comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pore p̃dicant᷑. Una tẽporalis inqͣ laboramꝰ : alia ȩterna
inqua delectationẽ di contẽpłabim̃. Lia nãq int̃proratur
laborans. Rachel autẽ : uisũ principiũ siue uerbũ actio
Ergo huiꝰ uitȩ in qͣ uiuimꝰ exfide. laboriosa ÷ in operibus
& incerta ad qđ exitũ ꝓueniat adutilitatẽ. eoꝵs qͣb consu¬
lere uolumꝰ: Ipsa ÷ lia prius uxor iacoli : ac ꝑ hoe infirmi¬
s oculis fuisse cõmemorat᷑. Cogitationẽs enĩ mortaliũ
timide : & incerte ꝓuidentiȩ nr̃ȩ: Spes uͦ aet̾̃ne contem¬
unde ȩtiã. dicit᷑ bona fatie & pulchroᷤ spetie. Hlanc enĩ a¬
mat om̃is. piestudiosus. & ꝓpt̃ hanc seruit gr̃ae dĩ : qui
peccatanr̃a et si fuerint sic fęniciũ. tanquã nie de albabu¬
nt᷑. Laban quipe : intp̃tatur de albatio cui seruit iacob
ꝓrachel. Neq enĩ se quisq conuertit sub grã remission¬

Expanded text:
pore praedicantur. 4. Una temporalis, in qua laboramus; alia aeterna, pore praedicantur. 4. Una temporalis, in qua laboramus; alia aeterna, in qua delectationem Dei contemplamur. Lia namque interpretatur laborans, Rachel autem visum principium, sive verbum. Actio ergo hujus vitae, in qua vivimus ex fide, laboriosa est operibus, et incerta, quo exitu perveniat ad utilitatem eorum quibus consulere volumus. 5. Ipsa est Lia prior uxor Jacob, ac per hoc et infirmis oculis fuisse commemoratur. Cogitationes enim mortalium timidae, et incertae prouidentiae nostrae. spes uero aeternae contemunde etiam dicitur bona facie et pulchra specie. Hanc enim amat omnis pie studiosus et propter hanc seruit gratiae dei, qua peccata nostra, etsi fuerint sicut phoenicium, tamquam nix dealbantur. Laban quippe interpretatur „dealbatio"; cui seruiuit Iacob propter Rachel. neque enim se quisque conuertit sub gratia remission
Abbreviated transcription (Latin):
Grtiꝵ iacos ꝑ gens mesopotamiã : accepit uxoresduas
filias labeni frĩs rebecee. Hoc ÷ primoliẽ: seđo rachel
Inde sibi accepit lie ancillã nomine tel fam: e aneillam
raches balam. Exquib. quit tuor genuit duodec̃ĩ filios
re unã filiã liã. Delia scilic& gͥ ruben. symeoni leope
sudũ N Pachar. tabulori. Derachel autẽ : ioseph etben¬
lamin. Debala ancila rachel : dan & neptalim. Derel¬
aute qͥd rerũ figurauer̃ quattuor uxores iacob quarũ
duȩ libere & due ancille fuer̃: didicimꝰ eni apłm in libe¬
ra & in ancilla quas habebat abrahã: duo testamenta
datur : hic & ancillarũ filii simul cũ filiis liberarũ t̾rã
reꝓmissionis accipiunt. Unde hic ꝓcul dubio a liqͥd ali¬
ud significat᷑. Quã quã enĩ duȩ libere uxores iacob ad no¬
uũ testam̃tũ qđ in lib̾tate uocatisumꝰ existim̃t᷑ ꝑtinere.
nontam̃ frustra duȩ sunt. nisi qͥa duȩ uitȩ nob̾ in xp̃i cor¬

Expanded text:
gitur Jacob, pergens Mesopotamiam, accepit uxores duas, filias Laban fratris Rebeccae. Hoc est, primo Liam, secundo Rachel. Inde sibi accepit Liae ancillam nomine Zelpham, et ancillam Rachel Balam. Ex quibus quatuor genuit duodecim filios, et unam filiam. De Lia scilicet genuit Ruben, Simeon, Levi, Judam, Issachar, Zabulon. De Rachel autem Joseph, et Benjamin. De Bala, ancilla Rachel, Dan et Nephthalim. De Zeluid rerum figurauerint quattuor istae uxores Iacob, quarum duae liberae, duae ancillae fuerunt. uidemus enim apostolum in libera et ancilla, quas habuit Abraham, duo testamenta datur, hic uero ancillarum filii simul cum filiis liberarum terram promissionis accipiunt: unde hic procul dubio aliquid aliud significatur. Quamquam enim duas liberas uxores Iacob ad nouum testamentum, quo in libertatem uocati sumus, existimem pertinere, non tamen frustra duae sunt; nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tentẽ cȩlo et angłos dĩ ascendentes & descendentes
Hoc uiso : euigilauit unxitq lapidẽ dicens. Uere hic
domꝰ dĩ: & porta cęli. & his dictis : discessit. Sõ nꝰ iste
iacob mors siue passio xp̃i est. Lapis ad coput eiꝰ : qui
nominatĩ quodammͦ dictus ÷ ȩtiã unctus xp̃c significat᷑
Caput eñĩ uirĩ xp̃c est. Quis eñi nescit xp̃m abun&¬
iterũ ad cęlũ conscendit. Frectio autẽ lapidis: resurre¬
nc ascendebant & descendebant angłi : in quib. signifc¬
tis euangeliste & p̃dicatores xp̃i. Ascendentes utiq
cũ ad int̾elligendã eiꝰ suꝑ eminentissimã diuinitatẽ exce

Expanded text:
descendentes. Hoc viso, evigilavit, unxitque lapidem, dicens: Vere hic domus Dei est, et porta coeli. Et his dictis discessit somnus. 2. Somnus iste Jacob, mors, sive passio Christi est. Lapis ad caput ejus, qui nominatim quodammodo dictus est etiam unctus, Christum significat; caput enim viri Christus est. Quis enim nescit Christum ab unciterum ad coelum ascendit. Erectio autem lapidis resurre via . Per hanc ascendebant et descendebant angeli, in quibus significati sunt evangelistae, praedicatores Christi, ascendentes utique c
Abbreviated transcription (Latin):
sensus : & clarũ argenti eloqͥum Sicq secuta
dorso deducit᷑: quia ad xp̃m exgentilitate eccła
ꝓperans. intortis uitiosisq uite ueteris conuer¬
ꝑtionib inuehit᷑. Quȩ isaac uiso descendit: quia
dño agnito uitia suc gentilitas dese ruit. et ab
elatione celsitudinis uiã humilitatis p&iuit
Que etiã & uere cundata pallio uelat᷑ : qr corã
eo deerrorib priorib uitȩ confunditur: Quoo
uero inclinato iã die egressus ÷ in agro ysaac:
hoc significabat qđ extremo huiꝰ mundi tẽpore
exit qrcũsit inuisibilis. se tamen uisbilẽ in h
mundo uenienti exgentib
eccłȩ de mons¬
trauit. Inuenit autẽ eum
eccła aadpute¬
ũ uisionis. id÷ incontẽplatio ne & intei
ne & intelligenti¬
a uerititas: ubi intellectũ. ꝑcipiat altiorẽ¬
siue lauacrũ aquȩ ubi purifi cet᷑. Sicq dehinc
copulat᷑ sponso suo xp̃o : adherens illi gła e t̃ni

