comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
temporali ortu de sua carne nasciturũ
ẽe sciebat: quatenus in una eademq ꝑsona
ueracit̾ suus & filius. eẽt. & dñs. Quȩ sequen¬
tib quoq uerbis qu̾a uilia de se ipsa senserit
edocet: & quod om̃e quicqͥd boni meriti
habuerit. hoc suꝑna gr̃ã largiente ꝑcepe¬
rit. dicens. Quia respexit humilitatẽ
ancillȩ suȩ : etce enĩ ex hoc beatam me
dicent om̃s generationes. Humilẽ quippe
xp̃i ancillã suo iudicio se fuisse demonstrat:
sed respectu se gr̃ȩ olestis repente subli¬
matã pronuntiat atq intantũ glorifi¬
catam. ut sua beatitudo p̃cipua. merito
cunctarũ gentiũ uoce miretur. Addit
etiam adhuc diuinȩ pietatis munera:
quȩ mirabilit̾ accepit digna gr̃arũ acti¬
one collaudans. Quia fecit mͥ magna
ad illius donũ refert: qui esscntialiter po¬
tens & magnꝰ existens. fideles suos de par¬
uis atq infirmis. fortes facere consueuit
& magnos. Denc aut̃ addidit & sc̃m nom̃

Expanded text:
temporali ortu de carne sua nasciturum temporali ortu de carne sua nasciturum esse sciebat, quatenus in una eademque persona veraciter suus et filius esset et Dominus. Quae sequentibus quoque verbis, quam vilia de seipsa senserit edocet, et quod omne quidquid boni meriti habuit, hoc superna gratia largiente perceperit, dicens: Quia respexit humilitatem ancillae suae: ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Humilem quippe Christi ancillam suo judicio se fuisse demonstrat, sed respectu se gratiae coelestis repente sublimatam pronuntiat, atque in tantum glorificatam, ut sua beatitudo praecipua merito cunctarum gentium voce miretur. Addidit etiam adhuc divinae pietatis munera, quae mirabiliter accepit, digna gratiarum actione collaudans. Quia fecit mihi magnudinem ad illius donum refert, qui essentialiter potens et magnus existens, fideles suos de parvis atque infirmis fortes facere consuevit, et magnos. Bene autem addidit, Et sanctum nomen
Abbreviated transcription (Latin):
Primo dona sibi specialit̾ concessa confi¬
tetur: deingeneralia dĩ beneficia. qͥb
generi humano inȩc̃nũ consulere non
desistit enumerat. Eius aut̃ anima. dñm
magnificat: qui om̃is interioris hominis
sui affectus diuinis laudib ac seruitus
mancipat: qui obseruantia p̾ceptorũ
dĩ semꝑ eius potentiam maiestatis se
cogitare demonstrat. Eius sp̃s in dõ sa¬
lutari suo exultat: quẽ nichil in t̾renis
libet. nulla caducarũ rerum affluentia
emollit: nulla aduersitas frangit: sed so¬
la illius a quo salus speratur ȩt̾na. sui
conditoris memoria delectat. Quȩ cũ
om̃ib ꝑfectis uerba recce conueniant.
maxime tam̃ ea beatã dĩ genitricem
ꝓferre decebat. quȩ meriti priuilegio
singularis. spiritali ipsius dilectione fla¬
grabat: cuius corporali conceptione
gaudebat. Quȩ iure in iħu. idest salua.¬
tori suo speciali p̃cȩteris scĩs gaudio
potuit exultare: quia quem ꝑpetuũ
salutis auctorem nouerat. hunc ipsum

Expanded text:
primo dona sibi specialiter concessa confitetur, deinde generalia Dei beneficia quibus generi humano in aeternum consulere non desistit, enumerat. Ejus autem anima Dominum magnificat, qui omnes interioris hominis sui affectus divinis laudibus ac servitiis mancipat, qui observantia praeceptorum Dei semper ejus potentiam majestatis se cogitare demonstrat. Ejus spiritus in Deo salutari suo exsultat, quem nihil in terrenis libet, nulla caducarum rerum affluentia emollit, nulla adversitas frangit, sed sola illius a quo salus speratur aeterna, sui conditoris, memoria delectat. Quae cum omnibus perfectis verba recte conveniant, maxime tamen ea beatam Dei genitricem proferre decebat, quae meriti privilegio singularis spirituali ipsius dilectione flagrabat, cujus corporali conceptione gaudebat. Quae jure in Jesu, id est, in salutari suo speciali prae caeteris sanctis gaudio potuit exsultare, quia quem perpetuum salutis auctorem noverat, hunc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
studuit uitam imitari. Uere gr̃a trax
plena: cui ipsũ ꝑqu̾e gr̃a &e ueritas facta
est iłim axp̃m generare donatũ ẽ. Et ideo
amore a terrenis ad celestia deideramd&
sustulit: & post modũ mediante humana
natura. om̃i plenitudint diuinitatis

Expanded text:
studebat vitam imitari. Vere gratia erat studebat vitam imitari. Vere gratia erat plena, cui ipsum, per quem gratia et veritas facta est, Jesum Christum generare donatum est. Et ideo amore a terrenis ad coelestia desideranda sustulit, et postmodum, mediante humana natura, omni plenitudine divinita
Abbreviated transcription (Latin):
ferret: aliaq illi ꝑ plura. quȩ assũptȩ hu¬
manitatis fragilitas poscebat necessaria.
ministraret. Nec multũ obfuit siqͥs illũ
ad tempꝰ eius filiũ credidit: cũ p̃dicantib
apłis post ascensionem eiꝰ cunctis palam
credentib quod de uirgine natus. ẽ& pa¬
tuerit. N ec p̃tereundũ qͦd beata d̾i gentrix
meritis p̃cipuis etiam nomine testimoniũ
reddit: int̾precat᷑ enũ stella maris: & ipsa
quasi sidus eximiũ int̃ fluctus scłi labentis.
gr̃a priulegu specialis refulsit. Ingressus
aut̃ angłs ad eã. dixit. Aue grã plena dñs
tecũ: benedicta tu in mulierib. Quȩ sa¬
lutatio quantũ humane consuecudini
indudita: tantũ :t̃. beatȩ oraris dignitati
congrua. Uerc & tnĩ gr̃a trat plena: cui
diuino munere collatũ. ẽ ut pͥma inter
feminas gloriosissimũ dõ uirginitatis
munus offerret. Unde iurt angłico aspectu
simul & affatu meruit ꝑfrui.: que angłicã

