comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
damnat in cognitos : Damnat totũ mundũ
perut totꝰmundus Nullus est xp̃ianꝰ
a fricaͦ remansit: Bene iudicasti: de quo
tribiali dicis tusententiã in orbẽ t̃rarũ
in quo foro antete mundus stetit : No lom
credat᷑ ⁊ sed nec tibi . xp̃o credatur : Spiri¬
tuidi ꝑprophetas credat̃ : Legi morsi credĩ
Quid dixit moy ses de his futuris cẽporib ad abra¬
ham dictũ ÷ in semine tuo benedicent᷑ om̃s gen¬
tes : Andubitas qͥd sit sem̃ abra hȩ : puto qr
cũ apłs dixerit non dubitabis: Aut si & de
apło dubitabis quare pax: pax & non .ẽ pax:
Quid dicit apłs: abra hȩ dictȩ sunt ꝓmissio¬
nes : & semini eiꝰ. Nondicit & seminib tan¬
quã inmultis : sed tanquã in uno. & semini
tuo qui est xp̃o: Ecce ante milia annorũ
dictum ẽ abrahȩ: in seminituo benedicent᷑
om̃sgentes : Qđ ante milia annorũ dictũ. ẽ.
& abuno creditũ . ẽ. modo ĩã uidemꝰ impletũ.

Expanded text:
Damnat incognitos, damnat totum mundum: Damnat incognitos, damnat totum mundum: Periit totus mundus, nullus est Christianus, Africa remansit. Bene judicasti. De quo tribunali dicis tu sententiam in orbem terrarum? in quo foro ante te mundus stetit? Nolo mihi credatur, sed nec tibi: Christo credatur, Spiritui Dei per Prophetas credatur, Legi Moysi credatur. Quid dixit Moyses de futuris his temporibus? Ad Abaraham dictum est: «In semine tuo benedicentur omnes gentes» . An dubitas quid sit semen Abrahae? Puto quia cum Apostolus dixerit, non dubitabis: aut si et de Apostolo dubitabis, quare, Pax, pax; et non est pax ? Quid dicit Apostolus? «Abrahae dictae sunt promissiones, et semini ejus. Non dicit, Et seminibus, tanquam in multis; snnorum dictum est Abrahae, «In semine tuo benedicentur omnes gentes:» quod ante millia annorum dictum est, et ab uno creditum, modo jam videmus impletum.
Abbreviated transcription (Latin):
portȩ & infirmant᷑ uectes : hanc quã no¬
minatã ficamatis & diligitis : Ipsamfecta¬
mini. ipsa desiderate. ipsã in domo. ipsã
in negotio ipsã inuxore ipsa infiliis.
ipsa inseruis. ipsa in amicis. ipsa in inimicis
diligite : Ipsa ẽ pax : quã non habent
heretici : Quid agit pax in huiꝰ adhuc regi¬
onis incertis. in ista peregrinationis nr̃ȩ
mortalitate : Cũ adhucnemo ẽ. alteri
conspicuus. nemouidetcor alterius: qͥdaga
paxede incertis non iudicat : in cognita
ñ confirmat: ꝓcliuior .ẽ. ad bene creden¬
dũ de homine : quãmale suspicandum:
Nonse multũ dolet errare : cũ bene credit
etiã demalo: Perniciose autẽ cũmale sensit
forte debono nescio qualis sit̃: Quid ꝑdo
si credo qr bonꝰ ẽx sed incertũ ẽ : Licet
ut caueas neforte uerũ sit : non tam̃ damnes
tanquã uerũ sit : hoc paxiubet: quȩ re
pacẽ dit : & sequere eã : heresis qͥd monet:

Expanded text:
portae, et firmantur vectes. Hanc quam noportae, et firmantur vectes. Hanc quam nominatam sic amatis et diligitis, ipsam sectamini, ipsam desiderate; ipsam in domo, ipsam in negotio, ipsam in uxoribus, ipsam in filiis, ipsam in servis, ipsam in amicis, ipsam in inimicis diligite. 16. Ipsa est pax quam non habent haeretici. Quid agit pax in hujus adhuc regionis incertis, in ista peregrinatione mortalitatis nostrae; cum adhuc nemo est alteri conspicuus, nemo videt cor alterius? quid agit pax? De incertis non judicat, incognita non confirmat; proclivior est ad bene credendum de homine, quam ad male suspicandum. Non se multum dolet errare, cum bene credit etiam de malo; perniciose autem, cum male sentit forte de bono. Nescio qualis sit: quid perdo, si credo quia bonus est? Si incertum est, licet ut caveas, ne forte verum sit; non tamen damnes, tanquam verum sit. Hoc pax jubet. «Quaere pacem,» ait, «et sequere eam» . Haeresis quod monet?
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃mqͥdatꝰ ẽ nobis: Ergo colligat qͦs partu¬
riuit & peperit : Modo iã intus filu sunt:
securi sunt : uolarunt denido timoris ũolar̃
incȩlestia: uolarunt in ȩterna : Iã nihil me¬
Quomͥuos delectauit nihil dixerã: nihil
ex posuerã uersum Pronuntiaui: & ex¬
clamastis: Quid de uobis clamauit dileo¬
tio pacis: qͥdostendit oculis urĩs
Vnde clamastis sinon amatis : unde ama
cula : quȩ ex hibet ds̃ rerũ in uisibiliũ:
Quanta pulchritudine intellectꝰ pacis
corda urã ꝑcussit : qͥdiam ego loquar
depace aut delaude pacis: p̃uenit enim
om̃ia uerbamea uester affectꝰ : Non im¬
plebo non possũ infirmꝰ sũ : differamꝰ om̃s
laudespacis : ad illã patriã pacis. Ibi eam
plenius laudabimꝰ: ubi eã plenius habebi¬
mꝰ in coatã in nobissi sic amamꝰ ꝑ fectã
qͦmͦ laudabimꝰ : Ecce hocdico filu dilections
pacis ẽ  Qom̃s qͥ habent pacẽ benedicun¬
tur inea. & ipsi intrant cũclaudentur

Expanded text:
datus est nobis . Ergo colligat quos parturivit et peperit. Modo jam intus filii sunt, securi sunt: volarunt de nido timoris, volarunt in coelestia, volarunt in aeterna; jam nihil meQuomodo vos delectavit? Nihil dixeram, nihil exposueram; versum pronuntiavi, et exclamastis. Quid de vobis clamavit? Dilectio pacis. Quid ostendi oculis vestris? Unde clamatis, si non amatis? unde amaticula quae exhibet Deus rerum invisibilium. Quanta pulchritudine intellectus pacis corda vestra percussit? Quid jam ego loquar de pace, aut de laude pacis? Praevenit omnia verba mea vester affectus: non impleo; non possum, infirmus sum. Differamus omnes laudes pacis ad illam patriam pacis. Ibi eam plenius laudabimus, ubi eam plenius habebimus. Inchoatam in nobis si sic amamus, perfectam quomodo laudabimus? Ecce hoc dico, o filii dilecti, o  et omnes qui amant pacem, benedicuntur in ea, et ipsi intrant cum clauduntur
Abbreviated transcription (Latin):
qͥresurrex̃ amortius : sequat᷑ Dicat :
neqͥsie auocet am̃brissponsȩtuȩ & non
sis mihi caput : Sie go inm̃bris eiꝰ ñ fuero:
eiꝰ ñ dubito: Audi & deeccła Seqͥt᷑ & dicit:
p̃dicari in nomine eiꝰ pęnitentiã & remis¬
sionẽ peccatorũ : Nihil uerius : p̃dicari
innomine eiꝰ penitentiã & remissionẽ
peccatorũ: sed hoc ubi : alii enĩ dicunt
eccehic: alii eccelic: & qͥd ipse: nolite
credere Exurgent pseudo x p̃i. & pseudo¬

