comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paulũ dicitur Minister enĩdei.ẽ. cun
ministeriũ suscipitur: sũma cura uigi¬
landũ . ẽ. ut sciat qͥsq & sumere exilla
qđ ad iuuat. & expugnare qđ tẽptat÷
Et ȩqualẽ se cũ illa cȩteriscernere :¬
& tamense peccantib telo ultionis p̃fer¬
re: Quã discretionẽ plenius cognosci¬
mꝰ: sietiã potestatis ecclesiasticȩ exem
cornelio. & sese ei humiliter ꝓster¬
nente. immoderatius uenerari recusa¬
uit: seq illi similẽ recognouit dicens
Surge. nefeceris: & ego ipse homosum:
Sedcũ ananiȩ & saphirȩ culpã reppe¬
rit: mox quanta potentia suꝑcęteros
hendit: & sũmũ se intra eccłam con¬
tra peccata recoluit: qđ honore sibi
uehem̃ter inpenso. corã bene agen¬
tib fratrib non agnouit: Illic comu¬
nionẽ ȩqualitatis. meruit sc̃ĩtas acti¬
onis : hic telus ultionis. ius a peruit
potestatis: Paulus bene agentib
fratrib p̃latũ se. eẽ. nesciebat. cũdice¬

Expanded text:
Paulum dicitur: Minister enim Dei est, viPaulum dicitur: Minister enim Dei est, viministerium suscipitur, summa cura vigilandum est, ut sciat quisque et sumere ex ea quod adjuvat, et expugnare quod tentat; et aequalem se cum illa caeteris cernere, et tamen se peccantibus zelo ultionis praeferre. Quam discretionem plenius cognoscimus, si etiam potestatis ecclesiasticae Cornelio, et sese ei humiliter prosternente, immoderatius venerari recusavit, seque illi similem recognovit, dicens: Surge, ne feceris, et ego ipse homo sum . Sed cum Ananiae et Sapphirae 22 culpam reperit , mox quanta potentia super caeteros ehendit: et summum se intra Ecclesiam contra peccata recoluit, quod honore sibi vehementer impenso coram bene agentibus fratribus non agnovit. Illic communionem aequalitatis meruit sanctitas actionis, hic zelus ultionis jus aperuit potestatis. Paulus bene agentibus fratribus praelatum se esse nesciebat, cum dice
Abbreviated transcription (Latin):
Cũuero apud se magnꝰ. apud dñm
par uulus fuit: Magnos nos dñs
apud nos eẽ. ꝓhibet: ꝑ prophetam
dicens: Vȩ quisapientes estis inocu.¬
lis uris : & corã uobismet ipsis pruden¬
tes: Nemagni apud nos. ẽẽ. debeamꝰ.
paulus admonensait: Polite pruden.¬
tes. ẽẽ. apud uos met ipsos: Plerũq
ergo dũ ex subiectorũ affluentia
animꝰ inflat᷑: in luxũ suꝑbie ipso
potendiȩ fastigio lenocinante cor¬
non. eẽ : aliud bona bene habere
nescire : Bona nãq: ẽ. ordine suo po¬
tentia : sed cauta regentis indiget
uita: Igitur bene hanc exercet : qͥ &
retinere illã nouerit. & inpugnare :
Bene hanc exercet: qͥscit pillam
suꝑculpaserigi: scit cũ illa cȩteris
ȩqualitate componi Humana enĩ
mens plerũq extollitur: etiã cũnul¬
la pocestate fulcitur: Quanco magis
in altose erigit. cũ se ei etiã potestas ad¬
iungit. & tamen corrigendis alioꝵ uicus.
apta ex secutione p̃paratur Unde &e p

Expanded text:
cum vero apud se magnus, apud Dominum cum vero apud se magnus, apud Dominum parvulus fuit. Magnos nos Dominus apud nos esse prohibet per prophetam dicens: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Ne magni apud nos esse debeamus, Paulus admonens, ait: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos . Plerumque ergo dum ex subjectorum affluentia animus inflatur, in luxum superbiae ipso potentiae fastigio lenocinante cornon esse, aliud bona bene habere nescire. Bona namque est ordine suo potentia, sed cauta regentis indiget vita. Igitur bene hanc exercet, qui et retinere illam noverit, et impugnare. Bene hanc exercet, qui scit per illam super culpas erigi, et scit cum illa caeteris aequalitate componi. Humana enim mens plerumque extollitur, etiam cum nulla potestate fulcitur; quanto magis in altum se erigit, cum se etiam ei potestas adjungit? Et tamen corrigendis aliorum vitiis apta exsecutione praeparatur. Unde et per
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑: Generatio cuiꝰ excelsisunt
oculi: & palpebrȩ eiꝰ inalta subrec¬
te: Adeiꝰ similitudinẽ ducitur:
qͥsingula re culmen appetens.
&socialem angłorũ uitam despici-¬
ens: ait: Ascendens suꝑ altitudinẽ
nubiũ: similis ero altifsimo Miro
ergo iudicio intus foueã de iecti¬
onis inuenit : dũ forisse inculmine
potestatis extollit: Apostatȩ qͥppe
angło similis efficitur: dũ homo ho-¬
minib ẽẽ. similis dedignatur: Sic saul
abhumilitatis merito. intumorem
supbiȩ culmine potestatis excreuit:
Perhumilitatẽ qͥppe p̃latus. ẽ. ꝑ suꝑbiã
reꝓbatꝰ. dño ad testante. qͥait: Nonne
cũ esses par uulus in oculis tuis. caput
te constitui intribubus isrł: Paruu.¬
lũse ante potestatẽ nouerat: sed ful.¬
tus tẽporali potentia. se paruulum
non uidebat Cȩterorũ nãq cõpa¬
rationi se p̃ferens. magnũse apud se
eẽ. iudicabat Miro autẽ modo. cũ
apud se paruulus: apud dñm magnꝰ:

Expanded text:
atio cujus excelsi sunt oculi, et palpebrae ejus in alta surrectae . Ad ejus similitudinem ducitur, qui singulare culmen appetens, et socialem angelorum vitam despiciens, ait: Ascendam super altitudinem nubium; similis ero altissimo . Miro ergo judicio intus foveam dejectionis invenit, dum foris se in culmine potestatis extollit. Apostatae quippe angelo similis efficitur, dum homo hominibus esse similis dedignatur. Sic Saul ab humilitatis merito in tumorem superbiae culmine potestatis excrevit. Per humilitatem quippe praelatus est per superbiam reprobatus, Domino attestante qui ait: Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, caput te constitui in tribubus Israel ? Parvulum se ante potestatem viderat, sed, fultus temporali potentia, jam se parvulum non videbat. Caeterorum namque comparatione se praeferens, magnum se apud se esse judicabat. Miro autem modo cum apud se parvulus, apud Dominum magnus;
Abbreviated transcription (Latin):
operiet Extendit nubes dñs dũ
ministris suis uiã p̃dicationis ape¬
riens: eos inmundi latitu dine circũ¬
quaq: diffundit: Bene autẽ dictũ. ẽ.
quasi tentoriũ suũ: Tentoriũiqͥppe.
initinere poni solet & cũp̃dicato¬
res scĩ inmundo mittunt᷑: iter dõ
faciunt: Vnde scriptũ ẽ : Ecce
mitto angłmmeũ ante faciem tuã.

