comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deducimꝰ. ut nͥquȩ audierit facere aut loqͥ nesciat. & prescriptam
agendi loquendiq ei putemꝰ. ẽẽ. mensurã qͥa scriptũ est. Exme ipso
nonsũ locitꝰ. E infra. Sic̃ dix̃ mͥpat̃ italoquorꝰ. Sed ad obedientiam
carnis. aut ad fidẽ unitatis ista referantꝰ Periq enĩ doctiores & audi¬
re filiũ & dicere aliqͥd filio patrẽ: accpiunt ꝑunitatẽ naturȩ. Qdeñ
punitatẽ uoluntatis nouit filiꝰ patrẽ uelle. uidet᷑ audiss IInde non

Expanded text:
deducemus, ut nisi quae audierit, facere aut loqui nesciat: et praescriptam agendi loquendique ei putemus esse mensuram; quia scriptum est: Ex me ipso non sum locutus ; et infra: Sicut dixit mihi Pater, ita loquor ? Sed ad obedientiam carnis, aut ad fidem unitatis ista referantur. Plerique enim doctiores et audire Filium, et dicere aliquid Filio Patrem accipiunt per 575 unitatem naturae, quod enim per unitatem voluntatis novit Filius Patrem velle, videtur audiss
Abbreviated transcription (Latin):
tur. scire iudicii diem: dicant qͥd dõ patre maiꝰ ͣ ͥ melius
sit. Patrẽ gͥ dm̃ nouit ut ipse ait. quia nemo nouit pa¬¬
trẽ nisi filius. & cui uoluerit filiꝰ reuelare. Patrẽ inquã
nouit. & diẽ nescit: Sic gͦ creditis quia patrẽ reuelat. &
dic̃ non potest reuelare : Deinde quia gradus quosdã facitis.
ꝓfecto. Quid si doreo qđ nouerit: Lectũ ẽ enĩ. Nobis autem

Expanded text:
tur scire judicii diem, dicant quid Deo Patre majus aut melius tur scire judicii diem, dicant quid Deo Patre majus aut melius sit. Patrem igitur Deum novit, ut ipse ait: Nemo novit Patrem nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Patrem, inquam, novit et diem nescit? Sic ergo creditis 588 quia Patrem revelat, et diem non potest revelare? 202. Deinde quia gradus quosdam facitis; profecto. Quid si doceo quod noverit? Lectum est enim: Nobis autem
Abbreviated transcription (Latin):
tanquaquȩ sint: qͥa n contigerit ut ñ sint. se nescids
sunt fuacura quş ce. pcepit. Ergo qͥ fȩcit quȩ ficus
st̃: eo genere quȩ st̃ futura cognouit. Si hoc de sęculis:
multo magis de iudicii credendũ ÷. die. eo qđ cognitionẽ
eiꝰ habeat dei filius. tanquã ase iã factȩ. quia scriptũ est.
Dispositione tua ꝑmanebit dies. Non solũ ꝑmanet dixit.
sed etiã ꝑmanebit: ut eiꝰ dispositione quȩ uentura sunt
gubernentur. Quȩ disposuit gͦ non nouit: Qui plantat
aurẽ ñ audit: Qui finxit oculũ non considerat : Uide¬
amus camen ne quid forte magnũ sit qđ creatorẽ suũ po-¬
cuerit p̾terire. Et tam̃ eligant utrũ quasi magnũ aliquid
& p̾stantius potest ẽẽ. quã cętera. an quasi mininũ atq
nescire. Nã cũ potentiȩ sit scire quȩ maxima sunt: desperis¬
se magis uidetur degeneris oꝑis uilitatẽ. Fastidio gͥ ab solutꝰ
est. ñ potestate fraũdatus. Qđ si magnũ & sũmũ arbitran-¬

