comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non dixit. ne unum alteri utiendi ordinem
preferret: s utrumq sequendum. utrumq
diuinis cultib doceret offerendum. Igitur qr
de purgatione longior se sermo protraxit:
quid ipse dierum purgationis numerus conti¬
neat misterii. et quare idem infemine genetri¬
ce purganda geminari sit uissus. inleuitico
congruentius explanabitur. Et ecce homo
erat in ierłm cui nomen symeon. et homo iste
iustus et tinoratus. expectans consolationem
isrł: et sp̃s sc̃s erat in eo. Nato in carne dño.¬
non solum angeli de celis. s et omĩs etas mor¬
talium. et utterq sexus. testimonium redidit.
Decebat enim omnium saluatorem sicut uen¬
turum incarne omnium toto seculi tempo¬
re fidelium facto uel dicto presagari ita cti¬
am uenuentem communi omnium laude
predicari impleta ꝓphetia quȩ dixit lau¬
date dñm de celis: et cetera tisq quo ait. iu¬
uenes et uirgines senes cum ulmiorib lau
dent nomen donuni: quia exaltatum est nom̃

Expanded text:
non dixit, ne unum alteri vivendi ordinem non dixit, ne unum alteri vivendi ordinem praeferret, sed utrumque sequendum, utrumque divinis cultibus doceret offerendum. Igitur quia de purgatione longior se sermo protraxit, quid ipse dierum purgationis numerus contineat mysterii, et quare idem in feminae genitricis purgatione geminari sit jussus in Levitico congruentius explanabitur. Et ecce homo erat in Jerusalem, cui nomen Simeon, et homo iste justus et timoratus, exspectans consolatiotionem Isrnon solum angeli de coelis, sed et omnis aetas mortalium, et uterque sexus testimonium reddit. Decebat enim omnium Salvatorem sicut venturum in carne, omnium toto saeculi tempore fidelium facto vel dicto praesagari, ita etiam venientem communi omnium laude praedicari, impleta prophetia quae dicit: Laudate Dominum de coelis , etc., usque quo ait: Juvenes et virgines, senes cumdent nomen Domini, quia exaltatum est nomen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmaneat: speculatiue uite culmina de¬
nunciat. quia et paucorum est ista uirtꝰ:
et his singulatim atcribita. Solus ysaras
dñmm exercituum uidens. laudes secaphun cõ¬
templatur: et quia male tacuerit quasi tuir¬
tur singulatis ingemit. Moyses pauente pro¬
ctil populo. solus ascendit ad dũm. et ne idem
ppłs feriatur lacrimosis precib impetrat.
Solus fugientib sociis. damel intet angelos
remanet: solus hierechiel quadrigas cheru¬
bui. et suꝑne cuutatis edificia celsa miratur.
Solus paulus ad delittas paradisi: et uisenda
celi cercii secreta raptatur. Item cum intrans
cubiculum. clauso ostio oro patrem in abscon¬
dito. turturem offero. At cum eiusdem oꝑis
comparem quero canendo cum ꝓpħa. uenite
adoremus et procidamus ante dm̃ ploremus
coram dño qui fecit nos. columbas ad altare
deporto. Et quia eque uttaq conditor accep¬
ta est hostia: consulte lucas utcum tartures
an pulli columbarum pro dño sint oblati

Expanded text:
permaneat, speculativae vitae culmina depermaneat, speculativae vitae culmina denuntiat, quia et paucorum est ista virtus. et his singillatim attributa. Solus Esaias inum exercituum videt, laudes Seraphim contemplatur, et quia male tacuerit, quasi turtur singularis ingemit. Moyses pavente procul populo solus ascendit ad Dominum, et ne idem populus feriatur, lacrymosis precibus impetrat. Solus fugientibus sociis, Daniel inter angelos remanet. Solus Ezechiel quadrigas Cherubim, et supernae civitatis aedificia celsa miratur. Solus Paulus ad delicias paradisi, et visenda coeli tertii secreta raptatur. Item cum intrans cubiculum clauso ostio oro Patrem in abscondito, turturem offero. At cum ejusdem operis compares quaero, canendo cum Propheta: Venite, adoremus, et procidamus ante Deum, ploremus coram Domino qui fecit nos , columbas ad altare deporto. Et quia aeque utraque conditori accepta est hostia, consulte Lucas utrum turtures, an pulli columbarum pro Domino sint oblati,
Abbreviated transcription (Latin):
patrie celestis absentiam deflentes auint
Suꝑ flumina babilonis illic sedius et fle¬
uimus: dum recordaremur tui syon. Sicut
enim columbe suꝑ fluenta residere delectan¬
tur. ut accipitris aduentum umbre cursu
ꝑ aquas preuidere simul et euadere queant:
sic ꝓfecto. sic anime pauꝑum sp̃u. fluctus se¬
culi mente transcendentes. quo plura in hac
babylonie qua suis gemitib pascuntur ma¬
ligni hostis exempla conspiciunt: eo crebtio¬
res ad ecerna sui desiderii pennas sustollunt.
Hoc sane inter turturis et columbe significan¬
tiam distat: quod columba quȩ gregati
conuersari. uolare et gemere consueuit: acti¬
ue uite frequentiam demonsitat. De qua
dicitur. Multitudinis autem credentium.
erat cor unium et anima una: nec quisquã
eorum quȩ possidebat aliquid suum ẽẽ di
cebat. s erant illis omnia cominunia. lur¬
tur uero qui singularitate gaudet ã deo
ut si conuuigem casu ꝑdiderit. solus ex inde

Expanded text:
patriae coelestis absentiam deflentes aiunt: patriae coelestis absentiam deflentes aiunt: Super flumina Babylonis illic sedimus et flevimus, dum recordaremur tui, Sion . Sicut enim columbae super fluenta residere delectantur, ut accipitris adventum umbrae cursu per aquas praevidere simul et evadere queant: sic profecto, sic animae pauperum spiritu fluctus saeculi mente transcendentes, quo plura in hac Babylone qua suis gemitibus pascuntur, maligni hostis exempla conspiciunt, eo crebriores ad aeterna sui desiderii pennas sustollunt. Hoc sane inter turturis et columbae significantiam distat, quod columba quae gregatim conversari, volare, et gemere consuevit, activae vitae frequentiam demonstrat: De qua dicitur: Multitudinis autem credentium erat cor et anima una, nec quisquam ecebat, sed erant illis omnia communia ; turtur vero, qui singularitate gaudet, adeo ut si conjugem casu perdiderit, solus exinde
Abbreviated transcription (Latin):
in lacrimis afficit: quia dum malorum suo¬
rm recolit: ꝓ his perpeti supplicia ecerna
ꝑtimescit. At uero cum longa meroris anxie¬
tate fuerit formido consumpta: quedam de
presumptione uemie securitas nascitur. & in
amore celestium gaudiorum anunus in¬
flammatur. Contemplatur & enim mens
qui sint illi angelorum chori: quȩ ipsa so¬
cietas beatorum sp̃uum quȩ maiestas eterne
uisionis dei: et ampliuus plangit quia a bo¬
nis perennib deest quam flebat prius cum
mala eterna metuebat. Qui gͦ prius flendo
ne duceretur ad supplicium turturem pro
peccato offerebat: de altero facit holocaus¬
tum. cum post modum flere amarissime in¬
cipit. quia differtur ã regno. Columbam
pro peccato offert: qui laborat in gemitu
suo: lauat ꝑ singulas noctes lectum suum.
hoc est per singulas pulsantis culpe tene¬
bras opera sua bona in quib requiescere de¬
beat. lacrunis abluere non cessat. Columba¬
rum pullos in holocaustum ferunt: qui

