comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na tituli huꝰ ad sp̃ualẽ sic̃ p̃fati sumꝰ intelligentiã ꝑducere debeamꝰ. Loquit᷑ eni ꝑ totũ
psalmu. primi hominis uetustate deposita regeneratus ex aqua & sp̃u sc̃o fidelissimꝰ
sit largiente ꝑductus. & notandũ. quia sic̃ antea decalogũ legis accepit. ita hic decẽ
beneficus se gaudet eẽ ditatũ: qđ non singulis uersib dicit᷑ sed ꝑ cõmata succincta
contineri. Qui diuisionẽ in ꝑsonis ñ habet: sed in re
contineri. Qui diuisionẽ in
tismatis innouatus pauperẽ se dñi abiecta scłi pompa noscebat: in coñscientiȩ cu¬
bili letus exultat: & adño se ꝓtegi iocunditate dulcissima ꝓfitet᷑. Dicit enĩ regisea
dño ubi ẽ. defensionis fortis & magna securitas ubi nemo metuit inimicũ : ubi iã nullus
sua imbecillitate turbat᷑. Addendo aut̃ nichil mͥ deerit. diuitias suas pauꝑ ille nos¬
cebat cũ sibi a dño substantiã sp̃ualẽ crederet nichilominus conferendã Sed audiamᷤ

Expanded text:
fati sumus, intelligentiam perducere debeamus. Loquitur enim per totum psalmum, primi hominis vetustate deposita, regeneratus ex aqua et Spiritu sancto fidelisit largiente perductus. Et notandum quia sicut antea Decalogum legis accepit, ita hic decem beneficiis se gaudet esse ditatum; quod non singulis versibus dicitur, sed per commata succincte contineri, qui divisionem in personis non habet, sed in recontineri, qui divisionem in tismatis innovatus, pauperem se Domini abjecta saeculi pompa noscebat, in conscientiae cubili laetus exsultat, et a Domino se protegi jucunditate dulcissima profitetur. Dicit enim regi se a Domino, ubi est defensio fortis et magna securitas, ubi nemo metuit inimicum, ubi jam nuilus sua imbecillitate turbatur. Addendo autem, nihil mihi deerit, divitias suas pauper ille noscebat, cum sibi a Domino substantiam spiritualem crederet nihilominus conferendam. Sed audiamus
Abbreviated transcription (Latin):
abolus amitteret qđ tenebat. Qquid aut̃ clamauit: quid se dicit auditũ : utiq ut mors
nisicat de te: In eccłia magnã. catholica scilicet quȩ uniuerso terrarũ orbe diffusa ẽ
Magna enĩ & amplitudine recte dr̃: & honore. Uota uero mea uult intelligi sacram̃¬
ta corporis & sanguinis sui: quȩ illis p̃sentib reddunt᷑. qui ei sc̃o timore subiecti sunt.

Expanded text:
abolus amitteret quod tenebat. Quid autem clamavit, quid se dicit auditum? Utique, ut mors abolus amitteret quod tenebat. Quid autem clamavit, quid se dicit auditum? Utique, ut mors nificat de te. In Ecclesia magna, catholica scilicet, quae universo terrarum orbe diffusa est. Magna enim et amplitudine recte dicitur et honore. Vota vero mavult intelligi sacramenta corporis et sanguinis sui, quae illis praesentibus redduntur, qui ei sancto timore subjecti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
noscit᷑ plenitudo : unde constat eccłam colligendã. It quia suꝑius dixerat laudate
qui timetis dñm: nunc ad quos timor ipse ꝑtinere possit edicit᷑ ad israhelitas utiq
id ẽ. uidentes dñm. quia nesciunt timere dm̃ qui hereaca prauitate cȩcati sunt. uel
solent facere mundi istius honore gloriantes: spernere pauperes: despicere supplican¬
tes: causamq de habitus qualitate metiri : ut si sit uestib nitidus. uerax putet᷑ si a mic¬
tu sordidus menda cissimꝰ habeat᷑. Sed apđ dm̃ longe diuersũ ẽ : qui de ueste ñ iudicat
qui opulentiã ñ honorat: sed ille p̃ces fideliũ pauperũ exaudit & adiuuat ggenos: illi
te referam: Nã cũ diceret generalit agendas eẽ gr̃as. quia pauꝑes dniinitas exaudirȩ
dignat᷑ se in tulit dñs ap̃s dicendo neq auerait faciẽ suã a me. Sic gͦ causã om̃iũ suã fec̃
sic peccata mundi corporis sui sc̃itate deleuit: ut dũ xse infirmitate humaña trahit. di¬

Expanded text:
noscitur plenitudo, unde constat Ecclesiam colligendam. Et quia superius dixerat: Laudate, qui timetis Dominum, nunc ad quos timor pertinere possit edicitur; ad Israelitas utique, id est videntes Dominum: quia nesciunt timere Deum qui haeretica pravitate caecati sunt, vel solent facere mundi istius honore gloriantes, spernere pauperes, despicere supplicantes, causamque de habitus qualitate metiri; ut si sit vestibus nitidus, verax putetur; si amictu sordidus, mendacissimus habeatur. Sed apud Deum longe diversum est, qui de veste non judicat, qui opulentiam non honorat; sed ille preces fidelium pauperum exaudit et adjuvat. Egenus illi te referamus. Nam cum diceret generaliter agendas esse gratias, quia pauperes Divinitas exaudire dignatur, se intulit Dominus Christus dicendo: Neque avertit faciem a me. Sic ergo causam omnium suam fecit, sic peccata mundi corporis sui sanctitate delevit, ut dum ad se infirmitatem humanam traxit, di
Abbreviated transcription (Latin):
seminauit cũ uenit minor patre. hoc ꝑducat in speciẽ in qua ęqualis ñ recessit a patre. Pro¬
bata ẽ. his dictis uniuersalis eccła. Desinant homines: donatistarũ uanitate confundi. Non
potest p̃ualere plus fraus diabolica: qũã religio xp̃iana. Hecessariũ ẽ. enĩ inuento loco he¬
reticorũ confutare nequicias : q̃m dũ illos dño prestante destriumꝰ. catholicȩ fidĩ sensa firmamꝰ.¬

Expanded text:
seminavit cum venit minor Patre, hoc perducat in speciem in qua aequalis non recessit a Patre. Proseminavit cum venit minor Patre, hoc perducat in speciem in qua aequalis non recessit a Patre. Probata est his dictis universalis Ecclesia. Desinant homines Donatistarum vanitate confundi. Non potest praevalere plus fraus diabolica quam religio Christiana. Necessarium est enim invento loco haereticorum confutare nequitias: quoniam dum illos, Domino praestante, destruimus, catholicae fidei sensa firmam
Abbreviated transcription (Latin):
constat redisse medicinã. Sed hoc de paganis quomodo possit intelligi: qui nulla sacra¬
m̃ta fidei ante conuersionẽ suã ullatenꝰ susceperint. Sed & eos benedicimꝰ reminisci. quia
cit᷑ reminisci ut ad illũ ueracit᷑ redeat. quẽ prius ꝑuersa uoluntate neglexerat. Sequit᷑
modo cec ab uniuersis gentib adorandus: int̾posuit in conspectu eiꝰ ũbi nullus ad orat¬
nisi qui de sincera fide p̃sumpserit. Conspectus enĩ illius non ẽ: nisi supra fidelissimos & bea
non sunt gentiũ regna. sed dñi: qui potestate sua & mutat reges. & continet: & necesse ẽ. ip¬
sũ debere ubiq coli. que rerũ dñm constat intelligi. De quo loco: pat̾ augustinꝰ in libro
ad honoratũ presbiterũ more suo mirabilit̃ dix̃. Ille irrisus. ille crucifixus. ille derelictꝰ.
hoc regnũ adquirit. & tradit infine dõ & patri: ñ utiq ut iã ipse amittat : sed qđ in fide

