comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ adinod̾ illa formandoꝵ corꝑuo
mat̾ia. qͣndo pͥmũ creata est nqͣndã
farmã habuit in qͣ subsist̾e cepit. ⁊ tñ
informis erat. qr nec dtĩ disposita ⁊
est. mox quid ꝑsapientiã. idiscͤtionẽ

Expanded text:
la formandorum corporum materia quando primum creata est, et quamdam formam habuit in qua subsistere coepit, et tamen informis erat, quia necdum disposita et est, mox quidem per sapientiam et discretionem
Abbreviated transcription (Latin):
potestas dĩ. Fortassis iam satis est ꝙͥtũ
aoppositũ b̾uitatis ꝑtin&e: de his ha¬
Ctenus dispucasse. si hoc solũ adiec̾i¬
mus: quanto tꝑe muidꝰ in hac cũ¬
fusiõe pͥqͣ eiꝰ dispositio in charet᷑
mat̾ia inpͥncipio tꝑ̃is ł potiꝰ cũ pso

Expanded text:
potestas Dei. Fortassis jam satis est quantum ad propositum brevitatis pertinet de his hactenus disputasse, si hoc solum adjecerimus quanto tempore mundus in hac confusione priusquam ejus dispositio inchoaretur materia, in principio temporis, vel potius cum ipso
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ celestiũ t̾restͥũq ħ loco signifi¬
cari puco. deqͣ postea succedũt᷑ ĩ for
medio iacentis Ete suspensa ferebat᷑:
ihis duob om̃iũ corpũ suie celestiũ
siue t̾rest̾ũ formandoꝵ mat̾ia conti¬
nebat᷑. Deinde seqͥt᷑ scͥpt᷑a: ⁊ di ẽ. & te

Expanded text:
omnium coelestium terrestriumque, hoc loco significari puto, de qua postea succedenter in formmedio jacentis terrae suspensa ferebatur; et his duobus omnium corporum coelestium sive terrestrium formandorum materia continebatur. Deinde seq
Abbreviated transcription (Latin):
ã inscͥptis de hac re manife¬
ste siue obseure reꝑi. sedm rei geste
moles qñ c̾ata est. ibid̾ ec̃ ad et̾ ꝑdiit.
uͥ nẽ formata subsistit. Erat q t̾re¬
ũ hoc elem̃tũ medio eodẽq unolo¬
co subsidẽs oct̾is inuna confusioe ꝑ

Expanded text:
e manifeste sive obscure reperi secundum rei gestae moles quando creata est, ibidem tunc adesse prodiit, ubi nunc formata subsistit. Eratque terrenum hoc elementum medio eodemque imo loco subsidens caeteris in una confusione
Abbreviated transcription (Latin):
Opꝰ rescaurationis e qͦ factũ ÷ ut nio¬
lius ee̾nt. que ꝑierãt. Eopꝰ conditio¬
nis ÷. creatio mundi c̃oĩb elenĩtissu¬
is. Opus restaurationis est in carnatio
u̾bi cum omĩb sac̾m̃tis suis. siue his¬
qͣp̃cesserũt abinitio scli. siue his q̃ sub¬
secunt᷑ usq ad funẽ mundi. Uerbum
enim incarnatũ rex nt̃ ẽ. qͥ i hũe mũ¬
dum uenit c̃diabolo pugnat᷑us. Et õs
scĩ qui ante eiꝰ aduentũ fuerẽ.: qͣsi mili¬
tes sũt regẽ suum subsequentes. Ec ip̃e
rex medius ẽ in exercitu suo hic iude ual¬
latus incedens. istipatꝰ agniinib suis.
et licq in hac canta multitudine ui¬

Expanded text:
opus restaurationis, quo factum est ut melius essent que perierant. Opus conditionis est creatio mundi, cum omnibus elementis suis. Opus restaurationis est incarnatio verbi, cum omnibus sacramentis suis, primum iquae praecesserunt ab initio saeculi, sive iis quae subsequuntur usque ad finem mundi. Verbum enim incarnatum rex noster est, qui in hunc mundum venit cum diabolo pugnaturus; et omnes sancti qui ante ejus adventum fuerunt, quasi milites sunt regem suum subsequentes. Et ipse rex medius est in exercitu suo; hinc inde vallatus incedens et stipatus agminibus suis. Et licet in hac tanta multitudine di
Abbreviated transcription (Latin):
uentus sii. ⁊ ĩsapiẽcia data agno¬
uerut qfutur ẽẽt suꝑ eos. Uidet᷑ enĩ
utriq aliqͥd ĩ ꝯueniẽtis occurrere.
Si enĩ qui ficturi erãt mali. lapsũ suũ
debuerat ⁊ finiri ñ debuerit: ⁊ tanta iͥ
mala ĩnĩe p̾uidentes. atit uitare
uoluerũt s ñ potuerũt. i etãt mise
ri: aut potuerũt: moluerũt:⁊stul¬
ac fortuitũ miserũt pedẽ.: ut ultͣ ꝓce¬
d̾ent qͦ nescielãt. Et̃ uidecur qͣsi aliqͥd
absurditatis afferre si ħ dicat᷑ ⁊ me¬
lius sedẽ. ⁊ aptũ eẽ magis: ut scientes
dicãt᷑ eoꝵ q̃ fita fuerãt Et repugnat
it̾m alia rõ ꝗͣ cõt᷑ posuimꝰ. ⁊ potest fa¬
cile m̃tib ĩfirmis scãdalũ nasci in al¬
qr ñ eit p̃scii euentus sui. neq eis
data est cognitio eoꝵ quȩ futura fuerãt
suꝑ cos: qm̃ nõ oportuit ita. ut lib̾am
hab̾ent electionẽ uolũtatis suȩ. sñ c̾ro

Expanded text:
ventus sui, et in sapientia data agnoverunt quid futurum esset super eos. Videtur enim utrinque aliquid inconvenientis occurrere. Si enim qui futuri erant mali, lapsum suum debuerat, et finiri non debuerat, tanta sibi mala imminere praevidentes aut vitare voluerunt sed non potuerunt, et miseri erant; aut potuerunt et noluerunt et stulac fortuitum miserunt pedem ut ultra procederent quo nesciebant. Et videtur quasi aliquid absurditatis afferre si hoc dicatur, et melius sedere et aptum esse magis, ut scientes dicantur eorum quae futura fuerant. Et repugnat iterum alia ratio quam contra posuimus, et potest facile mentibus infirmis scandalum nasci in alquod non erant praescii eventus sui, neque eis data est cognitio eorum quae futura fuerant super eos. Quoniam non oportuit ut ita liberam haberent electionem voluntati
Abbreviated transcription (Latin):
subsidia. Si aliqͥd ꝓdest ĩpio sepultura
p̾ciosa: oberit pio uit aut nulla. Pclaras
exeqͥas inc̃spectu hõiũ purpurato illi
diuiti. exhibuit cꝰba famuloꝵ. smiato
clariores ĩ c̃spectu dñi ulceroso illi pau¬
ꝑi minist̾iũ p̾buit angłoꝵ qui eũ extu.¬
lert̃ ñ ĩ marmoreũ cumuluĩ. s ĩ habrahe
gremuĩ De sacͥficio ꝓdefunctis qͥb ꝓsit.¬

Expanded text:
um. Quia si aliquid prodest impio sepultura pretiosa, oberit pio vilis, vel nulla. Praeclaras exequias in conspectu hominum purpurato illi diviti exhibuit turba famulorum; sed multo clariores in conspectu Domini, ulceroso illi pauperi ministerium exhibuit angelorum, qui eum extulerunt non in marmoreum tumulum, sed in Abrahae gremi
Abbreviated transcription (Latin):
Inspe płattendr: ut deuote expectetur.
amant̾ suscipiat᷑: religiose nutͥat᷑. In sacm̃¬
to attendit᷑: ne ꝯugiũ separet᷑ ⁊ dunissus
aut dimissa nec causa ꝓł alti copuset᷑. ħ s̃ bo
na que opponit ꝯiugiũ ꝯtͣ eam q̃incarne pec¬
cati manet ad huc. ꝯupiscentiã carnis: sine
qua carnis comstio fieri ñ pot̾. Bonũ qͥppe
ꝯugii ut dicit beatus augustinus malum
in obedientiũ m̃broꝵ limitat. ⁊ qͦdã modo
modificat ut ꝯcupiscentia carnał fiat saltẽ
ħ cont᷑ malũ illud remediũ occurrit. dũ ullũ
immodate libidinis ardorẽ sub tanta rõe
excusat. Nec tñ fac̃ ut malum ꝓrsus ñsit.
ueniale sit illud malũ. Nisi enĩmalũ ẽẽt.¬

