comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stat. Obsecro uos excutiatis fatiga.¬
tionẽ. aderit ille qui uob̃ usq ad hanc
horã uires dedit. Paulo ante dixerat
tanꝗ indicens nob ut audistis uecti¬
gal quoddã laudis suȩ. immola dõ
sacrificiũ laudis & redde altissimo
p̃ces tuas. Postea autẽ. peccatori aut̃
dicit ds̃. ut qͥd tii enarras iusticias
meas. & assumis testam̃tũ meũ pos
tuũ. Tanꝗ diceret ei. Nichil tibi
ꝓdest qđ laudas. ego indixi laudis
sacrificiũ illis qͥ bene uiuunt. eis
enĩ ꝓdest qđ laudant Tu autẽ
si laudas: nichil tͥ ꝓdest. Ut quid
me laudas: Non. ẽ. speciosa laus in
ore peccatoris. Postea concludit quasi
ad utrunq. & arguens malos qͥ obli¬
uiscunt᷑ dm̃ ait. Intelligite hȩc qͥ
obliuiscimini dm̃. nequãndo rapiat
laudis glorificabit me. Quomͦ sa¬
crificiũ laudis glorificabit meꝰ
Certe nichil ꝓdẽst malis sacrificiũ
laudis qͥ assumunt testam̃tũ tuũ
ꝑos suũ. & faciant dãnanda quȩ

Expanded text:
stat: obsecro vos ut excutiatis fatigastat: obsecro vos ut excutiatis fatigationem; aderit ille qui vobis usque ad hanc horam vires dedit. Paulo ante dixerat, tanquam indicens nobis, ut audistis, vectigal quoddam laudis suae: Immola Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo preces tuas. Postea autem: Peccatori autem dixit Deus, Utquid tu enarras justitias meas, et assumis Testamentum meum per os tuum? Tanquam diceret ei, Nihil tibi prodest quod laudas: ego indixi laudis sacrificium illis qui bene vivunt; eis enim prodest quod laudant: tu autem si laudas, nihil tibi prodest; utquid me laudas? Non est speciosa laus in ore peccatoris . Postea concludit quasi ad utrumque, et arguens malos qui obliviscuntur Deum ait: Intelligite haec qui obliviscimini Deum, nequando rapiat laudis glorificabit me. Quomodo sacrificium laudis glorificabit me? Certe nihil prodest malis sacrificium laudis, quia assumunt Testamentum tuum per os suum, et faciunt damnanda quae
Abbreviated transcription (Latin):
facere dñs. tollete atergo tuo ubi te
uidere ñ uis dissimulans a factis tu¬
is. & constitue te ante te. Ascende tri¬
bunal m̃tis tuȩ. esto tͥ iudex. torque¬
at te timor. erũ pat confessio. & dic¬
dõ tuo. Qm̃ iniquitatẽ meã ego
agnosco. & delictũ meũ ante me. ẽ.
ne tu ipse postea dõ iudice fias ante
autẽ hȩc qͥ obliuĩ scimini dm̃. Uidete
qͥa clamat: & ñ tacet cũ parcit. Obli¬
tus eras dm̃ ñ cogitabas de uita tua
mala. Intellige quia oblitus es dm̃.
nequando rapiat sic̃ leo: & ñ sit qͥ
eruat. Quid ẽ. sic̃ leo Sic̃ potens.
sic̃ fortis. sic̃ ille cui resistere nemo¬
potest. Adhoc retulit. ut diceret leo:
onit᷑ enĩ in laude. ponit᷑ in uitupa¬
tione. Dictus .ẽ. leo diabolus. Aduer¬
sarius ur̃ ait tanquã leo rugiens
circũ it quęrens quẽ deuoret. Nunqͥd
qͥa leo ille dictus . ẽ. ꝓpt̃ immanem
fortitudinẽ: Q ubi. ẽ. illud uĩcit
leo de tribu iuda: Intendat paulu¬
lum caritas ur̃a. ad hoc modicũ qđ re-¬

Expanded text:
facere Deus. Tolle te a tergo tuo, ubi te videre non vis dissimulans a factis tuis, et constitue te ante te. Ascende tribunal mentis tuae. Esto tibi judex. Torqueat te timor. EruDeo tuo: Quoniam iniquitatem meam ego agnosco, et delictum meum ante me est ne tu ipse postea a Deo judice fias ante autem haec qui obliviscimini Deum. Videte quia clamat, et non tacet, non parcit. Oblitus eras Dominum, non cogitabas de vita tua mala. Intellige quia oblitus es Dominum. Nequando rapiat sicut leo, et non sit qui eruat. Quid est, sicut leo? Sicut fortis, sicut potens, sicut ille cui nemo resistere potest. Ad hoc retulit, ut diceret leo. Ponitur enim in laude, ponitur et in vituperatione. Dictus est leo diabolus: Adversarius vester, ait, tanquam leo rugiens circumit quaerens quem devoret . Numquid quia ille leo dictus est propter immanem fortitudinem? Et ubi est illud, Vicit leo de tribu Juda ? Intendat paululum Charitas Vestra adhuc modicum quod re
Abbreviated transcription (Latin):
ne: infide uiuo filii dĩ. qͥ me dilexit. &
tradidit se ipsũ ꝓme. Agnoscant gͦ pec¬
catores. qͥa ñ opus esset medicus. sĩ sani
imitant᷑ publicanũ illũ dicentẽ. dnẽ
ꝓpicius esto mͥ peccatori: ostendunt
uulnera. implorant medicũ. Et qͥa ñ sẽ
laudant. sed rep̾hendunt sẽ. ut qͥ głat᷑
aduentꝰ xp̃i. qͥa idõ uenit ut peccatores
suo głantes sic arguit idẽ apłs. ut eos
diceret ad gram ñ ꝑtinere: qͥ meritis
& oꝑib suis mercedẽ deberi arbitra¬
bant᷑. Qui uͦ ad grãm sẽ scit ꝑtinere
grã. Si grã uocat᷑: gratis dat᷑ Sigratis
datur: nulla merita tua p̾cesser̃ ut
det᷑. Nã si p̃cesser̃ merita tua: merces
ñ impitatur scđm grãm. sed scđm de¬
bitũ. Si gͦ dicis pͣcessisse merita tua:
te uis laudare. ñ dm̃. idõ ñ agnoscis
ad merita tua. uĩde illa mala fuisse.
ut ñ tͥ deberet᷑ nifi suppliciũ ñ prę¬
miũ. Et cũ uideris qͥd tibi ꝑ meritũ
debeat᷑: agnoscis qͥd ꝑ grãm donet᷑.

