comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit conuentus. Serui¬
tores quoq de refectorio ex¬
euntes. si sedent ubi sedere
solent. inclinant᷑ ꝯtͣ illo. et
illi assurgentes ꝯtͣ illos. Qd̃
rẽ horã tariliꝰ occͣrerint qͣ ad

Expanded text:
fuerit conventus. Servitores quoque de refectorio exeuntes, si sedent ubi sedere solent, inclinant contra eos, et illi assurgunt contra eos. Quod rem horam ali
Abbreviated transcription (Latin):
bit. Et ut tandem de ipsis¬
pueris concludam. diffici¬
le mͥ uidetur. ut ullius regiꝰ
filius. maiori diligentia nu¬
triatur in palatio. qũa pu¬
er quilibet paruulus ĩclu

Expanded text:
. Et ut tandem de ipsis concludam, difficile mihi videtur ut ullius regis filius majori diligentia nutriatur in palatio, quam puer quilibet in regulari
Abbreviated transcription (Latin):
gister uero expectato qđ̃ re¬
sponsum sit ameu. post bñ¬
dictionẽ exit refectoriũ. et
post paululum redit ad gͣ¬
dum. petitq comedendi li¬
centiam. sicut ad pͥncipiũ
non fuit. Est etiam consue¬
tudo cum magister eorũ ui¬
derit quemlibet ipsoꝵ neg¬
ligenter aute et retro fac̾e.
straut quicꝗͣ in refectorio. Ma¬

Expanded text:
gister vero, expectato quod responsum sit Amen post benedictionem, exit refectorium et post paululum redit ad gradum, petitque comedendi licentiam sicut qui ad principium  § Est etiam consuetudo ut cum magister eorum viderit quemlibet negligenter ante et retro facere, s trahat
Abbreviated transcription (Latin):
quotiens se ralunt. quotiẽs¬
se balneant. quotiens pan¬
nos suos lauant. quotiens
opus manuum facimꝰ. quo¬
tiens habemus defunctum
al horam capituli eorũ ad¬
huc inhumatũ. Ipsum aũ¬
tum bñdicite premisso. Re¬
clamant alter de altero. si
tale quul nouerit de illoaut
si deprehendit᷑ de industria
celare. uapulat tam qui ce¬
lauerit. tam ille qui deliqͥt
s ea uice una scilla pulsari
solet. ut illi domestici qui¬
bus panis est tribuendus
occurrant ail accipiendũ.
Qua audita nullus postea
pueroꝵ exuitur. et ipsum
capłm citius finntur. Post
maiorem missam accipiũt
hyeme. talisq dies in quo
non nisi semel comedatur.
tunc post terciam. A kl̃ oc
semel comedatur prẽt pa¬

Expanded text:
quoties se radunt, quoties balneant, quoties pannos suos lavant, et opus manuum facimus, vel quoties habemus defunctum ad horam capituli eorum adhuc inhumatum; ipsum autum benedictione praemissa. Reclamat alter de altero, si tale quid noverit de illo, aut si deprehenditur de industria celare, vapulat tam qui celaverit quam ille qui deliquit. Sed ea vice una scilla pulsari solet, ut illi domestici, quibus panis est tribuendus, occurrant ad accipiendum; qua audita nullus postea puerorum exuitur, et ipsum capitulum citius finitur. Intmajorem missam accipiunt hieme, talisque dies, in quo nonnisi semel comedatur, tunc post tertiam. A calendisemel comeditur,
Abbreviated transcription (Latin):
re ad gradũ. s uadunt in
locum suũ. Magister qui
comitatur eos. tenet consu¬
eoꝵ moratur in domo infir¬
moꝵ. commendat᷑ uł uni ex
stodi maturo et cautissimo.

Expanded text:
d gradum, sed vadunt in locum suum. Magister qui comitatur eos tenet consu moratur in domo infirmorum commendatur uni ex stodi maturo et cautissimo.
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ. Quando agenla est
ꝓcessio. ut aliqͥs ilefunctus
deforis allatus recipiatur.¬
in partẽ. ut transire possint
a quib crux et alia ꝓcessio¬
nis insignia portant᷑. Quos
etiam sequentes usq in ec¬
clesiam dimutunt eos ppe
hostium ut defunctus ab
eis circuinstet᷑. et ipsi pro¬
tendunt usq ad altare cru-¬
cis. et ibi stant magistris in¬
terpositis. in sinistra parte¬
ut non impediant sacerdo
ut incenset. Qđ̃ cum fuerit
peractum. et defunctus ad
tumulum elatus. promo¬
uent se de sinistra in medi¬
am eccłiam. et uersis iugi¬
ter ad altare faciebz. A.⁊ psal¬
mos imponunt. In om̃i ꝓ¬
cessione que agitur ꝑ clau¬
strum: post crucẽ semꝑ in¬
cedunt. In ramis palmarũ
et in rogationib iuter ilio¬
tas et cantores. Sicut capłm
non tenetur cum eis in festiꝰ¬

Expanded text:
. Quando agenda est processio ut aliquis defunctus a foris allatus recipiatur,in partem, ut transire possint a quibus crux et alia processionis insignia portantur. Quos etiam sequentes usque in ecclesia, dimittunt eos prope ostium, ut defunctus ab eis circumstetur, et ipsi protendunt usque ad altare Sanctae Crucis, et ibi stant magistris interpositis in sinistra parte, ne impediant sacerdott incenset. Quod cum fuerit peractum, et defunctus ad tumulum elatus, promovent se ex sinistra in mediam ecclesiam, et versis jugiter ad altare faciebus antiphonas et psalmos imponunt. In omni processione quae agitur per claustrum, post crucem semper incedunt. In Ramis palmarum, et Rogationibus inter idiotas et cantores. Capitulum cum eis non tenetur in quinque festi
Abbreviated transcription (Latin):
dum presbiterii excepta pri¬
di fit. fr̃ib bis in die reficien
pletorium. et ip̃am nonam
cun statim uersu prandii fi¬
nito incipit᷑: et hoc est notan¬
dum de ip̃is infantib. qͥa
us ꝓpter orationem ueni¬
unt. in primis om̃s altari
profunde inclinant. deinde
surgentes erecti stant. donͦ
seiant priorẽ. et ceteros ad
orationem inclinasse. faciũt

Expanded text:
um presbyterii, et etir; fratribus bis in die reficientet completorium et ipsam nonam cum statim versu prandii finito incipitur. Et hoc notandum de eisdem infantibus quia propter orationem veniunt imprimis omnes altari profunde inclinant, deinde surgentes erecti stant donec sciant priorem et ceteros ad orationem inclinasse. § Est
Abbreviated transcription (Latin):
unt om̃s. Cum autẽ hii qͥ
de ilextro choro st̃ cantant
unt. et tantum dimidium
quemadmodũ ad uersum
de tercia cum sunt reuesti¬
sum de uespis. et mar̃ om̃i

Expanded text:
ntus. Cum autem ii qui de dextro choro sunt cantant unt, et tantum dimidium quemadmodum ad versum de tertia cum sunt revestisus de vesperis e
Abbreviated transcription (Latin):
euuangłio. et expositionem
et rursus ad collationem. S
cum al hoc uentũ fuerit.
ut de negligentiis fratrum
agatur. ad hoc audiendum
ñ ẽe debet curiosus. Mox e¬
nun inide debet discedere.
et usq dum capitulum sit
peractũ ex more silens in le¬
cto suo iacere. nisi forte de ne¬
cessitate sua breuit᷑ infirma¬
rio loquat᷑. Qui aũ exire de
infirmaria. et in conuen¬
tu uult redire. ita debet cõ¬
ualuisse. ut quoquinã si scͥs¬
tus sit ad hoc ualeat optime
facere. et hic talis redeundi
licentiã querit a priore. Un

