comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nant᷑ animã corpore solutã. in aerẽ euanescere in auras effuch
Ita data accepta q fide: cotidianis colloquiis sacram̃tũ frequer¬
tabant. Nec multũ in medio: ⁊ eoce mors repentina ĩmincis
indignantẽ halitũ uni eoꝵ uolent̾ extͣrit. Remansit alt̾: ⁊ seri
de socui sꝑonsione cogitans. ⁊ iã ianiq affuturũ p̾stolans: casi
opimone tͥgnita dieb uentis pauit. Quib elapsis cũ desꝑais
aliis negotiis  auocass nnũ astitit subito uigilanti ⁊ qis¬
dam oꝑis molienti uultu qualeᷤsolet e̾ẽ morientiũ aũ fugii
eranguis. Gũ tacentẽ uiuũ pͥor mortuus cõpellans: aguosets
me in qͥt: Agnosco respondit: ⁊ ñ tm̃ de insolita cua t᷑bor psa¬
tia: quantũ de diut᷑na miror absentia. At ille u tarditatem
aduentꝰ excusauit: tandẽ ait. tande̾ expeditis morarũ ueri
uenio. S aduentꝰ iste tͥ si uoles aunoẽ erit cõmodꝰ. mͥ om

Expanded text:
inantur animam corpore solutam in aerem evanescere, in auras effluere. inantur animam corpore solutam in aerem evanescere, in auras effluere. Ita data acceptaque fide, quotidianis colloquiis sacramentum frequentabant. Nec multum in medio, et ecce, mors repentine imminens indignantem halitum uni eorum violenter extraxit. Remansit alter, et serio de socii sponsione cogitans, et jam jamque affuturum praestolans cassa opinione triginta diebus ventos pavit; quibus elapsis, cum desperans aliis negotiis avocasset otium, astitit subito vigilanti, ei quiddam operis molienti, vultu, qualis solet esse morientium anima fugiente, exanguis. Tum tacentem vivum prior mortuus compellans, « Agnoscis me? » inquit: « Agnosco, respondit, et non tantum de insolita tua turbor praesentia, quantum de diuturna miror absentia. » At ille, ubi tarditatem adventus excusavit, tandem ait, « Tandem, expeditis morarum nexibus, venio: sed adventus iste tibi, si voles, amice, erit commodus, m
Abbreviated transcription (Latin):
Id officiũ magis p̾cario: quã bonȩ uitę merito. ab epolo¬
ci exegerant. Deniq alt̾ius miserand᷑ eritus suꝑstitem iustru¬
xit: quã fuerint antea in infermi lapsũ ambo p̾cipites. scd̾
qͦd ad scientiã littãrũ intendit ita edocti: ut aut parũ aut
nicħ deberent ipsis artib. A reptantib infantie rudim̃tis. ad̃
ioc undis amicitis officiis emuli: ut uirta comici dictũ. manib
pedibq conando: ꝑicłm etiã si necesse ee̾t capitis ꝓ inuicem
facerent. Qua re die quadam liberiorem amiũ a curis frece¬
sib nacti: in secreto conclaui huiꝰcemodi sententias fudere.
uiuentes pͥmo mortuũ comitaret᷑ ad manes. Paciscunt᷑ gͦ ut qͥs¬
qͥs eoꝵ ante obiret. suꝑstiti uł dorimenti uł uigilanti apparen
infra tͥgnita ꝓculdubio dies. Si fiat edocturꝰ quod scłm platori¬
cos mors sp̃m ñ extinguat: s ad pͥncipiũ sui dm̃ tanquam
e carcere emiitat. Sin minꝰ epicureoꝵ secte concedendũ: qui op¬

Expanded text:
id officium magis precario quam bonae vitae merito ab episcopo loci exegerant: denique alterius miserandus exitus superstitem instruxit quam fuerint antea in inferni lapsum ambo praecipites. Caeterum, quod ad scientiam litterarum tendit ita edocti, ut aut parum aut nihil ipsis deberent artibus; a reptantibus infantiae rudimentis adeo jocundis amicitiae officiis aemuli, ut, juxta comici dictum, « Manibus pedibusque conando, periculum etiam, si necesse esset, capitis pro invicem facerent. » Quare die quadam, liberiorem animum a curis forinsecis nacti, in secreto conclavi hujusmodi sententias fudere: viventes, primo mortuum comitaretur ad manes. Paciscuntur ergo ut quisquis eorum ante obiret, superstiti, vel dormienti vel vigilanti, appareret infra triginta procul dubio 406 dies: si fiat, edocturus quod, secundum Platonicos, mors spiritum non extinguat, sed ad principium sui Deum tanquam e carcere emittat; sin minus, Epicureorum sectae concedendum, qui op
Abbreviated transcription (Latin):
L iuor eũ defset. quẽ carpserat antea: nec tã carpsit. ⁊ odit eũ. qͣm m̃ luet
Sir uere sapiens. ⁊ parte beatꝰ ab onii: Qui e los anuna. corpore ditic huu
P ost obitũ uruã secũ. secũ requiescã: Nec fiat melior sors mea sont sui
quentia: tali gestu ꝓcedit aureꝰ lepos: es mͦ purpurtos flores fmde
u ũbo a bono infirmare: qͥ ⁊ fortassis peceatũ te grauabit alienũ c̃ dest
lacte mamillarũ suarũ uisa fuerat sauare: p̃dixisse aiant. Nã cũ mes¬
mis positũ multi iusitarent. ⁊ ediũ capacitas uix confluentibi suris
ille intꝰ oipositas catiias ocło longe rimatꝰ berengariũ usuq usus¬
pellendũ censint: ꝓtestaius ĩmanẽ demonẽ ꝓpt̾ eũ consatere: aultos
eñ seguendũ b landiente manu. ⁊ illice anhelitu corritec. Qua ies
adplescrus pͥmio erroras calore. secta sua infecerit: hodie iuqͥt nor

Expanded text:
Livor enim deflet quem carpserat antea; nec tam Carpsit et odit eum, quam modo laVir vere sapiens, et parte beatus ab omni; Qui coelos anima, corpore ditat humum. Post obitum vivam secum, secum requiescam, Nec fiat melior sors mea sorte suaostentat 465 eloquentia, tali gestu procedit aureus lepos, eo modo Purpureos flores fundit emplo vel verbo a bono infirmare, quia fortassis peccatum te gravabit alienum, cum dellacte mammillarum suarum visa fuerat sanare, praedixisse aiunt: nam cum in extremis positum multi visitarent, et aedium capacitas vix confluentibus sufficeret, ille inter oppositas catervas oculo longe rimatus, Berengarium nisu qupellendum censuit, protestatus immanem daemonem propter eum consistere, multosque ad eum sequendum blandiente manu et illice anhelitu corrumpere; quin eadolescens primo erroris calore secta sua infecerit, « Hodie, » inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
limouia doniũ reꝑleuit: qd̾ eũ p̃occuparet mors: emĩdationẽ¬
⁊ iuatico. Normanniã ininctꝰ ⁊ coactꝰ Rob̃to. angliã Willelmo ps¬
sessiones mat̃nas henrico delegauit. Uinctos suos om̃s &uer
solui: chesauros efferri. ⁊ eccłiis disꝑgi p̃cepit. Certũ mimeri
pecunie ad reparationẽ eccłiȩ nuꝑ cremate ipse indixit. Didi

