comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
transmittere. Labienus circundato execcitu int
ip̃as superandi amnis odificultates eos cecidit. ban¬
nibal cũ explorasset negligentee cafra faliuui
romani ducis munita: ĩpu preterea multa r¬
nere audec̃ psima luce cũ densiores nebulȩ
p̃ftarent obscuritatẽ paiccos equites munitionũ
nr̃aꝵ uigilib offendit. quo fuluus repenet mo fuli¬
uit exercitũ. hannibal pec adutesam gartẽ caftra
tius occupauit et illa integrũ romanoꝵ efusis
octo milia fortissimoꝵ militũ cũ ĩpo du&e tru¬
cidauit. Idem hãnibal cũ intec fabiũ dictato¬
rem et minutiũ magiftrũ equitũ diuisus eẽt
exercitus et fabius occasionib ĩmineret Amu¬
campo qui medius inter hostes posuit: Et cumꝑã
ceditum in confragosis rupib celasseb: ĩt̃e ao
euocandũ hostem misit: qui proximũ tumulũ
occuparent. ad quos opprim̃dos: cũ ecluxisset co¬
pias. Ninutius. insidiatores ab hãnibale dispositi

Expanded text:
transmittere. Labienus circumacto exercitu inter transmittere. Labienus circumacto exercitu inter ipsas superandi amnis difficultates eos cecidit. Hannibal, cum explorasset neglegenter castra Fulvi, Romani ducis, munita, ipsum praeterea multa temere audere, prima luce, cum densiores nebulae praestarent obscuritatem, paucos equites munitionum nostrarum vigilibus ostendit; quo Fulvius repente movit exercitum. Hannibal per adversam partem castra eius occupavit et illa in tergum Romanorum effusus octo milia fortissimorum militum cum ipso duce trucidavit. Idem Hannibal, cum inter Fabium dictatorem et Minucium magistrum equitum divisus esset exercitus et Fabius occasionibus immineret, Minucampo, qui medius inter hostes erat, posuit et, cum partem peditum in confragosis rupibus celasset, ipse ad evocandum hostem misit, qui proximum tumulum occuparent. Ad quos opprimendos cum eduxisset copias Minucius, insidiatores ab Hannibale dispositi subito
Abbreviated transcription (Latin):
montib se continuecant in plana descendecunt
et dum castella tentant ab equitatu artũ uẽti
fe. Marridas rex molossoꝵ bello potitus abir¬
die illirico maiorẽ aliquanto execcitũ hñte
mollitus imbelles suoꝵ in uicinã regionẽ et holis
famã sparsit: tand urbes ac res suas et hols
conederet. sp̃e cum his qui arma feere potbãt
insidias in mõtib et locis confragosis diftrbut.
Illirii timentes neq molossorũ exant ab ethois
occubarent᷑ uelut ad p̃dã festinantos negieas
ordinib accelexare ceperunt: quos discipatos
nihil tale expectantes harridas insidiis fudit
fugnuit q. T. labienus .G. Dȩsaris legatus ad.¬
ueesus gallos añ aduentũ gecmanoꝵ: quos auxi¬
lio lis uenturos sciebat confligere cupiens difidẽ¬
tiam simulauit: positisq ĩ liuecsa ripa caftris
profectionẽ edixit in postecũ diem. galli credẽ.¬
tes confugere flumen qd mediũ eeat infituere

Expanded text:
montibus se continuerant, in plana descenderunt montibus se continuerant, in plana descenderunt et, dum castella temptant, ab equitatu circumventi sunt. Harrybas, rex Molossorum, bello petitus a Bardyli Illyrio, maiorem aliquanto exercitum habente, amolitus imbelles suorum in vicinam regionem Aetoliae famam sparsit, tamquam urbes ac res suas Aetolis concederet. Ipse cum his, qui arma ferre poterant, insidias in montibus et locis confragosis distribuit. Illyrii timentes, ne quae Molossorum erant ab Aetolis occuparentur, velut ad praedam festinantes neglectis ordinibus accelerare coeperunt; quos dissipatos, nihil tale exspectantes, Harrybas ex insidiis fudit fugavitque. T. Labienus C. Caesaris legatus adversus Gallos ante adventum Germanorum, quos auxilio his venturos sciebat, confligere cupiens diffidentiam simulavit positisque in diversa ripa castris profectionem edixit in posterum diem. Galli, credentes eum fugere, flumen, quod medium erat, instituerunt
Abbreviated transcription (Latin):
intermissione ea fiecent p̃ceperũt aduentantib
iũt adutesariis inttemitrecẽt᷑: qui concessantib
Luminib exiftimarent ignorari adentũ suũ aui¬
dius ingressi opp̃ssi q sunt. Alexandee Macedo
cũ hostis ĩ saltu editiore caftra cõmunisset induc¬
ta parte copiaꝵ p̃cepit his: quos relinquebat. ut
ex more ignes citarent. speciem ꝙ p̃bebent totius
yteatus. It̃ẽ pes auias regione artũclicta manu
hostem surgciore agressus loco detulit. memion
rhodius rex cũ equitatu prȩualecet. et hostemĩ
collib se continentem in cambos uellet deductet
quosdam exmilitib suis sub spetie ꝓfuge misit ĩ
hostiũ caftra qui affirmarent execcitum memio¬
nis iam pernitiosa seditione furee et ut subinde
aliqua pars eius dilabecet᷑ huic affirmationi ut
fidem faceret tassim ĩ conspectũ hostiũ iussit ꝑua
castella muniri: uelut in ea se retepturi essent
qui disidebant: hac peesuasiee sollicitati qui in

Expanded text:
intermissione ea fierent, praeceperunt, adventantibus intermissione ea fierent, praeceperunt, adventantibus autem adversariis intermitterentur; qui cum cessantibus luminibus existimarent ignorari adventum suum, avidius ingressi oppressique sunt. Alexander Macedo, cum hostis in saltu editiore castra communisset, subducta parte copiarum praecepit his, quos relinquebat, ut ex more ignes excitarent speciemque praeberent totius exercitus; ipse per avias regiones circumducta manu hostem superiore adgressus loco depulit. Memnon Rhodius rex, cum equitatu praevaleret et hostem in collibus se continentem in campos vellet deducere, quosdam ex militibus suis sub specie perfugarum misit in hostium castra, qui affirmarent exercitum Memnonis tam perniciosa seditione furere, ut subinde aliqua pars eius dilaberetur. Huic affirmationi ut fidem faceret, passim in conspectu hostium iussit parva castella muniri, velut in ea se recepturi essent qui dissidebant. Hac persuasione sollicitati, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
nibal cũ saret sua et romanoꝵ cafra ĩ eis locisẽ
quȩ lignis desiciebat᷑ ex indufria ĩ regione desta
plurimos arm̃toꝵ greges intra uallum reliquit
qua uelud p̃da romani potiti : ĩ sumis lignationis
anguftis insolubrib se ciuib oenare. Nantiba
reducto nocte &xeccitu securos eos et semicruda gra¬
ues carnes maiorẽ ĩmodũ uexauit. T. E racas
i hispania certior factus hostem ĩ ope comectio labo¬
rare : inffructissima caftra omnib esculentis deẜuit
quȩ adeptũ hostem et repectis inte ꝑantee repletũ
grauẽ q reducto exeecitu subito opp̃ssit. Ni qui
aduerius ecitheos bellũ gerebant: speculatore eoꝵ
in loco edito dep̃hensũ octidecũt: et ueste cius suo
militi dederunt : qui ex eodem iugo eritheos signo
dato insidias euocauit. Arabes cũ esset nota con¬
iuetudo eoꝵ: qua de aduentu hotiũ intecdiu
tumo nocte igne significare institutumt: ut sine