Expanded text:
 Extendit nubes Dominus, dum ministris suis viam praedicationis aperiens, eos in mundi latitudine circumquaque diffudit. Bene autem dictum est: Quasi tentorium suum. Tentorium quippe in itinere poni solet, et cum praedicatores sancti in mundum mittuntur, iter Domino faciunt. Unde scriptum est: « Ecce m
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑaui: subiciens popłos subme
Sc̃is qͥppe m̃tib popłi subigunt᷑.
cũ abeis ꝑdistrictȩ sȩ ueritatis
p̃sentiã. cogitationes stulte dissi¬
liunt : ut ñ ꝑabruta fantasmatum
rapiant : sed rationi subditȩ. a corde
humiliter conqͥescant: Quia ergo
positꝰ intẽptatione animꝰ qͥ dese
in ꝑsperis maiora p̃sumebat. tumul¬
tus spei desperationes tolerat :
recte nunc dicitur: Pȩꝑtrahasnoc¬
tẽ: ut ascendant popł ꝑ eis: Acsi
aꝑte diceret᷑: Intẽptatione dep̃¬
hensus. citius tenebras mȩroris incide :
nequi in tranquillitate dete alta
senseras. in ꝑturbatione qͦq deteriꝰ
cogitationũ te caligine confundas
Quod recte heliudiceret: sitamen
cuidiceret sciret: Nã hec beato iob
tantominꝰ congruunt: quanto ab il.¬
lo om̃ia altius scrunt᷑: Quia uero
ut sȩpe diximꝰ. arrogantes dũ p̃sumunt
docere quos nondebent. usq ad con¬
tumeliosa increpationũ uerba dila¬

Expanded text:
os sub me . Sanctis quippe mentibus populi subiguntur, cum ab eis per districtae severitatis praesentiam cogitationes stultae dissiliunt, ut non per abrupta phantasmatum rapiant, sed rationi subditae a corde humiliter conquiescant. Quia ergo positus in tentatione animus, qui de se in prosperis majora praesumebat, tumultus spei desperationisque tolerat, recte nunc dicitur: Ne protrahas noctem, ut ascendant populi pro eis. Ac si aperte diceretur: In tentatione deprehensus, citius tenebras moeroris incide, ne qui in tranquillitate 852 de te alta senseras, in perturbatione quoque deterius cogitationum te caligine confundas. Quod recte Eliu diceret, si tamen cui diceret sciret. Nam haec beato Job tanto minus congruunt, quanto ab illo omnia altius sciuntur. Quia vero, ut saepe diximus, arrogantes, dum praesumunt docere quos non debent, usque ad contumeliosa increpationum verba dila
Abbreviated transcription (Latin):
Vndefit: ut sparsã m̃tẽ continue
colligant: & inuna quantũ p̃uale̾
cogitatione conponant Quiaigit᷑
status m̃tis. cogitationũ mutabili¬
tate curuatur: recte abheliu
dicit᷑: Nemagnitudo locoꝵ incli¬
dũi ab om̃i mutabilitatis sparsione¬
se colligit: dũqeqͥd inse sũꝑflue
oboritur p̃mit: ipsa suȩ rectitudi¬
nis gła tangit᷑. & intumore ꝓpriȩ
p̃sũptionis eleuatur : Quienim
magna agit: quãuis dese humilia
sentiat. scit tam̃ magna. ẽẽ. quȩ
agit: Nãsimagna. eẽ. nescit: ea ꝓ.¬
cul dubio minime custodit:
Quedũ custodire neglegit. aut
in eis minꝰ ꝑficit. aut ea funditus
amittit Dũergo bonanrã opa
scire necesse . ẽ. ut custodiamus:
ex ipsa eoꝵ scientia elationis
aditus pandit᷑: & ad operantiscor
culpe manꝰ ad mittit᷑. quauastan-¬
te rapiat᷑. Mira autẽ dispensatio¬
ne agit᷑ ut conditor nr̃ sub leuatũ

Expanded text:
Unde fit ut sparsam mentem continuo Unde fit ut sparsam mentem continuo colligant, et in una quantum praevalent cogitatione componant. Quia igitur status mentis cogitationum mutabilitate curvatur, recte ab Eliu dicitur: Nec multitudo locorum inclidum ab omni mutabilitatis se sparsione colligit, dum quidquid in se superflue oboritur premit; ipsa suae rectitudinis gloria tangitur, et in tumore propriae praesumptionis elevatur. Qui enim magna agit, quamvis de se humilia sentiat, scit tamen magna esse quae agit. Nam si magna esse nescit, ea procul dubio minime custodit. Quae dum custodire negligit, aut in eis minus proficit, aut ea funditus amittit. Dum ergo bona nostra opera scire necesse est ut custodiamus, ex ipsa eorum scientia elationis aditus panditur, et ad operantis cor culpae manus admittitur, qua vastante rapiantur. Mira autem dispensatione agitur, ut conditor noster sublevat
Abbreviated transcription (Latin):
non potest. saltẽ uarietate saciet᷑¬
Sc̃i autẽ uiri qr cautase obserua¬
tione custodiunt. ne abintentione
sua mutabiliter dissoluantur . &
quia idem. ẽẽ. appetunt: ad cogi.¬
tationẽ quadm̃ diligunt. sesollerter
astringunt: Incontẽplatione nãq
creatoris hoc accepturi sunt: ut una
sẽpm̃tis stabilitate ꝓfruant᷑: Hulla
eos tunc mutabilitas dissipat : quia
scilicet eoꝵ cogitatio. sibimet ipsi
sẽp indissimilis ꝑseuerat : Hoc ergo
cum labore nunc conantes imitant᷑:
qđ post inmunere gaudentes accipi¬
unt: Cuise ꝓpheta immutabilitati
uirtute amoris astrinxerat. cum
dicebat : Vna pecii ach̃o. hanc
reqͥrã : ut in habitẽ in domodnĩ
huic paulus unitati intentionis
adhȩserat : dicens: Vnũ autem.
quȩ retro oblitus ad ea quȩ ante sunt
humanitus diffluit: moxhoc dis¬
cussio sȩuera restringit: &cũquasi
pueriliter cogitatio labit᷑. nuue¬
nilimox cohertione refrenatur:

Expanded text:
non potest, saltem varietate satietnon potest, saltem varietate satietcti autem viri causa se observatione custodiunt, ne ab intentione sua mutabiliter dissolvantur, et quia idem esse appetunt, ad cogitationem qua Deum diligunt se solerter astringunt. In contemplatione namque creatoris hoc accepturi sunt, ut una semper mentis stabilitate perfruantur. 850 Nulla eos tunc mutabilitas dissipat, quia scilicet eorum cogitatio sibimetipsi semper indissimilis perseverat. Hoc ergo cum labore nunc conantes imitantur, quod post in munere gaudentes accipiunt. Cui se Propheta immutabilitati virtute amoris astrinxerat, cum dicebat: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini . Huic Paulus unitati intentione adhaeserat, dicens: Unum autem, quae retro sunt oblitus, ad ea quae ante sunt humanitus diffluit, mox hoc discussio severa restringit; et cum quasi pueriliter cogitatio labitur, juvenili mox coercitione refrenatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dinis inclinat᷑: & dũpplura se ten¬
dit. ab una cui adherere debuit
intentione se deicit: Quitamen
mutabilitatis usus. exprimȩ p̃uari¬
cationis uitio. iã qͣsi innaturam
uenit: Nã cũstare animꝰ insemet¬
ipso nitit᷑ : a semet ipso aliqͦ modo
etiã nesciendo deruiat᷑: Humana
nãq anima. abuna quaq re cui in.¬
tendit. fastidio impellente remouet᷑:
Seddũ in hianter cogitanda appe.¬
tit. & repente cogitata fastidit:
docet qđ aliutyde pendet. quȩ qͦ¬
libet posita non reqͥescit Ad illũ
qͥppe suspensa ẽ: a quo formata:
& qr addm̃ solũ appetendũ facta . ẽ.
om̃e autẽ qđ infra appetit. minꝰ. ẽ:
iure ei ñ sufficit. qđ ds non est:
hinc ÷ qđ huc illucq spargitur:
& abuna quaq re ut diximꝰ fastidio
impellente remouetur Delectati¬
onis uidelicet auida. quęrit quo
pauset: unũ uero quẽ sufficienter
habere poterat amisit Undenunc
pmulta ducit᷑ : ut quia qualitate rerũ