Expanded text:
rimonia domum replevit, quod eum praeoccuparet mors emendationerimonia domum replevit, quod eum praeoccuparet mors emendationeet viatico. Normanniam invitus et coactus Roberto, Angliam Willelmo, possessiones maternas Henrico delegavit. Vinctos suos omnes educi et solvi, thesauros efferri et ecclesiis dispergi, praecepit. Certum numerum pecuniae ad reparationem ecclesiae nuper crematae ipse indixit. Ordi
Abbreviated transcription (Latin):
botͥ in uineis. ⁊ pomia in uiridariis copiã sui uolentib faciunt:
ereitu coacto franciã infestꝰ ingdit᷑. Oiniã ꝓt̾it: cuucta popłat᷑. Nicħ̾
rat qd̾ furentis animũ mitigaret: ut iniuriã insolent acceptã mul¬
cremauit. Combusta illic eccłia soẽ marię: reclusa una ustulata qͦ
peleũ suũ nec in tali uecessitate deserendũ putauit: fortuue om̃es
uũ pessũdate. Quo successu exhilaratꝰ dũ suos auduciꝰ incitat. ut
mi adiciant ꝑ abula. ꝓpius flãmas succendens: foti calore. ⁊ autuu¬
uali estꝰ inequalitate. morbũ nactꝰ ẽ. Dieunt qͥdã qd̾ p̃ruptã fossam
nipes tͣnsiliens enterana sessoris diruꝑit: qͦd in autĩori parte sel¬
uent᷑ ꝓtuberabat. Hoc dolore affectꝰ : receptui suis cecunt. Noto¬
nagũ q reu̾sus erescente in dies incõiodo. lecto excipit᷑. Consulti
ediei: inspectione urme certã mortẽ p̃ditere. Quo audito que¬

Expanded text:
botri in vineis, et poma in viridariis, copiam sui volentibus 460 faciunt, botri in vineis, et poma in viridariis, copiam sui volentibus 460 faciunt, exercitu coacto, Franciam infestus ingreditur. Omnia proterit, cuncta populatur; nihil erat quod furentis animum mitigaret, ut injuriam insolenter acceptam mulus cremavit, combusta illic ecclesia sanctae Mariae; reclusa una ustulata, quae spelaeum suum nec in tali necessitate deserendum putavit; fortunae omnes civium pessundatae. Quo successu exhilaratus, dum suos audacius incitat ut igni adjiciant pabula, propius flaautumni inaequalitate morbum nactus est. Dicunt quidam, quod praeruptam fossam sonipes ejus transiliens, interranea sessoris diruperit; quia in antventer protuberabat. Hoc dolore affectus receptui suis cecinit; Rotomagumque reversus, crescente indies incommodo, lecto excipitur. Consulti medici inspectione urinae certam mortem praedixere. Quo audito que
Abbreviated transcription (Latin):
decuma emungebat: qͣ impetꝰ eoꝵ uł tardaret. uł etiã ꝓpelleret: ꝑsepe
It fit in reb humanis. uirib qͣssatis fidẽ hostilẽ p̾mio pigneratꝰ. Reg¬
ut adhuc ⁊ nn dies auget᷑ huiusce dedecoris calamitas: ut ⁊ uillȩ ⁊ excłie
ensioĩb supponant᷑. S ne hoc qͥdẽ ꝑpetua exactoꝵ fide: s qͥcũq plus ob¬
ulerit. statĩ pactis irritis pͥorib paluiam habeat.:.
xtremo uitȩ tempore in normannia babitans: contͤctis minueiti¬
is cũ rege francoꝵ aliquantisꝑ se contimut. Euiꝰ abutens patientia
dnlippus: fert᷑ dixisse. Rer anglie iacet rocomagi: more absolutarũ
arni feminar ũ. cubile fouens Ioecatꝰ in eius uentrẽ: quẽ potione
illeuiarat. Quo ꝑstrictꝰ conuitio respondit. Eũ ad missã pꝰ partũ iero:
entũ mulia candelarũ ei libabo. Talia ꝑ resurrectionẽ ⁊ splendorẽ dĩ
nuntians: qd soleret ex industria talia sacm̃ta facere: que ipso hiatu

Expanded text:
el tardaret vel etiam propelleret, persaepe ut fit in rebus humanis viribus cassatis, fidem hostilem praemio pigneratus: regnat adhuc et in dies augetur hujusce dedecoris calamitas, ut et villae et ecclesiae pensionibus supponantur; et ne hoc quidem perpetua exactorum fide, sed quicunque plus obtulerit, statim, pactis irritis prioribus, palmam habeat. § 281. Extremo vitae tempore in Normannia habitans, contractis inimicitiis cum rege Francorum, aliquantisper se continuit; cujus abutens patientia, Philippus fertur dixisse, « Rex Angliae jacet Rotomagi, more absolutarum partu foeminarum cubile fovens, » jocatus in ejus ventrem quem potione alleviarat. Quo praestrictus convitio, respondit: « Cum ad missam post partum iero, centum millia candelas ei libabo; » talia « per resurrectionem et splendorem Dei » pronuncians, quod soleret ex industria talia sacramenta facere quae ipso hiatu
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ legati speciẽ multitudinis. apparatũ q deliciarũ mirarentud
Nee ullo tempore comnor aut indulgendi facilior erat: ut qͥ aduen¬
rant largitatẽ eiꝰ eũ diuitiis. conquadrare uͥq gentiũ iactitarent.
Quem morẽ coniguandi pͥmꝰ successor obstinate tenint: socds omisit

Expanded text:
gentium legati speciem multitudinis apparatumque deliciarum mirarentur. gentium legati speciem multitudinis apparatumque deliciarum mirarentur. Nec ullo tempore comior aut indulgendi facilior erat, ut qui, advenerat largitatem ejus cum divitiis conquadrare ubique gentium jactitarent. Quem morem convivandi primus successor obstinate tenuit, secundus omisit
Abbreviated transcription (Latin):
fronte capillis nuda. Roboris ingentis u lacertis: ut magno sepe sõs¬
tacdõ fuerit. qd̾ nemo eiꝰ arcũ tenderet: quẽ ipse admisso eqͦ podib nr¬
uo extento simiaret. Mague dignitatis sedens ⁊ stans: quãquã obai¬
tas uentͥs ninus ꝓtensa. corpꝰ regiũ deformaret. Sõmodȩ ualitudims:
ut qͥ mĩquã aliqͦ morbo ꝑicłoso p̃t̃ in extremo decubuerit. Frerecto ne¬
moꝵ adeo deditꝰ: ut sicut p̃dixi multa milia eiectis habitatorib sil¬
uescere iuberet: in qͥb a cet̾is negotiis auocatꝰ animũ intenderet. sn¬
uiuia in p̃cipius festinitatib sũptuosa ⁊ magnifica imbat:
natale dñi apd̾ gloecestrã. pasca apd̾ wintoniã. pentecosten apd ua¬
monastĩũ agens qͦt amus qͥb in anglia morari liceret. Oñs es cũ¬
cũq ꝓfessionis magnates regiũ edictũ accersiebat: ut exterarum

