comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus. quare iħm p̃cursor suus agnũ dĩ
uocauerit: quia uidelicet eũ pre ceteris
mortalib singularĩt innocentẽ hoc
ẽ ab om̃i peccato mundũ nouit. quia
nos suo sanguine redempturũ.quia do¬
na sui uelleris sponte largiturũ. ex
quo uestẽ nobis nuptialẽ facere possi¬
mus. idest exempla iuuendi nobis reli¬
cturum preuidit. quib in dilectione ca¬
lefieri debeamus. Hoc ẽ ergo testimoni¬
um precursoris dñi: quia facile patet
fidelib citũ amoris intimi fomitem
audientiũ cordib infundi. Sed ñ est pu¬
tandum quia sinecerti ratione myste¬
rii. hoc relaturus euangłista. p̃miserit
stetisse iohannẽ cũ discipłis: iħm uero
ambulasse. & illo utiq ambulasse. ubi se¬
quentib sediscipłis iohannis mansionẽ
in qua habitabat ostenderet. ceteraq hu¬
iusmodi quȩ sequentia lectionis euange¬
licȩ cõmemorant. si enucleatius discuti¬
antur. inueniemus cȩlestib redundare
mysteriis. Stabat enĩ ioħes & respexit iħm.

Expanded text:
num Dei vocaverit; quia, videlicet, eum prae caeteris mortalibus singulariter innocentem, hoc est, ab omni peccato mundum novit, quia nos sanguine suo redempturum quia dona sui velleris sponte largiturum, ex quo vestem nobis nuptialem facere possimus, id est, exempla vivendi nobis relicturum praevidit, quibus in dilectione calefieri deberemus. Hoc est ergo testimonium praecursoris Domini, quia facile patet fidelibus cum amoris intimi fomitem audientium cordibus infundit. Sed non est putandum quia sine certi ratione mysterii hoc relaturus evangelista praemiserit, stetisse Joannem cum discipulis, Jesum vero ambulasse, et illo utique ambulasse, ubi sequentibus se discipulis Joannis mansionem in qua habitabat ostenderet; caeteraque hujusmodi, quae sequentia lectionis evangelicae commemorant, si enucleatius discutiatur, inveniemus coelestibus redundare mysteriis. Stabat enim Joannes, et respexit Jesum,
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotes in lege. & reges. in figurã nimi
dñi ac saluatoris nr̃i: in cuius typo etĩa
materiali liniebant᷑ oleo. Non solũ autẽ
illi. sed & nr̃i temporis fideles: ut a xp̃o
xp̃iani. ita etiã ab ipsa sacri chrismatis
teste qui ait. Existi in salutẽ popłi tui:
ut saluos facias xp̃os tuos. Exiit qͥppe
in salutẽ popłi sui. ut saluos faciat

Expanded text:
sacerdotes in lege et reges, in figuram nimirsacerdotes in lege et reges, in figuram nimirDomini ac Salvatoris, in cujus typo etiam materiali liniebantur oleo. Non solum autem illi, sed et nostri temporis fideles, ut a Christo Christiani, ita etiam ab ipsa sacri chrismatis teste qui ait: Existi in salutem populi tui, ut salvos facias christos tuos . Exiit quippe in salutem populi tui, ut salvos faciat
Abbreviated transcription (Latin):
lectione feruere: frat̃nȩ quoq salutis
curã gerere. Ille etenĩ ꝑfectȩ conditoris
sui ducatũ sequitur. qui etiã proximi
quantũ ualet habere comitatũ nititur.
Inuenimus inquit messiã. qđ ẽ int̃preta¬
sias hebreo sermone. xp̃c dicitur greco:
latine autẽ unctus int̃ꝑretatur. Unde &
chrisina grece. latine unctio dicit᷑. Ap̃e
autẽ idest unctus appellatur dñs. quia sicut
Unde ettã psalmista in eius laude loquit᷑.
Unxit teds̃ ds̃ tuus oleo lȩticiȩ. p̃ consortib
tuis. Consortes autẽ eius nos uocat. qui
ad accipiendã sp̃s sc̃i gr̃am in baptismo
etiam chrismate uisibili ꝑungim᷑: et a
xp̃i nomine xp̃iani uocamur. Sed ille
ꝑre consortib unctus ẽ: cui sicut iohanneᷤ
baptista testatur. ñ ad mensurã dat ds̃
sp̃m: sed om̃ia dedit in manu eiꝰ. Nam de
consortib eiusdẽ unctionis dicit apłs.
Unicuiq autẽ nr̃m data ẽ gr̃a. scdm men¬
suram donationis xp̃i. Uocabant᷑ xp̃i &

Expanded text:
raternae quoque salutis curam gerere. Ille enim perfecte Conditoris sui ducatum sequitur, qui etiam proximi, quantum valet, habere comitatum nititur. Invenimus, inquit, Messiam, quod est interpretasias Hebraeo sermone, Christus dicitur Graeco, Latine autem unctus interpretatur. Unde et chrisma Graece, Latine unctio dicitur. Christus autem, id est, unctus, appellatur Dominus, quia, sicut Unde etiam Psalmista in ejus laude loquitur: Unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae prae consortibus tuis . Consortes autem ejus nos vocat, qui ad accipiendam Spiritus sancti gratiam in baptismo etiam chrismate visibili perungimur, et a Christi nomine Christiani vocamur. Sed ille prae consortibus unctus est, cui, sicut Joannes Baptista testatur, non ad mensuram dat Deus spiritum, sed omnia dedit in manu ejus Nam de consortibus ejusdem unctionis dicit Apostolus: Unicuique autem nostrum data est gratia secundum mensuram donationis Chri
Abbreviated transcription (Latin):
Anta ac talis ẽ diuinę scriptu¬
re sublimitas. ut ñ solũ uerba
quȩ a scĩs uel ab ipso dño
dicta referuntur:: sed etiam
circumstantia rerũ quȩ simplicit̃ posita
uidetur. sp̃ualib sit plena mysteriis. Ecce

Expanded text:
anta ac talis est divinae Scripturae sublimitas, ut non solum verba, quae a sanctis vel ab ipso Domino dicta referuntur, sed etiam circumstantia rerum, quae simpliciter posita videntur, spiritualibus sint plena mysteriis. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
sibi magna uideatur agere. ad ȩdificiũ
ȩccłiȩ meȩ ñ ꝑtinet. Petrus igitur a fir¬
ma petra uidelicet xp̃o. quẽ ardent̃ ama¬
uit: nom̃ accepit. Ap̃c etenĩ uocat᷑ petra:
quia in expugnabile ad se confugientib
p̃sidium tribuit. quia sꝑantes in se ab
antiqui hostis insidiis munitos reddit¬
nos sui sanguinis cõmunione purificat.
Qđ facilius intelligitur. & iocundius for¬
te retinebitur: si ad memoriã reuocetur
quȩ sit iuxta hystoriã petra. de qua apłs¬
mystice quia xp̃m significaret exꝑonit.
pulus. ꝑ mare rubrũ uenit in desertum:
in qͦ ꝑ annos quadraginta donec ad t̾rã
repmissionis ueniret. iter agebat. Qui qͦ¬
dam tẽpore fame ac siti fatigatus in here¬¬
mo.clamauit ad moysen: at dñs orante
moyse sicut scriptũ ẽ pluit illis manna
manducare. panẽ cȩli dedit eis. Rursus
quoq p̃cepit moysi: ut ꝑcuteret uirga
petram. Qđ dum faceret: exiit aqua. &
bibit popłs.Unde dicit᷑ in psalmo. Qm̃¬

