comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq maiorũ facta sunt tẽpore. Patres autem.
auos a tauosq cognosce. Filios filioꝵ. omnẽ
deinceps sobolẽ. uixta illud uirgili anum.
Ꝙ& nati natorũ. & qui nascentur ab illis. Et senes
gͦ & habitatores t̾̃rȩ. filiis ur̃is posterisq nar¬
rate. Qui senex est: liberos suos doceat sacra¬
menta. Qui habitator est t̾rȩ: simplicem
narret hystoriã. Unde usq hodie nos qui
in xp̃m credimus. quorũ moysi ablatũ est
uelamen abocłis. & de quib dr̃. cani homi¬
nis sapientia eiꝰ. filiis nr̃is secreta & mira
narramꝰ: uidei aut̃ qui habitant int̾ra lo¬
quunt᷑ t̾rena & humo cohȩrentia. de quib
scriptum est. Qui de t̾ra est trenaloquit᷑
qui de cȩlo uenit supͣ om̃s est.¬
Residuum erucȩ comedit locusta. &e residuũ
locustae comedit brucus. & residuũ brueico.¬
medit rubigo. L.x.x. similit̃. Exordiũ sequit᷑
narratio. Ibi ut attentũ faceret auditorẽ ina¬¬

Expanded text:
atque majorum facta sunt tempore. Patres autem atque majorum facta sunt tempore. Patres autem avos atavosque cognosce et filios filiorum, omnem deinceps sobolem, juxta illud Virgilianum : Et nati natorum, et qui nascentur ab illis: Et senes ergo et habitatores terrae, filiis vestris posterisque narrate; qui senex est, liberos suos doceat sacramenta: qui habitator est terrae, simplicem narret historiam. Unde usque hodie nos qui in Christo credimus, quorum cum Moyse ablatum est velamen ab oculis, et de quibus dicitur: Cani hominis sapientia ejus , filiis nostris secreta et mira narramus. Judaei autem qui habitant in terra, loquuntur terrena, et humi cohaerentia, de quibus scriptum est: Qui de terra est, de terra loquitur: qui de coelo venit, super omnes estResiduum erucae comedit locusta, et residuum locustae comedit bruchus, et residuum bruchi comedit rubigo. LXX similiter. Exordium sequitur narratio: ibi ut attentum faceret auditorem, ma
Abbreviated transcription (Latin):
t̾̃ra. Qui senes sunt. & cȩlestes: audiunt sp̃ualit̃
Qui habitant in t̾ra appellant᷑q terreni: aurib
ꝑcipiunt. & hoc in omĩb scripturis notandũ:
ubi hȩc duo uerba iuncta ponunt᷑. Quod it i¬
lamech quoq legimꝰ peccatore. qui locutꝰ est
aduxores suas ada & sella. Audite uerba mea
uxores lamech. aurib ꝑcipite uerba mea. quia
meũ. Sciebat obscura esse quȩ loquebat᷑. & iccir¬
co uxores suas ñ ad simplicẽ tantũ uerborum
sonũ. sed ad reconditã quoq dictors intelligen¬
lorũ reliquit infantiã: audiat quȩ dicuntur.
Qui aut̃ ad huc habitat int̾ra. & non potest dice¬
re. aduena sum & ꝑegrinus sicut om̃s patres
mei: aurib ꝑcipiat. Si factũ est inquit istud
in dieb ur̃is: aut indieb patrũ ur̃oꝵ Arte re¬
thorica. ex rerũ magnitudine attentũ audi¬
torẽ facit. Nulla hȩc inquit ȩtas meminit
quȩ dicturus sum. nec ur̃o nec patrũ ur̃orum

Expanded text:
terra . Qui senes sunt et coelestes, audiunt spiritaliter; terra . Qui senes sunt et coelestes, audiunt spiritaliter; qui habitant in terra, appellanturque terreni, auribus percipiunt. Et hoc in omnibus Scripturis notandum, ubi haec duo verba juncta ponuntur. Quod in Lamech quoque legimus peccatore, qui locutus est ad uxores suas Ada et Sella: Audite verba mea, uxores Lamech, auribus percipite verba mea, quia meum : sciebat obscura esse quae loquebatur, et idcirco uxores suas non ad simplicem tantum verborum sonum, sed ad reconditam quoque dictorum intelligenac parvulorum reliquit infantiam, audiat quae dicuntur. Qui autem adhuc habitat in terra, et non potest dicere: Advena sum et peregrinus sicut omnes patres mei , auribus percipiat. Si factum est, inquit, istud in diebus vestris, aut in diebus patrum vestrorum. Arte rhetorica ex rerum magnitudine attentum auditorem facit: nulla haec, inquit, aetas meminit, quae dicturus sum, nec vestro, nec patrum vestrorum
Abbreviated transcription (Latin):
Ifiliis ur̃is narrate. & filii ur̃i filuis suis. & filii
coꝵ generationi alterȩ. L.x.x. Audite hoc senes.
ce aurib ꝑcipite om̃s habitatores t̾rȩ Si facta
Isunt talia in dieb ur̃is aut indieb patrum
Surorũ: ꝓlns filiis ur̃is narrate. & filii ur̃i filiis
suis. & filii eorum in generationẽ alteram.
Senes iubent᷑ audire. habitatores t̾rȩ aurib ꝑci¬
ꝑe. Senib non dr̃. audite om̃s: habitatorib
trȩ addit᷑. aurib ꝑcipite om̃s. Auditꝰ aut̃ in
scripturis scĩs ñ est iste qui in aure resonat
sed qui corde ꝑcipit᷑ u xta illud qͦd dñs
loquitur in euangłio. Qui habet aures audi¬
endi: audiat. Quod aut̃ nos int̃p̃tati sumus.
aurib ꝑcipite: & apud grecos & apud hebreos
apud hebreos. hezinu. quod ꝓprie non corde
sed aure ꝑcipitur. Et ut sciamus sacratiorẽ esse
auditum quam id qđ in aurib resonat: isaia
loquente discamus. Audi cęlum. & aurib ꝑcipe

Expanded text:
filiis vestris narrate, et filii vestri filiis suis, et filii eorum generationi alteri. LXX: Audite haec, senes, et auribus percipite, omnes habitatores terrae, si facta sunt talia in diebus vestris, aut in diebus patrum vestrorum: pro his, filiis vestris narrate, et filii vestri filiis suis, et filii eorum in generationem alteram. Senes jubentur audire, habitatores terrae auribus percipere. Senibus non dicitur, Audite, omnes; habitatoribus terrae additur, Auribus percipite, omnes. Auditus enim in Scripturis sanctis non est iste qui in aure resonat: sed qui corde percipitur, juxta illud quod Dominus loquitur in Evangelio: Qui habet aures audiendi, audiat . Quod autem nos interpretati sumus, auribus percipite, et apud Graecos et apud Hebraeos apud Hebraeos EEZINU  , quod proprie non corde, sed aure percipitur. Et ut sciamus sacratiorem esse auditum, quam id quod in auribus resonat, Isaia. loquente, discamus: Audi, coelum, et auribus percipe,
Abbreviated transcription (Latin):
supra di xiniꝰ. licet nunc nob̾ mnagis de baby¬
loniis dici uideat᷑ atq chaldeis. quoꝵ cru¬
delitas in popłm dĩ feritasq describit᷑. Et ni
fallor: iudeor mͥ in hoc ꝓpħa aliqͥd repꝑisse
Narrat᷑ impietas hostium sub figura locusta¬
rũ. & rursũ sic de ipsis locustis ar̃ quasi hostib
comparent᷑. ut cũ locustas legeris hostes cogi¬
tes. cum hostes cogitaueris redeas ad locustas
A scendit gͦ gens locustarum de solitu dine
siue exercitus chaldeorũ suꝑ t̾rã dĩ fortis &
innumerabilis. Quid enĩ locustis in numera¬
bilius & fortiꝰ. quib humana industria re¬
sistere ñ potest: Dentes eiꝰ gentis uidelicet
locustarũ. omĩa aut̃ tropicos intellige.
quasi dentes leonis. & molares illiꝰ ut catuli
leonis. Ut qui infortitudine & multitudine
locustis coȩquant᷑.: inferocitate & crudelitate
leonib comparent᷑. Hȩc inqͥt gens posuit u¬