Expanded text:
tamquam quae sint; quia non contingit ut non sint, sed necessario sunt futura, quae esse praecepit. Ergo qui fecit quae futura sunt, eo genere quo sunt futura cognovit. 199. Si hoc de saeculis, multo magis de judicii credendum est die; eo quod cognitionem ejus habeat Dei Filius tamquam a se jam factae; quia scriptum est: Dispositione tua permanebit dies . Nec solum permanet dixit, sed etiam permanebit; ut ejus dispositione quae ventura sunt, gubernentur. Quae disposuit ergo, non novit? Qui plantavit aurem, non audiet? qui finxit oculum, non considerat ? 200. Videamus tamen ne quid forte magnum sit, quod creatorem suum potuerit praeterire; et tamen eligant utrum quasi magnum aliquid et praestantius putent esse quam caetera: an quasi minimum atquenescire; nam cum potentiae sit scire quae maxima sunt, despexisse magis videtur degeneris operis vilitatem. Fastidio igitur absolutus est, non potestate fraudatus. 201. Quod si magnum et summum arbitran
Abbreviated transcription (Latin):
ceret᷑. Quid ẽ. qđ ait. sedere aut̃ ad dexterã meã uel ad sinistrã. nonꝰ
meũ dare uobis: Quid ÷ meum : Supra dixit. calicẽ quidẽ meũ bibe¬
tis: & infra posuit. non ÷ meũ dare uobis. Et supra meũ. & infra meũ
ait. nec immutauit. Ergo suꝑiora docent: ꝓpt̃ qͥd dixenit meum.
Rogatꝰ enĩ amuliere quasi homo. ut ad dexterã uel ad sinistrã suam
filioᷤ eiꝰ sedere pateret᷑ . qͥa illa quasi hominẽ rogauerat. & dñs quasi tantũ¬
modo homo de sia passione respondit. Potestis bibere calicẽ quẽ ego

Expanded text:
ceretur, quid est quod ait: Sedere autem ad dexteram meam vel ad sinistram non est meum dare vobis ? Quid est meum? Supra dixit: Calicem quidem meum bibetis; infra posuit: Non est meum dare vobis; et supra meum, et infra meum dixit, nec immutavit. Ergo superiora docent propter quid dixerit meum. 78. Rogatus enim a muliere quasi homo, ut ad dexteram vel ad sinistram suam filios ejus sedere pateretur; quia illa quasi hominem rogaverat, et Dominus quasi tantummodo homo de sua passione respondit: Potestis bibere calicem, quem ego
Abbreviated transcription (Latin):
fides uicerat: signa fidei atq uexillũ dnĩcȩ passionis attollens. coccũ
infenestra ligauit. ut species cruoris mystici. quȩ forae mundũ redẽ¬
ptura uernaroe. Ita foris iesus nom̃ fuit preliantib ad uictoriã intus species
dñicȩ passionis penclitantib ad salutẽ. Unde qͥa intellȩx̃ raabcȩleste
my steriũ: dicit dñs in psalmo. Memor ero raab & babilonis scientib te:¬

Expanded text:
fides vicerat, signa fidei atque vexilla Dominicae passionis attollens, coccum fides vicerat, signa fidei atque vexilla Dominicae passionis attollens, coccum in fenestra ligavit; ut species cruoris mystici quae foret mundum redemptura, vernaret . Ita foris Jesu nomen fuit praeliantibus ad victoriam, intus species Dominicae passionis periclitantibus ad salutem. Unde quia intellexit Rahab coeleste mysterium, dicit D
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ uoluntatẽ suã se ñ quȩrere: nc̃ cestimoniũ siuĩ uerũ noneẽ. nc̃ ueniꝰ
esse significans. Nã ipse ait. Si ego testimoniũ phibeo de me ips l
moniũ meũ non ÷ uerũ. Et ipse in posteriorib ait. Et siego ceftinonas
um tuũ dñe iħs. cu credidit in cuce licae positus. & int̾ confessi scedle¬
ris supplicia constitutꝰ. merita latronis exuit. premia in nocentis emneru
it: Deceptꝰ est gͦ paulus. qͥ idõ recepit oculos qͥa credidit. quos amisertas
ante quã crederir: Errauit ne etiã iesos nauẽ qͥ ducẽ militiȩ elestis
agnouit. sed postea quã credidit statĩ uicit. dignꝰ qͥ fid ei prelio triũphamꝵ:
Deniq ñ heratas acies in bello ꝓduxit. nec ariete cȩterisq tormentoꝵ machi¬
nis: sed tubarũ septẽ sacerdotaliũ sono. muroꝵ hostiliũ septa deposuit
Ita bellũ immane confecit tubȩ clangor. & infula sacerdotis. Nidit hoc
meretrix. & quȩ in excidio ciuitatis remedio desperax salutis. quia

