comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq excolerent᷑. Ergo actores tẽpli: exorcistes in
Qñ sui sensus. ⁊ om̃us substancie modꝰ. et redig̾ ap̃se tociꝰ
possessionis instrum̃ta originalia: sic exorcista redigit
isia diligencia tocus regni dñi secreta ut memoriꝰe
memorat apłs cũ dic̃. Nũqͥd om̃s donatiões hñt sa¬
nationũ : N⁊ enĩ cũ ordinant᷑. sic̃ ait canon accipiũt
de manu ep̃i libellũ. inquo scͥpti sunt exorcismi: acci-¬
pientes potestatẽ imponendi manus sr̃ merguminos.

Expanded text:
atque excolerentur. Ergo actores templi exorcistae suntDomini sui census, et omnis substantiae modus, et redigit apud se totius possessionis instrumenta originalia, sic et exorcista redigit in sua diligentia totius regni Domini secreta, ut memoriae memorat Apostolus, cum dicit: Nunquid omnes donationes habent sanationum . Hi enim cum ordinantur, sicut ait Canon , accipiant de manu episcopi libellum, in quo scripti sunt exorcismi, accipientes potestatem imponendi manus super energumenos,
Abbreviated transcription (Latin):
Q mit ⁊ caiusa ẽ.u nõ orant seĩ homines ꝓ hominibꝰ ĩfidelibus
iam nou̾unt añ illũ uidieis uisti cospectum oraiciois sue¬
mitũ cassari refuguit. Qd si nĩc q uiuentes iusti mortius ⁊
clanatis uustis minime eõpaciñt᷑ qñ adhuc aliqͥd iudirabile
desua carne. se ꝑpeti ĩ ipsi nouerunt. qͣnto districtius tũc in¬
uf̾rĩ torm̃ta respicunt. tnto ab om̃i ncio coruptionis exuti.
ipsi iã iusticie uicimus atq arcuis in herebit. Sicqͥppe eoꝵ ĩtes¬

Expanded text:
m causa est ut non orent sancti homines pro hominibus infidelibus jam noverunt, ante illum judicis justi conspectum orationis suatum cassari refugiunt. Quod si nunc quoque viventes justi mortuis et damnatis injustis minime compatiuntur, quando adhuc aliquid judicabile de sua carne sese perpeti etiam ipsi noverunt; quanto districtius tunc iniquorum tormenta respiciunt, quando, ab omni vitio corruptionis exuti, ipsi jam justitiae vicinius atque arctius inhaerebunt? Sic quippe eorum me
Abbreviated transcription (Latin):
cłicoꝵ. Unũ eccłiasticoꝵ sub regimine epis-¬
cõpali de genciũ : alt̾um acefaloꝵ id÷ sine capite.
quẽ sequantur ignoranciũ. lã hos neq int̾ laicos scła-¬
riũ officioꝵ studici : neq int̾ cłicos religio retentat
diuina. s solutos atq oberrantes. solis turpis uita cõ-¬
plectitur ⁊ uaga. Quiq dũ nullũ metuentes explẽ¬
do uoluptatis licenciã consectantur. quasi am̃aliai
bruta lib̃tate ad desidiũ suũ ferunt᷑: habentes signũ
religionis. ñ religionis officiũ : p̃pocentauris similes
nec equi. nec homines: mixtũq ut ait poeta genus
ꝓlesq biformis. Quoꝵ qͥdẽ sordida atq infamiꝰ nume-¬
rositate : satisi suꝑq nr̃a pars occidua pollet.¬

Expanded text:
corum: unum ecclesiasticorum sub regimine episcopali degentium, alterum acephalorum, id est, sine capite, quem sequantur, ignorantium. Hos neque inter laicos saecularium officiorum studia, neque inter clericos religio retentat divina, sed solutos atque oberrantes sola turpis vita complectitur et vaga. 2. Quique dum, nullum metuentes, explendae voluptatis suae licentiam consectantur, quasi animalia bruta libertate ac desiderio suo feruntur, habreligionis, non religionis officium, hippocentauris similes, nec equi, nec homines, mixtumque, ut ait poeta , genus, prolesque biformis: quorum quidem sordida atque infami numerositate, satis superque nostra pars occidua pollet
Abbreviated transcription (Latin):
cato slemeniꝰ tegiiit. auces sunt anguste fistule. qͣsi foces
ꝑ quas uocalis spẽ abintimo pectore ecciliens. sonuĩ uocisenit¬
et iMMandibuse maxillaꝵ partes sunt: quibꝰ mandimus.
Dictaꝰ autẽ maxcilla ꝑ dminutionẽ: sic̃ paxillas. apalo. Cols¬
lum ad instar coline uocatũ: ẽ. rigidũ. ⁊ rocundã ⁊ Manus¬
sicut ⁊ arbor dispansis irmis. Itẽ sient contetis digicisi piignꝰ.¬
intcerospolleat id ẽ. naleat. S cđs indexe et saluraris uocatur:
quia es fteole osfendimus. ⁊ salutaimus. T erenas. meluis. Quart̾
qaisi cnsfe qeo trnu conisiĩ amedicis colligit᷑. Qunttus auricu¬
laris. qeo aurẽ scilpimus. s orit peccꝰ hominis ab aspectu uoca¬
r inmutis enĩ am̃antibus ad tr̃am opp̃sũ ẽ. atq ab aspecd
nemotum. Hominis autẽ pectus: patens ⁊ rectum. Plenũ enui
mamȩ. Mane tłmores pectoris: leuit̾ exxurgentes. He fen

Expanded text:
tatem dentium tegunt. Fauces sunt angustae fistulae, quasi foces, tatem dentium tegunt. Fauces sunt angustae fistulae, quasi foces, per quas uocalis spiritus ab intimo pectore exiliens sonum uocis emittit. Mandibulae maxillarum partes sunt quibus mandimus. Dicta autem maxilla per diminutionem, sicut paxillus a palo. Collum ad instar columnae uocatum. Est enim rigidum et rotundum. Duae ssicut et arbor dispansis ramis. Item, sicut contractis digitis, pugninter ceteros polleat, id est ualeat. Secundus index et salutaris uocatur, quia eo fere ostendimus et salutamus. Tertius ms, quod eo tritum collyrium a medicis colligitur. Quintus auricularis, quod eo aurem scalpimus. 64. Porro pectus hominis ab aspectu vocatum. In mutis enim animantibus ad terram oppressum est, atque ab aspectu remotum; hominis autem aspectui patens et erectum. Plenum enim Mammae autem tumores pectoris leviter exsurgentes: haec sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut aptissimo motu flectant᷑. Hec lan̾ctancius cetĩq de
ratione corporis sc̾pserunt. Int̾ infanciã ⁊ puericiam:¬
et reliqͣs etates. Prima hominis etas: in fac̃ia ẽ. Scđa pu-¬
ericia. Tercia adolescencia. Quarta uiuentus. Quinta
senectus. Sexta seniũ. Prime etates singłis annoꝵ t̾minat᷑
ebdomadibus: ꝓpt̾ simplicẽ uitam. Nam ĩ fancia. UII ͦ.
anno finit᷑. Quarto .xͦ. puericia. De hinc seq̃ñs ad olescẽ¬
cia duabꝰ constat ebdomadibis ꝓpt̾ intellectũ et ratio¬
nẽ : quȩ duo nondum erant in pueris. ⁊ pariuilis. Hec

