comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sũ &iã : testimonio tuo: & ciũ medico accepisse.
et tu me fateris accepisse: utriusq lingua me¬
securũ facit. Quid mͥ gͦ ꝓmittis: Quare me uis
Ego aut̃ quando dico. ueni ad me: dico qr ñ habes.
Tu qͥ fateris qr habeo. quare dicis ueni ad me
docet nos colũba. Respondit enĩ de capite dñi: &
dicit: Baptismũ habes: Naritatẽ quã gemonon
habes. Quid ẽ hoc inqͥt: Baptismũ habeo. kari¬
tatẽ ñ habeo.  sacram̃ta habeo R aritatẽ non. o¬
noli clamare. Estende mͥ qͦmodo habeat Kari¬
tatẽ : qͥ diuidit unitate: Ergo inqͥt: habeo bap¬
tismũ : habes. Sed baptismꝰ ille sine hcaritate ni¬
hil tͥꝓꝓdest: quia sine karitate tu nihil es¬
Nã sibaptismꝰ ille &iã in eo qͥnihil ẽ. ñ ẽ. nihil:
baptismꝰ quippe ille aliqͥd ẽ & magnũ: Aliqͥd est:
ꝓpt̃ illũ deqͦdictũ ẽ. hic ẽ qͥbaptizat: Sed ne pu¬
siñ fueris inunitate: suꝑ baptizatũ colũba des¬

Expanded text:
sum, etiam testimonio tuo: et ego enim me dico accepisse, sum, etiam testimonio tuo: et ego enim me dico accepisse, et tu me fateris accepisse; utriusque lingua securum me facit: quid ergo mihi promittis? quare me vis Ego autem quando dico, Veni ad me, dico quia non habes tu, qui fateris quia habeo: quare dicis, Veni ad me? 14. Docet nos columba. Respondet enim de capite Domini, et dicit: Baptismum habes, charitatem autem qua gemo non habes. Quid est hoc, inquit, Baptismum habeo, charitatem non habeo? Sacramenta habeo, et charitatem non? Noli clamare; ostende mihi quomodo habeat charitatem, qui dividit unitatem. Ego, inquit, habeo Baptismum. Habes, sed Baptismus ille sine charitate nihil tibi prodest; quia sine charitate tu nihil esNam Baptismus ille, etiam in illo qui nihil est, non est nihil: Baptisma quippe illud aliquid est, et magnum aliquid est; propter illum de quo dictum est, Hic est qui baptizat. Sed ne pue posse si non fueris in unitate, super baptizatum columba des
Abbreviated transcription (Latin):
illo dat᷑ ual&. Eq̃ modo colũba baptizat: Nenĩ
malꝰ ille. colũba ẽ : aut ad m̃bra colũb&e ꝑtinet:
ec hic potest dici in catholica nec apud illos:
sinolint. c̃uincunt᷑ : quia & ibi quando dant iali.
ñ popost illos baptizant᷑: & hi quando dant mali.
ñ post illos baptitant᷑: Colũba: ñ baptizat post
coruũ. Coruus quare uult baptizare post colũbã:
Intendat Karitas ur̃a. & quare designatũ ẽ. nes¬
cio qͥd ꝑcolũbã : ut baptirato dnõ ueniret colũ
quia ꝑ hanc ꝓpͥã potestatẽ sic̃ dix̃ : pax eccłȩ fir¬
mata ẽ: Et potest. fieri ut habeat aliqͥs baptis¬
mũ p̃t̃ colũbã ut ꝙsit ei baptismꝰ p̃t̃ colũ bã: Non
potest: Intendat haritas ur̃a: & intelligat qđ dico.
Nã & ista circ̃uentione: sepe deducunt fr̃s nr̃os
qͥ pigri & frigidis : simꝰ sĩpliciores : & feruentiores
Icce in qͥunt ego accepi. An ñ accepie Respondeo
Accepisti. si ergo accepi: ñ ẽ qđ mihi des. securꝰ

Expanded text:
o datur, valet; et quomodo columba, baptizat. Non enim malus ille columba est, aut ad membra columbae pertinet: nec hic potest dici in Catholica, nec apud illos, si nolint convincuntur: quia et ibi quando dant mali, non post illos baptizatur; et hic quando dant mali, non post illos baptizatur. Columba non baptizat post corvum: corvus quare vult baptizare post columbam? 13. Intendat Charitas vestra: et quare designatum est nescio quid per columbam, ut baptizato Domino veniret columbQuia per hanc propriam potestatem, sicut dixi, pax Ecclesiae firmata est. Et potest fieri ut habeat aliquis Baptismum praeter columbam: ut prosit ei Baptismus praeter columbam, non potest. Intendat Charitas vestra, et intelligat quod dico: nam et ista circumventione saepe seducunt fratres nostros qui pigri et frigidi sunt. Simus simpliciores et ferventiores. Ecce, inquiunt, ego accepi, an non accepi? Respondeo, Accepisti. Si ergo accepi, non est quod mihi des; securus
Abbreviated transcription (Latin):
fuit unꝰ raptor : Quare man& baptismꝰ quẽ
declit accipit̃. ñ colũba: quare ñ baptizatis
apud uosmet ipsos. post raptores & ad ulteros.
& ebriosos. post auaros apud uos met ipsos : An
isti om̃s m̃bra colũbȩ s̃:: sic dehonestatis colũ¬
bã urãm : ut ei m̃bra uulturina faciatis. Quid
gͦ frs: Quid dicimꝰ : Mali &boni: sin ecđia cat¬
holica : Ibi aut̃ soli malis: Sed forte inimiro a-¬
nimo hoc dieo: ut hoc pꝰea reqͥrat᷑. & ibi certe
dicunt : qr s̃ boni et mali. Nã sidixerint solos
bonos  habe : credant illis sui & subscribo.
Nons apud nos dicant : nisi scĩ iti casti sobru
N adult̃i ñ feneratores. ñ fraudatores ñ ꝑiuri. ñ
uinolentidicant . N enĩ attendo linguas ipsoꝵ:
sed tango corda ipsoꝵ. Cũ aũt notis ñob & uob̾.
& suis: sic̃ & uos uob incatholica ⁊ illis noti estis:
nec nos eos rep̃hendamꝰ. nec illi se palpent:
Nos fatem in eccła & bonos & malos. eẽ. sed tan-¬

Expanded text:
unus raptor? Quare manet Baptismus quem dedit accipiter, non columba? Quare non baptizatis apud vos ipsos post raptores et adulteros et ebriosos, post avaros apud vos ipsos? An isti omnes membra columbae sunt? Sic dehonestatis columbam vestram, ut ei membra vulturina faciatis. Quid ergo, fratres, quid dicimus? Mali et boni sunt in Ecclesia catholica: ibi autem soli mali sunt. Sed forte inimico animo hoc dico: et hoc postea requiratur. Et ibi certe dicunt quia sunt boni et mali: nam si dixerint solos bonos se habere; credant illis sui, et subscribo. Non sunt apud nos, dicant, nisi sancti, justi, casti, sobrii; non adulteri, non feneratores, non fraudatores, non perjuri, non vinolenti: dicant; non enim attendo linguas ipsorum, sed tango corda ipsorum. Cum autem noti sint nobis et vobis et suis, sicut et vos et vobis in Catholica et illis noti estis; nec nos eos reprehendamus, nec illi se palpent. Nos fatemur in Ecclesia et bonos et malos esse, sed tanq
Abbreviated transcription (Latin):
tus a seruo ostendens humilitatis uiã : & ꝑduc ets
adbaptisiũ dñĩ Ioc . ẽ. baptisinũ suũ pͥbendo
humilitatis exẽplũ : qr ipse ñ respuit baptismũ
serui & inbaptismo serui. uia p̃parabat᷑ dnõ: &
baptiratꝰ dñs. uia fecit uenientib Ipsũ audiamꝰ

