comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
one ꝑpendat. ꝙ dũ mala ex iudicio faciut̃ districtiꝰ cõtͣse
iudiciũ accendut̃ ut tanto eos durior sententia feriat. qñ ill
inculpa arciꝰ uincla deliberacionis ligant. Ciciꝰ fortase delic¬
ta penitendo ablucrent si inhis sola p̾cipitacione cecidissent
Nã tardiꝰ p̃eccatũ soluit᷑ qd & cõsiliũ solidat᷑. Nisi eni mens
oñi modo gt̾nandespicerꝵ inculpa ex iudicio ñꝑiro&s. hoc gͦ
p̃eipitacioneu lapsi  cõsiluuĩ pereuntes differ̃. quod abstatu

Expanded text:
one perpendant, quia dum mala ex judicio faciunt, districtius contra se one perpendant, quia dum mala ex judicio faciunt, districtius contra se judicium accendunt, ut tanto eos durior sententia feriat, quanto illos in culpa arctius vincula deliberationis ligant. Citius fortasse delicta poenitendo abluerent, si in his sola praecipitatione cecidissent. Nam tardius peccatum solvitur, quod per consilium solidatur. Nisi enim mens omnimodo aeterna despiceret, in culpa ex judicio non periret. Hac ergo praecipitatione lapsi, per consilium pereuntes differunt, quia cum hi
Abbreviated transcription (Latin):
mine scẽ predicacionis pͣua suggestio carnis edomat᷑. ꝑnoc¬
tẽ uͦ cecitas nr̃e infirmitatis ex primitur. qr quic quid ad¬
uersitatis in nocte imminet ñ uidet᷑. Uniꝰ cuiꝰq gͦ ensis suꝑ
fem̃ suũ ꝓpt̾ tunores nocturnos. qr uidelic& scĩ uiri dũ
ea que non uident metuũt ad intentionẽ certaminis parati
assistut. hic̃ rursũ sponse dr̃. Nasus tuus sic̃ turis que ẽ in
libano. Rẽ nãq quã occłis nõ cernimꝰ. plerũq odore p̃iudemꝰ.
sernasũ qͥppe odores fetoresq discernimꝰ. Qiuid gͦ ꝑnasũ
excłie. nͥ scõꝵ ꝓuida discretio designat᷑ &ͥ &ĩa turri simił
quȩ ẽ inlibano dr̃: qr discreta eoꝵ ꝓ uidentia ita in alto sitaẽ
ut teptacionũ certamina & priꝰ quã ueniãt iudeat. utcotͣ ea
dũ uenerĩt munita subsistat. Que eni fut᷑a p̃uident᷑ cũ psentia
hostis qͥse inopinatũ credidit eo ipso qͦ p̃iusus: eneruat᷑. Atc̃otͣ¬

Expanded text:
mine sanctae praedicationis prava suggestio carnis edomatur. Per noctem vero caecitas nostrae infirmitatis exprimitur, quia quidquid adversitatis in nocte imminet n propter timores nocturnos, quia videlicet sancti viri dum ea quae non vident metuunt, ad intentionem certaminis parati semper assistunt. Hinc rursum sponsae dicitur: Nasus tuus sicut turris quae est in Libano . Rem namque quam oculis non cernimus, plerumque odore praevidemus. Per nasum quoque odores fetoresque discernctorum provida discretio designatur? Qui etiam turri similis quae est in Libano dicitur, quia discreta eorum providentia ita in alto sita est, ut tentationum certamina et priusquam veniant videat, et contra ea dum venerint munita subsistat. Quae enim futura praevidentur, cum praesentia hostis, qui se inopinatum credidit, eo ipso quo praevisus est, enervatur. Rect
Abbreviated transcription (Latin):
nouerĩt qr qͦ magis loco p̃minenti cõsistũt. eo crebriorib sagit¬
tis insidiatoris in petunt᷑. Quitanto ardentiꝰ sol& erigi. quanto¬
se robustiꝰ conspicit uinci. tantoq intolerabiliꝰ dedignat᷑ iunci.
quanto cõtͣse uid& ꝑ integra infirme carnis castra pugnari.
ammonendis ut inces sant̾ p̃mia suscipiant. & libent̾ ꝓcul¬
dubio tẽptacionũ quas tolerãt labores calcant. Sienĩ at¬
tendat᷑ felicitas quȩ sinũ transitu at tingatur. beue fit
qͦ transeundo laborait᷑. audiat qđ ꝑ prophetã dr̃. h ee dic̃¬

Expanded text:
noverint, quia quo magis loco prominenti consistunt, eo crebrioribus sagitnoverint, quia quo magis loco prominenti consistunt, eo crebrioribus sagittis insidiatoris impetuntur. Qui tanto ardentius solse robustius conspicit vinci; tantoque intolerabilius dedignatur vinci, quanto contra se videt per integra infirmae cAdmonendi sunt ut incessanter praemia suscipiant, et libenter proculdubio tentationum quas tolerant labores calcabunt. Si enim attendatur felicitas quae sine transitu attingitur, leve fit quod transeundo laboratur. Audiant quod per prophetam dicitur: Haec dic
Abbreviated transcription (Latin):
potuit dici decunctis. hoc neces se est spetialit̾ sentiri desinguliᷤ
Quasi eni corã positꝰ dõ quisq uerba monicionis eiꝰ ꝑcipit. cũ
priꝰ quã peccata ꝑpetret uolũtatis eiꝰ p̃cepta cognoscit. Ad¬
huc enĩ añ eiꝰ faciem stare ẽ: nec dũ eũ peccando cotepuere
Cũ uͦ derelicto bono in nocentie iniquitatem eligens appetit
t̃ga iã in eiꝰ facieni mittit. S ecce adhuc & postergũ ds sub¬
sequens mon&. qui &iã pꝰculpã adse redire ꝑsuad&. Ad uer¬
sũ reuocat. cũ cõmissa nõ respicit. & reuertenti sinũ pietatis
cere si iusticiã uolumꝰ formidare. quia tanto gͣuior ꝓpieta¬
te cõtẽpnit᷑. quanto & cõtep̃tꝰ adhuc uocare non de dignãt᷑
at cõtͣ ã monendis peccata carnis ignorantes ut tanto solliciciꝰ
p̃cipitẽ riunã metuant. quanto alciꝰ stant. Ammonendis ut

Expanded text:
potuit dici de cunctis, hoc necesse est specialiter sentiri de singulis. potuit dici de cunctis, hoc necesse est specialiter sentiri de singulis. Quasi enim coram Deo positus quisque verba monitionis ejus percipit, cum priusquam peccata perpetret, voluntatis ejus praecepta cognoscit. Adhuc enim ante faciem ejus stare, est necdum eum peccando contemnere. Cum vero derelicto bono innocentiae, iniquitatem eligens appetit, jam terga in ejus faciem mittit. Sed ecce adhuc et post tergum Deus subsequens monet, qui etiam post culpam ad se redire persuadet. Aversum revocat, commissa non respicit, revertenti sinum pietatis cere, si justitiam nolumus formidare; quia tanto graviori improbitate contemnitur, quanto et contemptus adhuc vocare non dedignatur. At contra admonendi sunt peccata carnis ignorantes, ut tanto sollicitius praecipitem ruinam metuant, quanto altius stant. Admonendi sunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. e cee defornicante & derelicta muliere argum̃tũ iusti
e ꝓponit̾. & tam̃ nob̾ pꝰ lapsũ redeuntib ñ iusticia s pietas ex̾ibet᷑.
Ut hinc utiq colligamꝰ. si nob̾ delinquentib tanta pietate parcitur.
a nobis nec post delictũ redeuntib quanta in ꝓbitate peccat᷑. Autq
abillo erit suꝑ imꝓbos uenia. qui nõ cessat uocare post culpã. Que
res tuȩ audient uerbũ postergũ monentis. h umanũ quippe genꝰ
diis infaciem monuit. quando in paradiso cõdito homini atq in
libero arbitrio stanti quid facere qd ue ñ facere deber& indixit.
Sed homo indĩ faciem t̾ga dedit. cũ suꝑbiens eiꝰ iussa cõtẽpsit
Nec tam̃ suꝑbientẽ ds̃ desiruit. qui adreuocandũ hominẽ le¬
gẽ dedit. ex hortantes angłos misit. in carne nr̃e mortalitatiᷤ
apparuit. E rgo postergũ stans nos aminonuit. qui ad recupera¬
cionẽ nos gr̃e &iã cõpteptꝰ uocauit. Qđ gͥ generalit̾ simul