Expanded text:
constat rediisse medicinam. Sed hoc de paganis quomodo possit intelligi, qui nulla sacramenta fidei ante conversionem suam ullatenus susceperunt? Sed et eos bene dicimus reminisci: quia ecte ab eis dicitur reminisci, ut ad illum veraciter redeant, quem prius perversa voluntate neglexerant. Sequitumodo esset ab universis gentibus adorandus, interposuit, in conspectu ejus, ubi nullus adornisi qui de sincera fide praesumpserit. Conspectus enim illius non est, nisi supra fidelissimos et beanon sunt gentium regna, sed Domini, qui potestate sua et mutat reges et continet. Et necesse est ipsum debere ubique coli, quem rerum Dominum constat intelligi. De quo loco Pater Augustinus in libro ad Honoratum presbyterum more suo mirabiliter dixit : Ille irrisus, ille crucifixus, ille derelictus hoc regnum acquirit, et tradet in fine Deo et Patri, non ut ipse amittat, sed quod in fide
Abbreviated transcription (Latin):
uictuales studiosissime deferentes. Et eleuamini porte aet̃nales: & i
rex głae. Contra portas mortis decent̃ portȩ aet̾nales ponunt᷑ : ut istas cadu¬
cas ostenderet. illas sine fine mansuras. Nã qđ adã diabolo faciente legẽ
eni portȩ ȩt̃nales id ẽ baptismatis gr̃a : chrrsmatis honor : p̃dicationis salus : qȩ te¬

Expanded text:
victuales studiosissime deferentes. Et elevamini, portae aeternales, evictuales studiosissime deferentes. Et elevamini, portae aeternales, et introibit Rex gloriae. Contra portas mortis decenter portae aeternales sunt positae, ut istas caducas ostenderet, illas sine fine mansuras. Nam quod Adam diabolo faciente, legemenim portae aeternales, id est baptismatis gratia, chrismatis honor, praedicationis salus, caete
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ suã pia oꝑatione cõmendat. Sequit᷑. Requirentiũ faciẽ dĩ iacob Quid ẽ
hoc qđ & ipsũ uerbũ repetit: & aliud subiunxit infine : Prius dixerat generalit̃
quȩrentiũ dñm: qui se ñ ambiunt p̃poni. sed suo ordine suoq fine contempti
sunt. ut uel minimã partẽ in xp̃i regno mereant᷑ accipere. Sed quia sunt et
alii nimio fideicalore feruentes. qui operũ bonitate nonnullis p̃poni se ui¬
lint: addidit dĩ iacob: ut hoc in illis faciat qđ in ia cob fecisse declarat᷑: qui
posterus natus primatũ fr̃is senioris accepit. Tollite portas principes
ultatione imperat diuersis errantib quatinꝰ priorib claustris congrua fide
patefactis ipsũ regẽ dñm in suis pectorib admittere mereant᷑. Auferie enĩ p̃¬
cepit portas mortis : quȩ principe diabolo positȩ conꝓbant᷑. Quȩ idõ portȩ
sunt appellatȩ : quia ꝑ ipsas transeunt homines sua facta portantes. & res

Expanded text:
mendat. Sequitur, requirentium faciem Dei Jacob. Quid est hoc, quod et ipsum verbum repetit, et aliud subjunxit in fine? Prius dixerat generaliter quaerentium Dominum, qui se non ambiunt praeponi; sed suo ordine suoque fine contenti sunt, ut vel minimam partem in Christi regno mereantur accipere. Sed quia sunt et alii nimio fidei calore ferventes, 82 qui operum bonitate nonnullis praeponi se volunt, addidit Dei Jacob; ut hoc in illis faciat quod in Jacob fecisse declaratur, qui posterius natus, primatum fratris senioris accepit. Vers. 8. Tollite portas, exsultatione imperat diversis errantibus, quatenus prioribus claustris congrua fide patefactis, ipsum regem Dominum in suis pectoribus admittere mereantur. Auferre enim praecipit portas mortis, quae a principe diabolo positae comprobantur. Quae ideo portae sunt appellatae, quia per ipsas transeunt homines sua facta portantes, et res
Abbreviated transcription (Latin):
babit᷑ conuenire. Gloriosi enĩ : possunt & t̾rarũ principes dici. Rer głae: ne mo
potest nisi solus altissimꝰ inueniri. Huic igit᷑ int̾rogatiomi sic̃ iã dictũ ẽ subiuncta
responsio ẽ ubi bene singulis uerbis arguit᷑ iudei popłi nefanda p̾sũptio. For¬
tis enĩ contra illos dr̃. qui eũ cũ gladiis & fustib tenendũ eẽ. putauerunt. Po¬
in concertatione sua aliquid p̃ualusse crederent᷑. Deniq cũ ad eũ tenendũ ue¬
nissent audier̃ ego sũ : & om̃s testante ioħe euangłista. retrorsũ ꝓtinꝰ corruer̃
Sic dñs saluator ꝑ uirtutes suas nobis euident̃ edictus ẽ. Ac si ꝓprio uocabulo

Expanded text:
obabitur convenire. Gloriosi enim possunt et terrarum principes dici: Rex gloriae nemo potest nisi solus Altissimus inveniri. Huic igitur interrogationi, sicut jam dictum est, subjuncta responsio est: ubi bene singulis verbis arguitur Judaici populi nefanda praesumptio. Fortis enim contra illud dicitur, quia eum cum gladiis et fustibus tenendum esse putaverunt. Polio, ne illi in concertatione sua aliquid praevaluisse crederentur. Denique cum ad eum tenendum venissent, audierunt: Ego sum, et omnes, teste Joanne Evangelista, retrorsum protinus corruerunt . Sic Dominus Salvator per virtutes suas nobis evidenter edictus est, ac si proprio vocabulo
Abbreviated transcription (Latin):
nis ipsius munera subsequant᷑ . H loc eñi frequent̃ inuenise ẽ uariatũ ut primo
miscdiã ponat: ut ẽ illud. Os̃ miserereat᷑ nob̵ & benedicat nos. Iterũq conuer¬
it illum inet uultũ suũ suꝑ nos & misereat᷑ nob̵. Quȩ figura dr̃ anast
deret in montẽ dñi: ne putares hoc ad xp̃m dñm solũmodo eẽ. referendũ: nunc
&generationi xp̃ianȩ cognoscit᷑ applicare. Nã cũ dic̃ hȩc ẽ significat qͥa talis . ẽ.

