comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
familias. fur domum ꝑfodit: quia
tatulum irrumpit. Et eum quẽ
dñm domus inuenerit dormientẽ
necat: quia cum uentura dampna
sp̃c minime preuidet. hanc mors
ad spplitium nescientem rapit.
furi autem resisteret si uigilaret:
quia aduentum iudicis qui occulte
animam rapit precauens. ei peniten¬
co nobis uoltut esse incognitam. ut
semꝑ possit esse suspecta: ut dum
illam preuidere non possumus.
ad illam sine intermissione p̃pare-¬
mur. Proinde fratres mei in con-¬
ditione mortalitatis ur̃ȩ mentis
oculos figite: uenienti nos ndici
perfletus cotidie & lamenta p̃para¬
te. Cum certa mors maneat om-¬
nibus. nolite de temporalibuitȩ
prouidentia incerta cogitare: ter-¬
renarum rerum uos cura ñ aggra¬
uet. Quantislibet enim auri et
argenti monilibus circumdetur.
quibuslibet pretiosis uestibtis in
duatur: caro quid est aliud nisi
caro: Nolite ergo attendere qͥd
habetis: sed quid estis. Quid uero
non est. tibi sunt illi qui ea quȩ hus

Expanded text:
familias fur domum perfodit, quia familias fur domum perfodit, quia rae habitaculum irrumpit, et eum quem dominum domus invenerit dormientem necat, quia cum ventura damna spiritus minime praevidet, hunc mors ad supplicium nescientem rapit. Furi autem resisteret, si vigilaret, quia adventum judicis, qui occulte animam rapit, praecavens, ei poenitenco voluit nobis esse incognitam, ut semper possit esse suspecta, ut dum illam praevidere non possumus, ad illam sine intermissione praeparemur. Proinde, fratres mei, in conditione mortalitatis vestrae mentis oculos figite, venienti vos judici per fletus quotidie et lamenta praeparate. Et cum certa mors maneat omnibus, nolite de temporalis vitae providentia incerta cogitare. Terrenarum rerum vos cura non aggravet. Quantislibet enim auri et argenti molibus circumdetur, quibuduatur caro; quid est aliud quam caro? Nolite ergo attendere, quid habetis, sed quid estis. Vultis audnon est, ubi sunt illi qui ea quae hodie
Abbreviated transcription (Latin):
ditritiam ttiam. & cor impenitens:
thesaurizas tibi iram in die ire. &
reuelationis iusti iudicii dei. Hinc
psalmista ait. Deus udex iustus.
fortis & longanimis. Dicturus quip¬
pe longaninem. premisit itistum:
ut quem tudes peccata delinquen¬
tium dii pacienter ferre. scias
hunc quandoq etiam districtȩ itidi-¬
care. Hinc ꝑ quendam sapientem
dicitur. Altissimus enim est pati
dicitur: quia peccata hominum &
patitur & reddit. Nam quos
diu ut conuertantur tolerat: non
conuersos durits dampnat. Ad
excuciendam uero mentis nostrȩ
desicdiam. etiam exteriora dampna
ꝑ similitudinem ad medium de-¬
ducuntur: ut ꝑ hȩc animus ad
suam custodiam suscitetur. Nã
dicitur. Hoc autem scitote. quia
si sciret paterfamilias qua hora fur
ueniret: ugilaret utiq & non si¬
neret ꝑfodi domum fuam. Ex qͦ
premissa similitudine: etiam exhoe¬
tatio subinfertur cum dicitur.
Et uos estote paratr: quia qua
hora non putatis filius hominis
ueniet. Nesciente autem patre¬

Expanded text:
duritiam tuam et cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Hinc Psalmista ait: Deus judex justus, fortis, et longanimis . Dicturus quippe longanimem, praemisit justum, ut quem vides peccata delinquentium diu patienter ferre, scias hunc etiam quandoque districte judicare. Hinc per quemdam sapientem dicitur: Altissimus enim est patiedicitur, quia peccata hominum et patitur et reddit. Nam quos diu, ut convertantur, tolerat, non conversos durius damnat. Ad excutiendam vero mentis nostrae desidiam, etiam exteriora damna per similitudinem ad medium deducuntur, ut per haec animus ad sui custodiam suscitetur. Nam dicitur: Hoc autem scitote, quia si sciret paterfamilias qua hora fur veniret, vigilaret utique, et non sineret perfodi domum suam. Ex qua praemissa similitudine etiam exhortatio subinfertur, cum dicitur: Et vos estote parati, quia qua hora non putatis Filius hominis veniet. Nesciente enim patre
Abbreviated transcription (Latin):
msta ait. Iter facite ei: qui ascen¬
dit siꝑ occasum. Sitꝑ occasum nã¬
q dñs ascendit: quia unde in pas¬
sione occubuit. inde maiorem suã
glorram resurgendo manifesta-¬
uit. Suꝑ occasum uidelicet ascen-¬
dit: quia mortem quam ꝑtulit
resurgendo calcauit. Ei ergo qͥ
ascendit suꝑ occasum iter facimꝰ.
cum eius gloriam ur̃is mentibus
predicamus: ut eas ipse post ueni¬
ens. ꝑ amoris fui presentiam illus

Expanded text:
mista ait: Iter facite ei qui ascenmista ait: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum namque Dominus ascendit, quia unde in passione occubuit, inde majorem suam gloriam resurgendo manifestavit. Super occasum videlicet ascendit, quia mortem quam pertulit resurgendo calcavit. Ei ergo qui ascendit super occasum iter facimus cum nos ejus gloriam vestris mentibus praedicamus, ut eas et ipse post veniens per amoris sui praesentiam
Abbreviated transcription (Latin):
Ñs & saluator noster.
fratres l̾i aliquan¬
do nos sermonibus:
nonet. Ipsa et enim facta eius pre-¬
ta sunt: quia dum aliquid tacitꝰ
t.quid agere debemus innotescit:
at enim binos in predicationem
cipulos mittit: quia duo sunt pre-¬
ticaritatis. dei scilicet amor et
rim. Et minus quam inter duoᷤ.
tas haberi non potest. Nemo
ta ꝓprie a semetipsum habere
tatem dicitur: sed dilectione sẽ
alterum tendit. ut esse caritas
Est. Binos ad predicandum disci-
atus muuat. quia qui caritatem
alterum non habet. predicatio¬
Bene autem dicitur: quia mi-
us ante faciem suam in omnem
tatem & locum. quo erat ipse
aturus. Precͥatores enim suos
sequitur: quia predicatio p̃ue-¬
. Et tunc ad mentis nr̃ȩ habita
an dñs uenit: quando uerba exoe¬
tationis precurrunt atq per hȩc
tieritas in mente fuscipitur. Hinc
namq eisdem predicatorib: ysaias
dicit: Parate inam dm̃: rectas fa-¬
cite semitas dei nr̃i. Hincillis psal¬

