comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rorib nullo terrarum orbe concluditur. nullo gentilium
barbarorum fine prohibetur: Quando enu diuine scien¬
tiȩ tantus splendor illuxit.o Quando tot simul inse con¬
uenere uirtutes.a Continentia inmatrimonio. uirginitas
ineccła. Noret martyrum pro. xp̃o gloriosa constantia:
Quorum omnium crux xp̃i: principium ÷: Cur interĩ
uos inter tantos uirtutum choros silogismorũ retia tendi.¬
tis. & ueram rerum lucem tenebrosis conamini argunan¬
tationib obuoluere. Ecce nos dixit doctor nr̃ non ingen¬
tili ꝑsuasione. s& infide aꝑtissime suademus: que uerboꝵ
ad firmatione preuenire consueuit: Ad sunt quippe sapi¬
entes ademonib uexati: Quos cum inmedium ꝑduxisser.
uerba repetiuit dicens: Nunc uos colligationib ur̃is. & quo
uultis malefico carmine dõs ur̃os quos putatis expellite:
Din autem non potestis: uictas submitte manus. & ad xp̃i tro¬

Expanded text:
roribus, nullo tamen terrarum orbe concluditur, nullo gentium roribus, nullo tamen terrarum orbe concluditur, nullo gentium barbararum fine prohibetur. Quando enim divinae scientiae tantus splendor illuxit? quando tot simul in se convenere virtutes? Continentia in matrimonio, virginitas in Ecclesia. Floret martyrum pro Domino suo gloriosa constantia, quorum omnium crux Christi principium est. Cum interim vos inter tantos virtutum choros syllogismorum retia tenditis, et veram rerum lucem tenebrosis conamini argumentationibus obvolvere, ecce nos, ut dixit Doctor noster, non in gentili persuasione , sed in fide apertissima suademus, quae verborum affirmationem praevenire consuevit. Adsunt quippe patientes a daemonibus vexati. Quos cum in medium produxisset, verba repetivit, dicens: Nunc vos collectionibus vestris, et quo vultis malefico carmine deos vestros, quos putatis, expellite; sin autem non potestis, victas submittite manus, et ad Christi tro
Abbreviated transcription (Latin):
tio philosophiȩ: multitudini potest obesse credentium:
Crucifixum nominamus. Et uniuersi demones. quos uos
ut dõs colitis rugiunt. atq ex obsessis corporib ad primũ
dominicȩ crucis signum fugantur: Ubi sunt illa fa¬
bulosa oracula. a Ubi egyptiorum incantationes . Quo
prosefere magorum carmina. Certe trza uastata sunt
omnia: cum desua cruce mundo. xp̃c intonuit. Nichilommꝰ
uos pretermissis debilitatorum cateruis. gloriosam ihu mortẽ
irtridere conamini: Illud autẽ quale: quod nunquã infesta¬
one regali infesta gentilitas. immo scł̃o cata. & hominũ p̾sidus
fulta iam corruit.  Famuli xp̃i quo plus premimur. eoma¬
gis assurgimus & floremus: Ur̃a simulacra. ornatis quondã
septa parietib uetustate collapsa sunt:. Xp̃i uero doctrina qͦ
uobis stultitia uidetur & ludus. licet tyrannica ꝑsequentium
principum tẽptamenta ꝑtulerit. licet uarus sit incursata ter¬

Expanded text:
tio philosophiae multitudini 56 potest obesse credentium. tio philosophiae multitudini 56 potest obesse credentium. Crucifixum nominamus, et universi daemones, quos vos ut deos colitis, rugiunt, atque ex obsessis corporibus ad primum dominicae crucis signum fugantur. Ubi sunt illa fabulosa oracula? ubi Aegyptiorum incantationes? quo magorum profecere carmina? Certe tunc vastata sunt omnia, cum de sua Cruce mundo Christus intonuit. Nihilominus vos, praetermissis debilitatorum catervis, gloriosam Jesu mortem irridere conamini. Illud autem quale est, quod numquam infestatione regali concussa gentilitas, imo saeculo chara et hominum praesidiis fulta, jam corruit. Nos famuli Christi quo plus premimur, eo magis assurgimus et floremus. Vestra simulacra ornatis quondam septa parietibus, jam vetustate collapsa sunt. Christi vero doctrina, quae vobis stultitia videtur et ludus, licet tyrannica persequentium principum tentamenta pertulerit, licet variis sit incursata ter
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ergo ait oꝑationem fidei animo sitam qͥs habue¬
rit. suꝑflua erit uerborum cõpositio. ꝑ quam conceptã sensu
nr̃o credulitatss tẽptatis euellere. & tamen sepe nr̃as explicare
intellegentias non ualeris: It solidiora sunt mentis opera.
quam sophismatum fraudulenta conclusio: Nosi xp̃iani mu
mendat: nobis imperitis & litterarum ur̃arũ ignaris. ad di
cognitionem eius solum uerba sufficiunt: Ccce nos tot gen¬
tilitatis gregib abstracti. in uniuersum orbẽ cotidie ꝓpaga.¬
mur: Uobis uero post aduentum domini. nodose sophis¬
matum defecere uersutie: Eoce nos simplicem xp̃i fidem
docentes idolatriam debellauimus. & ꝑpredicationẽ igno¬
miniose crucis aurata templa ceciderunt: Uossipotes¬
cis ostendite. quib contexione uerborum gentilitatẽ xp̃o p̃¬
ponere suaseritis: Per omnes iam terras uerus dĩ filius xp̃c
agnitus: Nichil eloquentia sophismatum. nichil disputa¬

Expanded text:
Cum ergo, ait, operationem fidei animo sitam quis habueCum ergo, ait, operationem fidei animo sitam quis habuerit, superflua erit verborum compositio, per quam conceptam sensu nostro credulitatem tentatis evellere, et tamen saepe nostras explicare intelligentias non valetis. Ita solidiora sunt mentis opera, quam sophismatum fraudulenta conclusio. CAP. XLIX.--Nos mendat; nobis imperitis et litterarum vestrarum ignaris ad Dei cognitionem ejus solum verba sufficiunt. Ecce nos tot gentilitatis gregibus abstracti, in universum orbem quotidie propagamur; vobis vero post adventum Domini, nodosae sophismatum defecerunt versutiae. Ecce nos, simplicem Christi fidem docentes, idololatriam debellavimus, et per praedicationem ignominiosae crucis aurata templa ceciderunt. Vos, si potestis, ostendite quibus contextione verborum gentilitatem Christo praeponere suaseritis. Per omnes jam terras verus Dei Filius Christus est agnitus. Nihil eloquentia sophismatum, nihil disputa
Abbreviated transcription (Latin):
ad operatorem transferentur: Quid adhec dicitis. ut ag¬
noscamus quȩ sit crucis ridicule uobis ignominiosa confessio.
simulq musitantib subridens antonius: rursumq ꝑ int̾pretẽ
ait: E lementa quidẽ ut memoraui exipso conspectu suã¬
cõprobant seruitutem: S& qm̃ uos obseruatione dialecti¬
ca necessaria. ut putatis queq colligitis: hoc quoq artificio
etiam nr̃am religionem cõpellitis affirmare: R espondete
mihi. cognitio dĩ quemadmodum manifestius approbatur:
ꝑlectionem uerborum. an ꝑoꝑationem fidei.a Et quiꝰ an¬
tiquius: oꝑatio fidei. an disputatio ꝑ argumenta procedeis.
Illis ergo respondentib firmiorem sermonib oꝑationem
esse. & hanc liquidam de dõ cognitionem. & bene eos ipse
dixisse consensit. quia oꝑationem. quȩ ex fide descendit.
animi generet effectus: Dialecticam uero disputationẽ
ex artificio componendum sũpsisse oppositionis exordiũ:

Expanded text:
ad opera transferentur. Quid ad haec dicitis, ut agad opera transferentur. Quid ad haec dicitis, ut agnoscamus quae sit crucis ridiculae vobis ignominiosa confessio? simulque mussitantibus, subridens Antonius rursum per interpretem ait: comprobant servitutem. Sed quoniam vos observatione dialectica necessaria, ut putatis, quaeque colligitis, hoc quoque artificio etiam nos nostram religionem compellitis affirmare. Respondete mihi: Cognitio Dei quemadmodum manifestius approbatur, per collectionem verborum, an per operationem fidei? Et quid antiquius est, operatio fidei, an disputatio per argumenta procedens? Illis respondentibus firmiorem sermonibus operationem esse, et hanc liquidam de Deo cognitionem, bene eos et ipse dixisse consensit, quia operationem, quae ex fide descendit, animi generat affectus, dialectica vero disputatione ex artificio componentium sumpsit oppositionis exordium.
Abbreviated transcription (Latin):
mortis dedechora: Quamobrem odio quo inbuti es
Urãm tamen nobis si non pudet narrate religionem. soc
quas error infelix poterit referre culturas. de tanta re¬
rum feritate atq uecordia. nisi forte ut audio fabulo.¬
mortes allegoricis uelaminib liberum raptum. terram
semiclodum. uulcanum & debilem ignem. iunonem
aerem. apollinẽ solem. dianam lunam. Neptunũ ma¬
ria. & libidinem principẽ. iouem & herẽ inter pretan¬
tes: Nec post hanc excusationis procacitatẽ. dm̃ s&e cre¬
aturas contẽpto creatore suscipitis: Qđ si pulcritudo
uos elemientorum ad sui traxit uenerationis modum.¬
fas erat custodire. & oportebat mirari tantum nec colere
ne facture ueneratio creatoris esset iniuria: Nam istius mo
di quam uos sequimini rationem preposteram & architecti
honor migrauit addomum. & medici ad remedia scientia
conferetur: Omnium quoq artificum merita uł laudes

Expanded text:
ia majestatis et mortis dedecora. Quamobrem odio, quo imbuti estia majestatis et mortis dedecora. Quamobrem odio, quo imbuti est CAP. XLVII.--Vestram tamen nobis, si non pudet, narrate religionem. Sed quas error infelix poterit referre culturas de tanta rerum foeditate atque vecordia? nisi forte ut audio fabuls allegoricis velaminibus ; Liberae raptum, terram; semiclaudum Vulcanum et debilem, ignem; Junonem, aerem ; Apollinem, solem; Dianam, lunam ; Neptunum, maria; et libidinum principem Jovem, aetherem interpretantes. Nec post hanc excusationis procacitatem Deum, sed creaturas, contempto Creatore, suscipitis. Quod si pulchritudo vos elementorum ad suam traxit venerationem, modumfas erat custodire; et oportebat mirari tantum, nec colere, ne facturae veneratio Creatoris esset injuria. Nam secundum istiusmodi, quam vos sequimini, rationem praeposteram, et architecti honor migravit ad domum; et medici scientia ad remedia conferetur, omnium quoque artificum merita vel laudes
Abbreviated transcription (Latin):
Ille sicut ur̃i fingunt poetȩ ad explendũ inmanissimȩ libi¬
dinis furorem: molles dedit inamore uagitus: Ille india¬
ne fluxit sinus. ipse amator & pretium: Iile modulatꝰ
ales ledeos petiuit amplexus. ille in proprium seuiens se¬
xum regiũ puerum ministris auib polluit: Hec uos
creditis. hȩc colitis. hȩc sunt ur̃oꝵ ornamenta temploꝵ:
Ego deprecor pro ur̃a salute. nr̃a dicta. pensate iuditio
cõpta: An nichil credendum in libris xp̃ianis. u Si ni¬
chil nec erucis quoq cui detraitis nomen agnoscitis:
Si autem uniuersa credenda sunt. cur cum hisdẽ libris cru-¬
cis resurrectio non copuletur. Passionem diuinã stolido
laceratis eloquio. & non statim iungitis cȩcorum uisum. sur.¬
dorum auditum. claudorum cursum. leprȩ emundationẽ.
seruiens ambulanti dõ suo mare: demonum fugas. re¬
surrectionem mortuorum. & defunctorũ ab inferis redi¬

Expanded text:
Ille, sicut vestri fingunt poetae, ad explendum immanissimae libiIlle, sicut vestri fingunt poetae, ad explendum immanissimae libidinis furorem, molles dedit in amore vagitus; ille in Danaes fluxit sinus, ipse amator et pretium; ille modulatus ales Ledaeos petivit amplexus; ille in proprium saeviens sexum, regium puerum ministris avibus polluit. Haec vos creditis, haec colitis, haec sunt vestrorum ornamenta templorum. Aequo, deprecor, pro vestra salute, nostra dicta pensate judicio. Cuncta, an nihil credendum in libris Christianis est? Si nihil, nec crucis quoque, cui detrahitis, nomen agnoscitis. Si universa credenda sunt, cur, cum in iisdem libris cruci resurrectio copuletur, passionem divinam stolido laceratis eloquio, et non statim jungitis caecorum visum, surdorum auditum, claudorum gressum, leprae emundationem, serviens ambulanti Deo suo mare, daemonum fugas, resurrectionem mortuorum et defunctorum ab inferis redi
Abbreviated transcription (Latin):
mam exsplendissimo dĩ fonte manantẽ turpiter decidisse
iactatis. qui imitabilem & conuertibilem eam post sui
ditinutionem auddeis asserere. iam illam quoq natura
dominam scłoꝵ ꝑ animȩ contumelias impia lingua teme¬
ratis: Imago enim quȩ scđm uos naturalem similitudinẽ
sui retinet auctoris. cui una ÷. ex quo defluxit eadẽq subs¬
tantia humilitates proprias & iniurias consequenter ad
suam originem renuttit: Igitur animaduertite contume¬
dare: Crux. xp̃i domini nr̃i nobis ut appellatis ingeritur:
interrogo quȩ hic ÷ religionis obscenitas: Honne potius :
crucem aut alicuius generis mortem ab iniquis hominib
illataiti patienter sustinere. quan miseris plangere post
hos uagos incertosq discursus. Pudeat queso uos insidiarũ
typhonis. pudeat saturni fugę & deuorationis crudelissime
liberorum: Crubescite parricidium iouis & incestum.
erubescite raptum eius. & coitum mulierum atq pueroꝵ:

Expanded text:
mam ex splendidissimo Dei fonte manentem turpiter decidisse mam ex splendidissimo Dei fonte manentem turpiter decidisse jactatis, qui mutabilem et convertibilem eam post sui diminutionem audetis asserere, jam illam quoque naturam dominam saeculorum per animae contumelias impia lingua temeratis. Imago enim, quae secundum vos naturalem similitudinem sui retinet auctoris, cui una est ex quo defluxit eademque substantia, humilitates proprias et injurias consequenter ad suam originem remittit. Igitur animadvertite, contumedare. Crux Christi Domini Dei nostri hic nobis ingeritur. Rogo, quae haec est religionis obscenitas? nonne potius est crucem aut alicujus generis mortem, ab iniquis hominibus illatam patienter sustinere, quam Isidis plangere post Osirim vagos incertosque discursus? Pudeat, quaeso, vos insidiarum Typhonis; pudeat Saturni fugae et devorationis crudelissimae liberorum. Erubescite parricidium Jovis et incestum, erubescite raptum ejus et coitum mulierum atque puerorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ut erat obsalutem nr̃am humanum corpus adsũpserit. ut
sotietate mortalitatis nos eueheret adcęlum. participesq na¬
ture celestis efficeret. an aͣt ipsi asseritis diuine mentis
haustum ad terrena ueneranda summittere. & pecudum
atq serpentum formis cęleste nomen includere. Quo ore
xp̃ianorum credulitatem audetis irridere. dicentium xp̃m
filium dĩ sine sui detrimento. & cȩpisse esse qđ non erat.¬
& mansisse quod fuerat. cum ipsa xp̃iana credulitas pro¬
salute mundi dm̃ uenisse suum testatur: uos uero innatã
animam predicantes. ultro citroq transfertis. animam¬
de cȩlestib detrahentes non tantum hominuiti. s& & serpen¬
tium & pecudum soleatis sepeliri corporib. Xp̃iana fi¬
des que omnipotentiam dĩ clementiamq ueneratur conse¬
quenter in carnationem dicit dõ fuisse possibilem. ita tam̃
ut non euacuaret incarnatio dignitatẽ dĩ: Uos qui ani¬

Expanded text:
ut erat, ob salutem nostram humanum corpus assumpserit, ut ut erat, ob salutem nostram humanum corpus assumpserit, ut societate mortalitatis nos eveheret ad coelum, participesque naturae coelestis efficeret; an, ut ipsi asseritis, divinae mentis haustum, ad terrena veneranda caput submittere, et pecudum atque serpentum formis coeleste nomen includere? Quo ore Christianorum credulitatem audetis irridere, dicentium Christum Filium Dei sine sui detrimento, et coepisse esse quod non erat, et mansisse quod fuerat; cum ipsi salute mundi Deum suum venisse testatur; vos vero innatam animam praedicantes, ultro citroque transfertis. de coelestibus detrahentes, non tantum hominum sed et serpentium et pecudum soleatis sepelire corporibdes, quae omnipotentiam Dei clementiamque veneratur, consequenter incarnationem dicit Deo fuisse possibilem, ita tamen, ut non evacuaverit dignatio dignitatem; vos qui ani
Abbreviated transcription (Latin):
exigens uitam agrestis & rigidus erat. s& iocundus atq af.¬
fabilis sermone: Scd̾m apłi preceptum. diuinum sermo¬
nem conditum sale proferebat. ita ut & inuidia careret. &¬
amore omniũ potiretur: Inter hȩc quasi parum esset bis
cularis prudentiȩ nube cȩcati. atq uniuersis philosophie
doctissimi: Hi cum rationem abeo exigerent fidei quã
in xp̃o habemus. & niterentur arguta sophismatum in¬
terrogatione dediuina cruce eum illudere: intra silentiũ
paululum uoce cõpressa: primum eorum miseratus erro¬
ri ÷: Deinde ꝑinter pretem qui eius uerba diligentissi¬
me ingrecum solebat exprimere sermonem: ita i. ex¬
orsus ÷ dicens: Quid pulcrius ÷ quid ue honestius. cru¬
cem colere an adulteria. Parricidium ut incestũ
his assignare quos colitis. cum in altero contẽptus mortis
insigne uirtutis sit. in alterum turpis religio sit obscenitatis
magistra. Quid melius : dicere quod di uerbum manens

Expanded text:
exigens vitam, agrestis et rigidus erat, sed jucundus atque afexigens vitam, agrestis et rigidus erat, sed jucundus atque affabilis, sermonem, secundum Apostoli praeceptum, divino conditum sale proferebat, ita ut invidia careret, et amore omnium potiretur. CAP. XLVI.--Inter haec, quasi parum esset bis m omnis secularis prudentiae nube caecati, atque universis philosophiae doctissimi. Hi cum rationem ab eo exigerent fidei, quam in Christo habemus, et niterentur arguta sophismatum interrogatione de divina cruce eum illudere, in silentium paululum voce compressa, primum eorum miseratus errorem est; deinde per interpretem, qui ejus verba diligentissime in Graecum solebat exprimere sermonem, ita exorsus est, dicens: Quid pulchrius est, quidve honestius, crucem colere, an adulteria, parricidium, vel incestum his assignare quos colitis; cum in altero sit contemptus mortis insigne virtutum, in altero turpis religio obscenitatis magistra? Quid melius est dicere quod Dei Verbum, manens
Abbreviated transcription (Latin):
tastis me sapientem esse & sapientiam habere: bonũ ÷ ut
imittemini quȩ probatis. quia bona conuenit imittari:
Siego adhoc uos adissem: uos imitarer: S& quia uos
ad me quasi ad sapientem uenistis: estote sicut & ego sum
xp̃iani: Abscesserunt philosophi utrimq mirantes. &
accumen ingenii. & demonum expulsiones:
Are cupiebant. quia litteras ignorabat: tali disputa.¬
tione colligauit dicens: Respondete mihi quid ÷ prius.
sensus aut littere. & quid cuius exordium÷, Sensus¬
ex litteris. an littere oriuntur ex sensu. a Illis asserenti¬
bus. quia sensus. ẽet. auctor. atq inuentor litterarum:
ait: Igitur si cui sensus in columis:: hic litteras non inqͥ¬
rit: Quis presentium posthanc conluctationẽ non excla.¬
mationem. cum obstupuerint & ipsi qui uicti sunt tantam
ininperito litterarum sagacitatem animi admirantes. a¬
Neq enim ut solitudine et montib uersatus. atq omnẽ ibidẽ

