comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitã. lucẽ. sapientiã. bonitatẽ. ȩt̾nã beatitu¬
Nam si ñ inuenisti dm̃ tuũ. quomͦ est ille
hoc qđ inuenisti. & qđ illũ tam certa ueritaie
& uera certitudine intellexisti: Si uͦ inueni¬
sti. qͥd .ẽ. quod ñ sentis qđ inuenisti: Cur ñ
te sentit dñe ds̃ anima mea si inuenit̾ te:
An non inuenit. quẽ inuenit. ẽẽ. lucẽ & ue¬
ritatẽ: Quomͦ nanq intellexit hoc. nisi uiden¬
do lucẽ & ueritate᷑: Aut potuit om̃ino ali¬
qͥd intelligere de te. nisi ꝑ lucẽ tuã & ueritatẽ
tuã : Si gͦ uidit lucẽ & ueritatẽ. uidit te.
Si ñ uidit te: non uidit lucẽ nec ueritatem.
An &e ueritas & lux est qd uidit. & tam̃ nondũ
te uidit: qͥa uidit te aliquatenꝰ : sed ñ uidit
te sicuti es: Dñe ds̃ m̃s. formator & reforma¬
tor m̃s. dic desideranti auimȩ meȩ qͥd aliud
es quã quod uidit. ut pure uideat qđ desi¬
derat. Intendit se ut plus uideat. & nicħ
uidet ultra hoc qđ uidit nisi tenebras. im¬

Expanded text:
beatituNam si non invenisti Deum tuum, quomodo est ille hoc, quod invenisti, et quod illum tam certa veritate et vera certitudine intellexisti? Si vero invenisti, quid est quod non sentis quod invenisti? Cur non te sentit, Domine Deus, anima mea, si invenit te? An non invenit, quem invenit esse lucem et veritatem? Quomodo namque intellexit hoc, nisi videndo lucem et veritatem? Aut potuit omnino aliquid intelligere de te, nisi per lucem tuam et veritatem tuam? Si ergo vidit lucem et veritatem, vidit te: si non vidit te, non viAn et veritas et lux est quod vidit, et tamen nondum te vidit, quia vidit te aliquatenus, sed non vidit te sicuti es? Domine deus meus, formator et reformator meus, dic desideranti animae meae, quid aliud es, quam quod vidit, ut pure videat, quod desiderat. Intendit se ut plus videat, et nihil videt ultra hoc quod vidit nisi tenebras; im
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰmodi similiter. Quare ipsa suma natura
non est iusta. nisi ꝑ iusticiã. Uidet᷑ gͥ partici¬
patione qualitatis. iusticiȩ scilicet. iusta dici
sũme bona substantia. Quod si ita est: ꝑ aliud
ẽ. iusta. non ꝑse. At hoc contrariũ ÷ ueritati
ꝑspectȩ. qͥa bona uł magna uł subsistens quod
est: om̃ino ꝑse est non ꝑ aliud. Pi igit᷑ non est¬

Expanded text:
natura non est justa, nisi per justitiam. Videtur igitur participatione qualitatis, justitiae scilicet, justa dici summe bona substantia: quod si ita est, per aliud est justa, non per se. At hoc contrarium est veritati perfectae; quia bona, vel magna, vel subsistens, quod est omnino, per se est, non per aliud.
Abbreviated transcription (Latin):
bus locis. cũ hunc intellectũ & rei ueritas exhibe
at. & ipsa localis uerbi ꝓprietas nequaquã ꝓhi¬
beat : Solemus nanq sepe localia uerba irrepꝰ¬
hensibilit᷑ attribuere reb quȩ nec loca sunt.
nec circũ scriptione locali continent᷑. Uelut si
dicã ibi esse intellectũ in anima. ubi. ẽ. rationali¬
tas. Nam cũ ibi & ubi localia uerba sint: non tam̃
locali circũ scriptione aut anima c̃tinet aliquid.
aut intellectus uł rationalitas continent᷑. Quare
sũma natura scdm rei ueritatẽ aꝑtius dicit᷑ esse¬

Expanded text:
bus locis, cum hunc intellectum et rei veritas exhibeat, bus locis, cum hunc intellectum et rei veritas exhibeat, et ipsa localis verbi proprietas nequaquam prohibeat. Solemus namque localia verba saepe irreprehensibiliter attribuere rebus, quae nec loca sunt, nec circumscriptione locali continentur, velut si dicam ibi esse intellectum in anima, ubi est rationalitas. Nam cum ibi, et ubi, adverbia localia sint; non tamen locali circumscriptione aut anima continet aliquid, aut intellectus aut rationalitas continetur. Quare summa natura secundum rei veritatem, aptius dicit
Abbreviated transcription (Latin):
tiatur diuturnitatẽ. quȩ nullã penitus localis
uł tẽporalis distentionis magnitudine̾ fuscipit
conditio. ut tantũ modo quicqͥd eoꝵ metis clau¬
ditur. nec partiũ fugiat rationẽ. uł qualẽ sus¬
cipit locus eiꝰ scđ̾m qͣntitatẽ. uł qualẽ patit᷑
tẽpus eius scđ̾m diuturnitatẽ. nec ullomodo pos¬
sit totũ a diuersis locis uł tẽporib simul conti¬
neri. quicqͥd uͦ loci uł tẽporis continentia nequa¬
quã coercet᷑. nulla locoꝵ uł tẽporũ lege ad par¬
tium multiplicitatẽ cogatur. aut pręsens esse
totũ simul plurib locis aut tẽporib ꝓhibeat᷑.¬
erũ cũ constet eandẽ summã naturã non magis
esse in om̃ib locis quã in om̃ib quȩ funt. ñ uelut
quȩ contineat᷑. sed quȩ penetrando cuncta conti¬
neat. cur ñ dicat᷑ esse ubiq hoc sensu. ut potius
intelligat᷑ esse in om̃ib quȩ st̃. quã tantũ in om̃i¬

Expanded text:
tiatur diuturnitatem: quae nullam penitus localis tiatur diuturnitatem: quae nullam penitus localis vel temporalis distensionis magnitudinem suspicit conditio, ut tantummodo quidquid eorum metis clauditur, nec partium fugiat rationem, vel qualem suscipit locus ejus secundum quantitatem, vel qualem patitur tempus ejus secundum diuturnitatem; nec ullo modo possit totum a diversis locis vel temporibus simul contineri: quidquid vero loci vel temporis continentia nequaquam coercetur, nulla locorum vel temporum lege ad partium multiplicitatem cogatur; aut praesens esse totum simul pluribus locis aut temporibus prohibeaterum cum constet eamdem summam naturam non magis esse in omnibus locis, quam in omnibus quae sunt, non velut quae contineatur, quae penetrando cuncta contineat: cur non dicatur esse ubique, hoc sensu, ut potius intelligatur esse in omnibus quae sunt, quam tantum in omni
Abbreviated transcription (Latin):
quod locus. nec tẽpus quod tẽpus: non irratio¬
nabiliter dicit᷑ quia nullus locus est eiꝰ locus. &
nullũ tẽpus.ẽ. eius tẽpus. Quod uͦ nullũ locum
aut tẽpus habere conspicit᷑: id ꝓfecto nullatenus
loci aut tẽporis legẽ subire conuincit᷑. Nulla
gͥ lex loci aut tẽporis naturã ullã aliquomodo
cogit: quã nullus locus ac tẽptis aliqua continen¬
tia claudit. Quȩnã autẽ rationalis consideratio
om̃i moda ratione ñ excludat. ut creatricẽ fum¬
mãq om̃iũ substantiã. quã necesse. ẽ. aliena
esse & liberã a natura & iure om̃iũ quȩ ipsa de¬
nichilo fecit. ulla loci cohibitio uł tẽporis inclu¬
dat. cũ potius eius potentia quȩ nichil est aliuo
quã eius essentia. cuncta ase facta subse conti¬
nendo condudat: Quomͦ quoq non est impu¬
dentis imprudentiȩ. dicere quod fũmȩ ueritatis
aut locus circunscribat qͣntitatẽ. aut tẽpus me¬