Expanded text:
nc voluntatem suam se non quaerere: nunc testimonium suum verum non esse, nunc verum esse significans. Nam ipse dixit: Si ego testimonium perhibeo de me ipso, testimonium meum non est verum . Et ipse in posterioribus ait: Et si ego testimonium u, cui qui credidit, in cruce licet positus, et inter confessi sceleris supplicia constitutus, merita latronis exuit, praemia innocentis emeruit ? 126. Deceptus est ergo Paulus, qui ideo recepit oculos, quia credidit, quos amiserat, antequam crederet ? 127. Erravitne etiam Jesus Nave, qui ducem militiae coelestis agnovit? Sed posteaquam credidit, 574 statim vicit, dignus qui fidei praelio triumpharet. Denique non aeratas acies in bella produxit, nec ariete, caeterisque tormentorum machinis, sed tubarum septem sacerdotalium sono, murorum hostilium septa deposuit. Ita bellum immane confecit tubae clangor, et infula sacerdotis . 128. Vidit hoc meretrix, et quae in excidio civitatis remedia desperaret salutis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
qđ uidistis patrẽ urm facientẽ: facitis. Cũ utiq ñ qͥa diabolũ oꝑantẽ
uiderint. sed qͥa arbitria eiꝰ fecerint arguant᷑. iniusibilit̃ in hissedͥm
iniqͥtatẽ suã. diabolor oꝑante peccatũ. Hoc scđ̾m apłm. ꝓpt̃ insipi¬
entiã posuimꝰ ꝑfidoꝵ:. Cȩterũ satis ꝓbatũ ÷ scripturarũ exemps
ad unitatẽ maiestatis ꝑtinere diuinȩ : qđ & pat̾ maneat infilios
eaquȩ loquit᷑ filiꝰ. a patre uideat᷑ audisse. Unitatẽ aut̃ maiestis
qͥb alus possumꝰ intelligere: quã qđ eadẽ patri & filio deferutꝰ
subiecta maiestas. Non gͦ creatura filiꝰ. Filius paternȩ est imago
substantiȩ. Omis aut̃ creatura dissimilis suꝑnȩ substantiȩꝰ
non dissimilis dĩ patris filiꝰ. Non gͦ creatura filiꝰ. Filiꝰ ñ rapus ubi¬

Expanded text:
quod vidistis patrem vestrum facientem, facitis ; cum utique non quia diabolum operantem viderint, sed quia arbitria ejus fecerint, arguantur, invisibiliter in his secundum iniquitatem suam diabolo operante peccatum. Hoc s. Caeterum satis probatum est Scripturarum exemplis ad unitatem majestatis pertinere divinae, quod et Pater maneat in Filio; et ea quae loquitur Filius, a Patre videatur audisse. Unitatem autem majestatis quibus aliis possumus intelligere, quam quod eadem Patri et Filio deferuntur? subjecta majestas: non ergo creatura Filius. 138. Filius paternae est imago substantiae : omnis autem creatura dissimilis supernae substantiae, sed non dissimilis Dei Patris Filius: non ergo creatura Filius. 139. Filius
Abbreviated transcription (Latin):
affectib om̃iũ. immodici contra fas honoris appetentiã suo cruore
diluerat. Hereditario gͥ mulier delinquebat errore. Et qͥd mirum
simat̾ ꝓfilioꝵ suorũ qđ est tolerabilius. Honore solltita fuit. qͥndo
etiã apłi ipsiint̾ se sic̃ legimꝰ desui prelatione certabant: Non
debuit gͥ medicꝰ omĩum destitutã matiẽ. & egrã adhuc nientẽ.
pudors conuicio sauciare: ne postulato sibi suꝑuis denegato. qͥsi
bibere calicẽ quẽ ego bibiturꝰ sũ : Dicentib aut̃ illis possumꝰ. ait
illis iħs. Calicẽ qͥdẽ meũ bibetis sedere aut̃ ad dexterã meã uel
ad sinstrã non ÷ meũ cdareuobis: sed qͥb paratũ est a patre meo Quã

