comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qđ si ita ẽ: qͥd aliud ammonere uident᷑ euangeli¬
tantes uirtute multa nisi qͥa tunc eis dabit dñs
uerbũ ut euangelizare possint si dormiant int᷑
medios cleros: tunc enĩ eis uerbũ ueritatis dat᷑.
aut̃ pars ẽ utiq corporis pars ẽ cirea regionem
cordis a posteriorib: tam̃ id ÷ adorso quã colũbȩ
illiꝰ deargentatę partẽ in uiriditate auri eẽ dicit.
hoc ẽ in uigore sapientiȩ : Quẽ uigort̃ meliꝰ ñ puto
intelligi possȩ quã caritatẽ. Sed quare adorso &¬
ñ a pectore : quã quã mirer quomͦ positũ sit hoc uer¬
bũ in alio psalmo ubi dr̃ int̾ scapulas suas obum¬
brabit tibi & sub alis eiꝰ sꝑabis : cũ sub alis obum¬
brari ñ possit. nisi qđ ãpectore fuerit. Et latine
qͥdem int̃ scapulas fortasse aliqͦ mͦ ex utraq parte
possit intelligi. & ante & post : ut scapulas accipi¬
amꝰ quȩ in medio caput habent. Et in hebreo sit for¬

Expanded text:
Quod si ita est, quid aliud admoneri videntur evangeliQuod si ita est, quid aliud admoneri videntur evangelizantes virtute multa, nisi quia tunc eis Dominus dabit verbum ut evangelizare possint, si dormiant inter medios cleros? Tunc enim eis verbum veritatis datur, autem: pars est utique corporis; pars est circa regionem cordis, a posterioribus tamen, id est a dorso: quam columbae illius deargentatae partem in viriditate auri esse dicit, hoc est in vigore sapientiae; quem vigorem melius non puto intelligi posse quam charitatem. Sed quare a dorso, et non a pectore? Quanquam mirer quomodo positum sit hoc verbum in alio psalmo, ubi dicitur, Inter scapulas suas obumbrabit tibi, et sub alis ejus sperabis , cum sub alis obrumbrari non possit, nisi quod a pectore fuerit. Et latine quidem inter scapulas fortasse aliquo modo ex utraque parte possit intelligi, et ante, et post; ut scapulas accipiamus quae in medio caput habent: et in hebraeo sit for
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit dealbata: ꝓmissio qͥppe dĩ tenet᷑. ꝑ ꝓphe¬
tã dicentis. Si fuerint peccata ur̃a tanqͥm phȩni¬
tiũ : sic̃ niuẽ dealbabo Potest & sic intelligi: ut in
eo qđ dictũ ẽ pennȩ colũbȩ de argentatȩ sub audi¬
at᷑ eritis ut iste sit sensus Ouos qͥ tanquã spolia
speciei domꝰ diuidimini. si dormiatis int̃medios
cleros. pennȩ colũbȩ deargentatȩ eritis : id ÷ in al¬
tiora eleuabimini. cõpagini tam̃ eccłȩ coherentes
Nullã quippe aliã melius hic intelligi puto colum.¬
lumba mea. De argentata ẽ aut̃: qͥa diuinis ẽ¬
eloqͥis erudita Floqͥa nãq dñi alio loco dicunt᷑
argentũ igne examinatũ t̃rȩ: purgatũ septuplũ¬
Magnũ itaq aliqđ bonũ ẽ dormire int̃ medios
cleros quẽ nulli duo testam̃ta eẽ uoluerint: ut
dormire sit int̾medios cleros. in eoꝵ testam̃toꝵ
auctoritate requiescere. id ÷ utriꝰq testam̃ti testi¬

Expanded text:
ascendit dealbata ? Promissio quippe Dei tenetur, per Propheascendit dealbata ? Promissio quippe Dei tenetur, per Prophetam dicentis: Si fuerint peccata vestra tanquam phoenicium, sicut nivem dealbabo ? Potest et sic intelligi, ut in eo quod dictum est, pennae columbae deargentatae, subaudiatur, eritis; ut iste sit sensus: O vos qui tanquam spolia speciei domus dicleros, pennae columbae deargentatae eritis, id est, in altiora eleuabimini, conpagini tamen ecclesiae cohaerentes. nullam quippe aliam melius hic intellegi puto columlumba mea . Deargentata est autem, quia divinis eloquiis erudita. Eloquia namque Domini in alio loco dicuntur argentum igne examinatum, terrae purgatum septupluMagnum itaque aliquod bonum est, dormire inter medios cleros: quae nonnulli duo Testamenta esse voluerunt; ut dormire sit inter medios cleros, in eorum Testamentorum auctoritate requiescere; id est, utriusque Testamenti testi
Abbreviated transcription (Latin):
gelitantib uirtute multa si dormiatis int̃ me¬
dios cleros ouos pennȩ colũbȩ deargentatȩ : anhis
quȩ sequunt᷑ ut ordo sit si dormiatis int̃medios
cleros pennȩ colũbȩ deargentate niue dealba¬
bunt᷑ in selmon. id ÷ ipsȩ pennȩ dealbabunt᷑ si
dormiatis int̾ medios cleros. ut ipsis hoc dicere in¬
telliga t᷑ qͥ speciei domꝰ tanqͣm spolia diuiduntur
id ÷ si dormiatis int̃ medios cleros o uos qͥ diuidi¬
mini speciei domꝰ ꝑmanifestationẽ sp̃s ad utili¬
tatẽ. ut alii qͥdem̃ det᷑ ꝑ spm̃ sermo sapientiȩ
alii sermo scientiȩ scđm eundẽ sp̃m. alii fides
alii genera curationũ in eodẽ sp̃ũ. & cȩtera. si ergo
uos dormiatis int̃medios cleros. tunc pennȩ
colũbȩ deargentatȩ. niue dealbabunt᷑ in selmon
in selmon ut sub intelligat᷑ homines qͥ ꝑ grãm
remissionẽ accipiunt peccatoꝵ. Unde etiam de
ipsa ȩccła dr̃ in cantico canticoꝵ quȩ ẽ ista quȩ

Expanded text:
gelizantibus virtute multa, si dormiatis inter megelizantibus virtute multa, si dormiatis inter medios cquae sequuntur, ut ordo sit: si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae niue dealbabuntur in Selmon, id est, ipsae pennae dealbabuntur, si dormiatis inter medios cleros, ut illis hoc dicere intellegatur, qui speciei domus tamquam spolia diuiduntur, id est, si dormiatis inter medios cleros, o uos qui diuidimini speciei domus per manifestationem spiritus ad utilitatem, ut alii quidem detur per spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eundem spiritum, alii fides, alii genera curationum in eodem spiritu, et cetera; si ergo uos dormiatis inter medios cleros, tunc pennae columbae deargentatae niue dealbabuntur in Selmon.in Selmon, ut subintellegantur homines, qui per gratiam remissionem accipiunt peccatorum. unde etiam de ipsa ecclesia dicitur in cantico canticorum: quae est ista quae
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑ : om̃ia aut̃ hec oꝑat᷑ unꝰ atq idem sp̃s : diui¬
dens ꝓpria unicuiq ꝓut uult. Et hec ẽ species
domꝰ cui spolia diuidunt᷑ : ut amator eiꝰ hac pulcri¬
tudine accensus exclam&. Dñe dilexi decorẽ do
mꝰ tuȩ lã in eo qđ seqͥt᷑. se ad ipsa m̃bra de qͥb fit.
species domꝰ alloquenda : conuertit dicens Si dor¬
miatis int̃medios cleros: pennȩ colũbȩ de argen quo¬
tatȩ . & int̾ scapulas eiꝰ in uiriditate auri. Prius
hic quȩrendus ẽ ordo uerboꝵ. quomͦ finiat᷑ senten¬
tia : quȩ utiq pendet cũ dr̃ si dormiatis Deinde
intelligendũ ẽ huius pennȩ. anplurali hȩ pennȩ
Sed singularẽ numerũ grecus excludit: ubi om̃i¬
no pluralit̃ hoc positũ legit᷑. Sed ad huc in certũ
ẽ utrũ hȩ pennȩ. an o uos pennȩ : ut ad ipsas pen¬
nas loqͥ uideat᷑. Utrũ gͦ uerb̵ quȩ p̾cesser̃ finit᷑
ista sententia . ut ordo sit dñs dabit uerbũ euan¬

