comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hangulis. ex una linea constat.
uia. ẽ. quȩ in spera uidet᷑. a candore di
cta quia alba. ẽ: quã aliqui dicunt uiã
esse qua circũit sol. & ex splendoris ipsi¬
us transitu ita lucere. De magnitudi
terra. ẽ. Unde & eodẽ mom̃to cum
oritur. & orienti simul & occidenti
qualit̾ apparet. Qđ uͦ tanquã cubita¬
lis nob uidet᷑. considerare oportet
quantũ sol distat a terris. quȩ longi¬
tudo facit ut paruus uideat᷑ a nob̃. xi
solis. Nam dũ sol suꝑior sit a luna: tam̃
a nob̾ maior quã luna uidet᷑. Iam si ꝓpe
nos accessisset. multo maior quã luna
conspiceretur. Sicut autẽ sol fortior est
t̾ra. ita terra fortior luna ꝑ aliquam
quantitatem. De natura solis. xxuii¬
ol dum igneus sit. prȩ nimio motu
conuersionis suȩ amplius incalescit
Cuiꝰ igne dicunt phẏlosophi aquã nutri¬
ri. & e contrario elem̃to uirtutẽ lumi¬
nis & caloris acciꝑe. unde uidemꝰ eũ
cũ mundo uerti. Nam si fixus cȩlo

Expanded text:
angulis, et ex una linea constat. angulis, et ex una linea constat. via est, quae in sphaera videtur, a cacta, quia alba est, quam aliqui dicunt, viam esse quam circuit sol, et ex splendoris ipsius transitu ita lucere. « Habitatio rrae est, unde et eodem momento, quum oritur, et orienti simul et occidenti aequaliter apparet. Quod vero tamquam cubitalis nobis videtur, considerare oportet quantum sol distat a terris, quae longitudo facit ut parvus videatur a nobis. §solis. Nam dum sol superior sit a luna, et tamen a nobis maior quam luna videtur, iam si prope nos accessisset, multo maior quam luna conspiceretur. Sicut autem sol fortior est terrae, ita terra fortior est lunae per aliquam quantitatem. § 49 De natura solis. Sol dum igneus sit, prae nimio motu conversionis suae amplius incalescit. Cuius ignem dicunt philosophi aqua nutriri, et e contrario elemento virtutem luminis et caloris accipere. Unde videmus eum on cum mundo verti. Nam si fixus caelo
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ idõ zonȩ uł circuli appellant᷑. eo qđ
in circũ ductione sperȩ existunt. Quoꝵ
primꝰ circulus idõ arcticus appellat᷑.¬
eo qđ intra eũ arctorũ signa inclusa
tropicos dr̃. quia in eo circulo sol aqͥ¬
lonis finib ęstatẽ faciens ultra eũ cir-¬
culum ñ transit sed statĩ reuertitur.
& inde tropicos appellat᷑. Tercius cir¬
culus himerinos qui a latinis idõ ȩqui¬
noctialis appellatur. eo qđ sol cũ ad
eum orbem ꝑuenerit. ęqui noctiũ fac̾
Himerinos autẽ. latine dies dr̃ atq
nox. qͦ circulo dimidia sperȩ pars con¬
stituta respicit᷑. Quartꝰ circulus antar¬
ticos uocat᷑. eo qđ contrarius sit circulo.
quẽ arcticon nominamꝰ. Quintꝰ circulꝰ
cimerinos tropicos. qui a latinis hie¬
malis siue brumalis appellat᷑ idõ quia
his qui adaquilonẽ sunt facit: estatẽ
autẽ his qui al austri partes cõmorant᷑.¬
odiacos De zodiaco circulo.

Expanded text:
Quae ideo zonae vel circuli appellantur, eo quod Quae ideo zonae vel circuli appellantur, eo quod in circumductione sphaerae existunt. Quorum primeo quod intra eum arctorum signa inclusa tropicos dicitur, quia in eo circulo sol aquilonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem pervenerit, aequinoctium facit. Hiemerinos enim Latine dies dicitur atque nox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur. Quartus circulus antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. Quintus circulus cimeronostropicos, qui a Latinis hiemalis sive brumalis appellatur, ideo scihis qui ad aquilonem sunt, facit, aestatem tatem his, qui in Austri partibus conmorantur. De zodiaco circulo .
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprie & uertex dr̃. eo qđ uertit᷑. Meri
mediũ diem quasi medi dies. uł quia
tunc purius micat ȩther. Merũ enim.
purũ dr̃. Sunt autẽ & alia septẽ clima¬
ta cęli. quasi septẽ lineę ab oriente in
occidentẽ. sub quib & mores hominũ
dispares. atq animalia specialit̾ diuer¬
sa nascuntur. quȩ uocata sunt a locis
quib dã famosis. Quorũ primũ est
merois. scđ̾m somis. terciũ cathocoras.
id ẽ. africa. quartũ rodus. quintũ el¬
lespontus. sextũ nesopontũ. septimũ
brustenus. De emisperiis
emis eeara. dimidia pars sperȩ. ẽ.
Hemisperon supra t̾ras. ẽ. ea pars
cęli quȩ a nob̾ tota uidet᷑. Emisperon
sub terra. ẽ: quȩ uideri ñ potest quã cdiu¬
sub terra fuerit. De quinq zonis cȩli.
onȩ cęli quinq st̃. quarũ distincti¬
oñib quȩlã partes temꝑie sua in co¬
luntur. quȩdã immanitate frigoris
aut cal oris. inhabitabiles existunt.

Expanded text:
proprie vertex dicitur eo quod vertitur, proprie vertex dicitur eo quod vertitur, idies, vel quia tunc purius micat aether. Merum enim purum dicitur. Sunt et alia septem climata caeli, quasi septem lineae ab oriente in occidentem, sub quibus et mores hominum dispares atque animalia specialiter diversa nascuntur, quae vocata sunt a locis quibusdam famosis; quorum primum est Merois, secundum Syene, tertium Catachoras, id est Africa, quartum Rhodus, quintum Hellespontus, sextum Mesopontum, septimum Borusthenes. De hemisphaeriis . Haemisphaeria dimidia pars sphaerae est. Hemisphaerion supra terra est ea pars caeli quae a nobis tota videtur; Hemisphaerion sub terra est quae videri non potest, quam diusub terra fuerit. De quinque circulis Zonae caeli quinque sunt, quarum distinctionibus quaedam partes temperie sua incoluntur, quaedam inmanitate frigoris aut caloris inhabitabiles existunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Cextrema eiꝰ sunt. a curuitate dicta.
unde .ẽ. illud. Conuȩxũ qͦtiens claudit
nox humida cȩlũ. Conuexũ enĩ curuũ
anuꝑ cęli duȩ st̃. oriens & occasus. Nã una
porta sol ꝓcedit. alia se recipit. De gemi
orientalis regio. ultima septentriona¬
lis. de qua lucanus. Sic mundi pars i ma
iacet quã zona niualis ꝑpetueq p̃munt
hiemes. De quattuor partib cęli.xx¬
limaia cęli : id÷ plagę uł partes quat¬
tuor sunt. Ex quib prima pars orien¬
talis. ẽ: unde aliquȩ stellȩ oriuntur.
Scda occidentalis. ẽ: ubi nob̾ aliquȩ stel¬
lȩ occidunt. Tercia septentrionalis.
ubi sol ꝑuenit indieb maiorib. Quar¬
ta australis ubi sol ꝑuenit noctibus
maiorib. Oriens autẽ ab exortu solis
.ẽ. nuncupatꝰ. occidens qđ diem faciat
occidere atq interire. Abscondit enim
lum mundo & tenebras suꝑ inducit.
Septentrio autẽ a septẽ stellis axis uoca¬
ta: quȩ in ipsa reuolutȩ rotant᷑. Hic

