comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ obtinebimus. Ualde namq apud
dĩn utraq hȩc sibi necessario con¬
gruunt: ut & oratione oꝑatio. et
oꝑatione fulciatur oratio. Hinc &e¬
nim iheremias ait. Scrutem᷑ uias
nr̃as & queramus. & reuertamur ad
dnm̃: leuemus corda nr̃a cũ manib¬
F ad dm̃ in celum. Uias &enim nr̃as
scrutari ẽ: cogitationum interna
discutere. Corda uͦ cum manib le¬
uat. qui orationem suam oꝑib ro¬
borat. Nam quisquis orat. sed oꝑa¬
ri dissimulat: cor leuat. & manus
non leuat. Quisquis uͦ oꝑat᷑. & non
orat: manus leuat. & cor non leuat.
luxta gͦ ioħis uocem. tunc cor fidu¬
ciam in oratione accipit. cum sibi
uitȩ prauitas nulla contradicit.
De qua recte fiducia. a scõ uiro nunc
dicit᷑. Neq enim rephendit me cor
meum. in om̃i uita mea. Acsi aꝑte
dicat. Nequaqu̾a se fecisse reminis¬
suo rep̃hendi se denegat: qui se pec¬
casse suꝑuis accusat dicens. Pecc aui.
quid faciam tibi o custos hominum:

Expanded text:
mus obtinemus. Valde namque apud mus obtinemus. Valde namque apud Deum utraque haec sibi necessario congruunt, et ut oratione operatio, et operatione fulciatur oratio. Hinc etenim Hieremias ait: Scrutemur vias nostras et queramus et revertamur ad Daminum. Levemus corda nostra cum manibus ad Deum in celis. Viascrutari est cogitationum interna discutere. Corda vero cum manibus levat, qui orationem suam operibus roborat. Nam quisquis orat, sed operari dissimulat, cor levat, et manus non levat. Quisquis vero operatur, et non orat, manus levat, et cor non levat. Juxta ergo Joannis vocem, tunc cor fiduciam in oratione accipit, cum sibi vitae pravitas nulla contradicit. De qua recte fiducia a sancto viro nunc dicitur: Neque enim reprehendit me cor meum in omni vita mea. Ac si aperte dicat: Nequaquam se fecisse reminissuo reprehendi se denegat, qui se peccasse superius accusat, dicens: Peccavi, quid faciam tibi, o custos 561 hominum ?
Abbreviated transcription (Latin):
priis custodimus: cur de eis pecca¬
re ꝑtimescat. rationis causas insi¬
nuat cum subiungit. Neq enin¬
rep̃hendit me cor meum. in om̃i ui¬
ta mea. Aesi aꝑte dicat. Pro uobis
non debeo ad culpam ꝑtrahi. qui
peccare in ꝓpriis formidaui. Scien¬
dum uͦ c̃ qđ quisquis a p̃ceptis añ¬
cis discordat oꝑe. quotiens ea au¬
dit. corde suo rep̃hendit᷑ atq cõfun¬
ditur: quia id qđ non fecerit me
moratur. Nam in quo se errasse cõ¬
siderat. ipsa se latenter conscientia
accusat. Unae aauid ꝓpħa dep̃cat᷑
dicens. Tunc non confundar: dum
respicio in om̃ia mandata tua. Ura¬
uiter namꝙ unusquisq confundi¬
tur: quando mandata di uel le¬
gendo uel audiendo respieit. quȩ
uiuendo contempfat. Hinc enun
ioħis uoce dicit᷑. Si cor nrm non
rep̃henderit nos. fiduciam habe¬
mus ad dm̃. & quioquid petieri¬
mus ab eo accipiemus. Acsi aiceret.
Si id qđ p̃cepit facimus: ia qđ peti¬

Expanded text:
priis custodimus, cur de eis peccapriis custodimus, cur de eis peccare pertimescat, rationis causas insinuat, cum subjungit: reprehendit me cor meum in omni vita mea. - Ac si aperte dicat: Pro vobis non debeo ad culpam pertrahi, qui peccare in propriis formidavi. Sciendum vero est quod quisquis a praeceptis Dominicis discordat opere, quoties ea audit, corde suo reprehenditur atque confunditur, quia id quomoratur. Nam in quo se errasse considerat, ipsa se latenter conscientia accusat. Unde David propheta deprecatur, dicens: Tunc non confundar, dum respicio in omnia mandata tua . Graviter namque unusquisque confunditur quando mandata Dei vel legendo, vel audiendo respicit, quae vivendo contempsit. Hinc enim is voce dicitur: Si cor nostrum non reprehenderit nos, fiduciam habemus apud Deum: et quicquid petierimus ab eo accipiemus, ac si diceret, si id quod precipit facimus, id quod peti
Abbreviated transcription (Latin):
capite uniuersȩ ętatis. Ad hoc qͥp¬
pe pultullus ponit᷑. ut molliter
quiescat᷑. Quisquis male agentib
adulat᷑. puluillum sub capite uel
cubito iacentis ponit: ut qui corri¬
pi ex culpa debuerat. in ea fultus
laudib molliter quieseat. Hinc rur¬
sus scriptum est. Ipse edificabat pari¬
etem: illi autem liniebant eum. ła¬
rietis quippe nomine. peccati duri¬
tia designat᷑. Edificare gͦ ẽ parietẽ.
contra se quempiam obstacula pec-¬
cati construere. Sed parietẽ liniunt.
qui peccata ꝑpetrantib adulant᷑:
ut qđ illi ꝑuerse agentes ȩdificant.
ipsi adulantes quasi nitidũ reddant.
Sed sc̃s uir sicut mala de bonis ñ
estimat. ita iudicare bona de malis
recusat dicens. Absit ame ut iustos
uos udicem: donec deficiam non re¬
cedam ab in ⁊ nocentia mea. ybi &¬
quam cepi tenere non deseram. Lep¬
tam namq iustificationẽ desereret.
si in peccantium laude declinaret.
Sed quia tunc ueruis a peccatis alie¬
nis absistimus. cum prus nos a ꝓ¬

Expanded text:
etatis. Ad hoc quippe pulvillus ponitur, ut mollius quiescatur. Quisquis ergo male agentibus adulatur, pulvillum sub capite vel cubito jacentis ponit, ut qui corripi ex culpa debuerat, in ea fultus laudibus molliter quiescat. § 1. Hinc rursum scriptum est: Ipse aedificabat parietem, illi autem liniebant eum. Parietis quippe nomine peccati duritia designatur, Aedificare ergo parietem est contra se quempiam obstacula peccati construere. Sed parietem liniunt, qui peccata perpetrantibus adulantur, ut, quod illi perverse agentes aedificant, ipsi adulantes quasi nitidum reddant. § 2. Sed sanctus vir sicut mala de bonis non aestimat, ita judicare bona de malis recusat, dicens: Absit a me, ut justos vos judicem; donec deficiam, non recedam ab innocentia mea. Hiquam coepit tenere, non deseram. Coeptam namque justificationem desereret, si in peccantium laudem declinaret. Sed quia tunc verius a peccatis alienis absistimus, cum prius nos a pro
Abbreviated transcription (Latin):
lerumq in
sacro elodͥ¬
o sie non¬
nulla my¬
stica descri¬
bunt᷑. ut
tamen uix¬
ta narra.¬
tionem hystoricam ꝓlata uide¬
Dant᷑. Sed sepe dicta talia in
eadem bystorica narratiore
ꝑmixta sunt: ꝑ que suꝑficies hysto¬
riȩ cuncta cassetur. Quȩ dum nichil
hystoricum resonant. aliud in eis
inquirere lectorem cogunt. His e¬
nim dictis quȩ aꝑta credimus. cũ
interiecta aliqua obscurius inue¬
nimus. quasi quibdam stimulis
pungimur: ut ad aliqua altius
intelligenda uigilemus. & obseu¬
rius ꝓlata sentiamus. ea etiam
quȩ aꝑte dicta putauimus. Cum
ergo beatus iob de sermone dm̃i
& magnitudine tonitrui loque¬
retur. eisdem uerbis ꝓtinus sub¬