Expanded text:
Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult . Et haec est species domus, cui spolia dividuntur; ut amator ejus hac pulchritudine accensus exclamet: Domine, dilexi decorem do 14. Jam in eo quod sequitur, se ad ipsa membra, de quibus fit species domus, alloquenda convertit, dicens: Si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae, et inter scapulas ejus in viriditate auri. Prius hic quaerendus est ordo verborum quomodo finiatur sententia; quae utique pendet, cum dicitur, Si dormiatis: deindeintelligendum est, hujus pennae; an plurali, hae pennae. Sed singularem numerum graecus excludit, ubi omnino pluraliter hoc positum legitur. Sed adhuc incertum est utrum, hae pennae; an, o vos pennae, ut ad ipsas pennas loqui videatur. Utrum ergo verbis quae praecesserunt finiatur ista sententia, ut ordo sit, Dominus dabit verbum evan
Abbreviated transcription (Latin):
tina locutio: & ꝓ eo positũ ẽ in ꝓfundũ qđ ẽ in¬
ꝓfundo Ñ enĩ illuc se conuertit : sed ibi conuer¬
tit eos qͥin ꝓfundo huiꝰ scłi iacent. demersi pon¬
dere peccatoꝵ. ubi conuersus ille dicit. De ꝓfun¬
dis clamaui ad te dñe. Si aut̃ ñ ẽ conuertã. sed
conuertar in ꝓfundũ maris: hoc intelligit᷑ dixisse
sꝑatisssmi peccatores. quanqͣm in aliqͦ greco inue¬
ad se de ꝓfandis clamantes. Qui & si intelligat᷑
ibi ipse conuerti ad liberandos etiã tales. ñ ẽ in con

Expanded text:
tina locutio, et pro eo positum est, in profundum, quod est, profunde? Non enim ille se convertit; sed ibi convertit eos qui in profundo hujus saeculi jacent demersi pondere peccatorum, ubi conversus ille dicit: De profundis clamavi ad te, Domine . Si autem non est, convertam, sed, convertar in profundum maris, hoc intelligitur dixissesperatissimi peccatores. Quanquam in aliquo graeco invead se de profundis clamantes. Qui et si intelligatur ibi ipse converti ad liberandos etiam tales, non est inco
Abbreviated transcription (Latin):
captiuasti captiuitatẽ. accepisti dona in hominib:
Nec moueat qđ apłs idem testimoniũ cõme¬
morans non ait accepit dona hominib: sed dedit
dona in hominib Ille quippe auccoritate apłica
scđm hoc locutus ẽ : qđ ds̃ ẽ cũ patre filius. Scđn
hoc qͥppe dedit dona hominib mutens eis sp̃m¬

Expanded text:
ti dona in hominibus. Nec moveat quod Apostolus idem testimonium commemorans non ait, Accepisti dona in hominibus; sed, Dedit dona hominibus. Ille quippe auctoritate apostolica secundum hoc locutus est, quod Deus cum Patre Filius. Secundum hoc quippe dedit dona hominibus, mittens eis Sp
Abbreviated transcription (Latin):
spolia : id ÷ dilecti etiã ad diuidenda spolia. Spe
illi spolia : sic̃ speciosũ ẽ corpus distributione m̃¬
broꝵ. Spolia porro dicunt᷑ : quȩ uicas hostib de¬
trahunt᷑ hoc qͥd sit : euangłiũ nos ammoneat ubi
legimꝰ Nemo intrat in domũ fortis ut uasa eiꝰ diri-
piat : nisi priꝰ alligauerit fortẽ. Alliga uit gͦ dia¬
bolũ xp̃c spiritalib: uinculis suꝑ ando mortẽ : & suꝑ
cȩlos ab inferis ascendendo Alligauit eũ sacram̃to
in carnationis suȩ : qđ nichil in eo repperiens morte
dignũ tam̃ ẽ ꝑmissus occidere. Ac sic alligato : ab¬
stulit tanqͣm spolia uasa eiꝰ Oꝑabat᷑ qͥppe in filiis
diffidentiȩ : quoꝵ infidelitate utebat᷑ ad uoluntatẽ
suã hec uasa dñs mundans remissione peccatoꝵ
hȩc spolia scĩficans hosti erepta. ꝓstrato atq alli¬
gato diuisit ea speciei domꝰ suȩ: alios constituens
apłos alios ꝓphetas alios pastores & doctores in
opus ministerii in edificationẽ corporis xp̃i. Sicut

Expanded text:
spolia, id est, Dilecti etiam ad dividenda spolia. Specilli spolia; sicut speciosum est corpus distributione membrorum. Spolia porro dicuntur quae victis hostibus detrahuntur. Hoc quid sit Evangelium nos admonet, ubi legimus: Nempiat, nisi prius alligaverit fortem : et vos ibolum Christus spiritualibus vinculis; superando mortem, et super coelos ab inferis ascendendo: alligavit eum sacramento incarnationis suae, quod nihil in eo reperiens morte dignum, tamen est permissus occidere; ac sic alligato abstulit tanquam spolia vasa ejus. Operabatur quippe in filiis diffidentiae , quorum infidelitate utebatur ad voluntatem suam. Haec vasa Dominus mundans remissione peccatorum, haec spolia sanctificans hosti erepta prostrato atque alligato, divisit ea speciei domus suae; alios constituens apostolos, alios prophetas, alios pastores et doctores in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi . Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
nũ cõparare . qm̃ ñ defuer̃ qͥ eũ dicerent alii ioħemba¬
ptistã. alii heliã. alii hieremiã. aut unũ ex ꝓphetis:
conuertit se ad illos & ait. Ut qͥd suspicamini montes
incaseatos. montẽ inqͥt in qͦ cõplacuit dõ habitare in eo.
ut qͥd suspicamini : sic̃ enĩ lum̃ illi. qͥa & ipsis dictũ ẽ
uos estis lux mundi. sed aliud illud ẽ lum̃ uerũ qđ
alius mons paratꝰ in cacumine montiũ. Montes
itaq isti illũ montẽ portando głosi s̃ : quoꝵ ille
unus dicit. Michi aut̃ ab sit głari nisi incruce dñi nñ

Expanded text:
unt qui eum dicerent, alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex Prophetis ; convertit se ad illos, et ait: Utquid suspicamini montes incaseatos, montem, inquit, in quo placuit Deo inhabitare in eo? Utquid suspicamini? Sicut enim lumen illi, quia et ipsis dictum est, Vos estis lumen mundi ; sed aliud illud dictum est, Lumenalius mons paratus in cacumine montium. Montes itaque isti illum montem portando gloriosi sunt: quorum ille unus dicit, Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃. Unde uersiculus iste psalmi huiꝰ. rex uirtutũ
dilecti: utroq mͦ intelligi potest : Cũ itaq dixiss&
dñs dabit uerbũ euangłi tantib uirtute multa
qͥa ipsa uirtꝰ ab eo regitur. eiq militat a qͦ dat᷑ i pe
inqͥt dñs qͥdabit uerbũ euangłi tantib uirtute mul-¬
ta. rex ẽ uirtutũ dilecti. Deinde seqͥt᷑ dilecti: &
speciei domꝰ diuidere spolia. Repetitio ꝑtin& ad

