comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ. Exteriora namq oꝑa patent ocu¬
lis hominum. longe uͦ in compa¬
rabiliter interiores ac subtilissimȩ
cogitationes nr̃e. patent oculis di.
Omĩa enim sicut scriptum ẽ: nuda
& aꝑta sunt oculis enus. Et sepe
in exteriori oꝑe ante oculos homi¬
num iordinati apparere metu¬
mus. & in interiori cogitatione
illius respectum non metuimus.
quẽ uidentem om̃ia non uidemus.
Multo enim magis intrinsecus dño.
quam extrinsecus homininib cõ
spicabiles sumus. Unde scĩ om̃s fo¬
ris se intusq circumspiciunt. &
uel rep̃hendendo se exterius. uel
iniquos se interius uideri inuisi¬
biliter tunent. Hinc est qđ anuna¬
lia que ꝑ ꝓpħam uident᷑. in circu¬
itu & intus plena oculis eẽ memo¬
rant᷑. Quisquis enim exteriora sua
honeste disponit. sed interiora ne¬
gligit: in circuitu oculos habet.
sed intus non habet. Scĩ uͦ omnes
quia & exteriora sua circũspiciunt.
ut bona de se exempla fratrib p̃¬

Expanded text:
. Exteriora namque opera patent ocu. Exteriora namque opera patent oculis hominum, longe vero incomparabiliter interiores ac subtilissimae cogitationes nostrae patent oculis Dei. Omnia enim, sicut scriptum est, nuda et aperta sunt oculis ejus . Et saepe in exteriori opere ante oculos hominum inordinati apparere metuimus, et in interiori cogitatione illius respectum non metuimus, quem videntem omnia non videmus. Multo enim magis intrinsecus Deo quam extrspicabiles sumus. Unde sancti omnes foris se, intusque circumspiciunt, et vel reprehendendo se exterius, vel in quo se interius videri invisibiliter timent. Hinc est quod animalia quae per Joannem videntur, in circuitu et intus plena oculis esse memorantur. Quisquis enim exteriora sua honeste disponit, sed interiora negligit, in circuitu oculos habet, sed intus non habet. Sancti vero omnes, quia et exteriora sua circumspiciunt, ut bona de se exempla fratribus pr
Abbreviated transcription (Latin):
adolescentie mex. Quãuis post cos¬
dem dies quib deprimit᷑. iam tam̃
circa ipsum finem temporum gran¬
di p̾dicationis uircute roboret᷑. Nã
susceptis ad plenum gentib omnẽ
hifraeliticum popłm qui tunc in¬
uentus fuerit. in fidei sinũ trahit.
Scriptum quippe est. Donec plenitu¬
do gentium introierit. & sic om̃is
isrł saluus fiet. Sed ante illa tem¬
pora erunt dies in quib ab aduer¬
sariis paululum uidebit᷑ oppressa.
cum .& bonoꝵ dierum reminiscit᷑
dicens. Sicut fui in dieb adolescen¬
tiȩ meȩ: quando secreto d̾s̃ erat in
tabernaculo meo. Quid hoc taber
naculum. nisi habitationem m̃tis
accipimus: Quia ꝑ om̃e qđ cogi¬
tando agimus. in consilio cordis nr̃i
Nhabitamus. Quisquis autẽ man¬
data di tacitus cogitat. secreto ds̾
Silli in cabernaculo est. Habitationẽ
denim cordis sui ante di esse ocu-¬
los uiderat. qui dicebat. Et medita¬
tio cordis mei in conspectu tuo sem

Expanded text:
adolescentiae meae. Quamvis post eosadolescentiae meae. Quamvis post eosdem dies quibus deprimitur, jam tamen circa ipsum finem temporum grandi praedicationis virtute roboretur. Nam susceptis ad plenum gentibus, omnem Israeliticum populum, qui tunc inventus fuerit, in fidei sinum trahit. Scriptum quippe est: Donec plenitudo gentium introiret, et sic omnis Israel salvus fieret . Sed ante illa tempora erunt dies in quibus ab adversariis paululum videbitur oppressa, cum et horum dierum reminiscitur, dicens: Sicut fui in diebus adolescentiae meae, quando secreto Deus erat in tabernaculo meo. naculum, nisi habitationem mentis accipimus? Quia per omne quod cogitando agimus, in consilio nostri cordis habitamus. Quisquis autem mandata Dei tacitus cogitat, secreto illi Deus in tabernaculo est. Habitationem etenim cordis sui ante Dei esse oculos viderat, qui dicebat: Et meditatio cordis mei in conspectu tuo semper
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. sic scẽ eccłe ȩtas descri¬
bitur. Paruula quippe tunc erat.
cum a natiuitate recens. uerbum
uite p̃dicare non poterat. Hino
enim de illa dicit᷑. Soror nr̃a par¬
uula est. & ubera non habet. Quia
nimirum ȩccła sc̃ã priusquam
ꝓficeret ꝑ incrementa uirtutis:
infirmis quibꝙ auditorib p̃be¬
re non potuit ubera p̾dicationis.
Adulta uͦ ȩccła dicit᷑. quando dei
filioꝵ conceptione fȩtatur: quos
exhortando parturit. conuerten¬
do parit. De hac eius ȩtate dño
dicit᷑. Adolescentulȩ dilexerunt
te. Uniuersȩ quippe ȩccłe quȩ u¬
nam catholicam faciunt. adoles¬
centulȩ uocantur. non iam uetu¬
ste ꝑ culpam. sed nouelle ꝑ grãm.
Non senio steriles. sed etate mentis
ad spualem congruę fȩcundita¬
tem. Tunc gͦ cum in dieb illis ec¬
clesia quasi quodam semo debili¬
tata. ꝑ p̃dicationem filios parere
non ualet. reminiscit᷑ fecunditatis
antiquȩ dicens. sicut fui in dieb

Expanded text:
hominis, sic sanctae Ecclesiae aetas descrihominis, sic sanctae Ecclesiae aetas describitur. Parvula quippe tunc erat, cum a nativitate recens verbum vitae praedicare non poterat. Hinc enim de illa dicitur: Soror nostra parvula est, et ubera non habet , quia nimirum sancta Ecclesia priusquam proficeret per incrementa virtutis, infirmis quibusque auditoribus praebere non potuit ubera praedicationis. Adulta vero Ecclesia dicitur, quando Dei filiorum conceptione fetatur, quos exhortando parturit, convertendo parit. De hac ejus aetate Domino dicitur: Adolescentulae dilexerunt te . Universae quippe Ecclesiae, quae unam catholicam faciunt, adolescentulae vocantur, non jam vetustae per culpam, sed novellae per gratiam; non senio steriles, sed aetate mentis ad spiritalem congruae fecunditatem. Tunc ergo, cum in diebus illis Ecclesia, quasi quodam senio debilitata, per praedicationem filios parere non valet, reminiscitur foecunditatis antiquae dicens: Sicut fui in diebus
Abbreviated transcription (Latin):
stabant. P rincipes cessabant loqͥ.
& digitum suꝑponebant ori suo.
Uocem suam cohibebant duces. &¬
lingua eoꝵ gutturi suo adherebat.
Acsi aꝑte dicat. Cum p̃dicare mͥ
uoce publica licuit. om̃is qui meȩ
ueritati non fuit subiectus. expa¬
uit. Illo namq tempore cum scã
eccła aduersitate p̃mit᷑. prauis
quib ꝙ p̾dicatorib licentia locu
remias intuens ait. Sed x lamię
nudauerunt maminam. lactauer̃t
catulos suos. Quid namq lamias.
nisi hereticos appellat. humanam
quidem faciem. sed beluina ꝑ im¬
pietatẽ corda gestantes: Qui tunc
mamin̾a nudant. quia errorẽ suũ
libere p̾dicant. Tunc catulos lactant.
quia male sequaces paruuloꝵ ani¬
mas dum ꝑuersa insinuant. ad i¬
pietatem nutriendo confirmant.

