comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ili si attenderis michi disces. &
si accõmodaueris anunã tuã
sapiens eris: & si inclinaueris aurem
tuam excipies doctrinã. & si dilexeri
audire. sapiens eris. In multitudine
presbiterorũ prudentiũ sta. & sapiens¬
tiȩ illorũ ex corde coniungere: ut om¬
nem narrationem dei possis audire:
& ꝓuerbia laudis ñ effugiant a te.
& si uideris sensatum euigila ad il-¬
lum: & gradus ostiorum illiꝰ exterat
pes tuus. Cogitatũ habe in preceptis
dei. & in mandatis illius maxuae as¬
siduus esto: & ipse dabit cor tibi. et
concupiscentia sapientiȩ dabit̃ tͥ
Noli facere mala. & ñ te apprehendant.
discede ab iniquo & deficient mala

Expanded text:
ili, si adtenderis mihi, disces: et si adcommodaueris animam tuam, sapiens eris. et si inclinaueris aurem tuam, excipies doctrinam: et si dilexeris audire, sapiens eris. in multitpresbyterorum prudentium sta, et sapientia illorum ex corde conjungere, ut omnem narratiproverbia laudis non effugiant te et si videris sensatum evigila ad illum et gradus ostiorum illius exterat pes tuus cogitatum habe in praeceptis Dei et in mandatis illius maxime adsiduus esto et ipse dabit cor tibi et concupiscentia sapientiae dabitur tibi noli facere mala et non te adprehendent discede ab iniquo et deficie
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo. s in labore & in fatigai¬
one. nocte & die oꝑantes. ne quͥ
ur̃m grauaremꝰ. ñ quasi ñ habi¬
erimꝰ potestatem. sed ut nosmai
ipsos formam cdaremꝰ uob̾. ad
imitandum nos. Eer ilꝰ

Expanded text:
n labore et fatigatione nocte et die operantes, ne quem uestrum grauaremus. non quasi non habuerimus potestatem, sed ut nosmet ipsos formam daremus uobis ad imitandum nos. Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ex die qua uenisti ad me usq in diem
hanc: s satrapis ñ places. Reuertere
ergo & uade in pace: & ñ offendas ocu¬
lossatrapum philistum. Le. iiͥi¬
ixit q dauid ad achis. Quid enĩ
feci. & quid inuenisti in me seruo
tuo. a die qua fui in conspectu tuo. usq
in diem hanc. ut ñ ueniam & pugnem
contra: nimicos dñi mei regis: Respon¬
dens autẽ achis: loquutꝰ ẽ ad dauid.
Scio quia bonus es tu in oculis meis:
sicut angłs dñi. Sed pͥncipes philisti¬
im dixerunt. Non ascendet nob̾cũ in
prelium. Igitur consurge mane tu
& serui dñt tui: qui uener̃t tecũ. E
cum de nocte surrexeritis. & ceꝑit di¬
lucescere: ꝑgite. Surrexit itaq de no¬

Expanded text:
ex die qua venisti ad me, usque in diem hanc: sed satrapis non places. Revertere ergo, et vade in pace, et non offendas oculos satraparum Philisthiim. Dixitque David ad Achis: Quid enim feci? aut quid invenisti in me servo tuo, a die qua fui in conspectu tuo, usque in diem hanc, ut non veniam, et pugnem contra inimicos domini mei regis? Respondens autem Achis, locutus est ad David: Scio quia bonus es tu in oculis meis, sicut Angelus Domini: sed principes Philisthinorum dixerunt: Non ascendat nobiscum in praelium. Igitur consurge mane tu, et servi domini tui, qui venerunt tecum: et cum de nocte surrexeritis, et coeperit illucescere,
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ in sicelech die tercia: amalechitȩ
impetũ fecerunt ex parte australi in
cenderunt eam igni. Ee captiuas du¬
xerunt mulieres ex ea: a minimousq
ad magnũ. W ñ interfecerunt quẽ¬
quam. sed secum duxerunt: & ꝑ̃ge-¬
bant itinere suo. Cum gͦ uenissent
dauid & uiri eiꝰ ad ciuitatẽ. & inuenis¬
sent eam succensam igni & uxores
suas & filios suos. & filias ductas esse
captiuas leuauerunt gauid & popłs
qui erat cũ eo uocessuas & planxer̃t.
donec deficerent in eis lacrimȩ. Le.i.¬
iquidem & duȩ uxores dauid
captiuȩ ductȩ fuerant: achino¬
em iezrahelites. & abigail uxor nlabal
carmeli. E contristatus est dauid
ualde. Uolebat enim eum popłs lapi¬
dare: quia amara erat anima uniꝰ¬
fortatus est autẽ dauid in dño deo suo:
& ait ad abiathar sacerdotem filiũ
abimelech. Applica ad me ephod.
uid. S consuluit dauid dñm diceis:
Persequar latrunculos hos. & com¬
ꝑsequere. Absq dubio enim compre¬
hendes cos: & excuties predam. Ec .iii.

Expanded text:
ejus in Sicelech die tertia, Amalecitae impetum fecerunt ex parte australi in enderunt eum igni, et captivas duxerunt mulieres ex ea, a minimo usque ad magnum: et non interfecerunt quemquam, sed secum duxerunt, et pergebant itinere suo. Cum ergo venisset David et viri ejus ad civitatem, et invenissent eam succensam igni, et uxores suas, et filios suos, et filias ductas esse captivas, levavit David et populus qui erat cum eo voces suas, et planxerunt donec deficerent in eis lachrymae. Siquidem duae uxores David captivae ductae fuerant, Achinoam Jezraelites, et Abigail uxor Nabal Carmeli. Et contristatus est David valde: volebat enim eum populus lapidare, quia amara erat anima uniufortatus est autem David in Domino Deo suo. Et ait ad Abiathar sacerdotem filium Abimelech: Applica ad me ephod. vid, et consuluit David Dominum, dicens: Persequar latrunculos hos, et com Dominus: Persequere: absque dubio enim comprehendes eos, et excuties praedam. T.
Abbreviated transcription (Latin):
eum ii ramacha urbe sua. Ex saul
abstulit magos & ariolos de terra.
Congregati q sunt philistum: & ue¬
nerunt & castra mecati sunt in sunã.
Congreganit autẽ & saul uniuersum
isrł: & uenit in gelboe. & uidit saul

Expanded text:
Vulg. Ramatha urbe sua. Et Saul abstulit magos et hariolos de terra. Congregatique sunt Philisthim, et venerunt, et castrametati sunt in Sunam: congregavit autem et Saul universum Israel, et venit in Gelboe  Ms. Gel
Abbreviated transcription (Latin):
saul seruis suis. Querite mͥ mulierem
habentem phitonem. & uadam ad
cam: & sciscitabor ꝑ illam. e dixert̃
serui eius ad eum. Est mulier habeas
phiconem in endor. Mutauit eigo
habitũ suũ: uestitus q ẽ alis udu¬
runtq ad mulierem nocte ꝙ
ait. Diuina mͥ in phitone. ẜ suscita
mͥ quẽ dixero tͥ. E ait muller delrĩ
Ecce tu nosti quanta fecerit saul:
quomͦ eraserit magos & ariolos de
terra. Quare gͦ insidiaris animȩ ie
ut occidar: E urauit ei saul indno
dicens. Uiuit dñs: quia ñ eueniec tͥ
quicqͣm mali ꝓpt̾ hanc rem. Dixitꝙ
ei mulier. Quem suscitabo tͥ: Qui
ait. Samuelem suscita mͥ. Cũ aut̃
uidisset mulier samuelem: exclat¬
uit uoce magna. & dixit ad saul.
D
cimere. Quid uidisti: Eait
mulier ad saul. Deos uidi ascenden¬
tes de terra. Dixit q ei. Qualis ẽ fi¬
ma eius: Que ait. Uir senex ascenl̃t¬
& ipse amictus ẽ pallio. Intellexit sa¬
ul qͦd sa muel esset. & inclinauit se sup
faciem suã in terram: & adorauit.