Expanded text:
nibal, cum sciret sua et Romanorum castra in eis locis esse, nibal, cum sciret sua et Romanorum castra in eis locis esse, quae lignis deficiebantur, ex industria in regione deserta plurimos armentorum greges intra vallum reliquit, qua velut praeda Romani potiti in summis lignationis angustiis insalubribus se cibis oneraverunt. Hannibal, reducto nocte exercitu, securos eos et semicruda graves carne maiorem in modum vexavit. Ti. Gracchus in Hispania, certior factus hostem inopem commercio laborare, instructissima castra omnibus esculentis deseruit; quae adeptum hostem et repertis intemperanter repletum gravemque reducto exercitu subito oppressit. Chii, qui adversus Erythraeos bellum gerebant, speculatorem eorum in loco edito deprehensum occiderunt et vestem eius suo militi dederunt, qui ex eodem iugo Erythraeos signo dato in insidias evocavit. Arabes, cum esset nota consuetudo eorum, qua de adventu hostium interdiu fumo, nocte igne significare instituerant, ut sine
Abbreviated transcription (Latin):
uiderent fieri ip̃i passim p̃dari coeperũt et ie¬
crius: qd prȩaedent neluti ꝑ &xploratorib
rabebant a quib &x indufria : loca iniqua
declucti cȩsi fugati q sunt. A epcenes gͦ firaci¬
sanus adueesus carthaginenses uastari suos agos
et incendi uillas castellaq quedam impecauit
Chartaginenses a suos id fieci tati et ip̃i tanꝗͣ
ĩ adiutoriũ &iecunt ex ceptiq ab insidiatorib
futi funt. Marbal missus a chartaginẽsib adueo¬
sus aphros rebellantes cũ sciret gentẽ auidã eẽ
uini : magnũ eius modũ mandragera ꝑmistut
cuius intee uenenũ ac saporem mebia uis est: tum
p̃lio leui cõmisso ex induffria cessit. Note dind
intempesta relictis intea caftra quibusdã sarcins et
om̃i uino ĩ fecto fugã simulauit. Cum ꝙ barban
octupatis cafris ingaudiũ effusi auide medicatũ
mecũ hausissent: et in modũ defuntoꝵ frati iad¬
rent: reueesus aut cepit eos aut teucidauit. Ran¬

Expanded text:
viderent fieri, ipsi passim praedari coeperunt eo seviderent fieri, ipsi passim praedari coeperunt eo securius, quod praecedentes veluti pro exploratoribus habebant; a quibus ex industria in loca iniqua deducti caesi fugatique sunt. Leptines quoque Syracusanus adversus Carthaginienses vastari suos agros et incendi villas castellaque quaedam imperavit. Carthaginienses, a suis id fieri rati, et ipsi tamquam in adiutorium exierunt exceptique ab insidiatoribus fusi sunt. Maharbal, missus a Carthaginiensibus adversus Afros rebellantes, cum sciret gentem avidam esse vini, magnum eius modum mandragora permiscuit, cuius inter venenum ac soporem media vis est. Tum proelio levi commisso ex industria cessit. Nocte deinde intempesta relictis intra castra quibusdam sarcinis et omni vino infecto fugam simulavit; cumque barbari occupatis castris in gaudium effusi avide medicatum merum hausissent et in modum defunctorum strati iacerent, reversus aut cepit eos aut trucidavit. Han
Abbreviated transcription (Latin):
transitus uaderet romanos ignaros locoꝵ
ĩmersos q limo cecidat. Fuluius imperator
Cimbrico bello cũ hoste castiis equites suos iussit
sucaedere ad munitiones toꝵ lacessitisq barba¬
ris fimulata fuga regredi: hoc cũ ꝑaliquot dies
feasset: auide insequentib cimbeis animadutit
caftra eoꝵ solita nudari. Itaq pee partim ex¬
eecitus custodita consuetudine ipe cum expe¬
dicis post caftra hostiũ consedit occultus effu¬
sii q eig ex more repente adortus et desectũ
proruit uallum et cafra cepit. En. fuluius
cum ĩ finib nostris execcitus phaliscoꝵ longe
nofro maior castra posuisset per suos milites
quedam procul a castris edificia succendit ut
phalisci suos id fecisse credentes spe prȩee odifũ¬
derent᷑. Alexandec expyrotis ad uecsus ili¬
picos collati in insidiis manu quosdam ex
suis hĩtu illiricoeꝵ ĩfruxit et iussic uastat
uam idest epiroticam regionẽ qd cũ illirii

Expanded text:
sibi transitus evaderet, Romanos ignaros locorum sibi transitus evaderet, Romanos ignaros locorum immersosque limo cecidit. Fulvius imperator Cimbrico bello collatis cum hoste castris equites suos iussit succedere ad munitiones eorum lacessitisque barbaris simulata fuga regredi. Hoc cum per aliquot dies fecisset, avide insequentibus Cimbris, animadvertit castra eorum solita nudari. Itaque per partem exercitus custodita consuetudine ipse cum expeditis post castra hostium consedit occultus effusisque eis ex more repente adortus et desertum proruit vallum et castra cepit. Cn. Fulvius, cum in finibus nostris exercitus Faliscorum longe nostro maior castra posuisset, per suos milites quaedam procul a castris aedificia succendit, ut Falisci suos id fecisse credentes spe praedae diffunderentur. Alexander Epirotes adversus Illyrios conlocata in insidiis manu quosdam ex suis habitu Illyriorum instruxit et iussit vastare suam id est Epiroticam regionem. Quod cum Illyrii
Abbreviated transcription (Latin):
acie elephantos habebat p̃cepit hastatis cela ĩ
aluas iacerent: protinus ꝑ se iter munimẽta
eciperent. Et deficatione rectoris elepbantoꝵ
concicati in ip̃am fossam elephantos egecũt qͦ
ut primũ illati sũt ꝑtim magnitudine telo
confecti. partim retro iussos acti totã adea
turbauerũt. tũc Retellus hanc opeciens octa¬
sionẽ cũ toto execatu erupit et agressus a ladre
pgeno cetidit ipis q ua elephantis potinis est
Thomiris soythaꝵ regina cyrrũ pecsaꝵ duã
equo marte ceetantem simulato metu elicuit
ad notas militi suo angustias atq ubi rẽpena
conueeso agmiñ nã loci adiuta deuiat Egip¬
tii conflicturi acie in eis campis: quib iun&
Qui rapidius pec ignota uecti loca limo i heste¬
runt circumuictiq sunt. Uiatus ex labo¬
ne dux celtiberoꝵ cedece si romanis equitib
simulans usq ad locũ uoraginosum et p̃lacũ
eos pecduxit et cũ ip̃e pte solidos ae notos