Expanded text:
nis ipsius munera subsequantur. Hoc enim frequenter invenis esse variatum, ut primo nis ipsius munera subsequantur. Hoc enim frequenter invenis esse variatum, ut primo misericordia ponatur; ut est illud, Deus misereatur nobis et benedicat nos ; iterumque convertit: Illuminet vultum suum super nos, et misereatur nobis. Quae figura dicitur anastdet in montem Domini? Ne putares hoc ad Christum Dominum solummodo esse referendum, nunc et generationi Christianae hoc cognoscitur applicare. Nam cum dic
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ñ contraria sed cognoscimꝰ cautiora. In euangłio quippe ipsẽ dñs ait dic¬
tũ ẽ. antiquis oculũ ꝓ oculo. łgo aut̃ dico uobis: non resistere malo. Per dolũ
itaq uirat. quisquis alit̃ facturus ẽ. quã ꝓmittit: credens ꝑuiriũ ñ eẽ. decepis
tionẽ. ñ a quolibet alio: sed ab ipso dño. Ipse benedicit qui udicaturus ẽ : ipse ab¬
soluit qui incõmutabilit̃ damnare potuisset. Meritũ gͦ beneficii: ꝑ magnitudi¬
nẽ uoluit concedentis agnosci. Qđ argum̃tũ int̃ ortores: dicit᷑ a ꝑsona. Sequit᷑
miscđia : ut illa benedictio non ꝑ merita. sed ꝑ indulgentiã dñi uenisse uideatur
Nullus quippe hominĩi ẽ: qui sibi misereri non egeat. Donant᷑ delicta. ut ueniat
corona sic̃ dari ñ potest libertas. nisi prius seruitus fuerit absoluta. Salutaris
prius dir̃. hic accipiet benedictionẽ a dño. & postea subiunx̃. & miscđiã a dõ sa¬
iri suo dũ in ordine rerũ primo parcat peccatis nr̃is & postea beneo¬

Expanded text:
quae non contraria, sed cognoscimus cautiora. In Evangelio quippe ipse Dominus ait: Dictum est antiquis, Oculum pro oculo; ego autem dico vobis, non resistere malo . Per dolum itaque jurat quisquis aliter facturus est quam promittit: credens perjurium non esse, decetionem, non a quolibet alio, sed ab ipso Domino. Ipse benedicit qui judicaturus est, ipse absolvit qui incommutabiliter damnare potuisset. Meritum ergo beneficii per magnitudinem voluit concedentis agnosci. Quod argumentum inter oratores dicitur a persona. Sequitur, misericordiam, ut illa benedictio non per merita, sed per indulgentiam Domini venisse videatur. Nullus quippe hominum est qui sibi misereri non egeat. Donantur delicta, ut veniat corona; sicut dari non potest libertas, nisi prius servitus fuerit absoluta. Salutaris prius dixit, Hic accipiet benedictionem a Domino; et postea subjunxit, et misericordiam a Deo salutari suo: dum in ordine rerum primo parcat peccatis nostris, et postea benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃. Et considera : quia tantũ pauꝑes posuit. qui mundi illecebras contẽptu ditssimo res¬
puer̃: ñ diuites qui sȩculi huiꝰ felicitate referti sunt: sed pauꝑes. id. ẽ. regnũ dĩ esurien¬
tes. Idõ eni addidit & saturabunt᷑: saturari eñĩ non poterant᷑. nisi quos talis possidebat
piorib dictis. Nã cũ saturaa pauꝑes fuerint. laudabunt dñm. Pauꝑes dñm laudant:
diuites semet ipsos exaltant. Isti thesauraria t̾rena congerunt: illi cęlesti ubertate di¬
tesceunt. Facultas dispar. sed conscientia longe dissimilis. Iti deniq locupletssunt de mun¬
do. illi de dõ. O qua longe dissimilia uota sortiti sunt. Pauꝑes possident. qđ numquã
ꝑdant : duntes tenent. qđ non solũ mortui. sed &iã uiui. frequent̃ amittunt. Sequit᷑. Ui

Expanded text:
dixit. Et considera quia pauperes tantum posuit qui mundi istius illecebras contemptu ditissimo respuerunt; non divites qui saeculi hujus felicitate referti sunt, sed pauperes, id est regnum Dei esurientes. Ideo enim addidit, et saturabuntur; saturari enim non poterant, nisi quos talis possidebat perioribus dictis. Nam cum saturati pauperes fuerint, laudabunt Dominum. Pauperes Dominum laudant, divites semetipsos exaltant: isti thesauraria terrena congerunt, illi coelesti ubertate ditescunt: facultas dispar, sed conscientia longe dissimilis; isti denique locupletes sunt de mundo, illi de Deo. O quam longe dissimilia vota sortiti sunt! Pauperes possident quod nunquam perdent; divites tenent quod non solum mortui, sed etiam vivi frequenter am
Abbreviated transcription (Latin):
umbra mortis eẽ dicunt᷑ qm̃ exitii figurã portant cũ ad inferna ꝑducunt. ñ timebo eoꝵ
prauas suasiones. quia tu p̃sentiȩ tuȩ me tuitione defendis sic scriptũ ẽ. in ꝓpha Non
te deserã: neq derelinqũa In isto quippe mundo eccła int̃ iniquos ambulat: donec iu¬
dicii dies bonoru malorũq sequestrator aduenerit: sic̃ ꝓpħa dic̃ Sp̃s inquit uultus
nr̃i dñs xp̃c. sub cuꝰ uelam̃to uiuimꝰ int̃ gentes. Siue umbra mortis absolute diabo¬
luis c̃ qui obscure nobis laqueos ponit ut ꝑ nebulas ipsuis decepti in ętnȩ mortis pei¬
pitia corruamꝰ: Sed ñ tum̃t᷑ hȩc a uiro fideli : et si in ipsorũ medio duuna miscdia ffretus
ambulare p̃sũpserit. Cur eni ur iustus illos timeat. qui scõs nẽ timent & ituuta illis uo¬

Expanded text:
umbrae mortio esse dicuntur, quoniam exitii figuram portant, cum ad inferna perducunt, Non timebo eorum umbrae mortio esse dicuntur, quoniam exitii figuram portant, cum ad inferna perducunt, Non timebo eorum pravas suasiones; quia tu praesentiae tuae tuitione me defendis; sicut scriptum est in propheta: Non te deseram, non te derelinquam . In isto quippe mundo Ecclesia inter iniquos ambulat, donec judicii dies bonorum malorumque sequestrator advenerit; sicut propheta dicit: Spiritusinus, sub cujus velamento vivimus inter gentes . Sive umbra mortis, absolute diabolus est, qui obscure nobis laqueos ponit, ut per nebulas ipsius decepti, in aeternae mortis praecipitia corruamus. Sed haec non timentur a vero fideli, etsi in ipsorum medio divina misericordia fretus ambulare praesumpserit. Cur enim vir justus illos timeat qui sanctos timent, et invita illis vo
Abbreviated transcription (Latin):
Dedux me suꝑ semitas iustitiȩ ꝓpt̃ nom̃ suũ. Quartũ beneficiũ memorat: qđ ẽ sol¬
licitius indagandũ. Nã cũ suꝑ iustitiȩ semitas ambulare. suꝑbiȩ sit. cur sc̃s uir il¬
luc se gaudet eẽ ꝑduct̃i: qđ dominicis regulis uidebat᷑ eẽ. contrariũ: Sed hic. suꝑ.ta¬
liter accipiendũ ẽ : qũ ea dmodũ si dicat᷑. positus ẽ. suꝑ popłm corrigendũ. quos debeat
iustiaȩ semitas edocere: sic̃ & alius ꝓpħa dicit. Suꝑ excelsa statuit me.: ut uicã in
nisse ut possit dñi uissa uulgare. Semitȩ enĩ iustiaȩ st̃. duo p̃cepta salutaria. in quib
ppħalis sermo concludit᷑. Diliges dñm dm̃ tuũ ex toto corde tuo & ex tota ani
tua: & primu tuũ sic̃ ⁊e ipsũ. Merito ergo suꝑ semitas iustitiȩ deductũ se ẽẽ gaudebat:
qui animi contẽplatione ꝓfecerat. Addidit ꝓpt̃ nom̃ suũ: ut nemo diceret meritis sius
missimo catholico contributã. Dic̃ enĩ. & si int̾ hereticos & scismaticos ambulẽ. qui recte

