comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ieligerent manichei quos deciperent: eligeremꝰ & nos
uerba quib eis responderemus. Cum uero illi & doc¬
tos litteris et in doctos errore suo ꝑsequantur. Et cum
ꝓmittunt ueritatem aueritate conentur auertere.
non ornato politoq sermone sedreb manifestis conuin¬
cenda est eorum uanitas. Placuit enimmihi quorundã
uere xp̃ianorum sententia. quicum sint eruditi libe¬
ralib. litteris tamen alios librosnrõ s quos aduersus
manicheos edidimuscum legissent. uiderunt eos abim
me monuerunt ut communem loquendi consuetudinẽ
non desererem: si errores illos tamꝑniciosos ab animis
&iam imperitorum ex pellere cogitarẽ: Hunc enim
sermonem usitatũ & simplicem &iam in docti intelliguns
illum autem & docti non intelligunt. Solent ergo
manichei scripturas u&eris testamenti quas non nouer
uituperare. et ea uituperatione in firmos & par uulos
nrõs non inuenientes quomodo sibi respondeant ir ride¬
re adq decipere. quia nulla scriptura . ẽ. quȩ non apud

Expanded text:
eligerent Manichaei quos deciperent, eligeremus et nos verba quibus eis responderemus: cum vero illi et doctos litteris, et indoctos errore suo persequantur, et cum promittunt veritatem, a veritate conentur avertere; non ornato politoque sermone, sed rebus manifestis convincenda est vanitas eorum. Placuit enim mihi quorumdam vere christianorum sententia, qui cum sint eruditi liberalibus litteris, tamen alios libros nostros, quos adversus Manichaeos edidimus, cum legissent, viderunt eos ab imme monuerunt ut communem loquendi consuetudinem non desererem, si errores illos tam perniciosos ab animis etiam imperitorum expellere cogitarem. Hunc enim sermonem usitatum et simplicem etiam docti intelligunt, illum autem indocti non intelligunt. 2. Solent ergo Manichaei Scripturas Veteris Testamenti, quas non noverunt, vituperare, et ea vituperatione infirmos et parvulos nostros, non invenientes quomodo sibi respondeant, irridere atque decipere: quia nulla Scriptura est, quae non apud
Abbreviated transcription (Latin):
patri. sed soli sapientidõ. Et ds̃ unusnt ipra trinitas
Multo .ẽ. facilior nob huius solutio questionis. ut nc
intellegamus solum dm̃ sapientẽ. Sicut intellexi mus
unus & solus dr̃ cuii soli seruire iussi sumus. nemale
intellegentes uł potius non in tellegentes contra hoc pre¬
ad orabis. & illi plus seruies. ut seruire ꝑmitteremur
& filio plustim̃ patri tam quã maiori minus autẽ filio
tam quã minori dõ sed dictumiẽ dñm dm̃tuum adora¬
bis & illi soliseruies Soliscilie& om̃i potenti soli sapi¬
entidõ ut uos repelleremini. qui nolentes acciꝑe unũ
dñm dm̃. cui soli seruiendum est. non esse nisi dm̃ patrẽ
et tamen etiam filium dm̃ & dñm confitentes. Aꝑtissi¬
mȩ duos deos & dominos. maiorẽ unum minorẽ alterũ
dicitis & reosuos scđm errorẽ urm. p̃cepti huiꝰ uiolati
esse monstratis. qr non solũ maiori. uerũ etiam minori.

Expanded text:
Patri; sed Soli sapienti Deo; et Deus unus sit ipsa Trinitas: Patri; sed Soli sapienti Deo; et Deus unus sit ipsa Trinitas: multo est facilior nobis hujus solutio quaestionis; ut sic intelligamus solum Deum sapientem, sicut intelleximus sunus et solus Deus, cui soli servire jussi sumus: ne male intelligentes, vel potius non intelligentes, contra hoc praeadorabis, et illi plus servies; ut servire permitteremur et Filio, plus tamen Patri tanquam majori, minus autem Filio tanquam minori Deo: sed dictum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies ; soli scilicet omnipotenti, soli sapienti Deo; ut vos repelleremini, qui nolentes accipere unuDominum Deum, cui soli serviendum est, non esse nisi Deum Patrem, et tamen etiam Filium Deum et Dominum confitentes; apertissime duos deos et dominos, majorem unum, minorem alterum dicitis: et reos vos, secundum errorem vestrum, praecepti hujus violati esse monstratis, quia non solum majori, verum etiam minori,
Abbreviated transcription (Latin):
generationis seriem. si semꝑ alter ex altero nasceretur. nec
eam ꝑficer& ullus si n on sufficer& unus omp̃s. Itaq om¬
nipotentem genuit filium. qnm̃ quaecumq. pater facit
haec & filius similiter facit. Filium quippegenuit utiq
nillo etiam testimonio ubiait apłs. soli sapienti dõ. non
dissimilis error est uester. sed quod uobis respondimꝰ
depotentia. hoc etiam de sapientia respondemus. Si
enim dixiss& apłs. soli sapienti patri nec sic inde filium
separar&. non enim quia in a pocalypsi defilio lggitur
habens nomen scriptum qđ nemoscit nisi ipse ideo pat᷑
nescit hoc nomen a quo est inseparabilis filius. Sicut
ergo scit & pater quod nemoscire dictus .ẽ. nisi filius
quia in separabilessunt. Sic etiam si dictum ess& soli
sapienti patri simul intellegi deber& & filius quia in¬
separabilessunt. Cum uero non sit dictum soli sapienti

Expanded text:
generationis series, si semper alter ex altero nasceretur; nec generationis series, si semper alter ex altero nasceretur; nec eam perficeret ullus, si non sufficeret unus. Omnipotens itaque omnipotentem genuit Filium; quoniam quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit. Filium quippe ipsum genuit utique  CAPUT XIII. 1. In illo etiam testimonio, ubi ait Apostolus, Soli sapienti Deo; non dissimilis error est vester: sed quod vobis respondimus de potentia, hoc etiam de sapientia respondemus. Si enim dixisset Apostolus, Soli sapienti Patri; nec sic inde Filium separaret. Num enim quia in Apocalypsi de Filio legitur, Habens nomen scriptum, quod nemo scit nisi ipse ; ideo Pater nescit hoc nomen, a quo est inseparabilis Filius? Sicut ergo scit et Pater quod nemo scire dictus est nisi Filius, quia inseparabiles sunt: sic etiam si dictum esset, Soli sapienti Patri; simul intelligi deberet et Filius, quia inseparabiles sunt. Cum vero non sit dictum, Soli sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
care non possit. Non est hoc naturȩ ꝓpriȩ sed dĩ graẽ
ac ꝑ hoc solus dr̃ hab& immortalitatem qui non cuiꝰ.¬
quam graẽ. sed natura sua nec potuit nec potest aligͣ
conuersatione mutari. nec potuit nec poterit aliq
mutatione peccare. quẽ scđm naturã qua dr̃ est
Nemo hominum uidit nec uiđde potest. sed poterit
aliquando. Si ad illud numerũ hominũ ꝑtinent.
de quib dictum est. Beatimundo corde: qr ipsi
dm̃ uidebunt. Cui dõ id .ẽ. patri & filio & spũi scõ
quȩ trinitasunus ẽ ds̃ honor & głia in scła scłoꝵ am̃
pater filio. quia creatorem genuit pater. filius autẽ
non genuit creatorem. Neq enĩ potuit. sed non opor¬
tuit. In moderata enim eẽt diuina generatio. sigenitus
sapientiam in potens diceretur. Similiter etiam ille
si ne potem non gigner& auosuo. Et ne potẽ ꝓ auo suo
non a uobis appellaretur omnipotens nec impleret᷑¬