Expanded text:
qui resurrexit a mortuis. Sequatur, et dicat. qui resurrexit a mortuis. Sequatur, et dicat. ne quis me avocet a membris sponsae tuae, et non sis mihi caput, si ego in membris ejus non fuero; dejus non dubito. Audi et de Ecclesia. Sequitur et dicit: «Praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum.» Nihil verius, «praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum.» Sed hoc ubi? Alii enim dicunt, «Ecce hic;» alii, «Ecce illic.» Et quid ipse? «Nolite credere: exsurgent pseudochristi et pseudo
Abbreviated transcription (Latin):
surrecturũ : Descriptꝰ ẽ nobissponsus :
non erremꝰ. Sed nescio qͥ existunt :¬
& quia ñ erranꝰ insponso. & ipsiuident᷑
eaquȩ & nos credere desponso : ut am̃bris
sponsi nosauocent. dicunt nobis: Ipse . ẽ.
quidem sponsus quẽ creditis. quem
& nos credimꝰ: sed sponsa non est ipsa
ȩccła quã tenetis: & quȩ illa ẽ. p̃ars
donati: & hoc ẽ qđ tudicis: hoctudicis
in semine tuo benedicent᷑ om̃s gentes
Tudicis an sp̃s dĩ ꝑprophetas: ec ce¬
Cõmemorabuntur & conuertent᷑ ad dnm
uniuersi fines terrȩ : Ecce iã teneo testimo¬
niũ legis. & testimoniũ ꝓphetarũ: Au¬
diamꝰ & eũ qͥsurrex̃ amortuis: ostendit
sesponsũ : tenemꝰ eũ : Confirmauit demons¬
trando: ex hibendo testimonia: Hoc enĩ
moyses. hoc ꝓphetȩ . qi oportebat xp̃m
pati. & resurgere tertiadie : Iamergo
qr tenemꝰ ambo sponsũ exipsis uerbis
& puto qr iã incipis mecũ credere. & his
uerbis moysi & ꝓpħ&is. credamꝰ & ei

Expanded text:
onsus, ut non erremus. Sed nescio qui existunt, et quia non erramus in sponso, et ipsi videntur ea quae et nos credere de sponso, ut a membris sponsi nos avocent, dicunt nobis: Ipse est quidem sponsus quem creditis, quem et nos credimus: sed sponsa non est ipsa Ecclesia quam tenetis. Et quae illa est? Pars Donati. Et hoc est quod tu dicis: hoc tu dicis, «In semine tuo benedicentur omnes gentes.» Tu dicis, an Spiritus Dei per Prophetas? «Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae.» Ecce jam teneo testimonium Legis et testimonium Prophetarum; audiamus et eum qui surrexit a mortuis. Ostendit se sponsum, tenemus eum. Confirmavit demonstrando, exhibendo testimonia. Hoc enim Moyses, hoc Prophetae, «quia oportebat pati Christum, et resurgere tertia die.» Jam ergo quia tenemus ambo sponsum ex ipsis verbis, et puto quia jam incipis mecum credere et his verbis Moysi, et Prophetis; credamus et ei
Abbreviated transcription (Latin):
Nondico ubidatur annondatur : sinondatur
qͥd ẽ qđ agitis loquendo baptitando. bene¬
dicendo: qͥd ẽ. qđ agitis: in aniacelebratis:
Ergodatur . Sidatur : quare linguis om̃ium
non loquunt᷑ qͥb: dat̃ : nũ qͥd defecit donũ dĩ ÷
autminor ẽ. fructꝰ : creuer̃ ⁊ixania : sed
& triticũ si nite utraq: crescere : usq: ad
messem: Nondixit crescat tiZama: de¬
crescat frum̃tũ : Utrũq: creuit : Quare
Immo uero apparet in linguis om̃ib : lunc
enĩ nondũ erat eccła ꝑ orbẽ terrarum
diffusa : ut m̃bra xp̃i in om̃ib gentib lo¬
querent᷑ : Tunc implebatur in uno: qđ pre¬
nuntiabat᷑ in om̃ib : lam totũ corpꝰx p̃i
loqͥt᷑ om̃iũ linguis : & qͥb: nondũ loqͥtur
loquitͣ Crescet enĩ eccła. donec occupet
om̃s linguas. Qđ uos de seruistis : qͦusq
creuit: tenete nobiscũ qͦusq accessit :
ut nobiscũ ꝑueniatis. adea qu&̧ nondũ
accessit : Loquor omiũ linguis: audeo tibi

Expanded text:
Non dico, Ubi? Datur, an non datur? Si non datur; Non dico, Ubi? Datur, an non datur? Si non datur; quid est quod agitis, loquendo, baptizando, benedicendo? Quid est quod agitis? Inania celebratis. Ergo datur. Si datur; quare linguis omnium non loquuntur quibus datur? Numquid defecit donum Dei, aut minor est fructus? Creverunt zizania, sed et triticum: «Sinite utraque crescere usque ad messem» . Non dixit, Crescant zizania, decrescat frumentum; utrumque crevit. Quare s omnibus? Imo vero apparet in linguis omnibus: tunc enim nondum erat Ecclesia per terrarum orbem diffusa, ut membra Christi in omnibus gentibus loquerentur. Tunc implebatur in uno, quod praenuntiabatur in omnibus. Jam totum corpus Christi loquitur omnium linguis: et quibus nondum loquitur, loquetur. Crescet enim Ecclesia, donec occupet omnes linguas. Quod vos deseruistis, quousque crevit! Tenete nobiscum quousque accessit, ut nobiscum perveniatis ad quae nondum accessit. Loquor omnium linguis, audeo tibi
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexit: bene. ql cicatrices ostendit:
Quia ut crucifixus ẽ. ut sepultꝰ ita redditꝰ.
ita demonstratꝰ. Optime credis: Aud ullũ
loquentẽ in quẽ credis Predicabit᷑ in nomino
eiꝰ penitentia & remissio peccatorũ. Vbi ꝑ
latas terras: siuellem illud ego dicere iam
luctans aduersus hereticos iãpugnans.
iã habenscũ illis conflictũ tantȩ quȩstionis
Non illud dicerẽ sicc̃tra p̃sentes hereti¬
cos qͦmͦ illud dix̃ ille contra futuros:
qͥd ins amplius : remissio peccatorũ. in xp̃
nomine p̃dicat᷑: ubi : ꝑ om̃sgentes : Vnde
incipiens : abierłm: Cõmunica huic ecđȩ
cȩlesti: Ab hac eni incipit : adillã terminat:
Inilla tota eccła erit : abista exordium fide
ibierant congregati discipłi cũ ueniret
lingins : ec ceibi om̃s linguȩ sonuer : Iuare
sp̃ssc̃ĩ : ut linguis om̃iũ loquerentur: modo
qd dicturus es heretice : qr nondatur sp̃s sc̃s:

Expanded text:
resurrexit? Bene, quia cicatrices ostendit; resurrexit? Bene, quia cicatrices ostendit; quia ut crucifixus est, ut sepultus, ita redditus, ita demonstratus: optime credis; audi illum loquentem in quem credis. «Praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum.» Ubi? Per latas terras. Si vellem illud ego dicere, jam luctans adversus haereticos, jam pugnans, jam habens cum illis conflictum tantae quaestionis; non illud dicerem sic contra praesentes haereticos, quomodo illud dixit ille contra futuros. Quid vis amplius? Remissio peccatorum in Christi nomine praedicatur. Ubi? «Per omnes gentes.» Unde? Incipiens «ab Jerusalem.» Communica huic Ecclesiae. coelesti. Ab hac enim incipit, ad illam terminat. In illa tota Ecclesia erit, ab ista exordium fideientior, quomodo ibi erant congregati discipuli, cum veniret s? Ecce ibi omnes linguae sonuerunt. Quare  Spiritus sancti, ut linguis omnium loquerentur. Modo quid dicturus es, haeretice? quia non datur Spiritus sanctus?
Abbreviated transcription (Latin):
usq: in consummationẽ scłi : sed ait dñs:
nolite credere . Quidicit eccehic. & ecceillic:
partes ostendit : ego totũ emi: dicat mͥ
hoc euangłm : Dic hoc ipseexeuangłio
qͥ iã resurrexisti amortius ut credantt᷑.
qͥ credunt morsi & ꝓpħ& is. Dic mihi hoctu
audi: Oporte bat xp̃mpati. & resurgere
tertiadie. & p̃dicari in nomine eiꝰ. pęni¬
tentiã & remissionẽ peccatorũ ꝑõms
gentes: incipientib abiherłm: Quid ẽ.
heretice : certe cũ recitarẽ moysen.
cũ recitarẽ ꝓphetas: distulisti adeũ qͥresur¬
recturus erat amortuis : Ecceresurrex̃ :
eccedixit : iã nullã habet dubitationem
dubitationẽ corpꝰxp̃i. demonstratũ oculis
contrectatũ manib: discipłorũ : ecceqͥre¬
surrexit amortuis : utrũq ostendit : Ostenot
caput: ostendit m̃ bra : ostendit sponsum.
ostendit sponsam: aut utrũq mecũ crede:
aut illuđ indãpnationẽ tua credis: Quid
enĩ eꝵre surrexit a mortuis. q in eo corpore

Expanded text:
sque ad consummationem saeculi» . Sed ait Dominus: «Nolite credere:» qui dicit, «Ecce hic, et ecce illic,» partes ostendit; ego totum emi. Dicat mihi hoc Evangelium: dic hoc ipse ex Evangelio, quia jam resurrexisti a mortuis, ut credant tibi qui credunt Moysi et Prophetis; dic mihi hoc tu. Audio: «Oportebat Christum pati et resurgere tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissiongentes, incipientibus ab Jerusalem» . Quid est, haeretice? Certe cum recitarem Moysen, cum recitarem Prophetas, distulisti ad eum qui resurrecturus erat a mortuis: ecce resurrexit, ecce dixit; tam nullam habet dubitationemdubitationem corpus Christi, demonstratum oculis, contrectatum manibus discipulorum. Ecce qui resurrexit a mortuis utrumque ostendit: ostendit caput, ostendit membra; ostendit sponsum, ostendit sponsam. Aut utrumque mecum crede, aut illud in damnationem tuam credis. Quid enim quia resurrexit a mortuis, quia in eodem corpore
Abbreviated transcription (Latin):
& enĩ ille qͥtunc saciabit adipefrum̃ti
qͥd facit in ista peregrinatione : hoc
qđ seqt᷑: Q uiemitat uerbũ suum
terre : Ecce in terra laboramꝰ fessi
languidi pigri frigidi: Iuando leua¬
remur ad ipe frum̃ti saciante : nisi
mitteret uerbum suũ terrȩ : quagra¬
uabam̃ terra qr impedĩam̃ redicu
Misit uerbũ suũ non deseruit : etiam

Expanded text:
iabit adipe frumenti, quid facit in ista peregrinatione? Hoc quod sequitur: «Qui emittit verbum suum terrae.» Ecce in terra laboramus fessi, languidi, pigri, frigidi: quando levaremur ad adipem frumenti et satietatem, nisi mitteret verbum suum terrae, qua gravabamur; terrae, qua impediebamur a reditu? Misit verbum suum, non deseruit eti
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ eiergo nondaret᷑ : diã abra hã : Pater
abraham mitte latarũ: habeo ibi qͥnq frs
annuntiet eis quȩ hic patior: neet ipsiue¬
nient in hunc locũ torm̃torũ: & qd illi
& ille : Nonpater abraham: sed si qͥs amor¬
tins resurrexerit. illi credent: & abrahã:
Simoysen in qͥt & ꝓphetas ñ audiunt: nec
siqͥs amortuis resurrexerit credent:
Deqͥb dix̃ habent ibi morsen & ꝓphetas:
dehis utiq qͥadhuc uiuebant: qͥb ad huc
tẽpus correctionis largũ erat : qͥnondũ
uenerant in loca illa torm̃torũ : habent
ibi in qͥt qͦsaudiant moysen & ꝓphetas
non credent his: sed siqͥs amortuis resur¬
rexerit credent: Simoysen & ꝓphetas
ñ audiunt : nec si qͥs amortuis resurrexerit
credent: Sententia abra hȩ est. Abrahȩ
sententia ubi &unde : de qͦdam exclso
loco & plenoqͥetis & felicitatis quẽ uidit
ille qͥcruciabat᷑ inflãma. leuatis oculis
suis. quando in eiꝰ gremio id. ẽ in eiꝰ secreto

Expanded text:
cum ergo ei non daretur, dixit ad Abraham: «Pater Abraham, mitte Lazarum. Habeo ibi quinque fratres; annuntiet eis quae hic patior, ne et ipsi veniant in locum hunc tormentorum.» Et quid illi phetas.» Et ille: «Non, pater Abraham; sed si quis ex mortuis resurrexerit, credent.» Et Abraham: «Si Moysen,» inquit, «et Prophetas non audiunt, nec si quis a mortuis resurrexerit, credent» . De quibus dixit, «Habent ibi Moysen et Prophetas?» De his utique qui adhuc vivebant, quibus adhuc tempus correctionis largum erat, qui nondum venerant in loca illa tormentorum. «Habent ibi,» inquit, «quos audiant, Moysen et Prophetas.» Non credunt his, «sed si quis a mortuis resurrexerit, credent. Si Moysen et Prophetas non audiunt, nec si quis a mortuis resurrexerit, credent.» Sententia Abrahae est. Abrahae sententia ubi, et unde? De quodam excelso loco, et pleno quietis et felicitatis, qille, qui cruciabatur in flamma, levatis oculis suis; quando in ejus gremio, id est in ejus secreto,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uoluit᷑ : qr habitatorib: ñ labit᷑: hanc
cũ uiderent illã in sp̃u ꝓphetȩ uidebant
illã : dicebant deista: Sed hȩc dicebant
motiones scđm actꝰ hominũ : signaerant
& p̃nunciationes futurorũ : Audiamꝰ¬

Expanded text:
volvitur, quia habitator ibi non labitur. Hanc cum viderent in spiritu Prophetae; videbant illam, dicebant de ista. Sed haec dicebant motiones, secundum actus hominum, signa erant et praenuntiationes futurorum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c erat : Sed qui se reddidit: & spem
reduxit: postea ergo dixit: Post ea quã
eũ illi infractione panis cognouer̃ : & obtu¬
lit se aluis discipłis suis: cũ putarent spm̃. eẽ :
palpate in qͥt & uidete qr sp̃s carnẽ & ossa
non habet. sicut me uidetis habentem:
& cũ adhuc p̃gaudio trepidarent habetis
hic ait qđ manducet᷑ : accepit. benedixit.
manducauit : dedit eis : Exp̃ssa .ẽ. ueritas
corporis: ablata . ẽ. om̃is suspicio falsitatis:
quid deinde : Nonsciebatis inqͥt qr opor¬
tebat impleri omĩa quȩ scriptas in lege
moysi & ꝓpħ& is. & psalmis. deme : & quia¬