Expanded text:
In spe prolis, attenditur ut devote exspectetur, amanter suscipiatur, religiose nutriatur. In sacramento, attenditur ne conjugium separetur; et dimissus, aut dimissa, nec causa prolis alteri copuletur. Haec sunt bona quae opponit conjugium contra eam quae in carne peccati adhuc manet concupiscentiam carnis, sine qua carnis commistio fieri non potest. Bonum quippe conjugii, ut dicit beatus Augustinus, malum inobedientium membrorum limitat quodammodo et modificat, ut concupiscentia carnalis fiat saltem  contra malum illud remedium occurrit, dum et illum immoderatae libidinis ardorem, sub certa regula excusat. Nec tamen facit ut malum prorsus non sit, veniale fit illud malum, nisi enim malum esset
Abbreviated transcription (Latin):
q̃g̾ce põdis .i. talaris appellatur
qr a collo usq ad talos extendĩ. q̃ mno
aptata. nicħ suꝑfluũ aut dissolutum
inuita sac̾dotis ẽẽ deb̾e ostendit. ħ a
spẽm candoris nom̃ albe sortit᷑. qͦmũ¬
diciã significat ministroꝵ dĩ sicut
scͥptũ ẽ. Bissiñ s̃ iꝰtificatiõs sc̃oꝵ. Caro
Irpe hõĩs munditiã qͣm ex nat᷑a non
bissꝰ ł linũ candorẽ quẽ exnat᷑a ñ habuit
ꝑstudiũ. ⁊ industͥa multis tonsionibꝰ.
ec uestis
.I. tunica linea cͥca renes zona¬
fortiter astͥngitur: ut casticas sac̾dotis
nullo incentiuoꝵ estu dissoluat᷑. sieut
scͥptum ẽ. Sint lũbi ur̃i p̾cinti. uestis
quippe candida: mundiciã zona uͭ com¬
tinẽtiã sig̃nsi sig̾et ut illic ñ sordescat
h nõ effluat uica spiritał. ħ zonain
uet̾i quid testam̃to quatuor colorib
distincta inuenit᷑ .i. bisso purpura. iacusto.
elem̃ta quor complexiae. natura huua
constat. ut cotũ qͥ hominis est
stringat᷑ ⁊ cohibeatꝰ afluxu uicioꝵ

Expanded text:
 id est talaris appellatur; quia a collo usque ad talos extenditur, quae aptata, nihil superfluum aut dissolutum in vita sacerdotis esse debere ostendit. Haec ob speciem candoris nomen Albae sortitur, quo munditiam significat ministrorum Dei. Sicut scriptum est: Byssinum sunt justificationes sanctorum . Caro quippe hominis munditiam quam ex natura non byssus vel linum candorem quem ex natura non habuit, per studium et industriam multis tunsionibus ec vestis, id est tunica linea circa renes fortiter astringitur, ut castitas sacerdotis nullo incentivorum aestu dissolvatur, sicut scriptum est: Sint lumbi vestri praecincti . Vestis quippe candida munditiam, zona vero continentiam significat, ut illic non sordescat, hic non effluat vita spiritualis. Haec zona in Veteri Testamento quatuor coloribus distincta invenitur, id est bysso, purpura, hyacintho, elementa, quorum complexione natura humana constat, ut totum quod hominis est stringatur et cohibeatur a fluxu vitiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
pe multis lapsi errorisbꝰ falsa quedã sibi¬
⁊ contraria indisputone colligent. atq io
fieri impossibile uid̾et᷑ ut de ead recont᷑¬
ria ꝯclusione facta. utq eẽnt uera. que
sibi dissentiẽs rõcinatio ꝯclusiss. eui nec
ro̾cinatioĩ c̃di oport̾et ẽẽ ambiguũ uisũ :÷¬

Expanded text:
pe multis lapsi erroribus falsa quaedam et sibipe multis lapsi erroribus falsa quaedam et sibi contraria in disputatione colligerent, atque id fieri impossibile videretur, ut de eadem re contraria conclusione facta, utraque essent vera quae sibi dissentiens ratiocinatio conclusisset, cuive ratiocinationi credi oporteret esset ambiguum, visum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ẽ logice quoq originẽ ĩuestigare:
quã iccͥco ultimã annum̾o: qr pstremo
inuenta est. Cece̾ pͥus reꝑte suerit. s
de rebꝰ ꝯuenient᷑ aisserere pot̃. nͥ pͥus
recte ⁊ u̾acit᷑ loquendi ro̾nẽ agnou̾it.
ipm sic̃ dic̃ boetius cũ pͥmiciis antiqͥ cura
naturas rer̃ ⁊ moꝵ qualitates inuestigã¬
das oꝑã ĩpendent. necẽe fuit sepe falli
eos qui uocũ ⁊ intellectũ disc̾tionẽ ñ ha¬
bebant ut ĩmultis euenit epicuro. qͥ
atq aliis accidisse manifestũ ẽ. qmͣ ꝑĩ
arbitrabant᷑. hic uͦ magnꝰe̾ error. ieq
enĩ sese resut innum̾is. ita ⁊ uuationa
ce computantis euen̾it. id sine dubio
ĩres qͦ. ipsas euenire nece̾e ẽ. ũ si ex caleu¬
uatur. Neq enĩ quicqͥd sermon̾ decur¬
sus inuen̾it. id innat᷑a qͦ fuũ tenecur.
Quare neceẽ÷ falli. qui abiecta scientia
disputandi. derer̃ natura ꝑquirunt.
hisi enĩ pꝰ ad sctentiã uen̾it. q̃ rocioci¬
natio uerã teneat semitã disputandi.

Expanded text:
investigare: quam idcirco ultimam annumero, quia postremo inventa est. Caeterae prius repertae fuerant; sed de rebus convenienter disserere potest, nisi prius recte loquendi rationem agnoverit. Nam sicut dicit Boetius: Cum primitus antiqui circa naturas rerum et morum qualitates investigandas operum impenderent necesse fuit, saepe falli eos; quia vocum et intellectuum discretionem non habebant: ut in multis evenit Epicuro, qui atque aliis accidisse manifestum est, quoniamarbitrabantur, hic uero magnus est error; neque enim te computantis evenerit, id sine dubio in res quoque ipsas evenire necesse est, ut si ex calcuvatur. Neque enim quidquid sermonum decursus invenerit, id in natura fixum tenetur. Quare necesse est falli, qui abjecta scientia disputandi, de rerum natura perquirerent. Nisi enim prius ad scientiam venerit, quae ratiocinatio veram teneat semitam disputandi,
Abbreviated transcription (Latin):
Oportet gͦ breuit᷑ recapitulare que
supͣ dicta s. ut facilior sit tͣnsitiis ad
sequentia. Quatuor tm̃ diximꝰ eẽ sei¬
entias. que reliquas om̃s continẽt .i.
theoricã. q̃ inspeculatione u̾itatis la¬
borat. ⁊ pccieã que moꝵ disciplinã
considat. ⁊ methanicã. que huiꝰ uite
actiõs dispensat. logicã qͦ q̃ recte lo¬
quendi. ⁊ acute disputandi scientiã
p̃stat. hic itaq ñ absuide ille quat̾ra¬
riꝰdĩe intelligi pot̃. quẽ obreu̾entiã
sui aniqui inuisiurandũ asseuerãt.
dedit ẽe quat̾nariũ. ħ qualit̃ subphi¬
losophia ꝯtineantur. rursus quas
sub se contineant repetita bre¬
uiter diffinitione philosophie¬

