comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ulti ꝓpter ignorantiã
historiȩ labuntur in¬
errorem: putantes eũ¬
dem herodem aquo in passione
dñs irridetur. Herodes autẽ ille.
qui eũ pilato postea amicias facit.
huiꝰ herodis filius fuit. qui nunc mor¬
tuus eẽ refertur: frater autẽ archelai
qui testimonio patris su herodis ad¬
iudicante etiam cesare augusto. reg¬
ni uideorũ successor extiterat. Triee¬
simo qͥdem & septimo regni fui anno¬
quo euangłm narrat mortuus est
qui fuit augusti cesaris quadiagesimꝰ¬
septimus iuxta chronicoꝵ fidẽ. De¬
funeti sunt enim qͥ querebant animã
pueri. Elx hoc loco intelligimus ñ
solũ herodem. sed & sacerdotes et
seribas iam eo tempore nece dñi fuis¬
se meditatos. Legitur etian in iose¬
pho herodem non nullos de princi¬
pib iudeorũ ante mortẽ suam ne¬
casse. Et merito ut eis eũ quib an¬
te. paululũ de innocentũ morte trae¬
tabat. ipse moriens causa mortis exis¬
teret. Qui surgens accepit puerũ &

Expanded text:
ulti propter ignorantiam historiae labuntur errore, putantes eumdem esse Herodem a quo in passione sua Dominus irridetur. Ergo Herodes ille, qui cum Pilato postea amicitias facit, hujus Herodis filius fuit, qui nunc mortuus esse refertur, frater autem Archelai, qui testimonio patris sui Herodis, adjudicante etiam Caesare Angusto regni Judaeorum successor exstiterat, trigesimo quidem et septimo regni sui annoquo Evangelium narrat, defunctus est, qui fuit Augusti Caesaris quadragesimus quartus, juxta Chronicorum fidem. Defuncti sunt enim qui quaerebant animam pueri. Ex hoc loco intelligimus non solum Herodem, sed et sacerdotes et Scribas, jam eo tempore necem Domini fuisse meditatos. Legitur etiam in Josepho Herodem nonnullos de principibus Judaeorum ante mortem suam necasse, et merito ut eis, cum quibus ante paululum de Innocentium morte tractabat, ipse moriens causa mortis existeret. Qui surgens accepit puerum et
Abbreviated transcription (Latin):
contendit. Nos itaq dilectissimi
fr̃s offeramus xpo indubitant̃ in
fide. quod magi optulisse cognos¬
cuntur in munere: ut uere diuuni¬
tatis humanitatisq confessio. ipsa
sit apud xp̃m nr̃a fidelis oblatio.
Hȩc munera cum magis unanimit̃
offeramus. & ad regionem scõrum
tota cordis deuotione tendamus:
nec teneamus uiam ueteris uite.
sed diumnis mandatis humilit̃ ob¬
sequentes uiam mutemus: & qua
precepit dñs ambulemus. ut ad
patriam uenire ualeamus: ubi sine
fine cum ipso dño gaudeamus. Uia
enim hominis est uita ens. Qui
male uiuit: uiam tenet erroris.
Qui bene uiuit: ꝑ uiam gradit᷑
ueritatis. Qua ꝓpter qui ambu¬
lat uiam forncationis: uiam tene¬
at castitatis. Qui uiam tenebat
auaritiȩ: uiam teneat misericordiȩ
Qui ambulabat ꝑuiam finctioniᷤ.
uiam nunc teneat puritatis. Am¬
bulemus bene ꝑ fidem. ut ꝑuenia¬
mus ad speciem: ubi plenum erit
gaudium nr̃m: quia implebitur
m bonis desiderium nostrum.¬

Expanded text:
contendit. 11. Nos itaque, dilectissimi fratres, offeramus Christo indubitanter in fide, quod Magi obtulisse cognoscuntur in munere: ut verae divinitatis humanitatisque confessio ipsa sit apud Christum nostra fidelis oblatio. Haec munera cum Magis unanimiter offeramus, et ad regionem sanctorum tota cordis devotione tendamus. Nec teneamus viam veteris vitae, sed divinis mandatis humiliter obsequentes, viam mutemus, et in qua praecepit Dominus ambulemus, ut ad patriam pervenire valeamus, ubi sine fine cum ipso Domino gaudeamus. Via enim hominis est vita ejus. Qui male vivit, viam tenet erroris; qui bene vivit, per viam graditur veritatis. Quapropter qui ambulabat viam fornicationis, viam teneat castitatis; qui viam tenebat avaritiae, teneat viam misericordiae; qui ambulabat per viam fictionis, viam teneat nunc puritatis. Ambulemus bene per fidem, ut perveniamus ad speciem , ubi plenum erit gaudium nostrum, quia implebitur in bonis desiderium nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
quia quod nascetur inquit. scm̃
uocabitur filius dei. Non enim
iuirilis coitus uuluę uirginalis se¬
creta reserauit: sed immaculatũ
semen muiolabili utero sp̃e sc̃s in¬
fudit. Solus enim ꝑ om̃ia ex natis
contagia corruptelȩ iminaculati
partus nouitate ñ senserit: & eele¬
sti maiẽstate depulerit. Nam si lit¬
teram sequamlir: quomodo sc̃s om̃is
masculus: eum multos sceleratissimoᷤᷤ
fuisse ñ lateat: Nunquid sẽs ahab:
Nunquid sc̃ĩ pseudo. ꝓpħȩ: quos ad he¬
liȩ preces ultor cȩlestis iniurie ig¬
nis absumit: Sed ille sẽs ꝑquem
figuram futuri mysterii pia legis di¬
umȩ prescripta signabant: eoquod
solus scẽ eccłiȩ uirginis ad generan¬
dos ppłos dĩ immaculate fecundita¬
tis aꝑiret genitale secretũ. Hic gͦ
solus ad aperuit sibi uuluam. Nec
mirum. Qui enun dixerat ad pro¬
phetã priusquã te formarem in ute¬
io uoui te. & in uulua matris scĩfica¬
u ce: quiq uuluã scĩficauit alienã.¬

Expanded text:
quia quod nascetur inquit sanctum uocabitur filius dei. non enim uirilis coitus uuluae uirginalis secreta reserauit, sed inmaculatum semen inuiolabili utero spiritus sanctus infudit; solus enim per omnia ex natis contagia corruptelae inmaculati partus nouitate non senserit et caelesti maiestate depulerit. nam si litteram sequamur, quomodo sanctus omnis masculus, cum multos sceleratissimos fuisse non lateat? numquid sanctus Achab? numquid sancti pseudoprophetae, quos ad Heliae preces ultor caelestis iniuriae ignis absumsit? sed ille sanctus, per quem figuram futuri mysterii pia legis diuinae praescripta signabant, eo quod solus sanctae ecclesiae uirginis ad generandos populos dei inmaculatae fecunditatis aperiret genitale secretum. hic ergo solus aperuit sibi uuluam. nec mirum; qui enim dixerat ad prophetam: priusquam te formarem in utero, noui te et in uulua matris sanctificaui te, qui ergo uuluam s
Abbreviated transcription (Latin):
ircunciditur itaq puer:
Quis ille puer: nisi ille
de quo dictum est. pu¬
er natus est nobis & fi¬
lius datus. est nobis: Factus enim
est sub lege: ut eos qui sub lege es
ysaiȩ cõmentis ante dirissem. Cir¬
cumeisus cium uiciis dominico dig¬
nus iudicabatur optutu: quia oculi
dñi suꝑ iustos. Uides omnẽ. legis
ueteris seriem. fuisse tipum futuri.
Nam & cirerncisio purgationẽ signi¬
ficat delictorũ: sed qm̃ prona qua¬
dam cupiditate peccandi humanȩ
carnis & mentis fragilitas in extri¬
cabilib uitiis implicat᷑ eo ꝑ octa¬
uum eircuncisionis diem culpe to¬
tius futura purgatio. resurrectio¬
nis pre figurabat᷑ etate. Hoc est
enim illud: quia om̃e masculinũ
Uerbis enim ꝓmittebatur legis ii¬
nis partus. & uere sẽs: quia iminã¬
culatus. Deniq & ipsum ẽẽ qui
lege signetur u codem modo ab
angło repetita uerba declarant.¬

