comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tulit d̾s ut scriptura docet. ⁊ posuit in
paradiso uoluptatis quẽ plantauãt a pͥncipio.
hiis uerbis aꝑte moyses insinuat. qͦd homo ex¬
tra paradisum creatus: postmodũ in paradi¬
so sit positꝰ. qͦd ideo factum dicit᷑: qr non erat
ralis. in quo homo locatus ÷. Tres it gnãles de
paradiso sentñcie sunt.Una eorũ qui corꝑalit̾
intelligi uolunt tm. alia eorũ: qui spũalit̃ tm¬

Expanded text:
 ut Scriptura docet, Gen. 2, et posuit in paradiso voluptatis, quem plantaverat a principio. His verbis aperte Moyses insinuat quod homo extra paradisum creatus postmodum in paradiso sit positus. Quod ideo factum dicitur quia non erat ralis in quo homo locatus est. Tres enim generales de paradiso sententiae sunt. Una eorum qui corporaliter intelligi volunt tantum; alia eorum qui spirit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hereditas rerũ ꝑ legales instrum̃torũ diffinitio¬
nes sanccita: usq ad .uii. gradũ heredũ ꝓtendit
successionẽ. Non it eis succedent: nͥ de ꝓpagine cog¬
nationis deberet᷑. hiis auctoritatib insinuat᷑. ⁊ q̃
sit affinitas: Iusq ad quẽ gradũ sit obseruanda.

Expanded text:
et haereditas rerum per legales instrumentorum definitioet haereditas rerum per legales instrumentorum definitiones sancita, usque ad septimum gradum haeredum protendit successionem. Non enim eis succederent, nisi de propagine cognationis deberetur. His auctoritatibus insinuatur, et quae sit affinitas, et usque ad quem gradum sit observa
Abbreviated transcription (Latin):
ro de affinitate quam dicitis parentelam esse
que ad uirum ex parte uxoris. seu queex parte uiri
⁊ illi mea suaq parentela ꝓpinquitas una efficit᷑.
Quocirca ego ⁊ soror uxoris mee inuno ⁊ pͥmo gra¬
du erimus. filius uo̾ eius: scd̾o graduerit ã me.
ita me oportet attendere: quẽ admodũ ipsius qͦ gra¬
dus aliqua femina: ꝓprie ꝓpinguitatis sit. Quod ni
mirũ uxori mee de ꝓpinquitate uiri sui in cunctiᷤ
cognationis gradib ꝯuenit obseruare. Qͥuõ alior¬
sum sentiunt: antixp̾i sunt. Itẽ Iuliꝰ ppͣ. Equalit̾¬
uir ꝯiũgat᷑ ꝯsanguineis ꝓpriis ⁊ sanguineiꝰ uxo¬
ꝓpinquitate sui sanguinis uł uxoris. uł usq in
.uii. gen̾ationis gradum uxorem duce. uel incesti
macula copulari. qr sicut non licet cuiꝗͣ xp̃rano
de sua ꝯsanguinitate sic nec de ꝯsanguinitate
uxoris: Siugem ducere: ꝑꝑ carnis unitatẽ. Itẽ gͣx.¬
De affinitate ꝯsanguinitatis ꝑ gradus cognationi
placuit usq ad .uii. gn̾ationem obseruare. Nam

Expanded text:
ro de affinitate, quam dicitis parentelam esse, quae ad virum ex parte uxoris, seu quae ex parte viri et illi sua meaque parentela propinquitas una efficitur. Quocirca ego et soror uxoris meae in uno et primo gradu erimus, filius vero ejus secundo gradu erit a me, nIta me oportet attendere, quemadmodum ipsius quoque gradus aliqua femina propriae propinquitatmirum uxori meae de propinquitate viri sui in cunctis cognationis gradibus convenit observare. Qui vero aliorsum sentiunt, antichristi sunt. Item Julius pavir conjungatur consanguineis propriis et consanguineis uxopropinquitate sui sanguinis vel uxoris, usque in septimum generationis gradum, uxorem ducere, vel incesti macula copulari: quia sicut non licet cuiquam christiano de sua consanguinitate, sic nec de consanguinitate uxoris conjugem ducere, propter carnis unitatem. Item Ge affinitate consanguinitatis per gradus cognationis placuit usque ad septimam generationem observare. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
moyses carnalem copulam fieri cũma.¬
tre. cum nou̾ca. cum sorore. cum nepti. cum
amita. cum matertera. cum nuru : aliis quibusdã
ꝑmisit au̾ diuortium fieri: dato libello repudii.
In quo uir scribebat causas: ꝓ quibus uxorem re¬
pudiabat. ꝑ misit ⁊̃ aliam ducere: dato priori
libello. Quod ꝑꝑ duriciam cordis eorum ꝑmissũ:
xp̃s dicitꝰ. non ut ꝯcederet᷑ discidium: s ut tolle¬
retur homicidium. ꝑͥmisit fieri mala: ne fierẽt
peiora. ⁊ hoc ꝑmittendo non deriusticiã demon¬
strauit: s in peccatore minuit culpam. Cui li
licebat plures habere uxores: Audi quid
scriptum est in deut̾onomio. Non habebis uxo¬
res plurimas que alliciant animam eiꝰ. Suꝑ q̃

Expanded text:
Moyses carnalem copulam fieri cum matre, cum noverca, cum sorore, cum nepte, cum amita, cum matertera, cum nuru, et aliis quibusdam. Permisit autem divortium fieri dato libello repudii in quo vir scribebat causas pro quibus uxorem repudiabat. Permisit autem aliam ducere dato priori libello; quod propter duritiam cordis eorum permissum Christus dicit, non ut concederetur dissidium, sed ut tolleretur homicidium. Permisit fieri mala, ne fierent pejora; et hoc permittendo non Dei justitiam demonstravit, sed in peccatore minuit culpam. 4. Cui licebat habere plures uxores? Audi quid scriptum est in Deuteronomio, c. 17 Non habebit rex uxores plurimas q
Abbreviated transcription (Latin):
am. ⁊ in qua forma exaltat᷑ sit. In qua enĩ
forma crucifixus÷: in ea exaltat᷑ ÷ ⁊ in ea
donatum est ei nom̃. ut cum ipsa forma
serui: nominet᷑ unigenitꝰ filius dei. hoc il¬
li donatum est ut homini: quod iam habe¬
bat idemipse deus. Hoc g ꝑ grãm accepit:
ut ipseens homo uel subsistens in forma ser
ui .i. in anima ⁊ carne nominet᷑ ⁊ sit deus.
modo gͦ hic dicit᷑ ꝑꝑ obedientiam don̾atũ
qͣn innotescit. Post resurrectionẽ ũ qͦd an
erat in euidenti positum ÷ ut scirent ho¬
mines ⁊ demones. Manifestationẽ E illeꝰ
nominis donauit ei ds̃ post resurrectio¬
nẽ. s illam meruit ꝑ obedientiam passi¬
onis. quieo qͦd obebiuit patiendo: exalta¬
tus ÷ resurgendo:⁊ ꝑhoc manifest᷑łm ÷
nom̃. hoc eodem tropo usus ⁊̃ post re