Expanded text:
abant loqui, et digitum superponebant ori suo. Vocem suam duces cohibebant, et lingua eorum gutturi suo adhaerebat. Ac si aperte dicat: Cum praedicare mihi voce publica licuit, omnis me qui veritati non fuit subjectus expavit. Illo namque tempore cum sancta Ecclesia adversitate premitur, pravis quibusque praedicatoribus licentia locutge ante Jeremias intuens, ait: Sed et lamiae nudaverunt mammam, lactaverunt catulos suos . Quid namque lamias, nisi haereticos appellat, hquidem faciem, sed belluina per impietatem corda gestant. Hi tunc mammam nudant, quando errorem suum libere praedicant. Tunc catulos lactant, quando male sequaces parvulorum animas, dum perversa insinuant, ad impietatem nutriendo confirmant.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. sicut dicit᷑. Aqua sapientie salu¬
taris. potauit eos. Per aquam quoq
praua scientia appellari solet. sicut
apud salomonem mulier que typũ
hereseos tenet. callidis suasionib blan¬
dit̾ dicens. Aque furtiuȩ. dulciores
sunt. Aquarum etiam nomine. non¬
numquam solent tribulationes intei¬
ligi. sicut ꝑ psalmistam dicit᷑. Saluũ
designant᷑. sicut ꝑ ioħem dicit᷑. Aque
uͦ. sunt popłi Per aquam quoꝙ non
solum fluxus decurrentium popłorũ.
sed etiam bonoꝵ mentes fidei p̃dica¬
menta sequentium designant᷑. ficut ꝓ¬
pħa ait. Beati qui seminatis. suꝑ om̃s
aquas. Et ꝑ psalmistam dicit᷑. Uor alm̃
suꝑ aquas. Hoc gͦ in loco quid aquarũ
nomine. nisi electoꝵ corda signant᷑. que
ꝑ intellectum sapientie auditum iam
suꝑne uocis acceperunt: De quib re¬
cte dicit᷑. Et aquas appendit in men

Expanded text:
tur, sicut dicitur: « Aqua sapientiae salutur, sicut dicitur: « Aqua sapientiae salutaris potavit eos . » Per aquam quoque prava scientia appellari solet, sicut apud Salomonem mulier quae typum haereseos tenet, callidis suasionibus blanditur, dicens: « Aquae furtivae dulciores sunt . » Aquarum ergo nomine nonnunquam solent tribulationes intelligi, sicut per Psalmistam dicitur: « Salvum designantur, sicut per Joannem dicitur: Aquae vero sunt populi . Per aquam quoque non solum fluxus decurrentium populorum, sed etiam bonorum mentes fidei praedicamenta sequentium designantur, sicut propheta ait: Beati qui seminatis super omnes aquas Et per Psalmistam dicitur: Vox Domini super aquas Hoc ergo in loco quid aquarum nomine nisi electorum corda signantur, quae per intellectum sapientiae auditum jam supernae vocis acceperunt? De quibus recte dicitur: Et aquas appendit men
Abbreviated transcription (Latin):
non inuenit. Quasi in quodam
uolatu uolueris illa prima se
extulit. que ꝑ elatam cogitatio¬
nem dixit. In cęlum ascendam.
suꝑ astra celi exaltabo soliũ meũ.¬
sedebo in monte testamenti. in la¬
terib aquilonis. Ascendam suꝑ
altitudinẽ nubium. similis ero al¬
tissimo. Ecce quam alta suꝑbe uo¬
lando petiit. quem etiam uolatũ
& primis hominib ꝑsuasit. Ip̃si qͥp¬
pe uolando. quasi suꝑ se ire conati
sunt: quando eis dictum ẽ ut gu¬
starent. & essent sicut dii. Cumq
similitudinẽ diuinitatis appetunt.
immortalitatis munera ꝑdiderunt.
Qui in terrã moriendo non issent.
si suꝑ terram humiliter stare uo¬
luissent. At contra in bono uolucres
poni solent. sicut in euangłio dñs
ni celestis. & grano sinapis dicens.
Cui simile ẽ regnũ dĩ. & cui simile

Expanded text:
non invenit. Quasi in quodam non invenit. Quasi in quodam volatu volucris illa prima se extulit quae per elatam cogitationem dixit: In coelum conscendam, super astra coeli exaltabo solium meudebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis, ascendam super altitudinem nubium, et ero similis Altissimo . Ecce quam alta superbe volando petiit. Quem etiam volatum et primis hominibus persuasit. Ipsi quippe volando quasi super se ire conati sunt, quando eis dictum est, ut gustarent, et essent sicut dii . Cumque similitudinem divinitatis appetunt, immortalitatis munera perdiderunt . Qui in terram moriendo non issent, si super terram humiliter stare voluissent. 3. At contra in bono volucres poni solent, sicut in Evangelio Dominus ni coelestis ex grano sinapis Cui simile est regnum Dei; et cui simile esse
Abbreviated transcription (Latin):
potestates aeriȩ designant᷑. ññ qͣm¬
bonoꝵ studiis aduersȩ. unde uerita¬
tis ore dicit᷑. qm̃ semen qđ secus
uiam cecidit. uenerunt uolucres &
comederunt illud: quia nimirum
maligni sp̃s humanas mentes ob¬
sidentes. dum cogitationes norias
ingerunt. uerbum uitȩ a memo¬
ria euellunt. Hinc rursum ciudã
diuiti suꝑbo sapienti dicit᷑. Uulpes
foueas habent. & uolucres cęli nidos:
filius autẽ hominis. non habet ubi
aput suum reclinet. Ucilpes ual
de fraudulenta sunt animalia. qͤ
in fossis uel specub absconduntur.
Cumq apparuerint: numquam
rectis itinerib. sed tortuosis anfra¬
ctib currunt. Uolueres uͦ ut noui¬
mus alto uolatu se in aera sub¬
leuant. Nomine gͦ uulpium. dolo¬
Ia atq fraudulenta: nomine autẽ
dulenta & elata demonia in cor¬
de ur̃o. id ẽ in cogitatione suꝑbie.
inueniunt habitationẽ suam: filiꝰ
autẽ hominis ubi caput suum
reclinet non habet: id e humilitas
mea requiem in suꝑba mente ur̃a

