum intelligeret, intelligendo amaret, amando possideret, et possidendo frueretur: eamque hoc modo distinxit, ut pars in sui puritate permaneret, nec corpori uniret ex anima rationali et carne subsistens. Conditio igitur rationalis creaturae primam causam habuit, Dei bonitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
putau p̃ qñ incipit hõ inut̃õ iuue̾. an sit quedam
uita occulta. q̃ ñdum motib iuuentis appareat.
ut eieiant᷑ exutis p̾gnantium. ne matͦs ⁊̃ si mortua
ĩ relinqͥnt᷑ occidant impudentia nuia uidetur.
Ex qͦ aut̃ incipit uiue̾: ex illo utiq iam morip. lor¬
queo Ni. ⁊ monstra que naseunt᷑ ⁊ uiuunt. qͣm libet
citomoriant᷑. aut resurrectura negabunt᷑. aut
ita resur rectura c̾denda sunt. s potius correp

Expanded text:
potest, quando incipit homo in utero vivere, an sit quaedam vita occulta quae nondum motibus viventis appareat. ut ejiciantur ex uteris praegnantium, ne matres etiam, si mortua ibi relinquantur, occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori poque enim et monstra quae nascuntur et vivunt, quantumlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut ita resurrectura credenda sunt, sed potius correct
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uulnera¬
to appropians. curatiõi eius
sac̃mentorum alligam̃ta ad
tuit. De quib iiii pͥmo con¬
sidanda occurrunt. Quid
sit sacramentũ. quare insti¬
tutũ. in qͥb ꝯsistat et conficiat᷑. qͣsit distantia
int̾ sacͣmenta uetĩs et noue legis

Expanded text:
enim vulnerato approprians, curationi ejus sacramentorum alligamenta adtuit. De quibus, quatuor primo consideranda occurrunt, quid sit sacramentum, quare institutum, in quibus consistat et conficiatur, et quae sit distantia inter sacramenta veteris et novae legis.
Abbreviated transcription (Latin):
suffragat᷑. ⁊ legitima uota succurrunt. ad san
Uoluntas gͥ u̾b exp̾ssa in occulto ad s suffragatur.
ut fiat ꝯiugium manifeste uͦ exp̾ssa suffragat᷑.
ut santiat ⁊ roboret. ac lib̃um fiat eccłie de ħ
uidicare si ex pedierit
De qͣ re sit ꝯsensus ille¬
ie an de carnali copula. an d̾ cohabitatõe. an d̾ alio

Expanded text:
suffragatur, et legitima vota succurrunt ad sanciVoluntas ergo verbis expressa in occulto ad hoc suffragatur, ut fiat conjugium; manifeste vero expressa suffragatur ut sanciat et roboret, ac liberum sit Ecclesiae de hoc judicare si expedierit. 3. De qua re sit consensus ille: An de carnali copula, an de cohabitatione, an de alio
Abbreviated transcription (Latin):
ea dimitti nob̃ uolumꝰ qͤ dimissa in baptismo
ñ dubitamꝰ s illa que huãȩ fragilitati qͥmitis
parua tñ e̾bra subrepunt. q̃ si collecta oͣ nos fu¬
erint ita grauabunt ⁊ oppͥment. sicut unũ
um an unogͣndi fluctu nauis oꝑiat᷑ ⁊ obruat᷑.
an paulatim subrepens aqͣi sentinã. ꝑ negli¬
gentiũ culpam impleat nauẽ ⁊ subni̾gat:
Ideo ieiunium ⁊ elemosine ⁊ orationes inui¬

Expanded text:
tti volumus quae dimissa nobis in Baptismo non dubitamus, sed illa quae humanae fragilitati, quamvis parva, tamen crebra subrepunt; quae si collecta contra nos fuerint, ita nos gravabunt et oppriment, sicut unum um an uno grandi fluctu navis operiatur et obruatur, an paulatim subrepens aqua in sentinam per negligentium culpam impleat navem, et submergatur? Ideo jejunium, et eleemosyna, et orationes invi
Abbreviated transcription (Latin):
peniteat eum uet̾is uitę nouam inchoarepͣ
aqua ꝑ aruuli sunt ĩmunes cum baptrran¬
t᷑. quia ñ dum possunt uti libo arbitrio. qͥb
tũ ad remissionẽ originalis pͥcĩ ꝓclest eorũ fĩ¬
des a quib offerunt. Altã ÷ actio penitentie¬

Expanded text:
poeniteat eum veteris vitae, novam inchoare potest; a qua parvuli sunt immunes cum baptizantur, quia nondum possunt uti libero arbitrio, quibus tamen ad remissionem originalis peccati prodest eorum fides a quibus offeruntur. Alt
Abbreviated transcription (Latin):
grã ꝯfertur. ⁊ uͥtutes augent᷑. Uñ aqua refectiõis
dr̃. qͥ audos fecundat. ⁊ iam fructificantes ampli¬
ori ub̾tate doãt. qr quantũ tumq ꝑfidẽ et carita¬
tem ante habitã aliqͥs uistiis ad baptismũ accedit:
ubiorem ĩ recipit grãm. S ñ ita ĩ cͥcumcisione.
ũ abrahe ꝑ fudẽ iam uistificato signaculũ tm̃
fuit. nich euntus contulit.
de pariuit defunc

