comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
officus atqsacri ꝓalacii min¬
Rus s acris scrimis cet̾is q cũc¬
tarum aminicuł dignitatu
assolent delegari quasz huqͥi
cupiditate. Aibidinesuagra¬
iuter exꝓiuncialium iusceribꝰ
erueba̾nt ad smmilitudiner
militum quibr errarie p̾bent᷑
annone aderrare p̾cipimius nt
om̃ibrsr̃ius designatis emo¬
lim̃ita debita ĩ p̃cus dispõ culim¬
nis cuiꝑ publica utilitate ta¬
xatis p̾cipiat erogari. Ic pr̃.

Expanded text:
officiis atque sacri palatii ministeriis et sacris scriniis ceterisque cunctarum adminiculis dignitatum adsolent delegari quasque ii, qui cupiditate ac libidine sua graiter ex provincialium visceribus eruebant, ad similitudinem militum, quibus aerariae praebentur annonae, adaerari praecipimus, ut omnibus superius designatis emolumenta debita in pretiis dispositio culminis tui pro publica utilitate taxatis praecipiat erogari. HONOR.
Abbreviated transcription (Latin):
ctuarii nisi expleto .xxx. Idem.
dierum spacio putancia autẽ¬
tica confestun tradid̾it interspe¬
cies qͣs exfiscalibcreditis dissim¬
derinterrogare de ꝓprus fact̾¬
libr horreis addicant᷑ inferre
ortissimri ac deuoti. Impr̃.¬
ssimi milites amionas.⁊ cap¬
itasingulis diebrautcrto ꝯ¬
elabatur de horreis conseqnt᷑
debitamstudio uoliunt proccla¬
re.⁊ id ꝙ ꝯpetenti tpre mimme
ullimilitum probus annonis
que in prouincns delegantur
repudiata ad cp̃c spẽ rumcopi
a.nnopie ccc̃one captata p̾cia¬
liceat postulare. itant siquis ɨ¬
pp̃ ann hũndanciam suscipere
oblata neglex̾it acpostea ĩpoĩ¬
tis pronẽitate rerum p̾cs reꝑ
consequatur IMperatuor.

Expanded text:
ctuarii nisi expleto triginta dierum spatio pittacia authentica confestim tradiderint, species, quas ex fiscalibus conditis dissimderint erogare, de propriis facullibus horreis adigantur inferreortissimi ac devotissimi milites annonas et capita singulis diebus aut certe elabatur, de horreis consequantur: debitam studio voluerint protelare, id, quod competenti tempore minime ulli militarium pro his annonis, quae in provinciis delegantur, repudiata ad tempus specierum copia et inopiae occasione captata pliceat postulare, ita ut, si quis propter anni abundantiam suscipere oblata neglexerit ac postea inpositis pro necessitate rerum pretiis rconsequatur. Dat.
Abbreviated transcription (Latin):
enaticorum nomine milites
penitus a promucialib accip¬
ere audeant sciant eiũ mlites
ꝙ oporcet e os ⁊inodasua que
annonarum perceptione adi¬
piscunt᷑ accipientes extrinsecꝰ
deciim̃tis ꝓuinciales ñ affic̾e

Expanded text:
enaticorum nomine milites penitus a provincialibus accipere audeant. Sciant enim milites, quod oportet eos commoda sua, quae in annonarum perceptione adipiscuntur, accipientes extrinsecus detrimentis provinciales non adfice
Abbreviated transcription (Latin):
beemidelz obsemandontprosi¬
gulis solidis aituario siũ sta¬
tm seupost inun duos ne seu
amplius annos restitutimifne
tremissem nlłus actuarius ꝓ
quoquo tempore seu anoꝵ
sp̾acio pacisci penitus ꝑmut̾a¬
tur neculla possit actuarius
machiuatõne protpr̃is ꝓlixi¬
tate unuus qnͣtitatem trenus¬
sis exced̾e. si qua tũ interactu¬
seunegcciarõne tpr̃e erogaci¬

Expanded text:
elicet observando, ut pro singulis solidis actuario, sive statim sive post unum duosve seu amplius annos restitutum fuertremissem nullus actuarius pro quoquo tempore seu annorum spatio pacisci penitus permittatur, nec ulla possit actuarius machinatione pro temporis prolixitate unius quantitatem tremissis excedere. 1c . Si qua tamen inter actuseu negotiatione tempore erogati
Abbreviated transcription (Latin):
scientibr hiis qui p̾fate dispõ¬
nis obẜuanciam sine in differẽtia¬
da ultra sigillatim diffrtim
sese milicie ciuguli amissionẽ
u̾m eciam facułtatum quo su¬
qrum publicarõm protanto.
imperacoria molata fint dis¬
põ. ad alios tnͣfferendarisine
idem offm̃simul achinꝰ modi
fu̾it a quol facinus ꝓpctratũ.
ad noticiam nr̃e mãsne tudi¬
ius ł certe ad scĩam illustrissi¬
principales m̃ime possit aueᷤ
lat̾e quatinus exonũ ꝑte eod̾
luberrinas nr̃e pietatis or

Expanded text:
Scientibus his, qui praefatae disposScientibus his, qui praefatae dispositionis observantiam sive in differenda ultra sigillatim definitumsese militiae cinguli amissionem, verum etiam facultatum quoque suarum publicationem pro tanto simperatoria violata fuerit dispositio, ad alios transferendam, idem officium, simulac huiusmodi fuerit a quolibet facinus perpetratum, ad notitiam nostrae mansuetudinis vel certe ad scientiam illustrissiitium principales minime possit aures latere, quatenus ex omni parte eodem luberrimas nostrae pietatis or
Abbreviated transcription (Latin):
do c̃amũosequendi publica so¬
lacia ded̾it quicquid obimꝙͣ di¬
tussiouem amiserit soluturũ
nec prius idem tribimo t̾bimꝰ
lesos reddidit ibas ꝑte hec eciam
adiciendont subgestoꝵ cestifica¬
tõne. tam &. ex deu̾otissimis prĩ¬
cipus primates eorum indelic
quĩ unusquis capud scoleiura¬
tus de ponat subsua p̾sencia rẽ
sicut superius dispõitum est fuis¬
se subseoitsim. ⁊ sub obtuitib.
sins unũquemq militem sola¬
cium suũmamisua aberogã¬
ns om̃ib dext̾a suscepisseriꝰ
modi gẽstarełone auiro claris¬
suuo cribimo uł denotissimis
principiis intratres rũses mit¬
tenda. ex quo ꝓfectus fu̾it mi¬
merandos ad nr̃amreferat pi
duos uł tres meuses sen q̃tuor
mssamsibi sollicitudinem ero¬
gõnis nondubitet faciendam
uł. siult̾ius apud se pociñas pu¬
blicas deferendo erogõnum au¬
sus fu̾it retiu̾e. sciat se modis ⁊¬
om̃ibr dampnumiꝙ ex negocia¬
cõue miles sustirũt exppriis
facultatib militi soluturum.