Expanded text:
lerumque in sacro eloquio sic nonnulla mystica describuntur, ut tamen juxta narrationem historicam prolata videantur. Sed saepe dicta talia in eadem historica narratione permista sunt, per quae superficies historiae cuncta cassetur: quae dum nil historicum resonant, aliud in eis inquirere lectorem cogunt. His enim dictis quae aperta credimus, cum interjecta aliqua obscurius invenimus, quasi quibusdam stimulis pungimur, ut ad aliqua altius intelligenda vigilemus, et obscurius prolata sentiamus, ea etiam quae aperte dicta putavimus. Cum ergo beatus Job de sermone Domini et de magnitudine tonitrui loqueretur, eisdem verbis protinus sub
Abbreviated transcription (Latin):
tiorib manifestata ꝑ carnẽ uerita¬
te ꝓficimus: iustumq ẽ. ut facta
quȩdam que in illo popło umbrȩ
suum tueri mendacium. quia mi¬
nus illic quibdam fortasse nocue¬
rit: dicat necesse tͣ. rerum alienarũ
raptum. dicat retributionẽ iniuriȩ.
quȩ infirmis illic concessa sunt. si¬
bi nocere non posse. Que omia cun¬
ctis liquet quanta anmaduersio¬
ne ueritas insequit᷑. quȩ iam no
bis significationis suȩ umbra post¬
posita in uera carne declaratur.
Sed quia sẽs uir nec loqui se nec
meditari mendacium spondet: hec
ipsa in quib ueritati congruit ex¬
sequendo subiungat. Absit ame ut¬
iustos uos esse iudicem: donec defi¬
ciam. non recedam ab innocentia
mea. Ab innocentia quippe recede¬
ret. si bona de malis estimaret: salo¬
mone attestante qui ait. Qui iu¬
stificat impium. & qui condempnat
iustum: utriq abhominabiles sunt¬

Expanded text:
tioribus manifestata per carnem Veritatioribus manifestata per carnem Veritate proficimus; justumque est ut facta quaedam quae in illo populo umbrae suum tueri mendacium , quia minus illic quibusdam fortasse nocuerit, dicat necesse est rerum alienarum raptum, et retributionem injuriae, quae infirmis illic concessa sunt, sibi nocere non posse. Quae omnia cunctis liquet quanta adnimadversione Veritas insequitur, quae nobis, jam significationis suae umbra postposita, in vera carne declaratur. Sed quia sanctus vir nec loqui se, nec meditari mendacium spondet, haec ipsa in quibus veritati congruit exsequendo subjungit: CAPUT IV. justos vos esse judicem, donec deficiam non recedam ab innocentia mea. - Ab innocentia quippe recederet, si bona de malis aestimaret, Salomone attestante qui ait: « Qui justificat impium et qui condemnat justum, uterque abominabilis
Abbreviated transcription (Latin):
pensatione cognoscitur. quid m̃¬
dacii culpa mereatur. Nam benig¬
nitatis earum merces quȩ eis in
ȩterna uita potuit retribui. pro
admixta culpa mendacii. in terre¬
na ẽ recompensatione declinata:
ut in uita sua quam mentiendo tu¬
eri uoluerunt. ea quȩ fecerunt bo¬
na reciꝑent: & ulterius qđ exspe¬
ctarent mercedis sue p̃mium non ba¬
berent. Nam & si subtiliter ꝑpendat᷑.
amore uite p̃sentis mentitȩ sunt: ñ
intentione mercedis. Parcendo quippe
conate sunt infantum uitam tegere.
ueteri nonnulla possint talia reppi¬
riri. pene numquam tamen hoc uel
tale genus mendacii aꝑfectis admissũ
studiosus ibi lector inueniet: quam¬
uis mendacium quãdam tenere ue¬
ritatis imaginem uideat᷑. & sub ue¬
teri forsitan testam̃to minoris cul¬
pe esse potuit. in quo ꝑ tauroꝵ byr¬
coꝵ ꝙ uictimas sacrificium non fu¬
it ipsa ueritas: sed umbra ueritatis.
Nam in testamento nouo p̾ceptis al¬

Expanded text:
pensatione cognoscitur, quid menpensatione cognoscitur, quid mendacii culpa mereatur. Nam benignitatis earum merces, quae eis in aeterna potuit vita retribui, pro admissa culpa mendacii in terrenam est recompensationem declinata, ut in eri voluerunt ea quae fecerunt bona reciperent, et ulterius quod exspectarent mercedis suae praemium non haberent. Nam si subtiliter perpendatur, amore vitae praesentis mentitae sunt, non intentione mercedis. Parcendo quippe conatae sunt infantium vitam tegere; veteri nonnulla possint talia reperiri, pene nunquam tamen hoc vel tale genus mendacii a perfectis admissum studiosus ibi lector inveniet, quamvis mendacium quamdam tenere veritatis imaginem videatur, et sub veteri forsitan testamento minoris culpae esse potuit, in quo per taurorum hircorumque victimas sacrificium non fuit ipsa veritas, sed umbra veritatis. Nam in testamento novo praeceptis al
Abbreviated transcription (Latin):
tiatur Sed sc̃s uir ut ꝑfecte adhe¬
reat ueritati: nec studio se ꝑhibet.
nec p̃cipitatione mentiri.Sũ moꝑe
enim cauendum ẽ om̃e mendaciũ.
quãuis nonuumquã sit aliqd m̃¬
dacii genus culpȩ leuioris. si quis
quam prȩstando mentiat᷑. Sed qr
scriptum ẽ. os qđ mentitur occidit
animam. o ꝑdes om̃s qui loquun¬
tur mendatium: hoc quoq men-¬
dacii genus ꝑfecti uiri summoꝑe
fugiunt. ut nec uita cuius libet ꝑ
eoꝵ fallaciam defendat᷑: ne suȩ
animȩ noceant. dum prestare car¬
ni nitunt᷑ alienȩ: quãquã hoc ip-¬
sum peccati genus facillime cre¬
dimus relaxari. Nam si quęlibet
culpa sequenti solet pia oꝑatione
purgari: quantomagis hec facile
abstergit᷑. quam mater boni oꝑis
pietas ipsa comitatur: Nonnulli
uͦ ex obstetricum fallacia conant᷑
asserere. hoc mendacii genus non
esse peccatũ: maxime qđ illis m̃¬
tientib scriptum ẽ. quia edificaũ
tis dñs domos: in qua magis recõ¬

