comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Mater ades florum ludis celebranda iocosis
Distuleram partes mense priore tuas:
Incipis aprili transis intempora maii
Alter te fugiens. quum uenit alter hab&.
Quum tua sint cedantq tibi confinia mensum
Conuenit in laudes ille uel ille tuas.
Circus in hunc exit laudataq palma theatris:
Noc quoq cum circi munere carmen eat.
Ipsa doce quȩ sis hominum sententia fallax.
Optima tu proprii nominis auctor eris.
Sic ego sic̃ nostris respondit diua rogatis
Dum loquitur uernas afflat ab ore rosas.
Chloris. quȩ flora uocor corrupta latini
Nominis est nr̃i littera gneca sono
Chloris eram nymphe saeculi felicis: ubi audis
Rem fortunatis ante fuisse uiris.
Quȩ fuerat mihi forma graue est narrare modeste.
Sed generum matri repperit illa deum.
Uer erat errabam zephyrus conspexit adibam
Insequitur fugio. fortior ille fuit.
Et dederat fratri boreas ius omne rapinȩ
Ausus erychthea prȩmia ferre domo.

Expanded text:
‘Mater, ades, florum, ludis celebranda iocosis! ‘Mater, ades, florum, ludis celebranda iocosis! distuleram partes mense priore tuas. incipis Aprili, transis in tempora Mai: alter te fugiens, cum venit, alter habet, cum tua sint cedantque tibi confinia mensum, convenit in laudes ille vel ille tuas. Circus in hunc exit clamataque palma theatris: hoc quoque cum Circi munere carmen eat. ipsa doce, quae sis. hominum sententia fallax: optima tu proprii nominis auctor eris.’ sic ego. sic nostris respondit diva rogatis  dum loquitur, vernas emat ab ore rosas: ‘Chloris eram, quae Flora vocor: corrupta Latino nominis est nostri littera Graeca sono. Chloris eram, nymphe campi felicis, ubi audis rem fortunatis ante fuisse viris, quae fuerit mihi forma, grave est narrare modestae sed generum matri repperit illa deum. ver erat, errabam: Zephyrus conspexit, abibam. insequitur, fugio: fortior ille fuit, et dederat fratri Boreas ius omne rapinae ausus Erechthea praemia ferre domo.
Abbreviated transcription (Latin):
Frigidus agrestis summas mulebit aristas:
Candidaq a capreis uela dabuntur aquis.
At simul inducunt obscura crepuscula noctem
Pars hyadum toto de grege nulla latet.
Ora micant tauri septem radiantia flammis
N auita quas hyadas graius ab himbre uocat.
Pars bacchum nutrisse putat. pars credidit esse
Rhetios has neptes: oceaniq senĩs.
Nondum stabat atlas humeros honeratus olympo
Quum satus est forma conspiciendus hyas
Hunc stirps oceani maturis nexibus ethra
Edidit: & nymphas: sed prior ortus hyas.
Dum noua lanugo est pauidos formidine ceruos
Terret. & est illi pręda benigna lepus.
At postꝗͣ uirtus animis adoleuit in apros
Audet & hirsutas cominus ire feras:
Dumq petit latebras fetę catulosq leenȩ̨
Ipse fuit liycȩ prȩda cruenta leȩ.
Mater hyam &hyam moestȩ fleuere sorores
Ceruicemꝙ polo suppositurus atlas
Uictus uterq parens tamen est pietate sororum
Illa dedit cęlum nomina fecit hyas.

Expanded text:
frigidus Argestes summas mulcebit aristas, frigidus Argestes summas mulcebit aristas, candidaque a Calabris vela dabuntur aquis, at simul inducent obscura crepuscula noctem, pars Hyadum toto de grege nulla latet. ora micant Tauri septem radiantia flammis, navita quas Hyadas Graius ab imbre vocat; pars Bacchum nutrisse putat, pars credidit esse Tethyos has neptes Oceanique senis. nondum stabat Atlas humeros oneratus Olympo, cum satus est forma conspiciendus Hyas; hunc stirps Oceani maturis nixibus Aethra edidit et nymphas, sed prior ortus Hyas. dum nova lanugo est, pavidos formidine cervos terret, et est illi praeda benigna lepus. at postquam virtus annis adolevit, in apros audet et hirsutas comminus ire leas, dumque petit latebras fetae catulosque leaenae, ipse fuit Libycae praeda cruenta ferae, mater Hyan et Hyan maestae flevere sorores cervicemque polo suppositurus Atlas, victus uterque parens tamen est pietate sororum: illa dedit caelum, nomina fecit Hyas.
Abbreviated transcription (Latin):
Seruat uterq domum: domino quoq fidus uterq est
Compita grata deo: compita grata cani.
Ex agitant & lar & turba diania fures
Peruigilantq lares peruigilantq canes
Bina gemellorum quęrebam signa deorum
Uiribus annosȩ facta caduca morȩ.
Mille lares geniumq: ducem qui tradidit illos
Urbs habet. & uici numina terna colunt.
Quo feror: augustus mensis mihi carminis huius
Ius habet: in terra diua canenda bona est.
Est moles natiua loco res nomina fecit
Appellant saxum pars bona montis ea est
Nuic remus institerat frustra. quo tempore fratri
Prima palatinę regna dedistis aues.
Templa patres illic oculos exosa uiriles.
Lȩniter accllui constituere iugo.
Dedicat haec ueteris crassorum nominis haeres
Uirgineo nullum corpore passa uirum.
Liuia restituit nenon imitata maritum
Esses: & est omni parte secuta uirum
Postera quum roseam pulsis hyperionis astris
In matutinis lampada tollet equis

Expanded text:
servat uterque domum, domino quoque fidus uterque: servat uterque domum, domino quoque fidus uterque: compita grata deo, compita grata cani. exagitant et Lar et turba Diania fures: pervigilantque Lares pervigilantque canes, bina gemellorum quaerebam signa deorum viribus annosae facta caduca morae: mille Lares Geniumque ducis, qui tradidit illos, urbs habet, et vici numina trina colunt, quo feror? Augustus mensis mihi carminis huius ius habet: interea Diva canenda Bona est. est moles nativa loco, res nomina fecit: appellant Saxum; pars bona montis ea est. huic Remus institerat frustra, quo tempore fratri prima Palatinae signa dedistis aves. templa Patres illic oculos exosa viriles leniter acclini constituere iugo. dedicat haec veteris Clausorum nominis heres, virgineo nullum corpore passa virum: Livia restituit, ne non imitata maritum esset et ex omni parte secuta suum. Postera cum roseam pulsis Hyperionis astris in matutinis lampada tollet equis,
Abbreviated transcription (Latin):
Nuic fuit ȩdorum mater formosa duorum
Inter dicteos conspicienda greges
Cornibus aerus atq in sua terga recuruis:
Ubere: ꝙ nutrix posset habere iouis
Lac dabat illa deo. sed fregit in arbore cornu
Truncaq dimidia parte decoris erat.
Sustulit hoc nymphe curxitq decentibus hȩrbis
Et plenum pomis adiouis or̃a tulit.
Illẽ ubi rex̃ cęli tonuit: solioq paterno
Sedit: & inuicto nil ioue maius erat.
Sydera nutricem nutricis fertile cornu
Fecit: quod dominȩ nunc quoq nomen habet
Praestitibus maiȩ laribus uidere kalendȩ
Aram constitui signaq parua deum
Ara erat illa quidem laribus: sed multa uetustas. ł¬
Destruit: & saxo longa senecta nocet.
Causa quidem positi fuerat cognominis illis
Quod praestant oculis omnia tuta suis:
Stant quoq pro nobis & praesunt moenibus urbis.
Et sunt pręsentes auxiliumq ferunt.
At canis ante pedes saxo fabricatus eodem
Stabat. quȩ standi cum lare causa fuit:

Expanded text:
huic fuit haedorum mater formosa duorum, huic fuit haedorum mater formosa duorum, inter Dictaeos conspicienda greges, cornibus aeriis atque in sua terga recurvis, ubere, quod nutrix posset habere Iovis, lac dabat illa deo. sed fregit in arbore cornu truncaque dimidia parte decoris erat. sustulit hoc nymphe cinxitque recentibus herbis et plenum pomis ad Iovis ora tulit. ille ubi res caeli tenuit solioque paterno sedit, et invicto nil Iove maius erat, sidera nutricem, nutricis fertile cornu fecit, quod dominae nunc quoque nomen habet, praestitibus Maiae Laribus videre Kalendae aram constitui parvaque signa deum: voverat illa quidem Curius: sed multa 1 vetustas et saxo longa senecta nocet, causa tamen positi fuerat cognominis illis, quod praestant oculis omnia tuta suis. stant quoque pro nobis et praesunt moenibus urbis et sunt praesentes auxiliumque ferunt, at canis ante pedes saxo fabricatus eodem stabat: quae standi cum Lare causa fuit?
Abbreviated transcription (Latin):
Quõ postquam uentum consistite prȩscia mater
Nam locus imperii rus erit istud ait.
Et uati & matri paret nonacrius hȩros.
Inq peregrina constitit exul humo
Sacraq multa quidem: sed fauni prima bicornis
Has docuit gentes alipedisq dei.
Semicaper coleris succintis faune lupercis
Quum lustrant celeres uerhera secta uias.
At tu materno donasti nomine mensem
Inuentorq lire furibus apta fides
Nec pietas haec prima tua est septena putaris
Pleiadum in numerum fila dedisse lire.
Haec quoq desierat. laudata est uoce sororum
Quid fadam : turbae pars habet omnis idem.
Gratia pieridum nobis aqualiter adsit.
Nullaq laudetur plusue minus ue mihi
Ab ioue surgat opus: prima mihi nocte uidenda
Stella est in cunas officiosa iouis.
Nascitur oleniȩ signum pluuiale capellȩ
Illa dati cęlum pręmia lactis habet
Nais amalthea cretea nobilis ida
Dicitur in siluis occuluisse iouem

Expanded text:
quo postquam ventum est, consistite! praescia mater quo postquam ventum est, consistite! praescia mater nam locus imperii rus erit istud ait. et matri et vati paret Nonacrius heros inque peregrina constitit hospes humo, sacraque multa quidem sed Fauni prima bicornis has docuit gentes alipedisque dei. semicaper, coleris cinctutis, Faune, Lupercis, cum lustrant celebres vellera secta vias. at tu materno donasti nomine mensem, inventor curvae, finibus apte, fidis. nec pietas haec prima tua est: septena putaris, Pleiadum numerum, fila dedisse lyrae.’ haec quoque desierat: laudata est voce sororum. quid faciam? turbae pars habet omnis idem. gratia Pieridum nobis aequaliter adsit, nullaque laudetur plusve minusve mihi. Ab Iove surgat opus. prima mihi nocte videnda stella est in cunas officiosa Iovis: nascitur Oleniae signum pluviale Capellae; illa dati caelum praemia lactis habet. Nais Amalthea, Cretaea nobilis Ida, dicitur in silvis occuluisse Iovem,
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit. ad hos urbis summa relata noue
Hinc sua maiores tribuisse uocabula maio
Tangor: & etati consuluisse sue
Et numitor dixisse potest da romule mensem
Nunc senibus nec auum sustinuisse nepos
N ec leue propositum pignus successit honoris
Iunius aiuuenum nomine mensis adest
Tunc sic neglectos hedera redimita capillos
Drima sui cępit caliopeia chori.
Duxerat oceanus quondam titanida thetim
Qui terram liquidis qua patet ambit aꝗs.
Hinc sata tum pleione cum cęlifero athalante
Tungitur ut fãma est pleiadasq parit.
Quarum maia suas forma superasse sorores
Traditur: &t summo concubuisse ioui.
Hec enixa: iugo cupressi fere cylenes
Ethercum uolucri qui pede carpit iter
Archades hunc ladoq rapax et menalus ingens
Rite colunt luna credita terra prior.
Exul ab archadia latios euander in agros
Uenerat: impositos attuleratq deos
Hic ubi nunc roma est orbis caput arbor et haerbȩ
Et paucȩ pecudes. & casa rara fuit.

Expanded text:
dixit: ad hos urbis summa relata novae, dixit: ad hos urbis summa relata novae, hinc sua maiores tribuisse vocabula Maio tangor et aetati consuluisse suae. et Numitor dixisse potest ‘da, Romule, mensem hunc senibus’ nec avum sustinuisse nepos, nec leve propositi pignus successor honoris Iunius, a iuvenum nomine dictus, habet.’ tunc sic, neglectos hedera redimita capillos, prima sui coepit Calliopea chori: ‘duxerat Oceanus quondam Titanida Tethyn, qui terram liquidis, qua patet, ambit aquis, hinc sata Pleione cum caelifero Atlante iungitur, ut fama est, Pleiadasque parit. quarum Maia suas forma superasse sorores traditur et summo concubuisse Iovi. haec enixa iugo cupressiferae Cyllenes, aetherium volucri qui pede carpit iter. Arcades hunc Ladonque rapax et Maenalus ingens rite colunt, luna credita terra prior, exul ab Arcadia Latios Evander in agros venerat, impositos attuleratque deos. hic, ubi nunc Roma est, orbis caput, arbor et herbae et paucae pecudes et casa rara fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Et Numa mox alii tempore quisq: suo
Illa patres in honore suo matresq tuetur:
Illa comes pueris. uirginibusq uenit
Illa datos fasces commendat: eburq curule:
Illa coronatis alta triumphat equis.
Finierat uoces polymnia. dicta probarũt
Clioq et curuȩ̨ scita thalia lirae.
Excipit Uranie fecere silentia cunctȩ
Et uox audiri nulla nisi illa potest.
Magna fuit quondam capitis reuerentia cani
Inq suo precio ruga senilis erat.
Martis opus iuuenes animosaq bella gerebant.
Et pro diis aderant in statione suis.
Uirĩbus illa minor nec habendis utilis armis
Consilio patriȩ saepe ferebat opem:
N ec nisi post annos patuit tunc curia seros:
Nomen & aetatis mite senatus habet.
Lura dabat populo senior: finitaq certis
Legibus est atas unde petatur honor
Et medius iuuenum non indignantibus ip̃is
Ibat. & interior sic comes unus erat
Uerba quis auderet coram sene digna rubore
Dicere: censuram longa senecta dabat.
Romulus haec uidit selectaq pectora patres

