comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terrã. neq aliud qđcunq uiram̃tum.
Sit autẽ sermo ur̃. est est. non non. ut ñ
sub iudicio decidatis. illo uidelicet iu¬
dicio sub quo decidit herodes. ut uel
peierare. uel ob ꝑiuriũ cauendũ aliud
necesse haberet patrare flagitiũ. At si ali¬
rit. qͦd obseruatũ scilicet peiorẽ uergat
in exitũ: libere illud consilio salubriore
mutandũ nouerimꝰ. ac magis instante
necessitate peierandũ nob̾.quã ꝓ uitan-¬
do ꝑiurio in aliud crim grauius ẽẽ di¬
uertendũ. Deniq iurauit dauid ꝑ dñm
occidere nabal uirũ stultũ. & impium:
atq om̃ia quȩ ad illũ ꝑtinerent demoli¬
ri. sed̃ ad primã int̾cessionẽ abiga il fe¬
minȩ prudentis mox remisit minas. re-¬
uocauit ensẽ in uaginã. neq aliquid
culpȩ se tali ꝑiurio contraxisse doluit.
Iurauit herodes dare saltatrici qđcũq
postulasset ab eo: & ne ꝑuirus diceret᷑
a conuiuis. ipsũ conuiuium sanguine

Expanded text:
terram, neque aliud quodcunque juramentum. terram, neque aliud quodcunque juramentum. Sit autem sermo vester, Est est, Non non, ut non sub judicio decidatis ; illo videlicet judicio sub quo decidit Herodes, ut vel pejerare, vel ob perjurium cavendum aliud necesse haberet patrare flagitium. At si alirit, quod observatum scilicet pejorem vergat in exitum, libere illud consilio salubriore mutandum noverimus, ac magis instante necessitate pejerandum nobis, quam pro vitando perjurio in aliud crimen gravius esse divertendum: Denique juravit David per Dominum occidere Nabal virum stultum et impium, atque omnia quae ad illum pertinent demoliri: sed ad primam intercessionem Abigail feminae prudentis, mox remisit minas, revocavit ensem in vaginam, neque aliquid culpae se tali perjurio contraxisse doluit . Juravit Herodes dare saltatrici quodcunque postulasset ab eo, et ne perjurus diceretur a convivis, ipsum convivium sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
oportet nos ne talia geramus instrui. Non
enĩ festis diẽ nr̃i natalis in memoriã retio¬
care. non ullum tempꝰ illecebris indulge¬
re carnalib: sed diẽ potius exitus nr̃i de-¬
bemus lacrimis. p̃cib. crebrisq p̃ueni¬
re ieiunis. Hinc ecenĩ uir sapiens admo¬
net dicens. In om̃ib oꝑib tuis memora¬
re nouissima tua: & in ȩt̾num ñ peccabis.
Sed nec m̃bra nr̃a quȩ iã dño consecra¬
ta sunt. lusib atq ineptis dari motib
decet. Dicit nanq apłs. Nescitis qm̃ cor¬
pora ur̃a mẽbra sunt xp̃i: Tollens gͦ
mẽbra xp̃i faciam mẽbra meretricis:¬
Absit. Unde & alibi obsecrat ꝑ miscłiã
dei: ut exhibeamꝰ corpora nr̃a hostiã ui-¬
uentem. sc̃am. dõ placentẽ.Quantũ uero
temeritatẽ iurandi uitare debeamꝰ. et
ipse in euangłio dñs. & iacobus in epła
sua docet dicens. Ante om̃ia autem fr̃s
mei nolite iurare:neq ꝑ cȩlũ. neq per

Expanded text:
oportet nos, ne talia geramus, instrui. Non oportet nos, ne talia geramus, instrui. Non enim festis diem nostri natalis in memoriam revocare, non ullum tempus illecebris indulgere carnalibus, sed diem potius exitus nostri debemus lacrymis, precibus, crebrisque praevenire jejuniis, hinc etenim vir sapiens admonet, dicens: In omnibus operibus tuis memorare novissima tua, et in aeternum non peccabis . Sed nec membra nostra quae jam Domino consecrata sunt, lusibus atque ineptis dare motibus decet. Dicit namque Apostolus: Nescitis quoniam corpora vestra membra sunt Christi ? Tollens ergo membra Christi, faciam membra merebsecrat per misericordiam Dei, ut exhibeamus corpora nostra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem. Quantum vero temeritatem jurandi vitare debeamus, et ipse in Evangelio Dominus , et Jacobus in Epistola sua docet, dicens: Ante omnia autem, fratres mei, nolite jurare neque per coelum, neque per
Abbreviated transcription (Latin):
homicidii reatũ ꝓlapsus ẽ: minusq illi
peccatũ maioris erat causa peccati. cui
districto dĩ iudicio contigit. ut ꝓpt̾ ap¬
petitum adulterȩ quã detestandã sciebat:
sanguinẽ funderet ꝓphetȩ. quẽ dõ ac¬
ceꝑtum ẽẽ cognouerat. Hȩc nanq est
illa diuini dispensatio examinis. de qͣ
dicitur: qui nocet noceat adhuc: & qͥ
in sordib ẽ sordescat adhuc. At contra
qđ sequitur. et sc̃s scificetur adhuc. ad
beati iohannis ꝑsonã conuenient̃ apta¬
tur: qui sc̃s existens scificabatur adhuc.
dum ꝑ officiũ euangłizandi ad marty¬
rii palmã ꝑuenit. Die autẽ natalis
herodis saltauit filia herodiadis in
medio. & placuit herodi: unde cũ iu¬
ram̃to pollicitus ẽ ei dare. qđdcunq
postulasset ab eo. Tria parit̃ imꝑiorũ
scelera audiuimꝰ. celebrationẽ natalis
infaustã. saltationẽ puellȩ lasciam.
iuram̃tum regis temerariũ. quib singłis

Expanded text:
homicidii reatum prolapsus est, minusque illi homicidii reatum prolapsus est, minusque illi peccatum majoris erat causa peccati: cui districto Dei judicio contigit ut propter appetitum adulterae quam detestandam sciebat, sanguinem funderet prophetae, quem Deo acceptum esse cognoverat. Haec namque est illa divini dispensatio examinis, de qua dicitur: Qui nocet, noceat adhuc: et qui in sordibus est, sordescat adhuc . At contra quod sequitur, Et sanctus sanctificetur adhuc, ad beati Joannis personam convenienter aptatur, qui sanctus existens sanctificabatur adhuc, dum per officium evangelizandi ad martyrii palmam pervenit. Die autem natalis Herodis saltavit filia Herodiadis in medio, et placuit Herodi. Unde cum juramento pollicitus est ei dare quodcunque postulasset ab eo. Tria pariter impiorum scelera audivimus: celebrationem natalis infaustam, saltationem puellae lascivam, juramentum regis temerarium, quibus singulis
Abbreviated transcription (Latin):
ipse maioris ẽẽt potestatis & famȩ. fa¬
ctumq ẽ adulterium publicũ sicut ꝑ¬
fidis causa ꝑeundi. ita fidelissimo p̃co¬
ni nr̃e redemptionis materia triũ phan¬
di. qui ꝓhibendo regis iniusti scelera.
morte quidẽ in iusta meruit plecti. sed
post mortis gustũ a rege iusticiȩ cui te¬
stimonium ꝑhibebat. iustã uitȩ ꝑenns
coronam accepit. Dicebat ergo illi ioħes.
Non licec tibi habere eã. Et uolens inqͥt
illum occidere timuit popłm. qͥa sicut
ꝓphetã eum habebant. Non popłs tan¬
tum sed ipse etiã herodes iohannẽ sicut
ꝓphetam habebat. teste euangłista mar¬
co qui dicit. Herodes enĩ metuebat io¬
hannem: sciens eũ uirũ iustum & sc̃m.
et custodiebat eũ. & audito eo multa fa¬
ciebat. et libenter eũ audiebat. Sed uicit
amor mulieris: eumq in illũ quẽ sc̃m
nouerat & iustũ manus mittere coegit.
Qui qm̃ noluit cohibere luxuriã. ad

