comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reuerentia & grandi exultatione sepulturȩ re-¬
tus fuisset in heremo. suis ciuib demonstra¬
uit miraculis. Nam mulier quedã noĩe
iulia. luminib olim cȩcata: ad sepulchrũ eiꝰ¬
accessit. E bi cũ ꝓstrata cũ fide orasset. absq
mora lum̃ qd̾ multoꝵ annoꝵ tẽporib deside¬
rauerat. recepit: atq exitꝰ uiarũ quas externa
auxiliante manu calcare consueuerat. ꝓpriis¬
cernens luminib ad diu̾soriũ lȩta remeauit.¬
uud deniq rursus miraculũ ñ sileã: quod
nuꝑ narrante uiro religioso arengisilo abbate
in suburb iomediomatrici degens. ausa fuit
dñico die oꝑari. S mox diuinitꝰ uerb̾ata: utra¬
q manu contracta ẽ. Tc̃ magnis uallata an-¬
gorib. ad suprascͥptũ abbatẽ ꝑuenit. At ille
p̃cepit eidẽ. quatinꝰ ad sepulchrũ antistitis cũ
mis dedit: uociferans atq dep̃cans sc̃m arnul¬
fũ ep̃m: ut se sanaret. Statĩq digiti illiꝰ qui
iã dudũ fortit̾ palmis inheserant. resoluto ri¬

Expanded text:
reverencia et grandi exultacione sepulturae retus fuisset, suis civibus miraculis demonstrabit. 27. Nam mulier quidam nomine Iulia, luminibus olim caecata, ad sepulchrum accessit. Ubi cum prostrata cum fide orasset, absque mora lumen multorum annorum temporibus desideratum recepit, adque exitus viarum, quos, externa auxiliante manu, calcare consueverat, cernens luminibus, ad diversorium laeta remeabat. Aliud rursum miraculum non sileam, quod nuper narrante viro religioso Arnegaudio abbatein suburbano Mediomatrici degens, ausa fuit dominica die operare; set mox divinitus verberata, utraque manu contracta est. Tunc magnis vallata ancoribus, ad superscriptum abbatem pervenit. At ille praecepit eidem, quatenus ad sepulchrum sancti antistitis cum mis dedit, vociferans adque deprecans sanctum Arnulfum episcopum, ut se sanaret. Statimque digite illius, que iam dudum fortiter palmis inhaeserant, resoluto re
Abbreviated transcription (Latin):
uino estuans. cũ cõplicib suis uiro d̾i deroga¬
re ausus ẽ. ñ eẽ scilicet cultorẽ d̾i. s potiꝰ ho¬
minẽ uoluptati deditũ. ad cuiꝰ lectũ uide
licet nocturnis horis. ñ solũ rex. uerũ etiã re
gina tanꝗ̃ consiliũ flagitantes ꝓparent.¬
Cũ gͥ stratũ una cũ detrahente socio petisset.
dño iubente ut casus fieret omĩa uestimenta
illoꝵ. flãma circundans uallauit: atq ilico
exisientes aquã urgentib uocib deposcebant.
S aqua iniecta: flãmã diuinitꝰ ĩmissã ñ ex¬
tinguebat. A rdebant nequit circa nates. uel
genitalia loca camisie illoꝵ. nec a se ardentia

Expanded text:
vino aestuans, cum conplicibus suis virum sanctum derogavino aestuans, cum conplicibus suis virum sanctum derogare ausus est, non esse scilicet cultorem Dei, sed pocius hominem voluptati deditum, a cuius videlicet lectum nocturnis horis non solum rex, vero eciam et regina tamquam consilium flagitans prgo stratum una cum detrahente socio petisset, iubente Domino, ut casus fieret, omnia vestimenta illorum flamma circumdans vallavit. Ilico exilientes, aquam urguentibus vocibus deposcebant. Sed aquam iniecta flammam divinitus missam non extinguebat. Ardebant nequiter circa nates vel genitalia loca camisae illorum, nec a se ardencia
Abbreviated transcription (Latin):
causã infelicitatis potiꝰ singultib quã uerbis
guentis ꝑrexit lectulũ. Libi cũ humi fuis¬
set ꝓstrat᷑. duitissime orauit. Tc̃ demũ semi¬
uiuũ hominẽ ut illi mos erat alloquit᷑. Pe¬
nitere inquit fili. siqͥd mali fortasse gessisti:
ut duplicẽ accipias medicinã. Iile autẽ ue¬
nisse hominẽ di exultans. uix u̾bis fatͦ qd̃
corde uoluebat: quia extremis quatiebat᷑ cõ¬
natib. Quid plura: Calefacta affert᷑ aqua:
& manib ꝓpriis uir sc̃s faciẽ egroti pedes.
& manꝰ cũ ingenti abluit diligentia: atꝙ
olco sc̃o corpꝰ iuiꝰ ꝑiinxit. Sicq factũ ẽ: ut
eadt̃ die tanqͣ nullã infirmitatẽ ꝑpessus. cũ
cȩtis uillã egrediens incolumis. lȩtus & gau¬
dens iter arriꝑet. Alio deniq tp̃re qd̵ ges¬
sit miraculũ silendũ ñ ẽ. Quidã nãꝙ homo
scelestus noĩe nodo. quadã die aluo refectus.

Expanded text:
causam infelicitatis pocius singultibus quam verbis causam infelicitatis pocius singultibus quam verbis guentis pergit lectulum. Ubi cum humi fuisset prostratus, diutissime oravit. Tum demum semivivo homini, ut illius mos erat, adloquitur: 'Penitere', inquid, 'fili, si quid male fortassis gessisti, ut duplicem accipias medicinam'. Ille autem venisse hominem Dei exultans, vix verbis effatur quod corde volvebat, quia extremis quaciebatur conatibus. Quid plura? Calefacta adfertur aqua, et manibus propriis vir sanctus faciem aegroti, pedes et manus cum ingenti abluit diligencia atque oleo sancto corpus illius perunguit, Sicque factum est, ut eadem die, tamquam nulla infirmitate perpessus, cum ceteris villam egrediens incolomis, laetus et gaudens iter arriperet. 13. Alio denique tempore quod gessit miraculum silendum non est. Quidam namque homo scelestus nomine Noddo quadam die, alvo referto,
Abbreviated transcription (Latin):
dñi uoluntas ut geminã. idest animȩ s cor¬
poris tui accipias medelã. Accepto gͦ a sc̃õ
uiro haptismi sacram̃to: repente de corpore
iluiꝰ lepra discessit. Et factus ẽ deinceps in
utraq substantia sanꝰ qui prius fuerat pecca¬
tor & maculosus. Post hȩc autẽ cũ patrias
toringoꝵ cũ eodẽ rege inuisendas intrasset.
forte fuit ut quidã ꝓcerũ noĩe nodilo. pue¬
rũ atq parentẽ suũ quẽ satis diligebat. sup̃¬
mis funeraret fletib. Nã & consanguinitatis
ꝓpinquitate & amicitiȩ eidẽ insolubili iun¬
gebat᷑ affectu. Rege autẽ iã quantotiꝰ ex ea¬
dẽ ꝓperante uilla. nichil angustianti aliud
consilii aderat. nisi ut languentis amputato
capite more gentiliũ. cadauer ignib cõbu¬
rendũ traderet᷑. S credimꝰ om̃ipotentis d̃i tẽ
uoluntate id actũ eẽ. sc̃m arnulfũ ep̃m a
mansionib nondũ egressũ fuisse. Quo cõꝑ¬
to nodilo. ad eundẽ ueloci ꝑrexit gressu: &

