comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatus ẽ saluator. Sic gͦ deus hȩc non fecit. qͥs
ille fuit qui hȩc fecit: Nos putauimus dm̃ fe¬
cisse hec omnia. Nos dicitis : quia deus hȩc ñ
fecit. Dicite gͦ quis ille fuit qui hec fecit: Ap̃c
inquiunt hȩc omnia fecit. Ergo xp̃c fecit:
fuit. Nolite tangere xp̃os meos et in ꝓpħis meis
nolite malignari. Uos tangitis xp̃m : et in ꝓ¬
non eẽt. Sͦ tangitis xp̃m. Non aꝑte negatis.
s occulte necatis. Non inquiunt negamus aut
necamus : s ideo dicimus dm̃ mortuũ ñ fuisse.
quia scdm diuinitatẽ xp̃c mortuus ñ fuit. Sͦ¬
dicite qm̃ xp̃c ambulauit in t̾ra. filium homi¬
nis in cȩlo non fuisse : quia scdm humanitatẽ
in cȩlo ñ fuit. Si autẽ non ideo homo in cȩlo
non fuit qͣndo in t̾̃ra ambulauit. xp̃c. quia¬
gͦ non est: Scd̾m hoc non ẽ : tam̃ ẽ quia scđm
aluid ẽ. Auctoritatẽ uultis : audite lucernam:
si non creditis luci. Auoꝰ dicit. Si ꝓpt̃ hominẽ
mortuus ẽ deus. non ẽ homo uicturus cũ dõ:

Expanded text:
t, quis ille fuit, qui haec fecit? Nos putavimus Deum fecisse haec omnia. Vos dicitis, quod Deus haec non fecit. Dicite ergo: Quis ille fuit qui haec fecit? Christus, inquiunt, haec omnia fecit. Ergo Christus haefuit. Nolite tangere christos meos; et in prophetis meis nolite malignari . Vos tangitis Christum, et in pnon esset. Ergo tangitis Christum. Non aperte negatis, sed occulte necatis. Non, inquiunt, negamus aut necamus: Sed ideo dicimus Deum mortuum non fuisse, quia secundum divinitatem Christus mortuus non fuit. istus ambulavit in terra Filium hominis in coelo non fuisse, quia secundum humanitatem in coelo non fuit. Si autem non ideo homo in coelo non fuit, quando in terra ambulavit Christuergo non est? Si secundum hoc non est, tamen est; quia secundum aliud est. Auctoritatem vultis? Audite lucernam, si non creditis luci. Augustinus dicit: Si propter hominem mortuus est Deus, non est homo victurus cum Deo?
Abbreviated transcription (Latin):
Up̃c autẽ sacram̃ti nom̃ est. quomͦ si dicatur
ꝓpħa. quomͦ si dicatur sacerdos. Lege sermo¬
nem augustini in epłam ioħis. ibi hoc repe¬
reperies. Idem ĩlibro de predestinatione scõꝵ.
lile inquit nos crede in xp̃m fecit: qui nob̾
fecit in quẽ credimus xp̃m. Hoc itaq augu¬
aut infectus: Ambrosius in libro quem detͥ¬
Deniq et alibi habes: qui fact᷑ ẽ ei ex semine
dauid sed̾m carnem. Scd̾m carnẽ utiq ex
semine dauid factus ẽ. deus autẽ ante scła

Expanded text:
us autem sacramenti nomen est, quomodo si dicatur propheta, quomodo si dicatur sacerdos. Lege sermonem Augustini in epistolam Joannis, ibi hoc reperies. Idem in libro De praedestinatione sanctorum: Ille, inquit, nos credere in Christum fecit qui nobis fecit in quem credimus Christum. Hoc itaquaut infectus? Ambrosius in libro quem De Treferendum. Denique et alibi habes: Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Secundum carnem utique ex semine David factus est. Deus autem an
Abbreviated transcription (Latin):
in tempore fuit. s homo ꝓpt̃ diuinitatem
ante temꝑa non fuit. quia quando deusan-¬
te tempora fuit. nomo adhuc deus non fuit :
Fortassis aliquid rõnis erit. ꝓpt̃ qđ eiusmodi
locutiones caueatis : salua tam̃ integritate
fidei. xp̃ianȩ. ut unum eundemq ipsum eẽ
credatis. qui et in temꝑe homo fuit ꝓpt̃ hu¬
manitatem suam. et ante temꝑa deus fuit¬
ꝓpt̃ diuinitatẽ suam. Et idcirco idem ipse
ueracit̾ se dixit et in temꝑe uenisse nominẽ:
et ante tempora fuisse dm̃. Cum autem et¬
hoc et hoc dixit. non alius et alius dixit: s
scdm aliud et aliud dixit. Quod deus dixit
homo dixit. et quod homo dixit: deus dix̃.
quia et homo deus. et deus homo unus fuit.
Quando dico homo: naturam significo hu¬
manam. animam et carnem. Quando dico
deus. naturam significo diuinam. uerbi di¬
uinitatẽ. Item quando dico hominiᷤᷤ ꝑsonã
significo exanima et carne. Item quando di¬
co deus: ꝑsonam significo. in diuinitate. Ñ

Expanded text:
in tempore fuit, sed homo propter divinitatem ante tempora non fuit, quia quando Deus ante tempora fuit, homo adhuc Deus non fuit? Fortasse aliquid rationis erit, propter quod ejusmodi locutiones caveatis; salva tamen integritate fidei Christianae ut unum eumdemque ipsum esse credatis, qui et in tempore homo fuit, propter humanitatem suam; et ante tempora Deus propter divinitatem suam. Et idcirco ipse idem veraciter se dixit, et in tempore venisse hominem, et ante tempora fuisse Deum. Cum autem hoc et hoc dixit: non alius et alius dixit, sed secundum aliud et aliud dixit. Quod Deus dixit, homo dixit; et quod homo dixit, Deus dixit, quia et homo Deus, et Deus homo unus fuit. Quando dico homo, naturam significo humanam, id est animam et carnem. Quando dico Deus, naturam significo divinam, id est Verbi divinitatem. Item quando dico homo, personam significo ex anima et carne. Item quando dico Deus, personam significo in divinitate. Non
Abbreviated transcription (Latin):
eius ẽ : quia natura eius est. Quod homo ẽ.
ex eo ẽ quod hominiᷤ ẽ. qđ deus ẽ: ex eo ẽ qͦd dĩ
est. Etenim quod deus est ex diuinitate est.
Hoc ẽẽ eius ẽ: quia natura eius est. Et ideo
quod ddeus ẽ ex eo ẽ quod suum ẽ: quod ho-¬
mo ẽ ex eo ẽ qdđ hominis ẽ. Quaꝓpt̃ quia
deus ex eo quod hominis ẽ nomo est. et
nomo ex eo quod dei ẽ deus ẽ: ꝓfecto et ds̃
homo. et nomo deus ẽ. Iterũ quia non ex
alio homo deus. qͣm deus. neq ex alio deus no¬
mo qͣm homo: non alius ẽ s idem deus et ho¬
mo. Tam̃ quod nomo in suo ẽ conditione. ds̃
in eodem est. dignatione. et quod deus in suo
ẽ ꝑ naturam. homo in eodem ẽ ꝑ gr̃am. Sic
itaq in xp̃o aliam dicimus ẽẽ naturam hu¬
manam. et aliam diuinam. s non alium di¬
cimus ẽẽ hominẽ. et alium dm̃i: s dm̃ et ho¬

