comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
indignantis esse quis dubitet:
quia ei mater de defectu carnalis
poculi suggerebat: quia uenerat
totius orbis gentib nouũ salutis
ȩternȩ calicem propinare. Quod
enim ait. nondum uenit hora mȩ.
illam nimirũ głosissimam passi¬
onis suȩ horam. acq illud redẽp¬
tionis nĩe uinũ. qͦd uitȩ om̃iũ pro¬
ficeret. ꝓmittebat. Nam qͥd pete¬
xp̃c parabat gaudii sempiterni.
Nec tamen piguit beatissimum
dñm: clum magna ueniunt. par¬
t ideo uenerabilis maria. ue
re ut mater dñi. in spũ futu¬
ra prenoscens. ac dñicam preuidens
uoluntatem: sollicite ministros am¬
monuit dicens. Quodcũq dixe¬
rit uobis facite. Sciebat profecto
mater sc̃a obuirgationem illã dñi
filiiq sui. ñ irascentis offensam pre¬
tendere: sed miserantis portare my¬
aperiens maiestatem: expectantib
ait ministris. Implete hydrias aqͦ
Nec mora: obsequium suũ obedi¬
ens minister exhibuit. Se ecce re¬

Expanded text:
indignantis esse quis dubitet? indignantis esse quis dubitet? mere ei mater de defectu carnalis poculi suggerebat, qui venerat totius orbis gentibus novum salutis aeternae calicem propinare. Quod enim ait, Nondum venit hora mea; illam nimirum gloriosissimam passionis suae horam, aut illud redemptionis nostrae vinum, quod vitae omnium proficeret, promittebat. Nam quod pete quod Christus parabat, gaudii sempiterni. Nec tamen piguit benignissimum Dominum, dum magna veniunt, par; ideo venerabilis Maria et re ut mater Domini in spiritu futura praenoscens, ac dominicam praevidens voluntatem, sollicite ministros admonuit, dicens: Quodcunque dixerit vobis facite. Sciebat profecto mater sancta objurgationem illam Domini filiique sui non irascentis offensam praetendere, sed miserationis portare myaperiens majestatem, exspectantibus ait ministris: Implete 69 hydrias aqua. Nec mora obsequium suum obediens minister exhibuit: et ecce re
Abbreviated transcription (Latin):
tia deserta ipso comitante deo. ce¬
lum pasceret. petra potaret. Sed
iam ad illud precipuũ xp̃i mira¬
culum ueniamꝰ: quo pro documen¬
to deitatis suȩ aquas uertit u ui¬
num. Inuitatus itaq ut legitur
dñs ꝑrexit ad nuptias: sed ut dig¬
naretur hoc uirginis filius. nr̃e eru¬
dicionis est ratio. ut hoc docti exem¬
plo. legitimarũ illum nuptiarum
non negemus actorem. Die & nta.
dei filus: ut quas dudum
potestate consticuit. nunc presencia
suȩ benedictionis sc̃ĩficet. Uadit ad
nuptias ueteris insticuti: nouamsͥ
ꝑpetuȩ uirginitatis sponsam. gen¬
tium de conuersione facturus.
Uadit ad nuptias: quem nuptiȩ
ñ crearunt. Uadit ad nuptias: non
uciq ut conuiuiis delectetur. s ut
mirabilib innocescat. Uadit ad
nuptias: ñ sumpturus pocula. sed
cdaturus. Nan cum defecisset nup¬
tiantib uinum: ait illi beatissima
maria. Uinum ñ habent. Cui
uelut indignans respondit dicens.
Qͥ a michi & tibi est mulier: Non¬

Expanded text:
tia deserta, ipso comitante Deo, coetia deserta, ipso comitante Deo, coelum pasceret, petra potaret. Sed jam ad illud praecipuum Christi miraculum veniamus, quo pro documento deitatis suae aquas vertit in vinum. Invitatus itaque, ut legitur, Dominus perrexit ad nuptias; sed, ut dignaretur hoc virginis filius, nostrae eruditionis est ratio: ut, hoc docti exemplo, legitimarum illum nuptiarum non negemus auctorem. Vadit Dei Filius, ut, quas dudum potestate constituit, tunc praesentiae suae benedictione sanctificet. Vadit ad nuptias veteris instituti, novam sibi perpetuae virginitatis sponsam gentium de conversatione facturus. Vadit ad nuptias, quem nuptiae non crearunt. Vadit ad nuptias, non utique ut conviviis delectetur, sed ut mirabilius innotescat. Vadit ad nuptias, non sumpturus 68 pocula, sed daturus; nam cum defecisset nuptiantibus vinum, ait illi beatissima Maria: Vinum non habent. Cui velut indignans respondit Jesus: Quid mihi et tibi est, mulier
Abbreviated transcription (Latin):
amagis suis adorari puerũ. quem
uo torquebatur languore. cũ
pariter eius & cunas in terris
despiceret: & stellam miraret᷑ in celoᷤ
Unigenitus autem altissimi. sic hu¬
militer ingressus est in mundũ: ut
indubitanter diuinitatis suȩ differ¬
iet mnditia. Natus enim de fenima
est: sed natus ex uirgine. Latebat
in presepi. sed in sydere rutilabat.
ut hominem illum deumq ẽẽ & itr¬
rena mater. et signum celeste mon¬
straret. Quib uero ractiis. quanco¬
ue lumine. illam dñi stellam. anti¬
qua credinus tunc incer astra ful¬
sisse: Quantũ in splendore preces¬
sit. quȩ tantũ preibat in munere:
que uelut quidam totuis orbis ocu¬
lus. caligritis mundi ueterem no
rendum regem regum. una chalde¬
os stella ꝑtioxit: uidaicum uero po¬
pulum ad ebeclientiam deisir nec
ignea quondam potuit columpna
stella fulgoris. nec parturiens uir¬
gocompulerit: qui nec tunc qͥdem
deo credidere suo. cum illos ꝑ aren¬

Expanded text:
a magis suis adorari puerum, quem a magis suis adorari puerum, quem uo torqueba tur languore, cum pariter ejus et cunas in terris despiceret, et stellam miraretur in coelo? Unigenitus autem Altissimi sic humiliter ingressus est mundum, ut indubitata divinitatis suae deferret indicia; natus enim de femina est, sed natus ex virgine; jacebat in praesepi, sed in sidere rutilabat, ut hominem illum, Deumque esse et terrena mater, et signum coeleste monstraret. Quibus vero radiis, quantove lumine illam Domini stellam antiqua credimus tunc inter astra fulsisse? Quantum in splendore praecessit, quae tantum praeibat in munere; quae velut quidam totius orbis oculus caligantis mundi veterem 67 rendum Regem regum una Chaldaeos stella pertraxit; Judaicum vero populum ad obedientiam Dei sui, nec ignea quondam potuit columna stella fulgoris, nec parturiens virgo compulerit; qui nec tunc quidem Deo credidere suo, cum illos per aren
Abbreviated transcription (Latin):
uno acta die mysteria pre¬
bilis trinitatis archanum. uno dei
sub nomine conficemur. Per hȩc gͥ
teret: ut dum temptator. uerbum
patris om̃ipotentis ñ deprehendit
in carne. om̃s ubiq qui in dei fillo
uerbũ & carnem crederent saluai¬
rentur. Ee quidem uidebat diabo¬
lus uifantem pannis obsicum: sea
ignorabat ipsum ẽẽ. qui remotis in¬
micio tenebris. mundũ luce uestiet
Uidebat eum mortalis matris ube¬
ra suggentem: sed nesciebat ipsũ
esse. qui esurientem hebreum popła
angłico fecit pane uelut celesti laqͥ
pinguescere. Uidebat paruulum
angustis in cunabulis quiescentan
sed uidere ñ poterat ipsum ẽẽ quoꝗ
ñ capit mundus. Quanto gͥ imina¬
cus in hac xp̃i humilitate ꝑ inega
distractus stupore nutabat: cum ꝑ
chaldeos precipuos utiq tyranni¬
dissuȩ ministros. nouũ uideret in¬
fantulum. uelut noui imꝑii regem
regiis munerib honorari: Aut qͦmi
ñ stuperet: cum curbatus aspiceret

