comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mesticos suos contingebat secretiꝰ illũ habere conuiuiũ. & delectaret᷑ inhilaritate carorũ.
descendebant adeũ intrepidi passeres. & in manu eiꝰ m̃se reliqͥas colligebant. Discedecbant
alii saturi. accedebant alii saturandi. Sic mansuescebat feritas auiũ. inoꝑatione uirtutũ.
lux uultꝰ eiꝰ interrã. qͥ a nimirũ in tanta grauitatȩ uultũ tenere consueuerat. ut nunquã
conteptibilileticia resolueret᷑. sed quocienscunq hilariorẽ se p̾sentib⁊ erhiberet. certa sẽꝑ hos
causa utilitatis eorũ faceret. Ita & hic sc̃s religiosa grauitate discretꝰ in om̃ib ñuanitatis
iactantia hõuel dissolutione agebat. sedut cdĩ ostenderet᷑ collata sibi grã. er adeiꝰ amorẽ ac fi¬
dẽ qͥmirabilis in scĩs suis seruos suos multismodis consolari & mirificare dignat᷑ suorũ cor¬
da excitarent᷑. & illiꝰ seruituti se ꝓpensius manciparent. Accidit aut̃ quodã tẽpore cum¬

Expanded text:
ontingebat illum secretius habere convivium, et delectaretur in hilaritate charorum, descendebant ad eum intrepidi passeres, et in manu ejus mensae reliquias colligebant. Discedebant alii saturi, accedebant alii saturandi. Sic mansuescebat feritas avium, in operatione virtutum. lux vultus ejus in terram : quia nimirum in tanta gravitate vultum tenere consueverat, ut nunquam contemptibili letitia resolveretur, sed quotienscumque hilariorem se presentibus exhiberet, certa semper hoc causa utilitatis eorum faceret. Ita et hic sanctus religiosa gravitate discretus in omnibus, non vanitatis iactantia hoc vel dissolutione agebat, sed ut Dei ostenderetur collata sibi gratia, et ad eius amorem ac fidem, qui mirabilis in sanctis suis servos suos multis modis consolari et mirificare dignatur, suorum corda excitarentur et illius servituti se propensius manciparent. Sed et non
Abbreviated transcription (Latin):
dũ crucis se iactaus in limine: dixit. Etiã si ipse dñs iesus xp̃s dignatꝰ fuerit ad ie peccatorẽ
uenire hinc ñ egrediar. nͥ ille uenerit qui me meiꝰ nomine in ista reclusione constitint Et
statim auglĩ diũ discessit abeo. Beatꝰ aũt remigiꝰ ineripta que retroerat sedẽ eccłe scẽ marie
remi ꝑnoctabat in oratione & quasi dormieus inexcessũ ẽ raptuis uidit angłmi assistentẽ si¬
bi qͥ hec omĩa sicut dieta &e gesta fuerant narrauit. ceuissit ut qͣnto cꝰ lauinũ peteret¬
& genebaudũ episce pali sedi restitueret. & corã se ministeriũ epispcopale agere ꝑsiade¬
ret. Mox sẽs remigiꝰ nichil dubitaus. cũ sũma celeritatȩ laudimũ pecut. & inlimine hos

Expanded text:
dum crucis se iactans in limine, dixit: 'Etiamsi ipse dominus Iesus Christus dignatus fuerit ad me peccatorem dum crucis se iactans in limine, dixit: 'Etiamsi ipse dominus Iesus Christus dignatus fuerit ad me peccatorem venire, hinc non egrediar, nisi ille venerit, qui me in eius nomine in ista reclusione constituit'. Et statim angelus Domini discessit ab eo. Beatus quoque Remigius in cripta, que retro sedem erat aequasi dormiens in excessum est raptus et vidit angelum assistentem sibi, qui haec omnia, sicut dicta et gesta fuerant, narravit et iussit, ut quantotius Laudunum peteret et Genebaudum episcopali sedi restitueret et coram se ministerium episcopale agere persuaderet. Mox sanctus Remigius nichil dubitans cum summa celeritate Laudunum petiit et in limine os
Abbreviated transcription (Latin):
exigentib nec inter penitentes in eccła merebat᷑ consistere. circa mediã noctẽ uenit angłi
rationes patris tui remigi. suscepit quoq dñs penitentiã tuã. & dimissũ. ẽ. peccatũ tuum.
Surge & hinc egredere facq ministeru episcopalis officiũ. & reconcilia dñõ poenitentes
de eruninib suis. Genebaudus aut̃ iuimio t̾rore ꝑculsus respoudere nchilpotuit. Tune ange¬
lus dñi confortans eũ &e netimeret hortatꝰ. ẽ. sed gauderet in msecłia sibi collata. Qui anima¬
cꝰ dreit ad angłm. Nonpossũ hinc egredi. qͥa donnꝰ & pat̃ m̃s remigiꝰ claum hiuꝰ hostusecũ habet
qđ a&e sigillo suo signauit. Et angli adeũ. ut ñdubites inquit me adno missũ. sicut patet tͥ eetũ. sic
& hostiũ istud patebit. Et statĩ saluo sigillo ac sera. hostiũ illud aptũ.ẽ Tine genebaudus inmo¬

Expanded text:
exigentibus, nec inter penitentes in aecclesia merebatur consistere, circa mediam noctem venit angeluexigentibus, nec inter penitentes in aecclesia merebatur consistere, circa mediam noctem venit angelurationes patris tui Remigii, suscepit quoque Dominus penitentiam tuam, et dimissum est peccatum tuum. Surge et hinc egredere, facque ministerii episcopalis officium et reconcilia Domino penitentes de criminibus suis'. Genebaudus autem nimio terrore perculsus, respondere nil potuit. Tunc angelus Domini confortans eum, et ne timeret, hortatus est, sed gauderet in misericordia Domini sibi collata. Qui animatus dixit ad angelum: 'Non possum hquod et sigillo suo signauit». Cui angelus: «Vt et ostium istud patebit'. Et statim, salvo sigillo ac sera, ostium illud apertum est. Tunc Genebaudus in mo
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine suo. Et ut erat doctissimꝰ acoratoi eloquentissimꝰ. cestimonia de latitudine sc̃e¬
scẽ scripture & erẽpla spenitentiũ inunũ colligens. ad animandũ eũ illi ꝓposuit. & exhorta¬
copenitentiã indixit. factaq mansiuncula cũ lecto in modũ sepulcri & paruissimis. fe¬
nestellulis acoratorio que hodieq manent secus eccłam scĩuliani genebaudũ inea reclusit.
& clerũ ac parrochie ipsius popłm ꝑseptẽ annos ut ꝓpͥã parrochiã gub̾nauit. & unã domi¬
nicã diẽ remi. alterã apud laudunũ celebrauit. Inqͣ reclusione penitentie. quante contritio¬
nis accontinentie isdẽ genebaudus fuerit. aiuina miscdia demonstrauit. Septimo siqͥdẽ
anno inuigilia cene dñi cũ idẽ genebaudus in oratine ꝑnoctaret. & se ipsũ de fleret. qm̃
his qui ad hoc ordinatꝰ fuerat . inilla die penitentes dño reconciliaret ipse suiscriminib