Expanded text:
xtrema ejus sunt a curvitate dicta, unde est illud: Convexum quoties claudit nox humida coelum. Convexum enim curvum anuae caeli duae sunt, oriens et occasus. Nam una porta sol procedit, alia se recipit. De gemina orientalis regio, ultima septentrionalis. De qua Lucanus 4, 106: Sic mundi pars ima iacet, quam Zona nivalis perpetuaeque premunt hiemes. De quattuor partibus caeli . Climata caeli, id est plagae vel partes, quattuor sunt, ex quibus prima pars orientalis est, unde aliquae stellae oriuntur. Secunda occidentalis, ubi nobis aliquae stellae occidunt. Tertia septentrionalis, ubi sol pervenit in diebus maioribus. Quarta australis, ubi sol pervenit noctibus maioribus. Oriens autem est nuncupatus. Occidens, quod diem faciat occidere atque interire. Absconditi enim lumen mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatur, quae in ipso revolutae rotantur. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
tia astronomię & astrologiae.
Ner astronomiã autẽ & astrologiã.
aliquid differt. Nam astronomia cȩli
conuersionẽ. ortus. obitus. motꝰq sẏde¬
rum continet. uł qua ex causa ita uocen¬
tur. Astrologia uͦ. partim naturalis.
partim suꝑstitiosa. ẽ. Naturalis dum
exequitur solis & lunȩ cursus. uł stel¬
larũ certas temporũ stationes. Suꝑsti¬
tiosa uͦ . ẽ. illa quã mathematici sequun¬
tur. qui in stellis auguriant᷑. quiq etiã
su natiuitates hominũ & mores p̃dicare
Iconantur:
ratio. modis plurimis constat. Defi¬
nit enũ quid sit mundus. quid cȩlũ. quid
sperȩ situs & cursus. quil axis cęli & poli.
quȩ sint climata cȩli. qͥ cursus solis &

Expanded text:
tia Astronomiae et Astrologiae. tia Astronomiae et Astrologiae. Inter Astronomiam autem et Astrologiam aliquid differt. Nam Astronomia caeli conversionem, ortus, obitus motusque siderum continet, vel qua ex causa ita vocentur. Astrologia vero partim naturalis, partim superstitiosa est. Naturalis, dum exequitur solis et lunae cursus, vel stellarum certas temporum stationes. Superstitiosa vero est illa quam mathematici sequuntur, qui in stellis auguriantur, quique etiasu nativitates hominum et mores praedicare conantur. ratio modis pluribus constat, diffinit enim quid sit mundus, quid celum, quid sphere situs et cursus, quid axis celi et poli, quot sint climata celi, qui cursus solis et
Abbreviated transcription (Latin):
STRONOMIA. ẽ. astrorũ lex. quȩ
cursus syderũ & figuras. & habi¬
tudines stellarũ circa se & circa
terrã indagabili ratione ꝑcurrit.¬
STRONomiam primi ȩgyptii inuene¬
runt. astrologiam uͦ. & natiuitatis
obseruantiã chaldei primi docuert̃.
Abraham autẽ instituisse egyptios
astrologiã iosephus auctor asseuerat.
greci autẽ dicunt hanc artẽ ab athlan¬
te prius excogitatã. Idõq dictus. ẽ. su¬
stinuisse cȩlũ. Quisquis autẽ ille fuit.
motu cȩli & ratione animi excitatus.
ꝑtemporũ uices. ꝑastrorũ ratos de¬
finitosq cursus. ꝑ int̾ualloruĩ spacia
moderata. considerauit dimensiones
quasdã. numerosq definiendo ac secer¬
nendo. in ordinẽ nectens. astrologiam
N utraq aut̃ lingua. diuersorũ quidẽ
sunt de astronomia scripta uolumina.
int̾ quos tam̃ ptolomeus rex alexan¬
driȩ apud grecos p̾cipuus habetur.
Hic etiã & canones instituit. quib cur¬
sus astrorũ inueniatur
De differen¬

Expanded text:
stronomia est astrorum lex, que cursas siderum, et figuras, et habitudines stellarum, circa se et circa terram indagabili racione percurritAstronomiam primi Aegyptii invenerunt. Astrologiam vero et nativitatis observantiam Chaldaei primi docuerunt. Abraham autem instituisse Aegyptios Astrologiam Iosephus auctor adseverat. Graeci autem dicunt hanc artem ab Atlante prius excogitatam, ideoque dictus est sustinuisse caelum. Quisquis autem ille fuit, motu caeli et ratione animi excitatus per temporum vices, per astrorum ratos definitosque cursus, per intervallorum spatia moderata, consideravit dimensiones quasdam et numeros, quae definiendo ac secernendo in ordinem nectens Astrologiam In utraque autem lingua diversorum quidem sunt de astronomia scripta volumina, inter quos tamen Ptolemaeus rex Alexandriae apud Graecos praecipuus habetur: hic etiam et canones instituit, quibus cursus astrorum inveniatur. § 27 De differen
Abbreviated transcription (Latin):
quemacimodũ erigit᷑ mundus i
septentrionalẽ plagã. ita declinat᷑ in
australẽ. Caput autẽ eiꝰ & qͣsi facies ori¬
entalis regio. ẽ: ultima pars septentrio¬
nalis. ẽ. De cȩlo eiusq nomine.
ȩlom phylosophi rotundũ uolubile
atq ardens. eẽ. dixert̃. uocatũq hoc
nomine. eo qđ tanquã uas celatũ impres¬
sa signa habeat stellarũ. Distinxit eni
illud ds claris luminib & impleuit.
sole scilicet. & lunȩ orbe fulgenti. &
astrorũ micantiũ splendentib signis

Expanded text:
emadmodum erigitur mundus in septentrionalem plagam, ita declinatur in australem. Caput autem eius et quasi facies orientalis regio est, ultima pars septentrionalis est. De caelo et eius nomine . Caelum philosophi rotundum, volubile atque ardens esse dixerunt; vocatumque hoc nomine, eo quod tamquam vas caelatum inpressa signa habeat stellarum. Dillud Deus claris luminaribus et implevit, sole scilicet et luna orbi fulgentibus, et astrorum micantium splendentibus signis
Abbreviated transcription (Latin):
agła celeritate spera cęli
dr̃ currere. ut nisi aduersus pͣcipitem
eius cursũ astra currerent. quȩ eã re¬
morarentur: mundi ruinã faceret.
linea recta quȩ ꝑmediã pilã sperȩ
tendit. Et dicta axis qđ in ea spera
ut rota uoluitur. uł quia ibi plaustrũ
pli st̃ circuli. qui currunt ꝑ axem¬
alter australis qͥ nunquã uidet᷑ & au
axiũ cicli. ex usu plaustrorũ a poliendo
scilicet nominati. Sed polus boreus sẽꝑ
uidet᷑ austronotius nunquã. qͥa dextra
celi altiora st̃ pressa austri. De cardini¬

