comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm ta. ⁊ abintestato uñ cogn̾ati
⁊ multo magis uñ legittimi.
mittit᷑. ¶ Qui oꝑas suas ut cũ
bestus pugnaret locauit. quiue
rei capitał dãpnatus n resti¬

Expanded text:
 ab intestato unde cognati et multo magis unde legitimi bmittitur.Qui operas suas ut cum bestiis pugnaret locauit quiue rei capitalis damnatus neque resti
Abbreviated transcription (Latin):
captus stt. cum certum ẽẽ cepit
eius admittent᷑ Uñ tractai̾ põt.
an medio tp̃r dum status pẽdet
succurri ełs ꝑp̃torem debeat ne
si medio tp̃r decesẜĩt.nichil ad
hrdem transmittãt. ⁊ magis ẽ
ut subueniat᷑. ut ĩ multis caĩb
placutr ¶S ⁊uulgo q̃siti ad¬
mittũtur adinat̾ris legittimã
hr̃dititem. ¶Int̾dum ⁊ ĩ ẜuite¬
tera q̃siͣto erit ꝯcedenda legittĩa
hr̃ditas. ueluti si post morã fid̾i¬
ꝯmissarie lib̾tatis matris sue
fc̃am natus sit. ¶Certe sipost
manumissionẽ matris sue na¬
tus fu̾it licet ĩ ẜuitute ꝯceptꝰ
adlegittimã eius hr̃ditatem
admittetur. ¶ S ⁊ si ap̃ hosteᷤ

Expanded text:
m esse coeperit ri admittentur. unde tractari potest, an medio tempore, dum status pendet, succurri eis per praetorem debeat, ne, si medio tempore decesserint, nihil ad heredem transmittant: et magis est, ut subveniatur, ut in multis casibus placuit. Sed et vulgo quaesiti admittuntur ad matris legitimam hereditatem. Interdum et in servitute quaesito erit concedenda hereditas legitima, veluti si post moram fideicommissariae libertati matris suae factam natus sit. certe si post manumissionem matris fuerit natus, licet in servitute conceptus, ad legitimam eius hereditatem ad
Abbreviated transcription (Latin):
to scribit. ¶Seruius apud me¬
lam ⁊ iniguẽtum ⁊ cartas episto¬
lares. penoris ẽẽ scribit.⁊ ẽ uerius.
hecomia odores quoq ꝯtineri.
S ⁊ extas adratiunculas uł ad
logduirium paratas cõtineri.¬
Uasa quoq pemiaria quin ꝯtine¬
antur. nulla dubitatio ẽ. Aristo
aut scribit dolia nõ ꝯtineri. ⁊ ẽ
uerum ẜm illam distinctione
quã supra iniuno fecimius. nec
frum̃ti nec leguminũ thece uł¬
arcule forte. ul sportule. uel la¬
gule.uil siqua alia sut q̃ horrei
penuaru. uł celle penuarie in:¬

Expanded text:
to scribit.Seruius apud Melam et unguentum et chartas epistulares penoris esse scribit et est uerius haec omnia, odores quoque contineri: sed et chartas ad ratiunculam uel ad logarium paratas contineri.Uasa quoque penuaria quin contineantur, nulla dubitatio est.Aristo autem scribit dolia non contineri, et est uerum secundum illam distinctionem, quam supra in uino fecimus. nec frumenti nec leguminum thecae ar‹c›ulae forte uel sportae uel si qua alia sunt, quae horrei penuarii uel cellae penuariae in
Abbreviated transcription (Latin):
Denum meã oẽm adiria¬
trẽ liberosq meos quicumma¬
tre sũt ꝑtinẽ uolo. Quero situ¬
tores pupilli eam solum modo
penum deberi que incenaculo
est dicerent. sĩt autem ⁊ in
borreis amphore. an hee quo¬
ꝙ deberentur. Re. quicquid¬
penoris usus eausa ubrcum¬
ꝙ ha buiisset. deberi.
De suppellectili legata. Riea.x

Expanded text:
enum meam omnem ad matrem liberosque meos, qui cum matre sunt, pertinere volo". quaero, si tutores pupilli eam solummodo penum deberi, quae in caenaculo esset, dicant, sint autem et in horreis amphorae, an hae quoque deberentur. repenoris usus causa ubicumque habuisset, deberi. DE SUPPELLECTILE LEGATA
Abbreviated transcription (Latin):
dum taxat. eẽ penum. quãtita¬
temu̾o peti posse. habebit igit᷑
hr̃s oblationẽ tam diu quã diu
lis cumeo depecunia ꝯtestetur.
u̾bis testator p̃stituit. Qd̾ si ĩ
annos singulos penus legata
sit̾. ꝑsingulos ãnos penus ad

Expanded text:
dumtaxat penum, quantitatem vero et peti posse. habebit igitur heres oblationem tamdiu, quamdiu lis cum eo de pecunia contestetur, vel verbis testator praestituit. quod si in annos singulos penus legata sit, per singulos annos penus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ca eos eẽ solet. ⁊tem iumĩtoru
que dñciusus eĩ parata sunt.
S aristo etiam notat que esiu
potuq nõ sũt ꝯtineri legato.
ut puta ea ĩquĩb eẽ solemꝰ. ole¬
um forte gͣuũ muria. mel. ce¬
tiq hus silĩa. Plane ĩ quid
si penus exculenta leget᷑. labeo

Expanded text:
 item iumentorum, quae dominici usus causa parata sunt. Sed Aristo notat etiam quae esui potuique non sunt contineri legato, ut puta ea, in quibus esse solemus, oleum forte, garum muriam mel ceteraque his similia. Plane, inquit, si penus esculenta legetur, Labeo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ offilius negauerũt. nõ magis
quã moie inquiũt ꝯtineãt᷑. Idẽ
⁊thus ⁊ ceras ouneri negaue¬
runt. S rutilius ⁊ ligna ⁊ car¬
bones que nõ uendẽdi cã pata
sut ꝯtineri ait. Sextus aut̃ ce¬
cilius ⁊ thus ⁊ cereos ĩ dome.¬
sticumusum patos ꝯt̾iñi lega

Expanded text:
et Ofilius negauerunt: non magis et Ofilius negauerunt: non magis quam molae, inquiunt, continentur. idem et tus et ceras contineri negauerunt. sed Rutilius et ligna et carbones, quae non uendendi causa parata sunt, contineri ait.Sextus autem Caecilius etiam tus et cereos in domesticum usum paratos contineri lega
Abbreviated transcription (Latin):
libro accionum scribit. S ꝙ di¬
xius usus sui eã pararum. sic¬
accipiendum erit. ⁊ amicoꝵ eiꝰ
⁊ cuentum ⁊ uni̾sorum quos
circa se ht. Non etiam eiꝰ famili¬
e. quam neq cirea se. neq circa
suos ht̃. prta si qui sũt ĩuillis
deputati. quos quitus mutius
sic difłimebat. ut eõrum cilai̾a
ꝯtinͣeri putet. qui opus nõ fa¬
cerent. S mat̾ĩam p̃bũit ẜuio
notandi ut ⁊ cextorum ⁊ tex¬
tricum cibaria dicẽt ꝯtĩneri. S
mutius eos uoluit ũgmnficare.
qui circa patrẽ fa. sũt. Sumili.
mõ ⁊ unntorum cibaria.penu
ꝯtinẽtur. s eorum ium̃torum.
que usibꝰ ip̃us ⁊ amicorũ sũt¬
deẜiũt. Cer̃m si qua iim̃ta agͥs
teẜmebant. uł lecabãtur lega¬
to nõ cedere ⁊baria corũ. ¶Si¬
ue aũt frumitum siue quid legr¬
minis incella penuaria hũit.
ordeum. siue familie. suie uim̃¬
tur. ⁊ offilius scribit ꝯtineri n¬
ꝯficẽtur. anpenore legato ꝯtirx¬
ant᷑. querit᷑. ⁊ quĩtus mutius