Expanded text:
tatis me sapientem esse, et sapientiam habere, bonum est ut tatis me sapientem esse, et sapientiam habere, bonum est ut imitemini quod probatis, quia bona convenit imitari. Si ego ad vos venissem, vos imitarer; sed quia vos ad me quasi ad sapientem venistis, estote, sicut ego sum, Christiani. Abscesserunt philosophi, utrumque mirantes, et acumen ingenii, et daemonum expulsiones. re cupiebant, quia litteras ignoraret, tali disputatione colligavit, dicens: Respondete mihi, quid prius, sensus an litterae? et quid cujus exordium? Sensusex litteris, an litterae oriuntur ex sensu? Illis asserentibus quia sensus esset auctor atque inventor litterarum, ait: Igitur si cui sensus incolumis est, hic litteras non requirit. Quis praesentium post hanc colluctationem non exclama verit, cum obstupuerint et ipsi qui victi sunt, tantam in imperito litterarum sagacitatem animi admirantes? Neque enim, ut in solitudine et montibus versatus, atque omnem ibidem
Abbreviated transcription (Latin):
pecta homo dĩ. filia mea atrocissimo uexatur demonio:
Expecta obsecro. expecta ne & ego corruens inteream:
Hoc audito ammirabilis senex. a nobis amonitus: uolens
ramen & ipse paululum substitit: Cumq appropinqͣn¬
te muliere puella iaceret explosa. orauit tacitus iħm
Puella in columis. populus in laudib di: mater ingaudio fuit:
Ipse autem letabatur. quia ad desideratã solitudinẽ repedabat:
Erat autẽ ualde sapiens: Et hoc inse mirabile habebat: qr
cum litteras non didicisset: ingeniosissimus & prudentissimꝰ
adeum. putantes antoniũ se posse decipere: Erat enĩ insupe¬
riori monte: Quos cumuidisset: paganos intellexit
ex uultu: Et procedens adeos: ꝑ inter pretem ita cȩpit
appellare: Quare tam longe ad stultum hominẽ sapi¬
entes se uexare uoluerunt. Illis dicentib non esse illũ stul.¬
tum. s& & numium sapientem. ingilanter respondit:
Si adstultum uenistis: suꝑfiuus labor ur̃ ÷: Si autẽ pu¬

Expanded text:
pecta, homo Dei, filia mea atrocissimo vexatur daemonio; pecta, homo Dei, filia mea atrocissimo vexatur daemonio; exspecta, obsecro; exspecta ne et ego corruens inteream. Hoc audito, mirabilis senex a nobis admonitus, volens tamen et ipse, paululum substitit. Cumque appropinquante muliere, puella jaceret explosa, oravit tacitus DominPuella incolumis, populus in laudibus Dei, mater in gaudio fuit. Ipse autem laetabatur, quia ad desideratam solitudinem repedabat. Erat autem valde sapiens, et hoc in se mirabile habebat, quia cum litteras non didicisset, ingeniosissimus et prudentissimuad eum, putantes Antonium se posse decipere. Erat vero in superiori monte. Quos cum vidisset, paganos intellexit ex vultu; et procedens ad eos, per interpretem ita coepit loqui: Quare tam longe ad stultum hominem sapientes se vexare voluerunt? Illis dicentibus, non esse illum stultum, sed et nimium sapientem, vigilanter respondit: Si ad stultum venistis, superfluus est labor vester; si autem pu
Abbreviated transcription (Latin):
nis. pagani quoq & ipsi idolorum sacerdotes ad dñicũ ĩpiũ
conuolabint dicentes: D precamur ut hominem di uideamꝰ.
quia hoc apud uniuersos conspicuum erat nomen antonii.
Ambiebant quoq saltem uel fimbriam uestimenti eiis attinge¬
re: multum sibi & tactum prodesse credentes: Quot tunc
diabolica obsidione & uariis infirmitatib liberati. quot simu.¬
lacris erepta sunt spolia. quanti etiam aberrore gentilium
retracti. nr̃o iuncti sunt gregi. Tanti certe ut paucorum
dierum spatio. ex idolorum suꝑstitione conuersio. omnẽ ꝑ an-¬
num credentium uinceret turbam:
RETEREA cum irruentem multitudinem comites re¬
pellerent estimantes tedio illi conuentum populi tore
ipse tranquillo animo dicebat: Nunꝗd hic cȩtus demonũ
maior ÷ turbis. Nunquid obsequentium multitudo. con¬
Accidit ętiam ut cum eum redeuntem circa portã ꝓseque¬
remur atergo. quedam mulier clamitaret dicens: Ex¬

Expanded text:
nis: pagani quoque et ipsi idolorum sacerdotes ad dominicum imperium nis: pagani quoque et ipsi idolorum sacerdotes ad dominicum imperium convolabant, dicentes: Precamur ut videamus hominem Dei, quia hoc apud universos conspicuum erat nomen Antonii. Ambiebant quoque saltem fimbriam vestimenti ejus attingere, multum sibi et tactum prodesse credentes. Quot tunc diabolica obsidione et variis infirmitatibus liberati! quot simulacris erepta sunt spolia! quanti etiam ab errore gentilium retracti, nostro juncti sunt gregi! Tanti certe, ut paucorum dierum spatio ex idolorum 54 superstitione conversio omnem per annum credentium vinceret turbam. Praeterea cum irruentem multitudinem comites repellerent, aestimantes taedio illi conventum populi fore, ille tranquillo animo dicebat: Nunquid hic coetus daemonum major est turbis? nunquid obsequentium multitudo color? CAP. XLIII.--Accidit etiam ut cum eum redeuntem circa portam prosequeremur, a tergo quaedam mulier clamitaret, dicens: Exs
Abbreviated transcription (Latin):
& unius cumpatre substantiȩ. ne creatura potius aut ad op¬
tio. aut appellatio uideretur: impium esse dicens: uł m̃te
concipere. erat quando nonerat. cum uerbum dĩ ds̃. qui :
semꝑ. patri sit coeternus : quia exeo natus: patre qui sẽꝑ ::
Unde aiebat: Cum arrianis uobis nulla sit coniunctio:
Quȩ enim sotietas luci adtenebras. Uos fideliter creden¬
tes xp̃iani estis. illi uerbum filium qui expatre dõ ÷ creatu¬
ram dicentes. nullo interuallo agentib separantur : qui ser¬
uiunt creature potius quam creatori. qui ÷ benedictus in scła:
Ipsa mihi credite irascuntur elementa. & omnis contra arrianũ
suum ꝑ quem omnia & in quo omnia facta sunt uideat aggre
ad fidem populos roborauerit: Letabãtur quippe hostilem
Et xp̃i uumicam heresim anathematirari ab eccłae colũpna:
Iunc nulla etas. nullus sexus domi remansit: Taceo de.xp̃ia¬

