comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eccła. int̾dum utrũq simul .i. totus xp̃c. ubi au¬
tem intitulo additur huic uł ipsi. xp̃c intelli¬
gitur sic̃ hic. Et est sensus. Psalmus iste atcribui¬
tur huic dauid. i. xp̃o qui hic loquit᷑ in hoc psal¬
mo. Et est psalmus iste t̾ciꝰ eoꝵ qui breuit̾ aguñ
xp̃c. ⁊ si adeo dignus tamen non inse confidere s
totum adeo pet̾e. qͦd. ẽ. utile exemplum iustiᷤ. In
primo ꝓponunt᷑ orano tẽpore passionis habi¬
ta. Scło: xp̃c exauditus de sua resurrectione gr̃ãᷤ
nens se exemplum uistis humilit̾ ad patremait.
⁊ otu dnẽ nesileas ame .i. ne unitatẽ u̾bi tui sepa¬
ieronimꝰ obelo anteposito. qͣsi. iugalandum no¬

Expanded text:
i autem in titulo additur, huic, vel ipsi, Christus intelligitur, sicut hic. Et est sensus: Psalmus iste, attribuitur huic David, id est Christo, qui loquitur in hoc psalmo. Et est psalmus iste tertius eorum qui breviter agunt  etsi adeo dignus, non in se confidere, sed totum a Deo petere, quod est utile exemplum justis. IntPrimo, ponitur oratio tempore passionis habita. Secundo, auditus de resurrectione sua, gratias nens se exemplum justis, humiliter ad Patrem ait,  o Deus, ne sileas a me, id est ne unitatem Verbi tui sepaHier. obelo ante posito quasi jugulandum no
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ ut om̃s congregent᷑ adnuptias. dico inten¬
de: ⁊ tñ non miserearis omnib qui oꝑant᷑ ini¬
quitatẽ. ut ita relinquas peccata impunita. s
ꝑsequere puni. ⁊ ita conu̾te eos. ⁊ ita facit quia
nulla peccata relinqͥd inpunita. quia tił hõ
penitens punit. uł ds̃ uidex punit. Uel ita.
Est quedam iniquitaᷤᷤ qͣm qui fatit eiꝰ ñ mise¬
retur ds̃ ad̃ salutẽ. Hec est defenisio obstinatio pec¬
catoꝵ qͣndo defindit hõ quod ds̃ odit. Unde
ẽ. peccatum ad mortem ñ ꝓeo dico ut qͥs oret.¬
⁊ est non miserearis omnib qui oꝑantur mi¬
quitatem .i. illud peccatum quod. ẽ. ad mortẽ
ꝓ quo non est orancdũ. Uel ita. tusita om̃s gs̃.⁊ tũ¬

Expanded text:
s, ut omnes congregentur ad nuptias. Dico, intende, et tamen non miserearis omnibus qui operantur iniquitatem, ita ut relinquas peccata impunita, sed persequere, puni, converte. Et ita facit, quia nulla peccata relinquit impunita, quia vel homo poenitens, vel Deus judex punit. Vel ita, est quaedam iniquitas, quam qui facit, ejus non miseretur Deus ad salutem. Haec est defensio peccatorum, quando defendit homo quod Deus odit. Unde: Est peccatum ad mortem, non pro eo dico ut quis oret . Et est, non miserearis omnibus qui operantur iniquitatem, id est, illud peccatum quod est ad mortem, pro quo non est orandum. Vel ita, visita omnes gent
Abbreviated transcription (Latin):
c̾et. dixi. letabor diuidam. quia extendam cab¬
ciamentum meuni .i. euanglium q̃ maunitur
uita gradientium inmundo. uł calciamentum¬
meũ .i. humanitatem xp̃i. qua latuit deitas
uł ꝑcalciam̃tum qͦd fit demortuo animali. in¬
tesligit᷑ passio xp̃i. qm p̾dicando extendam cal.¬
ciamentum usq in ydumeã que int̾p̾tatur t̾re¬
nam .i. usq ad t̾renos. qͣsi dic̾et. & si ebulliat mun¬
dus scandał. tam̃ usq ad t̾cenȩ uitȩ homines
extendã calciamentũ meũ. ⁊ sic subditi st̃ mͥ alie¬
nigene. uł allophili qͥ ad genꝰ meum. uł ad regnũ
nigenas intelligit᷑ gentes. quȩ pͥus aliene erant
adeo. s mͦ subdite. & est. Alieiugene .i. gentiles

Expanded text:
cat: Dixi: Laetabor, dividam, quia extendam calceamentum meum, id est Evangelium, quo munitur vita gradientium in mundo. Vel, calceamentum, id est humanitatem Christi, in qua latuit deitas. Vel per calceamentum, quod fit de mortuo animali, intelligitur passio Christi, quam praedicando extendam usque in Idumaeam, quae interpretatur terrena, id est usque ad terrenos. Quasi dicat: Et si ebulliat mundus scandalis, tamen usque ad terrenae vitae homines, extendam calceamentum meum. Et sic subditi sunt mihi alienigenae, vel Allophyli, qui ad genus meum pertinent. l per alienigenas intelligit gentes, quae prius alienae erant, sed modo subditae. Et est, alienigenae, id est gentiles
Abbreviated transcription (Latin):
ra que in scripturis st̃ dura exposita mollum¬
tur.⁊ usq adossa penetnt. Unde sequit᷑. ⁊ ipsi
sermones st̃ iacula. quia molliti non ꝑdunt
corda hominũ ad amorem pacis. ⁊ aꝑplexiᷤᷤ qͤ
ti st̃ sermones. S si ad huc tibi puero. qui lac¬
te minoris doctͥne nutͥris ad huc duri sc̃ ne
irascaris uberib ecchs.¬

Expanded text:
ra quae in Scripturis sunt, dura exposita molliuntur, et usque ad ossa penetrant. Unde sequitur: Et ipsi sermones sunt jacula, quia molliti non perduncorda hominum ad amorem pacis, et a perplexis ti sunt sermones, sed si tibi puero qui lacte minoris doctrinae nutriris, adhuc duri sunt, ne irascaris uberibus Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
Exequit᷑ qualit̾ confusi. &
repulsi fuerunt. Auertisti nos retͦrsũ post
inmicos nr̃os. quia illi uictores ⁊ nos uicti. &
dicit h̃ ꝓdeficientib afide. Unde sequitur. ⁊
qui oderunt nos diripiebant noꝰ sibi .i. ad cast᷑
iniquitatis sue tͣhebant.

Expanded text:
Exsequitur qualiter confusi et repulsi fuerunt. Avertisti nos retrorsum post inimicos nostros, quia illic victores et nos victi; et dicit hoc pro deficientibus a fide. Unde sequitur: Et qui oderunt nos diripiebant sibi, id est ad castra iniquitatis suae attrahebant.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾e extendit᷑. cet̾a int̾pouit ad cõmendationẽ eiꝰ
nuitata ꝑsona: de eo loquens aliis sic. Ds̃ me
mundã uiam. quia non uenit in homines
nisi mundent uiam sidei: qua ueniat quia
impolluta.ẽ. uia eiꝰ. Inde parate uiã dñi
rectas facite semitas dei nr̃i. ⁊ alibi clamat
ꝓpħa. Eligite lapides deplateis. Inde. ẽ.
qͦd inp̾cipius sollempnitatib tẽpla manufca
mundant᷑ ⁊ ornant᷑. ut maguꝰ sacerdos cum ꝓ¬
rum ad te introeat. teq paulatim ꝓcedere de
uirtute in uirtutẽ faciat. Sequit᷑. ⁊ eloquia
ꝓ lͣ bantur. ⁊ dñs ꝓtector . t̃. omnium sꝑanci¬
um in se .i. eos qui sꝑant ñ insemetipsis.s in
illo. ͤ nonsumet tribulatio ⁊ bene prius de
⁊ addit omniũ. Nullus enim excipit᷑. nisi qui sꝑa.¬
re non uult. Uel ita. Ds̃ m̃s qͣsi. ita in deo meo tͣns
polluta. Uel hoc habet. qͦd uia eiꝰ: qua uenit in
mundum. ẽ. im polluta .i. sc̃a ⁊ inmacłata uir.¬
go maria. ⁊ scd̾m hoc: ordo lit̾e ñ respicit ad in¬