Expanded text:
sequendi publica solacia dederit, quidquid ob iniquam dimissionem amiserint, soluturum. 4a . Nec prius idem tribunus ab eodlaesos reddiderit. Hoc etiam adiciendo, ut sub gestorum testificatione tam decem ex devotissimis principiis, primates eorum videlicet, quam unusquisque caput scholae iuratus deponat, sub sua praestantia rem sicut superius dispositum est fuisse subsecutam, et sub obtutibus suis unumquemque militem solacium suum manu sua ab erogaoris dextera suscepisse: et huiusmodi gesta relatione a viro clarissimo tribuno vel devotissimis principiis intra tres menses mittenda, ex quo profectus fuerit, numerandos ad nostram referat pieduos vel tres menses seu quattuor,rum, commissam sibi sollicitudinem erogationis non dubitet faciendam: vel si ulterius apud se pecunias publicas differendo erogationem ausus fuerit retinere, sciat se modis omnibus damnum, quod ex negotiatione miles sustinuerit, ex propriis facultatibus militi soluturum.
Abbreviated transcription (Latin):
rorum sine uexillatõne ant eci¬
ainscolarimitribimos uł ui¬
ros illustres comites sublimi¬
tes cua faciat peruenire utune¬
minerint femim mlitibꝰ ins¬
tis capitatõnibr pr̃and̃ iuixta
legemdun ualentimam nec
tñ ad opidum deferend. ¶dem
xcellencia tue errogõns ꝑsus¬
ceptores fcm̃ mod̾ qñtitate b̾¬
numi conferri perficiat. itant
quo die mi̾is datum sit dili

Expanded text:
rorum sive vexillationum aut etiam scholarum tribunos vel viros illustres comites sublimitas tua faciat pervenire, ut meminerint fenum militibus iustis capitibus praestandum iuxta legem divi valentiniani nec tamen ad oppidum deferendumxcellentia tua erogationis per susceptores factae modum quantitati brevium conferri perficiat, ita ut, ex quo die numeris datum sit, dili
Abbreviated transcription (Latin):
epetita consuetudo mon¬
stranit expeditõius tem¬
pore bucellaxum acpa¬
nemunũ quo atq acceptũ.
s et lardum carnem uernetici
amaimlites nr̃os ita solere
percipere induobr dicbrbuccel¬
larum intercio die panemun
mno die mirũ aliodie acceptũ
nuo die lardrimi.biduo cami¬

Expanded text:
epetita consuetudo monstravit expeditionis tempore buccellatum ac panem, vinum quoque atque acetum, sed et lardum, carnem vervecinam etiam milites nostros ita solere percipere: biduo buccellatum. Tertio die panem: uno die vinum, alio die acetum: uno die lardum, biduo carn
Abbreviated transcription (Latin):
natampsonam extendi omĩo possit
¶Cuã igitur bitudo que uisa nobis
sunt custodiat: ihlis que sub ea me¬
tropolitanas se des hñt faciat mani¬
festant et ip̃iq̃ nob̾ placuerunt cog¬
noscentes ich̾ horum p̾uancarip̃¬
sumãt erit enĩ inuu̾sis adeo indicũ
iexinde penas siquid p̾terh̾ aut ip̃i

Expanded text:
vatam personam extendi omnino possit. Tua igitur beatitudo quae jussa sunt a nobis custodiat, et his qui sub ea metropolitanas sedes habent faciat manifesta, ut et ipsi quae nobis placuerunt cognoscentes, nihil horum praevaricari praesumant. Erit enim universis a Deo judicium, et exinde poena, si quid pr
Abbreviated transcription (Latin):
egenscripsimus dudum eccͣ¬
Isticas quid̃ alienatões ꝓhibẽ¬
tem solam aũt ommutatõmꝑ
mitentẽ scissimis ecc̃us nec nõ scĩssi¬
ꝯme maioris ecc̃e huiiꝰ felicissime cuu¬
tatis. dumĩpenũ accipere aliquida
ab aliqua uen̾abłium domnũ uolu¬
erit posteasiquid aliam scripsimius
qͣs illa lexdicit. qr uero coguonimꝰ
deꝑmutatõe ꝯpetenciũ rerum scĩssĩs
domibr ad impenũscͥpsimꝰ ad artem
pere hiis & lar dare hinc agg̾ssi sunt
sentem diem lac subscemate quo ñc
librõctib gestasunt. aut cunihus
qui laranob̾ ꝑceperunt. ¶Decct̾o aũt
sc̃imus nullipenitus ullamlicenciã¬

Expanded text:
Legem scripsimus dudum ecclesiasticas quidem alienationes prohibentem, solam autem commutationem permittentem sanctissimis ecclesiis, necnon sanctissimae majori ecclesiae hujus felicissimae civitatis, dum imperium accipere aliquid ab aliqua venerabilium domuum voluerit. Postea siquidem aliam scripsimus lquas illa lex dicit. Quia vero cognovimus ermutatione competentium rerum sanctissimis domibus ad imperium scripsimus, ad artem pere, his autem haec dare, hinc adgressi sunt sentem diem, haec sub schemate quo nunc contractibus gesta sunt, aut cum his qui haec a nobis perceperunt. De caetero autem sancimus nulli penitus ullam e
Abbreviated transcription (Latin):
uatum. neqr illqru ius ꝑmediũ mi¬
penum ad eos ꝓficiscatur. ssiquidtale
fiat licĩamdamꝰ reu̾entissimis ycono
sus adsc̾issiniã ecc̃ammtãqũ si nec abĩ¬
icio ꝯtigiss. ꝑnuutatões harum adĩpe
sicut p̃diximus postpriorem legen se

Expanded text:
atum, neque illarum jus per medium imperium ad eos proficiscatur. Sed si quid tale fiat, licentiam damus reverendissimis oeconomsus ad sanctissimam ecclesiam, tanquam si nec ab initio contigisset permutationes harum ad impesicuti praediximus post priorem legem sec
Abbreviated transcription (Latin):
fnuitione ꝙ datum ẽ conse¬
quatur: Qauicũ ꝑsone con¬
dõ non uiutetur. nec rei qui¬
Incratinas uero res eas tm̃ uõ¬
lumus appellari atq p̃dc̃e descͥ¬
pciomis granam̃ excipere que ħ̾¬
br̃ditatis legati fidcio missi iẽ
mortis c̾a donatõm. ł cuiuslzi
postremie uolinitatis arbittio
ad quem piam delabuntur.m
t̾uinos eciam donatõ simplici
lib̾alitate confecta. lucratiue
m̃ebitim. et. nom̃ et sarcinam.
Si uo uł sccer futuriis filii ne¬
potis ur pne potis sponte affi
nitatis cobeunde cã donau̾ita
uł parens eciã filiam neptam
uł. ꝓueptem auriali sen exͣneo
nũbentem dotau̾it. licet cañs
eueniat.ut res eius cui data ẽ
u̾tatur ad lucrum. nec int̾ lucͣ¬
hoñ subiacebit. necem̃inris
sus difficultatib opprimatur.
aduenticus. ⁊̃ cumulare ponde¬
ribꝰ ¶Res u̾o que memoratis
c̾ais lucratiue semł nom̃ exor¬
diumqz sortita est.lz ab eo qui
susceperit ad alt̾um empciois

Expanded text:
functione quod datum est consequatur: nam cum personae condicio non mutetur, nec rei quiLucrativas vero res eas tantum volumus appellari atque praedictae descriptionis gravamen excipere, quae hereditatis legati fideicommissi iure mortis causa donatione vel cuiuslibet postremae voluntatis arbitrio ad quempiam delabuntur. Inter vivos etiam donatio simplici liberalitate confecta lucrativae merebitur et nomen et sarcinam. si vero vel socer futurus filii nepotis vel pnitatis coeundae causa donaverit vel parens etiam filiam neptem vel proneptem curiali seu extraneo nubentem dotaverit, licet casus eventu res eius cui data est vertatur ad lucrum, nec inter lucroneri subiacebit. Nec enim iursuis difficultatibus obprimatur, adventiciis etiam cumulare ponderibus. Res vero, quae memoratis causis lucrativae semel nomen exordiumque sortita est, licet ab eo qui susceperit ad alterum emptionis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e ẜemtatis iuissione scciptis
ꝓfenda de putet᷑ offõ tue celsi¬
tuduns si hũc nr̃e mansnetu¬
dins formam quoc̾ supermi¬
litib qmibrdam depucandis
aliquid statutum fu̾it gestis ĩ¬
pro ut uob̃ placiit agnoscẽ
o itidem publicare minime
curau̾it. cam dispendium qd̾¬
cum publicum hac ex cansa
sustiru̾it uł ei deppriores arci¬
re. qui .xxx. librarum auri iuł¬
ctam prosua  desidia ĩuo ma