Expanded text:
onum scribit.Sed quod diximus 'usus sui gratia paratum' accipiendum erit et amicorum eius et clientium et uniuersorum, quos circa se habet, non etiam eius familiae, quam neque circa se neque circa suos habet: puta si qui sunt in uillis deputati. quos Quintus Mucius sic definiebat, ut eorum cibaria contineri putet, qui opus non facerent: sed materiam praebuit Seruio notandi, ut textorum et textricum cibaria diceret contineri: sed Mucius eos uoluit significare, qui circa patrem familias sunt.Simili modo et iumentorum cibaria penui continentur, sed eorum iumentorum, quae usibus ipsius et amicorum deseruiunt: ceterum si qua iumenta agris deseruiebant uel locabantur, legato non cedere cibaria eorum.Siue autem frumentum siue quid leguminis in cella penuaria habuit, hordeum siue familiae siue iumet Ofilius scribit libro conficeretur, an penori legato contineantur, quaeritur. et Quintus Mucius
Abbreviated transcription (Latin):
nonee ẜ ꝑ e⁊ solemas. Tre¬
batius inmelle ꝯͣ sctibit. meri.¬
bit. msi ꝯͣria mens testatoris.
appareat. ¶Esculenta uirum
neri credendumẽ. nisi ꝯtraria

Expanded text:
ed per ea solemus. Trebatius in melle contra scribit, meribit, nisi contraria mens testatoris appareat. Esculenta, utrumneri credendum, nisi contraria
Abbreviated transcription (Latin):
gata iuidetur. anuoͣ ea sola que
intra muru ẽ. Et quidẽ urbes
fere om̃s murotenus finiri.
romã ꝯtinẽtib.⁊ urbẽ roma
eque ꝯtinẽtib. Qd̾ siurbana
penus sit legnta. om̃e ꝙ ubiq
ẽ legaitum iuderi. ait labeo ⁊̃¬
si muilla sit urbico usui desti¬
nata. sicuti urbica ministĩa di¬
cimus. que extra urbẽ mini.
strare ꝯsueuerũt. nob̃. Si aũt
extra urbẽ rome tñ sit. S ⁊ si
inortis sit urbi uĩctis id̃ erit
dicẽdum. ¶Si cui penus leg
suta scriptum sit. oẽm penu
pret̾ uinum ꝙ rome erit. sola
pem̃s que ẽ rome legata uide¬
hẽtur. Alioquin necc̃e ẽ ut oĩa
medicam̃ta que bibent᷑ ꝯtine¬
antur. itaꝙ ea demũ penoris
eẽ que alendi cã biberentur.
quo ĩ numero antidotum nõ ẽ.
Et sane cassius uere sensit.S
qd̃ quidam negauerũt piꝑ ⁊
ligusticum ⁊ careum ⁊ elaser.

Expanded text:
gata videtur an vero ea sola, quae est intra murum? et quidem urbes fere omnes muro tenus finiri, Romam continentibus, et urbem Romam aeque continentibus. Quod si urbana penus sit legata, omnem, quae ubique est, legatam videri Labeo si illa sit urbico usui destinata, sicuti urbica ministeria dicimus et quae extra urbem nobis ministrare consueverunt. si autextra urbem, Romae tamen sit, sed et si in hortis sit urbi iunctis, idem erit dicendum.Si cui penus legasi ita scriptum sit 'omnem penum praeter uinum quod Romae erit', sola penus quae Romae est legata uidehabetur: alioqui necesse est, ut omnia medicamenta quae biberentur contineantur. itaque ea demum penoris esse, quae alendi causa biberentur, quo in numero antidotum non est. et sane vere Cassius sensit. Sed quod quidam negaverunt piper et ligusticum et careum et laser
Abbreviated transcription (Latin):
io facere. ¶Qid ergo si ẜuus
eius cum iubetur adire hr̃dita¬
tem edicto adiens nõ fuit. set
ꝯpellendũs ẽ. ẜuus hoc facere.
ideoq dñs abintestato uemẽs.
incidit ĩ edictum. ¶Sin aũt
edictum insi fingit ignorãtiã.
stator hanc ei ded̾it facultatẽ
qui eum substituit. ¶Preter¬
mittere est cãm testanti siqs
repudiauit br̃ditaͣtem. ¶ Qui
sũt inpotãte statim hr̃des sut
to. nec ꝙ se abstinẽ possit qe¬
qũam facit. Quid̾ si postea mi¬
scuerint extestõ uident᷑ hr̃des.
isi abstinuerĩt quide se testõ.
uerũm ab ĩtestato petierĩt bõꝵ

Expanded text:
. Quid ergo si seruus eius cum iuberetur adire hereditatem, dicto audiens non fuit? sed compellendus est seruus hoc facere ideoque dominus ab intestato ueniens incidit in edictum. Sin autem edictum, nisi si fingit ignorantiam. stator hanc ei dederit facultatem, qui eum substituit. Praetermittere est causam testamenti, si quis repudiauerit hereditatem. Qui sunt in potnto nec quod se abstinere possunt, quicquam facit. quod si postea miscuerunt, ex testamento videntur heredes: nisi si abstinuerint quidem se testamento, verum ab
Abbreviated transcription (Latin):
ponis. Qscamq enim modo
br̃dititem lucrifacturus ꝗͥs
sit. legati pr̃abit. Sane int̾¬
ueniente cauͣtione. euieta hr̃¬
ditate. legata reddi. ¶S si
nõ possideat quis hr̃ditatem.
dolo aũt malo fecit. quominꝰ
possideat. euemet. ut pinde te¬
neatur atq si hr̃ditatẽ adiss.¬
¶Dolo aũt malo fecisse uidetur
quominus possideat. qui ad
alium transtulit p̾one ꝑfrau¬
fuit. utrum .is .do. ma. face̾ uide¬
atur quominus possideat. qui
quam aliquado hũit. anu̾ois
qui hoc ip̃m malitiose fecit. ne
abuntio posside̾ incipet. labeo
sibi uideri ait. nõ rimus delin¬
quere eum qui nõ incipiat poᷤ¬
sidere quã cum qui desinat. q̃
snĩa obtinz. ¶Siquis pi¬

Expanded text:
onis: quocumque enim modo hereditatem lucrifacturus quis sit, legata praestabit, sane interueniente cautione 'euicta hereditate legata reddi'.Et si non possideat quis hereditatem, dolo autem malo fecerit quo minus possideat, eueniet, ut perinde teneatur atque si hereditatem adisset.Dolo autem malo fecisse uidetur quo minus possideat, qui ad alium transtulit possessionem per fraufuit, utrum is demum dolo malo facere uideatur quo minus possideat, qui quam aliquando habuit, an uero is qui hoc ipsum malitiose fecit, ne ab initio possidere inciperet. Labeo sibi uideri ait non minus delinquere eum, qui non incipiat possidere, quam eum qui desinat: quae sententia optinet. Si quis p
Abbreviated transcription (Latin):
tum. ¶Qui sub ꝯditione br̃s¬
institutus potuit parere ꝯditi¬
om. nec paruit. cum ꝯditiotał
sit. ut ĩ arbitrio sit hr̃dis insti¬
tuti. deuide ab intestato possi¬
deat hr̃ditatem. debebit edc̃o te¬
nei. qa eiꝰ modi ꝯdito ꝓpura d¬

