comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ est. q̃ estis uos: ait apłs. Ccote tam̃ quod ma¬
infestũ est. in angłis habitat ac̃. Ergo cũ gaudio¬
unꝰ qͥsq nr̃m de spũalib reb. ñ de t̾renis bonis
assumit canticũ dõ: ut psallat corã angłis. Ipsa
congregatio angłoꝵ. templũ cuĩ est. Adora ad
templũ dĩ. Eccłia deorsũ: & eccłia sursum.
Tecłia decisum in om̃ib fidelib. Oeccłia sur sũ
in om̃ib angłis. Sed descendit ad ȩccłiã deorsũ
dñs angłoꝵ. & ei angłi in t̾ra ministrauerunt:
ministranti nobis. Non eñi ueui inqͥt itims¬
trari: s ministrare. Qͥd nobis ministrauit. nͥ¬
hoc qd̾ hodie q manducamꝰ abibimus: Cũ gͦ¬
nos futuros equales angłis. Maior cñi angłis
descendit adhominẽ. & creator angłoꝵ susccpit
hominẽ. Dñs angłoꝵ. mortuus .ẽ. pro homine.
Adorabo ergo ad templũ scm̃ taũ. Intelligo tem¬
plũ tuũ non manu factũ: seo qͦo tu fecisti tibi.
Ꝙ confitebor nomini tuo. in misccłia tua & ue.¬

Expanded text:
manifestum est, in Angelis habitat Deus. Ergo cum gaudium nostrum de spiritualibus rebus, non de terrenis bonis assumit canticum Deo, ut psallat coram Angelis; ipsa congregatio Angelorum templum Dei est, adoramus ad templum Dei. Ecclesia deorsum, et Ecclesia sursum: Ecclesia deorsum in omnibus fidelibus, Ecclesia sursum in omnibus Angelis. Sed descendit ad Ecclesiam deorsum Dominus Angelorum, et ei Angeli in terra ministraverunt ministranti nobis . «Non enim veni,» inquit, «ministrari, sed ministrare» . Quid nobis ministravit, nisi quod hodieque manducamus et bibimus? Cum Major enim Angelis descendit ad hominem, et Crea or Angelorum suscepit hominem, Dominus Angelorum mortuus est pro homine. «Adorabo» ergo «ad templum sanctum tuum:» intelligo templum tuum non manu factum, sed quod tu fecisti tibi. 5. «Et confitebor nomini tuo, in misericordia tua et ve
Abbreviated transcription (Latin):
Uade uende omt̃i a quȩ habes & da pauꝑibꝰ. & habebis
thesaurũ iu oelo.  uem sequere me. Ut discat
cantica de canticis son : pruis impedimenta iticiat.
expeditus ambulet. ne ullo onere p̃grauctur. & dis.¬
cet aliquid ae canticis sron. Ille autẽ contristatus
aoscessit. Dicamus post illũ. Quomꝰ cantabimꝰ canticũ
añ in t̾ca alicna. Et ale quidem discessit. spẽ tam̃

Expanded text:
Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me.» Ut discat multa cantica de canticis Sion, prius impedimenta rejiciat, expeditus ambulet, ne ullo onere praegravetur; et discet aliquid de canticis Sion. Ille autem contristatus abscessit. Dicamus post illum, «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena?» Et ille quidem discessit; spem tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Quomꝰ aut̃ di abobus intrauit in cor iudȩ ut trade.¬
ret dñm. ñ autẽ intraret. nͥ ille locũ daret: sic
multi homines mali de media babylonia ꝑ desi.¬
deria carnalia & illicita. locũ dando diabolo
& angłis cĩ in cordib suis. ut in illis & de illis
oꝑetur: aliquando interrogant nos codicunt nob̾.
Exponite nobis racionem. Pagani pleriꝙ dicunt

Expanded text:
Quomodo autem diabolus intravit in cor Judae , ut tradeQuomodo autem diabolus intravit in cor Judae , ut traderet Dominum, non autem intraret, nisi ille locum daret; sic multi mali homines de media Babylonia per desideria carnalia et illicita locum dando diabolo et angelis ejus in cordibus suis, ut in illis et de illis operetur, aliquando interrogant nos, et dicunt nobis: Exponite nobis rationem. Pagani p
Abbreviated transcription (Latin):
in quib inqͥt & nos aliquando conuersati sumus.
Ostudit se redemptũ. de babrloma cepisse iã exire.
Sed tamen adhuc qͥd dicit: Quia cũ hostib nr̃is
Iconfliginus. Et ne urascam
hominib qui nobis ingerunt
ꝑseccutiones: tulit intentionẽ nrãm apłs ab odio
hominũ. & direxit in luctam quorũdã spirituũ.
quos non indemus. & cũ ipsis confligimꝰ. Ait eñi.
Non est nobis colluctatio aduersus carnẽ & sangni.¬
nem. Id. ẽ aduersus homines quos idetis. a quib
uidemini mala pati: qui uobis inportant ꝑsecu¬
tiones. Nam ꝓ ipsis orare p̃cepti sumꝰ. Non est
inquit nobis colluctatio aduersus carnẽ & satiguinẽ.
id.c̃. adutrsus homines: sed aduersus pͥncipes. ad¬
uersus potestates. & rectores mundi tenebrarum
les. pectatores. Quib iã credentib: gratulatur hoc mͦ
ut dicat. fuestis crũ aliquando tenebre. nunc autẽ
lux in dño. Ergo constituit nos luctara habere
cũ illis pͥncipib ipsi nos duxerunt captiuoe.

Expanded text:
inquit, «aliquando conversati sumus» . Ostendit se redemptum de Babylonia coepisse jam exire. Sed tamen adhuc quid dicit? Quia cum hostibus nostris confligimus. Et ne irascamur hominibus qui nobis ingerunt persecutiones, tulit intentionem nostram Apostolus ab odio hominum, et direxit in luctam quorumdam spirituum, quos non videmus, et cum ipsis confligimus. Ait enim: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem;» id est, adversus homines quos videtis, a quibus mala videmini pati, qui vobis important persecutiones: nam pro ipsis orare praecepti sumus. «Non est vobis,» inquit, «colluctatio adversus carnem et sanguinem,» id est, adversus homines; «sed adversus principes, et potestates, et rectores mundi tenebrarum les, peccatores; quibus jam credentibus gratulatur hoc modo, ut dicat: «Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino» . Ergo constituit nos luctam habere cum illis principibus; ipsi nos duxerunt captivos. 9.
Abbreviated transcription (Latin):
descendit ab iherłm in iericho: quem sauciatũ
seminiuũ reliquerunt. Hunc ille custos nost̃
dicimꝰ. quia samaritanꝰ es & demoniũ habes. &
ille duoꝵ obiectoꝵ unũ respuit. unũ tenuit.
ego inqͥt demoniũ ñ habeo. non aut̃ dixit ego
ñ sũ samaritanꝰ. si cm̃ ille samaritanꝰ ñ custodie.¬
rit. utiq ꝑimus: samaritanus gͥ transiens ui-¬
dit sauciã & uulneratũ. Aerelictũ a latronib
s sicut nostis collegit. Sicut aliquando latronũ
nomine poninit᷑. qui nobis plagas peccatoꝵ in¬
fixerunt. u̾ ꝑ consensionẽ inx̾ captiuitatis: sic &
captiuatores nr̃i isti dicunt᷑. Ili ergo qͥ captiuos
duxerunt. diabolus & angłi es. quando nobis
dixerũt. & quando nos interrogauert̃ uerba
canticoꝵ: Qa gͦ intelligemꝰ: Quia cum tales nos
int̾rogant. in quib diabolus oꝑatur: intelligendꝰ
est ipse nos int̾rogare. qͥ i eis oꝑat᷑. Apłs dicit.