Expanded text:
tus a servo, ostendens humilitatis viam, et perducens ad baptismum Domini, hoc est baptismum suum, praebendo humilitatis exemplum, quia ipse non respuit baptismum servi. Et in baptismo servi via praeparabatur Domino, et baptizatus Dominus viam se fecit venientibus. Ipsum au
Abbreviated transcription (Latin):
paucarũ feminarum est & sidici uirgini¬
tas inuiris potest: paucoꝵ uirorũ scĩtas.
in tegritas &iã corporis. est in eccła: et ho¬
norabilius membrũ est : Alidautẽ m̃bra
non incorpore: sed omĩa inm̃teseruant uir¬
ginitatẽ: quȩ . ẽ. uirginitas mentis. ĩn tegra
fides. solida sp̃es . sincera caritas. anc uir

Expanded text:
paucarum feminarum. Etsi dici virginipaucarum feminarum. Etsi dici virginitas in viris potest, paucorum sanctitas. Integritas etiam corporis est in Ecclesia, et honorabilius membrum est. Alia autem sunt membra in corpore: sed omnia in mente servant virginitatem. Quae est virginitas mentis? Integra fides, solida spes, sincera charitas. Hanc vir
Abbreviated transcription (Latin):
dit eũ: Quare stat: quia ñ cadit: quia humilis
est: Lide stantẽ insolido: Nonsum dignus. calci
merito non cadis. Merito stas. merito audis¬
eũ . & gaudio gaudes ꝓpter uocẽ sponsi:
Sic & apłs amicus sponsi telat & ipse. non
sibi. sed sponso: Audi uocẽ telantis: ⁊elodĩ
uos telo dixẽ. ñ meo. non mihi. sed zelodĩ:
Unde quo modo quã telas: uel cui telas:
Desponsa ui uos enĩ uni uiro uirginẽ castã
exhibere xp̃o: Quid ergo times : quare te¬
las: Limeo iniquit. nesicut serpens euã sedux
a stutia sua: sic & urĩ sensus corrũpantur.
a castitate quȩ ẽ. in xp̃o: Om̃is eccła uirgo
appellata . ẽ : diuersa . ẽẽ . m̃bra eccłȩ. diuer
sis donis pollere uidetis: atq gaudere:
Alii con iugati : aliae coniugatȩ : alii uidu¬
ati uxcoribus. ultra ñ quęrunt : Aliae
uiduate maritis ultra nonquer̃: alii inte¬
gritatem abin eunte atate conseruant
Ali& uirginitatẽ suã dõ uouerunt: di¬

Expanded text:
dit eum. Quare stat? Quia non cadit. Quare non cadit? Quia humilis dit eum. Quare stat? Quia non cadit. Quare non cadit? Quia humilis est. Vide stantem merito non cadis, merito audis, et gaudio gaudes propter vocem sponsi. Sic et Apostolus amicus sponsi zelat, et ipse non sibi, sed sponso. Audiat vocem zelantis zelo Dei. Vos zelo dixit, non meo, non mihi, sed zelo Dei. Unde? Quomodo? Quem zelas, cui zelas? Desponsavi enim vos uni viro, virginem castam exhibere Christo. Quid ergo times? Quare zelas? Timeo, inquit, ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et vestri sensus corrumpantur a castitate, quae est in Christo. Omnis Ecclesia, virgo appellata est. Diversa esse membra Ecclesiae, diversis pollere donis videtis atque gaudetis. Alii conjugati, aliae conjugatae; alti viduati, uxores ultra non quaerunt; aliae viduatae, maritos ultra non quaerunt; alii integritatem ab ineunte aetate conservant; aliae virginitatem suam Deo voverunt. Di
Abbreviated transcription (Latin):
suam : Nescis quia ille qͥ amor tuis Resur¬
retcit: addexterã patris sedet : Sicon¬
temserunt eũ iudei. in ligno pendentem.
tũ contempnis incęlo sedentẽ: Nouerit
caritas urã magnum dolorẽ mepati de hac
re: sed ut didi. dimitto cȩtera cogitatio¬
nibus ur̃is : Non enĩ dicosiloquar totadie.
siplangam totadie non suffitio: Nondico
si habeam sicut dicit ꝓpħa. fontes lacrimarũ.
Sed si conuertat in lacrimiͦs. & lacrimȩ
fiam inlinguas. & linguȩ fian̾: parũ est:
Redeamus uideamus. quid dicit iste
Quihabet sponsam. sponsus est. Non.ẽ. mea:¬
non est mea sponsa & non gaudes innuptus:
Immo gaudeo : ait: Amicus autẽ sponsi
quistat et audit eũ: gaudio gaud & ꝓpter
uocẽ sponsi: Non inquit gaudio ꝓpter uocẽ
meã: sed propter uocẽ sponsi. Gaudeo ego
in audiendo: ille indicendo: Ego enĩ sum
inͥluminandus: illelum̃. Ego inaure.
ille uerbũ: Ergo amicꝰ sponsi stat : & au¬

Expanded text:
suam? Nescis quia ille qui a mortuis resursuam? Nescis quia ille qui a mortuis resurrexit, ad dexteram Patris sedet? Si contempserunt eum Judaei in ligno pendentem, tu contemnis in coelo sedentem? Noverit Charitas vestra magnum dolorem me pati de hac re: sed, ut dixi, dimitto caetera cogitationibus vestris. Non enim dico, si loquar tota die; si plangam tota die, non sufficio: non dico, si habeam, sicut dicit propheta, fontem lacrymarum ; sed si convertar in lacrymas, et lacrymae fiam, in linguas, et linguae fiam, parum est. 12. Redeamus, videamus quid dicit iste: Qui habet sponsam, sponsus est; non est mea sponsa. Et non gaudes in nuptiis? Imo gaudeo, ait: Amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Non, inquit, gaudeo propter vocem meam, sed propter vocem sponsi gaudeo. Ego sum in audiendo, ille in dicendo: ego sum enim illuminandus, ille lumen; ego sum in aure, ille Verbum. Ergo amicus sponsi stat et au
Abbreviated transcription (Latin):
zelantem: sed uideam cui: utrũ amico
absenti. ansibi p̃senti. Putate hoc dñm
nr̃m iħm xep̃m fecisse cõmendabit
amico suo sponsam suã: peregre profec¬
tus .ẽ. acciperȩ regnũ: sicut ipse dicit
in euan gelio: Et tamen p̃sens. ẽ. maiesta¬
te fallitur amicus quitransmare pro¬
fectus .ẽ: et si fallitur. uȩ illi qͥfallit:
Iͥcũ fallere conatur dm̃ intuentem
omium corda. & omium secreta riman¬
tem: existit aliquis hereticus: & dicit.
egodo ego scĩfico. ego iustifico: nolo eas ad
illã sectam: Bene quidã zelat. sed uide
cui. Nolo eas ad idola telat: non ad sorti-¬
logos : Bene telat: Unde scimus quia zelatꝰ.
Ego qđ do scm̃ est: quia egodo. Ego quẽ
baptizo. baptizatus .ẽ : quẽ non baptizo
non est baptizatus. Audi amicum
sponsi : disce telare amico tuo. Audi
uocẽ illius : hic ẽ. qͥbaptizat. Quare
tibi uis arrogare qđ tuũ non est : usque
adeo absens est. qui hic relinquid sponsam