Expanded text:
anta celeritate sphaera caeli anta celeritate sphaera caeli dicitur currere ut, nisi adversus praecipitem eius cursum astra currerent, qui eam remorarent, mundi ruinam faceret.nea recta, quae per mediam pilam sphaerae tendit; et dicta axis, eo quod in ea sphaera ut rota volvitur, vel quia ibi plaustrum sunt circuli, qui currunt pealter australis, qui numquam videtunt axium cycli ex usu plaustrorum a poliendo scilicet nominati, sed polus boreas semper videtur, austronotius nunquam, quia dextra coeli altiora sunt pressa austri. Con
Abbreviated transcription (Latin):
pera cęli . ẽ. species quȩdã in rotundũ
formata. cuius centrũ t̾ra. ẽ ex
om̃ib partib ęqualit̾ conelusa. Hanc
speram nec principiũ habere dicunt
nec terminũ. idõ qđ in rotundũ quasi
circulus. unde incipiat uł ubi desinat
ñ facile cõprehendatur. De septem pli¬
hylos oshi autẽ mundi netis.x¬
septẽ cȩlos. id ÷ planetas globorũ
consono motu introduxert̃. quorũ or¬
bib connexa memorant om̃ia. qͦs sibi
in nexos & uelut insertos uersari retro
& econtrario cȩteris motib ferri arbi¬
trantur. De eiusdẽ sperȩ motii.
pere motus duob ꝓxib uoluitur.
quorũ unus . ẽ. septentrionalis qui
nunquã occidit. appellaturq boreus. alt̾¬
& austromatius dr̃. His duob polis mo¬
ueri sperã cęli dicunt & cũ motu eiꝰ syde¬
ra in ea fixa aboriente usq ad occiden¬
tem circũire. septentrionib breuiores
giros iuxta cardinẽ ꝑagentib . De eiꝰdẽ
sperȩ cursu.
uolubilitate concludit. De celerit.¬

Expanded text:
aera caeli est species quaedam in rotundo formata, cuius centrum terra est ex omnibus partibus aequaliter conclusa. Hanc sphaeram nec principium habere dicunt nec terminum, ideo quod in rotundum, quasi circulus, unde incipiat vel ubi desinat non facile conprehendatur. Philosophi autem mundi septem caelos, id est planetas, globorum consono motu introduxerunt, quorum orbibus conexa memorant omnia, quos sibi innexos et velut insertos versari retro, e contrario ceteris motu ferri arbitrantur. § 33 De eiusdem sphaerae motu. Sphaerae motus duobus axibus volvitur, quorum unus est septentrionalis, qui numquam occidit, appellaturque Boreus; alt Austronotius dicitur. His duobus polis moveri sphaeram caeli dicunt, et cum motu eius sidera in ea fixa ab oriente usque ad occidentem circuire, septentrionibus breviores gyros iuxta cardinem peragentibus. De eiusdem ae cursu . volubilitate concludit. § 35 De celerita
Abbreviated transcription (Latin):
abeo ꝓpt̾ hominũ insitã cordib duri¬
ciam. Sed & flumina cũ insolitis au-¬
cta imbrib ultra consuetudinẽ. uel
diuturnitate. uł magnitudine redun¬
dant. multaq ꝓsternunt. & ipsa dilu¬
uium dicuntur. Sciendũ aut̃ flumina
cũ supra modũ crescunt: ñ tantũ ad prȩ¬
sens inferre dãna. secł etiã & aliqua
significare futura. Explicix LIBER¬

Expanded text:
propter hominum insitam cordis duripropter hominum insitam cordis duritiam. Sed et flumina cum insolitis aucta imbribus ultra consuetudinem vel diuturnitate vel magnitudine redundant, multaque prosternunt, et ipsa diluvium dicuntur. Sciendum autem, flumina cum supra modum crescunt, non tantum ad praesens inferre damna, sed etiam et aliqua significare futura. Mystice di
Abbreviated transcription (Latin):
iluuiiim dictũ qł aquarũ clade
om̃ĩa quȩ inundauerint deleat
Primũ diluuiũ extitit sub noe. quando
hominũ scelerib offensus omĩpotens.
toto orbe contecto. deletis cunctis. unũ
spaciũ cęli fuit ac pelagi. Cuiꝰ indiciũ
hactenus uidemꝰ in lapidib. quos in re¬
motis montib conchis & ostreis concre¬
tos. sepe etiã cauatos aquis. uisere solemꝰ.
Scđ̾m diluuiũ fuit in achaia. iacob patri¬
archȩ. & ogigi tẽporib qͥ eleusinȩ con¬
ditor & rex fuit. nom̃q loco & tẽpori
dedit. Terciũ diluuiũ inthessalia. moy¬
cius post cicropẽ regnauit. Cuiꝰ tẽporib
aquarũ illuuies. maiorẽ partẽ popło¬
rum thessaliȩ absũpsit. paucis ꝑ refu¬
gia montiũ liberatis. maxime in mon
te parnoso. incuiꝰ circũ itu deucalion
tunc regno potiebatur. Qui tunc ad
sẽ ratib confugientes susceptos ꝑ ge¬
mina parnasi iuga fouit & aluit.
A quo ꝓpterea genꝰ hominũ grecorum
tabulȩ ex lapidib reparatũ ferunt

Expanded text:
iluvium dictum quod aquarum clade omnia quae inundaverit deleat. Primum diluvium extitit sub Noe, quando hominum sceleribus offensus Omnipotens, toto orbe contecto, deletis cunctis, unum spatium caeli fuit ac pelagi. Cuius indicium hactenus videmus in lapidibus quos in remotis montibus conchis et ostreis concretos, saepe etiam cavatos aquis visere solemus. Secundum diluvium fuit in Achaia Iacob patriarchae et Ogygi temporibus, qui Eleusinae conditor et rex fuit, nomenque loco et tempori dedit. Tertium diluvium in Thessalia Moytius a Cecrope regnauit. cuius temporibus aquarum inluuies maiorem partem populorum Thessaliae absumpsit paucis per refugia montium te Parnaso; in cuius circuitu Deucalion tunc regno potiebatur, qui tunc ad se ratibus confugientes susceptos per gemina Parnasi iuga fovit et aluit. A quo propterea genus hominum Graecorum fabulae ex lapidibus reparatum ferunt
Abbreviated transcription (Latin):
& sine igne firmitas. ut nullo humore
corrũpatur. nulla uetustate uincat᷑.
Extinctꝰ enĩ tantũ in corruptibi liter
durat. ut hi qͥ limites figunt. eos in¬
fossos t̾rȩ substernant. & lapides desuꝑ
figant. ad conuincendũ litigatore post

Expanded text:
et sine igne firmitas, ut nullo humore et sine igne firmitas, ut nullo humore corrumpatur, nulla vetustate vincatur. Exstinctus enim tantum incorruptibiliter durat, 428 ut ii qui limites figunt, eos infossos terra substernant, et lapides desuper figant, ad convincendum litigatorem, ut post
Abbreviated transcription (Latin):
stringit. dura mollit. mollia dura red¬
dit. Habet & metlicaminis usũ Nã sepe
uri ꝓdest Pestilentiȩ qͦq quȩ obscura¬
tione solis contrahitur. auxiliari cer¬
tũ est. Inoꝑe qͦq aliud gignit primis
ignib. aliud scđis. aliud terciis. Habet
qͦq & aliã in se diuersitatẽ ignis. Nam
alius. ẽ. qͥ usui humano. alius qͥ in iu¬
dicio apparet diuino. siue qͥde cȩlo
fulmina stringit. siue qͥ de terra ꝑ uer-¬
tices montiũ eructuat. Ignis aut̃ dictꝰ
qđ nichil gigni potest ex eo Est enim
inuiolabile elem̃tũ. absumens cuncta
cis . ẽ. dicta qđ flatu folliũ excitetur.
Forrax uͦ ab igne uocata. fos enĩ ignis est
Pruna ẽ. quã diu ardet. Cũ aut̃ extincta
fuerit: carbo nominat᷑. Pruna autẽ a
ꝑurendo dicta. ẽ: carbo uͦ qđ flãma
caret. Qui dũ interisse credit᷑. maioris
fit uirtutis. Nam tterũ incensus. forti¬
ori luce clarescit. Cuiꝰ tanta ẽ. etiam

