comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tium. dissimulando calcare.
Scã gͦ anima a flagello lin¬
gue absconditur: quia dũ
in hoc mundo. honorẽ lau¬
dis non querit: nec contu¬
melias detractionis sentit.
Sed sunt nonnulli. qͥ iam
derogantium uerba despi¬
ciunt: iam irrisiones proni¬
chilo attendunt ⁊ adhuc
tamen penas. corꝑis. cruci¬
atusq ꝑtimescunt. Antiqͦ
namq aduersarius. ut a re¬
c̾ta intentione nos retrahat.
multiformiter impugna it:
& temptationem nr̃am: mͦ
uerbi fame. mͦ carnis certa¬
mine : mͦ flagello sermonis:
mͦ calamitatis ꝑsecutione ag¬
greditur. Sed quia ꝑfect᷑
quisq. cum in se ipso ipsa¬
uitia uicerit. statim mentẽ.
etiam contra uulnera pas¬
sionis accingit : apte subdi
tur. Et non timebis cala¬
mitatem cum uenerit. Scĩ
enim uiri. quia contra mul¬
tiformem adu̾sarium. se pug¬
nare considerant: semet ip¬
sos in certamine. multipli¬
citer parant. Habent enim
contra famem. diuini uer¬
bi pabulum: contra belli

Expanded text:
tium dissimulando calcare. tium dissimulando calcare. Sancta ergo 202 anima a flagello linguae absconditur, quia dum in hoc mundo honorem laudis non quaerit, nec contumelias detractionis sentit. Sed sunt nonnulli qui jam derogantium verba despiciunt, jam irrisiones pro nihilo attendunt, adhuc tamen poenas corporis cruciatusque pertimescunt. Antiquus namque adversarius ut a recta intentione nos retrahat, multiformiter impugnat; et tentationem nostram modo verbi fame, modo carnis certamine, modo flagello sermonis, modo calamitate persecutionis aggreditur. Sed quia perfectus quisque cum in seipso vitia vicerit, statim mentem etiam contra vulnera passionitur: « Et non timebis calamitatem cum venerit. » Sancti enim viri, quia contra multiformem adversarium se pugnare considerant, semetipsos in certamine multipliciter parant: habent enim contra famem, divini verbi pabulum; contra belli
Abbreviated transcription (Latin):
prelia continentie uirtute
fulciunt: adhuc tamen ꝑ¬
cuti. humanis discretionib
metuunt. Et sepe dum lin¬
guarum iacula formidant:
lant. Unde apte subditur.
Aflagello lingue absconde¬
ris. Flagellum lingue est:
exprobratio illate contume¬
lie. Flagella lingue bonos
feriunt: qui eoꝵ oꝑa. irri¬
dendo ꝑsecuntur. Sepe eniͣ
lingua. a bono oꝑe dum ui¬
tuperat reuocat: & quasi
flagellum se exserit: quia
dorsum. timide mentis cedit.
Hoc flagellum lingue elate
menti insidiari ꝓpħa conspe¬
xerat: cum suꝑnum aduito¬
rium pollicens. dicebat. Ipse
liberauit te delaque uenan¬
tium: & a uerbo asꝑo. Uenan¬
tes enim: nichil aliud quam
carnem querunt. Sed a ue¬
nantium laqueo. atq ab as¬
pero uerbo. eripimur: qͣn¬
do & insidias carnalium ir¬
risionum. probra despicien¬
do suꝑamus. Asꝑa quippe
eoꝵ uerba sunt: que bonis
nr̃is itinerib. aduersant᷑.
Sed asꝑitatem uerbi euade¬
re est: irrisiones detrahen¬

Expanded text:
praelia continentiae virtute praelia continentiae virtute fulciuntur, adhuc tamen percuti humanis detractionibus metuunt: et dum linguarum jacula formidant, lant. Unde aperte subditur: « A flagello linguae absconderis. » Flagellum linguae est exprobratio illatae contumeliae. Flagello linguae bonos feriunt, qui eodendo persequuntur. Saepe enim lingua a bono opere, dum vituperat, revocat; et quasi flagellum se exerit, quia dorsum timidae mentis caedit. Hoc flagellum linguae, electae menti insidiari Propheta conspexerat, cum supernum adjutorium pollicens dicebat: Ipse liberabit de laqueo venantium, et a verbo aspero . Venantes enim nihil aliud quam carnem quaerunt. Sed a venantium laqueo, atque ab aspero verbo eripimur, quando et insidias carnalium, et irrisionum probra despiciendo superamus. Aspera quippe eorum verba sunt, quae bonis nostris itineribus adversantur. Sed asperitatem verbi evadere, est irrisiones detrahen
Abbreviated transcription (Latin):
In fame eruet te demorte:
& in bello. de manu gladii.
Sicut fames carnis est. sub¬
tractum subsidium corꝑis:¬
ita fames mentis est. silenti¬
um diuine locutionis. Unde
recte ꝑ ꝓpħam dicitur. E¬
mittam famem in t̾ra. non
famem panis. neq sitim a¬
que: sed famem audiendi
uerbum dei. Et quia hu¬
manam mentem. cum diui¬
na allocutio deserit. contra
eam temptatio carnis inua¬
lescit: aꝑte subiungitur.
Et in bello de manu gla¬
dii. Bellum quippe patim᷑.
cum carnis nr̃e temptatio¬
nib impugnamur. De qͦ
nimirum bello: ꝑ salmistã
dicitur. Obumbrauit ca¬
put meum: in dre belli. Qͥa
gͥ repbi. dum fame uerbi
deficiunt. etiam belli gladio
transfiguntur: electos suos
dñs. & in fame a morte eripit.¬
& in bello a gladio abscon¬
dit : quia eoꝵ mentes. dum
uerbi sui pabulo reficit: con¬
tra temptationes corꝑis. for¬
tes reddit. Sed sunt non nul¬
li qui & se ex diuino eloqͥo
ab interna fame reficiunt.
se iam contra temptationũ

Expanded text:
In fame eruet te de morte, In fame eruet te de morte, et in bello de manu gladii. - Sicut fames carnis est subtractum subsidium corita fames mentis est silentium divinae locutionis. Unde recte per prophetam dicitur: Emittam famem in terram, non famem panis, neque sitim aquae, sed famem audiendi verbum Dei . Et quia humanam mentem cum divina allocutio deserit, contra eam tentatio carnis invalescit, apte subjungitur: Et in bello de manu gladii. Bellum quippe patimur, cum carnis nostrae tentationibus impugnamur; de quo nimirum bello per Psalmistam dicitur: Obumbra caput meum in die belli . Quia igitur reprobi dum fame verbi Dei deficiunt, etiam belli gladio trDominus, et in fame a morte eripit, et in bello a gladio abscondit; quia eorum mentes dum verbi sui pabulo reficit, contra tentationes corporis fortes reddit. Sed sunt nonnulli, qui etsi ex divino eloquio ab interna se fame reficiunt; si jam contra tentationum
Abbreviated transcription (Latin):
dum transitorio labore at¬
terimur. aꝑpetuo dolore li¬
beramur: apte subiungitur.
In sex tribulationib libera¬
bit te: & in septima ñ tan¬
get te malum. Quid emm
senario numero. quem septi
mus sequitur : nisi presentis
uite oꝑatio. discursusq sig¬
natur: Sexto quippe die.
omnia ꝑficiens hominem
condidit: & septimo ds die
requieuit. Qui scilicet sep¬
timus. uesꝑam non habet:
quia subsequentem reqͥem.
nullus iam terminus clau¬
dit. Perfec̾tis gͦ om̃ib. re¬
quies sequitur: quia post
bona uite presentis oꝑa.
retributio eterne quietis.
inuenitur. In sex itaq nos
tͥbulationib dñs liberat.
ne in septima malum tan¬
gat: quia ꝑ pat̾ne pietatis
eruditionem presentis uite
labore nos atterit. sed in
aduentu uidicii. a uerbere
abscondit: ut tanto tunc
ad salutem certiores exhi¬
beat: quanto nunc nos fla¬
gella durius secant. Qui
apte mox & mala uite pre¬
sentis. & adiutoria suꝑne ꝓ¬
tectionis enumerans. subdit.¬