Expanded text:
sensus, et clarum argenti eloquium. Sicque secuta sensus, et clarum argenti eloquium. Sicque secuta dorso deducitur, quia, ad Christum ex gentilitate Ecclesia properans, in tortis vitiosisque vitae veteris conversationibus invenitur. Quae, Isaac viso, descendit, quia, Deo agnito, vitelatione celsitudinis viam humilitatis petivit. Quae etiam et verecundata pallio velabatur, quia coram eo de erroribus prioris vitae confunditur. Quod vero inclinato jam die egressus est in agrum Isaac, hoc significabat quod extremo hujus mundi tempore exiit, quia, cum sit invisibilis, se tamen visibilem in hoc mundo venienti ex gentibus Ecclesiae demonstravit. 7. Invenit autem eum Ecclesia ad puteum visionis, id est, in contemplatione et intene et intelligentia veritatis, ubi intellectum percipiat altioresive lavacrum aquae, ubi purificetur; sicque dehinc copulatur sponso suo Christo, adhaerens illi gloria aete
Abbreviated transcription (Latin):
cognationẽ meã ꝓficiscaris & inde accipies uxorẽ filo
meo isaac. Sed quid sibi uelit qđ abrahã seruosuo
dix̃ postulans iure iurando fidẽ. pone inquid manũtu¬
ã subfemore meo ut ad iurẽ te ꝑdm̃ cęli : quiouult
ds̃ cȩli ad femur abrahȩ: nisi ut cognoscat᷑ sacram̃tũ :
ꝑfemur enĩ: genꝰ intelligit᷑. Ergo quȩ fuit illa c̃iu¬
ratio. nisi q si gnificabat de genere abraha uenturũ
in carnedm̃ cęli : Senior aute iste imaginẽ habu¬
it legis ꝑ quã sponsa xp̃i eccła despondebatur
Qui tamen ꝓpt̃ antiqͥtate : senior nuncupat᷑
Abiit itaq p̾uer in me sopotamiã inciuitatem
nachor. stetitq. circafontẽ quȩrens sponsã filio
dñĩ sui. Sic & lex quȩ post fidem ÷ uenit ad fon¬
tẽ baptis matis : & ibi orans occurrit ei uirgore
to ÷ sermonẽ ꝓph&icũ. De ponit humero hidri¬
ã. utiq elat̾a scłi facundiã : & adhumilẽ se ꝓ¬
m̃tũ uel morũ Accepit aureos scripturarum

Expanded text:
 inde accipias uxorem filio meo Isaac. 2. Sed quid sibi velit quod Abraham servo suo dixit postulans jure jurando fidem: Pone, inquit, manum tuam sub femore meo, et adjuro te per Deum coeli? Quid vult Deus coeli ad femur Abrahae, nisi ut cognoscatur sacramentum? Per femur enim genus intelligitur. Ergo quae fuit illa conjuratio, nisi quia significabatur de genere Abrahae venturum in carne Deum coeli? 3. Senior autem iste servus imaginem habuit legis, per quam sponsa Christi Ecclesia despondebatur: qui tamen propter antiquitatem senior nuncupatur. Abiit itaque puer in Mesopotamiam in civitatem Nachor; stetitque circa fontem, quaerens sponsam filio domini sui. Sic et lex, quae post fidem est, venit ad fontem baptismatis; et ibi adorans, occurrit ei virgo Rebid est, sermonem propheticum, deponit de humero hydriam, utique elatam saeculi facundiam, et ad humilem promenta, vel morum, accepit aureos Scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
Spinȩ : iniqͦs & peccatores significant qͥ suspender̃
dnm incruce: Int̾ spinas itaq peccatoꝵ iudȩorũ
suspensus :÷ dñs : sic̃ ꝑ hieremiã idẽ dicit Spinis
peccatoꝵ suoꝵ : circundedit me popłs hic Alu hunc
natũ. Per acto gͥ sacrifitio : dicitur ad abraham.
Inse mine tuo : benedicent᷑ om̃s gentes:. Quando enĩ
hoc factũ ÷ nisi quando dicit᷑ ille aries foderunt
manꝰ meas & pedes meos & dinumerauer̃ omĩa
ossa mea : hoc enĩ quando ꝑ actũ. ẽ. illud inpsalma¬
is sacrifitiũ tunc in ipso psalmo dictũ est. Cõme¬
morabunt᷑ & conũtent᷑ ad dnm uniũsi fines terrę
& ad orabunt inc̃spectu eiꝰ om̃s patrie gentiũ : qm̃¬

Expanded text:
Spinae iniquos et peccatores significant, qui suspenderunt Spinae iniquos et peccatores significant, qui suspenderunt Dominum in cruce. Inter spinas itaque peccatorum Judaeorum suspensus est Dominus, sicut per Jeremiam idem dicit: Spinis peccatorum suorum circumdedit me populus hic. Alii hunc natum. Peracto igitur sacrificio, dicitur ad Abraham: In semine tuo benedicentur omnes gentes: quando enim hoc factum est, nisi quando dicit ille aries: Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea ? hoc enim quando factum est in psalmis sacrificium, tunc in ipso psalmo dictum est: Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus om
Abbreviated transcription (Latin):
ut plenitudo gentiũ intrar& Quid ÷ reũtem̃ ad uos.
&sic om̃is irł saluus fi&. Triduũ autẽ illud in qͦ
uener̃ ad locũ immolationis : tres mundi a tates
significantur: Unã ante legẽ : aliã sublege t̃cĩ¬
subgrã. Ante legẽ: abadã usq. ad moysen
Sublege: amoyse usq ad iohannẽ. Inde iã ad nõ
& quic qͥd restat : t̾tius dies gr̃e est. In qͣ tertia
atate quasi post criduũ: sacramentũ sacrifitix pĩ
conpletũ est . De inde isa ac ligatis pedib altari
suꝑponit̃ : & dñs in ligno suspensus cruci affigit᷑
Sed illud qđ figuratũ ÷ in isaac: trans gressum ÷
adarete : Cur : quia xp̃s ouis. Ipse enĩ filius
ipse agnus. Filius: quianatꝰ Aries : qr immolatꝰ
Sed quio est qđ inueprib herebat aries ille: Crexe:
cũ spedẽ crucis reddunt. Unde & scriptũ est de eo
Cornua in manib eiꝰ sunt Cornib gͦ herens anes:
crucifixũ dñm significat. Uepres autẽ : spinȩ sunt

Expanded text:
Quid est, revertemur ad vos? Et sic omnis Israel salvus fieret. Triduum autem illud, quo venerunt ad locum immolationis, tres mundi aetates significat; una ante legem, alia sub lege, tertsub gratia. Ante legem ab Abraham usque ad sub lege, a Moyse usque ad Joannem, inde jam a Domino, et quidquid restat. Tertius dies gratia est, in qua tertia aetate quasi post triduum sacramentum sacrificii Christi completum est. Deinde Isaac ligatis pedibus altari superponitur: et Dominus in ligno suspensus cruci affigitur. Sed illud quod figuratum est in Isaac, transgressum est ad arietem. Cur? quia Christus ovis: ipse enim filius, ipse agnus; filius, quia natus; aries, quia immolatus. Sed quid est quod in vepribus haerebat aries ille? Crux co, in se speciem crucis reddunt. Unde et scriptum est de eo, Cornua in manibus ejus sunt. Cornibus ergo haerens aries crucifixum Dominum significat. Vepres autem spinae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
siue quia cęlestis regni głam consecuturi essent. qui
exeis credidissent inxp̃o. Qđ autẽ eundẽ angłm
qͥ loquit᷑ ad agar prius angłm scriptura ꝓnuntiat
de inde dm̃ filiũ dĩ eũ fuisse credendũ ÷ quiꝑ
legẽ & ꝓph&as semꝑ locutus ÷. qͥ propt̃ oboedien¬
tiam paterne uoluntatis : angłs uocatur. Ds autẽ