Expanded text:
Saul servis suis: Quaerite mihi mulierem habentem pythonem, et vadam ad eam, et sciscitabor per illam. Et dixerunt servi ejus ad eum: Est mulier habens pythonem in En-Dor. Mutavit ergo habitum suum: vestitusque est aliis vesruntque ad mulierem nocte et ait divina mihi in pythone et suscita mihi quem dixero tibi et ait mulier ad eum ecce tu nosti quanta fecerit Saul et quomodo eraserit magos et ariolos de terra quare ergo insidiaris animae meae ut occidar et iuravit ei Saul in Domino dicens vivit Dominus quia non veniet tibi quicquam mali propter hanc rem dixitque ei mait: Samuelem suscita mihi. Cum autem vidisset mulier Samuelem, exclamavit voce magna, et dixit ad Saul: dtimere: quid vidisti? Et ait mulier ad Saul: Deos vidi ascendentes de terra. Dixitque ei: Qualis est forma ejus? Quae ait: Vir senex ascendit, et ipse amictus est pallio. Intellexit Saul quod Samuel esset, et inclinavit se super faciem suam in terra, et adoravit.
Abbreviated transcription (Latin):
in dieb illis: congregauerunt phili¬
stum agmina sua. ut prepararent᷑ ad
bellum contra isrł̃. Dixit q achis ad
dauid. Sciens nunc scito quia mecũ
egredieris in castris: tu & uri tui.
Dixit q. dauid ad achis. Nunc scies quȩ
facturus est seruus tuus. Le .ui.¬

Expanded text:
in diebus illis, congregaverunt Philisthim agmina sua, ut praeparentur ad bellum contra Israel: dixitque Achis ad David: Sciens nunc scito, quoniam mecum egredieris in castris tu, et viri tui. Dixitque David ad Achis: Nunc scies quae facturus est servus tuus. T.
Abbreviated transcription (Latin):
& nunciatũ est sauli qͦd fugisset dauid
in geth: & ñ addidit ultra ut quereret
ad achis. Si inueni gr̃am in ocu¬
lis tuis. detur mͥ locus in unaurbium
regionis huiꝰ: ut: i habitem ibi. Cur
enim manet seruus tuus in ciuitate
regis tecum: Dedit itaq ei achis in die
illa sicelech. Propt̃ hanc causam facta
est sicelech regum iuda: usq in diem
hanc. F uit autẽ numerus dierũ quib
habitauit dauid in regione philistino
enim pagi habitabantur in terra anti-¬
quitus: euntib sur usq ad terrã egyꝑ¬
ti. E ꝑcutiebat dauid omnẽ terrã:
lierem. Tollensq oues ꝙ boues ꝙ asinos.
& camelos. & uestes. reuertebatur: ꝙ
ueniebat ad achis. Le.U.¬
icebat autẽ ei ãchis. In quẽ irru¬
isti hodic: Respondebat q dauid.
Contra meridiem uidȩ & contra me¬
ridiem hiramel: & contra meridiem
ceni. Uirũ & mulierem ñ uiuifica¬
bat dauid. nec adducebat in gech di¬
cens: ne forte loquant᷑ aduersũ nos.
Hȩc fecit dauid. & hoc erat decretũ

Expanded text:
 nuntiatum est Sauli quod fugisset David in Geth, et non addidit ultra ut quaereret eum. ad Achis: Si inveni gratiam in oculis tuis, detur mihi locus in una urbium regionis hujus, ut habitem ibi: cur enim manet servus tuus in civitate regis h. regni tecum? Dedit itaque ei Achis in die illa Siceleg: propter quam causam facta est Siceleg regum Juda, usque in diem hanc. Fuit autem numerus dierum, quibus habitavit David in regione Philistinorenim pagi habitabantur in terra antiquitus, euntibus Sur usque ad terram Aegypti. Et percutiebat David omnem h. non lierem: tollensque oves, et boves, et asinos, et camelos, et vestes, revertebatur, et veniebat ad Achis.icebat autem ei Achis in quem inruisti hodie respondebatque David contra meridiem Iudae et contra meridiem Hiramel et contra meridiem Ceni virum et mulierem non vivificabat David nec adducebat in Geth dicens ne forte loquantur adversum nos haec fecit David et hoc erat decretum
Abbreviated transcription (Latin):
tait saul. Peccaui. Reuertere
filimi dauid. Nlequ̾aquã enĩ¬
ultra tibi malefaciani: co qͦd precio¬
sa fueritanima mea ir oculis tuis ho¬
die. Apparet qd̾ stulte egerum: & ig¬
noraueru multa nimĩ. & respon¬
dens dauid ait. Ecce hasta regis. Tran¬
seat unus de pueris: & tollat eam.
Dñs autẽ retribuat unicuiq scdm
iusticiam & fidem. Tradidit enim te
dñs hodie in manu mea: & nolui le¬
uare manũ meam in xp̃m dñi. Oe
sicut magnificata est anima tua ho¬
die in oculis meis. sic magnificetur
dauid. Benedictus tu fili mi dauid.¬
& qͥ dem faciens facies: & potens poteris.

Expanded text:
ait Saul. Peccavi. Revertere fili mi David: nequaquam ultra male tibi faciam: eo quod preciosa fuerit anima mea in oculis tuis. Hodie apparet quod stulte egerim: et ignoraverim multa nimis. Et respondens David ait. Ecce hasta Regis: transeat unus de pueris et tollat eam. Dominus autem retribuet unicuique secundum justiciam suam et fidem. Tradidit enim te Dominus in manu mea: et nolui levare manum meam in Christum Domini. Et sicut magnificata est anima tua hodie in oculis meis: sic magniDauid: benedictus tu, fili, et facies faciens et potens poteris.
Abbreviated transcription (Latin):
faciasll.
t ait samuel. Quid le .iiͦi.¬
interrogas me cũ dñs recesserit
ate & transierit ad emulum tuũ:
faciet enim dñs tͥ sicuc loquutꝰ ẽ in
manu mea. & scindet regnũ de ma-¬
nu tua. & dabit illud ꝓximo tuo
dauid. quia ñ obedisti uoci dñi:
neꝙ fecisti iram furoris eiꝰ in amalech.
ccuro qd̾ pateris fecit tibi dñs hodie:
a dabit dñs etiam isrł tecũ in manꝰ
philistum. Cras autẽ tu ce filii tui:
mecum ericis. Sed & castra isrł. tra¬
det dñs in manus philistuim. Statim.¬
ꝙ saul cecidit porrectus in terrã: exti
bur ñ erat in eo: quia ñ comederat
panem tota die illa. Fr̃a. iiͥi. Ee. iͥ.¬
mina in afech: s & isrł castra¬
metatus est suꝑ fontem qui erat in
ierrael. E satrapȩ quidẽ philistiim
incedebant in centuriis & milibus.
Dauid autẽ & iuri euis: erant in no¬
uissimo aginine cũ achis. Dixer̃t q¬
pͥncipes philistum ad achis. Quid̃ s̾
uolunt hebrei isti:  ait achis ad pͥn¬
cipes philistinorũ. Num ignoratis