Expanded text:
ni voluntas, ut geminam, id est animae et corporis tui, capias medelam'. Accepto ergo a sancto viro babtismi sacramento, repente de corpore illius lepra discessit, et factus est deinceps in utraque substancia sanus, qui prius fuerat peccator et maculosus. 12. Post haec autem cum patrias Toringorum cum eodem rege invisendas intrasset, forte fuit, ut quidam procerum nomine Noddilo puerum adque parentem suum, quem satis diligebat, supremis funeraret fletibus; nam et sanguinitatis propinquo et amicicia eidem insolubile iungebatur affectu. Rege autem iam quantocius ex eadem properante villa, nil angustianti aliut consilii aderat, nisi, languentis capite amputato, more gentilium cadaver ignibus comburendum traderetur. Sed, ut credimus, omnipotentis Dei tunc voluntate id actum esse, sanctum Arnulfum episcopum a mansionibus nondum egressum fuisse. Quo cumperto, Noddilo ad eundem veloci pergit gressu et
Abbreviated transcription (Latin):
dies in quo iudici meo p̃sentandus appare¬
bo. Quid faciã : Nichil boni gessi in hoc
scło. O m̃ib scelerib & peccatis uallatus
coartor. ꝓ quib dño ut ueniã merear obse¬
ero. supplicato. Hȩc uir sc̃s dixit quia scrip¬
tũ ẽ. Iustus in pͥmordio sermonis accusator ẽ¬
sui. Int̾ea uenit hora. ut scã illa anima
manib scõꝵ angłoꝵ ad xp̃m gestaret᷑. ꝑit
ilico gaudiũ magnũ ꝓculdubio suꝑnarũ
uirtutũ in cȩlo: & ingens lutus pauꝑũ xp̃i.
atq monachoꝵ in scło. Sicq demũ uir egre¬

Expanded text:
dies, in quo iudici meo praesentandus apparebo. Quid faciam? Nihil boni gessi in hoc seculo, omnibus sceleribus et peccatis vallatus coartor, pro quibus Domino, ut veniam merear, obsecro, supplicate'. Haec vir sanctus, quia scriptum est: In primordio sermonis iustus . Interea venit hora ut sancta illa anima manibus angelorum ad Christum gestaretur. Fit illico gaudium magnum supernarum virtutum in coelo, sed ingens luctus pauperum Christi atque monachorum in saeculo.
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Interea uix cogentib amicis atq paren¬
tib ab inelita & nobilissima gente puellã qͥa
ds̃ sic uoluit p̃claris morib duxit uxorem.
Nã illud eidẽ dñs speciale munꝰ ueluti dua¬
tũ gẽmarũ splendidũ decus mundo infia¬
sit. ut ex eadẽ egregia femuna chuioꝵ filioꝵ
gaudia suscepisset. Cũ hȩc itaq agerent᷑. si¬
cut iã sup̃diximꝰ diu̾sis in palatio honorib
s ministerio primꝰ floruit: s iugis illiꝰ me¬
ditatio cordis circa monasteria uł loca scã
inuigilabat. Cemporib autẽ illis in mi¬
nisterio regis erat uir egregiꝰ noĩe romaric̾.
qui desidio illiꝰ. scõ & familiari iungebat᷑
affectu. Cũ hoc gͦ consilio inito sedm p̃cep¬
tũ dñi qui dixit. uade uende omĩa que
habes & da pauꝑib. & habebis thesaurũ
in celo. & ueni sequere me relictis om̃ib le¬

Expanded text:
a igitur, vix cogentibus amicis atque parentibus, inclitam et nobilissimam a gente puellam, quia Deus sic voluit, praeclaris moribus duxit uxorem. Nam illud eidem Dominus speciale munus veluti duarum gemmarum splendidum decus in mundo indulsit, ut ex eadem egregia femina duorum filiorum gaudia suscepisset. Dum haec itaque agerentur, sicut iam supra diximus, diversis in palacio honoribus et ministerio primus floruit; sed iugis illius meditatio circa monasteria vel loca sancta invigilabat. 6. Temporibus autem illis erat in ministerio regis vir egregius nomine Romaricus, qui desiderio illius sancto et familiari iungebatur affectu. Cum hoc igitur, consilio inito, secundum praeceptum Domini, qui dixit: Vade, vende omnia quae habes et da pauperibus, et habebis tesaurum in caelo
Abbreviated transcription (Latin):
cis iniecto. mox ab adu̾sario ereptã sanauit.
Nuo quoq tp̃re infra urbẽ ob orationis
munꝰ lucrandũ ad basilicã scẽ crucis accessit:
ibiq puellã nequit̾ debacantẽ repꝑit. Quã
cũ uidisset: miscdia motꝰ archidiacono suo ait.
nũ uigilias celebremꝰ: & suꝑueniente dilucu
hoste iniquo liberatã repperert̃. Sicq factũ
ẽ: ut scĩtas huiꝰ uiri etiã absentes longeꝙ
positos curaret. ET ẽporib quoq dagob̾ti
regis cũ in palatio eẽt. eidẽ quidã leꝑsus cla¬
mare cȩpit. uictũ seu etiã uestitũ deposceus.
At ille statĩ iussit eũ in hospitiũ duci. Cũ¬
q erga illũ scdm morẽ suũ solitã ĩ penderet
pietatẽ. sciscitari uoluit. quia barbarꝰ erat.
si sacra unda baptismatis ablutꝰ fuisset. Re

Expanded text:
cis iniecto, mox ab adversario erepta sanavit. cis iniecto, mox ab adversario erepta sanavit. Alio quoque tempore infra urbem ab oracionis munus lucrandum basilicam sanctae Crucis accessit ibique puellam nequiter debacchantem repperit. Quam cum vidisset, misericordia motus, archidiacono suo ait: num vigilias celebremus et superveniente diluculoste antiquo liberatam repperierunt. Sicque factum est, ut sanctitas uius viri etiam absentes longeque positos curaret. 11. Temporibus denique Dagoberti regis cum in palacio esset, eidem quidam lebrosus clamare coepit, victum seu etiam vestimentum deposcens. At ille statim iussit eum in ospicium duci. Cumque erga illum secundum mos suum solitam inpenderet pietatem, sciscitare voluit, quia barbarus erat, si sacra unda babtismatis ablutus fuisset. Rep
Abbreviated transcription (Latin):
crimine suȩ uitȩ fortit̾ quatiebat᷑. Cũq hȩc
corã sc̃õ p̃sule debacari cȩpisset. ⁊is quippe
pietate ut erat sẽꝑ in mensa ddoctus ait. Heu
miserrimũ humanũ genꝰ. Et qͥd tantũ pre¬
ualuit inimicus. ut ubi xp̃c debuit habi¬
tare. ibi domiciliũ infelix possideat. Suꝑuen¬
tura gͥ nocte: mulierẽ in uigiliis assistere p̃ce¬
pit. Cũq uir scs̃ sese in orationẽ dedisset: mox
demoniũ clamans & heiulans a muliere discessit.
Llco gaudentib om̃ib iussit eã abire ini co¬
lumẽ & lȩtã: quȩ dudũ fuerat ab inimico
opp̃ssa & infirma. Per id̾e nãq tempꝰ. quo
triduanũ ieuniũ uniu̾salis celebrare con¬
sueuit ȩccłia: uir sc̃s extra ciuitatẽ cũ cru¬
cib atq ꝓmiscuo popłi genere orandi gr̃a
scãm morẽ ex urbe ꝓcessit: & ecce ex mediis
caterius femina arrepta a demonio. clama¬
re cȩpit. Hanc ille cũ uidisset. uexillo cru¬