Expanded text:
acie elephantos habebat, praecepit hastatis, tela in acie elephantos habebat, praecepit hastatis, tela in beluas iacerent protinusque se intra munimenta reciperent. Ea ludificatione rectores elephantorum concitati in ipsam fossam elephantos egerunt. Quo ut primum illati sunt, partim magnitudine telorum confecti, partim retro in suos acti totam aciem turbaverunt. Tunc Metellus, hanc opperiens occasionem, cum toto exercitu erupit et adgressus a latere Poenos cecidit ipsisque ut elephantis potitus est. Thamyris, Scytharum regina, Cyrum Persarum ducem aequo Marte certantem simulato metu elicuit ad notas militi suo angustias atque ibi, repente converso agmine, natura loci adiuta devicit. Aegyptii conflicturi acie in eis campis, quibus iunctae qui rapidius per ignota invecti loca limo inhaeserunt circumventique sunt. Viriathus, ex latrone dux Celtiberorum, cedere se Romanis equitibus simulans usque ad locum voraginosum et praealtum eos perduxit et, cum ipse per solidos ac notos
Abbreviated transcription (Latin):
sisset: simulata fuga temere hostes insequtos
eo pecduxit: ubi occultos milites habebat.s
undiq adorti effusos et incautos ceciderũt.Q.
tabius. M. consul auxilio Sutrinis missus ad¬
ueesus ȩtruscos omnes hostiũ copias ĩ se conu.¬
tit: dtinde simulata timore in superiora lo ca
uelut fugiens retesit: effure q subeunts aggns¬
ius nõ acie tm̃ superauit S etiã caftris &uit.
Sempronius Gracais aduecsus celtiberos metu
simulato contimuit exercitũ. emissa deinde
armatura leui: quę hostem lacesseret: acsta¬
tim pedem referret. euocauit hostes deinde
ordinatossgressus usq eo cecidit. ut etiã cafra
caperet. Q. Metellus consul ĩscialia bellũ
adueesus hasdrubalem gereni ob ingenẽ eius
execcitũ et .C. xxx elephantos intentior simu¬
lata diffidentia intee panormũ copias tenuit
fossam ꝙq ingentis multitudinis añ se dũx: con¬
pecto deinde exeecitu hasdrubalis: qui in pͥma

Expanded text:
sisset, simulata fuga temere hostes insecutos sisset, simulata fuga temere hostes insecutos eo perduxit, ubi occultos milites habebat, qui undique adorti effusos et incautos ceciderunt. Q. Fabius Maximus consul, auxilio Sutrinis missus adversus Etruscos, omnes hostium copias in se convertit; deinde simulato timore in superiora loca velut fugiens recessit effuseque subeuntes adgressus non acie tantum superavit, sed etiam castris exuit. Sempronius Gracchus adversus Celtiberos metu simulato continuit exercitum; emissa deinde armatura levi, quae hostem lacesseret ac statim pedem referret, evocavit hostes. Deinde inordinatos adgressus usque eo cecidit, ut etiam castra caperet. L. Metellus consul in Sicilia bellum adversus Hasdrubalem gerens, ob ingentem eius exercitum et CXXX elephantos intentior, simulata diffidentia intra Panhormum copias tenuit fossamque ingentis magnitudinis ante se duxit. Conspecto deinde exercitu Hasdrubalis, qui in prima
Abbreviated transcription (Latin):
utesarios exuit castris Ri Grassus bello soci¬
ali eodem m̃o prope cũ copiis omnib inceccp¬
tus est hyspania q̃ unilcarez boues uehiculis
adiunctos inprima fronte constituerũt ueh¬
icula: quȩ tede et sepi et sulphuris plena: sig¬
no pugnȩ dato incendecũt : actis deinde ĩ hõ¬
stem bonus confrernatã aciem pecrumpdeũt . pha¬
lisci et tarquinienses complurib fuoꝵ inhibitũ
sactedotũ subcenatis fafec faces et angues fur¬
ali habitu prȩfecentib aciem romanoꝵ turba¬
ueeũt. Iden uebientes et fidenates facib ar.¬
reptis fecerũt. Aetes rex scithaꝵ cũ aduee¬
sus ampliorẽ t̾ballorũ exercitũ confugeret
uissit a faeminis pudcisq et om̃i belli turbaga¬
ges asinoꝵ ac bous ad pofirtinã hostta aciẽ
admoueri et erectas hastas pręferre: fama
deinde diffudit canq auxilia sibi ab ulcerio¬
rib sans aduentarent: qua asseueratient pte
arũ parte disposita: cũ ad fidenas acces¬

Expanded text:
assus bello sociali eodem modo prope cum copiis omnibus interceptus est. Hispani contra Hamilcarem boves vehiculis adiunctos in prima fronte constituerunt vehiculaque tedae et sebi et sulphuris plena, signo pugnae dato, incenderunt; actis deinde in hostem bubus consternatam aciem perruperunt. Falisci et Tarquinienses, compluribus suorum in habitum sacerdotum subornatis, faces et angues furiali habitu praeferentibus, aciem Romanorum turbaverunt. Idem Veientes et Fidenates facibus arreptis fecerunt. Atheas, rex Scytharum, cum adversus ampliorem Triballorum exercitum confligeret, iussit a feminis puerisque et omni imbelli turba greges asinorum ac boum ad postremam hostium aciem admoveri et erectas hastas praeferri; famam deinde diffudit, tamquam auxilia sibi ab ulterioribus Scythis adventarent. Qua asseveratione averarum parte disposita, cum ad Fidenas acces
Abbreviated transcription (Latin):
diui ex his umnus inquos opes alexandri trãsitrũt
eum editum collem casris destinasset ĩpra¬
dentia aũt suoꝵ inferiortm deductus uerere¬
tur ex superiore hostiũ incursum triplices fossas
intra uallum obiecit deinde sublimib fossis
circa om̃ia tentoria ductis tota castra tonfudit.
et inceecepto hostium adytu simul humo q et
frondib quas fossis supecieterat st̃o in superio¬

Expanded text:
chus, ex his unus in quos opes Alexandri transierunt, chus, ex his unus in quos opes Alexandri transierunt, cum editum collem castris destinasset, imprudentia autem suorum in inferiorem deductus vereretur ex superiore hostium incursum, triplices fossas intra vallum obiecit; deinde simplicibus fossis circa omnia tentoria ductis tota castra confodit et intersaepto hostium aditu, simul humo quoque et frondibus, quas fossis superiecerat, falle
Abbreviated transcription (Latin):
paucas duceret choortes: comperisset ꝙ igt̃¬
tem manũ hostiũ aduentar tossam transut¬
sam inter montes p̃ssit uallum q mate¬
ria extructũ incendit atq ita interduso
hoste cuasit. C. ęsar bello ciuili: cũ adusiꝰ
asraniũ copias educeret et recipieidi st sint
tericulo facultatem nõ haberet Sicut consti¬
ad opus applicata.xb. pedum fossam fecit ĩtra
quã sub octasum solis armati mlites eius
recepecunt. Pecicles atheniensis apelo ponẽse
in eu locum compulsus qui undiq ab ruptis
cinctus. duos nñ exitus habebat ab altera parte
forsan ingentis latitudinis duxit uelut hostis
&x eluolendi causa ab altera muilitem agere ce¬
pit tancꝙ pec eu ecupturus. Ni qui obsidebãt
cũ pro forsan quã ip̃e fecerat extratũ picłis
nõ crederent euasurũ uniuersi a limite obfi¬
terunt. Becides pontib quos p̃parauerat fose
inectis suos qua nõ resistebat᷑ emisit. Lisima¬