Expanded text:
faciam. Et ait Samuel: Quid interrogas me, cum Dominus recesserit a te, et transiret ad aemulum tuum? Faciet enim Dominus tibi sicut locutus est in manu mea, et scindet regnum tuum de manu tua, et dabit illud proximo tuo David: quia non obedisti voci Domini, neque fecisti iram furoris ejus in Amalech. Idcirco quod pateris, fecit tibi Dominus hodie. Et dabit Dominus etiam Israel tecum in manus Philisthim: cras enim tu et filii tui mecum eritis: sed et castra Israel tradet Dominus in manus Philisthim. Statimque Saul cecidit porrectus in terram: extimbur non erat in eo, quia non comederat panem tota die illa h. illa, et mina in Afec sed et Israhel castrametatus est super fontem qui erat in Iezrahel et satrapae quidem Philisthim incedebant in centuriis et milibus David autem et viri eius erant in novissimo agmine cum Achis dixerprincipes Philisthiim ad Achis: Quid sibi volunt Hebraei isti? Et ait Achis ad principes Philisthiim: Num ignoratis
Abbreviated transcription (Latin):
aensuũ. E ait dauid in corde suo
Aliquando inciclam uno die in manus
saul. Nonne melius est ut fugiam. &
saluer in terra philistinorũ: ut desꝑet
saul. cesset q me querere in cunctis fi¬
nib isrł: Fugiam gͦ manus eiꝰ. W sur¬
rexit dauid. & abiit ipse & sexcenti ui¬
ri cum eo. ad achis filium mahoc: re¬
gem gech. & habitauit dauid cum
achis in gech. ipse & uiri eius. & domꝰ¬

Expanded text:
Et ait David in corde suo: Aliquando incidam uno die in manus Saul: nonne melius est ut fugiam, et salver in terra Philistinorum, et desperet Saul, cessetque me quaerere in cunctis finibus Israel? fugiam ergo manus ejus. Et surrexit David, et abiit ipse, et sexcenti viri cum eo, ad Achis filium Maoch regem Geth. Et habitavit David cum Achis in Geth: ipse et viri ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
quicquã de ĩmunditia hominis.
uixta omnẽ impuritatem qua pol¬
lui solet. oblitaq cognouerit post¬
ea: subiacebit delicto. Anima quȩ
uirauerit & protulerit labiis suis.
ut uel male quid faceret uel bene.
& ipsũ uaramento & sermone fir¬
mauerit. oblit. q postea intellex̾e¬
rit delictum suũ. agat penitentiã

Expanded text:
quicquam de inmunditia hominis quicquam de inmunditia hominis iuxta omnem inpuritatem qua pollui solet oblitaque cognoverit postea subiacebit delicto anima quae iuraverit et protulerit labiis suis ut vel male quid faceret vel bene et id ipsum iuramento et sermone firmaverit oblitaque postea intellexerit delictu
Abbreviated transcription (Latin):
actipem. sicut auferri solet de uicti¬
is pacificorũ. adolebit suꝑ altare
piodorem suauitatis dño: rogabit¬
ꝙ pro eo & dimitetur ei. Sin autẽ
de pecoribus obtulerit uictimã ꝓ
ꝑce nto. ouem scilicet ĩmaculatam:
ponet manũ suꝑ caput eiꝰ. & ĩ mola¬
ut eam in locosuo. ubi solent holo¬
sacerdos de sangume eiꝰ digito stio
a tangens cornua altaris holocan¬
Ee tliquũ fundet ad basim euis.
muem quoq auferens le .iͥ.¬
adipem. sicut auferri solet
adeps arietis qui unmolat᷑ ꝓpaci¬
ficis: & cremabit suꝑ altare incensũ
dñi. Rogabit q pro eo& ꝓpeccato
eius: & dimictet᷑ illi. Si peccauerit
anima & audierit uocem uirantis.
testisq fuerit quod aut ipse uidit
aut conscius est: nisi indicauerit
portabit iniquitatẽ suam. A nima
quȩ tetigerit aliquid ĩmundũ. si¬
ue qd̃ occisum a bestia est. aut ꝑse
mortuũ. uel quodlibet aliud rep¬
tile. & oblita fuerit ĩ munditiȩ suȩ:
rea est & deliquit. & si tetigerit

Expanded text:
solet de victimis pacificorum, adolebit super altare in odorem suavitatis Domino; rogabitque pro eo, et dimittetur ei. Sin autem de pecoribus obtulerit victimam pro peccato, ovem scilicet immaculatam, ponet manum super caput ejus, et immolabit eam in loco ubi solent holosacerdos de sanguine ejus digito suo, et tangens cornua altaris holocausti, reliquum fundet ad basim ejus. Omnem quoque auferens adipem, sicut auferri solet adeps arietis qui immolatur pro pacificis, cremabit super altare in incensum Domini, rogabitque pro eo et pro peccato eius et dimittetur illi si peccaverit anima et audierit vocem iurantis testisque fuerit quod aut ipse vidit aut conscius est nisi indicaverit portabit iniquitatem suam anima quae tetigerit aliquid inmundum sive quod occisum a bestia est aut per se mortuum vel quodlibet aliud reptile et oblita fuerit inmunditiae suae rea est et deliquit et si tetigerit
Abbreviated transcription (Latin):
cõmutabilitate sua quia ds̃ uerus
& uita ȩterna est ueraciter suscitatũ.
Qui totũ habet cõmune cũ patre. qd
ȩternus naturaliter sine iitio habu¬
it: & nichil habuit cõmune cũ patre.
eorũ quȩ in suã ꝑsonã temꝑalicer
atq humilit᷑ ille ȩternꝰ & excelsus ac

Expanded text:
commutabilitate sua, qua Deus verus commutabilitate sua, qua Deus verus et vita aeterna est, veraciter suscitatum. Qui totum habet commune cum Patre quod aeternus naturaliter sine initio habuit, et nihil habet commune cum Patre eorum quae in suam personam temporaliter atque humilit
Abbreviated transcription (Latin):
cdaret. Qx iterũ. Non enim misit ds̃
filium suũ in mundũ. ut uidicet
mundũ: sed uc saluet᷑ mundus ꝑ ip¬
sum. Nec beatꝰ ioħs dixisser. Q ui
diligit genicorem: diligit cũ qͥ narꝰ
est ex deo. Nec ipse filius dixisset.
Pater meus usq mͦ oꝑatur: & ego oꝑe¬
ror. Ipse enim qui filius dicit᷑. si idem
essec ꝙ pater. ñ ueraciter dei filiꝰ dice¬
retur: quia ñ de deo. s de sola uͥgine
nasceretur. Ad extremũ nec ipse pater
de celo testaretur: & suũ corꝑali uo¬
ce filium demonstraret dicens. Hic
est filius meus dilectꝰ. in qͦ mͥ complacui.¬
m̃ ista om̃ia & diuinitꝰ x̃u.łc. iͥ
& quia diuinitus dicta sunt. utiq
natum esse solum filiũ ȩcernũ cũ pa¬
tre. ĩmortalem. impassibilem. acq
incõmutabilem deũ: ꝙ scdm carnẽ
ñ patrem. s unigenitũ eiꝰ filiũ salua
ȩternitate sua temꝑaliter nacũ. sal
ua impassibilitate sua passũ. salua
ĩmortalitate sua mortuũ. salua in¬