Expanded text:
quod locus; nec tempus, quod tempus: non irratioquod locus; nec tempus, quod tempus: non irrationabiliter dicitur quia nullus locus est ejus locus, et nullum tempus est ejus tempus. Quod vero nullum locum aut tempus habere conspicitur, id profecto nullatenus loci aut temporis legem subire convincitur. Nulla igitur lex loci aut temporis naturam ullam aliquo modo cogit, quam nullus locus aut tempus aliqua continentia claudit. Quaenam autem rationalis consideratio omnimoda ratione non concludat, ut creatricem summamque omnium substantiam, quam necesse est alienam esse et liberam a natura et jure omnium, quae ipsa fecit de nihilo, nulla loci cohibitio vel temporis includat, cum potius ejus potentia, quae non est aliud quam ejus essentia, cuncta a se facta sub se continendo concludat. Quomodo quoque non est impudentis imprudentiae dicere quod summae veritatis aut locus circumscribat quantitatem, aut tempus me
Abbreviated transcription (Latin):
ta in p̾teritũ. prę̧sens. & futurũ. Non enĩ uiden¬
tur hac lege loci ac tẽporis cogi. nisi ea quȩ fic
sunt in loco uł tẽpore. ut loci spaciũ aut tẽpo¬
ris diuturnitatẽ ñ excedant. Quare ficut de his
quȩ huiꝰ modi sunt. unũ idemq totũ simul non
posse esse totũ indiuersis locis & tẽporib om̃i
ueritate asseritur : ita ut iniis quȩ huiꝰ modi
non sunt. id ipsũ nulla neces sitate concluditur.
Iure nanq dici uidet᷑. quod tantũ eiꝰ rei sit ali¬
quis locus: cuius qͣntitatẽ locus circũ scriben¬
do continet. & continendo circunscribit. & qđ
eius solũ rei sit aliquod tẽpus: cuius diuturni¬
tatẽ tempus metiendo aliquomodo terminat.
& terminando metit᷑. Qua ꝓpt᷑ cuiꝰ amplitudi¬
ni aut diuturnitati. nulla meta uł a loco uł a
tẽpore opponit᷑: illi nullũ esse locũ uł tẽpus
uere ꝓponit᷑. Qm̃ nanq nec locus illi facit

Expanded text:
ta in praeteritum, praesens et futurum. Non enim videnta in praeteritum, praesens et futurum. Non enim videntur hac lege loci ac temporis cogi, nisi ea quae sic sunt in loco vel tempore, ut loci spatium vel temporis diuturnitatem non excedant. Quare, sicut de his quae hujusmodi sunt, unum idemque totum simul non posse esse totum in diversis locis vel temporibus omni veritate asseritur; ita in his quae hujusmodi non sunt, idipsum nulla necessitate concluditur. Jure namque dici videtur, quod tantum ejus rei sit aliquis 13 locus, cujus quantitatem locus circumscribendo continet, et continendo circumscribit, et quod ejus rei solum sit aliquod tempus, cujus diuturnitatem tempus metiendo aliquo modo terminat, et terminando metitur. Quapropter cujus amplitudini, aut diuturnitati, nulla meta vel a loco vel a tempore opponitur; ulli nullum esse locum vel tempus vere proponitur. Quoniam namque nec locus illi facit,
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi esse ubiq & semꝑ. nisi aut tota aut
pars. Quod si nequaquã est ubiq & sẽꝑ : aut
erit det̾minate in aliquo loco uł tẽpore. aut in
nullo: De terminate autẽ eam in aliquo nor
posse esse: iam discussũ est. In nullo gͥ loco uł
tẽpore. id est nusquã & nunquã est. Non enim
potest esse. nisi aut in om̃i. aut in aliquo. Ped
rursus cũ constet in expugnabilit̾ non solũ
qͥa est ꝑ se & sine pͥncipio & sine fine. sed qͥa
aliqd sine ea nec usquã nec unquã est: neces¬
se est illã esse ubiq & semper.
uomodo gͦ conuenient hȩc tam contraria
scđ̾m ꝓlationẽ. & tam necessaria scđ̾m ꝓbatio¬
nẽ: Fortas se quodã modo est suͬma natura in
loco uł tẽpore. quo ñ ꝓhibet᷑ sic esse simul to¬
ta in singulis locis uł tẽporib: ut tamen non
sint plures totȩ sed una sola tota. nec eiꝰ ȩtas
quȩ non est nisi uera ȩt̾nitas non sit distribu¬

Expanded text:
intelligi esse ubique et semper, nisi aut tota, aut intelligi esse ubique et semper, nisi aut tota, aut pars. Quod si nequaquam est ubique et semper, aut erit determinate in aliquo loco vel tempore, aut in nullo; determinate autem eam in aliquo non posse esse, jam discussum est. In nullo igitur vel tempore, id est, nusquam et nunquam est. Non enim potest esse, nisi aut in omni, aut in aliquo. Sed rursus cum constet inexpugnabiliter non solum quia est per se, et sine principio, et sine fine; sed quia aliquid sine ea nec usquam nec nunquam est, necesse illam esse ubique et semper.Quomodo ergo convenient haec tam necessaria secundum prolationem, et tam necessaria secundum probationem? Fortasse quodam modo est summa natura in loco vel tempore, quo non prohibetur sic esse simul tota in singulis locis vel temporibus, ut tamen non sint plures totae, sed una sola tota; nec ejus aetas, quae non est nisi vera aeternitas, non sit distribu
Abbreviated transcription (Latin):
bili & ꝑspicua necessitate claruit. scilicet
qͥa illa sũma natura nullo mͦ cõposita. sed sũ¬
me simplex est & sũme in cõmutabilis. si aliuo
& aliud est indiuersis tẽporib. & ꝑ tẽpota di¬
stributas habet partes: Nut potius si illa
uera st̃. immo qͥa liquida uera st̃. quomͦ hȩc
possibilia sunt.: Nullo gͥ modo creatrix
essentia. aut ȩtas aut ęt̾nitas eius: recipit p̾¬
teritũ uł futurũ. Prȩsens enĩ quomͦ ñ habet.
si uere est: Sed fuit. significat pręt̾itũ. & eru
futurũ. Nunquã gͥ illa fuit uł erit. Quare
ñ est distincte. sicut nec simul. tota indiuersis
singulis tẽporib. Si gͥ sicut discussũ ÷ nec sic
est tota in om̃ib locis uł tẽporib. ut semel
sit tota in ombus & ꝑ partes in singulis. nec
sic ut tota sit in singulis: manifestũ est qm
loco uł tẽpore. ut pars sit in om̃i. & pars sit
extra omnẽ locũ aut tẽpus: impossibile est
ut sit ubiq & semꝑ. Nullatenus enĩ potest

