comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tud intelligi de balaam ut sciat scientiã ex celsi. qͥ etiã balac
regem docuerit qͦmꝰ scandalũ mitceret coram filiis isrł ut
manducarent immolata. & fornicarent᷑. Uix enĩ de scĩs
ꝓ pħis ai̾t apłs inueniet aliqͥs dictũ. qͥa scientiã sciant ex¬
celsi. quãuis paylus dixerit. audisse se uerba inenarra-¬
bilia. quȩ non licet homini loqͥ. tam̃ non est ꝓfessus ha-¬
bere se scientiam excelsi. ꝓpter qͦd diligentius intendamꝰ.
si forte dignũ aliqͥd ds̃ nob̃̾ suꝑ hoc sermone reuelare
dignabit᷑. Inlibro qͥapud nos quidẽ int̾ salomonis uo¬
lumina haberi solet. & eccłiasticus dici: apud grecos
uͦ sapientia iħu fili sirach appellatur. scriptũ. ẽ om̃is
sapientia adõ est. Qd fortasse possumꝰ ita intelligere. qͣsi
adõ sit & illa sapientia mundi huiꝰ quȩ destruenda drͣ.
& pͥncipũ mundi huiꝰ. & siqua alia est ꝑquã falsa sci¬
entia cõmendat᷑. nͥ in ipso libello inconsequentibꝰ dice¬

Expanded text:
tud intelligi de Balaam ut sciat scientiam Excelsi, qui etiam Balac regem docuerit, quomodo scandalum mitteret coram filiis Israel, ut manducarent immolata et fornicarentur. Vix enim de sanctis prophetis aut apostolis inveniet aliquis dictum, quia scientiam sciant Excelsi: quamvis Paulus dixerit, audisse se verba, inenarrabilia, quae non licet homini loqui ; tamen non est professus habere scientiam Excelsi. Propter quod diligentius intendamus, si forte dignum aliquid Deus nobis super hoc sermone revelare dignetur. In libro qui apud nos quidem inter Salomonis volumina haberi solet, et Ecclesiasticus dici, apud Graecos vero Sapientia Jesu filii Sirach appellatur, scriptum est: Omnis sapientia a Deo est . Quod fortasse possumus ita intelligere, quasi a Deo sit et illa sapientia mundi hujus, quae destruenda dicitur, et principum mundi hujus; et si qua alia est, per quam falsa scientia commendatur: nisi in ipso libello in consequentibus dice
Abbreviated transcription (Latin):
Sde pnsesasis circũscriptionio ꝑunat ino¬
centes. Ma dicit ier auel tenere doctrinamI Stens
oñe Quina atq iracundiam cȩlestem ꝓ uocet plebi uł
idiol orii sacrificiis cõmunicando. uł stupris ac libidi¬
n seruiendo hic doctrinã balaam tenere dicendꝰ est.
Esi gͦ execrabilis eciã corporis fornicatio. & deñirta
exetrabile qu̾a templũ ch̃ uiolare. ac tollere mẽbra api
& facere mẽbra meretricis: Multo tam̾ magis execra.¬
bilis est generalis illa fornicatio: in qͥ om̃e genus pec¬
catĩ parit᷑ continetur. Generalis autẽ fornicatio dr̃.
cũ anima quȩ in consortiã uerbi di adscita est: & ma¬
trimonio eiꝰ quodã mͦ sociata. abullo alio alieno scili¬
cet & aduersario illius uiri qͥ eam sibi despondit in
fide corrũpitur & inolat᷑. Est gͦ sponsus & uir animȩ

Expanded text:
sis circumscriptionibus perimat innocentes, iste dicitur Jezabel tenere doctrinam. Sic eronem divinam atque iracundiam coelestem provocet plebi vel idolorum sacrificiis communicando, vel stupris ac libidini serviendo, hic doctrinam Balaam tenere dicendus est. Est ergo exsecrabilis etiam corporis fornicatio. Quid enim ita exsecrabile quam templum Dei violare, ac tollere membra Christi, et facere membra meretricis? Multo tamen magis exsecrabilis est generalis illa fornicatio, in qua omne genus peccati pariter continetur. Generalis autem fornicatio dicitur, cum anima, quae in consortium verbi Dei adscita est, et matrimonio ejus quodam modo sociata, ab ullo alio alieno, scilicet adversario illius viri qui eam sibi despondit, in fide corrumpitur et violatur. Est ergo sponsus et vir animae
Abbreviated transcription (Latin):
ipso acceperit exordiũ. uitio aute humane malitiȩ aspi¬
rantibꝰ & subripientibꝰ etiã demonibꝰ. in ꝑnitie̾ uersa
sunt quȩ ꝓutilitate concessa st̃. Hec de eo ꝗd dixit. scis¬
ens scientiam excelsi a nob ꝓuirib discussa sint. Post

Expanded text:
ipso acceperit exordium; vitio autem humanae malitiae aspiipso acceperit exordium; vitio autem humanae malitiae aspirantibus et subripientibus etiam daemonibus, in perniciem versa sunt quae pro utilitate concessa sunt. Haec de eo, quod dixit, Sciens s
Abbreviated transcription (Latin):
indaniele scripta st̃. de ipso daniele & tribꝰ amicis enis
insua idest patria babiloniorũ sapientia sapientistimos
ieliestum & prudentiam in om̃i arte grãmatica. &dn
disciplina in quibꝰcũq quȩ siuit abeis rex: inuenit eos
decuplo ampliu qua erant sophiste. & phil osophi qui
erant inom̃i regno eius. Et hec qͥdem in ȩxemplaribꝰ¬
uehemencius repꝑi. qͥbꝰ qu̾auis ñ utamur tam̃ agnos¬
cenddi gr̃a dicemꝰ etiam ibi quȩ legimꝰ. Declic inqͥe. Es̾ in¬
tellectũ & prudentiã in om̃i grammatica sapientta. &
daniel intellexit inomĩ uisione & somnuis. Et post pau¬
ca Etstetert̃ inqͥt in conspectu regis & i nom̃i uerbosa.¬
pientie & disciplinȩ in quo quȩsiuit abeis rex inuenit¬
eos decuplo suꝑ om̃s incantatores & magos qui erant
in om̃i regno eius Ea his gͦ om̃ibꝰ potest intelligi quo¬
m ee balaam dixerit de semet ipso qui scit scientiã ex¬
celsi scilicet ut intelligat᷑ qͦd origo totius scientiȩ ab

Expanded text:
in Daniele scripta sunt, de ipso Daniele et tribus amicis ejuin sua, id est patria Babyloniorum sapientia scientissimos tellectum et prudentiam in omni arte grammatica; et, disciplina. In quibuscunque quaesivit ab eis rex, invenit eos decuplo amplius, quam erant sophistae, et philosophi, qui erant in omni regno ejus . Haec quidem in exemplaribvehementius reperi, quibus quamvis non utamur, tamen agnoscendi gratia dicemus etiam ibi quod legimus: Dedit, inquit, eis Deus intellectum et prudentiam in omni grammatica sapientia: et Daniel intellexit in omni visione et somnis . Et post pauca: Et steterunt in conspectu regis, et in omni verbo sapientiae et scientiae, in quo quaesivit ab eis rex, inomnes incantatores et magos, quae erant in omni regione. Ex his ergo omnibus potest intelligi, quomodo et Balaam dixerit de semetipso: Qui scit scientiam Excelsi, scilicet ut intelligatur, quod origo totius scientiae, ab
Abbreviated transcription (Latin):
uł discesserit uł euanuerit auc assũpta sit: aut aliquid
om̃ino de hoc narratio euangłica designauerit. sed hoc
tantũ chxerit quia uenit. & stetit supͣ ubi erat ꝑuer. Ne
forte gͦ sicut tempore baptismi cũ baptizatus ie¬
sus ascendit de iordane aꝑti sunt celi & uidit ioħs¬

