comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onc mens tangitur: plerumq
rens. hanc in immundiciam o¬
ꝑis cadere ꝑmittit. Regum
itaq baltheum dissoluit. qͣn¬
dom his qui bene regere sua
membra uidebantur: ꝓpter
elationis culpam. castitatis in
ris cingulum destruit. Quid
uͦ in fune accipitur : insi pecca¬
tum: Sicut ꝑ salomonem di¬
citur. Iniquitates sue capuint
imptum: & funib peccatoꝵ su¬
oꝵ constringitur. Et quia in
renib carnis delectatio pͥnci¬
patur: districtus conscientia¬
rum iudex. qui regum bal¬
theum dissoluit. fune p̃cingit
renes eoꝵ÷ quatinꝰ dissoluto
castitatis cingulo. scilicet eoꝵ
mnembris delectatio peccati
dñetur: ut quos in occulto
suꝑbia inquinat ⁊ quant sint
detestabiles. etiam in pubłito
ostendat. Sequitur. Oucit¬
sacerdotes inglorios: & optima¬
tes supplantat. Magna sacer¬
dotis gła est. rectitudo subdi¬
toꝵ. Unde bene egregius p̾dica¬
tor discipłis dicit. Que est
enim nr̃a spes aut gaudium.

Expanded text:
one mens tangitur, plerumqueone mens tangitur, plerumquerens, hanc in immunditiam operis cadere permittit. Regum itaque balteum dissolvit, quando in his qui bene regere sua membra videbantur, propter elationis culpam, castitatis in eis cingulum destruit. Quid vero in fune accipitur, nisi peccatum? Sicut per Salomonem dicitur: Iniquitates suae capiunt impium, et funibus peccatorum suorum constringitur . Et quia in renibus carnis delectatio principatur, districtus conscientiarum judex, qui regum balteum dissolvit, fune praecingit renes eorum, quatenus dissoluto castitatis cingulo, scilicet eorum membris delectatio peccati dominetur, ut quos in occulto superbia inquinat, quam sint detestabiles etiam in publico ostendat. Sequitur: Csacerdotes ingloriosos, et optimates supplantat. - Magna sacerdotis gloria est, rectitudo subditorum. Unde bene egregius praedicator discipulis dicit: « Quae est nostra spes, et gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
etiam bonum quodlibet. non
bona intentione faciunt : sed
ad temꝑalis muneris retribu¬
tionem tendunt. Si enim ip̃e
summi patͥs unigenitus. quia
ꝑ hoc quod factus est homo.
eterna nuntiauit. magni con¬
silii angłs est uocatus: recte cõ¬
siliarios. predicatores accipimꝰ:
qui suis auditorib consilium
uite prebent. S cum predica¬
tor quisq ideo eterna p̾dicat.
ut temꝑalia luchra consequat᷑:
profecto instultum finem de
ducitur: quia illo ꝑ laborem
tendit: unde ꝑ mentis rectitu¬
dinem. fugere debuit. Bene
autem subditur: & iudices in
stuporem. Om̃s enim. qui ex¬
aminandis alioꝵ morib p̾sunt
recte uidices uocantur. S cũ
is qui preest. subiectoꝵ uitam
nequaquam sollicite discutit.
nec quem qualit̾ corrigat ag¬
noscit. in stuporem uidex decdu¬
ctus est: quia qui iudieare ma¬
le acta debuit: nequaqͣm ea
que iudicanda sunt dep̾hendit.
mmerito reges uocantur. Sed
cum de ipsa continentia. elati¬

Expanded text:
etiam bonum quodlibet non etiam bonum quodlibet non bona intentione faciunt, sed ad temporalis muneris retributionem tendunt. Si enim ipse summi Patris Unigenitus, quia per hoc quod factus est homo aeterna nuntiavit, magni consilii angelus est vocatus, recte consiliarios praedicatores accipimus, qui suis auditoribus consilium vitae praebent. Sed cum praedicator quisque ideo aeterna praedicat, ut temporalia lucra consequatur, profecto in stultum finem 374 deducitur, quia illo per laborem tendit, unde per mentis rectitudinem fugere debuit.  Veautem subditur: Et judices in stuporem. Omnes enim qui examinandis aliorum moribus praesunt recte judices vocantur. Sed cum is qui praeest, subjectorum vitam nequaquam sollicite discutit, nec quem qualiter corrigat agnoscit, in stuporem judex deductus est, quia qui judicare male acta debuit, nequaquam ea quae judicanda sunt deprehendit.immerito reges vocantur. Sed cum de ipsa continentia elati
Abbreviated transcription (Latin):
more: ut uidelicet ipse hanc ñ
agat. quam actam ab aliis dãp¬
nat. Et fit plerumq. ut nõ¬
nulli insidiis uacantes alie¬
ne uite. ꝑu̾sitatis sue laqͦos
tendant: & cum quis nesciens
eisdem laqueis capi conspici¬
tur: utrum hec diuinitus
uideantur. fortasse dubitatur.
Miranturq homines si hoc d̾s
ipse nouit & decipientem: & eũ
qui decipitur. Nouit etenim
decipientem: quia plerumq an¬
teriora eiꝰ mala conspicit: &e hc̃
iusto iudicio. cadere etiam in
alia peccata ꝑmittit. Nouit de¬
cipientem: quia in manu suoꝵ
oꝑm dimissum hunc. ut ad pe¬
iora proruat deserit : sicut
scͥptum est. Qui nocet noce¬
at adhuc : & qui in sordib est.
sordescat adhuc. Nouit quoq
& eum qui decipitur: quia se¬
pe committunt homines ma¬
la que sciunt: & idcirco per¬
mittunt᷑ decipi: ut cadant eti¬
am in mala que nesciunt. Qd̾
tamen deceptis aliquando
ad purgationem: aliquando
uͦ ad ultionem. mitium fieri
arios in stultum finem: cum

Expanded text:
more, ut videlicet ipse hanc non more, ut videlicet ipse hanc non agat quam actam ab aliis damnat. Et fit plerumque ut nonnulli insidiis vacantes alienae vitae perversitatis suae laqueos tendant; et cum quis nesciens eisdem laqueis capi conspicitur, utrum haec divinitus videantur fortasse dubitatur; miranturque homines si hoc al.ipse novit decipientem et eum qui decipitur. Novit etenim decipientem, quia plerumque anteriora ejus mala conspicit, et hunc justo judicio cadere etiam in alia peccata permittit. Novit decipientem, quia in manu suorum operum dimissum hunc ut ad pejora proruat deserit, sicut scriptum est: Qui nocet, noceat adhuc; et qui in sordibus est, sordescat adhuc . Novit quoque et eum qui decipitur, quia saepe committunt homines mala quae sciunt; et idcirco permittuntur decipi, ut cadant etiam in mala quae nesciunt. Quod tamen deceptis aliad purgationem, aliquando vero ad ultionis initium fieri arios in stultum finem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
lumine. infulget. S quia an¬
te extremi diem iudicii. uidica¬
re cotidie occultis dispositio¬
nib. facta mortalium non de¬
sistit: ad hoc quod nunc agi¬
tur reditur. cum subditur.
consiliarios in stultum fĩnem:
& indices in stuporem. Cum
natur. miquus sit: & miquis
ueritas dicat. numqͣm noui
uos discedite a me om̃s qͥ oꝑa¬
mini iniquitatem ⁊ qualit̾ hoc
in loco dicitur. quia dñs deci¬
pientem nouit: S quia scire
dei aliquando cognoscere di¬
citur. aliquando approbare:
& scit iniquum. quia cognoscen¬
do iudicat: neq enim iniquũ
quempiam iudicasset. sine qua¬
quam cognoscerit: & tamen
iniquum nescit: quia eiꝰ facta
non approbat. Et nouit gͦ. qͥa
dep̾hendit: & non nouit. qͥa
hunc in sue sapientie specie.
non recognoscit: sicut de uera¬
ci quolibet uiro dicitur. qͥa
falsitatem nesciat: non quia
cum uel ab aliis falsum dicit᷑.
hoc reprehendere ignorat:
s eandem ipsam fallaciam &
scit in examme. & nescit in a¬