Expanded text:
terae extenditur: caetera interponit ad commendationem ejus, mutata persona, de eo loquens aliis sic; Deus memundam viam, Aug. quia non venit in homines, nisi mundent viam fidei, qua veniat, quia impolluta est via ejus. Unde: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Et alibi clamat propheta: Eligite lapides de plateis . Inde est quod in praecipuis solemnitatibus templa manufacta mundantur et ornantur, ut magnus sacerdos cum prum ad te introeat, teque paulatim procedere de virtute in virtutem faciat. Sequitur, et eloquia antur. Et Dominus protector est omnium sperantium in se, id est eos qui sperant, non in seipsis, sed in illo, non consumet tribulatio. Et bene prius de assiod. Addit, omnium: nullus enim excipitur, nisi qui sperare non vult. Vel ita: Deus meus. Quasi dicat: In Deo meo transgpolluta. Hier. Vel hoc habet quod via ejus, qua venit in mundum est impolluta, id est sancta et immaculata virgo Maria: et secundum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Hic ostũdit. qͦmͦ ua.¬
⁊ ideo ipsi obligati st̃ t̾renis desideriis constric¬
ti .i. cupiditate temporalium nolentes parcere
lapidem offensionis. ⁊ inpetͣm scandali. cecide¬
runt despe celesti inmortẽ cecitatiᷤᷤ. qmius uide¬
cider̃t. Nos auit̃ popłs gentium delapidib su¬

Expanded text:
Hic ostendit quomodo vas et equis, ideo ipsi obligati sunt, terrenis desideriis, scilicet cupiditate temporalium, nolentes parcere lapidem offensionis, et petram scandali , ceciderunt de spe coelesti in mortem caecitatis, quamvis videciderunt, nos autem populus gentium, de lapidibus su
Abbreviated transcription (Latin):
post morã exauditionis ñ desꝑant. s continnasł
orationẽ. ⁊ cinere supͣ se sparso. animã peccatoꝵ
inemoria cruciant. scđm morẽ penitũtium
Omis naq̃ ⁊ cilicium st̃ arma penitentiũ. Unde
tẽpore quadragesimali cinis asꝑgitur suꝑ capita
penitentiũ obhumilitatẽ. ⁊ fragił conditionis me¬
moriã. ⁊ hoc. ẽ. non debes obliuisci. Qm̃ humil ia
qui tota corporis effusione tendunt᷑. hoc autẽ
dicendo suminã humilitatẽ ostñdit. qui enin
t̾re genua affligit habet quo plus humilietur.

Expanded text:
oram auditionis non desperant, sed continuant orationem, et cinere super se asperso animam peccatorum memoria cruciant, secundum morem poenitentium. Cinis namque et silicium sunt arma poenitentium. Unde tempore quadragesimali cinis aspergitur super capita poenitentium ob humilitatem, et fragilis conditionis memoriam. Et hoc est, non debes oblivisci, quoniam animaqui tota corporis effusione tenduntur. Hoc autem dicendo summam humilitatem ostendit. Qui enim genua terrae affligit, habet quo plus h
Abbreviated transcription (Latin):
conglutinatꝰ. ẽ. int̾ra uent̾ nr̃. Plangit hic eos.
qui st̃ uent̾ .i. carnales.⁊ heserunt .i. consenserunt
iniquis. S ut ħ fimant᷑ exurge gentib ꝑfidem.
quib aꝑsecutiõe cessantib etiã qui t̾re heserant
eruti. ⁊ penitñtes redduntur corpori xp̃i. Uñ
sequitur. ⁊ sic adiuua nos.⁊ redime nos demanu
gentiũ ꝓpt̾ nom̃ tuũ. non ꝓpt̾ meritũ nr̃m.¬

Expanded text:
conglutinatus est in terra venter noster, plangit hic eos qui sunt venter, id est carnales, et haeserunt, id est consenserunt iniquis. Sed ut haec finiantur, exsurge, gentibus per fidem, quibus a persecutione cessantibus etiam qui terrae haeserant eruti et poenitentes, redduntur corpori Christi, unde sequitur, et sic adjuva nos, et redime nos de manu gentium, propter nomen tuum, non propter meritum n
Abbreviated transcription (Latin):
nales hesert̃ t̾renis. ⁊ ꝓhis humiliamꝰ ⁊ oramus.
Exurge dñe adiuua nos. hic sine u̾bo dormitio¬
nis ponit᷑. exurge qͦd ꝑtinet adxp̃i resurrectionẽ.
inqua. ẽ. spes omnrum fideliũ. inqͣ humana de¬
struit᷑ captiuitas. ꝑ qͣm etiã sumꝰ adiuti ⁊ libera¬
ti. qͣsi dic̾et. quia ita humiliati sumꝰ. Ex urge
res p̾cantur. ut xp̃c resurgat ꝑfidẽ ingentib quia¬
se sibi p̾cantur tam̃ resurg̾e ꝑfidem. non sibi s
gentib quem putant mortuum. Si enim cre¬
derent ⁊ illi resurrexisse. credentes ineũ non ꝑse¬
querentur s ⁊ ipsi crederent. Quasi diceret. tota

Expanded text:
nales haeserunt terrenis, et pro his humiliamur et oramus. Exsurge, Domine, adjuva nos, hic sine dormitionis verbo ponitur, exsurge, quod pertinet ad Christi resurrectionem, in qua est spes omnium fidelium, in qua humana destruitur captivitas, per quam etiam sumus adjuti et liberati. Quasi dicat: Quia ita humiliati sumus, exsurge res precatur ut Christus resurgat per fidem in gentibus, quiasse. Precantur tamen resurgere per fidem, non sibi, sed gentibus quae putant mortuum. Si enim et illi crederent resurrexisse, credentes in eum non persequerentur; sed et ipsi crederent. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbauit bonum nomen si alit̾ sciret: łbulatio
ei necessaria ñ fuisset ⁊ suꝑ inimicos meos .i. flo¬
rentes despexit ocłs m̃s sursum tendens suspe¬
xit mente rapta ad dm̃ uidet quod omnis flos
est ut fe

Expanded text:
bavit bonum nomen, si aliter sciret, tribulatio ei necessario non fuisset, et super inimicos meos florentes oculus meus sursum tendens, despexit mente rapta ad Deum, videt quod omnis flos est ut fe
Abbreviated transcription (Latin):
animaᷤ ꝓspexit suꝑ filios hominũ .i. ammnonuit
ut uiderat .i. uidei faciat si est aliqͥs intelligens
cognitionẽ. aut reqͥrens dm̃ oꝑe. Uel sic. si est in¬
telligens aut si non intelligunt. si saltem
est requirens intellig̾e dm̃¬

Expanded text:
animas, prospexit super filios hominum, id est admonuit, ut videat, id est videri faciat, si est aliquis intelligens cognitione, aut requirens Deum opere. Vel sic, si est intelligens, aut si non intelligit, si saltem, est requirens intelligere De
Abbreviated transcription (Latin):
ducta. Unde minuit᷑ in uidia peccati si aradice¬
tionẽ ibi. peccator. ẽ.i.⁊ quia aradice pec
uet pii uidicis. de uno arguitur ⁊ omina confitet᷑.
pit me. uł habuit me inut̾o. mat̾ mea .i. in con¬
cupiscentia libidinis que peccatũ ꝑ peccatum. ẽ.¬
nisi excusetur ꝑbona conugii me concepit. Nam
hoc opus castum inconiuge non habet culpam s
origo peccati inple secum trahit debitam penam