Expanded text:
ipse esset majoris potestatis et famae, faipse esset majoris potestatis et famae, factumque est adulterium publicum. Sicut perfidis causa est pereundi, ita fidelissimo praeconi nostrae redemptionis materia triumphandi, qui prohibendo regis injusti scelera, morte quidem injusta meruit plecti, sed post mortis gustum a rege justitiae cui testimonium perhibebat, justam vitae perennis coronam accepit. Dicebat ergo illi Joannes: Non licet tibi habere eam. Et volens, inquit, illum occidere, timuit populum, quia sicut prophetam eum habebant. Non populus tantum, sed ipse etiam Herodes Joannem sicut prophetam habebat, teste evangelista Marco, qui dicit: Herodes enim metuebat Joannem, sciens eum virum justum et sanctum, et custodiebat eum . Et audito eo multa faciebat, et libenter eum audiebat. Sed vicit amor mulieris, eumque in illum quem sanctum esse noverat et justum manus mittere coegit. Qui quoniam noluit cohibere luxuriam, ad
Abbreviated transcription (Latin):
rit forte aliquis quis sit iste herodes.
quis ue frater eius: quȩ etiã herodias.
de quib sermo ẽ. Herodes iste qui &e io¬
hannem decollauit. & in passione re¬
demptoris ñri pilato assensũ p̾buit:
filius ẽ herodis illius: sub quo dñs natꝰ
ẽ. Qui cũ post natiuitatem dñicam
paueo temꝑore regnaret.sicut euange¬
lica testatur hystoria: archelaus euis fi¬
lus successit in regnũ. Quo cũ uix decẽ
annis potiretur: accusantib insolentiã
cius iudeis: pulsus ẽ regno ab augusto.
ac ꝑpetuo damnatus exilio. Deinde au¬
gustus ut regni iudaici minueret po-¬
tentiam. diuisa in quatuor partes pro¬
uincia: quatuor fr̃s archelai eidem re-¬
gendȩ p̃fecit. qui singuli a principatu
quartȩ partis greco sermone sunt te¬
trarchȩ uocati: e quib philippus he¬
rodiadem filiam arethȩ regis arabum¬
accepit uxorẽ. quã idem arecha post¬
modũ ablatã ab eo dedit herodi. eo ꝗđ

Expanded text:
rit forte aliquis quis sit iste Herodes, rit forte aliquis quis sit iste Herodes, quive frater ejus, quae etiam Herodias, de quibus sermo iste? Herodes iste qui et Joannem decollavit, et in passionem Redemptoris nostri Pilato assensum praebuit, filius est Herodis illius sub quo Dominus natus est: qui cum post nativitatem dominicam pauco tempore regnaret, sicut evangelica testatur historia, Archelaus ejus filius successit in regnum; quo cum vix decem annis potiretur, accusantibus insolentiam ejus Judaeis , pulsus est regno ab Augusto ac perpetuo damnatus exsilio. Deinde Augustus, ut regni Judaici minueret potentiam, divisa in quatuor partes provincia, quatuor fratres Archelai eidem regendae praefecit, qui singuli a principatu quartae partis Graeco sermone sunt tetrarchae vocati. E quibus Philippus Herodiadem, filiam Arethae regis Arabumaccepit uxorem, quam idem Aretha postmodum ablatam ab eo dedit Herodi, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
erroris uelamine lucẽ ueritatis aꝑire di¬
gnatus est: Herodes enim tenuit ioh̾em
& alligauit eũ: & posuit in carcerẽ. ꝓpt̃
herodiadem uxorẽ fr̃is sui. Dicebat enĩ
illi iohannes.Hon licet tibi habere eam.
Impletũ uidemus in iohanne. qđ de il¬
lo angłs zachariȩ priusquã nasceret᷑
predixit. quia precederet ante dñm in
spu & uĩrtute helye. Ambo nq con-¬
tinenter uiuentes.ambo habitu inculti.
ambo in solitudine degentes.ambo pre¬
cones ueritatis: ambo regis et reginȩ ꝑ¬
secutionẽ ꝓpter iusticiam ꝑpessi sunt.
Iue ahab & iezabel: iste herodis & hero-¬
diadis. Ille ne ab impiis occideretur
igneo curru raptus ẽ in cȩlum: iste ne
ab impiis uinceret᷑ perfecto martyrii
certamine sp̃u cȩlestia regna petiuit. an-¬
gelorum utiq subuectus auxilio. deqͥb
scriptũ est. Currus dĩ decẽ milib mul¬
tiplex milia lȩtantiũ: dñs in illis. Et
iterum. Qui facit angłos suos sp̃s: &
ministros suos ignẽ urentem. Sedque¬

Expanded text:
erroris velamine, lucem veritatis aperire dignatus est. Herodes enim tenuit Joannem, et alligavit eum, et posuit in carcerem, propter Herodiadem uxorem fratris sui. Dicebat enim illi Joannes: Non licet tibi habere eam. Impletum videmus in Joanne quod de illo angelus Zachariae priusquam nasceretur, praedixit: quia praecederet ante Dominum in spiritu et virtute Eliae. Ambo namque continenter viventes, ambo habitu inculti, ambo in solitudine degentes, ambo praecones veritatis, ambo regis et reginae persecutionem propter justitiam perpessi sunt: ille Achab et Jezabel, iste Herodis et Herodiadis. Ille ne ab impiis occideretur, igneo curru est raptus in coelum; iste ne ab impiis vinceretur, perfecto martyrii certamine spiritu coelestia regna petivit, angelorum utique subvectus auxilio, de quibus scriptum est: Currus Dei decem millia multiplex millia laetantium, Dominus in illis . Et iterum: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Sed quae
Abbreviated transcription (Latin):
bene dicit apłs. Quia uob donatum est
A xp̃o ñ solum ut in eũ credatis: sed etiã
ut ꝓ illo patiamini. Qui ideo donũ ẽẽ
xp̃i dicit. ut ꝓ illo patiantur electi. qͥa
sicut item dicit. ñ sunt condignȩ ꝑassi¬
ones huius tẽporis ad suꝑuenturã glam
quȩ reuelabitur in nobis. Cum ergo tã
eximios regni cęlestis heredes tanta in
huius exilio mortalitatis ꝑati uideximꝰ.
dum. nisi ut tantomagis humiliem᷑ in
patenter anima duertimus eos nec uitȩ
imitatione sequi posse nec mortis: Ita¬
q iuxta uocẽ primi pastoris humiliem᷑
sub potenti manu dei: ut nos exaltet in
tẽpore uisitationis. Humiliemur cũ io¬
hanne. ieiunemus & obsecrationes faci¬
amus assiduas. exultemꝰ minui corã ho¬
minib. exerceam᷑ et deficiat paulisper
actionis ꝓfectib ante illum crescere. &
cum illo exaltari ualeamus. qui de cȩlo
ad terras uenire dignatus ẽ. ut nos qͥ
de terra sumꝰ subleuaret ad cȩlos. iħc¬

