comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uaeex reuocabulũ sup̃ sit non quod regula sit lignea ꝑ quã magnitud ines
diordarũ sonumq metimur : Sed quod regula quaedã sit huius modi
inspectio fixa firmaq: : ut nullum in quirentẽ dubio fallat indicio
XII DEDIUISIONEUOCUM EARŨQ EXPLANATIONE¬
eddehis. actenus : nunc uocum differentias colligamus. Omnis uox
Aut CΥNEXΗΙC est quae continua : Aut MIAETTIMΑΤIΚΗ¬

Expanded text:
uae ex re vocabulum sumpsit, non quod regula sit linea, per quam magnitudines chordarum sonumque metimur, sed quod regula quaedam sit hujusmodi inspectXII. De divisione vocum earumque explanationde his hactenus; nunc vocum differentias colligamus. Omnis enim vox aut συνεχὴς est, quae continua, aut διαστηματικ
Abbreviated transcription (Latin):
tis genere diapasonconsonantia possit agnosci: Praecur rendum ÷ iget᷑
adbreuequiddam. quoprius cognito : facilior demonst ratio fiat
A bomni suꝑ particulart si continuã ei suꝑ particularẽ quis aufera ꝓpordionẽ
quae est sclicet muor: Id qđ relinquitur: minus est cius medietate
quaede trasta est proportionis. ut in sesqualtera ac sesquitertia : Om̃
sesqualter ama iorest: sesquit̃ tiã deses qualtera detrahamus: relinquit᷑
sesquioetaua proportio: quaeduplicata non efficit inte
tertiam proportionem. sedea distaititono uiuor est qua e in semitonio

Expanded text:
tis genere diapason consonantia possit agnosci. Praecurrendum est igitur ad breve quiddam, quo prius cognito facilior demonstratio fiat, ab omni superparticulari, si continuam ei superparticularem quis auferat proportionem, quae est scilicet minor, id quod relinquitur minus est ejus medietate, quae detracta est proportionis, ut in sesquialtera ac sesquitertia. Quoniam sesquialtera major est, sesquitertiam de sesquialtera detrahamus, relinquitur sesquioctava proportio, quae duplicata non efficit integram sesquitertiam proportionem; sed ea distantia minor est quae in semitonio
Abbreviated transcription (Latin):
sit non multiplex interuallum .ui. ad iii.
fiatq ut sunt uII advI. ItavI. ad alium
quem lib& numerum. Hic erit igit᷑
nouenarius ⁊ Qui quaternariineq multipl&x
neq super particularis est ⁊
Si in teruallum binario multiplicetur atq id qđ ex eamultiplicatione
crea bitur multiplex non sit : ipsum quoq nonerat multi plex :
Sit enim inter uallum C : biatq ut c. ad B. Ita B. ad o.
Et non sit o. eius qđ est .c. multiple : Di coqm̃ nec b: eo qđ .c. erit e¬

Expanded text:
sit non multiplex intervallum 6 ad 6, fiatque ut sunt 4 ad 6, ita sex ad alium quemlibet numerum. Hic erit igitur novenarius, qui quaternarii neque multiplex neque superparticularis est. Si intervallum binario multiplicetur, atque id quod ex ea multiplicatione creabitur multiplex non fit, ipsum quoque non erit multiplex. Sit enim intervallum B C, fiatque ut C ad B, ita B ad D, et non fit D ejus quod est C multiplex. Dico
Abbreviated transcription (Latin):
relinquimus lectorum diligentiar computandũ. Li quetigitur eã propor¬
tionem quae in colvi & ccxlui ẽconstituta non eẽ inte grum dimidiũ
toni quocirta: ia quod uere semitonium nuncupatur : parstonima iori ÷
XXX DEMMIORE PARTETONIIN QUIBMINIMIS NUMERISCONSITIT.

Expanded text:
relinquimus lectorum diligentiae computandam. Liquet igitur eam proportionem quae in 256 et 243 est constituta, non esse integrum dimidium toni; quocirca id quod vere semitonium nuncupatur, pars toni minor est. CAPUT XXIX. De majore parte toni in quibus minimis numeris constet.
Abbreviated transcription (Latin):
diximus. Relate uero ad aliquid quantitatis: simplicia quidẽ
genera sunttria. Vnũ quidẽ multiplex: Aluiduero suꝑ particulare
Tertiũ suꝑpartiens. Cumuero multiplex suꝑ particulari suꝑ partientiq:
miscetur : fiunt aliae exhisduae Id est multiplex suꝑ particularis
& multiplex super partiens. Horũ omniũ talis est regula siunitatẽ

Expanded text:
diximus. Relatae vero ad aliquid quantitatis simplicia quidem genera tria sunt: unum quidem multiplex, aliud vero superparticulare, tertium superpartiens. Cum vero multiplex superparticulari superpartientique miscetur, fiunt duae aliae ex his, id est multiplex superparticularis, e multiplex superpartiens. Horum igitur omnium talis est regula, si unitate
Abbreviated transcription (Latin):
mniatamen quae dehinc diligentius expedienda sunt : summatim nunc
acbreuiter at temptamus: ut interim insuꝑicie quada haec animũ

Expanded text:
mnia tamen quae dehinc diligentius expedienda sunt, summatim nunc ac breviter attentemus, ut interim in superficie quadam animu
Abbreviated transcription (Latin):
ominis ex motusit. Cumq motuũ alii sunt aequales. alii uero inȩquales.
me dictitatu dlistantiae inae quales s̃ manifestae primaeq: ac simplici

Expanded text:
omnis ex motu fiat, cumque motuum aliqui sint aequales, alii vero inaequales, mediocritatem distantiae inaequales sunt, manifestae, primaeque ac simplici
Abbreviated transcription (Latin):
atq idurcomaximam faciunt differentiam. Nam siduas uoculas tonum¬
sensus distare arbi tretur neq distent rursusq ab una earum tonum dista¬
reput& tertiamineq sit integra:acuera tonidistantia  Item tertiaȩ quar¬
tȩq soni sensuf differentiam putet . atq in eadem q q̃erret eq sit differen¬
tia toni. ab hac etiam quarta quintam distare semi tonium put& neq uere
atq integre estimet in singulis fortas seminus uideatur erratum : Quod
uero in primo tono sensus rełmꝰ quiđ atq id qđ in secundo e tertio atq inquarto

Expanded text:
atque idcirco magnam faciunt differentiam. Nam si duas voculas tonsensus distare arbitretur, neque distent, rursusque ab una earum tono putet distare tertiam, neque sit integra ac vera toni sit distantia. Item tertiae quartaeque toni sensus differentiam putet, atque in eadem quoque errent, neque sit differentia toni, ab hac etiam quarta, quintam distare semitonium putet, neque vere, neque integre aestimet, in singulis fortasse minus videatur erratum. Quod vero in primo tono sensus reliquit atque id quod in secundo et tertio atque in quarto
Abbreviated transcription (Latin):
grauis simis morbis : cantus eripuere presidio. lsmenias uero thebanus boetioꝵ
pluribus quosis chiadici doloris tormenta uexabant modis fertur cunctas abster¬
sisse molestias. Sed & empedo cles. cumei: hospitẽ quidã gladio furibundus
inuaderet ÷ quod eius illepatre  accusatione dãpnas set Inflexisse modum dr̃