Expanded text:
potestates aereae designantur, bonorum studiis adversae. Unde Veritatis ore dicitur: Quoniam senem quod secus viam cecidit, venerunt volucres, et comederunt illud ; quia nimirum maligni spiritus humanas mentes obsidentes, dum cogitationes noxias ingerunt, verbum vitae a memoria evellunt. Hinc rursum cuidam diviti superba sapienti dicitur: Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos; Filius autem hominis non habet ubi caput suum recde fraudulenta sunt animalia quae in fossis vel specubus se abscondunt. Cumque apparuerint, nunquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currunt; volucres vero, ut novimus, alto volatu se in aera sublevant. Nomine vero vulpium dolosa et fraudulenta, nomine vero vdulenta et elata daemonia in corde vestro, id est in cogitatione superbiae inveniunt habitationem suam: Filius autem hominis ubi caput suum reclinet non habet, id est humilitas mea requiem in superba mente vestra
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s a iunctura sua cadat. quia nimi¬
rũ qui patientiam seruare contemp¬
nit. socialem uitã citius ꝑ impatian¬
tiam deserit. A iunctura enĩ humerꝰ
cadit: cũ aduersitatis aliquid animus
ferre non ualens. fraternã concordiã
relinquit. Et quasi membrũ separat᷑
a corpore. cũ is qui oꝑari bona pote¬
rat. a bonorũ omĩum abscidit᷑ uniuer¬
sitate. Neq enim seruari umquã con¬
cordia. nisi ꝑ solam patientiã ualet.
Crebro namꝙ in humana actione nas¬
cit᷑. unde mentes bominũ uicissim a
sua unitate ac dilectione separentur:
Et nsi ad aduersa toleranda se animꝰ
p̃paret. ꝓculdubio humerus corpori
non inheret. Hinc &enim paulus dicit.
Itiuicẽ onera ur̃a portate. & sic adimplebi¬
tis legem xp̃i. Hino ꝑ semet ipsam ueri¬

Expanded text:
meus a junctura sua cadat. Quia nimimeus a junctura sua cadat. Quia nimirum qui patientiam servare contemnit socialem vitam citius per impatientiam deserit. A junctura etenim humerus cadit, cum adversitatis aliquid ferre animus non valens, fraternam concordiam relinquit; et quasi membrum separatur a corpore, cum is qui operari bona poterat a bonorum omnium abscinditur universitate. Neque enim unquam servari concordia nisi per solam patientiam valet. Crebro namque in humana actione nascitur, unde mentes hominum vicissim a sua unitate ac dilectione separentur; et nisi ad adversa toleranda se animus praeparet, procul dubio humerus corpori non inhaeret. Hinc etenim Paulus ait: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem
Abbreviated transcription (Latin):
tio corporea ꝑ humerũ ac brachiũ
agitur: bona quȩ ore ꝓtulit. si oꝑe
non impleuit. cadere sibi humerũ
&e conteri brachium exoptat. Ac
si aꝑte dicat. Si ea quȩ dixi oꝑari
renui. ipsum qđ mͥ ad oꝑandum
datum ẽ corporis membrũ ꝑdam.
ut uidelicet cadat a corpore qđ exer¬
cere nolui ad utilitatẽ. Si uͦ hec maledicti
sententia ad spũalem ẽ intelligentiam
referenda: liquet ꝓfecto qđ brachium
corpori ꝑ humerũ iungit᷑. Et sicut per
biachium bona oꝑatio: ita ꝑ humerũ
socialis uite conuinctio designat᷑. Unde
ꝓpħa quoq intuens scõs uniuersalis
eccłe popłos dõ concorditer seruituros.
ait. Et seruient ei humero uno. In eo
gͦ qđ ait. si leuaui suꝑ pupillũ manũ
meam. cũ uiderẽ me in porta suꝑiorẽ.
mirã uirtutẽ patientiȩ seruasse se as¬
serit: qui grauari se a ꝑsonis minimis
nec contra hoc qđ sibi iuste compete¬
re poterat declinauit. Qđ tamen si
minime fecerit. adiungit. humerus

Expanded text:
tio corporea per humerum ac brachium agitur, bona quae ore protulit, si opere non implevit, cadere sibi humerum et conteri brachium exoptat. Ac si aperte dicat: Si ea quae dixi operari renui, ipsum quod mihi ad operandum datum est corporis membrum perdam, ut videlicet cadat a corpore, quod exercere nolui ad utilitatem. Si vero haec maledicti sententia ad spiritualem est intelligentiam referenda, liquet profecto quod brachium corpori per humerum jungitur. Et sicut per brachium bona operatio, ita per humerum socialis vitae conjunctio designatur. Unde propheta quoque intuens sanctos universalis Ecclesiae populos Deo concorditer servituros videns, ait: Et servient ei humero uno; in eoi super pupillum manum meam, etiam cum viderem me in porta superiorem, miram virtutem patientiae servasse se asserit, qui gravari se a personis minimis, nec contra hoc quod sibi juste competere poterat, declinavit. Quod tamen si minime fecerit, adjungit: Humerus
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ait. si contempsi iudiciũ subire
cũ seruo meo & ancilla mea. cum
disceptarent aduersum me. Quis
digne considerare ualeat huiꝰ uiri
tam sublimia uirtutũ moderamina.
in quo canta ẽ auctoritas regiminis.
ut ad silentium restringeret duces.
tanta humilitas cordis. ut ex ȩquo
ad iudiciũ uenire ꝑmittant᷑ ancillȩ
Cece apparet miro mͦ in potestate prin¬
cipib potior. in certamine seruis e¬
qualis. in cętu principũ memor re¬
giminis: in certamine famulorum
memor conditionis. Se quippe sub
uero dño famulum conspicit. ido
cordis altitudine se suꝑ famulos ñ
extollit. Unde ꝓtimus subdidit. Qa

Expanded text:
 ait: Si contempsi judicium subire cum servo meo et ancilla mea, cum 689 disceptarent adversum me. Quis digne considerare valeat hujus viri tam sublimia virtutum moderamina? In quo tanta est auctoritas regiminis, ut ad silentium restringantur duces: tanta humilitas cordis, ut ex aequo ad judicium venire permittantur ancillae. Ecce apparet miro modo in potestate principibus potior, in certamine servis aequalis; in coetu principum memor regiminis, in certamine famulorum memor conditionis. Se quippe sub vero domino famulum conspicit, ideoque cordis altitudine se super famulos non extollit. Unde et protinus subdit: CA
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. & pondus eius ferre ñ potui:
qm̃ qui extremi iudicii aduentum
intenta mente considerant. ꝓfecto
uidet. quia tantus pauor imminet.
quantũ ñ solũ tunc uidere. sed se e-¬
tiam nunc p̃uidere ꝑtimescat. Con¬
sideratione namq tanti terroris ore¬
tu animꝰ palpitat. & intentionis suẽ
oculos declinans intueri qđ p̃uidt
recusat. Bene gͦ dicit᷑. & pondus eiꝰ
ferre non potui: quia cũ suꝑnȩ ma¬
iestatis uim ad iudiciũ uenientis
terroremq tanti examinis conside¬
rando animus conat᷑ exquirere: mox
ad semitipsum refugiens. sese expa¬
uescit inuenisse. Sed inter hec scien¬
dũ est. quia beatus iob ista de se lo¬
quit᷑ laudatus & flagellatus. Si gͥ
saltem ad meriteiũ ꝓuectũ ita ꝑcus¬
sus ẽ qui sic timuit. quomͦ ferientꝰ
ẽ qui contempnit: Quomͦ de p̾ssura
sunt di iudicia eos qui se eleuant.¬