Expanded text:
Deduxit me super semitas justitiae propter nomen suum. Quartum beneficium memorat, quod est sollicitius indagandum. Nam cum super justitiae semitas ambulare superbiae sit, cur sanctus vir illuc se gaudet esse perductum, quod dominicis regulis videbatur esse contrarium? Sed hic super taliter accipiendum est, quemadmodum si dicatur, positus est super populum corrigendum, quos debeat justitiae semitas edocere; sicut et alius propheta dicit: Super excelsa statuit me, ut vincam in nisse, ut posset Domini jussa vulgare. Semita enim justitiae sunt duo praecepta salutaria, in quibus lex et prophetalis sermo concluditur: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et prozimum tuum sicut teipsum . Merito ergo super semitas justitiae deductum se esse gaudebat, qui animi contemplatione profecerat. Addidit, propter nomen suum, ut nemo diceret meritis suis missimo catholico contributam. Dicit enim, etsi inter haereticos et schismaticos ambulem, qui recte
Abbreviated transcription (Latin):
repletus: ȩtna reddit᷑ egestate ieuinus. Inuenit᷑ & iã & in malo positũ ut isaias ait
Et accepi de manu tua calicẽ ruinȩ : poculũ irae & in dignationis meae. Addidit
qũã p̃clarũ ẽ: utiq cũ talia conferat ut ad cȩlorũ regna ꝑducat. De quo po¬
lo ineuangłio dr̃. Qui biberit ex aqua qu̾a ego do ñ sitiet unqu̾a:¬

Expanded text:
repletus, aeterna redditur egestate jejunus. Invenitur etiam et in malo positum, ut Isaias ait: repletus, aeterna redditur egestate jejunus. Invenitur etiam et in malo positum, ut Isaias ait: Et accepi de manu tua calicem ruinae, poculum irae et indignationis meae . Addidit, quam praeclarum est! utique cum talia conferat, ut ad coelorum regna perducat. De quo poculo in Evangelio dicitur: Qui biberit ex aqua quam ego do, non sitiet unquam
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ qđ mensa & in bono & in malo ponit᷑: sic̃ dic̃ apłs. Non potestis cõmunicare
ensȩ dñi & mensȩ dȩmoniorũ. Inpinguasti in oleo caput meũ. Octaua
la siccitate peccati exaruit. Caput ergo suũ in oleo asserit inpinguatũ: uideli
unde cȩtera menbra lȩtarent᷑. Sed quid ẽ. hoc qđ species ipsa benedic
sc̃ȩ frequent̃ adhibetur : Vnxit ꝓpħas : consecrauit reges. Non inmerito : q̃m arbor
ipia. pacis & iã prestabat indiciũ: qđ specialit̃ munus noscit᷑ eẽ diuinũ. Liquor
itur. De ipso enĩ & alius psalmus dic̃. Propterea unxit te ds̃ ds̃ tuus oleo exultationis
p̃consortib tuis. Et poculũ tuũ inebrians : qua p̃clarũ ẽ. Nonu munus ẽ. sanguinis
dñi : qđ sic inebriat ut mentẽ sanet: a delictis ꝓhibens. ñ ad peccata ꝑducens. Haec
uinolentia sobrios reddit: hȩc plenitudo malis euacuat. oe qui illo poculo ñ fuerit

Expanded text:
autem quod mensa in bono et in malo ponitur, sicut dicit Apostolus: Non potestis communicare autem quod mensa in bono et in malo ponitur, sicut dicit Apostolus: Non potestis communicare daemoniorum . Vers. 7. Impinguasti in oleo caput meum. Octava ponitur la siccitate peccatoris exaruit. Caput ergo suum in oleo asserit impinguatum, videlicet unde caetera membra laetarentur. Sed quid est hoc, quod species ipsa benedictionis sanctae frequenter adhibetur, unxit prophetas, consecravit reges? Non immerito, quoniam arbor ipsa pacis etiam praestabat indicium, quod ejus specialiter munus noscitur esse divinum: liquor uitur. De ipso enim et alius psalmus dicit: Propterea unxit te Deus Deus tuus oleo exsultationis prae consortibus tuis Et poculum tuum inebrians, quam praeclarum est! Nonum munus est sanguinis Domini, quod sic inebriat, ut mentem sanet, a delictis prohibens, non ad peccata perducens. Haec vinolentia sobrios reddit, haec plenitudo malis evacuat; et qui illo poculo non fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
fligit. & uicia nr̃a iudiciaria seueritate castigat : Consolat᷑ plane & ipsa fideles quando
eos ad uiã dñi adhibita emendatione ꝑducit. Nam recte consolari diciniꝰ om̃e qđ adiu¬
uat: et si ad tempus nos ꝓ sua districtione contristat. Vnde dic̃ apłs ad hebrȩos: qm̃
tionis numerus adhibet᷑ : dũ dicit. parasti in conspectu meo: id . ẽ. p̃destinasti altare sc̃m : qđ
cuncta uidet eccła: qđ circundat popłs xp̃ianus. Mlensa enĩ. a mense dicta ẽ: quia eodẽ die
conuiuia ritu gentiũ exerrebant᷑. Ecdesi ae uero. mensa ẽ. beata conuuiati o̾ epulatio felixͣ sa¬
turitas fidei : ȩsca cȩlestis. Uerũ istã mensã aduersus eos parat̾a ẽẽ. manifestũ ẽ : qui in al¬
qua ꝑuersitate dimersi eccłam dĩ suo grauit̃ errore contristant. De quib: a¬
pus datũ scilicet ad remissionẽ peccatoꝵ & uitã ꝑpetuã possidendã. Mem̃to

Expanded text:
fligit, et vitia nostra judiciaria severitate castigat? Consolatur plane et ipsa fideles, quando fligit, et vitia nostra judiciaria severitate castigat? Consolatur plane et ipsa fideles, quando eos ad viam Domini adhibita emendatione perducit. Nam recte consolari dicimus omne quod adjuvat; etsi ad tempus nos pro sua districtione contristat. Unde dicit Apostolus ad Hebraeos: Quoniam tionis numerus adhibetur, cum dicit: Parasti in conspectu meo, id est praedestinasti altare sanctum, quod cuncta videt Ecclesia, quod circumdat populus Christianus. Mensa enim a mense dicta est, quia eodem die convivia ritu gentium exercebantur. Ecclesiae vero mensa est beata convivatio, epulatio felix, saturitas fidei, esca coelestis. Verum istam mensam adversus eos paratam esse manifestum est, qui in aliqua perversitate demersi, Ecclesiam Dei suo graviter errore contristant: de quibus A, datum scilicet ad remissionem peccatorum, et vitam perpetuam possidendam. Mementote
Abbreviated transcription (Latin):
Uirga ęquitatis uirga regni tui. Baculus ad aduitoriũ humanũ ꝑtinet: quo & pes
caute defigit᷑ & totũ corpus nisu desuꝑ incũbentiũ sustinet᷑. Hoc usi sunt patriarchȩ. Dicit
eñi iacob In baculo meo transiui iordanẽ istũ. Idẽ. in exodo ait dñs filuis irł. Renes ur̃os ac¬
cingetis. tenentes baculos manib & comedeas festinantes. Qđ multis locis reperies in auc¬
toritate diuina. Istis ergo duab reb fidelis se asserit consolatũ. Una ẽ. districtio quȩ conte¬
rit uiciosos altera gub̾natio. quȩ sustinet fidelissimos xp̃ianos. Ipsa uero dũ ponit nume¬
ro plurali: uirgã & baculũ significat. quȩ suꝑius dix̃. Sed uideamꝰ qũe admodũ utraq nos
consolari poterunt: cũ res om̃ino diuersȩ Cint. Baculũ quippe non ẽ dubiũ consolare: qui
ad opem ferendã humanȩ imbecillitati semꝑ assumit᷑. De uirea quid dicimꝰ : quȩ peuat. af¬