Expanded text:
ircumciditur itaque puer. Quis est iste puer, nisi ille de quo scriptum est: Puer natus est nobis, et filius datus est nobis ? Factus est enim sub lege, ut eos qui sub lege essIsaiae commentis ante dixissem. Circumcisis enim vitiis, Dominico dignus judicabatur obtutu, quia oculi Domini super justos . Vides omnem legis veteris seriem fuisse typum futurae, nam et circumcisio purgationem significat delictorum. Sed quoniam prona quadam cupiditate peccandi, humanae carnis et mentis fragilitas inextricabilibus vitiis implicatur, eo per octavam circumcisionis diem culpae totius futura purgatio, resurrectionis octava praefiguratur aetate. Hoc est enim illud: Quia omne masculinum uerbis enim legis promittebatur uirginis partus. et uere sanctus, quia inmaculatus. denique ipsum esse qui lege signetur in eundem modum ab angelo repetita uerba declarant
Abbreviated transcription (Latin):
in ęternam: & om̃e humanũ
genus ad cclestia se subrigens
ab inferis ad altiora consurgit.
Modo ferrum gestans agrico¬
la sarmenta deputat uinearũ.
ita & nunc euangłm tractans
episcopus sordes amputat popu¬
lorum. Et isto quadragenario
curriculo uniuerse hoc agunt
ereature: quatinus depositis suꝑ¬
fluis ornate uel compte in pascha
procedant. Modo om̃ia sunt
in partu: ut tunc repperiant᷑
in fructu. Tunc enim contra
nature speciem spina profert
rosam. calamus flagrat liliũ.
suauitatem arida uirgulta de¬
promunt: & ita cuncta flori¬
bus adornantur: ut festiuitatẽ
diei magni creatura ipsa nitore

Expanded text:
in aeternam; et omne genus in aeternam; et omne genus humanum ad coelestia se subrigens, ab infimis ad altiora consurgit. Modo ferrum gestans agricola sarmenta deputat vinearum; ita et nunc Evangelium tractans episcopus, sordes amputat populorum, et isto quadragenario curriculo universae hoc agunt creaturae, quatenus depositis superfluis, ornatae vel comptae in pascha procedant. 4. Modo omnia sunt in partu, ut tunc reperiantur in fructu; tunc enim contra naturae speciem spina profert rosam, calamus fragrat lilium, suavitatem arida virgulta depromunt: et ita cuncta floribus adornantur, ut festivitatem diei magni creatura ipsa nitore
Abbreviated transcription (Latin):
facta recipiunt. Sic quoq cor¬
porum nrorum hoc codem tẽ¬
pore contracta scelerib peccata
soluuntur: & uite nr̃e purior
cursus lique facto rigore diabo¬
li meatum suum pristinum re-¬
cognoscit. Terra inquam indiẽ¬
ta quadragesima asꝑitatem de-¬
ponit hiemis ego indicta qua¬
dragesima asꝑitatem reitio de¬
lictorum. Illa terra aratris sein¬
ditur ut mundanis sit congrua
frugibus: mea terra ierunus ex¬
aratur. ut celestibus sit apta se-¬
minibus. Sicut enim reditum
uberiorem capit qui frequenti¬
us uexando exercet campũ: ita
& maiorem grãm ꝑcipit qui
exercet corporis sui campum se¬
pius iennando. Eoce enu ab¬
stinentiȩ tempore herba segetũ
reuiuiscit in messem: surculus
arboris conatur infruticem.
palmes uineȩ pubescit ingem¬
mam. & om̃ia de inferiorib ad
altiora se subrigunt: ita hoc
eodem tempore hominũ spes
interim mortua reuiuiscit in
posterum: fides ꝑdita reparat᷑
in głam. temporalis uita ꝓficit

Expanded text:
facta, recipiunt; sic quoque corfacta, recipiunt; sic quoque corporum nostrorum hoc eodem tempore contracta sceleribus peccata solvuntur, et vitae nostrae purior cursus, liquefacto rigore diaboli, meatum suum pristinum recognoscit. Terra, inquam, in dicta quadragesima asperitatem deponit hiemis, ego in dicta quadragesima asperitatem rejicio delictorum. Illa terra aratris scinditur, ut mundanis sit congrua frugibus: mea terra jejuniis exaratur, ut coelestibus sit apta seminibus. Sicut enim reditum uberiorem capit, qui frequentius vexando, exercet campum; ita et majorem gratiam percipit, qui exercet corporis sui campum saepius jejunando. 3. Ecce enim abstinentiae tempore, herba segetum reviviscit in messem, surculus arboris conatur in fruticem, palmes vineae pubescit in gemmam, et omnia de inferioribus ad altiora se subrigunt: ita hoc eodem tempore hominum spes intermortua reviviscit in posterum, fides perdita reparatur in gloriam, temporalis vita proficit
Abbreviated transcription (Latin):
nte dies deuotionẽ
seẽ quadragesime p̃¬
dicantes sacrarũ lit¬
terarũ exempla
protulimus: quibus approbare¬
mus hunc quadragenarium nu¬
merum ñ esse abhominib consti¬
tutum sed chuinitus consecratũ.
nec terrena cogitatione initum.
sed celesti maiestate preceptũ: at¬
q ideo qui constitutũ numerũ
una die manducando preterit.
non ut unius diei uiolator ac¬
cusatur: sed ut totius quadra¬
gesue transgressor arguitur.
Unde bonum ẽ homini ut ad
diem sine labore ieninet: & to¬
tius quadragesime consequatur
pariter scĩtatem. Hec autem ñ
tam sacerdotũ precepta quã di
sunt: atq id̃o qui sperint non
sacerdotem spernit sed xpm̃.
qui in suo loquitur sacerdote.
Uideamus igitur quo tempore
hanc obseruantiam nobis indi¬
xerit dñs: si non ueluti ꝑ istã
deuotionem cuncta elem̃ta
uoluerit habere. pfectum. Ee¬
ce enun indicta quadragesima
constricta hiemali gelu terra
resoluitur: & aquarum fluen¬
ta meatus suos glatie lique¬