Expanded text:
nus et Salvator noster, fratres charissimi, aliquando nos sermonibus, eribus admonet. Ipsa etenim facta ejus praecepta sunt, quia dum aliquid tacitus facit, quid agere debeamus innotescit. Ecce enim binos in praedicationem discipulos mittit, quia duo sunt praecepta charitatis, Dei videlicet amor, et proximi, et minus quam inter duos charitas haberi non potest. Nemo enim proprie ad semetipsum habere charitatem dicitur, sed dilectio in alterum tendit ut esse caritas possit. Binos ad praedicandum Dominus itus innuat qui caritatem erga alterum non habet, praedicatie autem dicitur quia misit eos ante faciem suam in omnem civitatem et locum quo erat ipse venturus. Praedicatores enim suos Dominus sequitur, quia praedicatio praevenit, et tunc ad mentis nostrae habitaculum Dominus venit, quando verba exhortationis praecurrunt, atque per haec veritas in mente suscipitur. Hinc namque eisdem praedicatoribus Isaias dicit: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Hinc illis Psal
Abbreviated transcription (Latin):
uir obuirgans: quia domits ex asꝑ¬
ans est. Acsi aꝑte dicat. Id circo
tibi predicationis sermo tollitur:
quia dum me in stus actibus plebs
exasꝑat non est. digna ciui exhor¬
tatio ueritatis fiat. Ex cuiis ergo
uitio predicatori sermo subtrahat᷑:
non facile agnoscitur. Qtua uero
pastoris taciturnitas aliquando
sibi semꝑ aucem subiectis noceat:
certissime scitur. S utiram si
ad predicationis uirtutem non
sufficimts: loci nr̃i offitium ꝑ
innocentiam tutȩ teneamus. Nã¬
subditur. Ecce ego mitto nos: ficit a¬
IIII. nos inter lupos. Multi auten d
regimitus iura suscipiunt. ad la¬
dos subditos mardescunt. teri
potestatis exhibent: & quibus⁊
desse debuerant. nõcent. Et qi
caritatis uiscera non habent ad
deri appetunt. patres se esse m¬
me recognoscruit. humilitati l
in elatione dñationis imiutante
& si quando extrinsecus blandũ
intrinsecus seuiuit. De quibas
alias ueritas dicit. Uenuitt as

Expanded text:
vir objurgans, quia domus exaspervir objurgans, quia domus exasperans est . Ac si aperte dicat: Idcirco tibi praedicationis sermo tollitur, quia dum me in suis actibus plebs exasperat, non est digna cui exhortatio veritatis fiat. Ex cujus ergo vitio praedicatori sermo subtrahatur, non facile cognoscitur. Quia vero Pastoris taciturnitas aliquando sibi, semper autem subjectis noceat, certissime scitur. 4. Sed utinam si ad praedicationis virtutem non sufficimus, loci nostri officium in innocentia vitae teneamus. Nasubditur: Ecce ego mitto vos sicut agnos inter lupos. Multi autem cum regiminis jura suscipiunt, ad lacerandos subditos inardescunt, terrorem potestatis exhibent, et quibus prodesse debuerant, nocent. Et quia charitatis viscera non habent, domini videri appetunt, patres se esse minime recognoscunt, humilitatis locum in elationem dominationis immutant, et si quando extrinsecus blandiuntur, intrinsecus saeviunt. De quibus alias Veritas dicit: Veniunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
possumus: quia & si sunt qui bona
audiunt. defunt qui dicant. Ecce
mundus sacerdotibus plenus est.
sed tamen in messe dei rarus ual¬
de inuenitur oꝑator: quia offitiũ
quidem sacerdotale suscepimus.
sed opus offitiĩ non implemus. S
pensate fratres mei. pensate quod
dicitur: rogate dñm messis. ut
inittat oꝑarios in messem fuam.
Los pro nobis petite. ut digna tiobis
oꝑari ualeamis: ne ab exhortatione
lingua torpeat. ne postꝗͣ predicatiois
locum fuscipimus. apud iustum udi¬
cem nr̃a nos taciturintas addicat.
Sepe enun prostia nequitia predi-¬
cantium restr ingitur lingua: sepe
uero ex subiectoꝵ culpa agitur. ut
eis qui presunt predicationis sermo
suibtrahatur. Ex sua quippe neqͥ¬
tia predicantis lingua restringit᷑:
sicut psalmista ait. Peccatori ant̃
dixit deus: quare tu enarras ius¬
ticias meas: Et rursum ex uitio
subiectoꝵ. uox predicantium phi-¬
betur: ficut ad iezechyelem dicit᷑.
Linguam tuam adherescere faciã
palato tuo. et eris mutus. nec qͥsi

Expanded text:
possumus, quia etsi sunt qui bona audiant, desunt qui dicant. Ecce mundus sacerdotibus plenus est, 1497 sed tamen in messe Dei rarus valde invenitur operator, quia officium quidem sacerdotale suscepimus, sed opus officii non implemus. Sed pensate, fratres charissimi, pensate quod dicitur: Rogate dominum messis, ut mittat operarios in messem suam. Vos pro nobis petite, ut digna vobis operari valeamus, ne ab exhortatione lingua torpeat, ne postquam praedicationis locum suscepimus apud justum judicem nostra nos taciturnitas addicat. Saepe enim pro sua nequitia praedicantium lingua restringitur: saepe vero ex subjectorum culpa agitur ut eis qui praesunt, praedicationis sermo subtrahatur. Ex sua quippe nequitia praedicantium lingua restringitur, sicut Psalmista ait: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas? Et rursum ex vitio subjectorum, vox praedicantium prohibetur sicut ad Ezechielem Dominus dicit: Linguam tuam adhaerescere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi
Abbreviated transcription (Latin):
in euis tamen intentione non de¬
bet. permanere: neo ꝑ bona oꝑa
presentis mundi gloriam quere¬
re: sed totam spem in redempto¬
ris sui aduentu constituat. UInde
& protinis fubdit. Et uos similes
hominibus expectantibus dñm suui.
quando reuertatur a nuptiis. Ad
nptias quippe dñs abiit: quia re
Qui tunc reuertitur: cum nob̃
iam ꝑ iudicium manifestatur. Be¬
ne autem de seruis expectantib
subditur. Ut cum uenerit & pul¬
sauerit: confestu aꝑiant ei. Uenit
quippe cum ad iudicium ꝓperat:
pulsat uero cum iam perẽgritudi¬
nis molestias esse mortem uicinam
designat. Cui confestim aꝑimus:
si hunc cum amore suscipinus.
Aꝑire enim iudici pulsanti non nult.
qui exire de corpore trepidat: et
uidere eum quem contempsisse
se meminit. iudicem formidat.
Qui autem de sua spe et oꝑatio¬
ne securtis est pulsanti confestim
aꝑit. quia letus iudicem sustinet:¬
& cum tempus ꝓpinque mortis
agnouerit. de gloria retributionis