Expanded text:
 lacrymis afficit, quia dum malorum suo lacrymis afficit, quia dum malorum suorum recolit, pro his perpeti supplicia aeterna pertimescit. At vero cum longa moeroris anxietate fuerit formido consumpta, quaedam jam de praesumptione veniae securitas nascitur, et in amore coelestium gaudiorum animus inflammatur. Contemplatur etenim mens qui sint illi angelorum chori, quae ipsa societas beatorum spirituum, quae majestas aeternae visionis Dei, et amplius plangit, quia a bonis perennibus deest, quam flebat prius cum mala aeterna metuebat. Qui ergo prius flendo ne duceretur ad supplicium, turturem pro peccato offerebat, de altero facit holocaustum, cum postmodum flere amarissime incipit, quia differtur a regno. Columbam pro peccato offert, qui laborat in gemitu suo, lavat per singulas noctes lectum suum, hoc est per singulas pulsantis culpae tenebras opera sua bona, in quibus requiescere debeat, lacrymis abluere non cessat. Columbarum pullos in holocaustum ferunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ouem necesse est innocentie. et turturem pari¬
ter siue columbam compunctionis offerat. Ca
enu uolucres hee pro cantu gemitus habent:
non immerito lactimas humilium designãt.
quib plurimum in ipsis etiam bonis oꝑib
indigemus. quia et si bona eẽ quȩ agunus no¬
uerimus: qua tamen districtione a dño exami¬
nanda qua a nobis ꝑseuerantia sint consum¬
manda nescimus. Qui uero diuitias uirtutũ
non habendo de quib adchorintios apłs ait.
quia in omnib diuites facti estis in illo: in
omni uerbo et ini omni scientia. et agnum
uite innocue in actuum suorum grege non
inuenerit: duos saltem turtures. aut duos
columbe pullos offerat hoc est ad lactumarũ
flagitando sufftagia confugiat. Et bene duo ᷤ
unum ꝓ peccato: et alterum in holocaustu᷑:
holocaustum namq totum uicensum dicit᷑.
quia duo sunt nmirum genera cumpunc¬
tionis. Dm̃ namq sitiens anima prius timo¬
re cumpungitur. post amore. Prius enĩ sese¬

Expanded text:
ovem necesse est innocentiae, et turturem pariovem necesse est innocentiae, et turturem pariter sive columbam compunctionis offerat. Quia enim volucres hae pro cantu gemitus habent, non immerito lacrymas humilium designant, quibus plurimum in ipsis etiam bonis operibus indigemus. Quia et si bona esse quae agimus noverimus, qua tamen districtione a Domino examinanda, qua a nobis perseverantia sint consummanda, nescimus. Qui vero divitias virtutum non habendo, de quibus ad Corinthios Apostolus ait: Quia in omnibus divites facti estis in illo, in omni verbo et in omni scientia , agnum vitae innocuae in actuum suorum grege non invenerit, duos saltem turtures, aut duos columbae pullos offerat, hoc est ad lacrymarum flagitanda suffragia confugiat. Et bene duos, unum pro peccato, et alterum in holocaustum . Holocaustum namque totum incensum dicitur; quia duo sunt nimirum genera compunctionis. Deum namque sitiens anima prius timore compungitur, post amore. Prius enim sese
Abbreviated transcription (Latin):
turginis uterum. ꝑ aqlam et sp̃m sc̃m ad
generandos deo filios posse reserate: ideoq
hunc masculum in comparabili dignitate
domino scm uocari. Et ut darent hostiam
sc̃m quod dictum ẽ in lege domini: par t᷑¬
turum aut dtios pullos columbarum. Dic¬
tum est in lege ut pro infante si masculus
sit ut predixi quadragesimo. si femina octo¬
gesimo die natiuitatis. agnus agniculus
immaculatus in holocaustum: et turtur
siue pullus columbuntis offerretur ꝓ pecco.
Si autem non inuenerit inquit manus eiꝰ
nec potuerit offerre agnum: sumet duos
turtures. uel duospullos columbe. unum
in holocaustum: alterum ꝓ peccato. Dominꝰ
ut uidelicet una sua pauꝑtate nos et hic di¬
uites in fide. et illic faceret heredes regni. qd
repromisit ds̃ diligentib se. Moraliter autem
siue fortia quis opera. seu creauerit infirma.
quȩ masculi ac femine uocabulo distingunt᷑.
ut hȩc legitime domino ualeant consecrari:

Expanded text:
virginis uterum per aquam et Spiritum sanctum ad virginis uterum per aquam et Spiritum sanctum ad regenerandos Deo filios posse reserare, ideoque hunc masculum, incomparabili dignitate Domino sanctum vocari. Et ut darent hostiam, secundum quod dictum est in lege Domini, par turturum, aut duos pullos columbarum. Dictum est in lege, ut pro infante, si masculus sit, ut praedixi, quadragesimo, si femina octogesimo die nativitatis, agnus agniculus immaculatus in holosive pullus columbinus offeretur pro peccato: Si autem non invenerit, inquit, manus ejus, nec potuerit offerre agnum, sumet duos turtures, vel duos pullos columbae, unum in holocaustum, et alterum pro peccato . DominuUt videlicet una sua paupertate nos et hic divites in fide, et illic faceret haeredes regni, quod repromisit Deus diligentibus se. Moraliter autem, sive fortia quis opera, seu creaverit infirma, quae masculi ac feminae vocabulo distinguuntur, ut haec legitime Domino valeant consecrari,
Abbreviated transcription (Latin):
domini gr̃e deputare. male autem gesta re¬
dimere debeamus dignos udelicet peniten¬
tie fructus pro singulis quinq corporis uel
anime sensib. offerentes. Itaq quod ait ad¬
aꝑiens uuluam. consuete natiuitatis more
loquitur: non quod dominus ñr sacri uentͥs
hospitium. quod ingressus scĩficarat. egressꝰ
de uirguiasse credendus sit: uixta hereticos.
qui dicunt beatam mariam uirginem usq
ad partum. non uirginem ẽe post partum.
s uxta fidem catholicam clauso uioginis u¬
tero. quasi sponsus suo ꝓcessisse de thalamo
De quo pulchre ꝓpħa. Conuerti me inquit ad
uiam porte sanctuarii ext̾ioris quȩ respicie¬
bat ad orientem. et erat clausa. Et dixit do¬
minus ad me. Porta hȩc clausa erit et non
aꝑietur: et uir non transiet ꝑ eam. qm̃ dñs
cipi.Princeps in ea sedebit: ut comedat pa¬
nem coram domino. Quamius possit etiã
mystice designari: nullum pretet dñm eccłie