Expanded text:
renitatis iussione scriptis proferenda deputetur. Officio tuae celsitudinis, si hanc nostrae mansuetudinis formam, quotiens super militibus quibusdam deputandis aliquid statutum fuerit, gestis inprout nobis placuit, agnoscere oportet, itidem publicare minime curaverit, tam dispendium, quodcumque publicum hac ex causa sustinuerit, ei de proprio resarcire, quam triginta librarum auri multam propter suam desidiam, immo ma
Abbreviated transcription (Latin):
Sformdait ¶bestias & que ad
comitatum ab omnib limi¬
cum ducibtnͣs mittũtur non
plusqm̃ septem dieb irra si¬
guias ciuitates retim̃ p̾cipinꝰ
iolatorib eorum quinas li¬
bras aurifisci uirib illatis.

Expanded text:
formidare. Bestias autem, quae ad comitatum ab omnibus limitum ducibus transmittuntur, non plus quam septem diebus intra singulas civitates retineri praecipimus: violatoribus eorum quinas libras auri fisci viribus illaturis.
Abbreviated transcription (Latin):
datõne nonhonerant.qrydo¬
offerre satis de indempuitate
lus aministret. ł ꝯturor ł cõ¬
crupẽsolus adm̃stret. ¶Ita¬
q ipẽ non põt pet̾e sat̾ acõtu¬
coreł ꝯcuratore suo. s sic offer¬
ulꝰ xuratorisuo. utruelit sa¬
cis accipere.an satisdard¶ Or¬
si semo eoꝵ sat̾ offerat siqͥ̃d̃
ascriptum fu̾it atestarore qͥs
odsinõ fu̾it ascͥptũ queni
d ut edcop̃toris cauetur: Sĩ
añt ip̃itucores dissensexint
curca eligend̾ emuł eꝗs qui
gͥere debent. p̾tor partes su¬
as int̾pon̾ed. ¶Idemͨ ⁊ in
plurib ex inquisitõe datis
ꝓbaitõ est idem ut maior
ꝑselig̾e possit perqmͣ id¬
imnutracio fieret. ¶ Dien¬
d̾ a est ñ solmitutores uł
curatores pupillis. ⁊ adul¬
tis cet̾isq ꝑsonis examimi¬
stratõne reueri.s ẽciam in
a qu̾t acc̃o datimin eds qui
uł omĩo acutorib uł cura¬
torib satis dare ñ curaue¬
tuit antnonidonee passi
eẽnt caneri. ¶ Que quida
tam exprudentũ Nnsis qui

Expanded text:
datione non onerantur, quia idoofferre satis de indemnitate plus administret, vel ut coet ipse solus administret. itaque per se non potest petere satis a contutore vel concuratore suo, sed offerdet contutori suo, utrum velit satis accipere an satis dare. quodsi nemo eorum satis offerat si quidem adscriptum fuerit a testatore, quodsi non fuerit adscriptum, quem  ut edicto praetoris cavetur. sin autem ipsi tutores dissenserint circa eligendum eum vel eos qui gerere debent, praetor partes suas interponere debet. idem et in pluribus ex inquisitione datis probandum est, id est ut maior pars eligere possit, per quem administratio fieret. Sciendum autem est non solum tutores vel curatores pupillis et adultis ceterisque personis ex administratione teneri, sed etiam in a autem actio datur in eos qui vel omnino a tutoribus vel curatoribus satisdari non curaverint aut non idonee passi essent caveri. quae quidem tam ex prudentium responsis quam
Abbreviated transcription (Latin):
aut diuãt᷑ curet p̾tornt
et tucorescicuratores eo
noĩe satisd̾ent. o h̃ non est
ꝑpetuum. eanitutores testͣ¬
mentodati satis dare ñ cog¬
nutur. qr fides eorũ. ⁊ diligẽ¬
cia ab ipõ testatore ꝓbata
est ¶ Item ex inquisitõne

Expanded text:
 curat praetor, ut et tutores et curatores eo nomine satisdent. sed hoc non est perpetuum: nam tutores testamento dati satisdare non coguntur, quia fides eorum et diligentia ab ipso testatore probata est: item ex inquisitione
Abbreviated transcription (Latin):
que fronciatia aꝑ¬
pellatur namsi partus fi¬
num uł filiam nepotemł
neptemuł derncep̃s nup¬
na sciscitur eorũtucelam
quo de functo silib̾i nul
sexus existant fiduciari¬
tutores filiorũsuorimm
efficiuntur ¶at qͣmpr̃on̾
siniur effic̾et᷑. nec infr̾m i
potestatem rẽcidet. Iõq
uec intutelamlib̾cus añt
dem inre apud libos diñ
pꝰ mortẽ eius futurus eẽt¬

Expanded text:
quae fiduciaria appellatur. nam si parens filium vel filiam, nepotem vel neptem, et deinceps, impnanciscitur eorum tutelam: quo defuncto, si liberi virilis sexus extant, fiduciarii tutores filiorum suorum efficiuntur. atqui patrono sui iuris efficeretur nec in fratrum potestatem recideret ideoque nec in tutelam, libertus autem dem iure apud liberos domini post mortem eius futurus esset
Abbreviated transcription (Latin):
bularii cinitatũ ꝑ col¬
lusionem potencioꝵ
sarcinam adinfeniores cuͣffe¬
ñt iubemus ut quisquis segͣ¬
tinã ꝓfessionẽ aguoscat. ¶m¬
cid̃it aut feracium ramoꝵ
fetus uecau̾it quo declinet.
fidemcensum: mĩciatur cal¬
lide paupertatis ĩgemũ mor
decectus ꝯpetenti indignaci¬
one subiciatur illo uidel en
euitante colũpniquiqui for¬
te detegit laborasse ꝓcopia
acreparandis agr̃orm fe¬
cib nõ st̾ilitatemꝰ aut ĩ opiã
ꝓcurasse. ¶dem.
ꝑeqͣtore misso aliquis ant
perpoiratorem suũ retraxe¬
rit aut colonorum perotũa¬
ciam retractatõis fugau̾it
ad eum censuũ mod̾. ꝙ̃ uł eo¬

Expanded text:
bularii civitatum per collusionem potentiorum sarcinam ad inferiores transferunt, iubemus, ut, quisquis se grtinam professionem agnoscat. ciderit aut feracium ramorum fetus hebetaverit, quo declinet fidem censuum et mentiatur callide paupertatis ingenium, mox detectus competenti indignationi subiciatur. Illo videlicet evitante calumniam, qui forte detegitur laborasse pro copia ac reparandis agrorum fetibus, non sterilitatem aut inopiam procurasse. D.equatore misso aliquis aut procuratorem suum retraxerit aut colonum ad contumaciam retractionis armaverit, ad eum censuum modum, que
Abbreviated transcription (Latin):
orma est queciens ad fiscu
uł minima porcio rei ꝑtine¬
ant. ut uiiu̾sa ꝗ ꝓcurcitorib
meis distrabatur. ¶S p̾cuiz
ptis trũ infiscum redigatur