Expanded text:
paucas duceret cohortes comperissetque ingenpaucas duceret cohortes comperissetque ingentem manum hostium adventare, fossam transversam inter montes pressit vallumque materia exstructum incendit atque ita intercluso hoste evasit. C. Caesar bello civili, cum adversus Afranium copias educeret et recipiendi se sine periculo facultatem non haberet, sicut constiad opus applicata, quindecim pedum fossam fecit, intra quam sub occasum solis armati se milites eius receperunt. Pericles Atheniensis, a Peloponnensiis in eum locum compulsus, qui undique abruptis cinctus duos tantum exitus habebat, ab altera parte fossam ingentis latitudinis duxit velut hostis excludendi causa, ab altera limitem agere coepit, tamquam per eum erupturus. Hi qui obsidebant, cum per fossam, quam ipse fecerat, exercitum Periclis non crederent evasurum, universi a limite obstiterunt. Pericles, pontibus, quos praeparaverat, fossae iniectis, suos, quis non resistebatur, emisit. Lysima
Abbreviated transcription (Latin):
retinendȩ urbis raro pro moenib sagittanios
reliquit cęteras copias sine tumultu ad na¬
ues deduxit nauigante cũ mox sagittarii
qͦ per itinera nota digressi peruiis nauigiis
consequti sunt. C. duellius consul inpor¬
tu sira cusano: quẽ tenlere intrauent ob¬
iecta ad ingressum catena clausus uniue¬
sos ĩ pupem retulit milites atq ita resupina
nauigia magna remigantiũ ui concitauit
leuate pore super catenã processerũt: qua
parce iuperata transgressi rursus milies ꝓras
p̃serũt inquas uersum pondus decur sum
super catenã dedit nauib. Nisandee lac¬
demonius cum in portu atlemensiũ cũ tota
classe obsideret᷑ obxutis hostiũ naiuib ab ea
parte. qua faucib ingustissimis influit ma¬
nere milites suos in litus egredi iussit et
subiectis rotis naues ad proximũ portum
moncetiam traiict᷑. N erculeius legatus
Sectorii cũ in hispania incte duos montes
abeuptos longum et angustum iter ingresse

Expanded text:
retinendae urbis raros pro moenibus sagittarios retinendae urbis raros pro moenibus sagittarios reliquit, ceteras copias sine tumultu ad naves deduxit. Navigantem eum mox sagittarii quoque per itinera nota degressi parvis navigiis consecuti sunt. C. Duellius consul in portu Syracusano, quem temere intraverat, obiecta ad ingressum catena clausus universos in puppem rettulit milites atque ita resupina navigia magna remigantium vi concitaviAnd; levatae prorae super catenam processerunt. Qua parte superata transgressi rursus milites proras presserunt, in quas versum pondus decursum super catenam dedit navibus. Lysander Lacedaemonius, cum in portu Atheniensium cum tota classe obsideretur, obrutis hostium navibus ab ea parte, qua faucibus angustissimis influit mare, milites suos clam in litus egredi iussit et subiectis rotis naves ad proximum portum Munychiam traiecit. Hirtuleius legatus Q. Sertorii, cum in Hispania inter duos montes abruptos longum et angustum iter ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
yet pauca tabernacula in conspectu erigi iussit
ignes q fieri et quosdam uallũ fterier̃ quosdã
in ligationem ue conspicerent exire. qd am¬
bri uere agi &xtimantes et ĩp̃i caftris delegerĩt
locum dispersi q inproximos agros ad comparã¬
da ea q mansuris necissaria uunt occasionem
dederunt catulo nõ solum flum̃ traiciendi
hẽt cafra eoꝵ infestandi. Croesus cũ almu
indo transire non posset neq nauiũ aut po¬
sitis faciendi copia haberet fossa superiore parit
post caftra deducta alueũ flminis a tergo
sii cũ excederet italia et transterre bellu
proposiusset instante a tergo chlare consen¬
surus classan quasdam ob ftruxit uias pari¬
etib intecsepit: alias inteccidit fossis: easq
iudim erectis preclusas opexuit cratib humo
agesta quosdam adiitus qui ad portũ ferebãt
crabib transmissis et in densu ordinẽ structis
ingenti mole cutatꝰ. quib pecretratis ad spẽm

Expanded text:
ret, pauca tabernacula in conspectu erigi iussit ret, pauca tabernacula in conspectu erigi iussit ignesque fieri et quosdam vallum struere, quosdam in lignationem, ut conspicerentur, exire. Quod Cimbri vere agi existimantes et ipsi castris delegerunt locum dispersique in proximos agros ad comparanda ea, quae mansuris necessaria sunt, occasionem dederunt Catulo non solum flumen traiciendi, sed etiam castra eorum infestandi. Croesus, cum Halyn vado transire non posset neque navium aut pontis faciendi copiam haberet, fossa superiore parte post castra deducta alveum fluminis a tergosii, cum excederet Italia et transferre bellum proposuisset, instante a tergo Caesare conscensurus classem quasdam obstruxit vias, alias parietibus intersaepsit, alias intercidit fossis easque sudibus erectis praeclusas operuit cratibus, humo aggesta, quosdam aditus, qui ad portum ferebant, trabibus transmissis et in densum ordinem structis, ingenti mole tutatus. Quibus perpetratis ad speciem
Abbreviated transcription (Latin):
e suis: nauib p̃ter portũ missas iussit transire ar¬
bitratus.: qui in statione erant persecuturos ilq
ꝑ hoc consiliũ auocatis nullo obstante portu cũ
hoste flumen traiicere haberet uallũ
in ripa eius immodũ cauę limę duxit. et an¬
ratũ materiis incendit. atꝙ ita exclusis hofi¬
bus flumen libere transgressus ẽ. Similiter ge¬
lopidas the banus bello chesalico tnsitũ quesur
nãqi cafbris ampliorẽ locũ supͣ ripã complexus
Uallum ceenolis et alio materię gne̾ conftruc¬
tũ incendit dũ q ignib submouent᷑ hostes. ip̃e
fluuũ saperauit. Q luctatius catulus cũ acĩ¬
bris pulsugs unã spem salutis haberet si flumen libe¬
rasset cuiꝰ ripam hostes tenebant in proximo
monte copias oftendit tanquã in cafra positutꝰ
ac prȩaepit suig ne sarcinas soluecent aut hone¬
ra deponerent ne quis ab ordinib signis disce¬
deret et quo magis pec suasionẽ hostiũ confirma¬