Expanded text:
dum transitorio labore atdum transitorio labore atterimur, a perpetuo dolore liberamur; apte subjungitur: « In sex tribulationibus liberabit te, et in septima non tanget te malum. » Quid enim senario nmus sequitur, nisi praesentis vitae operatio decursusque signatur? Sexto quippe die omnia perficiens, hominem condidit, et septimo Deus die requievit. Qui scilicet septimus vesperam non habet, quia subsenullus jam terminus claudit. Perfectis ergo omnibus, requies sequitubona vitae praesentis opera, retributio aeternae quietis invenitur. In sex itaque nos tribulationibus Dominus liberat, ne nos in septima malum tangat, quia per paternae pietatis eruditionem praesentis vitae labore nos atterit, sed in adventu judicis a verbere abscondit; ut tanto tunc ad salutem certiores exhibeat, quanto nunc nos flagella durius secant. Qui apte mox et mala vitae praesentis, et adjutoria supernae protectionis enumerans subdit
Abbreviated transcription (Latin):
in huius exilii statim ceca se¬
curitate prostrata: nec uide¬
bat dum. nec uidere requi¬
rebat. Percussa autem cari¬
tatis eius spiculis. uulnerat᷑
in intimis. affectu pietatis :
ardet desiderio contempla¬
tionis. Et miro modo. uiuifi¬
catur ex uulnere: que pͥus
mortua iacebat insalute. E¬
stuat. anhelat: & iam uidere
desiderat quem fugiebat. ꝑ¬
cussione gͦ ad salutem redu¬
citur: que ad securitatem qͥ¬
etis intime. amoris sui ꝑtur¬
batione reuocatur. Sed cũ
sautiata mens. anhelare in
dm ceꝑit: cum cuncta huiꝰ
mundi blandimenta despi¬
ciens. ad suꝑnam se patͥam.
ꝑ desid̃ium tendit : ad temp¬
tationem. ei protinus uerti¬
tur: quicquid amicum pͥus
in scło. blandumql putaba¬
tur. Nam qui peccantem
a mare consueuerant. recte
uuientem crudeliter impug¬
nant: & erec̾tus in dm animꝰ.
carnis sue bella tolerat : in
qua prius uitiis seruiens.
delectabiliter iacebat. No¬
luntates prisce. ad memori

Expanded text:
in hujus exsilii stratum caeca sein hujus exsilii stratum caeca securitate prostrata, nec videbat Dominum, nec videre requirebat; percussa autem charitatis ejus spiculis, vulneratur in intimis affectu pietatis, ardet desiderio contemplationis, et miro modo vivificatur ex vulnere, quae prius mortua jacebat in salute; aestuat, anhelat, et jam videre desiderat quem fugiebat. Percussione ergo ad salutem reducitur, quae ad securitatem quietis intimae, amoris sui perturbatione revocatur. Sed cum sauciata mens anhelare in Deum coeperit, cum cuncta mundi hujus blandimenta despiciens, ad supernam patriam per desiderium tendit, ad tentationem ei protinus vertitur, quidquid amicum prius in saeculo blandumque putabatur. Nam qui pamare consueverant, recte viventem crudeliter impugnant; et rectus in Deo animus carnis suae bella tolerat, in qua prius vitiis serviens, delectabiliter jacebat. Voluptates priscae ad memoria
Abbreviated transcription (Latin):
terius. ut interius uiu̾ant.
Unde ꝑ moysen loquitur
dicens. Ego occidam et
uiuere faciam: ꝑ cutiam
& ego sanabo. Occidit enĩ.
ut uiuificet. ꝑcutit ut sa¬
net: qui a idcirco foras u̾¬
bera admouet: ut intꝰ uul¬
nera delictoꝵ curet. Ali¬
quando autem. etiam si
flagella exterius cessare ui¬
deantur. intus uulnera mn¬
fligit: quia mentis nr̃e du¬
ciam. suo desiderio ꝑcutit.
Sed ꝑcutiendo sanat: quia
terroris sui iaculo transfixos.
ad sensum nos rectitudinis
reuocat. Corda enim nr̃a.
male sana sunt: cum nullo
dei amore sauciantur : cum
ꝑegrinationis sue erũpnam
non sentiunt: cum erga in¬
firmitatem proximi. nͨ qͣm¬
libet minmo affectu. lan¬
guescunt. Sed uulnerant᷑.
ut sanentur: quia amoris
sui spiculis. mentes d̃s insen¬
sibiles ꝑcutit: moxq has sen¬
sibiles. ꝑ ardorem caritatis
reddit. Unde eis sponsa. in
canticis canticoꝵ dicit. Uul¬
nerata ardore caritatis ego sũ.
Male enim sana anima atq:

Expanded text:
terius, ut interius vivant. terius, ut interius vivant. Unde per Moysen quoque loquitur, dicens: Ego occidam, et vivere faciam: percutiam, et ego sanabo . Occidit enim ut vivificet, percutit ut sanet; quia idcirco foras verbera admovet, ut intus vulnera delictorum curet. Aliquando autem etiam si flagella exterius cessare videantur, intus vulnera infligit, quia mentis nostrae duritiam suo desiderio percutit. Sed percutiendo sanat, quia terroris sui jaculo transfixos ad sensum nos rectitudinis revocat. Corda enim nostra male sana sunt, cum nullo Dei amore sauciantur, cum peregrinationis suae aerumnam non sentiunt, cum erga infirmitatem proximi nec quamlibet minimo affectu languescunt. Sed vulnerantur ut sanentur, quia amoris sui spiculis mentes Deus insensibiles percutit, moxque eas sensibiles per ardorem charitatis reddit. Unde et sponsa in Canticis canticorum dicit: Vulnerata charitate ego sum . Male enim sana anima, atque
Abbreviated transcription (Latin):
uerba. in ter ꝑcussionis uerbe¬
ra erumpens: tanto de sere¬
c̾tius uidicia ferientis inter¬
rogat ⁊ quanto in se uerius.
causas passionis ignorat. E¬
ħẏphar itaq. quia hunc ꝑ¬
cussum non ꝓbationis exa¬
mune. sed purgationis esti¬
mauit: dum libere int̾ fla¬
gella loqueretur. reꝓbasse
dei increpationem credidit.
Quem apte etiam hereti¬
coꝵ tenere speciem diximꝰ:
qui om̃e quod a sc̃a ecclia
rec̾te agitur ⁊ apudi iudi¬
cium suum. semꝑ ad uitiũ
tortitudinis inflectunt. Qa
uͦ bona intentione ad lo¬
quendum ducitur. sed nõ
curat discernere cui loquat᷑:
adhuc suꝑne dispensationis
moderamina predicando.
subiungit dicens. Quia ip
se uulnerat. & medetur. ꝑ¬
cutit. & manꝰ enis sanabunt.
Duob modis omp̃c deus
uulnerat. quos reducere
ad salutem curat. Aliquan¬
do enim carnem ꝑcutit:
& mẽtis duritiam. suo pa¬
uore tabefacit. Uulneran¬
do gͦ. ad salutem reuocat.
cum electos suos affligi ex

