comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dit Te doles qͥa ꝑdidisti uestẽ & illũ ñ doles qͥa ꝑ¬
didit fidẽ : qͥs ur̃m grauiori damno ꝑcussus ẽ : ecce
ille occidit : tu occideris. Uiuit illẽ tu mortuus es:
ab sit Ubi ẽ fides xp̃i anoꝵ : ubi ẽ ille qͥ morit᷑ ad
tempꝰ: Audiat dnm suũ. Qui credit in me lic& mon.¬
at᷑ uiuit. ł rgo qͥ ñ credit. lic& uiuat : mortuus est
foder̃ ante faciem meã foueã : & incider̃ ipsi in eam
om̃ib malis necesse ẽ ut hoc contingat. Bonoꝵ
dĩ & glat᷑ in tribulationib dicens qđ seqͥt᷑ Para-¬
tũ cor meũ ds̃ paratũ cormeũ : cantabo & psallam¬

Expanded text:
dit. Te doles, quia perdidisti vestem; et illum non doles, quia pdit. Te doles, quia perdidisti vestem; et illum non doles, quia perdidit fidem? Quis vestrum graviore damno percussus est? Ecce ille occidit, tu occideris: vivit ille, tu mortuus es? Absit. Ubi est fides Christianorum? ubi est ille qui moritur ad tempus? Audiat Dominum suum: Qui credit in me, licet moriatur, vivit . Ergo qui non credit, licet vivat, mortuus est. Foderunt ante faciem meam foveam, et ipsi inciderunt in eam. Omnibus malis necesse est ut hoc contingat. 15. vDei, et gloriatur in tribulationibus, dicens quod sequitur: Paratum cor meum, Deus, paratum cor meu
Abbreviated transcription (Latin):
mareyrũ apud dm̃: quȩre foueã paganoꝵ. in confossa
conscientia. Ubi ẽ enĩ fouea qͦ cadit impius: in consci¬
entia mala. Putas eũ in foueã ñ cecidisse. qͥ lucẽ xp̃iꝑ
didit & cecitate ꝑcussus ẽ : si ñ caden& in foueã : uide¬
se ante se. Nescit qua eat: qͦmͦ qͥ ambulat inuia. cũ
ceciderit in foueã ꝑdidituiã: Uidetis gͦ om̃s malefacto¬
res ꝑdidisse uiã : implicatos facinore. Sed iã tetra-¬
didit in manꝰ forte latronis. aut in manꝰ alicuiꝰ iniusti
uł circũ uecti a se iudicis: & tu in p̃ssura es. ille lȩtatur
ille exultat Noliiã dixi noli habere oculos paganaꝵ:
xp̃ianos oculos habe Uides illũ qͥ exultat : ipsa exulta¬
tio ẽ fouea ipsius : Melior ẽ enĩ tristitia in iqͣ patien¬
tis : quã lȩcitia iniqͣ facientis ipsa lȩcitia iniqͣfici¬
entis: ipsa ẽ fouea. Illuc qͥsq cũ ceciderit: oculos ꝑ¬

Expanded text:
martyrum apud Deum, quaere foveam Paganorum in confossa martyrum apud Deum, quaere foveam Paganorum in confossa conscientia: ibi est enim fovea quo cadit impius, in conscientia mala. Putas eum in foveam non cecidisse, qui lucem Christi perdidit et caecitate percussus est? Si non caderet in foveam, videret ante se: nescit qua eat; quomodo qui ambulat in via cum ceciderit in foveam, perdidit viam. Videtis ergo omnes malefactores perdidisse viam, implicatos facinore. Sed jam te tradidit in manus forte latronis, aut in manus alicujus injusti vel circumventi a se judicis: et tu in pressura es, ille laetatur, ille exsultat. Noli, jam dixi, noli habere oculos Paganorum: christianos oculos habe. Vides illum qui exsultat: ipsa exsultatio est fovea ipsius. Melior est enim tristitia iniqua patientis, quam laetitia iniqua facientis. Ipsa laetitia iniqua facientis, ipsa est fovea: illuc quisque cum ceciderit, oculos per
Abbreviated transcription (Latin):
obfuit : sed ipsis obfuit. & nolite putare fr̃s ipsis
solis hoc accidisse. Om̃is qͥ parat foueã fñ suo: ne¬
cesse ẽ ut incidat in eã. Intendite fr̃s mei xp̃ia¬
nos oculos habete: nolite decipi uisibilib forte
frĩ suo fraudẽ facere & uoluit ei aliqͣs insidias ma-¬
chinari & machinatꝰ ẽ & impleuit: & cecidit fr̃
in insidus eiꝰ & expoliatꝰ ẽ aut p̃ssus ẽ: siue carcere
siue falso testimonio siue aliqͣ nefaria crimina.¬
tione circũuentꝰ. Uidet᷑ aũ iste opp̃ssus. ille opp̃ssissẽ
iste uictꝰ ille uicisse: & falsũ putat᷑ qđ diximꝰ. quia
qͥcũq foueã parauent fr̃i suo ipse cad& in eã. in t̾ro¬
go uos tanqͣm xp̃i anos: ut sumatis exemplũ dehis
quȩ iã nouimꝰ Pagani ꝑsecuti s̃ martyres & mar¬
ꝙres captis ligati s̃ : in carcere missis. bestis subre¬
eti s̃ alii ferro ꝑcussi. alii ignib concremati. Uicer̃
ꝑsequentes & uictis martrres: absit. Quȩre głam

Expanded text:
obfuit, sed ipsis obfuit. Et nolite putare, fratres, ipsis solis hoc accidisse. Omnis qui parat foveam fratri suo, necesse est ut ipse incidat in eam. Intendite, fratres mei, christianos oculos habete, nolite decipi visibilibus. Forte  voluit fratri suo fraudem facere, et voluit ei aliquas insidias machinari, et machinatus est, et implevit, et cecidit frater in insidias ejus, et spoliatus est, aut pressus est, sive carcere, sive falso testimonio, sive aliqua nefaria criminatione circumventus: videtur autem iste oppressus, ille oppressisse; iste victus, ille vicisse; et falsum putatur quod diximus, quoniam quicumque foveam paraverit fratri suo, ipse cadit in eam. Interrogo vos tanquam christianos, ut sumatis exemplum de his quae jam novimus. Pagani persecuti sunt martyres, et martyres capti sunt, ligati sunt, in carcerem missi sunt, bestiis subrecti sunt, alii ferro percussi, alii ignibus concremati: vicerunt persequentes, et victi sunt martyres? Absit. Quaere gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
dicit isaias ex ꝑsona dñi: increpans quandã uineã malã
sterilẽ spinosam : Mand abo nubib: meis ne pluant
suꝑ eã imbrẽ : id ÷ mandabo apłis meis ut deserant
uideos & ñ illis euangłitent: sed euangłi tent in t̃ra
bona gentiũ unde ñ spinȩ sed uua ꝓcedat. Nouimꝰ gͦ
nubes dĩ eẽ p̃dicatores ueritatis : ꝓphetas apłos om̃s
recte ꝓferentes uerbũ ueritatis. & habentes in se
lum̃ occultũ sic̃ habent nubes unde coruscant ho¬
nec deseruit nos miscđia facere beatos ꝑ grãm suã. nec
fraudauit nos ueritate. Quia pͥmo ueritas carne cooꝑ¬
ta uenit adnos & sanauit ꝑ carnẽ suã oculũ interiorẽ
cordis nr̃i : ut eã postea facie ad faciem uidere pos¬
semus AgeNtes ergo illi grãs. dicamꝰ cũ ipso
psalmo ultimos uersus : quos iã du¬
dũ etiã dixit. Exaltare suꝑ cȩlos ds̃ &
suꝑ om̃em t̾rã gła tua. hoc enĩ dix̃ ex ꝓphe¬