Expanded text:
zelantem, sed videam cui; utrum amico zelantem, sed videam cui; utrum amico absenti, an sibi praesenti. Putate hoc DomCommendavit amico suo sponsam suam, peregre profectus est accipere regnum, sicut dicit ipse in Evangelio , et tamen praesens est majestate. Fallatur amicus qui trans mare profectus est; et si fallitur, vae illi qui fallit! quid Deum fallere conantur, Deum intuentem omnium corda, et omnium secreta rimantem? Existit aliquis haereticus, et dicit: Ego do, ego sanctifico, ego justifico, nolo eas ad illam sectam. Bene quidem zelat, sed vide cui. Non eas ad idola, bene zelat: non ad sortilegos, bene zelat. Videamus cui zelat: Ego quod do sanctum est, quia ego do; ego quem baptizo baptizatus est, quem non baptizo non est baptizatus. Audi amicum sponsi, disce zelare amico tuo: audi vocem illius, Hic est qui baptizat. Quare tibi vis arrogare quod tuum non est? Usque adeo absens est qui hic reliquit sponsam
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s regredimim corde adurãs domos
carnalialoquor : terrenaloquor: Huma¬
num dico. propter infirmitatẽ carnis
urẽ. Multi habetis coniuges: multi hab̾e
uultis multi: Etsi ñ uultis. habiuistis mul¬
ti. qͥ omĩno coniuges habere non uul¬
tis: De coniugibus patrũ ur̃oꝵ. natiestis
Nullum cor. ẽ. quod ñ iste tangat
affaectus : nullus in rebus humanis tã
auius agenere humano est. qui qđ
dico non sentiat: Ponite aliquẽ pere¬
gre profectũ. cõm̃dasse amico suo
sponsam suã: uide que sote. carusmeus
es. neforte me absente ꝓme aliquis
ametur: Qualis ergo ille qui custodi¬
ens sponsam uł uteorẽ amici sui. dat
quidem operã. ut nullus alius ametur:
sed si se amari proamico uoluerit. & uti
uoluerit cõmendata sibi. quã de testan¬
dus uniuerso generi humano apparet:
uideat illã aliqũanto petulantius
perfenestrã ad tendere. aut iocari cũ
aliquõ prohbet tanquã zelans: uideo

Expanded text:
Fratres, regredimini corde ad vestras domos, Fratres, regredimini corde ad vestras domos, carnalia loquor, terrena loquor; humanum dico, propter infirmitatem carnis vestrae . Multi habetis conjuges, multi habere vultis, multi etsi non vultis, habuistis; multi qui omnino conjuges habere non vultis, de conjugibus patrum vestrorum nati estis: nullum cor est quod non iste tangat affectus; nullus in rebus humanis tam avius a genere humano est, qui quod dico non sentiat. Ponite aliquem peregre profectum, commendasse amico suo sponsam suam: Vide, quaeso te, charus meus es, ne forte me absente pro me aliquis ametur. Qualis ergo ille, qui custodiens sponsam vel uxorem amici sui, dat quidem operam ut nullus alius ametur, sed si se amari pro amico voluerit, et uti voluerit commendata sibi, quam detestandus universo humano generi apparet? Videat illam aliquanto petulantius per fenestram attendere aut jocari cum aliquo, prohibet tanquam zelet: video
Abbreviated transcription (Latin):
solidam ueritatẽ: Didete qͥd dicat
xp̃m: quidse: Qui habet sponsam:
sponsus.ẽ: Casti estote: sponsũ amate:
Quid autẽ tues qui nobis dicis. qͥhabet
sponsam sponsus .ẽ: Amicus autẽ sponsi.
quistat & audit eum: gaudio gaudet
ꝓpter uocẽ sponsi. Aderit dñs dsnr̃
nũ est dicere qđ doleo: sed obsecro uos
ꝑ ipsum xp̃m. ut qđ dicere non potuero.
uos cogitetis: Noui enĩ dolorẽ meum
exprimi satis digne ñ posse multos
enĩ adulteros uideo : qui sponsam tanto
p̃tio emptã.amatã foedam. ut pulchra
fieret. illo emptore. illo liberatore.
illo decoratore. possidere uolunt : et
id agunt uerbis suis ut prosponso am̃t᷑:
De illo dictum est. hic est quibapti¬
zat. Quis huc exit etdicit. ego bap¬
tizo: quis huc exit & dicit. ego qđ
dedero hoc. ẽ. scm̃ : quis huc ꝓcedit &
dicit: bonũ est tibi ut nascaris ex me
Amicũ sponsi audiamus. non adulte¬
ros sponsi : audiamꝰ telantẽ: sed nonsibi:

Expanded text:
solidam veritatem. Videte quid dicat solidam veritatem. Videte quid dicat Christum, quid se: Qui habet sponsam, sponsus est. Casti estote, sponsum amate. Quid autem tu es, qui nobis dicis, Qui habet sponsam, sponsus est? Amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Aderit Dominus Deunum est, dicere quod doleo: sed obsecro vos per ipsum Christum, ut quod dicere non potuero, vos cogitetis; novi enim dolorem meum exprimi satis digne non posse. Multos enim adulteros video, qui sponsam tanto pretio emptam, amatam foedam ut pulchra fieret, illo emptore, illo liberatore, illo decoratore, possidere volunt; et id agunt verbis suis, ut pro sponso amentur. De illo dictum est, Hic est qui baptizat . Quis huc exit et dicit, Ego baptizo? quis huc exit et dicit, Ego quod dedero, hoc est sanctum? quis huc procedit qui dicit, Bonum est tibi ut nascaris ex me? Amicum sponsi audiamus, non adulteros sponsi: audiamus zelantem, sed non sibi. 11.
Abbreviated transcription (Latin):
decelo: Ipsi uos mihi testimonium ꝑ hibetis
qđ dixerim: Ego non sum xp̃s : tanquam
dicens quid uos fallitis: Uos ipsimihimͦ
ꝓposuistis istã questionem. ͥmim dixistis
Rabbi . qͥerat tecũ transiordanem cui testimo¬
nium ꝑ hibiuisti: Nostis quale testimonium
illi ꝑhibui : modo dicturussum non . ẽẽ. illũ
quemdixei. ẽẽ: Igo qͥaliqͥd accepi decalo. ut
aliquid essem: In anem me uultis. ẽẽ. ut do¬
quar contra ueritatẽ: Non potest homo
accipere quicquã: nisi fuerit eidatũ decelo:
Ipsi uos mihi testimonium ꝑhibetis. qđ dixe
Sed quid simaior  illo. quia tuillũ baptizasti¬
Mis sus sumegoͬ p̃cosum: ille iudex est.
Itaudi testimonium multo uehementi¬
us: multo expressius : Uidete quid nob̾¬¬
cũ agitur: uidete quid amare debea¬
mus. Uidete quia aliquẽ hominẽ amare
ꝓxep̃o adulterium est: Quare hoc dico.
ad tendamus uocẽ ioħis poterat in illo
errari: poterat ipseputari qͥ nonerat :
respuit ase falsum honorẽ : ut teneat