Expanded text:
Pater. Unde versiculus iste psalmi hujus, Rex virtutum Pater. Unde versiculus iste psalmi hujus, Rex virtutum Dilecti, utroque modo intelligi potest. Cum itaque dixisset, Dominus dabit verbum evangelizantibus virtute multa; quia ipsa virtus ab eo regitur, eique militat a quo datur, ipse, inquit, Dominus qui dabit verbum evangelizantibus virtute multa, rex est virtutum Dilecti. 16. Deinde sequitur: Dilecti, et speciei domus dividere spolia. Repetitio pertinet ad
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ cũ sit unꝰ atq idem. in ueterib aut̃ libris : crebra
ẽ ista loco. Et ideo qͣndo sub obscure fit. ex manife¬
scis sui generis exemplis intelligenda ẽ: sic̃ hoc loco
psalmi huiꝰ quẽ tractamꝰ sub obscure facta ẽ Nã si di-¬
qͣm illa fecit moyses sic̃ p̃cepit dñs moysi quia uͦ dictũ
ẽ. rex iurtutũ dilecti: ñ facile ẽ ut occurrat ipsũ ẽẽ re¬
gẽ uirtutũ qͥ ẽ & dilectꝰ. Rex gͦ uirtutũ dilecti. sic in¬
habeat iste sensus tantã necessitatẽ. ut ñ aliud uale¬
at accipi : qͥa & pat̾ potest in telligi rex uirtutũ filii
dici possit: nescio utrũ qͥsquã audeat hoc ab eo nom̃
auferre ubi apłs dicit. Regi aut̃ scłoꝵ : immortali
inuisibili solidõ quia & si hoc de ipsa trinitate dictũ
ẽ: ibi ẽ & ds̃ pat̃ Si aut̃ ñ carnalit̃ intelligimꝰ ds̃
iudiciũ tuũ regida & iustitiã tuã filio regis: nescio
utrũ aliud aliqd dictũ ẽ qͣm filio tuo Rex gͦ ẽ &

Expanded text:
r, cum sit unus atque idem. In veteribus autem libris crebra est ista locutio: et ideo quando subobscure fit, ex manifestis sui generis exemplis intelligenda est; sicut hoc loco psalmi hujus quem tractamus, subobscure facta est. Nam si diquam illa, Fecit Moyses sicut praecepit Dominus Moysi: quia vero dictum est, Rex virtutum Dilecti, non facile est ut occurrat ipsum esse regem virtutum, qui est et Dilectus. Rex ergo virtutum Dilecti, sic inistus. Quamvis non habeat iste sensus tantam necessitatem, ut aliud non valeat accipi: quia et Pater potest intelligi rex virtutum Filii dici possit; nescio utrum quisquam audeat hoc ab eo nomen auferre, ubi Apostolus dicit: Regi autem saeculorum immortali, invisibili, soli Deo . Quia etsi hoc de ipsa Trinitate dictum est, ibi est et Deus Pater. Si autem non carnaliter intelligimus, Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis ; nescio utrum aliud aliquid dictum est quam, Filio tuo. Rex ergo est et
Abbreviated transcription (Latin):
quia uita eis ȩt̃na donata ẽ & ꝑ eos scãrũ scripturarũ
eminentissima auctoritas constituta ẽ : sed illuminan¬
te ab eis illo cui dr̃ illuminans tu. leuaui oculos meos
in montes unde ueni& auxiliũ mͥ: nec tam̃ auxilium
meũ ab ipsis ꝓprie montib: sed auxiliũ meũ a dño qͥ
fecit cȩlũ & t̾ram. Unus quippe ipsoꝵ montiũ multũ
excellens cũ dixiss& qđ plus om̃ib illis laborauit :

Expanded text:
a eis aeterna donata est, et per eos sanctarum Scripturarum eminentissima auctoritas constituta est, sed illuminante ab eis illo cui dicitur, Illuminans tu. Levavi enim oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi: nec tamen auxilium meum ab ipsis proprie montibus; sed auxilium meum a Domino qui fecit coelum et terram . Unus quippe ipsorum montium multum excellens cum dixisset, quod plus illis omnibus laboraverit:
Abbreviated transcription (Latin):
maꝵ ñ canticoꝵ. It si intelligant᷑ atq discutiant᷑ sen.¬
sus dictoꝵ. ubi ticulus ẽ tantũ mͦ psalmi & ubi tan-¬
tũ mͦ cantici. & ubi ñ psalmꝰ cantici sic̃ in isto. sed
canticũ psalmi inscriptũ ẽ: nescio utrũ possit ista dif¬
ferentia demonstrari. Proinde sic̃ cȩperamꝰ relinqen¬
tes ista eis qͥ poss̃ & qͥb uacat talia discernere & cer¬
ta differentiarũ ratione diffinire : nos qͣntũ adiu¬
uante dño ualemꝰ. huiꝰ psalmi textũ consideremꝰ

Expanded text:
morum, non Canticorum. Et si intelligantur atque discutiantur senmorum, non Canticorum. Et si intelligantur atque discutiantur sensus dictorum, ubi titulus est tantummodo Psalmi, et ubi tantummodo Cantici, et ubi non Psalmus Cantici, sicut in isto, sed Canticum Psalmi inscriptum est; nescio utrum possit ista differentia demonstrari. Proinde sicut coeperamus, relinquentes ista eis qui possunt, et quibus vacat talia discernere, et certa differentiarum ratione definire; nos quantum adjuvante Domino valemus, hujus psalmi textum consideremus
Abbreviated transcription (Latin):
placent. etiã hominib poss̃: qͥ uidere ñ poss̃. Unde
mirũ ẽ. si quẽ ad modũ utrũq legit᷑ & cantate dõ
& psallite dõ: ita alicubi legi potest. cantate nomi¬
ni eiꝰ qđ si & hoc in scripturis sc̃ĩs dictũ inuenit᷑
hȩc differentia frustra laborata ẽ: Mou& etiã me
qđ generali nomine magis psalmi. qͣm cantica uo¬
cant᷑ ita ut dñs dicen& quȩ scripta s in lege & ꝓ
phetis & psalmis deme. Et liber ipse psalmoꝵ dr̃
ñ canticoꝵ: sic̃ scriptũ ẽ in qͥt in libro psalmoꝵ cũ
potius scđm istã differentiã cantica dici debuis se
uideant᷑ qm̃ canticũ etiã sine psalmo eẽ potest.
psalmꝰ uͦsine cantico eẽ ñ potest. Poss̃ & enĩ eẽ cogi¬
tationes m̃tis quarũ ñ sint oꝑa corporala : nullũ ẽ
autẽ opus bonũ cuiꝰ ñ sit inm̃te cogitatio Acꝑ hoc
utrobiq cantica : ñ utrobiq psalmi. Et tam̃ sic̃ dixi
generalit̃ psalmi appellant᷑ ñ cantica : liberq pal¬

Expanded text:
possunt, quia videre non possunt. Unde mirum est si quemadmodum utrumque legitur, et Cantate Deo, et Psallite Deo; ita alicubi legi potest, Cantate nomini ejus. Quod si et hoc in Scripturis sanctis dictum invenitur, haec differentia frustra elaborata est. Movet etiam me quod generali nomine magis Psalmi quam Cantica vocantur, ita ut Dominus diceret: Quae scripta sunt in Lege, et Prophetis, et Psalmis de me ; et liber ipse Psalmorum dicitur, non Canticorum: Sicut scriptum est, inquit, in libro Psalmorum ; cum potius secundum istam differentiam, Cantica dici debuisse videantur; quoniam Canticum etiam sine Psalmo esse potest, Psalmus vero sine Cantico esse non potest. Possunt etenim esse cogitationes mentis, quarum non sint opera corporalia: nullum est autem opus bonum, cujus non sit in mente cogitatio. Ac per hoc utrobique Cantica; non utrobique Psalmi: et tamen, sicut dixi, generaliter Psalmi appellantur, non Cantica; liberque Psal
Abbreviated transcription (Latin):
re sed amore : ñ formidine penȩ. sed delectatione iui¬
stitiȩ Ipsa ẽ enĩ sana & uera lib̵tas. Sed dñs hoc egenti
parauit. ñ abundanti: cui ꝓbro ẽ ista pauꝑtas de qͣ¬
lib: alibi dr̃ Op ꝓbriũ his qͥ abundant & despectio
suꝑbis hos enĩ dix̃ suꝑbos : qͦs dix̃ qͥ abundant Dñs¬
dabit uerbũ Cibaria scilic& animalib suis: quȩ in ha-¬
bitant in ea. Sed qͥd oꝑabunt᷑ hȩc animalia. qͥb: dabit
uerbũ : qͥd nisi qđ sequit᷑ : euangłitantib uirtute
multa qua uirtute nisi fortitu dine illa in qͣ educit
cõpeditos fortasse etiã uirtutẽ hic dicit illã : qͥ euan¬
lecti. Pat̃ gͦ ẽ rex uirtutũ filii. dilectꝰ enĩ qͣndo ñ ponit᷑
qͥs dilect᷑ ꝑ antonomasian filiꝰ unicꝰ intelligit᷑. Anuir