Expanded text:
ducta, unde minuitur invidia peccati: si a radicducta, unde minuitur invidia peccati: si a radice peccator est, id est quia a radice se pii commovet judicis; de uno arguitur, et omnia confitetur. pit me, vel aluit me in utero mater mea, id est, concupiscentia libidinis quae peccatum est, nisi excusetur per bona conjugii. Nam hoc opus castum in conjuge, non habet culpam, sed origo peccati in prole secum trahit debitam poenam
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia alios uincere. S ne putetur eos uinc̾e
tantũ qui gnͣdia cõmiserunt. ⁊ non eos qui ex
quo nati sunt nichil talr cõmiserunt. ꝑsonam
totiꝰ humani generis in se ostũdens subdit. Ec¬
ce enim. qͣsi dic̾et. uere uuicis. Ecce enim iniqui¬
ui ⁊ ñ mirum. quia ecce conceptꝰ sum miniqui¬
quod ⁊ macła originał peccati teneor.⁊ ad actua¬
lia ꝓnus existo. In iniquitatib se conceptum
dicit non quia peccatum scit cõmisceri conuigi¬
b cum fit causa ꝓlis. s ideo quia quod fit .i. quod
igitur se conceptũ in iniqͥtatib dicit eo quod
de adult̾io sit natus. immo de scõ iesse. ⁊ de con-¬
iuge ipsiꝰ. s ideo quia momnib trahitur im¬
quitas exadam ⁊ uincłm mortis. Nemo emm
uascitur nisi trabens penam. ⁊ trahens meritũ
pene. nisi tu qui de sp̃u sc̃o conceptus es. gͦ etiani
sc̃o conceptus es. Adu̾tenda. ẽ. humilitas peni¬
tentis qui omnia confitet᷑ etiã aparentib tra.¬

Expanded text:
justitia alios vincere; sed ne putetur eos vincere tantum qui grandia commiserunt, et non eos qui ex quo nati sunt, nihil tale commiserunt. Personam totius humani generis in se ostendens subdit: Ecce enim. Quasi dicat: Vere vincis. Ecce enim. Vel ivi et non mirum, quia ecce conceptus sum inquod et macula originalis peccati teneor, et ad actualia pronus existo. In iniquitatibus se conceptum dicit, non quia peccatum sit misceri conjugibus, cum sit causa prolis; sed ideo quia quod fit, id est cigitur se conceptum in iniquitatibus dicit, eo quod de adulterio sit natus, imo de sancto Jesse, et conjuge ipsius sed ideo quia in omnibus trahitur iniquitas ex Adam, et vinculum mortis. Nemo enim nascitur, nisi trahens poenam et trahens meritum poenae, nisi tu qui de Spiritu sancto conceptus es. Ergo etiam in sancto es conceptus. Advertenda est humilitas poenitentis, qui omnia confitetur a parentibus tra
Abbreviated transcription (Latin):
quid amͦ occurrerit exultabo inbonis oꝑib in
uelamento alarum tuarũ .i. inꝓtectione tua
quia pultris sum. ⁊ ileo si non ꝓtegis: miliuiᷤ
rapit. ideo exultabo quia ad hesit caritate aĩa
mea post te .i. ita adhesit tibi caritate ut te
adhesit quia me suscepit alis tegendum aꝑi-¬

Expanded text:
quid occurrerit exsultabo in bonis operibus, in velamento alarum tuarum, id est in protectione tua, quia pullus sum. Et ideo, si non protegis, milvus rapit. Ideo exsultabo, quia adhaesit charitate, anima mea post te, id est ita adhaesit tibi charitate, ut teadhaesit, quia me suscepit alis tegendum, a
Abbreviated transcription (Latin):
minsidũs. cum diuitib huiꝰ scłi quos dita.¬
bit. ⁊ munerib cumulabit. quoꝵ faisam
selicitatẽ ad alios decipiendoᷤ ostũtabit insi¬
diis dico: positis in occultis. id. ẽ. in ambigiũ.
tibi ñ facile intelligr̃ qͦappetendũ sit: qͥdue
non. adqͥd ibi sedet: ut int̾ficiat innocentẽ¬
manma exinnocenti faciendo nocentẽ. De¬
inde exponit insidiã eiꝰ dicens.¬

Expanded text:
insidiis cum divitibus hujus saeculi, quos ditabit, et muneribus cumulabit, quorum falsam felicitatem, ad alios decipiendos, ostentabit. Insidiis dico positis in occultis, id est, in ambiguis, ubi non facile intelligitur quid appetendum sit, quidve non. Ad quid ibi sedet? ut interficiat innocentem ex innocenti, faciendo nocentem. Deinde exponit insidias ejus, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
te delere uoluer̃t. ⁊ omne consiliũ tuũ confir¬
⁊ addit omne scił non solũ. quo animam po¬
siuisti ꝓuita plurimoꝵ. ut mortificatũ granũ
copiosius surgerit. s etiam quo cecitas exparte
contigit misrł. ut plenitudo gentium intraret.
⁊ sic omnis isrt saluus fict.

Expanded text:
te delere voluerunt; et consilium tuum confir Christus. Et addit omne scilicet non solum quo animam posuisti pro vita plurimorum, ut mortificatum granum copiosius surgeret; sed etiam quo caecitas ex parte contigit in Israel, ut plenitudo gentium intraret, et sic omnis Isra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenit. Uel ita scdm aliam lit̾am. scił inuocabant
nomina eoꝵ int̾ris ipsoꝵ. ħ faciunt heredes qui
ad sepulcͥra mortuoꝵ inebriant se ad eoꝵ memo¬
riam. s nec gutta ꝑuenit ad linguam in infer¬
no ardentis. Uent itaq seruiunt suo non spiri
nit. nisi quod fecerunt dum uiuerent.

Expanded text:
pervenit. Vel ita secundum aliam litteram, scilicet, invocabant nomen eorum in terris ipsorum. Haec faciunt haeredes, qui ad sepulcra mortuorum inebriant se in memoriam eorum, sed nec gutta pervenit ad linguam in inferno ardentis. Ventri itaque suo serviunt, non spirit nihil pervenit, nisi quod fecerunt dum viverent.
Abbreviated transcription (Latin):
Facies quem inp̾cedñti psalmo.
sipientiam ⁊ duriciã iudeoꝵ. qui xp̃o p̃senti
quem oprauer̃t non credunt. Et iste est
psalmꝰ pͥmꝰ de increpatione uideoꝵ ⁊ con¬
u̾sione. Et est sensꝰ tituli. Psalmꝰ iste diri¬

Expanded text:
Facies quam in praecedenti psalmo sipientiam et duritiam Judaeorum, qui Christo praesenti quem optaverunt, non credunt. Et est iste primus psalmus de increpatione Judaeorum, et conversione. Et est sensus tituli: Psalmus iste diri
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ uite. q̃ .uii. dierũ repetitiõe agit᷑. Recte
gͦ compositꝰ. ẽ. lib iste uitali num̾o psalmo.¬
rũ. cuiꝰ partes p̃fata notant mist̾ia. quia
sic nos in huiꝰ uite septenario oꝑari ac ui¬
u̾e docet: ut in octaua resurrectionis. ñ
induam᷑ diployde confusionis. s stola
in ħ num̾o psalmoꝵ est cõpositꝰ: quia ire
diximꝰ hic num̾us constat ex octogenario
⁊ septuagenario. qͦd idẽ sig̃c̃ant. qͦd occo¬
uariꝰ. ⁊ septenariꝰ. auG̃. Octonariꝰ uͦ: sig.¬
nificat nouũ testam̃tũ. patres enĩ noui
testam̃ti ogdoadi. id.ẽ. octonario deser¬
uiunł. Obseruant enĩ octauã diẽ resur¬
⁊ expectant octauã resurrectionĩ infut᷑o.