Expanded text:
n fide vivo Filii Dei, qui me dilexit et tradidit semetipsum pro me . Agnoscant ergo peccatores, quia non opus esset medicus, si sani imitantur Publicanum illum dicentem, Domine, propitius esto mihi peccatori: ostendunt vulnera, implorant medicum; et quia non se laudant, sed reprehendunt se, ut qui gloriaadventus Christi, quia ideo venit ut peccatores suo gloriantes, sic arguit idem Apostolus, ut eos diceret ad gratiam non pertinere, qui meritis et operibus suis mercedem deberi arbitrabantur . Qui ergo ad gratiam se scit pertineregratia. Si gratia vocatur, gratis datur; si gratis datur, nulla merita tua praecesserunt ut detur. Nam si praecesserunt merita tua, merces non imputatur secundum gratiam, sed secundum debitum . Si ergo dicis praecessisse merita tua, te vis laudari, non Deum: ideo non agnoscis ad merita tua, vide illa mala fuisse, ut non tibi deberetur nisi supplicium, non praemium. Et cum videris quid tibi per meritum debeatur, agnoscis
Abbreviated transcription (Latin):
apocalipsin. Duodecies duodena milia
fortasse sicut ibi intelligit᷑. ex solo
popło iudeoꝵ futura st̃ Attendite
martyrũ numerositatẽ: Sola in
ꝓrimo quȩ dicit᷑ massa candida
plus habet. quã centũ quinquaginta
tres martyres. Postremo septẽ illa
milia de quib respondet᷑ heliȩ. re¬
liqui mͥ septẽ milia uiroꝵs qͥ ñ cur¬
uauer̃ genua ante haal: longe istũ
pisciũ numerũ suꝑant. Centũ gͦ
quinquaginta tres pisces. ñ tantũ
numerũ scõꝵ significant: sed uniuer¬
sũ scõꝵ & iustors̃ numerũ. Certã causã
tanto numero significat scriptura: ut
om̃s intelligantur in illiscentũ quin¬
quaginta trib ꝑtinentes ad resurrecti¬
onẽ uitȩ ȩt̃nȩ : Et enĩ lex habet decẽ
p̾cepta. sp̃s autẽ grẽ ꝑ quã sola lex im
pletur: septi formis legitꝰ᷑. Discutien¬
dus gͦ numerus. qͥd sibi uelint decẽ
& sep̃tẽ. Decẽ inpͣceptis: septẽ in grã¬

Expanded text:
Apocalypsim: duodecies duodena millia Apocalypsim: duodecies duodena millia fortasse, sicut ibi intelligitur, ex solo populo Judaeorum futura sunt . Attendite martyrum numerositatem: sola in proximo quae dicitur Massa candida, plus habet quam centum quinquaginta tres martyres. Postremo septem illa millia de quibus respondetur Eliae, Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal , longe istum piscium numerum superant. Centum ergo quinquaginta tres pisces non tantum numerum sanctorum significat; sed universum sanctorum et justorum numerum certa causa tanto numero significat Scriptura, ut omnes intelligantur in illis centum quinquaginta tribus pertinentes ad resurrectionem vitae aeternae. Etenim Lex habet decem praeceptapletur, septiformis legitur . Discutiendus est ergo numerus, quid sibi velint decem et septem: decem in praeceptis, septem in gra
Abbreviated transcription (Latin):
cũ tã magni essent. aic euangłista:
retia ñ st̃ dirupta. Q enĩ ante passio¬
nẽ iussit mitti retia: ñ dicens index¬
terã partẽ neq in sinistrã. Quia si in
dexterã diceret: solos bonos significa¬
ret. Si insinistrã: solos malos. Ubi aut̃
tacet᷑ dextera & sinistra: mixti capi¬
unt᷑ boni & mali. Capci st̃ autẽ tunc
sic̃ euangłii uerteas attestat᷑ tã multi:
ut retia rũperent᷑. Significabat enĩ
illa captura: hoc tẽpus. Retia rupta.
significat concisiones & conscissuras
hereticoꝵ & scismaticoꝵ. Qđ autẽ
post resurrectionẽ suã dñs fecit: post
resurrectionẽ nr̃am nob futurũ si¬
gnificauit. in illo numero regni
cȩloꝵ ubi nullus erit malus. Propt̾ea
retia in dexterã partẽ missa st̃. dex¬
tros expresser̃. remoti st̃ sinistri. Nun¬
quid tam̃ in istis dextris centũ quin¬
quaginta tres soli iusti erunt. Milia
miliũ scriptura significat. Legite

Expanded text:
cum tam magni essent, ait evangelista, cum tam magni essent, ait evangelista, retia non sunt disrupta . Etenim ante passionem jussit mitti retia, non dicens in dexteram partem neque in sinistram: quia si in dexteram diceret, solos bonos significaret; si in sinistram, solos malos: ubi autem tacetur dextera et sinistra, mixti capiuntur boni et mali. Capti sunt autem tunc, sicut Evangelii veritas attestatur, tam multi ut retia rumperentur . Significabat enim illa captura hoc tempus: retia rupta significabant conscissiones et conscissuras haereticorum et schismaticorum. Quod autem post resurrectionem suam Dominus fecit, post resurrectionem nostram nobis futurum significavit, in illo numero regni coelorum, ubi nullus erit malus. Propterea retia quae in dexteram partem missa sunt, dexteros expresserunt, remotis sinistris. Numquid tamen in illis dextris centum quinquaginta tres soli justi erunt? Millia millium Scriptura significat . Legite
Abbreviated transcription (Latin):
gnificantes. Quinq uirgines amittun¬
tur. quinq excludunt᷑. Ubi libet
intellige uirgines. siue incastitate
atq integritate cordis. ubi debet uir¬
gritate carnis dicatã habent dõ.
inquinario numero intelligit᷑ conti¬
multis uenit corruptio poculos. mul¬
tis paurẽ. multis ꝑ illicitũ olfactũ
multis ꝑ nefariũ gustatũ. multis ꝑ
adulterinũ amplęxũ. Abhis om̃ib
quinq ianuis corruptionis. quicunq
continent. & sic continent ut in sua
conscientia głam habeant. ñ laudẽ ab
hominib expectent: quinq st̃ uirgi¬
nes sapientes habentes oleũ secũ. Cuid
ẽ. oleũ habentes secũ: Gła nr̃a hȩc. ẽ.
testimoniũ conscientiȩ nr̃ȩ. Rursus
ille qͥ apud inferos torquebat᷑: habeo
iudeors sub lege positꝰ: cui moyses le¬
gis lator quinq libros conscripsit.
tẽ dñs post resurrectionẽ iubet mit¬
ti retia in dęxterã partẽ. leuantur
pisces centũ quinquaginta tres. Et

Expanded text:
gnificantes. Quinque virgines admittungnificantes. Quinque virgines admittuntur, quinque excluduntur . Ubilibet intellige virgines: sive in castitate atque integritate cordis, ubi debet virgritatem carnis dicatam habent Deo: in quinario numero intelligitur contimultis venit corruptio per oculos, multmultis per nefarium gustum, multis per adulterinum amplexum: ab his omnibus quinque januis corruptionis quicumque se continent, et sic continent ut in sua conscientia gloriam habeant, non laudem ab hominibus exspectent, quinque sunt virgines sapientes, habentes oleum secum. Quid est, oleum habentes secum? Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Rursus iJudaeorum sub lege positus: quia Moyses legislator quinque libros conscripsit. Item Dominus post resurrectionem jubet mitti retia in dexteram partem, levantur pisces centum quinquaginta tres. Et
Abbreviated transcription (Latin):
bitis sup duodecĩ sedes. iudicantes
duodecĩ tribus isrł: Sed dicit aliqͥs.
Duodecĩ illic apłi considebunt. ñ am¬
plius. Ubi gͦ erit apłs paulus: Nun¬
qͥd inde sep̃aratus erit: Absit ut
hoc dicamꝰ. absit ut hoc uł tacite cogite¬
mus. Quid sigͦ in loco iudȩ. ipse reside.¬
bit. Sed mãnifestauit scriptura di¬
uina. quis in loco iudȩ sit ordinatus.
Mathias enĩ. ẽ. expresse nominatꝰ in acti¬
bus apłoꝵ: ut de illo dubitare ñ
possemꝰ Cadente gͦ iuda impletus. ẽ.
numerus duodenarius. Cũ gͦ ille nu¬
merus duodenarius occupauerit duo¬
decĩ sedes. ñ iudicabit paulus apłs
An forte stans iudicabit: Non . ẽ. ita.
Non faciet hoc ille iusticiȩ retributor:
ñ omĩno stans iudicabit. qui plus om̃ib
illis laborauit. Certe gͦ uel iste unꝰ
paulus apłscogit nos diligentius cogi¬
tare. & ꝑscrutari quare dictȩ st̃ duo¬
decĩ secdes. Inuenimꝰ enĩ & alios nu¬
meros in scripturis. multitudinẽ si¬