Expanded text:
supra diximus. Licet nunc nobis magis 175 de Babysupra diximus. Licet nunc nobis magis 175 de Babyloniis dici videatur atque Chaldaeis, quorum crudelitas in populum Dei feritasque describitur: et, ni fallor, videor mihi in hoc Propheta aliquid reperisse. Narratur impietas hostium sub figura locustarum: et rursum sic de ipsis locustis dicitur, quasi hostibus comparentur, ut cum locustas legeris, hostes cogites; cum hostes cogitaveris, redeas ad lucustas. Ascendit ergo gens locustarum de solitudine, sive exercilus Chaldaeorum super terram Dei, et fortis, et innumerabilis. Quid enim locustis innumerabilius et fortius, quibus humana industria resistere non potest? Dentes ejus, gentis videlicet locustarum omnia autem τυπικῶς intellige, quasi dentes leonis; et molares illius, ut catuli leonis, ut qui in fortitudine et multitudine locustis coaequantur, in ferocitate et crudelitate leonibus comparentur. Haec, inquit, gens posuit v
Abbreviated transcription (Latin):
Dentes eiꝰ dentes leonis: & molares eiꝰ ut catuli
leonis. Posuit uineã meã indissipationem. &
ficus meas in confractionẽ. Seritans scrutat᷑
tant. in dieb iohel tam innumerabisẽ locusta¬
rũ suꝑ uideã uenisse multitudinẽ ut aoncta
cõplerent. &e ñ dicam fruges sed ne uinearum
quidẽ & arborũ cortices ramosq dimitterent
ita ut omĩ uirore consũpto. albentes rami¬
arborũ ce sicca uinearũ flagella remanerent.
Hoc utrũ factũ sit. liquido affirmare q̃ posut.
N eꝙ enĩ regum & paraly pomenon hoc naroat
hystoria. Quod utiq si fuisset. quomͦ famẽ
subbelia trium annors &e sex mensiũ legimꝰ.
nunquã seriptura tacusset. Tantũ dicimꝰ.
quod sub metaphora locustarum hostium
de scribatur aduentus. siue assyriorũ &e ba¬
byloniorũ qui tunc imminebant. siue me¬
dorũ atq ꝑsarum qui post futuri erant. siue
macedonum quos multo post tempore fuisse
cognouimꝰ. siue ultimꝰ romanors de quibus

Expanded text:
ntes ejus, leonis: et molares ejus, ut catuli leonis. Posuit vineam meam in dissipationem, et ficos meas in confractionem: scrutans scrutatustant in diebus Joel tam innumerabilem locustarum super Judaeam venisse multitudinem, ut cuncta complerent: et non dicam fruges, sed vinearum quidem et arborum cortices ramosque dimitterent, ita ut, omni virore consumpto, arentes arborum rami, et sicca vinearum flagella remanerent. Hoc utrum factum nec ne sit, liquido affirmare non possumus: neque enim Regum et Paralipomenon narrat historia . Quod utique si fuisset, quomodo famem sub Elia trium annorum et sex mensium legimus, numquam Scriptura tacuisset. Tantum dicimus, quod sub metaphora locustarum, hostium describatur adventus, sive Assyriorum et Babyloniorum, qui tunc imminebant: sive Medorum atque Persarum, qui post futuri erant: sive Macedonum, quos multo tempore post fuisse cognovimus: sive ultimo Romanorum, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
qd erat in principio apud dm̃: factũ esse
narret᷑. baptista iohanne referente. Qui post
me uenturus est ante me factus est. quiaprior
me erat. Porro factũ esse sermonẽ ad meritum
eiꝰ refer cuifit. non ad conditionẽ illius qͥ fieri
dr̃. ut alibi legimꝰ. Dñs mͥfactus est insalutẽ
Quomͦ aut̃ in osee ꝓpħaquẽ in principio duodecĩ
ꝓpħarũ ante hunc librũ ex planauimꝰ. subno¬
mine ephram addecem trib confertur uatici¬
niũ. quȩ uel samaria uel isrł sepe memorant᷑.
sic in iohel qui iuxta hebreos scđs est. omẽ qđ
dũ est. & nullam omĩno isrłis idest decẽ tribuũ
in hoc fierimentionẽ. Tempora quoq quib
legimus. in dieb ozie. ioathan & achat &
et echiȩ regũ uida. & in dieb ieroboã filu ioas
regis isrł. Audite hoc senes. & auribus

Expanded text:
quod erat in principio apud Deum, factum esse quod erat in principio apud Deum, factum esse narretur, Baptista Joanne referente: Qui post me venturus est, ante me factus est, quia prior me erat . Porro factum esse sermonem ad meritum ejus refertur, cui fit, non ad conditionem illius qui fieri dicitur, ut alibi legimus: Dominus mihi factus est in salutem . Quomodo autem in Osee propheta, quem in principio duodecim prophetarum ante hunc librum explanavimus, sub nomine Ephraim ad decem tribus confertur vaticinium, quae vel Samaria, vel Israel saepe memorantur: 169 sic in Joel, qui juxta Hebraeos dum est, et nullam omnino Israelis, id est, decem tribuum in hoc fieri mentionem. Tempora quoque, in qlegimus: In diebus Oziae, Joathan et Achaz et Ezechiae, regum Juda, et in diebus Jeroboam, filii Joas, regis Israel. Audite
Abbreviated transcription (Latin):
ERBUM DÑi eUOd FacTUM
est ad iohel filium phatuhel.
uerterunt batuhel. quod apud
hebreos omĩno nil resonat.
dicere poterat. os nr̃m patet ad uos o chorin¬
thii. cornr̃m dilatatum est. & audiebat a
dño. dilataos tuũ & implebo illud. ipsa qͦq
oris ad aptio non in hominis sed indĩ pote¬
state est. paulo dicente. hostium mͥ aꝑtũ est
magnũ & euidens sed aduersarii multi: iccir.
parte cognoscens &e ex parte ꝓpħans. donec ue¬
niat qđ ꝑfectum est: de latitudine & ad aꝑti¬
one generatus appellat᷑ iohel: qđ apud nos
sonat incipiens uel est ds̃. dicente eodem apło.
Fr̃s. ego me ñ arbitror comp̃hendisse. Qua humi¬
litate succrescens. cum moyse meret᷑ audire
Qui est misit me. Ad distinctionẽ enĩ eors qui
non sunt. de quib in hester legimꝰ. ne tradas
sceptrũ tuum iis qui ñ sunt: dĩ & scĩ eiꝰ esse
memorant᷑. Hȩc de nomine iohel & patris euis
scripta sint breuit̾. ut recte ad eũ uerbũ dĩ