Expanded text:
nte dies devotionem sanctae quadragesimae praedicantes, sacrarum litterarum exempla protulimus, quibus approbaremus hunc quadragenarium numerum non esse ab hominibus constitutum, sed divinitus consecratum: nec terrena cogitatione inventum, sed coelesti majestate praeceptum. Atque ideo qui constitutum numerum una die 430 manducando praeterit, non ut unius diei violator accusatur, sed ut totius quadragesimae transgressor arguitur. Unde bonum est homini ut ad diem sine labore jejunet, et totius quadragesimae consequatur pariter sanctitatem. Haec autem non tam sacerdotum praecepta, quam Dei sunt. Atque ideo qui haec spernit, non sacerdotem spernit, sed Christum, qui in suo loquitur sacerdote. 2. Videamus igitur quo tempore hanc observantiam nobis indixerit Dominus, si non veluti per istam devotionem cuncta elementa voluerit habere profectum. Ecce enim ut in dicta quadragesima, constricta hiemali gelu terra resolvitur, et aquarum fluenta meatus suos, glacie lique
Abbreviated transcription (Latin):
ammnarum desiderauit cȩlestium
seĩtatem. Cybus enim. xp̃i est:
redemptio ppłorum. Cybus xp̃i
est paterne uoluntatis effectus:
fient ipse ait. Meus autẽ cybuᷤ
est. ut faciam uoluntatem pa¬
tris qui misit me. Unde & nos
esuriamus eybum ñ qui terre¬
nis epulis apparatur. sed qui di¬
uinarum scripturarũ lectione
colligitur. Ille enim corpus ad
tempus nutrit: hie autẽ animã
reficit in eternum.

Expanded text:
animarum desideravit coelestium animarum desideravit coelestium sanctitatem. Cibus enim Christi est redemptio populorum: cibus Christi est paternae voluntatis effectus, sicut ipse ait: Meus cibus est ut faciam voluntatem Patris mei, qui me misit . Unde et nos esuriamus cibum, non qui terrenis epulis apparatur, sed qui divinarum Scripturarum lectione colligitur; ille enim corpus ad tempus nutrit, hic autem animam reficit in aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
gitus est nobis dñs: ut huius
temporis spatio in morem toti¬
us creaturȩ nunc concipiamus
uirtutũ germina: ut in diem
pasche fructum iusticiȩ ꝓfera¬
mus. Hoc autem quadragena¬
se caperet: sed ut profectum
salutis nobis ostenderet. Nec
enim erat in illo spina peccati:
quȩ uerteretur in florem. Ipse
enim flos natus erat non de spi¬
na sed de uirga: sicut ait. ꝓpħa
Exiet uirga de radicae iesse: &
flos de radice eius ascendet. Uir¬
ga enim erat Maria nitida sub¬
tilis & uirgo: quȩ xp̃m uelut
florem integritate sui corpo¬
ris germinauit. Continuatis
ergo quadraginta diebus & no¬
ctibus hȩc ienma non esuriens
dñs. ꝓcurauit: sed dicit illum
euangłista esurisse postea. Quo¬
modo ergo potest fieri: ut qui
tantoꝵ dierum numero famem
sitimq non senserit. postea esu¬
rierit: E suriebat plane: nec
negare possumus quod esurierit
Esurut enim non eybum ho¬
minum sed salutẽ. non escarum
selarium epulas concupiuit: sed

Expanded text:
gitus est nobis Dominus, ut hujus gitus est nobis Dominus, ut hujus temporis spatio in morem totius creaturae nunc concipiamus virtutum germina, ut in die paschae fructum justitiae proferamus. 6. Hoc autem quadragenase caperet, sed ut profectum salutis nobis ostenderet. Nec enim erat in illo spina peccati, quae verteretur, in florem; ipse enim erat flos natus non de spina, sed de virga, sicut ait propheta: Exiit virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet ; virga enim erat Maria, nitida, subtilis et virgo, quae Christum velut florem integritate sui corporis germinavit. 7. Continuatis ergo quadraginta diebus et noctibus, haec jejunia non esuriens Dominus procuravit: sed dicit illum evangelista esurisse postea. Quomodo ergo potest fieri, ut qui tantorum dierum numero famem sitimque non 431 senserit, postea esurierit. Esuriebat plane, nec negare possumus quod esurierit; esuriit enim non cibum hominum, sed salutem: nec escarum saecularium epulas concupivit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sui celebrare credatur. Igitur
& nos hoc eodem ieniniorum
tempore ꝓducamus de spinis
nr̃is rosas: hoc est de peccatis
iusticiam. de seueritate miscdiã
de auaritia largitatẽ. Iste enĩ
spinȩ sunt corporis nr̃i. quȩ pre¬
focant animam: de quib are
seriptura. Spinas & tribulos
germinat terra. Germinat
enim michi terra mea spinas:
si me corporalis libidinis titil¬
latione compungit. Generat
michi tribulos eum me diuitia¬
rum sclarium cupiditate dis-¬
crutiat. Spina enim xp̃iano
auaritiȩ sue radix est: spina
uiro boni honoris ambitio est
Uidentur enim specie apud
suos grata esse: sed ledunt. His
ergo nisi uigilando & leuinan¬
do curari non possumus: quin
potius ꝑ abstinentiam. ipse spi¬
ne uertentur in rosam. Produ¬
cit enim ieunando libido ca¬
stimoniam. suꝑbia humilitatẽ:
ebrietas parcitatem. Hi enim
sunt flores uite nr̃e qui suaue
xpõ redolent: qui odorem bo¬
num dõ spirant. unde ait apls:
Hanc ergo quadragesimã lar¬

Expanded text:
sui celebrare credatur. Igitur et nos hoc eodem jejuniorum tempore producamus de spinis nostris rosas, hoc est, de peccatis justitiam, de severitate misericordiam, de avaritia largitatem. Istae enim spinae sunt corporis nostri, quae praefocant animam, de quibus ait Scriptura: Spinas et tribulos tibi germinabit terra ; germinat enim mihi terra mea spinas, si me corporalis libidinis titillatione compungit: generat mihi tribulos, cum me divitiarum saecularium cupiditate discruciat. Spina enim christiano avaritiae suae radix est: spina viro bono honoris ambitio est; videntur enim specie apud suos grata esse, sed laedunt. 5. His ergo nisi vigilando et jejunando carere non possumus; quin potius per abstinentiam ipsae spinae vertentur in rosam. Producit enim jejunando libido castimoniam, superbia humilitatem, ebrietas parcitatem; hi enim sunt flores vitae nostrae, qui suave Christo redolent, qui odorem bonum Deo spirant. Unde ait ApostoHanc ergo quadragesimam lar
Abbreviated transcription (Latin):
lius meus dilectus: in quo bene cõ¬
placui. Aduertite dilectissimi fr̃s
quanta nobis in baptismate dñi no¬
stri iħu xp̃i patefacta sit gr̃a: qũa
subtili sacramento trinitasꝰ se hodie
homini reuelait. Pater enim au¬
ditur: filius manifestatur in homi¬
ne: spc̃ sc̃s dinoscitur in columba
sui. uel transitu gle suȩ omnem ad
momentum ereaturam scĩficat: ui¬
uificat. & illustrat. Aquas enim
conseerat dum baptizatur: terrã
sc̃ĩficat dum sepelitur. mortuos sus¬
citat dum resurgit: cęlestia glori¬
ficat dum ascendit ad cȩlum. & se¬
det ad dexteram patris¬