Expanded text:
et Numa, mox alii, tempore quisque suo. illa patres in honore pio matresque tuetur, illa comes pueris virginibusque venit, illa datos fasces commendat eburque curule, illa coronatis alta triumphat equis.’ finierat voces Polyhymnia: dicta probarunt Clioque et curvae scita Thalia lyrae. excipit Uranie: fecere silentia cunctae, et vox audiri nulla nisi illa potest. ‘magna fuit quondam capitis reverentia cani, inque suo pretio ruga senilis erat. Martis opus iuvenes animosaque bella gerebant et pro dis aderant in statione suis: viribus illa minor nec habendis utilis armis consilio patriae saepe ferebat opem. nec nisi post annos patuit tunc curia seros, nomen et aetatis mite senatus erat. iura dabat populo senior, finitaque certis legibus est aetas, unde petatur honor; et medius iuvenum, non indignantibus ipsis, ibat et interior, si comes unus erat. verba quis auderet coram sene digna rubore dicere? censuram longa senecta dabat. Romulus hoc vidit selectaque pectora patres
Abbreviated transcription (Latin):
N ec mora feruenti moriens e uulnere traxit:
Et iacuit resupinus humo: cruor emicat alte
Non aliter ꝗͣ quum uitiato fistula plumbo
Scinditur: & tenui stridente foramine longas
Eiaculatur aquas. atq ictib aera rumpit.
Arborei fetus aspergine cędis in atram
Uertuntur faciem: madefactaq sanguine radix
Purpureo tingit pendentia poma colore.
Ecce metu non dum posito ne fallat amantem
Illa redit: iuuenem q oculis animoq requirit
Quantaq uitarit narrare pericula gestit:
Utq locum & uisam cognouit in arbore formam
S ic facit incertam pomi color haer& an haec sit.

Expanded text:
Nec mora, feruenti moriens e uulnere traxit Nec mora, feruenti moriens e uulnere traxit Et iacuit resupinus humo; cruor emicat alte, Non aliter quam cum uitiato fistula plumbo Scinditur et tenui stridente foramine longas Eiaculatur aquas atque ictibus aera rumpit. Arborei fetus aspergine caedis in atram Vertuntur faciem madefactaque sanguine radix Purpureo tinxit pendentia mora colore. Ecce metu nondum posito, ne fallat amantem, Illa redit iuuenemque oculis animoque requirit Quantaque uitarit narrare pericula gestit; Vtque locum et uisam cognoscit in arbore formam, Sic facit incertam pomi color; haeret, an haec sit.
Abbreviated transcription (Latin):
Depositura sitim uicini fontis in unda.
Quam procul ad lunȩ radios babylonia thysbe
Uidit. & obscurum tunido pede fugit in antrum.
Dumq fugit tergo uelamina lapsa reliquit:
Ore cruentato tenuis laniauit amictus
Serius egressus uestigia uidit in alto
Puluere certa ferae totoq expalluit ore
Pyramus: ut uero uestem quoq sanguine tinctam
Repperit: una duos inquit nox perdex amantes.
E quib illa fuit longa dignissima uita
Nostra nocens anima est ego te miseranda peremi
In loca plena metus. qui iussi nocte uenires.
Nec prius huc ueni: nostrum diuellite corpus
Et scelerata fero consumite uiscera morsu
O quicunq sub hac habitatis rupe leones:
Sed timidi est optare necem: uelamina thysbes
Tollit. & ad pactę secum fert arboris umbram
Utq dedit notae lacrimas dedit oscula uesti:
Accipe nunc inquit nostri quoq sanguinis haustum.
Quoq erat accinctus demisit in ilia ferrum.

Expanded text:
Depositura sitim uicini fontis in unda. Depositura sitim uicini fontis in unda. Quam procul ad lunae radios Babylonia Thisbe Vidit et obscurum timido pede fugit in antrum; Dumque fugit, tergo uelamina lapsa reliquit. Ore cruentato tenues laniauit amictus. Serius egressus uestigia uidit in alto Puluere certa ferae totoque expalluit ore Pyramus; ut uero uestem quoque sanguine tinctam Repperit: “Una duos” inquit “nox perdet amantes; E quibus illa fuit longa dignissima uita, Nostra nocens anima est; ego te, miseranda, peremi, In loca plena metus qui iussi nocte uenires Nec prior huc ueni. Nostrum diuellite corpus Et scelerata fero consumite uiscera morsu, O quicumque sub hac habitatis rupe, leones. Sed timidi est optare necem. ”Velamina Thisbes Tollit et ad pactae secum fert arboris umbram Vtque dedit notae lacrimas, dedit oscula uesti: “Accipe nunc” inquit “nostri quoque sanguinis haustus.” Quoque erat accinctus, demisit in ilia ferrum,
Abbreviated transcription (Latin):
Quod datus est uerbis ad amicas transitus aures
Talia diuersa nequicꝗͣ sede locuti.
Sub noctem dixere uale: partiq dedere
Oscula quisq suȩ non peruenientia contra
Postera nocturnos aurora remouerat ignes:
Solq pruinosas radiis siccauerat haerbas:
Ad solitum coiere locum tunc murmure paruo
Multa prius questi statuunt sub nocte silenti
Fallere custodes foribusq excedere temptant.
Quumq domo exierint urbis quoq tecta relinquant:
N eue sit errandum lato spatiantib aruo
Conueniant ad busta Nini: lateantq sub umbra
Arboris: arbor ibi niueis uberrima pomis
Ardua morus erat gelido contermina fonti.
Pacta placent: & lux tarde discedere uisa
Praecipitatur aquis: & aquis nox surgit ab usdem.
Callida per tenebras uersato cardine thysbe
Egreditur fallitq suos. adopertaq uultum
Peruenit ad tumulum dictaq sub arbore sedit.
Audacem faciebat amor uenit ecce recenti
Caede leena boum spumantes oblita rictus