Expanded text:
sive quia coelestis regni gloriam consecuturi essent qui ex eis credidissent in Christo. Quod autem eumdem angelum qui loquitur ad Agar, prius angelum Scriptura pronuntiat, deinde Deum Filium Dei, eum fuisse credendum est qui per legem et prophetas semper locutus est, qui propter obedientiam
Abbreviated transcription (Latin):
eũ inueniant factũ exmuliere factũ sublege. ut eos qͥ sub
lege erant redimer&. In illa emĩ scala atra usq incȩlũ
a carne usq ad spm̃ : qͥa in illa carnales ꝓfitiendo uelut
ascendendo spiritales fiunt: Ad quos lacte nutriendos ȩiã
ipsi sp̃ales descendunt qͦdã modo : cũ eis non poss̃ loqͥ quis
spiritalib sed qͣsi carnalib. Ipse ÷ sursũ incapite : ise de¬
orsũ incorpore suo qđ ÷ eccła Ipsũ ergo scalã intelligmꝰ.
qr ipse dix egosũ uia. Ad ipsũ gͦ ascendit᷑: ut in exelsis
intelligat᷑. Et ad ipsũ descendit᷑ : ut in membris sus par¬
uulus nutriat᷑. Et ꝑ ipsũ solũ se erigunt : ut sublimit̃
expectent. Per ipsũ se ȩtiã humiliant : ut eũ sublimit̃
accẽperant̃ annuntient: Post hanc uisionẽ inde iacob
fatiens: uidit oues & pastores ꝯd puteũ aquȩ uiuȩ. & lapi¬
dẽ magnũ suꝑ posito puteo. Figuralit̃ ꝑ oues iustox ppłi¬

Expanded text:
 ut eos qui sub lege erant redimeret . In illa enim scala a terra usque in coelum, e carne usque ad spiritum, quia in illa carnales proficiendo, velut ascendendo spiritales, fiunt, ad quos lacte nutriendos etiam ipsi spiritales descendunt quodammodo; cum eis non possunt loqui quasi spiritalibus, sed qst Ecclesia. Ipsum ergo scalam intelligimus, quia ipse dixit: Ego sum via . Ad ipsum ergo ascenditur, ut in excelsis intelligatur; et ad ipsum descenditur, ut in membris suis parvulus nutriatur; et per illum solum se erigunt, ut sublimiter exspectent. Per ipsum etiam se humiliant, ut eum sublimiter ac temperanter annuntient. Post hanc visionem inde Jacob iter faciens vidit oves et pastores, et puteum aquae vivae, et lapidem magnum su
Abbreviated transcription (Latin):
tus fuisse despectũ : qͥa cũ intrauerit plenitudo genta¬
ũ tñe om̃is isrł saluus erit Cusꝰtam̃ scđẽ benedicto¬
nis ꝓpboia i hȩc est In pinguedine tre & inrore celi
ent benedictio tua. In pinguedine utiq ere. infecu
mrore cęli erit benedictio tua: id ÷ meloqͥ is dĩ lpus
intereditas eloqͥadĩ : & legis testam̃ta. Uiues głaelioũ¬
tis exercuit &frituo seruies: minori scilie& ꝓpto xp̃i¬
ano. Tẽpusq ueni& cũ excuties & sluas iugũ deceruici¬
brtuis duꝑagnitionẽ fidĩ ad gram xp̃i conuersꝰ depo¬
sueris onꝰ legis quando iã non seruus popło minori sed ꝑ
fidẽ fr̃ uocaberis : Igt esau pꝰ benedictionẽ patris in¬
uidiȩ stimuł is concitatꝰ : nece frĩsuo iacob fraudulent᷑
tes in illo usq adeffusionẽ sanguinis ꝑsecutus est
lacob autẽ dolos fugiens fr̃is: relicta domo. patria.
uel parentib uadit in regionẽ longinquã : ut acciper&
sibiuxorẽ: Aoralit̃ xp̃c relictis parentib scđm carnẽ.

Expanded text:
um intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus erit. Cujus tamen secundae benedictionis prophetatio haec est: In pinguedine terrae, et in rore coeli erit benedictio tua . In pinguedine utique terrae, id in rore coeli erit benedictio tua, id est, in eloquiis Dei, ipsis enim credita sunt eloquia Dei, et legis testamenta. Quod autis exercuit. Et fratri tuo servies minori, scilicet populo Christiano. Tempusque veniet cum excutias et solvas jugum de cervicibus tuis, dum per agnitionem fidei ad gratiam Christi conversus deposueris onus legis, quando non servis populo minori, sed per fidem frater vocaberis. Igitur Esau post benedictionem patris invidiae stimulis concitatus, necem fratri suo Jacob fraudulentertes in illo usque ad effusionem sanguinis persecutus est. Jacob autem dolos fugiens, fratris, relicta domo patria vel parentibus, vadit in regionem longinquam, ut acciperet sibi uxorem. Non aliter Christus relictis parentibus secundum carnem,
Abbreviated transcription (Latin):
mereo labro constituit : qͥfatie qͥdẽ ꝑ diuersas par¬
tes intendunt sed muno loco ꝑ posteriora colligun¬
t᷑ Quid enĩ aliud in .xiiͫ boues. quã duodecĩ apłos
credimꝰ designari: Quifatie qͥdẽ ꝑ diũsa respitium.
sed ita in labro st̃ positi. ut ex posteriorib ad unent᷑
Quia ihac p̃senti uita ad pͣdicationis ofitiũ in
diuersis mundi partib sunt diuisi : in illa ił uita¬
Idõ autẽ aerei : qͥ clamor p̃dicationis eoꝵ in toto
mundo insonuit. sic̃ scriptũ est In omnẽ t̾ra exiit
sonꝰ eoꝵ Labrũ autẽ. orbẽ t̾rȩ intelligimꝰ : cuius
ãbitũ lustrauer̃ apłi docentes gentes ut baptiza

Expanded text:
in aereo labro constituit, qui facie quidem per diversas parin aereo labro constituit, qui facie quidem per diversas partes intendunt, sed in uno loco per posteriora colliguntur. Quid enim aliud in duodecim bobus, quam duodecim apostolos credimus designari? Qui facie quidem per diversa respiciunt, sed ita in labro sunt positi, ut ex posterioribus adunentur. Quia in hac praesenti vita ad praedicationis officium in diversis mundi partibus sunt diIdeo autem aerei, quia clamor praedicationis eorum in toto mundo insonuit: sicut scriptum est, In omnem terram exivit sonus eorum . Labrum autem orbem terrae intelligimus, cujus ambitum
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ xp̃c : cuiꝰ fide repl&us ÷ uniuersus mundus. Deqͦ
gła cũ ꝓ ad orato uitulo dnm̃ dep̃care᷑ moyses ut par¬
cer& popło peccatori : respondit dñs  ꝓpitius eroils
Uerũ tam̃ uiuo ego & uiuit nom̃meũ : ꝗͥa implebit̃
clamea omĩs t̾ra. Et septua gesimꝰ pͥmꝰ psalmꝰ canit
Implebit̃ gła eiꝰ om̃is t̃ra. Unde & angłiclamabant
pastorib Gł a mexcelsis dõ : & in t̾rapax hominib
bone uoluntatis: Qđ autẽ nebula impleuit do¬
mũ dĩ. & non poterant sac̃ dotes ministrare ꝓpt̃ne¬
bulã : hȩc sententia suꝑbos iudȩoꝵ pontifices ac
doctores insinuat: Quioũ natiuitas xp̃i sacram̃ta
inuestigare despiciunt: debitũ fidĩ suȩ ministenũ
perroris nebulã ꝑ dider̃. Ita enĩ eoꝵ m̃tes infide¬
utatis caligo repleuit : ut exigentib ꝓpͥis meritis
non agnoscant cultũ credulitatis Qđ uero idẽ salo¬
mon meodẽ tẽplo duodecĩ boues aereos fecit quos