Expanded text:
e suis navibus praeter portum missas iussit transire, are suis navibus praeter portum missas iussit transire, arbitratus, qui in statione erant, persecuturos; hisque per hoc consilium avocatis, nullo obstante portum cum a tergo instante hoste flumen traicere haberet, vallum in ripa eius in modum cavae lunae duxit et oneratum materiis incendit; atque ita exclusis hostibus flumen libere transgressus est. Similiter Pelopidas Thebanus bello Thessalico transitum quaesivit. Namque castris ampliorem locum supra ripam complexus, vallum cervolis et alio materiae genere constructum incendit, dumque ignibus submoventur hostes, ipse fluvium superavit. Q. Lutatius Catulus, cum a Cimbris pulsus unam spem salutis haberet, si flumen liberasset, cuius ripam hostes tenebant, in proximo monte copias ostendit, tamquam ibi castra positurus. Ac praecepit suis, ne sarcinas solverent aut onera deponerent neve quis ab ordinibus signisque discederet; et quo magis persuasionem hostium confirma
Abbreviated transcription (Latin):
loci custodiebat nõ posset scripsit ancipatro
thraciam rebellare p̃sidiss quȩ ibi reliquenat
inteeceptis ut sequeretur omnib ommissis quȩ
ut ep̃łt incerciperent᷑ ab hoste curauit. Athe¬
nienses archana macedonũ excpisse nisi clas¬
sem abduxerunt philippus nullo prohibente
aingustias freti liberauit. Item quia theronesũ
quę iuris acheniensiũ erat occupare prohi¬
deretur tenencib transitũ nõ birantiũ tm̃i
S rhodioꝵ qͦ et chioꝵ nauib concilauit animi
eoe redaendo naues quas ceperat: q̃i sequeris
futurȩ ordinandę pacis inter se atꝙ bir anci.¬
os qui causa belli crant tracta ꝙ peo magnũ tp̃s
postulatione cum indufria sub indde aliquid inã¬
ditionib retexeret. Olassemr pec id tp̃s p̃paraue
ea q ĩ angutias freti impento hofte subitus tua¬
sit. Ehabrias atheniensis cũ adire portũ samioꝵ
obstante hostiũ nauali p̃siorio nõ posset: paucas

Expanded text:
loci custodiebat, non posset, scripsit Antipatro loci custodiebat, non posset, scripsit Antipatro Thraciam rebellare, praesidiis quae ibi reliquerat interceptis; sequeretur omnibus omissis. Quae ut epistulae interciperentur ab hoste, curavit. Athenienses, arcana Macedonum excepisse visi, classem abduxerunt; Philippus nullo prohibente angustias freti liberavit. 13aIdem, quia Cherronessum, quae iuris Atheniensium erat, occupare prohibebatur, tenentibus transitum non Byzantiorum tantum, sed Rhodiorum quoque et Chiorum navibus, conciliavit animos eorum reddendo naves, quas ceperat, quasi sequestres futuros ordinandae pacis inter se atque Byzantios, qui causa belli erant. Tractaque per magnum tempus postulatione, cum de industria subinde aliquid in condicionibus retexeret, classem per id tempus praeparavit eaque in angustias freti imparato hoste subitus evasit. Chabrias Atheniensis, cum adire portum Samiorum obstante navali hostium praesidio non posset, paucas
Abbreviated transcription (Latin):
uadi tutelam redissent ꝓ superius transged¬
retur. Armenii oredentes de curiuros omnes
decepti sunt a remanentib hi cum resifent
nullo uacdum superassent transeuntiũ suoꝵ
fuere propugnatores R Claudius consul pͥno
bello punico cũ a regio mesanã traicere mi¬
litem nequiret custodeentib fretũ ptenis spuse
rumorem q̃i bellum ĩ eussu ppłs incceptũ s¬
rere nõ poset elassem q in italiam ue sus st
agen simulauit digressis deinde pcenis qui
profectione eius babuerant fidem arcũ actas
naues appulit siciliȩ. Lacedemonioꝵ duos
cũ siracusas nauigare deffinassent et poenoꝵ
dipositam penitus classem timerẽt: decem puni¬
cas naues quas captiuas habebant ueluti uic¬
trice pͥmas iusserunt agi aut a latere iũc¬
tis aut puppe religatii qua spẽ deceptis poe¬
nis cransierunt. Philippus cum angustias
maris: quȩ ciena appeliant᷑ cransnauigare
pꝑ acheniensiũ classem: quȩ opportunitatẽ

Expanded text:
vadi tutelam redissent, per superius transgredevadi tutelam redissent, per superius transgrederetur. Armenii, credentes decursuros omnes, decepti sunt a remanentibus; hi cum resistente nullo vadum superassent, transeuntium suorum fuere propugnatores. Appius Claudius consul primo bello Punico, cum a Regio Messanam traicere militem nequiret, custodientibus fretum Poenis, sparsit rumorem, quasi bellum iniussu populi inceptum gerere non posset, classemque in Italiam versus se agere simulavit. Digressis deinde Poenis, qui profectioni eius habuerant fidem, circumactas naves appulit Siciliae. Lacedaemoniorum duces, cum Syracusas navigare destinassent et Poenorum dispositam per litus classem timerent, decem Punicas naves, quas captivas habebant, veluti victrices primas iusserunt agi, aut a latere iunctis aut puppe religatis suis. Qua specie deceptis Poenis transierunt. Philippus, cum angustias maris, quae Στενὰ appellantur, transnavigare propter Atheniensium classem, quae opportunitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ ceneret repente impetu facto transitum
rapuit. Alexander macedo ꝑhibente rege
indorum poro traici oxercitũ ꝑ flum̃ hydas¬
tem aduersus aquã assidue procurrere iussit
suos et ubi eo more exercitationis assequtus
est qr poro aduersa ripa caueret᷑ in superiorẽ
ontem subitum transmisit exercitũ. Idem ꝗa
inoli fluminis craiectũ prohibebat ab hoste di¬
uer sis locis in flumine equites insaituit ĩmi¬
itre et transicã rimari cumq expectatione
barbaros intentos teneret insulam paulo reno¬
tioremn pͥmũ exiguo deinde maiore p̃sidio oe¬
cupauit. acq inde in ulterionẽ esꝑam oransia¬
sit ad quam manũ opprimendã cũ uniuers iȩ
hostes efudissent. ip̃e libero uado onns gresse
omnes copias coniuxit. A enoplion ulteriorẽ
ripam armeniis tenentib iussic queri duos adiy¬
petit uadum inforius usaq ibiden militum
parte subsistere ex qua cũ armenii ad inferiori