Expanded text:
sibi magna videatur agere, ad aedificium Ecclesiae meae non pertinet. Petrus igitur a firma petra, videlicet Christo, quem ardenter amavit, nomen accepit. Christus etenim vocatur petra, quia inexpugnabile ad se confugientibus praesidium tribuit, quoniam sperantes in se ab antiqui hostis insidiis munitos reddit etnos sui sanguinis communione purificat. Quod facilius intelligitur, et jucundius forte retinebitur, si ad memoriam revocetur, quae sit juxta historiam petra de qua Aposmystice quia Christum significaret exponit . pulus, per mare Rubrum venit in desertum, in quo per annos XL, donec ad terram repromissionis veniret, iter agebat. Quid quodam tempore fame ac siti fatigatus, in eremo clamavit ad Moysen. At Dominus, orante Moyse, sicut scriptum est, pluit illis manna, manducare panem coeli dedit eis. Rursus quoque praecepit Moysi, ut percuteret virga petram. Quod dum faceret, exiit aqua, et bibit populus. Unde dicit  Al.
Abbreviated transcription (Latin):
ni tres sunt ex qͦ uenio fructũ querenᷤ
in ficulnea hac: & ñ inuenio. Uenit
ante legẽ: quia ꝑ naturalẽ intellectũ.
quid unusquisq exemplo sui. qualit̃
erga ꝓximũ agere debuisset innotuit.
Uenit in lege: quia p̃cipiendo docuit.
Uenit post legem ꝑ grãm: quia pieta¬
tis sue p̃sentiam exhibendo monstra¬
uit. Sed tam̃ in trib annis fructũ se
ñ inuenisse conqueritur: quia qͦrundã
prauoꝵ m̃tes nec inspirata lex naturalis

Expanded text:
ni tres sunt ex quo venio fructum quaerens ni tres sunt ex quo venio fructum quaerens in ficulnea hac, 1583 et non invenio. Venit ante legem, quia per naturalem intellectum quid unusquisque exemplo sui qualiter erga proximum agere debuisset innotuit. Venit in lege, quia praecipiendo docuit. Venit post legem per gratiam, quia pietatis suae praesentiam exhibendo monstravit. Sed tamen in tribus annis fructum se non invenisse conqueritur, quia quorumdam pravorum mentes nec inspirata lex naturalis
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝑhibetur. Quia igit᷑ p̃mittendo sum¬
matim tota ꝑstrinximus. iã ꝑ lectioniᷤ
ordinẽ singula disseramꝰ. Arborẽ fici
habebat quidã plantatã in uinea: &
uenit querens fructũ in illa & ñ inue¬
nit.Quid arbor fici nisi humanã na¬
turã designat: Quid mulier inclina¬
ta: nisi eandẽ naturã significando
denunciat: Quȩ & bene plantata ẽ
sicut ficus. & bene ereata ẽ sicut mu¬
lier: sed in culpã ꝓpria sponte lapsa.
neq fructum seruat operationis. neq
statũ rectitudinis. Ad peccatũ quippe
ex uoluntate corruens. quia fructum
obedientiȩ ferre noluit: statũ rectitu¬
dinis amisit. Quȩ ad dei similitudinẽ
condita. dũ in sua dignitate ñ ꝑstitit:
qͦd plantata uel creata fuerat seruare
contempsit. Tercio dñs uineȩ ad ficul¬
neam uenit: quia naturã generis hu¬
mani. ante legẽ. sub lege. sub gr̃a. expe¬
ctando. admonendo. uisitando requisi¬
uit. Dixit autẽ ad cultorẽ uineȩ. Ecce an¬

Expanded text:
se perhibetur. Quia ergo praemittendo summatim tota perstrinximus, jam per lectionis ordinem singula disseramus. 2. Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua; et venit quaerens fructum in illa, et non invenit. Quid arbor fici, nisi humanam naturam designat? Quid mulier inclinata nisi eamdem naturam significando denuntiat? Quae et bene plantata est sicut ficus, et bene ta sicut mulier; sed in culpam propria sponte lapsa, neque fructum servat operationis, neque statum rectitudinis. Ad peccatum quippe ex voluntate corruens, quia fructum obedientiae ferre noluit, statum rectitudinis amisit. Quae ad Dei similitudinem condita, dum in sua dignitate non perstitit, quod plantata vel creata fuerat, servare contempsit. Tertio dominus vineae ad ficulneam venit, quia naturam generis humani ante legem, sub lege, sub gratia, exspectando, admonendo, visitando, requisivit. 3. Dixit autem ad cultorem vineae: Ecce an
Abbreviated transcription (Latin):
necessitas deicit. sed etiã uoluptas illi¬
cita sternit: ñ solũ incuruatus. sed
usq quaq incuruatus ẽ. Hinc alius
ꝓpha de immundis spiritib dicit. Qui
dixerunt animȩ tuȩ: incuruare ut tran¬
seamus. Recta quippe statanima cũ su-¬
ꝑria desiderat. & nequaquã flectitur ad
una: sed maligni sp̃s cũ hanc in sua re-¬
ctitudine stare conspiciunt. ꝑ eam tran¬
sire ñ possunt. Transire nanq eorũ est:
immunda illi desideria spargere. Dicuit
gͦ incuruare ut transeamus: quia si
ipsa se ad una appetenda ñ deicit. con¬
tra hanc illorum ꝑuersitas nullatenꝰ¬

Expanded text:
necessitas dejicit, sed etiam voluptas illinecessitas dejicit, sed etiam voluptas illicita sternit, non solum incurvatus, sed usquequaque incurvatus est. Hinc alius propheta de immundis spiritibus dicit: Qui dixerunt animae tuae, Incurvare ut transeamus . Recta quippe stat anima cum superna desiderat, et nequaquam flectitur ad ima. Sed maligni spiritus cum hanc in sua rectitudine stare conspiciunt, per eam transire non possunt. Transire namque eorum est immunda illi desideria spargere. Dicunt ergo Incurvare ut transeamus, quia si ipsa se ad ima appetenda non dejicit, contra hanc illorum perversitas nullaten
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ meritũ repelli. Usitata etenĩ culpa
obligat mentẽ: ut nequa quã surgere
possit ad rectitudinẽ. Conatur & la¬
bitur: quia ubi sponte diu ꝑstitit.
ibi & cũ noluerit coacta cadit. Bene
de hac nr̃a incuruatione. ex typo hu¬
mani generis ꝑ psalmistã dicitur. In-¬
curuatus sũ & humiliatus sũ usq¬
quaq. Contemplatus quippe qđ ad
suꝑnam lucẽ intuendam homo condi¬
tus fuerat. sed peccatis exigentib foras
missus. mentis suȩ tenebras portat. suꝑ¬
na ñ appetit. in infimis intendit. cȩ¬
lestia nequaquã desiderat. terrena sẽꝑ
inanimo uersat: & hoc qͦd de suo ge-¬
nere doluit. in se ipso exclamauit di¬
cens. Incuruatus sũ & humiliatꝰ sum
usq quaq. Contemplationẽ nanq cȩ¬
lestium ꝑdens. si sola carnis necessarra
homo cogitaret. incuruatus & humi¬
liatus ẽet: sed tam̃ usq quaq ñ esset.
Quem gͦ a suꝑnis cogitationib ñ solũ