Expanded text:
gitur Christus, cujus fide repletus est universus mundus. De qua gloria cum pro adorato vitulo Dominum deprecaretur Moyses, ut parceret populo peccatori, respondit Dominus: Propitius ero illis, verumtamen vivo ego, et vivit nomen meum, quia implebitur gloria mea omnis terra. Et septuagesimus primus psalmus canit : Implebitur gloria ejus omnis terra. Unde et angeli clamabant pastoribus : Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Quod autem nebula implevit domum Dei, et non poterant sacerdotes ministrare propter nebulam: haec sententia superbos Judaeorum pontifices ac doctores insinuat, qui dum nativitatis Christi sacramenta investigare despiciunt, debitum fidei suae ministerium per erroris nebulam perdiderunt. Ita enim eorum mentes infidelitatis caligo replevit, ut exigentibus propriis meritis, non agnoscant cultum credulitatis. Quod vero idem Salomon in eodem templo duodecim boves aereos fecit, quos
Abbreviated transcription (Latin):
leus & securis & om̃e ferram̃tũ nonst̃ audita intẽplo
dĩ cũ edificaret᷑ : qͥd enĩ domꝰ illa ut p̃dictũ ÷. nisi
scãm eccłam quã incęlestib dñs inhabitat figurabat
Ad cuiꝰ aedificationẽ : electoꝵ animȩ qͣsi qͥdã ex polto
lapides deferunt᷑ Quȩ cũ aedificatur incȩlis. nul¬
lus illic disciplinȩ malleus resonat. qͥa dolati adq ꝑfec¬
ti illuc lapides ducim̃. ut locis iuxta meritũ congrus
disponanuur. Idõ enĩ foris tundim̃ : ut illuc sne rep̃¬
hensione inueniamur. Altitudo autẽ tẽpli huꝰ dñ¬
ci adfidẽ refert᷑: longitudo ad spem. laticudo adha¬
ritatẽ. His enĩ trib uirtutib. qͣsiliniam̃tis scẽ ecłȩ cȩ
lestis instructura consurgit. Porro qđ parietes tẽpli
interius ligno tegunt᷑ : h obmysteriũ dominice cru¬
cis imaginatũ ÷. sub cuiꝰ tutela ꝓtegunt᷑ õsscĩ qͥindis

Expanded text:
lo Dei, cum aedificaretur; quid enim domus illa, ut praedictum est, nisi sanctam Ecclesiam, quam in coelestibus Dominus inhabitat, figurabat? Ad cujus aedificationem electorum animae, quasi quidam expoliti lapides, deferuntur. 3. Quae cum aedificatur in coelis, nullus illic disciplinae malleus resonat, quia dolati atque perfecti illuc lapides ducimur, ut locis juxta meritum congruis disponamur. Hic enim foris tundimur, ut illuc sine reprehensione veniamus. Altitudo autem templi hujus dominici ad fidem refertur, longitudo ad spem, latitudo ad charitatem. His enim tribus virtutibus, quasi lineamentis, sanctae Ecclesiae coelestis instructura cinterius ligno teguntur, hoc ob mysterium dominicae crucis imaginatum, sub cujus tutela proteguntur omnes sancti,
Abbreviated transcription (Latin):
in quo quidem nonnulla imago rei future factaẽ.:
in eo qđ templum aedificauit᷑ & pacem habuit
scđm nom̃ suum: Salomon quippe: int̃¬
p̃tatur pacificus: Ac ꝑhoc tale uocabulum illi ueris¬
sime congruit: ꝑ quẽ mediatorem eximmicis accep¬
ta remis fione peccatorũ reconciliamur dõ & enim
cũ mimici essemꝰ: reconciliati sumus dõ ꝑ mortem
silii eiꝰ: Idem ipse est ille pacificus quifecit utraq
unum: & medium parietẽ maceriȩ soluens inimicias
incarne sua. legemq mandatorũ decr&is euacuans
ut duos conder& inse. in unũ nouũ hominẽ fatiens pe
& ueniens euangelitauit pacẽ his qͥlonge. & pac̃¬

Expanded text:
in quo quidem nonnulla imago rei futurae facta est, in eo quod templum aedificavit et pacem habuit secundum nomen suum. Salomon quippe interpretatur pacificus. Ac per hoc tale vocabulum illi verissime congruit, per quem mediatorem ex inimicis accepta remissione peccatorum, reconciliamur Deo. Etenim cum inimici essemus, reconciliati sufilii ejus, idem ipse est, ille pacificus, qui fecit utraque unum, et medium parietem maceriae solvens, inimicitias in carne sua, legemque mandatorum decretis evacuans, ut duos conderet in se: in unum novum hominem faciens pacem. Et veniens e
Abbreviated transcription (Latin):
tationes nonignorare cũ adhibuit cũ uiuio inquo
corporis & sanguinis sui figurã discipłis cõm̃da uit
& tradidit . qd deniq in ip̃sa traditione & osculũ ace¬
pit. Bene intelligit᷑ pacẽ xpm̃ ex hibuisse tradi¬
torisuo : quã uis ille tascelerate cogitationis intro
bello uastaret᷑. Et idõ abessalon pris pax dr̃: qr

Expanded text:
cogitationes non ignoraret, cum adhibuit convivio, in quo cogitationes non ignoraret, cum adhibuit convivio, in quo corporis et sanguinis sui figuram discipulis commendavit, et tradidit. Quod denique et in ipsa traditione osculum accepit, bene intelligi Christum pacem exhibuisse traditori suo, quamvis ille tam sceleratae cogitationis interno bello vastaretur. Et ideo Absalon Patris pax dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
qđ parricid a filius ab es salon patrem insequens. pͥmo
pat̃ eiꝰ declinans fugit ante faciem eiꝰ. securus de
uictoria qͥasciebat impiũ perire : Quẽ &iã fle¬
uit magnoluctu : & deplorauit exitũ parricide.
Scribitur enĩ fugisse dauto afadie bellantis ad uer¬
sũ se filii. Et qm̃ scriptũ ÷ depopło hierłm. filios
enutriui & ex altaui : ipsi autẽ spreuer̃ me ꝑfiliũ
g eiꝰ impiũ significat᷑ tropice ioẽ popłs iudaicus
qͥeũ tradidit. Ab salon autẽ sic̃ quidã int̃p̃tantur:
intelligit᷑ patris pax. Qđ mirũ uidet᷑ in historia :
quẽ ad modũ padris pax possit intelligi. qͥ patre bel¬
lo ꝑsecu tus est. Sed qͥ diligent̃ allegoria intendun:
inspitiunt absalon esse hierłm. quȩ etiã & ipsapax
do deserens ingentib ꝑfidẽ secessit. Alii absalor¬
iudã traditorẽ accipiunt: quẽ tanta & tã moa¬
nda pacientia xp̃c ꝑtulit. tãquã bonũ cũeico