Expanded text:
fertur, et virtutes augentur. Unde aqua refectionis dicitur, quia aridos fecundat, etiam fructificantes ampliori ubertate donat: quia quantumcumque per fidem et charitatem ante habitam aliquis justus ad Baptismum accedit, uberiorem ibi recipit gratiam; sed non ita in circumcisione. Unde Abrahae per fidem jam justificato signaculum tantum fuit, nihil ei intus contulit. 11. De parvulis defunc
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m legem uuͣi. die lapideo eultro in carne ppu¬
tii. Data aut̃ fuit cͥcuncisio plurib de causis.
deo. cui ꝑ p̾uarit᷑ioẽm adam displicuerat Uata eti¬
am fuit in signũ magne fidi abħȩ qͥ c̾didit se habitũ
filium inqͦ fieret bñdictio om̃ium. dem̃ ut ħ signo
acetis nationib disc̾ue̾tur populus ille: In car
tuta ÷ originalis peccĩ ꝙ a pareutib: trahimus ꝑo

Expanded text:
secundum legem octava die lapideo cultro in carne praeputii. Data autem fuit circumcisio pluribus de causis:Deo, cui per praevaricationem Adam displicuerat: data etiam fuit in signum magnae fidei Abrahae, qui credidit se habiturum filium in quo fieret benedictio omnium. Deinde, ut hoc signo a caeteris nationibus discerneretur populus ille. In carntuta est originalis peccati, quod a parentibus trahimus per
Abbreviated transcription (Latin):
Pma ii lib̾tas arbitͥi fuit inqua potãt peccare ⁊ ñ¬
peccare. Ultima uͦ erit in qͥ pot̾it non peccare. ⁊ ũ
peccare añ reꝑationẽ ⁊̃ mortalit̾. pꝰ reꝑationẽ.
de qͣtuor statib libi ar.

Expanded text:
ma enim libertas arbitrii fuit in qua poterat peccare. Ultima vero erit in qua poterit non peccare, et non peccare; ante reparationem etiam mortaliter, post reparationem De quatuor statibus liberi ar
Abbreviated transcription (Latin):
licet peccĩs parentum nͥ adȩ paruuli non
obligent᷑: ñ est iñ diffitend̾ ꝑecc̃a parentũ infi¬
ait. Ego sum ds̃ fortis ⁊elotes uisitans iniquitates
patrum in filios. usq in tẽiam ⁊ iiii. genãtionẽ
his qui oder̃ ie. His u̾b aꝑte insinuat᷑ ꝙ ds red¬
dit peccã patrum suꝑ filios tc̃ios et qͣrtos. Huic

Expanded text:
licet peccatis parentum, nisi Adae, parvuli non obligentur, non est tamen diffitendum peccata parentum in fiait: Ego sum Deus fortis, zelotes, visitans iniquitates patrum in filios usque in tertiam et quartam generationem, his qui oderunt me. His verbis aperte insinuatur quod Deus reddit peccata patrum super filios tertios et quartos. Huic
Abbreviated transcription (Latin):
dolorem lacͥmis ostñdat. rep̾sentet uitã suã
dõ ꝑ sacerlotẽ. p̾ueniat iuidicium di ꝑ confessi¬
oñe. Ptecepit i dñs mundandis ut ostendent
ora sac̾donb. docens corꝑali p̾sentia ꝯ ficenda
peccata ñ ꝑ scͥptũ manifestanda dix̃ tͥ ora mol¬
trate. ⁊ õs ñ unius poĩb. Nonalium statuatis
ñtium qͥpro uob̾ offerat munus ad moysen
slatutum. S: qͥ ꝑ uos pꝰcastis. ꝑ uos erubesca¬
tis. Crubescentia N ip̃a partẽ ht̃ remissioĩs.
i satisfactioĩs obtulit qui erubescentie domi¬
nans nicħ eorum qͣꝯmisit. nuntio dĩ negauit
Mi¬

Expanded text:
t; repraesentet vitam suam Deo per sacerdotem, praeveniat judicium Dei per confessionem. Praecepit enim Dominus mundandis, ut ostenderent ora sacerdotibus; docens corporali praesentia confitenda peccata, non per scripta manifestanda. Dixit enim: Ora monstrate et omnes; non unus pro omnibus, non alium statuatis nuntium qui pro vobis offerat munus Deo a Moyse statutum; sed qui per vos peccastis, per vos erubescatis. Eruenim satisfactionis obtulit, qui erubescentiae dominans, nihil eorum quae commisit, nuntio Dei denegavit. mi
Abbreviated transcription (Latin):
pediri utilitan eccłie iuidetur antistiti m no¬
ticiã multorũ uł totius plebis age penitũ¬
tiã ñ recuset. ne letali plage ꝑ pudorẽ addat ru¬
morẽ. Ioem. Cũ tanta: plaga p̾cĩ ⁊ impet᷑ mor¬
hi. ut medicam̃ta corꝑis ⁊ sanguinis dñi disse¬
renda sint. auctoritate antistitis debet se quisꝙ
remoue ab altari ad gerendã penitencia ⁊ea¬