Expanded text:
vel discesserit inde vel evanuerit, aut assumpta sit, aut aliquid vel discesserit inde vel evanuerit, aut assumpta sit, aut aliquid omnino de hoc narratio evangelica designaverit, sed hoc tantum dixerit, quia venit et stetit supra ubi erat puer. Ne forte ergo sicut tempore baptismi, cum baptizatus Jesus ascendit de Jordane, aperti sunt ei coeli, et vidit Jo
Abbreviated transcription (Latin):
non mͦ. Beatifico. & non apꝓpinqt. Non adhunc balaam
ꝑquẽ hec dicuntur. sed adillos quorũ ꝑsonã haberi in hoc
diximus refertur. Illi enĩ doctores legis & scribȩ osten¬
in eo tempore qͦd non uenit. sed cũ plenitudo gentii intro.¬
ierit. & omis isrł saluari incipiet: tunc eũ ostendent .&.
tunc beatificabunt quẽ mͦ blasphemabant: sed hoc t̾ẽ¬
pus in qͦ hȩc futura sunt non apꝓpinqt᷑. Longe enim
est & in ipso scłi fine sꝑandũ. & id̾o ait. Ostendam illi & ñ
mͦ. illi hoc ÷ pͦpło qui tunc saluabitur post hȩc. Orietur in-¬
orib diximꝰ. qͥa euidenter de stella quȩ magis in oriente
apparuit ꝓphetet᷑. qua duce uenert̾ ad iudeã requiren.¬
tes eum qui natus est regem isrł & reꝑtum oblatis mune:¬
ribꝰ adorauert̃. Sed mouet me qͦd de ipsa stella postea qͣm
dictũ: in euangłio qͥa pͣcesserit magos usq in bechleẽ
& ueniens stet̾erit ubi erat puer. ultra non sit dictũ qͥa

Expanded text:
non modo; beatifico et non appropinquat: non ad hunc Balaam, per quem haec dicuntur, sed ad illos quorum personam haberi in hoc diximus, referetur. Illi enim doctores legis et scribae, ostennon in eo tempore quo venit, sed cum plenitudo gentium introierit, et omnis Israel salvari incipiet, tunc eum ostendent, et tunc beatificabunt, quem modo blasphemant. Sed hoc tempus in quo haec futura sunt, non appropinquat: longe enim est, et in ipso saeculi fine sperandum. Et ideo ait: Ostendam illi, sed non modo. Illi, hoc est populo qui tunc salvabitur. Post haec: Orietur, inqoribus diximus, quia evidenter de stella quae magis in Oriente apparuit, profitetur: qua duce venerunt ad Judeam, requirentes eum qui natus est regem Israel; et repertum oblatis muneribus adoraverunt. Sed movet me quod ipsa stella posteaquam dictum est in Evangelio, quia praecesserit magos usque ad Bethlehem, et veniens steterit supra ubi erat puer , ultra non sit dictum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
liũ tͥ do. de qͦ sepe apud memet ipsũ reqͥrens nullũ potui
exitũ inuenire sententię. si hoc qd̾ ait consiliũ tͥ do. com.¬
muni & usitado more dictũ putemꝰ. sed illud magis uidi
.ẽẽ. conuieniens ͦd ait. consiliũ dotͥ. ut ita dixisse intel¬
hoc est consiliũ di enuntio tͥ & manifesto. Reqͥrenti
sane mͥ sicubi forte inscripturis diuinis sub hoc ser¬
mone simile aliqͥd dictũ possit oçcurrere. uisũ est
etiã illud similit̃ aduercendũ qͦd apłs ait. Qͥs enim
cognouit sensũ dnĩ aut qͥs ei consiliarius fuit: Hic

Expanded text:
requirens, nullum puto exitum invenire sententiae. Sed hoc quod ait, consilium tibi do, communi et usitato more dictum putemus. Sed illud magis vidi esse conveniens, quod ait, consilium tibi do, ut ita dixisse intelhoc est consilium Dei enuntio tibi et manifesto. Requirenti sane mihi, sicubi forte in Scripturis divinis sub hoc sermone simile aliquid dictum possit occurrere, visum est etiam illud similiter advertendum quod Apostolus ait: Quis enim c
Abbreviated transcription (Latin):
scire ñ expedit qͥ diu̾sis artibꝰ & demonũ inuocatiõibꝰ
gestiunt futura pͣnoscere. nichil aliud faciunt. nͥ ea cu-¬
piunt discere quę sibi scire nͣ expedit. la cob autẽ inhis
dici intelligendꝰ. ẽ oĩs qͥui luctamen. ẽ. aduersus pͥnci¬
pes & pocestates. & ad uersꝰ mundi huiꝰ rectores. Et is¬
rahelem intellige omne qͥ ꝑfidei puritate̾ & mun-¬
ditiã mentis uidet cdm̃. Sed potest aliqͥs chicere. Si aso.¬
lo dõ debemꝰ discere de futuris. & neq diuinũ neq au¬
gurem. neq aliud qͦdcũq horũ reciꝑe. ne iste ipse qui¬
de balaam recipiendꝰ a nob̃. ẽ. Unꝰ eñi exhis . ẽ. qͦs recipi
ꝓhibet diuina sententia. Sed aduerte diligentius. & me¬

Expanded text:
s ea non expedit qui diversis artibus et daemonum invocantibus gestiunt futura praenoscere, nihil aliud faciunt, nisi ea cupiunt discere, quae sibi scire non expedit. Jacob autem in his dici intelligendus est omnis cui luctamen est adversus principatus et potestates, et adversum mundi hujus rectores; et Israelem intelligi omnem qui per fidei puritatem et munditiam mentis, videt Deum. Sed potest aliquis dicere: Si a solo Deo debemus discere de futuris, et neque divinum, neque augurem, neque aliud quodcunque horum recipere, nec iste ipse quidem Balaam recipiendus a nobis est. Unus est enim ex his quos recipi prohibet divina sententia. Sed adverte diligentius,
Abbreviated transcription (Latin):
pplo balac uł cȩteris gentibꝰ. & qͦd in uirtute faciet. ita
ut non relinqt ex urbibꝰ moab ullũ qͥ saluus fiat. Sed &
ꝓphetia nichilominꝰ quã dexp̃o coniungit in consequen
si scriptũ. eet̾ ueni & ꝓpħo tͥ. Nunc autẽ qͥd dicemꝰ ad hoc
qͦd scriptũ. ẽ: ueni consiliũ do t qͥd faciet pͦpłs hic popło¬

Expanded text:
 ita ut non derelinquat ex urbibus Moab ullum qui salvus fiat. Sed et prophetia nihilominus quam de Christo conjungit in consequentsi scriptum esset: Veni et propheto tibi. Nunc autem quid dicemus ad hoc quod scriptum est: Veni, consilium do tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
ant uos inȩt̾na tab̾nacula. fixa autẽ dicunt᷑ adõ qͣsi quȩ
nͣ circũ feruntur om̃i uento doctrinȩ. Sunt aute adhuc
tab̾nacula ista. & sicut cedri iuxca aquas. Cedros hic non
illas dicit inquibꝰ culpabilis notatur elatio. sed cedros diͣ
quȩ suscipiunt uitis illius quȩ exegy pto tnslata : pal¬
mites Inquibꝰ reqͥescit fructus ille. cuiꝰ umbra oꝑuit mon¬
tes. Si in tellexisti qͣnͣtã requiẽ habeat iter sapientiȩ. qnͣ¬
tũ gr̃ę qnͣtũq dulcedinis: noli dissimulare. noli ne.¬
glegere. sed ad gredere hoc ider nec heremi solitudine̾ ꝑ¬
horrescas. Habitanti enĩ tibi in huius modi tab̾naculis.
occurret & manna celeste. & angłorũ panẽ manducab̾.
Incipe tantũ. nec te ꝑterreat ut diximꝰ solitudo deser¬
ti. cito inconsor ciũ tuũ etiã angłi uenient: qͦs sub spe.¬