Expanded text:
in ejus tamen intentione non dein ejus tamen intentione non debet permanere, nec per bona opera praesentis mundi gloriam quaerere, sed totam spem in Redemptoris sui adventum constituat. Unde t protinus subditur: Et vos similes hominibus exspectantibus quando revertatur a nuptiis. Ad nuptias quippe Dominus abiit, quia resQui tunc revertitur cum nobis jam per judicium manifestatur. Bene autem de servis exspectantibus subditur: Ut cum venerit et pulsaverit, confestim aperiant ei. Venit quippe cum ad judicium properat, pulsat vero cum jam per aegritudinis molestias esse mortem vicinam designat. Cui confestim aperimus, si hunc cum amore suscipimus. Aperire etenim judici pulsanti non vult, qui exire de corpore trepidat; et videre eum quem contempsisse se meminit judicem formidat. Qui autem de sua spe et operatione securus est, pulsanti confestim aperit, quia laetus judicem sustinet; cum tempus propinquae mortis agnoverit, de gloria retributionis
Abbreviated transcription (Latin):
qura mius est mala uon agere.
sicciam quisq f udeat & bonis
oꝑibtis insudare: ꝓtinus additur.
Et lucernȩ ardentes in manibus¬
tris. Lucernas quippe ardentes in
manibus tenemtis: cum per bona
oꝑa proximis nr̃is lucis exempla
monstramus. De qubtis ꝓfecto
oꝑibus. dñs dicit. Luceatꝰ lux ur̃a
coram hominibus: ut uideant ur̃a¬
oꝑa bona. & glorificent patrem ur̃m¬
ii qti incelis est. Duo autem sunt
quȩ iubentur. et lumbos restr inge¬
re & lucernas tenere: ut et num¬
ditia sit castitatis in coepore. & lu¬
men ueritatis in oꝑatione. Redẽp¬
tori etentm nr̃o untim sine altero
placere nequaꝗͣ potest: si aut is qͥ
bona agit. adhuc luxuriȩ inquina¬
menta non deserit. aut is qui casti¬
tate preminet. nec dum se per
bona oꝑa exercet. Nec castitas gͦ
magna est sine bono oꝑe: ne. us
bontini est aliquod sine casi.
trim tendat: nequaꝗͣ se auitiis
pro mundi huius honestate con¬
tineat. Qui & fi quedam bona
aliquando pro honestate inchoait.

Expanded text:
ere, nisi etiam quisque studeat et bonis operibus insudare, protinus additur: Et lucernae ardentes in manibus vestris. Lucernas quippe ardentes in manibus tenemus cum per bona opera proximis nostris lucis exempla monstramus. De quibus profecto operibus Dominus dicit: Luceat lux vestra coram hominibus, ut videant a bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Duo autem sunt quae jubentur, et lumbos restringere, et lucernas tenere, ut et munditia sit castitatis in corpore, et lumen veritatis in operatione. Redemptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si aut is qui bona agit adhuc luxuriae inquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeeminet necdum se per bona opera exercet. Nec castitas ergo magna est sine bono opere, nec opus bonum est aliquod sine castittriam tendat, et nequaquam se a vitiis pro mundi hujus honestate contineat. Qui etsi quaedam bona aliquando pro honestate inchoat,
Abbreviated transcription (Latin):
uri eloquis: letare iuuenis in ado-¬
ustutia tua. Tercia autem: senectꝰ
atiitur. Qui ergo uigilare in pri
suigilia noluit. custodiat uel sectin-¬
um: ut qui conuerti a prauitatib
is in pueritia neglexit. ad uias
uȩ saltem in tempore iuuentutis
dgileo. Et qui uigilare in scdã ui¬
ha noluit. tercix iugiliȩ remedia
manuttat: ut qui inuiuentute
Aiuas uitȩ non eingilat. saltem in
dirtute resipiscat. Pensate fratres
dii: quia conclusit dei pietas duritiã
̃an. Non est ian quid homo excai¬
tionis inueniat. Deus despicitur
grpectat. contempni se uidet et
tuocat. inuiriam de contemptu suo
scipit: & tamen quandoq reuer-¬
titib etiam prenua ꝓmittit. S ne-¬
uo hanc eius longanuitatem negli

Expanded text:
Salomone: Laetare juvenis in adolescentia tua . Tertia autem, senectus accipitur. Qui ergo vigilare in prima vigilia noluit custodiat vel secundam, ut qui converti a pravitatibus suis in pueritia neglexit ad vias vitae saltem in tempore juventutis evigilet. Et qui evigilare in secunda vigilia noluit tertiae vigiliae remedia non amittat, ut qui in juventute ad vias vitae non evigilat saltem in senectute resipiscat. Pensate, fratres charissimi, quia conclusit Dei pietas duritiam nostram. Non est jam quid homo excusationis inveniat. Deus despicitur, et exspectat; contemni se videt, et revocat; injuriam de contemptu suo suscipit, et tamen quandoque revertentibus etiam praemia promittit. Sed nemo hanc ejus longanimitatem negl
Abbreviated transcription (Latin):
quitur lucerna corporis tui: est
oculus tuns. Corptis quippe dicit
oꝑa. quȩ palam cunctis apparent.
oculum tiero ipsam mentis inten¬
tionem que oꝑatur. & de cunis
merito eadem oꝑa latis. antenef¬
brarum fint oꝑa discernintur:
sicut ipse consequenter exposutt
ꝯicens. Si oculus tuus fuerit sim¬
plex: totum corpus tuum lucidñ
erit. Si autem nequam fuerit:
etiam corptis tuum tenebrosum.
eric. Si inquit pura rectaq inten¬
tione quȩ potes agere bona studue¬
ris. lucis profecto sunt oꝑa quȩ fa¬
cis. etiam si coram hominidus in¬
ꝑfectionis aliquid habere uidean¬
tur: qm̃ diligentib deum omina
cdoꝑantur in bontim. his qui scdm̃
ꝓpositum uocati funt sancti. Si aut
ꝑuersa est intentio quȩ precedit:
prauum est omne optis quod seqte
quamuis rectum eẽ uideatur. Na
ergo. ne lumen quod in te est ten
sint. hoc est ne ipsa cordis intentie
lumen est animȩ. uitioꝵ caligiie
cetur. sedula discretione ꝑpende