Expanded text:
am, et in qua forma exaltatus sit. In qua enim forma crucifixus est, in ea exaltatus est, et in ea donatum est ei nomen, ut cum ipsa forma servi nominetur unigenitus Filius Dei, hoc illi donatum est ut homini, quod jam habebat idem ipse Deus. Hoc ergo per gratiam accepit, ut ipse ens homo vel subsistens in forma servi, id est, in anima et carne, nominetur et sit Deus. modo ergo hic dicitur: Propter obedientiam donatum equando innotescit. Post resurrectionem vero, quod ante erat in evidenti positum est, ut scirent homines et daemones. Manifestationem ergo illius nominis donavit ei Deus post resurrectionem, sed illam meruit per obedientiam passionis, qui eo quod obedivit patiendo, exaltatus est resurgendo; et per hoc manifestatum est nomen. Hoc eodem tropo usus est e
Abbreviated transcription (Latin):
testas in ce.⁊ int̾. Non quod tunc primo
acceꝑit. s quam ante habebat tunc ma¬
nifestata ÷ potestas. Cet̾m ambꝵ dicit
nomenilsud donatum esse deo nõ homini
⁊ iuidetur setus u̾borum suꝑficiem opposit̾
aod. s intelligentia non obuiat: licet di¬
u̾sum saꝑiat. Nam ambr̃. denat᷑ali dña¬
tione id dictum intelligit qua et̾naliter
pat generando udit filio nom qͦd÷ suꝑ¬

Expanded text:
et in terra; non quod tunc primo acceperit, sed quam ante habebat, tunc manifestata est potestas. Caeterum Ambros. dicit: Nomen illud donatum esse Deo, non homini; et videtur, secundum verborum superficiem, oppositus August., sed intelligentia non obviat. licet diversum sapiat. Nam Ambros. de naturali donatione id dictum intelligit, qua aeternaliter Pater generando dedit Filio nomen qu
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ ante mortem habuit. Habuit it hoc no¬
men dei filius inquantũ beus est ab et̾no ꝑ
naturã. Inqͣntũ uõ homo factus ÷ habuit ex
natum esse illut nomen nonteo. qr illud no¬
men habuit cum in forma dei tm̃ erat. S cũ¬

Expanded text:
nomen ante mortem habuit. Habuit enim hoc nomen Dei Filius, in quantum Deus est, ab aeterno per naturam; in quantum homo vere factus est, habuit ex natum esse illud nomen, non Deo, quia illud nomen habuit cum in forma Dei tantum erat. Sed cu
Abbreviated transcription (Latin):
iõ nouit: s iõ st̃ qi nouit. Non enĩ nescunt
que fuerat creat᷑s. qi gͦ scuut creauit. non
qr creauit scuut. nͦ alit̾ scunt creata ꝗͣ cre¬
anda. Non enĩ eiꝰ sapĩe aliqͥd ex eis. s ałis ex
istentib sic̃ oportebat ⁊ qñ oportebat: illa
mansit ut erat. Uñ in ecclastico. Añ ꝗͣ crea¬

Expanded text:
ideo novit; sed ideo sunt quia novit. Non enim nescivit quae fuerat creaturus. Quia ergo scivit, creavit; non quia creavit, scivit. Nec aliter ea scivit creata, quam creanda: non enim ejus sapientiae aliquid accessit existentibus sicut oportebat et quando oportebat, illa mansit ut erat. Unde in Eccl.: Antequam crea
Abbreviated transcription (Latin):
que ei subsunt. ac necc̃itatẽ eueniẽdi eis fatẽ
q nec aliqͣ fut᷑a fuissent: nͥ ea ds̃ p̃scisset. nec
possunt ñ euenire: cũ ds̃ ea p̃sciu̾it. Si añ m
possibile ẽ ea ñ enenire q p̃scita sunt: iudr̃¬
possibile ẽ aũ ea nõ euenire cũ p̃scita sint. qr
si ñ euenirent cũ p̃scita sint: falleret᷑ dĩ p̃scĩa

Expanded text:
quae ei subsunt, ac necessitatem eveniendi eis facere, quia nec aliqua futura fuissent nisi Deus ea praescisset, nec possunt non evenire, cum Deus ea praesciverit. Si autem impossibile est ea non evenire quia praescita sunt, vidpossibile est autem ea non evenire, cum praescita sint, quia si non eveniret cum praescita sint, falleretur Dei pra
Abbreviated transcription (Latin):
attendere quid ꝯgruerit ei uelle.⁊ q̾no
fine. Im̃ enĩint̾ est int̾ uolũtatẽ dei ⁊ uo¬
luntatẽ hominis: ut in qͥbdã aliud ꝯ¬
gruat deo uelle. aliud hoĩ. Uñ aỹs. in
encħ. Aliqñ inqͥt bona uolũtate ħ uult
aliqͥd quod deris ñ uult. bona multo am-¬
plius. multoq cerciꝰ uolũtate. Nam illiꝰ
mala uolũtas eẽ. tĩꝗͣ potest. tanqͣ si bonꝰ
filius prẽm uelit uiu̾e. qͤm ds bona uo¬
luntate uult mori. Et ruriꝰ fieri pͭ. ũ ħ
uelit hõ uolũtate mala: qͦd ds̃ uult bo¬
na. uelud si malus filiꝰ uelit mori prẽm
non nuit. iste uͦ id nult. qͦd uult ⁊ dens.

Expanded text:
attendere quid congruat ei velle, et quo fine. Tantum enim interest inter voluntatem Dei et voluntatem hominis, ut in quibusdam aliud congruat Deo velle, aliud homini; unde Aug., in101: Aliquando bona voluntate homo vult aliquid quod Deus non vult bona multo amplius multoque certius voluntate, nam illius mala voluntas esse nunquam potest. Tanquam si bonus filius patrem velit vivere, quem Deus bona voluntate vult mori. Et rursus fieri potest ut hoc velit homo voluntate mala, quod Deus vult bona: velut si malus filius velit mori patrem; non vult Deus, iste vero id vult quod vult et D
Abbreviated transcription (Latin):
dimus: qr mathias electus est sorte. quem
pͥmum ꝑ apłos legimus ordinatum. cleros
a grete. latinesors uel hereditas drͣ. Ideogͦ
upati sunt omnes qui in eccł̃ia xp̃i deserui¬
unt. Quorũ grabus. ⁊ nomina hec sunt. ho¬
g stiarius. lector. ⁊c̾. ostiarũ idem⁊ ianito¬

Expanded text:
dimus, quia Matthias electus est sorte, quem dimus, quia Matthias electus est sorte, quem primum per apostolos legimus ordinatum. Cleros enim Graece, Latine sors vel haereditas dicitur. Ideo ergo lerici nuncupati sunt omnes qui in Ecclesia deserviunt; quorum gradus et nomina sunt haec: ostiarius, lector,
Abbreviated transcription (Latin):
ta facie gl̃am dei ꝯtempletur. Sũmitas enim
capitis eminentia est mentis. Denudatio ca¬
pitis: reuelatio ÷ mentis. Clericus enim secre¬
torum dei non ignarus esse debet. Tondent᷑ ⁊
a: doceant᷑ precidenda. ne ad audiendum ⁊
intelligendum uerbum dei prepediat᷑. mens
ꝓ quo seruato reddet᷑ in excelsiscorona. Ton¬
sure aũ ecclesiastice usus. andrareis exortus
uidet᷑. qui prius crine seruato. deniq obuite
ꝯtinentiam caput radebant: ⁊ capillos in ig¬
ne sacrificii ponebant. hinc usus moleuit.
ut qui duunis cultib mancipant᷑: quasi na¬
zarei .i. scĩ crine posito: inueniant᷑. Sicut ad
erechiel dicit᷑. filihominis sume gladium
acutum: sduc suꝑ caput tuum ⁊ barbam.
In actibus uo̾ apłorũ priscillam ⁊ aqͥlã hoc
fecisse legimus. Paulus qͦ ⁊alii quidam di¬
tt̃ scipuli xp̃i hoc fecerunt. Rectegͦ in quibussib¬
dam gradib ꝯstituti: clerici uocant᷑. quoꝵ