Expanded text:
descendit ab Jerusalem in Jericho; quem sauciatum descendit ab Jerusalem in Jericho; quem sauciatum semivivum reliquerunt. Hunc ille custos nosterdicimus quia Samaritanus es, et daemonium habes?» et ille«Ego,» inquit, «daemonium non habeo» ; non autem dixit, Ego non sum Samaritanus: si enim ille Samaritanus non custodierit, utique perimus: Samaritanus ergo transiens vidit saucium et vulneratum derelictum a latronibus, et sicut nostis, collegit . Sicut aliquando latronum nomine ponuntur, qui nobis plagas peccatorum inflixerunt, jam per consensionem nostrae captivitatis; sic et captivatores nostri ipsi dicuntur. 8. Isti ergo «qui captivos duxerunt nos,» diabolus et angeli ejus, quando nobis dixerunt, et quando «nos interrogaverunt verba canticorum?» Quid ergo intelligimus? Quia cum tales nos interrogant, in quibus diabolus operatur, intelligendus est ipse nos interrogare, qui in eis operatur. Apostolus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
uatores nr̃os: Sensit quiacm illa iherłm babylo¬
homines captiuatores suos. & hoc postea: ñ qͣndo
isti psalmi cantabant᷑. Sed iam diximꝰ caritati
nr̃s om̃a que scđ̾m litteram in illa ciuitate
contingebant figuras nrãs fuisse. & facile potest
aemonstrari captruos nos esse. Non eñi iã respi¬
ramus in auras aliꝰ lib̾tatis. ñ ĩa fruimur pu.¬
ritate ueritatis: & illa sapientia quȩ in se ipsa
manens innouat om̃ia. Delectationib tempo¬
raliũ rerũ teptamur. & colluctamur cotidie cũ
suggestionib alicitarũ uoluptatũ. uix respiramꝰ.
uł in oratione captiuos nos esse intelligimus.
Sed qui nos captiuos duxerunt: Qui homines:
que gens: Quis rex: Si redimim᷑. captiui eranus.
Quis nos redemit : Xp̃s. Aquo nos redemit: Adia¬
boͦ. Biabolus gͦ & angłi ciꝰ. captiuos duxert̃ nos.
Neo ducerent. nͥ consentientes. Nos ducti sumus
captiui. captiuatores nr̃i qui sitit dixi. Iꝑsi st̃
ctiam latrones. uulnerantes alñ uiatorem. qui

Expanded text:
m illa Jerusalem Babylohomines captivatores suos; et hoc postea, non quando isti psalmi cantabantur. Sed jam diximus Charitati vestrae omnia quae secundum litteram in illa civitate contingebant, figuras nostras fuisse: et facile potest demonstrari captivos nos esse. Non enim respiramus jam in auras illius libertatis; non enim fruimur puritate veritatis, et illa sapientia quae in seipsa manens innovat omnia . Delectationibus temporalium rerum tentamur, et colluctamur quotidie cum suggestionibus illicitarum voluptatum: vix respiramus vel in oratione; captivos nos esse intelligimus. Sed qui nos captivos duxerunt? qui homines? quae gens? qui rex? Si redimimur, captivi eramus. Quis nos redemit? Christus. A quo nos redemit? A diabolo. Diabolus ergo et angeli ejus captivos nos duxerunt; nec ducerent nisi consentientes. Nos ducti sumus captivi. Captivatores nostri dixi qui sint. Ipsi sunt etiam latrones vulnerantes illum viatorem qui
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte dictos angłos dõs. S cũ de año do̾ dictũ
csset. t̾ribilis suꝑ om̃s dõs: curhec Aꝑxerit.
continuo uelut exponendo coninxit. Qm̃
dii gcutiũ demonia. Suꝑ tales ddcos dix̃ dñm
terribilem in sc̃is sins. quos głos fecit. a quib
demonia terrerentur. Sic cnĩ sequitur. Dñs
aut̃ elos focit. Non ergo dii sine additam̃to
se aĩ gntiũ demonia. Supius tam̃. terribilis in¬
quit suꝑ om̃s deos. Non ait suꝑ acos gentium.¬

Expanded text:
os Angelos deos; sed cum de Domino Deo dictum esset, «Terribilis super omnes deos,» cur hoc dixerit, continuo velut exponendo conjunxit, «Quoniam dii Gentium daemonia» . Super tales deos dixit Dominum terribilem in sanctis suis, quos coelos fecit, a quibus daemonia terrerentur. Sic enim sequitur, «Dominus autem coelos fecit.» Non ergo, Dii sine additamento; sed, Dii Gentium daemonia: superius tamen, «Terribilis,» inquit, «super omnes deos;» non ait, super om
Abbreviated transcription (Latin):
cauit ⁊ mifit in mundã. uos dicitis quia blas.¬
phemas. qma dixi filius dã sum: Non ergo qͥa
bon fant om̃s. sod quia sermo dĩ ad illos fac¬
tas est. appellati sunt dii. łam si ꝓpierea quia
bomi essent om̃s: non sic eos dimdicaret. Cũ
cãi dixisset. ał stetit in srnagoga dõꝵ. non
ait in medio deos & homines disecruit: tanꝙ̃
ostindens quid untersit int̾ dos & homines.
s in medio inqͥt dõs disceruit: Deinde seqͥt᷑.¬

Expanded text:
icavit, et misit in mundum, vos dicitis quia, Blasphemas, quia dixi, Filius Dei sum» ? Non ergo quia boni sunt omnes, sed quia sermo Dei ad illos factus est, appellati sunt dii. Nam si propterea quia boni essent omnes, non sic eos dijudicaret. Cum enim dixisset, «Deus stetit in synagoga deorum;» non ait, In medio deos et homines discernit, tanquam ostendens quid intersit inter deos et homines: sed, «In medio» inq
Abbreviated transcription (Latin):
q̾ in spũalib donis sic intelligit᷑. quia dectit po¬
testatem filios dĩ fieri. Qui ꝑcussit egyptum cũ
pͥmiogenitis eoꝵ. Fcussit & scłm cũ bis quȩ p̃cipua
putant᷑ ii scło. Qui edipxit isrł de medio eoꝵ.
Educit etiam seõs ac fideles suos de medio maloꝵꝰ.
In manu potenti. & brachio excelso. Quid potentiꝰ
qͥd excellentiꝰ co de quo dictum. ẽ. & brachiũ dm̃
cui reuelatũ est: Qui diuisit mare rubrum in

Expanded text:
quod in spiritualibus donis sic intelligitur, quia dedit poquod in spiritualibus donis sic intelligitur, quia dedit potestatem filios Dei fieri . «Qui percussit Aegyptum, cum primogenitis eoru 11-26. Qui eduxit Israel de medio eorum.» Eduxit etiam sanctos ac fideles suos de medio malorum. «In manu potenti et brachio excelso.» Quid potentius, quid excelsius eo de quo dictum est: «Et brachium Domini cui revelatum est» ? «Qui divisit mare Rubr
Abbreviated transcription (Latin):
ut totũ latinc exprimat᷑: qĩ cuatus
dici potest. Apstinere autẽ a malo qd̵ aixit
esse scientiã. qͥd est alind quã in medio nationis
tortuose & ꝑuerse. tanquã in nocte hunis scłi
cante prudent̃q uersari. nt abstinendo qͥsq
ab inquitate ũ confudatur tenebris ꝓpriis.
minitris lace diseritus: Cã ergo quodã loco
apłs concordem gr̃arum dĩ uarietatẽ. in homi.¬
nib uellet ostendere: hic in pͥmis duo posuit
Hoc esse arbitreri.solem in potestatem dici. Alii sermo
Alii fides in codem spĩ. alii curationũ donatio in
nno spũ. alii oꝑatio uirtutũ. alii ꝓphetia. alii
diiudicatio spũum. alii genera linguarũ: aliĩ
interp̃tatio sermonũ. Nichil eñ horũ est:
qͦd non u huiꝰ scłi nocte sit necessariũ. Quȩ
cũ transierit: necessaria ista non erunt. Ioco in
potestate noctis. In potestatẽ quippe ait uł diei.
uł noetis: ut potestas esset die luotre uł nocte.