Expanded text:
Domini gratiae deputare, male autem gesta reDomini gratiae deputare, male autem gesta redimere debeamus, dignos videlicet poenitentiae fructus pro singulis quinque corporis vel animae sensibus offerentes. Itaque quod ait, adaperiens vulvam, consuetae nativitatis more loquitur. Non quod Dominus noster sacri ventris hospitium quod ingressus sanctificarat, egressus devirginasse credendus sit, juxta haereticos qui dicunt beatam Mariam virginem usque ad partum non virginem esse post partum, sed juxta fidem catholicam clauso virginis utero, quasi sponsus, suo processisse de thalamo. De quo pulchre Propheta: Et convertit me, inquit, ad viam portae sanctuarii exterioris, quae respiciebat ad orientem, et erat clausa, et dixit Dominus ad me: Porta haec clausa erit, non aperietur, et vir non transiet per eam, quoniam cipum princeps in ea sedebit, ut comedat panem coram Domino . Quamvis possit etiam mystice designari, nullum praeter Dominum Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
unculo solueremur. sicut dominus xp̃o ita
et beata semper uirgo maria legi est sponte
subiecta. Sicut scriptum est in lege domini:
quia omne masculuium ad aꝑiens uuluã.
sc̃m domino uocabitur. Quod dicit omne
masculinum ad aꝑiens uuluam. et hominis
et pecoris primogenttum siguificat: quod
uttumq sc̃m dño uocari atq ideo sacerdo¬
tis ẽẽ pteceptum ẽ ita dum taxat. ut ꝓ ho.¬
minis primogenito precium acciperet. et
omne anunal immundum redum faceret:
Cuiꝰ inquit redemptio erit post unum men¬
sem. siclis argenti quinq. Ubi saluo subtiliori
tractatu breuiter intimandum: quod illa om¬
nia pͥmo gentta. uel figura fuerint eius qui
cum unngenitus e̾et dei filius primogenitus
fieri dignatus est omnis creature. uere e sin¬
gulariter sc̃s domino: quia peccatum non
fecit nec inuentus est dolus in ore euis. Uel cer¬
te nr̃e fuerit deuotionis indicium: qui omia
bone actionis micia que quasi corde gignimꝰ:

Expanded text:
vinculo solveremur, sicut Dominus Christus, ita vinculo solveremur, sicut Dominus Christus, ita et beata semper virgo Maria legi est sponte subjecta. Sicut scriptum est in lege Domini: Quia omne masculinum adaperiens vulvam, sanctum Domino vocabitur. Quod dicit: Omne masculinum adaperiens vulvam, et hominis et pecoris primogenitum significat, quod utrumque sanctum Domino vocari, atque ideo sacerdotis esse praeceptum est. Ita duntaxat, ut pro hominis primogenito pretium acciperet, et omne animal immundum redimi faceret. Cujus inquit redemptio erit post unum mensem siclis argenti quinque . Ubi salvo subtiliore tractatu breviter intimandum, quod illa omnia primogenita, vel figura fuerint ejus qui cum unigenitus esset Dei Filius, primogenitus fieri dignatus est omnis creaturae, vere et singulariter sanctus Domino, quia peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus , vel certe nostrae fuerint devotionis indicium, qui omnia bonae actionis initia, quae quasi corde gignimus,
Abbreviated transcription (Latin):
genitrix. sicut ab admixtione iurili: sic & a le¬
gali sit iure unmunis. Dieit enim moyses:
Mulier si suscepto semine peꝑerit masculũ:
immunda erit septem dieb uixta dies sepa¬
rationis menstrue. et die octaua circuncide
tur infantulus: ipsa ueto triginta trib
dieb manebit in sanguine purificationis
sue. Omne sanctum non tanget. nec ingredi¬
etur sanctuarium donec impleantur dies
purificationis sue. et cetera que ad ritum
parientis ꝑtinentia sequuntur. Nota gͦ qd̾
non omnis mulier pariens. s ea quȩ suscepto
semine peꝑit designatur unmunda. tituq
legis docetur ẽẽ mundanda: ad distinctionẽ
uidelicet illuis: quȩ uirgo concepit et peꝑit
filium. et uocauit nomen eius emmanuel.
quod ẽ interp̾tatum nobiscum ds̃. Non gͦ
filius qui cum homine ds̃ est: non mater qͥ
sp̃u scõ operante peperit. uictimis hostiarum
quib purgaretur indigebat: ẜ ut nos legis

Expanded text:
genitrix, sicut ab admixtione virili, sic et a legenitrix, sicut ab admixtione virili, sic et a legali sit jure immunis. Dicit enim Moyses: Mulier si suscepto semine pepererit masculum, immunda erit septem diebus, juxta dies separationis menstruae, etur infantulus. Ipsa vero, triginta tribus diebus manebit in sanguine purificationis suae. Omne sanctum non tanget, nec ingredietur sanctuarium, donec impleantur dies purificationis suae etc. , quae ad ritum parientis pertinentia sequuntur. Nota ergo quod non omnis mulier pariens, sed ea quae suscepto semine pepererit, designatur immunda, rituque legis docetur esse mundanda, ad distinctionem videlicet illius, quae virgo concepit et peperit filium, et vocavit nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum Nobiscum Deus . Non ergo filius qui cum homine Deus est, non mater quae Spiritu sancto operante peperit, victimis hostiarum quibus purgaretur indigebat, sed ut nos a legis
Abbreviated transcription (Latin):
Decretum quidem legis erat paruulum post
tricesimum tercium circuncisionis diem ad
templum dñi deferri: dariq hostiam ꝓ eo.
srimogenitum autem masculum scm dño
fieri: mystice sicut dixunus insinuans nemi¬
nem nisi circuncisum uiciis. dñicis dignum
ẽẽ conspectib neminem nisi mortalitatis ne¬
xib absolutum: suꝑne ciuitatis gaudia per¬
fecte posse subire. quia non habitauit inquit
iuxta te malignus: neq ꝑmanebunt iniusti
ante ocłos tuos. Et apłs. Caro et sanguis reg¬
num dei non possidebunt: neq corruptio in¬
corruptelam possidebit. Uerum si legis ipsiꝰ¬
uerba diligentius inspexeris: ꝓfecto repperi¬
es. quia non solum dñs incarnatus. quantum
a peccati contagione tantum a conditione
legis fuerit liber quam obhoc magis susciꝑe
dignatus est ut et eam scãm iustam. ac bo¬
nam ẽẽ ꝓbaret. et nos ab euis seruitute. ac ti¬
more fidei grã liberaret. S etiam ipsa dei