Expanded text:
dicit Isaias ex persona Domini, increpans quamdam vineam malam, dicit Isaias ex persona Domini, increpans quamdam vineam malam, sterilem, spinosam, Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam imbrem : id est, mandabo Apostolis meis, ut deserant Judaeos, et non illis evangelizent, sed evangelizent in terra bona Gentium, unde non spinae, sed uvae procedant. Novimus ergo nubes Dei esse praedicatores veritatis, Prophetas, Apostolos, omnes recte proferentes verbum veritatis et habentes in se lumen occultum, sicut habent nubes unde coruscant: honec deseruit nos misericordia facere beatos per gratiam suam, nec fraudavit nos veritate: quia primo veritas carne operta venit ad nos, et sanavit per carnem suam oculum interiorem cordis nostri, ut eam postea facie ad faciem videre possemus . Agentes ergo illi gratias, dicamus cum ipso Psalmo ultimos versus, quos jamdudum etiam dixit: Exaltare super coelos Deus, et super omnem terram gloria tua. Hoc enim ei dixit Prophe
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas tua : Cęli supra nubes: & nubes in fra cȩlos &
tam̃ ad hoc celũ ꝓximũ ꝑtinent nub es: sed aliquando nu¬
bes recũbunt montib usq ad eo in ꝓximo aere. conglome¬
rant᷑ Cȩlũ aũ sursũ ẽ : habitationes angłoꝵ sedium do¬
minationũ. principatũ. potestatũ : Illud gͦ forte uideat᷑
fuisse dicendũ : magnificata ẽ usq ad cȩlos ueritas tua
& usq ad nubes miscđia tua & enĩ incȩlo angłi laudant
dm̃ uidentes ipsa speciem ueritatis. sine ulla caligine ui-¬
sionis sine int̃pellatione aliqͣ falsitatis. Uident diliguã
laudant: ñ fatigant᷑ Ibi ueritas: hic aũ in nr̃a miseria
utiq miscđia misero enĩ p̃benda ẽ mĩa: Ñ enĩ opus ẽ¬
miscđia sursũ : ubi nullus ẽ miser hoc ꝓpt̃ ea dixi : qͥa
telligimꝰ p̃dicatores ueritatis: homines portantes istã
carnẽ caliginosã quodã mͦ. sed undeds̃ & coruscat mi¬
raculis & tonat p̃ceptis : & ipsȩ s̃ illȩ nubes de quib:

Expanded text:
veritas tua. Coeli supra nubes, et nubes infra coelos: et tamen ad hoc coelum proximum pertinent nubes. Sed aliquando nubes recumbunt in montibus, usque adeo in proximo aere conglomerantur. Coelum autem sursum est, habitationes Angelorum, Sedium, Dominationum, Principatuum, Potestatum. Illud ergo forte videatur fuisse dicendum, Magnificata est usque ad et usque ad nubes misericordia tua. Etenim in coelo Angeli laudant Deum, videntes ipsam speciem veritatis, sine ulla caligine visionis, sine interpolatione aliqua falsitatis: vident, diligunt, laudant, non fatigantur. Ibi veritas: hic autem in nostra miseria utique misericordia. Misero enim praebenda est misericomisericordia sursum, ubi nullus est miser. Hoc propterea dixi, quia telligimus praedicatores veritatis, homines portantes istam carnem caliginosam quodammodo, unde Deus et coruscat miraculis, et tonat praeceptis: et ipsi sunt illae nubes de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
riũ ẽ organũ qđ qͥdem manib fert᷑ ꝑcutientis &
cordas distinctas hab&: Sed illũ locũ unde sonũ accipi¬
unt cordȩ. illud concauũ lignũ. qđ pend& & tactũ reso-¬
nat qͥ concipit aerẽ psalteriũ in suꝑiore parte ha-¬
b& Cithara aũ hoc genꝰ ligni cauũ : & resonans in in
desuꝑ: in cithara aũ cordȩ sonũ ex inferiore parte
accipiunt hoc int̃ ẽ : int̃ psaltenũ & citharã quid gͦ
duo hȩc organa nob̵ figurant : excitat enĩ xp̃c dñs
diluculo Puto : qͥa hic iã agnoscitis dñm resurgentẽ
legimꝰ in eugłio uidete horã resurrectionis quã diu

Expanded text:
 quidem manibus fertur percutientis, et chordas distentas habet; sed illum locum unde sonum accipiunt chordae, illud concavum lignum quod pendet et tactum resonat, quia concipit aerem, psalterium in superiore parte habet. Cithara autem hoc genus ligni concavum et resonans in infsuper accipiunt; in cithara autem chordae sonum ex inferiore parte accipiunt: hoc interest inter psalterium et citharam. Quid ergo duo haec organa nobis figurant? Excitat enim Christus Ddiluculo. Puto quia hic jam agnoscitis Dominum resurgentem. Legimus in Evangelio: videte horam resurrectionis. Quamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
lo resurrex̃: Sed qͥd ÷ psalteriũ : qͥd ÷ cithara : ꝑ
carnẽ suã dñs duo genera factoꝵ oꝑatꝰ ẽ : mira cula
& passiones. Miracula de suꝑ fuer̃: passiones de
inferiore fuer̃ . Illa enĩ quȩ fecit miracula diuina
erant: sed ꝑ corpꝰ fecit. ꝑ carnẽ fecit. Caro gͦ diuina
oꝑans psalteriũ ẽ : caro humana patiens citharaẽ
Son& psalteriũ: illuminent᷑ cȩci. audiant surdi
stringant᷑ paralitici. ambulent claudi surgant
egroti resurgant mortui. iste ẽ sonꝰ psalterii
Son& & citħara : esuriat sitiat dormiat teneat᷑
flagellet᷑ irndeat᷑ crucifigat᷑ sepeliat᷑ Cũ ergo
uides in illa carne quȩdã sonuisse desuꝑ quȩdã
de inferiore parte : una caro resurrex̃. & in una
carne cognoscimꝰ & psalteriũ & citharã & ista duo
genera factaꝵ impleuer̃ eugłiũ qđ p̃dicat᷑ ia

Expanded text:
ed quid est psalterium? quid est cithara? Per carnem suam Dominus duo genera factorum operatus est, miracula et passiones: miracula desuper fuerunt, passiones de inferiore fuerunt. Illa enim quae fecit miracula, divina erant; sed per corpus fecit, per carnem fecit. Caro ergo divina operans, psalterium est: caro humana patiens, cithara est. Sonet psalterium; illuminentur caeci, audiant surdi, stringantur paralytici, ambulent claudi, surgant aegroti, resurgant mortui: iste est sonus psalterii. Sonet et cithara; esuriat, sitiat, dormiat, teneatur, flagelletur, irrideatur, crucifigatur, sepeliatur. Cum ergo vides in illa carne quaedam sonuisse desuper, quaedam de inferiore parte, una caro resurrexit, et in una carne agnoscimus et psalterium et citharam. Et ista duo genera factorum imple
Abbreviated transcription (Latin):
Redi ad uerba dñi : & ipse dñs narrare nob̵ incipit
tanqͣm alloquens nos exultante etiã ꝓpheta & di¬
cente. Ex altare suꝑ cȩlos ds̃ : & suꝑ om̃em trã głatua
Confirmat nos & ipse : tanqͣm dicens nob̵ quid mͥfa
cere potuer̃ illi qͥme ꝑsecutis : quare aũ nos alloqͥt᷑
qͥa faciunt & nob̵ & nichil faciunt qͥ nos similit̃ fue¬
rint ꝑsecuti. Uideat enĩ caritas urã alloquentem
nos dnm & exortantẽ nos exẽplo suo Muscipulã
parauer̃ pedib meis : & in curuauer᷑ animã meã
Uoluer̃ illã quasi de cęlo deponere : & ad inferiora