Expanded text:
tiatur? Sed vir sanctus, ut perfecte adhaetiatur? Sed vir sanctus, ut perfecte adhaereat veritati, nec studio se perhibet, nec praecipitatione mentiri. Summopere enim cavendum est omne mendacium, 559 quamvis nonnunquam sit aliquod mndacii genus culpae levioris, si quisquam vitam praestando mentiatur. Sed quia scriptum est: Os quod mentitur, occidit animam . Et: Perdes omnes qui loquuntur mendacium : hoc quoque mendacii genus perfecti viri summopere fugiunt, ut nec vita cujuslibet per eorum fallaciam defendatur, ne suae animae noceant, dum praestare vitam carni nituntur alienae; quanquam hoc ipsum peccati genus facillime credimus relaxari. Nam si quaelibet culpa sequenti solet pia operatione purgari, quanto magis haec facile abstergitur, quam mater boni operis pietas ipsa comitatur ? Nonnulli vero ex obstetricum fallacia conantur asserere hoc mendacii genus non esse peccatum, maxime quod illis mentientibus scriptum est: Quia aedificavit eis Dominus domos . In qua magis recom
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium meum. & omp̃s qui ad a¬
maritudinẽ adduxit animã meam:
quia & si hostis seuit qui ferire ap¬
petit. creator tamen est. qui eum
ad aliquid preualere ꝑmittit. Sed
quia sc̃s uir ad aliquid inuocata
dĩ uita se strinxerit. audiamꝰ quid
sese constringendo subiungit. Sequit᷑.¬
Quia donec suꝑest alitus in me. & sp̃s
di in narib meis: non loquent᷑ labia¬
I mea iniquitatem: nec lingua mea¬
meditabit᷑ mendacium. Qđ prius
iniquitatem. hoc pꝰmodũ repetens m̃da¬
ciũ dicit. Nam & om̃e mendacium
iniquitas ẽ. & om̃is iniquitas men¬
dacium: quia ꝓfecto ab ȩquitate
discrepat. quicquid a ueritate discor¬
dat. Sed uit᷑ ħ qđ ait loqui. & post¬
modum subdidit meditari: magna
distantia ẽ. Nonnumquam enim
penis est mendacium meditari. qu̾ã
loqui. ⁊lam loqui plerumꝙ p̃cipi¬
tationis ẽ: meditari uͦ studiosȩ pra¬
uitatis. Et quis ignoret in quanta
distantia culpa distinguit᷑. utrum
p̃cipitatione aliquis an studio men¬

Expanded text:
udicium meum, et Omnipotens qui ad amaritudinem adduxit animam meam, quia etsi hostis saevit, qui ferire appetit, creator tamen est qui eum ad aliquid praevalere permittit. Sed quia sanctus vir ad aliquid invocat a Dei vita se constrinxit, audiamus quid sese constringendo subjungit. SequitQuia donec superest halitus in me, et spiritus Dei in naribus meis, non loquentur labia mea iniquitatem, nec lingua meditabitur mendacium. - Quod prius iniquitatem, hoc postmodum repetens mendacium dixit. Nam et omne mendacium iniquitas est, et omnis iniquitas mendacium, quia profecto ab aequitate discrepat quidquid a veritate discordat. Sed inter hoc quod ait loqui, postmodum subdidistantia est. Nonnunquam enim pejus est mendacium meditari, quam loqui. Nam loqui plerumque praecipitationis est, meditari vero studiosae pravitatis. Et quis ignoret in quanta distantia culpa distinguitur utrum praecipitatione aliquis, an studio men
Abbreviated transcription (Latin):
recte: cleuati sunt ad modicum. &
non subsistent. De quib adbuc sub¬
plationis debet. ut ex paucis ad
multa. ex multis ad om̃ia conside¬
randa rapiat᷑: quatinus gindatim
educta ꝓficiat. &s transitoria omia¬
ne incompbensibiliter excrescat. Un¬
de sc̃s uir cum prauoꝵ głam defec¬
tumq discuteret. ad cuncta ꝓtinus¬
mentis oculum tetendit dicens: bu¬
miliabunt᷑ sicut om̃ia. & auferent᷑.
Omĩa ꝓfecto terrena renouat. Aesi
aꝑte dicat. Stare ullo mͦ nequeunt.
quia ipsa quoq fugiunt quib in¬
ntunt᷑. Dumq temporalia diligt᷑.
cum his ex temporis uolubilitate
ꝑcurrunt. Sed queri potest. cum
ꝑ salomonẽ dicit᷑. generatio p̃terit
&e generatio aduenit. terra uͦ in e¬
ternum stat: cur beatus iob om̃ia
humiliari asserat & auferri. Qđ
tamen facile. discutimus: si terra
&e celum uel qualiter transeat. uł
qualiter maneat distinguamus.
Utraꝙ namꝙ hȩc ꝑ eam quͣa nunc
habent imaginẽ transeunt: sed

Expanded text:
recte: Elevati sunt ad modicum, et recte: Elevati sunt ad modicum, et non subsistent. De quibus adhuc subplationis debet, ut ex paucis ad multa, ad omnia consideranda rapiatur, quatenus gradatim educta proficiat, et transitoria ne incomprehensibiliter excrescat. Unde sanctus vir cum pravorum gloriam defectumque discuteret, ad cuncta mentis oculum tetendit dicens: Humiliabuntur sicut omnia et auferentur.- Omnia, profecto terrena, ac si aperte dicat: Stare ullo modo nequeunt, quia ipsa quoque fugiunt quibus innituntur, dumque temporalia diligunt, cum his ex temporis volubilitate percurrunt. Sed quaeri potest, cum per Salomonem dicitur: « Generatio praeterit, et generatio advenit, terra vero in aeternum stat , » cur beatus Job omnia humiliari asserat, et auferri. Quod tamen facile discutimus, si terram et coelum vel qualiter transeant, vel qualiter maneant distinguamus. Utraque namque haec per eam quam nunc habent imaginem transeunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃is caro fenum: & om̃is gła eius
quasi flos feni. Iniquoꝵ quippe
potentia fem flori comparat᷑: qͥa
nimirum carnis gła dum nitet ca¬
dit. dum apud se extollitur: repen¬
tino intercepta fine terminatur.
Sic namq aurarum flatu in altum
stipula rapit᷑: sed casu concito ad
uma reuocatur. Sic ad nubila fumꝰ
attollit᷑: sed repente in nichilũ tu¬
mescendo dissipat᷑. Sic ab insimis
nebula densescendo se erigit. sed
exortus hanc solis raduis acsi non
fuerit abstergit. Sic in herbarum
suꝑficie nocturui roris bumor as¬
ꝑgitur. sed diurni luminis subito
calore siccatur. Sic spumose aqua¬
rum bullȩ mehoantib pluuiis ex¬
citate. ab intimis certatim ꝓ deunt.
sed eo celertus disrupte deꝑeruit:
quo inflatȩ altius extenduntur.
Cumq crescunt ut appareant. ores¬
cendo ꝑagunt ne subsistant. De
iniquis gͥ temporalis głȩ elatione
tumentib. sed tamen nulla in hac
soliditate durantisi ab dicatur