Expanded text:
dinis inclinatur; et dum per plura se tendinis inclinatur; et dum per plura se tendit, ab una, cui adhaerere debuit, intentione se dejicit. Qui tamen mutabilitatis usus ex primae praevaricationis vitio jam quasi in naturam venit. Nam cum stare animus in semetipso nititur, a semetipso aliquo modo etiam nesciendo derivatur. Humana namque anima ab unaquaque re cui intenditur fastidio impellente removetur. Sed dum inhianter cogitanda appetit, et repente cogitata fastidit, docet quod aliunde pendet, quae quolibet posita non requiescit. Ad illum quippe suspensa est a quo formata. Et quia ad Deum solum appetendum facta est, omne autem quod infra appetit minus est, jure ei non sufficit quod Deus non est. Hinc est quod huc illucque spargitur, et ab unaquaque re, ut diximus, fastidio impellente removetur. Delectationis videlicet avida, quaerit quo pauset, unum vero quem sufficienter habere poterat amisit. Unde nunc per multa ducitur, ut quia qualitate rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ira. ut aliquẽ opprimas. qͥuatinꝰ easdẽ
causas iniustitiȩ. & irȩ superantis op¬
primeret : ilico ad iunxit: Nec mul¬
locis inclinam̃ : in quot suꝑuacuis
curis extendim̃ : Nã sicut locus est
corporis. spatiũ corporale : ita locꝰ ẽ.
m̃tis unaquȩq intentio cogitatio¬
nis. Quedũ huc illucq impellitur:
sidilectione aliqua cogitationis suȩ
libenter occupat᷑ : uelut inqͦdã loco
ponitur ut quiescat Nã quotiens
uicti tedio. a cogitatione in cogi¬
tationẽ ducim: quasi fessã m̃tem.
deloco ad locũ migramꝰ : Iot itaq
loca culm̃ m̃tis inlinant: quot
sub orte cogitationes unitatem
bonȩ intentionis dissipant: Recta
& enimens staret : siuni cui debuerat
cogitationi sẽꝑ inhereret Recta
mens staret si nonse innumeris
motib fluxa mutabilitate ꝓster¬
neret : Seddũ nunc ista ꝓtractat.
nunc adalia labit᷑ : quasi plocorũ
multitudinẽ abstatu suȩ rectitu¬

Expanded text:
ira, ut aliquem opprimas, quatenus easdem ira, ut aliquem opprimas, quatenus easdem causas injustitiae et irae superantis exprimeret, illico adjunxit: CAPUlocis inclinamur in quot supervacuis curis extendimur. Nam sicut locus est corporis spatium corporale, ita locus est mentis unaquaeque intentio cogitationis. Quae dum huc illucque impellitur, si delectatione aliqua cogitationis suae libenter occupatur, velut in quodam loco ponitur ut quiescat. Nam quoties victi taedio a cogitatione in cogitationem ducimur, quasi fessa mente de loco ad locum migramus. Tot itaque loca culmen mentis inclinant, quot subortae cogitationes unitatem bonae intentionis dissipant. Recta etenim mens staret, si uni cui debuerat cogitationi semper inhaereret. Recta mens staret, si non se innumeris motibus fluxa mutabilitate prosterneret. Sed dum nunc ista pertractat, nunc ad alia dilabitur, quasi per locorum multitudinem a statu suae rectitu
Abbreviated transcription (Latin):
cundia. non p̃esse: ut ex secutionẽ
iustitie non dominando p̃ueniat.
sed famulando subsequat᷑. anbtũ
Bene itaq dicit᷑ Nonte ergo supe¬
ret ira. ut aliquẽ opprimas: Quia
uidelicet siis qͥ corrigere nitit᷑ supe¬
rat᷑ : opprimit antequã corrigat:
Nã dũplusquã debet accenditur :
sub iustȩ ultionis obtentu. adimma.¬
nitatẽ crudelitatis effrenat᷑ Qđ
plerũq idcirco euenit: qr cordarec¬
torũ minꝰ amorisunt soliuscreatoris
intenta: Nã dũmulta in hac uita
appetunt : in innumeris cogitatio¬
nib dispgunt᷑ : &cũ subito subdito.¬
rũ culpas reperiunt. digne cũdeo
eas iudicare nequeunt: q corda
sua incuris transitoriis sparsa. ad
discretionis culm̾ colligere repen-¬
te non possunt: Cõmotiergo. tanto
minꝰ adulciscenda peccata. librã
ȩqͥtatis inueniunt: quanto eam
tranquillitatis suȩ tẽ pore non reqͥr̃:
Vnde cũ helui diceret. nonte super&

Expanded text:
cundia, non praeesse, ut exsecutionem cundia, non praeesse, ut exsecutionem justitiae non dominando praeveniat, sed famulando subsequatur, et notum Bene itaque dicitur: Non te ergo superet ira, ut aliquem opprimas. Quia videlicet si is qui corrigere nititur ira superatur, opprimit antequam corrigat. Nam dum plus quam debet accenditur, sub justae ultionis obtentu ad immanitatem crudelitatis effrenatur. Quod plerumque idcirco evenit, quia corda rectorum minus amori sunt solius creatoris intenta. Nam dum multa in hac vita appetunt, innumeris cogitationibus disperguntur; et cum subito subditorum culpas reperiunt, digne cum Deo eas judicare nequeunt, quia corda sua in curis transitoriis sparsa ad districtionis culmen colligere repente non possunt. Commoti ergo tanto minus ad ulciscenda peccata libram aequitatis inveniunt, quanto eam tranquillitatis suae tempore non requirunt. Unde cum Eliu diceret: Non te superet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquẽ necesse .ẽ. aliena uitia cor¬
rigi. semet ipsũ prius debet sol¬
lerter intueri : nedũ aliorũ culpas
ulciscit᷑ ipse ulciscendi furore
superet᷑ : Plerũq enĩ m̃tẽ sub obten¬
tu iustitiȩ. ire inmanitas uastat:
& dũ quasi sȩuit telo rectitudinis.
rabiem explet furoris :Iusteq se
facere ȩstimat. qͥc qͥd ira nequit̃
dictat: Vnde & modũ sepe ulcis¬
cendi transgredit᷑: qr m̃ sura iusti¬
tiȩ ñ frenatur : Dignũ qͥppe est
ut cũ aliena corrigimꝰ. prius nr̃a me¬
ciam : lit priusmens a sua accensione
deferueat: prius intra semet ipsã teli
sui impetũ tranqͥlla ȩqͥtate conpo¬
nat : Hesi ad anĩ aduertenda uitia
abruto furore trahim peccatum
corrigendo peccemꝰ: & qͥculpã diui¬
dicando in seqm̃. immoderate feri¬
endo faciamꝰ: Pon autẽ iã correctio
delinquentis. sed magis opprȩssio
seqͥt᷑ : si inultione ira ultra quãculpa
merct᷑ extendit᷑ In correptione
qͥppe uitioꝵ. sub esse m̃tidebet ira.¬