Expanded text:
Redit ad verba Domini: et ipse Dominus narrare nobis incipit, tanquam alloquens nos, exsultante etiam Propheta et dicente, Exaltare super coelos, Deus, et super omnem terram gloria tua. Confirmat nos et ipse, tanquam dicens nobis: Quid mihi facere potuerunt illi qui me persecuti sunt? Quare autem nos alloquitur? Quia faciunt et nobis. Sed nihil faciunt qui nos similiter fuerint persecuti. Videat enim Charitas Vestra alloquentem nos Dominum, et exhortantem nos exemplo suo. Muscipulam paraverunt pedibus meis, et incurvaverunt animam meam. Volue
Abbreviated transcription (Latin):
sedenti. Sagite infantiũ factȩ s̃ plage
eoꝵ. Quomͦ in fantes faciunt
sibi sagitas de canniciis. sa¬
uires : aut qͥ arcus:¬
Aaut qui ictus : Aut qđ uulnus : ex altare suꝑcȩlos ds̃ Sed¬
głam eiꝰ ñ tantũ credimꝰ sed etã uidemꝰ qualẽ uͦ uesaniã
om̃em t̃rã gła ipsius . Oheretica in sania qđ ã uides
credis mecũ : qđ uides negas. Credis mecũ exaltatũ¬

Expanded text:
sedenti, sagittae infantium factae sunt plagae sedenti, sagittae infantium factae sunt plagae eorum . Quomodo infantes faciunt sibi sagittas? De cannis. Savires? aut qui arcusaut qui ictus? aut quod vulnus? Exaltare super coelos, Degloriam ejus non tantum credimus, sed etiam videmus. Qualem verum vesaniam omnem terram gloria ipsius. O haeretica insania! Quod non vides credis mecum, quod vides negas: credis mecum exaltatu
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ꝑ eũ loqͥt᷑ qͥ ei dictat ueritatẽ qͣm loquat᷑ Modo
gͦ ex ꝑsona ꝓphetȩ : audite fr̃s mei. Uidit dñm in spũ
iste ꝓpheta humiliatũ : cȩsũ. flagellatũ colaphis ꝑ¬
cussũ expalmatũ manib: sputis illitũ spinis corona¬
tũ ligno suspensũ Illos seuientes illũ tolerantẽ : illos
exultantes illũ quasi uictũ uidit in spũ. & post illã
iã om̃em humiliationẽ & illoꝵ furorẽ resurrexisse eũ :¬
& illa om̃ia quȩ fecer̃ uidei seuientes. facta eẽ in a¬
nia & eleuatꝰ gaudio tanqͣm uidiss& fieri: Exaltare
maneant in t̾ra sę̧uientes : tu incelo esto iudicans
Ubi s̃ qͥ furebant : ubi s̃ dentes eoꝵ arma & sagntȩ :
qonñe sagnte in fantiũ factȩ s̃ plage eoꝵ: alio enĩ loco
psalmꝰ hoc dicit. uolens eos ostendere in anit̃ sȩuisse
& in anit̃ in furias p̃cipitatos eẽ : qm̃ nichil potuer᷑ faccre
xp̃o ad horã crucifixo & postea resurgenti. atq incȩlo

Expanded text:
i dictat veritatem quam loquatur. Modo ergo ex persona Prophetae audite, fratres mei. Vidit Dominum in Spiritu iste propheta humiliatum, caesum, flagellatum, colaphis percussum, expalmatum manibus, sputis illitum, spinis coronatum, ligno suspensum; illos saevientes, illum tolerantem; illos ex furorem resurrexisse eum, et illa omnia quae fecerant Judaei saevientes facta esse inania; et elatus gaudio, tanquam videret fieri, Exaltare,maneant in terra saevientes, tu in coelo esto judicans. Ubi sunt qui furebant? ubi sunt dentes eorum arma et sagittae? Nonne sagittae infantium factae sunt plagae eorum? Alio enim loco psalmus hoc dicit, volens eos ostendere inaniter saevisse, et inaniter in furias praecipitatos esse: quoniam nihil potuerunt facere Christo ad horam crucifixo, et postea resurgenti, atque in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ secutores passus ẽ. Sed qͦmͦ ipsi occider̃ qͥ ferrũ ñ
ferebant. qͥ gladiũ ñ strinxer̃ qͥ npetũ in eã ñ fecer̃
ad occidendũ : unde occider̃ : dentes eoꝵ arma & sa¬
gittȩ : & lingua eoꝵ gladius acutꝰ. Noli attendere
in ermes manꝰ sed os armatũ Inde gladius ꝓcessit:
occiderent᷑ hab& enĩ ille gladiũ bis acutũ : & resur¬
gens ꝓcussit eos & diuisit ab eis qͦs facen& fideles suos
Illi malũ gladiũ ille bonũ Illi sagittas malas: ille
bonas Nã hab& & ipse sagntas bonas uerba bona:
unde sagitat cor fidele ut Amet᷑ Ergo & aliȩ istoꝵ

Expanded text:
persecutores passus est. Sed quomodo ipsi occiderunt, qui ferrum non persecutores passus est. Sed quomodo ipsi occiderunt, qui ferrum non ferebant? Qui gladium non strinxerunt, qui impetum in eum non fecerunt ad occidendum, unde occiderunt? Dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius aculus. Noli attendere inermes manus, sed os armatum: inde gladius processit occiderentur. Habet enim ille gladium bis acutum : et resurgens percussit eos, et divisit ab eis quos faceret fideles suos. Illi malum gladium, ille bonum: illi sagittas malas, ille bonas. Nam habet et ipse sagittas bonas, verba bona, unde sagittat cor fidele, ut ametur. Ergo aliae istorum
Abbreviated transcription (Latin):
& scđm legẽ urãm iudicate eũ : responder̃ : Nob ñ li¬
c& int̃ficere quẽ quã. Int̾ficere ñ lic& tradere in t̾fi¬
ciendũ lic& : qͥs aũ occidit qͥ audito clamore cessit.
anqͥ damando ut occideret᷑ extorsit : ipse dñs dicat
testimoniũ a qͥb occisus ẽ : utrũ ab illo pilato qͥ noleas
eũ occidere. unde etiã flagellauit & ueste ignomini¬
osa induit & flagellatũ ad eoꝵ oculos ꝓdux̃. ut sal¬
tẽ penis flagellaꝵ eiꝰ satiati eũ occidere ñ extorquẽ¬
rent : ꝓpt̃ ea etiã cũ uidiss& eos ꝑseuerare sic̃ legimꝰ
lauit manꝰ suas & di .x̃ in nocens sũ ego a sanguine huiꝰ¬
VUideris utrũ ille in nocens qͥ uł cessit clamantib: multo
magis tam̃ illi nocentes qͥ clamando eũ occidere uoluer̃
Sed nos in t̾rogemꝰ. & audiamꝰ dnm̃ qͥb. tribuat mortẽ
occider̃ : nũ qͥd forte pilatus
qͥ militib dedit in ligno
suspenderidũ clauis
trans figendum :
Audite qui filii hominũ Illos utiq dicit : quos