Expanded text:
fronte capillis nuda, roboris ingentis in lacertis, ut magno saepe specfronte capillis nuda, roboris ingentis in lacertis, ut magno saepe spectaculo fuerit quod nemo ejus arcum tenderet, quem ipse admisso equo pedibus nervo extento sinuaret; magnae dignitatis sedens et stans, quanquam obesitas ventris nimis protensa corpus regium deformaret; commodae valetudinis, ut qui nunquam aliquo morbo periculoso praeter in extremo decubuerit; exercitio nemorum adeo deditus, ut sicut praedixi multa millia ejectis habitatoribus silvescere juberet, in quibus, a caeteris negotiis avocatus, animum remitteret. Convivia in praecipuis festivitatibus sumptuosa et magnifica inibat; Natale Domini apud Gloecestram, Pascha apud Wintoniam, Pentecosten apud Westmonasterium agens quotannis quibus in Anglia morari liceret: omnes eo cujuscunque professionis magnates regium edictum accersiebat, ut exterarum
Abbreviated transcription (Latin):
nos auro molito. Post morte fuĩs absolutꝰ. nepotiq eillelmo dñ¬
satꝰ: partẽ nob̾ti fouebat. S tec̃ qͦ male cedente fortuna extorris ini¬
glia: normanuico nepoti ⁊ epãtui insistebat. Deinde cũ ede iersi¬
initanã uiã uig̾ssus: antiochiȩ in obsidione. xp̃i auoꝵ finẽ habuit:
xterarũ nationũ homines. dignant̾ ad amicitiã admisit.: idffe¬
rent̾ honorib extulit. Elemosine curã habuit: tͣusmarins etłus
multas possessiones in anglia largitꝰ. Nec ullũ fere monastiũ pset¬
tĩ in normannia. uł eiꝰ uł ducũ munificentia ꝑtͣnsiit: ut anglei
copia tenuitas illoꝵ sustentaret᷑. Ita eiꝰ temꝑore ultͦ citͦq cenobiala
grex excreuit: monastĩa surgebant religione uetã edificiis ran¬
tia. S hic animau̾to musitationẽ dicentiũ: meliꝰ fuisse ut anniqꝰ
in suo statu conseruarent᷑: qͣm illis semimutilatis. de rapma noui

Expanded text:
nos auro molito. Post mortem fratris absolutus, nepotique Willelmo advenos auro molito. Post mortem fratris absolutus, nepotique Willelmo adversatus, partem Roberti fovebat; sed tunc quoque male cedente fortuna, extorris Anglia, Normannico nepoti et episcopatui insistebat. Deinde cum eodem Ierosolymitanam viam ingressus, Antiochiae, in obsidione Christianorum, finem habuit. § 278. Exterarum nationum homines dignanter ad amicitiam admisit, indifferenter honoribus extulit: eleemosynae curam habuit: transmarinis ecclesiis multas possessiones in Anglia largitus; nec ullum fere monasterium, praesertim in Normannia, vel ejus vel ducum munificentia pertransiit, ut Angliae copia tenuitas illorum sustentaretur. Ita ejus tempore ultro citroque coenobialis grex excrevit, monasteria surgebant religione vetera, aedificiis recentia. Sed hic animadverto mussitationem dicentium: Melius fuisse ut antiqua in suo statu conservarentur, quam, illis semimutilatis, de rapina nova
Abbreviated transcription (Latin):
nupserat. Ex eo fr̃s willelmꝰ habuit: Rob̾tũ quẽ comitẽ moreionii
fecit. erassi ⁊ hebetis ingenii homine̾: odonẽ quẽ ad epãtũ baiocense
ꝓuerit comes: comitẽ cantie rex instituit. Gallidioris pectoris ille
totiꝰ anglie uice dñs sub rege fuit: ꝑꝰ necẽ Willelmi filii osberii.
staq in aggregandis thesauris mirꝰ t̾giu̾sari. mire astutie: pene
iuyatuĩ romanũ absens a eiuib mercatꝰ fuerat: ꝑas ꝑegͥnoꝵ epłis
⁊ nũmis infarciens. Euiꝰ fut᷑i itinũs opinione eũ certatĩ ex coto reg¬
lls ad eũ milites concurrerent. rex indigne ferens compedib irre¬
luut: p̃fatꝰ ñ se habere baiocarũ ep̃m: s comitẽ eantiȩ pͥndere.
Glientes eus minis impulsi. tantã auri copiã ꝓdidere: ut nri sq
estimationẽ suꝑaret fului congeries metalli. Deniq ⁊ cullei plis
e fluiuis extracti: qͦs ꝑ certaloca sublatis consciis infoderat. ple¬

Expanded text:
nupserat. Ex eo Willelmus fratres habuit: Robertum, quem comitem Moritonii nupserat. Ex eo Willelmus fratres habuit: Robertum, quem comitem Moritonii fecit, crassi et hebetis ingenii hominem; Odonem, quem ad episcopatum Baiocensem provexit comes, 457 comitem Cantiae rex instituit. Callidioris pectoris ille totius Angliae vicedominus sub rege fuit, post necem Willelmi filii Osberni. Itaque in aggerandis thesauris mirus, tergiversari mirae astutiae, pene papatum Romanum absens a civibus mercatus fuerat; peras peregrinorum epis nummis infarciens. Cujus futuri itineris opinione cum certatim ex toto regno ad eum milites concurrerent, rex indigne ferens, compedibus irretivit; praefatus non se Baiocarum episcopum, sed comitem Cantiae prendere. Clientes ejus, minis impulsi, tantam auri copiam prodidere, ut nostri seculi aestimationem superaret fulvi congeries metalli; denique et cullei plures e fluviis extracti, quos per certa loca, sublatis consciis, infoderat, ple
Abbreviated transcription (Latin):
unde ꝓ uero disserit᷑: qd in eadẽ silua willelmꝰ filiꝰ eiͦ. ⁊ nepos Richar¬
y filiꝰ aob̃ti comitis uormanuie mortẽ offenderint: seuero dĩ iudicio.
quo ꝑtranscunte fauces appensus .
ilie ipsius fuere qͥnq. Eecilia cadomensis abbissa iiuit. Altã con¬
stantia comiti brutamue alano fergant in coniugiũ data austĩtate
iustitie ꝓuintiales in mortiferã sͥ potionẽ exaeuit. Gertia adala uror¬
ttgħi blesiensis comitis. laudate in scło potentiẽ uirago: nouit᷑ apud
Uniꝰ. qͦ ut diximꝰ haroldo ꝓmissa: infra mat᷑os conzugio annos obiit
altius qͦ adelfonso gallitiȩ regi. ꝑ nuntios iurata: uirgineã mortẽ imn¬
dita. sub extremo uite tẽpore ꝑ legatũ transferebat. S ille ꝓsꝑe
rediens audita morte willelini. apud apuliã resedit: sepultis ibi il¬
liatͥs uiri exuuiis. Matrẽ quantũ uixit insigni indulgentia dignatꝰ ẽ:
q̃ ante patͥs obitũ cuidã herluxino de comitis uilla mediocͥũ opũ uiro

Expanded text:
tmodum in eadem silva Willelmus filius ejus, et nepos Ricardus filius Roberti comitis Normanniae, mortem offenderint; severo Dei judicio irtranseunte fauces appensus. § 276. Filiae ipsius fuerunt quinque: Cecilia, Cadomensis abbatissa, vivit; altera, Constantia, comiti Brittanniae Alano Fergant in conjugium data, austeritate justitiae provinciales in mortiferam 456 sibi potionem exacuit; tertia, Adala, Stephani Blesensis comitis uxor, laudatae in seculo potentiae virago, noviter apud   ut diximus promissa, infra maturos conjugii annos obiit; alterius, quae Aldefonso Galliciae regi per nuncios jurata, virgineam mortem imdita, sub extremo vitae tempore per legatum transferebat; sed ille prospere rediens, audita morte Willelmi, apud Apuliam resedit, sepultis ibi illustris viri exuviis. Matrem quantum vixit insigni indulgentia dignatus est; quae, ante patris obitum, cuidam Herlewino de Comitisvilla, mediocrium opum viro,
Abbreviated transcription (Latin):
tauit. Quare ⁊ genitoris benedictioẽ ⁊ hereditate frustͤtus: angla pͥ
mortẽ eiꝰ caruit: comitatu normannie uix retento. Ea qͦ pͥ .ix. annes
frĩ Willelmo ꝓ pecununuadiata: asiaticã expeditionẽ eũ cet̾is rei¬
anis agg̃ssus ẽ AIude tͣnsactis .iiͦii. anns clarꝰ nulitię gestis reglla¬
sine difficultate normannie mm̾sit: qd̾ gm ano Willelmo nuꝑ defis¬
to. henricꝰ rex nouitate tener. angliã infide tenere satis habuit.
alebat: puer delicatꝰ. ⁊ ut id ętatulȩ pusio. altũ qͥd spirans
So tantã pͥmeui floris indalem: mors acba cito depasta crrrpi
faadunt ceruos in noua foresta terebrantẽ: tabidi aeris nebula