Expanded text:
ta facie gloriam Dei contempletur. Summitas enim ta facie gloriam Dei contempletur. Summitas enim capitis est eminentia mentis. Denudatio capitis est revelatio mentis. Clericus enim secretorum Dei non ignarus esse debet. Tondentur etiam a doceantur praecidenda, ne ad audiendum et intelligendum verbum Dei praepediatur mens, pro quo servato reddetur in excelsis corona. Tonsurae autem ecclesiasticae usus a Nazareis exortus videtur, qui prius crine servato, deinde ob vitae continentiam caput radebant, et capillos in igne sacrificii ponebant. Hinc usus inolevit, ut qui divinis cultibus mancipantur, quasi Nazarei, id est, sancti, crine posito inveniantur . Sicut ad Ezechiel, c. 5, dicitur: Fili hominis, sume gladium acutum, et duc super caput tuum et barbam. In Actibus etiam apostolorum, Priscillam et Aquilam hoc fecisse legimus. Paulus quoque et alii quidam discipuli Christi hoc fecerunt. Recte ergo in quibuslibet gradibus constituti, clerici vocantur, quor
Abbreviated transcription (Latin):
nistĩum sp̃uale eligendi sunt derici
qui digne possit dñica sacram̃ta tractare.
Meluis est it dñi sacerdoti paucos habere
ministros. qui possint digne opus dei exer¬
cere: quam multos initiles. qui ordinato¬
ri onusgraue inducant. Tales it decet mi
sint decori. Ex quorum doctrina ⁊ ꝯu̾sati¬
onis forma eadem gr̾a in alus tͣnsfundat᷑.
necelestes margaritas sp̃ualium uerborum of¬
ficiorumq diuinorum sordide uite pedibus
conculcent. Iñ sacram̃to gͥ septiformis sp̃s: uii.
sunt gradus ecclesiastici .s. hostiarii. lectoris. ex¬
orciste. acoliti. subdiaconi: diaconi. sacerdotiᷤ.
Omnest̾n clerici uocant᷑ .i. sortiti. Corona est si¬
gnatulum quo signant᷑ in partem sortis mini
uire deo: regnare est. Unde ministri eccl̃ie re¬
ges essedebent. ut se ⁊ alios regant. quib p̃e¬
trusait. uos estis genuselectum. regale sacer.
⁊c̾. Su̾mitas capitis desuꝑ nudat᷑. ut eorum
mens ad deum libera monstret᷑. que reuela¬

Expanded text:
nisterium spirituale eligendi sunt clerici, qui digne possint dominica sacramenta tractare. Melius est enim episcopo paucos habere ministros qui possint digne opus Dei exercere, quam multos inutiles, qui ordinatori grave onus inducant. Tales enim decet esse sint decori; ex quorum doctrina et conversationis forma, eadem gratia in aliis transfundatur, ne coelestes margaritas spiritualium verborum officiorumque divinorum sordidae vitae pedibus conculcent . In sacramento ergo septiformis Spiritus septem sunt gradus ecclesiastici, scilicet: ostiarii, lectores, exorcistae, acolyti, diaconi, subdiaconi, sacerdotes; omnes tamen clerici vocantur, id est, sortiti. Corona enim signaculum est quo signantur in partem sortis minisa servire Deo regnare est. Unde ministri Ecclesiae reges esse debent, ut se et alios regant; quibus Petrus ait, 1, 2: Vos estis genus electum, regale sacerdotium, etc. Summitas capitis desuper nudatur, ut eorum mens ad Dominum libera monstretur, quae revela
Abbreviated transcription (Latin):
diam templi. ut non ingrederet᷑ in illud inmun¬
dus. Dicti au̾hostiarii: qi presunt hostiis tempłi
Ipsitenentes clauem omnia intus extraq custo¬
diunt. atq int̾ bonos ⁊ malos habentes iudiciũ
lis facto uendentes ⁊ ementes detempło eiecit

Expanded text:
diam templi, ut non ingrederetur in illud immundus. Dicti autem hostiarii, eoquod presint hostiis templi. Ipsi enim tenentes claves omnia intus extraque custodiunt atque inter bonos et malos habentes iudicium lis facto vendentes et ementes de templo eiecit.
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ ipse. nec genuit: s qi solus de pre filio¬
q ꝓcedit. Ecce breuit̾ assignauit tres ꝓpͥetateᷤ
tͥum ꝑsonarũ qͣrũ una nõ ÷ alia. Hoc enĩ
significauit cũ dixit. aliud ẽ genuisse ꝗͣ na
o est gñatio: ⁊ alia natiuitas. alia ꝓcessio q̃
aliis nõib dñr pat̾nitas. filiatio. Has ꝓpͥeta¬
tes designant noĩa illa ꝑsonarũ .s. pat̃. filiꝰ.

Expanded text:
tus est ipse nec genuit, sed quia solus de Patre Filioque procedit. Ecce breviter assignavit tres proprietates trium personarum, quarum una non est alia. Hoc enim significavit cum dixit: Aliud est genuisse quam o est generatio, et alia nativitas, alia processio, quae aliis nominibus dicuntur paternitas, filiatio. Has proprietates
Abbreviated transcription (Latin):
trifariam distinctionem actuũ faci¬
unt. oꝑa cuncta que ad nat᷑ure subsidium
fiunt.: semꝑ bona esse astruunt S qͥd ab̃.
mala esse dicit si malas habent causas. ñ
ita ÷ accipiendũ quasi ipsa mala sint. sed
qr peccant ⁊ mali sunt qui ea malo fine a¬
gunt. Item ⁊ illud aliud .s. bonum opus in¬
tentio facit. ⁊ intentionem fides dirigit.
det̾minant dicentesibi bonũ uocatũ quos
remunerabile ÷ ad uitam. non quod illud
solum sit bonum opus immo ⁊ ałia plura
licet non eadem ratione qua illa sint bo¬
Eona. Bonum enim multiplicit᷑ accipitur
.s. ꝓ utili. ꝓ remunerabili ꝓ signo boni
ꝓ specie boni ꝓ licito. ⁊ aliis forte modi᷑ so¬
laq illa intentio remunerabilis ÷ adui¬
tam quam fides dirigit. sed non illa sola bo¬
na ÷: ut aiunt. Nam siqͥs uideus uel matꝰ
xp̃ianus necessitatem ꝓrimi reseuauĩt.
naturali pietate ductus: bonũ fecit. ⁊ bo¬
na fuit uosuntas: qua illud fecit
.hic po¬

Expanded text:
trifariam distinctionem actuum faciunt, opera cuncta quae ad naturae subsidium fiunt, semper bona esse astruunt. Sed quod Aug. mala esse dicit, si malas habeant causas, non ita accipiendum est, quasi ipsa mala sint, sed quia peccant et mali sunt qui ea malo fine agunt. Item illud aliud, scilicet bonum opus intentio facit, et intentionem fides dirigit, determinant, dicentes ibi bonum vocatum quod remunerabile est ad vitam; non quod illud sit solum bonum opus, imo etiam alia plura, licet non ea ratione qua illud sint bona. Bonum enim multipliciter accipituro utili, pro remunerabili, pro signo boni, pro specie boni, pro licito, et aliis forte modis. Solaque illa intentio remunerabilis est ad vitam, quam fides dirigit; sed non illa sola bona est, ut aiunt. Nam si quis Judaeus vel malus christianus necessitatem proximi relevaverit naturali pietate ductus, bonum fecit, et bona fuit voluntas qua illud fecit. 4. Hic po
Abbreviated transcription (Latin):
maiꝰ aliqͥd ꝗͣ unaꝙ̃ ibi ꝑsona. s tã magnũ ꝗͣ
singła. Non enĩ ibi maior ẽ que iu̾or nõ ẽ.
ubi ip̃a iu̾tas ẽ magnitudo. Ecce mͦ ꝯuenien¬
ti. ⁊ rõne catholica ostñsũ ẽ: qͦmͦ indifferens
sit magnitudo tͥum ꝑsonarũ. q nec una