Expanded text:
irga aequitatis, virga regni tui . Baculus ad adjutorium humanum respicit, quo et pes ipse caute defigitur, et totum corpus nisu desuper incumbentium sustinetur. Hoc usi sunt patriarchae; dicit enim Jacob, In baculo meo transivi Jordanem istum . Item in Exodo ait Dominus filiis Israel: Renes vestros accingetis, tenentes baculos in manibus, et comedetis festinantes . Quod multis locis reperies in auctoritate divina. Istis ergo duabus rebus fidelis se asserit consolatum: una est districtio quae conterit vitiosos; altera gubernatio, quae sustinet fidelissimos Christianos. Ipsa vero dum ponit numero plurali, virgam et baculum, significat quae superius dixit. Sed videamus quemadmodum utraque nos consolari poterunt, cum res omnino diversae sint. Baculum quippe non est dubium consolari, qui ad opem ferendam humanae imbecillitati semper assumitur. De virga quid dicemus, quae percutit, af
Abbreviated transcription (Latin):
munere sollepnit᷑ decantat eccła: ut salutarit̃ instru  am̃ in humanis rebus &iã beatos
tẽporalit̃ ex aliqua parte adño derelinqui: cũ tam̃ eos ad bona ȩt̃na tuitionis suȩ uir¬
tute ꝑdiicat. hunc felicit̃ flentes audimꝰ: ꝑ que sic possumꝰ refici. Sic defici: si defiro a¬
nimo i eodẽ meream̃ afflgi. Odura corda uidȩoꝵ. Oiusensate mentes: numqũa om̃ino
credentiũ. Nonne hic solus psalmꝰ ad passionẽ credendã sufficere debuisset: qũa sic eiu¬
dent̃ de se ueritas ipsa p̃dicauit: & ne aliquib corda durissima excusationib linque

Expanded text:
solemniter decantat Ecclesia; ut salutariter instruamur in humanis rebus etiam beatos temporaliter ex aliqua parte a Domino derelinqui, cum tamen eos ad bona aeterna tuitionis suae virtute perducat. Hunc feliciter flentes audimus, per quem sic passumus refici, si defixo animo in eodem mereamur affligi. O dura corda Judaeorum! o insensatae mentes nunquam omnino credentium! Nonne hic solus psalmus ad Passionem credendam sufficere debuisset, quam sic evidenter de se Veritas ipsa praedicavit? Et ne
Abbreviated transcription (Latin):
tauus ut nulli eẽ deberet ambiguũ qđ tantis p̃conib cognoscit᷑ fuisse uulgatũ. Conti¬
tinet aut̃ p̃sentis psalmi numerus. & alia rerũ sacram̃ta glestiũ. Nã cũ ꝓpb̃a daniel trib
ebdomadib orationẽ suã dño iugit̃ immolasset ut quȩ essent israhelitico popło futura
cognosceret: angłi uoce responsũ ẽ ad primas p̃ces se fiusse trausmissũ: sed diabolicda
luctatione tardatꝰ uigesimo primo die ad eũ potuisse descendere ut uoris eiꝰ satisface¬
re potuisset Qua ꝓpt᷑ & hic psalmꝰ non immerito tali calculo noscit̾ collocatus. qui
aboli ꝑuersitate destructa medicinalis passionis dona reserauit. Cuiꝰ beneficio humanĩ
genꝰ ab ecna morte liberatũ: ad ꝑpetuȩ salutis dona firmauit. Ex PLICIT ESAIUUS UIOT

Expanded text:
ut nulli esse deberet ambiguum, quod tantis praeconibus cognoscitur fuisse vulgatum. Continet autem praesentis psalmi numerus et alia rerum sacramenta coelestium. Nam cum propheta Daniel tribus hebdomadibus orationem suam Domino jugiter immolasset, ut quae essent Israelitico populo futura cognosceret, angeli voce responsum est, ad primas preces se fuisse transmissum, sed diabolica reluctatione tardatum; vicesimo primo die ad eum potuisse descendere, ut votis ejus satisfacere potuisset . Quapropter et hic psalmus non immerito tali calculo noscitur collocatus: qui diaboli perversitate destructa, medicinalis passionis dona reseravit; cujus beneficio humanum genus ab aeterna morte liberatum, ad perpetuae salutis dona pervenit. EX
Abbreviated transcription (Latin):
me. Subsequit᷑ utiq ad custodiã : sed p̃cedit ad grãm conferendã. Nã si solũ sẽque¬
ret᷑ nemo donata ꝑciperet: si tantũ p̃cederet. nullus poterat collata seruare
Grauiores sunt enĩ insidiȩ quas a tergo diabolus parat: & niss dñi miscdia subi¬
sequat᷑ facillime fragilitas humana decipit᷑. Tunc eñi quando se aliquis uiciũ
transisse credit: incauta magis ignoratione decipit᷑. Unde nimis necessariũ ẽ. ut
semꝑ nos & gr̃a dñi p̃cedat: & miscdłia subsequat᷑ Ut mbabitẽ in domo dñi in longi

Expanded text:
me: subsequitur utique ad custodiam, sed praecedit ad gratiam conferendam. Nam si solum sequeretur, nemo donata perciperet; si tantum praecederet, nullus poterat collata servare. Graviores sunt enim insidiae quas a tergo diabolus parat, et nisi Domini misericordia subsequatur, facillime fragilitas humana decipitur. Tunc enim quando se aliquis vitium transiisse credit, incauta magis ignoratione decipitur. Unde nimis necessarium est ut semper nos et gratia Domini praecedat, et misericordia subsequat
Abbreviated transcription (Latin):
locunt᷑. in spe ap̃ianoꝵ maxima t̃minant᷑: ut hac dispositione mirabili. cognoscamus
salutẽ credentib tali misterio contributã. CONCIUSIO. Iste psalmꝰ ẽ. que nob paschal

Expanded text:
loquuntur, in spe Christianorum maxime terminantur; ut hac dispositione mirabili cognoscamus loquuntur, in spe Christianorum maxime terminantur; ut hac dispositione mirabili cognoscamus salutem credentibus tali mysterio contributam. Conclusio psalmi. Iste psalmus est quem nobis paschal
Abbreviated transcription (Latin):
turã dic̃ : quȩ ex aqua & sp̃u scõ erat dño largiente ꝓcreanda. Et ut ostenderet eã iustã:
dicit dño eẽ. uenturã. Generatio enĩ maloꝵ: sibi uidet᷑ uenire. non dño. Annunciabunt cęli¬
iustitiã eius popło qui nascet᷑: quẽ fecit dñs. Idẽ euangłistȩ p̃dicabunt filiũ dĩ. ipse enĩ est
iustitia patris. Illi ergo popło p̃dicanda ẽ iustitia. qui crediturus ẽ. dõ: qui peccatorum
morte derelicta. uenit ad uitã : qui sic beneficio dĩ ex fide nascit᷑. ut in ęt̾̃nũ uiuere mere
Qua ꝓpt̃ nimis apte dictũ ẽ: xp̃ianũ popłm. dñm fecisse. Creauit enĩ : qua
de uentre matris eduxit. Sed tunc eũ a peccatis liberũ fec̃ : quando xp̃ianũ ꝑ aqu̾a re¬
generationis instituit. Animo uͦ contuendũ ẽ. qđ iste & alii psalmi qui de passione dñi