Expanded text:
duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel. 9. Sed dicit aliquis: duodecim illic Apostoli consedebunt, non amplius. Ubi ergo erit apostolus Paulus? Numquid inde separatus erit? Absit ut hoc dicamus, absit ut hoc vel tacite cogitemus. Quid si ergo in loco Judae ipse residebit? Sed manifestavit Scriptura divina, quis in Judae loco sit ordinatus: Matthias enim est expresse nominatus in Actibus Apostolorum, ut de illo dubitare non possemus . Cadente ergo Juda, impletus est numerus duodenarius. Cum ergo ille numerus duodenarius occupaverit duodecim sedes, non judicabit Paulus apostolus? An forte stans judicabit? Non ita est: non faciet hoc ille justitiae retributor: non omnino stans judicabit qui plus omnibus illis laboravit . Certe vel iste unus apostolus Paulus cogit nos diligentius cogitare et perscrutari, quare dictae sint duodecim sedes. Invenimus enim et alios numeros in Scripturis multitudinem si
Abbreviated transcription (Latin):
illũ ut audiat. ñ ut ponat pͣdicationẽ.
sed ut assumat oboedientiã. Ut qͥd as
castigo murmuras: quasi quando parco
sim ds tuus: & qͣndo castigo ñ sim ds̃
tuus. Ego qͦs amo arguo & castigo. Tu
uͦ odisti eruditionẽ. & ꝓiecisti sermo¬
nes meos post te. Quȩ dicunt᷑ ꝑ te. pro¬
iecisti post te. Et ꝓiecisti sermones
bas ei. & cũ adulteris portionẽ tuã
ponebas. Ne forte diceres ñ feci furtũ.
ñ feci adulceriũ. Quid: Si placuit tͥ
qͥ fecit: Nonne ipso placito concurri¬
sti: Nonne portione tuã cũ illo qui
fecit laudando posuisti: Hoc. ẽ. enĩ
fr̃s concurrere cũ fure. & ponere cũ
adultero partẽ tuã. Quia & si ñ fa¬
cis & laudas qđ fit: astipulator es
facti. Qm̃ laudat᷑ peccator indeside¬
riis animȩ suȩ. & qͥ iniqua gerit be-¬
nedicit᷑. Non facis mala. laucdas male
facientes. Hoc enĩ paruũ malũ est:
Cũ ad ulteris portionẽ tuã ponebas.

Expanded text:
illum ut audiat: non ut deponat praedicationem, illum ut audiat: non ut deponat praedicationem, sed ut assumat obedientiam. Tu vero utquid asscastigo, murmuras: quasi quando parco, sim Deus tuus; et quando castigo, non sim Deus tuus. Ego quos amo, arguo et castigo . Tu vero odisti eruditionem: et projecisti sermones meos post te. Quae dicuntur per te, projicis post te. Et projecisti sermones bas ei, et cum adulteris portionem tuam ponebas. Ne forte diceres: Non feci furtum, non feci adulterium. Quid, si placuit tibi qui fecit? Nonne ipso placito concurristi? nonne portionem tuam cum illo qui fecit, laudando posuisti? Hoc est enim, fratres, concurrere cum furo, et ponere cum adultero portionem tuam: quia etsi non facis, et laudas quod fit, astipulator es facti; quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit, benedicitur . Non facis mala, laudas mala facientes. Hoc enim parvum malum est? Cum adulteris portionem tuam ponebas.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ pos nr̃m. & pͣdicamꝰ uob eruditionẽ.
Ut qͥd tu: Prohibet gͦ p̾dicatores pecca¬
tores : Et ubi . ẽ. illud. quȩ dicunt facite.
quȩ autẽ faciunt facere nolite: Ubi
.ẽ. illud. siue ueritate siue occasione
xp̃c annunciet᷑: Sed hec dicta st̃ ne
timeant qͥaudiunt a quocunq audiunt:
ñ ut securi sint qͥdicunt bona. & faci¬
unt mala. Modo gͦ fr̃s uos securi estis.
si bona auditis: dm̃ auditis ꝑquẽ libet
audiatis. Sed noluit ds̃ sine correptio¬
ne dimittere illos qͥ dicunt: ne hoc solo
qđ dicunt securi sibi obdormiscant
in malauita. & dicant sibi. Neq enĩ
ꝑdet nos ds̃. ꝑ quors os uoluit tanta
bona dici popło suo. Immo uͦ audi qđ
dicis quicunq dicis. & qͥ uis te audiri
Qualis gͦ ego qui ñ audio quid inme lo¬
quitur. & uolo ut alii audiant qđ ꝑme
loquit᷑ Audiã prior. audiã maxime.
& castigem corpus meũ & seruituti subi¬
ciam. ne forte aliis pdicans ipse reprob
inueniar. Ut qͥd tũ enarras iusticias me

Expanded text:
 nostrum, et praedicamus vobis eruditionem Utquid tu? Prohibet ergo praedicatores peccatores? Et ubi est illud: Quae dicunt facite, quae autem faciunt, facere nolite ? Ubi est illud: Sive veritate sive occasione Christus annuntietur ? Sed haec dicta sunt, ne timeant qui audiunt a quocumque audiant: non ut securi sint qui dicunt bona, et faciunt mala. Modo ergo, fratres, vos securi estis: si bona auditis, Deum auditis, per quemlibet audiatis. Sed noluit Deus sine correptione dimittere illos qui dicunt; ne hoc solo quod dicunt, securi sibi obdormiscant in mala vita, et dicant sibi: Neque enim perdet nos Deus, per quorum os voluit tanta bona dici populo suo. Imo vero audi quod dicis, quicumque dicis; et qui vis te audiri, Qualis ergo ego, qui non audio quod in me loquitur, et volo ut alii audiant quod per me loquitur? Audiam prior, audiam, maximequt castigem corpus meum, et servituti subjiciam, ne forte aliis praedicans, ipse reprobus inveniar . Utquid tu enarras justitias mea
Abbreviated transcription (Latin):
reb. nichil tale dõ offerre cogitetis.
Si habes taurũ pinguẽ: occidẽ paupib.
manducent ipsi carnes tauroꝵ. & si non
bibent sanguinẽ hircorũ. Qđ cũ feceris.
imputahit tͥ ille qͥ dix̃. Si esuriero. ñ
dicã tͥ. Et dicet tͥ. Esuriui. & dedisti mͥ
manducare. Nunqͥd manducabo carnes

Expanded text:
rebus: nihil tale Deo offerre cogitetis. rebus: nihil tale Deo offerre cogitetis. Si habes taurum pinguem, occide pauperibus: manducent ipsi carnes taurorum, etsi non bibent sanguinem hircorum. Quod cum feceris, imputabit tibi ille qui dixit, Si esuriero, non dicam tibi; et dicet tibi, Esurivi, et dedisti mihi manducare . Numq
Abbreviated transcription (Latin):
sitiet. neq laborabit. neq obdormiẽt.
qͥ custodit isrł. Sed ecce scd̾m carna¬
litatẽ tuã loqͦr. qͥa tucũ manduca ueris
famem patieris. Forte putas & dm̃ esu¬
rire ut manducet: & si esurit ñ tibi
dicit. omĩa illũ st̃. unde uult tollit
qđ illi necessariũ. ẽ. Dictast̃ lȩc ad
conuincendũ paruulũ sensũ. ñ qͥa pro¬
fessus. ẽ. ds̃ esuriem suã. Quanquã ꝓpt̃
nos ds̃ ille deoꝵ & esurire dignatus
.ẽ. Uenit esurire & saginare. uenit siti
diuitias suas assum̃do pauptatẽ nr̃am:
qͥa in illo st̃ om̃s thesauri sapientiȩ &
scientiȩ absconditi. Si esuriero ñ dicã
tͥ .nis. ẽ. enĩ orbis t̾rȩ & plenitudo eiꝰ.
N oli gͦ laborare qͥd mͥ des. sine labore
gib tuis cogitas: Nunqͥd manducabo carnes
taurorũ. aut sanguine hircorũ potabo
Audistis qͥd a nob̃ nõn quęrat. qͥd nescio qͥd
nob̾ uult indicere. De talib cogitaba¬
tis. iã auferte cogitationes ur̃as a talib

