comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inus acciꝑe t̾ram inferni ñ esse t̾rã uiuentiũ.
sed mortuorum. Quȩ dripitur atq uastatur.
quando morte xp̃i uinctȩ apud inferos ani¬
mȩ liberant᷑. Scđm tropologiam in isdem
de quib supra diximus cõmentariis legimꝰ.
uentũ urentẽ diabolum intelligi. & singu¬
los heresiarchas. Qđ nob displicet. Neq enĩ
diabolus uenas mortis fontesq erroris sic¬
care potest. cum ipse fons & initium mortu¬
orumsit. Itaq sermo ȩccłasticus urens intel¬
ligendus est uentus. qui omĩa dogmata he¬
reticorũ arefaciat &e ꝑducat adnichilum. &
diripiat eos atq disꝑgat. qui hereticorũ do¬
ctriua in morte fuerant congregati.
ereat samaria. qm̃ ad amaritudinẽ con ci¬
Itauit dm̃ suum. In gladio ꝑeat. Paruuli eoꝵs
elidantur. & foetȩ eius discindant᷑. La .x.
Disꝑdetur samaria. qm̃ restitit dõ suo. Ingla¬
dio ꝑibunt. & lactentes eorũ elidentur ad

Expanded text:
mus accipere terram inferni non esse terram viventium, mus accipere terram inferni non esse terram viventium, sed mortuorum, quae diripitur atque vastatur, quando morte Christi vinctae apud inferos animae liberantur. Secundum tropologiam in eisdem de quibus supra diximus Commentariis legimus ventum urentem, diabolum intelligi et singulos haeresiarchas. Quod nobis displicet: Neque enim diabolus venas mortis fontesque erroris siccare potest: cum ipse fons et initium mortuorum sit. Itaque sermo Ecclesiasticus, urens intelligendus est ventus, qui omnia haereticorum dogmata arefaciat et perducat ad nihilum, et diripiat eos atque dispergat, qui haereticorum doctrina in morte fuerant congregati. 156 Pereat Samaria: quoniam ad amaritudinem concitavit Deum suum: in gladio pereant: parvuli eorum elidantur, et foetae ejus discindantur. LXX: Disperdetur Samaria quoniam restitit Deo suo, in gladio corruent, et lactentes eorum elidentur ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuerbus dr̃. Impossibile est. suꝑ petrã serpen¬
tis inuenire uestigia. Et ipse loquit᷑ in euan¬
gelio. Ecce uenit princeps mundi huius
&e in me nichil inueniet. Iste siccabit uenas
mortis. & desolabit fontes eius. Uenȩ mortis
& fontes & aculeus: peccata ab apło nomi-¬
nantur. Quib arefactis : mors quoq ipsa
siccabitur. Quodq sequit᷑. ipse diripiet
thesaurum omĩs uasis desiderabilis: dupli¬
citer accipitur. Siue qͦd desiderabilia sint
iis qui inmorte habitant: siue uasa deside¬
rabilia quȩ in thesauro retinebant᷑ infer¬
ni scõs intelligimꝰ. quos alligato forti
dñs eripuit & tulit de inferis. & quasi ua-¬
sa preciossima secum ꝑduxit in paradisũ.
Pro thesauro. terram. Lxx. transtulerunt.
Terram autem. haudubium quin mortrͤ signi¬¬
ficent. & in psalmis legimus. Credo uidere
bona dni in t̾ra uiuentium. Et iuxta euange¬
lium mites possidebunt t̾rã. Econtrario debe-¬

Expanded text:
ur: Impossibile est super petram serpenur: Impossibile est super petram serpentis invenire vestigia . Et ipse loquitur in Evangelio: Ecce veniet princeps mundi hujus, et inveniet in me nihil . Iste siccabit venas mortis, et desolabit fontes ejus. Venae mortis et fontes et aculeus, peccata ab Apostolo nominantur: quibus arefactis, mors quoque ipsa siccabitur. Quodque sequitur: Ipse diripiet thesaurum omnis vasis desiderabilis, dupliciter accipitur, sive quod desiderabilia sunt his, qui in morte habitant, sive vasa desiderabilia quae in thesauro retinebantur inferni, sanctos intelligimus, quos alligatos forte Dominus eripuit et tulit de inferis, et quasi vasa pretiosissima secum perduxit in paradisum. Pro thesauro, LXX terram transtulerunt: terra haud dubium quin mortem significet. Et in Psalmis legimus: Credo videre bona Domini in terra viventium . Et juxta Evangelium: Mites possidebunt terram . Econtrario debe
Abbreviated transcription (Latin):
meridie situs est. & incantico canticorum
legimꝰ. Ubi pascis. ubi cubas in meridie. Hunc
itaq uentũ urentẽ qui siccet uenas mortis &
fontes eiꝰ arefaciat: adducet dñs de deserto
ascendentẽ. De deserto aut̃ humani generis.
in quo &e diabolus quȩrens requiẽ inuenire
ñ potuit. Siue desertum intelligimꝰ scẽ mari a
uterum uirginalẽ. qđ absq semine huma.
simplex atq purissima & unione foecunda
edi derit eum florem qui dicit incantico
canticorũ. Ego flos campi& lilium conualliũ.
& pulchre tam inisaia quam in p̃senti loco. flos
ascendens. & uentus ascendens dr̃: qui a de
humilitate carnis ad excelsa conscendit.¬
& nos secum duxit ad patrẽ. dicens in euan¬
głio. Cum exaltatꝰ fuero: omĩa trahã adme.
p̾se quasi radix ascendet de deserto in habita.¬
bili. & nequaquã mors in eũ. sed ipse morti
suꝑueniet. Neq enim mors in eo ullã sue
potestatis uiam repperit. & hoc est quod in

Expanded text:
meridie situs est. Et in Cantico meridie situs est. Et in Cantico legimus: Ubi pascis, ubi cubas in meridie ? Hunc itaque ventum urentem, qui siccet venas mortis, et fontes ejus arefaciat, adducet Dominus de deserto ascendentem: de deserto autem humani generis, in quo et diabolus quaerens requiem, invenire non potuit. Sive desertum intelligimus sanctae Mariae uterum virginalem, quod absque semine humanosimplex atque purissima et unione fecunda ediderit eum florem qui dicit in Cantico canticorum: Ego flos campi et lilium convallium . Et pulchre tam in 155 Isaia, quam in praesenti loco, flos ascendens et ventus ascendens dicitur: quia de humilitate carnis ad excelsa conscendit, et nos secum duxit ad Patrem, dicens in Evangelio: Cum exaltatus fuero, omnia traham ad me . Ipse quasi radix ascendet de terra inhabitabili, et nequaquam mors in eum, sed ipse morti superveniet, neque enim mors in eo ullam suae potestatis viam reperit, et hoc est, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
rabilia. Legi incuiusdã cõmentariis. uentũ
urentem quẽ adducet dñs de deserto. illum
esse qui ꝑcusserit domum iob in quattuor
angulis & fecerit eã suꝑfilios corruere con¬
uiuantes. & unum esse de i is uentis quos in
euangłio legimꝰ flare & uenire cum turbine.
pluuiis atq fluminib. ut subuertant domũ
quȩ suꝑ pecram edificata est siue suꝑ arenas.
Qđ mͥ nequaquã uidet᷑. Neq enĩ in iob scriptũ
est. qđ uentum dñs de deserto ad duxerit.
sed nomen dm̃i tacitũ est. ut uentus desolitu¬
dine qui contra scm uirũ sua uenerat uolun-¬
tate. contraria possit accipi fortitudo. Et uen¬
ti qui domors fundam enta subuertunt.
utiq ad bonam partem ñ poter̃ referri. Suꝑ¬
est ut uentum urentem quẽ adducet dũs de
deserto ascendentẽ. illũ intelligamꝰ de quo ce
in abbacuc legimꝰ. Ds̃ ab austro ueniet. &e sc̃s de
monte pharan. Qui utiq in solitudine &e in