Expanded text:
ferret, aliaque illi perplura, quae assumptae huferret, aliaque illi perplura, quae assumptae humanitatis fragilitas poscebat, necessaria ministraret. Nec multum obfuit si quis illum ad tempus ejus filium credidit, cum praedicantibus Apostolis post ascensionem ejus cunctis palam credentibus, quod de virgine natus esset, patuerit. Nec praetereundum quod beata Dei genitrix meritis praecipuis etiam nomine testimonium reddidit. Interpretatur enim stella maris. Et ipsa quasi sidus eximium inter fluctus saeculi labentis gratia privilegii specialis refulsit. Et ingressus autem angelus ad eam, dixit: Ave, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus. Quae salutatio quantum humana consuetudine inaudita, tantum est beatae Mariae dignitati congrua. Vere etenim gratia erat plena, cui divino munere collatum est, ut prima inter feminas gloriosissimum Deo virginitatis munus offerret. Unde jure angelico aspectu simul et affatu meruit perfrui, quae angelicam
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ ad ioseph. sed etiã ꝑtint̾t ad mrariã.
Legis nanq erat p̃ceptũ. ut dc̃ sua quisq tri¬
bu ac familia duceret uxorem. Apło qͦq
attestante qͥ ad timotheum scribtas ait.
est dñs: quia incorrupta eiꝰ genitrix. utrã
de stirpe dauid originem duxit. Cur aut̃
ipse ñ de simplici uirgine sed de despon¬
sata uiro concipi & nasti uoluerto. plu.¬
runȩ a patrib rationabiles cause prost¬
runt᷑. E quib ꝑ maxima est. ne uelut stu¬
prirta dãpnaret᷑. si uirũ ñ habens fliũ
procitaret. Drinde ut in his etiã quȩ dome.¬
stica cura naturalit̃ exigebat. puerpera solatio
sustentaretur urili. Oportebat g beatam
oririam habere uirũ: qui & testis integri.¬
tatis eius certissimus. & nati ex ea dñi ac
saluatoris nr̃i t&̃. nutricius fidissimꝰ. quiꝙ
& pro eo paruulo scđm legem hostias ad
templũ deferret: & eũ instante ꝑsetutionis
articulo in egyptũ cũ matrt ferret acre¬

Expanded text:
tantum ad Joseph, sed etiam pertinet ad Mariam. tantum ad Joseph, sed etiam pertinet ad Mariam. Legis namque erat praeceptum ut de sua quisque tribu ac familia duceret uxorem, Apostolo quoque attestante, qui, ad Timotheum scribens, ait: est Christus, quia incorrupta ejus genitrix veram de stirpe David originem duxit. Cur autem Dominus non de simplici virgine, sed de desponsata viro concipi et nasci voluerit, plurimae a patribus rationabiles causae proferuntur, e quibus permaxima est, ne velut stupri rea damnaretur, si virum non habens filium procrearet: deinde ut in his etiam quae domestica cura naturaliter exigebat, puerpera solatio sustentaretur virili. Oportebat ergo beatam Mariam habere virum, qui et testis integritatis ejus certissimus, et nati ex ea Domini ac Salvatoris nostri esset nutritius fidelissimus: quique et pro eo parvulo, secundum legem, hostias ad templum deferret, et eum, instante persecutionis articulo, in Aegyptum cum matre ferret ac re
Abbreviated transcription (Latin):
decipiendã. unmo ipst in serpente diabolus
ueniebat: qui genꝰ humanũ deceptis paren¬¬
tibus primis immortalitatis gła nudaret.
Quia gͦ mors intrauit ꝑ feminã: apte reduit
& uita ꝑ feminam. Illa a diabolo seducta
ꝑ serpentẽ uiro gustũ necis obtulit: hȩc
salutis edidit. Missus. ẽ. gͦ angł̃s sabrihel
a d̾o. Raro aut̃ legimꝰ quia apparentes ho¬
minib angłi designantur ex nomine.
U erũ quotienscunq fit. ideo utiq fit. ut etiã
nomine ipso quid ad muustraturi ueniant
insinuent. Gabrihel nanq fortitudo dĩ
dicit᷑. Et merito tali nomine prefulget:
qͥ nascituro in carne dõ testimoniũ ꝑ hib&.
De quo ꝓpħa inpsalmo. Dñs inquit fortis
& potens: dñs potens in p̃lio. Illo nimirũ
p̃lio: quo potestates aerias debellare. &
ab earũ tyrannide mundũ ueniebat criꝑe.
Ad uirginẽ desponsatã uiro cui nom̃ erat
ioseph de domo dauid: & nom̃ uirginis
maria. Quod dicit᷑ de domo dauid: non

Expanded text:
decipiendam: imo ipse in serpente diabolus veniebat, qui genus humanum, deceptis parentibus primis, immortalitatis gloria nudaret. Quia ergo mors intravit per feminam, apte redit et vita per feminam. Illa a diabolo seducta per serpentem, viro gustum necis obtulit; haec salutis edidit. Missus est ergo angelus Gabriel a Deo. Raro autem legimus quia apparentes hominibus angeli designantur ex nomine. Verum quotiescunque fit, ideo utique fit ut etiam nomine ipso quod ministraturi veniant, insinuent. Gabriel namque fortitudo Dei dicitur. Et merito tali nomine praefulget, quia nascituro in carne Deo testimonium perhibet. De quo Propheta in Psalmo: Dominus, inquit, fortis et potens, Dominus potens in praelio . Illo nimirum praelio, quo potestates aereas debellare, et ab earum tyrannide mundum veniebat eripere. Ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, de domo David, et nomen virginis Maria. Quod dicitur de domo David, non
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc est qͦd idem populus diuino ad mo¬
nitus instinctu cũ passurus ille hicruso.¬
lunã properaret: in eius laudem gauders
decantabat. Denedictus qui uenit in
nomine dñi. rex isrł. Et iuxta alium
euangłistam: benedictũ qͦd uenit regnũ
patris nr̃i dauid. Aderat enim tempus
quo redẽpto ꝑ eius sanguinem mundo.
rex agnosceretur: non solũ domꝰ dauid.
sed & totius ȩccłs. immo omniũ conditor
&rector scł̃oꝵ. Unde recit angłs postquã

Expanded text:
Hinc est quod idem populus divino admoHinc est quod idem populus divino admonitus instinctu, cum passurus ille Hierosolymam properaret, in ejus laudem gaudens decantabat: Benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel . Et juxta alium evangelistam: Benedictum quod venit regnum patris nostri David . Aderat enim tempus quo redempti per ejus sanguinem mundi rex agnosceretur, non solum domus David, sed et totius Ecclesiae, imo omnium conditor et rector saeculorum. Unde recte ang
Abbreviated transcription (Latin):
& filius altissimi uocabitur. Confitere
eundem etiã dm̃ uerũ de dõ uero. & ęt̾no
patri filiũ semꝑ. ẽt. coȩt̾nũ. Quod autt̃
futuro tempore dicitur: hic erit magnus
& filiiꝰ altissimi uocabitur: nemo ita intel.
intelligamꝰ: quia. potentiã diuinş maiesta¬
tis quã dĩsilius. etnalit᷑ habuit. hanoidoꝵ
homo natus exammpore accaptrit: it unt
induab naturis ꝑsona aẽt. mediatoris
ac redẽptoris nr̃i. Et dabit ili dñs ds̃ sedẽ
dauid patris eiꝰ. Sedem dauid. regnũ dicit
ifraheliticȩ plebis: quod suo tempore
dauid iubente. parit̾ & iuuante dño.
fideli deuotione gubernauit. Dedit ergo
dñs redẽptori nr̃o sedem dauid patris eiꝰ:
quando hunc de genere dauid incarnari
disposuit: ut populũ quẽ dauid tempo¬
rali imperio rexit. ipse gr̃a spiritali ad
ȩt̾nũ ꝓueheret regnũ : de quo apłs ait.
Qui eruit nos de potestate tenebrarum:
& transtulit in regnũ filii claritatis suȩ.