Expanded text:
neque obdormiet  custodit Israel . Sed ecce secundum carnalitatem tuam loquor: quia tu cum non manducaveris, famem patieris, forte putas et Deum esurire ut manducet. Etsi esurierit, non tibi dicit: omnia ante illum sunt, unde vult tellit quod illi necessarium est. Dicta sunt haec ad convincendum parvulum sensum, non quia professus est Deus esuriem suam. Quanquam propter nos Deus ille deorum et esurire dignatus est. Venit esurire et saginare, venit sitirdivitias suas assumendo paupertatem nostram, quia in illo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Si esuriero, non dicam tibi, Meus est enim orbis terrae et plenitudo ejus. Noli ergo laborare quid mihi des, sine labore gibus tuis adhuc cogitas? Numquid manducabo carnes taurorum, aut sanguinem hircorum potabo? Audistis quid a nobis non quaerat, qui nescio quid nobis vult indicere. Si de talibus cogitabatis, jam auferte cogitationes vestras a talibus
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ille: sed ut ꝑbeneficiũ ꝑueniant
ad eũ. & sint cohȩredes xp̃i. Tanta
enĩ caritas. ẽ. in illo hȩrede. ut uo¬
luerit habere cohȩredes. Quis aut̃
auarus homo uelit habere cohȩre.¬
des: Sed & qͥ inuenit᷑ uelle: diui¬
dit cũ eis hȩreditatẽ. minꝰ habens
ipse diuidens. quã si solus posside¬
ret. Hȩreditas aut̃ in qua cohȩredes
xp̃i sumꝰ. ñ minuit᷑ copia possesso¬
rũ. nec fit angustior numerositate
cohȩredũ: sed tanta. ẽ. multis quan¬
ta paucis. tanta singulis quanta omĩ¬
bus. Uidete inqͥt apłs. qualẽ dilectio¬
nẽ nob dedit ds̃ ut filii dĩ uocem &
simus. & in alio loco. Dilectissimi. filii

Expanded text:
quod ille, sed ut per beneficium perveniant quod ille, sed ut per beneficium perveniant ad eum, et sint cohaeredes Christi. Tanta enim charitas est in illo haerede, ut voluerit habere cohaeredes. Quis hoc avarus homo velit, habere cohaeredes? Sed et qui in venitur velle, dividet cum eis haereditatem, minus habens ipse dividens quam si solus possideret: haereditas autem in qua cohaeredes Christi sumus, non minuitur copia possessorum, nec fit angustior numerositate cohaeredum; sed tanta est multis quanta paucis, tanta singulis quanta omnibus. Videte, inquit apostolus, qualem dilectionem nobis dedit Deus, ut filii Dei vocemur et simus
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ ds̃. Dii gͦ quoꝵ ds̃. ẽ uerus ds:
qui st̃ aut ubi st̃ dicit alius psalmꝰ.
Ds̃ stetit in sẏnagoga deoꝵ. in medio
aut̃ deos discernit: Ad huc ñscimꝰ Ne
forte dii aliqui incęlo congregati st̃.
& in eoꝵ congregatione hoc. ẽ enĩ in
synagoga. stẽtit ds̃ discernere illos.
Uidete in eodẽ psalmo. quib: dicat: Ego
dixi dii estis. & filii excelsi om̃s. uos
aut̃ ut homines moriemini. & sic̃ unꝰ
de principib cadetis. Manifestũ gͦ
qͥa homines dixtt eos. ex grã sua dẽĩfi¬
catos. ñ de substantia suã natos. Ille enĩ
iustificat: qͥ ꝑ se ipsũ ñ ex alio iustꝰ. ẽ
Et ipse deificat᷑: qͥ ꝑse ipsũ ñ alterius
participatione ds̃ est. Qui aut̃ iusti¬
ficat: ipse deificat. qͥa iustificando
filiosdĩ facit. qͥ dedit eis potestatẽ
filios dĩ fieri. Si filii dĩ facti sumꝰ.
& dii facti sumꝰ Sed hoc grã .ẽ. ad op¬
tantis: ñ natura generantis. Unicus
de substantia nascunt᷑. ut hoc sint

Expanded text:
erus Deus, qui sunt, aut ubi sunt? Dicit alius psalmus: Deus stetit in synagoga deorum; in medio autem deos discernit. Adhuc nescimus ne forte dii aliqui in coelo congregati sint, et in eorum congregatione, hoc est enim in synagoga, stetit Deus discernere illos. Videte in eodem psalmo quibus dicat: Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes: vos autem ut homines moriemini, et sicut unus ex principibus cadetis . Manifestum est ergo, quia homines dixit deos, ex gratia sua deificatos, non de substantia sua natos. Ille enim justificat, qui per semetipsum non ex alio justus est; et ille deificat, qui per seipsum non alterius participatione Deus est. Qui autem justificat, ipse deificat, quia justificando, filios Dei facit. Dedit enim eis potestatem filios Dei fieri . Si filii Dei facti sumus, et dii facti sumus: sed hoc gratiae est adoptantis, non naturae generantis. Unicus de substantia ejus nascuntur ut hoc sint
Abbreviated transcription (Latin):
contagionẽ. aut eoꝵ indigentiã pa¬
tiat᷑. Nã tecũ. ẽ. forte colũna uixta
quã stas: & cũ fatigatꝰ fueris incũbis
ineã. Indiges eo qđ tecũ. ẽ: ñ indiget
ds̃ agro qͥcũ illo. ẽ. Cũ illo ager. cum
illo s̃pecies t̾rȩ. cũ illo speciẽs cęli qͥa
Quia & antequã essent om̃ia: ut crea¬
rent᷑ ei nota erant omĩa. Qđ explicat.

Expanded text:
agionem, aut eorum indigentiam patiatur. Nam tecum est forte columna juxta quam stas, et cum fatigatus fueris, incumbis in eam. Indiges eo quod tecum est, non indiget Deus agro qui cum illo est. Cum illo ager, cum illo species terrae, cum illo species coeli, cum Quia et antequam essent omnia, aut crearentur, ei nota erant omnia. 19.
Abbreviated transcription (Latin):
esurientẽ: Et ille. Cũ uniex minimis
meis istis fecistis. mͥ fecistis. Cęlũ t̾rȩ
ostendit minimos suos iã sursũ uoca¬
tos & abhumilitate exaltatos. Cũ uni
ex minimis meis fecistis. mͥ fecistis.
Aduocauit gͦ cȩlũ sursũ & t̾rã discer¬
dens futura tanquã p̾sentia. exhor¬
tat᷑ angłos congregantes. Mittet
fide. facientes oꝑa miscđiȩ : Et enĩ
oꝑa illa. iusticiȩ oꝑa sunt: Habes euan¬
głiũ. Cauete iusticiã ur̃am facere
corã hominib ut uideamini abeis.
Et quasi quȩreret᷑ quã iusticiã. cũ gͦ fa¬
cis elemosinã inqͥt Ergo elemosinas opi
iusticiȩ esse significauit. Ipsos congre¬
gate. iustos eiꝰ congregate. qͥ cõpassi st̃
inopi. Qui intelsexerunt suꝑ egenũ
& paupem. congregate illos: conseruet
eos dñs & uiuificet ẽos. Congregate illi
iustos eiꝰ. qͥdisponunt testam̃tũ eiꝰ suꝑ
sacrificia. Id .ẽ. qͥ cogitant de ꝓmissis
crificia dõ dicenti. miscđiam uolo¬