Expanded text:
lius meus dilectus, in quo mihi bene comlius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Advertite, dilectissimi fratres, quanta nobis in baptismate Domini nostri Jesu Christi patefacta sit gratia, quam subtili Sacramento Trinitas se hodie homini revelavit. Pater enim auditur in voce, Filius manifestatur in homine, Spiritus sanctus dignoscitur in columba. sui, vel transitu gloriae suae omnem ad momentum creaturam sanctificat, vivificat et illustrat? Aquas enim consecrat, dum baptizatur; terram sanctificat, dum sepelitur; mortuos suscitat, dum resurgit; coelestia glorificat, dum ascendit in coelum, et sedet ad dexteram Patris
Abbreviated transcription (Latin):
id est qm̃ ego creatura sum tu cre¬
ator: ego seruus tu dñs: ego figu¬
ra tu ueritas. At iħe ait. Sine mͦ
Sic enim decet nos implere omnẽ
iusticiam: id est quid nunc ista cõ-¬
memoras: propositum suscepte hu¬
militatis implendum est. Tune
ille qui p̃sumere formidabat: ue¬
nobis: baptizatur non ut purifice¬
tur aquis. sed ut aquas ipse scĩfic&
Baptizatur nouus homo: ut noui
baptismatis constituat sacramentũ
Aꝑti sunt inquit ei cȩli. Estimo
ut in cęlestib eẽt miraculum de his
que gerebantur in terris: sieut art
seriptura inquem concupiseunt an¬
geli prospicere. Quomodo enim
poterant ñ mirari uirtutes cęlorum
& donimationes cherubin & sera¬
phin: eum uiderent dñm sabaoth
in fluuio baptizari: Ut autem io¬
hannis attestatio etiam celesti testi¬
monio confirmetur: uidit sp̃m scm̃
corporali specie quasi columbã des¬
cendentẽ & manentẽ suꝑ iħm. Au¬
dit & patrem dicentem. Hic est fi¬

Expanded text:
id est, quoniam ego creatura sum, tu Creid est, quoniam ego creatura sum, tu Creator; ego servus, tu Dominus; ego figura, tu Veritas. At Jesus ait, Sine modo; sic enim decet nos implere omnem justitiam: id est, Quid nunc ista commemoras? Propositum susceptae humilitatis implendum est. Tunc ille qui praesumere formidabat, venobis: baptizatur, non ut purificetur aquis, sed ut aquas ipse sanctificet: baptizatur novus homo, ut novi Baptismatis constituat sacramentum. Aperti sunt, inquit, ei coeli: aestimo ut in coelestibus esset miraculum de his quae gerebantur in terris, sicut ait Scriptura, In quem concupiscunt Angeli prospicere . Quomodo enim poterant non mirari Virtutes coelorum et Dominationes, Cherubim et Seraphim, cum viderent Dominum sabaoth in fluvio ab homine baptizari? Ut autem Joannis attestatio etiam coelesti testimonio confirmetur, videt Spiritum sanctum corporali specie, quasi columbam descendentem, et manentem super Jesum: audit et Patrem dicentem, Hic est Fi
Abbreviated transcription (Latin):
alutare nobis est fr̃s at¬
q conueniens ut concur¬
rentes ad festa dominica
& mysteria saluatoris
nr̃i de cuius natiuitate gauisi sumꝰ¬
de eius manifestatione lȩtemur: qͥa
sicut nascendo głosus est dĩ filius.
ita apparendo mirabilis. Mirum
nanq quod xp̃c processit ex uirgi¬
ne: nec minus magnificũ quod osten¬
sus e cȩlo est. Mirum ualde qđ
nouum hominem terra suscepit:
stupendum nichilominus qđ nõ¬
uum hunc hominẽ noua de cȩlo
stella prodiderit. Apud iudeam
xpe in presepi pastorib uagiebat:
& in chaldea magorum oculis mnt̃
sydera choruscabat. Apud iudeos
sordebat in pannis: apud gentiles
fulgebat in gła. Et quidem ne¬
cesse erat ut cȩloꝵ dñm testimoni¬
ũ cȩleste p̃cederet: & auctorẽ lucis
uocis huius: sed qui ꝑ ordinem uel¬
let uniuersa complere. nichilominꝰ
baptizari se expetit ab iohanne. Iũ
baptista deuotus: baptizandi sui po¬
tentia treme factus ait. Ego ate
debeo baptizari. & tu uenis ad me:

Expanded text:
alutare nobis est, fratres, atque conveniens, ut concurrentes ad festa dominica et mysteria Salvatoris nostri, de cujus nativitate gavisi sumus, ejus manifestatione laetemur: quia sicut nascendo gloriosus est Dei Filius, ita apparendo mirabilis. Mirum namque quod Christus processit ex virgine; nec minus magnificum quod ostensus e coelo est. Mirum valde quod novum hominem terra suscepit; stupendum nihilominus quod novum hunc hominem nova de coelo stella prodiderit. Apud Judaeam Christus in praesepi pastoribus vagiebat; et in Chaldaea magorum oculis inter sidera coruscabat. Apud Judaeos sordebat in pannis; apud gentiles fulgebat in gloria. Et quidem necesse erat ut coelorum Dominum testimonium coeleste praecederet, et auctorem lucisocis hujus; sed qui per ordinem vellet universa complere, nihilominus baptizari se expetit a Joanne. Et Baptista devotus baptizandi sui potentia tremefactus ait, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me?
Abbreviated transcription (Latin):
luce referta. Prima hominis uita
beata ita fuit immortalis: ut posset
in ea homo non mori. si se a pecca¬
ti seductione cautus seruaret. Se¬
cunda uero ita fiet immortalis: ut
non possit in ea homo mori: non
ulla peccati pulsantis seductione
temptari. Bene autem spe reconci¬
liator in columba que multũ sim¬
plex est auis apparuit: ut & suȩ
uidelicet naturȩ simplicitatem ꝑ¬

Expanded text:
luce refecta. Prima hominis vita luce refecta. Prima hominis vita beata ita fuit immortalis, ut posset in ea homo non mori, si se a peccati seductione cautus servaret; secunda vero ita fiet immortalis, ut non possit in ea homo mori, nec ulla peccati pulsantis seductione tentari. Bene autem Spiritus reconciliator in columba, quae multum simplex est avis, apparuit, ut et suae videlicet naturae simplicitatem
Abbreviated transcription (Latin):
lumbam glificatus. eiusdem regni
limina reserauit. flamm̃aq in bran¬
tem qua ingressum paradysi expul¬
so adam primo. cherub eustos inter¬
clusit. sed̃s adam hodierna die ꝑ
aquam lauachri renascentis extm¬
gui. debere monstrauit: ut unde il¬
le cum sua coniuge abhoste uictus
exiit. ibi iste cum scõrum eccłia spon¬
sa uidelicet sua de hoste iictor re¬
diret: immo potiora redemptis apec¬
cato. uitȩ immortalis munera pater
futuri scłi princeps pacis donaret:
quam presentis nr̃i scłi pater. prin¬
ceps discordie uenundatus sub pec¬
cato. sua cum stirpe ꝑdidit. Quia
nimirum uita illa beatissima quã
deseruit adam. quamuis incompa¬
a rabili luce & pace sublimis. ab om̃i
curarum stimulantium nube sere¬
na crebra dĩ & angłorum fuerit
uisione & allocutione głifica: in
terre tam̃ huiꝰ erat locis constitu¬
ta terrenis: quamuis nullo labore
quesitis alenda fructibus. Sedhȩe
arce uita ꝑhennis: non crebra sed