Expanded text:
per meritum repelli. Usitata etenim culpa per meritum repelli. Usitata etenim culpa obligat mentem, ut nequaquam surgere possit ad rectitudinem. Conatur, et labitur, quia ubi sponte diu perstitit, ibi et cum noluerit coacta cadit. Bene de hac nostra incurvatione ex typo humani generis per Psalmistam dicitur: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque . Contemplatus namque quod ad supernam lucem intuendam homo, conditus fuerat, sed peccatis exigentibus foras missus, mentis suae tenebras portat, superna non appetit, infimis intendit, coelestia nequaquam desiderat, terrena semper in animo versat, et hoc quod de suo genere doluit, in seipso exclamavit, dicens: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque. Contemplationem namque coelestium perdens, si sola carnis necessaria homo cogitaret, incurvatus et humiliatus esset, sed tamen usquequaque non esset. Quem ergo a supernis cogitationibus non solum
Abbreviated transcription (Latin):
cessatione cogitat. Ad corda ũra frͣs
de honorib. alius de pecuniis. alius
de predioꝵ ambitu cogitat: cuncta hȩc
in imo sunt. & quando mens talib
implicat᷑: a status sui rectitudine fle¬
ctitur. Et quia ad cęleste desiderium
ñ assurgit: quasi mulier inclinata sur¬
sum respicere nequa quã potest. Sequit᷑.
Hanc cũ uidisset iħc : uocauit ad se. c
ait illi. Mulier dimissa es ab infirmi
tate tua. Et imꝑosuit illi manũ: et
confestim erecta ẽ. Uocauit & erexit:
qͥa illuminauit & adiuuit. Uocat sed ñ
erigit: quando quidẽ ꝑ eius gr̃am illu¬
minamur: sed exigentib nr̃is meritiᷤ
adiuuari ñ possumus. Plerunq enĩ
uidemus quȩ agenda sunt: sed hȩc oꝑe
ñ implemus. Nititur & infirmamur:
Mentis iudiciũ rectitudinẽ conspicit:
sed ad hanc oꝑis fortitudo succũbit.
quia nimirũ iam depena peccati ẽ. ut
ex dono quidẽ possit bonũ conspici.
sed tam̃ ab eo qͦd aspicitur contingat

Expanded text:
cessatione cogitat. Ad corda vestra, frcessatione cogitat. Ad corda vestra, frde honoribus, alius de pecuniis, alius de praediorum ambitu cogitat. Haec cuncta in imo sunt, et quando mens talibus implicatur, a status sui rectitudine flectitur. Et quia ad coeleste desiderium non assurgit, quasi mulier inclinata sursum respicere nequaquam potest. 7. Sequitur: Hanc cum vidisset Jesus, vocavit ad se, et ait illi: Mulier, dimiimposuit illi manum, et confestim erecta est. Vocavit et erexit, quia illuminavit et adjuvit. Vocat, sed non erigit, quando quidem per ejus gratiam illuminamur, sed, exigentibus nostris meritis, adjuvari non possumus. Plerumque enim videmus quae agenda sunt, sed hoc opere non implemus. Nitimur, et infirmamur. Mentis judicium rectitudinem conspicit, sed ad hanc operis fortitudo succumbit, quia nimirum jam de poena peccati est ut ex dono quidem possit bonum conspici, sed tamen ab eo quod aspicitur contingat
Abbreviated transcription (Latin):
ro succidetur. quãuis hic sine fructu
uiridis stare uideatur. Erat autẽ docenᷤ
in synagoga eoꝵ sabbatis: & ecce mulier
quȩ habebat sp̃m infirmitatis annis
decẽ & octo. Paulo ante iã diximꝰ. quia
hoc erat trinus aduentus dñi ad infru¬
ctuosam ficulneã: qd decẽ & octo annoꝵ
numerus ad curuã mulierem signat.
Sexto enĩ die homo factus ẽ: atq eodẽ
sexto die oꝑa dñi cuncta ꝑfecta sunt.
Senarius autẽ numerꝰ in trigonũ ductꝰ.
decẽ & octo facit. Quia ergo homo qui
sexto die factus ẽ. ꝑfecta oꝑa habere no¬
luit. sed ante legẽ. sub lege. atq in ex-¬
ordio inchoantis gr̃ȩ infirmꝰ extitit:
decem & octo annis mulier curua fuit.
et erat inclinata. nec om̃ino poterat sur¬
sum respicere. Om̃is peccator terrena
cogitans. cȩlestia ñ requirens. sursũ re-¬
spicere ñ ualet: quia dũ desideria infe¬
riora sequitur. a m̃tis suȩ rectitudine
curuatur. Et hoc semꝑ uidet: qͦd sine

Expanded text:
 futuro succidetur, quamvis hic sine fructu  futuro succidetur, quamvis hic sine fructu viridis stare videatur. Erat autem docens in synagoga eorum sabbatis. Et ecce mulier quae habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo. Paulo ante jam diximus, quia hoc erat trinus adventus domini ad infructuosam ficulneam, quod decem et octo annorum numerus ad curvam mulierem signat. Sexto enim die homo factus est , atque eodem sexto die opera Domini cuncta perfecta sunt. Senarius autem numerus in trigonum ductus decem et octo facit. Quia ergo homo, qui sexta die factus est, perfecta opera habere noluit, sed ante legem, sub lege, atque in exordio inchoantis gratiae infirmus exstitit, decem et octo annis curva mulier fuit. Et erat inclinata, nec omnino poterat sursum respicere. Omnis peccator terrena cogitans, coelestia non requirens, 1585 sursum respicere non valet, quia dum desideria inferiora sequitur, a mentis suae rectitudine curvatur, et haec semper videt, quod sine
Abbreviated transcription (Latin):
titur ergo cofinus stercoris ad radiceo
arboris: quando prauitatis suȩ consci¬
entia tangit᷑ memoria cogitationis.
Cũq se ꝑ penitentiã ad lamenta mens
excitat: cũq ad bonȩ oꝑationis gr̃am
reformat. quasi ꝑ tactũ stercoris redit
ad fecunditatẽ oꝑis radix cordis. Plan¬
git qͦd fecisse se meminit: displicet
sibi qualẽ fuisse se recolit. Intentionẽ
contra se dirigit: atq ad meliora ani¬
mum aecendit. Ex fȩtore igitur ad fru¬
ctum reuiuiscit arbor: quia de conside¬
ratione peccati adbona se opera susci¬
tat animus. Et sunt pleriq qui mere¬
pationes audiunt. & tam̃ ad peniten¬
tiam redire contẽpnunt. & infructuosi
deo hoc in scło turides stant. Sed audi¬
amus quid ficulneȩ cultor adiungat.
Si quidẽ secerit fructũ: sinautẽ in fu¬
turum succides eã. quia ꝓfecto qui
hic ñ uult ad fecunditatẽ pinguescere¬
ꝑ increpationẽ: illic cadit unde surge