Expanded text:
, unius cum Patre substantiae, ne creatura potius, aut adop, unius cum Patre substantiae, ne creatura potius, aut adoptio, aut appellatio videretur, impium esse dicens vel mente concipere: Erat quando non erat, cum Verbum Dei Deus, qui est semper, Patri sit coaeternus, quia ex eo natus est Patre, qui semper est. Unde aiebat: Cum Arianis vobis nulla sit conjunctio. Quae enim societas luci ad tenebras? Vos fideliter credentes, Christiani estis; illi Verbum, id est Filium, qui ex Deo Patre est, creaturam docentes, nullo intervallo a gentibus separantur, qui serviunt creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula . Ipsa, mihi credite, irascuntur elementa, et omnis contra Arianum suum, per quem omnia, et in quo omnia facta sunt , videat aggregad fidem populos roboraverit. Laetabantur quippe hostilem et Christo mimicam haeresim anathematizari ab Ecclesiae columna. Nulla tunc aetas, nullus sexus domi remansit. Taceo de Christia
Abbreviated transcription (Latin):
nioni. antequã eorum sciens prauitatẽ. atq transgressionẽ:
Nunquam manicheis. aut aliis hereticis saltẽ amicabilia
re possent reuocare. denuntians talium amicitias atq
sermones ꝑditionẽ esse anime: Sic etiam arrianos de¬
testabatur. ut omnib diceret. nec iuxta eos quidẽ. ẽẽ. acce¬
dendum: Nam cum uenissent quidam arriomanitȩ. re¬
ꝑta eorum post examinationem. infidelissima secta. effu¬
gauit eos demonte dicens multo serpentib deteriores ho¬
rum esse sermones: Mentientib autẽ arrianis aliqͣn¬
do antonium ita ut se credere. admiratus eorũ audatiam.¬
& iusti doloris iri cõmotus. rogaiusq ab ep̃is atq uniuersis
fratrib alexandriam descendit: Ibiq arriomanitas ser.¬
mone publico condẽpnauit: ultimam hanc esse heresim
& precursorem antixp̃i affirmans: Predicauitq inpopło
filium dĩ non facturam. non ex nullis exsistentib. sed ꝓpriȩ¬

Expanded text:
nioni, antiquam eorum sciens pravitatem atque transgressionem. nioni, antiquam eorum sciens pravitatem atque transgressionem. Nunquam Manichaeis aut aliis haereticis saltem amicabilia is errore revocare, denuntians talium amicitias atque sermones perditionem esse animae. Sic etiam Arianos detestabatur, ut omnibus diceret nec juxta eos quidem esse accedendum. Nam cum venissent quidam Ariomanitae, reperta eorum post examinationem infidelissima secta, effugavit eos de monte, dicens multo serpentibus deteriores horum esse sermones. Mentientibus autem Arianis aliquando Antonium ita ut se credere, admiratus eorum audaciam,t justi doloris ira commotus, rogatusque ab episcopis atque universis fratribus, Alexandriam descendit; ibique Ariomanitas publico sermone condemnavit, ultimam hanc esse haeresim et praecursorem Antichristi affirmans; praedicavitque in populo Filium Dei, non facturam, non ex nullis exstantibus, sed proprium
Abbreviated transcription (Latin):
aliquit abeis necessarium audiret. se fatebatur adiutum:
le asaluatore hoc munus acceꝑat: Si quis enim ignarus
eius inter multitudinẽ monachorum eum uidere deside¬
rasset nullo indicante cȩteris preter missis ad antonium cur.¬
rebat: Et animȩ puritatẽ agnoscebat inuultu. & per
speculum corporis grãm sc̃ mentis intuebatur: Nam
semꝑ hilarẽ ee fatiem gerens. liquido ostendebat se decȩ¬
lestib cogitare sicut scriptura ait: Corde letante uultꝰ
floret. & in merore constituto tristatur: Ita & iacob cog¬
nouit laban socerum suum insidias sibi machinantẽ. dicess
adfilias eius: Non : faties patris ur̃i sicut heri & nudiꝰ¬
tertius: Sic Samuhel agnouit dauid lȩtificatos enĩ habe¬
bat oculos: & dentes sic̃ lac candidos Similiter agno.¬
scebatur antonius. quia semꝑ eamdem fatiem inter prosꝑa
& aduersa retinens. nec scd̃is extollebatur. nec frangebat᷑.

Expanded text:
aliquid ab eis necessarium audierat, se fatebatur adjutum. aliquid ab eis necessarium audierat, se fatebatur adjutum. le a Salvatore etiam hoc munus acceperat. Si quis enim ignarus ejus, inter multitudinem monachorum eum videre desiderasset, nullo indicante, caeteris praetermissis, ad Antonium currebat, et animae puritatem agnoscebat ex vultu, et per speculum corporis gratiam sanctae mentis intuebatur. Nam semper hilarem faciem gerens, liquido ostendebat se de coelestibus cogitare, sicut Scriptura ait: Corde laetante vultus floret, et in moerore constitutus tristatur . Ita et Jacob agnovit Laban socerum suum insidias sibi machinantem, dicens ad filias ejus: Non est facies patris vestri sicut heri et nudiustertius . Sic Samuel agnovit David: Laetificatos enim habebat oculos, et dentes sicut lac candidos . Similiter agnoscebatur Antonius, quia semper eamdem faciem inter prospera et adversa retinens, nec secundis extollebatur, nec frangebatur
Abbreviated transcription (Latin):
Animaduerte quod uides: Et tunc cepit illuminato corde
intelligere animarum esse conscensum. & diabolum prohi¬
bentem. qui & sibi retineret obnoxios. & inscõꝵ quos deci¬
id quod sibi fuerat reuelatum: causa iactantiȩ fr̃ib indica.¬
bat. sed cum orans iugiter di laudarẽ auxilium. inter¬
rogantib cõpellebatur dicere. nec spuales filios pura inxp̃o
anima occultare quicquam uolebat. presertim cum
huiusmodi signorũ relatio. et amorem ministraret ꝓposi¬
to & fructum laboris ostenderet: Nunquam ille aut ira
subita concitatus patientiam rupit. aut humilitatẽ erexit
ingłam: Ham omnes clericos usq adultimum gradum
tis discipulus ad benedicendum se. caput submittebat:
Diaconos uero qui ad eum utilitatis causa ueniebant cum ꝓ
adiutorio eorum eis presentib disputaret. ad orandum
dominum sibi p̃ponebat: pon erubescens & ipse discere:
Nam & interrogabat frequenter eos cum quib erat. & si

Expanded text:
Animadverte quod vides. Et tunc coepit illuminato corde Animadverte quod vides. Et tunc coepit illuminato corde intelligere animarum esse conscensum, et diabolum prohibentem; qui et sibi retineret obnoxios, et in sanctorum, quos deciid, quod sibi revelatum fuerat, causa jactantiae fratribus indicabat; sed cum orans jugiter Dei laudaret auxilium, interrogantibus compellebatur edicere; nec spirituales filios pura in Christo anima occultare quidquam volebat, praesertim cum hujusmodi signorum relatio et amorem ministraret proposito, et fructum laboris ostenderet. Nunquam ille aut ira subita concitatus patientiam rupit, aut humilitatem erexit in gloriam. Nam omnes clericos usque ad ultimum gradum tis discipulus, ad benedicendum se caput submittebat. Diacones vero, qui ad eum utilitatis causa veniebant, cum pro adjutorio eorum ejus praesentibus disputaret, ad orandum Dominum sibi praeponebat, non erubescens, et ipse discere. Nam et interrogabat frequenter eos cum quibus erat; et si
Abbreviated transcription (Latin):
Habebat autẽ istius modi donum: Si cuius rei sedens in
monte ignarus fuisset. Et eiusmodi secum inquirere
notionem: oranti eiꝰ domino reuelabatur. & erat scłm qđ
scriptum: adñõ doctus:
Ene: cum afratrib haberetur iste tractatus. & abeo
sedule sciscitarentur quẽ ad modum se post carniscor po¬
ris sarcinam anima gereret. quiue ei locus post exitũ conce¬
deretur: proxima nocte uox desuꝑ nomen eius inclamitans
ait: Antoni: exi & uide exurge: Qui ex surgens egressus ::
Sciebat enim quib respondere deberet: Eleuatis ad cȩlũ
oculis: uidit quendam longum. atq t̾ribilẽ. caput usq ad
nubes attollentem: Uidit etiam pennatos quosdã se eleua¬
re cupientes ad cȩlum: atq illum extensis manib prohibere
transgressum: Equib alios apprehensos elidebat ad terrã.
alios frustra renitere nitens. dolebat suꝑse ad cȩlestia transuola¬
re: & maximum gaudid̃ mixtum merore. uicti uictores¬
q tribuebant: Statimq uox ad eum facta ÷ dicens:

Expanded text:
Habebat etiam istiusmodi donum: si cujus rei sedens in monte ignarus fuisset, et ejus secum inquireret notionem, oranti ei a Domino revelabatur; et erat, secundum quod scriptum est, a Deo doctus . Denique cum a fratribus haberetur iste tractatus, et ab eo sedule sciscitarentur quemadmodum se post corporis sarcinam anima gereret, quive ei locus post exitum concederetur; proxima nocte vox desuper nomen ejus inclamitans, ait: Antoni, exsurge, exi et vide. Qui exsurgens, egressus est; sciebat enim quibus respondere deberet. Et elevatis ad coelum oculis, vidit quemdam longum atque terribilem, caput usque ad nubes attollentem; vidit etiam pennatos quosdam se elevare cupientes ad coelum , atque illum extensis manibus prohibere transgressum; e quibus alios apprehensos elidebat ad terram 53 alios frustra retinere contendens, dolebat super se ad coelestia transvolare, et maximum gaudium mixtum moerore victi victoresque tribuebant. Statimque ad eum vox facta est dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
esse causa retinendi. nulis existentib mantonio criminib:¬
Iilis uero abexordio natiuitatis replicare peccata nitentib.
calupnosa angłi ora clauserunt dicentes. non debere eos
anatiuitate eius delicta narrare. quȩ iam xp̃i essent boniti.¬
te sopita: Si qua autẽ scirent exeo tempore quo factus:
monachus. & dõ se consecraret: licere proferri: Accusabant
demones. multa procatit̾ mentientes. & cum deessent ꝓba¬
menta fallacib liber antonio conscensus aperitur: Et sta¬
tim rediens insese. in eo loco inquo stare ceperat. hoc serur.¬
sum uidit esse qđ fuerat: Tunc uero oblitus esce. ex illa hora
noctem gemitu. dc lamentatione transegit: Reputans secũ
humanorum hostium multitudinem & colluctaitionẽ tanti
exercitus. & laboriosum ꝑ aerẽ iter adclum: & hoc apłi dictũ¬

Expanded text:
esset causa retinendi, nullis existentibus in Antonio criminibesset causa retinendi, nullis existentibus in Antonio criminibIllis vero ab exordio nativitatis replicare peccata nitentibus, calumniosa angeli ora clauserunt, dicentes non debere eos a nativitate ejus delicta narrare, quae jam Christi essent bonitate sopita; si qua autem scirent ex eo tempore quo factus esset monachus, et Deo se consecrasset, licere proferri. Accusabant daemones multa procaciter mentientes; et cum deessent probamenta fallacibus, liber Antonio conscensus aperitur. Et statim rediens in se, in eo loco in quo stare coeperat, hoc se rursum vidit esse quod fuerat. Tunc vero oblitus escae, ex illa hora noctem gemitu ac lamentatione transegit, reputans secum humanorum hostium multitudinem, et colluctationem tanti exercitus, et laboriosum per aerem iter ad coelum, et hoc Ap
Abbreviated transcription (Latin):
impulisset: irasci ceperunt qui adduxerant. cur seni fecis¬
set iniuriam: Quib antonius ait: Nolite alienã culpã
iuueni misero asscribere. furor iste obsidentis est non ob¬
sessi: Idcirco autem in hanc prorupit dolens hostis audati¬
am. quia dominus ad aridam regionem ire eum iussit: Et
ex pulsi satane inditium: iste aduersum me impetus fuit:
Nulla post uerba mora. & ad olescens recepto sensu. & grãs
agens dõ: & locum ubi esset agnouit. & to to antoniũ
amplexans deosculatus ÷ affectu:
NNuorera et alia istiusmodi signa sunt que monachorii
concordi sepe relatione cognouimus. Uerum non tantũ
adhibendus : stupor. quia multo plus quar sequuntur con¬
ditionem nr̃ȩ fragilitatis excedunt: Hora circiter nona.
cum ante cibum orare cepisset. raptum se sensit in sp̃ũ. Et
abangelis insublime ferri: Prohibentib transitum aeris dȩ¬
monibus: ceperunt angłi contradicentes requirere. que

Expanded text:
impulisset, irasci coeperunt qui eum adduxerant, cur seni fecisimpulisset, irasci coeperunt qui eum adduxerant, cur seni fecisset injuriam. Quibus Antonius ait: Nolite alienam culpam juveni misero ascribere: furor iste obsidentis est, non obsessi. Idcirco autem in hanc proruit dolens hostis audaciam, quia Dominus ad aridam regionem ire eum jussit; et expulsi Satanae indicium iste adversum me impetus fuit. Nulla post verba mora, adolescens recepto sensu, et gratias agens Deo, et locum ubi esset, agnovit, et toto Antonium complexans deosculatus est affectu. CAP. XXXVII.--Innumera et alia istiusmodi signa sunt, quae monachorum concordi saepe relatione cognovimus. Verum non tantum his adhibendus est stupor, quia multo plus quae sequuntur conditionem nostrae fragilitatis excedunt. Hora circiter nona, cum ante cibum orare coepisset, raptum se sensit in spiritu, et ab angelis in sublime deferri: prohibentibus transitum aeris daemonibus, coeperunt angeli contradicentes requirere quae
Abbreviated transcription (Latin):
monachis proficiscentib oraret ascendit: & solus ex om̃i¬
bus odorem sensit teterrimum: Asserebant cuncti pisciũ
salsorum. & tharricorum innaui positorum hunc esse pu¬
torem:. Atille alterius rei fetorem se sentire affirmabat:
Ad huc illo loquente adolescens quidam possessus ademone.
qui procidens iuxta carinam se nauis absconderat: repente
ex clamauit: Quo statim ꝑantonium in nomine dñi nr̃i
iħu xp̃i curato : intellexere uniuersi diaboli illum fuisse
moniosus adducitur. tanta coopressus insania: ut non
seiret se esse aput antonium. necnon & corporis sui suꝑ¬
flua comederet:
Qua obre rogatus senex abhis qui eũ
adduxerant. ut pro illo dominum oraret. in tantũ uueni mi¬
sero condoluit: ut tota nocte cum eo ꝑuigilans aduersũ pa¬
tientis in saniam laboraret: S& cum iam lucesceret & ob¬
sessus adolescens impetu in antonio facto. uehementer eũ

