comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rit. ut cũ nent mundarentur. Nullũ enim
eoꝵ quib: hac corporalia beneficia p̃fatit
inuenitur misisse ad sacerdotes: nisi lȩpsos
Nam & illũ alepra mundauerat: cui dixit⁊
U ade ostende te sacerdotib. & offer ꝓte sacri¬
ficium qđ p̃cepit morses intestimonium il
lis. Quaerendum ẽ igitur quid ipsa lepra sig¬
nificet Non enim sanati sed mundati dicunt᷑
qui ea caruer̃. Coloris quippe uitiũ. ẽ ñ uali¬
tudinis aut integritatis sensuũ atq m̃bioꝵ.
Lȩpsi gͦ ñ absurde intelligunt᷑: qui scientiam
uerẽ fidei ñ habentes. uarias doctrinas ꝓfi

Expanded text:
rit, ut cum irent mundarentur. Nullum enim eorum quibus haec corporalia beneficia praestitit, invenitur misisse ad sacerdotes, nisi leprosos. Nam et illum a lepra mundaverat cui dixit: Vade, ostende te sacerdotibus, et offer pro te sacrifitus. Quaerendum est igitur quid ipsa lepra significet. Non enim sanati, sed mundati dicuntur, qui ea caruerunt. Coloris quippe vitium est, non valetudinis aut integritatis sensuum atque membrorum. Leprosi ergo non absurde intelligi possunt qui, scientiam verae fidei non habentes, varias doc
Abbreviated transcription (Latin):
ac p̃cipue p̃dicatũ. Lã enim ab ipsis p̃dica¬
batur int̾ra : quando ꝑreuelationem iħu
xp̃i ipsum ũbũ eoꝵ p̾ciulus accepit. Unde
et contulit cũ eis euangłium: ne forte
inuacuũ cucurrisset aut cucurreret.
Et dextras ei deder̃: qr et in illo quam¬
uis ñ ꝑ eos illi datum : tam̃ uͣbũ suũ quod iã
p̃dictbant & in qͦ fundati fuerant in¬
uener̃. De qͦ uerbo resurrectionis xp̃i. idem
dic̃ apłs. Siue ego siue illi : sic p̃dicamꝰ :
& sic credidistis. Et iterum. Hoc ÷ inquit
ũbum fidĩ qđ p̃dicamꝰ : qr si c̃fessus fueris
fuscitans eũ a mortuis

Expanded text:
ac praecipue praedicatum. Jam enim ab ipsis praedicabatur in terra, quando per revelationem Jesu Christi ipsum verbum eorum Paulus accepit; unde et contulit cum eis Evangelium, ne forte in vacuum cucurrisset, aut curreret ; et dextras ei dederunt, quia et in illo quamvis non per eos illi datum, tamen verbum suum, quod jam praedicabant, et in quo fundati fuerant, invenerunt; de quo verbo resurrectionis Christi idem dicit Apostolus: Sive ego, sive illi, sic praedicamus, et sic credidistis . Et iterum: Hoc est, inquit, verbum fidei, quod praedicamus, quia si confessus fueris suscitans eum a mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
tuouit isrł uotum dño: & dixit.
Simichi tradideris popłmistum sub¬
iectum : id.ẽ si mͥ eum tradendo subieceris:
anatematizabo illum et ciuitates eius. Hoc
uidendum ẽ. qͦmͦ dicatur anathema quod
uouetur. Et tam̃ pro maledicto ponitur:
sicut et de isto popło dr̃. Unde illud est.
Si quis uob euangłirauerit p̃t quã quod
accepistis: anathema sit. Hinc uulgo di¬
ctũ . ẽ ut deuotatio dicat᷑. Nam deuotare
sequemquam nemo fere dicit: nisi male
Hinc dictum: ẽ ut anathema detesta bile
aliquid & abominabile uideatur. ut enim
nichil inde uictor in usus suos auferret.
sedl totum in poenam luendam uocaret.
hoc erat anathematitare : qđ uulgo dicitur
deuotare. Origo autem huius uerbi. ẽ ingreca
lingua ab his quae uotȩ et ꝑsolute. hoc. ẽ pro¬
missȩ et redditȩ sursum ponebant᷑ in templis.¬

Expanded text:
uouit Israhel uotum domino et dixit: si mihi tradideris populum istum subiectum — id est: si mihi eum tradendo subieceris — anathemabo illum et ciuitates eius. hic uidendum est, quomodo dicatur anathemabo, quod uouetur et tamen pro maledicto ponitur, sicut et de isto populo dicitur. unde illud est: si quis uobis euangelizauerit praeterquam quod accepistis, anathema sit. hinc uulgo ductum est, ut deuotatio dicatur; nam deuotare se quemHinc dictum est ut anathema detestabile aliquid et abominabile videatur. Ut enim nil inde victor in usus suos auferret, sed totum in poenam luendam vocaret, hoc erat anathematizare, quod vulgo dicitur devotare. Origo autem hujus verbi est in Graeca lingua ab his rebus quae votae et persolutae, id est promissae et redditae sursum ponebantur in templis
Abbreviated transcription (Latin):
xẽc uic ñ fit homo. StQͥua enim: Qui
suscitauit illũ ex mortuis: ut hinc ap¬
parer& cur dixerit. neq ꝑ hominem
Pro inde ꝓpt̾ immortalitatem iam nc̃
non homo xp̃c ds. Propt̃ substantiam .uͦ. na¬
turȩ humanȩ inqua ascendit in caelum. etiã

Expanded text:
Christus non sit homo. Sequitur enim: Qui suscitavit illum a mortuis , ut hinc appareret, cui dixerit: neque per hominem. Proinde propter immortalitatem jam nunc non homo Christus Deus; propter substantiam vero naturae humanae, cum qua asc
Abbreviated transcription (Latin):
audientes aut̃ g̃s. gauisȩ st̃. et ex ceper̃
ũbũ dñi. et credider̃ qͦtqͦt erant ordinati
inurtã ȩternam : Quis in ȩt̃nã uitã

Expanded text:
Audientes autem Gentes gavisae sunt, et exceperunt Verbum Domini, et crediderunt quotquot erant ordinati in vitam aeternam ? Quis in aeternam vita
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut ñ c̃tristemini quẽ ad modum gentes
quȩ spem ñ habent. Necesse ẽ enim ut con¬
tristemini : sed ubi contristeris consoletur te
spes. Quomꝰ enĩ ñ contristaris. ubi corpꝰ qđ
uiuit ex anima. fit ex animȩ .: Discedene
anima qui ambulabat iacet. qui loque
batur tacet. clausi ocłi lucem non capiuN.
aures nulla uoce patescunt. omnia mem¬
brorum officia conquieuer̃. N.ẽ qui mo¬
ueat gressus ad ambulandũ manus ad
oꝑandum. sensus ad p̃cipiendum. Nonne
ista ẽ domꝰ quã nescio quis inuisibilis habi¬
tator ornabat: Discessit qui non uidetur:
remansit qđ cũ dolore uideatur. Ista ẽ causa