Expanded text:
quitur: Lucerna corporis tui est quitur: Lucerna corporis tui est oculus tuus. Corpus quippe dicit opera quae palam cunctis apparent; saeculum vero ipsam mentis intentionem, qua operatur, et de cujus merito eadem opera lucis an tenebrarum sint opera, discernuntur, sicut ipse consequenter exposuit, dicens: Si oculus tuus fuerit simplex, totum corpus tuum lucidum erit; si autem nequam fuerit, etiam corpus tuum tenebrosum erit. Si, inquit, pura rectaque intentione quae potes agere, bona studueris, lucis profecto sunt opera quae facis, etiam si coram hominibus imperfectionis aliquid habere videantur. Quoniam diligentibus Deum, omnia cooperantur in bonum, his qui secundum propositum vocati sunt sancti. Si autem perversa est intentio quae praecedit, parvum est omne opus quod sequitur, quamvis rectum esse videatur. Vide ergo, ne lumen quod in te est tenebrae sint. Hoc est, ne ipsa cordis intentio, quae lumen est animae, vitiorum caligine fuscetur, sedula discretione perpend
Abbreviated transcription (Latin):
e seipso dñs hec
loquitur: ostendens
et si fupradixerit
nullum generatio¬
ni nequam nisi signum ionȩ dandũ
nequaꝗͣ tamen lucis suȩ claritatẽ
fidelibis occultandam. Ipse quip¬
pe lucernam accendit: quitestam
humanȩ na. tirȩ. flamma fuȩ ditumi¬
tatis impleuit. Quam ꝑfecto lucer¬
nam nec credentibus abscondere.
nec sub moctio ponere. hoc est sub
menfira legis includere. uel intra
unius uidee gentis terminos noluit
colbere: sed supra candelabrum¬
inquit ait qui ingrediuntur lumen
uideant. Candelabrum: ecclãm dicit.
Cui lucernam superpostut. quia nr̃is
in frontibus fidem suȩ incarnationis
affixit: ut qui ecclãni fideliter ingre¬
di uolueruit. lumen ueritatis palã
queant intueri. Qua sententia ude¬
orum quoq proceres condempnat:
qui signa querentes exterius. aꝑtam
lucis ianuam nolterunt intrare
credendo. Demq precepit ne oꝑa
tantummꝰ. s & cogitationes &. ipsas
etiam coedis intentiones mundare
& castigare meminerint. Nam se¬

Expanded text:
e seipso Dominus haec loquitur ostendens, etsi supra dixerit nullum generationi nequam, nisi signum Jonae dandum, nequaquam tamen lucis suae claritatem fidelibus occultandam. Ipse quippe lucernam accendit, qui testam humanae naturae flamma suae divinitatis implevit: quam profecto lucernam nec credentibus abscondere, nec modio supponere, hoc est, sub mensura legis includere, vel intra unius Judaeae gentis terminos voluit cohibere. Sed supra candelabruminquit, ut qui ingrediuntur, lumen videant. Candelabrum Ecclesiam dicit, cui lucernam superposuit, quia nostris in frontibus fidem suae incarnationis affixit, ut qui Ecclesiam fideliter ingredi voluerint, lumen veritatis palam queant intueri. Qua sententia Judaeorum quoque proceres condemnat, qui signa quaerentes exterius, apertam lucis januam noluerint intrare credendo. Denique praecipit ne opera tantummodo, sed et cogitationes, et ipsas etiam cordis intentiones mundare et castigare meminerint. Nam se
Abbreviated transcription (Latin):
qui laborant in uerbo dei. Ex eo qd̃
malus sertius austis est dicere. metis
tibi non seminasti. & congregas ubi
non sparfisti. intelligimus etiam genti¬
lrum & phylosophoꝵ bonam tntam re¬
cipere dñm: & aliter habere eosqui
istȩ .&. aliter eos qui iniuste. agint ad
comꝑationem eits qui naturali legi
serurat condempnari eos qui scriptã
legem negligant. Onmi eit̾im habenti
dabitetr. Multi cum sapientes sint¬
naturaliter. & habeant acumen inge¬
iii. si fuerint negligentes & desidia bo¬
mim naturȩ corrilperint: ad comꝑa¬
tionem enis qui paululum tardior
laboret. & industria compensabit
quod minus habuit. perdunt bomi
naturȩ. & premium quod eis fuerat
repmissum ttdent transire ad alios.
Potest & fic uitelligi. Ei qui fidem ht̃.
& bonam in dño uoluntatem: etiam¬
si quid mintis in oꝑe ut homo habtie¬
rit. dabitur abono iudice. Qui autẽ¬
fidem non habuerit: etum ceteras
uirtutes quas tudebatur naturaliter

Expanded text:
qui laborant in verbo Dei . Ex eo quod qui laborant in verbo Dei . Ex eo quod malus servus ausus est dicere: Metis ubi non seminasti, et congregas ubi non sparsisti, intelligimus, etiam gentilium et philosophorum bonam vitam recipere Dominum, et aliter habere eos qui juste, aliter qui injuste agant, et ad comparationem ejus qui naturali legi serviat, condemnari eos qui scriptam legem negligant. Omni enim habenti dabitnaturaliter, et habeant acumen ingenii, si fuerint negligentes, et desidia bonum naturae corruperint, ad comparationem ejus qui paululum tardior labore industriae compensavit quod minus habuit, perdunt bonum naturae, et praemium quod eis fuerat repromissum videtur transire ad alios. Potest et sic intelligi: ei qui fidem habet, et bonam in Domino voluntatem, etiamsi quid minus in opere ut homo habuerit, dabitur a bono judice; qui autem non habuerit fidem, etiam caeteras virtutes quas videbatur naturaliter
Abbreviated transcription (Latin):
ubi non seninarim: quare non tibi
istiusmodi cogitatio incussit timorẽ.
ut scires me mea diligentius quesitu¬
rum. & dares pecuniam meam. si¬
ne argentum. numinulariis: Utrt̃¬
q enim apcypyon. grectis sermo sig¬
inficat. Eloquia inquit diũ eloqtua
casta: argentum igne examinatum
probatum terrȩ purgatum septu¬
plum. Pecunam ergo & argentũ
predicatio etangelii est & sermo di¬
uinus qui dari debut nunimula¬
riis. & traperetis. uel ceteris docto
ribus quod fecerunt &. apłi per
singulas prouuituas presbiteros et
episcopos oedinintes: uel cunctis cre¬
dentibus qui possunt pectinram.
dupplicare & cum ustiris reddere.
ut quicquid sermone. didicerant.
oꝑe explerent. Tollitur autem ta¬
lentum. & datur ei qui cdeceni talen¬
ta fecerat. ut intelligamus licet in
utriusq labore equale sit gaudium
dm̃i. hoc est & eius qui quinq in
ri premium ei. qui plus in dm̃ pe¬
cuna laborarit. Unde dicit & i
apostolus. Presbiteros honorate.
qui uere presditeri sunt: marime

Expanded text:
on tibi instiusmodi cogitatio incussit timorem, ut scires me mea diligentius quaesiturum, et dares pecuniam meam, sive argentum nummulariis? Utrumque enim ἀργύριον, Graecus sermo significat. Eloquia, inquit, Domini eloquia casta, argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum . Pecunia ergo et argentum, praedicatio Evangelii est, et sermo divinus, qui dari debuit nummulariis et trapribus quod fecerunt et apostoli, per singulas provincias presbyteros, et episcopos ordinantes, vel cunctis credentibus, qui possunt pecuniam duplicare, 208 et cum usuris reddere, ut quidquid sermone didicerant, opere explerent. Tollitur autem talentum, et datur ei qui decem talenta fecerat, ut intelligamus, licet in utriusque labore aequale sit gaudium domini, hoc est, et ejus qui quinque inri praemium ei, qui plus in domini pecunia laborarit. Unde dicit et Apostolus: Presbyteros honora, qui vere presbyteri sunt, maxime
Abbreviated transcription (Latin):
& cetera talia. Si igitur ipse bi
bona incentione patraueris. n
bens in tua conscientia aliqua
tem tenebrosȩ cogitationis.
contigerit aliquem proxim
bona actione noceri. uerbiga
petens acceꝑat: facere uel pate
mali. aut de uerbo ex hoetatis
quo errantem corrigere uoleb
te ꝑnitiosits errare: tu tano
otta hỹ pochrisim pharyseoeum stib¬
& siga querentium spetialiter dic¬
a posuuxta senfum moralem genera¬

