comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
socilli que meliorib imbutũ disciplinis ac morib uidit. Quo intẽ
eruditionis ac religionis sibi specialit̾ indiuiduo comitatu sacerdos es-¬
set ae doctor. Quẽ ñ multo post de tecta & eliminata ut supͣ dociumꝰ
seattorũ secta galliã mittens. cũ consilio atq consensu patris sui osuii
eym sibi rogauit ordinari: cũ eẽt. annorũ circit᷑ .xXxͫ. eodẽ agilb̾cto
tionẽ antistitis conuenientes: multũ honorifice ministeriũ imple¬
uert̃. Quo adhuc intͣnsmarinis partib demorante: consecratꝰ ẽ. in ep̃a-¬
tu eboraci iubente rege osu̾io. ceadda uir sc̃s ut supͣ memoratũ. ẽ: &
trib annis eccłiã sullimit᷑ regens. de hinc admonasterii sui qͦd÷ inle¬
stingaei curã secessit: accipiente Uuil frido ep̃atũ totius nordanhym¬
corã apłico papa causã dicturꝰ. ubi nauẽ conscendit flante fauonio

Expanded text:
hoc illi, quem melioribus imbutum disciplinis ac moribus vidit. Quo in temhoc illi, quem melioribus imbutum disciplinis ac moribus vidit. Quo in temeruditionis ac religionis sibi specialiter individuo comitatu sacerdos esset ac doctor. Quem non multo post detecta et eliminata, ut et  Al., om. et supra docuimus, Scottorum secta Galliam mittens, cum consilio atque consensu patris sui Osuiu, episcopum sibi rogavit ordinari, cum esset annorum circiter triginta, eodem Agilbercto tionem antistitis convenientes, multum honorifice ministerium impleverunt. Quo adhuc in transmarinis partibus demorante, consecratus est in episcopatum Eburaci, jubente rege Osuio, Ceadda vir sanctus, ut supra memoratum est, et tribus annis Ecclesiam sublimiter regens, dehinc ad monasterii sui, quod est in Laestingaei, curam secessit, accipiente Uilfrido episcopatum totius Nordanhymcoram apostolico papa causam dicturus, ubi navem conscendit, flante Favonio
Abbreviated transcription (Latin):
cłiasticis disciplinis accõmodare: eodem magistro tradente ꝑ cepit.
&cũ menses aliqt ibi studiis occupatus felicib ex egisset: rediit ad
intanto habitꝰ amore. ut hȩredẽ sibi illũ facere cogitaret. Sed ne
hoc fieri posset. antistes crudeli morte prȩreptꝰ. ẽ & uuilfridꝰ ad suȩ
potius hoc est anglorũ gentis ep̃atũ reseruatꝰ Nanq balthild reꝰ¬
tam & si ipso multũ ꝓhibente parit᷑ occũbere. Ded hunc ubi pere¬
grinũ atq oriundũ de natione anglorũ cognouere carnifi¬
ces: pepercere illi. neq eũ trucidare cũ suo pontifice uolu¬
ere. At ille britanniã ueniens. coniunctꝰ. ẽ. amici ciis
al fridi regis. T eatholicũ eũ repꝑit: mox in loco qͥ dr̃ stanford trã decẽ:¬
domibiarũ donauit. & non multo post monasteriũ triginta familiarũ
endu inibi monasteriũ his qͥ scottos sequebant᷑. Uerũ qͥa illi post modũ

Expanded text:
lesiasticis disciplinis accommoda, eodem magistro tradente percepit; lesiasticis disciplinis accommoda, eodem magistro tradente percepit; et cum menses aliquot ibi studiis occupatus felicibus exegisset, rediit ad in tanto habitus amore, ut heredem sibi illum facere cogitasset. Sed ne hoc fieri posset, antistes crudeli morte praereptus est DCLVIII, et Uilfrid ad suae potius, hoc est, Anglorum gentis episcopatum reservatus. Namque Baldhild retametsi ipso multum prohibente, pariter occumbere. Sed hunc ubi peregrinum atque oriundum de natione Anglorum cognovere carnifices, pepercere illi, neque eum trucidare cum suo voluere pontifice. At ille Brittaniam veniens, conjunctus est amicitiis Alchfridi regis, dicitur Stanford, et non multo post monasterium triginta familiarum endum inibi monasterium his qui Scottos sequebantur. Verum quia illi postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
Delestabat eni antistes prudentia uerborũ iuuenis gra uerustunis
de & om̃ia eue necesse habebat. habundant᷑ ipsi cũ sociis suis qua¬
diu secũ erant donabat: & insuꝑ offerebat. ut si uellet para ui¬
liarũ ñminimã illi regendã comitteret: ac filiã fr̃is sui uirginb
agens pietati quã erga eũ cũ. eẽ t peregrinꝰ habere dignaret᷑ respon¬
dit ꝓpositũ se magis alterꝰiꝰ conuersationis habere. atq ideo patria
relicta Romã iter agere cepisse. Quib auditis antistes: misit eũ ro
mã dato duce itineris & cunctis simul quȩ necessitas poscebat itiꝰ¬
nenis largit̃ suministratis. obsecrans sedulo ut cũ patriã reuer¬
mancipatꝰ instantia: ꝑuenit adamiciciã uiri scĩssimi ac doctissimi
bonefacii uidelicet archidiaconi. qͥ etiã consiliariꝰ erat apłici pa¬
pȩ. Cuiꝰ magisterio qͣttuor eugłiorũ libros ex ordine didicre: cõ¬
putũ paschȩ rationabilẽ. & alia multa quȩ in patria nequiuerat ȩc¬

Expanded text:
Delectabatur enim antistes prudentia verborum juvenis, gratia venustide et omnia quae necesse habebat, abundanter ipsi cum sociis suis, quamdiu secum erant, donabat: et insuper offerebat, ut si vellet, partem Galliarum non minimam illi regendam committeret, ac filiam fratris sui virginem agens pietati quam erga eum, cum esset peregrinus, habere dignaretur, respondit propositum se magis alterius conversationis habere, atque ideo, patria relicta, Romam iter agere coepisse. Quibus auditis, antistes misit eum Romam DCLIV, dato duce itineris, et cunctis simul quae necessitas poscebat itineris largiter subministratis; obsecrans  Al., observans sedulo, ut cum patriam revermancipatus instantia, pervenit ad amicitiam viri doctissimi ac sanctissimi, Bonifacii videlicet archidiaconi, qui etiam consiliarius erat apostolici papae; cujus magisterio quatuor Evangeliorum libros ex ordine didicit, computum Paschae rationabilem, et alia multa quae in patria nequiverat ecc
Abbreviated transcription (Latin):
sedẽ de causa sua appellans. & abhac potestate decertis incertisq reb
absolutꝰ. & cũ aliis centũ uiginti qͥnq coep̃is insinodo iniudiciĩ sede
constitutꝰ. & ꝓom̃i aquilonali parte britanniȩ & hiberniȩ insulis. que
abanglorũ & britonũ nec non scottorũ & pictorũ gentib incolunt
uera & Icatholicã fidẽ confessus . ẽ: & cũ subscriptione sua corroborauit

