comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Semi a gena. dr̃ ħ gemi indeclinabile in singlari¬
ciurim dt̃a sit qr in uteuo sut genis oppoĩta. Ibi
enm coherent sibi qr inf̾ans ĩ dtero caput ten in¬
cdinatum inter gema. Et hunc ẽ ꝙ homiues du
ad gemia se prosteduait statim. lacrimantur uo¬
luic enim natura eos uterum mat̾num rememora¬
re u̾ qiͣ in tenebras considebant añꝙͣ uemant ad

Expanded text:
indeclinabile in singularicrurum, dicta sic quia in utero sint genis opposita; ibi enim coherent sibi, quia infans in utero caput tenet inclinatum inter genua; et hinc est quod homines, dum ad genua se prosternunt, statim lacrimant; voluit eos enim natura uterum maternum rememorare ubi quasi in tenebris considebant antequam venirent ad
Abbreviated transcription (Latin):
gens ib uno principis orta multitudo ł ab alia nati¬
õne lecundꝰ ꝓpriam collectionem distincta ut g̾cie mie
diã gens ꝓpter gnationes familiarum ci gignendo
situt natio a nascendo. gens gemus ełt nationis łͥ
fancilie. ut uilie claudie genus ad qualitate m
refertur. ut pompecoris. Et stias ꝙ gens ĩuenitur¬

Expanded text:
est ab uno principio orta multitudo vel ab alia natione secundum propriam collectionem distincta, ut Grecie, Asie; dicta gens propter generationes familiarum a gignendo, sicut natio a nascendo. Gens genus nationis est vel familie, ut Iulie, Claudie. Genus ad qualitatem refertur, ut pomi, pecoris; dicitur tamen genu
Abbreviated transcription (Latin):
ualde et enmĩens. bñ eximinus .i ualde emmens ⁊ hec
contrahit a sius componentib. Et ꝯꝑatur ꝑ uuppleti¬
onem cum non hẽat uini suppellatius. eximins ma¬
gis exinnius exumissimus uñ h ͨ eximietas. cis idest
selimutas magnitudo nobilitas claritas

Expanded text:
valde, et eminens, inde eximius, idest valde eminens, et hec erlativi contrahit a suis componentibus, et comparatur per suppletionem, cum non habet vim superlativi: eximius, magis eximius, eximissimus. Unde hec eximietas -tis, sublimitas, magnitudo, nobilitas, claritas
Abbreviated transcription (Latin):
Seriama a gigno ⁊ immania dicta ẽ t̾ra diuer
ppłoꝵ ĩmaniũ ccã ełt g̾mania ⁊ sũt due̾ g̾mame su¬
perior nixͣ septẽtrionalem. occeam inf̾i̾or ccͣ rem̃t¬
mimanes nationes seuissimes durate frigorib qͥ
mores ex ip̃o celi rigore iraxerunt. feroces lł aĩo
ibi homines ⁊ somp indomiti .i raptu uenatuq
iuuentes. Noꝵ plurmie gentes rarie armis diłcor¬
des habitiiꝰ lnigius dissone ⁊ ongnie docabuloꝵ¬

Expanded text:
em a gigno et immania dicta est Germania, populorum immanium, dicta est Germania. Et sunt due Germanie: superior iuxta septentrionalem oceanum, inferior circa Reimmanes nationes sevissimis durate frigoribus, que mores ex ipso celi rigore traxerunt; feroces animo sunt ibi homines, et semper indomiti, raptu venatuque viventes. Horum plurime gentes varie armis, discolores habitu, linguis dissone et origine vocabulo
Abbreviated transcription (Latin):
sams inuenitur et est dimi. ⁊ deberet dici cauillo ⁊
ad sophistas qui uer scienter impugnat᷑ ł̾ fal¬
sum scienter affirmant. ¶ Item caillare dr̃¬
uuenitur pro deridere ł ꝯtempnere ł cilm uicio¬
aula le .i. oule a greco aula enĩ greti uocant
aulas ce receptatula quimaluu et inde caula ad¬
dita .c. Cauilla enam dĩ cancellus añ iuditem u

Expanded text:
-aris invenitur, et est diminutivum, et deberet dici calvillo -ad sophistas, qui verum scienter impugnant vel falsum scienter affirmant. Item cavillare invenitur pro deridere vel contendere vel convicioAULA -le idest ovile, a greco aula; Greci enim vocant aulas receptacula animalium, et inde caula addita c; caula etiam dicitur cancellus ante iudicem ubi
Abbreviated transcription (Latin):
aros a fos qd̾ est lux ł lignis dr̃ ħ farum. .ri. ł hic
baros ⁊ uertitur in latimim ⁊ dt̃ hic farus turris iuxtã
alexandriam in mari dcã sic qr flammarum Inditõ li
inuiciandum uaiugantib iuida ⁊ portus ⁊ intronus uel
quem ł Supi quam igne accenso poĩto designatant na¬
tiuitas in egipto dcã et firos ⁊ faros ciuitas ẜ mrris̃
qũq ponitii pio egipto unde niuentur farus .⁊. iun
i egiptitius ⁊ hunc omnes reges egipti dcĩ st faraones

Expanded text:
 a fos quod est lux vel ignis hoc farum -ri vel hec faros, et vertitur in Latinum, et dicitur hec Farus turris maxima iuxta Alexandriam in mari, dicta sic quia flammarum indicio lonronuncianda navigantibus vada et portus introitus vel quem vel quam igne accenso posito designabant civitas in Egipto dicta est Pharos, et Pharos, civitas vel turris, quandoque ponitur pro Egipto; unde invenitur pharius -a -um idest egiptiacus, et hinc omnes reges Egipti dicti sunt pharaones
Abbreviated transcription (Latin):
stellimmi etiam dicitur conductus ł receꝑtaculu agne rel
uas ad aquam recipiendum. Et ur᷑ sic dici ꝙ ad modũ
castri sit dispõitum

Expanded text:
stellum etiam dicitur conductus vel receptaculum aque vel vas ad aquam recipiendam, et videtur sic dici quod ad modum castri sit dispositum.
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ non ni hommem. Crede̾ deum est c̾de ꝙ ip̃ẽ sit deꝰ
qd etiam mali facunt Crede in deum est c̾dendo ama¬
re tredendoin enm ire Credendo ei adhibe et eius mẽ¬
bris incorporari. ꝑ hanc fidem iustifitatur impius

Expanded text:
sed non in hominem. Credere Deum, est credere quod ipse sit Deus, quod etiam mali faciunt. Credere in Deum, est credendo amare, credendo in eum ire, credendo ei adhaerere et ejus membris incorporari. Per hanc fidem justificatur impius,
Abbreviated transcription (Latin):
lorum et ad iraciudiam grauis et perseuerans est
Deaq si fui̾t percussus dilsuilato temporẽ ꝯ reꝑit
oportimum tempus illa tam protunis ipendit in¬
iiriam. Sed hint nulla de marnus beltus nutati
Audite itaq iracundi hoĩes qui recordationẽ dudũ