Expanded text:
gravissimis morbis cantus eripuere presidio. Ismenias vero thebanus Boetiorum pluribus, quos sciatici doloris tormenta vexabant, modis fertur cunctas abstersisse molestias. Sed et Empedocles, cum eius hospitem quidam gladio furibundus invaderet, quod eius ille patrem accusatione damnasset, inflexisse d
Abbreviated transcription (Latin):
titubauit. Undesit : ut speculatio rationis operandi actunonegeat
Manuumuero operanulla sint : nisiratione ducantur : lamueroquanta sit
gloriameritũ que rationis: hincintelligipotest qđ ceteri ut ita dicã corporales
artifi ces nonex disciplina sed exipsis potius instrumentis coepere uocabula O
Namextharo edus exeytharaꝰ auloedus ex tibia ceteriq suorũ in strum̃torũ uoca¬
bulis nuncupantur. Isuero ẽ. musicus quiratione perpensa canendi scientiam
non seruitio operis sedimperio speculationis assumpsit. Quod scilicet
in aedificiorũ bellorũq opera uidemus in contraria scilicet non cupatione
uocabuli: E orumꝰq nominib: uel ȩdificia hscribuntur uel ducuntus triũphi :
quorum imperio acratione instituta sunt. non quorũ opere seruitioq perfesta
riaigitur genera sunt quaecirea artẽ musicã iues santur. Unum genus .ẽ.¬
quod instrumentis agitur Aliud fingit carmina. Ter tium quod instru

Expanded text:
titubabit. Unde fit ut speculatio rationis operandi actu non egeat. Manuum vero opera nulla sint, nisi ratione ducantur. Jam vero quanta sit gloria meritumque rationis hic intelligi potest, quod caeteri ut ita dicam corporales artifices non ex disciplina, sed ex ipsis potius instrumentis cepere vocabula. Nam citharoedus ex cithara, vel tibicen ex tibia, caeterique suorum instrumentorum vocabulis nuncupantur. Is vero est musicus qui, ratione perpensa, canendi scientiam, non servitio operis, sed imperio speculationis assumit. Quod scilicet in aedificiorum bellorumque opera videmus, et in contraria scilicet nuncupatione vocabuli. Eorum namque nominibus vel aedificia inscribuntur, vel ducuntur triumphi, quorum imperio ac ratione instituta sunt, non quorum opere servitioque perfecta. Tria sunt igitur genera quae circa artem musicam versantur: unum genus quod instrumentis agitur, aliud fingit carmina, tertium quod instru
Abbreviated transcription (Latin):
mentori opus carmenq duudicat¬
iudicat. Sedillud quidem quo dinͦstrum̃tis
positum est ibiq totã operã consumit: Vt sunt cytharoedi: quiq: organo¬
ceterisq musicae instrumentis artificium probant : A musicȩ scientiae
intellectu seiunctisunt. qm̃ famulatur ut dictũ est. nec quicquã ad fer̃
iudicu sedsunt tetius sadionis iudicatonis rasnertes: Secundũ uero musicã

Expanded text:
mentorum opus carmenque dijudicat. Sed illud quidem quod in instrumentis positum est, ibique totam operam consumit, ut sunt citharoedi, quiqceterisque musice instrumentis artificium probant, a musice scientie intellectu seiuncti sunt, quoniam famulantur, ut dictum est; nec quicquam afferunt rationis, sed sunt totius speculationis expertes. Secundum vero circa
Abbreviated transcription (Latin):
ursus demons trandum propono tonũ duobus semitoniis minoribus solo
commate esse maiorem. Sit .A. numerus CCCCLXXII CCCXCΙI Ab hoc
intendatur tonus DXXXΙ CCCCXLΙ et sichoc .D. Ab eo uero quod est A. inten¬
datur semitoniũ minus quod est .B. Acsit B.CCCCXCVII delxiui Itẽ abeo
quod est semitoniũ aliud intendaturminus. quod est .c. Et sit .c. dxxiuii ce¬
LxXXVIII. Qm̃ igitur. Ao tonus est AC. uero duo contine minora semito¬
nia uideamus haec quȩ sit differentia inter .c. at que .D. numeros consti¬
tuta. Est autem .E. scilicet unitatũ UII CLui De monstratũ est igitur to¬
nũ duobus semi toniis minoribus commaes semai orem

Expanded text:
ursus demonstrandum propono tonum duobus semitoniis minoribus solo commate esse majorem. Sit A numerus 472392. Ab hoc intendatur tonus 531441, et sit hoc D ab eo vero quod est A intendatur semitonium minus, quod est B, ac sit B 497664. Item ab eo quod est B semitonium aliud intendatur minus, quod est C, et sit C 524288. Quoniam igitur A D tonus est, A C vero duo continent minora semitonia: videamus quae sit differentia inter C atque D numeros constituta. Est autem E, scilicet unitatum 7153. Demonstratum est igitur tonum duobus semitoniis minoribus commate esse majorem
Abbreviated transcription (Latin):
UO CU DIEEEREN TIAS IN QUAN TITATE CONSISTERE:
T SI OMA quae demonstranda erant superioris libri trac¬
tatione digessimus. Nor penitet tamen rursus eadem bre¬
uiter memoriae recolligenda praestare cumquadã diuersitate¬
tractatus : Vt his rursus ad memoriam redeuntibus ad regulat diui¬
sionem quo tota tendit intentio ueniamus Si foret rerũ omnium
quies nullus auditũ sonus feriret Id autem fieret qm̃ cessantibus
cunctis motibus nullae interse res pulsum cierent. Vt igitursit
uox. pulsus est opus. Sed ut sit pulsus. motus necesse est ante ce¬
dat. Vt ergo sit uox. motum esse necesse est. Sed om̃is motus. ha¬
bet in setum uelocitatẽ tum eti am tarditatem: Si igitur sit tardus
impellendo motus. grauior redditur sonus Nam ut tarditas proxi¬
ma stationi est. ita grauitas coñtigua taciturnitati. Vel ox uero