Expanded text:
appellantem et ab hac potestate de certis incertisque rebus absolutum et cum aliis CXXV coepiscopis in sinodo in iudicii sede constitutum et pro omni aquilonali parte Brittanniae et Hiberniae insulis, quae ab Anglorum et Brittonum necnon Scottorum, Pictorum gentibus colebantur, veram et catholicam fidem confessus est et cum subscriptione sua corroboravit
Abbreviated transcription (Latin):
greditur. Ama nouȩ scandens felix consortia uitȩ: Ciuib an¬
głicis iunctus in arce poli. Successit autẽ theodoro in ep̃atum
berctuualdꝰ qͥ erat abbas inmonast erio qͦd iuxta hostiũ aqui¬
uir & ipse scientia scripturarũ imbutꝰ sed & ȩccłasticis simul
ac monasterialib disciplinis sume instructꝰ. tã & si predecesso¬
ri suo minime coparandus. Qui electꝰ.ẽ. qͥdẽ in ep̾atũ anno
dñicȩ incarnationis sexcentesimo nonagesimo scdo. die pͥmo m̃¬
sis Iulii. regnantib incantia uictredo & suedheardo. ORdina

Expanded text:
greditur. Alma novae scandens felix consortia vitae, Civibus angreditur. Alma novae scandens felix consortia vitae, Civibus angelicis junctus in arce poli. Successit autem Theodoro in episcopatu Berctuald, qui erat abbas in monasterio  Al. add. quvir et ipse scientia Scripturarum imbutus, sed et ecclesiasticis simul ac monasterialibus disciplinis summe instructus, tametsi praedecessori suo minime comparandus: qui electus est quidem in episcopatum anno Dominicae Incarnationis sexcentesimo nonagesimo secundo, die primo mensis
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃atu annis .x.x. duob. & sepultꝰ. ẽ. in ecclia sciletri: in qua om̃iũ ep̃o¬
rũ dorobernensiũ corpora deposita sunt. De quo una cũ consortib
eiꝰdẽ suigradꝰ recte ac ueracit᷑ dici potest. qͥa corpora ipsorũ in pace
sepulta sunt: & nom̃ eorũ uiuet ingenerationes & generationes.
Ut enĩ breuit dicã. tantũ ꝓfectꝰ sp̃ualis tepore p̾sulatꝰ illius anglaũ
ȩccłiȩ: qͣntũ nunquã antea potuere cȩper̃t. Quius ꝑ sonã. uitam
ȩtatem & habitũ. epitaphium. quaq monumenti ipsius
uersib heroicis triginta & qͥt tuor: palam ac lucide cunc
Hac sacer intũba pausat cũ corpore presul: Quẽ nunc̃ theodorũ lin¬
gua pelasga uocat. Princeps pontificũ. felix sũmusq sacerdos.
Limpida discipłis dogmata disseruit. Ultimi aute hi
Nanq diem nonã decimã septẽb̾ habebat: Cũ carnis claustra sp̃s e¬

Expanded text:
episcopatu annis viginti duobus, sepultusque est in ecclesia sancti Petri, in qua omnium episcoepiscopatu annis viginti duobus, sepultusque est in ecclesia sancti Petri, in qua omnium episcoporum Doruvernensium sunt corpora deposita: de quo una cum consortibus ejusdem sui gradus recte ac veraciter dici potest, quia corpora ipsorum in pace sepulta sunt, et nomen eorum vivet in generationes et generationes. Ut enim breviter dicam, tantum profectus spiritalis tempore praesulatus illius Anglorum Ecclesiae, quantum nunquam antea potuere, coeperunt. Cujus personam, vitam, aetatem, et obitum, epitaphium quoque monumenti ipsius versibus heroicis triginta et quatuor palam ac lucide cunctHic sacer in tumba pausat cum corpore praesul Quem nunc Theodorum lingua Pelasga vocat. Princeps pontificum, felix, summusque sacerdos Limpida discipulis dogmata disseruit. Ultimi autem hi: Namque diem nonamdecimam September habebat, Cum carnis claustra spiritus e
Abbreviated transcription (Latin):
lui consiliu nullus adire potest. Sospes eni ueniens suꝓpremo exorbe boritani
Peruarias gertes ꝑfreta ꝑꝙ uias Urhe romuleã uidit templũq uerendum
Asperit petai: mi stica dona gerens Candid̾ int̾ oues ap̃i sociabilis ibit sit
Porpore na tumulũ: mente suꝑnatenet. Cõmutasse magis sceptrorũ insignia eredas
aploriesregorio pontificatũ tenente ꝓfectꝰ ẽ. cupiens in uicinia
scõrũ locorũ adtẽpus peregrinari int̾ris. quo familiarius ascĩs recipi
mereret᷑ incelis. Qd his tẽporib plures degentȩ anglorũ nobiles. ig¬
nobiles. laici. clerici. uiri ac feminȩ certatim facere consueuerant.
id÷ sexcentesimo nonagesimo incarnationis dñicȩ: theodorꝰ bea¬
te memoriȩ archiep̃s. senex & plenꝰ dierũ. id ÷ annorũ octoginta
octo defunctꝰ.ẽ: que se numerũ annorũ fuisse habiturũ ipse iã du¬
dũ somnii reuelatione edoctꝰ. suis p̾dicere solebat. Mansit aut̃e in

Expanded text:
us consilium nullus adire potest! Sospes enim veniens supremo ex orbe Brittani Per varias gentes, per freta perque vias, Urbem Romuleam vidit templumque verendum Aspexit Petri, mistica dona gerens. Candidus inter oves Christi sociabilis ibit, Corpore nam tumulum, mente superna tenet. Commutasse magis sceptrorum insignia credas, apostolorum Gregorio pontificatum tenente profectus est, cupiens in vicinia sanctorum locorum ad tempus peregrinari in terris, quo familiarius a sanctis recipi mereretur in caelis: quod his temporibus plures de gente Anglorum, nobiles, ignobiles, laici, clerici, viri ac feminae certatim facere consuerunt. o incarnationis Dominicae, Theodorus beatae memoriae archiepiscopus senex et plenus dierum, id est, annorum octoginta octo, defunctus est: quem se numerum annorum fuisse habiturum, ipse jamdudum somnii revelatione edoctus suis praedicere solebat. Mansit autem in
Abbreviated transcription (Latin):
cuor i rectitudine ac simplicitate seruare studueris accipies ee ipse
pĩu bratrrũ Nanq ego cũ ad tẽpiis abscessis sem ate a dhoe feclit ude
qlã betiorĩ desert agnoscere. ec incũ angls drxisset mnultũ de¬
cestaet sũ reuerti ad corpus. delectat᷑ nimirũ suauitate ae decore lomi¬
te me uit homines uiuere cerno Hȩc &e alia quȩ uidat idẽ uir dñi ñ
om̃ib passim desidiosis ac uite suȩ incuriosis referre uolebat. s illis solũ