Expanded text:
evangelio et expositionem, evangelio et expositionem, et rursus ad collationem. Sed cum ad hæc ventum fuerit ut de negligentiis fratrum agatur, ad hoc audiendum non debet esse curiosus. Mox enim inde debet discedere, et usque dum capitulum sit peractum ex more silens in lecto suo jacere, nisi forte de necessitate sua breviter infirmario loquatur. § Qui autem exire de infirmaria et in conventum vult redire, ita debet convaluisse ut coquinam, si scriptus ad hoc fuerit, valeat optime facere, et hic talis redeundi licentiam quærit a priore. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
petierit. cellararius curare
a eum dimittat donec meli
duum uł triduũ transierit
si non melior eius ualitudo
fuerit. iterum petit ueniã¬
suam et dicit. qͥa ualde in¬
firmatur. et tunc iubetur
ei ut eat in infirmariã. Ali¬
quaudo prius inuitat eum
prior. qͣ ipse petat sciłam ue¬
niam. Postqͣ. illuc intraue¬
rit scdo die uel tercio. si nec¬
dum aliquantulũ conualu¬
it. prior ad horam prandii
ad eum uadit. carnem sibi
apportare facit. et ipse ante
ut ueniat congruum non
fuerit. per infirmariũ mit¬
tit. Ab illa hora numqͣ. abs¬
q baculo incedit. et nͥ capd̃
capello coopertus. Sciendũ
autẽ qm̃ in pͥma die carnẽ
non comedit. nisi sit talis qͥ
alio cibo uti non possit. Si
dominꝰ abbas in infirmari¬
a fuerit. ipse muttet ei seu¬
tellam suam in pͥmis. Sin
autẽ uł ꝑ priorẽ uł ꝑ infir¬
mariũ ministrabitur ei
ut dictũ est. Quamius in
capitulũ non pergat: tam̃
pitulo legitur auscultat. sci¬
licet sententiã regule uł de

Expanded text:
e, et cellerarius curat ua eum dimittat. Cum iduum vel triduum transierit, si non melior ejus valetudo fuerit, iterum veniam petit, et dicit quia valde infirmatur, et tunc jubetur ei ut eat in infirmariam. Aliquando prius invitat eum prior quam petat secundam veniam. Postquam illuc intraverit, secundo die vel tertio, si necdum aliquantulum convaluit, prior ad horam prandii ad eum vadit, carnem sibi apportari facit, et ipse ante ut veniat congruum non fuerit, per infirmarium mittit. Ab illa hora nusquam absque baculo incedit et nisi caput capello coopertus. Sciendum autem quoniam in prima die carnem non comedit, nisi sit talis qui alio cibo uti non possit. Si dominus abbas in infirmaria fuerit, ipse mittet ei scutellam suam in primis. Sin autem per priorem vel per infirmarium ministrabitur ei, ut dictum est. Quamvis in capitulum non pergat, tamenpitulo legitur auscultat, scilicet sententiam regulæ vel de
Abbreviated transcription (Latin):
qui in capite ieunii fratrum
dustria fuint de cremiis sarm̃¬
toꝵ. qui etiã studiose mundan¬
tur. et cribrantur. et beneilicti
conseruant᷑ ab infirmario. ut
morientib frĩb cum cilicio sub¬
sternãt᷑¬

Expanded text:
qui in Capite jejunii fratrum,dustria fiunt de cremiis sarmentorum, qui etiam studiose mundantur et cribrantur, et benedicti conservantur ab Insirmario, ut morientibus fratribus cum cilicio substernant
Abbreviated transcription (Latin):
significat abbas pͥori ut eat
percussũ tabula cum audi¬
erit surgite eamus binc. E
cum audierint: surgunt õs
et preeunte diacono eum ꝓ¬
cessione. sicut in capłm ue
nerat uadunt in refectoriũ¬
ore in loco .i. abb̃is consulen¬
te: ĩ. abbas et qui cum eo pe¬
des lauerunt et terserunt
ingressi refectoriũ accipiũt
est. Refectorariꝰ uͭ ex quo ac¬
cepto potu mneunt tẽ: pau¬
latim ꝑcutit tabulã suam
donec ad gradum ꝑueniant
Quo cũ ꝑuenire ceperint. t̃
aut quater festinant̃ percu¬
tio diẽt bñdicite. et sacerdoᷤ¬
surgens eleuata manu cũ
signo crucis facit benedidti¬
onem eodẽ mͦ sub silentio:⁊
tunc .d. abbas porrigit pri¬

Expanded text:
significat priori ut eat percussum tabulam cum audierit Surgite eamus hinc. Quam cum audierint surgunt omnes et, præeunte diacono cum processione sicut in capitulum venerat, vadunt in refectoriuore in loco abbatis considente, domnus abbas et qui cum eo pedes laverunt et terserunt, ingressi refectorium, accipiuntest. Refectorarius vero, ex quo accepto potu incipiunt ire paulatim, percutiat tabulam suam quousque ad gradum perveniant; quo cum pervenerint, ter aut quater festinantius percutio dicunt benedictionem, et sacerdos elevata manu cum signo crucis dat benedictionem eodem modo sub silentio, et tunc domnus abbas porrigit pri
Abbreviated transcription (Latin):
ad illũ abbatẽ eui dominus
abbas baculũ pastoralem de¬
dit. quantũ si ad ipsũ capita¬
le monasteriũ fieret. Prete¬
rea non est ignorandũ quati¬
nus om̃is qui atenente capi¬
cuius petitam ueniã ab solui¬
tur quis siue sauus siue in¬
precatio uł bñdictio: ad cuiꝰ
finẽ conuentus respondeat
amen. ad peden ipsius qui¬
cepto eo qui de infirmaria
adductus ꝓ timore mortis
absoluitur. et eo qui postqͣ
de infirmitate conualuit re¬
diens in conuentu petit ut
mos est ueniam. et dicit si
carnem comedit. quia non¬

Expanded text:
ad illum abbatem cui dominus ad illum abbatem cui dominus abbas baculum pastoralem dedit, quantum si ad ipsum capitale monasterium fieret. § Præterea non est ignorandum qualiter omnis qui a tenente capicujus petitam veniam absolvitur quis, sprecatio vel benedictio ad cujus finem conventus respondeat Amen, ad pedes illius cepto eo qui de infirmaria adductus pro timore mortis absolvitur, et eo qui, postquam de infirmitate convaluit, rediens in conventum petit, ut mos est, veniam, si carnem comedit, et
Abbreviated transcription (Latin):
ad pedem eius qui tenet ca¬
toto recipitur. aliquis uide¬
licet monachus extraneus
nec fit eis illa scda sermoci¬
uidelicet predicatio de du¬
ris et asperis. s dicit᷑ t̃atũ
ut eant sessum. hoc uerbis
breuib intimato ipsis. qd̃
addiscere et sequi. et ẽ mos
ut ultunt sedeant. nisi abb̃s
eleuet eos. Si uero uenerit
quis addiscendi ordinẽ cau¬
sa. aut morandi qͣntũlibet
nus societas in capitulo
et ipse sicut quilibet extra¬
neus. facit ternas genufle¬
xiones. et sic concedente ha¬
bet capitulum et cetera fra-¬
trum consortia. Similĩt ñ
iacet foris monachus aluiᷤ
abbatis cui adomno abb̃e
data est abbatia. nisi quesi¬
ta licentia a suo abbate ad
hoc ueniat. ut uelit ꝓfessio¬
nem facere et ex toto rema-¬
nere. s sine om̃i pericione
et licentia uenit in capitu¬
lum et manet per quot di¬
es uoluerit ui monasterio.⁊
hoc ideo quia ferunt pene tã¬
tumidẽ ualere conuersionẽ
ꝓfessiouẽq illã que facta est