Expanded text:
Decretum quidem legis erat, parvulum post Decretum quidem legis erat, parvulum post tricesimum tertium circumcisionis diem ad templum Domini deferri, darique hostiam pro eo; primogenitum autem masculum, sanctum Domino fieri. Mystice, sicut diximus, insinuans neminem nisi circumcisum vitiis, dominicis dignum esse conspectibus, neminem nisi mortalitatis nexibus absolutum, supernae civitatis gaudia perfecte posse subire. Quia non habitavit, inquit, juxta te malignus, neque permanebunt injusti ante oculos tuos . Et Apostolus: Caro et sanguis, regnum Dei non possidebunt, neque corruptio incorruptelam possidebit verba diligentius inspexeris, profecto reperies, quia non solum Dominus incarnatus, quantum a peccati contagione, tantum a conditione legis fuerit liber, quam ob hoc magis suscipere dignatus est, ut eam sanctam, justam, ac bonam esse probaret, et nos ab ejus servitute ac timore fidei gratia liberaret, sed etiam ipsa Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ante me cano. ut uidear et lauder ab homi¬
nib: foris quidem circuncisus appareo: sed̃
immundus in corde ꝑmanens. penas insuꝑ si¬
mulate sanctitatis incurro. in exemplum u¬
delicet sichemanitarum qui cum patciar¬
charum circuncisionem uiderent᷑ unitati. qr
non ob dñi testamentum. s ob causam fecere
luxutie: non modo nicbil adquisiere mercedis.
uerum tercia die quando grauissunus uulne¬
tum dolor est uiter sue ciuitatis periere ru.¬
nas. Tales namq obliti ꝓphetice monitionis.
circuncidunini dño. et auferte p̾putia cordiũ
ur̃orum: tibi tempus resurrectionis ingruerit.
euacuatis quib confidebant uirtutib in mor¬
tem mittentur eternam. Qua ꝓpter et apłs
absconditam corde circuncisionem: sedulo
cominendat. cuius laus non ex hominib s
ex deo est. Et postquam impleti sunt dies
purgationis eius scł̃m legem moysi: tule¬
runt illum in ierłm ut sisterent eum dño

Expanded text:
ante me cano ut videar et lauder ab homiante me cano ut videar et lauder ab hominibus , foris quidem circumcisus appareo, sed immundus in corde permanens, poenas insuper simulatae sanctitatis incurro. In exemplum videlicet Sichimitarum qui cum patriarcharum circumcisionem viderentur imitari, quia non ob Domini testamentum, sed ob causam fecere luxuriae, non modo nil acquisiere mercedis, verum tertia die quando gravissimus vulnerum dolor est, inter suae civitatis periere ruinas. Tales namque obliti propheticae monitionis: Circumcidimini Domino, et auferte praeputia cordium vestrorum , ubi tempus resurrectionis ingruerit, evacuatis quibus confidebant virtutibus, in mortem mittentur aeternam. Quapropter et Apostolus absconditam in corde circisionem sedulo commendat, cujus laus non ex hominibus, sed ex Deo est . Et postquam impleti sunt dies purgationis ejus secundum legem Moysi, tulerunt illum in Jerusalem, ut sisterent eum Domino.
Abbreviated transcription (Latin):
corpus suum et seruitati subicit: ommiq eus¬
todia seruat suum cor. qm̃ ex ipso uita ꝓcedit.
Ille ueto post cutuncisionem ierłm allatus.
et dño oblatus est: iuxta eum qui dixit. Decli¬
na ã malo et fac bonum. et postquam desi¬
ntt ã peccatis: bonis incipit oꝑib abundate.
qui dicete potest. Oculi mei semꝑ ad diũ: &
curiubo altare tuum domine ut audiam uo¬
cem laudis tue. Qu dicit xp̃i bonus odor sumꝰ
deo. et leuaui manus meas ad mandata tua.
et conuerti pedes meos in testimonia tua.
Qui sine manducat sine bibit. siue aliud quid
facit omnia in glam dei facit. et dicit. Quã
dulcia faucib meis eloquia tua. Et ad extre¬
mum: cor meum et cato mea exultauerunt
in dm̃ uiuum. S et ipsa bona actio mea quȩ
in abscondito est. circuncisione non minus in¬
diget: ut cum ieuino oro. elemosinam facio:
głam intrinsecus queram. Nam si in angu¬
lis platearum sto: faciem demelior. tuba

Expanded text:
corpus suum, et servituti subjicit , omnique cuscorpus suum, et servituti subjicit , omnique custodia servat suum cor, quoniam ex ipso vita procedit . Ille vero post circumcisionem, Jerusalem allatus et Domino oblatus est, qui juxta eum qui dicit: Declina a malo et fac bonum , postquam desiit a peccatis, bonis coepit operibus abundare. Qui dicere potest: Oculi mei semper ad Dominum, et circumibo altare tuum, Domine, ut audiam vocem laudis tuae . Qui dicit: Christi bonus odor sumus Deo , et, Levavi manus meas ad mandata tua, et converti pedes meos in testimonia tua . Qui sive manducat, sive bibit, sive aliud quid agit, omnia in gloriam Dei facit , et dicit: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua ; et ad extremum: Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deum vivum . Sed et ipsa bona actio sua quae in abscondito est, circumcisione non minus indiget, ut cum jejuno, oro, eleemosynam facio, gloriam intrinsecus quaeram. Nam si in angulis platearum sto, faciem demolior, tuba
Abbreviated transcription (Latin):
autumet imperari. quasi uel a fortucatione
tutum. uł licito matrimonio temperanter
utentem. uel uirginitate gloriosum existere.
absq aliarum uirtutum adicctione sufficiat:
et non omnium potus quos corde uł corpore
gestamus sensuum castigatione precipi. Nam
et moyses mundissima dei uerba suscipiens:
incuruncisum se labiis ẽẽ querebatur. et ste¬
phanus uudeis non ecedentib: inciocuncisi
inquit cordib et aurib uos semꝑ sp̃ui scõ
resticistis. Ille itaq uera circuncisione munda¬
tus est: qui obturat aures suas ne audiat
sanguinem: et claudit oculos suos ne uideat
malum. Qui eustodit uias suas ne delinquat
in litgna sua: et attendit sibi ne grauetur cor
eius incrapula et ebrietate. Qui donec suꝑ est
alitus in eo. et sp̃s dei innarib eius: non loqͥ¬
tur labiis iniquitatem. Qui lauat inter in¬
nocentes manus suas: et ab ommi uia mala
ꝓhibet pedes suos. Qui suꝑ omnia castigat