Expanded text:
pedire utilitati Ecclesiae videtur antistiti, in notitiam multorum vel totius plebis agere poenitentiam non recuset, ne lethali plagae per pudorem addat tumorem. Cum tanta est plaga peccati et impetus morbi, ut medicamenta corporis et sanguinis Domini differenda sint, auctoritate antistitis, debet se quisque removere ab altari ad agendam poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
am poscunt ñ timeant publicare. remoueat᷑
ĩ pbabilis consuetudo. ne mułlti apenitentie
remediis arceant dum aut erubescunt
aut tinent inimicis sua fcã reserare. qͥb pos¬
si it segum ꝑcelli ꝯstituitione. Sufficit ⁊iꝰ
fessio q̃ pͥmum deo offertur. tẽ ⁊̃ sacdoti qͥ¬

Expanded text:
am poscunt, non timeant publicari, removeatur improbabilis consuetudo, ne multi a poenitentiae remediis arceantur, dum aut erubescunt, aut timent inimicis sua facta reserare, quibus possunt legum percelli constitutione. Sufficit enim confessio, quae primum Deo offertur, et tunc
Abbreviated transcription (Latin):
tismus. Uñ aug̃. Ex qͦ instituta: cͥcuncisio in ꝑo¬
pulo dĩ qͥ erat tunc signaculũ iusticie fidĩ ad pur¬
innouationẽ hominis ex qͦ uistitut᷑:. Item beda.
Idem salutifere curationis auriliũ cͥcũcisio in le¬
ge contͣ originał pͤcĩ uuluus agebat. ꝙ bapt̃s a¬
celestis ianuami ndũ int̾re potãnt. tñ in sinu abͣ¬
he pꝰmortem beata requie consolati. suꝑne pacis
ing̾ssum spe felici expectabant. His aꝑte tradit᷑¬
ꝑ cͥcuncisioẽm ex qͦ instituta fuit. renussioẽm pͤ¬
c̃ĩ originalis et actualis pariuilis ⁊ maiorib adõ
p̾stitam. sic̃ nẽ ꝑ baptismũ dat᷑. Ideuiris qͥ fuer̃¬

Expanded text:
ies, etc.: Ex quo instituta est circumcisio in populo Dei, quae erat tunc signaculum justitiae fidei, ad purinnovationem hominis, ex quo institutus est. Item Beda: Idem salutiferae curationis auxilium circumcisio in lege contra originalis peccati vulnus agebat, quod Baptisregni januam necdum intrare poterant, tantum in sinu Abrahae post mortem beata requie consolati, supernae pacis ingressum spe felici exr circumcisionem, ex quo instituta fuit, remissionem peccati originalis et actualis parvulis et majoribus a Deo praestitam, sicut nunc per Baptismum datur. 7. De viris qui fuer
Abbreviated transcription (Latin):
retẽa q̃ri solet cur ds̃ hominẽ temptari ꝑ qͦ¬
miserit. qͦm decipiend̾ eẽ p̾sciebat. S ñ eẽt
p̾uidit quid boni de mał eorum eẽt factus. Sic .ii.
eos fecit ut relinqueret eis uũ aliqͥd fac̾e̾nt. ⁊ si cul¬
pabilit̾ aliqͥd face̾nt. illum de se laudabilr̃ oꝑan¬
c̾are qͦs p̾sciebat As malos futuros. Sciebat .n. ꝓ
care nollet. Concedant ⁊ ip̃i ñeẽ malam q̃ tał facta
est. ut posset ñ peccare si uellet ⁊ iuste punitam. q̃
uoluntate non necessitate peceauit. Cum gͦ ħbona
sit illa melior. cur non utramq facẽt ut ub̾ius lau¬
daretur de utraq: Illa .ni. de scĩs angłis. h̾ de homini¬
b ÷. Item inqͥunt. Si ds̃ uellet ⁊ isti bomi eẽnt. Et
ħ quid̃ ꝯcedimus. S melius uoluit. ut ꝙ uellent
cẽnt. Ꝙ boni qͥdem nõ ĩ fructuose maliuͦ ñ impune
eeñt. Item inqͥunt. Posset ds uoluntatem eorum ũ¬
t̾ẽ in bonũ quia oĩpotens ÷. posset reuera. Cur ñ

Expanded text:
rea quaeri solet cur Deus hominem tentari permiserit, quem decipiendum fore praesciebat. Sed non esset praevidit quid boni de malis eorum esset facturus. Sic enim eos fecit, ut relinqueret eis unde aliquid facerent; et si culpabiliter aliquid facerent, illum de se laudabiliter operancreare quos praesciebat malos futuros; sciebat enim bcare nollet. Concedant et ipsi non esse malam quae talis facta est, ut posset non peccare si vellet; et juste punitam, quae voluntate non necessitate peccavit. Cum ergo haec bona sit, illa melior, cur non utramque faceret, ut uberius laudaretur de utraque? illa enim de sanctis angelis, haec de hominibus est. Item, inquiunt: Si, Deus vellet, et illi boni essent. Etcedimus; sed melius voluit, ut quod vellent essent; et boni quidem non infructuose, mali vero non impune essent. Item, inquiunt: Posset Deus voluntatem eorum vertere in bonum, quia omnipotens est; posset revera. Cur non
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s ꝙ auctoritas Nicholai de illo agit qui uxori sue
linqͥtur. illius ꝯmat̃ efficitur. nͨ pꝰ ꝯpat̾iutatẽ aui¬
ro suo cognoser̃. ł de illoꝑociꝰ agunt cꝰuror ante
defungit᷑ quã ab eo cognoscat᷑.