Expanded text:
citavit; quare et genitoris benedictione et haereditate frustratus, Anglia post citavit; quare et genitoris benedictione et haereditate frustratus, Anglia post mortem ejus caruit, comitatu Normanniae vix retento. Ea quoque post novem annos fratri Willelmo pro pecunia invadata, Asiaticam expeditionem cum caeteris Christianis aggsine difficultate immersit, quod, germano Willelmo nuper defuncto, Henricus rex, novitate tener, Angliam in fide tenere satis habuit: alebat, puer delicatus; ut id aetatulae pusio, altum quid spirans. Sed tantam primaevi floris indolem mors acerba cito depasta corrupit; tradunt cervos in Nova Foresta terebrantem, tabidi aeris nebula
Abbreviated transcription (Latin):
nis fuerit. ꝓ rob̾to filio eui mat̾ militarẽ manũ ex fici reditib
sufficere dicebat᷑. Uerũ ꝓpt̾ hoc uichil conugalis gr̾e̾ diminuti s
se ostendit: dũ quatuor aunus ante defunctã. ⁊ inagnificentissims
inferiis extulit: ⁊ lac̾mus ꝑ multos dies ub̃tim ꝓsequtꝰ amisse
karitatẽ desideranit. Quͥn ⁊ eo tempore si credim᷑. ab omĩ uolupc¬
apud west monast̾iũ studio eiꝰ ꝓpe conugẽ locata: habet cubã argna¬
⁊ auri expensis operosam.
ilios habuit. Rob̃tũ. Richardũ. Willelmũ ⁊ henricũ. Postiores
duo: pꝰ eũ successione continua in anglia regnauere. Rob̾tꝰ patꝰ
adhuc uiuente normanniã sͥ uegari eg ferens in italiã obstinatꝰ abit̃
ut filia bonefacii martionis sũpta. pat̾ partib ilł ad iutꝰ aduersard
S petitionis huiusce cassus: philippũ francoꝵ regẽ contͣ patͥi ex¬

Expanded text:
nis fuerit pro Roberto filio, cui mater militarem manum ex fisci redditibus nis fuerit pro Roberto filio, cui mater militarem manum ex fisci redditibus sufficere dicebatur: verum propter hoc nihse ostendit, dum quatuor annis ante se defunctam , et magnificentissimis inferiis extulit, et, lachrymis per multos dies ubertim prosecutus, amissae charitatem desideraverit, quin et ex eo tempore, si credimus, ab omni voluptapud Westmonasterium studio ejus prope conjugem locata, habet tumbam argenti aurique expilios habuit, Robertum, Ricardum, Willelmum, Henricum. Posteriores duo post eum successione continua in Anglia regnavere. Robertus, patre adhuc vivente, Normanniam sibi negari aegre ferens, in Italiam obstinatus abiit, ut, filia Bonifacii marchionis sumpta, patri partibus illis adjutus adversaretur: sed, petitionis hujusce cassus, Philippum Francorum regem contra patrem ex
Abbreviated transcription (Latin):
su afectꝰ. ut si tra dehisceret. si celũ patesceregtuto mͥ ut᷑biq refugi
endũ estimare. Ita meticłosus dũ qͦ euadã dubito: repente ut hȩc
dicens ur̃e saluti nͥ negligitis consulerẽ: halitũ recepi. confestĩ effusurꝰ.
ii defossũ: miracłõ m ut munt diuino. altiꝰ tͥb pedib suꝑ t̾ram
aet̃ oetãs uͥtutes p̃cipue in pͥma adolescentia Ieleuatum est:.¬
castitatẽ suspexit: in tantũ ut publice sereret᷑ nicħ illũ in fe
ita se egit ut płib annus. nulliꝰ ꝓbͥ suspitione notaret᷑. Tulit er
mathilde liberos multos: qͦ ⁊ marito morigera. ⁊ ple fecnndi no¬
bilis uiri animũ. in sui amoris incitabat aculeũ. Quaqͣm ñ dest
qͥ ganniant. eũ celibatui antiqͣ renuntiasse cũ regia potestas ae¬
uiss: uolutatũ cũ euiͦdã prb̃i filia. qͣm ꝑ sacellitẽ suceiso popbit
seuerans. qd aliquantula simultas iit̾ eos innata extremis in¬

Expanded text:
sum affectus, ut ssum affectus, ut sendum non aestimarem. Ita meticulosus, dum quo evadam dubito, repente ut haec dicens vestrae saluti nisi negligitis consulerem halitum recepi, confestim effusurus. mi defossum, miraculo modo ut aiunt divino altius tribus pedibus superaeteras virtutes, praecipue in prima adolescentia castitatem suspexit, in tantum ut publice sereretur nihil illum in fita se egit ut pluribus annis nullius probri suspicione notaretur. Tulit ex Matilde liberos multos, quae, et marito morigera et prole foecunda, nobilis viri animum in sui amoris incitabat aculeum: quanquam non desint qui ganniant eum coelibatui antiquo renunciasse cum regia potestas accrevisset, volutatum cum cujusdam presbyteri filia, quam per satellitem succiso poplite severans, quod aliquantula simultas inter eos innata extremis an
Abbreviated transcription (Latin):
omẽni elegantiã erant cõpositi. Concordat u̾boꝵ lenitas. cũ nitore
uestiũ. ut nicħ desiderarẽ p̃t̃ taliũ uiroꝵ obseqͥũ Itaq blandis assen¬
tationib gauisus ibam ut uere mͥ uidebat᷑ u̾sus orientem. ꝓmitte¬
but᷑ mͥ sedes paradisiaca: ñ multo pꝰ intͣnda. In mom̾to p̾tĩta euro¬
pa: ingssi asiã uenimꝰ ierosolinam. Ibi scĩs adoratis iordanẽ ꝑtendimꝰ.
fiuioris ripę accolȩ ductoꝵ meoꝵ contubernio mixti: lȩcũ cetũ fecere.
Ego uisendi ultĩora studio: tͣnsitũ mat᷑abam. Cũ comices dm̃ p̾cepisse
refert: ut ante demonũ t̾rificarer uisione: quatinꝰ ueniales culpe
quas confessione ñ diluerã. pauore horrendarũ formarũ purgarent᷑.
Eũ dicto astitit altĩ parti tanta demonũ uis: hastilia acuta uibrantiũ.
ugnes iaculantiũ: ut ag̃ ferreꝰ.aer flãmeꝰ uideret᷑. Eoꝵ horrore ita