Expanded text:
lorum; et ad iracundiam gravis, et perseverans est. Denique si fuerit percussus, diu dissimulato dolore, cum reperit opportunum tempus, illatam protinus reponit injuriam. Sed hunc nulla de marinis belluis imitatur. Audite igitur, iracundi homines, qui recordationem dudum
Abbreviated transcription (Latin):
qr eius usus prium ibi repertus est. Iude cã¬
panula campainile et ħ campanella auito dimi
Et ħ campaciarius qui facit campanas Ande. ħ
campanaria eius uxor ł que campanas fatit ⁊
ħ catuꝑamle. lis. tuoris in qua morantur alm¬

Expanded text:
 eius usus primum ibi repertus est, unde hec campanula et hec campanella ambo dimiet hic campanarius qui facit campanas, unde hec campanaria eius uxor vel que campanas facit, et hoc campanile -lis, turris in qua morantur cam
Abbreviated transcription (Latin):
puer ingeius qui cameram solet frequentare. huic
q ħ camilla lle dicitur pro puella ĩgenua. Inuen¬
untur etiam hee due partes pro pueris sacerdotũ
dnce macrobius de saturnalib cimillos inquit et
camullas appellabant flaminũ et flauimearum
p̾ innistros. Et secundum ħ tantum uallet camllꝰ
ꝙ̃tum nunicter et camulla ꝙͣtum mimttra. Pnde
e moturius inuenitur appellari cauullus q ni

Expanded text:
puer ingenuus qui cameram solet frequentare, hinc quoque hec camilla -le dicitur pro puella ingenua. Inveniuntur et hee due partes in alio sensu, scilicet pro pueris sacerdotum, unde Macrobius De Saturnalibus ‘camillos -inquit- et camillas appellabant flaminum et flaminicarum preministros’, et secundum hoc tantum valet camillus quantum minister, et camilla quantum ministra, unde et Mercurius invenitur app
Abbreviated transcription (Latin):
acrius mardescant Ipi etiam dum labentia huiꝰ
tor̃alitatis momenta quasi quedam fluũa t̾nse¬
unt ꝯpacientes caritate onera sua sibi niutem
supponunt qr cauta obseruations custodiunt id
qd scriptum ełt inurem honera nr̃a portate ⁊ sic
ad implebitis legem xp̃i
ctũs fuit deceso utero matris uel qr fortiter cedebat¬
alios in pbelio uel qr primo secint sibi cesariem uel qr
ĩ cesarie sit natus uel acesos dr̃ quod est elephas qr¬
in singulari certamĩe deuicit elephantẽ Et fuit cesur¬

Expanded text:
us . » Ipsi etiam dum labentia hujus temporalitatis momenta, quasi quaedam flumina transeunt, compatientes charitate onera sua sibi invicem superponunt, quia cauta observatione custodiunt id quod scriptum est: « Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Chriactus fuit de ceso ventre matris, vel quia fortiter alios cedebat in prelio, vel quia secuit sibi cesariem, vel quia cum cesarie sit natus; vel a cesos dicitur, quod est elefas, quia singulari certamine vicit ele
Abbreviated transcription (Latin):
moris moris est uuentos serpentes ecciugne.
corumq menbra morsibus dilamare. Eꝙtur
autem ꝙ si qũ fluĩa transeunt capitum suoꝵ
onera dorsis ꝓ̾cedentum suꝑponunt sibiqͥͣ ͭ ͤ
cendences laborem ponders diõ non sensuit ma-

Expanded text:
vero moris est inventos serpentes exstinguere, eorumque membra morsibus dilaniare. Fertur autem quia si quando flumina transeunt, capitum suorum onera dorsis praecedentium superponunt, sibique invicem succedentes laborem ponderis omnino non sentiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
maqua unde ħ celidrus dĩ lignum ł lauis cere᷑
⁊ long ⁊ uolubilis ad modum illius serpentis
quo area adegnatur uite ꝙͣ quitam colent ꝓfer¬
re has dcõnes corrupte dicentes̃ celsidrus Ite¬
lindrus chilidrus. s barbarismus T in hiis dĩb
chilindrus tamen inuenitur. S in alia sigiifi¬

Expanded text:
aqua, unde et hic chelidrus dicitur lignum vel lapis teres et longus et volubilis ad modum illius serpentis, quo area adequatur. Vide quod quidam solent proferre has dictiones corrupte dicentes cersidrus, chelindrus, chilindrus, sed barbarismus est in his omnibus; chilindrus tamen invenitur, sed in alia signifi
Abbreviated transcription (Latin):
pugna. Luctã cursus qr solent uudi ẽẽ ceteri ĩ
locus in quo fiebant ante .n. ĩ loco alienõ cer¬
tantes cincti erant ne nudarẽtur post relarato
nas ⁊ gnimũsim dciã est a iuditate qr iuuenes
nudi excerentur iͥ.u sola tm̃ uerenda coopietant᷑

Expanded text:
pugna, lucta, cursus, quia solent nudi exerceri in locus in quo fiebant. Ante enim in alieno loco certantes cincti erant ne nudarentur, post, relaxatnas et gignasium dictum est a nuditate, quia iuvenes ibi nudi exercerentur, vel ubi sola tantum verenda
Abbreviated transcription (Latin):
liquo facit qd̾ non d ł contra autm. It̾ licentiani
auctoris dĩs cum corpiunt productas. ł produtũt
correptas. Item liccutia dei q̃cunq concessio Iteru licẽtiss
licitum in hac signisitatone raro riiuentuu ĩpͣle. Tanĩ
paulits ad cornithios exponit illud Omĩa iuichi licent
U non omina eepediunt. Et lucanus. Omĩa d̾ liceant
nobis iul eise retso s impersonale ab ex diuatũ .s. l¬

Expanded text:
liquorum facit quod non debet vel contra artem; unde licentiam auctorum dicimus cum corripiunt productas vel producunt correptas. Item licentia dicitur quecumque concessio. Item licentia licitum. In hac significatione raro invenitur modo personale, Paulus I Cor. 6, 12 tamen ponit illud ‘omnia michi licent sed non omnia expediunt’; et Lucanus ‘omnia dum liceant nichil esse recuso’; sed impersonale ab eo derivatum, scili
Abbreviated transcription (Latin):
cia. nuim idem ꝙ dotalis uñ hͦ dotaliciũ tii.i. dos
ł dotis precumi¬
D otatus a dos dr̃ dotatus ta tum qͥ dotem h Et
comꝑatur unde dotate. nus .nie. aduerbium et̾ do¬
tatim similiter aduerbium. ⁊ hũndant. Et por.
compõne indotatus ta. tum .i sine dote ñ docatꝰ
Doto a dos dr̃ doto tas taui tare. dotem tare. Et¬

Expanded text:
unde hoc dotalicium -cii, idest dos vel dotis pretium. Item a dos dotatus -a -um, qui dotem habet, et comparatur, unde dotate -tius -sime adverbium et dotatim similiter adverbium, idest abundanter; et per compositionem indotatus -a -um, idest sine dote, non dotatus. Item a dos d
Abbreviated transcription (Latin):
sabunt diue in quit ante turrim babel. una erat
lingua hebrea gunt quidam doctores putart. Ex¬
plcto indicio pã remanebit una reu̾a in multis
lingns uaueias est et ubi uarietas est ibi dissen¬
tio . in Banclorum regno non exit dissentio gͥ nec
liuguarum uarietas. Item bemardꝰ dicit mul¬