Expanded text:
rabilia. Legi in cujusdam Commentariis, ventum rabilia. Legi in cujusdam Commentariis, ventum urentem quem adducet Dominus de deserto, illum esse qui percusserit domum Job in quatuor angulis, et fecerit eam super filios ruere convivantes , et unum esse de his ventis, quos in Evangelio legimus flare et venire cum turbine, pluviis atque fluminibus, ut subvertant domum, quae super petram aedificata est, sive super arenas . Quod nequaquam mihi videtur: neque enim in Job scriptum est, quod ventum de deserto Dominus adduxerit; sed nomen Domini tacitum est, ut ventus de solitudine, qui contra sanctum virum sua venerat voluntate, contraria possit accipi fortitudo, et venti qui domorum fundamenta subvertunt, utique ad bonam partem non poterunt referri. Superest ut ventum urentem quem adducet Dominus de deserto ascendentem, illum intelligamus, de quo et in Abacuc legimus: Deus ab Austro veniet, et sanctus de monte Pharan : qui utique in solitudine et in
Abbreviated transcription (Latin):
loco in quo .Lax. transtulerunt. ubi est causa
tua. & nos diximꝰ. ero mors tua: symma-¬
chus uit̃p̃tatus est. ero plaga tua. quinta
editio & aquila. ubi sunt sermones tui.
qͦd hebraice scribitur. dabarach. legentes
dabar. hoc est uerbũ. ꝓdeber. qđ int᷑ p̃tatur
mors. iuxta illud qđ inisaia legimus.
Mortẽ mi sit dĩis in iacob & uenit in isrł. hoc
est. deber. Pro quo nos int̾̃p̃tati sumꝰ. uerbũ
misit dñs in iacob &e uenit in isrł. idest
dabar. Pro aculeo quoq quem nos morsũ
transtulimꝰ. symmachus occursũ id est¬
editio plagã & conclusionẽ inp̃tati sunt.
dducet urentem uentũ dñs de deserto
a scendentẽ & siccabit uenas eiꝰ. & deso¬
labit fontes eiꝰ. & ipse diripiae thesaurũ
omĩs uasis desiderabilis . Laa. Adduc&e
urentem uentum dñs de deserto suꝑeos.
& siccabit uenas eius. & desolabit fontes illiꝰ.
Iste arefaciet terram eiꝰ. & omĩa uasa deside.¬

Expanded text:
loco, in quo LXX transtulerunt, ubi est causa loco, in quo LXX transtulerunt, ubi est causa tua? et nos diximus, ero mors tua: Symmachus interpretatus est, ero plaga tua: Quinta editio et Aquila: ubi sunt sermones tui? quod Hebraice scribitur DABARACH  : legentes DABAR, hoc est, verbum, pro DEBER, quod interpretatur mors: juxta illud quod in Isaia legimus: Mortem misit Dominus in Jacob, et venit in Israel , hoc est, deber, pro quo nos interpretati sumus: Verbum misit Dominus in Jacob, et venit in Israel, id est, dabar. Pro aculeo quoque, quem nos morsum transtulimus: Symmachus ἀπάντημα, id esteditio, plagam, et conclusionem interpretati sunt. 154 Adducet urentem ventum Dominus de deserto ascendentem, et siccabit venas ejus, et desolabit fontem ejus, et ipse diripiet thesaurum omnis vasis desiderabilis. LXX: Adducet urentem ventum Dominus de deserto super eos, et siccabit venas ejus, desolabit fontes illius; iste arefaciet terram ejus, et omnia vasa deside
Abbreviated transcription (Latin):
nos int̾p̃tati sumus. ero mors tua omors. ero
morsꝰ tuus inferne: Lax. transtulert̃. Ubi est
causa tua mors. ᷑ Ubi est stimulus tuus iN.¬
ferne: Pro quo apłs posuit. Absorta est mors.
incontentione. Ubi est mors contentio tuaꝰ
Ubiest mors aculeus tuus: Et exponens uir¬
tutẽ testimonii: intulit. Aculeus aut̃ mortis
peccatum est. uirtus uͦ peccati lex. Dõ aut̃
grãs. qui dedit nobis uictoriã ꝑdñm nr̃m
iesum xp̃m. ltaq qđ ille in resurrestione
int̾pretatꝰ est dñi: nos alit̃ interp̃tari nec
possumus nec audemꝰ. Potest mors & infernꝰ
& diabolus accipi. xp̃i morte uigulatꝰ est.
de quo ce isaias loquit᷑. Deuorauit mors in¬
ualescens. & postea sequit᷑. Abstulit dñs¬
omnem lacrimã ab omĩ facte. Duos aut̃ fr̃s
int̾ se morte diuisos iuxta hystoriã illius
temporis quidam isrł & uidam intelligunt.
ut qđ tunc figurabat᷑ in parte nunc sentiat᷑
in toto. & cum omĩ humano genere isrł &e
uidas liberandus sit & redimendus. In eo

Expanded text:
interpretati sumus: Ero mors tua, o mors: ero morsus tuus, inferne, LXX, transtulerunt: Ubi est causa tua, o mors? ubi est stimulus tuus, inferne? Pro quo Apostolus posuit: Absorpta est mors in contentione; ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Et exponens virtutem testimonii intulit: Aculeus autem mortis peccatum est, virtus vero peccati lex; Deo autem gratias, qui dedit nobis victoriamistum. Itaque quod ille in resurrectionem interpretatus est Domini, nos aliter interpretari nec possumus, nec audemus. Potest mors, et infernus et diabolus accipi, qui Christi morte jugulatus est, de quo et Isaias loquitur: Devoravit mors invalescens . Et postea sequitomnem lacrymam ab omni facie. Duos autem fratres inter se morte divisos, juxta historiam illius temporis, quidam Israel et Judam intelligunt: ut quod tunc figurabatur in parte, nunc sentiatur in toto, et cum omni humano genere Israel et Judas liberandus sit et redimendus. In eo
Abbreviated transcription (Latin):
culta populetur. in tantũ ut arbores quoq
tutinȩ &e rori & pulueri hertici cõparant᷑.
de quib & in epła catholica dicitur. Hi st̃
nubes sine aquis. Habent enim speciẽ pro-¬
pħarum &e nubium apłicarum ad quas
dĩ ueritas ꝑuenit. sed non habent aquas
Quicredit in me: sicut dixit scriptura flu¬
mina de uentre eius fluent aquȩ uiuę.
Hoc aut̃ inquit dixit de sp̃u quem acceptu¬
rierant credentes in eum. De lacrimis aut̃
quȩ sermone greco habent aliquam simi-¬
asΡiA ur manifestus error est. qͥb dã
ꝓlocustis lacrimas estimantibus.
Ids tuus. firmans cęlum & creans terram.
Icuius manꝰ creauit omnem militiã cęli. &e
Iñ ostendi ea tibi ut ambulares post ea. &
Sedui te de t̾ra ȩgypti. Quȩ qm̃ & inhebra¬
ico non habentur & anullo uertuntur int̾.¬
p̃tum: in antiqua quoq editione. La.a. ñ
leguntur : oboelo p̃notanda sunt. pͣsertim