Expanded text:
lumine infulget. Sed quia anlumine infulget. Sed quia ante extremi diem judicii judicare quotidie occultis dispositionibus facta mortalium non desistit, ad hoc quod nunc agitur reditur, cum subditur: consiliarios in stultum finem et judices in stuporem. 18. natur iniquus sit, et iniquis Veritas dicat: Nunquam novi vos, discedite a me omnes qui operamini iniquitatem , qualiter hoc in loco dicitur quia Dominus decipientem novit? Sed quia scire Dei aliquando cognoscere dicitur, aliquando approbare, et scit iniquum quia cognoscendo dijudicat neque enim iniquum quempiam judicasset, si nequaquam cognosceret, et tamen iniquum nescit, quia ejus facta non approbat. Et novit ergo quia deprehendit; et non novit, quia hunc in suae sapientiae specie non recognoscit: sicut de veraci quolibet viro dicitur quia falsitatem nesciat, non quia cum vel ab aliis falsum dicitur, hoc reprehendere ignorat, sed eamdem ipsam fallaciam et scit in examine, et nescit in a
Abbreviated transcription (Latin):
pientia. Paulo suꝑius dictũ
fuerat. apud ip̃m est sapien¬
tia & fortitudo: nunc autẽ
dicitur. apud ip̃m est fortitu¬
do. & sapientia. Quia enim
homo factus. pͥus mansuetu¬
dinis doctrinam protulit. &
postmodum in iudicio quante
sit fortitudinis ostendit: recꝰte
suꝑius sapientia ante fortitu
dinem memoratur ÷ cum u̾e
patris unigenito dicit᷑. Apd̾
ip̃m est sapientia: & fortitudo.
Quia uͦ ad iudicandum ue¬
niens. in terrore sue uirtutis
apparebit: & repulsis repbis.
electis suis in regno ꝑpetuo.
qualiter sit sapientia patris
udicabit: recte in subseq̃nti
sententia. apud ip̃m ẽẽ pͥus
fortitudo: & post sapientia di¬
citur. In uerbis itaq pͥorib. qͥb
ait. apud ipsum est saptentia &
fortitudo: aꝑte indicat quia hoc
quod mansuetus edocuit: qua¬
liter credendum fu̾it. in uirtu
te iudicii terribilis. ostendit.
Inuerbis quoq subsequentib
quib ait. apud ip̃m est fortitu¬
do & sapientia: luce clarius
mentib. eterni regni ꝑfecto

Expanded text:
entur. --Paulo superius dictum fuerat: Apud ipsum est sapientia et fortitudo; nunc autem dicitur: Apud ipsum est fortitudo et sapientia. Quia enim homo factus est, prius mansuetudinis doctrinam protulit, et postmodum in judicio quantae sit fortitudinis ostendit, recte superius sapientia ante fortitdinem memoratur, cum de Patris Unigenito dicitur: « Apud ipsum est sapientia et fortitudo . » Quia vero ad judicandum veniens, in terrore suae virtutis apparebit, et repulsis reprobis, electis suis in regno perpetuo qualiter sit sapientia Patris indicavit; recte in subsequenti sententia apud ipsum esse prius fortitudo, et post, sapientia dicitur. In verbis itaque prioribus, quibus ait: Apud ipsum est sapientia et fortitudo, aperte indicat, quia hoc quod mansuetus edocuit qualiter credendum fuerit, in judicii virtute terribilis ostendet. In verbis vero subsequentibus, quibus ait: Apud ipsum est fortitudo et sapientia, luce clarius mentibus aeterni regni perfecto
Abbreviated transcription (Latin):
mens hominis: & quasi fluctꝰ
maris. sunt cogitationesmen¬
tis : que aliquando ꝑ iram tu¬
mescunt: ꝑgr̃am tranquille
fiunt : ꝑ odium cum amari¬
tudine defluunt. S cũ homo
moritur. aque maris recedũt:
quia iuxta psalmiste uocem.
in illa die ꝑibunt om̃s cogita¬
tiones eoꝵ. Et rursum de
moriente scͥptum est. Amor
quoq & odium: simulꝑibũt.
Arescit quoq fluuius uacue¬
factus: quia sub ducta anima.
uacuum remanet corpus.
Quasi enim alueus fluminis
uacuus est: corpus examme.
Qua in re ingilanter intu¬
endum est: quod uita p̾sens.
uidelicet quousq anima mo¬
ratur in corꝑe: mari compa¬
ratur & fluuio. Aqua enim
maris amara est: fluminis dul¬
sentis uite decursus. compara¬
tione expͥmitur maris. & flu¬
minis. S in his durum ual
de uidetur ẽẽ quod subdit᷑:
sic homo cum dormierit. nõ
resurget. Cur itaq labora¬
mus ÷ si in resurrectionis re¬
tͥbutionem non tendimus:
Quomͦ autem dicitur. nõ
resurget ÷ cum scͥptum sit.

Expanded text:
mens hominis, et quasi fluctus maris sunt cogitationes mentis, quae aliquando per iram tumescunt, per gratiam tranquillae fiunt, per odium cum amaritudine defluunt. Sed cum homo moritur, aquae maris recedunt, quia, juxta Psamistae vocem: In illa die peribunt omnes cogitationes eorum . Et rursum de moriente scriptum est: Amor quoque et odium simul peribunt . Arescit ergo fluvius vacuefactus, quia, subducta anima, vacuum remanet corpus. Quasi enim alveus fluminis vacuus est corpus exanime. Qua in re vigilanter intuendum est quia vita praesens, videlicet quousque anima moratur in corpore, mari comparatur et fluvio. Aqua enim maris amara est, fluminis dulsentis vitae decursus comparatione exprimitur maris et fluminis. de videtur esse quod subditur: Sic homo, cum dormierit, non resurget. Cur itaque laboramus, si in resurrectionis retributionem non tendimus? Quomodo autem dicitur: Non resurget, cum scriptum sit:
Abbreviated transcription (Latin):
tio mentes hominũ latit: atq
ꝑ hoc qd̾ nescit᷑. ampluis pre¬
ualet. Umbra ergo mortis. in
lucem producit᷑: dum scõꝵ men¬
tib. maligna oꝑatio antiqui
hostis. ut destriu possit aꝑitur.
grum restituit. Intelligi fortasse
ualet. qm̃ dñs gentes multiplicat
& ꝑdit. quia nascunt᷑ cotidie mo¬
rituri. & subuersas in integrum
restituit. quia resurgens qui mor¬
tui fuerunt. Quod tamen me¬
lius accipimus: si hoc qualiter
in earum mente agit᷑. sentiamus.
Multiplicat enim gentes ꝙ ꝑdit:
quia eas & ꝑfecunditatem sobolis
extendit: & tamen in propria in¬
fidelitate relinquit. Sed subuer¬
sas in integrum restituit: quia
quas in infidelitatis casu relique¬
rat: quandoq ad fidei statum
reduxit. Quibus indelicet in
mentis integritatem restitutis.
antiquus ille ppłs. qui fidelis dõ
ẽẽ. uudebatur. reꝓbat᷑ corde. re¬
pulseis est: ut sua ꝑfidia deceptꝰ.
contra ipsum post insurgeret.