Expanded text:
dierum repetitione agitur. Recte ergo compositus est liber iste in tali numero psalmorum, cujus partes praefata notant mysteria, quia sic nos in hujus vitae septenario operari ac vivere docet, ut in octava resurrectionis non induamur diploide confusionis, sed stola hoc numero psalmorum est compositus, quia ut diximus hic numerus constat ex octogenario et septuagenario, qui idem significant quod octonarius et septenarius. AUG. Octonarius vero significat Novum Testamentum. Patres enim Novi Testamenti ogdoadi, id est, octonario deserviunt; observant enim octavam diem resurum, exspect
Abbreviated transcription (Latin):
octo pͥmates. bene gͥ hic lib̾ in hoc nũo
psalmoꝵ. ẽ. editꝰ. cuiꝰ partes utriꝰq testa¬
m̃ti significant doctrinã: ꝑ hoc ostñ¬
dat᷑. in hoc libro utrĩq destamenti
contineri mancdata. ẜ. aũs. Distin¬
guit᷑ autẽ lib̾ iste ꝑtres quin qͣgenas qͥb
tres status xp̃iane religionis signifi.

Expanded text:
octo primates . Bene igitur hic liber in hoc numero psalmorum est editus, cujus partes utriusque Testamenti significant doctrinam, ut per hoc ostendatur in hoc libro utriusque Testamenti contineri mandata. Distinguitur autem liber iste per tres quinquagenas, quibus tres status Christianae religionis
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ quoq psalt̾ium: qd nomen accep̃
a quodã musico instrum̃to. qͦd ebraice
tang̾e. latine organũ dr̃. qͦd ẽ deca¬
cordũ.⁊ asuꝑiori reddit sonũ ꝑmanuũ
tactũ. Ab illo aũ instrumento. ad lit¬
t̾am. idõ noĩat᷑ lib̾ iste. qr ad uocẽ illiꝰ
instrum̃ti dauid decantabat psalmos
añ archã intab̾nacło dnĩ. Et quemad¬
modũ singłe modulatioẽs illiꝰ instrum̃¬
ti uocabant᷑ psalmi: ita ⁊ singłe istius
libri particłe uł clasule. Iuxta sp̃ua¬
lem quoq intelligñtiã. bñ ab illo in¬
strum̃to nom̃ sortit᷑. quia sic̃ illud in¬
strum̃tũ .ẽ. decacordũ: ita lib̾ iste do¬
cet obseruantiã. decẽ mandatoꝵ. Et
sic̃ illud instrum̃tũ reddit sonũ asuꝑi¬
ori ꝑmanuũ tactũ. sic lib̾ iste docet bñ
nẽ. hic enĩ num̾us celeberrimis annota¬
t᷑ mist̾iis. Constat enĩ ex octogenario.
⁊ septuagenario. ⁊ octogenariꝰ idẽ sig¬
nificat: qͦd octonariꝰ.⁊ septuagenariꝰ: ibẽ

Expanded text:
r quoque Psalterium, quod nomen accepit a quodam musico instrumento, quod Hebraice tangere, Latine organum dicitur, quod est decachordum et a superiori reddit sonum per manuum tactum. Ab illo autem instrumento ad litteram ideo nominatur liber iste, quia ad vocem illius instrumenti David decantabat psalmos ante arcam in tabernaculo Domini. Et quemadmodum singulae modulationes illius instrumenti vocabantur psalmi, ita et singulae istius libri particulae vel clausulae. Juxta spiritualem quoque intelligentiam bene ab illo instrumento nomen sortitur, quia sicut illud instrumentum est decachordum, ita liber iste docet observantiam decem mandatorum. Et sicut illud instrumentum reddit sonum a superiori per manuum tactum, sic liber iste docet benenem. Hic enim numerus celeberrimis annotatur mysteriis. Constat enim ex octogenario et septuagenario: et octogenarius idem significat quod octo
Abbreviated transcription (Latin):
ntiᷤᷤ.i. inmundo. unde nascet᷑ com-¬
cisti. Ala non mutant᷑. Uel ita ut legat᷑ ñ ibi.¬
⁊ non declinasti.i. non ꝑmisisti dedinare ⁊ deiia¬
non declinasti. Qm̃ humiliasti nos in loco afflic¬
tionis. ħ ñ mutat᷑. ⁊ cooꝑuit nos umbra mortis.
hec mortalitas umbra mortis.ẽ. Uera autẽ morᷤ
.ẽ. dampnatio cum diabło.¬

Expanded text:
t in mundo unde nascitur comcisti, alia non mutantur. Vel ita, ut legatur, et non declinasti, id est non permisisti declinare et devianon declinasti, quoniam humiliasti nos in loco afflictionis, hoc non mutatur. Et cooperuit nos umbra mortis, id haec mortalitas, umbra mortis est: vera autem mors est damnatio cum diab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑu̾si sencꝰ. s ꝑmanent inꝑu̾sitate in scismate
moriuit᷑. quia ñ mutant᷑ in meliꝰ. s in peiꝰ. nec
cum hic st̃. nec inresurrectione quia sensꝰ ꝑfi¬
doꝵ incõmutabił. ẽ. ⁊ non timueẽt dm̃. hoc
remedio conu̾tit᷑ hc̃. scił quia timet dm̃. & ꝓhiᷤᷤ
pena sequit᷑. non aliud unde sequit᷑. extendio
manũ suam. asimili ferire uolentis qui manꝰ¬

Expanded text:
 sed permanent in perversitate; in schismate moriuntur, quia non mutantur in melius, sed in pejus: nec cum hic sunt, nec in resurrectione, quia sensus perfidorum incommutabilis est. Et non timuerunt Deum, hoc remedio convertitur homo, scilicet quia timet Deum, et pro his poena sequitur, non aliud tamen. Unde sequitur: Extendit manus su
Abbreviated transcription (Latin):
.i. induar immortalitate effectus eiꝰ templum.
alia lit̾a. habet ⁊ ꝓtegat me tẽplum eiꝰ. uł ꝓte¬
get templum eiꝰ. que non uariat p̾cedentium
sensum. s confirmat hoc mͦ ideo habitare uolo
semꝑ indomo. ut contempler delectationẽ dñĩ
.i. fruar contẽplationẽ ipsuis sumini boni incõ¬
mutabił. ⁊ et̾ni. a quo omnia bonast̃ ut isecurꝰ
fruar deliciis. ⁊ ut nulla me molestia contingat.
nullaq suggestio auertat ꝓreget ipse me tẽplũ
eiꝰ. Nonsolum gͦ contẽplari uolo ipsum. s ctiã
ut me templum suum ꝓtegat dando inpassibi¬
licatem. alt̾um hoꝵ ꝑtinet ad glificationẽ men-¬
tis. alt̾um adclaritatẽ corporis. ibi ꝑfectio gaudii
est. hic incorruptio sanitatis. quȩ duo etiam in pͥ¬
mis u̾sib psalmi distinximꝰ. ideo autẽ hec infinẽ¬
p̾stat. qm̃ iam abscondit me. ⁊ ideo non teniere peto
unam. ⁊ si peccatorsum abscondit me dico intab̾na
qua ꝑfidem ⁊ spem me occultat. nemͥ noceant ma