Expanded text:
Quod datus est uerbis ad amicas transitus aures. Quod datus est uerbis ad amicas transitus aures. Talia diuersa nequicquam sede locuti Sub noctem dixere uale, partique dedere Oscula quisque suae non peruenientia contra. Postera nocturnos aurora remouerat ignes Solque pruinosas radiis siccauerat herbas; Ad solitum coiere locum. Tum murmure paruo Multa prius questi, statuunt ut nocte silenti Fallere custodes foribusque excedere temptent Cumque domo exierint, urbis quoque tecta relinquant; Neue sit errandum lato spatiantibus aruo, Conueniant ad busta Nini lateantque sub umbra Arboris; arbor ibi niueis uberrima pomis, Ardua morus, erat, gelido contermina fonti. Pacta placent; et lux, tarde discedere uisa, Praecipitatur aquis et aquis nox exit ab iisdem. Callida per tenebras, uersato cardine, Thisbe Egreditur fallitque suos adopertaque uultum Peruenit ad tumulum dictaque sub arbore sedit; Audacem faciebat amor. Venit ecce recenti Caede leaena boum spumantis oblita rictus,
Abbreviated transcription (Latin):
LAltera quas oriens habuit pręlata puellis.
Contiguas habuere domos ubi dicitur altam
Coctilibus muris cinxisse semiramis urben.
Notitiam primosq gradus uicinia fecit.
Tempore creuit amor: tedȩ quoq ure coissent:
Sed uetuere patres quod non potuere uetare:
Ex equo captis ardebant mentib ambo.
Conscius omnis abest. nutu signisq loquuntur:
Quoq magis tegitur tectus magis aestuat ignis.
Nixus erat tenui rima quam duxerat olim
Quum fieret paries domui communis utriq
Id uitium nulli per saecula longa notatum est¬
Quid non sentit amor: primi uicdstis amantes.
Et uocis fecistis iter tuteq per illud
Murmure blanditiȩ minimo transire solebant.
Saepe ubi constiterant hinc thysbes pyramus illinc:
Inq uices fuerat captatus anhelitus oris
Inuide dicebant. paries. quid amantib obstas:
Quantum erat. ut sineres toto nos corpore iungi:
Rut hoc si numium est: uel ad oscula danda pateres
Nec sumus ingrati: tibi nos debere fatemur:

Expanded text:
Altera, quas Oriens habuit, praelata puellis, Contiguas habuere domos, ubi dicitur altam Coctilibus muris cinxisse Semiramis urbem. Notitiam primosque gradus uicinia fecit; Tempore creuit amor; taedae quoque iure coissent, Sed uetuere patres; quod non potuere uetare, Ex aequo captis ardebant mentibus ambo. Conscius omnis abest; nutu signisque loquuntur, Quoque magis tegitur, tanto magis aestuat ignis. Fissus erat tenui rima,quam duxerat olim, Cum fieret, paries domui communis utrique. Id uitium, nulli per saecula longa notatum Quid non sentit amor?, primi uidistis, amantes, Et uocis fecistis iter; tutaeque per illud Murmure blanditiae minimo transire solebant. Saepe, ubi constiterant hinc Thisbe, Pyramus illinc, Inque uices fuerat captatus anhelitus oris: “Inuide” dicebant “paries, quid amantibus obstas? Quantum erat ut sineres toto nos corpore iungi, Aut, hoc si nimium est, uel ad oscula danda pateres? Nec sumus ingrati; tibi nos debere fatemur
Abbreviated transcription (Latin):
UAE NIST PENNATIS SERPEN¬
TIBUS ISSET IN AURIAS
Non exempta forex penȩ. fugit alta superq
Hic ope nympharum sublatus in aera pennis
Quum grauis infuso tellus foret obruta ponto
Deucalioneas effugit inobrutus undas.

Expanded text:
Quod nisi pennatis serpentibus isset in auras, non exempta foret poenae. Fugit alta superqueHic ope nympharum sublatus in aera pennis, cum gravis infuso tellus foret obruta ponto, Deucalioneas effugit inobrutus undas.
Abbreviated transcription (Latin):
HABETANQUIUS ORBUM
Isq gradus templi natarum membra suarum
Amplectens. saxoq iacens lacrimare uidetur
Circuit extremas oleis pacalibus oras.
Is modus est operisq sua facit arbore finem

Expanded text:
habet angulus orbum; isque gradus templi, natarum membra suarum, amplectens saxoque iacens lacrimare videtur. Circuit extremas oleis pacalibus oras: is modus est, operisque sua facit arbore finem
Abbreviated transcription (Latin):
Osq cauum saxis sonat exultantib undis
Miraq res subito media tenus extitit aluo
Incinctus iuuenis flexis noua cornua cannis
Qui nisi ꝙ maior ꝙ toto cerulus ore est
Acis erat. Ex sicquoq erat: tamen acis in amnẽ
Uersus. &c antiquum tenuerunt flumina nomen

Expanded text:
osque cavum saxi sonat exsultantibus undis: osque cavum saxi sonat exsultantibus undis: miraque res, subito media tenus exstitit alvo incinctus iuvenis flexis nova cornua cannis, qui, nisi quod maior, quod toto caerulus ore, Acis erat. Sed sic quoque erat tamen Acis, in amnem versus, et antiquum tenuerunt flumina nomen
Abbreviated transcription (Latin):
Surgit: & ut taurus uacca furibundus adempta
Stare nequit: siluaq & notis saltib errat:
Quum ferus ignaros nequicꝗͣ tale timentes
Me uidet. atq acin: uideoq exclamat: & ista
Ultima sit faciam ueneris concordia uestre.
Tantaq uox quantam cyclops iratus habere
Debuit. illa fuit: clamore perhorruit aetna
Ast ego uicino pauefacta sub aequore mergor
Terga fugȩ dederat conuersa Simethius heros
Et fer opem galathea precor: mihi ferte parentes
Dixerat: & uestris periturum admutite regnis.
Insequitur cyclops. partemq a monte reuulsam
Mutit: & extremus quanuis peruenit ad illum
Angulus e saxo. totum tamen obruit acin.
At nos quod fieri solum per fata licebat
Fecimus: ut uires assumeret acis auitas.
Puniceus de mole cruor manabat: & infra
Temporis exiguum rubor euanescere cepit:
Fitq color primo turbati fluminis himbre.
Purgaturq mora: tum moles tecta dehiscit
Uiuaq perrimas proceraq surgit arundo

Expanded text:
surgit et ut taurus vacca furibundus adempta, stare nequit silvaque et notis saltibus errat: cum ferus ignaros nec quicquam tale timentes me videt atque Acin “video” que exclamat “et ista ultima sit, faciam, veneris concordia vestrae!” Tantaque vox, quantam Cyclops iratus habere debuit, illa fuit: clamore perhorruit Aetne. Ast ego vicino pavefacta sub aequore mergor, terga fugae dederat conversa Symaethius heros et “fer opem, Galatea, precor, mihi! ferte, parentes” dixerat “et vestris periturum admittite regnis!” Insequitur Cyclops partemque e monte revulsam mittit, et extremus quamvis pervenit ad illum, angulus is molis totum tamen obruit Acin. At nos, quod fieri solum per fata licebat, fecimus, ut vires adsumeret Acis avitas. Puniceus de mole cruor manabat, et intra temporis exiguum rubor evanescere coepit fitque color primo turbati fluminis imbre purgaturque mora; tum moles tacta dehiscit, vivaque per rimas proceraque surgit harundo,
Abbreviated transcription (Latin):
Existit procul hinc alioq renascitur orbe.
Sic modo combibitur tecto modo gurgite lapsus
Redditur argolicis surgens Frasinus aruis.
Et Mysum. capitisq sui ripȩq prioris
Poenituisse ferunt: alia nunc ire Caicum
Nec non sicanias uoluens Amasenus harenas
Nunc fluit. interdum suppressis fontib aret.
Ante bibebatur: nunc quas contingere nolis
Fundit anagros aquas: postꝗͣ nisi uatib omnis
Eripienda fides illic lauere bimembres
Uulnera: dauigeri. quȩ fecerat herculis arcus:¬