Expanded text:
tuos in rectitudine ac simplicitate servare studueris, accipies et ipsetuos in rectitudine ac simplicitate servare studueris, accipies et ipsespirituum beatorum. Namque ego, cum ad tempus abscessissem a te, ad hoc feci, ut, quid de te fieri deberet, agnoscerem.' Hęc cum mihi dixisset, multum detestatus sum rete me inter homines vivere cerno. » Haec et alia quae viderat idem vir Domini, non omnibus pa
Abbreviated transcription (Latin):
mnanas derastigan de st̃ animȩ illorũ qͥ differentes confiterioe emida
mselesa qus fecert̃ inipso tandẽ mortis articulo ad peniten tea etr¬
suselent ansi cedecor pore ereunt Qui tam quia confessione e peniten¬
asciauł in morte habuert̃. om̃s indie iudicii adregnũ celorũ ꝑuenne¬
unt iltos autẽ preces uiuentiũ e elemosinece ceionia ce mnar ime
plteus us oniamniuomꝰ ac putiqdus quẽ uidisti ipsũs os gebenuis inte
quteus q sene incicderit: nunquã inde lib̾abit᷑ ineuũ ocus uͦ aste
dor iferineꝗ puilcherrimã hanc uiuentutẽ iocundari ac fulgere oror¬
srcis ipses inqͥ recipi unt᷑ anunȩ eorũ ꝙͥ in bones qͥdẽ oꝑib de core¬
marl estis intrabunt. Naqͥcunq in om̃i uerbo & oꝑe & cogitatione ꝑse
uest  nor decorpore egressi ad regnũ celeste ꝑueniuntiss eui iu
mines ue lert debes: si act ꝰ cuos curiosius diseutere. & mores ser monesq

Expanded text:
minandę et castigande sunt anime illorum, qui differentes confiteri et emendare minandę et castigande sunt anime illorum, qui differentes confiteri et emendare scelera, quę fecerunt, in ipso tandem mortis articulo ad penitentiam confugiunt et sic de corpore exeunt. Qui tamen, quia confessionem et penitentiam vel in morte egerunt, omnes in die iudicii ad regnum celorum perveniunt. Multos autem ex eis preces viventium et elemosinę et ieiunia et maxime puteus ille flammivomus ac putidus quem vidisti, ipsum est os gehennae, in quo quicumque semel inciderit nunquam inde liberabitur in aevum. Locus vero iste florifer, in quo pulcherrimam hanc juventutem jocundari ac fulgere conspicis, ipse est in quo recipiuntur animae eorum qui in bonis quidem operibus de corcaelestis intrabunt. Nam quicumque in omni verbo et opere et cogitatione perfecti sunt, mox de corpore egressi ad regnum caeleste perveniunt: ad cumines vivere debes, si actus tuos curiosius discutere et mores sermonesque
Abbreviated transcription (Latin):
loca ꝑfuderat: ut om̃i splendore diei siue solis meridiani radiis ui¬
deretur esse pclarior. Erant nanq in hoc cãpo innumera hominũ al¬
batorũ conuenticula: sedesq plurimȩ agminũ lȩtantiũ. Cũq int̃
hoc e̾et. regnũ celorũ deqͦ p̃dicari sepius audiui Respondit ille co¬
gitatui meo: ñ inquiens ñ hoc ÷ regnũ cȩlorũ qͦd autumas. Cũq
ꝓcedentes tͣnsissemꝰ & has beatorũ mansiones spuũ: aspicio ante
nos multo maiorẽ luminis grãm quã prius. inqua etiã uocẽ can¬
tantiũ dulcissimã audiui: sed & odoris fragrantia miri tanta de
loco effundebat᷑ ut is quẽ antea degustans quasi maximũ rebar
s̃ ꝓmodic̃ m odor uidet᷑. sic etia lins iulla capi floreros eximia un cppariti¬
mora gres loretorquens: ipsa me qua uenimꝰ uia redui Cũq reuersi
sis alas feruentib de frigorib horrenda rigidis e ipse est loc in quoexa¬

Expanded text:
loca loca deretur esse preclarior. Erantque in hoc campo innumera hominum albatorum conventicula sedesque plurimę agminum lętantium. Cumque inter sse esset regnum celorum, de quo predicari sepius audivi. Respondit ille cogitatui meo: 'Non' inquiens 'hoc est regnum celorum, quod autumas.' Cumque procedentes transissemus et has beatorum spirituum mansiones, aspicio ante nos multo maiorem luminis gratiam quam prius. In qua etiam vocem cantantium dulcissimam audivi. Sed et odoris fraglantia miri tanta de loco effundebatur, ut is, quem ante degustans quasi maximum rebar, iam permodicus mihi odor videretur, sicut etiam lux illa campi florentis eximia in compa/ratimora, gressum retorquens, ipsa me, qua venimus, via reduxit. Cumque reversi ti, flammis ferventibus et frigoribus horrenda rigidis, ipse est locus, in quo exa
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ me forcipib rapere querebant sp̃s infesti. Ille autẽ qͥ adueniens eos
fugauit: erat ipse qui me ante ducebat. Qui mox conuersus addex¬
trũ iter: quasi contraortũ solis brumalẽ me ducere cȩpit. Nec mora
exemptũ tenebris: in auras serenȩ lucis eduxit. Cũq me inluce
aꝑta duceret: uidi ante nos murũ ꝑ maximũ. cuiꝰ neq longitu¬
dini hinc uł inde neq altitudini ullus esse terminꝰ uideretur.
Cepi autẽ mirari quare ad murũ accederemꝰ: cũ ineo nullã ianuã uł
fenestram uł ascensũ alicubi conspicerẽ. Cũ gͦsuenissemꝰ ad murũ:
statim nescio quo ordine fuimꝰ insũmitate eius. & ecce ibi cãpus erat
latissimꝰ ac lȩtissimꝰ: tantaq fragrantia uernantiũ flosculorũ
plenꝰ ut omnẽ mox fȩtorẽ tenebrosi for nacis qͥ me ꝑuaserat. ef¬
fugaret admirandi huiꝰ suauitas odoris. Tanta aut̾ẽ lux cunctaea

Expanded text:
qui me forcipibus rapere quaerebant spiritus infesti. « Ille autem qui adveniens eos qui me forcipibus rapere quaerebant spiritus infesti. « Ille autem qui adveniens eos fugavit erat ipse qui me ante ducebat: qui mox conversus ad dexterum iter, quasi contra ortum solis brumalem me ducere coepit. Nec mora, exemptum tenebris in auras me serenae lucis eduxit: cumque me in luce aperta duceret, vidi ante nos murum permaximum, cujus neque longitudini hinc vel inde, neque altitudini ullus esse terminus videretur. Coepi autem mirari quare ad murum accederemus, cum in eo nullam januam vel fenestram vel ascensum alicubi conspicerem. Cum ergo pervenissemus ad murum, statim nescio quo ordine fuimus in summitate ejus. Et ecce ibi campus erat latissimus ac laetissimus, tantaque fragrantia vernantium flosculorum plenus, ut omnem mox foetorem tenebrosae fornacis, qui me pervaserat, effugaret admirandi hujus suavitas odoris. Tanta autem lux cuncta ea
Abbreviated transcription (Latin):
Eqͥb uidelicet hominib ut dinoscere potui qͥdã atconsus erat ut
clericꝰ: qͥdã laicꝰ. quȩdã feminã Trahentes autẽ eos maligni sp̃s:
descender̃t in mediũ baratri illius ardentis. factũq ẽ. ut cũ lon¬
gius subeuntib eis fletũ hominũ & risũ demoniorũ clare discernere
nequirẽ: sonũ tam̃ adhuc ꝓmiscuũ inaurib haberẽ. Interea ascen¬
dert̃ qͥdã spuũ obscurorũ de abysso illa flãmiuoma & accurren¬
tes circunded̾unt me: atq ocłis flãmantib & de ore ac narib ignẽ
putidũ efflantes angebant. Forcipib qͦq igneis qͦs tenebant inma¬
nib minitabant᷑ me cõprehendere: nec tam̃ me ullatenꝰ contin¬
auxilii quo saluarer adueniret:apparuit retro uia qua uenerã.
quasi fulgor stellȩ micantis int̾ tenebras: qͥ paulatĩ crescens & ad
me ocius festinans. ubi ap ꝓpinqͣuit: disꝑsi sunt & aufugert̃ om̃s