Expanded text:
dum quod auctoritas Nicolai de illo agit, qui uxori sualinquitur, illius commater efficitur, nec post compaternitatem a viro suo cognoscitur; vel de illo potius agunt cujus uxor ante defungitur quam ab eo cognoscatur.
Abbreviated transcription (Latin):
scĩtas ur̃a si quis duas ꝯmatres hr̃ẽ ualeat unam
efficiunt᷑. restat uirum ꝯpat᷑m ꝯstitu mulieri.
cꝰ assumpta upor ꝯmat̾ erat. ⁊ iõ uirũ illi femine
ñposse ꝯiungi q̃ ꝯmat̃ eius erat. cum qua id̾ fue¬
rat una caro effectus. Huic aut̃ illud pͣrium¬

Expanded text:
sanctitas vestra si quis duas commatres habere valeat, unam efficiuntur, restat virum compatrem constitui mulieris, cujus assumpta uxor commater erat; et ideo virum illi feminae non posse conjungi, quae commater ejus erat, cum qua idem fuerat una caro effectus. Huic autem illud
Abbreviated transcription (Latin):
opt̃ exercitatioẽm siulr̃ instituta st̃. qr.
cũ hõ ociosus eẽ ũ possit: ꝓponit᷑ ei utilis et
salubͥs exercitatio in sacm̃tis. qua uanam et no¬
iriam declinet occupatioẽm. Non .Ni. facile capit᷑ Noͣ
a temptatore qui bono uacat exerticio. Uñ ieix¬
Quonet. Semꝑ aliquid oꝑis facito. ut te occupatũ
corꝑis fomentum. alia aditͥusq subu̾sioẽm. Cq̃
gͥ absq sac̾mentis quibꝰ ñ alligauit potentiã suã
ds homini donare grãm posset: p̾dictis de cau¬
sis sacͣmenta instituit. Duo aut̃ sunt in qitib sa
uidẽ restat᷑ distantiam sacͣmentorum uet̾um et

Expanded text:
opter exercitationem similiter instituta sunt, quia cum homo otiosus esse non possit, proponitur ei utilis et salubris exercitatio in sacramentis, qua vanam et noxiam declinet occupationem. Non enim facile capitur a tentatore, qui bono vacat exercitio. Unde Hieronymus monet: Semper aliquid operis facito, ut te occupatum sionem. Cum igitur absque sacramentis quibus non alligavit potentiam suam Deus homini gratiam donare posset, praedictis de causis sacramenta instituit. Duo autem sunt in quibus sa5. De differentia sacramentorum veterum et
Abbreviated transcription (Latin):
entur
mandata seruare non posse. et id nos posse atq
agere tantominus qͣnto illũ ꝑcipimꝰ minus. taz¬
to uͦ amplius qͣnto illum ꝑcipimꝰ ampliꝰ. Iõq ñ
solũ non hñti uerum etiam hñti ñ incassũ ꝑmit¬
hãtur. Nam si ab alio minꝰ et ab alio amplius ñ
inte duplo sit in me: rꝑo aut̃ qͥ est dĩ filius. ñ ad

Expanded text:
etur, mandata servare non posse; et id nos posse atque agere tanto minus quanto illum percipimus. Tanto vero amplius, quanto illum percipimus amplius. Ideoque non solum non hhabeatur. Nam si ab alio minus, et ab alio amplius nonin te, duplo sit in me. Christo autem qui est Dei Filius, non ad
Abbreviated transcription (Latin):
Nonn. eẽt in nobis. nͥ diffunderet᷑ in cordib ꝑͣ spm̃.
Caritas ã dĩ dicta est diffundi in cordib nr̃is. ñ qͣ
nos ipẽ diligit. s qua nos facit dilectores suos.
Sic̃ iusticia dĩ dicit᷑ qͥ nos iusti eius munere effi
.I
s: quia ea nos iustos facit. Similr̃ et fides et
salus: sic uidetur dicta caritas dĩ q̃ est in nob̾
ñ ꝙ ipẽ ea diligat.s quia ea nos diligere fac̃.

Expanded text:
Non enim esset in nobis nisi diffunderetur in cordibus per spiritum. Charitas autem Dei dicta est diffundi in cordibus nostris, non qua nos ipse diligit, sed qua nos facit dilectores suos, sicut justitia dicitur Dei, qua nos justi ejus munere efficui sed quia ea nos justos facit, similiter et fides et salus, sic videtur dicta Dei charitas, quae est in nobis, non quod ipse ea diligat, sed quia ea nos diligere facit.
Abbreviated transcription (Latin):
te pͦ unigeniti assũptus ẽ homo: grẽ est ñ nature.
Cetĩs aut̃ ad mensuram dat᷑. ⁊ datus addit᷑. donec
unicuiq ꝓmodo suȩ ꝑfectionis pͥa mensura.
nus dat᷑ ł accipitur. et hoĩ datus augetur. et hñti
magis ꝓpͥe loquar. hõ in ea ꝑficit et deficit aliq̃n.
bet se quisq qͣntum in illo ꝓfecerit caritas. ł potiꝰ
quantũ ipse in caritate ꝓfecerit. Nam si caritas