Expanded text:
orma est, quotiens ad fiscum vel minima portio rei pertineat, ut universa a procuratoribus meis distrahantur, sed pretium partis tantum in fiscum redigatur,
Abbreviated transcription (Latin):
lus nr̃tisalus r̾e dicinius iura¬
quidños uet̾anos fcõs si nul¬
lam ĩdulgenciam semus.
cõstantinus a dixit magis i¬
magisq cuuiuet̾anis meis
b̾itudinẽ aug̾e debeo. qmͣ im¬
nue uiitorimis uet̾anꝰ dixit n
lccis ꝯneniri uonsmam̾. cõstã¬
tums a dixit apercius nidica q̃
sũt maxima numera q̃ noscõ¬
ꝯtumaciter grauant. umiu̾si⁊
solum. constantinus & angu¬
stus dixit iamũc magnificenci

Expanded text:
lus nostra salus: vere dicimus, iuraquo nos veteranos factos, si nullam indulgentiam habemus? Constantinus A. dixit: Magis magisque conveteranis meis beatitudinem augere debeo quam minuere. Victorinus veteranus dixit: locis conveniri non sinamur. Constantinus A. dixit: Apertius indica; quae sunt maxime munera, quae vos contumaciter gravant? Universi cilicet. Constantinus A. dixit: Jam nunc munifi
Abbreviated transcription (Latin):
incquid ñ orumumqmͣ
nũciare ceperitpsperoꝵ¬
ab bella si desment.si ĩ
oriantur mitorie fastus si hon¬
ordatus fu̾it regaliuł con¬
siiluntralearum ꝯpoĩte pacis
ent osferenda ñs quillitas sa¬
cros nultus in biantibrsi for¬
q sauximus solum inlemus¬

Expanded text:
idquid nostrorum umquam nuntiari coeperit prosperorum, bella si desinent, si oriuntur victoriae, fastis si honor datus fuerit regalium trabearum, compositae pacis si erit efferenda tranquillitas, sacros vultus inhiantibus si forque sancimus
Abbreviated transcription (French):
ec̃ ꝓlx̾mus iuudices ⁊ statnmꝰ
ẽẽ sollicitos ne turpicolludio
t̾one molatum. i accipientẽ
pudoris fortunaꝵq manebit
extidiũ. ⁊ cogentem parpenã

Expanded text:
emus: iudices statuimus esse sollicitos, ne turpi colludiotione violatum, et accipientem pudoris fortunarumque manebit excidium et cogentem par poena
Abbreviated transcription (Latin):
n̾o om̃io em̾seriuit quidam: idesie
maifestis se dubitareꝯtendentes
uł ciralntes. ⁊ hnͣcadiecimus legem
sc̃ientes inp̾dc̃s tribus constirutõm¬
b fc̃am a nob̾ legis lacõmnalere
inquibreciam exp̃ssim prime põite

Expanded text:
o omnino emerserunt quidam et de sic manifestis se dubitare contendentes vel errantes, et hanc adiecimus legem, sancientes in praedictis tribus constitutionibus factam a nobis legislationem valere in quibus etiam expressi
Abbreviated transcription (Latin):
iam a nobis eis datim est priuisi
psimus ut pr̃es semł offerentes do¬
tem profilia sub potestato aut sue
ab enis sb̃a. s ip̃ am m̃suram ei
nubentiausus daretanq̃ sinec
contigiss mrouatamlar enĩ nob̾
nũciatum est ꝯmatriuginta libͣ¬
tum quri quid̃ pr̃ existens obtrint
dotem deindefilia induata.⁊ ad se¬
cundas uemente iptias. ñ iam

Expanded text:
iam a nobis eis datum est privilegpsimus, ut patres semel offerentes dotem pro filia sub potestate, aut suaab eius substantia, sed ipsa mensura ei nubenti rursus dare, tamquam si nec contigisset viduatam. Hoc enim nobis nuntiatum est, quia triginta librarum auri quidam pater existens obtulit dotem, deinde filia viduata et ad secundas veniente nuptias non iam
Abbreviated transcription (Latin):
b qĩtum est obtulit enĩ pr̃ dorem
aut matriforte profiliasua hnͣc
illa obtulit manto. ⁊ defuctus
ẽ uir mobs. deinde pr̃e aut matre
mortius exigitur. ⁊ que nupsit con¬
ferre dotem suam autiminus tũ ac¬
cipere si quidem uirydoneus ẽ c̾a
idiq ab soluta ẽ. siu̾onlłius al¬
t̾ius dña consistirilla nͥ acc̾omim
que d maritum st̾. at ille minꝰ ydo¬
ta sitdos proeailla n̾o accom ꝯfe¬
rat nillumhũtem penitus effoũ
legis c̾a nobis digna putata est
lieremcoastamconferre dotem ⁊¬
ant certe reputare ꝑse datam ex
q nulius eiom̃io cõntigit effcũs ĩ
ip̃is rebr recipere. nos a exalus.⁊
namus cãm.qr .i. dedimus muli
le res maritus gub̾net:⁊ accipere

Expanded text:
itum. Obtulit enim pater dotem aut mater forte pro filia sua, hanc autem illa obtulit marito, et defunctus est vir inops; deinde patre aut matre mortuis exigitur et quae nupsit conferre suam dotem aut minus tantum accipere. Si quidem vir idoneus est, causa undique absoluta est; si vero nullius alterius domina consistit illa nisi actionum quae contra maritum sunt, at ille minus idota sit dos pro ea, illa vero actionem conferat nullum habentem penitus effectum, legis causa nobis digna putata est.lierem coactam conferre dotem aut certe reputare pro se datam, ex qua nullum ei omnino contigit effectum in ipsis rebus recipere: nos autem ex aliis vamus causam. Quia enim dedimus muliele res maritus gubernet, et accipere
Abbreviated transcription (Latin):
Siantem nõ utr̃q ĩ mobiles res
fuint imulierem om̃io perĩmobi¬
les res celebrare angm̃tui. ut et
oritur lesio. ¶Siañt młr ĩmobi¬
mobilibrscribat angm̃tum. sciat
la dote. non infigurato existente
intotosine suspitõe est. ⁊ꝙ aũt pꝰ¬
ea machinatum est ꝯͣ creditores
lac ipõ introducat medita t̾omei
ledi lomines exdato anob̾ don¬
bus primłio nullo nolumꝰ mõ.

Expanded text:
Si autem non utrimque inmobiles res fuerint, mulierem omnino per inmobiles res celebrare augmentum, ut etoritur laesio. Si autem mulier inmobimobilibus scribat augmentum, sciat la dote, non in figurato existente in toto sine suspicione est; quod autem postea machinatum est, contra creditores hoc ipso introducit meditationem, et laedi homines ex dato a nobis dotibus privilegio nullo volumus modo.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pronemente prior sit solum qui
ad b̃ credidit. ⁊ huic solo casin ced̾e
młrem neq facile cͥdeud̾ neq per
testes. s neg̾o. iscripto gesto ⁊testi¬
um bñte subscripcionẽ er ipõ opere
procedente. tunc erĩ si peromnẽ hnꝰ¬

Expanded text:
 proveniente prior sit solus qui ad hoc credidit, huic solo casui cedere mulierem, neque facile credendo neque per testes, sed negotio et scripto gesto et testium habente subscriptiones et ipso opere procedente. Tunc enim si per omnem h
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qr fatile circũnentões fnĩt adn̾sꝰ
eas mium a eis dotem nlło antẽ¬
siuimꝰ ño sufficit enim ꝙ lucris ca¬
dunt. ⁊siprior antemipccilis dona¬
tõ ĩuematur.⁊ sufficiens ꝙdam ex¬
tet eis exb̃ dompnum ñ ecia meaᷤ
uolunus. ⁊ciroa ip̃am dotem ꝑicu¬