Expanded text:
ejus; quia natura ejus est. Quod homo est, ex eo est quod hominis est. Quod Deus est, ex eo est quod Dei est. Etenim quod Deus est, ex divinitate est: hoc esse ejus est, quia natura ejus est. Et ideo quod Deus est, ex eo est quod suum est. Quod homo est, ex eo est quod hominis est. Quapropter quia Deus et homo ex eo quod hominis est, homo est; et homo ex eo quod Dei est, Deus est; profecto et Deus homo, et homo Deus est. Item quia non ex alio homo Deus, quam Deus, neque ex alio Deus homo, quam homo; non alius, sed idem est Deus et homo. Tamen quod homo in suo est conditione; Deus in eodem est dignatione; et quod Deus in suo est per naturam; homo in eodem est per gratiam. Sic itaque in Christo aliam dicimus esse humanam naturam, et aliam divinam; sed non alium dicimus esse hominem, et alium Deum; sed
Abbreviated transcription (Latin):
manitas siue ꝓpinquitas hoc modo custo¬
ditur. Nemo cõmatrẽ aut filiam spiritalẽ
ucorẽ ducere potest. Simili mͦ mulier cõm¬
patri suo aut filio spiritali uxor eẽ non po¬
test. Filius quoq cõmatrẽ patris uł filiã
spiritalẽ uxorẽ hab̾e ꝓhibetur. Et similit̃
filia compatri matris suȩ aut filio spirita¬
li uxor eẽ non potest. In concilio triburien¬
si concedit᷑. ut homo de functo compatre
suo uxorẽ illius dueat. si ei cõm̃ater non ẽ.
Qđ si uerum ẽ : similit mulier defuncta cõma¬
tre sua uiro illiꝰ nub̾e potest si ei compat̃ non

Expanded text:
manitas sive propinquitas hoc modo customanitas sive propinquitas hoc modo custoditur. Nemo commatrem aut filiam spiritualem uxorem ducere potest. Simili modo mulier compatri suo aut filio spirituali uxor esse non potest. Filius quoque commatrem patris vel filiam spiritualem uxorem habere prohibetur. Et similiter filia compatri matris suae aut filio spirituali uxor esse non potest. In concilio Tiburiensi conceditur ut homo, defuncto compatre, suo uxorem illius ducat, si ei commater non est. Quod si verum est, similiter mulier, defuncta commatre sua, viro illius nubere potest, si ei compater non
Abbreviated transcription (Latin):
.UII. gradus in ꝓbibitione continentur.
Qui autẽ patrẽ et matrẽ radicẽ generatio¬
nis ẽẽ dicunt. silium autẽ et filiam quasi
truncum generationis constituunt. isti in
nepotib pͥmum gradum computandum
censent. sedm quam acceptionẽ ille gradus
qui in suꝑiori dispositione septimus fuit. in
hac sexcus ẽẽ ostenditur. Gradus consangui¬
nitatis quantũ ius tendatur sursũ et deorsũ
copulam coniugalẽ non amittit: sicut de
filio ad matrẽ et om̃s qui supra sunt hoc ẽ¬
ad filium et om̃s qui infra sunt. hoc ẽ nepo¬
tem ꝓnepotẽ. et cetera similit̃ de patre ad
filiam. uł de filia ad patrem supra et infra
consid̾atur. Quaꝓpt̃ int̾ eos qui a latere des¬
cendunt gradus consanguinitatis in mat̾¬
monio computantur. Quidã affinitatem
sedo gradu t̃minare uoluerunt. alii usq
ad .uii. sicut et consanguinitatẽ obseruan¬
dam eẽ iudicauerunt. Spiritalis autẽ ger-¬

Expanded text:
septem gradus in prohibitione continentur. septem gradus in prohibitione continentur. Qui autem patrem et matrem radicem generationis esse dicunt, filium autem et filiam quasi truncum generationis constituunt; isti in nepotibus primum gradum computandum censent, secundum quam acceptionem ille gradus qui in superiori dispositione septimus fuit; in hac sextus esse ostenditur. Gradus consanguinitatis quantumvis tendatur sursum et deorsum, copulam conjugalem non admittit, sicut de filio ad matrem et omnes qui supra sunt, hoc ead filium; et omnes qui infra sunt. Hoc est nepotem pronepotem, etc. Similiter de patre ad filiam, vel de filia ad patrem supra et infra consideratur. Quapropter inter eos qui a latere descendunt, gradus consanguinitatis in matrimonio computantur. Quidam affinitatem quinto gradu terminare voluerunt. Alii usque ad septimum sicut et consanguinitatem observandam esse judicaverunt. Spiritualis autem ger
Abbreviated transcription (Latin):
ria quȩdam sunt .i. consanguittas
affinitas. et spũalis germanitas. inqͥb
sanguinitas ẽ inter eos qui iungunt᷑ scđ̾ma
lineam generis. Affinitas ẽ int̾ eos qui gene¬
re quidem iuncti non fiuit. et tam̃ mediana
genere sunt sociati. Uerbi gr̃a. fũius fiat
mei consanguineus meus ẽ. uxor eius quȩ de
meo genere non ẽ. ꝑ ipsum qui ẽ de genere
meo affinis mͥ facta ẽ et ego illi. Qui gͦ de alie¬
na cognatione uxorẽ ducit. cognatos suos af¬
finitas illi facit: et ẽ int̃ mulierem et cognatoᷤ
uiri. siue int̃ uirum et oognatos mulieris.
non quidẽ consanguinitas s affiuitas: in qua
similit̃ ut consanguinitate contractus matͥ¬
monii ꝓhibetur. In consanguinitate usq
ad septimum gradũ coniugia uetita funt.
Quȩdam tam̃ scripturȩ in sexto gradu. quȩ¬
dam uͦ in .uiͦi. ꝓbibitionem t̃minare uident᷑.
Ambigua est eium locutio eum dicitur qđ
usq ad septium gradum coniugia copu¬
lari non ꝑmittuntur. Quidam pͥmo gratu

Expanded text:
ria quaedam sunt, id est consanguinitas, affinitas et spiritualis germanitas; in quibsanguinitas est inter eos qui junguntur secundum lineam generis. Affinitas est inter eos qui genere quidem juncti non sunt, et tamen mediante genere sunt sociati. Verbi gratia: Filius fratris mei consanguineus meus est; uxor ejus quae de meo genere non est, per ipsum qui est de genere meo affinis mihi facta est, et ego illi. Qui ergo de aliena cognatione uxorem ducit, cognatos suos illi affines facit, et est inter mulierem et cognatos viri, sive inter virum et cognatos mulieris non quidem consanguinitas, sed affinitas, in qua similiter ut in consanguinitate contractus matrimonii prohibetur. In consanguinitate usque ad septimum gradum conjugia vetita sunt. Quaedam tamen Scripturae in sexto gradu, quaedam vero in septimo prohibitionem terminare videntur. Ambigua est enim locutio cum dicitur, quod usque ad septimum gradum conjugia copulari non permittuntur. Potest enim et
Abbreviated transcription (Latin):
on faciet nifuturũ cor miserum ustoꝵ excom¬
passione dampnatoꝵ condolendi affectio: uͥ
tantum erit scõꝵ de dei contemplatione gau-¬
dium ut tristicie nulluf tribuatur introitus.
Sic̃ comparat᷑ color candidus nigro colori fit pulchri¬
or: ita et scõꝵ requies comparata damynationi ma¬
tur impii pęna. Post resurreccionem scĩs incarne ꝓmis¬
sa ẽ cȩloꝵ ascensio: dicente ad patrem xp̃o. Uolo ut ubi
sum ego et ipfi sint mecum. Si enim membra sumus
dit et nos ascensuri sumus