Expanded text:
sabunt, quoniam sicut ante turrim Babel una erat lingua Hebraea, sicut quidam putant doctores, expleto judicio, ipsa remanebit una. Revera in multis linguis varietas est, et ubi est varietas, ibi dissensio. In sanctorum regno non erit dissensio, ergo nec linguarum varietas.
Abbreviated transcription (Latin):
ma in fronte canum qua dispersa ꝑ caput inlamunt
et in rabiem uertintur et dr̃ a liupha liquore qr ad mo¬
dinu illius discurrit ł qr pacientes ħ mautu uitant
et tunent siquam. unde limphor pharis.i aquam
nimiscece ł insarure. bude limphatus ta. tũ pticipium
et potest esse dĩuatum a liupha secund utraniq euis
sigluficatcem limphanis .i. aqua mixtus ⁊ luuphiatꝰ
.i. in sanis. Uude limphatius. ca cum riłanus et dĩ

Expanded text:
ma in fronte canum, qua dispersa per caput insaniunt et in rabiem vertuntur: et dicitur a limpha liquore quia ad modum illius discurrit, vel quia patientes hoc vitium vitant et timent aquam. Unde limphor -aris, idest aquam immiscere vel insanire, unde limphatus -a -um participium, et potest esse derivatum a limpha secundum utramque eius significationem: limphatus, idest aqua mixtus, et limphatus, idest insanus. Unde limphaticus -a
Abbreviated transcription (Latin):
po in hiis lotis que sacre scripture int̾p̾tes eodem sẜuc
S diueilis sermonibus transtuleuent
exł exilium cepulsio extra liuen ł extra dom̃t ⁊ ꝯpo¬
cum post et dr̃ ħ postliminnium iiii. reu̾sio de exilo ad
iura que admiserat łuis qd̾ qui s uenidicat sibi sr̃
reb sius post reu̾slonem de exilio. uñ postlimimus mã¬

Expanded text:
 in his locis, que sacre scripture interpretes, eodem sensu, sed diversis sermonibus transtulerunt, exilium, espulsio extra limen, et componitur hoc postliminium, idest reversio de exilio ad iura que amiserat, vel ius quod quis vindicat sibi super rebus suis post reversionem de exilio; unde Prudentius
Abbreviated transcription (Latin):
l̃atis. uestis ex lino et lana conterca et dr̃ sit qr iusta¬
uiine limini ot in trama lanam hi. et prod ste
auq ꝓpria uelłis est. ut partis sarcibit gallis lume g̾in¬
ins renoues. Hispanis stoluges sardis mastruce. et Inde
limmatus. ta tum. luma indutus

Expanded text:
-tis, vestis ex lino et lana contexta; et dicitur sic quia in stamine linum, in trama lanam habet. Itecuique propria vestis est, ut Parthis sarabare, Gallis linne, Germanis renones, Hyspanis stringes, Sardis mastruce; et inde linnatus -a -um, linna indutus.
Abbreviated transcription (Latin):
mus ł lingua dr̃ a ligo ligas q ligat u̾ba et uoces p
arti culatos sonos l̾ luigua a lede dis: qr dentib illidit
bitut enim plectrum cordis ia bugua illiditur dentib et
plenus et habmidans .s. loquax. Et comꝑanu. dñhec
liguositas tatis. Item a lingua linguatꝰ ta. tum

Expanded text:
mus; vel lingua a ligo -as quia ligat verba et voces per articulatos sonos; vel lingua a ledo -is quia dentibus illiditur: sicut enim plectrum cordis ita lingua illiditur dentibus et plenus et abundans, scilicet loquax, et comparatur; unde linguositas. Item a lingua linguatus -a -um,
Abbreviated transcription (Latin):
anbus bi. ꝙ nos omaturam dnĩs fastiosa est que
ambit exn̾uitatem uestumi aut ex silis. auro conterta
sumpaq extomsecus in extrema parte bestimenti uel
cdautidis dicitur tamen lutib uñq fias talis ornatura
ł uestis ł clamidis unde huribosus sa sum hnbo orna¬
tus ł plens et limbo limbas licbo denare. Itert¬

Expanded text:
BUS -bi, quem nos ornaturam dicimus, fasciola est que ambit extremitatem vestium, aut ex filis aut ex auro contexta assumptaque extrinsecus in extrema parte vestimenti vel clamidis; dicitur tamen limbus undecumque fiat talis ornatura;vel vestis vel clamis. Unde limbosus -a -um, limbo ornatus vel plenus, et limbo
Abbreviated transcription (Latin):
in oculo ł nebulla ⁊ obs caligo ⁊ obsturitas oculoꝵ
uñ plantus. Glanconiam oculis abiicienus eũq ita
faciemus ut qui uidet nou uideat
Glaucus g̾ci glantum dicint album. uñ ħ glancꝰ
quid pistis qr sit albus. Et glaucus .ca. cum
splendidꝰ ut oculi glanci .i. spłendidi. Hñt eiñ cando¬
eram glancus color frugineꝰ sb̾ing̾. Et glancꝰ ui

Expanded text:
in oculo vel nebula et caligo et obscuritas oculorum, unde Plautus ‘glaucomam oculis obiciemus eumque ita faciemus ut quod viderit ne videatGLAUCUM Greci dicunt album, unde hic glaucus quidam piscis, quia sit albus; et glaucus -a -um, splendidus, ut oculi glauci, idest splendidi: habent enim candoenim glauc
Abbreviated transcription (Latin):
benarium sicut septuagnita et sept̃ĩgĩti
uerro tempore specialiter acoppi. quo est
apud alienos ecclesia siue per seipsos. sic̾ x.¬
sitas sanctorum in apocalipsi. unde appa¬
ret non solas temporum questiones istis
iimeris esse soluendas. Sed latus pa¬
tere significationes eorum et in multa
proserpere neq enim munerus iste iii.
apocalipsi ad tempora pertiuet se ad
hommes.

Expanded text:
denarium, sicut septuaginta et septingenti; denarium, sicut septuaginta et septingenti; uerso tempore spiritaliter accipi, quo est apud alienos ecclesia — siue per se ipsos, sicut deersitas sanctorum in Apocalypsi . Unde apparet non solas temporum quaestiones istis numeris esse solvendas, sed latius patere significationes eorum, et in multa proserpere. Neque enim numerus iste in Apocalypsi ad tempora pertinet, sed ad homines.
Abbreviated transcription (Latin):
unitamn regulam point quam de tẽ¬
poribus appellat qua regula plłiu iu
ueniri uel cognosci possit latens in scriptius
ꝙͣtitas temporum. suobus autem modis
iugere iungere dicit hant regulamn aut
cropo synodoche autem linnus nimerus
tropo synodoche aut a parte totua aut a
teto partem fatit intelligi hoc modo locuti¬
ouis quo significatur a parte totiuii. Illa de dñi¬
resurrectione poluitur questio. par̾s ena
nouissuma diq quo passus est in pro toto die
accipiatur aduuicta etiam nocte preterita
et nox in cuius parte ulonna resiurexit
insi totus accipiatur adiuncto etiam die¬
tres dies et tres noctes quib se in corde terre
predixit se futurum. limos autem atieros
dicit quos emmentius uiuma scriptura com¬
mendat. sicut septẽnariũ uel denarium. ue
duodenarutm et quicunq alii sunt quos le-¬
gendo studiosi libenter aguoscunt płimꝰ eñ
septies in die laudabo te nichil est aluid
ꝙͣ semper laus eis in ore meo. Tantãd
ualent et cum multiplitantur suie per