Expanded text:
. Haec Lactantius ceterique de ratione corporis scripserunt. Inter infantiam et pueritiam reliquasque aetates. Prima hominis aetas infantia est, secunda pueritia, tertia adulescentia, quarta iuuentus, quinta senectus, sexta senium. Duae primae aetates singulis annorum terminantur ebdomadibus, propter simplicem uitam. Nam infantia septimo anno finitur, quartodecimo pueritia; dehinc sequens adulescentia duabus constat ebdomadibus propter intellectum et rationem. Quae duo nondum erant in pueris, et porrigitur haec
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃ uidicia iustificationis tue hoc nãq tp̃r uastator ãgłs
tͣnsiens: pͥmogenita egẏptioꝵ ꝑcussit. Unde ⁊ no uigłan
landũ adiutores suo̾ exsuscitans dic̃. Bĩ serui illi qͦsꝰ
cũ uen̾it dñs: inuen̾it uigilantes. Et si uesꝑtina hora
inquid uen̾it. ⁊ si media nocte et si ingallicantu ĩ ueniat

Expanded text:
r judicia justificationis tuae . Hoc namque tempore vastator angelus transiens, primogenita Aegyptiorum percussit. Unde nos vigilare landum auditores suos exsuscitans, dicit: Beati servi illi quos, cum venerit Dominus, invenerit vigilantes . Et si vespertina hora, inquit, venerit, et si media nocte, et si galli cantu, et invenerit
Abbreviated transcription (Latin):
IPREUEneNIt iracundia restringe illam si pre¬
occupauerit tẽ ira nittiga illam. Tempera furorẽ: temꝑa
idignationẽ. colibe animi motũ: reffrena iracundie ip̃e¬
tum. Sino potẽ iram uitare : Ii tepera. sinõ pote furoẽ cau̾e
t cohibe. Promtior esto ad suscipiendã. ꝙ̃ ad inferenda mole¬
stiam: disce mala magiꝰ tolerare ꝗͣ . fac̾e: disce mala ferre po¬
cius quam infeire.

Expanded text:
praevenerit iracundia, restringe illam; si praeoccupaverit, mitiga eam. Tempera furorem, tempera indignationem, cohibe animi motum, refrena iracundiae impetum. Si non potes iram vitare, vel tempera; si non potes furorem cavere, vel cohibe: promptior esto ad suscipiendam quam ad inferendam molestiam. Disce mala magis tolerare quam facere, disce mala ferre potius quam referre.
Abbreviated transcription (Latin):
nos frm orarionibꝰ com̃damꝰ m̃ nos ip̃os in pso ꝓsectiõis
articło c̃tinno lacͥmar̃ exudacioe ꝓfundimꝰ p̃cãtes
studiose mante adhuc coplexũ corporis ⁊ anĩe ĩter cog
inuimꝰ cognicio maneat utrũ nos pꝰ mortẽ bã uita Ecipi¬
extrema uite nr̃e suis laq̃ĩs inectare nititur: sinpso exi¬
tu pĩis fr̃m p̃cibꝰ ⁊ seduł psalmodie officiis muniam̃ lõge
sẽꝑ ille repllit̾: nec audet se noscitũ diuinis castris ĩgere¬
re : uͥ audit nom̃ dni ꝑora cõcinẽciũ resonare fideliter.¬

Expanded text:
 modo nos ipsos in ipso profectionis articulo continua lacrymarum inundatione perfundimus, precantes i haec tam studiose, manente adhuc complexu corporis et animae, inter cognvivimus cognitio maneat, utrum nos post mortem beata vita recipiextrema vitae nostrae suis laqueis innectere nititur, si in ipso exitu piis fratrum precibus, et sedulis psalmodiae officiis muniamur, longe ille semper repellitur, nec audet se nociturum divinis castris ingerere, ubi audit nomen Domini per ora concinentium fideliter
Abbreviated transcription (Latin):
ancti spẽ assit nobis gratia Que corda nostra sibi faciat
babitacula. Expulsis inde cimais uitus spiritalibꝰ Sp̃es al¬
me illustrator hominũ. Porridas nr̃e mentis purga tenebras.
Amator sc̃e sensatorum semꝑ cogitatuum. Infunde unctionem
tuam clemens nostris sensib Tu purificator omniũ flagi

Expanded text:
ancti Spiritus Adsit nobis gratia Quae corda nostra sibi Faciat habitaculum Expulsis inde cunctis Vitiis spiritalibus. Spiritus alme, illustrator hominum, Horridas nostrae mentis Purga tenebras. Amator sanctae sensatorum Semper cogitatuum, Infunde unctionem tuam, Clemens nostris sensibus. Tu purificator omnium Flagi
Abbreviated transcription (Latin):
rens ortũs austro flante porta clausa post et ante uia uiris
inu̾ia. Tusa cełi rore tellus fusum gedeonis uellus dettatis

Expanded text:
rens hortus austro flante, Porta clausa post et ante, Via veris in via. Fusa rore coeli tellus, Fusum Gedeonis vellus, Deitatis
Abbreviated transcription (Latin):
tam ñ remordẽt dulcis est symphonia. Serui crucis crucẽ
laudent qui ꝑ crutem sibi gaudent uite dari munera.

Expanded text:
tam non remordet, Dulcis est symphonia. Servi crucis crucem laudent Qui per crucem sibi gaudent Vitae dari munera.
Abbreviated transcription (Latin):
enedicta semꝑ scã sit trinitas deitas sciluet unita co¬
equalis gła. Pater filius sanctus spiritus tria st̃ nomina
omniũ eadem substantia. Deus genitor deus genitꝰ in
utroq sacer sp̃c deitate socia Non tres tamen dii st̃ cds ue
⁊ potestas detus honor eque ꝑ omnia. Sidera mariã
cont̾inens arua simul ac uniuersa condita. Quẽ lau

Expanded text:
enedicta semper sancta Sit Trinitas, deitas scilicet Unica, coaequalis gloria, Pater, Filius, Spiritus sanctus, tria sunt Nomina, omnia eadem substantia. Deus genitor, Deus genitus, in utroque Sacer Spiritus, deitate socius. Non tres tamen dii sunt. Deus et potestas, decus, Honor aeque per omnia. Sidera, maria, continens arva, Simul et universa condita. Quem trem
Abbreviated transcription (Latin):
laxandi crimina Et misit eos in mundum baptirare cunctas
animas. In patris et filu et sc̃ĩ sp̃c clementia Et conuescenꝰ
precepit eis ab iberosolimis. De abirent sed expedarent ꝓmissa
munera. Non post multos enum dies mittam uobis sp̃m
paracditum in terra. Et erius michitestes in therusalem uide¬
a sii. samaria Et cum hoc dixisset uidentibus illis eleuatꝰ¬

Expanded text:
laxandi crimina, Et misit eos in mundum baptizare cunctas animas. In Patris, et Filii, et Spiritus sancti clementia. Et convescens praecepit eis ab Hierosolymis Ne abirent, sed exspectarent promissa munera. Non post multos enim dies mittam vobis Spiritum paraclitum in terris. Et eritis mihi testes in Hierusalem, Judaea, sive Samaria. Et cum hoc dixisset, videntibus illis elevat
Abbreviated transcription (Latin):
alue festa dies toto uenerabilis euo. Qia deus
infernum uicit et astra tenet. Ecce renascentis testat᷑
gaudiã miumndi. Omĩa cum domĩno dona redisse suo.¬
al ue. Damq triumphanti post tristia tartara xp̃o.
ndiq fronde nẽmꝰ gramina fłorẽ fauent. Sal ue.¬
egibus inferni oppressis suꝑ astra meantẽ. Laudant rit̾ẽ
dẽũ lux polus arua̾ fretum. Salue. Qui cruutixus erat
d̾s eccẽ ꝑ om̃iã regnat. Uantq creatori cunctã creãtã
rum Horarum spͣlendor scruipula cunct᷑a fouens. P al¬
ue. Apẽ salus rerum bone conditor atꝙ redemptor. Uni

