comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ potuit. non suas alcisci inuirias. s ipsos ma¬
luit insecutores patiendo redlere mitiores:
eandem necesse est discipuli qui puri homines
sunt. regulam ꝑfectionis sequantur. Quid aũ
uides festucam in oculo fratris tui. trabem aũ
quȩ in oculo tuo est non consideras: Et hoc
ad superiora respicit: ubi cecum a ceco duci.
id est peccantem a peccatore castigare non
posse premonuit. Multi enim suꝑbia uel o¬
dio. filargiria. tiel auaricia. tiel alio quolibet
crimine preuenti: leuia hȩc aut nulla uidi¬
cantes: acerrime corripiunt eos quos subi¬
ta uiderint ira turbatos. et oculum mentis
a solito puritatis statu quasi festuca iruente
nutasse atq unmenores dominici p̃cepti:
quo ait nolite condempnare et non condẽp¬
nabimini. magis amant uituperare. et
dampnare: quam emendare atq corrige̾.
Et quomodo potes dicere fr̃i tuo. frater sine
ciciam festucam de oculo tuo. ipse in oculo

Expanded text:
ue quasi Deus potuit non suas ultum ire injurias, sed ipsos maue quasi Deus potuit non suas ultum ire injurias, sed ipsos maluit insecutores patiendo reddere mitiores, eamdem necesse est discipuli, qui puri homines sunt, regulam perfectionis sequantur. Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, trabem autem quae in oculo tuo est non consideras? Et hoc ad superiora respicit, ubi caecum a caeco duci, id est, peccantem a peccatore castigari non posse praemonuit. Multi enim superbia, vel odio, philargyria, vel avaritia, vel alio quolibet crimine praeventi, laevia haec aut nulla judicantes, acerrime corripiunt eos quos subita viderint ira turbatos, oculum mentis a solito puritatis statu, quasi festuca irruente, mutasse, atque immemores dominici praecepti, quo ait: Nolite condemnare, et non condemnabimini , magis amant vituperare et damnare, quam emendare atque corrigere. Et quomodo potes dicere fratri tuo: Frater, sine, ejiciam festucam de oculo tuo, ipse in
Abbreviated transcription (Latin):
eritis: remetietur uobis. Et apłs ad elemosiriã
coruithios bortans: inter alia dicit. Hoc autẽ
dico qui paire seminat parce et mecet. sotest¬
autem & de omnib. que mente. mãstidisiigua.
dinem. slum quid potest cecus cecum ducere:
nonne ambo in foueam cadunt Sensus huiꝰ¬
cemodi sentencie petidet ex suꝑiorib. ubi de
danda elemosina et iniuria dimittenda preci¬
pitur. Si te inquit ira contra uolentum. et
contra petentem filargiria cecauerit numqͥd
tua mente uiciata uicium eiꝰ eurare poteris.
aut ille solus qui inuiriam fecit et non tu. eti¬
am qui ferre nesciebas reus deputaberis: At
si mitem de tranquilliq pectoris eus impro¬
bitas inuenerit: et ille ad penitentiam mo¬
uebitur. et tu penitentie premnio donaberis.
quia cecum uidente oenlo. hoc est corde sereno
ducere curabas ad lumen. Non est discipulus
suꝑ magistrum. Perfectus autem omnis erat:
si sit sicut magister euis. Si magister utiq qi

Expanded text:
eritis, remetietur vobis. Et Apostolus ad eleemosynam eritis, remetietur vobis. Et Apostolus ad eleemosynam Corinthios hortans, inter alia dicit: Hoc autem dico: Qui parce seminat, parce et metet. Etautem de omnibus, quae mente, manu, lingua, dinem. Nunquid potest caecus caecum ducere? Nonne ambo in foveam cadent? Sensus hujuscemodi sententiae pendet ex superioribus, ubi de danda eleemosyna et injuria dimittenda praecipitur. Si te, inquit, ira contra violentum, et contra potentem philargyria caecaverit, nunquid tua mente vitiata vitium ejus curare poteris? Aut ille solus qui injuriam fecit, et non tu etiam qui ferre nesciebas reus deputaberis? At si mitem te, tranquillumque pectoris ejus improbitas invenerit, et ille ad poenitentiam movebitur, et tu patientiae praemio donaberis, quia caecum vidente oculo, hoc est, corde sereno ducere curabas ad lumen. Non est discipulus super magistrum; perfectus autem omnis erit, si sit sicut magister ejus. Si magister, qui utiq
Abbreviated transcription (Latin):
factum sit. uel cum incertum est qualis futa¬
rus sit qui nunc uel malus uel bonus appa¬
ret. Dimitiite & dimittemini. date & dabit᷑
uobis. Dimittere nos iniurias. dare beneficia
ubet: ut et nobis peccata dimittantur. et
uita detur eterna. Qua sentencia breui sed
erimia: cuncta quȩ latissime de conuersando
cum mumicis mandauerat. comptehenden¬
do coneludit. Menstiram bonam et confertam
et coagitatam et suꝑ effluentem: dabunt in
sinum ur̃m. Huic simile est quod alibi dicit:
ut et ipsi recipiant uos in eterna tabernacła.
slon erum pauꝑes ipsi. s xp̃s merceclem his
qui elemosinam facere student redãiturus ẽ.
quam tamen in sinum dare dicuntur. quia ꝓ¬
merende illiꝰ occasionem dedete cam uel egen¬
tes misere uel improbe se uientes. fortiorum st̃
et tolerati pacientia. et beneficientia sustentati
et ad ipsam aliquotiens fidem dulci grã pro¬
uocati. Eadem quippe mensura qua mensi fu¬

Expanded text:
factum sit, vel cum incertum est qualis futufactum sit, vel cum incertum est qualis futurus sit, qui nunc vel malus vel bonus apparet. Dimittite, et dimittemini; date, et dabitur vobis. Dimittere nos injurias, dare beneficia jubet, ut et nobis peccata dimittantur, et vita detur aeterna. Qua sententia brevi, sed eximia, cuncta quae latissime de conversando cum inimicis mandaverat, comprehendendo concludit: Mensuram bonam, confertam et coagitatam et supereffluentem dabunt in sinum vestrum. Huic simile est, quod alibi dicit: Ut et ipsi recipiant vos in aeterna tabernacula . Non enim pauperes ipsi, sed Christus mercedem his, qui eleemosynam fecere redditurus est. Quam tamen in sinum dare dicuntur, quia promerendae illius occasionem dedere, cum vel egentes misere, vel improbe saevientes, fortiorum sunt et tolerati patientia, et beneficentia sustentati, et ad ipsam aliquoties fidem dulci gratia provocati. Eadem quippe mensura qua mensi fu
Abbreviated transcription (Latin):
et simplici corde sine uicio concupiscentie qui¬
cumq humani cybi indiffetenter sumi: pro¬
hibet apłs iudicari cos qui carnib uesceban¬
tur et uinum bibebant: ab eis qui se ab hu¬
ismodi alimementis temperabant. Qui
manducat inquit: non manducantem non
sꝑnat. Et qui non manducat: manducan¬
tem non uidicet. Adhoc ꝑtinet etiam illd:
quod alio loco dicit. Nolite ante tempuis qͥe¬
quam uidicare. quo ad usq ueniat dominꝰ
qui illuminabit abscondita tenebrarum.
et manifestabit cogitationes cordis. Sunt gͦ
quedam facta media que ignoramus quo
animo fiantz. quia et bono et malo fieri pos¬
stuit. de quib temerarium est iudicare ma¬
rume ut condempnemus. Horum autem
uemiet tempus ut iudicentur. cum domirꝰ
illuminabit abscondita tenebrarum. et mani¬
festabit cogitationes cordis. Duo sunt autem
in quib temerarium iudiciun eauere debe¬
mus: cum incertum est quo animo quidq