Expanded text:
stringit, dura mollit, mollia dura redstringit, dura mollit, mollia dura reddit, habet et medicaminis usum. Nam saepe ruri prodest. Pestilentiae quoque, quae obscuratione solis contrahitur, auxiliari certum est. In opere quoque aliud gignit primis ignibus, aliud secundis, aliud tertiis. Habet quoque et aliam in se diversitatem ignis: nam alius est, qui usui humano: alius, qui in judicio apparet divino: sive qui de coelo fulmen astringit: sive qui de terra per vertices montium eructuat. Ignis autem dictus, quod nihil gigni potest ex eo, est enim inviolabile elementum, absumens cuncta cis est dicta, quod flatu folium excitetur. Fornax vero ab igne vocata: φῶς enim ignis est.Pruna est quandiu ardet; cum autem exstincta fuerit, carbo nominatur. Pruna autem a perurendo dicta est, carbo vero, quod flamma caret. Qui dum interiisse creditur, majoris fit virtutis. Nam iterum incensus fortiore luce calescit. Cujus tanta vis est etiam,
Abbreviated transcription (Latin):
& conopeũ dr̃. Nã canopea ȩgyptꝰ. ẽ¬
ADER DE FABRORUM FORNACE IU
a faciendo ferro impositũ nom̃ ha¬
bet. Hinc diriuatũ nom̃. ẽ ad alias
artiũ materias. fabros uł fabricas di
cere. sed cũ adiectione. ut faber ligna.
In fabrorũ aut̃ fornace. gentiles uulca¬
nũ auctorẽ dicunt. Figuralit̾ ꝑuulca¬
num ignẽ significantes. sine quo nullu
metalli genꝰ fundi extendiq potest
Nidil . ẽ enĩ pene. qđ igne ñ efficiatur
A lbi enĩ uitrũ. alibi argentũ. alibi plũ¬
bum. alibi mineũ. alibi pigm̃ta. alibi
mecticam̃ta efficit. Igne lapides in ere¬
soluunt᷑. igne ferrũ gignit᷑ ac domat᷑.
Igne aurũ ꝑficitur. igne cremato lapide.
cem̃ta & parietes ligant᷑. Lapides ni¬
gros ignis coquendo candificat. ligna
candida urendo offuscat. carbones ex
pruna fulgida nigros facit. De lignis
cduris fragiles. de putribilib imputri¬
biles recddit. Stricta soluit. soluta re¬¬

Expanded text:
et conopea dicitur; nam conopea egyptus eet conopea dicitur; nam conopea egyptus e6 De fabrorum fornace. Faber a faciendo ferro inpositum nomen habet. Hinc derivatum nomen est ad alias artium cere, sed cum adiectione, ut faber lignariIn fabrorum autem fornace gentiles Vulcanum auctorem dicunt, figuraliter per Vulcanum ignem significantes, sine quo nullum metalli genus fundi, extendique potestNihil est enim pene quod igne non efficiatur. Alibi enim vitrum, alibi argentum, alibi plumbum, alibi minium, alibi pigmenta, alibi medicamina efficit. Igne lapides in aes resolvuntur. Igne ferrum gignitur ac domatur. Igne aurum perficitur. Igne cremato lapide caementa et parietes ligantur. Lapides nigros ignis coquendo candificat: ligna candida urendo obfuscat. Carbones ex pruna fulgida nigros facit, de lignis duris fragiles, de putribilibus imputribiles reddit, stricta solvit, soluta re
Abbreviated transcription (Latin):
uincula loro uellino facta. quib remi
adiscamos alligant᷑: de quib liuius.
Tumq remos iussit reͤligare struppis.
qua maris altitudo tẽptatur. Lucilius
Hanc cataporatẽ pueri eodẽ defore cin¬
restib quib tendunt᷑. Minꝰ aut̃ retis¬
implagiũ dr̃ a plagis. Nam ꝓprie pla¬
gas dici funes illos quib retia tendunt᷑
circa imã & summã partẽ. Funda genꝰ
.ẽ. piscatorii retis. dicta ab eo qđ infun¬
dũ mittat᷑ Eadẽ etiã a iactando ia
iaculator eras. Tragũ genꝰ retis. ab eo
qđ trahitur nuncupatũ. ipsa. ẽ. & uer¬
riculũ. Uerrere eni trahere . ẽ. Hassa
Cassis. genꝰ uenatorii retis. qđ capiat
Hinc ẽ. qđ & in cassũ dicimꝰ id . ẽ. sine
causa qͣsi sine cassibꝰ. sine quib uena¬
tio inanis. ẽ Conopeũ rete qͦ culices
excludunt᷑. in modũ tentorii. quo
magis al exandrini utunt᷑. quia ibi
ex nilo culices copiosi nascunt᷑. Unde

Expanded text:
vincula loro vel lino facta, quibus remi vincula loro vel lino facta, quibus remi ad scalmos alligantur. De quibus Livius: Tuncque remos jussit deligare struppis. 10. qua maris altitudo tentatur. 425 Lucilius: Hunc catapiratem puer eodem deferat unrestibus quibus tenduntur. Minus autem rete simplagium dicitur a plagis. Nam gas dici funes illos quibus retia tenduntur circa imam et summam partem. Funda genus est piscatoriae retis, dicta ab eo quod in fundum mittatur. Idem etiam a iactando iaciaculator eras. Tragum genus retis ab eo, quod trahitur, nuncupatum. Ipsa est et verriculum; verrere enim trahere est. Nassa. Cassis genus venatoriae retis, quod capiat. Hinc est quod incassum dicimus, id est sine causa; quasi sine cassibus, sine quibus venatio inanis est. Conopium retia qua culices excluduntur in modum magis Alexandrini utuntur, quia ibi ex Nilo culices copiosi nascuntur, unde
Abbreviated transcription (Latin):
bas uocant. Spirȩ aut̃ absparto uocatȩ:
Propes. funis quo pes ueli alligat᷑ qͣsi
ꝓpe pedes. de qua turpilius. Quasi
cũ uentꝰ fert nauẽ in mare scđs. si qͥs
ꝓpetlon misit. si uelis sinistrũ. Torm̾¬
tum funis in nauibꝰ longus. qua prora
ad puppim extendit᷑. quo magis con¬
stringat᷑. Torm̃ta aut̃ a tortu dicta
Restes. funesq Safon funis in prora
positꝰ de qͦ cicilius. Uenerio cursu ueni
plato pede usq ad safonẽ. Opis fora.
funes quȩ cornib antẽne dextra sini¬
straq tendunt᷑. retro uerso. Prosnesiũ.
funis. quo nauis in litore religat᷑. ad
palũ. Mitra funis qua nauis media
uincit᷑ Anquina quo ad malũ antẽna
constringit᷑ de qua cinna. Atq anqui¬
na regat stabilẽ fortissima cursũ. Re
mulcũ funis. qua religata nauis tra¬
hitur uice remi. de qua ualgius. Hic
mea me longo succedens prora remules.
lȩtantẽ gratis sistit in hospiti is. Strupi