Expanded text:
sanguine suo. Et ut erat doctissimus ac orator eloquentissimus, testimonia de latitudine sancsanguine suo. Et ut erat doctissimus ac orator eloquentissimus, testimonia de latitudine sanctae scripturae et exempla penitentium in unum colligens, ad animandum eum illi proposuit et exortato paenitentiam indixit. Factaque mansiuncula cum lecto in modum sepulchri et parvissimis fenestrellulis ac oratorio, quae hodieque manent secus aecclesiam sancti Iuliani, Genebaudum in ea reclusit et clerum ac parrochiae ipsius populum per septem annos, ut et propriam parrochiam, gubernavit et unam dominicam diem Remi, alteram apud Laudunum celebravit. In qua reclusione penitentiae quantae contritionis ac continentiae isdem Genebaudus fuerit, divina misericordia demonstravit. Septimo siquidem anno in vigilia cene Domini, cum idem Genebaudus in oratione pernoctaret et se ipsum defleret, quoniam is qui ad hoc ordinatus fuerat, ut in illa die penitentes Domino reconciliaret, ipse, suis criminibus
Abbreviated transcription (Latin):
ne sicit ulẽ fide apostatantes misecłiã consecuti st̾. ita & his quicrimt¬
nalcter pre canciosicut dicit apłs factis am̃ negauit tam̃ aeredulitate¬
d confessione uerefidei ñ dedinauit facile hiu̾pecctti uemã aprid
am miseri dorehia btinere ualeret si fructꝰ penttencie dignos a¬
geret. Nullus enĩ magnitudine suorũfacmor ũꝑter¬
enꝰ de impetrandauienia si dignũ penitentie fruetũ
fe cer tt debet tillo modo dubitare. quando etiã ieroso¬
lnrti quifiliu ai blasfemauert̃ or erueifixert̃ai
indultũ esse constat. sicut sacra sciptura demonstrat. Fi̾delis. ẽ enĩ in uerbis suis qͥ prophe¬
tica uoce nobisꝓmisit. Indie illa erit fons patens domꝰ dauid in ablutionẽ peccatoris & inens¬
truate. domꝰ nanq dauid nobis peccatorib fons patens in ablutione. ẽ qͥa iniquitatũ nr̃arũ
sordib ꝑ dauid filiũ saluatorẽ nr̃m aꝑta tã miscdĩa poenitentes & conficentes lauamͣ in

Expanded text:
ne, sicut illi fide apostatantes misericordiam consecuti sunt, ita et is qui criminaliter peccando, sicut dicit apostolus, factis Deum negavit, tamet confessione vere fidei non declinavit, facile huius peccati veniam apud Domini misericordiam obtinere valeret, si fructus penitentiae dignos ageret. Ͻ Nullus enim suorum magnitudine facinorum perterritus de impetranda venia. si dignum penitentiae fructum fecerit, debet ullo modo dubitare, quando etiam Hierosolimitis, qui filium Dei blasphemaverunt et crucifixerunt, indultum esse constat, sicut sacra scriptura demonstrat. Fidelis est enim in verbis suis, qui prophetica nobis voce promisit: In die illa erit fons patens domus David in ablutionem peccatoris et menstruatae. Domus namque David nobis peccatoribus fons patens in ablutionem est, quia iniquitatum nostrarum sordibus per David filium, salvatorem nostrum, aperta iam misericordia, penitentes et confitentes lavamur in
Abbreviated transcription (Latin):
cra. beatũ petrũ apłm cui dñs dixerat. quecunq solueris suꝑterrã ert̃ soluta & incelo
abhero de catenis religatũ in carcere ꝓquosine mnmissione abeccła addm̃ fiebat oratio quiꝙ
abeisdẽ iunculis ẽ. absolutꝰ ꝑangłm.Habemꝰ genebaudũ ep̃m sẽm cui fuerat ligandi &
soluendi incelo & interra collata potestas abherodis capite diabopeccati iuncrilis alligatũ
& obid decreto beati reuugii ꝓpͥo iudicione uidicaret᷑ ad nõ custodie mancdatũ. Uhi qm̃ ei
penitentia fuit digna. extitit᷑ frnctuosa. Obut itaq genebaudus inpace scĩs dĩ connine¬
ratꝰ. tã diu in episcopatu uuiens ut ei successerit latro filius eiꝰ ep̃s & ipse sc̃s. Hoc siqͥdẽ ineler¬

Expanded text:
rum apostolum, cui Dominus dixerat: Quecumque solveris super terram, erunt soluta et in caelo, ab Herode catenis religatum in carcere; pro quo sine intermissione ab aecclesia ad Deum fiebat oratio, quique ab eisdem vinculis est absolutus per angelum. Habemus Genebaudum episcopum, cui fuerat ligandi et solvendi in caelo et in terra collata potestas, ab Herodis capite diabolo peccati vinculis alligatum et ob id decreto beati Remigii proprio iuditio, ne iudicaretur a Domino, custodiae mancipatum; ubi quoniam ei penitentia fuit digna, extitit etiam fructuosa. Audivimus, eratus, tandiu in episcopatu vivens, ut ei successerit Latro , filius eius, episcopus et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
oe laerunis laudans miscdiã diũ eleuauit. & eũ sedi e officio episcopali ueluti angsiam
postia orĩs desuite sue grã dĩ ꝑegit. pdicans eunctis quanta illi fecerit adñs. Qua ꝓpter
pemo de insedta sua confideret. nȩmode iusticta dei diffideret que tie ciudeI ꝑute
pimnet quana opeccator scificat᷑ & abiecꝰ erigit᷑ Ncq: eni de qualit ate uror e peru¬
ret. dicens sibi magnã in głam dĩ ẽẽ causã letandi qui ei ut multũ abillo diligeret᷑ multa
dimisi sit. Et ut mirabilẽ faceret grãm sitã. in eo munera sua contulit in quo meritorũ suf¬
fragia ñ inuenit. & post collata munera grauiter peccantẽ cũ peccatis suis ñ ꝑdidit sec
miscdit᷑ adueniã reuocauit. In quap̃dicatione misedie dĩ secutꝰ.ẽ. apłm dicentẽ. Fidelis ser

Expanded text:
 laudans Domini misericordiam, elevavit, eumque sedi et offitio episcopali, veluti angelus Domini postea omnes dies vitae suae gratia Dei peregit, predicans cunctis, quanta illi fecerit Dominus. Quapropter nemo de sua iustitia confideret, nemo de misericordia Dei diffideret, quae tunc evidentius preminet, quando peccator sanctificatur, et abiectus erigitret: dicens sibi, magnam in gloria Dei esse causam letandi, qui ei, ut multum ab illo diligeretur, multa dimisit, et ut mirabilem faceret gratiam suam, in eo munera sua contulit, in quo meritorum suffragia non invenit, et post collata munera graviter peccantem cum peccatis suis non perdidit, sed misericorditer ad veniam revocavit. In qua predicatione
Abbreviated transcription (Latin):
stephanꝰ ꝓfide moreret᷑. saulus lapidantiũ uestimenta seruabat. Om̃iũ gͦ manib ipse lapi¬
dauit qͥ ad lapidandũ om̃s erertos redlicdit. & tam̃ eundẽ ipsũ inscẽ eccłe laborib ante