Expanded text:
 caetera talia. Si igitur ipse bonum bona intentione patraveris, non habens in tua conscientia aliquam partem tenebrosae cogitationis, etiamsi contigerit aliquem proximorum tua bona actione noceri, verbi gret petens acceperat, facere vel pati aliquid mali, aut de verbo exhortationis quo errantem corrigere volebas, forte perniciosius errare, tu tamencontra hypocrisin Pharisaeorum subdole signa quaerentium specialiter dicta, nos juxta sensum moralem genera
Abbreviated transcription (Latin):
in diuinitatis stiȩ contemplatint
nos eleuat. Et transire enis el i
claritatis suȩ spectilationem nostͥ¬
cere: cum eum quem in humante
in iudicio cernimus. etiam inditi¬
tate post iudictum uidenitis. a di¬
dicium quippe dñs ucnuens in feu
serui omnibus apparet: quia sccip
iusti ad claritatis eis gloriam peg¬
trahuntur: sicut scriptum elt.
latur impius: ne uideat glõeials¬
b ꝗtuid si sertui in prima tugilia. ne¬
signtes existant: Prima quippe
mglia: primeuȩ etatis custodia est.
s: ieq sic desꝑanduni est: & a bono
ape cessandum. Nam longanunita¬
essuȩ pacientiam infinuans dñs: stib¬
t. Et si uenerit. in sodã uigilia. &
sntercia uigilia uenerit. & ita ĩ

Expanded text:
initatis suae contemplationem nos elevat. Et transire ejus est in claritatis suae speculationem nos ducere, cum eum quem in humanitate in judicio cernimus, etiam in divinitate post judicium videmus. Ad judicium quippe 1483 veniens, in forma servi omnibus apparet, quia scriptjusti ad claritatis ejus gloriam pertrahuntur, sicut scriptum est: Tollatur impius, ne videat gloria quid si servi in prima vigilia negligentes existunt? Prima quippe vigilia primae aetatis custodia est. Sed neque sic desperandum est, et a bono opere cessandum. Nam longanimitatis suae patientiam insinuans Dominus, subdit: Et si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigil
Abbreviated transcription (Latin):
ergo &ouenture mortis tempis
ramus. & post mortem oꝑari non
sumus: suꝑest ut ante mortem ta¬
pora indulta rapiamus. Sic ent
mors ipsa cum tienerit uincitur.
priusꝗͣ ueniat semꝑ timeatur.

Expanded text:
ergo et venturae mortis tempus ignoramus, et post mortem operari non possumus, superest ut ante mortem tempora indulta rapiamus. Sic autem mors ipsa cum venerit vincetur, si priusquam veniat semper timeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
iuis exibeat audiamus. Amen&
uobis: quod precinget se & facid
illos discumbere: & transieus mya¬
bit illis. Precingit sẽ: id est ad na¬
butionem preperat. faciet ilbs as¬
bere: idest in eterna quiete. fini
Discumbere quippe nr̃m in regno
escere est. Unde rursum dñs dide
Uenient & recumbent cum abeali
ysaac. & iacob. Cransiens autem m
nistrat: quia lucis suȩ illustrations

Expanded text:
diamus: Amen dico vobis quod praecinget se, et faciet illos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecinget se, id est, ad retributionem praeparat; facit illos discumbere, id est, aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, et Isaac et Jacob . Transiens autem Dominus ministrat, quia lucis
Abbreviated transcription (Latin):
uit: ut possibile deo oẽ ꝙ ei
placuit assercret. Ubi au¬
duuit hoc maria nõ qͣsi in¬
credula de oraculo nec qͣsi
incertadi nũcio nec qͣsi du¬
bitans de exẽplosz quasi le¬
ta pro boto. religiosa pro
officio. festina pro gaudi¬
o in mõtana ꝑrexit. ł uni¬
plena nisi ad su¬
res sedulitatẽ quam pre¬
gnantibus debeatis exhibe¬
re coguatis Maria q̃ aũ
sola ĩ intinus penetralibus
uersabatur: non a publico
uirginitatis pudor non a
studio asperitas mõtium.¬
M
non ab officio ꝓlixitas iti¬
neris redarguit. In mõta¬
na u̾go cuz festinatione uir.¬
go officu mẽor inuirie in¬
mẽor affectu urgẽte: non
sexu relicta domo perrexit

Expanded text:
it; ut possibile Deo omne quod ei placuerit, assereret. Ubi audivit hoc Maria, non quasi incredula de oraculo, nec quasi incerta de nuntio, nec quasi dubitans de exemplo: sed quasi laeta pro voto, religiosa pro officio, festina pro gaudio, in montana perrexit. Quplena, nisi ad sures, sedulitatem quam praegnatibus debeatis exhibere cognatis. Mariam, quae ante sola in intimis penetralibus uersabatur, non a publico uirginitatis pudor, non ab studio asperitas montium, non ab officio prolixitas itineris retardauit in montana uirgo cum festinatione, uirgo officii memor, iniuriae inmemor, adfectu uigente, non sexu relicta perrexit
Abbreviated transcription (Latin):
si puro semꝑ et infastigabili corde
sectamtir:. ipse iuxta eotumdem pa-¬
trum ꝓmissa ꝓpitius fit omnibtis ini¬
Sderium nr̃m. ipse non in oꝑibus itsti¬
ciȩ quȩ ex tiobis habere potuimus.
sed et in miseratione et miscłia quã
ipse donauit. nos in uitam coronat et̾¬
nam: qui uiuit et regnat cum patre¬

Expanded text:
si puro semper et infatigabili corde si puro semper et infatigabili corde sectamur, ipse juxta eorumdem patrum promissa psiderium tiae quae ex nobis habere potuimus, sed in miseratione et misericordia quam ipse donavit, nos in vitam coronet aeternam qui vi
Abbreviated transcription (Latin):
Parare dño plebem ꝑfectam. Hec
etenim pulcherrima dñicȩ plebis po¬
fectio est. qtiam et iohannes suo tta¬
pore predicando pꝰ rabat. et nunc do-¬
minus ipse donaudo per orbem latius
adimplet: cum nos euanglĩcis et uerbis
instituti et imbuti mysteriis. eandem
fidem ac dilectionem habere discinius.
quam legalibus preceptis edocti patreᷤᷤ
habuisse probantur. Hoc perfectissi-¬
mum sc̃ę ȩcclẽ decus est. cum eadem
quȩ illos intrasse constat fuꝑnȩ pacis
gaudia suspiramus. atq ut hȩc etiam
nos intrare mereamur:. celestem in der¬
ris exercere uitam custodimus: cum
corum ȩxemplo nulla quȩ facimus uł
percipimus bona. nr̃is meritis ascri-¬
buntis. sed ad auctoris nr̃i per omĩa
gratiam respicimus. De quo illorum
quoq testimoniĩs edocemur: quia
ipse est deus. ipse fecit nos et non ip¬
si nos. Non solum scilicet ut homi¬
nes simus. uerum etiam ut sc̃i et bea¬
ti homines simts: cuius dona gratiȩ