Expanded text:
uno acta in die mysteria praeuno acta in die mysteria praebilis Trinitatis arcanum uno Dei sub nomine confitemur. Per haec ergteret: ut, dum tentator Verbum Patris omnipotentis non deprehendit in carne, omnes ubique, qui in Dei Filio Verbum et carnem crederent, salvarentur. Et quidem videbat diabolus infantem pannis obsitum; sed ignorabat ipsum esse qui, remotis initio tenebris, mundum luce vestivit. Videbat eum mortalis matris ubera sugentem; sed nesciebat ipsum esse qui esurientem Hebraeum populum angelico fecit pane, veluti coelesti lacte, pinguescere. Videbat parvulum angustis in cunabulis quiescentem; sed videre non poterat ipsum esse quem non capit mundus. Quanto igitur inimicus in hac Christi humilitate, per incerta distractus stupore nutabat, cum per Chaldaeos, praecipuos utique tyrannidis suae ministros, novum videret infantulum, velut novi imperii regem regiis muneribus honorari? Aut quomodo non stuperet, cum turbatus inspiceret
Abbreviated transcription (Latin):
mulciplici nobis est festiuitate letan¬
dum. ferunt enim hadie. xp̃m
libus adoratum. uel inuitatum ad
nuptias aquas in uina uertisse: uel
suscepto ab iohanne baptismate con¬
secrasse fluenta iordanis. suum q
simul purificasse baptistam. Sed
quid potissimun presenti hoc fac¬
tum sit ctie: nouerit ipse qui fecit.
Uos tamen credere nec cdubitare de¬
bemus: quicqͥd illud est. factũ esse
pro nobis. Nam qͦd eum fulgentio¬
ris stellȩ radiis incitati adorauere
chaldei: deum uerũ gentib spes
cdata est adorandi. Quod aquȩ no¬
uosunt ordine in uina mutatȩ: no¬
ui nobispoculi prelibatum est sa¬
cramentũ. Qͦd autẽ baptiat᷑ est
agnus dei: regenerantis baptisiu
salutare nobis est munus declicatũ.
Oportet itaq nos fr̃s ob honorem
saluatoris nr̃i cuius natiuitatem
cdebita nuper cũ exultatione trans¬
egimus: om̃i cum deuotione etiam
hunc diem uirtutũ eius. celebrare
t quam recte. tria hȩc nobis¬

Expanded text:
multiplici nobis est festivitate laetanmultiplici nobis est festivitate laetandum. Ferunt enim hodie Christtibus adoratum, vel invitatum ad nuptias aquas in vina vertisse, vel suscepto a Joanne baptismate consecrasse fluenta Jordanis, suumque simul purificasse Baptistam. Sed quid potissimum hoc factum sit die noverit ipse qui fecit; nos tamen credere nec dubitare debemus, quidquid illud est, factum esse pro nobis. Nam quod eum fulgentioris stellae radiis incitati adoravere Chaldaei, Deum verum gentibus spes data est adorandi. Quod aquae novo sint ordine in vina mutatae, novi nobis poculi praelibatum est sacramentum. Quod autem baptizatus est Agnus Dei, regenerantis baptismi salutare nobis munus est dedicatum. Oportet itaque nos, fratres, ad honorem Salvatoris nostri, cujus nativitatem debita nuper cum exsultatione transegimus, omni cum devotione etiam hunc virtutum ejus celebrare t quam recte tria haec nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce enim chaldeus cui neq annun¬
tiatum de xp̃o fuerat. neq audie¬
rat: & uidit stellam xp̃i. et aidesse
eum credidit in stella. Adorant itaq
magi dñm. & offerunt munera:
esse scd̾m deum: dñm et scd̃m homi-¬
nem. mystico sermone declarat.
Qͦd enim ds est: creator ẽ mundi.
Quod homo ẽ: redemptor ẽ mundi.
Quomͦ ergo ñ priuilegio utriusq
substantiȩ dñs est om̃iũ xp̃c: qui sibi
uniuersa. aut creatione aut redemp¬
tione subegit: Afferte inqͥt dño
głam ce honorem. Honoris aigo est
km̃i. qͦd offerunt genciles munera:
głs. qͦd adorant. Muuera chaldei
offerunt: & adorant. Unum ab il¬
lis defertur ut regi: aliud exhibet᷑
uit deo. hi itaq adorato xp̃o oblaciꝰ¬
q munerib: ꝑ aliam ut lectum ẽ
uiam reuersi sunt in regionem su¬
am. Rectessime ꝑ aliam uiam rede¬
unt: ne cruentus herodes qͥ mortẽ
parabat infanti. itinere magorũ
dilectissimi celebritate. sicut rela¬
tu pacernȩ tradicionis instruimur.

Expanded text:
ecce enim Chaldaeus, cui neque annuntiatum de Christo fuerat neque audierat, et vidit stellam Christi, et adesse eum intellexit in stella. Adorant itaque magi Dominum, et offerunt munera, esse secundum Deum, Dominum et secundum hominem mystico sermone declarat; quod enim Deus est, creator est mundi. Quod homo est, redemptor est mundi. Quomodo ergo non privilegio 75 utriusque substantiae Dominus est omnium Christus, qui sibi universa aut creatione, aut redemptione subegit? Afferte, inquit, Domino gloriam et honorem . Honoris ergo est, carissimi, quod offerunt gentiles munera; gloriae, quod adorant: munera Chaldaei offerunt, et adorant. Unum ab illis defertur ut regi, aliud exhibetur ut Deo. Hi itaque; adorato Christo oblatisque muneribus, per aliam, ut lectum est, viam reversi sunt in regionem suam. Rectissime per aliam viam redeunt, ne cruentus Herodes, 76 qui mortem parabat infanti, itinere magorum dilectissimi, celebritate, sicut relatu paternae traditionis instruimur,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m breui interuallo temꝑis. post
sollempnitatent natiuitatis xp̃i
festiuitas declarationis eius illipe
De quem in illo die uirgo peꝑit. uͥ
hoc mundus agnouit. Uerbũ enl
caro factum. sic susceptionis nĩȩ
temperauit ex ordia: ut iħe natus
& credentib manifestus. & ꝑsequa¬
tib ẽẽt occultus. Iam tunc gͦ celii
enarrauerunt głam dei. & in os¬
nem terram sonus ueritatis exuu.
quando & pastoribuf exercituss
angłorum. saluatoris editi anno¬
tiator apparuit. & magos acd eun
adorandum preuia. stella ꝑdixi
ut a solis ortu usq ad oceasum.
riregis generatio choruscaret &
rerum fidem & regna orientis ꝑ
magos discerent. & romanumits