Expanded text:
bas vocant. Spirae autem a sparto vocatae. 424 bas vocant. Spirae autem a sparto vocatae. 424 3. Propes funis quo pes veli alligatur, quasi prope pedes. De quo Turpilius: Quasi cum ventus fert navim in mare secundus, si quis propedem misit, si veli sinistrum. 4. Tormentum funis in navibus longus, quo prora ad puppim extenditur, quo magis constringantur; tormenta autem a tortu dicta, restes, funesque. 5. Saphon, funis in prora positus. De quo Caecilius: Venerio cursu veni prolato pede usque ad saphonem. 6. Opisphora, funes quo cornibus antenne dextra sinistraque tenduntur retroverso. Prosinesium funis quo navis in lipalum. Mitra funis quo navis media vincitur. 7. Anquina, quod ad malum antenna constringitur. De qua Cinna: Atque anquina regat stabilem fortissima cursum. 8. Remulcum, funis quo deligata navis trahitur vice remi. De quo Valgius: Hic mea me longo succedens prora remulco, Laetantem gratis sistit in hospitiis. 9. Struppi,
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. ꝓinde qđ aere mouentur.
Apud latinos aut̃ uela a uolatu dicta.
unde ẽ. illud. uelorũ pandimꝰ alas. Ge
nera uelorũ. acaton. epydromos. dalũ
artemon si parũ. mendicũ. Ex quibus
acaton uelũ maximũ. & in media naue
consticutũ. Epi dromos secundȩ amplitu
dinis. sed ad puppĩ. Dalũ minimũ uelũ.
& ad prorã defixũ. Artemon dirigen¬
dȩ potius nauis causa cõm̃datũ. quam
celeritatis Siparũ. genꝰ ueli. unũ pedẽ
habens. quo iuuari nauigia solent in¬
nauigatione. qͦtiens uis uenti langue¬
scit. De qͦ lucanus. Sũmaq tendens si¬
para uelorũ. ꝑituras colligit auras. Qđ
ex separatione existimant nominatũ.
UNES dicti. qđ antea in usũ luminis
fuerine circundati cera. unde & fu¬
nalia. Restes. siue qđ rates contineant.
seu qđ his retes tendant᷑. Rudentes st̃
funes nauiũ. ex nimio stridore ita di¬
cti. Spirȩ funes quib intẽpestatib
utuntur. quas nautici suo more : cucur¬

Expanded text:
dicunt, proinde quod aere moventur. Apud Latinos autem vela a volatu dicta. Unde est illud: Velorum pandimus alas. 2. Genera velorum Acation, Epidromos, Dolon, Artemon, Siparum, Mendicum. Ex quibus Acation velum maximum, et in media navi constitutum. 3. Epidromos secundae amplitdinis, sed ad puppim. Dolon minimum velum et ad proram defixum. Artemo dirigende potius navis causa commendatum est, quam celeritatis. Siparum, genus veli unum pedem habens, quo iuvari nanavigatione, quoties vis venti languescit. De quo Lucanus: Summaque tendens Sipara, velorum perituras colligit auras, quod ex separatione existimant nominatum. e funibus. 1. Funes dicti, quod antea in usum luminis fuerint circumdati cera, unde et funalia. Restes, sive quod rates contineant, seu quod in iis retes tendantur. Rudentes sunt funes navium ex nimio stridore ita dicti. 2. Spirae funes, quibus in tempestatibus utuntur, quas nautici suo more cucur
Abbreviated transcription (Latin):
semi cireuli figurã habens. in qͦ stantes
om̃s inspiciunt. cuiꝰ forma pͥmũ ro¬
tunda erat. sic̃ & amphiteatri. postea
ex medio ãphiteatro theatrũ factũ. ẽ
Theatrũ aut̃ ab spectaculo nominatũ.
suꝑ atq spectans. ludos contẽplaretur¬
Idem uͦ theatrũ. idem & ꝓstibulũ. eo
qđ post ludos exactos. meretrices ibi
ꝓsternerent᷑. Idem & lupanar uocatũ
ab eisdẽ meretricib. quȩ ꝓpt̾ uulgati
corporis leuitatẽ. lupȩ nuncupabant᷑
Nam lupȩ meretrices st̃ a rapacitate
uocatȩ. qđ ad se rapiant miseros & ap¬
prehendant. Lupanaria en ĩ a paganis
constituta st̃. ut pudor mulierũ infe¬
liciũ ibi publicaret᷑. & ludibrio habe¬
rentur. tã hi qͥ facerent: quã quȩ pate¬
rentur.
DE SCENA.

Expanded text:
semicirculi figuram habens, in quo stantes omnes inspiciunt: cuius forma primum rotunda erat, sicut et amphiteatri, postea ex medio amphitheatro theatrum factum est. Theatrum autem a spectando nominatum super, atque spectans, ludos conteIdem vero theatrum, idem et prostibulum, eo quod post ludos exactos meretrices ibi prostrarentur. Idem et lupanar vocatum ab eisdem meretricibus, quae propter vulgati corporis levitatem lupae nuncupabantur: nam lupae meretrices sunt a rapacitate vocatae, quod ad se rapiant miseros et adprehendant. Lupanaria enim a paganis constituta sunt ut pudor mulierum infelicium ibi publicaretur, et ludibrio haberentur tam hi qui facerent quam qui paterentur. De scena
Abbreviated transcription (Latin):
inagendis negociis oꝑibusq custodiunt
& quid ꝑ singula tẽpora obseruare de¬
beat homo intendunt. Hi etiã exta pe-¬
cudum inspiciunt. & ex eis futura
p̾dicunt. Augures st̃ qui uolatꝰ auiũ
& uoces intendunt. aliał signa rerum
uł obseruationes improuisas hominib
occurrentes. Idem & auspices. Na auspi¬
cia st̃. quȩ iter facientes obseruant
Dicta st̃ aute auspicia qͦsi auiũ spicia.¬
& auguria quasi auiũ garria. hoc est
auium uoces & linguas. Itẽ auguriũ
quasi auigeriũ. qđ aues gert̃. Duo ft̃
autẽ genera auspiciorũ. unũ ad ocu¬
los. alterũ ad aures ꝑtinens. Ad ocu¬
los scilicet uolatꝰ ad aures uox auiũ.
Phitonissȩ aphitio apolline dic̾tȩ. qđ
is auctor fuerit diuinandi. Astrolo¬
gi dicti. eo qđ in astris auguriantur.
hominum ꝑduodecim cęli signa de-¬
scribunt. siderũq cursu nascentiũ
mores. actus. euenta. pͣdicare conan¬
tur. Id . ẽ. quis quali signo fuerit na¬

Expanded text:
in agendis negotiis operibusque custodiunt, in agendis negotiis operibusque custodiunt, et quid per singula tempora observare debeat homo, intendunt. Hi etiam exta pecudum inspiciunt, et ex eis futura praedicunt. Augures sunt, qui volatus avium et voces intendunt, aliaque signa rerum vel observationes inprovisas hominibus occurrentes. Idem et auspices. Nam auspicia sunt quae iter facientes observant. Dicta sunt autem auspicia, quasi avium Et auguria, quasi avium garria, hoc est, avium voces et linguas. Item augurium, quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo sunt autem genera auspiciorum, unum ad oculos, alterum ad aures pertinens: ad oculos scilicet volatus, ad aures vox avium. Pythones a Pythio Apolline dicti, quod is auctor fuerit divinandi. Astrologi dicti, eo quod in astris augurantur. Ghominum per duodecim coeli signa describunt, siderumque cursu, nascentium mores, actus et eventa praedicare conantur, id est, quis quali signo fuerit na
Abbreviated transcription (Latin):
mones aiunt. qͥ mertti mali fuerint. qu¬
rũ natura esse dr̃ terrere par uulos. &
in angulis garrire tenebrosis. Lamias
quas fabulȩ tradunt infantes corripe ac
laniare solitas. a laniando specialit᷑ di¬
ctas. Pilosi. qͥ grece panitȩ latine incul
appellant᷑. siue inuii. ab in eundo pas¬
sim cũ animalib. Unde & incubi dicm¬
tur. ab incubando hoc ẽ. stuprando
Sepe enĩ improbi existunt etiã mulierib
& earũ ꝑagunt concubitũ. Quos demo¬
nes galli dusios nuncupant. qͥa assidue
uulgo incubonẽ uocant. hunc romani
faunũ ficariũ dicunt. ad quẽ oratius dic̃
Faunc nimpharũ fugientiũ amator. ꝑ
meos fines & aprica rura lenis incedas :¬