Expanded text:
quem necesse est aliena vitia corrigi semetipsum prius debet solerter intueri, ne dum aliorum culpas ulciscitur, ipse ulciscendi furore superetur. Plerumque enim mentem sub obtentu justitiae irae immanitas vastat, et dum quasi saevit zelo rectitudinis, rabiem explet furoris, justeque se facere aestimat, quidquid ira nequiter dictat. Unde et modum saepe ulciscendi transgreditur, quia mensura justitiae non frenatur. Dignum quippe est ut cum aliena corrigimus prius nostra metiamur, ut prius mens a sua accensione deferveat, prius intra semetipsam zeli sui impetum tranquilla aequitate componat, ne si ad animadvertenda vitia abrupto furore trahimur, peccatum corrigendo peccemus, et qui culpam dijudicando insequimur, immoderate feriendo faciamus. Non autem jam correctio delinquentis, sed magis oppressio sequitur, si in ultione ira ultra quam culpa meretur extenditur. In correptione quippe vitiorum subesse menti debet ira
Abbreviated transcription (Latin):
monent : suꝑsticionis sue uitiũ
exercent: Nãplus sicut & superiꝰ
dictũ .ẽ. increpando ferire appe¬
tunt : quã consulendo refouere :
Vnde & mox sub iungit᷑ : Hedecli.
nes adiniqͥtatẽ : hanc enĩ cȩpisti
sequi post miseriã : Hoc ꝓfecto
arrogantes. eccłe miseriã uocans.
qđ despectã deo eiꝰ multitudinẽ
suspicant᷑: Ꝙeo illã altiore elatio¬
ne c̃tẽpnunt: qͦ & despectã deo
funditus suspicantur: Hisigit᷑
figurata expositione transcursis :
iamnun inferenda sunt quȩ mora¬
liter sentiunt᷑. uit figura eccłȩ
cognita. quã ex prȩssã generalit̃
credimꝰ audiamꝰ etiã qd ex his
uerbis insingulis specialiter colli

Expanded text:
monent, superstitionis suae vitium monent, superstitionis suae vitium exercent. Nam plus, sicut et superius dictum est, increpando ferire appetunt quam consolando refovere. Unde mox subjungitur: VERS.nes ad iniquitatem, hanc enim coepisti sequi post miseriam. - Hoc profecto arrogantes Ecclesiae miseriam vocant quod despectam Deo ejus multitudinem suspicantur, et eo illam altiore elatione contemnunt, quo et despectam Deo funditus suspicantur. His igitur figurata expositione transcursis, jam nunc inferenda sunt quae moraliter sentiuntur, ut figura Ecclesiae cognita, quam expressam generaliter credimus audiamus etiam quod ex his verbis in singulis specialiter colli
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ debent plurimorũ malũ.
tendere mnestimatione cunctorũ:
qr & si iniqui sunt quoscognoscentes
diidicant: nonnulli tamen scĩ sun.
quos ignorant : Triturȩ qͥppe tẽ¬
pus ẽ. & adhuc grana subpaleis
latent: Pullus ergo ex area fruc¬
tus expectabitur : si hoc solũ in ea
Igit᷑ qr quoscernunt despiciuns
& in antiquorũ patrũ ordinibus
hos quos norunt. subrogari contẽp¬
nunt : apte subiungit᷑: Heꝑtrahas¬
noctẽ. ut ascendant popłi. ꝓ eis:
Acsi aꝑte. arrogantes dicant:
Ignorantiȩ tue obscuritate nagas.
ut in loco fortiũ. numero sitatem
subroges infirmorũ: fopłi qͥppe
nomine de signant᷑: qͥquasi uulgari
consuetudine dediti. incunctis
quȩ appetunt passim uiuunt:
Noctem uero ꝓtrahere ẽ. ut ꝓro
bustis popłi ascendant: si ꝑnegle¬
gentiam agit᷑. ut doctorũ & fortiũ
loca. indocti ac debiles sortiant᷑
terant : si humiliter diceretur:
Arrogantes enĩ. etiã cũbona ad¬

Expanded text:
848 Neque enim debet plurimorum malum 848 Neque enim debet plurimorum malum tendere in aestimationem cunctorum, quia etsi iniqui sunt quos cognoscentes dijudicant, nonnulli tamen sancti sunt quos ignorant. Triturae quippe tempus est, et adhuc grana sub paleis latent. Nullus ergo ex area fructus exspectabitur, si hoc solum in ea Igitur quia quos cernunt, despiciunt, et in antiquorum patrum ordinibus hos quos norunt subrogari contemnunt, apte subjungitur: CAnoctem, ut ascendant populi pro eis. - Ac si aperte arrogantes dicant: Ignorantiae tuae obscuritate non agas, ut in loco fortium numerositatem subroges infirmorum. Populi quippe nomine designantur, qui quasi vulgari consuetudini dediti, in cunctis quae appetunt, passim vivunt. Noctem vero protrahere est, ut pro robustis populi ascendant, si per negligentiam agitur, ut doctorum et fortium loca indocti ac debiles sortiantur. terant, si humiliter diArrogantes enim, etiam cum bona ad
Abbreviated transcription (Latin):
pascunt᷑: uident qđ religionis reue¬
rentiã. quã huic mundo patres mo.¬
riendo seruauer̃. hi exultando
interrenis gaudiis metuant. & ꝑ¬
pendunt quidem qr robustisun.
sed non fortitudine : Nãdũ tẽpora¬
li potestate fulciuntur: quasi
quadã debilitate roborantur:
Quanto enĩ exterius fortes sunt :
tanto acunctis fortitudinis uirib
in tus in anescunt: & id rirco ab ar¬
rogantib ei dicit᷑: depone robustos
fortitudine: Acsi aꝑte dicatur:
Illi tibi uera citer robusti inheserañ.
qui inte hoc qđ docendo locutis.
uiuendo tenuerunt: Nunc uero
hi quitibi p̃sident uisione robustis.
ñ fortitudine : qe honorabiles
qͥdẽ se ostentare ñ desinunt. sed
tanto in becilliores. & contẽptibi¬
liores sunt: quanto honoris sui
głam despici ꝓueritate ꝑtimescun:
Quod arrogantes qͥdẽ deplerisq
ueraciter sentiunt: sed in eo elati¬
onis uiciũ corruunt. quo om̃s quos
p̃esse c̃spiciunt. tales arbitrant᷑