Expanded text:
ut totum latine exprimatur, Dei cultus ut totum latine exprimatur, Dei cultus dici potest. «Abstinere autem a malo,» quod dixit esse scientiam, quid ersae, tanquam in nocte hujus saeculi, caute prudenterque versari ; ut abstinendo quisque ab iniquitate non confundatur tenebris, proprii muneris luce discretus? Cum ergo quodam loco Apostolus concordem gratiarum varietatem in hominibus Dei vellet ostendere, haec in primis duo posuit hoc esse arbitror, «Solem in potestatem diei: Alii sermo «Alii fides in eodem Spiritu, alii curationum donatio in uno Spiritu, alii operationes virtutum, alii prophetia, alii dijudicatio spirituum, alii genera linterpretatio sermonum» . Nihil enim horum est quod in hujus saeculi nocte non sit necessarium: quae cum transierit, necessaria ista non erunt: ideo, «in potestatem noctis. In potestatem» quippe ait, vel «diei» vel «noctis,» ut potestas esset die lucere vel nocte;
Abbreviated transcription (Latin):
teã. Si autt̃ ȩtiati aliud aliqͥo qđ ad nos magis ꝑti¬
net ista dicta significant: fecit at celos in
intellectu spũ ales scõs suos. quib non
tantũ credere: uerũ gtiã intelligere diuina donauit.
Hoc qui ñdum possunt. & solã fide̾ firmissimã tenẽt.
tanquã insra elos terre nomine figurant᷑. Et quia
in baptismo quẽ acceꝑunt in concussa credulitate
consistunt: ios dictum.ẽ. firmauit t̾rã suꝑ aquas.
chesauri sapientiȩ & scientiȩ absconditi. Hȩe autẽ
duo .id ẽ. sapientia & scientia distart int̾ se aliqͥd.
alia qͦq scripturarũ testant᷑ eloquentia: maxime
loquente sc̃o iob. ubi qͦdã modo singula defimunt᷑.
non incongruent intelligimꝰ sapientiã in cogna¬
tione e dilectione ciꝰ. qđ semꝑ est. atq incõmuta¬
buit᷑ manet qđ d̃s est. Nam & qͥd ait ecce pietas
est sepientia: tħhcusebiã dicta est in greco. Quod

Expanded text:
teum. 8. Si autem etiam aliquid aliud, quod ad nos magis pertiteum. 8. Si autem etiam aliquid aliud, quod ad nos magis pertinet, ista dicta significant: «fecit Deus coelos in intellectu,» spirituales sanctos suos, quibus non tantum credere, verum etiam intelligere divina donavit: hoc qui nondum possunt, et solam fidem firmissimam tenent, tanquam infra coelos terrae nomine figurantur. Et quia in Baptismo quem acceperunt, inconcussa credulitate consistunt; ideo dictum est, «Firmavit terram super aquas.»thesauri sapientiae et scientiae absconditi» ; haec autem duo, id est sapientiam et scientiam, distare inter se aliquid, alia quoque Scripturarum testantur eloquia, maxime loquente sancto Job, ubi quodammodo singula definiunturentiam in cognitione et dilectione ejus quod semper est, atque incommutabiliter manet, quod Deus est. Nam et quod ait, «Ecce pietas est sapientia,» θεοσέβεια dicta est in graeco: quod
Abbreviated transcription (Latin):
An quia trmnitas non scint tres dii s unus as. ad
i resercir qd solus dds fecit. quia non ereaturã
aquas: Obscura eñi quistio est: quia t̃ra gra¬
uior mdctur ut non portari aquis. sco aqnas
pottũs portare dcaitur. De qua re nẽ aduersꝰ
eos qui sc̃ putant ista certis racionib cõperisse.
contentiost scripturas scãs desendere uideamͦ :
suit illub ita uł alit̃ fit̃. habemus qͦd de ꝓpxrmo
intelligamꝰ. t̾ram quę habitatur ab hominibus
& terrestria continet animalia. quȩ alio modo
ditin: qͥo aquis circũfiuentib suꝑemuger. Hon eñi
qus dicit᷑ litoralis ciuitas suꝑ mare fundata. ita
sub ea mare ẽ: quẽcomodũ sunt aquę sub spelum¬
carũ cameris. aut sub nauib suꝑuatantib: sed
ideo suꝑ mare dicit᷑. quia inferiori mari suꝑemi¬
net:. Sic dictus est pharao exisse suꝑ aquã. ita eñi
hebet ꝓoceꝰ. qd̾ qͥdom latini habent ad aquam. sic

Expanded text:
An quia Trinitas non sunt tres dii, sed unus Deus, ad An quia Trinitas non sunt tres dii, sed unus Deus, ad id refertur quod solus Deus fecit, quia non creaturam aquas? Obscura etiam quaestio est: quia terra gravior videtur, ut non portari aquis, sed aquas potius portare credatur. De qua re ne adversum eos, qui se putant ista certis rationibus comperisse, contentiose Scripturas nostras defendere videamur, sive illud ita, sive aliter sit, habemus quod de proximo intelligamus. Terra quae habitatur ab hominibus, et terrestria continet animalia, quae alio modo d aquis circumfluentibus superemineat. Non enim quae dicitur littoraria civitas super mare fundata, ita sub ea mare est, quemadmodum sunt aquae sub speluncarum cameris, aut sub navibus supernatantibus: sed ideo nuper mare dicitur, quia inferiori mari supereminet. Sic dhabet graecus, quod quidam Latini habent, «ad aquam» ; si
Abbreviated transcription (Latin):
ãmonuit. Qnãquã i qͦd ait qͥ secit cȩlos in in¬
tellestu. i sicut alii interp̃tati sunt in utelligen¬
tia: ntoũ edos intelligibiles significare hoc modo
noluerit. an in suo intellestu. uł in sua intelli¬
gentia facisse glos. hoc est in sua sapientia. sicut
alcbi scriptũ est: om̃ia insapientia focisti. co mͦ
insimnans uingenitũ uerbũ: quęri potest. Sid
si ita est. ut in suo intellectu accipiamus am̃¬
fecisse ꝗlos. cur tantũ de ghs hoc ait. cũ om̃ia
in eadeni sapientia fecerit: An ibi tantũ expri¬
mendũ fuit. ut u ꝯteris gniã tacitã posset
icesligi. ut iste sensus sit qͥ fecit celos in ratel.¬
lectu. qͥ fundeunt tr̃am suꝑ aquas: ut ohic sub¬
audias in intellectu. qͥ fecit luminaria magna
solus. solem i potestatem dici. lunã  stellas
in potestitẽ noctis. utiq in intellectu: Quomͦ
gͦ solus. si hoc est initellecta. uł i intelligca¬
tia qd̃ est insapientia .id.ẽ. in uerbo uingenito :