Expanded text:
nius regulam ponit, quam De temporibus appellat; qua regula plerumque inveniri vel conjici possit latens in Scripturis sanctis quantitas temporum. Duobus autem modis vigere dicit hanc regulam; aut tropo synecdoche, aut legitimis numeris. Tropus synecdoche, aut a parte totum, aut a toto partem facit intelligionis, quo significatur a parte totum, etiam illa de resurrectione Christi soluitur quaestio. pars enim nouissima diei, quo passus est, nisi pro toto die accipiatur, id est adiuncta etiam nocte praeterita, et nox, in cuius parte ultima resurrexit, nisi totus dies accipiatur adiuncto dies dies et tres praedixit futurum. Legitimos autem numeros dicit quos eminentius divina Scriptura commendat, sicut septenarium vel denarium, vel duodenarium, et quicunque alii sunt, quos legendo studiosi libenter agnoscunt. PlerumqueSepties in die laudabo te, nihil est aliud quam, Semper laus ejus in ore meo. Tantumdem valent et cum multiplicantur sive per
Abbreviated transcription (Latin):
ħꝰ decinanus .ii .i. maximus humnes niter agros
qui ab oriente in occidentem ꝑ transuersum dirigi
ager enm bis.: dĩsus aguram denarii mii efficit
Namcrdo dr̃ alues lunes in agris qui a septem¬
trione directus est. Et ai cardine celi qr ibi celum

Expanded text:
u Decumanus limes, Maximus limes inter agros, qui ab Oriente in Occidentem per transversum dirigiager enim bis divisus figuram denarii numeri efficit. Nam cardo dicitur alius limes in agris qui a septentrione directus est et dicitur a cardine celi quia ibi celum
Abbreviated transcription (Latin):
Treddẽ se uictum ł uintendim hostib uictorib tͣde̾
uñ hec deditio oms fe geni̾s talis reditio. ⁊ dediaus
cia cium que se tradidit᷑. et dedicius etiam dr̃ qui
de sua ꝓuncia ad aliam se tradidit Inueritur ⁊̃
dede̾ ꝓ dare siue amare pio tradere senmdum hug̾¬

Expanded text:
idest reddere se victum vel vincendum hostibus victoribus, unde deditio -onis, talis redditio, et dediticius -a -um, qui sic se tradit; dediticius etiam dicitur qui de sua provincia ad aliam se tradit. Invenitur etiam dedere pro dare sive donare et pro tradere, unde Iose
Abbreviated transcription (Latin):
ticipiũ ei passum lacessitus. Caꝑ tñ lacessi
dicit esse ut facessi. Et profet complum
lucilii. q urus est in xxiiii. Nã uetus ilłe
cato lacessisse apellari ꝙ conciꝰ nõ erat ip̃e
sibi. Sed pͦ lacessisse ꝑ sincopã esse prolatũ
ui. silłe ut cupisseptisse diñs ꝓ eupuusse
pͥdie ĩmõte põĩtas lacessissit ¶ Faresso gͦ
et capesso et iuso q̃ possum ꝰdrͣiaciua dicere.
sigͣt eĩ facesso desidero facere. et capesso de-¬
stdero capere. et uiso desidero uidere fre-¬
eadẽ sm diomedẽ et carisiũ .s.ĩ.i. ꝯuertentia. fã¬
ciũt p̃teritũ ꝑfectũ facesso facessi. caposso capessi

Expanded text:
ticipium enim passiuum lacessitus; Caper tamen lacessi dicit esse, ut facessi, et profert exemplum Lucilii, quo usus est in XIIII: «num uetus ille Cato lacessisse appellari quod / conscius non erat ipse sibi?». sed potest lacessisse per syncopam esse prolatum ui syllabae, ut cupisspridie in monte positas arcessiuit». facesso uero et capesso et uiso, quae possumus desideratiua dicere significat enim facesso desidero facere et capesso desidero capere et uiso desidero uidere; freeadem secundum Diomeden et Charisium o in i conuertentia faciunt praeteritum perfectum: facesso facessi, capesso capessi,
Abbreviated transcription (Latin):
ut uomo uonini. genio genuii. fremo fremui
piũtur emo eiii. et pͥmo pressi. ¶ Et ĩ ui. qͥd¬
.i. hũt aĩ tũ. ut uonuii uomitũ genui genntũ
freium fremitũ tren t̾mitũ. Enn uero
emptũ facit qd ideo assumpsit .p. qr ñ pt̃

Expanded text:
emo gemui, fremo fremui, ntur emo emi et premo pressi. et in ui quii habent ante tum, ut uomui uomĭtum, gemui gemĭtum, fremui fremĭtum, tremui tremĭtum. emi uero emptum faci
Abbreviated transcription (Latin):
si mo desiuentia si uocalis longa añcedat o ĩ psi.
queisa proferũt preceritũ ut sumo sũpsi ꝓmo
prompsi demo dempsi como cõpsi. ¶ hoc cc¬
stias si ĩ tũ guertentia faciũt supina ĩ sumo
sl̃psi sũptũ. promo promus ꝓmptũ. demomiis.

Expanded text:
in mo desinentia, si uocalis longa antecedat, o in psi conuersa proferunt praeteritum, ut promo prompsi, demo dempsi, como compsi. haec autem si in tum conuertentia faciunt supina, ut sumo sumpsi sumptum,
Abbreviated transcription (Latin):
doc̾e. Pocco et ab eo compoi omina sunt actiua. Et
facunit p̾t̾i̾tum in cui. et supimum in ctumi Et oipi
corrpurnt hant sillabam do ułuq Et construitur
diob diuersis acrusatuus bno designante rem ĩ quã
transit eorum actus et altero designante remi tꝰ
respectu iste actus transit in rem alaus accĩ ut

Expanded text:
composita ab eo sunt activa et faciunt preteritum in -cui et supinum in -ctum et omnia corripiunt hanc sillabam do ubique et construuntur cum duobus diversis accusativis, uno designante rem in quam transit eorum actus et altero designante rem cuius respectu ille actus transit in rem alterius accusativi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Nam docilis est discipulus qui fucile docetur. Non
enim dr̃ docilis qr sit doctus s qr doceri potest Est
enim ingemosus et ad addiscendum paratus.
dotibilis uero est liber qui facile distitur ł disti p̃t
bilis. a uerbis absolutis rementia signt᷑ actionem ⁊
aptitudmnem agendi ut risibilis aptũs ride gressibi¬
lis aptus gradĩ Inuemuntur etiam q̃dam alia que
sigñt passionem et aꝑtitudinem faciendi ut hec uia
est gradibilis .i apta ꝑ quam aliqͥrus gradiatur
aptitudinem paciendi ut amabilis aptus amari.
untur tamen quedam alia que dignt actionẽ
et aptitudinem non semꝑ. s qñq in quibustam¬