Expanded text:
i intervallo temporis post solemnitatem nativitatis Christi, festivitas declarationis ejus illuxit; et quem in illo die virgo peperit, in hoc mundus agnovit. Verbum enim caro factum sic susceptionis nostrae temperavit exordia, ut natus Jesus, et credentibus manifestus, et persequentibus esset occultus. Jam tunc ergo coeli enarraverunt gloriam Dei , et in omnem terram sonus veritatis exivit , quando et pastoribus exercitus angelorum Salvatoris editi annuntiator apparuit , et magos ad eum adorandum praevia stella perduxit : ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum
Abbreviated transcription (Latin):
mus serui cui dauid erit stabilita
coram dño: quia tu dñe exercituũ
d̾s isrł. reuelasti aurem serui tui di¬
cens. domuni edificabo tibi. Propt̃ ea.
inuenit seruus tuus cor suum: ut o¬
raret te oratione hac. Nunc gͦ dñe
ds tu esds̃: & uerba tua erunt uera.
Loquutus es enim ad seruũ tuũ bo¬
na hȩc. Incipe gͥ & benedic domui
serui tui. ut sit in sempiternũ coram
te: quia tu dñe ds̃ loquutꝰ es. & bene¬
dictione tua benedicetur domus
serui tui in sempiternũ. Te .Uͥi.¬
actum ẽ autẽ post hȩc: ꝑcussit

Expanded text:
mus servi tui David erit stabilita coram Domino quia tu Domine exercituum Deus Israhel revelasti aurem servi tui dicens domum aedificabo tibi propterea invenit servus tuus cor suum ut oraret te oratione hac nunc ergo Domine Deus tu es Deus et verba tua erunt vera locutus es enim ad servum tuum bona haec incipe igitur et benedic domui servi tui ut sit in sempiternum coram te quia tu Domine Deus locutus es et benedictione tua benedicetur domus servi tui in sempiternum factum est autem post haec percussit
Abbreviated transcription (Latin):
Quis ego sum dñe ds̃ & que domꝰ mea:
quia adduxisti me usq huc: Sed&
hoc parum uisum ẽ in conspectu tuo
dñe ds̃: nisi loquereris etiam de domo
serui tui in longinquũ. Ita est enim
& scdm cor tiũ fecisti oĩa magnalia he.
ita ut notum faceres seruo tuo. Iccuto
magnificatus es dñe ds̃: quia ñ est si¬
milis tui. neq est ds̃ extra te in om̃ib
lum. & poneret sibi nom̃. faceretq
eis magnalia & horribilia suꝑ terrã
a facie populi tui quẽ redemisti tibi
ex egypto gencem & deum eiꝰ: & firma¬
sti tibi populũ tuũ isrł in popłm sem¬
piternũ: & tudñe factus es in deum:

Expanded text:
Quis ego sum, Domine Deus, et que domus mea, quia adduxisti me hucusque? Sed et hoc parum visum est in conspectu tuo, Domine Deus, nisi loquereris etiam de domo servi tui in longinquum. Ista est enim et secundum cor tuum fecisti omnia magnalia haec ita ut notum faceres servo tuo idcirco magnificatus es Domine Deus quia non est similis tui neque est deus extra te in omnibuslum et poneret sibi nomen faceretque eis magnalia et horribilia super terram a facie populi tui quem redemisti tibi ex Aegypto gentem et deum eius et firmasti tibi populum tuum Israhel in populum sempiternum et tu Domine factus es eis in Deum
Abbreviated transcription (Latin):
tuis: suscitabo semen tuũ post te. qͦd
egrediet᷑ de utero tuo: & firmabo reg-¬
num eiꝰ. Ipse edificabit domũ nomi¬
ni meo: & stabiliam thronũ regni eiꝰ
usq in sempiternũ. Ego ero illi in¬
si inique aliquid gesserit: arguam
eum in uirga uirorũ. & in plagis fili¬

Expanded text:
us: Suscitabo semen tuum post te, quod egredietur de utero tuo, & firmabo regnum ejus. 13. Ipse aedificabit domum nomini meo, & stabiliam thronum regni ejus usque in sempiternum. Et ne dubisi inique aliquid gesserit, arguam eum in uirga uirorum. Tametsi di
Abbreviated transcription (Latin):
aut fur. aut maledicus: aut alieno¬
runi appetitor. Si autẽ ut xp̃ianus
ñ erubescat. głificet autẽ deum in
isto nomine: qm̃ tempꝰ est ut incipi¬
at iudicium de domo dei. Si autem
pͥmum a nob̾: quis finis eorũ qui ñ
c rediderunt dei euangłio: E si iustꝰ
uix saluabitur: impius. e peccator
taq & hi qui patiuntur scd̃m uolun¬
tatem dei: fideli creatori cõmendant
animas suas in benefactis. Seniores
ergo qui in uob̾ sunt obsecro conse¬
nior ꝙ testis. xp̃i passionum. qui &
euis iuȩ in futuro reuelanda est głȩ
cõmunicator. pascite qui est in uobis
gregem dei. ꝓuidentes ñ coacto. sed
sppntanee scđ̾m deumneq turpiᷤ¬
iucri gita. s uolitarie neꝙ̃ ut do¬
minantes in cderis: sed forma facti
gregi ex animo. & cum apparuerit
princeps pastorũ: ꝑcipietis ĩmartes¬
cibilem głȩ coronã. Similiter ado¬
lescentes: subditi estoce seniorib.
Om̃s au tẽ inuicem humilitacẽ insi¬
nuate: quia ds̃ suꝑbis resistit. hu

Expanded text:
ut fur aut maledicus aut alienorum appetitor: si autem ut Christianus, non erubescat, glorificet autem deum in isto nomine. quoniam tempus ut incipiat iudicium de domo dei. si autem primum a nobis, qui finis eorum qui non credunt dei euangelio? et si iustus uix saluabitur, impius et peccator et . hi qui patiuntur secundum uoluntatem dei, fideli creatori commendant animas suas in benefactis. Seniores ergo qui in uobis sunt obsecro consenior et testis Christi passionum, qui et eius quae in futuro reuelanda est gloriae communicator, pascite qui est in uobis gregem dei, prouidentes spontaneesecundumdeum, neque turpilucri gratia, sed uoluntarie, neque ut dominantes in cleris, sed forma facti gregi et ex animo, ut, cum apparuerit princeps pastorum, percipiatis mmarcescibilem gloriae coronalescentes, subditi estote senioribus. Omnes autem invicem humilitatem insinuate; quia Deus superbis resistit, hu
Abbreviated transcription (Latin):
apellari. ney ab eis efferri in mun¬
dum: sco ab erellentiori quadam
uaiori ꝙꝓ natuta. Inae signancet
eungłista addidit dicens. Ee uoca¬
tum est nomen eius iħc: qͦd uocatũ
fuerat ab angło ancequã conciꝑet᷑¬
in utero. Sermo bi Ambrosii ep̃i: de cir¬