Expanded text:
ocum differentias in quantitate consistere. Etsi omnia quae demonstranda erunt superioris libri tractatione digessimus, non poenitet tamen rursus eadem breviter memoriae recolligenda praestare, cum quadam diversitatetractatus, ut his rursus ad memoriam redeuntibus ad regulae disionem, quo tota tendit intentio, veniamus. Si foret rerum omnium quies, nullus auditum sonus feriret. Id autem fieret, quoniam cessantibus cunctis motibus nullae inter se res pulsum cierent: ut igitur sit vox, pulsu est opus. Sed ut sit pulsus, motus necesse est antecedat. Ut ergo sit vox, motum esse necesse est. Sed omnis motus habet in se tum velocitatem, tum etiam tarditatem. Si igitur sit tardus in pellendo motus, gravior redditur sonus. Nam ut tarditas proxima stationi est, ita gravitas contigua taciturnitati. Velox vero
Abbreviated transcription (Latin):
ed qm̃ iam omnia quae probanda promisimus propria ratione
monstrata sunt. nunc quod superest musice inftitutioni regula¬
ris mono chordi est facienda propartio. Quam rem qm̃ longiortrac¬
tatus extendit. in posterioris commentarii disputationem cer¬
suimus trans ferendamFINIT LIBER TERTIUS¬
Uocum differentias in quantitate consistere

Expanded text:
ed quoniam omnia jam quae probanda promisimus propria ratione monstrata sunt, nunc quod superest musicae institutioni, regularis monochordi facienda est partilio. Quam rem quoniam longior tractatus extendit, in posterioris commentarii disputationem censuimus transferendam LIBER QUARTUVocum differentias in quantitate consist
Abbreviated transcription (Latin):
bimus. Sinuero illa differentia ꝑ merisa plumerorũ multitudi¬
nem suꝑuadat. eademq: ut rosque flumeripluralitate precereat:
mino reserunt proportiones numeri superius mensi cũ additione

Expanded text:
bimus. Sin vero illa differentiae permensio numerorum multitudibimus. Sin vero illa differentiae permensio numerorum multitudinem supervadat, eademque utrosque numeri pluralitate praetereat, minores erunt proportiones numeri superius mensi cum additione
Abbreviated transcription (Latin):
differentia Numerorum Itaeos numeros quorum est differentia metiatꝰ.
t eandem mensuram numerorum pluralitas excedatꝰ idemq inutrisq
sit excessus: & sit diminutior differentiae mensura quamest pluralitas
Numerorum maioremobtinebunt proportionem Ad se inuicem
numeri: sieis illud quod reliquitus. post mensionem retractum sit
quam fuerunt integri. cumeos propria differentia metiebatur.
intenim numeriduo. Liii & IUIII
Hos igitur quinarius qui est
eorum differentia metiatur. Metitur igitur. LIII. Numerum:¬
quinarius decies usque ad . L. Relinquit uero ternarium ⁊ rursus
LVIII. Numerum metitur idem unde cies usque ad LU. Atq
in eo iterum ternarium dere linquit. Custratur igitur exutrisq
ternarius fiunt. L. &. LU. quidis ponantur hoc modo¬
n hocigitur manifestum est maioris esse proportionis. Intex se.
L ad .lv. quam .LIII.ad .lUIII. Inminoribus etuim numeris: maior
semper proportiore ꝓperitur. Quod paulo posterius demonstra¬

Expanded text:
differentia numerorum ita eos numeros quorum est differentia metiatur, ut eamdem mensuram numerorum pluralitas excedat, idemque in utrisque sit excessus, et sit diminutior differentiae mensura, quam est pluralitas numerorum, majorem obtinebunt proportionem ad se invicem numeri, si eis illud quod relinquitur post mensionem, retractum sit, quam fuerunt integri, cum eos propria differentia metiebatur. Sint enim numeri duo 53, 58; hos igitur quinarius, qui est eorum differentia, metiatur. Metitur igitur 53 quinarius decies usque ad 50, relinquit vero ternarium. Rursus 58 numerum metitur idem undecies usque ad 55, atque in eo iterum ternarium derelinquit. Auferatur igitur ex utrisque ternarius, fiunt 50 et 55, qui disponatur hoc modon hoc igitur manifestum est majoris esse proportionis inter se 50 et 55 quam 53 et 58. In minoribus enim numeris major semper proportio reperitur, quod paulo posterius demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
sensus inuenit quidem confusa acproxima ueritati accipit ueroratione inte¬
gritatem : satio uero ipsa quidem inuenit in tegritatem : Ac cipit uero confu sam
ac proximamueri similitudinem : Namq sensus nihil concipit in tegritatis. sedusq
ad proximum uenit. Ratio uero diiudicat uelud si quis manu circulum scribat
fortas seeum uerecirculũ oculus ee arbi tretur : satio uero nullomodo ee id quod
simulatur intelligit : Hoc uero id circo e qm̃ sensuscir camateriam uertitur:

Expanded text:
sensus invenit quidem confusa ac proxima veritati, accipit vero ratione integritatem. Ratio vero ipsa quidem invenit integritatem, accipit vero sensu confusam ac proximam verisimilitudinem. Namque sensus nihil concipit integritatis, sed usque ad proximum venit. Ratio vero dijudicat, velut si quis manu circulum scribat, fortasse eum circulum vere oculus arbitretur. Ratio vero nullo modo esse id quod simulatur intelligit. Hoc vero idcirco est, quoniam sensus circa materiam vertitur
Abbreviated transcription (Latin):
Animis quos acceperat erudiendos sofficeret & a uirtitis
modestia fur epidre : & quod armoniã quã madestã susceperat ingenus

Expanded text:
animis quos acceperat erudiendos, officeret, et a virtutis modestia praepediret, et quod harmoniam, quam modestam susceperat, in genus
Abbreviated transcription (Latin):
habens lineam angularem. U : Die teugnie non dia tonos quaȩ ẽ diui¬
sarum diatonos uĩ quadratum supinum & zeta *: Necedieze¬
ugmenon quae ẽ ultima diui sarum pħi iacens &n pinuersum
deductum: Trite hrperboleon quaȩ ẽ
tertia & cellentium :
deor sum respiciens dex trumi& semi a sinistrum sursum respiciens
Hyperboleon en armonios quae est excellentium en armonios : tau supi¬
num & semia dextrum supinum  : Hyperboleon chromaticaȩ
quaȩ ẽ ex cellentium chromatica tau supinum habens lineam & semia
dextrum supinum habens retro lineam  Hyperbo leondiatonos
quae est excellentium extenta : my grecum habens acutam & pĩ diductã
habens acutam ͦ : Ne te hyperboleon : iota habens acutam & lapda iacens
habens acutam

Expanded text:
habens lineam angularem . Diezeugmenon diatonos, quae est divisarum diatonos, Ω quadratum supinum et Ζ . Nete diezeugmenon, quae est ultima divisarum, Φ jacens et Ν inversum diductum . Trite hyperboleon, quae est tertia excellentium, Γ deorsum respiciens dextrum et semi Α sinistrum sursum respiciens . Hyperboleon enharmonios, quae est excellentium enharmonios Τ supinum et semi Α dextrum supinum . Hyperboleon chromaticae, quae est excellentium chromatica, Τ supinum habens lineam et semi Α dextrum supinum habens retro lineam . Hyperboleon diatonos, quae est excellentium extenta, Μ Graecum habens acutam et Π diductum habens acutam . Nete hyperboleon, Ι habens acutam, et Λ jacens habens acutam
Abbreviated transcription (Latin):
Mesequaȩ ẽ media : iota & lapda iacens I Trite sinem menon quaȩ est
tertia coniunctarum : Theta & labda supinum : Si nem menon enar¬
monios quaȩ̃ coniunc tarum en armonios : Nẽ ta grecum & lalda iacens
conuer sum permedium habens uirgulam . H Sy nem me non chromaticae