Expanded text:
exsistit procul hinc alioque renascitur ore: exsistit procul hinc alioque renascitur ore: Sic modo combibitur, tecto modo gurgite lapsus redditur Argolicis ingens Erasinus in arvis, et Mysum, capitisque sui ripaeque prioris paenituisse ferunt, alia nunc ire Caicum; nec non Sicanias volvens Amenanus harenas nunc fluit, interdum suppressis fontibus aret. Ante bibebatur, nunc, quas contingere nolis, fundit Anigros aquas, postquam, nisi vatibus omnis eripienda fides, illic lavere bimembres vulnera, clavigeri quae fecerat Herculis arcus
Abbreviated transcription (Latin):
Ex aliis alias reddit natura figuras
Nec perit in tanto quicꝗͣ mihi credite mundo
Sed uariat. fatiemq nouat nasciq uocatur
Incipere esse aliud. ꝗͣ quod fuit ante. moriq
Desinere illud idem: quum sint huc forsitan illa
Haec translata illuc summa tamen omnia constãt.
Nil equidem durare diu sub imagine cadem
Crediderim sic ad ferrum uenistis ab auro.
Secula. sic totiens uersa est fortuna locorum.
Uidi ego quod fuerat quondam solidissima tellus
Esse fretum: uidi factas ex ȩquore terras.
Et procul a pelago conchȩ iacuere marinȩ
Et uetus inuenta est in montib anchora summis.
Quodq fuit campus uallem decursus aquarum
Fecit: & eluuie mons est deductus in equor.
Eq paludosa siccis humus aret harenis:
Quęq sitim tulerant stagnata paludib hument.
Hic fontes natura nouos emisit. & illic
Clausit. & antiquis tam multa tremorib orbis
Flumina prosiliunt aut exiccata residunt.
Sic ubi terreno lycus est epotus hiatu:

Expanded text:
ex aliis alias reddit natura figuras: nec perit in toto quicquam, mihi credite, mundo, sed variat faciemque novat, nascique vocatur incipere esse aliud, quam quod fuit ante, morique desinere illud idem. Cum sint huc forsitan illa, haec translata illuc, summa tamen omnia constant. Nil equidem durare diu sub imagine eadem crediderim: sic ad ferrum venistis ab auro, saecula, sic totiens versa est fortuna locorum. Vidi ego, quod fuerat quondam solidissima tellus, esse fretum, vidi factas ex aequore terras: et procul a pelago conchae iacuere marinae, et vetus inventa est in montibus ancora summis. Quodque fuit campus, vallem decursus aquarum fecit, et eluvie mons est deductus in aequor, eque paludosa siccis humus aret harenis, quaeque sitim tulerant, stagnata paludibus ument. Hic fontes natura novos emisit, at illic clausit, et antiquis tam multa tremoribus orbis flumina prosiliunt aut excaecata residunt. Sic ubi terreno Lycus est epotus hiatu,
Abbreviated transcription (Latin):
Sarcula cessabant: uersiq in pila ligones
Factaq de rastri pondere cassis erat¬
E ratia dus domuiq tuȩ: religata catenis
Tampridem uestro sub pede bella iacent.
Sub iuga bosueniat: sub terras semen aratas
Rax cererem nutrit pacis alumna ceres.
Et quȩ uenturas praecedit sexta kalendas
Fac sunt ledeis templa dicata deis.
Fratribus illa dies fratres de gente deorum
Circa uiturneę composuere lacus
Ipsum nos carmen deduxit pacis ad aram.
Nec erit a mensis fine secunda dies.
Frondib acciacis comptos redimita capillos
Bax ades: & toto mitis in orbe mane.
Dum desunt hostes: desit quoq causa triumphi:
Tu ducibus hello gratia maior eris:
Sola gerat miles: quib arma coerceat arma.
Canteturq fera nil nisi pompa tuba.
N orreat ȩneadas et primus: & ultimus orbis.
Si qua parum romam terra timebat ames.
Thura sacerdotes pacalibus addite flammis:
Albaq percussa uictima fronte cadat:

Expanded text:
sarcula cessabant, versique in pila ligones, sarcula cessabant, versique in pila ligones, factaque de rastri pondere cassis erat. gratia dis domuique tuae; religata catenis iampridem vestro sub pede bella iacent, sub iuga bos veniat, sub terras semen aratas: pax Cererem nutrit, pacis alumna Ceres. At quae venturas praecedit sexta Kalendas, hac sunt Ledaeis templa dicata deis: fratribus illa deis fratres de gente deorum circa Iuturnae composuere lacus. Ipsum nos carmen deduxit Pacis ad aram. haec erit a mensis fine secunda dies. frondibus Actiacis comptos redimita capillos, Pax, ades et toto mitis in orbe mane. dum desint hostes, desit quoque causa triumphi: tu ducibus bello gloria maior eris. sola gerat miles, quibus arma coerceat, arma, canteturque fera nil nisi pompa tuba. horreat Aeneadas et primus et ultimus orbis: si qua parum Romam terra timebat, amet. tura, sacerdotes, pacalibus addite flammis, albaque percussa victima fronte cadat,
Abbreviated transcription (Latin):
Quernaq glans uicta est utiliore cibo.
Frugibus immensis auidos satiate colonos.
Ut cultus capiant pręmia digna sui.
Uos date perpetuos teneris sementib auctus
Ne noua per gelidas usta sit harba niues.
Qum serimus: coelum uentis aperite serenis:
Quum latet atherea spargite semen aqua¬
Neue graues cultus cerealia rura cauete
Aomine laesuro depopulentur aues
Uos quoq formicȩ subiectis parcite granis
Post messem praedȩ copia maior erit:
Interea trescat scabre rubiginis expers:
Nec uicio cęli palleat ulla seges.
Et neq deficiat macie nec pinguior aequo
Diuitis pereat luxuriosa suis:
Et careant loluis oculos uiciantib agri:
Nec sterilis culto surgat auena solo:
Triticeos foetus passuraq farra bis ignem
Hordeaq ingenti foenore reddat ager.
Hec ego pro uobis. haec uos optate coloni
Efficiatq ratas utraq diua preces.
Bella diu tenuere uiros erat aptior ensis
Uomere cedebat taurus arator equo.