Expanded text:
Oportet ergo breviter recapitulare, quae supradicta sunt, ut facilior fiat transitus ad sequentia. Quatuor tantum diximus esse scientias, quae reliquas omnes continent, id est theoricam, quae in speculatione veritatis laborat; practicam, quae morum disciplinam considerat; mechanicam, quae hujus vitae actiones dispensat; logicam quoque, quae recte loquendi et acute disputandi scientiam praestat. Hic itaque non absurde ille quaternarius animae intelligi potest, quem ob reverentiam sui antiqui in jusjurandum asciverant. dedit illi quaternum. Hae qualiter sub philosophia contineantur, et rursum quas sub se contineant, repetita breviter diffinitione philosophi
Abbreviated transcription (Latin):
alta pet̾e. ignẽ urere. aꝗͣ humectare t̃cia
differentia cał ẽ. Natura est. ignis arcifex
ex quadã inꝓcedẽs. in res sensibiles ꝓcre¬
andas: Phisic nãq dñt dict̃. oĩa excalore
appellat iualeruis foranꝰ inquodã u̾su de
ioue in signific̾de ignis echerei dicit. In

Expanded text:
alta petere, ignem urere, aquam humectare. Tertia diffinitio talis est: « Natura est ignis artifex, ex quadam ut procedens in res sensibiles procreandas. » Physici namque dicunt, omnia ex calore appellat: et Valerius Soranus in quodam versu de Jove, in s
Abbreviated transcription (Latin):
habendo clariuiss Nec sine causa ꝓu̾biũ
sonat. quod ingeniosa fames om̃s excu¬
derit arces. hac quid ĩe illa que nunc
excelientissima instudus hõĩn uides: reꝑ¬
ta s̃. hac eał pingendi texendi. sculpendi
fundendi. infinita gn̾a exorta sut: ut iã
cũ natura ipsũ imitem᷑ artificẽ. Quia uͦ
cullius naturã diffinire difficile sit: ñ
cũ hm̃oi uocabuli significatio oĩo silentio
Plura uet̾es de natura dixisse ĩuenuit᷑:
atur. Qnͣtũ tñ ego exeoꝵ dictis conic̾e
possũ. tͥbꝰ marime modis. huiꝰ uocabuli
significatione utisolebãt: singł suã dif¬
finitionẽ assignando. Pmo mͦ ꝑħ nom̃
oĩa formata sũt. & dicebat naturam
ẽe unuis cuiꝰq rei pͥmordialẽ causam.

Expanded text:
habendo claruissset. Nec sine causa proverbium sonat, quod Ingeniosa fames omnes excuderit artes. Hac equidem ratione illa, quae nunc excellentissima in studiis hominum vides, reperta sunt. Hac eadem pingendi, texendi, sculpendi, fundendi, infinita genera exorta sunt, ut jam cum natura ipsum miremur artificem. CAP. XI.Tullius, « naturam diffinire difficile sit, » non tamen hujus vocabuli significatio omnino silentio patur. Quantum tamen ego ex eorum dictis conjicere possum, tribus maxime modis hujus vocabuli significatione uti solebant, singulis suam diffinitionem assignando. Primo modo per jus ratione omnia formata sunt: et dicebant naturam esse unius cujusque rei primordialem causam
Abbreviated transcription (Latin):
an̾ eius inuentionẽ nulli fueri̾t sermo¬
nes. ⁊ quasi hoĩes mutuas locutiones
quendi ł disputandi p̃cepta data erãt.
Om̃s enĩ scientie pͥerãt ĩusu ꝗͣ ĩ arce.
s ꝯsid̾antes demñ hoĩes. usũ in aite posse
c̾tis reguł i p̃ceptis posse restringi. ceꝑi̾t
ut dictũ ẽ consuetudinẽ. qu& parcun
casii. partĩ natura exorta fuerat ad
arcẽ reduc̾e. id quod pͣuũ usus habe¬
bat em̃dantes. q ininꝰ habebat supples¬

Expanded text:
ante ejus inventionem nulli fuerint sermones: et quasi homines mutuas locutiones quendi vel disputandi praecepta data erant. Omnes enim scientiae prius erant in usu quam in arte. Sed considerantes deinde homines usum in artem posse certis regulis et praeceptis posse restringi, coeperunt, ut dictum est, consuetudinem, quae partim casu, partim natura exorta fuerat, ad artem reducere: id quod pravum usus habebat emendantes, quod minus habebat supplen
Abbreviated transcription (Latin):
Qnatura ñ est. s initat᷑ naturã. me¬
chanicũ .i. adult̾inũ noĩatur. quẽad¬
modũ ⁊ clauis sub iitroducta mecha¬
nica dr̃ Qualit̃ autẽ opꝰ artificis
imitet᷑ naturã logũ est & onerosũ ꝓsequi
ꝑsingła. Possumiꝰ cñ exempli causa in pau¬
cis id demonstrare. Qui statuã fudit. ho¬
minẽ intuitꝰ ẽ. Qͥ domũ fecit.: montem

Expanded text:
natura non est, sed imitatur naturam, mechanicum, id est, adulterinum nominatur: quemadmodum et clavis subintroducta mechanica dicitur. Qualiter autem opus artificis imitetur naturam, longum esset et onerosum prosequi per singula. Possumus tamen exempli causa in paucis id demonstrare. Qui statuam fudit, hominem intuitus est. Qui domum fecit, montem
Abbreviated transcription (Latin):
minentia montiũ aquas ñ retinẽt: ita
domꝰ in altũ qdã cacum̃ leuanda fuit.
ut irruentiũ cẽpestatũ molestias tuto ex¬
ciꝑe poss. Qui usũ uestim̃toꝵ pͥmus ad¬
inuenit considauit q singła q̃q nascen
quibꝰ naturĩ suã ab incõmodis defendũt.
Corterabit arborẽ. penna tegit uoluciẽ.
pisce scama oꝑit. lana ouẽ induit. pi¬
lus ium̃ta ⁊i feias uestit. concha testitu¬
dinẽ excipit. ebur elefantẽ iacula ñ
tim̾e facit. Nec tñ sine causa factũ est
ꝙcũ singula animantiũ nat᷑ẽ sue ar¬
ma sec̃nata habeant: solꝰ hõ inerius
nascatur. ⁊nudus. Oportuit enĩut illis
que sibi ꝓuide nesciunt natura consułẽt:

Expanded text:
minentia montium aquas non retinet: ita domus in altum quoddam cacumen levanda fuit, ut irruentium tempestatum molestias tuto excipere posset. Qui usum vestimentorum primus adinvenit, consideravit, quod singula quaeque nascenquibus naturam suam ab incommodis defendunt. Cortex ambit arborem, penna tegit volucrem, piscem squama operit, lana ovem induit, pilus jumenta et feras vestit, concha testam excipit: ebur elephantem jacula non timere facit. Nec tamen sine causa factum est, quod cum singula animantium naturae suae arma secum nata habeant, solus homo inermis nascitur et nudus. Oportuit enim, ut illis, quae sibi providere nesciunt, natura consuleret:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ. ipsi enĩ clara uoce ĩmodũ p̾conis
ãmonẽt. eunctos. siue ad orandũ. sue ad
ienua flectendũ. siue ad psallendũ siue
ad legendũ. ⁊ audiendũ t̃bũ dĩ. Ipsi euã¬
gelitant᷑ ipsi sacͣm̃ca dĩ dispensant. Si¬
ne ipsis sac̾dos nom̃ ht̃. officiũ ñ ht̃. hã
sicut in sac̾dote consecͣtio. ita inministio
dispensatio sac̾m̃ti ẽ Ipsis ⁊̃ sac̾dotibus
pꝑ p̃sumptionẽ ñ licet calicẽ diũ uim̃sa col¬
lore. nisi t̃aditꝰ fuerit adiacono. Leuite ho¬
sias suꝑ altare ponũt. ipsi m̃sã dnĩ cõ¬
ponĩt. Leuite oꝑuit archã cestam̃ti.
ꝙ non om̃s uide debẽt. aut possut᷑ alta
ministiorqum quȩ opertũt᷑ aleuitis.
spsi albis incduti uestibꝰ assistũt altari.
ut candore uestis mundicia uitȩ sig̾cet᷑.
nitidiq ad hostias. ⁊ inmacłãti accedãt.
tales enĩ dnm̃ decet hr̃e ministros. qͥ
nullo carnis corrũpat᷑ contagio sꝑfesta
m̃tis ⁊ corꝑis castitate splendeat. Quales