Expanded text:
crimine suae vitae saepe fortiter quaciebatur. Cumque haec crimine suae vitae saepe fortiter quaciebatur. Cumque haec coram sanctum praesule debacchare coepisset, his quippe, pietate ut erat semper inmensa ductus, ait: 'Heu miserrimum humanum genus! Ut quid tam praevaluit inimicus, ut ubi Christus debuit habille domicilium infelix possideat? Superventura igitur nocte mulierem in vigiliis adsistere praecepit. Cumque vir sanctus sese in oracione dedisset, mox daemonium clamans et eiulans a muliere discessit. Ilico, gaudentibus omnibus, iussit illam abire incolumem et laetam, quae dudum fuerat ab inimico oppressa et infirma. 10. Per idem namque tempus, quo triduanum ieiunium universalis celebrare consuevit ęcclesia, vir sanctus extra civitatem cum crucibus adque promiscuo populi genere orandi gratia secundum mos ex urbe processit; et hecce! ex mediis catervis femina arrepta daemonio clamare coepit. Hanc ille cum vidisset, vexillo cru
Abbreviated transcription (Latin):
innumera caterua pauꝑũ ad sc̃m arnulfũ
pontificẽ refocillanda festinaret. Erat nãq
iugit̾ sollicitꝰ atq intentꝰ in cunctis bonis actib
presertĩ in susceptione monachoꝵ seu ꝑegnan¬
tiũ deuotissimꝰ inuigilabat: ita ut qͦs hospi¬
tio recepisset. manib ꝓpriis pedes abluerit.
illosq uestitos atq refectos deduceret: & mox
alios refocillandos susciꝑet. Porro abstinentiȩ
illiꝰ normã narrare qͥs ualeat. uł maxime
cũ interdũ pꝰ triduana seu ampliꝰ ꝓtracta
ieiunia pane ordeaceo. seu lymphȩ poculo u¬
occulte cilicio: sicq iã & ex esis m̃bris uigiliis
atq ieiuniis geminũ in se gerebat cruciatũ.
Miracula autẽ aliqua saltẽ de multis quȩ
gessit narranda aggrediar. In contiguis
nãq partib uosigi. in p̃dio sc̃ĩ stephani cũ
uir sc̃s arnulfus ep̃c affuisset: quedła mulier
noĩe betila. nequit̾ a demonio arrepta dis¬

Expanded text:
innumera caterva pauperum ad sanctum Arnulfum innumera caterva pauperum ad sanctum Arnulfum pontefecem refocilanda festinaret. 8. Erat namque iugiter sollicitus adque intentus, in cunctis bonis hactibus, praesertim in suscepcione monachorum seu peregrinancium, devotissimus invigilabat, ita ut, quos ospicio recepisset, manibus propriis pedes ablueret, illosque vestitos adque refectos deducens, mox alios refocilandos susciperet. Porro abstinenciae illius normam narrare quis valeat, vel maxime cum interdum post triduana seu amplius protracta ieiunia panem ordeacio seu limphae poculo vionice occulte cilicio, sicqui exesis iam membris vigiliis adque ieiuniis geminum ingerebat cruciatum. 9. Miracula autem aliqua saltim de multis quae gessit narranda acgrediar. In contiguis namque partibus Vosagi, in praedio Sancti Stephani cum vir sanctus adfuisset, quaedam mulier no
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m itinerare disposuit.S utriꝰq deside¬
rus obfuit in hac causa uoluntas altissimi.
Neq enĩ fas omp̃c ds fore censuit. ut hii
duo uiri qui demũ ueluti duȩ lãpades ful¬
sert̃ in scło. sub uniꝰ modii articulo occulta¬
rent᷑ dicente dño. Nemo accendit lucernã
s ponit cã sub modio. s suꝑ candelabrũ.: ut
luceat omĩb qui in domo sunt. Cũꝙ in his¬
diu̾sis bonis tanꝗ̃ potentissimꝰ auriga in
uigilaret. forte fuit ut urbs metensiũ pre¬
sule indigeret. Cẽ una uox ppłi arnulfum
domesticũ. atq consiliariũ regis dignũ eẽ
ep̃m acclamauit. Ille autẽ lacrimans & cõ¬
pulsus quia dõ placitũ fuit: urbẽ ad guber¬
nandũ suscepit. Sic deinceps ep̃ales gesftabat
infulas. ut etiã domesticatꝰ sollicitudinẽ atq
pontificatũ palatis acsinolens teneret. Mox
autẽ tanta tãq ꝓfusa munificentia in ele¬
mosinis pauꝑum accreuit. ut etiã de longin¬
quis regionib atq ciuitatib fama currente.

Expanded text:
m iterare disposuit; sed utriusque desideriis in hac causa obfuit voluntas Altissimi. Neque enim fas omnipotens Deus fore censuit, ut hii duo viri, qui demum veluti duae lampades fulserunt in saeculo, sub unius modii articulo hoccultarentur, dicente Domino: Nemo accendit lucernam et ponet eam sub modio, sed supra candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. diversis bonis tamquam potentissimus auriga iugiter invigilaret, forte fuit, ut urbs Metensium praesule indigeret. Tunc una vox populorum Arnulfum domesticum adque consiliarium regis dignum esse episcopum adclamavit. Ille autem lacrimans et conpulsus, quia Deo ita placitum fuit, urbem at gubernandum suscepit, sicque deinceps episcopales gestans infulas, ut eciam domesticatus sollicitudine adque primatum palacii hacsi nollens teneret. Mox autem tanta tamque perfecta munificencia in aelemosinis pauperum adcrevit, ut etiam de longinquis regionibus adque civitatibus, fama currente,
Abbreviated transcription (Latin):
sior om̃ib Cũq iã bene edoctus ad roboratã
pueniret ȩtatẽ. gundulfo sub regulo seu etiã
rectori palatii. uł consiliario regis exercitan¬
dus in bonis actib tradit᷑. Hẽ ille cũ acce¬
pisset. ꝑ multa deinceps exꝑũnta ꝓbatũ iã¬
q theodeb̾ti regis ministerio dignũ aptauit.
Nã uirtutẽ belligerandi seu potentiã illiꝰ de¬
inceps in armis qͥs enarrare queat. presertĩ
cũ sepe phalanges adu̾sarũ gentiũ suo ab¬
egisset nucrone: Quappt̾ effectus ẽ ddemũ¬
xp̃o p̃sule om̃iũ primꝰ. qui dudũ cunctors¬
pene ultimꝰ uidebat᷑: ita ut sex ꝓuintiȩ quas

Expanded text:
sior omnibus. 'Cumque iam bene edoctus ad roboratam sior omnibus. 'Cumque iam bene edoctus ad roboratam pervenisset aetatem, Gundulfo subregulo seu etiam rectori palatii vel consiliario regis exercitandus in bonis actibus traditur. Hunc ille cum accepisset, per multa deinceps experimenta probatum iamque Teutberti regis ministerio dignum aptavit. 4. Nam virtutem belligerandi seu potentiam illius deinceps in armis quis enarrare queat, praesertim cum saepe phalangas adversarum gencium suo abigisset mucrone? Quapropter effectus est Christo presolem omnium primus, qui dudum pene cunctorum ultimus videbatur, ita ut s
Abbreviated transcription (Latin):
prosapia genitꝰ francoꝵ. altis
sati s & nobilib parentib
atq opulentissimis in reb
scłi fuit. s nobilior deinceps
& sublimior in fide. xp̃i ꝑ
mansit. Huiꝰ itaq laudabilia facta quȩ ges¬
sit. ñnulla ego a familiarib illiꝰ narrantib
pleraq ꝑ memet ipsũ quȩ scribenda sunt
cognoui. Qua de re oꝑe preciũ censeo: ut
ab ipsiꝰ natiuitatis die exordiũ loquendi su
in loco habitans a partib italiȩ ueniens. ser-¬
uus d̾i noĩe stephanꝰ. Huic cũ reuelata fuis¬
sent huiꝰ natiuitatis exordia. silentio paulisꝑ
int̾posito tanꝗͣ celitꝰ sibi responsũ datũ pre¬
saga uoce exorsus ait. Scitote om̃s & attendite
tempꝰ aduenit. ut litterarũ studiis imbuen¬
dus daret᷑. Mox itaq traditꝰ p̃ceptori int̾ cȩte¬
ros contub̾nales suos sagax ingenio s memo¬
riȩ capax amabilis fulsit. eratq xp̃o in se ha¬
bitante subditꝰ cunctis. s fide & caritate cel¬