Expanded text:
. Mese, quae est media, Ι et Λ jacens . Trite synemmenon, quae est . Mese, quae est media, Ι et Λ jacens . Trite synemmenon, quae est tertia conjunctarum, Φ et Λ supinum . Synemmenon enharmonios, quae est conjunctarum enharmonios, Η Graecum et Λ jacens conversum per medium habens virgulam . Synemmenon ch
Abbreviated transcription (Latin):
situs dicipotest : Neta non integrũ & tauiacens ł : Hypate hrpaton
quae est principalis principalium gamma conuersum & gamma rectu t̃ :
Parhy pate hy paton id ÷ sub principalis principalium : Beta non in¬
tegrum & gamma sopinum & : Hypaton en armonios quaȩ ẽ principa liũ
en armonios : alsa sopinum & gamma conuersum retro habens uirgula
Hypaton cromaticaȩ quaȩ ÷ principalium : alfa sopinum habens lineam¬
& gamma conuersum duas habens lineas : * : Hypatondiatonos
quae ÷ principalium ex tenta phrgc̃ & digamon Φ : Hypate meson
quae est principalis medi arum sigima & sigima ef. Parhr pate meson
ẽ sub principalis mediarum : Ro & sigma sopinum ⁊ PI : Me sone narmonios
quaȩ est medi arum en armonios : pigrecum & sigma conuersum H :
Meson cromaticaȩ quae est mediarum chromatica : pi grecum habens uir¬
gulam & sigma conuer sum permedium habens uirgulam TE : Meson
diatonos quȩ ẽ medi arum & tenta : mygrecum & p̃i grecum diductum

Expanded text:
situs dici potest Ζ non integrum et tau jacens . Hypate hypaton, quae est principalis principalium, Γ conversum et Γ rectum . Parhypate hypaton, id est subprincipalis principalium, Β non integrum, et Γ supinum . Hypaton enharmonios, quae est principalium enharmonios, V supinum, et Γ conversum, retro habens virgulam . Hypate chromaticae, quae est principalium extenta, V supinum habens lineam et Γ conversum duas habens lineas Hypaton diatonos, quae est principalium extenta, Φ Graecum et digammon ΦϜ. Hypate meson, quae est prinquae est subprincipalis mediarum, Ρ et C supinum . Meson enharmonios, quae est mediarum enharmonios, Π Graecum et C conversum, . Meson chromaticae, quae est mediarum chromatica, Π Graecum habens virgulam, et conversum per medium habens virgulam Meson diatonos, quae est mediarum extenta, Μ Graecum et Π Graecum diductum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa quoq: acetabula diuersis formata ponderibus. uirga. uel aerea
fecrea ueꝑ cutiens. nihilsesediuersum inuenis sel aetatus est. Hinc
tiamductus longitudinem cras situdiꝗẽq: chordarũ ut examinaret
adgres susest. Itaq inuenit regusaraidequa posterius loquemur

Expanded text:
ipsa quoque acetabula diversis formata ponderibus virga, vel aerea, ferreave percutiens, nihil esse diversum invenisse laetatus est. Hinc etiam ductus, longitudinem crassitudinemque chordarum ut examinaret aggressus est. Itaque invenit regulam, de qua posterius loquemur
Abbreviated transcription (Latin):
ed quam quam per hanc ratiocinationem demonstratum sit
quem ad modum tonus commatibus comparetur. Nor est
tamen quasi segnibus delassandum. quominus perse hanc con¬
tra commata comparationem retinere tonus ipse monstretur
Sit igitur. A. quidem .CCLXII. CXLIIII. B. autem quinque ab eo
distans tonis. CCCCLXXII. CCCXCII C. uero dyapasson adid
quod est .A. continens symphoniam scilicet innumeris. DxXIIII.

Expanded text:
ed quanquam per hanc rationem demonstratum est quemadmodum tonus commatibus comparetur, non est tamen quasi segnibus delassandum, quo minus per se hanc contra commata comparationem retinere tonus ipse monstretur. Sit igitur A quidem 262144, B autem quinque ab eo distans tonis 472392. C vero diapason ad id quod est A continens symphoniam, scilicet in numeris
Abbreviated transcription (Latin):
nomen sit facillime pofe sit agnosci: Ueteres enim musi ci propter compendiũ
scriptionis ne in tegra semper oma neces se ess& apponere : & cogita¬
uere notulas quas dam quibus neruorumuo cabula notarentur easq
pergenera modosq diui sere simuletiam hac breuitate captantes : ut

Expanded text:
nomen, facillime possit agnosci. Veteres enim musici propter compendium scriptionis, ne integra semper nomina necesse esset apponere, excogitavere notulas quasdam quibus nervorum vocabula notarentur, easque per genera modosque divisere, simul etiam hac brevitate captantes, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Duorum enim ordinumbis dia pason consonantium cuius mese fuerit grauior:
eiusdem totus quõq ordo grauior erit : Namceterae singulae singulis compa
aut acutior uide aturae grauior ⁊ Om̃s quoque nerui sun eodem geriere sint¬
Quatuor autem mediis si prima ad quartam diates saron distantiam ser¬
uet . prima uero a scđa tono differat : secunda quoque a tertia eodem dif¬
ferattono Tertia ad quartam semi timii faciet differentiam hoc modo :
Sint quatuor ⁊ Medi&  A BC̃ Õ : et A eiquae ẽ õ comparata : seruet adea
ses qui tertiam proportionem quae est diates saron :
Item A a B. dist& tono

Expanded text:
Duorum enim ordinum bis diapason consonantium cujus mese fuerit gravior, ejusdem totus ordo quoque gravior erit. Nam caeterae singulae singulis comparaut acutior videatur, aut gravior, omnes quoque nervi si id eodem genere sintQuatuor autem mediis si prima ad quartam diatessaron distantiam servet, prima vero a secunda tono differat, secunda quoque a tertia eodem differat tono, tertia ad quartam semitonii faciet differentiam hoc modo: sint 4 mediae A B C D, et A ei quae est D comparata servet ad eam sesquitertiam proportionem, quae est diatessaron. Item A a B distet tono
Abbreviated transcription (Latin):
quã septua gesimã quartã. Quo circa& c̃ numerus .B. Numerũ minore
quidem parteeius quod est .B. eundẽ .B. superat quã septuage sima tertia :
maiore uero quã septuagesima quarta : Eius igitur quod est . c̃. ꝓ portio.
adid quod est . B: maior quidem est quã lexv ad lxxiui minor uero quã
lxxiIIi. ad lxxiii. Nam in priore unitas septua gesima quarta est minoris.
in posteriore uero eadẽ unitas septua gesima tertia