Expanded text:
esurientem? Et ille: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Coelum terrae ostendit minimos suos jam sursum vocatos, et ab humilitate exaltatos: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Advocabit ergo coelum sursum, et terram discerdens futura, tanquam praesentia, exhortatur angelos congregantes. Mittet fide, facientes opera misericordiae? Etenim opera illa, justitiae opera sunt. Habes Evangelium: Cavete justitiam vestram facere coram hominibus, ut videamini ab eis. Et quasi quaereretur, Quam justitiam? Cum ergo facis eleemosynam, inquit . Ergo eleemosynas opera justitiae esse significavit. Ipsos congregate justos ejus: eos congregate qui compassi sunt inopi, qui intellexerunt super egenum et pauperem: congregate illos, conservet eos Dominus, et vivificet eos . Congregate illi justos ejus: qui disponunt testamentum ejus super sacrificia: id est, qui cogitant de promissis crificia, Deo dicente, Mis
Abbreviated transcription (Latin):
UANT G nobis ualeat sermo
dĩ ad correptionẽ uitȩ nr̃ȩ.
& ad sꝑanda pͣmia eiꝰ poe¬
nasq metuendas: unꝰ quisq in se me-¬
tiatur. & conscientiã suã ante oculos
eiꝰ si ne dolo ponat. nec sibi blandiat᷑
uidetis quia nulli blandit᷑. Et si conso¬
latur nos ꝓmittendo bona sua. & con¬
firmando spem nr̃am: male uiuentib
tam̃ & contẽnentib uerbũ suũ omĩ no¬
ñ parcit. Int̾roget se unꝰquisq cũ
tempus. ẽ: & uideat ubi sit. & aut ꝑse¬
ueret inbono. aut mutet᷑ a malo:
Sic̃ enĩ dicit in hoc psalmo ñ quicunq
homo aut quicunq angłs: sed ds̃ deoꝵ
dñs locutꝰ. ẽ. Loquendo aut̃ qͥd egit:

Expanded text:
uantum nobis valeat sermo Dei ad correctionem vitae nostrae, et ad speranda praemia ejus poenasque metuendas, unusquisque in se metiatur ; et conscientiam suam ante oculos ejus sine dolo ponat, nec sibi blandiaturnus Deus noster videtis quia nulli blanditur: et si consolatur nos promittendo bona sua, et confirmando spem nostram; male viventibus tamen, et contemnentibus verbum suum omnino non parcit. Interroget se unusquisque cum tempus est, et videat ubi sit, et aut perseveret in bono, aut mutetur a malo. Sicut enim dicit in hoc psalmo, non quicumque homo, aut quicumque angelus, sed Deus deorum Dominus locutus est. Loquendo autem quid egit?
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. unde factꝰ. ẽ: Cõpuncti inqͥt corde
dixer̃. Quid faciemꝰ: Tanquã magna
despatione. Illȩtantꝰ.ẽ. quẽ nos occidimꝰ.
nos ubi erimꝰ ÷ & petrus Agite poeniten¬
tiã. & baptiz et᷑ unꝰ quisq ur̃m in no-¬

Expanded text:
est, unde factus est? Compuncti, inquit, corde est, unde factus est? Compuncti, inquit, corde dixerunt: Quid faciemus? Tanquam magna desperatione. Ille tantus est, quem nos occidimus, nos ubi erimus? Et Petrus, Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque vestrum in no
Abbreviated transcription (Latin):
lis esset cũ abeis occideret᷑. quã altus
& excelsus apud dm̃ factꝰ esset. qͥ sp̃u
scõ idiotas impleret. & linguas infan-¬
tiũ faceret disertas: cõpuncti corde
dixer̃. Quid faciemꝰ: Istȩ erant ni¬
miȩ tribulationes quȩ illos inuener̃.
Non enĩ ipsi inuener̃ peccata sua. sed in¬
uenta ieis st̃ cõmemoratione apłoꝵ.
dõ inuener̃ illos tribulationes: ñ ip̃si
inuener̃ tribulationes. Nã quando
sine alicuiꝰ admonitione ipse homo
considerat factũ suũ & rogat dm̃ quid
dicit: Tribulationẽ & dolorẽ inueni.
& nom̃ dnĩ inuocaui. Alia. ẽ. gͦ tribula¬
tio quã tu inuenis. alia quȩ tẽ inuenit.
iutor intribulationib. Nã & illecũ
inueniret hoc dix̃. & nom̃ dnĩ inuocaui.
hi intribulationib aquib se inuentos
esse dixer̃. hoc dixer̃. Ds̃ nr̃ refugiũ &
uirtꝰ. adiutor intribulationib quȩ
inuener̃ nosnimis. Sed qͥa adiutor factꝰ

Expanded text:
uam contemptibilis esset, cum ab eis occideretur, quam altus uam contemptibilis esset, cum ab eis occideretur, quam altus et excelsus apud Deum factus esset, qui Spiritu sancto idiotas impleret, et linguas infantium faceret disertas, compuncti corde, dixerunt: Quid faciemus? Istae erant nimiae tribulationes, quae illos invenerant. Non enim ipsi invenerunt peccata sua, sed inventa in eis sunt commemoratione Apostolorum. Ideo invenerunt illos tribulationes, non ipsi invenerunt tribulationes. Nam quando sine alicujus admonitione ipse homo considerat factum suum, et rogat Deum, quid dicit? Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi . Alia est ergo tribulatio quam tu invenis, alia quae te invenit. Ijutor in tribulationibus. Nam et ille cum inveniret, hoc dixit, Et nomen Domini invocari: et hi in tribulationibus, a quibus se inventos esse dixerunt, hoc dixerunt, Deus noster refugium et virtus, adjutor in tribulationibus quae invenerunt nos nimis. Sed quia adjutor factus
Abbreviated transcription (Latin):
sanat nisi indulgentia. Si enĩ magnas
tribulationes se habere dicit debitor
fisci cõpulsus. & intuens angustias rei
familiaris suȩ. cũ se uidet ñ posse esse
soluendo ꝓpt̾ imminentes om̃i anno cõ¬
pulsores. tribulationes magnas se pati
dicit. nec usquã respirat. nisi inspe in¬
dulgentiȩ regũ t̾renoꝵ. qͣnto magis
debitor poenarũ. de abundantiã de¬
lictoꝵ. quando reddet qđ debet de
mala conscientia. qͣndo si reddiderit
ipse perit: hoc enĩ debitũ reddere.
poenas luere.ẽ Restat gͦ ut de ipsius
indulgentia securiesse possimꝰ: si tam̃
accepta indulgentia ñ rursus ad debi¬
ta contrahenda redeamꝰ Isti gͦ filii
chorȩ fortasse intelligunt᷑ esse illi qͥb
locutꝰ ẽ. petrus in actib apłoꝵ. cũ in¬
tenti facti essent ad mirabilia aduen¬
tꝰ sp̃s scĩ. cũ om̃s in qͦs uenerat linguis
om̃ib loquerent᷑ Annunciauit enĩ
illis xp̃m eũ qͥ tanta potiusset mitten¬