Expanded text:
ant vos in aeterna tabernacula . Fixa autem dicuntur a Deo, quasi quae ant vos in aeterna tabernacula . Fixa autem dicuntur a Deo, quasi quae non circumferuntur omni vento doctrinae. Sunt autem adhuc tabernacula ista, et sicut cedri juxta aquas. Cedros hic non alias dicit, in quibus culpabilis notatur elatio, sed cedros Dei quae suspiciunt vitis illius quae ex Aegypto translata est palmites, et in quibus requiescit fructus ille cujus umbra operuit montes. Si intellexisti quantam requiem habeat iter sapientiae, quantum gratiae, quantumque dulcedinis, noli dissimulare, noli negligere; sed aggredere, nec eremi solitudinem perhorrescas. Habitanti enim tibi in hujusmodi tabernaculis occurret et manna coeleste, et angelorum panem manducabis. Incipe tantum, nec te praetereat solitudo deserti. Cito in consortium tuum etiam angeli venient, quia cre
Abbreviated transcription (Latin):
in tab̾naculo debet habitare. & diẽ festũ intab̾naculis age
re. Sicut enĩ cõmemoratio fit egressionis exegypto p
pascha & azima. ita & cõmorationis indeserco fit memoͭ.
ria ꝑtab̾nacula. Intab̃naculis enĩ habitauert᷑ patres nrͣi in
deserto. Unde aute̾ fieri oportet ista tab̾nacula. nͥ ex uerb
legis & ꝓpħarũ. & sermonibꝰ psalmorũ. & om̃ii quȩ con¬
tinentur inlege: Cũ enĩ exhis quȩ scripta sunt ꝓficit am¬
ma. et semꝑ ea quide̾ quȩ retro sunt obliuiscens adea ꝗͣ¬
inante st̃ ex tendens. & de loco inferiore ꝓgrediens cres-¬
cit. & ꝓficit ad suꝑiora ex aligmͣto uirtutum. & ex ipsa in¬
mutatione ꝓfectuũ. intab̾naculis merito drͣ habitare.
Uide aucẽ sͣi non sunt tab̾nacula quȩ fix̃ dñs. etiam illa
que saluator cõmemorat in euangłio dicens. Facite uob̃
amicos de maͣmona iniquitatis. ut cũ de feceritis recipi.¬

Expanded text:
in tabernaculo debet habitare, et diem festum in tabernaculis debet in tabernaculo debet habitare, et diem festum in tabernaculis debet agere. Sicut enim commemoratio fit egressionis ex Aegypto per pascha et azyma, ita et commemorationis in deserto fit memoria per tabernacula. In tabernaculis enim habitaverunt patres nostri in deserto. Unde autem fieri oportet ista tabernacula, nisi ex verbis legis et prophetarum, ex sermonibus psalmorum et omnium quae continentur in lege? Cum enim ex his quae scripta sunt proficit anima, et semper ea quidem quae retro sunt obliviscens, in ea nt se extendit, et de loco inferiore progrediens, crescit et proficit ad superiora, et augmento virtutum, et ex ipsa immutatione profectuum in tabernaculis merito dicetur habitare. Vide autem si non sunt tabernacula quae fixit Dominus, etiam illa quae Salvator commemorat in Evangelio dicens: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis: ut cum defeceritis, recipi
Abbreviated transcription (Latin):
as & filii zebedei arte piscatores inuenirentur. pau liis
pisciũ mutantur. & fiunt piscatores hominũ dicente
dnõ. henite post me: & faciam uos piscatores hominum.
Non gͦ dubiũ qͥn & saulus quia & ipse ꝑchnm meũ iħor
ur p̃m uocatus apłs est: simili artissuę transformatione
mutatus sit: ut sicut illi expiscatorib pisciũ piscatores
hominũ facti sunt: ita & iste faciendis tabernaculis ter¬
renis ad celestia tabernacula construenda translatꝰ sit.
Construit emͣ cȩlestia tabernacula docens unuͣque̾q uiã
salutis. & beatarum in cęlestibꝰ mansionũ iter ostendens.
facit tabernacula paslus. Et cũ ab ierłm incircuitu usq
ad illiricũ repleuerit euangłiũ diͣ. ȩccłas construendo :
hoc mͦ facit & ipse tab̾nacula ad similitudine tab̾naculoru
celestiũ quȩ ost endit ds̃ in monte moy si. Sed & unꝰqͥsq
nrͣm si qͥ tamen exiuit de egypto. & habitat in deserto:

Expanded text:
as et filii Zebedaei, ante piscatores invenirentur, Paulus veas et filii Zebedaei, ante piscatores invenirentur, Paulus vepiscium putantur, et fiunt piscatores hominum, dicente Domino: Venite post me, faciam vos piscatores hominum , non dubium quin et Pauum vocatus Apostolus est, simili artis suae transmutatione mutatus sit, ut sicut illi ex piscatoribus piscium, piscatores hominum facti sunt, ita et iste faciendis tabernaculis terrenis, ad coelestia tabernacula construenda translatus sit. Construit enim coelestia tabernacula, docens unumquemque viam salutis, et beatarum in coelestibus mansionum iter ostendens, facit tabernacula Paulus, et cum ab Hierusalem in circuitu usque ad Illyricum replet Evangelium Dei, Ecclesias constrhoc modo facit et ipse tabernacula ad similitudinem tabernaculorum coelestium, quae ostendit Deus in monte Moysi. Sed unusquisque nostrum, si quis tamen exivit de Aegypto, et habitat in deserto,
Abbreviated transcription (Latin):
mte uideantur &ranime. Et iacobqͥdem domꝰ decorpornł:
dcatur. sicut & in libello quodã legitur. quia icob domꝰ
cheanti. lacob enĩ est corpꝰ laudabile cũ continentia or easti¬
tate non nunquã enĩ & in martyrio coronat᷑. & abiacu¬
la uͦ adanimas ꝑfectas referri possunt. quibꝰ & nomen
auiuendo dm̃ conuenit israelis. Ista autẽ tabnacula suut
inqt ficut neniora umbrantia: & sicut paradisus suꝑ flu¬
mina. & sicut tabnacula quȩ fixit dñs. Alia aute tabera¬
nacula ostendit. ẽẽ. quȩ fixit dñs quibꝰ sint similia
tabnacula isrł Extra hunc mundũ me ꝓgredi conue¬
dit moysi cũ taber naculũ construeret inde serto dicens
Ad eum Uidens inqͥt facies omĩa scđm tipũ qͥ ostensus:
t in mnonte Ad imitationẽ gͦ istorũ taber nacul orũ quȩ
fecit dñs isrł debet facere tabernacula. & unꝰqͥsq nrͣm
ex pedire & fabricare tabernaculũ suũ. Unde michi ui¬
detur non forcuito contigisse ut Petrus qͥdem & andre¬