Expanded text:
et simplici corde sine vitio concupiscientiae quiet simplici corde sine vitio concupiscientiae quicunque humani cibi indifferenter sumi, prohibet Apostolus judicari eos qui carnibus vescebantur, et vinum bibebant, ab eis qui se ab hujusmodi alimentis temperabant. Qui manducat inquit non manducantem non spernat; et qui non manducat, manducantem non judicet . Ad hoc pertinet etiam illud, quod alio loco dicit: Nolite ante tempus quidquam judicare quoadusque veniat Dominus, qui et illuminabit abscet manifestabit cogitationes cordis . Sunt ergo quaedam facta media, quae ignoramus quo animo fiant, quae et bono et malo fieri possunt, de quibus temerarium est judicare, maxime ut condemnemus. Horum autem veniet tempus ut judicentur, cum Dominus illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis. Duo sunt autem in quibus temerarium judicium cavere debemus, cum incertum est quo animo quidque
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinem suam nos uocat. Quia iꝑse
Benignus est dominus suꝑ ingratos et ma¬
los. uel multiplici scilicet sua miscłia. qua
etiam uimenta saluat temporalia bona lar¬
giendo uel ad celestia dona singulari grã
qua electos solum glorificat inspirando. Sed
siue hoc siue illud. siue utrumq intelligas
magna dei bonitate fit. quȩ nobis unitanda
precipitur si filii dei eẽ uolumus. Nolite iu¬
dicare et non uidicabimini. solite condemp¬
nare et non condempnabimim. Hoc loco no
bis nichil aliud precipi existimo. nisi ut ea fac¬
ta que dubium est quo animo fiant: in meli¬
oren partem interpretemur. Quod enim
scriptum est ex fructib eorum cognoscetis eo ᷤ:
de manifestis dictum est. que non possunt bo¬
no animo fieri. sicuti sunt stupra uel blaspbe¬
mia uel furta. uel ebrietas. et si qua sunt talia
de quib nobis iudicare ꝑmittitut De genere
autem ciborum quia possitut bono animo

Expanded text:
similitudinem suam nos vocat. Quia ipse similitudinem suam nos vocat. Quia ipse Benignus est Deus super ingratos et malos, vel multiplici scilicet, sua misericordia, qua etiam jumenta salvat, temporalia bona largiendo, vel ad coelestia dona singulari gratia, qua electos solum glorificat, inspirando. Sed sive hoc, sive illud, sive utrumque intelligas, magna Dei bonitate fit, quae nobis imitanda praecipitur, si filii Dei esse volumus. Nolite judicare, et non judicabimini; nolite condemnare et non condemnabimini. His praecipi existimo, nisi ut ea facta quae dubium est quo animo fiant, in meliorem partem interpretemur. Quod enim scriptum est: Ex fructibus eorum cognoscetis eos, de manifestis dictum est, quae non possunt bono animo fieri, sicuti sunt stupra, vel blasphemiae, vel furta, vel ebrietas, et si qua sunt talia, de quibus nobis judicare permittitur. De genere autem ciborum, quia possunt bono animo
Abbreviated transcription (Latin):
et non soluit: uistus autem miseretur et
commodat qm̃ benedicentes eum posside¬
bunt tecram. Et alibi cum diceret iocundꝰ
homo qui miseretur et commodat. continuo
subuĩxit in memoria eterna erit uistus. Et
erit merces ur̃a multa:. et erctis filii altissim.
Nulla maior potest ẽẽ merces quam filios
hominum terrigenas. filios fieri altissimi
qui in celis est. Itaq quod ait. et eritis fili
altissimi: ex illa regula est intelligendum:
quam et ioħ̾s dicit. dedit potestatem filios
dei fieri. Unus enim naturaliter filius est: qui
nescit omnino peccare. Nos autem potestate
accepta efficinar filii. in quantum ea que
ab illo precipiuntur uplemus. Unde apłica
disciplina ad optionem appellat qua in eter¬
nam hereditatem uocamur. ut coheredes
ee possimus. Igctur non ait facite ista quia
estis filii. s facite ista et eritis filii. Cum autẽ
ad hoc uos uocat: ꝑ ipsum unigenitum. ad

Expanded text:
et non solvit, justus autem miseretur et et non solvit, justus autem miseretur et commodat . Quoniam benedicentes eum, possidebunt terram . Et alibi cum diceret: Jucundus homo qui miseretur, et commodat, continuo subjunxit: In memoria aeterna erit justus . Et erit merces vestra multa, et eritis filii Altissimi. Nulla major potest esse merces, quam filios hominum terrigenas, effici filios Altissimi, qui in coelis est. Itaque quod ait: Et eritis filii Altissimi, ex illa regula est intelligendum, qua et Joannes dicit: Dedit eis potestatem filios Dei fieri. Unus enim naturaliter filius est, qui nescit omnino peccare. Nos autem potestate accepta efficimur filii, in quantum ea, quae ab illo praecipiuntur implemus. Unde apostolica disciplina adoptionem appellat, qua in aeternam haereditatem vocamur, ut cohaeredes esse possimus. Igitur non ait: Facite ista, quia estis filii, sed facite ista, et eritis filii. Cum autem ad hoc nos vocat per ipsum Unigenitum, ad
Abbreviated transcription (Latin):
hec a fidelib fructuose fieri debeant ostendit.
Mutuatur autem omnis qui accipit. etiam
si non ipse soliturus est. Cum enim misericor¬
dib ds̃ plura restituat. omnis qui benefici¬
um prestat feneratur. aut si non placet acci¬
pere mutuantem nisi eum qui accipit red¬
diturus. intelligendum est dñm ipsa duo
gtnera prestandi ẽe complexum. Namq
aut donamus quod damus beniuole. aut
reddituro commendamus. Quia enĩ mul¬
tiut scriptum est. quasi inuentionem esti¬
mauerunt fenus. et molestiam presitterunt
his qui se adiuuauerunt. Multi non causa
nequitie non fenerati sunt. s fraudari gra¬
tis tumuerunt. Huic etiam inftrmitati di¬
iuna medetur auctoritas: dicens. et mu¬
tuum ddate. nichil inde sꝑãtes. id est non
in homine spem mercedis figentes quȩ siue
redlat. que commodatis. redelet et ds̃ qd illo
iubente fecistis. siue non reddat hereditas ur̃a
ineternum erit. Mutuatur enim peceator

