comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quam de ecłꝗsticis negotii smeino¬
uerit cxpetnoim. Eb inmulo alio fo¬
ro. łapt quemquam altum iudicem :¬
c̾minalib negotiis temptet innectẽ
oxmõati autem reuentissimi clicior
incausa in qua uł ip̃i. ł ꝑcuratores qͣs
ꝓse ced̾int sñntiarum tuarum aucto

Expanded text:
quam de ecclesiasticis negotiis sibimet noverit expetendum neque in ullo alio foro vel apud quemquam alterum iudicem criminalibus negotiis temptet innectere. Memorati autem reverentissimi clerici in causa, in qua vel ipsi vel procuratores, quos pro se dederint, sententiarum auc
Abbreviated transcription (Latin):
axnachiquoq meãs ciuilib exnt¬
luxspenitus maioris minorisue seͣ
aut regionem quam habitant exĩc
cogantm¶ Nullus eorum eccłas ułm
onasteria ꝓp̃a que religionisituitu.
babitant. reliquere inifabiunece:¬
ssitate iubeatur. s apdĩnos iudices

Expanded text:
nachi quoque in causis civilibus ex nullius penitus maioris minorisve sentaut regionem quam habitant exire cogantur. nullus eorum ecclesias vel monasteria propria, quae religionis intuitu habitant, relinquere miserabili necessitate iubeatur, sed apud suos iudices
Abbreviated transcription (Latin):
iatio suꝑ c̾minaub causis ap̃ ꝯpetenĩt
iudicci dẽponta chionionis a fuit:
sacrosẽc religioras antistiti.xxx. põ¬
to auri contempnatione publitiscis¬
culs inse̾nda. nt ꝑccuatur p̃cipimns
quinetiam om̃ia puuegia quesĩs

Expanded text:
petentem iudicem deposita exhibitionis causa fuerit sacrosanctae religionis antistitis, triginta pondo auri condemnatione publicis calculis inferenda ut percellatur, praecipimus. Quin etiam omnia privilegia, quae s
Abbreviated transcription (Latin):
atixais Preteraiuremuas ut om̃s
cłiciatꝙ monachiquite suis ciuitat¬
M ad hancalmamiur bem eccłastici
negotu i religionis eã ꝓficiseurat. lit¬
itris cp̃i cuiunusquisꝙ ites fagiens
obsequitur. munan atuenint sci¬
turi qd̃ sicit᷑ nanc fidutiam accesẜit.
sibimet imputarũnt᷑ qb̃ ñlici ut
mõachi ẽc ꝑntabuntur.

Expanded text:
ari. Praeterea iubemus, ut omnes clerici atque monachi, qui de suis civitatibus ad hanc almam urbem ecclesiastici negotii vel religionis causa proficiscuntur, litteris episcopi, cui unusquisque iter faciens obsequitur, muniti adveniant: scituri quod, si citra hanc fiduciam accesserint, sibimet imputabunt, quod non clerici vel monachi
Abbreviated transcription (Latin):
cicorum fideiussor futurusẽs fidei
sue commntatur. Qd siuscuũsorum.
excepto reuentissimo yconono clico¬
rum queagitanda sit memo̾atam sũ¬
mami utetur excet̾e: cłicus lte pius¬
atus tet exsecutori ꝓ residua quantit¬
ate cauticẽm suani. cuinuilum tñ ĩ¬
entur Statuimus autem ut exsecu
iep̃o huiis splcrididissime ciuitati.
sĩntiarum tuarum auctõitate cõ¬
moniti .ii. soutos mmodotent ꝑcõ

Expanded text:
clericorum fideiussor futurus est, sed fidei suae committatur. Quod si lis diversorum excepto reverentissimo oeconomo clericorum, quae agitanda sit, memoratam summam videtur excedere, clericus lite pulsatus det exsecutori pro residua quantitate cautionem suam: cui nullum tamen inentur. Statuimus autem, ut exsecuiepiscopo huius splendidissimae civitatis sententiarum tuarum auctoritate commoniti solidos
Abbreviated transcription (Latin):
ti deret ẽt̃ seponitus. ut queratur co
terũntu subisse: aut siquis ut altez
ordinaret. ⁊ eligeret. ali sud accepisse
teregitur: Aoinstar publici cͥminis:
⁊ lese nugestratis accusatiõe ꝓposita a

Expanded text:
itu debet esse sepositus, ut quaeratur cogterventu subiisse aut si quis, ut alterum ordinaret vel eligeret, aliquid accepisse detegitur, ad instar publici criminis et laesae maiestatis
Abbreviated transcription (Latin):
ratis hortatur affectio. queanit sace¬
i dotium maritorum legitimumn
meruere cniugiumi. Neꝙ enimcũ¬
cis incompetent̃ adiuncit sunt q̃d
gnos sac̃cotio nirossuaconiisatione
monachus aut muuer que solitaie
uite tedira t̃ nullo contito testĩiro
recesẜir: nec ei parentes utusq sexus.
ł uieri uł siguis agnationis cognati¬
omsue iure iungitur. Luxor exticli:¬

Expanded text:
atis hortatur affectio, quae ante sacerdotium maritorum legitimum meruere coniugium. Neque enim clericis incompetenter adiunctae sunt, quae dignos sacerdotio viros sui conversationemonachus aut mulier, quae solitariae vitae dedita est, nullo condito testamento decesserit nec ei parentes utriusque sexus vel liberi vel si qui agnationis cognationisve iure iunguntur vel uxor exti
Abbreviated transcription (Latin):
publicam moliri fuit tep̃rensugru¬
rsum ꝙ sac̃gotium petere iquo uitt¬
rur expuliis. ꝓcui ab eaurde quam ꝯ¬
turbauit tentum muus uiramag¬
at. nec nr̃i adeat sec̃tanec impet̾re re¬
scͥptasperet:s etiam impet̾tis careat.¬

Expanded text:
publicam moliri fuerit deprehensus rursusque sacerdotium petere, a quo videtur expulsus, procul ab ea urbe, quam conturbavit, centum milibus vitam agat. nec nostra adeat secreta nec impetrare rescripta speret, sed etiam impetratis careat
Abbreviated transcription (Latin):
ratores. sine ullo fiteiussionis gͣua¬
mine. inemergentib causis tamĩ
iudicie quam᷑ ext̃ iudicium ut op̾
exsgiritad simuitudinem arrito¬
risut turoris ꝑsonarum. megotia
corum.si qua possint haueret efent̾e
sntio iͣcuici puplicis ꝑsonis it
apularuis uit interuen entib gesti̾.
inhac quidem inclitaurbe apdri tũ
ꝑfectissimum magistrum census:
uel deftnsores locorum rescorumeiᷤ¬

Expanded text:
ratores sine ullo fideiussionis gravamine in emergentibus causis tam in iudicio quam extra iudicium, ut opus exegerit, ad similitudinem tutoris et curatoris personas et negotia eorum, si qua possint habere, defendentibus publicis personis, id est tabulariis, aut intervenientibus gestis in hac quidem inclita urbe apud virum perfectissimum magistrum census, vel defensores locorum res eorum ei
Abbreviated transcription (Latin):
re põt. quos tutores fio tuo pe̾tert
pporti mre fuii pupilli agatur ꝑt¬
tendi auterri filiis curatores neccita
matrio impositi ñ ẽ cumpuberes
imores anno u̾icesimo quinto ip
sie curatores sires coꝵ exigit pettrȩ¬