Expanded text:
rum teneret, repente impetu facto transitum rum teneret, repente impetu facto transitum rapuit. Alexander Macedo, prohibente rege Indorum Poro traici exercitum per flumen Hydaspen, adversus aquam adsidue procurrere iussit suos; et ubi eo more exercitationis assecutus est, ne quid a Poro adversa ripa caveretur, per superiorem partem subitum transmisit exercitum. 9aIdem, quia Indi fluminis traiectu prohibebatur ab hoste, diversis locis in flumen equites instituit immittere et transitum minari; cumque exspectatione barbaros intentos teneret, insulam paulo remotiorem primum exiguo, deinde maiore praesidio occupavit atque inde in ulteriorem ripam transmisit. Ad quam manum opprimendam cum universi se hostes effudissent, ipse libero vado transgressus omnes copias coniunxit. Xenophon, ulteriorem ripam Armeniis tenentibus, duos irepetit vadum inferius, iussa quidem militum parte subsistere, quae, cum Armenii ad inferioris
Abbreviated transcription (Latin):
eis ip̃e magnis itinerib ad angustias pectendit
securis q custodib et legatoꝵ reditꝰ expectani¬
bus inopinatus thec mophilas craiecit. phiora¬
tes dux atheniensiu adut iu& anaxibiũ lacedeno¬
nũ ĩ helesponto contra abidon cũ traducendũ
exeecitũ haberet pec loca quȩ stationib hostium
tenebant᷑ alterũ aũt latus eius transitus absas¬
si ntontes ẜimerent aletrũ mare allueret aliã¬
diu moratus cum incidisset hrigidior solito dies
et ob hoc memini suspectus delegit firmissimos
quosq quibus olto ac mero calefactis pręcepit
ip̃a maris oram legerent abruptiora mana¬
rent atq ita cuftodes anguftiaꝵ inopinatus op¬
presit a cergo. Eneus Rompeius cũ flumen
transiret ꝑꝑ oppositũ hoftiũ exeratũ nõ posset
assidue producere et reducere in caftra infti¬
tuit deinde in eandem persuasionẽ hoste ꝑ¬
ducto ne ullam uiam ad progresu romano¬

Expanded text:
eis ipse magnis itineribus ad angustias pertendit eis ipse magnis itineribus ad angustias pertendit securisque custodibus et legatorum reditus exspectantibus inopinatus Thermopylas traiecit. Iphicrtes, dux Atheniensium, adversus Anaxibium Lacedaemonium in Hellesponto circa Abydon, cum transducendum exercitum haberet per loca, quae stationibus hostium tenebantur, alterum autem latus eius transitus abscisi montes premerent, alterum mare allueret, aliquamdiu moratus, cum incidisset frigidior solito dies et ob hoc nemini suspectus, delegit firmissimos quosque, quibus oleo ac mero calefactis praecepit, ipsam oram maris legerent, abruptiora tranarent, atque ita custodes angustiarum inopinatos oppressit a tergo. Cn. Pompeius, cum flumen transire propter oppositum hostium exercitum non posset, adsidue producere et reducere in castra instituit; deinde, in eam demum persuasionem hoste perducto, ne ullam viam ad progressum Romano
Abbreviated transcription (Latin):
tenentib angustas chebanis pec quas cranse¬
undum habebat. flexit iter q̃ĩ chebas con¬
cende et. extexritis thebanis digressis ꝙ ad cu¬
tanda moenia repetitũ iter quo definauenat
emersus est nullo obsifente. Licostatus dux
etholoꝵ adueesus epyrotas cũ ei adinus in fines
coꝵ angusti fierent ꝑ alcerum locũ ir cupturũ
e ostendentes om̃i illa ad prolibendũ occurcẽte
epyrotarũ multitudine reliquit suos paucos
quispetiem remanentis exeratus p̃berent ĩp̃e
cum cętera manu qua nõ cyxpectabatur aditus
eranũ duceret et angustas quasdam pixide
occuparent. simulata ueratione traiciendi inti¬
tuit reducere. qd cum pixide credidissent ille
nocte ualidissimã manũ ad eundem locũ occu¬
pandu p̃misit: ac postero die totũ traiecit &¬
ercitum. Phi lippus macedonũ rex grecias petens¬
cũ chermophilas occupatus audor et et ad eum
legati echoloꝵ uenissent acturi de pace retenis

Expanded text:
tenentibus angustias Thebanis, per quas transetenentibus angustias Thebanis, per quas transeundum habebat, flexit iter, quasi Thebas contenderet. Exterritis Thebanis digressisque ad tutanda moenia repetitum iter, quo destinaverat, emensus est nullo obsistente. Nicostratus, dux Aetolorum, adversus Epirotas, cum ei aditus in fines eorum angusti fierent, per alterum locum inrupturum se ostendens, omni illa ad prohibendum occurrente Epirotarum multitudine, reliquit suos paucos, qui speciem remanentis exercitus praeberent; ipse cum cetera manu, quo non exspectabatur aditu, xercitum duceret et angustias quasdam Pisidae occuparent, simulata vexatione traiciendi instituit reducere. Quod cum Pisidae credidissent, ille nocte validissimam manum ad eundem locum occupandum praemisit ac postero die totum traiecit ercitum. Philippus Macedonum rex Graeciam petenscum Thermopylas occupatas audiret et ad eum legati Aetolorum venissent acturi de pace, retentis
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ peloponesum infestarent miserũt : consequtĩ¬
ꝙ sunt ut exercitus lacedemoniort: qui de elis
erat reuocaret᷑. Impenator Caesir domitians
aug. cũ gtemani more suo es saltib et obsu¬
ris latebris subinde impugnarent nofros tuti¬
ꝙ regressum in profunda siluaꝵ haberent mili¬
tib per centũ uigĩti milia passuũ actis nõ muta¬
uit tm̃ statũ belli S et subieat dictiomi fus
lucanis uix̃ litus angusto itinere &¬
eratũ ducent: et tarentini ei classe insidiati
agmen eius scorpienib insidiati essent captiuis
lattra cuntiũ p̃cexuit: quoꝵ respectu hofes
inhibure tela agesilaus lacedemonius cũ p̃da
honustus ex phrygia rediret: in sequerent᷑ ꝙ ho¬
pos et ad locoꝵ oportunitatem lacesserent agm̃
cius ordiies captiuoꝵ ab utroq latert ex erm¬
tus sui explicuit quib dum paratͣ ab hoste spa¬
tiũ triinseundi hũcrũt lacedemonis Idemp