Expanded text:
de corporibus dicatur, sicut et in libello quodam legitur quia Jacob domus domus Jacob. Est enim corpus laudabile cum continentia et castitate, nonnunquam autem cum martyrio decoratur. Tabernacula vero ad animas perfectas referri possunt, quibus et nomen videndo Deum convenit Israelis. Ista enim tabernacula sunt, inquit, sicut nemora umbrantia, et sicut paradisi super flumina, et sicut tabernacula quae fixit Dominus. Alia ergo tabernacula ostendit esse quae fixit Dominus, quibus sunt similia tabernacula Israel. Extra hunc modum me progredi convedit Moysi, cum tabernaculum construeret in deserto, dicens ad eum: Vide, inquit, ut facies omnia secundum typum, qui ostensus tibi in monte est . Ad imitationem ergo istorum tabernaculorum quae fixit Dominus, Israel debet facere tabernacula, et unusquisque nostrum expedire et fabricare tabernaculum suum. Unde videtur non fortuitum contigisse, ut Petrus quidem et Andre
Abbreviated transcription (Latin):
Filt elipbas efuit ꝑmogenit᷑ꝰ esau. Durtheman dux go¬
mer. dux sephar duxrcenes durchore. dur gochom
Iine a malech ldic gͥ amalech filius fuit eli phas pͥmo¬
gernti fibo esau. natus ex concubina nõie charas a es
si sunt & uenerunt ad fonte uncationẽ. ubi hi qͥ reũ
ntur ad sc̃m & conuertunt sȩ ad scĩficationẽ. intͣfici¬
unt & perimunt a malech illũ scilicet qͥablingrepo¬
ułm uł declinat popłm. Qͥs autẽ alius est qͥ declinat ꝓͦ¬
gͦ pͥncipes qͥ sunt: illi sine dubio pncipatus aduersũ qͦ
scis est colluctatio. Aduersũ pͥncipatũ enĩ & potestates
& mundi huiꝰ rectores. sunt eis agones qͦs tam̃ supare
ñ poterunt nͥ conuertant᷑ ad scĩmoniã. Ipsa tamen sc̃i
monia quȩ est cades fons est iudicii. Omis enĩ cͥ ad scĩmo¬
mã conuertit᷑. habet ante ocłos suos fonte̾ iudicui: Pepa¬
ꝗt eni nidicudiem & purificato corde tam malorũ peras
qua piorũ beatitudines contuetur: & hec faciens ommes

Expanded text:
au. Dux Theman, dux Omar, dux Sephu, dux Cenez, dux Chore, dux Gathan, dux Amalec . Hic ergo Amalec, filius fuit Eliphaz primogeniti filii Esau, natus ex concubina nomine Thamna. Sed si sunt et venerntur ad sanctum et convertunt se ad sanctificationem, interficiunt et perimunt Amalec, illum scilicet qui ablingit populum, vel declinat populum. Quis autem alius est qui declinat ui sunt? Illi sine dubio principatus, adversus quos sanctis est colluctatio. Adversum principatus enim et potestates, et mundi hujus rectores, sint eis agones: quos tamen superare non poterunt, nisi convertantur ad sanctimoniam. Ipsa sanctimonia tamen, quae est Cades, fons est judicii. Omnis enim qui se ad sanctimoniam convertit, habet semper ante oculos suos fontem judicii. Prospicit enim judicii diem, et purificato corde tam malorum poenas, quam piorum beatitudines contuetur. Et haec faciens omnes
Abbreviated transcription (Latin):
non descendat tollere aliqͥd de domo. monens ut hi
qͥ ad ercelsam ꝑfectionẽ uenert. ñ iterũ ad mundi huiꝰ
qui nc̃ domꝰ appellatur humilia & abiecta descendant.
Sed illud qd̾ ait. qͦd inaure auditis pͣdicate suꝑ tecta.
ad hoc nichilominꝰ respicit. Sic gͦ exaltatur suꝑ gog

Expanded text:
non descendat tollere aliquid de domo , monens ut hi non descendat tollere aliquid de domo , monens ut hi qui ad excelsam perfectionem venerunt, non iterum ad mundi hujus qui nunc domus appellatur, humilia et abjecta descendant. Sed et aliud, quod ait, quod audistis, praedicare super tecta , ad hoc nihilom
Abbreviated transcription (Latin):
semine isrł scđm carne̾.qͥ qͦmͦ gentibꝰ dominet᷑ expo¬
sitione non indiget. maxime qͥ legat dictũ ei apatre.
Oece ame & dabo tibi gͣs hereditatem tuã. & possessionẽ
tuam terminos terrȩ. Qͥd.eͣ. aute qͦd ait. exaltabitur gog
regnũ eius: Gog suꝑ tecta intͣp̃tatur. Et in loco isto non
ꝑgentis alicuiꝰ nõmine ut putat᷑ positũ.e. sed ut &¬
pralui nonnullis ipse sermo hebreus non into
uiddet Est gͦ sermonis consequentia talis. & exal sa¬
bicur sup tecta regnũ eiꝰ & crescet regiũ eius. fox¬
altari apte suꝑ tecta cdeꝑfectione credentiũ dr̃
crescere aut̾ẽ ad multitudines refert᷑. His gͦ qͥ ꝑfec¬
ti sunt suꝑ tecta exaltatur regnũ axp̃i. idest suꝑ eos
etiã qͥ in supnis sunt & insuꝑioribꝰ habitant. Sunt
enĩ fortassis aliqui etiã incȩlestibꝰ aquibꝰ plus ꝓfici.
ant. & altius exaltent᷑ hi qͥ in regnoapi sunt: &
idõ credo eciam ipse saluator dicebat. Qui intecto. ẽ.

Expanded text:
semine Israel secundum carnem. Qui quomodo gentibus dominetur expositione non indiget, maxime qui legat dictum ei a Patre: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Quid est autem quod ait: exaltabitur Gog regnum ejus? Gog super tecta interpretatur. Et in isto loco non pro gentis alicujus nomine, ut putatur, positum est, sed ut in aliis nonnullis ipse sermo Hebraeus non intevidetur. Est ergo sermonis consequentia talis. Et exaltabitur super tecta regnum ejus, et crescet regnum ejus. Exaltari autem super tecta, de perfectione credentium dicitur; crescere autem, ad multitudines refertur. In his ergo qui perfecti sunt super tecta exaltatur regnum Christi, id est, super eos etiam qui in supernis sunt, et in superioribus habitant. Sicut enim fortassis aliqui etiam in coelestibus, a quibus plus proficiant et altius exaltentur hi qui in regno Christi sunt, et ideo credo etiam ipse Salvator dicebat: Qui in tecto est,
Abbreviated transcription (Latin):
tio demonũ. quȩ artibꝰ quibꝰdã abhis que se demo¬
nibꝰ mancipauert colligit᷑. & Nc̃ ꝑ eas qͣs sortes no¬
minant. Nc̃ ꝑeas quȩ auguria appellant. ncͣ etiã ex
contemplatione fibrarũ quȩ extispitia uocant. ai¬
isq horũ similibꝰ pͣstigiis comp̃hendi uidet᷑ & in¬
telligi. Que arces incantũ ad decipiendũ genꝰ ho.¬
minũ ꝑ fecert᷑. ut iam iustissimi ez echiȩ filiꝰ ma¬
nasses hoc errore deceptus. ȩdificauerit ut serip¬
tura dicit altare om̃i celi exercituiquẽ Raułꝰ sp̃i
tales nequitias incęlestibꝰ positas scribit. Hisi d
multũ in his artibꝰ deceptionis. ẽẽt. & erroris. n pu¬
to tanti uiri filiũ inlege dnĩ educatũ in illas impie¬
tates potuisse corruere. quȩ in quar co regnoeha
ubro de eo scriptȩ referuntur. Ait eñi. Et sortie bat¬