Expanded text:
quam septuagesimam quartam. Quocirca et C numerus B numerum minore quidem parte ejus quod est B eumdem B superat, quam septuagesima tertia, majore vero quam septuagesima quarta. Ejus igitur quod est C proportio ad id quod est B major quidem est quam 75 ad 74, minor vero quam 74 ad 73. Nam in priore unitas septuagesima quarta est minoris, in posteriore vero eadem unitas septuagesima tertia
Abbreviated transcription (Latin):
rimum igitur dico. qm̃ hinumeri. qui cõma continent maiorẽ int̃ seretinent
itademonst rabitur: ac primo quidẽ illud remi niscendũ est quod sextonidiapason
cõmatetranscendunt. Sit igit᷑ ã. quidẽ cclxii ex liiii : B. autẽ diapason adeũ
continens consonantiã induplici scilic& constituta dxxiuii. cclxxxiii. c̃¬
uero sextonis ab. ã. nume rodiscedat & sit. dxxxi ccccxli. quȩ omnia ex secun¬
diuoluminis tonorũ dispositio nes̃ colligenda: Int.B̵. Igitur atq c̃ : cõmatis
proportio continetur. Auferoigitus . B. Numerũ denumero c̃: Relinquit᷑
D. in .uII. clui. unitatib collocatus: qui .D̃. numerus minor quidem est quã ut sit
septua gesima tertiapars . B. Numeri Maior ueroquã ut eiusdẽ septua gesima
quartasit : Nam sieuindẽ .D. numerũ qui est in .vii .cliii. septuagiest̃ multi¬
plicem : fit mihi ẽ numerusin dxxii clxuiiii. unitatib constitutus Sirũ
septuagies quat̃ multiplicẽ fit .F. Numerus dxxviiii cccxxii quorũ quidẽ¬

Expanded text:
inent majorem inter se retinent ita demonstrabitur: ac primo quidem illud reminiscendum est, quod sex toni diapason commate transcendunt. Sit igitur A quidem 262144, B autem diapason ad eum contineat consonantiam in duplici scilicet constituta 524288, C vero sex tonis ab A numero discedat et sit 531441. Quae omnia ex secundi voluminis tonorum dispositione sunt colligenda. Inter B igitur atque C commatis proportio continetur. Aufero igitur B numerum de numero C, et relinquit D in 7153 unitatibus collocatus. Quid numerus minor D est quam sit septuagesima tertia pars B numeri, major vero est quam septuagesima quarta sit. Nam si eumdem D numerum, qui est in 7153, septuagies ter multiplicem, fiet mihi E numerus in 522169 unitatibus constitutus. Si eum septuagies quater multiplicem, fit numerus
Abbreviated transcription (Latin):
descende ẽsit̃ Sunt autemutrorumq: lateraduo & quat tuo. quae senarium
iunctaꝑficiunt. At que inceteris idemmodus est. Sin uero duo inter¬
mittantur tertia parsen st quodeius relinquitur. Id quod utrorũq latera
coniungunt ut siquattuor de xxv. Auferam intermissis duob: qua¬
dratis. reliqui xxxsunt. Eorum uero latera sunt. duo & quinq quiefficiunt
septẽ : qui sunt pars tertianu meri XVI At que haecest regula : ut fitces

Expanded text:
convenit. Sunt autem utrorumque latera, duo et quatuor, quae senarium juncta perficiunt. Atque in caeteris idem modus est. Sin vero duo intermittantur, tertia pars erit ejus quod relinquitur, id quod utrorumque latera conjungunt, ut si quatuor de 25 auferam, intermissis duobus quadratis, reliqui 21 sunt. Eorum vero latera sunt 2 et 5 qui efficiunt 7, qui sunt pars tertia numeri 21. Atque haec regula est, ut si tres
Abbreviated transcription (Latin):
effingat. & quod ominino aliquod melos auditum sibimemor animus ipse
decerpat. ut ex his omnibus ꝑspicue nec dubitanter appareat : It a nobis musicã
naturaliter eẽ. coniunctã ut ea nesiuelimus quidem carere possimus : Quocirca
intendenda uismentis . ẽ. ut id quod natura est insitũ. scientia q̃ uoq possit con¬
prehensumteneri. Sicut enim inuisu quoq: nonsuffic̃ eruditisolores formasq
conspicere nisietiam quae sit horũ ꝓpͥetas inuesti gauerint : sic ñ suffic cantile nuirbibisi ullũeo

Expanded text:
effingat, et quod omnino aliquod melos auditum sibi memor animus ipse decerpat? Ut ex his omnibus perspicue nec dubitanter appareat, ita quidem nobis musicam naturaliter esse conjunctam, ut ea ne si velimus quidem carere possimus. Quocirca intendenda vis mentis est, ut id quod natura est insitum, scientia quoque possit comprehensum teneri. Sicut enim in visu quoque non sufficit eruditis colores formasque co
Abbreviated transcription (Latin):
poterit ẽẽ distinctio : Di apa sonuero consonanti& siue abhypate hypaton in¬
bx para mesen siue anete hr perboleo in me senor do sumatur : trestantum modo
species obtinebit : quae immobilibus uocibus coerceantur : Nam ab hrpate hr paton
or diendientibus una est .a. E ȩaquaȩ ẽ prima abbr pate br paton in para mesen :¬
Altera OM:eaquaȩ est quarta : ab hrpate meson innete die zeugmenon : Dehinc
Gõ. haȩc septima id est amese in netehr per boleon : Reliquarum uero specieru

Expanded text:
poterit esse destructio. Diapason vero consonantiae sive ab hypate hypaton in paramesen, sive a nete hyperboleon in mesen ordo sumatur, tres tantummodo species obtinebit, quae immobilibus vocibus coerceantur. Nam ab hypaten hypaton ordientibus una est A B, ea quae est prima ab hypate hypaton in paramese. Altera D L ea quae est quarta ab hypate meson in nete diezeugmenon. Dehinc G O haec septima est, id est a mese in neten hyperboleon. Reliquarum vero specieru
Abbreviated transcription (Latin):
Dost mono chordi regulas diuisionem adicienda eẽ arbitror ea in quibus ueteris
musicaȩdoctoresi sententiaȩ diuersitate discordant : habendum que debe
ominibus subtileiu dicium : atq id quod proposito de est operi : medio cris doc trinȩ
dispensatione supplendum est : potest enim alia quoque eẽ diuisio : inqua non
unus tantum modoneruus as sumitur. qui positis diui sipro portio nibus diuidatur
uerum octo : atq huius modi fiat cithara: ut in pluribus et quanti necessarii sint
nerui. tota proportionum ratio quasi oculis subiecta cernatur. Deui armonieae:
Deui armonicae
et quae sint eius in strumenta iudicii et qͦnã us que sensibus oporte at credi
ed dehis paulo post loquemur : Nunc dicendum &s quae sit uis armonif&e:
dequa tractare in satuentes quatuor impleuimus libros : Naturam uero tiꝰ
uimque ex primendam in huius quinti uoluminis seriem distulimus : Armonicaẽ