Expanded text:
bili et perspicua necessitate claruit, scilicet, quia illa summa natura nullo modo composita, sed summe simplex et summe incommutabilis, si aliud et aliud est in diversis temporibus, et per tempora distributas habet partes; aut potius, si illa vera sunt; imo quia liquido vera sunt, quomodo haec possibilia sunt? Nullo igitur modo creatrix essentia, aut aetas, aut aeternitas ejus recipit praeteritum vel futurum. Praesens enim quomodo non habet, si vere est? sed fuit, significat praeteritum; et erit, futurum. Nunquam igitur illa fuit, vel erit; quare non est distincte, sicut nec simul tota in diversis singulis temporibus. Si igitur, sicut discussum est, nec sic est tota in omnibus locis vel temporibus, ut semel sit tota in omnibus, et per partes in singulis; nec sic, ut tota sit in singulis, manifestum est quia loco vel tempore, ut pars sit in omni, et pars sit extra omnem locum vel tempus, impossibile est ut sit ubique et semper. Nullatenus enim potest
Abbreviated transcription (Latin):
Ad qͦd cũ ea spe sim adductꝰ. ut qͥcqͥd facerem
illis solis a quib exigebat᷑ esset notũ. & patilo
post eisdẽ id ipsũ ut uilẽ rem fastidientib con¬
tẽptu ess& obruendũ. scio enĩ me in eo non tam
p̃cantib satis facere potuisse quã pretib me ꝓse¬
quentib finẽ posuisse : nescio tam̃ quo pacto sic
preter spem euenit. ut ñ solũ prȩdisti fr̃s sce et
plures alii scripturã ipsã quisq sibi eã transcriben.¬
do in longꝰ nuotie comendare iatagerent. Qua̾
ego sepe retractans. nichil potui inuenire me in
ea dixisse. qđ ñ catholicoꝵ patrũ & maxime beari
ANGIisTiri scriptis cohȩreat. Qua ꝓpt̾ sicui ui¬
debit᷑ qđ in eodẽ opusculo aliqͥd ꝓtulerim qđ aut
nimis nouu sit aut aueritate dissentiat. rogo ne
statiꝰ me aut prȩsũptorẽ nouitatũ aut falsitatis
assertorẽ exclam& s prius libros prȩfati doctoris

Expanded text:
Ad quod cum ea spe sim adductus, ut quidquid facerem Ad quod cum ea spe sim adductus, ut quidquid facerem illis solis a quibus exigebatur, esset notum, et paulo post idipsum ut vilem rem fastidientibus, contemptu esset obruendum: scio enim me in eo non tam precantibus satisfacere eisdem potuisse, quam precibus me prosequentibus finem posuisse. Nescio tamen quo pacto sic praeter spem evenit, ut non solum praedicti fratres, sed et plures alii Scripturam ipsam, quisque eam sibi transcribendo in longum memoriae condemnare satagerent: quam ego saepe retractans nihil potui invenire me in ea dixisse, quod non catholicorum Patrum, et maxime beati Augustini, scriptis cohaereat. Quapropter, si cui videbitur quod in eodem opusculo aliquid protulerim, quod aut nimis novum sit, aut a veritate dissentiat, rogo ne statim me aut praesumptorem novitatum, aut falsitatis assertorem exclamet; sed prius libros praefati doctoris
Abbreviated transcription (Latin):
mea pos sibilitate. hanc in torma ꝑost merunt.
tietinꝰ austoritate scripturei penitꝰ nichil in ea
pͥsuiaderet᷑. scd quicqͥd ꝑsingulas inuestigatio¬
nes finis assererẽt: id ita . ee. plano stilo & uulga¬
pl irgum̃tis simpliciq disputatione. & rationiᷤ
neceisitas breuit̾ cogeret. & ueritatis claritas pa¬
tenter ostender&. Noluerunt etiã ut nec simplia¬
b peneq fatuis obiectionib mͥ occurrentib ol¬
uiare conte̾nerẽ. Quod qͥdẽ diu tẽptare rclaui
atq me cũ re ipsa cõparans multis me rationib
excusare tẽptaui. Quanto enĩ id qdđ petebant
uia fibi optabant facilius tanto illud m actu
iniungebant difficiliꝰ. Tandẽ tam̃ uictus cum
precũ modesta importũsitate. tũ studii eorũ s̃
contẽnenda honestate inuitus qͥdẽ ꝓpt rei
difficultate᷑ & ingenii mei imbecillitatẽ quod
p̃cabant᷑ incoepi. s Abent᷑ ꝓpt̾ eoꝵ caritatẽ
quantũ potui scdm ipsorũ definitionẽ effeci

Expanded text:
erunt: quatenus auctoritate Scripturae penitus nihil in ea persuaderetur; sed quidquid per singulas investigationes finis assereret, id ita esse plano stylo et vulgaribus argumentis, simplicique disputatione, et rationis necessitas breviter cogeret, et veritatis claritas patenter ostenderet. Voluerunt etiam ut nec simplicibus peneque fatuis, objectionibus mihi occurrentibus obviare contemnerem. Quod quidem diu tentare recusavi, atque mecum reipsa comparans, multis me rationibus excusare tentavi: quanto enim id quod petebant usu sibi optabant facilius, tanto mihi illud actu injungebant difficilius. Tandem tamen victus, tum precum modesta importunitate, tum studii eorum non contemnenda honestate; invitus quidem propter rei difficultatem, et ingenii mei imbecillitatem, quod precabantur incoepi; sed libenter propter eorum charitatem, quantum potui secundum ipsorum diffinitionem effeci.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥpꝑe uerbũ su̾mȩ ueritatis qđ & ipsũ est sũ¬
ma ueritas. nullũ augmentũ uł detrimentã
sentiet scđm hoc qđ magis uł minus creaturis
sit simile. sed potius necesse erit om̃e quod
creatũ est tanto magis esse & tanto esse pstan¬
tius. qͣnto similtus est illi quod sũme est. &
sumie magnũ est. Hinc & enĩ fortasse. immo
ñ fortasse sed ꝓcerto. hinc om̃is intellestus. iu¬
dicat naturas quolibet modo uiuentes p̾stare
ñ uiuentib. sentientes ñ sentientib. rationales
irrationalib. Qm̃ enĩ sũma natura suo quodã
singulari modo. non solũ ÷ sed & uiuit. & sentit.
& rationalis est: liquet qm̃ om̃iũ quȩ funt:¬

Expanded text:
itatis, quod et ipsum est summa veritas, nullum augmentum vel detrimentum sentiet, secundum hoc quod magis vel minus creaturis sit simile; sed potius necesse erit omne quod creatum est tanto magis esse et tanto esse praestantius, quanto similius est illi quod summe est, et summe magnum est. Hinc etenim fortasse, imo non fortasse, sed pro certo, hinc omnis intellectus judicat naturas quolibet modo viventes praestare non viventibus, sentientes non sentientibus, rationales irrationalibus. Quoniam enim summa natura suo quodam modo singulari non solum est, sed et vivit, et sentit, et rationalis est, liquet quoniam omnium quae
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta quȩ st̃ Qm̃ gͦ cuncta quȩ sunt. sunt
ꝑ ipsũ unũ: ꝓculdubio & ipsũ unũ ÷ ꝑ se ipfũ.
Quȩtunq gͥ alia sunt : sunt ꝑ aliud. & ipsum
solũ ꝑse ipsũ. At quicqͥd est ꝑ aliud: minus est
Quare illud quod.ẽ. ꝑ se : maxime om̃iũ ests eist
gͥ unũ aliqͥd. quod solũ maxime & sume om̃iu.
est. Quod auit̃ maxime om̃iũ est. & ꝑ qͦd est