Expanded text:
re, sed amore; non formidine poenae, sed delectatione jure, sed amore; non formidine poenae, sed delectatione justitiae. Ipsa est enim vera et sana libertas. Sed Dominus hoc egenti paravit, non abundanti, cui opprobrio est ista paupertas; de qualibus alibi dicitur: Opprobrium his qui abundant, et despectio superbis . Hos enidabit verbum: cibaria scilicet animalibus suis quae inhabitabunt in ea. Sed quid operabuntur haec animalia, quibus dabit verbum? quid nisi quod sequitur? Evangelizantibus virtute multa. Qua virtute, nisi fortitudine illa in qua educit compeditos? Fortasse etiam virtutem hic dicat illam, qua evanlecti. Pater ergo est rex virtutum Filii. Dilectus enim, quando non ponitur quis dilectus,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Tuuꝰ ꝑfecisti eã : qͥa uirtus in infirmitate ꝑficitur
Quidã sane codices & latini & greci ñ habent mons
di inqͥt syna a faciedĩ isrł: id ÷ a faciedĩ qͥ legẽ dedit
popło isrł. Quare gͦ cȩli distillauer̃ a faciedĩ huiꝰ nisi
qͥa sic impletũ ẽ qđ p̃dictũ ẽ. benedictionẽ dabit qui
legẽ dedit: legẽ qua t̾reat de humanis uirib p̃su¬
mentẽ : benedictionẽ qua liber& in dm̃ sꝑantẽ : Tuergo
ꝑfecisti ds̃ hereditatẽ tuã : qͥa infirmata ẽ in se. ut ꝑ
ficeret᷑ ab stẽ. Animalia tua in habitabunt in ea Iua
ñ sua : tibi subdita ñ sibi libera. Ad te egentia : ñ sibi
sufficientia Parasti intua suauitate ȩgentids̃ intua
suauitate: ñ illiꝰ facultate. Egens ẽ enĩ qm̃ infirmatꝰ
ẽ ut ꝑficiat᷑: agnouit se indigentẽ. ut repleat᷑. hȩc ẽ
illa suauitas: de qua alibi dr̃. Dñs dabit suauitatẽ
& tra nr̃a dabit fructũ suũ. Ut bonũ opus fiat ñ timo¬

Expanded text:
ero perfecisti eam: quia virtus in infirmitate perficitur . Quidam sane codices, et latini et graeci, non habent, mons Dei, inquit, Sina, a facie Dei Israel; id est a facie Dei qui Legem dedit populo Ia sic impletum est quod praedictum est: Benedictionem dabit qui Legem dedit ? Legem, qua terreat de humanis viribus praesumentem, benedictionem, qua liberet in Deum sperantem. Tu ergo perfecisti, Deus, haereditatem ters. 11. Animalia tua inhabitabunt in ea. Tua, non sua; tibi subdita, non sibi libera; ad te egentia, non sibi sufficientia. Denique sequitur: Parasti in tua suavitate egenti Deus. In tua suavitate, non illius facultate. Egens est enim, quoniam infirmatus est, ut perficiatur: agnovit se indigentem, ut repleatur. Haec est illa suavitas de qua alibi dicitur, Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum : ut bonum opus fiat non timo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ipse aut̃ sed grã dĩ cũ illo ut abundantiꝰ distillar&
in gentib id ÷ in deserto ubi xp̃c ñ erat annuntia.¬
tus. ne suꝑ alienũ fundam̃tũ ȩdificar& : & ipse in qͣm
israhelita erat ex genere isrł. tribu beniamin &
ipse gͦ in seruitutẽ generatꝰ erat de hierłm t̃rena.
quȩ seruit cũ filiis suis : & ideo ꝑsequebat᷑ ȩccłam

Expanded text:
n ipse autem, sed gratia Dei cum illo , ut abundantius distillaret in gentibus, id est in deserto, ubi Christus non erat annuntiatus, ne super alienum fundamentum aedificaret ; ipse, inquam, Israelita erat ex genere Israel, de tribu Benjamin : et ipse ergo in servitutem generatus erat, de Jerusalem terrena quae servit cum filii
Abbreviated transcription (Latin):
neq sermones : quoꝵ ñ audiant᷑ uoces eoꝵ In om̃em
t̾rã exit sonꝰ etꝵ : & in fines orb̵ t̃rȩ uerba eoꝵ
Nec tam̃ istis cȩlis tanta gła tribuenda ẽ . tan qͣm
ab hominib illa gr̃a uenerit in desertũ gentiũ:
ut t̾ra moueret᷑ ad fidẽ. Ñ enĩ celiase ipsis distilla¬
uer̃: sed a facie dĩ. utiq in habitantis eos & facien¬
tis eos in habitare uniꝰmoris in domo ipsi s̃enĩ &
montes : de qͥb: dr̃ Leuaui oculos meos ad montes:
unde ueni& auxiliũ mͥ. It tam̃ ne in hominib spem
posuisse uideret᷑: continuo subietit. Auxiliũ meũ
nans tu mirabilit̃ : a montib ȩt̃nis quã uis a montib
ȩt̃nis : tam̃ illuminanstu. Sic & hic cęli distillauer̃
sed a facie dĩ Et ipsi enĩ salui factis ꝑfidẽ: & hoc¬

Expanded text:
 audiantur voces eorum: in omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Nec tamen istis coelis tanta gloria tribuenda est, tanquam ab hominibus illa gratia venerit in desertum Gentium, ut terra moveretur ad fidem. Non enim coeli a seipsis distillaverunt; sed a facie Dei, utique inhabitantis eos, et facientis eos inhabitare unius moris in domo. Ipsi sunt enim et montes, de quibus dicitur: Levavi oculos meos ad montes, unde veniet auxilium mihi. Et tamen ne in hominibus spem posuisse videretur, continuo subjecit: Auxilium meum nans tu admirabiliter, a montibus aeternis : quamvis a montibus aeternis, tamen illuminans tu. Sic et hic, coeli distillaverunt; sed, a facie Dei. Et ipsi enim salvi facti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut t̾ra moueret᷑ : & ipse ẽ t̾rȩ motꝰ cũ conturbant᷑
homines qͥa legẽ implere ñ poss̃ qđ si ita ẽ : hec
ẽ & pluuia uoluntaria de qͣ consequent̃ dic̃ Pluuiã
uoluntariã segregans ds̃ hereditati suȩ : qͥa ñ fecit
sic ulli genti. & uidicia sua ñ manifestauit eis . Se¬
gregau̾it itaq hanc pluuiã uoluntariã ds̃ heredi¬
tati suȩ : qđ legẽ dedit . Et infirmata ẽ uł ipsa lex
uł ipsa hereditas. Lex infirmata sic accipi potest̃
mos facit minando pęnã nec adiuuando ꝑ grãm.
re uolens. quia ꝑ spm̃ scm̃ implet᷑ : tam̃ ipsã dixit
infirmari cũ ab infirmis ñ possit impleri: infir¬
mata uͦ ipsa hereditas id ÷ ipse popłs : data sibi
lege sine ulla ambiguitate intelligit᷑. Lex enĩ
sub intrauit : ut abundar& delictũ qđ aut̃ seqͥt᷑ tuuͦ¬