Expanded text:
et Filius Altissimi vocabitur. Confitere et Filius Altissimi vocabitur. Confitere eumdem etiam Deum verum de Deo vero, et aeterno Patri filium semper esse coaeternum. Quod autem futuro tempore dicitur, Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur, nemo ita intelliintelligamus, quia potentiam divinae majestatis quam Dei Filius aeternaliter habuit, hanc idem homo natus ex tempore acceperit, ut una in duabus naturis persona esset mediatoris ac Redemptoris nostri. Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus. Sedem David regnum dicit Israeliticae plebis, quod suo tempore David, jubente pariter et juvante Domino, fideli devotione gubernavit. Dedit ergo Dominus Redemptori nostro sedem David patris ejus, quando hunc de genere David incarnari disposuit, ut populum quem David temporali rexit imperio, ipse gratia spirituali ad aeternum proveheret regnum de quo Apostolus ait: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii dilectionis suae .
Abbreviated transcription (Latin):
cebat. dĩ filiũ procreauit. Quȩ postquã
more humanȩ fragilitatis & uisione an¬
gelica. & insolita. t̃ salutatione turbata:
mex idem angłis eã repetito sermone. ne
timeat hortatur: quodq maxint timorem
pellere consueuit. quasi bene. cognitam
ac domesticam proprio eam nomine uo.¬
cat: & quare gr̃a plen̾a diceret. diligent᷑
edocet. Netimeas inquit maria: inuenisti
enĩ grãm apud dm̃: ecce concipies in utero
& paries filiũ. & uocabis nomen eiꝰ iłm:
hicerit magnus. & filius altissimi uoca.¬
bitur. Notandus sollerter ordo uerboꝵ:
& tanto artius.t̃. cordi inserendus. quanto
manifeste patet. quia in his tota redẽpci¬
onis nr̃e sũma consistit. Nã manifestissi¬
me dñm iłim idest saluatorem nr̃m: &
uerũ d̃ĩ patris. & uerũ hominis matris
filiũ p̃dicat. Ecce inquit concipies in utero.
&r paries filiũ. Agnoset uerũ hunc ho¬
minem. ueram de carnȩ uirginis. assũp.¬
sisse substantiã carnis. Hic erit magnus:

Expanded text:
um procreavit. Quae postquam more humanae fragilitatis, et visione angelica, et insolita est salutatione turbata, mox idem angelus eam repetito sermone ne timeat hortatur: quodque maxime timorem pellere consuevit, quasi bene cognitam ac domesticam proprio eam nomine vocat, et quare gratia plenam diceret, diligenter edocet. Ne timeas, inquit, Maria, invenisti enim gratiam apud Deum. Ecce concipies in utero, et paries Filium, et vocabis nomen ejus Jesum: hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Notandus solerter ordo verborum, et tanto arctius est cordi inserendus, quanto manifeste patet quia in his tota redemptionis nostrae summa consistit. Nam manifestissime Dominum Jesum, id est, Salvatorem nostrum, et verum Dei Patris, et verum hominis matris Filium praedicat. Ecce, inquit, concipies in utero, et paries Filium. Agnosce verum hunc hominem, veram de carne virginis assumpsisse substantiam carnis. Hic erit magnus,
Abbreviated transcription (Latin):
ne natiuitatem filii dĩ p̃dicaret. ꝑ quã
nos abiecta uttustatt noxia renouari
atq int̾filios di cõputari possimus.
Ut ergo ad promissȩ salutis mertamur
dona ꝑtingere: primordiũ eiꝰ intenta
curemꝰ aurt ꝑcipere. Missus ÷ inqͥt anglis
gabrihel adõ in cuncatẽ galiles cui nom̃

Expanded text:
atem Filii Dei praedicaret, per quam nos, abjecta vetustate noxia, renovari atque inter Filios Dei computari possimus. Ut ergo ad promissae salutis mereamur dona pertingere, primordia ejus intenta curemus aure percipere. Missus est, inquit, angelus Gabriel a Deo in civitatem Galilaeae, cui
Abbreviated transcription (Latin):
& paternȩ substantiȩ coꝵqualem: q̃m &
nuptus inter fuit ut homo. & aquas in
uinũ mutauit ut ds: quatenus fide huiꝰ
merito. nos eciã dñs nr᷑ sobrio illo gr̃ȩ suç
uino ꝓpitius potare dignetur. Ii eoi¬

Expanded text:
et paternae substantiae coaequalem: quoniam et et paternae substantiae coaequalem: quoniam et nuptiis interfuit ut homo, et aquas in vina mutavit ut Deus; quatenus fidei hujus merito nos etiam Dominus noster sobrio illo gratiae suae vino propitius potare dignetur. HO
Abbreviated transcription (Latin):
numerabilium multitudinem populoꝵ
stillicidio noui fontis uice maternorũ
uberũ nutriebat. Quid primũ stupeas.
qͥd mireris: Uinũ de aqua. an aquam
de petra: Sed nulla te quicunq inter
ista cunctaris infidelitas turbet: quod
dubiũ non est ad nutũ creatoris. crea¬
turarũ elementa pendere. Aut cur non
credamus uirtute dominica uinũ fieri
potuisse de aqua: cũ nobis oꝑante dõ
fomentis ymbriũ terre degremio ꝑ
ministeria uinearũ aqua suguat in
uinum: Hoc inquit fecit iħc initiũ
signorũ inchana galiles. & manifestauit
głam suam: & crediderunt in eũ discipłi
eius. Crediderunt discipuli. non utiq hoc
quod fieri cernebant: sed illud qͦd carnalis
uidere non posset aspectus. Crediderunt
sciebatur: sed quod idem unigenitus ea&̾
altissimi. quod in opere probabatur.
Unde & nos frẽs toto corde credamꝰ ipsũ. tt̃.
dĩ filiuͭ. que filiũ hominis confitemur.
Credamus illũ & nr̃e consortem naturȩ.