Expanded text:
e potest, quos tutores filio tuo petere oportet in re filii pupilli agatur. Petendi autem filiis curatores necessitas matribus imposita non est, cum puberes minores anno vicesimo quinto ipsi sibi curatores, si res eorum exigit, petere
Abbreviated transcription (Latin):
puciportione. itẽ ex sexunciis ixredeᷤ.
scͥbere.ut ucet ab intestato nullam
com̃icẽm ad patris naturai successi¬
tate ꝑmntatur eisusꝙ ad p̃dictas
⁊inlegatis ⁊nificei conimissis eisrc¬
unquendis ⁊ dotibꝰ ⁊ donationi tĩ
auisquamañ nuptrasusꝙ ad exi¬
stimaticẽm scxunciaꝵ lib̾am fułr¬

Expanded text:
uplici portione, id est sex unciis, heredes scribere, ut, licet ab intestato nullam communionem ad patris naturalis successitate permittatur eis usque ad praedictaset in legatis et fideicommissis eis relinquendis et dotibus et donationibus , tam aliis quam ante nuptias, usque ad aestimationem sex unciarum liberam
Abbreviated transcription (Latin):
restam̃to satis enim ab ẜdumẽ. sifi¬
li post dotem ꝑgrniti ⁊ añtriorib li¬
beris ad iutorium affer̃. ip̃m puerũ
⁊ puellams oppitiuati ñ posse ⁊ gña¬
ut̃ diffinimus ⁊ qd suꝑ huuismodi

Expanded text:
estamento. Satis enim absurdum est, si filii post dotem progeniti et anterioribus liberis adiutorium adferant, ipsum puerum vel puellam sibi opitulari non posse Et generaliter definimus et, quod super huiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad petendum pupillo tutorẽ a
matit̾ fuãt ꝯstitutus. alatronib int̃¬
factum: petitioẽmꝙ ex nec̃citate demo¬
ratam ee ab ꝓñutatis successicẽ maꝰ¬
trem regͥelli cuius pulũuniũ inderꝰ¬
cessisse afseris. ꝑquamaurumest
d̾.ã. ¶Iumiꝑre yñti tutoremtu¬
tordari ñ possit᷑ inteligismatim
ñofficium pietatis inpetnto tutõe
a Hẽͥpotib srĩs tui sicorumma¬
ter inpem̃dis tutorib debitoñ fũgi¬
tut officio petere tutores souẽpnt po
mp̃r. zeñ . ¶atres⁊̃ natua stes:
ub fiuis ad simiutudine eoꝵ qui
exiustis ⁊ egiimis nuptuis sunt
biaceant. nulla eis ignõantia iuris

Expanded text:
qui ad petendum pupillo tutorem a matre fuerat constitutus, a latronibus interfectum petitionem ex necessitate demoratam esse, ab hereditatis successione matrem repelli, cuius nullum vitium intercessisse adseris, perquam duqui ad petendum pupillo tutorem a . Cum iure habenti tutorem tutor dari non possit, intellegis matrem non officium pietatis in petendo tutore  Nepotibus fratris tui, si eorum mater in petendis tutoribus debito non fungatur officio, petere tutores sollemniter por Zeno . Matres naturalibus etiam filiis ad similitudinem eorum, qui ex iustis ac legitimis nuptiis sunt biaceant, nulla eis ignorantia iuris
Abbreviated transcription (Latin):
quid ci exlegib inmincat. liceat eiᷤᷤ
sub sistente. fiuisenm nat̾ali re¬
pedim̃tum. Eaemm sito sistente ue¬
terum ꝯstitutionũ tenore innatũa¬
uu fiis statutũ. ⁊m nepotib exten¬
mus inquib uoutntate aliqͥd ꝯsccu¬
nuiuismoinccabulum intim degene¬
res homines ex tñde mauu̾t. s̾ tẽ

Expanded text:
iquid eis ex legibus immineat, liceat eis qsubsistente. Filiis enim naturalibus rempedimentum. Ea enim subsistente veterum constitutionum tenorem in naturalibus filiis statutum et in nepotmus, in quibus voluntate aliquid consecuhuiusmodi vocabuli in tam degeneres homines extendere maluerint.
Abbreviated transcription (Latin):
õns nom̃buusmõi sorolilegib ac¬
commnotant̃ ẽ querebatur uoleuat
enam tar naturali nepoti ex suo icgi
timo tamdefuncto ꝓgeraito totam
suam suyam relinquere qĩ sacris

Expanded text:
otis nomen huiusmodi suboli legibus accommodandum est, quaerebatur. Volebat enim tali naturali nepoti ex suo legitimo filio iam defuncto progenito totam suam substantiam relinquere, quasi sacris
Abbreviated transcription (Latin):
tim extestam̃tto quam abintestito
capunt ꝓut inad optatis seu mar
damacsi p̃dicta constitutio latanõ
cẽt. Inusta namꝙ uuiomum desi¬
d̾ra null decetõ uorua tefendat nul
ixc dic resecandam piasuggtrit rõ.¬

Expanded text:
tam ex testamento quam ab intestato capiant, prout in adoptatis seu et idam, ac si praedicta constitutio lata non esset. Iniusta namque libidinum desideria nulla de cetero venia defendet, nullhoc die resecandam pia suggesserit r
Abbreviated transcription (Latin):
tiam cuutatum possessores udquin
erant airiales inurbrb inquib dom¬
ospossident easdomos diruptas negle¬
hec p̃ceptum auctoritate retiñda¬
icõit. quintecim pedum spatioint̃¬
iecto: int̾pupuca ac pͥuata rxclificia
ita t̾ noust fabricandum ut taluint̃¬
ram fat̾cator loco testructionisqñꝙf¬

Expanded text:
tiam civitatum. Possessores vero, qui non erunt curiales, in urbibus, in quibus domus possident, easdem domos dirutas neglehoc praeceptum auctoritate retinit, quindecim pedum spatio interiecto inter publica ac privata aedificia ita sibi noverit fabricandum, ut tali interam fabricati loci
Abbreviated transcription (Latin):
se te utͣ peteretur uorum possõ. cuniq
negiexisse arguas.Edror. ⁊or
ut pecuniam inrem suam ẜius cuis cre¬
deres mandauit. ⁊ mnyacre eque ip̃o p̃ci¬
picirit pigno̾a sunt obligatas mand

Expanded text:
se te, ut peteretur bonorum possessio, eumque neglexisse arguas. Imp. Gorut pecuniam in rem suam servis ederes, mandavit et in hanc rem aeque ipso praecipiente pignora sunt obligata, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ .ã.¶ uisqui depontam ate pecumi¬
amaccepit eam suo nomine ł cuius
sores tencritͥ certissimumẽ adu̾sus
eum aũt qui accepit. nuua acc̃o ł cõ¬
petit nisinummi extant tunc cĩ
cẽ possitentem accepit utiuñdicatice¬

Expanded text:
 is, qui depositam a te pecuniam accepit, eam suo nomine vel cuiusores teneri tibi certissimum est. adversus eum autem qui accepit nulla actio tibi competit, nisi nummi extant: tunc enim contra possidentem uti vindicati
Abbreviated transcription (Latin):
h̾raem suum ⁊ excius parte auelle qd̾
ip̃e ex sua parte consequiminime pot
crant ⁊ suam partem unius exyraib
accepit. neminiueniret inclirouim
irne cum acccpisse partem suam ⁊ ñ
teltre auam partem attingere nob ⁊c
suscepit. ne in austria penas desidic so¬
iuit sicnim ⁊alius pr̃s tp̃a opportura
qͣuemat modum coyr̃s cius obẜuais
⁊ suum ut̃q reciperet ⁊sequentib att̃¬