Expanded text:
care non possit, non est hoc naturae propriae, sed Dei gratiae. care non possit, non est hoc naturae propriae, sed Dei gratiae. Ac per hoc solus Deus habet immortalitatem, qui non cujusquam gratia, sed natura sua, nec potuit, nec potest aliqua conversione mutari, nec potuit nec poterit aliqua mutatione peccare. Quem secundum naturam qua Deus est, nemo hominum vidit, nec videre potest: sed poterit aliquando, si ad illum numerum hominum pertinet, de quibus dictum est, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Cui Deo, id est Patri et Filio et Spiritui sancto, quae Trinitas unus est Deus, honor et gloria in saecula entior Filio, quia creatorem genuit Pater, Filius autem non genuit creatorem. Neque enim non potuit, sed non oportuit. Immoderata enim esset divina generatio, si genitus sapientiam impotens diceretur. Similiter etiam ille si nepotem non gigneret avo suo, et pronepotem proavo suo, non a vobis appellaretur omnipotens: nec impleret
Abbreviated transcription (Latin):
solus hab& immortalitttem & lucẽ habitat in accessibilẽ
Et quomodo erit uerũ. Accedite ad eum & inlumina¬
mini. Nisi quia hoc nemo potest. si de se quisq p̃sũpserit
sed si ipse donauerit. in mortalitate autẽ ds̃ habe dr̃
solus. quia est in mutabilis solus. in om̃i enim mutabili
natura non nulla mors est ipsa mutatio quia facit
aliquid inea non esse quoderat: Pinde & ipsa anima
humana. quae ꝓpterea dr̃ immortalis qñm qualiter¬
cumq scđm modum suum nũquam desinit uiuere. Habet
tamen ꝓ ipso suo modo quandã mortem suam qr siuste
uiuebat & peccat moritur iustitiae. si peccatrix erat
& iustificatur. moritur peccato. ut alias eius mutationes
taceam. dequib longumest disputare. & creaturarum
natura caelestium mori potuit quia peccare potuit.
Nam & angłi peccauerunt & dȩ mones facti sunt. quoꝵ
est diabolus princeps & qui non peccauerunt peccare
potuer̃. & cui cumq creaturȩ rationali p̃statur. ut peo¬

Expanded text:
lus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem. Et quomodo erit verum, Accedite ad eum, et illuminamini ; nisi quia hoc nemo potest, si de se quisque praesumpserit, sed si ipse donaverit? Immortalitatem autem Deus habere dicitur solus, quia est immutabilis solus. In omni enim mutabili natura nonnulla mors est ipsa mutatio, quia facit aliquid in ea non esse quod erat. Proinde et ipsa anima humana, quae propterea dicitur immortalis, quoniam qualitercumque secundum modum suum nunquam desinit vivere, habet tamen pro ipso suo modo quamdam mortem suam: quia si juste vivebat et peccat, moritur justitiae; si peccatrix erat et justificatur, moritur peccato: ut alias ejus mutationes taceam, de quibus longum est disputare. Et creaturarum natura coelestium mori potuit, quia peccare potuit: nam et Angeli peccaverunt, et daemones facti sunt, quorum est diabolus princeps. Et qui non peccaverunt, peccare potuerunt. Et cuicumque creaturae rationali praestatur ut pec
Abbreviated transcription (Latin):
alium. sed eundem filium esse qui ẽ. pater. Nos
autẽ alium quidem esse patrẽ & alium filium.
sed tamen quod pater est hoc esse dicimꝰ filium.
Quarto decimo loco. Adillud quod dixeras. dilectũ
lego & credo quod pater . ẽ. qui diligit. & filius
qui diligitur Respondens dixxi Sic autẽ dicis hinc
int̾patrem & filium esse diuersitatẽ. quia pater
diligit & filius diligit᷑ quasi negare possis quod&
filius diligat patrẽ . De inde addidi si ambose inui¬
cem diligunt. cur negatis eosunius esse nature quod
ttiq ideo dixi. Ne hinc unã naturã negaretis amboꝵ
quia illum diligere hunc dilig ipse diaisti Adhoc
tu respondens consensisti quidem quod & filius diligit
Quinto decimo loco dixi pariter esse in uisibilem trinita¬
tem non solũ patrẽ sed apparuisse tamen uisibilẽ filium
in forma serui. ꝓpter quã dixit pat̾ maior meest. sed em̃
patrib se diuinitas demonstrabat dixi ꝑsubiectã crea¬

Expanded text:
alium, sed eumdem Filium esse qui est Pater: nos alium, sed eumdem Filium esse qui est Pater: nos autem alium quidem esse Patrem, et alium Filium; sed tamen quod Pater est, hoc esse dicimus Filium.Quarto decimo loco ad illud quod dixeras, Dilectum lego, et credo quod Pater est qui diligit, et Filius qui diligitur; respondens dixi: Sic autem dicis hinc inter Patrem et Filium esse diversitatem, quia Pater diligit, et Filius diligitur; quasi negare possis quod et Filius diligat Patrem. Deinde addidi: Si ambo se invicem diligunt, cur negatis eos unius esse naturae? Quod utique ideo dixi, ne hinc unam naturam negaretis amborum, quia illum diligere, hunc diligi ipse dixisti. Ad hoc tu respondens consensisti quidem, quod et Filius diligat Quinto decimo loco dixi pariter esse invisibilem Trinitatem, non solum Patrem: sed apparuisse tamen visibilem Filium in forma servi, propter quam dixit, Pater major me est . Sed quoniam patribus se divinitas demonstrabat, dixi per subjectam crea
Abbreviated transcription (Latin):
Nus quã xp̃m dixisse manifestum est te quoque
nobis respondere non potuisse. & fraudem fa¬
cere uoluisse manifestum sit.
ertio decimo loco te cõmonui. nonideo patrem
filio esse maiorem. quia testimonium ꝑhibuit
pat̾ filio. Nã & ꝓphetas & testimonium phibuisse
memoraui. quos maiores illo esse non potes dicere.
Dixeras enim quod pat̾̃ filio ꝑhibuerit testimoni¬
um quod sic accepit tãquã hinc ꝓbare uolueris
illo cui testimonium ꝑhibuit eum esse maiorẽ sed
qm̃ posteriore ꝓsecutione hinc om̃ino tacuistitacir¬
turnitatẽ tuam in locũ consensionis accepi. & fieri
potest. ut ideo cõmemoraueris patrẽ filio ꝑhibuis¬
se testimonium ut hinc illũ esse alium. Istum autẽ
alium non ut illũ isco ꝓbares esse maiorẽ. Alium
uero esse patrẽ alium esse filium. qnm non est
pater ipse quifilius. et nob & uobis contra sabel¬
lia nos est dognia cõmune. Illi enĩ dicunt non