Expanded text:
mones aiunt, quod meriti mali fuerint, qumones aiunt, quod meriti mali fuerint, quarum natura dicitur terrere parvulos, et in angulis garrire tenebrosis. Lamias, quas fabulae tradunt infantes corripere ac laniare solitas, a laniando specialiter dictas. Pilosi, qui Graece Panitae, Latine Incubi appellantur, sive Invi ab ineundo passim cum animalibus, unde et Incubi dicuntur ab incumbendo, hoc est, stuprando: saepe enim improbi existunt etiam mulieribus et earum peragunt concubitum, quos daemones Galli Dusios nuncupant, quod assidue vulgo Incubonem vocant, hunc Romani Faunum ficarium dicunt. Ad quem Horatius dicit: Faune, Nympharum fugientum amator, Per meos fines et aprica rura Lenis incedas
Abbreviated transcription (Latin):
fabulã eros fuit nuncupatꝰ. Hoc uidelicet
uelut mysticũ significante fabula. qł
aer iunoni deputet᷑. ubi uolunt eroas
habitare. qͦ nomine appellant alicuiꝰ me¬
riti animas defunctorũ. quasi aeroas id:
uiros aerios & cȩlo dignos. ꝓpt̾ sapientiã
& fortitudinẽ. Penates gentil es dicebant
om̃s dõs quos domi colebant. Ꝙ penates
dicti. qđ essent in penetrabilib. id ẽ. in
secretis. Hi dii qͦmͦ uocabant᷑. uł quȩ no¬
mina habuerint ignorat᷑. Manes deos
mortuorũ dicunt. quorũ potestatẽ inter
lunã & terrã asserunt. a quib & mane di¬
ctũ existimant. qͦs putant habere. qui
manes id ẽ rarus ẽ. Manes dictos. siue
qͥa late manant ꝑauras. siue qͥa mites st̃
in manib. contrario nomine hoc appellamꝰ
Apuleius aut̃ ait eos cata antifrasin dici
manes. hoc. ẽ. mites ac modestos. cũ sint
terribiles & immanes. ut parcas. ut eu¬
menidas. Laruas ex hominib factos de¬

Expanded text:
fabulam ἥρως fuit nuncupatus; hoc videlicet fabulam ἥρως fuit nuncupatus; hoc videlicet velut mysticum significante fabula, quod aer Iunoni deputetur, ubi volunt heroas habitare. Quo nomine appellant alicuiriti animas defunctorum, quasi aeroas, id est, viros aerios et coelo dignos propter sapientiam et fortitudinem. Penates gentiles dicebant omnes deos, quos domi colebant: et penates dicti, quod essent in penetralibus, id est, in secretis. Hi dii quomodo vocabantur, vel quae nomina habuerint, ignoratur. Manes deos mortuorum dicunt, quorum potestatem inter lunam et terram asserunt: a quibus et mane dictum existimant, quos putant ab aere, qui manus, id est, rarus est: manes dictos, sive quia late manant per auras, sive quia mites sunt immanibus, contrario nomine hoc appellantur. Apuleius autem ait eos cata antiphrasin dici manes, hoc est, mites ac modestos, cum sint terribiles et immanes, ut Parcas, ut Eumenides. Larvas ex hominibus factos dae
Abbreviated transcription (Latin):
appositũ singulis & statutũ aiunt.
Aiunt & tres furias. feminas crinitas
serpentib. ꝓpt̾ tres affectꝰ qui in ani¬
mis hominũ multas ꝑturbationes gi¬
gnunt. & interdũ cogunt ita delin¬
quere. ut nec famẽ nec ꝑiculi sui respe¬
ctum habere ꝑmittant: Ira quȩ uindi¬
ctam cupit. cupiditas quȩ desiderat
opes. libido quȩ appetit uoluptates.
Quȩ idõ furiȩ appellant᷑ qđ stimulis
suis m̃tẽ feriant. & quietã. ẽẽ. ñ sinant
N infas deas aquarũ putant. dictas a
nubib. Nam ex nubib aquȩ. unde di¬
numina limfarũ. Ipsas aut̃ dicunt &¬
musas. quas & nimfas. Nec immerito.
N a aquȩ motꝰ. musicẽ efficit. Nimfarũ
apud gentiles uaria st̃ uocabula. Nimfis
quippe montiũ oreades dicunt. Siluarũ.
driades. Fontiũ amadriades. cã porũ maidis
maris naides. Eroas dicunt a iunone traxi¬
se nom̃. Grece enĩ iuno eroa appellatur.
& idõ nescioquis filius eiꝰ scđm grecorum

Expanded text:
appositum singulis et statutum aiunt. appositum singulis et statutum aiunt. Aiunserpentibus, propter tres affectus, qui in animis hominum multas perturbationes gignunt, et interdum cogunt ita delinquere, ut nec fame nec periculi sui respectum habere permittant. Ira, que vindictam cupit; cupiditas, que desopes; libido, quae appetit voluptates. Quae ideo Furiae appellantur, quod stimulis suis mentem feriant, quietam esse non sinant. 96. Nymphas deas aquarum putant dictas a nubibus; nam ex nubibus aquae, unde denumina lympharum. Ipsas autem dicunt et Musas, quas et nymphas, nec immerito, nam aquae motus musicem efficit. 97. Nympharum apud gentiles varia sunt vocabula, Nymphas quippe montium Dryades, fontium Hamadryades, camporum Naides, maris Nereides. Heroas dicunt a Iunone traxisse nomen. Graece enim Iuno Ἥρα appellatur. Et ideo nescio quis filius eius secundum Graecorum
Abbreviated transcription (Latin):
rus. ẽ. Iria aut̃ fata fingunt. in colo
& fuso digitisq fila ox lana torquentib
ꝓpt̾ tria tẽpora. Prȩteritũ. qđ in fuso¬
iam netũ atq inuolutũ. ẽ. Prȩsens qđ
int̾ digitos nentis trahitur. Futurũ
in lana quȩ colo implicata. ẽ. & qđ adhuc
ꝑcligitos nentis ad fusũ. tanquã p̾sens
ad prȩteritũ traiciendũ. ẽ. Parcas cata
antifrasin appellatas. qđ minime par¬
cant. quas tres eẽ. uoluert̃. Unã quȩ
uitã hominis ordiatur. alterã quȩ con¬
texat. terciã quȩ rũpat Incipimꝰ enĩ
cũ nascim᷑. sumus cũ uiuimꝰ. desumus
cũ interimꝰ. Fortunã a fortuitis nom̃
habere cticunt. quasi deã quandã res
humanas uariis casib & fortuitis illu¬
dentẽ. unde & cȩcã appellant. eo qđ
passim inquoslibet incurrens. sine ullo
examine merttorũ. & ad bonos & ad ma¬
los uenit: Fatũ aut̃ a fortuna separaÑ.
& fortuna quasi sit inhis quȩ fortuitu
ueniunt. nulla palã causa. fatũ uero.