Expanded text:
Stephanus pro fide moriretur, Saulus lapidantium vestimenta servabat: omnium ergo manibus ipse lapiStephanus pro fide moriretur, Saulus lapidantium vestimenta servabat: omnium ergo manibus ipse lapidavit, qui ad lapidandum omnes exertos reddidit, et tamen eundem ipsum in sanctae aecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃ grã saluũ fecit. illũ peccantẽ ad se reuersũ ũ despicit. qui peccatores sanguine suo
redimere uenit. Et qͥ quatriduanũ etiã fetentẽ lazarũ lacrimissororũ que signart̃ sol¬
licitas ac flebiles penitentiũ cogitationes compatiens fleuit & amortus suscitauit. &
suscitatũ conuiuio suo ad misit mulieris etiã illius que fuerat inciuitate peccatrix ma¬
nib iniquitate pollutis. scĩssimospedes suos qͥstiꝑ angłorũ omniũ uerticẽ ad patrisdex¬
terã confia det attrectari. ñ renuit. quiq nullũ quantiscunq uel qualib cunq peccatis
mortru mole acscelerũ enormitate sepultũ. grãm resuscitationis apeccatis denegat. &
digne penitentẽ atq peccata sua de flentẽ ꝑianuã reconciliationis cõmunioni alta¬
ris sacrosci restituit. remissionẽ tociꝰ peccati postulanti denegari ñ deberet diffidere. Nã cũ

Expanded text:
runt, gratia salvum fecit, ullum peccantem ad se reversum non despicit, qui peccatores sanguine suo runt, gratia salvum fecit, ullum peccantem ad se reversum non despicit, qui peccatores sanguine suo redimere venit. Et qui quatriduanum et iam fetentem Lazarum lacrimis sororum, que signarunt sollicitas ac flebiles penitentium cogitationes, compatiens flevit et a mortuis suscitavit et suscitatum convivio suo admisit, mulieris etiam illius, quae fuerat in civitate peccatrix, manibus iniquitate pollutis sanctissimos pedes suos, qui super angelorum omnium verticem ad Patris dexteram considet, attrectari non rennuit; quique nullum quantiscumque vel qualibuscumque peccatis mortuum, vel mole ac scelerum enormitate sepultum, gratiam resuscitationis a peccatis denegat et digne penitentem atque peccata sua deflentem per ianuam reconciliationis communioni altaris sacrosancti restituit: remissionem totius peccati postulanti denegari non deberet diffidere. Nam, cum
Abbreviated transcription (Latin):
& post negationẽ amarissime fleuit. illũ respiciente.: genebaudus in se reuersus ad scm̃ remi¬
giũ misit. petens ut laudunũ ueniret. qͥa tales cause ibi emerserant quasꝑse diffinire ñ
posset. H eatꝰ aut̃ remigius sic̃ genebaudus pecut: laudunũ ꝑuenit. Et susceptꝰ cũ debita¬
ueneratione reuerentia. ac secreta cubiculipetens. genebaudũ interrogauit
ꝓqͣ causa illũ uocauerit. Genebaudus uͦ cũ marimo fletu & eilatu uolens tollere
stolã de collo sro. ce ꝓcidere ad pedes scĩ remigni cũ magna uirtute abeato remigio. ẽ.
detentus. ne stolã de collo suo tolleret: Et post quã diutiꝰ ambo fleuert̃. intellȩrerat¬
b & lacrimis genebaudus ꝑordinẽ omĩa retulit que cõmiserat. Quẽ sc̃sremigius ui¬
dens contritũ & pene desperatũ. blande consolatꝰ.ẽ. dicens. qđ non tantũdoleret de ad¬
ñ.ẽ. impossibile om̃e uerbũ. Et qͥ de nichilo cuncta fecit. pͥmũq parentẽ in qͦ om̃s peccaue¬

Expanded text:
 et negationem amarissime flevit, illum respiciente, Genebaudus in se reversus, ad sanctum Remigium misit, petens, ut Laudunum veniret, quia tales causposset. Beatus autem Remigius, sicut Genebaldus petiit, Laudunum pervenit. Et susceptus cum debita reverentia, ac secreta cubiculi petens, Genebaldum interrogavit pro qua causa illum vocaverit. Genebaldus vero cum maximo fletu et ejulatu volens tollere stolam de collo suo, et procedere ad pedes sancti Remigii, cum magna virtute a beato Remigio est detentus, ne stolam de collo suo tolleret. Et postquam diutibus et lacrimis Genebaudus per ordinem omnia retulit que commiserat. Quem sanctus Remigius videns contritum et pene desperatum, blande consolatus est, dicens, quod non tantum doleret de adit primumque parentem, in quo omnes peccave
Abbreviated transcription (Latin):
l linota ienui palea id ẽ carnis muliebris materia libidinis ignẽ suasione diabolica qua¬
si uento riebementi exagitante ardor lururie inslamanserupit a concũ bens eus eade
Semnola iore sua pauier concepit & post partũ mandauit epofiliũ eprcpenscei¬

Expanded text:
? admota igni palea, id est carnis muliebris materia, libidinis ignem suasione diabolica, qua? admota igni palea, id est carnis muliebris materia, libidinis ignem suasione diabolica, quasi vento vehementi, exagitante, ardor luxuriae in flammas erupit, et concumbens cum eadem quondam uxore sua, mulier concepit et post partum manda
Abbreviated transcription (Latin):
& tã inscripturis scĩs quã ce inscłarib litteris eruditũ qͥ relicta urore nepte scilicet
ipsius beati remign uitã religiosã expetierat epm̃ ordinarit. & parrochiã ipsuis comi¬
tatꝰ laudunensis. p̾fato castro subiecit. Qui genebaudiis plusquã necessẽ fuerat de ante¬
acta uita & gradus sullimitate confidens cũ debuerit eogitare qͥa nec dauit sanctior.
nec salomone sapientior. eẽt qͥ mulierũ deliniũtis periclitatist̃. in caute suã uror ẽ quã
relinquens mutauerat insorõrẽ. quasi ꝓinstructione salutari frequentiꝰ se usitari
pmisit. oblitꝰ scripture dicentis. lapides ercauant aque. & alluuione terra consumit.
Rupis transfert᷑ de loco suo. Unde contigit: ut crebre insitationes &r blanda a ac freqͥn¬
a. durũ contra lururiesinquamenta cranstulerinit est itipem  rontia soceits¬
seripturã dicentẽ. qͥs alligabit ignẽ insinusuo & ut uestimenta eł ñ cõburent᷑.¬

Expanded text:
et tam in Scripturis sanctis, quam et in saecularibus litteris eruditum, qui relicta conjuge, nepte scilicet ipsius B. Remigii, vitam religiosam expetierat, episcopum ordinavit, et parochiam ipsius comitatus Laudunensis pacta vita et gradus sublimitate confidens, cum debuerit cogitare, quia nec David sanctior nec Salomone sapientior esset, qui mulierum delinimentis periclitati sunt, incaute suam uxorem, quam relinquens mutaverat in sororem, quasi pro instructione salutari frequentius se visitare permisit. oblitus scripturae dicentis: Lapides excavant aquae, et alluvione terra consumitur. Rupis transfertur de loco suo. Unde contigit, ut crebre visitationes et blanda ac freqd luxuriae inquinamenta transtulerint. Et item contra scripturam dicentem: Quis alligabit ignem in sinu suo, et vestimenta eius non comburent
Abbreviated transcription (Latin):
ornat eccłam uelisatq cortinis. ut regis cor adcredendũ cõpungeret. Naptitatꝰ ẽ.
puer quẽ ingomirũ uocauit. quiq in albis decessit. Unde rernimis contristat᷑.
reputabat regine increpando dicens adeã. Quia si in nomine deorũ meorũ puer
dedicatꝰ fuisset: utiq in columis deuxisset. Quia uͦ innomine dĩ ur̃i baptiratꝰ ẽ:
uiuere ñ potuit. Regina uͦ dicebat. dõ grãs ago.qͥme ñdurit indignã. ut de utero
ineo pͥmogenitũ in regnosuo recipere sit dedignatꝰ Ego aut̃ nullũ dolorẽ in corde
meo ꝓ hac causa retineo. Postea uͦ genuit filiũ aliũ. quẽ inbaptismo choldonirũ
uocauit. Et hic cũ egrotare cepisset. dixit rer. Non potest aliud ñ & de isto sic fiat.
re ut dm̃uerũ coleret. & idola que colebat uana derelinqueret. Sednullo mͦ animũ
el aderedendũ poterat cõmonere donec tandẽ aliqͣn dobellũ contra alamannos sue¬

