comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
post spem natã. ⁊ ꝑ cotidiana in crementa proficientẽ nascit᷑ amor
Hic itaq est ille filioꝵ iacob qͥ quarto leeo nascitur. ⁊ nudas .i. confi¬
tens. inscriptura nominatur. Cuiꝰ nominis si rationem querinus.
citius inuenimus. Sennis namq qͥa qͥsq quod approbat. hoc amat.¬
⁊ quo plus amat: tanto amplius approbat. Et quid est approbare
insi laudare: Illa illa utiq est uera laudatio. illa est pura confessi
quȩ ex casta dilectione surgit. quȩ ex laudis ammiratione ꝓcedit.
ultis nosse apertius. quȩ sit uox exultationis ⁊ confessionis quam nouit iu¬
das solus. uel cȩteris om̃ibꝰ excellentius: attende nunc animiũ aliquem ni
intum amantem. ⁊ iintio amore feruentem. Attende quid sentiat.
quid secum loquatur. de eo quem multũ amat. quẽ ualde miratur.
Quid ergo dicit. quid secũ tacitus loquaͥtur:: Oniquit quam bomus. qͣm

Expanded text:
post spem natam, et per quotidiana incrementa proficientem nascitur amor. post spem natam, et per quotidiana incrementa proficientem nascitur amor. Hic itaque est ille filiorum Jacob, qui quarto loco nascitur, et Judas, id est confitens, in Scriptura nominatur. Cujus nominis, si rationem quaerimus, citius inveniemus. Scimus namque quia quisque quod approbat, hoc amat, et quo plus amat, tanto amplius approbat. Et quid est approbare, nisi laudare? Illa, illa utique est vera laudatio, illa est pura confessio, quae ex casta dilectione surgit, quae ex laudis admiratione procedit. Vultis nosse apertius quae sit vox exsultationis et confessionis quae novit Judas solus, vel caeteris omnibus excellimium amantem; et nimio amore ferventem. Attende quid sentiat, quid secum loquatur de eo quem multum amat, quem valde miratur. Quid ergo dicit? Quid secum tacitus loquitur? O, inquit, quam bonus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
sentiat ab illo sȩptus separari iusitari. ⁊ ex eiꝰ aduentu non ĩ tantũ
consolari: inmo aliquotiu̾s quodam in esfabili gaudio repleri. Hanc
ainieite confederationẽ infallor lia p̾senserat: qn̾ iam nato leui
cum magna exultatione pro clamat. Nuc copulabitur mͥ uir m̃s
Uerus ammę sponsus ds̃ est. Quem tunc ueracit᷑ nobis copulamus. qñ
ei per uerũ amorẽ iuberemus. immo uero tunc sibi nos ille conectit.
qñ nos quibus dã internis cõmertiis ad suum amorẽ accendit. ⁊ ar¬
tius astringit. Quod ͤem̃ cor tam dirum tam ferreũ. quod diuina ⁊¬
etas sua p̃sentia non emolliat. ⁊ sua dulcedine non alliciat. Unde
fit ut quem prius consuer᷑at multum forinidare: incipiat post modũ
ardentir amare. Uides iam ut arbitror quod quem admodũ post
crescentem cotidie timorem necessario sub ortus est dolor. sic uriq

Expanded text:
sentiat ab illo saepius visitari, et ex ejus adventu non tantum jam sentiat ab illo saepius visitari, et ex ejus adventu non tantum jam consolari, imo aliquoties quodam ineffabili gauamicitiae confoederationem nisi fallor Lia praesenserat, quando jam nato Levi cum magna exsultatione proclamabat: Nunc copulabitur mihi vir meus . Verus animae sponsus Deus est, quem tunc veraciter nobis copulamus, quando ei per verum amorem inhaeremus. Imo vero tunc sibi nos ille connectit, quando nos quibusdam interius commerciis ad suum amorem accendit, et arctius astringit. Quod est enim cor tam durum et tam ferreum, quod divina pietas sua praesentia non emolliat, et sua dulcedine non alliciat? Unde fit ut quem prius consueverat multum formidare, incipiat postmodum ardenter amare. Vides jam, ut arbitror, quod quemadmodum post crescentem quotidie timorem, necessario subortus est dolor, sic utique
Abbreviated transcription (Latin):
ditus. uel ad ditatio nocatur. quia duobus illis prioribus prius
datis hic semꝑ additur. Non cdarum s additũ sermo diumis
hunc filium nominat. ne ante timorẽ ⁊ condignũ peinten¬
tiȩ dolorem quis de spe ueme p̾sinat. Qu eni post ꝑpetͣta
scebera sine satis factione sibi de impiitate blanditur: non
tam fpe erigitur. quã p̾sumptione eliditur. Ex tali itaq nomine
uoluit nos diuina scpͥtura certos efficere hunc nos uidelicet filii
nec ante duos illos priores posse habere. nec post illos p̾cedentes
hunc posse tertium de ẽẽ. Uere eni. ⁊ absque dubio quanto quis
frequentius. quantoq uebementius. de suo reatu interno dolore
afficitur: tanto certior. tanto securior de indulgentie uenia efficit᷑.
Illam namq frequent̾ uisitat. illam libent̾ confortat: ⁊ aduenie
fiduciama plene reformat: quam sua scelera flendo datupnare.⁊
dampnando de flere considerat. Incipit extimo quȩdã familiari

Expanded text:
ditus, vel additio vocatur, quia duobus illis prioribus prius ditus, vel additio vocatur, quia duobus illis prioribus prius datis hic superadditur. Non datum, sed additum sermo divinus hunc filium nominat, ne ante timorem et condignum poenitentiae dolorem quis de spe veniae praesumat. Qui enim post perpetrata scelera sine satisfactione sibi impunitate blanditur, non tam spe erigitur, quam praesumptione eliditur. Ex tali itaque nomine voluit nos Scriptura divina certos efficere, hunc nos videlicet filium, nec ante duos illos priores posse habere, nec post illos praecedentes hunc tertium posse deesse. Vere enim et absque dubio quanto quis frequentius, quantoque vehementius de suo reatu interno dolore afficitur, tanto certior, tanto securior per indulgentiae veniam efficitur: Illam namque frequenter visitat, illam libenter confortat, et ad veniae fiduciam plene reformat, quam sua scelera flendo damnare, et damnando flere consi
Abbreviated transcription (Latin):
eneratur. Recte eo nato mater enis exclantat. Uielit cieue
humilitatem meã. eo quod tunc ueraciter icipiat uidere ⁊ ui¬
deri. dm̃ cognoscere. nͥdd cognosei: indere dm̃ ꝑ in tuitũ formi¬
latim crescente. seds̃ nascitur. quia magnũ timorẽ necesse est.
ut dolor sequatur. Quanto enĩ quis uehem̃rus metuit pęnani
quam meruit: tanto acerbius plangit culꝑam quã fecit. S
seimus quia quacũq hora peccator conuersus fuerit ⁊ ingenni¬
tio uocatur.: Qui enĩ uere penitet. qui ueracit dolet. absq
dubio ⁊ absq mora indulgentiam accipiet. Oratio quȩ excor¬
de contrito ⁊i hiuiliato profertur citius exaudit᷑. humiliato
ꝑtimorẽ. contrito per dolorem. Per ruben hnnliat᷑. per
simeonem conteritur. ⁊ infletu conpungitur. Sed beati qui
penitentibus uere.⁊ lugentibus amare nͥ una spes uentę
Hic est ille tercius filiorum iacob qui id circoleui. hoc est ad¬