Expanded text:
nusquam Christum dixisse manifestum est; te quoque nusquam Christum dixisse manifestum est; te quoque nobis respondere non potuisse, et fraudem facere voluisse manifestum sit. buit Filio. Tertio decimo loco te commonui, non ideo Patrem Filio esse majorem, quia testimonium perhibuit Pater Filio. Nam et Prophetas ei testimonium perhibuisse memoravi, quos majores illo esse non potes dicere. Dixeras enim quod Pater Filio perhibuerit testimonium; quod sic accepi, tanquam hinc ipse probare volueris, illo cui testimonium perhibuit, eum esse majorem: sed quoniam posteriore prosecutione hinc omnino tacuisti, taciturnitatem tuam in locum consensionis accepi; etsi fieri potest ut ideo commemoraveris Patrem Filio perhibuisse testimonium, ut hinc illum esse alium, istum autem alium, non ut illum isto probares esse majorem. Alium vero esse Patrem, alium esse Filium, quoniam non est Pater ipse qui Filius, et vobis et nobis contra Sabellianos est dogma commune. Illi enim dicunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
eo naturȩ unitate coniungere tamquã illoꝵ & illius.
una eademq naturasit. sed ꝑfectos uult esse innatura
sua sicut .ẽ ds̃ ꝑfectus in sua quamuis diuersa non
una qđ nisi in ipsosimus. om̃ino esse non possumus.
Non sicut in illo sunt om̃s quia ipse contin& omnia
quȩ creauit ꝓpt̃ qđ dictus est. Non longe positus
abuno quoq nr̃m . quia in illo uiuimus. & mouemur
& sumꝰ sed sicut in illo sunt tales qualib dictum est
Tuistis enĩ aliquando tenebre: nunc autẽ lux in dño
Unde & illud est cui uult̃ mnubat tantum in dño.
Nonigitur ꝓferre potuisti ubi dectum sit. unũ sunt
quorum est non una sed diuersa substantia. Et tã quã
in obscuro loco nob̵ subrepere uoluisti. & diceris
apłos unũ eẽ cũ patre & filio tam quã unũ essent
festũisit apatre & filioi& esse diuersam. sed qnm̃
ut̃ ipsi & nos unum simus. Aut nob̵ cũ sint unum̃

Expanded text:
eo naturae unitate conjungere, tanquam illorum et illius eo naturae unitate conjungere, tanquam illorum et illius una eademque natura sit: sed perfectos vult esse in natura sua, sicut est Deus perfectus in sua, quamvis diversa, non una; quod nisi in ipso simus, omnino esse non possumus. Non sicut in illo sunt omnes, quia ipse continet omnia quae creavit; propter quod dictus est non longe positus ab unoquoque nostrum, quia in illo vivimus, et movemur, et sumus : sed sicut in illo sunt tales qualibus dictum est, Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Unde et illud est, Cui vult nubat, tantum in Domino . Non igitur proferre potuisti ubi dictum sit, Unum sunt, quorum est non una, sed diversa substantia: et tamen in obscuro loco nobis subrepere voluisti, ut diceres Apostolos unum esse cum Patre et Filio, tanquam unum essent festum sit a Patre et Filio esse diversam. Sed quoniam, Ut ipsi et nos unum simus, aut, Nobiscum sint unum,
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ inme. & ego inte & ipsi in nob unum sint. Et hic
nondixit unum simꝰ. aut unum nob cumsine sed unũ
sint in nobis ut quinatura unũ sunt er humines sug
Eteam in patre & filio sint unum. Noncum ipsi funũ
Idest nonut ipsi & istinnt unu cu iN Nbric̃
adiungit et dicit. ut mundus credit quia tume
misisti & ego claritatem quã de distimihi dediillis
ut sint unum sicut & nos unũ sumꝰ. Ego in eis & tu
inme. ut sint consummati inunum. Cum ergo todens
dixerit. ut sint unũ. Nontam̃ alicubi dixit̃. ut ipa
& nossimus unũ. hoc est ut nob̵ cũ sint unum. sed
aut in nob dixit: aut sicut nos. Id est ipsi scđm natu¬
ram suam. Nos scđm nrãm uolebat enim eos qui
naturam unum erant. in hoc ipso qđ unum erant
esse ꝑfectos. Nonenĩ qr dicit Estote ergo & uos
ꝑfecti sicut pat̾ ur̃ celestis ꝑfectus ẽ uult illos de¬

Expanded text:
Pater, in me et ego in te, et ipsi in nobis unum sint. Et hic Pater, in me et ego in te, et ipsi in nobis unum sint. Et hic non dixit, Unum simus; aut, Unum nobiscum sint: sed, Unum sint in nobis; ut qui natura unum sunt, quia homines sunt, etiam in Patre et Filio sint unum; non cum ipsis unum, id est, non ut ipsi et isti sint unum. Adhuc adjungit, et dicit: Ut mundus credat quia tu me misisti, et ego claritatem quam dedisti mihi, dedi illis, ut sint unum, sicut nos unum sumus: ego in eis et tu in me, ut sint consummati in unum . Cum ergo toties dixerit, Ut sint unum; non tamen alicubi dixit, Ut ipsi et nos simus unum, hoc est, ut nobiscum sint unum: sed aut, in nobis dixit; aut, sicut nos; id est, ipsi secundum naturam suam, nos secundum nostram. Volebat enim eos qui natura unum erant, in hoc ipso quod unum erant, esse perfectos. Non enim quia dicit, Estote ergo et vos perfecti sicut Pater vester coelestis perfectus est ; vult illos D
Abbreviated transcription (Latin):
nosceremus si ei tẽplum delignis & lapidib ꝑdiuinã
scripturam facere iuberemur:
na auctoritate sit dictum qđ unũ sint. ubi substantiae
sunt diuersȩ. Tu autem respondere adhoc uolens nihil
tale ꝓferre potuisti. sed mnagnis coargtis angustiis. ad¬
firmare aususer. qđ apłi unum sint cũ patre & filio qđ
xp̃s om̃ino non dixit. fic enĩ abste dictum ẽ. tam quam
pat̃ & filius & apłi unum sint. Xp̃s autem nonait ut
ipsi & nos unũ sumus. sed ait ut sint unũ sicut & nor
unum sumꝰ. Nã ut uerba ipsa cuu angłica ponã. Pat̃
scãẽ inquid serua eos in nomine tuo quos dedistimihi
ut sint unum. sicut & nos. Numquid dixit ut nob cũ
sint unum. aut ipsi & nossimꝰ unũ. Itẽ post aliquantũ.
Non inquid peis rogo tantũ sed & ꝓeis qui credituris
ꝑ uerbum eorum in me ut pm̃sunũ sint. Neq hic di¬
.Xi. ut nobcum unũ sint. De inde sequitur. Sicut tu