Expanded text:
numerabilium multitudinem populorum numerabilium multitudinem populorum stillicidio novi fontis, vice maternorum uberum, nutriebat. Quid primum stupeas, 70 quid mireris, vinum de aqua, an aquam de petra? Sed nulla te, quicunque inter ista cunctaris, infidelitas turbet, quod dubium non est ad nutum Creatoris creaturarum elementa pendere: aut cur non credamus virtute dominica vinum fieri potuisse de aqua, cum nobis, operante Deo, fomentis imbrium terrae de gremio per ministerium vinearum aqua surgat in vinum? Hnorum in Cana Galilaeae, et manifestavit gloriam suam, et crediderunt in eum discipuli ejus. Crediderunt discipuli non utique hoc quod fieri cernebant, sed illud quod carnalis videre non possit aspectus. Crediderunt sciebatur; sed quod idem Unigenitus esset Altissimi, quod in opere probabatur. Unde et nos, fratres, toto corde credamus ipsum esse Dei Filium, quem filium hominis confitemur. Credamus illum et nostrae consortem naturae,
Abbreviated transcription (Latin):
aquȩ illȩ cȩperunt mirabilit̃ fortitudinẽ
sumere. ducere colorem. odorem p̾bere.
saporem concipere: totãq simul mu¬
tare naturam. Quȩ ꝑmutatio aquarũ
a sua in aliam creaturam. p̃sentis creato¬
ris est testata uirtutem. Neq uͦ quisquã
conuertere aquas in usus poss& alics.
nisi ille qui eas fecit ex nichilo. Stupuit
ergo minister attonitus qui aquas miserat.
& uina sumebat: letatusq numium
illa se suis humeris fluenta portasse. ꝑ
quȩ: dĩ essa gła reuelata. Nemo enim
quitqu̾ã locutus in tempore hydrus
p̃ter aquã nichil adiectum : ars nulla.
conducta ẽ: & tam grande miraculum
int̾ pauida. cutũstantiũ silentia. sola tan¬
tũ uoluntas dm̃ taentis effecit. Nec Au¬
bitandũ km̃i. quia ipst aquas tradil Et
muinũ: qui eas abinto concreuit m
niues. durauit in glaciem. egẏptiis uer-¬
tit in sanguinem. & hebreis sicientibus
manare arida de rupe p̾cepit: quȩ in¬

Expanded text:
aquae illae coeperunt mirabiliter fortitudinem aquae illae coeperunt mirabiliter fortitudinem sumere, ducere colorem, odorem praebere, saporem concipere, totamque simul mutare naturam. Quae permutatio aquarum a sua in alienam creaturam, praesentis Creatoris est testata virtutem. Neque vero quisquam convertere aquas in usus posset alios, nisi ille qui eas fecit ex nihilo. Stupuit ergo minister attonitus, qui aquas miserat et vina sumebat, laetatusque nimium illa se suis numeris fluenta portasse, per quae Dei esset gloria revelata. Nemo enim quidquam locutus est in tempore: hydriis praeter aquam nihil adjectum: ars nulla conducta est: et tam grande miraculum inter pavida circumstantium silentia, sola tantum voluntas Domini tacentis effecit. Nec dubitandum, carissimi, quia ipse aquas traduxit in vinum, qui eas ab initio concrevit in nives, duravit in glaciem, Aegyptiis vertit in sanguinem, et Hebraeis sitientibus manare arida de rupe praecepit, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
propinart. Quod enim ait. non dum
uenit hora mea: illã nimirũ gloriosis
simã passionis sut horã. atq illd redẽp.¬
tionis nr̃t uinũ quod uitȩ om̃iũ profi.¬
cer& ꝓmitcebat. Nĩ qͦd peccbat oraria.
erat gr̃e temporalis: quod xp̃c para¬
bat gaudii sempit̾ni: nit tamen piguit
benignissimũ dñm. dũ magna ueni¬
unt. parua p̃stare. Et ideo uenerabi.¬
lis maria uere ut mater dñi. in spũ
futura p̃noscetis. ac dominicã p̃uidens
uoluntatem: sollicite ministros admo.¬
nuit dicens. Quodcũq dixerit uobis:
facite. Sciebat profecto mat̾ scã ob¬
iurgationem dñi illã. filiiq sui. non
irascentis offensam p̃tendere. sed mise.¬
rantis portare mysteriũ. Tunc dñs
increpate matris releuans pudorem.
suamq iam aꝑiens maiestatem. expe¬
ctantib ait munstris. Implete hydrias
aqua. Net mora obsequi ũ suũ. obȩdi¬
ens minister exhibuit. Et etce repente

Expanded text:
propinare. Quod enim ait, Nondum propinare. Quod enim ait, Nondum venit hora mea; illam nimirum glram, aut illud redemptionis nostrae vinum, quod vitae omnium proficeret, promittebat. Nam quod petebat Maria erat gratiae temporalis; quod Christus parabat, gaudii sempiterni. Nec tamen piguit benignissimum Dominum, dum magna veniunt, parva praestare; ideo venerabilis Maria et vere ut mater Domini in spiritu futura praenoscens, ac dominicam praevidens voluntatem, sollicite ministros admonuit, dicens: Quodcunque dixerit vobis facite. Sciebat profecto mater sancta objurgationem illam Domini filiique sui non irascentis offensam praetendere, sed miserationis portare mysterium. Tunc Dominus increpatae matris relevans  Alias revelans pudorem, suamque jam aperiens majestatem, exspectantibus ait ministris: Implete 69 hydrias aqua. Nec mora obsequium suum obediens minister exhibuit: et ecce repente
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ꝑrexit ad nuptias: sed ut dignaret᷑
hoc uirginis filius. nr̃e cruditionis est
ratio: ut hoc docti exemplo. legitima¬
rum illũ nuptiarũ non negemꝰ aucto¬
rem. Uadit ergo ad nuptias dĩ filius:
ut quas dudũ potestate constituit. nc̃
p̃sentiȩ suş bendictione scĩficet. Ua¬
dit ad nuptias ueteris instituti: nouã
sibi ꝑpetuȩ uirginitatis sponsam gen¬
tiũ de conuersione faccurus. Uadit ad
nuptias: qut nuptiȩ non crearunt.
Uadit ad nuptias: non utiq ut conuiiuis
delectitur. sed ut mirabilib innotescat.
Uadit ad nuptias: non sũpturus pocula.
sed daturus. Nã cũ defetiss& nuptianti¬
bus uinũ: ait illi beatissima maria.
Uinũ non habent. Cui uelut indignans.
respondit iħe. Quid michi & tibi est
Hȩt uerba indignantis. et̃. quis dubitet:
tam temert ei mat᷑ de defeceu carnalis
poculi suggerebat: qui uenerat totius
orbis gentibus. nouũ salutis ȩt̾ns calict̃

Expanded text:
Dominus perrexit ad nuptias; sed, ut dignaretur Dominus perrexit ad nuptias; sed, ut dignaretur hoc virginis filius, nostrae eruditionis est ratio: ut, hoc docti exemplo, legitimarum illum nuptiarum non negemus auctorem. Vadit ergo ad nuptias Dei Filius, ut, quas dudum potestate constituit, tunc praesentiae suae benedictione sanctificet. Vadit ad nuptias veteris instituti, novam sibi perpetuae virginitatis sponsam gentium de conversatione facturus. Vadit ad nuptias, quem nuptiae non crearunt. Vadit ad nuptias, non utique ut conviviis delectetur, sed ut mirabilius innotescat. Vadit ad nuptias, non sumpturus 68 pocula, sed daturus; nam cum defecisset nuptiantibus vinum, ait illi beatissima Maria: Vinum non habent. Cui velut indignans respondit Jesus: Quid mihi et tibi est, ec verba indignantis esse quis dubitet? tam temere ei mater de defectu carnalis poculi suggerebat, qui venerat totius orbis gentibus novum salutis aeternae calicem
Abbreviated transcription (Latin):
Latebat in p̃sepi. sed in sydert rutilabat :
ut hominẽ illũ dm̃q esst & terrena
mater. & signũ cleste monstraret.
Quibus uero radus. quanto ut lumint illã
dñi stellã antiqͣ credimus tunc int̾ astra
fulsisse: Quantũ in splendore p̃cessit.
quȩ tantũ p̃ibat in munere: quȩ uelut
quidã totius oebis oculus caligantis
mundi ueterem nouauit aspectum.
Ecce fr̃s ad inquirendũ regem regum:
una caldeos stella ꝑtraxit: iudaicũ uͦ
populũ ad obȩdientiam dĩ sui. nec ignea
quondã potuit colũna conuertere.
N et sant quemqu̾a moueat tanta hȩc
scptre. neq noui stellafulgoris. neo
parturiens uirgo compulerit: qui nec
tum quidem dõ credidert suo. cum illos
ꝑ arentia deserta ipso comitante dõ
clũ pascer&. petra pa caret: Sed iam
ad illud p̾cipuũ xp̃i miraculũ ueniamꝰ:
quo pro documento deitatis suȩ aquas
uertit in uinũ. Inuitatus itaq ut legit᷑