Expanded text:
quae Peloponensum infestarent, miserunt consecutiqquae Peloponensum infestarent, miserunt consecutique sunt, ut exercitus Lacedaemoniorum, qui Deceliae erat, revocaretur. Imperator Caesar Domitianus Augustus, cum Germani more suo e saltibus et obscuris latebris subinde impugnarent nostros tutumque regressum in profunda silvarum haberent, limitibus per centum viginti milia passuum actis non mutavit tantum statum belli, sed et subiecit dicioni suae Lucanis iuxta litus angusto itinere exercitum duceret et Tarentini ei classe insidiati agmen eius scorpionibus agressi essent, captivos lateri euntium praetexuit, quorum respectu hostes inhibuere tela. Agesilaus Lacedaemonius, cum praeda onustus ex Phrygia rediret insequerenturque hostes et ad locorum opportunitatem lacesserent agmen eius, ordinem captivorum ab utroque latere exercitus sui explicuit; quibus dum parcitur ab hoste, spatium transeundi habuerunt Lacedaemonii. Idem,
Abbreviated transcription (Latin):
q sunt ut philippus obsidionalis morę ĩpati¬
ens retederet. Nasdrabal gisgonis filius. se¬
cundo punico bello ĩ hyspania uictũ extratus
cũ ẜ. Scipio instaret ꝑ urbes diiuisit ita factũe
ue Scipio ne oppugnatione pluriũ opidorũ
difingeret᷑ in hiberna suos reduceret thenssodes
aduentante xerse quia neq p̃lio pedester nes
cutelę fimũ neq obsidioni redebat sufficere
achenienses auctor fuit liberos et coniuges in trax¬
na et in alias urbes eminandi relicto q opido
statũ belli ad nauale pliũ transferendi. Idem
fecit ĩ eadem ciuitate perides aduersu lacedi¬
monios. Scipio manente in italia hannibale
transmisso in aphrica exeratu necessitate chae¬
taginensib imposuit reuocandi hamubalem Sic
a domefticis funerib hoftile transtulit tellu
Acheniensos cũ deceliã caffelli ĩtoꝵ lacedemo¬
nii comunissent et frequentius uexarent᷑ cdasq

Expanded text:
que sunt, ut Philippus obsidionalis morae impatique sunt, ut Philippus obsidionalis morae impatiens recederet. Hasdrubal, Gisgonis filius, secundo Punico bello in Hispania victum exercitum, cum P. Scipio instaret, per urbes divisit. Ita factum est, ut Scipio, ne oppugnatione plurium oppidorum distringeretur, in hiberna suos reduceret. Themistocles adventante Xerxe, quia neque proelio pedestri neque tutelae finium neque obsidioni credebat sufficere Athenienses, auctor fuit eis liberos et coniuges in Troezena et in alias amendandi relictoque oppido statum belli ad navale proelium transferendi. Idem fecit in eadem civitate Pericles adversum Lacedaemonios. Scipio, manente in Italia Hannibale, transmisso in Africam exercitu necessitatem Carthaginiensibus imposuit revocandi Hannibalem. Sic a domesticis finibus in hostiles transtulit bellum. Athenienses, cum Deceliam castellum ipsorum Lacedaemonii communissent et frequentius vexarentur, classem,
Abbreviated transcription (Latin):
neq oĩo nsidere arbibatus ẽ latere illic agñ
hostiũ. Itaq orcumducto extrcitu elusit insi dio¬
tores. Nascdrubal frater hãnibalis cũ luiii et
neronis exeratũ ꝗꝗͣ hoc illi nõ duplicitatis a¬
sris dismularent: incellexit qd abitinot
frigosiores notabat equos et colonitiora homi¬
nu ue exuia corpora De constituendo statu belle
Dexander macedo cũ haberet uelemen¬
tem excratum semper eũ stacũ belli elegit
ut acie confligeret cȩsar bello ciuili cũ ueter¬
nũ exercitum haberet hostiũ aũt tironẽ esse
soret acie semper dectetare fuduit Fabius la¬
ximus aduersus hãribalem successib p̃liorũ
insolentem recedere ab anapiti discrimine
et cueri tm̃ mõ italiam constituit cuntatoris¬
q nomem et per hoc sumi ducis meruit.
bizantii aduersus phlipũ omne p̃liandi di¬
rimen uitantes ommissa etiam fimũ tuteli
intra munitiones opidi se recepere asseguti¬

Expanded text:
neque omnino residere, arbitratus latere illic agmen neque omnino residere, arbitratus latere illic agmen hostium. Itaque circumducto exercitu elusit insidiatores. Hasdrubal, frater Hannibalis, iunctum Livii et Neronis exercitum, quamquam hoc illi non duplicatis castris dissimularent, intellexit, quod ab itinere strigosiores notabat equos et coloratiora hominum, ut ex via, corpora. III De Constituendo Statu Belli Alexander Macedo, cum haberet vehementem exercitum, semper eum statum belli elegit, ut acie confligeret. C. Caesar bello civili, cum veteranum exercitum haberet, hostium autem tironem esse sciret, acie semper decertare studuit. Fabius Maximus adversus Hannibalem, successibus proeliorum insolentem, recedere ab ancipiti discrimine et tueri tantummodo Italiam constituit Cunctatorisque nomen et per hoc summi ducis meruit. Byzantii adversus Philippum omne proeliandi discrimen evitantes, omissa etiam finium tutela, intra munitiones oppidi se receperunt assecuti
Abbreviated transcription (Latin):
fea añ p̃ffitutã diem repetiit et ꝑa resignatas repe¬
renat intelexit hostilia agitari. Est et aliud eplo¬
nãdi
grnus quo ip̃i duces nullo extrinsetus adiutoro
ꝑ se prouident. sic̃ dmilius paulus consul bello
etrusco apud opidũ coloniam dimissurus exera¬
tu in planiciem contemplatus procul auiũ mul¬
titudinem citaciore uolatu ex silua consurrexs¬
se intellexit illie aliquid insidiaꝵ latere q̃đ
et turbatę aues ⁊ plures simul euolarant: p̃missie
igit᷑ exploratorib comptrit x. milia boioꝵ ꝯx¬
piendo ibi romano agmini ĩminere. ea q alio
ꝙ̃ expectabant᷑ latere missis legionib circũ fudit
Similiter chiamenus horetis filius cũ audisse
iugũ ab hostib nã minutũ teneri prgmisit iasa¬
taturos quid rei foret: ac reftrentib cis nõ dẽ
uerũ qd̵ opinaret᷑ ingressus itte ubi uidit ex
suspecto iugo magnã uim auiũ simul euolasi

Expanded text:
stea ante praestitutum diem repetiit et, quia resignatas reppestea ante praestitutum diem repetiit et, quia resignatas reppererat, intellexit hostilia agitari. Est et aliud explorandi genus, quo ipsi duces nullo extrinsecus adiutorio per se provident, sicut: Aemilius Paulus consul, bello Etrusco apud oppidum Vetuloniam demissurus exercitum in planitiem, contemplatus procul avium multitudinem citatiore volatu ex silva consurrexisse, intellexit aliquid illic insidiarum latere, quod et turbatae aves et plures simul evolaverant. Praemissis igitur exploratoribus comperit decem milia Boiorum excipiendo ibi Romanorum agmini imminere, eaque alio quam exspectabatur latere missis legionibus circumfudit. Similiter Tisamenus Orestis filius, cum audisset iugum ab hostibus natura munitum teneri, praemisit sciscitaturos, quid rei foret; ac referentibus eis non esse verum, quod opinaretur, ingressus iter, ubi vidit ex suspecto iugo magnam vim avium simul evolasse
Abbreviated transcription (Latin):
ad soaetatẽ compulerit. Oarthaginenses cm
mimaduercissent alexandri ita magnas opes aut
aphrice q iminereat unũ ex ciuib urũ acrem
nomine hanulcarem scodinũ uisere simulato
exilio ire ad regem om̃i q ftudio ĩ amiatiam
eius peruenire: qua is potitus consilia eius no¬
ta auib suis faciebat. Idem cartaginenses mist¬
rũt ꝗ pee spẽm legatoꝵ longo ep̃ee romȩ mo¬
raret᷑: exciperent q consilia nostrorũ. M.
cato ĩ hyspana qr ad hostiã consilia alia uia
eeuenire nõ potuerat iussit tretentos milites
simul impetum facere instationẽ hostiũ : raptũ¬
q unũ exbis ĩ castra ꝑferre ĩ columen : tortus ille
ommia suort archana confessus ẽ. Cum mani
consul bello cimbrico et teutonico ad exaicien¬
dam gallor et ligurũ fidem litteras eis misit:
qua pars p̃cor fcipiebat ne inceciores q̃ p̃signa¬
te enmt ante certũ ep̃s aprinnt᷑. easdem po¬