Expanded text:
ditur: Et pondus ejus ferre non potui, ditur: Et pondus ejus ferre non potui, quoniam qui extremi judicii adventum intenta mente considerat, profecto videt quia tantus pavor imminet, quantum non solum tunc videre, sed se etiam nunc praevidere pertimescat. Consideratione namque tanti terroris metu animus palpitat, et intentionis suae oculos declinans, intueri quod praevidet recusat. Bene ergo dicitur: Et pondus ejus ferre non potui, quia cum supernae majestatis vim ad judicium venientis terroremque tanti examinis considerando animus conatur exquirere, mox ad semetipsum refugiens, sese expavescit invenisse. Sed inter haec pensandum est quia beatus Job ista de se loquitur laudatus et flagellatus. Si igitur saltem ad meritorum profectum ita percussus est qui sic timuit, quomodo feriendus est qui contemnit? Quomodo depressura sunt Dei judicia eos qui se elevant
Abbreviated transcription (Latin):
maris concussione debeat sollerter
intueri. Tempestas quippe cũ oritur.
prius lenes unde. & postmodũ uolu¬
mina maiora concitant᷑: ad extremũ
fluctus se in alta erigunt. & nauigan¬
tes quosꝙ ipsa sua altitudine subũ¬
tunt. Sicsic nimirũ extrema illa ꝓ¬
perat: quȩ uniuersum mundũ su¬
bruat tempestas animarũ. Nunc enĩ
bellis & cladib quasi quibdam un¬
dis sua nobis exordia ostendit: & qͣn¬
to ad finẽ cotidie ꝓpinquiores effici¬
mur. tanto grauiora irruere tribu¬
lationũ uolumina uidemus. Aa ex¬
tremũ uͦ cõmotis om̃ib elementis su¬
ꝑnus iudex ueniens. finẽ om̃iũ appor¬
tat: quia uidelicet tunc tempestas
fluctũ in cęlum leuat. Unde & dicit᷑.
Adhuc modicũ. & ego mouebo ñ solũ
terram. sed etiam cęlũ. Quã scilicet
tempestatẽ. quia scĩ uiri uigilanter
aspiciunt. quasi tumentes suꝑ se coti¬
die fluctus expauescunt: atq ex his
tribulationib que mundũ feriunt.

Expanded text:
maris concussione debeat solerter maris concussione debeat solerter intueri. Tempestas quippe cum oritur, prius lenes undae, et postmodum volumina majora concitantur; ad extremum fluctus se in alta erigunt, et navigantes quosque ipsa sua altitudine subvertunt. Sic sic nimirum extrema illa properat, quae universum mundum 696 subruat tempestas animarum. Nunc enim bellis et cladibus quasi quibusdam undis sua nobis exordia ostendit, et quanto ad finem quotidie propinquiores efficimur, tanto graviora irruere tribulationum volumina videmus. Ad extremum vero commotis omnibus elementis, supernus judex veniens finem omnium apportat, quia videlicet tunc tempestas fluctus in coelum levat. Unde et dicitur: Adhuc modicum, et ego movebo non solum terram, sed etiam coelum . Quam scilicet tempestatem quia sancti viri vigilanter aspiciunt quasi tumentes super se quotidie fluctus expavescunt, atque ex his tribulationibus quae mundum feriunt
Abbreviated transcription (Latin):
A pauore tantȩ similitudins pensemus
si possumꝰ: quanta in scõ uiro fuerit
iis timoris. Fluctus enĩ cũ tumentes
desuꝑ imminent. cũq eam quã defe¬
runt mortẽ minant̾: nulla tunc ua¬
uigantib cura rirũ temporaltũ. nul¬
la carnis delectatio ad mentẽ reducit᷑.
ea ipsa quoꝙ ex naui ꝓiciunt. ꝓ qͥb
longa naiuigia sumpserunt. Cuncte
res in despectũ mͣtis ueniunt. amore
uiuendi. Quasi gͦ tum̃tes suꝑ se flu¬
ctus dm̃ metuit. qui dũ uerã uitam
desiderat. om̃ia despicit que bic pos¬
sidens portat. Nam uelut tempesta¬
te dep̾hensi pondus nauis abicimus.
quando ab oppressa mente desideria
terrena remouemꝰ. Eitq ut subleua¬
ta nauis enatet. quȩ mergebat᷑ one¬
rata: quia nimirũ curȩ quȩ in hac
uita deprimunt. m̃tẽ in ꝓfundũ tra¬
hunt. Que uidelicet metis tanto altiꝰ
inter temptationũ fluctus attollitur.
quanto sollicitiꝰ ab huus scłi cogita¬
tione uacuatur. Est uͦ & alius qđ de

Expanded text:
A pavore tantae similitudinis pensemus, si possumus, quanta in sancto viro fuerit vis timoris. Fluctus etenim cum tumentes desuper imminent, cumque eam quam deferunt mortem minantur, nulla tunc navigantibus rerum cura temporalium, nulla carnis delectatio ad mentem reducitur; ea ipsa quoque ex navi projiciunt, pro quibus longa navigia sumpserunt; cunctae res in despectum mentis veniunt, amore vivendi. Quasi ergo tumentes super se fluctus Deum metuit, qui dum veram vitam desiderat, omnia despicit quae hic possidens portat. Nam velut tempestate deprehensi pondus navis abjicimus, quando ab oppressa mente desideria terrena removemus. Fitque ut sublevata navis enatet, quae mergebatur onerata, quia nimirum curae quae in hac vita deprimunt mentem in profundum trahunt. Quae videlicet mens tanto altius inter tentationum fluctus attollitur, quanto sollicitius ab hujus saeculi cogitatione vacuatur. Est vero et aliud quod de
Abbreviated transcription (Latin):
habere pauꝑes socios in domestica
conuersatione refugiunt. Unde beatꝰ
iob ut non solũ se insinuet exteriꝰ
multa p̃buisse. sed apud se quosq
inopes etiam in domestica conuer¬
satione recepisse: ꝓtinus adiungit.¬

Expanded text:
habere pauperes socios in domestica habere pauperes socios in domestica conversatione refugiunt. Unde beatus Job, ut non solum se insinuet exterius multa praebuisse, sed apud se quosque inopes etiam in domestica conversatione recepisse, protinus adjungit
Abbreviated transcription (Latin):
primit cũ dicit. beati pauꝑes spũ.
ui qđ uolebant pauꝑib: qm̃ qui ea
uolunt quȩ ꝓfecto liquet qđ eis non
expediunt. eo ipso quo suꝑbiȩ babun¬
dant spũ. iam pauꝑes non sunt.
Sed beatus iob dum pauꝑes humiles
appellat. quicquid ab eo acciꝑe pau¬
ꝑ uoluit. non negauit: quia ueraci¬
ter quisque humilis qđ ñ putauit
oportere nec uoluit. Sed cũ largitatẽ¬
mentis suȩ indicat. quia ad uotum
se pauꝑib concurrisse manifestat: ne¬
cesse ẽ ut queramꝰ. ne lumen miscdiȩ
dationis tarditate fuscauerit. Unde
subiungit. Et si oculos uidue expe¬
ctare feci. Petentẽ se uiduam expe¬
ctare noluit: ut non solum ex mune¬
re. sed etiam ex celeritate muneris
bonoꝵ oꝑum merita augeret. Unde
alias scriptum est. Ne dicas amnco tu¬
o uade .& reuertere. & cras dabo tibi:
cum statim possis care. Sed nonnulli
solent exterius multa largiri. com¬
munis autẽ uite grãm repellentes:

Expanded text:
primit, cum dicit: « Beati pauperes spiritu , » primit, cum dicit: « Beati pauperes spiritu , » vi quod volebant pauperibus, quoniam qui ea volunt quae profecto liquet quod eis non expediunt, eo ipso quod superbiae abundant spiritu, jam pauperes non sunt. Sed beatus Job dum pauperes humiles appellat, quidquid ab eo accipere pauper voluit, non negavit, quia veraciter quisque humilis quod non potuit oportere, nec voluit. 26. Munificementis suae indicat, quia ad votum se pauperibus concurrisse manifestat, necesse est ut quaeramus ne lumen misericordiae dationis tarditate fuscaverit. Unde subjungit: Et oculos viduae expectare feci. Petentem se viduam exspectare noluit, ut non solum ex munere, sed etiam ex celeritate muneris, bonorum operum merita augeret. Unde alias scriptum est: Ne dicas amico tuo, vade et revertere, cras dabo tibi, cum statim possis dare . Sed nonnulli solent exterius multa largiri, communis autem vitae gratiam repellentes
Abbreviated transcription (Latin):
est: & formauit me in uulua unus:
A csi aꝑte dicat. Cur non eque debe¬
amus in cuiuslibet negocii tudici¬
o discuti. qui ꝑ conditoris potenti¬
am sumꝰ equaliter facti: Sed quia
castitatis eius atq humilitatis acta co¬
gnouimꝰ: nunc liberalitatis oꝑa cognos¬
pauꝑib. & oculos uidue expectare fe
ad habendi desideriũ deseruisse. Sed
quid si ipsa uellent pauꝑes fortasse q̃¬
accipe non expediret: An quia in scrip¬
tura dici pauꝑes bumiles solent: ea
sola estunanda sunt. quia acciꝑe pau¬
ꝑes uolunt que humiles petunt: Et
ꝓculdubio oportet ut incunctanter
detur. quicquid cũ uera humilitate
requirit᷑: ia ẽ qđ non ex desiderio sed
ex necessitate postulatur. Nam ualde
suꝑbire est: extra metas inopie aliqͥd
cobi uoce dicitur. Petitis & ñ accipitis.
eo qđ male petatis. Quia gͦ illi sunt
ueraciter pauꝑes. qui inflati suꝑbiȩ
spũ non sunt: quos aꝑte ueritas ex¬

Expanded text:
est, et formavit in vulva unus? est, et formavit in vulva unus? Ac si aperte dicat: Cur non aeque debeamus in cujuslibet negotii judicio discuti, qui per conditoris potentiam sumus aequaliter facti? Sed quia castitatis ejus atque humilitatis acta cognovimus, nunc liberalitatis opera cognospauperibus, et oculos viduae exspectare fec, sed etiam ad habendi desiderium deseruisse. Sed quid, si ipsa vellent pauperes quae fortasse accipere non expediret, an, quia in Scriptura sacrafici pauperes humiles solent, ea sola aestimanda sunt, quae accipere pauperes volunt, quae humiles petunt? Et procul dubio oportet ut incunctanter detur quidquid cum vera humilitate requiritur, id est, quod non ex desiderio, sed ex necessitate postulatur. Nam valde jam superbire est, extra metas inopiae aliquid ntibus dicitur: « Petitis et non accipitis, eo quod male petatis . » Quia ergo illi sunt veraciter pauperes, qui inflati superbiae spiritu non sunt, quos aperte Veritas ex
Abbreviated transcription (Latin):
ultra humanitatis meas iitumes¬
ceret. esse se hominẽ recognouit: qua¬
tinus illati sibi honoris elationem
frangeret. ex considerata equalitate
conditionis. Hine a ioħe angłs ado¬
ratus. creaturam se esse cognoscit di¬
cens. Uide ne feceris. conseruus tuus
sum & fratrum tuorum. Hinc ꝓpħa
cum ad uidenda sublimia rapitur.
filius hominis uocatur: ut ductus
ad cęlestia hominẽ se esse meminerit.
Aesi eum diuina uox uerbis aꝑtiori¬
b admoneat dicens. Memento qͥa
sis. ne de his ad que raꝑis extollaris:
sed altitudinẽ reuelationis. tempera
memoria conditionis. Ex eo gͦ colli
gendum ẽ: quanta cõmunis natu¬
re memoria in corde deprimi debe¬
at. terrene potestatis tumor: si ex
bumanitatis uocabulo agit᷑. ne cogi¬
tationis elatio ex secretis celestibus
generet᷑. Cuis udelicet humanita¬
tis beatus iob bene semꝑ recordatio¬
nem tenuit. qui ait. Numquid non
in utero fecit me qui & illũ oꝑatꝰ

Expanded text:
ultra humanitatis metas mens intumesultra humanitatis metas mens intumesceret, esse se hominem recognovit; quatenus illati sibi honoris elationem frangeret ex considerata aequalitate conditionis. Hinc a Joanne angelus adoratus, creaturam se esse cognoscit, dicens: Vide ne feceris; conservus tuus sum, et fratrum tuorum . Hinc propheta cum ad videnda sublimia rapitur, filius hominis vocatur; ut ductus ad coelestia, hominem se esse meminerit. Ac si eum divina vox verbis apertioribus admoneat, dicens: Memento quid sis, ne de his ad quae raperis extollaris, sed altitudinem revelationis temperet memoria condigendum est quanta communis naturae memoria in corde deprimi debeat terrenae potestatis tumor, si ex humanitatis vocabulo agitur, ne cogitationis elatio ex secretis coelestibus generetur. Cujus videlicet humanitatis bene beatus Job semper recordationem tenuit, qui ait: Nunquid non in utero fecit me, qui et illum operatus
Abbreviated transcription (Latin):
na saltem formidine peccare metuant:
qui diuina iudicia non formidant.
Nequaquã gͦ p̃positi ex hoc quesito ti¬
more suꝑbiunt. in quo non suam
In eo enim qđ metũ sibi aꝑuerse ui¬
uentib exigunt. quasi ñ hominib
sed brutis ammalib dominant᷑: quia
uidelicet ex qua parte bestiales sunt
subditi. ex ea debent etiam formidi¬
ni iacere substrati. Cum uͦ deest ui¬
cium qđ corrigat᷑. non de excellentia
metui. sed etiam plusqu̾ã necesse ẽ¬
honorari refuguint. Neq enĩ leue
se ꝑpeti dampnũ humilitatis credt̃:
si ab eis ꝓ merito fortasse ordinis
pluris estiment᷑. Hinc ẽ enim qđ pri¬
mus pastor eccłie cũ adorante se cor
nelio suꝑ se sibi honorẽ uideret obla¬
tũ: ad equalitatẽ conditionis suȩ ci¬
tius recurrit dicens. Surge. & ego
homo sum. Quis enĩ nesciat qđ con¬
ditori suo homo debeat & non homi¬
ni ꝓsterni: Quia gͦ bumiliari sibi
plusquã debuit ꝓximũ uidit. ne