Expanded text:
pellari, neque ab eis efferri in mundum, sed ab excellentiori quadam majorique natura. Unde signanter evangelista addidit dicens: Et vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatum fuerat ab angelo antequam in utero
Abbreviated transcription (Latin):
est xp̃c. peccato mortuns est
non quia peccauerit. neq enimpo¬
catum fecit. nec inuentus ẽ dolis
m ore euis: s mortuus est ut nos qͥ
mortui sumus illo moriente pecca¬
tis. nequaquã peccato & uitiis uiue¬
remus. Unde scribitur. Si cõmortui
cõmortui sumus tunc illo morien¬
te. & consurreximꝰ resurgenti: sic
cum eo circũcisi sumꝰ. et post circũ¬
cisionem sollempni purgatione
mundati. Unde nequaquã iam
indigemꝰ cdrcũcisione cartiali. E
ut scias propter nos illum fuisse cir¬
cumcisum: audi paulum manife¬
stissume predicancem. In quo habi
tat om̃is plenitudo diuinicatis corꝑa¬
liter: & estis in illo repleti. qui est ca¬
put om̃is principatus & pocestatis.
in quo & cucũcisi estis circũcisione
sine manib. in expoliatione corꝑis
carnis. in circũcisione xp̃i. consepul¬
tiei in baptismate. in quo & conre¬
surreximus ꝑ fidem oꝑationis dei
qui suscicauit eum a mortis. Et
mors igitur & resurrectio. & circũ¬

Expanded text:
us, pro peccato mortuus est. Non quia ipse peccaverit, neque enim peccatum fecit, nec inventus est dolus in ore ejus; sed mortuus est, ut nos qui mortui sumus, illo moriente peccatis, nequaquam peccato et vitiis viveremus . Unde scribitur: Sicut icommortui sumus tunc illo moriente, et consurreximus resurgenti: sic cum eo circumcisi sumus, et post circumcisionem solemni purgatione mundati. Unde non jam indigemus circumcisione carnali. Et ut scias propter nos fuisse illum circumcisum, audi Paulum manifestissime praedicantem. In quo habitat, inquit, omnis plenitudo divinitatis corporaliter, et estis in illo repleti, qui est caput omnis principatus et potestatis, in quo et circumcisi estis circumcisione sine manibus in exspoliatione corporis carnis, in circumcisione Christi, consepulti ei in baptismate, in quo et consurreximus per fidem operationis Dei, qui suscitavit eum a mortuis . Et mors igitur, et resurrectio, et circum
Abbreviated transcription (Latin):
bitur filius dei. Non enim uirilis
coitus. nuluȩ uirginalis secreta re¬
serauit: sed immaculatum semen
inuiolabili utero sp̃s sc̃s infudit.
Solus enim ꝑ om̃ia ex natis de fe
gia corruptelȩ. immaculati partus
nouitate ñ senserit: & celi maiestate
depulerit. Namsi literam sequam̃:
quomͦ sc̃s om̃is masculus. cũ multos
sceleracissimos fuisse ñ lateat: Nũqͥd
quos ob helys preces ultor celestis ui¬
iuriȩ ignis absumpsit: Sed ille sc̃s
ꝑ quem figuram futuri mysterii pia
legis diuinȩ ꝓrecepta signabant:
eo quod solus sc̃ȩ eccłȩ uirginis. ad
generandos popłos dei. immaculatȩ
fecunditatis aperiret genitaltisecre¬
tum. Hic gͦ solus: aꝑuit sibimuluã.
Nec mirum. Quienim dixerat ad
propħam. priusquã te formarem
urutero noui te. & in uulua. matris
scĩstealii te: qui ergo uuluã scificauit
alienam. ut nasceretur propħa. hic
est qui aperuit matris suȩ uuluam
ut unmaculatus exiret.r Besai¬

Expanded text:
bitur filius dei. non enim uirilis bitur filius dei. non enim uirilis coitus uuluae uirginalis secreta reserauit, sed inmaculatum semen inuiolabili utero spiritus sanctus infudit; solus enim per omnia ex natis de femgia corruptelae inmaculati partus nouitate non senserit et caelesti maiestate depulerit. nam si litteram sequamur, quomodo sanctus omnis masculus, cum multos sceleratissimos fuisse non lateat? numquid quos ad Heliae preces ultor caelestis iniuriae ignis absumsit? sed ille sanctus, per quem figuram futuri mysterii pia legis diuinae praescripta signabant, eo quod solus sanctae ecclesiae uirginis ad generandos populos dei inmaculatae fecunditatis aperiret genitale secretum. hic ergo solus aperuit sibi uuluam. nec mirum; qui enim dixerat ad prophetam: priusquam te formarem in utero, noui te et in uulua matris sanctificaui te, qui ergo uuluam sanctificauit alienam, ut nasceretur propheta, hic est qui aperuit matris suae uuluam, ut inmaculatus exiret. E
Abbreviated transcription (Latin):
ircuiciditur itaq puer.
Quis ille puer: nisi ille de quo scrip¬
tum ẽ. puernatus est nobis. filius
datus est nobis: factus est enim sub
lege: ut eos qui sub lege erant lucri
dicerem: nisi in ysaiȩ cõmentis ante
dixissem. Circuincisus enim uiciis.
dñico dignus iudicabit᷑ obtutu:
quia oculi dñi suꝑ iustos. Uidesom¬
nem legis ueteris seriem: fuisse typũ
futim. Nam & cucuncisio: purga¬
tionem significat delictorũ. Sed q̃m
prona quadam cupiditate peccandi.
humanȩ carnis &e mentis fragilitas
in extricabilib uitiis implicatur:
eo ꝑ octauum circũcisionis diem̃.
culpȩ totius futura purgatio. resur¬
rectionis prefigurabatur ȩtate.
hoc est enim illud: quia om̃e mascu¬
linum adaꝑiens uuluam. sc̃m dño
uocabitur. Uerbis enim legis ꝓmit¬
tebatur uirginis partus: & uere sc̃s
quia ĩ maculatus. Deniq ipsum ẽe
qui lege signetur in eodem modo.
ab angło repetita uerba declarant:
quia qͦd nascetur inquit sc̃m uoca¬

Expanded text:
ircumciditur itaque puer. quis ille puer nisi ille de quo dictum est: puer natus est nobis, filius datus est nobis? factus est enim sub lege, ut eos qui sub lege essent lucridicerem, nisi in Esaiae conmentis ante dixissem; circumcisus enim uitiis dominico dignus iudicabatur optutu, quia oculi domini super iustos. uides omnem legis ueteris seriem fuisse typum futuri — nam et circumcisio purgationem significat delictorum — sed quoniam prona quadam cupiditate peccandi humanae carnis et mentis fragilitas inextricabilibus uitiis inplicatur, eo per octauum circumcisionis diem culpae totius futura purgatio resurrectionis praefigurabatur aetate. hoc est enim illud: quia omne masculum adaperiens uuluam sanctum domino uocabitur; uerbis enim legis promittebatur uirginis partus. et uere sanctus, quia inmaculatus. denique ipsum esse qui lege signetur in eundem modum ab angelo repetita uerba declarant: quia quod nascetur inquit sanctum uoca
Abbreviated transcription (Latin):
conficenti. quia ter eum negauerat.
ei tertio pascendas suas oues cõmisit:
ac demnde quia pro earuidem oui¬
ui. id est animarũ fidelium. cura
pastorali usq ad martyrium crucis
esꝰ t ꝑuenturus intimauit dicens.
Amen amen dico tibi. cũ esses iunior.
cingebas te & ambulabas ubi uole¬
bas. cũ autt̃ senueris extendes manꝰ