Expanded text:
sed, ut non sic contristemini, quemadmodum Gentes, sed, ut non sic contristemini, quemadmodum Gentes, quae spem non habent. Necesse est enim ut contristemini: sed ubi contristaris, consoletur te spes. Quomodo enim non contristaris, ubi corpus quod vivit ex anima, fit exanime, discedente anima? Qui ambulabat jacet, qui loqbatur, tacet; clausi oculi, lucem non capiunt; aures nulla voce patescunt; omnia membrorum officia conquieverunt; non est qui moveat gressus ad ambulandum, manus ad operandum, sensus ad percipiendum. Nonne ista est domus quam nescio quis invisibilis habitator ornabat? Discessit qui non videtur, remansit quod cum dolore videatur; ista est causa
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hic uiuere destitissent. Et idõ istam fi¬
niens quisq uitam: nisi qđ meruerit
in ipsa ñ poterit habe post ipsam. Per¬
mittantur itaq: pia corda carorum de¬
suoꝵ mortib contristari dolore sana¬
bili. & c̃solabiles lacrimas funidans
conditione mortali. Quas tam̃ re¬
primat fidei gaudium qͣ credunt᷑
sepeliendi & sepulchra construendi: qr et
inscripturis scĩs int̾ bona oꝑa deputata st̃.
Nec solum in corporib patriarcharũ ali¬
iacentiũ : uerũ etiam in ipsius dñi corpo¬
re p̃dicati atq laudati st̃ qui ista fecer̃
ImpleaNs haec hoes erga suos officia postremi
muneris. & sui humani lenim̃ta meroris.
abundantius impendaN qui suos carne non
sp̃ũ mortuos ñ solum carnalit̃ sed etiam spi¬
ritualit̾ amaN.¬
e dormieib inqͥt nolo uos ignorare fr̃s
ut ñ c̃tristemini sic̃ & gentes quȩ spec
spem ñ habent. Nitantũ ait ut ñ c̃tristemini :

Expanded text:
cum vivere hic destitissent: et ideo istam ficum vivere hic destitissent: et ideo istam finiens quisque vitam, nisi quod meruerit in ipsa, non poterit habere post ipsam. Permittantur itaque pia corda de suorum charorum mortibus contristari dolore sanabili, et consolabiles lacrymas fundant conditione mortali, quas tamen reprimat fidei gaudium, qua creduntsepeliendi, et sepulcra construendi, quia et haec in Scripturis sanctis inter bona opera deputata sunt. Nec solum in corporibus patriarcharum, alijacentium, verum etiam in ipsius Domini corpore praedicati atque laudati sunt qui ista fecerunt. Impleant haec homines erga suos officia postremi muneris, et sui humani lamenta mabundantius impendant, qui suos carne, non spiritu mortuos, non solum carnaliter, sed etiam spiritualiter amanignorare, fratres, ut non contristemini, sicut et Gentes, quae spem non habent. Non tantum ait, ut non contristemini;
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ pecccta meruer̃. Hoc enĩ a patrib:
traditũ uniũsa obseruat eccła. ut ꝓeis qͥ
in corporis et sanguinis cõmunione defuncti
ft̃. cũ ad ipsũ sacrificiũ loco suo cõmemo-¬
rantur oretur. ac ꝓ illis qͦqͦ id offerri cõ¬
memoretur. Cũ uͦ eoꝵ cõme nd andoꝵ cauis.
oꝑa miscđiae celebrantur. quis eis dubitet
suffragari: ꝓ qͥb orationes dõ ñ in aniter
eligantur : Ñ omĩno ambigendũ ista
ꝓdesse defunictis: sed talib qͥ nta uixer̃
ante mortem. ut possin eis haec utilia eẽ.
pꝰmortem. Nã qui sine fide quae ꝑdilecti¬
onem oꝑatur. eiusq sacram̃tis de cor¬
poribus exier̃ : frustra illis asius huiꝰ¬
modi pietatis impenduntur officia:
cuius dũ hic eẽñ pignore caruerun.
uł ñ suscipientes uł inuacuũ suscipien¬
tes dei grãm. & sibi non miscđiam thesau¬
rizantes sed iram. Non gͦ mortuis noua
merita comparantur cum seis boni aliqͥd
tia ista reddunt᷑. Hon enim actũũ. ẽ nisi¬

Expanded text:
meruerunt. Hoc enim a patribus traditum universa observat Ecclesia, ut pro eis qui in corporis et sanguinis Christi communione defuncti sunt, cum ad ipsum sacrificium loco suo commemorantur, oretur, ac pro illis quoque id offerri commemoretur. Cum vero eorum commendandorum causa opera misericordiae celebrantur, quis eis dubitet suffragari pro quibus orationes Deo non inaniter allegantur? Non omnino ambigendum est ista prodesse defunctis. sed talibus qui ita vixerunt ante mortem, ut possint eis haec utilia esse post mortem. Nam qui sine fide, quae per dilectionem operatur, ejusque sacramentis de corporibus exierunt, frustra illis a suis hujuscemodi pietatis impenduntur officia: cujus dum hic essent pignore caruerunt, vel non suscipientes, vel in vacuum suscipientes Dei gratiam, et sibi non misericordiam thesaurizantes, sed iram. Non ergo mortuis nova merita comparantur, cum pro eis boni aliquid tia ista redduntur.
Abbreviated transcription (Latin):
t̃mino uiuen& : H inc itaq necessẽ. ẽ. ut
tristes simꝰ ꝗdo nos morientes deser̃ qͦs
Amamꝰ : qr et si nouimꝰ eos ñ in ęt̃num re¬
lin qͦere nos mansuros. sed aliqͣntum p̃ceđẽ
secutuibs : tam̃ mors ipsa qͣm natura refu¬
git cũ occupat dilectũ. ẽtristat in nob̾ ip¬
sius dilectionis affectũ. Idõ ñ admonuit
Apłs ut ñ ẽtristem᷑ : sed ñ sic̃ cõet̃ qͥ spẽ
ñ habeos. Contris tam᷑ gͦ nos in nõrum
mortib necessicate amittendi. sed cum
sperecipiendi Inde angim᷑: hinc consolam.
inde infirmitas afficit: hinc fides reficit
Inde dolet humana conditio: hinc sanat
diuina ꝓmissio. Proinde pompa funeris
agmina exeqͥarũ sumptuosa diligentia. se¬
pulturȩ monum̃toꝵ opulenta constructio.
uiuoꝵ st̃ qualiacũq solatia. ñ adiutoria

Expanded text:
termino viveret? Hinc itaque necesse est ut termino viveret? Hinc itaque necesse est ut tristes simus, quando nos moriendo deserunt quos amamus: quia etsi novimus eos non in aeternum relinquere nos mansuros, sed aliquantum praecedere secuturos; tamen mors ipsa quam natura refugit, cum occupat dilectum, contristat in nobis ipsius dilectionis affectum. Ideo non admonuitristemur, sed non sicut caeteri qui spem non habent. Contristamur ergo nos in nostrorum mortibus, necessitate amittendi, sed cum spe recipiendi: inde angimur, hinc consolamur; inde infirmitas afficit, hinc fides reficit; inde dolet humana conditio, hinc sanat divina promissio. Proinde pompa funeris, agmina exsequiarum sumptuosa, diligentiae sepulturae, monumentorum opulenta constructio, vivorum sunt qualiacunque solatia, non adjutoria
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o in aera. Nunquid & hoc ad tempus
Pereat c̃tristatio : ubi tanta ẽ c̃solatio. Det̃¬
gatur luctus ex animo: fides expellat dolo¬
rem. Intanta spe ñ decet eẽ. triste tẽplũ dĩ
Ibi habitat bonus consolator: ibi qͥñ fallit ꝓraissor
Quid mortuũ diuplangimus: qm mors amara ẽ
ꝑ illam transiuit & dñs. Consolemꝰ nos gͦ inucẽ
cor humanũ. quã ñ doleado fit in humainũ
Maria dñm quaerebat: & mortuũ frẽm dolebat
Sed ꝗͥd miraris qr maria dolebat tñc cũ ipse
flebat mortuũ se continuo iubeTe uicturum.
Non mortuũ flebat quẽ ipse suscitauit: sed
mortem qͣm sibi homo peccando cõparauit
Si enĩ peccatũ ñ p̃cessisset: sine dubio mors
secuta ñ fuisset. Secuta ͤ gͦ mors etiam corporis:
quã p̃cessit mors animẽ. Mors. animȩ p̃cesfit¬
deserendo dm̃: & mors corpous secuta ẽ dese¬
rente anima. Hac deseruit uolens: hac coacta
qđ dilexisti. Quis enim uult mori : Prorsus
nemo. Et ita nemo: ut beato p&ro diceret᷑.