Expanded text:
verba inter percussionis verbeverba inter percussionis verbera erumpens, tanto de se rectius judicia ferientis interrogat, quanto in semetipso verius causas passionis ignorat. Eliphaz itaque, quia hunc percussum non probationis examine, sed purgationis aestimavit, dum libere inter flagella loqueretur, reprobasse Dei increpationem credidit. Quem apte etiam haereticorum tenere speciem diximus, qui omne quod a sancta Ecclesia recte agitur, apud judicium suum semper ad vitium tortitudinis inflectunt. Quia vero bona intentione ad loquendum ducitur, sed non curat discernere cui loquatur, adhuc supernae dispensationis msubjungit, dicens: « Ipse Deus vulnerat, et medetur; percutit, et manus ejus sanabunt, » Duobus modis omnipotens Deus vulnerat, quos reducere ad salutem curat. Aliquando enim carnem percutit, et mentis duritiam suo pavore tabefacit. Vulnerando ergo ad salutem revocat, cum ele
Abbreviated transcription (Latin):
go quos amo. redarguo &
castigo. Hinc paulus ait.
Omnis autem discipłina.
in presenti quidem non ui¬
detur esse gaudu sed mero¬
ris: postea autem fructum
pacatissimum exercitatis ꝑ
eam. reddit iustitie. Quam¬
uis gͦ conuenire simul neqͣ¬
ant dolor & beatitudo: re¬
cte tamen nunc dicitur. be¬
atus homo qui corripitur a
dño: quia ꝑ hoc quod pec¬
cator dolore correptionis p̾¬
initur: quandoq ad bea¬
titudinem que sine int̾uen¬
tu est doloris. erudit᷑. Se
quitur. Increpationem gͦ
dm̃i ne reprobes. Quisqͥs
pro culpa ꝑcutitur. sed in
querela sue̾ ꝑcussionis. ele¬
uatur: increpationem dñi
reprobat: qͥa hanc iniuste
se ꝑpeti accusat. Qui autẽ
non pro purgatione crii¬
nis. sed pro fortitudinis pro¬
batione feriunt᷑: cum cau¬
sas sue ꝑcussionis inquirũt.
nequaquam increpationem
dñi reprobare dicendi sunt:
quia in semet ipsis satagũt
inuenire. quod nesciunt. Un¬
de & beatus iob. ad lib̾tatis

Expanded text:
Ego quos amo, redarguo et Ego quos amo, redarguo et castigo . Hinc Paulus ait: Omnis autem disciplina in praesenti quidem non videtur esse gaudii, sed moeroris; postea autem fructum pacatissimum exercitatis per eam reddit justitiae . Quamvis ergo convenire simul nequeant dolor et beatitudo, recte tamen nunc dicitur, Beatus homo qui corripitur a Domino; quia per hoc, quod peccator dolore correptionis premitur, quandoque ad beatitudinem, quae sine interventu est doloris, eruditur. Sequitur: Increpationem ergo Domini ne reprobes. - Qui per culpam percutitur, sed ad querelam suae percussionis elabitur, increpationem Domini reprobat, quia hanc injuste se perpeti accusat. Qui autem non per purgationem criminis, sed per fortitudinis probatione feriuntur, cum causas suae percussionis inquirunt, nequaquam increpationem Domini reprobare dicendi sunt, quia in semetipsis satagunt invenire quod nesciunt. Unde et beatus Job ad libertatis
Abbreviated transcription (Latin):
ma uirtus est. ne ꝑpet̾rari
debeant. uitare peccata: se¬
cunda autem. saltem ꝑpe¬
trata corrigere. Si plerũq
culpas. non solum immi¬
nentes minime uitamus :
uerum etiam nec commnis¬
sas agnoscimus. Et pec¬
catoꝵ mens. tantum altiꝰ
tenebrescit: quantum nͨ
dampnum sue cecitatis
intelligit. Unde fit plerũq
diuini muneris largitate.
ut culpam pena subsequa¬
tur: & flagella ocłos de¬
linquentes aꝑiant: quos
inter utia securitas ceca¬
bat. Torpens quippe ani¬
mus ꝑcussione tangitur.
ut excitetur: quatinus qͥ
statum sue rectitudinis.
securus ꝑdidit: afflictus
consideret quo iacet. Hu¬
ic itaq. ipsa asꝑitas correp¬
tionis: origo fit luminis.
Unde & ꝑ paulum dicit᷑.
Omne quod arguitur: a
lumine manifestatur. Ar¬
gumentum gͦ. salutis est:¬
uis doloris. Hinc est enim
quod salomon ait. Cura¬
tio cessare facit peccata
maxima. Hinc iterũ dicit
Quem diligit dñs castigat:
flagellat omnem filium quẽ
recipit. Hinc uoce angłica.

Expanded text:
m virtus est, ne perpetrati debeant, vitare peccata. Secunda autem saltem perpetrata corrigere. Sed plerunque culpas non solum imminentes minime vitamus, 173 verumetiam nec commsas agnoscimus. Et peccatoris mens tanto altius tenebrescit, quanto nec damnum suae caecitatis intelligit. Unde fit plerumque divini muneris largitate, ut culpas poena subsequatur, et flagella oculos delinquentis aperiant, quos inter vitia securitas caecabat. Torpens quippe animus percussione tangitur, ut excitetur, quatenus qui statum suae rectitudinis securus perdidit, afflictus consideret, quo cecidit. Huic itaque ipsa asperitas correptionis origo fit luminis. Unde et per Paulum dicitur: « Omne quod arguitur, a lumine manifestatur . » Argumentum est ergo salutis vis doloris. Hinc est enim quod Salomon ait: « Curatio cessare faciet peccata maxima . » Hinc iterum dicit: « Quem diligit Dominus corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit . » Hinc voce angelica
Abbreviated transcription (Latin):
raculoꝵ lux. ante ocłos ad¬
erat: & tamen in cordis sui
tenebras offendentes. adhuic
requiretlo palpabant. Quo¬
rum nimirum cecitas. ad cru¬
delitatem: crudelitas etiam
usq ad aꝑta oꝑa ꝑsecutiõis
exarsit: sed redemptor hu¬
inani generis. ꝑsecutoꝵ suoꝵ
manib. diu teneri non po¬
tuit. Unde & protimis sub¬

Expanded text:
raculorum lux ante oculos adraculorum lux ante oculos aderat, et tamen in cordis sui tenebras offendentes, adhuc requirendo palpabant. Quorum nimirum caecitas ad crudelitatem, crudelitas etiam usque ad aperta opera persecutionis exarsit. Sed Redemptor humani generis persecutorum suorum manibus diu teneri non potuit. Unde et protinus sub
Abbreviated transcription (Latin):
insum in luce ꝑdiderunt.
Hinc est quod eos ipsa lux
ammonet dicens. Ambula¬
te dum lucem habetis: ne
uos tenebre comprehendant.
Hinc est quod de iudea di¬
citur. Occidit eis sol: cũ
ad huc eẽt dies. Hinc est qd
uocem penitentium in se pro¬
pheta iterum sumit dicens.
Impegimus meridie. quasi
in tenebris: in caligosis. qͦsi
mortui. Hinc iterum dicit.
Custos quid de noc̾te: cus¬
tos quid de nocte. Dixit
custos. Uenit mane & nox.
De nocte etenim custos ue¬
nit: quia humani generis
protector. & manifestus in
carne apparuit: & tamen hc̃
pressa ꝑfidie sue tenebris. iui¬
dea minime agnouit. Ubi be¬
ne ex uoce custodis additur.
uenit mane & nox: quia ꝑ eiꝰ
presentiam & noua lux mun¬
do inclaruit ÷ & tamen ĩ cor¬
de infidelium. uetusta cecitas
pe palpando exquirimꝰ: qͦd
oculis non uidemus. Iudea
autem aꝑta eius miracula
uiderant: & adhuc eum qͦsi
palpantes inquirebant. cũ
dicerent. Quousq animã
dic nobis palam. Ecce mi¬