Expanded text:
erbum Domini quod factum est ad Joel filium Phatuel. SPHATUEL   verterunt Bathuel; quod apud Hebraeos omnino nil resonat. dicere poterat: Os nostrum patet ad vos, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est : et audiebat a Domino: Dilata os tuum, et implebo illud : ipsa quoque oris adapertio, non in hominis, sed in Dei potestate est, Paulo dicente: Ostium mihi apertum est magnum et evidens; sed adversarii multi ; idcircparte cognoscens et ex parte prophetans, donec veniat quod perfectum est, de latitudine et adapertione generatus, appellatur Joel  , quod apud nos sonat incipiens, vel est Deus, 168 dicente Apostolo: Fratres, ego me non arbitror comprehendisse ; qua humilitate succrescens cum Moyse meretur audire: Qui est, misit me . Ad distinctionem enim eorum qui non sunt, de quibus et in Esther legimus: Ne tradas sceptrum tuum his, qui non sunt , Deus et sancti ejus esse monstrantur. Haec de nomine Joel et patris ejus perstricta sint breviter, ut recte verbum Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
ut adbella ñ ꝑdeant. Unde &e apłs recedendũ
parũꝑ acoitu pręcipit. ut uacare possimus
oratiomi. Ergo qui in castigatione uictꝰ & ieiu¬
nio atq elemosinis dicit se agere poeniten¬
castitatẽ. frustra hoc sermone ꝓmittit nisi
egrediat᷑ de cubili suo. & scm̃ purũq ieuniũ
pudica expleat poenitentia. Quodq sequit᷑.
int̾ uestibulum & altare plorabunt sacerdotes:
ꝓ uestibulo. Lxx. crepidinẽ int̾p̃tati sunt.
Abͣa ͫ corͣ. Theo dotio ipsum uerbũ hebrai¬
cum posuit. ulam. quã nos ante fores templi
porticũ possumꝰ dicere. & nota qđ sacerdotib¬

Expanded text:
ut ad bella non procedant. Unde et Apostolus recedendum ut ad bella non procedant. Unde et Apostolus recedendum parumper a coitu praecepit, ut vacare possimus orationi . Ergo qui in castigatione victus, et jejunio atque eleemosynis dicit se agere poenitentiam, frustra hoc sermone promittit, nisi egrediatur de cubili suo, et sanctum purumque jejunium pudica expleat poenitentia. Quodque sequitur: Inter vestibulum et altare plorabunt Sacerdotes, pro vestibulo LXX crepidinem interpretati sunt: πρόδομον: Theodotio ipsum verbum Hebraicum posuit ULAM  : quam nos ante fores templi porticum que possumus dicere. Et nota quae
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃ificate eccłam. ut nullus in ȩccła ñ sc̃s sit. ne
forsitan impediant᷑ orationes ur̃ẽ. & modicũ
fermentũ totã massã corrũpat. Coadunate¬
siue eligite senes. ut non ȩtas in eis sed scĩtas eli¬
gatur. Congregate quoque paruulos. & sugenteᷤᷤ
ubera. ne ulla sit ȩtas quȩ non conuertat᷑ ad do¬
minum. Paruulos atq Cactentes. dequib &
in euangłio & inpsalmis legimꝰ. Ex ore infan¬¬
tium & lactentium ꝑfecisti laudẽ. Quos petruᷤ
rationabili & absq dolo dic̃ lacte nutritos.
escam. Quorũ & saluator meminit. Ne contẽ.¬
pseritis unũ de minimis istis. Egrediat᷑ quoq
sponsus de cubiculo. & sponsa de thalamo suo.
ut in tempore ieiunii. uocationis & coetꝰ. scĩfica¬
tionis ȩccłȩ. electionis senũ. congregationis par-¬
uulors & sugentiũ ubera. ñ seruiat sponsus &
sponsa oꝑi nuptiali. quib & lege ꝑmissũ est

Expanded text:
Sanctificate Ecclesiam, ut nullus in Ecclesia non sanctus sit, ne Sanctificate Ecclesiam, ut nullus in Ecclesia non sanctus sit, ne forsitan impediantur orationes vestrae, et modicum fermentum totam massam corrumpat . Coadunatesive eligite senes, ut non aetas in eis, sed sanctitas deligatur. Congregate quoque parvulos et sugentes ubera, ne ulla sit aetas quae non convertatur ad Dominum. Parvulos atque lactentes, de quibus in Psalmis et in Evangelio legimus: Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem . 193 Quos Petrus rationali et absque dolo dicit lacte nutritos :escam : quorum et Salvator meminit: Ne contempseritis unum de minimis istis . Egrediatur quoque sponsus de cubili suo, et sponsa de thalamo suo: ut in tempore jejunii, vocationis et coetus, sanctificationis Ecclesiae, electionis senum, congregationis parvulorum et sugentium ubera, non serviat sponsus et sponsa operi nuptiali, quibus et Lege permissum est,
Abbreviated transcription (Latin):
Isuo. & sponsa de thalamo suo. Int̾ crepidinem
S&e altare plorabunt sacerdotes ministri dñi.¬
S&e dicent. Parce dñe popło tuo. & ne dederis hȩ-¬
reditatẽ tuã in opꝓbriũ. ut dominent᷑ eoꝵ̾
gentes. Ne dicant innationib. Ubi est ds̃ eors:
Ad huc eos ad poenitentiam cohortat᷑. anteqͣm
ueniat hostilis exercitus. Supra inquit di¬
xrerã. canite tuba in syon. ululate in monte
scõ meo. & reliqua. quia uenit dies dñi. quia
ꝓpe est dies tenebrarũ & caliginis. dies nubis
& turbinis. annuncians uob̾ popłm multum
& fortẽ esse uenturũ. qui ur̃as possessiones
urbesq subuerteret: nunc quia benignꝰ sũ &
misericors. patiens & multus miscđia. rursum
p̃cipio & dico. Clangite tuba insyon. & poeni¬
tentiã in popłis p̾dicate. Sc̃ificate ieiuniũ. prȩ¬
dicate curationẽ siue uocate coetũ. de qͥb ante
iam diximꝰ. Congregate popłm. ut qui disper-¬
sus peccauerat: congregat᷑ peccare desistat

Expanded text:
Inter crepidinem et altare plorabunt sacerdotes ministri Domini, et dicent: Parce, Domine, populo tuo, et ne dederis haereditatem tuam in opprobrium, ut dominentur eorum gentes, ne dicant in nationibus: Ubi est Deus eorum? Adhuc eos ad poenitentiam cohortatur, antequam veniat hostilis exercitus. Supra, inquit, dixeram: Canite tuba in Sion, ululate in monte sancto meo, et reliqua, quia venit dies Domini, quia prope est dies tenebrarum et caliginis, dies nubis et turbinis, annuntians vobis populum multum et fortem esse venturum, qui vestras possessiones urbesque subverteret. Nunc quia benignus sum et misericors, patiens, et multus misericordia, rursum praecipio et dico: Clangite tuba in Sion, et poenitentiam in populis praedicate; sanctificate jejunium, praedicate curationem, sive coetum, de quibus jam ante diximus: congregate populum, ut qui dispersus peccaverat, congregatus peccare desistat.
Abbreviated transcription (Latin):
montes tenebrosos: tam̃ sedentib in tenebris
&e umbra mortis lux orta est: ce lux lucet in
mͥ p̃cepit: in tenebris huiꝰ scłi constituto. Sinit
lumbi ur̃i accincti: & lucernȩ ardentes in ma¬
nib ur̃is. Sequit᷑. Iram dnĩ sustinebo qm̃ pec