Expanded text:
est terrae motus, cum conturbantur homines, quia Legem implere non possunt? Quod si ita est, haec est et pluvia voluntaria, de qua consequenter dicit, Pluviam voluntariam segregans, Deus, haereditati tuae; quia non fecit sic ulli genti, et judicia sua non manifestavit eis . Segregavit itaque pluviam hanc voluntariam Deus haereditati suae, quod Legem dedit. Et infirmata est: vel ipsa Lex, vel ipsa haereditas. Lex infirmata sic accipi potest, mos facit minando poenam, nec adjuvando per gratiam. re volens quia per spiritum impletur: tamen ipsam dixit infirmari, cum ab infirmis non possit impleri. Infirmata vero ipsa haereditas, id est ipse populus, data sibi Lege, sine ulla ambiguitate intelligitur. Lex enim subintravit, ut abundaret delictum. Quod autem sequitu
Abbreviated transcription (Latin):
miãm consecutꝰ ẽ: qͥa ignorans fecit in increduli.¬
tate. Miram᷑ gͦ qđ cȩli distillauer̃ a facie dĩ: magis
mirem᷑ qđ mons syna id ÷ qͥ priꝰ ꝑsequebat᷑ hebreus
ex hebreis. scđm legẽ phariseus : quid aut̃ mirem᷑ :
ñ enĩ a se ipso sed qđ seqͥt᷑ a facie dĩ isrł. De quo
ipse dic̃ & suꝑ issł dĩ de quo dñs dicit Ecce uere
isahelita : in qͦ dolus ñ ẽ hanc gͦ pluuiã uoluntariã¬

Expanded text:
iam consecutus est quia ignorans fecit in incredulitate . Miramur ergo quod coeli distillaverunt a facie Dei: magis miremur quod mons Sina, id est, qui prius persequebatur, Hebraeus ex Hebraeis, secundum Legem pharisaeus . Quid autem miremur? Non enim a seipso, sed quod sequitur, a facie Dei Israel; de quo ipse dicit, Et super Israel Dei de quo Dominus dicit, Ecce vere Israelita
Abbreviated transcription (Latin):
qͥhabitant in sepulchris. in eo genere s : qđ alio loco
scriptura significat dicens: Amortuo uelut qͥñ sit
perit confessio. Vnde ẽ illud. Peccator cũ uenerit
in ꝓfundũ maloꝵ contemnit. Aliud ẽ enĩ deside¬
rare: aliud oppugnare iustitiã. Aliud a malo uel¬
le liberari: aliud mala sua defendere potiꝰ quã
fateri. Utrosq tam̃: grã xp̃i educit in fortitudinẽ
qua fortitudine nisi ut aduersus peccatũ usq ad
sanguinẽ certent : ex utroq enĩ genere fiunt ido¬
nei: qͥb: construat᷑ locꝰ scs̃ eiꝰ Illi soluti: illi resus¬
decẽ & octo annos: iubendo uinculũ soluit & lata¬
ri mortẽ clamando suꝑauit qͥ hȩc fecit in corpo¬
rib potest mirabiliora facere in morib : & facere
uniꝰ modi habitare in domo. educens cõpeditos in
fortitudine similit̃ amaricantes qͥhabitant in

Expanded text:
qui habitant in sepulcris, in eo genere sunt quod alio loco qui habitant in sepulcris, in eo genere sunt quod alio loco Scriptura significat, dicens: A mortuo, velut qui non sit, perit confessio . Unde est illud: Peccator cum venerit in profundum malorum, contemnit . Aliud est enim desiderare, aliud oppugnare justitiam; aliud a malo liberari velle, aliud mala sua defendere potius quam fateri: utrosque tamen gratia Christi educit in fortitQua fortitudine, nisi ut adversus peccatum usque ad sanguinem certent? Ex utroque enim genere fiunt idonei, quibus constituatur locus sanctus ejus. Illi soluti, illi resusocto annos, jubendo vincula solvit ; et Lazari mortem clamando superavit . Qui fecit haec in corporibus, potest mirabiliora facere in moribus, et facere unius modi habitare in domo: educens compeditos in fortitudine; similiter amaricantes qui habitant in
Abbreviated transcription (Latin):
gna hominis domo ñ in qualicũq loco eiꝰ reqͥescit
dominꝰ eiꝰ. sed in aliqͦ utiq secretiori & honoratiorilo
orpoe grece dicunt᷑. & modi & mores latine int̃p̃¬
tari poss̃ Net hab& grecus qͥ in habitare facit : sed
antũ habitare facitꝰ Dñs gͦ in locosc̃o suo qͥs ẽ locus
iste: ds cũ ipse sibi facit. Ds enĩ habitare facit uniꝰ
edificat. uide qͥd sequat᷑ qui educit cõpeditos in for-¬
atudinẽ. Soluit enĩ grauia uincula peccatoꝵ: qͥb
impediebant᷑ ne ambularent in uia peccatoꝵ Edu¬
cit aut̃ eos in fortitudine : qͥm ante eiꝰ gr̃am ñ habe¬
bant. Similit̃ amaricantes : qͥ habitant in sepul¬
chris Id ÷ om̃ i modo mortuos: occupatos in oꝑibus
mortuis hi enĩ amaricant : resistendo iustitiȩ Nã
illi cõpediti forsitan uolunt ambulare nec poss:
dm̃q p̃cant᷑ ut possint. eiq dicunt. de necessitati.¬
b meis educ me. Aquo exauditi grãs agunt: dicen¬
tes disrupisti uincula mea. Isti aut̃ amaricantes

Expanded text:
gna hominis domo, non in qualicunque loco ejus requiescit Dominus ejus, sed in aliquo utique secretiori et honoratiori loρόποι graece dicuntur, et modi, et mores latine interpretari possunt. Nec habet graecus, Qui inhabitare facit; sed tantum, habitare facit. Dominus ergo in loco sancto suo. Quis est locus iste? Ipse Deus eum sibi facit. Deus enim habitare facit unius aedificat, vide quid sequatur: Qui educit compeditos in fortitudine. Solvit enim gravia vincula peccatorum, quibus impediebantur ne ambularent in via praeceptorum: educit autem eos in fortitudine, quam ante ejus gratiam non habebant. Similiter amaricantes qui habitant in sepulcris: id est omni modo mortuos, occupatos in operibus mortuis. Hi enim amaricant resistendo justitiae: nam illi compediti forsitan volunt ambulare, nec possunt; Deumque precantur ut possint, eique dicunt: De necessitatibus meis educ me . A quo exauditi, gratias agunt dicentes: Disrupisti vincula mea . Isti autem amaricantes
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ qͥ datꝰ ẽ nob̵̾ hoc ẽ tuuͦ ꝑfecisti eã : si legẽ ꝑfecisse
intelligat᷑. Si uͦ hereditatẽ : facilior ẽ intellectus
Sienĩ ꝓpt̃ hoc dicta ẽ hereditas dĩ infirmata : idẽ
popłs dĩ infirmatꝰ. data lege qͥa lex sub intrauit ut
exillo intelligit᷑ qđ etiã in apło sequit᷑ ubi aut̃ abun¬
dauit delictũ: suꝑ abundauit grã.: Nãq abund ante
delicto : multiplicatȩ s̃ infirmitates eoꝵ & postea
accelerauer̃ quia ingemuer̃ & in uocauer̃ : ut ipso
ad uuante impleret᷑. qđ ipso iubente ñ implebat᷑
Est in his uerbis & aliꝰ sensus : qͥ ꝓbabilior mͥ uidet᷑
Multo enĩ congruentiꝰ intelligit᷑. ipsa gr̃a pluuia uo

