comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sic igitur nobis uita maioꝵ discipline speculũ
ñ calliditatis contrariũ imitandi reuerantia
dis putandi astutia. Fu it igit᷑ in scõ habrahã
primo loco prudentia. de quodicit scriptura.
Credidit habrabã dõ. & rrputatũ ẽ. illiad
ne gotiis tenuit. & tẽ porib: oportunitatẽ rese¬
rauit. Acceptus domi parentib: ut al t̃ maturitate
ꝓcuratꝰ ꝓuocatꝰ obseqͥi bene dictionẽ daret. alt̃
amore pio ꝓpenderet: Frat̃ no quoq: uidicio p̃latꝰ
c̃cibũ suũ fratri cedendũ putas set. delectaba¬
tur utiq alim̃to scđm naturã. sed scđm pie¬
tatẽ cessit petitu: Pastor dño gregis fidus so¬
cera gener sedulus ĩ labore inpiger ĩ conui¬
uio parcus insatis factione pͣuius in remunera¬
tione largus Deniq sic frat̾na mitigauit ira¬
cundiã ut cuius uerebat᷑ inimicitias a tlipisce¬
bebat capiditatẽ libertatis. & suscȩpit seruitu¬

Expanded text:
Sit igitur nobis vita majorum disciplinae speculum, Sit igitur nobis vita majorum disciplinae speculum, non calliditatis commentarium: imitandi reverentia, non disputandi astutia. 117. Fuit igitur in sancto Abraham primo loco prudentia, de quo dicit Scriptura: Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad negotiis tenuit, et temporibus opportunitatem reservavit. Acceptus domi parentibus, ut alter maturitate provocatus obsequii benedictionem daret, alter amore pio propenderet . Fraterno quoque judicio praelatus, cum cibum suum fratri cedendum putasset: delectabatur utique alimento secundum naturam, sed secundum pietatem cessit petito. Pastor domino gregis fidus, socero gener sedulus, impiger in labore, in convivio parcus, in satisfactione praevius, in remuneratione largus . Denique sic fraternam mitigavit iracundiam; ut cujus verebatur inimicitias, adipisceiditatem libertatis, et suscepit servi
Abbreviated transcription (Latin):
printipaliũ officiũ defuit : Quoꝵ primo loco
constituunt prudentiã. quȩ inueri in uesti¬
gatione uersatur. & sci entiȩ plenioris ĩ fundit
cupiditatẽ. Secundo iustitiã. quȩ suũ cuiq
tribuit alienũ non iudicat: Utilitatẽ ꝓpriã
negelgit. ut cũ munẽ aqͥ tatẽ custodiat. Ter¬
cio fortitudnir quȩ et in reb bel licis excelsi
animi magnitudiur & dõ in ieminet corpo¬
ris. quȩ p̃stat uirib. Quarto temperan¬
tiã que madũ ordinẽ que seruat om̃i ũ quȩ
url agenda ł dicenda arbitramur. D Iec for¬
sitan a liquis dicat primo loco boni oportu¬
isse. qm̃ abis qua tuor uir tutib nascuntur
officiorũ genera: Sed hoc artis est ut primo
officiũ definiatur. postra certa ĩ genera diui¬
datur. Nos aut artẽ fugimus. ex ẽpla maiorũ
ꝓponimus quȩ nrq obscuritatr̃ ad serunt ad
intellegendũ. neq ad tranctandũ uersutias

Expanded text:
ium virtutum officium defuit? Quarum primo loco ium virtutum officium defuit? Quarum primo loco constituerunt prudentiam, quae in veri investigatione versatur, et scientiae plenioris infundit cupiditatem: secundo justitiam, quae suum cuique tribuit, alienum non vindicat, utilitatem propriam negligit, ut communem aequitatem custodiat: tertio fortitudinem, quae et in rebus bellicis excelsi animi magnitudine, et domi eminet, corporisque praestat viribus: quarto temperantiam, quae modum, ordinemque servat omnium, quae vel agenda, vel dicenda arbitramur. CAPUT sitan aliquis dicat primo loco poni oportuisse, quoniam ab his quatuor virtutibus nascuntur officiorum genera. Sed hoc artis est, ut primo officium definiatur, postea certa in genera dividatur. Nos autem artem fugimus, exempla majorum proponimus: quae neque obscuritatem afferunt ad intelligendum, neque ad tractandum versutias.
Abbreviated transcription (Latin):
suo cessionis informatus. & instruetus
ẽ iussus exire det̾ra sua. & decognatio¬
ne sua. & dedomo patris sui nonne multi¬
plicatȩ necesitudinis ꝑstritus affectu tam̃
apetitũ rationi obȩdientẽ pͥbuitꝰ Quẽ
enĩ t̃re suȩ cognations dom̃ quoq proprie¬
uel gra gratus ñ delectaret : Et unc ergo
mulrebae suorũ suauitas. sed imperii celes
ts & remunerationis ȩt̃ nȩ considera¬
tio mourbat ãplius. Nõnnẽ considera
uxorẽ inbecillẽ ad labores tenerã ad
in dustrias decorẽ adincentiua inso¬
lentiũ. sine sũ mo non posse duci perici¬
lo Et cam̃ subire om̃a quã excusare consul¬
tius di uidicauit. De inde cũ descenderet
ine giptũ monuit diceret se sororẽ ẽẽ non
uxorẽ ipsius. Aduerte quanti appetitus
Ut mihi uidetur nonminus. uendi genere quã
canindi sua uitate p̃dulcis in mortalẽ dõ sui fu¬
disse meriti cantilenã: Quid his uiris uirtutũ¬

Expanded text:
successionis informatus et instructus successionis informatus et instructus est, jussus, exire de terra sua, et de cognatione sua, et de domo patris sui ; nonne multiplicatae necessitudinis praestrictus affectu, tamen appetitum rationi obedientem praebuit? Quem enim terrae suae, cognationis, domus quoque propriae gratia non delectaret? Et hunc ergo mulcebat suorum suavitas, sed imperii coelestis 30 et remunerationis aeternae consideratio movebat amplius. Nonne considerabat uxorem imbecillem ad labores, teneram ad injurias, decoram ad incentiva insolentium, sine summo non posse duci periculo? Et tamen subire omnia, quam excusare consultius dijudicavit. Deinde cum descenderet in Aegyptum, monuit ut diceret se sororem esse, non uxorem ipsius. 108. Adverte, quanti appetitusut mihi videatur non minus vivendi genere, quam canendi suavitate praedulcis immortalem Deo sui fudisse meriti cantilenam . 115. Quod his viris principal
Abbreviated transcription (Latin):
tiu corporis sui uires. depo sitã sterilititẽ
coniugis & supͣ mã senectutẽ etiã contra
usũ nature dõ credidit. Ad uerte conuenire
omã appetit nandefuit seel re pressũ est
animꝰ equalis gerendis qͥ nec magna ꝓuilib
neo minar ꝓmagnis ducerit. Aloderatio
ꝓne gooiis ordorerũ opartunitas trͣpoꝵ
mensura uerbarũ. fide primus iustitia
p̾cipuus. in pͥlio strenuus. inuictoria ñ auar
domi hos pitaelis uacori sedulus.. Scm quaq:
gere seelmat̃ uoluit pere grinari. ut da¬
ret frat̾ na iracundiȩ locũ. Sicit appetitu
con silu salubrita s. Eoul domo ꝓfugus a pa¬
rentib ubiq tamr conueniente men suram
ap pititus rationi pareat. Scđm & t̃tiũ idẽ
est. hoc enĩ inutroq moderatio. Uacat rnĩ
apud nos speciei liberalis quȩ pulchritu¬
do habet᷑ & dignitatis conte̾platio. Seqͥt᷑
deor dine rerũ & deoportunitate tẽpoꝵ
A ꝑ hoc triasunt quȩ uideamus utrũ in ali¬