Expanded text:
de coelo. Ipsi vos mihi testimonium perhibetis quod dixerim: Ego non sum Christus. Tanquam dicens: Quid vos fallitis? Vos ipsi mihi quomodo proposuistis istam quaestionem? Quid mihi dixistis? Rabbi, qui erat tecum trans Jordanem, cui testimonium perhibuisti? Nostis ergo quale testimonium illi perhibui modo? Dicturus sum non esse illum quem dixi esse ego, qui aliquid accepi de coelo, ut aliquid essem. Inanem me vultis esse, ut loquar contra veritatem. Non potest bomo accipere quidquam, nisi datum fuerit ei de coelo. Ipsi vos mihi testimoniused quid, si major illo, quia tu illum baptizastiMissus sum: ego praeco sum, ille judex est. 10. Et audi testimonium multo vehementius, multo expressius. Videte quid nobiscum agitur; videte quid amare debeamus; videte quia aliquem hominem amare pro Christo, adulterium est. Quare hoc dico? Attendamus vocem Joannis: poterat in illo errari, poterat ipse putari qui non erat; respuit a se falsum honorem, ut teneat
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsaquȩstione cũ errarent homines.
gloriari apud se uoluit iohannes: fortasse
enĩ dixit: uerũ dicitis: recte contenditis:
baptismus meus ẽ. melior: Nã ut noueritis
qđ baptismus meus. ẽ. melior : ipsum xp̃m
ego baptiz aui: Poterat hoc dicere iohes
haptizato xp̃o: quantũ se siuellet exandere.
habebat ubise extenderet: Sed melius
nouerat apud quẽ se humiliaret : quemse
nouerat nascendo ante cedere. Alli uoluit
confitendo cedere: salutẽ suã intellͥgebat
inxp̃o. eẽ. Iam dixerat superius : Nos omnes
deplenitudine eiꝰ accepimus : & hoc confite¬
ri dm̃. ẽ. Quomͦ enĩ om̃s homines deplenitu¬
dine eiꝰ accipiunt. nisi ille sit ds̃: nãsi & ille
dine eiꝰ accipiunt: ille est fons. illi bibentes: qui
bibunt fontẽ. & sitire possunt. ẽtbibere: fonsnũ¬
quã sitit. fons se ipso non egegfonte egent homines.
aridis uisceribus aridis faucib currunt ad fontẽ.
ut reficiantur : Eons fluit. ut reficiat: Ita

Expanded text:
in ipsa quaestione cum errarent homines, in ipsa quaestione cum errarent homines, gloriari apud se voluerit Joannes. Fortasse enim dixit: Verum dicitis, recte contenditis, baptismus meus est melior. Nam ut noveritis quod baptismus meus est melior, ipsum Christum ego baptizavi. Poterat hoc dicere Joannes, baptizato Christo. Quantum, se si vellet extendere, habebat ubi se extenderet? Sed melius noverat apud quem se humiliaret: quem se noverat nascendo antecedere, illi voluit confitendo cedere; salutem suam intelligebat in Christo esse. Jam dixerat superius, Nos omnes de plenitudine ejus accepimus : et hoc confiteri Deum est. Quomodo enim omnes homines de plenitudine ejus accipiunt, nisi ille sit Deus? Nam si sic idine ejus accipiunt, ille est fons, illi bibentes. Qui bibunt fontem, et sitire possunt et bibere; fons nunquam sitit, fons se ipso non eget. Fonte egent homines; aridis visceribus, aridis faucibus currunt ad fontem ut reficiantur: fons fluit ut reficiat; ita
Abbreviated transcription (Latin):
tismo dñi : Quantũ cũq enĩ cathecuminus
ꝓficiat : adhuc sarcinã iniquitatis suae
portat: Non illi dimittitur: nisi cũuene¬
rit ad baptismũ: Quomodo non caruit popłs
isrł popło aegrptiorũ. nisi cũ uenissent ad mare
rubrum : sic pressupeccatoꝵ Nemo caret.
nisi cũ ad fontem baptismi uenerit: Facta . ẽ.¬
gͦ quęstio exdiscipłis iohannis cũ iudȩis.
depurificatione: Baptizabat ioħs: bapti¬
zabat xp̃s. Motisunt discipłi iohannis: con¬
curreba tur ad xp̃m. ueniebatur ad iohannẽ:
Quienĩ ueniebant ad iohannẽ. mittebat illos
adxp̃m baptizari: Non mit tebantur ad io¬
hannẽ: qui axp̃o baptizabantur : Turbatist
discipuli ioħis : eccȩperunt quęstionẽ tractare
debere concurri Illi nondũ intelliͥgentes.
defendebant baptismum iohannis. Uentũ
est ad ipsum iohannem : ut solueret questionẽ:
Intellĩgat karitas urã: Et hic utilitas ipsa
humilitatis agnoscitur: & ostenditur. utrũ

Expanded text:
tismo Domini. Quantumcumque enim catechumenus tismo Domini. Quantumcumque enim catechumenus proficiat, adhuc sarcinam iniquitatis suae portat: non illi dimittitur, nisi cum venerit ad Baptismum. Quomodo non caruit populus Israel populo Aegyptiorum, nisi cum venisset ad mare rubrum ; sic pressura peccatorum nemo caret, nisi cum ad fontem Baptismi venerit. 8. Facta est ergo quaestio ex discipulis Joannis cum Judaeis de purificatione. Baptizabat Joannes, baptizabat Christus: moti sunt discipuli Joannis; concurrebatur ad Christum, veniebatur ad Joannem. Qui enim veniebant ad Joannem, mittebat illos ad Jesum baptizari; non mittebantur ad Joannem, qui a Christo baptizabantur. Turbati sunt discipuli Joannis, et coeperunt quaestionem trismum debere concurri. Illi nondum intelligentes, defendebant baptismum Joannis. Ventum est ad ipsum Joannem, ut solveret quaestionem. Intelligat Charitas vestra. Et hic utilitas ipsa humilitatis agnoscitur, et ostenditur utrum
Abbreviated transcription (Latin):
tis ille prudentiã ille doctrinam: ille
castitatem. ille fortitudinẽ patientiae :
Nũqͥd tantũ habere potestis quantum
ego qui dedi : & tamen egobaptizatus sum
a seruo: uos dedignamini ad nõ: Hoc .ẽ.
ut impleatur omis iustitia. Sed dicit
aliquis: Sufficiebat gͦ. ut baptizaret
dñm iohannes: Quto opus erat. ut alii
baptitarent᷑ a iohanne : & hoc diximꝰ :
quia si solus dñs baptizaretur a iohanne:
Nonde. eẽt. ista cogitatio hominibus. qđ
meliorem habebat baptismũ ioħs. quãdñs:
rit baptizatͥus. Ergo ut ostenderetur melior
baptismꝰ quẽ daturus erat dñs: & ille tanquã
serui intelligretur. Ille tanquã dñi. bapti¬
zatus ẽ. dñs. ut p̃beret humilitatis exem¬
plũ.: Nonsolus autẽ baptizatꝰ . ẽ. ab eo:
nebaptismus iohannis melior baptis mo
dni uideretur. Ad hoc autẽ uiã p̃buit
arrogans qđ habeat abuit dantiam ali¬
cuius graẽ. dedignaretur baptitaribap¬

Expanded text:
tis, ille prudentiam, ille doctrinam, ille tis, ille prudentiam, ille doctrinam, ille castitatem, ille fortitudinem patientiae? Numquid tantum habere potestis, quantum ego qui dedi? Et tamen ego baptizatus sum a servo, vos dedignamini a Domino. Hoc est, Ut impleatur omnis justitia . 7. Sed dicet aliquis: Sufficiebat ergo ut baptizaret Dominum Joannes; quid opus erat ut alii baptizarentur a Joanne? Et hoc diximus, quia si solus Dominus baptizaretur a Joanne, non deesset ista cogitatio hominibus, quod meliorem habebat baptismum nus baptizari. Ergo ut ostenderetur melior baptismus quem daturus erat Dominus, et ille tanquam servi intelligeretur, ille tanquam Domini, baptizatus est Dominus, ut praeberet humilitatis exemplum: non solus autem baptizatus est ab eo, ne baptismus Joannis melior baptismo Domini videretur. Ad hoc autem viam praebuiarrogans quod habeat abundantiam alicujus gratiae, dedignetur baptizari bap
Abbreviated transcription (Latin):
audiamꝰ ioħem. Baptizabat iħs. Dixiniꝰ
qr baptizabat iħis: quomodo iħs. quomodo
dñs. qͦ modo dĩ filius. qͦmodo ũbũ. ⁊ sed
ũbũ caro factũ.ẽ. Erat aut̃ ioħs baptizans
ibi: & uenielant & baptizabant᷑. Nondũ
enĩ missus fuerat in carcerẽ ioħs sed memi¬
nistis. Eccȩ iterũ dico ꝰ dixi quare baptira¬
bat ioħs: qr oportebat ut baptizaret᷑ dñs
Quare oportebat ut dñs bapar aretur.
Quia multi contẽpturi erant baptismũ:
alios fideles ũ bi grã. iã continent̃ uiuens cat¬
hecuminꝰ c̃tẽpneret c̃iugatũ: & diceret se
meliorẽ. c̃ille sit fidelis : Ille catecuminꝰ poss&
dicere incorde suo: qͥd mihi opꝰ.ẽ. baptismũ
accipere. ut hoc habeam qđ & iste. quoiã
meliorsum: Neergo ceruix ista p̃cipita¬
ret quosdã demeritis iusticiaesuae pluri¬
mum elatos: baptixari uoluit dñs
aseruo : tanquã alloquens filios capitales:
qͥd uos ex tollitis. qͥd erigitis. quia habe¬