Expanded text:
Omnis caro fenum, et omnis gloria ejus Omnis caro fenum, et omnis gloria ejus sicut flos feni . Iniquorum quippe potentia feni flori comparatur, quia nimirum carnalis gloria dum nitet, cadit; dum apud se extollitur, repentino intercepta fine 539 terminatur. Sic namque aurarum flatu in altum stipula rapitur, sed casu concito ad ima revocatur. Sic ad nubila fumus attollitur, sed repente in nihilum tumescendo dissipatur. Sic ab infimis nebula densescendo se erigit; sed exortus hanc solis radius, ac si non fuerit, abstergit. Sic in herbarum superficie nocturni roris humor aspergitur, sed diurni luminis subito calore siccatur. Sic spumosae aquarum bullae inchoantibus pluviis excitatae, ab intimis certatim prodeunt; sed eo celerius diruptae depereunt, quo inflatae altius extenduntur. Cumque excrescunt ut appareant, crescendo peragunt ne subsistant. De iniquis igitur temporalis gloriae elatione tumentibus, sed tamen nulla in hac soliditate durantibus, dicatur
Abbreviated transcription (Latin):
plerumq in annoꝵ multitudine
tenditur: ab infirmoꝵ mentib ẽẽ
longa. & quasi stabilis estimatur.
Sed cum repentinus hanc finis in¬
tercipit. breuẽ ꝓculdubio fuisse re
tescit. quia qđ p̃terire potuit. mo¬
dicum fuit. Cleuant᷑ gͦ ad modicũ.
& minime subsistunt: quia eo ipso
quo uideri alti appetunt. auera¬
di essentia longe ꝑ elationẽ fiunt.
Subsistere & enim nequeunt: quia
ab eternȩ essentie soliditate diui¬
duntur. atq hanc primã ruinã
tolerant: quia ꝑ priuatam głam
in semet ipsos cadunt. Hinc enim
ꝑ psalmistam dicit᷑. Deiecisti eos
dum alleuarent᷑: quia eo intrin¬
secus corruunt. quo male extrin¬
dicit. Uidi impium suꝑ exaltatũ
&e eleuatum sicut cedros libani: et¬
transiui & occe non erat. Hinc rur¬
sum ait. Pusillum adhuc. & non erit
peccator. Hinc iacobus dicit. Quȩ ẽ
enuum uita nr̃a. Uapor ẽ. ad modicũ
parens. Hinc ꝓpħa breuitatẽ głe
carnalis pensans: denuntiat dicens.

Expanded text:
plerumque in annorum multitudinem plerumque in annorum multitudinem tenditur, ab infirmorum mentibus esse longa et quasi stabilis aestimatur. Sed cum repentinus hanc finis intercipit, brevem procul dubio fuisse redtescit, quia quod praeterire potuit, modicum fuit. Elevantur ergo ad modicum, et minime subsistunt, quia eo ipso quo Dei essentia longe per elationem fiunt . Subsistere etenim nequeunt, quia ab aeternae essentiae soliditate dividuntur, atque hanc primam ruinam tolerant, quia per privatam gloriam in semetipsis cadunt. Hinc enim per Psalmistam dicitur: Dejecisti eos, cum allevarentur , quia eo intrinsecus corruunt, quo male extrindicit: Vidi impium superexaltatum et elevatum sicut cedros Libani; transivi, et ecce non erat . Hinc iterum ait: Pusillum adhuc, et non erit peccator . Hinc Jacobus dicit: Quae est enim vita vestra? vapor est ad modicum parens . Hinc propheta brevitatem gloriae carnalis pensans, denuntiat, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
mulcet appetat. nichil qđ deter¬
rere creditur ꝑtimescat: merorẽ
gaudium deputet. p̃sentis uite
gaudia dampna meroris putet:
abiectionis decrimenta non time¬
at. sed ꝑ hȩc manentis głȩ locum
querat. Has &enim uias sequenti¬
um mõstrabat oculis ueritas: cũ
dicebat. Siquis michi ministrat.
me sequatur. Ad has uias tumen¬
tia discipłoꝵ corda reuocabat:
cum locum iam głȩ queterent.
sed eiusdem głe iter ignorarent.
dicens. Potestis bibere calicẽ quẽ
ego bibiturus sum: Confessionis
quippe illius celsitudinẽ adextris
siistrisꝙ quęsierant: sed quan¬
ta ad hanc esset itineris angu¬
stia minime uidebant. Unde & eoꝵ
mox oculis imitandus calix passio¬
nis obicit᷑. ut uidelicet si ad sublimi¬
tatis gaudia tenderent. prius ui¬
am humilitatis inuenirent. Quia
gͥ considerare peccator uias di ne¬
gligit. sed solis in quib carnaliter
delectet᷑ intendit. recte nunc dicit᷑.
oculi enim eius sunt inuus illius.

Expanded text:
mulcet appetat, nil, quod determulcet appetat, nil, quod deterrere creditur pertimescat, moerorem gaudium deputet, praesentis vitae gaudia damna moeroris penset, abjectionis detrimenta non timeat, sed per haec manentis gloriae locum quaerat. Has enim vias sequentium monstrabat oculis Veritas, cum dicebat: Qui mihi ministrat, me sequatur . Ad has vias tumentia discipulorum corda revocabat, cum locum gloriae jam quaererent, sed ejusdem iter ignorarent, dicens: Potestis bibere calicem, quem ego bibiturus sum? . Confessionis quippe illius celsitudinem a dextris sinistrisque quaesierant, sed quanta ad hanc esset itineris angustia non videbant. Unde et eorum mox oculis imitandus passionis calix objicitur, ut videlicet si ad sublimitatis gaudia tenderent, prius viam humilitatis invenirent. Quia igitur considerare peccator vias Dei negligit, sed solis in quibus carnaliter delectetur intendit, recte nunc dicitur: Oculi enim ejus sunt in viis illius.
Abbreviated transcription (Latin):
Odicit᷑. Oculi stultoꝵ in finib terre.
quia hoc solum tota intentione¬
cordis conspiciunt: ꝑ qđ ad finem
terreni desiderii ꝑducuntur. Neqͣ¬
quã uͦ suȩ considerationis obtutũ
in terra peccator figeret. si ad scã
sui redemptoris itinera uentis
oculos leuaret. Unde ꝑ salomonẽ
rursum dicit᷑. Oculi sapientis in
capite etus: ipi quia uidelicet sa¬
piens quisꝙ illum tota intentione con¬
siderat. citius se membrum esse ꝑfi¬
dem pensat. Has uamq humane cõ¬
uersationis uias uidere contempserat:
qui dicebat. In mandatis cuis exer¬
cebor. & considerabo uias tuas. Aesi
aꝑte spondeat dicens. Que mea st̃
iam uidere refugio. quia ꝑ imita¬
tionis cuȩ uiam ꝑgere. conuersi¬
onis gressib mardeseo. Qui enim
p̃senti iam mundo contradicit. a
moris exercitatione continua. re¬
demptoris siti uias cordis oculis
obicit. ut mens ꝓsꝑa fugiat. ad
aduersa p̃paretur: nichil qđ de¬