Expanded text:
pascuntur. Vident quod religionis revepascuntur. Vident quod religionis reverentiam, quam huic mundo patres moriendo servaverunt, hi exsultando in terrenis gaudiis metunt; et perpendunt quidem quia robusti sunt, sed non fortitudine. Nam dum temporali potestate fulciuntur, quasi quadam debilitate roborantur. Quanto enim exterius fortes sunt, tanto a cunctis fortitudinis viribus intus inanescunt. Et idcirco ab arrogantibus ei dicitur: Depone robustos fortitudine. Ac si aperte dicatur: Illi tibi veraciter robusti inhaeserant, qui in te hoc quod docendo locuti sunt, vivendo tenuerunt; nunc vero hi qui tibi praesident visione robusti sunt, non fortitudine, quia honorabiles quidem se ostentare non desin unt, sed tanto imbecilliores et contemptibiliores sunt, quanto honoris sui gloriam despici pro veritate pertimescunt. Quod arrogantes quidem de plerisque veraciter sentiunt, sed eo in elationis vitium corruunt, quo omnes quos praeesse conspiciunt tales arbitrantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Nã cũfortes adp̃miũ uocat: eoꝵ
uice debiles ad certamina roborat:
Cũ illos suscipiendo remunerat :
istis laboꝵ uires quas remuneret
subministrat: De qͥb: eidẽ sc̃ẽ ecđȩ
dicitur: Propatrib tuis natisunt
tibifilii: c̃stitues eos pͥncipes suꝑ
omnẽ t̾rã: In uirtute qͥppe antiqͦ¬
rũ patrũ. hi qui post modũ p̃latisur
subrogantur: quia cũ &annosa ar¬
busta succidunt᷑. in eorũ robur. tene.¬
ra uirgulta succrescunt : Sed arro¬
gantesuiri conualescere ñ credun
quos infirmos aliquando nouerunt :
& ꝓmutatos uenerari despiciunt.
quos despicabiles fuisse meminer̃:¬
Quia uero in ea iustiores paucos. iniqͦs
autẽ numerosiores aspiciunt. sic̃
& intritura frugũ. maior. ẽ. mul¬
titudo palearũ: & ĩa iustorũ uitã.
exiniquorũ ȩstimatione contemp¬
nunt: Vident ꝓfecto qđ non nulli
rectores illius tẽporali potestate
subnexi. eidẽ potestatis elatione

Expanded text:
nam cum fortes ad praemium vocat, eorum nam cum fortes ad praemium vocat, eorum vice debiles ad certamina roborat. Cum illos suscipiendo remunerat, istis laborum vires quas remuneret, subministrat. De quibus eidem sanctae Ecclesiae dicitur: « Pro patribus tuis nati sunt tibi filii, constitues eos principes super omnem terram . In virtutem quippe antiquorum patrum, hi qui postmodum praelati sunt subrogantur, quia et cum annosa arbusta succiduntur, in eorum robur tenera virgulta succrescunt. Sed arrogantes viri convalescere non credunt quos infirmos aliquando noverunt; et permutatos venerari despiciunt, quos despicabiles fuisse meminerQuia vero in ea justiores paucos, iniquos autem numerosiores aspiciunt, sicut et in tritura frugum major est multitudo palearum, etiam justorum vitam ex iniquorum aestimatione contemnunt. Vident profecto quod nonnulli rectores illius, temporali potestate subnixi, ejusdem potestatis elatione
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ tuã absq tribulatione. &
om̃s robustos fortitudine: Quosalios
scẽ ecđȩ robustos accipimꝰ. nisi eos
qͥ ad uincenda mundihuiꝰ desideria.
& ceptis sublimib & consũmatis pro¬
uectib conualescunt: Magnitudo
itaq eiꝰ in robustoꝵ suorũ uita con¬
sistit : qr tunc gloriosior redditur:
cũꝑdefensione ueritatis ad mortẽ
usq ab electis illius constantiuirtute
certat᷑: Arrogantes igit᷑ uiri. sub¬
ductis de hoc mundo apłis. subduc¬
tis ad supna martirib. quia fortasse
doctiores ualentioresq p̃positos
abunde de.eẽ. conspiciunt: quasi
solosse remansisse intra eccłam sus¬
picantur: Unde dũ se p̃fer̃. ei uelut
consulentes illudunt dicentes: Depo-¬
ne magnitudinẽ tuã absq tribu-¬
latione & om̃s robustos fortitudine :
Acsi aptis exꝓbrationib dicant:
Nequaquãte magnitudinẽ habe¬
re confidas : quia subductis priorib
patrib um ñ habes dequorum uita
sine ad ministratione ñ deserit:

Expanded text:
tudinem tuam absque tribulatione, et omnes robustos fortitudine. - Quos alios esse Ecclesiae robustos accipimus, nisi eos qui ad vincenda mundi hujus desideria et coeptis sublimibus, et consummatis provectibus convalescunt? Magnitudo itaque ejus in robustorum suorum vita consistit, quia tunc gloriosior redditur, cum pro defensione veritatis, ad mortem usque ab electis illius constanti virtute certatur. Arrogantes igitur viri, subductis de hoc mundo apostolis, subductis ad superna martyribus, quia fortasse doctores valentioresque praepositos abunde esse conspiciunt, quasi soli se remansisse intra Ecclesiam suspicantur. Unde dum se praeferunt ei, velut consulentes illudunt, dicentes: Depone magnitudinem tuam absque tribulatione, et omnes robustos fortitudine. Ac si apertis exprobrationibus dicat: Nequaquam magnitudinem habere confidas, quia subductis prioribus partibus, jam non habes de quorum vita sine administratione non deserit;
Abbreviated transcription (Latin):
filius fuit &quid.ẽ. qđ cham peccan¬
te. chanaan eius filius sententiam
ultionis accepit : quid ẽ. qđ non in.
se. sed inposteritate pcutitur. nisi
qđ rȩꝓborũ neqͥtiȩ hic quidem inul¬¬
te ꝓficiunt. sed inposterũ feriunt᷑:¬

Expanded text:
filius fuit. Et quid est quod, Cham peccanfilius fuit. Et quid est quod, Cham peccante, Chanaam ejus filius sententiam ultionis accipit? Quid est quod non in se, sed in posteritate percutitur, nisi quod reproborum nequitiae hic quidem inultae proficiunt, sed in posterum feriunt
Abbreviated transcription (Latin):
crudiri: Nostrũ. ẽ. hic flagella ꝑci.¬
Pere: qͥb seruatur de ȩternitate
gaudere : Hinc eñi scriptũ ẽ: Fla-¬
gellat omnẽ filiũ quẽ recipit: Hinc
adioħem dicitur : Ego quos amo.
arguo & castigo: Hinc petrus ait:
Tempus ẽ. ut incipiat iudiciũ dedo¬
modei Vbimox ad mirando subiunx̃:
Siautẽ primũ anobis. qͥfinis eorum
qui non credunt dei euangelio: Pec¬
cata qͥppe: nequa quã diuina seue.¬
ritas. in ulta remanere ꝑmitat:
Sedira iudicii a nr̃a hiccorrep¬
tione inchoat. ut in reꝓborum
dãpnatione conquiescat Eant
ergo nuncrȩꝑbi. & uoluptatũ suarũ
desideria inulta iniquitate consu.¬
ment: atq: eo tẽporalia flagella
non sentiant. quo ȩterna eos suppli.¬
cia expectant: Bene autẽ eorum
inulta nequitia cham peccante sig¬
nata. ẽ. cui apatre dicitur: Malcꝰ¬
dictꝰ chana an puer: seruus erit fra¬
trib suis Chanaan uidelicet: cham