Expanded text:
autumet imperari, quasi vel a fornicatione autumet imperari, quasi vel a fornicatione tutum, vel licito matrimonio temperanter utentem, vel virginitate gloriosum existere, absque aliarum virtutum adjectione sufficiat, et non omnium potius, quos corde vel corpore gestamus, sensuum castigationem praecipi. Nam et Moyses mundissima Dei verba suscipiens, incircumcisum se labiis esse querebatur, et Stephanus Judaeis non credentibus, Incircumcisi, inquit, cordibus et auribus, vos semper Spiritui sancto restitistis . Ille itaque vera circumcisione mundatus est, qui obturat aures suas, ne audiat sanguinem , et claudit oculos ne videat malum, qui custodit vias suas ne delinquat in lingua sua , et attendit sibi ne gravetur cor ejus in crapula et ebrietate , qui, donec superest halitus in eo, et Spiritus Dei in naribus ejus , non loquitur labiis iniquitatem , qui lavat inter innocentes manus suas , et ab omni via mala prohibet pedes suos , qui super omnia castigat
Abbreviated transcription (Latin):
lamus. s scd̾m sp̃m. Hȩc autem xp̃i gr̃a. nõ
solum noui testamenti fideles uistificat: ue¬
rum quicumq in lege ꝑfecti fuere. non ex oꝑi¬
b legis. s eadem xp̃i in carne uenturi gr̃a ft̃
salui facti ꝑ fidem. Et hos ppłs a iosue circun¬
cisus. illos moysi filus designat: qui cum le¬
gis seueritate coacti discerent xp̃i grãm fla¬
gitare quasi impendentem domini gladiũ
petre circuncisione uitabant: petro attestante
qui de iugo legis loquens ait quod neq patres
nt̃i neq nos potiumus portare: s ꝑ gr̃am
domini nr̃i iħu credimus saluari quem ad¬
modum et illi. Et psalmista qui quasi car¬
cerali legis custodia conclusts. et uiam eua¬
dendi nullam nisi in grã xp̃i tepetiens excla¬
mat. Dum anxiaretur cor meum in petra
ȩxaltasti me. Deduxisti me quia factus es spes
mea: turris fortitudinis ã facie inuici. sle¬
mo sane cum citetincisionem audierit pre¬
dicari: unius solum menbri continentiam

Expanded text:
. Haec autem Christi gratia, non solum Novi Testamenti fideles justificat, verum quicunque in lege perfecti fuere, non ex operibus legis, sed eadem Christi in carne venturi gratia sunt salvi facti per fidem. Et hos populus a Josue circumcisus, illos Moysi filius designat, qui cum legis severitate coacti discerent Christi gratiam flagitare, quasi impendentem Domini gladium, petrae circumcisionem vitabant, Petro attestante qui de jugo legis loquens ait: Quod neque patres nostri, neque nos potuimus portare, sed per gratiam Domini Jesu credimus salvari, quemadmodum et illi . Et Psalmista, qui quasi carcerali legis custodia conclusus, et viam evadendi nullam nisi in gratia Christi reperiens, exclamat: Dum anxiaretur cor meum, in petra exaltasti me. Deduxisti me, quia factus es spes mea, turris fortitudinis a facie inimici . Nemo sane cum circumcisionem praedicari audierit, unius solum membri continentiam
Abbreviated transcription (Latin):
post huiꝰ sectili etates. et septium sabbati
animarum quȩ nunc interim in alia uita
geritur: quasi octauo tempore surgemus.
lanc uerissue circuncisi hoc est ab om̃ib
carnalis concupiscentie uiciis et corruptioni¬
b in quib maxime & luxuria regnat: ex¬
poliati uerissime prepucium uicisi. quia si¬
cut dñs ait. filii seculi huius nubunt. et tra¬
duntur ad nuptias. illi autem qui digni
habebuntur seculo illo. et resurrectione ex
mortius: neq nubent neq ducent uxores.
neq eni ultra mori poterunt: equales
enim angelis sunt & filii sunt dei. cum fint

Expanded text:
post sex hujus saeculi aetates et septimam Sabbati post sex hujus saeculi aetates et septimam Sabbati animarum, quae nunc interim in alia vita geritur, quasi octavo tempore surgemus, tunc verissime circumcisi, hoc est ab omnibus carnalis concupiscentiae vitiis et corruptionibus, in quibus maxime luxuria regnat, exspoliati, verissime praeputium incisi. Quia sit illis Iesus filii saeculi huius nubunt et traduntur ad nuptias illi autem qui digni habebuntur saeculo illo et resurrectione ex mortuis neque nubunt neque ducunt uxores neque enim ultra mori poterunt aequales en
Abbreviated transcription (Latin):
taurandam. Unde congrue iħs octaua die
ciruncisus assecitur. quod non facile in net̾i
taxat ysaac quĩ quasi filius ꝓmissionis. pri¬
mus octaua die circuncisionem accepisse
ꝑhibetur Bene inquam iħs octaua die
cireunciditur: quia uidelicet utraq hȩc
nr̃a quã prediximus hoc ẽ et moderna &
futura. et sp̃s et carnis innouatio. et in eitis
resurrectione prefigurata ẽ. et in nr̃a qndoq¬
ꝑficienda. Siquidem de prima nr̃a resur¬
rectione que uitetim uitȩ & fidei emenda¬
tione celebratur: apłs ait. Quicumq enim
baptizati sumus. inxp̃o iħu in morte ipstꝰ
baptirati sumus: ut quomodo tesurrȩxit
tem que infine speratur: ita dicit. Si enun
credimus quod iħc mortuus est et refurre¬
xit: tta et ds̃ eos qui dormierunt ꝑ tħm
adducet cum eo. Octauum autem nume¬
tum resurrectionis głe conuenire: pene
omnib claret. Nam et dñs octaua die. hoc
est post septuam sabbati resurrexit & ip̃i

Expanded text:
restaurandam. Unde congrue Jesus octava die restaurandam. Unde congrue Jesus octava die circumcisus asseritur, quod non facile in Veterio duntaxat Isaac, qui quasi filius promissionis primus octava die circumcisionem accepisse perhibetur. Bene, inquam, Jesus octava die circumciditur. Quia videlicet utraque haec nostra quam praediximus, hoc est et moderna et futura, et Spiritus et carnis innovatio, et in ejus resurrectione praefigurata, et in noficienda. Siquidem de prima nostra resurrectione, quae interim vitae et fidei emendatione celebratur, Apostolus ait: Quicunque enim baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus, ut quomodo surrexit Chrtem quae in fine speratur, ita dicit: Si enim credimus quod Jesus mortuus est et resurrexit, ita et Deus eos qui dormierunt per Jesum, adducet cum eo . Octavum autem numerum resurrectionis gloriae convenire pene omnibus claret. Nam et Dominus octava die, hoc est post septimam Sabbati resurrexit, et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
post datam circuncisionem: de exteris gen¬
tib extitere fideles. ut exemplar patientie
iob et amici libetiq illius : siue uictimis
ostiarum se suosq ab originali peccato. seu
certe sola fide saluabant quia uistus ex fide
uiuit. et sine fide impossibile est deo placere:
uerum his atq husꝰ modi remediis egent qͥ
de peccati traduce propagati in iniquitatib
concepti. et in delictis sunt nati. Redemptor
autem nr̃. qui ut peccata mundi tolleret. sine
peccato uenit in mundum: sicut suo baptis¬
mate nobis temedium procuratut. id est nr̃is
abluendis scelerib aquarum quȩ subiit la¬
uacra consectauit: ita etiam circuncisione
quam suscepit. non sua quȩ nulla erant amis¬
sa purgauit : s nr̃e in se nature uetustatem
docuit innouandam. Et nunc uidelicet eã
ꝑse auiciorum labe purgandam. et in no¬
ussima die significans ab ipsa multipharie
mortalitatis ac mortis peste essepenitus res