Expanded text:
alve vesta dies toto venerabilis aevo Qua Deus infernum vicit et astra tenet gratia mundi, Omnia cum Domino dona redisse suo. Namque triumphanti post tristia tartara Christo Undique fronde nemus, gramina flore favent. Legibus inferni oppressis, super astra meantem, Laudant rite Deum lux, polus, arva, fretum. Qui crucifixus erat Deus, ecce per omnia regnat, Dantque Creatori cuncta creata prrum Horarum splendor scrupula puncta fovens Christe salus rerum bone conditor atque redemtor Uni
Abbreviated transcription (French):
x p̃m amplectere mari am que est cele stis porta ipsa e¬
nim por tat regem glort e nouo lumine substitit uirgo

Expanded text:
 Amplectere Mariam, quae est coelestis porta. Ipsa enim portat regem gloriae. Novi luminis subsistit virgo
Abbreviated transcription (Latin):
glam dãt ignib idola Et nudis misttria brachũs conficiens ꝑ̃¬
ditus est celesti lumine. Sic cculis at manib in celũ ⁊ totis unt¬
bus suspensus terrena cuncta respint. Qiis ori nunquã xp̃c
abfuit sine iusticia uel quicqͥd aduerã uitam ꝑtinet. Igitur
te cuncti poscimus o martine̾ ut qui multa mira hĩc ostendis¬
t̾i Etiã de celo grãm xp̃i nob̾ supplitatu tuo semꝑ infundas.

Expanded text:
ria brachiis conficiens, praeditus est coelesti lumine, hic oculis ac manibus in coelum est totis viribus suspensus, terrena cuncta respuit. Ejus ori nunquam Christus abfuit, sive justitia, vel quidquid ad veram vitam pertinet. Igitur te cuncti poscimus, o Martine, ut qui multa mira hic ostendisti, etiam de coelo gratiam Christi nobis supplicatu tuo semper infundas
Abbreviated transcription (Latin):
ca cythara. Quo post bella michaeł ultima. Hostra deo sint
accepta auream super aram thimiamata Ouo in choeua

Expanded text:
cas cytharas; Quo post bella Michaelis inclyta Nostra Deo sint accepta auream Super aram thymiamata: Quo in coa
Abbreviated transcription (Latin):
fera Oqͣm felix quam preclara fuit hec salutis ara ru¬
bens agni sanguine. Agni sin̾e macula qui mundauit

Expanded text:
fera O quam felix, quam praeclara, Fuit haec salutis ara, Rubens agni sanguine. Agni sine macula, Qui mundavit
Abbreviated transcription (Latin):
eta bu dus exultet fidelis chorus allelui a Regem
re gum intacte ꝓfudit thorus res miranda. Inge lus
consili i natus est de turgi ne sol de stella. Sol oc casũ
nesci ens stella semꝑ ruti lans semꝑ clara. Sicut si¬
dũs radium profert uirgo fili um pari for ma. Neꝙ
sidu̾s radio neq mater fili o fit corrupta. Uerbum

Expanded text:
etabundus Exsultet fidelis chorus, Alleluia. Regem regum Intactae profudit thorus; Res miranda. Angelus consilii Natus est de Virgine, Sol de stella. Sol occasum nesciens, Stella semper rutilans, Semper clara. Sicut sidus radium, Profert Virgo Filium Pari forma. Neque sidus radio, Neque Mater Filio, Fit corrupta. Cedru
Abbreviated transcription (Latin):
tu̾s homo. S alue. Luneris exequias pateris uite auctor
et orbis. Intrans mortis iter dand̾o salu̾tis opem. Salue.¬
ollicitans s redde fidem precor alma potest̾as. Tertĩã
lux redut surge sepulte meus. Salue. Solue cathenatas
interm carteris umbras. Et reuoca sursũ quicquid ad ĩm̃a
eodẽ diem quͥt nos te morientẽ fugit. Salue. Estipis in

Expanded text:
te Patris. Funeris exequias pateris vitae auctor et orbis Intrans mortis iter dando salutis opem Pollicitam sed redde fidem precor alma potestas Tertia lux rediit surge sepulte meus. Solve catenatas inferni carceris umbras Et revoca sursum quidquid ad ima Redde diem, qui nos, te moriente, fugit. Legibus in
Abbreviated transcription (Latin):
andes crutis attollamus nos qui crucis erultamtꝰ spetia
nũm credimus melodia. Uoce uita ñ discor det cũ uor ui

Expanded text:
audes crucis attollamus, Nos qui crucis exsultamus Specianum Credimus melodia. Voci vita non discordet. Dum vox vi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s rexceloꝵ ad se trarit omnia. Norma cinꝰ hoc ostendit
quod terraꝵ comprehendit quatuor confinia. Non st̃ no¬
ua sacram̃ta nec recent̾ est inuenta crucis hec religio.

Expanded text:
s rex coelorum Ad se traxit omnia. Forma cujus hoc ostendit, Quae terrarum comprehendit Quatuor confinia. Non sunt nova sacramenta Nec recenter est inventa Crucis haec religio.
Abbreviated transcription (Latin):
quoq̃ cundis sapientib Qui impares se martini mertuis sen¬
tiunt euis quoq medicamini Pam febres sedat demones qͣ fu¬
gat paralitutã membͣ glu̾tinat Et mortuoꝵ sua prece reũ red¬
dit corpora uite pristiae. Dic ritus sarrilegos destruit et ad xp̃i

Expanded text:
quoque cunctis sapientibus, qui impares se Martini meritis sentiunt, atque ejus medicamini. Nam febres sedat, daemonesque fugat, paralytica membra glutinat, et mortuorum sua prece trium reddit corpora vitae pristinae. Hic ritus sacrilegos destruit, et ad Chri
Abbreviated transcription (Latin):
acerdotem xp̃i martinum cuncta ꝑ orbem canat ecclesiã
pacis catholice. Atq illius nomen omnis heretcꝰ fugiat pallid̾.
annonia letetur genitrix talis filii. Italia exultet alitrix tã¬
tĩ iu̾uenis Et gallie trina diuisio sacro certet litigio cuuiᷤ
esse debeat presul. Sed pariter habere se patrem om̃s gaude.¬
ant turoni solĩ enis corpus fõueant. Huic francoꝵ atq ger¬
mane plebs omĩs plaudat. Quib uidendum inuexit do¬
minum in sua ueste lit celebris ẽ egipti partib gretie
tumba manat unctionis copia. Que m̃firmos om̃s sanat
ꝑ eius suffragia. Nos qui sumꝰ in hoc mundo uicioꝵ ĩ ꝓtundo
iam passi naufgia Eloriose nicholae ad salutis portum tra¬
he ubi par et gła. Ipsam nob̾ undionẽ impetret adnõ prece
pia. Qui sanauit lesionem multoꝵ pettaminũ inmaria.