Expanded text:
ad pedes ejus qui tenet caad pedes ejus qui tenet catoto recipitur, aliquis videlicet monachus extraneus; nec fit eis illa secunda sermociidelicet prædicatio de duris et asperis, sed dicitur tantum ut eant sessum, hoc solum verbis brevibus intimato ipsis quod oaddiscere et sequi. Et est mos ut ultimi sedeant, nisi abbas elevet eos. § Si vero venerit quis addiscendi ordinem causa, aut morandi quantumlibet s societas in capitulo, et ipse sicut quilibet extraneus facit trinas genuflexiones, et sic concedente abbate habet capitulum et cetera fratrum consortia. Similiter non jacet foris monachus illius abbatis cui a domino abbate data est abbatia, nisi, quæsita licentia a suo abbate, ad hoc veniat ut velit professionem facere et ex toto remanere; sed sine omni petitione et licentia venit in capitulum, et manet per quot dies voluerit in monasterio: et hoc ideo quod fertur pene tantumdem valere conversionem professionemque illam quæ facta est
Abbreviated transcription (Latin):
cellis ad monasteriũ
pertinentib addueuntur
nouitii ad benedicendum.
uua nocte in hospitium ia¬
cent sicut mos est de om̃ibz
quicũq st̃ qui ex toto remã¬
suri sunt in monasterio. In
crastuũ uͦ adducuntur in
capitulum. ablatis pͥus extͣ
claustrum capitiis froccoꝵ
si ipsa die bñdicendi st̃. aut
si aliqui fratres fuerint in
cella nouitioꝵ ut dictũ est.
qui et eodem modo facrunt
peticionẽ ad abbatẽ siue ad
pͥorẽ p̃cepto abbatis. si non
fuerit commoilũ ei tunc
in capitulo esse. Sicut qđ¬
supradiximꝰ de aliis. simili¬
ter om̃ino uenuint in capi¬
tulũ et faciunt peticionẽ. s
non ablatis capitiis. Hii qͦs
pro timore mortis uł ꝓ ali¬
qua rationabili necessaria¬
q causa abbas extra mona¬
steriũ ad cellas ad quas ue¬
niunt ad conuersionẽ bene¬
dixit. qͣuis benedictionem
ab abbate susceperuit. ueni¬
unt tam̃ ut ꝓfessionem faci
ant ad capitale monasteriũ.
nedixit. cum faciunt in ca¬
pitulo petitionẽ non eunt

Expanded text:
cellis ad monasterium pertinentibus adducuntur novitii ad benedicendum, una nocte in hospitio jacent, sicut mos est de omnibus quicumque sint qui ex toto remansuri sunt in monasterio. In crastinum vero ducuntur in capitulum, ablatis prius extra claustrum caputiis frocorum, si ipsa die benedicendi sunt, aut si aliqui fuerint in cella novitiorum ita ut dictum est. Qui et eodem modo faciunt petitionem ad abbatem, sive ad priorem præcepto abbatis, si non fuerit ei commodum tunc in capitulo esse, quo supradiximus de aliis. § Similiter omnino veniunt in capitulum et faciunt petitionem, sed non ablatis caputiis, hi quos, pro timore mortis vel pro aliqua rationali necessariaque causa, abbas extra monasterium ad cellas ad quas veniunt ad conversionem benedixit. Quamvis enim benedictionem ab abbate susceperint, veniunt tamen ut professionem ant ad capitale monasterium. nedixit, quando faciunt in capitulo petitionem, non eunt
Abbreviated transcription (Latin):
ante eum ueniã toto corpore
prostratus. A quo iussus se
leuare postqͣ consederit loqͥ¬
tur qđ habet. Si tale quid ei
contigit in nocte qđ nos ue¬
Irecunde fragilitatẽ uocam᷑.
ante confessionẽ .uii. penite¬
tiales psalmos dixisse. uel
si psalmos nescit dñicam
orationem septies. et postqͣ
fuerit confessus qd sibi uis¬
serit sacerdos faciat. Eo die
nec textũ ewangelii oscula¬
tur nec ad pacẽ uadit nec.
lauatoriũ secretum eum a¬
que ductu ibi lauat femora¬
lia sua. quantũ illa euenati¬
one sunt contacta. Quoil po¬

Expanded text:
eum petit veniam toto corpore eum petit veniam toto corpore prostratus; a quo jussus se levare, postquam consederit, loquitur quod habet. Si tale quid ei contigit in nocte quod nos verecunde fragilitatem appellamus, ante confessionem septem poenitentiales psalmos dixerit, vel si psalmos nescit, Dominicam Orationem septies; et postquam fuerit confessus, quod sibi jusserit sacerdos. Eo die non textum Evangelii osculatur, nec ad pacem vadit, nec Lavatorium secretum cum aquae ductu est, ibi lavat femoralia sua, quantum illa conventione sunt contacta, et ho
Abbreviated transcription (Latin):
tis aliquantulũ inflexis. ꝓ
signo patere ex qua bibitur
tres digitos aliquantulum
gno fiale uitree. premisso si¬
duos dligitos circa oculum
ponas. uti spleudore oculi
splendor uitri significetur.
maiort. et ꝓpior altari qͣ se¬
niores. sicut etiam ad noc¬
turnos. in quib postea qũa
pueri legere incipiunt ñ
multũ moratur. Sedens.
ad lectionem in claustro.
ita sedet. ut una sit ulna in¬
ter se et aliũ iuxta sedentẽ.
Anteriora frocci sui. ita in
gremiũ attrahit. ut pedes
possut bene uideri. Giro¬
nes quoq uel quos quidã
sagittas uocant. colligit u¬
trunq ut non sparsim iace¬
ant in terra. Quocũq ince¬
dit semꝑ demisso capite in¬
cedit. et si aliquando uisus
fuerit erecta ceruice ñ negli¬
ad confessionẽ ꝓ aliquo exces¬
et stans ante eũ dextram ile
manica extractam. ponit su¬
per pectus. quł est signũ con¬
fessionis. Surgit sacerdos
quem precedentẽ sequitur
in capitulũ. et pͥmũ petit