Expanded text:
haec a fidelibus fructuose fieri debeant, ostendit. haec a fidelibus fructuose fieri debeant, ostendit. Mutuatur autem omnis qui accipit, etiam si non ipse soluturus est. Cum enim misericordibus Deus plura restituat, omnis qui beneficium praestat, feneratur. Aut si non placet accipere mutuantem, nisi eum qui accipit redditurus, intelligendum est dominum ipsa duo genera praestandi esse complexum. Namque aut donamus, quod damus benevole, aut reddituro commodamus. Quia enim multi ut scriptum est quasi inventionem aestimaverunt fenus, et molestiam praestiterunt his qui se adjuverunt, multi non causa nequitiae non fenerati sunt, sed fraudari gratis timuerunt. Huic etiam infirmitati divina medetur auctoritas, dicens: Et mutuum date, nihil inde sperantes . Id est, non in homine spem mercedis figentes. Qui sive reddat quod commodastis, reddet et Deus quod illo jubente fecistis, sive non reddat, haereditas vestra in aeternum erit. Mutuatur enim peccator,
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ in tiobis manet et caritas eius in nobis ꝑ¬
fecta est. Quod si quem mouet sciat eum non
de inimicorum amore tacusse s et illos fr̃m
nomine comprehendisse. fraterniq amoris
intuitu diligi: et ꝓ eis precepisse orari. scilicet
ut non semꝑ munici remaneant. s resipiscant
a diaboli laqueis: nobisq germano federe so¬
cientur. Nec durum iudeatur quod non¬
dum credentes ꝓpter spem tamen credendi
fratres appellari posse dicimus. Nam idem
ioħs eos etiam filios dei uocitare legitur.
Quia iħ̃s inquit moriturus erat pro gente.
et non tantum ꝓ gente: s ut filios dei qui
erant disꝑsi congregaret in unum. Quam¬
dui enuim dispsi nondum filii sunt dei. s con¬
ueniendo in unum. iam efficiuntur filii. Ue¬
tuntanen diligite inimicos ur̃os. benefacite.
et mutuum date nichil inde sperantes. Qͥa
dilectionem beneficium mutuumq peccato¬
rum. in fructuosa redarguit. nunc qualiter

Expanded text:
Deus in nobis manet, et charitas Dei in nobis pDeus in nobis manet, et charitas Dei in nobis perfecta est . Quod si quem movet, sciat eum non de inimicorum amore tacuisse, sed et illos fratrum nomine comprehendisse fraternique amoris intuitu diligi, et pro eis praecepisse orari. Scilicet, ut non semper inimici remaneant, sed resipiscant a diaboli laqueis, nobisque germano foedere socientur. Nec durum videatur, quod nondum credentes, propter spem tamen credendi fratres apellari posse dJoannes eos etiam filios Dei vocitare legitur: Quia Jesus, inquit, moriturus erat pro gente, et non tantum pro gente, sed ut filios Dei qui erant dispersi, congregaret in unum . Quandiu enim dispersi, nondum filii sunt Dei, sed conveniendo in unum, jam efficiuntur filii. Verumtamen diligite immicos vestros, et benefacite, et mutuum date, nihil inde sperantes. Quia dilectionem beneficiumque mutuum peccatorum, infructuosa redarguit, nunc qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cum nos priores pro ut nob̾ fieri uolumꝰ
aliis facere iuberet. eundem mox sensum la¬
tius abstruendo firmauit dicens. Et si dili¬
gitis eos qui uos diligunt. quȩ uob̃ est gr̃as
Nam et peccatores diligentes se diligunt:
Et cetera. Si etiam peccatores. et publicani.
et ethinci. erga dilectores suos natura duce
noruit ẽẽ benefici. quantum uos inquit qͥb
ut gradus ꝓfessionis eximior ita cura necesse
est sit uirtutis uberior. latioris sinu dilectionis
amplecti debctis etiam non amantes: Unde
questione dignum uidetur. quomodo cum
dominus eos qui diligentes se solum diligunt.
benefacientib sibi benefaciunt. amicis feneran¬
tur: non modo ꝑfectam non habere carita¬
tem. uerum peccatorib equiperari testetur:
Ille pectoris dominci recubitor epłam de
dei et proxuni dilectione consuminans. non
uspiam inimicos monuerit ẽe diligendos. s
absolute dixerit quia si diligamus inuicem.

Expanded text:
Qui cum nos priores, prout nobis fieri velimus, Qui cum nos priores, prout nobis fieri velimus, aliis facere juberet, eumdem mox sensum latius astruendo firmavit, dicens: Et si diligitis eos, qui vos diligunt, quae vobis est gratia? Nam et peccatores diligentes se diligunt, etc. Si etiam peccatores, publicani et ethnici, erga dilectores suos natura duce norunt esse benefici, quantum vos inquit quibus ut gradus professionis eximior, ita cura necesse est sit virtutis uberior, latiori sinu dilectionis amplecti debetis etiam non amantes? Unde quaesitu dignum videtur quomodo cum Dominus eos qui diligentes se solum diligunt, benefacientibus sibi benefaciunt, amicis fenerantur, non modo perfectam non habere charitatem, verum peccatoribus aequiparari testetur, ille pectoris dominici recubitor Epistolam de Dei et proximi dilectione consummans, non uspiam inimicos monuerit esse diligendos, sed absolute dixerit: Quia si diligamus invicem,
Abbreviated transcription (Latin):
accipiendum sit magna questio est. Non
enun xp̃ianum oportet sic possidere seruum
quomodo equum aut argentum: quãquam
fieri possit. ut maiori. precio ualeat equus ꝙͣ
seriuis et multomagis aliquid aureum uel
argenteum. S ille sertius si rectius et hones¬
tius. et ad dm̃i colendum accomodatus abste
domino educatur aut regitur. quam ab illo
potest qui eum cupit auferre: nescio utrum
quisquam dicere audeat. ut uestunentum
meum debeti contempni. hominem namq
homo tanquam se ipsum diligete debet: cui
ab omnuun donuno. etiam ut inimicos dili¬
gat imꝑatur. Et prout uultis ut faciant
uobis homines. et uos facite illis similiter
Quia caritas benigna est. patiens est. nõ tan¬
tum iniurias uumici fortissue suffect. sed
amici quoq grãm beingnissime preuenit. nam
redamare. amantem cunctos natura doeuit
non amantem uero beneficiis ad amorem co¬
gere: xp̃i solum doctrina ꝑfectos instituit.