Expanded text:
culta populetur: intantum ut arbores quoque et culta populetur: intantum ut arbores quoque et tutinae et rori et pulveri haeretici comparantur, de quibus et in Epistola Catholica dicitur: Hi sunt nubes sine aquis Judae XII. Habent enim speciem prophetarum, et nubium apostolicarum, ad quas Dei veritas pervenit: sed non habent aquas, Qui credit in me, sicut dicit Scriptura flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Hoc autem, inquit, dixit de spiritu quem accepturi erant credentes in eum . De lacrymis autem, quae sermone Graeco habent aliquam simiἀκρίδων, manifestus error est, quibusdam pro locustis, lacrymas aestimantibus. Deus tuus: firmans coelum, et creans terram: cujus manus creavit omnem militiam coeli, et non ostendi ea tibi, ut ambulares post ea  Et ego eduxi te de terra Aegypti. Quae quoniam et in Hebraico non habentur, et a nullo vertuntur Interpretum, in antiqua quoque editione LXX non leguntur, obelo praenotanda sunt: praesertim
Abbreviated transcription (Latin):
isdem scribitur litteris. aleph. Res. Beth. hẽ.
machus foramen int̾pretati sunt. Cataractã
autem ꝓprie uocat foramen in pariete fa¬
brefactum. ꝑ quod fumus egreditur. Siquis
autem contentiosus & nolens reciꝑe hebra-¬
icam ueritatem locustȩ sensum quȩsierit:
audiat ephraim at miai idest uãpori siue
aurorȩ &e sp̃ui comparari. qui ita tenuis
de ore locustȩ egredit᷑ ut non sentiat᷑. Quod
si e contrario obiecerit. quare non aliis quȩ
minora sunt ꝑiturum ephraim assimilaue¬
rit. uerbi grã pulici. qm̃ membra habet.
caput. oculos. pedes. uentrẽ. & cȩtera. quȩ
lic& oculis non uidemus sensũ tam̃ intelli¬
gimus. in tantum ut os pulicis ac dentes ñ
uidentes oculis. morsib sentiamꝰ: respon-¬
dendum est ei. quod ideo uapori locustȩ
siue aurorȩ tenuissimȩ ꝑiturorũ głam cõ.¬
pararit: quia locusta noxia est & sic inimi¬
ca mortalib. ut famem faciat & segetum

Expanded text:
iisdem scribitur litteris ALEPH, RES, BETH, HE. iisdem scribitur litteris ALEPH, RES, BETH, HE. machus foramen interpretati sunt. Cataractam autem proprie vocat foramen in pariete fabricatum, per quod fumus 146 egreditur. Si quis autem contentiosus et nolens recipere Hebraicam veritatem, locustae sensum quaesierit, audiat Ephraim ἀτμῷ, id est, vapori sive aurae et spiritui comparari: qui ita tenuis de ore locustae egreditur, ut non sentiatur: quod si econtrario objecerit, quare non aliis, quae minora sunt, periturum Ephraim assimilaverit: verbi gratia pulici, qui omnia membra habet, caput, oculos, pedes, ventrem, et caetera: quae licet oculis non videamus, tamen sensu intelligimus; intantum ut os pulicis ac dentes non videntes oculis, morsibus sentiamus. Respondendum est ei, quod ideo vapori locustae, sive aurae tenuissimae, periturorum gloria comparata sit: quia locusta noxia est, et sic inimica mortalibus, ut famem faciat, et segetum
Abbreviated transcription (Latin):
Nolite querere quos seducatis de gentib qui
uocantur bruta animalia. sed eos rapite. eos
immolate. qui in ȩccła constituti xp̃i ce nsent᷑
nomine. & homines appellant᷑. Itcirco
erunt quasi nubes matutina & sic̃ ros matu¬
tinus ꝑtransiens. Sicut puluis turbine raptꝰ
exarea. & sicut fumus de fumario. I.xx.
similit̾. hoc solum qđ in ultimo est immu¬
tantes. & sicut uapor dde locustis. siue de lacri¬
mis. quia in plerisq codicib a Rei acͦgͣ.
in aliis. A a see iͥ cgͣ. positum repperimus.
lis immolauerunt. & adorauerunt uitulos
iccirco erunt quasi nubes matutina & sic̃
ros mane ꝑtransiens. sicut puluis turbine
raptus ex area & sicut fumus defumario.
Quȩ omĩa uident᷑ ad tempus & subito dila
ex area & fumum de fumario: nemo am.¬
bigit. uixta illud quod scriptum est. Sicut
deficit fumus deficiant. Quęrimꝰ aut̃. quare
laa. ꝓfumario quod theodotio transtulit.
sunt. Apud hebreos locusta & fumarium

Expanded text:
Nolite quaerere quos seducatis de gentibus, qui Nolite quaerere quos seducatis de gentibus, qui vocantur bruta animalia; sed eos rapite, eos immolate, qui in Ecclesia constituti, Christi censentur nomine, et homines appellantur. Idcirco erunt quasi nubes matutinariens, sicut pulvis turbine raptus ex area, et sicut fumus de fumario. LXX similiter: hoc solum quod in ultimo est immutantes: et sicut vapor de locustis, sive de lacrymis, quia in plerisque codicibus ἀκρίδων, in aliis δακρύων positum reperimus. lis immolaverunt, et adoraverunt vitulos: idcirco erunt quasi nubes matutina, et sicut ros mane pertransiens, sicut pulvis turbine raptus ex area, et sicut fumus de fumario. Quae omnia videntur ad tempus et subito dilabex area, et fumum de fumario, nemo ambigit, juxta illud quod scriptum est: Sicut deficit fumus, deficiant . Quaerimus autem quare LXX pro fumario, quod Theodotio transtulit κsunt? Apud Hebraeos locusta et fumarium,
Abbreviated transcription (Latin):
iquitatẽ maximã reputetur. Sin aut̃ ut quidã
uolunt demones loquunt᷑ ad popłm. immolate
homines. uituli enĩ defecerunt. ostenditur
ingluuies cors̾ qui sanguine uictimarũ alunt᷑
&e holocaustors fumo. qͦd deficientib hostus
homines sibi cupiant immolari. quorum
nonsolũ interitu sed &e cruore lȩtant᷑. Loquen.¬
tib autem hereticis immo principib he.¬
reticorum idest ephraum: horror & tremor
quȩ de suo corde confinx it. & morit᷑ cum
popło quem seduxit. & non ei sufficit cor¬
ruisse. nisi linguã quam ad canendũ dm̃
acceꝑat uertat in unagines idolorũ &e artifi¬
ciosã eloquia. ut simile ueritati dognia com¬
ponat. qđ nichil est aliud nisi ex cogitatio
prauitatis hunanȩ. Prȩcipiuntq discipłis
suis ut ce ipsi immolent homines. hoc est fu¬
rentur de eccła dĩ &e introducant adhereti.¬
cos. & occidant quos deceꝑint. Qđq sequitur.
urculi enĩ defecerunt: hunc habet sensum.