Expanded text:
E quibus videlicet hominibus, ut dinoscere potui, quidam erat attonsus ut E quibus videlicet hominibus, ut dinoscere potui, quidam erat attonsus ut clericus, quidam laicus, quedam femina. Trahentes autem eos maligni spiritus descenderunt in medium baratri illius ardentis. Factumque est, ut cum longius subeuntibus eis fletum hominum et risum demoniorum clare discernequirem, sonum tamen adhuc promiscuum in auribus haberem. Interea ascenderunt quidam spirituum obscurorum de abysso illa flammivoma, et adcurrentes circumdederunt me, atque oculis flammantibus, et de ore ac naribus ignem putidum efflantes angebant, forcipibus quoque igneis quos tenebant in manibus, minitabantur me comprehendere, nec tamen me ullatenus continauxilii quo salvarer, adveniret, apparuit retro via  Al., viam qua veneram quasi fulgor stellae meantis inter tenebras, qui paulatim crescens et ad me ocius festinans ubi adpropinquavit, dispersi sunt et aufugerunt omnes
Abbreviated transcription (Latin):
biascendentes quasi de puteo magno.rursũq de cidentes in eundem.
Quocũ ꝑductꝰ essem: repente ductor m̃s disparuit: ac me solũ in medio
tenebrarũ & horridȩ uisionis reliqͥt. At cũ idẽ globi igniũ sine inter¬
missione modo alta peterent. modo ima baratri repeterent: cernoom̃ia
quȩ ascendebant fastigia flãmarũ plena. ẽẽ. spiritib hominũ. qͥ instar
fauillarũ cũ fumo ascendentiũ ñc adsullimiora ꝓicerent᷑: nc̃ retrac¬
replebat: & cũ dutiꝰ ibidẽ pauidus consisterẽ. ut pote incertꝰ qͥd a
terga sonitũ immanissimi fletꝰ ac miserrimi simul & cachinnũ
crepitant̾e qͣsi uulgi indocti captis hostib insultantis. Ut aut̾ẽ so¬
nitꝰ idẽ clarior redditꝰ ad me usq ꝑuenit: considero turbã malig¬
norũ spuũ. quȩcũq animas hominũ merentes eiulantesq ipsã
multũ exultans & cachinnans medias illas trahebat intenebras.

Expanded text:
bi, ascendentes quasi de puteo magno, rursumque decidentes in eumdem. bi, ascendentes quasi de puteo magno, rursumque decidentes in eumdem. Quo cum perductus essem, repente ductor meus disparuit, ac me solum in medio tenebrarum et horridae  Al., horrendae visionis reliquit. At cum iidem globi ignium sine intermissione modo alta peterent, modo ima baratri repeterent, cerno omnia quae ascendebant fastigia flammarum plena esse spiritibus hominum, qui instar favillarum cum fumo ascendentium nunc ad sublimiora projicerentur, nunc retracreplebat. Et cum diutius ibi pavidus consisterem, utpote incertus quid terga sonitum immanissimi fletus acrepitantem quasi vulgi indocti captis hostibus insultantis. Ut autem sonitus idem clarior redditus ad me usque pervenit, considero turbam malignorum spirituum, quę quinque animas hominum merentes eiulantesque ipsa multum exultans et cachinnans / medias illas trahebat in tenebras.
Abbreviated transcription (Latin):
tnguibiliũ. Cũq hac infelici uicissitudine longe lateq ꝓut aspice¬
re poterã sine ulla quietis intercapedine innumerabilis sp̃uũ de¬
formiũ multitudo torqueret᷑: cȩpi cogitare qͦd hic fortasse. eẽt. infernꝰ
de cuiꝰ torm̃tis intolerabilib narrari sepius audiui. Respondit cõgita¬
tioni meȩ ductor qͥ me p̾cedebat: non hoc inquiens suspiceris. Non enĩ
hic infernꝰ ẽ. ille quẽ putas. At cũ me hoc spectaculo t̃a horrendo ꝑ ter¬
ritũ paulatim in ulteriora ꝓduceret: uidi subito ante nos obscura¬
ri incipere loca. & tenebris om̃ia repleri. Quas cũ intraremꝰ: intan¬
tũ paulisꝑ condensatȩ st̃: ut nichil prȩt̾ ipsas aspicerẽ. excepta dũ¬
taxat specie & ueste eiꝰ qͥ me ducebat. & cũ ꝓgrederem᷑ sola sub nocte
ꝑumbras: ecce subito apparent ante nos crebri tetrarũ flammarũ glo¬

Expanded text:
inguibilium. Cumque hac infelici vicissitudine longe lateque, prout aspiceinguibilium. Cumque hac infelici vicissitudine longe lateque, prout aspicere poteram, sine ulla quietis intercapedine innumerabilis spirituum deformium multitudo torqueretur, cogitare coepi quod hic fortasse esset infernus, de cujus tormentis intolerabilibus narrare saepius audivi. Respondit cogitationi meae ductor qui me praecedebat: Non hoc, inquiens, suspiceris; non enim hic infernus est ille quem putas. « At cum me hoc spectaculo tam horrendo perterritum paulatim in ulteriora produceret, vidi subito ante nos obscurari incipere loca, et tenebris omnia repleri. Quas cum intraremus, in tantum paulisper condensatae sunt, ut nihil praeter ipsas aspicerem, excepta dumtaxat specie et veste ejus qui me ducebat. Et cum progrederemur sola sub nocte per umbras, ecce subito apparent ante nos crebri flammarum tetrarum glo
Abbreviated transcription (Latin):
łdesidanda uidisse. etiã si lingua sileret: uita loqueret᷑. Narrabat
autẽ hoc mͦ quȩ uidat. Lycidus inquiens aspectu & clarus erat indu¬
m̃to qͥ me ducebat. Incedebamꝰ autẽ tacentes: ut uidebat᷑ mͥ contra
ortũ solis solsticialem. Cũq ambularemꝰ: deuenimꝰ ad uallẽ multȩ
latitudinis ac ꝓfunditatis. infinitȩ autẽ longitudinis. Quȩ ad leuã
nobis sita: unum latus flãmis feruentib nimiũ terribile. alte¬
rũ furenti grandinȩ ac frigore niuiũ omĩa ꝑflante atq uerrente
nꝰ minꝰ intolerabile p̾ferebat. Utrunq autẽ erat animab hominũ
plenũ: quȩ uicissim huc inde uidebant᷑ quasi tẽpestatis impetu iac¬
tari Cũ enĩ uim feruoris immensi tolerare. ñ possent ꝓsiliebant
misere inmediũ frigoris infesti. E cũ neq ibi qͥppiã requiei in-
uenire ualerent: resiliebant rursus urendȩ inmediũ flãmarũ in ex-¬