Expanded text:
generatur. Recte, eo nato, mater ejus exclamat: Vidit Deus generatur. Recte, eo nato, mater ejus exclamat: Vidit Deus humilitatem meam , eo quod tunc veraciter incipiat videre, et videri; Deum cognoscere, et a Deo cognosci; videre Deum per intuitum formilatim crescente, secundus nascitur, quia magnum timorem necesse est ut dolor sequatur. Quanto enim vehementius quis metuit poenam quam meruit, tanto acerbius plangit culpam quam fecit. Sed sciendum quia, quacunque hora peccator conversus fuerit et ingemutio, vocatur. Qui enim vere poenitet, qui veraciter dolet, absque dubio et absque mora indulgentiam accipiet. Oratio quae ex corde contrito et humiliato profertur, citius exauditur: humiliato per timorem, contrito per dolorem. Per Ruben humiliatur, per Simeonem conteritur, et in fletu compungitur: sed Beati qui poenitentibus vere, et lugentibus amare, nisi una spes veniae? Hic est ille tertius filiorum Jacob, qui idcirco Levi, hoc est ad
Abbreviated transcription (Latin):
scłi. ltem sinon eẽt amor mͦ. ordinatus: scriptura sacra nec hunc
p̃ciperet nec illum prohiberet Dilige in quid dm̃ tuũ ex toto cor¬
debenius & de aliis affectibꝰ intelligere. aliqñ ordinatos ⁊ id cir-¬
co bonos. aliqñ mordmatos ⁊ tddreo m̃alos ẽẽ. Debonis aut̃ quos
& iacob filios ẽẽ diximus. Nunc Quo ordine generentur udea¬
filium habete desiderat: mala quȩ fecit nonsolum frequenter s
& diligenter attendat: hinc magnitu diunem sui sceleris. ilic poren¬
tiam nidicantis. Extali consideratione timor nascitur. filius .s. ille
Quire ruben. hoc est insionis filius uocatur. Quodamꝰ ⁊ enĩ cecus ẽ¬
& itntine uidet: qui peccare. non timet. qui futura mala non pre¬
uidet. qui nonerubescit prauitatem suam. qui non expauescit
potestatẽ diumã. Sed incipiat ista uidere. icipiet pariter ⁊ uiie¬
re.⁊ quanto perfectius cognouerit: tanto uehementius tuebit.
Uides ut arbitror quam niste ruben uocetur. qui extali uisione

Expanded text:
 ordinatus, modo inordinatus, Scriptura sacra nec hunc praeciperet, nec illum prohiberet: Diliges, inquit, Deum tuum ex toto cordebemus et de aliis affectibus intelligere, aliquando ordinatos, et idcirco bonos; aliquando inordinatos, et idcirco malos esse. De bonis autem, quos et Jacob filios esse diximus, nunc quo ordine generentur videafilium habere desiderat, mala quae fecit, non solum frequenter, sed et diligenter attendat; hinc magnitudinem sui sceleris, illinc potentiam judicantis. Ex tali consideratione timor nascitur, scilicet filius ille qui jure Ruben, hoc est filius visionis vocatur. Quodammodo etenim caecus est, et minime videt, qui peccare non timet, qui futura mala non praevidet, qui non erubescit pravitatem suam, qui non expavescit potestatem divinam. Sed, si incipiat ista videre, incipiet pariter et timere, et quanto perfectius cognoverit, tanto vehementius timebit. Vides, ut arbitror, quam juste Ruben vocetur, qui ex tali visione
Abbreviated transcription (Latin):
tis seruiens. Oporter ergo ⁊ nos transire de terra ad terrã. de t̾ra
aliena ad terram propriam. de exilio ad patriam. de gente ad gentẽ
⁊ de regno ad populum alterũ. de t̾ra morientium ad t̾ram uiuen¬
tium: si uolumus exꝑiendo nosse uerum ⁊ internũ gaudium. Concu¬
piscamus ⁊ nos terram illam: quam isachar iste indit. ⁊ concupunt.

Expanded text:
tis serviens . Oportet ergo nos transire de terra ad terram, de terra tis serviens . Oportet ergo nos transire de terra ad terram, de terra aliena ad terram propriam, de exsilio ad patriam, de gente ad gentem, et de regno ad populum alterum, de terra morientium ad terram viventium, si volumus experiendo nosse verum et internum gaudium. Concupiscamus et nos terram illam quam Issachar iste vidit, et concupivit.
Abbreviated transcription (Latin):
stante. stare cetera nesciunt. Quid ergo ꝑ terrã nisi fixam cordis stabi¬
litatem debemus accipere: debet ergo fluctuationem cordis restrin¬
gere. ⁊ ad unius ueri gaudii desiderium cogitationũ affectionumq
iotus colligere : quise cupit uł credit illo uere sobrietatis poculo in¬
ebriandum fore. hȩc est illa uerebeata terra. mentis uidelicet stabili¬
tas tranquilla: qnͣ ment᷑is inse ipsa tota colligitur. ⁊ in uno ȩternitatis
desiderio immobiliter figitur. Hȩc est illa terra quã ueritas pro mit¬
tebat cum dicebat. Beati mites. qm̃ ipsi possidebunt terrã. Hęt est
illa terra quam iste ifachar asimus fortis indit ⁊ concupunt: ⁊ in eiꝰ
incupiscentias mirabilit̾ exarsit. Isachar in quit asimis fortis habitan
inter terminos: uidit requiẽ quod ẽẽt bona. ⁊ terram quod esset
obtima: ⁊ supposuit humerum suũ adportandum. ⁊ factus ẽ tribu¬

Expanded text:
stante, stare caetera nesciunt. Quid igitur per terram, nisi fixam cordis stabistante, stare caetera nesciunt. Quid igitur per terram, nisi fixam cordis stabilitatem debemus accipere? debet igitur fluctuationem cordis restringere, et ad unius veri gaudii desiderium cogitationum affectionumque motus colligere, qui se cupit, vel credit illo verae sobrietatis poculo inebriandum fore. Haec est illa vere beata terra, mentis videlicet stabilitas tranquilla, quando mens in seipsa tota colligitur, et in uno aeternitatis desiderio immobiliter figitur. Haec est illa terra quam Veritas promittebat, cum dicebat: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Haec est illa tconcupiscentias mirabiliter exarsit: Issachar, inquit, asinus fortis habitans inter terminos, vidit requiem quod esset bona, optima, et supposuit humerum suum ad portandum, et factus est tribu
Abbreviated transcription (Latin):
petrus. Si tñ gustastis qm̃ dulcis est dominus. Et de ebrietate idẽ ꝓph̃a.
Uisitasti terram ⁊ in ebriasti eam. Audi hominẽ hac ebrietate maden¬
em. ⁊ quid circa se agatur om̃mo ignorantem. Siue in corpore siue
inquit extra corpus nescio deus scit. Quomodo putas in ebriotus erat.
quomodo mundus ei in obliuionẽ uenerat. qui se ipsum nesciebat. hac
derioꝵ fluctibus agitantur. Uisitasti in quit terrã ⁊ mnebriasti eam.
uid putas est cause. quod solam terram dñs dr̃ in ebriasse: cur non
etiam mare : S senus qͥa mens quȩ ꝑuaria desideria fluctuat. quam
ad huc scłarium curarum procella exagitat. ad illud internũ gaudi¬
um non admititur.  illo torrente uoluptatis non potatur: quanto
minus in ebriatur. Srimus quia mare semꝑ fluctuat. terra autẽ in
ternum stat : sic ⁊⁊ cętera elementa semꝑ ininotusunt. ⁊ sola terra