Expanded text:
iquitatem maximam reputetur . Sin autem ut quidam iquitatem maximam reputetur . Sin autem ut quidam volunt, daemones loquuntur ad populum: Immolate homines, vituli enim defecerunt, ostenditur ingluvies eorum, qui sanguine victimarum aluntur, et holocaustorum fumo: quod deficientibus hostiis, homines sibi cupiant immolari, quorum non solum interitu, sed et cruore laetantur. Loquentibus autem haereticis, immo principibus haereticorum, id est, Ephraim, horroquae de suo corde confinxit, et mortuus est cum populo quem seduxit. Et non sufficit corruisse, nisi linguam quam ad canendum Deum acceperat, vertat in imagines idolorum, et artifici eloquio simile veritati dogma componat, quod nihil est aliud, nisi excogitatio pravitatis humanae. Praecipiuntque discipulis suis, ut et ipsi immolent homines, hoc est, furentur de Ecclesia Dei, et introducant ad haereticos, et occidant quos deceperint; Quodque sequitur, Vituli enim defecerunt, hunc habet sensum:
Abbreviated transcription (Latin):
machus de theodotio tremorẽ int̾ptati sunt.
iustificationes . Lx.x. transtulerunt. Et tantꝰ
isrłem horror inuasit: ut delinqueret ce
offenderet dm̃ in bahal. & moreret᷑. ꝑdens
eum quidicit. Ego sum uita. Anima eni quȩ
peccauerit: ipsa moriet᷑. & apłs de uiduã.
Quȩ inquit indelitus est: uiuens mortua est.
& non solũ mortuus est in bahal: sed addidit pec-¬
cata peccatis: ut ex argento qđ dñs dederat
idola fabricarentur. oꝑa manuũ hominum.
Quib ipsi dicunt. idest sacerdotes & principes.
qui popłm bona docere debuerant. Immolate
homines. uitulos immolantes. Qa quidẽ &
in psalmis dr̃. Immolauerunt filios suos
& filias suas demoniis. Pro eo qđ iuxta sym¬
machum ae theodotionẽ uertimus adoran-¬
⁊ rc. id est deosculantes. Qui enim adorant.
solent deosculari manũ suã. Quod iob
fecisse se denegat dicens. Si osculatus sunima¬
num meam apponens ori meo: & hoc mͥ ad in¬

Expanded text:
machus et Theodotio tremorem interpretati sunt; machus et Theodotio tremorem interpretati sunt; justificationes, LXX transtulerunt. Et tantus Israelem horror invasit, ut delinqueret et offenderet Deum in Baal et moreretur perdens eum qui dicit: Ego sum vita . Anima enim quae peccaverit, ipsa morietur . Et Apostolus: Vidua, inquit, quae in deliciis est, vivens mortua est . Et non solum mortuus est in Baal, sed addidit peccata peccatis, ut ex argento quod Dominus dederat, idola fabricaretur, opera manuum hominum. Quibus ipsi dicunt, id est, sacerdotes et principes qui populum bona docere debuerant: Immolate homines, vitulos adorantes: quod quidem et in psalmis dicitur: Immolaverunt filios suos, et filias suas daemoniis . Pro eo quod juxta Symmachum et Theodotionem vertimus, adoranντες, id est deosculantes. Qui enim adorant, solent deosculari manum suam: quod Job fecisse se negat, dicens: Si osculatus sum manum meam apponens ori meo, et hoc mihi ad in
Abbreviated transcription (Latin):
bahal & mortuus est. Et nunc addiderunt
ad peccandum. feceruntq sibi conflatile de
argento suo. quasi similitudinem idolorum
F actura artificum totum est. His ipsidicunt.
Immolate homines uitulos ad orantes. L.xx.
Tuxta uerbũ ephraim iustificationes accepit
conflatile de argento suo scđm imaginem
idolorũ oꝑa artificum conflata. His ipsi dicuns.
Immolate homines. uituli enĩ defecerunt.
Pro eo quod.lx.x. int̾p̃tati sunt. immolate homi¬
nes. uituli enĩ defecerunt. & nos uertimus.
unmolate homines uitulos adorantes: sym¬
machus int̾p̃tatus est. immolate. homines
uitulos adorent. Ut sit sensus. immo late.
hoc est sacrificate idolis. & huc usq distinctio.
sequat᷑. rationale animal homines adorent
uitulos muta animalia. Loquente gͦ ephraim
idest ierobo.am filio nabat de tribu ephraim:
horror inuasit isrł id est decem tribus. Pro
horrore qui hebraice dr̃. Rattath. quẽ sym¬

Expanded text:
Baal, et mortuus est, et nunc addiderunt Baal, et mortuus est, et nunc addiderunt ad peccandum: feceruntque sibi conflatile de argento suo quasi similitudinem idolorum: factura artificum totum est, his ipsi dicunt: immolate homines, vitulos adorantes. LXX: Juxta verbum Ephraim justificationes accepit conflatile ex auro et argento suo, secundum imaginem 144 idolorum, opera artificum completa; his ipsi dicunt, immolate homines, vituli enim defecerunt. Pro eo quod LXX interpretati sunt, immolate homines, vituli enim defecerunt; et nos vertimus, immolate homines, vitulos adorantes, Symmachus interpretatus est, immolate, homines vitulos adorent; ut sit sensus: Immolate, hoc est, sacrificate idolis, et hucusque distinctio sequatur: rationale animal, homines, adorent vitulos, muta animantia. Loquente ergo Ephraim, id est, Jeroboam filio Nabath de tribu Ephraim, horror invasit Israel, id est, decem tribus. Pro horrore qui Hebraice dicitur RATHATH  , quem Sym
Abbreviated transcription (Latin):
qui dulcis sum. Unde sangius euis suꝑ eum
ueniet. id est ipse erit causa mortis suȩ.
scđmid quod dauid loquitur ad eũ qui saulis
nunciabat interitũ. & a se regẽ isrł cȩsum
esse memorabat. Sanguis tuus suꝑcaput
tuum. Non mea sententia. sed saulis sangui¬
ne tuus sanguis effundit᷑. Quodq sequitur.
& opprobrium eiꝰ restituet ei dñs: illi sensui
congruit quem nathan loquitur. Quia blas
ipsablasphemia atq opprobriũ quo ꝑtẽ dñs
blasphemat᷑ est uerretur incaput tuum.
Semꝑheretici ad iracundiã ꝓuocant clem̃tẽ¬
dm̃. &e qui mauult poenitentiã peccatoris
quã mortẽ duriciã cordis sui punire cõpel¬
lunt. & sangus eorũ qui & suũ &̧ multoꝵ effuder̃
sanguinẽ ueniet suꝑ caput eors. &e oppro.¬
briã quib dñm blasphemauer̃ restituet
eis añs suus. Non quo eorum añs sit. sed qui
quondam dñs eorum fuit. Loquente
Sephraim horror inuasit isrł. & deliquit in