Expanded text:
m. Qui sub condicione institutus heres potuit parere condicioni nec paruit, cum condicio talis sit, ut in arbitrio sit heredis instituti, deinde ab intestato possideat hereditatem, debebit edicto teneri, quia eiusmodi condicio pro
Abbreviated transcription (Latin):
sm uoluntatẽ testatoris scrib̾.
Cum enim ip̃i suum peculium
legatur ui simile est eim om̃e
augm̃tum. ad ip̃m ꝑtinẽ uoͣlu¬
isse cui patrimoĩum manumis¬
so futurum ẽ. cum alu non .sic
tñ ut si młalt̾ius ꝑsona. hoc eu̾
sensisse appareat. id̃ dicas.
culio est debet᷑. nõ deducit᷑ ex le¬
gato peculio quãius ꝯẜuus eius
sit. ¶ Si ꝯẜuum suum uulnã¬
uerit ẜ̾ius ⁊ uiliorẽ fecͣit. Mar

Expanded text:
m uoluntate‹m› testatoris scribit: cum enim ipsi suum peculium legatur, uerisimile est eum omne augmentum ad ipsum pertinere uoluisse, cui patrimonium manumisso futurum est, cum alii, non: sic tamen, ut, si in alterius persona hoc eum sensisse appareat, idem dicas.culio est, debetur, non deducitur ex legato peculio, quamuis conseruus eius sit. Si conseruum suum uulnerauerit seruus et uiliorem fecerit, Mar
Abbreviated transcription (Latin):
gat. an surripiat. quo caũ sine
dubio minuit᷑ peculium. s nõ
ultra simplũ. ¶S si se uulnera¬
uerit. uel. ⁊ oeciderit inchil ẽ de¬
ducẽdum hoc noĩe. alioꝗn dice

Expanded text:
gat an subripiat? quo casu sine dubio minuitur peculium, sed non ultra simplum. Sed si se uulnerauit uel etiam occidit, nihil est deducendu
Abbreviated transcription (Latin):
legatarium nactum po̾nez reru
exceptione doli adu̾sus hr̃dem
uendic᷑antẽ. uti põt. ht̃ enim ĩ
solidis reb uoluntatẽ eris alie¬
m nõ deducendi. S ⁊ si dñs re¬
mittẽ se ẜuo qd̾ debet. uł mehil

Expanded text:
legatarium nactum possessionem rerum, exceptione doli aduersus heredem uindicantem uti potest: habet enim in solidis rebus uoluntatem aeris alieni non deducendi. sed et si dominus remittere se seruo quod debet uel nihil
Abbreviated transcription (Latin):
debet. ¶Uicirio aũt meomichi
legato. In ⁊ uicaru mei peculiũ
adme ꝑtineat. querit̃ ⁊ puta.¬
mus ꝯtineri legato aueau eius
peculium nisi adu̾set᷑ uolũtas
testatoris. ¶Si fuus ⁊ uera
eius. lib̃i eẽ unssi sũt eiꝰꝙ pecu¬
sũt. tãquam de duob seꝑatisq
peculus testatore locuto. ⁊ sed
hoc uicarius iicarii nõ cõieabit᷑.
nisi hec mens fuĩt testantis.i
Sicut aũt es alienum. hoc ẽ ꝙ

Expanded text:
meo mihi legato an et uicarii mei peculium ad me pertineat, quaeritur. et putamus contineri legato uicarii eius peculium, nisi aduersa sit uoluntas testatoris. Si seruus et uicarius eius liberi esse iussi sint eisque pecu, tamquam de duobus separatisque peculiis testatore locuto: et secundum haec uicarius uicarii non communicabitur, nisi haec mens fuit testantis. Sicut autem aes alienum, hoc est quod
Abbreviated transcription (Latin):
Et si ancilla cum suis
natis legata sit. etia mortua
ea.ul alienata uł mamumissa.
nati ad legatarium ꝑtinebũt
qr id duo legata sũt sepata.¬
carus legatus sit ẜuus. durat
uicariorum legatum etiã mor¬
tuo eõ aut alienato aut mai¬
numisso.

Expanded text:
At si ancilla cum suis natis legata sit, etiam mortua ea uel alienata uel manumissa nati ad legatarium pertinebunt, quia duo legata sunt separas suis legatus sit seruus, durat uicariorum legatum et mortuo eo aut alienato aut manumisso.
Abbreviated transcription (Latin):
sb̃stitutõis ꝑtinz̃. si pupillus
pupillaue. occis occisa ue ẽẽ di¬
cet̾. ¶Si alius aperuit ali¬
us recitauit. alius descripẜit.
om̃s iedictumincident qui
singula eoꝵ fecert. ¶Non tm̃
extestam̃to s ẽ ab intestato
ut nequis ⁊de it bõrimue
põnem petat ante quam qõ
defamilia hãtur. ne br̃s ꝓpter
ꝯpendium suu̾m. familie faci¬
nus occultaret. ¶E leganter
sceũ. ait ut quis adhr̃dem su¬
um uͣtiles actiones transinit¬
tat si forte ante aditione de
ꝯsulto edictoq terreat᷑. ¶ Si

Expanded text:
bstitutionis pertinent, si pupillus pupillaue occisus occisaue esse dicetur. Si alius aperuit, alius recitauit, alius descripserit, omnes in edictum incident, qui singula eorum fecerunt. Non tantum ex testamento, sed etiam ab intestato ut ne quis adeat bonorumue possessionem petat, antequam quaestio de familia habeatur, ne heres propter compendium suum familiae facinus occultaret. Eleganter Scaeuola ait, ut quis ad heredem suum utiles actiones transmittat, si forte ante aditionem decatus consulto edictoque terreatur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽẽ deducẽdum. placuit.
Dolus enim hr̃dis punitus ẽ
Si aũt negligentia mulier
emolumentũ borum amiẜit
uł retinẽdum integr̃ato iure
debiti. rationis ẽ. ¶Presidis
unquitate rẽis illate cedis ab¬
solutis. hr̃dib qui nõ defũctoᷤ¬
rie debitum offitium ĩ pleuerã.
quamius ñ ꝓuõcassẽt. hr̃dita¬
tẽ auferri ñ oportẽ uisum ẽ.

Expanded text:
non esse deducendum placuit: dolus enim heredis punitus est. si autem neglegentia mulier emolumentum bonorum amiserit,  retinendum integrato iure debiti rationis est. Praesidis iniquitate reis illatae caedis absolutis heredibus, qui non defunctorie debitum officium impleuerant, quamuis non prouocassent, hereditatem auferri non oportere uisum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Nul. Si exhrdatus filius añ¬
quani adiret᷑ patris hereditas
occisus sit exeuentu in spĩtie¬
tur.ut si adita fuit hr̃ditas
qĩ aliem fuisse uideãtur. Si
uõ irritum testam̃tum factũ
sit. qr ip̃ius eẽnt si uiuerent.
omĩa ꝑinde agũtur. ac si dñs
eẽt. ¶ Subdiuo traiano cõsti

Expanded text:
num. Si exheredatus filius, antequam adiretur patris hereditas, occisus sit, ex euentu inspicietur, ut, si adita fuerit hereditas, quasi alieni fuisse uideantur: si uero irritum testamentum factum sit, quia ipsius essent si uiuer‹e›t, omnia perinde aguntur ac si dominus esset. Sub diuo Traiano consti
Abbreviated transcription (Latin):
ponem peti p̃tor ꝑmittit. Et
ego puto adom̃s borum posso¬
nes hoc edictum ꝑtinẽ. ¶ Nõ
al. bona publieãtur quam si ꝯ¬
isse hr̃ditatem. ¶Ubiquis in¬
cũria necatus ẽ uel medici in si¬
dus adiri quidem hr̃ditas põt.
s hr̃di suo defensio mortis in¬
cumbit.