Expanded text:
dicitur: Oculi stultorum in finibus terrae , dicitur: Oculi stultorum in finibus terrae , quia hoc solum tota cordis intentione conspiciunt, per quod ad finem terreni desiderii perducantur. Nequaquam vero suae considerationis obtutum in terra peccator figeret, si 538 ad sancta sui Redemptoris itinera mentis oculos levaret. Unde per Salomonem rursum dicitur: Oculi sapientis in capite ejus , quia videlicet sapiens quisque illum tota intentione considerat, cujus se membrum esse per fidem pensat. Has namque humanae conversationis vias videre contempserat, qui dicebat: In mandatis tuis me exercebo, et considerabo vias tuas . Ac sic aperte spondeat, dicens: Quae mea sunt, jam videre refugio, quia per imitationis tuae viam pergere conversationis gressibus inardesco. Qui enim praesenti jam mundo conmoris exercitatione continua Redemptoris sui vias cordis oculis objicit, ut mens prospera fugiat, ad adversa praeparetur, nil, quod de
Abbreviated transcription (Latin):
se ẽ ut cum nos diutius exspecta¬
ri conspicimus. ipsa p̃rogate p̾ie¬
tatis tempora. quasi dampuationis
agmenta timeamus: ne ex clemen¬
tia iudicis. crescat supplicium pec¬
catoris: & unde quisq eripi a mor¬
te poterat. inde grauius ad mortẽ
tendat. Qđ iccirco plerumq agit᷑.
quia nequaqu̾a ap̃sentib mentis
oculus separat᷑. Considerare namq
peccator redemptoris uias negligit.
s iccirco in suis itinerib sine cessa¬
tione ueterascit. Unde & subditur.
Uias enim suas peccator intuetur.
quia sola cogitare. sola cernere n¬
titur: quȩ sibi ad cõmodum tem¬
porale suffragentur. Hinc et enun
paulus dicit. Oñs quȩ sua sunt
querunt. non quȩ iħu xp̃i. Uia
namq elati. suꝑbia. Uia raptoris.
auaritia. Uia eͣ lubrici. concupis¬
centia carnalis. In uiis gͦ suis ini¬
quus quisq oculos deprimit. qͥa
solis uitiis ut ꝑ hec animo satis fa¬
ciat intendit. Unde & ꝑ salomonem

Expanded text:
se est ut cum nos diutius exspectase est ut cum nos diutius exspectari conspicimus, ipsa praerogatae pietatis tempora quasi damnationis argumenta timeamus, ne ex clementia judicis crescat supplicium peccatoris; et unde quisque eripi a morte poterat, inde gravius ad mortem tendat. Quod idcirco plerumque agitur, quia nequaquam a praesentibus mentis oculus separatur. Considerare namque peccator Redemptoris vias negligit, et idcirco in suis itineribus sine cessatione veterascit. Unde et subditur: ias enim suas peccator intuetur, quia sola cogitare, sola cernere nititur quae sibi ad commodum temporale suffragentur. Hinc etenim Paulus dicit: Omnes quae sua sunt quaerunt, non quae Jesu Christi . Via namque elati, superbia; viavaritia, via est lubrici concupiscentia carnalis. In viis ergo suis iniquus quisque oculos deprimit, quia solis vitiis ut per haec animo satisfaciat, intendit. Unde et per Salomonem
Abbreviated transcription (Latin):
quis delinquit & uiuit: iecirco hunc
diuina dispensatio in iniquitate
tolerat. ut ab iniquitate compescat.
Sed qui diutius tolerat᷑. nec tamen
ab iniquitate compescitur: munꝰ
quidem suꝑne patientie ꝑcipit. sed
reatus sui uinculis ex ipso se mu¬
nere artius astringit. Nam quia
accepta penitentie tempora diuer¬
tit ad culpam: districtus in ultimis
iudex impensa agnienta miscđie.
conuertit ad penam. Hinc namq
ꝑ paulum dicit᷑. An ignoras. quia
patientia di ad penitentiam te
adducit: Tu autẽ sedm duritiã
tuam. & cor inpenitens: thesauri
tas tibi iram in die ire. & reuelatio
Puer centum annoꝵ morietur. et
peccator centũ annoꝵ maledictus
erit. Aesi aꝑte nos deterreat diceis.
Uita quidem pueri in longũ trahi
tur. ut a factis puorilib corrigat᷑.
Ded si apeccati perpetratione nec
temporis longuiquitate cõpescit.
hec ipsa uite longiquitas qũa
ꝑ misediam accipit. ei ad cũntulũ
maledictionis crescit. Unde neces¬

Expanded text:
quis delinquit et vivit, idcirco hunc divina dispensatio in iniquitate tolerat, ut ab iniquitate compescat. Sed qui diutius toleratur, nec tamen ab iniquitate compescitur, munus quidem supernae patientiae percipit, sed reatus sui vinculis, ex ipso se munere arctius astringit. Nam quia accepta poenitentiae tempora divertit ad culpam, districtus in ultimis judex impensa argumenta misericordiae convertit ad poenam. Hinc namque per Paulum dicitur: An ignoras quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem secundum duriticirco hunc divina dispensatio in iniquitate tolerat, ut ab iniquitate compescat. Puer centum annorum morietur, et peccator centum annorum maledictus erit. Ac si aperte nos deterreat, dicens: nere arctius astringit. Nam quia tur, ut a factis puerilibus corrigatur. Sed si a peccati perpetratione nec temporis longinquitate compescitur, haec ipsa vitae longinquitas, quam per misericordiam accepit, ei ad cumulum maledictionis crescit. Unde neces
Abbreviated transcription (Latin):
te ad cognitionem claritatis intimȩ
non ꝑtingat. Sin uͦ lucis nomine
iustos accipimus. tenebrarum uͦ
appellatione peccatores: unde & pau¬
lus dicit. eratis aliquando tenebre.
ꝑfecte eternitatis scientia nulli tri¬
bintur: quousq cursus iustoꝵ intu¬
stoꝵ ꝙ fimatur. Sed quia mirum
non ẽ. carnales popłos suꝑna nesci¬
re. sc̃s uir in eiusdem diuine poten¬
tiȩ ammiratione se erigit: & qđ ip¬
sam quoq angłoꝵ ꝑfectoꝵ ꝙ hominũ¬

Expanded text:
te ad cognitionem claritatis intimae te ad cognitionem claritatis intimae non pertingat. Sin vero lucis nomine justos accipimus, tenebrarum vero appellatione peccatores unde et Paulus dicit: Eratis aliquando tenebrae,perfecta aeternitatis scientia nulli tribuitur, quousque cursus justorum injustorumque finiatur. Sed quia mirum non est carnales populos superna nescire, sanctus vir in ejusdem divinae potentiae admiratione se erigit, et quod ipsam quoq
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ unmensitate reprimat᷑. Vnde scrip¬
tum ẽ. Dedit abyssus uocem suam.
ab altitudine fantasie suȩ. Exclama¬
re ciuim mens humana in ammira¬
tione compellit᷑: dum altitudine con¬
siderationis in requisitionib suis eo
ipso quo latius extendit᷑. angustat᷑.
Uel certe quia solium dĩ ipsi nos su¬
mus. uultum sui solu non immeri¬
to tenere dicit᷑. dum nr̃a scientia ꝓ¬
gredi ad altiora ꝓhibetur. Suꝑ quod
solium suum nebulam suam deus
asꝑgere dicit᷑. quia inuisibilis ma¬
nens. occulta suꝑ nos iudicia exe¬
rit: ut & fiat in ꝓͣptis qđ uidere
possimus. & tamen origo facti late¬
at in abditis. ut cur fiat nescire de¬
beamus. Unde t apte subdit᷑. Termi-¬
in sacro eloquio ut supra diximus
aquarum nomine popłi designant᷑.
aquas termino dñs circiundat: qͥa
humani generis scientiam modera-¬
tur. ut quousq uicissitudines alter¬
nantium tempoꝵ transeant. ꝑfec¬