Expanded text:
 "Tria fata fingunt esse in colo et in fuso digitisque fila ex lana torquentibus, propter tria tempora: preteritum, quod iam in fuso netum atque involutum est; presens, quod inter digitos nentis trahitur; futurum, in lana que colo implicata est, et quod adhucper digitos nentis ad fusum, tanquam praesens ad praeteritum, trajiciendum est. Parcas dicunt cata antiphrasin appellatas, quod minime parcant, quas tres esse voluerunt: unam, quae vitam hominis ordiatur; alteram, quae contexat; tertiam, quae rumpat. Incipimus enim, cum nascimur: sumus, cum vivimus: desumus, cum interimus. Fortunam a fortuitis nomen habere dicunt, quasi deam quamdam res humanas variis casibus et fortuitis illudentem. Unde et caecam appellant eo quod passim in quoslibet incurrens sine ullo examine meritorum et ad bonos et ad malos venit. Fatum autem a Fortuna separant, et Fortunam, quasi sit in his quae fortuito veniunt, nulla palam causa, Fatum vero
Abbreviated transcription (Latin):
faciebant. Officiũ aut̃ poetȩ in eo ẽ.
ut ea quȩ uere gesta ft̃ in alias species
obliquis figurationib cũ decore aliqͦ
conuersa transducat. Unde & lucanꝰ
idõ innumero poetarũ non ponit᷑. quia
uidet᷑ tres hystorias cõposuisse ñ poe¬
ma. Apud poetas aut̃ tres caracteres
esse dicendi. unũ in qͦ tantũ poeta lo¬
quitur. ut. ẽ in libris uirgilii georgi¬
corũ. aliũ dragmaticũ. in qͦ nus quã
poeta loquit᷑ ut . ẽ. in comedus & tra¬
goedi is. terciũ mixtũ ut. ẽ. in eneucde.
N am poeta illic & introductȩ ꝑsonȩ
loquuntur. DE SIBILLIS
uillȩ generalit̾ dicunt᷑ om̃s feminȩ
uates. lingua greca. Nã sios eloico
sermone ds̃. belem greti m̾tẽ nuncu¬
pant. quasi dĩ mentẽ. Proinde gͥ quia
diuinã uoluntatẽ hominib int̾pre¬
tari solebant. sibillȩ nominate st̃.
Sicut enĩ om̃is uir ꝓpħans. uł uates dr̃¬

Expanded text:
faciebant. Officium autem poetae in eo est faciebant. Officium autem poetae in eo est ut ea, quae vere gesta sunt, in alias species obliquis figurationibus cum decore aliquo conversa transducant. Unde et Lucanus ideo in numero poetarum non ponitur, quia videtur historias conposuisse, non poema. Apud poetas autem tres characteres esse dicendi: unum, in quo tantum poeta loquitur, ut est in libris Vergilii Georgicorum: alium dramaticum, in quo nusquam poeta loquitur, ut est in comoediis et tragoediis: tertium mixtum, ut est in Aeneide. Nam poeta illic et introductae personae loquuntur. De sibyllis . Sibyllae generaliter dicuntur omnes feminae vates lingua Graeca. Nam σιὸς Aeolico sermone deos, βουλὴν Graeci mentem nuncupant, quasi dei mentem. Proinde igitur, quia divinam voluntatem hominibus interpretari solebant, Sibyllae nominatae sunt. Sicut enim omnis vir prophetans vel vates d
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ: res publicas & regũ hẏstorias.
tẽ tragicorũ argum̃ta ex reb luctuo¬
sis st̃: comicorũ ex reb lȩtis. Duo st̃
autẽ genera comicorũ id ÷ ueteres
& noui. Ueteres: qͥ & ioco ridiculares
extitert̃. ut plautus. actius terentius
N oui: qͥ & satirici. a quib generaliter
uitia carpuntur. ut flaccus. persius.
iuuenalis. uł alii. Hi enĩ uniuersorũ
delicta corripiunt. nec uetabatur
abeis pessimũ quenq describere. nec
cuius libet peccata mores rep̃hendere.
unde & nudi pingunt᷑ eoqđ ꝑeos uitia
singula denuderit᷑. Satirici aut̃ di¬
cti siue qđ pleni sint om̃i facundia.
siue a saturitate & copia. De plurib
enĩ simul reb loquunt᷑. siue ab illa
lance quȩ diuersis frugũ uł pomorui
generib referta ad templa gentiliũ
solebat deferri. aut a satiris nom̃¬
tractũ. qͥ multa habent ea quȩ ꝑ
iiolentiã dicunt᷑. Quidã aut̃ poetȩ
theologi dicti st̃. qm̃ de diis carmina

Expanded text:
vero res publicas et regum historias. vero res publicas et regum historias. Item tragicorum argumenta ex rebus luctuosis sunt: comicorum exautem genera comicorum, id est, veteres et novi. 367 Veteres, qui et joco ridiculares exstiterunt, ut Plautus, Actius, Terentius. Novi, qui et Satyrici a quibus generaliter vitia carpuntur, ut Flaccus, Persius, Juvenalis, et alii; hi enim universorum delicta corripiunt; nec vetabatur eis pessimum quemque describere, nec cujuslibet peccata moresque reprehendere. Unde et nudi pinguntur, eo quod per eos vitia singula denudentur. 8. Satyrici autem dicti, sive quod pleni sint omni facundia, sive a saturitate, et copia, de pluribus enim simul rebus loquuntur; seu ab illa lance quae referta diversis frugum vel pomorum generibus ad templa gentilium solebat deferri; aut a satyris nomtractum, qui inulta habent ea quae per vinolentiam dicuntur. Quidam autem poetae Theologici dicti sunt, quoniam de diis carmina
Abbreviated transcription (Latin):
a ui m̃tis appellatos uarro auctor. ẽ
uł a uebendis carminib id ẽ. flecten¬
dis. hoc. ẽ modulandis. Et ꝓinde
poetȩ. latine uates. Olim scripta eoꝵ
uaticia dicebant᷑: qđ ui quadã & qͥsi
uesania inscribendo cõmouerentur.
uł qđ modis uerba connecterent. ui.¬
ere antiquis ꝓuincire ponentib.
etiã ꝑ furorẽ diuini eodẽ erant no-¬
mine. qͥa & ipsi qͦq pleraq uersib
efferebant. Lirici poetȩ dicti a potu¬
lirin id ẽ. auarietate carminũ unde¬
goetli dicti. qđ in initio canentib prȩ
tragico uilẽ certauit obhircũ. Iam
de hinc sequentes tragici multũ ho
norem adepti st̃. excellentes in argu¬
mentis fabularũ. ad ueritatis imagi¬
nem fictis. Comeli appellati siue
a loco. qͥa circũ pagos agebant quos
greci comas uocant. siue a comesatione
Solebant enĩ post cibũ homines ad eos
audiendos uenire. Sed ͥ comedi priua¬
torũ hominũ pͣdicant acta. tragici