Expanded text:
heredem suum et ex eius parte avellere, quod ipse ex sua parte consequi minime poterant et suam partem unus ex heredibus accepit, nemini veniret in dubium bene eum accepisse partem suam et non debere aliam partem attingere. nobis suscepit, ne industria poenas desidiae solvat. si enim et alius heres tempora opportuna quemadmodum coheres eius observasset, et suum uterque recip
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝓponas it nauticum fe
telara fenebris petuna reoc̾etur tibiͣ
ut nauigii dumtaxat qd̾ inaffrici de¬
stinabatur ꝑiculum susceꝑis. ꝑ qd̃ ui¬
tium debitons nec iocoquidm naui

Expanded text:
Cum proponas te nauticum fendelata fenebris pecunia tibi redderetur, ita ut navigii dumtaxat quod in Africam destinabatur periculum susceperis, perque vit
Abbreviated transcription (Latin):
tuo dicis. ut itsidua pecunr que ex cõ¬
auctione debebatur. ansoluta ea recipx¬
res. siit qd̾ placisat implestr. sequestrẽ
potes comucnire̾. quaniuis aũt ixcre¬
odita ñ fui̾nt. tñ adũsus ecum aquoi¬

Expanded text:
tuo dicis, ut residua pecunia quae ex conductione debebatur dissoluta ea reciperes, si id quod placuerat implesti, sequestrem potes convenire. quamvis autem haec reddita non fu
Abbreviated transcription (Latin):
is fenondan̾dis auquid tetͣhere. ł reti¬
ñere. suiquãrum. ł sportului ł at̾ius
auuscumꝙ cãe gͣtia. nani siquid yn¬
uismodi factum fuĩt. pͥncipale debi¬
tum abinitio ea quantitate mimi¬
curs uͭ tamipã minucrida parsq̃m¬

Expanded text:
id detrahere vel retinere siliquarum vel sportularum vel alterius cuiuscumque causae gratia. nam si quid huiusmodi factum fuerit, principale debitum ab initio ea quantitate minuetur, ut tam ipsa minuenda pars
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuent: inꝓcuuiores inadmritendã
ꝯpr̃sationes existant. nec moiliant¬
mocas suscipiant. s iure stricto ut̃t¬
tersi muerũnt eas maiorem ⁊ ampn¬
orem ex poscere indaginem eas quidẽ
tminali compoãnt. excepta accõnea
positi. scd̾m nrãm sanctioẽminqua
nec ꝯpnsationi locum et̃ disposuimꝰ
possõnẽ auteni aucnam ꝑꝑam rcũ

Expanded text:
n procliviores in admittendas compensationes existant nec molli animo eas suscipiant, sed iure stricto utentes, si invenerint eas maiorem et ampliorem exposcere indaginem, eas quidemterminali componant: excepta actione depositi secundum nostram sanctionem, in qua nec compensationi locum esse disposuimus. Poss
Abbreviated transcription (Latin):
ist iudicium fña quamuis minois
condempnatio factaẽ ñ adiectisusy
re postulantur. ñ exc̃a iudicits.
rum inyabitaret pactoq ituit conu¬
erut usa est: ñ etiam lorando comum
pensicẽm redegit. refer q̃sticem qͣfi
plus comus irangeret ñlocartur. qͣm
usurai legitimaꝵ ratio coiligita

Expanded text:
st iudicium sententia, quamvis minoris condemnatio facta est non adiectis usuure postulantur nisi ex causa iudicati.rum inhabitaret, pactoque ita ut convenit usa est, non etiam locando domum pensionem redegit, referri quaestionem, quasi plus domus redigeret, si locaretur, quam usurarum legitimarum ratio colligit,
Abbreviated transcription (Latin):
eo suꝑsedente tali autilio uti. ⁊nt p̾¬
sñte ut ab sñte. c̃qitores eius possũt.
siue ip̃iconueniant ut pote res eius
detinentes abyis qui tebiti eius exi¬
gunt. cui competit yuiusmoni ex ce

Expanded text:
eo supersedente tali auxilio uti, vel praesente vel absente, creditores eius possint sive ipsi conveniantur utpote res eius detinentes, ab his qui debita eius exigunt, cui competit huiusmodi exce
Abbreviated transcription (Latin):
iure nobligari constat ad u̾sus domi¬
num in quantum iccupletuus eiuspe¬
cuuum factumẽ ea suꝑstite acpost in¬
ortem intͣ utiltin annum tandama
accõnem ñ ambigitur. lt̃ s propui ⁊

Expanded text:
iure non obligari constat, adversus domi in quantum locupletius eius peculium factum est ea superstite ac post mortem intra utilem annum dandam actionem non ambigitur. D. p
Abbreviated transcription (Latin):
uoc̃m ip̃imoueant. posfint incxanna¬
pał cebitor ea nimquam usus e ita
oͥsint. uictus fuit. s possint illi post¬
ca si conueniantur int̾ statuti scit
ip̃a ead̾ se cxce ꝑtione tuen.¬

Expanded text:
onem ipsi moveant possint in examipalis debitor ea numquam usus est: iosuit victus fuit, sed possint illi postea, si conveniantur, intra statuta scilicet tempora eadem se exceptione tue
Abbreviated transcription (Latin):
cum qualiret matͥmonium uertũẽ.
omnimodo compellat᷑ suam confeᷤᷤ.¬
⁊ antiquos uins conclĩtores. seui¬
tatem legis sepius molire. mito moᷤ
adhuu mõiuenmus sancticẽm.
namsi spontanea uoumtatesabins¬
tio ub̃alitatem suã ostendrt. necee ẽ¬

Expanded text:
cum qua matrimonium licitum est, omnimodo compellatur suam confeset antiquos iuris conditores severitatem legis saepius mollire, merito et nos ad huiusmodi venimus sanctionem. Nam si spontanea voluntate ab initio liberalitatem suam ostendit, necesse
Abbreviated transcription (Latin):
forte ronõatoruma tecurionum. poᷤ¬
sessor̃ postremo etiam colonoruma
aiisuret ordims iuidice frr̾t aliqͣ
rõne concussus. siquis scit uenalẽ
ꝙ decausa. imꝓbum iudicem potu¬
erit aꝓpbare is uł administnͣte eo
uł post ad ministͣciẽm depositam:
inpuolicum ꝓdeat. cͥmendeferat de¬
ictoriam report et głamł i.¬
tus gĩncio tapuiarius susceptorco¬
lonus. ł quicumq sea comite como¬
rummemimi̾t eẽ concussum am
ip̃c au pecuniam numauit abad¬
ministricẽ discesẜit. intͣ annispa¬
tium ad iudiciu spectabilitatist

Expanded text:
forte honoratorum, decurionum, possessorum, postremo etiam colonorum, a cujuslibet ordinis judice fuerit aliqua ratione concussus, si quis sciat venalem e de causa improbum iudicem potuerit approbare, is vel administrante eo vel post administrationem depositam in publicum prodeat, crimen deferat, deictoriam reportaturus tus gynaecei, tabularius susceptor colonus vel quicumque se a comite domorum meminerit esse concussum, cum ipse cui pecuniam numeraverit administratione decesserit, intra anni spatia ad iu
Abbreviated transcription (Latin):
monium dicere atraauquam cor¬
ꝑalcm iniunam sunt receptr ixcrp̃¬
so qd̃ uichil metuant ucra supp̃słũ.
multomagis ⁊ enimpena sunt dig̾
qui: cumplimum ponor̾is ꝓur̃am
iufsicẽm telatum ẽ ecculto iuera¬