Expanded text:
omnem elegantiam erant compositi; concordabat verborum lenitas cum nitore omnem elegantiam erant compositi; concordabat verborum lenitas cum nitore vestium, 449 ut nihil desiderarem praeter talium virorum obsequium. Itaque blandis assentationibus gavisus, ibam, ut vere mihi videbatur, versus orientem: promittebatur mihi sedes paradisiaca, non multo post intranda. In momento praeterita Europa, ingressi Asiam, venimus Jerosolymam; ibi sanctis adoratis, Jordanem pertendimus; citerioris ripae accolae, ductorum meorum contubernio mixti, laetum coetum fecere. Ego, visendi ulteriora studio, transitum maturabam. Tunc comites Deum praecepisse referunt ut ante daemonum visione terrificarer, quatenus veniales culpae, quas confessione non dilueram, pavore horrendarum formarum purgarentur. Cum dicto astitit alteri parti tanta daemonum vis, hastilia acuta vibrantium, ignes efflantium, ut ager ferreus, aer flammeus videretur. Eorum horrore ita
Abbreviated transcription (Latin):
entie uroris querelȩ accenderent: e reogitat oceassiones quib
siacutor pereati sede pelleret᷑. S pꝰ modũ. ꝓuectiorib anius. ꝓ ex¬
putos sceleris. illũ scõ s cephano eadomis mouastiũ edificasse: illã
pui tͥnitati iodẽ in eodẽ uico fecisse: ut᷑q ꝓ sexusuo ꝑsonas inha
ilgerio successit mauriliꝰ fiscanensis Sbitantiũ eligente.
monachꝰ: multis uirtutib s maxime abstinentia laudatꝰ.
p̃ bene ⁊ sc̃e actã uitã cũ ad extremũ do uocante ueniss: uita¬
li pͥuat᷑ halitu ferme dimidia die iacuit defunctꝰ. Uerũtam̃ cũ
ũ p araret᷑ in excłia ferri: aĩa resũpta circũstantes lac̾mabili gau¬
dio ꝑfudit. Stupentes hoc sermone corroborat. Atenti aĩo estote:
ultima pastoris uri u̾ba exeipientes. N aturali morte resolutꝰ fui. s
ut uobis intimarẽ q̃ uidi. reductꝰ sum. Nec aliquanto diutiꝰ subsistã:
quia in dũo soporari delectat. Ductores sp̃c mei: uultib ⁊ uestib ad

Expanded text:
entis uxoriae querelae accederent, excogitatas occasiones quibus persecutor peccati sede pelleretur: sed postmodum provectioribus annis, pro expiatione sceleris, illum sancto Stephano Cadomis monasterium aedificasse, illam beatae Trinitati in eodem vico idem fecisse; utroque pro sexu suo personas inhalgerio successit Maurilius, Fiscannensis monachus, multis virtutibus sed maxime abstinentia laudatus. Is post bene et sancte actam vitam, cum ad extremum Deo vocante venisset, vitali privatus halitu ferme dimidia die jacuit defunctus; veruntamen, cum jam pararetur in ecclesiam ferri, anima resumpta circumstantes lachrymabili gaudio perfudit. Stupentes hoc sermone corroborat: « Attenti animo estote, ultima pastoris vestri verba excipientes. Naturali morte resolutus fui, sed, ut vobis intimarem quae vidi, reductus sum; nec aliquanto diutius subsistam, quia in Domino soporari delectat. Ductores spiritus mei vultibus et vestibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
scotieis p̃dis t̾ras suas obuoxias indignaret᷑. Quappt̾ coacti mu
met᷑polim quã angli eũ dans ⁊ scotis obstinate tenebant. iide¬
ditione accepit: ciuib longa inedia consũptis. Maxiniũ qͦ holiui
numerũ qͥ obsessis in auxiliũ conuenerant ingenti ⁊ gͣui pliofidit
ñ meruenta sͥ uictoria multos suoꝵ anintens. Cunc totiꝰ rogons
uicos & agͥs corrũpi: fructꝰ uł fruges igne uł aqua. labefatai
iubet. M aritima maxime: tum. ꝓpt̾ recentem irã. tũ qua cnt¬
nẽ danoꝵ regem filiũ suani aduentare rumor sparserat. Ea pͥare
ratio: ut nichil cit᷑ oram marinã p̃do piraticꝰ secũ asporticur.¬

Expanded text:
Scotticis praedis terras suas obnoxias indignaretur. Quapropter WillelScotticis praedis terras suas obnoxias indignaretur. Quapropter Willelmetropolim, quam Angli cum Danis et Scottis obstinate tenebant, in deditionem accepit, civibus longa inedia consumptis; maximum quoque hostium numerum, qui obsessis in auxilium convenerant, ingenti et gravi praelio fudit, non incruenta sibi victoria multos suorum amittens. Tunc totius regionis vicos et agros corrumpi, fructus et fruges igne vel aqua labefactari jubet; maritima maxime, tum propter recentem iram, tum quia Cnutonem Danorum regem, filium Swani, adventare rumor sparserat: ea praecepti ratio, ut nihil circa oram maritimam praedo piraticus invenir
Abbreviated transcription (Latin):
rebellantẽ leuit̾ subegit: diuino scł iutꝰ aurilio: qͦd pars mu¬
alis ult᷑ decidens. ingressũ illi patefecerit. Nã ⁊ iꝑse audaciꝰ eam
siluerat: ꝓtestans homines irreuerentes. dĩ desticuendos suf¬
fagio: qͥa unꝰ eoꝵ supͣ inurũ stans. nudato inguine auras sonitu
ferioris partis curbauerat: ꝓ contemptu uidelicet normannoꝵ¬
boracũ eiuitatẽ unicũ rebellionũ suffugiũ: quib pene deleuit:
nie ⁊ ferro necatis. Ibi enĩ rex scotoꝵ maͥchoniꝰ cũ suis : ibi ed¬
sołm dictores suos ĩtiat᷑ difficilis sit regssus ad ueniã.:¬
al comꝰ comes angloꝵ ꝑfugas libent̃ recipiebat: tutam̃tu singłs
qua memoria nobilitatis. iugalem sͥ fecerat. Fuurs causa. cont̾mus
anglie ꝓuincias rapinis.⁊ incendiis infestabat. Non qd̾ illi aligͥ
ad regnũ ꝓfuturũ arbitͣret᷑: s ut Willeliui animũ const̾staret: qͥ

Expanded text:
rebellantem 422 leviter subegit, divino scilicet jutus auxilio, quod pars murebellantem 422 leviter subegit, divino scilicet jutus auxilio, quod pars muralis ultro decidens, ingressum illi patefecerit: nam et ipse audacius eam assilierat, protestans homines irreverentes Dei destituendos suffragio; quia unus eorum, supra murum stans, nudato inguine auras sonitu inferioris partis turbaverat, pro contemptu videlicet Normannorum. Eboracum, unicum rebellionum suffugium, civibus pene delevit, fame et ferro necatis: ibi enim rex Scotorum Malcolmus cum suis, ibi Edsecundum dictores suos mentiatur, difficilis sit regressus ad veniam.alcolmus omnes Anglorum perfugas libenter recipiebat, tutamentum singulis , pro antiqua memoria nobilitatis, jugalem sibi fecerat. Ejus causa conterminas Angliae provincias rapinis et incendiis infestabat; nad regnum illi profuturum arbitraretur, sed ut Willelmi animum contristaret, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Sillelmꝰ ut tͥumphatorem decebat eũ exercitu ñ hostili s regali
s ꝓgredicus: urbem regni maximã londoniã petit. Moxq cũ
tulatione ciues effusi: obuiã uadunt. Pruꝑit oĩb portis turba
alutatiũ auctorib magnatib: p̃ciꝑue stigando archiepõ can¬
uriensi: ⁊ aldreclo eboraceusi. Nã p̾cedentib dieb edumꝰ ⁊ mor¬
hariꝰ ample spei fir̃s. aꝑud londoniã. audito uit̾i̾tꝰ heroldi nu¬
ageuio nũquã illuc willelmũ esse uenturũ. Eetĩ ꝑceres edgarũ
ligerent: si ep̾os assertores haberent. S ꝓximo urgente ꝑiculo
domesticȩ litis discidio: nec illud qͥdẽ effectũ Ita angli qͥ in unã
deuntes sententiã potuissent patͥe reformare riinã: dũ nullũ
suis uolunt. alienũ indurert̃. Tunc ille haud dubie rex
nclamatꝰ: die natalis dñi coronatꝰ ẽ. ab aldredo archiepo. Eaue