Expanded text:
vel desideranda vidisse, etiamsi lingua sileret, vita loqueretur. Narrabat vel desideranda vidisse, etiamsi lingua sileret, vita loqueretur. Narrabat autem hoc / modo, quod viderat: 'Lucidus' inquiens ' aspectu et clarus erat indumento, qui me ducebat. Incedebamus autem tacentes, ut videbatur mihi, contra ortum solis solsticialem. Cumque ambularemus, devenimus ad vallem multe latitudinis ac profunditatis, infinitę autem longitudinis. Que ad levam nobis sita, unum latus flammis ferventibus nimium terribile, alterum furenti grandine ac frigore nivium omnia perflante atque fervente non minus intolerabile preferebat. Utrumque autem erat animabus hominum plenum, quę vicissim hinc inde videbantur quasi tempestatis impetu iactari. Cum enim vim fervoris inmensi tolerare non possent, prosiliebant misere in medium fvenire valerent, resiliebant rursus urendae in medium flammarum inext
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qͥ corpori flentes assed̾ant. timore immenso ꝑcussos infugã conuer¬
mansit. Quã ille consolat᷑: noli inqͥt timere. qͥa iã uere resurrexi amor¬
te qua tenebar: & apud homines iterũ sũ uiuere ꝑmissus. Non tam̃ eam
qua ante consueueram conuersatione: sed multũ dissimili ex hoc tẽpore
uiuendũ. ẽ. Stat̾iq surgens abiit ad uillulȩ oratoriũ: & usq addiem
in oratione ꝑsistens. mox omñẽ quã possederat substantiã intres diui-¬
sit portiones. Eqͥb unã coniugi: alterã filiis tradidit. terciã sibi ipsi
retentans statim pauꝑib distribuit. Hec multo post scłi curis abso¬
lutꝰ. admonasteriũ mailros qͦd tuidi fluminis circũ flexu maxima
ex parte claudit᷑ ꝑuenit: acceptaq tonsura locũ secretȩ mansionis
quã prȩuidat abbas intrauit. & ibi usq addiẽ mortis intanta m̃tis

Expanded text:
omnes qui corpori flentes assederant, timore immenso perculsos in fugam converomnes qui corpori flentes assederant, timore immenso perculsos in fugam convermansit. Quam ille consolatus: 'Noli' inquit 'timere, quia iam vere surrexi a morte, qua tenebar, et apud homines sum iterum vivere permissus. Non tamen ea mihi, qua ante consueveram, conversatione, sed multum dissimili ex hoc tempore vivendum est:' Statimque surgens abiit ad villulę oratorium, et usque ad diem in oratione persistens, mox omnem, quam possederat, substantiam in tres divisit portiones. E quibus unam coniugi, alteram filiis tradidit, terciam sibi ipse retentans statim pauperibus distribuit. Nec multo post seculi curis absolutus ad monasterium Mailro, quod Tuidi fluminis circumflexu maxima ex parte clauditur, pervenit, acceptaque tonsura locum secretę mansionis, quam previderat abbas, intravit, et ibi usque ad diem mortis in tanta menti
Abbreviated transcription (Latin):
rore reuocans: plures ꝑ illas regiones eccłias. s & monasteria ñ nul¬
la construxit. Nã ñ multo post alios qͦq in illis regionib ipse con¬
stituit antistites. ex eorũ numero fr̃m: qͥ uł secũ uł post se illo ad
p̃dicandũ uenerant. ex quib aliqͣnti iã dormiert̃ indño. Ipse au¬
quorũ simile inbritannia factũ . ẽ. Hanq ad excitationẽ uiuentiũ qͥe
morte animȩ. qͥdã aliqͣndiu mortuus aduitã resurrexꝰ corporis: &
multa memoratu digna quȩ uid̾at narrauit. eqͥb hic aliqua breuit̃
ꝑstringenda. ẽẽ putaui . Erat enĩ pat᷑ familias in regione Nor danhym¬
brorũ quȩ uocat᷑ incuneningũ: religiosã cũ domo sua gerens uita.
Qui infirmitate corporis tactꝰ: & hac crescente ꝑdies adextrema ꝑductꝰ
pͥmo tẽpore noctis defunctꝰ. ẽ: sed diluculo reuiuiscens. ac repente residens:

Expanded text:
rore revocans, plures per illas regiones ecclesias, sed et monasteria nonnulrore revocans, plures per illas regiones ecclesias, sed et monasteria nonnulla construxit. Nam non multo post alios quoque illis in regionibus ipse constituit antistites ex eorum numero fratrum qui vel secum, vel post se illo ad praedicandum venerant; ex quibus aliquanti jam dormierunt in Domino. Ipse ausimile in Brittania factum est. Namque ad excitationem viventium de morte animae, quidam aliquandiu mortuus ad vitam resurrexit corporis, et multa memoratu digna quae viderat, narravit; e quibus hic aliqua breviter perstringenda esse putavi. Erat ergo paterfamilias in regione Nordanhymbrorum quae vocatur Incuneningum, religiosam cum domo sua gerens vitam; qui infirmitate corporis tactus, et hac crescente per dies ad extrema perductus, primo tempore noctis defunctus est; sed diluculo reviviscens ac repente residens,
Abbreviated transcription (Latin):
uocat᷑ inlittore. Inqua ipse constructo monasterio qͦd hactenꝰ hȩre¬
des eiꝰ possident: aliqͣndiu continentissimã gessit uitã. ibiq diem
clausit ultimũ. Post quã uͦ ꝑ annos aliqͦt infresia qͥ aduenerant
docuert̃: misit pipinꝰ fauente om̃iũ consensu uirũ uenerabilẽ
buillibrordũ Romã. cuiꝰ adhuc pontificatũ sergius habebat. po¬
stulans ut eidẽ fresonũ gen̾ti archi ep̃s ordinaret᷑. Qd ita ut peti¬
erat impletũ. ẽ: anno ab in carnatione dñi sexcentesimo nona¬
gesimo sexto. Ordinatꝰ. ẽ. autẽ in ȩccła scȩ̃ martyris ceciliȩ die na-¬
talis eiꝰ. imposito sibi apapa memorato noĩe clementis: ac mox re-¬
rat.Donauit autẽ ei pipinꝰ locũ cathedrȩ ep̃alis incastello suo illu¬
stri. qͦd antiqͦ gentiũ illarũ uerbo uiltaburg id÷ uiltorũ: lin
tissimꝰ pontifex longe lateq uerbũ fidei p̃dicans. multosq aber-¬