Expanded text:
affectibus omnium immodici contra fas honoris appetentiam suo cruore affectibus omnium immodici contra fas honoris appetentiam suo cruore diluerat. Haereditario igitur mulier delinquebat errore. 61. Et quid mirum si mater pro filiorum suorum, quod est tolerabilius quam pro se; quando etiam apostoli ipsi inter se, sicut legimdebuit igitur medicus omnium destitutam matrem, et aegram adhuc mentem pudoris convicio sauciare; ne postulato sibi superbius denegato, quasi bibere calicem, quem ego bibiturus sum? Dicentibus autem illis: Possumus; ait illis Jesus: Calicem quidem meum bibetis; sedere autem ad dexteram meam vel ad sinistram non est meu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ curxa unigenitũ filiũ caritatẽ. Dñs cęli atq terrarũ uerecundabat᷑
ut scđ m assũptionẽ carnis & uircutes animȩ loquar. uerecundabat᷑
inquã. & ut ipsiꝰ uerbo utar. confundebat᷑ matri ꝓfiliis postulanti
etiã suȩ sedis consortiũ denegare: uos at̾ni dĩ filiũ ꝓpriũ interdũ
unitate. sed expatris prȩceptione uultis eiꝰ ẽẽ consessũ. & negatis hoc dõ
uero dĩ filio: qđ ille hominib aꝑte noluit denegare. Considerabat enĩ
matris dilectionẽ: quȩ filioꝵ mercede grandeuam solabat᷑ senectã.
& desiderus licet fessa mat̾nis. carissimoꝵ pignorũ tolerabat absentiã
Considerate etiã feminã hoc ẽ sȩxũ fragiliorẽ: quẽ dñs ꝓpria nondũ
confirmauerat passione. Considerate inquã euȩ illiꝰ pͥmȩ mulieris
heredẽ trans fusa in om̃s immoderatȩ cupiditatis successione laben¬
tẽ: quã dñs adhuc ꝓpriosanguine ñ redemerat. nondũ inolitam

Expanded text:
ecundabatur ut secundum assumptionem carnis et virtutes animae loquar, verecundabatur, inquam, et ut ipsius verbo utar, confundebatur matri pro filiis postulanti etiam suae sedis consortium denegare: vos aeterni Dei Filium proprium interdum jestatis unitate, sed ex Patris praeceptione vultis ejus esse consessum; et negatis hoc Deo vero Dei Filio, quod ille hominibus aperte noluit denegare. 59. Considerabat enim matris dilectionem, quae filiorum mercede grandaevam solabatur senectam, et desideriis licet fessa maternis, charissimorum pignorum tolerabat absentiam. 60. Considerate etiam feminam, hoc est, sexum fragiliorem, quem Dominus propria nondum confirmaverat passione. Considerate, inquam, Evae illius primae mulieris haeredem transfusa in omnes immoderatae cupiditatis successione labentem, quam Dominus adhuc proprio sanguine non redemerat, nondum inolitam
Abbreviated transcription (Latin):
Non inid qđ corporalit̾ cernitis. ñ in hominẽ tantũ mͦquẽ uidetis
Hon eñĩ in hominẽ tantũ mͦ credendũ asseruit. sed ut credas qͥaihs m̃
ñ ex homine pͥncipiũ haboe. sed sũ inquit ipse pͥncipiũ qđ ⁊ loqͥ
uobis. Neq humana . sed diuina st̃ quȩ locutꝰ sũ. Neq enĩ fasẽ creden
qđ negauerit in se ẽẽ credendũ: cũ ipse dixerit. ut omis qͥ credit in
me in tenebns ñ maneat. Et alibi. Hȩc ÷ enĩ uoluntas patris mei qͥne
misit ut om̃is qͥ uidoe filiũ & credit in eũ. habeat uitã aternam
Et alibi credite in dm̃ & in me credite. Nemogͦ filiũ sine patre aepu
qͥa ffiliũ leggimꝰ. Habet patrẽ filiꝰ sed non tẽporal ẽ non ex passione ni
ex conceptione. ñ ex grã. Generationẽ legi. ñ legi conceptionẽ. Et pua
generationis: sed patrẽ nominat. Se quoq nc̃ ꝑxꝑsona homiinis nunic¬