Expanded text:
visum in luce perdiderunt. visum in luce perdiderunt. Hinc est quod eos ipsa Lux admonet dicens: Ambulate dum lucem habetis, ne vos tenebrae comprehendant . Hinc est quod de Judaea dicitur: Occidit ei sol, cum adhuc esset dies . Hinc est quod vocem poenitentium in se propheta iterum sumpsit, dicens: Impegimus meridie quasi in tenebris, in caliginosis quasi mortui . Hinc iterum dicit: Custos quid de nocte? custos quid de nocte? Dixit custos: Venit mane et nox . De nocte etenim custos venit, quia humani generis protector et manifestus in 197 carne apparuit, et tamen hunc pressa perfidiae suae tenebris Judaea minime agnovit. Ubi bene ex voce custodis additur, Venit mane et nox, quia per ejus praesentiam et nova lux mundo inclaruit, et tamen in corde infidelium vetusta caecitas pe palpando exquirimus, quod oculis non videmus. Judaei autem aperta ejus miracula viderant, et adhuc cum quasi palpantes quaerebant, cum dicerent: Quo usque animam dic nobis palam . Ecce mi
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis que agimus: ium suꝑ¬
ne uoluntatis inquiramus.
Cui udelicet cognite. debet
nr̃a actio deuote famulari.
& quasi ducem sin itineris ꝑse¬
qui : ne ei etiam nolens serui¬
at : si hanc suꝑbiens declinat.
Uitari enim uis suꝑni consilu
nequaquam potest: sed ma¬
ligna sibi uirtute hanc tem¬
perat : qui se sub eiꝰ nutib re¬
frenat. Siusq sibi pondera
leuigat: qui hanc subiecto
cordis humero. uolens portat
Sed quia ꝑsecutoꝵ suꝑus
memoriam fecimus: qualit̃
etiam ea que subiuncta sũt
eoꝵ cecitati congruant. osten¬
damus. Sequitur. Per diem
incurrent tenebras: & quasi
in nocte. sic palpabunt in me¬
ridie. Per diem tenebras in
currerunt: quia in ipsa ue¬
ritatis presentia. ꝑfidie errore
cecati sunt. Clare quippe ꝑ
diem cernitur: ꝑ noctem uͦ.
nr̃a acies obscuratur. Perse¬
cutores gͥ redemptoris nr̃i.
dum diuine uirtutis mira¬
cula cernerent. & tamende
eius diuinitate dubitarent:
in die tenebras passi sunt: qͥa

Expanded text:
cunctis quae agimus vim supcunctis quae agimus vim supernae voluntatis inquiramus, cui videlicet cognitae debet nostra actio devote famulari, et quasi ducem sui itineris persequi, ne ei etiam nolens serviat, si hanc superbiens declinat. Vitari enim vis superni consilii nequaquam potest; sed magna sibi virtute hanc temperat, qui se sub ejus nutibus refrenat; ejusque sibi pondera levigat, qui hanc subjecto cordis humero volens portat. Sed quia persecutorum superius memoriam fecimus, qualiter etiam ea quae subjuncta sunt, eorum caecitati congruant, ostendamus. Sequincurrant tenebras, et quasi in nocte, sic palpabunt in meridie . » Per diem tenebcurrerunt, quia in ipsa veritatis praesentia perfidiae errore caecati sunt. Clare quippe per diem cernitur, per noctem vero nostra acies obscuratur. Persecutores igitur Redemptoris nostri dum divinae virtutis miracula cernerent, et tamen de ejus divinitate dubitarent, in die tenebras passi sunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
credidit. Cumq se estimãt.
eus miracula ꝑsequendo ab¬
scidere: hec nimirum compul¬
si sunt. nesciendo dilatare.
& hoc ad pietatis sue obseqͥ¬
um redigit: quod contra
illum humana crudelitas
ponens: alia concedit ꝓpitiꝰ.
alia ꝑmittit iratus: atq ea
que ꝑmittit sic tolerat: ut
hec in sui consilii usum u̾tat.
quod sine uoluntate cłi agi¬
tur. uoluntati di contrari¬
um non sit: quia dum in
bonum usum. mala fac̾ta
uertuntur : eius consilio
militant. etiam que eiꝰ con¬
silio repugnant. Hinc enĩ
ꝑ psalmistam dicitur. Mag¬
na oꝑa dñi: exquisita in
om̃s uoluntates eiꝰ. Sic qͥppe
eius oꝑa magna sunt: ut ꝑ
omne quod ab hominib
agitur. eiꝰ uoluntas ex qui¬
ratur. Nam sepe inde ꝑficit᷑:
unde repelli putabatur. Hinc
rursum dicitur. Omnia que¬
cumq uoluit dñs fecit: in ce¬
lo & in terra. Hinc salomon
ait. Non est sapientia. non ẽ
prudentia: non est consilium
contra dnm̃. Restat gͦ. ut in

Expanded text:
credidit. Cumque se aestimant credidit. Cumque se aestimant ejus miracula persequendo abscidere, haec nimirum compulsi sunt nesciendo dilatare. uando et hoc ad pietatis suae obsequium redigit, quod contra illum humana crudelitas ponens, alia concedit propitius, alia permittit iratus; atque ea quae permittit, sic tolerat, ut haec in sui consilii usum vertat.quod sine voluntate Dei agitur, voluntati Dei contrarium non sit, quia dum in bonum usum mala facta vertuntur, ejus consilio militant etiam quae ejus consilio repugnant. Hinc enim per Psalmistam dicitur: Magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus . Sic quippe ejus opera magna sunt, ut per omne quod ab hominibus agitur, ejus voluntas exquiratur. Nam saepe inde perficitur, unde repelli putabatur. Hinc rursum dicitur: Omnia quaecunque voluit Dominus fecit in coelo et in terra . Hinc Salomon ait: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Restat ergo ut in
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes. indetis quia nichil
proficimus. ecce mundus to¬
tus post eum abiits. ut ab
illo uim tante concursio¬
nis absciderent. finire eiꝰ po¬
tentiam morte conati sunt:
dicentes. Expedit ut unꝰ
homo moriatur: & nͣ tota
gens ꝑeat. Sed redempto¬
ris mors ad coniunctionem
sui corporis. id est ecclesie ua¬
luit: non ad separationem.
Unde & ꝑ legem. turturi uł
columbe. in figura nr̃i sacͥ¬
ficii secati guttur precipit᷑.
& non penitus abscidi: & ut
post mortem corpori caput
in hereat : quia uidelicet.
mediator dei & hominum.
& uera. emundationis hostia:.
unde pro nobis mortem ꝑtu¬
lit : inde nobis uerius in hesit.
Post sectionem gͦ. caput tͣ¬
turis suo corpori inheret: qͥa
xp̃m ab ecclesia. nec mors in¬
terueniens diuidit. Perse¬
cures gͥ ꝑegerunt. hoc qđ̾
ꝑnitiose moliti sunt: intu¬
lerunt mortem : ut ab eo
absciderent fidelium deuo¬
tionem. Sed inde fides cre¬
uit: unde hanc se extingue¬
re. infidelium crudelitas