Expanded text:
vocatur In littore: in qua ipse, constructo monasterio quod hactenus haerevocatur In littore: in qua ipse, constructo monasterio quod hactenus haeredes ejus possident, aliquandiu continentissimam gessit vitam, ibique diem clausit ultimum. Postquam vero per annos aliquot in Fresia, qui advenerantmisit Pippinus, favente omnium consensu, virum venerabilem Uilbrordum Romam, cujus adhuc pontificatum Sergius habebat, postulans ut eidem Fresonum genti archiepiscopus ordinaretur. Quod ita ut petierat impletum est anno ab incarnatione Domini sexcentesimo nonagesimo sexto. Ordinatus est autem in ecclesia sanctae martyris Ceciliae, die natalis ejus, imposito sibi a papa memorato nomine Clementis: ac mox rerat. Donavit autem ei Pippin locum cathedrae episcopalis in castello suo inlustri, quod antiquo gentium illarum verbo Uiltaburg, id est, Oppidum Utissimus pontifex longe lateque verbum fidei praedicans, multosque ab er
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis negociũ quȩrebat: uł ibi discere uł inde accipere cupiebat.
Inquib om̃ib cũ sui uoti. ẽẽt. compos effectꝰ: ad pͥdicandu m areci¬
drit Quo tepore fr̃s qerant infresia ministerio uetbi manei¬
sati. elegerunt e suo numero uirũ modestũ mo¬
rib & mansuetũ corde suidberctũ qͥ eis ordinaret᷑ antistes: qũe
ordinauit: qͥ tunc forte patria pulsus inmerciorũ regionib exu¬
dibat Non enĩ eo tẽpore habebat ep̃m cantia. defuncto quidẽ theo¬
doro s necdũ beruualdo successore eiꝰ qui tnͣsmare ordinandꝰ ie¬
rat adsedẽ ep̃atꝰ sui reuerso. Qui uidelicet suidberet accepto ep̃a¬
tu debritannia regressus. ñ multo post adgentẽ boructuario¬
rũ secessit: ac multos eorũ prȩdicando aduiã ueritatis ꝑduxit.
Sed expugnatis ñ longo post tẽpore boructuariis agente antiquo
dedit ei locũ mansionis in insula quadã rheni. quȩ lingua eorũ

Expanded text:
operis negotium quaerebat, vel ibi discere, vel inde accipere cupiebat. operis negotium quaerebat, vel ibi discere, vel inde accipere cupiebat. In quibus omnibus cum sui voti compos esset effectus, ad praedicandum rediit. Quo tempore fratres qui erant in Fresia verbi ministerio mancipati, elegerunt ex suo numero virum modestum moribus et mansuetum corde Suidberctum qui eis ordinaretur antistes, quem id episcopus, qui tunc forte patria pulsus in Merciorum regionibus exulabat. Non enim eo tempore habebat episcopum Cantia, defuncto quidem Theodoro, sed necdum Berctualdo successore ejus qui trans mare ordinandus ierat, ad sedem episcopatus sui reverso. Qui videlicet Suidberct accepto episcopatus de Brittania regressus, non multo post ad gentem Boructuarorum secessit, ac multos eorum praedicando ad viam veritatis perduxit. Sed expugnatis non longo post tempore Boructuaris a gente antiquordedit ei locum mansionis in insula quadam Rheni, quae lingua eorum
Abbreviated transcription (Latin):
cõpletũ. ẽ. Inuenta nanq eorũ corpora uixta honorẽ marty. rib
condignũ recondita sunt: & dies passionis uł inuentionis eorũ con¬
grua illis in locis ueneratione celebrat᷑. Deniq głiosissimꝰ dux fran
dit cũ multa gła in eccłia coloniȩ ciuitatis uixta rhenũ. fert᷑ au¬
tẽ qͥa in loco quo occisi sunt fons ebullierit: qͥ in eodẽ loco usq hodie
ibidẽ p̃dicandi accelerauit uenire Romã: cuiꝰ sedi apłicȩ tunc sergius
papa preerat. ut cũ eiꝰ licentia & benedictione desideratũ ȩuangłiran¬
digentibꝰ smiret: simul & reliquias beatorũ apłorũ ac martẏ rũ
xp̃i ab eo se sꝑans accipere. Ut dũ ingente cui p̃dicaret. destructis y do¬
lis eccłas institueret: in ꝓptu haberet reliquias scõrũ quas ibi intro¬
duceret. qͥbꝰq ibidẽ depositis consequent̃ in eorũ honor̾e quorũ es¬

Expanded text:
nta namque eorum corpora juxta honorem martyribus nta namque eorum corpora juxta honorem martyribus condignum recondita sunt, et dies passionis vel inventionis eorum congrua illis in locis veneratione celebratur. Denique gloriosissimus dux Francdit cum multa gloria in ecclesia Coloniae civitatis, juxta Rhenum. Fertur autem quia in ibidem praedicandi, acceleravit venire Romam, cujus sedi apostolicae tunc Sergius papa praeerat, ut cum ejus licentia et benedictione, desideratum evangelizandi gentibus opus iniret, simul et reliquias beatorum apostolorum ac martyrum Christi ab eo se sperans accipere, ut dum in gente cui praedicaret destructis idolis ecclesias institueret, haberet in promptu reliquias sanctorum quas ibi introduceret; quibusque ibidem depositis, consequenter in eorum honorem quorum es
Abbreviated transcription (Latin):
nouã mutare culturã. Itaq rapuert̃ eos subito & interemert̃ albũ qͥ¬
cem heuual dũ ueloci occisione gladii. nigellũ aittẽ longo suppliciorũ
t audisset: iratꝰ.ẽ. ualde qͦd ad se uenire uolentes peregrini ñ ꝑmitte.
sit. Passi sunt autẽ p̾fati sacerdotes & famuli xp̃i: qͥnto nonarũ octo¬
briũ die. Nec martyrio eorũ cȩlestia de fuere miracula. Nã cũ ꝑemp¬
ta eorũ corpora amni ut diximꝰ apaganis essent iniecta: contigit
lucis ꝑmaximꝰ atq ad celũ usq altꝰ. om̃i nocte supͣ locũ fulgebat
illũ ubicunq ea ꝑuenire contingeret: & hoc etiã paganis qui eos
noccid̾ant intuentib. Sed & unꝰ ex eis inuisione nocturna apparuit
bili. qͥ de milite factꝰ fuerat monachus: indicans qͦd eo loci eorũ corpo¬
ra posset inuenire. ubilucẽ de cęlo radiasse t̾ris conspiceret. Qͦd ita

Expanded text:
nova  Al., in novam mutare culturam. Itaque rapuerunt eos subito, et interemerunt: Album qunova  Al., in novam mutare culturam. Itaque rapuerunt eos subito, et interemerunt: Album quidem Hewaldum veloci occisione gladii, Nigellum autem longo suppliciorum t audisset, iratus est valde quod ad se venire volentes peregrini non permittsit. Passi sunt autem praefati sacerdotes et famuli Christi quinto Nonarum Octobrium die. Nec martyrio eorum caelestia defuere miracula. Nam cum perempta eorum corpora amni, ut diximus, a paganis essent injecta, contigit lucis permaximus atque ad caelum usque altus omni nocte supra locum fulgebat illum ubicumque ea pervenisse contingeret, et hoc etiam paganis qui eos occiderant intuentibus. Sed et unus ex eis in visione nocturna apparuit m quoque nobili, qui de milite factus fuerat monachus; indicans quod eo loci corpora eorum posset invenire, ubi lucem de caelo terris radiasse conspiceret. Quod it
Abbreviated transcription (Latin):
ingruente belli articulo mittunt ȩqͣlit̾ sortes: & qũecunq sors ostende¬
rit hunc tẽpore belli ducẽ om̃s sequunt᷑: huic obt̃eꝑant. ꝑ acto aut̃e bello:
rur sũ ȩqualis potentiȩ om̃s fiunt satrapȩ. Suscepit gͦ eos uillicus. & ꝓ¬
mittens se mittere eos ad satrapã qͥ suꝑ se erat. ut petebant: aliqͦt dieb se¬
cũ retinuit. Qui cũ cogniti. ẽent. abarbaris qͦd. eẽ̾nt. alteriꝰ religionis: ña
& psalmis & ymnis sẽꝑatq orationib uacabant. & cotidie sacrificiũ deo
uictimȩ salutaris offerebant: habentes secũ uascula sacra & tabulã scãm
altaris uice dedicatã. suspecti sunt habiti: qͥa si ꝑuenirent ad satrap̃a
& loquerent᷑ cũ eo. auerterent illũ adiis suis: & ad nouã xp̃iane fidei
religionẽ tnͣsferrent. sicq paulatĩ om̃is eorũ ꝓuincia ueterẽ cogeretur