Expanded text:
montes tenebrosos, tamen sedentibus in tenebris montes tenebrosos, tamen sedentibus in tenebris et in umbra mortis, lux orta est, et lux lucet in mihi praecepit in tenebris hujus saeculi constituto: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes in manibus vestris . Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
braicũ. & uota carnei isrł & popłi circuncisio¬
nis. quasi exsuꝑfluo otiosus sermo prȩluserit.
sp̃u exponente quo scripta sunt: in locis ualde
difficillimis desudemꝰ. Uidet᷑ mͥ omĩs anima
ierłm in qua edificatũ fuit tẽplũ dñi & insio
pacis &e noticia scripturarũ. &e postea suꝑata
peccatis ducta est incaptiuitatem tormentisq
tradita: dicere contra babilonẽ idest confusionẽ
huius mũdi & ad uersũ contrariã fortitudinẽ
quȩ huic mundo p̾sidet. Noli insultare mͥ inimi¬
camea. quia cecidi. resurgã. Dñs enĩ alleuat
allisos: & loquit᷑ ꝑ propħam. Nunquid cadit ñ
tormenta sustineo: disce petechihelẽ poeuam
pͥmã satctiorib irrogari. & dici adño: a scĩs
meis incipite. Quia si ambulauero intenebris.
dñs lux mea est. Licet enim rectores tenebrarũ
istarũ me decepint. & sedeam in tenebris &
umbra mortis. & pedes mei impegerint iN

Expanded text:
braicum, et vota carnei 524 Israel et populi concisiobraicum, et vota carnei 524 Israel et populi concisionis, quasi ex superfluo otiosus sermo praeluserit. ipso Spiritu sancto exponente, quo scripta sunt, in locis vel difficillimis desudemus. Videtur mihi omnis anima Jerusalem, in qua aedificatum fuit templum Domini, et visio pacis, et notitia Scriptupeccatis, ducta est in captivitatem, tormentisque tradita, dicere contra Babylonem, id est, confusionem hujus mundi, et adversum contrariam fortitudinem quae huic mundo praesidet, Noli insultare mihi, inimica mea, quia cecidi, et resurgam: Dominus enim allevat elisos , et loquitur per prophetam. Numquid qui cadit, non tormenta sustineo, disce per Ezechielem poenas primum sanctioribus irrogari, et dici a Domino: A sanctis meis incipite . Quia si ambulavero in tenebris, Dominus lux mea est. Licet enim rectores tenebrarum istarum me deceperint, et sedeam in tenebris et umbra mortis, et pedes mei impegerint in
Abbreviated transcription (Latin):
dici intelligamus. qđ & ipsa delenda sit: & in
morẽ lateris conculcanda. Et repellet legitima:
dies illa. Nonlegitima dĩ sed ea legitima quȩ
aduersum legẽ dĩ o babilon usseras obseruari.
Et ciuitates tuȩ uenient in conculcationẽ. siue
indiuisionẽ: assyriis te impugnantib. Siqͥdẽ
babilon. chaldeoꝵ fuit ciuitas. ñ assyrioꝵ.
Et urbes tuȩ munitȩ erunt indiuisionẽ hosti.¬
lis exercitꝰ: a tyro usq ad flumen tygris. quo
circuieris. & a mari magno usq ad mare rubrũ:
quod ex latere ꝑgentib indiam tangit regio¬
tamia &e uniuersa regio quȩ nunc a te tenet᷑
in medio. aduersarior imꝑio subiugabit᷑.
Eterit t̾ra indesolationẽ: ꝓpt̾ pessimos fructus
uerbum si in ꝓpositionẽ. ma. & nom̃ sor. diuida¬
tur : de tro intelligit᷑. Sin aut̃ unꝰ sermo
non detyro ut.Lxx. sed de munitione & am¬
bitu muratȩ urbis transtuler̃. Hoc uixta he¬

Expanded text:
dici intelligamus, quod et ipsa delenda sit, et in dici intelligamus, quod et ipsa delenda sit, et in morem lateris conculcanda. Et repellet legitima dies illa, non legitima Dei, sed ea legitima quae adversum legem Dei, o Babylon, jusseras observari. Et civitates tuae venient in conclusionem, sive in divisionem, Assyriis te impugnantibus siquidem Babylon Chaldaeorum fuit civitas, non Assyriorum. Et urbes tuae munitae erunt in divisionem hostilis exercitus, a Tyro usque ad flumen Tigrim, quo circuiris, et a mari Magno usque ad mare Rubrum, quod ex latere pergentibus Indiam, tangit regiotamia et universa regio, quae nunc a te tenetur in medio, adversariorum imperio subjugabitur. Et erit terra in desolationem propter pessimos fructus verbum, si in praepositionem MA, et nomen SOR, dividatur, de Tyro intelligitur; sin autem unus sermo non de Tyro, ut LXX, sed munitionem et ambitum muratae urbis transtulerunt. Hoc juxta He
Abbreviated transcription (Latin):
Et est sensus. Nequa quã babilonior imꝑio sub¬
iacebis indie illa: quia edificabunt᷑ maceriȩ
tuȩ. Ueniet ad te assur. & deciuitatib munitis
a ciuitatib inquã munitis usq ad iordanẽ.
ꝑquẽ ce antea transiuit popłs: & a mari rubro
&e cunctis gentib usq ad mare mortuũ qđ
uicinum est terrȩ tuȩ. & ad montẽ syon
de montib ꝑsarum ac medorum. in quos trans¬
latiprius fuerant. Et erit t̾ra reliqua chaldeoꝵ
& eorum qui te uastauer̃ indesolationẽ ꝓpter
habitatores tuos ꝓͦpt̃ mala oꝑa eoꝵ. Hoc sibi
uidei usq hodie pollicent᷑. Et eo loco in quo nos
exposumus indie illa longe fiet lex. sicut nob̾
uisum est. & sicut prudentiores eoꝵ edissert̃.
ali qui friuole mentiuntur. & aiunt. indie illa
cũ a xp̃o edificatȩ fuerint maceriȩ ierłm:
scripturas scãs legis &e ꝓpħarum quȩ nunc tenen¬
braicum ex posuimus. sed adhuc adbabilonẽ