Expanded text:
tio mentes hominum latet, atque tio mentes hominum latet, atque per hoc quod nescitur amplius praevalet. Umbra ergo mortis in lucem producitur dum sanctorum mentibus maligna operatio antiqui hostis, ut destrui possit, aperitur. alii resurgunt. --Intelligi fortasse valet quoniam gentes Dominus multiplicat et perdit, quia nascuntur quotidie morituri; et subversas in integrum restituit, quia resurgent qui fuerint mortui. Quod tamen melius accipimus si hoc qualiter in earum mente agitur sentiamus. Multiplicat enim gentes et perdit, quia eas et per fecunditatem sobolis extendit, et tamen in propria infidelitate derelinquit. Sed subversas in integrum restituit, quia quas in infidelitatis casu reliquerat quandoque ad fidei statum reducit. Quibus videlicet in mentis integritate restitutis, antiquus ille populus, qui fidelis Deo esse videbatur, reprobatus, corde repulsus est, ut sua perfidia deceptus contra ipsum post insurgeret
Abbreviated transcription (Latin):
agunt᷑. ex occultis dei consiliis
suꝑ unum quemq sententia
aꝑte producit᷑: recte subiungi
do aꝑtam sententiam. ex occul¬
tis siuis consiliis indicat ut
de uno quoq. que sentiat osten¬
dat. Quia enim uidet nunc
creator omĩa. & ipse in consiliis
non uidet᷑: recte de illo ꝑ psalmi¬
stam dicit᷑. Posuit tenebras la¬
tibulum suum. Sed quasi de
istis tenebris ad lumen exit: qͣn¬
do quid de unius cuiusq actib
sentiat ostendit. Et quia cum
his qui peccatoꝵ suoꝵ pondere
premebat᷑. ac recticudinis statũ
dicitur. prius ip̃am mortem con¬
spicit. in qua & deficere consue¬
uerat. & hanc considerare nescie¬
bat: recte addittir. Et produ¬
cit in lucem umbram mortis.
Umbra enim mortis est. praua
oꝑatio: que de imitatione anti¬
qui hostis quasi de corꝑis lini¬
amentis expͥmit᷑. De quo etiam
sub cuiusdam significatione dici¬
tur. Et nomen illi mors. Et
plerumq eius maligna cogita¬

Expanded text:
aguntur ex occultis Dei consiliis aguntur ex occultis Dei consiliis super unumquemque sententia aperta producitur, recte subjungitdo apertam sententiam ex occultis suis consiliis indicat, ut de unoquoque quae sentiat ostendat. Quia enim videt nunc Creator omnia, et ipse in consiliis non videtur, recte de illo per Psalmistam dicitur: Posuit tenebras latibulum suum . Sed quasi de istis tenebris ad lumen exit, quando quid de uniuscujusque actibus sentiat ostendit. Et quia cum is qui peccatorum suorum pondere premebatur ad rectitudinis statum ducitur, prius ipsam mortem conspicit, in qua et deficere consueverat, et hanc considerare nesciebat, recte additur: Et producit in lucem umbram mortis. Umbra enim mortis est prava operatio, quae de imitatione antiqui hostis, quasi de corporis lineamentis exprimitur. De quo etiam sub cujusdam significatione dicitur: Et nomen illi mors . Et plerumque ejus maligna cogita
Abbreviated transcription (Latin):
qui magno consilii iudicio. sius
omnes ꝙ stultos motus. potesta¬
te sapientie compͥmunt. Sed
sepe contingit. ut in oculto ani¬
mus. de ipsa sua sapientia in
elationis fastum subleuetur.¬
rem fuisse gaudebat. Recte gͦ
dicit᷑: effundit despectionem
suꝑ pͥncipes: Sed quia non¬
uidentur. ad penitentie lamen¬
tium currunt: seq contra cul¬
pas quib subracebant erigunt:
aꝑte subiungit᷑ Et eos qui opp̾s¬
si fuerant releuans. Non nulli
enim suꝑno illustrati munere.
aspitiunt inqͣntitas peccatoꝵ su¬
oꝵ turpitudines racent: factoꝵ
maculas. lacrimis lauanti &
sub se postmodum. carnis sue de
pͥmunt: aquib ante p̾mebant᷑.¬
potentis dei dispensatione agit᷑:
ut iudelicet in hac uita. omĩa ha¬
beant᷑ incerta: & nullus ex habi¬
ta castitate suꝑbiat: quia effun¬
dit despectionẽ suꝑ pͥncipes.
Hullus ex uitioꝵ suoꝵ depressiõe
desꝑet: quia eos qui oppressi fu¬
erant releuat. Et qm̃ cum hec

Expanded text:
qui magno consilii judicio suis cqui magno consilii judicio suis cur, omnesque stultos motus potestate sapientiae comprimunt. Sed saepe contingit ut in occulto animus de ipsa sua sapientia in elationis fastum sublevetur,rem fuisse gaudebat. Recte ergo dicitur: Effundit despectionem super principes. Sed quia nonvidentur ad poenitentiae lamenta currunt, seque contra culpas quibus subjacebant erigunt, apte subjungitur: Et eos qui oppressi fuerant, relevans. Nonnulli enim superno illustrati munere, aspiciunt in quanta peccatorum suorum turpitudine jacent, factorum maculas lacrymis lavant, et sub se postmodum carnis suae motus deprimunt, a quibus ante premebantpotentis Dei dispensatione agitur, ut videlicet in hac vita omnia habeantur incerta, et nullus ex habita castitate superbiat, quia effundit despectionem super principes. Nullus ex vitiorum suorum depressione desperet, quia eos qui oppressi fuerant relevat. Et quoniam cum haec
Abbreviated transcription (Latin):
Cum enim queꝙ mistica. de
occultis ꝓphetarum tierbis a
credentib agnoscuntꝰ quid a¬
liud qͣm ꝓfunda. de tenebris
reuelant᷑: Ende ipsa quoq ue
ritas. discipulis in parabolis
loquens: ait. Quod dico. nob̾
intenebris: dicite in lumine.
Cum enim misticos allegori¬
arum nodos. ꝑ explanationẽ
solumus. In lumine dicimꝰ
quod intenebris audiuimus.
Umbra autem mortis erat. le
gis duritianque unũ quẽq
peccantẽ. morte corꝑis punire
santiebat. Sed postquã re¬
demptor nr̃ asꝑitatem legalis
sanctionis. ꝑ mansuetudinẽ
temꝑauit: non iam ꝓculpa.
mortem carnis inferri cõsti
tuit. sed mors sp̃s quantum
timenda esset indicauit.
inlucem ꝓculdubio. umbrã
mors. in qua caro separat᷑ ab
anima. umbra illius mortis
est. in qua anima separatur
a deo. In luce ergo umbra mor¬
tis producit᷑: cum intellecta
morte sp̃s. mors carnis mini¬
me timet᷑. Quod tamen intel¬
ligi & aliter potest. Principes
ꝙ enim non in merito uocant᷑:

Expanded text:
Cum enim quaeque mystica de occultis prophetarum verbis a credentibus agnoscuntur, quid aliud quam profunda de tenebris revelantur? Unde ipsa quoque Veritas discipulis in parabolis loquens, ait: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine . Cum enim mysticos allegoriarum nodos per explanationem solvimus, in lumine dicimus quod in tenebris audivimus. Umbra autem mortis erat legis duritia unumquemque peccantem morte corporis puniri sanciebat. Sed postquam Redemptor noster asperitatem legalis sanctionis per mansuetudinem temperavit, non jam pro culpa mortem catuit, sed mors spiritus quantum timenda esset indicavit, in lucem procul dubio umbram mors in qua caro separatur ab anima umbra illius mortis est in qua anima separatur a Deo. In lucem ergo umbra mortis producitur, cum, intellecta morte spiritus, mors carnis minime timetur. Quod tamen et aliter intelligi potest. Principes etenim non immerito vocantur
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicit. Eripite liiriant ac¬
cipientem: iudieate plipillo: &
disputemus. Rectum quippe
est. ut cum deo de ppłis in u¬
dicium disputent: qui ad u̾ba
dei presens scłm ꝑfecte derelin¬
quunt. Loqui gͦ ad orationem:
disputare ad iudicium ꝑtinet.
Uir gͥ sc̃s. modo ad omnipo¬
tentem loquitur: ut cum om¬
nipotente postmodum clispu¬
tet: quia ille cum deo ptmo¬
dum uidex uenit: qui hic ei
modo. in prece familiaris exti¬
terit. S sc̃a eccłia. cuiꝰ. sepe
iam beatum iob speciem tene¬
re prediximus: non solũ tunc
de inquis uidicat. cum ultimni
iudicui dies aduenerit : s n̾c̃
etiam de cunctis praue agen¬
tib. uel stulte sentientib ui¬
dicare non cessat. Unde & sub¬

Expanded text:
Dominus dicit: Eripite injuriam accipientem, judicate pupillo, et disputemus . Rectum quippe est ut cum Deo de pupillis in judicio disputent qui ad verba Dei praesens saeculum perfecte derelinquunt. Loqui ergo ad orationem, disputare ad judicium pertinet. Vir igitur sanctus, modo ad Omnipotentem loquitur, ut cum Omnipotente postmodum disputet, quia ille cum Deo postmodum judex venit, qui hic ei modo in prece familiaris exstiterit. Sed sancta Ecclesia, cujus saepe jam beatum Job speciem tenere praediximus , non solum tunc de iniquis judicat, cum ultimi judicii dies advenerit, sed nunc etiam de cunctis prave agentibus, vel stulte sentientibus judicare non cessat. Unde et sub
Abbreviated transcription (Latin):
sufficit: rect̾e adhuc postquam
silentium indixit. adiungit.
iudicium labioꝵ meoꝵ attendi¬
te. Bene autem pͥus correptionẽ.
& postmodum iudicium intu¬
lit: quia isi ꝑ correptionem.
pͥus tumor stulti depͥmatur:¬
nequaquam ꝑ intelligentiam.
indicium iusti cognoscitur.
datio non eget: quia ueritas
fulciti non querit. auxilio fal¬
sitatis. Heretici autem. quia
ea que praue de deo meelli¬
gunt. ex ueritate tueri ñ pos¬
sunt: quasi ad probandum ra¬
dium luminis. umbras falfita¬
tis requitunt: & pro eõ dolos
locuntur: dum infirmas men¬
tes. mintellectu illiꝰ stulta se¬
ductione decip̾uint. Seqͥtur.¬

Expanded text:
sufficit, recte adhuc, postquam sufficit, recte adhuc, postquam silentium indixit, adjungit: judicium labiorum meorum attendite . Bene autem prius correptionem et postmodum judicium intulit, quia nisi per correptionem prius tumor stulti depnequaquam per intelligentiam judicium justi cognoscitur. dacio non eget, quia veritas fulciri non quaerit auxilio falsitatis. Haeretici autem, quia ea quae prave de Deo intelligunt ex veritate tueri non possunt, quasi ad probandum radium luminis umbram falsitatis requirunt. Et pro eo 380 dolos loquuntur, dum infirmas mentes in intellectu illius stulta seductione decipiunt. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet uerbis apte osten¬
ditur: quod amici eiꝰ quasi
ex hereticoꝵ specie. scĩ uiri
iuditiis adu̾santur. Liquet
emm quia catholicoꝵ figurã
non teneant: qui cultores ꝑuer¬
soꝵ dogmatum uocantur. Qua
in re. hoc quoq oportet inten¬
di. quod mendatu fabricato¬
res dicuntur. Sicut enim edi¬
ficium lapidib: ita mendati¬
um. sermonib fabricatur.
Ubi enim non dolosa locutio.
sed sensus ueritatis est: quasi
munita moles. non ex fabrica.
s. ex natura consurgit. Seqͥt᷑.
clausa ianua in domo. que in¬
tus membra lateant ignorat᷑:
sic plerumq stultus tͥacuerit.
utrum sapiens fit an stultus.
absconditur: si tamen nulla
alia oꝑa prodeant: que sensũ
etiam tacentis. loquantur. Sẽs
gͥ uir. amicos suos aspiciens
uelle apparere quod ñ erant:
eos ad tacendum ammonuit.
ne possent apparere qđ erant.
Unde & ꝑ salomonem dicit᷑.
Stultus si tacuerit: sapitus
putabitur. S quia stultͦ cñ
loquitur. ꝑ boc quod sua in¬
fert. sapientum uerba pensare ñ

Expanded text:
videlicet verbis aperte ostenditur quod amici ejus quasi ex haereticorum specie sancti viri judiciis adversantur. Liquet enim quia catholicorum figuram non teneant qui cultores perversorum dogmatum vocantur. Qua in re hoc quoque oportet intendi quod mendacii fabricatores dicuntur. Sicut enim aedificium lapidibus, ita mendacium sermonibus fabricatur. Ubi enim non dolosa locutio, sed sensus veritatis est, quasi munita moles non ex fabrica, sed ex natura consurgit. Sequiturclausa janua in domo quae intus membra lateant ignoratur, sic plerumque stultus, si tacuerit, utrum sapiens sit, an stultus, absconditur, si tamen nulla alia opera prodeant quae sensum etiam tacentis loquantur. Sanctus igitur vir amicos suos aspiciens velle apparere quod non erant, eos ad tacendum admonuit, ne possent apparere quod erant. Unde et per Salomonem dicitur: Stultus, si tacuerit, sapiens putabitur . Sed quia stultus, cum loquitur, per hoc quod sua infert sapientium verba pensare non
Abbreviated transcription (Latin):
lem portat: S si reuersari
uoluerit: mundam faciẽ qm
deorsum p̾sserat. suꝑius redu¬
cit: cum cinerem quem por¬
tabat excusserit. Si gͥ terre¬
narum cogitationum cinerẽ
a mente excutimus: quasi pa¬
nem subcineritiũ reu̾samus:
ut illa nr̃a intentio iampost¬
poni debeat. quam pͥus cogi¬
tationis infime cinis p̾mebat:¬
& munda facies ad suꝑiora
ueniat: ut recta nr̃a m̃tentio.
mole iam terreni desiderii nõ
p̃matiir. Quod nequaquam
agere possumus. nisi scĩ spiritꝰ
gr̃a ꝑfundamur: quia uideli¬
cet omp̃c d̾s. si aquas emiserit.
subuertit terram. Sequit᷑.¬