Expanded text:
Parare Domino plebem perfectam. Haec Parare Domino plebem perfectam. Haec etenim pulcherrima Dominicae plebis perfectio est, quam et Joannes suo tempore praedicando parabat, et nunc Dominus ipse donando per orbem latius adimplet, cum nos evangelicis et verbis instituti et imbuti mysteriis eamdem fidem ac dilectionem habere discimus, quam legalibus praeceptis edocti patres habuisse probantur. Hoc perfectissimum sanctae Ecclesiae decus est, cum ad eadem quae illos intrasse constat supernae pacis gaudia suspiramus, atque ut haec etiam nos intrare mereamur, coelestem in terris exercere vitam contendimus, cum eorum exemplo nulla quae facimus vel percipimus bona nostris meritis ascribimus, sed ad auctoris nostri per omnia gratiam respicimus. De quo illorum quoque testimoniis edocemur, quia ipse est Deus, ipse fecit nos et non ipsi nos, non solum scilicet ut homines simus, verum etiam ut sancti et beati homines simus. Cujus dona gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
appellantur ueteres sancti: de quibuis
saluator ait discipłis. Multi ꝓpħȩ et
iusti cupierunt uidere quȩ uos uide¬
tis: et non tuderunt. filii uero et in¬
credibiles illius eiu homines quo uel
helyas predicaturus est. uel iohannes
predicabat: uocantur. Conuertit aũ
iohannes corda patrtim in filios: qttia
sapientiam quam habuerunt patris
xp̃m credentes ac defiderantes in car¬
ne uenire. tranffudit in filios dotendi
eos credere et gaudere. xp̃m in carne
uenisse. Conuertit incredibiles ad
prudentiam iustorum. quia eos quos
sine fide. xp̃i inuenit de oꝑibus le¬
gis frustra goriantes docuit crede
in xp̃m. eiusq se gratiȩ tota inten¬
tione summittere ac precedentium
iustorum imitari prudentiam: qti
et legem ꝑficere diligentissimȩ stade¬
bant. et nichilominus in gratia cdm̃
iħũ non autem in oꝑtm suoꝵ iufta
salutem sꝑare didiceradnt. Huic rai
unus ex eis dicit. Iustus autem exi¬
de uitit. Unde et apte suibiungitii

Expanded text:
appellantur veteres sancti, de quibus appellantur veteres sancti, de quibus Salvator ait discipulis: Multi prophetae et justi cupierunt videre quae vos videtis, et non viderunt. Filii vero et incredibiles illius aevi homines, quo vel Elias praedicaturus est, vel Joannes praedicabat, vocantur. Convertit autem Joannes corda patrum in filios, quia sapientiam quam habuerunt patres Christum credentes ac desiderantes in carne venire, transfudit in filios docendo eos credere et gaudere, Christum in carne venisse. Convertit incredibiles ad prudentiam justorum, quia eos quos sine fide Christi invenit de operibus legis frustra gloriantes, docuit credere in Christum, ejusque se gratiae tota intentione submittere, ac praecedentium justorum imitari prudentiam, qui et legem perficere diligentissime studebant, et nihilominus in gratia Domini Jesu, non autem in operum suorum justitia, salutem sperare didicerant. Hinc namque unus ex eis dicit, Justus autem ex fide vivit; unde et aperte subjungitur:
Abbreviated transcription (Latin):
hannes in sp̃u & uirtute helye do
minum precedere dicitur: quia sic
hehxas in magna uirtute sp̃c scdm̃
eius aduentum preuemet. ita io-¬
hannes non minore sp̃c potentia
preditus preuenit primum. Sĩc
ille precursor futurus est iudicis:
ita iste precursoe facttis est redemp¬
toris. Nec solum aduentus ordine:
sed doctrine quoq fimilitudine io¬
hannes in sp̃u et uirtute helye do¬
minum precessit. Nam sicut de
ioħe angls̃ subiungit. ut conuertat
corda patrum in filios. et incredu¬
los ad prudentiam iustox: ita et
domintis per ꝓphãm non disparem
de helys predicatione sententiam
ꝓtulit dicens. Ecce ego mittam uo¬
bis helẏam ꝓphãm anteꝗͣ ueniat
dies domini magnus et horribilis:
ut conuertat cor patrum ad filios
et cor filiex ad patres eorum. Nnũ
igitur atq idem utriusq opus est: fi.¬
dem scilicet atq intellectum quem
habere patres filioꝵ mentib predican.¬
do infundere. Nam patres & iusti

Expanded text:
annes annes num praecedere dicitur, quia sicut Elias in magna virtute spiritus secundum ejus adventum praeveniet, ita Joannes non minore spiritus potentia praeditus praevenit primum. Sicut ille praecursor futurus est judicis, ita iste praecursor factus est Redemptoris. Nec solum adventus ordine, sed doctrinae quoque similitudine Joannes in spiritu et virtute Eliae Dominum praecessit. Nam sicut de Joanne angelus subjungit. Ut convertat corda patrum in filios, et incredibiles ad prudentiam justorum. Ita et Dominus per prophetam non disparem de Eliae praedicatione sententiam protulit, dicens: Ecce ego mittam vobis Eliam prophetam, antequam veniat dt convertet corda patrum ad filios, et cor filiorum ad patres eorum . Unum igitur atque idem utriusque opus est, fidem scilicet atque intellectum, quem habuere patres, filiorum mentibus praedicando infundere. Nam patres et justi
Abbreviated transcription (Latin):
gratia consecrauit. ipse utiq iohan¬
nem non solum aute circuncisio¬
nem. s et ante natiuitatem enis¬
dem gratiȩ munere ꝑfudit: ita ut
offitium suȩ precursionis dño ad¬
huc in utero positus. quia loquen¬
do necdum poterat. iam gratu¬
lando preberet: quando sicut se¬
quentia sancti euangłĩi testant᷑.
intrante beata dei genitricȩ. et
salutante elitabeth. exultartit in
gaudio infans in utero eius. Sed
et in eo quod illum multos filiotũ
ifrł ad dñm deum ipsoꝵ contiersti-¬
rum asseuerat. manifeste anglũs
quam magnus coram dño esset fu-¬
turus indicat: quẽ optimo gen̾e
conuersandi uitam peracturũ
esse declarat. Quȩ enim inter ho¬
mines sublinuor et deo gratior conu̾¬
satio potest esse: quiam eot̃qui se cas
sui gratiam student conuertere.
et crebra animarum fidelium ad-¬
quisitione gaudium semꝑ patriȩ celestĩ
augere: Et ipse precedet ante
illum in sp̃u et uirtute helye. Io¬