Expanded text:
et est sensus: Nequaquam Babyloniorum imperio subet est sensus: Nequaquam Babyloniorum imperio subjacebis, in die illa qua aedificabuntur maceriae tuae, venient ad te de Assur, et de civitatibus munitis: a civitatibus, inqs, et a mari Rubro, et cunctis gentibus usque ad mare Mortuum, quod vicinum est terrae tuae, et ad montem Sion, de montibus Persarum atque Medorum, in quos translati prius fuerant; et erit terra reliqua Chaldaeorum, et eorum qui te vastaverant in desolationem, propter habitatores suos, et propter mala opera eorum. Hoc sibi Judaei usque hodie pollicentur, et in eo loco, in quo nos exposuimus: In die illa longe fiet lex, sicut nobis visum est, et sicut prudentiores eorum disserunt, aliqui frivole mentiuntur, et aiunt: In die illa, qua a Christo aedificatae fuerint maceriae Jerusalem, Scripturas sanctas Legis et Prophetarum, quae nunc tenenbraicum exposuimus; sed adhuc ad Babylonem
Abbreviated transcription (Latin):
te usq ad montẽ. Et erit t̾ra indissipationem
cũ habitatorib suis ꝓpt̾ fructꝰ adinuentionũ
eori. Uidetur mͥ uxta litterã ierłm contra ba¬
bylonẽ &e cȩteras gentes loqui. quȩ sibi insulta¬
uer̃. Ne lȩtemini in riuna mea. quia dño mise¬¬
rante consurgã. Postquã sedero in captiuitate¬
ram dñi sustinebo. quia me scio meruisse qđ pas¬
sus sũ. donec ulciscar de gentib & fiat iudiciũ
meũ. Noui quippe. qđ me sit educturus inlucem.
&e uidebo iusticiã eiꝰ. & aspiciet inunica mea
babylon. & cȩterȩ gentes incircũitu: & oꝑiet᷑
confusione quȩ nunc dicit insultans. ubi est dñs
ds tuus: Oculimei uidebunt eã. & ñ longo post
tẽpore. sed nunc & inp̾sentiarũ conculcata quasi
inducit᷑. Oierłm. uenerunt dies ut edificentur
maceriȩ tuȩ. quȩ erant babilonio uastante de¬
structȩ. In illa die. longe fiet lex siue p̾ceptũ
& iussio. ut syminachus & theodotio int̃p̃tati

Expanded text:
in dissipationem cum habitatoribus suis propter fructus adinventionum eorum. Videtur mihi juxta litteram, Jerusalem contra Babylonicam et caeteras gentes loqui, quae sibi insultaverant: Ne laetemini in ruina mea: quia Domino miserante, consurgam: postquam sedero in captivitateIram Domini sustinebo: quia me scio meruisse quod passa sum, donec ulciscar de gentibus, et fiat judicium meum. Novi quippe quod me sit educturus in lucem, et videbo justitiam ejus, et aspiciet inimica mea Babylon, et caeterae gentes in circuitu, et operietur confusione, quae nunc dicit insultans: Ubi est Dominus Deus tuus? Oculi mei videbunt eam, et non longo post tempore, sed nunc et in praesentiarum conculcatainducitur: O Jerusalem, venerunt dies, ut aedificentur maceriae tuae, quae erant a Babylonio vastante destructae. In die illa longe fiet lex, sive praeceptum et jussio, ut Symmachus et Theodotio interpretati
Abbreviated transcription (Latin):
tes eiꝰ affigent᷑ compedib. Et tu gͦ in ebriabe¬¬
ris ce eris despecta. & ti quȩres auxiliũ ab in¬
imico. Onĩs munitiones tuȩ sicut ficus cum
grossis suis. Si concussȩ fuerint cadent inõs
comedentis. Ecce popłs tuus mulieres in medio
tui. Inimicis tuis ad aꝑtione pandent᷑ portȩ t̾rȩ
tuȩ. deuorabit ignis uectes tuos. A quã ꝓpt̾
obsidionẽ hauri tibi. extrue munitiones
tuas. Intra in lutũ &e calca. subigens tene
laterẽ. Ihi comedet te ignis. Peribis gladio.
deuorabit te ut brucus. Congregare ut brucꝰ.
multiplicare ut locusta. Plures fecisti nego¬
tiationes tuas: quã stellȩ sint cȩli. Brucus ex¬
pansus est ce auolauit. Custodes tui quasi lo-¬
custȩ. & paruuli tui quasi locuste locustarũ.
quȩ considunt insepib in die frigoris. Sol
ortus est & a uolauer̃. & ñ est cognitꝰ locus
earũ ubi fuerint. Dormitauert pastores
tui rex assur. sepelient᷑ principes tui. Disꝑsus¬
est popłs tuus inmontib. & non est qui con¬

Expanded text:
tu ergo inebriaberis, et eris despecta: et tu quaeres auxilium ab inimico. Omnes munitiones tuae sicut ficus cum grossis suis: si concussae fuerint, cadent in os comedentis. Ecce populus tuus mulieres in medio tui: inimicis tuis adapertione pandentur portae terrae tuae, devorabit ignis vectes tuos. Aquam propter obsidionetuas, intra in lutum et calca, subigens tene laterem. Ibi comedet te ignis, peribis gladio, devorabit te ut bruchus: congregare ut bruchus, multiplicare ut locusta. Plures fecisti negotiationes tuas quam stellae sunt caeli bruchus expansus est et avolavit custodes tui quasi lucustae et parvuli tui quasi lucustae lucustarum quae considunt in sepibus in die frigoris sol ortus est et avolaverunt et non est cognitus locus earum ubi fuerint dormitaverunt pastores tui rex Assur sepelientur principes tui latitavit populus tuus in montibus et non est qui con
Abbreviated transcription (Latin):
suis. & niniue quasi piscina aquarũ aquȩ eꝰ.
ipsi uͦ fugerunt. State. state : &e non est quire.¬
uertat᷑. Diripite argentũ. diripite aurũ. &
non est finis diuitiarũ ex omĩb uasis deside.¬
rii. Dissipata. & scissa & dilacerata. &e corta¬
bescens. & dissolutio geniculor. & defectio in
cunctis renib. & facies omĩum sicut ingredo
ollȩ. Ubi est habitaculũ leonũ. & pascua catu¬
lor leonum: Ad quam iuit leo ut ingrederet᷑
illuc : catulus leonis & non est qui exterreat.
Leo cepit sufficient̃ catulis suis. & necauit lee¬
nis suis. Et impleuit preda speluncas suas.
&e cubile suum rapina. Ecce ego ad te
dicit dñs exercituum. & suecendã usq ad
fumum quadrigas tuas. & catulos tuos come¬
det gladius. Et ext̾minabo de t̾ra predam
Ue ciuitas sanguinũ. uniuersa mendacu.
Uox flagelli &e uo.x impetꝰ rotȩ & equi frem̃tis¬
&e quadrige feruentis: & equitis ascendentis
& micantis gladii. & fulgurantis hastȩ. &

Expanded text:
 Ninive quasi piscina aquarum aquae ejus: Ipsi vero fugerunt. State, state, et non est qui revertatur: diripite argentum, diripite aurum: et non est finis divitiarum ex omabilibus. Dissipata est, et scissa, et dilacerata: et cor tabescens, et dissolutio geniculorum, et defectio in cunctis renibus: et facies omnium eorum sicut nigredo ollae. Ubi est habitaculum leonum, et pascua catulorum leonum, ad quam ivit leo ut ingrederetur illuc, catulus leonis, et non est qui exterreat? Leo cepit sufficienter catulis suis, et necavit leaenis suis: et implevit praeda speluncas suas, et cubile suum rapina. Ecce ego ad te, dicit Dominus exercituum, et succendam usque ad fumum quadrigas tuas, et leunculos  Al. catulos tuos comedet gladius: Et exterminabo de terra praedam Vae, civitas sanguinum, universa mendacii vox flagelli, et vox impetus rotae, et equi frementis, quadrigae ferventis, et equitis ascendentis, et micantis gladii
Abbreviated transcription (Latin):
qui disꝑgat in facie tua. custo diens obsidionẽ.
Contẽplare uiã. conforta lumbos. robora uir¬
tutem ualde: qm̃ sicut reddidit dñs suꝑbiȩ iacob
sic reddet suꝑbiȩ isrł: quia uastatores dissipa¬
uerunt eos. & ꝓpagines eoꝵ corruperunt.
Clipeus fortium eiꝰ ignitus. uiri exercitus in coc-¬
cineis. Igneȩ habenȩ curruũ in die p̃parationis
eiꝰ. & agitatores consopiti sunt. In itinerib con¬
turbati sunt: quadrige collisȩ sunt in plateis.
A spectus eor quasi lampades. quasi fulgura dis¬
currentia. Recordabitur fortiũ suoꝵ. & ruent
in itinerib suis. Uelociter ascendet muros eiꝰ.
& prȩparabit umbraculũ. Portȩ fluuioꝵ aꝑtȩ
sunt: & templum ad solũ dirutum est. Et mi