Expanded text:
ergo cuncta quae sunt, sunt per ipsum unum; procul dubio et ipsum unum est per seipsum. Quaecunque igitur alia sunt, sunt per aliud et ipsum solum per seipsum. At quidquid est per aliud, minus est Quare illud quod est per se, maxime omnium est. Est igitur unum aliquid, quod solum maxime et summe omnium est: quod autem maxime omnium est
Abbreviated transcription (Latin):
sepe me stadioseq
precati st̃: ut quedã
quę illis de meditan¬
da diuinitatis essen¬
tia & quibidã aliis
huiꝰ modi meditatio¬
ni coherentib tisita¬
ꝯ sermone colle¬
quendo ꝓ¬
tulerã.
sub quodã cis meditationis exẽplo de seriberm

Expanded text:
saepe me studioseque precati sunt ut quaedam quae illis de meditanda Divinitatis essentia, et quibusdam aliis huie meditationi cohaerentibus, usitato sermone colloquendo protuleram, sub quodam eis meditationis exemplo describer
Abbreviated transcription (Latin):
pugnat. suessionis usq uastando ꝑ accedit. inde remensem urbẽ aggreditur.
rchiep̃m quẽ hugo p̾fecerat. ⁊ quosd̾a primates capit. ⁊ lauduno
rgat. Mernens gͥ hugo qd̾ minime posset karolũ uincere. consiliũ habu¬
nitꝰ cũ asselino traditore uetulo qͥ erat ep̃c falsus laudunensis ⁊ consiliariꝰ
factã. Eradens autẽ asselinus ep̃e laudunũ in nocte una quiescentib
unctis hugoni duci francoꝵ uinctꝰ est karolus cũ uxore sua. ⁊ ducł
cũstodia apd̾ aurelianis ciuitatẽ. Nondũ enĩ erat ipse karolus unctꝰ in re-¬
gem. resistente illi hugone. Manens autẽ karolus in custodia aurelianis
in turrĩ. genuit illi uxor sua filios duos. ludouicũ ⁊ karolũ. ⁊ filias duas¬

Expanded text:
pugnat; Suessionis usque vastando peraccedit; inde Remim aggreditur, Rgo dux quod minime posset Karolum vincere, consilium habuit cum Ascelino traditore vetulo, qui erat episcopus falsus Laudunis et consiliarius aque tradens Ascelinus episcopus Laudunum in nocte una quiescentibus cunctis Hugoni duci Francorum, vinctus est rex Karolus cum uxore sua, et ductus in custodia Aurelianis civitate . Nondum autem ipse Karolus erat unctus in regem, resistente Hugone duce. Manens vero idem Karolus in custodia Aurelianis in turri, genuit illi uxor sua filios duos Hludovicum et Karolum. Eodem a
Abbreviated transcription (Latin):
int̃cio obiit. Uuaifero a pacis federe aũso: pipinus rex a¬
ĩnoũ pagũ depopłando p̃mit. ⁊ multa castella ipsamq
urbem auernus capit: ⁊ bladinũ urbis comitẽ cũ multis
rũpentes: armeniã infrstant. In quoꝵ patria cũ antiq
tp̃r pestilentia orta fuiss. suasu xp̃ianoꝵ in modũ cru¬
cis se totundertuit. ⁊ quia ꝑ hoc signũ salus patrce rib¬
dita fuerat. hc̃ ritũ tondendi tenuerunt. Yuaiferus
diffidens suis reb muros urbiũ aquitane subũtit solo
tenus: quos restairatis pipimuis. ad suoꝵ tutelã fidis cõ¬
⁊ incendio depopłatur. Stelle subito uise de celo cecidis¬
se. ita om̃s exterrnert̃. ut putarent finem mundi in¬

Expanded text:
tur. Waifero a pacis foedere averso, Pipinus rex Arvernicum pagum depopulando premit, et multa castella ipsamque urbem Arvernis capit, et Bladinum urbis comitem cum multis erumpentes, Armeniam infestant. In quorum patria cum antiquo tempore pestilentia orta fuisset, suasu christianorum in modum crucis se totonderunt, et quia per hoc signum salus patriae reddita fuerat, hunc ritum tondendi tenuerunt. Waiferus diffidens suis rebus, muros urbium Aquitaniae subvertit solo tenus; quos restaurans Pipinus, ad suorum tutelam, fidis com ad Febr. Stellae subito visae de caelo cecidisse ita omnes exterruerunt, ut putarent finem mundi im
Abbreviated transcription (Latin):
n archiuis beati medardi suessionis de sepultura eius cũ essem iuue¬
nis quedã legi: s sensum non latinitatẽ retinui. Ibi interfuit leo pa¬
bates etiã ⁊ alii innumeri. Corpꝰ imꝑatoris defuncti uestib imꝑialib:
iuis in duentes. aureã coronã capiti imposuert̃. Deinde suꝑ aureã cat¬
dram quasi uiuũ ⁊ iudicẽ sedere fecerunt: ⁊ suꝑ genua eius textũ qua¬
tuor euuangelistaꝵ aureis litteris scriptum collocauetunt. quẽ dextera
manu. sinistra uͦ sceptrũ aureũ tenebat. Catenulam etiam aureã diadema¬
ti coniungentes cathedre auree suꝑ quã sedebat ne caput defuncti decideret as¬
figentes: scutũ quoq aureũ quod romani ei fecerant ante faciem eius statuen¬
tes. arcum lapideũ in quo sepultꝰ erat aromatib p̾ciosis replentes monum̃¬
tum strenue sigillantes clauserunt. O biit autẽ anno dñi. dccc .xiiͦii.xiiii. ka¬

Expanded text:
In archivis beati Medardi Suessionis de sepultura ejus, cum essem juveIn archivis beati Medardi Suessionis de sepultura ejus, cum essem juvenis, quedam legi, sed sensum non latinitatem retinui. Ibi interfuit Leo pabates etiam et alii innumeri. Corpus imperatoris defuncti vestibus imperialibus et festivis induentes, auream coronam capiti imposuerunt. Deinde super cathedram quasi vivum et judicem sedere fecerunt et super genua ejus textum quatuor evangelistarum, aureis litteris scriptum, collacaverunt, quem dextera manu, sinistra vero sceptrum tenebat. Catenulam etiam auream diademati convingentes cathedre auree super quam sedebat, ne caput defuncti decideret affigentes, sentem quoque aureum quod 21 Romani ei fecerant, ante faciem ejus statuentes, arcum lapideum, in quo sepultus erat, aromatibus preciosis replentes, monumentum strenue sigillantes clauserunt. Obiit autem anno Domini dcccmo xiijo, xiiij k
Abbreviated transcription (Latin):
iulii que ⁊ aquileia. Gradus. Colonia. Moguntia. Iuuauũ. que
⁊ salz burch. Treueris. Senonis. Y esontio. Lugdunus. Uienna Ro¬
magus. Remis. Arelas. Darantelsia. Ebredunũ. Burdegala
Turonis. Eituricas. Moguntie pons quitigentoꝵ passuũ longitunis tͣns
renũ. quẽ karolꝰ imꝑator ꝑ x. annos ingenti labore ⁊ mirabili oꝑe de¬
lignis construxerat. ita ut ꝑpetuo durare posse uideret᷑. ita trib horis
ꝑ totas gallias concilia suꝑ statu eccłiarũ ab epĩs celebrari edicit. unũ fuit
Moguntie. alterũ Remis. Tercium turonis. Quartũ cabilonis. Quintũ arelati.
arolus imꝑator głosus regno ⁊ imꝑio suo ampliato ⁊ pacato. statu
quoq eccłie. scẽ ⁊ religiose ordinato. anno regni sui xl.uͦi. porro imperii
tercio decimo morit᷑ ⁊ sepelit᷑ aqͥs. anno etatis sue lxxiiͦ. qui pro magnitudine
rũ agnominatꝰ est magnꝰ. Post quẽ ludouicꝰ filiꝰ eiꝰ imꝑauit annis xxu