Expanded text:
lem portat? Sed si reversari lem portat? Sed si reversari voluerit, mundam faciem quam deorsum presserat superius reducit, cum cinerem quem portabat excusserit. Si igitur terrenarum cogitationum cinerem a mente excutimus, quasi panem subcinericium reversamus, ut illa nostra intentio jam postponi debeat, quam prius cogitationis infimae cinis premebat; et munda facies ad superiora veniat, ut recta nostra intentio mole jam terreni desiderii non prematur. Quod nequaquam agere possumus, nisi sancti Spiritus gratia perfundamur, quia videlicet omnipotens Deus si aquas emiserit, subvertent terram. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
num e multis. ad mediũ pau¬
lum uocare: qui cum acceptis
contra xp̃m epistolis. damas-
nere infusus. ab illa sua proti¬
nus crudelitate mutatus est:
& postmodum plagas ꝓ xp̃o
accepit : quas ueniebat infer¬
re xp̃iams. Et qui pͥus car¬
naliter uiuens. in mortem co¬
nabatur scõs dñi. tradere:
lare. Ille crudelitatis eiꝰ frigi¬
de cogitationes. uerse sunt in
ardorem pietatis: & qui pͥus
fuit blasphemꝰ & ꝑsecutor:
humilis post factus est. piꝰq
predicator. Qui luchrum
maximum putauit. se in dis-¬
cipłis xp̃m occidere: iam ui¬
tam suam xp̃m estimat. &
mu̾ri luchrum. Emĩssa ergo
aqua. terra subuersa est: qͥa
dicens. Effraim factus est sub¬
cineritius panis qui ñ reuer¬
satur. Panis namq subcineritiꝰ
suꝑ se cinerem portat: partem
mundiorem deorsum p̾mit :
partemq suꝑiorem. tanto sor¬
didiorem habet: quanto mea
cinerem tolerat. Mensitaq
que terrena cogitat : quid
suꝑ se aluid. quam cinerismo¬

Expanded text:
num e multis ad medium Paunum e multis ad medium Paulum vocare; qui cum, acceptis contra Christum epistolis, Damascutia in itinere infusus, ab illa sua protinus crudelitate mutatus est; et postmodum plagas pro Christo accepit, quas veniebat inferre Christianis; et qui prius carnaliter vivens, in mortem conabatur sanctos Domini tradere, lare . Illae crudelitatis ejus frigidae cogitationes versae sunt in ardorem pietatis; et qui prius fuit blasphemus et persecutor, humilis post factus est piusque praedicator . Qui lucrum maximum putavit, se in discipulis Christum occidere, jam vitam suam Christum aestimat, et mori lucrum . Emissa ergo aqua terra subversa est, quia dicens: Ephraim factus est subcinericius panis, qui non reversatur . Panis namque subcinericius super se cinerem portans, partem mundiorem deorsum premit, partemque superiorem tanto sordidiorem habet, quanto in ea cinerem tolerat. Mens itaque quae terrena cogitat quid super se aliud quam cineris mo
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis lumine. ocłos mentis
claudit. S quia scͥptum est
pedes eiꝰ steterunt. & mota ẽ
tebia: quia cum ueritas in
corde figitur : mentis immobi¬
dicantis infundit᷑: statim ter¬
ra subu̾titur: quia peccatricis
mentis duritia. ab immobili¬
tatis sue obstinatione ꝑmuta¬
tur: ut tantum se postmodũ.
preceptis dñicis. flendo subici¬
at: quantum suꝑbiendo. pͥus
contra dñm. ceruicem cordis
erigebat. Uideas namq. quod
terra cordis humani. aqua di¬
benter iniurias tolerat. quas
pͥus dementer irrogabat: pt
etiam fua tͥbuat. que pͥus & a¬
liena rapiebat: post carnem.
abstinendo cruciet. que pͥus
satietate carnis ꝑ mortifera t᷑¬
pitudinum oblectamenta. de¬
fluebat: post etiam ꝑsecutores
diligat: que pͥus diligere etiã
nere infusa. contra hoc quod
consueuerat agere ceꝑit. t̾ra
subuersa est: quia & deorsum
missa est. que pͥus eminebat:
& sursum leuata est facies. que
Libet in huiꝰ rei exemplo. u¬

Expanded text:
ritatis lumine oculos mentis ritatis lumine oculos mentis claudit. Sed quia scriptum est: Pedes ejus steterunt, et mota est terra , quia cum veritas in corde figitur, mentis immobivocem praedicantis infunditur, statim terra subvertitur, quia peccatricis mentis duritia ab immobilitatis suae obstinatione 372 permutatur, ut tantum se postmodum praeceptis dominicis flendo subjiciat, quantum superbiendo prius contra Dominum cervicem cordis erigebat. Videas namque quod terra cordis humani, aqua dibenter injurias tolerat quas prius vehementer irrogabat; post etiam sua tribuat, quae prius et aliena rapiebat; post carnem abstinendo cruciet, quae prius satietate carnis per mortifera turpitudinum oblectamenta defluebat; post etiam persecutores diligat, quae prius diligere etiam nere infusa, contra hoc quod consueverat agere coeperit, terra subversa est, quia deorsum missa est, quae prius eminebat, et sursum elevata est facies, quae--Libet in hujus rei exemplo u
Abbreviated transcription (Latin):
nero aque nomine scĩ sp̃c gr̃a¬
ce in eugħo dicitur. qui credit
in me sicut dicit scͥptura. flu¬
mina de uentre eius fluent
aque uiue : ubi statim eugłi¬
sta subiunxit. hoc autem de¬
spũ dixit. quem accepturi erãt
credentes in eum: congruus
in his sermonib intellectus pa¬
tet quib ait. si continuerit aqͥs
omnia siccabuntur: quasi scĩ
subtrahitur: arescit protinus
intellectus. qui iam ꝑ spem. ui¬
ridescere in audiente. uidebat᷑
Quod autem non aquam.s
aquas memorat. pluralitatis
appellatione. ad septiformem
donoꝵ spiritalium gr̃am re¬
currit: quia quasi tot aquis u¬
nusquisq infrinditur: quot
donis repletur. De quib apti
subiungitur. Si emiserit eas
subrĩtent terram. Quid enĩ¬
.terra nisi peccatoila cepꝑitur
Qui ꝑ sententiam dsctum ẽ:
terra es. & in terram ibis M
net itaq terra ĩmobilis. cum
p̾ceptis dñicis. peccator obe¬
dire contempnit: cum cerui¬
cem suꝑbie erigit : atq a ue¬