Expanded text:
quod parricida filius Absalon, patrem insequens, primo quod parricida filius Absalon, patrem insequens, primo pater ejus declinans, fugit ante faciem ejus, securus de victoria, quia sciebat impium perire? Quem etiam flevit magno luctu, et deploravit exitum parricidae. Scribitur enim fugisse David a facie bellantis adversum se filii. Et quoniam scriptum est de populo Hierusalem: Filios enutrivi, et exaltavi, ipsi autem spreverunt me: per filium s ipsius significatur tropice, id est, populus Judaicus, qui eum tradidit. Absalon autem, sicut quidam interpretantur, intelligitur Patris pax. Quod mirum videtur in historia, quemadmodum patris pax possit intelligi, qui patrem bello persecutus est. Sed qui diligenter ad allegoriam intendunt, inspiciunt Absalon esse Hierusalem: quia etiam et ipsa, Pado deserens in gentibus per fidem successit. Alii AbsaloJudam traditorem accipiunt, quem tanta et tam miranda patientia Christus pertulit tamquam bonum, cum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
calcantẽ. Et inchoata cũ illa prime conuentionis
notitia : postea aibea penitꝰ separatũ diabolũ ocai¬
dit eamq sibi ꝑpetuo conubio copulauit. Odianꝰ
ẜͦ peccatũ : sed ꝓph&iã non extinguamꝰ : Amemꝰ illum
iniqͥtatis. poenitentiȩ & humilitatis confessione sanauit¬
Sedfortasse qͥs dicat. Sidauto imaginẽ xp̃i gerebat.
quomodo multas uxores. & concubinas habuisse scribit̃.
fiebat Multe eñi uxores dauid: multarũ gentiũ
& nationũ imaginẽ indicabant. quȩ ꝑfidẽ xp̃i con¬
sortio iungerent᷑. Concubine uͦ eiꝰ : significant here¬
ticoꝵ eccłas. quȩ sub xp̃i nominis titulo manere se
gloriant᷑. Sed q ꝓpt̃ carnalia lucra sectantur. xp̃m.
non coniuges sed concubine uocant᷑. Deniq nc̃ reges
siplures habeant uxores uł concubinas crim̃ ÷ : qr
iam transierunt figure: ꝓquib uxorum uł concu¬
binarũ uenia concedebatur: Atnunc quia figure

Expanded text:
calcantem, et inchoata cum illa primae conuentionis calcantem, et inchoata cum illa primae conuentionis notitia postea ab ea penitus separatum diabolum occidit eamque sibi perpetuo conubio copulauit. oderimus go peccatum, sed prophetias non extinguamus. amemus illum iniqSed fortasse quis dicat: Si David imaginem Christi gerebat, quomodo multas uxores et concubinas habuisse scribitur, fiebat. Multae enim uxores David multarum gentium et nationum imaginem indicabant, quae per fidem Christi consortio jungerentur: concubinae vero ejus significant haereticorum ecclesias, quae sub Christi nominis titulo manere se gloriantur: sed quia propter carnalia lucra sectantur Christum, non conjuges, sed concubinae vocantur. Denique nunc reges si plures habeant uxores, vel concubinas, crimen est, quia jam transierunt figurae, pro quibus uxorum vel concubinarum venia concedebatur. At nunc quia figurae
Abbreviated transcription (Latin):
nano facta ÷ eccła puteus sacietatis: qͥa factus ẽ me
fonsaq salientis inuitã aeternam: Quẽ qui habuerit.
non siti& maeternum: Iam uero quifuerit maritus
eius. quid aliud quam diabolum nominis eius
interp̃tatione significatur. Huius erant pessimo
coniugio delegati om̃s quos grã dĩ liberat: ut eccła
sine macula & ruga saluatori ꝓprio copul&ur:
Urias namq in t̃p̃tatur lux mea dĩ Cetheus autem:
abscisus. siue qđ inueritate nonstetit. sed aluce
suꝑna quã de dõ habebat suꝑbiȩ merito abscnsisẽ
siueqđ cadendo ueris uirib ꝑditis. transfigurat se
in angłm lucis. audens dõdicere lux mea dĩ est
łrgo iste qͥdẽ dauid : grauit̃ scelerateq peccauit
do. &ipse abiit pȩinitendo. Uerutam̃ ille deside¬
rabilis om̃ilgentib qͣsi insolariũ deãbulans : qua
insole posuit tabnaculũ suũ. Adamauit ȩcdam
suꝑ tectũ selauantẽ : id ÷ mundantẽ se. a sordib scđi
& domũ luteã sp̃ali contẽplatione transcendentẽ ad

Expanded text:
 facta est Ecclesia puteus satietatis, quia factus est in ea fons aquae salientis in vitam aeternam: quem qui habuerit, non sitiet in aeternum. Jam vero qui fuerit maritus ejus, quid aliud quam diabolum nominis ejus interpretatione significatur? Hujus erant pessimo conjugio delegati, omnes quos gratia Dei liberat, ut Ecclesia sine macula et ruga, salvatori proprio completur. Urias namque interpretatur, lux mea Dei, Etheus autem Abscissus, sive quod in veritate non stetit, sed a luce superna quam de Deo habebat, superbiae merito abscissus est: sive quod cadendo veris viribus perditis, transfigurat se in angelum lucis, audens dicere Deo, Lux mea Dei est. Ergo iste quidem David graviter scelerateque peccavit. do, et ipse abluit poenitendo. Verumtamen ille desiderabilis omnibus gentibus, quasi in solarium deambulans: quia in sole posuit tabernaculum suum, adamavit Ecclesiam super tectum se lavantem, id est, mund domum luteam spiritali contemplatione transcendentem atque
Abbreviated transcription (Latin):
uener̃ & credider̃ : Neq ñc de sunt qlic& rarissimȩ ta¬
m̃ credant : ut impleatur in his qd hic homodĩ locu¬
tus est. Qđ uͦ continuo secutꝰ ad iunx̃. & offer& nũ mũ
argenteũ & tortã panis. ⁊ Quid ꝑnũmũ argenteum
nisi oris confessio designat᷑. quȩ fit credentib ad salutẽ
Argentũ enĩ ꝓeloqͥo poni sol&: psal mista testante
ubicanit᷑ Eloqͥa dñi eloquia casta : argentũ iea
minatũ ꝓbatũ t̾rȩ purgatũ septuplũ Ergo de

Expanded text:
venerunt et crediderunt. Neque nunc desunt qui, licet rarissime, tamen credant, ut impleatur in his quod hic homo Dei locutus est. Quod vero continuo secutus adjunxit, Et offert nummum argenteum, et tortam nisi oris confessio designatur , quae fit credentibus, ad salutem? argentum enim pro eloquio poni solet: Psalmista testante, ubi canitur: Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
lii siue legis : sic̃ & moyses dicit. Expectet᷑ sicit
a. hanc tͥ pluuiã dedit mundo xp̃c intp̃remes¬
sis id ÷ quando g̃tes colligi oportebat: ut sc̃
frum̃tũ inhorreis. sic intra eccłȩ sinũ cong̃garentur
ludi cauit autẽ samuhel isrł. om̃ib dieb. uitesuȩ
fuerq usq ad eũ iudices & principes suꝑ isrł. Porro¬
munera : & tã iniqͥ udices extiter̃. ut popłs neꝗͣꝗ
ferens regẽ sibi insimilitudinẽ c&erarũ gentiũ p̃os¬

Expanded text:
 sicut r pluviam dedit mundo Christus in tempore messis, id est, quando gentes colligi oportebat: « ut sicut frumentum in horreis, sic intra Ecclesiae sinum congregarentur. Judicavit autem Samuel Israel omnibus diebus vitae suae, fueruntque usque ad eum munera, et tam iniqui judices exstiterunt, ut populus nequaquam ferens, regem sibi in similitudinem caeterarum gentium pos
Abbreviated transcription (Latin):
cemꝰ herodẽ inqͥt porro a marior indies morb ur¬
gebat: supplitia cõmissi dudũ sceleris expetens: lento ñio
igni extrinsecꝰ insuꝑficie corporis urebat᷑: Intrinsecꝰ uero
uastũ condebat᷑ incendiũ. Auiditas in explebilis semp
inerat cybi: nec tam̃ satiari ũquã rabidi incitata faucib
ualebat in gluuies. Intestina intrinsecꝰ ulcerib obseba¬