Expanded text:
m legem vestram judicate eum; responderunt, Nobis non licet interficere quemquam . Interficere non licet, tradere interficiendum licet? Quis autem occidit? Qui audito clamore cessit, an qui clamando ut occideretur extorsit? Ipse Dominus dicat testimonium a quibus occisus est, utrum ab illo Pilato qui nolens eum occidit: unde etiam eum flagellavit, et veste ignominiosa induit, et flagellatum ad eorum oculos produxit, ut saltem poena flagellorum ejus satiati, eum occidi non extorquerent. Propterea etiam cum videret eos perseverare, sicut legimus, lavit manus suas, et dixit: Innocens Videris utrum ille innocens, qui vel cessit clamantibus: multo magis tamen illi nocentes, qui clamando eum occidere voluerunt. Sed nos interrogemus et audiamus Dominum, quibus tribuat mortem occiderunt? Numquid forte Pilatus, qui militibus dedit in ligno suspendendum, clavis transfigendum? Audite qui: Filii hominum. Illos utique dicit, quos
Abbreviated transcription (Latin):
lanti. Sed quare uoluit de dormiente facere : quia
dormiente xp̃o incruce : facta ẽ coniux de latere
ꝑcussũ ẽ enĩ latꝰ pendentis de lancea : & ꝓfluxer
eccłe sacram̃ta. dormiui inqͥt turbatꝰ. Et in alio palmo
manifestat hoc : ubi ait. Ego dormiui : & somnũ cȩpi
lbi expressit potestatẽ suã. Poterat enĩ & illie dicere
dormiui: sic̃ dix̃ hic. Quid ÷ aũ ego dormiui : id ÷ qͥa uo¬
lui dormiui. Ñ illi me in somnũ nolentẽ cõpuler : sed
mea uoluntate ego dormiui. scđ millud Potestatem
habeo ponendi animã meã : & potestatẽ habeo iterũ
turbatꝰ. Vnde turbatꝰ : qͥb: turbantib : uid eamꝰ qͦ¬
mͦ inurat malã conscientiã iudȩis uolentib excu¬
sare se ab int̃fectione dñi. Nã ꝓpt̃ ea eũ sic̃ loquit᷑
eagłiũ uidici tradider̃: ne ipsi eũ occidisse uident᷑

Expanded text:
lanti. Sed quare voluit dormienti facere? Quia lanti. Sed quare voluit dormienti facere? Quia dormienti Christo in cruce facta est conjux de latere. Percussum est enim latus pendentis de lancea , et profluxerunt Ecclesiae Sacramenta. Dormivi, inquit, conturbatus. Et in alio psalmo manifestat hoc, ubi ait: Ego dormivi, et somnum cepi. Ibi expressit potestatem suam. Poterat et illic dicere, Dormivi, sicut dixit hic. Quid est autem, Ego dormivi? Id est, quia volui, dormivi. Non illi me in somnum nolentem compulerunt; sed mea voluntate ego dormivi, secundum illud: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum conturbatus. Unde turbatus? quibus turbantibus? Videamus quomodo inurat malam conscientiam Judaeis, volentibus excusare se ab interfectione Domini. Nam propterca eum, sicut loquitur Evangelium, judici tradiderunt, ne ipsi eum occidisse vide
Abbreviated transcription (Latin):
Tam placatꝰ erat iste turbatꝰ: ut qͣndo uell& dormi¬
n&. Nemo dormit turbatꝰ. Om̃s qͥppe qͥ ꝑturbant᷑
aut a somno excitant᷑ : aut in somnũ uergi ñ ꝑmit¬
tunt᷑ Ille aũ turbatꝰ ẽ & dormiuit. Magna humi¬
litas ꝑturbati: magna potestas dormientis. de qua
potestate ueniebat qđ dormiuit : de qua ipse dicit
Potestatẽ habeo ponendi animã meã: & potestatẽ habeo
sum̃di eã. Nemo eã tollit ame : sed ego pono eã & iterũ
sumo eã. Turbauer̃ illi : & dormiuit ipse. Cuiꝰ tipũ ge-¬
rebat adã: qͣndo inmisit ei dr̃ soporẽ ut de latere illi
coniugẽ facer&. q̃ enĩ ñ poterat uxorẽ facere primo
homini etiã de latere uigilantis. aut ꝓpt̃ ea uoluit eũ
dormire ne sentine cũ sibi costa de craheret᷑ : primo qͥs
ita dormit ut osse ibi conuulso ñ exꝑgiscat᷑ : qͥ potuit
sine dolore auferre costã dormienti : potuit & uigi¬

Expanded text:
Tam placatus erat iste turbatus, ut quando vellet, dormiTam placatus erat iste turbatus, ut quando vellet, dormiret. Nemo dormit turbatus: omnes qui perturbantur, aut a somno excitantur, aut in somnum vergi non permittuntur. Ille autem turbatus est, et dormivit. Magna humilitas perturbati, magna potestas dormientis. De qua potestate veniebat quod dormivit? De qua ipse dicit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo sumendi eam: nemo tollit eam a me; sed ego eam pono, et iterum sumo eam . Turbaverunt illi, et dormivit ipse. Cujus typum gerebat Adam, quando immisit ei Deus soporem, ut de latere illi conjugem faceret . Num enim non poterat uxorem facere primo homini etiam de latere vigilantis? aut propterea voluit eum dormire, ne sentiret cum sibi costa detraheretur? Postremo, quis ita dormit, ut osse sibi convulso non expergiscatur? Qui potuit sine dolore auferre costam dormienti, potuit et vigi
Abbreviated transcription (Latin):
illũ resurrexerat. Misit de celo miãm suã & ueritatẽ
suã & eruit animã meã de medio catuloꝵ leonũ quis
catuli leonũ : popłs ille minutꝰ male deceptꝰ male se.¬
ductꝰ a principib iudeoꝵ ut illi leones illi catuli leonũ
Oñs fremuer̃ : om̃s occider᷑ Audituri enĩ sumꝰ hic & cedẽ
ipsoꝵ : mͦ in consequentib uersib psalmi huiꝰ & eruit
in qͥt animã meã : de medio catuloꝵ leonũ quare di¬
cis & eruit animã meã : qͥd enĩ passus eras ut erue-¬
ret᷑ anima tua : dormiui cont᷑batꝰ: Ex pressit xp̃c
mortẽ suã. Certe de illo dđ legimꝰ qđ fugerit in
speluncã : ñ tam̃ qͥa dormiuit inspelunca alius đđ
ẽ in spelunca : aliu s đđ ẽ qͥ dicit dormiui conturbatꝰ
Videmꝰ ꝑturbationẽ ipsius ñ illo turbato sed illis
turbantib Turbatũ se enĩ dix̃ scđm opinionẽ frem̃¬
tiũ ñ scđm cȩdentis conscientiã Putauer̃ se illi tur¬
basse putauer̃ uicisse : ille aũ dormiuit cont᷑batꝰ

Expanded text:
ordiam suam et veritatem suam: et eruit animam meam de medio catulorum leonum. Qui sunt catuli leonum? Populus ille minutus, male deceptus, male seductus a principibus Judaeorum: ut illi leones, illi catuli leonum. Omnes fremuerunt, omnes occiderunt. Audituri enim sumus hic et caedem ipsorum, modo in consequentibus versinquit, animam meam de medio catulorum leonum. Quare dicis, Et eruit animam meam? Quid enim passus eras, ut erueretur anima tua? Dormivi conturbatus. Expressit Christus mortem suam. Certe de illo David legimus quod fugerit in speluncam, non tamen quia dormivit in spelunca. Alius David est in spelunca, alius David est qui dicit, Dormivi conturbatus. Videmus perturbationem ipsius; non illo turbato, sed illis turbantibus. Turbatum se enim dixit, secundum opinionem frementium, non secundum cedentis conscientiam. Putaverunt se illi turbasse, putaverunt vicisse: ille autem dormivit conturbatus.
Abbreviated transcription (Latin):
& uertatẽ nob̾ retribuentẽ: hoc ẽ gͦ qđ paulo ante dixi:
qͥa & ipse se resuscitauit. Si enĩ ueritas resuscitat xp̃m:
& si ueritas animã xp̃i eruit de medio catuloꝵ leonũ:
ut miscricors fuit iori ꝓ nob̵ ita uerax resurgere ad
iustificandos nos. Dixerat enĩ se resurrecturũ : & ueri¬
tas m̃tiri ñ potuit. Et qͥa ueritas & uerax ꝓpt̃ ea ueras
cicatrices ostendit : qͥa uera uulnera ꝑtulit has cica-¬
trices tenuer̃ discipłi : palpauer᷑. manifestauer̃ sibi:
Excla mauit qͥ misit digitos in cõpunctũ latꝰ: & ait dñs¬