Expanded text:
vero aquae nomine sancti Spirvero aquae nomine sancti Spirce in Evangelio dicitur: Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae ; ubi statim evangelista subjunxit: Hoc autem dixit de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum; congruus in his sermonibus intellectus patet, quibus ait: Si continuerit aquas, omnia siccabuntur, quia si sansubtrahitur, arescit protinus intellectus, qui jam per spem viridescere in audiente videbatur. Quod autem non aquam, sed aquas memorat, pluralitatis appellatione, ad septiformem donorum spiritalium gratiam recurrit, quia quasi tot aquis unusquisque infunditur, quot donis repletur. De quibus apte subjungitur: Si emiserit eas, subvertent terram. 15. terra, nisi peccator accipitur, cui per sententiam dictum est: Terra es, et in terram ibis ? Manet itaque terra immobilis, cum praeceptis dominicis peccator obedire contemnit; cum cervicem superbiae erigit, atque a ve
Abbreviated transcription (Latin):
quem pater uoluit. dñs rep¬
bauit. & quem dñs uoluit.
pater etiam nolendo bene¬
dixit: ut qui iam pͥmogent¬
ta fr̃i. pro esca uendiderat.
pͥmogenitoꝵ benedictionem
non acciꝑet ÷ quam excupi¬
dine guls. reliquisset. Qui
terrena ambiens. fugitiua
sequens: hereditare cupiens
benedictionem. reprobatꝰ est.
Non enu muenit penitentie
locum. quamqͣm cũ lacͥmis
inquisisset eam: quiã uide¬
licet fructum non habent
lamenta : que student cum ge¬
mitu desiderare ꝑitura. Aꝑire
itaq isaac. nec filio potuit: quẽ
deus omp̃c. iusto iudicio. in sue
scientia predicationis accipit᷑:¬
iuxta quod scͥptum est. aqua
profunda uerba ex ore uiri. &
torrens redundans fons sapien¬
tie: cum aqua continetur. om̃ia
siccantur: quia si scientia pre¬
dicatoꝵ subtrahitur: eoꝵ qui
uiridescere in spe eterna pote¬
rant. corda protinꝰ arefiunt:
ut in desꝑata siccitate remane¬
ant : dum fugitiua diligentes.
nesciunt sꝑare mansura. Sũ

Expanded text:
quem pater voluit Dominus repquem pater voluit Dominus reprobavit, et quem Dominus voluit pater etiam nolendo benedixit , ut qui jam primogenita fratri pro esca vendiderat primogenitorum benedictionem non acciperet, quam ex cupidine gulae reliquisset: qui terrena ambiens, fugitiva sequens, haereditare cupiens benedictionem, reprobatus est. Non enim invenit poenitentiae locum, quanquam cum lacrymis inquisisset eam, quia videlicet fructum non habent lamenta, quae student cum gemitu desiderare peritura. Aperire itaque Isaac nec filio potuit, quem Deus omnipotens justo judicio in suae scientia praedicationis accipitur, sicut scriptum est: Aqua profunda, verba ex ore viri et torrens redundans fons sapientiae , cum aqua continetur, cuncta siccantur; quia si scientia praedicatorum subtrahitur, eorum qui viridescere in spe aeterna poterant, corda protinus arefiunt; ut in desperata siccitate remaneant, dum, fugitiva diligentes, nesciunt sperare mansura. Sin
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵdem actuum pondere p̾¬
muntur: in male consuetudi¬
nis carcere inclusi. a semet ip¬
sis exire non possunt. Et qui¬
dam culpas ꝓprias punire cu¬
pientes. hoc quod recte se age¬
re estimant. in grauiorib pec¬
catis uertunt : fitq modo mi¬
serabili. ut quod exitũ putãt:
hoc quod inelusionem inueni¬
anti ꝙDic uidelicit reꝓbus ui¬
das. cum mortem sibi contra
peccatum intulit: ad eterne
mortis supplicia ꝑuente ⁊ et
peius de peccato pͥenituit. qͣm
serit hominem. nullus est qͥ
aꝑiat: quia sicut nemo obsi¬
stit largitati uocantis: ita
nullus obiiat iustitie delin¬
quentis. Includere itaq di est:
clausis non aꝑire. Unde & moy¬
si dicitur de pharaone. Ego
obdurabo cor eiꝰ. Obdurabo
quippe ꝑ iustitiam dicitur:
quando cor reprobum. ꝑ gra¬
ciam non emollit. Recludit
itaq hominem: quem̃ in suoꝵ
ẏsaac. pͥmogenito filio uoluit:
cum hunc fr̃i pp̾onere bene¬
dicendo. conatus est. S filiũ

Expanded text:
eorumdem actuum pondere preeorumdem actuum pondere premuntur, in malae consuetudinis carcere inclusi, a semetipsis exire non possunt. Et quidam culpas proprias punire cupientes, hoc quod recte se agere aestimant, in graviores culpas vertunt; fitque modo miserabili ut quod exitum putant, hoc inclusionem inveniant. Sic videlicet reprobus Judas , cum mortem sibi contra peccatum intulit. 371 ad aeternae mortis supplicia pervenit, et pejus de peccato poenituit quam serit hominem, nullus est qui aperiat, quia sicut nemo obsistit largitati vocantis, ita nullus obviat justitiae relinquentis. Includere itaque Dei est clausis non aperire. Unde et ad Moysen dicitur de Pharaone: Ego obdurabo cor ejus . Obdurare quippe per justitiam dicitur Deus, quando cor reprobum per gratiam non emollit. Recludit itaque hominem quem in suorum Isaac primogenito filio voluit, cum hunc fratri praeponere benedicendo conatus est . Sed filium
Abbreviated transcription (Latin):
ficau̾it domum: in uanum la¬
borauert qui edificant eam.
Hinc salomon ait. Conside¬
raui oꝑa dei: quod nemo pos¬
sit corrigere. quem ille despe¬
xerit. Nec mirum si acorde re¬
probo predicator mimme au¬
diatur : dum ñnumquam. ip¬
se quoq dñs. in his que loqͥt᷑
resistentium morib impugnat᷑
Hinc est enim quod cayn. &
diuina uoce admoneripotuit.
& mutari non potuit: quia
exigente culpa malibie. iam
intus dñs cor reliquerat ⁊ cui
foris ad testimonium. uerba
faciebat. Bene autem subdit᷑
si incluserit hominem. nullꝰ
est qui aꝑiat: quia om̃is ho¬
mo. ꝑ id quod male agit. qͥd
sibi aliud. quam conscientie
sue carcerem facit : ut hunc
animi reatus p̾mat. etiam si
nemo exterius accuset: Qui
cum iudicante deo. in malicie
sue cecitate relinquit᷑: quasi
intra semet ip̃m clauditur: ne
euadendi locum inueniat. quẽ
inuenire minime meretur.
am sepe nonnulli. exire apͣ¬
uis actib cupiunt: s quia