Expanded text:
Audiamus Joannem: Baptizabat Jesus. Diximus Audiamus Joannem: Baptizabat Jesus. Diximus quia baptizabat Jesus. Quomodo Jesus? quomodo Dominus? quomodo Dei Filius? quomodo Verbum? Sed Verbum caro factum est. Erat autem et Joannes baptizans ibi, et veniebant, et baptizabantur. Nondum enim missus erat in carcerem Joannexi quare baptizabat Joannes: quia oportebat ut Dominus baptizaretur. Et quare oportebat ut Dominus baptizaretur? Quia multi contempturi erant Baptismum, alios fideles. Verbi gratia, jam continenter vivens catechumenus, contemneret conjugatum, et diceret se meliorem quam ille sit fidelis. Ille catechumenus posset dicere in corde suo: Quid mihi opus est Baptismum accipere, ut hoc habeam quod et iste, quo jam melior sum? Ne ergo cervix ista praecipitaret quosdam de meritis justitiae suae plurimum elatos, baptizari voluit Dominus a servo; tanquam alloquens filios capitales: Quid vos extollitis? quid erigitis, quia habe
Abbreviated transcription (Latin):
fontẽ ꝑuenias. Fons ille: ĩpsa ẽ. lux sitien¬
tib fons. ẽ: cȩco lux ẽ : aperiant᷑ oculi ut uide¬
ant luce. Aꝑiant᷑ fauces cordis. ut bibant
fontẽ. Qđ bibis. hoc uides: hoc audis: totum
tibi fit ds̃ : qr hoꝵi quȩ diligis totũ tibi est
est ds̃ neclux ista .ẽ. ds̃. nec uestis .ẽ. ds̃: nec
domꝰ ẽdĩ Omiã enĩ hȩc uisibilia s̃ : & singula
lia enĩ sunt: ds̃ tibi totũ ẽ: siesurieris panis
tibi .ẽ. sisitis aqua tibi. ẽ. Nsi in tenebris es
lum̃ tibi ẽ: quia incorruptibilis man&.
Sinudus es ĩmortalitatis uestis tibi . ẽ
Cũ corruptibile hoc induerit incorrup¬
tionẽ. & mortale hoc induerit ĩ morta¬
litatẽ Omĩa poss dici dedõ: & nihil dig¬
ne dicit dedõ nihil latius hac inopia
quȩris c̃gruũ nom̃ : ñ inuenis: quȩris qͦquo
modo dicere omiã : inuenis qͥd simile:
agnꝰ & leo dexp̃o utrũq dictũ ẽ ecce
agnꝰ dĩ: Quomodo leouicit de tribu uida:

Expanded text:
e, ipsa est lux; sitienti fons est, caeco lux est: aperiantur oculi ut videant lucem, aperiantur fauces cordis ut bibant fontem; quod bibis, hoc vides, hoc audis. Totum tibi fit Deus; quia horum quae diligis, totum tibi est. est Deus, nec lux ista est Deus, nec vestis est Deus, nec domus est Deus: omnia enim haec visibilia sunt, et singula lia enim sunt. Deus tibi totum est: si esuris, panis tibi est; si sitis, aqua tibi est; si in tenebris es, lumen tibi est, quia incorruptibilis manet; si nudus es, immortalitatis vestis tibi est, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem . Omnia possunt dici de Deo, et nihil digne dicitur de Deo. Nihil latius hac inopia. Quaeris congruum nomen, non invenis; quaeris quoquo modo dicere, omnia invenis. Quid simile, agnus et leo? De Christo utrumque dictum est: Ecce agnus Dei . Quomodo leo? Vicit leo de tribu Juda . 6.
Abbreviated transcription (Latin):
rit̾ in eis ipsa acies lucis. Quid gͦ. quia tot
oculi cotidie lucẽ ista pase unt̾ minor fit.
&illi reficiunt᷑ : & ipsa in tegra ꝑmanet. Si hoc
potuit ds̃ deluce corporea corporeis oculis ex¬
exhibere: ñ exhibet mundis cordib: lucẽ illã
infatigabilẽ. in tegrã. ꝑ seuerantẽ. nulla ex par¬
te deficientem qualucemꝰ. : In principio erat
ũbũ: & ũbũ erat apud dm̃. Uideamꝰ silux. ẽ
qm̃ apud te ẽ. fons uitȩ. & in lumine tuo uide

Expanded text:
ritur in eis ipsa acies lucis. Quid ergo? quia tot ritur in eis ipsa acies lucis. Quid ergo? quia tot oculi quotidie ista luce pascuntur, minor fit? Et illi reficiuntur, et ipsa integra permanet. Si hoc potuit Deus de luce corporea corporeis oculis exhibere; non exhibet mundis cordibus lucem illam infatigabilem, integram perseverantem, nulla ex parte deficientem? Quam lucem? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum. Videamus si lux est. Quoniam apud te e
Abbreviated transcription (Latin):
carne factũ. adubũ qđ in principio erat ds̃ apud
dm̃ ab eo qđ manducat homo: ad illud qđ coti¬
die manducant angeli. Sic enĩ scriptũ. ẽ. Panẽ
Panẽ angeloꝵ manducauit homo. Quis ẽ panis
angeloꝵ : In principio erat ũbũ. & ũbũ erat
apuddm̃ : & ds̃ erat uerbũ. Quomodo panem
anglor manducauit homo: & ũbũ caro factũ
est : & habitauit in nob̵. Sed qr diximꝰ mandu¬
care angłos frs : neputetis morsib fieri Nãsihoc
intellexeritis: quasi delaniat̾ ds̃. quẽ manducans
angłi. Quis delaniat iustitiã  Sed rurs mihi ali-¬
beati qͥ esuriunt & sitiunt iustitiã. qm̃ ipsi sa¬
turabunt̾ : ẽ ib quẽ manducas ꝑ carnẽ ut re¬
ficiaristũ. ille deficit ut reparette consumitꝰ
si ieiunio lucis fraudati oculi cibo suo. kuce
qͥppe pascunt᷑ : defatigant᷑ ieiunio & debilitañ.
ita ut ipsã lucẽ qua reficiunt᷑. uidere ñ possiñ
Et si diutius fuerit. extingunt᷑. ttanquã mo¬

Expanded text:
carnem factum, ad Verbum quod in principio erat Deus apud Deum; ab eo quod manducavit homo, ad illud quod quotidie manducant Angeli. Sic enim scriptum est, Panem Angelorum manducavit homo . Quis est panis Angelorum? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomodo panem Angelorum manducavit homo? Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 5. Sed quia diximus manducare Angelos, fratres, ne putetis morsibus fieri. Nam si hoc intellexeritis, quasi dilaniatur Deus quem manducant Angeli. Quis dilaniat justitiaBeati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur ? Cibus quem manducas per carnem, ut reficiaris tu, ille deficit; ut reparet te, consumitur: asi jejunio lucis. Fraudati oculi cibo suo luce quippe pascuntur, defatigantur jejunio et debilitantur, ita ut ipsam lucem qua reficiuntur, videre non possint: et si diutius abfuerit, exstinguuntur, et tanquam mo
Abbreviated transcription (Latin):
ille filio consiliũ dabat. ut uiã iustitiȩ tene̾¬
ret. Et hac oculos uideo & oculos intelligo:
& melio res oculi dantis uitȩ consilium.
quã oc uli tenentis manũ. Tales oculos
quȩ rebat iħs: quando ait philippo. ẽanto
tẽpore uołcũ sũ. & ñ cognouistisme .: ẽales
oculos quȩ rebat : cũ ait. Fhilippe qͥ me