Expanded text:
on faciet in futurum cor miserum justorum compassione damnatorum condolendi affectio, ubi tantum erit sanctorum de Dei contemplatione gaudium, ut tristitiae nullus tribuatur introitus. 2. Sicut comparatus color candidus nigro colori fit pulchrior, ita et sanctorum requies comparata damnationi matur impii poena. 4. Post resurrectionem sanctis in carne promissa est coelorum ascensio, dicente ad Patrem Christo: Volo ut ubi sum ego, et ipsi sint mecum . Si enim membra capitis dit, et nos ascensuri sumus
Abbreviated transcription (Latin):
S neq nauigio ꝑ flum̃. uł mare uectus.
Turbine merget᷑. uł fulmine ꝑeucietur.
A d causas etiam uincendaq prelia ꝓdest.
Et dulces somnos. et somnia leta ininistrat.
Huic binȩ dantur species. totidemq colores.
Cristallo similem germania mittere fertur.
Ceruleo tam̃ nifectum. rutiloq colore.
M ittit et hispanus regione manens lusitana.
F lammas spargentem. similemq colore pirito.
De ELIO TRO PI A.

Expanded text:
Sed neque navigio per flumen vel mare vectus, Sed neque navigio per flumen vel mare vectus, Turbine mergetur, vel fulmine percutietur. Ad causas etiam vincendaque praelia prodest, Et dulces somnos, et dulcia somnia praestat. Huic binae dantur species, totidemque colores. Crystallo similem Germania mittere fertur, Caeruleo tamen infectum, rutiloque colore. Mittit et Hispanus, regione manens Lusitana, Flammas spernentem, similemque colore pyropo. § XXIX. DE ELIOTROPIA.
Abbreviated transcription (Latin):
Crescit enun luna crescente. minorq minuta:
E fficitur. tanqͣm cęlestib auxia dampnis.
Icirco sc̃s lapis aplerisq uocatur.
D icitur ẽẽ potens ad amorem conciliandum.
Languentes etiam febre posse iuuare putatur.
Toto gestatus crescentis tempore lunȩ.
Nec minus et toto ꝑ detrimenta fluentis.
Effectus miros. et płima cõmoda gestat.
Hostem depulsum. terraq mariq fugabit.
Istius alcides ope. multa pericula uicit.
Succubuit quociens lapidẽ non sustulit illum.
entorum rabie cum turbidus estuat aer:
Cum tonat horrendum. eũ fulgurat igneꝰ ȩcher
Nubibꝰ illisis celo cadit ille lapillus.
C uius apud grecos extat de fulmine nomen.
Illis quippe locis quos constat fulmine tactos.
Iste lapis tantum reꝑire posse putatur
Unde cerauniꝰ est greco sermone uocatus.
Nam qđ nos fulm̃. greci dixere ceraunon.
Qui caste gerit nunc a fulmine non ferietur.
Nec domus aut uille quib affuerit lapis ille.

Expanded text:
escit enim luna crescente, minorque minuta escit enim luna crescente, minorque minuta Efficitur, tanquam coelestibus anxia damnis. Idcirco sanctus lapis a plerisque vocatur. Dicitur esse potens ad amorem conciliandum. Languentes etiam tisicosque juvare putatur. Toto gestatus crescentis tempore lunae, Nec minus et toto per detrimenta fluentis, Effectus miros, et commoda plurima praestat. Hostem depulsum terra marique fugabit. Istius Alcides ope multa pericula vicit: Succubuit quoties lapidem non sustulit istum. entorum rabie cum turbidus aestuat aer, Cum tonat horrendum, cum fulgurat igneus aether, Nubibus illisis, coelo cadit iste lapillus, Cujus apud Graecos exstat de fulmine nomen. Illis quippe locis quos constat fulmine tactos, Iste lapis tantum reperiri posse putatur, Unde ceraunius est Graeco sermone vocatus: Nam quod nos fulmen, Graeci dixere ceraunon. Qui caste gerit hunc, a fulmine non ferietur, Nec domus, aut villae, quibus assuerit lapis ille.
Abbreviated transcription (Latin):
nter precipuos lapides numeratur echites.
Quem petit extremis orbis iouis ales ab horis.
Custodem nidi defensoremq futurum.
Quo ualeat pullis dubios auertere casus.
Continet hic alium pregnantis more lapillum.
Creditur gͦ potens. pregnantib auxiliari.
Ne uł abortuiun faciant. partu ue laborent.
Appensus leuo solito de more la certo.
Confert preterea gestanti sobrietatem.
Auget diuicias. et amari cogit habentem.
Uictoremq facit. popłiq fauorib ornat.
Incolumes pueros dat uiuere siue puellas.
Atq caducoꝵ fertur cohibere ruinas.
Si quis suspectꝰ tibi sit de fraude uenem:
Tuq ꝓbare uelis. sua ñ sit iniqua uoluntas.
Participem mense quẽ formidas adhibeto.
Pulinento posito cui sit submissus echites.
Si fraus corde subest. temptans gluitire neqͥbit.
S i tuleris lapidem cupide gustata uorabit.
Puniceũ lapis. hic memoratur habere colorem.
Occeaniq latens in littorib reꝑitur.
A ut aquilȩ nidis. aut ꝑsarum regione.
De SI LeNIT C.

Expanded text:
nter praecipuos lapides numeratur ethites, Quem petit extremis orbis Jovis ales ab oris, 1659-60 Custodem nidi defensoremque futurum, Quo valeat pullis dubios avertere casus. Continet hic alium praegnantis more lapillum. Creditur ergo potens praegnantibus auxiliari, Ne vel abortivum faciant, partuve laborent; Appensus laevo solito de more lacerto. Confert praeterea gestanti sobrietatem. Auget divitias, et amari cogit habentem, Victoremque facit, populique favoribus ornat. Incolumes pueros dat vivere, sive puellas, Atque caducorum fertur cohibere ruinas. Si quis suspectus tibi sit de fraude veneni, Tuque probare velis sua num sit iniqua voluntas, Participem mensae, quem formidas, adhibeto; Pulmento posito, cui si submissus ethites, Si fraus corde subest, tentans glutire, nequibit; Sustuleris lapidem, cupide gustata vorabit. Puniceum lapis hic memoratur habere colorem, Oceanique latens in littoribus reperitur, Aut aquilae nidis, aut Persarum regione, DE SILENITE.
Abbreviated transcription (Latin):
qui inde ꝑ ꝓpagationẽ originis et naturã
et culpam trahere debuit. Quia gͦ xp̃c in lum¬
bis abrahȩ solam naturam habuit. ꝙpt̃ea quod
ipsam solam inde accepturus fuit: ꝓculdubio
oblatione non eguit. quȩ ꝓ eo qđ eius solum
ibi erat necessaria: non fuit. Oblatio enim ñ
ꝓ natura s ꝓ culpa offertur. quia si culpa not
ẽẽt: natura oblatione opus non haberet. Sic
itaq leui in lumbis abrahȩ decimatꝰ ẽ. quia
naturam et culpã ibi habuit. qui et naturã
et culpã inde accepturus fuit. Ap̃c uͦ decunatꝰ
accepturus erat. illam etiam tunc ibi culꝑam
non habuit. cum ipsa quȩ eius futura erat.
sine culpa natura. in sua origine culpȩ obno¬