Expanded text:
osapie genitus Francorum, altus satis et nobilis parentibus atque oppulentissimus in rebus saeculi fuit; sed nobilior deinceps et sublimior in fide Christi permansit. Huius itaque laudabilia facta quae gessit nonnulla ego a familiaribus illius narrantibus, pleraque per memet ipsum quae scribenda adsunt cognovi. Qua de re operae precium censeo, ut ab ipsius nativitatis die exordium loquendi sumin loco habitans, a partibus Italiae veniens, servus Dei nomine Stephanus. Huic autem cum revelata fuissent huius nativitatis exordia, silentio paulisper interposito, tamquam caelitus sibi responsum datum, praesaga voce exorsus, ait: 'Scitote omnes et adtendite, tempus advenit, ut litterarum studiis imbuendus daretur. Mox itaque traditus praeceptori, inter ceteros contubernales suos sagax ingenii et memoriae capax, amabilis fulsit eratque, Christo in se habitante, cunctis subditus, sed fide et caritate cel
Abbreviated transcription (Latin):
confirmat. Salodorũ uͦ castrũ ẽ suꝑ aro¬
la flumen: neq longe a reno positũ. Oꝑe
preciũ ẽ etiã illud indicare: quiᷤ deinde
maximianũ trucẽ tirannũ exitus conse¬
cutꝰ sit. Cũ dispositis insidiis. genero suo
constantino tc̃ regnũ tenenti. mortẽ moli¬
retͦ: dep̃henso dolo eiꝰ. apud massiliã captꝰ.
nec multo pꝰ strangulatꝰ. teterrimoq hoc
supplicio affectus. in piã uitã. digna morte
honore cũ extrueret᷑ basilica. quȩ uastȩ
tẽ adiuncta rupi. uno tantũ latere accli¬

Expanded text:
confirmat. Salodorum uero castrum est supra Aruconfirmat. Salodorum uero castrum est supra Arulam flumen neque longe a Rheno positum. Operae pretium est etiam illud indicare qui deinde Maximianum trucem tyrannum exitus consecutus est. cum dispositis insidiis genero suo Constantino tunc regnum tenenti mortem moliretur, deprehenso dolo eius apud Massiliam captus nec multo post strangulatus teterrimoque hoc supplicio adfectus impiam uitam digna morte honorem cum exstrueretur basilica quae uastae nunc adiuncta rupi uno tantum latere adcli
Abbreviated transcription (Latin):
credimꝰ. cũ illis angłoꝵ legionib. iã collau¬
dat semꝑ in cęlis dñm dm̃ sabaoth. Ui¬
ctor autẽ martyr. nec legionis eiusdẽ fuit.
neq miles: s emeritȩ iã militiȩ ueteranꝰ.
Hic cũ iter agens subito incidisset in hos.
qui passim epulabant᷑ lȩti martyrũ spo¬
luis: atq ab his ad conuescendũ inuitatꝰ.
ꝓlatã ab exultantib ꝑ ordinẽ causã cog¬
nouisset: detestatus conuiuas. conuiuiũ
refugiebat. Requirentibꝰq ne & ipse for-
interfectus ẽ: cȩterisq martyrib. in hoc
loco sicut morte. ita etiã honore coniun¬
ctus ẽ. Hȩc nobis tantũ de numero istoꝵ
martyrũ comꝑta sunt nomina: id est bea-¬
tissimoꝵ. mauritii. exuperii. candidi atq
uictoris: cętera uͦ nobis quid̾e incognita:
s in libro uitȩ sunt scripta. Ex hac ead̾e
legione fuisse dicunt᷑ etiã illi martyres.
ursus & uictor: quos salodoro passos fama

Expanded text:
credimus, cum illis angelorum legionibus iam conlaucredimus, cum illis angelorum legionibus iam conlaudat semper in caelis dominum deum Sabaoth. Uictor autem martyr nec legionis eiusdem fuit neque miles, sed emeritae iam militiae ueteranus. hic cum iter agens subito incidisset in hos qui passim epulabantur laeti martyrum spoliis atque ab his ad conuescendum inuitatus prolatam ab exultantibus per ordinem causam cognouisset, ac detestatus conuiuas detestatusque conuiuium refugiebat requirentibusque ne et ipse forsiinterfectus est ceterisque martyribus in eodem loco sicut morte ita etiam honore coniunctus est. haec nobis tantum de numero illo martyrum conperta sunt nomina: id est beatissimorum Maurici, Exuperi, Candidi atque Uictoris, cetera uero nobis quidem incognita, sed in libro uitae scriptasunt. ex hac eadem legione fuisse dicuntur etiam illi martyres Ursus et Uictor quos Salodoro passos fama
Abbreviated transcription (Latin):
lũ. uł in tectũ corpꝰ offerentes. Non uel¬
in ipsa suoꝵ multitudine. ñ armoꝵ mo¬
tione elati sunt. ut ferro conarent᷑ asse¬
rere iusticiȩ causã: s hoc solũ reminis¬
centes. se illũ confiteri. qui nec reclaman¬
do ad occisionẽ ductus ẽ: & tanꝗͣ agnus
ñ aꝑuit ossuũ. Ipsi quoq tanquã grex
dñicarũ ouiũ. laniari se tanquã ab irru¬
entib lupis passi sunt. O ꝑta ẽ terra illic
ꝓcũbentib in mortẽ corporib pioꝵ. fluxe¬
runtq p̃ciosi sanguinis riui. Quȩ umꝗͣ
rabies. absq bello tã magnã humanorũ
corpoꝵ stragẽ dedit: Quȩ feritas. ex sen¬
tentia sua. tot simul ferire uł reos iussit:
Ne iusti punirent᷑ multitudo ñ optinu¬
it: cũ inultũ eẽ soleat. qd̾ multitudo delin¬
quit. Hac gͥ crudelitate ĩmanissimi ty¬
ranni. confectus ẽ ille scõꝵ popłs: qui con-¬
tẽpsit rẽ p̃sentiũ. ob spẽ futuroꝵ. Sic in¬
terfecta ẽ illa plena angelica legio: quȩ ut

Expanded text:
us uel intectum corpus offerentes. non uel ipsa suorum multitudine, non armorum munitione elati sunt, ut ferro conarentur adserere iustitiae causam, sed hoc solum reminiscentes se illum confiteri qui nec reclamando ad occissionem ductus est et tamquam agnus non aperuit os suum, ipsi quoque tamquam grex dominicus ouium laniari se tamquam ab inruentibus lupis passi sunt. operta est terra illic procumbentibus in mortem corporibus piorum, fluxerunt pretiosi sanguinis riui. quae umquam rabies absque bello tantam humanorum corporum stragem dedit? quae feritas ex sententia sua tot simul perire uel reos iussit? ne iusti punirentur, multitudo non obtinuit cum inultum esse soleat, quod multitudo delinquit. hac igitur crudelitate inmanissimi tyranni confectus est ille sanctorum populus qui contempsit rem praesentium ob spem futurorum. sic interfecta est illa plane angelica legio quae, ut
Abbreviated transcription (Latin):
go duplicẽ ueniã a te lectoe exposco.
Primũ qd̾ solęcismis & abiectione
uerboꝵ aures tuas uulnero. deinde qd̃ ꝓ¬
lixior pagina uidet᷑ parere fastidiũ. S ñ
Qui dũ scõs suos głificat. nos inuitat exẽ¬
plo. Et tam̃ dm̃ testor consciũ secretoꝵ:
me plura de dñi mei germani factis agni¬
ta o ꝓbata tacuisse. Ex quo reũ ẽẽ me fa-¬
teor. supprim̃do qd mirabilit̾ ad ꝓfectũ om̃i¬
um diuina uirtus oꝑata ẽ. & id̾o in scͥben-¬
do succinctũ me magis arbitror fuisse quã
nimiũ.