Expanded text:
Christo in aera. » Numquid et hoc ad tempus? Pereat contristatio, ubi tanta est consolatio: detergatur luctus ex animo, fides expellat dolorem. In tanta spe non decet esse triste templum Dei. Ibi habitat bonus consolator, ibi qui non fallit, promissor. Quid mortuum per illam transivit et Dominus. Consolemur ergo nos. cor humanum, quam non dolendo sit inhumanum. Maria Domino cohaerebat, et mortuum fratrem dolebat: sed quid miraris quia Maria dolebat tunc, cum ipsetest quomodo flebat mortuum, si continuo jubet victurum: non mortuum flebat quem ipse suscitavit, sed mortem quam sibi homo peccando comparavit: si enim peccatum non praecessisset, sine dubio mors secuta non fuisset. Secuta est ergo mors etiam corporis, quam pdeserendo Deum, et mors corporis secuta est deserente anima. Hac deseruit Deum volens, hac coacta d dilexisti. Quis enim vult mori? Prorsus nemo: et ita nemo, ut beato Petro diceretur,
Abbreviated transcription (Latin):
Latarus amicꝰ nr̃ dormit: seduado ut a¬
suslo somno excitem eũ. Uerũ dix̃. Sororib mor¬
ł ui. tuus erat: dño dormiebat. Hominib mor¬
tuus erat: qͥ eũ suscitare ñ poterant: Nam hr̃s
tanta facilitate excitabat de sepulchro: qͣnta

Expanded text:
Lazarus amicus noster dormit, sed vado ut a somno excitem eum. » Verum dixit; sororibus mortuus erat, Domino dormiebat: hominibus mortuus erat, qui cum suscitare non poterant. Nam Dominus tanta facilitate suscitabat de sepulcro, quanta
Abbreviated transcription (Latin):
ñ peccasti. Donũ enĩ dĩ cũtist ad corrup¬
sicuti reb c̃cessis. ut ñ aliqͣntũ excedat᷑ modꝰ
Quando aut̃ excesseris modũ : offendis
estis uos. Nemo se fallat. Quis qͥs tẽplũ dĩ
corrũ ꝑit: corrũpet illũ ds̃. Dicta sententia
ẽ : teneris reus. Quid dicturꝰ es in oratio¬
nib tius. ꝗdo rogab̾ dm̃ quẽ offendis in
tẽplo suo: quẽ pellis de tẽplosuo: Quomͦ
mundab̵ rursus in te domũ dĩ: qͦmͦ
eũ reduces ad te : Quomͦ. nisi dicendo
ex uero corde tuo et ũbis et factis. dimitte
nob̵ debita nr̃a sic̃ et nos dimittimꝰ debi¬
torib nr̃is Quis enĩ accusabit immo¬
derate utentem tuo cibo. tuo potu. tua
coniuge: Nemo accusabit hominũ:
sed tam̃ qr ds̃ arguit exigens de te inte¬
gritatem tẽpli sui. et in corruptionem
habitationis suȩ : dedit ÷ͥ remediũ. tanꝗ
dicenis. Si excedendo modum offendis
me. et ego tenebo te reũ. ubi te nullꝰ

Expanded text:
non peccasti: donum enim Dei convertisti ad corrupnon peccasti: donum enim Dei convertisti ad corrupsic uti rebus concessis, ut non aliquantulum excedatur modus. Quando autem excesseris modum, offendis estis vos. Nemo se fallat: Quisquis templum Dei corruperit, corrumpet illum Deus. Dicta sententia est, teneris reus. Quid dicturus es in orationibus tuis, quando rogabis Deum, quem offendis in templo suo, quem pellis de templo suo? Quomodo mundabis rursus in te domum Dei? quomodo eum reduces ad te? Quomodo, nisi dicendo ex vero corde tuo, et verbis et factis, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris? Quis enim te accusabit immoderate utentem tuo cibo, tuo potu, tua conjuge? Nemo accusabit hominum: sed tamen quia Deus arguit, exigens de te integritatem templi sui et incorruptionem habitationis suae, dedit tibi remedium, tanquam dicens: Si excedendo modum offendis me, et ego tenebo te reum, ubi te nullus
Abbreviated transcription (Latin):
dulteriũ facere ꝓhib̾is: ne noceat
ꝓximo. Quom enim ñ uis accedi
ad tuam: sic̃ ñ debes acceđẽ ad alienam
uxorem. Si aut̃ tua intemꝑant̃ usus fueris:
nim quid uidis nocere Alicui. qr tua ute.
ris: Sedeo ipso concesso immoderatius
utendo : corrumpis in te templum dĩ
Nemo te excusat extraneus. Sed qđ responsũ
dabit conscientia tua dõ. dicesi ꝑ apłm. ut¬
gentes quȩ ignorad̃ dm̃÷ Quis aut̃ ba-¬
bens uxorem qͥ eo mͦ utat᷑ uxore. ut ñ
excedat legẽ liberos ꝓcreandi : Ad be
enim data ẽ Conuincunt te tabulȩ quae
scribunt᷑ in matrimonio. Pactꝰ es quẽ ad¬
modũ duceres. Resonat tͥ scriptura
modũ excesseris. c̃tra illas tabulas
facies et ẽtra pactũ Nonne manifestũ
est : Eris m̃dax & pacti uio lator: et quȩ¬
rit in te ds̃ integritatẽ tẽpli sui. et ñ inuenit:
ñ qr tua usus es: sed qr immođatius usus es
Nã et uinũ de apotheta bibis: et tam̃ si sic
bibis ut in ebrieris. ñ qr retua usus es. idõ

Expanded text:
dulterium facere prohiberis, ne noceas proximo. Quomodo enim non vis accedi ad tuam, sic non debes accedere ad alienam uxorem. Si autem tua intemperantius usus fueris, numquid videris nocere alicui, quia uteris tua? Sed eo ipso concesso immoderatius utendo, corrumpis in te templum Dei. Nemo te accusat extraneus: sed quod responsum dabit conscientia tua Deo dicenti per Gentes quae ignorant Deum ? Quis est autem habens uxorem, qui eo modo utatur uxore, ut non excedat legem liberos procreandi? Ad hoc enim data est: convincunt te tabulae quae scribuntur in matrimonio. Pactus es quemadmodum duceres: sonat tibi scriptura modum excesseris, contra illas tabulas facies et contra pactum. Nonne manifestum est? Eris mendax, et pacti violator: et quaerit in te Deus integritatem templi sui et non invenit; non quia tua usus es, sed quia immoderate usus es. Nam et vinum de apotheca tua bibis, et tamen si sic bibis, ut inebrieris, non quia re tua usus es, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ernebat utiq qͣndam fabricam spi¬
ritualem : sic̃ alibi dic̃ Dĩ ȩdificatio¬
uꝰ estis: et in ea cernebat utrũq & unde
gudet & unde satageret. Gaudebat ex eo
qđ iã ȩdificatũ uidebat: satagebat ex eo qđ
usq ad culm̃ ꝑfectionis ad huc ȩdificandũ