Expanded text:
 ibi persona, sed tam magnum quam singula; non enim ibi major est quae verior non est, ubi ipsa veritas est magnitudo. Ecce modo convenienti et ratione catholica ostensum est quomodo indifferens sit magnitudo trium personarum, quia nec una
Abbreviated transcription (Latin):
subdit de uiro sicut de muliere: qr licet uiro ã¬
liam ducere. S hoc ã falsariis in ambrosu libͦ
positum credit᷑. Supplendum i in uiroꝰ qb de
addit de muliere quod premisit deuiro nisi
quod similem formam uult intelligiꝰ: ut sidimi¬
serit. quod causa fornicationis dimitit᷑: ma¬
neat sine uxore. aut reconciliet᷑ uxori. Id̃. Si
nec huic alta̾m ducere uiua uxore quã bimi¬
sit: multominus fasest illicita cumquib libr sstupͣ
ꝯmittere. Idem. ut non facile dimittat᷑ uxor: dñs
solam fornicationis causam excepit. set̃as uo̾ uniu̾¬
sas molestias sique extitint: iubet ꝓ fide ꝯiugali
⁊ ꝓ castitate: fortit̾ sustineri: Imechum dixit qui
a uiro solutam dixerit. Ex hiis ostendit᷑ quod si cau¬
sa fornicõnis fit seꝑatio: non pot̾ uir uel mulier
in aliam transire copulam. Possunt au̾ reconcili¬
ari ⁊ cohabitare sicut prius. si dimissum alt̾ re¬
Que predictis uident᷑ obuiare.

Expanded text:
subdit de viro sicut de muliere, quia licet viro aliam ducere. Sed hoc a falsariis in Ambrosii libro positum creditur; supplendum enim eaddit de muliere quod praemisit de viro, nisi quod similem formam vult intelligi? ut si dimiserit quod causa fornicationis permittitur, maneat sine uxore, aut reconcilietur uxori. Idem: Snec huic alteram ducere viva uxore quamsit, multo minus fas est illicita cum quibuslibet stupra committere. Idem, ibid: Ut non facile dimittatur uxor, Dominus solam fornicationis causam excepit; caeteras vero universas molestias, si quae extiterint, jubet pro fide conjugali et pro castitate fortiter sustineri, et moechum dixit, qui a viro solutam duxit. Ex his ostenditur quod si causa fornicationis fit separatio, non potest vir nec mulier in aliam transire copulam. Possunt autem reconciliari et cohabitare sicut prius, si dimissam alter reQuae praedictis videntur obviare.
Abbreviated transcription (Latin):
erumtñ magis mouent ac difficisi¬
orem afferunt q̃onem u̾ba hilarii
quib uidet᷑ tradere. ictus ⁊ uulnã ⁊ huiꝰ¬
modi sic in xp̃m incidisse: ut passioniᷤ do¬
lorẽ non incutẽnt. Sicut telũ tractum
sunt ille res capaces doloris. Ita ⁊ corpus
xp̃i sine sensu pene: uim pene excepisse
dicit. qr sicut corpus nr̃m non habet ta¬
sem natam ut ualeat calcare undas. ita
corpus xp̃i dicit non habuisse naturã nr̃i
dosoris. qr nonbabuit natam ad dolend̾.
Ait enĩ sic in .xͦ. si. de tͥnit̾. iinigenit᷑ ds̃
bominẽ ũm scd̃m similitudinẽ nr̃i hõĩs.
non deficiens a se deo. sumpsit. Inqͦquãuĩ
aut ictus incideret. aut uulnus descen¬
deret. aut nodi ꝯcurrẽnt. aut suspensio
eleuaret: afferrent quidẽ impetũ pas¬
sionis. non tñ dolorem passionis ĩferrẽt.
ut tesum aliquod aquã ꝑforans uelignẽ
ꝯpungens uel aera uulnerans. Omnes
quidẽ haspassiones nature sue infert.
ut foret. ut compungat. ut uulneret. s

Expanded text:
erumtamen magis movent ac difficiliorem afferunt quaestionem verba Hilarii, quibus videtur tradere ictus, et vulnera et hujusmodi, sic in Christum incidisse, ut passionis dolorem non incuterent: sicut telum tractum sunt illae res doloris capaces. Ita et corpus Christi sine sensu poenae, vim poenae excepisse dicit, quia sicut corpus nostrum non habet talem naturam, ut valeat calcare undas, ita corpus Christi dicit non habuisse naturam nostri doloris, quia non habuit naturam ad dolendum. Ait enim sic in lib. 10 de Trin.: Unihominem verum secundum similitudinem nostri hominis, non deficiens a se Deo, sumpsit: in quo, quamvis aut ictus incideret, aut vulnus descenderet, aut nodi concurrerent, aut suspensio elevaret, afferrent quidem haec impetum passionis, non tamen dolorem passionis inferrent: ut telum aliquod aut aquam perforans, aut ignem compungens, aut aera vulnerans, omnes quidem has passiones naturae suae infert, ut foret, ut compungat, ut vulneret; sed
Abbreviated transcription (Latin):
regraicelorũ. qͦd oportuno tp̃e reuelatũ ÷ ꝓ salu¬
te nr̃a. Illud gͦa scłis innotuit supͣmemoratũ
mistĩum. qr oĩs creat᷑a non añ scl̃a s ã scłis est. at¬
tende lector. qr uidnͣr dissentire in hac sentñcia
illustres doctores. Ioq ut oĩs repugnantia d̾ me¬
dio tollat᷑: predicta u̾ba aimonẽ seq̃ntes itade¬
t̃minemꝰ. ut illis angłis qͥ maioris dignitatissũt.
⁊ ꝑ quorũ ministeriũ illa nunciata sũt ex parte
cognita a scłis fuisse ut pote familiarib ⁊ nun-¬
tus. Illis uͦ qui dignitatis minoris st̃ incognita
extitisse dicamꝰ usq qͦ impleta sũt ⁊ ꝑ eccłiam p̃di¬
cata.⁊ tũc ab omĩb angłis ꝑfecte fu̾nt cognita.
Constat itaq õs angłos in cognicione diuinoꝵ
gruent ipsi idẽ dicũt angłorũ scĩam ac beatitu
beatitudine ꝑfectissun erũt. ut nec augeat᷑ am¬
pliꝰ nec minuat᷑.
Aliorum opinio quidicunt
angelos inquibusdam predictorũ ñ ꝓfecisse.

Expanded text:
lute nostra. Illis ergo a seculis innotuit supra memoratum mysterium, quia omnis creatura non ante secula, sed a seculis est. Attende, lector, quia videntur dissentire in hac sententia illustres doctores. Ideoque ut omnis repugnantia de medio tollatur, praedicta verba Haymonem sequentes ita determinemus, ut illis angelis qui majoris dignitatis sunt, et per quorum ministerium illa nuntiata sunt, ex parte cognita a seculis fuisse, utpote familiaribus et nuntiis; illis vero qui minoris dignitatis sunt incognita extitisse dicamus, usquequo impleta sunt et per Ecclesiam praedicta; et tunc ab omnibus angelis perfecte fuerunt cognita. Constat gruenter ipsi dicunt angelorum scientiam ac beatitudbeatitudine ita perfectissimi erunt, ut nec augeatur amplius nec minuatur. 7. Aliorum opinio qui dicunt angelos in quibusdam praedictorum non profecisse.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ. sub̾am dĩ genuisse filiũ. ⁊ filiũ genitũ.
de stib̾a prĩs: asserit. dicens. Carnalib cogi¬
tationib pleni: sub̾am dĩ de se ip̃a gignere
filiũ non putatis. nͥ ħ patiat᷑ qͦd sub̾a carniᷤ
non enĩ iã erat hoĩs filius. ⁊ dõ dᷤnante ft̃s ẽ
dĩ filiꝰ exdeo natꝰ grã non nat᷑a. anforte. ⁊ si ñ

Expanded text:
ubstantiam Dei genuisse Filium, et Filium genitum de substantia Patris asserit dicens: Carnalibus cogitationibus pleni, substantiam Dei de seipsa gignere Filium non putatis, nisi hoc patiatur quod substantia carnis Non enim jam erat hominis Filius, et Deo donante factus est Dei Filius: ex Deo natus, gratia, non natura. An fort
Abbreviated transcription (Latin):
el ꝓpħam sic loquit᷑. Congregabo om̃s gentes
ĩ deducam eos in uallem iosaphath. ⁊ discepta
bo cumeis ibi. Incuius capituli expõne ita reꝑi
hocquidam puerilit̾ intelligunt. quod ĩ ual¬
le que est in montis Lat̾e oliuet descensurus sit
spatio huiꝰ aeris sedebit contra locũ montiᷤᷤo¬
liueti ex quo ascendit. ⁊ sicut ioħs crisost̾ ostn̾¬
dit: angłi deferent an̾ eum signum crucis.