Expanded text:
accipiendum sit, magna quaestio est. Non accipiendum sit, magna quaestio est. Non enim Christianum oportet sic possidere servum, quomodo equum aut argentum. Quanquam fieri possit, ut majore pretio valeat equus, quam servus, et multo magis aliquid aureum vel argenteum. Sed ille servus, si rectius et honestius, et ad Deum colendum accommodatius abs te domino educatur aut regitur, quam ab illo potest, qui eum cupit auferre, nescio utrum quisquam dicere audeat, ut vestimentum eum debere contemni. Hominem namque homo tanquam seipsum diligere debet, cui ab omnium Domino etiam ut inimicos diligat imperatur. Et prout vultis ut faciant vobis homines, et vos facile illis similiter. Quia charitas patiens est, benigna est, non tantum injurias inimici fortissime suffert, sed amici quoque gratiam benignissime praevenit. Nam redamare amantem, cunctos natura docuit. Non amantem vero beneficiis ad amorem cogere Christi solum doctrina perfectos instituit.
Abbreviated transcription (Latin):
solis. s in omnib faciendum est. quȩ aliquo uire
temporaliter nr̃a ẽe dicimus. Si enim de necessa¬
tiis hoc imperatum ẽ quamtomagis super-¬
flua contempnere conuenit: Omni enim pe¬
tenti te tribue. Omni petenti inquit. non oĩa
petenti. ut id des quod dare honeste et iuste
potes. Quid si enim pecuniam petat. qua in¬
nocentem conetut oprimere quid si posttemo
stuptum petat: S ne multum ꝑsequat. quȩ
sunt innumerabilia. id ꝓfecto dandum est.
quod nec tibi nec alteri noceat. quantum sci¬
ri aut credi ab homine potest. et cui uiste ne¬
gaueris quod petit. indicanda est ipsa iusti¬
cia: ut non eum manem dimittas. ita omni
petenti te tribues. quamus non semꝑ id qd̾
petit tribues. et aliquando meluis tribues ali¬
quid. cum petentem iniusta correxeris. Et qui
aufert que tua sunt: ne repetas. De uesit do¬
mo. fundo iumento. et generaliter omni pe¬
cuna dicitur: utrum autem et de serius

Expanded text:
solis, sed in omnibus faciendum est, quae aliquo jure solis, sed in omnibus faciendum est, quae aliquo jure temporaliter nostra esse dicimus. Si enim de necessariis hoc imperatum est, quanto magis superflua contemnere convenit. Omni autem petenti te, tribue. Omni petenti, inquit, non omnia petenti, ut id des quod dare honeste et juste potes. Quid si enim pecuniam petat, qua innocentem conetur opprimere? Quid si postremo stuprum petat? Sed ne multa persequar, quae sunt innumerabilia, id profecto dandum est, quod nec tibi nec alteri noceat, quantum sciri aut credi ab homine potest. Et cui juste negaveris, quod petit, indicanda est ipsa justitia, ut non eum inanem dimittas. Ita omni petenti te tribues, quamvis non semper id quod petit, tribues. Et aliquando melius aliquid tribues, cum petentem injusta correxeris. Et qui aufert quae tua sunt, ne repetas. De veste, domo, fundo, jumento, et generaliter de omni pecunia dicit. Utrum autem de servis
Abbreviated transcription (Latin):
firmitas transeat. Quos ergo dominus medi¬
cus animarum curandis ptoximis instrue.¬
bat. quid eos aliud. docere posset. nisi eorum
quorum saluti consulere uellent imbecillitates
equo animo tolerarent: Omnis namq impro¬
bitas ex imbecillitate anuni uenit: quia ni¬
chil innocentius est. eo qui in uirtute ꝑfectus
est. Multi autem alteram maxillam prebere
nouerunt: diligere ciero illum a quo feriunt᷑
ignorant. At uero ipse dominus qui utiq pre¬
cepta que docuit primus impleuit. ꝑcutienti
se in maxillam ministto sacerdotis. non pre¬
buit alteram. s insuꝑ dixit. Si male locutus
sum testimonium ꝑhibe de malo. Si autem
bene. quid me cedis: non tainen ideo paratus
corde non fuit: non solum in alteram maxil¬
lam cedi ꝓ salute hominum. s etiam toto cor¬
de crucifigi. Et ab eo qui aufert tibi uestim̃¬
tum. etiam tunicam noli ꝓhibere. Quod
de uestimento et tunica dictum est non in cis

Expanded text:
firmitas transeat. Quos ergo Dominus, medifirmitas transeat. Quos ergo Dominus, medicus animarum, curandis proximis instruebat, quid eos aliud docere posset, nisi ut eorum quorum saluti consulere vellent imbecillitates aequo animo tolerarent? Omnis namque improbitas ex imbecillitate animi venit, quia nihil innocentius est eo qui in virtute perfectus est. Multi autem alteram maxillam praebere noverunt, diligere vero illum, a quo feriuntur ignorant. At vero ipse Dominus, qui utique praecepta quae docuit primus implevit, percutienti se in maxillam ministro sacerdotis non praebuit alteram, sed insuper dixit: Si male locutus sum, testimonium perhibe de malo; si autem bene, quid me caedis ? Non tamen ideo paratus corde non fuit, non solum in alteram maxillam caedi pro salute omnium, sed etiam toto corpore crucifigi. Et ab eo qui aufert tibi vestimentum, etiam tunicam noli prohibere. Quod de vestimento et tunica dictum est, non in eis
Abbreviated transcription (Latin):
erat et ad mortem: id est inuidentia. fraterni¬
tatem obpugnando peccauerat. Pro his au¬
tem qui non abtuperant amorem s timore
succubuerant orat: ut eis ignoscatur. Sic enim
tendit. reddat illi dominus scdm oꝑa illius:
subiungit ꝓ quib orat ita dicens. In pruna
mea defensione nemo mͥ ad fuit. s om̃s me
dereliquerunt: non illis imputetur. Ista diffe¬
rentia peccatorum. udam tradentem. a petro
negante distinguit. Si autem quis te ꝑcutit
in maxillam: prebe ei et alteram. Non ait eum
qui te ꝑcutit noli tu ꝑcutere. quamquã hoc
etiam magnum preceptum sit. s ait. para te
adhuc ꝑcuti. quod ad miscdiam ꝑtinere hui
maxime sentiunt. qui eis quos multum dili¬
gunt. tanquam filiis. uł quiblib dilectissimᷤᷤ
sius egrotantib seruiunt. nel pariuilis. uel
freneticis. a quib multa sepe patiuntur. Et
si eorum salus id exigat: prebent se etiam ut
plura patiantur. donec etatis uel morbi in¬