Expanded text:
Post monochordi regularis divisionem adjicienda arbitror esse ea in quibus veteres musicae doctores sententiae diversitate discordant, habendumque de omnibus subtile judicium, atque id quod proposito deest operi, mediocris doctrinae dispositione supplendum est. Potest enim alia quoque esse divisio, in qua non unus tantummodo nervus assumitur, qui positis proportionibus dividat. Verum octo, atque ejusmodi cythara fiat, aut in pluribus, et quanti necessarii sunt nervi, tota proportionum ratio quasi oculis subjecta cernatur. CAPUT PRIMUM. De vi harmonicae et quae sint ejus instrumenta judicii et quonam usque sensibus oporteat credi. Sed de his paulo post loquemur; nunc dicendum est quae sit vis harmonicae, de qua tractare instituentes, quatuor libros implevimus. Naturam vero ejus unoque exprimendam in hujus quinti voluminis seriem distulimus. Harmonica
Abbreviated transcription (Latin):
enar monios his quae sunt in reliquis generibustritȩ : Distant etiam lrchanos meson
diatonos & lychanos mesonchro maticae & par hr pate mesonen armonios : Nulli aliorum
generemm parlir pate similis inuenitur: nec eosdem locos ac numeros seruant
lrchanos hrpatondiatonos & lrchanos brpaton chromatice : Nam par hypate
hypaton enar monios aliorum generum par hypatis repperitur essedis miltͥs : Non

Expanded text:
enharmonios, his qui sunt in reliquis generibus trite. Distant etiam lychanos meson enharmonios, his qui sunt in reliquis generibus trite. Distant etiam lychanos meson diatonos et lychanos meson chromatice, et parhypate meson enharmonios nulli aliorum generum parhypate similis invenitur. Nec eosdem locos ac numeros servant lychanos hypaton diatonos et lychanos hypaton chromatice. Nam parhypate hypaton enharmonios aliorum generum parhypatis reperitur esse dissimilis. Non
Abbreviated transcription (Latin):
iro pate hospatonb  pateme son mese netesi nem menon parame sos. nete die ⁊eug¬
menonꝰ nete hy perboleon : Id circo qm̃ in omnibus tribus generibus ecedem senit
uec loca nec nomina permutantes iuepenta chorda siue cetra chorda conti¬
ne aunt : Penta chorda quidem : ut pros lamba nomenos ad hrpaten mesen:
mese
& aineteniese diezeugmenon : Tetrachordauero ut hrpates hypaton:
adbrpaten meson & hr pate meson ad mesen : Mobiles uero sunt quaȩ seđdm
singula genera permutantur hoc modo ut paranete & lichanȩ diatonico
&tsnomatici trite & par hr pate en armonui : Alia enim paranete hrperbo¬
leondiatonosalia paranete hy perbole onciiro maticha alia trabena¬
monios iluierꝰ sunt suam parane tẽ die ⁊eugmenon diatonos atq ehre ma¬
tica
Nec est eadem quae in generibus ceteris d tritedie ⁊ eugmenon en armonios nequae
e aedem sunt paranete sinem menon diatonos & chromatica & trite sinem menon¬

Expanded text:
, hypate hypaton, hypate meson, mese, nete synemmenon, paramese, nete diezeug, hypate hypaton, hypate meson, mese, nete synemmenon, paramese, nete diezeugmenon, nete hyperboleon. Idcirco quoniam in omnibus tribus generibus eaedem sunt, nec nomina nec loca permutantes, sive pentachorda, sive tetrachorda contineant. Pentachorda quidem ut proslambanomenos ad hypaten meson, et mese ad neten diezeugmenon. Tetrachorda vero, ut hypate hypaton ad hypaten meson, et hypate meson ad mesen. Mobiles vero sunt quae secundum singula genera permutantur hoc modo ut paranete et lychanos diatonici et chromatici, trite et parhypate enharmonici. Alia est enim paranete hyperboleon diatonos, alia paranete hyperboleon chromatica, alia trite enharmonios. Diversae sunt etiam paranete diezeugmenon diatonos, atque chromatica. Nec est eadem quae in generibus caeteris trite diezeugmenon enharmonios, neque eaedem sunt paranete s
Abbreviated transcription (Latin):
tiam seruant hypate hrpaton adhy paten meson : Hypate me sonad mesen :¬
Meseadneten Sinem menon paramese. adnetendie ⁊ eugmenon : Nete
de ex eugmenon adneten hy perboleon : Atq hocita ut in his consonan¬
tiis integram tetra chordanumeremus : Atq ut clarius omnis in hac for¬
ma respiciatur ordoneruorum secundum triagenera quinque tantum
notantur ee tetrachor da : Primum atq grauissimum hr paton cuius
ẽ princeps hy pate hr pa tonultima hr pate meson : Secundum uero meson
cuius est priceps hrpate meson : ex trema ueromese : Tertium si nemme¬
non cuius est princeps mese finalis nete sinem menon : Quartum dieze¬
ugmenon : cuius ẽ prima para meses : Neteuero die ⁊eugmenon : etrema
quintum uero est br perboleon : cuius est princeps quidem necedie reug¬
menon : Adneten uero ir perboleon terminatur extre
biles
partim in totum mobiles partim uero nec in totumim mobiles
nec
intotum mobiles sonant : In totum mobiles sunt pros bambano nos¬

Expanded text:
tiam servat hypate hypaton ad hypaten meson. Hypate meson ad mesen mese, ad neten synemmenon, paramese ad neten diezeugmenon, nete diezeugmenon ad neten hyperboleon. Atque hoc ita fit, ut his consonantiis integra tetrachorda numeremus. Atque ut clarius omnis in hac forma respiciatur ordo nervorum, secundum tria genera 5 tantum notantur esse tetrachorda. Primum atque gravissimum hypaton, cujus est princeps hypate hypaton, ultima autem hypate meson, secundum vero meson cujus est princeps hypate meson, extrema vero mese. Tertium synemmenon, cujus est princeps mese, finalis nete synemmenon. Quartum diezeugmenon, cujus est prima paramese, nete vero diezeugmenon extrema. Quintum vero est hyperboleon cujus est quidem princeps nete diezeugmenon, ad neten vero hyperboleon terminatur extrembiles, partim in totum mobiles, partim vero nec in totum immobiles, nec in totum mobiles. In totum immobiles sunt proslambanomenos
Abbreviated transcription (Latin):
& phregis. quo enim quasi una quȩq: gens gaudeat : eodẽ mođ ipseuo ca¬
bulo nuncupatur: Gaudet uͦgens modis morũ similitudine: Neq enim