Expanded text:
gratia consecravit, ipse utique Joangratia consecravit, ipse utique Joannem non solum ante circumcisionem, sed et ante nativitatem ejusdem gratiae munere perfudit, ita ut officium suae praecursionis Domino adhuc in utero positus, quia loquendo nondum poterat, jam gratulando praeberet, quando sicut sequentia sancti Evangelii testantur, intrante beata Dei genitrice, et salutante Elizabeth, exsultavit in gaudio infans in utero ejus. Sed et in eo quod illum multos filiorum Israel ad Dominum Deum ipsorum conversurum asseverat, manifeste angelus quam magnus coram Domino esset futurus indicat, quem optimo genere conversandi vitam peracturum esse declarat. Quae enim inter homines sublimior, et Deo gratior esse conversatio potest, quam eorum qui se castsui gratiam student convertere, et crebra animarum fidelium acquisitione gaudium semper patriae coelestis augere? Et ipse praecedet ante illum in spiritu et virtute Eliae. Jo
Abbreviated transcription (Latin):
bitur adhuc ex utero matris suȩ : et
mnultos filioꝵ ifrł contiertet ad dñm
deum ipsoꝵ. Si quidem in eo quod
illum a umo &o ficera. id est ab omni
quod inebriari potest continentiam
abiturum asseruit: patenter indi-¬
auit quia ab omnibus uitiis & mun¬
i illecebris. que statum mentis solent
o autem quod illum adhuc ex ute¬
o matris sp̃u scõ replendum esse
iemorauit: ꝓfecto quia natus innũ¬
um cunctis uirtutum fructibus
et cdarificandus ostendit. Quid
um uiuenti & conuersanti inter
homines poterat deesse uirtutis: qͥ
cs fi ut homo in iniquitatib concep¬
tus est. contra morem tamen humane
conditionis non in delictis etm preta¬
ricationis. s in gratia remissionis ma¬
ter sua peꝑit : Neq enim dubi¬
tandum est. quia sp̃c sc̃s qui eum
repleuit. etiam a peccatis ommibtis
absoluit. Constat quippe ueridica
patrum sententia: quia lege non
stringitur sc̃i sp̃c donum. Et ꝓpt̾¬
ea qui cornelium ac domum eius
ante perceptionem baptismi fua

Expanded text:
s suae, et multos filiorum Israel convertet ad Dominum Deum ipsorum. Siquidem in eo quod illum a vino et sicera, id est ab omni quod inebriare potest, continentiam habiturum asseruit, patenter indicavit, quia ab omnibus vitiis et mundi illecebris, quae statum mentis solent eo autem quod illum adhuc ex utero matris Spiritu sancto replendum esse memoravit, profecto quia natus in mundum, cunctis virtutum fructibus esset clarificandus ostendit. Quid enim viventi et conversanti inter homines poterat deesse virtutis, qui etsi ut homo in iniquitatibus conceptus est, contra morem tamen humanae conditionis non in delictis eum praevaricationis, sed in gratia remissionis mater sua peperit? Neque enim dubitandum est quia Spiritus sanctus qui eum replevit etiam a peccatis omnibus absolvit. Constat quippe veridica Patrum sententia quia lege non stringitur Spiritus sancti donum. Et propterea qui Cornelium et domum ejus ante perceptionem baptismi sua
Abbreviated transcription (Latin):
rum non esse maiorem: quia ille
omnimodis maior erat ioħe. qui de
uirgine nascebatur. Hic est etiam
qui maluit a rege prosterni: quan
regem non increpare peccantem.
Quibus ꝑspectis. aduertite dilectis¬
simi quantum huic reuerentiȩ qͣn
tum deuotionis debeamus impen¬
dere: qui ut honorabilis sic ã scõ el¬

Expanded text:
rum non esse majorem Joanne, quia ille omnimodis major erat, qui de virgine nascebatur. Hic est ille etiam, qui maluit a rege prosterni, quam regem non increpare peccantem. Quibus prospectis advertite, dilectissimi; quantam huic reverentiam, 215 quantum devotionis debeamus impendere, qui ut honorabilis sit a
Abbreviated transcription (Latin):
deserto. parate uiam dñi. Quam
ille: cuius per angłm gabrihelem pir¬
nuntiatur natiuitas. nomen et me.¬
ritum. Hic est qui iudicio celestis
sententiȩ cunctis mortalibus ante.¬
fertur: dicente domino. Non fur¬
rexit inter natos mulierum. maice
iohanne baptista. Quam pulchre
dictum est. inter natos mulierum

Expanded text:
deserto: Parate viam Domini . Quam deserto: Parate viam Domini . Quam est, cujus per angelum Gabrielem praenuntiatur nativitas, et nomen, et meritum. Hic est etiam, qui judicio coelestis sententiae cunctis mortalibus antefertur, dicente Domino: Non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista ; quam pulchre dictum est inter natos mulierum
Abbreviated transcription (Latin):
mertut. et nuntiare presentem.
Nam sicut sacratissimum euan-¬
gelium refert: ueniente domino
ad baptisinum eius. huiusmodi
prorupit in uocem. Ecce agnus
dei: ecce qui tollit peccatum mũ¬
di. Propter hoc nimirum salua-¬
tor ip̃se. de illo dicebat ad turbas.
Quid existis in desertum uidẽ:
Prophetam: Dico tobis et plus
ꝗͣ prophetam. Plus reuera est
quam propheta. quoniam ceteri
omnes uenturi adhuc xp̃i fuere
precones: hic auitem probatissimꝰ
uenit domini presentis afsertor.
Plusꝗͣ ꝓph̃a est: cuius manibus
quod nulli est prestitum ꝓpħarũ.
baptizandum se dei filius incli-¬
nauit. Plusquam ꝓpħa est: cuiꝰ
tanta est prerogatiua meritoꝵ.
ut uno eodemq momento celi
terreq arbitrum summer sum
aquis tingueret in iordane. sp̃m
quoq sc̃m uenientem cerneret
in columba: et attestantis uocem
patris audiret ẽ celo. Hic est ille:
quem inspirante deo prescius annu-¬
tiat ysaias dicens. Nox clamantis in