Expanded text:
orporaliter cernitis, non in hominem tantummodo, quem videtis: non enim in hominem tantummodo credendum asseruit, sed ut credas quia Jesusnon ex homine principium habet: sed sum, inquit, ipse principium quod et loquor vobis : neque humana, sed divina sunt, quae locutus sum. 122. Neque enim fas est credere quod negaverit in se esse credundum, cum ipse dixerit: Ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat ; et alibi: Haec est enim voluntas Patris mei qui me misit, ut omnis qui videt Filium et credit in eum, habeat vitam aeternam ; et alibi: Creditis in Deum, et in me credite . 123. Nemo ergo Filium sine Patre accipiat, quia Filium legimus. Habet Patrem Filius, sed non temporalem, non ex passione, non ex conceptione, non ex gratia. Generationem legi, non legi conceptionem. Et Pategenerationis, sed Patrem nominat. 124. Se quoque nunc ex persona homi
Abbreviated transcription (Latin):
D ĩ aut̃ filio nichil potest ex eiꝰ diunttate uel decede. ud aceds
Non ergo creatura dĩ filius. Om̃e opus suũ addicet ds̃ in iudici¬
um. sed dĩ filiꝰ ñ adducit᷑ in iudiciũ. qr ipse iudicat. Hon ergo
creatura dĩ filius. Postremout untatẽ intelligas: de ouib dicens sal¬
uator. nullis inquit rapit eas de manu mea . Pat̾ qđ dedit mͥ iauis
om̃ib est: &e nemo potest rapere de manu patris mei. Ego & pat̾
unũ sumꝰ. Sicuiui ficat filiꝰ ut pat̾. Sic̃ enĩ pat̾ suscitat mortuos¬
& uiiuificat: sic & filiꝰ quos uult uiuificat. Sioy suscitat filius
ut pat̾ sic conseruat filiꝰ ut pat̾. Qui non impar est grã qͥriim¬
par est potestate: Sic eciã non ꝑdit filius ut pater. Et ideo ne
qͥs uel duos deos crederet. uel discretionẽ potestatis induceret.
unũ se ẽẽ.cũ patre dix̃. Id quẽ ad modũ pocest dicere creatura:

Expanded text:
ex ejus divinitate vel decedere vel accedere: non ergo creatura Dei Filius. 142. Omne opus suum adducet Deus in judicium , sed Dei Filius non adducitur in judicium; quia ipse judicat: non ergo creatura Dei Filius. 143. Postremo ut unitatem intelligas, de ovibus dicens Salvator: Nullus, inquit, rapit eas de manu mea. Pater quod dedit mihi, majus omnibus est, et nemo potest rapere de manu Patris mei. Ego et Pater unuet vivificat; sic et Filius quos vult, vivificat . Sic suscitat Filius, ut Pater: sic conservat Filius, ut Pater. Qui non impar est gratia, quomodo impar est potestate? Sic etiam non perdit Filius, ut Pater. Et ideo ne quis vel duos deos crederet, vel discretionem potestatis induceret, unum se esse cum Patre dixit. Id quemadmodum potest dicere creatura?
Abbreviated transcription (Latin):
re daud seruitutẽ suscepit in ꝑsona hominis: sedetiã ex d nõ sic̃ ha¬
bes. Inueni dauid seruũ meũ. Et alibi. Ecce eggomitiã aduos seruũ
in testam̃tũ generis mei in lucẽ gentiũ: ut sis in salutẽ usq ad ex.¬
ꝑfectionis humanȩ. plenitudinẽ obedientiȩ. Idõq dicit inpsalmo
tricesimo. Stati in loco spatioso pedes meos. Suꝑ om̃s in imicos meos
factꝰ sũ opꝓbriũ. illustra faciem tuã suꝑ seruũ tiũ. Seriuis dictꝰ :