Expanded text:
 veritatem nobis retribuentem. Hoc est ergo quod paulo ante dixi, quia et ipse se resuscitavit. Si enim veritas resuscitavit Christum, et si veritas animam Christi eruit de medio catulorum leonum; ut misericors fuit mori pro nobis, ita verax fuit resurgere ad justificandos nos. Dixerat enim se resurrecturum, et veritas mentiri non potuit; et quia veritas et verax, propterea cicatrices veras ostendit, quia vera vulnera pertulit. Has cicatrices tenuerunt discipuli, palpaverunt, manifestaverunt sibi; exclamavit qui misit digitos in compunctum latus, et ait, D
Abbreviated transcription (Latin):
noluer̃. Quẽ ad modũ datis̃ in opꝓbriũ : uidete Disꝑsi
s̃ ꝑ om̃s gentes nusquã habentes stabilitatẽ nus quã
certã sedẽ ꝓpt̃ ea aũ ad huc uidȩi s̃ : ut libros nrõs por¬
tent ad confusionẽ suã. Quando enĩ uolumꝰ ostendere
ꝓphetatũ xp̃m : ꝓferimꝰ paganis istas litteras. Et ne for¬
te dicant duri ad fidẽ qͥa nos illas axp̃iani cõposuimꝰ ut

Expanded text:
noluerunt. Quemadmodum dati sunt in opprobrium, videte: dispersi noluerunt. Quemadmodum dati sunt in opprobrium, videte: dispersi sunt per omnes gentes, nusquam habentes stabilitatem, nusquam certam sedem. Propterea autem adhuc Judaei sunt, ut Libros nostros portent ad confusionem suam. Quando enim volumus ostendere prophetatum Christum, proferimus Paganis istas Litteras. Et ne forte dicant duri ad fidem quia nos illas Christiani composuimus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ factus ẽ in qͥt obȩdi ens usq ad mortẽ : mortẽ aũ crucis
om̃e nom̃ : Audistis patrẽ resuscitantẽ & ex altantẽ filiũ :
audite qͥa & ipse carnẽ suã resuscitauit . In figura tẽpli
dicit ad iudȩos. Soluite tẽplũ hoc : & in triduo suscitabo
illud: Euangłista aũ exposuit nob̾ qͥd dicen&. Hoc aut̃
inqͥt dicebat: de tẽplo corporis sui. Modo gͦ ex ꝑsona
p̃cantis ex ꝑsona hominis ex ꝑsona carnis dicit : Misit dega
& saluũ fetit me : dedit in oppbriũ conculcantes me
Qui illũ conculcauer̃ qͥ mortuo insultauer̃ qͥ tanquã
hominẽ crucifixer̃ qͥa dm̃ ñ intellexer̃ : dedit eos in op¬
ꝓbriũ. Uidete. si ñ ẽ factũ Ñ futurũ credimꝰ: sed cõple¬
tũ agnoscimꝰ. Seuier̃ udei in xp̃m: suꝑbier in xp̃m¬
Ubi : in ciuitate hierłm. Ibi enĩ regnabant: ibi tume¬
bant. ibi ceruices erexerant. Post passionẽ dñi eradi¬
cati inde s̃: & ꝑdider̃ regnũ in qͦ regẽ xp̃m agnoscere

Expanded text:
ortem, mortem autem crucis: omne nomen . Audistis Patrem resuscitantem et exaltantem Filium; audite quia et ipse carnem suam resuscitavit: in figura templi dicit ad Judaeos, Solvite templum hoc, et in triduo suscitabo illud. Evangelista autem exposuit nobis quid diceret: Hoc autem, inquit, dicebat de templo corporis sui . Modo ergo ex persona precantis, ex persona hominis, ex persona carnis dicit, Misit de coelo, et salvum fecit me. 9. Dedit in opprobrium conculcantes me. Qui illum conculcaverunt, qui mortuo insultaverunt, qui tanquam hominem crucifixerunt, quia Deum non intellexerunt, dedit eos in opprobrium. Videte si non est factum: non futurum credimus, sed completum agnoscimus. Saevierunt Judaei in ubi? In civitate Jerusalem. Ubi enim regnabant, ibi tumebant, ibi cervices erexerunt. Post passionem Domini eradicati inde sunt; et perdiderunt regnum, in quo regem Christum agnoscere
Abbreviated transcription (Latin):
rȩ qͥb: xp̃c ꝓphetatꝰ ẽ apud iudȩoss̃. om̃s ipsas literas
habent iudȩi. Proferimꝰ codices ab inimicis: ut confun¬
damꝰ alios inimicos in qualigͦ opꝓbrio s̃ iudei : codicẽ
portat iud ȩus: unde credat xp̃ianꝰ. librarii nr̃i facti
s̃ : qͦmͦ solent serui post dominos codices ferre. ut illi
portando deficiant. illi legendo ꝓficiant intale opꝓ¬
briũ datis̃ udei : & impletũ ẽ qđ tanto ante p̃dictũ ẽ
dedit in opꝓbriũ conculcantes me. Quale aũ opꝓbriũ ẽ
fr̃s ut hunc uersũ legant & ipsi cȩci attendant specu¬
lũ suũ : sic enĩ apparent iudȩi de scriptura scã qͣmpor¬
tant : qͦmͦ appar& facies cȩci de speculo Ab aliis uidet᷑
ab ipso ñ uidet᷑ dedit in opꝓbriũ conculcantes me
Quȩrebas forte cũ dicerẽ : misit de cęlo & saluũ me fe¬
cit qͥd misit de cęlo quẽ misit de cȩlo: angłm misit

Expanded text:
ristus prophetatus est, apud Judaeos sunt, omnes ipsas Litteras habent Judaei. Proferimus Codices ab inimicis, ut confundamus alios inimicos. In quali ergo opprobrio sunt Judaei? Codicem portat Judaeus, unde credat Christianus. Librarii nostri facti sunt, quomodo solent servi post dominos codices ferre, ut illi portando deficiant, illi legendo proficiant. In tale opprobrium dati sunt Judaei; et impletum est quod tanto ante praedictum est: Dedit in opprobrium conculcantes me. Quale autem opprobrium est, fratres, ut hunc versum legant, et ipsi caeci attendant ad speculum suum? Sic enim apparent Judaei de Scriptura sancta quam portant, quomodo apparet facies caeci de speculo: ab aliis videtur, ab ipso non videtur. Dedit in opprobrium conculcantes me. 10. Quaerebas forte cum diceret, Misit de coelo, et salvum me fecit: Quid misit de coelo? quem misit de coelo? Angelum misit,
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ alio loco dic̃ scriptura. & uidebit om̃is caro sa¬
lutare dĩ. Nũqͥd caro sola uidebit. & anima ibi ñ
erit: Iterũ dicit ipse dĩs de hominib Sic̃ dedisti
ei potestatẽ om̃is carnis : Nũqͥd in sola carne ac¬
ceꝑat potestatẽ & ñ maxime in animas qͦs primitꝰ
liberabat: ergo ubi erat Anima. ibi erat caro: ibi
Dicat gͦ. miserere mei ds̃ miserere mei
Ñ expauescamꝰ uoces petenitis miscđiã : & ex hibentis
Ideo enĩ petit: qͥa exhib&. Ad hoc enĩ homo : qͥa mise¬
ricors. Ñ ut conditionis nec essitate nasceret᷑ sed ut
nos de necessitatis conditione liberan&. Miserere
mei ds̃ miserere mei: qm̃ in te confisa ẽ anima mea.
Audis magistrũ orantẽ : disce orare. Ad hoc enĩ ora¬
uit ut docen& orare : qͥa ad hoc passus ẽ ut docen&
pati. Ad hoc resurrex̃: ut docer& sꝑare resurrecti¬
onẽ & in umbra alarũ tuarũ spabo : donec transeat
in iqͥtas hoc plane iã totꝰ xp̃e dicit : hic ẽ & uox nr̃a