Expanded text:
acerdotem Christi Martinum cuncta per orbem Canat Ecclesia pacis catholicae, Atque illius nomen omnis Haereticus fugiat pallidus. Pannonia laetetur genitrix Talis filii: Italia exsultet alitrix Tanti juvenis, Et Galliae trina divisio sacro certet Litigio, cujus esse debeat praesul. Sed pariter habere se patrem omnes Gaudeant Turoni soli, Ejus corpus foveant. Huic Francorum, atque Germaniae Plebs omnis plaudat, Quibus videndum invexit Dominum in sua veste. Hic celebris est Aegypti Patribus, Graeciae tumba manat Unctionis copia, Quae infirmos omnes sanat Per ejus suffragia. Nos, qui sumus in hoc mundo Vitiorum in profundo Jam passi naufragia. Gloriose Nicolae Ad salutis portum trahe. Ubi pax et gloria. Ipsam nobis unctionem Impetres a Domino, Prece pia. Quae sanavit laesionem, Multorum peccaminum In Maria.
Abbreviated transcription (French):
Ate iurtutes e nuis alle luia qui uos detene bris uo ca uit
in ammirabile lumen suum alle liua. fiia notͣ

Expanded text:
ate virtutes ejus, alleluia, qui vos de tenebris vocavit in admirabile lumen suum, alleluia. Psal. ut s
Abbreviated transcription (Latin):
debitur : Ideo saltim qualis cumque in hoc fragili cor¬
pore disperatur : & si enim corpus quod corrũpit᷑ ad gra¬
uat animam. & de primit t̾rena inhabitatio sensũ mul¬
ta cogitantẽ : tonm̃ in quantũ potest humana mens quã
suus creator ad suã fecit i maginẽ studeat. &iam hic
intelligibilit̾ dm̃ uidere ꝑfidem. ut eũ plenius ui¬
deat cũ ꝑuenerit munere ipsius sui conditoris ac
spetiem Adtende quam diuine sc̃s apłs spetiẽ
fidẽq distinxit ut dicer&. ꝑ fidẽ ambulamus non ꝑ
spetiem. Fides ergo est ꝑ quam ambulat᷑. & speties
quȩ uidet᷑. qui a in hac uita ubi ꝑfidẽ bene uiuendo
ꝑficimus. bonorũ operum quodã modo passibus
ambulamus. Infuturo autẽ ꝑuenientes ad speciem iã
ñerit quouelut ꝓficiendo ulterius ãbulemus. sed ipsã
speciẽ ad quã ꝑfidem sp̃italit̃ ãbulando ꝑuenimus in¬
satiabili delectatione ui debimus.

Expanded text:
debitur, ideo saltem qualiscunque in hoc fragili cordebitur, ideo saltem qualiscunque in hoc fragili corpore desperatur. Etsi enim corpus quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem ; tamen i fecit imaginem, studeat etiam hic intelligibiliter Deum videre per fidem, ut eum plenius videat, cum pervenerit munere ipsius Conditoris sui ad speciem. Attende quam divine sanctus Apostolus speciem fidemque distinxit, ut diceret: Per fidem ambulamus, non per speciem . Fides ergo est per quam ambulatur, et species quae videtur: quia in hac vita, ubi per fidem bene vivendo proficimus, bonorum operum quodammodo passibus ambulamus, in futura autem pervenientes ad speciem, jam non erit quo velut proficiendo ulterius ambulemus: sed ipsam speciem ad quam per fidem spiritualiter ambulando pervenimus, insatiabili delectatione videbimus.
Abbreviated transcription (Latin):
sublimitatẽ infuturo ubi ꝑfectio ꝑficienda ẽ
p̃dicaui : ut inp̃senti eã negarẽ posse ab om̃ib mun¬
di contẽptoribus adp̃hendi. simado se adeam tota
deuotione conũtant. Si desiderio eius accensi p¬
sentia blandim̃ta fastidiant. & longe fortiores ef¬
fecti. quam ut eos t̾rene accupationes inlaqueunt.
diuinis rebus ac futuris promissionilus consideran¬
dis inhereant. Sedsi consideremus apłi pauli
sermonẽ quo int̾ eam scientiam quȩ hic ẽ & eam quȩ
ibi futura est discriminans ait Exparte scimus. & ex
parte ꝓphoxamus. Contẽ plationem diuinã quae in hac
uita est illi futurȩ conferre nec possumus nec debemꝰ
Quando idem apłs ad iungat & dicat. Cum autem
uenerit qđ ꝑfectum est in illã uita significans. tunc eua¬
cuabitur quod ex parte est. Ac sic qđ modo exparte
sentimus. tunc ad illam plenitudinem contẽplationis
diuinȩ ꝑducti iam ꝑfecte uidebimus: nec sane quia ibi
rerum om̃ium noticia non ꝑ partes. sed simul & tota ui¬

Expanded text:
icienda est, praedicavi, ut in praesenti eam negarem posse ab omnibus mundi contemptoribus apprehendi: si modo se ad eam tota devotione convertant; si desiderio ejus accensi, praesentia blandimenta fastidiant, et longe fortiores effecti, quam ut eos terrenae occupationes illaqueent, divinis rebus ac futuris promissionibus considerandis inhaereant. Sed si consideramus apostoli Pauli sermonem, quo inter eam scientiam quae hic est, et eam quae ibi futura est, discriminans ait: Ex parte scimus et ex parte prophetamus ; contemplationem divinam quae in hac vita est, illi futurae conferre nec possumus, nec debemus; quando idem apostolus adjungat et dicat: Cum autem venerit quod perfectum est, in illa vita significans, tunc evacuabitur quod ex parte est : ac sic quod modo ex parte sentimus, tunc ad illam plenitudinem contemplationis divinae perducti jam perfecte videbimus. 2. Nec sane quia ibi rerum omnium notitia non per partes, sed simul et tota vi
Abbreviated transcription (Latin):
taq si ut cũq iam claruit qđ uirtutes ueras ñ uideant᷑
habere qui simulant. & illi simulant qui ñ exfide aut
ñ ꝓpt̃ dm̃ sed ꝓpt̾ homines tantũ. boni aliquid operant᷑
elemosinis ac ieiumis uel abstinentiae c&erisq bonis
o perib: seruiendo ñ ut bonifiant: sed ut se bonos ho
minib: fingant. nec ad recipiendã sẽpit̾nã mercedẽ.
sed ad conparandã głam popularẽ. Uideamus nunc
quib p̃cedentibus causis & subsequentib increm̃tis.
nasci soleant uitia uel augeri : & quib adiuuante dño
remediis possint uelud quibusdam medicam̃tis inmi¬
nui uel sanari