Expanded text:
nosceremus, si ei templum de lignis et lapidibus per divinam nosceremus, si ei templum de lignis et lapidibus per divinam Scripturam facere juberemur? na auctoritate sit dictum, quod unum sint, ubi substantiae sunt diversae. Tu autem respondere ad hoc volens, nihil tale proferre potuisti; sed magnis coarctatus angustiis affirmare ausus es, quod Apostoli unum sint cum Patre et Filio. Quod Christus omnino non dixit: sic enim abs te dictum est, tanquam Pater et Filius et Apostoli unum sint. Christus autem non ait, Ut ipsi et nos unum simus; sed ait, Ut sint unum, sicut et nos unum sumus. Nam, ut verba ipsa evangelica ponam: Pater sancte, inquit, serva eos in nomine tuo quos dedisti mihi, ut sint unum, sicut et nos unum. Numquid dixit, Ut nobiscum sint unum; aut, Ipsi et nos simus unum? Item post aliquantum: Non, inquit, pro eis rogo tantum; sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me, ut omnes unum sint. Neque hic dixit, Ut nobiscum unum sint. Deinde sequitur: Sicut tu,
Abbreviated transcription (Latin):
nib ex hibendo. siue in oriente siue in occidente. bapti¬
tentur inxp̃o. hoc & nos dicimus. sed quem dicimus
talẽ ac tantum: Absit a nob. ut eum negemus dm̃.
qđ etiã ꝑ suum tẽplum qđ nos ipsi sumus. citissimae
& facile ostendit᷑. Neque enim nisi ds̃ nr̃ ess& tem¬
plum nosipsos hab̾e potuiss&. qđ tu ut occultares.
Et in sermone tuo mentes hominũ a luce ueritatis auer¬
teres. de tẽplo dĩ quod cũq dixisti. quem noliusti in¬
demonstratum est om̃ino tacuisti. Cum enim tibi duo
testimonia pauli apłi ꝓposuerim. unũ ubi ait.
Mescitis quia templum dĩ estis. & sps dĩ habitat
unum horum cõmemorares quod dictum .ẽ. Templum
dĩ estis. & alterum taceres quod dictum . ẽ. corpora urã
templum in uobis est sp̃sscĩ. curhoc fecisti rogote. nisi
quia nullo posser argumenttri. quomodo dr̃ nr̃ ñ ess&&
qui templum nosipsos haber&. quẽ sine dubio dm̃ cog¬

Expanded text:
nibus exhibendo, sive in oriente, sive in occidente baptinibus exhibendo, sive in oriente, sive in occidente baptizentur in Christo: hoc et nos dicimus. Sed quem dicimus talem ac tantum, absit a nobis ut eum negemus Deum: quod etiam per suum templum, quod nos ipsi sumus, citissime et facile ostenditur. Neque enim nisi Deus noster esset, templum nos ipsos habere potuisset: quod tu ut occultares, et in sermone tuo mentes hominum a luce veritatis averteres, de templo Dei quodcumque dixisti, quem noluisti inrtissime demonstratum est, omnino tacuisti. Cum enim tibi duo testimonia Pauli apostoli proposuerim; unum ubi ait, Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat unum horum commemorares, quod dictum est, Templum Dei estis; et alterum taceres, quod dictum est, Corpora vestra templum in vobis est Spiritus sancti? Cur hoc fecisti, rogo te; nisi quia nullo pacto posses argumentari quomodo Deus noster non esset, qui templum nos ipsos haberet: quem sine dubio Deum cog
Abbreviated transcription (Latin):
ti nihil. Aisti enim suscipio quȩ protulisti. nescisti
quia templum dĩ estis: & sp̃s dĩ habitat in uob. Neque
enim ds̃ inquis. in habitat in hominẽ quẽ non ante sp̃s
scĩficauerit. adq purgauerit. Adq isto modo intelle¬
ideo ad ditum sp̃s dĩ. habitat in uobis. quia purgat sp̃s
sc̃i tẽplum dĩ non suum. ut cum ipse purgauerit. tune
illic in habitat ds̃. quẽ sensum tuum quanta sequatur
absurditas nolo nunc dicere. Illud enĩ nunc ostendere
debeo. quomodo multa dicendo. Nihil qđ adrẽ ꝑtinet
dixeris: Dimisiscienĩ causa. & ꝑrexisti in laudem sp̃sscĩ.
ean quȩ copiosȩ contra te ipsum executus es. Contra te
ipsum ideo dixi. qñm non uis eum dicere dm̃. cuius tan.¬
tam diuinitatẽ ꝑ laudẽ coactures confiteri. ut cũ sit
unus. ubiq prȩsens et nemini sc̃ĩficando desit. ubi cũq
quisq xpĩanus. eẽ. & dm̃ orare uoluerit simulse om.¬

Expanded text:
ti nihil. Aisti enim: Suscipio quae protulisti: « Nescitis ti nihil. Aisti enim: Suscipio quae protulisti: « Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? » Neque enim Deus, inquis, inhabitat in homine, quem non ante Spiritus sanctificaverit atque purgaverit. Atque isto modo intelliideo additum, Spiritus Dei habitat in vobis: quia purgat Spiritus sanctus templum Dei, non suum; ut cum ipse purgaverit, tunc illic inhabitet Deus. Quem sensum tuum quanta sequatur absurditas, nolo nunc dicere. Illud enim nunc ostendere debeo, quomodo multa dicendo, nihil quod ad rem pertinet, dixeris. Dimisisti enim causam, et perrexisti in laudem Spiritus sancti, eamque copiose contra te ipsum exsecutus es. Contra te ipsum ideo dixi, quoniam non vis eum dicere Deum, cujus tantam divinitatem per laudem coactus es confiteri; ut cum sit unus, ubique sit praesens, et nemini sanctificando desit, ubicumque quisque christianus esse et Deum orare voluerit, simul se om
Abbreviated transcription (Latin):
luntatis unus sp̃s ẽ. si ergo non uultis ꝑ unitatẽ substan¬
tiae certe ꝑ consensionem uoluntatis. dicit & tamen
Aliquando dicite quo quomodo dicite pater & filius.
unus ds̃ .ẽ. sed non dicitis. ne quod nũquã uoluistis
cogamini confiteri de utroq dictum. eẽ. non de patre
non uultis dm̃ non uultis dñm confiteri. Dicite
in quã rationẽ qua uultis pat̃ & filius unus dñs dr̃ ẽ
ut patri &ifilio seruientes. non duob dus & duob.
dominis contra prȩceptũ dĩ & dñi unius seruiatis
sed nunc dehacre satis dictum sit. puto cũ ista legeris
puihibte respondere potuisse ad id quod de apło cõ¬
memoraui. qui adher& dño unus sp̃s ẽ. si contentio¬
nos ipsi sumus teste apło ostendi ubi ait Nescitis
tura templum dĩ estis & sp̃r di habitat in uobis. Et
sporum. Mescitis quia corpora urã tẽplum in uobis ẽ¬
spsieĩ quem habetis adõ. Tu autem ad ista respondis¬