Expanded text:
quia facile circumventiones fiunt adversus eas, minui autem eis dotem nullo sinimus modo: sufficit quia lucris cadunt, etsi prior antenuptialis donatio inveniatur, et sufficiens quoddam extet eis ex hoc damnum, non etiam eas volumus et circa ipsam dotem pericu
Abbreviated transcription (Latin):
subestiuitus est. s luccum quid̾
prioris autenupcialis donatõis
hr̃e integium trũ u̾o ꝑcipere apa¬
eius meusura susceꝑit ꝑ alam ⁊¬
enum est quia hoc luctum ꝙ ex
ante npciali dicimus donatõe
ce solumeiusiun damus ex oĩ
ncc̃itate moriens restituet filie
ꝓprictatis añimptiar donatõnis

Expanded text:
substantiae virtus est; sed lucrum quidem prioris antenuptialis donationis habere integrum, tantum vero percipere a paeius mensura susceperit. Palam enim est quia hoc lucrum quod ex antenuptiali dicimus donatione, cuius solum ei usum damus ex omni necessitate moriens restituet filiae proprietatis antenuptialis donationis
Abbreviated transcription (Latin):
tum est nonimus. ⁊ antiqmoribr
credicoribraliqͣs ypot becas p̾pon
eremiores existentes expriiłus
alegibr  datis quale est qũ aliqͥs
aur domũ fors auedificare ant emĩ
emi agimirant aliudhorum. ĩ hi¬
is em̃ omĩbr priores existunt post̾i¬
ores creditores quorum pocũns e
empta aut renonata res c̃ hus
quieciam multum antiquiores
sut. ¶Que situm est igitur siłr
p̾tendens primłim sr̃ antiqmͣdo¬
tem i augmentam inquoailar¬

Expanded text:
 Novimus et antiquioribus creditoribus aliquas hypothecas praeponi iuniores existentes ex privilegiis a legibus datis, quale est quando aliqaut domum forsan aedificare aut etiam emi agrum aut aliquid horum: in his enim omnibus priores existunt posteriores creditores, quorum pecuniis empta aut renovata res est, his qui etiam multum antiquiores sunt. Quaesitum est igitur, mulier praetendens privilegium super antiquam dotem et augmentum, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
&acde qm̃ ex eorims ba res acquisi¬
ta est. prułium igitut sr̃hns cogi¬
tantes ñ inuerimꝰ młrem iuste i¬
existentemced̾e alicintalipruułio
indeamꝰ enĩ q̃ c̾ae absurditas ẽ
quia aliquis quid̃ forincantib
młrib expprio corꝑe aduenit q̃stꝰ¬

Expanded text:
am ex eorum substantia res adquisita est. Plurimum igitur super his cogitantes non invenimus mulierem iuste existentem cedere alicui tali privilegio. Videbamus enim quae causae absurditas est, quia aliquis quidem fornicantibus mulieribus ex proprio corpore advenit q
Abbreviated transcription (Latin):
dam mõ h̾at suam iusticiam uni¬
circanuptiales oblaciones fit ĩspe
adinuentas ab anqmibrarcũscri¬
icõnes pirĩtes. ipuram iusticiam
seruariuolentes. eciam illud cornigi¬
mus primłium enĩ de dimus dotib̾

Expanded text:
dammodo habeat suam iustitiam unicirca nuptiales oblationes fit inspexadinventas ab aliquibus circumscriptiones perimentes et puram iustitiam servari volentes et illud corrigimus. Privilegium enim dedimus dotibus
Abbreviated transcription (Latin):
ro sinegociatine alt̾utros circũne¬
mant.⁊ indeantur quid equas fa¬
cestipłones pro u̾o aũt ineqͣles
maneant effertus non prius qnͣ¬
titate datorum eadem consistente
irridiuideatur undiq si lle qui¬
demconscribat duo milia oure¬
orum mulier ꝙ forte sexmilia ĩ
dotem offerat. ⁊ stipulentur alt̾¬

Expanded text:
 si negotiative alterutros circumveniant et videantur quidem aequas facere stipulationes, pro vero autem inaequales maneant effectus, non prius quantitate datorum eadem consistente; et irrideri videatur undique lex, si ille quidem conscribat duo milia aureos, mulier autem forte sex milia in dotem offerat, et stipulentur alt
Abbreviated transcription (Latin):
ml̾io dotis quia aliis p̾ponatur
pruułiis ut excipiantur h̃ pri¬
młio creditores inempcõe mili¬
cie de dote reme aute ad pr̃em ri
no. Idem & Iobanm ppẽ
per orientem secinido. aomnumim¬
noniam płimas inlegib
q̃ones indemus et circap̾¬
npcias. ⁊ filiorum procreat̾ones ⁊
motas. ⁊ cirda nonissima qͣle dd ẽ.¬

Expanded text:
IO DOTIS QVOD ALIIS PRAEPONITVR PRIVILEGIIS. VT EXCIPIANTVR HOC PRIVILEGIO CREDITORES IN EMPTIONE ILITIAE. DE DOTE REMEANTE AD PATREM ET NTE Idem Aug. Iohanni pp. per Orientem secundo. Quoniam plurimas in legibus quaestiones videmus et circa prnuptias et filiorum procreationes, motas et circa novissima, quale e
Abbreviated transcription (Latin):
tarici agnosc̾e quid uolens nobis
antiqualex sr̃ dotis instr̃is m̃sura
quidem pactõnum nupcialium in¬
ter alt̾utros eꝙͣ cẽ ⁊ maculos. ⁊ fe¬
minas nultcie qualitatempensat
eoꝵ qui adĩcemcoplant᷑ nõ alu
quid̃ mediam forte dat scipłan ꝑ
tenralt̾i uero t̾ciam qut quartam
s ex me dio crabens eq̃lemutrun
exigit fi̾ poũ. aut mediam dicimus
ii utro ꝯstituens. aut terciam. at̃

Expanded text:
tari et agnoscere, quid volens nobis antiqua lex super dotis instrumentis mensuram quidem pactionum nuptialium inter alterutros aequam esse et masculos et feminas vult et aequalitatem pensat eorum qui adinvicem copulantur, non alio quidem mediam forte dat stipulari partem alteri vero tertiam aut quartam, sed ex medio trahens aequale utrimque exigit fieri pactum, aut mediam dicimus in utroque constituens aut tertiam aut
Abbreviated transcription (Latin):
seruatur primsium sicuti p̾dcm̃ esti
uemiat autem. ⁊ alter ẽditor postiorqͥ¬
dem p̾cendeus a pecumis sis emp¬
uanem aut domum ant agrum ãt
ꝯpet̾e eumihus rebrque eis pec¬

Expanded text:
servatur privilegium, sicuti praedictum est, veniat autem et alter creditor, posterior quidem praetendens autem pecuniis suis empnavem aut domum aut agrum, et competere eum in his rebus quae eius pe
Abbreviated transcription (Latin):
tum est meffrũ man̾e impossibłe ẽ
eq̃s quid̾ esse oblatõnes ⁊põs autẽ
nicdiccria lucra pacisciur peromĩa
iusticiamequitatemq hon̾emus
sicm̃ aliquis amplius alio dines
est licet eiper anum modiułimũ.¬