Expanded text:
qui dispergat in facie tua, custodiens obsidionem: contemplare viam, conforta lumbos, robora virtutem valde: quoniam sicut reddidit Dominus superbisic reddet superbiae Israel: quia vastatores dissipaverunt eos, et propagines eorum corruperunt. Clypeus fortium ejus ignitus, viri exercitus in coccineis: Igneae habenae currus in die praeparationis ejus, et agitatores consopiti sunt. In itineribus conturbati sunt: quadrigae collisae sunt in plateis: Aspectus eorum quasi lampades, quasi fulgura discurrentia. Recordabitur fortium suorum, ruent in itineribus suis: Velociter ascendent muros ejus, et praeparabitur umbraculum. Portae fluviorum apertae sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
grege dnĩ. & extra ȩccłam eius insaltu uersa¬
bantur erroꝵ: postea trans ferentur ad noticiam
uerȩ circuncisionis. ut seruiant dõ in sp̃u. & gła
racit̃ circuncisio: & ñ concisio. Cũq pasti fuerint
sp̃uali circuncisione. intelligentes peccata p̾stina:
confundent᷑ inuitus suis & erubescent. & er̃ in
confusione que ducit aduitã. quia est & alia
confusio que ducit admortẽ. in qua habitauit
quondã og. rex basan. Siquidẽ basanant̃ p̃tat᷑
confusio. De qua confusione pessima: & dñs re¬
ꝓmittit liberaturũ se popłm suũ. Ꝙ dixit dñs.

Expanded text:
grege Domini, et extra Ecclesiam ejus, in saltu versagrege Domini, et extra Ecclesiam ejus, in saltu versabantur errorum, postea transferentur ad notitiam verae circumcisionis, et servient Deo in spiritu, et ra circumcisio, et non concisio. Cumque pasti fuerint spirituali circumcisione, intelligentes peccata pristina, confundentur in vitiis suis, et erubescent, et erunt in confusione quae ducit ad vitam , quia est et alia confusio quae ducit ad mortem, in qua habitavit quondam Og, rex Basan, siquidem Basan interpretatur confusio: de qua confusione pessima et Dominus repromittit liberaturum se populum suum: Dixit Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
qui odio generis humani uitã appetunt soli¬
tariã. qualẽ timionẽ fuisse athenis legimus.
Non qͦ solitaria &e ꝓphetica uita. quã habuerunt
uitioꝵ: uirga corripiendus sit. Qui aut̃ solus
habitat. & non habitat insaltu iste in laude
uirtutũ est. Qui aut̃ solus est & ñ facit oꝑa
iusticiȩ. & quietis tantũ fruit᷑ uoluptatẽ. ce
ñ in xp̃i oꝑe &e labore desudat. nec ꝓpruis ma-¬
erigitur: hic habitat in saltu. & int̾ infructu¬
osa ligna uersat᷑. Sed tam̃ quia bonus pastor.
est & uirga eiꝰ obhoc ꝑcutit ut emendet:
meliora sermo ꝓpheticus pollicet᷑. & dicit.
In medio carmeli pascentur basanitidẽ & ga¬
ladithin: iuxta dies ȩt̾nitatis. & iuxta dies
egressionis tuȩ de ȩgypto. Carmelus. int̾p̃tat᷑
scientia circuncisionis. Basanitidis. confusio.
Gala ad. transmigratio testimonii. Popłs gͦ dñi
& oues pascuȩ eiꝰ. quȩ prius pascebant᷑ absq¬

Expanded text:
qui odio generis humani vitam appetunt soliqui odio generis humani vitam appetunt solitariam, qualem Timonem fuisse Athenis legimus: non quod solitaria vita et prophetica quam habuerunt vitiorum, virga corripienda sit. Qui solus habitat, et non habitat in saltu, iste in laude virtutum est: qui autem solus est, et non facit opera justitiae, et quietis tantum fruitur voluptate, et non in Christi opere et labore desudat, nec propriis man superbiam erigitur: hic habitat in saltu, et inter infructuosa ligna versatur. Sed tamen quia bonus pastor est, et virga ejus ob hoc percutit ut emendet, meliora sermo propheticus pollicetur, et dicit: In medio Carmeli pascentur Basanitidem et Galaaditin, juxta dies aeternitatis, et juxta dies egressionis tuae ex Aegypto. Carmelus interpretatur scientia circumcisionis: Basanitis confusio, et Galaad transmigratio testimonii. Populus ergo Dei, et oves pascuae ejus, quae prius pascebantur absq
Abbreviated transcription (Latin):
ctio foras mittit timorẽ. Qđ siquis nobis oppo¬
suerit quomͦi nunc dicat᷑ ad xp̃m. hoc est adbo¬
num pastorẽ. qui utiq maior apłis &e melior
est cur utatur uirga. cum maioris ꝓfectꝰ sit
uirgam ã habere. quã uirga popłos ouesq
corriꝑe: respondebimꝰ ei scđm illud qđ dñs
pollicet᷑ apłis sus. maiora eos signa facturos
ẽẽ. inpopłis: quã ipse fecerit. Et quia ad huc
dñs loquebat᷑ ad carneũ isrł. & necdũ ad eum
qui ꝑfecta poterat nosse mysteria: iccirco di¬
ctũ esse de eo. ut pascat in uirga popłm &
gregẽ suũ. Apłis aut̃ inuirgã excussã esse de
manib & seueritatẽ legis: euangłu clem̃tia
temꝑatã. Porro hi popłi &e istȩ oues. ꝓpterea
ꝓcutient᷑ & pascentur in uirga: quia habita¬
uer̃ soli in saltu. Qđ quidẽ possumꝰ & de his
acciꝑe. qui se de ȩccła separantes coniuui is
se deder̾ amiciciisq gentilium: nec ñ & de his