Expanded text:
quia inde per propagationem originis, et naturam et culpam trahere debuit. Quia ergo Christus in lumbis Abrahae solam naturam habuit: propterea quod ipsam solam inde accepturus fuit, procul dubio oblatione non eguit, quae pro eo quod ejus solum ibi erat necessaria non fuipro natura, sed pro culpa offertur, quia si culpa non esset, natura oblatione opus non hitaque Levi in lumbis Abrahae decimatus est, quia et naturam et culpam ibi habuit, qui et naturam et culpam inde accepturus fuit. Christus vero decaccepturus erat, illam etiam tunc ibi culpam non habuit, cum ipsa quae ejus futura erat sine culpa natura, in sua origine culpae obno
Abbreviated transcription (Latin):
gra homo uie abinicio suo factus ẽ xp̃c. Deu
so sp̃u et hic renatus: de quo ẽ ille natus. Cal
spũ fit in nob̾ remissio peccatorũ: quo spũ facũ
ẽ ut nullum hab̾et ille peccatũm. Si gͦ factũe
ꝑ grãm. ut caro ila apeccato sub quo abond¬
ne sua erat mundaretur. et mundata in illo qͥ
lb ab omni peccato in ea futurus erat.a perca¬
to lib̾a assumeretur: ut nec gr̃a corruptioni
natiure pretudicium faceret. ne corruptio na¬
si caro eius ibi peccato obnoxia fuit: S seleu¬
aum ẽ qdͥ lioet caro xp̃i sicut caro ieui adhus
in lumbis sub peccato fuit: tam̃ ipsum peccatũ
enis ñ fuit. sub quo caro eius fuit. Hoc enuin
solum euis ibi fuit. quod inde futurũ euil¬

Expanded text:
gratia homo ille ab initio suo factus est Christus.gratia homo ille ab initio suo factus est Christus. De ipso spiritu et hic renatus de quo est ille natus eodem spiritu fit in nobis remissio peccatorum, quo spiritu factum est ut nullum haberet ille iam, ut caro illa a peccato sub quo ab origine sua erat mundaretur; et mundata in illo qui liber ab omni peccato in ea futurus erat a peccato libera assumeretur, ut nec gratia corruptioni naturae praejudicium faceret, nec corruptio nasi caro ejus ibi peccato obnoxia fuit? Sed sciendum est quod, licet caro Christi sicut caro Levi adhuc in lumbis Abrahae sub peccato fuit, tamen ipsum peccatum ejus non fuit, sub quo caro ejus fuit. Hoc enim solum ejus ibi fuit, quod inde futurum e
Abbreviated transcription (Latin):
eguisse. Tali ergo ratione ꝓbatos se putant
qđ caro illa quȩ a uerbo assumpta ẽ nunqͣm
obnoxia peccato fuit: fed ab micio siue meo
a quo descendit. siue in his ꝑ quos descendit.
munda seruata sit a peccato. ut aliquaudo eẽ
possec hostia ꝓpeccato. S catholicȩ ueritats
diffinitio. filium dĩ qui ꝓ peccatorib et de pec¬
catorib natus ẽ. de carne obnoxia peccato cat-¬
nem assumpsisse asserit lib̾am a pecco. et ideo
libam. quia lib̾atam. Ideo lib̾am ñ quia subil¬
lo nunqͣm fuit: s quia fub illo eẽ aliquando
cessauit. Quando assumpta est mundata est.
ꝑ eandem quippe gram natura humana nũ¬
data ẽ. ut u̾bo dĩ lib̃a a peccato uniretur. ꝑ
quam xpĩanus a peccato lib̾atur. ut eidem ua¬
nob sicut dicit beatus augustinꝰ grã in nr̃o ca¬
pite: unde scm uniuscuiꝰq naturã. se ꝑcun¬
cta membra eius diffundit. Ea gr̃a fit abiui¬
cio fidei suȩ homo quicumq xp̃ianus: qua

Expanded text:
eguisse. Tali ergo se ratione probare putant eguisse. Tali ergo se ratione probare putant quod caro illa quae a Verbo assumpta est, nunquam obnoxia peccato fuit; sed ab initio sive in eo a quo descendit, sive in iis per quos descendit, munda servata sit a peccato, ut aliquando esse posset hostia pro peccato. Sed catholicae veritatis definitio Filium Dei qui pro peccatoribus et de peccatoribus natus est de carne obnoxia peccato, carnem assumpsisse asserit liberam a peccato, et ideo liberam; quia liberatam. Ideo liberam, non quia sub illo nunquam fuerit, sed quia sub illo esse aliquando cessavit. Quando assumpta est, mundata est. Per eamdem quippe gratiam natura humana mundata est, ut Verbo Dei libera a peccato uniretur, per quam Christianus a peccato libnobis, sicut dicit beatus Augustinus, gratia in nostro capite, unde secundum uniuscujusque mensuram se per cuncta membra ejus diffudit. Ea gratia fit ab initio fidei suae homo quicunque Christianus, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius xp̃i ac noui sacerdocii gerebat. ab abra¬
ham decimas accepisse oftendit. in qua deci¬
matione etiam leui a quo ueteris sacerdocii
ministros descendusse dubium ñ est. decima¬
tum comꝓbauit: ac ꝑ hoc uetus sacerdociũ
qd̃ in leii decimas dedit inferrus. nouum
aute qd melchisedecb qui forma xp̃i ẽ decimaᷤ
accepit. suꝑus et dignius estimandum. Ubi
tam̃ xp̃m qui tunc scd̾m carnẽ similit̃ in leui
in lumbis abrahe fuit. decimatũ non dicimus:
ne simili ratione nouũ quoq sacerdocium qđ
in xp̃o ẽ ibidem decimas dedisse conuincam᷑.
Quomͦ autẽ leui qui scđm carnem in lumbis
tunc fuit. Aecimatus ẽ: et xp̃c qui sed̾m carnẽ
ibidem fuit decimat᷑ ñ ẽ. nullam causam aliã
inuentri posse putauit. nisi qui caro leui cum
culpa ibi fuit. caro xp̃i non fuit: atq idõ qđ
peccato obnoxiaim erat. expiatione eguisse.
qđ autẽ nundũ atq a peccato lib̾um erat. ñ