Expanded text:
onem peti praetor permittit: et ego puto ad omnes bonorum possessiones hoc edictum pertinere. Non alias bona publicantur, quam si cisse hereditatem. Ubi quis incuria necatus est uel medici insidiis, adiri quidem hereditas potest, sed heredi defensio mortis incumbit.
Abbreviated transcription (Latin):
tecto locoue fuintz s in eos so¬
los qui cedem admisissent ac¬
cusatori tribuitur. Pret̾ea ca¬
uetur ut dehis qui ante qõnẽ
hĩtam fugerũt. si aꝑto testõ
libi scripti inueniãtur .l. desic¬
carus uditium fiat. itaut ex
ĩculis cãm dicant. ⁊ cõuicti.
pinde ac siẜui. pumãtur ⁊ ei
qui ꝯiucerit quiq aurei pre¬
mu nomine darent᷑ ex bonis
dãpnati. ¶Ex hoc edicto. actõ
ud fecisse dicetur. nam ut ex
supradictis apparet. plura st̃
ꝓpt̃ que pena edicti ꝯstituta ẽ
Palam aũt ẽ ppłarez actionez
eẽ. Cuiꝰ pena in .c. aureos exbo¬
ins dampͥnati extendit. ⁊ iñ
ptem dimidiam ei cuiꝰ opaꝯ
uictus erit p̃mu nomine ser
daturum p̃tor pollicet᷑ ꝑtem
ĩpublicum redaturum.
seius titio debebat. abhr̃dib
seu titius accepit. Quesitum ẽ
cum necẽ gau seu hr̃des eius
nõ iundicauerĩt. antitius n¬
chilominus eos hr̃des ut ĩ di¬
gnos accusare possit obid ꝙ
necem eius nõ uindieauerĩt.

Expanded text:
tecto locoue fuerint, sed in eos solos, qui caedem admisissent, accusatori tribuitur. Praeterea cauetur, ut de his, qui ante quaestionem habitam fugerint, si aperto testamento liberi scripti inueniantur, lege de sicariis iudicium fiat ita, ut ex uinculis causam dicant et conuicti perinde ac serui puniantur et ei qui conuicerit deni aurei praemii nomine darentur ex bonis damnati. Ex hoc edicto actio  uel si quid aliud fecisse dicetur: nam ut ex supra dictis apparet, plura sunt, propter quae poena edicti constituta est. palam est autem popularem actionem esse, cuius poena in centum aureos ex bonis damnati extenditur: et inde partem dimidiam ei, cuius opera conuictus erit, praemii nomine se daturum praetor pollicetur, partem in publicum redacturum.Seius Titio debebat, ab heredibus Seii Titius accepit: quaesitum est, cum necem Gaii Seii heredes eius non uindicauerint, an Titius nihilo minus eos heredes ut indignos accusare possit ob id, quod necem eius non uindicauerint,
Abbreviated transcription (Latin):
to. omĩs enim aꝑtura ꝓhibi¬
taẽ. ¶Siquis ignorãs eccisu.
aꝑuerit. nõ debet hoc edicto.
teneri. Et sisciens non tñdo¬
lo apuerit. eque nõ tenebitur.
sticitatem ignarus e dicti pre
tabulas quidem nõ aꝑuit na¬
turalit. limim aũt inciderit.
excusatus erit. quia dolo caret
quup̃as tabulas non apuit
¶Si aũt non totum testam̃tu
s ꝑs eius apta sit. dicendu ẽ
inedictum incidisse eum. qui
apuit. pui enim refert. utru

Expanded text:
to: omnis enim apertura prohibita est. Si quis ignorans occisum aperuerit, non debet hoc edicto teneri. Et si sciens, non tamen dolo aperuit, aeque non tenebitur, rusticitatem ignarus edicti praett. Si quis tabulas quidem non aperuit naturaliter, linum autem inciderit, excusatus erit, quia dolo caret, qui ipsas tabulas non aperuit. Si autem non totum testamentum, sed pars eius aperta sit, dicendum est in edictum incidisse eum qui ap
Abbreviated transcription (Latin):
recte tñ fiet qõ ⁊̃ si hrdem accr¬
set siue extrancus hr̃s. siue ex
sius sit. ¶ Siunus ex dñis nõ
ꝯparert querendumẽ decasu
eius ꝑẜuos quos comunes ha¬
buerũt. Magis enim desalute
aut ultione dnĩ nõ ꝯparentis.
quam ĩcapud p̾sentis torque¬
bũtur. ¶Si appetitus sit nec

Expanded text:
si heredem accusent, sive extraneus heres sive ex suis sit. Si unus ex dominis non compareat, quaerendum est de casu eius per servos, quos communes habuerunt: magis enim de salute aut ultione domini non comparentis quam in caput praesentis torquebuntur. Si appetitus sit nec
Abbreviated transcription (Latin):
um dñs occidit᷑ auxiliu
ei familia ferre debet ⁊ armis
⁊ manu. ⁊ clamorib ⁊ obiectu
corporis. Qd̾ sicum posset nõ
tulerit merito de ea supplitiũ
sumitur.
pus petende po̾n̾is nõ proͣfert᷑
cum eo queq suspenso crimĩe
recte petatur. aliud senatiu
placuit. cum astimilia dñs Ne¬
catus dicit᷑. ẜuorum uidel. ca
quorum lib̃tatem q̃ons hñde

Expanded text:
minus occiditur, auxilium ei familia ferre debet et armis et manu et clamoribus et obiectu corporis: quod si, cum posset, non tulerit, merito de ea supplicium sumitur. pus petendae possessionis non profertur, cum eo quoque suspenso crimine recte petatur. aliud senatui placuit, cum a familia dominus necatus dicitur, seruorum uidelicet causa, quorum libertatem quaestionis
Abbreviated transcription (Latin):
sũt. ꝑ inde atq deẜiuis supi¬
plitium sum̃ dũm ẽ. ¶ Dehis¬
aũt qui ante quam testam̃tũ
occise octisi ue aꝑiretur profu¬
gissent. posteaq testõ aperto
liberi scripti inuenirent᷑. ꝑ m̃
stare indulgẽtiam ĩpõrum.
quam qũisq ꝑlemorem eẽt
exptus ẽõ grauiorem sceleris
sui penam merebitur. ¶Qd
adeam testam̃ti ꝑtines relie¬
tum erit ab eo qui eccisus ẽẽ
dicetur. id nequso sciens do.
ma. apiendum recitãdum de¬
scribendumq curet. edicto ca¬
ralit̾ aꝑit. siue sint signate.
siue nõ sint ligate. s tantu
naturalit cłause. ¶ Aꝑire ac¬
cipe debemus ꝓhibitos nos

Expanded text:
de atque seruis supplicium sumendum est. De his, qui antequam testamentum occisi occisaeue aperiretur profugissent posteaque aperto testamento liberi scripti inuenirentur, peristare indulgentiam ipsorum, quam quisque pleniorem esset expertus, eo grauiorem sceleri suo poenam merebitur. Quod ad causam testamenti pertinens relictum erit ab eo qui occisus esse dicetur, id ne qui‹s› sciens dolo malo a‹p›eriendum recitandum describendumque curet, edicto caraliter aperit, siue sint signatae siue non sint legatae, sed tantum naturaliter clausae. Aperire accipere debemus prohibitos nos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊uxoris ẜuos libandos si in¬
stum dolore exequeti dño nõ
restiterut. ¶ Sicum om̃s dñ.
aggressuram paterent᷑. uni
ẜuus openitulit. an sit excu¬
sandus. anuo qr omib non
tulit.plectendus ẽ. Et mag̃
ẽ ut siquidẽ omĩb ferre po¬
tuit. quãuus quibdam tułit
supplitio afficiẽdum. Si uoͣ