Expanded text:
post datam circumcisionem de exteris genpost datam circumcisionem de exteris gentibus exstitere fideles, ut exemplar patientiae Job et amici liberique illius, sive victimis hostiarum, se suosque ab originali peccato, seu certe sola fide salvabant, quia justus ex fide vivit , et sine fide impossibile est placere Deo . Verum his atque hujusmodi remediis egent qui de peccati traduce propagati in iniquitatibus concepti et in deliciis sunt nati. Redemptor autem noster, qui ut peccata mundi tolleret, sine peccato venit in mundum, sicut suo baptismate nobis remedia procuravit, id est, nostris abluendis sceleribus aquarum quae subiit lavacra consecravit, ita etiam circumcisione quam suscepit, non sua quae nulla erant admissa purgavit, sed nostrae in se naturae vetustatem docuit innovandam, et nunc videlicet eam per se a vitiorum labe purgandam, et in novissima die significans ab ipsa multifariae mortalitatis ac mortis peste penitus esse
Abbreviated transcription (Latin):
llutione mundaret: et in futuro ꝑ tesurrec¬
tionem: ab uniuersa mortis ipsius cortup¬
tione imꝑpetuum liberaret et ptecipue do¬
num remissionis quod solueret a peccato
preuaricationis ade. ꝑ hanc id temporis
ministrari eidem gre legisq latori compla¬
cuit. Qui enun nunc dicit: nisi quis penatus
fuerit ex aqua et sp̃u scõ: non potest intrare
in regnum dei ipse tunc dicebat. Masculus
cuius preputii caro circuncisa non fuerit:
peribit anima illa de ppło suo. quia pactũ
meum irritum fecit. Non pactum utiq cir¬
cuncisionis. quod non infans qui discernere
nec dum ualuit. s maiores qui id seruare
nouerant et poterant ac debuerant irritũ
fecerunt: s illud pactum uerum qd̾ cum
primo homine uiit ds̃. quod omnis qui uel
unius diei uitam gessit in terra: preuati¬
casse coniuncitur: atq ideo remedio salutis
aliquo opus habere non ignoratur. slam qͥ
uel ante tempora circuncisionis. uel etiam

Expanded text:
llutione mundaret, et in futuro per resurrecllutione mundaret, et in futuro per resurrectionem ab universa mortis ipsius corruptione, in perpetuum liberaret, et praecipue donum remissionis, quod solveret a peccato praevaricationis Adae, per hanc id temporis ministrari, eidem gratiae legisque latori complacuit. Qui enim nunc dicit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei , ipse tunc dicebat: Masculus cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit . Non pactum utique circumcisionis, quod non infans qui discernere necdum valuit, sed majores qui id servare noverant, poterant, debuerant, irritum fecerunt; verum pactum quod cum primo homine Deus iniit, quod omnis qui vel unius diei vitam gessit in terra praevaricasse convincitur, atque ideo remedio salutis aliquo opus habere non ignoratur. Nam qui vel ante tempora circumcisionis, vel etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ham patriarcha sumpsit ȩcordium. Qui cum
positus adhuc in preputio ꝑfecte credidi¬
sset deo. reputatumq ei essec ad iusticiã:
signum accepit circuncisionis. signaculum
uisticie fidei: quȩ ẽ in preputio. A quo eti¬
am ut die circumcisionis nomen paruu¬
lis aptaretur exortum est: quia et ipse
cum testamentum ã deo circuncisionis
acciperet. eadem prius die cum sua conu¬
ge nominis augmentum ꝓmeruit. ut qͥ
eatenus abram. id est pater excelsus uocaba¬
tur. deinceps obmeritum fidei abraham.
hoc est pater multarum gentium nuncu¬
paretut. Sarai quoq sarra diceretur. E rat
autem circuncisionis typus: ac figura mul¬
ti formis. slam et signaculum ut dictum ẽ
iusticie fidei abrahe et semini euis: est indi¬
tium castigandi eos qui ad hoc semen hanc¬
q fidem ꝑtinerent ab omni inquinam̃to
carnis et sp̃s. et ꝓphetiam nascituri de hoc
semine saluatoris. qui nos et inpresenti ꝑ
baptismum ab omni mortifere actionis po¬

Expanded text:
ham patriarcha sumpsit exordium. Qui cum ham patriarcha sumpsit exordium. Qui cum positus adhuc in praeputio perfecte Deo credidisset, reputatumque ei esset ad justitiam, signum accepit circumcisionis, signaculum justitiae fidei, quae est in praeputio. A quo etiam, ut die circumcisionis nomen parvulis aptaretur, exortum est. Quia et ipse cum testamentum a Deo circumcisionis acciperet, eadem prius die, cum sua conjuge nominis augmentum promeruit, ut qui eatenus Abram, id est pater excelsus vocabatur, deinceps ob meritum fidei Abraham, hoc est pater multarum gentium nuncuparetur; Sarai quoque, Sara diceretur. Erat autem circumcisionis typus ac figura multiformis. Nam et signaculum ut dictum est justitiae fidei Abrahae et semini ejus, et indicium castigandi eos qui ad hoc semen hancque fidem pertinerent, ab omni inquinamento carnis et spiritus, et prophetiam nascituri de hoc semine Salvatoris, qui nos et in praesenti per baptismum ab omni mortiferae actionis po
Abbreviated transcription (Latin):
uderant in bethłeem sicut dictum est ad
illos: id est et in hoc glorificant quod non
aliud uenientes inuenerant quam dictum
laudesq referunt. Et hoc enim illis facere
dictum est ab angelis: non quidem uerbo
imperantib s formam sue deuotionis of¬
fcientib. ut deo in excelsis głam unanima
exultatione resonarent. Nam et qui dicit
euangeliro uobis gaudium magnum quod
laudandumq ꝓuocat. S et magistri spiri¬
talium gregum modo ceteris dormientib
contemplando celestia subeunt: modo fide¬
lium castra lustrando. et ꝓbitatis exempla
querendo circumeunt: modo ad publicum
pastoralis officiĩ docendo redeunt ut memo¬
riam abundantie suauitatis dei quã rap¬
tim licet intuendo gustauerant predicando
ꝑxiis eructent.Uii¬
t postquam consummati sunt dies
octo ut circuncideretur puer: uocatũ
est nomen eius ibs. quod uocatum est ab
angelo priusquam in utero conciperetur:
Riius et religio curuicisionis. abeato abra¬