Expanded text:
David servitutem suscepit in persona hominis; sed etiam ex nomine, sicut habes: Inveni David servum meum; et alibi: Ecce ego mittam ad vos servum in testamentum generis mei, in lucem gentium; ut sis in salutem usque ad experfectionis humanae, plenitudinem obedientiae. Ideoque dicit in psalmo trigesimo: Statuisti in loco spatioso pedes meos. Super omnes inimicos meos factus sum opprobrium. Illustra fac
Abbreviated transcription (Latin):
inscio patre aliqͥd fecisse credat᷑: etiã alibi habes. ubi scriptũ est. Exten¬
dens cęlũ solus. & ambulans qͣsi in pauim̃to suꝑmare. Nanq euange¬
liũ dnĩ docuit nos. qđ suꝑ mare ñ pat̾ sed filiꝰ ambulauit: quando
petrus eũ rogauit dicens. Dñe iube me uenire ad te. Sed etiã ꝓpħia
diabolũ scilic&e: ultimis tẽporib uenerabili corporis sui passione
Nã cui in est cõmunitas creaturȩ. quẽ ad modũ qͦsi solus potest acȩte.¬
ris separari : Itaq homo rationabilis uidet᷑ int̾ omĩa terrena ani¬
mantia: sed tam̃ ñ ÷ solꝰ rationabilis. Scimꝰ enĩ ratinabilia. ẽẽ. &e cȩ¬
lestia oꝑadĩ. Angłos ꝙ arcangłos rationabiles confitem᷑. Si gͦ angłi
solũ possedici solẽ: qͥa solalter non est Sed & ipse sol habae cõmu¬

Expanded text:
inscio Patre, aliquid fecisse credatur; etiam alibi habes, ubi scriptum est: Exteninscio Patre, aliquid fecisse credatur; etiam alibi habes, ubi scriptum est: Extendens coelum solus, et ambulans quasi in pavimento super mare . Namque Evangelium Domini docuit nos, quod in mari non Pater, sed Filius ambulavit, quando Petrus rogavit eum dicens: Domine, jube me venire ad te . Sed etiam prophetia diabolum scilicet, ultimis temporibus venerabili corporis sui passione Nam cui inest communitas creaturae, quemadmodum quasi solus potest a caeteris separari? Itaque homo rationabilis videtur inter omnia terrena animantia, sed tamen non est solus rationabilis; scimus enim rationabilia esse et coelestia opera Dei, angelos et archangelos rationabiles confitemur. Si ergo angsolum dici posse solem; quia sol alter non est. At et ipse sol habet commu
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ & filiũ: qͥa &e patri nichil deest. qͥa pat̾ est ueritas. & filus
qͥa ueritas est ȩqͣlis est uero. Ut sciant aut̃ cũ solũ legunt.
nequaquã ẽẽ apatre filiũ separandũ: meminerint in ꝑpłns
adõ dictũ. Ego extendi cȩlũ solus. Et utiq non extendit fine
filiopat̃. Ipse eiuĩ filiꝰ qͥ sapientia dĩ ẽ. dicit. Quando parabat cȩlũ :
cũ ipso erã. Et paulus de filio dictũ e̾e̾ cõmemorat. Initio terrã
tu fundasti dnẽ. & oꝑa manuũ tuarũ st̃ cęli. Siue gͦ filiꝰ cęlum
fecit. sic̃ & apłs uoluit intelligi: &e ipse utiq ñ sine patre cęlum
solus extendit. siue ut in ꝓuerbus habes. ds̃ insapientia fundauit
terrã. parauit aut̃ cęlos in intellectu: ostendit᷑ qͥa nec pat̾ sine filio
solus cȩlos fecit. nec sine patre filiꝰ. & tam̃ qͥ cęlũ extendit solusdicitꝰ.
Quã uero id& de filio aꝑte intelligendũ sit qđ solꝰ appellet᷑. & se nunq