Expanded text:
ingruente belli articulo mittunt aequaliter sortes, et quemcumque sors ostendeingruente belli articulo mittunt aequaliter sortes, et quemcumque sors ostenderit, hunc tempore belli ducem omnes sequuntur, huic obtemperant; peracto autem bello, rursum aequalis potentiae omnes fiunt satrapae. Suscepit ergo eos villicus, et promittens se mittere eos ad satrapam qui super se erat, ut petebant, aliquot diebus secum retinuit. Qui cum cogniti essent a barbaris quod essent alterius religionis, nat psalmis semper atque orationibus vacabant, et quotidie sacrificium Deo victimae salutaris offerebant, habentes secum vascula sacra et tabulam altaris vice dedicatam, suspecti sunt habiti, quia si pervenirent ad satrapam et loquerentur cum illo, averterent illum a diis suis et ad novam Christianae fidei religionem transferrent, sicque paulatim omnis eorum provincia veterem cogeretur
Abbreviated transcription (Latin):
tentꝰ obaliã sce̾ ęccłȩ utilitat᷑e de qua oraculo fuerat prȩmonitꝰ. nec
Uuicthert illas de ueniens in partes qͥcquã ꝓficiebat: teptauit
adhuc inopus uerbi mittere uiros scõs & industrios. inqͥb eximiꝰ Guilbroth
prbii gradu & merito p̾fulgebat. Qui cũ illo aduenissent: erant autẽ nu¬
collens. Unde factũ. ẽ. opitulante gr̃a diuina: ut multos inbreui aby do¬
r̃t ad ꝓuinciã antiquorũ saxonũ. si forte ibidẽ aliqͦs p̃dicando ap̃o ad qui¬
rere possent. Erant autẽ uniꝰ ambo sic̃ deuotionis: sic etiã uocabuli. Nã ut̃q
cie unꝰ niger heuuald & alt̾ alb heuuald diceret᷑. Quorũ ut̃q pietate
religionis imbutꝰ. sed niger heuuald magis sacrarũ litterarũ erat sci¬
rent aliqͥd legationis & causȩ utilitatis qͦd deb̾ent ad eũ ꝑferre. Hon eñiha¬
bent regẽ idẽ antiqͥ saxones: sed satrapas plurimos suȩ genti ppositos. qͥ

Expanded text:
est ob aliam sanctae Ecclesiae utilitatem de qua oraculo fuerat praemonitus, nec Uictberct illas deveniens in partes, quicquam proficiebat, tentavit adhuc in opus verbi mittere viros sanctos et industrios, in quibus eximius Uilbrord presbyterii gradu et merito praefulgebat. Qui cum illo advenissent, erant autem nutollens: unde factum est, opitulante gratia divina, ut multos in brevi ab idorunt ad provinciam antiquorum Saxonum, si forte aliquos ibidem praedicando Christo adquirere possent. Erant autem unius ambo, sicut devotionis, sic etiam vocabuli: nam uterqucie unus Niger Hewald, alter Albus Hewald diceretur: quorum uterque pietate religionis imbutus, sed Niger Hewald magis sacrarum litterarum erat sciae utilis  Al., utilitatis, quod deberent ad illum perferre. Non enim habent regem iidem antiqui Saxones, sed satrapas plurimos suae genti praepositos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dubioq er rore remoto: Certa suȩ genti ostendit modamina ritꝰ
Inq locis istis monachorũ examina crebra Colligit. ac monitis
cauit quȩ regula patrũ: dedulus instituit. multisq domiꝙ forisꝙ
Na tastus nimiu ꝑtẽpora longa periclis. Quindecies ternos post¬
quã egit ep̃s annos : Transut & gaudens cȩlestia regna petiuit.
Dona itio: ut grex pastoris calle sequat᷑. xx. Arino post obitũ¬
pfacipatris prrimo id ÷ qͥnto osredi regis: reuerentissimꝰ pat ad¬
riañ abbas cooꝑator in uerbo dei theodori beate memorie epi
sepult̃: qͥ ẽ. annꝰ qͣdragesimꝰ pͥmꝰ: ex qͦ auitaliano papa direto. u
cheooro ex quo aute britanniã uenit tricesimꝰ nonꝰ. Ciui doctr¬
ne simil & theodori int̾ alia testimoniũ ꝑhibet: qͦd albimꝰ dis¬
cipłs ei qͥ monasterio ipsius in regimine successit. incanttu
studus scriptuiarũ institutꝰ e: ut greca qͥde lingua n paru

Expanded text:
dubioque errore remoto Certa suae genti ostendit moderamina ritus: dubioque errore remoto Certa suae genti ostendit moderamina ritus: Inque locis istis monachorum examina crebra Colligit, ac monitis cavit quae regula Patrum Sedulus instituit: multisque domique forisque Jactatus nimium per tempora longa periclis, Quindecies ternos postquam egit episcopus annos, Transiit, et gaudens caelestia regna petivit. Dona, Jesu, ut grex pastoris calle sequatur. CAPUT XX. UDCCX, id est, quinto Osredi regis, reverentissimus Pater Hadrianus abbas , cooperator in verbo Dei Theodori beatae memoriae epsepultus ; qui est annus quadragesimus primus, ex quo a Vitaliano papa directus est cum Theodoro; ex quo autem Brittaniam venit, tricesimus nonus. Cujus doctrinae simul et Theodori inter alia testimonium perhibet, quod Albinus discipulus ejus qui monasterio ipsius in regimine successit, in tantum studiis scripturarum institutus est, ut Graecam quidem linguam non parva
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitate hac sanaberis: sed paratꝰ esto qͥa post qdrienniũ reuer¬
sme fauerunt. Qui uidelicet edilredus accitũ adse comredũ qũe
fuit. Unde factũ. ẽ. ut regnante osrede filio ei. mor si nodo fasto
urta fluuiũ nid post aliqͣntũ utriusq partis conflictũ. tandẽ
cunctis fauentib inp̃sulatũ sit suȩ receptꝰ eccliȩ. sicq qͥttuor an-¬
to idus octobris inmonasterio suo qͦd habebat in ꝓuincia undalũ sub
ptũ est.: Qil fridus hic magnꝰ requiescit corpore presul:
Hanc dño qui aulam ductus pietatis amore. Fecit. & ex imio sacra¬
uit nomine petri: Cui claues celi xp̃s dedit arbiter orbis.
Atq auro ac tirio deuotus uestiit ostro. Quin etiã sublime crucis
radiante metallo Hic posuit tropheu. necñ & quattuor auro
Scribi euangłii p̾cepit inordine libros. Nc thecã erutilo his con¬
dignã condidit auro. Paschalis qͥ etiã sollennia tẽpora cursus.
Uatholici ad iustũ correxit dogina canonis: Que statuere patres.