Expanded text:
erudiri. Nostrum est hic flagella percierudiri. Nostrum est hic flagella percipere, quibus servatur de aeternitate gaudere. Hinc enim scriptum est: Flagellat omnem filium quem recipit . Hinc ad Joannem dicitur: Ego quos amo arguo et castigo . Hinc Petrus ait: Tempus est ut incipiat judicium de domo Dei . Ubi mox admirando subjungit: Si autem primum a nobis, qui finis eorum qui non credunt Dei Evangelio ? Peccata quippe nequaquam divina severitas inulta remanere permittit, sed ira judicii a nostra hic correptione inchoat, ut in reproborum damnatione conquiescat. ergo nunc reprobi, et voluptatum suarum desideria inulta iniquitate consumment, atque eo temporalia flagella non sentiant, quo aeterna eos supplicia exspectant. Bene autem eorum inulta nequitia Cham peccante signata est, cui a patre dicitur: Maledictus Chanaam puer, servus erit fratribus suis. Chanaam videlicet Cham
Abbreviated transcription (Latin):
pectas eũ : Nã qui semet ipsũ corã
dõ non iudicat: eũ dũ affligitur
non expectat: Cuiꝰ enĩ bona p̃cessisse
dissimulat: ad iutoria subsequi pos¬
se desperat: & cũ p̃teritorũ obliuis¬
citur: etiã sub sequentiũ largitate
fraudatur: Sed ecce dũnos affligi¬
mur. dũ consolationis grãm longa¬
nimiter sustinemꝰ. maliadpeiora
prũpunt: atq eo ininiqͥtatis exag¬
geratione ꝓficiunt. quosine uerbe¬
re relinquuntur : & tamen om̃ps
peccantes misericorditer expectat:
tẽpus ad penitentiã tribuit. qđ
non conuersis ad grauioris reatus
testimonũ uertitꝰ : Pacienter iram
retinet: quam quandoq: in retrac¬
tabiliter effundet Vnde apte
furorẽ suũ: nec ulciscitur ualde
scelus: Diuqͥppe ds̃tolerat. quia
in ꝑpetuum dampnat: & furorem
nunc inferre dissimulat: quia effun¬
dendũ sine fine inposterũ seruat:
Clectoꝵ nãq ẽ. hic conteri: ut adp̃
mia debeant ȩternȩ hereditatis

Expanded text:
specta eum. Nam qui semetipsum coram specta eum. Nam qui semetipsum coram Deo non judicat, eum dum affligitur non exspectat. Cujus enim bona praecessisse dissimulat, adjutoria subsequi posse desperat; et cum praeteritorum obliviscitur, etiam subsequentium largitate fraudatur. Sed ecce dum nos affligimur, dum consolationis gratiam longanimiter sustinemus, mali ad pejora prorumpunt, atque eo iniquitatis exaggeratione proficiunt, quo sine verbere relinquuntur. Et tamen omnipotens peccantes misericorditer exspectat, tempus ad poenitentiam tribuit, quod non conversis ad gravioris reatus testimonium vertit; patienter iram retinet, quam quandoque irretractabiliter effundit. Unde apte furorem suum, nec ulciscitur valde. - Scelus quippe Deus diu tolerat, quia in perpetuum damnat, et furorem nunc inferre dissimulat, quia effundendum sine fine in posterum servat. Electorum namque est hic conteri, ut ad mia debeant aeternae haereditatis
Abbreviated transcription (Latin):
trans acta benefitia recognoscit:
dicat itaq Etiã cũ dixeris non con¬
siderat: iudicare corã eo. & expec¬
tascũ: Acsi diceret : Cũidcirco ds̃
considerare noncreditur. quia tarde
miseretur: in tima cogitationis ingre¬
dere: atq illic corã eiꝰ oculis cause
tuȩ iudiciũ suscipe. & quȩ ipse uiuen¬
do contulisti. uelque misericordit̃
ꝑcepisti discerne: & tunc ad spei fidu¬
ciã redis. dũbona tantȩ benignitatis
erubescis : Quatinꝰ inter aduersa fiden¬
ter expectes. quã & post delicta ꝓpici¬
ũ recolis: Speranda enĩ fuerant suꝑna
adiutoria. etiã sinulla benefitia pre¬
cessissent: Sciendũq: quia ds̃ ho.¬
minẽ quẽ benigne condidit. iniq
nere & futura desperare : quantiẽ.
periculi. sinhac ꝓcella tribulatio¬
nũ desperationis naufragio frangim:
qͥadportũ spei uelut inm̃sis funib
pteritis donis ligamur: Dicatur
itaq recte:Iudicare corã eo. & ex¬

Expanded text:
transacta beneficia recognoscit. transacta beneficia recognoscit. Dicat itaque: Etiam cum dixeris: Non considerat, judicare coram illo, et exspecta eum. Ac si diceret: Cum idcirco Deus considerare non creditur, quia tarde miseretur, intima cogitationis ingredere, atque illic coram ejus oculis causae tuae judicium suscipe; et quae ipse vivendo contulisti, vel quae misericorditer percepisti, discerne; et tunc ad spei fiduciam redis, dum bona tantae benignitatis erubescis, quatenus inter adversa fidenter exspectes quem et post delicta propitium recolis. Speranda etenim fuerant superna adjutoria, etiam si nulla beneficia praecessissent. Sciendumque quia Deus hominem quem benigne condidit inique nere, et futura desperare; 829 quanti est periculi si in hac procella tribulationum desperationis naufragio frangimur, qui ad portum spei velut immensis funibus praeteritis donis ligamur. Dicatur itaque recte: Judicare coram illo, et ex
Abbreviated transcription (Latin):
mornr̃ quasi neglegitur: spesquȩ cordi
inerat. infirmatur. & suꝑna adiutoria
defutura credimꝰ. quia tardius impetra¬
mꝰ: Ac pene in considerata do eẽ. inge¬
miscimꝰ. quȩ inulta toleramꝰ: Sedcum
istanos desperationis ꝓcella conturbat:
concussa mens citius inportũ speise col.¬
locat: sicausas suas cũdño subtiliter
pensat: sibona eiꝰ ad memoriã reuocat:
simala quȩ bonis eiꝰ reddidit apud se.¬
met ipsã callide non excusat : Sippen¬
dit quid abeo iuste meruit. & quidele¬
menter accepit: siuitã suã uiuaciter
discutit: siante deioculos om̃e hgit
examinans. semet ipsã sibimet non
abscondit:. si factã sequȩ non erat
meminit: sulluminatã se atq suble.¬
uatã quȩ in tenebris iacebat agnoscit
H lec ergo insemet ipsam cuncta recol¬
ligens. dũbona accepta considerat.
ad uersa quȩ tolerat non accusat.
Nec desperatione frangitur. quȩ tan¬
torũ munerũ consolaione roborat᷑.
quia spem defuturis recipit. dum

Expanded text:
noster quasi negligitur, spes quae cordi inerat infirmatur; et superna adjutoria defutura credimus, quia tardius impetramus; ac pene inconsiderata Deo esse ingemiscimus, quae inulta toleramus. Sed cum ista nos desperationis procella conturbat, concussa mens citius in portum spei se collocat, si causas suas cum Domino subtiliter pensat, si bona ejus ad memoriam revocat, si mala quae bonis ejus reddidit apud semetipsam callide non excusat, si perpendit quid ab eo juste meruit et quid clementer accepit, si vitam suam vivaciter discutit, si ante Dei oculos omne quod agit examinans semetipsam sibimet non abscondit, si factam se quae non erat meminit, si illuminatam se atque sublevatam quae in tenebris jacebat agnoscit. Haec ergo in semetipsa cuncta recolligens, dum bona accepta considerat, adversa quae tolerat non accusat; nec desperatione frangitur, quae tantorum munerum consolatione roboratur, quia spem de futuris recipit, dum
Abbreviated transcription (Latin):
Internꝰ qͥꝓpe.ẽ. medicus: & peccatorum
in nobis contagia. quȩ inesse medullit̾
seꝓbat. secat: Abscidit uirus putredinis
ferro tribulationis: & quo uoces egri.au.¬
dire dissimulat. eo egritudinis finem
ꝑdiem & non exaudies & nocte . & non
ad insipientiã mihi : Ac sidiceret: Ne¬
qua quã mihi ad insipientiã ꝓficit. qđ
die ac nocte clamantẽ. me continuo
non exaudis: qr undemẽ intẽporali tri¬
bulatione quasi deseris. inde adeternã
sapientiã amplius erudis: Hinc etiam
dicit: Ad iutor in oportut utatib intri¬
bulatione: Tribulationẽ quippe dictu¬
rus. oportuni tates p̃misit: quia sȩpe¬
& tribulatione conterimur: & tamen
oportunũ non dũ.ẽ. ut ad desiderium