Expanded text:
Filium, quia et Patri nihil deest, quia Pater est verax: et Filius quia veritas est, aequalis est vero. 30. Ut sciant autem, cum solum legunt, nequaquam esse a Patre Filium separandum, meminerint in prophetis a Deo dictum: Ego extendi coelum solus . Et utique non extendit sine Filio Pater. Ipse enim Filius qui sapientia Dei est, dicit: Quando parabat coelum, cum ipso aderam . Et Paulus de Filio dictum esse confirmat: Initio terram tu fundasti, Domine, et opera manuum tuarum sunt coeli . Sive ergo Filius coelum fecit, sicut et Apostolus voluit intelligi, et ipse utique non sine Patre coelum solus extendit, sive, ut Proverbiis habes, Deus in sapientia fundavit terram, paravit autem coelos in intellectu , ostenditur quia nec Pater solus sine Filio coelos fecit, nec sine Patre Filius; et tamen qui coelum extendit, solus dicitur. 31. Quam vero id et de Filio aperte intelligendum sit, quod solus appelletur, etsi numquam,
Abbreviated transcription (Latin):
apatre. & pat̾ clarificat᷑ a filio: Deniq ut fidẽ unitatis. &
copulã trinitatis aꝑiret. etiã ab spũ clarificandũ eẽ se dip̃
sic̃ habes. Ille de medaccipiet. & clarificabit me. Clarificas
ipsũ: claritas mea nichil est: Ergo nichilũ est claritas filuꝰ
Sacrilegũ est dicete nͥ referas ad carnẽ. qͥa ex ꝑsona hominis filiꝰ
loquebat᷑. eo qđ cõparatione ditatis. nulla carnis est clantas.

Expanded text:
Denique ut fidem unitatis et copulam Trinitatis aperiret, etiam ab Spiritu clarificandum esse se dixit, sicut habes: Ille de meo accipiet, et clarificabit me . Clarificatipsum, claritas mea nihilum est ? Ergo nihil est claritas Filii? Sacrilegum est dicere, nisi referas ad carnem; quia ex persona hominis Filius loquebatur, eo quod comparatione divinitatis nulla est carnis claritas.
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq ad proprietatẽ naturȩ gła refertꝰ᷑: dnãtꝰ aut̃ ad suscepti cor¬
poris seruitutẽ. Si enĩ caro etiã animȩ iusti subdita.ẽ. sic̃ scripti
est. castigo corpꝰ meũ & seruituti redigo. qͣnto magis subiecta est
diuinitati de quadicit᷑. qm̃ uniuersa seruiunt tibi : Una aut̃
questione & sabellianos. & fotinianos. & arrianos dñs exdusit. Nam¬

Expanded text:
Itaque ad proprietatem naturae gloria refertur, dominatus autem ad suscepti corporis servitutem. Si enim caro etiam justi animae subdita est, sicut scriptum est: Castigo corpus meum, et servituti redigo , quanto magis subjecta et divinitati, de qua dicitur: Quoniam universa serviunt tibi ? 104. Una autem quaestione et Sabellianos et Photinianos et Arianos D
Abbreviated transcription (Latin):
fide. & stetit & curauit eos. Sed negat hoo suȩ e̾ẽ at̃̾nitatis. sidaua
soluas filiꝰ a ꝑfidis nominet᷑. Nã fillus di est contia ebionẽ. filus
dđ ÷: contra manicheos. Filiꝰ dĩ est contra fotinũ: fuiꝰ dauid e
contra martionẽ. Filiꝰdĩ est contra paulũ samosatenũ. filiꝰ
dauid est: contra ualentinũ. Filiꝰdĩ est contra arriũ & sabelli
gentilis erroris hȩredes: dñs dauid est contra uideos qͥdĩ filiũ
in carne cernentes. hominẽ tantũmͦ impio furore credebant. Sed
acclesiastica fide & dĩ patris & dauid: idẽ atq unꝰ est filius. qͥa
in carnationis dĩ mysteriũ uniuersȩ salus est creaturȩ. scđm qđ
scriptũ est. Ut sine dõ ꝓom̃ib gustarx mortẽ. Id est qđ creatura
om̃is sine passione aliqua diuinitatis: dominici sanguinis redi¬
menda sit precio ut alibi habes. Om̃is creatura liberabitꝰ a seruitũ¬