Expanded text:
e unigeniti assumptus est homo, gratiae est, non naturae. Caeteris autem ad mensuram datur, et datus additur, donec unicuique pro modo suae perfectionis propria mensura nus datur vel accipitur, et homini datus augetur, et habentmagis proprie loquar, homo in ea proficit et deficit aliquando; robat se quisque quantum in illo profecerit charitas, vel potius quantum ipse in charitate profecerit. Nam si charitas
Abbreviated transcription (Latin):
gestionib resistñd̾:. Nonn. ignoramꝰ astiuias eiꝰ.
Qͦmͦ .ii. accessit adiudam. qñ ei ꝑsuasit ut dnm̃ tͣ
diso ut oꝑaret᷑ ⁊ custodiret. quia sic eccliȩ dr̃ in¬
utiq ñ admitit᷑ ꝑu̾sitatis ille ꝑsuasor. S tñ ꝑ mu¬
lierem decepit. Non ii. rõ nr̃a deduci ad consensi
inro. Nam pͥmo fit suggestio. siue ꝑ cogitationẽ. siue
ꝑsensus corꝑis. uł udendo ł tangendo . ł audiendo.
ł gustando. ł olfaciendo. q̃ suggestio cum facta fui̾t
si cupiditas nr̃a non moueat᷑ ad peccandũ excludi¬
piditatẽ refrenat atq ꝯpescit. Ꝙcum sit ñlabim᷑
in peccm. s cum aliqͣnta luctatione coronam᷑. Siã¬

Expanded text:
n enim ignoramus astutias ejus . Quomodo enim accessit ad Judam, quando ei persuasit ut Dominum diso, ut operaretur et custodiret: quia sic de Ecclesia diutique non admittitur perversitatis ille persuasor, sed tamen per mulierem decepit. Non enim etiam ratio nostra deduci ad consensumviro. Nam primo fit suggestio, sive per cogitationem, sive per sensus corporis, vel videndo, vel tangendo, vel audiendo, vel gustando, vel olfaciendo; quae suggestio cum facta fuerit, si cupiditas nostra non moveatur ad peccatum excludipiditatem refrenat et compescit. Quod cum fit, non labimur in peccatum, sed cum aliquanta luctatione coronamur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩb pͥmis ꝑͥ suã qͥsq portabat. ⁊ iõ si sola nulier ci¬
bũ edisset illicitum. sola utiq mortis supplicio plec¬
teret᷑. ita dici pͭ in homine uno si delectationib il¬
t᷑ libñt̃. nͨ facienda dec̾nant᷑ inala s tm̃ suauit̃ in
recordatione teneant᷑ qͣi mulierẽ sine uiro posse¬

Expanded text:
ibus personam suam quisque portabat, et ideo si sola mulier cibum edisset illicitum, sola utique mortis supplicio plecteretur; ita dici potest in homine uno, si delectationibus iltur, nec facienda decernantur mala, sed tamen suaviter in recordatione teneantur, quasi mulierem sine
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑ arma iniqͥtatis peccõ: sic habend̃ estimo uelud
lignũ uetitum mulier sola comedit. Si ã in ꝯsensu¬
impleat᷑ intelligenda ẽ mulier dedisse uiro suo si¬
mł edend̾ illicitũ cibum. Neq n. pͥpeccm̃ ñ solũ co
nͥ ⁊ illa m̃tis intentio penes ꝗͣ summa potestas est.
m̃bra in opus mouendi ł ab oꝑe cohibendi male
actioni cedat. Nẽc sane cũ sola cogitatione mens ob¬
lectat᷑ illicitis. ñ quid̾ dec̾nens eẽ facienda. tenens tñ
⁊ uolens libent̃ q̃statim uͥ attigũs aĩum respui de¬
buerunt. negand̾ ñ eẽ pecc̃m .s longe muiꝰ qͣm si ⁊o
ꝑe statuat᷑ implend̾. Et iõ de talib q̃ cogitationib¬

Expanded text:
antur iniquitatis arma peccato ; sic habendum existimo velut cibum vetitum mulier sola comederit. Si autem impleatur; intelligenda est mulier dedisse viro suo simul edendum illicitum cibum. Neque enim potest peccatum nonisi et illa mentis intentio, penes quam summa potestas est membra in opus movendi, vel ab opere cohibendi, malae actioni cedat. §. Nec sane cum sola cogitatione mens oblectatur illicitis, non quidem decernens esse facienda, tenens tamen et volens libenter quae statim ut attigerunt animum respui debuerunt, negandum est esse peccatum; sed longe minus quam si et opere statuatur implendum. Et ideo de talibus quoque cogitationib
Abbreviated transcription (Latin):
iquerit᷑ ipã incarnatio qͦmͦ feã sit: ip̃m u̾¬
ne. ut carnalib ꝯgͣent̃ appareret indutũ. Ita
pp̃ hominẽ. Quod si difficile intelligitur: mens
fide purgetur apeccatis abstinendo. ⁊ bona
oꝑando. difficilia n sunt hec. Idem in libro d
fide ad petrum. Dĩ filius cium sit dset̃nus ⁊¬