Expanded text:
et. Et iterum: Non enim misit Deus Filium suum in mundum ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Nec beatus dixisset Joannes: Qui diligit Genitorem, diligit et eum qui natus est ex eo . Nec ipse Filius dixisset: Pater meus usque modo operatur, et ego operor . Ipse enim qui Filius dicitur, si idem esse et Pater, non veraciter Dei Filius diceretur, quia non de Deo, sed de sola virgine nasceretur. Ad extremum nec ipse Pater de coelo testaretur, et suum corporali voce Filium demonstraret, dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacuim ista omnia et divinitus ad et quia divina dicta sunt, utiquenatum esse solum Filium, aeternum cum Patre, immortalem, impassibilem, atque incommutabilem Deum; et secundum carnem non Patrem, sed unigenitum ejus Filium, salva aeterniva impassibilitate sua passum, salva immortalitate sua mortuum, salva in
Abbreviated transcription (Latin):
ans serpenti futurum semen muli¬
eris. quod naxii capitis elationem.
cans. qui natus ex uirgine uiolato¬
rem humanȩ propaguus. incorrup¬
ta natiuitate dampnaret. Nam
q ua głabatur diabolus hominem
sua fraude deceptũ. diuinis caruisse
munerib. & immortalitatis dote
nudatum. duram mortis subisse
sententiam. seseq in malis suis qͦd¬
dam de preuaricatorũ consortio
iuenisse solatium. deum quoq
iustȩ seueritatis exigeate ratione.
erga hominem quem tante houo¬
re condiderat. antiquã mutasse
sententiaui: opus fuit dilectissimi
secreta dispensatione consilii. ut
incõmutabilis ds̃ cuiꝰ uoluntas
ñ pocest sua benignitate priuari.
primam pietatis suȩ dispositionẽ.
sacramento occultiqre compler
& homo diabolicȩ iniquitatis uer¬
sutia actus in culpam. contra dei
propositum ñ periret. Ingredit᷑
gͦ hȩc mundi infima filius dei. de
celesti sede descendens: & a paterna
gła ñ recedens. nouo ordine. noua

Expanded text:
ans serpenti futurum semen mulians serpenti futurum semen mulieris quod noxii capitis elationem scans, qui natus ex Virgine violatorem humanae propaginis incorrupta nativitate damnaret. Nam quia gloriabatur diabolus, hominem sua fraude deceptum divinis caruisse muneribus, et immortalitatis dote nudatum duram mortis subiisse sententiam, seque in malis suis quoddam de praevaricatoris consortio invenisse solatium; 68 Deum quoque, justae severitatis exigente ratione, erga hominem, quem in tanto honore condiderat, antiquam mutasse sententiam: opus fuit, dilectissimi, secreti dispensatione consilii, ut incommutabilis Deus, cujus voluntas non potest sua benignitate privari, primam pietatis suae dispositionem sacramento occultiore compleret, et homo diabolicae iniquitatis versutia actus in culpam, contra Dei propositum ergo haec mundi infima Filius Dei, de coelesti sede descendens, et a paterna gloria non recedens: novo ordine, nova
Abbreviated transcription (Latin):
elinans. ut manens qd̾ erat. assi¬
ensꝙ quod ñ erat. uerani serui
tmam. ei stormȩ in quad co patri
est equalis uniret: & tanto federe na¬
turam utramq consereret. ut nec
inferiorem consumeret głificatio.
nec suꝑiorem minueret assumptio.
Ixcultemus in lño dilectissi¬
mi. & sp̃uali iocunditate
letemur: quia illuxit dies
redemptionis nouȩ. reparationis an¬
tiquȩ. felicitatis ȩternȩ. Reparatur
enim nobis salutis nr̃ȩ annua reuo¬
lutione sacramentum: ab initio pro¬
nissum. in fine redditũ. sine fine
mansurum. In quo dignũ est nos
re mysterium: ut qd̾ magno dei mu¬
nere agitur. magnis eccłȩ gaudiis
celebretur. Os̃ enim om̃ps & clemens.
cuiꝰ natura bonitas. cuiꝰ uoluntas
pocentia. cuiꝰ opus miscdia est. sta¬
tim ut nos diabolica malignitas.
ueneno sus mortificauit inuidiȩ.
prepacata renpuandis mortalibus
pietatissue remedia. urter ipsa mun¬
di primordia presignauit. denunti¬

Expanded text:
suae inclinans, ut manens quod erat, assusuae inclinans, ut manens quod erat, assumensque quod non erat, veram servi formam ei formae in qua Deo Patri est aequalis uniret, et tanto foedere naturam utramque consereret, ut nec inferiorem consumeret glorificatio, nec superiorem minueret assumptio.Exsultemus in Domino, dilectissimi, et spiritali jucunditate laetemur, quia illuxit 67 nobis dies redemptionis novae, praeparationis antiquae, felicitatis aeternae. Reparatur enim nobis salutis nostrae annua revolutione sacramentum, ab initio promissum, in fine redditum, sine fine mansurum. In quo dignum est nos re mysterium, ut quod magno Dei munere agitur, magnis Ecclesiae gaudiis celebretur. Deus enim omnipotens et clemens, cujus natura bonitas, cujus voluntas potentia, cujus opus misericordia est, statim ut nos diabolica malignitas veneno suae mortificavit invidiae, praeparata renovandis mortalibus suae pietatis remedia inter ipsa mundi primordia praesignavit; denunti
Abbreviated transcription (Latin):
a sorde nec infans unius diei si sit
uita eiꝰ suꝑ terram. Nichil in istam
singularem natiuitatem. de carnis
concupiscentia transunt: nichil
de peccati lege manauit. Hirgo re¬
gia dauiticȩ stirpis eligitur. quȩ
sacro grauidanda fetu. ditunam
humanamq prolem prius conci¬
pret mente quam corꝑe: & ne si¬
ꝑni ignara consilii ad inusitatos
paueret effectus. quod in ea oꝑan-¬
dum erat a sp̃u scõ. colloquio discit
anglico. nec dampnũ credit pu¬
doris. dei genitrix mox futura.
Cur enim de conceptionis nouita¬
te desꝑet. cui efficientia de altissi¬
ni uirtute ꝓmitticur: Confirmat᷑
credentis fides. etiam preeuntis at¬
testatione miraculi. Doraturq
elir abech inopinata fecisnditas:
ut qui conceptum dederat sterili.
principio erat apud eum ꝑquem
cta sunt om̃ia. & sihe quo factum
Et niehil ꝓpter liberanqum homi¬
em abȩterna morte factus homo.
se ad susceptionem humilitatis
⁊ sine diminutione suȩ maicstatis