Expanded text:
ad societatem compulerit. Carthaginienses, cum ad societatem compulerit. Carthaginienses, cum animadvertissent Alexandri ita magnas opes, ut Africae quoque immineret, unum ex civibus, virum acrem nomine Hamilcarem Rhodinum, iusserunt simulato exsilio ire ad regem omnique studio in amicitiam eius pervenire. Qua is potitus consilia eius nota civibus suis faciebat. Idem Carthaginienses miserunt, qui per speciem legatorum longo tempore Romae morarentur exciperentque consilia nostrorum. M. Cato in Hispania, quia ad hostium consilia alia via pervenire non potuerat, iussit trecentos milites simul impetum facere in stationem hostium raptumque unum ex his in castra perferre incolumem. Tortus ille omnia suorum arcana confessus est. C. Marius consul bello Cimbrico et Teutonico ad excutiendam Gallorum et Ligurum fidem litteras eis misit, quarum pars prior praeceperat, ne interiores, quae praesignatae erant, ante certum tempus aperirentur. Easdem po
Abbreviated transcription (Latin):
Necellus pius in hyspania interogatus quid
postera odie facturus ẽet tunicã mcã sieloꝵi¬
licinus crassus posset inquit comburerem. M. licinius crasli
pee contanti quo t̃p̃ee castra motutus ẽẽt resto¬
ndit uereris ne tubam non exaudias.
De explorandis consiliis hostiũ.
tissimos ire iussit quib curę esset peespicere rgi¬
as ures hi ut liberius caftrorum positionan scrie¬
tarent᷑ eqũ de indufria dimissu tanꝙͣ fugien¬
cem ptesectati maximã partem munimentoꝵ
arcumierunt quȩ̨ cum nũtiassent ĩcendio cõ¬
tabius N. fectum bellium cẽt. Q. fabius Maximus bello
etrusco cum adhuc ĩ cognite forent romanis
ducib sagatiores explorandi uit fr̃e fabium
cesonem peritum linguę etrusce uissit tus coha¬
bitu penetrare ciminiã siluã intentatã añ mi¬
lite nofor. Qđ is adeo peudenter atq industriȩ
fecit ut transgiessus siluam umbros camertis
cum animaduextisset nõ alienos nomini romano

Expanded text:
ius in Hispania interrogatus, quid postera die facturus esset, "tunicam meam, si eloqui posset", inquit, "comburerem." M. Licinius Crassus percunctanti, quo tempore castra moturus esset, respondit: "vereris, ne tubam non exaudias?" II De Explorandis Consiliis Hostium tissimos ire iussit, quibus curae esset perspicere regias vires. Hi, quo liberius castrorum positionem scrutarentur, equum de industria dimissum tamquam fugientem persectati maximam partem munimentorum circumierunt. Quae cum nuntiassent, incendio confectum bellum est. Q. Fabius Maximus bello Etrusco, cum adhuc incognitae forent Romanis ducibus sagaciores explorandi viae, fratrem Fabium Caesonem, peritum linguae Etruscae, iussit Tusco habitu penetrare Ciminiam silvam, intemptatam ante militi nostro. Quod is adeo prudenter atque industrie fecit, ut transgressus silvam Umbros Camertes, cum animadvertisset non alienos nomini Romano,
Abbreviated transcription (Latin):
ceperat dare: qr ex remigib quendã frenu¬
tatem audierat: miraris inquit ex tot militi¬
bus unũ pecfriyisse. Chabris atheniensigcus¬
se dimicatueus excusso ante nauem ip̃iũs su¬
mine exteritis rectale procugũ militih ñe
inquit potissimũ ĩ cũncla pugna ẽ cũ dtorũ
maximus iupiter adẽe numen suũ classi nosre
ostendit

Expanded text:
coeperat dare, quia ex remigibus quendam sternucoeperat dare, quia ex remigibus quendam sternutantem audierat, "miraris", inquit, "ex tot milibus unum perfrixisse?" Chabris Atheniensis classe dimicaturus, excusso ante navem ipsius fulmine, exterritis per tale prodigium militibus, "nunc", inquit, "potissimum ineunda pugna est, cum deorum maximus Iuppiter adesse numen suum classi nostrae ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
iaerat suctubiusset et id uulgo pro trifti exci¬
bnt᷑ significationẽ cinfusi milites inteep̃tarẽ¬
tir imo inquit uetamut sedere. H. Sn pitiũ  pit¬
gallus defectum lunȩ iminentem ne ꝑ ostenti
exaterent milites ẜ̃dixit futurũ aditis racio¬
nib causis q defensionis. Agatodes sinacusan
adusus poenos simili eiusdem sideris diminuti¬
one qua sub diem pugnę: ut prodigio milites
sui consternati erant.: ratione: qua ia accidertt
x posita docuit quiegd illud foret ad reꝵ natu¬
ram. nõ ad ip̃oꝵ propositũ pecrinet᷑. Berides
cũ in catra eius fulmea detidisset terruis etꝙ
milites aduocata contione lapiolib ĩ conspetnũ
omniũ collisis ignẽ. ex cussit sudauit q contur¬
bationẽ cũ docuisset similitte nubiũ attu exa¬
ti fulmen. Thimotheus atheniensis aciuersus
arcereos nauali plio decectaturus gubeenat¬
ri suo: ꝗ proficissenti iam classi signũ recepiu

Expanded text:
sederat succubuisset et id vulgo pro tristi excisederat succubuisset et id vulgo pro tristi exciperetur significatione confusi milites interpretarentur, "immo", inquit, "vetamur sedere." C. Sulpicius Gallus defectum lunae imminentem, ne pro ostento exciperent milites, praedixit futurum, additis rationibus causisque defectionis. Agathocles Syracusanus adversus Poenos, simili eiusdem sideris deminutione quia sub diem pugnae ut prodigio milites sui consternati erant, ratione qua id accideret exposita docuit, quidquid illud foret, ad rerum naturam, non ad ipsorum propositum pertinere. Pericles, cum in castra eius fulmen decidisset terruissetque milites, advocata contione lapidibus in conspectu omnium collisis ignem excussit sedavitque conturbationem, cum docuisset similiter nubium attritu excuti fulmen. Timotheus Atheniensis adversus Corcyraeos navali proelio decertaturus gubernatori suo, qui proficiscenti iam classi signum receptui