Expanded text:
est induar immortalitate effectus templum ejus. Alia littera habet; Et protegat templum ejus, vel proteget templum ejus, quae non variat praecedentem sensum, sed confirmat hoc modo: ideo habitare volo semper in domo, ut contempler delectationem Domini, id est fruar contemplatione ipsius summi boni, incommutabilis, aeterni, a quo omnia bona sunt ut securius fruar deliciis. Et ut nulla me molestia contingat, nullaque suggestio avertat, proteget ipse me templum ejus. Non solum ergo contemplari volo ipsum, sed etiam ut me templum suum protegat, dando impassibilitatem. Alterum horum pertinet ad glorificationem mentis, alterum ad claritatem corporis. Ibi perfectio gaudii est, hic incorruptio sanitatis: Quae duo etiam in primis versibus psalmi distinximus. Ideo autem haec mi Quoniam abscondit. Aug. Et ideo non temere peto unam etsi peccator sim abscondit me dico in tabernqua per fidem et spem me occultavit ne mihi noceant mal
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo ueniã. ħ ideo dicit. quia qͦd ciciꝰ deo. ẽ. tardũ
rebimus. qui mͦ latenꝰ añ faciem dĩ. qͥa tc̃ indebimꝰ
eum sic̃. ẽ. Talis autem ceruus dũ currit pati¬
t᷑ insultantes. Unde sequit᷑. Euerunt mͥ
lacine meẽ panes dies ac nocte: dum dr̃ mͥ qͦ-¬
tidie ubi. ẽ. ds̃ tuus

Expanded text:
iam? hoc ideo ait, quia quod citius est Deo, tardum rebimus, qui modo latemus ante faciem Dei, quia tunc videbimus eum sicuti est . Talis autem cervus, dum currit patitur insultantes. VERS. 3.-- « Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte, dum dicitur mihi quotidie: Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
allusio. ẽ. ad hoc quod dixerat clamauer̃t. qͣsi. illi
clamauert̃. ⁊ cdũs uycta. ẽ. his qui tbulato sc̃ corde.
Altus quidem. ẽ. dñs. s uicinat᷑ humili. ⁊ non se eri¬
genti. Unde subdit. ⁊ humiles sp̃u saluabit. Hoc ñ
mutatur. Multe tbulationes iustoꝵ qͣsi. humiles
saluabit. non utiq sic ut nichil patiantur. quia
pauciores iniquoꝵ. ⁊ deomnib his liberauit eos
dñs. infut᷑o dñs potens liberator. Int̾im uͦ:¬

Expanded text:
allusio est ad hoc quod dixerat, clamaverunt, quasi dicat illi: Clamaverunt. et Dominus juxta est his qui tribulato sunt corde. Aug. Altus quidem est Dominus, sed vicinatur humili, et non se erigenti. Unde subdit: Et humiles spiritu salvabit, hoc non mutatur. Multae tribulationes, quasi dicat: Humiles salvabit, non utique sic ut nihil patiantur, quia pauciores iniquorum, et de omnibus his liberavit eos Dominus in futuro. Dominus, potens liberator: interim
Abbreviated transcription (Latin):
rat addit. & innoua sp̃m meũ faciendo ipsũ¬
rectum. quia curuata erat mei sp̃s rectitudo
adt̾rena. Rectus.ẽ. sp̃e eum ei ds̃ est bonus ꝑ
omnia. ut dauid post ea fuit etiam in adu̾sis
⁊ non cantum in sp̃u innoua me: s etiam in
uiscerib meis. unde adult̾ium exiit. In re¬
nib enim sedes uoluptatis est. Unde de diabło
dium curationis petit. quia ineis peccauit. Sic
desiderat expiari ut uideatur nil tale ultͣ uelle
cõmittere.

Expanded text:
rat, addit et innova spiritum meum faciendo rectum, quia curva erat spiritus mei rectitudo: ad terrena. Rectus est spiritus, cum ei Deus est bonus per omnia, ut et David postea fuit, etiam in adversis. Et non tantum in spiritu me innova: sed etiam in visceribus meis, unde adulterium exiit. In renibus enim sedes est voluptatis. Unde de diabolodium curationis petit, quia in eis peccavit. Sic desiderat expiari, ut videatur nil tale ultra velle committere.
Abbreviated transcription (Latin):
qui omnia pocent̾ fecit ⁊ laudabilis quia pul¬
cre ⁊ nire fecit ninuᷤ sine t̾mino ⁊ fine. ubi lan¬
dabilis: inciuitate dei nr̃i. non in babilonia
que est cuuitas maloꝵ in mał. it. blasphematur
ds̃. que ciuitas. ẽ. sita. inmonte scõ eiꝰ. non potest¬

Expanded text:
quia omnia potenter fecit. Et laudabilis, quia pulchre et mire fecit nimis, sine termino et fine. Ubi laudabilis? In civitate Dei nostri, non in Babylonia, quae est civitas malorum. In malis enim blasphematur Deus, quae civitas est sita in monte s
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i resurrectionẽ. supͣ firmam petrã. a qua dimo¬
ueri non potest. Unde apłs. Que. ẽ. colũpna ⁊ fir¬
mamentũ ueritatis. de qua hic cantatur filiis chore.
chore. uł cantat᷑ filiis chore. Psalmꝰ dico habitus.
sciła sabbati qua fcm̃ est firmamentũ .i. celũ .i. a¬
gens deeccła que post xp̃i resurrectionẽ. ẽ. confir¬
mata qm uocat ciuitatẽ. cõmendat hanc ciuita¬
tẽ.⁊ dñm ciuitatis. Quinq autẽ modis cõmetidat
cuitatẽ. scił adignitate conditoris. asitu. ab ampli.¬
tudine. abenignitate regiᷤᷤ astabilitate ct̃na. adigui¬
plificent. Modus. Biꝑtitꝰ. ẽ. psalmꝰ. Primo agit
defundatione ciuitatᷤ. qm cõmendatiue descri-¬
bit. Scdo. agens gr̃as deaduentu xp̃i: monet de
gradib ȩccłȩ distribuiendis. ꝑ quos saluator pos

Expanded text:
 supra firmam petram, a qua dimoveri non potest. Unde Apostolus: Quae est columna et firmamentum veritatis , de qua hic cantatur filiis Core. ECore vel cantatur filiis Core. Psalmus dico habitus secunda Sabbati, qua factum est firmamentum, id est gens de Ecclesia, quae post Christi resurrectionem est confirmata, quam vocat civitatem. Et commendat hanc civitatem et dominum civitatis. Quinque autem modis commendat civitatem, scilicet a dignitate conditoris, a situ, ab amplitudine, a benignitate regis, a stabilitate aeterna. Iplificent. Modus. Bipartitus est psalmus. Primo, agit de fundatione civitatis, quam commendative describit. Secundo agit gratias de adventu Christi; monet de gradibus Eccles
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̾tatur tͣnͣsiliens eos. scił remanentes in mun¬
do. herentes t̾renis. De hoc tͣnsiliente agit hic ꝓ¬
pha. qui at̾renis ad celestia mente tͣnsiluuit. mo¬
subaliqͦ sit. Et est sens̃. Psalmꝰ iste. ẽ. dauid ꝓ¬
pħe. qui hic loquitur inꝑsona tnͣsilientis. Psal
tͣnsiliente dico infinem .i. in xp̃m. Intentiõe¬

Expanded text:
interpretatur transiliens eos, scilicet remanentes in mundo, et haerentes terrenis. De hoc transiliente agit hic Propheta, qui a terrenis ad coelestia mente transilivit, mosub aliquo sit. Et est sensus: Psalmus iste est David prophetae, qui hic loquitur in persona transilientis. PsalmTransiliente, dico, in finem, id est in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
Modus: T riꝑtitus. ẽ. psalmꝰ. Prmo tͣnsiliens
inuidis respondet uolentib deciꝑe. Scc̃o:
se subici ortatur ⁊ monet reliqͦs ad idem ibi.
Ueriuutam̃ deo subiecta. Tercio: errantes exꝓ¬
brat. ⁊ monet indeo ñ incaducis confidere. que
est intentio psalmi ibi. Ueruntam̃ uani. ⁊c̃.¬
Transiliens autẽ iste uidens tot impedimenta
sibi occurrentia: deo se subdit. qͥ est altior eo.
⁊ inferiorib se: quasi de alto respondet incre¬
dicit ne tͣnsiliendo sit elatꝰ. quia qui se exaltat
humiliabit᷑. Nonne subiecta erit: equidẽ qͥa
ab ipso. scił adeo patre. ẽ. salutare meũ.i. filiꝰ
qui. ẽ. auct̾or salutis meẽ.