Expanded text:
quernaque glans victa est utiliore cibo, quernaque glans victa est utiliore cibo, frugibus immensis avidos satiate colonos, ut capiant cultus praemia digna sui. vos date perpetuos teneris sementibus auctus, nec nova per gelidas herba sit usta nives, cum serimus, caelum ventis aperite serenis; cum latet, aetheria spargite semen aquaneve graves cultis Cerialia rura, cavete, agmine laesuro depopulentur aves. vos quoque, formicae, subiectis parcite granis: post messem praedae copia maior erit. interea crescat scabrae robiginis expers, nec vitio caeli palleat aegra seges, et neque deficiat macie neque pinguior aequo divitiis pereat luxuriosa suis. et careant loliis oculos vitiantibus agri, nec sterilis culto surgat avena solo. triticeos fetus passuraque farra bis ignem hordeaque ingenti fenore reddat ager!’ haec ego pro vobis, haec vos optate coloni, efficiatque ratas utraque diva preces, bella diu tenuere viros: erat aptior ensis vomere, cedebat taurus arator equo;
Abbreviated transcription (Latin):
Septimus hinc oriens quum sedemiserit undis
Fulgebat nullo iam lira nulla polo.
Sydere ab hoc ignis uenienti nocte leonis
Qui micat in medio pectore mersus erit
Ter quater euolui signantes tempora fastos:
N ec sementiua est ulla reperta dies.
Quum mihi sensit enim lux haec indicitur inquit
Musa. quid a fastis non sacra stata petis:
Utq dies incerta sacri. sic tempore certo
Seminib iactis est ubi fętus ager.
State coronati plenum ad prȩsepe iuuenci
Quum tepido uestrum uere redibit opus.
Rusticus emeritum palosuspendat aratrum
Omne reformidat frigore uulnus. humus.
Uillice da requiem terrȩ semente peracta:
Da requiem terramqui coluere uiris.
Pagus agat festum pagum lustrare coloni
Et date paganis annua liba focis.
Farre suo grauidȩ uisceribusq suis.
Officium commune ceres & terra tuentur:
Haec prębes causam: frugibus illa locum:
Consortes operum: per quas correcta uetustas

Expanded text:
Septimus hinc oriens cum se demiserit undis, Septimus hinc oriens cum se demiserit undis, fulgebit toto iam Lyra nulla polo. Sidere ab hoc ignis venienti nocte, Leonis qui micat in medio pectore, mersus erit. Ter quater evolvi signantes tempora fastos, nec Sementiva est ulla reperta dies: cum mihi sensit enim lux haec indicitur, inquit Musa, ‘quid a fastis non stata sacra petis? utque dies incerta sacro, sic tempora certa: seminibus iactis est ubi fetus ager.’ state coronati plenum ad praesaepe iuvenci: cum tepido vestrum vere redibit opus. rusticus emeritum palo suspendat aratrum: omne reformidat frigida volnus humus, vilice, da requiem terrae semente peracta; da requiem, terram qui coluere, viris, pagus agat festum: pagum lustrate, coloni, et date paganis annua liba focis. farre suo gravidae visceribusque suis. officium commune Ceres et Terra tuentur: haec praebet causam frugibus, illa locum. ‘consortes operis, per quas correcta vetustas
Abbreviated transcription (Latin):
Ne uiolent puros exanimata focos
Si quis amas ueteres ritus assiste precanti:
Nomina percipies non tibi nota prius.
Porrima placatur postuertaq siue sorores
Siue fuge comites menali diua triuȩ.
Altera ꝙ porro fuerat cecinisse putatur.
Altera uenturum post mordo quicquid erit.
Candida te niueo posuit lux proxima templo:
Qua fert sublimes alta moneta gradus.
N unc bene prospicies latiam concordia turbam
N unc te sacratȩ constituere manus
Furius antiqui populi superator etrusci
Uouerat & uoti soluerat ille fidem
Causa ꝙ a patribus sumptis decesserat armis
Uulgus & ipsa suas roma timebat opes
Causa recens melior: sparsos germania crines
Corrigit auspiciis dux uenerande tuis.
Inde triumphatȩ libasti munera gentis.
Templaq fecisti: quam colis ipse deę.
Haec tua constituit genitrix. Ex reb. Es ara
Sola toro magni digna reperta iouis.
Nec ubi transierint capricorno phoche relicto
Periuuenis curres signa regentis aquam.

Expanded text:
ne violent puros exanimata focos. ne violent puros exanimata focos. siquis amas veteres ritus, adsiste precanti: nomina percipies non tibi nota prius. Porrima placatur Postvertaque, sive sorores sive fugae comites, Maenali diva, tuae: altera, quod porro fuerat, cecinisse putatur, altera, venturum postmodo quicquid erat. Candida, te niveo posuit lux proxima templo, qua fert sublimes alta Moneta gradus: nunc bene prospicies Latiam, Concordia, turbam, nunc te sacratae constituere manus. Furius antiquam populi superator Etrusci voverat et voti solverat ille fidem, causa, quod a patribus sumptis secesserat armis volgus, et ipsa suas Roma timebat opes. causa recens melior: passos Germania crines porrigit auspiciis, dux venerande, tuis; inde triumphatae libasti munera gentis templaque fecisti, quam colis ipse, deae. hanc tua constituit genetrix et rebus et ara, sola toro magni digna reperta Iovis. Haec ubi transierint, Capricorno, Phoebe, relicto per iuvenis curres signa gerentis aquam.
Abbreviated transcription (Latin):
Sed tamen humanis celebrantur honorib omnes:
Hic socium summo cum ioue nomen hab&
Sancta uorant augusta patres. augusta uocantur
Templa sacerdotum rite dicata manu:
H uiũs & augurium dependet: & originis urbi
Et quodcunq sua iuppiter auget ope.
Augeat imperium nostri ducis: augeat annos.
Protegat & uestras querna corona fores.
Auspicibq deis tanti cognominis haeres
Omine suscipias quo pater orbis honus.
Respicia̾t titan actas ubi tertius idus
Fient parrasiȩ sacra relata deȩ.
Nam prius ausonias matres carpenta uehebant
Hec quoq ab Euandri dicta parente reor.
Mox honor eripitur: matronaq destinat omnis
Ingratos nulla prole nouare uiros.
N eue daret partus ictu temeraria cȩco
Uisceribus crescens excutiebat honus.
Corripuisse patres ausas immitia nuptas.
Lus tamen amissum restituisse ferunt.
Binaq nunc pariter tegeeȩ sacra parenti
Pro pueris fieri uirginibq iubent.
Scortea non illi fas est inferre sacello