Expanded text:
monachis proficiscentibus oraret, ascendit, et solus ex omnimonachis proficiscentibus oraret, ascendit, et solus ex omnibus odorem sensit teterrimum. Asserebant cuncti, piscium salsorum et tarichorum in navi positorum hunc esse putorem. At ille alterius rei fetorem se sentire affirmavit. Adhuc loquente illo, adolescens quidam possessus a daemone, qui procidens juxta carinam se navis absconderat, repente exclamavit. Quo statim per Antonium in nomine Domini nostri Jesu Christi curato, intellexere universi, diaboli illum fuisse moniosus adducitur, tanta oppressus insania, ut non sciret se esse apud Antonium, necnon et corporis sui superflua comederet. Quamobrem rogatus senex ab his qui eum adduxerant ut pro illo Dominum oraret, intantum juvenis miseriae condoluit, ut tota nocte pervigilans cum eo, adversus patientis insaniam laboraret. Sed cum jam lucesceret, et obsessus, impetu in Antonium facto, vehementer eum
Abbreviated transcription (Latin):
enim pessimos stomachi & lateris dolores. quos ieiunus
nimus uigilusq contraxerat. & erat penitus toto debilis
corporez Orauitq antonius. Et diem quo oratio fuerat
facta. annotauit archelaus. redut in laoditiam. & inuenit
uirginem incolumen: Percunctatus diem sanitatis. rep¬
perit tempus medelȩ. cum annotitione congruere Et om̃s
admirati sunt agnoscentes eo tempore illã ad ño fuisse a
ses. & causas. predixit & tempora: Nam quosdã ui¬
dendi eum tantum desiderium. alios inbecillitas. nonnul¬
los obsessa ademonibus corpora ꝑtrabebant: Nemo ta¬
men uiquam uexationem. dut detrimentum laboriosi
itineris conquestus:: Regrediebantur omnes. spuali ci¬
bo pleni: At ille precipiebat non suȩ laudi hanc ad mirati¬
onem abeis applicari debere. s& dñi qui notitionẽ homi¬
nibus. pro capacitate mortalitatis indulserit:
teria & rogatus esset afratrib ut innaui quadã cũ

Expanded text:
enim pessimos stomachi et lateris dolores, quos jejuniis enim pessimos stomachi et lateris dolores, quos jejuniis nimiis vigiliisque contraxerat, et erat penitus toto debilis corpore. Oravitque Antonius, et diem quo oratio fuerat facta annotavit Archelaus. Redit Laodiceam, et invenit virginem incolumem. Percontatus diem sanitatis, reperit tempus medelae cum annotatione congruere 52. Et omnes admirati sunt, agnoscentes eo tempore illam a Domino fuisse a nses, et causas praedixit et tempora. Nam quosdam videndi eum tantum desiderium, alios imbecillitas, nonnullos obsessa a daemonibus corpora pertrahebant: nemo tamen unquam vexationem aut detrimentum laboriosi itineris conquestus est, regrediebantur omnes spiritali cibo pleni. At ille praecipiebat, non suae laudi hanc admirationem ab eis applicari debere; sed Domini, qui sui notionem hominibus pro capacitate mortalitatis indulserit. teria, et rogatus esset a fratribus ut in navi quadam cum
Abbreviated transcription (Latin):
caret: Atq ita confessus ÷. se subito in alteram ripam
fuisse transpositum. neq omnino undis in pressisse¬
tigia. Dominici corporis exemplo hoc tantũmodo
priuilegium asserens. & eorum quib ipse ut aplo perro do:¬
nauerit. ut aquarum leuitate humanum corpus insisteret.
Hec autem theodorus promisso tempore non dixit: post
eius mortem retulit: Monachi ergo quib dixerit an¬
tonius de morte ammonis notauerunt diem. & uenienti¬
bus deni tria fratrib post dies triginta sciscitantes reppere¬
runt illo die illaq hora dormisse ammonẽ : qua animã
eius ferri senex uiderat: Utriq igitur puritatẽ mentis
in antomo mirati sunt: quomodo rei tam longe gestȩ sta.¬
tim ad eum fuisset ꝑlata cognitio
RCHELAUS quoq comes cum eum inuenisset inexteri¬
ori monte rogauit ut oraret propolieratia: quȩ in lao¬
ditia erat ammirabili & xp̃o dedita uirgine: Patiebatur

Expanded text:
caret; atque ita confessus est se subito in alteram ripam caret; atque ita confessus est se subito in alteram ripam fuisse transpositum, neque omnino undis impressissetigia; Dominici corporis hoc tantummodo privilegium asserens, et eorum quibus ipse, ut apostolo Petro, donaverit ut aquarum levitati humanum corpus insisteret . Haec autem Theodorus, promisso tempore non dixit, post ejus mortem retulit. Monachi vero, quibus dixerat Antonius de morte Ammonis, notaverunt diem: et venientibus de Nitria fratribus post dies triginta, sciscitantes repererunt illo die illaque hora dormisse Ammonem, qua animam ejus ferri senex viderat; utrique igitur puritatem mentis in Antonio mirati sunt, quomodo rei tam longe gestae statim ad eum fuisset perlata cognitio. CAP. XXXIII.--Archelaus quoque comes, cum eum invenisset in exteriori monte, rogavit ut oraret pro Polycratia, quae in Laodicea erat, admirabili et Christo dedita virgine. Patiebatur
Abbreviated transcription (Latin):
Necesse ei fuit aliquando flumen nomine licum subitis aqͥs
mnundatum transua dȩte : rogiuitq theodorum qui cũ ipso
erat. ut paululum a suo separaretur aspectu : ne nuditatem
corporis inuicem uterq aspicerent: Recessit theodorus:
Nichil. ominus ille seipsum cum nudare uellet erubuit:
cogitantem illum in alteram ripam uirtus diuina transpo¬
suit: Rursusq theodorus uir & ipse dõ deuotus transiers
Ad senem : mirari cepit. quod tam uelociter fluuium trans¬
uadasset: Cumq nichil humoris inpedib nulla inuestib
eius aque signa conspiceret: rogauit eum ut tam incredibi¬
lem translationem. quasi filio pater exponeret: Nolente
illo dicere que acciderant. amplexus: pedes eius. iurauitq
non se dimissurum priusquam sibi id qđ celabat referret:
Uidens ergo senex contentiose iuncere uolentẽ fratrem
exegit uicissim abeo. ut nulli hoc ante suam mortem indi¬