Expanded text:
 erat: sed qui se reddidit, et spem reduxit. Postea ergo dixit, posteaquam eum illi in panis fractione cognoverunt, et obtulit se aliis discipulis suis, cum putarent spiritum esse, «Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere. Et cum adhuc prae gaudio trepidarent: Habetis hic, ait, quod manducetur?» Accepit, benedixit, manducavit, et dedit eis. Expressa est veritas corporis, ablata est omnis suspicio falsitatis. Quid deinde? «Non sciebatis quia oportebat impleri omnia quae scripta sunt in Lege Moysi et Prophetis et Psalmis de me?»
Abbreviated transcription (Latin):
enĩdicit᷑. non inuidentib: Ite emite uobis
Petieran enĩstultȩ asapientib: : & dixerd
eis: Date nobis oleũ : qr faces nr̃ȩ ex tingunt᷑
quidillȩ sapientes : Ne forte non sufficiat
nere erat : Quid uobis modo ꝓsunt.
aqͥb: emere soletis adulationẽ : & cũ eud̃
Cũ eunt corde. cũ talia cogitant. cũ fe
abilla intentione alienant. & retro
p̃terita sua recordant᷑ : eunt quasi aduen¬
dentẽs & non inueniunt : Tunc fauentes
ñ inuener̃ : tunc laudantes a qͥb solebant
laudari. & quasi excitari ad bona oꝑa.
ñ robore bonȩ conscientiȩ: sed incitam̃to
linguȩ alienȩ : & illud qđ dictũ . ẽ. neforte
ñ sufficiat nobis : magna consideratione
humilitatis dictũ. ẽ: oleũ enĩ qđ gestamꝰ
in conscientia iudiciũ ẽ. nr̃m de nobis

Expanded text:
enim dicitur, non ab invidentibus: «Ite, emite vobis.» enim dicitur, non ab invidentibus: «Ite, emite vobis.» Potierant enim stultae a sapientibus, et dixerant eis: «Date nobis oleum, quia faces nostrae exstinguuntur.» Quid illae sapientes? «Ne forte non sufficiat nere erat, Quid vobis modo prosunt a quibus emere soletis adulationem? «Et cum eunt,» Cum eunt corde, cum talia cogitant, dum se ab illa intentione alienant, et retro praeterita sua recordantur, eunt quasi ad vendentes: et non inveniunt tunc faventes, non inveniunt tunc laudantes, a quibus solebant laudari, et quasi excitari ad bona opera, non robore bonae conscientiae, sed incitamento linguae atienae. 12. Et illud quod dictum est, «Ne forte non sufficiat nobis,» magna consideratione humilitatis dictum est. Oleum enim quod gestamus in conscientia, judicium est nostrum de n
Abbreviated transcription (Latin):
secũ. Oleũ autẽ. est ipsa gloriatio:
ꝓpt̃ nitorẽ & splendorẽ: Sed qͥd dicit
apłs : Vide uirgines sapientes: portan¬
nes sapientes Stultȩ autẽ accendunt
qͥd em lanpades: uident᷑ quidem lucero
oꝑaea earũ Sed deficiunt & extin¬
guntur : qr nondeoleo interiore
pascuntur : &dormiunt om̃s tardante
sponso: Quia ex utroq genere hominũ
obdormiscunt in morte. & de illis fatuis
& de his sapientib tardante aduentud ñi
ituri in mortẽ istã tẽporalem & uisibilẽ :
quã om̃iloco scripture ponere notũ ẽ¬
om̃ib: xp̃ĩanis. cũ diceret ȩgrotantib:
apłs: propterea in qͥt in uobis multi in fir¬
mi. & egri & dormiunt sufficienter :
Dormiunt inqͥt moriunt᷑ : Sed ecce uen¬
turus ẽ. sponsus & om̃s surgent : sed non
om̃s intrabunt. Deficiente oꝑ astultarũ
uirginũ ñ habentiũ oleũ conscientiȩ.
non inuenient aqͥbus emant : qđ illis sole¬
bant uendere adulatores: ab in ridentib

Expanded text:
secum. Oleum autem est ipsa gloriatio, secum. Oleum autem est ipsa gloriatio, propter nitorem et splendorem. Sed quid dicit Apostolus? Vide virgines sapientes portannes sapientes. Stultae autem accendunt quidem lampades; videntur quidem lucere opera earum: sed deficient, et exstinguentur; quia non de oleo interiore pascuntur. Et dormiunt omnes tardante sponso: quia ex utroque genere hominum obdormiscunt in mortem; et de illis fatuis, et de his sapientibus, tardante adventu Domini, itur in mortem istam corporalem et visibilem, quam somni loco Scripturas ponere notum es. Cum diceret de aegrotantibus Apostolus, «Propterea in vobis,» inquit, «multi infirmi et aegri, et dormiunt sufficienter» : Dormiunt, inquit, moriuntur. Sed ecce venturus est sponsus, et omnes surgent, sed non omnes intrabunt. Deficient opera stultarum virginum, non habentium oleum conscientiae; non invenient a quibus emant quod illis solebant vendere adulatores. Ab irridentibus
Abbreviated transcription (Latin):
liceat & nonliceat: plenisunt libri scrip¬
turarũ : Ergo opus. ẽ. ut sis in illis qͥnq
uirgimb: nͣ timebis qđ dictũ ẽ. nemo intret
Dicitur enĩ hoc: & fiet hoc : sedcũ intraueris.
nemo contrate claudet : Sed te ingresso
clauduntur portȩ iherłm. & firmabunt᷑
uectes portarũ eiꝰ. Nã situ. eẽ uolueris
aut non uirgo corde. aut & si uirgo inter
fatuas uirgines: foris remanebis & frustra
pulsabis quȩ sunt fatuȩ uirgines : & ipsȩ
quinq: s̃ : Quȩ nisi animȩ quȩ habent
istã continentiã carnis. ut uitent cor¬
ruptelas ab om̃ib sensib: uenientes :
qͦssensus : iam enumeraui : Vitant ueluti
corruptiones uenientes undiq: & non
in conscientia gerunt bonũ suũ corã ocu¬
lisdĩ : sed placere in de uolunt hominib:
& iudiciũ sequunt᷑ alienũ : fauores uulgi
aucupantur : ũi les sibi sunt. cũ spectatõ¬
rib eẽ. carere nolunt : non eis sufficit
conscientia : merito ñ portant oleum