Expanded text:
bene dicit Apostolus: Quia vobis donatum est a Christo, non solum ut in eo credatis, sed etiam ut pro illo patiamini . Qui ideo donum esse dicit Christi, ut pro illo patiantur electi, quia sicut idem dicit: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam quae revelabitur in nobis . Cum ergo tam eximios regni coelestis haeredes tanta in hujus exsilio mortalitatis pati viderimus dum, nisi ut tanto magis humiliemur in patenter animadvertimus eos, nec vitae imitatione sequi posse, nec mortis? Itaque juxta vocem primi pastoris, humiliemur sub potenti manu Dei, ut nos exaltet in tempore visitationis: humiliemur cum Joanne, jejunemus et obsecrationes faciamus assiduas: exsultemus minui coram hominibus, exerceamur et deficiat paulisper actionis perfectibus ante illum crescere, et cum illo exaltari valeamus, qui de coelo ad terras venire dignatus est, ut nos qui de terra sumus sublevaret ad coelos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ dñm. et uniuersam terrã om̃sq pote¬
states aerias suȩ ditioni subditas. ipso
etram corporis situ figuraret. Infima cru¬
cis ipsius terrȩ abdita penetrabant: ut
inferoꝵ regnũ passione illius tranfixũ
ac destructum ẽẽ signaret᷑. Regẽ hunc ẽẽ
credentiũ scripto in cruce titulo astan¬
tes hebrei & greci & romani legebant:
ut uidelicet eius imꝑiũ appareret ꝑ om̃s
Factus ẽ obediens usq ad mortẽ: morteoo
autem crucis. Propter qđ & ds̃ iltũ exalta¬
uit & donauit illi nomͣ qđ ẽ suꝑ omne

Expanded text:
esse Dominum, et universam terram omnesque poteesse Dominum, et universam terram omnesque potestates aereas suae ditioni subditas ipso etiam corporis situ figuraret. Infima crucis ipsius terrae abdita penetrabant, ut inferorum regnum passione illius transfixum ac destructum esse signaretur. Regem hunc esse credendum scripto in cruce titulo, astantes Hebraei, Graeci et Romani legebant, ut videlicet ejus imperium appareret per omnes Factus est obediens usque ad mortem, mortem autem crucis. Propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit
Abbreviated transcription (Latin):
in abdito carceris capite truncaretur. Et
quidẽ congruũ uidebat᷑: ut mysteriũ do¬
minicȩ crucis crucifixus ꝑ̃figuraret ioħes.
Sed quia idem ioħes testimoniũ dño ꝑhi¬
bens aiebat. illũ oportet crescere. me autẽ
disparem utriusq qualitatẽ dispar modꝰ
passionis insinuat. ñ in carnificũ pote¬
state constitutꝰ. sed cęlesti ratione ꝓuisus.
Quia enĩ iterũ dicit idem ioħes. qui ẽ de
terra de terra ẽ & de terra loquit᷑. qui au¬
tem de cȩlo uenit supra om̃s ẽ: prefatã
minorationẽ eius qui de t̾ra est. decollatio
illa in carcere & in obscuro patrata capitis
ablationẽ designat. porro crem̃tum eius
qui de celo uenit & supra om̃s ẽ. illa in
cruce exaltatio quȩ sub diuo & om̃i spe-¬
ctante popło facta ẽ aꝑte denunciat. Ex¬
altatus quippe in cruce caput erectum
ad cęlos tenuit: manus supra terras ad
aquilonẽ tetendit & austrũ. ut & cȩli se

Expanded text:
in abdito carceris, capite truncaretur. Et in abdito carceris, capite truncaretur. Et quidem congruum videbatur ut mysterium dominicae crucis crucifixus praefiguraret Joannes; sed quia idem Joannes testimonium Domino perhibens aiebat: Illum oportet crescere, me autem disparem utriusque qualitatem, dispar modus passionis insinuat, non in carnificum potestate constitutus, sed coelesti ratione provisus. Quia enim iterum dicit idem Joannes: Qui est de terra, de terra est, et de terra loquitur: qui autem de coelo venit, super omnes est , praefatam minorationem ejus qui de terra est, decollatio illa in carcere et in obscuro patrata capitis ablatio designat. Porro crementum ejus qui de coelo venit, et supra omnes est, illa in cruce exaltatio quae sub divo et omni spectante populo facta est, aperte denuntiat. Exaltatus quippe in cruce, caput erectum ad coelos tenuit, manus super terras ad aquilonem tetendit et austrum, ut et coeli se
Abbreviated transcription (Latin):
merito festa celebritate repetimus. quẽ
ipse ꝓpria passione nobis sollemnem
reddidit. quẽ roseo sanguinis sui fulgo¬
re decorauit. Merito memoriã illius
culo conclusit. Neq enĩ dubrtandũ ẽ
quia beatus ioh̾es ꝓ redẽptoris nr̃i quẽ
precurrebat testimonio carcerẽ & uin¬
cula sustinuit: ꝓ ipso & animã posuit.
cui ñ ẽ dictum a ꝑsecutore ut xp̃m ne-¬
garet. sed ut ueritatẽ reticeret: & tam̃
turo. p̃dicaturo. baptizaturo. prius na¬
scendo. p̃dicando. ac baptizando. testimo¬
nium ꝑhibebat: hunc etiã passurũ pͥor
ipse patiendo signauit. Quoꝵ tamen
passiones diuerso ordine consũmari. certa
suꝑnȩ ꝓuisionis dispensatione gestum est.
ut uidelicet redemptor nr extra portã ciui¬
tatis cuncto assistente popło subleuaret᷑
in crucẽ: precursor uero eius collectis in
domũ conuiuii magistratib atq opti¬
matib plebis. misso tantũ spiculatore