Expanded text:
Petrus: Si tamen gustatis quoniam dulcis est Dominus . Et de ebrietate idem Propheta: Petrus: Si tamen gustatis quoniam dulcis est Dominus . Et de ebrietate idem Propheta: Visitasti terram, et inebriasti eam . Audi hominem hac ebrietate madentem, et quid circa se agatur omnino ignorantem: Sive in corpore, inquit, sive extra corpus, nescio, Deus scit . Quomodo putas inebriatus erat, quomodo mundus ei in oblivionem venerat, qui seipsum nesciebat? CAPUderiorum fluctibus agitantur: Visitasti, inquit, terram, et inebriasti eam . Quid putas est causae, quod solam terram Dominus dicitur inebriasse, cur non etiam et mare? Sed scimus quia mens, quae per varia desideria fluctuat, quam adhuc saecularium curarum procella exagitat, ad illud internum gaudium non admittitur, et illo torrente voluptatis non potatur, quanto minus inebriatur? Scimus quia mare semper fluctuat, terra autem in aeternum stat. Sic et caetera elementa semper in motu sunt, et sola terra
Abbreviated transcription (Latin):
quid in quam aliud quã gaulium uerũ tam ꝑseueranti longammnitate
expectamus  Huius mercedis tociens quasi quas dam pͥmitias. ⁊ uelud
internȩ dusleechinis de gustationem scriptura sacra ninc gustũ nunc ebri¬
etatem uoeat. ut ꝗͣsit parua uel magna ostendat: parua quidem ad
uirorum delectatio. future uite gaudus comparata quantũlibet. ex¬
crescens. inuenitur parua: in cinus tantũ comparatione om̃is exterioꝵ
delectationũ suauitas est nulla: Oculcedo tam magna. dulcedo mi-¬
rancda. dulcedo tam parira: quomodo non magna. quȩ mundanã
omẽm excelis. quomͦ non parua. quȩ de illa plenitudine uix stillai
modicam de cexpis: Modicum quiddam de tanto felicitatis pelago
mentibus instillas. mentem tam̃ quã in fundis plene mebrias. Merito
tantillum de tanto. felicitatis pelago gustus quidam dr̃ merito nichil-¬
ominus que mentẽ ase ipsa alienat. ebrieras nommat᷑. Gustus ergo est.

Expanded text:
quid, inquam, aliud quam verum gaudium, tam perseveranti longanimitate quid, inquam, aliud quam verum gaudium, tam perseveranti longanimitate exspectamus? Hujus mercedis toties quasi quasdam primitias, et velut internae dulcedinis degustationem Scriptura sacra nunc gustum, nunc ebrietatem vocat, ut quam sit parva, vel magna ostendat, parva quidem ad virorum delectatio futurae vitae gaudiis comparata, quantumlibet excrescens invenitur parva, in cujus comparatione tamen omnis exteriorum delectationum suavitas est nulla. O dulcedo miranda, dulcedo tam magna, dulcedo tam parva! Quomodo non magna? quae mundanam omnem excedis. Quomodo non parva? quae de illa plenitudine vix stillam modicam decerpis. Modicum quidem de tanto felicitatis pelago mentibus instillas, mentem tamen quam infundis, plene inebrias. Merito tantillum de tanto, gustus quidem dicitur, merito nihilominus quae mentem a seipsa alienat, ebrietas nominatur. Gustus ergo est,
Abbreviated transcription (Latin):
per abstmentiam ⁊ pacientiam mens humana aduerum gaudiũ n
pertingit. Oportet ergo non solum falsam deleclaid̾nem sed etiam uarã
perturbationem excludere. qui milt de ueritate gaudere. Qui eni in
infiis adhuc delectatur: interna utiq iocunditate indignus est. Et
qui uano timore perturbatur. spiritali dulcedine ꝑfrui non potest. falsam
leticiam ueritas dampnabat cum dicebat. Ue uobis qui mine ridetis.
Uanã per turbationem extrpabat. cum auditores suos ad monebat.
abstinendo speramus: alterum paciendo calcamis. Itaq ꝑ gal extirpa¬
tur fassa delectatio. per aser uͦ uana ꝑturbatio. Isti sunt gad ⁊ aser qͥ
excludunt᷑ gaudium falsũ. ⁊ introdunt gaudiũ uerum. Iam ut estime
milla erit deniceps questio: cur hic talis filius isachar dicatur. siqͥdẽ
isachar merces interpretatur. Quid eñĩ alnid tantisq laboribꝰ qͣrmꝰ.

Expanded text:
per abstinentiam et patientiam, mens humana ad verum gaudium non per abstinentiam et patientiam, mens humana ad verum gaudium non pertingit. Oportet ergo non solum falsam delectationem, sed etiam vanam perturbationem excludere eum qui vult de veritate gaudere. Qui enim adhuc in infimis delectatur, interna utique jucunditate indignus est; et qui vano timore perturbatur, spirituali dulcedine non potest perfrui. Falsam laetitiam Veritas damnabat, cum dicebat: Vae vobis qui nunc ridetis . Vanam perturbationem exstirpabat, cum auditores suos admonebat, dabstinendo superamus, alterum patiendo calcamus. Itaque per Gad exstirpatur falsa delectatio, per Aser vero vana perturbatio. Isti sunt Gad et Aser, qui excludunt gaudium falsum, et introducunt gaudium verum. Jam, ut aestimo, nulla erit deinceps quaestio, cur hic talis filius Issachar dicatur, si quidem Isachar merces interpretatur. Quid enim aliud tot tantisque laboribus quaerimus?
Abbreviated transcription (Latin):
uñ nec eam nosse postest quilibet carnał. Dedisti in quit letierã in
corde meo. Corporales delitiȩ sicut ⁊ ipsum corpus corpore oculo ui-¬
deri possunt. delicras cordis sicut nec ipsum cor. oculi carins uidere
nequeunt. Qua ergo ratione spiritales nequit delicias cognoscat.
nisi qui ad cor suum intrare ⁊ nitus habitare non dissimulat. Uñ
nascitur. Est eni gaudium ut supernis iam diximus. unis de prmci¬
palibꝰ affectibus. Hic aut̃ cum ordinatus est. recte inter filios iacob
n lie annuntiari potest. Ordinatum aut̃ ⁊ uerum gaudiũ ueraciter
tunc habemus. quando de ueris ⁊ internis bonis gaudemus. Ad tali
prolis desiderium. apłs nos animare uoluit. cum dixit. Gaudete
tempsit. ut talem filium hr̃e possit. Oeris ⁊ eñ quȩ in laude homimnũ
delectatur. quod sit internum gaudiũ experiri non meretur. Necte
aut̃ post natuntatem gad ⁊ aser. lia talem filium genuit: qura nisi