Expanded text:
ornat aecclesiam velis atque cortinis, ut regis cor ad credendum conpungeret. Baptizatus est ornat aecclesiam velis atque cortinis, ut regis cor ad credendum conpungeret. Baptizatus est puer, quem Ingomirum vocavit, quique in albis decessit. Unde rex nimis contristatus, reputabat reginae, increpando dicens ad eam, quia: 'Si in nomine deorum meorum puer dedicatus fuisset, utique incolomis diu vixisset; quia vero in nomine Dei vestri baptizatus est, vivere non potuit'. Regina vero dicebat: 'Deo gratias ago, qui me non duxit indignam, ut de utero meo primogenitum in regno suo recipere sit dignatus. Ego autem nullum dolorem in corde meo pro hac causa retineo'. Postea vero genuit filium alium, quem in baptismo Chlodomirum vocavit. Et hic cum aegrotare cepisset, dixit rex: 'Non potest aliud, nisi et de isto sic fiat, re, ut Deum verum coleret et idola quae colebat vana derelineius ad credendum commovere poterat, donec tandem aliquando bellum contra Alamannos Sue
Abbreviated transcription (Latin):
citu. ẜ sibi toringͥã ꝓunciã subiugauit. Inde gundebaudi regis hurgundionũ nep¬
tẽ filiã uidelicet frĩssui chilperici quẽ gladio int̾fecerat nomine rothildẽ. pulerã sa¬
tis puellã & uere.xp̃ianissimã interueniente aureliano consiliario ac legatariosuo
nutu diuino in coniugẽ sũpsit sic̃ lector in suo loco pleniꝰ legere potest. Indieb illis.
dilatauit rex ludouicus regnũ suũ usq sequanã. Sequenti tẽpore. usq ligerini fluui¬
ũ occupauit. Accepitq aurelianus castrũ milidunense. qđ  inducatũ obtinuit.
concepit deniq ac peperit rochildis filiũ. quẽ cũ sacrobaptisinate consecrari uel¬
let. rex ñ adquiescebat ei. nec dũ enĩ credebat in dñmdm̃ celi. Regina enĩ cotidie
illi p̃dicabat eũ. at ille nolebat eã audire. Interea regina parat filiũ ad baptismũ

Expanded text:
citu, sibi Toringiam provinciam subiugavit. Inde Gundebaudi regis Burgundionum nepcitu, sibi Toringiam provinciam subiugavit. Inde Gundebaudi regis Burgundionum neptem, filiam videlicet fratris sui Chilperici, quem gladio interfecerat, nomine Hrothildem, pulchram satis puellam et vere christianissimam, interveniente Aureliano consiliario ac legatario suo, nutu divino in coniugem sumpsit, sicut lector in suo loco plenius legere potest. In diebus illis dilatavit rex Hludowicus regnum suum usque Sequanam. Sequenti tempore usque fluvium Ligerim occupavit, accepitque Aurelianus castrum Milidunensem, quod et in ducatum obtinuit. Concepit denique ac peperit Hrothildis filium. Quem cum sacro baptismate consecrari vellet, rex non adquiescebat ei; necdum enim credebat in dominum Deum caeli. Regina enim cotidie illi predicabat eum; at ille nolebat eam audire. Interea regina parat filium ad baptismum,
Abbreviated transcription (Latin):
suido uens re xutounnũ armorũ intorẽ uideret omnẽ erereitũ iussit cũ armorũ ap¬
pacatu nenire seam morẽ in cãpo martiosic enĩ coriuent u alli uocabant ama ater
que parienams eli credebant aquo &e mar tiũ mensẽ e t̃cia feriã diẽ martis appet¬
lauerint Cue donuentũ franci posteriores mai cãpũ. qndo regesadbella solent ꝓce¬
dere uocari instituert̃. Uerũ uͥ rex cumetũ exercitũ cireuunt uenit ad hominẽ illũi qͥ
arceu pcerito anno cubipenna ꝑ cusserat. & ait adeũ Nullus hic tam inculta ce sor¬
dida arma habet sicut tu habes. qͥa neq clipeus neq lancea neq bipenna. ẽ. utilis. ac¬
cepit añt rex franciscã eiꝰ que uocat᷑ bipenna. &e ꝓiecit interrã. Cũ aũt ille se mciliuas¬
set eã recolligere. rer statim eleuata manii franciscã suã incaput eꝰ defixit &e ait. Sic̃
in i francorũ popło consurrerit. Ludouicus decimo annoregni sui cõmoto exer¬

Expanded text:
 exercitum iussit cum armorum apparatu venire secundum morem in campo Marcio. Sic enim conventum illum vocabant a Marte, quem pagani deum belli credebant, a quo et Marcium mensem et tertiam feriam diem Martis appellaverunt; quem conventum posteriores Franci Mai campum, quando reges ad bella solent procedere, vocari instituerunt. Verum ubi rex cunctum exercitum circuivit, venit ad hominem illum, qui urceum preterito anno cum bipenna percusserat, et ait ad eum: 'Nullus hic tam inculta et sordida arma habet, sicut tu, quia neque clipeus neque lancea neque bipenna est utilis'. Accepit autem rex franciscam eius, quae vocatur bipenna, et proiecit in terram. Cum autem ille se inclinasset in Francorum populo consurrexit. 12. Hludowicus decimo anno regni sui, commoto exer
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidẽ coni̾si. cũ regis parente rigͦmario ultra sumnã fluuiũ aliquandui deguerunt. do¬
nec xp̃i grã coͦperante glosis pocitꝰ uictorus. eũdẽ raganariũ flagicus tͣpitudinũ inseruien¬
sessiones ꝑ diuersas ꝓuincias scõ remigio tã ipse quã franci i potentes dedert̃. quas ipse ꝑdiuer sas
eccłastradidit. ne franci eũ rerũ tẽporaliũ cupidũ esse & obid ad xp̃ianitatẽ eos uocasse pu¬
tarent. & fidẽ xp̃i ac scĩnsacerdotiũ uilipenderent. De qͥb reb inorientalib partib fran¬

Expanded text:
ad fidem conversi, cum regis parente Raganario ultra Sumnam fluvium aliquandiu deguerunt, donec, Christi gratia cooperante, gloriosis potitus victoriis, eundem Raganarium, flagitiis turpitudinum inserviensessiones per diversas provincias sancto Remigio tam ipse quam Franci potentes dederunt, quas ipse per diversas aecclesias tradidit, ne Franci eum rerum temporalium cupidum esse et ob id ad christianitatem eos vocasse putarent et fidem Christi ac sanctum sacerdotium vilipenderent. De quibus rebus in orientalibus Fran
Abbreviated transcription (Latin):
lacrimas. & regina moratorio scĩpetri uixta doniũ regtã expleta oratione. pontipher
ad hostiũ regis cribiculi pulsaturus accessit. ut uidelicet pacta silentia noctis aliis curis
regi absoluto liberiꝰ posset cõmittere sacra misterta uerbi. Quẽ hostus aptis cubicula¬
ru regis reuerent᷑ suscipunt. & cũ honore debito usꝙ ad penetralia regis introduc̃t.
Sed& rer. Lalacriter ei obiuã ꝓsiliuit. eũꝙ.
amplexus cũ ipso &e uenerabili coniu¬
ge moratoriũ beatissimi apłorũ pͥncipispetri. qđ ut dicuꝰ eubicrilore¬
qđ ut diximꝰ cubiculo regis contigu¬
u̾erat ꝓcessit. Cũꝙ illi trespontifex scilicet &r ixx a atq regina dispositis sedilib consedis¬
sent. cirrũstantib quib dã clericis quicũ pontifice uenerant. & familiarib regis atq re¬
gine. & sc̃sp̃sul regẽ monitis instrtieret salutarib ac euangelicis disciplinis imbueret.