Expanded text:
titus est psalmus. Primo, transiliens invidis respondet volentibus decipere. Secundo se subjici hortatur, et monet reliquos ad idem, ibi, verumtamen Deo subjecta. Tertio errantes exprobrat, et monet in Deo non in caducis confidere, quae est intentio psalmi, ibi, verumtamen vani. Transiliens autem iste, videns tot impedimenta sibi occurrentia, Deo se subdit, qui est altior eo, et inferioribus se, quasi de alto respondet incredicit, ne transiliendo sit elatus, quia, qui se exaltat humiliabitur . Et, Nonne subjecta erit? erit quidem, quia ab ipso, scilicet a Deo Patre est, salutare meum, id est Filius, qui est auctor salutis meae.
Abbreviated transcription (Latin):
neratio omniũ cõmunit̾ qͣͤrentiũ eum uł dm̃.
Ac si diceret. Licet singłarit̾ dixerim ascendec
innocens. accipiet. tñ hũ tales. non sc̃ pauci. s
est generatio .i. multitudo baptismo renata.¬
qui qͤrunt eũ. ⁊ hoc. ẽ. Hec. ẽ. generatio queren¬

Expanded text:
neratio omnium communiter, quaerentium eum vel Deum. Ac si diceret: Licet singulariter dixerim ascendet, innocens accipiet: tamen hi tales non sunt pauci, sed est generatio, qui quaerunt eum. Et hoc est: haec est generatio quaeren
Abbreviated transcription (Latin):
Ita ut non respirarẽ inlibertatẽ inmanib inimi.
ci .i. inpotestate diabłi cupiditate uite illaque.¬
antis. ⁊ morte torrentis acuiꝰ manib liberantur
qui bene uiuunt.⁊ bene morunt᷑. Qui autẽ ma¬
le concluduntur hic ut cum illo infine damp.¬
nentur. ⁊ statuisti in loco spacioso pedes meos .i. ab
angustiis timoris inlibertatẽ. deduxisti caritatem
meam. ⁊ hoc in resurrectione xp̃i simili ꝓmissa mͥ.
Lam enim facilem mͥ fecisti iusticiã que aliqͣndo
difficił fuit. Certe angusta. ẽ. uia laboranti. lata
.c̃. amanti. eadẽ ꝙͣ angusta. ẽ. lata fit. uł potest dici

Expanded text:
ita ut non respirarem in libertatem in manibus inimici, id est, in potestate diaboli, cupiditate vitae illaqueantis, et morte terrentis, a cujus manibus liberantur qui bene vivunt, et bene moriuntur. Qui autem male, concluduntur hic, ut cum illo in fine damnentur. Et, statuisti in loco spatioso pedes meos, id est ab angustiis timoris in libertatem deduxisti charitatem meam, et hoc in resurrectione Christi, simili promissa mihi. Jam enim facilem mihi fecisti justitiam, quae aliquando difficilis fuit; certe angusta via est laboranti, lata est amanti eadem quae angusta est, lata fit. Vel potest dici
Abbreviated transcription (Latin):
Hic asuis uera faciens udicia. se cernenᷤ
scił hȩc merito ñ loco maloͤ abonis. De¬
inde qͦmͦ crucient᷑ hic mali. ⁊ q̃ udicia fa.¬
hȩc sunt iudicia. q̃ facit. scił qͦd peccator.
ñ adeo ꝓcedit illud qͦ cruciet eos. s ab eis
quia ipsa peccata st̃ eis cruciatus ⁊ tormen.¬
ta. Deide non optando s p̃dicaendo subđ.¬

Expanded text:
Hic a suis, faciens judicia, vera, secernens, scilicet hic, merito non loco, malos a bonis. Deinde, quomodo crucientur mali hic et quae judicia fapeccator non a Deo procedit, quo cruciat eos, sed ab eis, quia ipsa peccata sunt eis cruciatus et tormenta. Deinde non optando, sed praedicendo sub
Abbreviated transcription (Latin):
illi fecerunt tibi: utiq mala quia exacuerunt.
Uel ita continua. qui st̃ malignantes oꝑanteᷤᷤ¬
iniquitatẽ. qui exacuert linguas suas ut gla¬
diũ aꝑte inclamando mortẽ. ⁊ ita si ñ manib
linguis occiderunt. loquit᷑ hic. xp̃c. ⁊ intende¬
occulte. gladiꝰ aꝑte ferit. tem amarã. ⁊ licet u̾ba
sr̃ aduleia. Gestant enum mel more. acculeũ in
ut ꝑdiscipłm traderetur. quod est res amara.
ut conuina fit ꝓditor. Ad quod intenderunt
cit sagittent inoccultis qͣntũ ad suam opinionem
ꝑdiscipłm ⁊ huiꝰmodi. omnia facientes ut nil fe¬
cisse uiderent᷑. Quem: scił in macłatũ. Ideo esset
eis timendũ magna iniquitaᷤᷤ iudeoꝵ. hic ostñdi¬
tur. ⁊ ideo inexcusabiles sc̃.¬

Expanded text:
illi fecerunt tibi? utique mala, quia exacuerunt, vel ita continua: Qui sunt malignantes et operantes? Quia exacuerunt linguas suas ut gladius. Aperte inclamando mortem, et ita si non manibus, linguis occiderunt; et loquitur hic Christus; et intendeocculte, gladius aperte ferit rem amaram, licet verba sint dulcia; gestant enim mel in ore, aculeum in  discipulum traderetur, quod est res amara ut conviva sit proditor. Ad quid intenderunt, ut sagittent in occultis, quantum ad suam opinionem, per discipulum et hujusmodi, omnia facientes, ut nil fecisse viderentur. Quem? immaculatum. Ideo esset eis timendum. Magna iniquitas Judaeorum hic ostenditur. Et ideo inexcusabiles s
Abbreviated transcription (Latin):
cantabo. quia tu ds̃ susceptor ms es. Nlagnum
est qͦd ds̃ nr̃ susceptor. ẽ. & tu ipse ds̃ ms es. mi¬
scdia mea ꝑomnia quia totum gratis das cũ mul.¬
ta dixit non tam̃ omnia s inhoc uno omnia c̃-¬
p̾hendit. quia totum. ẽ. bonum exdono dei est.
Ideo iste impletur bomis eiꝰ non inuenit quid uo¬
caret eum nisi miscłiam su a m

Expanded text:
a tu Deus, susceptor meus es. Magnum est quod Deus susceptor es, et tu idem Deus meus, misericordia mea, per omnia, quia totum gratis das, cum multa dixit, non tamen omnia, sed in hoc uno omnia comprehendit, quia totum est ex dono Dei. Ideo iste impletus bonis ejus, non invenit quid vocaret eum, nisi misericordiam suam
Abbreviated transcription (Latin):
de trahat. ⁊ hoc: intoto corde meo. ñ inpar.
te. ut faciunt illi qui quedam oꝑa dñi
aꝓbant. quedam blasphemant. S ego
ꝓuidencia dei dubito. s omnia recte agi
sencio que stulti temere ⁊ casu agi putant.
Et etiã uarrabo aliis. mirabilia tua. ñ
nr̃a ⁊ omnia. scił uisibilia ⁊ inuisibilia. Om¬
nia enim narrant. qͥ deuisibilib tͣnsit. ad
inuisibilia. It qui dicit eũ lat̾arũ susci¬
tasse incorpore. paulũ suscitasse innĩte.
qͦd maiꝰ est ⁊ excellenciꝰ. Tel narrabo omnia
mirabilia tua. id ẽ. quecũq dicam de tuis