Expanded text:
it: Herodem porro amarior in dies morbus urgebat supplicia commissi. dudum sceleris expetens. Lento namque igne extrinsecus in superficie urebatur, intrinsecus vero vastum condebatur incendium. Aviditas inexplebilis semper inerat cibi, nec tamen saciari umquam rabidis incitata faucibus valebat ingluvies. Intestina intrinsecus ulceribus obse
Abbreviated transcription (Latin):
UEDAM MUSTERIA EXLIBRO GEMESEO SEOBES¬
curiora rerũ gestarũ quȩ allegoricis s̃ obta¬
ta figuris : ex libris maioꝵ breuit̃ excerp¬
ta ꝑxstrinximꝰ. Nonnulla uͦ sequentes legis
ypica & figurata musteria: singinlatĩ ex littens
scõꝵ uiroꝵ sublata sub iungimꝰ. pauca
scilic& ex eoꝵ stilo ꝓmentes. Nã om̃a
legis quis poterit indagare: Quȩ tã imm̃sa sunt ut
nec uixta historiȩ textũ explicari facile possint. ꝓ inde
tantũ secuti sumꝰ. quantũ contiguo operi sufficiendũ
putauimꝰ : ut nec libellus excedat modũ. nec lector
incurrat fastidiũ.

Expanded text:
edam mysteria ex libro Genesis, et obscuriora rerum gestarum, quae allegoricis sunt obtecta figuris, ex libris majorum breviter excepta perstrinximus. 2. Nonnulla vero sequentis legis typica et figurata mysteria singillatim ex litteris sanctorum virorum sublata subjungimus, pauca scilicet ex eorum stylo promentes. 3. Nam omnia legis quis poterit indagare, quae tam immensa sunt, ut nec juxta historiae textum explicari facile possint? Proinde tantum secuti sumus, quantum contiguo operi sufficiendum putavimus, ne libellus excedat modum, nec lector incurrat fastidium.
Abbreviated transcription (Latin):
re pie sapientq dicit᷑ & sine fantasmate carnał cogitiai¬
onis & salubrit̃ uel exparte capiat᷑. Alio qͦq sensuliam
& rachel. uicturinꝰ martyr &ceter : insimilitudine eccłe
uel si nagoge int̃p̃tatis. Liȩ enĩ maior natusynagoge
prius sterilis & pꝰmodũ fecunda : similitudo ÷ eccłe Ium
or : quia tpr posterior Pulchra : qͥa corpore & spũ scã
Oculi eiꝰ decom : qr euagłiũ ꝑspicere meruer̃. Quȩ ȩtiã
tandiu sterił fuit : qͦusq. synagoga popłm generauit
Cur autẽ iacob ꝓrachel ser uit & supponitur ei lia maur
nisi qr dñs ut eccłam assumer& prius synagogã sibi
conumẽ: Seruit᷑ itaq. ipsi iacob septẽ annoꝵ ꝓdua¬

Expanded text:
re pie sapienterque dicitur, et sine phantasmate carnalis cogitatire pie sapienterque dicitur, et sine phantasmate carnalis cogitationis et salubriter vel ex parte capiatur. Alio quoque sensu Liam et Rachel Victorinus martyr, et caeteri in similitudinem Ecclesiae vel Synagogae interpretati sunt. Liam enim major natu Synagogae prius sterilis et postmodum fecunda, similitudo est Ecclesiae. Junior, quia tempore posterior; pulchra, quia corpore et Spiritu sancto oculi ejus decori, qui Evangelium perspicere meruerunt. Quae etiam tandiu sterilis fuit, quousque Synagoga populum generabat. Cur autem Jacob pro Rachel servivit, et supponitur ei Lia major, nisi quia Dominus, ut Ecclesiam assumeret, prius Synagogam sibi conjunxit. Servitus itaque ipsius Jacob septem annoru
Abbreviated transcription (Latin):
& experit᷑ in exemplis qđ intelligamꝰ inlibris. Quis non
uideat hoc geri toto orbe t̃rarũ. uenire homines ab ope¬
rib scłi. & ire inotĩinsũ cognoscendȩ & conteplande uen¬
tia tamquã inã plexu rachel. & excipi detrans uerso ao
ecclesi asticã necessitatẽ atq ordinari in labore tamqũalu
dicente aadme indabis: quib istud mysteriũ dĩ dispen¬
santib ut innocte huiꝰ scłi filios generent fidei. laito atur
apopłis ȩtiã illa cuiꝰ amore conuersi spemscłi reliquerim
& excuiꝰ ꝓfessione ad miãm regende plebis assumptisunt:
Idenĩ agunt inomnib laborib. suis: ut illa ꝓfessio ex quase
conuerter̃ qr tales rectores popłis dechit. ratio non in famet᷑
sed clarius glorificet᷑ tãquã iacob non recusante noctemliȩ
ut rachel pomis suaue olentib & clare nitentib potiair.
Quȩ aliquando & ipsa prestante mĩa dĩ ꝑse ipsa pant :¬

Expanded text:
et experitur in exemplis, quod intelligamus in libris. Quis non et experitur in exemplis, quod intelligamus in libris. Quis non videat hoc geri toto orbe terrarum, venire homines ab operibus saeculi, et ire in otii usum cognoscendae et contemplandae veritatis tanquam in amplexu Rachel, et excipi de transverso ad ecclesiasticam necessitatem, atque ordinari in labore tanquam Lia dicente: Ad me intrabis, quibus istud mysterium Dei dispensantibus, ut in nocte hujus saeculi fila populis etiam illa uita. cuius amore conuersi spem saeculi reliquerunt, et ex cuius professione ad misericordiam regendae plebis adsumpti sunt. id enim converterunt, quia tales rectores populi dedit ratio, non infametur, sed clarius glorificetur tanquam Jacob non recusante noctem Liae, ut Rachel pomis suave olentibus et clare nitentibus potiatur. Quae aliquando et ipsa praestant misericordia D
Abbreviated transcription (Latin):
rios motio detin& inta studioꝵꝰ: insuꝑ & popularẽ głã
requirit. Pinde ut eã iuste cõpar& : inꝑtit rachel
uirũ sororisuȩ illa nocte . ut scilic& qͥ uirtute laboriosa
regimini popłoꝵ accõmodati sunt. &iã siscientiȩ uaca¬
re diligerent suscipiant experientiã tẽptationũ curarũ¬
q. sarcinã ꝓ utilitate cõmimi ne ipsa doctrina sapientiȩ
cui uacare studuerant blasphemet᷑ neq ad ipiscat᷑ abim¬
peritiorib popłis existimationẽ bonã qđ illa poma signi¬
ficanz. & qđ necessariũ ÷ ad exhortationẽ discentium
Sed plane ut hanc curã suscipian : ui cogunt᷑ satis.
& hoc significatũ ÷ qđ cũ uenir& deagro iacob occurret¬
eilia : eumq detinens aat. Ad me intrabis: condix
enĩ te ꝓmandragoris filii mei. Tamquã dicer&: Doctom
quã diligis uis conferre bonã opinionẽ: noli fugere ofi¬
tiosũ laborẽ: Hȩc in eccła geri quisqͥs aduerterit: cerii