Expanded text:
nam docilis est discipulus qui facile docetur, non enim dicitur docilis quia sit doctus, sed quia doceri potest, est enim ingeniosus et ad discendum paratus; docibilis vero est liber qui facile discitur vel disci potest; -bilis a verbis absolutis venientia significant actionem ex aptitudine agendi, ut risibilis, aptus ridere, gressibilis, aptus gradi. Inveniuntur tamen quedam alia que significant passionem et aptitudinem patiendi, ut ‘hec via est gradibilis ’, idest apta per quam aliquis gradiatur. aptitudinem patiendi, ut amabilis, aptus amari, untur tamen quedam talia que significant actionem et aptitudinem age
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dicfe ⁊ lelbi a pugna. et prelio. nam pugna est que
fit pugnis preluim priuꝰ ofuctus. błłm̃ totus antuttus
Item bellum dititur uinuersum et pugnitũ .q. totum deẽ
guo de dititui bellum huius partes st pugne et cauẽsis
sera in una pugna multa ⁊ prelia aluid̃ ea i carnib
aluid in medis alud in cetrema facie geritur bellim sͥ
totimm est pugna uinus diei plumi totum pars ꝓugne¬
cet. Item bellum et nomultus drũt q bellum est contra
hostes tumuctus qui cuuli seditione toncitat᷑. Nlam se¬
ditio dissentio est cuuum dc̃a. qr seorsum alii ad alios
eant. a lii dnt̃ dissessionem armoꝵ seditionem botari
quani greti distasim uocant. Item bellum pt̃ esse i
tumultus non sit tumultus a sine bello et si uon pt̃ q
enimi est aliud tumultus. insi perturtatõ tanita ut
maior tumor oriatu. unde ⁊ dititur turultꝰ et est

Expanded text:
t differt bellum a pugna et prelio: pugna est que fit cum pugnis, prelium primus conflictus, bellum totus conflictus. Item bellum dicitur universum, ut punicum, quia totum tempus guerre dicitur bellum. Huius partes sunt pugne, ut cannensis. Item in una pugna multa sunt prelia, aliud enim in cornibus, aliud in media, aliud in extrema acie geritur. Bellum igitur totum est, pugna unius diei, prelium pars pugne. Item bellum et tumultus differunt, quia bellum est contra hostes, tumultus qui civili seditione concitatur. Nam seditio est discessio civium, dicta quia seorsum alii ad alios eant. Alii dicunt discessionem animorum seditionem vocari, quam Greci diastasin vocant. Item bellum potest esse ubi tumultus non sit, tumultus autem sine bello esse non potest. Quid est enim aliud tumultus nisi perturbatio tanta ut maior tim
Abbreviated transcription (Latin):
ferrea ł altenus metalli in simibtudine facta cala
mi. qua crines obtorquentur ut cripsi fiant quam
ii cuere ł igne tillefatere solent qui capillos cris¬
pant ut calamistrati sint
qr manis est ⁊ uatua iustar calami ꝓprie quidẽ
calamitas est qñ aliguis nec halit in spe. nec
ii is. nec exterius nec interius sicut cãna uatua
et uana est interius et exterius ł dicitur calani¬
tas a calamis stipulis. Cum eium talami segetũ
frangantur et inde oriuntur fames et miseria tũc
est calamitas. Uude ⁊ quidam dñt ꝙ calamitas
ita calami cadunt et franguntur. S potius uidẽ

Expanded text:
ferrea vel alterius metalli in similitudinem calami facta, in qua crines obtorquentur ut crispi fiant; quod in cinere vel in igne calefacere solent qui capillos crispant, ut calamistrati fiant est inanis et vacua ad instar calami; proprie quidem est calamitas quando aliquis nec habet in spe nec in re nec exterius nec interius, sicut canna vana est et vacua interius et exterius; vel dicitur calamitas a calamis stipulis: cum enim calami segetum franguntur et inde oritur fames et miseria, tunc est calamitas, unde et quidam dicunt quod calamitas ita calami cadunt et franguntur; sed credo esse
Abbreviated transcription (Latin):
domus idoli q̃ ã uocabatur domus da¬
est bethleem ciuitas dauid in qua natus est saluator
mundi et primum dcã est ephrata S qñ ibi iatob pauit
pecora sua eidem loto bethleem quodam daticimo fitur⁊
imposuit qd̾ domus panis interp̾ti ꝓpt̾ eum panem qͥ

Expanded text:
domus ydoli, que ante vocabatur domus Dest Bethleem, civitas David in qua natus est salvator mundi; et primum dicta est Eufrata, sed quando Iacob pavit pecora sua, eidem loco Bethleem quodam vaticinio futuri nomen imposuit, quod domus panis interpretatur propter eum panem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
caducu. caduti illa hereditas quo contingit alicue
et morte alituuis carentis hercde. Unde ħ caducariꝰ
et ħ caducaria ilłe ł̃ illa cui ħ contingit .C. qui accipit
cadutum. Caduca etiaru dicitur folia malorum. uel¬
flores quos greci qͥtinas uocant ẜ ug̾. Pap̃ dicit

Expanded text:
caducum -ci, idest illa hereditas que contingit alicui ex morte alicuius carentis herede, unde hic caducarius et hec caducaria, ille vel illa cui hoc contingit, scilicet qui accipit caducum; caduca etiam dicuntur malorum flores quos Greci quitinas dicunt; et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
genus cidi ẜe mense sit st̃
poma ⁊ nutes q̃ ext̾nnus
epponũtur pͥma q̃dom mensa est carmum. ẜa. est fructuũ
s carnes preualent fructibus̾. ⁊ deoq dellariitn siunitur adi¬
inimitõe dt note dniminitio hbontatis. Unde macrodius de
tiunalibus adhus dñte̾ furio sẽcunde mense alata st
tellaria.¬

Expanded text:
secunde mense sicut sunt poma et nuces que extremius afferuntur; prima quidem mensa est carnium, secunda est fructuum, sed carnes prevalent fructibus, ideoque bellarium sumitur a diminuto ut notetur diminutio bonitatis, unde Macrobius in Saturnalibus ‘adhuc dicente Furio secunde mense ablata sunt bellaria
Abbreviated transcription (Latin):
qr ceteris monbris fortius sit. unde ħ brachiolum .ii. gi
Et ulua ala siue alcella suie sb̾itus et lacertus lacertus ꝓ
du a lateio. rad et lacerti uidentur esse lacerati a toto crapet
dinte laccrosiis sa sum fortis qui maguos ⁊ fortes hafet
latdetos torus siue musculus est illa pulposa caro que est¬
in laterto. Cubitus est usq ad manũ et dititur a cubo. lus.
qr solent cubare super cubitum in ceuna ł dr̃ a cubon qd̾ est
tio ufiusq brathu . Ea est illa pilosa pars sub brachus. Et
dĩ sit q pilosa sit ut ala. ł qr mltar alarum. Ii brachia

Expanded text:
quia ceteris membris fortius sit, unde brachiolum diminutivum, edicitur a lacero -as, quia lacerti videntur esse lacerati a toto corpore, unde lacertosus -a -um idest fortis, qui magnos et fortes habet lacertos; torus sive musculus est illa pulposa caro que in lacerto est; cubitus est usque ad manum, a cubo -as, quia solent cubare super cubitum in cena, vel dicitur a cubon, quod est sio utriusque brachii; ala est illa pilosa pars sub brachiis, et dicitur sic quia pilosa sit ut ala vel quia ad instar alarum inde brachia
Abbreviated transcription (Latin):
addite designant quascam circũstantias sicut distincti
est.Item ouia compõita a cado carent supꝑinis
eccepto occido quod facit ocrasum. Et omina luutant
a. iii .i. et ominia faciunt presens in tido et p̃ten¬
tum in cidi pemltuna ceiꝰ tam in pñti ꝙ in