Expanded text:
lacrimas et regina in oratorio sancti Petri iuxta domum regiam, expleta oratione, pontifex lacrimas et regina in oratorio sancti Petri iuxta domum regiam, expleta oratione, pontifex ad ostium regii cubiculi pulsaturus accessit, ut videlicet per alta silentia noctis aliis curis regi absoluto liberius posset committere sacra mysteria verbi. Quem, hostiis apertis, cubicularii regis reverenter suscipiunt et cum honore debito usque ad penetralia regis introducunt. Sed et rex alacriter ei obviam prosilivit, eumque amplexus, cum ipso et venerabili coniuge in oratorium beatissimi apostolorum principis Petri, quod, ut diximus, cubiculo regis contiguum erat, processit. Cumque illi tres, pontifex scilicet et rex atque regina, dispositis sedilibus consedissent, circumstantibus quibusdam clericis, qui cum pontifice venerant, et familiaribus regis atque reginae, et sanctus presul regem monitis instrueret salut
Abbreviated transcription (Latin):
quere. Uadã adhortari eos mrta uerbũ tuñ. et uenien srer aapat dos sios relin
cari eos ut in dm̃ dͥeis metoriã dederat crederent. qm̃ di eorũ intribulatione
fira nichil eisꝑdesse potuert̃. Acclamauert̃ aũt om̃s pcurrente iniscdia a poten
tia dĩ mortales deos relinqͥmꝰ głose rex. & uerũ dm̃ imortalẽ quẽ remigius pcte¬
cat credere parati sumꝰ. Nunciant᷑ hec scõ remigio. Iue quoq gaudio magnore
pletꝰ regẽ & popłm qualit diabolo & opib ac pompis eiꝰ abrenuntiare & indm̃
credere deberent aꝑtis & breuib uerbis instrurit. Et qͥa dies sc̃ĩ pasche minune¬
bat. ieiuniũ scđm xp̃ianorũ consuetudinẽ eis indixit. Die uͦ passionis dñi. quẽ pa¬
rasceuen usus eccłasticus uocat. pͥdie scilicet ante quã baptismi grãm rex & popłs
eiꝰ ꝑcepturi erant cũ sẽs remigiꝰ & uenerabilis conunx regis rochildis ꝓregis & popłi
eiꝰ salute inoratione ꝑnoctarent. ep̃sindomo ante altare sc̃e marie multas effundens

Expanded text:
quere. Vadam autem adhortari eos iuxta verbum tuum'. Et veniens rex ad populum, cepit hortari eos, ut in Deum, qui eis, victoriam dederat, crederent, quoniam dii illorum in tribulatione sua nichil eis prodesse potuerunt. Acclamaverunt autem omnes, precurrente  'Mortales deos relinquimus, gloriose rex, et Deum verum, inmortalem, quem Remegius predicat, credere parati sumus'. Nunciantur haec sanctoRemegio. Ille quoque gaudio magno rebrenuntiare et in Deum credere deberent, apertis et brevibus verbis instruxit. Et, quia dies sancti pasche imminebat, ieiunium secundum christianorum consuetudinem eis indixit. Die vero passionis Domini, quem parasceuen usus aecclesiasticus vocat, pridie scilicet, antequam baptismi gratiam rex et populus eius percepturi erant, cum sanctus Remigius et venerabilis coniunx regis Hrothildis pro regis et populi eius salute in oratione pemoctarent, episcopus in domo ante altare sanctae Mariae multas effundens
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa. xp̃ime ancillã quã diu uixero confitebor. Tunc luciꝰ ussit eã in carceris ima con¬
dudi. & acerrimis t̃rorib fatigari. cibũ ꝑmodicũ ei serotin o̾fferri. hor̾is anastasia uͦ.
etiã ea que afferebant᷑ ei penitꝰ recusabat. Apparebat aũt ei nocte sp̃sscẽ theodotis cũ¬

Expanded text:
quia christi me ancilla quamdium uixero con| fiteor. Tunc lucilius iussit eam in carceris ima conquia christi me ancilla quamdium uixero con| fiteor. Tunc lucilius iussit eam in carceris ima concludi et ac| cerimis terroribus fatigare . cibum uero permodicum ei seroti| nus horis offerri. Anastasia uero etiam que offeribantur ei .| penitus recusabat. Apparebat autem ei noctem spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
meũ in euangłus ita dicentẽ. Uende omĩa que habes. & da pauperib: & habebis thesaurũ in
celo. & ueni sequere me sudiues es. Et qͥtͥ dederit. contra p̃cepta . xp̃i sui aget. Non enĩ dixit
adm̃sã tuã qͥ conuiuant᷑ tecũ: noli uocare diuites. uł eos qͥ te possunt repascere. sed uo
anastasia dixit Infide: dicit ei luciꝰ. Tu gͦ quã fidẽ dicis habere: dic montib ut trans¬
ferant᷑. qͥa hoc dicit magister tuus. anastasia dixit. Iudeus ñ es: ut qͥd signa ame ul¬
tima ancilla xp̃i ame reqͥris: luciꝰ dixit. Iudeis enĩ solis. licet signa inquirere: Anas
tasia dixit. Iouis inuiriã fecit. xp̃s aũt passus. ẽ. Tu unitare dm̃ cuũ: & dñm meũ ego
luciꝰ dixit. & expedit tͥ. ut imiteris dm̃ tuũ: Anastasia dixit. Plusquã expedit. luciꝰ dixit
Interĩ blandientẽ &e hortantẽ me tͥ exhibui: qͥa te nobilẽ natã addidici. Sim hac obsti¬
natione ꝑmanentẽ uidero: in te seuiꝰ uindicabo. anastasia dicit. Incipe uindicare:

Expanded text:
um in caelo . et ueni sequire me . tu diuis es et qui tibi de| dirit . contra praecepta illius facit . non dixit ad mensa tua qui conuiuant tecum noli| uocare diuites uel eos qui te possunt repascire sed uocAnastasia dixit in fidem dicit ei . lucilius| tu ergo que fide te dicis habire dic montibus et transfe| rantur quia hoc dicit magister tuus. Anastasia dixit| Iudeus non es . utquid signa a me ultima ancilla christi re| quiras. Lucidius dixit iudeis enim solis lecit signa inqui| rere. Anasttasia dixit Iouis inrias fecit . christus passus est . tu| imitare deum tuum. EgoLucius dixit . et expedit| tibi . ut imiteris deum tuum. Anastasia dixit et plus quam expe| dit. Lucilius dixit interim blandientem . et honorante e tibi exibui| quia te nubile nata addidici . si in hac obstenationem per| manentem uidero . in te seuius uindicabo. Anastasia dixit .| incipe uindicare
Abbreviated transcription (Latin):
obuoluens. intra uiridiariũ domꝰ sue. ut decuit martirẽ sepeliuit. atq erpenso ñparuo pe¬
cunie numero. basilicã uͥ eã sepelierat fabricauit. Passa ÷ aut sc̃a anastasia octauo Ralen