Expanded text:
rios in otio detinet uita studiorum, insuper et popularem gloriam rios in otio detinet uita studiorum, insuper et popularem gloriam requirit? Proinde ut eam iuste conparet, inpertit Rachel uirum sorori suae illa nocte, ut scilicet qui uirtute laboriosa regimini populorum adcommodati sunt, etiamsi scientiae uacare delegerant, suscipiant experientiam temptationum curarumque sarcinam pro utilitate communi, ne ipsa doctrina sapientiae, cui uacare statuerunt, blasphemetur neque adipiscatur ab inperitioribus populis existimationem bonam, quod illa poma significant, et quod necessarium est ad exhortationem discentium. sed plane ut hanc curam suscipiant, ui coguntur. satis et hoc significatum est, quod cum ueniret de agro Iacob, occurrei Lia, eumque detinens ait: Ad me intrabis, conduxi enim te pro mandragoris filii mei. Tanquam diceret: Doctrinae quam diligis vis conferre bonam opinionem, noli fugere officiosum laborem. Haec in Ecclesia geri quisquis adverterit, cernit
Abbreviated transcription (Latin):
innotescens popularẽ głam mereat᷑. in iustũ ÷ aut̃ẽ ut
ea consequat᷑ si amatore suũ ad ministrandis ȩcclesiasti¬
cis curis aptũ & idoneũ in otio d&in&. negubernationẽ
cõmunis utilitatis impoit ꝓpterea lia sororasue dicit
Parũ .ẽ tibi qđ uirũ meũ accepisti. insuꝑ & mandrago¬
ras filii mei ius accipere : ꝑ unũ uirũ si gnificans eos õs :
qͥ cũ sint agendi uirtute habiles & digni quib. regimen
ecdȩ cõmitat᷑ addis pensandũ fidei sacram̃tũ. ilłi accen¬
si studio doctrinȩ atq. indagandȩ & contẽplandę sapi¬
entiȩ se ab omnib actionũ molestiis remouere atq in
otio discendi aut docendi uolunt conscendere: Ita ꝓͦ
dictũ ÷ parũ est tͥ qđ accepisti uirũ meũ insuꝑ et
mandragoras filiimeiuis accipere : acsidiceretur
Parũ ÷ qđ homines ad laborẽ rerũ gerendarũ necessa¬

Expanded text:
inineam consequatur, si amatorem suum administrandis ecclesiasticis curis aptum et idoneum in otio detinet, nec gubernationi communis utilitatis inpertit. propterea Lia sorori suae dicit: parum est tibi, quod uirum meum accepisti, insuper et mandragorica filii mei uis accipere? per unum uirum significans eos omnes, qui cum sint agendi uirtute habiles et digni, quibus regimen ecclesiae committatur, ad dispensandum fidei sacramentum illi accensi studio doctrinae atque indagandae - et contemplandae sapientiae se ab omnibus actionum molestiis remouere atque in otio discendi ac docendi condere uolunt. ita ergo dictum est: parum est tibi, quod accepisti uirum meum, insuper et mandragorica filii mei uis accipere? ac si diceretur: parum est, quod homines ad laborem rerum gerendarum necessa
Abbreviated transcription (Latin):
liȩ filius mala mandragorica inuenit exiens inagrum
to ÷ honeste ãbulans ad eos qͥforissunt: Doctrina uen
illa sapientiȩ quȩ auulgi strepitu remotissima in con¬
tẽplatione ueritatis dulci delectatione defigit᷑ hanc po¬
pularẽ głam quantulũ cumq non assequerour : nisi
dinis amministrat᷑ utilitas & qͦr auctoritas popłis ca¬
ra ÷ testimoniũ ꝑhibent &iã uitȩ. ꝓpt̾ studiũ conqui¬
rendȩ & contẽplande ueritatis : otiose quodã mͦ mala
mandragorica ꝑliã ueniunt ad rachel. Adipsã uͦliã
ꝑfiliũ primogenitũ : id ÷ ꝑhonorẽ fecunditatis eiꝰ in quo ÷
om̃is fructus laboriose atq int̾ certamina tẽptationũ peri¬
clttisactonis. Quã pleriq bono ingenio p̃diti studioꝗ
flagrantes quã uis idonei regendis popłis. eẽ. possint :¬
am̃ euitant ꝓpt̃ curbulentas occupationes exire sed
indoctrine otio toto pectore tamquã inspetiose rachel
ferunt᷑ ãplexus. & quia bonũ ÷ ut ȩtiã hȩc uita latius

Expanded text:
Liae filius mala mandragorica inuenit exiens in agrum, id est honeste ambulans ad eos, qui foris sunt; doctrina uero illa sapientiae, quae a uulgi strepitu remotissima in contemplatione ueritatis dulci delectatione defigitur, hanc popularem gloriam quantulamcumque non assequeretur nisi dinis administratur utilitas, et quorum auctoritas populis cara est. testimonium perhibent etiam uitae propter studium conquirendae et contemplandae ueritatis otiosae, quodam modo mala mandragorica per Liam perueniunt ad Rachel; ad ipsam uero Liam filium primogenitum, id est per honorem fecunditatis eius, in qua est omnis fructus laboriosae atque inter incerta temptationum periclitantis actionis: quam pleriqflagrantes, quamvis idonei regendis populis esse possint, tamen evitant propter turbulentas occupationes exire, si in doctrinae otium toto pectore tanquam in speciosae Rachel feruntur amplexus; et quia bonum est ut et haec vita latius
Abbreviated transcription (Latin):
ceret᷑ Abscessit autẽ đđ nocte & fugit : atq saluatusest
Cumq uenissent nuntii saul: muener̃ statuam inlech
dauid positã: & pellem pilosam caprarũ ad caput eius

Expanded text:
ceretur. Abscessit autem David nocte, et fugit, atque salvatus est. Cumque venissent nuntii Saul, invenerunt statuam in lecto David positam, et pellem pilosam caprarum ad caput ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ spm̃ scm̃ apatre & filio ȩt̃nitate substantiȩ uł cõmunio¬
ne separat: eũ negat sp̃m non. eẽ. patris & filii᷑ plȩnus
tas : q non partib diuidit unitatẽ. sed in effabilit̃ coagu¬
lat trinitatẽ. Ipsa ÷ trinitas unꝰ ds̃ turris fortitudi¬
nis a fatie inimici : qͥ credentes inse custodit in scła

Expanded text:
 sanctum a Patre et Filio, aeternitate, substantia, vel communione separat, eumque negat Spiritum esse Patris et Filii, plenus est tas , quia partibus non dividit unitatem, sed ineffabiliter coagulat Trinitatem. Ipsa est enim Trinitas unus Deus, turris fortitudinis a facie inimici, qui in se credentes custodit in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
oST TRANSrT rubri maris canit canticũ popłs
dõ &e gyptios & pharaone demerso non aliter
& fideles post quã delauacro descendunt ex¬
tinctis peccatis. hymnũ in uoce gratulationis
emittunt dicentes Cantemꝰ dño gloriose enĩ honora¬
ficatꝰ .ẽ. equũ & ascensorem ꝓ iecit in mare: Qđ
tam̃ melius & dignius ille dicit: qui habuerit
tẏmpanũ inmanusua sicut maria. id est carnẽfuã
crucifixerit cũ uitus & concupis centiis. & mor¬
tificauerit menbra sua quȩ sunt suꝑterram:
Iam dehinc ducitur pꝰ maris transitũ popłs ꝑde
sertũ: Baptizati scilic& om̃s ꝑmundũ : non ꝑfru¬
entes ꝓmisset patria. sed qd non uident sperando
& ꝓ padientiã ex pectando tã quã indeserto sun
Et illic laboriose & periculose tẽptati: nereũtant᷑
& illa columna non recedit