Expanded text:
manere inpossibile est, aequas quidem esse oblationes, ipsos autem mediocria lucra pacisci, ut per omnia iustitiam aequitatemque honoremus. Si enim aliquis amplius alio dives est, licet ei per alium modum
Abbreviated transcription (Latin):
qrima quid̾ in om̃ibr
sunt dona dĩasĩna coi¬
latacdemĩcia. sac̾dociũ
fumperium illud quid dinimᷤ
h autrm̃ bumanis p̾sidens ⁊¬
ac diligenciam exbibe̾s. exun
uuo eod̾ principionita ꝑteꝑ¬
çedente ꝓcedencia humanam
erits ic studiosũ impr̃ibrsicut
sqc̃dotum bonestas cumuti
⁊ pro ilł ip̃i semper deo suppli¬
cent. ꝯamsilox quid̾ ĩcpa¬
błe sit uudiqr.iapud dũmfi¬
utileẽ himano ꝯfereus gñi
aos igitur maximam b̾emꝰ
sollicitudinẽ cuda uera dogͣ¬
ta d̾ricura sacerdotumi hone¬
statem. ꝙͣillis ꝯptiũtibus
credinus qr orcam mari

Expanded text:
ima quidem in hominibus sunt dona dei a superna collata clementia sacerdotium et imperium, illud quidem c autem humanis praesidens ac diligentiam exhibens; ex uno eodemque principio utraque procedentia humanam erit studiosum imperatoribus, sicut sacerdotum honestas, cum utique et pro illis ipsis semper deo supplicent. Nam si hoc quidem inculpabile sit undique et apud deum fiutile est humano conferens generi. Nos igitur maximam habemus sollicitudinem circa vera dei dogmata et circa sacerdotum honestatem, quam illis obtinentibus credi
Abbreviated transcription (Latin):
nus seruus fũit accisus nõso¬
lum cociosi fit existimatõ. S eo
amplius id quo ꝯputatur.i
at.ꝙͣ ti de p̾ciatisunt qui supersũt
liberum est antem ei cuns
ẜnus fu̾it occisus. ⁊ prinato
indõ legis acquille dampũ
porsequi. ⁊capitalis cruis
Capite tercio de omin cetero
dampno cauetur. Itaq siqͥs¬

Expanded text:
nus servus fuerit occisus: non sonus servus fuerit occisus: non solum occisi fit aestimatio, sed eo amplius id quoque computatur, quanto depretiati sunt qui supersunt. Liberum est autem ei, cuius servus fuerit occisus, et privato iudicio legis Aquiliae damnum persequi et capitalis criminCapite tertio de omni cetero damno cavetur. Itaque si
Abbreviated transcription (Latin):
pe tenetur. ¶eadem᷑quo placuit
de co quo qui cum equo uehe¬
recur impetumq eius ant pp̃ in¬
firmitatem aut impericiam su ã
reciñe non potuit. ¶hnis autẽ.
uerbis legis qnͣt idmeo amio
plurimi fuerat illa sm̃a expri¬
mitur: ut. si quis hoĩueni timm
quihodie clandus autluscus ⁊¬
aut mancus erit arciderit qui meo
anno tuteger aut p̾ciosus fũat.
non tanͥtiteneatur qnͣti is bodie
erit. s quantim eo amno płim
fu̾it ¶Qua rõne credicum est
peualemesse huius legis accio¬
nem quia non solum tanti quis¬
q obligatur qnͣtum dampi
ded̾it. S alũ longe pluris. Ideo
set. Si ultra dampuumlis mĩ
quiͣ estinaretur ¶Illi̾id nõ ex̃
uerbis legis. s ex int̾ p̾tatõe
placiit uousolum peremptir
corporis estimatõui hũdam¬
plius quicquid p̾t̾ca pempto
ante ea quis accid̾it. ꝙͣis iussu
Namn hrditacis quoz amisse¬
siquis expaunuulqrum unã
uł ex quadrigis equorum uu¬
uium eccidit. uił ex comedis u¬

Expanded text:
pa tenetur. Eadem placuerunt de eo quoque, qui cum equo veheretur, impetum eius aut propter infirmitatem aut propter imperitiam suam retinere non potuerit. His autem verbis legis ‘ quanti id in eo anno plurimi fuerit ’ illa sententia exprimitur, ut si quis hominem tuum, qui hodie claudus aut luscus aut mancus erit, occiderit, qui in eo anno integer aut pretiosus fuerit, non tanti teneatur quanti is hodie erit, sed quanti in eo anno plurimi fuerit. qua ratione creditum est, poenalem esse huius legis actionem, quia non solum tanti quisque obligatur quantum damni dederit, sed aliquando longe pluris: ideoquset si ultra damnum numquam lis aestimaretur. Illud non ex verbis legis, sed ex interpretatione placuit, non solum perempti corporis aestimationem haplius quidquid praeterea, perempto ante quis occiderit quam is iussu nam hereditatis quoque amisssi ex pari mularum unam vel ex quadriga equorum unum occiderit, vel ex comoedis u
Abbreviated transcription (Latin):
punin dep̾it. ¶acue pluim
qutd̃ uorbum adiciatur. ¶ Ad
hũdam estimacionem. acsi
eciam hac ꝑteplumin uerbũ
adiectum fuiss. nampleben
romanai que acquilio tri

Expanded text:
um dederit. Ac ne ‘ plurimi ’ quidem verbum adicitur. sed habendam aestimationem ac si etiam hac parte ‘ plurimi ’ verbum adiectum fuisset: nam plebem Romanam, quae Aquilio tri
Abbreviated transcription (Latin):
siqui medicus quis uimituũ
obidinortuus fu̾it ẜnuis cul¬
pereus ẽ ¶ Im᷑penicia quo clꝰ¬
pe ꝙ miatur neluti si me dicꝰ
malesecu̾it. ⁊ uł ꝓperamei me¬
dicam̃ta ded̾it mmpetu. ¶ Iñ¬
pp̃ impericiam retuere ñ po¬
terit siẜbuus tuus opp̾ssus ⁊¬
fu̾it culpe reus est mulio ¶ d
orea sretin̾e potinss eque cul

Expanded text:
si medicus, qui servum tuum si medicus, qui servum tuum ob id mortuus fuerit servus, culpae reus est. Imperitia quoque culpae adnumeratur, veluti si medicus male secuerit aut perperam ei medicamentum dederit. Impetu pter imperitiam retinere non potuerit, si servus tuus oppressus fuerit, culpae reus est mulio. sed or retinere potuisset, aeque cul
Abbreviated transcription (Latin):
uitła autem occide intelłr qui¬
⁊ millonire cocidit. Itaz qui lat̾ro¬
snem cccidit non tenetur isti¬
q si alit̾ periculum effug̾e nõ
põt. ac nͨ ille. quid̃ et hac sege te¬
netur qui cañ cradit.simodo n¬
lioqͥn ñ minus ex dolo quiͣ ex
culpa quisz hͣc lege cenetur. Ita¬
q diquis dum iaculis ludit ł
traiec̾it distingnt ¶Nam si
solitum ẽ excitari admissumẽ
nulla culpa eius intelłr /Si ali¬
us homo tale quid admisetit
culpe rens est. Idem uitr̾ ẽidemi¬
lite. si is in alio loco qmͣ qui cx̾¬
citandis nulitib deiiuatus ẽ.
io admutit ¶ Item siputator
exarbore deiecto mino ẜminitu¬
um transemitem occidit sippre¬
e mam publicam. ant incina¬
lem idfcm̃ ẽ. neq p̾clai̾nauit. a¬
ut cã eintari possit culpereus
ẽ. Ssi p̾clamainit. nec ille cura¬
nit cauere. exͣ culpam est puta¬
tor. ¶ eque exͣ cilpani eẽ intei¬
ligitur. si scorsũ ania forte uł
ĩmedio frndo cedebat. l non
p̾clamanit. quia eoloco nulli