Expanded text:
qui dulcis sum. Unde sanguis ejus super eum qui dulcis sum. Unde sanguis ejus super eum veniet, id est, ipse erit causa mortis suae, secundum id quod David loquitur ad eum, qui Saulis nuntiavit interitum, et a se regem Israel caesus esse memorabat: Sanguis tuus super caput tuum . Non mea sententia, sed Saulis  Al. pro Saulis sanguine tuus sanguis effundetur. Quodque sequitur: Et opprobrium ejus restituet ei Dominus, illi sensui congruit quem Nathan loquitur ad David: Qipsa blasphemia atque opprobrium, quo per te Dominus blasphematus est, vertetur in caput tuum. Semper haeretici ad iracundiam provocant clemequi magis vult poenitentiam peccatoris quam mortem, duritia cordis sui punire compellunt. Et sanguis eorum, quo et suum et multorum effuderunt sanguinem, veniet super eos, et opprobria quibus Domino blasphemabant restituet Dominus suus, non quod eorum Dominus sit, sed quia quondam Dominus eorum fuit. Loquente Ephraim horror invasit Israel et deliquit in
Abbreviated transcription (Latin):
quando in ꝓpħa moyse eduxit dñs isrł de
egypto. & duodecim trib quȩ generatȩ sunt
de isrł. ꝓpħa ducente seruatȩ sunt. Hot
errabit: qui supplantatorẽ iacob & israhel
uidentẽ dm̃ in typo diũ dixerit prȩcessisse.
&e rachel primum sterilẽ atq formosã quã
plurimum dilexit iacob significare ȩccłam.
liam aut̃ lippientib oculis atq foetosam
synagogȩ sacramenta monstrare. & qđ ipse
credentium popłm eduxerit de tenebris huiꝰ
scłi & ad dulcissima iordanis id est baptis¬
mi fluenta. ꝑuenerit. Adiracundiam
Sme ꝓuocauit ephraim in amaritudinib suis.
&e sanguis eius suꝑ eum uenice. &e opprobriũ
illius restituet ei dñs ds̃ suus. Lxx. similit᷑
Cum ego ephraim tanta pręstiterim. ut nudũ
& exulem & solum diuitẽ dñmq reducerẽ.
& multorum filiorũ parentẽ: deseruit mẽ
ephraim immo adiracundiã ꝓuocauit. &e
a maritudine sua amarum fecit esse

Expanded text:
quando in propheta Moyse eduxit Dominus Israel de quando in propheta Moyse eduxit Dominus Israel de Aegypto, et duodecim tribus, quae generatae sunt de Israel, propheta educente, servatae sunt. Non errabit qui supplantatorem Jacob, et Israel videntem Deum, in typo Domini dixerit praecessisse, et Rachel primum sterilem atque formosam, quam plurimum dilexit Jacob, significare Ecclesiam: Liam autem lippientibus oculis atque fetosam, Synagogae sacramenta monstrare, et quod ipse credentium populum eduxerit de 143 tenebris hujus saeculi, et ad dulcissima Jordanis, id est, baptismi fluenta pervenerit. Ad iracundiam me provocavit Ephraim in amaritudinibus suis, et sanguis ejus super eum veniet, et opprobrium illius restituet ei Dominus suus. LXX similiter. Cum ergo Ephraim tanta praestiterim, ut nudum et exsulem et solum, divitem dominumque reducerem, et multorum filiorum parentem, deseruit me Ephraim, immo ad iracundiam provocavit: et amaritudine sua amarum fecit esse
Abbreviated transcription (Latin):
Spum sẏriȩ. & seruiuit isrł in uxore. & in
Suxore custo diuit. Et in ꝑpħa eduxit dñs ifrł
de egypto. & in ꝑpħaseruatus est. Uidetur
absq ratione & ordine ꝓphetali. post idolum
galaad &e galgal & altaria acerius lapidũ
s̃milia. subito hystoriam geneseos de iacob
uoluisse narrare. Qd statim soluit qui supͣ
de iacob legisse se meminit. inutero suppla¬
ntauit frẽm suum. &e infortitudine sua di¬
rectus est cum angło. & inualuit ad ange¬
lum &e confortatus est. & fleuit & rogauitꝰ
eum. in bethel inuenit eum. & ibi locutꝰ :
nobiscum. Iste gͥ iacob non frustra ab angło
confortatꝰ ÷: sed quia nocte tota pugna¬
uit &e uicit aduersarium. ut ex hoc frem
disceret non timere. cuius metu insyriam
fugerat ad laban auunculum suum. Et serui¬
uit in uxore rachel septẽ annis. & ꝓlia oues
soceri laban eodẽ annorum spacio custodiuit.
Et quia semel iacob dixerat & isrł: patrẽ filiosq
coniungit. & sequentis recordat᷑ hystoriȩ.

Expanded text:
s Syriae, et servivit Israel in uxore, et in uxore custodivit, et in propheta eduxit Dominus Israel de Aegypto, et in propheta servatus est. Videtur absque ratione et ordine prophetali post idolum Galaad et Galgal et altaria acervis lapidum similia, subito historiam Geneseos de Jacob voluisse narrare: quod statim solvit, qui supra de Jacob legisse se meminit: In utero supplantavit fratrem suum, et in fortitudine sua directus est cum angelo, et invaluit ad angelum, et confortatus est: flevit et rogavit eum, in Bethel invenit eum, et ibi locutus est nobiscum. Iste igitur Jacob non frustra ab angelo confortatus est; sed quia tota nocte pugnavit, et vicit adversarium, ut ex hoc fratrem disceret non timere, cujus metu in Syriam fugeret ad Laban avunculum suum , et servivit in uxore Rachel septem annis, et pro Lia oves soceri Laban, eodem annorum spatio custodivit. Et quia semel Jacob dixerat Israel, patrem filiosque conjungit, et sequentis recordatur historiae,
Abbreviated transcription (Latin):
tisset. Hereticos quoq eduxit dñs de t̾ra ȩgy¬
pti. de domo seruitutis & de camino ferreo.
qui primum seruiebant regi pharaoni &
ducib eius. pͣcepitq eis in eccła ut alium
nescirent dm̃. nisi eũ qui creator omĩũ est¬
& nouit saluare quos fecit. Ipse cognouit
cere. Dñs pascit me & nichil mͥ deerit. in
loco pascuȩ ibi me collocauit. suꝑ aquam
refectionis educauit me. Deditq eis an-¬
głorũ panem manna decȩlo quod inȩgypto
nunquam comederant. & aquas de seqͤnti
eos petra. Petra autem uxta apłm xp̃c est.¬

Expanded text:
tisset. Haereticos quoque eduxit Dominus de terra Aegytisset. Haereticos quoque eduxit Dominus de terra Aegypti, de domo servitutis, et de camino ferreo: qui primo serviebant regi Pharaoni et ducibus ejus: praecepitque eis in Ecclesia, ut alium nescirent Deum, nisi eum qui creator est omnium, et novit salvare quos fecit. Ipse cognovit nus pascit me et nihil mihi deerit: in loco pascuae ibi me collacavit: super aquam refectionis educavit me . Deditque eis angelorum panem manna de coelo, quod in Aegypto numquam comederant, et aquas de sequenti eos petra. Petra autem juxta Apost
Abbreviated transcription (Latin):
dñs isrł de egypto. & in ꝓpħa seruatus est.
etiã nunc quid eis pͣstiterit dicit. Ego dñs
ds̃ tuus qui eduxi tẽ de terra egypti. qui tibi
mandaui ꝑ moysen. Attende ne forte cõme¬
das & satureris : & obluuscaris dĩ tui qui te¬
eduxit de terra ȩgypti. Non est enĩ alius dĩ
prȩt̾ me. & qui possit saluare nullus est aliꝰ.
Ego qui conditor omĩum sũ. cognoui siue pa¬
ui tẽ indeserto & int̾ra inhabitabili. ubi
rerum omnium penuria. ubi nullȩ aquȩ
Dedi tibi manna de cȩlo. & aqͣrũ fontes ꝓduxi
de petra durissima. Qui iuxta illud quod
scriptum est. incrassatus est & impinguatꝰ¬
&e dilatatꝰ & recalcitrauit dilectꝰ: nunc
quoque comedert̃ & saturati sunt & eleua-¬
uerunt cor suum. & obliti sunt eiꝰ cuiꝰ bene.¬
ficiorum memores esse debebant. Neq enĩ
ꝑ tantam heremi uastitatẽ. ubi nonsolum
fruges & arbores uineȩ̃q sedne herba¬
quidem gignitur. & nullȩ aquȩ ardorem