Expanded text:
erat, et ad mortem, id est, invidentiam, fraternierat, et ad mortem, id est, invidentiam, fraternitatem oppugnando peccaverit. Pro his autem qui non abruperant amorem, sed timore succubuerant, orat ut eis ignoscatur. Sic enim tendit, reddet illi Dominus secundum opera ilsubjungit, pro quibus orat, ita dicens: In prima mea defensione nemo mihi adfuit, sed omnes me dereliquerunt: non illis imputetur . Ista differentia peccatorum, Judam tradentem a Petro negante distinguit. Si quis te percutit in maxillam, praebe et alteram. Non ait, eum qui te percutit noli tu percutere, quanquam hoc etiam magnum praeceptum sit, sed ait: Para te adhuc percuti. Quod ad misericordiam pertinere hi maxime sentiunt, qui eis, quos multum diligunt, tanquam filiis, vel quibuslibet dilectissimis suis aegrotantibus serviunt, vel parvulis, vel phreneticis, a quibus multa saepe patiuntur. Et si eorum salus id exigat, praebent se etiam, ut plura patiantur, donec vel aetatis vel morbi in
Abbreviated transcription (Latin):
stio non potest. nisi fateamur ẽe aliqua pec¬
cata in fratrib. inunicorum ꝑsecutione gͣ¬
uiora. fr̃atres autem xp̃ianos significare:
multis diuinarum scripturarum documen¬
tis probari potest. Peccatum ergo frattis ad
mortem puto t̾e. cum post agnitionem dei
per gr̃ãm domini nr̃i iħu xp̃i quisq obpug¬
nat fraternitatem. et aduersus ipsam grãm.
qua reconciliatus est deo in uidentie facib a¬
gitatur. Peccatum autem non ad mortem ẽ.
si quiquam non amorem a fratre alienane¬
rit s officia fraternitatis debita ꝑ aliquã
infirmitatem anuni non exhibuerit. Qua¬
ꝓpter et dominus in etuce ait sater ignosce
illis. quia nesciunt quid faciunt. Nondum
sc̃ẽ fraternitatis inierant. Et beatus stepħs
orat pro eis a quib lapidatur quia nondum
xp̃o crediderant neq aduersus illam commu¬
nem grãm dimicabant. Et apłs paulus ꝓpt̾ea
credo non orat pro alexandro. quia iam frater

Expanded text:
stio non potest, nisi fateamur esse aliqua pecstio non potest, nisi fateamur esse aliqua peccata in fratribus inimicorum persecutione graviora. Fratres autem Christianos significari, multi divinarum Scripturarum documentis probari potest. Peccatum ergo fratris ad mortem puto esse, cum post agnitionem Dei per gratiam Domini nostri Jesu Christi quisque oppugnat fraternitatem, et adversus ipsam gratiam, qua reconciliatus est Deo, invidentiae facibus agitatur. Peccatum autem non ad mortem est, si quisquam non amorem a fratre alienaverit, sed officia fraternitatis debita per aliquam infirmitatem animi non exhibuerit. Quapropter et Dominus in cruce ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Nondumsanctae fraternitatis inierant. Et beatus Stephanus orat pro eis, a quibus lapidatur, quia nondum Christo crediderant, neque adversus illam communem gratiam dimicabant. Et apostolus Paulus propterea, credo, non orat pro Alexandro, quia jam frater
Abbreviated transcription (Latin):
mus. blasphemamur: et obsecramus. S hic
merito mouet: quomodo huic precepto dñi
non sit aduersum. quod et in ꝓpbis inuentun¬
tur multe precationes aduersus inimicos:
que maledictiones putantur. sicuti est illud.
fiat mensa eorum coram ipsis it laqueum:
et cetera quȩ ibi dicuntur. Et ioħs apłs ait. Qui
scit frẽm suum peccare peccatum non ad mortẽ.
petat et dabitur ei uita peccanti non ad mor¬
tem. Est peccatum ad mortem: non ꝓillo di¬
co ut quis roget. Ubi primo uidendum. quia
ꝓpħe ꝑ imprecationem quid ee̾t futurum ce¬
cinerunt non optantis uoto. s sp̃u preuiden¬
tis. Qui matune solent figura imprecantis fu¬
tura predicere. sicut figura preteriti tempo¬
ris ea quȩ uentura erant sepe cecinerunt.
Deinde in apłi uerbis intelligendum esse
quosdam fratres. pro quib orare non nobis
precipitur. cum dominus etiam pro ꝑsecu¬
torib nr̃is orare nos iubeat. Que solui que¬

Expanded text:
mus. Blasphemamur, et obsecramus . Sed hic mus. Blasphemamur, et obsecramus . Sed hic merito movet, quomodo huic praecepto Domini non sit adversum, quod et in prophetis inveniuntur multae imprecationes adversus inimicos, quae maledictiones putantur, sicuti est illud: Fiat mensa eorum coram ipsis in laqueum, et caetera, quae ibi dicuntur. Joannes apostolus ait: Qui scit fratrem suum peccare peccatum non ad mortem, petet, et dabitur ei vita peccanti non ad mortem. Est peccatum ad mortem, non pro illo dico ut roget quis. Ubi primo videndum quia prophetae per imprecationem quid esset futurum, cecinerunt, non optantis voto, sed spiritu praevidentis, qui maxime solent figura imprecantis futura praedicere, sicut figura praeteriti temporis ea quae ventura erant saepe cecinerunt. Deinde in Apostoli verbis intelligendum esse quosdam fratres, pro quibus orare non nobis praecipitur, cum Dominus etiam pro persecutoribus nostris orare nos jubeat. Quae solvi quae
Abbreviated transcription (Latin):
imonte beatitudines solum modo ꝓborũ.
in campo uero etiam ut describit reproboꝵ
quia rudes adbuc auditores minis necesse est.
ac terrorib ad bona compelli ꝑfectos autem
sat est premiis inuitari. S uobis dico quia
audistis. Diligite iniicos ur̃os: facite bene¬
his qui uos oderunt. Quia dixerat supra qͥd
ab inimicis pati possint: nunc qualiter ipsi
cum eisdem inimicis agere debeant osten¬
dit. Multi autem putant sufficere uirtutib
non odisse inunicos. Ceterum diligere plus
precipi quam humana natura patiatur
non uidentes quia et moyses. samuel et
stephanus. ꝓ iniicis orabant. et mortuos
dauid planxit inimicos. Neq enim domiriꝰ
impossibilia. s ꝑfecta iuberet. No deficientes
ergo dum tempus est operemut bonum ad
om̃s. maxune autem ad domesticos fidei. Be¬
nedicite meledicentib uobis. orate pro calum¬
niantib uos. Et hec se siusq similib egisse tes¬
tatur apłs: qui ait. Maledicimur: & benedici¬