Expanded text:
Willelmus ut triumphatorem decebat cum exercitu, non hostili sed regali Willelmus ut triumphatorem decebat cum exercitu, non hostili sed regali modo progrediens, urbem regni maximam Londoniam petit; moxque cum gratulatione cives omnes effusi obviam vadunt. Prorupit omnibus portis unda salutantium, auctoribus magnatibus, praecipue Stigando archiepiscopo Cantuariensi et Aldredo Eboracensi: nam praecedentibus diebus, Edwinus et Morcardus, amplae spei fratres, apud Londoniam audito interitus Haroldi nuingenio nunquam illuc Willelmum esse venturum. Caeteri proceres Edgarum eligerent si episcopos assertores haberent; sed proximo urgente periculo et domesticae litis dissidio, nec illud quidem effectum: ita Angli, qui, in unam coeuntes sententiam, potuissent patriae reformare ruinam, dum nullum ex suis volunt, alienum induxerunt. Tunc ille, haud dubie rex conclamatus, die Natalis Domini coronatus est ab Aldredo archiepiscopo ;
Abbreviated transcription (Latin):
Parib inindere: suꝑiores p̃tergredi uelle. Subiectos ipsi us¬
licantes ab alienis cutari. Dnĩs fideles: morq leui offensansi¬
deles. Gũ fato ponderare ꝑfidiam: cũ nũmo mutare sentens¬
am. Eeterũ omĩũ gentiũ benignissimi: ad uenas secũ equali
honore colunt: matͥmonia qͦ eũ subditis iugunt. Religiouis nor¬
mã. usq quaq in anglia emortuã: ad uentu suo suscitarñt. Uide¬
as uͥq in uillis eccłas. in uicis ⁊ urbib monasti̾a nouo edsse¬
di gene̾ consurgere: recenti ritu patͥam florere: ita ut sͥ ꝑisse de¬
nuisq opulentꝰ existimet: queni ñ aliqͣ p̾clara magnificentia il¬
efret. S qͥa de his satis dictũ: Willeliui gesta ꝓsequanur:¬
e nͥ ꝑfecta uictoria potitus ẽ: suos sepeliendos mirifice cura¬
dit: hostib qͦ siqͥ uellent idem exequendi licentiã p̾buit. Forp̃ herol¬

Expanded text:
elle, subjectos sibi veelle, subjectos sibi vellicantes 420 ab alienis tutari; dominis fideles, moxque levi offensa infideles. Cum fato ponderare perfidiam, cum nummo mutare sententiam. Caeterum, omnium gentium benignissimi advenas aequali secum honore colunt; matrimonia quoque cum subditis jungunt; religionis normam, usquequaque in Anglia emortuam, adventu suo suscitarunt; videas ubique in villis ecclesias, in vicis et urbibus monasteria novo aedificandi genere consurgere; recenti ritu patriam florere, ita ut sibi perisse diquisque opulentus existimet quem non aliqua praeclara magnificentia illustret. Sed, quia de his satis dictum, Willelmi gesta prosequamurerfecta victoria potitus est, suos sepeliendos mirifice curavit; hostibus quoque si qui vellent, idem exequendi licentiam praebuit. Corpus Harol
Abbreviated transcription (Latin):
angli uestib ad mediũ geni erpediti. cͥnes consi barbas rasi.
armillis aureis brachiis onati: pieturatis stigmiatib eutem
insigniti. In cibis urgentes crapulã: in potib irritantes u¬
micam. Eẜ hec quidem extrema iam uictorib suis partei¬
parunt: de cetĩs u eoꝵ uores tͣuseuntes. S hec mala de obͥri
tos simplici uia semitã scĩtatis tͥuisse: scio multos laicos om̃
geni̾s ⁊ conditionis. doͣ in eadem gente placuisse. Facessat abhoc
relatione inuidia: ñ cunctos parit̾ hec inuoluit calũpnia. uet
sicut in tranquillitate malos cũ bonis fouet plerũq di serent
ita in caꝑtiuitate bonos cũ malis eiꝰdem constringit seuerido
stib ad inuidiã cultis: cibis citͣ ullam nimietatẽ delians
Gens militie assueta: ⁊ sine bello pene uiuẽ nescia. In hostem in¬
pigre ꝓcurrere: ⁊ uͥ uires ñ successissent ñ minꝰ dolo ⁊ pecut

Expanded text:
Angli 419 vestibus ad medium genu expediti, crines tonsi, barbas rasi, Angli 419 vestibus ad medium genu expediti, crines tonsi, barbas rasi, armillis aureis brachia onerati, picturatis stigmatibus cutem insigniti; in cibis urgentes crapulam, in potibus irritantes vomicam. Et haec quidem extrema jam victoribus suis participarunt, ds simplici via semitam sanctitatis trivisse; scio multos laicos omnis generis et conditionis Deo in eadem gente placuisse: facessat ab hac relatione invidia, non cunctos pariter haec involvit calumnia; verum sicut in tranquillitate malos cum bonis fovet plerumque Dei serenitas, ita in captivitate bonos cum malis nonnunquam ejusdem constringit severitasstibus ad invidiam culti, cibis citra ullam nimietatem delicati: gens militiae assueta, et sine bello pene vivere nescia; in hostem impigre procurrere, et, ubi vires non successissent, non minus dolo et pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
dis expositũ p̃da erat potentiorib: ut uł coꝵ substantiis ex haustis
uł etiã corporib in longinquas t̾ras distractis. aceruos thesauroꝵ
cengererent: quãius ingenitũ sit illi genti. cõmessationib inhi
are quã opib. Illud erat a nat᷑a abhorrens: qͦd multi ancillat
silis ex se gͣuidas. uͥ libidim satisfecissent. aut ad publicũ ꝓsti¬
bulũ. aut ad ext̾nũ obseqͥũ uenditabant. Potabatur in cõ¬
mune ab omĩb: in hoc studio noctes ꝑuide ut dies ꝑpetuantib
Par uis & abiectis domib cotos abligurriebant sũptꝰ. francs:
normanius absimiles: qͥ amplis ⁊ suꝑbis edificiis modicas crpo¬
militari. cũ willelmo cong̾ssi: uno p̾lio ⁊ ipso ꝑfacili seruitia
se patͥamq pessundederint. Nicħ enĩ temĩtate leuiꝰ. s qͥaͥ cũ
impetu in choat᷑. cito desunt uł consũmit᷑. Ad sũmã cc̾ erant

Expanded text:
dio expositum, praeda erat potentioribus, ut, vel eorum substantiis exhaustis, dio expositum, praeda erat potentioribus, ut, vel eorum substantiis exhaustis, vel etiam corporibus in longinquas terras distractis, acervos thesaurorum congererent, quanquam magis ingenitum sit illi genti commessationibus quam opibus inhiare. Illud erat a natura abhorrens, quod multi ancillas suas ex se gravidas, ubi libidini satisfecissent, aut ad publicum prostibulum aut ad externum obsequium venditabant. Potabatur in commune ab omnibus, in hoc studio noctes perinde ut dies perpetuantibus. Parvis et abjectis domibus totos absumebant sumptus; Francis et Normannis absimiles, qui amplis et superbis aedificiis modicas expenmilitari Willelmo congressi, uno praelio, et ipso perfacili, servituti se patriamque pessundederint. Nihil enim temeritate levius; sed quicquid cum impetu inchoat, cito desinit vel compescitur. Ad summam tunc erant
Abbreviated transcription (Latin):
me metꝰ a uo deuiare ñ sinit. De regib dico: qͥ ꝓ amplitudine
potestatis. licent̾ indulgere uoluptatib posent: quoꝵ qͥdam in
utͥa. qͥdã romẽ mitato habitu. celeste lucran st̃ regnũ: beatũ
uacti cõmertiũ. MMulti specietenꝰ tota uita mundũ amplexi: ut
besauros egenis effunderent: monastiis diuiderent. Qͥd dicam de
tor ep̃is: heremitis abb̃ib: Nonne tota insula scĩs reliquiis ui¬
digenarũ fulgurat: ut uix aliqͤm uicũ iusignẽ p̃tereas. uͥ noui
eĩ nom̃ ñ audias: Quã inultoꝵ etiã ꝑiit memoria: ꝓ scriptoꝵ mo¬
ia. Uerũtam̾ littãrũ. ⁊ religionis studia. etate ꝓcedentẽ obsole¬
uerunt: ñ paucis ante aduentũ normannoꝵ annuis. Gleriei litte¬
ratura cumultuaria contenti: uix sacram̃toꝵ u̾ba balbutiebant.
ocupori erat ⁊ miracło ceti̾s qͥ grãmaticã noss. Mon achi sub¬
missarũ a festiuante pb̃ro aurib tantũ libabant. Uulgꝰ in me¬