Expanded text:
ia ’ autem occidere intellegitur, qui nullo iure occidit. itaque qui latronem occidit, non tenetur, utique si aliter periculum effugere non potest. Ac ne is quidem hac lege tenetur, qui casu occidit, si modo lioquin non minus quam ex dolo ex culpa quisque hac lege tenetur. Itaque si quis, dum iaculis ludit vel traiecerit, distinguitur. nam si solitum est exercitari, admissum est, nulla culpa eius intellegitur: si alius tale quid admisit, culpae reus est. idem iuris est de milite, si is in alio loco quam qui exercitandis militibus destinatus est, id admisit. Item si putator ex arbore deiecto ramo servum tuum transeuntem occiderit, si prope viam publicam aut vicinalem id factum est neque praeclamavit, ut casus evitari possit, culpae reus est: si praeclamavit neque ille curavit cavere, extra culpam est putator. aeque extra culpam esse inteligitur, si seorsum a via forte, vel in medio fundo caedebat, licet non proclamaverit, quia eo loco nulli
Abbreviated transcription (Latin):
añt ũ p̾cise de quadrupe de. sed
deeatiũ que in pecudu uũo
ẽ canetur eo ꝑtiu ut nez de fe¬
sunt. equi mli asim . oues bo¬
nes capre. desinbr quoz idem
placuit. Namisues pecuduz
appelł̾one continẽt. Quia et
bu g̾gatim pascunt. sic dem
qrihomus incodissea ait.¬

Expanded text:
autem non praecise de quadrupede, sed de ea tantum quae ‘ pecudum numero ’ est cavetur, eo pertinet, ut neque de fesunt equi, muli, asini, boves, oves, caprae. de suibus quoque idem placuit : nam et sues pecorum appellatione continentur, quia et hi gregatim pascuntur: sic denique et Homerus in Odyssea ait
Abbreviated transcription (Latin):
buno int̾rogante hnͣc legentu¬
lit contentam fuisse ꝙprima ꝑ¬
teco ũbo usaest. ¶Ccterum psa¬
ant. ita demum ex halege duee¬
corpore suo dampnum dede dedit
Idemq ieum qui maliomo
dampimdederit. utiles acc̃ones
doansolent uelutisi quis honinẽ
aneuum ant ut pecus ita nnclu¬
seritut fame uecaretur. ant ui¬
mentum tam nehe m̃ter eg̃itur
rũpeturant pecus intm̃ exagita¬
u̾it. ut p̾cipitaretur. ¶ ant si quis
alieno seruo persuaserit ut iqr¬
borem ascenderet. uł inpintũ
descend̾et. isi ascendendo uł descẽ¬
dendo mortims fu̾it uł aliqͣ ꝑte
corporis lesus fu̾itntilis accioĩ
emudatur. ¶Szsiquis alienũ
sernum deponte ant deripa in

Expanded text:
buno rogante hanc legem tulit, contentam fuisse, quod prima parte eo verbo usa est. Ceterum placuit, ita demum ex hac lege accorpore suo damnum dederit. ideoque in eum qui alio modo damnum dederit, utiles actiones dari solent: veluti si quis hominem alienum aut pecus ita incluserit ut fame necaretur, aut iumentum tam vehementer egerit ut rumperetur, aut pecus in tantum exagitaverit ut praecipitaretur, aut si quis alieno servo persuaserit ut in arborem ascenderet vel in puteum descenderet, et is ascendendo vel descendendo aut mortuus fuerit aut aliqua parte corporisdatur. Sed si quis alienum servum de ponte, aut de ripa in
Abbreviated transcription (Latin):
capite accõ constituit᷑. ¶Ince¬
Item in omib quorr reb q̃
qnima carent. dãpnum ĩuin.
adatin. hac ꝑte iudicantur:
siquid eminustum aut rup¬
tum. ant fractum fu̾it accõex
lac capitt constituit᷑. qmͣqͣ
pot̾it sola rupti pelło ĩ om̃s
istas cansas suffic̾e. inptimꝰ
enm intelłr quodam mo do
corruptum ẽ ude nonsolum
usta. aut fracta. S ĩ scissa. et ⁊¬
collisa ⁊effusa.⁊ quo quomõ
pempta atq det̾iora fr̾alat
pte legis eninceneri Illudpa¬
lamẽ. sicut expͥriio capite .ĩ.
demum quistenetur si dolo
aut culpa eius homo ant q̈d¬
rupedes occisus occisa ue fu̾it.
Italce capite ex dolo aut culpͣ
decerco d am̃pno quentenͣr

Expanded text:
capite actio constituitur. in ceitem in omnibus rebus quae anima carent, damnum iniuria datum hac parte vindicatur. si quid enim ustum aut ruptum aut fractum fuerit, actio ex hoc capite constituitur: quamquam potuerit sola rupti appellatio in omnes istas causas sufficere: ‘ ruptum ’ enim intellegitur quoquo modo corruptum. unde non solum usta aut fracta, sed etiam scissa et collisa et effusa et quoquo modo perempta atque deteriora facta hoc parte legis eum teneri. Illud palam est, sicut ex primo capite ita demum quisque tenetur, si dolo aut culpa eius homo aut quadrupes occisus occisave fuerit, ita ex hoc capite ex dolo aut culpa de cetero damno quemque teneri.
Abbreviated transcription (Latin):
tores posse insuum officuni
alios inducere qui per aliqũ
fortutum casum mnimis in¬
plere suumofficium naleãt
ueluti semum ł morbum uel

Expanded text:
tores posse in suum locum alios inducere, qui per aliquem fortuitum casum minus implere suum officium valeant, veluti senium vel morbum vel
Abbreviated transcription (Latin):
superuenditõnis quodam mͦ
memoratiofficilccuntrod¬
uitunce. ꝙ neo ne. decet̾o fiat
p̾sentenscõm ad tuam mag
reptum alios insim̃ locimi sb̾¬
iogare qui uł lat̾culensis gͣ¬
dum ĩ scrinio memorie uł ẜm
locami in aliis duobrscrimis
qz dandalicencia corũdem ad¬
uitorum p̾terqm̃si admemo¬
ratos gradus ascend̾it aliu
pse eisdem adiutoribrexquo¬
q fortinto casuꝯmĩare ut eod̾
mõ aduet̾em m̃im idem ꝗdiu¬

Expanded text:
super venditionis quodammodo memorati officii locum introductum esse. Quod ne de cetero fiat, praesentem sanctionem ad tuam magnescriptum alios in suum locum subrogare, qui vel laterculensis gradum in scrinio memoriae vel secundum locum in aliis duobus scriniis  danda licentia eorundem adiutorum, praeterquam si ad memoratos gradus adscenderit, alium pro se isdem adiutoribus ex quocumque fortuito casu connumerare, ut eo modo ad vete
Abbreviated transcription (Latin):
laris accepexunt quolz a seti¬
tulo tnͣseuntes. ẜm agriopĩo¬
nem que antiquitus ħebat᷑
ascriptam uaruculanam fu¬
ctõm suscipere cogant. nez eaᷤ
curas. quas uendicor m̃inus
ydonens inse recipit impoĩte
m̃tis arbitrio. hacmũ pactõne
xii. sitq hoc in ꝓmptu ut dam¬
pius fiscalibꝰ primitus ydo¬
neis consulatur.¬