Expanded text:
in monte beatitudines solummodo proborum, in monte beatitudines solummodo proborum, in campo vero etiam vae describit reproborum. Quia rudes adhuc auditores minis necesse est, ac territoribus ad bona compelli, perfectos autem sat est praemiis invitari. Sed vobis dico, qui auditis: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos. Quia dixerat supra quid ab inimicis pati possint, nunc qualiter ipsi cum eisdem inimicis agere debeant ostendit. Multi autem putant sufficere virtutibus non odisse inimicos, caeterum diligere plus praecipi, quam humana natura patiatur, non videntes, quia et Moyses, Samuel et Stephanus pro inimicis orabant, et mortuos David planxit inimicos. Neque enim Dominus impossibilia, sed perfecta juberet. Non deficientes ergo dum tempus est, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. Benedicite male dicentibus vobis, orate pro calumniantibus vobis. Et haec se suique similes egisse, testatur Apostolus, qui ait: Maledicimur, et benedici
Abbreviated transcription (Latin):
nedicetur. Cu non minima pene pars est sua
scelera non modo non argui. s insuꝑ quasi bene
quantum tempore. culpam tardius pena se¬
quatur. S ue inquit cum bene uobis dix̾int
om̃s homuines quia ipsa peccati nutrix adu¬
latio. sicut oleum flamnus: sic in culpa ar¬
dentib solita ministrate fomentum maxi¬
ma est utiq pena peccantium. Nam quomͦ
paupes esurientes et flentes malorum docet
improbitate probari. ita diuitiis. epulis. risitiq
uacantes. per distincti udicis iram male obse¬
quentium clientela. maiorem fouentut ad pe¬
nam. Sed̃m hȩc enim faciebant ꝓpħis patres
eorum. sseudo ꝓpħas significat. qui et ipsi sepe
in scriptura sacra ꝓpħe solent appellari. eo qd̾
obcaptandum uulgi fauorem. futura p̾pha¬
ri. id est preloqui conentur. Unde dicit ieeechi¬
el. ue ꝓpħis insipientib qui sequunt᷑ sp̃m su¬
um et uichil uident. quoniam uulpes in
deserto ꝓpħe tui isrł erant. Itaq dominus

Expanded text:
nedicitur . Cui non minima poenae pars est sua nedicitur . Cui non minima poenae pars est sua scelera non modo non argui, sed insuper quasi bene quantum tempore culpam tardius poena sequatur, sed vae inquit cum bene vobis dixerint omnes homines. Quia ipsa peccati nutrix adulatio; sicut oleum flammis, sic in culpa ardentibus solita ministrare fomentum, maxima est utique poena peccantium. Nam quomodo pauperes esurientes et flentes, malorum decet improbitate probari, ita divitiis, epulis, risuique vacantes, per districti judicis iram male obsequentium clientela majorem foventur ad poenam. Secundum haec enim, faciebant prophetis patres eorum. Pseudoprophetas significat, qui et ipsi saepe in Scriptura sacra prophetae solent appellari, eo quod ob captandum vulgi favorem futura praefari, id est, praeloqui conentur. Unde dicit Ezechiel: Vae prophetis insipientibus, qui sequuntur spiritum suum, et nihil vident. Quasi vulpes in deserto, prophetae tui Israel erant . Itaque Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
estis. quia esurietis. Saturatus erat diues ille
purpuratus. quando epulabatut cotidie splen¬
dide. s dirum ueb sustinebat esuriens. quando
de lazari quem despexerat digito guitam aque
querebat. Aliter. Si beati sunt illi qui iusticie
semper esuriunt oꝑa infelices econtrario sunt
estuandi qui sibi in desidiis placentes nullã
ueri et inconcussi boni famem patiuntur
satis se tari beatos. si non ad tempus uolupta¬
te priuentur. ueh uobis qui ridetis nunc. quia
lugebitis et flebitis. Et salomon ait. Risus do¬
lore miscebitur. et extrema gaudii luctus occu¬
pat. Et iterum. Cor sapientium ubi tristicia ẽ.
et cor stultorum ubi leticia. Manifeste docens
stulticiam ridentib prudentiam ut supra
dociumus flentib semꝑ ad scribendam. Ue cũ
bene uob̃ dixerit homines. Hoc est quod psal¬
mista deplorat. quoniam laudatur peccator
in desidiis anime sue. et qui iqua gerit be¬

Expanded text:
estis, quia esurietis . Saturatus erat dives ille estis, quia esurietis . Saturatus erat dives ille purpuratus, quando epulabatur quotidie splendide, sed dirum vae sustinebat esuriens, quando de Lazari, quem despexerat, digito guttam aquae quaerebat. Aliter. Si beati sunt illi qui justitiae semper esuriunt opera, infelices e contrario sunt aestimandi qui sibi in desideriis placentes, nullam veri et inconcussi boni famem patiuntur, satis se rati beatos, si non ad tempus sua voluptate priventur. Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis. Et Salomon ait: Risus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Et iterum: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum, ubi laetitia . Manifeste docens stultitiam, ridentibus prudentiam, ut supra docuimus, flentibus semper ascribendam. Vae cum bene vobis dixerint omnes homines. Hoc est, quod Psalmista deplorat, quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit, be
Abbreviated transcription (Latin):
nomine redempta gestare que ꝑ singula uel.
exponere uel solum proponere ꝓprii industtiã
expectat oꝑis. Ueruntamen ue uobis diuitib
qui habetis consolationem. Quod sit. ue diui¬
tib ad futurum. a contratio melius intelligi¬
tur. ubi pauꝑum dicitur ẽẽ regnum dei. A
quo se regno ꝑ omnia. qui hic consolari quet̃t.
alienant. audituri a iusto idice. filii recor¬
damini quia recepistis bona in uita ur̃a. ubi
notandum quod non tam diuitie quam di¬
uitiarum. amor inculpa est. Non enun oĩs
qui h̃t̃ diuitias. s ut eccłiastes ait: qui amat
diuitias. ftuctus non accipiet ex eis. Quia qui
habita temporalia uel anuno contempnere.ł
pauperi nescit erogare. usu quidem eorum de¬
lectatur ad presens. s fructu quem dando po¬
terat. ad quirere carebit in posterum. Et alibi
legimus. Beatus diues qui inuentus est sine
macula. qui post aurum non abiit. nec spera¬
uit in pecunie thesauris. Ue uobis qui saturati