Expanded text:
tio daemonum, quae artibus quibusdam ab his qui se daemonibus mancipaverunt colligitur, nunc per eas quas sortes nominant, nunc per ea quae auguria appellant, nunc etiam ex contemplatione librarum, quae extispicium vocant, aliisque horum similibus praestigiis comprehendi, videtur intelligi. Quae artes in tantum ad decipiendum genus humanum profecerunt, ut etiam justissime Ezechiae filius Manasses hoc errore deceptus, aedificaverit ut Scriptura dicit, altare omni exercitui coelitales nequitias in coelestibus positas scribit . Nisi ergo multum in his artibus deceptionis esset et erroris, non puto tanti viri filium, in lege Domini educatum, in illas impietates potuisse corruere, quae in quarto regnorum libro de eo scriptae referantur. Haec enim omnia
Abbreviated transcription (Latin):
b̾atũ deciuitate. nͥ ad consuetudinẽ ꝓpħicam respicias
de qua drͣ. om̃is ꝓphecia ñ potest ꝓpria absolutionȩ con¬
stare. ualde difficilis uidebitur intellectus. Uideamꝰ ta¬
men nͥ forte hoc mͦ poterit ex planari. Ciuitat̾e hunc
mundũ intelligamꝰ. sicut & in euangłiis dr̃ de luxurio¬
so filio qͥ delapidauit substantiã pat̾ris: qͥ accessit inqͥt
ad quendã pͥmariũ ciuitatis in regione illa. aquo re¬
ceptus inagrũ mittit᷑ porcos pascere. Et hic gͦ ciuitas
cuius illepmarius erat. mundus hic intelligitu. Igitͦ
huiꝰ mundi ciuitate lib̾auer̾it. Et nos itaq si ad salutem
uenire uolumꝰ. & de hoc mundo libari. ꝑdere debemꝰ
animas nr̃as ꝑditione utili & necessaria. ꝑdit enĩ ani¬

Expanded text:
beratum de civitate, nisi ad consuetudinem propheticam respicias beratum de civitate, nisi ad consuetudinem propheticam respicias de qua dicitur: Omnis prophetia non potest propria absolutione constare , valde difficilis videbitur intellectus. Videamus tamen, si forte hoc modo poterit explanari. Civitatem hunc mundum intelligamus, sicut et in Evangeliis dicitur de luxurioso filio, qui dilapidavit substantiam patris, quia accessit, inquit, ad quemdam primarium civitatis in regione illa, a quo receptus in agrum mittitur porcos pascere . Et haec ergo civitas cujus ille primarius erat, mundus hic intelligitur. Igituhujus mundi civitate liberavit. Et nos itaque, qui ad salutem venire volumus, et de hoc mundo liberari, debemus animas nostras perditione utili et necessaria perdere.
Abbreviated transcription (Latin):
presur rectionis spem etiam ipsa adhereditatẽ ueniet.
Non eniͣ sola anima sed & caro que aliqͣndo fuerat ini¬
mica. ꝑ obediendiam sp̃s consors futurę hereditatis exi¬
stet. Et israelem fecit inuirtute. hoc ÷ qͦd dicit. quia
tunc edom uł esau. hoc ÷ carnis natura in hereditatis
repleta uircutibꝰ Si enĩ non ueniat aduirtutes. sed inig¬
nauia ꝑseueret.nec caro adhereditatem ueniet: sed ad
uidicium illius qͥ pocest & animã & corpꝰ ꝑdere ingehen-¬
Non in hoc solum sed. in edom pene ꝓpħico stilo que
dicuntur inuoluto satis & obscuro ser mone dicunt᷑.
Non emĩ placuit scoͣ spũi qui de his scribi uoluit. ut pa¬
lam hȩc pedibꝰ ut ita licam imꝑitorũ conculcanda po¬
nerentur. Sed ita ꝓuidit ut cũ publice haberi uide¬
antur. ser monũ tam̃ obscuritate recondita in archa.¬
nis & secretis obtecta seruent᷑. Et nc̃ gͦ qd ait. ꝑdet li¬

Expanded text:
per resurrectionis spem, etiam ipsa ad haereditatem veniet. per resurrectionis spem, etiam ipsa ad haereditatem veniet. Non enim sola anima, sed et caro, quae aliquando fuerat inimica, per obedientiam spiritus consors futurae haereditatis existet. Israel vero fortiter aget, hoc est quod dicit quia tunc Edom vel Esau, hoc est carnis natura, in haereditatis repleta virtutibus. Si enim anima non veniat ad virtutes, sed in ignavia perseveret, nec caro ad haereditatem veniet, sed ad judicium illius, qui potest animam et corpus perdere in gehenNec in hoc solum, sed in omni pene prophetico stylo quae dicuntur, involuto satis et obscuro sermone dicuntur. Non enim sanctos sprevit, qui de his scribi voluit, ut palam haec et pedibus, ut ita dicam, imperitorum conculcanda ponerentur; sed ita providit, ut cum publice habere videantur, sermonum tamen obscuritate condita in arcanis, et in secretis obtecta serventur. Et nunc ergo quod ait, perdet li
Abbreviated transcription (Latin):
sorũ dominatione tenebantur. xp̃c qͦ si pͣdam uictorie
suȩ ducit: & spolia sua reporcat. sicut & in aliis deeo scriptũ ::
qͥa ascendens inaltũ captiuã dĩ captiuitatem. Captiuita¬
tem scilicet illam humani generis quã diabolus ad ꝑditi-¬
onẽ ceꝑat. iste rursus captiuã duxit: & a morte reuoca¬
uit aduitam. Utinã & me captiuũ habeat semꝑ itic : &
me ducat inpͣdam suã: & ego tenear eiꝰ uinculis alligatꝰ.
ut & ego dici merear uinctus xp̃i iłiu: sicut & Paylus
de semet ipso głatur: Et erit edom hereditas. esau in¬
micus eiꝰ. Edom idem est qͥ & esau. Hic scd̃m hy storiam
qͥdẽ inimicus est isrł: sed inaduentu in qͥt. xmi. etiam
ipse hereditas eius erit: hoc est recipietur ad fidem nec
excludetur abhereditate ap̃i. Si uͦ spitaliter aduertamꝰ.
edom caro intelligitur quȩ aduersatur spũi. & eius. ẽ.
inimica: inad uentu gͦ xpi cũ subiecta fuerit caro spũi.