Expanded text:
muliere argumentum justitiae proponitur, et tamen nobis post lapsum redeuntibus non justitia, sed pietas exhibetur. Ut hinc utique colligamus, si nobis delinquentibus tanta pietate parcitur, a nobis nec post delictum redeuntibus quanta improbitate peccatur, aut quae ab illo erit super improbos venia, qui non cessat vocare post culpam. Quae res tuae audient verbum post tergum monentis . Humanum quippe genus Dominus in faciem monuit, quando in paradiso condito homini atque in libero arbitrio stanti, quid facere, quidve non facere deberet, indixit. Sed homo in Dei faciem terga dedit, cum superbiens ejus jussa contempsit. Nec tamen superbientem Deus deseruit, qui ad revocandum hominem legem dedit, exhortantes angelos misit, in carne nostrae mortalitatis ipse apparuit. Ergo post tergum stans nos admonuit, qui ad recuperationem nos gratiae etiam contemptus vocavit. Quod igitur generaliter simul
Abbreviated transcription (Latin):
amor tuo. qui mundat᷑ fletib apeccato. s post baptis ma mortuũ tan¬
git. qͥ culpã post lacrimas repetit. a monendis qui cõmissa plan¬
gut nectam̃ deser̃. ut ante districti uidicis occłos eis se eẽ
similes agnoscant: qui uenientes ad faciẽ quorũdã hominiẽ lin¬
magna eis sũ missione blandiũt᷑. recedentes aũ ininucicias iac
dapna que ualent atrocit̾ infer̃. &dt̃ enĩ culpã flere. nisi
humilitatẽ dõ sue deuocionis ostendere: & quid ÷ pꝰfletũ
praua agere nͥ suꝑbas ineũ quẽ rogauerat inimicieias exer

Expanded text:
mortuo, qui mundatur fletibus a peccato; sed post baptisma mortuum tangit, qui culpam post lacrymas repetit. Admonendi sunt qui admissa plangunt, nec tamen deserunt, ut ante districti judicis oculos eis se esse similes agnoscant, qui venientes ad faciem quorumdam hominum, magna eis submissione blandiuntur; recedentes autem, inimicitias ac damna quae valent atrociter inferunt. Quid est enim culpam flere, nisi humilitatem Deo suae devotionis ostendere? Et quid est post fletum prava agere, nisi superbas in eum quem rogave
Abbreviated transcription (Latin):
impugn&. nec debitor abs solutꝰ ÷ qr alia nõ multiplieatt. nisi
& illa que ligauerat soluat. Ita cũ dõ delinquimꝰ nequaqu̾a sa
tis facimꝰ si ab iniquitate cessamꝰ nͥ uoluptates qͦq quas dili¬
gimꝰ. e cõtrario appositis lam̃tis insequam᷑. Si eni nullanos in¬
hac uita oꝑũ culpa maculas s&. nequaquã nob̵ hic adhuc de¬
gentib ipsa ad securitatẽ in nocencia nr̃a sufficer& q illicita ani¬
luptatib delectati sumꝰ auersi: fletib amaricati redean. & qͥ
ꝑillicita. diffluendo cecidimꝰ. xiã alicitis nos m& ipsos restrin¬
gendo surgamꝰ. & cor q insana leticia infuderat. salubris tris¬
h umiliss uite. hiẽ eñi scriptũ ÷ didci iniquis nolite iniq agere¬

Expanded text:
impugnet; nec debitor absolutus est quia alia non multiplicat, nisi impugnet; nec debitor absolutus est quia alia non multiplicat, nisi et illa quae ligaverat solvat. Ita et cum Deo delinquimus, nequaqtisfacimus si ab iniquitate cessamus, nisi voluptates quoque quas dileximus e contrario appositis lamhac vita operum culpa maculasset, nequaquam nobis hic adhuc degentibus ipsa ad securitatem innocentia nostra sufficeret, quia illicita aniluptatibus delectati discessimus, fletibus amaricati redeamus; et qui per illicita defluendo cecidimus, etiam a licitis nosmetipsos restringendo surgamus; et cor quod insana laetitia infuderat, salubris trishumilis vitae. Hinc enim scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
mea hoꝵ similia. s cũ cõpunctionis tepꝰ abscessit. cotͣ eorũ uitã
quib se simil ẽ fieri &iã moriendo poposcerat cõsiliũ p̾buit & cũ oc¬
casionẽ deauaricia repperit. ilico oblitus ẽ quicquid sibi de inno¬
pugnantẽ legẽ mentis meȩ & captiuũ me ducentem in lege
peccati que ẽ inm̃bris meis. Quiꝑfecto idcirco tẽptat᷑ ut inbono ro¬
bustiꝰ ex ipsa infirmitatis suȩ cognitione solidet᷑. & dẽ gͦ ꝙͣ ille
eũ culꝑa ñ inquinat nͥ hoc qd aꝑte ostendit᷑ qr nec malos bona
iiꝑfecta adiuuãt nec bonos mala in cosũmata cõdepnãt. Am
xeatas estiment culpas quas & si agendo no mułtiplicãt. nullis
fictib mũdãt. Meq eñi scriptor si abscriptione cessauerit.
q alia nõ ad didrd &iã illa quȩ scripserat deleuit nec qui
cotumelias irrogat. si solũ modo tacuerit satis fac̾ cũ ꝑfecto ne¬
ces se sit ut uerba p̃misse suꝑbie uerbis sub iuncte humilitatis

Expanded text:
ea horum similia . Sed cum compunctionis tempus abscessit, contra eorum vitam quibus se similem fieri etiam moriendo poposcerat, consilium praebuit; et cum occasionem de avaritia reperit, illico oblitus est quidquid sibi de innopugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis . Qui profecto idcirco tentatur, ut in bono robustius, ex ipsa infirmitatis suae cogitatione solidetur. Quid ergo eeum culpa non inquinat, nisi hoc quod aperte ostenditur, quod nec malos bona imperfecta adjuvant, nec bonos mala inconsummata condemnant? At xatas aestiment culpas, quas etsi agendo non multiplicant, nullis tamen fletibus mundant. Neque enim scriptor, si a scriptione cessaverit, quia alia non addidit, etiam illa quae scripserat delevit; nec qui contumelias irrogat, si solummodo tacuerit, satisfecit, cum profecto necesse sit ut verba praemissae superbiae verbis subjectae humilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
solũ qr gaudeat. s qr toto corde & exanimo gaudeant distric¬
ta repre hensione feriantur. hic̃ salomon ait. Ad uersio par¬
uuloꝵ int̾ficia eos & ꝓsꝑitas stultoꝵ ꝑd& illos. hic paulus
ammon& dicens. Qui emũt tãquã ñpossi dentes & qui utunt᷑
hoc mundo tãquã nutat᷑. Ut udelic& sic nobis que subpetũt
ex t̾iꝰ seruiãt. quatenꝰ a suꝑne delectationis studio animum
ñ inflectant. ne luctũ nobis et̾ne peregrinationis tẽperent. ea
quȩ in exilio positis subsidiũ p̃bent. & quasi felices nos intransi¬
toriis gaudeamus. qui abet̾nis nos interim miseros cernimꝰ. hinc ÷¬
nãq q̃ electoꝵ uoce dic̃ eccłia. Leua eiꝰ sub capite mõ. ⁊ dextera illiꝰ
capite posuit. quã intencione simimi amoris p̃mit. Dextera uͦ dĩ eã
ãplectit᷑ qͥ subaet̾na eiꝰ beatitudine tota douocione c̃tinet᷑. Hic rur