Expanded text:
uxoris servos liberandos, si iustum dolorem exsequenti domino non restiterunt. Si cum omnes domini adgressuram paterentur, uni servus opem tulit, an sit excusandus, an vero quia omnibus non tulit plectendus? et magis est, ut, si quidem omnibus ferre potuit, quamvis quibusdam tulit, supplicio adficiendum: s
Abbreviated transcription (Latin):
ege cornelia cauer̃ dep̃¬
mio accusatoris. qui requisu¬
it ⁊ renũtiauit eos ẜuos. qui ex
ea familia ante qõnem fuge¬
rant. ut ĩ singulos ẜuosquos
ꝯiũexerat quinꝙ aureos exbo¬
ns occisi. aut sunde redigi
ea quantitas nõ possit. expu¬
blico accipiat. Qd̾ prenium¬
nõ inom̃s ẜuos qui subeodez¬

Expanded text:
ege Cornelia cauetur de praemio accusatoris, qui requisiuit et renuntiauit eos seruos, qui ex ea familia ante quaestionem fugerint, ut in singulos seruos quos conuicerit quinque aureos ex bonis occisi aut, si inde redigi ea quantitas non possit, ex publico accipiat. quod pnes seruos, qui sub eode
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃ditatis portioniẽ qua lega:¬
tumei auferendum. ¶Hr̃dib
aũt qui ĩ ulciscenda morte de¬
functi cessauerant tam testõ.
quam ab intestato auferunt᷑
bona forte ⁊ si quasi patronus
uenit. quamis hus suo uire
admittantur.
ciso. ẜuus coĩs necem eius de¬
texit. fauore lib̾tatis. lib quidẽ
fieri debet. p̃tu aũt ꝑtem sibi
ꝯtingentẽ. sotium ꝯ sequi opor

Expanded text:
hereditatis portionem quam legatum ei auferendum. Heredibus autem, qui in ulciscenda morte defuncti cessauerant, tam testamento quam ab intestato auferuntur bona: forte et si quasi patronus uenit, quamuis hi suo iure admittantur. ciso seruus communis necem eius detexit: fauore libertatis liber quidem fieri debet, pretii autem partem sibi contingentem socium consequi opor
Abbreviated transcription (Latin):
nam ⁊ si supplitio affectus fu¬
iss nõ daretur. Qd̃ si subeod̾
tecto nonfu̾it. exstipulatu.
actio ĩextimatione ẜuiaitilis
arguisse. qui ad hoc prosiluit
ultro. an⁊ is qui cum accusaẽ¬
tur. ip̃e detorsit ĩ alium crim̃̃.
Et magis ẽ ut ille hoc premio
dignus sit. qui ultro adaccu¬
sationem ꝓsiluit. EHu quo¬
ꝙ qui nõ potuerũt ał adlib̾¬
tatem puenire. ut puta si hac
lege distractus erat quis ne
manumittẽt᷑ potuerũt ꝓpt̾¬

Expanded text:
nam et si supplicio adfectus fuisset, non daretur. quod si sub eodem tecto non fuit, ex stipulatu actio in aestimatione serui utilis arguisse, qui ad hoc prosilit ultro, an etiam is, qui, cum accusaretur ipse, detorsit in alium crimen? et magis est, ut ille hoc praemio dignus sit, qui ultro ad accusationem prosilit. Hi quoque, qui non potuerunt alias ad libertatem peruenire, ut puta si h‹a›c lege distractus erat quis, ne manumitteretur, poterunt p
Abbreviated transcription (Latin):
corpus ꝓpru patrimonii u̾sa.
⁊tem uire diuisionis res ꝓprie
facte. nõ pr̃abunt᷑. cum discor¬
dus ꝓpĩquorum sedandis ꝓ¬
spexit. quas materiã cͥoĩonis
solet excitare. ¶Pater. plib
filus hr̃dib institutis. mori¬
ens. clauẽ ⁊ anulum.custodie¬

Expanded text:
corpus proprii patrimonii uersa, corpus proprii patrimonii uersa, item iure diuisionis res propriae factae non praestabuntur, cum discordiis propinquorum sedandis prospexerit, quas materia communionis solet e‹x›citare.Pater pluribus filiis heredibus institutis moriens claues et anulum custodi
Abbreviated transcription (Latin):
fidei ꝯmissi pr̃ari uoluit. par¬
tus susceptos. ⁊ simatres ante
testm̃ mortue fuissent. excã fi¬
deiꝯmissi prañdos Rdi. Nec
aluid inuxore. ꝯfirmatis doã¬
tion̾ib. pridem obẜuandu ẽ.¬
¶Hr̃ditãtem post mortẽ suam
rogati restituere. ꝑiculo nomi¬
rũt. int̾ hr̃des ĩ int̾positis de¬
legationib nõ astringũtur.
non magis quam p̃diorum.
cumpmutatio rerum discer¬
nẽs comunionẽant̃uenit ¶Fi¬
liã mea p̾cipiat. sibiq br̃e uolo
rẽm matris sue. fructus quos
mẽdio tp̃r pat̾ ꝑceꝑit. nec in
sep̃ato habuit ⁊ abumpsit.
uel ĩ suum patrimoĩum ꝯutit
ñ iudẽt᷑ filie reliett. ¶ Dultissi¬
nns fr̾ibmeis. auũculis aũt
tius. q̃ cũmq michi suꝑ sunt
ĩpamphylia. syria. uł ubicũ¬
ꝙ dematĩns bomis. ꝯcedi uolo.
neq̃uam cum his ꝯtrou̾siam.
hãs omĩa corpora mat̾ne hor̃¬
ditatis. que ĩ eadem cã dñii
manẜunt. aduoluntatẽ fid̾i¬
cultatib ꝑcepta pecũma. ⁊ in

Expanded text:
fideicommissi praestari uoluit: partus susceptos, etsi matres ante testamentum mortuae fuissent, ex causa fideicommissi praestandos respondi. nec aliud in uxore confirmatis donationibus pridem obseruatum est.Hereditatem post mortem suam rogati restituere nomirunt inter coheredes interpositis delegationibus, non adstringuntur, non magis quam praediorum, cum permutatio rerum discernens communionem interuenit. 'Filia mea praecipiat sibique habeat uolo rem matris suae.' fructus, quos medio tempore pater percipiet nec in separato habuit, sed absumpsit uel in suum patrimonium conuertit, non uidentur filiae relicti. 'Dulcissimis fratribus meis, auunculis autem tuis quaecumque mihi supersunt in Pamphylia Lycia uel ubicumque de maternis bonis concedi uolo, ne quam cum his controuersiam habeas.' omnia corpora maternae hereditatis, quae in eadem causa dominii manserunt, ad uoluntatem fideicultatibus percepta pecunia et in
Abbreviated transcription (Latin):
inuitatos ĩtelligendumest.
quib hr̃des extranci fidei cõ¬
missam lib̾tatem reddiderat̃.
¶Fidei tue ꝯmitto uxor. ut des.¬
ut restituas filie mee cum mo¬
rieris. quieqd adte quoquo
noĩe debenis meis puenerit
Etiam ea que pos tea codicisus
uxori teoit. fi deiomisso ꝯ̃ti

Expanded text:
inuitatos intellegendum est, inuitatos intellegendum est, quibus heredes extranei fideicommissam libertatem reddiderunt. 'Fidei tuae committo, uxor, ut restituas filiae meae, cum morieris, quidquid ad te quoquo nomine de bonis meis peruenerit'. etiam, ea, quae postea codicillis uxori dedit, fideicommisso conti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ nupture. donis nõie dariuo¬
ł̾uit. silio dotem scipulante.:
cum filius minorẽ dotem de¬
diss. suꝑfluum ẽẽ si lie reddẽ¬
dum ꝯstabat. Diuortio quoq
secuto. fideiꝯ missum filiã rec
te petituram. ut actio stipula¬
tionis sibi prãretur. qm ueri¬
simile nõ erat. patrẽ int̾ poni
stipulationẽ uoluisse. quo fi¬
lia post primas nuptias ã do¬
tata ꝯstitue̾tur. Cetm̃ si postea
nube̾t. adẜas nuptias eaiti¬
onẽ extendi nõ opõrtẽ. ¶Afi¬
lia. pat̾ petierat. ut cui uellet
exlbis sus. p̃dia cum more¬
retur restitue̾t. uni exlib̾is.p̃¬
dia fidei ꝯmissi. filia uiua doa¬
uerat. non ẽẽ electionẽ. ꝓpt̃
ĩcertum diem fidei ꝯmissi c̾te¬
donationis urdebat᷑. nã ineũ
destinatio dirigi põt. qui fidei¬
ꝯmissum int̃ ceteros hĩturus
ẽ. remota mãtris electõe. ¶Fi¬
dei hroum meorũ ꝯmitto. ne
fũdum tusculanum alienẽt.¬
⁊ ne defamilia nõis mei exeat.
Scdm uolunttẽ. eos quoq