Expanded text:
 Congregabo omnes gentes, et deducam eas in vallem Josaphat, et disceptabo ibi cum eis. In cujus capituli expositione ita reperi: Hoc quidam pueriliter intelligunt, quod in valle quae est in latere montis Oliveti descensurus sit spatio hujus aeris sedebit contra locum montis Oliveti, ex quo ascendit. Et sicut Joannes Chrysostomus dicit: Angeli deferent ante eum signum crucis;
Abbreviated transcription (Latin):
i uͦ querit᷑ de paruuł quiañ diẽ octauũ
moriebant᷑. antequẽ non fiebat cͥcumci¬
siõ ex lege utrum saluarent᷑ uelnon: idem
pot̾ responderi quod sentit᷑ de paruulis ante
bapt̃mi defunctis quos ꝑireꝯstat. Un̾beda. Qͥ¬

Expanded text:
 quaeritur de parvulis qui ante diem octavum moriebantur, ante quam non fiebat circumcisio ex lege, utrum salvarentur vel non, Idem potest responderi quod sentitur de parvulis ante Baptismum defunctis; quos perire constat, Unde Beda,
Abbreviated transcription (Latin):
lege ingruente necĩtate mortis an octauũ
¶diem curcumcidebant sine peccõ filios. sicut
De sacramento

Expanded text:
lege, ingruente necessitate mortis ante octavum diem circumcidebant sine peccato filios, sicut DE SACRAMENT
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uero querit᷑ utrum pat̾ uel possit.¬
uel sp̃s sc̃s incarnari potuerit. uel⁊̃
modo possit: sane responderi pot̃. ⁊ potu
.xͣ q̃ ise ołim ⁊ posse nunc carnem sumere. ⁊
hominẽ fieri tam patrem quã sp̃m sc̃m.
Sicut Nt. fillius homo factus ÷: ita pat̃ uel
sp̃s sc̃s potuit ⁊ potest.
an filius qͥ tantũ
carnẽ accepit aliqͥd fecĩt qͦd nõ pat̃ uł sp̃s .s.

Expanded text:
 vero quaeritur utrum Pater vel Spiritus sanctus incarnari potuerit, vel etiam modo possit, sane responderi potest, et potuisse olim et posse nunc carnem sumere et hominem fieri, tam Patrem quam Spiritum sanctum. Sicut enim Filius homo factus est, ita Pater vel Spiritus sanctus potuit et potest. 4. An Filius, qui tantium carnem accepit, aliquid fecerit q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ scõs suos. ⁊ io̾ remissionem peccatorum uel ꝑ¬
se ipsum facit. uel ꝑ ipsius columbe menibra
quibus ait. Si cui dimiseritis: dimiitent᷑. Ec
ligat. ⁊ alit eccł̃ia. Ipse n ꝑ se t̃m ita dimittit
peccatum. qr ⁊ animã mundat ab interiori
macula: ⁊ a debito eterne mortis soluit.
Qͦͦ sac̾dotes sigant uel soluũt a pecc̃is.

Expanded text:
sanctos suos. Et ideo remissionem peccatorum vel seipsum facit, vel per ipsius columbae membra, quibus ait: Si cui dimiseritis, dimittetur. Eccligat, aliter Ecclesia. Ipse enim per se tantum dimittit peccatum, qui et animam mundat ab interiori macula, et a debito aeternae mortis solvit. 6. Quomodo sacerdotes ligant vel solvunt a peccatis.
Abbreviated transcription (Latin):
testatem dimittendi ⁊ retinendi pecca-
peccata dimittit. eorum qui non sunt: tenet.
Idem. Sacerdotes possunt ꝯfitentib parcere.
quib enĩ remittunt: remitit ds. Lararum
enun demonum̃to suscitauit. optulit disci¬
pulis soluendum. ꝑ hoc ostendens potestatẽ
soluendi ꝯcessam sacerdotib. Dixitenimꝰ. Qne¬

Expanded text:
testatem dimittendi et retinendi peccatapeccata dimittit; eorum qui non sunt, tenet. Idem: Sacerdotes possunt confitentibus parcere: quibus enim remittunt remittit Deus. Lazarum enim de monumento suscitatum obtulit discipulis solvendum, per hoc ostendens potestatem solvendi concessam sacerdotibus. Dixit enim,
Abbreviated transcription (Latin):
dant uobiscum ⁊ ꝯfirmant quos ligatis ⁊ sol¬
uitis. non dixit: quos putatis ligare ⁊ soluere
s in quos exercetis opus iusticie. uel miscłie.
quidatus est omnib scĩs sibi caritate coberẽ¬
tib. siue se nouerint corꝑalit̾: siue non. Si¬
milit̾ cum alicuiꝰ tenent᷑ peccata. ab eistenen¬
t᷑: a quib ille cordis prauitate disiuagit᷑.
siuenotis corꝑalit̾: siue ignotis. omnesma¬

Expanded text:
dant vobiscum et confirmant quos ligatis et solvitis. Non dixit quos putatis ligare et solvere; sed in quos exercetis opus justitiae vel misericorqui datus est omnibus sanctis sibi caritate cohaerentibus, siue se nouerint corporaliter siue non militer cum alicujus tenentur peccata, ab eis tenentur a quibus ille cordis pravitate disjungitur, sive notis corporaliter, sive ignotis. Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
iterat᷑ sacram̃tum cum inuiria. S dicetqͥs
sic ⁊ bapt̾s noniterat᷑. ⁊ si aliquis frequent᷑
baptiret᷑. dumead aqua non itm benedicat᷑
S aliud est inguiunt illi debenedictione aq̃
qua fit bap̃s. aliud de benedictione panis ⁊ o¬
t̾m fit: idecore: non uirtute sacram̃ti. S cor¬
pus xp̃i non potest ꝯfici niside pane ꝯ secrato.
necunctio illa fieri pot̃ nisi de oleo ab ep̾̃o scĩ¬

Expanded text:
iteratur sacramentum cum injuria. Sed, dicet quis: iteratur sacramentum cum injuria. Sed, dicet quis: Sic et Baptismus non iteratur, etsi aliquis frequenter baptizetur, dum eadem aqua non iterum benedicatur. Sed aliud est, inquiunt illi, de benedictione aquae qua fit Baptismus, aliud de benedictione panis et otantum fit et decore, non virtute sacramenti. Sed corpus Christi non potest confici, nisi de pane consecrato; nec unctio illa fieri potest, nisi de oleo ab episcopo con
Abbreviated transcription (Latin):
G. s de sacram̃to bapt̾i. ꝯfirmationis ⁊ ordinati¬
onis. que nullatenus repetenda sunt. qr se¬
mel t̾m ⁊ non sepius datur bap̃s. ꝯfirmatio
⁊ ordinatio. Sacram̃tum u̾o altaris ⁊ peniten¬
tie ⁊ ꝯuigii sepeiterari uidet᷑. qr sepe sacra¬
mentum corporis ꝑcipit᷑. freqͥnt̾ penitentia
agit᷑. ꝯiugium sepe. ꝯtrahit᷑. Quare gͦ unctio
similit̾ non potest it̾ari: Si morbus non re¬
uertit᷑: medicina non tteret᷑. Siuͦ morbus nõ
pot̾ cohiberi. quare debet medicina chphibi:
Sicut oratio iterari pot̾: ita ⁊unctio iterari
posse uidet᷑. ytraq it illic ꝯmemorat iacobꝰ
iutrumq alteri cooꝑat᷑ ad ꝯferendam alle¬
iuationem corꝑis ⁊ anime. Cur gͦ negetur
unctionem suꝑ infirmum posse iterari ad
uidã aũ de omni sacram̃to intelligi uo¬
lunt quod non sit iterandum .s. sccłm
centes quedam sacramenta sepius posse sus¬
cipi. quedam uo̾ non. nec tnque sepius sumỹ¬
tur: totalit̾ iterant᷑. ut sacram̃tum altaris