Expanded text:
solum quia gaudeant, sed quod toto corde et ex animo gaudeant, districsolum quia gaudeant, sed quod toto corde et ex animo gaudeant, districta reprehensione feriantur. Hinc Salomon ait: Aversio parvulorum interficiet eos, et prosperitas stultorum perdet illos . Hinc Paulus admonet dicens: Qui emunt, tanquam non possidentes, et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utantur . Ut videlicet sic nobis quae suppetunt, exterius serviant, quatenus a supernae delectationis studio animum n inflectant, ne luctum nobis internae peregrinationis temperent ea quae in exsilium positis subsidium praebent: et quasi felices nos in transitoriis gaudeamus, quia ab internis nos interim miseros cernimus. Hinc est quod electorum voce hic dicit Ecclesia: Laeva ejus sub capite meo, dextera illius capite posuit, quam intentione summi amoris premit. Dextra vero Dei eam amplectitur, quia sub aeterna ejus beatitudine tota devotione continetur. Quia er
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ tẽporalit̾ appoũt ꝓsperant᷑. ne cũ cuncta aduotũ subpe¬
tut. dãtẽ querere negligat. ne in his que dant᷑ animũ figat
ne peregrinationẽ ꝓpatriã diligant ne subsidia itineris in
obstacula ꝑuentionis uertãt ne nocturne lune lumine
delectati claritatẽ solis uide fugiane. Aminonendi itaq s̃
ut queq in hoc mundo cõ secũt᷑ calamitatis solatia nõ aũ
p̃mia retributionis credat s cõtͣ fauores mundi m̃tẽ erigãt
ne eis extota cordis delectacione sue cũbunt. Quis quis eñi
ꝓsp eritatẽ qua utitͣ apd uidiciũ cordis melioris uite amore
nõre primit. fauorẽ uite transeuntis in mortis ꝑpetue occa¬
sionẽ uertit. biẽ ÷ eiũ qd subi dumeoꝵ spetie qui uincendos
se ꝓsꝑitati sue relinquerant in huiꝰ mundi suecessib letan¬
tesꝰ in crepantur cũ dr̃. Deder̃ t̾rã meã sibi inhereditatẽ cum
gaudio. ⁊ toto corde & ex animo. Quib uerbis ꝑpendit᷑. q nõ

Expanded text:
quod temporaliter appetunt prosperantur, ne cum cuncta ad votum suppetunt, dantem quaerere negligant; sed in his quae dantur animum figant; ne peregrinationem pro patria diligant, ne subsidia itineris in obstacula perventionis vertant, ne nocturno lunae lumine delectati, claritatem solis videre refugiant. Admonendi itaque sunt ut quaeque in hoc mundo consequuntur, calamitatis solatia, non autem praemia retributionis credant; sed contra favores mundi mentem erigant, ne in eis ex tota cordis delectatione succumbant. Quisquis enim prosperitatem qua utitur, apud judicium cordis, melioris vitae amore non reprimit, favorem vitae transeuntis in mortis perpetuae occasionem vertit. Hinc est enim quod sub Idumaeorum specie, qui vincendos se prosperitati suae reliquerunt, in hujus mundi successibus laetantes increpantur cum dicitur: Dederunt terram meam sibi in haereditatem cum gaudio, et toto corde, et ex animo . Quibus verbis perpenditur, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
da ꝓuocet᷑ sd eq eni rudis lle ppłs ꝓmissionib di inlongincũ ere¬
derte. si apmissione sue nõ &ia auicino aliquid ꝑcepissos. d ig
ad gtuorũ fidẽ cerciꝰ roboret᷑ ne quaquã solũ modo spe adres sed
reb qͦq ad spea trahit᷑ &đ li quido psal mista testat᷑ dicens.
dedit eis regionest gentiũ & labores ppłoꝵ posseder. ut custodi¬
ant iustificacienes eiꝰ : & legẽ eiꝰ requirat᷑. S cũ largientem dm̃

Expanded text:
ur. Neque enim rudis ille populus promissionibus Dei in longinquo crederet, si a promissore suo non etiam e vicino aliquid percepisset. Ut ergo ad aeternorum fidem certius roboretur, nequaquam solummodo spe ad res, sed rebus quoque ad spem trahitur, quod liquido Psalmista testatur dicens: Dedit eis regiones gentium, et labores populorum possederunt, ut custodiant justificationes ejus et legem ejus exqu
Abbreviated transcription (Latin):
sitatis labore fatigantur ut sollicita considatione ꝓpendant
ereutor dispositor q cunctoꝵ quanta suꝑ eos grã uigilat. quos
in sua defidia non relaxat. Eigo siquidẽ quem medic̃ des¬
ꝑat cõcedit ut euncta que concupiscat accipiat. Naqui
sanari posse credit᷑ amultis que appotit ꝓhibet. & pueris nũ¬
mos sub trabimꝰ quib tota simul ꝓatrimonia heredib reser¬
uamꝰ. hic gͦ de spe gine hereditats gaudiũ simant quer¬

Expanded text:
re fatigantur, ut sollicita consideratione perpendant, Creator dispositorque cunctorum quanta super eos gratia vigilat, quos in sua desideria non relaxat. Aegro quippe quem medicus desperat, concedit ut cuncta quae concupiscit accipiat. Nam qui sanari posse creditur, a multis quae appetit prohibetur: et pueris nummos subtrahimus, quibus tota simul patrimonia haeredibus reservamus. Hinc ergo de spe aeternae haereditat
Abbreviated transcription (Latin):
et intemꝑe legis fuerunt aliqui.
qͥbꝰ fides incarnationis xͥ reuelata
fuit. qui uelut columne eccłie
et remuneratorẽ sꝑantiũ in se ut̃r
saluati sint. Qͥ clam̃ dicunt eos ñ
eẽ. saluatos ꝓpt̾ istas auctorita¬
tes.
saluat. qͥ credimꝰ nullum homi¬
nem liberari acontagione mor-¬
tis quã pͥma natuutate contrax̃.
nisi ꝑunũ mediatorẽ cuiꝰ hois
eidemq dei saluberrima fide.
etani illi salii facti sunt. qͥ prꝰ¬
qͣm ueniret incarne credicerlint
incarne uent̾um. Eadem liamq

Expanded text:
et in tempore legis fuerunt aliqui et in tempore legis fuerunt aliqui quibus fides incarnationis revelata fuit, qui velut columnae Eccleset remuneratorem sperantium in se utrum salvati sint? Quidam dicunt eos non esse salvatos propter istas auctoritates. salva, qua credimus nullum hominem liberari a contagio mortis, quod prima nativitate contraxit, nisi per unum mediatorem. Cujus hominis ejusdemque Dei saluberrima fide illi iusti salui facti sunt, qui, priusquam ueniret in caine, crediderunt in carne uenturum. eadem namque
Abbreviated transcription (Latin):
nifestũ ẽ illis. Plane ostendit qđ in
illis erat. Unde dm̃ noscere pot̾ant
ostendit qđ ratio humana ꝑse insuf¬
ficiens eẽd̾ nisi reuelatio diuina
uina fit duobꝰ modis. internia aspi-¬
ratioue et discipline erudicione
que foris fit ꝑacta uel dicta. huma
Cum enĩ humana mens se ñ poss¬
ignorare scit se aliquando cepisse.
sibi ut ẽẽt. subsistentiã dare ñ po¬
tuit.Ut gͦ ẽẽt. ab alio facta e̾. Qm
idcirco ñ cepisse constat. qͥa si aba¬
lio cepisset p̾mis om̃ibꝰ existendi
auctor ẽẽ ñ posset. In aministratiõe
etiã uisibilium gubernatione di¬
uinam sapientiam et bonitatem
poterant cleprehendere. Apparet
itaq qd etiam ante legẽ ꝑea que
facta sunt inuisibilia dei acreat᷑ã
mundi conspici potuerunt. Perle¬
gem scriptam cep̃ crescere cognitio
fidei timc enĩ ille cep̃ ꝓmitti ꝑ qͣm
fieret liberatio. scł messias ñdum
tam̃ modus redemptionis plene
cognoscebat᷑. Semꝑ tam̃ & ante lege̾