Expanded text:
ost transitum maris Rubri canit canticum populus Deo, Aegyptiis et Pharaone submerso: non aliter et fideles postquam de lavacro descendunt, exstinctis peccatis, hymnum in voce gratulationis emittunt, dicentes: Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est, equum et ascensorem projecit in mare , quod tamen melius et dignius ille dicit, qui habuerit tympanum in manu sua sicut Maria, id est, carnem suam crucifixerit cum vitiis et concupiscentiis , et mortificaverit membra sua, quae sunt super terram . Jam dehinc ducitur post maris transitum populus per desertum: baptizati scilicet omnes per mundum, non perfruentes promissa patria, sed quod non vident sperando et per patientiam exspectando , tanquam in deserto sunt, et illic laboriose et periculose tentati, non revertantur et illa columna non recedit
Abbreviated transcription (Latin):
siquis manducauerit. non moriet᷑ in ȩt̃nũ. Iste ȩtiã
p̃b& delitias sapientiȩ regib. io ÷ qui sensus ꝓprios
bene regunt qͥ dominantur uitioꝵ suoꝵ. qͥ castigant
corpora sua. & inseruitutẽ subitiunt
erthalim quoq int̾p̃tat᷑ dilatatio. Apłos & p̃di¬
catores scõs significat : qͦr doctrina in latitudine as
mundi effusa est Ex hac enĩtribu. fuer̃ apłi quisint
principes eccłarũ & duces: principes ⁊abulon & pͥnepo
nepthalĩ. Quisine dubio ad ꝑsonã referunt᷑ apfo¬

Expanded text:
manducaverit, non morietur in aeternum . Ita etiam praebet delicias sapientiae regibus, id est qui sensus proprios bene regunt, qui dominantur vitiorum suorum, qui castigant corpora sua et in servitutem subjiciunt. Nephthalim, quod interpretatur dilatatio, apostolos et praedicatores sanctos significat, quorum doctrina in latitudine totius mundi effusa est. Ex hac enim tribu fuerunt apostoli, qui sunt principes Ecclesiarum et duces, principes Zabulon, et principes Nephthalim , qui
Abbreviated transcription (Latin):
& praua oꝑatisum : Onde & unꝰ turtur ꝓpicca¬
to: alter uero offerri inholo caustũ iub& ur ⁊
Holo caustũ namq totii incensũ dicit᷑. Onum ergo
turturem ꝓpeccato offerimus. cum ꝓculpa gemi¬
tum damus. De altero uero holo caustũ facimus:
cum ꝓeo qđ bona neglex imus nos m& ipsos fun

Expanded text:
et prava operati sumus? Unde et unus turtur pro peccaet prava operati sumus? Unde et unus turtur pro peccato, alter vero offerri in holocau tum jubetur. Holocaustum namque totum incensum dicitur. Unum ergo turturem pro peccato offerimus, cum pro culpa gemitum damus; de altero vero holocaustum facimus, cum pro eo quod bona negleximus, nosmetipsos fun
Abbreviated transcription (Latin):
pender rupib pascit᷑. nisi contre templatiua
uita signat᷑ : qui ergo se conspicit ꝓmis sahac.
&ꝓposita non im p̃besse. isacrifitiũ dei sisu
diosius deb& uel in nocentia bonioꝑis uel insub¬
limi pastu contem plationis accingẽre. Etbee
agna digregib caprauero offerri de gregib non
in b&ur .: quia actiua uita multoꝵ eft. contem¬
platiua paucoꝵ. It cum haec agimus. quae mul¬
tos agere aut egis se corpicimus : quasi agnam
degregib damus. Sedcum offerentis uirtus ao
agnam capramq non sufficit. in remedio peni¬
tentis adiungit᷑. utduo colum barum pulli uel
tur tures offerant᷑. Scimus : quia colũ barũ pul¬
li urlturtures ꝓcantu gemitus haben. Qudego
ꝑduos colũ barum pullos. uelduos turtures.ni¬
s̃i duplex penitentiȩ nr̃ȩ gemitꝰ designat᷑. Ut cũ
ad offerendabona oꝑa non assurgimus . nos m& ip¬
sos duplicit̃ defleamus. quia & recta non feeimus

Expanded text:
pendens rupibus pascitur, nisi contemplativa pendens rupibus pascitur, nisi contemplativa vita signatur? Qui ergo se conspicit promissa ac proposita non implere, ad sacrificium Dei sese studiosius debet, vel in innocentia boni operis, vel in sublimi pastu contemplationis ascendere. Et bene agnam de gregibus, capram vero offerre de gregibus non jubetur, quia activa vita multorum est, contemplativa paucorum. Et cum haec agimus quae multos agere et egisse conspicimus, quasi agnam de gregibus damus; sed cum offerentis virtus ad agnam capramque non sufficit, in remedio poenitentiae adjungitur ut duo columbarum pulli vel turtures offerantur. Scimus quia columbarum pulli vel turtures pro cantu gemitus habent. Quid ergo per duos columbarum pullos, vel duos turtures, nisi duplex poenitentiae nostrae gemitus designatur, ut cum ad offerenda bona opera non assurgimus, nosmetipsos dupliciter defleamus, quia et recta non fecimus,
Abbreviated transcription (Latin):
&iam baptis matis adiuric tam chris matis oleo
ꝑ unctam scĩ sp̃s igne solidatam ꝑhumilitatis sp̃m
deo hostia placens effecta. I aec sunt quat tuor obla¬
tiones: quadriformẽ xp̃i eccłȩ habitum demonstran¬
.UI. De eo autem qui iuramentum ꝓtulit
ut uel male uelbene quid facer& atq hoc ipsum obli¬
uionẽ trans cendit. diciturr. Offerat agnũ ddegrgi¬
b siue capram. orabitq ꝓeo sacerdos. & ꝓpertato
eius. Din aut nonpoterit offerre pecus: offerat duos
turtures. aut duos pullos colũ barum. Onum
ꝓpeccato : et alterum in holo caustum. Iurantum
nomq ꝓferre est : uotonos diuinȩ seruituti alli¬
gare. E teum bona oꝑa ꝓmit timus : bene nos¬
facere spondemus. Cum uero abstinentiam eru¬
ciatumq carnis nr̃ȩ uouemus : male at p̃sers
to agnã offerri degregibus siue capram precipit᷑.
Quid enĩ ꝑ agnã. nĩsi actiue uite innocentia:
quid ꝑ ca p̾ram. quȩ insũmis sepẽ extremis que

Expanded text:
enim baptismatis adjuncta, chrismatis oleo enim baptismatis adjuncta, chrismatis oleo peruncta, sancti Spiritus igne solidata, per humilitatis spiritum Deo hostia placens effecta. Hae sunt quatuor oblationes, quadriformem Christi et Ecclesiae habitum demonstran. De eo autem qui juramentum obtulit, ut vel male vel bene quid faceret, atque hoc ipsum oblivione transcendit, dicitur: Offerat agnum de gregibus, sive capram, orabitque pro eo sacerdos, et pro peccato ejus. Sin autem non poterit offerre pecus, offerat duos turtures, vel duos pullos columbarum: unum pro peccato, et alterum in holocausto . Juramentum namque proferre, est voto nos divinae servitutis alligare; et cum bona ofacere spondemus. Cum vero abstinentiam cruciatumque carnis nostrae vovemus, male ad praesens nos to agna offerri de gregibus sive capra praecQuid enim per agnam, nisi activae vitae innocentia? Quid per capram, quae in summis saepe extremisque