Expanded text:
sacramento Baptismi, Confirmationis et Ordinationis, quae nullatenus sunt repetenda, quia semel tantum, et non saepius datur Baptismus, Confirmatio et Ordinatio. Sacramentum vero altaris, et Poenitentiae, et Conjugii saepe iterari videtur; quia saepe sacramentum corporis percipitur, frequenter poenitentia agitur, conjugium saepe contrahitur. Quare ergo unctio similiter non potest iterari? Si morbus non revertitur, medicina non iteretur. Si vero morbus non potest cohiberi, quare medicina debet prohiberi? Sicut oratio iterari potest, ita et unctio iterari posse videtur: utraque enim illic commemorat Jacobus, et utrumque alteri cooperatur ad conferendam allievationem corporis et animae. Cur ergo negatur unctionem super infirmum posse iterari ad Quidam autem de omni sacramento intelligi volunt quod non sit iterandum, scilicet centes quaedam sacramenta saepius posse suscipi, quaedam vero non. Nec tamen quae saepius sumuntur, totaliter iterantur, ut sacramentum altaris
Abbreviated transcription (Latin):
uxore. Sigͥ cum dicit᷑ sacramentum nonẽe
cti referas ad scĩficationem rei qua sacram̃tỹ
susceptione. Dealiis uõ quibusdã: non. quia
freqͥnt̾ sumunt᷑ ut hocunctionis sacram̃tỹ.
quod in omni peneeccłia sepe repetit᷑. De¬

Expanded text:
uxore. Si ergo cum dicitur sacramentum non esse cti referas ad sanctificationem rei qua sacramentum susceptione, de aliis vero quibusdam non; quia frequenter sumuntur, ut hoc unctionis sacramentum, quod in omni pene Ecclesia saepe repetitur. D
Abbreviated transcription (Latin):
quid abͣ. ait. Si infidelitas fornicõ ÷. ⁊idolatͥa
infidelitas. ⁊ auaricia idolatria: non ÷ dubitã¬
dum ⁊ auariciam fornicõnem esse. Quis gͦ quam¬
qd ꝑꝑ illicitas ꝯcupiscentias nont̾m que in stupriᷤᷤ
cum alienis uiris uł feminis ꝯmittunt᷑: s ob quas¬
lib⁊ que animam a legedei aberrare faciu̾t.:⁊ ꝑ
niciose corrumpi possit sine crimine. ⁊uir uxorẽ
suam dimitt̾e. ⁊ uxor uirũ. Item. Rectissime dimit¬
tit᷑: si uiro suo dicat: non eraͦuxor tua: nm de la¬
trocino diuicias ꝯgreges. uł nͥ solita lenotinia:
exerceas. aut siquid aliuid facinorosum ł flagicio¬
sum auiro suo expetat. Tunc ille si uãcit̾ penitñs
÷. habetq fidem ꝑ dilectionem oꝑantẽ: membrỹ
quod eũ scandalizat amputabit. Exhiis apparet
spu̾alis est. ꝑ quã uiruxorẽ. uel uxor uirũ dimit¬
t̾e pot̾. Consulit t̾n apłs ne fidelis dimittat infi¬
delẽ uolentẽ cohabitare. nec ad̾o reuocare. Si fid¬

Expanded text:
idem: Si infidelitas fornicado est et ydolatria infidelitas et avarida ydolatria, non est dubitandunr avaridam fornicadonem esse. Quis propter illicitas concupiscentias, non tantum quae in stupris cum alienis viris, aut feminis committuntur, sed omnino quaslibet, quniciose corrumpi, possit sine crimine et vir uxorem suam dimittere, et uxor virum. Item rectissime dimittitur, si viro suo dicat: Non ero uxor tua, nisi mihi de latrocinio divitias congreges, vel nisi solita lenocinia exerceas, aut si quid aliud facinorosum vel flagitiosum a viro suo expetat. Tunc ille, si veraciter poenitens est, habetque fidem per dilectionem operantem, membrum quod eum scandalizat amputabit. Ex his apparet spiritualis est, per quam vir uxorem vel uxor virum dimittere potest. Consulit tamen Apostolus, ne fidelis dimittat infidelem volentem cohabitare, nec a Deo revocare. 5. Si fid
Abbreviated transcription (Latin):
hominis scͥpsit:⁊ qr non legebat incorde: it̾a¬
uit in tabulis. ut uoce forinsecus admota
rediret ad cor :⁊ ibi ĩueniret quodextra le¬
geret. hancgͥ illi p̃uaricati uident᷑ in illo
facto aliis facientes qͦd nolebant sibi fieri
.s. iniuste facias: quodtͥ non uisfieri. ali¬
Loquin huiꝰ preuaricator ÷ iudex dum pu¬
nit reum nolens aliquid tale sͥfieri. Ita

Expanded text:
hominis; et quia non legebatur in corde, iteravit in tabulis, ut voce forinsecus admota rediret ad cor, et ibi inveniret quod extra legeret. Hanc ergo illi praevaricari videntur in illo facto, aliis facientes quod nolebant sibi fieri., scilicet, injuste, facias quod tibi non vis fieri; alioquin hujus praevaricator est judex, dum punit reum nolens aliquid tale sibi fieri. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
Nec mirũ lucem in aqͥs posse lucẽ: cũ ⁊ nauta¬
rũ oꝑatione sepius illustrent᷑. Qui in ꝓfundr̃
mersi misso ex ore oleo: aquas illustrant sͥ.¬
qͣ multo rariores fuerũt in principio quã mͦ
sint. qr nondũ ꝯ gregate fuerant in unoloco
que motu suo circũagitata noctẽ diẽq disc̃¬
nebat. Ibi gͦ pͥntũ lucc̃ apparuisse uerisimi
lez: ubi sol cotidiano cursu cireũ uectus ap¬
paret. ut eod̃ tramite lux cireũcurrens. ac
pͥmo ad occasũ descendens: uesꝑam faceret.
Dem̃n reuocata ad ortum: aurorã .i. mane il¬
lustraret. ⁊ ita diuisit d̾s lucẽ ⁊ tenebras. ⁊
appellauit lucem diem ⁊ tenebras noctem.¬
Qͦđ dies diuersis mͦs accipitur