Expanded text:
ille filio consilium dabat, ut viam justitiae teneille filio consilium dabat, ut viam justitiae teneret. Et hac oculos video, et hac oculos intelligo. Et meliores oculi dantis vitae consilium, quam oculi tenentis manum. Tales oculos quaerebat et Jesus, quando ait Philippo, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Tales oculos quaerebat, cum ait, Phili
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo recenti ũsu modo cantato psallite dõ
nrõ psallite : psallite regi nr̃o psallite: quẽ
psallite: psallite regi nr̃o psallite Intelligeñ
ne in una parte uelis intelligere cui psallis.÷
qm̃ rex omis t̃rȩ ds̃ Et qͦ modo ẽ omĩs t̃rȩ¬
ds̃ rex qͥ uis ẽ in una parte t̃rarũ in hiera¬
solima in uidea. ãbulans int̃ homines. natus
suggens crescens manducans bibens uigi¬
lans dormiens. fatigatꝰ ad puteũ sedens. cõn¬
p̃hens flagellaxꝰ sputis illinitꝰ spinis coro¬
natꝰ ligno suspens: lancea ꝑcuss mortuus
sepultꝰ : Quomodo gͦ rex omis trȩ qđ iu¬
debat᷑ in loco: caro erat. Oculis carnris caro
apparebat: in carne mortali. maiestas im¬
mortalis ocultabat̃ Et qͥb: oculis maiestas
ĩmortalis penitrata cõpage carnis. poterit
intueri: Est alius oculus : ẽ interior ocul
N enĩ nullos oculos habebat tobis: quando
cȩcꝰ oculis corporeis. filio dabat p̃ceptau̾tȩ
Ille patrimanũ tenebat. ut pedib ãbu laret :

Expanded text:
Psalmo, recenti versu modo cantato? Psallite Deo nostro, psallite: psallite regi nostro, psallite. Quem psallite: psallite regi nostro, psallite intelligenter. Ne in una parte velis intelligere cui psallis: Quoniam rex omnis terrae Deus . Et quomodo est omnis terrae rex, qui visus est in una parte terrarum, in Jerosolyma, in Judaea, ambulans inter homines, natus, sugens, crescens, manducans, bibens, vigilans, dormiens, fatigatus ad puteum sedens, comprehensus, flagellatus, sputis illitus, spinis coronatus, ligno suspensus, lancea percussus, mortuus, sepultus? quomodo ergo rex omnis terrae? Quod videbatur in loco, caro erat: oculis carneis caro apparebat; in carne mortali majestas immortalis occultabatur. Et quibus oculis majestas immortalis penetrata compage carnis poterit intueri? Est alius oculus, est interior oculus. Non enim nullos oculos habebat et Tobias, quando caecus oculis corporeis filio dabat praecepta vitae . Ille patri manum tenebat, ut pedibus ambularet:
Abbreviated transcription (Latin):
statĩꝰ psallite intelligent̃. Q đ enĩ dicopsal¬
lite dõ n̾r̃o psallite : dm̃ dicoregẽ nrm̃.
Sed regẽ nrm̃ int̃ homines uidistis. tanꝗ hominẽ
uidistis. passũ. crucifixũ : mortuũ. katebat
aliqͥd in illa carne: quã oculis carneis uidere po¬
tustis. Quid ibi latebat.: Psallite intelligenter.
Nolite oculis quȩrert. qđ m̃te c̃spicit᷑ : psallite
lingua. qr int̃ uos caro. Sed quia ũbũ caro factũ
est & habitauit in nob: reddite carnisonũ : red¬
dite dõm̃tis obtiitũ. Psallite intelligent̃. Et ui

Expanded text:
statim, Psallite intelligenter. Quod enim dico, Psallite Deo nostro, psallite; Deum dico regem nostrum. Sed regem nostrum inter homines vidistis tanquam hominem, vidistis passum, crucifixum, mortuum: latebat aliquid in illa carne quam oculis carneis videre potuistis. Quid ibi latebat? Psallite intelligenter; nolite oculis quaerere quod mente conspicitur. Psallite lingua, quia inter vos caro; sed quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, reddite sonum carni, reddite
Abbreviated transcription (Latin):
Sicaũt ꝑhibuerat insuꝑiorib lectionib: iołis
dnõ testimoniũ. ut filiũ dĩ qͥdẽ diceret:
dm̃ ñ dicer& nectam̃ negaret. Tacuerat dm̃:
ñ negauerat dm̃: sed ñ omĩnotacuit dm̃
Fortassis enĩ inuenimꝰ hoc in hodierna lectione :
dixerat filiũ dĩ: sed dictis& homines filu
dĩ: Dixerat tantȩ excellentiȩ illũ fuisse :
at ñ eet dignꝰ ipse corrigiã calciamenti eiꝰ
soluere. Iã magnitudo ista. multũ dat in¬
telligi: cuiꝰ ñ erat dignꝰ corrigiã calciamenti
soluere ille qͦ nemo surrexerat maior. in hatis
mulierũ : plus erat omĩb hominib & angelis
Nã angelũ inuenimꝰ ꝓͥhibuisse: nȩmo illi ad pe¬
des caderet. Cũ enĩ quȩdã in apoca lỹpsi angłs

Expanded text:
t in superioribus lectionibus Joannes Domino testimonium, ut Filium Dei quidem diceret, Deum non diceret, nec tamen negaret: tacuerat Deum, non negaverat Deum, sed non omnino tacuit Deum: fortassis enim invenimus hoc in hodierna lectione. Dixerat Filium Dei: sed dicti sunt et homines filii Dei. Dixerat tantae excellentiae illum fuisse, ut non esset ipse dignus corrigiam calceamenti ejus solvere . Jam magnitudo ista multum dat intelligi, cujus non erat dignus corrigiam calceamenti solvere, ille quo nemo surrexerat major in natis mulierum. Plus enim erat omnibus hominibus et Angelis. Nam angelum invenimus prohibuisse, ne homo illi ad pedes caderet. Cum enim quaedam in Apocalypsi Angelus
Abbreviated transcription (Latin):
lecta ẽ hodie nob trarstanda ꝓponat᷑: Abipso
principio usq ad hodiernã lectionẽ. Quȩ supra
dicta s̃. meministis iã eẽ tractata: Et si forte
inde multa estis obliti. certe uł officiũ nrm̃
manet in urã memoria: quȩ hinc audieritis debap¬
tismo ioħis. & sinon tenetis omiã. aud isse uos tam̃
credo qđ teneatis quȩ dicta s̃ : & iã quare sp̃s sc̃s
incolũbȩ specie apparucrit: & qͦmodo illa nodos

Expanded text:
nda proponatur. Ab ipso principio usque ad hodiernam lectionem, quae supra dicta sunt, meministis jam esse tractata. Et si forte inde multa estis obliti, certe vel officium nostrum manet in vestra memoria. Quae hinc audieritis de baptismo Joannis, etsi non tenetis omnia, audisse vos tamen credo quod teneatis: quae dicta sunt etiam, quare Spiritus sanctus in columbae specie a
Abbreviated transcription (Latin):
do mergit nauim. Quid ẽ aut̃ exhaurire: nisi
bonis oꝑib agere ne obruant peccata gemendo
iciuinando. tribuendo ignoscendo. It̃ aut̃ huiꝰ
dit felicitate huiꝰ sçłi ad c̃solationẽ tuã dedit.
ñ ad corruptione. Rurs qͥ te flagellat in isto sđo
adem̃dationẽ. ñ addãnatione facit: ferto patrẽ
erudientẽ : nesentias iudicẽ punientẽ. Hȩc quoti¬
die dicimꝰ uob: & sepe dicendas : qr bonat salutaria
sunt