Expanded text:
 fecit coelos in intellectu,» vel, sicut alii interpretati sunt, «in intelligentia,» utrum coelos intelligibiles significare hoc modo voluerit, an in suo intellectu, vel in sua intelligentia fecisse coelos, hoc est in sua Sapientia, sicut alibi scriptum est, «Omnia in Sapientia fecisti» , eo modo insinuans unigenitum Verbum, quaeri potest. Sed si ita est, ut in suo intellectu fecisse accipiamus Deum coelos, cur tantum de coelis hoc ait, cum omnia in eadem Sapientia fecerit? An ibi tantum exprimendum fuit, ut in caeteris etiam tacitum posset intelligi: ut iste sit sensus, «Qui fecit coelos in intellectu, Qui fundavit terram super aquas;» ut et hic subaudias, «in intellectu: Qui fecit luminaria magna solus, solem in potestatem diei, lunam et stellas in potestatem noctis;» utique, «in intellectu?» Quomodo ergo «solus,» si hoc est «in intellectu,» vel «in intelligentia,» quod est «in Sapientia,» id est, in Verbo unigenito?
Abbreviated transcription (Latin):
inde qͥo sequatur. Passus est eñi homo este qui
cantabat. & ipse homo sumꝰ nos si uolumus.
pastus et undiq talia int̾rogantes. & adulatio.¬
ne bandientes. mordacit᷑ rep̃hendentes. falso
laudantes. qͥd ñ capiunt exigentes. quo plem
sunt fuitdere nolentes. & initer turbas taliũ
tanquã ꝑiclitans. animũ erexit ad reccedatio.¬
losoꝵ  inter uerba male quexentiũ. inter.¬
rogantiũ. &. discere nolentiã. E cec erat inde

Expanded text:
vide quid sequatur. Passus est enim homo iste qui vide quid sequatur. Passus est enim homo iste qui cantabat; et iste homo nos sumus, si volumus: passus est undique talia interrogantes et adulatione blandientes, mordaciter reprehendentes, falso laudantes, quod non capiunt exigentes, quo pleni sunt fundere nolentes; et inter turbas talium tanquam losorum, inter verba male interrogantium, quaerentium et discere nolentium. 13. Ecce inde
Abbreviated transcription (Latin):
te loquit᷑. Non nosti caꝑe. nͥ qd̵ fulget ad tempꝰ.
Tterna meditari ignoras. non capis quod inter.¬
rogas. Quomꝰ cantabimus canticũ dm̃. in
terta aliena: Uere fr̃s. sie est. Incipite ualle
p̃dicare ueritatẽ quantulã cũq nostis. & uide.¬
te quã necesse sit ut tiles patiamini irrisores.
ex auctores ueritatis. plenos fasitatis. Respon¬
dete alis grigentibo a uobis quȩ caꝑe ñ possunt.
o dicite ex fidutia scĩ cantici ur̃i. Quomꝰ canta¬
bimꝰ canticũ añi. in t̾ra aliena: S iude quotͦi
uerseris int̾ eos o ppłe dĩ. o corpus xxp̃i. o ge.¬
nerosa ꝑogrinatio. non es bric. aliunde es.
Ne cũ ali qui tͥ aicunt cantate nobis uerba
canticoꝵ. dicite nobis rmnũ. cantate nobis
de canticis syon. quasi amantur a tẽ. & asfec.¬
tas amicitiã coꝵ. & times talib displicere.
incipiat te delcctare babẏlonia. & obli uisca.¬
ris mherłm. hoc ergo timens : uide qͥo subiciat

Expanded text:
te loquitur; non nosti capere nisi quod fulget ad tempus, te loquitur; non nosti capere nisi quod fulget ad tempus, aeterna meditari ignoras, non capis quod interrogas. «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena?» Vere, fratres, sic est. Incipite velle praedicare veritatem quantulamcumque nostis, et videte quam necesse sit ut tales patiamini irrisores, exactores veritatis, plenos falsitatis. Respondete illis exigentibus a vobis quae capere non possunt, et dicite ex fiducia sancti cantici vestri, «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena?» 12. Sed vide quomodo verseris inter eos, o popule Dei, o corpus Christi, o generosa peregrinatio non es hinc, aliunde es; ne cum illi qui tibi dicunt, «Cantate nobis verba canticorum, dicite nobis hymnum, cantate nobis de canticis Sion,» quasi amantur a te, et affectas amicitias eorum, et times talibus displicere; incipiat te delectare Babylonia, et obliviscaris Jerusalem. Hoc ergo timens vide quid subjiciat,
Abbreviated transcription (Latin):
nobis cantate nobis uerba canticoꝵ. reodite nob̾
racionẽ aduentus xop̃i. & quȩ est alia uita. uolo
credere. doce me racionẽ quare michi imꝑas
ut credam: respondeo illi o dico. O homo. qͦmͦ
non uis tͥ imꝑem ut crebas: Plenus es malis
cupiditatib Si dicam bona illa iherłm: non
ea capis. Oportet ut exinaniaris quo plenꝰ es:
ut possis impleri quo inanis es. Ergo noli
facile huic aliqͥd dicere. Lignũ est salicis. lignũ
est sterile. Noli ꝑcutere organũ ut sonet. sed¬
suspende potius. S ille dicturus est. Dic mͥ.
canta michi. redde mͥ racionẽ. Non uis inqͥt
ut discam: Non bono animo audis. non sic
pulsas: ut tͥ dignũ sit aꝑire. Ille te impleuit.
qui me captiuũ duxit. Ipse me int̾rogat de te.
Astutus est. dolose quęrit. Non quexit quid
discat. sed quid rep̃hendat. Ego ergo ñ dicam.
Quid respondemꝰ᷑: Baby loma te portat. baby lonia
te continet. babrlonia te nutrit. babyloma de

Expanded text:
nobis: «Cantate nobis verba canticorum;» reddite nobis nobis: «Cantate nobis verba canticorum;» reddite nobis rationem adventus Christi, et quae est alia vita. Volo credere; doce me rationem quare mihi imperas ut credam. Respondeo illi et dico: O homo, quomodo non vis tibi imperem ut credas? Plenus es malis cupiditatibus: si dicam bona illa Jerusalem, non ea capis; oportet ut exinaniaris quo plenus es, ut possis impleri quo inanis es. Ergo noli facile huic aliquid dicere; lignum est salicis, lignum est sterile: noli percutere organum ut sonet, suspende potius. Sed ille dicturus est: Dic mihi, canta mihi, redde mihi rationem. Non vis, inquit, ut discam? Non bono animo audis, non sic pulsas ut tibi dignum sit aperiri. Ille te implevit qui me captivum duxit, ipse me interrogat de te. Astutus est, dolose quaerit: non quaerit quid discat, sed quid reprehendat. Ergo ego non dicam, Quid respondemus? Babylonia te portat, Babylonia te continet, Babylonia te nutrit, Babylonia de
Abbreviated transcription (Latin):
ut oliua mitteretur in torcular. Non cñi semꝑ
pendert habebat in arbore. Iam finis est auni.
Non sine causa scribuntur psalmi quidã. ꝓtor.
cuiatib. In arbore libertas. in torcularibus
pressura. Cũ ergo res hunanȩ conteruitur
a p̃muntur: attendis quia crescit auaritia. attende
quia crescit &e continentia. Quare tam cecus es.
ut amurcã fiuentẽ ꝑ plateas uideas. oleum in
gemellaria non uideas : Ꝙ hoc ñ sine causa.
Qui eñi male uersantur. publice noti sunt: qui
ant̃ se conuertant ad dm̃. & a sordib malarum
cupiditatũ purgantur. occulti sunt: quia & in ipso
uł exipso torculari amurea aꝑte fluit. oleum
occulte eliquat᷑. Acclamatis ad ista. & gandens
ad ista: quia iã potestis sedere suꝑ flumina ba¬
bylonis & flere. Illi aut̃ qͥ captiuos duxerunt
nos. quando intrant in corda hominũ. & interro.¬
gant nos ꝑlinguas coꝵ quos possident. o dicunt