Expanded text:
titur ergo cophinus stercoris ad radicem titur ergo cophinus stercoris ad radicem arboris quando pravitatis suae conscientia tangitur memoria cogitationis. Cumque se per poenitentiam ad lamenta mens excitat, et ad bonae operationis gratiam reformat, quasi per tactum stereodris redit ad fecunditatem operis radix cordis: plangit quod fecisse se meminit, displicet sibi qualem fuisse se recolit: intentionem contra se dirigit, atque ad meliora animum accendit. Ex fetore ergo ad fructum reviviscit arbor, quia de consideratione peccati ad bona se opera resuscitat animus. Et sunt plerique qui increpationes audiunt, et tamen ad poenitentiam redire centemnunt, et, infructuosi Deo, in hoc saeculo virides stant. Sed audiamus quid ficulneae cultor adjungat: Si quidem fecerit fructum: sin autem, in futuro succides eam. Quia profecto qui hic nper increpationem, illic cadit unde jam pe
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc anno: usq dũ fodiã circa illam.
Quid ẽ circa ficulneã fodere: nisi infru¬
ctuosas mentes increpare: Om̃is quippe
fossa in imo ẽ. Et nimirũ increpatio dũ
m̃tem sibi demonstrat. humiliat. Quo
quasi ex cultoris debito circa infructuo.¬
sam arborẽ fodimꝰ. Post fossionẽ uero
quid dicat audiamus. Et mittã cofinũ
stercoris. Quid ẽ cophinus stercoris. nisi
memoria peccatoꝵ: Peccata etenĩ carniᷤ.
stercora uocant᷑. Unde & ꝑ ꝓpham dr̃¬
Computruerunt ium̃ta in stercore suo.
Ium̃ta quippe in stercore suo cõputresce¬
re ẽ: carnales quosq in fetore luxuriȩ
uitã finire. Nos itaq quotiens carnalẽ
m̃tem de suis peccatis increꝑamꝰ. quoti¬
ens ad eius memoriã uicia anteacta re-¬
ducimus: quasi infructuose arbori cofi¬
num stercoris uersamꝰ. ut maloꝵ quȩ egie
memoriã recolat. et ad cõpunctionis
gr̃am quasi de fetore pinguescat. Mit¬

Expanded text:
et hoc anno, usque dum fodiam circa illam. et hoc anno, usque dum fodiam circa illam. Quid est circa ficulneam fodere, nisi infructuosas mentes increpare? Omnis quippe fossa in imo est. Et nimirum increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliat. Quot quasi ex culturae debito circa infructuosam arborem fodimus. Post fossionem vero quid dicatur audiamus. Et mittam cophinum stercoris. Quid est cophinus stercoris, nisi memoria peccatorum? Peccata etenim carnis stercora vocantur. Unde et per prcore suo . Jumenta quippe in stercore suo computrescere est carnales quosque in fetore luxuriae vitam finire. Nos itaque quoties carnalem mentem de suis peccatis increpamus, quoties ad ejus memoriam vitia anteacta reducimus, quasi infructuosae arbori cophinum stercoris versamus, ut malorum quae egit memoriam recolat, et ad compunctionis gratiam quasi de fetore pinguescat. Mit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuersitatis eius p̃munt᷑. Stat desuꝑ
arbor infructuosa: & subtus terra steri¬
lis iacet. Infructuose arboris desuꝑ um-¬
bra densatur: & solis radius ad terram
descendere nequaquã ꝑmutit᷑. quia dũ
subiecti quilibet patroni ꝑuersi ꝑuer-¬
sa exempla conspiciunt: ipsi quoq in¬
fructuosi remanentes ueritatis lumi¬
ne priuantur. & pressi umbra calorẽ
solis ñ accipiunt. quia inde remaneit
a deo frigidi. unde in hoc scło male
ꝓteguntur. Sed de hoc ꝑuerso quoli¬
bet & potente: pene iam requisitio
deo ñ ẽ. Postquã enĩ se ꝑdidit: queren¬
dum solummꝰ ẽ cur & alios premat.
Unde bene eiusdẽ uinee dñs dicit. Ut
quid etiã terrã occupat: Terrã qͥppe
occupat: qui mentes alienas grauat.
Terram occuꝑat: qui locũ quem tenet
in bonis oꝑib ñ exercet. sed tam̃ nr̃o
ẽ ꝓ talib deprecari. Nam cultor uineȩ
quid dicat audiamꝰ. Dñe dimitte illam

Expanded text:
perversitatis ejus premuntur. Stat desuper perversitatis ejus premuntur. Stat desuper arbor infructuosa, et subtus terra sterilis jacet. Infructuosae arboris desuper umbra densatur, et solis radius ad terram descendere nequaquam permittitur, quia dum subjecti quilibet patroni perversi perversa exempla conspiciunt, ipsi quoque, infructuosi remanentes, veritatis lumine privantur. Et, pressi umbra, calorem solis non accipiunt, quia 1584 inde remanent a Deo frigidi, unde in hoc saeculo male proteguntur. Sed de hoc perverso quolibet et potente pene jam requisitio Deo non est. Postquam enim se perdidit, quaerendum solummodo est cur et alios premat. Unde bene ejusdem vineae dominus dicit: Ut quid etiam terram occupat? Terram quippe occupat qui mentes alienas gravat, terram occupat qui locum quem tenet in bonis operibus non exercet. 5. Sed tamen nostrum est pro talibus deprecari. Nam cultor vineae quid dicat audiamus: Domine, dimitte illam
Abbreviated transcription (Latin):
corrigit. nec p̃cepta erudiunt. necincar¬
nationis eius miracula conuertunt.Qa
uero ꝑ cultorẽ ficulneȩ. nisi p̾positoꝵ
ordo exprimitur: Qui dũ p̃sunt eccłiȩ :
nimirũ dñicȩ uineȩ curã gerunt. Huiꝰ
enĩ uineȩ primus cultor petrus apłs ex-¬
titit: hunc nos indigni sequim᷑ inqͣn¬
tum ꝓ eruditione ur̃a docendo. dep̃¬
cando. increꝑando laboramꝰ. Sed cum
magno iã timore audiendũ ẽ. qđ cul¬
tori uineȩ de infructuosa arbore dicit᷑.
Succide eam. utquid etiã terrã occuꝑate
Unusquisq iuxta modũ suũ. inquan¬
tum locũ uitȩ p̃sentis tenet. si fructum
bonȩ oꝑationis ñ exhibet: ueluit infru¬
ctuosa arbor terrã occuꝑat. quia in eo
loco in quo iꝑse ẽ. & aliis oꝑandi occa¬
sionem ne & gat. Sed et in hoc scło po¬
tens quilibet. si fructũ ñ habet bonȩ¬
oꝑationis. etiã impedim̃tum prestat
ceteris: quia quicunq sub ipso sunt.
exemplo prauitatis illius quasi umbra