Expanded text:
merito festa celebritate repetimus, quem merito festa celebritate repetimus, quem ipse propria passione nobis solemnem reddidit, quem roseo sanguinis sui fulgore decoravit: merito memoriam illius culo conclusit. Neque enim dubitandum est quia beatus Joannes pro Redemptoris nostri, quem praecurrebat, testimonio, carcerem et vincula sustinuit, pro ipso et animam posuit: cui non est dictum a persecutore ut Christum negaret, sed ut veritatem reticeret, et tameturo, praedicaturo, baptizaturo, prius nascendo, praedicando ac baptizando testimonium perhibebat, hunc etiam passurum prior ipse patiendo signavit. Quorum tamen passiones diverso ordine consummari, certa supernae pro visionis dispensatione gestum est: ut videlicet Redemptor noster extra portam civitatis cuncto assistente populo, sublevaretur in crucem; praecursor vero ejus collectis in domum convivii magistratibus atque optimatibus plebis, misso tantum spiculatore,
Abbreviated transcription (Latin):
qui pariter recumbebant iussit dari. mi¬
sitq & decollauit iohannẽ in carcere. &
allatum ẽ caput eius in disco. Indignũ
quidẽ natali suo rexspectaculũ p̾buit:
qui conuocatis ad epulas princiꝑibus.
tribuns ac ducib gentis. spectandum
in disco caput occisi ꝓtulit. indigni
condigni. e quib nullus inuentus est.
qui hominẽ int̾ festa discũbentium pu-¬
niri. qui ab adulteris iustũ. qui iudicẽ
arcis capite plecti uetaret. presertm cũ
rex assumpta specie mesticiȩ coactũ se
hoc facere ꝓtestaretur. ẽẽtq oportunũ
quo hortatu conuiuantiũ a ꝓmisso sce-¬
lere reuocari deberet. si ñ illum hec de
industria p̃struxisse cognoscerent. ĩmo
ipsos quoq pareiusdẽ sceleris amor
irretiret. Sed dignã suꝑnis aspectibus
uirtutẽ sui certaminis beatus p̃cursor
dñicȩ natiuitatis. p̃dicationis & mortis
ostendit. qui ut scriptura ait. & si corã
hominib torm̃ta passus ẽ. spes illius
ĩmortalitate plena ẽ. cunis diẽ natalis

Expanded text:
qui pariter recumbebant, jussit dari: misitque, et decollavit Joannem in carcere, et allatum est caput ejus in disco. Indignum quidem natali suo rex spectaculum praebuit, qui convocatis ad epulas principibus, tribunis ac ducibus gentis, spectandum in disco caput occisi protulit. Indigniqcondigni, e quibus nullus inventus est qui hominem inter festa discumbentium puniri, qui ab adulteris justum, qui judicem a reis capite plecti vetaret: praesertim cum rex assumpta specie moestitiae, coactum se hoc facere protestaretur, essetque opportunum quod hortatu convivantium a promisso scelere revocari deberet, si non illum haec de industria praestruxisse cognoscerent, imo ipsos quoque par ejusdem sceleris amor irretiret. Sed dignam supernis aspectibus virtutem sui certaminis beatus praecursor dominicae nativitatis, praedicationis et mortis ostendit, qui ut Scriptura ait: Et si coram hominibus tormenta passus est, spes illius immortalitate plena est . Cujus diem natalis
Abbreviated transcription (Latin):
ris suis. Hic ẽ iohannes baptista. ipse
surrexit a mortuis: & ideo uirtutes oꝑe¬
rantur in eo. Qui bene quidẽ intellexit
mortuũ posse hominẽ refuscitari ad ui¬
tam. bene de resurrectionis gła sensit:
qui iustos post resurrectionẽ maioris
futuros ẽẽ ꝑspexit. sed misere desipu¬
it: qui qđ de homine puro sponte crede¬
re potuit. hoc de deo homine ut credere
tur. miraculis attestantib. tantis p̾di¬
catorum p̃coniis consonantib nulla ra¬
tione consensit. Quare hoc fr̃s km̃i. nisi
ut nos aꝑte intelligamus. ñ incredibile
resurrectionis miraculũ. sed prauorum
animos a credendi gr̃a peccatis obstanti¬
bus eẽ prepeditos: maioresq illi gr̃as
referamus. qui nr̃is cordibus ablato

Expanded text:
ris suis: Hic est Joannes Baptista, ipse ris suis: Hic est Joannes Baptista, ipse surrexit a mortuis, et ideo virtutes operantur in eo. Qui bene intellexit mortuum posse hominem resuscitari ad vitam, bene de resurrectionis gloria sensit, qui justos post resurrectionem majoris futuros esse perspexit: sed misere desipuit, qui quod de homine puro sponte credere potuit, hoc de Deo homine credere tot miraculis attestantibus, tantis praedicatorum praeconiis consonantibus, nulla ratione consensit. Quare hoc, fratres charissimi, nisi ut nos aperte intelligamus, non incredibile resurrectionis miraculum, sed pravorum animos a credendi gratia peccatis obstantibus esse praepeditos, majoresque illi gratias referamus, qui nostris cordibus, ablato
Abbreviated transcription (Latin):
Atalem fr̃s kĩm beati iohannis
diem celebrantes. oportet ut ñ
solũ constantiã passionis illius
pia deuotione recolamus: sed
& eorũ a quib passus ẽ maliciã nobis
in arma uertamus salutis. Tunc etenĩ
scripturis scĩs utiliter animũ intendi¬
mus. cum ñ solas in eis uirtutes ac pre¬
mia iustoꝵ. uerũ etiam uicia uindictãq
reꝓborũ: ad incitam̃tum nob̾ bene agen¬
di ꝓponimus. Hoc siquidẽ & ipsius dñi
docemur exemplo. qui ut humanȩ suꝑbiȩ
ceruicem frangat. ac sublime nobis humi-¬
litatis iugũ imponat: ñ suȩ tantũ humi¬
litatis formã quam sequam᷑ insinuat di¬
cens. discite a me quia mitis sũ & humi¬
lis corde: sed etiã angłice suꝑbie deiecti¬
onem quã caueamus ad memoriã nob̾
reuocat dicens. uidebã sathanan quasi
fulgur de cęlo cadentẽ: quatinus ñ solo
prauitatis exemplo. ad obseruantiã sum¬
me uirtutis accendat. Audiuit igituꝵ
herodes tetrarcha famã iħ̾u: & ait pue¬

Expanded text:
atres charissimi, beati Joannis diem celebrantes, oportet ut non solum constantiam passionis illius pia devotione recolamus, sed et eorum a quibus passus est malitiam nobis in arma vertamus salutis. Tunc etenim Scripturis sanctis utiliter animum intendimus, cum non solum in eis virtutes ac praemia justorum, verum etiam vitia, vindictamque reproborum ad incitamentum nobis bene agendi proponimus. Hoc siquidem et ipsius Domini docemur exemplo, qui ut humanae superbiae cervicem frangat, ac sublime nobis humilitatis jugum imponat, non suae tantum humilitatis formam quam sequamur, insinuat dicens: Discite a me, quia mitis sum, et humilis corde , sed etiam angelicae superbiae dejectionem, quam caveamus ad memoriam nobis revocat, dicens: Videbam Satanam quasi fulgur de coelo cadentem , quatenus non solo pravitatis exemplo ad observantiam summae virtutis accendat. Audivit ergo Herodes tetrarcha famam Jesu, et ait pue
Abbreviated transcription (Latin):
pondera. salua p̃sentem catuam in tuis
laudib hodie congregatã. tuo uexillo si¬
gnatam. Hȩc cũ dixisset: preciosissimam
partẽ ligni quã secũ detulerat. loco suo
restituit. Tunc renouantur deo antiqͣ
miracula. Die eodẽ mortuus recepit ꝓ¬
priam uitã: paralytici quoq quatuor ad¬
epti sunt sanitatẽ amissam. leꝓsi decem
cutem receꝑunt mundã. quindecĩ quoq
ceci luci sunt restituti. Plurimi quoq ã
demonib erepti:multiq a uariis suit
infirmitatib liberati. Tunc imꝑator ora¬
tione ꝑacta offerens multa donaria. ec¬
clesiam dĩ reparari fecit: & regiis sũptib
reddens priuilegia. auctoritate ꝓlata. re-¬
stituens captiuos in ꝓpria. dans opor-¬
tuna p̾sidia. constantinopolim rediit:
fretus diuina uirtute. ꝑseuerante in scẽ
crucis miraculo. in miraculoꝵ plurima