Expanded text:
nifestum est in illis, plane ostendit quod in illis erat, unde Deum noscere poterant. se insufficiens esset nisi revelatio divina autem fit duobus modis: interna inspiratione et disciplinae eruditione, quae foris fit per facta vel per dicta. Humana ia, cum humana mens se non possignorare, scit se aliquando coepisse.sibi ut esset, substantiam dare non potuit. Ut ergo esset, ab alio facta est, quem idcirco non coepisse constat; quia, si ab alio coepisset, primus omnibus existendi auctor esse non posset. Administratione etiam visibilium et gubernatione, divinam sapientiam et bonitpoterant deprehendere. Apparet itaque quod etiam ante legem per ea quae facta sunt invisibilia Dei a creatura mundi conspici potuerunt. Per legem scriptam coepit crescere cognitio fidei. Tunc enim ille coepit promitti per quem fieret liberatio, scilicet Messias; nondum tamen modus redemptionis plene cognoscebatur. Semper tamen et ante legem
Abbreviated transcription (Latin):
lis. in hoc enĩ priꝰ et posteruũ
considerat᷑. Ds nec ꝑtemꝑa nec
lis ereatura ñ mo̾uet᷑ ꝑ loca. hoc
cionem. ea enĩ qͤ habent dim̃sionẽ
ñ habet dimensionẽ. et tam̃ qͥa
terminũ habet quia ita ẽ hic qł
ñ alibi: localis ẽ. licet ñ faciat dis
locum ut minꝰ de corꝑibꝰ con-¬
tineret. Solus gͥ ds̃ quia intra
se omĩa continet iuxta illud:
bet terminũ. loco ñ continet᷑.
S quiegͥd habet t̾minũ seđm
aliquid locale est Ambrosiꝰ inli¬
quia missus ẽ acdme unꝰ de se
conplet orĩa. s ipsum replet̾ aspi¬
ritu. Hic plane clicte Ambrosius
qł angeli locales sint

Expanded text:
lis, in hoc enim prius et posterius lis, in hoc enim prius et posterius consideratur. Deus nec per tempora, nec lis creatura non movetur per loca; hoc mscriptionem. Ea enim quae habent dimensionem non habet dimensionem; et quia tamen terminum habet, quia ita est hic quod non alibi, localis est, licet non faciat distlocum ut minus de corporibus contineret. Solus igitur Deus, quia intra se omnia continet, juxta illud: bet terminum, nec loco continetur. Sed quidquid habet terminum secundum aliquid locale est. Ambrosius in liQuia missus est ad me unus dcomplet omnia, sed ipsum repletur a Spiritu. Hic plane dicit Ambrosius quod angeli locales sunt
Abbreviated transcription (Latin):
anima dicit inepistola ad ieroni¬
mum. de origine anime. ꝑ om̃s par-¬
ticłas corꝑis tota simul ad est. nec
aliii remissius. effectus exercet. cum
insingłis particłis corꝑis essentialit̾
lux intenebris lucet. et tenebre eam
non comprehenderunt. Sic̃ lux soł
ꝑfundit o cclos ceci. s ñ capit᷑ abeis.
bonos uero illuminat lux ista. s ñ
equa liter. Aug̃ ad darͣnum. Cum ds̃
qui ubiq ÷. ñ in om̃ibꝰ habitet. etiã
inquibꝰ habitat: ñ equaliter habi¬
tat. Nam inde ẽ illud qđ heliseus
spẽ dĩ. qui erat inelia. et unde in
om̃ibꝰ scĩs alii aliis sanctiores st̃. uͥ
habundantiꝰ habeant dñi habitato¬
tͣem. Hiq abeo longe ẽẽ dicunt᷑:
qui peccando dissinillimi facti ft̃
ꝑessentiam & equaliter in om̃i lo¬
cͥo s non ẽ in loco .i. nͣ ẽ localis.
Corꝑalis creatura tantum mouet᷑
ꝑtemꝑa & loca.Spualis creat᷑a
pus est. moueri ꝑ affectiones. ut
de tristicia in gaulium. discen¬
do etiam quȩ nescit. ut ui ange¬

Expanded text:
inus dicit in epistola ad Hieronymum de origine animae, per omnes particulas corporis tota simul adest, nec aliis remissius effectus suos exercet, cum in singulis partibus corporis essentialiter « Lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt , » sicut lux solis perfundit oculos caeci, sed non capitur abBonos vero illuminat lux ista, sed non aequaliter. Augustinus ad Dardanum: Cum Deus qui ubique est non in omnibus habitet, etiam in quibus habitat non aequaliter habitat. Nam inde est illud quod Eliseus spiritus Dei qui erat in Elia . Et unde ab omnibus sanctis alii sanctiores sunt, nisi abundantius habeant Deum habitatorem? Hi quoque ab eo longe esse dicuntur qui peccando dissimiles facti sunt; essentiam, et aequaliter in omni loco, sed non est in loco, id est non est localis. Corporalis creatura movetur per tempora et loca; Spiritualis creatura pus, est moveri per affectiones, ut de tristitia in gaudium, discendo etiam quae nescit, ut in ange
Abbreviated transcription (Latin):
rum disposicio et causa ineo. Ma¬
loꝵ uero ñ est auctor dis̃. ut osten¬
dinius creat᷑e ñ sunt indeo ꝑessen¬
tian. ds̾ uero in om̃i creat̾a ꝑessen¬
uolum ẽ: ut nec responsione sit dig¬
num. cum etiã sp̃s creatꝰ sordibꝰ cor¬
poris etiam si lepsi uel qͣntũcq pol¬
luti: inqͥnari non possit. Postremo

Expanded text:
rum dispositio et causa in eo est; malorum vero non est auctor Deus. Ut enim ostendimus, creaturae non sunt in Deo per essentiam; Deus vero in omni creatura est per essenvolum est, ut nec responsione sit dignum, cum etiam spiritus creatus sordibus corporeis etiam leprosi vel quantumcumque polluti inquinari non possit. Sol quo
Abbreviated transcription (Latin):
nelio ꝑangłm. Accepte sunt
antequã in xͫ crederet nec tam̃
sine aliqꝰ fide donabat. et orabat
Nam qͦmi inuocabat. inqͣm non
crediderat : S si poss sine fide
xp̃i eẽ salus. ñ ad eum muteret᷑
architectꝰ eccłie petriis. Ex qua
auctor itate apparet qđ licet cor¬
neliꝰ crederet. hoc idem qđ illisi¬
plices antiqui. tam̃ ꝓpter temꝑis
qualitatem iam ñ sufficiebat.
ost supra dicta p artes De ꝑtibꝰ fi
quibꝰ marime consistit fides. Mis¬
ferium diuinitatis: et sacram̃tũ
incarnationis. Ne primũ de illa
parte fidei que ꝑtinet ad unitatẽ
diuine substantie. sic̃ ratio appro¬
bauit dm̃i ẽẽ. ita & unũ ẽẽ ut pͥn¬
cipiũ omnuũ unũ eẽt & fuus Si