Expanded text:
quaeritur ipsa incarnatio quomodo facta sit, ipsum Vene, ut carnalibus congruenter appareret indutum. Ita propter hominem. Quod si difficile intelligitur, mens fide purgetur a peccatis abstinendo et bona operando; difficilia enim sunt haec. » VII. Idem in libro De fide ad Petrum: « Dei Filius cum sit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
hominis habitũ reꝑtum fuisse. Non fuit ha¬
bitus ille tñ hominis s ut homnis. neq caro il
ducta testimonia

Expanded text:
hominis habitum repertum fuisse. Non fuit habitus ille tantum hominis, sed ut hominis; neque caro illducta testimonia.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb sc̾bebat. sic̃ ad thesalonicenses ut supplẽt
q̃ illoꝵ fidei deerant. s: qͥ suppet ꝙ minus erat
ñ accedit in uia s recedit auia. Ad
illd̾ ãꝙ de euangłio opponunt. respondemꝰ ita qr
trẽ tm̃ noĩat quia ad eum solet referre: ⁊̃ꝙ p̃iꝰ¬

Expanded text:
 scribebat: sicut ad Thessalonicenses, ut suppleret quae illorum fidei deerant. Sed qui supplet, quod minus erat non incedit in via, sed recedit a via. Ad illud autem quod de Evangelio opponunt, respondemus ita: Quia trem tantum nominat, quia ad eum solet referre etia
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ pr̃iᷤᷤ qͥdedit: intelligat ⁊̃ sic̃ ht̃ pr̃ in semetipõ
ũ de illo ꝓcedat᷑ sp̃s s. sic dedisse fitio uͥ ⁊̃ d̾illo ꝓcedat¬

Expanded text:
vitae Patris qui dedit: intelligat, sicut habet Pater in semetipso vitae Patris qui dedit: intelligat, sicut habet Pater in semetipso ut de illo procedat Sp
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi apatre ꝑ filium minoeẽ mittat᷑ ł sit . s. qͥa ex
patre et filio ẽ et mittit᷑ ad utroq. s ħ ip̃m ht̃ fi¬
lius apatre. ut ab ip̃o et sit et mittat᷑ sp̃ss. H̾
in locutione. ut ostende̾t in patre eẽ auctori¬
tatem. Iñ est etiam ꝙ uitas. ostendens patrem
ẽẽ auctorem ꝓcessionis. qua ꝓcedit sp̃s a filio: dix̃
in euangło de patre ꝓcedit. cum de patre et filio
Sicut ait mea doctna ñ est mea. s eiꝰ qͥ misit me.
ꝓcedit.: A qͥ ãht̃ filius ut sit dã. est n. de dõds̃: ab
illo ht̃ utiq ut ⁊̃ de illo ꝓcedat sp̃ss. et iõsp̃s s. ut en
am de filio ꝓcedat sicut ꝓcedit de patre ab ip̃o ht̃
patre. Qua pp̃ qui pͭ intelligere in eo ꝙ ait filius.
sic̃ pat̾ ht̃ uitam in semeripõ sic dedit filio uitã
hr̃e i semet ipõ:. nonsine uita existenti iã filio
uitam patrem dedisse s ita eum sine temꝑe genu¬
isse. ut uita quam pr̃ filio gignendo dedit coet̾na sit

Expanded text:
Filium minorem mittatur vel sit, sed quia ex Patre et Filio est et mittitur ab utroque, sed hoc ipsum habet Filius a Patre, ut ab ipso sit et mittatur Spiritus in locutione, ut ostenderet in Patre esse auctoritatem. Inde est etiam quod veritas ostendens Patrem esse auctorem processionis, qua procedit Spiritus a Filio, dixit in Evangelio: De Patre procedit, cum et de Patre et Filio  de quo ipse est; sicut ait: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui misit me. procedit. A quo autem habet Filius ut sit Deus est enim de Deo Deus ab illo iam de Filio procedat, sicut procedit de Patre, ab ipso habet Patre. Quapropter qui potest intelligere in eo quod ait Filius: Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso , non sine vita existenti jam Filio vitam Patrem dedisse, sed ita eum sine tempore genuisse, ut vita, quam Pater Filio gignendo dedit, coaeterna sit
Abbreviated transcription (Latin):
olet ã queri utrumꝰ in isto aere caligino ĩ¬
so sint. an aliqui iam sint ininferno.
ꝙ ininferno cotidie de scendant. aliqͥ demo¬
nũ iũ simile ÷. qͥ animas illuc cruciandas d̾¬
ducunt. Et ꝙ illic aliqͥ semꝑ sint. alt̾natis
forte uicib non ꝓcul ÷ auero qͥ illic aiãs deti¬
ne nt atq cruciant. Qd̃ ã anime maloꝵ illuc
educẽt. Si .ii. iusti illuc descend̾bant multo
magis iniusti.⁊ sic̃ tradit auctoritas c̃iustos
edurit. iniqͦs ibi reliqͥt. Momordit i. infer