Expanded text:
dicentes: Videtis quia nihil dicentes: Videtis quia nihil proficimus, ecce mundus totus post eum abiit ; ut ab illo vim tantae concursionis absciderent, finire ejus potentiam morte conati sunt, dicentes: Expedit ut unus homo moriatur, et non tota gens pereat . Sed Redemptoris mors ad conjunctionem sui corporis, id est Ecclesiae, valuit, non ad separationem. Unde et per legem turturi vel columbae, in figura nostri sacrificii, secari guttur praecipitur, et non penitus abscidi, ut et post mortem corpori caput inhaereat ; quia videlicet mediator Dei et hominum ,rum, 196 et verae mundationis hostia, unde pro nobis mortem pertulit, inde nobis verius inhaesit. Post sectionem ergo caput turturis suo corpori inhaeret, quia Christum ab Ecclesia nec mors interveniens dividit. Persecutores igitur peregerunt hoc quod perniciose moliti sunt, intulerunt mortem, ut ab eo absciderent fidelium devotionem; sed inde fides crevit, unde hanc se exstinguere infidelium crudelitas
Abbreviated transcription (Latin):
fugere tharsis elegit. Sed
protinus tempestas exoritur:
sors mittitur : ut uidelicet
cognoscatur. cuiꝰ mare cul
pa turbetur. Ionas in culpa
deprehenditur: in ꝓfundũ
mergitur : ceto sorbente de¬
uoratur: atq illic gestante
belua ꝑuenit : quo ire spon
uum dei tempestas inuenit:
sors ligat. mare suscipit. be¬
lua meludits. & qͥa auctori
suo obedire renititur: ad lo¬
cum quo missus fuerat suo
reus carcere portatur. Iuben¬
te deo. ministrare homo pro¬
phetiam noluit: aspirante
deo. belua ꝓphetam uomit.
Comp̾hendit gͦ dñs sapi¬
entes in astutia eoꝵ: quan¬
do & hoc in usum sue uolũ¬
tatis redigit : ꝑ quod sibi uo¬
luntas humana contradi¬
cit. Pscrutemur adhuc he¬
breõꝵ sapientiam: ut uide¬
amus quid prouidendo ꝓ¬
hibuit: quid prohibendo ꝓ¬
uocauit. Certe cum ad re¬
demptoris nr̃i miracula cre¬
dentium turba conflueret:
cum sacerdotes popłi inui¬
die facib accensi. mundum
post eum ire proclamarent

Expanded text:
fugere Tharsis elegit; sed fugere Tharsis elegit; sed protinus tempestas exoritur, sors mittitur, ut videlicet cognoscatur, cujus culpa mare turbetur. Jonas in culpa deprehenditur, in profundum mergitur, ceto sorbente devoratur, atque illuc gestante bellua pervenit, quo ire spontvum Dei tempestas invenit, sors ligat, mare suscipit, bellua includit, et quia auctoris voci obedire renititur, ad locum quo missureus carcere portatur. Jubente Deo ministrare homo prophetiam noluit, aspirante Deo bellua prophetam vomit. Comprehendit erge Dominus sapientes in astutia eorum, quando et hoc in usum suae voluntatis redigit, per quod sibi voluntas humana contradicit. 32. Perscrutemur adhuc Hebraeorum sapientiam, ut videamus quid providendo prohibuit, quid prohibendo provocavit. Certe cum ad Redemptoris nostri miracula credentium turba conflueret, cum sacerdotes populi, invidiae facibus accensi, mundum post eum ire proclamarent
Abbreviated transcription (Latin):
gladus traditus. uitam fi¬
niret: sicut scriptum est.
Non habet necesse rex spõ¬
salia: nisi tantum centum
p̃putia philistinoꝵ : ut fi¬
at ultio de inimicis. Porro
saul: cogitabat tradere
dauid. in manib philisti¬
noꝵ. Sed dauid disposi¬
tionis intime fauore robo¬
ratus. centum se dare ꝑhi¬
buit: & ducenta p̾pucia
reportauit. Quiuis nimi¬
rum oꝑis saul aregum̃to
suꝑatus. suꝑna ꝓuidentia.
in sapientie sue est consilio
comprehensus: quia unde
succrescentis militis uitam
se extinguere credidit:. uir¬
tutis eiꝰ głam inde cumula¬
uit. Sed quia nonnumquã
astute aliquid sapere. etiam
electi moliuntur. libet ad
medium alium sapientem
deducere: & quo sinu int̾ni
consilii. astutia mortalium
comprehendatur. demonstra¬
re. Prudenter quippe ionas
sapere uoluit: cum ad predi¬
candam niniuitarũ peniten¬
tiam missus. quia elec̾tis gen¬
tib. uideam deseri timuit:
predicationis officium imple¬
re recusauit. Nauem petut:

Expanded text:
gladiis traditus vitam figladiis traditus vitam finiret, sicut scriptum est: Non habet necesse rex sponsalia, nisi tantum centum praeputia Philisthinorum, ut fiat ultio de inimicis regis . Porro Saul cogitabat tradere David in manus Philisthinorum, sed David dispositionis intimae favore roboratus, centum se dare perhibuit, et ducenta praeputia reportavit. Cujus nimirum operis. Saul argumento superatus, superna providentia in sapientiae suae est consilio comprehensus, quia unde succrescentis militis vitam se exstinguere credidit, virtutis ejus gloriam inde cumulavit. Sed quia nonnunquam astute se aliquid sapere etiam electi moliuntur, libet ad medium alium sapientem deducere, et quo sinu interni consilii astutia mortalium comprehenditur, demonstrare. Prudenter quippe Jonas sapere voluit, cum ad praedicandam Ninivitatem poenitentiam missus, quia electis gentibus Judaeam deseri timuit, praedicationis officium implere recusavit, navem petiit,
Abbreviated transcription (Latin):
uenditus fuerat. ne adorare¬
tur: sed ideo est adoratus.
quia uenditus. Astute nãq
aliquid agere ausi sunt. ut
di consilium mutaret᷑: sed
diuino iudicio. quo decli¬
nare conati sunt: renitendo
seruierunt. Inde quippe co¬
acti sunt dei uoluntatem
ꝑagere: unde hanc moliti
sunt astute commutare.
Sed diuinum consilum.
dum deuitatur. impletur:
sic humana sapientia. dũ
reluc̾tatur comprehendit᷑.
Timuerunt fratres ne io¬
seph suꝑ eos excresceret: sed
hoc quod diinitus dispo¬
situm fuerat. cauendo ac¬
tum est ut ueniret. Huma¬
na. gͦ sapientia in se ipsacõ¬
p̃hensa est : que uoluntati
dei. unde ꝑ intentionem re¬
sistit : inde eiꝰ impletioni
militauit. Sic saul dum
dauid subiec̾tum. cotidiano
succrescere uirtutum succes¬
su conspiceret. suam ei in
coniugio filiam despondit:
atq in eiꝰ dotem. centum
dari ab eo philistinoꝵ pre¬
putia petut : ut cum ꝓuo¬
catus miles. ultra se excres¬
cere quereret. inimicorum