Expanded text:
unde nec eam noscere potest quilibet carnalis: Dedisti, inquit, laetitiam in unde nec eam noscere potest quilibet carnalis: Dedisti, inquit, laetitiam in corde meo ibid. Corporales deliciae, sicut et ipsum corpus, corporeo oculo videri possunt; delicias cordis, sicut nec ipsum cor, oculi carnis videre nequeunt. Qua ergo ratione spirituales delicias cognoscat, nisi qui ad cor suum intrare, et intus habitare non dissimulat? Undenascitur. Est enim gaudium, ut superius jam diximus, unus de principalibus affectibus. Hic autem cum ordinatus est, recte inter filios Jacob et Liae annumerari potest. Ordinatum autem et verum gaudium veraciter tunc habemus, quando de veris et internis bonis gaudemus. Ad talis prolis desiderium Apostolus nos animare voluit, cum dixit: Gaudete contempsit, ut talem filium habere possit. Mens etenim, quae in laude hominum delectatur, quod sit internum gaudium experiri non meretur. Recte autem post nativitatem Gad et Aser, Lia talem filium genuit; quia, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ diuitiȩ habundant. cũ eam p̾dictarum ancillarũ filii iungili
sollicitucline custodiant: dan uidelicet ⁊ neptalim satagentibu
in confirmanda pace eniũ. gad uaser uirilit᷑ agentibꝰ in expugnati¬
one hostium. Horum namq prudentia enies pacificant᷑. illoꝵ con¬
tis : nil iam obstat ut arbitror quin illa nr̃a eiuitas exꝑiat᷑. q̃ sit
illa pax dĩ quȩ exuꝑat omẽm sensum uł qmͣ sit magna multitudo
dulcedinis. quam abscondit deus diligentibus se. Abscondit inquit.
Quid ergo mirũ. sieam quilibet mundi amator nescit. quam deus
liligentibus se abscondit dui enĩ in bonis falsis ⁊ deceptoriis. spem
figunt. quȩ sint uera bona inuenire non possunt: uñ est qͦd dicunt.
Quis ostendit nobis bona: est enĩ manna absconditũ. ⁊ nsi gustantibꝰ
om̃ino ignotum. Est naniq huiusmodi dulcedo cordis non carnis.

Expanded text:
bonorum divitiae abundant, cum eam praedictarum ancillarum filii vigili bonorum divitiae abundant, cum eam praedictarum ancillarum filii vigili sollicitudine custodiunt: Dan videlicet et Nephtalim satagentibus in confirmanda pace civium, Gad et Aser viriliter agentibus in expugnatione hostium. Horum namque prudentia cives pacificantur, illorum constis, nil jam obstat, ut arbitror, quin illa nostra civitas experiatur quae sit illa Dei pax quae exsuperat omnem sensum ; vel quam sit magna multitudo dulcedinis, quam abscondit Deus diligentibus se . Abscondit, inquit. Quid ergo mirum, eam si quilibet mundi amator nescit, quam Deus diligentibus se abscondit? Qui enim in bonis falsis et deceptoriis spem figunt, quae sint vera bona invenire non possunt; unde est quod dicunt: Quis ostendit nobis bona . Est enim manna absconditum, et nisi gustantibus, omnino incognitum. Est namque hujusmodi dulcedo, cordis, non carnis;
Abbreviated transcription (Latin):
hodie esurientes ⁊ sitientes iusticiam. intanta cȩlestium gaudiorum
habundantia. ha̾c suam famem uł sitĩ sedare non possunt. Aser
pinguis panis eiꝰ : ⁊ p̾bebit delicias regibꝰ. Quam putas largus c̾ẽ
iotest in necessitates pauperum. cin super habundat parare delitia
regum: Quantũ putas mirantur. quantuue nuxant᷑ gratulantur
in eius conftuntia. quos uiuentes ad huc in ualle lacrimarũ premit
infirmitas sua: si tm̃ delectantur in enis oꝑibꝰ illi etiam quos iam
absorbuit felicitas illa eterna: Aser pinguis panis enis. ⁊ p̾bebit
delitias regibꝰ. & uñ tanta ei diuiciarum habun dantta. tanta deli¬
tiarum copra: nisi ut dictum est de hostium spolus in tam frequenti
uictoria: Constat namq quia quanto amplius atteruntur hostes
iusticiȩ. tanto uberius cumulantur gaudia conscientiȩ. Gła ⁊ diuitie
in clomo eius ait psalmista. Et apłs de huiusmodi gła. uł diuitiis. quasi

Expanded text:
hodie esurientes, et sitientes justitiam, in tanta coelestium gaudiorum hodie esurientes, et sitientes justitiam, in tanta coelestium gaudiorum abundantia hanc suam famem vel sitim sedare non possunt. Aser, pinguis panis ejus, et praebebit delicias regibus. Quam putas largus esse potest in necessitates pauperum, cui superabundat parare delicias regum? Quantum putas mirantur, quantumve gratulantur in ejus constantia, quos viventes adhuc in valle lacrymarum premit infirmitas sua, si tantum delectantur in ejus operibus illi etiam quos jam absorbuit felicitas illa aeterna? Aser, pinguis panis ejus, et praebebit delicias regibus. Et unde ei tanta divitiarum abundantia, tanta deliciarum copia, nisi, ut dictum est, de hostium spoliis in tam frequenti victoria? Constat namque quia quanto amplius atteruntur hostes justitiae, tanto uberius cumulantur gaudia conscientiae: Gloria et divitiae in domo ejus, ait Psalmista . Et Apostolus de hujusmodi gloria et divitiis, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
restituit imꝑium corporis sui. ⁊ quibꝰ distribuit regnũ patris sui: t¬
libus in quam regibus quã putamus dulo sit. quã intune eis sapit.
cum uideant hominẽ. iusticiȩ amore tormenta non timere. ⁊ inter
persecutionem pacem corlis aminiq tranquillitatem non amtere.
Si enĩ gaudium est in celo suꝑ uno peccatore penitentiam agente.
qnͣta tunc sollempuitas erit suꝑ quolibet nsto pro iusticia liben
moriente.  Llere aser pinguis panis enis. ⁊ prebebit delitias regibꝰ.
O qualis panis. panis enis: Oquales delitie. delitie enis. quȩ tamen
sapiint regibus. regibus talibꝰ. Certe reges isti iam ad imptias agni
introierunt. iam ad illud eternũ conutuium sederunt. iam illo ange¬
lorum pane delitusq eternis uescuntur. iam torrente uoluptatis de¬
briantur: ⁊ ad huc euiꝰ aser delitias insatiabiliter esurnunt: ⁊ usq

Expanded text:
restituit imperium corporis sui, et quibus distribuit regnum Patris sui; trestituit imperium corporis sui, et quibus distribuit regnum Patris sui; talibus, inquam, regibus, quam putamus dulce sit, quam intime eis sapit, cum videant hominem justitiae amore tormenta non timere, et inter ipsas persecutiones pacem cordis animique tranquillitatem non amittere. Si enim gaudium est in coelo super uno peccatore poenitentiam agente , quanta tunc solemnitas erit super quolibet justo, pro justitia libenter moriente? Vere Aser pinguis panis ejus, et praebebit delicias regibus. O qualis panis, panis ejus! O quales deliciae, deliciae ejus, quae tantum sapiunt regibus, regibus talibus! Certe reges isti jam ad nuptias Agni introierunt, jam ad illud aeternum convivium sederunt, jam illo angelorum pane, deliciisque aeternis vescuntur, jam torrente voluptatis inebriantur, et adhuc hujus Aser delicias insatiabiliter esuriunt, et usque
Abbreviated transcription (Latin):
nec ei iam sapit panis ullus quamlibet nitidus. nisi sit oleo conspersꝰ.
in tantum ut deeo scriptura manifeste de nunciet dicens. quia aser
pinguis panis enis. Qus sic putas deliciis afflint ut ipse. ut ueracit᷑
possit psallere inina testimoniorũ tuoꝵ. d.s.s. 1.o.d. Quantum
ue affluit diditus sp̃italium gaudiorum: cuis diuicias quelibet aduersitas
non tam minuere quam augere solet. cunis delitias quod uis tormentũ
nec saltem interpolare ualet: slam quanto durius pͣmitur externis: tanto
delectabilnis głatur internis. he sunt ille delitiȩ quas tm̃ sitiunt. quas
tam gratant̾ accipiunt. non dico pauperes ⁊ ignobiles: sedͤ fpsi reges ue
prncipes. Mentior. si h de ipso ipsa scriptura non loquitur. Aser inquit
piguis panis enis. ⁊ p̃bebit delitias regibꝰ. Quam enĩ putamus suauit᷑
pascuntur. qmͣ mirabiliter creclimus delectantur. non quilibet reges.
s illi utiq uere reges. quibꝰ rex ille regum & dominis dominantium