Expanded text:
corrigit, nec praecepta erudiunt, nec incarnationis ejus miracula convertunt. Quid vero per cultorem vineae, nisi praepositorum ordo exprimitur? Qui dum praesunt Ecclesiae, nimirum dominicae vineae curam gerunt. Hujus enim vineae primus cultor Petrus apostolus exstitit. Hunc nos indigni sequimur, in quantum pro eruditione vestra, docendo, deprecando, increpando, laboramus. 4. Sed cum magno jam timore audiendum est quod cultori vineae de infructuosa arbore dicitur: Succide illam; ut quid etiam terram occupat? Unusquisque juxta modum suum, in quantum locum vitae praesentis tenet, si fructum bonae operationis non exhibet, velut infructuosa arbor terram occupat, quia in eo loco in quo ipse est, et aliis operandi occasionem negat. Sed in hoc saeculo potens quilibet, si fructum non habet operationis bonae, etiam impedimentum praestat caeteris, quia quicunque sub ipso sunt, exemplo pravitatis illius, quasi umbra
Abbreviated transcription (Latin):
bent: dare saltus etiã suꝑ aquas solent.
Quid gͦ pennatis piscib nisĩ electȩ ani¬
mȩ figurant᷑: Quȩ ꝓfecto solȩ in cȩle-¬
stis ȩccłiȩ corꝑus transeunt: quȩ mͦ uir¬
tutum pennulis fulte. saltus dare ꝑ ce¬
leste desideriũ sciunt. ut suꝑna ꝑ con-¬
templationẽ appetant. quãuis in se ip¬
sis iterũ exmortali carne relabantur.
arbor infructuosa. Reminiscam᷑ maloꝵ
quȩ fecimus: mutamꝰ ad radicẽ cordis
cofinũ stercoris. ut tc̃ in retributionis
fructu pinguescat. qͦd nob̾ hic ꝑ pęni¬
tentiã fetebat. Et si uirtutũ sũma oꝑari
ñ possumꝰ: ipso ds̃ nr̃o gaudet lam̃to.
Ex ipsa ei iusticiȩ inchoatione placebi-¬
mus: qui iniusta quȩ fecimꝰ punimus.
Nec mora erit in fletib: qͥa t̃gent cituᷤ
transeuntes lacrimas gaudia mansura.¬

Expanded text:
bent, dare etiam saltus super aquas solent. bent, dare etiam saltus super aquas solent. Quid ergo pennatis piscibus nisi electae animae figurantur? Quae profecto solae in coelestis Ecclesiae corpus transeunt, quae, modo virtutum pennulis fultae, saltus dare per coeleste desiderium sciunt, ut superna per contemplationem appetant, quamvis in seipsis iterum ex mortali carne relabantur. arbor infructuosa. Reminiscamur malorum quae fecimus, mittamus ad radicem cordis cophinum stercoris, ut tunc in retributionis fructu pinguescat quod nobis hic per poenitentiam fetebat. Et si virtutum summa operari non possumus, ipse Deus nostro gaudet lamento. Ex ipsa enim justitiae inhoatione ei placebimus, qui injusta quae fecimus punimus. Nec mora erit in fletibus, quia tergent citius transeuntes lacrymas mansura
Abbreviated transcription (Latin):
conualescit: & transire ꝑ eam nequeuit.
quã contra se rigidã in suꝑna intentio¬
uiam malignis in nobis spiritib damꝰ.
cum terrena concuꝑiscimus: cum ad
tẽporalia appetenda curuam᷑. Pudeat
gͦ terrena concupiscere: & dorsa m̃tium
ascendentib aduersariis p̃bere. Terrã¬
semꝑ intuetur qͥ curuus ẽ: & quo p̃mio
sit redẽptus ñ meminit. qͥ ima querit.
hinc etiã ꝑ moysen dicit᷑. ut qui gibbo
p̃mitur: nunquã ad sacerdotiũ ꝓuehat᷑.
Et quot qͦt xp̃i sanguine redẽpti sumꝰ.
mẽbra eiusdẽ sũmi sacerdotis efficim᷑:
unde nob̃ & ꝑ petrũ dicit᷑: uos autẽ
genus electũ: regale sacerdotiũ. Sed qͥ
gibbũ tolerat: ima semꝑ intuet᷑. A sa¬
cerdotio gͦ repellitur: quia quisquis
solis t̾renis intentus ẽ. ipse sibi testis ẽ.
qͦd membrũ sũm sacerdotis ñ ẽ. Hinc
rursus pisces qui pennulas ñ habent.
ab ȩsu fĩdelis popłi ꝓhibentur. Pisces
quippe qui pennulas squamarũ ha¬

Expanded text:
convalescit, et transire per eam nequeunt, quam contra se rigidam in superna intentioimi, nos viam malignis in nobis spiritibus damus, cum terrena concupiscimus, cum ad temporalia appetenda curvamur. Pudeat ergo terrena concupiscere, et dorsa mentium ascendentibus adversariis praebere. semper intuetur qui curvus est, et quo praemio sit redemptus non meminit qui ima quaerit. Hinc etiam per Moysen dicitur, ut qui gibbo premitur, nequaquam ad sacerdotium provehatur . et quotquot Christi sanguine redempti sumus, membra eiusdem summi sacerdotis efficimur; unde nobis per Petrum dicitur: Vos autem genus electum. regale sacerdotium. Sed qui gibbum tolerat, ima semper intuetur; a sacerdotio ergo repellitur, quia qsolis terrenis intentus est, ipse sibi testis est quod membrum summi sacerdotis non est. Hinc rursus pisces qui pennulas non habent, ab esu fidelis populi prohibentur . Pisces quippe qui pennulas squamarum ha
Abbreviated transcription (Latin):
bus: aliquando aliud uerbi ᷤ
atq aliud reb. aliquando autẽ hoc uer¬
bis qͦd reb. Duas etenĩ res ex euangłio
fr̃s audistis. ficulneã infrucduosam &
mulierẽ curuã: et utriq rei ẽ pietas
impensa. Iuud autẽ dixit ꝑ similitu¬
dinem: istud egit ꝑ exhibitionẽ. Sed hoc
significat ficulnea infructuosa qͦd mu¬
lier inclinata: & hoc ficulnea reseruata.
qđ mulier erecta. Dñs uineȩ̃ t̾cio uenit
Ad ficulneã. et fructũ minime inuenit:
& mulier quȩ erecta ẽ decẽ & octo anniᷤᷤ
fuerat curua. Hoc autẽ decem et octo

Expanded text:
erbis, atque aliud rebus; aliquando autem hoc verbis quod rebus. Duas etenim res ex Evangelio, fratres, audistis, ficulneam infructuosam, et mulierem curvam, et utrique rei est pietas impensa. Illud autem dixit per similitudinem, istud egit per exhibitionem. Sed hoc significat ficulnea infructuosa quod mulier inclinata, et hoc ficulnea reservata quod mulier erecta. Dominus vineae tertio venit ad ficulneam, et fructum minime invenit, et mulier quae erecta est decem et octo annis fuerat curva. Hoc aut
Abbreviated transcription (Latin):
et pulsauerit: confestim aꝑiant ei. Uenit
quippe. cũ ad iudiciũ ꝓꝑat. Pulsat uͦ:
cum iã ꝑ egritudinis molestias ẽe mortẽ
uicinã designat. Cui confestim aꝑimꝰ.
si hunc cũ amore suscipimus. Aperire
enĩ iudici pulsanti ñ uult. qͥ exire de cor¬
pore trepidat: et uidere eum quẽ con¬
tẽpsisse se meminit iudicẽ formidat.
Qui autẽ de sua spe & oꝑatione securꝰ
ẽ. pulsanti confestim aꝑit. qͥa lȩtus iu-¬
dicem sustinet. Et cũ tempꝰ ꝓpinquȩ mor-
tis agnouerit: de gła retributionis hila¬
rescit. Vnde & ꝓtinus subditur. Beati
sunt serui illi: quos cũ uenerit dñs in¬
uenerit uigilantes. Uigilat: qui ad aspe¬
ctum ueri luminis mentis ocłos aꝑtoᷤᷤ

Expanded text:
et pulsaverit, confestim aperiamus ei. Venit quippe, cum ad iudicium properat, pulsat vero, cum iam per aegritudinis molestias esse mortem vicinam designat. Cui confestim aperimus, si hunc cum amore suscipimus. Aperire etenim iudici pulsanti non vult, qui exire de corpore trepidat, et videre eum, quem contempsisse se meminit, iudicem formidat. Qui autem de sua spe et operatione securus est, pulsanti confestim aperit, quia lętus iudicem sutis agnoverit, de gloria retributionis hilarescit. Unde et protinus subditur: Beati sunt servi illi, quos cum venerit dominus, invenerit vigilantes. Vigilat qui ad aspectum veri luminis
Abbreviated transcription (Latin):
sabbato. Acsi aꝑte dicat. Uidete ne tunc
queratis peccata ur̃a fugere: quando iã
ñ licet ambulare. Illud gͦ tempus quo
fugere ñ licet: mͦ debet cogitari dum
licet. Illa est hora nr̃i exitis semꝑ intu¬
enda: ista redemptoris admonitio ante
mentis ocłos semꝑ ponenda. qua ait. Ui¬
gilate itaq quia nescitis diẽ neq horã.