Expanded text:
luntatis, unus spiritus est. Si ergo non vultis per unitatem substanluntatis, unus spiritus est. Si ergo non vultis per unitatem substantiae; certe per consensionem voluntatis dicite, tamen aliquando dicite, quoquo modo dicite, Pater et Filius unus Deus est. Sed non dicitis, ne quod nunquam voluistis, cogamini confiteri de utroque dictum esse, non de Patre non vultis Deum, non vultis Dominum confiteri. Dicite, inquam, ratione qua vultis, Pater et Filius unus Dominus Deus est: ut Patri et Filio servientes, non duobus diis et duobus dominis contra praeceptum Dei, sed Domino uni serviatis. Sed nunc de hac re satis dictum sit. Puto, cum ista legeris, nihil te respondere potuisse ad id quod de Apostolo commemoravi, qui adhaeret Domino, unus spiritus est: si contentionos ipsi sumus, teste Apostolo, ostendi, ubi ait, Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis ? et iterum, Nescitis quia corpora sancti, quem habetis a Deo ? Tu autem ad ista respondis
Abbreviated transcription (Latin):
unum sumus . Ego autẽ hoc loco non hoc uolui ꝓbare
ꝓpt̃ unitatẽ substantiȩ fidelissime credimꝰ. sed quod
eadem trinitas unus. ẽ. dr̃. Aliud .ẽ. quippe unũ suns
Aliud unus. ẽ. ds̃. discerne. est. & sunt. Nec ita apłs
qui adherent dño unum sunt. qm̃ diuersa substantia
est sed ait . qui ad her& dño unus sp̃s. ẽ. Si autem uos
de duob dicit᷑ unum sunt. Nec dicit᷑ quid unum sic̃
ait saluator. Ego & pater unũ sumus cur non dici¬
tispat̃ & filius unus est ds̃ quare quando auditis¬
Audi isrł dñs ds̃ tuus. dñs unus.ẽ. depatretantum
uultis intellegi. Nempe pat̃ dñs ds̃ est. & filius dñs̃ ds̃
est cur non aput uos uterq unꝰ dñs ds̃ ẽ. sicut apud
iatis. hoc dicitis fieri quod quidem fit. sed ubi est
diuersa natura. sicut diuersa natura . ẽ. hominis &
dñi. Et tamen qui adher& dño ꝑ consensionẽ utiq. uo¬

Expanded text:
unum sumus . Ego autem hoc loco non hoc volui probarunum sumus . Ego autem hoc loco non hoc volui probarpropter unitatem substantiae fidelissime certe credimus; sed quod eadem Trinitas unus est Deus. Aliud est quippe, unum sunt; aliud, unus est Deus. Discerne, Est, et Sunt. Nec ait Apostolus, Qui adhaerent Domino, unum sunt; quoniam diversa substantia est: sed ait: Qui adhaeret Domino, unus spiritus est. Si autem vos, de duobus dicitur, Unum sunt, nec dicitur quid unum; sicut ait Salvator, Ego et Pater unum sumus: cur non dicitis, Pater et Filius unus est Deus? Quare quando auditisAudi, Israel; Dominus Deus tuus, Dominus unus est ; de Patre tantum vultis intelligi? Nempe Pater Dominus Deus est, et Filius Dominus Deus est: cur non apud vos uterque unus Dominus Deus est, sicut apud tatis hoc dicitis fieri? Quod quidem fit, sed ubi est diversa natura, sicut diversa natura est hominis et Domini: et tamen qui adhaeret Domino, per consensionem utique vo
Abbreviated transcription (Latin):
alier di quã nunc ut cognoscerer fecis donoeni ganilis
dicendus ẽ cognoine. quod ante quã fierae nũquã potu¬
it no orare. quos locutionis modos. dediuinis etoquata
aine ploratos quomodo aliter inter pretarenis no noquens
Neodbo nodo utio adistos gemitus redire solous
pellare uł orare. aliud ad orare. om̃is qui orat rogat
regum qui plerumq ad orant᷑ & non ad orant᷑. Aliquando
trem. nullo modo de monstrare potiuisti. Sp̃s Sc̃S.
Decimo loco igi tecum ut intellegeres. quomodo ꝑ in ef¬
ftibilem copulationem. sit unussit ds̃. ipsa trinitas.
quã dicimꝰ unius esse substantiȩ quando quidem etiam
sp̃m dictum. ubi ait apłs. qui autem adher& dño. unus
sp̃s .ẽ. Ad quod tu respondens. uł potius non tacens cona¬
tuses ostende. quomodo pater & filius unum sint. non
uniate naturȩ sed uoluntatis. hoc quidem dicere soletis.
sed tunc soletis cũ uob obicit᷑ quod ait dñs. Ego & pater

Expanded text:
aliud quam, Nunc ut cognosceres feci: non enim tunc Deus aliud quam, Nunc ut cognosceres feci: non enim tunc Deus dicendus est cognovisse, quod antequam fieret nunquam potuit ignorare: quos locutionis modos de divinis eloquiis a me prolatos, quomodo aliter interpretareris non invenisti; nullo modo utique ad istos gemitus redire debuistpellare proregum, qui plerumque adorantur, et non rogantur; aliquando trem nullo modo demonstrare potuisti. CAPUT X. Decimo loco egi tecum ut intelligeres, quomodo per ineffabilem copulationem sit unus Deus ipsa Trinitas, quam dicimus unius esse substantiae: quandoquidem etiam spiritum dictum, ubi ait Apostolus, Qui autem adhaeret Domino, unus spiritus est . Ad quod tu respondens, vel potius non tacens, conatus es ostendere quomodo Pater et Filius unum sint, non unitate naturae, sed voluntatis. Hoc quidem dicere soletis: sed tunc soletis, cum vobis objicitur quod ait Dominus, Ego et Pater
Abbreviated transcription (Latin):
inuenitꝰ quo a scĩs. orationes dõ ubi cũq fundant᷑ ab aliir
hic. ab aliis alibi. cũ tamen ab orationib scoꝵ. nullũ sit tẽpus
immune. quando quidem dieb. & noctib cũ alii cibo iccep¬
to reficiuntur. alii quod lib& aliud agunt. alii dormiuns.
nonutiq de sunt quos desidium sc̃m. orare cõpellit. ita fit
mitib nonsinat᷑ quod est ex tremȩ miseriae. cũ ꝓquib. cũq
orantibus cogitur gemere. nisi gemitib inenarrabilib inter¬
pellare sic intellegatur ut dixi. Id est qr gemitib scõrum
desidiorum int̃pellare scõrfacit quib: ad fectum pium
grẽ souritał in fundit sed cũ similes locutionũ modos quando
Pes ficientẽ significit᷑ id qđ efficit᷑ sicut stigio pignum
diemus q pigros facit. Et diem tristem uel letu quia
tristes uel letos facit etiam descrpturiscĩs cõmemoruie¬
rimn dibi ds̃ dicit ad abraham. Nunc cognoui q nibul ẽ