Expanded text:
tui corporis sui vires depositas, sterilitatem tui corporis sui vires depositas, sterilitatem conjugis, et supremam senectutem, etiam contra usum naturae Deo credidit . 110. Adverte convenire omnia. Appetitus non defuit, sed repressus est: animus aequalis gerendis, qui nec magna pro vilibus, nec minora pro magnis duceret, moderatio pro negotiis, ordo rerum, opportunitas temporum, mensura verborum. Fide primus, justitia praecipuus, in praelio strenuus, in victoria non avarus, domi hospitalis, uxori sedulus. 111. Sanctumgere: sed mater voluit peregrinari, ut daret fraternae iracundiae locum . Vicit appetitum consilii salubritas. Exsul domo, profugus a parentibus, ubique tamen convenientem mensuram appetitus rationi pareat: secundum et tertium idem est, hoc est, in utroque moderatio. Vacat enim apud nos speciei liberalis, quae pulchritudo habetur, et dignitatis contemplatio. Sequitur de ordine rerum, et de opportunitate temporum. Ac per hoc tria sunt, quae videamus utrum in ali
Abbreviated transcription (Latin):
Multa pͣterea detractione dicendi
dant pͣcepta seculares iuiri quȩ nobis
pͣtere unda arbitror. Unde iocandi lis¬
ciplina licet int̾ dũ honesta ioca ao sua¬
uia s int tam̃ ab ecclesi astica ab or rent
regula. Qm̃ quȩ in scripturis scĩs nͣ ret¬
perimꝰ ea quẽ ad modũ usur pare pos su
mͦ. cauenda enĩ etiã infabulis ne in flec¬
tant grauitatẽ seuerioris ꝓpositi Ue
uobis quiridetis. qui a flebitis dñs ait. &¬
Timebat uxoris pudorẽ. timebat ꝓprie salutis.
sus pectas habebat egiptiorũ libidines exta¬
men p̃ualuit apud eũ ratio ex sȩquende de¬
uocianis. considerauit enĩ qđ diͣ fauore
ubiq tutus eẽ posfet. Offens o autẽ dño
eiã domi nͣ posset inlesus manere. Uici
igit᷑ appecitũ ratio & oboedientẽ sibi presti¬
tit. capto ne pote ñ ꝑt̾ritus neq tot regũ
turbat᷑ płis bellũ repetit uictaria potitus
pͣde partẽ cuius ipse fuit auctor recu sauit
Promisso quoq: filio cũ considera ret emor¬

Expanded text:
Multa praeterea de ratione dicendi dant praecepta saeculares viri, quae nobis praetereunda arbitror, ut de jocandi disciplina. 29 Nam licet interdum honesta joca ac suavia sint, tamen ab ecclesiastica abhorrent regula; quoniam quae in Scripturis sanctis non reperimus, ea quemadmodum usurpare possumus? 103. Cavenda enim etiam in fabulis, ne inflectant gravitatem severioris propositi. Vae vobis, qui ridetis, quia flebitis ! ait Timebat uxoris pudori, timebat propriae saluti, suspectas habebat Aegyptiorum libidines; et tamen praevaluit apud eum ratio exsequendae devotionis. Consideravit enim quod Dei favore ubique tutus esse posset, offenso autem Domino, etiam domi non posset illaesus manere. Vicit igitur appetitum ratio, et obedientem sibi praestitit. 109. Capto nepote, non perterritus neque tot regum turbatus populis, bellum repetit: victoria potitus, praedae partem cujus ipse fuit auctor, recusavit . Promisso quoque sibi filio, cum consideraret emor
Abbreviated transcription (Latin):
adq adiuurt captare etiã tẽpoꝵ & locoꝵ opor¬
tunitatłs prudentiȩ. modestiȩ sit. Et tẽperantia
ipsa sine prudentia modũ scire ñpossit: Opor¬
tunitatt noscere. & secundã mensurã red dere
iustitiȩ. Et om̃ib istis magnã mitas necessaria

Expanded text:
atque adjuvet, captare etiam temporum et locorum opporatque adjuvet, captare etiam temporum et locorum opportunitates, prudentiae ac modestiae sit: et temperantia ipsa sine prudentia modum scire non possit: opportunitatem noscere, et secundum mensuram reddere, sit justitiae: et i
Abbreviated transcription (Latin):
Hic caritas nas citur. quȩ alios sibi prȩfert. nonqur¬
rens quȩ sua sunt : in qͥb ẽ. printipatus iustitiȩ. Om̃ib:
quoq animantib in nascit᷑ primo salute turri.
cauery quȩ noceant. expectere quȩ ꝑsint Ut pastũ
ut latibula qͥb se apericulo imbrib sole defendant
quod ẽ prudentiȩ: Suc cedit quoq ut om̃iũ grne¬
ra animantiũ congregabilia natura sint. primo
generis sui. ac formo consortib. luno etiã c&eris
ut boues uidemꝰ armentis. equos grogib. & maxime
pares parib: delectari: Ceruos quoq: cerius &
plerũq hominib ad iungi. lã deꝑcreandi stu¬
dio & sobolis. uel etiã generatũ amore. quid loquaꝵ
inquo est iustitiȩ froma p̾cipua : Liquet igitur
& has & reliquas cognatas sibi ẽe uirtutes. Si qͥ dẽ
& fortitudo quę uel inbello turtur ab arbaris pa¬
triã łdomi defendit ĩ firmos. uel alatronib: socios
plena iustitiȩ sit: & scire quoconsilio defendat.

Expanded text:
Hinc charitas nascitur, quae alios sibi praefert, non quaerens quae sua sunt, in quibus est principatus justitiae. 128. Omnibus quoque animantibus innascitur, primum salutem tueri, cavere quae noceant, expetere quae prosint, ut pastum, ut latibula quibus se a periculo, imbribus, sole defendant, quod est prudentiae. Succedit quoque ut omnium genera animantium congregabilia natura sint: primo generis sui ac formae consortibus, tum etiam caeteris; ut videmus boves armentis, equos gregibus, et maxime pares paribus delectari: cervos quoque cervis, et plerumque 35 hominibus adjungi. Jam de procreandi studio et sobole, vel etiam generantium amore, quid loquar, in quo est forma justitiae praecipua? 129. Liquet igitur et has, et reliquas cognatas sibi esse virtutes. Siquidem et fortitudo quae vel in bello tuetur a barbaris patriam, vel domi defendit infirmos, vel a latronibus socios, plena sit justitiae: et scire quo consilio defendat
Abbreviated transcription (Latin):
ratur quid urrũ sit ñ falsa ꝓurris dicore. ñ
obscuris uera in uolurre. ñ suꝑ fluis url in¬
plexis adq ãbiguis occupare animũ. Quidt
in decoro ꝗ uenerari ligna que ipsi faciunt
spatia mitiri cȩlũ quoq & marȩ numeris
indudere. relinqre causas salutis errores
quȩrere: An non ille erudit᷑ in om̃i sapientia
agiptiorũ moysos ꝓbauit istar Sed illã sa¬
pientiã decrimentũ & stultitiã indica ust