Expanded text:
nomine redimita gestare . Quae per singula vel nomine redimita gestare . Quae per singula vel exponere, vel solum proponere, proprii industriam spectat operis. Verumtamen, vae vobis divitibus, qui habetis consolationem vestram. Quod sit vae divitibus adfuturum, a contrario melius intelligitur, ubi pauperum dicitur esse regnum Dei. A quo se regno per omnia, qui hic consolari quaerunt, alienant, audituri a justo judice: Filii, recordamini quia recepistis bona in vita vestra . Ubi notandum quod non tam divitiae quam divitiarum amor in culpa est. Non enim omnis qui habet divitias, sed ut Ecclesiastes ait: Qui amant divitias, fructus non capient ex eis , quia qui habita temporalia vel animo contemnere, vel pauperi nescit erogare, usu quidem horum delectatur ad praesens, sed fructu, quem dando, poterat acquirere, carebit in posterum. Et alibi legimus: Beatus dives, qui inventus est sine macula, qui post aurum non abiit, nec speravit in pecunia et thesauris . Vae vobis, qui saturati
Abbreviated transcription (Latin):
consistenti in planicie dño libenter auseultant
ad huc quandoq in monte sedentem sublimili¬
ter ascendant. Nam quorum adhuc edomã¬
dis instruendisq cordib insistit: hos quasi stans
quesitus est laborantes affatus. Quos uero lon¬
go studiis spiritalis exercctio ꝓmptos atq iam
dociles inuenit: his libertate ac dignitate
magistri quasi quietus saluator. residens mni¬
stico queq desuꝑ nisu intimat. que spiritali¬
um differentia profectuum in istahelitice ple¬
bis est habitu pulcherrimis expressa figuris
Ubi uulgus omne quib libet uestib utens
in quatuor angulis palliorum iacintinas
siue fimbrias est facere preceptum. Sacerdo¬
tes quatuor habere uestes totidem misticis
colorib mira uarietate distinctas. pontifices.
et ea que sacerdotes. et alia quatuor indum̃ti
genera colorum quidem eorumdem. sublimi¬
oris gr̃ã dignitatis. et auro inter lucente co¬
tusca. et patriarcharum atq ipstus domini

Expanded text:
consistendi in planitie Domino libenter auscultant, consistendi in planitie Domino libenter auscultant, ad hunc quandoque in monte sedentem sublimiter ascendant. Nam quorum adhuc edomandis instruendisque cordibus insistit, hoc quasi stans, qui situs est laborantis, affatur; quos vero longo studii spiritalis exercitio promptos jamque dociles invenit, his libertate ac dignitate magistri quasi quietus Salvator residens, mystica quaeque de supernis intimat. Quae spiritalium differentia profectuum in Israeliticae plebis est habitu pulcherrimis expressa figuris, ubi vulgus omne quibuslibet vestibus utens, in quatuor angulis palliorum hyacinthinas sibi fimbrias est facere praeceptum; sacerdotes quatuor habere vestes totidem mysticis coloribus mira varietate distinctas; pontifices et ea quae sacerdotes, et alia quatuor indumenti genera colorum quidem eorumdem, sed sublimioris gratia dignitatis, et auro interlucente corusca, et patriarcharum atque ipsius Domini
Abbreviated transcription (Latin):
quia sicut matheus ꝑ octo quas posuit beati¬
tudines. octauam spei nr̃e ꝑfectionemq re.¬
surrectionis gła dedicatur insiuuat: ita lucas
ꝑ quatuor uirtutes amplectitur cardinales
Beati enim pauperes qui ꝑ temperantiam a
mundi refrenantut illecebris. Beati esurientes
qui sua fame commoniti esurientib ẽe mise¬
tendum. et ipsi ꝑ iusticiam miserentur ut
te dici testatur psalmista qui ait. Dispersit
dedit pauꝑib: iusticia eius manet in scłm
scłi. Iusticia enuim est. qua sua cuiq tribiumꝰ.
Nemini quicquam debeatis. nisi ut inuicem
diligatis. Beati qui ꝑ prudentiam inter
bonum dinoscentes et malum. assidtie flete.
ti
et ad eterna student anhelare. Beati qui ꝑ forti¬
tudinem fidei ualent omnia molesta tolerare.
Igitur qui necdum consuminate uirtutis ar¬
cem conscendere ualent generalis interim per¬
fectionis sunt beatitudine ꝑfouendi. quatinꝰ
a bonis paulatun ad meliora ꝓgressi. dum

Expanded text:
quia sicut Matthaeus per octo quas posuit beatiquia sicut Matthaeus per octo quas posuit beatitudines, octavam spei nostrae perfectionem, quae resurrectionis gloria dedicatur, insinuat, ita Lucas per quatuor virtutes amplectitur cardinales. Beati enim pauperes, qui per temperantiam a mundi refrenantur illecebris. Beati esurientes, qui, sua fame commoniti, esurientibus esse miserandum, et ipsi per justitiam miserentur ut te dici testatur Psalmista, qui ait: Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi . Justitia est enim qua sua cuique tribuimus, nemini quidquam debentes, nisi ut invicem diligamus, . Beati qui per prudentiam inter bonum dignoscentes et malum, occidua flere, t d aeterna norunt anhelare. Beati qui per fortitudinem fidei omnia valent molesta tolerare. Igitur qui necdum consummatae virtutis arcem conscendere valent, generalis interim perfectionis sunt beatitudine perfovendi, quatenus, a bonis paulatim ad meliora progressi, dum
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc corde uersetur: non ad hoc nt̃i similes
ualent s eorum quubant gaudentes a cou¬
spectu concilii. quoniam digni habiti sunt
pro nomine iħu contumeliam pati. Qui gͦ
multa in terris ꝓ xp̃o sustinet aduersa. mul¬
ta in celis a xp̃o recipiet bona. Ceterum qͣnta
ab helia uerborum iacula. falsi sustinuere ꝓ¬
pbete. quos deridens aiebat. Clamate uoce
maiore. Deus enun est baal. et forsitan loquit᷑
aut in diuersorio est. aut in itinere. aut cer te
dormit ut exetcetur. Quantam dedere stra¬
gem. qui octingenti sunul & quinquaginta
sunt interempti. Uerum quia baal et non
xp̃c in causa erat. nec in risu gaudebant. nec
occisi palmam. s penam meruere ꝑhemnẽ:
Scd̃m hec enim faciebant ꝓpħis patres eorũ.
Bene exemplo adoratus est: quia uera dicen¬
tes solent ꝑsecutiones pati. nec tamen ideo
ꝓpħe antiqui tunore ꝑsecutionis ã u̾itatis
predicatione defecerunt. Notandum sane:

Expanded text:
adhuc, corde versetur. Non ad hoc nostri similes adhuc, corde versetur. Non ad hoc nostri similes valent, sed eorum qui ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Qui ergo multa in terris pro Christo sustinet adversa, multa in coelis a Christo recipiet dona. Caeterum quanta ab Elia verborum jacula falsi sustinuere prophetae, quos deridens aiebat: Clamate voce majore, deus enim est Baal, et forsitan loquitur, aut in diversorio est, aut in itinere, aut certe dormit, ut excitetur ! Quantam dedere stragem qui octinginti simul et quinquaginta sunt interempti! Verum quia Baal et non Christus in causa erat, nec irrisi gaudebant, nec occisi palmam, sed poenam meruere perennem. Secundum haec enim faciebant prophetis patres eorum. Bene exemplo adhortatus est, quia vera dicentes, solent persecutionem pati. Nec tamen ideo prophetae antiqui timore persecutionis a veritatis praedicatione defecerunt. Notandum sane
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos sibi conresuseitat. et consedere facit
incelestib. Et eiecetint nomen ut̃m tanquã
nalum propter filium hominis. slomen
ur̃m quod dicit: nomen xp̃ianorum signifi¬
cat. quod a gentib iudeisq sepissime quantã
ad ipsos memorie abrasum. et ab hominib ẽ
ciectum nulla iam existente causa odii. nisi ꝓpt̾
filium hominis: quia udelicet nomen xp̃i
credentes suum uoluerint facere cognomen.
atq ideo nominis summi ꝑsecutores homi¬
num. non unmerito nomine notant᷑. Beati
inquit eritis: cum uos oderint homines. Do¬
cens eos ab hominib insectandos: s ultra ho¬
mines e̾ẽ beandos. Gaudete in illa die et
exultate: ecce enim merces ur̃a multe in ce¬
lo. Non hoc a quolibet patiente s ab eo qui
suꝑne tantum mercedis intucca patitut p̃¬
ceptum potest impleri: ut scilicet inter odia
cordium. inter proba linguatum. inter ipsas
per sequentuim manus. equali immo letiori

Expanded text:
mortuos sibi conresuscitat, et consedere facit mortuos sibi conresuscitat, et consedere facit in coelestibus. Et ejecerint nomen vestrum tanquam malum propter Filium hominis. Nomen vestrum quod dicit, nomen Christianorum significat, quod a gentilibus Judaeisque saepissime quantum ad ipsos memoriae abrasum, et ab hominibus est ejectum, nulla jam existente causa odii, nisi propter Filium hominis, quia, videlicet, nomen Christi credentes suum voluerint facere cognomen, atque ideo nominis summi persecutores, hominum non immerito nomine notantur. Beati, inquit, eritis, cum vos oderint homines, docens eos ab hominibus insectandos, sed ultra homines esse beandos. Gaudete in illa die, et exsultate; ecce enim merces vestra multa est in coelo. Non hoc a quolibet patiente, sed ab eo qui supernae tantum mercedis intuitu patitur praeceptum potest impleri, ut, scilicet, inter odia cordium, inter probra linguarum, inter ipsas persequentium manus, aequali, imo laetiori
Abbreviated transcription (Latin):
reuiuiscere queant a proximnis ce plangendos.
Quod autem nunc flentes tisuros ẽẽ ꝑmitit.
non puetiliter accipiendum est: s scripture
more tisus nomine mentis exultatio et affec¬
tus quidam letior intelligendus est: ẽẽ desig¬
natus. sicut sara. risum inquit michi fecit ds̃
Et in iob dictum est. Os autem ueratium:
replebitur risu. Per que ut dixi nomina gau¬
dium anime figuratur interius. Beati etitis
cum uos oderint homines. et cum separaue
rint uos. et exprobauetint. Qui ꝓpter diucti¬
as hereditatis. xp̃i in scĩs. ꝓpter panem uite
eterne ꝓpterq spem celestium gaudiorum
fletus. esuriem pauptatemq pati desiderat.
beatus est: multo autem beatior. qui has in¬
ter aduersas uirtutes seruare non trepidat.
quia ocdiant licet homines corde nefando
dilectum xp̃o cor ledere non queunt separent
et sinagoga depellant xp̃s inuenit et confir¬
mat. eeptobrent nomen crucifixi: ipse com¬

Expanded text:
reviviscere queat a proximis esse plangendos. reviviscere queat a proximis esse plangendos. Quod autem nunc flentes risuros esse promittit, non pueriliter accipiendum, sed Scriturae more risus nomine mentis exsultatio et affectus quidam laetior intelligendus est esse designatus. Sicut Sara: Risum inquit mihi fecit Deus . Et in Job dictum est: Os autem veracium replebitur risu. Per quae ut dixi nomina, gaudium animae figuratur interius. Beati eritis cum vos oderint homines, int. Qui propter divitias haereditatis Christi in sanctis, propter panem vitae aeternae, propterque spem coelestium gaudiorum, fletus, esuriem paupertatemque pati desiderat, beatus est. Multo autem beatior, qui has inter adversa virtutes servare non trepidat: quia, odiant licet homines corde nefando, dilectum cor Christo laedere nequeunt; separent, et synagoga depellant, Christus invenit et confirmat; exprobrent nomen crucifixi, ipse com
Abbreviated transcription (Latin):
parebo inconspectu tuo. Satiabor dum ma¬
nifestabitut gła tua. sotest & simplictter ac¬
cipi. beati qui mnc esurctis qui castigatis
corpus ur̃m: te seruitati subicitis. qui in fa¬
me & siti uerbo operam datis. quia celestiũ
tanc gaudiorum habetis ubertate ꝑsrui.
bcati qui nunc fletis: quia ridebitis. Non tem¬
poralium dampna commodorum. s urtu¬
tum detrimenta spiritalium qui flent: eter¬
na beatitu dine consolabuntur. ubi non nr̃a
solum s et proxum iubemut commissa de¬
flete: quem si ut nos diligius consequenter
illius. et ꝓfectti nos gratulari et defectu neces¬
se est tribulati. nec solum tribulati uetum ad
lacrimas usq succenli. Sic enim samuel et
dauid peccatum saulis et interitum lugent
sic peccattioem dñs ipse flenit suꝑ cuutatem.
et mestis compassus sororib latarum quem
diuina erat maiestate resuscitaturꝰ huma¬
na prius miseratione deflebat mistice figni¬
ficans eos qui peccati morte sopuintut. uit

Expanded text:
parebo in conspectu tuo, satiabor dum maparebo in conspectu tuo, satiabor dum manifestabitur gloria tua ; potest et simpliciter accipi: Beati qui nunc esuritis, qui castigatis corpus vestrum et servituti subjicitis , qui in fame et siti verbo operam datis , quia coelestium tunc gaudiorum habetis ubertate perfrui. Beati qui nunc fletis, quia ridebitis. Non temporalium damna commodorum, sed virtutum detrimenta spiritalium qui flent, aeterna beatitudine consolabuntur. Ubi non nostra solum, sed et proximi jubemur commissa deflere. Quem si ut nos diligimus, consequenter illius et profectu nos gratulari, et defectu necesse est tribulari; nec solum tribulari, verum ad lacrymas usque succendi. Sic enim Samuel et David, peccatum Saulis et interitum lugent. Sic peccatricem Dominus ipse flevit super civitatem, et moestis compassus sororibus, Lazarum quem divina erat majestate resuscitaturus, humana prius miseratione deflebat. Mystice significans eos qui peccati morte sopiuntur, ut