Expanded text:
addite designant quasdam circumstantias, sicut distinctum est. Item omnia composita a cado carent supino, excepto occido quod facit occasum, et omnia mutant a in i, et omnia faciunt presens in -cido et preteritum in -cidi, penultima correpta tam in
Abbreviated transcription (Latin):
est aibus ut nic ꝓptꝰ deutes qui uitentur allereo ne
essu unte uesbumͣ predictum est ⁊ ħ ⁊ ħ cacumuo uo¬
ins qui uidet¬
Et est cacare egere malum humorem malam sub¬
stantiam malam possessionem deꝑonere

Expanded text:
est albus ut nix, propter dentes qui videntur albere in risu, unde verbum predictum, et hic et hec cachinno -nonis, qui rideet est cacare malum humorem, malam substantiam, malam possessionem deponere
Abbreviated transcription (Latin):
bieuitatem dierum qui tunt sunt. Et dicit᷑ bruna ma¬
tutmale frigns ꝓprie qr breuiter duret ł totum utuale
tempus dicitur bruma ci breuitate dierum. ł bromm int̾¬
p̾tatur comedere ł consumere inde liromiꝰ .i. batus. qui dat
appetitum comedendi. Et ħ bruma qĩ edatitas qr coirodit¬
⁊ comedit folia artorum ł qr in estate acuirunt᷑ ĩ hiru¬
ma comeduntur ł q dat appetitum comedendi . Unde
marii. in eodem sensu. Itom a briiia ħ ⁊ ħ brunialis ⁊¬
ħ brumale. ut brumale tempus. Et brumosus. sa sum

Expanded text:
evitatem dierum qui tunc sunt, et dicitur bruma matutinale frigus proprie quia breviter duret, et totum yemale tempus dicitur bruma a brevitate dierum; vel bromin interpretatur comedere vel consumere, inde Bromius idest Bachus, quia dat appetitum comedendi, et hec bruma quasi edacitas quia corrodit et comedit folia arborum, vel quia que in estate acquiruntur, in bruma comeduntur, vel quia dat appetitum comedendi, unde bmarii in eodem sensu. Item a bruma hic et hec brumalis et hoc -le, ut ‘brumale tempus’, et brumosus -a -um
Abbreviated transcription (Latin):
dech est secunda lr̃a corum et abech dñt greci letam seci¬
dam lram̃ ⁊ a becha dñis nos .b. sic gͦ betha aꝑud hebreos
est mola olearia apud gretos est secũta lrã. Et tunc est
genere genus oleras .s. setundus caulis qui pt̾ abscisionem
nastitur in maguder unde bethateus . ei unu possessunim¬

Expanded text:
unda littera eorum; et a beth dicunt Greci beta secundam litteram, et a beta dicimus nos b; sic ergo beta apud Hebreos est mola olearia, apud Grecos est secunda littera et tunc est negenere genus oleris, scilicet secundus caulis, qui post abscissionem nascitur in magudari, unde betaceus -a -um possessi
Abbreviated transcription (Latin):
Slatero ħ blatere .i sonus ranaruni. Inde blatõ. teras
Dstulte et sine causa loqui detrahere declamare. tel
strepide aliquid loqui. et proferu ⁊ metu trepidantia
uerta. dr̃e ꝙ et balbutur ẽst. Et est ꝓprie camelorum
unde ħ latero. itis qui ita balteat
atio sis uerbum neutrum i pplexere et impedure
loqui. unde płantus i amphitiione Qꝰ intelligere q̃sq
potis est. Ita migat blatis. et blatire. i precip̃ue loqͥ¬

Expanded text:
LATERA -e, idest sonus ranarum, inde blatero -as idest stulte et sine causa loqui vel detrahere vel declamare vel trepide aliquid proferre, idest metu trepidantia verba dicere, quod et balbutire est, et est proprie camelorum; unde hic blatero -nis ille qui ita blatio -is verbum neutrum, idest perplexe et impedite loqui, unde Plautus in Amphitrione ‘Qui intelligere quisque potis est? Ita nugas blatis’, et blatire est precipue loq
Abbreviated transcription (Latin):
archolomeus a bar qd̃ est filius ⁊ tholos qd̾ est suimu¬
tas et mors qd est aqͣ dicitur barcholomens secundum unã¬
interpretationem filus suspendentis aqͥs ⁊ dei qui mentes
doctornm suisum eleuat unde inferius aguas distiłlat .ł¬
incerpĩ filuis suspendentis me et est sirũ nomen nõ hebͤ¬

Expanded text:
est filius, et tholos quod est summitas et moys quod est aqua; inde dicitur Bartholomeus secundum interpretationem filius suspendentis aquas, id est Dei, qui mentes doctorum sursum eleinterpretatur filius suspendentis me; et est syrum nomen et non heb
Abbreviated transcription (Latin):
gint᷑as. tatis. ex dicfeit a lonitate bemignitus cinm iu tꝰ
sponte ud bñfaciend̾ expoͣi lens blanda. dultis alloquio et
sua cunctos inuutans. Dulcedine. S bonitas quid̃ fac̾e bona
et p̾stare que poscitur parata ẽ tũ non nouit suaius esle
consortio et sua cinictos imutare dicedine. Et tude teni¬
gnus et bonus uidentur distare s nõn multum ꝑ uterqp
esse et tuistior et beue quid facere q petitur non tamen su¬
aius nouit ẽẽ consortio s benignus sua nouit cunctos n
uitare dulcedine et dultis ẽe alloquo¬

Expanded text:
ignitas -tis, et differt a bonitate; benignitas enim est virtus sponte ad benefaciendum exposita lenis, blanda, dulcis alloquio et sua cunctos invitans dulcedine, sed bonitas quidem benefacere et prestare quod poscitur parata est, non tamen novit suavis esse consortio et sua cunctos invitare dulcedine; et inde benignus et bonus videntur distare sed non multum, quia uterque s et tristior et bene quidem facere quod petitur, non tamen suavis esse novit consortio, sed benignus sua cunctos novit invitare dulcedine et dulcis esse alloquio
Abbreviated transcription (Latin):
qd constitit in comunctõne lr̃arum in sulã ⁊ silłarum
in dcõne ł in earum accidentibus quo incio maxime bar
ł componitur burbarismus a larba ⁊ rure ⁊ more .q. mos
⁊ consuetudo barlirorum ruris qr enim ruricole ut pote
nicłti ⁊ duri rudes ⁊ incłtas solent hr̃e barbas. I deo ad̾
eius moris similitudiem barbarsius dr̃ iurium in dcõ¬
ne que non est eita sua propnetate barbarisinus autẽ¬
si est iñ cominuni sermone s intõne uicium est et uitand̃.
Si autem in poemate fiat ł in aliquo ꝓsaico certanime
aliqua ratonabłi de causa figura erit. Et dicemnus meta¬