Expanded text:
id verum sit, non falsa pro veris ducere, non obscuris vera involvere, non superfluis vel implexis atque ambiguis occupare animum. Quid tam indecorum, quam venerari ligna, quod ipsi faciunt?spatia metiri, coelum quoque et mare numeris includere: relinquere causas salutis, errores quaerere. 123. At non ille eruditus in omni sapientia Aegyptiorum Moyses probavit ista: sed illam sapientiam detrimentum et stultiti
Abbreviated transcription (Latin):
Non solũ ad coruersationẽ sed etia ab eniuo¬
lentia deuitandũ uiditur. Nã utique & fi¬
liinor simul habitabant. & ñerat inbis morũ
concordia. habitabant etiã indomo patris
esau. & iacob: sed dibre pabant. N erat eiñ
beni uolentia int̾ eos quisibi preferret alterũ
sed magis contentio. que pͣriperet bene dictio¬
nẽ. Nicũ alt̾ pͣdurus alt̃ mansurtus esset ĩ¬
t᷑ dis pares mores. & studia conpugnantia
brniuolentia et̃ ñ poterat. Adde quia sõs iol
pat̾ ne degenerẽ domus uir tuti p̃ferre n
poterat. Ni hil aut tã consotiabile quã cũ¬

Expanded text:
non solum ad conversationem, sed etiam ad benevolentiam derivandum videtur. Nam utique et filii Noe simul habitabant, et non erat in his morum concordia . Habitabant etiam in domo patria Esau et Jacob, sed discrepabant . Non enim erat benevolentia inter eos, quae sibi praeferret alterum: sed magis contentio, quae praeriperet benedictionem . Nam cum alter praedurus, alter mansuetus esset, inter dispares mores, et studia compugnantia, benevolentia esse non poterat. Adde quia sanctus Jacob paternae degenerem domus virtuti praeferre non poterat. 172. Nihil autem tam consociabile, quam cu
Abbreviated transcription (Latin):
& dili gentiã ad considerationẽ rerũ examinandi
gra conferre debemus. Nihil eñĩ magis quo
homo c&eris animantib prestec quã qđ iłationis
parti ceps caussas rerũ reꝗͥrit generis sui
auctorẽ ĩ uestigandũ putat in cui potestate uitȩ
necis que nr̃e potestas sit. qͥ mundũ hunc suo nutu
regat ouisciamus rationẽ . ex̃. reddendã uroꝵ
auctui ũ: Nihil est enĩ quod magis ꝓficiat aduitã
honrstã quã ut credamus eũ iudicem futurum

Expanded text:
 diligentiam ad considerationem rerum examinandi gratia referre debemus. Nihil est enim quo magis homo caeteris animantibus praestet, quam quod rationis est particeps, causas rerum requirit, generis sui auctorem investigandum putat, in cujus potestate vitae necisque nostrae potestas sit, qui mundum hunc suo nutu regat, cui sciamus rationem esse reddendam nostrorum actuum. Nihil est enim quod magis proficiat ad vitam honestam, quam ut
Abbreviated transcription (Latin):
Otr̃ secdationis infidunt. & appetitus
motũ agendi excutit: Ita ergo in formati
simꝰ. ut bonoꝵ rerũ subeat aniniũ cagitatio
nos riden dimateriã reqͥ rimꝰ ut hic ridentes
ulio fleamꝰ ⁊ Nou solũ ꝓfusos sedom̃s etiã
uoces decunandos arbitror Nã deuoce lođ ui¬
quid lo quar quã simplicẽ & purã et satis
ar bitror. Canorã aut̾e eẽ uature ẽ: non
indus triȩ. Sit sane distincta ꝓnuntiatis¬
nis modo & plena sucui uirilis. ut agrestę
ao subrus ticũ fugiat sonu non ut rihniu
affectec scenicũ sed misticũ seruet. derati¬
one dicendi satis dictus puto. Nuno de
actionȩ uite qui congruat consi deremꝰ
Tria aut̃ in hoc grnere speotanda cernu
Unũ ut rationi appetitus nonre luote¬
tur. hoo enĩ solũ modo possunt officia
nr̃a illi decoro conuenire. Siem̾ appe¬
tit᷑ rationi oboediat facile id quod de¬
ceat in om̃ĩb officiis conseruari potest
de inde ne maiore studio quã res ipsa

Expanded text:
tem sedationis infundunt, et appetitus tem sedationis infundunt, et appetitus motum agendi excutit. Ita ergo informati simus, ut bonarum rerum subeat animum cogitationos ridendi materiam requirimus, ut hic ridentes, illic fleamus? Non solum profusos, sed omnes etiam jocos declinandos arbitror; nisi forte plenuquid loquar, quam simplicem et puram esse satis arbitror: canoram autem esse naturae est, non industriae. Sit sane distincta pronuntiationis modo, et plena succi virilis; ut agrestem ac subrusticum fugiat sonum, non ut rythmum affectet scenicum, sed mysticum servet. CAone dicendi satis dictum puto, nunc de actione vitae quid congruat, consideremus. Tria autem in hoc genere spectanda cernimus: unum, ut rationi appetitus non reluctetur; hoc enim solummodo possunt officia nostra illi decoro convenire. Si enim appetitus rationi obediat, facile id quod deceat in omnibus officiis conservari potest. Deinde ne majore studio quam res ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Suras cimini uob̾ iras cimini quia cõ moti estis
& ñ pec cabitis. Quienĩ sibi iracitur. qͥ a cito
motus est irasci desuiet alteri: Qui aut̃ uult
irã suã iustã ꝓbare plus inflã mat᷑ & cito
incul pa cadit. Mlelionẽ aut̃ scđm salamo¬
ne᷑ qͥ ira cundiã continet. quã qͥ urbẽ capit
Quia ira etiã fort̾e decipit : Cauere igitur
debemꝰ ne inꝑt᷑ bationes prius incidamꝰ. qu
animos nr̃os ratio conponat. Exanunat enĩ
mentẽ plerũq: aut ira. aut dolor. aut for¬
mido mortis. & in prouiso ꝑcellit ictu. Ideo
pͣ uenire pul cbrũ est cogitatione quȩ uol uendo
mentẽ exerceat nerepentinis excitat᷑ co moci¬
onib sed iugo quodã rationis & abenis ad¬
cogitionũ & aptitus. Altẽr cogitationum
alter appetit᷑. ñ confusi sed discreti. & dis¬
pares: Cogitationes uerũ exquirere & quasi
emolere muneris habent. Appetitus ad ali¬
quid agendũ inpellit. atq excitat. Itaq