Expanded text:
5. Itaque, si utcunque jam claruit, quod virtutes veras non videantur 5. Itaque, si utcunque jam claruit, quod virtutes veras non videantur habere qui simulant; et illi simulant qui non ex fide, aut non propter Deum, sed propter homines tantum boni aliquid operantur, eleemosynis ac jejuniis, vel abstinentiae coperibus serviendo, non ut boni fiant, sed ut bonos se hominibus fingant, nec ad recipiendam sempiternam mercedem, sed ad comparandam gloriam popularem. Videamus nunc quibus praecedentibus causis et subsequentibus incrementis nasci soleant vitia vel augeri, et quibus adjuvante Domino remediis possint velut quibusdam medicamentis imminui vel sanari
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sibi sufficiat: scđm hominẽ carnalit̾ uiuit. &ideo
aut bene ñuiuit. aut nihil ei ꝓderit: quic quid ꝓpt̃ homi¬
nes facit. quia humanis laudib delectatus. hic iam tẽ¬
poralẽ mercedẽ recipit suorũ oꝑum. quę tẽporalit̾ fec
git᷑ ille scđm hominẽ uiuit quise am scipsũ uiuit quia
quib uult. ꝑgit quo uult. dormit quando & quãdiu uult.
loquit᷑ quȩ uult : & ubi uult manducat acbibit. quando
& qđ uult & quantũ uult rid&. ac iocat᷑ int̃quos uult. Postreꝰ¬
mo quicquid naribus suaue e̾. quiequid tactui blandũ.
quicquid oculis delectabile . quic quid c& eris setisib: car¬
nis suȩ iocundũ exerc& ac sequit᷑. qualit̾ uult quiom̃ĩa
& omĩa desideria carnis spĩtalis desiderii delectatione
& quic quid cupit aut agit. ñ uult ex sua sed exdĩ sui uo¬
itate ꝓcedere. cui placere totis uirib: concupisc

Expanded text:
dum sibi sufficiat, secundum hominem carnaliter vivit, et ideo dum sibi sufficiat, secundum hominem carnaliter vivit, et ideo aut bene non vivit, aut nihil ei proderit quidquid boni propter homines facit, quia humanis laudibus delectatus hic jam temporalem mercedem recipit suorum operum quae temporaliter fecit. Igitur ille secundum hominem vivit qui secundum seipsum, quia quibus vult, pergit quo vult dormit quando et quandiu vult, loquitur quae vult et ubi vult, manducat et bibit quando et quod vult et quantum vult, ridet ac jocatur inter quos vult. Postremo quidquid naribus suave est, quidquid tactui blandum, quidquid oculis delectabile, quidquid caeteris sensibus carnis suae jucundum, exercet ac sequitur qualiter vult, qui omnia et omnia desideria carnis spiritualis desiderii delectatione subdit, et quidquid cupit aut agit, non vult ex sua, sed ex Dei sui voluntate procedere, cui placere totis viribus concupiscit.
Abbreviated transcription (Latin):
Cum enim sit int̾zelus & contentio. nonne carnales estis.
& scđm hominẽ ambulatis: Quid potest duab his animi
pestibus inueniri de terius ⁊ elo & contentione. quibus
carnales qui scđm hominẽ uiuunt &iam in hac uitator¬
quent᷑ : cũ & contentio hereticos reddat. & zelus imita¬
tores di aboli. paradisũ primis hominib inuidentes ef¬
ficiant: Ac si quando fideles. iustitia. pietate. mise¬
ricordia. mansuetudine. humilitate. innocentia. c&eris
ras habere credendi sunt. quȩ spĩtalit̾ uiuentes ad epte
scĩficant & dõ cõmendant. aut scđm hominẽ uiuunt.
& ñ st̃ uere uirtutes sed uirtutũ similitudines: quȩ nihil
carnalit̃ uiuentib ꝓsunt. Quaꝓpt̃ qui religiose. qui
continent̃. qui sobriȩ qui misericordit̃ uiuit. si dõ cuius
munere ut bene uiuat adiuuatus ad scribit. scđm dm̃
spĩtalit̃ uiuit. Si uero omĩa quȩ bene agit uirib suis
ad scribat. quasi &iam sine adiutorio dĩ adbene agen¬

Expanded text:
Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis et secundum hominem ambulatis? » Quid potest duabus his animi pestibus inveniri deterius, zelo et contentione, quibus carnales qui secundum hominem vivunt etiam in hac vita torquentur cum et contentio haereticos reddat, et zelus imitatores diaboli paradisum primis hominibus invidentis efficiat? Ac si quando fideles justitia, pietate, misericordia, mansuetudine, humilitate, innocentia, caeterisque ra habere credendi sunt, quae spiritaliter viventes adeptae sanctificant, et Deo commendant; aut secundum hominem vivunt, et non sunt verae virtutes, sed virtutum similitudines, quae nihil carnaliter viventibus prosunt. Quapropter qui religiose, qui continenter, qui sobrie, qui misericorditer vivit, si Deo, cujus munere ut bene vivat, adjuvatur, ascribit, secundum Deum spiritaliter vivit: si vero omnia quae bene agit, viribus suis ascribat quasi etiam sine adjutorio Dei ad bene agen
Abbreviated transcription (Latin):
exqua quic quid ẽ boni oꝑis uiu&. sub qua oboedi
nullus dõ ꝑlacuit. cumqua nec potuit aliquis peccare nec
poterit. Hoc ẽ caritas uera. germana ꝑ fecta: quã excel¬
ꝑuenit quotendit. ita sine caritate quȩ dictaẽ uia.
non ambulare possunt homines sed errare.¬

Expanded text:
ex qua quidquid est boni operis vivit; sub qua obedieex qua quidquid est boni operis vivit; sub qua obedienullus Deo placuit; cum qua nec potuit aliquis peccare, nec poterit. Haec est caritas vera, germana, perfecta; quam excelpervenit quo tendit, ita sine charitate, quae dicta est via, non ambulare possunt homines sed errare
Abbreviated transcription (Latin):
recta uoluntas. ab om̃ib t̾renis ac p̾sentibus
prosus auersa. iuncta dõ inseparabilit̾. unita
igni quodã scĩ sp̃s. a quo ẽ & a quo referatur incensa.
inquina m̃ti omĩs extranea. corrumpi nescia: nul¬
li uitio mutabilitatis obnoxia. supra omma que
carnalit̃ diligunt᷑ excelsa affectione om̃iũ poten¬
tissima. diuinȩ contẽplationis auida. in om̃ib sẽꝑ
inuicta : summa actionũ bonarũ: salus morũ. finis
celestiũ p̃ceptorũ: mors criminũ. uita uirtutũ: uir¬
tus pugnantiũ. palma uictorũ: anima scãrũ m̃tium.
causa meritorũ bonorũ : p̃miũ ꝑfectorũ. Inpeccatis
suis mortuos suscitat. languentes sanatꝰ ꝑditos in
staurat. spem disperatis inspirat: pacificas m̃tes in ha¬
bitat. fructuosa inpoenitentib: leta in ꝓfcͥcientib
gloriosa in ꝑseuerantib iuuctoriosa imartiribus.
operosa in om̃ib om̃ino fidelibus. Quam fides con¬
cipit. ad quã spes currit: cui ꝓfectus om̃iũ seruit.