Expanded text:
tis aliquantulum inflexis. Pro tis aliquantulum inflexis. Pro signo paterae ex qua bibitur, tres digitos parum gno phialae vitreae, praemisso siduos digitos circa oculum ponas, ut splendore oculi splendor vitri significetur.ior et propior altari quam seniores, sicut etiam ad nocturnos; in quibus, posteaquam pueri legere incipiunt, non multum moratur. § Sedens ad lectionem ita sedet ita sedet ut ulna sit inter se et alium juxta sedentem; anteriora frocci sui semper in gremium ita attrahit ut pedes possint bene videri. Girones quoque, vel quos quidam sagittas vocant, colligit utrinque, ut non sparsim jaceant in terra. Quocunque incedit, semper demisso capite incedit, et si aliquando visus fuerit erecta cervice, non negliad confessionem pro aliquo exceset stans ante eum, dexteram de manica extractam ponit super pectus, quod est signum confessionis. Surgit sacerdos, quem praecedentem sequitur in capitulum, et primum ante
Abbreviated transcription (Latin):
seorũ. hoc adde ut digitum
subtus oculũ ponas ꝓ signo
porri criuli pollicẽ et digitũ
ei proximũ simul comiunc¬
tos extende. Pro signo allii
seu raphe. extende iligitum
contra buccã paululũ aper¬
tai. ꝓpt̾ id genus odoris qͥ
sentitur ex illis. ẜ signo a¬
que om̃s ligitos comunge
et ꝑ obliquũ moue ꝓ signo
uini: digitũ inflecte. et ita
labris adiunge. ꝓ signo po¬
tionis pigmentarie conclu¬
de manũ. et ita sumula mo¬
lentem. Pro signo potionis
que est melle et absinchio tẽ¬
perata. duos digitos indic̃e
et mediũ a ceteris disiunge.
ipsos quoq ab inuic̃e disum¬
ctos ita moue. qͥa et absinthi¬
um in suis foliis ita est dun¬
sum. Pro signo sinapis arti¬
culo anteriori minimi digi¬
ti pollicem suppone: ꝓ signo
aceti frica eũ digito guttur
signo scutelle manum latiꝰ
expaude. Pro signo stopi qui
capit cotuliani uini mensu¬
ram inclina manum deor-¬
sum. et ita cauam tene. digi¬

Expanded text:
sorum, hoc adde ut digitum sorum, hoc adde ut digitum subtus oculum ponas. Pro signo porri crudi, pollicem et digitum ei proximum conjunctos extende. Pro signo alli vel rafae, extende digitum contra buccam paululum apertam, propter id genus odoris quod sentitur ex illis. Pro signo aquae omnes digitos conjunge, et per obliquum move. Pro signo vini, digitum inflecte, et ita labiis adjunge. Pro signo potionis pigmentatae, conclude manum, et ita simula molentem. Pro signo potionis quae est melle et absynthio temperata, duos digitos indicem et medium a caeteris disjunge, et ipsos quoque ab invicem disjunctos ita move, quia absynthium in suis foliis est divisum. Pro signo sinapis, articulo anteriori minimi digiti pollicem suppone. Pro signo aceti, frica cum digito guttur,signo scutellae, manum latius extende. Pro signo scyphi qui capit quotidianam vini mensuram, inclina manum deorsum, et ita ca
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ꝓ signo tructe. hoc ad¬
de ut digitũ de suꝑcilio ad
suꝑciliũ trahas. ꝓpter liga¬
turas que in hoc loco haben¬
tur a feminis. et quia true¬
ta semꝑ feminino gñe pro-¬
nuntiatur. Pro signo milii
fac girum cum iligito ꝓ eo
qđ et ipsum milium itauer¬
titur in illo cocleari. ꝓ signo
crispellarũ. uel ut alii dic̃t
fridolarũ. cum pugno acci¬
pe crines. quasi cupias ita
facere eos crispos. ꝓ signo
casei utr̃aq manum cõiun¬
ge per obliquũ quasi qui ca¬
seũ premit. S signo fladonũ¬
panis et casei de una ma¬
nu. om̃s digitos in flecte
et ita manũ caua/ insuꝑ¬
ciems alterus manus pone
Pro signo rufellarũ uel
ut theutonici loquunt᷑ cras
de. ꝓ signo lactis minimũ
digitũ labiis iupinge. ꝓ eo
qd̃ ita sugit infans. ꝓ signo
mellis. paulisꝑ linguã fac
apparere. et digitos applica
quasi lambere uelis. ꝓ sig¬
no pomoꝵ maxime pili uł
mali. pollicem cũ aliis ligi-¬
tis conclude. Pro signo cera¬

Expanded text:
ro signo truitae, hoc adde ut dignum de supercilio ad supercilium trahas, propter ligaturas quae hoc in loco habentur a feminis, et quia truita semper femineo genere pronuntiatur. Pro signo milii, fac gyrum cum digito, pro eo quod et ipsum milium ita vertitur in olla cum cochlearia. Pro signo crispellarum, vel, ut alii dicunt, frigdolarum, cum pugno accipe crines, quasi cupias eos facere crispos. Pro signo casei, utramque manum conjunge per obliquum, quasi qui caseum premit. Pro signo fladonupanis et casei, de una manu omnes digitos inflecte, et ita manum cava et in superficiem alterius manus pone. Pro signo rufeolarum, vel, ut Teutonici loquuntur, cradae. Pro signo lactis minimum digitum labiis impinge, pro eo quod ita sugit infans. Pro signo mellis paulisper linguam fac apparere, et digitos applica quasi lambere velis. Pro signo pomorum maxime piri vel mali, pollicem cum aliis digitis conclude. Pro signo cera
Abbreviated transcription (Latin):
excubare. Aut si habet in
promptu mutatoriũ suumi
tat in sola cuculla. nisi pelli-¬
cium uel froccum habeat in¬
dutum. nequid nuditatis
sue possit ab aliquo uideri
Pannos quos exuit. cõfesti¬
etiam plicat. femoralia in¬
uoluit stamineo. et cum eiꝰ
manicis colligat utrumq¬

Expanded text:
cta; aut si habet in promptu mutatorium suum, tat in sola cuculla, nisi et pelliceum vel froccum habeat indutum, ne quid nuditatis suae possit ab aliquo videri. Pannos, quos exuit, confestim complicat, femoralia involvit stamineo, et cum ejus manicis colligat utraq
Abbreviated transcription (Latin):
cis articulo sequentis digi¬
ti summitatẽ subpone. ⁊ ita
fac ipsũ pollic̃e eminere. S
signo ouoꝵ cum digito in al¬
tero digito. simila testã oui
uellicantẽ. S signo pulmen¬
ti olerib confecti. trahe digi¬
tum suꝑ alterũ. quasi qui co¬
quendas inciderit herbas.
Pro signo generalis pisciũ
cum manu simula caude piͤ¬
cis in aqua commotionem.
Pro signo septarũ. iliuide
om̃s digitos ab inuic̃e. et ita¬
eos commoue. qͥa et sepie ita
multiplicit esse udentur.
Pro signo anguille. conclu-¬
de utramq manũ. quasi qui
ita tenet et premit anguillã
Pro signo lamprede in maxil¬
la cum simula punctos quos
lampreda subtus oculos ha¬
bet. Pro signo sturionis pre¬
hoc alde ut pugnũ erecto pol-¬
lice supponas mento quo su¬
perbia significat᷑. quia super¬
bi maxime et iuites hunc
piscem solent habere. ẜ signo