Expanded text:
Julii quae et Aquileia, Gradus, Colonia, Moguntia, Juvavum quae Julii quae et Aquileia, Gradus, Colonia, Moguntia, Juvavum quae et Salzburch, Treveris, Senonis, Vesontio, Lugdunus, Vienna, Rotomagus, Remis, Arelas, Darantasia, Ebredunum, Burdegala, Turonis, Bituricas. Rhenum quem Karolus imperator per decem annos ingenti labore de lilignis construxerat, ita ut perpetuo durare posse videretur, ita tribus horis  totas Gallias concilia super statu aecclesiarum ab episcopis celebrari edicit; unum fuit Moguntiae, alterum Remis, tertium Turonis, quartum Caballonis, quintum Arelati.arolus imperator gloriosus, regno et imperio suo ampliato et pacato, statu quoque ecclesie sancte et religiose ordinato, anno regni sui xlvjto, porro imperii sui xiijo, moritur et sepelitur Aquis, anno etatis sue lxxijo. Qui pro magnitudine operum agnominatus est magnus. Post quem Ludovicus, filius ejus, imperat annis xxvj.
Abbreviated transcription (Latin):
restuit. P ipinus filius karoli rex italie uenetiã sibi subegit:⁊ non mul¬
⁊ post mediolani obĩt. ⁊ harolus imꝑator uenetiam niceforo imꝑatori con
stantino politano reddidit. H arolus in tres partes regni sui. tres exeni¬
tus misit. unũ trans albiam qui hilinones debellauit. unũ in pannoniam
qui reliquias hunoꝵ & sclauos cõpressit. unũ contra britones qui eoꝵ ꝑ
fidiam coñtudit: ⁊ ubiq sibi uictoria prouenit. N arol imꝑator rerum¬
suarũ heredẽ xp̃m testamento facit. ⁊ quicqͥd in re mancipi habebat. intues
partes diuiso. terciã eoꝵ pauꝑib ⁊ famulantib palatio delegauit: dua uero
partes. in partes uiguiti ⁊ unã subdiuisit. ⁊ metropolitanis ep̃is qui totidẽ
sibi suberant. distribuit. ut metropolis eccłia terciam assignate sibi par¬
tis haberet. ⁊ duas inter suffraganeos epõs diuideret. N omina archiep̃aliũ
ciuitatũ que erat sub karolo. Roma. Rauenna. Mediolanũ. Forum

Expanded text:
ruxit. Pipinus rex Italiae Venetiam bello sibi subigit, et non multo post Mediolani obit; et Karolus imperator Venetiam Nicephoro reddit. N810. 9. 42. 8. 2. 3. Karolus in tres partes regni sui tres exercitus misit, unum trans Albiam, qui Hilinones debellavit, unum in Pannoniam, qui reliquias Hunorum et Sclavos compressit, unum contra Brittones, qui eorum perfidiam contudit; et ubique sibi victoria provenit. Karolsuarum heredem Christum testamento facit, et quicquid in re mancipi habebat, in tres partes diviso, tertiam eorum pauperibus et famulantibus palatio delegavit, duas vero partes in partes viginti et unam subdivisit, et metropolitanis episcopis, qui totidem sibi suberant, distribuit, ut metropolis aecclesia tertiam assignatae sibi partis haberet, et duas inter suffraganeos episcopos divideret. Nomina archiepiscopalium civitatum, quae erant sub Karolo: Roma, Ravenna, Mediolanum, Forum
Abbreviated transcription (Latin):
pellani eius. ⁊ in franciam tnslata multis signis clarificata sunt. Corpꝰ etiã
scĩ Gregorii pp̃ ad urbem suessionis tͣnslatũ eẽ dr̃. Anuo xiͦi. Amalariꝰ libri¬
ꝑatoris exeicitꝰ classe in africam transuectꝰ conserto p̾lio. magnã affroꝵ stragẽ
fecit. In wasconia annona de celo pluit frumento similis. s grana breuio¬
crebris sarracenoꝵ incursionib uexari ⁊ uastari suburbiũ romane urbis cir
consilio ⁊ auxilio imꝑatoriᷤ ludouici aĩatꝰ. nouam fabricã cepit. Anno xuiͦ.
Qudouicꝰ imꝑator aduersantes sibi alios exauctorauit. alios bonis p¬
Anno xuii. G regorius pp̃ in galliam ueniens contra imꝑatorẽ cum
filiis agebat. Imꝑator uxorẽ suam iudith quasi causam maloꝵ abdica¬
uit. Anno xixͦ. Ludouicus imꝑator a suis desertꝰ ⁊ proditꝰ ⁊ in potesta¬
tẽ filioꝵ redactus ep̃oꝵ iudicio arma deposuit. ⁊ ad agendam penitentiã
Anno xxͦ. Ludouicus imꝑator relaxat᷑. arma imꝑium. & uxorẽ recipit.

Expanded text:
 et in Franciam translata, multis signis clarificata sunt. Corpus etiam sancti Gregorii pape ad urbem Suessionis translatum esse dicitur. 832. Luperatoris exercitus classe in Africam transvectus, conserto prelio magnam Afrorum stragem fecit. In Wasconia annona de caelo pluit, frumento similis, sed grana breviocrebris Saracenorum incursibus vexari et vastari suburbia Romanae urbis circconsilio et auxilio imperatorum animatus, novam fabricam coepit. 831.Ludowicus imperator adversantes sibi alios exauctoravit, 832. 18. 2. Gregorius papa in Galliam veniens, contra imperatorem cum filiis agebat. Imperator uxorem suam Judith, quasi causam malorum, abdicavit. 833. 19. 3. Ludowicus imperator a suis desertus ac proditus et in potestatem filiorum redactus, episcoporum judicio arma deposuit, et ad agendam poenitentiam 834. 20. 4. Ludowicus imperator relaxatus, arma, imperium et uxorem recipit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tributum exigunt. Anno xxuͦ. Ludouicus imꝑator filio suo lo¬
thario sub fide ad se uenienti reconciliat᷑. eiq dignitatẽ imperii ⁊ reg¬
ni coronã tribuit. Cometes in signo arietis apparuit. ⁊ ꝑ aliqͦt dies plu
rimi instar stellarũ ignidi ꝑ celum discurrere uiderentur.