Expanded text:
Ego duplicem veniam a te, lector, exposco, Ego duplicem veniam a te, lector, exposco, primum quod soloecismis et abiectione verborum aures tuas vulnero, deinde quod prolixior pagina videtur parare fastidium. Sed non qui dum sanctos suos glorificat, nos invitat exemplo. Et tamen Deum testor conscium secretorum, me plura de domni mei Germani factis agnita et probata tacuisse; ex quo reum esse me fateor subprimendo, quod mirabiliter ad profectum omnium divina virtus operata est. Et ideo in scribendo succinctum magis me arbitror fuisse quam nimium.
Abbreviated transcription (Latin):
lacentiã corpꝰ dũ p̃terit: cȩca iã nocte
ꝑuenit. Qd̃ in ȩccłia collocatũ. dũ ui¬
giliis scẽ deuotionis excolit᷑: matrona quȩ¬
dã loci eiꝰ paralysi dissoluta. ita ut nullũ
m̃brũ suo fungeret᷑ officio. p̃cario deposcit
ut feretro corporis subderet᷑: ibiq usq ad
lucẽ extenta decubuit. Mature corpꝰ attol¬
lit᷑. surgit & mulier uiuficata ꝑ mortu¬
um mirantib popłis. ꝓpriis pedib debi-¬
tum reddit obsequium.
xcipiunt galliȩ patronũ ꝓpͥum ma¬
iore famulatu. quippe ubi reueren¬
tiȩ iungebat᷑ affectus. Om̾e hominũ genꝰ
diu̾so occurrit officio. Alii uias p̾ruptis
depositis molliunt. & pontiũ innouatio¬
ne continuant. Alii expensas ingert̃. alii
psalmis intonant. alii colla supponunt.
Refulgebat reꝑcusso solis radio. splendorẽ
sibi etiã ꝑ diẽ uendicans luminũ multitu¬
do. totoq ministerio caritatis ꝓpͥȩ reddit᷑
ciuitati. ubi sepultꝰ corpore. cotidianis
miraculis uiuit & głatur

Expanded text:
tiam corpus, dum praeterit, caeca iam nocte pervenit. Quod in ecclesia conlocatum dum vigiliis sanctae devotionis excolitur, matrona quaedam loci eius paralisi dissoluta, ita ut nullum membrorum suo fungeretur officio, precaria depoposcit, ut feretro corporis subderetur, ibique usque ad lucem extenta decubuit. Mature corpus adtollitur, surgit et mulier et, vivificata per mortuum, mirantibus populis, propriis pedibus debitum reddit obsequium. 46. Excipiunt Gralliae patronum proprium maiore famulatu, quippe ubi reverentiae iungebatur affectus. Omne hominum genus diverso occurrit officio; alii | vias, praeruptis depositis, molliunt et pontium innovatione continuant, alii expensas ingerunt, alii psalmis intonant, alii colla subponunt. Refulgebat, repercusso solis radio, splendorem sibi per diem vindicans, luminum multitudo, tantoque ministerio caritatis propriae redditur civitati, ubi, sepultus corpore, cotidianis miraculis vivit et gloria.
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾ea ꝑ int̾cessionẽ & meritũ sacerdotis rex
xĩn italiã petiturꝰ egredit᷑: cui id so¬
lũ suffecerat neunꝗͣ labore uacuus
quiete frueret᷑. s ut ꝓpħa ait. ãbulabat
de uirtute in uirtutẽ. Nã dũ p̃terit: ex con¬
suetudine pietatis familiarẽ suũ senatorẽ
prb̃rm iterũ uisitauit. a quo illi annoꝵ¬
uiginti circit̾ muta offert᷑ puella. Cuiꝰ os.
frontẽ. uultũq totũ cũ olei attrectatione
benedixit. Deinde conditũ poculũ p̾cepit
afferri: in quo tres particulas panis. manib
ꝓpͥis cõminutas infudit. Et nãq in os pu¬
ellȩ ipse inseruit. imꝑans: ut pͥusꝗͣ acciꝑet.¬

Expanded text:
Interea per intercessionem et meritum sacerdotis rex Interea per intercessionem et meritum sacerdotis rex xin Italiam petiturus egreditur, cui id solum sufficeret, ne umquam labore vacuus quiete frueretur; sed, ut propheta ait, ambulabat de virtute in virtutem. Nam dum praeterit, ex consuetudine pietatis familiarem suum Senatorem presbyterum iterum visitavit. A quo illi annorum XX circiter muta offertur puella, cuius os, frontem vultumque totum cum olei adtrectatione benedixit; deinde conditum poculum praecepit adferri, in quo tres particulas panis manibus propriis comminutas infudit, unamque in os puellae ipse inseruit, imperans, ut, priusquam accipe
Abbreviated transcription (Latin):
mora festinꝰ egredit᷑. quia ĩminebat bellicus
apparatꝰ. Lã ꝓgressa gens fuerat. totũq iter
ferratꝰ impleuerat. & tam̃ sacerdos ñr̃ obuiꝰ
ferebat᷑: donec ad regẽ ipsũ qui subsequebat᷑
accederet. Occurrit in itinere iã ꝓgresso
inde increpat differentẽ: ad extremũ manu
inuiecta fren habenas inuadit. atq in eo loco¬
uniu̾sũ sistit exercitũ. Ad hȩc rex ferocissi¬
mus administrationẽ ꝓ iracundia do ĩꝑan¬
te concepit. Stupet constantiã. uenerat᷑ re-¬
uerentiã. auctoritatis ꝑtinacia ꝑmouetur.
Apparatꝰ bellicus armoꝵq cõmotio ad ci
uilitatẽ deposito tumore descendit. Tracta¬
turq qualit̾ ñ qd̾ rex uoluerat. s qd̾ sac̾dos
petierat cõpleret᷑. Ad stationẽ quietis rex
exercitꝰq se recepit. pacis securitatẽ fidelissi¬
mã pollicet᷑ ea conditione: ut uenia quã ip¬
se p̃stiterat. ab imꝑatore uł ab etio peteret᷑.