Expanded text:
lumbam glorificatus ejusdem regni lumbam glorificatus ejusdem regni limina reseravit, flammamque vibrantem, qua ingressum paradisi expulso Adam primo Cherub custos interclusit. Secundus Adam hodierna die per aquam lavacri renascentis exstingui debere monstravit, ut unde ille cum sua conjuge ab hoste victus exiit, ibi iste cum sanctorum Ecclesia, sponsa videlicet sua, de hoste victor rediret, imo potiora redemptis a peccato vitae immortalis munera pater futuri saeculi princeps pacis donaret, quae praesentis nostri saeculi pater princeps discordiae venundatus sub peccato sua cum stirpe perdidit; quia nimirum vita illa beatissima, quam deseruit Adam, quamvis incomparabili luce et pace sublimis ab omnium curarum stimulantium nube serena crebra Dei et angelorum fuerit visione et allocutione glorificata, in terrae tamen hujus erat locis constituta terrenis, quamvis nullo labore quaesitis alenda fructibus: at haec arce vita perennis non crebra, sed
Abbreviated transcription (Latin):
manib caput. Sequitur. Bapti ⁊a¬
tus autem confestim ascendit de
aqua. & ecce aꝑti sunt cęli: & uidit
spm̃ d̃i descendentem sicut colum¬
bam. & uenientẽ fuꝑ se. Et hoc
ad impletionem omĩs iusticie ꝑti¬
net. quod baptizato dño aꝑti suns
ei celi. & spc̃ descendit suꝑ eum:
ut hinc nimirum fides nr̃a confir¬
metur ꝑ misterium sacri baptisma¬
tis aꝑiri nobis introitum patriȩ
Nunquid enim credi decet dñõ tẽ
primum celestia patuisse secreta:
cum recta fides habeat non minꝰ
tempore quo cum hominib con¬
uersatus est. quã post & antea pa
tris in sinu mansisse & sedem tenu¬
celebrata mysteria. Quia enim
nobis dñs sacro scõ sui corporis in¬
tinctu baptismi lauachrum dedi¬
cauit: nobis quoq post acceptum
baptisma celi aditum patere. & sp̃m
a multum distantia. quia primus
adam ab inmundo sp̃ũ deceptus
ꝑ serpentem. gaudia regni cȩlestis
amisit: scd̾s adam a spũ scõ ꝑ co¬

Expanded text:
manibus caput. Sequitur: Baptizamanibus caput. Sequitur: Baptizatus autem Jesus, confestim ascendit de aqua: et ecce aperti sunt Spiritum Dei descendentem sicut columbam et venientem super se. Et hoc ad impletionem omnis justitiae pertinet, quod baptizato Domino aperti sunt ei coeli, et Spiritus descendit super eum, ut hinc nimirum fides nostra confirmetur per mysterium sacri baptismatis aperiri nobis introitum regni coNunprimum coelestia patuisse secreta, cum recta fides habeat non minus tempore quo cum hominibus conversatus est, quam et post et antea in sinu Patris mansisse, et sedem tenucelebrata mysteria. Quia enim nobis Dominus sacrosancto sui corporis intinctu baptismi lavacrum dedicavit, nobis quoque post acceptum baptisma coeli aditum patere, et Spira multum distantia, quia primus Adam ab immundo spiritu deceptus per serpentem, gaudia regni coelestis amisit; secundus Adam a Spiritu sancto per co
Abbreviated transcription (Latin):
caritati urẽ causa elarescat. Hodi¬
e nichilominus ut ꝑhibetur a pa¬
tribus: dñs iħe in chana galilee
de aquis effecit uinum. Nichil a
de creatore cunctandum. Qui e¬
nim in exordio mundi dedit esse
aquas: in fine quoq mundi quod
uoluit fecit ex aquis. Maioris nẽ¬
pe maiestatis est creare quȩ non
erant: quam ereata mutare. Et
quid mirum si ad preceptum dñi
sui aqua transuit in uinum: euius
nutu salubrium fomento imbrnm
& ipsa uini genitrix uua nutrit᷑:
Quid mirum si dñs om̃num ꝓpter
hominem aquas uertit in uinum:
qui ut hominem conderet terrã
transformauit in carnem: Quid
mirum si eius iussu aqua meliorẽ
profecit in saporem: cuius oꝑatio¬
ne cum amara eẽt in mara bibitu
Nulla ꝑsonarum maior contemp¬
nat ab humilib meis in remissionẽ
peccatorũ baptizari: cum memine¬
rint dnm̃ qui in spũ scõ baptizans
peocata dimittere solet: suum bapti¬
andum in aqua submisisse serui

Expanded text:
caritati vestrae causa clarescat. Hodicaritati vestrae causa clarescat. Hodie nihilominus, ut perhibetur a patribus, Dominus Jesus in Cana Galilaeae de aquis effecit vinum . Nihil a de Creatore cunctandum; qui enim in exordio mundi dedit esse aquas, in fine quoque mundi quod voluit fecit ex aquis: majoris nempe majestatis est creare quae non erant, quam creata mutare. Et quid mirum, si ad praeceptum Domini sui aqua transivit in vinum cujus nutu salubrium fomenta imbrium et ipsa vini genitrix uva nutritur? Quid mirum, si Dominus omnium propter hominem aquas vertit in vinum, qui ut hominem conderet, terram transformavit in carnem? Quid mirum, si ejus jussu aqua meliorem proficit in saporem, cujus operatione, cum amara esset, in myrrha bibitunulla personarum majorum contemnat ab humilibus meis in remissionem peccatorum baptizari, cum meminerit Dominum, qui in Spiritu sancto baptizans peccata dimittere solet, suum baptizandum in aqua submisisse servi
Abbreviated transcription (Latin):
suscepi hominem: ꝑ omĩa hominiᷤ
transeam sacram̃ta. Et re uera
tismum non ueniret: propter qͦs
etiam corporeȩ circumcisionis non
uitauit iniuriam: Ande & ioħes
salutare mysterium recognoscens
non iam d̃i filium ut baptista seĩ¬
ficat: sed ut deuotus minister cȩ¬
lestib optemꝑat imꝑatis. Nec
enim poterat ñ obedire seruus
dnõ. preco iudici. regi miles. p̃eur¬
sor auetori: atq ut hȩc om̃ia di¬
uinitate agi plenius ꝑfectiusq ꝓ¬
pheta dinosceret. in specie colum
ee sermonis pater audiri. Ait enĩ
Hic est filius meus dilectus: in quo
complacui michi. Uidete & in¬
tendite fr̃s: quantum gr̃ȩ de diui¬
na dignatione mortalitas conseqͣ¬
tur Nam ut sacratissima redem¬
ptionis nr̃ȩ mysteria confirment᷑
& ut maifestius eterna nobis tri¬
nitas reueletur: baptizatur filius
in iordane: sp̃s sanctificat sacram̃¬
tum: pater aperit ueritatem. Suꝑ¬
est iam. ut tercia deuotionis hui