Expanded text:
et hoc in toto corde meo, et non in parte, 19 ut faciunt illi qui quaedam opera Domini approbant, quaedam blasphemant. sed ego, providentia Dei dubito; sed omnia recte agi sentio, quae stulti temere et casu agi putant. Et etiam narrabo aliis mirabilia tua, non nostra, et omnia, scilicet visibilia et invisibilia: omnia enim narrat, qui de visibilibus transit ad invisibilia, ut qui dicit eum quod Lazarum suscitavit in corpore, Paulum suscitasse in mente: quod majus est et excellentius. Vel: Narrabo omnia mirabilia tua, id est quaecunque dicam de tuis
Abbreviated transcription (Latin):
cat fideles adlaudem ibi. Psallite. Tercio.
finẽ maloꝵ. uenturũ peccatorib cũ antixp̃o
p̃dicit ibi. Conu̾tant᷑ peccatores. Quarto
mala temꝑis antixp̃i. ꝑtractat ibi. Ut qͥd
dñe. Quinto: p̾cat᷑ iudiciũ maturari ut
rũ murmurant. putantes ñ diuina dispo¬
sitione. s casu hoc conting̾e. loquit᷑ hic ꝓ¬

Expanded text:
ibi: Psallite Domino; tertio, finem malorum venturum peccatoribus cum Antichristo praedicit, ibi: Convertantur peccatores; quarto, mala temporis Antichristi pertractat, ibi: Ut quid, Domine; quinto precatur judicium maturari, ut rum murmurant, putantes non divina dispositione, sed casu hoc contingere, loquitur hic
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ filiꝰ nec addr̃ cuiꝰ. sic̃ hic. pexcellenti am
intelligit᷑ xp̃e. qui. ẽ. unigenitꝰ dei filiꝰ. sicut
ipse sine additamento. dest ait. si filiꝰ uos li¬
berauerit. uere liberi eritis. Uel filiꝰ est etiã
ipsius dauid. quia deeo natus sc̃m carnẽ.¬
cum dicit ꝓoccultis. nominando occulta
filii dat intelligi. qͥa alia eiꝰ st̃ manifeste. Sci¬

Expanded text:
r filius, nec additur cujus, sicut hic, per excellentiam intelligitur Christus, qui est unigenitus Dei Filius, sicut ipse sine additamento de se ait: Si Filius vos liberaverit, veri liberi critis. Aug. Vel filius est etiam ipsius David, quia de eo natus, cum dicit, pro occultis nominando occulta filii, dat intelligi, quia alia ejus sunt manifesta. Sci
Abbreviated transcription (Latin):
minũ. uel exercet᷑ ad purgationẽ. uł mo¬
netur ad correctionẽ. uł si contẽpnit disci
Manifestum autẽ udiciũ erit inultimo.
cum cuiq retbuet uixta merita. Hic agit᷑¬
gͦ de occultis. id .ẽ. de humili aduentu. qui
cecatis udeis ꝓ fuit gentib.⁊ de pena qua
iudicat᷑: purgando. conu̾tendo. Et est
sensus tituli. Psalmꝰ iste. ẽ. dauid ꝓpħe. qͥa
hic loquit᷑ in ꝑsona eccłȩ. dirigens noᷤ infi¬
occultis filii. scił dei. uł filii ipsius da-
dũ regi s iusto iudicio dei. Modus .uͦ. st̃

Expanded text:
minum vel exercetur ad purgationem, vel monetur ad conversionem. Vel, si contemnit Dei Manifestum judicium erit in ultimo, cum cuique retribuet juxta merita. Hic ergo agit de occultis, id est de humili adventu, qui caecatis Judaeis profuit gentibus, et de poena qua judicat purgando, convertendo, excaecando. Et est sensus tituli: Psalmus iste, David prophetae, qui hic loquitur in persona Ecclesiae dirigens nos in fioccultis filii, scilicet Dei. Vel filii ipsius Davidum regi, sed justo judicio Dei. Modus. Quinque sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Sexta pars. Dictu¬
rus plagas egypti. ꝓpt̾ eos fras. cõꝑando mala eoꝵ
beneficuis dei: dicit eos oblitos.⁊ tẽptasse dm̃. qͣsi
dic̾et peꝑtit eis ⁊ licet part̾et. Quotiens exacerba¬
uetunt. Uel ita continua. Quia hõ est caro. uel
sp̃c uadens: quotiens gͦ. quasi. multociens. ñ
solum supͣdictis modis. exac̾bauerunt eum
indeserto. uͭ bona tolleret. inira concitauert̃
eum ut mala fac̾et in inaquoso ubi potiꝰ timere
eoꝵ  infidelitatẽ. qͣm p̾dixerat. quod ideo re¬
petit: ut memoret quas plagas intulit ds̃
egyptiis ꝓpt̾ eos. Unde deberent. ẽc̃. non ingra¬

Expanded text:
Sexta pars, dicturus plagas Aegypti propter eos factas, comparando mala eorum beneficiis Dei, dicit eos oblitos, et tentasse Deum. Quasi dicat: Pepercit eis. Et licet parceret, quoties exacerbaverunt. Vel ita continua: Quia homo est caro, et spiritus vadens, quoties, ergo quasi multoties, non solum supradictis modis, exacerbaverunt eum in deserto, ut bona tolleret, in ira concitaverunt eum, ut mala faceret, in inaquoso, ubi potius timere eorum infidelitatem, quam praedixerat, quod ideo repetit, ut memorent, quas plagas intulit Deus Aegyptiis propter eos, unde deberent esse non ingra
Abbreviated transcription (Latin):
Clamauert̃ adalios deos nec erat qui saluoᷤ fac̾et
cos. Alius enĩ non pͥotest. Quis enim saluos fac̾et.
qͦs tu non faceres: post ea clamauer̃t addũm nec
exaudiuit coᷤ.i. ñ iudicauit eos dignõ exauditio¬
ne. ac sidiceret. Alius enĩ non potest. tu ñ uis
saluare. quia ĩ recedunt amalicia sua.

Expanded text:
Clamaverunt ad alios deos, nec erat qui salvos faceret eos. Alius enim non poterat; quis enim salvos faceret, quos tu non faceres? Postea, clamaverunt ad Dominum, nec exaudivit eos, id est non indicavit eos dignos exauditione. Ac si diceret: Alius enim non potest, tu non vis salvare, quia non recedunt a malitia sua.
Abbreviated transcription (Latin):
iudicia. inuenta uista. non repuli ame. uͭ facit
ille qub sarcina eoꝵ deficit reu̾tens aduomitũ.
Uel qui fragilitate carnis suꝑatꝰ. dimittit boñ¬

Expanded text:
judicia inventa justa, non repuli a me, ut facit ille qui sub sarcina eorum deficit, revertens ad vomitum. Vel qui fragilitate carnis superatus, dimittit
Abbreviated transcription (Latin):
talis. Teni tu ipse in carnem. ⁊ excita potentiam
tuam .i. ostñde potentiam tuã in resuriectione: qͥa
uisꝰ es infirmꝰ inpassione. dum dr̃. Si filius dei
es: descende decruce. nicħ ualere uidebaris. p̾¬
ualuit suꝑ te ꝑsecutor. quod p̃signatum est: cũ
iacob p̾uasuit angło. ipso quidẽ angło uolente.
⁊ tam̃ uic̾tus angłs benedixit uictorem. Tenuit
nãq hõ uictor angłm. ⁊ dixit. ñ te dimitam nisi
benedixeris mͥ. Benedixit itaq uictꝰ uictorem
s claudum fecit eundẽ. Tetigit enĩ neruũ femo¬
ris eiꝰ ⁊ aruit. hoc est magnũ sacramentũ. C lan
te. Dico ueni. ad quid: ut salud̃ facias nos.
nisi tu facias. Deinde loquens ad patrem ait. &
ostñde uł illumina faciem tuam. nube carnis
cooꝑtam .i. filium tuum. qui est ymago tua. ħ
facies uelata: fuit asaph tẽpore infirmitatis xp̃i.
& tunc egrotauit asaph. non ualens intueri ue.¬
latum nube: de qua dr̃. Ascendet dñs suꝑ nubẽ