Expanded text:
nuit. Salva praesentem catervam, in tuis hodie laudibus congregatam, et tuo vexillo signatam. Haec cum dixisset, pretiosissimam partem ligni, quam secum detulerat, loco suo restituit. Tunc renovante Domino antiqua miracula, die eodem mortuus unus recepit propriam vitam; paralytici quatuor adepti sunt sanitatem amissam; leprosi decem cutem receperunt mundam; quindecim quoque caeci luci sunt restituti; plurimi quoque a daemonibus erepti, multique a variis sunt infirmitatibus liberati. Tunc imperator, oratione peracta, offerens multa donaria, ecclesias reparare fecit suis sumptibus, reddens privilegia auctoritate prolata, restituens captivos in propria, dans opportuna praesidia; Constantinopolim rediit, fretus divina perseverantia. In sanctae crucis signaculo, miraculorum plurima
Abbreviated transcription (Latin):
crucis cui se die eodem memoratꝰ princeps
attentius cõmendarat: fideli suo eraclio
xp̃c concessit de hoste triumphũ. Tantȩq
mentis mutatio chosdroe inuasit exerci¬
tum: ut ñ solum p̃dictam pactionem ne¬
quaquã uellent transcendere. sed etiã uo¬
luntarie cũ om̃i sua familia atq prole
eraclio se subderent.tam potestate quã
fide. Quos ille benigne suscipiens. in hoc
clem̃tiam p̃stitit: ut oms ad baptismũ
conuolarent. Qđd ita se facturos ẽẽ om̃s
parit̾ spoponderunt. Ipse autẽ xp̃ianis¬
simus princeps cũ suo tantũ exercitu re¬
gna quȩ chosdroe tenuerat circũquaq
ꝑlustrans. ad sedẽ ipsius uenit: cũ pau¬
cis ad eum ascendit. sedentẽq eũ in tbro¬
no aureo repꝑit. Nullus nanq ex eius
exercitu erat. qui ei exitũ belli aliquate¬
merito. Quippe qui manifeste deo erat
contrarius: quomͦ a creatura dĩ ẽẽ po¬
tuisset amatus: Cũq tremefactus sa¬

Expanded text:
tem sanctae crucis, cui se die eodem memoratus princeps tem sanctae crucis, cui se die eodem memoratus princeps attentius commendaverat, fideli suo Graccho Christus concessit de hoste triumphum; tantaeque mentis mutatio Chosroe invasit exercitum, ut non solum praedictam pactionem nequaquam vellent transcendere, sed etiam voluntarie, cum omni sua familia atque prole Graccho se subderent tam potestate quam fide. Quos ille benigniter suscipiens in hoc illis clementiam praestitit, ut omnes ad baptismum convolarent: quod ita se facturos esse omnes pariter spoponderunt. Ipse autem Christianissimus princeps cum suo tantum exercitu regna quae Chosroe tenuerat circumquaque perlustrans, ad sedem ipsius venit. Cum paucis ad eum ascendit, sedentemque eum in throno aureo reperit. Nullus namque ex ejus exercitu fuerat, qui ei excidium belli aliquatemerito, quippe qui manifeste Deo erat contrarius, quomodo a creatura Dei esse potuisset amatus? Cumque tremefactus sa
Abbreviated transcription (Latin):
gam crucẽ dñicam posuerat. filio suo re¬
gno tradito. ipse in fano huiuscemodi
residebat. Iuo itaq tẽpore eraclius arcẽ ..¬
tenebat imꝑii:uir armis strenuus. lingua
eruditus. corpore decorus: et quãuis se¬
culi actui deditus. totus tam̃ erat in fide
catholicus: & erga dei cultores supplex. be-¬
niuolus. ac deuotus. Igitur ꝑgens filiuᷤ
chosdroe contra eraclium: iuxta danu-¬
bium magnũ fluuiũ cũ suo consedit
exercitu. Tandẽ inspirante clem̃tia salua¬
toris utrisq principib placuit. ut ipsi
singuli in medio pontis flumine dimi¬
caturi confligerent. & cui sors uictoriam
contulisset: ipse siae damno utriusq ex¬
ercitus imꝑiũ usurparet. Decretũ etiam
sisset: crurib excisis & brachiis. ab eo in
flumine mergeret᷑. Cũq utriq popło
hȩc pactio placuisseti inuicẽ inter se¬
ut dictũ ẽ dimicantes. diu multũq in
pontis medio sunt congressi. Tandẽ ꝑulsa

Expanded text:
Deo, crucem Dominicam posuerat. Filio suo reDeo, crucem Dominicam posuerat. Filio suo regno tradito, ipse in fanum hujuscemodi residebat. Illo itaque tempore Gracchus arcem tenebat imperii, vir armis strenuus, lingua eruditus, corpore decorus, et quamvis saeculari actui deditus, totus tamen erat fide catholicus; et ergo Dei cultoribus supplex, benevolus ac devotus. Pergens igitur filius Chosroe contra Gracchum, juxta Danubium magnum fluvium consedit exercitus. Tandem inspirante clementia Salvatoris, utrisque principibus placuit ut ipsi singuli in medio ponte fluminis dimicaturi confligerent, et cui sors victoriam contulisset, ipse sine damno victorque exercitus imperium usurparet. Decretum etiam sisset, cruribus excisis et brachiis, in flumen mergeretur. Cumque utrique populo haec pactio placuisset, invicem ut dictum est dimicantes, adeoque in pontis medio sunt congressi. Tandem pulsat
Abbreviated transcription (Latin):
limitaneũ conglutinabant᷑ ꝑ circulum.
suo crudelissimo subiceret dñatui. ibero¬
solimam adiit: & eccłias xp̃i subuertit.
totamq finitimã regionẽ uastauit: in¬
cendit atq p̃datus ẽ. Ad sepulchrũ er¬
go dñi cũ uoluisset accedere. territus
rediit: sed tam̃ ligni salutaris partem
quã religiosa regina ibi in testimoniũ
uirtutis reliquerat asportauit. Fecerat
nãq sibi turrim argenteã: in qua inter¬
lucentib gẽmis thronũ extruxerat aure¬
um. ubi solis quadrigã et lunȩ & stellarũ
imaginẽ collocauerat. atq ꝑ occultas
fistulas aque meatus adduxerat. ut qͥsi
ds̃ pluuiã desuꝑ uideretur infundere.
et dũ subterraneo sꝑecu equis in circui¬
tu trahentib circũ acta turris fabrica
moueri uidebatur: quasi quodã modo
rugitũ tonitrui uixta possibilitatẽ ar¬
tificis m̃tiebatur. In hoc itaq loco sedẽ
sibi parauerat: atq iuxta eã quasi colle-