Expanded text:
venditus fuerat, ne adorarevenditus fuerat, ne adoraretur, sed ideo est adoratus, quia venditus. Astute namque aliquid agere ausi sunt, ut Dei consilium mutaretur, sed divino judicio quod declinare conati sunt, renitendo servierunt. Inde quippe coacti sunt Dei voluntatem peragere, unde hanc moliti sunt astute commutate. Sic divinum consilium dum devitatur completur, sic humana sapientia dum reluctatur comprehenditur. Timuerunt fratres ne Joseph super eos excresceret: sed hoc quod divinitus dispositum fuerat, cavendo actum est ut eveniret. Humana ergo sapientia in seipsa comprehensa est, quae voluntati Dei unde per intentionem restitit, inde ejus impletioni militavit. Sic Saul dum David subjectum quotidiano succrescere virtutum successu conspiceret, suam ei in conjugium filiam spopondit, atque in ejus dotem centum dari ab eo Philisthinorum praeputia petiit, ut cum provocatus miles, ultra se excrescere quaereret, inimicorum
Abbreviated transcription (Latin):
inuidia. pauorq ꝑcusse.¬
rat. Cumq ad se huncue¬
nire conspicerent: malicia
seuiente dixerunt. Ecce
sompniator ille uenit. Ue¬
nite occidams eum: & ui¬
deamus quid illi ꝓderunt
sompnia sua. Cumq se eiꝰ
dñio subici metuunt: som¬
pniatorem in puteum depo¬
nunt : eumq ismahelitis
transeuntib uendunt. Qi
in egẏpto ductus. seruitu¬
ti subditus. luxurie accusa¬
tione dampnatus: castita¬
tis merito adutꝰ. ꝓphetie
iudicio erectus:: omni egyp¬
to prelatus est. Per suꝑnã
uͦ sapientiam. prouidus fru¬
menta congessit: & futuro
ꝑiculo necessitatis obinauit.
Cumq in orbem fames ir¬
ruit. de alimentoꝵ p̾parati¬
one sollicitus. iacob. filios
in egyptum misit: qui fru
mentoꝵ dispensationi p̃po¬
situm ioseph. nescientes in¬
ueniunt ⁊ atq ut mereren¬
tur alimenta ꝑcipere: eoꝵ
dispens atorem. compulsi
sunt pronis in t̾ram cerui¬
cib. adorare. Pensemus gͥ¬
rei geste ordinem: pensemꝰ

Expanded text:
invidia pavorque percussinvidia pavorque percussit. Cumque ad se hunc venire conspicerent, malitia saevientes dixerunt: Ecce somniator ille venit; venite, occidamus eum, et videamus quid illi proderunt somnia sua. Cumque se ejus dominio subjici metuunt, somniatorem in puteum deponunt, eumque Ismaelitis transeuntibus vendunt. Qui in Aegypto ductus servituti subditus, luxuriae accusatione damnatus, castitatis merito adjutus, prophetiae judicio ereptus, omni Aegypto praelatus est: per supernam vero sapientiam providus, frumenta congessit, et futuro periculo necessitatis obviavit. Cumque in orbem fames inhorruit, de alimentorum praeparatione sollicitus, Jacob filios in Aegmentorum dispensationi praepositum Joseph nescientes inveniunt, atque ut mererentur alimenta percipere, eorum dispensatorem compulsi sunt pronis in terram cervicibus adorare. Pensemus igitur gestae rei ordinem, pensemus
Abbreviated transcription (Latin):
non nulli humana sapien¬
tia inflati. dum desideriis
siuis diuina iudicia contra¬
ire conspiciunt: astutis. eis
reluctari machinationib
conantur. Et quo ad uo¬
tum suum uim suꝑne di¬
spensationis intorqueant.
callidis cogitationib insi¬
stunt: subtiliora consilia
exquirunt. Sed inde uo¬
luntatem dei ꝑagunt. un¬
de hanc immutare conten¬
dunt: atq om̃i potentis
consilio. dum resistere n¬
tuntur obsecuntur: quia
& hoc eiꝰ dispositioni apte
militat: quod ei ꝑ humanũ
studium friuole resultat.
Sapientes gͦ dñs. in ipsa
eoꝵ astutia comprehendit:
quando enis consilus. hu¬
mana facta etiam tunc
congrue seruiunt. cum re¬
sistunt. Quod melius os¬
tendimus : si pauca ad me
dium gestarum rerum.
exempla proferamus. Io¬
seph sompnium uiderat:
quod suo manipulo. fra¬
trum eius se manipuli ꝓ¬
sternebant. Sompnium
uiderat. quod sol & luna
se cum reliquis stellis ad¬
orabant. Que quia pure
fratrib retulit: eoꝵ corda.
protinus future dñationis

Expanded text:
nonnulli humana sapientia inflati, dum desideriis suis divina judicia contraire conspiciunt, astutis eis reluctari machinationibus conantur; et quo ad votum suum vim supernae dispensationis intorqueant, callidis cogitationibus insistunt, subtiliora consilia exquirunt; sed inde voluntatem Dei peragunt, unde hanc immutare contendunt; atque omnipotentis Dei consilio, dum resistere nituntur, obsequuntur, quia saepe et hoc ejus dispositioni apte militat, quod ei per humanum studium frivole resultat. Sapientes ergo Dominus in ipsa eorum astutia comprehendit, quando ejus consiliis humana facta etiam tunc congrue serviunt, cum resistunt. Quod melius ostedium gestarum rerum exempla proferamus. Joseph somnium viderat, quod suo manipulo fratrum ejus se manipuli prosternebant: somnium viderat quod sol ac luna se cum reliquis stellis adorabant. Quae quia pure fratribus retulit, eorum corda protinus futurae damnationis
Abbreviated transcription (Latin):
nunc auidius potat. quanto
hanc dui sicca sitiebat. Ea¬
dem gͦ diuina eloquia: & mes¬
ses. & diuitie. uocantur. Mes¬
ses. quia ieiunam mentem re¬
ficiunt: diuitie. quia magna
nos morum uenustate com¬
ponunt. Eadem & comedi
dicuntur & bibi: quia nimi¬
rum dum quedam in eis ob¬
scura sunt. que non nisi inter¬
pretata intelligimus: Hec
quasi mandendo glutimꝰ.
Dum uͦ quedam ad intelli¬
gendum facilia. ita sumimꝰ
ut inuenimus: ea quasi non
mansa bibimus : qui a ĩfrac¬
ta sorbemus. Hec sub intel¬
lectu mistico breui locutio¬
ne transcurrimus: nequid
forsitan preterisse uiderem᷑.
Sed quia beati iob amici eẽ
non possent. nisi in qͥbusdã
quoq magna morum ho¬
nestate fulgerent: restat ut
in eoꝵ uerbis. uirtutem sen¬
suum moraliter inquiramꝰ:
quatins dum locutionis
eoꝵ pondus discutitur: cuiꝰ
doctrine fuerint ostendatur.