Expanded text:
 nupturae dotis nomine dari uoluit filio dotem stipulante. cum filius minorem dotem dedisset, superfluum esse filiae reddendum constabat. diuortio quoque secuto fideicommissum filiam recte petituram, ut actio stipulationis sibi praestaretur, quoniam uerisimile non erat patrem interponi stipulationem uoluisse, quo filia post primas nuptias indotata constitueretur: ceterum si postea nuberet, ad secundas nuptias cautionem extendi non oportere. A filia pater petierat, ut cui uellet ex liberis suis praedia cum moreretur restitueret: uni ex liberis praedia fideicommissi uiua donauit. non esse electionem propter incertum diem fideicomdonationis uidebatur: nam in eum destinatio dirigi potest, qui fideicommissum inter ceteros habiturus est remota matris electione. 'Fidei heredum meorum committo, ne fundum Tusculanum alienent et ne de familia nominis mei exeat.' secundum uoluntatem eos quoque
Abbreviated transcription (Latin):
totum honͣus. ĩ restouo donati¬
oms eẽ. Rrdend̾ erit. ex defũc¬
ti uoluntate quide maiore pe¬
cuma prari non du̾bie uoluit
intẽg̾ra. ¶ Mat̾. filus suis.
uulgo xeptis. dotem suã mõ¬
tis cã donando. stipłari ꝑmi¬
sit. cumalus hr̃dib ĩstitutis.
pẽtiss afilus. uiro dotẽ resti¬
tui. totum iuro fidei ꝯmissu
dotis deb̾i. si falcidie ratio ñ
int̾uenerit. Ideo retentionẽ
dotis. nirum hr̃e plãcuit ali¬
oquin falcidie p̃tem hr̃dib.
a filus exstipulatu cum iuro
agentib. ex dote ẽẽ. ⁊ ꝑĩn fac¬
tum actionẽ.reddendã. ¶Sũ¬
do ⁊ muto qui legatum accip̃.
ut cum moriet̾ restituat. recte
mãdatur. nam ⁊ ignorantes
astringũtur sidei ꝯmisso. ꝗb
ignorantihꝰ emolũtum ex
test᷑̃ q̃uerit. ¶Hrditatem.fi¬
lius cum moreret᷑. filus suis
ĩinsulam depor̃t᷑ato. eligẽdi
facultatẽ. non ẽẽ pẽnam pẽp¬
ui xinͣt. cum dealus eligenda
potãs non fmit. ¶ Qui dotale

Expanded text:
totum onus in residuo donationis esse respondendum erit ex defuncti voluntate, qui de maiore pecunia praestari non dubie voluit integra. Mater filiis suis vulgo conceptis dotem suam mortis causa donando stipulari permisit: cum aliis heredibus institutis petisset a filiis viro dotem restitui, totum viro fideicommissum dotis deberi, si Falcidiae ratio non intervenerit: ideo retentionem dotis virum habere placuit: alioquin Falcidiae partem heredibus a filiis ex stipulatu cum viro agentibus ex dote esse per in factum actionem reddendam. Surdo et muto, qui legatum accipit, ut cum morietur restituat, recte mandatur: nam et ignorantes adstringuntur fideicommisso, quibus ignorantibus emolumentum ex testamento quaeritur. Hereditatem filius cum moreretur filiis suisin insulam deportato eligendi facultatem non esse poena perempvixerint, cum de aliis eligendi potestas non fuerit. Qui dotale
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ qui se dñm eẽ crediderat.
u̾bis fidei cõmissi. filio reliꝗd.
nulla cum frĩb ⁊ cobr̃dib ae¬
tioerit. Si tñ int̾ filios duisi¬
ꝯnẽ fecͣctarbit̃. ꝯiectura uolũ¬
tatis nõ patietur. eum ꝑtes
cohr̃dib p̾legatas. restitue̾.¬

Expanded text:
pater, qui se dominum esse crediderit, pater, qui se dominum esse crediderit, uerbis fideicommissi filio reliquit, nulla cum fratribus et co heredibus actio erit: si tamen inter filios diuisionem fecit, arbiter coniectura uoluntatis non patietur eum partes coheredibus p
Abbreviated transcription (Latin):
uelit. eam oblato p̃tio. doli pl¬
acuit exceptione sũmoueri.:
¶Meiuo debitori suo. reus stip¬
ulandi mandauit. ut titio cui
mortis cã don̾abat. pecunia
debitam soluẽt. cum sciens do¬
minũ uita decestisse. meuiꝰ pe¬
cumam dediss. non ẽẽ lib̾atio¬
nem secutam ꝯstinit: Nec simx¬
uius soluendo nõ eẽt Intitiũ
actionẽ solroi. uł iire falcidie
dandam᷑ ẽẽ. quia mortis cã ac
cepasse nõ uidetur. Diu̾sum ꝓ¬
handum foret. si meiuus igno¬
rans dñm iuta decessisse. pectũ¬
am errore lapsus dediss. tẽ enĩ
tespam̃to matris. filie deberet.
ca̾dẽ ꝑꝑte ita hr̃dem ĩstituit.
ut hr̃ditatem fidei ꝯmisso ꝯpͥẽ¬
saret. eademq p̃dia filio exhe¬
redato dari uoluint. quã quam
filia.patris hr̃ditatem suscipe
noluiss. fideiꝯmissum tamẽ.
ad quos hr̃dicatis portio. quã
accͣepit filia redierat. placuit.
Qd̾ si alium filie substitiuss.
eum opcitẽ filio fidei ꝯmissu
reddere ¶Euictis p̃dus. que

Expanded text:
et, eam oblato pretio doli placuit exceptione summoveri. Maevio debitori suo reus stipulandi mandavit, ut Titio, cui mortis causa donabat, pecuniam debitam solveret. cum sciens dominum vita decessisse Maevius pecuniam dedisset, non esse liberationem secutam constitit nec, si Maevius solvendo non esset, in Titium actionem solidi vel iure Falcidiae dandam esse, cepisse non uideretur. diuersum probandum foret, si Maeuius ignorans dominum uita decessisse pecuniam errore labsus dedisset: tunc enim testamento matris filiae deberet, eandem pro parte ita heredem instituit, ut hereditatem fideicommisso conpensaret, eademque praedia filio exheredato dari uoluit. quamquam filia patris hereditatem suscipere noluisset, fideicommissum tamen ad quos hereditatis portio quam accepit filia redierat, placuit: quod si alium filiae substituisset, eum oportere filio fideicommissum reddere.Euictis praediis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tis. gnͣaliter hõ legat᷑.
nam qui soluente alto. legata¬
ru factus ẽ. quamius postea
sit alienatus. abaltero hrde
idem solui non potit. Ea dem¬
quoq ratio stipulationis ẽ.
hoĩs enim legatum. oratĩois
ꝯpendio. singulos ꝯtinet hoĩ¬
nes. ut qͣuia abinitio nõ ꝯsi¬
stit in hus qui legataru fue¬
rant. ita frustra soluit᷑: cuius
dñium postea legatarius ad¬
rius dñs eẽ desut. ¶Infundo
legato. si hr̃s sepellierit. exsti¬
matio referenda erit ad totu
p̃tuim fũdi. quo potuit ante
sepulturã extimaĩ. Qrͣ si fuĩt
souitꝰ actionem ad huc exte¬
stamento propt̾ alienatũ locũ¬
durare ratoĩsẽ. ¶Eumqui ab