Expanded text:
Deus Israel de Aegypto, et in propheta servatus est: etiam nunc quid eis praestiterit, refert: Ego Dominus Deus tuus, qui te eduxi de terra Aegypti, qui tibi mandavi per Moysen: attende, ne forte comedas et satureris, et obliviscaris Dei tui, qui eduxi te de terra Aegypti: non est enim alius Deus praeter me, et qui possit salvare, nullus est alius. Ego qui conditor omnium sum, cognovi, sive pavi te in deserto et in terra inhabitabili, ubi rerum omnium penuria, ubi nullae aquae: dedi tibi manna de coelo, et aquarum fontes produxi de petra durissima. Qui juxta illud, quod alibi scriptum est: Incrassatus est, impinguatus, dilatatus, et recalcitravit dilectus : nunc quoque comederunt et saturati sunt, et elevaverunt cor suum, et obliti sunt ejus, cujus beneficiorum memores esse debebant. Neque enim per tantam eremi vastitatem, ubi non solum fruges et arbores vineaeque, sed nec herbaquidem gignitur, et nullae aquae ardorem
Abbreviated transcription (Latin):
hi in captiuitatem fuerint abducti: arȩ qͦn¬
dam eorum absq cultorib testudinum uel
tumulorum habebunt similitudinẽ. Quia
uͦ galaad interp̃tat᷑ trans latio testimonui.
& galgal uolutabrum: hoc dicere possumꝰ
quod principes hereticorum testimonia
ueritatis transferant inmendaciũ. & qͥcqͥd
colunt idolum sit. & sacrificia eorũ habeant
similitudinẽ uel aceruorũ de lapidib con¬
gregatorũ uel testudinum. Quomͦ enĩ. e E i
& sabulo congregant᷑: ita & heretici desa¬
pientia scłari & argutus hominum. de¬
fraude atq mendacio simulachra cõponunt.
& cum hoc feceruit. tardis gressib inuno mo¬
uent᷑ loco. & totum orbem occupare non
possunt. Testudo tardo gradu & onerata
immo opp̃ssa pondere suo. ñ tam ambulat
quam mouetur. hereticors grauissima pec¬
cata significans. qui suis incoeno &e uolu¬
tabris luti errorib immolant. ad orantes
oꝑa manuum suarũ. &e instar boum cun¬

Expanded text:
hi in captivitatem fuerint abducti, arae quonhi in captivitatem fuerint abducti, arae quondam eorum absque cultoribus testudinum vel tumulorum habebunt similitudinem. Quia vero Galaad interpretatur, translatio testimonii, et Galgal, volutabrum, hoc dicere possumus, quod principes haereticorum testimonia veritatis transferant in mendacium, et quidquid colunt, idolum sit, et sacrificia eorum habeant similitudinem, vel acervorum de lapidibus congregatorum, vel testudinum. Quomodo enim θίνεςet sabulo congregantur: ita et haeretici de sapientia saeculari et argutiis hominum, fraude atque mendacio simulacra componunt. Et cum hoc fecerint, tardis gressibus in uno moventur loco, et totum orbem occupare 142 non possunt. Testudo tardigrada et onerata, immo oppressa pondere suo, non tam ambulat quam movetur, haereticorum gravissima peccata significans, qui suis in coeno et volutabro luti erroribus immolant, adorantes opera manuum suarum, et instar boum cun
Abbreviated transcription (Latin):
colles. Et reuera si E tͤ igͣ ac̃. respicias: habent
similitudinẽ magnorũ testudinũ indeserto
agro uel in ripis atq litorib paululũ humo
eminentiũ. Quod gͦ dic̃ hoc est. Sungala ad
de qua scriptum est. gala ad ciuitas oꝑantium
idolum. supplantata sanguine. falsi sunt dii
& ꝑuersa religio. & est trans iordanem ubi
duȩ trib habitant. ruben & gad & dimidiũ
trib manasse : gͦ ad galgal de qua in eodem
ꝓpħa legimus. omĩs malicia eor in galgala
quȩ est post tergum bethauen. quicunq idola
colunt non boues diis immolant sed bob offer̃
sacrificia. unitantes errorẽ samariȩ. Eoenim
tempore quo hȩc ꝑpħabantur gala ad iN
regno decem tribuumerat. &e galgal sub
imꝑio duarum tribuũ quȩ appellabantur
iuda. Ergo & decem tribus & duȩ pari
idolatriȩ errore deceptȩ sunt. & altaria
eorum sicut acerui & tumuli de lapidib
congregati siue de harenis. Cumq &e illi ce

Expanded text:
colles. Et revera si θῖνας respicias, habent colles. Et revera si θῖνας respicias, habent similitudinem magnarum testudinum in deserto agro, vel in ripis atque littoribus paululum humo eminentium. Quod ergo dicit, hoc est, si in Galaad, de qua scriptum est: Galaad civitas operantium idolum, supplantata sanguine, falsi sunt dii et perversa religio, et est trans Jordanem ubi duae tribus habitant, Ruben et Gad, et dimidia tribus Manasse, ergo et Galgal de qua in hoc eodem propheta legimus: Omnis malitia eorum in Galgala, quae est post tergum Bethaven; quicumque idola colunt, non boves diis immolant, sed bobus offerunt sacrificia, imitantes errorem Samariae. Eo enim tempore quo haec prophetabantur, Galaad in regno decem tribuum erat; et Galgal sub imperio duarum tribuum, quae appellabantur Juda. Ergo et decem tribus et duae pari idololatriae errore deceptae sunt, et altaria eorum sicut acervi et tumuli de lapidibus congregati, sive de arenis. Cumque et illi et
Abbreviated transcription (Latin):
intabernaculis saluatoris. hoc est in ecclesi is
& principes erroris sui dĩ locutos sp̃i: ego sum
inquit qui locutus sum ad ꝓpħas. & ñ ad magi.¬
stros uros. & ego uisiones multiplicaui. & in ma¬
nu ꝓpħarum meorum qui sunt in ȩccła constitu¬
gͦ frustra erant in galgal bob immolantes.
Namae altaria eorum. quasi acerui suꝑ sulcos agri
Lacx. Si non galaad est: gͦ falsi erant in galgal
principes unmolantes. & altaria eorũ quasi
testudines. suꝑ desertum agri. Pro eo qđ nos tran¬
stulimus bob qui hebraice appellantur surim.
lxx. int̾pretati sunt principes qui uocantur
sarim. uerbi similitudine atq ambiguitate
decepti. Rursũ ubinos posuimꝰ aceruos qui he¬
braice appellantur gallim &e ꝓprie. E EITAC
significant. hoc est ex harena tumulos con¬
gregatos qui maxime in deserto & in litorib
flante uento uel augentur uel minuuntur:

Expanded text:
in tabernaculis Salvatoris, hoc est, in Ecclesiis, in tabernaculis Salvatoris, hoc est, in Ecclesiis, et principes erroris sui, Dei locutos spiritu: Ego sum, inquit, qui locutus sum ad prophetas, et non ad magistros vestros: et ego visiones multiplicavi, et in manu prophetarum meorum qui sunt in Ecclesia constituAl. tamen frustra erant in Galgal bobus immolantes; nam et altaria eorum quasi acervi super sulcos agri. LXX: Si non Galaad est, ergo falsi erant in Galgala principes immolantes, et altaria eorum quasi testudines super desertum agri. Pro eo quod nos transtulimus, bobus, qui Hebraice appellantur SURIM  , LXX interpretati sunt, principes, qui vocantur SARIM  , verbi similitudine atque ambiguitate decepti. Rursum ubi nos posuimus, acervos, 141 qui Hebraice appellantur GALLIM   et proprie θῖνας significant, hoc est, ex arena tumulos congregatos, qui maxime in deserto, et in littoribus flante vento, vel augentur, vel minuuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
eo sacramenta monstrent᷑. Nonne inmanib
ꝓpħarum assimilatur ds̃. quando ionas
trib dieb ac noctib in ꝑfundo est. ut dñm
significet die t̾cia ab inferis resurgentem:
suꝑ cherubim. Ꝙ isaias. Uidi inquit dñm se¬
dentẽ suꝑ thronũ excelsum & eleuatũ. & duo
seraphin incircũitu eiꝰ clamantia adinuicem.
in specula sua ut cornua uideret in manib
saluatoris. inquib abscondita est fortitudo
eius. Unde & psalmista conclamat dicens.
Audiam quid loquat᷑ in me dñs ds̃. Ut autẽ
uidentes. Ad eos quoq qui abhereticis sedu¬
cti sunt dr̃ ut reuertant᷑ ad dñm. qui ma¬
gis uult poenitentiã peccatoris quã mortẽ
Lpse est enim qui eos eduxit de t̾ra ȩgypti¬
idest de tenebris & errore gentilium. Et ne
forsitan peccati memores tardius reuertant᷑.
adhuc inquit sedere uos faciam intaberna¬
culis. sicut in dieb festiuitatis. Ut qđ facit
baptisma hoc faciat poenitentia. & habitent

Expanded text:
eo sacramenta monstrentur? Nonne in manibus eo sacramenta monstrentur? Nonne in manibus prophetarum assimilatur 140 Deus, quando Jonas tribus diebus ac noctibus in profundo est, ut Dominum significet die tertia ab inferis resurgentem? super Cherubim . Et Isaias, Vidi, inquit, Dominum sedentem super thronum excelsum et elevatum, et duo Seraphim in circuitu ejus clamantia ad invicem,in specula  Al. spelunca sua, ut cornua videret in manibus Salvatoris, in quibus abscondita est fortitudo ejus . Unde et Psalmista conclamat: Audiam quid loquatur in me Dominus Deus . Ut autem videntes. Ad eos quoque qui ab haereticis seducti sunt, dicitur ut revertantur ad Dominum, qui mavult poenitentiam peccatoris, quam mortem : ipsum enim esse qui eos eduxerit de terra Aegyptiid est, de tenebris et errore gentilium. Et ne forsitan peccati memores tardius revertantur: adhuc, inquit, sedere vos faciam in tabernaculis, sicut in diebus festivitatis: ut quod facit baptisma, hoc faciat poenitentia, et habitent
Abbreviated transcription (Latin):
lum mͥ. Om̃s labores mei peccata mea inuenire
non poterunt. Ego aut̃ dñs ds̃ tuus qui te edu-¬
xi de t̾ra ȩgypti. quando seruiebas pharaoni
& edificabas de luto & paleis ciuitates. Ad huc
tribuo tibi locum poenitentiȩ. & magnitudine
ꝓmissorum hortor ut ad me redeas. Ad huc enĩ
sedere te faciam intaberna culis. sicut indie
festiuitatis. Diem festiuitatis scenophegiam
uocat septimo mense quinta decima die
mensis. quando de ȩgypto egressi sunt filii
isrł. Sicut inquit eo tempore quo te de egypto
liberaui habitasti in tabernaculis. ad terram
scãm &e ad locũ ire festinans: sic etiã nunc edu¬
cam te de tribulatione & angustus & immi-¬
nenti captiuitate. si tamen feceris quȩ p̾cẽpi.
usionum assimilatꝰ sũ hominib. & te ad poe.¬
nitentiam ꝓuocaui. An non est humanȩ simi¬
litudinis. quando moyses in altũ extollit
manus ut iesus uncat amalech. & crucis in

Expanded text:
lum mihi: omnes labores mei peccata mea invenire lum mihi: omnes labores mei peccata mea invenire non poterunt. Ego autem Dominus Deus tuus qui te eduxi de terra Aegypti , quando serviebas Pharaoni, et aedificabas de luto et paleis civitates, adhuc tribuo tibi locum poenitentiae, et magnitudine promissorum hortor, ut ad me redeas, adhuc enim sedere te faciam in tabernaculis sicut in diebus festivitatis. Diem festivitatis, Scenopegiam vocat, septimo mense, quintadecima die mensis, quando de Aegypto egressi sunt filii Israel. Sicut, inquit, in eo tempore te de Aegypto liberavi, et habitasti in tabernaculis ad terram sanctam, et ad locum templi ire festinans: sic etiam nunc educam te de tribulatione et angustiis, et imminente captivitate, si tamen feceris quae praecepi. Egenera visionum assimilatus sum hominibus, et te ad poenitentiam provocavi. An non est humanae similitudinis, quando Moyses in altum extollens manus orat, ut Jesus vincat Amalec , et crucis in
Abbreviated transcription (Latin):
uiduarũ. quȩ semꝑ discunt. & nunquã ad sci-¬
ueni idolũ mͥ. Omĩa enĩ hereticorũ figinenta.
idola sunt & simulachra gentiliũ. Nec differ̃
in impietate. licet in nomine discrepare uide¬¬
antur. Solentq dicere. Quicquid fecero. qͥcqͥd
egero: michi ñ poterit imputari. Habeo enim
diuitias. meas argumenta phylosophorũ.
habeo popłi multitudinẽ. quã qui aspexerit.
me peccare ñ arhitrabitur. Et ego dñs ds̃
tuus qui te eduxi de terra ȩgypti. adhuc sede-¬
Sre te faciam intaberna culis. sicut indie fe¬
Snẽ multiplicaui. & in man̾ib ꝓpħaru assimi¬
Slatus sum. L.xx. Ego aut̃ dñs ds̃ tuus. eduxi
Ste de terra egypti. Adhuc habitare te faciã
Iin tabernaculis sicut in dieb festiuitatis.
&e loquar ad ꝓpħas. Ego uisiones multipli¬
Tu quidem tanta peccasti ut lȩtareris inscelere.
& multitudinem peccatorũ putares esse diui.¬
tias. & diceres. Diues effectus sum. inueni ido¬