Expanded text:
et tributum exigunt. 839. 25. 9. Ludowicus imperator filio suo Lothario sub fide ad se venienti reconciliatur, eique dignitatem imperii et regni coronam tribuit. Cometerimi instar stellarum igniculi per coelum discurrere videntur.
Abbreviated transcription (Latin):
cipatu petente ipso ludouico de greco in latinũ tͣnslatos. qui libri parisiꝰ in ip¬
so sc̃i mrĩs festo missi. cum gaudio suscepti sunt: quod gaudiũ uirtꝰ sc̃i mr̃is
auxit. decẽ: nouẽ egrotis in ipsa nocte ibi sanatis. Anno xiͦ. imꝑii sui. Lu¬

Expanded text:
cipatu, petente ipso Ludowico de Greco in Latinum translatos. Qui libri Parisius in ipcipatu, petente ipso Ludowico de Greco in Latinum translatos. Qui libri Parisius in ipso sancti martyris festo missi, cum gaudio suscepti sunt; quod gaudium virtus sancti martyris auxit, decem et novem egrotis in ipsa nocte ibi sanatis. Walcaudus L
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatoris. Terre motus factus est. multe uille ⁊ domꝰ celesti igne cremant᷑.
homines ⁊ animalia ictu fulminũ exanimant᷑. fruges gͣndine uastantur. cum
ipsa gͣndine ueri lapides immensi ponderis cadunt: ⁊ hec ꝓdigia gͣndis hominũ
mortalitas subsequit᷑. In territorio tullense uilla cõmerciaco. puella duoden
nis pꝰ sactã cõmunionẽ in pascha a sacerdote susceptã. primũ ꝑ decẽ menses pa-
ne. deinde om̃i cibo ⁊ potu ꝑ trienniũ abstinuit: ⁊ postea ad cõmunẽ hominũ
uale. aere in tẽpestatẽ repente cõu̾so. ingens fragmentũ glaciei cum gͣn-¬
dine cecidit. cuius longitudo pedes quindecĩ. latitudo sex. grossitudo duos pedes
habebat. Legati michaelis imꝑatoris uiter cetera munera detulert̃ Ludouico
imꝑatori libros dionisĩ ariopagite ab eo conscͥptos. de ierarchia iđ est sacro pͥn-¬

Expanded text:
imperatoriimperatorihomines et animalia ictu fulminum examinantur; fruges grandine vastantur; cum ipsa grandine veri lapides immensi ponderis cadunt; et haec prodigia grandis hominum mortalitas subsequitur. In territorio Tullense villa Comertiaco punis post sacram communionem, quam in pascha a sacerdote susceperat, primo pane, ne, deinde omni cibo et potu per triennium abstinuit, et postea ad communem hominum vale, aere in tempestatem repente converso, ingens fragmentum glaciei cum grandine cecidit; cujus longitudo pedes quindecim, latitudo sex, grossitudo duos pedes habebat. Legati Michaelis imperatoris inter cetera munera detulerunt Ludowico imperatori libros Dionisii Areopagitae, ab eo conscriptes de hierarchia, id est sacro prin
Abbreviated transcription (Latin):
in franciã ueniens ludouicũ in imꝑatorẽ coronauit. Anno sodo imꝑii¬
sui. ludouicꝰ imꝑator excercitũ contra danos mittit. ⁊ ꝑ eum obsides acci
rium monachoꝵ addita sunt. & multa scãrum scripturarũ compilatione
facta: clericoꝵ ⁊ clericaliũ scĩmonialiũ regule constitute sunt. Anno uiͦi.¬
Ludouicꝰ imꝑator partitionẽ regni inter filios suos factam. confirmat
uelante inuenit aureis uelatum indumentis sanguine ipsius adhuc in¬
fusis: & ipsã ⁊ corpora scõꝵ ualeriani sponsi eiꝰ. ⁊ tiburtii ⁊ Maximi.
Urbani quoq pape. in eccłiam a se eis edificatã tͣnͣsposuit. Anno uiiͦ.¬
nũ. latitudine quatuordenũ. altitudine sex quipedali. sine manib de ter¬
ra precisus ⁊ sublatus est: ⁊ ultra pedes xxu. translatus est. Anno ixͤ. lu-¬
ꝯsecratus coronam regni & imꝑatoris atq augusti nomen accepit. Rome qui¬
d̾a nobiliũ ꝑimunt᷑. ꝓ eo qd̾ ꝓniores iusto esse uiderent᷑ ad fidelitatẽ lotharii

Expanded text:
Franciam venit, et Ludowicum in imperatorem coronavit. Ludowicus imperator exercitum contra Danos mittit, et per eum obsides acciprium monachorum addita sunt; et multa sanctarum scripturarum compilatione facta, clericorum et clericalium sanctimonialium regulae constitutae sunt. DeficiLudowicus imperator partitionem regni inter filios suos factam confirmat velante invenit, aureis velatum indumentis sanguine ipsius adhuc infusis; et ipsam et corpora sanctorum Valeriani sponsi ejus et Tyburtii et Maximi, Urbani quoque papae, in aecclesiam a se eis edificatam transposuit. Ludowicenum, latitudine quatuordenum, altitudine sesquipedali, sine manibus de terra precisus et sublatus est, et ultra pedes 25 translatus est. In consecratus, coronam regni et imperatoris atque augusti nomen accepit. Romae quidam nobilium perimuntur, pro eo quod proniores justo esse viderentur ad fidelitatem Lotharii
Abbreviated transcription (Latin):
manni famosissimũ aquis grani palatiũ inde cremant. ⁊ coloniam agri¬
pinam. cum monasteriis ⁊ palatiis regũ. uillas quoq habitatorib inter¬
fectis igne cremauerunt. Nam p̾cedenti anno ciuitatẽ atrebatũ. camera¬
i. tornacũ. ⁊ omĩa monasteria circa fluiium scaldũ. ⁊ fluuiũ iscari
destruxerunt. incenderunt. acolas autẽ terre aut captiuauer̃t aut occide

Expanded text:
manni famosissimum Aquisgrani palacium cremant et Coloniam Agrippinam cum monasteriis et palaciis regni, villas quoque, habitatoribus interfectis, igne cremarunt. Nam precedenti anno civitatem 24 Atrebatum, Cameracum, Tornacum et omnia monasteria circa fluvium Scaldum et fluvium Yscart destruxerunt, incenderunt, accolas autem terre aut captivarunt aut occide
Abbreviated transcription (Latin):
francũ ⁊ lotheringiã ꝑuagantes: ambianis. atrebatis. corbeiã. cameracũ. tar¬
uennã. fines morinoꝵ. menapioꝵ. brachatensiũ omnẽq circa scaldũ flumen
teriã. monasteria scõꝵ walerici ⁊ Nicharii ferro ⁊ igni deuastant. inde
wal fluuiũ ingressi. totã batuam. palatiũ etiam neomagi incendunt. S acri
ordinis in utroq sexu ministri ubi poteuant oportunas lacebant: ⁊ sc̃õn arꝑa¬
⁊ scm̃ corpora ⁊ pignera locis tutiorib absconderant. N orthinanni urbem tre¬
tes. post multas incursiones a ladouico ⁊ karlomanno francoꝵ regib.xii. mi¬
lia argenti ꝓbati pondera pro tributo exigunt ⁊sic in xii. annis pacem ꝓ¬
mittunt: ⁊ mare repetunt. Hoc tempore rodulfus quida corpꝰ sci kalix

Expanded text:
Franciam et Lotharingiam pervagantes, Ambianis, Atrebatis, Corbeiam, Cameracum, Tarvennam, fines Morinorum, Menapiorum, Bracbatensium, omnemque circa Scaldum fluvium terram, monasteria sanctorum Walarici et Richarii, ferro et igni devastant. Inde Wal fluvium ingressi, totam Batuam, palatium etiam Neomagi iordinis in utroque sexu ministri ubi poterant opportunius, latebant; et sanctorum corpora et pignora locis tutioribus abscondebant. Ad haec mtes, post multas incursiones, a Carlomanno Francorum rege duodecim millia marcarum argenti probati pro tributo exigunt: et sic in duodecim annos pacem promittentes, mare repetunt. Hoc tempore Rodulphus quidam corpus sancti Calix
Abbreviated transcription (Latin):
ciam repetunt. dicentes se cum rege francoꝵ tantũ: non cũ francis pepigis¬
se pactũ. Hinc compulsi franci. karolũ imꝑatorẽ ad auxiliandũ sibi inui¬
tantes: franciã ei subiciunt. Qui contra northmannos apud louanium
castra metatos semel ⁊bis exercitũ misit. s nichil dignũ fecit. Regna¬
uit gͦ karolus in francia annis qͥnq.