Expanded text:
Internus quippe est medicus, et peccatorum Internus quippe est medicus, et peccatorum in nobis contagia quae inesse medullitus reprobat secat, abscindit virus putredinis ferro tribulationis; et quo voces aegri audire dissimulat, eo aegritudinis finem per diem, et non exaudies, et nocte, et non ad insipientiam mihi. Ac si diceret: Nequaquam mihi ad insipientiam proficit, quod die ac nocte clamantem non continuo me audis, quia unde me in temporali tribulatione quasi deseris, inde ad aeternam sapientiam plus erudis. Hinc etiam dicit alibi: « Adjutor in opportunitatibus, in tribulatione . Tribulationem quippe dicturus, opportunitates praemisit; quia saepe tribulatione concutimur, et tamen opportunum nondum est, nisi ad desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
Notandum qđ duo sint dicta: quia & cla¬
mantẽ non frustra audit: & tamen qđ pa¬
titur respicit & exaudire uoces dissimu¬
lat: & qđ unqͥsq tolerat. nonignorat:
Nemo ergo quitardius auditur: credat
qđ a suꝑna cura neglꝑgitur: Sepe enĩ
nr̃a desideria quia celeriter non fiunt
exaudiuntur : & qđ impleri concite
petimꝰ. exipsa melius tarditate ꝓsperat᷑
Sȩpe uox nrã eo ꝑficitur. quo differt᷑:
& cũ suꝑfietenꝰ petitio neglegitur. uota
nr̃a altius in cogitationũ radice conplen¬
tur : Sicut & semina messiũ. geluprȩssa
solidantur : & quo ad suꝑficiem tardius
exeunt. eo ad frugem multipliciora con¬
surgunt: Desideria itaq nr̃a dilatione
extenduntur. ut ꝓficiant: ꝓficiunt. ut
adhoc qđ ꝑceptura sunt conualescant:
Exercitantur incertamine : ut maiorib
cumulentur p̃mus. in retributione:
labor ꝓtrahitur pugne : ut crescat coro¬
nauictoriȩ: Suos ergo dñs. cũ uelociter
non exaudit : qͦ repellere creditur trahit:

Expanded text:
Notandum quod duo sunt dicta, quia et clamantem non frustra audit, et tamen quod patitur respicit, et exaudire voces dissimulat, et quod unusquisque tolerat non ignorat. Nemo ergo qui tardius auditur credat quod a superna cura negligatur. Saepe enim nostra desideria, quia celeriter non fiunt, exaudiuntur; et quod impleri concite petimus, et ipsa melius tarditate prosperatur. Saepe vox nostra eo perficitur quo differtur; et cum superficietenus petitio negligitur, vota nostra altius in cogitationum radice complentur: sicut et semina messium gelu pressa solidantur; et quo ad superficiem tardius exeunt, eo ad frugem multipliciora consurgunt. Desideria itaque nostra dilatione extenduntur, ut proficiant; proficiunt, ut ad hoc quod perceptura sunt convalescant; exercitantur in certamine, ut 828 majoribus cumulentur praemiis in retributione, labor protrahitur pugnae, ut crescat corona victoriae. Suos ergo Dominus cum velociter non exaudit, quo repellere creditur trahit.
Abbreviated transcription (Latin):
tionis uerbasint: ipse qͥeas formauit
tumor ostendit Sed quia & heli
arrogantiũ. & beatũ iob tenere
typũ diximꝰ electoꝵ: siea subtili¬
us discernimꝰ : etiã nunc intra
ecđam quomodo arrogantibus
congruant de monstramus: Sc̃i
uiri aliena oꝑa etiã praua miran¬
t᷑: sua uero etiã magna despici
unt: Inplerisq codicib donorũ:
inpaucis uero sed antiquiorib lo-¬
corũ in uenimꝰ: Sedquia expositi¬
one non indiget sidicat᷑. nec multi¬
tudo donoꝵ inclinette : hoc magis
expomplacuit. qđ cũ difficultate
aliquantula uidetur aperiri Sua
ułquȩ par uasunt ãmirantur :
&plerũq desuis malis bona estimant:
de alienis autẽ bonis mala sentire
uirtutis ab aliis agit᷑. iniqͥtatis
nota laceret᷑ : & bone pondus ac¬
tionis uertunt in maculã crimi¬
nis: Sepe enĩ cũ uident ab eccła
districte prauos corrigi. quasi
querunt᷑ in iuste in nocentes affli¬
gi: &nitorẽ disciplinȩ eiꝰ. conmu¬
tant apellatione neqͥtie Unde

Expanded text:
tionis verba sint, ipse qui ea formavit tumor ostendit. Sed quia Eliu arrogantium et beatum Job tenere typum diximus electorum, si ea subtilius discernimus, etiam nunc intra Ecclesiam quomodo arrogantibus congruant demonstramus. Sancti viri aliena opera etiam parva mirantur, sua vero etiam magna despiciunt.---In plerisque Codicibus, donorum; in paucis vero, sed antiquioribus, locorum invenimus. Sed quia expositione non indiget si dicatur: Nec multitudo donorum inclinet te, hoc magis exponi placuit quod cum difficultate aliquantula videtur aperiri. Hae parva sunt admirantur; et plerumque de suis malis bona aestimant, de alienis autem bonis mala sentire virtutis ab aliis agitur iniquitatis nota laceretur, et bonae pondus actionis vertunt in maculam criminis. Saepe enim cum vident ab Ecclesia districte pravos corrigi, quasi queruntur injuste innocentes affligi, et nitorem disciplinae ejus commutant appellatione nequitiae. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
tuito ꝑmitat dicens: Preqͥes aut̃
m̃sȩ cuȩ: erit plena pinguedine:
Seqͥt᷑: Causa tua quasi inpiuudi
cata. ẽ: causa iudiciũq recipies
Bonoꝵ causa: iustitia est: Quorũ
causa quasi inpii uidicat᷑ quia eoꝵ
hic iustitia paterno flagello fati
gatur : ut ad ampliorẽ uigilantiã
non solũ p̃ceptione mandatorum.
antur Sed causa iudiciũq reci¬
piunt: quia ex ea iustitia qua
modo uiuunt. tunc inculmine iudi¬
ciariȩ potestatis enitescunt: Vt
tanto tunc potentius cuncta iudi¬
cent: quanto nunc in eis subtilius
cuncta iudicantur: Hȩc helui qͣsi
noua spondendo intulit: quȩ beatꝰ
iob semꝑ credendo stabiliter te
tes ex aggerant: & si qđ forsitan
bonũ dicunt. hoc uelut in cognitũ
ꝓferant: Vndefit : ut etũ doctio.¬
resse docere audeant: quia uide¬
licet scire setalia solos putant
Cũ uero ad aliqua consolationis
uerba descendant. statim uiluisse
sẽ estimant: l ꝑ in crepationis tumi¬