Expanded text:
meruit et annuntiare praesentem; meruit et annuntiare praesentem; nam sicut sacratissimum Evangelium refert, veniente Domino ad baptismum ejus, hujusmodi prorupit in vocem: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Propter hoc nimirum Salvator ipse de illo dicebat ad turbas: Quid existis in desertum videre? Prophetam? dico vobis, et plus quam prophetam . Plus revera est quam propheta, cum caeteri omnes venturi adhuc Christi fuere praecones; hic autem probatissimus venit Domini praesentis assertor. Plusquam propheta est, cujus manibus, quod nulli est praestitum prophetam, baptizandum se Dei Filius inclinavit. Plusquam propheta est, cujus tanta praerogativa meritorum, et uno eodemque momento coeli terraeque arbitrum submersum aquis tingeret in Jordane, Spiritum quoque sanctum venientem cerneret in columba, et attestantis vocem Patris audiret e coelo . Hic est ille, quem inspirante Deo praescius annuntiat Isaias, dicens: Vox clamantis in
Abbreviated transcription (Latin):
et luce ipsa clarioe ueritas fuit:
Conuersatus enim in deserto ues¬
titum habens de pilis cameli et
zonam pellitiam circa lumbos scios.
locustas edebat et mel siluiestre:
ut increpaturus hominum mala.
nullam penitus haberet uel in
ueste uel in epulis uoluptatem.
Deniq tanta eius mentem diui¬
nȩ legis emulatio possidebat. ut
et prauitatem ꝑfidȩ generatio¬
nis ꝓphetico uigore corriperet:
et auctoritate feruentis in se
sp̃c sc̃i regem intrepidus increpa¬
ret errantem. Maluitq uir bea¬
tissimus sub denuntiatione iusti¬
ciȩ furentis succumbere gladio:
quam reticere ueritatem. qua
manifestare uenerat atictorem.
tis diei fratres km̾i.
uenerandi iohannis
baptistȩ genuina natiuitas conse-¬
crauit. Qui idcirco in hoc sclõ fu¬
perna dispensatione directus ẽ:
ut non solum ipse ꝓpħali sublima¬
retur gloria. sed ut et omnum
marentur. Nec unmerito illtĩ
qui spetrali quadam gratia ob hoc
redemptorem mundi nouissimus

Expanded text:
et luce ipsa carior veritas fuit? et luce ipsa carior veritas fuit? Conversatus enim in deserto vestimentum habens de pilis cameli, et zonam pelliceam circa lumbos suos, locustas edebat et mel silvestre : ut increpaturus hominum mala nullam penitus haberet vel in veste, vel in epulis voluptatem. Denique tanta ejus mentem divinae legis aemulatio possidebat, ut et pravitatem perfidae generationis prophetico vigore corriperet, et auctoritate ferventis in se Spiritus sancti regem intrepidus increparet errantem: maluitque vir beatissimus sub denuntiatione justitiae furentis succumbere gladio quam reticere veritatem, qui manifestare venerat auctorem. tis diei, fratres carissimi, venerandi Joannis Baptistae genuina nativitas consecravit, qui idcirco in hoc saeculum superna dispensatione directus est, ut non solum ipse prophetali sublimaretur gloria, sed ut et omniummarentur. Nec immerito illum qui speciali quadam gratia ob hoc Redemptorem mundi novissimus
Abbreviated transcription (Latin):
maretur. Hic igitur tacharie
iustissimo sacerdoti ctm multa c̾e̾t
etate ꝓuectus. & sterilitate senissimȩ
coniugis fuccessionem uotini germi-¬
tis desꝑasset: ommpotentis dei cu-¬
tta per anglm̃ ꝓmittitur nasciturꝰ.
Et bene senissimis parentibus nouus
ilius datur: qui senescenti labentiq
undo unigenitum dei ad spem fu-¬
ture iuuentutis ostenderet. Quid
allud. quanto est stupore mirandum.
quod tacharias ipse dum precur sorẽ
salutaris uerbi concipiendum senili
aluo paulo tardius credit. silentio re¬
pentinȩ taciturnitatis obmutuit :¬
ec pristimini loquendi recepisset
isum. nisi nomen pueri quo uocand̾
sset. clauisi oris euis uintula relaxas¬
ete Atq ita factum est ut os sa¬
trdotale quod trepidatio colligate¬
at dubitantis. meritum filii nascen¬
is absolueret: et reꝑata patris lin¬
na infantis głãm testaretur. Quid
utem de continentiȩ eius uirtu¬
e quid de amore iusticiȩ loquar:
u sicut legitur inĩmitabilis ndꝰ

Expanded text:
maretur? Hic ergo Zachariae maretur? Hic ergo Zachariae justissimo 212 sacerdoti, cum multa esset aetate provectus, et sterilitate senissimae conjugis successionem votivi germinis desperasset, omnipotentis Dei cura per angelum promittitur nasciturus. Et bene senissimis parentibus novus filius datur, qui senescenti labentique mundo Unigenitum Dei ad spem futurae juventutis ostenderet. Quid illud, quantoque est stupore mirandum, quod Zacharias ipse, dum praecursorem salutaris Verbi concipiendum senili alvo paulo tardius crederet, silentio repentinae taciturnitatis obmutuit, nec pristinum loquendi recepisset usum, nisi nomen pueri, quo vocandus esset, clausi oris ei vincula relaxasset? Atque ita factum est ut os sacerdotale, quod trepidatio colligaverat dubitantis, meritum filii nascentis absolveret, et reparata patris lingua infantis gloriam testaretur. Quid autem de continentiae ejus virtute, quid de amore justitiae loquar, cui, sicut legitur, inimitabilis victus,
Abbreviated transcription (Latin):
uenturum. sed aduentasse iam et
cohabitare homibus ueritate pri¬
sentis testimonii reuelaret. Quem¬
cum inter ꝓmiscuas turbas ad bap¬
tismum suum ꝓperare uidisset: ue.¬
lit digito demonstrans ait. Ecce
agnus dei. ecce qui tollit peccata
mundi. Quam innocens est huitis
uita. uel qua possumtis deuotione
eius merita compensare: qui agni
celestis aduentum et primus agno¬
uit. et solus ostendit: Quam miri¬
bile uniuersis est eius preconium:
de cuius ore primo absolutionem
suam mundus audiuit: Hic est
km̃i: de quo ꝓphetica annuntia¬
tione predictum est. Uox claman¬
tis in deserto: parate uiam dm̃ rer¬
tas facite semitas dei nr̃i. Clama¬
turus enim erat sicut et clamati.
ut uociferante salutis precone. ob¬
duratas dui aures mortalium. predi¬
catio celestis aperiret. Quis ergo huiꝰ¬
modi ꝓpham non tota ammiratione
suscipiat: quem tantum recognoscit
obtinuisse de deo. ut ante eitis me-¬
rita laudarentur quã natiuitas for-¬

Expanded text:
venturum, sed adventasse jam et venturum, sed adventasse jam et cohabitare hominibus veritate praesentis testimonii revelaret, quem inter promiscuas turbas ad baptismum suum properare vidisset, velut digito demonstrans ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Quam innocens est hujus vita, vel possumus devotione ejus merita compensare, qui Agni coelestis adventum et primus agnovit, et solus ostendit! Quam mirabile est universis ejus praeconium, de cujus ore primum absolutionem suam mundus audivit! Hic est, carissimi, de quo prophetica annuntiatione praedictum est: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini; rectas facite semitas Dei nostri . Clamaturus erat enim, sicut et clamavit, ut vociferante salutis praecone, obturatas diu aures mortalium praedicatio coelestis aperiret. Quis ergo hujusmodi prophetam non tota admiratione suscipiat, quem tantum recognoscit obtinuisse de Deo, ut ante ejus merita laudarentur quam nativitas for