Expanded text:
Necesse ei fuit aliquando flumen nomine Lycum subitis aquis Necesse ei fuit aliquando flumen nomine Lycum subitis aquis inundatum transvadare ; rogavitque Theodorum, qui cum ipso erat, ut paululum a suo separaretur aspectu, ne nuditatem corporis invicem uterque conspicerent. Recessit Theodorus, nihilominus ille seipsum cum nudare vellet, erubuit. Cogitantem autem eum in alteram ripam virtus divina transposuit. Rursusque Theodorus, vir et ipse Deo devotus, transiens ad senem mirari coepit, quod tam velociter fluvium transvadasset. Cumque nihil humoris in pedibus, nulla in vestibus ejus aquae signa conspiceret, rogavit eum ut tam incredibilem translationem quasi filio pater exponeret. Nolente illo dicere quae acciderant, amplexus est pedes ejus, juravitque non se dimissurum, priusquam sibi id quod celabat referret. Videns ergo senex contentiose vincere volentem fratrem, exegit vicissim ab eo ut nulli hoc ante suam mortem indi
Abbreviated transcription (Latin):
mirabile ÷ : quod in monte remotissimo sedens. corde ꝑuigili
los subito tetendisset incelum: uidit nescio quã animã
lȩtantib ieius occursu anglis ad celum ꝑgere: Cuius
spectaculi nouitate stupefactus. beatum dixit sc̃oꝵ chorũ:
Orauitq ut sibi rei presentis agnitio panderetur: Et statĩ
uox ad eum facta ÷ inquiens: Istam esse ãmon monachi
animã qui nitriȩ morabatur: Erat autẽ ammon uir gran¬
deuus. qui ꝑseueranter apueritia usq ad senectutẽ in scĩ¬
tate uixerat: Itinere quoq dierũ quattuordecĩ anitria
locus. in quo sedebat antonius: diuidebatur: Uidentes
autem eum ammirantem monachi qui uenerant dep̃catist̃.
ut causam hilaritatis ediceret: Quib ait. modo ammon
quieuisse: Quem propter frequentem eius ad antonium
commeatum. & propter celeritatẽ indultorũ ei adño signo¬
rum optime nouerant: De quib: hoc unum etiã dicendũ ÷:

Expanded text:
mirabile est, quod in monte remotissimo sedens, corde pervigili mirabile est, quod in monte remotissimo sedens, corde pervigili los subito tetendisset in coelum, vidit nescio quam animam, laetantibus in ejus occursum angelis, ad coelum pergere. Cujus spectaculi novitate stupefactus, beatum dixit sanctorum chorum, oravitque ut sibi rei praesentis agnitio panderetur. Et statim vox ad eum facta est, inquiens istam esse Ammonis monachi animam qui Nitriae morabatur. Erat autem Ammon vir grandaevus, qui perseveranter a pueritia usque ad senectutem in sanctitate vixerat . Itinere quoque dierum tredecim, a Nitria, locus in quo sedebat Antonius, dividebatur. Videntes autem eum monachi admirantem, qui venerant, deprecati sunt ut causam hilaritatis ediceret. Quibus ait modo Ammonem quievisse quem propter frequentem ejus ad Antonium commeatum, et propter celebritatem indultorum ei a Domino signorum optime noverant. De quibus etiam hoc unum dicendum est:
Abbreviated transcription (Latin):
eunteͥb ad antonium aqua initinere defecisset: & uno
siti mortuo alter iaceret interram mortem expectans. an¬
tonius sedens inmonte. celeriter duos monachos uocat:
qui forte ibidem sunt reperti. & festinato precepit. ut
lagenam aquȩ assumentes inuaderent iter qđ ducit ad
egyptum: Dixitq: Unus efratrib huc ad uenientib¬
modo migrauit addominum : alter sinon cucurreritis:
addetur: Hoc enim mihi nunc oranti: reuelatum est:
Sic ait. & iuxta preceptum eius monachi festinantes.
extinctum corpus inueniunt: Terraq id operientes : al¬
terum refocillatum. suo iunxerunt comitatui: Erat aut̃
spatium itineris unius diei: Fortasse aliquis hoc querat.
cur non antequam moreretur antonius dixerit: Incongruo
prorsus xp̃ianis argumento. quia not antonii sed dĩ fuit¬
inditium. qui & derecedente quam uoluit sententiã tulit.¬
& de sitiente reuelare dignatus ÷: Hoc tantum inantonio

Expanded text:
euntibus ad Antonium aqua in itinere defecisset, et uno euntibus ad Antonium aqua in itinere defecisset, et uno siti mortuo, alter jaceret in terra mortem exspectans, Antonius sedens in monte, celeriter ad se duos monachos vocavit, qui forte ibidem sunt reperti; et festinato praecepit ut lagenam aquae assumentes, invaderent iter quod ducit ad Aegyptum, dixitque: unus e fratribus huc advenientibmodo migravit ad Dominum; alter, si non succurreritis addetur; hoc enim mihi nunc oranti revelatum est. Sic ait; et juxta praeceptum ejus monachi festinantes, exstinctum corpus inveniunt, terraque id operientes, alterum refocillatum suo junxerunt comitatui. Erat autem spatium itineris unius diei. Fortasse aliquis quaerat: cur non antequam moreretur, Antonius dixerit? Incongruo prorsus Christianis argumento, quia non Antonii, sed Dei judicium fuit, qui et de recedente, quam voluit, sententiam tulit, et de sitiente revelare dignatus est. Hoc tantum in Antonio
Abbreviated transcription (Latin):
eam usq ad antonium ꝑducere. remansere parentes foris
cum filia debili. apud beatum confessorem & monachum
paphnutium. qui effossis pro xp̃o oculis sub maximiano
ꝑsecutore : tali dehonestamento corporis plurimũ glabat᷑.
Peruenerunt igitur ad antonium monachi Cũq
de morbo puellȩ referre disponerent: relationẽ eoꝵ senis
sermo preuenit. & omnẽ debilitatis & itineris usq ad scm̃
paphnutium causam quasi ipse inter fuisset exposuit:
Rogantib eum monachis. ut parentib cum filia ꝑmit¬
teretur ingressus : non concessit sed ait: Ite & inuenietis
meam humilitatem uenire. quia largitio curationũ non
qua petitis. suis precib liberata ÷: Et cum addm̃ orarẽ
ego. mihi p̾scientia sanitatis eius indulta ÷: Dixit. & ũba
eius puelle incolumitas consecuta ÷: Nam exeuntes foras
adbeatum paphnutium. & filiam sospitẽ. & parentes le¬
tos reppererunt:¬

Expanded text:
eam usque ad Antonium perducere, remansere parentes ejus foris eam usque ad Antonium perducere, remansere parentes ejus foris cum filia debili apud beatum confessorem et monachum Paphnutium, qui effossis pro Christo oculis sub Maximiano persecutore, tali dehonestamento corporis plurimum gloriabatur. Pervenerunt igitur ad Antonium monachi. Cumque de morbo puellae referre 51 disponerent, relationem eorum senis sermo praevenit; et omnem debilitatis et itineris usque ad sanctum Paphnutium causam, quasi ipse interfuisset, exposuit. Rogantibus autem eum monachis, ut parentibus cum filia permitteretur ingressus, non concessit, sed ait: Ite, et invenietis meam humilitatem venire, quia largitio curationum non qua petitis, suis precibus liberata est; et cum ad Dominum orarem ego, mihi praescientia sanitatis ejus indulta est. Dixit, et verba ejus puellae incolumitas secuta est. Nam exeuntes foras ad beatum Paphnutium, et filiam sospitem, et parentes laetos repererunt