Expanded text:
nunc avidius potat, quanto nunc avidius potat, quanto hanc diu sicca sitiebat. Eadem ergo divina eloquia et messes et divitiae vocantur: messes quia jejunam mentem reficiunt; divitiae, quia magna nos morum venustate componunt. Eadem et comedi dicuntur et bibi, quia nimirum dum quaedam in eis obscura sunt, quae non nisi interpretata intelligimus, haec quasi mandendo glutimus; dum quaedam vero ad intelligendum facilia ita sumimus ut invenimus, ea quasi non mansa bibimus, quia non fracta sorbemus. Haec sub intellectu mystico brevi locutione transcurrimus, ne quid forsitan praeterisse videremur. Sed quia beati 184 Job amici esse non possent, nisi in quibusdam quoque magna morum honestate fulgerent, restat ut in eorum verbis virtutem sensuum moraliter inquiramus, quatenus dum locutionis eorum pondus discutitur, cujus doctrinae fuerint, ostendatur.
Abbreviated transcription (Latin):
qualit̾ ipse etiam stultus
ꝑit. cum dicitur. Et ip̃m
rapiet armatus. Antiquus
hostis. iudaicum popłm ar¬
matus rapuit : quia in eo
uitam fidei fraudulente
suggestionis iaculo extixit:
ut unde se mherere deo cre¬
deret: inde eius ordinationi
repugnaret. Quod profecto
discipłos ueritas premonet.
dicens. Uenit hora: ut omĩs
qui int̾ficit uos. arbitretur se¬
obsequium prestare deo. Se
quitur. Et bibent sitientes
diuitias eius. Hinius stulti
diuitias sitientes bibunt: qͥa
uerse gentilium mentes ir
rigantur. Unde & eis ꝑ pro
phetam dicitur. Om̃s siti¬
entes uenite ad aquas: & qͥ
non habetis argentum pro¬
ꝑate. Quia enim argenti
uocabulo eloquia diuina¬
signantur: psalmista testa¬
tur dicens. Eloquia dñi e
loquia casta: argentum ig¬
ne examinatum. Qui gͦ ar¬
gentum non habent. ad a¬
quas uocantur: quia nimi¬
rum gentilitas. que scriptu¬
re sacre precepta non acce¬
perat. sacri eloquii mundati¬
one satiatur. Quam tanto

Expanded text:
qualiter ipse etiam stultus qualiter ipse etiam stultus perit, cum dicitur: Et ipsum rapiet armatus. Antiquus hostis Judaicum populum armatus rapuit, quia in eo vitam fidei fraudulentae suggestionis jaculis exstinxit, ut unde se inhaerere Deo crederet, inde ejus ordinationi repugnaret. Quod profecto discipulos Veritas praemonet, dicens: Venit hora ut omnis qui interficit vos arbitretur obsequium se praestare Deo . Sequitur: Et bibunt sitientes divitias ejus. - Hujus stulti divitias sitientes bibunt, quia versae gentilium mentes nunc irrigantur. Unde eis per Isaiam dicitur: Omnes sitientes venite ad aquas, et qui non habetis argentum properate . Quia enim argenti vocabulo eloquia disignantur, Psalmista testatur, dicens: Eloquia Domini, eloquia casta, argentum igne examinatum . Qui ergo argentum non habent, ad aquas vocantur, quia nimirum gentilitas, quae Scripturae sacrae praecepta non acceperat, sacri eloquii inundatione satiatur, quam tanto
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidie sue meritis repulsi. ce¬
ciderunt. Quos nimirum
non est qui eripiat: qui a sci¬
licet dum ipsum redempto¬
rem extinguere ꝑsequendo
conati sunt: oblata sibi re¬
runt. De quo bene subdit᷑.¬
Cuius messem famelicus co¬
Huius enim stulti messis fu¬
erat: sacre legis eloquia.
Quedam namq spicarum
grana sunt. uerba ꝓphaꝵx
que stultus habuit: sed non co¬
medit : quia iudaicus popłs.
legem qͥdem uerbotenus te¬
nint: sed ꝑ fatuitatis studi¬
um. ab enus intellec̾tu ieiu¬
nauit. Huius uͦ stulti mes¬
sem famelicus comedit: qͥa
nimirum gentilis populus.
uerba legis intelligendo e¬
dit: atq plebs udaica sine
intellectu laborauit. Hos
famelicos fidei dñs pretulit:
cum ꝑ eugłium dixit. Bea¬
ti qui esuriunt & sitiunt ui¬
stitiam: qm̃ ipsi saturabunt᷑
De his famelicis: anna pro¬
phetante. dicitur. Repleti
prius pro panib se locaue¬
runt: & famelici saturati
sunt. Sed quia messem ꝑ¬
didit: recte subiungitur.

Expanded text:
perfidiae suae meritis repulsi ceperfidiae suae meritis repulsi ceciderunt. Quos nimirum non est qui eripiat, quia scilicet dum ipsum Redemptorem exstinguere persequendo conati sunt, oblata sibi ererunt; de quo bene subditCujus messem famelicus coHujus stulti messis fuerat sacrae legis eloquia. Quaedam namque spicarum grana, sunt verba prophetarum, quae stultus habuit, sed non comedit, quia Judaicus populus legem quidem verbo tenus tenuit, sed per fatuitatis fastidium ab ejus intellectu jejunavit. Hujus vero stulti messem famelicus comedit, quia nimirum gentilis populus verba legis intelligendo edit, ad quae plebs Judaica sine intfamelicos fidei Dominus praevidit, cum per Evangelium dixit: « Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . De his famelicis Anna prophetante dicitur: Repleti prius, pro panibus se locaverunt, et famelici saturati sunt . Sed quia messem perdidit, recte subjungitur
Abbreviated transcription (Latin):
re speciem amicos beati iob di¬
auctoritate reprehendunt.
De quo stulto protinꝰ subdit᷑¬
Filu huius stulti sunt: om̃s
qui ꝑfidie illius predicatione
generantur. Qui scilicet asa¬
lute longe sunt: quia & si tẽ¬
poralem uitam sine afflictio¬
ne ꝑcipiunt. eterna grauiꝰ
ultione feriuntur : sicut de
eisdem filiis illiꝰ. dñs dicit. Ue
uobis scribe & pharisei hypo¬
chrite: quia cirtuitis mare &
aridam. ut faciatis unum pro
selitum : & cum fui̾t factus.
facitis eum filium gehenne:
duplo quam uos. Sequitur.
Et conterentur in porta: &
non erit qui eripiat. Quis a¬
lius porte nomine. nisi media¬
tor dei & hominum debet in¬
telligi: Qui ait. Ego sum
ostium: ꝑ me si quis intrauit.
saluabitur. Filii gͥ huiꝰ stul¬
ti. extra portam proficiunt.
in porta conteruntur: quia
praue iudeoꝵ soboles. ante
mediatoris aduentum. in le¬
gis obseruatione floruerũt:
sed in ipsa redemptoris nr̃i p̾¬
sentia. a diuinitatis obseqͥo

Expanded text:
re speciem amicos beati Job dire speciem amicos beati Job diauctoritate reprehendunt. De quo stulto protinus subdit- Filii ejus stulti sunt omnes qui perfidiae illius praedicatione generantur. Qui scilicet a salute longe sunt, qui etsi temporaliter vitam sine afflictione percipiunt, aeterna gravius ultione feriuntur. Sicut de eisdem filiis illius dicitur: « Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui circuitis mare et aridam, ut faciatis selytum, et cum fuerit factus, facitis eum filium gehennae 183 duplo quam vos . Sequitur: Et conterentur in porta, et non erit qui eripiat. Quis alius portae nomine, nisi mediator Dei et hominum debet intelligi, qui ait: Ego sum ostium, per me si quis introierit, salvabitur ? Filii igitur hujus stulti extra portam proficiunt, et in porta conteruntur, quia pravae Judaeorum soboles ante Mediatoris adventum in legis observatione floruerunt; sed in ipsa Redemptoris nostri praesentia a Divinitatis obsequio,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ suꝑnam sententiam contra
eos dicitur. non estis locuti co
additur. sicut seruus m̃s iob
profecto liquet. quia nͣ om̃i¬
no despicitur: quod ex meli¬
oris comparatione reprobat᷑.
In reprehensionẽ quippe eius.
incaute delabuntur: sed ta
men quia tanti uiri amici st̃:
ex familiaritate illius. mistica
multa didicerunt. Unde sicut
suꝑius dixims. eoꝵ uerbis
etiam paulus utitur: & hec in
assertionis suc adiutorium as¬
sumens. prolata ex ueritate
testatur. Que tamen. ueri¬
tas recte reprehendit: qui a
quamlibet fortis sententia.
contra sc̃m̃ uirum proferri
non debuit. Possunt gͦ mi¬
stice. eliphar uerba pensari:
quib ad beatum iob loqui¬
Stultus quppe uideoꝵ ppłs
extitit: qui ipsam in carne pre¬
sentiam eterne sapientie sp̃uit.
Qui quasi firma radice conuia¬
luit: quia electoꝵ uitam. tem¬
poraliter extinguendo. suꝑa¬
uit. Sed hunc eliphar male¬
dicendo despicit: quia nimi¬
rum om̃s heretici. quoꝵ tene¬