Expanded text:
jacebat in praesepi, sed in sidere rutilabat, jacebat in praesepi, sed in sidere rutilabat, ut hominem illum, Deumque esse et terrena mater, et signum coeleste monstraret. Quibus vero radiis, quantove lumine illam Domini stellam antiqua credimus tunc inter astra fulsisse? Quantum in splendore praecessit, quae tantum praeibat in munere; quae velut quidam totius orbis oculus caligantis mundi veterem 67 novavit aspectum? Ecce, fratres, ad quaerendum Regem regum una Chaldaeos stella pertraxit; Judaicum vero populum ad obedientiam Dei sui, nec ignea quondam potuit columna convertere. Nec sane quemquam moveat tanta haec pscipere, neque novi stella fulgoris, nec parturiens virgo compulerit; qui nec tunc quidem Deo credidere suo, cum illos per arentia deserta, ipso comitante Deo, coelum pasceret, petra potaret. Sed jam ad illud praecipuum Christi miraculum veniamus, quo pro documento deitatis suae aquas vertit in vinum. Invitatus itaque, ut legitur,
Abbreviated transcription (Latin):
sed ignorabat ipsum. ẽt. qui rimotis
ininitio tenebris mundũ luct uestunt¬
U idͥehat cũ morealis matris ubera sugent
sed nescictat ipsũ. tẽ. qui esurientẽ he¬
breũ populũ anglico fecit pane uelut
celesti lacce pingnescere. Uidebat paruulũ
angustis incunabulis quiescentẽ: sed ui¬
dere ñ pocerat ipsũ. ẽe. quẽ non capit
mundus. Quanto igitur inunicus in
hac xp̃i humilitate ꝑ incerta distractus
stupore nutabat: cũ ꝑ chaldeos p̃cipuos
utiq tyrannidis suȩ ministros. nouum
uideret infantalũ. uelut noui imperii
regem. regus munerib honorari. &s¬
Aut quomͦ non stupera: cũ turbatus
inspicer& a magis suis ad orari puerũ.
que ipse nescura: Quo torquebatur
languore cũ parit̾ eius & cunas in ter.¬
ris despiceree. & stellã miraritur in
gdo: Unigenitus aut̃ altissimi sic humi.¬
liter ingressus. ẽ. mundũ: ut indubitata
diuinitatis suȩ deferrat indicia. Natus
enĩ de femina ẽ: sed natus ex uirgune.

Expanded text:
sed ignorabat ipsum esse qui, remotis initio tenebris, mundum luce vestivit. Videbat eum mortalis matris ubera sugentem; sed nesciebat ipsum esse qui esurientem Hebraeum populum angelico fecit pane, veluti coelesti lacte, pinguescere. Videbat parvulum angustis in cunabulis quiescentem; sed videre non poterat ipsum esse quem non capit mundus. Quanto igitur inimicus in hac Christi humilitate, per incerta distractus stupore nutabat, cum per Chaldaeos, praecipuos utique tyrannidis suae ministros, novum videret infantulum, velut novi imperii regem regiis muneribus honorari? Aut quomodo non stuperet, cum turbatus inspiceret a magis suis adorari puerum, quem ipse nesciret? Quo torqueba tur languore, cum pariter ejus et cunas in terris despiceret, et stellam miraretur in coelo? Unigenitus autem Altissimi sic humiliter ingressus est mundum, ut indubitata divinitatis suae deferret indicia; natus enim de femina est, sed natus ex virgine;
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. Sc̃imonialis quedã in uitina
possessione quȩ caspiliana. dicitur.
cũ egritudine laboraree ac desptrartt᷑:
ad eandem memoriã tunica eius abla.¬
ta est: quȩ anttqua ÷ uocaretur illa de:¬
functa est ħAc tanien tunica operuer̃
cadauerꝰ eis pãttes: &r recepto sp̃ũ
salita face est Apud ypponem bassus

Expanded text:
ruit. Sanctimonialis quaedam in uicina ruit. Sanctimonialis quaedam in uicina possessione, quae Caspaliana dicitur, cum aegritudine laboraret ac desperaretur, ad eandem memoriam tunica eius adlata est; quae antequam reuocaretur, illa defuncta est. Hac tamen tunica operuerunt cadauer eius parentes, et recepto spiritu salua facta est. Aput Hipponem Bassus
Abbreviated transcription (Latin):
forte tunc erat apud ypponẽ. Cũ ergo
eũ audissor absentem: uenire presbiteros
postulauit. Uenerunt. credere se dixit:
admirantib atq gaudentib om̃ibus
baptriatus est. Hoc quandiu uixit in
ore habebat: ap̃e accipe sp̃m meum.
Cum hȩc uerba beatissimi stephani
quando lapidatus . ẽ. aiudeis ultima fuisse
nesciret: quȩ huic quoq ultima fuerunt.
Nã non multo post.:etiam ipse defunctus. ẽ.
Sanati sunt illic ꝑ eundem martyrem
etiam podagrici duo. ciuis unus. pere¬
grinus unus. Sed ciuis om̃i modo. pere¬
grimis aut̃ ꝑ reuelationem qͥd adhi¬
beret quando doltr& audiuit : & cũ
hoc fecerit: dolor continuo conqͥescit.
Audurus nomen est fundi. ubi eccła.
& in ea memoria est martiris stephani.
Puerũ quendã paruulũ cũ in area lude:¬
ret. exorbitantes bones qui uehiculũ
trahebant rota obtriuerunt: & con¬
festim palpitauit expirans. Hunc mat̾
abreptũ ad eandem memoriam portat.
& ñ solũ reuixit. uerũ etiã illesus appa¬