Expanded text:
ut oliva mitteretur in torcular: non enim semper ut oliva mitteretur in torcular: non enim semper pendere habebat in arbore: jam finis est anni. Non sine causa inscribuntur psalmi quidam, «Pro torcularibus» : in arbore libertas, in torculari pressura. Cum enim res humanae conteruntur et premuntur, attendis quia crescit avaritia; attende quia crescit et continentia. Quare tam caecus es, ut amurcam fluentem per plateas videas, oleum in gemellaria non videas? Et hoc non sine causa. Qui enim male versantur, publice noti sunt; qui autem se convertunt ad Deum, et a sordibus malarum cupiditatum purgantur, occulti sunt: quia et in ipso vel ex ipso torculari amurca aperte fluit, oleum occulte eliquatur. 10. Acclamatis ad ista, et gaudetis ad ista; quia jam potestis sedere super flumina Babylonis, et flere. Illi autem qui captivos duxerunt nos, quando intrant in corda hominum, et interrogant nos per linguas eorum quos possident, et dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
ne iudiciariam inuemant sententiam: nichil
boni attulit xxp̃s. & labores aitulit. xp̃s. Et inci.¬
pis dicere homini. quanta bona fecit xp̃s.  ñ
capit. Proponis eñi illi cos qui faciunt quod mͦ
audistis in ȩuangłio. uendunt om̃ia fua. dant
pauꝑib. ut habeant thesaurũ in gelo. & sequan.¬
tur dñm. Dicis illis. ecce qđ aitulit xp̃s. quã
multi faciunt ista: ut distribuant res suas ege¬
nis & fiant pauꝑes. non necessitate s uoluntate
sequentes dñm. sꝑantes regnũ oaoꝵ. Irrident
isti quasi stultos. & talia inquiuint bona attulit
xp̃s. ut ꝑdat homo res suas. &cũ dat egenis rt.¬
maneͥt egenus: Quid ergo faoies: Pona xp̃i noti
cui dedisti locũ in corde tuo. Priora tẽpora respi¬
cis. & quasi letiora tͥ uident᷑ fuisse tẽpora pͥstina.
quȩ sic crant tanquã oliuȩ pendentes m arbore.
duccntib uentis quasi quadã libertate aurȩ ꝑ¬
fruentes: uago quodã desiderio suo. U̾entũ est

Expanded text:
ne judiciariam inveniant sententiam; nihil ne judiciariam inveniant sententiam; nihil boni attulit Christus, et labores attulit Christus. Et incipis dicere homini quanta bona fecerit Christus, et non capit. Proponis enim illi eosqui faciunt quod modo audistis in Evangelio, vendunt omnia sua et dant pauperibus, ut habeant thesaurum in coelis et sequantur Dominum : dicis illi, Ecce quod attulit Christus. Quam multi faciunt ista, ut distribuant res suas egenis, et fiant pauperes, non necessitate, sed voluntate, sequentes Deum, sperantes regnum coelorum! Irrident isti quasi stultos: Et talia, inquiunt, bona attulit Christus, ut perdat homo res suas, et cum dat egenis, remaneat egenus? Quid ergo facies? Bona Christi nocui dedisti locum in corde tuo. Priora tempora respicis, et quasi laetiora tibi videntur fuisse tempora pristina, quae sic erant tanquam olivae pendentes in arbore, ducentibus ventis, quasi quadam libertate aurae perfruentes vago quodam desiderio suo. Ventum est
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo uenit xp̃s. pciora funt in reb humanrs.
quã fucrunt antea. & feliciores tunc erant res
humanȩ quã modo: Dicant nobis xpĩani. quid
bom attulit xp̃s: Unde feliciores putant res
hamanas. quia uenit xp̃s: Uides eñ si theatra
& anphitheatra & circi starent ineolumes. si mehil
caderet de babyloma. si libertas circũfiuentium
noluptatũ hominib cautatorib & saltatorib ad
turpia cantiea. si libido scortantiũ & meretri¬
cantiũ haberet quietem. & securitatem: si non
tumeret famem in domo sua qui clamat ut
pantominiꝰ uestiant᷑. si hec om̃ia sins labe.
sine ꝑturbatione aliqua flu¬
erent. & esset securitas magna
nugarũ: felicia essent tempora. & magnã felicita.¬
tem reb humanis xp̃s aituliset. Quia tͦ cedunt᷑
mniquitates. ut extirpata cupiditate plantetar
caritas iberłem. quia miscent᷑ amaritudines uitȩ
tẽporali. ut et̃na desiderent᷑: quia crudut᷑ in
flageslis homines pateruã accipientes disciplinã.

Expanded text:
tus pejora sunt in rebus humanis, quam fuerunt antea, et feliciores tunc erant res humanae quam modo? Dicant nobis Christiani quid boni attulit Christus? unde feliciores putent res humanas, quia venit Christus? Vides enim, si theatra et amphitheatra et circi starent incolumes, si nihil caderet de Babylonia, si ubertas esset circumfluentium voluptatum hominibus cantaturis et saltaturis ad turpia cantica, si libido scortantium et meretricantium haberet quietem et securitatem, si non timeret famem in domo sua qui clamat ut pantomimi vestiantur; si haec omnia sine labe, sine perturbatione aliqua fluerent, et esset securitas magna nugarum, felicia essent tempora, et magnam felicitatem rebus humanis Christus attulisset. Quia vero caeduntur iniquitates, ut exstirpata cupiditate plantetur charitas Jerusalem; quia miscentur amaritudines vitae temporali, ut aeterna desideretur; quia erudiuntur in flagellis homines, paternam accipientes disciplinam,
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt. nͥ illi dõ. qui & ipsoꝵ & hominũ d̾s est.
Unet multo utilits angłi uocant᷑. qui latinc
mintiĩ nũcupant᷑: ut ꝑ nomen non substantię
sed osficii. satis intelligamus abũ dm̃ a nobi
cos cli uelle quem mintiant. Totam gͥ istam
questionẽ breuit̾ apłs soluit: ubi ait. llam &¬
si sunt qui dicint᷑ dii. siue in gdo sine iut̾ra.¬

Expanded text:
ui et ipsorum et hominum Deus est. Unde multo utilius Angeli vocantur, qui latine nuntii nuncupantur; ut per nomen non substantiae, sed officii, satis intelligamus illum Deum a nobis eos coli velle, quem nuntiant. Totam ergo istam quaestionem breviter Apostolus solvit, ubi ait: «Nam etsi sunt qui dicantur dii, sive in co
Abbreviated transcription (Latin):
miscdłia d: cũ ad ciꝰ miscł̾iam illi ꝑtincant. quos
de miscria liberat. non aut̃ ut eiꝰ miscłie fuisse
intelligamꝰ facere ꝯlũ & t̾ram. oluminaria: cum
mirabilia magna solus. confitemini ei qͥsicit olos
in intellectu. Confitemini ci qͥ firmauit terrã suꝑ
a quas. confitemini ei qͥ foeit luminaria magua
solus. Cur autẽ confiteamur: in om̃iũ u̾suã sinib