Expanded text:
ernebat utique quamdam fabricam spiritualem, sicut alibi dicit, Dei aedificatio estis : et in ea cernebat utrumque; et unde gauderet, et unde satageret. Gaudebat ex eo quod jam aedificatum videbat; satagebat ex eo quod usque ad culmen perfectionis adhuc aedificandum
Abbreviated transcription (Latin):
Preseqia contemnatis fr̃s mei : quae ñ uob̾cũ
moriendo portatis. Caueatis pecccita. caue¬
atis iniqͥtates: caueatis scłares cupiditates
Iñc enim.ẽ fructꝰ nr̃ in uob integer & mer¬
ces nr̃a apđ dñm plena gaudioꝵ Nã et¬
si dicim qđ dicendũ ẽ & si p̃dicamꝰ qͣntum
p̃diccndũ. ẽ. & soluimꝰ nos apđ dñm in
conspectui dñi. qr ñ tacuimꝰ qđ timemꝰ. ñ
taciumꝰ qđ amamꝰ. ut suꝑ qͥem uenerit gla¬
dius uindicte dnĩcȩ qͥd speculatori im̃¬
putet ñ inueniat: tam̃ nolumꝰ mercedẽ
nrãm securam eẽ uob ꝑditis. sed uob in¬
uents. Nã & apłs paulꝰ securꝰ erat de mer¬
cede sua: & tam̃ quid ait popło: Nc̃ uiui¬

Expanded text:
praesentia contemnatis, fratres mei, quae non vobiscum moriendo portatis: caveatis peccata, caveatis iniquitates, caveatis saeculares cupiditates. Tunc enim est fructus noster in nobis integer, et merces nostra apud Dominum plena gaudiorum. Nam etsi dicimus quod dicendum est, etsi praedicamus quod praedicandum est, et solvimus nos apud Dominum in conspectu Domini, quia non tacuimus quod timemus, non tacuimus quod amamus, ut super quem venerit gladius vindictae dominicae, quid speculatori imputet non inveniat: tamen nolumus mercedem nostram securam esse vobis perditis, sed vobis inventis. Nam et apostolus Paulus securus erat de mercede sua, et tamen quid ait populo? Nunc vivi
Abbreviated transcription (Latin):
uid ÷ qđ hiic dõ grãs agit : Niempe
uanum ÷ atq inanie.. si cui grãs¬
agit: hoc ipse ñ fecit. Sed qr hoc uanũ
& iniane ñ .s̃. ꝓfecto ds̃ ende hoc
ope grãs agit ipse fecit. ut cũ ꝑcepissent ab
a pło uerbũ audie itiss dĩ exciꝑent illuo. ñ
ut ũbũ hominũ. sed sic̃ ẽ uere ũbũ dĩ Ds̃
igitur oꝑatur in cordib hominũ. uoccitio
ne illa seđm ꝓpositum suũ. ñ ut mnaniter
audiant euangłm. sed eo audito c̃ũtant᷑¬
& credant: excipientes ñ ut ũbum homi¬

Expanded text:
uod hinc Deo gratias agit? Nempe vanum est atque inane, si cui graagit, hoc ipse non fecit. Sed quia hoc vanum et inane non est, profecto Deus cui de hoc opere gratias agit, ipse fecit, ut cum percepissent ab Apostolo verbum auditus Dei, exciperent illud non ut verbum hominum, sed sicut est vere, verbum Dei. Deus igine illa secundum propositum suum, ut non inaniter audiant Evangelium, sed eo audito convertantur et credant, excipientes non ut verbum homi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. hoc ÷ suꝑ filium hominis ascendunt et
descenduns. Quomꝰ ascen dunt. qͦmͦ descendt̃:
ritatis p̃dicatorib credamꝰ. Uide paulũ ascex¬
dentem. Scio hominem in xp̃o ante annos qͣt¬
tuordecim raptũ fuisse usq int̾ciũ caelũ. si¬
ue in corpore. siue extra corpus nescio. ds̃
scit: et audisse in effabilia quae ñ licet ho¬
mini loqui. Qui ascendentem audistis: des¬
cendentem audite. N potui loqui uob̃ qͣsi spi¬
ritualibus: s qͣsi carnalib. Quasi paruut
in xẽo: lac uob̃ potũ dedi ñ escam. Ecce descen

Expanded text:
m; hoc est, super Filium hominis ascendunt et descendunt. Quomodo ascendunt, et quomodo descendunt? ritatis praedicatoribus credamus. Vide Paulum ascendentem: « Scio hominem in Christo ante annos quatuordecim raptum fuisse usque in tertium coelum, sive in corpore, sive extra corpus nescio, Deus scit: et audisse ineffabilia verba quae non licet homini loqui » . Ascendentem audistis, descendentem audite. « Non potui loqui vobis quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus: quasi parvulis in Christo lac vobis potum de
Abbreviated transcription (Latin):
paruulus in medio ur̃m: tanqͣm si nutriax filios
suos fõueat. Uidemꝰ enim et nutrices et ma¬
tes descenđe ad paruulos. Et si noruN
latina uerba dicere decurtant illa. et qͣssan
qͦdammͦ linguam suam : ut possins de lingua
diserta fieri blanidim̃ta puerilia : qr si sic
diccĩ ñ audit infans. nec ꝓficit infans. Et
dissertus aliquis pat̾. si sĩt tantꝰ orator
ut lingͣ illius fora concrepent et tribunalia
concutiantur. si habeat par uulũ filium cũ
addomũ redierit seponit forensem aoquen¬
tiam qͦ ascendãt: et lingua puerili desceni¬
dit ad paruulũ. Audi uno loco ipsũ apłm
ascendentem & descendentem in una senten¬
tia: Siue enim iNqͥt m̃te excessimꝰ dõ: siue
mani festũ ÷ qr et p̃dicatores ipsius ascendt̃
imitatione : desceadun p̃dicatiorie

Expanded text:
uit, in medio vestrum, tanquam si nutrix foveat filios suos . Videmus enim et nutrices et matres descendere ad parvulos: et si norunt latina verba dicere, decurtant illa, et quassant quodammodo linguam suam, ut possint de lingua diserta fieri blandimenta puerilia; quia si sic dicant, non audit infans, sed nec proficit infans. Et disertus aliquis pater, si sit tantus orator ut lingua illius fora concrepent, et tribunalia concutiantur; si habeat parvulum filium, cum ad domum redierit, seponit forensem eloquentiam quo ascenderat, et lingua puerili descendit ad parvulum. Audi uno loco ipsum Apostolum ascendentem et descendentem, in una sententia: « Sive enim, inquit, mente excessimus, Deo: sive manifestum est quia et praedicatores ipsius ascendunt imitatione, descendunt praedicatione.
Abbreviated transcription (Latin):
uulos tam̃ in xẽo dic̃. Sic arguit: ut ñ ab di-¬
cet & carnales & paruuli in xẽo. Nuult tam̃
eos ẽẽ. carnales : qͦs dic̃ eẽ paruulos inxt̃o. Op¬
tat. ẽẽ spĩtuales. omã diuidicantes: et qͥ a ne¬
mine diuidicent᷑. Animał enim homo sic̃ ipse
tuał aut̃ diiudicat om̃a: ipse aut̃ a nemine
di uidiceatur. Idem ipse dic̃ Sapientiam loqͥm̃
int̃ ꝑfectos Vt qͥd gͦ loqueris si int̃ ꝑfectos
Quid enĩ opꝰ ẽ te loquente homini ꝑfecto: Sed
quȩre in qͦ ꝑfectꝰ sit Porte enim ñ in uenio ꝑ¬
fectum cognitorem: sed iam inuenio ꝑfectum
capax: cui solidus cib nullam faciat ꝑtͥbati¬
onem: nullam ingerat in crudelitatem. Ius
ẽ hic & lcudabimꝰ eũ:

Expanded text:
vulos tamen in Christo dicit; sic arguit, ut non abdivulos tamen in Christo dicit; sic arguit, ut non abdicet. Et carnales, et parvuli in Christo: non vult tamen eos esse carnales, quos dicit esse parvulos in Christo: optat esse spirituales, omnia dijudicantes, et qui a nemine dijudicentur. Animalis enim homo, sicut ipstualis dijudicat omnia; ipse autem a nemine dijudicatur. Idem ipse dicit: Sapientiam loquimur inter perfectos. Utquid ergo loqueris, si inter perfectos ? Quid enim opus est te loqui homini perfecto? Sed quaere in quo perfectus sit. Forte enim non invenio perfectum cognitorem, sed jam invenio perfectum capax, cui solidus cibus nullam faciat perturbationem, nullam ingerat cruditatem. Quis est hic, et laudabimus eum?
Abbreviated transcription (Latin):
pepererint tradunt aliis nutriendos Rursum
si solũ dixisset tanꝗ nutrix foliens. & ñ addi¬
disset filios suos: tanꝗ ab alia pariente nutri¬
endos accepisse uidẽtur. Et nutricem sedix̃.
qr alebat: & filios suos qr ipse pepererat dices.
filii mei qͦs iterũ parturio qͦ adusq reformet᷑¬
euela nutrire sed eum ñ amat paruulũ re¬
manere Insinu tenet manib fouet. blanditiis conso¬
latur. lacte nutrit. Omã paruulo fac̃ sed op¬
tat ut crescat: ne semꝑ talia faciat. Videte
apłm. Melius enim ipsũ intuem. qui se etiã
matrem ñ dedignatꝰ.ẽ dicere ubi ait. factꝰ sũ
paruulus in medio urm tanꝗ nutrix fouens
filios suos. St̃ enim nutrices fouentes qui¬
dem: sed ñ filios suos. Item st̃ matres nutricib
dantes : ñ fouentes filios suos Apłs .uͦ. germano
dicis. Quales illi erant. ut ille cũ timore & de¬
more multo ẽ&̃ apđ illos: Tanꝗ paruuł inqͥt¬
adhuc carnales. Quos carnales dicit: par¬

Expanded text:
pepererint tradunt aliis nutriendos. Rursum pepererint tradunt aliis nutriendos. Rursum si solum dixisset, Tanquam nutrix fovens; et non addidisset, filios suos: tanquam alia pariente nutriendos accepisse videretur. Et nutricem se dixit, quia alebat; et filios suos, quos ipse pepererat, dicens: Filii mei, quos iterum parturio, quoadusque Christ nutrire, sed eum non amat parvulum remanere. In sinu tenet, manibus fovet, blanditiis consolatur, lacte nutrit: omnia parvulo facit; sed optat ut crescat, ne semper talia faciat. Videte Apostolum: melius enim ipsum intuemur, qui se etiam matrem non dedignatus est dicere, ubi ait, Factus sum parvulus in medio vestrum, tanquam nutrix fovens filios suos dem, sed non filios suos: item sdantes, non foventes filios suos. Apostolus vero germano dicis: Quales illi erant, ut ille cum timore et tremore multo esset apud illos? Tanquam parvuliadhuc carnales . Quos carnales dicit, par
Abbreviated transcription (Latin):
tari cũ offertur. Sed facti sum paruuli¬
on nutrix nutriens filios alienos:¬
sed nutrix fouens filios suos. St̃ enim
matres : quȩ cũ pepererint dant nutricib
Ille quȩ peperer̃ ñ fouent filios suos: qi nu¬
triendos deder̃ Ille aut̃ quȩ fouen: ñ suos fo¬
uent sed alienos. Iste . uͦ. ipse pepererat. ipse
fouebat: nulli nutrici qͦs pepererat cõmittebat.
Dixerat enĩ qͦs iterũ parturio. donec xs̃c̃ for¬
metur in uob. Fouebat gͦ & lactabat. E rañ
aut̃ qͥdam qͦsi doctores sp̃ituales qͥ paulo de¬
traberent. Epłȩ qͥdem aiunt graues & fortes
st̃: p̃sentia aut̃ corporis in firma. & sermo con¬
temptibilis Dic̃ ipse in epła sua. qͦsdam detra¬
ctores suos ista dixisse. Sedebant. et adũsus frẽm
suũ detrahebant. et adũsus filiũ illũ lactandũ
matris suȩ ponebant scandalũ. Merito fecer̃
ipsi matri ut iterũ parturiret.
dõ ñ dix̃ mat̃. qr aliqͣndo matres uł deli
catiores st̃ uł minꝰ amantes filios suos cũ

Expanded text:
ad cum offertur. Sed facti sumus parvulNon nutrix nutriens filiossed nutrix fovens filios suos. Sunt enim matres quae cum pepererint, dant nutricibus: illae quae pepererunt, non fovent filios suos, quia nutriendos dederunt; illae autem quae fovent, non suos fovent, sed alienos: iste vero ipse pepererat, ipse fovebat, nulli nutrici quem pepererat committebat; dixerat enim, Quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis . Fovebat ergo, et lactabat. Erant autem quidam quasi docti et spirituales qui Paulo detraherent. Epistolae quidem, aiunt, graves et fortes sunt, praesentia autem corporis infirma, et sermo contemptibilis : dicit ipse in Epistola sua quosdam detractores suos ista dixisse. Sedebant, et adversus fratrem suum detrahebant, et adversus lactandum illum filium matris suae ponebant scandalum. Merito fecerunt ipsi matri ut iterum parturiret. on dixit, Mater, quia aliquando matres vel catiores sunt, vel minus amantes filios suos, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ accepit hstet aliqͥd qđ scilicet
ges propͥe dicimꝰ: conuocari autẽ
magis ẽ utentiũ ratione sicuti st̃
hões. Unde ex ꝑsona ipsiꝰ asaph in alio
psalmo ccinit᷑. Quasi pecꝰ factꝰ sũ & te et
dõ mancipatꝰ uidetur ꝓmagnis tamen
Ac sũmis bonis ab illo earnalia arena
temporalia requirebat. Et exrectare filiũ

Expanded text:
nomen accepit, distet aliquid; quod scilicet ges proprie dicimus; convocari autem magis est utentium ratione, sicut sunt homines. Unde ex persona ipsius Asaph in alio psalmo canitur, «Quasi pecus factus sum apud te, et Deo mancipatus videretur, pro magnis tamen ac summis bonis ab illo carnalia, terrena, temporalia requirebat. Invenimus
Abbreviated transcription (Latin):
ait euangłm : Losepi autem cum ed iustus.
et nollet eam diuulgare : uoluit eam occulte¬
dimittere. Ergo ipsa corripienda st̃ coramo-¬
mnibus : quȩ peccant᷑ coram omnib. Ipsa cor
tribuite tẽpora: et c̃cordat scripta: Sic agamꝰ.
et sic agendũ ẽ ñ solum quando in nos peccat᷑ :
nemo nouit Ego uolo publicȩ corriꝑe et
tu quȩris inscrib̾e : Prorsus nec prodo. nec
negligo. Corripio insecreto : pono ante ocłos
dĩ iudiciũ. Terreo cruentam consoientiam :¬
ꝑsuadeo poer iitentiam. Hac caritate p̃diti
eẽ debemus unde aliquarido hoes rep̃¬
hendunt nos qđ quasi ñ corripiamus. aut
putant nos scire qđ nescimus aut putant
nos tacere si scimꝰ. Forte qđ scis et ego scio: ñ
coram te corripio. qr curare uolo non accusare.
homini intali peccato cõstituto. sauciãq
eprenti c̃scientiam illud uulnꝰ eẽ mortiferũ¬