Expanded text:
obuoluens in uiridario| domus suae ut decuit martyrem sepelliuit atque expensu| non paruae peobuoluens in uiridario| domus suae ut decuit martyrem sepelliuit atque expensu| non paruae pecuniae nomero basilicam ubi eam sepelli| erat fabricauit. Passa autem est sancta . An
Abbreviated transcription (Latin):
qui illic de portati habebant᷑. die noctuq in dĩsui laudib ꝑmanere. Tunc misit: & unuier
sosinde deposuit. & munera ante ocłoseorũ. et gladios euaginatos ponens. dixit. Qui uo¬
atq hoc ordinȩ. cũ essent amplius quã ducentiuiri & septuaginta femine: exceptis par¬
uulis. exqͥb om̃ib ne unꝰ quidẽ potuit amore uite p̾sentis ad sacrificui reuocari consensũ.
cũq om̃s uarus interfectionib: martiriũ celebrassent. anastasia ꝑmanꝰ & pedes extensa
& ligata adpalofixos: circa mediũ eiꝰ ignis incensus. ẽ. In qua passione. orans &e benedi
cens dñm ie sũ.xp̃m: emisit sp̃m. Tunc apollonia xp̃iana matrona. ꝑmatronã p̃fecti. meru
it corpꝰ eiꝰ tollere. O d accipiens: erosculabat᷑. &aromatib condiens adq dignis linteaminib

Expanded text:
qui illic deportati habibantur die noc| tuque in dei sui laudibus permanire. Tunc misit et uniuersqui illic deportati habibantur die noc| tuque in dei sui laudibus permanire. Tunc misit et uniuersus | inde deponens posuit munera ante oculus eorum et gla| dius euagenatus dicens qui uox hoc ordine cum essent amplius| quam docenti uiri . et septuaginta feminae exceptis| paruolis ex quibus omnibus ne unus quidem potuit amore| uitae praesentis ad sacrificii reuocare consensum . cumque om| nes uariis interfectionibus martyrium celebrassent . Anas| tasia per manus et pedis extensa . et legata ad palus fixus| circa media eius ignis accensus est in qua passioemittit spiritum. Tunc appollonia| christiana matrona . per matronam praefecti meruit ut cor| pus eius tolleret quod accipies exosculatur . et aromatibus| condiens adque dignis linteaminibus
Abbreviated transcription (Latin):
facultatib tacuit: nichil cogitans. nichilq metuens: nͥ hoc ne facultates ac diuitias fidei
naui. atq in altũ ꝑductis ubi fuerit pelagus ut p̃ceptũ ẽ: illic ꝑtulerunt eis nauẽ. &i¬
bi eos reliquer̃t. Tunc apparuit ibi scã martir theodota: & suꝑ ipsã plagã nauis consi¬
anastasia: osculari cepit genua eiꝰ dicens. Da orationẽ. & baptitentur uniuersi. Quiq cũ o¬
rassent. & orante sc̃ã anastasia uniuersi crederent: & uno die una nocte immedio pelago ita
fuerunt ut putarent se in terra ẽẽ. sine metu: sine estu. sine fluctuatione. Tercia uͦ die: deuo
fuerunt relegati ȩxilio: & descendentes cũ ymnis & psalmis suscepti st̃. Piscatores aũt ꝑ
iuersalittora missi st̃ tercia die: ut renunciarent p̃fecto. uͥ eos mortuosꝓcelle iactas¬
sent. Et renunciauerunt om̃s xp̃ianos factos. ad palmarias insulas de uenisse illesos: atq cũ us

Expanded text:
facultatibus ta| cuit . nihil cogitans . nihilque metuens nisi hoc tantum| ne facultatis ac difacultatibus ta| cuit . nihil cogitans . nihilque metuens nisi hoc tantum| ne facultatis ac dinaui atque in altum perductis ubi fuerit pelagus| ut praeceptum est illic pertuderunt nauem et ibi eos| reliquerunt. Tunc apparuit ibi sancta martyr theodote| et super ipsa plagam naues consesancta . anastasia oscolare coe| pit genua eius dicens adorationem et baptizentur uniuersi | quique cum orassent exortante sancta anastasia . uniuersi| crediderunt uno diae . et una nocte in medio pelago. Ita fue| runt se in terra esse. Sine metu . sine aestu . sine fluctuatione| tercia uero die deulfuerant relegati exilio et discendentis| cum hymnis et psalmis suscepti sunt. Piscatores autem| per diuersa missi sunt die terciam ut renunciarent prae| fecto ubi eos mortuos procella iactasset et nunciauerunt| omnes christianus factus ad palmarias insolas deuenisse in| laesus atque cum his
Abbreviated transcription (Latin):
angłorũ inte letet᷑ erercitꝰ. idõmͥ licentia data.ẽ. ut tͥ solatiũ p̾beã. & orantes simul to¬
ta nocte: ad pullorũ cantꝰ loquendi secũ & uidendi se terminũ capiebant. hec ꝑdies
tam̃ inqͥri siuueret. Cui cũ fortior quã fuerat nunciaret᷑ effecta: iussit eã adduci. Udei
aut̃ luciꝰ eã robustiorẽ & letiorẽ: indignatꝰ ẽ. custodib dicens qđ contẽptꝰ ẽẽt. Et mutatis
obtionib alio uno m̃se: uissit eã scđm pristinã sententiã custo diri. ita ut anulo suo ube¬
ret claustra signari. uolens eã in ipsa clausura deficere. Cũq ut diximꝰ diuino ꝑsodalẽ mar¬
tirẽ cibo refecta pinguior fieret: iussit eã innaui imponi. & cũ multis aliis quos legisui¬
ra punierant. pelagi fluctib demergi. Erant enĩ alii homicide: alii ꝓ adulterio. aluꝓdi
cũ diues ẽet. hic innocentissime nature: etiã aristocelicos superauit. Nã sublatis sibi om̃il

Expanded text:
orum letatur exercitus. Ideo mihi licentia est data ut tibi| solacium praebeam et orantes simul tota noctem usque ad| pullorum cantum loquendi secum et uidendi se terminum+| capiebant haec per ditamen inquiri si uiueret cui cum fortior quam fuerat| nunciaretur . effecta iussit eam aduci . et uidens eam robostiore| et letiore. Indignatus est custodibus dicens quod contemptus| esset . et mutatis optionibus . alio uno mense iussit eam secun| dum pristina custodire sententia . ita ut anolo suo iuberit| claustra signare uolens eam in ipsa clusura deficire cum| que ut dixemus diuino per sodalem martyram cibo refecta| pinguior fierit iussit eam in naui inponi et cum multis aliis| quos leges iure poniebant pelagi fluctibus dimersare.| Erant enim alii homicidiae alii pro adulterio . alii pro di| cum diuis esset hic innocentissime naturae etiam aris| totilicos superauit . sublatis sibi omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
fessione nominis tui disiungi passus es: nec in martirio diuidi ꝑmisisti. Passa. ẽ. aut̃ in¬
rũ augustarũ. Igit᷑ ut supradictũ. ẽ. tradita scã anastasia p̾fecto illirici ingrandi custodia
habebat᷑. Notũ enĩ erat iã om̃ib. qđ p̃textato patre nata. matronarũ nobilissima femi¬
na romanarũ ẽẽt in custodia p̾fecture. & putabat᷑ habere infinitas peccuntas. Pro qua
rabilia habeo suꝑ aurũ ce lapidẽ p̃ciosũ. & dulciora suꝑmel & fauũ. dicit ei p̾fectꝰ lucius.
Precepta gͦ eiꝰ st̃ dicentis. Qui non renunciauerit om̃ib que possidet: ñ potest m̃s e̾ẽ dis