Expanded text:
nobis: hoc est, Tu vero perfecisti eam, si Legem perfecisse intelligatur; si vero haereditatem, facilior est intellectus. Si enim propter hoc dicta est haereditas Dei infirmata, id est populus Dei infirmatus data Lege, quia Lex subintravit, ut fecisti eam, ex illo intelligitur quod etiam in Apostolo sequitur, Ubi autem abundavit delictum, superabundavit gratia . Namque abundante delicto, multiplicatae sunt infirmitates eorum; et postea acceleraverunt : quia ingemuerunt, et invocaverunt, ut ipso adjuvante impleretur quod ipso jubente non implebatur. 12. Est in his verbis et alius sensus, qui probabilior mihi videtur. Multo en
Abbreviated transcription (Latin):
locutꝰ ẽ ds̃ ad moysen qͣndo legẽ dedit : ut manna sit
pluuia uoluntaria qͣm segrega uit ds̃ hereditati suȩ
id ÷ popłosuo qͥa solos ita pauit ñ ut cȩteras gentes
Ut qđ deinde dic̃ & infirmata ẽ. ipsa hereditas in fir¬
mata intelligat᷑ qm̃ murmurantes manna fastidiosi
respuer̃. desiderantes ȩscas carniũ & ea qͥb uesci in
egypto consueuerant. Sed in his uerb̾si ꝓprietas tan¬
tũ mͦ literȩ ñ spiritalis reqͥrendus ẽ intellectꝰ: opor¬
tet ut ostendat᷑ scđm ꝓprietatẽ corporalẽ qͥ tune cõ-¬
pediti : quiq etiã habitantes in sepulchris. educti s̃
in fortitudine. Deinde siille populus. illa scilic& here¬
ditas dĩ fastidio manna respuens infirmata ẽ : ñ de¬
buit seqͥ tu uͦ ꝑfecisti eã : sed ti uͦ ꝑ cussisti eã. Dõ qͥppe
offenso ꝑ illa murmura atq fastidia : ingens plaga
sensũ spiritalẽ liberiꝰ tenere debemꝰ. Om̃ia qͥppe illa

Expanded text:
locutus est Deus ad Moysen, quando Legem dedit : ut manna sit locutus est Deus ad Moysen, quando Legem dedit : ut manna sit pluvia voluntaria quam segregavit Deus haereditati suae, id est populo suo: quia solos eos ita pavit, non et caeteras Gentes: ut quod deinde dicit, Et infirmata est, ipsa haereditas infirmata intelligatur; quoniam murmurantes, manna fastidiosi respuerunt, desiderantes escas carnium, et ea quibus vesci in Aegypto consueverant . Sed in his verbis si proprietas tantummodo litterae, non spiritualis requirendus est intellectus, oportet ut ostendatur secundum proprietatem corporalem, qui tunc compediti, quique etiam habitantes in sepulcris educti sunt in fortitudine. Deinde si ille populus, illa scilicet haereditas Dei, fastidio manna respuens infirmata est, non debuit sequi, Tu vero perfecisti eam; sed, Tu vero percussisti eam. Deo quippe offenso per illa murmura atque fastidia, ingens plaga sensum spiritualem liberius tenere debemus. Omnia quippe illa
Abbreviated transcription (Latin):
mare & uniuersa quȩ in eis s̃: sed oꝑa qͥb educit
uinctos in fortitudine. similit̃ a maricantes qͥ ha¬
bitant in sepulchris. & facit eos unius moris habi¬
tare in domo. Sic egredit᷑ corã popło suo id ÷ corã eis
qͥ istã grãm eiꝰ intelligunt. Deniq sequit᷑ Cũ transi¬
res in deserto : t̃ra mota ẽ. Desertũ erant gentes
quȩ ignorabant dm̃: desertũ erat ubilex nulla ab
serto cũ p̃dicares ingentib t̾ra mota ẽ : treni homi¬
nes afide excitati sunt. Sed unde mota ẽ : Et enim
cȩli distillauer᷑ a facie dĩ Forsitan hic aliqͥs recolat
illud tẽpus qͥndo in deserto ds̃ transibat corã popło
suo corã filus issł : die in colũnanobis nocte in ful¬
gore ignis: & hoc et̃ sentiat. qđ cȩli distilla uer̃ a
facie dĩ. qm̃ ma una pluit popło suo hoc etiã cẽ
qđ seqͥt᷑ Mons syna a facie dĩ isrł: pluuiã uolun-¬
tariã segregans hereditati tuȩ quia in monte syna

Expanded text:
 sed opera quibus educit compeditos in fortitudine, similiter amaricantes qui habitant in sepulcris, et facit eos unius moris habitare in domo. Sic egreditur coram populo suo, id est coram eis qui istam gratiam ejus intelligunt. Denique sequitur: Cum transires in deserto, terra mota est. Desertum erant Gentes, quae ignorabant Deum: desertum erat, ubi lex nulla ab serto, cum praedicareris in Gentibus, terra mota est, terreni homines ad fidem excitati sunt. Sed unde mota est? Etenim coeli distillaverunt a facie Dei. Forsitan hic aliquis recolat illud tempus, quando in deserto Deus transibat coram populo suo, coram filiis Israel, die in columna nubis, nocte in fulgore ignis ; et hoc esse sentiat quod coeli distillaverunt a facie Dei, quoniam manna pluit populo suo ; hoc etiam esse quod sequitur, Mons Sina a facie Dei Israel, pluviam voluntariam segregans, Deus, haereditati tuae, quia in monte Sina
Abbreviated transcription (Latin):
ptimo quẽ nunc tractandũ suscepimus. illud qđ di¬
ctũ ẽ cantate dõ. psallite nomini eiꝰ ita qͥdem discre¬
uer̾ ut cantate dõ dictũ uideat᷑. qͥa ea quȩ inse ipsa
mens ait dõ notas̃ ab hominib ñ uident᷑ Oꝑa uero
bona qm̃ ideo uidenda s̃ ab hominib ut glorifi

Expanded text:
ptimo, quem nunc tractandum suscepimus, illud quod dictum est, Cantate Deo, psallite nomini ejus: ita quidam discreverunt, ut, Cantate Deo, dictum videatur, quia ea quae in seipsa mens agit, Deo nota sunt, ab hominibus non videntur; opera vero bona
Abbreviated transcription (Latin):
reuelata ẽ ipsi apłi & beati martyres cȩteriq iusti
tanquã arietes & arietũ filii usq ad hoc tẽpus dormie¬
runt int̃ medios cleros: regni t̾reni felicitatẽ iã con-¬
tẽnentes & regni cęloꝵ aet̾nitatẽ sꝑantes. & non¬
dũ tenentes : & qͥa tã bene dormier̃. eis uelut pennis
nunc uolitat & laudib exaltat᷑ ec cła colũba scili¬
c& deargentata : ut hac eoꝵ fama ad imitandũ po¬
steris inuitatis dũ sic etiã cȩteri dormiunt. addant᷑
pennȩ qͥb usq in finẽ scłi sublimit̃ p̃dicet᷑ Dũ dis¬