Expanded text:
a sorde, nec infans, cujus est unius a sorde, nec infans, cujus est unius diei vita super terram . Nihil ergo in istam singularem nativitatem de carnis concupiscentia transivit, nihil de peccati lege manavit. Virgo regi Davidicae stirpis eligitur, quae sacro gravidanda fetu divinam humanamque prolem prius conciperet mente quam corpore. Et ne superni ignara consilii ad inusitatos paveret effectus, 65 quod in ea operandum erat a Spiritu sancto, colloquio discit angelico. Nec damnum credit pudoris, Dei genitrix mox futura. Cur enim de conceptionis novitate desperet, cui efficientia de Altissimi virtute promittitur? Confirmatur credentis fides etiam praeuntis attestatione miraculi, donaturque Elizabeth inopinata fecunditas; ut qui conceptum dederat sterili, principio erat apud Deum, per quem facta sunt omnia, sine quo factum est nihil, propter liberandum hominem ab aeterna morte factus est homo, ita se ad susceptionem humilitatis nostrae sine diminutione majestatis
Abbreviated transcription (Latin):
aluator ñr di lectissimi
hodie natus est: gaude¬
amus. Neq enim locũ
fas est ibi esse tristicie. ubi nacalis
est uitȩ: quȩ consumpto mortali¬
tatis timore. ingerit nobis de pro¬
missa ȩcernitate leticiam. Nemo
ab huius alacritatis participatio¬
ne secernitur. una cunctis lecicia
cõmunis est ratio. quia dñs nr pes¬
cati mortisq destructor. sicut nul¬
lum a reatu liberum repperit. ita
liberandis om̃ib uenit. Exultet
sẽs: quia propinquat ad palman
Gaudeat peccator: quia inuitacis
ad ueniam. Animetur gentilis.
quia uocatur ad uitam. Dei nar
flius scd̾m plenitudinem tempi
quam dnum consilii inserutable
altitudo disposuit. reconciliand
actori suo naturam generis alls¬
sit humani: ut inuentor morea a¬
abolus. ꝑ ipsam quã uicerat iu¬
ceretur. In quo conflictu ꝓuas
inito magno & mirabili equies
iure certatum est: cim om̃peꝰ
ueccat totius etem. Aue
quippe ab hac natiuitate est. quod
de om̃ib legitur: nemo mundus

Expanded text:
alvator noster, dilectissimi, hodie natus est, gaudeamus. Neque enim locum fas est ibi esse tristitiae, ubi natalis est vitae; quae consumpto mortalitatis timore, nobis ingerit de promissa aeternitate laetitiam. Nemo ab hujus alacritatis participatione secernitur, una cunctis laetitiae communis est ratio: quia Dominus noster, peccati mortisque destructor, sicut nullum a reatu liberum reperit, ita liberandis omnibus venit. Exsultet sanctus, quia propinquat ad palmam. Gaudeat peccator, quia invitatur ad veniam. Animetur gentilis, quia vocatur ad vitam. Dei namque Filius secundum plenitudinem temporis, quam divini consilii inscrutabilis altitudo disposuit, reconciliandum auctori suo naturam generis assumpsit humani, ut inventor mortis diabolus, per ipsam quam vicerat vinceretur. In quo conflictu pro nobis inito, magno et mirabili aequitatis jure certatum est: dum omnipoteccati totius expertem. Alienum quippe ab hac nativitate est, quod de omnibus legitur: Nemo mundus
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est neq scindit᷑. neq in pa¬
tes efficitur sed cotus tenet totur
totum implet. totum illustrat &
possidet : Huius itaq unigeni.i
dei. dicitur hȩc mater uirgo mari
digna digni. ĩmaculata sancti.
una unuis. unica unici. Nec enim
alter unigenitus suꝑ terram uenu.
aut alia uirgo unigenitũ genuit.
In his om̃ib quȩ dicta sunt: despon¬
sata legitur mater eius maria.
De ait. Inuenta est in utero habens.
Cui inuenta: aut a quo inuenta
est: Primo ab angłis custodi¬
entib eam. protegentib eam. con¬
seruantib eam. uel enis beatissimã
animam ad honorem illius qui ab
ipsa generandus erat. Debinc in¬
uenta non incongrue putatur ab
centia maritali licet eam ñ contin¬
geret. fucurȩ tamen ut ꝑucabatur
uxoris om̃ia nouerat. Ioseph autẽ
uir eius Ui: cum esset homo
iustus ꝓe nollet eam traducere.
Uirum appellauit contra iudeorũ
prauitatem: ut aduersum uͥginẽ
ñ seuirent. Propt̾ea & desponsata
fuit ipsi ioseph: ut supradictũ est.

Expanded text:
dictum est, neque scinditur, neque in partes efficitur, sed totus totum tenet, totum implet, totum illustrat et possidet. Hujus itaque unigeniti Dei dicitur haec mater virgo Maria, digna digni, immaculata sancti, una unius, unica unici; nec enim alter unigenitus super terram venit, aut alia virgo unigenitum genuit. In his omnibus quae dicta sunt, desponsata legitur mater ejus Maria. Et ait: Inventa est in utero habens. Cui inventa, aut a a quo inventa est? Primo ab angelis custodientibus eam, protegentibus eam, conservantibus eam, vel ejus beatissimam animam ad honorem illius qui ab ipsa generandus erat. Dehinc inventa non incongrue putabatur acentia maritali, licet eam non contingeret, futurae tamen, ut putabatur, uxoris omnia noverat. Joseph autem vir ejus, inquit, cum esset homo justus, et nollet eam traducere. Virum appellat contra Judaeorum pravitatem, ut adversus virginem non saevirent: propterea et desponsata fuit ipsi Joseph, ut supra dictum est.
Abbreviated transcription (Latin):
manens ẽẽ cepit ex temꝑe. Uniuer¬
si tatis dñs seruilem forma .n. ob¬
umbrata maiestatis suȩ dignita¬
te suscepit: impassibilis d̃s̃ ñ dedig¬
natus est homo esse passibilis. et
immortalis mortis legib subiace¬
re. Noua autem natiuitate genera¬
tus: quia inuiolata uirginitas con¬
cupiscentiani nescinit. subst. nti
am ministrauit. Assumpta est
de matre dñ natura. ñ culpa. Cre¬
ata est forma serui: sine conditio¬
ne seruili. E nouui homosie con¬
temperatus est ueteri: ut & uerita¬
tem susciꝑet geñis. & uitium exclu
ricordia dei. cum ad reparandum
humanũ genus ineffabiliter ei
multa suppecerent: hanc potissi¬
nam co isulendi elegit uiam. qua
ad desti uendum opus diaboli. ñ
uirtute uterecur potenciȩ. sed rati¬
one iusticie. Nanisuꝑbia hostis
anciqui non unmerito sibi in om̃s
homines ius tyrannicum uendica¬
bat: nec indebito dominatu pre¬
mebat. quos a mandato dei sponta¬
neos. in obsequium suȩ uoluntatis

Expanded text:
e coepit ex tempore; universitatis Dominus servilem formam, obumbrata majestatis suae immensitate, suscepit; impassibilis Deus non dedignatus est homo esse passibilis, et immortalis mortis legibus subjacere. Nova autem nativitate generatus: quia inviolata virginitas concam ministravit. Assumpta est de matre Domini, natura, non culpa. Creata est forma servi sine conditione servili, quia novus homo sic contemperatus est veteri, ut et veritatem suricordia Dei, cum ad reparandum humanum genus ineffabiliter ei multa suppeterent, hanc potissimum consulendi viam elegit, qua ad destruendum opus diaboli, non virtute uteretur potentiae, sed ratione justitiae. Nam superbia hostis antiqui non immerito sibi in omnes homines jus tyrannicum vindicabat, nec indebito dominatu premebat, quos a mandato Dei spontaneos in obsequium suae voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
factus est mortalis in nobis. Pro
nobis enim de nobis manet quod
erat. suscipiens qd̾ nonerat: ut li¬
beraret qd̾ secerat. Hec est ergo
dominice natiuitatis mãgna sol¬
lempnitas. hȩc est diei huius noua
& głosa festiuitas: aduentus dei
factus ad homines. Itaq dĩes iste
pro eo qd in eo xp̃c natus est: nata¬
lis dicitur. Qu enĩq ideo obserua
re ꝑreuolu̾tum circule m anni fe¬
sta sollempnitate debemus: ut in
memoria reuocetur. qd̾ nat ẽ xp̃s.¬