Expanded text:
invenitur, quo non a sanctis orationes Deo ubicumque fundantur, ab aliis invenitur, quo non a sanctis orationes Deo ubicumque fundantur, ab aliis hic, ab aliis alibi. Cum tamen ab orationibus sanctorum nullum sit tempus immune, quandoquidem diebus et noctibus, cum alii cibo ac potu reficiuntur, alii quodlibet aliud agunt, alii dormiunt, non utique desunt quos desiderium sanctum orare compellat; ita fit mitibus non sinatur, quod est extremae miseriae, cum pro quibuscumque orantibus cogitur gemere: nisi gemitibus inenarrabilibus interpellare sic intelligatur, ut dixi, id est, quia gemitibus sanctorum desideriorum interpellare sanctos facit, quibus affectum pium gratiae spiritualis infundit. Sed cum similes locutionum modos, quando per efficientem significatur id quod efficitur; sicut frigus pigrum dicimus, quia pigros facit; et diem tristem vel laetum, quia tristes vel laetos facit; etiam de Scripturis sanctis commemoraverim, ubi Deus dicit ad Abraham, Nunc cognovi ; quod nihil est
Abbreviated transcription (Latin):
tib cum dicerent᷑. Et postea haec cuncta legentib euident̃
appar& te illa dixisse. Quisenim creder&. consentire
posse uos nobis. secundum formã serui. Ac ꝑ hoc ñ scđm
Nono loco abste quȩ siuimus ut ꝑscripturas diuinasos¬
tenderis siualeris. utrum ad or& patrem sp̃ssc̃i. hoc enĩ
dixeras. sed sicut ipsa tua ꝓsecutio. cui respondi satis indi¬
cat non ꝓbaueras .: Ad hanc ergo inqui sitionem meam.
uide quid posteriore ꝓsecutione responderis. cum enim
dixisses quantum uoluisti deiudicio filii. quod & nosfi¬
delissime credimus. & de subiectione qliã scđm formam
serui. filium patri red dere non negamus. ubi uenistius
ꝓbares a scõspũ ad orari patrem. Redisti ad illos gemitus
de quibus tibi iam ante responderã scđm morẽ scãrũ scriptu¬
rarum qua locutione sit dictum. Et ipse sp̃s int̃pellat gemi
posse qñm nullus dies nulla hora. nullũ momentum tẽporis

Expanded text:
tibus cum dicerentur, et postea haec cuncta legentibus, evidenter tibus cum dicerentur, et postea haec cuncta legentibus, evidenter appareret te illa dixisse. Quis enim crederet, consentire posse vos nobis, secundum formam servi, ac per hoc non seNono loco abs te quaesivimus, ut per Scripturas divinas ostenderes, si valeres, utrum adoret Patrem Spiritus sanctus. Hoc enim dixeras: sed sicut ipsa tua prosecutio, cui respondi, satis indicat, non probaveras. Ad hanc ergo inquisitionem meam vide quid posteriore prosecutione responderis. Cum enim dixisses quantum voluisti de judicio Filii, quod et nos fidelissime credimus; et de subjectione, quam secundum formam servi Filium Patri reddere non negamus: ubi venisti ut obares a sancto Spiritu adorari Patrem, redisti ad illos gemitus, de quibus tibi jam ante responderam, secundum morem sanctarum Scripturarum, qua locutione sit dictum, Et ipse Spiritus interpellat posse, quoniam nullus dies, nulla hora, nullum momentum temporis
Abbreviated transcription (Latin):
ab angelis : Ad quod tu quasi respondens dixisti. me op¬
time ꝓsecutum qnm̃ & parentib ꝓpter formam serui eẽt
subiectus. Deinde uolens uelut ꝓte esse ostendere. qđ con¬
trate esse cernebas: Ac sic in cautisminus quȩ adtendis homi¬
nib quicumq essent ista lecturi. tãquam respondentem te
facere ubi quod diceris non habebas adiungis & dicis. si
enim parentib subiectus inuenit᷑ quos ipse creauit. qr om̃ia
ꝑ ipsum factt sunt. Nec enim post tẽpora sed ante tempora
nouimꝰ filium genitum a patre. Siergo parentib inquis sb¬
ditus ut diuinarum scripturarũ auctoritas luce clarius
prȩdicat. quanto magis utiq: illi suo genitori. ẽ. subditꝰ.
qui tantum ac talem eum genuit. scđm qđ ait paulus.
cũ om̃ia fuerint filio subiecta. Tunc & ipse filius. subiec¬
tus erit illi qui sibi subiecit om̃ia. Haec uerba tua possent
a me putari dicta esse. Et om̃ino mea esse. Nisi te audien¬

Expanded text:
ab Angelis . Ad quod tu quasi respondens dixisti me opab Angelis . Ad quod tu quasi respondens dixisti me optime prosecutum, quoniam et parentibus propter formam servi esset subjectus. Deinde volens velut pro te esse ostendere, quod contra te esse cernebas; ac sic incautis minusque attentis hominibus, quicumque essent ista lecturi, tanquam respondentem te facere, ubi quod diceres non habebas; adjungis et dicis: Si enim parentibus subjectus invenitur quos ipse creavit, quia omnia per ipsum facta sunt: nec enim post tempora, sed ante tempora novimus Filium genitum a Patre: si ergo parentibus, inquis, subditus erat, ut divinarum Scripturarum auctoritas luce clarius praedicat: quanto magis utique illi suo genitori est subditus, qui tantum ac talem eum genuit; secundum quod ait Paulus, Cum omnia fuerint Filio subjecta, tunc et ipse Filius subjectus erit illi qui sibi subjecit omnia ? Haec verba tua possent a me putari dicta esse, et omnino mea esse, nisi te audien
Abbreviated transcription (Latin):
patris accipit᷑. hoc significatum .ẽ. qr de ipso hoc est de
substantia sua ds̃ dm̃ genuit. sicut ex utero patris quan¬
donatus . ẽ. homo hominẽ genuit. ut intellegeremur
in utraq generatione non diuersas eius qui est natus. &
eorum dequib est natꝰ esse substantias. diuersa quidem
substantia est dr̃pat̃ & homomater. Nontam̃ diuersa
substantia est ds̃ pat̃ & dr̃ filius. sicut non est diueria
substantia homomater & homo filius. Sed audi qͥd
dicat inꝓfetia iste filius. deuentre inquid matris
meȩ dis̃ meus estu. Noli multis uerbis ad remnon
necessariam conari operire resclaras qui est pater
filio ex utero suo deuentre matris ds̃ eius est nonde
suo. ad hoc ergo prorsus nihilresponde potuisti
etauo loco de subiectione qua subiectus. ẽ. patri
filius Responditibi. qnm̃ dixeras desua subiectione
anum statuit dm̃. Respondi ergo etiam hoc secundum