Expanded text:
na saltem formidine peccare metuant, na saltem formidine peccare metuant, qui divina judicia non forNequaquam tamen praepositi ex hoc quaesito timore superbiant, in quo non suam In eo enim quod metum sibi a perverse viventibus exigunt, quasi non hominibus, sed animalibus dominantur, quia videlicet ex qua parte bestiales sunt subditi, ex ea debent etiam formidini jacere substrati. Sed plerutium quod corrigatur, non de excellentia metui, sed etiam plusquam necesse ehonorari refugiunt. Neque enim leve se perpeti damnum humilitatis credunt, si ab eis pro merito fortasse ordinis pluris aestimentur. Hinc est enim quod primus pastor Ecclesianelio super se sibi honorem videret oblatum, ad aequalitatem conditionis suae citius recurrit, dicens: Surge; et ego ipse homo sum . Quis enim nesciat quod Conditori suo homo debeat, et non homini prosterni? quia ergo humiliari sibi plusquam debuit, proximum vidit, ne
Abbreviated transcription (Latin):
aliis dispensatio occulta postponit. Ipsa
autẽ diuersitas quȩ accessit ex uicio.
recte eͣ diuinis iudiciis ordinata: ut
quia om̃is homo iter uite ęque non
gradit̾. alter ab altero regatur. Scĩ au¬
tẽ uiri dũ p̾sunt. non in se potestatẽ
ordinis. sed ȩqualitatẽ conditionis at¬
sed ꝓdesse. Sciunt em̃ qđ antiqui pa¬
tres nr̃i. non tam reges hominum.
cite & multiplieamini e implete tr̃am:
subdidit. & terror ur̃ ac tremor sit su¬
ꝑ cuncta animalia terrȩ. Non enim
ait. sit suꝑ homines qui fucuri sunt. s
sit suꝑ cuncta animalia terrȩ. Homo
quippe animalib irrationabilib: nͣ
autẽ ceteris hominib natura p̾latus ẽ.
Et iccirco ei dicit᷑ ut ab ammalib &
non ab homme timeatur: quia con¬
tra naturam suꝑbire ẽ. ab ȩquali
uelle timeri: quãuis plerumq a sub¬
ditis etiam scĩ uiri timeri appetunt:
sed quando ab eiscdẽ subditis dm̃ tune¬
ri minune deprehendunt. ut huma¬

Expanded text:
aliis dispensatio occulta postponit. Ipsa aliis dispensatio occulta postponit. Ipsa autem diversitas, quae accessit ex vitio, recte est divinis judiciis ordinata; ut quia omnis homo iter vitae aeque non graditur, alter ab altero regatur. Sancti autem viri cum praesunt, non in se potestatem ordinis, sed aequalitatem conditionis ats, sed prodesse: sciunt enim quod antiqui patres nostri, non tam reges hominum qcite et multiplicamini, et implete terram, subdidit: Et terror vester ac tremor sit super cuncta animalia teait, sit super homines qui futuri sunt; sed, sit super cuncta animalia terrae: homo quippe animalibus irrationabilibus, non autem caeteris hominibus natura praelatus est, et idcirco ei dicitur, ut ab animalibus, non ab homine timeatur: quia contra naturam superbire est, ab aequali velle timeri, quamvis plerumque a subditis etiam sancti viri timeri appetunt, sed quando ab eisdem subditis Deum minime timeri deprehendunt, ut huma
Abbreviated transcription (Latin):
surrexerit ad iudicandũ dñs. & cũ
quesierit quid respondebo illi: Qui
ut semꝑ cor in humilitate depͥmat.
nequaqu̾a in eisdem famulis conspi¬
cit. qđ sibi status ẽ dispar: sed qđ na¬
tura cominunis. Unde etram subdidit.¬
uulua unusꝰ Potentib uiris magna est
uirtus humilitatis. considerata e qualitas
conditionis. Om̃s namq homines natura
De quales sumus. sed accessit dispensato¬
rio ordine. ut quibidam p̾lati uideamͦ.
Si gͥ hoc a mente deprimimꝰ qđ tempo¬
raliter accessit: inuenimꝰ citius quid
naturaliter sumus. Plerũq enĩ se ani¬
mo accepta potestas obicit. eumq tu¬
midis cogitationib fallit. Man gͦ hu¬
millune considerationis. deprimendus
ẽ tumor elationis. Si enĩ apud semet¬
ipsam mens descendit de uertice cul¬
minis: citius planiciem inuenit na¬
turalis equalitatis. Nam ut p̾fati su¬
mͦ. om̃s homines natura ȩquales genu¬
it: sed uariante meritoꝵ ordine. alios

Expanded text:
surrexerit ad judicandum Deus? et cum surrexerit ad judicandum Deus? et cum quaesierit, quid respondebo illi? Qui ut semper cor in humilitate deprimat, nequaquam in eisdem famulis conspicit, quod sibi status est dispar, sed quod natura communis. Unde etiam subditGregorius: « Potentibus viris magna est virtus humilitatis, considerata aequalitas conditionis. Omnes namque homines natura aequales sumus; sed accessit dispensatorio ordine, ut quibusdam praelati videamur. Si igitur hoc a mente deprimimus quod temporaliter accessit, invenimus citius quod naturaliter sumus. Plerumque enim se animo accepta potestas objicit, eumque tumidis cogitationibus fallit. Manu ergo humillimae considerationis deprimendus est tumor clationis. Si enim apud semetipsam mens descendit de vertice culminis, citius planitiem invenit naturalis aequalitatis. Nam, ut praefati sumus, omnes homines natura aequales genuit, sed variante meritorum ordine, alios
Abbreviated transcription (Latin):
cogitat indesinenter cotidie rationum
suarũ in melius causas parat. quia e¬
ternũ dnm̃ tremore cordis intuetur.
iura temporalis domini suꝑ subiectos
moderari compellit̾. ẜ pendit enĩ nichil
esse qđ temporaliter pest cęteris. quan¬
do illi ad reddendam rationẽ subest.
qui sine fine dominat᷑. Sepe namq
transitoria potestas anmũ ꝑ abrup¬
ta elationis rapit: & quia eo quisꝙ ex¬
tollit᷑. quo se esse suꝑ aliquos iudet: il¬
lũ oportet qui suꝑ se ẽ semꝑ aspiciat.
ut ex eius metu qui supra omĩa est.
crescentẽ intrinsecus animi tumorem
prȩmat. Intuet᷑ enĩ qui sub ipso sit. sed
consideret ipse sub quo: ut ex conside¬
ratione dominii. decrescat cumor ela¬
tionis false dominationis. Unde beatꝰ
iob quia eius tudiciũ qui suꝑ om̃ĩa
ẽ metuit. hic ad eius iudiciũ cempo
rale famulis equalis uenit dicens.
Si contempsi iudiciũ subire cũ seruo
meo. & ancilla mea: cũ disceptarent
aduersum me. Quid enĩ faciam cũ

Expanded text:
cogitat, indesinenter quotidie rationum suarum in melius causas parat; qui aeternum Dominum tremore cordis intuetur, jura temporalis dominii super subjectos moderari compellitur. Perpendit enim nil esse quod temporaliter praeest caeteris, quando illi ad reddendam rationem subest qui sine fine dominatur. Saepe namque transitoria potestas animum per abrupta elationis rapit. Et quia eo quisque extollitur, quo se esse super aliquos videt, illum oportet qui super se est semper aspiciat, ut ejus metu qui supra omnia est crescentem intrinsecus animi tumorem premat. Intuetur enim qui sub ipso sint, sed consideret sub quo ipse sit, ut ex consideratione veri domini, decrescat tumor falsae dominationis. Unde beatus Job, quia ejus judicium qui super omnia est metuit, hic ad temporale judicium famulis aequalis venit, dicens: Si contempsi judicium subire cum servo meo et ancilla mea, cum disceptarent adversum me. Quid enim faciam cum
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia. miusticia esse reprebenditur.
si diuinitus districte iudicet᷑. Unde
hoc qđ sibi competit cauent uehem̃¬
ter exigere. ne eorum actus suꝑnã
rectitudinem contingat subtiliter
examinare. Sed ut inueniri iusti in
diuino examine ualeant. plerumꝙ
apud humana iudicia grauari se
&& iniuste patiuntur. Deatus autem
iob uite sue celsitudinẽ narrans. &
multa sunt & mira quȩ dixit. Sed
quia plerumꝙ humana mens renuit
bona credere quȩ nescit oꝑari. male¬
dicti sibi sententiam ꝓtinus subicit:
si qua horum quȩ dixerat. oꝑe non