Expanded text:
psi enim clara voce in modum praeconis admonent cunctos, sive ad orandum, sive ad genua flectenda, sive ad psallendum, sive ad legendum, et audiendum verbum. Ipsi evangelizant, ipsi sacramenta Dei dispensant. Sine ipsis sacerdos nomen habet, officium non habet. Nam sicut in sacerdote consecratio, ita in ministro dispensatio sacramenti. Ipsis etiam sacerdotibus ropter praesumptionem non licet calicem domini in mensa tollere, nisi traditus eis fuerit a diacono. Levitae hostias super altare ponunt, ipsi mensam Domini componunt. Levitae operiunt arcam testamenti, quia non omnes videre debent aut possunt alta mysteriorum quae operiuntur a levitis. Ipsi albis induti vestibus assistunt altari, ut candore vestis munditia vitae significetur, nitidique ad hostias et immaculati accedant. Tales enim Dominum decet habere ministros, qui nullo carnis corrumpantur contagio, sed perfecta mentis et corporis castitate splendeant. Quales
Abbreviated transcription (Latin):
i casula indiebꝰ ieuinii suꝑ eũdẽ humer
complicat᷑. qr qͥcqͥd laboris. ⁊ sustinẽtiem
hac uita coleramꝰ tanꝙͣ. insinistia po¬
quiẽ habeamus Hic ordo innouo cesta¬
m̃to ab apłis iniciũ sũpsit. qm̃sic̃ legr̃¬
nii. plenos sp̃u scõ. ad ħ officiũ eleger̃
i or̃one p̃missa. manus eus inposuert᷑.
⁊ exinde apłi ⁊ eor successores dec̾uit.
ut om̃i matͥce eccłia. uii. diaconi cͥ̾ca aã
xͥ sublimiori gradu. canquã colũne altari
assist̾ent. nõ sine aliquo septenari ⁊ nustio.
inquo figurat᷑. ut septiformis gr̾e sp̃u
fulgentes scĩ sit: corꝑe ⁊ sp̾ni. hii sunt .ui.
angłi in apocalipsi cuba canẽtes. hii sĩt

Expanded text:
 eumdem humerum complicatur; quia quidquid laboris et sustinentiae in hac vita toleramus, tanquam in sinistra poritate requiem habeamus. Hic ordo in Novo Testamento ab apostolis initium sumpsit, quando sic legnii plenos Spiritu sancto ad hoc officium elegerunt: et oratione praemissa manus eis imposuerunt . Et exinde apostoli et eorum successores decreverunt, ut in omni matrice Ecclesia septem diaconi circa Aaram Christi sublimiori gradu, tanquam columnae altaris assisterent, etiam non sine aliquo septenarii mysterio. In quo figuratur ut septiformis gratiae spiritu fulgentes, sancti sint corpore et spiritu. Hi sunt septem angeli in Apocalypsi tuba canentes . H
Abbreviated transcription (Latin):
ĩm̃ito c̾ditur: curru nãq igneo raptꝰ:
de rebꝰ humanis: q̃ eui dñtissime sacra
u̾tet cor patͥs ad filiũ .i. cor patr̃ ad filios.
Sic enĩ cor patr̃ cũtet᷑ ad filios: cũ intel¬
ligentia patr̾ ꝑducet᷑ ad intelligentiam
filioꝵ. ⁊ cor filioꝵ ad pat᷑s eoꝵ: dũ in id q
sensertit illi: ꝯsentient ⁊isti.
dequalitate pͥ uidicis.

Expanded text:
immerito creditur. Curru namque igneo raptus est de rebus humanis, quod evidentissime sacra uertet cor patris ad filium, id est cor patrum aSic enim cor patrum convertetur ad filios cum intelligentia patrum perducetur ad intelligentiam filiorum, et cor filiorum ad patres eorum dum in id quod senserunt illi, consentient et isti. De qualitat
Abbreviated transcription (Latin):
it̾m cũ tempꝰ postulabat assumpsit. Quid
cum tẽpꝰ postulabat passurꝰ fuit: Sigͦ ħ
e̾e potuit ut ipse se ipsũ manibꝰ gestaret.
ndiscipuł sine corruptiõe sui edendũ di¬
stͥbueret. ⁊ cn̾ ipse qui dedit ⁊ qui dabat᷑.
qui portauit ⁊qͥ portabat᷑ id ẽẽt. quid mir̃
it ñ ipse qui mortalẽ dabat. ⁊ qui ĩmor¬
tał dabat᷑. ñ duo s unus ipse fuit. Quomͦ¬
enim mortał ñ dabat᷑ qui inuisibilit̃
sumebat᷑ iincorruptibilr̃ manducabat᷑:
Inuisibilit᷑ sumebat᷑ qͣntũ ad formã dico

Expanded text:
iterum cum tempus postulabat assumpsit, quid cum tempus postulabat passurus fuit? Si ergo hoc esse potuit, ut ipse seipsum manibus gestaret, et discipulis sine corruptione sui edendum distribueret; et tamen ipse qui dedit et qui dabatur qui portavit, et qui portabatur idem esset, quid mirum et tamen ipse qui mortalis dabat, et qui immortalis dabatur non duo, sed unus ipse fuit? Quomodo mortalis non dabatur qui invisibiliter sumebatur, et incorruptibiliter manducabatur? invisibiliter sume
Abbreviated transcription (Latin):
turã mortalitatis ãmisit qͣntũ aũ eãsti¬
ñe uoluit. ⁊ qñ noluit.: eand̾a se potesta¬
uirtus deitatis. Non ita conuenit. S exibu¬
it se qualẽ uoluit. ammittens ad se exeo
ꝙ sponte portabat qͣntũ uoluit. Sic gͦ ẜ¬

Expanded text:
 mortalitatis admisit. Quantum autem eam sustinere noluit, et quando noluit, eamdam a se potestavirtus Deitatis? Non ita convenit, sed exhibuit se qualem voluit admittens ad se, ex eo quod sponte portabat quantum voluit. Si
Abbreviated transcription (Latin):
tale portabat. ⁊ ħ ipsi indubitanter pro¬
fitemur mortalẽ fuisse dnm̃ iħm s fus
cessitate. Exe enĩ qͦ ꝑ grãm ab oĩ pecc̃o
munda u̾bo dĩ in unitate ꝑͣ uncta est.
ab om̃i mortis necessitate ⁊ debito lib̾a fa¬
cta est. ut nich morti deb̾et. ꝓeo q̃ pect̾i
nicħ hr̃et. Sustinuit tñ sponte morta¬
litatẽ. qr mortẽ sustitĩe uolebat. q si mor¬
talitatem ñ sustinuiss: mori oi̾o ñ potiuss¬

Expanded text:
tale portabat, et hoc ipsi indubitanter profitemur, mortalem fuisse Dominum Jesum ssitate. Ex eo enim quo per gratiam ab omni peccato munda verbo Dei in unitatem personae juncta est, ab omni mortis necessitate et debito libera facta est, ut nihil morti deberet pro eo quod peccati nihil haberet. Sustinuit tamen sponte mortalitatem, quia mortem sustinere volebat; qui si mortalitatem non sustinuisset mori omnino non potuis
Abbreviated transcription (Latin):
Nolẽt qͥdã querere quale corpus suũ
bile. an ĩpassibile. mortale aninmortale.
icet̾a que ad hãc ꝑtinẽt questionẽ. Ego in
eiusmodi sic̃ u naliis ꝓfessus sũ: diuina
secreta magis ueneranda quã discutiẽ¬
da censeo. Simplicitati fidĩ ħ sufficere
puto: si dm̃s qr tale dedit quale uoluit
irursũ q̃le dedit ipse nouit. Idõ enim