Expanded text:
 Phrygius. Quo enim quasi unaquaeque gens gaudet, eodem modus ipse vocabulo nuncupatur. Gaudet enim gens modis morum similitudine. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
G. uero superͣatur. et est .÷. toni differentia .H autem nouies multi¬
plicatum comma G. uero octies. Demonstratus igitur est tonus

Expanded text:
G vero superatur, et est F toni differentia. H autem novies multiplicatum comma, G vero octies. Demonstratus est igitur tonus
Abbreviated transcription (Latin):
demq motuum alurariores sunt. a lu spissiores Mlamsiquis in coti¬
tinuum motũ respiciat : ibi aut uelo citatẽ. Aut tarditatẽ necesse ẽ
conprehendat Sinuero quis moueat manum: Aut frequenti eã motu
mouebit. Autraro : & sit ardus quidem fuerit acrarior motus : graues
neces seest sonos effici ipsa tarditate & raritate pellsendi imnSinuero
sint motus celeres acspissi Acutos necesse est reddisonos. Idcirco
enim idem neruus suntendatur amplius acutu sonat. si femittattr

Expanded text:
demque motuum alii rariores sunt, alii spissiores. Nam si quis in cotinuum motum respiciat, ibi aut velocitatem aut tarditatem necesse est comprehendat. Sin vero quis moveat manum, aut frequenti eam motu movebit aut raro. Et si tardus quidem fuerit acnecesse est sonos effici, ipsa tarditate et raritate pellendi. Sin vero sint motus celeres ac spissi, acutos necesse est reddi sonos. Idcirco enim idem nervus si tendatur amplius, acute sonat. Si remittatur
Abbreviated transcription (Latin):
ed qm̃ paululũ de cõmatis ratione praedi& imus. Non est defugiendũ & in quali
proportione idem ipsũ cõmacontineatur ostendere. Estenim cõma quod
ultimum cõnpraehendere possitauditus. Dicendũq est semitoniũ minus
Acsemitoniũ maius quantis singillatĩ cõmatib: constare udeant᷑. Ipse quoq
tonus quantis rursus cõmatib coniungetur : Ac primũ hincc̃ueniens sumat᷑ initiũ.
XI. DE MONSTRATIO ARCENTAE SUꝑPARTICULARẼ INAEQUA

Expanded text:
m paululum de commatis ratione praediximus, non est diffugiendum et in quali proportione idem ipsum comma contineatur ostendere. Est enim comma quod ultimum comprehendere possit auditus, dicendumque est semitonium minus ac semitonium majus, quantis sigillatim commatibus constare videantur. Ipse quoque tonus quantis rursus commatibus conjungitur. Ac primum hinc conveniens sumatur initium. CAPUT XI. Demonstratio, Architae superparticularem in aequa
Abbreviated transcription (Latin):
diapason acdiapente .III. &. UIIII.: Eritigitur sictripla proportio.
III .UI.UIII.VIIII. Sed quã quã dehis multa nicho machus : Nostam̃
qua potumus breuitate partim eaipsa quae phytagorici affirmant
promentes. partim ex hisdẽ quȩdã consequentia argum̃ tantes ꝓbauimus:
Sidiatessaron consonantiae diapasonaddatur consonantiã exbis coniungi
non posse. Quiduero dehis sentiat pholomeus. posterius apponã. Sed dehis
hactenus nunc desemitoniis considerandũ ÷ XXUIII.

Expanded text:
diapason ac diapente 3 ac 9: erit igitur sic tripla proportio 3, 6, 8, 9. Sed quanquam de his multa Nicomachus, nos tamen qua potuimus brevitate partim ea ipsa quae Pythagorici affirmant promentes, partim ex eisdem quaedam consequentia argumentantes, probavimus, si diatessaron consonantiae diapason addatur, consonantiam ex his conjungi non posse. Quid vero sentiat de his Ptolemaeus, posterius apponam. Sed de his hactenus; nunc de semitoniis considerandum est.
Abbreviated transcription (Latin):
quem primũ ter minũ minimumq loca uimuf. Sintigit᷑ termin . ii.ui.uiii.
Pludq̃uoq quod int̾ duas sibicontinuas consonantias cadit: &erum
acdiapente silumnet iunctȩ efficiunt triplũ. Diates saron uero & tonus
diapente consonantiã iungunt. sidia pason consonantiae addat᷑ diatessaron
in consonũ fit : qm̃ interduplicẽ actriplicẽ Nulla pot esł natura lit̃ ꝓportio
multiplicitatis intelligi. Quod siei adiciotonũ siet dia pason diates saron.
& tonus qđ nihildistabit utrũ diapasonacdiapente sit. Diates saronenĩ

Expanded text:
quem primum terminum minimumque locamus. Sint igitur termini hi, 3, 6, 8. Illud quoque quae inter duas sibi continuas consonantias cadit, etenim ac diapente sibi junctae efficiunt triplum, diatessaron vero et tonus diapente consonantiam jungunt, si diapason consonantia addatur diatessaron, inconsonum fit, quoniam inter duplicem ac triplicem nulla potest naturaliter proportio multiplicitatis intelligi. Quod si ei adjicio tonum, fit diapason, diatessaron, et tonus, quod nihil distabit utrum diapason ac diapente sit. Diat
Abbreviated transcription (Latin):
Atq id circo hosbrimũ inae qualitatis genus. a consonantiae natura disungitꝰ :
Amplius qđ in his quae consonantias formant multa similia s̃. In ullis uero minime

Expanded text:
Atque idcirco hoc primum inaequalitatis genus a consonantiae natura disjungitur amplius quod in his quae consonantias formant, multa similia sunt, in his vero minime
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ xiii ex noue nario ternario atq unitate consistat̃. que unitas puncti
optineat locũter narius uero primae in paris lineae : Nouenarius primi

Expanded text:
id est 13, ex novenario ternario atque unitate consistat, quae unitas puncti obtineat locum. Ternarius vero primae imparis lineae. Novenarius primi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ excellentiã dignitatis. ea que saturnoest a tributa: propt̃ tard itatẽ motus
& grauitatẽ soni: Par hs pate uero secunda quasi uxta hipatenposita & collocata
Licha nostertia id circo qm̃ lichanos. digitus dicitur quẽ nos indicẽ uocamus. Grecus alin

Expanded text:
pter excellentiam dignitatis, eaque Saturno est attributa propter tarditatem motus et gravitatem soni. Parhypate vero secunda, quasi juxta hypaten posita et collocata. Lichanos tertia idcirco, quoniam lichanos digitus dicitur, quem nos indicem vocamus. Graecus a lin
Abbreviated transcription (Latin):
coniungitur duaediatessa ronziunctae: Sicut unum diapason iungunt: Ita sex¬
tonis continua proportione coae quantur: & qm̃ paulo antes ex disposuim us
tonos quorũ minimus erat
Ad hunc uero ultimꝰ insexto
collocabat᷑ tononumerus dxoci¬
ccccxli : quin tum uero retine¬
xcii: disponantur hoc modo.
uncigitur deminoribus numeris idẽ. quinq: tonis loquemur. Siergo dia¬
tes saron duob: tonis acsemitonio: bisuero diates saron quinq consisteret tonis.