Expanded text:
monium dicere citra aliquam corporalem iniuriam sunt praecepti, hoc ipso, quod nihil metuant, vera suppresserint. Multo magis etenim poena sunt digni, quibus cum plurimum per nostram iussionem delatum fuerit, occulto i
Abbreviated transcription (Latin):
minis acłicis in ciebitt᷑ con¬
uentionis iniuria: ⁊ miq̃ exactionis
depeuatur imꝓbitas. nullaꝙ comitriti.
osit oca eos munerum sordidoruma
niũsis istiusmodi strepitus conqui¬
escantisi quid merm parsimonia:
łpuisiont ut mcrtatira onestatim¬

Expanded text:
mnis a clericis indebitae conventionis iniuria et iniquae exactionis repellatur improbitas nullaque conventio sit circa eos munerum sordidorum. niversis istiusmodi strepitus conquiescat. si quid enim vel parsimonia vel provisione vel mercatura, honestati
Abbreviated transcription (Latin):
le factas atrrcessac̃dotib aut mumist¬
nsiniurias ueluti publicumc̾men
ri. Qd̾ simłtitudouiolenta ab ciuilis
apparitionis ex secutione. ⁊ animin¬
iculo ordinum pofsessorumue nõ
aifficultate tucatur p̃sites ꝓunici¬

Expanded text:
le factas atroces sacerdotibus aut ministris iniurias veluti publicum crimen ri. Quod si multitudo violenta civilis apparitionis exsecutione et adminiculo ordinum possessorumve non difficultate tueatur, praesides provinci
Abbreviated transcription (Latin):
cyiscłicis qui p̃nia possitent.
sublimis auctoritas tua ñ solumeos a
iniũsos namꝙ clicos possessores dum¬
trxat ꝓuinciales pensitationes fiscau¬
umtrislationesꝙ facienda recognosã¬
exhibitione cursus scupmipii necei¬
tate negieitaᷤ. int̾uersa ctiam rõne fisca¬
li ad clicatus ronorm putauint tͣrse¬
imdum. ad p̾orem conditicẽm rethant̃.
siuo obnoxii rõcimis uł neceratib nõ
ctuant facuitatum. Qd̃ siclandestimꝰ
artib putau̾nt irrependum. auas ꝯ¬

Expanded text:
clericis, qui praedia possident, sublimis auctoritas tua non solum eos aluniversos namque clericos possessores dumtaxat provinciales pensitationes fiscalium translationesque faciendas recognosexhibitione cursus seu primipili necessitate neglecta, interversa etiam ratione fiscali ad clericatus honorem putaverint transeundum, ad priorem condicionem retrahantur. Si vero obnoxii ratiociniis vel neceetuant facultatum. Quod si clandestinis artibus putaverint inrependum, ad
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ obinanem obẜuaticẽm irritas fieri ta¬
bulas ꝯiudicia mortuorum ꝓlaeuit a¬
demptis his quorum imagniã tiusu
tiuis ꝗditectis ueb fiat minflexis. ncc
enimint̃ essidicntur yretem facioł inst¬

Expanded text:
 ob inanem observationem irritas fieri tabulas et iudicia mortuorum, placuit ademptis his, quorum imaginarius usutivis et directis verbis fiat an inflexa. Nec enim interest, si dicatur "heredem facio" vel "inst
Abbreviated transcription (Latin):
iaboãt i. ut ncꝙ audire neꝙ loqui pos¬
sit: ⁊ xc ex ip̃a natura ħãt neꝙ testam̃¬
tum facẽ nec cocdicillos neq fidcicori¬
nuisum relinquere: neꝙ mortis eãdo
natcẽm celebrare concedatur. neclib̾¬
ponere. erdem legi tara masciuos qũa
feminas: oltilne imꝑantes. Ubiañt
⁊ inhuiusmodiuitis sinat᷑at. siue
masculo siue femine accecdit calani¬
tas. s morb postea suꝑuemiens ⁊ uo¬
cem abstulit. ⁊aures conclusit.si põa
aũt infortumum ẽ discretumẽ ꝙ
ita raro contigerit ⁊ surdis licet nat᷑a¬
lit yunismodi sensus uariatus ẽ. tñ

Expanded text:
id est ut neque audire neque loqui possit, et hoc ex ipsa natura habeat, neque testamentum facere neque codicillos neque fideicommissum relinquere neque mortis causa donationem celebrare concedatur nec libe: eidem legi tam masculos quam feminas oboedire imperantes. Vbi autem et in huiusmodi vitiis non naturalis sive masculo sive feminae accedit calamitas, sed morbus postea superveniens et vocem abstulit et aures conclusit, si ponaautem infortunium discretum est, quod ita raro contingit, et surdis, licet naturaliter huiusmodi sensus varia
Abbreviated transcription (Latin):
in suis inbicus ultimum ꝯdere elogi¬
etere testam̃ tumaił uitimamuolun¬
tatem. ⁊ hec sana m̃te ⁊ inceꝑit facere
iconsumaui̾t. nullo talimor bo int̃
modi actib legitima obruatio seqͥt᷑.¬

Expanded text:
n suis indutiis ultimum condere elogidere testamentum vel ultimam voluntatem et hoc sana mente et inceperit facere et consummaverit nullo tali morbo intermodi actibus legitima observatio seq
Abbreviated transcription (Latin):
obtiitu uii ut dictum ẽ testiurm⁊ eo¬
rumtem testium manu subsc̾ptis: de¬
hic consignatis tamabyistem testib
quam atabulatio plenm obtinebit
robur testantis arbitum. ¶Iueincum¬
demmotum crunt obẜuanda. quam
uł fidei cominissa. ⁊ insumnia que
cochiculis yñtur congrua cupeiͣt ordi¬
paiehit eius licentia. uoluntatem suã
siue intesto: ł incodiculis tenore con¬
positam cui uelit scrientamꝰ cdem. u̾
incodem postea uoratis restib ⁊tabula¬
rularius. simul ⁊ testib. Ut uͥ tenor e¬
orum cunctis innotuit.: loguin pe
siuiti ꝓfiteatur agnoscẽ. ⁊ cx inmi
sui que letta sunt disposiuise snm̃ti
a. infme subscͥptio sequatur testiũ.
tabulariorum copia ñ iom̃tib lecis
datur querentib. iuberrius ut ubi ta
inp̃dicium modum oromantib cã¬

Expanded text:
obtentu septem ut dictum est testium et eorundem testium manu subscriptis, dehinc consignatis tam ab isdem testibus quam a tabulario, plenum obtinebit robur testantis arbitrium. Quae in eundem modum erunt observanda, quam fideicommissa et in summa quae codicillis habentur congrua duxerit ordipatebit eis licentia voluntatem suam sive in testamenti vel in codicilli tenore compositam cui velint scribendam credere, ut in eodem postea collocatis testibus et tabulabularius simul et testibus, ut, ubi tenor eorum cunctis innotuerit, elogium ipse suum profiteatur agnoscere et ex animi sui quae lecta sunt disposuisse sententia, et in fine subscriptio sequatur testium ntabulariorum copia non in omnibus locis datur quaerentibus, iubemus, ubi tabin praedictum modum ordinantibus c
Abbreviated transcription (Latin):
oncm ampͣutare duximus que suꝑ
iilataẽ. Nam si itestatus quiscctũe¬
tus cẽt fuio ue filiis. ł filia scu filia¬
u raictis. ⁊ exmortua filia cuius cũ¬
ꝙ sexus aut numeri nepotib uł siq̃i
testata defunctaẽẽt. filio quidem ułf
lia snralit̃ religis. Exmortua uero
sexus. te mo quid successionis mini¬
me dubitabatur s palam erat qd̾ hu