Expanded text:
recta voluntas ab omnibus terrenis ac praesentibus prorsus aversa, juncta Deo inseparabiliter, et unita igni quodam sancti Spiritus a quo est, et ad quem refertur, incensa. Inquinamenti omnis extranea, corrumpi nescia, nullo vitio mutabilitatis obnoxia, supra omnia quae carnaliter diliguntur excelsa, affectionum omnium potentissima, divinae contemplationis avida, in omnibus semper invicta, summa actionum bonarum, salus morum, finis coelestium praeceptorum, mors criminum, vita virtutum, virtus pugnantium, palma justorum, anima sanctarum mentium, causa meritorum bonorum, praemium perfectorum. In peccatis suis mortuos sstaurat, spem desperatis inspirat, pacificas mentes inhabitat; fructuosa in poenitentibus, laeta in proficientibus, gloriosa in perseverantibus, victoriosa in martyribus, operosa in omnibus omnino fidelibus. Quam fides concipit, ad quam spes currit, cui profectus omnium servit,
Abbreviated transcription (Latin):
& se ipsũ xp̃o de uota m̃te restituit. A quo in mortales
ut infirmus. In mortalitatis indum̃tũ. uestiri cupit ut
nudus. Defendi se ab inpugnatione in iisibiliũ stiũ sup¬
plicat. ut fragilitate carnis oppressus: & cȩlestẽ sibi donari
patriã desiderat ut peregrinus: Actiua uita . ħab& sol¬
operũ. uelut quibusdã manib ianuã. illa uotat consũ¬
matos in patriã : in hac contẽnit᷑ mundns: in illa uide¬
bit᷑ ds̃ & ut multa p̃ter eanquȩ cũ memorare non ualeo.
nactiua qui inmundis spiritib extiterint fortiores in
illa contẽplatiua uita quȩ sum me bȩata ẽ remune¬
rantes dño fiunt angłis scis ęquales. atq in gt̾nũ cum
uel esse debeant om̃s sacerdotes ostendant. ñ gene¬
ralit̃ sed de uno uideo mihi esse dicendũ: & dete potissimũ¬
qui hoc mihi pace tua dixerim. tẽmere delegasti pericu¬
losi sermonis officiũ. nee in cognita uobis sed usitata debeo

Expanded text:
et seipsum Christo devota mente restituit, a quo immortales et seipsum Christo devota mente restituit, a quo immortales ut infirmus, immortalitatis indumento vestiri cupit ut nudus. Defendi se ab impugnatione invisibilium hostium supplicat ut fragilitate carnis oppressus, et coelestem sibi donari patriam desiderat ut peregrinus. Activa vita habet soloperum velut quibusdam manibus januam, illa vocat consummatos in patriam. In hac contemnitur mundus, in illa videbitur Deus. Et ut multa praeteream quae commemorare non valin hac vita qui immundis spiritibus exstiterint fortiores, in illa contemplativa vita quae summo beata est, remunerante Domino, fiunt angelis sanctis aequales atque in aeternum cum vel esse debeant omnes sacerdotes ostendat; non generaliter, sed de uno mihi video esse dicendum, et de te potissimuqui hoc mihi pace tua dixerim temere delegasti periculosi sermonis officium. Nec incognita vobis, sed usitata debeo
Abbreviated transcription (Latin):
tangit᷑ desideriis carnalib nec consentit. Pulsat᷑ mundi
huius curiositate nec rapit᷑: quatit᷑ diabolica inpugnati¬
one nec uincit᷑. & dõ suo de uota m̃te subiectus. ñ ad te¬
rit᷑ diũsis tẽptationib sed ꝓbat᷑. Ille om̃s affectiones.
quib uita mortaliũ uariat᷑ scĩs uirtutib uincit. cupidi¬
tatũ ac ꝑ turbationũ om̃iũ liber beata quiȩce ꝑfruit᷑.
& in lecebris ac uoluptatib factꝰ expedita m̃te superior
ineffabili gaudio diuinȩ contẽplationis efficit᷑. ĩste su¬
scipiendo peregrinũ. uestiendo nudũ: gubnando sub¬
iectũ. redim̃ do captiuũ : tuendo uiolent̃ oppressum.
Iugit̾ se ab om̃ib iniquitatib suis emaculat. & uitã suam
bonoꝵ operũ fructib ditat. Ille facultatib suis inusur
pauperũ distributis. semel simulse expoliaũ mundo: & ad¬
mouit se tntis uirib: caelo. Res mundi. mundo ꝓiecit.

Expanded text:
tangitur desideriis carnalibus, nec consentit; pulsatur mundi tangitur desideriis carnalibus, nec consentit; pulsatur mundi hujus curiositate, nec rapitur; quatitur diabolica impugnatione, nec vincitur; et Deo suo devota mente subjectus, non atteritur diquibus vita mortalium variatur, sanctis virtutibus vincit, cupiditatum ac perturbationum omnium liber beata quiete perfruitur; et illecebris ac voluptatibus factus expedita mente superior, ineffabili gaudio divinae contemplationis afficitur. Iste suscipiendo peregrinum, vestiendo nudum, gubernando subjectum, redimendo captivum, tuendo violenter oppressum, jugiter se ab omnibus iniquitbonorum operum fructibus ditat. Ille facultatibus suis in usus pauperum distributis semel exspoliavit se mundo et admovit se totis viribus coelo. Res mundi mundo projecit,
Abbreviated transcription (Latin):
platiuã & actiuã uitam int̾sit breuit̾ disseramꝰ
Quodut euident̃ cluceat. ipsas sibi inuicẽ uitas con¬
teplatiuam scilic& & actiuã Prolatis earũ uirtutib
conferamus adactiuã uitã ꝑtin& int̾ humana ꝓ¬
ficere & rebellis corporis motus. rationis imperio
tẽperare. Ad contẽplatiuã supra humana deside¬
rio ꝑfectionis ascendere. & in desinent̾ augendii
uirtutib incubare Hab& actiua ꝑfectũ. c̃ te¬
platiua fastigiũ. Hex facit hominẽ scm̃i illa ꝑfec¬
tũ : huius uitȩ ẽ nulli ꝓrsus iniurias in rogare. illius
in rogatas ȩquanimit̾ sustinere. Immo ut ꝓpius
dicã executor actiue stud& inse peccanti dimit¬
tere. c̃teplatiue sectator offensas quib pulsat᷑.
nec omnino concutit᷑ Ignorare imagis paratur
quam donare: iste iram patientię uirtute con¬
pescit. in moderatis cupiditatib parsimoniȩ frenũ inponit.

Expanded text:
plativam et activam vitam intersit breviter disseramus. plativam et activam vitam intersit breviter disseramus. Quod ut evidenter eluceat, ipsas sibi invicem vitas, contemplativam scilicet et activam, prolatis earum virtutibus conferamus. Ad activam vitam pertinet inter humana proficere, et rebelles corporis motus rationis imperio temperare; ad contemplativam supra humana desiderio perfectionis ascendere, et indesinenter augendis virtutibus incubare. Habet activa profectum, contemplativa fastigium. Haec facit hominem sanctum, illa perfectum. Hujus vitae est nulli prorsus injurias irrogare; illius, irrogatas aequanimiter sustinere. Imo, ut proprius dicam, exsecutor activae studet in se peccanti dimittere; contemplativae sectator offensas quibus pulsatur, nec omnino concutitur, ignorare magis paratus est quam donare. Iste iram patientiae virtute compescit, immoderatis cupiditatibus parcimoniae frenum imponit;
Abbreviated transcription (Latin):
sine ulla concupiscentia corporali futura st Ibi
erit om̃iũ ꝑfecta caritas. & nulla cupiditas: ibictiã
corporales oculos nihil uisibilis creature latebit
quia incorruptibiliũ insus corporũ. utiq incor¬
ruptibilis erit. & ita sine conparitione uiuacior
quam hic fuit ut et aliquid uisibiliũ clausũ esse
nomponit. Corporibus quippe in morhalitatȩ
donatis. austrenda ẽ tarditas non in tegritas: nec essitas
deris sint esse ubi uoluerint. atq eo sequat᷑ sine ulla diffi¬
cultate. spiritale iam corpds quocumq ire uoluerit sp̃s
angłice beatitudinis a qualitate ꝑfectus. Tunc filioꝵ.
parentũ. coniugũ. miseria qui ibi non fuerint beatos
contristare ñ poterit. quia nomina om̃iũ necessitu¬
dinũ corporaliũ. quȩ hic nr̃a fragilitas habuit excel¬
lentia illius beatitudinis non admittit U̾ bi om̃s
quicũq fuerint. unũ corpus erunt: & singuli desuo
uel desinguloꝵ felicitate gaudebt̃. Haec de con¬