Expanded text:
nec ei jam sapit panis ullus, quantumlibet nitidus, nisi sit oleo conspersus, in tantum ut de eo Scriptura manifeste denuntiet, dicens quia Aser, pinguis panis ejus . Quis putas sic deliciis affluit ut ipse, ut veraciter possit psallere: In via testimoniorum tuorum delectatus ve affluit deliciis spiritualium gaudiorum, cujus divitias quaelibet adversitas non tam minuere quam augere solet, cujus delicias quodvis tormentum nec saltem interpolare valet. Nam quanto durius premitur exterius, tanto delectabilius gloriatur interius. Hae sunt illae deliciae, quas tantum sitiunt, quas tam gratanter accipiunt, non dico pauperes et ignobiles, sed etiam ipsi reges vel principes. Mentior, si haec de ipso ipsa Scriptura non loquitur. Aser, inquit, pinguis panis ejus, et praebebit delicias regibus. Quod enim putamus suaviter pascuntur, quam mirabiliter credimus delectantur, non quilibet reges, sed illi utique vere reges, quibus ille Rex regum et Dominus dominantium
Abbreviated transcription (Latin):
bilior ꝗͣ act̾ laudabilior estimet᷑. Iam si & dehoc satis ẽ iu¬
deamꝰ quatinꝰ & teuenda sit ipsa q̃m ꝓfessio̾e firmari solet
ł expediat & hinc siqͥdẽ dubitare uos dicitis. Ad ꝗd̾ itui
nc̃ securiis respond̾i abono qd̾ semel qͥs nou̾it descend̾e ñ

Expanded text:
bilior, quam actus laudabilior aestimetur. CAbilior, quam actus laudabilior aestimetur. CAdeamus quatenus etiam tenenda sit ipsa, quae in professione firmari solet,vel expediat. Et hinc siquidem dubitare vos dicitis. Ad quod interim nunc securus
Abbreviated transcription (Latin):
mus. N ec sane contraria loquimur scõ ꝓpħe samuheli qua¬
si nos in hac parte diuinã hominib tribuentes auctorita
glorificant. Talia st̃ qͣcũq diuinitꝰ lege puplica imponutur
hoio sine qͥb nec saluari posst̃ qͥunt. hic illud apus gentilẽ
Nonfeci furtũ. ñ pasces ineruce coruos. & ĩ eugłio. Sidiligitis
eos qͥuos diliqͥt. ꝙͣ micedẽ habebitis: Demq & unet si saluta¬
ueritis fr̃s ur̃os tm̃. qͥd ampliꝰ facietis: Deniq & uniu̾saliẽ.
estis p̃ceptis. & cͣaitionib inpositẽ legis. & ñ sponte etiã ꝑsee¬
tiois uos consiliis & suasionib mancipatis. libi qͥd estil ade
Que nã gͥ necessitas cogͥ parẽ nos insingulxis qͥunuincta
fuerit. & formidare ultionẽ detͣus gͥsuoe & de obseruatiõe
ut indifficiliorib qͥd̾ agn̾dis obeditio gͣtior ꝙͣ grauior p̾uari¬
catio iudicet᷑. & in faciliorib mitꝰ ꝙ oñosis contẽptꝰ dãpna¬

Expanded text:
mus. 22. Nec sane contraria loquimur sancto prophetae Samueli, quamus. 22. Nec sane contraria loquimur sancto prophetae Samueli, quasi nos in hac parte divinam hominibus tribuentes auctoritaglorificant. Talia sunt quaecumque divinitus lege publica imponuntur hominibus, sine quibus nec salvari queunt. Hinc illud apud gentilem: Non feci furtum. Non pasces in cruce corvos. Et in Evangelico: Si diligitis eos qui vos diligunt, quam mercedem habebitis? es tantum, quid amplius facitis? Denique et universaliter, estis praeceptis et traditionibus impositae legis, et non sponte etiam perfectionis vos consiliis et suasionibus mancipatis; liberi quidem estisQuaenam ergo nos necessitas cogit parem in singulis, quae injuncta fuerint, et formidare ultionem de transgressione, et de observatione gula teneatur, ut in difficilioribus quidem agendis obeditio gratior, quam gravior praevaricatio judicetur: et in facilioribus minusque onerosis contemptus damna
Abbreviated transcription (Latin):
de reb dubiis ꝑcipienda. & in p̃cipienda fallere possunt.
ed enĩ quid hoc refert tua qui conscius non es. p̃sertĩ cũ te¬
neas de scripturis. quia labia sacerdotis custodiunt scienti¬
am. & legẽ ex ore eius requirt̃. quia angłs dñi exercituũ
est: Requir̃t̃ dixerĩ legem. ñ quã uel autentica ulla scͥp¬
tura tradiderit. uł ratio manifesta ꝓbauerit. de huius¬
modi quippe nec p̃ceptor expectandus nec ꝓhibitor auscul¬
tandus est. s qd ita latere aut obscurũ esse cognoscitur. ut
in dubiũ uenire possit. utrumnã ds sic an aliter forte ue¬
lit. si ñ de labiis custodientib scientiã. s ex ore angeli dñi
exercituũ certum reddatur. A qͦ deniq diuina pocius
consilia requrentur. quã ab illo cui credita est dispensa¬
tio misterioꝵ: dei. Ipsum ꝓinde quẽ ꝓ deo habemus. tam¬
quã dm̃ in his que aꝑte non sunt contra dm̃ audire debe¬