Expanded text:
mora, festinus egreditur, quia imminebat bellicus mora, festinus egreditur, quia imminebat bellicus apparatus. Iam progressa gens fuerat totumque iter eques ferratus impleverat, et tamen sacerdos noster obvius ferebatur, donec ad regem ipsum qui subsequebatur accederet. Occurrit in itinere iam progresso, inde increpat differentem, ad extremum, manu iniecta, freni habenas invadit atque in eo universum sistit exercitum. Ad haec rex ferocissimus admirationem pro iracundia, Deo imperante, concepit; stupet constantiam, veneratur reverentiam, auctoritatis pertinacia permovetur. Apparatus bellicus armorumque commotio ad consilii civilitatem, deposito tumore, descendit, tractaturque, qualiter non quod rex voluerat, sed quod sacerdos petierat conpleretur. Ad stationis quietem rex exercitusque se recipit; pacis securitatem fidelissimam pollicetur, ea conditione, ut venia, quam ipse praestiterat, ab imperatore vel ab Aetio peteretur.
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑: om̃iũq sententia. prauitatis auctores
expulsi. ab insula sacerdotib adducunt᷑. ad
mediterranea deferendi. ut & regio absoluti¬
one & illi em̃datione fruerent᷑. Qd̃ in tan¬
tũ salubrit̾ factũ ẽ: ut in illis locis etiã nẽ
fides intemerata ꝑduret. Itaq cõpositis om̃i¬
b. beatissimi sacerdotes ea qua uenerant ꝓ¬
speritate redierunt.
ix domũ de transmarina expeditione
remeauerat. & iã legatio amoricani
tractus fatigationẽ beati antistitis ãbiebat.
Offensus enĩ suꝑbe insolentia regionis uir
magnificus etius. qui cũ rẽ publicã gub̾na¬
bat eo chari ferocissimo alanoꝵ regi. loca illa
inclinanda ꝓ rebellionis p̃sũptione ꝑmise-¬
rat. quȩ ille auiditate barbaricȩ cupidita-¬
tis in hiauerat. Itaq genti bellicosissimȩ re-¬
giq ydoloꝵ minustro obicit᷑ senex unꝰ. s ta¬
men om̃ib xp̃i p̾sidio maior & fortior. Nec

Expanded text:
rtitur, omniumque sententia pravitatis auctores, rtitur, omniumque sententia pravitatis auctores, expulsi insula, sacerdotibus addicuntur ad mediterranea deferendi, ut et regio absolutione et illi emendatione fruerentur. Quod in tantum salubriter factum est, ut in illis locis etiam nunc fides intemerata perduret, itaque, conpositis omnibus, beatissimi sacerdotes ea qua venerunt prosperitate redierunt. Vixdum domum de transmarina expeditione remeaverat, et iam legatio Armoricani tractus fatigationem beati antistitis ambiebat. Offensus enim superbae insolentia regionis vir magnificus Aetius, qui tum rem publicam gubernabat, Gochari ferocissimo Alanorum regi loca illa inclinanda pro rebellionis praesumptione permiserat, quae ille aviditate barbaricae cupiditatis inhiaverat. Itaque genti bellicosissimae regique idolorum ministro obicitur senex unus, sed tamen omnibus Christi praesidio maior et fortior. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑. Hc̃ elafiũ ꝓuintia tota subsequitur.
It eniunt sacerdotes. occurrit inscia multi¬
tudo: confestĩ benedictio & sermonis diui-¬
ni doctrina ꝓfundit᷑. Recognoscit ppłm
ctores. inuentosq condẽpnant.
subito elafius manib aduoluit᷑ sa¬
cerdotũ. offerens filiũ cuiꝰ necessitatẽ
ȩtas & debilitas etiã sine precib allegabant.
Eit cõmunis om̃iũ dolor p̾cipue sacerdotũ
qui conceptã miscdiã ad diuinã clem̃tiã con-¬
tulert̃. Statĩq adolescentẽ beatꝰ germanꝰ
sedere cõpulit. attrectat poplitẽ debilitate
curuatũ. & ꝑ tota infirmitatis spacia me¬
dicabilis dextera ꝑcurrit. Salubrẽ tactũ. sa¬
nitas festina subsequit᷑. Ariditas sucũ. nerui
officia receꝑunt. & in conspectu om̃iũ filio
incolumitas. patri filiꝰ reformat᷑. Implent᷑
popłi stupore miraculi. & in pectorib om̃iũ
fides catholica firmabat᷑. Predicatio deinde
ad plebẽ de p̃uaricationis em̃datione conu̾¬

Expanded text:
batur. Hunc Elafium provincia tota subsequitur: veniunt sacerdotes, occurrit inscia multitudo, confestim benedictio, et sermonis divini doctrina profunditur. Recognoscunt populum ctores, inventosque condemnant. Cum subito Elafius pedibus advolvitur sacerdotum, offerens filium, cujus necessitatem ipsa debilitas etiam sine precibus adlegabat: fit communis omnium dolor, praecipue sacerdotum, qui conceptam misericordiam ad divinam clementiam contulerunt: statimque adolescentem beatus Germanus sedere compulit, adtrectat poplitem debilitate curvatum, et per tota infirmitatis spatia medicabilis dextera percurrit, salubremque tactum sanitas festina subsequitur, ariditas succum, nervi officia receperunt, et in conspectu omnium filio incolumitas, patri filius restituitur. Implentur populi stupore miraculi, et in pectoribus omnium inculcata firmatur. Praedicatio deinde ad plebem de praevaricationis emendationeconve
Abbreviated transcription (Latin):
loqueris. Pelix ep̃c dixit. Prius ẽ precep¬
tũ di quã hominũ. Magnelianꝰ dixit. Re¬
rator felicẽ ep̃m ꝑ officiũ suũ ad se ꝑduci.
Qui dixit ei. Recogitasti tecũ: Sc̃s felix
ep̃c dixit. Quȩ prius locutus sũ. hȩc & mͦ
loquor: & ante ꝓconsulẽ sũ dicturus. Magne¬
lianus dixit. Ibis gͦ ad ꝓconsulẽ: & ibi ratio

Expanded text:
loqueris. Felix episcopus dixit: Prius est praeceptum Domini quam hominum. Magnilianus dixit: Rerator Felicem episcopum ad se perduci, et dixit ei: Recogitasti tecum? Felix episcopus dixit: Quae prius locutus sum, et modo loquor, et ante proconsulem ea sum dicturus. Magnilianus curator dixit: Ibis ergo ad proconsule
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Ubi ẽ : lanuariꝰ prbx dixit. Nescio.
Magnelianꝰ dixit. Libros dificos habetis:
lanuariꝰ prb̃x dixit. Habemꝰ. Magnelianus
dixit. Date illos igni aduri. Lanuariꝰ prłir
fortunatꝰ. & septimius lectores dixert̃. Ep̃c¬

Expanded text:
pondit: Nescio. Magnilianus dixit: Libros deificos habetis? Januarius respondit: Habemus. Magnilianus dixit: Date illos igni aduri. Januarius presbyter, Fortunatius et Septiminus lectores dixerunt: Ep
Abbreviated transcription (Latin):
uis dieb quatuor. & noctib quatuor. uolu¬
tantes sub pedib equoꝵ. Panẽ & aquã ñ gu¬
stauert̃. ieiuni in portũ uenert̃ in ciuitatẽ
agrigentinã. Excepti sunt gͦ a fr̃ib cum
gauert̃ in partes lucaniȩ. in ciuitate noĩe
merulũ. Inde ꝓfecti sunt uenusiũ: quȩ ci¬
uitas ẽ regionis apuliȩ. Cc̃ p̃fectus iussit fe¬
dixit. Felix ep̃e. quare scripturas quas di

Expanded text:
quatuor. Volutatus sub pedibus equorum panem et aquam non gustavit: jejunus in portum pervenit, et in civitate Agrigento exceptus est a fratribus cum garunt in partes Lucaniae civitatem, nomine Rulo. Inde profecti sunt Venusium, quae est civitas regionis Apuliae. Tunc praefectus jussit Fedixit: Felix, quare scri
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is popłs cũ cereis cucurrit. At uͦ ep̃c
descendens in nauĩ: tulit loculũ. Et po¬
sito in carruca: festinauit introire palati¬
um. Mulȩ autẽ incedebant tractȩ uiolen¬
ter ab anglis. Euenientes in locũ qui dicit᷑
constantinianes. stetert̃: & ulteriꝰ ñ ualebais
transire. Percutiebant gͦ animantia Aina
autẽ earũ ꝑ angłicã uirtutẽ humana uo¬
ce locuta ẽ. corã om̃i popło dicens. Quid
ꝑcutis facies nr̃as: Hic oportet eũ recon¬
di in loco hoc. Nolite gͦ laborare omnino.
Alioqͥn: signa & ꝓdigia habetis uidere.
Ep̃c uͦ tremefactus & tormentũ ñ sustinens:
misit alia duodecĩ animalia. ut traherent
stephanũ: qui martyriũ passus ẽ ꝓ noĩe
carruca. & locauit eũ faciens oratoriũ ꝑ
om̃i cautela. Sanitates autẽ & uirtutes fa¬
ctȩ sunt suꝑ infirmos in dieb illis. in glam