Expanded text:
ique restitueris, sed paratus esto, quia post quadriennium redsime faverunt: qui videlicet Aedilred accitum ad se Coinredum quem fuit: unde factum est ut regnante Osredi filio ejus, mox synodo facta juxta fluvium Nidd, post aliquantum utriusque partis conflictum, tandem cunctis faventibus, in praesulatum sit suae receptus Ecclesiae. Sicque quatuor anto Idus Octob. in monasterio suo quod habebat in provincia Undalum sub a epitaphium scriptum: Uilfridus hic magnus requiescit corpore praesul, Hanc Domino qui aulam ductus pietatis amore Fecit, et eximio sacravit nomine Petri, Cui claves caeli Christus dedit arbiter orbis; Atque auro ac tyrio devotus vestiit ostro. Quin etiam sublime crucis radiante metallo, Hic posuit trophaeum, necnon et quattuor auro Scribi Evangelii praecepit in ordine libros; Ac thecam e rutilo his condignam condidit auro: Paschalis qui etiam sollemnia tempora cursus Catholici ad justum correxit dogma canonis, Quem statuere Patres,
Abbreviated transcription (Latin):
aocu prbr eiꝰ uir e ipse strenuissim̃ & corã deo &e hominib
magnificꝰ: qͥe ipsius ȩclie suȩ quȩ inbeatiandre apl̃i honor e onse¬
ainhoctiysuun tra muros eidẽ ȩccłiȩ s. & hystorias passionis eorũ
mo lis suna ib i ac nobilissimã bibliotheca fecit. nec meruasa sedios lu
asc plori beatiumre bregori incantia fuerat cantandi sonos edoctꝰ
que len nouerant carmina ecclastica doceret: &e ea quȩ qͥneũ coguui¬
alongo usuuł neglegentia inuegerare ceꝑant. hui doctrina priscu
lnteras senis doetissimꝰ : &. in lcatholice fidei confessione castissimꝰ. ui
er uiastio qͥq. insticutionis regulis sollertissimꝰ ex titerat: & use die
mmelera ses hemi acues dilectibose ehoracensis ep̃i nutritus atq: erulitꝰ
ni deinde ad d ilfrictũ ep̃m spe melioris ꝓpositi adueniens. omne in
ei absequio usq ad ei obitũ ex pleuit ȩtate. Cũ qͦ etiã romã ueniens.
mllteq illa. que un patria nequerat ȩccłiȩ sẽȩ institutionis iec ilia dia¬

Expanded text:
Acca presbyter ejus, vir et ipse strenuissimus, et coram Deo et hominibus magnificus; qui et ipsius ecclesiae suae, quae in beati Andreae apostoli honorem consein hoc ipsum intra muros ejusdem ecclesiae, sed et historias passionis  Al.,amplissimam ibi ac nobilissimam bibliothecam fecit, necnon et vasa sancta et discipulorum beati papae Gregorii in Cantia fuerat cantandi sonos edoctus, quae illi non noverant carmina ecclesiastica doceret, et ea quae quondam cognita longo usu vel negligentia inveterare coeperunt hujus doctrina priscum litteris sanctis doctissimus, et in catholicae fidei confessione castissimus, in ecclesiasticae quoque institutionis regulis sollertissimus exstiterat; et usquein clero sanctissimi ac Deo dilecti Boza, Eboracensis episcopi, nutritus atque eruditus est; deinde ad Uilfridum episcopum spe melioris propositi adveniens, omnem in ejus obsequio usque ad obitum illius explevit aetatem: cum quo etiam Romam veniens multa illic quae in patria nequiverat, E
Abbreviated transcription (Latin):
bilius multo regni sceptra reliqͥt. Nam uenit Romã. ibiq attonsus pon¬
tificatũ. habente constantino ac monachus factꝰ. ad limina apłorũ in
precib ieiuniis & elemosinis usq ad diẽ ꝑmansit ultimũ. succedente
in regnũ ceolfredo filio ȩdilredi. qͥ ante coinredũ idẽ regnũ tenebat.
Uenit autẽ cũ illo & filius siheri regis orientaliũ saxonũ cuiꝰ supͣ me¬
minimꝰ uocabulo offa. iuuenis amantissimȩ etatis & uenustatis to¬
tȩq sue genti adtenenda seruandaq regni scepera ex optatissimꝰ. Qui
pari ductꝰ deuotione mentis reliqͥt uxorẽ. agros. cognatos. & patriã
uenturo uitam ȩtnã. & ipse gͦ ubi adloca scã Romã ꝑuenert̃. atton

Expanded text:
bilius multo regni sceptra reliquit. Nam venit Romam, ibique adtonsus, ponbilius multo regni sceptra reliquit. Nam venit Romam, ibique adtonsus, pontificatum habente Constantino; ac monachus factus, ad limina apostolorum, in precibus, jejuniis et eleemosynis usque ad diem permansit ultimum; succedente  Ceolredo filio Aedilredi, qui ante ipsum Coinredum idem regnum tenebat. Venit autem cum illo et filius Sigheri regis orientalium Saxonum, cujus supra meminimus, vocabulo Offa, juvenis amantissimae aetatis et venustatis, totaeque suae genti ad tenenda servandaque regni sceptra exoptatissimus. Qui pari ductus devotione mentis, reliquit uxorem, agros, cognatos et patriam venturo vitam aeternam. Et ipse ergo ubi ad loca sancta Romam perven
Abbreviated transcription (Latin):
castitati & paci contraria gerunt. multosq eorũ qͥ occidentalib saxo¬
nib subditi eramit britones adkatholicã dnici paschȩ celebratione
huius lectione ꝑduxit. Scripsit & de uirginitate librũ ex imiũ quȩ
in exemplũ sedulii geminato oꝑe & uersib exametris & prosa cõpo¬
suit. Scripsit & alia non nulla: ut pote uir undecunq doctissimꝰ. Nam
& sermone nitidus: & scripturarũ ut dixi t̾a liberaliũ quã eccłasti¬
carũ erat eruditione mirandꝰ. Quo defuncto: pontificatũ ꝓeo susce
eruditꝰ. Quib ep̃atũ ad ministrantib statutũ. ẽ. sy nodali decreto. ut
ꝓuincia australiũ saronũ quȩ eatenꝰ ad ciuitatis uuentane cui tunc
cepitofficiũ pontificatꝰ. Ipso autẽ ante aliqͦt annos ex hac luce sub¬
coinredus qͥ regno merciorũ nobilissime tẽpore aliqͣnto prȩfuerat: no

Expanded text:
castitati et paci contraria gerunt, multosque eorum qui Occidentalibus Saxocastitati et paci contraria gerunt, multosque eorum qui Occidentalibus Saxonibus subditi erant Britones ad catholicam dominici Paschae celebrationem hujus lectione perduxit. Scripsit et de Virginin exemplum Sedulii geminato opere, et versibus hexametris, et prosa composuit. Scripsit et alia nonnulla, utpote vir undecumque doctissimus: nam et sermone nitidus, et scripturarum, ut dixi, tam liberalium quam ecclesiasticarum erat eruditione mirandus. Quo defuncto, pontificatum  Al., epieruditus. Quibus episcopatum administrantibus DCCXI statutum est synodali decreto, ut provincia Australium Saxonum, quae eatenus ad civitatis Ventanae, cui tunccepit officium pontificatus. Ipso autem ante aliquot annos ex hac luce subCoinred