Expanded text:
turam dicit, quae ex aqua et Spiritu sancto erat, Domino largiente, procreanda. Et ut ostenderet eam justam, turam dicit, quae ex aqua et Spiritu sancto erat, Domino largiente, procreanda. Et ut ostenderet eam justam, dicit Domino esse venturam; generatio enim malorum sibi videtur venire, non Dojustitiam ejus populo qui nascetur, quem fecit Dominus. Id est evangelistae praedicabunt Filium Dei; ipse enim est justitia Patris. Illi ergo populo praedicanda est justitia, qui crediturus est Deo, qui peccatorum morte derelicta venit ad vitam, qui sic beneficio Dei ex fide nascitur, ut in aeternum vivere mereatur. Quapropter nimis apte dictum est Christianum populum Dominum fecisse; creavit enim, quando illum de ventre matris eduxit; sed tunc cum a peccatis liberum fecit, quando Christianum per aquam regenerationis instituit. Animo vero condendum est, quod iste et alii psalmi, qui de Passione Domini
Abbreviated transcription (Latin):
quia om̃e peccatũ pars ꝓbat᷑ inferior. Nã dũ conuentus eccłae om̃s indiscrete suscipiat: ipsius
conspectiui noti st̃ qui se meritoꝵ qualitate discernunt. Animã uͦ suã dic̃ iuuere dõ : qm him¬
neratio uentura. Sem̃. oꝑa dic̃. quȩ tẽpore in carnationis suȩ manifesta fecit in t̾ris: ut po¬
pulos instrueret : secreta religionis aperiret: predicatores apłos institueret : qui religioñ
scãm sincera fide p̃dicarent. Annunciabit᷑ dño dic̃ ab angłis. ut quidã uolunt: qui p̾ces
humanas ad dñm referre memorant᷑. Scriptũ ẽ enĩ in libro tobiȩ. Ego obtuli memoriã
orationis ur̃ae: ante dm̃. Sed figuralit̃ dicit᷑ annunciabit᷑ dño: scienti quippe & om̃a
p̃uidenti. Scriptũ ẽ enĩ. Nouit enĩ pat̾ ur̃ ait dñs. quid uobis necessariũ sit priusquã pe¬
tatis ab eo. Annunciant ergo angłi dño ꝓ ministerio : non ꝓ instructione. Generatioñe uen¬

Expanded text:
quia omne peccatum pars probatur inferior. Nam dum conventus Ecclesiae omnes indiscrete suscipiat, ipsius conspectui noti sunt, qui se meritorum qualitate discernunt. Animam vero suam dicit Deo vineratio ventura. Semen opera dicit, quae tempore incarnationis suae manifesta fecit in terris, ut populos instrueret, secreta religionis aperiret, praedicatores apostolos institueret, qui religionem sanctam sincera fide praedicarent. Annuntiabitur Domino dicit, ab angelis ut quidam volunt, qui preces humanas ad Dominum referre memorantur. Scriptum est enim in libro Tobiae: Ego obtuli memoriam orationis vestrae ante Dominum . Sed figuraliter dicitur: Annuntiabitur Domino, scienti quippe, et omnia praevidenti; scriptum est enim: Novit enim Pater vester, ait Dominus, quid vobis necessarium sit, priusquam petatis ab eo . Annuntiant ergo angeli Domino pro ministerio, non pro instructione. Generationem ven
Abbreviated transcription (Latin):
is ẽ in uicẽ nominis uerbũ tale transiuit. Legit᷑ eñĩ in exodo. Nom̃ meũ ad onai ñ in
ut sciamus nom̃ eẽ secretũ qđ nec elatis famulis cognoscit᷑ indicatũ. Loquutꝰ ẽ gͦ ꝑ ꝓphas per
apłos: & qđ ẽ potentius ꝑ se ipsũ. Seqͥt᷑ Et uocauit trã. Terrã hic genꝰ debemꝰ aduertere ho
minũ qđ ꝑ totũ orbẽ t̾rarũ uidet᷑ eẽ diffusũ : s ed ꝓpt̃ illud qđ habitat. positũ ẽ. qđ in habitat᷑.
nã quomodo uocaret: qđ audire ñ poterat. Hoc scema dr̃. metono mia: qͣ ando ꝑ id qđ continet. hoc
qđ continet᷑ edicit᷑ Addidit: A solis ortu & occasu. Per solis cursũ uniuersũ significat mundũ. quia

Expanded text:
st, in vicem nominis verbum tale transivit. Legitur enim in Exodo: Nomen meum Adonai non indicavi eis ; ut sciamus nomen esse secretum, quod nec electis famulis cognoscitur indicatum. Locutus est ergo perinum debemus advertere, quod per totum orbem terrarum videtur esse diffusum. Sed propter illud quod habitat, positum est quod inhabitatur. Nam quomodo vocasset quod audire non poterat? Hoc schema dicitur metonymia, quando per id quod continet, hoc quod continetur edicitur. Addidit, a solis ortu us
Abbreviated transcription (Latin):
bolo ponit᷑. sic̃ in euangłio testat᷑. Inimicꝰ aut̃ homo qui suꝑ seminauit eizan¬
lus. Hȩc decima species definitionis ẽ qua greci ostipos. latini ueluti appellant : qͣ ando talis ẽ alicui
rei complexio. ut ñ tantũ uni ret de qua dr̃: sed & aliis applicari posse uideat᷑ sic̃ in trigesimo
to psalmo iã lectũ ẽ. Nomines & um̃ta saluos facies dñe. Non eñi dñs hȩ sola: sed & i

Expanded text:
abolo ponitur, sicut in Evangabolo ponitur, sicut in Evanglus. Haec decima species est definitionis, quam Graeci ὡς τύπῳ, Latini veluti appellant: quando talis est alicujus rei complexio, ut non tantum uni rei de qua dicitur, sed et aliis applicari posse videatur; sicut et in trigesimo quinto psalmo jam lectum est: Homines et jumenta salvos facies, Domin
Abbreviated transcription (Latin):
it : qͣando fatua suꝑstitione in t̾nis eoꝵ ad .ẽ. in sepulchris inuocant nomina mo
mundi istius honore floruer̃. Nã quauis peccator in honore sit dũ uiuit. quia dĩ portat i¬
maginẽ : recte dr̃ dignitatẽ suã ñ intelligere. dũ talia facit. quȩ ab ipso creatore uident᷑ om̃i¬
odis discrepare. Seqͥt᷑ Comꝑatus ẽ ium̃tis insipientib: & similis factus ẽ illis. Sin
datur digna uecordib ut qui se imaginẽ dĩ gestare ñ intelligunt. congrue uim̃tis insipientib
comꝑarent᷑. Nã cũ rationẽ ꝑceptã ussionib dñi mandatisq ñ exibent: merito eã tanqu̾a in¬
digni tanto munere ꝑ diderunt. Nã tolle homini dĩ considerationẽ. & om̃ino pecus insi¬
ñ intellexit: possunt hic & p̃uaricatores angłi accipi : qui de cęlo ꝓiecti i
quia nec ipsi intellexer̃ honorẽ suũ. dũ auctori suꝑbisse monstrant᷑. Homo eñ & ꝓ di¬