Expanded text:
olent quidam quaerere quale corpus suum bile an impassibile, mortale an immortale, et caetera quae ad hanc quaestionem pertinent. Ego in ejusmodi sicut et in aliis professus sum divina secreta magis veneranda quam discutienda censeo. Simplicitati fidei hoc sufficere puto, si dicimus quod tale dedit quale voluit, et rursum quale dedit ipse novit. Ideo enim
Abbreviated transcription (Latin):
totam exuẽret. aliqñ exparte qn̾ uoluit
depofuit. ⁊ rursũ qñ uoluit recepit. ut in
ħipso ꝓbaret. q inqͣntũ eã sustinuit exne¬
cessitate ñ eẽt. qui sie potestate inquantũ
uoluit eã ñ hr̃e. sustiñe oĩo ñ poss. Legr̃¬
turos inuitaret. zelantes hostes ꝙ. rõne
lebant. Itaq qsi in eũ qui nicħ ãplius
mortali hr̾et: manꝰ uuecerũt inipsũ.
⁊iduxer̃ eũ insuꝑciliũ montis ut illiẽ
eũ p̃cipitarẽt. Ipse autẽ ut ostendẽt se
qͥđ mortalẽ eẽ sustinuit. ũ teñet᷑: uit

Expanded text:
totam exueret, aliquando ex parte quando voluit deposuit, et rursum quando voluit recepit. Ut in hoc ipso probaret, quod inquantum eam sustinuit, ex necessitate non esset, qui sic pro potestate inquantum voluit eam non habere, sustinere omnino non posset. Legturos invitaret, zelantes hostes quem ratilebant. Itaque quasi in eum qui nihil amplius mortali haberet: Manus injecerunt in ipsum, et duxerunt eum in supercilium montis, ut illinc eum praecipitarent . Ipse autem ut ostenderet se quidem mortalem esse, sustinuit ut teneretur;
Abbreviated transcription (Latin):
edicina diuidit᷑ induas parces
occasiõs ⁊i oꝑatiõs. Oecasiones sex sũt.
aer. motꝰ. iquies. in anitio. repletio. cibꝰ.
potus. somnus. ⁊ ugilie. i accidentia
ꝯseruant sanitatẽ. Si tẽꝑata fuerĩt.¬
mitatẽ. Accidñtia aĩe sõ dñr occasio
sanitatis ł łfirmitatis qr aliqͣn ł como¬
uent calorẽ impetuose ut ira uel
lenit᷑ ut angustia. & sũt que mno¬
uent naturalẽ uurtutẽ intꝰ. ⁊extra
ut est tͥsticia. Om̃is oꝑatio medicine.
aut intꝰ fit. aut eit᷑ Intus ut ea q̃
ore naribꝰ auribꝰ suie ano intͦmittimꝰ
cataplasmata. emplast᷑. cyrugia que
duplex ẽ incarne. ut icid̾e. suere.
urere. Inosse ut solidare. uuno
rii. ingustu medici. Similit᷑ ciboꝵ
apparatꝰ ad pistͥnũ. macellũ coquinã
pertinet iuitꝰ saporis ad medicinã¬

Expanded text:
edicina dividitur in duas partes, occasiones et operationes. Occasiones sex sunt: aer, motus et quies, inanitio et repletio; cibus et potus; somnus et vigiliae, et accidentia itatem, si temperata fuerimitatem. Accidentia animae ideo dicuntur occasio sanitatis vel infirmitatis, quia aliquando vel commovent calorem impetuose ut ira, velleniter ut angustia. Et sunt quae commovent naturalem virtutem intus et extra, ut est tristitia. Omnis operatio medicinae, aut intus fit, aut extra. Intus ut ea quae ore, naribus, auribus sive ano intromittuntur, cataplasmata, emplastra. Chirurgia, quae duplex est in carne, ut incidere, suere, urere. In osse, ut solidare, et jurii; in gustu, medici. Similiter ciborum apparatus ad pistrinum, macellum, coquinam pertinet; virtus saporis ad medicina
Abbreviated transcription (Latin):
aliud in ipso. Sipro ipso aliqͥdamas: mer¬
cenarius es. Si inipso amas: ⁊ ipsũ amas:
filius es. Etiã situitam ec̃iã. aliud aliqͥd ee̾
pura. neq dilectio gͣtuita. filii illi rebedei
qui consessũ destre. ⁊ sinistre ꝑtierũt
in regno eius: aliud quiddã cogitauert.
alienũ. ⁊ diu̾sũ ab onoisto ⁊ ꝓ eo ad ipis

Expanded text:
aliud in ipso. Si pro ipso aliquid amas, meraliud in ipso. Si pro ipso aliquid amas, mercenarius; si in ipso amas et ipsum amas, filius es; etiam si vitam aeternam aliud aliquid esse servitus, neque dilectio gratuita. Filii illi Zebedaei qui consessum dextrae et sinistrae petierunt in regno ejus, quiddam aliud cogitaverunt alien
Abbreviated transcription (Latin):
qͣstulti. ut se ipsos non itelligãt diligimꝰ
ñ aueramꝰ quẽ diligimus. lua eni igͣtu¬
ita. ifiliali dilectio ẽ diligimꝰ nicħ ꝗuieri¬
mus. Ipse cogitet siquid dare uoluerit.
nos nicħ querimꝰ. diligimꝰ ipsũ: s ñ que¬
rimꝰ aliquid. ⁊̃ ipsũ ñ queramꝰ ꝙ̃ diligimꝰ.
Audite homines sapiẽtes. diligimꝰ in¬
ligimꝰ ipsum: s nũ curamus de ipso. E go
hõ sic diligi nollẽ auob̾. Si me sic dilig̾e¬
tis. ut me ñ curaretis: ego de ur̃a dileccioẽ
ñ curare. Uos uiditis: si dignũ est ut dõ
offeratis. ꝙ hõ digne respueret. Qͦ mͦ gͦ in¬
gimus. ut p̾miuĩ ab eo accipiamꝰ: ñ hoc
gͣtis amare. neq amor. iste filiał. s mer¬
cenarii. i serui. qui p̃ciũ querit ꝓsuitute
sua. Qui ħ dñt. uirtutẽ dilectioi̾s non
intelligũt. Quid ẽ enĩ dilig̾e. nͥ ipsũ uelle
hr̃e.  ñ aliud ab ipso. ꝗͣ ipsũ ħ ẽ gͣtis.Si
amares si ñ desidares. S ÷ aliud ꝓ ipso.

Expanded text:
dam, et tam stulti ut seipsos non intelligant. Diligimus non quaeramus quem diligimus. Pura enim et gratuita et filiali dilectione diligimus, nihil quaerimus. Ipse cogitet si quid dare voluerit, nos nihil requirimus. Diligimus ipsum sed non quaerimus aliquid, etiam ipsum non quaerimus quem diligimus. Audite homines sapientes. Diligimus, inligimus ipsum, sed non curamus de ipso. Ego homo sic diligi nollem a vobis. Si me sic diligeretis ut de me non curaretis, ego de vestra dilectione non curarem. Vos videritis si dignum est ut Deo offeratis, quod homo digne respueret. Quomodo, ingimus ut praemium ab eo accipiamus. Non est gratis hoc amare, neque amor iste filialis; sed mercenarii et servi, qui pretium quaerit pro servitute sua. Qui hoc dicunt virtutem dilectionis non intelligunt. Quid est enim diligere nisi ipsum velle habere? Non aliud ab ipso sed ipsum, hoc est gratis. Si amares si non desiderares. Sed aliud est pro ipso,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ se ipsum. ⁊ quicqͥd amandũ ẽ ꝑp se ip¬
stt̃ pt̃ ipsum: amandũ :÷ ꝓpt̃ ipsũ. Qd
quid tanto amat᷑ feliciꝰ: quanto arden¬
tius. Qui ħ amat. se ipsũ amat. qr boñ
suũ amat. ⁊ uͭ amat qr uerũ bonũ amat.
ꝓpt̾e scͥptura ñ dix̃tͥ ut diligas ce ipsum.¬