Expanded text:
ipsius Christi ac novi sacerdotii gerebat, ab Abraipsius Christi ac novi sacerdotii gerebat, ab Abraham decimas accepisse ostendit, in qua decimatministros descendisse dubium non est, decimatum comprobavit; ac per hoc vetus sacerdotium quod in Levi decimas dedit inferius; novum autem quod in Melchisedech, qui forma Christi est, decimas accepit, superius et dignius existimandum. Ubi tamen Christum qui tunc secundum carnem similiter ut Levi in lumbis Abrahae fuit decimatum non dicimus, ne simili ratione novum quoque sacerdotium quod in Christo est, ibidem decimas dedisse convincamur. Quomodo autem Levi qui secundum carnem in lumbis Patris tunc fuit, decimatus est; et Christus qui secundum carnem ibidem fuit decimatus non est, nullam causam aliam inveniri posse putant nisi quia caro Levi cum culpa ibi fuit, caro Christi non fuit. Atque ideo quod peccato obnoxium erat expiatione eguisse, quod autem mundum atque a peccato liberum erat, non
Abbreviated transcription (Latin):
ulti querunt de carne illa quam uer¬
pum assumpsit. qualit̃ apeccato mũ¬
da fuerit. et qualit̾ sine peccato penã
peccati portauit. Et de eo quidem qualit̃ a
peccato uł munda fuerit uł mundata. quo¬
rundã ȩstimationẽ tacere ñ debemus. ne for¬
te si non exponatur non uideatur. et si non
uideatur quod ẽ. credatur quod non est. Qui¬
dam putant carnẽ illam quȩ assumpta ẽ a
uerbo. ita ab micio et in pͥmo parente quan¬
do tota massa naturȩ numane ꝑ peccatum
corrupta ẽ. a contagio et corruptione pecca¬
ti immunẽ fuisse eustoditam et ab ipso pͥmo
parente usq ad susceptionẽ sui a uerbo. lib̾am
ab om̃i peccato et mundam deductam. ut
minqͣm sub peccato fuerit. et ideo a peccato ñ
libatam. s libam. Aiunt enĩ quia ila pars
naturȩ nuinanȩ sub peccato eẽ non debuit.
ꝑ quã ipsa natura numana uͥ obnoxia pecca¬
to fuerat a peccato lib̾anda erat. Ad comꝓban
preferendum assereret. melchisedech qui dypũ

Expanded text:
ulti quaerunt de carne illa quam verbum assumpsit qualiter a peccato munda fuerit, et qualiter sine peccato poenam peccati portaverit. Et de eo quidem qualiter a peccato munda fuerunt vel mundata, quorumdam aestimationem tacere non debemus, ne forte si non exponatur non videatur, et si non videatur quod est, credatur quod non est. Quidam putant carnem illam quae assumpta est a Verbo, ita ab initio et in primo parente, quando tota massa naturae humanae per peccatum corrupta est, a contagione et a corruptione peccati immunem fuisse custoditam, et ab ipso primo parente usque ad susceptionem sui a Verbo, liberam ab omni peccato et mundam deductam, ut nunquam sub peccato fuerit, et ideo a peccato non liberatam, sed liberam. Aiunt enim quia illa pars naturae humanae sub peccato esse non debuit, per quam ipsa natura humana ubi obnoxia peccato fuerat, a peccato liberanda erat. Ad probandm veteri praeferendum assereret, Melchisedech, qui typum
Abbreviated transcription (Latin):
tolli urtutib ne grauiꝰ ꝑ uirtutes eorruat. qͣm p̾us¬
ex lapsu uicioꝵ iacebat. Quem deus iustificat. ne tre¬
rum se de untutib erigat. Quȩdam ille uirtutum
dona tribuit. quedam retrahit: ut dum mensde es
quos habet erigitur. iterum de eo quod uequaquan
habere dbgnoscitur humilietur. Quissdono glestis
gra inspiratus adiirtutes erigitur: si forte moderantis
dei manu aliqua aduersttate repͥmitur. ne de acceptis
uirtutib excollatur. frangi non debet. quia et hoc
ipsum quod plagis humiliatur equanimit̃ ferre a¬
culdubio urtutis ẽ magne
.xxxui. De pugna uir

Expanded text:
tolli virtutibus, ne graviutolli virtutibus, ne graviuex lapsu vitiorum jacebat. 9. Quem Deus justificat, ne iterum se de virtutibus erigat, quaedam illi virtutum dona tribuit, quaedam retrahit, ut dum mens de hoc quod habet erigitur, iterum de hoc quod nequaquam habere cognoscitur humilietur. 10. Quisquis dono coelestis gratiae inspiratus ad virtutes erigitur, si forte moderantis Dei manu aliqua adversitate reprimitur, ne de acceptis virtutibus attollatur, frangi non debet, quia et hoc ipsum, quod plagis humiliatur, aequanimiter ferre procul dubio virtutis est magnae. CAPUT XXXVII. De pugna vir
Abbreviated transcription (Latin):
ideo ꝑdurant: quia dutiꝰ gradatim ad ꝓfectum ꝑ¬
uenunt. Nichil ꝓdest adiixto maro agere aliquid
bonuin: s prius cohibendum ẽ amalo. deiide exer¬
cendum bonum. Hoc enim indicat ꝓpħa cum dicit.
uicia extirpanda sunt in homine: deinde inserende
uirtutes. llam coherere et conuingi non potest uerrcal
eum mendacio: pudor cum petulantia. fides cum ꝑti¬
dia. castitas cum lixuria. Quedam sunt suminȩ uir¬
tutes: quȩdam uero mediȩ. tides. spes. et caritas. sum¬
me iurtites funt. flam aquib habentur utiq uera¬
citer habentur. Aũȩ uero uirtutel mediȩ sunt. qus
ad ittilitatem et ad ꝑniciem possunt hab̾i. si de bilat¬
rogant᷑ quisq tumuerit. Ut pote docttina. ieuinuro
castitas. scientia. siue temporales diuiciȩ. De quibiss
scilicet et bene operare possumus et male. Qiuisquil ex
deteriore iam melior ẽẽ cepit: caueat de acceptilex¬

Expanded text:
ideo perdurant diutius, quia gradatim ad profectum pideo perdurant diutius, quia gradatim ad profectum perveniunt. 5. Nihil prodest, admisto malo, agere aliquod bonum; sed prius est cohibendum a malo, deinde exercendum bonum. Hoc enim indicat propheta, cum di . 239 6. Prius vitia exstirpanda sunt in homine, deinde inserendae virtutes. Nam cohaerere et conjungi non potest veritas cum mendacio, pudor cum petulantia, fides cum perfidio, castitas cum luxuria. 7. Quaedam sunt summae virtutes, quaedam vero mediae. Fides, spes et charitas summae virtutes sunt. Nam a quibus habentur, utique veraciter habentur. Aliae vero virtutes mediae sunt, quia et ad utilitatem et ad perniciem possunt haberi, si de his arroganter quisque tumuerit, utpote doctrina, jejunium, castitas, scientia, sive temporales divitiae, de quibus scilicet et bene operari possumus, et male. 8. Quisquis ex deteriore jam melior esse coepit, caveat de acceptis ex
Abbreviated transcription (Latin):
tutib deceptam se conspiciat uiciis dampnabilib
d uirtutes difficile consurgimus: ad uicia sine
laboreꝰ labimur. Ista enim ꝓna: illa ardua sunt.
Grandes enim sudores ꝑpetimus: ut ad clum cons¬
cendere ualeamus. Quemadmodum ad uirtutum ten¬
dentes culmen. non a fũmis inchoant s a modicis ut
sensim ad altiora ꝑtingant: ita et qui dilabuntur
ad uicia non statim amagnis criminib icipiunt
s a modicis assuescunt. et sic in maximis ꝓruunt.
Sic̃ paulatim homo aminimis uicis in maximis
ꝓruit: ita a modicis uirtutib gradatim ad ea quȩ
sunt excelsa conscendit. Qui autem in ordinate uirtu¬
tes comprehendẽ nititur: cito ꝑiclitatur. Hȩc ẽ cau¬
sa in rerum natura ut quecumq uelociter adpro¬
fectum tendunt: sine dubio celeriter fimiantur.
sicut herbȩ quȩ tanto festine ꝑeunt. quanto ce¬
leriꝰ crescunt. At contra arbores alta radice fundate