Expanded text:
Si irascimini, vobis irascamini, quia commoti estis, Si irascimini, vobis irascamini, quia commoti estis, et non peccabitis. Qui enim sibi irascitur, quia cito commotus est, desinit irasci alteri: qui autem vult iram suam justam probare, plus inflammatur, et cito in culpam cadit. Melior est autem secundum Salomonem , qui iracundiam continet, quam qui urbem capit; quia ira etiam fortes decipit. 97. Cavere igitur debemus, ne in perturbationes prius incidamus, quam animos nostros ratio componat; exanimat enim mentem plerumque aut ira, aut dolor, aut formido mortis, et improviso percellit ictu. Ideo praevenire pulchrum est cogitatione, quae volvendo mentem exerceat; ne repentinis excitetur commotionibus, sed jugo quodam rationis et habenis ascogitationibus, et apalteri appetitus: non confusi, sed discreti et dispares. Cogitationes verum exquirere, et quasi emolere muneris habent: appetitus ad aliquid impellit agendum atque excitat. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
Sermo ĩ duo diuidit᷑. in canlo quiũ fa¬
mili are & uitractatũ disceptatione q
fidei atq: iustitiȩ in utroq seruandũ
nesit aliqua ꝑtur batio sed tãꝗ mitis & pla¬
cidus & beniuolentie plenꝰ & gr̃e sine ulla
sermo ducatur contumelia. Ab sit ꝑtinate
in familiari sermone contentio. Questiones
enĩ magis excitarȩ in anes quã utilitatis
aliquid offerre solet. disceptatio suir ira.
suauitas sine a maritudine sit. Monitio
sine asperitate. ortatio sine offensiane.
Et sicut inomĩ actu uite id cauere debemꝰ
nerationẽ nimius animi motus ex eludat.
sed teneam consilii locũ. ita etiã insermo¬
ne for niulã eã tenere conuenit ne aut ira
excitetur. autodiũ. aut cupiditatis nr̃x aut
igna uie aliqua exprimamꝰ inditia. Si igit᷑
sermo huius modi descripturis maxime.
qđ enĩ magis nos opartit loqͥ de cõuersatione
abstineatis. Sel.sci. Si iras cimini nolite pecca¬
ry secdiuntite ratione iracundiã. Sel certesio

Expanded text:
familiare, et in tractatum, disceptationemque fidei atque justitiae. In utroque servandum, ne sit aliqua perturbatio: sed tamquam mitis et placidus, et benevolentiae plenus et gratiae, sine ulla sermo ducatur contumelia. Absit pertinax in familiari sermone contentio; quaestiones enim magis excitare inanes, quam utilitatis aliquid afferre solet. Disceptatio sine ira, suavitas sine amaritudine sit, monitio sine asperitate, hortatio sine offensione. Et sicut in omni actu vitae id cavere debemus, ne rationem nimius animi motus excludat, sed teneamus consilii locum: ita etiam in sermone formulam eam teneri convenit, ne aut ira excitetur, aut odium, aut cupiditatis nostrae, aut ignaviae aliqua exprimamus indicia. 100. Sit igitur sermo hujusmodi de Scripturis maxime. Quid enim magis nos oportet loqui, quam de conversationeabstineatis. Vel sic: Si irascimini, nolite peccare, sed vincite ratione iracundiam. Vel certe sic:
Abbreviated transcription (Latin):
euidens. t̃meritoꝵ aut p̃nua. aut sup¬
plicia pꝰ mortẽ manere et recte. Quia
incer tamine labort̃. post certamen
aliis uictoria aliis ignominia: Nũ¬
quid prius quã cursus confiat᷑ palma
cui ꝗ dat᷑. aut defer tͦ corona merito.
Paulus tertam̃ in quiđ. bonũ certaui.
cursũ cõsũ maui fidẽ ser uaui Quod
reli quĩrẽ. repositar̃ mͥ eorona iusti
tiȩ.quã reddet mͥ dñs in illa die iustꝰ
iudex. non solũ aut̃ mͥ: sed etiã his
qͥ diligunt ad uentũ eiꝰ: in illa ĩ qui cł̃
die reddet . ñ hic hic aut̃ in laborib. in
periculis. ĩ naufragiis. qua al &abonꝰ de¬
certabat. qͥ a sciebat qm̃ multas tribu¬
lationes oportet nos introire ĩ regnũ
dĩ: Ergo ñ potest qͥs pꝰmiũ acciperẽ. nisilegi¬

Expanded text:
evidens est meritorum aut praemia aut supevidens est meritorum aut praemia aut supplicia post mortem manere? 58. Et recte, quia in certamine labor est, post certamen aliis victoria, aliis ignominia. Numquid priusquam cursus conficiatur, palma cuiquam datur, aut defertur corona? Merito Paulus: Certamen, inquit, bonum certavi, cursum consummavi, fidem servavi: quod reliquum est, repolla die, justus judex: non solum autem mihi, sed etiam his qui diligunt adventum ejus . In illa, inquit, die reddet, non hic. Hic autem in laboribus, in periculis, in naufragiis, quasi athleta bonus decertabat; quia sciebat quoniam per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei. Ergo non potest quis p
Abbreviated transcription (Latin):
Quira quȩ uana sunt depͣhendit.
ea quȩ sc̃ã sunt nescit. & ignorat qđ
ipse fecit. Potest opus suũ ignorare
artifex homot᷑ & in opere suo laten¬
tia dep̃ hendit. & ds̃ opꝰ suũ nescit.
Altius ergo ꝓfundũ in opere ꝗ in aue¬
ne sciret arbit̃ ⁊ hȩc illis cęterũ nob
satis est ipsius testimoniũ qͥait. ł go
sũ serutans corda & renes: Et ine
iiangelio quod ait dñs iħs. Quid co¬
gitatis mala incordib uris Sciebat
enĩ quod cogitabał mala. deniq euũn¬
gelista testa tur dicens. Sci ebat enĩ
satis mourri opinio. sifacta eoꝵ consi¬
deremꝰ. Nolunt suꝑ se ẽe iudice. qu̾e
amissione. aut liberorũ: Quib: satis fa¬
cere debuit illa euuangelica parabo¬
la. qđ diues byso. & purdura indue¬
batur & epulas copio sas eochibebat co¬
tidie Pauꝑ aut̃ plenꝰ ulcerũ dem̃ sa
eiꝰ colligebat reliqͥas: Post obitũ uero
utriusq pauꝑ erat insinu babrȩ redem
fourns. diues aut̃ insupplitus: Nonne

Expanded text:
cumque vana sunt deprehendit, ea quae sancta sunt, nescit, et ignorat quod ipse fecit? Potest opus suum ignorare artifex? Homo est, et in opere suo latentia deprehendit; et Deus opus suum nescit? Altius ergo profundum in opere, quam in aucnesciret arbiter? Haec illis. 53. Caeterum nobis satis est ipsius testimonium, qui ait: Ego sum scrutans corda et renes . Et in Evangelio ait Dominus Jesus: Quid cogitatis mala in cordibus vestris ? Sciebat enim quod cogitarent mala. Denique Evangelista testatur dicens: Sciebat enim Jsatis movere opinio, si facta eorum consideremus. Nolunt supra se esse judicem, queamissione, aut liberorum? Quibus satisfacere debuit illa Evangelii parabola, quod dives bysso et purpura induebatur, et epulas copiosas exhibebat quotidie: pauper autem plenus ulcerum de mensa ejus colligebat reliquias. Post obitum vero utriusque, pauper erat in sinu Abrahae requiem habens, dives in suppliciis . Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ merces urã copiosa ẽ incaelo: Futu¬
rã ñ p̃sentẽ. inccelo ñ int̾ra mercedẽ
ꝓmi sit e̾e redlendã: Quid alibi po¬
scis. qđ alibi detur: Quid p̃ꝓpere
coro nã exigas. ante ꝗ uincas: Quid
dete gere puluerẽ. qͥre quies cere cupis
Quid ȩpulari gestis. anteꝗ stadiũ soluat᷑.
Adhuc populus spectat. ad huc allaetȩ ins¬
ce mate sunt. Et tu ia otiũ petise. sed for¬
te dicas. Cur impii lȩtant᷑. c̃luxuriant
apititus rationi obtẽperet. Siuero illud
decoꝵ custo diamꝰ animũ uolumꝰ intenderi
nerationẽ ex cludat rei alicuiꝰ affectus
sedratio qͥd honestatis conueniat exxaminet