Expanded text:
d consistit in coniunctione litterarum in sillaba vel sillabarum in dictione vel in earum accentibus, quo vitio barbvel componitur barbarismus a barba et rure et more, quasi mos et consuetudo barbarorum ruris, quia enim ruricole utpote inculti et duri et rudes incultas solebant habere barbas; ideo ad eius moris similitudinem barbarismus dicitur vitium in dictione, que non est culta sua proprietate. Item asi est in communi sermone sine ratione, vitium est, et est vitandum; si autem in poemate fiat vel in aliquo prosaico dictamine aliqua rationabili de causa, figura erit, et dicetur meta
Abbreviated transcription (Latin):
etħ xi. basiliscus grete latine interp̾tatur regulꝰ eõ ꝙꝑ
rex serpentum sit. ateo ut eum uidentes fugiant qr olfa¬
tu suo eos necat. Nam et hominem si asꝑicat int̾uut᷑
mustelis cum iuncitur quas illi homines inferũt cau̾ius
quib deltestunt itaq ea uisa fugit quem illa ꝓsequit᷑

Expanded text:
estus. Basiliscus Graece, Latine interpretatur regulus, eo quod rex serpentium sit, adeo ut eum videntes fugiant, quia olfactu suo eos necamustelis tamen vincitur, quas inferunt homines cavernis, in quibus delitescunt. Itaque ea visa fugit, quem illa persequitur
Abbreviated transcription (Latin):
a larbarus ⁊ lexis qd̾ est sermo ⁊ differt a bartarisino. qr
harbausmus est coꝵptio ꝓue lingue ut si grecus corꝑpat¬
linguam grecam latinus latinam turbaroletis uero est
torraptio aliene lingue ut si gretus corrĩperet latinam
arbarostomus. stomi. qui uerta plena Garbarisiuis
ꝓfĩ a barisiis ⁊ thomos qd̃ est incisio scibicet os quasi
in ore habet barbarismos
nłtus austerus stolidus ⁊ est nomen trudelitatis Et
austeriratis Unde oliui gentes omnes dc̃e st̃ barbare p̾¬
ter grecos ⁊ latmnos. Unde barbaritis.ca. cumi ⁊ barbari¬

Expanded text:
 et differt a barbarismo, quia barbarismus est corruptio proprie lingue, ut si Grecus corrumperet grecam, Latinus latinam, sed barbarolexis est corruptio aliene lingue, ut si Grecus corrumperet latinam ARBAROSTOMUS, qui verba plena barbarismis profert, a barbarismus et tomos, quod est incisio, scilicet os, quasi qui in ore habet barbarismosis, incultus, stolidus, et est nomen crudelitatis et austeritatis, unde olim gentes omnes dicte sunt barbare preter Grecos et Latinos, unde barbaricus -a -um, et barbari
Abbreviated transcription (Latin):
pistis qui uno die
oritur et codem moritur Inde dr̃ ephimera. re pemelt̾¬
corͣ frebris simplex et non molesta quem uno die af¬
ephimers apud nos diurnuim ł cotidianum. lam ꝙ
latini dicunt dutrmim.g̾ti ephimerida dicunt
docabis ꝙ latme interp̾tatur super indimentum
Erat enim pallium suꝑhumeralt quo tota sacerdota¬
lis tegebatu simbitis. Et crant duo gna unim li-¬
gneum et simplex ꝙ saceriotes habebãnt aliud ex diu̾sis
colorib auro genimisq contextum in utroq humero lapides
duos .s. sinstragdinos auro conclusos in quib seilpta erãt
nomnia patriart harim quo olim pontifites utebantur

Expanded text:
am qui uno die oritur et eodem moritur; unde dicitur ephimera febris simplex et non molesta que in uno die afephimeris apud nos diurnum vel cotidianum: nam quod Latini dicunt diurnum, Greci ephimerida dicuntdotalis, quod latine interpretatur superindumentum; erat enim pallium superhumerale quo tota sacerdotalis tegebatur ambitio et erant duo genera, unum lineum et simplex quod sacerdotes habebant, aliud ex diversis coloribus auro gemmisque contextum, habens in utroque humero lapides duos smaragdinos auro conclusos in quibus sculpta erant nomina patriarcharum, quo olim pontifices uteban
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ in quo consules eliguntur ł intromant᷑
et ctiam ⁊ ipã electio ł intronisatio dr̃ comitum
uͦ solemitas que ibi tunc fiebat et ꝯuentus totius
unde comitius ł conmnicialis morbus dr̃i caducus
ꝓtimore repulse .s. tanentes repelli. Et comitio
as idest comicium celebrare ł eligere ł intromsare
łͥ in comicio et conuentu loqui et̃ ꝑ ꝯpositionem
inconicio as in eodem sensu Item scłas ꝙ a comes¬
uitro ut de capite meo faciant comicia. Et inde conti¬

Expanded text:
tempus in quo consules eliguntur vel intronizantur, et etiam ipsa electio vel intronizatio dicitur comitium, vel solemnitas que ibi tunc fiebat et conventus totius unde comitius vel comitialis morbus dicitur, idesidam etiam pro timore repulse, scilicet timentes repelli; et comitio -as, idest comitium celebrare, vel eligere, vel intronizare, vel in comitio et conventu loqui, et per compositionem incomitio -as in eodem sensu. Item a como’ inquit ‘intro ut de capite meo fiant comitia’. Vide
Abbreviated transcription (Latin):
q fando decipiãt. Et ꝯpatui tior mus bñ frlatt᷑
tuis me aduerbium ⁊ hec falsatia cie Et noͣ ꝙ fallax
differt ab eo ꝗͥ mentitur. qr omius homo fallat d
agit ł dicit uũ aliquuis falłatur ⁊ non onims hom̾o
bult fallere qui mentitur ut iorilatores qmt Sepe¬
de mentuentur magis ftudis delectandi q ipsitate
fallenꝰi. uñ et falla dr̃ apud dualeticos u argimenta¬

Expanded text:
 fando decipiat, et comparatur -cior -simus, unde fallaciter -cius -me adverbium et hec fallacia -e. Et nota quod fallax differt ab eo qui mentitur, quia omnis homo fallax id agit vel dicit unde aliquis fallatur, sed non omnis homo vult fallere qui mentitur, ut ioculatores qui sepe mentiuntur magis studio delectandi quam voluntate fallendi. Unde et fallacia dicitur apud dialeticos in argumenta
Abbreviated transcription (Latin):
Nehors a cohortor taris dr̃ ħ cohors ts a frequentice
cohortationis Et est coliors multiudo rusticorum tastrai
multitudo militum coliors maior ꝯtinet quingentos
interiora idest scludat ł qr coherceat obiectit suo ꝯtra¬
neos et ire phibeat. Et ẜm hoc in tali sensu inclius¬

Expanded text:
est simul hortari, unde hec cohors -tis, a frequentia cohortationis, et est cohors multitudo rusticorum, castra, multitudo militum; cohors maior continet quingentos, interiora, idest concludat, vel quia coherceat obiectu suo extraneos et adire prohibeat:
Abbreviated transcription (Latin):
te aliquid noucter etistere sicut gͥ ex talore solis aliqͣ
tatione adoris qui est unuimi et solum princpiccm
celestuam ł terrestrictiũ iisibilum et minsibilumi
causam non esse. insi bontatem creators que est deꝰ¬
unus et uerus cuiꝰ tanta est bonitas ut simine bomis
beatitudims sine qͣ etemaliter beatus est abios uelit esse