Expanded text:
ctio foras mittit timorem . Quod si quis nobis oppoctio foras mittit timorem . Quod si quis nobis opposuerit, quomodo nunc dicatur ad Christum, hoc est, ad bonum pastorem, qui utique major apostolis, et melior est, ut utatur virga, cum majoris profectus sit virgam non habere, quam virga populos ovesque corripere: respondebimus eis secundum illud quod Dominus pollicetur apostolis suis, majora eos signa in populis esse facturos, quam ipse fecerit . Et quia adhuc Dominus loquebatur ad carneum Israel, et necdum ad eum, qui perfecte poterat nosse mysteria, idcirco dictum esse de eo, ut pascat in virga populum et gregem suum, apostolis autem virgam excussam esse de manibus, et severitatem Legis, Evangelii clementia temperatam. Porro hi populi et istae oves propterea percutientur, et pascentur in virga, quia habitaverant soli in saltu. Quod quidem possumus, et de his accipere, qui se de Ecclesia separantes, conviviis 528 dedunt amicitiisque gentilium: necnon et de his,
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ dnm̃ dm̃ nr̃m formidabunt: & tunebunt
te. Hoc qđ dr̃ pasce popłm tuũ in uirga tua:
sua: & oues hereditatis . Ac ne putemus eosdem
esse popłm. quos & oues: in alio loco legimus.
Nos aut̃ popłs tuus: & oues pascuȩ tuȩ. Popłs
refertur ad rationabiles quosq: oues autem
ad eos qui necdum ratione uiuentes. tantũ sim¬
plicitate contenti sunt. & appellant᷑ de heredi¬
pastorali: de qua loquit᷑ ce apłs. Quid uultis.
in uirga ueniã aduos. an incaritate &e sp̃u man-¬
suetudinis : Obhanc puto causã. quia popłs
isrł dura ceruice erat. & semꝑ carnes egyptias.
suspirabat. usum esse moy sen ñ solũ aduersus
egyptios quos ꝑcussit decemplagis sed etiã
aduersum popłm in solitudine uirga regali.
uirga ꝑcutiente: & omĩa uasa testea ce fragi¬
lia confringente. Apłis aut̃ dni saluatoris qͥ
sapientiam loquebant᷑ int̾ ꝑfectos. constat uir¬
gam excussã esse de manib: quia ꝑfecta dile¬

Expanded text:
no Deo nostro formidabunt, et timebunt a te. Hoc quod dicitur: Pasce populum tuum in virga tua, sua, et oves haereditatis suae. Ac ne putemus eosdem esse populos, quos et oves, in alio loco legimus: Nos autem populus tuus, et oves pascuae tuae . Populus refertur ad rationabiles quosque, oves autem ad eos, qui necdum ratione utentes, tantum simplicitate contenti sunt, et appellantur de haeredipastorali, de qua loquitur et Apostolus: Quid vultis, in virga veniam ad vos, an in charitate, et spiritu mansuetudinis ? Ob hanc, puto, causam, quia populus Israel durae cervicis erat, et semper carnes Aegyptias suspirabat, usum esse Moysen non solum adversum Aegyptios, quos percussit decem plagis, sed etiam adversus populum in solitudine, virga legali, virga percutiente, et omnia vasa testea, et fragilia confringente. Apostolis autem Domini Salvatoris, qui sapientiam loquebantur inter perfectos , virgam excussam esse de manibus, quia perfecta dile
Abbreviated transcription (Latin):
iezabel. sicut uirasti patrib meis a dieb anti¬
quis. dicens. Uiuo ego dicit dñs. nolo mortẽ pec¬
catoris. tantũ ut reuertat᷑ & uiuat. Et alibi.
Statim ut conuersus ingemueris: saluus eris.
Tunc uidebit in imica mea: & oꝑiet᷑ confusione.
quȩ nunc dic̃ ad me. Ubi est dñs ds̃ tuus : Uidebo
in eã ultionẽ tuã: & erit quasi lutũ platearum.
atq calcabitur: ne ampliꝰ de luto & paleis. egy¬
ptias extruat ciuitates.

Expanded text:
Jezabel, sicut jurasti patribus meis in diebus antiJezabel, sicut jurasti patribus meis in diebus antiquis, dicens: Vivo ego, dicit Dominus: Nolo mortem peccatoris, tantum ut revertatur, et vivat . Et alibi: Statim ut conversus ingemueris, salvus eris. Tunc videbit inimica mea, et operietur confusione, quae nunc dicit ad me: Ubi est Dominus Deus tuus ? Videbo in ea ultionem tuam, et erit quasi lutum platearum, atque calcabitur, ne amplius de luto et paleis Aegyptias exstruat civitates.
Abbreviated transcription (Latin):
multarũ gentiũ: tribuat miscdiã. sic̃ iurauit
eis qui patres extiter̃ fidei nr̃ȩ. scđ̾m dies anti¬
quos: qđ de tota hominũ multitudine alios
saluet inueritate. alios in miscđia. Porro ubi nos
int̾p̃tati sumꝰ non immittet ultra furorẽ suum:
ꝓ ultra syminachus uertit insempit̾nũ: theodo
Dicam & ego infine uoluminis. labore opusculi
mei dñi inuocatione consignans. Ds quis similis
tibi. auferens iniquitatẽ serui tui : Transi pecca¬
tũ reliquiarũ animȩ meȩ. ñ ĩmittas inme furo¬
rẽ tuũ. neq in ira tua corripias me: qm̃ miseri¬
cors. & multȩ miserationes tuȩ. Reuertere & mi¬
serere mei. Precipita iniquitates meas: & mitte
eas in ꝑfundũ maris ut salsulgo &e amaritu¬
do uitior insalsa regione disꝑeat. Da ueritatẽ
quã ꝓmisisti seruo tuo iacob & miscđiam qͣm
pollicitꝰ es amico tuo abraham: &e libera ami mã
meã a ꝑsecutorib ꝓpħarũ tuorũ. achab &

Expanded text:
multarum gentium  tribuat misericordiam, sicut juravit multarum gentium  tribuat misericordiam, sicut juravit eis, qui patres exstiterunt fidei nostrae secundum dies antiquos: quod de tota hominum multitudine alios salvet in veritate, alios in misericordia. Porro ubi nos interpretati sumus, Non immittet ultra furorem suum; pro ultra, Symmachus transtulit in sempiternum: TheodotDicam et ego in fine voluminis, laborem opusculi mei, Domini invocatione consignans: Deus, quis similis tibi? aufer iniquitatem servi tui: transi peccatum reliquiarum animae meae, ne immittas in me furorem tuum, neque in ira tua 532 corripias me: quoniam misericors es, et multae miserationes tuae. Revertere, et miserere mei: praecipita iniquitates meas, et mitte eas in profundum maris: ut salsugo et amaritudo vitiorum in falsa regione dispereat. Da veritatem quam promisisti servo tuo Jacob, et misericordiam quam pollicitus es amico tuo Abraham, et libera animam meam a persecutoribus prophetarum tuorum, Achab, et
Abbreviated transcription (Latin):
atq mirat᷑. & dic̃. Quis ds̃ sic̃ tũ. auferens iniqui¬
tates. & transcendens in iusticias: Ut qͦmͦ ex ter¬
minator in egypto transcendit popłm isrł. & ñ
uastauit eum. unde a transitu phase. id ÷ pascha
nom̃ accepit: sic tu pascas gentes. nequaqͣm eis
imputans iniquitates suas. Porro qđ sequitur.
his qui reliqui sunt de hereditate eiꝰ. non tenuit
intestimoniũ iram suã: hic sensus est. Si gentib
ñ peꝑcit quȩ legi eius credere noluerunt. & qui
suꝑflui & reliqui de popło sunt relicti. iniquita¬
tes suas eis noluit imputare. nec in testimonium
iusti supplicii eoꝵ intulit irã suã: quid faciet
de grege suo. qui pascit᷑ inmedio carmeli. & in
ba sanitide & in galaad: Uolens enĩ miscđiã
est. & reuertens miserebit᷑ nri. & grauia pecca¬
ta nr̃a &e iniquitates quȩ sedent suꝑ talentum
plumbi ipse portabit. & demerget inĩnare: &
ham: ut supplantatori popło & nouello &e sẽꝑ
titudini gentiũ. abraham quippe uocat᷑ pat̾