Expanded text:
liceat et non liceat, pleni sunt libri Scripliceat et non liceat, pleni sunt libri Scripturarum. Ergo opus est ut sis in illis quinque virginibus. Non timebis quod dictum est, Nemo intret. Dicitur enim hoc, et fiet hoc; sed cum intraveris: nemo contra te claudet; sed te ingresso, claudentur portae Jerusalem, et firmabuntur vectes portarum ejus. Nam tu si esse volueris aut non virgo corde, aut, etsi virgo, inter fatuas virgines; foris remanebis, et frustra pulsabis. 11. Quae sunt fatuae virgines? Et ipsae quinque sunt: quae, nisi animae quae habent istam continentiam carnis, ut vitent corruptelas ab omnibus sensibus venientes, quos sensus jam enumeravi? Vitant veluti corruptiones venientes undique, et non in conscientia gerunt bonum suum coram oculis Dei: sed placere inde volunt hominibus, et judicium sequuntur alienum. Favores vulgi aucupantur; viles sibi sunt, cum spectatoribus esse charae volunt; non eis sufficit conscientia. Merito non portant oleum
Abbreviated transcription (Latin):
Virgines enĩ illȩ : animas significant:
Non enĩ uere qͥnq erant: sed inqͥnq
illis milia sunt : Numero illo qͥnario
milia intelligunt᷑. Non feminarũ tantũ.
sed & uirorũ  uterq sexus dicitur
femina : quia & eccłȩ & uterq sexus
hoc .ẽ ecda dicit᷑ uirgo: Desponsauiuos
un iuiro uirginẽ castã ex hibere xpõ:
Paucorũ .ẽ. uirginitas in carne : om̃ium
debet eẽ incorde : irginitas. Carnis corpꝰ
in tactũ : uirginitas cordis: fides incor¬
rupta: Ergo dr̃ uirgo tota eccła: & mas¬
ras in regnõ dĩ significant: Nonsine
sensus notissimi om̃ib : Perqͥnq enĩ
ianuas : intrataliqͥd ꝑ corpꝰ ad animũ:
Aut ꝑoculo s intrat qđ concupiscasmale:
aut ꝑaures. aut ꝑ ol factũ. aut ꝑgustum :
aut ꝑ contactũ. Perhas qͥnq: ianuas qͥs qͥs
non amiserit corruptionẽ inter qͥnq uir¬
gines conputat᷑. Ammittunt᷑ autẽ cor¬
ruptiones : ꝑ inlicita desideria : Quid autẽ

Expanded text:
10. Virgines enim illae animas significant. 10. Virgines enim illae animas significant. Non enim vere quinque erant, sed in quinque illis millia sunt. In numero illo quinario millia intelliguntur, non feminarum tantum, sed et virorum: quia uterque sexus dicitur femina, quia Ecclesia; et uterque sexus, hoc est Ecclesia, dicitur virgo. «Desponsavi vos uni viro, virginem castam exhibere Christo» Paucorum est virginitas in carne, omnium debet esse in corde. Virginitas carnis, corpus intactum; virginitas cordis, fides incorrupta. Ergo dicitur virgo tota Ecclesia, et masras in regnum Dei significant; non sinesensus notissimi omnibus. Per quinque enim januas intrat aliquid per corpus ad animam: aut per oculos intrat quod concupiscas male, aut per aures, aut per olfactum, aut per gustum, aut per contactum. Per has quinque januas quisquis non admiserit corruptionem, inter quinque virgines computatur. Admittuntur autem corruptiones per illicita desideria. Quid autem
Abbreviated transcription (Latin):
iherłm dnm: lauda dm̃ tuũ sion & quasi
diceret : unde secura laudabo: Qm̃ confir¬
mauit in qͥt uectes portarũ tuarũ: Ad ten¬
dite fr̃smei: Confirmauit in qͥt uectes
portarũ tuarũ. Vectiũ confirmatio: non ẽ
portarũ aꝑtarũ. sed clausarũ Vnde ple¬
riq: codices habent : confirmauit seras
portarũ tuarũ . Ad tendat caritas ur̃a : con¬
multi & si nolumꝰ exeunt : deo crebrescut̃¬
scandala : & qm̃ abundauit in iqͥtas ait
ueritas. refrigescit caritas multorũ :
ꝓpter intrantes qͦs diudicare ñ possumꝰ:
& exeuntes qͦstenere ñ possumꝰ Quare
Tunc ergo  qͥd. nisi ut nontimeas tale
lauda dm̃tuũ sion : qm̃ confirmauit uectes
portarũ tuarũ: Confirmauit. non dum¬
dixit apposuit: tantũ confirmauit
uectes portarũ tuarũ Nemo exeat.
nemo intret: Nemo ex eat: gaudeamꝰ:
Nemo intret cimeamꝰ : Nec hoctimeas:
cũ intraueris : dilt tantũ moda. Esto innu¬
mero uirginũ : quȩ portarunt oleum secũ:

Expanded text:
inum; lauda Deum tuum, Sion.» Et quasi diceret, Unde secura laudabo? «Quoniam confirmavit,» inquit, «vectes portarum tuarum.» Attendite, fratres mei. «Confirmavit,» inquit, «vectes portarum tuarum.» Vectium confirmatio non est portarum apertarum, sed clausarum: unde plerique codices habent, «Confirmavit seras portarum tuarum.» Attendat Charitas vestra. Conmulti, etsi nolumus, exeunt; ideo crebrescuscandala: «Et quoniam abundavit iniquitas,» ait Veritas, «refrigescit charitas multorum» : propter intrantes, quos dijudicare non possumus; et exeuntes, quos tenere non possumus. Quare Tunc ergo quid, nisi ut non timeas tale lauda Deum tuum, Sion; quoniam confirmavit vectes portarum tuarum. Confirmavit.» Non dixit, Apposuit, tantum: «Confirmavit» «vectes portarum tuarum.» Nemo exeat, nemo intret. Nemo exeat, gaudemus: Nemo intret, timemus. Nec hoc timeas; cum intraveris, dicetur; tantummodo esto in numero virginum quae portarunt oleum secum.
Abbreviated transcription (Latin):
GAUNIT CARITAS UEA : De ESAL¬
mo quẽ modo cantauimꝰ. in ho¬
diernũ diem nos distulisse sermonẽ:
Ipseenĩ erat. & die dominico lectꝰ. ẽ.: &
tractandus ipse susceptꝰ : Sed quia euan¬

Expanded text:
nit Charitas vestra de psalmo quem modo cantavimus, in hodiernum diem nos distulisse sermonem. Ipse enim erat, et die dominico lectus est, et tractandus ipse susceptus. Sed quia evan
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis laudes tunc. cũ uidebimꝰ & amabimꝰ
& laudabimꝰ uoce ꝓphetica ex ortandȩ & ex¬
citandȩ sunt : Sed ꝓpterea modo dicunt
hocꝓ p̃hete. ut putent quantũ possunt in hac
carne constituti futura gaudia electorũ ⁊¬
& ructantes in aures nr̃a s. excitent amorẽ
illius ciuitatis: fer ueamꝰ desiderio : ñsimꝰ¬

Expanded text:
civitatis laudes, tunc cum videbimus et amabimus civitatis laudes, tunc cum videbimus et amabimus et laudabimus, voce prophetica exhortandae et excitandae sunt: sed propterea modo dicunt hoc Prophetae, ut potent, quantum possunt in hac carne constituti, futura gaudia beatorum, et eructantes in aures nostras, excitent amorem illius civitatis. Ferveamus desiderio, non sim
Abbreviated transcription (Latin):
uisio pacis : Syon. dicta ẽ speculatio : Videte
sialud sonant ista nomina. nisi spectacula 
neputent gentes se habere spectacula.
& nos non habere: aliquando dimisso thea¬
tro. aut amphiteatro. Cũ cȩperit ex illa
cauea euomi turba ꝑditorum: aliquando
tenentes in animo fantasias suauitatissuȩ.
& memoriã suã pascentes rebus non solũ
inutilib sed & ꝑniciosis. gaudente sineis
tanquã indulcib: sed pestiferis. Vident
plerũq ut fit transire seruos dĩ: cognoscunt
ipsõ habitu uel uestis. uel capitis. uel forte
notas habent & dicunt apud semet ipsos
illud putant: bene nobis uolunt : Sed qui
diligit inqͥtatẽ: odit animã suã: Siodit
animã suã : qͦ mͦ amabit animã meã : tam̃ ipsa
puersa & in ania & uana beniuolentiae
Sibeni uolentia dicenda.ẽ: dolent nos ꝑdere
qđ amant: Oremꝰ: neꝑdant qđ amamꝰ. Vi¬
dete iherłm. qualem ex hortet᷑ ad laudẽ :¬
uł potius p̃sentia laudaturã : None nũillius