Expanded text:
cis articulo sequentis digiti summitatem suppone, et ita fac ipsum pollicem imminere. Pro signo ovorum, cum digito in altero digito simula testam diu vellicantem. Pro signo pulmenti oleribus confecti, trahe digitum super alium quasi qui coquendas inciderit herbas. Pro signo generali piscium, cum manu simula caudae piscis in aqua commotionem. Pro signo sepiarum, digitos omnes divide ab invicem, et ita commove, quia et sepiae ita multiplices esse videntur. Pro signo anguillae conclude utramque manum, quasi qui ita tenet et premit anguillam. Pro signo lampredae, in maxilla cum digito simula punctos quos lampreda subtus oculos habet. Pro signo salmonis vehoc adde ut pugnum erecto pollice supponas mento, quo superbia significatur, quia superbi maxime et divites tales pisces solent habere. Pro signo
Abbreviated transcription (Latin):
et sic queq sacrata uasa in lo
co suo reponi. Qa si añ finẽ
misse aliqͣndo posst̃ ꝑficere.
non tamen ꝓpter hoc aliqͥs e¬
orum debet se deuestitũ ire.
Recedens autẽ sacerdos ab al¬
tari. dat librũ missale diaco¬
no ut ab eo reportet᷑. Stolam
ipse et mamipulum compli¬
cat. nisi forte suit ut in festis
deaurata. tunc enim a sacͥsta
st̃ complicanla. In pͥuatis di¬

Expanded text:
et sic quoque sacra vasa in suo et sic quoque sacra vasa in suo loco componit. Quod si ante finem missæ aliquando possunt perfecisse, non tamen propter hoc aliquis eorum debet devestitum ire. Recedens autem sacerdos ab altari dat librum missalem diacono, ut ab eo reportetur; stolam ipse et manipulum complicat, nisi forte sint, ut in festis, deaurata; tunc enim a thesaurario sunt complicanda. § Quotiens au
Abbreviated transcription (Latin):
ardet. Notandum aũ qł in
om̃ib dieb festis et dñicis
ail maiorẽ missam predicta
altaria bis incensantur. pri¬
mo uidelicet postqͣ confessi¬
onem suam sacerdos et ilia¬
conus fecerint. et post offert̃.
Similiter ad minorẽ. m̃. ad qͣ
om̃ia signa pulsant᷑. pͥuatis
rat. alio uino abluit. uel ui¬
num illud quo calic̃e maio¬
ris misse uł ipse uel minist̃
interius lauit in illum cali¬
cem inuergit et sumit. Mit¬
calicem maioris misse. et cir¬
cumquaq interuis diluit.
et si minister communica¬
uit illiul ebibit. Sin autem.
subdiaconus postqͣ uinum
patene suꝑfusũ sũpserit. in
alio uino eum abluit. nͥ forte
tale qͥl postea ibi remansisse
cognouerit. Alter ministroꝵ
spiciendum tenere. alter ue¬
ro liniteola. que tria st̃ debet
studiose plicare. Qd si subdi-¬
aconus est in custodia. custo¬
dis est tr̃ cereum tenere. Duo
autẽ linteola suꝑ calic̃e maio¬
ris msse. tercium uero super
calicem minoris debet poni.

Expanded text:
ardet. Notandum autem quod in ardet. Notandum autem quod in omnibus diebus festis et Dominicis ad majorem missam praedicta altaria bis incensantur, primo videlicet postquam confessionem suam sacerdos et diaconus fecerint, et post offerendam. Similiter ad minorem, ad quam omnia signa pulsantur; privatisrit, alio vino abluit, vel illud, quo calicem majoris missae vel ipse vel minister interius lavit, in illum calicem immergit et sumit mitcalicem majoris missae, et circumquaque intus diluit, et, si minister communicavit, illud ebibit; sin autem, subdiaconus, postquam vinum patenae superfusum sumpserit, in alio vino eum abluit, nisi forte tale quid postea ibi remansisse cognoverit. Alter ministrorum spiciendum tenere, verum linteola, quae tria sunt, debet studio explicare. Quod si subdiaconus est in custodia, custodis est cereum tenere. Duo autem linteola super calicem majoris missae, iterum vero super calicem minoris debent poni,
Abbreviated transcription (Latin):
tangatur diligent̃. ne forte
quid uini uł aque foris rema¬
uice non cauet iliaconus dli¬
gitos quoꝵ supra memini ili¬
uingere. qͥa hostias iam posu¬
it qͥs erat positurꝰ. Sic tandẽ
diaconus cum patena et am¬
pulla reuertens. patenã ho¬
stiis refertam pouit suꝑ ar¬
mariolũ. et ampullam in lo¬
cum quo solet seruari. Acci
diose cum panno candidissi
honeste et reuerent̃ inuolu¬
tuni. Sacerdos interĩ calicẽ
et hostias incensat faciens
cum incenso tres cruces su¬
per utrumq Incensat quo¬
q: ter contra utraq cornua
altaris dextrũ et sinistrũ.
qͣntũ manum extendere po-¬
test. pedib tam̃ immotis. De¬
inde redidit turribulũ dia¬
cono. qui prius ipsũ incen¬
sat sacerdotẽ et casulã inter
brachia uersus pedes trahit.¬
postea faciem dextri cornual¬
taris. et suꝑficiẽ ad extremũ
sinistri faciem et suꝑficiem
Siuero dies festus adest. duo
illa altaria principali altari
proxima incensat. et illud
us tam in nocte qũa in die

Expanded text:
tergatur diligenter, ne forte quid vini vel aquae exterius remavice non cavet digitos diaconus, quorum supra memini, disjungere, qui has hostias jam posuit quas erat positurus; et sic tandem diaconus cum patena et ampulla revertens, patenam hostiis refertam ponit super armariolum, et ampullam in loco quo solet reservari. Accipdiose cum panno candidissimhoneste et reverenter involvit. Sacerdos interim, calicem et hostiam incensans, facit cum incenso tres cruces super utrumque; incensat quoque ter contra utrumque altaris cornu, dextrum et sinistrum, quantum manum extendere potest, pedibus tamen immotis; deinde reddit thuribulum diacono, qui prius ipsum incensat sacerdotem et casulam inter brachia postea faciem dextri cornu altaris et superficiem, ad extremum sinistri faciem et superficiem. Si vero dies festus adest, quinque illa altaria principalia proxima incensat, et illud us tam in nocte quam in die
Abbreviated transcription (Latin):
poris et sanguinis consecra¬
bo. Primũ ꝓpter hoc ipsum
factus est quudã armariolꝰ
ante faciem maioris altaris
optime cõpaginatius et in¬
trinsecus pannis candidis¬
nichil aliul recondit᷑. preter
illa utensilia que necessari-¬
rum dum taxat in conuen-
patenis diuerse quantitatis.
et luo corporalia unum ilu¬
plum sicut om̃ia corporalia
solent esse ail pͥuatas missaᷤ
alterum simplũ. Minor ca¬
lix cum iluplo corporali ad
minorẽ missam. maior eum
simplo ad maiorem. Nam et
pi. ꝓpter hoc maxime: ut ad
manum possit esse contra pe¬
riculum ignis. Contra qił si
forte contigerit: credit᷑ a mul¬
tis quia multũ ualet expan-¬
sum. Item ibi est patena me¬
diocris argentea. et argente¬
a scutella habens operculũ
eiusdem metalli fabrili ope
strationem iuni et aque sunt¬
pulla uinũ. aute cõsecrationẽ¬
solet offerri. Ibi urceus argẽ
teola plura sine quib singu
la sacrata uasa nec lauantur
nec quoqͣ portant᷑. Ipse autẽ
armariolus habet in medio