Expanded text:
confitenti, quia ter eum negaverat, confitenti, quia ter eum negaverat, ei tertio pascendas suas oves commisit: ac deinde quia pro earumdem ovium, id est, animarum fidelium cura pastorali usque ad martyrium crucis esset perventurus, intimavit dicens: Amen amen dico tibi, cum esses junior, cingebas te, et ambulabas ubi volebas: cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
Lectio sci euangłii que nobis¬
modo lecta est fr̃s mei. tanto maio¬
ri anohis intentione. cdebet ꝑsingu¬
ia uerba pensari: quanto magna
gr̃ȩ. suꝑnȩ dulcedine tota redul¬
dat. Cõmendat enim nobis be¬
atissimus euangłista & apłs iohal
nei priuilegium amoris precipius.
quo ceteris amplius meruit hono¬
rari a dño. Cõmendat testimoniũ
eir igłicȩ descriptionis: qd̃ ueritate
diuina subnixum. nullus fideliũ
dubitare ꝑmittitur. Cõmendat pla¬
çidam suȩ carnis absolutionem:
quã dño specialiter se uisitante ꝑce¬
pit. Sedut ꝑfectȩ lectionis huiꝰ prin¬
cipia considerare ualeamꝰ: libet su¬
periora parumꝑ attendere. Appa¬
ruit dñs post resurre. t ionẽ discipłis
septem. inter quos erant petrꝰ & io
nocte laborantib. & stans in lutore.
copiosa rece eorũ piscium multicu¬
dine repleuit. mox q egressos ad
terrã inuitauit ad praudiũ. & inter
prandendum. tercio pe crũ anse ama-¬
ret incerrogauit. ac tercio amorem

Expanded text:
Lectio sancti Evangelii quae nobis lecta est, fratres mei, tanto majori a nobis intentione debet per singula verba pensari, quanta magna gratiae supernae dulcedine tota redundat. Commendat enim nobis beatissimus evangelista et apostolus Joannes privilegium amoris praecipui, quo caeteris amplius meruit honorari a Domino: commendat testimonium evangelicae descriptionis, quod veritate divina subnixum nullus fidelium dubitare permittitur: commendat placidam suae carnis absolutionem, quam Domino specialiter se visitante percepit. Sed ut perfectae lectionis hujus principia considerare valeamus, libet superiora parumper attendere. Apparuit Dominus post resurrectionem discipulis septem, inter quos erat Petrus et nocte laborantibus, et stans in littore copiosa rete eorum piscium multitudine implevit, moxque egressos ad terram invitavit ad prandium, et inter prandendum tertio Petrum an se amaret, interrogavit; ac tertio amorem
Abbreviated transcription (Latin):
tenuit. Nam sicut nostis in capite.
sui libri deificum illud ac singulare
ponit ex ordium: in pͥncipio inqui¬
ens erat uerbũ. & uerbum erat apud
deum. & d̾̃s erat uerbum. Ecce a¬
quila dei adceli uerticem sublimi¬
ter euolat: sed ad escam carnis ne¬
cesse est. ut pressis alis aliquando
& paulopost quid subdat audice.
E uerbum inquit caro factum ĩ:
& habicauit in nobis. Hanc itaqͥ
diuersitatem humanitatis acq di-¬
uinitatis. unitȩ sibunet acq incon¬
fuse: sponsa de sponso dicit in can¬
ticis. Uenter inquit eburneus: di¬
stinctus saphyris. In membris nãq
humani corꝑis. uix aliqͥd uentre
fragilius siue tenerius inuenitur:
ideoq ꝑ uentrem recte fragilitas
in xp̃o assumptȩ humanitatis ac¬
cipitur. Euur autẽ os est elephau¬
tĩ: qd̃ udelicet animal ferunt esse
suscepta redemptoris humanitas.
ab om̃i peccatorũ contagio. casta
prorsus & inuiolata ꝑmansit. Si¬
quidem peccatũ non fecit: nec do¬

Expanded text:
tenuit. Nam, sicut nostis, in capite tenuit. Nam, sicut nostis, in capite sui libri deificum illud ac singulare ponit exordium: «In principio, inquiens, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum .» Ecce aquila Dei ad coeli verticem sublimiter evolat, sed ad escam carnis necesse est ut repressis alis aliquando et paulo post quid subdat, audite: «Et Verbum, 337 inquit, caro factum est, et habitavit in nobis .» Hanc itaque diversitatem humanitatis atque divinitatis unitae sibimet atque inconfusae sponsa de sponso dicit in Canticis: «Venter, inquit, ejus eburneus, distinctus sapphiris .» In membris nempe humani corporis vix aliquid ventre fragilius, sive tenerius invenitur, ideoque per ventrem recte fragilitas in Christo assumptae humanitatis accipitur; ebur autem os est elephantis, quod videlicet animal fertur esse suscepta Redemptoris humanitas ab omni peccatorum contagio casta prorsus et inviolata permansit. Siquidem peccatum non fecit, nec do
Abbreviated transcription (Latin):
rat. modo quȩ sunt diuinitatis. qua¬
dam subluium acsubtilium uerbo¬
rum maiestate depromat: tantaq
locutionis arte uerborũ ium temꝑat.
ac librati moderaminis sobrietate dis¬
pensat. ut nee cdiuuiitatis archana.
uulgari. nec ea quȩ fidei nĩȩ necessa¬
ria sunt. patiatur abscondi. Proui¬
de dum historiȩ uerba contexit: ue¬
luc ꝑ tenuissimas rimas. diuinitatis
fulgorem. ad oculos hominũ cho¬
ruscare ꝑmictit. Sicq dum tenuis¬
simo lucis ȩternȩ radio. oculus men¬
tis nr̃ȩ ꝑstringicur: ad indagandũ
mox illud inaccessibile sũmȩ ueri¬
tatis lumen ꝑspicatius aꝑitur. lc .ui.¬
uia uero beatus iohannes.
alternato suȩ narrationis
ordine. modo diuinitatem xp̃i sub¬
luniter intonat. mͦ quȩ humauita¬
tis sunt. plane quodammͦ atde hu¬
militer asseuerat: sicut in ipso euan¬
gelii sui pͥncipio cepit. ita seriatim
usq ad finem hunc eundem modũ.
ꝑ omnem suȩ discretionis articulũ