Expanded text:
tutibus deceptam se conspiciat vitiis damnabilibus.tutibus deceptam se conspiciat vitiis damnabilibus.irtutum. 1. Ad virtutes difficile consurgimus, ad vitia sine labore dilabimur. Ista enim prona, illa ardua sunt. Grandes enim sudores perpetimur ut ad coelum conscendere valeamus. 2. Quemadmodum ad virtutum tendentes culmen, non a summis inchoant, sed a modicis, ut sensim ad altiora pertingant, ita et qui dilabuntur ad vitia, non statim a magnis criminibus incipiunt, sed a modicis assuescunt, et sic in maximis proruunt. 3. Sicut paulatim homo a minimis vitiis in maximis proruit, ita a modicis virtutibus gradatim ad ea quae sunt excelsa contendit. 4. Qui autem inordinate virtutes comprehendere nititur, cito periclitatur. Haec est causa in rerum natura, ut quaecunque velociter ad profectum tendunt, sine dubio celeriter finiantur; sicut herbae, quae tanto festinius pereunt, quanto celerius crescunt. At vero contra arbores alta radice fundatae
Abbreviated transcription (Latin):
hum ilitatis. quod tamen est uieium tunoris. S et ꝓ¬
cacitas uocis ꝓ ueritatis lib̾tate accipitur: et uiciũ
pigriciȩ quietis uirtutẽ imitatur. Porro uicium
inquietudinis uirtutẽ se uult uocari sollicitudinis.
et p̃cipitationis facilitas. feruor boni studii credit᷑.
et bene agendi tarditas. consilii mora eẽ uidetur.
dum tam̃ ista sit uit᷑. illa uicium. Lali igitur exem¬
plo. uicia species uirtutum imitantur. et inde se nõn¬
nulli eẽ iustos confidunt: unde maxime reprobantur.
Aptum exemplum uiciorum: de latronis specie fumi¬
mus. Nam sicut ex insidiis latro ꝓcedit. seq iter agen¬
tib iungit. fingens se socium donec decipiat in ꝓuisũ
et dum subito eruperit ad exitum latro manifestus
ostenditur: ita se miscent interdum ꝑiculose uirtu¬
tib uicia. quousq omnem boni oꝑis efficatiam in suis
usib rapiant. ut anima quȩ sibi erat placens de uir¬

Expanded text:
humilitatis, quod tamen vitium est timoris. Sed et phumilitatis, quod tamen vitium est timoris. Sed et procacitas vocis pro veritatis libertate accipitur, et vitium pigritiae quietis 238 virtutem imitatur. Porro vitium inquietudinis virtutem se vult vocari sollicitudinis, et praecipitationis facilitas fervor boni studii creditur, et bene agendi tarditas consilii mora esse videtur, dum tamen ista sit virtus, illa vitium. Tali igitur exemplo vitia species virtutum imitantur; et inde se nonnulli esse justos confidunt, unde maxime reprobantur. 4. Aptum exemplum vitiorum de latronis specie sumitur. Nam sicut ex insidiis latro prodit, seque iter agentibus jungit, fingens se socium, donec decipiat improvisum, et dum subito eruperit, ad exitium latro manifestus ostenditur: ita se miscent interdum periculose virtutibus vitia, quousque omnem boni operis efficaciam in suis usibus rapiant, et anima quae sibi erat placens de vir
Abbreviated transcription (Latin):
uedam uicia: species uirtutum preferunt.
Ideoq ꝑniciosius suos sectatores despiciunt:
quia se sub uelamine uitutum tegitat.
Nam uicia quȩ statim uirtutibꝰ contraria apparent:
cito dum in palam ueneruit emendantur. ꝓpter
quod sequaces eorum de talib criminib erubeset.
Carnales autem plerumq ꝑ insensualitatẽ mentis
non agnoscunt uicium eẽ culpabile quod dignitni
uidetur dampnatione. Item quedam uicia species
untutum eẽ uidentur: s tamen uirtutes non sunt.
Nam interdum sub precexto iusticiȩ crudelitas agit᷑:
et putatur ẽẽ uirtus quod nimirum ẽ uicium. Sic
et renussa segnicies mansuetudo eẽ creditur: et quod
agit torpens negͣentia: putatur agere indulgentia
pietatis. Nonnumqͣm etiam urtutẽ largitatis imi¬
tatur uicium ꝓdigȩ effusionis. et uirtutem parcita¬
tis tristis tenacitas imitatur: et uicium ꝑtinaciȩ
absconditur sub utrtutȩ constanciȩ. Item timor sib¬
sub specie obedientiȩ occultatur: et dicitur uirtus

Expanded text:
edam vitia species virtutum praeferunt, ideoque perniciosius suos sectatores decipiunt, quia se sub velamine virtutum tegunt. Nam vitia, quae statim virtutibus contraria apparent, cito, dum palam venerint, emendantur, propter quod sequaces eorum de talibus criminibus erubescunt. 2. Carnales autem plerumque per insensualitatem mentis non agnoscunt vitium esse culpabile, quod dignum videtur damnatione. 3. Item quaedam vitia species virtutum esse videntur, sed tamen virtutes non sunt. Nam interdum sub praetextu justitiae crudelitas agitur, et putatur esse virtus quod nimirum est vitium, sicut et remissa segnities mansuetudo esse creditur, et quod agit torpens negligentia putatur agere indulgentia pietatis. Nonnunquam etiam virtutem largitatis imitatur vitium prodigae effusionis, et virtutem parcitatis tristis tenacitas imitatur, et vitium pertinaciae absconditur sub virtute constantiae. Item timor sub specie obedientiae occultatur, et dicitur virtus
Abbreviated transcription (Latin):
so sexu societatẽ. Auoquin iam non diceret᷑
coniugñ in senib si uł amisissent filios uł
non genuissent. in quib et si emarcuerit ar¬
dor carnis. inget tam̃ ordo caritatis. Etem in
nuptiis plus ualet scĩtas sacram̃ti qͣm fecum¬
ditas uentris. Unde quidam uon intelligentes
hoc quod dictum ẽ. illa mulier non potest ꝑti¬
nere ad xp̃i et eccłiȩ sacram̃tum. cum qua
nosettur non fuisse carnale cõmerciũ. estimant
sacramentũ coniugii eẽ non posse. uͥ cõmixtio
carnis non fuerit. Nescrunt enm quia officium
coniugii in carnis cõmixtione illam quȩ int̃
xp̃m et eccłiam ꝑ carnis susceptionẽ facta est.
erit. Coniugium tam̃ uerum. et uerũ coniu¬
gii sacramentum eẽ. etiã si carnale cõmereiũ
non fuerit subsecutũ. ĩmo potiꝰ tanto uerius
et sanctiꝰ eẽ. quanto nichil in se habet unde
castitas erubescat. s unde caritas głetur.
Nam et ipsum coniugium sacram̃tum ẽ. sic̃