Expanded text:
carnem, et excita potentiam tuam, id est ostende potentiam tuam in resurrectione, quia visus es infirmus in passione, dum dicitur: Si Filius Dei es, descende de cruce . Nihil valere videbaris; praevaluit super te persecutor, quod praesignatum est cum Jacob praevaluit angelo, ipso quidem angelo volente, et tamen victus angelus benedixit victorem. Tenuit namque homo victor angelum, et dixit: Non te dimittam, nisi benedixeris mihi . Benedixit itaque victus victorem, sed claudum fecit eumdem. Tetigit enim nervum femoris ejus, et aruit. Hoc est magnum sacramentum. Claudite . Dico, veni, ad quid? ut salvos facias nos. nisi tu facias. Deinde loquens ad Patrem ait: Et ostende, vel illumina, faciem tuam nube carnis coopertam, id est Filium tuum, qui est imago tua. Haec facies velata fuit Assaph tempore infirmitatis Christi, et tunc aegrotavit Asaph non valens intueri velatum nube de qua dicitur; Ascendet Dominus super nubem
Abbreviated transcription (Latin):
cum exarserit infuturo. mͦ non ardet. cũ
castigat ut pat̾. s infuturo ardebit. qͥa nicħ
breui. Quicũq putant longe futurũ iu¬
niet in breui. Beati erunt. om̃s qui confi¬
id.ẽ. eũ uenexit uindicta iniquoꝵ. ñ mo.
do ñ attinget. confidentes indeo. s etiã &¬
beati erunt qͥa ad regnũ ꝑueniunt.¬

Expanded text:
cum exarserit modo non ardet, cum castigat ut pater, sed in futuro ardebit, quia nihil brevi, qui cum putent longe futurrum, beati erunt omnes qui confi cum venerit vindicta iniquorum non modo non attinget confidentes in deo, set etiam beati erunt qui ad regnum pervenient
Abbreviated transcription (Latin):
annunciabt iusticiã eiꝰ .i. filrũ dei. uł manda¬
ut essemus. Sccdo nos fecit ut iusti essemus
Nota psalmos de passione. ut diximus in
magna spe xp̃ianoꝵ t̾minari. ut sciatur ex
passione salus es e.

Expanded text:
annuntiabunt justitiam ejus, id est Filium Dei, vel mandaut essemus, secundo fecit ut justi essemus. Nota psalmos de passione, sicut diximus in magna spe Christianorum terminari, ut sciatur ex passione salus esse.
Abbreviated transcription (Latin):
id.ẽ. heretici interͣdert̃ arcũ id ẽ. uersꝰ se. id¬
ẽ. uxta uoluntatẽ suam de terser̃t sacram¬
seripturã ad uulnerandas animas simpli
.i. insimplici sensu degñts. Uel sagittent
rectos corde in obscuro. id .ẽ. in suis ambi¬
gus. ⁊ obscuris sentñcuis. ꝑ arcũ autẽ hoc
facuint. nũqͣm scͥptura adhoc ualeat .i. ñ¬
exuicio scripture: s¬

Expanded text:
ci intenderunt arcum, id est versus se, scilicet juxta voluntatem suam detorserunt Scripturam sacram ad vulnerandas animas simplicest in simplici sensu degentes. Vel, sagittent rectos corde in obscuro, id est in suis ambiguis et obscuris sententiis. Per arcum hoc faciunt, non quod Scriptura ad hoc valeat, id esvitio Scripturae, s
Abbreviated transcription (Latin):
grãm xp̃i subleuamur. qui sumꝰ tͥb uidenti¬
um dm̃. Tel in quib pͥus regnabant peccata.
regnant uirtutes. ħ beneficia fecit eis. ⁊ tam̃
praua generatio beneficiis male utens: temp¬
Et tẽprauertnł
& exacbauerunt dm̃ excelsum: & testomo

Expanded text:
risti sublevamur, qui sumus tribus videntium Deum; vel in quibus prius regnabant peccata regnant virtutes. Haec beneficia fecit eis, et tamen prava generatio beneficiis male utens, tenEt tentaverunt et exacerbaverunt Deum excelsum; et testimo
Abbreviated transcription (Latin):
Tectia pars. ubi eadẽ
amonitio ponit᷑. s ad aliud tendens. ad hoc scił
dycerat inexortando addiciens aliam rẽ. scił de
fructu t̾re. ideo frequentato u̾bo: postulat no
luto. de adam dedit florẽ pͥmũ qui ait. Ego
flos campi ⁊ lilium conualliũ. Iste gͦ flos: fruetꝰ
fẽs est. ut illum ederemꝰ. ut carnem eiꝰ manduca¬
remꝰ. Iste gͦ fructus. ẽ. uirgo deuirgine. dñs de
ancilla. d̃s exhomine. filiꝰ ixmat᷑. fructꝰ de t̾ra. &
enedicat nos as ds̃ nͣr. benedicat nos ds̃ : &

Expanded text:
Tertia pars, ubi eadem admonitio ponitur, sed ad aliud tendens, ad hoc scilicet, dixerat in exhortando, adjiciens aliam rem, scilicet de fructu terrae, et frequentato verbo postulat nos luto, de Adam dedit florem primum, qui ait: Ego flos campi et lilium convallium . Iste ergo flos fructus factus est, ut illum ederemus, ut carnem ejus manducaremus. Iste ergo fructus est virgo de Virgine, Dominus de ancilla, Deus ex homine, filius ex matre, fructus de terra. Et enedicat nos Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ge data. infirmitas eoꝵ aucta.ẽ: non utiq
ad ꝑniciem. s uͭ ad medicũ accelerarent. Unde
medicũ. Uel de ext̾iori afflictione agit qͣ
sepe flagellati st̃ ut sanarent᷑. ⁊ est. infirmi¬
tates eoꝵ ext̾iores multiplicate st̃. salubri
eaͣ accelerauert̃: s ñ pͥori more. quia

Expanded text:
ge infirmitas eorum aucta est, non utique ad perniciem, sed ut ad medicum accelerarent. Unde medicum. Vel de exteriori afflictione agit, qua saepe flagellati sunt, ut sanarentur. Et est: Infirmitates eorum exteriores multiplicatae sunt salubri ea acceleraverunt, sed non priore more, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Lo quit᷑ iuꝑsona toti ȩccl̃ȩ. qͣsi dic̾et. ⁊ ideo etiam
plaudite quia subiecit popłos nob̾ .i. uniuer.¬
Quanti enim mͦ currunt adeccłam non dum
xp̃iani rogantes auxilium ȩccłȩ subuentri sibi
tẽporalit̾ uolunt. ⁊ si met̾nũ nob̾cum regnare
adhuc nolunt. ⁊ gs̃ subpedib nr̃is. Sic est exal¬
tata eccła ut om̃s nondum credentes subpedib
habeat. quia eccłe auxilium querunt atq tem¬
tium sic. Subiecit nob̃ apłis. qui de iuidea sumꝰ.
popłos gentiũ passi enĩ asius. honorantur agñ
nob̾: & gentes subpedib nr̃is .i. subp̾dicatione¬

Expanded text:
Loquitur in persona Ecclesiae. Quasi dicat: Et ideo etiam plaudite, quia subjecit populos nobis, id est univeruanti enim modo currunt ad Ecclesiam nondum Christiani rogantes auxilium Ecclesiae? Subveniri sibi temporaliter volunt, et si in aeternum nobiscum regnare adhuc nolunt. Et gentes sub pedibus nostris. Sic enim exaltata est Ecclesia, ut omnes nondum credentes sub pedibus habeat, quia Ecclesiae auxilium quaerunt, atque temtium sic: Subjecit nobis, apostolis qui de Judaea sumus, populos gentium. Passi enim a suis, honorantur a genno