Expanded text:
ait Evangelium? Joseph autem cum esset vir justus, ait Evangelium? Joseph autem cum esset vir justus, et nollet eam divulgare. Mariti dolcorripienda sunt coram omnibus quae peccantur coram omnibus. Ipsa vero tribuite tempora, et concordat scriptura. Sic agamus, et sic agendum est, non solum quando in nos peccatur, nemo novit. Ego nolo illum publice corripere, et tu quaeris inscribere? Prorsus nec prodo, nec negligo: corripio in secreto, pono ante oculos ejus Dei judicium, terreo cruentam conscientiam, persuadeo poenitentiam. Hac caritate praediti esse debemus. Unde aliquando homines reprehendunt nos, quod quasi non corripiamus, aut putant nos scire quod nescimus, aut putant nos tacere quod scimus. Sed forte quod scis et ego scio: sed non coram te corripio, quia curare volo, non accusare.homini in tali peccato constituto sauciamque gerenti conscientiam, illud vulnus esse mortiferu
Abbreviated transcription (Latin):
emouos fallat fr̃s. si ñ uultis falli. et
uultis amcre fr̃s: scitote omnem ꝓfes¬
sionem in eccła hab̾e fictos Ñ dixi omnem ho¬
minem eẽ. fictũ: sed omnem ꝓfessionem habe
fictas ꝑsonas. St̃ xp̃icini mali: sed st̃ et boni
accede. tempta. excute : adhibe auris iudi¬
cum. Inuenis scĩmoniales: in disciplinatas:
numqͥd idõ scĩmonium rep̃hendendũ ẽ
Multe ñ stads in domib suis. circũ eunt do¬
mos alienas curiosȩ agentes loquentes
quae ñ oportet : suꝑbȩ linguatȩ. ebriosȩ
Sed si uirgines st̃. quidͥ p̾dest integra caro.
m̃te corrupta: Meliꝰ ẽ humile coniugiũ:
qͣm suꝑba uirginitas. Si enim nub̃et. ñ
habet nom̃ unde extolleretur. & habet¬
frenum qͦ regeretur. Sed nũqd ꝓpt̃ uirgines
malas damnaturi sumꝰ et scas corpore et sp̃ũ.
aut ꝓpt̃ istas lcuidabiles etiam illas imp¬¬
bandas laudare cogem᷑  Undiq unus as¬
S sumetur : et unus relin quetur. UoLo g¬

Expanded text:
emo vos fallat, fratres: si non vultis falli, et vultis amare fratres, scitote omnem professionem in Ecclesia habere fictos. Non dixi omnem hominem esse fictum, sed omnem professionem habere fictas personas: sunt christiani mali, sed sunt et boni. accede, tenta, excute adhibe oris judicium. Invenis sanctimoniales indisciplinatas; numquid ideo sanctimonium reprehendendum est? Multae non stant in domibus suis, circumeunt domos alienas, curiose agentes, loquentes quae non oportet, superbae, linguatae , ebriosae: etsi virgines sunt, quid prodest integra caro, mente corrupta? Melius est humile conjugium, quam superba virginitas. Si enim nuberet, non haberet nomen unde extolleretur, et haberfrenum quo regeretur. Sed numquid propter virgines malas, damnaturi sumus sanctas et corpore et spiritu ? aut propter istas laudabiles, etiam illas improbandas laudare cogemur? Undique unus assumetur, et unus relinquetur. 14.
Abbreviated transcription (Latin):
nos filiũ ab illo accepisse potentiam : de qͦ
natꝰ ẽ potens. Patri .uͦ. potentiã nullus dedit:
qr nullus eũ genuit. Gignendo enim dedit
potentiã pat̃ filio : sic̃ om̃a q̾e hab& in subs¬
tantia sua. gignendo dedit ei quẽ genuit
de substantiã sua. Sed qȩrit᷑ utrũ tantam
qͣnta ipsi ẽ potentia pat̃ filio dedit ati mino¬
rem : sitantã ñ solũ potentem potens. uerum
etiam omni potentem genuisse dicat᷑. credat᷑.
intelligat᷑ omp̃s: si minorem. qͦmͦ om̃a qȩ ha¬
bet pat̾ filii s̃. si prĩs omni potentia filii ñ ẽ
mͦ acciꝑe sed de dõ. qđ ẽ ipsa trinitas. Loquess
enim ad timotħm: p̃cipio inqͥt tͥ coram dõ qͣi
uiuificat om̃a et xp̃o iniũ qui testimonium
reddidit sub pontio pilato bonam c̃fessionẽ

Expanded text:
nos Filium ab illo accepisse potentiam, de quo nos Filium ab illo accepisse potentiam, de quo natus est potens: Patri vero potentiam nullus dedit, quia nullus eum genuit. Gignendo enim dedit potentiam Pater Filio, sicut omnia quae habet in substantia sua, gignendo dedit ei quem genuit de substantia sua. Sed quaeritur utrum tantam, quanta ipsi est, potentiam Pater Filio dederit, an minorem. Si tantam, non solum potentem potens, verum etiam omnipotentem genuisse dicatur, credatur, intelligatur omnipotens: si minorem, quomodo omnia quae habet Pater, Filii sunt? Si Patris omnipotentia Filii non esmodo accipere; sed de Deo, quod est ipsa Trinitas. Loquens enim ad Timotheum: Praecipio, inquit, tibi coram Deo, qui vivificat omnia, et Christo Jesu qui testimonium reddidit sub Ponti
Abbreviated transcription (Latin):
stendi ñ eẽ c̃sequens. ut idõ credamꝰ in
forma dĩ uisibilem filium. qr scriptũ
÷ ẽ. inuisibili soli dõ: qđ tu de patre sic te ac¬
cipe demonstrabas tanꝗ filiꝰ in uisibilis ñ sit
cũ eũ in uisibilium creatorem script᷑a testet᷑
Verũ tu restat ut dicas ambo quidem iniuid
qđ scilicet sit qͥdem pat̾ et filius. sed potentior pat̃
filio: ut auctorib et doctorib uob̃ potuerit po¬
tentem potens. ne potuerit omnipotentẽ gignere
omp̃s. Ac ꝑ hoc si pat̃ hãbet omni potentiam qͣm
non habet filius: falsũ ẽ qđ ait filius. om̃a ꝗ̃ ha¬
bet pat̃. mea st̃. Deinde si aliqͥd fac̃ pat̾ quod fa¬
cere ñ potest filius: merito dicitur potentior pat̃
quam filius. Cum uͦ dicait quȩẽq pat̃ facit haec
et filius similit̃ fac̃: non ire melius auditur ipse
quam uos. meliusq ipsi creditur doceni quam de¬
cipientib uob: Sed potentiam pat̾ inquis a
nemine : filius uͦ accepit apatre. Fatemur et

Expanded text:
stendi non esse consequens ut ideo credamus in forma Dei visibilem Filium, quia scriptum est, Invisibili soli Deo . Quod tu de Patre sic te accipere demonstrabas, tanquam Filius invisibilis non sit, cum eum et invisibilium creatorem Scriptura testetur. Verumtamen restat ut dicas, Ambo quidem invisibquod scilicet sit quidem potens et Filius, sed potentior Pater Filio: ut auctoribus et doctoribus vobis potuerit potentem potens, nec potuerit omnipotentem gignere omnipotens. Ac per hoc si habet Pater omnipotentiam quam non habet Filius, falsum est quod ait Filius, Omnia quae habet Pater, mea sunt. Deinde si aliquid facit Pater, quod facere non potest Filius, merito dicitur potentior Pater quam Filius: cum vero dicat, Quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit ; nonne melius auditur ipse quam vos, meliusque ipsi creditur docenti quam decipientibus vobis? Sed potentiam Pater, inquis, a nemine, Filius vero accepit a Patre. Fatemur et
Abbreviated transcription (Latin):
uicquid etiam a meliore in deterius
et adeteriore in melius morit᷑: ñ ÷
hoc ds̃ ÷ qr neq in melius ire potest sũma
bonitas : neq in deteriꝰ uera ȩt̾nitas Vera
aut̃ ȩt̾nitas ÷: ubi tẽporis nichil ÷. Eyet aut̃
mꝰ hoc et mͦ illud. Iam tempꝰ admissũ.ẽ¬
ȩt̃nũ ñ ÷ Nam ut noueritis qr ñ sic ds̃ qͦmͦ
anima : certe immortał ẽ anima. Quid
gͦ ẽ. qđ ait apłs de dõ. qui solus habet
ĩmmortalitatem nisi qr hoc aꝑte dix̃
solus habet ini commutabilitatem : qr solus ha¬