Expanded text:
factus est mortalis in nobis. Pro factus est mortalis in nobis. Pro nobis enim manens quod erat, de nobis suscipiens quod non erat, ut liberaret quod fecerat. Haec est ergo Dominicae nativitatis magna solemnitas, haec est diei hujus nova et gloriosa festivitas, adventus Dei factus ad homines. Itaque dies iste pro eo quod in eo Christus natus est, natalis dicitur. Quemque ideo observare per revolutum circulum anni festa solemnitate debemus, ut in memoriam revocetur quod natus es
Abbreviated transcription (Latin):
luit: prodiens ex unginis utero.
qui erat in pacris urꝑio. Cuiꝰ sus¬
cepi carnis causa hȩc fuit. Post¬
quam enim inuidia diaboli ꝑa.¬
reus ille primꝰ spe seductus tn anĩ
cecidi. confestimi exul ce ꝑditus
in om̃i genere suo racticem mali¬
tie ee peccati transdupeit. Sreice¬
bãt ꝙ in malum uehementius
omne genus mortalium diffisis
ubiq scelerib & qd est nequius
om̃iũ cultib idolorũ. Uolens
ergo ds terminare peccatũ: con¬
suliut. uerbo. lege. propħis. signis.
plagis. procligiis. Sed cum uec sic
quidem errores suos anmonitus
agnosceret muncius: misit d̃sfiliũ
suum ut carnem indueret. & ho¬
minib appareret. & peccatores sa¬
naret. Qui ideo in hominem uis¬
nit: quia ꝑseipsum ab hominib
cognosci ñ potuit. Ut aucem uide¬
retur. uerbum caro factum ẽ. assu¬
mendo carnem: ñ nuitãtum in car¬
ne: dssumpsit enim human. tatẽ.
non amisit diuinitatem. Ita idem
cłs & idem homo. in natura aei
tqualis ꝑ atri: in natura homuis

Expanded text:
luit, prodiens ex Virginis utero, qui erat in Patris imperio: cujus susceptae carnis causa haec est: Postquam enim invidia diaboli parens ille primus spe seductus inani cecidit, confestim exsul et perditus in omni genere suo, radicem malitiae et peccati transduxit: crescebatque in malum vehementius omne genus mortalium, diffusis ubique sceleribus, et, quod est nequius, omnium cultibus idolorum. Volens ergo Deus terminare peccatum, consuluit verbo, lege, prophetis, signis, plagis, prodigiis. Sed cum nec sic quidem errores suos admonitus agnosceret mundus, misit Deus Filium suum, ut carnem indueret, et omnibus appareret, et peccatores sanaret. Qui ideo in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Ut autem videretur, Verbum caro factum est, assumendo carnem, non mutatum in carnem. Assumpsit enim humanitatem, non amisit diviniDeus, et idem homo, in natura Dei aequalis Patri, in natura hominis
Abbreviated transcription (Latin):
omio.fenum nr̃m uertit in fruimen¬
m: qui desemet ipso ait. Nist
panum frument cad ens incerta
mortuum fuerit: ipsum solum
manet. Unde & natus in presepio
reclinatur: ut fideles om̃s uidelicet
animalia sc̃a. carnis suȩ frumento
reficeret. ne ab ȩterne incelligentiȩ
pabulo ieiuna remanerent. Quid
est hoc qd̃ iugilantib pastoribus
angłs apparuit. eosq claritas dei¬
circumfulget: nisi qd̾ illi pie ceteris
uidere sublimia merentur. qui fi¬
delib gregib pre esse sollicite sci¬
unt. dumq ipsi pie suꝑ gregem
uigilant. diuina suꝑ eos gr̃a lar¬
gus choruscat: Regem uero na¬
tum angłs nuntiat. eiusq uoci
angłorum chori concinunt: & col

Expanded text:
homo, fenum nostrum vertit in frumentuhomo, fenum nostrum vertit in frumentum, qui de semetipso ait: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet . Unde et natus in praesepio reclinatur, ut fideles omnes videlicet sancta animalia, carnis suae frumento reficeret, ne ab aeternae intelligentiae pabulo jejuna remanerent. Quid autem est quod vigilantibus pastoribus angelus apparet, eosque Dei claritas circumfulget, nisi quod illi prae caeteris videre sublimia merentur, 1462 qui fidelibus gregibus praeesse sollicite sciunt? Dumque ipsi pie super gregem vigilant, divina super eos gratia largius coruscat. 2. Regem vero natum angelus nuntiat, ejusque voci angelorum chori concinunt, et co
Abbreviated transcription (Latin):
ille apparebat incarne. qui electos
suos ascriberet in eternitate: Quo
ntra dereprobis ꝑ propħam di¬
citur. Deleantur de libro uiuen¬
tium: & cum ius is ñ scribantur.
Qui bene etiam in bethleem nas¬
citur. Bechleem quippe: domus
panis interpretatur. Ipse est namq
qui ait. Ego sum panis iuuus: qui
de celo descenct. Locus ergo in quo
dñs nascitur: domꝰ panis ai d cea
uocatus est: quia futurum ꝓfecto
erat. ut ille ibi ꝑ materiam cartus
appareret. qui ele.dorũ mences in¬
terna sacietate reficeret. Qui non
n parentum domos in uia nascit᷑.
it profecto ostenderet. quia ꝑ hu¬
nanitatem quam assumpserat.
uasi in alieno nascebatur. Aue¬
um uidelicet. ñ scđ̾m pocestatem
lico: sed scłm naturam. Nom de
otestace eius scriptũ est. Itpropa
enit. In natura etenuim sua ance
mꝑa natus est: in nr̃a uenit ex
empore. Qui ergo eternus ꝑma¬
ens temꝑalis apparuit: alienum
ubi descendit. & quia ꝑprophe¬
in dicit᷑ om̃is caro fenum. facti:

Expanded text:
ille veniebat in carne, qui electos suos ascriberet in aeternitate? Quo contra de reprobis per Prophetam dicitur: Deleantur de libro viventium, et cum justis non scribantur . Qui bene etiam in Bethlehem nascitur: Bethlehem quippe domus panis interpretatur. Ipse namque est qui ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Locus ergo in quo Dominus nascitur, domus panis antea vocatus est, quia futurum profecto erat ut ille ibi per materiam carnis appareret, qui electorum mentes interna satietate reficeret. Qui non in parentum domo, sed in via nascitur, ut in hoc ostenderet quia per humanitatem, quam assumpserat, quasi in alieno nascebatur. Aicet non secundum potestatem dico, sed secundum naturam. Nam de potestate ejus scriptum est: In propria venit . In natura etenim sua ante tempora natus est, in nostra venit ex tempore. Qui ergo aeternus permanens temporalis apparuit, alienum est ubi descendit. Et quia per prophetam dicitur: Omnis caro fenum , factus
Abbreviated transcription (Latin):
giente dño missarum
sollempnia ter hodie
celebraturs sunius. loqui dui
de euangłica lectiõne ñ possum᷑
sed nos aliquid uel breuiter diccie.
redemptoris nr̃inatinitas ipsae.
compellit. Quid est qd̾ nascitu¬
ro dño mundus lescribitur: ni