Expanded text:
tem motus nullus est. Sicut ergo ex calore solis aliqua tatione auctoris, qui est unum, et solum, et omniumelestium, terrestrium, visibilium et invisibilium causam non esse, nisi bonitatem Creatoris qui est vivus et verus; cujus tanta est bonitas, ut summe bonus, beatitudinis suae qua aeternaliter beatus est, alios velit esse
Abbreviated transcription (Latin):
onniuum. scõs suos in perpetuum ꝑire non paciatur
q̃ auem uincam perire non passus resurgenti eam
in toto orbe singularis ⁊ unica Nam arabes singit
dicm se bidet senuisss coslertis aromatur uugitlis io¬
gum sibi iustituit et conuierso ad radium sol alaꝵ
plausie uoluntanum silni incendium ntrit sicq¬

Expanded text:
avium sanctos suos in perpetuum perire non patitur, qui avem unicam perire non passus, resurgentem eam in toto orbe singularis. Nam Arabes singuladum se videt senuisse, collectis aromatum virgulis, rogum sibi: seruit et, converso ad radium solis alarum plausu voluntarium sibi incendium nutrit sicq
Abbreviated transcription (Latin):
ambioꝰ in exameron. femix q auis in locis arabie p¬
hiletur deg̾e atq ea usq ad annos quingentos longe̾¬
ĩ ꝙͣ impleta uites sue tempore intrat ⁊ moritur de
c humore carus ueruus exurgit paulatimq adole¬
stit ac ꝓcessum statuti temporis induit alarum re¬
uugia atq in superioris auis spem̃ forͣmq repatur

Expanded text:
ius in Exameron: «Fenix avis in locis Arabie peribetur degere atque ea usque ad annos quingentos longein quam, impleto vite sue tempore, intrat et moritur. De cuius humore carnis vermis exurgit paulatimque adolescit ac processu statuti temporis induit alarum remigia atque in superioris avis speciem formamque repar
Abbreviated transcription (Latin):
Oꝑe seruili uñ ⁊ feria dies festuus dr̃ in quo cessare de¬
bemus ab operib seriulib in quo sola res dn̾ia d
i dies dicuntur festine ꝓprie in quib ꝓpeta satrificia
ꝓprie solent ficu. S qr qualibet die debenius cessare si
dici feria seamd̾ gͦ consuetudinem xͥ anoꝵ sic appellan¬
feria. quarta feris quinta feria. sexta feria. septiua
est fcrialis. Ideo dies domunca inincupatur prima fia
qr primus dies a feria.i a sabbato qr feriale solet
esse dies lune dr̃ ẜa feris ꝙ secundus est a feria ⁊¬

Expanded text:
opere servili, unde et feria dicitur festivus dies in quo cessare debemus ab operibus servilibus et in quo sola res divina deli festivi dies dicuntur ferie proprie, in quibus sacrificia precipue solent fieri, sed quia qualibet die debemus cessare a es potest dici feria. Secundum ergo consuetudinem christianorum sic appellanferia, quarta feria, quinta feria, sexta feria, septima est ferialis, ideo dies dominica nuncupatur prima feria quia primus est a feria, idest a sabbato quia ferialis solet esse; dies lune dicitur secunda feria q
Abbreviated transcription (Latin):
dassitum. idest cormi ł tuba ł aliud instrumentũ
quocandi factum. classitum etiam dicitur signũ
bellicum ł lotus tube ł alterius instrumenti bellici
ꝓprie tamen dassitum est contertus et concordia
dininum instrumentorum inslinuil sonantium
siue sint tube et corma in bello suie sint cãpane

Expanded text:
classicum idest cornu vel tuba vel aliud instrumentum causa convocandi factum; classicum etiam dicitur signum bellicum vel sonus tube vel alterius instrumenti bellici; proprie tamen classicum est concentus et concordia omnium instrumentorum insimul sonantium, sive si
Abbreviated transcription (Latin):
gis qr in eo colligant᷑ ñstĩa mensaꝵ uł qui necͣiia
uictui subsunt. Et est cellariũ paucoꝵ dieyũ sed ꝓmꝑtu¬
ariũ longi tpris. Et a cellariũ. hic cellar. ⁊ ħ cilleui¬
riꝰ idest custos cellaris¬

Expanded text:
-gis, quia in eo colligantur ministeria mensarum, vel que necessaria victui supersunt, et est cellarium paucorum dierum sed promptuarium longi temporis; et a cellarium hic cellarius et hic cellerarius custos cellari
Abbreviated transcription (Latin):
bales balidus. ¶ Et hoc quidẽ ĩ dus oupradc̃e forme
noĩa demonstrũtur habere ea ĩ se eo quib duiuãt
ut herbidus qui habet herba curbidus qui habet c̾la
tindus qui habẽt tiitorẽ iabidus qui habet ra.¬
biem Iuuddius qui habẽt iuuddiam.

Expanded text:
. et haec quidem in dus supra dictae formae nomina demonstrant habere ea in se, ex quibus deriuantur, ut herbidus, qui habet herbas, turbidus, qui habet turbam, timidus, qui habet timorem, rabidus, qui habet rabiem, inuidus, qui habet inuidiam.
Abbreviated transcription (Latin):
ut in bacubo meo trausi in iordanem .i añu baculo
meo. Item quocienstimq in ponitur ꝑ ante constiru¬
itur tum ablõ. tantinuu. ut dirigatur domine orõ
mea sicut incensum in conspectu tuo  ante con¬
spertum tuimi hoc est mirabile ii oclis meis .i.¬

Expanded text:
in baculo meo transivi Iordanem’, idest cum baculo meo. Item, quotiens in ponitur pro ante, construitur cum ablativo tantum, ut ‘dirigatur, Domine, oratio mea sicut incensum in conspectu tuo’, idest ante conspectum tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
genus herbe. ⁊ paluntoriam inde factum est ferula
in modum retorti laculi qd̾ est tam talide nate᷑
ꝙ ami hauster flat qui sumliter est calidus fit
quidem confluctus ⁊ confractio intei herbas illas ⁊ inde
stione beata agatha siculos ⁊ romanos libexusse lega
inanuum disciplorum urberant qr cor hominis in leua
paite est cum aictem ccͣ illud saingns congebatur et
obstat amino ne possit uerum discernere. Calor illa
ꝓtussione excitatus usb ad cor ꝑ arcerias calefac̃ semu-¬

Expanded text:
genus herbe, et palmatorium inde factum dicitur ferula; in modum retorti baculi; quod est tam calide nature quod cum auster flat, qui similiter est calidus, fit quidam conflictus et confractio inter herbas illas et inde stione beata Agatha Romanos liberasse legitur. manum discipulorum verberant, quia cor hominis a leva parte est; cum autem sanguis circa illud congelatur et obstat animo ne possit verum discernere, calor illa percussione citatur usque ad cor et per arterias desce
Abbreviated transcription (Latin):
urbus ł temporis cursus
siue spacium rͥ letiam ipsum tempiis qr non stat
d cura ł locus siue spacumi in quo fit curlus uel
ipm̃ officum cuirendi et ablu̾s huius. si curriculo
Pomtr aduerbialier ꝓ cito ł celeriter uñ plantus
in ui abłi ⁊ ponatur ꝓ cursũ ut sit sensus curriculo
⁊ cito cutso.

Expanded text:
, vel temporis cursus sive spatium, vel etiam ipsum tempus quia non stat sed currit, vel locus sive spatium in quo fit cursus, vel ipsum officium currendi; et ablativus huius ponitur adverbialiter pro cito, unde Plautus in vi ablativi et ponatur pro cursu, ut sit sensus, curriculo, idest cito cursu.