Expanded text:
ficaverit domum, in vanum laficaverit domum, in vanum laborant qui aedificant eam . Hinc Salomon dicit: Considera opera Dei quod nemo possit corrigere quem ille despexerit . Nec mirum si a corde reprobo praedicator minime auditur, dum nonnunquam ipse quoque Dominus in his quae loquitur resistentium moribus impugnatur. Hinc est enim quod Cain et divina voce admoneri potuit, et mutari non potuit, quia exigente culpa malitiae, jam intus Deus cor reliquerat, cui foris ad testimonium verba faciebat. Bene autem subditur: Si incluserit hominem, nullus est qui aperiat. Quia omnis homo per id quod male agit, quid sibi aliud quam conscientiae suae carcerem facit, ut hunc animi reatus premat, etiamsi nemo exterius accuset? Qui cum, judicante Deo, in malitiae suae caecitate relinquitur, quasi intra semetipsum clauditur, ne evadendi locum inveniat, quem invenire minime meretur. Nam saepe nonnulli a pravis actibus exire cupiunt; sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
consilii nomine. ipsa occulti ui¬
dicii mora signari: ut quod ali¬
quando tardius delinquentes
ꝑcutir: non quia iniquoꝵ cul¬
pa non conspicitur: C: ut dãp¬
nationis eoꝵ sententia. que ꝓ
agenda penitentia differtur:
quasi tarda ex consilio ꝓdire
uideatur. Quod gͦ quandoq¬
foras. aꝑta sententia indicat:
hoc apud om̃ipotentem dnm.
ante scła in consilio latebat.
mo est qui edificet. Si incluse¬
rit hominem: nullus est qui a¬
ꝑiat. Omp̃s deus. humanum
cor destruit. cum relinquit : e¬
dificat cum replet. Neq enĩ.
humanam mentem debellan¬
do destruit. s recedendo: quia
ad ꝑditionem suam sufficte. si¬
bi dimissa. Unde plerumq fit.
ut cum audientis cor. exigenti¬
b culpis. om̃ipotentis dei gr̃a
non repletur: in cassum ext̾ius
a predicatore moneatur: quia
mutum est os om̃e quod loqͥtur
si ille int̾ius in corde ñ clamit.
qui aspiret u̾ba que audiunt᷑.
Hinc ꝓpħa ait. Nisi dñs edi¬

Expanded text:
test quoque consilii nomine ipsa occulti jutest quoque consilii nomine ipsa occulti judicii mora signari, ut quod aliquando tardius delinquentes percutit, non quia iniquorum culpa non conspicitur, sed ut damnationis eorum sententia, quae pro agenda poenitentia differtur, quasi tarda ex consilio prodire videatur. Quod ergo foris quandoque aperta sententia indicat, hoc apud omnipotentem Dominum ante saecula in consilio latebat. mo est qui aedificet: si incluserit hominem, nemo est qui aperiat . Omnipotens Deus humanum cor destruit, cum relinquit: aedificat, dum replet. Neque enim humanam mentem debellando destruit, sed recedendo: quia ad perditionem suam sufficit sibi dimissa. Unde plerumque fit ut cum audientis cor exigentibus culpis omnipotentis Dei gratia non repletur, incassum exterius a praedicatore moneatur, quia mutum est os omne quod loquitur, si ille interius in corde non clamet, qui aspirat verba quae audiuntur. Hinc Propheta ait: Nisi Dominus aedi
Abbreviated transcription (Latin):
& fauces comedentis saporem::
Ac fi aꝑte arrogantib diceret᷑.¬
O octrine uerba. que uobis
usq ad aurem ueniunt: mͥ e
tiam ꝑ saporem intimum. in¬
telligentie faucem tangunt.
Quia uͦ infirma etas. etiam cũ
recte sapit. ad p̾dicandum nõ
debet incaute prosilire: subdit᷑.¬
enim dicta. in sapientie radice
solidata sunt: que ꝑ uiuendi
usum. etiam actuum exꝑim̃to
conualescunt. S quia multis
longior uita tͥbuitur. & sapi¬
entie gr̃a non confertur: recte
adhuc. in cuius iudicio ipsa
habet consilium. & intelligen
unigenito summi pat̾s accipi¬
mus: ut ip̃m esse dei sapientiã.
& fortitudinem. sentiamus.
Nam paulus quoq nr̃o intelle¬
c̾tui attestatur: dicens. xp̃m
dei uirtutem. & di sapientiam.
Qui apud ip̃m semꝑ est: qͥa
in pͥncipio erat u̾bum : & uer¬
bum erat apud d̾m: & deus
erat u̾bum. Habet autem ds
consilium. & intelligentiam:
consilium uidelicet quia dispo¬
nit sua: intelligentiam. quia

Expanded text:
et fauces comedentis, saporem? et fauces comedentis, saporem? Ac si aperte arrogantibus diceretur: Doctrinae verba, quae vobis usque ad aurem veniunt, mihi etiam per saporem intimum intelligentiae fauces tangunt. Quia vero infirma aetas, etiam cum recte sapit, ad praedicandum non debet incaute prosilire, rectenim dicta in sapientiae radice solidata sunt, quae per vivendi usum etiam actuum experimento convalescunt. Sed quia multis et longior vita tribuitur, et sapientiae gratia non confertur, recte adhuc in cujus judicio ipsa habet consilium et intelligentUnigenito summi Patris accipimus, ut ipsum esse Dei sapientiam et fortitudinem sentiamus. Nam Paulus quoque nostro intellectui attestatur, dicens: Christum Dei virtutem et Dei sapientiam ; qui apud ipsum semper est, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Habet autem Deus consilium et intelligentiam: consilium videlicet, quia disponit sua; intelligentiam, quia
Abbreviated transcription (Latin):
& dissimilia semꝑ oꝑetur. qͣti¬
nus iste sapientie. ille scientie
.donum ꝑcipiat: iste genera
linguarum: ille gr̃am curati¬
ac reprobis. aliquid innuere
uidetur: quia uerba sapien¬
tie. que reprobi audiunt: ele¬
c̾ti non solum audiunt. s eti
am gustant: ut eis in corde
sapiat: quod reproboꝵ ñ men¬
tib. s solummꝰ aurib sonat.
Aliud namq est. nominatum
cibum audire solummꝰ: aliud
uͦ etiam gustare. Electi itaq¬
cibum sapientie sic audiunt. ut
degustent: quia hoc quod au¬
diunt. eis ꝑ amorem medulli¬
tus sapit. Reproboꝵ scientia.
usq ad cognitionem sonitus
audiant: s tamen corde frigi¬
do. qualiter sapiant.ignorent.
Quib uidelicet uerbis beatus
iob. amicoꝵ suoꝵ imꝑitiam:
& eoꝵ qui de doctrina sapien¬
tie inflantur arrogantiam re¬
probat aquia aliud est de deo
aliquid stire laliud uͦ hoc qd
cognoscitur. fauce intelligen¬
tie gustare. Recte gͦ dicitur.
Donne auris uerba diiudicat:

Expanded text:
et dissimilia semper operetur, quateet dissimilia semper operetur, quatenus iste sapientiae, ille scientiae donum percipiat, iste genera linguarum, ille gratiam curatiac reprobis aliquid innuere videtur; quia verba sapientiae quae reprobi audiunt, electi non am gustant; ut eis in corde sapiat quod reproborum non mentibus, sed solummodo auribus sonat. Aliud est nominatum cibem audire solummodo, aliud vero etiam gustare. Electi itaqcibum sapientiae sic audiunt, ut degustent, quia hoc quod audiunt eis per amorem medullitus sapit. Reproborum vero scientia usque ad cognitionem sonitus audiant, sed tamen corde frigido qualiter sapiant ignorent. Quibus videlicet verbis beatus Job amicorum suorum imperitiam, et eorum qui de doctrina sapientiae inflantur arrogantiam reprobat, quia aliud est de Deo aliquid scire, aliud vero hoc quod cognoscitur fauce intelligentiae gustare. Recte ergo dicitur: Nonne auris verba dijudicat,
Abbreviated transcription (Latin):
saporem: Pene nullum latet.
quod quinq sensus corꝑis nr̃i.
uidelicet uisus. auditus. gustꝰ.
odoratus. & tactus: in omne
quod sentiunt. atq discernunt:
uirtutem discretionis & sensus
a cerebro trahunt. Et cum unꝰ
sit iudex. sensus cerebri. qui in¬
trinsecus presidet: ꝑ meatꝰ ta¬
men ꝓpͥos. sensus quinq discer¬
nit : deo mira oꝑante. ut neq¬
stet: neq manus odorentur.
Et cum ꝑ unum sensũ cere¬
bri. omnia disponant᷑: qͥlibet
tamen hoꝵ sensus. aliud facere
non potest: preter id quod ex
dispositione conditoris accipit.
Ex istis gͦ corporalib ext̾iorib
interiora & spiritalia colligen¬
dasunt: ut ꝑ id quod in nobis
publicum est. transire debeamꝰ
ad secretum quod in nobis est:
& nosmet ipsos latet. Intuendũ
sapientia. alium minꝰ. alium
mauis inhabitat: alii hoc. alii
illud prestat: & quasi cerebri
more. nobismet ipsis. uelut qͥb¬
dam sensib utitur : ut qmus
ipsa sibimet numquam sit dis¬
similis. ꝑ nos tamen diuersa

Expanded text:
s modi. --Pene nullum latet quod quinque sensus corporis nostri, videlicet visus, auditus, gustus, odoratus et tactus, in omne quod sentiunt atque discernunt, virtutem discretionis et sensus a cerebro trahunt. Et cum unus sit judex sensus cerebri qui intrinsecus praesidet, per meatus tamen proprios sensus quinque discernit, Deo mira operante, ut neqstent, neque manus odorentur. Et cum per unum sensum cerebri omnia disponantur, quilibet tamen horum sensus aliud facere non potest, praeter id quod ex dispositione conditoris accepit. Ex istis ergo corporalibus et exterioribus, interiora et spiritalia colligenda sunt, ut per id quod in nobis publicum est transire debeamus ad secretum quod in nobis est et nosmetipsos latet.  Vet. IV.sapimagis inhabitat: alii hoc, alii aliud praestat, et quasi cerebri more, nobismetipsis, velut quibusdam sensibus, utitur; ut quamvis ipsa sibimet nunquam sit dissimilis, per nos tamen diversa
Abbreviated transcription (Latin):
tionib requiras: cuncta hec cre¬
atorem om̃ium d̾m fatentur.
& de potestate eiꝰ concorditer
sentiunt: quamus sub ea ñ con¬
corditer uinant. Quod enim
iustus quisq. etiam uiuendo lo¬
quitur: hoc iniustoͦ plerumq
de deo. uel sola uoce compellitur
fateri: fitq ut mali. auctori om¬
nium cui oꝑib resistunt. atte¬
statione famulentur: qͥa quem
impugnare morib ausi sunt:
creatorem om̃ium negare non
possunt. Quod tamen intelli¬
gi. etiam iuxta solam speciem
litt̾e. utilit̾ potest: quia omnis
respect̾a creatura. quasi dat uo¬
cem attestationis ꝓpͥe. ipsam qͣm
habet speciem suam. Iumenta uł
uolatilia. terram uel pisces reqͥ¬
rimus: dum consideramꝰ. Que
nobis concorditer respondent.
quod dñs cuncta fecerit: quia
dum nr̃is ocłis. suas species in¬
gerunt: se a semet ipsis non eẽ
testantur. Eo ipso enim. quod
creatura sunt: ꝑ ostensam speci¬
em creaturi suo. quasi uocẽ con¬

Expanded text:
tionibus requiras, cuncta haec cretionibus requiras, cuncta haec creatorem omnium Deum fatentur, et de potestate ejus concorditer sentiunt, quamvis sub ea non concorditer vivant. Quod enim justus quisque etiam vivendo loquitur, hoc injustus plerumque de Deo vel sola voce compellitur fateri; fitque ut mali, auctori omnium, cui operibus resistunt, attestatione famulentur, quia quem impugnare moribus ausi sunt, creatorem omnium negare non possunt. Quod tamen intelligi etiam juxta solam speciem litterae utiliter potest, quia omnis respecta creatura quasi dat vocem attestationis propriae, ipsam quam habet speciem suam. Jumenta, vel volatilia, terram, vel pisces requirimus, dum consideramus quae nobis concorditer respondent, quod cuncta Dominus fecerit; quia dum nostris oculis suas species ingerunt, se a semetipsis non esse testantur. Eo ipso enim quod creata sunt, per ostensam speciem creatori suo quasi vocem con
Abbreviated transcription (Latin):
te: & uolatilia celi. & indicabt
t. Loquere terre. & responde¬
bit tͥ: & narrabunt piscss maris.
Quid ꝑ uimenta : nisi sensu
li ÷ nisi summa atq sublimia
sapientes. intelligere debemus:
De iumentis namq. id est sensu
pigriorib : scͥptum est. Anima¬
lia tua: inhabitabunt in ea.
Et quia sublimia sapientes. i
uerbis nr̃i redemptoris euolãt:
scͥptum est. Ita ut uolucres celi
ueniant: & habitent in ramis
rena sapientes: Unde & pͥmo
homini. celestia deserenti. dic¬
tum est: terra es. & in terram
ibis. Quid ꝑ pisces maris : insi
curiosos huius scħ. debemus ac¬
cipere: Oc quib psalmista ait.
pisces maris. qui ꝑambulant se¬
mitas maris: qui in magnis rerũ
inquisitionib. quasi in abditis
fluctib latent. Quid autem
cuntꝰta hec inquisita doceant:
adiungit dicens. Quis ignorat:
quod omĩa hec manus dñi fece¬
rit: Ac si aꝑte dicat. Siue sen¬
su tardiores. seu sublimia sapien¬
tes. siue terrenis actib deditos.
seu huiꝰ mundi occupatos inqͥsi

Expanded text:
volatilia coeli et indicabunt tibi: loquere terrae, et respondebit tibi, et narrabunt pisces maris. - Quid per jumenta nisi sensus lia, nisi summa atque sublimia sapientes intelligere debemus? De jumentis namque, id est, sensu pigrioribus scriptum est: « Animalia tua inhabitabunt in ea . » Et quia sublimia sapientes in verbis nostri Redemptoris evolant, scriptum est: « Ita ut volucres coeli veniant, et habrena sapientes? Unde et primo homini coelestia deserenti dictum est: « Terra es, et in terram ibis . » Quid per pisces maris nisi curiosos hujus saeculi debemus accipere? de quibus Psalmista ait: « Pisces maris qui per ambulant semitas maris . » Qui in magnis rerum inquisitionibus quasi in abditis fluctibus latent. Quid autem cuncta haec inquisita doceant, adjungit dicens: VERS. 9. Quis ignorat quod omnia haec manus Domini fecerit? - Ac si aperte dicat: Sine sensu tardiores, seu sublimia sapientes sine terrenis actibus deditos, seu hujus mun