Expanded text:
limitanea glomerabantur per circulum limitanea glomerabantur per circulum suo crudelissimo subjugaret dominatui. Hierosolymam advenit, ac ecclesias Christi subvertit, totamque finitimam regionem vastavit, incendit atque praedavit. Ad sepulcrum ergo Domini cum voluisset accedere, territus rediit; sed tamen ligni salutaris partem, quam religiosa regina ibi in testimonium virtutis reliquerat, asportavit. Fecerat namque sibi turrem argenteam, in qua interlucentibus gemmis thronum exstruxerat aureum, ubi solis quadrigam et lumen vel stellarum imagines collocaverat, atque per occultas fistulas aquae meatus adduxerat, et quasi deus pluviam desuper videretur infundi, et dum subterraneo specu equis in circuitu trahentibus, circumacta turris fabrica movere videbatur, quasi quodammodo rugitum tonitrui juxta possibilitatem artificis mentiebatur. In hoc itaque loco sedem sibi paraverat, atque juxta ea, quasi collega
Abbreviated transcription (Latin):
empore illo postquã constan¬
tino augusto contra maxen
et ipso feliciter obtinente triumphũ. ab
helena ram dicti principis matre scã crux
fuisset inuenta. atq ꝑ sanitatẽ egroti.
et resuscitationẽ mortui. fuifset euiden¬
ti indicio uirtutis declarata: regina uoti
compos effecta. ita salutare lignũ fecit
secari ꝑ mediũ. ut & crucẽ constantino¬
polim deferret ao filium: et crucẽ ihero¬
solimis thecis argenteis conditã reserua
ut ubi fuerat mẽbris dñicis aptata sup¬
plicio: ibidẽ głificata ueneraret᷑ a popło.
Multoꝵ itaꝙ tempoꝵ labente curriculo.
in tantã ꝓrumpere ausus ẽ ꝓteruiã. ut
ab in colis uicinarũ gentiũ. quas impe¬
tu uastans barbarico. suo nefando sub¬
uigauerat dominio. coli se iuberet ut
dm̃. et uocari se regẽ regum. e dñm
añantium. Nec hoc ei solũ suffecit ad
suȩ damnationis interitũ: uerũ etiam
sriam &e palestinã cũ subiugassed. ae
egyptũ. regna queq intra et extra. que¬

Expanded text:
empore illo postquam, Constantino Augusto contra Maxentet ipso feliciter obtinente triumphum, ab Helena jam dicti principis matre sancta crux fuisset inventa, atque per sanitatem aegroti et resuscitationem mortui fuisset evidenter indicio virtutis declarata, regina, voti compos effecta, ita salutare lignum fecit secare per medium, ut et crucem Constantinopoli deferret ad filium, et crucem Hierosolymis thecis argenteis conditam reservarut ubi fuerat membris Dominicis aptata supplicio, ibidem glorifica veneraretur a populo. Multorum itaque temporum labente curriculo, in tantam prorumpere est ausus proterviam, ut ab incolis vicinarum gentium, quos impetu vastans barbarico suo nefando subjugaret dominio, coli se juberet ut Deum, ut vocaret se regem regum, et dominum dominantium. Nec hoc solum ei abundavit ad suae damnationis interitum, verum etiam Syriam et Palaestinam cum subjugasset et Aegyptum, regna quae extra et infra
Abbreviated transcription (Latin):
Ad ꝑsarum ꝓuinciã ꝑ longa t̾rarũm
spacia ab ierosolimis fuerat elapsus.
mom̃to eodẽ quo de fano chosdroe
scã erux fuerat eraclio baiulante egressa.
tunc rediit. om̃iumq pectorib sese gra-¬
tanter infudit. Uincebat enĩ aromata om¬
nia. therebintina thura. uel balsama. atq
myrrã. Confestim igit᷑ popłaris gaudii fa¬
uor in altũ sublatus. diuinã laudabat po¬
tentiam: sicq głosus augustus erumpens
radiante turba uirtutũ. effusus ẽ in p̃¬
cium nr̃ȩ salutis. O crux splendidior¬
cunctis astris. mundo celebris. homini¬
b multũ amabilis. sanctior uniuersis.
quȩ sola fuisti digna portare talentum

Expanded text:
de Persarum provincia, per longa terrarum de Persarum provincia, per longa terrarum spatia Hierosolymis fuerat illapsus momento eodem quo de fano Chosroe sancta crux fuerat Graccho bajulante egressa, tunc rediit, omniumque pectora gratanter infudit. Vincebat enim aromata omnia terebinthi natura vel balsami atque myrrhae. Confestim igitur popularis gaudii favor in alto sublatus Dei laudabat potentiam; sicque gloriosus Augustus erumpens radiante turba virtutis, effusus est in pretio nostrae salutis! O crux splendidior astris, mundo celebris, hominibus multum amabilis, sanctior universis! quae sola
Abbreviated transcription (Latin):
constricti: respicientes in altũ uiderunt
signũ crucis in celo flãmeo fulgore resplen¬
dere. angłs autẽ dñi accipiens illud in
manib stetit suꝑ portã & ait. Quando
rex cȩloꝵ & dñs totius mundi passionis
sacram̃ta ꝑhunc aditũ completurꝰ intro-¬
iuit: ñ se purpuratũ nec diademate re-¬
nitentem exhibuit. aut equi potentis ue-¬
hiculũ requisiuit. sed humilis aselli terga
insidens. cultorib suis humilitatis exẽpla
Tunc imꝑator gaudens in dño de uisi-¬
tatu angłico. depositis imꝑii insignib.
discalciatus ꝓtinus. linea tantũ zona p̃-¬
cinctus. crucẽ dñi in manu suscipiens.
ꝑfusus faciẽ lacrimis. ad celum oculos
erigens: ꝓperabat ad portã usq ꝓgredi-¬
ens. Mox illo humilit̃ ꝓpinquante. du-¬
ricia lapidũ cęleste ꝑsensit imꝑiũ: sta¬
dmq porta se subrigens. liberũ intran-¬
tib patefecit ingressum. odorq suauis¬
simus qui uolitante diuinitus aura.

Expanded text:
constricti, respicientes in altum, viderunt constricti, respicientes in altum, viderunt signum sanctae crucis in coelo, flammeo fulgore resplendere. Angelus enim Domini aspiciens illud in manibus, stetit super portam et ait: Quando rex coelorum Dominus totius mundi passionis sacramenta per hoc aditum completurus introiit non se purpuratum, nec diademate nitentem exhibuit, aut equi potentis vehiculum requisivit, sed humilis aselli terga insidens, cultoribus suis humilitatis exempla mperator gaudens in Domino de visu angelico, depositisque imperii insignibus, discalceatus, protinus, lintea tantum zona praecinctus, crucem Domini manu suscipiens, perfusus facie lacrymis, ad coelum oculum erigens properabat, ad portam usque progrediens. Mox illo humiliter propinquante, duritia lapidum coeleste persensit imperium, statimque porta se subrigens liberum intrantibus patefecit ingressum. Odorque suavissimus qui, volitante divinitus aura
Abbreviated transcription (Latin):
te confessus fueris: regnũ tibi ꝑ sarũ
tantũ cũ patrimonio & uita. acceptis
a te paucis obsidib dabo. Sinautẽ ali¬
ud egeris: mox meo gladio interibis.
Cumq ille nequaquã acquiesceret: era¬
clius abstracto gladio caput illius am
eum de sacro fonte suscepit. Erat enĩ¬
iam decẽ annoꝵ. Descriꝑtiones etiam
regni ꝑsarũ sub eius nomine fecit:¬
totũq argentũ turris illius in predã sui
exercitus deputauit. aurũ uero uelgẽmas
in uasis uel utensilib ad restaurationem
ȩccłiarũ quas tyrannus destruxerat reser.
tes om̃s popłi.cũ ramis palmarũ. cereis ce
lampadib. uel diuerso głȩ apparatu. cũ
hymnis & canticis. obuiã alii ꝑguntiatq
alii subsequunt᷑. Cũq imꝑator de monte
oluieti descendisset. & ꝑ eam portã quã
dñs intrauerat quando ad passionẽ ue
repente lapides porte descendentes. clau¬
serunt se inuicẽ. & factus ẽ paries unus.
Cũq mirarent᷑ attoniti. nimioq merore