Expanded text:
nominis confessione disjungi passus es, nec in martyrio dividi permisisti. Consummat| Igitur ut supra dictum est tradita . anastasia prae| fecto . yllyrici in grandi costodia habibatur. Notum| enim erat iam omnibus quod praetextatum patre na| ta . matronarum nubilissima femina romanorum esset | in custudia praefectore . et putabatur habire infini| tas pecunias . pro qua rabilia habeo super aurum et lapidem preciosum| et dulciora super mel . et fauum. Dicit ei praefectus pre| cepta illius
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ꝑroficiunt. Neuq miseros tramite deuios abducit
ignorantia : spnaurũ in uiridi quertis arbore. Nec
uite gemias carpicis. Ion altis laqueos montibus abditis ut

Expanded text:
ipsa perficiunt. Eheu, quae miseros tramite deuios abducit ignorantia! Non aurum in uiridi quaeritis arbore nec uite gemmas carpitis, non altis laqueos montibus abditis ut
Abbreviated transcription (Latin):
patiens defensor obponitur : Iam uero quanta .ẽ. naturȩ diligentia
ut cuncta semine multiplicato propagentur: quae omnia ñ modo
ad tempus manendi uerum generatim quꝰq quasi inꝑpetuum ꝑmanen¬
di ueluti quasdam ma nas. eẽ quis nesciat: Ea etiam quȩ in anima¬
ta eẽ. creduntur nonne qđ suum. ẽ. quaeq simili ratione desideramt.
Cur eñĩ flammas quidem sursum leuitas uehit. terras uero deorsũ
pondus. prenit nisi quod haec singulis loca motiones q: con¬
ueniunt: Porro aũt quod cuiq¬
consentaneum . ẽ. id unum quodq conseruat sicuti ea quae sunt
inimica corrumpunt.⁊ Iam uero quaedura sunt ut lapides adhe¬
rent tenascissime. partibus suis et nefacile dissoluentur resistunt.
Quae uero liquentia utaer atq aqua: facile quidem diui dentib
cedunt sed cito in ea rursus a quibus sunt abscisa relabuntur .¬
gnis uero omnẽ refugit sectionẽ. : Neq: nunc nos deuoluntariis.
animȩ cognoscentis motib sed denaturali intentione tractamus

Expanded text:
patiens defensor opponitur? Iam uero quanta est naturae diligentia ut cuncta semine multiplicato propagentur! Quae omnia non modo ad tempus manendi, uerum generatim quoque quasi in perpetuum permanendi ueluti quasdam machinas esse quis nesciat? Ea etiam quae inanimata esse creduntur nonne quod suum est quaeque simili ratione desiderant? Cur enim flammas quidem sursum leuitas uehit, terras uero deorsum pondus deprimit, nisi quod haec singulis loca motionesque conueniunt? Porro autem, quod cuiqconsentaneum est id unumquodque conseruat, sicuti ea quae sunt inimica corrumpunt. Iam uero quae dura sunt ut lapides adhaerent tenacissime partibus suis et ne facile dissoluantur resistunt; quae uero liquentia ut aer atque aqua facile quidem diuidentibus cedunt, sed cito in ea rursus a quibus sunt abscisa relabuntur; ignis uero omnem refugit sectionem. Neque nunc nos de uoluntariis animae cognoscentis motibus, sed de naturali intentione tractamus,
Abbreviated transcription (Latin):
uehementer admiror: Quaeq tam in iustȩ confusionis ratio uideat᷑.
exte scire desidero. Minus et enĩ mirarer : si misceri omĩa fortutis
casi boserederẽ : Nunc stuporẽ meũ ds̃rector exxaggerat : qui cum

Expanded text:
uehementer admiror, quaeque tu in iniustae confusionis ratio uideatur ex te scire desidero. M in us etenim mirarer, si misceri omnia fortuitis casibus crederem. Nunc stuporem meum deus rector exaggerat. Qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
tis usu recessisse uideamur : B Vt plac&e in quã⁊ P Nonne igit᷑
censes esse quod prod est.: B Itaẽ in quam. P
Quae uero
aut exere& aut corrigit ꝓ dest:s fateor inquam ꝑ Bonaigit᷑.¬
B Quidni E Sedhaec eorũ est quiuel inuirtute positi contra aspera¬
bellum gerunt. uel auitus declinantes. uirtutis iter arripiunt:
Negare in quã nequeo.⁊ P Quiduero iacunda. quae in prȩmium
tribuitur bonis: num uulgus malam esse decernit : B Nequaqi
Uerum utiest: ita quoq: esse obtimã censet. P Quid reliqua: quȩ

Expanded text:
tis usu recessisse uideamur? – Vt placet, inquam. – Nonne igitur censes esse quod prodest? – Ita est, inquam. – Quae uero aut exercet aut corrigit, prodest? – Fateor, inquam. – Bona igitur? –Quidni? – Sed haec eorum est qui uel in uirtute positi contra asperuel a uitiis declinantes uirtutis iter arripiunt. – Negare, inquam, nequeo. – Quid uero iucunda, quae in praemium tribuitur bonis, num uulgus malam esse decernit? – Nequaquam, uerum uti est ita quoque esse optimam censet. – Quid reliqua, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tia sed prouidentia potius dicitur quod porro areb: infimis consti
tuta quasi ab excelso rerũ cacumine cuncta prospitiat. Qusigit᷑

Expanded text:
tia sed prouidentia potius dicitur, quod porro ab rebus infimis consttuta, quasi ab excelso rerum cacumine cuncta prospiciat. Quid igit
Abbreviated transcription (Latin):
haeba auit: At quiscs unde cuncta processerint. Noui inquã
deuq eẽ respondi: ł tqui fieri potest ut principio cognito quis
sit rerum finis ignores: uerum his ꝑturbatĩonum moresaeaua

Expanded text:
hebetauit. – Atqui scis unde cuncta processerint. – Noui, inquam, deumque esse respondi. – Et qui fieri potest ut principio cognito quis sit rerum finis ignores? Verum hi perturbationum mores, ea ua
Abbreviated transcription (Latin):
recessus aequoris. Quae gemmis niuens unda feratior uel quae
rubentis purpure. Mec non quae tenero pisce uel asperis prȩs