Expanded text:
Sabbato. Ac si aperte dicat: Videte ne tunc Sabbato. Ac si aperte dicat: Videte ne tunc quaeratis peccata vestra fugere, quando jam non licet ambulare. Illud ergo tempus quo fugere non licet modo debet cogitari dum licet. Illa hora nostri exitus est semper intuenda, ista Redemptoris nostri admonitio ante mentis oculos semper ponenda, qua ait: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam.
Abbreviated transcription (Latin):
Uertebatur ad parietẽ: ibi aderant. Cũq
constrictus ninis relaxari se iã ñ posse
desperaret: cȩpit magnis uocib clamare
dicens. Inducias uel usq mane: induci¬
as uel usq mane. Sedcũ hec clamaret:
in ipsis suis uocib de habitaculo suȩ
carnis euulsus ẽ. De qͦ nimirũ constat.
quia ꝓ nob̾ ista ñ ꝓ se uiderit. ut euis
uisio nobis ꝓficiat. qͦs adhuc diuina
patientia longammit̃ expectat. Nã illi
tetros sp̃s ante mortẽ uidisse & indu¬
cias petisse quid ꝓfuit. qui easdẽ indu¬
nob̾ in uacuũ tẽpora ꝑeant. et tunc
queramus ad bene agendũ uiuere. cũ
iam compellim᷑ de corpore exire. Mem̃¬
tote quid ueritas dicat. Orate ne fiat
fuga ur̃a hieme uel sabbato. ꝑ legis
quippe mandatũ ambulare longius¬
in sabbato ñ licet. Hiems quoq ad
ambulandũ impedim̃tum ẽ. qͥa gressuᷤ
ambulantiũ torpor frigoris astringit.
Ait gͦ. Orate ne fiat fuga ur̃a hieme uel

Expanded text:
vertebatur ad parietem, ibi aderant. Cumque vertebatur ad parietem, ibi aderant. Cumque constrictus nimis relaxari se jam posse desperaret, coepit magnis vocibus clamare, dicens: Inducias vel usque mane, inducias vel usque mane. Sed cum haec clamaret, in ipsis suis vocibus de habitaculo suae carnis evulsus est. De quo nimirum constat quia pro nobis ista, non pro se, viderit, ut ejus visio nobis proficiat, quos adhuc divina patientia longanimiter exspectat. Nam illi tetros spiritus ante mortem vidisse, et inducias petiisse, quid profuit, qui easdem indunobis in vacuum tempora pereant, et tunc quaeramus ad bene agendum vivere, cum jam compellimur de corpore exire. Mementote quid Veritas dicat: Orate ne fiat fuga vestra hieme vel Sabbato . Per legis quippe mandatum ambulare longius Sabbato non licet ; hiems quoque ad ambulandum impedimento est, quia gressus ambulantium torpor frigoris astringit. Ait ergo; Orate ne fiat fuga vestra hieme vel
Abbreviated transcription (Latin):
religioso quodã qui nunc suꝑest ꝓpinqͦ
illiꝰ didici. corporis languore ꝑcussus ẽ. Qui
ad extremum ueniens ea hora qua iã de
corpore erat exiturꝰ. aꝑtis ocłis uidit te¬
tros et nigerrimos sp̃s corã se assistere.
& uehement̃ imminere. ut ad inferni
claustra se raperent. Cepit tremere. pal¬
lescere. sudare. & cũ magnis uocib in¬
ducias petere. filiũq suũ nomine maxi¬
mum. quẽ ipse iã monachus monachy
uidi. nimiis et turbatis clamorib uoca¬
re dicens. Maxime curre. nunqͣm tibi
mali aliquid feci. in fide tua me suscipe.
Turbatus mox maximꝰ affuit: lugens &
ꝑstrepens familia conuenit. Eos autẽ
quos ille insistentes sibi grauit̾ tolera¬
bat. ipsi malignos sp̃s uidere ñ poterait.
sed eorũ presentiam in confusione & pal¬
lore ac tremore illius qͥ trahebat᷑ uide-¬
bant. Pauore autẽ tetrȩ eoꝵ imaginis. huc
illucq uertebatur in lectulo. Iacebat in
sinistro latere: aspectũ eoꝵ ferre ñ poterat.

Expanded text:
religioso viro quodam, qui nunc superest, propinquo illius didici, corporis languore percussus est. Qui ad extremum veniens, eadem hora qua jam de corpore erat exiturus, apertis oculis vidit tetros et nigerrimos spiritus coram se assistere, et vehementer imminere, ut ad inferni claustra se raperent. Coepit tremere, pallescere, sudare, et magnis vocibus inducias petere, filiumque suum nomine Maximum, quem ipse jam monachus monachum vidi, nimiis et turbatis clamoribus vocare, dicens: Maxime curre, nunquam tibi aliquid mali feci, in fidem tuam me suscipe. Turbatus mox Maximus adfuit, lugens et perstrepens familia convenit. Eos autem quos ille insistentes sibi graviter tolerabat ipsi malignos spiritus videre non poterant, sed eorum praesentiam in confusione, in pallore ac tremore illius qui trahebatur videbant. Pavore autem tetrae eorum 1481 imaginis huc illucque vertebatur in lectulo, jacebat in sinistro latere, aspectum eorum ferre non poterat;
Abbreviated transcription (Latin):
missa similitudine. etiã exhortatio sub¬
infertur cũ dicit᷑. Et uos estote parati:
quia qua hora ñ putatis filius homi¬
nis ueniet. Nesciente autẽ patrefamiliaᷤᷤ
fur domũ ꝑfodit. quia dum a sui cu-¬
stodia sp̃s dormit. imꝓuisa mors ueni¬
ens carnis nr̃e habitaculũ irrumꝑit.