Expanded text:
sine ulla concupiscentia corporali futura sunt. Ibi erit omnium perfecta caritas, et nulla cupiditas . Ibi etiam corporales oculos nihil visibilis creaturae latebit, quia incorruptibilium corporum visus utique incorruptibilis erit; et ita sine comparatione vivacior quam hic fuit, ut ei aliquid visibilium clausum esse non possit. Corporibus quippe immortalitate donatis auferenda est tarditas, non integritas; necessitas, deris sint, ubi esse voluerint; atque eo sequatur sine ulla difficultate spirituale jam corpus, quocunque ire voluerit spiritus, angelicae beatitudinis aequalitate perfectus. Tunc filiorum, parentum, conjugum miseria, qui ibi non fuerint, beatos contristare non poterit : quia nomina omnium necessitudinum corporalium quae hic nostra fragilitas habuit, excellentia illius beatitudinis non admittit: ubi omnes quicunque fuerint, unum corpus erunt, et singuli de sua vel de singulorum felicitate gaudebunt. Haec de con
Abbreviated transcription (Latin):
culpã suã trans misit. & poenã hic qui culpã nr̃am susci¬
pere ut pote conceptꝰ & natus sine peccato ñ potuit.
desusceptione poene nr̃e culpã nr̃am simul ab oleuit &
poenã. & ut totũ dicã : adam nobis cripuit paradisum.

Expanded text:
culpam suam transmisit et poenam; hic, qui culpam nostram susciculpam suam transmisit et poenam; hic, qui culpam nostram suscipere ut pote conceptus et natus sine peccato non potuit, de susceptione poenae nostrae culpam nostram simul abolevit et poenam: et ut totum dicam, Adam nobis eripuit paradisum,
Abbreviated transcription (Latin):
Uamuis enim exadam simus carnalit̾ nati ñ ipsũ
tam̃ debemus imitari. sed xpm̃ in quo renati su¬
mus & uiuimus. quando ueterẽ conũsationẽ salubriter
innouati de ponimus. Quidẽ imitari adam: nisi ꝓcar¬
alib concupiscentiis ac desideriis morte multa
& quid ẽ imitari xpm̃. nisi carnalib: concupiscentiis
ac desideriis crucifigi: Sicut aliud non ẽ ueterẽ
conũ sationẽ deponere. quam ñ scđm carnẽ̾ quȩ ue¬
terescit & morit᷑. sed scđm dm̃ uiuere qui solus potest
ꝑ seuerantes inse in nouare ꝑennit̾ & beare. Iua¬
ꝓpt̾ sicut quando in adam fuimus ipso cadente ce¬
conmortui cum illo spitalit̃ resurgamus. In illo omĩa bona quȩ
potuimus habere ꝑdidimus. in hoc &iam maiora & sine finc
habenda recepturi sumus. siꝑseuerant̾ eius uestigia teneamꝰ.
Adam nos sub noxa habuit malis omib ꝑ propriã culpam.
aquib nos liberauit aduentus xp̃i ꝑ gr̃am. Ille in nos

Expanded text:
uamvis enim ex Adam simus carnaliter nati, non ipsum tamen debemus imitari, sed Christum, in quo renati sumus et vivimus, quando veterem conversationem salubriter innovati deponimus. Quid est imitari Adam, nisi pro carnalibus concupiscentiis ac desideriis morte multari? Et quid est imitari Christum, nisi carnalibus concupiscentiis ac desideriis crucifigi? sicut aliud non est veterem conversationem deponere, quam non secundum carnem, quae veterascit et moritur, sed secundum Deum vivere, qui solus potest perseverantes in se innovare perenniter et beare. Quapropter, sicut quando in Adam fuimus omnes, ipso cadente ceis illi commortui, cum illo spiritualiter resurgamus. In illo omnia bona quae potuimus habere, perdidimus, in hoc etiam majora, et sine fine habenda recepturi sumus, si perseveranter ejus vestigia teneamus. Adam nos obnoxiavit malis omnibus per propriam culpam, a quibus nos liberavit adventus Christi per gratiam. Ille in nos
Abbreviated transcription (Latin):
quoq: reiciunt abstinemus. sed quod abstinentiam
nrãm fides cõmendat caritasq consũmat. uas uir¬
tutes illi ñ habentes oceidero sepossunt. edificare
aut̃ aut ꝑfici talit̃ abstinendo non possunt. Ipsis
uero catho licis & xp̃ĩanis. qui siue ñ ualendo absta¬
nere siue nolendo omĩa usui nr̃o concessacũ gr̃a
forte plus humilitatis aliarũq uirtutũ habeant
illi. unde iure nobis abstinentib p̃ferant᷑ Quo em¬
ta si uolumus nobis abstinentiã nrãm ieiuniaq ꝙ
tutes autminuit. & a iactantia cunctis inimica
uirtutib: atq ab om̃ib omnino uitus discedamus.
ut ꝓsit nobis quod acibis delectabilib abstinemus.
quia tunc nobis ꝓderit. qđ corpora nr̃a aut uel certe
corporũ incentiua rigore districtioris abstinentiȩ
castigamus. sicarnarnalib desideriis absoluti. scĩs
uirtutib: floreamus. Sediam finẽ lib accipiat. deuir¬
tutib acuitus. unde hic pauca tetigimꝰ. lacius ac

Expanded text:
quoque rejiciunt, abstinemus; sed quando abstinentiam quoque rejiciunt, abstinemus; sed quando abstinentiam nostram fides commendat, caritasque consummat, quas virtutes illi non habentes occidere se possunt, aedificari autem aut perfici taliter abstinendo non possunt. Ipsis vero catholicis Christianis, qui sive non valendo abstinere, sive nolendo, omnia usui nostro concessa, cum graforte plus humilitatis aliarumque virtutum habeant illi, unde jure nobis abstinentibus praeferantur. Quocirca si volumus nobis abstinentiam nostram jejuniaquetutes, aut minuit, et jactantia cunctis inimica virtutibus, atque ab omnibus omnino vitiis discedamus, ut prosit nobis quod a cibis delectabilibus abstinemus. Quia tunc nobis proderit, quod corpora nostra, vel certe corporum incentiva rigore districtioris abstinentiae castigamus; si carnalibus desideriis absoluti, sanctis virtutibus floreamus. Sed jam finem liber accipiat, ut de virtutibus ac vitiis, unde hic pauca tetigimus, latius ac
Abbreviated transcription (Latin):
erum tam̃ sic abstinere uel ieiunare debemus.
ut ñ nos ieiunandi uel abstinendi necessitati subda¬
mus. neiam non de uoti. sed inuiti rem uoluntariã
faciamus. Sienim quos lib& aduenientes ie uinio int̃¬
misso reficio. non soluo ieiugniũ. sed impleo caritatis
officiũ. C& crum sipp̃ abstinentiam spĩtales fr̃s quos
ui mea remissione delectari contristo. abstine
mea ñ ẽ uirtus dicenda seduitiũ. Qm̃ quidẽ ipsa ab¬
stinentia ac ieiuniorũ continuatio nisi fuerit. quar¬
do res exigit p̃ter missa. & me inflat. & frẽm meũ cui
caritatis iub& seruire contristat. uel certit mihi nihil
in eẽ caritatis frat̾nę demonstrat : cum sine abstinen¬
aut pereat. Qe uia ergo abstinere aut ieuinare &iam
manihei uel quilib& alii heretici possunt. ut pote¬
. qui om̃s carnes ñ ꝑabstinentia sedꝓinmunditia de¬
testantes corpora sua panis& aque ꝑceptionẽ con¬
ficiunt: ñ ꝓmagno du camus. quando ab his quȩ illi