Expanded text:
s:» cum ad ejus misericordiam illi pertineant, quos de miseria liberat; non autem ut ejus misericordiae fuisse intelligamus facere coelum et terram et luminaria, cum mirabilia magna solus;» confitemini ei «qui fecit coelos in intellectu;» confitemini ei «qui firmavit terram super aquas;» confitemini ei «qui fecit luminaria magna solus.» Cur autem confiteamur, in omnium versuum finibus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nr̃m sedere. & flere ui recordatione sroni :¬
Si eñi ciues inde sumꝰ. non tantũ hoc cantamꝰ:
s & agimus. Si ciues sumꝰ de iherłm . id. ẽ. de
sỹon: o in ista uita. in ista confũsione scłi huiꝰ.
in ista babylonia. non ciues habitamꝰ sed cap¬
tiui detincin᷑. oportet ut ũ tantum
ista cantemꝰ: seo & faciamus affectu
cordis pio. religioso desidcrio gõnę cuntatis.
Habet conx ciuitas quȩ babylonia dicit᷑ atna¬
tores suos. consulentes paci temporati. & iiebil
ultra sꝑantes. totũ q gandiũ suũ ibi figentes.
ibi finientes. & iudemus eos ꝓ re publica t̾rena
plurimũ laborantes. Sed & in ea quicũꝙ fidelit̾
uersant᷑. si non ibi appetant suꝑbiã o ꝑituram
elationẽ. ociosam q iactantiã: s uerã fidẽ gebi.¬
beant quã possunt. quãdiu possunt. quib posst̾.¬

Expanded text:
rum sedere et flere in recordatione Sion? Si enim cives inde sumus, non tantum hoc cantamus, sed et agimus. Si cives sumus de Jerusalem, id est de Sion, et in ista vita, in ista confusione saeculi hujus, in ista Babylonia non cives habitamus, sed captivi detinemur; oportet ut non tantum ista decantemus, sed et faciamus affectu cordis pio, religioso desiderio aeternae civitatis. Habet et haec civitas quae Babylonia dicitur, amatores suos consulentes paci temporali, et nihil ultra sperantes, totumque gaudium suum ibi figentes, ibi finientes, et videmus eos pro republica terrena plurimum laborare: sed et in ea quicumque fideliter versantur, si non ibi appetant superbiam et perituram elationem odiosamque jactantiam; sed veram fidem exhibeant, quam possunt, quamdiu possunt, quibus poss
Abbreviated transcription (Latin):
undt ait apłs. simus quia nichil est ydolum :
Hoc cũi retulit ad materiã terrenã. scusu caren¬
tem. Ittm nẽ quisquam putaret ñ esse aliquã
uiuentẽ sentientẽq naturã. que gentiũ sacrifĩ¬
ciis delectetur: adrunxit. Seo que inmolant
gentes demoniis ĩmolant: & non dõ. Nolo uos
socios ficri demonioꝵ. Si ergo nusquã in di¬
ninis cloquiis reperuur scõs angłos appella¬
tos deos. ca mͥ causa potissimũ occurrit : ne
isto nomine bomines adhoc edificarent᷑. ut
minsteriũ uł seruitiũ religionis quȩ groce.

Expanded text:
us, «Scimus quia nihil est idolum:» hoc enim retulit ad materiam terrenam sensu carentem. Item ne quisquam putaret non esse aliquam viventem sentientemque naturam, quae Gentium sacrificiis delectetur, adjunxit: «Sed quae immolant Gentes, daemoniis immolant, et non Deo. Nolo vos socios fieri daemoniorum» . Si ergo nusquam in eloquiis divinis reperitur sanctos Angelos appellatos deos, ea mihi causa potissimum occurrit, ne isto nomine homines ad hoc aedificarentur, ut ministerium vel servitium religionis, quae graece
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpeccato. inciꝑe autẽ inde exire prius corde ꝑ
confessionẽ iniquitatis & caritatẽ iusticie. dcinde
postea insine scłi etiã corꝑt scꝑandã ꝯm̃dauimꝰ in eo

Expanded text:
in Babylonia pro peccato, incipere autem inde exire prius corde per in Babylonia pro peccato, incipere autem inde exire prius corde per confessionem iniquitatis et charitatem justitiae, deinde postea in fine saeculi etiam corpore separandam
Abbreviated transcription (Latin):
dii suit in elo suit in t̾ta. quẽadmodũ sunt dii
multi. s dm̃ multi: s nobis uns est aĩ pater ex
dasse nos uobis. imino cõmemorasse
nõs: qd̾ om̃is cruditus in scã ecclesia
nosse debet unde ciuies simꝰ. & ubi
ꝑegrinemur. & ꝑegriuationis nr̃e causani esse
peccatũ : reuerfionis aut̃ remissione peocatoꝵ.
⁊ instificationẽ grẽ d̾i᷑. Quas ciuitates ꝑmi¬
xtas sibi interĩ corpore. & corde scꝑatas curre.
re ꝑ ista uolumina scłoꝵ usq in fiie̾: audistis
& nostis. U̾nã cui finis. ẽ. pax et̃na. s nocatur
iberłcm: alteram cui gaudiũ est pax temporalis.
ao nocatur babyloma. Interp̃tationes ȩtiã nominũ :
si not fallor tenetis. Iherłm int̾pretari uisionẽ
pacis: babylonĩ confusiont̃. Iherłm in babrlonia
captiua tenebatur non tota. ciues eñi eł angłi
sunt: ses qͦd attinet ad homines p̃destinatos in gła
dĩ futuros ꝑadoptionẽ coheredes ap̃i. qͦs de ipsa
captiuitate redẽnit sanguine sto. Particulam

Expanded text:
lo, sive in terra; quemadmodum sunt dii multi et domini multi; sed nobis unus est Deus, Pater, ex dasse nos vobis, imo commemorasse vos, quod omnis eruditus in sancta Ecclesia nosse debet unde cives simus, et ubi peregrinemur, et peregrinationis nostrae causam esse peccatum, reversionis autem munus remissionem peccatorum et justificationem gratiae Dei. Duas civitates permixtas sibi interim corpore, et corde separatas, currere per ista volumina saeculorum usque in finem, audistis et nostis; unam cui finis est pax aeterna, et vocatur Jerusalem; alteram cui gaudium est pax temporalis, et vocatur Babylonia. Interpretationes etiam nominum, si non fallor, tenetis: Jerusalem interpretari, Visionem pacis; Babyloniam, Confusionem. Jerusalem in Babylonia captiva tenebatur non tota; cives enim ejus et Angeli sunt. Sed quod attinet ad homines praedestinatos in gloriam Dei, futuros per adoptionem cohaeredes Christi, quos de ipsa captivitate redemit sanguine suo: particulam
Abbreviated transcription (Latin):
daicit. & tam̃ in medio qtios discerint. Sea
quexitur si homines ad quos sermo dĩ factus
est. dii uocant᷑. utrũ & angłi uocandi sunt dii.
cã hominib iuustis a sc̃ĩs. maxinũ p̃miũ ꝓuit.¬
tatur gqualitas angłorũ. Et in scripturis qͥdẽ.¬