Expanded text:
giente Domino, missarum solemnia ter hodie celebraturi sumus, loqui diu de Evangelica lectione non possumus. Sed nos aliquid vel breviter dicere Redemptoris nostri nativitas ipsa compellit. Quid est quod nascituro Dom
Abbreviated transcription (Latin):
tus in sinu patris. totus in huma
corpe.Non relinquers supiora
enit querere terrena: qae in celis
ut conseruans. ex quȩ in terra st̃
luans. Ubiꝙ om̃ps. inscisis. in¬
uisus. hic sc̃s unigenit᷑ ds. Lc.iii.
Pienim hoc ueroun humanui
& corꝑale ĩmissum in aurib
urimorũ. non diuiditur ꝑ singu¬
siut pars in alio. & paris itr uins
ialio ses mom̃i incegrumi c
plenum habetur. ir¬

Expanded text:
totus in sinu Patris et totus in humano totus in sinu Patris et totus in humano corpore: non relinquens superna, venit quaerere terrena, quae in coelis sunt conservans, et quae in terris sunt salvans. Ubique omnipotens, inscissus, indivisus, hic sanctus unigenitus Deus. Si enim hoc verbum humanum et corporale immissum in auribus plurimorum, non dividitur per singulos, ut pars in alio, et pars sit iterum in alio, sed in omnibus integrum et plenum habetur,
Abbreviated transcription (Latin):
comburi uidebatur. & igis
eum ñ tangebat. & sicut trespus
in camino inclusi habebantur
tamen eos ñ ledebat incendium
nec odor fumi erat ieis. uel qes
leonum incluso. claustris ñ aꝑtis
allatum ẽ prandium ab abacuc:
ita & hȩc sc̃a uirgo genuit dñm.
sed intacta ꝑmansit. Mater effecta
est: s uirginitatem ñ amisit. Ge¬
nuit infantem: & ut dictum est
uirgo ꝑmansit. Uugo ergo genuit.
&e uirgo ꝑmansit. Mater filii ef¬
fecta est: & castitatis sigillum ñ
ꝑdidit. Quare: Quia ñ homo
ste tancũ qui uidebatur: sed uni¬
genitus erat d̃s qui in carne adue¬
ierat. Nec subito nec carnaliter ge¬
uitus est: sed ꝑfecta deitas in corꝑe.
ienit. Integer ergo iste ce indiuisus
Is in humano aduenit. uel genit᷑
st corꝑe: quiꝙ ds & dñs figuram
rui suscepit. Non enim pars uni¬
enici uenit in corꝑe. nec se ipse di¬
isit. ut dimidius apud patrem.
dimidius ẽẽt in uirgine: sea iotꝰ
puad patrem. & tocus in uugine.

Expanded text:
comburi videbatur, et ignis eum non tangebat , et sicut tres pueri in camino inclusi habebantur, et tamen eos non laedebat incendium, nec odor fumi erat in eis: vel quleonum incluso, claustris non apertis, allatum est ei prandium ab Abacuc : ita et haec sancta virgo genuit Dominum, sed intacta permansit. Mater effecta est, sed virginitatem non amisit. Genuit infantem, et ut dictum est virgo permansit. Virgo ergo genuit, et virgo permansit. Mater filii facta est, et castitatis sigillum non perdidit. Quare? Quia non homo iste tantum qui videbatur, sed unigenitus erat Deus qui in carnem advenerat. Nec subito carnaliter genitus est, sed perfecta deitas in corpore venit. Integer ergo iste et indivisus Deus in humano adveniens vel genitus est corpore, quique Deus et Dominus figuram servi suscepit. Non enim pars unigeniti venit in corpore, nec se ipse divisit, ut dimidius esset apud Patrem, et dimidius esset in Virgine, sed totus apud Patrem, et totus in Virgine,
Abbreviated transcription (Latin):
m cerrę. & librauit in pondere
ontes: & colles in statera: Quis
iuuit sp̃m dñi. aut quis consili¬
us cius fuit: & ostendit illi:
mquo iniit consilium. & instru
eum. & docuit eum semitant
sticiȩ. & erudiuit eum scientia:
uam prudenciȩ ostencdit illi :¬
de gen es quasi stilla situle:et
asi moinentũ staterȩ reputatȩ st̃

Expanded text:
e montes et colles in statera quis adiuvit spiritum Domini aut quis consiliarius eius fuit et ostendit illi cum quo iniit consilium et instruxit eum et docuit eum semitam iustitiae et erudivit eum scientiam et viam prudentiae ostendit illi ecce gentes quasi stilla situlae et quasi momentum staterae reput
Abbreviated transcription (Latin):
patre ds̃ uerbũ: natus est de ma¬
t̾re uerbũ caro factũ. Unusigitur est
acq idem ds̃ clei filius: natus ance
scła. & natus in scło. Ex utraq natiui¬
tas: unius est filii dei. Diuina: scd̃nt.
quã creator in forma dei coeternꝰ pat
ds̃ est. humana: scd̃m quã semet ip¬
sum exinaniens. & formã serui acci¬
piens. ñ solum in conceptu materni
uteri semetipsum. dũ homo fieret
eadem seruilis formȩ susceptione
formauit: uerumetiã de eodem ma¬
tris utero idem ds̃ homo factus exinit¬
& in cruce idem ds̃ homo factus pe¬
pendit. & in sepulchro idem ds̃ homo
factus iacuit. & ab inferis idem ds̃ bo¬
mo factus die tercio resurgit. Sed

Expanded text:
Patre Deus Verbum, natus est de matre Verbum caro factum. 11. Unus igitur est atque idem Deus Dei Filius natus ante saecula, et natus in saeculo; et utraque nativitas unius est Filii Dei: divina, secundum quam creator in forma Dei coaeternus Patri Deus est; humana, secundum quam semetipsum exinaniens, et formam servi accipiens, non solum in conceptu materni uteri semetipsum, dum homo fieret, eadem servilis formae susceptione formavit, verum etiam de eodem matris utero idem Deus homo factus exivit, et in cruce idem Deus homo factus pependit, et in sfactus iacuit, et ab inferis idem deus homo factus die tertio resurrexit'. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
qui propͥus atq unigenitꝰ dei
patris filius est. sed sp̃c sc̃s nasceret᷑
ex uirgine: ñ ipsum filiũ qui factus
est ex muliere. factus est sub lege. na¬
tus de sp̃u scõ & maria uirgine. in
sẏmbolo acceptũ. & corde ad iustici-¬
am credere. & ore ad salutem sc̃a con-¬
nicus deo. de sua natura semel sine
initio genuit filium deũ sibi cocqua¬
lem: & eadem qua ipse naturaliter
eternus est diuinitate coeternum.¬
Sed idem dei filius cũ sit ds̃ eteris¬