Expanded text:
sorum dominatione tenebantur, Christus quasi praedam victoriae suae ducit, et spolia salutis reportat: sicut et in aliis de eo scriptum est, quia ascendens in altum, captivam duxit captivitatem . Captivitatem scilicet illam humani generis, quam diabolus ad perditionem ceperat, iste rursus captivam duxit, et a morte revocavit ad vitam. Utinam ergo a me captivum habeat semper Jesus, et me ducat in praedam suam, et ego tenear ejus vinculis alligatus, ut et ego dici merear vinctus Christi Jesu, sicut Paulus de semetipso gloriatur: Et erit Edom haereditas, et erit haereditas Esau inimicis ejus . Edom idem est qui et Esau. Hic secundum historiam quidem inimicus est Israel, sed in adventu, inquit, Christi etiam ipse haereditas ejus erit: hoc est recipietur ad fidem, nec excludetur ab haereditate Christi. Si vero spiritaliter advertamus, Edom caro intelligitur, quae adversatur spiritui, et est ejus inimica. In adventu ergo Christi, cum subjecta fuerit caro spiritui
Abbreviated transcription (Latin):
uicit uł om̃s inimicos & contradicentes sibi etiã ncͣ
suꝑat & configit. Om̃is enĩ qͥ peccat. inimicꝰ eus . ẽ. dũ
peccat. Si autem audiat uerba dĩ & agnoscens pecrata
sua configatur ex eis. & compungatur atq ad pęniten¬
tiam conuertat᷑. ueritatis sermone terebratus: eciã iose
euit ut leo. & ut catulus leonis qͥs excitauit eũ: Requi¬
euit ut leo: cũ incruce positus & potestates exuit. & triũ¬
phauit eas in ligno crucis. Ut catulus autẽ leonis. cũ re.¬
surgeret a somno mortis. Qͦ dautẽ ait leoni simul & catu¬
lo leonis cõparat᷑. potest ad huc & ꝓpter hoc intelligi. ut
co qͥa nunc apatRe drͣ suscitatꝰ nc̃ etiã ipse templũ corporis
sui post triduũ suscitare se dicit. Et merito in hoc quasi ꝑ¬
cunctantis de signantur affectus. Qui benedicunt t hene

Expanded text:
vicit, vel omnes inimicos ejus; et contradicentes sibi etiam nunc superat et configit. Omnis enim qui peccat, inimicus ejus est dum peccat. Si autem audiat verba Dei, et agnoscens peccata sua, configatur ex eis et compungatur, atque ad poenitentiam convertatur, veritatis sermone tenebratus, etiam ipse evit ut leo, et ut catulus leonis; quis excitavit eum? Requievit ut leo, cum in cruce positus, principatus et potestates exuit, et triumphavit eas in ligno crucis. Ut catulus autem leonis, cum resurgeret a somno mortis. Quod autem leoni simulque leaenae sive catulo leonis comparatur, potest adhuc intelligi, ut co quia nunc a Patre dicitur suscitatus, et etiam ipse templum corporis sui post triduum suscitare se dicit, merito in hoc quasi percunctantis designatur affectus. Qui benedixerit tibi
Abbreviated transcription (Latin):
eos prȩt̾ gͣ s ceteras memorat᷑. Sed uideamꝰ ne forte qͣm po¬
płs ꝑ tribꝰ erat diuisus. & unaquęq tribꝰ ꝑ plebem. &
iterũ plebes ꝑ cognationẽ partiebantur: & cognatio¬
merũ nominus. & ꝑ capita numerabant. Hoc est õs
qͥerat auiginti anns & supͣ masculus qͥ ꝓcedere po¬
terat ad bellũ. Hlas domos balaam in spũ contuens mag¬
nificet & ex tollat: sed ñ his soliu littere contuen¬
da sententia est: q̃mqͥdẽ quȩ loquit᷑ balaam assũpta
parabola sua loquit᷑ in parabolis .eͦ & nos qͦd
itit audiamꝰ. Si enĩ consideres duusignere
alas & orddines popłorũ qͥ in resurrectione
etiã dehoc talis quȩdã habenda distinctior. Dom̃
res est fundata acstabilis: & certis ter mits septa
t abnacula uͥ st̃ habitacula quȩdã eorii qͥ semꝑpero
uia sunt & semꝑ ambulant. nec itineris sui repere

Expanded text:
ne forte quoniam populus per tribus erat divisus, et unaquaeque tribus per plebes, et iterum plebes per cognationes partiebantur, et cognatiom nominum, et per capita numerabantur, hoc est, omnis, qui erat a viginti annis et supra, masculus, qui procedere poterat ad bellum, haec tabernacula Balaam in spiritu contuens magnificet et extollat. Sed non in his solius litterae contuenda sententia est; quoniam quidem, quae loquitur Balaam, assumpta parabola sua loquitur: in parabolis ergo et nos, quod dicitur audiamus. Si enim consideres divisiones illas, et ordines populorum, qui in resurrectione etiam de hoc talis quaedam habenda distinctio est. Domus res est fundata ac stabilis, et certis terminis septa. Tabernacula vero sunt habitacula quaedam eorum, qui semper in via sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
fecto. ẽ. qͦmͦ tantȩ laudis dignꝰ habeatur balaam qac
cȩpta parabola sua hȩc de semet ipso ꝓnuntiet. Q uo¬
mͦ eñi homo ułreuidens balaã sit qui diuinationi
& augurus oꝑam dederit. qͥ etiã magice studuerit si¬
cut supͣ ostendimꝰ: Ualde mirũ est: nisi forte ꝓ eo qͥd
supͣ dictũ . ẽ qͥa sp̃o dĩ factꝰ fuerit in ipso. & qͥa ꝑu̾bũ
dei positũ sit inore eiꝰ. hȩc de eo putent᷑ tam magna con¬
scripta. ẽẽ. p̾conia. Nec moy ses enĩ nec alius qͥs ꝓpłu¬
rũ facile inueniet᷑ tantis laudibꝰ eleuat᷑. Unde magis
mͥ uidet᷑ hȩc illi popło conuenire eo tempore qͦ iam con¬
uers est ad dnm̃. de posuit uelamen qͦd erat suꝑ cor suũ¬

Expanded text:
s genus habeat Balaam, qui accepta parabola sua de semetipso pronuntiet haec. Quomodo enim homo vere videns Balaam sit qui divinationi et auguriis operam dederit, qui etiam magiae studuerit sicut supra ostendimus, valde mirum est, nisi forte pro eo quod supra dictum est, quia spiritus Dei factus fuerit in ipso, et quia verbum Dei positum sit in ore ejus, haec de eo putentur tam magna conscripta esse praeconia. Nec Moyses enim, nec alius quis prophetarum facile invenietur tantis laudibus elatus. Unde magis mihi videretur haec illi populo convenire eo tempore quo, jam conversus ad Dominum, deposuit velamen quod erat super corsuu
Abbreviated transcription (Latin):
parabola sua intelliget quȩ in his scripta st̃ que
nc̃ ꝓpt̾ uelamen qͦd positũ. ẽ. suꝑ cor eorũ: neq ui¬
qͥt in occur sũ auspiciis. Non enĩ more sibi solito stul¬
tis & mnanibꝰ sensibꝰ rapietur. in animalibꝰ mutis &
pecudibꝰ qiͣ considerans uoluntatẽ sicut hi qͥ eristis
talibꝰ auspicia colligunt. Sed agnoscet etiã ipse quia
neq debobꝰ cura ÷ dõ. similit̃ neq ddeouibꝰ. neq de a¬
uibꝰ aliisq ammalibꝰ. sed si qͦ de his scripta st̃ ꝓpt̃ ho