Expanded text:
recessus aequoris, quae gemmis niueis unda feracior uel quae rubentis purpurae nec non quae tenero pisce uel asperis praes
Abbreviated transcription (Latin):
Noui te exnomine. Unde & mulit post quã ꝓpͥonomine adñõuocata est. statim cog¬
noscentẽ se recognouit dicens. Raoni. dicit ei iesus. Nolime cangere. Ubi non. ẽ. pu¬
tandũ quia post resurrectionẽ suã dñs tactũ renuerit feminarũ. cũ deduah amo¬
numento recedentib dictũ sit. quia accessert̃ & tenuert̃ pedes eiꝰ. Sed ideo eã asuo con¬
inter mortuos requirebat. Quare aut̃ abipsa se tanginoluerit. manifestat cũ subdit᷑.
credis me equalẽ patri scđm diuitatẽ nolime tangere. In eiꝰ quippe m̃tẽ ad patrẽ
erpietas. in hoc erga femineũ genus declarat᷑. Quia enĩ ꝑfeminã inmun¬
dũ mors illata fuerat. ne sẽꝑin opꝓbriũ femineus serus haberetur. ꝑ sexũ
femineũ uoluit dñs nunciare gaudia resurrectionis ꝑ quã nunciata fue
rat tristicta mortis. ac si diceret hominib decuiꝰ manu sũpsistis poculũ mortis:

Expanded text:
Novi te ex nomine . Unde mulier postquam proprio nomine a Domino vocata est: statim cogNovi te ex nomine . Unde mulier postquam proprio nomine a Domino vocata est: statim cognoscentem se recognovit dicens, Rabboni, quod dicitur Magitandum quod post resurrectionem tactum renuerit feminarum; cum de duobus a monumento illius recedentibus dictum sit, quia accesserunt et tenuerunt pedes ejus, sed illam a suo coninter mortuos requirebat. Quare autem ab ipsa se tangi noluerit, manifestatur cum subditucredis me aequalem Patri secundum divinitatem, Noli me tangere. In ejus quippe mentem Dominus ima namque Dei pietas, in hoc loco erga femineum genus declaratur. Quia enim per feminam mors mūdo illata fuerat, ne semper in opprobriū sexus femineus haberetur, per sexum femineum voluit nunciare viris gaudia resurrectionrat tristitia mortis. Ac si diceret hominibus: De cujus manu sumpsistis poculum mortis,
Abbreviated transcription (Latin):
ris repleuerat. que ante quã personã eiꝰ significasset. quẽ querebat quasi scienti loque¬
bat᷑ dicens. Si tu sustulisti eũ. dicito mͥ uͥ posuistieũ. & ego eũ tollã. habet enuis amoris
dalene ñ intotoerrauit. cũ dñm iesũ hortolanũ existimauit. Sicut enĩ adhortolani
officiũ ꝑtinet noxtas er adicare. ut bone queq ꝓficere ualeaut. ita dñs iħs xp̃s de orto id. ẽ.
cens. Situ sustulisti eũ dicitom̃ uͥ posiuisti eũ. & ego eũ collã. dicit ei iesus. Maria. conũ
rẽ cõmuniᷤᷤ apͥpellauit. & cognitꝰ ñ ẽ: uocauit eã ꝓpͥonomine. ut saltẽ cognoscentẽ
se recognosceret. it enim maria. Cũ enĩ apud dnm certꝰ sit numerus electorũ magna
gr̃a illis dat᷑ qͥpropͥis nomiub dõ noti esse manifestant᷑. Qualis erat moises cui dictũ. ẽ.

Expanded text:
ris imbuerat, quae antequam personam ejus significasset, quem quaerebat, quasi scienti loqueris imbuerat, quae antequam personam ejus significasset, quem quaerebat, quasi scienti loquebatur, dicens: « Si tu sustulisti eum, dicito mihi ubi posuisti eum, et ego eum tollam. » Habet enim jus amoris ulier errauit; cum Dominū hortolanum æstimauit. Sicut enim hortolani officium est noxias herbas eradicare, vt bonæ quæquæ proficere valeant: Ita Dominus Iesus Christus cens: Si tu sustulisti eum, dicito mihi ubi posuisti eum, et ego eum tollam. Dicit ei Jesus, Maria. Converrem communi sexu eam appellavit, et cognitus non est: vocavit eam proprio nomine, ut saltem cognoscentem se cognosceret. Ait enim, Maria. Cum enim apud Dominum certus sit numerus electorum, magna gratia illis datur, qui propriis nominibus Deo noti esse manifestantur. Qualis erat Moyses cui dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat. Unde &e sidnm statim uidere ñ meruit. angłorũ cam̃ uusione pͥuata ñ. ẽ. Nã
uidit duos angłos in albis sedentes. unũ ad caput & unũ ad pedes. uͥpositũ fuerat cor¬
pusiesu. Dict̃ ei illi. Mulier quid ploras: Quẽ queris: Interrogabant enĩ angłi. ñ ut
querendi minuerent desideriũ. sed ut augerent. Sicut enĩ noscũ ꝓpter carorũami¬
sionẽ flemꝰ. siquis fletꝰ causasinquirat. magisploratũ accumulat. ita & illi ca¬
sas doloris interrogabant ut fletꝰ desideriũ augerent. scientes beatos esse lugẽn
Quia tulert̃ dñm meũ. et nescio uͥ posuert̃ eũ. hec cũ dixisset. conuersa retrorsũ
uidit iesũ stantẽ. & nesciebat qͥa iesus ẽẽt. Recte ut dñm mereret᷑ uidere. conuer¬
sa retrorsu dr. Qui enĩ retrorsũ contiertit᷑ illie occłos dirigit. uͥ pͥus cerga habebat.
Quasi enĩretrorsũ conuersa.ẽ. quando dubitationis post ponens nebulas. xp̃i resur¬

Expanded text:
noverat. Unde etsi Dominum statim videre non meruit, angelorum tamen visione privata non est. Nam vidit duos Angelos in albis sedentes, vnum ad caput, & vnum ad pedes vbi positum fuerat corpus Iesu. Dicunt ei illi. Mulier quid ploras? Quem quæris? Interrogabant Angeli non vt quærendi minuerēt desiderium, sed vt augerent. Sic enim nos cum propter amissionem flemus, si quis causam fletus inquirat, magis ploratum accumulat. Ita & illi causam doloris interrogabant, vt fletu desiderium augerent, scientes beatos esse, Qui luQuia tulerunt Dominum meum, & nescio vbi posuerunt eum. Hæc cum dixisset conuersa retrorsum, vidit Iesum stantesa retrorsum dicitur; qui enim retrorsum convertitur, illuc oculos dirigit ubi prius terga habebat. Quasi enim retrorsum conversa est, quando dubitationis postponens nebulas, Christi resur
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis głam ascensionisq triũphũ. ac sp̃s paracliti de suꝑnis missionẽ. qͥ discipłorũ corda
tẽporalis pene ad huc formidine tepida. repleuit scientiã linguarũ omniũ tribuendo.
erant om̃s credentes sunul cũ mulieribe & maria matre iesu ut lucas narrat enangłi̾sta.
& uerbũdi disseminabat᷑. crescebatq numerus credentiũ adeout multa milia ꝑp̃dicatio¬
ꝯͦ facib accensi sacerdotes uideorũ. cũ phariseis ce scribis. concitauert̃ ꝑsecutionẽ in
eccła in terficiendoꝓthomartirẽ stephanũ. & fere afinib suis. xp̃i testes om̃sꝓculpellendo¬

Expanded text:
ascensionisque triumphum, ac Spiritus Paracleti de supernis missionem, qui discipulorum corda temporalis poenae adhuc formidine trepidantia replevit, scientiam omnium linguarum tribuendo: Erant omnes credentes simul cum mulieribus et Maria mater Jesu, ut Lucas narrat evangelista, et verbum Dei disseminabatur, crescebatque numerus credentium quotidiergo fascibus accensi sacerdotes Judaeorum cum Pharisaeis et Scribis concitaverunt persecutionem in Ecclesia, interficiendo protomartyrem Stephanum, et fere a finibus suis omnes procul pellen