Expanded text:
so sexu societatem. Alioquin jam non diceretur so sexu societatem. Alioquin jam non diceretur conjugium in senibus, si vel amisissent filios vel non genuissent; in quibus, etsi emarcuerit ardor carnis, viget tamen ordo charitatis. Item: In nuptiis plus valet sanctitas sacramenti, quam fecunditas ventris. Unde quidam non intelligentes hoc quod dictum est: illa mulier non potest pertinere ad Christi et Ecclesiae sacramentum cum qua noscitur non fuisse carnale commercium, existimant sacramentum conjugii esse non posse ubi commistio carnalis non fuerit. Nesciunt enim quia officium conjugii, in carnis commistione, illam quae inter Christum et Ecclesiam per carnis susceptionem faerit. Conjugium tamen verum, et verum conjugii sacramentum esse, etiam si carnale commercium non fuerit subsecutum, imo potius tanto verius et sanctius esse, quanto in se nihil habet unde castitas erubescat, sed unde charitas glorietur. Nam et ipsum conjugium sacramentum est, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
stitutũ sit pͥmo coniugi officiũ. ipse dõ in¬
stitutor et ordinator ostendit dicens. Cresci¬
de et multiplicamni et replete terram.
Ossiciũ autẽ coniugĩ. hoc ẽ carnis cõmixti¬
onem ante peccatum non ad remedium infir¬
mitatis. s ad multiplicationẽ ꝓlis institutum eẽ.
post peccatum autẽ idem ipsum ad remediumn
infirmitatis concessum: beatus augustinis te¬
statur his uerbis dicens. Utriusq sexus infir-¬
mitas ꝓpendens ruinam turpitudinis. recte
honestate nuptiarum excipitur: ut qđ sauis
ẽẽt officium. sit egrotis remedium. Item in con¬
iugio aliud eẽ. et altius rei sacram̃tum ẽẽ ip̃m
conuigiũ. et aliud eẽ et alt̾ius rei sacramentum
ẽẽ ipsum coniugii officium. idem ipse in libro
de bono coniugali testatur dicens. In coniu¬
gio aliquid boni ee uidecur. ñ solũ ꝓpt̃ ꝓpa¬
gationẽ filioꝵ. s etiã ꝓpt̃ naturalem indiu̾¬

Expanded text:
institutum sit conjugii officium, ipse Deus ininstitutum sit conjugii officium, ipse Deus institutor et ordinator ostendit, dicens: Crescite et multiplicamini et replete terram . Officium autem conjugii hoc est, carnis commistionem ante peccatum non ad remedium infirmitatis, sed ad multiplicationem prolis institutum esse, post peccatum aut idem ipsum ad remedium infirmitatis concessum beatus Augustinus testatur his verbis, dicens: Utriusque sexus infirmitas propendens in ruinam turpitudinis recte honestate nuptiarum excipitur, ut quod sanis esset officium, sit aegrotis remedium. Item in conjugio aliud esse et alterius rei sacramentum esse ipsum conjugium, et aliud esse et alterius rei sacramentum esse ipsum conjugii officium; idem ipse in libro De bono conjugali testatur, dicens: In conjugio aliquid boni esse videtur; non solum propter propagationem filiorum, sed etiam propter naturalem in diver
Abbreviated transcription (Latin):
Nutitutio coniugii dupplex ẽ. Una ante pec¬
catum ad officium. alia post peccatum ad
remediũ. Prima ut natura multiplicaret᷑.
scdã ut natura exciꝑetur. et inciũ choib̾et᷑.
Prima institutio conugium ꝓposuit in fe¬
dere dilectionis. ut in eo sacram̃tum eẽt soci¬
etatis que in sp̃u coustat int̃ dm̃ et animam.
Officium autẽ coniugii in cõmixtione carniᷤ¬
ꝓposuit. ut in eo sacram̃tum eẽt societatis
quȩ in carne futura erat int̃ xp̃m et eccłiã.
Sedã institutio coniugium in fedẽ dilectio¬
nis sanctiuit. ut ꝑ eius bona id quod incar¬
nis cõmixtione infirmitatis erat et delicti
excusaretur: officium autẽ coniugii in cõ¬
mixtione carnis concessit. ut in eo preter
generis humani multiplicationẽ. generan¬
tium infirmitas exciꝑetur. Quare autem
institutũ sit coniugii sacramentum: apłc
innuit uͥ uirum imaginẽ dĩ ẽẽ ac ꝑ hoc
quodã modo mulierẽ anime rationalis
typum portare ostendit. Quare item in

Expanded text:
nstitutio conjugii duplex est: una ante peccatum ad officium; altera post peccatum ad remedium. Prima ut natura multiplicaretur; secunda ut natura exciperetur, et vitium cohiberetur. Prima institutio conjugium proposuit in foedere dilectionis, ut in eo sacramentum esset societatis, quae in spiritu constat inter Deum et animam. Officium autem conjugii in carnis commistione proposuit, ut in eo sacramentum esset societatis, quae in carne futura erat inter Christum et Ecclesiam. Secunda institutio conjugium in foedere dilectionis sancivit, ut per ejus bona id quod in carnis commistione infirmitatis erat et delicti, excusaretur. Officium autem conjugii in commistione carnis, concessit ut in eo praeter generis multiplicationem generantium infirmitas exciperetur. Quare autem institutum sit conjugii sacramentum, Apostolus innuit . ubi virum imaginem Dei esse, ac per hoc quodammodo mulierem animae rationalis typum portare ostendit. Quare item primo
Abbreviated transcription (Latin):
una. Et si duo in carne una: iam non duo
tinere non potest mulier. cum qua nosett᷑
non fuisse carnale cõmerciũ. Potest tam̃
ꝑtinere ad aliud sacram̃tũ non magnium
in xp̃o et eccłia. s matus in dõ et animaie
Quio enims. Si magnũ ẽ quod in carne ẽ

Expanded text:
una . » Et si duo in carne una, jam non duo, ertinere non potest mulier, cum qua noscitur non fuisse carnale commercium: potest tamen pertinere ad aliud sacramentum, non magnum in Christo et Ecclesia, sed majus in Deo et anima. Quid enim? Si magnum est quod in
Abbreviated transcription (Latin):
iugio ipsa sit. non coniugiũ ex ipsa. Nam et ante
ipsam coniugium uerum ẽ. et sine ipsa sc̃m̃ eẽ
potest. nunc quidẽ si illa non adesset infructu¬
osius: nc̃ autẽ si illa non fuerit sincerius. Quod
enim post peccatum copła carnis coniugio ad¬
mitcitur: indulgentiȩ magis ẽ et compassionis.
ne uieium concupiscentiȩ qđ in humana carue
post peccatum radicanit. turpiꝰ in omnẽ exces¬
sum ꝓflueret: si nusqͣm licite excipi potuisset