Expanded text:
te confessus fueris, regnum tibi Persarum tantum cum patrimonio et vitam, acceptis a te pacis obsidibus, dabo; sin autem aliud egeris, mox meo gladio interibis. Cumque ille nequaquam acquiesceret, Gracchus extracto gladio caput illius ampeum de sacro fonte suscepit; erat enim decem annorum. Descriptiones etiam regni Persarum sub ejus nomine fecit,rgentum turris illius in praedam sui exercitus deputavit, aurum vero vel gemmas in vasis vel utensilibus ad restaurationem ecclesiarum, quas tyrannus destruxerat, reservtes omnes populi cum ramis palmarum, cereis et lampadibus vel diverso gloriae apparatu, cum hymnis et canticis obviam alii pergunt, atque alii subsequuntur. Cumque imperator de monte Oliveti descendisset per eam portam quam Dominus intraverat quando ad passionem venrepente lapides portae descendentes, clauserunt se invicem, et factus est paries unus. Cumque mirarentur attoniti, nimio terrore
Abbreviated transcription (Latin):
haberent qd̃ manducarent: con¬
uocatis discipłis ait. Misereor
turbȩ huic. Sed requiramus quod ait
suꝑius: in illis dieb cum turba mul¬
ta ẽẽt. Suꝑius enĩ accesserunt iudei ad
saluatorem accusantes discipłos eius.
eõ qđ ñ lotis manib manducarent. qđ
dñs redarguit:quia ea que de corde ma-¬
la ꝓcedunt. ea potius hominẽ comqui¬
narent. Et relictis illis uenit in finib
gentiũ. ubi mulier chananea quȩ mat̃
gentiliũ ꝓ filia sua idest ecclłia dñm de¬
precatur. quȩ tamdiu postulauit. donec
acceꝑit qđ petebat. Posthec iterũ cura¬
uit surdũ et mutum. Ergo in his dieb
cũ multitudo popłi concurrissent: nec
haberent qđ manducarent. Hic sp̃ualit̃¬

Expanded text:
haberent quod manducarent, convocatis discipulis ait illis: Misereor turbae huic. Sed requiramus quod ait superius, In illis diebus cum turba multa esset. Superius enim accesserunt Judaei ad Salvatorem, accusantes discipulos ejus, eo quod non lotis manibus manducarent. Quos Dominus redarguit, quia quae de corde mala procedunt, ea potius hominem coinquinarent. Et relictis illis, venit in finibus Gentium, ubi mulier Chananaea, quae est mater gentilium, pro filia sua, id est, Ecclesia, Dominum deprecatur: quae tamdiu postulavit, donec acciperet quod petebat. Post haec iterum curavit mutum et surdum . Ergo in his diebus cum multitudo populi concurrisset, nec haberent quod manducarent: t
Abbreviated transcription (Latin):
nera linguarum. alii int̃pretatio ser-¬
mionum. om̃ia uͦ hȩc oꝑatur unus atq
idem sp̃s. Ibi suꝑ fenum recumbunt &e
hic suꝑ terram: utrunq una conuersa¬
tio. una gr̃a. una uirtus. una dĩtas. Ibi
suꝑ fenum discumbunt. hoc ẽ mortificata
opera carnis: quia om̃is caro fẽnum ait
ꝓpheta. hic suꝑ terrã discumbunt: id
est opera terrena conculeauerunt. Ibi
quinq milia refecti: qui numerus ꝑti¬
net ad iudeos. nam post ascensionẽ dñi
loquente sc̃o petro quinq milia sunt
baptizati. hic quatuor milia. hoc est de
tota terra om̃s gentes a quatuor cardi¬
nib cęli. de septiformi sp̃s sc̃ĩ gr̃a ẽẽ re¬
pletas in uitam ȩt̃nam. Et ideo dilectissi
mi. qui ñ ꝑ legem sed ꝑ fichin credimꝰ
ipsius gr̃ã sumus redempti. qui ñ ex
quinq panib idest ex quinq thris mo¬
repleti. sicut beatus ysaias ꝓpħ̾a erat
dicens. sp̃s sapientiȩ & intellectus. p̃s

Expanded text:
nera linguarum, alii interpretatio sernera linguarum, alii interpretatio sermonum: omnia haec operatur unus atque idem Spiritus Ibi super fenum recumbunt, et hic super terram. Utrinque una conversatio, una gratia, una virtus, una Deitas. Ibi supra fenum discumbunt, hoc est mortificata opera carnis, quia omnis caro fenum, ait propheta ; hic supra terram discumbunt, id est opera terrena conculcant. Ibi quinque millia refecti, qui numerus pertinet ad Judaeos; nam post ascensionem Domini, loquente Petro, quinque millia sunt baptizati; hic autem quatuor millia, hoc est de tota terra omnes gentes a quatuor cardinibus coeli de septiformis Spiritus gratia esse repletas in vitam aeternam. Et ideo, dilectissimi, nos qui non per legem, sed per fidem credimus ipsa gratia sumus redempti; qui non ex quinque panibus, id est, ex quinque libris Moi sumus repleti, sicut beatus Isaias prophetaverat, dicens, Spiritus sapientiae et intellectus, spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
dimus eẽ factas in p̃senti: sed si aliqͥd
latet in mysterio. ipsa gr̃a donante re-
quiramus. In suꝑiore enim lectione de
quinq panib & duob piscib quinq
milia hominũ satiauit: hic septem
teriit: dimite turbas ut euntes in ca¬
stella emant sibi escas. hic penitus ta¬
cent discipłi: sed ipse dñs ꝓ eis ẽ sollici¬
tus. Uideamus quare tacent: quia nec¬
dum missi fuerant predicare gentib.
sed potius ad oues ꝑditas domus isrł.
Prior gͦ illa parabola ꝑtinet ad iudeoᷤ.
ista uero ad gentes. Ibi quinq panes
fuerunt: hoc ẽ quinq libri moysi.
Hic gͦ septem panes: qui sunt septifor¬
mis sp̃s dei. sicut ait sc̃s ysaias ꝓpħa.¬
& replebit eum sp̃s timoris dñi. Ibi duode¬
siue seꝑtem candelabra aurea. Ibi duo
pisces. qđ est duo testam̃ta: siue unus
liber om̃ium ꝓpharum. uel sc̃i ioħis
predicatio. hic indiffinitus numerꝰ po¬
nitur: quȩ sunt dona grãrum. sicut ait