Expanded text:
Nec mirum lucem in aquis posse lucere, cum etiam nautarum operatione saepius illustrentur, qui in profundum mersi, misso ex ore oleo aquas sibi illustrant, quae multo rariores fuerunt in principio quam modo sunt, quia nondum congregatae fuerant in uno locoquae motu suo circumagitata noctem diemque discernebat. Ibi ergo primum lucem apparuisse verisimile est, ubi sol quotidiano cursu circumvectus apparet, ut eodem tramite lux circumcurrens, ac primo ad occasum descendens, vesperam faceret; deinde revocata ad ortum, auroram, id est, mane illustraret; et ita divisit Deus lucem et tenebras, et appellavit lucem diem, et tenebras noctem.uod dies diversis modis accipitur
Abbreviated transcription (Latin):
celum ceteris elementis specie prestat
priusq aliis factum ÷: ideo ante alia ornat᷑.
in .iiiͦi. die quo fiunt sidera. que iõ facta sũt:
ut ꝑ eã lustretur inferior pars ne eẽt habitan¬
tib tenebrosa. Infirmitatiq hominũ ꝓuisũ
est: ut circueunte sole potirent᷑ diei noctisq
animalia sunt que lucem ferre non possunt
nos quomͦ accipiendũ sit: queri solz. Ita enu
dictum uidr᷑. quasi quarto die cepissent tp̃a
cum prius triduũ sine tp̃e non fuĩt. Ideoq tẽ¬
poraque fiunt ꝑ sidera: non spacia morarũ
s uicissitudinẽ aerie qualitatis debemꝰ acci¬
ꝑe. qr talia motib siderũ fiunt. sicut diesz
S anni quos usitate nouimus. Sunt it ĩ signa
serenitatis ⁊ tempestatis. ⁊ in tp̃a. qr ꝑ ea dis

Expanded text:
elum caeteris elementis speciem praestat, priusque aliis factum est, ideo ante alia ornatur in quarto die quo fiunt sidera; quae ideo facta sunt, ut per ea illustretur inferior pars, ne esset habitantibus tenebrosa. Infirmitatique hominum provisum est, ut circuanimalia sunt, quae lucem ferre non possunt. nos, quomodo accipiendum sit quaeri solet. Ita enim dictum videtur, quasi quarto die coepissent tempora, cum prius triduum sine tempore non fuerit. Ideoque tempora quae fiunt per sidera, non spatia morarum, sed vicissitudinem aereae qualitatis debemus accipere, quia talia motibus siderum fiunt, sicut dies et anni quos usitate novimus. Sunt enim in signa serenitatis et tempestatis; et in tempora, quia per ea dis
Abbreviated transcription (Latin):
Idit ex deo. cum datus fuĩt homini: accẽdit
Leum ad diligendũ dm̃ ⁊ ꝓximũ. ⁊ ip̃e dile¬
Uctio. Non enĩ ht̃ homo uñ diligat dm̃: nͥ ex
deo. Ecce qͦm᷑ dat᷑ uel mutit᷑ nobis sp̃s sc̃s scd̃¬
dat: explanans aꝑtius qͦmͦ det᷑. in eod̾.l. dĩ¬
lectio inqͥt dĩ: diffusa ẽ. in cordib nr̃is ut
int̾ filios regni. ⁊ filios ꝑditionis. dant᷑ &
dei ⁊ ꝓxiimi faciat amatorẽ. ille a sinist᷑ nõ
tͣnsfert᷑ ad dexteram. nec sp̃s sc̃s ꝓpͥe dicit᷑¬

Expanded text:
dit ex Deo, cum datus fuerit homini, accendit eum ad diligendum Deum et proximum, et ipse dilectio est. Non enim habet homo unde diligat Deum, nisi ex Deo. Ecce quomodo datur vel mittitur nobis Spiritus sdat, explanans apertius quomodo detur in eodem libro. Dilectio, inquit, Dei diffusa est in cordibus nostris, ut inter filios regni, et filios perditionis. Dantur et Dei et proximi faciat amatorem, ille a sinistra non transfertur ad dexteram. Nec Spiritus sanctus dicit
Abbreviated transcription (Latin):
fundit᷑ in cordib nr̃is deus caritas. ꝑ ꝗͣ nos to¬
ta in habitet tͥnitas. Quo circa: rectissime sp̃s
sc̃s cum sit deus: uocat᷑ ⁊̃ donũ dĩ. quod doñ
ꝓpͥe quid nͥ caritas intelligendũ ẽ. que ꝑduc̃
ad dm̃. ⁊ sine qͣ quodlib aliud dĩ donũ non

Expanded text:
funditur in cordibus nostris dei caritas, per quam nos tota inhabitat trinitas. quocirca rectissime spiritus sanctus, cum sit deus, uocatur etiam dei donum. quod donum proprie quid nisi caritas intellegenda est, quae perducit ad deum et sine qua quod
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ homo intelligit᷑: qr ꝓhibitꝰ rem tetigit. quã
si non ꝓhibitꝰ tetigisset: non peccass. nec penã
sensisset. Si i uenenosam herbam ꝓhibitus
tetigeris: pena seqͥt᷑. ⁊ si nemo ꝓhibuss: simi¬
lit̾ ꝓsequeret᷑. Sicut ⁊̃ ꝓhibetur res tangi que
non tangenti tm̃. s ꝓhibenti ob. sicut alie¬
na pecunia. Id̾o ꝓhibitũ ÷ peccatũ qr ꝓhiben¬
ti ÷ dãpnosum. Cum gͦ tangit᷑ qͦd nec tangñti
hibet᷑. ut ꝑ sebonum obedientie ⁊ malũ in¬
obedientie monstret᷑. sicut pͥmꝰ homo a rebo¬
na ꝓhibitꝰ penã incurrit. ut non ex re mala
s ex inobedientia pena c̃e monstraret᷑: sicut
ex obedientia palma.

Expanded text:
esset homo intelligitur, quia prohibitus rem tetigit, quam esset homo intelligitur, quia prohibitus rem tetigit, quam si non prohibitus tetigisset, nec peccasset, nec poenam sensisset. Si vero venenosam herbam prohibitus tetigeris, poena sequitur; et si nemo prohibuisset, similiter sequeretur. Sic etiam prohibitur res tangi, quae non tangenti tantum, sed prohibenti obest, sicut aliena pecunia; ideo prohibitum est peccatum, quia prohibenti est damnosum. Cum vero tangitur quod nec tangenti hibetur, ut per se bonum obedientiae et malum inobedientiae monstretur. Sicut primus homo a re bona prohibitus poenam incurrit; ut non ex re mala, sed ex inobedientia poena esse monstretur, sicut ex obedientia palma.
Abbreviated transcription (Latin):
pit. ut qui ex eius fructu ꝯmedet. corpꝰ eius
tur. nec ulla infirmitate uel etatis imbecil
litate in deteriꝰ uel in occasum lab̾et᷑. Lignũ
aũ scientie boni ⁊ mali non anataͣhoc nom̃
accepit. sed ab occasione rei postea secute. Arbor
enĩ illa non erat mala. s scientie boni ⁊ mali:
iõ dicta est: qr post ꝓhibitionẽ erat in illa
transgressio futura. qua homo exꝑiendo discẽt
qͥd ess int̾ obedientie bonũ.:⁊ inobedientie ma-¬
lũ. Non gͦ defructu qui nasceret᷑ inde positũ ÷
illud nom̃: sed de re transgressionẽ secuta. Cog¬
tiam mali didicit qͥd sit int̾ bonũ obedientie
⁊ malũ inobedientie. Si uͦ pͥmi parentes obedi.¬
entes ẽẽnt: nec ꝯtra p̃ceptũ peccassent: nõ id̾o
tñ minꝰ diceret᷑ lignũ scientie boni ⁊ mali. qr ħ
ex eiꝰ tactu accideret si usur paret᷑. A ligno gͥ¬
homo ꝓhibitꝰ est. qr malũ non erat ut ip̃a pre¬
cepti ꝯseruatio: bonũ illi ess. transg̾ssio: ma-¬