Expanded text:
testamentis generatim homo legatur: nam qui soluente altero legatarii factus est quamuis postea sit alienatus, ab altero herede idem solui non poterit: eademque ratio stipulationis est. hominis enim legatum orationis compendio singulos homines continet utque ab initio non consistit in his qui legatarii fuerunt, ita frustra soluitur cuius dominium postea legatarius adinus esse desinit. In fundo legato si heres sepelierit, aestimatio referenda erit ad totum pretium fundi, quo potuit ante sepulturam aestimari: quare si fuerit solutus, actionem adhuc ex testamento propter locum alienatum durare r
Abbreviated transcription (Latin):
potis ꝑsõam ꝯferri uoluit. arbi¬
trium filie datur. ¶Non uire
tutori dãto. mat̾ legauit. si cõ¬
señtiat ut decreto p̃toris ꝯfir¬
met᷑. ⁊ p̃tor nõ ydoneum existi¬
met. actio legati nõ denegabit᷑
Q mutiana cautionẽ. alicui:¬

Expanded text:
potis personam conferri voluit, arbipotis personam conferri voluit, arbitrium filiae datum. Non iure tutori dato mater legavit: si consentiat, ut decreto praetoris confirmetur, et praetor non idoneum existimet, actio legati non denegabitur. Qui Mucianam cautionem alicui
Abbreviated transcription (Latin):
rio scripto. fundum sub ꝯditi¬
one legauit. uoluntatis ratio
nõ patitur.ut br̃s excã fructꝰ.
emolum̃tum retineat. diu̾su
incetͣis p̃diorum ẜuitutib q̃s
portiõns instar optinet. ¶He
tionis quam legatarius ideq
testator.ante fecerat. legatum
extestõ nõ debeatur. placuit. fal¬
sam demonstrationẽ legataĩo
non obeẽ. nec ĩ totum amuide¬
ri. ꝙ uerĩtitis primordio ad¬
uiuatur. ¶Seruus pure maũ¬
missus ẽ. cui lib̾tas ꝓpt̾ impe¬
dim̃tum uris. post aditam:
br̃ditatem nõ ꝯpetit. ꝙ status
eius extrinsecus suspenditur.
pure data. spare põt. qr dies ĩ¬
ntilit̃ cedit. ¶ Pat̃. cum filia ꝓ
semisse hr̃de instituta. sic testõ
locutus fuerat. peto cum morie¬
ris. licet alios quoq filios sus¬
cepis. sempronio nepoti meo.
plus tribuas in honorẽ nois.
meinect̾itas quidẽ restituendi
nepotib uiriles ꝑtes p̾cedere
uidebatur. s moderande portio¬
nis. quam maiorẽ inunius ne¬

Expanded text:
rio scripto fundum sub condicione legavit. voluntatis ratio non patitur, ut heres ex causa fructus emolumentum retineat: diversum in ceteris praediorum servitutibus, portionis instar optinet. 'Hertionis, quam legatarius idemque testator ante fecerat, legatum ex testamento non debeatur, placuit falsam demonstrationem legatario non obesse, nec in totum falsum uideri, quod ueritatis primordio adiuu‹a-› retur.Seruus pure manumissus, cui libertas propter impedimentum iuris post aditam hereditatem non competit, quod status eius extrinsecus suspenditur pure data sperare potest, quia dies inutiliter cedit.Pater cum filia pro semisse herede instituta sic testamento locutus fuerat: 'peto, cum morieris, licet alios quoque filios susceperis, Sempronio nepoti meo plus tribuas in honorem nominis mei'. necessitas quidem restituendi nepotibus uiriles partes praecedere videbatur, sed moderandae portionis, quam maiorem in unius ne
Abbreviated transcription (Latin):
meis eadem res legetur.
legatũ sit seio. fid̾iq eiꝰ ꝯmis¬
su fũit sb̾hac ꝯditioẽ ut titio
daret᷑. ⁊ titiꝰ pendẽte ꝯditio ne
decesẜit. fi dei ꝯmissũ deficiẽs.
ap̃ seiim remanet. nõ ad fi¬
lium hr̃dem ꝑtinet. qr ĩ fidei¬
ꝯmissis. potiorẽ cam hr̃e eu
cuĩ fid̾e̾s electa sit. Se. uoluit.

Expanded text:
meis eadem res legetur. legatum sit Seio fideique eius commissum fuerit sub condicione ut Titio daret, et Titius pendente condicione decesserit, fideicommissum deficiens apud Seium manet, non ad filium heredem pertinet, quia in fideicommissis potiorem causam habere eum, cuius fides electa sit, senatus voluit.
Abbreviated transcription (Latin):
gauit. uerendum ẽẽ iił. ait
ne existente ꝯditione. ps eãdẽ
exutroq testam̃to michi debe¬
aturs uoluntatis tñ qõ erit.⁊
nam incrẽdibile urdetur. ide¬
gisse hr̃demut eadem portio.
bis eidem debeat᷑. s uisimileẽ.
tealtã ꝑt̾e eum cogitasse. Saͤᷤ
ne ꝯstitutio principis. qua.
placuit. eidem sepe legatum
corpus non honerare hr̃dem.
adunum testam̃tum ꝑtinet.
Debitor aũt. non semꝑ ꝙ deb.
uire legat. s ita. si plus sit ĩ
sp̃e legati. Si enim idem sub
eidem ꝯditione resinquitur.
ꝙ emolum̃tum lẽg̾ati futuꝵ
pars fundi que meiu ẽ.titio
legata ẽ nõ melegant̃ proba¬
tum ẽ. abumo hr̃de soluta ꝑte
fundi que meui fuĩt. exalio¬

Expanded text:
gauit. uerendum esse Iulianus ait, ne existente condicione pars eadem ex utroque testamento mihi debeatur. uoluntatis tamen quaestio erit: nam incredibile uidetur id egisse heredem, ut eadem portio bis eidem debeatur, sed uerisimile est de altera parte eum cogitasse. sane constitutio principis, qua placuit eidem saepe legatum corpus non onerare heredem, ad unum testamentum pertinet. debitor autem non semper quod debet iure legat, sed ita, si plus sit in specie legati: si enim idem sub eadem condicione relinquitur, quod emolumentum legati futurum pars fundi, quae Maevii est, Titio legata est: non ineleganter probatum est ab uno herede soluta parte fundi, quae Maevi
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit. fruc̾tus quoꝙ legato¬
rum. quos inpr̃cipio promit¬
ti necce est. restitue̾ d. ¶Uari¬
is actionib legatorum. simł
legatarius uti nõ põt. qa lega¬
tum datum. inꝑtes diuidi nõ
põt. quia legatum. inꝑtes di¬
iudi non põt. Non enim ea mẽ¬
te datum ẽ legatarus pluribꝰ
actionib uti. s ut laxior eis.
agendi facultas sit. exuna ĩ te¬
rim que fu̾it elect᷑a. legatum
petẽ. ¶Repetẽdorum legatoꝵ
facultas. exeo testõ solutoru
dandã ẽ. ꝙ irritum ẽẽ. p̾t defũe¬
ti menioriã dãpnata appaͬruit.
mõ si iam legatis solutis cri¬
sit. Peto ate filia ut acceptis
exhrditate mea in portione
tuam centum aureis.⁊ p̃dio
tusculano. ꝑtem hr̃ditatis. re¬
stituas matri tue. R̾ndi.p̃di¬
um quidem hr̃ditarium audi¬
tio diuisionis. de coĩ filiã tua¬
hĩturim. pecuniamaũt depte¬