Expanded text:
Patris accipitur, hoc significatum est, quia de se ipso, hoc est, de Patris accipitur, hoc significatum est, quia de se ipso, hoc est, de substantia sua Deus Deum genuit, sicut ex utero matris quando natus est, homo hominem genuit: ut intelligeremus in utraque generatione non diversas ejus qui est natus, et eorum de quibus est natus, esse substantias. Diversa quidem substantia est, Deus Pater, et homo mater: non tamen diversa substantia est, Deus Pater, et Deus Filius; sicut non est diversa substantia, homo mater, et homo filius. Sed audi quid dicat in prophetia iste Filius: De ventre, inquit, matris meae Deus meus es tu. Noli multis verbis ad rem non necessariis conari operire res claras. Qui est Pater Filio ex utero suo, de ventre matris Deus ejus est, non de suo. Ad hoc ergo prorsus nihil respondere potuisubjectione Filii Octavo loco de subjectione qua subjectus est Patri Filius, respondi tibi: quoniam dixeras, De sua subjectione unum statuit Deum. Respondi ergo etiam hoc secundum
Abbreviated transcription (Latin):
futurum fuerat prȩnuntiauit deuentre matris meae.
ds̃mĩ estu. ut ostender& patrẽ hunc esse dm̃ suum qr
homo factus .ẽ. Homo enim deuentre matris. ẽ. natus
& scđm hominem deuirgine natus. ẽ. ds̃. ut non solũ pater
illi ess& qui eum dese ipso genuit. uerum &iam ds̃ eius ess&
quem deuentre matris hominẽ creauit: Ad haec tu cum
responđe uoluisses multa dixisti. et multa testimonia
quȩ te nihil ad uiuant ꝓtulisti. quomodo tam̃ dictũ sit.
deuentre matris meȩ ds̃ms̃ estu. quã uis eadem scripturȩ
uerba memorasses nullomodo in uenire potusti. Cur
autẽ in eo loco posueris psalmi alterius testimonium. ubi
scriptum .ẽ. Tecũ principium indie uirtutis tuȩ insplendo¬
rib scõꝵ ex utero ante luciferum genuite. om̃ino ñ uideo
Non enĩ filii ꝑ sona est dicentis ex utero tuo. aut deuentre
tuo ds̃ ms̃estu illa in effabilis generatio. Etiam si exutero

Expanded text:
futurum fuerat praenuntiavit, De ventre matris meae futurum fuerat praenuntiavit, De ventre matris meae Deus meus es tu ; ut ostenderet Patrem hinc esse Deum suum, quia homo factus est. Homo enim de ventre matris est natus, cundum hominem de virgine natus est Deus: ut non solum Pater illi esset qui eum de se ipso genuit, verum etiam Deus ejus esset quem de ventre matris hominem creavit. Ad haec tu cum respondere voluisses, multa dixisti, et multa testimonia quae te nihil adjuvant, protulisti. Quomodo tamen dictum sit, De ventre matris meae Deus meus es tu; quamvis eadem Scripturae sanctae verba memorasses, nullo modo invenire potuisti. Cur autem in eo loco posueris psalmi alterius testimonium, ubi scriptum est, Tecum principium in die virtutis tuae, in splendoribus sanctorum, ex utero ante luciferum genui te ; omnino non video. Non enim Filii persona est dicentis, Ex utero tuo, aut, De ventre tuo, Deus meus es tu. Illa ineffabilis generatio etiam si ex utero
Abbreviated transcription (Latin):
tamen aliena substantia uosunigenitũ dĩfilium ita de¬
generem uultis. ut ipsam patrisei sub stantiam denege.¬
tis minorẽ natu minorẽ remansisse iactatis. Non ullã
datis aetatẽ qua possit augeri. nondatis eandem for¬
mam qua possit aequari. cuius naturȩ tanta subtrahi¬
tis miror uerũ filium qua fronte dicatis. Nisi quia in¬
Reptimo loco dixi. usq ad eo autẽ filium agnoscimꝰ
magnũ dm̃ ut patri dicamꝰ aequalẽ. ltaq sine causa in¬
quam nob̵ qđ ualde ꝓfitemꝰ testimoniis & multi loquio
ꝓbare uoluisti. Et his uerb meis ad didi disputationem.
inqua rationẽ reddidi quare filius cum sit patri ȩquał
dicat eum tamen dm̃ suum. ubi ait: Ascendo ad patrẽ
ꝓbare existimasti. quod patri filius non ess& aequalis
Ego itaq tibi ad ista respondens dixi. patrẽ ꝓpterea
&iam dm̃ esse unigeniti filii. qm̃factus.ẽ. homo. & na¬
tus ex femina & hoc esse quod dicit inpsalmo. ubi qđ

Expanded text:
tamen aliena substantia. Vos unigenitum Dei Filium ita detamen aliena substantia. Vos unigenitum Dei Filium ita degenerem vultis, ut ipsam Patris ei substantiam denegetis: minorem natum, minorem remansisse jactatis; non ullam datis aetatem qua possit augeri, non datis eamdem formam qua possit aequari. Cujus naturae tanta subtrahitis, miror verum Filium qua fronte dicatis: nisi quia innitudine Filii. Septimo loco dixi: Usque adeo autem Filium agnoscimus magnum Deum, ut Patri dicamus aequalem. Itaque sine causa, inquam, nobis quod valde profitemur, testimoniis, et multiloquio probare voluisti. Et his verbis meis addidi disputationem, in qua rationem reddidi, quare Filius cum sit Patri aequalis, dicat eum tamen Deum suum, ubi ait: Ascendo ad Patrem probare existimasti quod Patri Filius non esset aequalis. Ego itaque tibi ad ista respondens, dixi Patrem propterea etiam Deum esse unigeniti Filii, quoniam factus est homo et natus ex femina: et hoc esse quod dicit in Psalmo, ubi quod
Abbreviated transcription (Latin):
t̃renarũ naturirũ ista exempla ꝓduxerim. ut incorrup¬
teni corruptionẽ immortalitati mortalitatẽ inuisibilib:
uisibilia. aet̃ nis tẽporalia coaequare. ac non potius ut
uos inmagnis & summis reb errantes dereb paruulis in¬
furmisq conuincerem qui non uidetis bonũ quod creator
summe bonus dedit &iam extremis uilibusq creaturis ut
cum longe aliud sint quam est ipse. hoc tamen generent
qd sunt ipse. Nec ad tenditis quidmali dicatir ut cũ homi¬
ues ca cines. retera huius modi habeant filios ueros quos
illi gignentib creit uertas Nonise ucrur di fs uioroi quot¬
ritas. aut siscã scriptura cogente ꝑmittitis ut uerus fili¬
ussit. Rogamꝰ ꝑmitate ut de gener non sit. Et degener
quomodo audiant catholici unde erubeseant heretici
filius uiri fortis non habeat fortitudinẽ degener dicit᷑
tamen homo ẽ qđ & pat̃ ẽ. adq in dissimiliuita Noniẽ