Expanded text:
erumtamen sic abstinere vel jejunare debemus, ut non nos jejunandi vel abstinendi necessitati subdamus: ne jam non devoti, sed inviti rem voluntariam faciamus. Si enim quoslibet advenientes, jejunio intermisso, reficio, non solvo jejunium, sed impleo caritatis officium. Caeterum si propter abstinentiam spirituales fratres, quos novi mea remissione delectari, contristo; abstinentia mea non est virtus dicenda, sed vitium: quoniam quidem ipsa abstinentiae ac jejuniorum continuatio, nisi fuerit quando res exigit praetermissa, et me inflat, et fratrem meum, cui caritas jubet servire, contristat; vel certe mihi nihil inesse caritatis fraternae demonstrat; cum sine abstinenaut pereat. 2. Quia ergo abstinere aut jejunare etiam Manichaei vel quilibet alii haeretici possunt, ut pote qui omnes carnes non pro abstinentia, sed pro immunditia detestantes, corpora sua panis et aquae perceptione conficiunt: non pro magno ducamus quando ab his quae illi
Abbreviated transcription (Latin):
Exprianus dic. Ille melius doc& qui cotidie erescit.¬
& proficit discendo meliora. Neque enm idoneus
potest esse miles. qui non exercitatus in campo prius
fuerit. Tunc enim demum sermo &ratio salutans
efficacit᷑ discit᷑. sipatient᷑ qđ discitur audit᷑. Disci¬
plina custos spei. receptaculũ fidei. dux ẽ it̾ salutis.
om̃tũ ac negotiu᷑ bone indolis. magistra uirtutis.
facit in xp̃o manere semꝑ. ac iugit᷑ dõ uiuere. ad
ꝓmissa celestia & diuina p̾mia ꝑuenire. Euse¬

Expanded text:
CYPRIANUS. Ille melius docet qui quotidie crescit, etCYPRIANUS. Ille melius docet qui quotidie crescit, et proficit discendo meliora. Neque enim idoneus potest esse miles qui non exercitatus in campo prius fuerit. Tunc enim demum sermo et ratio salutaris efficaciter discitur, si patienter quod discitur, auditur. Disciplina custos spei, receptaculum fidei, dux itineris salutaris, fomentum ac negotium bonae indolis, magistra virtutis, facit in Christo manere semper, ac jugiter Deo vivere, ad promissa coeletia et divina praemia pervenire. EUSE
Abbreviated transcription (Latin):
aut minus ambules qui necesse ẽ. & currens lesseris. aut
moran faciens obdorimas. Nulla ars absque magistro
didicitur: Multo tempore disce qđ doceas: ne credas
laudatorib tuis immo in risorib au rem nec ac cõ¬
modes. Non ad p&as maiora uirib tuis. quia melius
est in humiliorib totũ ꝑgere. quã pendulo gradu
ialtiorib: fluctuare. Non crudit pat̾ filiũ. nisi
quẽ amat. Non corrigit magister discipulã. nisi
eũ quem ardentioris cernt ingenii. Quicũque¬
dio cognoscendi agnofeerit. Ille qui responsurus c̃
similitudinẽ phariseoꝵ. non quasi discipulus sed
quasi temptator accedit. Uir studiosus & sapien
&iam sidiscere aliquid uult. magis doc& dũ pru¬
dent᷑ in t̾rogat. Sunt aliqui niia facilitate uer¬
boꝵ ꝑ audaciã disserint aliis. qđ ipsi non intel¬
ligunt. hisidorus dic̃ Debono int̾ragatus. tacto
Melius ẽ enim r&icere in ꝓbis. quam respondere.

Expanded text:
t plus ambules quam necesse est; et currens laxeris, aut t plus ambules quam necesse est; et currens laxeris, aut moras faciens dormias. Nulla ars absque magistro discitur. Multo tempore disce quam doceas. Ne credas laudatoribus tuis, imo irrisoribus aurem ne accommodes. Non appetas majora viribus tuis, quia melius est in humilioribus pergere, quam pendulo gradu in altioribus fluctuare. Non erudit pater filium, nisi quem amat: nec corrigit magister discipulum, nisi eum quem ardentioris cernit ingenii. Quicunquedio cognoscendi, an noverit ille, qui responsurus est, in similitudinem Pharisaeorum non quasi discquasi tentator accedit. Vir studiosus et sapiens, etiam si discere aliquid vult, magis docet dum prudenter interrogat. Sunt aliqui qui nimia facilitate verborum per audaciam edisserunt aliis quod ipsi non intelligunt. ISIDORUS. De bono interrogatus, taceo: melius est enim reticere improbis quam respondere.
Abbreviated transcription (Latin):
terius oculos nͦ offendat. Basilius dic᷑. Di enim
nͦ uerboꝵ sed cordis inspector e. & diligit eosqui
insimplicitate cordis seruiunt ei. Eusebius dicꝰ
E a quae apud homines despecta sunt & in conte̾p¬
dĩ quae fragilia sut ꝑ naturam. ꝑ gram facit esse
firmissima.
te ipsũ prius. hiesus filius syrach dic. honora me¬
dicũ ꝓpt᷑ necessitate᷑. & eni᷑ illũ creauit altissim
Adõ ẽ. om̃is medela. Disciplitia medici exaltabit
capud ipsius. & in conspectu magnatoꝵ con¬
laudabit᷑. Unguentarius fa ciens pigm̃ta suaui¬
tatis. & unctiones conficit sanatatis. Da locum
medico. & eniꝰ illuꝰ creauit dñs &̾ non discedat ate
qm oꝑa cius st̃ necessaria. Qui deinquid in con¬
spectu eius qui fecit illum. incidit uimanus me¬
dici. Cyprianus dic᷑. A periendũ uubais ẽ & se¬
candum. & putraminibus amputatis. medela for¬
tiore curandũ. Vociferet̾ & clam&. lic& & con

Expanded text:
terum non offendat. BASILIUS. Deus enim terum non offendat. BASILIUS. Deus enim non verborum, sed cordis inspector est, et diligit eos qui in simplicitate cordis serviunt ei. EUSEBIUS. Ea quae apud homines despecta sunt et in contempritas Dei, quae fragilia sunt per naturam, per gratiam facit esse firmissima. s . JESUS SIRACH. Honora medicum propter necessitatem, etenim Illum creavit Altissimus . A Deo est omnis medela. Disciplina medici exaltabit caput ipsius, et in conspectu magnorum collaudabitur . Unguentarius faciens pigmenta suavitatis et unctionis confert sanitatem. Da locum medico, etenim illum creavit Dominus . Et non discedat a tem opera ejus sunt necessaria . Qui delinquit in conspectu ejus qui fecit illum, incidit in manus medici. CYPRIANUS. Aperiendum vulnus est et secandum, et putraminibus amputatis, medela fortiore curandum. Vociferetur et clamet, licet et con