Expanded text:
do, mergit navim. Quid est autem exhaurire, nisi bonis operibus agere ne obruant peccata, gemendo, jejunando, tribuendo, ignoscendo? Iter autem hujdit felicitatem hujus saeculi, ad consolationem tuam dedit, non ad corruptionem. Rursus qui te flagellat in isto saeculo, ad emendationem, non ad damnationem facit. Ferto patrem erudientem, ne sentias judicem punientem. Haec quotidie dicimus vobis, et saepe dicenda sunt, quia bona et salutaria sunt
Abbreviated transcription (Latin):
& qr ille dignatꝰ .ẽ. amicosuo dns̃q ipsius& amie
ipsius : ꝑhibuit & ipse testimoniũ iohanni. Bix̃
enĩ de iohanne: innatis mulierũ. ñ exsurrexit
maior ioħe baptista. Sed qr ille se p̃posuit: in
hoc qđ plus erat ioħe. ds̃ erat. Qui aut̃ minor
ẽ inqͥt in regno cȩloꝵ: maior .ẽ. illo. Minor nati

Expanded text:
 ipsius et amicus ipsius perhibuit et ipse testimonium Joanni. Dixit enim de Joanne, In natis mulierum non exsurrexit major Joanne Baptista. Sed quia illi se praeposuit, in hoc quod plus erat Joanne, Deus erat. Qui autem minor est, inquit, in regno coelorum, major est illo . Minor nati
Abbreviated transcription (Latin):
des angłi : & illeꝰ Surge nefeceris hoc : illũ
adora: Nã ego c̃scruus tuus sũ : & frm̃ tuoꝵ.
Cadere gͦ sibi ad pedes hominẽ: angłs ꝓhibuit.
Ionne manifestũ .ẽ. quia suꝑ om̃s agłos ẽ ciui
talis homo qͦ maior nemo surrex̃ in natis mu¬
licrũ. dic̃ indignũ se eẽ soluere corrigiã calci¬

Expanded text:
 Et ille: Surge, vide ne feceris hoc; Deum adora nam ego conservus tuus sum et fratrum tuorum . Cadere ergo sibi ad pedes hominem angelus prohibuit. Nonne manifestum est quia super omnes Angelos est, cui talis homo, quo major nemo surrexit in natis mulierum, dicit indignum se esse solvere corrigiam calc
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s ñ habuit qđ apellas fatĩ: sednec tii aut
ille aut ego. aut qͥsquã hominũ . ulerũ tam̃ seducti se¬
ducunt & ꝓponunt fallacias hominib: tendunt ad
capiendos homines & hoc inplateis. Nã dͥtendunt ad ca¬
piendas feras. uł in siluis. atq insolitudine: id agunt.
Iuã in sdicit̃ uanis̃ homines: qͥb capiendis inforo ten¬
dit᷑: nũ mos accipiunt. Cũ se homines hominib uen¬
dunt : dant isti nũ mos ut se uanitatib uendant. Intrans

Expanded text:
s non habuit quod appellas fatum; sed nec tu, aut ego, aut ille, aut quisquam hominum. 11. Verumtamen seducti seducunt, et proponunt fallacias hominibus: tendunt ad capiendos homines, et hoc in plateis. Nam qui tendunt ad capiendas feras, vel in silvis atque in solitudine id agunt: quam infeliciter vani sunt homines, quibus capiendis in foro tenditur! Nummos accipiunt, cum se homines hominibus vendunt; dant isti nummos, ut se vanitatibus vendant. Intran
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ Hoc peporat maria. Illa hora iã uenerat de
qua tunc dixerat: ñdũ uenit hora mea. Iuantũ
arbitror fr̃s: responsũ ẽ heretcis Mathemathi¬
cis respondeamꝰ. Et ipsi unde conant᷑ c̃uincere:
Quia subfato erat ihs: qr ipse ait inqͥunt ñdũ
uenit hora mea. Ergo illi credimꝰ: & sidixisset
ñ habeo horã :: exclusisset mathemathicos
Sed ecce inqͥunt ipse dicit: ñdũ uenit hora
mea. Siergo dixisset ñ habeo hora: exlusiss&
mathemathicos. ñ cẽt unde calũpniarentur
Nunc uͦ qr dix̃ ñdũ uenit horamea. c̃tra ipsius
ũba qͥd possumꝰ dicere : Mirũ ẽ qđ mathemã¬
dicenti Potestatẽ habeo ponendi animã meã :¬

Expanded text:
nem. Hoc pepererat Maria. Illa hora jam venerat, de qua tunc dixerat, Nondum venit hora mea. 10. Quantum arbitror, fratres, responsum est haereticis: mathematicis respondeamus. Et ipsi unde conantur convincere quia sub fato erat Jesus? Quia ipse ait, inquiunt, Nondum venit hora mea. Ergo illi credimus; et si dixisset, Horam non habeo, exclusisset mathematicos: sed ecce, inquiunt, ipse dixit, Nondum venit hora mea. Si ergo dixisset, Horam non habeo, exclusisset mathematicos, non esset unde calumniarentur: nunc vero quia dixit, Nondum venit hora mea, contra ipsius verba quid possumus dicere? Mirum est quod mathemadicenti, Potestatem habeo ponendi animam mea
Abbreviated transcription (Latin):
quandiu uiuat: omĩno ñ ostendunt. Credant
gͦ dicenti. potestatẽ habeo ponendi animã meã.
& iterũ sumendi eã : Et quȩrant quare sit dictũ.
ñdũ uenit hora mea. Nec idõ iã subfato ponant
conditorẽ celi: creatorẽ atq ordinatorẽ siderũ:
quia si cẽt. fatũ siderib ñ poterat. et̃. sub neces

Expanded text:
ostendent. Credant ergo Deo dicenti, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam: et quaerant quare sit dictum, Nondum venit hora mea, nec ideo jam sub fato ponant conditorem coeli, creatorem atque ordinatorem siderum. Quia si esset fatum de sideribus, non poterat esse sub n
Abbreviated transcription (Latin):
suis tersit. Osculũ mͥ ñ dedisti. Illa ñ destitit.
meos unx̃ ungento ꝓ pt̃ea dico tibi : dimittuns᷑
ei peccata multa. qm̃ dilex̃ multũ. Eui aut̃
modicũ dimittit᷑: modicũ diligit. Hoc est
dicereꝰ. plus egrotas: sed sanũ te putas Modicũ
tibi putas dimitti: c̃plus debitorsis. Bene
ista qr doł in illa ñ erat: meruit medicinã.
Quid ẽ. doł in illa ñ erat: c̃fitebatur peccata.
hoc laudat in nathanahel. qr doł in illo ñ erat:
quia multi pharisei qͥ habundabant peccatis.
itos se dicebant: & dolũ afferebant. ꝑ quẽ sa¬
nari ñ poterant. Uidit gͦ iã istũ in qͦ dol ñ erat:
& aitꝰ Ecce uere isrłita : in qͦ doł ñ est. Dicit