Expanded text:
fecerit, fructus quoque legatorum quos principio promitti necesse est restituere debet.Uariis actionibus legatorum simul legatarius uti non potest, quia legatum datum in partes diuidi non potest, quia legatum datum in partes dividi non potest: non enim ea mente datum est legatariis pluribus actionibus uti, sed ut laxior eis agendi facultas sit, ex una, interim quae fuerat electa, legatum petere. Repetendorum legatorum facultas ex eo testamento solutorum danda est, quod irritum esse post defuncti memoriam damnatam apparuit, modo si iam legatis solutis crisit: "peto a te, filia, ut acceptis ex hereditate mea in portionem tuam centum aureis et praedio Tusculano partem hereditatis restituas matri tuae". respondi praedium quidem hereditarium iudicio divisionis de communi filiam habituram, pecuniam au
Abbreviated transcription (Latin):
uit. talem scripsit. Scire te uo¬
lo. donare metibi aureos octĩ¬
gentos. fidei ꝯmissũ debi soro¬
ri ꝯstitit nec alid ꝓ bãdum
incuiꝰlib̾et supp̾ma uolũtate.¬

Expanded text:
uit, talem scripsit: 'scire te uolo donare me tibi aureos octingentos'. fideicommissum deberi sorori constitit nec aliud probandum in cuiuslibet suprema uoluntate
Abbreviated transcription (Latin):
tarius agere non põt. Qd̾ si.
statim dies legati cedit.ut pu¬
blius recte putat. legatarius
agẽ ꝑõt. ut actiones p̃stent᷑¬
Ap̃. Siita quis intestõ suo ca¬
uisset. illi quãtum plurimũ ꝑ
legem acciꝑe põt. tm̃ dari uo¬
lo. utiq tũe. cum qͣñ cape po:¬
terit uidetur relictum. S si di¬
xerit. quã maximã ꝑtem dare
possum. dãpnas esto hr̃s meus
ei dare idem erit dicendum.¬
Is cui intp̃e lib̾orum. tr̃ia pars
relicta ẽ. utiq non pot̾it adop
depniattone cuĩquam q̃ri. quã
brditas. legatumue. adeum
ueri ꝓ dote.ꝯpensãdi aĩo lega¬
tum eẽt. eaq dotem suã ferre.
quam legatum maluit. utru
momĩs hr̃des. an ĩ eum solur
a quo legatum ẽ actio ei dedo¬
te dari debeat. q̃ritur. ⁊ uilianꝰ
ĩ eum primũ aquo legatũ sit.
actionẽ dandã putat. Nam
cum aut suo mͬre aut uiditio
mariti ꝯtenta ẽẽ debeat. equũ
eẽ. eum a quo ei maritus ali.¬
quid ꝓ dote legauãt.usq adqͣ¬

Expanded text:
tarius agere non potest: quod si statim dies legati cedit, ut Publicius recte putat, legatarius agere potest, ut actiones praestentam.Si ita quis testamento suo cauisset: 'illi quantum plurimum per legem accipere potest, dari uolo', utique tunc, cum quando capere potuerit, uidetur ei relictum. sed et si dixerit: 'quam maximam partem dar‹e› possum, damnas esto heres meus ei dare', idem erit dicendum.Is cui in tempus liberorum tertia pars relicta est, utique non poterit adoptcondicione cuiusquam quaeri, quam hereditas legatumue ad eum lieri pro dote compensandi animo legatum esset eaque dotem suam ferre quam legatum maluit, utrum in omnes heredes, an in eum solum, a quo legatum est, actio ei de dote dari debeat, quaeritur. Iulianus in eum primum, a quo legatum sit, actionem dandam putat: nam cum aut suo iure aut iudicio mariti contenta esse debeat, aequum esse eum, a quo ei maritus aliquid pro dote legaverat, usque ad qu
Abbreviated transcription (Latin):
extitisset. hr̃dem qui filiu u¬
dib abstulit fili. nõ hĩtuꝵ pre¬
ceptiones sibi datas. Non.
magis quam cetõs legatarios.
actiones ꝯstir᷑it. S lib̾tates ex
filius detestam̃to matris litig¬
asset. Qd nõ erit trabendum ad
ẜuitutes. que ꝑ ꝑt̾e minui non
possunt. plane petet̾ integra ẜ¬
uitus. a b eo qui filium uncit.
ptis aũt estimͬatio pr̃abitir.
aut si ꝑatus erit filius. p̃tio ac¬
cepto ẜuitutem p̃bere.doli sum¬
mouebit̃ exceptione legataruiᷤ.
si nõ offerat ꝑtis extimationẽ.
exẽplo.s. legis falcidie. ¶Lutio¬

Expanded text:
exstitissent, heredem, qui filium vedibus abstulit filius, non habiturum praeceptiones sibi datas, non magis quam ceteros legatarios actiones, constitit. sed libertates ex filius de testamento matris litigasset. quod non erit trahendum ad servitutes, quae pro parte minui non possunt: plane petetur integra servitus ab eo qui filium vicit, partis autem aestimatio praestabitur: aut si paratus erit filius pretio accepto servitutem praebere, doli summovebitur exceptione legatarius, si non offerat partis aestimationem, exemplo scilicet legis Falcidiae. "Lu
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Peculium legatum. au¬
geri⁊ minui põt.sires. peculi
postea eẽ incipiãt. aut dẽsuat.
Idem ĩ familia erit. siue uniue̾¬
sam familiã suam. siue certa.
ueluti urba̾na. aut rusticanã
legaũt. ac postea ẜuorum of¬
fitia. uł minist̾ia mutauerit.
eadem sũt in lecticarus Pedissẽ¬
cis legatis. ¶ Quadrige legri¬
tum. equo postea mor̾tuo. pi¬
re quidam ita credũt. si equuᷤ
ille decesẜit qui demonstraba
quadrigam. S simedio tp̃r
diminut suppleat᷑. Ad legata¬
rium ꝑtinebit. ¶ Titio stich̃
legatus. post mortẽ titũ lib̾¬
tatem acͣcepit ⁊ legatur ad¬
ita br̃ditate.⁊ lib̾tas pt mor¬
tem titii ꝯpetit. Idemq ẽ. ⁊

Expanded text:
. Peculium legatum augeri et minui potest, si res peculii postea esse incipiant aut desinant. idem in familia erit, siue uniuersam familiam suam siue certam ueluti urbanam aut rusticam legauerit ac postea seruorum officia uel ministeria mutauerit. eadem sunt lecticariis aut pedisequis legatis. Quadrigae legatum equo postea mortuo perire quidam ita credunt, si equus ille decessit qui demonstrabat quadrigam: sed si medio tempore deminuta suppleatur, ad legatarium pertinebit. Titio Stichus legatus post mortem Titii libertatem accepit: et legatum adita hereditate et libertas post mortem Titii competit. ide
Abbreviated transcription (Latin):
quia nec possi det. nec dolo.m.
fecit quominus possideret.
s ꝑ ĩ factum actionẽ legatũo
ꝯsulit᷑. ut indẽpnitas ei abhr̃
ra fidei ꝯmissi. ꝙ plurib sub

Expanded text:
ossidet nec dolo malo fecit quo minus possideret. sed per in factum actionem legatario consulitur, ut indemnitas ei ab herra fideicommissi, quod pluribus sub
Abbreviated transcription (Latin):
Quero anhui modi scriptura.
integru p̃dium.singlis da¬
tum eẽ uideatur. anu̾o ꝑtem
hr̃ditariam dum taxat ꝯtinꝰe¬
at. cum inutilit asemetip̃o ꝗ̃q¬

Expanded text:
quaero, an huiusmodi scriptura integrum praedium singulis datum esse uideatur an uero partem hereditariam dumtaxat contineat, cum inutiliter a semet ipso q