Expanded text:
uidquid ergo et a meliore in deterius, et a deteriore in melius moritur, non est hoc Deus: quia neque in melius ire potest summa bonitas, neque in deterius vera aeternitas. Vera enim aeternitas est, ubi temporis nihil est. Erat autem modo hoc, et mest. Nam ut noveritis quia non sic Deus quomodo anima: certe immortalis est anima; quid ergo est quod ait Apostolus de Deo, Qui solus habet immortalitatem ; nisi quia hoc aperte dixit, Solus habet incommutabilitatem, quia solus ha
Abbreviated transcription (Latin):
qr naturci initio carens. increm̃to ñ indigens. sic̃
nullũ finem. ita nullam recipit mutabilitatem.
Ceaturȩ aut̃ etiam ille qͥb ds̾ ȩt̃nitatem dedit
uł daturꝰ. ẽ ñ penitus omnis finis alienȩ s. qr
ñ st̃ extra commutationem : dum illis finis est
et tẽporał institutio et locał motio. et ipsa in
augm̃tum sui facta mutatio. E Iucem habi¬

Expanded text:
 natura initio carens, et incremento non indigens, sicut nullum finem, ita nullam recipit mutabilitatem. Creaturae autem, etiam illae quibus Deus aeternitatem dedit, vel daturus est, non penitus omnis finis alienae sunt, quia non sunt extra commutationem; dum illis finis est, et temporalis institutio, et localis motio, et ipsa in augmentum sui facta mutatio. Ae
Abbreviated transcription (Latin):
accedite ad eũ et illuminamini: nisi qr hoc nemo
potest si de se qͥsq p̃sũpserit. sed si ei ipse donauerit:
Immortalitatem aut̃ ds̃ hab̾e dr̃ solus: qr ẽ. immu¬
tabił solus. In omni enĩ mutabili nat᷑a. non nulla
mors ẽ ipsa mutatio: qr fac̃ aliꝗͥd in ea ñ. ẽẽ. qđ
erat. ꝑyinde & ipsa anima humana quȩ ꝓpt̃ ea¬
suũ nũquam desinit uiuere: habet tam̃ ꝓipso suo¬
mͦ qͣndam mortẽ suam: qr si iuste uiuebat et peccat.
morit᷑ iustitiȩ: si peccatrix erat et iustificat᷑. morit᷑
pecccito: ut alias eiꝰ mutationes taceam de quibus
longũ ẽ. disputare. Et creaturerũ natura caelestiũ
mori potuit : qr peccaie nen potuit. Nã et angłi
peccauer̃ & demones facti st̃ : quoꝵ ẽ diabolus pͥn¬
ceps: & qͥ ñ peccauer̃ peccare potuer̃ Et cuicũq¬
creaturȩ rationali prȩstat᷑ ut pecccire ñ possit: ñ ÷ͥ

Expanded text:
Accedite ad eum, et illuminamini ; nisi quia hoc nemo Accedite ad eum, et illuminamini ; nisi quia hoc nemo potest, si de se quisque praesumpserit, sed si ipse donaverit? Immortalitatem autem Deus habere dicitur solus, quia est immutabilis solus. In omni enim mutabili natura nmors est ipsa mutatio, quia facit aliquid in ea non esse, quod erat. Unde et ipsa anima humana, quae ideo disuum nunquam desinit vivere; habet tamen quamdam mortem suam; quia, si juste vivebat, et peccat, moritur justitiae. Si peccatrix erat, et justificatur, moritur peccato, ut alias ejus mutationes taceam, de quibus modo longum est disputare. Et creaturarum natura coelestium mori potuit, quia peccare potuit. Nam et angeli peccaverunt, et daemones facti sunt, quorum est diabolus princeps; et qui non peccaverunt, peccare potuerunt. Cuicunque rationali
Abbreviated transcription (Latin):
errorem trinitas unus ẽ. ds̃. beatus & solus po¬
tens. rex regum. & dñs dominantium. Numqd
enim uł uos dicere audetis filium ñ ẽe. regem regũ
et dñm dominantiũ : de qͦ int̃ coeta scriptũ
ẽ in apocalrpsi ioħis. Et ipse calcat torcular
uini potentis. & intunica & infemore hab&
nom̃ feriptum. rex regum & dñs dominanaũ.
Sed ne forte dicatis quod nom̃ pris filius habeat
scriptũ inueste et in foemore: alio loco eiꝰdẽ
libri suꝑius legit᷑. Etagnꝰ uincet eos: qm̃ dñs
dominantiũ ẽ. et rex regũ. Qua ꝓpt̃ scđm uos¬
duo st̃ reges regũ. et dñi dominantiũ. et
contͣ uos ẽ si de prẽ tantũ ait apłs. beatus
et solus potens. rex regũ et dñs dominantiũ.
Verũ aut̃ scđm fidem rectã ipsa trinitas unꝰ
ẽ ds̃. beatꝰ et solus potens. rex regũ. et dñs do¬
minantiũ. qͥ solus hab& immortalitatem
&lucem habitat in accessibilem. Et qͦmͦ erit uerũ

Expanded text:
errorem, Trinitas unus est Deus: beatus et solus potens, Rex regum et Dominus dominantium. Numquid enim vel vos dicere audetis Filium non esse Regem regum et Dominum dominantium? De quo inter caetera scriptum est in Apocalypsi Joannis: Et ipse calcat torcular vini potentis, et in tunica et in femore habet nomen scriptum, Rex regum et Dominus dominantium . Sed ne forte dicatis quod nomen Patris Filius habet scriptum in veste et in femore; alio loco ejusdem libri superius legitur: Et Agnus vincet eos, quoniam Dominus dominantium est et Rex regum . Querrorem, Trinitas unus est Deus: beatus et solus potens, Rex regum et Dominus dominantium. Numquid enim vel vos dicere audetis Filium non esse Regem regum et Dominum dominantium? De quo inter caetera scriptum est in Apocalypsi Joannis: Et ipse calcat torcular solus potens, Rex regum et Dominus dominantium, qui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem. Et quomodo erit verum,
Abbreviated transcription (Latin):
pauperum : quȩ in imm̃sũ modũ rationes
adiuuans uiduarũ. Letunia qͦq ac uigiliȩ
in qͣntũ malitudinem ñ ꝑ turbaÑ oꝑando.
psallendo. legendo. in lege dĩ meditando
si sumant᷑ in delitias spituales. etiam ipsa
quae uident᷑ laboriosa uertunt᷑. Nullo mͦ
enim st̃ onerosi labores amantium: sed etiã
ipsi delectant. sic̃ uenantiũ. aucupantium.
piscantiũ. uindemiantium negotiantium ludo
aliqͦ sese oblectaNs Int̃.ẽ. Eͦ qđ ametur. Nam
in eo qđ amat᷑: aut ñ laborat᷑ : aut labor
amatur. Et uide quam pudendum et dolendũ
ut pila iaciat᷑ : et ñ delectat ut ds̃ ad qͥrat᷑.¬