Expanded text:
 seipsum; et quidquid amandum est praeter ipsum amandum est propter ipsum. Quod quidem tanto amatur felicius quanto ardentius. Qui hoc amat, seipsum amat, quia bonum suum amat; et vere amat, quia verum bonum amat. Propterea Scriptura non dixit tibi te
Abbreviated transcription (Latin):
inqͣrto gͣau unitas pͥma occ᷑rit idq eue¬
nire uideb. si usq adinfinitũ dux̾is
multiplicationẽ. ut sẽꝑ inquarro gͣdu
unitas emineat. Rectissime autẽ siplex
uinntatis uincłm ꝯgrue ad as̃am refert᷑.¬

Expanded text:
s prima occurrit, idemque evenire videbis, si usque ad infinitum duxeris multiplicationem ut semper in quarto gradu unitas emineat. Rectissime autem simplex unitatis vinculum congrue ad animam refert
Abbreviated transcription (Latin):
plicis uitelligentie. que nulla corꝑũ
fuscat᷑ imagine. ad uisibiliũ unaginati¬
onẽ descendũt. Rursũq beatiores fuĩt:
qñ se ab hac distractione. ad simplicẽ
sue nature fontẽ colligentes. qͣi qͦdam
optime figure signo ĩp̃sse ꝯponuntur.
ẽ gͥ ut aꝑtius dicã intellectibile ĩ nob
id quod ÷ intelligentia. Intelligibile uͦ
id qͣ÷ imaginatio. Intelligentia uͦ de soł
poreis substantiis pura certaq cogni¬
tio. Imaginatione memoria sensuũ extor¬
por reliquiis inherentibꝰ aĩo pͥncipiũ
cognitiois ꝑ se c̾tũ nicħ hñs. Sens: passio ai̾e
in corpore exqualitatibꝰ extͣ accidñtib:¬
dictũ ÷ ad mathe maticã ꝓͥe ꝑtineat
abstractã attendẽ. qͣntitatẽ in partib
qͣntitatis. spes eus querere oportet.
lapis. q̃ magnitudo drͣ. alia discreta.
ut grex ppłs. que multi tudo appellat᷑:
Rursꝰ multitudinis alia sũt ꝑse. ut .iii.¬
.iiii. ł qͥlibet alt numerꝰ. alia ad aliqͥd

Expanded text:
intelligentiae quae nulla corporum fuscatur imagine, ad visibilium imaginationem descendunt: rursumque beatiores fiunt, quando se ab hac distractione ad simplicem naturae suae fontem colligentes, quasi quodam optimae figurae signo impressae componuntur. Est igitur, ut apertius dicam, intellectibile in nobis id quod est intelligentia: intelligibile vero id quod est imaginatio. Intelligentia vero est d hyle: et de incorporeis substantiis pura certaque cognitio. Imaginatio est memoria sensuum ex corporum reliquiis in haerentibus animo, principium cognitionis per se certum nihil habens. Sensus est passio animae in corpore, ex qualitatibus extra accidentibuadictum est, ad mathematicam proprie pertineat abstractam attendere quantitatem: in partibus quantitatis species ejus quaerere oportet. lapis, quae magnitudo dicitur; alia discreta, ut grex, populus, quae multitudo appellatur. Rursus multitudinis, alia sunt per se, ut ilibet alius numerus: alia ad aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
guiatur: inuircualẽ t̾nariũ se oͣstendit.
ut iã ꝑ ꝯcupiscentiã aliud appetat. ali
ciasua. Rursũ quod ead unitasint̾nario mł¬
tiplicante t̃ inuenit᷑. ħ significat qm̃ aĩa
ñ ꝑpartes s tota insingłis suis potentꝰ ꝯsi¬

Expanded text:
guratur in virtualem ternarium se extendit, ubi jam per concupiscentiam aliud appetat: aliuior est potentia sua. Rursum quod eadem unitas in ternario multiplicante ter invenitur, hoc significat, quod anima non per partes, sed tota in
Abbreviated transcription (Latin):
militudinẽ corꝑis extenditur. signant᷑
dispensanda ꝑ infinitas actiones dissi¬
pat᷑. Inquarta autẽ. ꝓg̾ssione soluta acor
monas insũmo ñ apparee. ut euroñt᷑
dareat. qͥaĩa posthuis uite tͣminũ qui
ꝑoctoginta designat᷑. adimitatẽ simpli¬
citatis sue redeat. a qua pꝰ disceserat
eũ adhumanũ corpꝰ regendiĩ descendebat. Qd
riũ aĩe. de qͦ supͣ loquuti sumus quidam
intelligendũ putãt eũq ad differentiã
qͣtnarii corꝑis quat̾nariũ aĩe appellatũ.
q suũ assignãt qͣt̾nariũ. Sic̃ monas
aĩe: ita dias corꝑi ꝯgruit. Dic bis duo:
tuĩ sũpsit uͥ occurrit. Idẽq si in infini¬
quat̾nariꝰ corꝑis. in quo intelligi dat᷑ oẽ
quod a solubilibꝰ ꝯpositionẽ accipit. ip̃m¬

Expanded text:
militudinem corporis extenditur, figurantur dispensanda, per infinitas actiones dissipatur. In quarta autem progressione soluta a cormonas in summo apparet, ut evidenter clareat, quod anima post hujus vitae terminum, qui per octoginta designatur, ad simplicitatis redeat, a qua prius discesserat, cum ad humanum corpus regendum descendebat. Quod rium animae, de quo supra locuti sumus quidam intelligendum putant: eumque ad differentiam quaternarii corporis, quaternarium animae appellatum. ue suum assignant quaternarium. Sicut monas animae, ita dias corpori congruit. Dic bis duo itium sumpsit, tibi occurrit - idemque si in infiniquaternarius corporis, in quo intelligi datur, omne quod a solubilibus compositionem accepit, ip
Abbreviated transcription (Latin):
Qusica ab aqua uocabulũ sumpsit. eo
qd̾ nulla euphonia bona sonoritas si¬
ne humore fieri possit. S germetͥa.
disciplina. pͥmũ abegiptus reꝑta sit.
Quoꝵ tͣminos cumuiꝰ iuudatione sua
limo odduc̾et. ⁊ ꝯfund̾et limites. ꝑticis
nfimibꝰt̾rã m̃surare ceꝑunt. Deinde asa¬
pientibꝰ ĩ adspatia maris. ⁊ celiiaeris. ⁊
quoꝵ libe corpũ m̃suranda deduetaẽ.¬

Expanded text:
st, ab aqua vocabulum sumpsit, eo quod nulla euphonia: id est, bona sonoritas: sine humore fieri potest. CAP. X. De disciplina primum ab Aegyptiis reperta sit, quorum terminos cum Nilus inundatione sua limo obduceret, et confunderet limites, perticis et funibus terram mensurare coeperunt, deinde a sapientibus etiam ad spatia maris, et coeli, et aeris, et quorumlibet corporum mensuranda deducta f
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cio ꝯducta ẽ ad c̃sensũ. pꝰea pͥa delectõẽ
abstracta. descendit ad actũ. Insuꝑbia
i auaritia p̃cupiditate allecta se uẽ¬
didit. Ingula aũ p̾ea delectata: li¬
bent̃ iã gͣtis seruire cepit. Nã cũ amo¬
ie pmissioĩs pͥmẽs stulta flect̾et᷑ ui¬
dit in qͥt scͥptura mulier ligñ pulcr̃

Expanded text:
io est ad consensum, postea propria delectatione attracta descendit ad actum. In superbia et avaritia pretii cupiditate allecta se vendidit; in gula autem postea delectata libenter jam gratis servire coepit. Nam cum amore promissionis prius mens stulta flecteretur: Vidit, inquit Scriptura, mulier lignum quod
Abbreviated transcription (Latin):
iauaritiã uise cõsensit p̾ea iniusu
spetiẽ agnouit. deinde in sp̃e sua¬
uitatẽ dep̃hendit. ꝑsuauitatẽ aũ
ĩccupiscẽtiã gule exarsit. Nouissime
ꝑ cũcupiscentiã deuicta: accep̃ icomedit.