Expanded text:
estra copiosa est in coelo . Futuram, non praesentem: in coelo, non in terra mercedem promisit esse reddendam. Quid alibi poscis, quod alibi debetur? quid praepropere coronam exigis, antequam vincas? quid detergere pulverem? quid requiescere cupis? quid epulari gestis, antequam stadium solvatur? Adhuc populus spectat, adhuc athletae in scammate sunt, et tu jam otium petis. 60. Sed forte dicas: Cur impii laetantur? cur luxuriantpetitus rationi obtemperet si vere ut illud decorum custodiamus, animum volumus intendere ne rationem excludat rei alicujus affectus: sed ratio quid honestati conveniat, examinet
Abbreviated transcription (Latin):
res uiuere. dicentẽs. usq: quo peccatores
dñe .usq: quo peccatores gła bunt᷑
Et infra. Et dixert̃. N uidebit dñs. neq:¬
p̾atia t᷑. abundare in ꝓbos ne suꝑ fluus
urlut qͥ dã ex cursus fuit. ut opinioni
huius modi ipsoꝵ affectus responde¬
ret. quos beatos iudicant : cũ ipsi semi¬
seros putant. Arbitratus eiũ sũ qđ ip¬
ceterã. Et primoroꝵ ad sertionẽ qͥ dnm
putant cura mundi nequaꝗ habere
uelud aristo telu̾s asserit. usq ad
lunã eiꝰ descendere ꝓuidentiã: Et
quis operator negle gat operis sui
curã: Quis deserat & destituat. qđ
ipse condendũ putauit. Si iniuria
.r̃. regere ñ .e. maior iniria fecisse:
Cũ aliquid ñ frcisse nulla in iustitiasit
non curare qđ frceris. sũ ma inclemtia.
Quod si aut dm̃ creatore suũ ab negant
auͭferarũ & bestiarũ se haberi niunero
censent. qͥ de illis dicamꝰ qͥ hac se condep¬

Expanded text:
res vivere, dicentes: Usquequo peccatores, res vivere, dicentes: Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur ? Et infra: Et dixerunt. Non videbit Dominus, neqpatiatur, abundare improbos. Nec superfluus velut quidam excursus fuit, ut opinioni hujusmodi ipsorum affectus responderet, quos beatos judicant, cum ipsi se miseros putent. Arbitratus enim sum quod ipcaetera. Et primo eorum assertionem, qui Deum putant curam mundi nequaquam habere, sicut Aristoteles asserit usque ad lunam ejus descendere providentiam. Et quis operator negligat operis sui curam? Quis deserat et destituat quod ipse condendum putavit? Si injuria est regere, nonne est major injuria fecisse; cum aliquid non fecisse nulla injustitia sit, non curare quod feceris, summa inclementia? 49. Quod si aut Deum creatorem suum abnegant, aut ferarum et bestiarum se haberi numero censent: quid de illis dicamus, qui hac se condem
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ inin fer nadescendunt̃: ui des c̃ ui
estatis in gredia t᷑ scientia : Sedhorum
magis trũ uelut ebriũ. & uoluptatis
patro nũ. ipsi ꝗ putant᷑ sobrii inrident
philosophi: Nã de aristo telis opinione
qͥd loquar qͥ putat dm̃ suis contentũ eẽ
finibꝰ & p̾scripto regni modo degere
ut poetarũ loquunt᷑ fabule: Qui mundũ
alii marȩ. alu inferna coercenda im¬
perio sorte oburnerint. eos que cauere. ut
usur pata alienarũ partiũ solli tudine
int̃ se bellũ ex titent: Simit̃ ergo
ad serit qđ t̾rarũ curã non habeat. sicut
maris. uel inferni nͣbabeat: Et quõm
ipsi excludunt quos secunt᷑ poetas
Seqͥt᷑ illares ponsio. utrũ dm̃ si operis sui
cura ñ pre terierit. prȩtere scientia.
nio scõs ꝓphetas. Deniq dauit uducit
eos loquentes. quos suꝑbiã inflatoꝰ as¬
serit. Qui enĩ taᷤ suꝑbuꝰ ꝗ cũ ipsi sub pre¬
cato sint: alios in digne ferant peccato¬

Expanded text:
enim in inferna descendunt. enim in inferna descendunt. estatis ingrediatur scientia? 50. Sed horum magistrum velut ebrium, et 15 voluptatis patronum, ipsi qui putantur sobrii, irrident philosophi? Nam de Aristotelis opinione quid loquar, qui putat Deum suis contentum esse finibus, et praescripto regni modo degere, ut poetarum loquuntur fabulae, qui mundum alii mare, alii inferna coercenda imperio, sorte obvenerint: eosque cavere ne usurpata alienarum partium sollicitudine, inter se bellum excitent. Similiter ergo asserit quod terrarum curam non habeat, sicut maris vel inferni non habet. Et quomodo ipsi excludunt quos sequuntur, poetasSequitur illa responsio, utrum Deum, si operis sui cura non praeterierit, praetereat scientia. nio sanctos prophetas. Denique David inducit eos loquentes, quos superbia inflatos asserit. Quid enim tam superbum, quam cum ipsi sub peccato sint, alios indigne ferant peccato
Abbreviated transcription (Latin):
& flagitioso prũ merita discerni
uera atq: incor rupta pornaruł pre¬
mioꝵ qr arbitra. Mlorit᷑ in nocens
in potestate sĩ plicitatis suȩ. in ha¬
bundantia ꝓpriȩ uoluntatis. sicut
adipe repletã animagerens. Atue¬
ro peccator quã uis foris habundet.¬
& deliciis diffiuat. odorib flagret
in amaritudine animȩ uit᷑a exxigit
& ul timu diem clauđit nibil eorũ
quȩ epulat fuerit referens boni.
nihil secũ auferens. nisi pͣtia scelera
suoꝵ: haec cogitans nega si potes diui¬
niee iuditii remunerationẽ ille
suo affectu beat᷑. hic miser. ille suo
uiditio absolutꝰ. hic reus. ille inexi¬
tu letus. hic merens. Cui ab soui potest
qͥ nec sibi in nocens p̃: Dicite inquid mͥ¬
ubi ẽ taber noculoꝵ eiꝰ. Signũ enĩ
eiꝰ ñ inueniet᷑. Uita & enĩ facmnoro.¬
si ut sonniũ. Aperuit oculos. tran¬
si uit requi es eiꝰ euanuit delectatio.
licet ipsa quȩ uidet᷑ & iã dũ uiuunt
ĩpioꝵ reqͥ es in infernosit: Niuentes