Expanded text:
ciam repetunt, dicentes se cum rege Francorum tantum, non cum Francis pacis pe pigisse pactum. Hinc compulsi Franci Karolum imperatorem ad auxiliandum sibi invitantes, Franciam ei subiciunt. Qui contra Northmannos apud Lovanium castra metatos semel et bis exercitum misit, sed nihil dignum fecit. Regnavit ergo Karolus etiam in Francia annis 4.
Abbreviated transcription (Latin):
pectante. pape rem retulit. negantẽ ꝑ sandaliu̾ ad peniten¬
tiã mouit. & missa uice eiꝰ celebrata. & parte crismatis a se
consecrati assumpta. demone reuectante ad eccłam suam
rediit sab̃bo sc̃o. hota celebrandi officii.

Expanded text:
pectante, papae rem retulit, negantem per sandalium ad poenitenpectante, papae rem retulit, negantem per sandalium ad poenitentiam movit, et missa vice ejus celebrata, et parte crismatis a se consecrati assumpta, daemone revectante ad aecclesiam suam rediit, sabbato sancto, hora celebrandi officii.
Abbreviated transcription (Latin):
substituit᷑. H ildericiis rex andegauis incendit. & paulũ
comitem rirbis ꝑinit. Hildericus rex & audouachritis con¬
feclerati: alemannos sibi subiugatt. E amis tempore in
burgundia senator ecticius. iii milia pauꝑes sustentatiᷤ
celestis pmissionis uocem audutit. ⁊ enon imꝑator. Heo¬
nem au̾gastũ filium suũ interficere cupiens. ꝓ eo mat̃ eius
aliũ figura simiłe optulit. ipsumq leonẽ occulte dericii
fecit qui in elericatu usq ad lustiniani tẽpora uix̃. ꝑ idẽ
temꝑib Antidius besontionensis ep̃c. De hoc antidio
legit᷑: quod aliquando nͥi fr̃ post palmas transiens pontẽ
diuiii fluminis indit agmen demonũ gesta sua suo pͥti
pi referentiũ. ⁊ int̾ eos ethiopẽ in manu sandalũ i
gnatũ tande ad lapsum traxerit. Quocans ad se ethiopẽ.
⁊ in uirtute di ⁊ sc̃e crucis suꝑ eũ ascendens. eo uectante.
ia ueñ fr̃ã .u. hora celebrandi officii. ⁊ demone ꝓforib e¬

Expanded text:
s accipit. Hildericus rex Andegavis incendit, et Paulum comitem urbis perimit. Hildericus rex et Audovachrius confoederati, Alemannos sibi subjugant. Famis tempore in Burgundia senator Ectitius quatuor milia pauperes sustentans, caelestis promissionis vocem audivit. 482. 9. nem Augustum filium suum interficere quaerens, pro eo mater ejus alium figura similem obtulit, ipsumque Leonem occulte clericum fecit, qui in clericatu usque ad Justiniani tempora vixit. Per idem acono, Antidius Besontionensis episcopus. De hoc Antidio legitur, quod aliquando 3 feria post palmas transiens pontem Duvii fluminis, vidit agmen demonum, gesta sua principi suo referentium, et inter eos Ethiopem in manu sandalium pgnatum, tandem ad lapsum traxerit. Qui vocans ad se Ethiopem, et in virtute Dei et sanctae crucis super eum ascendens, eo vectante Romam venit feria 5, hora celebrandi officii; et demone pro foribus ex
Abbreviated transcription (Latin):
ris & clauis iħu xp̃i crucifixi scĩficatã. que dr primi ⁊ magni constantini im¬
ꝑatoris fuisse donatã rodulfo regi burgundionũ. ⁊ italie. a samsone comuite.
rex henricꝰ p̾cib. minis. munerib. addita etiã parte ꝓuincie sueuoꝵ a
rodulfo comite extorquet. ⁊ hanc ad insigne ⁊tutamen imꝑii posteris reli
quit. Ioħes papa amilitib guidonis marchionis captꝰ. ⁊ in custodiã
trusus. ceruicali suꝑ os eiꝰ posito pessime stnͣgulatꝰ est. in cuiꝰ loco alter
ohes subrogatus est. fr̃ alberici. roma expulso hugone regentis.
legit᷑ hoc in loco leo papa presedisse. Willelmꝰ comes northinannoꝵ int̾¬

Expanded text:
clavis Jesu Christi crucifixi sanctificatam, quae dicitur primi et magni Constantini imperatoris fuisse, donatam Rodulfo regi Burgundionum et Italiae a Samsone comite, rex Henricus precibus, minis, muneribus, addita etiam parte provintiae Suevorum, a Rodulfo comite extorquet; et hanc ad insigne et tutamen imperii posteris reliquit. 930. 11. 2. 25. Johannes papa a militibus Guidonis marchionis captus et in custodiam trusus, cervicali super os ejus posito pessime strangulatus est. In cujus loco alter Johannes subrogatus est, frater Alberici, Romam expulso Hugone regentis. Alibi legitur hoc in loco Leo papa presedisse. Vencezlaus princeps
Abbreviated transcription (Latin):
lunt: cui uoce ⁊ usu reddito diuinitus. it̃m ei ocłos ⁊ linguã radi¬
citus euellunt. qui de manu eoꝵ erutus. ad karolum fugit quãto¬
oius. H arolus rex leonem papam in sede apłica relocat. ipse quoq¬
romã ꝓꝑat. causas examinat. reos legalit̾ dãnat. sicq om̃s roma¬
norũ motus sedat. Gens auarũ a fide deficit. Haleares insule au¬
xilio francoꝵ a sarracenis defensatur. Per Widonem karoli
aucem britones uincunt᷑. ⁊ iu deditionẽ recipiunt᷑. Geroldꝰ drix
baioariȩ in pannonia anarib congressus ꝑimitur. de quo in nisioue
Wetini legitur. qd int̃ mres adnumẽratus sit. In mense iulio¬
contra naturã asꝑa ⁊ gelu conoreta bis finit prtuna. s nichil
fructib nocuit.

Expanded text:
lunt. Cui voce et visu reddito divinitus, iterum ei oculos et linguam erulunt. Cui voce et visu reddito divinitus, iterum ei oculos et linguam eruunt radicitus. Qui de manu eorum erutus, ad Karolum fugit quantotius. HRomam properat, causas examinat, reos legaliter damnat, sicque omnes Romanorum motus sedat. Gens Avarum a fide deficit. Baleares insulae auxilio Francorum a Saracenis defensantur. Per Widonem Karoli ducem Brittones vincuntur et in deditionem recipiuntur. Geroldus dux BajoariWethini legitur, quod inter martyres annumeratus sit. In mense contra naturam aspera et gelu concreta bis fuit pruina, sed nihil fructibus nocuit.
Abbreviated transcription (Latin):
aquis grani basilicã plurime pulcritudiuis: ad cuiꝰ structurã
a roma ⁊ rauenna columnas ⁊ marmora de uehi fecit. Leo
sc̃i petri cũ uęxillo romane urbis karolo regi misit. Henricus¬
dux forouilianoꝵ expoliato in pannonia auarũ principe yriugo.
inestimabilem thesaurũ eiꝰ misit regi karolo. Thudin pͥnceps
auarũ. se ⁊ patͥam suã karolo regi dedit: ⁊ grãm baptisi¬
pit. Hyrene iniꝑatrix suꝑ erepto sibi imꝑio femineo dolore ab¬
usa. constantinũ filiũ suũ ocłis ⁊ imꝑio priuat. ⁊ sola anius tͥb
imꝑat. Thatun hispanus barchinone p̃frctus se karolo regi de¬
lio saxones uincit. Adelphon rex galithiȩ. regi karolo in¬
ta muna mictit. Sol obtrnebratus est ꝑ dies decem ⁊ septem.
onstantinus imꝑator moritur. In hispama barchinona sarracenis
reddlita. a karolimilitib est obsessa. L eonem papam celebritatem le¬
tanie maioris agentem. romani capiunt.⁊ linguã ei ocłosq euel¬