Expanded text:
alio loco dicit Scriptura, Et videbit omnis caro salutare Dei . Numquid caro sola videbit, et anima ibi non erit? Iterum dicit ipse Dominus de hominibus: Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis . Numquid in solam carnem acceperat potestatem, et non maxime in animas, quas primitus liberabat? Ergo ibi erat anima, ibi erat caro, ibi Dicat ergo, Miserere mei, Deus, miserere mei. Non expavescamus voces petentis misericordiam et exhibentis. Ideo enim petit, quia exhibet: ad hoc enim homo, quia misericors; non ut conditionis necessitate nasceretur, sed ut nos de conditione necessitatis liberaret. Miserere mei, Deus, miserere mei, quoniam in te confidit anima mea. Audis magistrum orantem, disce orare. Ad hoc enim oravit, ut doceret orare: quia ad hoc passus est, ut doceret pati; ad hoc resurrexit, ut doceret sperare resurrectionem. 6. Et in umbra alarum tuarum sperabo, donec transeat iniquitas. Hoc pl
Abbreviated transcription (Latin):
iscrere merdẽ ouiserere mer qm̃ inte con¬
fidit animna mea. Xpc̃ in passione dicit:
miserere mei. dõ ds̃ dicit : miserere mei qͥ
ẽ a te hoc accepit ꝓpt̃ te liberandũ carne indu¬
tus ẽ. Caro ipsa clamat : miserere mei ds̃ mise¬
rere mei. homo ipse: anima & caro. Totũ enĩ homi¬
nem suscepit uerbũ : & totꝰ homo factꝰ ẽ uerbũ Ne
putet᷑ ñ ibi fuisse anima : qͥa eugłista dix̃ Uerbũ¬

Expanded text:
iserere mei, Deus, miserere mei, quoniam in te confidit anima mea. Christus in passione dicit, Miserere mei, Deus. Deo Deus dicit, Miserere mei. Qui est: a te hoc accepit, propter te liberandum carne indutus est. Caro ipsa clamat, Miserere mei, Deus, miserere mei: homo ipse, anima et caro. Totum enim hominem suscepit Verbum, et totus homo factus est Verbum. Ne ideo putetur non ibi fuisse animam, quia evangelista ita
Abbreviated transcription (Latin):
funere positꝰ ẽ in spelunca: iã nichil habuer̃ qđ car¬
ni facerent. Resurrex̃ gͦ dñs ex illa spelunca ille¬
sus incorruptꝰ qͦ fugerat a facie saul: occultans
se impus qͦs p̃figurabat saul: ostendens se aũ m̃¬
bris suis nã resurgentis m̃bra : am̃bris suis pal¬
pata s̃ Membra enĩ eiꝰ apłi. tetiger̃ resurgentẽ &

Expanded text:
funere positus est in spelunca, jam nihil habuerunt quod carfunere positus est in spelunca, jam nihil habuerunt quod carni facerent. Resurrexit ergo Dominus ex illa spelunca illaesus, incorruptus, quo fugerat a facie Saül; occultans se impiis, quos praefigurabat Saül, ostendens se autem membris suis. Nam resurgentis membra a membris ejus palpata sunt: membra enim ejus Apostoli tetigerunt res
Abbreviated transcription (Latin):
monib illius. Si enĩ uere filiꝰdĩ ẽ: suscipi& illũ &
liberabit eũ de manib contrarioꝵ: Quia gͦ crucifi¬
gebat᷑ & ñ liberabat᷑ credider̃ cũ ñ eẽ filiũ dĩ ꝓ¬
pterea in sultantes pendenti in ligno & caput agita¬
bant : dicentes illi Si filiꝰdĩ ẽ: descendat deerce
ista dicentes sic̃ ẽ in ipso libro sapientiȩ hȩc cogita¬
uer̃ & errauer̃ exEcauit enĩ illos malitia ipsorũ
Quid enĩ magnũ erat de cruce descen dere. cui faci¬
le fuit de sepulchro resurgere : sed quare usq ad
mortẽ uoluit eẽ patiens : ut fuger& a facie saul
inspeluncã & enĩ spelunca : inferior pars trȩ
potest accipi & cerae qđ manifestũ ẽ & notũ om̃ib
corpꝰ eius in monum̃to positũ ẽ : qđ erat excisũ it
petra. hoc gͦ monum̃tũ spelunca erat : illuc fugit
tis. qͦ usq ibi poneret᷑ : etiã mortuũ incruce pen¬
dentẽ: lancea uulnerauer̃. A tubi inuolutꝰ curato

Expanded text:
nim vere filius Dei est, suscipiet illum, et liberabit illum de manibus contrariorum . Quia ergo crucifigebatur, et non liberabatur, crediderunt illum non esse Filium Dei. Propterea insultantes pendenti in ligno, et caput agitantes, dicebant illi: Si filius Dei es, descende de cruce Ista dicentes, sicut est in ipso libro Sapientiae, haec cogitaverunt et erraverunt; excaecavit enim illos malitia eorum . Quid enim magnum erat de cruce descendere, cui facile fuit de sepulcro resurgere? Sed quare usque ad mortem voluit esse patiens? Ut fugeret a facie Saül in speluncam. Etenim spelunca, inferior pars terrae potest accipi. Et certe quod manifestum est, et certum omnibus, corpus ejus in monumento positum est, quod erat excisum in petra. Hoc ergo monumentum spelunca erat: illuc fugit ti sunt, quousque ibi poneretur? Etiam mortuum in cruce pendentem lancea vulneraverunt . At ubi involutus curato
Abbreviated transcription (Latin):
beneficio uictꝰ ẽ : ut desinene ꝑseqͥ Inuenimꝰ ergo
illo tp̃re qͣndo siul dđ ꝑsequebat᷑ regẽ futurũ &
p̃destinatũ. rex iã reꝓbatꝰ: qđ fugerit a facie saul
quȩ tunc agebant᷑ figurȩ erant futuroꝵ: in ue¬
nimꝰ ibi xp̃m. & multo maxime. Nã illud ne cor¬
rũpas in tituli inscriptionẽ : ñ uideo qͦmͦ ꝑtineat
ad illũ đđ Ñ enĩ aliqͥs titulꝰ inscriptꝰ erat ipsiđđ
quẽ uoluit corrũꝑe saul. Uidemꝰ aũ in passionẽ
dñi inscriptũ fuisse titulã rex uideoꝵ: ut ille
titulꝰ ex ꝓbrar & frontẽ ipsoꝵ qđ a rege suo
manꝰ ñ abstinuer. In illis enĩ saul erat in xp̃o

Expanded text:
nimus ergo illo tempore, quando Saül David persequebatur, regem futurum et praedestinatum rex jam reprobatus, quod fugerit a facie Saül  Si omnia quae tunc agebantur, figurae erant futurorum, invenimus ibi Christum, et multo maxime. Nam illud, Ne corrumpas in tituli inscriptionem, non video quomodo pertineat ad illum David. Non enim aliquis titulus inscriptus erat ipsi David, quem voluit corrumpere Saül. Videmus autem in passione Domini scriptum fuisse titulum, Rex Judaeorum; ut ille titulus exprobraret frontem ipsorum, quod a rege suo manus non abstinuerunt. In illis enim Saül erat, in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntũ lib & conemͣ in illo ꝑficim᷑ & ab illo ꝑficim᷑.
ris: ultra ñ quȩris finis tuis ẽ quomͦ enĩ finis uȩ
tuȩ locꝰ ẽ qͦ tendis qͦ cũ ꝑueneris iã manebis: sic fi¬
nis studii tui ꝓpositi tui. conatꝰtui. intentionis tuȩ.
ille ẽ ad quẽ tendis Ad quẽ cũ ꝑueneris. ultͣ ñ desi¬
derabis : qͥa meliꝰ nichil habeb. Ipse gͦ & exemplum
nob uiuendi ꝓposuit in hac uita: & p̃miũ uiuendi
dabit in futura uita. In finẽ ne corrũ pas ipsi dauid
in tituli inscriptionẽ : cũ fuger& a facie saul inspe¬
luncã. Referentes nos ad scam̃ scripturã : inuenimꝰ
qͥdem scm̃ dauid illũ regẽ isrł ex qͦ etiã nom̃ accepit
psalteriũ dauiticũ ꝑsecutorẽ passũ eẽ saulẽ regẽ ibuis
popłi sic̃ multi ur̃m nouer̃ qͥ scripturas uł attiger
uł audier̃ habuit gͦ ꝑsecutorẽ saulẽ. rex dauid
& cũ &ẽ ille mitissimꝰ ille fero cissimꝰ. ille lenis ille
inuidus: ille patiens ille crudelis ille beneficꝰ ille