Expanded text:
per angelum: Acceptae sunt antequam in Christum crederet; nec tamen sine aliqua fide donabat et orabat. Nam quomodo invocabat, in quem non crediderat? Sed, si posset sine fide Christi esse salvus, non ad eum mitteretur architectus Ecclesiae Petrus. Ex qua auctoritate apparet, quod Cornelius licet crederet hoc quod illi simplices antiqui, tamen propter temporis qualitatem jam non sufficiebat.ost supradicta partes fidei quibus maxime consistit fides. Mysterium divinitatis, et sacramentum Incarnationis. Ac primum de illa parte fidei quae pertinet ad unitatem Divinae substantiae. Sicut ratio approbavit Deum esse, ita et unum esse, ut princ
Abbreviated transcription (Latin):
brasset. Si querit᷑ qͥbꝰ uerbis ioħs tͣde¬
ret baptismũ. si habemꝰ de auctoritate
cercum. Tam̃ dicunt qͥdam qđ in noĩe
uenturi. Item si qͤrit᷑ quare ñ confẽ¬
erat. s ut uiam p̾ꝑaret baptismo
xp̃i. habentt  sacͥmenta inde & effica¬
tiam exinstitucione. Ioħe baptitan¬
te uenĩt adeum xp̃c ut baptiraret̃
ab eo in iordane. ñ qd ipse egeret qͥ
sine peccato erat. s ut aqͦs scĩficaret.
ibi enim collata ẽ aque illa efficatia.
rt qͥcq pꝰea mergeret᷑ in ea inuocato
noĩe tͥnitatis comiequeret᷑ remistionẽ
et tunc institutũ ẽ baptismũ xp̃i in
quo tͥnitas tota oꝑat᷑ remissione᷑ cuuiꝰ p̃sẽ¬
tia ibi apparuit. Sp̃c incolũba. filiꝰ in
hoĩe. pat̾ inuoce. de his qͥ aioħe baptizati

Expanded text:
brasset. Si quaeritur quibus verbis Joannes tradebrasset. Si quaeritur quibus verbis Joannes traderet baptismum, non habemus de auctoritate certum. Quidam tamen dicunt quod in nomine venturi. Item si quaeritur, quare non confesed ut viam praepararet baptismi Christi. Habent enim sacramenta vim et efficaciam ex institutione. Joanne baptizante venit ad cum Christus ut baptizaretur ab eo in Jordane; non quod ipse egeret qui sine peccato erat, sed ut aquas sanctificaret. Ibi enim collata est aquae illa efficacia ut quicunque postea mergeretur in eam invocato nomine Trinitatis, consequeretur remissionem: et tunc institutum est baptisma Christi, in quo tota Trinitas operatur remissionem, cujus praesentia ibi apparuit: Spiritus in columba, Filius in homine, Pater in voce. De his qui a Joanne baptizati
Abbreviated transcription (Latin):
ptismo qđ insacͣmtis noni testa¬
menti pͥmũ est hoptismũ xp̃i. Pre¬
mintiauit ioħs suo baptismo qđ sola
aqua & ñ spũ fiebat. Unde ipsemet
dicit. ego baptizo inaqua inpenitẽ¬
ciain. sola enĩ corꝑa abluebat. peccata
uero ñ tollebat. Ad qͥd gͦ utile: ut
baptisnrũ p̃cedit. Qd autẽ dic̃ se bap¬
tizare inpenitenciã. sic pot̃ exponi .i.
uocens penitentiã. Penitendes enĩ bap¬
tirabat. ⁊ ita licet baptismus ille nul¬
lam conferret remissionẽ. Eis tam̃
ꝑpenitentiã ⁊ ꝑcirẽcisionẽ que adhuc
habebat statum: pot̾ant saluari. ł ex
.i. insignũ penitenciȩ. Signacłm enĩ
erat penitencie baptismum ioħis.
qͥa sicuti aqͦ ab luebat corꝑa. ita pe¬
nitentia mundant᷑ aĩe. Itaq: bap¬
tismũ ioħis noui testam̃ti sacram̃tũ
cepit insinuari. unde illud. Tex
legalia statum. s: qͥa eiꝰ abolitio ibi ost
tendi.cepit. Si enĩ aute passionẽ le¬
galia finem habuisient ñ tunc pas¬
chale̾ agnũ cum discipłis xp̃c cele¬

Expanded text:
od in sacramentis Novi Testamenti primum est. Baptismum Christi praenuntiavit Joannes suo baptismate quod sola aqua et non spiritu fiebat. Unde ipsemet dicit: Ego baptizo in aqua in poenitentiam . Sola enim corpora abluebat, peccata vero non tollebat. Ad quid ergo utile? Ut baptismum praecedit. Quod autem se dicit baptizare in poenitentiam, sic potest exponi, id est docens poenitentiam. Poenitentes enim baptizabat. Et ita licet baptismus ille nullam conferret remissionem eis, tamen per poenitentiam et circumcisionem quae habebant, adhuc statim poterant salvari. Vel tentiae. Signaculum enim erat poenitentiae baptismus Joannis; quia sicut aqua abluit corpora, ita poenitentia mundantur animae. Itaque baptismo Joannis Novi Testamenti sacramentum coepit insinuari. Unde illud: Lex haberent statum, sed quia ejus abolitio ibi coepit ostendi. Si enim ante passionem legalia finem habuissent, non tunc paschalem agnum cum discipulis Christus cele
Abbreviated transcription (Latin):
hinc uolunt hab̾e quidam qd si
aliqͥs baptiraret in noĩe patͥs cantũ.
uelinnoĩe filii tantũ. Si ñ intelligit
errorẽ indicere. baptismꝰ sit: nec
debeat rebaptizareͥ. qđ anobis deau¬
ctoritate ñ ẽ certũ. s illa auctoritate

Expanded text:
Hinc volunt habere quidam quod si aliquis baptizetur in nomine Patris tantum, vel in nomine Filii tantum si non intelligit errorem inducere baptizatus sit, nec debeat rebaptizari. Quod nobis auctoritate non est certum, sed ex illa auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi istis ꝓcul absentibꝰ langoris cogat ia¬
tima uecessitas. qđ ⁊ laicis fidelibus pler¬
qr ꝑmittit᷑. Exdictis yfidori ep̃i. Roma¬
nus pontifex ñ hoĩẽm iudicat qͥ bap¬
tizat. s sp̃m dei subministrare gr̾am
baptisii liet paganis qͥ baptirat. De
his qͥ antulieribus baptizant᷑. qͥ rit utr̃
rebaptizari debeant. Qͥdam dicunt
qd̵ rebaptiz andi suit ꝓista auetori¬
dicit. qͥ amulieribꝰ baptiant᷑ nrebap¬
tizandi ñ sunt. De illisqͦ qͥabhereticis
baptitant᷑: qͦrit᷑ utr̃ rebaptizandi de-¬
beant. Beda. Siue hereticꝰ siue cisma¬
ticus stue facinorosus qͥsq inconfes-¬
sione scẽ tͥnitatis baptiret: ñ ualet ĩ¬