Expanded text:
rat, modo quae sunt divinitatis quarat, modo quae sunt divinitatis quadam sublimium ac subtilium verborum majestate depromat. Tantaque locutionis arte verborum vim temperat ac librati moderaminis sobrietate dispensat ut nec divinitatis arcana vulgari, nec ea quae fidei nostrae necessaria sunt patiatur abscondi. Proinde dum historiae verba contexit, velut per tenuissimas rimas divinitatis fulgorem ad oculos hominum coruscare permittit, sicque dum tenuissimo lucis aeternae radio, oculus mentis nostrae perstringitur, ad indagandum mox illud inaccessibile summae veritatis lumen perspicacius aperitur. Quia vero beatus Joannes alternato suae narrationis ordine, modo divinitatem Christi subtiliter intonat, modo quae humanitatis sunt plane quodammodo atque humiliter asseverat, sicut ipse in Evangelii sui principio coepit, ita seriatim usque ad finem hunc eumdem modum per omnem suae descriptionis articulum
Abbreviated transcription (Latin):
iohanni uicem suam. ad cele¬
brandum diuinitatis suç mẏsterium
delegauit: quem ad custodiendam
uenerabilem matrem. ꝑpetuam uide¬
licet uirginem. quasi alterũ filium
suo loco supposuit. Mulier inquit ec¬
ce filius tiuis: ad discipulũ autẽ. ecce
mater tua. Dignum quippe fuerat:
ut cui potissimum cõmisit celestia.
cõmiteret & terrena. & quia mectia¬
tor dei & hominũ. ex duabus naturis.
diuina iudelicet & humana consistit.
utriusq naturȩ fidelis minister existe¬
ret. qui &e diuinitatis sacramenta con¬
scriberet. & beatȩ genitrici. perpetuȩ
custodiȩ ac sedulitatis suȩ ministeriũ
exhiberet. Cuius utriusq excellentis¬
simi uidelicet sacramenti. quodam¬
modo ministrũ se ẽẽ testatur: cum
ꝑ omnem euangłici textus sui seriem.
sic stili modum temperat. & quadam
uicissitudine mysticȩ uarietatis al¬
ternat. ut modo humana pronunti¬
et. modo diuina reuelet. modo quȩ
humanitatis sunt historialicer infe¬

Expanded text:
Joanni vicem suam ad declJoanni vicem suam ad declarandum divinitatis suae mysterium delegavit, quem et ad custodiendam venerabilem matrem suam, perpetuam videlicet Virginem, quasi alterum filium sui loco supposuit: «Mulier, inquiens, ecce filius tuus;» ad discipulum autem: «Ecce mater tua .» Dignum quippe fuerat ut cui potissimum commisit coelestia committeret et terrena. Et quia Mediator Dei et hominum ex duabus naturis, divina videlicet et humana consistit uutriusque naturae fidelis minister existeret, qui et divinitatis sacramenta conscriberet, et beatae Genitrici perpetuae custodiae ac sedulitatis suae ministerium exhiberet. Cujus utriusque, excellentissimi videlicet sacramenti, quodammodo ministrum se esse testatur, cum per omnem evangelici textus sui seriem, sic styli modum temperet et quadam vicissitudine mysticae varietatis alternat ut modo humana pronuntiet, modo divina revelet, modo quae humanitatis sunt historialiter inse
Abbreviated transcription (Latin):
gauit. immo supra fontem ꝑhennis
uite recubuit. ut & ipse semꝑ manan¬
& eadem nobis postmodũ. prefixo
certi temꝑis articulo propinaret:
magnus uidelicet paradisi fluunns.
qui ex principali sui foncis origine
pfluens. ac uberiori celestium caris.¬
matum unundatione ꝓcedens. squa¬
lentia deserta humanarũ mencium
irrigat. de ad proferenta bonorum
oꝑum. tanquã nonari segetum ger¬
mina. uberrima fertilitate fecundat.
& non inmerito tam profunda. tam
suꝑeminens reuelatio dertatis uirgi¬
ni debebatir: ut qui carnis sibunet
amputauit illecebras. felici cõmer¬
tio. pro carnali duicectine. celestium.
epularum delitiis frueretur. Aatan¬
tum scilicet gĩȩ prouectus ẽ priuile¬
gium: ut omnem traus gretiens cre:¬
aturam. illuc aciementisatrmn¬
eret. quo non piopħa. non patri¬
reha. uĩ deniꝙ quisq ab ipso nun¬
li primortio cognoscatur in carne
positus aspirasse. Lc..¬
ec mirum si redemptor nr̃ beato

Expanded text:
gavit, imo supra fontem perennis gavit, imo supra fontem perennis vitae recubuit, ut et ipse tunc semper manan eadem nobis postmodum praefixo certi temporis articulo propinaret. Magnus videlicet paradisi fluvius, qui ex 336 principali sui fontis origine profluens ac uberiori coelestium charismatum inundatione procedens, squalentia deserta humanarum mentium irrigat, et ad proferenda bonorum operum tanquam novarum frugum germina uberrima fertilitate fecundat. Et non immerito tam profunda, tam supereminens revelatio deitatis Virgini debebatur ut qui carnis sibimet amputavit illecebras, felici commercio, pro carnali dulcedine, coelestium epularum divitiis frueretur. Ad tantum scilicet gratiae provectus est privilegium ut omnem transgrediens creaturam, illuc acie mentis attingeret, quo non propheta, non patriarcha, non denique quisquam ab ipso mundi primordio cognoscatur in carne positus aspirasse. ec mirum si Redemptor noster beato
Abbreviated transcription (Latin):
manitatis xp̃i primordia. cursum
consũmationem q ꝑ nosceret. mira¬
cula etiã quȩ in homine gessit ad¬
disceret: sicq paulatim ad compit¬
hendendũ diuinitatis occulqȩ my¬
sterium. sius uegetata pͥrouectibus
aspiraret. Quappt̾ duumi fuit cau¬
sa consilii. ut ceceri euangłiste qui
in describenda saluatoris humani¬
tate uersati sunt. longeprecedereit.
iohannes uero cum homines tanqũ
primo lactentes. firmiora iam in nu
ueritatis uestigia figerent. eos ad con¬
ancdeniq suꝑeminentem di
iitus illustrata mente concepit: q̃
in sacroscõ mysticȩ cenȩ conuiusss
supra pectus recubuit redemptoris.
D quia in pectt re iħu. sunt om̃s thes¬
auri sapientiȩ & scientiȩ abscondi¬
ti: ex illo celesti gazofilacio sũmã
traxit. unde nr̃ȩ pauꝑtatis in opiã.
copiosa liberalitate ditauit. Ex il¬
lo inquam nobis exario. diuiciarũ
copias acculit. & in cõmunem totius
mundi salutem. bene prodigus ero¬