Expanded text:
suscepi hominem, per omnia suscepi hominem, per omnia transeam hominis sacramenta. Et revera, tismum non veniret, propter quos etiam corporeae circumcisionis non vitavit injuriam? Unde et Joannes salutare mysterium recognoscens, non jam Dei Filium, ut Baptista sanctificat, sed ut devotus minister coelestibus obtemperat imperatis; nec enim poterat non obedire servus domino, praeco judici, regi miles, praecursor auctori. Atque ut haec omnia Divinitate agi plenius perfectiusque propheta dignosceret, in specie columbet in voce sermonis Pater audiri: ait enim: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Videte et intendite, fratres, quantum gratiae de divina dignatione mortalitas consequatur: nam ut sacratissima redemptionis nostrae mysteria confirmentur et ut manifestius aeterna nobis Trinitas revelaretur, baptizatur Filius in Jordane. Spiritus sanctificat sacramentum, Pater aperit veritatem. Superest jam ut tertia devotionis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
Ego ate debeo baptizari: & tu
uenis ad me: Eigo utiq ate de¬
beo baptizari: quia nuchi est ex pa¬
terna preuaricatione corruptio:
& tibi in paterna maiestate cõmunio
Ego in hunc mundum carnali sũ
parente profusus: tu uero huc ab in¬
genito patre unigenitus aduenisti.
Me uiri & feminȩ naturalis copu¬
la procreauit: te autem altissimi
obumbrante uitute ueneranda no-¬
bis uirginitas dedit. Ego terrenũ
animal: tu agnus es d̃i. Ego pec¬
cati lege mortalis. tu autem aduer¬
sus peccata ueniens nescis subiacere
peccato. & post omia ego factus sũ
redimendus ate. tu autem natus
ut redimas. Cui indignatus respon¬
dit iħc. Sine modo. Sic enum de¬
cet nos implere omnem iusticiam:
id est om̃ia quidem uera sunt quȩ
memoras: sed hȩc mei aduentus ẽ
ratio. ut quia sub lege factus sum.
ordo legitimus suppleatur. Ueni
enim non ut michi uiuerem eui
uita eterna cum patre est: sed ut
conditionẽ ur̃ȩ mortis auferrem.
Et hoc est iustissimũ. ut quia totũ

Expanded text:
Ego a te debeo baptizari; et tu venis ad me ? Ego utique a te debeo baptizari, quia mihi est ex paterna praevaricatione corruptio, et tibi in paterna majestate communio. Ego in hunc mundum carnali sum parente profusus; tu vero huc ab ingenito Patre Unigenitus advenisti. Me viri et feminae naturalis copula procreavit; te autem Altissimi obumbrante virtute, veneranda nobis virginitas dedit. Ego terrenum animal, tu Agnus Dei; ego peccati lege mortalis, tu autem adversus peccata veniens nescis subjacere peccato. Et post omnia, ego factus sum redimendus a te, tu autem natus ut redimas. Cui dignatus respondit Jesus: Sine modo: sic enim decet nos implere omnem justitiam . Id est, omnia quidem vera sunt, quae memoras: 88 sed haec mei adventus est ratio, ut, quia sub lege factus sum, ordo legitimus suppleatur. Veni enim, non ut mihi viverem, cui vita aeterna cum Patre est, sed ut conditionem vestrae mortis auferam. Et hoc est justissimum, ut, quia totum
Abbreviated transcription (Latin):
re negligunt: & ne scĩ spẽ unctione
renouari mercantur. statim ab inti¬
ma catholice pacis & quietis unita¬
te exteriora id est scł̃i desideria se¬
quendo desciscunt. Emisit post
eum columbam. At illa uenit ad
eum uesꝑe: portans ramum oliue
iuirentib foliis in ore suo. Anumad¬
uertitis credo fr̃s. & me loquentẽ
urõ intellectu preuenitis ramum
oliuȩ uirentibus foliis grãm esse
spc̃ scĩ uitȩ uerbis abundantẽ: de
cuius plenitudine suꝑ xp̃m requi¬
escente psalmus ait. unxit te ds̃
d̾s tuus oleo letitiȩ preconsortibꝰ
tuis: & de euius dono consortib
xp̃i dato loquitur ioħes. Uos i¬
ctionem habetis a scõ: & nostis
omĩa. Et pulcherrima comparati¬
one umbra ueritati coneinit. Ra¬
mum oliue columba corporalis
ablutam dilunii aquis detulit in
archam: sp̃c sẽs in specie columbȩ
corporalis baptizatum aqua iorda
lum homines qui erant in archa
cum noc sed & animantia quȩ ar¬
cha continebat: & ipsa quoq lig¬

Expanded text:
re negligunt, et ne sancti Spiritus unctione renovari mereantur, statim ab intima catholicae pacis et quietis unitate, exteriora, id est saeculi desideria, sequendo desciscunt. Emisit post eum columbam; at illa venit ad eum vespere, portans ramum olivae virentibus foliis, in ore suo. Animadvertitis credo, fratres, et me loquentem vestro intellectu praevenitis, ramum olivae virentibus foliis gratiam esse Spiritus sancti vitae verbis abundantem: de cujus plenitudine super Christum requiescente, psalmus ait: Unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae, prae consortibus tuis . De cujus dono consortibus Christi dato loquitur Joannes: Vos unctionem habetis a sancto, et nostis omnia . Et pulcherrima comparatione umbra veritatis concinit. Ramum olivae columba corporalis ablutam diluvii aquis detulit in arcam, Spiritus sanctus in specie columbae corporalis baptizatum aqua Jordanlum homines qui erant in arca cum Noe, sed et animantia quae arca continebat, et ipsa quoque lig
Abbreviated transcription (Latin):
quod iudeus credere noluit ꝑ pro¬
phetas. Hodie gentilitas edocta
de celo redemptorẽ mundi inqui¬
rit ut regem: muneratur ut for¬
tem. adorat ut dm. Et quam rec-
te kini in testimonium nouȩ nati¬
uitatis noua terris stella resplen¬
cuiuis utiq iudeoꝵ gens perfida
nec radium occultare posset: nec
abscondere ueritatem. Neq enĩ
ulla iam ꝑ eos poterat locum ha¬
bere maligne interp̃tationis obs¬
curitas: ubi celum ipsum uinuer¬
sorum oculis sydereo lumine cre¬
denda fulgebat. Et quã hoc
mirabile quod exiguus stellȩ ra¬
dius stupentia alieigenarũ corda
permouit: cum illum iudaicum
popłm. eui mare diuisum. eui pre¬
bitum manna de nubibus: nec ig¬
nea potuerit & ipsa de cȩlo micanᷤ
columpna conuertere. Sed iam
ad xp̃i baptismũ ꝓperemus. Ue¬
nit inquit iħ̃e ad iordanem: ut¬