Expanded text:
poris et Sanguinis consecra. Primum propter hoc ipsum factum est unum armariolum ante faciem majoris altaris optime compaginatum, et intrinsecus pannis undnihil aliud reconditur illa utensilia quae necessari, dumtaxat in Conventupatenis diversae quantitatis, et duo corporalia, unum duplum, sicut omnia Corporalia solent esse ad privatas missas, alterum simplum. Minor calix cum duplo corporali ad matutinalem missam, major cum simplo ad majorem. Nam et pi, propter hoc ut ad manum possit esse contra periculum ignis; contra quod, si forte contigerit, creditur a multis quia multum valeat expansum. Item ibi est patena mediocris et argentea, et aurea scutella habens operculum ejusdem metalli, fabrili operstrationem vini et aqpulla vinum ante consecrationesolet offerri. Ibi urceus argentteola plura, sine quibus sila sacrata vasa nec lavantur, nec quoquam portantur. Ipsum quoque armariolum habet in medio
Abbreviated transcription (Latin):
cum luiteolo. in longum ex¬
tenso tenens. et desuꝑ operi¬
ens. portat ad anphorã aque
que de stagno semꝑ est in ec¬
clesia in loco cõpetenti. ut õs
ibi calices lauent᷑. quorum u
diligentissime lauat aqͣ biꝰ ĩ fu¬
sa. et si non est sacerilos ul le¬
uita. querit ad hoc sibi uica.¬
rium alteriꝰ ordinis. ut in iiii.¬

Expanded text:
cum linteolo in longum extento tenens, et desuper operiens, portat ad amphoram aquae quae de stanno semper est in ecclesia, et in loco competenti, ut omnes ibi calices laventur, quorum usdiligenter lavat aqua bis infusa; et si non est sacerdos vel levita, quaerit a hoc sibi vicarium alterutrius ordinis, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
latur textum ewangł̾ii. In ec¬
clesia nec p̃s. nec cantum im¬
ponit. nec lectionen legit. A
sola coqͥna ut in ea seruiat.¬
et a mandato nou ꝓhibetur.
Post singłas horas finitas..
qł dictum est ꝑsoluit. atq
ad redeundum plusqͣ iiͦiͦi. aut
aut .u. mensib morã non fece¬
rit. non petit ad introitũ pre¬
fatam ueniam. neq orationeᷤ
ꝓstratus faciet. nͥ forte ouentꝰ

Expanded text:
latur textum evangelii in eclatur textum evangelii in ecclesia, nec cantum nec psalmum imponit nec lectionem legit; a sola coqet ad mandatum non prohibetur. Post singulas horas finitas od dictum est persolvit, atque ad redeundum plus quam quatuor aut quinque mensibus moram non fecerit, non petet ad introitum præfatam veniam neque orationes prostratus faciet, nisi forte conventus
Abbreviated transcription (Latin):
est enim eoꝵ cum iuderint
maxume si uere experti st̃.
et testari posst̃ qđ pro reatu
tum cor contritũ et humili¬
atum. Qd̃ si tunc placuerit
ei nisccłiam facere. p̃cipiet
priort maiori uł minor ut
adducat eũ. Qui stat̃ĩ ut eo¬
dem mͦ qͦ prius adductus
est: posita cuculla et uirgis
petit ueniam. ac sedens iterũ¬
resũpta cuculla suꝑ genua su̾¬
rit abb̃i. Inde surgens p̃cipi
culla. et ꝓuoluit᷑ in pͥmis pe¬
dib abb̃is. et deinde prioris
et omniũ qui ex ea parte st̃.
Similiter facit pedib alio¬
rũ ex altera parte. et ad ulti¬
mum infantũ s multo remo¬
tius qͣ alioꝵ ut non tangat
uestes eoꝵ. et om̃s inclinant
ei. et leuaut eũ. ⁊ debent orare
ꝓ eo. Q expleto. et iterato pe¬
tita uenia. iubetur exire ad
induendũ se. Indutꝰ ac reu̾¬
sus. adhuc etiam ueniã pe¬
tit. Iubetur ut ultumͦ sedeat.
ultimus sit om̃ium in om̃i
loco. Interun non cõmunicat
nec uadit ad pacem. non oscu¬

Expanded text:
est enim eorum, cum viderint est enim eorum, cum viderint maxime si vere experti sunt et testari possunt quod pro reatu tum, 591 cor contritum et humiliatum. Quod si tunc placuerit ei misericordiam facere, praecipiet priori majori, vel minori, ut adducat eum: qui statim ut eodem modo quo prius adductus est, posita cuculla et virgis, petit resumpta cuculla super genua susrit abbati; inde surgens, abbate culla, et provolvitur in primis pedibus abbatis et deinde prioris et omnium qui ex ea parte sunt; similiter facit pedibus aliorum ex altera parte, et ad ultimum infantum, sed multo remotius quam aliorum, ut non tangat vestes eorum; et omnes inclinant ei et levant eum, et debent orare pro eo. Quo expleto et iterato petita venia, jubetur exire ad induendum se. Indutus ac reversus, adhuc etiam veniam petit. Jubetur ut ultimus sedeat, ultimus sit cunctorum in omni loco. Interim non communicat, non vadit ad pacem, non oscu
Abbreviated transcription (Latin):
huic excommunicationi de¬
putatũ. ibi manet. ibi dormit.
audierit uniuscuiꝰq signũ
pͥmum hore. expectato sciło
quo om̃s ingressi st̃ monaste¬
rium. deber stare cucullato
capite extra uixta hostiũ ad
strare se ad terrã. et sic mane
re donec hora sit finita. ⁊ p̃s¬
exire. usq dũ om̃s potuerut
exisse. excepta illa hora post¬
qͣ fit locutio in claustro. et
cum iuntrauerint capłm tc̃ e¬
tiam se similit ꝓsternit. et
postea ad p̃fatam mansiun¬
culam recedit. Ad utramq
missam in angulo manet
sic se habet. nullus ei loqui¬
tur. nisi ille qui ei ministͣt.
nec cib benedicit᷑ qui ei dat᷑
De industria tñ duoꝵ aut tͥ¬
um senioꝵ consolatione ab-¬
batis nutu mulcet᷑ qui eum
exhortaut᷑. ut qͥcqͥd ei correp¬
tionis temporalit fuerit ir¬
rogatum gratant̃ accipiat.
ut diuine clementie recon¬
ciliari ualeat. Qui etiam se¬
mores. siue alii qui sint de
pͥorib ppiorib abb̃i. ꝓprium