Expanded text:
onem amputare duximus, quae sutilata est. Nam si intestatus quis defunctus esset filio vel filiis vel filia vel filiabus relictis et ex mortua filia cuiuscumque sexus aut numeri nepotibus, vel si qua intestata defuncta esset filio quidem vel filiis similiter relictis, ex mortuo vero sexus, de modo quidem successionis minime dubitabatur, sed palam erat, quod hu
Abbreviated transcription (Latin):
ilites inexpeditione te¬
gnͣtes. siuxores autfilios. aut anicos
aut commilitones. postremo ciuuscũ¬
ꝙ gñis homines amplecti uoluint su¬
pp̃me noluritatis affectu. quomodo p̾
ine suorutilantib ad notaui̾nt aut
inpuluerem ascriꝑfint gladio subi¬
pso ip̃e quo inp̃lio uite sortem d̾elĩqũt.
yuiusmodi uotuntatem sł abilem eẽ.¬

Expanded text:
ilites in expeditione degentes, si uxores aut filios aut amicos aut commilitones suos, postremo cuiuslibet generis homines amplecti voluerint supremae voluntatis adfectu, quomodo posine suo rutilantibus adnotaverint, aut in pulvere inscripserint gladio sub ipso tempore, quo in proelio vitae sortem derelinquunt, huiusmodi voluntatem stabilem e
Abbreviated transcription (Latin):
riore uicetanquam aliquod sidus
studio etati eccłastieis disciplirã
romane scilis reuẽntiam consur¬
tis . ⁊ ei ec̃ta subicitis. ⁊ at crustedu
pietatis ur̃c reuẽntissumi testant᷑
afratus. Patitigitur inuqb imple¬
tum fore qd̾ scripturt iociłutur. p
int reges regnant. ⁊ potenstes scribr
iustitiam. Nichilẽ enim qd̾ lumi
ne clariore p̃fiugeat quam recta fic¬
es in pͥncipe nihuẽ cnimqs̾ ita ne¬
queat ircasm subiacẽ quamua r̾eu¬
gio nancum auctoremuite ÷ lumi¬
nis utsrespicrantrecre ⁊ tenebrasrͤ
respuunt. ⁊ nesciunt subiacẽ teste
uet artore fidei. inyactenotioncm̃¬
tis. inixcintegro religionis studio
sine defectusui intpuiongioa con¬
suscxpecuare. sc̃ptumẽ enim labui
rligionis unitas auctorem facti in
sublime ꝓuectum grantas mͣnqui¬
ilitite custant. Neꝙ cunli paruaei

Expanded text:
riore luce tanquam aliquod sidusstudio, edocti ecclesiasticis disciplinis, Romanae sedi reuerentiam conseruatis et ei cuncta subicitis et ad eius deducpietatis uestrae reuerentissimi testantur adfatus. patet igitur in uobis impletum fore, quod scripturae loquuntur: per me reges regnant et potentes scribunt iustitiam. nihil est enim, qne clariore prefulgeat quam recta fides in principe, nichilque est, quod ita nequeat occasui subiacere quam vegio. nam cum auctorem vitae vel luminis utraque respiciant, recte et tenebras respuunt et nesciunt subiacere defechoc ardore fidei, in hac devotione mentis, in hoc integrae religionis studio sine defectu sui in tempora longiora consiis expedire. scriptum est enim: ' labiis religionis unitas, auctorem facti in sublime provectum grata sibi tranquillitate custodit. Neque enim parva ei
Abbreviated transcription (Latin):
asagert ̃ tͣ oppĩta cong̾gantiones ñ¬
etrmus ic siquid eruptio factiosa tẽ¬
ptauit ab ip̃is criam prbium me¬
ut cũtis orctotixis ep̃is quinicen¬
amfidem tenent. catronce eccłe to¬

Expanded text:
as agere intra oppida congregationes vetemus. Ac si quid eruptio factiosa tentaverit, ab ipsis etiam urbium moeut cunctis orthodoxis episcopis qui Nicaenam fidem tenent, catholicae Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
ũro totam obẜuatioem restam̃torũ.
muiti suigiliis excogitatam atqinu¬
entam uelle cuerti. ¶ IlLuo etiam sãc¬
cimus. ut siquis apatre certas res ł pe¬
cumas accepiss ⁊ pactus fuifs: qua¬
tenuis mofficios querela adũsus it¬
pat̃no iestam̃to ñagnonũt eius uit¬
icurm. s obprignandum putauĩt.u
etere uirgio expulsonuuis modi pac¬
prpimani responsum. in quo diffi
u adstrmgento. s rccita ad mittmmꝰ.
isitnsactioẽs adhr̃des pat̾nos filiuc
cecorauĩt. in quib aꝑtissime udi¬
cium patris agnoiũ. Et gn̾alit᷑ aif¬
finimus quanto pat̃ mirais legiti

Expanded text:
o totam observationem testamentorum multis vigiliis excogitatam atque inventam velle everti. Illud etiam sancimus, ut, si quis a patre certas res vel pecunias accepisset et pactus fuisset, quatenus de inofficiosi querella adversus tpaterno testamento non agnoverit eius iudicium, sed oppugnandum putaverit, vetere iurgio exploso huiusmodi pacPapiniani responsum, in quo definius adstringendos. Sed hoc ita admittimus, nisi transactiones ad heredes paternos filius celebraverit, in quibus apertissime iudicium patris agnoverit. Et generaliter definimus, quando pater minus legiti
Abbreviated transcription (Latin):
lam penc uniinas facuitates suas o
dumagiret in reb numanis: factisi
tis ui fidei commissis ex inanire gest¬
iuit. ñ iniuria iuxta formam de ino¬
fficioso testam̃to ꝯstitutoꝵ supuẽi
nuob̾ ut pore quartampartem nõ
yarertip desid̾atis ¶a ꝓsis quoat.u suot
suum impetui quodar inm̃se ur̃au¬
tatis infilium effudit.ant inpote¬
statecias isꝑmansit. ⁊ arbĩtri fami¬
ue rerciscunde officio congruit.ut
tͥ quartam debite au intestato porti¬
onisp̃ostet incolum autͥ emancipat̾
ꝯstititioẽs is quiꝓuinciam regitad
similitudmem in officiosi quende
auxuium t̾ cquitatis inpertict

Expanded text:
lam paene universas facultates suas, dum ageret in rebus humanis, factis dtis et fideicommissis exinanire gestivit, non iniuria iuxta formam super inofficioso testamento constitutorum subveniri vobis utpote quartam partem non habentibus desideratisuum impetu quodam immensae liberalitatis in filium effudit, aut in potestate is permansit, et arbitri familiae erciscundae officio congruit, ut tibi quartam debitae ab intestato portionis praestet incolumem, aut emancipatusconstitutiones is qui provinciam regit ad similitudinem inofficiosi querellae auxilium tibi aequitatis impertiet
Abbreviated transcription (Latin):
mõam censuit cẽ abstrarendam.
ut quarta pars pirta.⁊ mox fuio rest¬
ituatur inhuismodi specie quid
faciendum sit dubitabatur. Sanc¬
iius itiq: quarte quitem partiᷤᷤ
restitutioẽm umnime̾ celeb̃ri. nõ
expectata necmnorte hr̃tis nectp̃is
nt̃ualla reliquum autem qd̾ pꝰ
egittimamportioẽm restat. tunc
ne sñtiet. ¶uud p̾terta sanccimus
ũt tp̃a de mofficiosi quercia abadi¬