Expanded text:
superna sententia contra superna sententia contra eos dicitur: Non estis locuti coradditur: Sicut servus meus Job, profecto liquet quia non omnino despicitur quod ex melioris comparatione reprobatur. In reprehensione quippe ejus incaute dilabuntur. Sed tmen quia tanti viri amici sunt, ex familiaritate illius mystica multa didicerunt. Unde sicut et superius diximus , eorum verbis etiam Paulus utitur, et haec in assertionis suae adjutorium assumens, prolata ex veritate testatur. Quae tamen veritas recte reprehendit, quia quamlibet fortis sententia contra sanctum virum proferri non debuit. Possunt ergo mystice Eliphaz verba pensari, quibus ad beatum Job loquiStultus quippe Judaeorum populus exstitit, quia ipsam in carne praesentiam aeternae Sapientiae sprevit. Qui quasi firma radice convaluit, quia electorum vitam temporaliter exstinguendo superavit. Sed hunc Eliphaz maledicendo despicit, quia nimirum omnes haeretici, quorum tene
Abbreviated transcription (Latin):
ut supra iam diximus. intra
scãm eccłiam in correctis mo¬
rib positi. quo ꝑ fidem bo¬
ius ureta sunt: eo ꝑ uitam
durius premunt. Quia enĩ
quasi fideles uitare neqͤunt.
a fidelib: tanto deterius. qͣn¬
to & interius tolerantur. A¬
mici uͦ illius qui quasi ad cõ¬
solandum ueniunt. sed ad u̾¬
ba aspere inuec̾tionis exce¬
dunt. hereticoꝵ speciem te¬
nent ÷ qui cum contra bo¬
nos dm defendere nitunt᷑.
latius dicta. nunc breuiter
studui ex mistica designatio¬
ne succingere: ut lector m̃s
ex ipsa hac replicatione. me¬
minerit me in hoc oꝑe. spiri¬
tali intellectui deseruires: &
tamen cum utilitatis tisus
postulat: subtiliter quoq
studeo hystorie uerba dis¬
cutere. Cum uͦ nescesse est
simul utrumq complector:
ut spiritales fructus allego¬
ria germinet: quos tamen
ex radice hẏstorie. ueritas pro¬
ducit. Amicos uͦ beati iob.
quos hereticoꝵ tenere spectẽ
diximus. in dictis suis neq̃qͣm
ꝑ omĩa reprobamus: qͥa dum

Expanded text:
intra sanctam Ecclesiam incorrectis moribus positi, quo per fidem bonis juxta sunt, eo per vitam durius premunt. Quia enim quasi fideles vitari nequeunt, a fidelibus tanto deterius, quanto et interius tolerantur. Amici vero illius, qui quasi ad consolandum veniunt, sed ad verba asperae invectionis excedunt, haereticorum speciem tenent, qui cum contra bonos Deum defendere nituntur, latius dicta, nunc breviter studui ex mystica designatione succingere, ut lector meus ex ipsa hac replicatione meminerit me in hoc opere spiritali intellectui deservire. Et tamen cum utilitatis usus postulat, subtiliter quoque 182 studeo historiae verba discutere. Cum vero necesse est, simul utrumque complector, ut spiritales fructus allegoria germinet, quos tamen ex radice historiae veritas producit. Amicos vero beati Job, quos haereticorum tenere speciem diximus, in diper omnia reprobamus, quia dum
Abbreviated transcription (Latin):
de maiestatis sue. sedebitis
suꝑ duodecim sedes: uidican¬
tes duodecim tͥbus israhel.
Tunc merentes dñs sospi¬
tate erigit: quia hi qͥ eius
desiderus accensi prospera
fugiunt. aduersa patiunt᷑.
cruciatus ꝑsequentium to¬
lerant. seꝙ̃ ipsi ꝑ lamenta
castigant: tanto sublimi
orem tunc sospitatem re¬
cipiunt: quanto nunc a
cunctis mundi gaudus.
deuote moriuntur. Hinc
dicitur. Cor quod nouit
amaritudinem anime sue:
in gaudio eius non miscebit᷑
extraneus. Humana etenim
mens. amaritudinem anime
sue scit: cum eterne patrie
desideriis accensa. ꝑegrina¬
tionis sue penam flendo cog¬
noscit. Sed in eius gaudio
extraneus non miscebitur:
quia qui nunc amerore cõ¬
punctionis alienus est: te̾
particeps ad letitiam conso¬
lationis non est. Hinc est
quod in eugłio ueritas di¬
cit. Amen amen dico uob.
quia plorabitis & flebitis uos:
mundus autem gaudebit:
uos autem contristabimi

Expanded text:
e, sedebitis et vos super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . Tunc moerentes Dominus sospitate erigit, quia hi qui, ejus desideriis accensi, prospera fugiunt, adversa patiuntur, cruciatus persequentium tolerant, seque ipsi per lamenta castigant, tanto suorem tunc sospitatem recipiunt, quanto nunc a cunctis mundi gaudiis devoti moriuntur. Hinc dicitur: Cor, quod novit amaritudinem animae suae, in gaudio illius non miscebitur extraneus . Humana etenim mens amaritudinem animae suae scit, cum, aeternae patriae desideriis accensa, peregrinationis suae poenam flendo cognoscit; sed in ejus gaudio extraneus non miscebitur, quia qui nunc a moerore compunctionis alienus est, tunc particeps ad laetitiam consolationis non est. Hinc est quod in Evangelio Veritas dicit: Amen amen dico vobis, quid plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaudebit; vos autem contristabimi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuersis cogitationib sem¬
ꝑ inuigłant: s plerumq
eis suꝑna dispositio obui¬
at. Et quamuis prauita¬
tem consilii. nec frac̾ti adu̾¬
sitatib corrigant: ne tam̃
contra bonos preualeant.
eoꝵ uires refrenat. Quos
contra miro iudicio agit᷑.
ut effec̾tu quidem praui o¬
ꝑis careant: & tamen iuste
sententie iudicis. reos consci¬
entia addicat. Quod ergo
mala cogitant: quid ipsi fa¬
ciant ostendunt. Quod
unt: hi contra quos cogi¬
tauerant. defendunt᷑. Un
de adhuc subditur. Qui

Expanded text:
is cogitationibus semper invigilant, sed plerumque eis superna dispensatio obviat; et quamvis pravitatem consilii nec fracti adversitatibus corrigant, ne tamen contra bonos praevaleant, eorum vires refrenat. Quos contra miro judicio agitur, ut effectu quidem pravi operis careant, et tamen justae sententiae judicis reos conscientiae addicat. Quod ergo mala cogitant, quid ipsi faciant ostendunt; quod unt, hi contra quos cogitaverant, defenduntur. Unde et adhuc