Expanded text:
sed tamen humanis celebrantur honoribus omnes: sed tamen humanis celebrantur honoribus omnes: hic socium summo cum Iove nomen habet, sancta vocant augusta patres, augusta vocantur templa sacerdotum rite dicata manu; huius et augurium dependet origine verbi, et quodcumque sua Iuppiter auget ope. augeat imperium nostri ducis, augeat annos, protegat et vestras querna corona fores, auspicibusque deis tanti cognominis heres omine suscipiat, quo pater, orbis onus I Respiciet Titan actas ubi tertius Idus, fient Parrhasiae sacra relata deae. Nam prius Ausonias matres carpenta vehebant haec quoque ab Evandri dicta parente reor; mox honor eripitur, matronaque destinat omnis ingratos nulla prole novare viros, neve daret partus, ictu temeraria caeco visceribus crescens excutiebat onus. corripuisse patres ausas immitia nuptas, ius tamen ereptum restituisse ferunt; binaque nunc pariter Tegeaeae sacra parenti pro pueris fieri virginibusque iubent, scortea non illi fas est inferre sacello,
Abbreviated transcription (Latin):
Hercule quo tellus sit satis usa suo.
At felix uates ut diis gratissima uixit
Possidet hunc iani sic dea mense diem
Idibus in magni castus iouis aede sacerdos.
Semimaris flãmis uiscera libat ouis.
Redditaq est omnis populo prouincia nostro:
Et tuus augusto nomine dictus auus.
Perlege dispositas generosa per atria ceras:
Contigerant nulli nomina tanta uiro
A frica uictorem de se uocat: alter is auros
Qut Cretum domitas testificatur opes.
Nunc Numide faciunt: illum messana superbum.
Ille numantina traxit ab urbe notam:
Et mortem & nomen Druso germania fecit
Me miserum uirtus ꝗͣ breuis illa fuit
Si petat a uictis tot sumat nomina caesar
Quot numero gentes maximus orbis hab&.
Ex uno quidam celebres: aut torquis adempti:
Aut corui titulos auxiliaris hab&.
Magne tuum nomen: rerum mensura tuarum
Sed qui te uicit te quoq maior erat.
Nec gradus est ultra fabios cognominis ullus.
Illa domus meritis maxima dicta suis.

Expanded text:
Hercule quo tellus sit satis usa suo. Hercule quo tellus sit satis usa suo. at felix vates, ut dis gratissima vixit, possidet hunc Iani sic dea mense diem. Idibus in magni castus Iovis aede sacerdos semimaris flammis viscera libat ovis; redditaque est omnis populo provincia nostro, et tuus Augusto nomine dictus avus. perlege dispositas generosa per atria ceras: contigerunt nulli nomina tanta viro. Africa victorem de se vocat, alter Isauras aut Cretum domitas testificatur opes; hunc Numidae faciunt, illum Messana superbum, ille Numantina traxit ab urbe notam, et mortem et nomen Druso Germania fecit— me miserum, virtus quam brevis illa fuit! si petat a victis, tot sumat nomina Caesar, quot numero gentes maximus orbis habet, ex uno quidam celebres aut torquis adempti aut corvi titulos auxiliaris habent. Magne, tuum nomen rerum est mensura tuarum: sed qui te vicit, nomine maior erat. nec gradus est supra Fabios cognominis ullus: illa domus meritis Maxima dicta suis.
Abbreviated transcription (Latin):
Impia per siluas ultor ad antra uenit.
Ille aditum fracti prȩstruxerat obice montis
Uix iuga mouissent quinq bis illud honus.
Nititur hic humeris: coelum quoq sederat illis
Et uastum motu collabefactat honus.
Quod simul euersum est fragor aethera terruit ipsum
Ictaq subsedit pondere molis humus:
Prima mouet Cachus collata proelia dextra
Remq feror saxis stipitibusq gerit.
Quis ubi nil agitur patrias male fortis ad artes
Confugit: & flammas ore sonante uomit.
Quas quotiens perflat spirare typhoea credas
Et rapidum aethneo fulgur ab igne iaci.
Occupãt alcides: adductaq claua trinodis
Ter quater aduersi sedit in ora uiri.
Ille cadit mixtosq uomit cum sanguine fumos¬
Et lato moriens pectore plangit humum:
Immolat ex illis taurum tibi iuppiter unum
Uictor & euandrum ruricolasq uocat
Instituitq sibi quȩ maxima dicitur aram:
Nic ubi pars urbis de boue nomen habet.
Nec tacet Euandri mater prope tempus adesse:

Expanded text:
impia per silvas ultor ad antra venit, impia per silvas ultor ad antra venit, ille aditum fracti praestruxerat obice montis; vix iuga movissent quinque bis illud opus. nititur hic numeris caelum quoque sederat illis et vastum motu conlabefactat onus. quod simul eversum est, fragor aethera terruit ipsum. ictaque subsedit pondere molis humus, prima movet Cacus collata proelia dextra remque ferox saxis stipitibusque gerit. quis ubi nil agitur, patrias male fortis ad artes confugit et flammas ore sonante vomit; quas quotiens proflat, spirare Typhoea credas et rapidum Aetnaeo fulgur ab igne iaci. occupat Alcides, adductaque clava trinodis ter quater adverso sedit in ore viri. ille cadit mixtosque vomit cum sanguine fumoset lato moriens pectore plangit humum, immolat ex illis taurum tibi, Iuppiter, unum victor et Evandrum ruricolasque vocat, constituitque sibi, quae Maxima dicitur, aram, hic ubi pars urbis de bove nomen habet, nec tacet Evandri mater prope tempus adesse,
Abbreviated transcription (Latin):
Puppibus egressus latia stetit exul in haerba
Felix exilium cui locus ille fuit.
Nec mora longa fuit stabant noua tecta nec alter
Montibus ausoniis archade maior erat.
Ecce boues illuc erytheidas applicat heros.
Emensus longi clauiger orbis iter.
Dumq huic hospitium domus est Tegeͬa uagantur¬
Incustodita late per arua boues.
Mane erat excussus somno tyrintius heros
De numero tauros sensit abesse duos.
N ulla uidet quęxens taciti uestigia furti.
Iraxerat aduersos Gacus in antra ferox
Cachus auentinȩ timor atq infamia siluȩ.
Non leue finitimis hospitibusq malum.
Dira uiro facies: uires pro corpore: corpus
Crande: pater monstri mulciber huius erat.
Proq domo longis spelunca recessibus ingens
Abdita uix ipsis inuenienda feris.
Ora super postes affixaq brachia pendent
Squalidaq humanis ossibus albet humus:
Seruata male parte boum ioue natus abibat:
Mugitum rauco furta dedere sono
Accipio reuocamen ait uocemq secutus