Expanded text:
viduarum, quae semper discunt, et nunquam ad scividuarum, quae semper discunt, et nunquam ad sciait, idolum mihi. Omnia enim haereticorum figmenta idola sunt et simulacra gentilium: nec multum differunt in impietate, licet in nomine discrepare videantur. Solentque dicere, quidquid fecero, quidquid egero, mihi non poterit imputari: habeo enim divitias meas, argumenta philosophorum, habeo populi multitudinem, quam qui aspexerit, me peccare non arbitrabitur. Et ego Dominus Deus tuus qui eduxi te de terra Aegypti, adhuc sedere te faciam in tabernaculis sicut innem multiplicavi, et in manu prophetarum assimilatus sum. LXX: Ego autem Dominus Deus tuus eduxi te de terra Aegypti: adhuc habitare te faciam in tabernaculis, sicut in diebus solemnitatis, et loquar ad prophetas, et ego visiones multipliTu quidem tanta peccasti, ut laetareris in scelere, et multitudinem peccatorum putares esse divitias, et diceres: Dives effectus sum, inveni ido
Abbreviated transcription (Latin):
benedicitur. Diuitũ enĩ amici multi. Vude
& adhereticos hoc ipsum refertur. Chanaañ
quippe interpretari potest. quasi mouentes.
& nota qͦd dixerit. quasi mouentes ñ mouentes.
illos quos mouere temptauerint. Sed quia
fundati sunt suꝑ petram: nullo possunt tur¬¬
bine concuti. nec pedum suorum mutare uesti¬
gium In istiusmodi chanaan man̾u hoc est
oꝑib. statera dolosa est & iniqua. Quicquid
en̾im heretici loquuntur: dĩ iusticiã ñ habet.¬
& plenum est doli &e fraudium. Unde & calum¬
niã diligunt. dum depͥmunt in nocentes siue
oppͥmunt eos ꝑpotentiam. Opprimitur pauꝑ
ȩccłasticus uerbositate & argutiis hereticorũ.
qui post quam alios deceꝑint solent dicere.
Diuites facti sumus. habemus plurimã multitu¬
dinẽ. discipłorũ turba nos sequitur. inuenimꝰ
idolũ uel refrigerium nob̾. Iccireo enĩuel ma¬
xue hereses cõponunt᷑.: ut deuorent domos¬

Expanded text:
benedicitur : Divitum enim amici multi. Unde benedicitur : Divitum enim amici multi. Unde et ad haereticos hoc ipsum refertur. Chanaan quippe interpretari potest, quasi moventes. Et nota quod dixerit, quasi moventes Al. moventisillos quos tentaverint. Sed quia fundati sunt super petram , nullo possunt turbine concuti, nec pedum suorum mutare vestigium. In istiusmodi Chanaan manu, hoc est, operibus, statera dolosa est et iniqua; quidquid enim haereticus loquitur, Dei justitiam non habet, et plenum est doli et fraudium; unde et calumniam diligunt, dum deprimunt innocentes, sive opprimunt eos per potentiam. Opprimitur pauper ecclesiasticus verbositate et argutiis haereticorum, qui postquam aliquos deceperint, solent dicere: Divites facti sumus, habemus plurimam multitudinem; discipulorum turba nos sequitur; invenimus idolum vel refrigerium nobis. Idcirco enim vel maxime haereses componuntur, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
bant plurimi. de quib scriptũ est. Diuitiȩ
congregatȩ inique: euoment᷑. Redemptio
enĩ animȩ uiri. ꝓpriȩ diuitiȩ. Unde p̃cipit᷑
ut faciamꝰ nob̾ amicos de iniquo manimona.
qui nos possint reciꝑe in ȩt̾na tabernacula.
Ephraim aut̃ quigłatur & dicit. ueruntam̃
diues effectus sum inueniidolum mͥ. siue
possidenti: casso labore sudauit. Sicut aut̃
gulosi &e luxuriosi uent̾ ds̃ est: ita & aua.¬
rus adorat auri idolum. & dicit in corde
suo. Inueni qđ quȩrebam. Sed audiet.
Stulte. hac nocte rapietur anima tua ate
Quȩ aut̃ parasti cuius erunt: Cũq semel
eius oculos diuitiarum non dicam fulgor
sed cecitas occupauerit : loquitur. Omnes
labores mei ñ inuenient iniquitatẽ meam.
in qua peccaui. Et est sensus. Quic quid pecca¬
uero: si habuero diuitias. abiis qui meo indi¬
gent auxilio mͥ non poterit imputari. Scd̾m
illud quod scriptũ. ẽ. & qui mniqua gerit

Expanded text:
nt plurimi, de quibus scriptum est: Divitiae nt plurimi, de quibus scriptum est: Divitiae congregatae inique evomentur : Redemptio enim animae viri, propriae divitiae . Unde praecipitur, ut faciamus nobis amicos de iniquo mammona, qui nos possint recipere in aeterna tabernacula , Ephraim autem qui gloriatur et dicit: Verumtamen dives effectus sum, inveni idolum mihi, sive possidenti, casso labore sudavit. Sicut autem gulosi et luxuriosi venter deus est, ita et avarus adorat auri idolum, et dicit in corde suo: inveni quod quaerebam: sed audiet: Stulte, hac nocte rapietur anima tua a te: quae autem praeparasti, cujus erunt ? Cumque semel oculos ejus divitiarum, non dicam fulgor, sed caecitas occuparit, loquitur: Omnes labores mei non invenient iniquitatem meam, in qua peccavi. Et est sensus: quidquid peccavero, si habuero divitias ab his, qui meo indigent auxilio, mihi non poterit imputari, secundum illud quod scriptum est: Et qui iniqua gerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ad dnmdm̃ suũ. & miscdiã seruaret atq udi¬
cium. & sꝑaret in dño semꝑ. siue appropinqͣ.¬
ret ei iugit̾: nunc ad ephraim hoc est ad decẽ
tribus sermo conuertitur. Quem uocat chana¬
an. iuxta illud quod loquit᷑ danihel ad prb̃rm.
qui utiq erat de semine uida. Semen chana-¬
an &e ñ uida. species decepit te. Et in etechiel
ad ierłm dictum legimus. Pat̃ tuus amorreus.
& mat̾ tua cęthea. Q inisaia dr̃ ad tribum
uida. Audite uerbum dni principes sodomo.
Et non erit chananeus ultra in domo dnĩ. Dicit
sua staterã dolosã siue iniquam. uibente scri¬
ptura. Aequa sint tibi pondera. & non solum
habere stateram iniquam ac dolosam: sed di¬
ligere calumniã. & oppͥmere homines ꝑpoten¬
tiam. Et ne putaremus aliũ quẽpiã chanaan¬
sentiendum: ponit manifestius qui sit iste
chanaan. Dixit ephraim. Ueruntamen diues
effectus sum. & est sensus. Non refert unde
possideam. dum mͦ possideam. Hoc mͦ labora¬

Expanded text:
m suum, et misericordiam servaret atque judicium, et speraret in Domino semper, sive appropinquaret ei jugiter. Nunc ad Ephraim, hoc est, ad decem tribus sermo convertitur, quem vocat Chanaan, juxta illud quod loquitur Daniel ad presbyterum, qui utique erat de semine Juda: Semen Chanaan, et non Juda, species decepit te . Et in Ezechiel ad Jerusalem dictum legimus: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Cethaea . Et in Isaia dicitur ad tribum Juda: Audite verbum Domini, principes SEt non erit Chananaeus ultra in domo Domini Al. sua stateram dolosam, sive iniquam, jubente Scriptura, Aequa sint tibi pondera ; et non solum habere stateram iniquam ac dolosam; sed diligere calumniam, et opprimere homines per 138 potentiam. Et ne putaremus Chanaan alium quempiam sentiendum, ponit manifestius qui sit iste Chanaan. Dixit Ephraim: Verumtamen dives effectus sum; et est sensus: Non refert unde possideam, dummodo possideam. Hoc morbo labora