Expanded text:
miratur, et dicit: Quis Deus sicut tu? auferens iniquitates, et transcendens injustitias : ut quomodo exterminator in Aegypto transcendit populum Israel, et non vastavit eum unde a transitu, phase, id est, pascha, nomen accepit sic tu parcas gentibus, nequaquam illis imputans iniquitates suas. Porro quod sequitur: His qui reliqui sunt de haereditate ejus, non tenuit in testimonium iram suam, hic est sensus: Si gentibus pepercit, quae Legi ejus credere noluerunt, et qui superflui et reliqui de populo sunt relicti, iniquitates suas eis noluit imputare, nec in testimonium justi supplicii eorum intulit iram suam, quid faciet de grege suo, qui pascitur in medio Carmeli, et in Basanitide, et in Galaad? Volens enim misericordiam est, et revertens miserebitur nostri, et gravia peccata nostra, et iniquitates quae sedent super talentum plumbi, ipse portabit, et demerget in mare, et ham: ut supplantatori populo et novello, et semper titudini gentium  Abraham quippe vocatur pater
Abbreviated transcription (Latin):
accipient facultatẽ. Aures quoq eor obsurdes¬
cent: quia malicia ñsolũ ocłoꝵ cecabit intuitꝰ.
sed aures facit surdescere. Noluer̃ enĩ audire
uocẽ cantantiũ: & uenefici incantantis sapient̃.
Et iuxta isaiam: aurib suis grauit̃ audierunt.
Quanquã multominꝰ sit grauit̾ audire: quam
mala dr̃ de eis qđ lingant humũ quasi serpen¬
tes. quȩ trahunt t̾rã ambulantes inuentre
suo. & comedentes t̾rã omĩb dieb uitȩ suȩ.
&e carnis idest terrȩ oꝑa facientes: detrahen¬
tes secum usq ad diem ultionis & iusitationis
dnĩ. non pliluerem. non t̾rȩ parua uestigia: sedto¬
tam humum. Ea cum fecerint. & adiudiciũ dĩ
uenerint: conclusi erunt atq turbati. Et tamdiu
turbabunt᷑ & conclusi erunt: quam diu terra
quã traxerant quasi serpentes ꝑmanserit in eis.
ũ aut̃ illa defecerit: obstupescentes admirabunt᷑.
ñ in dño dõ suo. necdũ enĩ merent᷑ ut dicat᷑ dñs¬

Expanded text:
accipientium facultatem. Aures quoque eorum obsurdescent, quia malitia non solum oculorum obcaecavit intuitum, sed et aures fecit obsurdescere; noluerunt enim audire vocem incantantium, et venefici incantantis sapienter. Et juxta Isaiam: Auribus suis graviter audierunt : quamquam multo minus sit graviter audire, quam mala dicitur de eis, quod lingent humum quasi serpentes, quae trahunt terram, ambulantes in ventre suo, et comedentes terram omnibus diebus vitae suae . Et carnis, id est, terrena opera facientes, et trahentes secum usque ad diem ultionis, et visitationis Domini, non pulverem, non terrae parva vestigia, sed totam humum. Quod cum fecerint, et ad judicium Dei venerint, et conclusi fuerint atque turbati, tamdiu turbabuntur, et conclusi erunt, quamdiu terra quam traxerant quasi serpentes, permanserit in eis. Cum autem illa defecerit, obstupescent, et admirabuntur, non in Domino Deo suo necdum enim merebuntur, ut dicatur D
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓͥaͥ. ad xp̃m. diciturq ad eũ. & timebunt te.
Principium enĩ sapientiȩ: timor dñi. Et hȩc fient:
ut uideant gentes & confundant᷑ in omĩ mala
fortitudine sua. & ponant manꝰ suꝑ os suũ: &
aurib obsurdescant. Et lingent t̾ram uelut ser¬
pentes quȩ trahunt humũ : ut pͥmũ concludant᷑.
conclusiq ꝑturbent᷑. Dem t̾riti obstupescant ad
illũ. Hoc uxta .Lxx. Porro quia ñ multũ ab
eis in pͣsenti dunta xat loco. nr̃a discordat edi¬
tio: qđ in illis dictũ est etiã & in hac dictũ exi¬
stimemꝰ. Duis ds̃ similis tui. qui aufers
Iiniquitatẽ ce transis peccatũ reliquiarũ heredi

Expanded text:
m diciturque ad eum: Et timebunt a te. Principium enim sapientiae, timor Domini . Et haec fient, ut videant gentes, et confundantur in omni mala fortitudine sua; et ponant manus super os suum, et auribus obsurdescant, et lingant terram velut serpentes, 530 qui trahunt humum, ut primum concludantur, conclusique turbentur, inde territi obstupescant ad illum. Hoc juxta LXX. Porro quia non multum ab eis, in praesenti dumtaxat loco, nostra discordat editio, quod in illis dictum est, etiam in hac dictum existimemus. Quis Deus similis tui? qui aufers iniquitatem, et transis peccatum reliquiarum haered
Abbreviated transcription (Latin):
fient. & erit formatio laterũ litura eiꝰ. Et iidie
illa ueteres abiciet errores. ciuitatesq illiꝰ quȩ
malȩ munitȩ fuerant uenient in conclusionẽ
siue in diuisionẽ: & diuident᷑ abassyriis.
De tyro quoq qđ int̾p̃tat᷑ cyꝯͣ oͦ & ti. idest an¬
gustia. consurgent aliȩ fortitudines: & erit
sedicio usq ad eos qui scłi huius reumate dele-¬
ctant᷑. & libidines generant inhominib. Et
de mariusq ad mare. & de monte usq ad mon¬
tẽ inuicẽ bella consurgent: ut amaritudo
pugnet contra a maritudinẽ. & erigens se hu¬
milianda sullimitas contra aliã dimicoe altitu¬
dine: & tunc uere cõpleat᷑. Uenite descendamꝰ &
confundamꝰ linguas eor: ne audiat unusqͥsq
uocẽ ꝓcrim sui. Prodest quippe fortitudinib
nas aduersũ sathanan diuistis fuerit: tunc omẽ
regnũ illuis destruet᷑. Et qđ frequent̃ solet in
magnis exercitib euenire. ut int̾ fecto tyran¬

Expanded text:
fient, et erit formatio laterum litura ejus. Et in die fient, et erit formatio laterum litura ejus. Et in die illa veteres abjiciet errores, civitatesque illius, quae male munitae fuerant, venient in conclusionem, sive in divisionem, et dividentur ab Assyriis; de Tyro quoque, quae interpretatur συνοχὴ, id est, angustia, consurgent aliae fortitudines, et erit seditio usque ad eos qui saeculi hujus rheumate delectantur, et libidines generant in hominibus. Et de mari usque 526 ad mare, et de monte usque ad montem invicem bella consurgent, ut amaritudo pugnet contra amaritudinem, et erigens se humilianda sublimitas, contra aliam dimicet altitudinem, et tunc vere compleatur: Venite, descendamus et confundamus linguas eorum, ne audiat unusquisque vocem proximi sui , prodest quippe fortitudines nas adversus Satanam divisus fuerit, tunc demum omne regnum illius destruetur . Et quod frequenter in magnis exercitibus evenire solet, ut interfecto tyran