Expanded text:
amplitudine potestatis licenter indulgere voluptatibus possent: quorum quidam in patria, quidam Romae, mutato habitu, coeleste lucrati sunt regnum, beatum nacti commercium; multi, specietenus, tota vita mundum amplexi, ut thesauros egenis effunderent, monasteriis dividerent. Quid dicam de tot episcopis, heremitis, abbatibus? nonne tota insula tantis reliquiis indigenarum fulgurat, ut vix aliquem vicum insignem praetereas ubi novi sancti nomen non audias? quam multorum etiam periit memoria, pro scriptorum inopia! Veruntamen litterarum et religionis studia aetate procedente obsoleverunt, non paucis ante adventum Normannorum annis. Clerici litteratura tumultuaria contenti, vix sacramentorum 418 verba balbutiebant: stupori erat et miraculo caeteris qui grammaticam nosset. Monachi, submissarum a festinante presbytero auribus tantum libabant. Vulgus, in me
Abbreviated transcription (Latin):
istituit: urũ antiqͥs scieutia⁊ religione cõꝑarandũ: de qͥ serio da
porest. Eerenis e oelo creidit cato. Ado oelestis sapor ꝑectꝰ eius ⁊ plu¬
ũ infecerat: ad latintas onĩis in liberaliũ artiũ scientiã ꝑ doctui
eĩ se meitabat: Ndõ ipsius exemplo uł metu ꝓfessio monastei nel¬
gione sĩdabat. Non tẽ epõꝵ ambitꝰ: ñ tẽ abbatũ uenalitas ꝓficicdas.

Expanded text:
nstituit: virum antiquis scientia et religione comperandum, de quo serio dici potest, « Tertius e caelo cecidit Cato; » adeo coelestis sapor pectus ejus et palatum infecerat; adeo Latinitas omnis in liberalium artium scientiam, per doctrinam ejus, se incitabat; adeo, ipsius exemplo vel metu, professio monastica in religione sudabat. Non tunc episcoporum ambitus, non tunc abbatum venalitas
Abbreviated transcription (Latin):
pnltu ⁊ gestu barbarioo. usu bellico.ritu fanatico uiuebant. S pꝰ
modũ xp̃i fide suscepta. paulatĩ ⁊ ꝑ iucrem̃ta temporis. ꝓ ocio
s̃ acticabant exercituĩ armoꝵ in socłis ponentes: omem in reli¬
tione oꝑã insũpsere. Eaceo de ꝑauꝑib quos fortunarũ cenuitas

Expanded text:
vultu et gestu barbarico, usu bellico, ritu fanatico vivebant; sed povultu et gestu barbarico, usu bellico, ritu fanatico vivebant; sed postmodum, Christi fide suscepta, paulatim et per incrementa temporis, pro otio quod actitabant, exercitium armorum in secundis ponentes, omnem in religione operam insumpsere. Taceo de pauperibus, quos fortunarum tenuitas
Abbreviated transcription (Latin):
sagute uiolato e ocrebꝰ ꝓcubuit: fuga angloꝵ ꝑhennis i
tis obseqͥũ sedulo exequa̾bat᷑. Sepe hostẽ cõminꝰ uenientẽ
ferire ut nullus impine aocecłet: qͥn statĩ uno ictu equits
⁊ eques ꝓciderent. Quaꝑpt̾ ut dixi enrinꝰ letali arundine it
mortem impleuit. Iacentis femur: urnꝰ militũ gladio ꝓscil
Unde a Willelmo ignomimȩ notatꝰ. qd̾ rẽ ignauã ⁊ puod¬
dã feciss: mrilitia pulsus ẽ. Item Willelmus suos clans¬
subse confossos ea die amisit. ꝑstitit tam̃ magnamimi
ducis ⁊ corpꝰ ⁊ animꝰ: quãuis familiari susurro a eustodi
corporis reuocaret᷑. ꝑstitit inquã: donec uictoriã plen
suꝑueniens nor infuderet. & ꝓculdubio diuina isii
manꝰ ꝓtexit: ut nichil sanguinis ex eiꝰ corpore hostis hal
ñoꝵ cõmutatione Iam enĩ pͥdem morib angloꝵ insueuerat.
uarii admodũ ꝓ temporib fuere. Nani pͥmes aduentꝰ sui amipo.

Expanded text:
sagittae violato cerebro procubuit, fuga Anglorum perennis in sagittae violato cerebro procubuit, fuga Anglorum perennis in tis officium sedulo exequebatur; saepe hostem cominus venientem ferire, ut nullus impune accederet quin statim uno ictu equus et eques prociderent: quapropter, ut dixi, eminus lethali arundine ictus mortem implevit. Jacentis femur unus militum gladio proscidit; unde a Willelmo ignominiae notatus, quod rem ignavam et pudendam fecisset, militia pulsus est. § 244. Item Willelmus suos clamosub se confossos ea die amisit. Perstitit tamen magnanimi ducis et corpus et animus, quamvis familiari susurro a custodibus corporis revocaretur; perstitit inquam donec victoriam plenam superveniens nox infunderet. Et procul dubio divina illum manus protexit, ut nihil sanguinis ex ejus corpore hostis haur commutatione. Jam enim pridem moribus Anglorum insueverat, qui varii admodum pro temporibus fuere: nam, primis adventus sui annis,
Abbreviated transcription (Latin):
lelmus unuit suis: ut ficta fuga campo se subtͣherent. Hoc cn¬
m̃to angloꝵ cuneus solutꝰ: quasi palantes hostes a t̾go cesuris
exiticiũ sͥ maturauit. Normanm enĩ contĩsis ordinib reu̾si dis¬
sos adoriunt᷑: ⁊ in fugã cogunt. Ita ingenio circũuenti: pulctã
mortẽ ꝓ patͥe ultione meruere. Nec tam̃ ultioni sue defuere:
qͥn crebꝰ consistentes de in sequentib insignes eladis aceruos foo¬
rent. Nã occupato tumulo. normannos calore suocessus aeͥt᷑ ad
suꝑiora nitentes in uallẽ deiciunt: leuiq negotio in subiactos
tela torquentes. lapides rotantes. omẽs ad unũ fundunt.ͥtẽ
fossatũ qͦddã p̾ruptũ. compendiario ⁊ noto sͥ transitu euida¬
tes  tot ibi inunicoꝵ conculcauere: ut cumulo cadauerũ
planitiẽ campi equarent. Ualuit hec uicissitudo mͦ ills nͦ
istis uincentib: quantũ uita haroldi morã fecit. At uͥ ut