Expanded text:
tuito promittit, dicens: Requies autem tuito promittit, dicens: Requies autem mensae tuae erit plena pinguedine. Sequitur: CAcata est, causam judiciumque recipies. - Bonorum causa tristitia est, quorum causa quasi impii judicatur, quia eorum hic justitia paterno flagello fgatur, ut ad ampliorem vigilantiam non solum praeceptione mandatorum, antur. Sed causam judiciumque recipiunt, quia ex ea justitia qua modo vivunt tunc in culmine judiciariae potestatis enitescunt, ut tanto tunc potentius cuncta judicent, quanto nunc in eis subtilius cuncta judicantur. Haec Eliu quasi nova spondendo intulit, quae beatus Job semper credendo stabiliter tentes exaggerent, et si quod forsitan bonum dicunt, hoc velut incognitum proferant. Unde fit ut etiam doctiores se docere audeant, quia videlicet se scire talia solos putant. Cum vero ad aliqua consolationis verba descendunt, statim viluisse se aestimant, et per increpationis tumi
Abbreviated transcription (Latin):
peccati m̃ sura retineret : Sed cum
peccato in quo labit᷑ non potest
ẽẽ. contenta : dũqͦtidie ad deteri¬
ora deicit᷑: quasi inputeo qͦ cecidit.
fundũ non inuenit. qͦ figatur : Essec
enĩ fundus putei: si fuisset m̃sura
peccati Vnde bene alias dicitur:
Peccator cũ uenerit inꝓfundum
malorũ: contẽnit Redire nãq
dissimulat: quia misereri sibi pos¬
se desperat: Sed cũ desperando
amplius peccat: Quasi puteo suo
fundũstrahit. neubi retineri
possit inueniat: Seqͥt᷑: Requies
dine: Requies m̃se . ẽ. refectio
sacietatis in terne: Quȩ pingue¬
dine plena dicitur : qr inȩternȩ
uoluptatis delectatione p̃parat᷑:
Huiꝰ mensȩ epulas esuriebat pro
pocula. sitiebat : dicens: Sitiuit
anima mea ad dm̃uiuum: Quan¬
do ueniã & parebo ante faciemdĩ:
Heliuitaq inbeato iob tẽporalia
uerbera. ȩternorũ uolens retributi¬
one consolari qđ ei iure debebat᷑
exmeritis: exsemet ipso quasi gra¬

Expanded text:
peccati mensura retineret. Sed cum peccati mensura retineret. Sed cum peccato in quod labitur non potest esse contenta, dum quotidie ad deteriora dejicitur, quasi in puteo quo cecidit fundum non invenit quo figatur. Esset enim fundus putei, si fuisset mensura peccati; unde bene alias dicitur: Peccator cum venerit in profundum malorum, contemnit . Redire namque dissimulat, quia misereri sibi posse desperat. Sed cum desperando amplius fundum subtrahit, ne ubi retineri possit inveniat. Omnis qui  Requies mensae est refectio satietatis internae; quae pinguedine plena dicitur, quia in aeternae voluptatis delectatione praeparatur. Hujus mensae epulas esuriebat Proppocula sitiebat, dicens: Sitivit anima mea ad Deum vivum; 845 quando veniam, et apparebo ante faciem Dei ? Eliu itaque in beato Job temporalia verbera aeternorum volens retributione consolari, quod jure ei debebatur ex meritis, ex semetipso quasi gra
Abbreviated transcription (Latin):
sub didit : & non habentis funda.¬
m̃tũ subterse : Quẽ enĩ rapit iniqͥ¬
tas: infernꝰ absorbet: Infernꝰ uero
recte fundũ non habere creditur :
quia quisquis ab illo rapitur. in in
ꝓpheta : ait Dilatauit infernꝰ
animã suã : & aperuit ossuum
absq ullo dermino: Sicut ergo
sine termino dilatatꝰ dicitur.
qr adse plurimos trahit: ita sine
fundo altus non in congrue credi¬
t᷑ : quia eos qͦs inse suscipit. quasi
inqua dã abysso suȩ inm̃sitatis ab.¬
sorbet: Itaq cũ diceret. sal ua¬
bitte deore angusto latissime.
apte sub iunx̃. & ñ habentis funda¬
m̃tũ subter se :Ac sidiceret: Deore
angusto saluabit : qđ subse fun¬
dum non habet: Quia enĩ ꝑpec¬
catũ tendit᷑ ad infernũ. quem
apeccato saluat. deore angusto
liberat: Quẽ uero de ore angu¬
sto eripit: abin ferni ꝓfundo
retinetur.: nta corruens quasi
in quodã fundi loco consisteret
anima. si semel lapsa in aliqua se

Expanded text:
subdidit: Et non habente fundamsubdidit: Et non habente fundamentum subter se. Quem enim rapit iniquitas, infernus absorbet. Internus vero recte fundum non habere creditur, quia quisquis ab illo rapitur, in immpropheta, ait: Dilatavit infernus animam suam, et aperuit os suum absque ullo termino . Sicut ergo sine termino dilatatus dicitur qui ad se plurimos trahit, ita sine fundo altus non incongrue creditur, quia eos quos in se suscipit, quasi in quadam abysso suae immensitatis absorbet. Itaque cum diceret: Salvabit te de ore angusto latissime, apte subjunxit: Et non habente fundamentum subter se. Ac si diceret: De ore angusto salvabit quod sub se fundum non habet, quia enim per peccatum tenditur ad infernum, quem a peccato salvat, de ore angusto liberat. Quem vero de ore angusto eripit, ab inferni profundo retinetur, ita corruens quasi in quodam fundi loco consisteret anima, si semel lapsa in aliqua se
Abbreviated transcription (Latin):
flagellatũ credidit: & idcirco eũ
mõs angustũ cecidisse iudicauit:
Quo enĩ ualidiorib uidit eũ plagis
affici eo deteriorib credidit iniq¬
tatib p̃grauari. ꝓfecto nesciens.
qđ flagella eiꝰ augm̃tũ. eeñt. meri.¬
ti. ñ pęna peccati: Cũ uero eum
in os angustũ cecidisse fateatur:
adhuc quasi latius ex seqͥt̾. inqͣn¬
ta iob ꝓfunditate teneatur di¬
subterse Om̃e peccatũ fundam̃.¬
tũ ñ hab& : qr non exꝓprianatu¬
ra subsistit Malũ quippe sine
substantia. ẽ: qđ tañi ut cũq
sit: in boninatura coalescit
Igitur os angustũ. nullũ subterse
dicit᷑ habere fundam̃dũ : quia
peccati inqͥnatio sub sistendi ius
non habet ꝓpriũ Quia uero
a fundo dicitur fundam̃tem :
possum etiã funda mentum
ꝓfundo positũ non in conueni¬
enter accipere: sicut auditus
rũq auditꝰ nomine designatur:
Cũ ergo diceret os angustũ. ex¬
plere ꝓfundi uoragine̾ uolens.

Expanded text:
flagellatum credidit, et idcirco eum flagellatum credidit, et idcirco eum in os angustum cecidisse judicavit. Quo enim validioribus vidit eum plagis affici, eo deterioribus credidit iniquitatibus praegravari, profecto nesciens quod flagella ejus augmentum essent meriti, non poena peccati. Cum vero eum in os angustum cecidisse fateatur, ad huc quasi latius exsequitur in quanta Job profunditate teneatur disus.---Omne peccatum fundamentum non habet, quia non ex propria natura subsistit. Malum quippe sine substantia est. Quod tamen, utcunque sit, in boni natura coalescit. Igitur os angustum nullum subter se dicitur habere fundamentum, quia peccati inquinatio subsistendi jus non habet proprium. Quia vero a fundo dicitur fundamentum, possumus etiam fundamentum pro fundo positum non inconvenienter accipere, sicut auditus auris auditus nomine designatur. Cum ergo diceret os angustum, explere profundi voraginem volens,