Expanded text:
ugio ipsa sit, non conjugium ex ipsa. Nam et ante ugio ipsa sit, non conjugium ex ipsa. Nam et ante ipsam conjugium verum est, et sine ipsa sanctum esse potest: tunc quidem si illa non adesset infructuosius, nunc autem si illa non affuerit sincerius. Quod enim post peccatum copula carnis in conjugio admittitur, indulgentiae magis est et compassionis, ne vitium concupiscentiae quod in humana carne post peccatum radicavit, turpius in omnem excessum proflueret, si nusquam licite excipi potuisset
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ magnum ẽ quod in carne ẽ: maiꝰ utiq
ẽ quod in sp̃u ẽ. Si recte ꝑ seripturã scãm ds̃
sponsus dr̃: et anima rationał sponsa uocat᷑.
aliquid ꝓfecto inter deum et animam ẽ cuius
id quod in coniugio inter masculum et feminã
constat. sacram̃tum et imago ẽ. Et forte ut exp̃s¬
sius dicatur ipsa societas quȩ exteriꝰ in coniugio
pacto fedis seruatur. sacram̃tum ẽ. et ipsius sa¬
eram̃ti res ẽ dilectio mutua animoꝵ. quȩ ad
inuicẽ in societatis et fed̾is contugalis uinculo
custoditur: et hec ipsa rursum dilectio qua mas¬
culus et femina in sc̃ĩtate coniugii animis uni¬
untur. sacram̃tũ ẽ et signum illiꝰ dilectionis
qua ds̃ rationali animȩ intus ꝑ infusionẽ grȩ
suȩ et spc̃ scĩ participationẽ contungitur. Copła
ꝗͥ carnis quȩ ante peccatum in coniugio officiũ
fuit. et ꝓost peccatum in eodẽ ꝓ remedio concessa
est. sic utrobiq coniugio adiungitur: ut cũ con-¬

Expanded text:
magnum est quod in carne est, majus utique est quod in spiritu est, si recte per Scripturam sanctam Deus sponsus dicitur, et anima rationalis sponsa vocatur. Aliquid profecto inter Deum et animam ejus, cujus id quod in conjugio inter masculum et feminam constat, sacramentum et imago est: et forte, ut expressius dicatur, ipsa societas, quae exterius in conjugio pacto foederis servatur. Sacramentum et ipsius sacramenti res est dilectio mutua animorum, quae ad invicem societatis et foederis conjugalis vinculo custoditur. Et haec ipsa rursus dilectio, qua masculus et femina in sanctitate conjugii animis uniuntur, sacramentum est et signum illius dilectionis qua Deus rationali animae intus per infusionem gratiae suae et spiritus sui participatione conjungitur. Copula igitur carnis quae ante peccatum in conjugio officium fuit, et post peccatum in eodem pro remedio concessa est, sic utrobique conjugio adjungitur, ut cum conj
Abbreviated transcription (Latin):
ista dicere iudignantib dicerent iratis di¬
cerent aliquando et illi ponerent indigna¬
men fratres pacientes cira illos si mus. in
feruore stemus. et tumore oculi quos cura¬
mus : non dico ut curare cessemus. s ut ñ
insultantib ad maiores amaritudines pro¬
uocemus. Racionem leniter raddamus: non
deuictoria suꝑbe exultemus. Seruum enĩ
domini litigare non oportet. apłs dicit: s
nttem eẽ. adomne ᷤᷤ docibilem. pacientem. in
modestia corripientem diuersa sentientes. ne
forte det ilł ds̃ penitentiam. et resipiscant
de diaboli laqueis. aquo captiui tenentur se¬
cundum ipsius uoluntatem. Pacient̃ ferte
ni estis. Nam quis perfecte sanus: Cum rex
iustus sederit in throno. quis gloriabitur
mundum se habere cor: Aut quis gloriabi¬
tur mundum se eẽ. apeccato: Ergo quandiu¬
tales sumus. hoc nobis debemus: ut inuicem
onera nr̃a portemus conuersi ad dominum:
uerbis apostoli. Spe salui facti sumus.

Expanded text:
ista dicere: indignantibus dicerent, iratis diista dicere: indignantibus dicerent, iratis dicerent, aliquando et illi ponerent indignamen, fratres, patientes circa illos simus. In fervore sunt et tumore oculi quos curamus. Non dico ut curare cessemus; sed ut non insultationibus ad majores amaritudines provocemus; rationem leniter reddamus, non de victoria superbe exsultemus. Servum enim Domini litigare non oportet, Apostolus dicit, sed tem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diversa sentientes: ne ostolus, paenitentiam et resipiscant de diaboli laqueis, a quo captiui tenentur secundum ipsius uoluntatem? Denique ni estis. Nam quis perfecte sanus? iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? Sed qutales sumus, hoc nobis debemus, ut invicem onera nostra portemus. Conversi ad Dominum, verbis Apostoli, Ephes. cap.
Abbreviated transcription (Latin):
illum ego corripi. ut udicaret pro me: te qͥs
corrupit ut damnares te: Utinam hec aliꝗͣ
te ammositate cogitent. Ad se redeant: se int¬
rogent. se discutiant. sibi respondeant. pro
ueritate non timeant eos quib falsitatem
diutissime uendiderunt. Ipsos enim timert
offendere: erubescunt humane infirmitati.
et non erubescunt inuictissime ueritati:
Utiq hoc timent nedicatur eis. quare ergo
nos decepistis: quare nos seduristis: quare
tanta mala et falsa dixistis: Respondere de¬
berent: si dm̃ timerent. humanum fuit er¬
rare: diabolicum est. ꝑ ammositatem in
errorem manere. Melius quidẽ erat si nũꝗͣ
erraremus: s uel ꝙ. scđ̾m est faciamus ut
errorem aliquando emendemus. Decepimꝰ
quia decepti eramus. falsa p̃dicauimus. qr
Simul errauimus: simul ab errore recedamꝰ.
Duces uobis fuimus ad foueam. et secuti e¬
stis cum duceremus ad foueam. et non sequi¬
mini cum ducimus ad ecclesiam: Possent

Expanded text:
illum ego corrupi, ut judicaret pro me; te quis illum ego corrupi, ut judicaret pro me; te quis corrupit, ut damnares te? CAPUT X. 14. te animositate cogitent; ad se redeant, se interrogent, se discutiant, sibi respondeant, pro veritate non timeant eos quibus falsitatem diutissime vendiderunt. Ipsos enim timent offendere; erubescunt humanae infirmitati, et non erubescunt invictissimae veritati. Utique hoc timent, ne dicatur eis: Quare ergo nos decepistis? quare nos seduxistis? quare tanta mala et falsa dixistis? Respondere deberent, si Deum timerent: Humanum fuit errare, diabolicum est per animositatem in errore manere. Melius quidem erat si nunquam erraremus: sed vel quod secundum est faciamus, ut errorem aliquando emendemus. Decepimus, quia decepti eramus: falsa praedicavimus, qSimul erravimus, simul ab errore recedamus. Duces vobis fuimus ad foveam, et secuti estis cum duceremus ad foveam; et nunc sequimini cum ducimus ad Ecclesiam. Possent