Expanded text:
terrenarum naturarum ista exempla produxerim, ut incorrupterrenarum naturarum ista exempla produxerim, ut incorruptioni corruptionem, immortalitati mortalitatem, invisibilibus visibilia, aeternis temporalia coaequarem: ac non potius ut vos in magnis et summis rebus errantes, de rebus parvulis infimisque convincerem, qui non videtis bonum quod Creator summe bonus dedit etiam extremis vilibusque creaturis, ut cum longe aliud sint quam est ipse, hoc tamen generent quod sunt ipsae. Nec attenditis quid mali dicatis, ut cum homines et canes, et caetera hujusmodi habeant filios veros, quos illis gignentibus creat veritas, non sit verus Dei Filius ipsa veritas. Aut si sancta Scriptura cogente permittitis ut verus Filius sit, rogamus permittite ut degener non sit. Et degener quomodo? Audiant catholici, unde erubescant haeretici. Filius viri fortis si non habeat fortitudinem, degener dicitur: tamen homo est, quod et pater est; atque in dissimili vita, non est
Abbreviated transcription (Latin):
confusionẽ detrahentiumꝰ filio dĩ quicũ uideant corrupti¬
biles mortalesq naturas hab̾e tamen naturȩ desuis paren¬
tib unitatẽ filio dĩ uero nolunt concedere cõmunionem
naturȩ unius habe depatre cũ sit inseparabił apatre &
incorruptibilis aet̃ nusq cũ patre. unde etiam dixi qđ me¬
lor sit scđm uos humana condicio ubi concedit᷑ crescere
ut ad robur parentũ uł crescendo possint filii ꝑuenire.
Filius iutẽ dĩ. sicut dicitis & docetis minor patre genitus
sic remansit. adq ut ad patris formã non poss& ꝓuenire
nec creuit hictu ut apparer& quã magna uĩtatis mole
premeris om̃ino ad rem non respondisti sed tã quã deficu¬
entis flatꝰ hanelares rep̃hendendũ meputasti dicr̃ qđ tam
foeda comparatio defilio scilic& hominissiue canus in illa
tantã in mensitatẽ ꝓduci non debuit hoc respondere est
anpotius in opiam responsionis ostenđe quasi ego ꝓpterea

Expanded text:
confusionem detrahentium Filio Dei: qui cum videant corrupticonfusionem detrahentium Filio Dei: qui cum videant corruptibiles mortalesque naturas, habere tamen naturae de suis parentibus unitatem, Filio Dei vero nolunt concedere communionem naturae unius habere de Patre; cum sit inseparabilis a Patre, et incorruptibilis aeternusque cum Patre. Unde etiam dixi, quod melior sit secundum vos humana conditio, ubi conceditur crescere, ut ad robur parentum vel crescendo possint filii pervenire: Filius autem Dei, sicut dicitis et docetis, minor Patre genitus sic remansit, atque ut ad Patris formam non posset pervenire, nec crevit. Hic tu, ut appareret quam magna veritatis mole premereris, omnino ad rem non respondisti: sed tanquam deficienti flatu anhelares, reprehendendum me putasti, dicens quod tam foeda comparatio, de filio scilicet hominis sive canis, in illam tantam immensitatem produci non debuit. Hoc respondere est, an potius inopiam responsionis ostendere? Quasi ego propterea
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudinẽ formȩ ȩtatis incrementa non faciunt sed dõ.
gignente ꝑfectus natꝰ . ẽ. filius. ꝓcul dubio si forma filii.
forma patris non . ẽ. aequalis nonuerus . ẽ. filius. Scnp¬
tum .ẽ. Autẽ. ut simus inuero filio eiꝰ iħuapõ. forma igitꝰ
ueri filii. formȩ dĩ patris. eẽ. non potest inȩquał. ꝓ in¬
de ne huic loco ꝓsecutionis meȩ ubi deuerbis apłi ęqualẽ
patri filium conprobauit. Respondere aliqͥd pro urã
Sexto loco ut eiusdem naturȩ. cuius & pater . ẽ. ostende.¬
Erem filium. etiam mortalium fetus animalium in mani¬
tati uri erroris obieci. increpans cor ur̃m qui eius dem
naturȩ . cuius .ẽ. pat̃. negatis esse dm̃ filium. quã uisuerũ eẽ
filium non neg
cũ ds̃ ipse dederit animalib. hoc genera¬
re qđ ipsa sunt ubi non solũ hominis hominẽ uerũ etiam
canis canẽ filium nominaui. non ad similitudinẽ dĩ sed ad

Expanded text:
plenitudinem formae aetatis incrementa non faciunt, sed Deo plenitudinem formae aetatis incrementa non faciunt, sed Deo gignente perfectus natus est Filius; procul dubio si forma Filii formae Patris non est aequalis, non verus est Filius. Scriptum est autem: Ut simus in vero Filatris esse non potest inaequalis. Proinde nec huic loco prosecutionis meae, ubi de verbis Apostoli aequalem Patri Filium comprobavi, respondere aliquid pro vestra Sexto loco ut ejusdem naturae cujus et Pater est, ostenderem Filium, etiam mortalium fetus animalium immanitati vestri erroris objeci, increpans cor vestrum, qui ejusdem naturae cujus est Pater, negatis esse Deum Filium, quamvis verum esse Filium non negetis; cum Deus ipse dederit animalibus hoc generare quod ipsa sunt: ubi non solum hominis hominem, verum etiam canis canem filium nominavi; non ad similitudinem Dei, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
& c&era homini ergo donauit ista non dõ. Neq enĩ cum
informa dĩ ess&. non ex celsuserat. aut non ei genua flec¬
tebant cȩlestia terrena & inferna. sed cum dicitur ꝓpter
quod eum exaltauit. satis appara ꝓpt̾ quid exaltauerit.
Id .ẽ. ꝓpt̃ oboedientiam usq ad mortẽ crucis. inqua ergo
forma crucifixus . ẽ. ipsa exaltata . ẽ ipsi donatũ .ẽ. nom̃
quod . ẽ. suꝑ om̃e nomen. ut cũ ipsa forma serui nominet᷑
filius unigenitus dĩ. non itaq facias inparem dõ. forma
dĩ. qđ nec in ipsis nominib dicipotest. Nã cum dictum
fuerit ista homo in forma est illius hominis. nemo intel¬
legit nisi aequales. Anforte nonuissic accipere qđ dictũ
est. cũ in forma dĩ ess&. ut in forma dĩ patris intellegas
filium. ubi nihil aliud quã aequalitas appar& amboꝵ
sed informa dĩ putas intellegendũ informa sua qr & ipse
utiq ds̃ ẽ. non multũ curo. si etiam sic intellegas ubi enĩ

Expanded text:
: et caetera. Homini ergo donavit ista, non Deo. Neque enim cum : et caetera. Homini ergo donavit ista, non Deo. Neque enim cum in forma Dei esset non excelsus erat, aut non ei genua flectebant coelestia, terrena et inferna. Sed cum dicitur, Propter quod eum exaltavit; satis apparet propter quid exaltaverit, id est, propter obedientiam usque ad mortem crucis. In qua ergo forma crucifixus est, ipsa exaltata est, ipsi donatum est nomen quod est super omne nomen; ut cum ipsa forma servi nominetur Filius unigenitus Dei. Non itaque facias imparem Deo formam Dei: quod nec in ipsis hominibus dici potest. Nam cum dictum fuerit, Iste homo in forma est illius hominis, nemo intelligit nisi aequales. An forte non vis sic accipere quod dictum est, Cum in forma Dei esset, ut in forma Dei Patris intelligas Filium, ubi nihil aliud quam aequalitas apparet amborum; sed, in forma Dei, putas intelligendum in forma sua, quia et ipse utique Deus est? Non multum curo si etiam sic intelligas. Ubi enim