Expanded text:
huic excommunicationi dehuic excommunicationi deputatum; ibi manet, ibi dormit, comedit saudierit uniuscujusque horæ signum primum, expectato secundo quo omnes ingressi sunt monasterium, debet stare cucullato capite extra, juxta ostium, ad orpore prostrare se ad terram et sic manere debet, donec hora sit finita, et, sexire, usque dum omnes potuerint exire, excepta illa hora postquam fit locutio in claustro; et cum intraverint capitulum, iterum etiam se similiter prosternit et postea ad præfatam mansiunculam recedit. Ad utramque missam in angulo manet  se habet, nullus ei loquitur, nec etiam ille qui ei ministrat, nec cibus benedicitur qui ei datur. § De industria tamen duorum aut trium seniorum consolatione, abbatis nutu, mulcetur, qui eum exhortentur ut quidquid ei correctionis temporaliter fuerit irrogatum, gratanter accipiat ut divinæ clementiæ reconciliari valeat. Qui etiam seniores, sive alii qui sint de prioribus proprioribus abbati, proprium
Abbreviated transcription (Latin):
uos et discalciate. et reuer¬
tinuni sic̃ mos est. et preci¬
pitur camerario uł alicui fr̃i
ut exeat cum illo: Tuno ein¬
gulotenus nudatus. pelib
discalciatis. assũpto uirgaꝵ
manipulo in dextera. et cu¬
culla bene plicata in sinistͣ
redit in capłm. statimq de si¬
nistra parte posita cuculla et
uirgis uixta se dde dextera pe¬
tit in medio ueniam. dictoq
ab abb̃e qͥd dicitis. et eo respon¬
dente mea culpa. et iterũ abb̃e
dicente. surgite sedit in terrã
resumpta cuculla suꝑ genua
ut surgat ac uerberet illum
de uirgis quas attulit iubet
Dato uero illi quale uidebit᷑
a. abb̃i iuidicio. precipit᷑ ut
surgat et induat eucullam
suami et dicitur ei. Ite et in¬
duite uos et reuertmmi. In¬
dutus autẽ ac reuersus pe¬
tit iterũ ueniam suam. ic̃o¬
q et ut surgat. adiungitur
et hoc uerbũ. Frater ite in gͣ¬
uem culpã. Hoc audito in¬
clinat ꝓfunde. et continuo
capello induto. hunuliter ex¬
it capłm. et uadit ad locum

Expanded text:
os et discalciate et revertimini sicut mos est, et præcipitur camerario ut exeat cum iut exeat cum illo. Tunc cingulo tenus nudatus, pedibus discalciatis assumptoque virgarum manipulo in dextra et cuculla bene plicata in sinistra, redit in capitulum, statimque de sinistra parte posita cuculla et virgis juxta se de dextera, petit in medio veniam dictoque ab abbate: Quid dicitis, et eo respondente: Mea culpa, et iterum abbate dicente: Surgite, sedet ad terram resumpta cuculla super genua, ut surgat ac verberet illum de virgis quas attulit. Dato vero ei quale videbitur domino abbati judicio, præcipit ut surgat et induat cucullam suam, et dicitur ei: Ite, induite vos et revertimini. Indutus autem ac reversus, petit iterum veniam suam, dictoque ei ut surgat, adjungitur et hoc verbum: Frater, ite in gravem culpam. Hoc audito inclinat profunde, et continuo capello induto humiliter exit capitulum, et vadit ad locum
Abbreviated transcription (Latin):
te capitulũ mttit in aqũa
ut mollescant. post tabule ꝑ¬
cussionem lauat. et non dui¬
tius nisi qũadui loquendi
hibetur post terciam. s etiã
claustro. Quicqͥil autem la¬
uat. quomͦ sit lauatum. post
si de capitulo exit non abso¬
lutus. iude numqͣ poterit
absolui. sine una ꝓstratione
in oratorio ad gradũ nͥ hoc¬
beat inclinare anteqͣ eat seͤ¬
sum cui indicitur.

Expanded text:
te capitulum mittit in aquam calidam, ut mollescant; post tabulae percussionem lavat, et non diutius, nisi quamdiu loquendi hibetur post tertiam. Si vero eclaustro. Quidquid autem lavat, quoquo modo sit lavatum, post si de capitulo erit non absolutus, inde nunquam poterit absolvi sine una prostratione in oratorio ad gradum. Notbeat inclinare antequam eat sessum cui indicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
eas post uesꝑos. Si qͣ negligñ¬
tiam ipsi pistores commiser̃it
uł consuetũ numerũ librarũ
non reddendo uel ipsum pa¬
nem non tam bonũ qͣ oportet

Expanded text:
e, sequentis L. Si quam negligentiam ipsi pistores commiserint, vel consuetum numerum librarum non reddendo, vel ipsum panem non tam bonum quam oportet
Abbreviated transcription (Latin):
quoq et mat̾. et officiũ misse
qui chorũ regit cappa induit᷑.
diaconus dalmatica. subilia¬
conus tunica ꝓ quib a septu¬
agesima usq in pascha cafuł

Expanded text:
inos et ad officium missæ qui chorum regit cappa induitur, diaconus dalmatica, subdiaconus tunica, pro quibus a Septuagesima usque in Pascha et in
Abbreviated transcription (Latin):
petitur. Ante pͥmain calices
ponuntur. nec auferuntur
quousq .ui. finiatur. Infau¬
ui. agitur ꝓcessio festuia. per
claustrum. uł si dñica dies fu¬
erit. post matutinalem missã
que nimirũ ꝓcessio hoc ilispo¬

Expanded text:
petitur. Ante primam, calices ponuntur, nec auferuntur quousque sexta finiatur. iam agitur processio festiva per claustrum, vel si dominica dies fuerit, post matutinalem missam. Quæ nimirum processio hoc dispo
Abbreviated transcription (Latin):
hyeme qũa in estate semper
aperiat. in hyeme tñ post of¬
ficium qđ in nocte cantatur
semꝑ eas claudit. atq ita ꝑ¬
manent usq dũ scilla pulse¬
tur ad .iu. finita mat̾ missa
usq ad maiorẽ missam. Qua

Expanded text:
hieme quam in aestate semper aperiat, in hieme tamen post officium quod in nocte cantatur, semper eas claudit, atque ita permanent usque dum scilla sonetur ad tertiam. Finitaque missa us
Abbreviated transcription (Latin):
plentur. Hec etiam insuper
aliciunt᷑. Om̃is scilicet basi¬
lica ornamentis siuis ex inte¬
gro decoratur. philacteria
signa pulsantur .u. cerei añ
altare accendut᷑. ebdoma¬
dariꝰ cantor choro presidens
cappa iduit᷑. Sacerdos quo¬
q festuus atq auratis utit᷑
indum̃tis. Diaconꝰ dalmatica
subl̃. tunic̃. cantores etiam qͥ
o non feruntur. more etiam
signa etiam uesꝑtinalia bina
et bina alternatim resouant

Expanded text:
plentur et hæc insuper adduntur. Omnis scilicet ecclesia ornamentis suis ex integro decoratur. In vigiliis signa pulsantur. Quinque cerei ante altare accenduntur. Hebdomadarius cantor choro præsidens cappa induitur, et sacerdos quoque festivis atque auratis utitur indumentis, diaconus dalmatica, subdiaconus tunica; cantores etiam qui untur. More etiam Signa etiam vespertinalia bina et bina alternatim sonant,
Abbreviated transcription (Latin):
posito calice. corpꝰ lñi in cor¬
porali ponit. Sigitis iiii. in¬
tra calicem inter se fricatis
de ipso corꝑali sicut antea e¬
rat calicem cooperit. Pater
sacerdos incensat hoc ulẽ alta¬
qui seruit de turibulo debet
coram eo candelam ardentẽ
portare. donec reuertatur in
chorum.ui.