Expanded text:
avaritiam videre consensit, postea in visu speciem agnovit, deinde in specie suavitatem apprehendit. Per suavitatem autem in concupiscentiam gulae exarsit, novissime r concupiscentiam devicta accepit et comedit.
Abbreviated transcription (Latin):
debuerũt dum potuer̃t. ꝓpt̾ eos enĩ
qͥ articło cꝑ̃is p̃ueniũt᷑ istituta ẽ illa.
qua sacdos baptiratũ statĩ inu̾tice linit
sacͥ s cͥsinatis unctio. ut in ħ ipso osten
tur ne forte sine ipso ab hacuita subtͣ¬

Expanded text:
debuerunt dum potuerunt. Propter eos enim qui articulo temporis praeveniuntur, instituta est illa qua sacerdos baptizatum statim in vertice linit, sacri chrismatis unctio, ut in hoc ipso ostendcavetur ne forte sine ipso ab hac vita subtr
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃n loquentes. ad eruditionẽ
ñcupant᷑. Apocͥfa autẽ dicta .i. secre¬
ta. qr indubiũ uenui̾t. E enĩ eoꝵ oc¬
culta origo. nͥ patet pat̾bꝰ aquibꝰ usq
ad nos auecoritas u̾actũ scͥpturarũ
c̾cissima ⁊ notissima successtone per

Expanded text:
m loquentes, ad eruditionem nuncupantur. Apocrypha autem dicta, id est secreta, quia in dubium veniunt. Est enim occulta origo: nec patet patribus, e quibus usque ad nos auctoritas veracium scripturarum certissima et notissima succession
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquã hãc uitã suã infenorẽ custodi¬
ret. eadẽ ꝓiudetia naturali fugiẽdo noria.
salubria appetendo: mediis ad utrũlib
utẽs. hac gͥ c̾todia minitꝰ negligẽtiam
uitare potuit. s iuiolẽtiã uitare nõ potti¬
it. Inꝑuidẽtia enĩ hoĩs erat omnẽ negli

Expanded text:
quam hanc vitam suam inferiorem custodiret; eadem providentia naturali fugiendo noxia, salubria expetendo, mediis ad utrumlibet utens. Hac ergo custodia munitus negligentiam vitare potuit, violentiam repellere non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
stice au̾t nom̃ dĩ inuanũ assumere
ẽ filiũ dĩ uisibilẽ ꝑhumanitatẽ factũ
creaturã estimare. Inuañ qͥppenom̃
dĩ assumit. qui filiũ dĩet̾nũ. extꝑr ce¬
pisse credit. Nom̃ siquid patͥs filiꝰ dr̃.¬

Expanded text:
in vanum assumere, est Filium Dei visibilem per humanitatem factum creaturam existimare. In vanum quippe nomen Dei assumit, qui Filium Dei aeternum ex tempore coepisse credit. Nomen siquidem Patris Filius d
Abbreviated transcription (Latin):
ligi q̃ dictũ ẽ. ne assumas nom̃ dĩ cui in-
uanũ. Inuanũ nãq nom̃ dĩ assumũt. qͥ
filiũ dĩ ad semissũ ⁊psua salute incarna¬
c̃redemit ꝗͣ c̾creauit. ad eundẽ spectat sẽ¬
sũ q̃ ipse filius in euangelio discipulis ⁊
ꝑ discipulos oĩb in se c̾dñtib dicit. Cre¬
ditis indiñ u inme c̃dite. Modestia qͥđ ut
decuit. ⁊ pia insinuatiõe nos ãmonens.
ut intelligamꝰ eũ ñ solũ ad orandũ a nob̾
insua diuinitate qͣ ꝯdidit. s inhumanita¬
te ⁊̃ qua redemit. Terciũ p̃ceptũ est. obser
ua sabbatũ. Quatuor sabb̃a uidet᷑ ꝯmemo

Expanded text:
ligi, quod dictum est: Ne assumas nomen Dei tui in vanum. In vanum namque nomen Dei assumunt, qui Filium Dei ad se missum, et pro sua salute incarnaumdem spectat sensum, quod ipse Filius in Evangelio discipulis, et per discipulos omnibus in se credentibus dicit: Creditis in Deum, et in me credite : modesta quidem ut decuit pium insinuatione nos admonens, ut intelligamus eum non solum adorandum a nobis in sua divinitate qua condidit, sed in humanitate etiam qua redemit. Tertium praeceptum est: Observa diem Sabbati . Quatuor Sabbata commemo
Abbreviated transcription (Latin):
Udr̃ afficit macłari. ⁊ ꝑseu̾at inuiolatꝰ.
Sustinet ħ fieri cͥca se ne sensꝰ nr̃aliqͥs
alienũ ꝑcipiat. s ñ recip̃ ħ inse. ne incor
nec corruptione aliqͣ affici possit.: nec sor¬
dibꝰ macłari. Itaq si qñ. ħ fieri uideris
noli tim̾e ipsi. s sollicitus esto tͥ. Ipse ledi
ñp̃. tu noceri potes: qͥ male c̾de potes

Expanded text:
 affici vel maculari, et perseverat inviolatus. Sustinet hic fieri circa se, ne sensus noster aliquid alienum percipiat; sed non recipit hic in se, ne incorrnec corruptione aliqua affici possit, nec sordibus maculari. Itaque si quando hoc fieri videris, noli timere ipsi, sed sollicitus esto tibi. Ipse laedi non potest; tu noceri potes, qui male credere potes
Abbreviated transcription (Latin):
paret ħ ht̃. ⁊ͥ monstiat spẽm pͥ seruat
u̾itatẽ. Exib sensui tiro similitudinẽ
cibi corꝑał. ut sensꝰ cuus ꝑ oĩa insuo e¬
rudiat᷑. seruat corꝑi suo u̾itatẽ nature
ĩ uiolabił ⁊ĩmortał. ne uisuo corrũpat᷑
Si enĩ ĩaliquo asimilitudine recedẽt. uer̃¬

Expanded text:
 monstrat speciem, sibi servat veritatem. Exhibet sensui tuo similitudinem cibi corporalis, ut sensus tuus per omnia in suo erudiatur. Servat corpori suo veritatem naturae inviolabilis et immortalis, ne in suo corrumpatur. Si in aliquo a similitudine recederet, ver
Abbreviated transcription (Latin):
uuotũ debono facatũ. si bene nõ fiat:
ĩt̃ uota stultors que frangenda sũt depu¬
tatur. Bene autẽ ñ fuit. ⁊̃ si debonofit.
illud uotũ in quo uouet᷑. ł qd̾ ñ licet.
łꝙ̃ ñ expedit. Non licet ut si mulier ñ
ꝯsentiente. ł potius ꝯtͣdicente uiro suo
ꝯtinentiã uoueat. Non expedit ut siqͥs

Expanded text:
votum de bono factum, si bene non fiat, inter vota stultorum quae frangenda sunt deputatur. Bene autem non fit, etiam si de bono fit, illud votum in quo vovetur quod non licet, vel quod non expedit. Non licet ut mulier, si non consentiente vel potius contradicente viro suo, continentiam voveat. Non expedit, ut si qu
Abbreviated transcription (Latin):
utr᷑ ꝓognitionẽ habeant eoꝵ q̃ rihac
uita geruntur marime illoꝵ qͥtã ingaudio
dñi sui. ⁊ in absẽdito faciei eius ĩu lumi¬
nis illustratione letant᷑ adiciunt qͦ il¬
ludde aĩab scõꝵ quod multi inqͥstionẽ
adduet̃ si p̃ces supplicantiũ audiunt
ic̃ ad int̾cedendũ inuocantur si uota
pꝰtulantiũ ad ipsar̃ usq cognitionẽ ꝑ¬
ueniunt. Difficile ẽ de huiusmodi uidi¬
ip̃is. qui eã quã de nob̾ hñt scientiã.
agunt᷑ cmñ scire : qͣntũ illis uł ad gau¬
diũ. ⁊ nob̾ ad auxiliũ ꝓdee̾ ꝯstat. Nos
int̾cesores querimus apud dm̃. qͥd ãpliꝰ¬
qͣris: Tues ne forte nõ orent qui
sẽꝑ orant. Qͦ mͦ ñ orabunt ꝓte qn̾ tu
oras ⁊ qͥ ã qn̾ tu ñ oras. orare tñ ñ ces¬
sant: S ñ audiunt inquis. ⁊ ego inuen¬
tũ u̾ba effundo. ñ audientib. ⁊ ñ ĩtel¬
ligentib loquens. Ecce dicamꝰ. Ñ audi¬
ũt sc̃ĩ u̾ba postulantiũ: neq adbe¬