Expanded text:
moram censuit esse abstrahendam, ut quarta pars pura et mox filio restituatur, in huiusmodi specie quid faciendum sit, dubitabatur. Sancimus itaque quartae quidem partis restitutionem iam nunc celebrari non expectata nec morte heredis nec temporis intervallo, reliquum autem, quod post legitimam portionem restat, tunc ne sentiet. Illud praeterea sancimus, ut tempora de inofficiosi querellae ab adi
Abbreviated transcription (Latin):
cessuꝰ ẽ q̃uia militib quiomauere¬
oaieta̾nis aũt irre comimnide auis¬
uegiim rxe accepunt. sipossint te¬
stari dubitatum fuãt ut putaniria
raliuimartiatris quoꝙ ⁊ omnu oĩ¬

Expanded text:
concessum est: quia militibus quidem et veteo, veteranis autem iure communi: de aliegium hoc acceperunt, si possint testari, dubitatum fuerat, ut puta viris ralium, Archiatris quoque et o
Abbreviated transcription (Latin):
ticcm repletio quarte partis nepoti fr̃¬
est. si qua patrierus competebat ⁊ꝑfru¬
atur nr̃o reneficio auetustate quitẽ
neglectus. ar̃o autem uigore rec̾at̾.
nisipat̃ at puc suꝑstes ut repudiaũ

Expanded text:
tionem repletio quartae partis nepoti superest, si qua patri eius competebat: et perfruatur nostro beneficio a vetustate quidem neglectus, a nostro autem vigore recreatus, n
Abbreviated transcription (Latin):
uam̃ purum fiuiis inftrri ¶Repietio¬
nemaũt ficri exip̃a suostantia pai̾t.
ui ⁊ enum gͣtia sanccimus ca quiom
om̃ia qĩ uire aduntitio cum luc̾ri.
repicticẽm aũt exreb substantie pa

Expanded text:
iuvamen purum filiis inferri. Repletionem autem fieri ex ipsa substantia patris, tis etenim gratia sancimus ea quidem omnia quasi iure adventicio eum lucrari, repletionem autem ex reb
Abbreviated transcription (Latin):
ueat exnr̃a constuutiat pars legitim¬
a post euicticẽm suppicri a siexlege
faicidia miruanturi egatat fidei cõ¬
nxx casusupplem̃tum introducine
dirritotam faicidiam accipe nr̃s ni
b istis casib suie intotumeuictio su¬
ainĩueniente.ut sue abimitio min̾¬

Expanded text:
beat ex nostra constitutione pars legitima post evictionem suppleri: vel si ex lege Falcidia minuantur legata vel fideicomhoc casu supplementum introduci: ne, dum totam Falcidiam accipere heres omnibus istis casibus, sive in totum evictio sua interveniente, ut, sive ab initio min
Abbreviated transcription (Latin):
utatis que fuerat intestam̃to terelic¬
ta modis omnib reddere. ut auariti¬
a cius legitimsictib fenatur aliise
omnib que in cot̾m testam̃toł elo¬
glo scͥpta sunt. ꝓ suitinore ad effectũ
cumenim infantem suũ ñ posse ĩ¬
fint ingͣtum amane sua uccari.
scripsit. neq ꝓpterux abultima su¬
e marnis yrditate reptuinisira odi¬
o su fecerit maritiex quo infans ꝑ
quaicumꝙ etatem agrntib oppõi
minime cncedimus. cumposs
siu minime nocere nec suam naty¬
ram fallere: Satis enim crucele no¬
ris cẽ uidetur cum quiñsentit in¬

Expanded text:
tatis, quae fuerat in testamento derelicta, modis omnibus reddere, ut avaritia eius legitimis ictibus feriatur: aliis omnibus, quae in eodem testamento vel elogio scripta sunt, pro sui tenore ad effectum cum enim infantem suum non posse ingratum a matre sua vocari scripsit neque propter hoc ab ultima suae matris hereditate repelli, nisi hoc odio sui fecerit mariti, ex quo infans prquamcumque aetatem agentibus opponi minime concedimus, cum possisui minime nocere nec suam ma turam fallere. Satis enim crudele nobis esse videtur eum qui non sentit in
Abbreviated transcription (Latin):
mortuo muitante certa pecunia ad.
ciu sõmimutie inspiciatur quem
morit testatoris mutans obiriet.
ut tanta ei pecuma inigitimam põ¬
ticẽm ꝯputitur quantam daristatu
qui nautiam expecumis testatoris
ad eptus ẽ Exceptis soł uirisspectapi¬
p̃aictam ob ẜuati c̃m tenere nolumꝰ¬

Expanded text:
mortuo militante certa pecunia ad eiusdem militiae inspiciatur, quem morte testatoris militans obtinet, ut tanta ei pecunia in legitimam portionem computetur, quantam dari status, qui militiam ex pecuniis testatoris adeptus est. Exceptis solis viris spectabipraedictam observationem tenere volum
Abbreviated transcription (Latin):
iegt tam mortiis consułt quam
acc̃o competere poterat ut sit adi.¬
ciatur testam̃to te implenda legi¬
uina portioe̾ siue ñ. firmuniquid
restam̃tum sit liceat uõhis ꝑsoĩs.
que testam̃tum qĩ mofficiosum łau
omoto subũtendum queripoterant:
ing̃ti legimmnis medis arguantur. cr̃
eos scuicet mg̃ros cͥca se fuisse testator
fecgi m̃tiaemi nonũcebit ciu smrtioꝰ
ꝑsonis statiumus qllarum m̃ticẽm
solicet minorem legitima portione
uacorum m̃tione factinichileipt.¬
nitus reliquerint. turc uetera uiri
icrum hr̃e sanccimus. Nullam exp̃¬

Expanded text:
lege tam mortuis consulere quam actio competere poterat: ut, sive adiciatur testamento de implenda legitima portione sive non, firmum quidem testamentum sit, liceat vero his personis, quae testamentum quasi inofficiosum vel alio modo subvertendum queri poterant, ingrati legitimis modis arguantur, cum eos scilicet ingratos circa se fuisse testator fecerit mentionem, non licebit eius personis statuimus, quarum mentionem l fideicommisso, licet minorem legitima portione,alia eorum mentione facta nihil eis penitus reliquerint, tunc vetera iura locum habere sancimus, nullam ex pr
Abbreviated transcription (Latin):
in quartam partem at excuitenda
inofficiosi querelam tamcotemta¬
tam quam añt nupt̃ donaticẽm
pfiromoto uolumus imputarisi
ex suba eius ꝓfrcta sit. cuius de ħre

Expanded text:
in quartam partem ad excludendam inofficiosi querellam tam dotem datam quam ante nuptias donationem praefato modo volumus imputari, si ex substantia eius profecta sit, cuius de he
Abbreviated transcription (Latin):
igenter iurmus utrum fiius nu¬
ia ex urstacã iesus matrem innouis¬
inna ieẜit uoluntate eo qd̾ nec luctu¬
osam ci ac legitimam reliquerit põ¬
ticẽmut testarĩto itinoto matrisu
disꝙ eum uł clantestinis ł manif¬
estis appetiit.ł inimicis eius. suas a¬
mic̾itias copłauit. atꝙ mauis sicuc̃¬