Expanded text:
forte tunc erat aput Hipponem. Cum ergo eum audisset absentem, uenire presbyteros postulauit. Venerunt, credere se dixit, admirantibus adque gaudentibus omnibus baptizatus est. Hoc, quamdiu uixit, in ore habebat: \'Christe, accipe spiritum meum1; cum haec uerba beatissimi Stephani, quando lapidatus est a Iudaeis, ultima fuisse nesciret; quae huic quoque ultima fuerunt; nam non multo post etiam ipse defunctus est. Sanati sunt illic per eundem martyrem etiam podagri duo ciues, peregrinus unus: sed ciues omni modo; peregrinus autem per reuelationem, quid adhiberet quando doleret, audiuit; et cum hoc fecerit, dolor continuo conquiescit Audurus nomen est fundi, ubi ecclesia et in ea memoria martyris Stephani. Puerum quendam paruulum, cum in area luderet, exorbitantes boues, qui uehiculum trahebant, rota obtriuerunt, et confestim palpitauit exspirans. Hunc mater arreptum ad eandem memoriam posuit, et non solum reuixit. uerum etiam inlaesus appa
Abbreviated transcription (Latin):
Quid÷ hoc qͦd quando potens ꝑsona nob̃
iniuriã intulit. pacient̃ accipimus:
quancdo inferior. nimio furore succen¬
dimur. qͦd ibi timuimus hominem.
hc dm̃ tuncre nolumus: Unde rogo
uos fr̃s. quantũ possumus cũ dĩ adiuto.¬
rio cor nr̃m ad pacientiã p̃paremus:
& in om̃ib malis hominib medicorũ
uictm agere studeamus: & non ipsos
homine. sca ipsorũ malitiam odio ha.¬
btamus. Pro bonis oremts. ut semꝑ
ad meliora conscendant: ꝓ malis. ut
cito ad emendationem uits penitentiȩ
tionib uobis ipst p̃start dignecur: qui
cũ patrt. & spu scõ uiit & regnat ds.¬
in scła scłoꝵ. amen. liẽ Sermo sc̃i au.

Expanded text:
Quid est hoc, quod quando potens persona nobis Quid est hoc, quod quando potens persona nobis injuriam infert, patienter accipimus; quando inferior, nimio furore succendimur? Quia ibi timuimus hominem; hic Deum timere nolumus. Unde rogo vos, fratres, quantum possumus, cum Dei adjutorio cor nostrum ad patientiam praeparemus, et in omnibus malis hominibus medicorum vicem agere studeamus, et non ipsos homines, sed ipsorum malitiam odio habeamus. Pro bonis oremus, ut semper ad meliora conscendant; pro malis, ut cito ad emendationem vitae per poenitetibus vobis ipse praestare dignetur, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat in sa
Abbreviated transcription (Latin):
caducam & fragilem hereditate illius
ꝑuenires : Quod g alius sustinet ꝓpt̾
substantiã terrenã: tu sustine propt̾
uitã et̃nam. Conuincimur enĩ certis.¬
sima ratione: quia ꝓpt̾ dm̃ possumus
quidem. sed nolumus iniurias sustinere.
Demq si nobis aliqua potens ꝑsona inui.¬
riam faciat. sinos etiã infacie maledi.¬
cat. nec respondere aliquid̃ asperum.
non dicam uicem reddere audeamus.
Quart: Ne ab illa ꝑsona potente. adhuc
maiora qũa ꝑtulimus patiam᷑. Quod
a nobis extorqu& hominis timor:
debuerat a nobis exigere ap̃i amor.
Si ergo potens ꝑsona seuit contrã noso:
tacemus. & nicdnl dicere ausi sumus.
Siutro aut equalis. aut fcret instrice. uil
lcumm nobis contumeliam fecerit:
quasi fera bestia sine ulla pacientia.
ac sine aliqua dĩ contẽplatione consur.¬
gimus: & aut in p̃senti nrãm iniuriã
uindicamus. aut cerit ad maiorem
uicem readendã nr̃m animũ p̃paramꝰ.

Expanded text:
caducam et fragilem haereditatem ipsius caducam et fragilem haereditatem ipsius pervenires? Quod ergo alius sustinet propter substantiam terrenam, tu sustine propter vitam aeternam. Convincimur enim certissima ratione, quia propter Deum possumus quidem, sed nolumus injurias sustinere. Denique si nobis aliqua potens persona injuriam facit, si nos etiam in faciem maledicit; nec respondere aliquid asperum, non dicam vicem reddere, audemus. Quare hoc? Ne ab illa persona potente adhuc majora quam pertulimus, patiamur. Quod a nobis extorquet hominis timor, debuerat a nobis exigere Christi amor. Si ergo potens persona contra nos saevit, tacemus, et nihil dicere ausi sumus: si vero aequalis aut forte inferior vel levem nobis contumeliam fecerit, quasi ferae bestiae, sine ulla patientia ac sine aliqua Dei contemplatione consurgimus; et aut in praesenti nostram injuriam vindicamus, aut certe ad majorem vicem reddendam nostrum animum praeparamus.
Abbreviated transcription (Latin):
quia fr̃ tuus habor aliqͥd aduersũ te:
relinque ibi munus tuũ ante altare.
&uade prius reconciliari fr̃i tuo: &
tunt ueniens offer munus tuũ. At
nos pugnas habentes intrinsetus. &
dolus in coede uersantes quasi qui
bonã conscientiam habeamus. p̃su¬
mimus accedere ad altare : ñ timnentes
Sed dicit aliquis. Grandis labor est ini.¬
micos diligert: & pro ꝑsecutorib sup¬
plicare. Net nos negamus fr̃s: non
paruus quidem labor est hoc in scło:
sed grande erit p̃mium in futuro.
Per amorem eñ hominis iimici. effici.¬
eris amncus di : immo non solũ amicus.
sed etiã filius. sicut ipse dñs dixit. Dili.¬
gite inimicos uros: bene facite his qͥ¬
oderunt uos: ut sitis filii patris ur̃i qui
in gelis. ẽ. Si tt aliquis homo diues in
hoc scło uell& adoptiuũ facere. quomͦ
seruires: Quas indignitates etiã seruoꝵ
eius. quȩ seruitia durissima. & aliquoti.¬
ens etiam turpissima sustineres: ut ad

Expanded text:
quia frater tuus habet aquia frater tuus habet aque ibi munus tuum ante altare et uade prius reconciliari fratri tuo et tunc ueniens offeres munus tuum. at nos pugnas habentes intrinsecus et dolos in corde uersantes, quasi qui bonam conscientiam habeamus, praesumimus accedere ad altare non timentes ilSed dicit aliquis: grandis est labor inimicum diligere et pro persecutoribus subplicare. nec nos negamus, fratres. non paruus quidem labor est in hoc saeculo, sed grande est praemium in futuro. per amorem enim hominis inimici efficeris amicus dei, immo non solum amicus sed etiam filius, sicut et ipse dixit: diligite inimicos uestros et cetera. oderunt; ut sitis filii Patris vestri, qui in coelis est . Si te aliquis homo dives in hoc saeculo vellet adoptivum filium facere, quomodo servires, quas indignitates etiam servorum ejus, quae servitia durissima, et aliquoties etiam turpissima sustineres convicia, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
a dño iudicemur. Si inquit dimiseritis:
dimiteetur uobis. lam sepe dixi fr̃es:
& frequentius dicere debeo. Nemo se
circũ ueniat: nemo se seducat. Qui uł
unũ hominem in hoc mundo odio ha.¬
bet: quicqͥd dõ in oꝑib bonis obtulerit.
totũ ꝑdit: quia non mentitur paułꝰ
apłs dicens. Si dedero om̃s facultates
meas in cibos pauꝑũ. & si tradidero cor¬
pus meũ ut ardeam. caritatem autem
non habuero: nichil mͥ ꝓdest. Quam
rem etiam beatus ioħes confirmat
dicens. Om̃is qui ñ diligit frẽm suu̾:
manet in morte. Et iterũ. Qui fr̃em
Om̃s enĩ in xp̃o. fres sumus. Nemo itaq
sine caritate de uirginitate p̃sumat:
nemo de elemosinis. nemo de oratio.¬
nibus confidat: quia quã diu inimici.¬
tiam in corde tenuerit. neq istis. neꝙ
aliis quibus lib& bonis oꝑib placare
sibi dñm poterit. Sed si uult sibi ha
ipsũ dñm suũ. Siinquit offirs munus
tuũ ad altare. & ibi recordatus fueris