Expanded text:
nisi his procul absentibus languoris cogat ultima necessitas, quod laicis fidelibus plerumque permittitur ex dictis Isidori episcopi. Romanus pontifex: Non hominem judicat qui baptizat, sed Spiritus Dei subministrat gratiam baptismi, licet paganus sit qui baptizat. De his qui a mulieribus baptizantur quaeritur utrum rebaptizari debeant? Quidam dicunt quod rebaptizandi sint, pro ista auctoritadicit: Qui a mulieribus baptizantur, rebaptizandi non sunt. De illis quoque qui ab haereticis baptizantur quaeritur utrum rebaptizari debeant. Beda: Sive haereticus, sive schismaticus, sive facinorosus quisquam in confessione sanctae Trinitatis baptizet, n
Abbreviated transcription (Latin):
patͥs ⁊ f. ⁊ s. scĩ baptitant ⁊ eccłiȩ catholi¬
ce.tam̃ qͥ foris eccłiam baptizant᷑. ñ su¬
niunt ad salutẽ baptisiũ. s ad ꝑni¬
ciem habentes formã sacm̃ti. uirtutĩ
eiꝰ abnegantes. Ideo eos eccłia ñ rebap¬
tizat. qr in noiẽ sc̃e tͥnitatis baptizati
srint. ipia ꝓcectio sacm̃ti forma. Aug̃
inlibro de fide ad petrũ. Si inheresi
qͦcũq ł cismate qͥsqͣm innoĩe patͥs¬
s salutẽ quȩ uutꝰ ẽ sacͣm̃ti ñ habebit
si extͣ eccłiam catholicã ipsũ sacͤm̃tũ
habuit. Item aug̃ suꝑ ioħem. Bap
Idem potestas baptismi innullsit¬
sit. s ministeriũ tͣnsit iubonos ⁊ in
malos. Non exhorreat columba mi¬
tatem. qͥd tͥ facit muitster malꝰ ubi

Expanded text:
ant in Ecclesia, catholica, tamen qui extra Ecclesiam baptizantur non sumunt ad salutem baptismum, sed ad perniciem, habentes formam sacramenti, virtutem ejus abnegantes. Ideo eos Ecclesia non rebaptizat, quia in nomine sanctae Trinitatis baptizati sunt, ipsa profecto sacramenti forma. Augustinus in libro De fide ad Petrum: Si in haeresi quacunque vel schismate quisquam in nomine Patsed salutem quae virtus est sacramenti non habebit, si extra Ecclesiam catholicam ipsum sacramentum habuit. Item Augustinus supIdem: Potestas baptismi in nullum transit; sed ministerium transit in bonos et malos. Non exhorreat columba mitatem. Quid tibi facit malus minister, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
hereticos non posse baptismũ xp̃i tͣ
dere. & eos qͥ aput hereticos baptirã¬
tur. rebapti⁊ audos eẽ. Ciprianus op¬
portet scĩficariꝰꝰ anteqͣ. pͥꝰ asacerdote
lit possit baptismo suo peccata ab¬
libro num̃i. quec̾q tetigerit inrirũ¬
dus: inmunda erunt. s autẽ põt
i circo baptizandus ẽ ⁊ renouandus. S ci¬
prianꝰ & alii hoc dixerunt de ħeticis extͣ
fortã eccłie baptizantibꝰ. qͥ uere ñ tradt̃
baptismũ xp̃i. ł exignorantia hoc dixerũt.
qđ rudet᷑ uelle aug̃ de unico baptismo
ita dicens. Martyrũ głossissimũ cipͥanł̃i
qui apd hereticos ł cismaticos datum xͥ
baptismũ nolebat coguoscere. dum eosni
niiũ decestaret᷑. Tanta eiꝰ merita usq ad
trrumphũ martyrii consecuta sunt: ut
et caritatis quam excellebat luce. obũ¬
bratio illa fugaret᷑. Et ut siqͥdẽ habebat
purgandũ passionis falce ultuna tol¬
leretur. nec nos qui baptismi ueritatem

Expanded text:
haereticos non posse baptismum Christi haereticos non posse baptismum Christi tradere; et eos qui apud haereticos baptizantur rebaptizandos esse. Cyprianus: Opportet sanctificari aquam prius a sacerdote, ut possint baptismo suo peccata ablibro Numeri: Quaecunque tetigerit immundus immunda erunt . Quis autem potest idcirco baptizandus est et innovandus. Sed Cyprianus et alii hoc dixerunt de haereticis extra formam Ecclesiae baptizantibus, qui vere non tradunt baptismum Christi; vel ex ignorantia hoc dixerunt, quod videtur velle Augustinus De unico baptismo ita dicens: Martyrem gloriosissimum Cyprianum, qui apud haereticos vel schismaticos datam Christi baptismum nolebat cognoscere, dum eos nimium detestaretur, tanta ejus merita usque ad triumphum martyrii consecuta sunt, ut et charitatis qua excellebat luce obumbratio illa fugaretur; et ut si quid habebat purgandum passionis falce ultima tolleretur. Nec nos quia baptismi veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
scł ortꝰ płimos frucłꝰ affert. Item
dicimꝰ nos iristos ẽẽ opportet tanti
iudicis ministros. sint ministra iti
si uoluerint. si autẽ noluerint. ẽẽ nisti
rum me fec̃ magist̾ nĩs de qͦ dic̃
eiꝰ sp̃c. Hic ẽ qͥ bap̾tizat. iuxta aucl¬
toritates p̃dictas indubitant᷑ dicimꝰ
qd ꝑ quẽcq det̾ baptismũ si ibi ser¬
Et ideo cũ ad eccł̃iam ueniunt in¬
struunt᷑ de fide. ⁊ ꝑmanꝰ inposiciõem
accipiunt sp̃m scm. Manꝰ inpositio
aliqͣndo unctione cͥsmatis fit. ali¬
qnͣdo fine crisinate. oracione dicta
suꝑ hominẽ. De illis qͥ abhereticis
baptrzant᷑ nescientes eos hereticos
esse.⁊ nullo eoꝵ errori consentiẽ¬
tes. pot̾ dici qd sacram̾tũ ⁊ rẽ sacra¬
m̃ti suscipuriit. Et tam̃ c̃ ad eccłiã
ueniunt: manꝰ fuꝑ inponit᷑ eis ut¬
ab hereticis baptizant᷑ ⁊ s̃ in noĩe
tͥnitatis: cũ ad eccłiam ucnuint ba¬
ptizari debeant nec dicit᷑ iteracio. qͥa
aniis tam̃ & quidam alii dicunt.

Expanded text:
sed hortus plurimos fructus affert. Item nos dicimus: Justos esse oportet tanti Judicis ministros. Sint ministri justi si voluerint; si autem noluerint esse justi rum me fecit magister meus de quo dicit ejus Spiritus: Hic est qui baptizat . Juxta auctoritates praedictas indubitanter dicimus quod per quemcunque detur baptismus si ibi serEt ideo cum ad Ecclesiam veniunt instruuntur de fide, et per manus impositionem accipiunt Spiritum sanctum. Manus impositio aliquando unctione chrismatis fit, aliquando sine chrismate oratione dicta super hominem. De illis qui ab haereticis baptizantur nescientes eos haereticos esse, et in nullo eorum errori consentientes, potest dici quod sacramentum et rem sacramenti suscipiunt; et tamen cum ad Ecclesiam veniunt, manab haereticis baptizantur et non in nomine Trinitatis, cum ad Ecclesiam veniunt rebaptizari debent; nec dicitur iteratio, quia ianus tamen et quidam alii dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
dencdum ẽ quare imputet᷑ posteritatieiꝰ.
Om̃s enĩ qui abeo ꝑconcupiscentiã descen¬
dunt obuoxũ st̃ illi peccato ⁊ ꝑillo rei fĩ
originalis peccati A.d qđ pot̃ dici. qł
ñ impucat᷑ om̃ibꝰ. qͥa om̃s illud cõmiseĩt
ut apłs dic̃. In quo om̃s peccauertunt.
quod ita potest exponi. In eo om̃s pec¬
callerunt .i. ineꝰ peccato rei tenent᷑ ut