Expanded text:
quod Judaeus credere noluit per proquod Judaeus credere noluit per prophetas. Hodie gentilitas edocta de coelo Redemptorem mundi inquirit ut regem, muneratur ut fortem, adorat ut Deum. Et quam recte, carissimi, in testimonium novae nativitatis, nova terris stella resplenique Judaeorum gens perfida nec radium occultare possit, nec abscondere veritatem; neque ulla jam per eos poterat locum habere malignae interpretationis obscuritas, ubi coelum ipsum universorum oculis sidereo lumine credenda fulgebat. Et quam hoc mirabile, quod exiguus stellae radius stupentia alienigenarum corda permovit; cum illum Judaicum populum, cui mare divisum, cui praebitum manna de nubibus, nec ignea potuerit et ipsa de coelo micans columna convertere. Sed jam ad Christi baptismum properemus: Venit, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
omplura nobis fãs
atq diuersa festiui¬
tas presentis diei sa¬
lutarium mysteriorũ sacramenta
multiplicat. Nam sicut posteritati
suȩ fidelis mandauit antiquitas: ho¬
die saluator humam generis celesti¬
bus ostensus inditiis achaldeis est
adoratus. Hodie xp̃c beati ioħis
ministerio fluenta iordans benedic̃¬
tione ꝓprii baptismatis consecrauit
Hodie etiam inuitatus ad nuptias
diuinitatis suȩ potentiani manife¬
tauit in nuptiis. Tria quidem hec
frs unius diei mysteria recensemuᷤ.
sed quȩ ꝑ unum dñm dignatio
trinitatis impleuit. Neq enim
aliquando in oꝑatione uirtutum
abesse sibi unitas potest: aut unꝗͣ
separari ab inincem poterit quod
deitate est indrusum. Deniq cũ ꝑni
baptizaretur saluator. ñ se de esse
unigenito pater in uoce prodidit:
spẽ in columba. Non ergo mire¬
mur fr̃s quib in fide est trinitas:
si tria unum nobis diem mysteria
consecrarunt. Hodie itaq ut di¬
ximus magus ꝑstellam repperit:

Expanded text:
omplura nobis, fratres, atque diversa festivitas praesentis diei salutarium mysteriorum sacramenta multiplicat. Nam, sicut posteritati suae fidelis mandavit antiquitas, hodie Salvator humani generis coelestibus ostensus indiciis, a Chaldaeis est adoratus . Hodie Christus beati Joannis ministerio fluenta Jordanis benedictione proprii baptismatis consecravit . Hodie etiam invitatus ad nuptias divinitatis suae potentiam manifetavit in nuptiis . Tria quidem haec, fratres, unius fidei mysteria recensemus, sed quae per unum Dominum dignatio Trinitatis implevit. Neque enim aliquando in operatione virtutum abesse sibi unitas potest, aut unquam separari ab invicem poterit, quod deitate est indivisum. Denique, cum baptizaretur Salvator, non se deesse Unigenito Pater in voce prodidit, Spiritus in columba. Non ergo miremur, fratres, quibus in fide est Trinitas, si tria unum nobis diem mysteria consecrarunt. Hodie itaque, ut diximus, magus per stellam reperit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc discant homines ꝑ grãm se baptisma.¬
tis accepto spũ scõ. de filiis diaboli
in dei filios posse tranfferri. fieut
apostolus edocet fidelib ita loquen.
Accepistis spm̃ adoptionis filiorũ:
in quo clamamus abba pater. Et
euangłista ioħes. Quot quot inqͥt

Expanded text:
hoc discant homines per gratiam se baptismahoc discant homines per gratiam se baptismatis accepto Spiritu sancto de filiis diaboli in Dei filios posse transferri. Sicut Apostolus edocet, fidelibus ita loquens: Accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba pater; et evangelista Joannes: Quotquot, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
cere om̃s gentes & baptizare eos
primus ipse suo in baptismate totã
ꝑsonaliter panderet adesse trini¬
tatem. Quod ait uox paterna.
hic est filius meus dilectus in qͦ
michi bene complacui: ad cõpa¬
rationem terreni hominis dicit.
in quo peccante quodammodo si¬
bi displicuisse ds̃ conditor insinu¬
at cum ait. Penitet me hommẽ
fecisse in terra. Penitentia qͥdem
in dm nulla cadit: sed nr̃o more
loquens qui compungi pęnitentia
solemus. quando contra uotum
nr̃a opera uerti uidemus. penitere
se dixit hominem fecisse: quem a
rectitudine suȩ facturȩ peccando
tem suo unigenito sibi singularit̃
complaeuit: quia hunc hominem
quem induerat. a peccato immimẽ
seruare cognouit. Et in hac quo¬
q uoce patris. sicut & in ceteris
baptirati dñi mysteriis: om̃is iusti¬
ciȩ declaratur impletio. Coȩt̃mus
enim & consubstantialis patri fi¬
lius descendente suꝑ eum sp̃ũ qui
sit hominibus intimatur: ut per

Expanded text:
cere omnes gentes, et baptizare eos cere omnes gentes, et baptizare eos et Spiritus sancti, primus ipse suo in baptismate totam personaliter panderet adesse Trinitatem. Quod ait vox paterna, hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ad comparationem terreni hominis dicit, in quo peccante quodammodo sibi displicuisse Deus conditor insinuat, cum ait: Poenitet me hominem fecisse in terra . Poenitentia quidem in Deum nulla cadit, sed nostro more loquens, qui compungi poenitentia solemus, quando contra votum nostra opera verti videmus. Poenitere se dixit hominem fecisse in terra, quem a rectitudine suae facturae peccando tem suo unigenito sibi singulariter complacuit, quia hunc homiquem induerat a peccato immunem servare cognovit. Et in hac quoque voce Patris sicut et in caeteris baptizati Domini mysteriis, omnis justitiae declaratur impletio. Coaeternus enim et consubstantialis Patri Filius descendendo super eum spiritu, qui sit, hominibus intimatur, ut per
Abbreviated transcription (Latin):
huius speciem animalis ostenderet
spẽ enim sc̃s discipline effugiet fic̾¬
tum: & eum inquem descendit.
ne preconem ministrũq doceret
mundo ẽẽ futurum: simul & om̃s
qui sua grã essent renouandi. sim¬
Sentite de dno in bonitate & in
simplicitate cordis querite illum:
qm̃ in maliuolam auimam ñ intro¬
ibit sapientia. nec habitabit in cor¬
pore subdito peccatis. Hinc est
quod symon qui in felle amaritu¬
dinis & obligatione iniquitatis
permanere consensit: partem sor¬
temq in hoc spũ habere nequiuit
Illo enim spũ plenus erat: qui in
serpente hominibus apparendo
qua ipse malitiȩ & insidiarum
peste infectus esset corda diligen¬
ter edocuit. Sed descendente
michi complacui. Filius dĩ bapti¬
ratur in homine. spc̃ dei descendit
in columba: pater d̃s id est in uo¬
ce scẽ & indiuidue trinitatis. in
baptismni declaratur mysterio:
Et recte. ut qui sacramentoꝵ suoꝵ
dispensatorib erat precepturus do¬