Expanded text:
justitia injustitia esse reprehenditur, justitia injustitia esse reprehenditur, si divinitus districte judicetur. Unde hoc quod sibi competit cavent vehementer exigere, ne eorum actus supernam rectitudinem contingat subtiliter examinare. Sed ut inveniri justi in divino examine valeant, plerumque apud humana judicia gravari se et injuste patiuntur. Beatus autem Job vitae suae celsitudinem narrans, et multa sunt et mira quae dixit. Sed quia plerumque humana mens renuit bona credere, quae nescit operari, maledicti sibi sententiam protinus subjicit, si qua horum quae dixerat opere non
Abbreviated transcription (Latin):
me in porta suꝑiorẽ. Mos apud ueteres
fuit. ut ad portam semores sederent:
qui certantium turgia udicaria exami¬
natione distringerent. quatinus urbem
in qua concorditer oporteret uiuere.
discordes minime intrarent. Unde. & ꝑ
iudicium. Hoc itaq loco quid portȩ
nomine exprimit᷑. nisi id qđ agebatur
in porta: Sicut em̃ pugnare castra di¬
cimꝰ. ꝓ eo qđ pugnat᷑ ex castris: ita ui¬
dicium qđ in porta agi consueuerat.
porta nominat᷑. In porta gͦ se suꝑiorem
uidet. qui se melioris partis esse in iu¬
dicio equitatis merito conspicit. Peatꝰ
gͥ iob quia nec tunc contra pupillum
manũ exercuit. cũ se etiam ꝑ iusticiȩ
meritũ potiorẽ uidit: nobis timoris
te contra pupillũ exequi uolui. quan¬
do me in iudicio etiam ex iusticia
cũ ꝑsonis iinoribus contentionum
negotia subeunt. dum grauare uel
in minimis tument: ipsi contra iusti¬
ciam grauari nequaquã refugiunt.
Sciunt quippe quia om̃is humana

Expanded text:
me in porta superiorem. - Mos apud veteres me in porta superiorem. - Mos apud veteres fuit, ut ad portam seniores sederent, qui certantium jurgia judiciaria examinatione distinguerent, quatenus urbem, in qua concorditer oportebat vivere, discordes minime intrarent. Unde et pee in porta judicium . » Hoc itaque loco quid portae nomine exprimitur, nisi quod ain porta? Sicut enim pugnare castra dicimus, pro eo quod pugnatur ex castris; ita judicium, quod in porta agi consueverat, porta nominatur. In porta ergo se superiorem videt, qui se melioris partis esse in judicio aequitatis merito conspicit. Beatus igitur Job, quia nec tunc contra pupillum manum exeruit, cum se etiam per justitiae meritum potiorem vidit, nobis timoris te contra pupillum exsequi volui, quando me in judicio etiam ex justitia cum personis minoribus contentionum negotia subeunt, dum gravare vel in minimis timent, ipsi contra justitiam gravari nequaquam refugiunt. Sciunt quippe quia omnis humana
Abbreviated transcription (Latin):
quippe inops ẽ qui uestem non habet.
quã qui humilitatẽ. Unde necesse ẽ ut
cũ natu̾rẽ nrs consortes exteriora ñ
nahere conspicimꝰ. quã multa nob̾ de¬
sint bona interiora pensemꝰ: quatinus
sese suꝑ mopes cogitatio nr̃a ñ eleuit.
cũ sollerter uidet quia nos tanto ueriꝰ
quanto & interiꝰ mdigentis sumꝰ. Et qi¬
sunt ñnulli qui pietatis suȩ uiscera ten¬
de usq ad incognrtos nesciunt. sed solis qͦs
ꝑ assiduitatẽ noticiȩ didicerint miseren¬
tur. Apud quos nimirũ plus familiari¬
tas quã natura ualet. dum quibda ne¬
cessaria ñ quia homines. sed quia noti
Si despexi p̃tereuntẽ. eoqđ ñ habuerit
indumentũ. Ignoto em̃ ꝓximo misertũ
se mdicat. quẽ p̃tereuntẽ uocat: quia
uidelicet apud piam mentẽ plus natu¬
ra ualet quã noticia. Nam & unusqͥsꝙ
qui indiget. eo ipso quo homo ẽ ei iam
incognitus ñ ẽ. Sequit᷑. Si leuaui suꝑ¬
pupillum manũ meam. etiam cũ uiderẽ

Expanded text:
quippe inops est qui vestem non habet quippe inops est qui vestem non habet quam qui humilitatem. Unde necesse est ut cum naturae nostrae consortes exteriora non habere conspicimus, quam multa nobis desint bona intsese super inopes cogitatio nostra non elevet, cum solerter videt quia nos tanto verius, quanto et interius indigentes sumus. Sunt quippe nonnulli, qui pietatis suae viscera tendere usque ad incognitos nesciunt, sed solis quos per assiduitatem notitiae didicerint miserentur, apud quos nimirum plus familiaritas quam natura valet, dum quibusdam necessaria, non quia homines sunt, sed quia noti Si despexi praetereuntem, eo quod non habuerit indumentum. Ignoto enim proximo misertum se indicat, quem praetereuntem vocat, quia videlicet apud piam mentem plus natura valet quam notitia. Nam et unusquisque qui indiget, eo ipso quo homo est, ei jam incognitus non est. Sequitur: CAPUT pupillum manum meam, cum viderem
Abbreviated transcription (Latin):
uberius reddit. Restat gͦ ut ñuam
elatio surgat ex munere: quando uide¬
licet diues ex eo qđ pauꝑi tribuit. agit
ut in ꝑpetuum pauꝑ non sit. Beatus gͥ
iob ut diligenter ostenderet. humilitas
atq miscłia quanta in eo fuerit consi¬
deratione sociata. ait. Si despexi p̃tere¬
untẽ eoqđ non habuerit indumentum.
& absq oꝑim̃to pauꝑem: si ñ benedixert̃
mͥ latera eius. & de uellerib ouiũ me
arũ calefactus ẽ. Aesi diceret. In amore
ꝓximi. uno codemq ordine & suꝑbie ui¬
cium & impietatis p̃mens. p̃tereuntem
quẽpiam & humiliter aspiciens ñ despe¬
xi: & miscdłiter calefeci. Quisquis enin
suꝑ eum cui aliquid tribuit fastu se e¬
lationis extollit: maiorẽ culpam intrin¬
secus suꝑbiendo ꝑagit. quã extrinsecus
largiendo mercedem. Eit ꝙ bonis interi¬
orib nudus. cum nudũ despicit uestiers:
eoq agit. ut se ipso deterior fiat. quo se
indigenti ꝓximo meliorẽ putat. Mmꝰ