Expanded text:
igenter jubemus, utrum filius nulla ex justa caussa laesus matrem novissima laeserit voluntate, nec luctuosam ei nec legitimam reliquerit portionem, ut testamento remoto matri sudiisque eum vel clandestinis vel manifestis appetiit vel inimicis eius suas amicitias copulavit atque in aliis sic ve
Abbreviated transcription (Latin):
uralitatis effusce. pat̾moniu su¬
uni ex̾aust. p̃ntis ꝓuincie anxilio
uitris. qui aiscussa fide ueri. suntreỹ
mitatem animadut̾it. inremorñdiᷤ
yts que ꝑpamgesta sunr troi subuẽ¬

Expanded text:
ralitatis effusione patrimonium suum exhausit, praesidis provinciae auxilio uteris, qui discussa fide veri, si in intmitatem animadverterit, in removendis his quae perperam gesta sunt tibi subve
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est dum ñminus. qui pietatis sꝯ
sciuis ẽ. partis que inrestato defunc¬
to potuit ad eumꝑtirłe. quarta ex iu¬
dicio parentis optincat. Qui aur̃e
agnouit uidicium tefuniti eo qd̃de¬
bitum paĩnum ꝓh̾rditana parreꝑ¬

Expanded text:
non est, dum non minus, qui pietatis sibi conscius est, partis quae intestato defuncto potuit ad eum pertinere quarta ex iudicio parentis obtineat. Qui autem agnovit iudicium defuncti eo, quod debitum paternum pro hereditaria parte
Abbreviated transcription (Latin):
se aliegis ꝑea parte qua resolũtumẽ
testamtum: cumiure intestati qui
obrinurt succedat. neꝙ legata neq
fitel commissa tebentur. quamnus
uptates ⁊ direcit competant. ⁊ fitciꝰ¬

Expanded text:
se adlegas, pro ea parte, qua resolutum est testamentum, cum iure intestati qui obtinuit succedat, neque legata neque fideicommissa debentur, quamvis libertates et directae competant et fidei
Abbreviated transcription (Latin):
⁊cum flagitiosa fedntate uuint asue¬
cessione tua exclutentam putes siñ
inconsulto caiores ex miͣtis cius ad
sionis post ciusd̾ mairis peratñtrã
cãs ñ prestat. nec exm̃omͣtaris uotũ¬

Expanded text:
cum flagitiosa foeditate vivit, ut a successione tua eam excludendam putes, si non inconsulto calore, sed ex meritis eius ad sionis post eiusdem matris paenitentiam causas non praestat nec ex momentariis volu
Abbreviated transcription (Latin):
uuss. hoc facere neglexissmĩto ut po¬
te ñustis rõnib na lectus de moffi¬
cioso querelam instituere poterat S
cum eam inpuerꝑio uitã cessisse ꝓpõ¬
nas repentinicasus iniquitas ꝑcon

Expanded text:
uisset, hoc facere neglexisset, merito utpote non iustis rationibus neglectus de inofficioso querellam instituere poterat. Sed cum eam in puerperio vita cessisse proponas, repentini casus iniquitas per c
Abbreviated transcription (Latin):
nocturnus pplator int̾uit aut itinã
frequentata in sicuis agẽssionis ob¬
sed̾it: ꝓmissa cuicumꝙ ucintiadig
nuco supplicio subiũgetur ac mor¬
tem quam minaratur excipiat ⁊ ro
qu̾ int̾ndebat incurrat. ꝙ auisenim¬

Expanded text:
nocturnus populator intraverit aut itinera frequentata insidiis adgressionis obsederit, permissa cuicumque licentia dignus ilico supplicio subiugetur ac mortem quam minabatur excipiat et id quod intendebat incurrat. Meli
Abbreviated transcription (French):
uelle ia n posiit inlccum patris sui
tes inhumane reliqueruntis. nos ꝗ
om̃s subiectos nr̃os. ⁊ fiuos inepotes
hr̃e existimanius affectione patẽ¬
om̃ium cõmoda ꝓspicientes iurem̃
intalispecie. cad̾m ioi nepoti dariq̃
endam tñposse nepotem eamt̃ cau¬

Expanded text:
Vellaea possit in locum patris sui tes inhumane reliquerunt. Sed nos, qui omnes subiectos nostros et filios et nepotes habere existimamus adfectione pateromnium commodo prospicientes iubemus in tali specie eadem iura nepoti dari, qendam, tamen posse nepotem eandem cau
Abbreviated transcription (Latin):
pitudinis ił leuis note macriraas¬
so querciam cc̾ testam̃tum paren¬
tum mouñtes ꝓrationes cerent᷑ p¬
stare qd̾ obsequium debitumiu¬
git̃ ꝓut ip̃ius nature religio fla¬
gitabit. parentib adyiouerũntñ
scͥpti yrtes ostind̾e mauũmntimgͣtoᷤ¬

Expanded text:
pitudinis vel levis notae macula adsso querellam contra testamentum parentum moventes probationes debent praestare, quod obsequium debitum iugiter, prout ipsius naturae religio flagitabat, parentibus adhibuerunt, nisi scripti heredes ostendere maluerint ingrato
Abbreviated transcription (Latin):
etans deced̾et. supstitib porticẽm su¬
am restiueret. Pretereauxori ut id
qd̾ excã pĩditatis ad eam ꝑuenifs fili¬
ispost mortem suam restituer: fidei¬
cominisit cauimpniosam in offici¬
osiacc̃onem adu̾sus iustumiuaii
portio at eam potat᷑ puenire:¬

Expanded text:
aetatis decederet, superstitibus portionem suam restitueret, praeterea uxori, ut id, quod ex causa hereditatis ad eam pervenisset, filiis post mortem suam restitueret, fideicommisit, calumniosam inofficiosi actionem adversus iustum iudicportio ad eam poterat pervenire
Abbreviated transcription (Latin):
cisser remotis ulpi.mi atq p¬
auli notis papiniam placet
stiguta suns. itꝗ tim̃ ut gesta
ꝑfilium cuiꝰ ꝯsilia legitimae¬
tas furmauit᷑ rata sint eodemĩ
picria potãte redeunte ne ed̾rũ
retissio esficiat ꝙ ẽ maxime ab¬
sdum eoͣ tpr nec inprĩs nec in
sua q̃q̃ fiusse potãte Minores
crum agẽ etate iure quicqͣ pro
hibert᷑ age quibꝰ si dumpnato
pr̃e tutor datus ẽ nod̃e ẽ ut. lb
officio suo recedat regsso eo q̃
ñ solam nomine reddire s:⁊̃
desinat omnia minois duspẽ¬
dia sius ip̃e dampns eẽ pstet

Expanded text:
cisset, remotis Ulpiani atque Pauli notis Papiniani placetstituta sunt. Ita tamen, ut gesta per filium, cuius consilia legitima aetas firmaverat, rata sint eodem in potestate patria redeunte, ne eorum rescissio efficiat, quod est maxime absurdum, eodem tempore nec in patris nec in sua quemquam fuisse potestate. Minores enim aetate iure quicquam agere prohibentur. quibus si damnato patre tutor datus est, necesse est, ut ab officio suo recedat regresso eo, quem non solum nomine redire, sed desinat, omniaque minoris dispendia suis ipse damnis praestet
Abbreviated transcription (Latin):
prẽ minuat q̃si ꝯpta n integͥ mo¬
tas ut natq̃ ita osficio libis resti¬
tuas. ei gub̾nacula rerum tra¬
tenda sunt eius adimitatõꝵ ałcũ¬
si bonis prĩb datur luctuosis̃¬
orerit reditꝰ quam disscessus