Expanded text:
dicit; et tamen «in medio deos discernit.» 3. Sed quaeritur, si homines ad quos sermo Dei factus est, dii vocantur, utrum et Angeli vocandi sunt dii; cum hominibus justis et sanctis maximum praemium promittatur aequalitas Angelorum. Et in Scripturis q
Abbreviated transcription (Latin):
tismus aliis sit in uitã: aliis in mortẽ. & eduxit
isrł ꝑ mediũ eiꝰ. Educit etiã innouatum
ppłm scũ: ꝑlauachrũ regenerationis. Et excus.¬
sit pharaonẽ & urtutẽ ciꝰ in mari rubro. Cȩlerit̃
interunit. ꝓ peccatũ suoꝵ reatũq eiꝰ ꝑ baptismũ.
Qui traduxit ppłm suũ in deserto. T raducit &
nos in huiꝰ seli ariditate. ostrrilitate: ne in ea
ꝑeamus. Qui ꝑcussit reges magnos:  occidit
reges fortes. Pcutit atq occidit ȩtiã a nobis dia.¬
bolicas & noxias potestates. Sing regẽ amorre.¬
amorreoꝵ. Et og regem basan. Coaceruantem
qͥo int̃pretat᷑ eg. regem confusionis qͦdintp̃tat᷑
basan. Q em̃ coaceruat diabolus. uͥ confusionẽ:
Et dedit t̾umi coꝵ herditatẽ hereditatẽ ispł seruo
suo. Dat etiã quos diabolus possidebat. heredita.¬
dem semini abrabe. qd est axp̃s. Qm̃ in huimilita¬
te nĩa memor fuit nri: & redcunt nos ab ini.¬
mcis nr̃is: sanguine unige̾nuti sui. Qui dat

Expanded text:
it in mortem. «Et eduxit Israel per medium ejus.» Educit etiam innovatum populum suum per lavacrum regenerationis. «Et excussit Pharaonem et virtutem ejus in mari Rubro.» Celeriter interimit et peccatum suorum reatumque ejus per Baptismum. «Qui traduxit populum suum in deserto.» Traducit et nos in hujus saeculi ariditate et sterilitate, ne in ea pereamus. «Qui percussit reges magnos, et occidit reges fortes.» Percutit atque occidit etiam a nobis diabolicas et noxias potestates. «Seon regem AmorrhaAmorrhaeorum. «Et Og regem Basan.» Coacervantem, quod interpretatur Og; et regem Confusionis, quod interpretatur Basan: quid enim coacervat diabolus, nisi confusionem? «Et» «dedit terram eorum haereditatem, haereditatem Israel servo suo.» Dat etiam quos diabolus possidebat, haereditatem semini Abrahae, quod est Christus. «Quia in humilitate nostra memor fuit nostri. Et redemit nos ab inimicis nostris:» sanguine Unigeniti sui. «Qui dat
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ dii demonia. Quod quidem in hebreo dicitur
ñ ita esse scriptũ: sed dii gentiũ simula ehra. Ed
si uerũ est. multomagis credendi sunt septua¬
guita dinino spñ int̾pretati. quo spũ & illa dicta
sunt: quȩ in hebreis litteris sunt. Codem nãq
oꝑante sp̃u etiã dici hoc opportuit qͦd dictã est.
dii gentiũ demonia: ut intelligeremꝰ sic gtiam
in hebreo positum dii gentiũ simulachn. ut
demonia potuis quȩ sunt in si. mulachris
significarentur. Nã quod attinet adipsa simula¬
cbra quȩ greot appellant᷑ y dola. quo nomine iã
utimur ꝓlatino: oculos habent & ñ uident. & ce.¬
tera. quȩ de bis uleo dicunt᷑. quia om̃i sensu
carent. quo cirea nec terreri possunt : quia insi
ea quȩ sentiunt. terreri utiq ñ possunt. Quomͦi
ergo dictum. ẽ. de dño terribilis est suꝑ om̾s dõs.
qm̃ diĩ gentiũ simulachra: nisi ꝑ simulachra

Expanded text:
m daemonia.» Quod quidem in hebraeo dicitur non ita esse scriptum; sed, «Dii Gentium simulacra.» Quod si verum est, multo magis credendi sunt Septuaginta divino Spiritu intepretati, quo Spiritu et illa dicta sunt quae in hebraeis litteris sunt. Eodem namque operante Spiritu, etiam hoc dici oportuit quod dictum est, «Dii Gentium daemonia:» ut intelligeremus sic etiam in hebraeo positum, «Dii Gentium simulacra;» ut daemonia potius quae sunt in simulacris, significarentur. Nam quod attinet ad ipsa simulacra, quae graece appellantur idola, quo nomine jam utimur pro latino, oculos habent et non vident; et caetera quae de his ideo dicuntur, quia omni sensu carent: quocirca nec terreri possunt, quia nisi ea quae sentiunt, terreri utique non possunt. Quomodo ergo dictum est de Domino, «Terribilis est super omnes deos, quoniam dii Gentium simula
Abbreviated transcription (Latin):
lis. exaltat cor suũ: non uult credere in dm̃. Sed
hec exaltatio. parata cst humilitati in diẽ uidicii :
Tunc humiliabit᷑ quando ñ uult. Sunt qũ uasa
irx. quȩ ꝑfecta fant ad ꝑditionem. Modo extollant
se. garriant. excendant se suꝑfideles. irrideant fi¬
deles. blasphement xp̃ianos. dicant. anicularia st̃
ista quȩ dicunt de dic nidicii. Ista clatio coꝵ parata
est hurulitati. Quando uenerit iudex. qͥ mͦ anniun¬
tiatus irridetur: tunc ille qui mͦ suꝑbit. ñ utiliter
sigpasit̃ humiliabitur. Modo aut̃ non humiliat᷑
sco paritur hummilitati: id. ẽ paratur. dãpnationi. pa
Cucrtit sꝑũalit᷑ nunc: nec cessat maniꝰ usq in finem.
Ideo ne istas pottutias dĩ tunc putes pactas cessasse.
dñe nom̃ tuũ inquit in scło. Id. ẽ. non cessat miscłia
tua. ñ cessat manꝰ tua in scło facere ista: quȩ tunc
p̾nuntiasti figarando. Oñtia eñĩ illa in fi.¬

Expanded text:
lis exaltat cor suum; non vult credere in Deum. Sed lis exaltat cor suum; non vult credere in Deum. Sed haec exaltatio parata est humilitati in diem judicii; tunc humiliabitur, quando non vult: sunt enim vasa irae, quae perfecta sunt ad perditionem . Modo extollant se, garriant, extendant se super fideles, irrideant fideles, blasphement Christianos; dicant, Anicularia sunt ista quae dicunt de die judicii. Ista elatio eorum parata est humilitati. Quando venerit judex, qui modo annuntiatus irridetur; tunc ille qui modo superbit, non utiliter, sed poenaliter humiliabitur. Modo autem non humiliatur, sed paratur humilitati, id est, paratur damnationi, parevertit spiritualiter nunc, nec cessat manus ejus usque in finem. Ideo ne istas potentias Dei tunc putes peractas cessasse: «Domine, nomen tuum,» inquit, «in saeculum.» Id est, non cessat misericordia tua, non cessat manus tua in saeculum facere ista, quae tunc praenuntiasti figurando: «Omnia enim illa in fi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ credit᷑: qͥd restat. nͥ ut cũ uenerit qui non cre¬
debatur. confun. S dantur qui ñ crediderunt
Quart: quia conclusio p̃oedit. & sequit᷑ confusio.
Conclusio p̃cedit ut rex: seguitur confusio tanꝗͣ
plebs. Quos mꝰ coneludit ut non credant in xp̃m:
quando apparnerit xp̃s oĩis confundont᷑. & tran.¬
sduocut eos ex aduerso iniquitates eoꝵ. Tc̃ dicent
impis confusi. Quid nobis ꝓfuit suꝑbia. Magna
misteria fr̃s mei. Bissipatio rex afflictionis. dissipant᷑
ut affligant. Magna misteria. Temptatio colorum.
id. ẽ. fallatia: rex amaricantiũ. fallunt eñi: ut
amaricent. Conclusio: rex confusionis. C oncludun.¬
tur cũi : ne transeaut ad fidem: & cũ uenerit inquẽ
credimꝰ. confundent᷑. Et om̃ia regna chanan: occi¬
dit ãs. Chanaan: int̃pretat᷑ paratus humilitati.
Humilitas. auasi bomuĩ aliqͥd significat: sed si sit
utilis humilitas. Nlam mala humiliatio. penalis
Chanaan gͦ. mͦ suꝑb est. Om̃is impius. om̃is infide.¬