Expanded text:
de rebus dubiis percipienda, et in praecipienda fallere possunt. de rebus dubiis percipienda, et in praecipienda fallere possunt. Sed enim quid hoc refert tua, cui conscius non es? praesertim cum teneas de Scripturis, quia Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem ex ore ejus requirunt: quia angelus Domini exercituum est . Requirunt, dixerim, legem, non quam vel authentica ulla Scriptura tradiderit, vel ratio manifesta probaverit de hujusmodi quippe nec praeceptor exspectandus, nec prohibitor auscultandus est; sed quod ita latere aut obscurum esse cognoscitur, ut in dubium venire possit, utrumnam Deus sic, an aliter forte velit, si non de labiis custodientibus scientiam, et ex ore angeli Domini exercituum certum reddatur. A quo denique divina potius consilia requirentur, quam ab illo cui credita est dispensatio mysteriorum Dei? Ipsum proinde quem pro Deo habemus, tanquam Deum in his quae aperte non sunt contra Deum, audire debe
Abbreviated transcription (Latin):
nesciunt quid faciunt. Ac si diceret. eo digni uenia quo & pusil¬
li scientia sunt. ldeo ignosco illis. quia non agnoscor ab illis.
non ita ignosco. quos utiq ñ ignoro & uidisse s odisse s me &
patrẽ meũ. cẜ huiusinodi pusillo in scientia terrens paulus
eũ qui cũ habeat scientiã. nescit tñ condescendere infirmiorib.
plius prelatoꝵ: quos sibi ds equare quodãmͦ in utraq par¬
te dignatus. sibimet imputat illoꝵ & reuerentiã & contẽptũ
specialiter contestans eis. qui uos audit meaudit me audit:
& qui uos sꝑnit me sꝑnit: An non deniq hoc ipsum & regła
uãobrem quicqͥd uice dei p̃cipit homo. quod ñ sit tñ certũ
displicere deo haut secus om̃ino accipiendũ est. quã si p̃ci¬
piat ds. Quid enim interest utrũ ꝑ se an ꝑ suos ministros
siue homines siue angłos hominib innotescat suũ placi¬
tũ deus: S homines inquis facile falli in dei uoluntate

Expanded text:
nesciunt quid faciunt . Ac si diceret: Eo digni venia, quo et pusilnesciunt quid faciunt . Ac si diceret: Eo digni venia, quo et pusilli scientia sunt. Ideo ignosco illis, quia non agnoscor ab illis. non ita ignosco, quos utique non ignoro et vidisse, et odisse et me, et Patrem meum. Pro hujusmodi pusillo in scientia terrens Paulus eum, qui cum habeat scientiam, nescit tamen condescendere infirmioribus: plius praelatorum? quos sibi Deus aequare quodammodo in utraque parte dignatus, sibimet imputat illorum et reverentiam, et contemptum, specialiter contestans eis: Qui vos audit, me audit; et qui vos spernit, me spernit. Annon denique hoc ipsum et Regula Quamobrem quidquid vice Dei praecipit homo, quod non sit tamen certum displicere Deo; haud secus omnino accipiendum est, quam si praecipiat Deus. Quid enim interest, utrum per se, an per suos ministros, sive homines, sive Angelos, hominibus innotescat suum placitum Deus? Sed homines, inquis, facile falli in Dei voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
quod scandalizati essent. in sermone ueritatis. responsũ
est. sinite illos. ceci sunt duces cecoꝵ. Illoꝵ quippe scanda¬
lum est de ignorantia. istoꝵ de malicia descendit. Illi scan¬
dalirantur. quia ueritatẽ nesciunt. isti. quia odert̃. Unde
& pusillos illos arbitror appellari. qđ uoluntatis quidem
bonȩ. si non magnȩ scientiȩ existentes. zelũ dei habeant.
& si non scłm scientiã. Talium scandala curã non irã ꝓuocare
solent sp̃ualium dumtaxat uiroꝵ. paulo ita docente. Uos qui
matores. & si ex uno irã nonquid ñ tñ ex altero ueniã meruer̃:
eati quidẽ fuissent si uxta uerbũ dñi in ipso scandalirati
non essent. Nc̃ uero quid nisi miseri: S tn & miserandi.
bat hoc pia illa in cruce pacientis. s nichilominus cõpacien¬
tis supplicatio. Pater inquit ignosce illis. & quasi quereretur
indulgentiȩ ratio in tam horrendo facinore. sequitur. qͥa

Expanded text:
quod scandalizati essent in sermone veritatis responsum quod scandalizati essent in sermone veritatis responsum est: Sinite illos; caeci sunt, et duces caecorum . Illorum quippe scandalum de ignorantia, istorum de malitia descendit. Illi scandalizantur, quia veritatem nesciunt; isti, quia oderunt. Unde et pusillos illos arbitror appellari, quod voluntatis quidem bonae, sed non magnae scientiae existentes, zelum Dei habeant, sed non secundum scientiam. Talium scandala curam, non iram provocare solent spiritualium duntaxat virorum, Paulo ita docente: Vos qui matores, etsi ex uno iram, nunquid non tamen ex altero veniam meruerunt? Beati quidem fuissent, si juxta verbum Domini in ipso scandalizati non essent . Nunc vero quid nisi miseri? Sed tamen et miserandi. Probat hoc pia illa in cruce patientis, sed nihilominus compatientis supplicatio: Pater, inquit, ignosce illis. Et quasi quaereretur indulgentiae ratio in tam horrendo facinore, sequitur: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ offenditur. equȩ utriusq oratio execranda decernitur. apd̃
ipsum qui offenditur. hoc est apud deũ. Talis gͦ requirendus
est ad orandũ: qui sit idoneus ad placandũ. Porro culpã siqͦ
est quod homo offenditur cum ei non obeditur: aut multum
extenuat. aut penitus adnullat causa melior. Quappter cum
dicitur si peccauerit uir in uirum subaudiendum est ꝓpter
dm. qđ nullatenus lesio cuiuscunq ꝓximi nedũ prelati ex¬
cusetur a culpa. si solus defuerit in causa d̃s. Alioquin pau¬
lo contradicit qui ait. Si enĩ in frẽm peccantes in xꝑta pec¬
catis. Nam de p̃positis certum tenemus ipsius ueritatis
& de quolibet fr̃e nolite ait contempnere unũ ex his pusillis
t qui scandalizauerit unũ ex his pusillis. qđ sequitur auer¬
tat ds a uobis. S ed non om̃ium scandala equa sunt lance
pensanda. Aliter namq accipienda sunt scandala pusilloꝵ¬
& aliter phariseoꝵ de quib apłis timentib & intimantib

Expanded text:
quem offenditur, aeque utriusque oratio exsecranda decernitur apud ipsum qui offenditur, hoc est apud Deum. Talis ergo requirendus est ad orandum, qui sit idoneus ad placandum. Porro culpam, si qua est, quod homo offenditur cum ei non obeditur, aut multum extenuat, aut penitus annullat causa melior. Quapropter, cum dicitur: Si peccaverit vir in virum, subaudiendum est, propter Deum: quod nullatenus laesio cujuscunque proximi, nedum praelati, excusetur a culpa, si solus defuerit in causa Deus. Alioquin Paulo contradicit, qui ait: Sic enim in fratrem peccantes, in Christum peccatis . Nam de praepositis certum tenemus ipsius Veritatis rnit . Sed et de quolibet fratre: Nolite, ait, contemnere unum ex his pusillis; et: Qui scandalizaverit unum ex his pusillis , quod sequitur, avertat Deus a nobis. 20. Sed non omnium scandala aequa sunt lance pensanda. Aliter namque accipienda sunt scandala pusillorum, aliter Pharisaeorum, de quibus apostolis timentibus et intimantibus
Abbreviated transcription (Latin):
pͥ illis nimirũ consuetudinib magis regłe puritate᷑. Si
me consulit ñ consulo. siñ sane id abbatis sui usurparit
assensu. Quã obrẽ: Primo ꝓpt̾ scandalũ ipsoꝵ quos dese¬
rit. de inde q certa ꝓdubiis relinq̃re tutũ ñ est. Forsitan
enĩ hoc ten̾e̾ pot᷑. illd ñ pot̾it. Certio susceptã habeo leuitatẽ.
qua id sepe qd facile uolumꝰ. uno ꝓpe mom̃to id ipsũ & cupi
entes & respuentes. tã leuit̃ ꝙͣ & irrõ abilit̾. Quales utiq
ñ paucos freq̃nt᷑ exꝑimͣ. qui una uix hora in una uolun¬
tate durantes. aura leuitatis impulsi uagi & instabiles
hac illac q uelud ebrii mutant. mutant q ꝓ exꝑim̃to ui¬
diciũ. ĩmo sine uidicio fluctuantes. & tumultuantes tot
dese consilia p̾sumuit. qͦt loca reuisũt. semꝑ qd̾ ñ hnͣt cu¬
pientes. & qd̃ hñt fastidientes. & quomͦ ego ait aliqͥs ꝓfes¬