Expanded text:
omnis populus cum cereis cucurrit. At vero episcopus omnis populus cum cereis cucurrit. At vero episcopus descendens in navim, tulit loculum: et posito in carruca festinavit in palatium. Mulae autem incedebant, tractae violenter ab Angelis. Et venientes in locum qui dicitur Constantinianus, steterunt, et ulterius non valebant transire. Percutiebant ergo animantia. Una autem earum per angelicam virtutem humana voce locuta est coram omni populo dicens: Quid percutitis facies nostras? Hic oportet eum recondi in loco hoc. Nolite ergo laborare omnino: alioquin signa et prodigia habetis videre. Episcopus vero tremefactus et tormentum non sustinens, misit alia duodecim animalia, ut traherent tuum Stephanum, qui martyrium passus est pro nomine carruca, et locavit eum faciens oratorium ejoculum cum omni cautela. Sanitates autem et virtutes factae sunt super infirmos in diebus illis, in gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o. existimau tollere uiri mei corpꝰ: & tu¬
li sc̃i stephani. Dedit autẽ imꝑatori sacrã
epłam. Imꝑator autẽ cũ legeret. recogno
poris mei. animȩ uͦ ds̃: qui facit mirabilia
in cȩlo & in terra. Qd̃ si ñ credis dñe: mit¬
te ad nauĩ hebreũ ubi iacet loculus sc̃i. in
quo etiã titulus ẽ affixus. scͥptus hebraicis
litteris. & legens eas cognosces certitudinẽ.
Imꝑator uͦ uocato hebreo. adiurauit eũ ꝑ
legẽ ipsiꝰ dicens. Uade & uide qͥd scriptũ
sit. Abiens itaq hebreus cũ duob ꝓtectorib.
s legens dixit. Magnũ spectaculũ ẽ hoc.
Protectores uͦ dixeit̾. Qd̃ spectaculũ ẽe Dic
nobis. Hebreus autẽ dixit. Quia ꝓthomar¬
tyr stephanꝰ ẽ: & in ipso uita. & spes mea ẽ.
quia uidert̃ oculi mei głosissima hodie.
Tẽ uenientes ꝓ tectores. nuntiauert̃ imꝑato¬
ri: quia ꝓthomartyr stephanꝰ ẽ. Quade re
dixit ei. Vade ad nauĩ cũ multitudine po¬

Expanded text:
episcopo, existimavi tollere viri mei corpus, et tuepiscopo, existimavi tollere viri mei corpus, et tuli sancti Stephani. Dedit autem Imperatori etiam Sacram. Imperator autem cum legeret, recognovporis mei; animae vero Deus, qui facit mirabilia in coelo et in terra. Quod si non credis, domine, mitte ad navim Hebraeum, ubi jacet loculus Sancti, in quo etiam titulus est affixus, scriptus hebraicis litteris, et legens eas cognosces certitudinem. Imperator vero, vocato Hebraeo, adjuravit cum per legem ipsius dicens: Vade, et vide quid scriptum sit. Abiens itaque Hebraeus cum duobus protectoribus, et legens dixit: Magnum spectaculum hoc est. Protectores vero dixerunt: Quod spectaculum est? dic nobis. Hebraeus autem dixit: Quia protomartyr Stephanus est, et in ipso vita mea et spes mea, quia viderunt oculi mei gloriosissima hodie. Tunc venientes protectores nuntiaverunt Imperatori, quia protomartyr Stephanus est. Et dicit ei: Vade ad navim cum multitudine po
Abbreviated transcription (Latin):
tor autẽ sciscitabat᷑ qualit̾ uenerit ab ihe¬
rosolimis corpꝰ: & quis eẽt qui hoc detule¬
rat. Qui adduxert̃ ei mulierẽ dicentes.
attulisti corpꝰ scĩ stephani: Dic mͥ ueritatẽ.
Quȩ dixit. Dñe imꝑator. uir m̃s ipse ȩdi¬
ficauit iherosolimis oratoriũ sc̃i stephani. &
ipse una cũ ep̃o ioħe recondiuit sc̃m stepha¬
nũ. Post annos autẽ aliquot mortuus ẽ
uir m̃s. deposito testam̃to apud ioħem ep̃m
dicens. Post finẽ meũ ponite me ꝓpe pri-¬
mũ martyrẽ stephanũ. Et ita factũ est.
Imꝑator autẽ dixit. Quomͦ gͦ huc illud
patiens a pͥncipib sicut uidua. & nolens
alt̾o uiro copulari. nuntiaui patri meo
quia huc uolo uenire & afferre uiri mei
corpꝰ ad possessionẽ meã. Cc̃ audiens hoc pa¬
ter m̃s. accepit sacrã epłam ab imꝑio ur̃o.
& misit hanc mͥ & ep̃o: ut tollerẽ uiri mei
corpꝰ. Descendens autẽ noctu cũ cirillo

Expanded text:
tor autem sciscitabatur qualiter venerit ab Jetor autem sciscitabatur qualiter venerit ab Jerosolymis corpus, et quis esset qui hoc detulerat. Qui adduxerunt ei mulierem, dicentes: am: Quomodo attulisti corpus sancti Stephani? dic mihi veritatem. Quae dixit: Domine Imperator, vir meus ipse aedificavit Jerosolymis oratorium sancti Stephani, et ipse una cum episcopo Joanne recondivit sanctum Stephanum. Post annos autem aliquot mortuus est vir meus, deposito testamento apud episcopum Joannem dicens: Post finem meum ponite me prope primum martyrem Stephanum. Et ita factum est. Imperator autem dixit: Quomodo ergo illud patiens a principibus, sicuti vidua, et nolens alteri viro copulari, nuntiavi patri meo, quia huc volo venire et afferre viri mei corpus ad possessionem meam. Tunc audiens hoc pater meus, accepit Sacram ab imperio vestro, et misit hanc mihi et episcopo, ut tollerem corpus viri mei. Descendens itaque noctu cum Cyrillo
Abbreviated transcription (Latin):
gaudiũ magnũ in naui: quia as̃ erat cũ il¬
lis. Nauigantib itaq nobis. trib dieb & tri¬
b noctib uenimꝰ calcedonẽ: & dimissa ẽ
nauis in portu. Facientib autẽ nob̃ illie
dies qͥnq. quotqͦt habebant demonia ue¬
niebant circa mare uexati clamantes. Ser¬
uus dĩ uenit: qui lapidatꝰ ẽ ab iniquis iu¬
deis. S & grãm scĩ stephani. sp̃c clamabañ.
Lt e nobis. quia cõburit nos acrit̾. Quo
fugiemꝰ minas eiꝰ terribiles: Porro exibant
atrocit̾ ab hoĩb repulsi tanꝗͣ ab igne cõ
busti. & quotqͦt habebant infirmos. ferebãt
Audiens autẽ. pene tota ciuitas currebat
transiens. xp̃ianis quidẽ gaudentib. paganis
autẽ tristantib. Et inde ꝓfecti: rursus ꝓpt̾
turbã quȩ in circuitu erat. uenimꝰ ciuitatẽ
tauriũ. Cognito autẽ hoc eusebiꝰ ep̃c con-¬
ta erat ad uidendã uirtutẽ scĩ corporis. cur¬
sim ꝑrexit ad imꝑatorẽ constantinũ. &
nuntiauit ei de corpore scĩ stephani. Imꝑa¬