Expanded text:
a Domino judicemur. Si, inquit, dimiseritis, a Domino judicemur. Si, inquit, dimiseritis, dimittetur vobis. Nam saepe dixi, fratres, et frequentius dicere debeo; nemo se circumveniat, nemo se seducat. Qui vel unum hominem in hoc mundo odio habet, quidquid Deo in operibus bonis obtulerit, totum perdit: quia non mentitur Paulus apostolus, dicens, Si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, et si tradidero corpus meum, ita ut ardeam; charitatem autem non habrem etiam beatus Joannes confirmat, dicens: Omnis qui non diligit fratrem suum, manet in morte. Et iterum: Qui fratreomnes in Christo fratres sumus. Nemo itaque sine caritate de virginitate praesumat, nemo de eleemosynis, nemo de orationibus confidat; qui quandiu inimicitiam in corde tenuerit, neque istis, neque aliis quibuslibet bonis operibus placare sibi Dominum poterit. Sed si vult habere sipsum Dominum suum. Si, inquit, offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris
Abbreviated transcription (Latin):
huius aut̃ mortẽ. uita ꝑpetua. Imite¬
mus ergo in aliquo dilectissumi frẽs.
tanti magistri fidem: tam prȩclari
martyris caritatem. Diligamus nos
tunc dilexit inimicos suos. Sed quod
peius est aliquotiens. non solũ inimicos¬
non diligius: sed nec amicis quidem
fidem integram custodimus. Sed dicit
aliquis. Non possum diligere inimicũ
meũ: que cotidie uelut hostem patica¬
crudelissimũ. O quicũq ile es. attendis
quid tibi fecerit homo: & ñ consideras
quid tu feceris dõ Cũ enĩ tu multũ
grauiora in dm̃ peccata cõmiseris:
quare non dimittas homini paruũ.
quid tibi in eugło ueritas ipsa ꝓmi¬
serit: & quã tibi quodã modo cautio¬
nem fecerit: uł qualem tecũ pactũ
inierit. Si enĩ inquit dimiserifis ho-¬
minib peccata eorũ: dimitcet &
Si aut̃ non dimiseritis: nec pater nr̃
dimiteet debita ur̃a. Videtis fr̃s quia cũ
dĩ gr̃a in pocestate nr̃a positũ. ẽ. qualit̃

Expanded text:
hujus autem mortem vita perpetua. Imitehujus autem mortem vita perpetua. Imitemur ergo in aliquo, dilectissimi fratres, tanti magistri fidem, tam praeclari martyris charitatem. Diligamus nos tunc dilexit inimicos suos. Sed, quod peius est, aliquotiens non solum non diligimus inimicos, sed nec amicis quidem fidem integram custodimus. sed dicit aliquis: non possum diligere inimicum meum, quem cotidie patior uelut hostem crudelissimum. o quicumque ille es, adtendis, quid tibi fecerit homo, et non consideras, quid tu feceris deo. cum enim tu multo grauiora in deo peccata commiseris, quare non dimittas homini paruum, quid tibi in euangelio ueritas ipsa promiserit et quam tibi quodam modo cautionem fecerit uel quale tecum pactum inierit: si enim, inquit, dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et s dimittet debita vestra . Videtis, fratres, quia cum Dei gratia in potestate nostra positum est, qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. ẽe. martyrio: cõplens illud qͦd
beatus ꝓpħa in psalmo dixit. Quid
ittribuam dño. pro om̃ib quȩ retribuit
micha: Retribuere enĩ primus uoluit
stephams martyr dño: quod cũ omni
humano genere accepit a dño. Mortẽ
pati: hanc ille primus reddidit salua.¬
tori. Post hȩc subietit scriptura sacra
ait. Positis genibus: clamauit dicens.
Dñe. nt statuas illis hoc petcatũ. Uidete
dilectissumi fr̃s affectũ beati uiri: ui.¬
dete magnã & admirabilem caritatẽ.
ruina. quando alius obliuisci poterat
etiam carissimos suos: ille dño cõmen¬
dabat inimicos. Quid enĩ dicebat cũ
lapidaretur: Dñe. ne statuas illis hoc
peccatũ. Plus itaq tunc illorũ dolebat
peccata. qũa sua uulnera: plus illorũ
impietatem. quã suã mortẽ. Et recte
plus. In illorũ quippe iniquitate erant
multa quȩ plangi: in illius aut̃ morte
non erat quod debiussa doleri. Illorũ
impietatem mors sequebatur ȩterna:

Expanded text:
coepit esse martyrio; complens illud quod coepit esse martyrio; complens illud quod beatus propheta in psalmo dixit: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi ? Retribuere enim Stephanus martyr domino, quod cum omni humano genere accepit a domino. mortem pati, hanc ille primus reddidit saluatori. Post haec subiecit scriptura sacra et ait: positis genibus clamauit dicens: domine, ne statuas illis hoc in peccatum. uidete, dilectissimi fratres, affectum beati uiri, uidete magnam et mirabilem caritatem. ruina, quando alius obliuisci poterat etiam carissimos suos, ille domino commendabat inimicos. quid enim dicebat, cum lapidaretur? domine, ne statuas illis hoc in peccatum. plus enim tunc illorum peccata, quam sua vulnera; plus illorum impietatem, quam suam mortem dolebat. Et recte plus: in illorum quippe impietate erant multa quae plangi, in illius autem morte non erat quod debuisset doleri. Illorum impietatem mors sequebatur aeterna;
Abbreviated transcription (Latin):
ram dĩ patris stare uidiss&: cur se filiũ
hominis uidere testatus .t̃. & ñ potius
turus uideretur. si se dĩ potius quam
hominis filiũ uidere dixiss&. Sed certa
ratio postulabat: ut hoc ita & ostenderet᷑
inglo. & p̃dicaretur in mundo. Om̃e
enĩ iudeorũ scandalũ in hoc erat: cur
Ideo gͦ pulchre scriptura diuina. filium
hominis ad dexotrã dĩ patris start me¬
morauit: ut ad confundendã iudeorũ
incredulitatem. ille martyri ostendere.¬
tur in celo qui a ꝑfidis negabatur in
mundo: & illi testimoniũ celestis ueritas
daret: cui fidem terrena impietas de
qui lectus. ẽ. p̃tiosa in conspectu dñi
mors scõrũ eius. Sed si quid tamen di¬
stare inter martyres potest: p̾cipuus
uidetur. ẽt. qui primus.ẽ. Nã cũ sc̃s
stephanus ab apłis diaconus ordinatꝰ
sit: apłos ipsos beata ac triũphali
morte p̾cessit. Ac sic qui erat inferior
ordine: primus factus. ẽ. passione.
Et qui erat discipulus gradu. magister