Expanded text:
dendum est quare imputetur posteritati ejus. Omnes enim qui ab eo per concupiscentiam descendunt, obnoxii sunt illi peccato, et pro illo rei sunt originalis peccati. Ad quod potest dici quod ideo imputatur omnibus, quia omnes illud commiserunt, ut Apostolus dicit: In quo omnes peccaverunt , quod ita potest exponi: In eo omnes peccaverunt, id est peccato rei tenentur. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ qͥsq onꝰ suũ portabit. Ieronimꝰ
suꝑ eezechielẽ dicit. in nobis ẽẽ qͦsi
patrẽ suggestionẽ carnis. filium:
pͥmũ pussũ cogitationis p̾eccandũ
Et hoc ẽ pͥma ꝓles nepos: si decreu̾it
facere. ł oꝑe compleu̾it. ꝓnepos: Si
ñ solũ fecerit qđ malũ ẽ. s etiã in suo
scelere głiet᷑. Et hec ẽ quarta gen̾atio
ñ qd̾ tre̾s p̾cedant generationes. Sed
qͥ ẽ quasi pat̃ posita. Ds̃ gͦ ⁊ scłm sti¬
multim scł cgitationis sine qͥbꝰ nullꝰ¬
eẽ potest. ñ piunt ad dampnacionẽ s
t̾iam ⁊ quartã gen̾ationẽ. que st̃ pec¬
cante dum irrideret nuditatẽ patͥs.
ñ ipse qđ rifit: s filiꝰ sententiã suscep̃
Maledictus ait chana᷑m. seruus erit

Expanded text:
unusquisque onus suum portabit . Hieronymus unusquisque onus suum portabit . Hieronymus super Ezechielem dicit in nobis esse quasi patrem suggestionem carnis, filium primum impulsum cogitationis ad peccandum; et haec est prima proles. Nepos, si decreverit facere vel opere compleverit. Pronepos, si non solum fecerit quod malum est; sed etiam in suo scelere glorietur, et haec est quarta generatio: non quod tres praecedant generationes; sed qui est quasi pater posita. Deus ergo primuesse potest, non punit ad damnationem; sed tertiam et quartam generationem, quae sunt peccante dum irrideret nuditatem patris, non ipse qui risit, sed filius sententiam suscepit: Maledictus, ait, Chanaan, servus erit
Abbreviated transcription (Latin):
ũ inputat᷑ posteris. uixta illud ere¬
chielis. Non ultra erit iltud ꝓu̾biũ
accerbã.⁊ dentes filioꝵ obfupescunt.
Anuma qͤ peccau̾it. ipsa moriet᷑. filiꝰ
ñ portabit tiuqͥtatẽ patris.⁊ ad hoc
udet̾ contrariũ. qđ dicit᷑ in exodo
Ego reddo uuqͥtatẽ patrum infi¬
lios. inẽciam ⁊ quartan ꝓgeuiẽ. his
qui oderunt me. S sicũit ieronimꝰ
dicit. Hoc dictum ẽ defilus imittan¬
Sieñ filiꝰ ñ imitat᷑ peccata patͥs. ñ
inde puniet᷑. Opponit᷑. Si de untitã¬
tibꝰ illud intelligendum ẽ. qͣre so¬
lum. mͦ usq interciam ⁊ quartam
dixit. Cum om̃s qͥ uuittant᷑ pecca¬
ta parentũ inqͣntalibet generatione
Ideo dictum ẽ iut̾ciam ⁊ qͦrtam ge
uerationẽ qͥa usq ad qͦrtam mãg̾
solent ẽ uenire. ut filĩ muttant᷑
facta parentũ. Cum ad huc eis nota
nem parentum puniunt᷑. Se pe
filũ temꝑalit̾. ꝓpeccatis parentum¬

Expanded text:
non imputantur posteris, juxta illud Ezenon imputantur posteris, juxta illud Ezechielis: Non ultra erit istud proverbium cerbam, et dentes filiorum obstupuerunt . Anima quae peccaverit ipsa morietur. Filius non portabit iniquitatem patris . Ad hoc videtur contrarium quod dicitur in Exodo: Ego reddo iniquitatem patris in filios in tertiam et quartam generationem his qui oderunt me . » Sed, sicut Hieronymus dicit, hoc dictum est de filiis imitanSi enim filius non imitatur peccata patris, non inde punietur. Opponitur: Si de imitantibus illud intelligendum est, quare solummodo usque in tertiam et quartam dixit, cum omnes qui imitantur peccata parentum, in qualibet generatione Ideo dictum est, in tertiam et quartam, quia usque ad quartam magis solet evenire ut filii imitentur facta parentum, cum adhuc eis nota ne parentum puniuntur saepe filii temporaliter pro peccatis parentum
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑ necessarium ñ debet impittari.
ideo uolunt dicere qͥdam qđ nec uo¬
men dicit. deuecessitatibꝰ meis eruedo¬
catur necessarium. Siqͥs it̾m qͦrit cũ
ds̃ qͥ fec̃ aĩam ipsam in macłatam
cłam peccati habet itaq ñ qd talis ẽ.
quał creat᷑ ade. Creat᷑ nãq adõ in
eam mundam .i. excreatione nullam
macłam habet.⁊ ita tał ẽ qͣntuĩ ad cre¬
ationẽ. qualẽ citat ceã ds. semꝑ enĩ bo¬
na ẽ ⁊ munda. qͣntũ ad creationem.
Pret̾ea solet qͦri. si om̃s anime excre
bilior ad intelligendũ. ad memoriter
retiunendũ qͣm alia. qđ sacis ꝓba¬
bile ẽ. Opponitur. Qd̾ si concedunt a
corꝑe ante baptismũ eqͥlẽ habent
penã. si statim pꝰ haptisiũ eqͣlẽ coro¬
nam. ⁊ ita uidet᷑ qđ iuipsa creatione¬
indifferentes sunt. S sic̃ iam cdiximꝰ
intractatu liberi arbitrii. ea qͦ st̃ ex
pͥma creatione ut iugeniũ. memoria
peccato diximꝰ adiciencdũ uidetur de
actualibꝰ. deqͥbꝰ pͥmũ uidendũ ẽ. qđ

Expanded text:
 necessarium, non debet imputari. Et ideo voluit dicere quidam quod nec nemen dicit: De necessitatibus meis erue me, Docatur necessarium. Si quis iterum quaerit: Cum Deus qui facit animam ipsam immaculatam, culam peccati habet. Itaque nunquam talis est qualis creatur a Deo. Creatur namque a Deo innoeam mundam, id est ex creatione nullam maculam habet: et ita talis est quantum ad creationem, qualem creat eam Deus. Semper est enim bona et munda quantum ad creationem. Propterea solet quaeri an sint omnes animae ex crebilior ad intelligendum retinendum, quam alia, quod satis probabile est. Opponitur: Quod si discedunt a corpore ante baptismum, aequalem habent poenam, si statim post baptismum aequalem coronam; et ita videtur, quindifferentes sint. Sed, sicut nos jam diximus in Tractatu liberi arbitrii, ea quae sunt ex ipsa creatione, ut ingenium, memoria,peccato diximus, adjiciendum videtur de actualibus, de quibus primum videndum est quod
Abbreviated transcription (Latin):
difficultate eruciat. ut refistente
et corquente dolore carnalis un¬
cłi : ñ possie alibidine temꝑare.
S potest opponi cum anima pueri
ad annos discretionis. Timc enĩ cõ¬
cupiscit malum ⁊ dimictit bonu.
Similit oppontt̃ cum ñdum aliqͥs
debeat scire. qͦmͦi ignorantiã habet. s
sic̃ inoccło ceci in nocte uictũ cecitatiᷤ
ẽ. s ñ apparet nec discernt᷑. incer uidẽ¬
tem ⁊ cecum. nisi luce uemiente: sic
& inpuero uiciũ ẽ. s ñdũ apparet. s ue¬
niente temꝑe inqͦ deberet bonũ concu-¬
piscere. malum ignorare: Ignorat
bonũ. ⁊ concupiscit malum. Item op¬
ponit᷑. Inbaptisio remittit᷑ origi nale¬