Expanded text:
utrum cognitionem habeant eorum quae in hac vita geruntur, maxime illorum qui jam in gaudio Domini sui et in abscondito faciei ejus, veri luminis illustratione laetantur. Adjiciunt quoque illud de animabus sanctorum quod multi in quaestionem adducunt, an preces supplicantium audiunt; et cum ad intercedendum invocantur, utrum vota postulantiusmodi judiipsis, qui eam quam de nobis habent scientiam aguntur tantum scire quantum illis vel ad gaudium vel nobis ad auxilium prodesse constat. Nos intercessores quaerimus apud Deum. Quid amplius vis? Times ne forte non orent, qui semper orant? Quomodo non orabunt pro te quando tu oras, qui quando tu non oras, orare tamen non cessant? Sed non audiunt, inquis; et ego in ventum verba infundo, non audientibus et non intelligentibus loquens. Ecce dicamus. Non audiunt sancti verba postulantium, neque ad be
Abbreviated transcription (Latin):
Isserentib hominib degͥmane̾ par¬
tib didici ꝙ beate recordationis
papa gregorus. dũ eos adreligionẽ la¬
nitatis diuina gr̃a illustraret: licentiã
ilł dediss inqͣrta sese copulari gn̾atiõe.
Quod quid iͥanis licitũ ñ eẽ dm̃s. qui se¬
ꝓuectos cognou̾int. S dũ rudes erãt
inuitandos ad fudꝰ ꝙͣ ꝗͣ minime scͥptum

Expanded text:
sserentibus hominibus de Germaniae partibus, didici quod beatae recordationis papa Gregorius, dum eos ad religionem Christianitatis divina gratia illustraret, licentiam illis dedisset in quarta sese copulari generatione. Quod quidem Christianis licitum non est, dum usque se cognoverint. Sed dum rudes erant invitandi ad fidem, quanquam minime scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmit᷑. Edificaturꝰ gͦ pͥmũ fundam̃¬
tũ historie pone. Nem̃ ꝑ significõ¬
nẽ tipicã. in arcẽ fidĩ fabricã m̃tis
erige. Ad extrenũ uͦ ꝑmoralitatis
gram. qͣi pulcherrimo suꝑducco
colore edificiũ pinge. hs̃ in historia
q ei facta mireris inallegoria. qͦ eiꝰ
sac̾m̃ta credas. Inmoralitate qͦ ꝑfec¬
tionẽ ipsiꝰ imiteris. Lege gͦ. ⁊ disce

Expanded text:
caturus ergo primum fundamentum historiae pone; deinde per significationem typicam in arcem fidei fabricam mentis erige; ad extremum ergo per mortalitatis gratiam quasi pulcherrimo superducto colore aedificium pinge. Habes in historia quo Dei facta mireris, in allegoria quo ejus sacramenta credas, in moralitate quo perfectionem ipsius imiteris. Lege ergo et disce
Abbreviated transcription (Latin):
ire oportet. ne uł ꝑ negligñtiã. ali¬
qua p̃t̾eamꝰ. aut ꝑ importunã diligñ¬
tiã. ad id ad qͦsi scͥptura ñsũt iolen¬
ꝓponimus. Hic cãpꝰ tui laboris uom̾̃e
bene sulcatꝰ. multiplicẽ tͥ fructum
referet. Ordine euncta gesta sũt. or¬
dine incede. ꝑũbrã uenit᷑ ad corpꝰ.
figurã disce unuenies u̾itatem.
Nec ħ nuc̃ dico. ut pͥus uet̾is testam̃¬
ti figuras labores euolu̾e. imistica
fluenta potanda accedas. s siẽ ui¬
des q oĩs edificatio fundam̃to carẽs.
stabił ẽẽ ñ pot̃ sic est at̾ indo¬
tͥna. fund am̃tũ autẽ ⁊pͥncipium
doctͥne sacre. Historia ẽ. dequa

Expanded text:
 negligentiam aliqua praetereamus, aut per importunam diligentiam ad id, ad quod scripta non sunt, violenquod tibi proponimus: hic campus tui laboris vomere bene sulcatus, multiplicem tibi fructum referet. Ordine cuncta gesta sunt; ordine incede, per umbram venitur ad corpus. Figuram disce, et invenies veritatem. Nec hoc nunc dico; ut prius Veteris Testamenti figuras labores evolvere, et mystica fluenta potanda accedas. Sed sicut vides, quod omnis aedificatio fundamento carens stabilis esse non potest; sic est etiam in doctrina. Fundamentum autem et principium doctrinae sacrae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ acceptionẽ om̃s utriꝰq testatñti
liros eo ordine qͦ supͣ enum̾ati s̃
ad hãc lecctionẽ .ẜ litt̾alẽ sensũ ꝑtu̾e
puto. ⁊ fortasse nisi puerile uid̾et᷑
in ħ loco aliqua de mͦ ꝯstruendi p̃cep¬
ta int̾pon̾ẽ qr noui diuinã scͥpturam
mag̃ cet̾is o̾ibꝰ intextu suo ẽẽ ꝯtisam.¬

Expanded text:
 acceptionem omnes utriusque Testamenti libros eo ordine, quo supra enumerati sunt ad hanc lectionem secundum litteralem sensum pertinere puto. Et fortasse nisi puerile videretur, in hoc loco aliqua de modo construendi praecepta interponerem; quia novi divinam Scripturam magis caeteris omnibus in textu suo esse concisam
Abbreviated transcription (Latin):
ticẽ. s ũ ostũdã tͥ illũ incede aptissi¬
me. qͥ incedit ordinate. neq ut qͥdã
tiis quidã gͣdꝰ sunt. S dicis. Multa
inuenio inhistoriis q̃ nulliꝰ uidnttur
ẽe utilitatis. Quare in h̾mõi occupa¬
bor: benedicitis. Multa si quia sunt

Expanded text:
titem; sed ut ostendam tibi ullum incedere aptissime, qui incedit ordinate, neque ut quidatiis quidam gradus sunt, sed dicis: Multa invenio in historiis, quae nullius videntur esse utilitatis, quare in hujusmodi occupabor? Bene dicis. Multa siquidem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
untoto suo crutunate ceꝑis necessaria
illa enucleante sciri ñ possũt nulla¬
tenũt debent negligent̃ p̃t̾iri. Oĩa
disce. uideł pꝰea nicħ ẽẽ suꝑfluũ. Co¬
artata seientia iocunda ñ ẽ. Delibris
autẽ quid ad hãc lectionẽ utiles sũt.
siquid mͥ uideat᷑ queris: hos mag̃
freqntandos existimo. genesum. exo¬
dũ iosue. librũ uidicũ ⁊ regił. ⁊ pa¬
ralipomenon. Noui testam̃ti. pͥmũ
appellamꝰ. S cñ huiꝰ uocabuli signi¬
ficatione largius utim᷑. nullũ ÷ in con¬

Expanded text:
toto suo trutinare coeperis, necessaria illa enucleate sciri non possunt, nullatenus debent negligenter praeteriri. Omnia disce, videbis postea nihil esse superfluum. Coarctata scientia jucunda non est. De libris autem qui ad hanc lectionem utiles sunt, si quid mihi videatur, quaeris; hos magis frequentandos existimo: Genesim, Exodum, Josue, librum Judicum, et Regum, et Paralipomenon. Novi vero Testamenti primum, appellamus. Si tamen hujus vocabuli significatione largius utimur, nullum est incon