Expanded text:
 ab illo perficimur; ris, ultra non quaeris; finis tuus est. Quomodo enim finis viae tuae locus est quo tendis; quo cum perveneris, jam manebis: sic finis studii tui, propositi tui, conatus tui, intentionis tuae, ille est ad quem tendis; ad quem cum perveneris, ultra non desiderabis, quia melius nihil habebis. Ipse ergo et exemplum nobis vivendi proposuit in hac vita, et praemium vivendi dabit in futura vita. 3. In finem, ne corrumpas ipsi David in tituli inscriptionem, cum fugeret a facie Saül in speluncam. Referentes nos ad sanctam Scripturam, invenimus quidem sanctum David illum regem Israel, ex quo etiam nomen accepit Psalterium Davidicum, persecutorem passum fuisse Saülem regem ipsius populi , sicut multi vestrum noverunt, qui Scripturas vel attigerunt vel audierunt. Habuit ergo persecutorem Saülem rex David: et cum esset ille mitissimus, ille ferocissimus; ille lenis, ille invidus; ille patiens, ille crudelis; ille beneficus, ille
Abbreviated transcription (Latin):
quia in illo loquim᷑: Nã quando in nob & ex nob̵ loqͥ
qui consumat: sed qͥ consumm&. Consumere enĩ ꝑ¬
dere ẽ consummare: ꝑficere finitũ enĩ quicqͥd
dicimꝰ. A fine dicimꝰ: Sed alit̾ dicimꝰ si nittis
ẽ panis : alit̃ dicimꝰ finita ẽ tunica.
finitus ẽ panis qͥmanducabat᷑ finita ẽ tunica quȩ
texebat᷑. Panis gͦ finitꝰ ẽ ut consumeret᷑ : tunica

Expanded text:
quia in illo loquimur. Nam quando in nobis et ex nobis loqui quia in illo loquimur. Nam quando in nobis et ex nobis loqui nis? Non qui consumat, sed qui consummet. Consumere enim, perdere est: consummare, perficere. Finitum enim quidquid dicimus, a fine dicimus. Sed aliter dicimus, Finitus est panis; aliter dicimus, Finita est tunica: finitus est panis qui manducabatur, finita est tunica quae texebatur: panis ergo finitus est ut consumeretur, tunica
Abbreviated transcription (Latin):
etiã exemplũ: ad te multũ ẽ.: Ad ẽ ille qͥ p̃buit exem¬
plũ: ut p̃beat & auxiliũ. Audiamꝰ gͦ in isto psalmo.
oportune nãq accidit & illo ꝓcurante ut ei con
uideamꝰ qͦmͦ ipse dñs nr̃ animã suã posuit ꝓnob̵
Psalmꝰ enĩ iste. passionẽ ipsius cantat : & qm̃ totꝰ
caput ẽ ipsẽ saluator nr̃ passus sub pontio pilato :
sed toto orbe diffusa. Nec ea quȩ nunc ẽ in hominib:
qͥ p̃sentẽ uitã agunt: sed ad eã ꝑtinentib etiã his
qͥ fuer̃ ante nos & his qͥ futur s̃ post nos usq in
les om̃s m̃bra s̃ xp̃i: hab& illud caput positũ in
cȩlis qđ gub̾nat corpꝰ suũ & si separatũ ẽ uisione:
mͦ uoces capitis. ut audiamꝰ & uoces corporis
Noluit enĩ loqͥ sẽparatĩ: qͥa noluit eẽ separatꝰ diceas
Ecce ego uob̾cũ sũ usq in consummationẽ scłi¬
Si nobcũ ẽ loquit᷑ in nob̵. loqͥt᷑de nob̵. loqͥt᷑ ꝑ nos
quia & illi nos loqͥmͣ de ipso. & ideo uerũ loquim᷑

Expanded text:
am exemplum ad te multum est? Adest ille qui praebuit exemplum, ut praebeat et auxilium. Audiamus ergo in isto psalmo: opportune namque accidit, et illo procurante, ut ei consvideamus quomodo ipse Dominus noster animam suam posuit pro nobis: psalmus enim iste passionem ipsius cantat. Et quoniam tcaput est ipse Salvator noster, passus sub Pontio Pilato, sed toto orbe diffusa; nec ea quae nunc est in hominibus qui praesentem vitam agunt, sed ad eam pertinentibus etiam his qui fuerunt ante nos, et his qui futuri sunt post nos usque les omnes membra sunt Christi, habet illud caput positum in coelis quod gubernat corpus suum; etsi separatum est visione, us voces capitis, ut audiamus et voces corporis. Noluit enim loqui separatim, quia noluit esse separatus, dicens: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem sloquitur in nobis, loquitur de nobis, loquitur per nos; quia et nos loquimur in illo: et ideo verum loquimur
Abbreviated transcription (Latin):
psallã. Caurge gła mea. Ille qͥ fugerat a facie
saul in speluncã : ex urge gła mea. Glorificet᷑ ihẽ post
passionẽ: exurge psalteriũ & cithara Quid uoeat ut
organũ psalteriũ : alterũ cithara Organa dicunt᷑ om̃i a
in scrum̃ta musicoꝵ Ñ illud solũ organũ dr̃ qđ gran¬
de ẽ & inflat᷑ follib: sed qͥcqͥd aptat᷑ ad cantilenã
dat indicare uob & qͦmͦ distincta s. & qͥre distineta :¬
& quare utũq dicat᷑ exurge. lã diximꝰ una caro dñi

Expanded text:
surge, gloria mea. Ille qui fugerat a facie Saül in speluncam, Exsurge, gloria mea, glorificetur Jesus post passionem. Exsurge, psalterium et cithara. Quid vocat, ut organum psalterium, alterum cithara. Organa dicuntur omnia instrumenta musicorum. Non solum illud organum diciturde est, et inflatur follibus; sed quidquid aptatur ad cantilenam, dat, indicare vobis, et quomodo distincta sunt, et quare distincta, et quare utrique dicatur, Exsurge. Jam diximus, una caro Domi
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ. apud nos homo ex nob̵ ipsis iã circa
dexterã patris audistis qͥntũ nos diligat
Nam suȩ caritatis m̃surã & ipse dix̃ : & nob̵ indixit
mandatũ suũ dicens eẽ. ut nos inuicẽ diligamꝰ &
ne quęreremꝰ dubitantes & ȩstuantes qͣntũ nos de¬
beamꝰ inuicẽ diligere. quantaq illa sit quȩ dõ pla
c& caritatis ꝑfecta m̃sura ea enĩ ꝑfecta ẽ qͣ maior
eẽ ñ potest : exp̃ssit ipse. docuit & ait maiorem
hac caritatẽ nemo hab& : qͣm ut animã suã quis
ponat pro amicis meis. Fecit ipse qđ docuit