Expanded text:
suis tersit: osculum mihi non dedisti: illa non destitit suis tersit: osculum mihi non dedisti: illa non destitit meos unxit unguento. Propterea dico tibi; dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum: cui autem modicum dimittitur, modicum diligit » . Hoc est dicere, Plus aegrotas, sed sanum te putas: modicum putas tibi dimitti, cum plus debitor sis. Bene ista, quia dolus in illa non erat, meruit medicinam. Quid est, dolus in illa non erat? Confitebatur peccata. Hoc et laudat in Nathanaele, quod dolus in illo non erat: quia multi pharisaei qui abundabant peccatis, justos se dicebant, et dolum afferebant, per quem sanari non poterant. 20. Vidit ergo jam istum in quo dolus non erat, et ait:
Abbreviated transcription (Latin):
sed ad pedes bauit eos lacrimis tersit capillis:
osculata ẽ eos. ux̃ ungento : pacẽ fecit c̃uestigus
dñi peccatrix. Rep̃hendit ille tanꝗ sanꝰ medicũ:
ille pharisȩus qͥ illic discũbebat. ait intra se. Hic¬
inqͥt si eẽt ꝓpħa: sciret utiq quȩ mulier illi
pedes tersiss&. Idõ aut̃ suspicatꝰ fuerat tũ igno¬
rasse : qr ñ illã repulit quasi ne in mundis ma¬
nib tangeretur. Nouerat aut̃ ille: ꝓmisit se tangi :
ut tact ipse sanaret. dñs uidens corpharisei :¬
ꝓposuit similitudinẽ . Duo debitores erant: c̃uidã
feneratori. Unꝰ ei debebat quinquaginta dena¬
rios: alt̾ quingentos Eũ ñ haberent unde
redderent: donauit ãbob: Quis cũ plus dilex̃ :
& ille. Eredo dnẽ : cui plus donauit. Et c̃ũs ad
mulierẽ : dix̃ symoni. Uides istã mulierẽ: In¬
traui indomũ tuã: aquã mihi ad pedes ñ dedisti.
Lla aũt̃ lacrimis lauit pedes meos: & capillis

Expanded text:
sed ad pedes; lavit eos lacrymis, tersit capillis, sed ad pedes; lavit eos lacrymis, tersit capillis, osculata est eos, unxit unguento, pacem fecit cum vestigiis Domini peccatrix. Reprehendit ille tanquam sanus medicum, ille pharisaeus qui illic discumbebat; et ait apud se: Hic si esset propheta, sciret quae mulier illi pedes tetigisset. Ideo autem suspicatus erat eum ignorasse, quia non illam repulit, quasi ne immundis manibus tangeretur: noverat autem ille, permisit se tangi, ut tactus ipse sanaret. Dominus videns cor Pharisaei, proposuit similitudinem: « Duo debitores erant cuidam feneratori; unus ei debebat quinquaginta denarios, alter quingentos: cum non haberent unde redderent, donavit ambobus; quis eum plus dilexit? Et ille: Credo, Domine, cui plus donavit. Et conversus ad mulierem, dixit Simoni: Vides istam mulierem? Intravi in domum tuam, aquam mihi ad pedes non ardisti; illa autem lacrymis lavit pedes meos, et capulis
Abbreviated transcription (Latin):
sanabilis dicit᷑. Qui egrotat c̃desperatione.
insanabilis. Quiaut̃ iã sanꝰ ẽ : ñ eget medico:
medicꝰ gͦ qͥuenerat sanare : uidit istũ sanabi¬
lẽ qr dolus in illo ñ erat. Quomodo in illo ñ
erat dolus : Si peccator. ẽ: fatetur se pecca¬
iorem. Si enĩ peccator ẽ. & iustũ se dicit: do¬
lus ẽ in ore ipsius. Ergo innathanahele con
medicꝰ & dicerent ecce c̃qͥb manducat. c̃publi¬
canis & peccatorib : respondit medicꝰ freneticis
Ñ ẽ. opꝰ sanis medicꝰ : sed male habentibus.
ñ ueni uocare iꝰtos: sed peccatores. loc est
dicere: qr uos t̾tos dicitis c̃sitis peccatores :
sanos uos iudicatis. c̃langutatis: medicinã
repellitis. ñ sanitatẽ tenetis. Uande ille pha¬
riseus qͥuocauerat dnm̃ ad prandiũ. sanꝰ sibi ui¬
debatur: E grota autẽ illa mulier in rupit indo¬
mũ qͦ ñ era t inuitata : & desiderio salutis facta.
inpudens accessit ñ ad caput dnĩ. ñ ad manꝰ.

Expanded text:
sanabilis dicitur; qui aegrotat cum desperatione, sanabilis dicitur; qui aegrotat cum desperatione, insanabilis; qui autem jam sanus est, non eget medico. Medicus ergo qui venerat sanare, vidit istum sanabilem, quia dolus in illo non erat. Quomodo dolus in illo non erat? Si peccator est, fatetur se peccatorem. Si enim peccator est, et justum se dicit; dolus est in ore ipsius. Ergo in Nathanaele confmedicus, et dicerent, Ecce cum quibus manducat, cum publicanis et peccatoribus; respondit medicus phreneticis, Non est opus sanis medicus, sed male habentibus: non veni vocare justos, sed peccatores . Hoc est dicere, Quia vos justos dicitis, cum sitis peccatores, sanos vos judicatis, cum langueatis, medicinam repellitis, non sanitatem tenetis. Unde ille pharisaeus qui vocaverat Dominum ad prandium, sanus sibi videbatur: aegrota autem illa mulier irrupit in domum, quo non erat invitata, et desiderio salutis facta impudens, accessit, non ad caput Domini, non ad manus,
Abbreviated transcription (Latin):
dolus ñ ẽ Quid .ẽ. in qͦ dolus ñ .ẽ: forte non
habebat peccatũ : forte ñ erat aeger: forte illi
medicꝰ ñerat nec essariꝰ  absit. Nemo hic sic
natꝰ ẽ : ut illo medico ñ eger&. Quid sibigͦ uult
in qͦ dolus ñ t̃ Aliquanto intentius quȩ ramꝰ :
apparebit modo in nomine dñi. Dolũ dic̃ dñs
urã. ñ doł dolor. ẽ: ꝓpt̾ea dico qr multi fr̃s
ĩꝑitiores latinitatis loquuntur sio dicant dol
dolus ẽ: & tanꝗ duo corda habet. enũ qͣsi sinũ
cordis hab&. ubi uidet ueritatẽ : & aliũ sinum.
ubi c̃cepit m̃datiũ. & ut noueritis hunc. eẽ.
dolũ : dictũ ẽ. in palmis labia dolosa: Quid ẽ
labia dolosa : eqͥt᷑ Incorde & corde locints̃
mala. Quid ẽ incorde & corde. nisi duplici
corde Siergo in isto dolus ñ erat: sanabilẽ illũ
med icꝰ iudicauit ñ sanũ. Aliud ẽ. enĩ sanꝰ. Aliud
sanabilis. aliud insanabilis : Qui egrotat c̃spe:

Expanded text:
dolus non est. Quid est, in quo dolus non est? Forte non dolus non est. Quid est, in quo dolus non est? Forte non habebat peccatum? forte non erat aeger? forte illi medicus non erat necessarius? Absit. Nemo hic sic natus est, ut illo medico non egeret. Quid sibi ergo vult, in quo dolus non est? Aliquanto intentius quaeramus; apparebit modo in nomine Domini. Dolum dicit Dominus; vestra. Non dolus dolor est: propterea dico, quia multi fratres imperitiores latinitatis loquuntur sic, ut dicant,dolus est, et tanquam duo corda habet: unum quasi sinum cordis habet, ubi videt veritatem; et alterum sinum, ubi concipit mendacium. Et ut noveritis hunc esse dolum, dictum est in Psalmis, Labia dolosa. Quid est, Labia dolosa? Sequitur, In corde et corde locuti sunt mala . Quid est, In corde et corde; nisi duplici corde? Si ergo dolus in isto non erat, sanabilem illum medicus judicavit, non sanum. Aliud est enim sanus, aliud sanabilis, aliud insanabilis: qui aegrotat cum spe,