Expanded text:
sanat nisi indulgentia. Si enim magnas sanat nisi indulgentia. Si enim magnas tribulationes habere se dicit debitor fisci confessus, et intuens angustias rei familiaris suae, cum se videt non posse esse solvendo; propter imminentes omni anno compulsores, tribulationes magnas se pati dicit, nec usquam respirat nisi in spe indulgentiae rerum terrenarum: quanto magis debitor poenarum de abundantia delictorum, quando reddet quod debet de mala conscientia, quando si reddiderit ipse perit? Hoc enim debitum reddere, poenas luere est. Restat ergo ut de ipsius indulgentia securi esse possimus: si tamen accepta indulgentia non rursus ad debita contrahenda redeamus. 4. Isti ergo filii Core fortasse intelliguntur esse illi, quibus locutus est Petrus in Actibus Apostolorum, cum intenti facti essent ad mirabilia adventus Spiritus sancti, cum omnes in quos venerat linguis omnibus loquerentur. Annuntiavit enim illis Christum, eum qui tanta potuisset mitten
Abbreviated transcription (Latin):
hostẽ suũ inuenit quo fugeret. se ipsũ
quo fugiturus. ẽ: Quocunq fugerit se.
talẽ tr̃ahit se post se. Q qͦcunq talẽ se¬
traxerit: se cruciat. De se ip̃so st̃ tri¬
bulationes. quȩ inueniunt hominẽ ni¬
mis. Acerbiores enĩ ñ st̃. Ianto ñ ft̃ acer¬
biores: quanto ñ st̃ interiores. Uidete
bris. aliqͣndo insuꝑficie uident᷑. quasi
lȩsa & pitria. ł aber aut̃ inspicit tanꝗ
medullã interiorẽ ligni. & si sana inte¬
rius ligna cognouerit᷑. ꝓmittit ea in
ȩlificĩo duratura. Nec ualde erit de
suꝑficie lȩsa sollicitꝰ: quando id qđ
interius.ẽ. sanũ renunciat. Porro ho¬
mini interius conscientia ñ inuenit᷑.
Quid gͥ ꝓdest si qđ . ẽ. exterius sanũ. ẽ.
& putre facta . ẽ. medulla conscientiȩ:
psalmꝰ ait. nimiȩ tribulationes st̃: tam̃
& in his adiutor factꝰ. ẽ. dñs. dimitten¬
do peccata. Iniquoꝵ enĩ conscientias. ñ

Expanded text:
hostem suum invenit, quo confugerat: seipsum hostem suum invenit, quo confugerat: seipsum quo fugiturus est? Quocumque fugerit, se trahit post se: et quocumque talem traxerit se, cruciat se de se. Ipsae sunt tribulationes quae inveniunt hominem nimis: acerbiores enim non sunt: tanto non sunt acerbiores, quanto non sunt interiores. Videte, bris; aliquando in superficie videntur quasi laesa et putria: faber autem inspicit tanquam medullam interiorem ligni, et si sana interius ligna cognoverit, promittit ea in aedificio duratura; nec valde erit de superficie laesa sollicitus, quando id quod interius est sanum renuntiat. Porro homini interius conscientia non invenitur: quid igitur prodest, si quod est exterius sanum est, et putrefacta est medulla conscientiae? mus ipse ait, nimiae tribulationes sunt: tamen et in his adjutor factus est Dominus dimittendo peccata. Iniquorum enim conscientias non
Abbreviated transcription (Latin):
Adiutor intribul ationib quȩ inuener̃
nos nimis. Multȩ st̃ tribulationes. &
inom̃i tribulatione ad dm̃ confugien¬
dũ. ẽ. Siue sit tribulatio inre famili¬
ari. siue sit in salute corporis. siue
de ꝑiculo carissimoꝵ. siue de aliqua
re ad huiꝰ uitȩ sustentaculũ necessa¬
ria:
fugerit fortis sit. Non enĩ in se fortis
erit. aut sibi ipse fortitudo erit: sed
ille illi fortitudo erit. qͥa refugiũ eiꝰ
cator. Nanq si ibi uulnꝰ ñ sit. sanũq
sit intꝰ hominis qđ conscientia uocatꝰ᷑
ubicunq alibi passus fuerit tribula¬
tribulationes: fugiet ab ag̾ro in ciui¬
tatẽ. a publico ad domũ a domo in cu¬
biculũ. & sequit᷑ tribulatio. A cubiculo
iã quo fugiat ñ habet: nisi interius
cubile suũ. Porro si ibitumultꝰ.ẽ. si
fumꝰ iniqͥtatis. si flãma sceleris: ñ illuc
potest confugere. Pellit᷑ enĩ inde. &
cũ inde pellit᷑: a se ipso pellit᷑. Et ecce

Expanded text:
Adjutor in tribulationibus quae invenerunt Adjutor in tribulationibus quae invenerunt nos nimis. Multae sunt tribulationes, et in omni tribulatione ad Deum confugiendum est: sive sit tribulatio in re familiari, sive sit in salute corporis, sive de periculo carissimorum, sive de aliqua re ad hujus vitae sustentaculum necessaria, us, quo cum confugerit, fortis sit. Non enim ipse in se fortis erit, aut sibi ipse fortitudo erit; sed ille illi fortitudo erit, qui refugium ejus ictorum. Namque si ibi vulnus non sit, sanumque sit intus hominis quod conscientia vocatur; ubicumque alibi passus fuerit tribulatribulationes? Fugiet ab agro ad civitatem, a publico ad domum, a domo in cubiculum, et sequitur tribulatio. A cubiculo jam quo fugiat non habet, nisi in interius cubile suum. Porro si ibi tumultus est, si fumus iniquitatis, si flamma sceleris, non illuc potest confugere: pellitur inde; et cum inde pellitur, a seipso pellitur. Et ecce
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore uobiscũ sũ & ñ cognouistis me.
Phylippe. qͥ me uidet. uidet & patrẽ.
In illo gͦ habemꝰ & patrẽ qͥa ipse in patre.
nrãm agnoscere debemꝰ: si tam̃ huiꝰ
uocis affectũ habemꝰ. Ds̃ nr̃ re-
fugiũ & uirtꝰ. Sunt quȩdã refugia.
ubi ñ.ẽ. uirtꝰ. quo quisq cũ fugerit. ma¬
gis infirmat᷑ quã confirmat᷑. Confugis
uerbi gr̃a ad aliquẽ in scłomagnũ. ut
facias tibi potentẽ amicũ. refũgiũ ui
detꝰ᷑. Tanta tam̃ huiꝰ scłi incerta st̃.
& ita potentiũ ruinȩ cotidianȩ cre¬
brescunt: ut cũ ad tale refugiũ ꝑue¬
neris. plus ibi timere incipias. Antea
enĩ causȩ tuȩ tantũ timebas. cũ uͦ ad
talẽ confugeris. & de illo tͥ timebis.
Multi enĩ cũ ad talia refugia confugis
sent: cadentib illis ad quos confuger̃.
& ipsi quȩ siti st̃ qͦs nemo quęreret᷑. si
ñ ad talia confugissent. Non. ẽ. refugi¬
um nr̃m tale. sed refugiũ nr̃m uirtꝰ
ẽ. Cũ illuc confugerimꝰ: firmi erimꝰ