Expanded text:
dimus esse factas in praesenti: sed quid dimus esse factas in praesenti: sed quid lateat iquiramus. In superiori enim lectione de quinque panibus et duobus piscibus quinque millia hominum satiavit: hic septem teriit, dimitte turbas, et euntes in castella emant sibi escas . Hic penitus tacent discipuli; sed ipse Dominus pro eis sollicitus est. 672 Videamus quare tacent. Quia necdum missi fuerant praedicare gentibus, sed potius ad oves perditas domus Israel. Prior ergo illa parabola pertinet ad Judaeos; ista vero ad gentes. Ibi quinque panes fuerant, hoc est quinque libri Moysi; hic vero septem panes, qui sunt septiformis Spiritus dona, sicut ait S. Isaias plebit eum spiritus timoris Domini . Ibi duodesive septem candelabra aurea. Ibi duo pisces, qui sunt duo Testamenta, sive unus liber omnium Prophetarum, vel sancti Joannis praedicatio: hic indefinitus numerus ponitur, quae sunt dona gratiarum, sicut ait
Abbreviated transcription (Latin):
rare enim ꝑmanere ẽ in confessione:si¬
cut ipse dñs ait. Qui autẽ ꝑseueraue¬
rit usq in finẽ: hic saluus erit. Dicit
ergo dñs. ñ habent qđ manducent: quia
legem ñ habent. Et dimittere eos ieiunos
nolo ne deficiant in uia: ut qui ꝑ fidem
N Quidam autẽ ex his delonge uenerunt.
Longe enimerant gentes a dõ errando ꝑ
rit saturare panib in solitudine: Adhuc
apłos tenebat incredulitas. donec myste¬
ria reuelarentur: nec recordabantur
quid fecerat de quinq panib & duob
piscib. Et int̾rogauit eõs iħc. qͦt panes
haberent. Qui dixerunt. Septẽ. Et prece¬
pit turbȩ: ut discumberent suꝑ terrã.
Et accipiens panes gr̃as egit: & dedit di¬
scipulis ut apponerent. & pisces simili¬
ter benedixit. et posuit ante illos. Et
manducauerunt & saturati sunt: & su¬
stulerunt septẽ sportas plenas. Erant au¬
tem qui manducauerunt quasi quatu¬
or milia: extra mulieres & infantes. Et
uirtutes quidẽ dñi manifestissime cre¬

Expanded text:
enim, permanere est in confessione, sicut ipse Dominus ait: Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Dicit Non habent quod manducent: quia Legem non habent: et dimittere eos jejunos nolo, ne deficiant in via; ut qui per fidem . Quidam autem ex his de longe venerunt. Longe enim erant Gentes a Deo, errando per rit saturare panibus in solitudine? Adhuc Apostolos tenebat incredulitas, donec mysteria revelarentur: nec recordabantur quod fecerat de quinque panibus et duobus piscibus. Et interrogavit eos Jesus quot panes haberent. Qui dixerunt, Septem. Et praecepit turbae, ut discumberent super terram. Et accipiens panes gratias egit, et dedit discipulis suis ut apponerent. Et pisces similiter benedixit, et posuit ante illos. Et manducaverunt, et saturati sunt, et sustulerunt septem sportas plenas. Erant autem qui manducaverunt quasi quatuor millia, extra mulieres et infantes. Et virtutes quidem Domini manifestissime cre
Abbreviated transcription (Latin):
terpretantur. Angłi uocantur. ꝓpter
qd de cęlis ad annunciandũ hominib
mittuntur. Angłs enim grece. latine
nuncius dicitur. Archangłi greca lin-¬
gua. summi nuncii int̃pretantur.
Qui enim parua uel minima annun¬
ciant angłi. qui uero summa:. archan-¬
geli nuncupantur. Archangli dicti.
eo qđ primatum teneant inter ange¬
los. Archos enim grece: latine princeps
int̃pretatur: Sunt enĩ sicut duces & prin¬
cipes. sub quorũ ordine unicuiq angłoꝵ
officia deputata sunt. Nam quia archan¬
geli angelis presunt. zacharias ꝓpheta
testatur dicens. Ecce angłs qui loquebat᷑
in me egrediebatur. & angłs alius egre-¬
diebatur in occursum eius: et dixit adeũ.
modo hoc qd homini diceret: angłs ab

Expanded text:
exsequimur. Angeli vocantur propter quod de coelis ad annuntiandum hominibus mittuntur. Angelus enim Graece, Latine nuntius dicitur. Archangeli Graeca lingua summi nuntii interpretantur. Qui enim parva vel minima annuntiant, angeli; qui vero summa, archangeli nuncupantur. Archangeli dicti eo quod primatum teneant inter angelos; archos enim Graece, Latine princeps interpretatur. Sunt enim et duces principes, sub quorum ordine unicuique angelorum officia deputata sunt. Nam quia archangeli angelis praesunt, Zacharias propheta testatur dicens: Ecce angelus, qui loquebatur in me, egrediebatur: et alius angelus egrediebatur in occursum ejus, et dixit ad eumodo hoc, quod homini diceret, angelus ab
Abbreviated transcription (Latin):
terpretatur:quis ut ds̃.Quando enim
aliquid in mundo mirȩ uirtutis fit:
hic angłs mittitur. & ex ipso oꝑe nom̃
est eius: quia nemo ualet facere qd̃ fa¬
nr̃am uertitur. fortitudo dei. Ubi enĩ
potentia diuina uel fortitudo manife-¬
statur. gabriel mittitur. Unde & eo tẽ¬
pore quo erat dñs nasciturus & trium¬
phaturus de mnundo. gabriel uenit ad
mariam:ut illũ annunciaret.qui ad
debellandas aerias potestates. humilis
uenire dignatus ẽ. Raphael int̃pretat᷑
curatio uel medicina dei. Ubicunq enĩ
curandi et medicina opus necessarium
est: hic archangłs a deo mittitur. &
inde medicina dei uocatur. Unde et
ad tobiam idem archangłs missus. ocu¬
lis eius curationem adhibuit: & cecita¬
te detersa uisũ ei restituit

Expanded text:
terpretatur ‘quis sicut deus’: quando enim aliquid in mundo mire virtutis fit hic archangelus mittitur; et ex ipso opere nomen est eius, quia nemo valet facere quod fanostram vertitur fortitudo Dei. Ubi enim potentia divina vel fortitudo manifestatur, Gabriel mittitur. Unde et eo tempore, quo erat Dominus nasciturus et triumphaturus de mundo, Gabriel venit ad Mariam, ut illum adnuntiaret qui ad debellandas aerias potestates humilis venire dignatus est. curatio vel medicina Dei. Ubicumque enim curandi et medendi opus necessarium est, hic archangelus a Deo mittitur; et inde medicina Dei vocatur. Unde et ad Tobiam idem archangelus missus oculis eius curationem adhibuit, et caecitate detersa visum ei restituit
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑimus. quã oportet ꝓ regno dĩ ꝑ¬
contrarium hoc p̾ceptum erit illi sen¬
tentiȩ qua dictũ ẽ. quid ꝓdest homini
si totũ mundũ lucretur. animȩ autem
sus detrim̃tum faciat: Considerate cor

Expanded text:
acceperimus, quam oportet pro regno Dei pacceperimus, quam oportet pro regno Dei pcontrarium hoc praeceptum erit illi sententiae qua dictum est: Quid prodest homini si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum fa