Expanded text:
prae illis nimirum consuetudinibus magis Regulae puritatem. Si prae illis nimirum consuetudinibus magis Regulae puritatem. Si me consulit, non consulo, si non sane id abbatis sui usurparit assensu. Quamobrem? Primo propter scandalum ipsorum quos deserit. Deinde quia certa pro dubiis relinquere tutum non est; forsitan enim haec tenere potest, illud non poterit. Tertio suspectam habeo levitatem, qua id saepe quod facileentes, et respuentes, tam leviter quam et irrationabiliter. Quales utique non paucos frequenter experimur, quia una vix hora in una voluntate durantes, aura levitatis impulsi, vagi et instabiles hac et illac velut ebrii nutant; mutantque pro experimento judicium, imo sine judicio fluctuantes et tumultuantes, tot de se consilia praesumunt, quot loca revisunt: semper quod non habent cupientes, et quod habent fastidientes. 47. Et quomodo ego, ait aliquis, profes
Abbreviated transcription (Latin):
cohabitantiũ optin̾e̾ forte neqͥu̾int. duce sp̃u lib̾tatis tͣn¬
sire indubitant᷑ suadeo ad locũ aliũ. uͥ ñ impediat᷑ homo¬
redde do uota sua q̃ distinxert̃ labia sua. Eqͥd̾ cũ scõ sc̃s
monasteriis nullus ꝓfessoꝵ meo consilio ne artioris qͥd̾
desiderio uite sine licentia sui semoris egredr. Egressus
tam̃ simeliꝰ inuenit & elegrit. meo nicħominus iam consi¬
lio ñ regrͤ dr ad inferiꝰ boñ qd̃ relinq̃rat. & contẽpserat pro
meliorĩ p̾sertĩ si illd̃ meliꝰ tale fuerit. qd̾ eiꝰ pͥme ꝓfessioni con¬
gruere uideat᷑. Ipse nẽpe uiderit qua ratiõe qͣue intentiõe
altiora seu artiora p̾sũpserit. na ad inferiora iã ł remissiora
me consulente ueqͣꝗͣ apostatabit. siñ tam̃ loci pͥoris uicina
reuocet᷑. qr de noto monasterio uec retineri qͥs regłarit᷑ potͣ
in exẽplis hꝰman sententie r̾onẽ. Forte uult aliqͥs declunia¬
censib institutis. adcinst̾cientiũ sese stͥng̾e pauꝑtatẽ. eligẽs

Expanded text:
cohabitantium, obtineri forte nequiverint; duce spiritu libertatis transire indubitantreddere Deo vota sua, quae distinxerunt labia sua. Et quidem cum sancto monasteriis nullus professorum meo consilio, ne arctioris quidem vitae desiderio, sine licentia sui senioris egredietur. Egressus tamen, si melius inventerit et elegd reliquerat et contempserat prae meliori: praesertim si illud melius tale fuerit, quod ejus primae professioni congruere videatur. Ipse nempe viderit, qua ratione, quave intentione altiora seu arctiora praesumpserit: nam ad inferiora jam vel remissiora, me consulente, nequaquam apostatabit: si non tamen loci prioris vicinia revocetur, quia de noto monasterio nec retineri quis regulariter potest, in exemplis hujus sententiae rationem. 46. Forte vult aliquis de Cluniacensibus institutis ad Cisterciensium sese stringere paupertatem, eligens
Abbreviated transcription (Latin):
sententiã secutist̃ dicentis in eugło. Nemo mutes manũ
ad aratrui & respiciẽs ret᷑. aptꝰ ẽ regno đi. Prescͥbat pĩde
stabilitatis pactũ om̃i de inceps remisso descensui. concen¬
tioso disce isui. uago & curioso discursui. dotiꝰ deniq in¬
constantie leuitati. ñ tam̃ his q̃ in ꝑfessiois serie se

Expanded text:
ngelio: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . Praescribat proinde stabilitatis pactum omni deinceps remisso descensui, contentioso discessui, vago et curioso discursui, totius denique inconstantiae levitati; non tamen his quae in professionis s
Abbreviated transcription (Latin):
sa inmutatione ⁊ exenplo uniu̾sor ad transeũd̾ hinc amplius
in ardesco: uident᷑ mͥ in qͦda ꝓcinctu ẽẽ uniu̾sa. ⁊ tociꝰ nat̾e
a. Quid nisi ut manes ⁊ uacui remaneant. cũ ꝑtransierint
ut cunctis que inmundo sunt transeuntib nos stabiles
manere possimus .R. interim ꝯsida mundũ hunc unu̾sũ
propt᷑ mutabilitatẽ rerum omniũ quasi diluuiũ. ꝗd̾a discur¬
rentium. aquarũ: a. uideo plane meħ ẽẽ stabile s omĩa ire
inp̃ ceps.R. dm̃ cogita amatores huiꝰ mundi. quasi qͦsd̾a nau¬
fracgos qui m̾si in huius salis profundo deorsum rapiuntur .
a. nicħ conuentius. dici potest sicsunt om̃s qui transitoria
diligunt cum his quib inherent. defluunt .R. puto aut̃
ce non ambiggere quam apud dm̃ nieħ p̃t̾eat si omnia in mu¬
tabili ȩtͣnitate subsistant. a. nemo est qui ambigat.R. ẽten¬
plare gͦ dm̃ quasi sursum in sũmo. mundum aut̃ hunc

Expanded text:
sa mutatione, et exemplo universorum ad transeundum hinc amplius sa mutatione, et exemplo universorum ad transeundum hinc amplius inardesco. Videntur mihi in quodam procinctu esse universa et totius naturae I. Quid nisi ut inanes et vacui remaneant cum pertransierint  extra mundum ibimus, ut cunctis quae in mundo sunt transeuntibus, nos stabiles permanere possimus? D. Interim considera mundum hunc universum, propter mutabilitatem rerum omnium quasi diluvium quoddam decurrentium aquarum. I. Video plane nihil esse stabile, sed omnia ire in praeceps. D. Deinde cogita amatores hujus mundi quasi quosdam naufragos qui mersi in hujus salis profundo deorsum rapiuntur. I. Nihil convenientius dici potest, sic sunt omnes, qui transitoria diligunt, cum iis, quibus inhaerent defluunt. D. Puto autem te non ambigere quin apud Deum nihil praetereat, sed omnia immutabili aeternitate subsistant. I. Nemo est qui ambigat. D. Contemplare ergo Deum quasi sursum in summo, mundum autem hunc
Abbreviated transcription (Latin):
est astortꝰ iste tam ecc̾neus tam in auditus uͥ res diligr̃. ⁊ psentu
eius non amet᷑: quis explicet cordi meo q̃ sit ista diletlo. sci
qd ꝙ diligo te neq cñ uolu ut reu̾taris ad me. & ideo fortasis
itarũ redire ce nolo q ibi potiꝰ uͥ tues cecum eẽ uola. olim gͦ ꝑu̾se
tui qͥda mͦ mente ad patriam iecureo: o qua adules ÷ interia aliena.
p̃tericor meminisse: ñ sat̾at᷑ mẽs. desiderio seq̃r p̃teritoꝵ semitã.
udet intꝰ uiam qͣ tͣnseat. iudet finẽ quo tendat. indet locũ q̃ꝑ¬
uemat iud poitũ uͥ requiescat: a. sicut olim eum muindũ istũ
existimaui stabilem sp̃es euis me accendebat ad amor ẽ p̃sentiũ.
ita nunc mirum in modũ eiuis mutabilitas me ꝓuocat. adde¬
sideriũ futuror. capior affectu.⁊ crahor desiderio quo eurrt᷑
omĩa ⁊⁊ iam nunc in reb ħ ip̃m ꝗͦ transeunt diligo. qr ex ip¬