Expanded text:
elata est, ipsi Apostoli et beati martyres caeterique justi, tanquam arietes et arietum filii usque ad hoc tempus dormierunt inter medios cleros; regni terreni felicitatem jam contemnentes, et regni coelorum aeternitatem sperantes, et nondum tenentes. Et quia tam bene dormierunt, eis velut pennis nunc volitat, et laudibus exaltatur Ecclesia, columba scilicet deargentata; ut hac eorum fama ad imitandum posteris invitatis, dum sic etiam caeteri dormiunt, addantur pennae quibus usque in finem saeculi sublimiter praedicetu
Abbreviated transcription (Latin):
habent eiꝰ consolationẽ qͥ ei dicunt qm̃ pat̃m̃s &
qͥ sꝑauer̃ in dño ꝑsistentes in orationib nocte ac die
a cuiꝰ facie turbabunt᷑ illi : cũ uiderint se nichilꝓ
phanis & uiduis id ÷ spei scłaris societate destitu.¬
tis. dñs sibi tẽplũ fabricat : de quo consequent᷑ dic̃
dñs in loco scõsuo qͥs enĩ sit locꝰ eiꝰ : aꝑuit cũ dicit
ds qͥ in habitare facit uniꝰ moris in domo. Vnanimes :÷
unũ sentientes Iste ẽ locus sc̃s̃ dñi Cũ enĩ dixiss&
dñs in loco scõ suo: tanqͣm reqͥreremꝰ in qͦ loco cũ ille
ubiq sit totꝰ & nullus eũ contineat corporaliũ spatioꝵ
locus. ilico subiecit. Ne quęramꝰ eũ absq nob̵. sed
potiꝰ uniꝰ modi habitantes in domo meream᷑. ut
habitare etiã ipse dignet᷑ in nob̵ Istȩ ẽ locus
sc s̃ dñi : qđ pleriq homines quȩr̃ ut habeant
ubi orantes exaudiant᷑. Sint gͦ ipsi qđ quȩr̃ &

Expanded text:
habent ejus consolationem qui ei habent ejus consolationem qui ei in Domino, persistentes in orationibus nocte ac die ; a cujus facie illi turbabuntur, cum viderint se nihil prphanis et viduis, id est spei saecularis societate destitutis, Dominus sibi templum fabricat: de quo consequenter dicit, Dominus, in loco sancto suo. Quis enim sit locus ejus aperuit, cum ait, Deus qui inhabitardixisset, Dominus in loco sancto suo: tanquam requireremus in quo loco, cum ille ubique sit totus, et nullus eum contineat corporalium spatiorum locus, illico subjecit; ne quaeramus eum absque nobis; sed potius unius modi habitantes in domo, mereamur ut habitare etiam ipse dignetur in nobis. Iste est locus sanctus Domini, quod plerique homines quaerunt, ut habeant ubi orantes exaudiantur. Sint ipsi ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nouissent: nunqͣm dñm głae crucifixissent. Et exul¬
tate in conspectudĩ. Ouos qͥb dictũ ẽ. cantate dõ
psallite nomini eiꝰ it̃ facite ei qͥ ascendit suꝑ occasum
etiã exultate in conspectu eiꝰ. Quasi tristes : semꝑ aut᷑
gaudentes. Dũ enĩ facitis iter ei dũ p̃paratis qua
ueniat gentesq possideat : multa passuri estis in coa¬
spectu hominũ tristitia. Sed uos ñ solũ nolite deficere
sed etiã exultate Ñ in conspectu hominũ : sed in con¬
spectu dĩ. Spe gaudentes. in tribulatione patientes:
exultate in conspectu eiꝰ. Illi enĩ qͥuos in conspectu ho¬
minũ turbant: turbabunt᷑ a facie eiꝰ. Patris orpha¬
noꝵ & iudicis uiduarũ. Desolatos enĩ putant: a qͥb
plerũq gladio uerbi dĩ & parentes a filiis & manti
ab uxorib separant᷑. Sed habent consolationẽ desci¬
tuti atq uiduatȩ patris orphanoꝵ & iudicis uiduanĩ

Expanded text:
novissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . 6. Exsulnovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . 6. Exsultate in conspectu ejus. O vos quibus dictum est, Cantate Deo, psallite nomini ejus, iter facite ei qui ascendit super occasum, etiam exsultate in conspectu ejus: quasi tristes, semper autem gaudentes . Dum enim facitis iter ei, dum praeparatis qua veniat, gentesque possideat, multa passuri estis in conspectu hominum tristitia: sed vos non solum nolite deficere, sed etiam exsultate; non in conspectu hominum sed in conspectu Dei. Spe gaudentes, in tribulatione tolerantes . Exsultate in conspectu ejus. Illi enim qui vos in conspectu hominum turbant, Turbabuntur a facie ejus, patris orphanorum et judicis viduarum. Desolatos enim putant, a quibus plerumque gladio verbi Dei, et parentes a filiis, et mariti ab uxoribus separantur : sed habent consolationem destituti atque viduati patris orphanorum et judicis viduarum;
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑ gͦ qͥ laborauer̃: exultent in conspectudĩ q̃
enĩ erit exultationis huiꝰ tanqͥm corã hominib: in a.¬
nis ulla iactantia: sed in conspectu eiꝰ qͥsine errore
inspicit qđ donauit. Delectent᷑ in lȩaitia : ñ iã exul¬
tantes cũ tremore sic̃ in hoc scło. quandiu tẽptatio
ẽ uita humana suꝑ t̾rã. Deinde se ad ipsos con
uertit qͥb tantũ spem dedit. & hic uiuentes allo¬
qͥt᷑ & hortat᷑. Cantate dõ psallite nomini eiꝰ lam
hinc in tituli expositione : qđ uidebat᷑ p̃locuti sumꝰ
sic oꝑando : Iter facite ei inqͥt. qͥ ascendit sũꝑ occasũ
Iter facite xp̃õ : ut ꝑspeciosos pedes euangłi tan¬
tiũ ꝑuia sint ei corda credentiũ. Ipse ẽ enĩqͥ ascen¬
dit suꝑ occasũ: siue qͥa ñ eũ excipit noua uita se
ad eũ conuertentis. nisi uetus occiderit huic scło
renuntiantis. siue qͥ ascendit suꝑ occasũ. cũ resargen¬
do uicit corporis casũ. Ons enĩ nom̃ ẽ ei qđ illi sicog¬

Expanded text:
go qui laboraverunt, et exsultent in conspectu Dei. Non enim erit exsultationis hujus, tanquam coram hominibus, inanis ulla jactantia; sed in conspectu ejus qui sine errore inspicit quod donavit. Delectentur in laetitia: non jam exsultantes cum tremore , sicut in hoc saeculo, quamdiu tentatio est vita humanaertit, quibus tantam spem dedit, et hic viventes alloquitur et hortatur: Cantate Deo, psallite nomini ejus. Jam hinc in tituli expositione, quod videbatur praelocuti sumus. sic operando, Iter facite ei, inquit, qui ascendit super occasum. Iter facite Christo; ut per speciosos pedes evangelizantium , pervia sint ei corda credentium. Ipse est enim qui ascendit super occasum: sive quia non eum excipit nova vita se ad eum convertentis, nisi vetus occiderit huic saeculo renuntiantis; sive quia ascendit super occasum, cum resurgendo vicit corporis casum. Dominus enim nomen est ei. Quod illi si cog
Abbreviated transcription (Latin):
res tamuer̃ : mox uicti euanuer̃. Sic̃ fluit cera a faci¬
e ignis: sic pereant peccatores a facie dĩ. Quanquã
fortasse eos hoc loco significauerit qͦ ꝵ duritia in
pęnitentiȩ lacrimas soluit᷑ : tam̃ etiã illud intelligi
potest. ut futurũ iudiciũ cõminet᷑ qͥa cũ in hoc scło
sic̃ fumꝰ se extollendo id ÷ suꝑbiendo defecerint:
ueni& illis in fine extrema damnatio. ut ab eiꝰfa.¬
cie pereant in ęt̾nũ. cũ in sua claritate fuerit p̃¬
sentatꝰ: uelut ignis ad penã impioꝵ. lum̃q iustoꝵ