Expanded text:
ram dei patris stare uidisset, cur se filium hominis uidere testatus est et non potius noris domino uideretur, si se dei potius quam hominis filium uidere dixisset? sed certa ratio posin coelo, et praedicaretur in mundo. Omne enim Judaeorum scandalum in hoc erat, cur Ideo ergo pulchre Scriptura divina Filium hominis ad dexteram Dei Patris stare memoravit, ut ad confutandam Judaeorum incredulitatem ille Martyri ostenderetur in coelo, qui a perfidis negabatur in mundo: et illi testimonium coelestis Veritas daret, cui fidem terrena impietas derqui lectus est, pretiosa sit in conspectu Domini mors sanctorum ejus , si quid tamen distare inter martyres potest, praecipuus videtur esse, qui primus est. Nam cum sanctus Stephanus ab Apostolis diaconus ordinatus sit , Apostolos ipsos beata ac triumphali morte praecessit: ac sic qui erat inferior ordine, primus factus est passione; et qui erat di
Abbreviated transcription (Latin):
heredem. Dico enĩ uobis. non me uidebitis
amodo donet dicatis. Benedictus qui
uenit in nomine dm̃i. Ad hierłm loquit᷑.
&ad popłm iudȩorũ. Uersiculum aut̃
istũ quod & paruuli atq lactantes in in¬
gressu hierłm dñi saluatoris usi sunt.
quando dixerunt. benedictus qui uenit
in nomine dñi. osanna in excelsis. sũpsit
de centesimo septimo detimo psalmo:
qui manifeste de aduentu dñi scriptus. ẽ.
& qͦd dicit. hoc uult intelligi. Nisi pȩni¬
tentiã egeritis. & confessi fueritis ipsũ. cẽ.¬
me de quo ꝓphȩ cetinerunt. filiũ om̃ipo¬
tentis patris: meã faciem non uidebitis.
Habent iudei datũ sibi tempus pęnitentiȩ:
confiteantur benedictũ qui uenit in
nomine dñi nr̃i. & xp̃i ora conspicient.

Expanded text:
haeredem. Dico enim vobis: non me videbitis haeredem. Dico enim vobis: non me videbitis amodo, donec dicatis: Benedictus qui venit in nomine Domini. Ad Jerusalem loquitur, et ad populum Judaeorum. Versiculum autem istum, quo et parvuli atque lactentes in ingressu Jerusalem Domini Salvatoris usi sunt, quando dixerunt: Benedictus qui venit in nomine Domini, osanna in excelsis, sumpsit de centesimo decimo septimo psalmo, qui manifeste de adventu Domini scriptus est. Et quod dicit, hoc vult intelligi: Nisi poenitentiam egeritis , et confessi fueritis ipsum me esse, de quo Prophetae cecinerunt, Filium omnipotentis Patris, meam faciem non videbitis. Habent Judaei datum sibi tempus poenitentiae: confiteantur benedictum qui venit in nomine Domini, et Christi ora conspicient.
Abbreviated transcription (Latin):
congregare filios tuos. quẽ admodum
gallina congregat pullos suos sub alas¬
siles. & noluisti. Hierłm non sixa & edi¬
ficia ciuitatis. sed habitatores uocat.
quã patris plangit affectu: sicut in alio
loco legimus. quod uidens cã fleuerit.
In eo aut̃ qͦd dicit. quotiens uolui congre¬
gare filios tuos: om̃s retro prophetas
a st missos. ẽt. testatur. Gallinȩ nanq
similitudinẽ congregantis sub alas suas¬
pullos suos in cantico de utero nomii
legimus. Sicut aquila ꝓtegit nidũ suũ.
& suꝑ pullos suos desiderat: ex pandens
alas suas suscpit cos. & tulit suꝑ pennas
suas. Ecce relinquetur uobis domꝰ ur̃a
deserta. Hoc ipsum & ex ꝑsona hieremiģ
ante iã dixerat. Reliqui domum sam.
dimisi hereditatem meam: facta .ẽ. mihi
hereditas mea quasi spelunca hienȩ.
Deserta iudeoꝵ domus. idest templũ illud¬
qͦd ante fulgebat angustius oculis cõꝓ¬
bamus. Qui habitatorem xp̃m ꝑdidit:
& hereditatem prȩripere gestiens occidit

Expanded text:
admodum gallina congregat pullos suos sub alas, et noluisti! Jerusalem, non saxa et aedificia civitatis, sed habitatores vocat, quam plangit patris affectu, sicut et in alio loco legimus, quod videns eam fleverit . In eo autem quod dicit: Quoties volui congregare filios tuos, omnes retro prophetas a se missos esse testatur. Gallinae quoque similitudinem congregantis sub alas pullos suos, in cantico Deuteronomii legimus: Sicut aquila protegit nidum suum, et super pullos suos desideravit, expandens alas suas suscepit et tulit super pennas suas . 192 Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. Hoc ipsum ex persona Jeremiae jam ante dixerat: Reliqui domum meam, dimisi haereditatem meam: facta est mihi haereditas mea quasi spelunca hyaenae . Desertam Judaeorum domum, id est, templum illud, quod fulgebat augustius, oculis comprobamus: quia habitatorem Christum perdidit, et haereditatem praeripere gestiens, occidit
Abbreviated transcription (Latin):
qui diuersi fuere ȩtatib postea infertꝰ.
Hec÷ generatio querentiũ dñm: queren¬
tiũ faciem dĩ iacob. Et in alio loco de om̃i.¬
bus sc̃is. Generatio iustorũ benedicetur.
De malis uero. ut in p̾senti loco. Genera¬
tio uiperarũ. Et requirentur om̃ia a
generatione ista. Et in hiezechid. cum
peccata terrȩ descripsiss&. sermo pro¬
pheacus adiecit. Si noe & iob. & danihel
ibi fuerint inuenti: non dimittentur
peccata terrȩ illi: om̃s iustos qͥ similes
forent uirtutib eorũ. noe & iob. & dani¬
hel uolens incelligi. Ergo & isti qͥa similia
cam aroas contra apłos gesserunt. de
una generatione. ẽe. referunt᷑. Hierł̃m.¬

Expanded text:
qui diversis fuere aetatibus, postea infert: qui diversis fuere aetatibus, postea infert: Haec est generatio quaerentium Dominum, quaerentium faciem Dei Jacob. Et in alio loco de omnibus sanctis: Generatio justorum benedicetur . De malis vero, ut in praesenti loco: Generatio viperarum. Et Requirentur omnia a generatione ista. Et in Ezechiel, cum peccata terrae descripsisset, sermo propheticus adjecit: Si Noe, et Job, et Daniel, ibi fuerint inventi, non dimittam peccata terrae illi : Omnes justos qui similes forent virtutibus eorum, per Noe et Job et Daniel volens intelligi. Ergo et isti qui similia Cain et Joas contra apostolos gesserint, de una generatione esse referuntur. Jer