Expanded text:
biscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui videt me, videt et Patrem . In illo ergo habemus Patrem, quia ipse in Patre, nostram agnoscere debemus, si tamen hujus vocis affectum habemus? Deus noster refugium et virtus. Sunt quaedam refugia ubi non est virtus, quo quisque cum fugerit, magis infirmatur quam confirmetur. Confugis, verbi gratia, ad aliquem in saeculo magnum, ut facias tibi potentem amicum: refugium tibi detur. Tanta tamen hujus seculi incerta sunt, et ita mala potentium quotidie crebrescunt, ut cum ad tale refugium confugeris, plus ibi timere incipias. Antea enim caussae tuae tantum timebas: cum ad talem refugeris, et de illo timebis. Multi enim cum sent, cadentibus illis ad quos confugerant, et ipsi quaesiti sunt: quos nemo quaereret, si non ad talia confugissent. Non est refugium nostrum tale, sed refugium nostrum virtus est. Cum illuc confugerimus, firmi erimus. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ agnoscentes occidebant. Cũ uͦ reꝓ¬
barert & repudiaret illoꝵ suꝑbiam.
qͥd ait. Idõ dico uob̃. multi ab orien¬
te & occidente uenient. ñ ꝑtinentes
ad cognationẽ isrł. Uenient multi qͥb
dixit. om̃s gentes plaudite manib.
& recũbent cũ abrahã in regno cel or
Non illos genuit carne sua abrahã. &
uenient & recũbent cũ illo in regno
cȩloꝵ. & filii ipsius erunt. Quarẽ filii
ipsius: Nonnatide carne. sed sequendo
fidẽ ipsius. Filii aut̃ regni id. ẽ. iudei.
ibunt in tenebras ex teriores. illic erit
ploratio & stridor dentiũ. Dãnabunt᷑
in tenebras exteriores. qͥ nati st̃ de car¬
ne abrahȩ. & recũbent cũ eo in regno

Expanded text:
non cognoscentes occidebant. Cum ergo repnon cognoscentes occidebant. Cum ergo reprobaret et repudiaret illorum superbiam, quid ait? Ideo vobis dico, quia multi ab Oriente et Occidente venient, non pertinentes ad cognationem Israel: venient multi quibus dixit, Omnes gentes, plaudite manibus; et recumbent cum Abraham in regno coelorum. Non illos genuit carne sua Abraham; et venientes recumbent cum illo in regno coelorum, et filii ipsius erunt. Quare filii ipsius? Non nati de carne, sed sequendo fidem ipsius. Filii autem regni, id est Judaei, ibunt in tenebras exteriores: illic erit ploratio et stridor dentium . Damnabuntur in tenebras exteriores qui nati sunt de carne Abrahae, et recumbent
Abbreviated transcription (Latin):
quando omĩa ꝑte facta st̃. & sino tẽ fa-¬
ctũ .ẽ. nichil Dic gͦ uerbo inqͥt & sa¬
nabit᷑ puer ms. Nã ut indomũ mea
intres ñ sũ dignꝰ Trepidauit ap̃m mnit.¬
tere intra parietes suos. & iã intꝰ erat
in corde eiꝰ iã erat anima eiꝰ sedes illius.
iã ibi sedebat ille qͥ humiles reqͥrebat.
tib se. Am̃ dicouob̾. ñ inuenitantã fi¬
dẽ in isrł. Et sic̃ alius euangłista ean¬
dem rẽ narrat: sequit᷑ dñs & dicit.¬
dõ dico uob̾. qͥa multi aboriente & oc¬
cidente uenient. & recũbent cũ abra¬
hã & isaac & iacob. in regno geloꝵ. Iste
enĩ centurio. ñ erat de popło isrł. Nã
in popło isrł suꝑbi repellebant a se
dm̃: in pͥncipib gentiũ inuentꝰ est
humilis. qͥ ad se inuitaret dm̃. Ad mi¬
rans iesus fidẽ ipsius. reꝓbat ꝑfidiã
iudeoꝵ. Sani enĩ sibi uidebant᷑. cũ
ꝑiculosius egrotarent: qͣndo medicũ

Expanded text:
quando omnia per te facta sunt, et sine te faquando omnia per te facta sunt, et sine te factum est nihil? Dic ergo verbo, inquit, et sanabitur puer meus. Nam ut in domum meam intres, non sum dignus. Trepidavit Christum mittere intra parietes suos, et jam intus erat in corde ejus: jam erat anima ejus sedes illius, jam ibi sedebat ille qui humiles requirebat. tibus se: Amen dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel . Et sicut alius evangelista eamdem rem narratte et Occidente venient, et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum. Iste enim Centurio non erat de populo Israel. Nam in populo Israel superbi repellebant a se Deum: in principibus Gentium inventus est humilis, qui ad se invitaret Deum. Admirans Jesus fidem ipsius, reprobat perfidiam Judaeorum. Sani enim sibi videbantur, cum periculosius aegrotarent, quando medicum
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipes gentiũ. Non unius popłi princi¬
pes. sed principes popłoꝵ omĩ ũ conuener̃
cũ dõ abrahã. Ex ipsis principib erat¬
& iste centurio: de quo modo euangłiũ
cũ legeret᷑ audistis. Erat enĩ centurio
habens honorẽ & potestatẽ int̾ homi¬
nes. Princeps erat de principil popł or
Uenienti ad se xp̃o obuiã misit amicos.
ummo uere transituro xp̃o misit amicos.
& rogauit ut curaret pͥuerũ eiꝰ. qͥ ꝑicu¬
lose infirmabat᷑. Ꝙ cũ uellet ipse dñs
uenire: hoc ei mandauit. Non sũ dignꝰ
ut sub tectũ meũ intres: sed tantũ dic
uerbo & sanabit᷑ puer ms̃ Nã & ego hõ
sũ sub potestate constitutꝰ. habens sub
me milites. Uidete quẽ ad modũ tenuit
ordinẽ. Prius cõmemorauit qđ sub alio
esset. & postea qđ alii sub illo essent.
sub potestate constitutꝰ iubeo illis qui
sub me st̃. tii qͥ sub nullius positꝰ es po¬
testate. ñ potes iubere creaturȩ tuȩ̨

Expanded text:
ncipes, non unius populi princincipes, non unius populi principes, sed principes populorum omnium, convenerunt cum Deo Abraham. 12. Ex ipsis principibus erat et iste Centurio, de quo modo Evangelium cum legeretur audistis. Erat enim Centurio habens honorem et potestatem inter homines, princeps erat de principibus populorum. Venienti ad se Christo obviam misit amicos suos, imo vere transituro Christo misit amicos; et rogavit ut curaret puerum ejus qui periculose infirmabatur: et cum vellet ipse Dominus venire, hoc ei mandavit, Non sum dignus ut sub tectum meum intres, sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus. Nam et ego homo sum sub potestate constitutus, habens sub me milites. Videte quemadmodum tenuit ordinem: prius commemoravit quod sub alio esset, et postea quod alii sub illo essent. sub potestate constitutus jubeo illis qui sub me sunt, tu qui sub nullius potestate positus es, non potes jubere creaturae tuae,
Abbreviated transcription (Latin):
poenitentiȩ: & nolite dicere apud uosmet¬
ipsos. patrẽ habemꝰ abrahã. Quasi supbirent
de genere abrahȩ. Potens. ẽ. enĩ ds̃ de la¬
pidib istis suscitare filios abrahȩ. Non
enĩ remansurus. ẽ. abrahã sine filiis. si uos
dã nauerit ds̃ Potens. ẽ. enĩ & dãnare qͦs
odit. & illi reddere qͦs ꝓmisit. Et unde
illi redditurus. ẽ. filios. sidãnat hebreos
de carne eiꝰ ꝓgenitos: De lapidib istis.
Ostendebat illis lapides in illa heremo.
Qui erant lapides. nisi gentesquȩ ad orabant
lapides: Quare adorando lapides. dic̾tȩ
erant lapides: Quia psalmꝰ p̃dixerat
Similes sint qͥ faciunt ea. & om̃s qͥ confidur̃
ineis. Iam̃ de ipsis lapidib. reddidit fi¬
lios abrahȩ. Modo om̃s qͥ lapides adora¬
bamꝰ conuersi ad dñm filii abrahȩ fa¬
cti sumꝰ. ñ ducendo ab illo carnẽ: sed
imitando fidẽ. Principes gͦ popłoꝵ con¬
uener̃ cũ dõ abrahã. Principes popłoꝵ¬