Expanded text:
 ad se titulo transeuntes, secundum agri opinionem, quae antiquitus habetur adscripta, naviculariam functionem suscipere cogantur neque eas turas, quas venditor minus idoneus in se recipit impositas ementis arbitrio: hac tamen ratione xii, sitque hoc in promptu, ut damnis fiscalibus primitus ab idoneis consulatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tas ullam hñt pensionem
plerumq lib̾ale institutum
bitatom quis suam oruam̃¬
to urbis adiecit nolumus
munificenciam que postea
alita est inꝓbani licitatõm¬
extimatõnis extipere. s uecu¬
ita pocius lccispẽs.⁊ ⁊pensio co¬
gitetur. quĩ cultus hodier¬
uns qui per industriam ho¬

Expanded text:
tas nullam habuit pensionem plerumque liberale institutum, habitationem quis suam ornamento urbis adiecit, nolumus munificentiam quae postea addita est improbam licitatestimationis excipere: sed vetusta potius loci species et pensio cogitetur quam cultus hodiernus, qui per industriam ho
Abbreviated transcription (Latin):
erfectis bomis omnibr a ma¬
gno deodatis estimammꝰ
oport̾e et ip̃as seruormmli¬
beitates cum apriore condõe adiũs
lib̾antur omĩo eas puras eis et insu
strauinus. ⁊ iumamlegem.ilar¬
gianmodiminus senatũs con¬
sultimnt pote ininicio introduitũ
⁊ recte post mod̾itꝓbaud̃ solamq
ualere romanameoueatẽ in lib̾¬
tatib nolimius non lccis non etati¬
bus non alio quodam cam discerũ¬
tes ¶Qm̃ autem semperaliquid
melus denr̃is subiectis tractamꝰ
eciamip̃m ꝙ perfectius datum ẽ a
nos neq euĩ ał̾r licet sciat ex lxͣ lege
quia qui perlib̾tatema ceperit h
subseqũs moxet aureorum anulo¬
num remim̃atõis ius.⁊ non iamex
ncc̃itate lec a princpibr postulabit.
neqr in digebit om̃io ulla scrupulo¬
sitate. Slibertatis nirtute ħ om̃ia
subsequutur hc̃ nr̃a lege exp̃senti
die inchoante. nonenmaliquid

Expanded text:
erfectis nobis bonis omnibus a magno deo datis, aestimavimus oportere et ipsi servorum libertates, cum a priori condicione a dominis liberantur, omnino eas puras eis et infucstravimus et Iuniam legem et Largianum odivimus senatusconsultum utpote initio inaniter introductum et recte postmodum reprobatum, solamque valere romanam civitatem in libertatibus voluimus, non locis non aetatibus non alio quodam causam discernentes. Quoniam autem semper aliquid melius de nostris subiectis tractamus, et ipsum quod perfectius datum est anos neque enim aliter licet, sciat ex hac lege, quia qui libertatem accepit habebit subsequens mox et aureorum anulorum et regenerationis ius, et non iam ex necessitate hoc a principibus postulabit neque indigebit omnino ulla scrupulositate, sed libertatis virtute haec omnia subsequentur. Hac nostra lege ex praesenti die incohante: non enim aliq
Abbreviated transcription (Latin):
¶Illud nero adicimus ut uich̾ nez post
bñc legenm̃ amledantur patronͣ¬
tus iura illa que ꝙ uos scĩmus ĩ qͥbꝰ¬
cumz om̃io herꝑsonis sernabimus.
isitũ eciam abhus lib̾tum quili¬
bertatem donaint absoluitant ꝑ
fideiouussum ħ reliꝙ̃ sant ĩ ip̃a
libertate hoc adiciens. nã sibor dedit
onũo quia manummutit᷑ absolene
sit h̾ant ita ħ om̃ia quilib̾tatem
eos pdurerunt honorem omnẽ re
ncũ enciam recte legibr introdnc¬
tũ. qͥueciam abstiueant. aut ina¬
mbant iusidus aut alus ex quibꝰ
lib̾ti tale aliquid agentes rursus
ẜuitutem sustineãt ẜm de hus scrip¬
tas leges.irestituũcur puoricõdic¬
tõm uanisinullum penitus ĩgra¬
tumeẽ circadonatorem ꝑmisimꝰ
lz fũit bñnatus. sz donatones infir¬
mas ꝓnũciauimus ihus que du¬
libertum fc̃us ẽ abeo aliquid pati
malignim aut ĩuinas forte aspe¬
ras et uidecentes seu plagas aut

Expanded text:
Illud vero adicimus, ut nihil neque post hanc legem nostram laedantur patronatus iura illa quae nos sancimus, in quibuscumque omnino haec personis servavimus, nisi tamen etiam ab his libertum qui libertatem donavit absolverit, aut per fideicommissum hoc relinquens aut in ipsa libertate hoc adiciens. Nam si hoc dederit, omnino qui manumittitur absolvesit. Habeant itaque haec omnia qui libertatem eos perduxerunt honorem omnem revreverentiam recte legibus introductam; quin etiam abstineant aut manibus aut insidiis aut aliis ex quibus liberti tale aliquid agentes rursus servitutem sustinent secundum de his scriptas leges et restituuntur priori condicioni. Nam si nullum penitus ingratum esse circa donatorem permisimus, licet fuerit bene natus, sed donationes infirmas pronuntiavimus in his quae dulibertum factus est, ab eo aliquid pati malignum aut iniurias forsitan asperas et indecentes seu plagas aut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmañces delictis primũquid̃ indig¬
nos semet ipõs indignos facĩt d̾iĩ¬
useucordia. post hoc au̾t et legibi
coustitutis sbicunitur corm̃tis p̾cipi¬
mus enu  głiosissimo p̾fcõ regie
cuntatis ꝑmañtes p̾dc̃s illicitis. ⁊ ĩ¬
piis actibus et post hñc nĩtim ãmoi¬
tõui ⁊ ꝯp̾hendere⁊ ultimis subdere
supplicus ut non ex ꝯtentutaliu
ĩuematur et ciutas: ⁊res publica
perhos ĩpios actus ledi/sienim. ⁊ pꝰ
hũc uĩam snasionẽ quid auitales
ges primunqid obligatus enti
duudicio post hoc antem nr̃am indi¬
gnatõm sustinebit. ut lib̾i de cet̾¬
aureo nonege ant anulo etut pri¬
stinis restituantur natalib et cele¬
bratõe dotalum instr̃orim inlib̃¬

Expanded text:
permanentes delictis, primum quidam indignos semetipsos faciunt dei misericordia, post haec autem et legibus constitutis subiciuntur tormentis. Praecepimus enim gloriosissimo praefecto regiae civitatis permanentes praedictis illicitis et impus actibus et post haec nostram admonitionem et comprehendere et ultimis subdere suppliciis, ut non ex contemptu talium inveniatur et civitas et respublica per hos impios actus laedi. Si enim et post hanc nostram suasionem quidam tales ges, primum quidem obligatus erit dei iudicio, post haec autem et nostram indignationem sustinere. LXXIX. VT LIBERTI DE CETERO NON EGEANT AVREO ANVLO ET VT PRISTINIS RESTITVANTVR NATALIBVS. ET CELEBRATIONE DOTALIVM INSTRVMENTORVM IN LIBE
Abbreviated transcription (Latin):
cundiã puccãtes: ustis ĩ ũgimus
nus uerbis. ⁊ ñ iurare percapillos.
⁊ caput.ibiis proxima uerba. si
enim ꝯͣ homines fr̃e fr̃e blasphemi¬
e impuintenon relinquinitur
multo magis qui ipsum domiñ¬

Expanded text:
imus mis verbis et iurare per capillos et caput et his proxima verba. Si enim contra homines factae blasphemiae impunitae non relinquuntur, multo magis qui ipsum d