Expanded text:
viderant in Bethleem, sicut dictum est ad viderant in Bethleem, sicut dictum est ad illos, id est, et in hoc glorificant quod non aliud venientes invenerant, quam dictum laudesque referunt. Et hoc enim illis facere dictum est ab angelis, non quidem verbo imperantibus, sed formam suae devotionis offerentibus, cum Deo in excelsis gloriam unanimi exsultatione resonarent. Nam et qui dicit: Evangelizo vobis gaudium magnum quod laudandumque provocat. Sed et magistri spiritalium gregum modo caeteris dormientibus contemplando coelestia subeunt, modo fidelium castra lustrando et probitatis exempla quaerendo circueunt, modo ad publicum pastoralis officii docendo redeunt, ut memoriam abundantiae suavitatis Dei, quam raptim licet intuendo gustaverant, praedicando proximis eructent . Et postquam consummati sunt dies octo ut circumcideretur puer, vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatum est ab angelo, priusquam in utero conciperetur. Ritus et religio circumcisionis a beato Abra
Abbreviated transcription (Latin):
de dño: et collata ad intucem. cognouit in¬
star celestium ehertibm socia si nultus luce
concordia. Bixerat enim gabrihel: ecce con¬
cipies in utero et paries filium. Rtedixerat
ysaias ecce uirgo concipiet et pariet filiũ.
Ptedixerat micħas filias syon in turre gre¬
gis adtienturas: et potestatem primam
tunc e̾e̾ uenturam. Bicebant pastores suꝑne
sibi cuutatis inturre gregis apperuisse cohor¬
tes. quȩ natum canerent xp̃m. legerat ma¬
tia. Bos cognouit possessorem suum: et asi¬
nus presepe dñi sui. uidebat in ptesepe dei
filium uagientem: qui homines saluat ac
iumenta. et in his singulis. atq huiꝰ modi.
conferebat quȩ legerat: et comparabat his.
que audiebat et uidebat. Et reuersi sunt pa¬
stores: glorificantes et laudantes dñi. in om¬
nib que audierant et uiderant. sicut dictũ
est ad illos. Glorificant pastores. et laudant
dm̃ in omnib quȩ audierant ab angelis. &

Expanded text:
de Domino, et collata ad invicem, cognovit inde Domino, et collata ad invicem, cognovit instar coelestium cherubim socia sui vultus luce concordia. Dixerat enim Gabriel: Ecce concipies in utero, et paries filium . Praedixerat Isaias: Ecce virgo concipiet, et pariet filium . Praedixerat Micha filias Sion in turre gregis adventuras, et potestatem primam tunc esse venturam. Dicebant pastores supernae sibi civitatis in turre gregis apparuisse cohortes, quae natum canerent Christum. Legerat Maria: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe domini sui . Videbat in praesepi Dei Filium vagientem qui homines salvat ac jumenta; et in his singulis atque hujusmodi, conferebat quae legerat, et comparabat his quae audiebat et videbat. Et reversi sunt pastores glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant, sicut dictum est ad illos. Glorificant pastores et laudant Deum in omnibus quae audierant ab angelis, et
Abbreviated transcription (Latin):
cari et esse dignatus est filus. arietem sui
pattis de manu ursi uel leonis eripiens: os¬
tendit eum de sua stirpe & ciuitate nasci¬
turum. cui similis non est eripiens inopem
de manu fortioris eius. egenum et pauꝑem
a rapientib eum. Et ideo non est parui du¬
cenda pastorum adtestatio: qui tunc iugi¬
lare & angelice exultationis hymnum au¬
dire meruerunt. quando telictis in deserco
nonaginta nouem ouib ad requirendam
ouem centesimam bonus pastor apparuit
cuiꝰ semꝑ aduentum totus fidelium grex
desiderans implorat. Errat sicut ouis quȩ
perierat: requirx seruum tuum domine:
Matia autem consertabat omina uerba
hȩc: confecens incorde suo. Quid uult hoc
quod dicit conferens: debut dicere conside¬
rabat in corde suo: ⁊t conseruabat in corde suo.
S quia sc̃ãs scripulras legerat. et sciebat
ꝓpħas: conferebat ea quȩ secum funt acta
de dño: cum bis quȩ nouerat ã ꝓpħis scripta

Expanded text:
cari et esse dignatus est filius, arietem sui cari et esse dignatus est filius, arietem sui patris de manu ursi vel leonis eripiens, ostendit eum de sua stirpe et civitate nasciturum, cui similis non est, eripiens inopem de manu fortioris ejus, egenum et pauperem a rapientibus eum. Et ideo non est parvi ducenda pastorum attestatio, qui tunc vigilare et angelicae exsultationis hymnum audire meruerunt, quando, relictis in deserto nonaginta novem ovibus, ad requirendum ovem centesimam bonus Pastor apparuit. Cujus semper adventum totus fidelium grex desiderans implorat: Erravi sicut ovis quae perierat, require servum tuum, Domine . Maria autem conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo. Quid vult hoc quod dicit, conferens? Debuit dicere, considerabat in corde suo, et conservabat in corde suo, sed quia sanctas Scripturas legerat, et sciebat prophetas, conferebat ea quae secum sunt acta de Domino cum his quae noverat a prophetis scripta
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine dedicauit: cuiusq in figutam do¬
minice passionis sanguis clamat de terra
quasi doctissimtis ac ptimus opilionum pri¬
mitias gregum suorum dũo deuoitis offe¬
rebat. Abraham pater fidei qui ecultauit
ut uderet diem xp̃i: et uidit & gauisus
est: non auri metalla quib suo cultui or¬
namenta conquireret. s aquatum fontes
quib pecora potaret. in terre uenis fodi¬
endo quesisse describitur. Iacob duodecum
tribuum pater bisdenis annis in pascen¬
dis pedorib estu urebatur et gelu: quib
infiguram ueri pastoris haustum: ostensa
inter doctrine salutoris aquas. uirtutum
suarum uarietate. statu sublimiore donabat.
legis lator moyses qui prius in typum eccłie
septiformis. sororis septem pascentes ab inru¬
entium pastorum donec suas oues adaqua¬
tent imꝑbitate defendit: post modum int̾
pascua deserti dñm uidere et alloqui atq
in uirga pastorali signa facere ac ppłm dci