Expanded text:
qui non credebatur, confundantur qui non crediderunt? Quare? Quia conclusio praecedit, et sequitur confusio: conclusio praecedit ut rex, sequitur confusio tanquam plebs. Quos modo concludit, ut non credant in Christum, quando apparuerit Christus, omnes confundentur, et traducent eos ex adverso iniquitates eorum. Tunc dicent impii confusi: «Quid nobis profuit superbia» ? Magna mysteria, fratres mei. Dissipatio rex afflictionis; dissipantur ut affligantur. Magna mysteria. Tentatio oculorum, id est fallacia, rex amaricantium; fallunt enim ut amaricent. Conclusio rex confusionis; concluduntur enim ne transeant ad fidem, et cum venerit in quem credimus, confundentur. «Et omnia regna Chanaan» occidit Deus. Chanaan interpretatur, Paratus humilitati. Humilitas quasi bonum aliquod significat, sed si sit utilis humilitas: nam mala humiliatio poenalis Chanaan ergo modo superbus est. Omnis impius, omnis infide
Abbreviated transcription (Latin):
rito quiti folet. & seriptum inuenimꝰ in alio
psalmo acos gitam homines appellatos: sicut est.
Ds̃ siccit in srnigoga acoꝵ. in medio autẽ des diseer¬
int. De paulo post. E.go dixi dii estis. o filii ged¬
si om̃is. nos autt̃ sicut homines moricimini. & siẽ
unus expͥncipib caditis. Qo testimoniũ gnã dns

Expanded text:
rito quaeri solet. Et scriptum invenimus in alio psalmo, deos etiam homines appellatos, sicuti est, «Deus stelit in synagoga deorum; in medio autem deos discernit:» et paulo post, «Ego dixi, Dii estis et filii Excelsi omnes; vos autem ut homines moriemini, et sicut unus ex principibus ca
Abbreviated transcription (Latin):
fuituri quoꝵ adhuc miscreat᷑ ds. recte tam̃
intelligi potest. męternũ futurã miscdiam
eiꝰ: quã scĩs suis fidelib ꝙ largitur. Non quia
quã miscticordit᷑ miscris p̃stat. ut esse mistri
desinant. & beati cise inciꝑunt: ñ habebit finẽ.
I. deo mnȩternũ miscłia ciꝰ. Quod em̃i usti etmꝰ¬

Expanded text:
reatur Deus; recte tamen intelligi potest in aeternum futura misericordia ejus, quam suis sanctis fidelibusque largitur: non quia quam misericorditer miseris praestat, ut esse miseri desinant, et beati esse incipiant, non habebit finem, ideo «in aeternum misericordia ejus.» Quod eni
Abbreviated transcription (Latin):
Preadit cemptatio coloꝵ: amaricatio segait᷑. Et
in ipso diabolo p̃cesfit. Nlã temptatie color ufũ est:
qͥs tranffigurat sc̃. uelut angłm lucis. Oocidat
manus dĩ. & illum & alos. Illã nẽ inducat. illos
ut corrigant᷑. Etem̃ in uno quoq homine occidi¬
gur ille rex: quando dampnat simulationẽ. &
dsugit ueritatem. Manus di non quiescit id
abrt. Na qͥncinadmodũ egit ad luteram tunc: sic
igitur nuno spũalit᷑. ut impleat qͦo tunc ꝓthetice
p̃mintiant. Occidit ctiam aliũ regẽ.: &s aliũ ppłm eiꝰ.
& og regem basan. Et hic quã malus: Og. int̾p̾tat᷑
ꝯclusio basm int̃p̃tat᷑ confusio. Malus rex ale. qui
in tercludit mam ad am̃. Hoc cũi agit dibolus
semꝑ opponendo figmenta sua: opponendo idola
gos. augures. aruspices. magos aemoniaꝵ. conctu.¬

Expanded text:
Praecedit tentatio oculorum, amaricatio sequitur: et Praecedit tentatio oculorum, amaricatio sequitur: et in ipso diabolo praecessit; nam tentatio oculorum est quod «transfigurat se velut angelum lucis» . Occidat manus Domini et illum et illos; illum, ne inducat; illos, ut corrigantur. Etenim in unoquoque homine occiditur ille rex, quando damnat simulationem, et diligit veritatem. Manus Dei non quiescit id agere. Nam quemadmodum egit ad litteram tunc, sic agit nunc spiritualiter, ut impleat quod tunc prophetice praenuntiavit. Occidit etiam alium regem et alium populum ejus: «Et Og regem Basan.» Et hic quam malus! Og interpretatur, Conclusio: Basan interpretatur, Confusio. Malus est rex ille qui intercludit viam ad Deum. Hoc enim agit diabolus; semper opponendo figmenta sua, opponendo idola gos, augures, aruspices, magos, sacra daemon
Abbreviated transcription (Latin):
sipantur: qm̃ rex ducit. ppłs sequit᷑. p̃cedit dissi¬
patio. seuit᷑ afslictio. Audite audite nomina
lix in inĩeretatione trpica & sapientia plena.
Nec unũ ĩnuenis ex istis nominib. qͥd bom aliqͥd
reges. e quas gentes. Scon regem amorreoꝵ¬
occidit. Audete nomina. grauida sacramentis.
plant. & nunc occidat a cordib scruoꝵ suoꝵ.
ca temꝑtationib eccłis suȩ: nec ecsset manus
ei in occidendis talib regib. & talib epłis. Int̾pretat᷑
cãi scon: temptatio coloꝵ. & amorrei: int̾pretantur
amaricantes. Iam hic uidete si iatelligere possumꝰ.
quom̾ amaricantes regem babeant temptationem
coloꝵ Temptatio coloꝵ non ẽ nͥ m̃datiũ. Colorem
habet : ueritatem noti habet. lam qͥd mirũ est. si
amaricantes talem habeant regem. m̃at̃ regẽ :
Ntsi cũ m̃datiũ o simulatio p̃cedat: hon sunt ama.¬
ricantes mnȩccłia. Inde eñi amaricant: qͥa fingt.

Expanded text:
sipantur: quoniam rex ducit, populus sequitur; praecedit dissisipantur: quoniam rex ducit, populus sequitur; praecedit dissipatio, sequitur afflictio, Audite, audite nomina haec, interpretatione typica et sapientia plena: nec unum invenis ex istis nominibus, quod boni aliquid reges et quas gentes? «Seon regem Amorrhaeorum.» Audite nomina gravida sacramentis. plane; et nunc occidat a cordibus servorum suorum, et a tentationibus Ecclesiae suae, nec cesset manus ejus in occidendis talibus regibus et talibus populis: interpretatur enim Seon, Tentatio oculorum; Amorrhaei interpretantur, Amaricantes. Jam hic videte si intelligere possumus quomodo amaricantes regem habeant tentationem oculorum. Tentatio oculorum non est nisi mendacium: colorem habet, veritatem non habet. Jam quid mirum est si amaricantes talem habeant regem, mendacem regem? Nisi enim mendacium et simulatio praecedat, non sunt amaricantes in Ecclesia; inde enim amaricant, quia fingunt.