Expanded text:
suae immensitate reprimatur. Unde scripsuae immensitate reprimatur. Unde scriptum est: Dedit abyssus vocem suam, ab altitudine phantasiae suae . Exclamare enim mens humana in admiratione compellitur, dum in altitudine considerationis in requisitionibus suis eo ipso quo latius extenditur, angustatur. Vel certe, quia solium Dei ipsi nos sumus, vultum solii sui non immerito tenere dicitur, dum nostra scientia progredi ad altiora prohibetur. Super quod solium suum suam nebulam Deus aspergere dicitur, quia invisibilis manens, occulta super nos judicia exerit, ut et fiat in promptis quod videre possimus, et tamen origo facti lateat in abditis, ut cur fiat, nescire debeamus. Unde et apte subditurin sacro eloquio, ut supra diximus, aquarum nomine populi designantur, aquas Dominus termino circumdat, quia humani generis ita scientiam moderatur, ut quousque vicissitudines alternantium temporum transeant, perfec
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur. Unde ei & in canticis can¬
ticoꝵ a sponsa dr̃. Fuge dilecte mi:
menti nr̃e id qđ uolumus reminisci
uolumus non occurrit. Fugit nos
dicimus. quando id qđ uolumus. me¬
moria non tenemus. Scã gͦ eccła
postquam mortem ac resurrectionẽ
dm̃ ascensionemq describit: clamat
ei ꝓphetico plena sp̃ũ. Euge dilecte mi.
fuge. Acsi diceret. Gu qui ex carne
comp̃hensibilis factus es: ex diuinita¬
te tua intelligentiam nr̃i sensus excede:
& inte ipso nobis incomp̃hensibilis ꝑ¬
mane. Tenet gͦ uultum solu sui. qui
maiestatis sue potentiam mortalibus
uirtutes accipimus: ipsis quippe ue¬
lut sedi regie p̃sidet. sui nobis soli uul¬
tum tenet: quia quamdiu in hac mor¬
tali carne subsistimus. que quantaue
sint illa angłoꝵ mysteria ñ uidemꝰ.
Et expandit suꝑ illud nebulam suam.
quia ꝓculdubio & cor nr̃m ad queren¬
dum subleuat. & tamen occulta mode¬
ratione agitur. ut ipsa requisitionis

Expanded text:
videatur. Unde ei et in Canticis canvideatur. Unde ei et in Canticis canticorum a sponsa dicitur: Fuge, dilecte mi, menti nostrae id quod reminisci volumus non occurrit. Fugit nos, dicimus, quando id quod volumus memoria non tenemus. Sancta ergo Ecclesia postquam mortem ac resurrectionem Domini, ascensionemque describit, clamat ei prophetico plena spiritu: Fuge, dilecte mi, fuge. Ac si diceret: Tu qui ex carne comprehensibilis factus es, ex divinitate tua intelligentiam nostri sensus excede, et in teipso nobis incomprehensibilis permare. Tenet ergo vultum solii sui, quia majestatis suae potentiam mortalibus virtutes accipimus, ipsis quippe velut sedi regiae praesidet, sui nobis 550 solii vultum tenet, quia quandiu in hac mortali carne subsistimus, quae quantaque sint illa Angelorum ministeria non videmus. Et expandit super illud nebulam suam, quia procul dubio et cor nostrum ad quaerendum sublevat, et tamen occulta moderatione agitur, ut ipsa requisitionis
Abbreviated transcription (Latin):
pitur aggrauat amiam. & depri¬
mit terrena inhabitatio sensum
multa cogitantem. A uidendo gͦ
eo nebula asꝑgimur. quia ipsa
nr̃e ignorantiȩ obscuritate cali¬
gamus. Unde recte ꝑ psalmistã dr̃
Caligo sub pedib eius. & ascendit su¬
penuas uentoꝵ. & posuit tenebras
latibulum suum. Caligo ẽ namq
ei sub pedibus. quia non ea clari¬
tate ab inferiorib cernit᷑: qua in
suꝑiorib dominat᷑. Ascendit enm
suꝑ cherubin & uolauit. Cnerubin
quippe. plenitudo scientiȩ dr̃. Proui¬
de suꝑ plenitudinem scientiȩ ascen¬
disse ꝑhibetur. & uolasse: quia maie¬
statis eius cessitudinem scientia nul¬
la comp̃hendit. Uolauit gͦ. quia lon¬
ge in altum ab utellectu nr̃o se ra¬
puit. Uolauit suꝑ pennas uentoꝵ.
quia scientiam transcendit anima¬
rum. Qui posuit tenebras latibulũ
suum. quia dum caligine nr̃ȩ infir¬
mitatis obscuramur: ꝑ ignorantiã
nr̃am nobis absconditur. ne a nobis
modo in ȩterna & intima claritate

Expanded text:
pitur, aggravat animam, et depripitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . A videndo ergo eo nebula aspergimur, quia ipsa nostrae ignorantiae obscuritate caligamus. Unde recte per Psalmistam dicitur: Caligo sub pedibus ejus, et ascendit supennas ventorum, et posuit tenebras laest ei sub pedibus, quia non ea claritate ab inferioribus cernitur, qua in superioribus dominatur. Ascendit enim super cherubim et volavit: Cherubim quippe plenitudo scientiae dicitur. Proinde super plenitudinem scientiae ascendisse perhibetur, et volasse, quia majestatis ejus celsitudinem scientia nulla comprehendit. Volavit igitur, quia longe in altum ab intellectu nostro se rapuit. Volavit super pennas ventorum, quia scientiam transcendit animarum. Qui posuit tenebras latibulum suum, quia dum caligine nostrae infirmitatis obscuramur per ignorantiam nostram nobis absconditur, ne a nobis modo in aeterna et intima claritate
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicat. audientis modum consideret.
quatinus ipsa p̃dicatio cum audito¬
ris sui incrementis crescat. Sic quip¬
pe agere unusquisq p̃dicator debet.
sicut cum illo diuinitus agit᷑: ut
nequaquam cuncta quȩ sentit in¬
firmis insinuet. quia & quousq
ipse carne mortalitatis infirmus
ẽ. ea quȩ suꝑna sunt cuncta non
sentit. Predicare gͦ rudib non de¬
bet quantum cognoscit. quia & ip¬
se de suꝑnis mysteriis cognoscere
non ualet quanta sint. Hinc ẽ eñi
qđ paulus apłs postquã mysteriis
celestib interfuit dicit. Uidemus
nunc ꝑ speculum in enigmate. tunc
autem facie ad faciem. Unde & hic
solii sui. & expandit suꝑ illud nebu¬
lam suam. In uultu solet cognitio
demonstrari. Solii gͦ uultus eius
tenet᷑. quia a nobis in hac uita re
gni eius gła non quanta intrin¬
secus habetur. agnoscit᷑. Suꝑ qđ
recte expandi nebula dicit᷑. quia
sicut ẽ illa cęlestis regni gła non
uidetur. Nam corpus qđ corrum¬