Expanded text:
evit, quando fatua superstitione in terris eorum, id est in sepulcris invocant nomina morevit, quando fatua superstitione in terris eorum, id est in sepulcris invocant nomina mormundi istius honore floruerunt. Nam quamvis peccator in honore sit dum vivit, quia Dei portat imaginem, recte dicitur dignitatem suam non intelligere, dum talia facit, quae ab ipso Creatore videntur omnimodis discrepare. Sequitur, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis. Similitudo datur digna vecordibus; ut qui se imaginem Dei gestare non intelligunt, congrue jumentis insipientibus comparentur. Nam cum rationem perceptam jussionibus Domini mandatisque non exhibent, merito eam tanquam indigni tanto munere perdiderunt. Nam tolle homini Dei considerationem, et omnino pecus insi honore esset non intellexit, possunt hic et praevaricatores angeli accipi qui de coelo projecti sunt, quia nec ipsi intellexerunt honorem suum, dum auctori superbiisse monstrantur. Homo enim et pro di
Abbreviated transcription (Latin):
& stultus peribunt. Necesse ẽ eni ut insipiens & stultus desperatione pereant. cũ suos sapien¬
tes cognouerint interire. Uerũ ut hȩc magis sp̃ualit̃ accipere debeamꝰ. insipientes sunt qui
p̃dicationib ꝓpħarũ adquiescere noluer: s tulti aut̃ iure dicendi st̃: qui nec ipsũ xp̃m dñm ue
Reliquer̃ aut̃ uidȩi alienis diuitias suas: qm̃ spernentib eis dñm saluatorẽ. ad gentes extra¬
qui sibi edificant sepulchra. magnis tractib exquisita. Uidemꝰ em̃ quȩdã mausolea pulcher¬
rimis renitere marmorib: : ut domꝰ estiment᷑ ȩtnȩ magnis molib: fabricatȩ. Post bȩc uenit
ad eoꝵ tab̃nacula : quȩ copiosa largitate fulta st̃ ut in longas generationes & ꝓgenies. cons¬
tanti pulchritudine ꝑducant᷑. Subiungit &iã ritũ que gentilitas in parentalib agere consu¬

Expanded text:
et stultus peribunt. Necesse est enim ut insipiens et stultus desperatione pereant, cum suos sapienet stultus peribunt. Necesse est enim ut insipiens et stultus desperatione pereant, cum suos sapientes cognoverint interire. Verum ut haec magis spiritualiter accipere debeamus; insipientes sunt qui praedicationibus prophetarum acquiescere noluerunt; stulti autem jure dicendi sunt qui nec ipsum Christum DomiReliquerunt autem Judaei alienis divitias suas, quoniam spernentibus eis Dominum Salvatorem, ad gentes extraompa describitur, qui sibi aedificant sepulcra magnis tractatibus exquisita. Videmus enim quaedam mausolea pulcherrimis renitere marmoribus, ut domus aestimentur aeternae magnis molibus fabricatae. Post haec venit ad eorum tabernacula, quae copiosa largitate fulcita sunt, ut in longas generationes et progenies constanti pulchritudine perducantur. Subjunxit etiam ritum quem gentilitas in parentalibus agere consu
Abbreviated transcription (Latin):
torib estimant applicandos. dicentes: laborant in ȩcnũ: qui ꝑpetua ultione damnandi s: u iuent
in hoc mundo in fine: qui desꝑata lib̾tate luxuriant. Qua ꝓpt̃ in uoluntate erit legentiũ. elige¬
re quid sequant᷑: nios tam̃ de fidelib aetenus dictũ ẽẽ ꝓsperimꝰ: nunc audiamꝰ ꝑfidi quanta
ienis diuitias suas. Uenit ad scđm docendi modũ uibi peccatores cũ sapientib huiꝰ n
ct eẽ perituros: Et diuitias suas quas magnopere diligebant. ñ suis sed qđ grauius ureret. ex¬
traneis successorib ueinit eẽ. relinquendas: ut ꝓpt̃ quas om̃a peccata cõmiserant. nec posses¬
sione ipsarũ nec ꝓprio successore lȩcent᷑ : sic salomon dic̃. In qđ parauer̃ nec laetari potuer̃
lon lacedemonius. aristippus. & &teri qui mundanȩ sapientiȩ celeberrima laude u¬
iudet eos cõmunit̃ mori. qͥos diuinȩ sapientiȩ participes estimabant. Seqͥt᷑. Simul insipiens

Expanded text:
toribus aestimant applicandos, dicentes, laborant in aeternum, qui perpetua ultione damnandi sunt; vivent in hoc mundo in fine, qui desperata libertate luxuriant. Quapropter in voluntate erit legentium eligere quid sequantur. Nos tamen de fidelibus hactenus dictum esse perspeximus; nunc audiamus perfidi quanta alienis divitias suas. Venit ad secundum docendi modum, ubi peccatores cum sapientibus hujus mundi dicit esse perituros, et divitias suas, quas magnopere diligebant, non suis, sed, quod gravius ureret, extraneis successoribus definit esse relinquendas; ut propter quas omnia peccata commiserant, non possessione ipsarum, nec proprio successore laetarentur; sicut Salomon dicit: In quod peccaverunt, nec laetari ed., lalo Lacedaemonius, Aristippus, et caeteri qui mundanae sapientiae celeberrima laude eos communiter mori, quos divinae Sapientiae participes aestimabat. Sequitur, simul insipiens
Abbreviated transcription (Latin):
gistros. ut instrum̃tis musicis psalmos dño ꝑsonaret. Hic ꝓ sui nominis signisscati¬
Sone in hoc titulo meruit adhiberi: ñ auctor psalmi. sic̃ & de aliis dictũ ẽ. sed mu
gius qui nob̵ ꝑ uocabulũ suũ aliquid indicaret. huiꝰ enĩ nominis significatio qui
pud ebreos sẽꝑ ẽ plena mysteriis : indicat senagogã. quȩ in hoc psalmo loquit᷑. Sed hic illa
fidelis dñi synagoga intelligenda ẽ: quȩ & uenturũ xp̃m credidit. & aduentũ eiꝰ gloriosa
expectatione suscepit. In qua fuer̃ patriarchȩ ꝓpħae. nathanael. ipsi quoq apłi. & reliqui sin¬
cera deuotione cradentes. Sciendũ plane. qđ hic psalmꝰ. primũ aduentũ dñ. secundũq ꝓphetet:¬