Expanded text:
llelmus innuit suis ut, ficta fuga, campo se subtraherent. Hoc collelmus innuit suis ut, ficta fuga, campo se subtraherent. Hoc commento Anglorum cuneus solutus, quasi palantes hostes a tergo caesurus, exitium sibi maturavit; Normanni enim, conversis ordinibus reversi, dispersos adoriuntur, et in fugam cogunt. Ita ingenio circumventi, pulchram mortem pro patriae ultione meruere: nec tamen ultioni suae defuere, quin, crebro consistentes, 416 de insequentibus insignes cladis acervos facerent; nam, occupato tumulo, Normannos, calore succensos acriter ad superiora nitentes, in vallem dejiciunt, levique negotio in subjectos tela torquentes, lapides rotantes, omnes ad unum fundunt. Item fossatum quoddam praeruptum compendiario et noto sibi transitu evadentes, tot ibi inimicorum conculcavere, ut cumulo cadaverum planitiem campi aequarent. Valuit haec vicissitudo, modo illis, modo istis vincentibus, quantum Haroldi vita moram fecit; at ubi jactu
Abbreviated transcription (Latin):
Rex ipse pedes iuxa uerillũ stabat cũ frĩb: ut in cõmu
e ꝑicło equato nemo de fuga cogitaret. Uexilũ illud post
uictoriã pape misit Willelmꝰ: qͦd erat in hominis pugnan¬
is figura auro ⁊ laꝑidib arte sũptuosa contextũ.
cont᷑ normanni tota nocte confessiom pecc̃oꝵ uacantes:
nane dñico corpori cõmunicarunt. Pedites cũ arcub & sa¬
utis pͥmã frontẽ muniunt : equites alis retͦ diuisis consi¬
stunt. Comes uultu serenꝰ. ⁊ clara uoce suȩ parti. utpote
ustiori. dm̃ affuturũ ꝓnuntians: arma ꝑoposcit. M exq
mnmistroꝵ tumultu loricã inu̾sam indutꝰ casũ risu cor¬
fenit: Uertetur inqͥens fortitudo comitatꝰ mei in regnũ.
Eunc cantilena Rollandi inchoata. ut martiũ uiri eremplam
pugnat᷑os accenderet: iuclamatoq dĩ auxilio p̾liũ consertũ. Da¬
latũ q acrit̾: ueutͥs in multã diei horam cedentib. Qͦ cõꝑto ui¬

Expanded text:
Rex ipse pedes 415 juxta vexillum stabat cum fratribus, ut, in commune Rex ipse pedes 415 juxta vexillum stabat cum fratribus, ut, in commune periculo aequato, nemo de fuga cogitaret. Vexillum illud post victoriam papae misit Willelmus, quod erat in hominis pugnantis figura, auro et lapidibus arte sumptuosa intextum. § 242. Contra Normanni, nocte tota confessioni peccatorum vacantes, mane Dominico corpore communicarunt. Pedites cum arcubus et sagittis primam frontem muniunt, equites retro divisis alis consistunt. Comes vultu serenus, et clara voce suae parti utpote justiori Deum adfuturum pronuncians, arma poposcit; moxque ministrorum tumultu loricam inversam indutus, casum risu correxit, « Vertetur, inquiens, fortitudo comitatus mei in regnum. » Tunc, cantilena Rollandi inchoata, ut martium viri exemplum pugnaturos accenderet, inclamatoque Dei auxilio, praelium consertum, bellatumque acriter, neutris in multam diei horam cedentibus. Quo comperto, Wi
Abbreviated transcription (Latin):
eunia uł ut indulgentiꝰ dicã imprudentia: monachũ Willel¬
⁊ legatũ. nec bono uultu dignatꝰ turbide abegit. Asserebat¬
eqgnaturꝰ teneret: uł c̾te spectante utͦq erercitu. gladio rẽ
entilarent. Calũymabat᷑ enim Willelmꝰ regnũ: qd̾ rex illi
duartꝰ concesserat. consilo stigandi archieꝑĩ. ⁊ Godiuni. ⁊ siu¬
di comitũ. eiꝰ q dom obsides filiũ ⁊ nepotẽ soduini norman¬
onso discessit: suis q ad dimicandũ ꝓmptiores animos dedit.
i utͥniq animosi duces disponunt acies: patͥo quisq ritu.
iugli ut accepimꝰ totã noctẽ uisominem cantib potib q du¬
entes: mane incunctant̾ in hostẽ ꝑcedunt. Pedites om̃es cũ
ipennib. conserta aute se scutoꝵ testudine: impenetͣbilem
imeũ faciunt. Qd̃ ꝓfecto illis eadie saluti fuiss: nͥ normantii
imulata fugata more suo confertos manipłos laxassent.

Expanded text:
dentia, vel, indulgentius dicam, imprudentia, monachum, Willeldentia, vel, indulgentius dicam, imprudentia, monachum, Willelmi legatum, nec bono vultu dignatus turbide abegit; horegnaturus teneret; vel certe, spectante utroque exercitu, gladio rem ventilarent. Calumniabatur enim Willelmus regnum, quod rex illi Edwardus concesserat, consilio Stigandi archiepiscopi. et Godwini et Siwardi comitum; ejusque doni obsides filium et nepotem Godwini Normannicius frustratus responso, discessit, suisque ad dimicandum vivaciores animos dedit. § 241. Itaque utrinque animosi duces disponunt acies , patrio quisque ritu: Angli, ut accepimus, totam noctem insomnem cantibus potibusque ducentes, mane incunctanter in hostem procedunt: pedites omnes cum bipennibus, conserta ante se scutorum testudine, impenetrabilem cuneum faciunt; quod profecto illis ea die saluti fuisset, nisi Normanni simulata fuga more suo confertos manipulos laxassent.
Abbreviated transcription (Latin):
in libro belli gallici. Subrisit rex fatuitatẽ referentiũ
lepido insecutꝰ cachinno qͥa ñ essent pb̃ri: s milites arins
ualidi. animis inuicti. Rapuit gͦ ex ore ipsius sermone gui¬
tha fr̃ plus puero adultꝰ. ⁊ magne ultra ętatem uircuss
existimo cũ illo confligere: q̃ inferior robore ⁊ mito habear
Blec enĩ ibis in inficias: qͥn illi sacram̃tũ uł inuitꝰ uł uole¬
tariꝰ feceris. Pinde consultiꝰ ages: si instanti necessitai E
subtͣhens nr̃o ꝑicło colludiũ pugne tẽꝑtaueris. Hos omi
iuram̃to expediti: ferrũ ꝓ patͥa sumemꝰ. Eĩdũ ne suyꝰ
xcrnas: uł fugam uł mortẽ ineas. S nob̾ solis p̾liantib cau
cua urobiq in portu nauigabit: quia ⁊ fugientes restituere
acidam monenti acõmodare: existimans ingloriũ ⁊ ante actȩ
tr opprobriũ. cuicũq discͥmin t̾ga nudare. Sadẽq imꝑu¬

Expanded text:
in libro Belli Gallici. Subrisit rex fatuitatem referentium, in libro Belli Gallici. Subrisit rex fatuitatem referentium, lepido insecutus cachinno, quia non essent presbyteri, sed milites armis validi, animis invicti. Rapuit ergo ex ore ipsius sermonem Gurtha frater, plus puero adultus, et magnae ultra aetatem virtutis aestimo cum illo confligere, quo inferior robore et merito habearis. Nec enim ibis in inficias quin illi sacramentum vel invitus vel voluntarius feceris; proinde consultius ages si, instanti necessitati te subtrahens, nostro periculo colludium pugnae tentaveris: nos, omni juramento expediti, juste rnas, vel fugam vel mortem oppetas: sed, nobis solis praeliantibus, causa tua utrobique in portu navigabit; quia et fugientes restituere, placidam monenti commodare, existimans inglorium et anteactae vitae opprobrium cuicunque discrimini terga nudare: eademque impu