Expanded text:
praedicat audientis modum consideret, praedicat audientis modum consideret, quatenus ipsa praedicatio cum auditoris sui incremen tis crescat. Sic quippe agere unusquisque praedicator debet, sicut cum illo divinitus agitur, ut nequaquam cuncta quae sentit infirmis insinuet, quia et quousque ipse carne mortalitatis infirmus est, ea quae superna sunt cuncta non sentit. Praedicare ergo rudibus non debet quantum cognoscit, quia et ipse de supernis mysteriis cognoscere non valet quanta sint. Hinc est enim quod Paulus apostolus, postquam mysteriis coelestibus interfuit, dicit: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Unde et solii sui, et expandit super illud nebulam suam. - In vultu solet cognitio demonstrari. Solii ergo ejus vultus tenetur, quia a nobis in hac vita gloria regni ejus non quanta intrinsecus habetur, agnoscitur: super quod recte expandi nebula dicitur, quia sicut est, illa coelestis regni gloria non videtur. Nam, « corpus quod corrum
Abbreviated transcription (Latin):
accipit᷑: Qui gͦ cisternam fodit. &¬
cooꝑiat. ne illuc bos uel asinus ru¬
at: id ẽ qui in sacro eloquio iam
alta intelligit. sublimes sensus co¬
ram non capientib ꝑ filentium te¬
gat: ne ꝑ scandalum mentis. aut
fidelem paruulum. aut infidelẽ
qui credere potusset interimat.
Ex morte enim iumentoꝵ debet p̾ci¬
um. quia illud scilicet amisisse cõ¬
uincit᷑: unde ad agendam peniten¬
tiam reus tenetur. Oꝑienda ẽ itaꝙ
cisterna. quia coram paruulis m̃
tib tegenda ẽ alta scientia: ne un¬
de cor docentium ad suma attolli-¬
tur. inde infirmitas auditoꝵ ad
ima delabat᷑. Dicat᷑ gͥ recte. Qui
ligat aquas in nubib. ut non erũ¬
pant pariter deorsum. P ariter namꝙ
aquȩ erumꝑent. si coram infirmis
auditorib quanta ẽ scientia ex o¬
re loquentis emanaret: fi simul se
om̃is plenitudo p̃dicationis effun¬
deret. & nil sibi cum ꝓficientib re¬
scruaret. Dignum quippe ẽ. ut qui

Expanded text:
accipitur? Qui ergo cisternam fodit, accipitur? Qui ergo cisternam fodit, cooperiat, ne illud bos vel asinus ruat, id est, qui in sacro eloquio jam alta intelligit, sublimes sensus coram non capientibus per silentium tegat, ne per scandalum mentis aut fidelem parvulum, aut infidelem, qui credere potuisset, interimat. Ex morte enim jumentorum debet pretium, quia illud scilicet admisisse convincitur, unde ad agendam poenitentiam reus tenetur. Operienda est itaque cisterna, quia coram parvulis 549 mentibus legenda est alta scientia, ne unde cor docentium ad summa attollitur, inde infirmitas auditorum ad ima dilabatur. Dicatur igitur recte: Qui ligat aquas in nubibus, ut non erumpant pariter deorsum. Pariter namque aquae erumperent, si coram infirmis auditoribus, quanta est scientia ex ore loquentis emanaret, si simul se omnis plenitudo praedicationis effunderet, et nil sibi cum proficientibus reservaret. Dignum quippe est ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
in nauiculam petri. & rogauit ut
a terra reduceret pusillum: & ita
Asedens p̾dicabat turbis. Per nauem
petri. quid aliud quam cõmissa pe¬
tro eccła designat᷑: De qua ut dñs
turbis confluentib p̃dicet. eam a
terra paululum reduci tubet.
Quam nec in altum duci. o tamen.
a terra p̾cipit remoueri: ꝓfecto sig¬
nificans p̃dicatores suos rudib po
lestib. nec tamen terrena p̃dicare.
Aqua itaꝙ ligat᷑ in nubib. quia p̃¬
dicatoꝵ scientia infirmoꝵ mentib
loquens. quantum sentire ualet do¬
cere ꝓhibetur. Nam plerumꝙ si au¬
ditoꝵ cor uerbi immensitate corrũ¬
pitur. lingua docentium indiscre¬
tionis pena multat᷑. Unde scriptũ ẽ.
Siquis aꝑtierit cisbernam. & fode¬
rit. & non oꝑuerit eam. cecideritꝙ bos
uel asinus in ea: dñs cisternȩ reddet
p̃cium iumentoꝵ. Quid ẽ enim a¬
ꝑire cisternam. isi intellectu uali¬
do scripture sacre archana penetra
mal. nisi fidelis quisq uel infidelis

Expanded text:
in naviculam Petri, et rogavit eum, ut in naviculam Petri, et rogavit eum, ut a terra reduceret pusillum, et sedens praedicabat turbis . Per navem Petri quid aliud, quam commissa Petro Ecclesia figuratur. De qua, ut Dominus turbis confluentibus praedicet, eum a terra paululum reduci jubet. Quam non in altum duci, et tamen a terra praecipit removeri, profecto insinuans praedicatores suos, rudibus debere lestibus, nec tamen terrena praedicare. Aqua itaque ligatur in nubibus, quia praedicatorum scientia infirmorum mentibus loquens, quantum sentire valet, loqui prohibetur. Nam plerumque si auditorum cor, verbi immensitate corrumpitur, lingua docentium indiscretionis poena multatur. Unde scriptum est: Si quis aperuerit cisternam et foderit, et non operuerit eam, cecideritque bos vel asinus in eam, dominus cisternae reddet pretium jumentorum . Quid est enim aperire cisternam, nisi intellectu valido Scripturae sacrae arcana penetrarm animal, nisi fidelis quisque et infidelis
Abbreviated transcription (Latin):
ditores suos distillatione uerboꝵ
nutriens. nubes illa loquebat᷑
dicens. Non potui uobis loqui
quasi spiritalib: sed quasi carna¬
lib. Tanquam paruulis in xp̃o.¬
lac uobis potum dedi non ȩscam.
Quis enim ferte potuisset. si raptꝰ¬
usq ad t̾ciũ cȩlũ. raptus ĩpara¬
dysũ etiã archana aĩba audieis q̃ dici
hõi ñ liceret: tam imniensos suꝑnȩ scien¬
tiȩ sinus aꝑiret. Aut cuius non
uircutem auditoris opprimeret.
si ea que intrinsecus haurire poterat.
i quantum carnis lingua sufficeret.
extrinsecus mundans aquȩ huius
immensitas tmanasset: Ut uͦ audito¬
res rudes non inundatione scientie
sed moderata p̃dicationis distillati¬
one foueantur: ligat ds aquas in
nubib. ut non erumpant pariter de¬
orsum: quia doctoꝵ p̃dicationem
temꝑat. ut auditoꝵ infirinitas dictoꝵ
rore nutrita conualescat. Qđ̃ bene
in euangłio mystica descriptione
narratur. dum dicit᷑. Ascendit iłis