Expanded text:
humanitatis primordia cursum humanitatis primordia cursum consummationemque pernosceret, miracula etiam, quae in hominem gessit, addisceret sicque paulatim ad comprehendendum divinitatis occultae mysterium suis vegetata provectibus aspiraret. Quapropter divini fuit causa consilii ut caeteri Evangelistae, qui in describenda Salvatoris humanitate versati sunt, longe praecederent; Joannes vero, cum homines tanquam primo lactantes firmiora jam in via veritatis vestigia figerent, eos ad condeanc denique supereminentem divdivinitus illustrata mente concepit, cum in sacrosancto mysticae coenae convivio supra pectus recubuit Redemptoris . Et quia in pectore Jesu sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, ex illo coelesti gazophylacio summam traxit, unde nostrae paupertatis inopiam copiosa liberalitate ditavit. Ex illo, inquam, nobis aerario divitiarum copias attulit, et in communem totius mundi salutem bene prodigus ero
Abbreviated transcription (Latin):
illo ambulabant. Uiũelicet ñ de tur¬
ba. ñ quilibet imperiti: sed ipsi etiã
discipłi nequiuerunt caꝑe uerba
mysterii. Quid ergo isti facerent au¬
te solem: qui cecati sunt ad lucernã:
Quomͦ thonitrui sustineant sonũ.
qui clangentis tubȩ pondus ferre ne¬
queunt: immo qui suppressȩ ac tem¬
peratȩ humanȩ uocis exilitate sur
redempcor noster dilectũ sibi
speciali prerogatua discipłm. ad
declarandam suȩ diuinitatis essen¬
tiam. quoddam quasi organũ fecit.
atq ut hic suppleret. quod ad tem¬
pus ipse dñs dispensatiue suppresse¬
rat. sibimet uicarium dereliquit:
quatinꝰ expleto passionis ac resurre¬
ctionis ascensionis q mysterio. post
tredecim fere annorũ lustra. cum
ad capescendam ueritatem. habe¬
rent mentis obtutum. hic coessenti
tum dicens. In pͥncipio erat uerbũ.
& uerbum erat apud deum: & ds̃
erat uerbum. Humanȩ quippe imbe¬
cillitatis ordo poscebat. ut prius hu

Expanded text:
illo non ambulabant » videlicet non de turillo non ambulabant » videlicet non de turba; non quilibet imperiti, sed ipsi etiam discipuli nequierunt capere verbum mysterii. Quid ergo isti facerent ante solem, qui caecati sunt ad lucernam? Quomodo tonitrui sustineant sonitum, qui clangentis tubae pondus ferre nequeunt, imo qui suppressae ac temperatae humanae vocis exilitate surdescunt. Redemptor noster dilectum sibi speciali praerogativa discipulum, ad declarandam suae divinitatis essentiam quoddam quasi organum fecit, atque ut hic suppleret quod ad tempus ipse Dominus dispensative suppresserat, sibimet vicarium dereliquit, quatenus expleto passionis, ac resurrectionis ascensionisque mysterio, post tredecim fere annorum lustra, cum ad capessendam veritatem haberent mentis obtutum, hic coessentiatum, dicens: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum .» Humanae quippe imbecillitatis ordo poscebat ut prius Christi
Abbreviated transcription (Latin):
celestis consilii dispensatio: quam
ꝓfunda diuinȩ sapientiȩ est altitudo.
Descendit ads adhominem: uc occul¬
tam hominib itinotescent dcitatem.
d humanȩ mortalitatis Le .ii.¬
exire dignatus est publicũ:
ut nobis ȩternitatis suȩ reuelaret
archanum. Sed si mox ut ineuan¬
głice doctrinȩ cepit uerba ꝓrumpe¬
re. ac nouȩ gr̃ȩ mysteria. rudibus
adhuc imperitorũ cordib aperire.
statim diuinitatis suȩ panderet sa¬
cramentum: cuiꝰ queso ferret audi¬
tus. cuiꝰ unquã caperet incellectus:
Namut de diuinitate nunc tactam.
cum dñs diceret. quia nisi mandu¬
caueritis carnem filii hominis. & bi¬
beritis eius sanguinem. ñ habebitis
uitam in uobis. & qui manducat me
ipie uiust propt̾ me: ꝓtinus asꝑnati
sunt uerbum. & exhorruere dicentes.
Durus est hic sermo: quis pocest eum
audire: Deinde scriptura subun¬
xit. Ex hoc inquit discipulorum.
multi abierunt retro: & iam ñ cum

Expanded text:
coelestis consilii dispensatio! O quam coelestis consilii dispensatio! O quam profundam divinae sapientiae est altitudo! Descendit Deus ad hominem, ut occultam hominibus patefaceret Deitatem. Ad 335 humanae mortalitatis exire dignatus est publicum, ut nobis aeternitatis suae revelaret arcanum. Sed si mox, ut in evangelicae doctrinae coepit verba prorumpere, ac novae gratiae mysteria rudibus adhuc imperitorum cordibus aperire, statim divinitatis suae panderet sacramentum, cujus quaeso ferret auditus, cujus unquam caperet intellectus? Nam ut de divinitate nunc taceam, cum Dominus diceret: «Quia nisi manducaveritis carnem filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis: et, qui manducat me, ipse vivet propter me ;» protinus aspernati sunt verbum, et exhorruere dicentes: «Durus est hic sermo: quis potest eum audire?» Deinde Scriptura subjungit: «Ex hoc, inquit, multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam cum
Abbreviated transcription (Latin):
leticiȩ gaudia geminan¬
tur: quia recenti adhuc natiuitate
ꝯdñica. beati iohannis occurrit sollẽp¬
nitas gloriosa. Hodie discipulus
quem diligebat iħs. dilectoris sui
amplexib stringitur. societate per¬
fruitur: & quod uiderat. qd̾ audie¬
rat. qͦd manib attrectauerat de uer¬
bo uitȩ. tanto iam liquidius. quan¬
to sublimius contemplatur. Hodie
scilicet illa mirabilis aquila. quam
& olim ihezechiel eminere ceteris
quatuor animalib uidit. & ipse io¬
hannes siuitiet ita ut loquar propħa
factus. uolantem in mystica uisione
conspexit: ad unicam angłorũ et
hominũ escam. pennis librata subli¬
mium meritorũ. feliater euolauit.
Licet enim ubicumq fuerit corpus
illic necessario congregentur & aqui¬
lȩ: sed iste tanto familiarius ad uice
pabulum. corruptionis uinculis iam
solutus accedit. quanto &e in carne
adhuc positus. in psum ȩternisolis
orbem. hoc est in diuinȩ substantiş
claritatem. ractios purificatȩ mentis
infixit. Oquam miranda suꝑ nos

Expanded text:
laetitiae gaudia geminantur, quia recenti adhuc nativitate Dominica, B. Joannis occurrit solemnitas gloriosa. Hodie discipulus, quem diligebat Jesus, dilectoris sui amplexibus stringitur, societate perfruitur, et quod viderat, quod audierat, quod manibus attrectaverat de verbo vitae, tanto jam liquidus quanto sublimius contemplatur . Hodie scilicet illa mirabilis aquila quam et olim Ezechiel eminere caeteris quatuor animalibus vidit , et ipse Joannes suimet, ut ita loquar, propheta factus, volantem in mystica visione conspexit, ad unicam angelorum et hominum escam, pennis librata sublimium meritorum feliciter evolavit. Licet enim ubicunque fuerit corpus, illic necessario congregentur et aquilae ; iste tamen tanto familiarius ad vitae pabulum, corruptionis vinculis jam solutus accedit, quanto et in carne adhuc positus in ipsum aeterni solis orbem, hoc est, in divinae substantiae claritatem, radios purificatae mentis infixit. O quam miranda super nos
Abbreviated transcription (Latin):
sui tradidit mysteria celebranda.
discipłs ille quem diligebat supra
pectus recubuerit. & cũ dixiset eis.
amen amen dico uobis. quia unus ex
uob̾ tradet me. responderit ille disci¬
pulus innuente petro ut in terrogartt
& dicerec ei. dñe quis est. Ait dñs.
Ille est inquit: cui ego intinctũ pais