Expanded text:
puppibus egressus Latia stetit exul in herba, puppibus egressus Latia stetit exul in herba, felix, exilium cui locus ille fuit! nec mora longa fuit: stabant nova tecta, neque alter montibus Ausoniis Arcade maior erat. ecce boves illuc Erytheidas applicat heros emensus longi claviger orbis iter; dumqincustodite lata per arva boves. Mane erat. Excussus somno Tyrinthius heros de numero tauros sentit abesse duos. nulla videt quaerens taciti vestigia furti: traxerat aversos Cacus in antra ferox, Cacus, Aventinae timor atque infamia silvae, non leve finitimis hospitibusque malum, dira viro facies, vires pro corpore, corpus grande: pater monstri Mulciber huius erat: proque domo longis spelunca recessibus ingens, abdita, vix ipsis invenienda feris, ora super postes adfixaque brachia pendent, squalidaque humanis ossibus albet humus, servata male parte boum Iove natus abibat: mugitum rauco furta dedere sono. accipio revocamen ait, vocemque secutus
Abbreviated transcription (Latin):
Montibus his olim totus promutitur orbis:
Quis tantum fati credat habere locum:
Et iam Dardaniȩ tangent haec litora pinus:
Hic quoq causa noui fęmina martis erit.
Care nepos palla funesta quid induis arma:
Indue. non humili uindice caesus eris.
Uicta tamen uinces: euersaq troia resurges:
Obruet hostiles ista ruina domos.
Urite uictrices Neptunia pergama flamnȩ
Non minor hic toto est altior orbe cinis.
Lam pius aeneas sacra & sacra altera patrem
Afferet iliacos excipe uesta deos.
Tempus erit quum uos orbemq tuebitur idem:
Et fient ipso sacra colente deo:
Et penes augustos patriȩ tutela manebit
Hanc fas imperii frena tenere domum
Inde nepos natusq dei. licet ipse recus&
Pondera cęlesti mente paterna fer&s.
Utq ego perpetuis olim sacrabor in aris:
Sic Augusta nouum lulia nomen erit.
Talibus auspiciis nostros descendit ad agros
Substitit ui medios pręscia lingua sonos.

Expanded text:
montibus his olim totus promittitur orbis: montibus his olim totus promittitur orbis: quis tantum fati credat habere locum? et iam Dardaniae tangent haec litora pinus: hic quoque causa novi femina Martis erit. care nepos, Palla, funesta quid induis arma? indue! non humili vindice caesus eris. victa tamen vinces eversaque, Troia, resurges: obruet hostiles ista ruina domos. urite victrices Neptunia Pergama flammae! num minus hic toto est altior orbe cinis? iam pius Aeneas sacra et, sacra altera, patrem adferet: Iliacos accipe, Vesta, deos! tempus erit, cum vos orbemque tuebitur idem, et fient ipso sacra colente deo, et penes Angustos patriae tutela manebit: hanc fas imperii frena tenere domum, inde nepos natusque dei, licet ipse recuset, pondera caelesti mente paterna feret; utque ego perpetuis olim sacrabor in aris, sic Augusta novum Iulia numen erit.’ talibus ut dictis nostros descendit in annos, substitit in medios praescia lingua sonos,
Abbreviated transcription (Latin):
Nec fera tempestas toto tamen errat in anno
Et tibi crede mihi tempora ueris erunt.
Uocibus euander firmata mente parentis:
N aue secat fluctus hesperiamq tenet
Iamq ratem doctȩ monitu carmentis in amnẽ
Uexerat. & tuscis obuius ibat aquis.
Fluminis illa latus. cui sunt uada iuncta Terenti
Aspicit. & sparsas per rura sola casas.
Utq erat immissis puppim stetit ante capillis.
Continuitq manum torua regentis iter.
Et procul in dextramtendens sua brachia ripam
Pinea non sano ter pede texta ferit:
Neue daret saltum properans insistere terre¬
Uix est Euandri uixq retenta manu.
Diiq petitorum dixit saluete locorum
Tuq nouos coelo terra datura deos.
Fluminaq & fontes quibus utitur hospita tellus:
Et nemorum silue Naiadumq chori.
Este bonis auibus uisi natoq mihiq
Ripaq felici tacta sit ista pede.
Pallor: an ii fient ingentia moenia colles:
Iuraq ab hac tantum coetera terra petet.

Expanded text:
nec fera tempestas toto tamen horret in anno: nec fera tempestas toto tamen horret in anno: et tibi crede mihi tempora veris erunt.’ vocibus Evander firmata mente parentis nave secat fluctus Hesperiarnque tenet, iamque ratem doctae monitu Carmentis in amnem egerat et Tuscis obvius ibat aquis: fluminis illa latus, cui sunt vada iuncta Tarenti, aspicit et sparsas per loca sola casas; utque erat, immissis puppem stetit ante capillis continuitque manum torva regentis iter, et procul in dextram tendens sua bracchia ripam pinea non sano ter pede texta ferit; neve daret saltum properans insistere terrvix est Evandri vixque retenta manu. di que petitorum dixit ‘salve te locorum, tuque novos caelo terra datura deos, fluminaque et fontes, quibus utitur hospita tellus, et nemorum nymphae naiadumque chori! este bonis avibus visi natoque mihique, ripaque felici tacta sit ista pede! fallor, an hi fient ingentia moenia colles, iuraque ab hac terra cetera terra petet?
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ simul aethereos animo conceperat ignes.
Ore dabat pleno carmina uera dei.
Dixerat haec nato motus instare sibiq:
Multaq praeterea tempore nacta fidem.
Nam iuuenis nimium uera cum matre fugatus
Deserit archadiam: parrasiumq larem
Cui genitrix flenti fortuna uiriliter inquit
Siste precor lacrimas ista ferenda tua est.
Sic erat in fatis nec te tua culpa fugauit
Sed deus offenso pulsus es urbe deo.
Non meriti poenam pateris sed numinis iram
Est aliquid magnis crimen abesse malis.
Conscia mens ut cuiq sua est ita concipit intra
Pectora pro facto spemq metumq suo.
N ec tamen ut primus moere mala talia passus
Obruit ingentes ista procella uiros.
Passus idem est tyrus qui quondam pulsus ab oris
Cadmus. in aonia constitit exul humo
Passus idem tydeus: & idem Pegaseus lason:
Et quos pręterea longa referre mora est.
Omne solum forti patria est ut piscibus aequor
Et uolucri uacuo quicquid in orbe patet.

Expanded text:
quae simul aetherios animo conceperat ignes, quae simul aetherios animo conceperat ignes, ore dabat pleno carmina vera dei. dixerat haec nato motus instare sibique, multaque praeterea tempore nacta fidem. nam iuvenis nimium vera cum matre fugatus deserit Arcadiam Parrhasiumque larem, cui genetrix flenti fortuna viriliter inquit ‘siste, precor, lacrimas ista ferenda tibi est. sic erat in fatis; nec te tua culpa fugavit, sed deus; offenso pulsus es urbe deo. non meriti poenam pateris, sed numinis iram: est aliquid magnis crimen abesse malis. conscia mens ut cuique sua est, ita concipit intra pectora pro facto spemque metumque suo. nec tamen ut primus maere mala talia passus: obruit ingentes ista procella viros, passus idem est, Tyriis qui quondam pulsus ab oris Cadmus in Aonia constitit exul humo: passus idem Tydeus et idem Pagasaeus Iason, et quos praeterea longa referre mora est. omne solum forti patria est, ut piscibus aequor, ut volucri, vacuo quicquid in orbe patet.