Expanded text:
um illis. Navigantes itaque tribus diebus, totidemque noctibus, venimus Chalcedonem, et dimissa est navis in portu. Facientibus autem nobis illic dies quinque, quoquot habebant daemonia, veniebant circa mare vexati clamantes: Servus Dei venit, qui lapidatus est ab iniquis Judaeis. Et gratia sancti Stephani spiritus clamabant: Vae nobis, quia comburit nos acriter: quo fugiemus minas ejus terribiles? Porro exiebant atrociter ab hominibus repulsi, tanquam ab igne: et quotquot habebant infirmos, ferebant Audiens autem pene tota civitas currebat transiens, Christianis quidem gaudentibus, Paganis autem tristantibus. Et inde profecti rursus propter turbam quae in circuitu erat, venimus civitatem Staurium. 5. Cognito autem hoc Eusebius episcopus Conta erat, ad videndam virtutem sancti corporis, cursim perrexit ad imperatorem Constantinum, et nuntiavit ei de corpore sancti Stephani. Impera
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. nos ad hoc te hortam᷑: ut cognita ueri¬
tate ñ deseras deos qͦs semꝑ ab ipsis cuna¬
bulis adorasti & coluisti. Nemesiꝰ diaconꝰ¬
dẽ infelix atq peccator sẽꝑ deserui uerita¬
tẽ. & esfudi sanguinẽ innocentẽ. & iã ni¬
mis oneratꝰ atq cumulatꝰ peccatis. miscd̾iã

Expanded text:
s? Nos te hortamur, cogita veritatem, non deseras deos quos semper ab ipsis cunabulis coluisti. Nemesius diacondem infelix atque peccator semper deserui veritatem, et effudi sanguinem innocentem, et jam nimis oneratus atque cumulatus peccatis, licet
Abbreviated transcription (Latin):
Cui ita ualerianꝰ ait. Tu es stephanꝰ qui
rẽ publicã conaris euertere: & ꝑsuasio¬
nib ac adhortationib malis popłm a
deoꝵ recedere suades cultura: Beatꝰ ste¬
demoniis quȩ adorant᷑ in ydolis ad dm̃
uiuũ & uerũ redeant creatorẽ cęli &
terrȩ: & cognoscant xp̃m iħm filiũ dei
dm̃ ẽẽ. qui cũ patre & sp̃u scõ solus ẽ sem

Expanded text:
es Stephanus, qui rempublicam conaris evertere, et persuasionibus atque hortationibus malis populum a deorum recedere suades cultura? Beatus Stedaemoniis quae adorantur in idolis, ad Deum vivum et verum redeant creatorem coeli et terrae, et cognoscant Christum Jesum Filium Dei Deum esse, qui cum Patre et Spiritu sancto solus es
Abbreviated transcription (Latin):
olimpiꝰ. Et ego quidẽ feci ñqͣsiolim pius:
s quasi olim impiꝰ & crudelis. Pro quib
malis pęniteo & effundo lacrimas ama¬
ritudinis in conspectu eiꝰ cui credo. deo
net᷑ mͥ remittere iniqͥtatẽ quã exercui
in sanguine scõꝵ eiꝰ. quẽ ego feci effundi¬
tentia ducti sunt ante statuã solis iuxta¬

Expanded text:
: Ego quidem feci non quasi Olympius, sed quasi impius et crudelis. Pro quibus commissis poeniteo, et effundo lacrymas amaritudinis in conspectu ejus cui credo, Deo netur mihi remittere iniquitatem quam exercui in sanguine sanctorum ejus, quem feci effundDucti sunt itaque ante statuam Solis, fixis
Abbreviated transcription (Latin):
martis: & ibidẽ dictata sententia caput
truncari. si ñ acquiesceret ad orare nefan-¬
di martis simulachrũ. Cc̃ beatꝰ stephanꝰ¬
ductus a militib foras muros portȩ appiȩ:
ad tẽplũ martis leuatis ad cęlũ oculis co¬

Expanded text:
Martis, et ibidem dictata sententia capite truncari, si non acquiesceret adorare nefandi Martis simulacrum. Perductus beatus Stephanus a militibus foras muros Appiae portae ad templum, levatis
Abbreviated transcription (French):
ẜuiant ne tue alcius tollantur ne liũ¬
meas p̃fixãs habuero uel astruye¬
roita deniũ us men auntto si tu ꝑ¬
sublatas habueris edes mas alioqu̾
si nichil noui feceris retineo ẜuitu

Expanded text:
antur, ne luminimeas p‹rae›fixas habuero uel obstruxero, ita demum ius meum amitto, si tu psublatas habueris: alioquin si nihil noui feceris, retineo seruitu
Abbreviated transcription (Latin):
des in obꝓbrium proppter nom en tuũ:
neq facias nobis contumeliam. Solii głe
tuae recordare : ne irritum facias fedis
tuum nobiscum. Nũquid sunt inscubp¬
tilibus gentium qui pluant. aut cęli pos
om̃a hȩc  & dixit dñs ad me. Si steterit
moyses & samuhel coram me : & non est
anima mea ad populum istum. Eice illos¬
a facie mea : & egrediantur. Quod si dixe

Expanded text:
nos in opprobrium propter nomen tuum, nos in opprobrium propter nomen tuum, neque facias nobis contumeliam solii gloriae tuae: Recordare, ne irritum facias foedus tuum nobiscum. Numquid sunt in sculptilibus gentiomnia haec et dixit Dominus ad me si steterit Moses et Samuhel coram me non est anima mea ad populum istum eice illoa facie mea et egrediantur quod si dixe
Abbreviated transcription (Latin):
centes : gladus & fames non erit in terra
nac. In gladio & fame: consumentur pro¬
phete illi. & populis quib ꝓphetant ert̃
pro iecti in uis iherłm prefame & gladio
& non erit qui sepeliat eos: ipsi & uxores
eorum. filii & filie eorum. & effundam
suꝑ eos malum suum. & dices ad eos ũbũ
istud. Deducant oculi mei lacrimam per
noctem & diem: & non taceant. Qm̃ con¬
tritione magna contrita est uirgo filia po¬
płi mei. plaga pessima ueliementer. Si
egressus fuero ad agros ecce occisi gladio:
& si introiero ciuitatẽ: ecce ad tenuati fame.
Propheta quoq & sacerdos abierunt: in
terram quam ignorabant. Num quid pro¬
itiens ab iecisti uidam: aut sion ab homina¬
ta est anima tua: Quare ego ꝑ cussisti
nos. ita ut nulla sit sanitas: Expectaui¬
mus pacem: & non est bonum: & tempus
curationis : & ecce turbatio. Cognoui mꝰ
dñe impietates nr̃as inquitates patru m
nr̃orum quia peccauimus tibi. Ne nos

Expanded text:
centes: gladius et fames non erit in terra centes: gladius et fames non erit in terra hac: gladio et fame consumentur prophetae illi. et populi, quibus prophetauerunt, erunt proiecti . in uiis Hierusalem prae fame et gladio et non erit, qui sepeliat eos, ipsi et uxores eorum filii et filiae eorum et effundam super eos malum suum et dices ad eos verbum istud deducant oculi mei lacrimam per noctem et diem et non taceant quoniam contritione magna contrita est virgo filia populi mei plaga pessima vehementer si egressus fuero ad agros ecce occisi gladio et si introiero in civitatem ecce adtenuati fame propheta quoque et sacerdos abierunt in terram quam ignorabant numquid proiciens abiecisti Iudam aut Sion abominata est anima tua quare ergo percussisti nos ita ut nulla sit sanitas expectavimus paurationis, et ecce turbatio. Cognovimus, Domine, impietates nostras, iniquitates patrum nostrorum, quia peccavimus tibi. Ne des