Expanded text:
difficultate cruciatus, ut resistente difficultate cruciatus, ut resistente et torquente dolore carnalis vinculi non possit a libidine temperare. Sed potest opponi: cum anima pueri ad annos discretionis, tunc concupiscit malum et dimittit bonum. Similiter opponitur: Cum nondum aliquid debeat scire, quomodo ignorantiam habet? Sed sicut in oculo caeci in nocte vitium caecitatis est, sed non apparet, nec discernitur inter videntem et caecum nisi luce veniente; sic et in puero vitium est, sed nondum apparet, sed veniente tempore in quo deberet bonum concupiscere, malum ignorare, ignorat bonum et concupiscit malum. Item opponitur: In baptismo remittitur
Abbreviated transcription (Latin):
euceps inqͥ¬
rendum ẽ qđ dicat᷑
originale pecratum.⁊ qͦre originale
dicatur. Quidam dicunt qđ originale
peccatum sit debitũ. quo tenent᷑ om̃s ꝑ
peccato pͥmis hominis qͥa ꝓillo om̃ibꝰ
debet᷑ pena et̾na. iusi ꝑgl̃am lib̾entur¬
cat illud peccatum. astriunt qł ibi
cato parentis qͣndoq exulant fiłii. se¬
cutidũ iusticiã scłi. ita exiusticia dĩ
om̃s tenent᷑ rei ꝓpeccato illo : ita
scđm istos in aĩa prieri peccatum
peccatũ. qr tenent᷑ debito peceati.
Ecce ꝗd apłs uocat eos peceatoreᷤ
anteqꝗͣ regenerent᷑. s si tantũ eẽt pe¬
na : ñ culpa in istis ut ipsi aiunt
ñ peceatores essent. Itẽ dicit apłs.
nondum pot̾ ratione uti. qͦmͦi aut
obediens aut inobediens pot dici:
Inobedientia namq uoliutatis ẽ¬
nͦ ẽ noluntarium. His itaq omissis
in libro decorrectione ⁊gr̾a. Sint
onũ homini ista duo penelia. igno¬
rantia ⁊ difficultas. Ex ignorantia
error. ut ꝓbet falsꝗ ꝓueris. Ex

Expanded text:
ceps inquirendum est quid dicatur originale peccatum, et quare originale dicatur. Quidam dicunt quod originale peccatum sit debitum quo tenentur omnes pro peccato primi hominis; quia pro illo omnibus debetur poena aeterna nisi per gratiam libecat illud peccatum, astruunt quod ibi peccato parentis quandoque exsulant filii secundum justitiam saeculi, ita ex justitia Dei omnes tenentur rei pro peccato illo; et ita secundum istos in anima pueri nullum peccatum, quia tenetur debito peccati. Ecce quod Apostolus vocat eos peccatores antequam regenerentur; sed si tantum esset poena et non culpa in istis, ut ipsi aiunt, non peccatores essent. Item dicit Apostonondum potest ratione uti, quomodo aut obediens aut inobediens potest dici? Inobedientia namque voluntatis enon est voluntarium. His itaque omissis,in libro De correptione et gratia: Sunt omni homini ista duo poenalia: ignorantia et difficultas. Ex ignorantia error, ut probet falsa pro veris; ex
Abbreviated transcription (Latin):
na st̃. uirtutibꝰ nemo male utit̃. cet̾is
autẽ bonis .i. mediis ⁊ mitułis ñ solũ
bene s ⁊male qͥsq uti põt. Et ideo uir¬
tute nemo male utit᷑. qr opꝰ uͥtutisẽ
bonꝰ usus istoꝵ qͥbꝰ etiam ñ bene uti
possumꝰ. cũ in mediis bonis reꝑtt᷑ li¬
berum arbitͥum qͥa & male illo uci
possumꝰ. s tam̃ tale ẽ ut sine illo recte
tiuiere uequeamꝰ: Bonꝰ autẽ usus eiꝰ iã
male nemo uti pot̃. Ex hac auctorita¬
te apparet qđ uoluntas int̾media bo¬
na sit. Bona uoluntas int̾ magna bo-¬
& tanĩ pot̃ dici ꝯd eciam mali nat᷑alit̾
uolunt bonũ. ⁊ita uidet᷑ qđ ante sus¬
ceptam gr̃am aliqͥs habeat. uelle bo¬
bonũ. ẜ nicħ aliud uielle. nat̾alit᷑ uelle
bonũ: qͣm ꝑrationẽ iudicare. Aliuo
bonum eẽ. sicuti aliqͥs tyrannꝰ dic̃ egõ
uellẽ esse bonꝰ monachꝰ exire de hoc¬
scło ⁊ similia. Iste hat̾alit appecit bo¬
lium. s eũ ñ delectat bonũ. unde nec

Expanded text:
ale utitur; caeteris autem bonis, id est mediis et minimis, non solum bene, sed male quisque uti potest: et ideo virtute nemo male utitur, quia opus virtutis est bonus usus istorum, quibus etiam non bene uti posumus. In mediis bonis reperitur liberum arbitrium, quia et male uti possumus illo, sed tale est ut sine illo recte vivere nequeamus. Bonus autem usus ejus jam male nemo uti potest. Ex hac auctoritate apparet quod voluntas inter media bona sit; bona voluntas inter magna boEt tamen potest dici quod etiam mali naturaliter volunt bene; et ita videtur quod ante susceptam gratiam aliquis habeat velle bonum; sed nihil aliud est naturaliter velle bonum quam rationem judicabonum. Sicuti aliquis tyrannus dicit: Ego vellem esse bonus monachus, exire de saeculo, et similia. Iste naturaliter appetit bonum; sed eum non delectat bonum. Unde nec
Abbreviated transcription (Latin):
tate ꝓmouit eum uiter filios dei. Nõ
eiũ generant parentes filios scdm illam
generationẽ qͦ denuo nati sunt. s pocius
cato illo anima innocens adeo creata. cũ
ñ sit inpotestate sua ilbud uitare. Non
enim est inpotestate liberi arbitrii. illd̾ uitar
uel non: cum ñdum utat᷑ libero arbitͥo
& cum ñ sit priꝰ incorꝑe illo. qm sit ob¬
noxia. illoͥ peccato. qđ ita soluunt qͥdã.
Ideo anima illa quamius extracduce ñ
sit s nouiter adeo creata & munda rea¬
illiꝰ peccati ẽ qͥa cum iunfundit᷑ corꝑi in¬
uenit illud corpꝰ aptũ ⁊ idoneum ad pec¬
cancdum.:⁊ uihoc delectat᷑. Et xͥtͣali delecta¬
tatione contrahit peccatũ iłsd̾. s si hoc
eẽt ñ originale s actuale non deberet.
Si enĩ ex delectatione ẽ hoc peccatũ ñ ẽ
uocent illud alienũ. Aũg uilibro de
baptismo pariiloꝵ. Manifestũ ẽ alia

Expanded text:
tate promovit eum inter filios Dei. Non enim generant parentes filios secundum illam generationem qua denuo sunt nati, sed potius cato illo anima innocens a Deo creata, cum non sit in potestate sua illud vitare. Non enim est in potestate liberi arbitrii illud vitare, vel non, cum nondum utatur libero arbitrio, et cum non sit prius in corpore illo, quam sit obnoxia illi peccato. Quod ita solvunt quidam: ideo anima illa, quamvis ex traduce non sit, sed noest illius peccati, quia cum infunditur corpori, invenit illud corpus aptum et idoneum ad peccandum, et in hoc delectatur, et ex hac tali delectatione contrahit peccatum illud. Sed si hoc esset, non originale, sed actuale dici deberet. Si enim ex delectatione est hoc peccatum, non est vocent illud alienum. Augustinus in libro De baptismo parvulorum: Manifestum est alia