Expanded text:
exhortatio subinfertur, cum dicitur: Et vos estote parati, quia qua hora non putatis, filius hominis veniet. Nesciente autem patrefamilias, fur domum perfodit, quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors veniens nostrae carnis habitaculum irrumpit,
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: quem lingua rustica popłs chri-¬
sorium uocabat. uir ualde idoneus.
sed tantũ plenus uiciis qͣntum rebus.
Suꝑbia tumidus. carnis suȩ uolupta¬
tib subditus. in acqͥrendis reb auari¬
ciȩ facib accensus. Sed cũ tot malis
dñs finẽ ponere decreuisset. sicut a

Expanded text:
fuit, quem lingua rustica populus Chryfuit, quem lingua rustica populus Chryserium vocabat: vir valde idoneus, sed tantum plenus vitiis, quantum rebus; superbia tumidus, carnis suae voluptatibus subditus, in acquirendis rebus avaritiae facibus accensus. Sed cum tot malis Dominus finem ponere decrevisset, sicut a
Abbreviated transcription (Latin):
infertur cũ dicit᷑. Uigilate itaq. quia
nescitis diẽ neq horã. Quia post pecca¬
ta ds̃ pęnitentiã suscipit. si sciret unus¬
quisq de presenti scło quo tempore
exiret: alud tẽpus uoluptatib atq ali¬
ud pęnitentiȩ aptare potuisset. Sed qui
penitenti ueniã spopondit: peccanti
diem crastinũ ñ ꝓmisit. Semꝑ gͦ extre¬
mum diem debemꝰ metuere: quẽ nun¬
qͣm possumꝰ preuidere. Ecce bunc ipsũ
diem in qͦ loquim᷑. ad inducias conu̾si¬
onis accipimus. & tam̃ mala quȩ fecimꝰ
flere recusamus. Non solũ commissa ñ
plangimus: sed etiã quȩ defleant᷑ auge¬
mus. At si aliqua egritudo corripiat.
si signa egritudins uicinã mortem de¬
nuncient: inducias uiuendi querimus.
ut peccata nr̃a defleamꝰ. & eas cũ ma¬
gno ȩstu desiderii petimus. quas accep
ro. quam si intente audire uult caritaᷤᷤ
ur̃a: ex consideratione illius uehem̃¬
ter instruetur. Quidã uir nobilis in
ualeria ꝓuincia nomine chrisauriuᷤ

Expanded text:
tur, cum dicitur: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam. Quia post peccata Deus poenitentiam suscipit, si sciret quisque de praesenti saeculo quo tempore exiret, aliud tempus voluptatibus, atque aliud poenitentiae aptare potuisset. Sed qui poenitenti veniam spopondit, peccanti diem crastinum non promisit. Semper ergo extremum diem debemus metuere, quem nunquam possumus praevidere. Ecce hunc ipsum diem, in quo loquimur, ad inducias conversionis accepimus, et tamen mala quae fecimus flere recusamus. Non solum commissa non plangimus, sed etiam quae defleantur augemus. At si aliqua nos aegritudo corripiat, si signa aegritudinis vicinam mortem denuntient, 1480 inducias vivendi quaerimus, ut peccata nostra defleamus, et eas cum magno aestu desiderii petimus, quas acceptro, quam si intente audire vult charitas vestra, ex consideratione illius vehementer instruetur. Quidam vir nobilis in Valeria provincia nomine Chrysaorius
Abbreviated transcription (Latin):
iusti iudicii dei. Hinc psalmista ait. Ds̃
iudex iustus. fortis & longanimis. Dicturꝰ
quippe longanimẽ p̃misit iustũ: ut quẽ
uides peccata delinquentiũ diu patien¬
te iudicare. hinc ꝑ quendã sapientem
dicitur. Altissimus enĩ est: patiens red
peccata hominũ et patit᷑ & reddit. Nam
quos du ut conu̾tantur tolerat: non
conu̾sos durius damnat. Ad excutien¬
dam uͦ mentis nr̃ȩ desidiã. etiã exteri-¬
ora damna ꝑ similitudinẽ ad mediũ
deducuntur. ut ꝑ hȩc animꝰ ad suã cu-¬
stodiam suscitet᷑. Nam dicitur. Hoc au

Expanded text:
justi judicii Dei . Hinc Psalmista ait: Deus justi judicii Dei . Hinc Psalmista ait: Deus judex justus, fortis, et longanimis . Dicturus quippe longanimem, praemisit justum, ut quem vides peccata delinquentium diu patienicte judicare. Hinc per quemdam sapientem dicitur: Altissimus enim est patiens reddipeccata hominum et patitur et reddit. Nam quos diu, ut convertantur, tolerat, non conversos durius damnat. Ad excutiendam vero mentis nostrae desidiam, etiam exteriora damna per similitudinem ad medium deducuntur, ut per haec animus ad sui custodiam suscitetur. Nam dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
Letare iuuenis in adolescentia tua. Ter¬
cia autẽ senectus accipit᷑. Qui uͦ uigila¬
re in prima uigilia noluit. custodiat
uel secundã: ut qui conu̾ti a prauita¬
tib suis in puericia neglexit. ad uias
uitȩ saltẽ in tẽpore iuuentutis euigilet.
et qui uigilare in scdã uigilia noluit. ter¬
ciȩ uigiliȩ remedia ñ amittat. ut qͥ in
iuuentute ad uias uitȩ ñ euigilat. saltẽ
in senectute resipiscat. Pensate fr̃s kiñi:
Non est iam quid homo excusationis
inueniat. Ds̃ despicitur & expectat: con¬
tempni se uidet & reuocat. Iniuriã de
contẽptu suo suscipit: et tam̃ qͣndoq
reu̾tentib etiã premia ꝓmittit. Sed ne¬
mo hanc eius longanmitatẽ negligat:
qͥa tanto districtiorẽ iusticiã in iudicio
exiget. qͣnto longiorẽ patientiã ante
iudiciũ prerogauit. Hinc etenĩ paulus
dicit. Ignoras qm̃ benignitas dei ad pe¬
nitentiam te adducit: Scd̾m duriciam
autẽ tuam et cor impenitens. thesauri¬
zas tibi iram in die irȩ & reuelationis

Expanded text:
etare juvenis in adolescentia tua . Tertia autem, senectus accipitur. Qui ergo vigilare in prima vigilia noluit custodiat vel secundam, ut qui converti a pravitatibus suis in pueritia neglexit ad vias vitae saltem in tempore juventutis evigilet. Et qui evigilare in secunda vigilia noluit tertiae vigiliae remedia non amittat, ut qui in juventute ad vias vitae non evigilat saltem in senectute resipiscat. Pensate, fratres chaNon est jam quid homo excusationis inveniat. Deus despicitur, et exspectat; contemni se videt, et revocat; injuriam de contemptu suo suscipit, et tamen quandoque revertentibus etiam praemia promittit. Sed nemo hanc ejus longanimitatem negligat, quia tanto districtiorem justitiam in judicio exiget, quanto longiorem patientiam ante judicium praerogavit. Hinc etenim Paulus dicit: Ignoras quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem tuam et cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis
Abbreviated transcription (Latin):
corruunt. iusti ad claritatis eius głam
ꝑtrahunt᷑. sicut scriptũ ẽ. Tollat᷑ impiꝰ
ne uideat głam dei. Sed quid si serui in
prima uigilia. negligentes existant: Pri¬
ma quippe uigilia: primeuȩ etatis cu¬
stodia ẽ. Sed neq sic desperandũ est: &
a bono oꝑe cessandũ. Nam longanimi¬
tatis suȩ patientiã insinuans dñs dicit.
Et si uenerit in scdã uigilia. et si in ter¬
cia uigilia uenerit. & ita inuenerit: be-