Expanded text:
deminuat. quem si comperta integritas ut natura, ita officio liberis restituerit, ei gubernacula rerum trenda sunt, cuius ad imitationem pubbonis patribus detur, luctuosior erit reditus quam discessus
Abbreviated transcription (Latin):
cetente tp̃r pena lib̾atisẽ s̃inuo pã¬
tem᷑tõrum accepit ꝓrataportione
eiustenetur. Qd̾ si obpecuniam tebi¬
tam fiscobona eius cccupata sunt.n
mansit unacum fideuissortos ꝓpͥis¬

Expanded text:
cedente tempore poena liberatus est. Sin vero partem bonorum accepit, pro rata portione eius tenetur. quod si ob pecuniam debitam fisco bona eius occupata sunt, mansit una cum fideiussoribus p
Abbreviated transcription (Latin):
teportaticẽmuo ñistincat. si ꝗͣ sine
ueniant. Simuo filiiuł nepotes ex
defuncti finis renctierunt anni¬
diãparte ertario undicanta. alia
cis refuctar. Id̾mẽ⁊ si postumos re

Expanded text:
portationem sustineat, si quidem sine perveniant: si vero filii vel nepotes ex defunctis filiis relicti erunt, dimidia parte aerario vindicata alia eis reservetur. idem est et si postumos de
Abbreviated transcription (Latin):
cis iudiciis singuiatim de om̃ab n¬
ominatimq ad nos reftratur ꝑcul
dubio neglegentia mulctanda. nã
uientum ea contempnaticẽ fcriet᷑
ut auud tm̃ quantum subtͣctum

Expanded text:
cis iudicis singillatim de omnibus nominatimque referatur, procul dubio neglegentia multanda. Nam sulentum ea condemnatione ferietur, ut aliud tantum quantum
Abbreviated transcription (Latin):
cit̾is ante cognitis suppuene terie¬
antur. Siquis tñciusmodireits fi¬
crit oblatus posteaquam suꝑ cͥm¬
ne clarui̾t. ẜuusquidem ł liberta¬
tedonatus. bestiis subiciatur inge
ualitertine conditionis homines
ꝑscquitur.sicaque ingenuõrum
sunt cea ronores ⁊ tignitates ausi

Expanded text:
ceteris ante cognitis suppliciis tenebantur. Si quis tamen eiusmodi reus fuerit oblatus, posteaquam super crimine patuerit, servus quidem vel libertate donatus bestiis obiciatur, ingelibertinae condicionis homines persequitur, si ea quae ingenuorum sunt circa honores et dignitates ausi
Abbreviated transcription (Latin):
certampe̾nam fisco infẽntam sta¬
tuit exceptis cohñdus ⁊ sccus quib
inuirsi cẽ com̃ium rerum ucrta¬
ticẽm de fugitiuoẜuo mincem fa¬
cere ꝑmissumẽ. Itauõuceat fugit¬

Expanded text:
certam poenam fisco inferendam statuit, exceptis coheredibus et sociis, quibus in divisione communium rerum licitationem de fugitivo servo invicem facere permissum est. Ita vero liceat fugit
Abbreviated transcription (Latin):
mr̃ĩs auenum tp̃ib iniuriam fĩ
reliquiis defunctorum ab yisqui
ad quos fumis mortui ꝑtim. sua
iuriꝑdere. caquidem que mortuo
positoañt scpulturam eius facta fy
tari pcipimus. Redaitis uõ prgnõi

Expanded text:
ris alienum temporibus iniuriam fieri reliquiis defunctorum ab his, quad quos funus mortui pertinet sua iura perdere, ea quidem, quae mortuo posito ante sepulturam eius facta fuetari praecipimus: redditis vero pignori
Abbreviated transcription (Latin):
quacumq sunt parte t̃rarum yu¬
manignie minriciedendi sunt.ta¬
menqm̃ qui incomitatunrõ sũt
ip̃ampulsant ꝓpe modum maiest¬
ur. uł crimmathematicus. autñ¬
arrandis sompiis orcuitans artẽ
auquamdiumandi aut c̃te aliqd
horum sinule ex̃cene incomitatr
ñ fugiat᷑. suioconuictus ꝓpͥum fa¬
cimis detegentͣib repugnauĩt de¬
negandonit eculeo deditus. ungu¬
usꝙ sulcantib latera ꝑferat peras
cccuipaui̾t. illico ad publicum ꝓtͣ¬
yat ⁊ iudicumacuł com̃is poste̾m
salutis ostendat. Qd̾ siquisquam
ultimum supplicium ñcuatat ge¬
mine suspitioms obnoxius qd̾a

Expanded text:
quacumque sint parte terrarum, humani generis inimici credendi sunt, tamen quoniam qui in comitatu nostro sunt ipsam pulsant propemodum maiestur vel etiam mathematicus aut narrandis somniis occultans artem aliquam divinandi aut certe aliquid horum simile exercens in comitatu n fugiat. Si convictus ad proprium facinus detegentibus repugnaverit pernegando, sit eculeo deditus ungulisque sulcantibus latera perferat poenas occupaverit, ilico ad publicum protrahat et iudiciorum oculis communis hostem salutis ostendat. Quod si quisquam ultimum supplicium non evadat geminae suspicionis obnoxius, quod
Abbreviated transcription (Latin):
mulieri raptorems maritum expo¬
scere. s aupirentes uouũnt. except
port̾et emimut quicumꝙ uxoremd
duccre uoluit suie ingenuam siũ
libertinam scd̾inr̃as leges ⁊ antiq̃
consuctudinem parentes ł̃ auos quoᷤᷤ
decet petãt. ⁊ cmeorum uoluntate

Expanded text:
mulieri raptorem suum sibi maritum exposcere, sed cui parentes voluerint exceptoportet etenim, ut, quicumque uxorem ducere voluerit sive ingenuam sive libertinam, secundum nostras leges et antiquam consuetudinem parentes vel alios quos decet petat et cum eorum voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
tione fiũt cep̃rensus citͣ sexus arsc̃¬
ticẽm cum conc̃mari iubemus cũ
hoc etiam constantinana iege rec¬
siue antiquis legum ubris siuc ĩ
sacris constitutionib posita sũt
decetõ ab olitis. utiec tm̃ modolex

Expanded text:
cionis fuerit deprehensus, citra sexus discretionem eum concremari iubemus, cum hoc etiam Constantiniana lege recsive antiquis legum libris sive in sacris constitutionibus posita sunt, de cetero abolitis
Abbreviated transcription (Latin):
mod̾ate suouurr utitur. s tumc reus
homicidifit siuoluntate eumicty
fustis aut lapidis cccid̾it. ł certe telo
usus letaie iuunus influxĩt aut fy¬
spendi laqueo p̃ceꝑit. liussicẽ tetrap̃¬
ib latera secando ł exurento oblatis
ignib m̃bra. aut tabescentes arcus
atro sanguine ꝑmixta same defł¬
uentes ꝓpe inp̃is ad eg̾it guciati¬
b uitam relinquere fuitia nm

Expanded text:
moderate suo iure utatur, sed tunc reus homicidii sit, si voluntate eum ictu fustis aut lapidis occiderit vel certe telo usus letale vulnus inflixerit aut suspendi laqueo praeceperit vel iussione taetra pribus latera persecando vel exurendo oblatis ignibus membra, aut tabescentes artus atro sanguine permixta sanie defluentes prope in ipsis adegerit cruciatibus vitam relinquere saevitia im