Expanded text:
olet autem quaeri utrum omnes in isto aere caliginoso sint, an aliqui jam sint in inferno? Quod in inferno quotidie descendant aliqui daemonum, verisimile est, qui animas illuc cruciandas deducunt: et quod illic aliqui semper sint, alternatis forte vicibus, non procul est a vero, qui illic animas detinent atque cruciant. Quod autem animae malorum illuc educeret Si enim justi illuc descendebant, multo magis injusti; et sicut tradidit auctoritas, cum justos eduxit, iniquos ibi reliquit. Momord
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾e qͦm facit inuidꝰ est. s non ualet huius si¬
militudinis inductio. quia filiũ genuit de sua
subã. Ideoq. si posset gignẽ eqͣlem ⁊ ñgignẽt.
erum hͥ ab eis respond̃i posco. cuba dicant
rem aliqͦm siue ⁊̃ rerum inm̃sitatẽ inqͥ maior
ꝯsummatio exp̾sa ẽ non posse eẽ meliorẽ qͣm
ẽsiue idõ. qͥa sumine bona est ita ut nulla oĩo
boni ꝑfectio ei desit. siue iõ quia mauis bonũ
ꝙ ei de est caꝑe ip̃a non ualeat. S sita sũine bo¬
na dr̃. ut nulla erꝑfectio boni desit. iam cãtura¬
c̾atori eqͥtur. Si uͦ non pͥ iõ melior ẽẽ quia boñ
amplius ꝙ ei deest. caꝑe ip̃ã ñ ualet. Iam ħip
sum non posse defectionis ẽ ñ ꝯsummationis
⁊ pͥ eẽ melior si fiat capax melioris boni ꝙ ip̃e
hominẽ fecisse qui ñ peccare posset nͥ uel¬
lec ⁊ si talẽ fecisset. quis dubitat eum melio

Expanded text:
facere quam facit, invidus est. Sed non valet hujus similitudinis inductio, quia Filium genuit de substantia sua. Ideoque si posset gignere aequalem et non gigneret, erum hic ab eis responderi deposco cur dicunt rem aliquam sive etiam rerum universitatem, in qua major consummatio expressa est, non posse esse meliorem quam est? Sive ideo quia summe bona est, ita ut nulla omnino boni perfectio ei desit; sive ideo quia majus bonum quod ei deest, capere ipsa non valeat. Sed si ita summe bonum dicitur, ut nulla ero ideo non potest melior esse, quia bonum amplius quod ei deest, capere ipsa non valeat, jam hoc ipsum non posse defectionis est, non consummationis; et potest esse melior si fiat capax melioris boni, quod ihominem fecisse, qui nec peccare posset, nec vellet; et si talem fecisset, quis dubitat eum melior
Abbreviated transcription (Latin):
responsionib ͣuilianum h̾eticum. qͥ dixerat. Si ex
deat. Manifestũ ẽ ex uoluntate mala tamqͣ ex ar¬
bore mala. fĩ omiã oꝑa mala. tamqͦn fructus ma¬
los s. ipãm malam uoluntatẽ uñ dic̃ erortam nͥ ex
bono: Siii. ex angło. quid ÷ angls̃ nͥ bonũ opꝰdiͤ
Siex homine: quid erat ipẽ hõ nͥ bonũ opꝰ di̾. immo
cogͦ: quia uoluntatẽ malã nullũ malũ p̾cessit
s ex bono originẽ huit. Hic aꝑte dr̃ pͥmã cãm ori¬

Expanded text:
s contra Julianum haereticum, qui dixerat: Si ex deat. Manifestum est ex voluntate mala, tanquam ex arbore mala, fieri omnia opera mala, tanquam fructus malos; sed ipsam malam voluntatem unde dicit exortam, nisi ex bono? Si enim ex angelo, quid est angelus, nisi bonum opus Dei? Si ex homine, quid erat ipse homo, nisi bonum opus Dei? Imo co ergo quia voluntatem malam nullum malum praecessit, sed ex bono originem habuit. Hic aperte dicitur primam ca
Abbreviated transcription (Latin):
st s consid̾and̾ est. utrũ alio mͦ ł melioꝵ ꝗͣ
facit. possit ea face q̃ facit. Si modꝰ oꝑatio¬
nuis ad sapienciam opificis referant᷑. nͨ alius
sapientius p̃ facẽ quam facit. Si uͦ referat᷑ modꝰ
ad rẽ iꝑãm qͣm facit ds̃ dm̃s quia et alius ⁊ me
dum existñdi p̾stare ⁊ qͥb dam alium. Uñ au
nr̃ȩ miserie sanande fuit ꝯuenientior. pͥgͥ d̾̃s
eorum q̃ facit q̃dam alio mͦ meliori q̃dam alio
mͦ eque bono. q̃dam ⁊̃ munus bono facẽ qͣm fec̃.¬