Expanded text:
sui tradidit mysteria celebranda; sui tradidit mysteria celebranda; discipulus ille, quem diligebat, super pectus ejus recubuerit; et cum dixisset eis: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me, responderit ille discipulus, innuente Petro ut interrogaret, et dixerit ei: Domine, quis est? Ait Dominus: Ille est, inquit, cui ego intinctum panem
Abbreviated transcription (Latin):
unum: quẽ specialis prerogatiua casti¬
tatis. ampliori dilectione fecerat dig¬
num. Om̃s quippe se diligere probat
quib ante passionem loquit᷑. sicut
duexit me pater ꝙ ego duexiuos. ma¬
nete in dilectione mea: sed hunc pre
om̃ib diligit. qui uirgo electus ab ip¬
so. uugo in euum ꝑmansit. Tracdunit
namq historiȩ qd̃ eum de nuptiis uo
lentem nubere uocauerit: & propt̾ ea
quẽ a carnali uoluptate retraxerat.
potiore sui amoris dulcedine donaue¬
rit. Deniq huic moriturus in cruce
macrem suam cõmendauit. ut uirgi¬
nem uirgo seruaret: & ipso post mortẽ
ac resurrectionem celos ascendente.
ñ dcesset eius genitrici filius. culꝰ casta
uita castis eius tueretur obsequiis.
dñe quis ẽ qui tradet te. Hoc quonͦt
gestum sit. suꝑiora huiꝰ eungłii loca
plenius ostendunt: quia udelicet i
cena quã ultimam ante passionem cũ
discipłis saluator habuit. in qua corĩ
pedes lauit. eis ꝙ corꝑis ac sanguiis

Expanded text:
unum, quem specialis praerogativa castiunum, quem specialis praerogativa castitatis ampliori dilectione fecerat dignum. Omnes quippe se diligere probat, quibus ante passionem loquitur: Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos. Manete in dilectione mea . Sed hunc prae omnibus diligit qui, virgo electus ab ipso, virgo in aevum permansit. Tradunt namque historiae qlentem nubere vocaverit; et propterea, quem a carnali voluptate retraxerat, potiore sui amoris dulcedine donait. Denique huic moriturus in cruce matrem suam commendavit, ut virginem virgo servaret, et ipso post mortem ac resurrectionem in coelos ascendente, non deesset ejus genitrici filius, cujus casta vita castis ejus tueretur obsequiis. Domine, quis est qui tradet te? Hoc quomodo gestum sit, superiora hujus Evangelii loca plenius ostendunt: quia videlicet in coena, quam ultimam ante passionem cum discipulis Salvator habuit, in qua eorum pedes lavit, eisque corporis et sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
id est patiendo me imitare: surrexit
de loco conuiuii. & abire iam cepit.
Secutus est autẽ petrus eum etiã in¬
cessu pedum: cupiens implere quod
audiuit. sequere me. Sequutꝰ ẽ autẽ¬
& ille discipulus: quẽ diligebat iħc.
Neq enum arcendum se a consectatu
xp̃i putabat: qui ñ minore se gr̃a di-¬
lectionis axp̃o complexũ nouerat.
Neq incredibile ẽ ideo utrumq disci¬
pulum. corꝑali gressu uestigia dñi se
cutum: quia necdum incellexerant
quid significauerit. in eo qd̃ petrum
sequi precepit.
otum autem noui ur̃ȩ fraterni¬
tati: quis sit ille discipłs quem
diligebat iħc. Iohannes uidelicet ipse¬
est. cuiꝰ hodic natalitia festa celebramꝰ
qui hoc scripsit eungłum: atti ideo
suam ꝑsonam maliit indiciis rerum
accidentiũ. quã propͥo designare uoca¬
bule. Diligebat autẽ eum iħc. ñ excep¬
tis cet̾is singulariter solum. sed pre.
ceteris quos diligebat familiarius

Expanded text:
id est, 646 crucem patiendo me imitare, surrexit id est, 646 crucem patiendo me imitare, surrexit de loco convivii et abire jam coepit. Secutus est autem Petrus etiam incessu pedum, cupiens implere quod audivit: Sequere me; secutus et ille discipulus, quem diligebat Jesus: neque enim arcendum se a consectatu Christi putabat, qui non minore se gratia dilectionis a Christo complexum noverat. Neque incredibile est ideo utrumque discipulum corporali gressu vestigia Dcutum, quia necdum intellexerat quid significaverit in eo quod Petrum sequi praecepit. Notum autem novi vestrae fraternitati qui sit ille discipulus quem diligebat Jesus, Joannes videlicet ipse, cujus hodie natalitia festa celebramus, qui hoc scripsit Evangelium, atque ideo suam personam maluit indiciis rerum accidentium, quam proprio designare vocabulo. Diligebat autem eum Jesus non exceptis caeteris singulariter solum, sed prae caeteris quos diligebat familiarius
Abbreviated transcription (Latin):
nartyrio coronandus. incinctione
alcerius qđ iunciendus a ꝑsecutoret
ductu quoñ uellet. qeł tormenta
passionis contra uoluntatem esset pas¬
surus humanȩ fragilitatis. Sed ne
grauis forte uideretur petro predicta
a dño passio crucis. hanc suo confe¬
stim lenire curauit exemplo: ut cru¬
ciatum martyrii eo leuius ferret. qͦ
se meminisset. similem suo redemp
ficaturus ẽet deum: ꝓtinus adiungit
qd̃ in huius capite lectionis audiuimꝰ.
& dicit ei. Sequere me. Acsi aꝑte dicat.
Quia ipse pruis pro tua redemptio¬
ne. crucis supplicium subire ñ timui.
cur tu ꝓ mei confessione nominis.
crucem pati formidas: qui eo glorio¬
siore martyrii palma clarificaberis.
quo in hac promerenda magistri
iter sequeris: Iatn uero ab eungłista
ñ subditur quid post hȩc dicta dñs
& discipuli fecerint: sed ex eo tamen
innuitur qͦd subiungit. Conuersus
petrus: iudit illum discipulũ quẽ
diligebat iħc sequentem. Patet nãq
quia cum dixisset petro sequere me.

Expanded text:
nctione alterius, quod vinciendus a persecutore; in ductu quo non vellet, quod tormenta passionis contra voluntatem esset passurus humanae fragilitatis. Sed ne gravis forte videretur Petro praedicta a Domino passio crucis, hanc suo confestim lenire curavit exemplo, ut cruciatum martyrii eo lenius  Al., levius ferret, quo se meminisset similem suo Redemptficaturus esset Deum, protinus adjungit quod in hujus capite lectionis audivimus. Et dicit ei: SQuia ipse prius pro tua redemptione crucis supplicium subire non timui, quid tu pro mei confessione nominis crucem pati formides, qui eo gloriosiore martyrii palma glorificaberis, quo in hac promerenda magistri iter sequeris? Jam vero ab evangelista non subditur quid post haec dicta Dominus et discipuli fecerint; sed ex eo tamen innuitur, quod subjungit: Conversus Petrus, vidit illum discipulum, quem diligebat Jesus, sequentem. Patet namque quia cum dixisset Petro: Sequere me,