Expanded text:
parabolis scripta sunt: quae nunc propter velamen quod positum est super cor eorum neque vi ex more in occursum auspiciis. Non enim more sibi solito, stultis et inanibus sensibus rapietur, in animalibus mutis et pecudibus Dei considerans, sicut hi qui ex istis talibus auspicia colligunt, sed agnoscet etiam ipse, quia neque de bubus cura est Deo, similiter neque de ovibus, neque de avibus, aliisque animalibus, sed quia de his scr
Abbreviated transcription (Latin):
iste balac putans qͦd balaam diuino ad maledicen¬
dũ loci oportunitas magis defuerit quã uoluntas.
utilius eẽ ratus si mutaret locũ. ueni inqͥt & ducam
te in locũ aliũ si placet dõ & maledices eum inde
Et imposuit balac ipsũ balaam inuertice montis phogor
qͥ tendit indesertũ. Eos quidẽ qͦs dsͣ uocat. imposuit
inuerticem montis sina.Hic ÷ autẽ halac qͥ dõ contra.¬
rius est: imposuit balaam inuerticem montis phogor.
phogor aute interpͣtat᷑ delectatio. Inuerticem g de
lec̾tationis & libidinis imponit homines ist̾e ha¬
lac. Amator enĩ est uoluptatis magis quã dĩ. Et ic.¬
circo imponit eos insũmitate̾ & uertice̾ uolupta¬
tis. ut excludat eos adõ. Excludens enĩ & deuora.¬
tio interp̃tat᷑ balac. Idõ deniq & heremũ tendit
phogor. id ÷ adea que heremi stͣ & deserta adĩ nego.¬
tio. Et hix balaam ad balac. Constitue mͥ hic sẽp¬
de i aras. & fac mͥ sept̾e̾ uitulos & septẽ arietes. Et

Expanded text:
iste Balac, putans quod Balaam divino, ad maledicendum loci opportunitas magis defuerit quam voluntas, utilius esse ratus si mutaret locum. Veni, inquit, et educam te in alium locum, si placet Deo, et maledices eum inde. Et assumpsit Balaam in verticem montis Phogor, qui tendit in desertum. Eos quidem quos Deus vocat, imponit eos in verticem montis Sina. Hic autem Balac, qui Deo contrarius est, imponit Balaam in verticem montis Phogor. Phogor autem interpretatur delectatio. In verticem autem delectationis et libidinis imponit homines iste Balac. Amator ergo est voluptatis magis quam Dei. Et idcirco imponit eos in summitatem et verticem voluptatis, ut excludat eos Deus. Excludens enim et devoratio interpretatur Balac. Ideo denique ad eremum tendit Phogor, id est, ad ea quae erema sunt, et deserta Deo negotia. Et dixit Balaam ad Balac: Construe mihi septem aras, et fac mihi septem vitulos, et septem arietes. Et
Abbreviated transcription (Latin):
la sũa ait Requirat᷑ fõrtasse unde uidit balaam qͥa
bonui: in conspectu drũ benedicere isrł. Et putabit᷑
ex sacrificus intellexisse quȩ immolauerat. Ubi enĩ
uidit nullũ ad ẽẽ. demoniũ. nullã contrariã potesta¬
ce̾ uictimis sius assistere audentẽ. exclusos. eẽ. om̃s
malitie ministros qb̾uti ad maledicendũ solebat
gotiuit ere his ircellexisse qͥabonũ eẽt. in conspeeteo
Añ benedicere isrł E gd̾ tam̃ illud magis intelligo¬

Expanded text:
am quia bonum est in conspectu Domini benedicere Israel, et putabitur ex sacrificiis intellexisse quae immolaverat. Ubi enim vidit nullum adesse daemonium, nullam contrariam potestatem victimis suis assistere audentem, exclusos esse omnes malitiae ministros, quibus uti ad maledicendum solebat, potuit ex his intellexisse quia bonum esset in conspectu Dei benedicere Israe
Abbreviated transcription (Latin):
& nus & ñ do. Tam̃ qm̃ lex di de sacrificiis p̃cepit. &
ritũ sacrificandi tradidit filiis isrł: requirat᷑ for¬
tassis cur hȩc cũ demonus offerri dicta uideantur
etiã dõ uident᷑ offerri. Eerit quidẽ simplȩx & ca
responsio. ut que admodũ in aliis ostendimꝰ qͦd li¬
bellũ repudii dari non dĩ uoluntatis fuit. qͥ qͦd con¬
unxerat nolint separari: sed moy ses hȩc ꝓpͥe addu¬

Expanded text:
 quoniam et lex Dei de sacrificiis praecipit et ritum sacrificandi tradit filiis Israel, requiratur fortassis cur haec cum daemoniis dicata videantur, etiam Deo jubeantur offerri. Et erit quidem simplex et cita responsio: ut quemadmodum in aliis ostendimus, quod libellum repudii dari non Dei voluntatis fuit, qui quod conjunxerat noluit separari, sed Moyses haec proprie ad du
Abbreviated transcription (Latin):
uenit supͣ ubi erat puer. & stecit in xp̃o similiter
ꝑ mansit. sicut & sp̃s sc̃s inspecie columhȩ uenisse
dr̃. & mansisse in eo. Et sicut uenisse sp̃m di suꝑ eũ
& mansisse in eo.ita accipimꝰ qͦd nunquã ab eo reces.¬
serit sp̃s cũ. ita & stella quȩ uenatne stetri siupeũ inda¬

Expanded text:
at puer et stetit, in Christo similiter remansit: sicut et Spiritus sanctus in specie columbae venisse dicitur et mansisse in eo; et sicut venisse Spiritum Dei et mansisse in eo ita accipimus, quod nunquam ab eo recesserit Spiritus Dei: ita et stellam, quae venit et stetit super
Abbreviated transcription (Latin):
popłs catulus leonis. dũ adhuc tanquã nuꝑ geniti
in fantes rationabile & sine dolo lac capiunt. Leo aute
ex ultans cũ uir effectus quȩ paruuli erant deposuit.
Non dor miet donec comedat prȩdã. & sanguine̾ uul¬
nerator ũ bibat. In his uerbis qͥs ita hereat. ut ad inte
riorem lectionis historice dulcedinẽ ipsa necessitate¬
sanguinẽ uulneratorũ bibat. cũ ta uigilandis p̃ceptis
cibꝰ sanguinis int̾dicat᷑: adeo ut etiã nos qͥ ex gentib

Expanded text:
 catulus leonis cum adhuc, tanquam nuper geniti infantes, rationabile et sine dolo lac concupiunt. Leo autem exsultans, cum vir effectus, quae parvuli erant deposuit. Non dormiet donec comedat praedam, et sanguinem vulneratorum bibat. In his verbis, quis ita eritrae, ad allegoriae dulcedinem ipsa necessitatesanguinem vulneratorum bibat, cum tam validis praeceptis, cibus sanguinis interdica
Abbreviated transcription (Latin):
muidet᷑ confidentiã popłi describe credentis it
a p̃o. & libertatẽ quã habet infide ce erultatione
quã gerit inspe. Cõꝑatur enĩ catuloleonis. dun
tendit ad ꝑfectionẽ lecus & uelox. Leoni uͦ cũ fert᷑.
ta st̃ cuncta calcant᷑ ab eo. Despicit enĩ & contẽpnit
omĩa quȩ in hoc mundo stͣ & imitat᷑ euͣ qͥ leo de
tribu uda & catulus leonis dr̃. Quia sicut ipse lii ÷
d. ita cũ ipse sit leo & catulus leonis etiã credentib
inse nom̃ leonis & catuli leonis ascribit. Nide aut̃e
quia euident̃ non de illo qͥ tunc erat pꝰpło. sed de hoc
qfuturꝰ erat ista dicunt᷑. Ait enĩ Ecce popłs sicur ce¬
tulus leonis exurget. & sicut leo exultabit: ex surre.¬
aurũ hicit popłm utiq qͥ futurꝰ erat Namsi de
eodẽ diceret que uidebat. dixisset sine dũbio. Ecce po¬
płs sicut catulus leonis ex surrex̃. Sedcertũ: qͥa de
illo pͥpło dicat de qͦ & mnaliis scriptũ. ẽ. Et ad nuntia