Expanded text:
st haec considerandum est utrum alio modo vel meliori quam facit, possit ea facere quae facit. Si modus operationis ad sapientiam opificis referatur, nec alius, sapientius potest facere quam facit. Si vero referatur modus ad rem ipsam quam facit Deus, dicimus quia et alius, et mdum existendi praestare, et quibusdam alium. Unde Aunostrae miseriae sanandae fuit convenientior. Potest ergo Deus eorum quae facit, quaedam alio modo meliori, quaedam alio modo aeque bono, quaedam etiam minus bono fa
Abbreviated transcription (Latin):
subsistentiã dm̃s. si tũ dignum est ut ds̃ dicat᷑ sub¬
sistere. ħ .ii. de his reb recte intelligit᷑. in quib
subiectis sunt ea q̃ in aliqͦ subiecto eẽ dñt. sic̃ in
corpore color. aut forma. Corpus .ii. subsistit et
iõ sub̃a est. Res gͦ mutabiles. neq simplices pͥe
possit: in est in eo aliqͥd. tamꝙͣ in subiecto et ñ ⁊
simpler. Nefas est aut̃ dicẽ uͥ subsistat ds̃ et sub¬
sit bonitati suȩ. atq illa bonitas ñ sub̾a sit ł po¬
tius eẽntia. neq ipẽ ds̃ sit bonitas sua. s in illo
sit tamꝗͣ in subiecto. uñ manifestum est dm̃
abusiue sub̃am uocari. ut noĩe usitatiore in¬
telligatur eẽntia. ꝙ uere ac ꝓprie dr̃. ita ut for¬
tasse solum dm̃ dici oporteat eẽntiam. Est ii.
uere solus. quia in cõmutabis est

Expanded text:
s, si tamen dignum est ut Deus dicatur subsistere. Hoc enim de his rebus recte intelligitur, in quibus, ut subjectis, sunt ea quae in aliquo subjecto esse dicuntur; sicut in corpore color aut forma. Corpus enim subsistit; et ideo substantia est. Res ergo mutabiles neque simplices propie dici possit, inest in eo aliquid tanquam in subjecto; et non est simplex. Nefas est autem dicere ut subsistat Deus et subsit bonitati suae; atque illa bonitas non substantia sit, vel potius essentia, neque ipse Deus sit bonitas sua, sed in illo sit, tanquam in subjecto. Unde manifestum est Deum abusive substantiam vocari, ut nomine usitatiore intelligatur essentia, quod vere ac proprie dicitur, ita ut fortasse solum Deum dici oporteat essentiam. Est enim vere solus, quia incommutabilis est.
Abbreviated transcription (Latin):
iet. Hec iõ dicta ÷ aqua. qͥa oĩa q̃ intra nascuã
siue anunalia siue arbores uł herbe ⁊ similia
ab humore inceꝑunt formari atq nutͥri. His
oĩb uocabulis uocata est illa informis mͣ. u
tm̃ ħ ẽẽ putaret᷑. ꝙ ꝯsueuant homines in illo
uocabulo intelligẽ. Sub his gͦ nominib sig

Expanded text:
ideo dicta est aqua, quia omnia quae in terra nascuntur sive animalia, sive arbores, vel herbae et similia, ab humore incipiunt formari atque nutriri. His omnibus vocabulis vocata est illa informis materihoc esse putaretur quod consueverant homines in illo vocabulo intellige
Abbreviated transcription (Latin):
appellauit moyses. quia t̾ra int̾̃ oĩa elem̃ta mi¬
nus ÷ speciosa. ⁊ illa inanis erat ⁊ in ꝯposita
si. quia ꝯfusa erat ⁊ omixta spẽ distincta carens.
tas artificis. quia subiacebat bone uoluntati
sic̃ dñs ⁊ conditor p̾erat fluitanti ⁊ ꝯfuse mͦ ut

Expanded text:
appellavit Moyses, quia terra inter omnia elementa minus est speciosa, et illa inanis erat, et incomposietc., quia confusa erat et commixta, specie distincta carens. tas artificis, quia subjacebat bonae voluntati sicut Dominus et conditor, pra
Abbreviated transcription (Latin):
Sub̾a unum sunt. s ꝑͥs ac nominib distingũ¬
tur. S it̾̃m addunt. si ꝓpͥetates ip̃e diuina eeñ¬
diuina eẽntia ẽ. cum in eẽntia unum sint:
Ꝙ sresponsio ad p̾missa auetoritate nitens.

Expanded text:
a unum sunt, sed personis ac nominibus distinguuntur. Sed iterum addunt: Si proprietates ipsae divina essendivina essentia est, cum in essentia unum sunt? 5. Responsio ad praemissa auctoritate nitens.
Abbreviated transcription (Latin):
accipi .s. uel ꝓlucis absentia qͣlr̃ supͣ acceꝑit au¬
g̾. iuxta qͣm acceptionẽ ñ sunt aliqͥd. ł ꝓaere
obscurato siue aeris obscura qͣlitate. ⁊ scd̾m ħ
aliqͥ res c̾ata sunt. Iogͦ dicit tenebras tunc fuis¬
se suꝑ faciem abissi quia ũdum erat lux q̃ si eẽt sr̃
um d̾s uenustau̾at. q̃ pꝰea in pͥmo die forma

Expanded text:
cilicet vel pro lucis absentia, qualiter supra accepit Aug., juxta quam acceptionem non sunt aliquid; vel pro aere obscurato, sive aeris obscura qualitate, et secundum hoc aliquae res creatae sunt. Ideo ergo dicit tenebras tunc fuisse super faciem abyssi quia nondum erat lux; quae si esset,um Deus venustaverat, quae postea in primo die format