Expanded text:
Aquisgrani basilicam plurimae pulchritudinis, ad cujus structuram a Roma et Ravenna columnas et marmora devehi fecit. 796.sancti Petri cum vexillo Romanae urbis Karolo regi misit. Widux Forojulii exspoliato in Pannonia Avarorum principe Yringo, inaestimabilem thesaurum ejus misit regi Carolo. Thudin princeps Avarorum se et patriam suam Carolo dedit, et gratiam baptis. Hyrene imperatrix super erepto sibi imperio foemineo dolore abusa, Constantinum filium suum oculis et imperio privat, et sola annis 3 imperat. Thatun Hyspanus Barcinonae prefectus se Karolo regi deones gravi praelio vincit. Adelphon rex Galithiae regi Karolo multa munera mittit. Sol obtenebratus est per dies 17.onstantinus imperator moritur. In Hispania Barcinona Saracenis reddita, a Karoli militibus est obsessa. Leonem papam celebritatem letaniae majoris agentem Romani capiunt, et linguam ei oculosque evel
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuat. aifero uͦ ⁊ hunaldo filiis eudonis dinicando uictis:
i fresonũ cũ multis ꝑunit.⁊ fresiã sibi subiugat. Quen¬
nionẽ postmodũ galliȩ ubbem a sarracenis dolo ⁊ consensu ma¬
riuitii ꝓuincie ducis captã obsidet: eaq fortit̾ recepta. sar¬
racenos usq ad int̾uetionẽ delet. Sarracenoꝵ rege athuna¬
obsesso iutra galliȩ urbẽ uarbonẽ a harolo: sarracem ex
hispatua cũ alio rege amorei occurrunt subsidio. Qui
congressi kabolo ambob regib ꝑemptis: ⁊ ciitate recepta ab
eo ultimo pene attriti sunt ext̾minio. eoq insequente fugientiᷤ
regionis uibes asarracenis iuuasas capit.⁊ soletenus destruit.
Arelato urbe galliarũ capta a sarracenis. ⁊ om̃ib circũquaq demo¬
litis. Rarolus ascito sibi inauxiliũ luit prando rege langobardoꝵ eis
occurrit: eosq t̃rore noĩs sui infugã u̾tit. Sic sarracenis qͥ totã pe¬
ie asiã. totã libiã. multãq ęurope partẽ inuaserant: karolus.

Expanded text:
us, Waifero et Hunaldo filiis Eudonis dimicando victis Acem Fresonem cum multis perimit, et Fresiam sibi subigit. nionem Galliae urbem a Saracenis dolo et consensu Mauruncii Provinciae ducis captam obsidet, eaque fortiter recepta, Saracenos usque ad internecionem delet. Abhinc regnobsesso intra Galliae urbem Narbonam a Karolo, Saraceni ex Hispania cum alio rege Amor ei occurrunt subsidio. Qui congressi Karolo, ambobus regibus peremptis et civitate recepta ab eo, ultimo paene attriti sunt exterminio; eoque fugientes regionis urbes a Saracenis invasas capit et solo tenus destruit. 738. 21. 17. 12. 28. 11. Arelato urbe Galliarum capta a Saracenis, et omnibus circunquaque demolitis, Karolus ascito sibi ad auxilium Liuthprando rege Langobardorum eis occurrit, eosque terrore nominis sui in fugam vertit. Sic Saracenis, qui totam paene Asiam, totam Libiam multamque partem Europae invaserant, Karolus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
os ꝓsternit. Qui ligeri transito. Eudonem ducem aquita¬
ie bello uictum fugat. ⁊ aquitaniam grauit᷑ deuasta
udo dux karolo inferior ꝑ omĩa. sarracenos contra eum
in galliis habitaturi garumnã tanscunt. omĩa deuastant.
eccłiasq dĩ cremant: quib karolus dĩ auxilio fretꝰ bello con¬
currit ⁊ ex ex eis trecenta octoginta quinq milia. cũ rege.
sit. Eudo quoq larolo reconciliatꝰ: castra sarracenoꝵ
nachus sc̃itate ⁊ scientia clarus obitt. Rarolus iugduno aliis¬
q ciuitatib captis: burgundiã sibi subiugat. Ragenfredus

Expanded text:
s regnat. Carolus Ligeri transito Eudonem ducem Aquitaniae bello victum fugat, et Aquitaniam graviter devastaudo dux, Karolo inferior per omnia, Saracenos contra eum in Galliis habitaturi, Garunnam transeunt, omnia devastant, aecclesiasque Dei cremant. Quibus Karolus Dei auxilio fretus bello concurrit; et uis amittit. Eudo quoque Carolo reconciliatus castra Saracenorum nachus sanctitate et scientia clarus obit. Karolus Lugduno aliisque civitatibus captis, Burgundiam sibi subjugat. Raginfredus
Abbreviated transcription (Latin):
rentib ibi a francia sororib suis. regina scilicet francoꝵ Gerberga. matre
lotharii regis ⁊ karoli ducis. ⁊ haux ide uxore hugonis parisioꝵ comitis:
quoꝵ filius fuit hugo. qui post regnauit in francia. Ubi omĩs illa re¬
galis ꝓsapia. tanto ad inuicem congratulationis iubilo est affecta:
ut inꝰ omni uita eoꝵ. uix aliquid gaudii huic leticie potuerit equipe
tes suos. lotharium regẽ ⁊ filios hugonis. ubi cõpendiũ uenit: febre
correptus remis redit. ibi qͥcqͥd habuit in re mancipi ꝑ testamentũ
eccłiis scõꝵ delegato. mortuus est: corpꝰ eiꝰ a theoderico mettensi ep̃o

Expanded text:
rrentibus ibi a Francia sororibus suis, regina scilicet Francorum Gerberga, matre Lotharii regis et Karoli ducis, et Hathuide uxore Hugonis Parisiorum comitis, quorum filius fuit Hugo, qui post regnavit in Francia. Ubi omnis illa regalis prosapia tanto adinvicem congratulationis jubilo est affecta, ut in omni vita eorum vix aliquid gaudii huic laetitiae potuerit equipertes suos, Lotharium regem et filios Hugonis, ubi Compendium venit, febre correptus Remis redit; ibi quidquid habuit in re mancipi, per testamentum aecclesiis sanctorum delegato, mortuus est. Corpus ejus a Deoderico Mettensi episcopo
Abbreviated transcription (Latin):
to exercitu. Turismodꝰ filius theod̾ici regnũ uusigotho¬
rũ suscepit anuisq tͥb regnauit. Nichasius rem̾sis
sis ep̃c captiuat᷑: s hunis cecitate ꝑcussis. cũ captiuis
sue urbis relaxat᷑. Cũ id̾e attila urbem trecassinã¬

Expanded text:
to exercitu. Thurismodus filius Theoderiti regnum Wisigothato exercitu. Thurismodus filius Theoderiti regnum Wisigotharum suscepit, annisque 3 regnavit. Nychasius Remensissis episcopus captivatur, sed Hunis caecitate percussis, cum captivis suae urbis