Expanded text:
 mox victi evanuerunt. Sicut fluit cera a facie ignis, sic pereant peccatores a facie Dei. Quanquam fortasse eos hoc loco significaverit, quorum duritia in poenitentiae lacrymas solvitur: tamen etiam illud intelligi potest, ut futurum judicium comminetur; quia cum in hoc saeculo sicut fumus se extollendo, id est, superbiendo defecerint, veniet illis in fine extrema damnatio, ut ab ejus facie pereant in aeternum, cum in sua claritate fuerit praesentatus, velut ignis, ad poenam impio
Abbreviated transcription (Latin):
gentes Iudȩi in eo ip̃so loco ubi inimicitias
exercuer̃ debellati atq inde ꝑcuncta disꝑsi: &
nunc oder̃ sed metuunt & ipso metu faciunt qđ
sequit᷑. Et fugiant qͥ oder̃ eũ a facie eius fuga
quippe animi: ẽtimor Nã carnali fuga qͦ fagiunt
ab eiꝰ facie. qͥ ubiq p̃sentiȩ suȩ de monstrat effectũ :
quo abibo inqͥt ille a spũtuo & a facie tua qͦ fugiã :
animo gͦ ñ corpore fugiunt. tim̃do scilic& ñ latendo
nec ab ea facie quã ñ uident. sed ab ea qͣm uidere co
bitis filiũ hominis uenientẽ innubib : sic̃ uenit in
ȩccła sua diffundens eã toto orbe t̃rarũ. in qͦ dispsis
inimici eiꝰ. Uenit aut̃ in talib: nubib : de qualib di¬
cit. Mandabo nubib meis : nepluant suꝑ eã imbrẽ

Expanded text:
gentes, Judaei; in eo ipso loco ubi inimicitias exercuerunt, debellati, atque inde per cuncta dispersi: et nunc oderunt, sed metuunt; et in ipso metu faciunt quod sequitur, Et fugiant qui oderunt eum, a facie ejus. Fuga quippe animi, est timor. Nam carnali fuga, quo fugiunt ab ejus facie qui ubique praesentiae suae demonstrat effectum? Quo abibo, inquit ille, a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam ? Animo ergo, non corpore fugiunt; timendo scilicet, non latendo; nec ab ea facie quam non vident, sed ab ea quam videre cogbitis Filium hominis venientem in nubibus . Sicut venit in Ecclesia sua, diffundens eam toto orbe terrarum, in quo dispersi sunt inimici ejus. Venit autem in talibus nubibus, de qualibus dicit: M
Abbreviated transcription (Latin):
rosȩ disputationis: simplex enĩ appar& &
facilis Nã ita se habet in finẽ ipsi dauid: psalmꝰ
cantici in multis autẽiã psalmis ammoniumꝰ qͥd
sit in finem : qm̃ finis legis xp̃c ad iustitiã om̃i
credenti. finis qͥ ꝑficiat : ñ qui consumat aut ꝑdat
Uerũ tam̃ si qͥsquã conet᷑ inquirere qͥd sibi uelit
psalmꝰ cantici cur ñ ait psalmꝰ aut canticũ & utrã¬

Expanded text:
rosae disputationis: simplex enim apparet et facilis. Nam ita se habet: In finem, ipsi David Psalmus cantici. In multis autem jam psalmis admonuimus quid sit, In finem: quoniam finis Legis Christus, ad justitiam omni credenti ; finis qui perficiat, non qui consumat aut perdat. Verumtamen si quisquam conetur inquirere quid sibi velit, Psalmus cantici; cur non aut Psalmus, aut Canticum, sed utr
Abbreviated transcription (Latin):
Qrã dĩ sũ : id qđ sũ hȩc ẽ pluuia uoluntaria. Volun¬
tarie qͥppe genuit nos uerbo ueritatis hȩc ẽ pluua
uoluntaria inde alibi dr̃. Scuto bonȩ uoluntatis tuȩ
coronastinos Istã pluuiã cũ ds̃ transi& in deserto
id ÷ p̃dicaret᷑ ingentib cęli distillauer̃ ñ tam̃ a se i¬
psis sed a facie dĩ qm̃ & ipsi grã dĩ s̃ id qđ s̃ & ideo

Expanded text:
 Dei sum id quod sum . Haec est pluvia voluntaria. Voluntarie quippe genuit nos verbo veritatis . Haec pluvia voluntaria. Inde alibi dicitur: Scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos . Istam pluviam, cum Deus transiret in deserto, id est, praedicaretur in Gentibus, coeli distillaverunt: non tamen a seips
Abbreviated transcription (Latin):
us descenideres: qͥd ageres ignorares. Cũ
uͦ scis malũ eẽ qđ facis: & tam̃ facis nonne
uiuus des cendis ad inferos: & quare maxi¬
me ipsos duces t̃ rȩhiatus ab sorbuit uiuos.
popłm a utẽ il lis consentientẽ ecȩlo irru¬
ens ignis ab sump sitꝓpt̃ ea hanc p ȩ̨¬
nam cõ me morans psalmus iste : a po¬
pło cępit. & addu ces conclusit. Ueniat
mors suꝑ eos ꝓpter illos dix̃: suꝑ quos
uenit ignis de cęlo & sta tim coniungit
descenidant in infernũ uiuentes : ꝓpt̃ du

Expanded text:
us descenderes, quid ageres ignorares: cum us descenderes, quid ageres ignorares: cum vero scis malum esse quod facis, et tamen facis; nonne vivus descendis ad inferos? Et quare maxime ipsos duces terrae hiatus absorbuit vivos, populum autem illis censentientem e coelo irruens ignis absumpsit ? Propterea hanc poenam commemorans psalmus iste, a populo coepit, et ad duces conclusit. Veniat mors super eos, propter illos dixit, super quos venit ignis de coelo: et statim adjunxit, Descendant ad infernum viventes, propter du
Abbreviated transcription (Latin):
mors suꝑ eos: descendant
uiuentes. Quomͦ replica ui
nos fecit primũ illud scisma¬
uoluer̃: noua mors suꝑ¬
da nt in infernũ ui uente s. Quid ẽ uiuen¬
tes: scientes quia pereunt: & tam̃
pere untes. Audi uiuentes perire : &
ab sorberi hia tu t̾rȩ id ÷ de uoratione
trenarũ cupidi tatũ ab sorberi. Dicis ho mi¬
ni : Quid pateris fr̃ : frs sumꝰ : unũ dm̃ in¬
Audimꝰ unũ psa lmũ cantamꝰ unũ am̃ re¬
Pondemꝰ. unũ al leluia resonamꝰ u nium
pascha celebramꝰ. Quid tu foris es. & ego
intus sũ: plerũq angustatꝰ & considerans
quã uera di cant᷑: Reddat ait ds̃ maioribus
nr̃is Ergo uiuus perit. deinde addis & mo¬
nes: Saltẽ sit malũ segregationis. Cur ad¬
iuingis & rebaptitationis : agnosce in me : qđ
habes & tu Me odisti: xp̃o in me parce & hoc
eis malũ: plerũq & maxi me displic&. Uere
inqui unt male fit: utinã poss& ñ fieri Sed
Q uid fa cimꝰ de statutis maioꝵ nr̃oꝵ
descend ant in infernũ uiuentes : Si mortu¬

Expanded text:
ant viventes. Quo modo replicavit nos fecit primum illud schismavoluerunt. Nova mors sudant ad infernum viventes. Quid est, viventes? Scientes quia pereunt, et tamen pereuntes. Audi viventes perire et absorberi hiatu terrae, id est devoratione terrenarum cupiditatum absorberi. Dicis homini: Quid pateris, frater? Fratres sumus, unum Deum inaudimus, unum Psalmum cantamus, unum Amen respondemus, unum Alleluia resonamus, unum Pascha celebramus: quid tu foris es, et ego intus sum? Plerumque angustatus et considerans quam vera dicantur, Reddat, ait, Deus majoribus nostris. Ergo vivus perit. Deinde addis et mones: Saltem solum sit malum segregationis, cur adjungis et rebaptizationis? Agnosce in me quod habes; et si tu me odisti, Christo in me parce. Et hoc eis malum plerumque et maxime displicet: Vere, inquiunt, male fit; utinam posset non fieri! sed quid facimus de statutis majorum nostrorum? Descendant ad infernum viventes. Si mortu