Expanded text:
poenitentiae: et nolite dicere apud vosmetpoenitentiae: et nolite dicere apud vosmetipsos, Patrem habemus Abraham, et quasi superbire de genere Abrahae; potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Non enim remansurus est Abraham sine filiis, si vos damnaverit Deus: potens est enim et damnare quos odit, et illi reddere quos promisit. Et unde illi redditurus est filios, si damnat Hebraeos de carne ejus progenitos? De lapidibus istis. Ostendebat illis lapides in eremo. Qui erant lapides, nisi Gentes, quae lapides adorabant? Lapides quare? Adorando lapides, dicti erant lapides: quia psalmus praedixerat, Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . Tamen de ipsis lapidibus reddidit filios Abrahae: modo omnes qui lapides adorabamus, conversi ad Dominum filii Abrahae facti sumus; non ducendo ab illo carnem, sed imitando fidem. Principes ergo populorum convenerunt cum Deo Abraham. Principes pop
Abbreviated transcription (Latin):
abrahã. Ds abrahã. & ds̃ isa ac. & ds̃ iacob.
Uerũ . ẽ. Dix̃ hoc ds̃. & suꝑbierunt inde
iudei & dixer̃. nos filii abrahȩ sumꝰ. su¬
ꝑbientes de nomine pat̾no. gerentes eiꝰ
carnẽ ñ tenentes eiꝰ fidẽ. semini adheren¬
tes. morib degenerantes. Deniq dñs qͥd
eisait ita supbientib : Si filii abrahȩ
estis. facta abrahȩ facite. Itẽ qͥd illis
dicit ioħes. uenientib & contremiscen¬
tib quib dã ipsoꝵ. qͥ se poenitendo cor¬
rigesuoluer̃: Progenies uiꝑarũ. Erant
enĩ iniqͥ. erant pditi. erant᷑ peccatores
& impii. Uenerunt adbaptismũ ioħis.
Ꝙ qͥd eis dicit: Progenies iꝑarũ. Illi se
dicebant filios abrahȩ: & ipse illos di¬
cebat filios uiparũ. Nunqͥd abrahã ui¬
pera erat: Secd qͥa male uiuendo demo¬
nes imitati erant. & eoꝵ filii factierañ
qͦs uitando male uiuebant: ꝓgenies
inqͥt uiꝑarũ. qͥs uob̾ ostendit fugere
ab ira uentura: Facite gͦ fructũ digiũ

Expanded text:
s Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob . Verum est, dixit hoc Deus, et superbierunt inde Judaei, et dixerunt: Nos filii Abrahae sumus. Superbientes de nomine paterno, gerentes ejus carnem, non tenentes ejus fidem; semine adhaerentes, moribus degenerantes. Denique Dominus quid ait eis ita superbientibus? Si filii Abrahae estis, facta Abrahae facite . Item quid dixit illis Joannes venientibus et contremiscentibus quibusdam ipsorum, qui se poenitendo corrigere voluerunt? Progenies viperarum. Erant enim iniqui, erant perditi, erant peccatores, erant impii: venerunt ad baptismum Joannis: et quid eis dicit? Progenies viperarum. Illi se dicebant filios Abrahae, et ipse illos dicebat filios viperarum. Numquid Abraham vipera erat? Sed quia male vivendo daemones imitati erant, et eorum filii facti erant, quos imitando male vivebant: Progenies, inquit, viperarum, quis vobis ostendit fugere ab ira ventura? Facite ergo fructum dignum
Abbreviated transcription (Latin):
tes uelut fumꝰ deficient: Frigit᷑ in al¬
tũ fumꝰ & globũ tumidũ ꝑacit. Quan¬
to magis atcollit᷑. tanto amplius intu¬
mescit̾. Sed cũ transieris attende post
te. Post te enĩfumꝰ. si .ẽ. ante tẽ ds̃.
Noli posteriora ex desiderio attendere.
sic̃ attendit uxor loth & remansit in
uia. sed respice ex despectu & uidebis
impiũ uusquã. cẽ & quȩres locũ eiꝰ. Quis
.ẽ. locus eiꝰ: Quomͦ habet potestatẽ:
Habet diuitias. habet quendã ordinẽ
suũ in reb humanis. ut multi ei obse¬
quant᷑. ut iubeat & audiat᷑. Iste locus
ñ erit. sed transi & tu ut possis dicere.
Transii & ecce ñerat. Quid ẽ. transii:
Profeci. ꝑueni ad sp̃ualia. intraui inscũ¬
ariũ dĩ. ut intenderẽ innouissima. &
ecce ñ erat. Et quȩsiui eũ & ñ ẽ. inuent̾
cũ auarus esses sacellũ tenebas. Quomꝰ
tenebas sacellũ. ne tͥ extorqueret᷑ a fu¬
re: siccustodi innocentiã. ne tͥ extor¬
queat᷑ a diabolo. Sit illa certũ patri¬

Expanded text:
lut fumus deficient. Erigitur in altum fumus, et in globum tumidum pergit: quanto magis attollitur, tanto amplius intumescit. Sed cum transieris, attende post te: post te enim fumus, si est ante te Deus. Noli posteriora ex desiderio attendere, sicut attendit uxor Lot, et remansit in via : sed respice ex despectu, et videbis impium nusquam esse, et quaeres locum ejus. Quis est locus ejus? Quo modo habet potestatem, habet divitias, habet quemdam ordinem suum in rebus humanis, ut multi ei obsequantur, ut jubeat et audiatur. Iste locus non erit, sed transiet, ut tu possis dicere: Transivi, et ecce non erat. Quid est, transivi? Profeci, perveni ad spiritualia, intravi in sanctuarium Dei, ut intenderem in novissima : et ecce non erat, et quaesivi eum, et non est inventus cum avarus esses, saccellum tenebas: quomodo tenebas saccellum, ne tibi extorqueretur a fure; sic custodi innocentiam, ne tibi extorqueatur a diabolo. Sit illa certum patri
Abbreviated transcription (Latin):
te cũ rep̃henderint nos. contẽnite &
incorde ur̃o. qͥa scimꝰ qualẽ locũ habe¬
atis incorde nr̃o. Nolite ꝓ nob̾ certare
aduersus illos. Quicqͥd de nob̾ dixe¬
rint. cito transite. ne laborantes curas
defensionis nr̃ȩ. dimittatis causã ur̃am.
Hoc enĩ agunt astute nolentes & tim̃tes.
ut de ipsa causa dicamꝰ. Ingerunt nob
quo nos auocent. ut cũ intendimꝰ pur¬
gare nos. sileamꝰ ab ipsis conuincendis.
Nã ꝓrsus qͥde me dicitis malũ. dico &
ego alia innumerabilia cito aufer de
medio fine causã meã. De re age ȩccłȩ
causã attende. ubisis uide Ueritas
tͥ undelibet loquat᷑. esuriens accipe.
ne nunquã ad te pueniet panis. dũ
semꝑ qͥd rep̃hendas in uasculo. fa¬
stidiosus & calũniosus inquiris.¬

Expanded text:
te cum reprehenderint nos, contemnite et te cum reprehenderint nos, contemnite et in corde vestro, quia scimus qualem locum habeatis in corde nostro. Nolite pro nobis certare adversus illos. Quidquid de nobis dixerint, cito transite: ne laborantes causa defensionis nostrae, dimittatis causam vestram. Hoc enim agunt astute: nolentes et timentes ut de ipsa causa dicamus, ingerunt nobis quo nos avocent; ut cum intendimus purgare nos, sileamus ab ipsis convincendis. Nam prorsus qui me dicis malum, dico et ego alia innumerabilia: cito aufer de medio, fini causam meam, de re age, Ecclesiae causam attende, ubi sis vide. Veritas tibi undelibet loquatur, esuriens accipe; ne nunquam ad te perveniat panis, dum semper quid reprehendas in vasculo fastidiosus et calumniosus inquiris.