Expanded text:
unt, justi ad claritatis ejus gloriam pertrahuntur, sicut scriptum est: Tollatur impius, ne videat gloriam Dei . 5. Sed quid si servi in prima vigilia negligentes existunt? Prima quippe vigilia primae aetatis custodia est. Sed neque sic desperandum est, et a bono opere cessandum. Nam longanimitatis suae patientiam insinuans Dominus, subdit: Et si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vig
Abbreviated transcription (Latin):
cabunt me et ñ exaudiã: mane consur¬
gent & ñ inuenient me. Ecce aperiri cla¬
mant: & repulsionis suȩ dolore cõpulsȩ.
appellationẽ dñantis ingeminant di¬
centes. Dñe dñe: aperi nobis. Preces offe¬
runt. sed nesciuntur: qͥa tunc uelut in¬
cognitos ds̃ deserit. quos mͦ suos ꝑ uitȩ
meritum ñ agnoscit. U̾bi aꝑte quoq¬

Expanded text:
cabunt me et non exaudiam, mane consurgent et non invenient me . Ecce aperiri clamant, et repulsionis suae dolore compulsae appellationem dominantis ingeminant dicentes: Domine, Domine, aperi nobis. Preces offerunt sed nesciuntur: quia tunc velut incognitos Deus deserit, quos modo suos per vitae meritum non agnoscit. Novit qu
Abbreviated transcription (Latin):
iubentur. et lũbos restringere. & lucer¬
nas tenere: ut & mundicia sit castitatiᷤ
in corpore. ec lum̃ ueritatis in oꝑatione.
Redẽptori etenĩ nr̃o unũ sine altero
placere nequa qͣm potest. si aut is qui
bona agit. adhuc luxuriȩ inqͥnam̃ta ñ
deserit. aut is qui castitate preminet.
necdũ se ꝑ bona oꝑa exercet. Nec castitas
gͦ magna ẽ sine bono oꝑe: nec opus
bonum ẽ aliquid sine castitate. Sed &¬
spe ao suꝑnam patriã tendat: neqͣquã
se a uiciis ꝓmundi huiꝰ honestate con¬
tineat. Qui et si quȩdã bona aliqͣndo
ꝓ honestate inchoat. in eius tam̃ inten¬
tione ñ debet ꝑmanere. nec ꝑ bona oꝑa
p̃sentis mundi głam querere. sed totã
spem in redẽptoris sui aduentu consti¬
tuat᷑. ynde & ꝓtinus subdit. Et uos si¬
miles hominib expect̾antib dñm suũ¬

Expanded text:
et lucernas tenere, ut et munditia sit castitatis in corpore, et lumen veritatis in operatione. Redemptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si aut is qui bona agit, adhuc luxuriae inquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeeminet, necdum se per bona opera exercet. Nec castitas ergo magna est sine bono opere, nec opus bonum est aliquid sine castitate. » Qspe ad supernam patriam tendat, et nequaquam se a vitiis pro mundi hujus honestate contineat. Qui etsi quaedam bona aliquando pro honestate inchoat, in ejus tamen intentione non debet permanere, nec per bona opera praesentis mundi gloriam quaerere, sed totam spem in Redemptoris sui adventum constituat. Unde et protinus subditur: Et vos similes hominibus exspectantibus d
Abbreviated transcription (Latin):
explicare. Quanta uͦ tunc erit electoꝵ
gaudere. de cuiꝰ conspectu uident & ele¬
menta contremiscere. cũ eo simul ad
nuptias intrare: Qui & in sponsi nupti¬
is gaudent. & tam̃ ipsi sunt sponsa. qͥa
in illo ȩt̾ni regni thalamo uisioni nr̃e
ds comungitur. quȩ scilicet uisio nun¬
qͣm iam in ꝑpetuũ ab amoris sui am¬
plexib euelletur. Tunc regni ianua lu¬
gentib claudit᷑. quȩ mͦ cotidie pęniten¬
tib aꝑitur. Erit nanq tunc pęnitentia.
sed fructuosa ñerit. quia nequaqͣm tẽ
ueniã inuenit. qui mͦ aptũ ueniȩ tempꝰ
ꝑdit. Hinc etenĩ paulus dicit. Rcce nunc
tẽpus acceptabile: ecce nc̃ dies salutis.
Hinc ꝓpheta ait. Querite dñm dũ inue¬
niri potest: inuocate eũ dũ ꝓpe ẽ. Unde
ñ audit: quia int̃clusa regni ianira is
ꝓpe iam ñ erit. Nam subditur. Nouis¬
sime ueniunt reliquȩ uirgines dicenteᷤ.
a dño ñ potest mereri qđ petit. qui hic

Expanded text:
explicare. Quanta vero tunc erit electorum explicare. Quanta vero tunc erit electorum gaudere, de cujus conspectu vident et elementa omnia contremiscere, cum eo simul ad nuptias intrare! Qui et in sponsi nuptiis gaudent, et tamen ipsi sunt sponsa, quia in illo aeterni regni thalamo visioni nostrae Deus conjungitur. Quae scilicet visio nunquam jam in perpetuum ab amoris sui amplexibus evelletur. Tunc regni janua lugentibus claudetur, quae modo quotidie poenitentibus aperitur. Erit namque et tunc poenitentia, sed fructuosa jam non erit, quia nequaquam tunc veniam invenit, qui modo aptum veniae tempus perdit. Hinc etenim Paulus dicit: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Hinc propheta ait: Quaerite Dominum dum inveniri potest, invocate eum dum prope est . 5. Unde non audit, quia interclusa regni janua, is prope jam non erit. Nam subditur: Novissime veniunt et reliquae virgines, dicentes: a Deo non potest mereri quod petit, qui hic
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit quippe ille qui in aduentu suo ele-¬
menta concutit: in cuius conspectu cȩlũ
et terra contremiscit. Unde etiã ꝑ pro¬
phetã dicit᷑. Adhuc semel: & ego mo¬
uebo ñ solũ terrã. sed etiã celũ. Ad cuiuᷤ
exam̃ om̃e humanũ genus deducitur.
cui ad uindictã maloꝵ remunerationẽq
bonoꝵ angłi. archangłi. throni. principa¬
tus et dñationes obsequuntur. Pensate
in illo die terror erit: qͣndo iam in pęna
remedium ñ erit. Quȩ illa confusio cin
reatu suo exigente continget in conuen¬
tu om̃ium hominũ angłoꝵq erubesce-¬
re. Qui pauor. eũ quẽ & tranquillũ menᷤ
humana caꝑe ñ ualet: etiã iratũ uidere.
Quẽ bene dĩẽ ꝓpheta intuens ait. Dies
ire dies illa. dies tribulationis & angu¬
stiȩ. dies calamitatis & miseriȩ. dies te¬
nebrarum et caliginis. dies nebulȩ & tur-¬
reꝓboꝵ qua asꝑitate ꝓpheta uidit ama¬
rescere. quẽ tot appellationib ñ ualet

Expanded text:
Venit quippe ille qui adventu suo eleVenit quippe ille qui adventu suo elementa concutit, in cujus conspectu coelum et terra contremiscit. Unde etiam per prophetam dicit: Adhuc semel, et ego movebo non solum terram, sed etiam coelum . Ad cujus eCui ad vindictam malorum, remunerationemque bonorum, angeli, archangeli, throni, principatus et dominationes obsequuntur. Pensate,iremedium non erit; quae illa confusio, cui reatu suo exigente contingit in conventu omnium hominum angelorumque erubescere; qui pavor eum, quem tranquillum mens humana capere non valet, et iratum videre! Quem diem propheta intuens, ait: « Dies irae, dies illa, dies tribulationis et angustiae, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulae et turreproborum qua asperitate propheta vidit amarescere, quem tot appellationibus non valet