Expanded text:
sanguine dicavit, cujusque in figuram dosanguine dicavit, cujusque in figuram dominicae passionis sanguis clamat de terra, quasi doctissimus ac primus opilionum primitias gregum suorum Domino devotus offerebat. Abraham pater fidei, qui exsultavit ut videret diem Christi, et vidit, et gavisus est, non auri metalla quibus sui cultui ornamenta conquireret, sed aquarum fontes quibus pecora potaret, in terrae venis fodiendo, quaesisse describitur. Jacob duodecim tribuum pater bis denis annis in pascendis pecoribus aestu urebatur et gelu, quorum in figuram veri pastoris habitum, ostensa inter doctrinae salutaris aquas virtutum suarum varietate, statu sublimiore donabat. Legislator Moyses qui prius in typum Ecclesiae septiformis sorores septem pascentes ab irruentium pastorum, donec suas oves adaquarent, improbitate defendit, postmodum inter pascua deserti Dominum videre et alloqui atque in virga pastorali signa facere ac populum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
rasti in conspectu meo mensam: aduersus eos
qui tribulant me. Uidentes autem inquit:
cognouerunt de uerbo quod dictum erat
illis de puero hoc. Quia nimirum iusti est
ordinis ut cognita. amata. et honore digno
cdebrata. uerbi incarnatione: ad ipsam qñq
uerbi głam contuendam. capatioris longo
exercitio mentis acumine ꝑtingatur. Et om̃s
qui audierunt mirati sunt: et de his quȩ
dicta erant ã pastorib ad ipsos. A pastorib
ppłs ad dei reuerentiam cogitur. Non medi¬
occe fidei tibi hoc iudeatur exemplum: non
uilis ꝑsona pastorum Certe quo tulicr ad
prudentiam: eo pteciosior ad fidem. Non sa¬
pientes s simplices: qui fuiscare uescirent au
dita dñs sui precones elegit non rechores. si
piscatores ad euangelirandum estinauit
Deniq et in ueteri testamento. precipnos
quosq sue dispensationis nuncios pͥastores
ordinauit. stothomartir abel qui in nocu¬
am pastoralis officii conuersationem ꝓprio

Expanded text:
rasti irasti iqui tribulant me . Videntes autem, inquit, cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de puero hoc, quia nimirum justi est ordinis ut cognita, amata, et honore digno celebrata, Verbi incarnatione, ad ipsum quandoque Verbi gloriam contuendam capacioris longo exercitio mentis acumine pertingatur. Et omnes qui audierunt mirati sunt, et de his quae dicta erant a pastoribus ad ipsos. A pastoribus populus ad Dei reverentiam cogitur. Non mediocre fidei tibi hoc videatur exemplum, non vilis persona pastorum. Certe quo vilior ad prudentiam, eo pretiosior ad fidem. Non sapientes sed simplices, qui fucare audita nescirent, Dominus sui praecones elegit; non rhetores, sed piscatores ad evangelizandum t in Veteri Testamento, praecipuos quosque suae dispensationis nuntios pastores ordinavit. Protomartyr Abel qui innocuam pastoralis officii conversationem proprio
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝓficere. Inuenerunt inquit mariam &
ioseph. et infantem positum in ptesepio:
S et dñici gregis pastores. quo crebtius
ac suauiuus inter buius uite tenebras cele¬
sti adtolluntur oraculo: eo feruentiꝰ sub¬
limem patrum precedenttum uitam in
qua panis uttȩ sẽꝑ et seruat᷑ et reficit. quasi por¬
tas bethleem contemplando subeunt ni¬
chilq in hac aliud quam uirginalem ca¬
tholice eocłie pulchritudinem quasi ma¬
tiam uirilem spiritalium doctorum ce¬
tum. quasi ioseph et humilem mediato¬
ris dei et hominum hominis ib̃u xp̃i ad¬
uentum scripture sacre paginis insertũ
quasi in presepio positum infantẽ xp̃m
prua uisionẽ repperiunt. De quo uidelicet
sanctarum scripturarum presepio. eximium
illud animal. et sacto scĩs hostiis aptissimum
pascebatur: quod exultando ꝓclamabat. Do¬
minus pascit me et nichil michi deerit: in loco
pascue ibi me collocauit. Et paulo post la¬

Expanded text:
te proficere. Invenerunt, inquit, Mariam et te proficere. Invenerunt, inquit, Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Sed et dominici gregis pastores quo crebrius ac suavius inter hujus vitae tenebras coelesti attolluntur oraculo, eo ferventius sublimem patrum praecedentium vitam, in qua panis vitae semper et servatur et reficit, quasi portas Bethleem contemplando subeunt, nihilque in hac aliud quam virginalem catholicae Ecclesiae pulchritudinem, quasi Mariam, virilem spiritalium doctorum coetum, quasi Joseph, et humilem Mediatoris Dei et hominum, hominis Jesu Christi adventum Scripturae sacrae paginis insertum, quasi in praesepio positum infantem, Christum prima visione reperiunt. De quo videlicet sanctarum Scripturarum praesepio eximium illud animal et sacrosanctis hostiis aptissimum pascebatur, quod exsultando proclamabat: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit, in loco pascuae ibi me collocavit . Et paulo post: Pa
Abbreviated transcription (Latin):
et ostenderit nob̾ carnem suam. Qd̾ enim
iudete non poteramus. dum erat uerbum:
udeamus factum quia caro est. Cui simile
est quod ioħs ait. Quod fuut ab intio quod
audiuimus. quod uidimus. quod ꝓspeximꝰ¬
de uerbo uite. et uita manifesta est: & ui¬
dimus. et testamur. et annunciamus uob̃
uitam eternam quȩ erat apud patrem. &
apparuit nobis. Et uenerunt festinantes
et inuenerunt mariam et ioseph. et infan¬
tem positum in presepio. Uidentes autem:
cognouerunt de uecbo quod dictum erat
illis de puero hoc. festinant pastores. xp̃i¬
q quem cognouere tota mentis intentione
uidere aduentum desiderant. Neq enim
cum desidia xp̃i est quetenda presentia: &
ideo forte non nulli querentes inuenire ñ
merentur. quia desidiose xp̃m inquitunt.
Ideo pastores isti sine mora inuenerunt:
quia ad illum fide non ficta cutrebant.
ad quem festinanter ire est non pedum
gressus accelerare s in fide semper ac uirtul¬

Expanded text:
et ostenderit nobis carnem suam. Quod enim et ostenderit nobis carnem suam. Quod enim videre non poteramus dum erat Verbum, videamus factum quia caro est. Cui simile est quod Joannes ait: Quod fuit ab initio, quod audivimus, quod vidimus oculide verbo vitae, et vita manifestata est, et vidimus, et testamur, et annuntiamus vobis vitam aeternam quae erat apud Patrem, et apparuit nobis . Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph et infantem positum in praesepio. Videntes autem cognoverunt de Verbo quod dictum erat illis de puero hoc. Festinant pastores Christi quem cognovere, tota mentis intentione videre adventum desiderant. Neque enim cum desidia Christi est quaerenda praesentia. Et ideo forte nonnulli quaerentes invenire non merentur, quia desidiose Christum requirunt. Ideo pastores isti sine mora invenerunt, quia ad illum fide non ficta currebant, ad quem festinanter ire est non pedum gressus accelerare, sed in fide semper ac virtu