Expanded text:
 flagitiosorum merita discernit, vera atque incorrupta poenarum praemiorumque arbitra. Moritur innocens in potestate simplicitatis suae, in abundantia propriae voluntatis, sicut adipe repletam animam gerens . At vero peccator quamvis foris abundet, deliciis diffluat, et odoribus fragret, in amaritudine animae suae vitam exigit, et ultimum diem claudit, nihil secum eorum quae epulatus fuerit, boni referens: nihil secum auferens, nisi scelerum suorum pretia. 45. Haec cogitans nega, si potes, divini esse judicii remunerationem. Ille suo affectu beatus, hic miser: ille suo judicio absolutus, hic reus: ille in exitu laetus, hic moerens. Cui absolvi potest, qui nec sibi innocens est? Dicite, inquit, mio tabernaculorum ejus ? Signum ejus non invenietur. Vita etenim facinorosi, ut somnium. Aperuit oculos, transivit requies ejus, evanuit delectatio: licet ipsa quae videtur, etiam dum vivunt, impiorum requies in inferno sit: viventes
Abbreviated transcription (Latin):
nihil fallat. Nolunt eidare occultorũ
scientiã qͥ metu unt. & oculta sua
ꝓdisse. Sed etiã dñs scuens opera e&
tra didit eos inte nebras. Et nocte in qͥt
erĩfur. & oculus adulteri seualut te¬
nebras dicens. Non consideralut me
oculus. Etatibulũ ꝑsone posuit suȩ . Omĩs
enĩ qui lucẽ fugit. amat tenebras. stu¬
dens latere cũ dĩ latere ñ possit.
qui intra ꝓfundũ abyssi. & intra homi¬
nũ mentes nsolũ tractata. sed etiã
uolenda cagnoscit. deniq: et ille qͥ
quẽ uere or: quã uis in lecto suo po¬
sitꝰ haeo cogitit. ubiñ puta uerit. con¬
& iã abdita penetret. & in fundam̃ta
clomꝰ uel se creca concla uia uis caloris
eiꝰ inrũ pat Quis ne g& uernaute᷑¬
periȩ tepe fieri interiora t̃rarũ. quas
glaties hiber nͦ constrin xerint
Norunt ergo arbores occulatũ caloris

Expanded text:
nihil fallat: nolunt ei dare occultorum scientiam, qui metuunt occulta sua prodi. Sed etiam Dominus sciens opera eorum, tradidit eos in tenebras. In nocte, inquit, erit fur. Et oculus adulteri servabit tenebras, dicens: Non considerabit me oculus: et latibulum personae posuit suae . 16 Omnis enim qui lucem fugit, diligit tenebras, studens latere, cum Deum latere non possit, qui intra profundum abyssi, et intra hominum mentes non solum tractata, sed etiam volvenda cognoscit. Denique et ille ququem vereor ? quamvis in lecto suo positus haec cogitet, ubi non putaverit, cometiam abdita penetret, et in fundamenta domus vel secreta conclavia vis caloris ejus irrumpat? Quis neget verna temperie tepefieri interiora terrarum, quas glacies hiberna constrinxerit? Norunt ergo arborum occultam vim caloris
Abbreviated transcription (Latin):
merore. si ne luctu. uisti autẽ ege¬
ant & afficiant᷑ aut con iugum
taren tini dictũ philosophi cidod adiuli eũ
su ũ dicoerit: Ote in fe li ce̾ quẽ ad fuictarẽ
nisi irat᷑ es sem. Sed iã dauid & armatã
deax trrã in indignatione tem pres serat
Et quanto plus t̃. nonre maledicere qu̾an in¬
dicarr Etbellatores ad uersus nabal ad ul¬
tionẽ paratos. abigail dep̃catione reuoea¬
uerat. Un de aruertamus tẽ pestiuis quoq
inter cessianib nonsolũ cedere nos sed etiam
delectari oportere: Eo aut̃ usq delectus ẽ
ut bene diceret int̾ueniente̾ quod astudio
uindictȩ reuocatus foret iã dixcerat de ini
inira quid dixerit. Quis dabit mͥ pennas sicut
colũbȩ. & uolabo & reqͥescã. Illi ad ira cundiã
diacerat. iras cimini & nolite peccare: Mlo¬
ralismagister qͥ naturalẽ affectũ inflecten¬
dũ magis ratione doctrine. quã ractir pandũ
noueri moralia docet Hoo eͣ iras cimini ubi

Expanded text:
moerore, sine luctu; justi autem egemoerore, sine luctu; justi autem egeant, et afficiantur aut conjugum Tarentini dictum philosophi, quod ad villicum suum dixerit: O te infelicem, quem afflictarem, nisi iratus essem! Sed jam David et armatam dexteram in indignatione compresserat . Et quanto plus est non remaledicere, quam non vindicare? Et bellatores adversus Nabal ad ultionem paratos, Abigail deprecatione revocaverat. Unde advertimus tempestivis quoque intercessionibus non solum cedere nos, sed etiam delectari oportere. Eo usque autem delectatus est, ut benediceret intervenientem, quod ab studio vindictae revocatus foret. 95. Jam dixerat de inimin ira quid dixerit: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam ? Illi ad iracundiam Jam dixerat: Irascimini, et nolite peccare . Moralis magister, qui naturalem affectum inflectendum magis ratione doctrinae, quam extirpandum 27 noverat, moralia docet; hoc est, Irascimini ubi
Abbreviated transcription (Latin):
uel frigoris adro ut radices arborum.
aut urantur frigori. aut fotu solis
uires cant. Dimiq ubi clemͣtia cali
arriserit. uarios terra effudit infru¬
tus. Suigit᷑ radus solis fundit lum̃
suũ suꝑ omnẽ t̾rã: & uira que elau¬
a sunt inserit. nec uectib ferre is. au
grauiũ ualuarũ obicib quomuꝰ po¬
neͣrit inpeditur. quõm ñ potest in¬
tel legibilis dĩ splendor in cogitatio¬
nes hominũ. & cordasemet que ipse
creauit inserere: sed ea quȩ ipse
fecit ñ uideo :& fecit ut meliorasint
quȩ factast̃. & potentiora ꝗ ipse ẽ. qͥ
ea fecit ut pos sit quanda uolunt cogi¬
tationẽ sui operatoris lateres: Tanta
ergo uirtutẽ & patestatẽ inseruit
mͣtib nrĩs. ut ea conpͣbendere cum
uel it ipse nͣpossit : duo ab sol uinius¬
& ut arbitramur. uͥ ĩ congrue nobis
hunis modi cecidit dis putatio. Ter¬
tiũ genꝰ questionis residet huiꝰ mo¬
di. cur peccatores habun dant o¬
pib & diuitiis epulent᷑ iugit. sine

Expanded text:
el frigoris, adeo ut radices arborum aut urantur frigore, aut fotu solis virescant. Denique ubi clementia coeli arriserit, varios terra se fundit in fructus. 56. Si igitur radius solis fundit lumen suum super omnem terram, et in ea quae clausa sunt, se inserit, nec vectibus ferreis aut gravium valvarum obicibus, quominus penetret, impeditur; quomodo non potest intelligibilis Dei splendor in cogitationes hominum et corda semet quae ipse creavit, inserere: sed ea quae ipse fecit, non videt, et fecit ut meliora sint quae facta sunt, et potentiora, quam ipse est qui ea fecit, ut possint quando volunt, cognitionem sui operatoris latere? Tantam ergo virtutem et potestatem inseruit mentibus nostris; ut eam comprehendere cum velit, ipse net, ut arbitramur, non incongrue nobis hujusmodi cecidit disputatio. Tertium genus quaestionis residet hujusmodi: cur peccatores abundent opibus et divitiis, epulentur jugiter, sine
Abbreviated transcription (Latin):
nũ cęloꝵ N dixit beati diui tes. sed
pauperes. Inde incipit beatitudo u¬
dicio diuino. ubi erũ na estimat᷑ huma¬
na. Beati qͥ exuri unt. qͥa ipsi saturabun¬
tur. Beati qͥlugent. qm̃ ipsi consolabun¬