Expanded text:
ditores suos distillatione verborum ditores suos distillatione verborum nutriens, nubes illa loquebatur, dicens: Non potui loqui vobis quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus, tanquam parvulis in lac vobis potum dedi, non escam . Quis enim ferre potuisset, si raptus ad tertium coelum, raptus in paradisum, etiam arcana verba audiens, quae dici homini non liceret, tam immensos supernae scientiae sinus aperiret? Aut cujus auditoris virtutem non opprimeret, si ea quae intrinsecus hauriri poterat, in quantum carnis lingua sufficeret, extrinsecus inundans aquae hujus immensitas emanasset? Ut vero auditores rudes non inundatione scientiae, sed moderata praedicationis distillatione proficiant, ligat Deus aquas in nubibus, ut non erumpant pariter deorsum; quia doctorum praedicationem temperat, ut auditorum infirmitas doctorum rore nutrita convalescat. Quod bene in Evangelio mystica narratione narratur, cum dicitur: Ascendit Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
redundans fons sapientiȩ. Aqua
signari scientiam. dauid ꝓpħa te¬
statur dicens. Tenebrosa aqua in
nubib acris. id ẽ occulta scientia in
ꝓpħis. Qui ante aduentum dñi
dum occultis sacramentis grauidi.
mysteria immensa gestarent: m¬
tuentium oculis eoꝵ intelligentia
caligabat. Nubium uͦ nomine. qͥd
hoc in loco aliud quam p̃dicatores
mundi partes circumquaꝙ trans¬
missi. ⁊ uerbis nouerant pluere. et
miraculis choruscare. Quos isaias
hac locutione sua ad laudem dei
untia nascentis eccłȩ desiderat ex¬
ordiri. studet eius ordinem ab apo¬
stoloꝵ p̃dicatione narrare: qui cu¬
rauerunt summoꝑe rudib popłis
plana ⁊ capabilia. non sumina atq
ardua p̃dicare. Nam si scientiã
scam quȩ hic aque nomine desig¬
nat᷑. ut hauriebant corde. ita ore
funderent: imensitate euis
auditores suos opprimerent. po¬
tius quam rigarent. Unde religa¬
ta intrinsecus scientia. ut non
pariter deorsum crumꝑet: au¬

Expanded text:
redundans fons sapientiae . Aqua redundans fons sapientiae . Aqua signari scientiam David propheta testatur, dicens: Tenebrosa aqua in nubibus aeris . Id est, occulta scientia in prophetis, qui ante adventum Domini, dum occultis sacramentis gravidi, mysteria immensa gestarent, intuentium oculis eorum intelligentia caligabat. Nubium vero nomine quid hoc in loco aliud quam praedicatores mundi partes circumquaque transmissi, et verbis noverant pluere, et miraculis coruscare? Quos Isaias hac locutione sua ad laudem Dei initia nascentis Ecclesiae desiderat exordiri, studet ejus ordinem ab apostolorum praedicatione narrare, qui curaverunt summopere rudibus populis plana et capabilia, non summa atque ardua praedicare. Nam si scientiam sanctam, quae hic aquae nomine designatur, ut hauriebant corde, ita ore funderent, immensitate ejus auditores suos opprimerent potius quam rigarent. Unde religata intrinsecus scientia, ut non pariter deorsum erumperet, au
Abbreviated transcription (Latin):
uelit nchilum & mane reputate st̃.
In eo gͦ nichilo terra suspendit᷑. qđ
prius uacuum ab aquilone teneba¬
tur: quia illa corda gentilium re¬
pleta sunt caritate dĩ quȩ pressa pͥ¬
us fuerant torpore diaboli. Potest
uͦ  ꝑ hoc uacuum uideȩ infidelitas.
litatis merita ad ueniam redeuntis
cernat ac dicat. Qui extendit aqui¬
lonem suꝑ uacuum. & appendit ter¬
ram suꝑ nchili. Nam quia iudȩoꝵ
corda a fide uacua. diabolo subdita: st̃
extendit aquilonem suꝑ uacuum.
Quia uͦ nullis existentib meritis sic̃
dictum ẽ. ꝓ nichilo saluos facies eos.
apte secutus adiungit. Appendit ter¬
ram suꝑ nichili. Hoc uͦ quo ordine
factum sit. mirifica subdens ratio¬
ne contexit. Ait enim. Qui ligat a
loco aquam. nisi scientiam: Quid
nubes. nisi p̃dicatores appellat: Nam
quia in sacro eloquio aliquando
aqua scientia dicit᷑. salomone atte¬
stante didicimus qui. ait: aqua ꝓ¬
funda uerba ex ore uiri. & torrens

Expanded text:
velut nihilum et inane reputatae sunt . velut nihilum et inane reputatae sunt . In eo ergo nihilo terra suspenditur, quod prius vacuum ab Aquilone tenebatur, quia illa corda gentilium repleta sunt charitate Dei, quae pressa prius fuerant torpore diaboli. Vetvero et per hoc vacuum, Judae infidelitas; litatis merita ad veniam redeuntis cernat; et dicat: Qui extendit aquilonem super vacuum, et appendit terram super nihilum. Nam quia Judaeorum corda fide vacua, diabolo sunt subdita, extendit Aquilonem super vacuum. Quia vero nullis existentibus meritis sicut dictum est: Pro nihilo salvos facies eos ,apte secutus adjungit: Appendit terram super nihilum. Hoc vero quo ordine factum sit, mirifica subdens ratione contexit. Ait enim: CAPUT XXVI loco aquam nisi scientiam, quid nubes nisi praedicatores appellat? Nam quia in sacro eloquio aliquando aqua scientia dicatur, Salomone attestante didicimus, qui ait: Aqua profunda verba ex ore viri, et torrens
Abbreviated transcription (Latin):
illo. & nullum ẽ oꝑimentũ ꝑditi
Omĩa enim nuda. & aꝑta sunt ocu¬
lis ens. Inferni uͦ & ꝑditionis no¬
mine. diabolum om̃sꝙ enis dãp¬
nationis socios defignauit. Qͥs
uͦ iste sit coram quo inferus mi
nis nomine in sacro eloquio appella¬
ri diabolus solet: qui ut torporis
frigore gentium corda constringe¬
ret. dixit. Sedebo in monte cestam̃¬
ti. in laterib aquilonis. Qui suꝑ ua¬
cuum extendit᷑: quia illa corda possi¬
det. que diuini amoris grã ñ replent᷑.
Sed tamen om̃ipotenti dõ suppetit. eti¬
am uasa diaboli cunctis uirtutib
uacua. sue gr̃ę munere implere: in
eisq diumi timoris soliditatẽ pone¬
re. quos nulla conspicit rectitudi¬
nis actione roborari. Unde aꝑte sub¬
iungit᷑. Et appendit terram suꝑ ni¬
chili. Quid enim terre nomine. nisi
scã eccła defignatur: Que dũ uerba
p̃dicationis suscipit. fructum boni¬
lum. nisi gentiles popłi designant᷑:
De quib ꝑ ꝓpħam dicit᷑. Om̃s gentes

Expanded text:
ex delectatione sociantur. Ipsa autem 547 enim nuda et aperta sunt oculis ejus . Inferni vero et perditionis nomine diabolum omnesque damnationis ejus socios designavit. Quis vero ille sit coram quo infernus est nis nomine in sacro eloquio appellari diabolus solet, qui, ut torporis frigore gentium corda constringeret, dixit: Sedebo in monte testamenti in lateribus aquilonis. . Qui super vacuum extenditur, quia illa corda possidet, quae divini amoris gratia non replentur. Sed tamen omnipotenti Deo suppetit, etiam vasa diaboli cunctis virtutibus vacuae suae gratiae munere implere, in eisque divini timoris soliditatem ponere quos nulla conspicit rectitudinis actione roborari. Unde apte subjungitur: Qui appendit terram super nihilum. Quid enim terrae nomine, nisi sancta Ecclesia designatur. quae dum verba praedicationis suscipit, fructum bonilum nisi gentiles populi designantur? De quibus per prophetam dicitur: Omnes gentes