Expanded text:
Patrem, homo apud nos, ex nobis ipsis, jam circa dexteram Patris, audistis quantum nos diligat. Nam suae charitatis mensuram, et ipse dixit, et nobis indixit, mandatum suum dicens esse ut nos invicem diligamus . Et ne quaereremus dubitantes et aestuantes quantum nos debecet charitatis perfecta mensura, ea enim perfecta est, qua major esse non potest, expressit ipse, docuit, et ait: Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis . Fecit ipse quod docuit
Abbreviated transcription (Latin):
uerabit usq in finẽ qͦ adusq transeat iniqͥtas : qͥ fue¬
rit in xp̃i corpore qͥ fuerit in m̃bris xp̃i. & a capite
didicerit sapientia ꝑseuerandi. Transis tũ & ecce
transier̃ tẽptationes tuȩ : & is in aliã uitã in qͣm ier̃
scĩ. si sc̃s fueris in aliã ier̃ martyres Si martyr
fueris : is & tu in aliã uitã Nũ qͥd qͥa tu transisti hinc
ꝓpt̃ ea iã transiit in iqͥtas : qͦmͦ nascunt᷑ alii iniqͥ: sic
moriunt᷑ alii iniqͥ. Q uomͦ gͦ alii iniqͥ moriunt᷑ & alii

Expanded text:
usque in finem, quoadusque transeat iniquitas? Qui fuerit in Christi corpore, qui fuerit in membris Christi, et a capite didicerit patientiam perseverandi. Transis tu, et ecce transierunt tentationes tuae; et is in aliam vitam in quam ierunt sancti, si sanctus fueris. In aliam ierunt martyres: si martyr fueris, is et tu in aliam vitam. Numquid quia tu transisti hinc, propterea jam transiit iniquitas? Nascuntur alii iniqui, sicut moriuntur alii iniqui. Quomodo ergo alii
Abbreviated transcription (Latin):
contegi spelunca: contegi t̾ra qͥ enĩ fugit in spelun¬
cã : tra contegit᷑ ne uideat᷑ Portabat aũ trã ihẽ
carnẽ qͣm acceꝑat de t̾ra: & in ea se occultabat.
mitatẽ oculis obiciebat. maiestatẽ aũ diuinita¬
tis in corporis tegmine tanqͣm t̾rȩ abdito contege¬
bat. Illi gͦ ñ cognoscentes dm̃: crucifixer̃ homi¬
nẽ. Nec mori potuit nisi in homine. nec crucifigi
potuit nisi in homine: qͥa nec teneri poss& nisi
in homine. Opposuit male quȩrentib t̾rã sȩ ser¬
uauit bene quȩrentib: uitã fugit gͦ scđm carnẽ
in speluncã: a facie saul qđ si & hoc uelis acciꝑe
ita dñm fugisse ita dnm fugisse inspeluncã afa¬
cie saul: qͥa passus ẽ usq ad eo se occultare iudȩis
ut & moreret᷑. Quantũ lib& enĩ sȩuirent in eũ iu.¬
dei donec moreret᷑: adhuc putabant eũ po

Expanded text:
contegi spelunca? Contegi terra. Qui enim fugit in speluncontegi spelunca? Contegi terra. Qui enim fugit in speluncam, terra contegitur, ne videatur. Portabat autem terram Jesus, carnem quam acceperat de terra; et in ea se occultabat, mitatem oculis objiciebat, majestatem autem divinitatis in corporis tegmine, tanquam terrae abdito contegebat. Illi ergo non cognoscentes Deum, crucifixerunt hominem. Nec mori potuit nisi in homine, nec crucifigi potuit nisi in homine; quia nec teneri posset nisi in homine. Opposuit male quaerentibus terram, servavit bene quaerentibus vitam. Fugit ergo secundum carnem in speluncam a facie Saül. Quod si et hoc velis accipere, ita Dominum fugisse in speluncam a facie Saül, quia passus est; usque adeo se occultavit Judaeis, ut et moreretur. Quantumlibet enim saevirent in eum Judaei, donec moreretur, adhuc put
Abbreviated transcription (Latin):
& inuisibilia qͥa om̃ia ꝑ ipsũ facta s̃. & sine ipo
factũ ẽ nichil. Dignatus tam̃ homo fieri ex se
dignati s̃ udei qͥa inscriptꝰ erat titulꝰ rex iudeoꝵ:
puduit illos habere regẽ quẽ crucifigere potuer̃
ꝗ enĩ uider̃ qͥa ipsa crux inqͣ eũ fixer᷑ futura erat
in frontib regũ Cũ gͦ indignarent᷑ ex illo titulo
adier̃ pilatũ udicẽ cui obtulerant occidendũ xp̃m.
sp̃m scm̃ in finẽ nȩ corrũpas intituli inscriptionẽ
respondit eis pilatꝰ qđ scnpsi scripsi qͥd mͥ sugge¬
ñs falsitatẽ: ego ñ corrũpo ueritatẽ. Audiuimꝰ ergo:
qͥd sibi uelit. ne corrũpas in tituli inscriptionem
Quid gͦ ẽ cũ fugen& a facie saul inspeluncã: qđ
qͥdem & dđ ille fecit: sed qͥa in illo ñ inuenimꝰ tituli
inscriptionẽ in hoc inueniamꝰ fugã in speluncã figu¬
rabat enĩ aliqͥd illa spelunca. qͥ se texit đđ quare
aũ se texit : ut occultaret᷑ & ñ inueniret᷑ Quid ẽ

Expanded text:
et invisibilia; quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil : dignatus tamen homo fieri ex semdignati sunt Judaei, quia inscriptus erat titulus, Rex Judaeorum: puduit illos habere regem quem crucifigere potuerunt. Non enim viderunt quia ipsa crux, in qua eum fixerunt, futura erat in frontibus regum. Cum ergo indignarentur ex illo titulo, adierunt Pilatum judicem, cui obtulerant occidendum Christsanctum, In finem; ne corrumpas in tituli inscriptionem, respondit eis Pilatus, Quod scripsi scripsi : quid mihi suggeritis falsitatem? Ego non corrumpo veritatem. 4. Audivimus ergo quid sibi velit, Ne corrumpas in tituli inscriptionem. Quid ergo est, Cum fugeret a facie Saül in speluncam? Quod quidem et David ille fecit: sed quia in illo non invenimus tituli inscriptionem, in hoc inveniamus fugam in speluncam. Figurabat enim aliquid illa speluncam, qua se texit David. Quare autem se texit? Ut occultaretur, et non inveniretur. Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
dei natide abrahã Nos aut̃ qͥ ñ sumꝰ natide abra¬
ham qͦmͦ habebimꝰ istã ciuitatẽ: sed ñ s̃ sem̃ abra.¬
hae illi uidei. qͥb dictũ ẽ.: Si filii abrahȩ estis:
oꝑ a abrahȩ facite. Sem̃ gͦ seruoꝵ eiꝰ. imitato¬
res fidei seruoꝵ eiꝰ: obtinebunt eã. Deniq ulti¬
mꝰ uersus suꝑiorẽ exponit: quasi enĩ turbatus.
ne putares forte hoc de udȩis dici & sem̃ ser¬
uoꝵ eiꝰ obtinebunt eã dicens. nos sem̃ gentium
sumꝰ quȩ idola coluer̃ & de monib: seruier̃ qͥd
gͦ nob̾ in hac ciuitate sꝑandũ ẽ : statĩ subiecit
ut p̃sumas & sꝑes Et qͥ diligunt nom̃ eiꝰ in ha¬
quicũq ñ diligunt nom̃ eiꝰ. ñ se dicant sem̃ seruoꝵ
eius. Et qͥ diligunt nom̃ eiꝰ: ñ se negent sem̃ ser¬

Expanded text:
i nati de Abraham: nos autem qui non sumus nati de Abraham, quomodo habebimus istam civitatem? Sed non sunt semen Abrahae illi Judaei quibus dictum est: Si filii Abrahae estis, facta Abrahae facite . Semen ergo servorum ejus, imitatores fidei servorum ejus obtinebunt eam. Denique ultimus versus superiorem exponit. Quasi enim turbatus, ne putares forte hoc de Judaeis dici, Et semen servorum ejus obtinebunt eam, dicens, Nos semen gentium sumus, quae idola coluerunt, et daemonibus servierunt; quid ergo nobis in hac civitate sperandum est? statim subjecit, ut praesumas et sQuicunque ergo non diligunt nomen ejus, non se dicant semen servorum ejus; et qui diligunt nomen ejus, non se negent semen ser