Expanded text:
confidentiam populi describere credentis in Christo, et libertatem quam habet in fide, et exsultationem quam gerit in spe. Comparatur catulo leonis dum tendit ad perfectionem laetus et velox. Leoni vero confertur, ta sunt, cuncta calcantur. Despicit enim et contemnit omnia quae in hoc mundo sunt, et imitatur eum qui leo de tribu Juda et catulus leonis dicitur. Quia sicut ipse lux est ndi, ita et cum ipse sit leo et catulus leonis, etiam credentibus in se, nomen leonis et catuli leonis ascribit. Vide autem quia evidenter non de illo qui tunc praeerat populo, sed de hoc qui futurus erat ista dicuntur. Ait enim: Ecce populus sicut catulus leonis exsurget, et sicut leo exsultabit. Exsurrecturum dicit populum, utique qui futurus erat. Nam si de eo diceret quem videbat, dixisset sine dubio: Ecce populus sicut catulus leonis exsurrexit. Sed certum est, quia de illo populo dicat, de quo et in aliis scriptum est: Et annuntia
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ꝑ ministros solitos responsa de ferrent᷑. sed ee abeo
A haberet ont̃iũ potestatẽ recte uidetur ꝓtestatus
non posse se uerbũ dni tnsgredi & facere illud pusillã
aut magnũ apud semet ipsũ. Non enĩ loquebatur ei qͥ
posset sacrificiis & muneribꝰ ꝑmutari. sed ille erat apud
quẽ nͣ est cõmutatio: nec cõmutationis umbra. Et idõ
non potest sacerdos mercede mutari ubi ds̃ muneribꝰ¬
non mouerur. discessurꝰ tam̃ balaam incipit uerũ ꝓ¬

Expanded text:
sibi per ministros solitos responsa deferrentur, sed ab eo qui haberet omnium potestatem, recte videtur protestatus, non posse verbum Domini transgredi, et facere illud pusillum et magnum apud semetipsum. Non enim ille loquebatur ei, qui posset sacrificiis et muneribus permutari; sed ille erat, apud quem non est commutatio, nec commutationis umbra. Et inde non potest sacerdos mutari mercede, ubi Deus muneribunon movetur. Discessurus tamen Balaam, incipit iterum
Abbreviated transcription (Latin):
fieri & discipłos demonũ. neq uult ut siqͥd uolumꝰ dis¬
cere discamꝰ ademonibꝰ. Melius: enĩ ignorare quã ade.¬
monibꝰ discere. & melius.ẽ nec aꝓpħa discere: quã adi¬
non ut quidaͣ putant diuinitꝰ datur. sed magis ut mͥ
uidetur ꝑamtiphrasin id est excontrario nomen acopit.
quasi qͥ ꝑhomines demone repletos fiat sed gentiliu
Nos tam̃ nichil abhis discere ds iubet. ne efficiam᷑ consor¬
tes eorũ: & incurramꝰ in ea quȩ isaias dicit. Et humilia¬
bunt᷑ int̾ra uerba tua & sermones tui int̾ra de mergent᷑.
& erit uox tua sicut loquentes de t̾ra. & ad solũ uox tua
infir mabit᷑. ꝓpt̾ hoc & dñs ds̃ nr tłis non dignat᷑ ade¬
monibꝰ accip̃e testimoniũ. sed ait. Ommutesce & exi ab
eo. quẽ etiã apls suus Paylus imitatꝰ. dolens inqͣt con¬
uertit se & ait spũi phitonis. Precipio tͥ in noĩe dñi iħy

Expanded text:
fieri et discipulos daemonum. Neque vult, ut si quid volumus discere, discamus a daemonibus. Melius est enim ignorare quam a daemonibus discere. Et melius est a prophetis discere, quam am, ut quidam putant, divinitus datur, sed magis ut mihi videtur per antiphrasim, id est, ex contrario, nomen accepit, quasi quae per homines daemone repletos fiat. Sed gentilium Nos tamen nihil ab his discere Deus jubet, ne efficia mur consortes ipsorum, et incurramus in ea quae Isaias dicit: Et humiliantur in terram verba tua: et sermones tui sub terram demergentur; et erit vox tua sicut loquentis de terra, et ad solum vox tua infirmabitur . Propter hoc et Deus noster Jesus non dignatur a daemonibus accipere testimonium, sed ait: Obmutesce et exi ab eo . Quem apostolus suus Paulus imitatur. Dolens, inquit, convertit se, et ait spiritui pythonis: Praecipio ti
Abbreviated transcription (Latin):
tere: Non uidebitur ab surdũ si etiã dͥd sit auguratio
uł diuinatio. qm. quidẽ placuit scripturȩ cõme mo¬
rare dehis: neqͥs forte ignoranter in hȩc incidat
requiramꝰ. Uidetur gͦ m futurorũ p̃scientia
tiã futurorũ uenire p̾scientia. Sine dubio autẽ
cũ tẽpꝰ & oportunitas poscit & uoluntas di fuerit.

Expanded text:
tere, non absurdum si etiam quid sit auguratio tere, non absurdum si etiam quid sit auguratio vel divinatio, quam quidem placuit Scripturae commemorare, de his ne quis forte ignoranter in haec incidat, requiramus. Videtur ergo mihi futurorum praescientia tiam, futurorum venire praescientia. Sine dubio autem cum tempus et opportunitas poscit, et voluntas Dei fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
gła euis tanquã unicornis. Unicornis qͥdẽ fertur¬
eẽ. animal eo habitu formatum. quo nõi
sius designat indiciũ. Qͦd animal frequent᷑ inscri
diunis cornu ꝓregno positũ sepe reperimꝰ. sicut
Sub noĩe itaq unicornis in xp̃o. hoc uidetur ostendi
qͥa om̃e qͦdest unũ eiꝰ cornu: ẽ: hoc est unũ regnũ eiꝰ.
Om̃ia enĩ pat̾ subiecit subpedibꝰ eius. usqueqͦ & no.¬
uissimꝰ iniicꝰ destruat᷑ mors. & tanquã unicornis
unũ om̃iũ regnũ teneat a p̃c. qͥa sicut scriptũ ẽ. reg¬
gła sicut ẽ gła unicornis. Sic enĩ & ipse ineuangłio
dñs dicit Pater da eis ut sicut & ego & tii unũ sumꝰ.
ita & iste in nob̾ unũ sint. Et idõ similis gła dabitur
isrłi. sicut est gła unicornis. maxime cũ tnͣs fornia.¬
rit corpꝰ humilitatis nr̃ę: confor me corpori głȩ suȩ.
Nonerit auguratio iniacob: neq diuinatio inisrł.
uisũ: iam nob̾ diligentius de singuł quibꝰq discu

Expanded text:
a ejus tanquam unicornis. Unicornis quidem ferture animal eo habitu formatum, quo nominis ipsius designatur indicium: quod animal frequenter in Scrpturis cornu pro regno positum saepe reperimus: sicutSub nomine utique unicornis, in Christo hoc videtur ostendi, quia omne quod est unum, ejus cornu est; hoc est, unum regnum ejus. Omnia euim Pater subjecit pedibus ejus, usque quo et novissimus inimicus destruatur mors, et tanquam unicornis, unum omnium regnum teneat Christus: quia sicut scriptum est, reggloria, sicut est gloria unicornis. Sic enim et ipse in Evangelio Dominus dicit: Pater, da eis, ut sicut et ego et tu unum sumus, ita et isti in nobis unum sint . Et ideo similis gloria dabitur Israeli, sicut est gloria unicornis. Maxime cum transformabit corpus humilitatis nostrae, conforme corpori gloriae suae, non erit auguratio in Jacob, neque divinatio in Israel. u