Expanded text:
qui proprius atque unigenitus Dei Patris Filius est, sed Spiritus sanctus nasceretur ex virgine, non ipsum Filium qui factus est ex muliere, factus sub Lege, natum de Spiritu sancto ex Maria virgine, in Symbolo acceptum, et corde ad justitiam crederet, et ore ad salutem sancta connitus Deo, semel de sua natura sine initio genuit Filium Deum sibi aequalem, et eadem qua ipse naturaliter aeternus est divinitate coaeternum.Sed idem Dei Filius cum sit Deus aeter
Abbreviated transcription (Latin):
roris siii. Bcch. Precipitauit dñs
nec peꝑcit om̃ia speciosa iacob des-¬
truxit in furore suo munitiõnes
uirginis iuda: deiecit in terrã. pol¬
luit regnũ & pͥncipes eiuis. Gimel.
Confregit in ira furoris sui omne
cornu isrł. auertit retrorsũ faciem
suam a facie inimici: & succendit
miacob quasi ignem flãme deuo¬
ranitis ingiro. Delech. T etendit
aftum suũ quas inimicus. firma¬
uit dexcciam st̃a quast hostis: q oe

Expanded text:
i BETH praecipitavit Dominus nec pepercit omnia speciosa Iacob destruxit in furore suo munitiones virginis Iuda deiecit in terram polluit regnum et principes eius GIMEL confregit in ira furoris omne cornu Israhel avertit retrorsum dexteram suam a facie inimici et succendit in Iacob quasi ignem flammae devorantis in gyro DELETH tetendit arcum suum quasi inimicus firmavit dexteram suam quas
Abbreviated transcription (Latin):
loquentes nr̃is lingius magnalia dẽi.
Stupebant aucẽ om̃s: & mirabant᷑
adinuicem dicentes. Quidnãm uult
hoc esse: Alii autẽ irridentes dicebañs:
quia musto plenisunt isti. Ee. iu.

Expanded text:
loquentes illos suis linguis magnalia dei. stupebant autem et haesitabant, ad inuicem dicentes: quidnam uult hoc esse? alii uero irridebant eos dicentes: quia musto repleti sunt isti.
Abbreviated transcription (Latin):
suura uirũ habeat. Uxori uir debi¬
tum reddat: similiter autẽ & uxor
uiro. Mulier sui corꝑis potestatem
non habet. sed uir. Similiterautẽ
sed mulier. Nolite fraudare inco¬
uicem. nisi forte ex consensu ad
tempus ut uacetis orationi. c ite¬
rum reuertimini in id ipsum: ne

Expanded text:
 habeat. uxori uir debitum reddat, similiter autem et uxor uiro. mulier sui corporis potestatem non habet, sed uir. similiter autemabet, sed mulier. nolite fraudare inuicem, nisi forte ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi: et iterum reuertim
Abbreviated transcription (Latin):
um. Uolo aucẽ om̃s homines esse:
sicut meipsum. Sed unusqͥs pa¬
prium habet donũ ex deo: aliusi
quidem sic. alius uerosic. Te. uͥit¬
ico autem ñ nuptis & uuidus
Bonum est illis: si sic manse¬
rint sicut & ego. Quod si se ñ conti¬
nent. nubant. Melius est enim nu¬
bere quam uri. His autem qui ma¬
trimonio iuncti sunt. precipio no
ego sed añs. uxorem a uiro ñ dist¬
ciere. Qa si discesserit manere inl

Expanded text:
um. uolo autem omnes homines esse sicut me ipsum: sed unusquisque proprium habet donum ex deo, alius quidem sic, alius uero sic. dico autem non nuptis et uiduis, bonum est illis si sic maneant, sicut et ego. quod si se non continent, nubant. melius est enim nubere quam uri. his autem qui matrimonio iuncti sunt praecipio, non ego, sed dominus, uxorem a uiro non discedere: quod si discesserit, manere
Abbreviated transcription (Latin):
uobis: qͦd iudicia habetis inter uos.
Quare ñ magis iniuriam accipitis:
Quare non mag̾is fraudem patimi¬
ni: Sed uos in uiriam facitis. ꝙ frau¬
datis: & hoc fr̃ibus. An nescitis quia
iniqui regnum dei ñ possidebunt:
Nolite errare. Neq fornicarii. neq
iclolis scruentes. neq adulceri. neq¬

Expanded text:
uobis, quod iudicia habetis inter uos. quare non magis iniuriam accipitis? quare non magis fraudem patimini? sed uos iniuriam facitis et fraudatis, et hoc fratribus. an nescitis quia iniqui regnum dei non possidebunt? nolite errare: neque fornicarii, neque idolis seruientes
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis uocatus est: ñ circũcidat᷑.
Cirtumcisio nichil est. & preputi¬
um nichil est: s obseruatio man¬
datorum dei. Unusquisq inqua
uocatione uocatus est: in ea ꝑma¬
neat. Seruus uocatus es. ñ sit tibi
curȩ: sed & si potes liber fieri. ma¬
gisutere. Qui enim indño uocatꝰ
et seruus: libertus est dñi. Simi¬
uter & qui liber uocatus ẽ: seriuis
est xp̃i. Precio empti estis: nolice
fieri serui hominũ. Unusqͥsq in

Expanded text:
s vocatus est? non circumcidatur. Circumcisio nihil est, et praeputium nihil est: sed observatio mandatorum Dei. Unusquisque in qua vocatione vocatus est, in ea permaneat. Servus vocatus es? non sit tibi curae: sed si potes fieri liber, magis utere. Qui enim in Domino vocatus est servus, libertus est Domini: similiter qui liber vocatus est, servus est Christi. Pretio empti estis, nolite fieri servi ho
Abbreviated transcription (Latin):
michi domos. plantaui uta
feci ortoi. & pomaria: & consaues
cuncti generis arborib. Extripe
mͥ piscinas aquarũ: ut utieit
siluam lignorsi germ ir anta

Expanded text:
michi domos et plantavi vineas, feci hortos et pomaria, consevi ea cuncti generis arboribus. Extruxi michi piscinas aquarum ut irrigarent silvam lignorum germinant
Abbreviated transcription (Latin):
stantias regum ac ꝓuinciarũ. Feci
mͥ cantores & cancatrices: & delicias
filiorũ hominũ. Scyphos & urce¬
os in ministerio ad uina fundencła:
& suꝑgressus sum opib om̃i qͥ fue¬
apientia quoq ꝑseuerauit me-¬
cum: & om̃ia quȩ desideraue-¬
runt oculi mei ñ negaui eis. Nec pro-¬
hibai cor quin om̃i uoluntate frue¬
retur. & obbectaret se in hisquȩ pa-¬
raueram: & hanc ratus sum partem
meam. si uterer labore meo.Cũq
conuertissem ad uniuersa oꝑa quȩ
fecerant manus meȩ. & ad labores
inquib frustra sudaueram: uidi in
om̃ib uanitatem. & afflictionem

Expanded text:
ntias regum et provinciarum. Feci michi cantores et cantatrices et delicias filiorum hominum, scyphos et urceos in ministerio ad vina fundenda, et supergressus sum opibus omnes, apientia quoque perseveravit mecum: et omnia, quae desideravunt oculi mei, non negavi eis: Nec prohibui cor meum quin omni voluptate frueretur. et oblectaret se in his, quae praeparaveram: Et hanc ratus sum partem meam, si uterer labore meo. Cumque me convertissem ad universa opera, quae fecerant manus meae, et ad labores, in quibus frustra sudaveram, Vidi in omnibus vanit