Expanded text:
est Visio pacis: Sion dicta est Speculatio. Videte si aliud sonant ista nomina, nisi spectacula; ne putent gentes se habere spectacula, et nos non habere. Aliquando, dimisso theatro aut amphiteatro, cum coeperit ex illa cavea evomi turba perditorum, aliquando tenentes in animo phantasias vanitatis suae, et memoriam suam pascentes rebus non solum inutilibus, sed et perniciosis, gaudentes in eis tanquam in dulcibus, sed pestiferis; vident plerumque, ut fit, transire servos Dei, cognoscunt ipso habitu vel vestis vel capitis, vel fronte notos habent, et dicunt apud semetipsos illud putant. Bene nobis volunt: sed qui diligit iniquitatem, odit animam suam . Si odit animam suam, quomodo amabit animam meam? Tamen ipsa perversa et inani et vana benevolentia, si benevolentia dicenda est, dolent nos perdere quod amant; oremus ne perdant quod amamus. Videte qualem Jerusalem exhortetur ad laudem, vel potius praesentiat laudaturam. Non enim illius
Abbreviated transcription (Latin):
non solũ xp̃ianos. sed etiã episcopos Ex p̃¬
teritis: futura conicimꝰ : Ex his quȩ iam fac¬
ta sunt : quȩ ds̃ facturusẽ. p̃nuntiamꝰ Vigi¬
lent p̃cesurẽ non gratis gemitis fr̃s: prorsus
illi qͥ euaser̃ dep̃cantes ꝓhis qͥ periclitant᷑
qui & ipsi fuer̃ innumero periclitantium
Ex audiunt᷑: & abstra het ds a captiuitate
babilonie plebẽ suã redimet om̃ino & eru&
Perficietur numerus scorũ gestantiũ ima¬
ginẽ dĩ : Non ibier̃ quorũ imaginẽ ds in ci¬
itate sua sꝑnet & adnihilũ rediget : quia
& ipsi inciuitate sua hoc ẽ. babilonia. ima¬
ginẽ eiꝰ adnihilũ rediger̃. Crit ille popłs
laudans dm̃: quẽ p̃uidet modo sp̃s ꝓphetiȩ
& dicit ut exultemꝰ in spe. & desideremus
constas. Lauda : qr unũ facta es. Multi

Expanded text:
non solum christianos, sed etiam episcopos? Ex prnon solum christianos, sed etiam episcopos? Ex praeteritis futura conjicimus; ex his quae jam facta sunt, quae Deus facturus est praenuntiamus. Vigilent preces vestrae; non gratis gemitis, fratres. Prorsus illi qui evaserunt, deprecantes pro his qui periclitantur, quia et ipsi fuerunt in numero periclitantium, exaudiuntur; et abstrahet Deus a captivitate Babyloniae plebem suam, redimet omnino et eruet, et perficietur numerus sanctorum gestantium imaginem Dei. Non ibi erunt, quorum imaginem Deus in civitate sua spernet, et ad nihilum rediget; quia et ipsi in civitate sua, hoc est Babylonia, imaginem ejus ad nihilum redegerunt. Erit ille populus laudans Dominum, quem praevidet modo Spiritus prophetiae; et dicit ut exsultemus in spe, et desideremus constas; «lauda,» quia unum facta es. «Multi,»
Abbreviated transcription (Latin):
mem̃ tote de qͥb: dictũ . ẽ. dnẽ inciuitate
tua imaginẽ illorũ adnihilũ rediges.
Hisunt qͥmodo gaudent talib pompis:
inter illos s̃. qͥ propterea hodie ñ uener̃
qr munus ẽ : Cuimunꝰ. cuidã nũ aut un¬
de munꝰ. aut unde damnũ: non enĩ illi
tantũ. q talia edunt damnoferiuntur:
sed maiori damno ꝑcutiuntur. Quitalia
libenter intuentur : Illorũ arca auro
exinanitur. ⁊storũ pectꝰ iustitiȩ diuitus
expoliatur : Plangunt pleriq editores :
uendentes uillassuas : Quomͦ debent plan¬
gere peccatores ꝑdentes anima sua s: itd¬
ne adhoc clamauit dñs̃ dñico die. uigilate:
a hodie siingilaretur : Obsecro uos. ociues
ut conuertatis ꝓillis p̃ces addm̃: Vide¬
ant. sentiant qr nugant᷑ : & multum
intenti In illa spectacula quȩ illis placeñ.
aliquando & se spectent: sibiq: displiceañ
Inmultis enĩ iã factũ gaudemꝰ : aliquando
nos quoq: ibi sedimꝰ : & in saniuimꝰ: & quam
multos putamꝰ ibi nunc sedere. futuros

Expanded text:
mementote de quibus dictum est, «Domine, in civitate tua imaginem ipsorum ad nihilum rediges» . Hi sunt qui modo gaudent talibus pompis: inter illos sunt qui propterea hodie non venerunt, quia munus est. Cui munus est? cui damnum? Aut unde munus? aut unde damnum? Non enim illi tantum qui talia edunt, damno feriuntur; sed majori damno percutiuntur, qui talia libenter intuentur. Illorum arca auro exinanitur; istorum pectus justitiae divitiis exspoliatur. Plangunt plerique editores, vendentes villas suas: quomodo debent plangere peccatores, perdentes animas suas! Itane ad hoc clamavit Dominus dominico die, «Vigilate,» ut hodie sic vigilaretur? Obsecro vos, o cives ut convertatis pro illis preces ad Deum. Videant, sentiant quia nugantur; et multum intenti in illa spectacula quae illis placent, aliquando et se spectent, sibique displiceant. In multis enim jam factum gaudemus; et aliquando nos quoque ibi sedimus, et insanivimus: et quam multos putamus ibi nunc sedere, futuros
Abbreviated transcription (Latin):
tura : iudiciũ enĩ sine miscđia : illiqͥnon
fecit miscđiã : Quantũ cũq ꝓficias: sꝑabis
& miscđiã : Nã si iustitia sine miscđia ꝓla¬
ta fuerit in quolibet: & qđ damnet inue¬
suꝑ flua habemꝰ: si n onnisi necessaria
teneamꝰ : Nã si in ania quę ramꝰ: n hil su f
non qđ sufficit cupiditati ur̃ȩ . Cupiditas
animaur̃ã : hoctotũ opusdĩ: Iuȩre que¬