Expanded text:
hujus speciem animalis ostenderet. Spiritus enim sanctus disciplinae effugiet fictum, ut eum in quem descendit m supernae praeconem ministrumque doceret mundo esse futurum; simul et omnes qui sua gratia essent renovandi, simSentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum. Quoniam in malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis . Hinc est quod Simon, qui in felle amaritudinis et obligatione iniquitatis permanere consensit, partem sortemque in hoc Spiritu habere nequivit. Illo enim spiritu plenus erat qui in serpente hominibus apparendo, quia ipse malitiae et insidiarum peste infectus esset corda diligenter edocuit. Sed descendente us, in quo mihi complacui. Filius Dei baptizatur in homine, Spiritus Dei descendit in columba, Pater Deus in voce sanctae et individuae Trinitatis in baptismi declaratur mysterium  Al., mysterio. Et recte, ut qui sacramentorum suorum dispensatoribus erat praecepturus do
Abbreviated transcription (Latin):
ustum & rationabile dilectissimi ue¬
re pietatis obsequium est. in diebus
toto corde gaudere: & honorifice
lum. iudicaturi pacientia & boni¬
tate differtur. impunitatẽ sibi ini¬
quitatis infidelium corda promit.¬
tunt: & putant humanorũ actuũ
qualitates ad diuinȩ ꝓuidentiȩ ñ
pertinere censuram: quasi ñ euiden¬
tissimis plerumq suppliciis male
gesta plectantur. aut non sepe se cȩ¬
lestium cõminationum terror osten¬
dat: quib utiq & fides monetur.
tas dĩ. & nulli miscdiam suam dene¬
gat: eum indiserete uniuersis bona
multa largitur: eosq quos merito
subderet penis. magis uult inuitare
beneficiis. Dilatione enim uindic̃¬
te dat locum penitentiȩ xpc̃ dñs¬

Expanded text:
ustum et rationabile, dilectissimi, verae pietatis obsequium est, in diebus tantur, toto corde gaudere et honorificelum , judicaturi patientia et bonitate differtur, impunitatem sibi iniquitatis infidelium corda promittunt, et putant humanorum actuum qualitates ad divinae providentiae non pertinere censuram, quasi non evidentissimis plerumque suppliciis male gesta plectantur, aut non saepe coelestium comminationum terror ostendatur: quibus utique et fides monetur, tas Dei, et nulli misericordiam suam denegat, cum indiscrete universis bona multa largiatur, eosque quos merito subderet poenis, mavult invitare beneficiis. Dilatio enim vindictae dat locum poenitentiae. NEC
Abbreviated transcription (Latin):
alium noui: uel qui mitium xp̃i
dicunt cẽ de uirgine: Quomͦ
enim cepit de uirgine: qui ante
uirginem loquebatur: Et om̃s
testimonium illi dabant: & mira¬
bantur in uerbis gr̃e. quȩ ꝓcede¬
bant de ore illius. Testimonium
illi dabant attestando illum uere
ut dixerat eum ẽẽ de quo cecme¬

Expanded text:
alium novi, vel qui initium Christi dicunt esse de Virgine. Quomodo enim coepit ex Virgine, qui ante Virginem loquebatur? Et omnes testimonium illi dabant, et mirabantur in verbis gratiae quae procedebant de ore illius. Testimonium illi dabant, attestando illum vere, ut dixerat eum esse de quo cecine
Abbreviated transcription (Latin):
in carne dignatus est oꝑari. ꝑacto
autem piȩ dispensationis officio. di¬
scipłos suȩ doctrinȩ sequaces ele¬
git: seq suꝑne quietis solio resti¬
tuit. Unde & nunc occulto iudi¬
cio cuncta dispenset. & in fine to¬
tius scł̃i iudex manifestus appare¬
at: simul exemplum mysticȩ pro¬
ponens: ut uerbi quisq p̾dicator
enisdem sit etiam factor. Surgat
legat. & resideat: hoc est opere¬
tur predicet: & sic p̃mia quietis
expectet. Et notanddum qđ li¬
brum ipse reuolutũ legit. mini¬
stro autem plicatum reddidit:
quia & eccłiam suam misso a patre
spũ ueritatis. docuit in omnẽ ue¬
ritatem: & tam̃ non om̃ib om̃ia
dicenda. sed ꝓ captu audientium
uerbum doctori dispensandũ suo
premonebat exemplo eum ait:
Multa habeo uobis dicere: sed ñ
potestis illa portare modo. Et
om̃ium in synagoga oculi:erant
intendentes in eum. Cepit autẽ
dicere ad illos. Quia hodie imple¬
ta est hȩc seriptura in auribꝰ ur̃is

Expanded text:
in carne dignatus est operari. Peracto in carne dignatus est operari. Peracto autem piae dispensationis officio, discipulos suae doctrinae sequaces elegit, seque supernae quietis solio restituit, unde et nunc occulta judicio cuncta dispenset, et in fine totius saeculi judex manifestus appareat. Simul exemplum mystice proponens, ut verbi quisque praedicator ejusdem sit etiam factor. Surgat, legat, et resideat: hoc est, operetur, praedicet, et sic praemia quietis exspectet. Et notandum quia librum ipse revolutum legit, ministro autem plicatum reddidit. Quia et Ecclesiam suam misso a Patre spiritu veritatis, docuit in omnem veritatem, et tamen non omnibus omnia dicenda, sed pro captu audientium verbum doctori dispensandum suo praemonebat exemplo, cum ait: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo. Et omnium in synagoga oculi erant intendentes in eum. Coepit autem dicere ad illos: Quia hodie impleta est haec Scriptura in auribus vestris.
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce nune tempus acceptabile: ec¬
ce nunc dies salutis. Post annum
sane dñi acceptabilem: etiam di¬
em retributionis extreme predicat
dicens. Filius hominis uenturus
est in gła sua cum angłis suis: &
tunc reddet unicuiq scđm opus
eius. Ad cuncta igitur hec euange¬
lizanda uel agenda. ideo se dicit
missum: quia spẽ diũ est suꝑ eum.
Et cum plicuisset librum: reddidit
ministro & sedit. Librum dñs om̃i¬
bus qui aderant audientib legit.
lectum uero ministro reddidit: qͥa
sicut ipse alibi testatur. cum eẽt
in mundo palam locutus ẽ mundo:
semꝑ docens in synagoga & in tem¬
plo. quo om̃s iudei conuenire con¬
sueuerant: sed ad cȩlestia regressur.
his qui ab initio ipsi uiderunt. &
ministri fuerunt sermonis euange¬
lizandi officium tradidit. Et
bene stans quidem legit: sed li¬
bro reddito resedit. Stare enim
operantis sedere quiescentis. uel
ut uiam nobis scientiȩ quȩ de se
erat scripta pate faceret. ad tempꝰ

Expanded text:
Ecce nunc tempus acceptabile, ecEcce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Post annum sane Domini acceptabilem, etiam diem retributionis extremae praedicat, dicens: Filius enim hominis venturus est in gloria sua cum angelis suis, et tunc reddet unicuique secundum opus ejus . Ad cuncta igitur haec evangelizanda ideo se dicit missum, quia spiritus Domini est super eum. Et cum plicuisset librum, reddidit ministro, et sedit. Librum Dominus omnibus qui aderant audientibus legit, lectum vero ministro reddidit. Quia sicut ipse alibi testatur, cum esset in mundo, palam locutus est mundo, semper docens in synagoga et in templo, quo omnes Judaei convenire consueverant. Sed ad coelestia regressurus, his qui ab initio ipsi viderunt, et ministri fuerunt sermonis, evangelizandi officium tradidit. Et bene stans quidem legit, sed libro reddito resedit. Stare enim, operantis; sedere, quiescentis vel Christus, ut viam nobis scientiae quae de se erat scripta patefaceret, ad tempus