Expanded text:
um . Non dixit: Beati divites, sed pauperes. Inde incipit beatitudo judicio divino, ubi aerumna aestimatur humana. Beati qui esuriunt, quia ipsi saturabuntur. Beati qui lugent, quoniam ipsi consola
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Portame: ego aut̃ loquar. dem¬
de rideteme: Nã et si arguor. quasi
homo arguor. Portate ergo honus
sermonũ meoꝵ. Dictur eiũ sũ qđ non
ꝓbo. Secladuos redar guandos ꝓferã
sermones iniquos. aut certe quiaitaẽ
uer sus. Quid aũt. nũ qͥd ab bonune
arguor : hoc ẽ homo mentiens ñ potest
redar guere. quia peccaui. & si ar gui

Expanded text:
dicens: Portate me, ego autem loquar, deinde videte me. Nam et si arguor, quasi homo arguor. Portate ergo onus sermonum meorum . Dicturus enim sum quod non probo: sed ad vos redarguendos proferam sermonis iniquos. Aut certe; quia ita est versus. Quid autem? Numquid ab homine arguor? hoc est, homo me non potest redarguere quia peccavi, etsi argui
Abbreviated transcription (Latin):
N ne grauius om̃ib sepulcbris fecet
lntueris letitiã ei & salubritatẽ mi¬
raris corporis. filioꝵ atq opũ abun¬
dantiã intro inspice ulcera. & uiui¬
fices anime ei: & cordis mesti tudinẽ
Nã deopib: qđ loquar. cũ legeris qd ñ
in habuncdantia ẽ uita riꝰ. cum scias ꝙr
sui suc cessores suos esse nolit Nul¬
laenĩ hereditas peccatoris. Ergo in¬
pius ipse sibi poenaẽ. iustus aut᷑ ipse
sibi grã. Et utriq aut bonoꝵ aut ina¬
loꝵ operũ merces ex se ipso sol¬
nediuisionẽ factã pͣteris se uidratꝰ
Quia occurrimꝰ opnioni eoꝵ ꝗui
dentes sceleratos quosq: diuites.
letos honoratos. potintes cũ pleriq
iustoꝵ egeant atq: infirmisint . pu
epicur eidicunt. uel nesci reactus
hominũ ut flagitiosi putant. Uel si scit
omãs iniquũ eẽ udici᷑. ut bonos egẽre

Expanded text:
nne gravius omnibus fetet sepulcris? Intueris laetitiam ejus, et salubritatem miraris corporis filiorum atque opum abundantiam: introspice ulcera et vibices animae ejus, et cordis moestitudinem. Nam de opibus quid loquar, cum legeris: Quia non in abundsui successores suos esse nolit? Nulla enim haereditas peccatoris. Ergo impius ipse sibi poena est: justus autem ipse sibi gratia; et utrique aut bonorum aut malorum operum merces ex se ipso solne divisionem factam praeteriisse videamur, quia occurrimus opinioni eorum qui videntes sceleratos quosque divites, laetos, honoratos, potentes, cum plerique justorum egeant, atque infirmi sint, putaEpicurei dicunt: vel nescire actus hominum, ut flagitiosi putant: vel si scit omnia, iniquum esse judicem; ut bonos egere
Abbreviated transcription (Latin):
uias tuas. Et si lapsus es. cito corrigis
In quo eiũ corrigit iunior uiã suã: nisi
incustodiendo uerbadĩ. lace ergo
prius & audi. ut ñ delin quas in lingua
tua: Qraue malũ. ut aliquis ore suo
condẽpnet᷑ Et enĩs potioso uerbo red¬
d& un quisq rationẽ. quanto magis
ꝓuerbo impuritatis. & turpitudinis :
Grauiora st̃ enĩ uerba p̃cipitationis.
quã otiosa: Ergo si ꝓotioso uerbo ratio
poltit᷑. quanto mag̾is ꝓfermone impie¬
tatis poena itx soluitur. quid igit᷑ :¬

Expanded text:
vias tuas: et si lapsus es, cito corrigis. vias tuas: et si lapsus es, cito corrigis. In quo enim corrigit juvenior viam suam, nisi in custodiendo verba Domini ? Tace ergo prius, et audi, ut non delinquas in lingua tua. 8. Grave malum ut aliquis ore suo condemnetur. Etenim si pro otioso verbo reddet unusquisque rationem , quanto magis pro verbo impuritatis et turpitudinis! Graviora enim sunt verba praecipitationis quam otiosa. Ergo, si pro otioso verbo ratio poscitur, quanto magis pro sermone impietatis poena exsolvitur! CAPUT III.
Abbreviated transcription (Latin):
uigilantia euuangelistarũ. ñ pastoꝵr
circũ spectionẽ. sed tantũ modo inte¬
tionẽ & diligentiã circa scripturas
diuinas opto assequi Quã ultimã po¬
suit apłs int̾ officia sc̃oꝵ. & hae ipsã
ut docendi studio possint discere:
Uñ .ẽ. eñ uerꝰ magister. quisolus non
didicit qđ homines doceret: Homi¬
nes aut discunt prius quod doceant
& ab illo accipiunt qđ aliis tratant.
Quodne ipsũ qͥdẽ mihi accidit: Ego
enĩ rapt̃ atribunalib adq aminis¬
trationis infulis ad sacerdotiũ doce
cogitationis prȩcepto indixim. ut custo¬
dirẽ uiasmeas. Aliȩ sunt uix quas de¬
bemꝰ sequi. aliȩ quas custoire : Seqͥ
uias dñi. custodire nrãs. ne inculpã di¬
rigant: Potes aut̃ custodire. siñ cito
loquaris. Lex dicit. Audi is rahel dum
dm̃ tuũ: Nondiait loquere sed audi:
Ideo eua lapsa ẽ : quia locuta ẽ. uiro.
qđ ñ audierat ad ño dõ suo: Prima uox
dĩ dicit tibi audi: Si audias: custodis

Expanded text:
utem evangelistarum, non pastorum circumspectionem: sed tantummodo intentionem et diligentiam circa Scripturas divinas opto assequi, quam ultimam posuit Apostolus inter officia sanctorum, et hanc ipsam ut docendi studio possim discere. Unus enim verus magister est, qui solus non didicit quod omnes doceret: homines autem discunt prius quod doceant, et ab illo accipiunt quod aliis tradant. 4. Quod ne ipsum quidem mihi accidit. Ego enim raptus de tribunalibus atque administrationis infulis ad sacerdotium, docecogitationis praecepto indixi mihi, ut custodirem vias meas. Aliae sunt viae quas debemus sequi, aliae quas custodire: sequi vias Domini, custodire nostras; ne in culpam dirigant. Potes autem custodire, si non cito loquaris. Lex dicit: Audi, Israel, Dominum Deum tuum . Non dixit, loquere, sed audi. Ideo Eva lapsa est, quia locuta est viro, quod non audierat a Domino Deo suo. Prima vox Dei dicit tibi: Audi. Si audias, custodis
Abbreviated transcription (Latin):
dequib: etiã si qͥ dã philoso phiȩ studen¬
tes scripserunt. ut panetius & filus esꝰ
apud grecos. tullius apud latinos. non
alienũ duiꝰ nr̃o munere. ut etiã ipse
scriberẽ: Et sicut tullius aderudiendũ
filiũ. ita ego quoq: aduos t̃sirmandos
filios meos Neq: enĩ minꝰ uos diligo quos
in euuangelio genui. con iugio sus cepisẽ