Expanded text:
posito calice, corpus dominicum in corposito calice, corpus dominicum in corporali ponit, digitis quatuor intra calicem fricatis, deque ipso corporali, sicut antea erat, calicem operitsacerdos incensat ad maqui servit de thuribulo debet coram eo candelam ardentem portare, donec revertatur in chorum.
Abbreviated transcription (Latin):
dum dicit hostiam purã ho¬
stiam sc̃am. hostiã immacu¬
latam. facit tres communes
cruces suꝑ utrumq et unã
suꝑ corpus dum dicit panẽ
calicem dũ dicit et calicem sa¬
lutis perpetue. Ad supplices
te rogamus se inclinat. Dũ
dicit. ex hac altaris partici¬
patione. altare osculando
se eleuat. et inter dicendũ
sacroscmn filii tui corpꝰ ⁊ san¬
guinem. corꝑi et sanguini
singlas cruces imprimens
semet ipsũ tercia cruce sig¬
nat. Item ad sc̃ificas. iuiui¬
ficas. benedicis. tres com¬
munes cruces suꝑ utrum¬
q facit. Opr̃as nob̾. calicem
discooperit. corpꝰ dñicũ acci¬
piens. Inter dicendũ ꝑ ipsũ
et cum ipso et in ipso ẽ. tres
cruces dextera. sinistra calicẽ
tenens de ip̃o corꝑe per me¬
dium calicis ꝑagit. Cum di¬
cit om̃is honor et gła. extra
calicem in suminitate ipsiꝰ
duas cruces inpͥmit. Dicen
rali ambab manib parũꝑ¬
ce. Ad p̃ceptis salutaribus

Expanded text:
dum dicit hostiam puram, hodum dicit hostiam puram, hostiam sanctam, hostiam immaculatam, facit tres communes cruces super utrumque, et unam super corpus dum dicit panem calicem dum dicit et calicem salutis perpetuæ. Ad Supplices te rogamus se inclinat; dum dicit ex hac altaris participatione altare osculando, se elevat, et inter dicendum sacrosanctum Filii tui corpus et sanguinem, corpori et sanguini singulas cruces imprimens, semetipsum tertia cruce signat. Item ad sanctificas, vivificas, benedicis, tres communes cruces super utrumque facit; ad præstas nobis, calicem discooperit, corpus dominicum accipiens; inter dicendum Per ipsum et cum ipso et in ipso, tres cruces dextera, sinistra calicem tenens, de ipso corpore per medium calicis peragit; cum dicit omnis honor et gloria, extra calicem in summitate ipsius duas cruces imprimit. Per rali ambabus manibus levat parum. Ad Præceptis salutaribus
Abbreviated transcription (Latin):
et dicta cõmunione missalẽ
ad dexteram ponendo missã
consummat. Qđ si uiuorum
missa est. ⁊ colłas ꝓ defunctiꝰ
dixit. dicto ite missa est uel
bũdicamus dño. potest adiũ¬
gere. anime õiũ fidelium de¬
functoꝵ requiescant in pace.
tam alte ut respondeat sociꝰ
amen. Ita libro clauso. manꝰ
ꝑ sum mitatẽ capitii accipit
ipsam. sacerdos manipulũ
cum stola plicat. atq albam
ꝑ manicas. et socius eiꝰ desub¬
tus plicando cum amictu
cipit hostiam quatuor pͥmis
digitis ad hoc ipsũ ablutis
et p̃paratis. et usq contͣ pectꝰ
leuat. et dicto gratias agens.
ponit. Dum dicit benedixit.
crucem desuꝑ facit. iterum¬
q dũ dicit accipite. accipit.
tenet usq dum dicat. hoc ẽ
corpus meũ. Item dum dic̃
accipiens et hunc preclarũ
calicem. accipit ipsũ cooper¬
tum corporali. dictoq ut supͣ
gratias agens ponit. et ad be¬
nedixit benedicit. et ad acci¬
pite accipit. ac tenet usq in
mei memoriam facietis. Itẽ

Expanded text:
et dicta communione missalem ad dexteram ponendo, missam consummat. § Quod si vivorum missa est et collectam pro defunctis dixerit, dicto Ite missa est vel Benedicamus Domino, potest adjungere Animæ omnium fidelium defunctorum requiescant in pace, tam alte ut respondeat socius Amen. Ita libro clauso, accliper summitatem capitis accipit ipsam; sacerdos manipulum cum stola, atque albam per manicas, et socius ejus de subtus plicando, cum amictu cipit hostiam quatuor primis digitis ad hoc ipsum ablutis et præparatis et usque contra pectus levat, et dicto gratias agens ponit; dum dicit benedixit, crucem desuper facit, iterumque dum dicit accipite accipit et tenet usque dicat Hoc est corpus meum. Item dum dicit accipiens et hunc præclarum calicem, accipit ipsum coopertum corporali, dictoque ut supra gratias agens ponit; et ad benedixit benedicit, et ad accipite accipit ac tenet usque in mei memoriam facietis. Item
Abbreviated transcription (Latin):
ñr cum libera nos q̃s dñe.¬
usq ab om̃i ꝑturbatione di
cit. Gunc calicem discoope¬
riens. corpus dñi accipit. In
ram dñici corporis iligito se¬
cans non penitus separat.
et dum dicit qui tecũ uiuit
toto diuidit. medieq cõiun¬
dicit. dexteram particulam
prendit. Ad pax lñi sit sem¬
per uobiscum. tres ueloces
cruciculas de ipsa particu¬
la per medium calicis faci¬
ens in sanguinẽ mittit. Ag¬
nus dei per se incipiendo ca¬
nit. pacem socio si uiuorum
missa est porrigit. Primum
se meilia particula post soci¬
um tercia. uenia usq ad ter¬
ram et osculatione manus
premissa cõmunicat. si nuru
significauit. Seinde sangui-¬
nem sumit. Tunc sociꝰ pͥma
calice suꝑ quatuor digitos
primos qui corpus dm̃ tͣeta¬
uerunt. uinum infundit.¬

Expanded text:
r cum Libera nos usque ad omni perturbatione securi dicit; tunc calicem discooperiens, corpus dominicum accipit interam dominici corporis cans, non penitus eam separat, sed cum dicit, Qui tecum vivit toto dividit, medieque conjundicit, dexteram particulam prendit. Ad Pax Domini sit semper vobiscum, tres veloces cruciculas de ipsa particula per medium calicis faciens, in sanguinem mittit. Agnus Dei per se incipiendo canit; pacem socio, si vivorum missa est, porrigit. Primum se media particula, post socium tertia, venia usque ad terram et osculatione manus præmissa, communicat, si nutu significavit; deinde sanguinem sumit. Tunc socius super quatuor digitos primos qui corpus Domini tractaverunt vinum infundit
Abbreviated transcription (Latin):
tiens fuerit recepturus. ma¬
gister eoꝵ adducit illos usq
ad introitum capituli. et ibi¬
dem expectat redituros. Ad
coqͥnã cum notatus fuerit.
septimanas in anno si ẽ ꝑre¬
le ad matorẽ missã notatur.
et in refectorio daturus be¬
nedictionem. Qui et in illiᷤ¬
gelii non uiliore cappa qͣ ip¬
ut cum altare eo simul in¬
neat ad euis obsequiũ. Na-

Expanded text:
oties fuerit recepturus, maoties fuerit recepturus, magister illorum adducit illos usque ad introitum capituli, et ibidem exspectat redituros. Ad coquinam cum notatus fuerit, septimanas in anno, si est praes ad majorem missam notatur, et in refectorio daturus benedictionem. Qui et eigelii non viliore cappa, quam ipet cum eo simul altaria inneat ad ejus obsequium. In