Expanded text:
a vi mentis appellatos Varro auctor est; a vi mentis appellatos Varro auctor est; vel a viendis carminibus, id est flectendis, hoc est modulandis: et proinde poetae Latine vates olim, scripta eorum vaticinia dicebantur, quod vi quadam et quasi vesania in scribendo commoverentur; vel quod modis verba conecterent, viere antiquis pro vincire ponentibus. Etiam per furorem divini eodem erant nomine, quia et ipsi quoque pleraque versibus efferebant. Lyrici poetae ἀπὸ τοῦ ληρεῖν, id est a varietate carminum. Undegoedi dicti, quod initio canentibus praetragico vilem certavit ob hircum. Iam dehinc sequentes tragici multum hnorem adepti sunt, excellentes in argumentis fabularum ad veritatis imaginem fictis. Comici appellati, sive a loco, quia circum pagos agebant, quos Graeci comas vocant: seu a comessatione. Solebant enim post cibum homines venire ad eos audiendostorum hominum praedicant acta; tragici
Abbreviated transcription (Latin):
platonicus furor. Inde marcionis ds̃
melior. de tranquillitate. ab stoicis enĩ
uenerat. & ut anima interire dicatur
epicurus obseruat᷑. & ut carnis resti¬
tutio negetur. de uana omniũ phy¬
losophorũ scola sumit᷑. & ubi materia
cum dõ ȩquatur. ⁊enonis disciplina. ẽ
& ubi quid de igneo dõ legitur. era-¬
clitus int̾uenit. Fadẽ materia apud
hereticos & phylosophos uolutatur.
idem retractatꝰ implicatur. De
mines exuta feritate rationẽ uitę
habere coepissent. seq ac deos suos nos¬
se. cultũ modicũ ac sermonẽ necessari¬
um. cõmenti sibi utriusq magnifi¬
centiã ad religionẽ deorũ suorum
ex cogitauert̃. Igit᷑ ut templa illis
domib pulchiora. & simulaera cor-¬
porib ampliora faciebant: ita elo¬
quio etiã quasi augustiore honoran¬
dos putauert̾. lauclesq eorũ & uerbis
illustriorib. & iocundiorib muneris
extulert̃. Id genus quia forma quadã

Expanded text:
Platonicus furor. Inde Marcionis Deus Platonicus furor. Inde Marcionis Deus melior de tranquillitate: ab Stoicis enim venerat; et ut anima interire dicatur, Epicurus observatur; et ut carnis restitutio negetur, de vana omnium philosophorum schola sumitur; et ubi materia cum Deo aequatur, Zenonis disciplina est; et ubi quid de igneo Deo legitur, Heraclitus intervenit. Eadem materia apud haereticos et philosophos volutatur, idem retractatus inplicantur. De mines exuta feritate rationem vitae habere coepissent, seque ac deos suos nosse, cultum modicum ac sermonem necessarium commenti sibi, utriusque magnificentiam ad religionem deorum suorum excogitaverunt. Igitur ut templa illis domibus pulchriora, et simulacra corporibus ampliora faciebant, ita eloquio etiam quasi augustiore honorandos putaverunt, laudesque eorum et verbis inlustrioribus et iucundioribus numeris extulerunt. Id genus quia forma quadam
Abbreviated transcription (Latin):
cõmutabilẽ ut plato. Quidã mentẽ
solutã: ut cicero. Quidã & sp̃m &
mentẽ: ut maro. Inuentũ enĩ solũ¬
modo dm̃. ñ ut inuenert̃ exposuert̃
quia euanuert̾ in cogitationib suis.
dicentes enĩ se esse sapientes. stulti
facti st̃. Item platonici quidẽ dm̃
curatorẽ & arbitrũ & iudicẽ dicunt:
Epicurei: ociosũ & in exercitatũ. De
mundo autẽ platonici affirmant in¬
corporalẽ. stoici corporalẽ. Epicurus
athomis. pitagoras ex numeris. eracli.¬
tus ex igne. Unde & uarro ignẽ mun-¬
di animũ dicit. ꝓinde qđ inmundo
ignis om̃ia gubernet. sicut animꝰ iN
nobis. Quã uanissime. qui cũ ẽ. in qͥt
in nob̾ ipsi sumꝰ. cũ exit emorimur.
Ergo & ignis cũ de mundo ꝑfulgura
ꝓficiscitur. mundus emorit᷑ Hiphy-¬
losophorũ errones. etiã & apud ȩccłã
induxerunt hereses. Inde conas. &
formȩ nescio quȩ. Inde apud arriũ
trinitas nominis. & apud ualentinũ

Expanded text:
commutabilem, ut Plato. Quidam mentem commutabilem, ut Plato. Quidam mentem solutam, ut Cicero. Quidam et spiritum et mentem, ut Maro. Inventum enim solummodo Deum, non ut invenerunt, exposuerunt, quia evanuerunt in cogitationibus suis. Dicentes enim se esse sapientes stulti facti sunt. Item Platonici quidem Deum curatorem et arbitrum et iudicem asserunt. Epicurei otiosum et inexercitatum. De mundo autem Platonici adfirmant incorporalem; Stoici corporalem; Epicurus atomis; Pythagoras ex numeris; Heraclitus ex igni. Unde et Varro ignem mundi animum dicit, proinde quod in mundo ignis omnia gubernet, sicut animus in nobis. Quam vanissime: 'Qui cum est,' inquit, 'in nobis, ipsi sumus: cum exit, emorimur.' Ergo et ignis cum de mundo per fulgura proficiscitur, mundus emoritur. Hi philosophorum errores etiam et apud Ecclesiam induxerunt haereses. Inde αἰῶνες et formae nescio quae, inde apud Arium Trinitas nominis, et apud Valentinum
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ fortuitis concursionib una¬
uersa nascant᷑. & nata sint. Asseruit
autẽ dm̃ nichil agere. omĩa constare
corporib. anima nichil aliud esse
quã corpus. unde & dixit. Nonero po¬
stea quã mortuus fuero. Gimnosophi¬
stȩ. nudi ꝑ opacas indiȩ solitudines
ꝑhibent᷑ phylosophari. adhibentes
tantũ genitalib tegmna. Gimno enĩ
ex eodictũ. ẽ. qđ iuuenes nudi exer¬
centes in campũ ubi pudenda sola tan¬
tum opiunt. Hi & a generando se cohi¬
bent. Theologi autẽ. idem st̃ qui &
phisici. Dicti aut̃ theologi. qm̃ in scri¬
pturis suis de dõ dixert̃. quorũ uaria
constat opinio. quid ds esset dũ quęre¬
rent. Quidã enĩ corporeo sensu hunc
mundũ uisibilẽ ex .iiiͦi. elem̃tis dm̃
esse dixert̃. ut dionisius stoicus. Ali i
uͦ spũalit̾ intellexert̃ mentẽ esse dm̃
ut tales milesius. Quidã animum in
hominib cõmanentẽ & lucidum. ut
pitagoras. Quidã dm̃ sine tẽpore in¬

Expanded text:
quorum fortuitis concursionibus uniquorum fortuitis concursionibus universa nascantur et nata sint. Adserunt autem Deum nihil agere; omnia constare corporibus: animam nihil aliud esse quam corpus. Unde et dixit: 'Non ero, posteaquam mortuus fuero.' Gymnosophistae nudi per opacas Indiae solitudines perhibentur philosophari, adhibentes tantum genitalibus tegmina. Gymnasium enim ex eo dictum est, quod iuvenes nudi exercerentur in campo, ubi pudenda sola tantum operiunt. Hi et a generando se cohibent. Theologi autem idem sunt qui et Physici. Dicti autem Theologi, quoniam in scriptis suis de Deo dixerunt. Quorum varia constat opinio, quid Deus esset dum quaererent. Quidam enim corporeo sensu hunc mundum visibilem ex quattuor elementis Deum esse dixerunt, ut Dionysius Stoicus. Alii vero spiritaliter intellexerunt mentem esse Deum, ut Thales Milesius. Quidam animum in omnibus commanentem et lucidum, ut Pythagoras. Quidam Deum sine tempore in