Expanded text:
pit, ut qui ex eo manducaret, corpus ejus tur, nec ulla infirmitate vel litate in deterius vel in occasum laberetur. Lignum autem scientiae boni et mali, non a natura hoc nomen accepit, sed ab occasione rei postea secutae. Arbor enim illa non erat mala, sed scientiae boni et mali ideo dicta est, quia post prohibitionem erat in illa transgressio futura; qua homo experiendo disceret quid esset inter obedientiae bonum, et inobedientiae malum. Non ergo de fructu qui nasceretur inde positum est illud nomen, sed de re transgressionem secuta. Cogtiam mali didicit quid sit inter bonum obedientiae et malum inobedientiae. Si vero primi parentes obedientes essent, nec contra praeceptum peccassent, non ideo tamen minus diceretur lignum scientiae boni et mali, quia hoc ex ejus tactu accideret si usurparetur. A ligno ergo prohibitus est quod malum non erat, ut ipsa praecepti conservatio bonum illi esset, transgressio ma
Abbreviated transcription (Latin):
purgatorio alii tardius alii citiꝰ purgantur.
sodm quod ista ꝑeuntia magis uel minꝰ ama
rium quantomagis minus ue ꝑeuntiabona
dilexerunt tantotardius citiꝰq saluari. Un
non frustra illa tria distinxit apl̃s. lig. fe. sti.
inherent. qui scdm suos amandi hec modos:
diutiꝰ ut lignum. uł minus ut senum. uł mi¬
nimum ut stipula: ignem sustinebunt. Qui
igne securi sunt. non solum de illo eterno qͥ
cruciaturus est impios in et̾num. s ̃ de illo
emendatorio quo purgabunt᷑ quidã saluã
lia intelligunt᷑ peccata: ⁊ nullus adeo ꝑfectꝰ

Expanded text:
. In illo autem igne purgatorio alii tardius, alii citius purgantur, secundum quod ista pereuntia magis vel minus amarium, quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt, tanto tardius citiusque salvari. Unde non frustra illa tria distinxit Apostolus, lignum, foinhaerent. Qui secundum suos amandi modos, vel diutius ut lignum, vel minus ut foenum, vel minimum ut stipula, ignem sustinebunt. Qui  pretiosum, de utroque igne securi sunt: non solum de illo aeterno qui cruciaturus est impios in aeternum, sed etiam de illo emendatorio quo purgabuntur quidam salvanlia intelliguntur peccata, et nullus adeo perfectus
Abbreviated transcription (Latin):
mittant. In cordibus uo̾ minorum int̾dum
durant usq in finem. qui cum talib edifici¬
is transeunt. s dissoluunt᷑ in igne. Ipsi uͦ me¬
rito fundamenti: saluierunt. Gr̃auissimã
r̃n penam: sentient. Ex quo apparet quan¬
tam hic misccłiam exħibet d̃s ⁊ quantã ibi
exerceat seuĩtatem. cum ꝓ eodem peccato
multo grauius ibi puniat: quam hic.

Expanded text:
mittant. In cordibus vero minorum interdum mittant. In cordibus vero minorum interdum durant usque in finem, qui cum talibus aedificiis transeunt, sed dissolvuntur in igne. Ipsi vero merito fundamenti salvi erunt, gravissimam tamen poenam sentient. Ex quo apparet quantam hic misericordiam exhibet Deus, et quantam ibi exerceat severitatem, cum pro eodem peccato multo gravius ibi puniat, quam hic.
Abbreviated transcription (Latin):
nũ uͦ ⁊ feristi. accipi possunt scłarium rerõ
quamus licite ꝯcessarum tales cupiditates ut
amitti sine animi dolore non possint. hecgͦ e¬
dificat is qui cogitat que mundi sunt quomͦ
placeat mundo. qui circa diuitias suas quodã
carnali tenetur affectu: itam̃ ex ris multa be¬
neficia facit. nec ꝓ eis aliquid fraudis uel ra¬
pine molit᷑. Ex hiis gͥ patet quod non idem
homo simul hec ⁊ illa edificat. Illa N edificatio
ꝑfectorum t̾m est. qui non cogitant placere
cant: feruore caritatis ita absumit᷑ in eis pec¬
catum sicut gutta aque in camino ignis ⁊
id̾o numquã secum portant cremabilia ħ
au̾ inferior edificatio minorum ÷. qui non
t̾n preponunt. Si uͦ mundum preponerent
non suꝑ edificarent s destruerent fundam¬
tum. affectiones gͥ carnales quib deditis̃
domib ꝯiugib possessionib ita ut nił prepo¬
nant xp̃o: illis trib signant᷑: que in mentes
ꝑfectorum non cadunt: ⁊ si alia uenialia ad¬

Expanded text:
num, et stipula, accipi possunt secularium rerum, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Haec ergo aedificat is qui cogitat quae mundi sunt, quomodo placeat mundo; qui circa divitias suas quodam carnali affectu tenetur, et tamen ex eis multa beneficia facit, nec pro eis aliquid fraudis vel rapinae molitur. Ex his ergo patet quod non idem homo simul haec et illa aedificat. Illa enim aedificatio perfectorum tantum est, qui non cogitant placere cant, fervore charitatis ita absumitur in eis peccatum, sicut gutta aquae in camino ignis; et ideo nunquam secum portant cremabilia. Haec autem inferior aedificatio minorum est, qui notamen praeponunt. Si vero mundum praeponerent, non superaedificarent, sed destruerent fundamentum. Affectiones ergo carnales quibus dediti sunt domibus, conjugibus, possessionibus, ita ut nihil praeponant Christo, illis tribus significantur; quae in mentes perfectorum non cadunt, etsi alia venialia ad
Abbreviated transcription (Latin):
hec meruit xp̃s q̃n patri obedienꝰ cru¬
cem subut. s ⁊̃ abipsa ꝯceptione ex quo hõ
factus est ꝑ caritatẽ ⁊ iusticiã ⁊ alias uirtu-¬
tes inquarũ plenitudine fuit scd̃m hoĩem
rii tolerantiã. Tanta enĩ plenitudo spũali¬

Expanded text:
hoc meruit Christus quando Patri obediens crucem subiit, sed etiam ab ipsa conceptione ex quo homo factus est, per charitatem et justitiam et alias virtutes, in quarum plenitudine fuit secundum hominem rii tolerantiam. Tanta enim plenitudo sp
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ meriti. ꝓfecit tam̃ quantũ ad nũm
mĩtorum. plura enĩ habuit mĩta ĩ pas¬
sione quã in ꝯceptione. s maioris uirtu¬
tis non extiterunt in merendo plura:
:quã fuãnt pauciora. Meruit gͦ aꝯcepti¬
one non mͦ glam pͣassibilitatis ⁊ ĩmorta¬
litatis corꝑis: s ⁊̃ impassibilitatẽ anime.
ꝑ quid: ꝑ obedientiã ⁊ uoluntatẽ ꝑfe¬
ctam. quã ñ tunc pͥnũ habuit. nͨ maio¬
rẽ cum pati cepit ⁊ mori. obediensenim
ꝑfecte ⁊ bonus extitit scd̾m ħominẽ ex qͦ
fuit homo ħabuit gͥ anima illa aliqͦd
bonum in se post mortẽ qͦt non habuit
ante. Num gͥ melior uel beatior fuit
quam ante: absit quod melior fuerit.
qr non sanctior. nec gr̃a cumulatior. nec
⁊ beatior fuit in dei ꝯtemplõne: in quo
precipue beatitidoo osistit. Potest tam̃¬

Expanded text:
tamen, quantum ad numerum meritorum. Plura enim habuit merita in passione quam in conceptione; sed majoris virtutis non extiterunt in merendo plura, quam ante fuerant pauciora. Meruit ergo a conceptione non modo gloriam impassibilitatis et immortalitatis corporis, sed etiam impassibilitatis animae. Per quid? Per obedientiam et voluntatem perfectam, quam non tunc primo habuit, nec majorem cum pati coepit et mori. Obediens enim, perfectus, et bonus extitit secundum hominem, ex quo fuit homo. Habuit ergo anima illa aliquod bonum in se post mortem, quod non habuit ante. Num ergo beatior vel melior fuit quam ante? Absit quod melior fuerit, quia nec sanctior, nec gratia cumulatior. Nec etiam beatior fuit in Dei contemplatione, in quo praecipue beatitudo consistit. Potest tam