Expanded text:
gistros, ut instrumentis musicis psalmos Domino personaret . Hic pro sui nominis significatigistros, ut instrumentis musicis psalmos Domino personaret . Hic pro sui nominis significatione in hoc titulo meruit adhiberi, non auctor psalmi, sicut et de aliis scriptum est; sed musicus egregius, qui nobis per vocabulum suum aliquid indicaret. Hujus enim nominis significatio, quae apud Hebraeos semper est plena i Synagoga intelligenda est quae et venturum Christum credidit, et adventum ejus gloriosa exspectatione suscepit: in qua fuerunt patriarchae, prophetae, Nathanael, ipsi quoque apostoli, et reliqui sincera devotione credentes. Sciendum plane quod hic psalmus primum adventum Domini, secundumque prophetet
Abbreviated transcription (Latin):
in deitate sua uidere scõꝵ ẽ E⁊ homo cũ in honore eẽt ñ intellexꝰ. cõꝑatus ium̃tis insipientib & similis
factis ẽ illis. Post quã om̃a quȩ fuerant dicea da p̃monuit᷑ pulcherrimũ psalmũ repetita uersus pa¬
rilitate coclusit ut se peccator a malo ꝓposito remoueret. cũ notatẽ deformitatẽ suã iterata inere¬
patione cognosceret. CONCIUSIO. Uegendus sepius psalmꝰ & in thesaurario memoriȩ re¬
ponendus qͣando ipse in principus amonet ut cordis aurib audiat᷑ Ipse enĩ testatꝰ ẽ eiꝰ meritũ:
qui eã monuut ftudiosẽ ab uniuersĩs mundi partib audiendũ. Iotũ habet quicquid ad inspecti¬
ua. quiequid ad moralẽ ꝑtinet disciplinã. sic̃ uersus ille pollicitꝰ ẽ Os meũ loquet᷑ sapientiã: et
meditatio cordis mei prudentiã. Resignauit nobis scã ueritas quȩ ꝓmisit: faciat nc̃ sensib ur̃is
saph filius barachiel: qui in paralipominon legit᷑ electꝰ int̾ quattuor cantoꝵ ma¬

Expanded text:
 est jumentis insipientibus, et similis factus est illis. Postquam omnia quae fuerant dicenda praemonuit, pulcherrimum psalmum repetita versus parilitate conclusit; ut se peccator a malo proposito removeret, cum notatam deformitatem suam iterata increpatione cognosceret. Conclusio psalmi. Legendus saepius psalmus, et in thesaurario memoriae reponendus, quando ipse in principiis admonet, ut cordis auribus audiatur. Ipse enim testatus est ejus meritum, qui eum monuit studiose ab universis mundi partibus audiendum. Totum habet quidquid ad inspectivam, quidquid ad moralem pertinet disciplinam; sicut versus ille pollicitus est: Os meum loquetur sapientiam, et meditatio cordis mei prudentiam. Resignavit nobis sancta Verifuit filius Barachiel, qui in Paralipomenon legitur electus inter quatuor cantorum ma
Abbreviated transcription (Latin):
n prima sectione fidelis synagoga loquit᷑: quȩ nc̃ ẽ in popłis xp̃ianis. in pͥmo & scđo aduentu
dñi xp̃i. Sequenti uͦ parte ipse rex loqͥt᷑ xp̃c. cõmonens popłos. ut uictimis pecudũ derelie¬
.s. sacrificiũ laudis debeant immolare. Tercia sectione. iterũ deuota qũa diximꝰ syna
ante p̃dicat᷑ ut totius incredulitatis prauitas auferat᷑. di dicunt᷑ homines. qui bonis c̃uersationib
grãm suꝑne maiestatis accipiunt. sic̃ in alio psalmo ait. Igo dixi du estis. & filui excelsi om̃s. Ita gͦ

Expanded text:
lis Synagoga loquitur, quae nunc est in populis Christianis, de primo et secundo adventu Domini Christi. Sequenti vero parte ipse Rex loquitur Christus, commonens populos ut, victimis pecudum derelictis, sacrificium laudis debeant immolare. Tertia sectione iterum devota quam diximus Synagoga ante praedicitur, ut totius in redulitatis pravitas auferatur. Dii dicuntur homines, qui bonis conversationibus gratiam supernae Majestatis accipiunt; sicut in alio psalmo ait: Ego dixi, dii estis, et fi
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ in euangłio dicit incredulis. Cos a patre diabolo estis. Addidit: usq m et̾nũ ñ uidebit lum̃. quia sic̃
pecata tenebrosa st̃. ita peccatorib sapientiȩ lum̃ auferunt. Et idõ dix̃ m ȩt̃nũ n u

Expanded text:
sicut in Evangelio dicit incredulis: Vos a patre diabolo estis . Addidit, usque in aeternum non videbit lumen: quia sicut sicut in Evangelio dicit incredulis: Vos a patre diabolo estis . Addidit, usque in aeternum non videbit lumen: quia sicut peccata tenebrosa sunt, ita peccatoribus sapientiae l
Abbreviated transcription (Latin):
descendere mortuos percatores. quasi in abyssos altas. quasi in ꝓfundissimã foueã: sed sine gła scłari.
sine turba satellitũ. sine p̃sũptione gatarũ. Domꝰ illa qũa mirabaris. remanet tota: s onera quȩ non
ei Hie benedicit᷑ ñ ad sc̃ificationẽ ꝑtinet impetrandã : sed ad luxuriantiũ fauorabiles uoces. Benedi
Quorũ aiima ñ de bhono actu sed ex delitiarũ p̃paratione laudat᷑ Seqͥt̃ Confitebit᷑ tͥ cũ bene feceris
ei. Mlali tunc dm̃ benedicunt: qͣando tẽporalia bona ꝑcipiunt. Bonus aut̃ laudat dĩmn & cũ maloꝵ
ceris. Quui si aliquid c̃trariũ patiat᷑ blasphemare ñ desinit. Et ido consuetudo ista uitanda ẽ quȩ in
tres pessimos mmitant᷑: eoꝵ societate dampnandi st̃ . Et idõ peccatores dic̃. usq ad patrũ suoꝵ ꝓgenies in¬
troisse satres enĩ ipsoꝵ appellauit ñ tantũ ex semine carnis quantũ quos morũ imitatione secuti sunt

Expanded text:
descendere mortuos peccatores quasi in abyssos altas, quasi in profundissimam foveam; sed sine gloria saeculari, sine turba satellitum, sine praesumptione gazarum. Domus illa quam mirabaris, remanet tota; sed onera, quae non ei. Hic benedicetur, non ad sanctificationem pertinet impetrandam, sed ad luxuriantium favorabiles voces. Benedicquorum anima non de bono actu, sed ex deliciarum praeparatione laudatur. Sequitur, confitebitur tibi, cum benefeceris ei. Mali tunc Deum benedicunt, quando temporalia bona percipiunt: bonus autem laudat Dominum et cum maceris; quid si aliquid contrarium patiatur, blasphemare non desinit. Et ideo consuetudo ista vitanda est, quae in tres pessimos imitantur, eorum societate damnandi sunt; et ideo peccatores dicit usque ad patrum suorum progenies introisse. Patres enim ipsorum appellavit non tantum ex semine carnis, quantum quos morum imitatione secuti sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
reddunt qͦ ando se dicturos aut noua aut ingentia pollicent᷑. Quiq t̾rigenȩ et filii homi
oportet intelligi : qui uitia t̾rena sectant᷑ Et isti in partẽ adȩ primi hominis merito repu¬
tant᷑ quia ille ñ filius homunis. sed ipse primꝰ homo fuisse declarat᷑. Huic contrariũ ẽ. qđ
dix̃ filii hominũ. Iustos enĩ tali dicti debumꝰ aduertereꝰ. qui in sortẽ . xp̃i ueniunt: qm̃ et ip

Expanded text:
reddunt, quando se dicturos aut nova aut ingentia pollicentur. Vers. 2. Quique terrigenae, ereddunt, quando se dicturos aut nova aut ingentia pollicentur. Vers. 2. Quique terrigenae, eoportet intelligi qui vitia terrena sectantur; et isti in partem Adae primi hominis merito reputantur, quia ille non filius hominis, sed ipse primus homo fuisse declaratur. Huic contrarium est quod dixit, filii hominum; justos enim tali dicto debuimus advertere, qui