Expanded text:
est affectus iste tam extraneus, tam inauditus, ubi res diligitur, et praesentia est affectus iste tam extraneus, tam inauditus, ubi res diligitur, et praesentia ejus non amatur? Quis explicet cordi meo quae sit ista dilectio? Scio quidem quod diligo te, neque tamen volo ut revertaris ad me. Et ideo fortassis iterum redire te nolo, tui quodammodo mente ad patriam recurro. O quam dulce est in terra aliena praeteritorum meminisse! Non saturatur mens desiderio, sequitur praeteritorum semitam, videt intus viam qua transeat, videt finem quo tendat, videt locum qet portum ubi requiescat. I. Sicut olim cum mundum istum existimavi stabilem, species ejus me accendebat ad amorem praesentium; ita nunc mirum in modum ejus mutabilitas me provocat ad desiderium futurorum. Rapior affectu et trahor desiderio quo currunt omnia, etiam nunc in rebus hoc ipsum, quod transeunt, diligo, quia ex ip
Abbreviated transcription (Latin):
unum desideriũ: una mansio. una dilectio. unus amor uteas
una mortis expectatio. mͦ sullati sunt illi anobis. ⁊ quasi p̾eur¬
tences citiꝰ uinc exieriuit uͥ erant exules.⁊ citiꝰ illu& ꝑuenert
al senit cuies. nos gͦ si illos p̾sentes uere oueximꝰ nĩ uẽorũ
ibsentia amorẽ nr̃m cõpbemus. sequem desiderio ũ illi sunt ⁊ citꝰ
adullos puenire simulq cum eis ẽẽ desideremꝰ infideles parit᷑ ⁊ in¬
constantes ẽe ꝯprobam᷑. si propt̃ amorem p̃sentiũ prioris oilec¬
tionis obluuscimur. osculum antiqũ uͭ es olim cum eras oilexi
ten n uterũ cũ non es diligo ce. neq unꝗ̃ transitus ciis amo¬
rem cuum minuere potuit apud me. qñ eras oilexite. ut ꝑman̾e
miodo aut̃ qn ñ es diligo te nec tñ uolo ut huc reu̾taris ad mẽe
ouror ipse desideriũ meũ. ⁊ affectũ meũ. ꝯuenio. nec cop̃hendo
quid gͦ diligo m te si nolo ut subsistas nee opto irt i eoeis: quis

Expanded text:
unum desiderium, una mansio, una dilectio, unus amor vitae, una mortis exspectatio. Modo sublati sunt illi a nobis, et quasi praecurrentes citius hinc exierunt, ubi erant exsules, et citius illuc pervenerunt, ubi sunt cives. Nos igitur si illos praesentes vere dileximus, nunc in eorum absentia amorem nostrum comprobemus. Sequamur desiderio ubi illi sunt, et citius ad eos pervenire, simulque cum eis esse desideremus. Infideles pariter, et inconstantes esse comprobamur, si propter amorem praesentiu enim dum eras dilexi te, et modo iterum cum non es diligo te, neque unquam transitus tuus amorem tui minuere potuit apud me. Quando eras dilexi te, ut permaneres, modo autem quando non es, diligo te, non tamen volo ut huc revertaris ad me. Miror ipse desiderium meum et affectum meum convenio, nec comprehendo. Quid ergo diligo in te si nolo ut subsistas, nec opto ut redeas? Quis
Abbreviated transcription (Latin):
festa ⁊ in re fragabili ueritate
michi conꝑ¬
hue fugiendum esset. nulla potui ratione inueni¬
re. Dem̃ tu q̃dam inducere cepisti. ad de monstran¬
dum hoc. nescio nͥ distinctione qued̾a pulchra satis
⁊ artificiosa mundum hunc quasi diluinũ qͣd̾a in mo
cor hominũ quasi arcħa quãd̾a in medio. am̃ uͦ qͣsi
gub̾natorem asticuisti insup̃mo.R. Profecto ħ idcirco
ad duxi. ut tͥ ꝑiclitanti uiam salutis ostenderẽ. ⁊ qua¬
si diu naͣfrago uł in tliluiuo archam. uel in mari na¬
uem. p̃pararẽ. Cum enĩ in medio fluctuantis huiꝰ sali
profundo iacteris. quomodo putas aut ꝑicłm euad̾e.
uł adportũ euacdere poceris. ntfi huiꝰ salutaris ligni siue

Expanded text:
sta et irrefragabili veritate mihi comphinc fugiendum esset nulla potui ratione invenire. Deinde tu quaedam inducere coepisti, utrum ad demonstrandum hoc nescio, ubi distinctione quadam pulchra satis et artificiosa mundum hunc quasi diluvium quoddam in imo, cor humanum quasi arcam quamdam in medio, Deum vero quasi gubernatorem constituisti in supremo. D. Profecto haec idcirco adduxi, ut tibi periclitanti viam salutis ostenderem, et quasi vere naufrago vel in diluvio arcam, vel in mari navem praepararem. Cum enim in medio fluctuantis hujus sali profundo jacteris, quomodo putas aut periculum evadere, aut ad portum pervenire poteris, nisi hujus salutaris ligni sive
Abbreviated transcription (Latin):
excitat. ꝗͣ cante inm̃sitatis ẽẽ ꝯspicio. ut ⁊ deorsum fun¬
d einis aquis diluiui huius insidat. ⁊ cacum̃ eius sarsũ
usq ad dm̃ ꝑtingat. Uerũ ħ quid ad propositũ nr̃i ser¬
monis ꝑtineãt. quamuis sine causa te ea cõmemorasse
ñ estimo. scire tñ plenus cõcupisco .R. Recolis quid pͥ¬
mũ tibi ꝑsua de ceꝑim : a. Recolo dixsti ñ. mundum
stũ
fuggiendum esse. n quod ieo spes habenda

Expanded text:
excitat, quam tantae immensitatis esse conspicio, ut et deorsum funexcitat, quam tantae immensitatis esse conspicio, ut et deorsum fundus ejus aquis hujus diluvii insideat, et cacumen ejus sursum usque ad Deum pertingat. Verum haec quid ad propositum nostri sermonis pertineant, quamvis sine causa te ea commemorasse non existimo, scire tamen plenius concupisco. D. Recolis quid primum tibi persuadere coeperim? I. Recolo; dixisti enim mundum istum fugiendum esse, et quod spes in eo haben