Expanded text:
De quibus etiamsi quidam Philosophiae studenDe quibus etiamsi quidam Philosophiae studentes scripserint, ut Panaetius, et filius ejus apud Graecos, Tullius apud Latinos; non alienum duxi a nostro munere, ut etiam ipse scriberem. Et sicut Tullius ad erudiendum filium, ita ego quoque ad vos informandos filios meos; neque enim minus vos diligo quos in Evangelio genui, quam si conjugio suscepis
Abbreviated transcription (Latin):
dũ legimꝰ hodie euuangeliũ quasi adhor
ciũ dici posse: Nã cũracarias sacer das
omutuis set intr̃plo. & loqͥ non pos set
factuẽ. uquid ut impletist̃ dies officu
eiꝰ ab ut uidomũ suã: Legimꝰ igit᷑ officiũ
dicianobis posse. nioratio iꝑsa abori ret
quando qͥdẽ officiũ abefficiendo dictũ
putamꝰ. quasi efficiũ. Sed propt̃ ditorł
sermonis una inmutata lit tera officiũ
nunc upari: uel certe ea agas que illi of¬
ficiatit ꝓsint om̃ib. Officia aut̃ abhonesto
& utili dici estim auert̃: & debis duob
eligere qͥd prestet. De uid indicere ut duo
concurrant honesta: & duo utilia. & que¬
rat᷑ qͥd honistius. & qͥd utilius. Primo
igit intres partes officiũ diuidit᷑: hones¬
tũ. & utile. & qͥd pres tantius: De in de
hec triai inquinq generaudi uisert̃. in
duo honista. & duo utilia. et eligendi iu¬
diciũ: Primã ꝑtinere agunt. ad decus ho¬
nesta tr̃ que uitȩ. Sedã ad uity cõ inodat¬

Expanded text:
dum legimus hodie Evangelium quasi adhortaretur cium dici posse. Nam cum Zacharias sacerdos obmutuisset in templo, et loqui non posset: Factum est, inquit, ut impleti sunt dies Officii ejus, abiit in domum suam . Legimus igitur Officium dici a nobis posse. 9 26. Nec ratio ipsa abhorret, quandoquidem Officium ab efficiendo dictum putamus, quasi efficium: sed propter decorem sermonis una immutata littera, officium nuncupari: vel certe, ut ea agas, quae nulli officiant, prosint omnibus. CAet utili duci existimaverunt, et de iis duobus eligere quid praestet: deinde incidere ut duo concurrant honesta, et duo utilia; et quaeratur quid honestius, et quid utilius. Primum igitur in tres partes Officium dividitur: honestum, et utile, et quid praestantius. Deinde haec tria in quinque genera diviserunt, in duo honesta, et duo utilia, et eligendi judicium. Prima pertinere dicunt ad decus honestatemque vitae, secunda ad vitae commoda
Abbreviated transcription (Latin):
dientiã & oportunitatẽ loquendi. & in
posteriorib contẽptũ diuitiarũ. quȩ
ma ixima uirtutũ fundam st̃ hoc psal¬
mo doceri: Dũ igit᷑ hunc psalmũ conside¬
oro sueces sit animo deofficuis scribere:¬
iniuriã fatiã quasiuir ñsĩ: quasiandi¬
cart me nͣ ualeãs hic ut me criminet᷑.
quasi ego ñ possm grauiora in eũ cor¬
pore : quitalia dicit. ñ ẽ. mitis at que
humilis ñ e. & ne tẽptatione tẽpta¬
tor eũ excagitet ipse ei tales opini¬
ones inserit: Plerũq: adhibet homi
dicit: Sed tu in petra fixũ uesti giũ
tene Et s̃ seruus c̃ utiũ dicat. iust
taceat: & sĩ infirmꝰ contu meli a fa¬
tiat. iustus tacrat: Et si pauꝑ crimi¬
nrt᷑ iustus ñ res pondeat Hȩc st̃ ar¬
ma iusti. ut cedendo uincat. sicut
periti iaculandi ceclentes solent un¬
cere. & fugientes grauiorib: sequen¬
moueri cũ audimꝰ conutia cur non
imitam᷑ dicentẽ. omutui. & hunu¬
liatꝰ sũ & silui abonis An hocdiaet

Expanded text:
 opportunitatem loquendi, et in posterioribus contemptum divitiarum, quae maxima virtutum fundamenta sunt, hoc psalmo doceri. Dum igitur hunc psalmum considero, successit animo de Officiis scribereinjurias faciat, quasi vir non sim, quasi vindicare me non possim? Hic ut me criminetur, quasi ego non possim graviora in eum componere? 20. Qui talia dicit, non est mitis atque humilis, non est sine tentatione. Tentator eum exagitat, ipse ei tales opiniones inserit. Plerumque adhibet hominec illi dicat: sed tu in petra fixum vestigium tene. Etsi servus convicium dicat, justus tacet; etsi infirmus contumeliam faciat, justus tacet: etsi pauper criminetur, justus non respondet. Haec sunt arma justi, ut cedendo vincat. Sicut periti jaculandi cedentes solent vincere, et fugientes gravioribus sequenmoveri, cum audimus convicia? Cur non imitamur dicentem: Obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis ? An hoc dixit
Abbreviated transcription (Latin):
amnis exundans. Alliga sensũ tuũ
ñ sit remissus ac defluus. nedicat᷑
dete: Nonẽ malagmia ad ponere
neq oleũ neq alligatura: habet suas
habenas m̃tis sabrietas . qͥb: regitur
& gubernat᷑: Sit orituo ostiũ utclau¬
dat᷑ ubi oporert. & obseret᷑ diligen¬
tius. neqͥs uura cundiã excitit uocẽ
tuã. & contu melias rependas contu¬
melie Audistis hodie lectũ. irascimi¬
m. & nolite pec care: Ergo & si iras cim̃
quia affectus naturȩ ẽ. ñ potrstatis
Malũ sermonẽ ñ ꝓferamꝰ deore nro
ne inculpã ruamꝰ. sed iugũ sit uerbł tues
& statera hoc ẽ humilitas atq mensura
ut linguatua menti subdita sit: Restrin¬
gat᷑ ab enꝑ uinculis frenos habeat suos qͥb
reuocari possit. Adm̃ surã sermone
ferat libra exami natos iustitie. ut sit
grauitas insensu. in serinone poudus

Expanded text:
amnis exundans. Alliga sensum tuum, amnis exundans. Alliga sensum tuum, non sit remissus ac defluus, ne dicatur de te: Non est malagma apponere, neque oleum, neque alligaturam . Habet suas habenas mentis sobrietas, quibus regitur et gubernatur. 13. Sit ori tuo ostium, ut claudatur ubi oportet: et obseretur diligentius; ne quis in iracundiam excitet vocem tuam, et contumeliam rependas contumeliae. Audisti hodie lectum: Irascimini et nolite peccare . Ergo etsi irascimur, quia affectus naturae est, non potestatis; malum sermonem non proferamus de ore nostro, ne in culpam ruamus: sed jugum sit verbis tuis et statera, hoc est, humilitas atque mensura; ut lingua tua menti subdita sit. Restringatur habenae vinculis, frenos habeat suos, quibus revocari possit ad mensuram: sermones proferat libra examinatos justitiae: ut sit gravitas in sensu, in sermone pondus,