Expanded text:
 sine misericordia illi qui non fecit misericordiam» . Quantumcumque proficias, sperabis in misericordiam. Nam si justitia sine misericordia prolata fuerit, in quolibet quod damnet invesuperflua habemus, si nonnisi necessaria teneamus: nam si inania quaeramus, nihil suffi, non quod sufficit cupiditati vestrae. Cupiditas anima vestra, hoc totum opus
Abbreviated transcription (Latin):
exore sco exore ꝓphetico & dĩ sp̃udicenis
It captiuitate adhuc constituti
uidentillos greges: immo unũ gregẽ
omĩ ũ ciuiũ. undiq collectorũ: Ad illã
ciuitatẽ. uident gaudiũ massae posttri¬
turas postuentilationes iãmissȩ inhor¬
reũ. nihiltim̃tis nihil laboris & molestiȩ
pacientis : & ad huc hic positi. & mipsa
contritione conuersantes. p̃mittunt
gaudiũ spei. & anhelant in illã: quasi
coniungentes corda sua angłis dĩ. & fu¬
o iherłm: transit certe & labor & gemitꝰ
Quid factura es : aratura. seminatura. nouel
latura nauigatura es negotiaturaes : qͥd
factura es : aninillis operib: quã uis bonis
& demiscđia uenientib: exerceritẽ adhuc
oportet : considera numerũ tuũ: consi¬
dera undiq societatẽ tuã : Vide utrum
aliqͥs esuriat : cui porrigas panẽ : Vide
si aliqͥs sitiat cuides calicẽ aquȩ frigidȩ
Uide utrũ aliqͥs apud temͦ peregrinus est:
quẽ hospicio recipias : Vide utrũ aliqͥs

Expanded text:
ore prophetico et Dei Spiritu dicentis: In captivitate adhuc constituti, vident illos greges, imo unum gregem omnium civium, undique collectorum ad illam civitatem; vident gaudium massae, post trituras, post ventilationes jam missae in horreum, nihil timentis, nihil laboris et molestiae patientis; et adhuc hic positi, et in ipsa contritione conversantes praemittunt gaudium spei, et anhelant in illam, quasi conjungentes corda suo Angelis Dei, et fuo Jerusalem? Transiet certe et labor et gemitus. Quid flatura? navigatura es? negotiatura es? quid factura es? An in illis operibus, quamvis bonis et de misericordia venientibus, exerceri adhuc te oportet? Considera numerum tuum, considera undique societatem tuam: vide utrum aliquis esuriat cui porrigas panem, vide si aliquis sitiat cui des calicem aquae frigidae, vide utrum aliquis apud te modo peregrinus est quem hospitio recipias, vide utrum aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
quã credidistĩ ꝓpt̃ quã signo eiꝰ signaris
Qui ꝓpterea duxit hanc̾uitã. ut tibi osten¬
deret quã sit contẽpnenda quã diligebas:
& quã sit sꝑanda quã non credebas: Siergo
fidẽ excitaueris & oculũ eiꝰ in nouissima
alterũ ch̃i aduentũ. post udiciũ ꝑactũ
posttraditũ scĩs regnũ cȩlorũ : sullã uitã
cogitaueris & illius uitȩ negotiũ otiosum
dulcedinis. nulla in terpellatũ molestia.
nulla fatigatione sauciatũ. nulla nube
ꝑturbatũ: negotiũ nr̃m qđ erit : laudare
dm̃ amare. laudart : Laudare in amore :

Expanded text:
quam credidisti, propter quam signo ejus signaris, quam credidisti, propter quam signo ejus signaris, qui propterea duxit hanc vitam, ut tibi ostenderet quam sit contemnenda quam diligebas, et quam sit speranda quam non credebas. Si ergo fidem excitaveris, et oculos ejus in novissima dicium peractum, post traditum sanctis regnum coelorum, si illam vitam cogitaveris, et illius vitae negotium otiosum, dulcedinis, nulla interpellatum molestia, nulla fatigatione sauciatum, nulla nube perturbatum. Negotium nostrum quod erit? Laudare Deum amare et laudare; lau
Abbreviated transcription (Latin):
Terror ille : securitatẽ parturit : Territienĩ
p̃cauemꝰ : p̃cauentes securierimꝰ: uomodo
enĩ p̃postera securitas in terrores inpellit:
ita ordinata sollicitudo securitatẽ parit:
Territi autẽ sumꝰ . nep̃sentẽ uitã deficientẽ:
uolaticã. transitoriã. sic amemꝰ. quasi alia
nullasit: Si enĩalia nulla ẽ: a memꝰ hanc:
Si aliauita nulla. ẽ : feliciores nobissunt.
qͥ ad amphiteatrũ hodie uigilarunt:
qudenĩ ait apłs: Siinhac uita tantum
inxp̃o sꝑantes sumꝰ: miserabiliores sumꝰ om̃ib:
hominib: : Est ergo aliauita: in terroget
qͥsq xp̃m infide sua : Sed dormit fides÷
merito fluctuat uas: qr xp̃cdormat innaui:
Iħc enĩ dormiebat in naue : & nauis fluctu¬
abat ina qͥs tẽpestatib multis: fluctuat
dormit : Quid adhuc dubitatione. ut tẽpes¬
tate iactaris : excita xp̃m. excita fidẽ tuã :
conspice oculis fideiuitã futurã. propt̃

Expanded text:
Terror ille securitatem parturit; territi enim Terror ille securitatem parturit; territi enim praecavemus, praecaventes securi erimus. Quomodo enim praepostera securitas in terrores impellit, ita ordinata sollicitudo securitatem parit. Territi autem sumus, ne praesentem vitam deficientem, volaticam, transitoriam, sic amemus, quasi alia nulla sit: si enim alia nulla est, amemus hanc. Si alia vita nulla est, feliciores nobis sunt qui ad amphitheatrum hodie vigilarunt. Quid enim ait Apostolus? «Si in hac vita tantum in Christo sperantes sumus, miserabiliores sumus omnibus hominibus» . Est ergo alia vita. Interroget quisque Christum in fide sua: sed dormit fides. Merito fluctuas, quia Christus dormit in navi. Jesus enim dormiebat in navi, et navis fluctuabat in aquis et tempestatibus multis . Fluctuat dormit. Quid adhuc dubitationis tempestate jactaris? Excita Christum, excita fidem tuam: conspice oculis fidei vitam futuram, propter
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ quȩ sieris inuenias & cũ inueneris gaude as:
Adsit ergo nobis apud dnm̃ dm̃ nrm iste affectꝰ
p̃cũ urãrũ : & si non ꝓpt̃ nos. certe ꝓpt̃ uos do¬
nare dignat᷑ qđ hic absconditũ latet: Modo
ergo putatenos. qm̃ cuiꝰdã exspecta culi & e¬
ditionis diuinȩ diem ꝓmisimꝰ p̃nuntiandis
istis uersib: & nondũ expositis Inuolutas
quasdã editoris nri sarcinas ꝓtulisse : utiq
adhac inuolutȩ ꝓferuntur : ut euolutȩ expecͣ
Vos autẽ ñ tantũ in tueri sed & uestiri param ini:
Dixeramꝰ autẽ die dñico simeminit carita surã
qͥad fuistis i psame uangłicã lectionẽ quȩ nos
diutius tenuit ut psalmi expositio differ¬
ret᷑ congruam lectã fuisse eidẽ psalmo
hoc tunc diximꝰ : Sed ostendere non ualui¬
mꝰ. qr psalmũ distulimꝰ. hodie itaq demon¬
stranda ẽ. ipsa congruentia: In etiangłic a
illa lectione : territi sumꝰ dedie nouissimo:

Expanded text:
et cum quaesieris invenias, et cum inveneris gaudeas. et cum quaesieris invenias, et cum inveneris gaudeas. Adsit ergo nobis apud Dominum Deum nostrum iste affectus precum vestrarum; et si non propter nos, certe propter vos donare dignetur quod hic absconditum latet. Modo ergo putate nos, quoniam cujusdam spectaculi et editionis divinae diem promisimus, pronuntiatis his versibus et nondum expositis, involutas quasdam Editoris nostri sarcinas protulisse. Utique ad hoc involutae proferuntur, ut evolutae exspectentur: vos autem non tantum intueri, sed et vestiri paramini. 3. Dixeramus autem die dominico, si meminit Charitas vestra, qui adfuistis, ipsam evangelicam lectionem, quae nos diutius tenuit, ut Psalmi expositio differretur, congruam lectam fuisse eidem psalmo. Hoc tunc diximus, sed ostendere non valuimus, quia Psalmum distulimus. Hodie itaque demonstranda est et ipsa congruentia. In evangelica illa lectione territi sumus de die novissimo.
Abbreviated transcription (Latin):
& uerũ dixisse: magna oꝑa dĩ unde
particula quȩdã cõmemorata ẽ. & ipsa
terrena. & ꝓpe om̃ib: annis nota:
Quamo do innuat ds̃ qͦmͦ nebulam spargat.
qͦm etiã cristallũ solidet : alius dixisse sibiͣ
nixista & lana. nebula &cinis. cristallum
& panis : Sed quare sit scriptura loqͥuoluit
ꝑ quasdã quasi caligines similitudinũ : quan¬
to melius aꝑtius loqueret᷑ : quare uł quȩ ro
uel hesito qͥd sibi illa uerba exigant : quare
in audendo laboro: quare plerũq audito
psalmo indoctꝰ abscedo : hoc ẽ. qđ paulo
ante dixi paterete curar: ita sananduses:
Multũ suꝑb & p̃ceps ẽ. eger . qͥ & medicum
monere audet: etiã hominẽ consiliumne
audebit dare medico ubi homo ȩgrotat
&ds̃curat : magnũ pietatis & sanitatis. ẽ.¬
initiũ : Ante quã scias. quare qͥd dictũ sit.
credere itadebuisse. ut dictũ. ẽ: hȩc eñi
pietas faci& te capacẽ utquȩras qđ dictũ . ẽ:

Expanded text:
et verum dixisse, Magna opera Domini, unde et verum dixisse, Magna opera Domini, unde particula quaedam commemorata est, et ipsa terrena, et prope omnibus annis nota, quomodo ningat Deus, quomodo nebulam spargat, quomodo etiam crystallum solidet: alios dixisse sibi, nix ista et lana, nebula et cinis, crystallum et panis? Sed quare sic Scriptura loqui voluit, per quasdam quasi caligines similitudinum? quanto melius apertius loqueretur? Quare vel quaero vel haesito, quid sibi illa verba exigant? quare in audiendo vel laboro? quare plerumque audito psalmo indoctus abscedo? Hoc est quod paulo ante dixi: Patere te curari; ita sanandus es. Multum superbus et praeceps est aeger qui et medicum monere audet, etiam hominem. Consiliumne audebit dare aeger medico? Ubi homo aegrotat, et Deus curat, magnum pietatis et sanitatis initium est, antequam scias quare quid dictum sit, credere ita dici debuisse ut dictum est. Haec enim pietas facie te capacem ut quaeras quod dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
& non resolutaniue ita congelascere
ut resolutio facilis nonsit Niues eñ¬
p̃teritȩ hiemis. facile dissolint ȩstas
adueniens : Nonenĩ eis ad confirmandã
duritiã accessit annositas. Ubiautem
missȩ fuerint. & copia suauiolentiã ȩstatis
euicerint Nonȩstatis uniꝰ sed multarũ:
p̃sertim in histerrȩ partib id.ẽ in a qͥlona
plaga. ubin ec ȩstate sol ꝑforuentissimꝰ
inuenit᷑ ipsa duturna & annosa duritia
reddi hanc spetiem. quȩ cristallus dicit̃
Intendat carita surã : Quid ẽ.ergo cristal¬
lũ : n ix .ẽ. glatie durata ꝑmultos annos
ita ut sole ueligne facile dissolui ñ pos¬
set. hoc ꝓpterea aliquanto diutius ex po¬
suimꝰ. qr multiignorant: n ec illi qͥ hoc
forte norunt derẽ quã nouer̃ onerosũ
debent habere sermonẽ adhibitũ Non
ꝓpt̃se : sed ꝓpt̃ eos qͥ non nouer̃: hȩc ergo
cũ audistis ꝑsonante lectore non dubi¬
touos diuerse cogitasse : dixisse aliqͥs

Expanded text:
et non resoluta nive, ita congelascere, et non resoluta nive, ita congelascere, ut resolutio non facilis sit. Nives praeteritae hiemis facile dissolvit aestas adveniens; non enim eis ad confirmandam duritiam accessit annositas. Ubi autem missae fuerint, et copia sua violentiam aestatis evicerint, non aestatis unius, sed multarum, praesertim in his terrae partibus, id est in aquilonia plaga, ubi nec aestate sol perferventissimus invenitur; ipsa diuturna et annosa duritia reddit hanc speciem quae crystallum dicitur. Intendat Charitas vestra. Quid est ergo crystallum? Nix est glacie durata per multos annos, ita ut a sole vel igne facile dissolvi non possit. Hoc propterea aliquanto diutius exposuimus, quia multi ignorant: nec illi qui hoc forte norunt, de re quam noverunt onerosum debent habere sermonem, adhibitum non propter se, sed propter eos qui non noverunt. Haec ergo cum audistis personante Lectore, non dubito vos diversa cogitasse; dixisse aliquos,
Abbreviated transcription (Latin):
mitatib nr̃is : uis enĩ eger consilium
medico dare audet : cũ legeretͦ credo
aut om̃s aut multos urm anĩ aduertisse
qđ habeat aliquos uersus. ad quo sa peri¬
endos pulsandũ ẽ : maximeq ubiait
Quidat nuẽ uelut lanã. nebulã uelut
cinerẽ spargit : qͥmittet christallũ
suũ sicut frusta panis: in faciem frigo¬
ris eiꝰ qͥs subsistet hi sem̃ auditis
qͥs qͥsea accipit ad litterã . opera
quidem diuina cogitauit: Quis enim
datniuem nisids & qͥsne bulam spar¬
git nsids̃ cristallũ qͥsdurat. nisi ipsea
& hȩctria habent similitu dines congrus
appositas: Non enĩ dissimilis ẽ. lananus
aut cinis nebulȩ : aut frusta panis candia
ntoris. a candore cristalli est cristallũ
species eiꝰ quȩdã immodũ uitri: sedcan¬
didũ ẽ: Hoc aut̃ẽ genꝰ tradit᷑ ab eis qͥnous
Vnde dubitare debemꝰ : qm̃ fi delissim
scriptura testimoniũ dicit : Tra ditur
ergo cristallũ durata ꝑ annosinultos

Expanded text:
mitatibus nostris. Quis enim aeger consilium mitatibus nostris. Quis enim aeger consilium medico dare audet? 2. Cum legeretur, credo aut omnes aut multos vestrum animadvertisse quod habeat aliquos versus ad quos aperiendos pulsandum est, maximeque ubi ait: «Qui dat nivem velut lanam, nebulam velut cinerem spargit: qui mittit crystallum suum velut frusta panis; in faciem frigoris ejus quis subsistet?» His enim auditis, quisquis ea accipit ad litteram, opera quidem divina cogitavit. Quis enim dat nivem, nisi Deus? et quis nebulam spargit, nisi Deus? crystallum quis durat, nisi ipse? Et habent haec tria similitudines congruas oppositas. Neque enim dissimilis est lana nivi, aut cinis nebulae, aut frusta panis candidi nitori et candori crystalli. Est enim crystallum species quaedam in modum vitri, sed candidum est. Hoc autem genus traditur ab eis qui noverunt; unde dubitare non debemus, quoniam fidelissima Scriptura testimonium dicit: traditur ergo crystallum, durata per multos annos