Expanded text:
saron junctae, sicut unum diapason jungunt, ita sextonis continua proportione coaequantur. Et quoniam paulo ante sex disposuimus tonos, quorum minimus erat ad hunc vero ultimus in sexto collocabatur tono numerus 531441, quintum vero retine2392, disponantur hoc modo: Nunc igitur de minoribus numeris, id est quinque tonis, loquamur. Si ergo diatessaron duobus tonis ac semitonio, bis vero diatessaron quinque consisteret tonis
Abbreviated transcription (Latin):
usuperioreigitur descriptione : ses quitertias propartionos
Itanas uidemus ut primus triplexunũ sesquiteetium antecẽdat:
secundus duos. Tres : tertius : sempereq: parstertia inultimo numexõ
naturali quodã fine claudatur . Quod si quadruplũ statueris. eo dẽ mado
sesquiquartos inuenes si qiulinquuplum serquiuntos: ac demceps singuli denoi sestti¬
tione multiplicestot suꝑ particulares praecedunt: quoto loco
ipsi abunitate decesserintꝰ
unamuerotantum quad rupli
dispositionem ponemus. Vt in ea
sicut inceteris lector diligens
Acum̃ mentis exerceat¬
decigitur speculatio ad hanc ut ilitatem uidetur inuenta ut
ł quinq uel qđ libet sesqualteros
ł sesquitertios ł sesquioctauos uel
quod libet alias proportiones quis
inuestigare uoluerit. nullo errare labatur: ut que nonei numero primotales
proportiones quae rataptare : quipuantis ꝓpositi totpcedere & postse habereñ possit

Expanded text:
superiore igitur descriptione sesquitertias proportiones ita natas videmus, ut primus triplex unum sesquitertium antecedat, secundus duos, tertius tres, semperque pars tertia in ultimo numero naturali quodam fine claudatur. Quod si quadruplum statueris eodem modo, sesquiquartos invenies, si quincuplum sesquiquintos. Ac deinceps singuli denomitiplicis tot superparticulares praecedunt, quote loco ipsi a se unitate discesserint. tantum quadrupli dispositionem ponemus, ut in ea sicut in caeteris lector diligens acumen mentis exerceatec igitur speculatio ad hanc utilitatem videtur inventa, ut 4 vel 5, vel quotlibet sesquialteros, vel sesquitertios, vel sesquioctavos, vel quotlibet alias proportiones quis investigare voluerit, nullo errore labatur, utque non ei numero primo tales proportiones quaerat aptare, qui quanti sint propositi, tot praecedere, et post se habere non possit
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ uero deproportionibus que erant interim tractanda prediximus
nunc demedietatibus ẽ dicendum.
rorum summas: Proportionalita sest: aequarum proportionum collestio

Expanded text:
m vero de proportionibus quae erant interim tractanda praediximus, nunc de medietatibus est dicendum.rorum summas. Proportionalitas est aequarum proportionum collectio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓportione constitui Sed duaeses qualtera proportiones : duplice uncup
quẽ ad modũ exarith meticis instructus sibi potest quisq colligere :
Duoigitur toni diatessȩron superabunt quod esł inconueniens. Dia¬
tes saronenim : duositonos semitonii spatiotranscendit. Nonigit᷑
fieri potest ut diapente acdiatessaron insuꝑ particulari in aequali

Expanded text:
proportione constitui. Sed duae sesquialterae proportiones duplicem vincunt, proportione constitui. Sed duae sesquialterae proportiones duplicem vincunt, quemadmodum ex arithmeticis instructus sibi potest quisque colligere. Duo igitur toni diatessaron superabunt, quod est inconveniens: diatessaron enim duos tonos semitonii spatio transcendit. Non igitur fieri potest ut non diapente ac diatessaron in superparticulari inaequali
Abbreviated transcription (Latin):
fatebitur collo candas. Eam la super partreati ł ceteris mixtis
curponi non possut superius ut aebitror ex planatũ est. Po¬
nantur igitur si fieri potest in multiplici genere. Et qm̃diatessiron
consonantiaminor est . diapente. Maior diates saron duplici: Dia¬
pente uero tripliciꝓportioni multiplicitatis aptetur: ueri si mile enĩ est.
ut est consonantia diatessaron: consonantiae. Diapente continua :
lta sidia tessa ron induplicistatuitur. diapente : continua duplicis poni.
id ÷ triplici. Tonus autem qm̃ in habitudinib: musicis postdiates saron
Haecaute in multi plicitatis genere non potest inueniri. Restatigitur
ut insuꝑ particularitatis habitudinẽ cadat : Sit igitur prima id ÷
ses qualteratoni proportio . Hã sid uplicem auferamus triplici: quod re¬
linquitur. sesqualter ÷ Quod sidiates saron quidem duplex est:
diapente uero triplum: sublatũ quediates saron adiapente tonus fit¬
reliquus : Nullo modo dubitari potest quintonus in sesqualto debeont

Expanded text:
fatebitur collocandas. Nam in superpartienti vel caeteris mixtis cur poni non possint, superius ut arbitror explanatum est. Ponantur igitur, si fieri potest, in multiplici genere. Et quoniam diatessaron consonantia minor est, diapente major, diatessaron duplici, diapente vero triplici proportioni multiplicitatis aptetur. Verisimile est enim ut est consonantia diatessaron consonantiae, diapente continua, ita si diatessaron in duplici statuitur, diapente incontinua duplicis poni, id est triplici. Tonus autem quoniam in habitudinibus musicis post diatessaron n multiplicitatis genere non potest inveniri. Restat igitur ut in superparticularitatis habitudinem cadat. Sit igitur prima, id est sesquialtera, toni proportio. Nam si duplicem auferamus, triplici, quod relinquitur, sesquialter est. Quod si diatessaron quidem duplex est, diapente vero triplum, sublato diatessaron a diapente tonus reliquus fit, nullo modo dubitari potest quin tonus in sesquialtera debeat
Abbreviated transcription (Latin):
siquando melos aliquod musicus uoluis s& scribere su peruersum rith¬
mica metri compositione distentum has sonorum notulas as scriberent :
Itamiro modo repperientes : ut non tantum carminum uerbaqs literis

Expanded text:
si quando melos aliquod musicus voluisset ascribere, super versum rhythmica metri compositione distentum, has sonorum notulas ascriberet, ita miro modo reperientes, ut non tantum carminum verba, quae litteris
Abbreviated transcription (Latin):
merũ tonodistat. e andẽ ternarii differentiã seruans: Ter naruis enim axiiii.
sum mȩ octaua parsest quȩ epdẽ addita primũ a ter nariocxbum. xXac uii

Expanded text:
merum tono distat, eamdem ternarii differentiam servans. Ternarius enim 24 summae octava pars est. Quae eisdem addita primum a ternario cubum 20 ac