Expanded text:
pauperum, quae in inmensum modum orationes pauperum, quae in inmensum modum orationes adiuuant uiduarum. ieiunia quoque ac uigiliae, in quantum ualetudinem non perturbant, si orando, psallendo, legendo et in lege dei meditando insumantur, in delicias spiritales etiam ipsa quae uidentur laboriosa uertuntur. nullo enim modo sunt onerosi labores amantium, sed etiam ipsi delectant, sicut uenantium, aucupantium, piscantium, uindemiantium, negotiantium, ludo aliquo sese oblectantium. interest ergo quid ametur. nam in eo, quod amatur, aut non laboratur aut et labor amatur. et uide, quam pudendum et dolendum ut pila iaciatur, et non delectat. ut deus adquirat
Abbreviated transcription (Latin):
amori succedat. Intuentes enim hominem
c̃ũ sationem. sȩpe exꝑti sumꝰ in qͥbidam las¬
cuua cõp̃ssa. creuisse auaritiam. Nã sic̃ in ipsis
sensib corporis acutius audiunt qͥ ñ uident. &¬
tangendo multa discernunt. nec tanta uiua¬
citate tangunt qͥ ocłis utuntur. ubi intelligit᷑
ex uno aditu id ÷ luminũ rep̃ssa intentione
sentiendi eã se in alios sensus promptiori di¬
noscendi acumine exerere tanꝗ ex altero conet᷑
implere qđ negat᷑ in altero : ita etiam sȩpe carnis
cupiditas a comcumbendi uoluptate cohibita
maiorib uirib in pecuniȩ se porrigit appetitõ
Et illinc aũsa: huc se impetu ardentiore cũtit
In uob̾ autem amor diuitiarũ simul frigescat
cũ amore nuptiarũ. Et piꝰusus rerum qͣs possi¬
detis ad sp̃ituales delitias conferatur: ut lib̵¬
tas ur̃a magis ferueat adiuuandis egenis quã
ditandis auaris. In thesaurum qͥppe cȩlestem.
ñ mittunt᷑ dona cupidorum sed elemosinȩ

Expanded text:
amori succedat. intuentes enim hominum amori succedat. intuentes enim hominum conuersationem saepe experti sumus in quibusdam lasciuia compressa creuisse auaritiam. nam sicut in ipsis sensibus corporis acutius audiunt qui non uident et tangendo multa discernunt nec tanta uiuacitate tangunt, qui oculis utuntur — ubi intellegitur ex uno aditu, id est luminum repressa intentione sentiendi eam se in alios sensus promptiorem dinoscendi acumine exerere, tamquam ex altero conetur inplere, quod negatur in altero — ita etiam saepe carnalis cupiditas a concumbendi uoluptate cohibita maioribus uiribus in pecuniae se porrigit adpetitum et illinc auersa huc se inpetu ardentiore conuertit. in uobis autem amor diuitiarum simul frigescat cum amore nuptiarum, et pius usus rerum, quas possidetis, ad spiritales delicias conferatur, et liberalitas uestra magis ferueat adiuuandis egenis quam ditandis auaris. in thesaurum quippe caelestem non mittuntur dona cupidorum, sed elemosynae
Abbreviated transcription (Latin):
Anteꝗ mortale hoc induat᷑ immortalitatẽ.
hoc ÷ uera & ꝑfecta et ꝑpetua sanitate.
quȩ ñ trena infirmitate deficiens corrupti¬
bili uoluptate reficit᷑: sed cęlesti firmitate
ꝑsistens xt̾na corruptibilitate uegetatur.
Elidiȩ igitur sPirituales. delitiis car¬
nalibus in scĩa castitate p̃cedañ: le¬
ctio oratio. psalmꝰ bona cogitatio. bonorũ
oꝑm frequentatio spes futũri scłi. et cor
sursum. atq de his omnib gr̃arum actio
pr̃i luminũ. a qͦ sine ulla dubitatione o-¬
mne datũ optimũ & om̃e donũ ꝑfectũ seri-¬
nuptiarũ qͣs in carne unbꝵ habent. alicrum
ccirnaliũ delitiarum tanꝗ in solatio usus as¬
sumit᷑: qd ego dicam qͥe seqͣnt᷑ mala. cũ bre¬
uit̃ apłs dixerit uiuenem mortuam e̾e. uiduã
quae indelitus uiuit: Absit gͦ a uob. ut di¬
uitiarũ cupiditate capiamini ꝓcupiditate
nuptiarũ : & in cordib ur̃is nummus uiroꝵ

Expanded text:
antequam mortale hoc induatur inmortalitate, antequam mortale hoc induatur inmortalitate, hoc est uera et perfecta et perpetua sanitate, quae non terrena infirmitate deficiens corruptibili uoluptate reficitur, sed caelesti firmitate persistens aeterna incorruptibilitate uegetatur.eliciae igitur spirituales deliciis carnalibus in sancta castitate succedant; lectio, oratio, psalmus, bona cogitatio, bonorum operum frequentatio, spes futuri saeculi, et cor sursum: atque de his omnibus gratiarum actio Patri luminum, a quo sine ulla dubitatione omne datum optimum et omne donum perfectum, Scrinuptarum, quas in carne uirorum habent, aliarum carnalium deliciarum tamquam in solacio usus adsumitur, quid ego dicam, quae sequantur mala, cum breuiter apostolus dixerit uiuentem mortuam esse uiduam, quae in deliciis uiuit? absit autem a uobis, ut diuitiarum cupiditate capiamini pro cupiditate nuptiarum et in cordibus uestris nummus uiri
Abbreviated transcription (Latin):
uaqa cũq temporalium BONORU fe¬
licitate rircum fluas. ut ꝑsistas iN
orationib nocte ac die. desolatam eẽ. te me-¬
mineris. Non enim apłs qualicumq uiduȩ
tribuit hoc munꝰ. Sed quae uere uidua est
inqͥt et desolata sꝑauit in dño: et ꝑsifat
in orationib nocte acdie. Qđ .uͦ. sequitur:
uigilantissime caue. Quȩ aut̃ in deliti is agit :
uiuens mortua ÷ Agit enim hͦ in his quae
diligit: quȩ ꝓmagno appetit qͥb beatũm eẽ
credit. Qua ꝓpt̃ qđ scriptura dix̃ de diui¬
tiis. diuitiae si affluant ñ apponatis cor.
hocetiam de delitus ⁊ dico. Delitiȩ si af¬
fluant:: ñ apponascor. N idõ te magni pen¬
das qđ non desunt qͦd affatim suppetunt.
qͦd uelut ex fonte largissimo t̾renȩ felicita¬
tis fluunt: ommnino haec in te despice atque
contemne : nec in his qͥcqͣm reqͥras p̃t̃ in tegrã
corporis ualitudinem. Haec enim contem¬
nenda ñ.ẽ ꝓpt̃ necessarios usus uitȩ huius.

Expanded text:
uantacumque temporalium bonorum feuantacumque temporalium bonorum felicitate circumfluas, ut persistas in orationibus nocte ac die, desolatam te esse memineris. non enim apostolus qualicumque uiduae tribuit hoc munus, sed quae uere, inquit, uidua est et desolata, sperauit in domino et persistit in orationibus nocte et die. quod uero sequitur, uigilantissime caue: Quae autem in deliciis agit, uiuens mortua est; agit enim homo in his, quae diligit, quae pro magno appetit, quibus beatum esse se credit. quapropter quod scriptura dixit de diuitiis: Diuitiae si adfluant, ne adponatis cor, hoc etiam de deliciis tibi dico: Deliciae si adfluant, ne adponas cor. non ideo te magni pendas, quod non desunt, quod affatim suppetunt, quod uelut ex fonte largissimo terrenae felicitatis fluunt. omnino haec in te despice atque contemne, ne in his quicquam requiras praeter integram corporis ualitudinem. haec enim contemnenda non est propter necessarios usus uitae huius,