Expanded text:
uberius reddit. Restat ergo ut nunquam uberius reddit. Restat ergo ut nunquam elatio surgat ex munere quando videlicet dives ex eo quod pauperi tribuit agit ut in perpetuum pauper non sit. Beatus igitur Job ut diligenter ostenderet humilitas atque misericordia quanta in eo fuerit consideratione sociata ait: Si despexi praetereuntem, eo quod non habuerit indumentum, et absque operimento pauperem; si non benedixerunt mihi latera e In amore proximi uno eodemque ordine et superbiae vitium, et impietatis premens, praetereuntem quempiam et humiliter aspiciens non despexi, et misericorditer calefeci. Quisquis enim super eum cui aliquid tribuit fastu se elationis extollit, majorem culpam intrinsecus superbiendo peragit, quam extrinsecus largiendo, mercedem, fitque ipse bonis interioribus nudus, cum nudum despicit vestiens; eoque agit ut se ipso deterior fiat, quo se indigenti proximo meliorem putat. Minus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ exhibenda est: & ueneratione sermo¬
nis. & ministerio largitatis. Multũ uͦ
ad edomandam dantis suꝑbiam ualet.
si cũ terrena tribuit: uerba sollicite
magistri celestis penset. qui ait. Facite
uobis amicos de mammona iniquita¬
tis: ut cũ defeceritis recipiant uos¬
⁊ in eterna tabernacula. Di enim eoꝵ
amicitiis eterna tabernacula acqui¬
rimꝰ. dantes ꝓculdubio pensare debemꝰ:
quia patronis munera potuis offeri¬
mꝰ. quã egenis dona largunur. Hinc
ꝑ paulũ dicit᷑. Nrã habundantia illoꝵ
inopiam suppleat. ut & illoꝵ habun¬
dantia. ur̃ȩ iramopie sit supplem̃tũ.
ut uidelicet sollicite ꝑpendamꝰ. quia
& eos quos nunc inopes cernimus. ba¬
bundantes quandoq uidebimꝰ: & qui
habundantes aspicimur. si largiri ne¬
gligimꝰ. quandoꝙ inopes erimꝰ. Qui
itaq nuno temporale subsidium pau¬
ꝑi tribuit. ab eo postmodum ꝑpetua
recepturus: ut ita dicam quasi ad fru¬
gem terram excolit. que qđ acceperit

Expanded text:
 exhibenda est et veneratione sermonis, et ministerio largitatis. Multum vero ad edomandam dantis superbiam valet, si cum terrena tribuit, verba sollicite coelestis magistri penset, qui ait: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, vos recipiant in aeterna tabernacula . Si enim eorum amicitiis aeterna tabernacula acquirimus, dantes procul dubio pensare debemus, quia patronis munera potius offerimus, quam egenis dona largimur. Hinc per Paulum dicitur: Vestra abundantia illorum inopiam suppleat, ut et illorum abundantia vestrae inopiae sit supplementum . Ut videlicet sollicite perpendamus quia et eos quos nunc inopes cernimus, abundantes quandoque videbimus; et 693 qui abundantes aspicimur, si largiri negligimus quandoque inopes erimus. Qui itaque nunc temporale subsidium pauperi tribuit, ab eo postmodum perpetua recepturus, ut ita dicam, quasi ad frugem terram excolit, quae quod acceperit
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ ignis. Racha quippe in hebreo¬
o eloquio. uex interiectionis est. Que
quide animũ irascentis ostendit. nec
tamen plenũ uerbũ iracundiȩ expri¬
mit. Prius gͦ ira reprehendit᷑ sine uo¬
ce. postmodum uͦ ira cũ uoce: sed nec¬
dum pleno uerbo formata. Ad extre
cũ excessu uocis explet̾. etiam ꝑfecti¬
one sermonis. Et notandũ qđ in ira
ꝑhibet reum esse iudicio. in uoce irę
qđ ẽ racha. reum concilio. in uerbo
uocis qđ ẽ fatue. reum gehenne Per
gradus enĩ culpe. creuit ordo sen¬
tentie: quia in tudicio adhuo causa
discutit᷑. in concilio autẽ iam causa
sententie diffunit᷑. in gehenna uͦ ignis.

Expanded text:
nae ignis . Racha quippe in Hebraenae ignis . Racha quippe in Hebraeo eloquio vox interjectionis est, quae quidem animum irascentis ostendit, nec tamen plenum verbum iracundiae exprimit. Prius ergo ira reprehenditur sine voce, postmodum vero ira cum voce, sed necdum pleno verbo formata. Ad extremcum excessu vocis expletur etiam perfectione sermonis. Et notandum quod in ira perhibet reum esse judicio, in voce irae quod est racha, reum concilio, in verbo vocis, quod est fatue reum gehennae. Per gradus etenim culpae crevit ordo sententiae, quia in judicio adhuc causa discutitur; in concilio autem jam causae sententia definitur; in geh
Abbreviated transcription (Latin):
arum nomine. nisi actiones denun¬
tiat: Hinc enim ꝑ iheremiam dr̃
uel motus mentium. uel ꝓuectus ac¬
cipimus meritorum: Quib ꝓfe cto
gressib ad semetipsam nos ueri un¬
tas uocat dicens. Uenite ad me om̃s
qui laboratis. & onerati estis. Ad se qͥp¬
pe uenire nos dñs precepit. nimirũ
non gressib corporis. sed ꝓuectib coi¬
dis. Ipse namq aĩt. Ueniet hora. quan¬
do neq in monte hoc. neq in iheruso¬
limis adorabitis patrẽ. Et paulo post.
Ueri adoratores ad orabunt patrem in
spũ & ueritate. Nam & pater tales
quęrit. qui adorent eum. In corde gͦ¬
gressus esse insinuat. quando & ut ue¬
mamus uocat: & tamen motu corpo¬
ris nequaquã nos ad alia transire
ut ne mimitissime quide̾ cogitationes
ens iudicio ao uerba tenuissima que
apud nos usu uiluerunt. indiscussa
remaneant. Hinc xenim dicit. Qui
irascit᷑ fr̃i suo. reus erit iudicio. Qui
dixerit fr̃i suo racha: reus erit conci¬
lio. Qui dixerit fatue. reus erit gehen¬

Expanded text:
arum nomine nisi actiones denuntiat? Hinc enim per Jeremiam dicitur: , nisi vel motus mentium, vel profectus accipimus meritorum? Quibus profecto gressibus ad semetipsam nos Veritas vocat, dicens: Venite ad me omnes, qui laboratis, et onerati estis . Ad se quippe venire nos Dominus praecipit, nimirum non gressibus corporis, sed profectibus cordis. Ipse namque ait: Veniet hora quando neque in monte hoc, neque in Jerosolymis adorabitis Patrem . Et paulo post: Veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate, nam et Pater tales quaerit qui adorent eum . In corde ergo esse gressus insinuat, quando et ut veniamus vocat et tamen motu corporis nequaquam nos ad alia transire ut ne minutissimae quidem cogitationes ejus judicio ac verba tenuissima, quae apud nos usu viluerunt, indiscussa rirascitur fratri suo, reus erit judicio. Qui dixerit fratri suo racha, reus erit concilio. Qui dixerit fatue, reus erit gehen