Expanded text:
fide, et stetit et curavit eos: sed negat hoc suae esse aeternitatis, si David solius filius a perfidis nominetur. 105. Nam Filius Dei est contra Hebionem, Filius David est contra Manichaeos: Filius Dei est contra Photinum, Filius David est contra Marcionem: Filius Dei est contra Paulum Samosatenum: 570 Filius David est contra Valentinum: Filius Dei est contra Arium atque Sabellium gentilis erroris haeredes: Dominus David est contra Judaeos, qui Dei Filium in carne cernentes, hominem tantummodo impio furore credebant. 106. Sed Ecclesiastica fide et Dei Patris et David idem atque unus est Filius; quia incarnationis Dei mysterium universae salus est creaturae; secundum quod scriptum est: Ut sine Deo pro omnibus gustaret mortem , id est, quod creatura omnis sine passione aliqua divinitatis Dominici sanguinis redimenda sit pretio, ut alibi habet: Omnis creatura liberabitur a servitu
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣndo descendit qͥ ait. Ego cȩ̨lũ &e terrã cõpleo. Sed ineo
descendere uidet᷑. si nr̃os dĩ uerbũ penetret affect. sicut dix̃
ꝓpħa. Parate uiã dñĩ. rectas facite semitas eiꝰ. It quẽ ad modũ
ipse ꝓinisit : ueniens cũ patre apud nos faciat mansionẽ. Euiders

Expanded text:
aliquando descendit, qui ait: Ego coelum et terram compleo ; sed in eo aliquando descendit, qui ait: Ego coelum et terram compleo ; sed in eo descendere videtur, si nostros Dei Verbum penetret affectus, sicut dixit propheta: Parate viam Domino, rectas facite semitas ejus; ; ut quemadmodum ipse promisit, ve
Abbreviated transcription (Latin):
scias qͥa dĩ filius unigenitꝰ scđ̾m diuinitatis potentiã. nec nomes
habet nec consortiũ iõmune cũ seruis. Reuerendus mittitꝰ. non
cũ famulis conferendus. Et bene addidit meũ. Ut ñ unus de
multis. nec degeneris naturȩ. aut minoris aliqͥ potestatis.s
uerus a uero. & pat̾nȩ imago uenisse substantiȩ crederetur.
Esto tam̃ minor sit qͥ mittit᷑ eo a quo mittitꝰ. Ergo &e pilato
uidicat potestati scripturȩ. quȩ missũ dicit a patre. miss ũ
dicit aprȩside. Unde si sobrie de dĩ filio quȩ dignasunt
opinemur: idõ missũ intelligere debeniꝰ. quia ex illo in cõp̃hen¬
sibili in enarrabiliq secreto maiestatis ꝓfundȩ. dedit se cõpre¬
hendendũ ꝓ captu nostro mentib nr̃is dĩ uerbũ. non solũ cũ
se exinanirce: sedetiã cũ habitaroe in nobis. sic̃ scriptũ est : qm̃
in habitabo in illis. Deniq & alibi habes qͥa ds̃ dixit. Uenite
descendamꝰ & confundamꝰ linguas eoꝵ. Non enĩ ds̃ de loco

Expanded text:
scias quod Deus Filius unigenitus secundum divinitatis potentiam nec nomen habet, nec consortium commune cum servis: reverendus mittitur, non cum famulis conferendus. 568 97. Et bene addidit, meum, ut non unus de multis, nec degeneris naturae, nec minoris alicujus potestatis: sed verus a vero, et paternae imago venisse substantiae crederetur. 98. Esto tamen, minor sit qui mittitur, eo a quo mittitur; ergo et Pilato on praejudicat potestati: Scriptura, quae missum dicit a Patre, missum dicit a praeside. 99. Unde si sobrie de Dei Filio quae digna sunt, opinemur; ideo missum intelligere debemus, quia ex illo incomprehensibili inenarrabilique secreto majestatis profundae dedit se comprehendendum pro captu nostro mentibus nostris Dei Verbum, non solum cum se exinaniret, sed etiam cum habitaret in nobis, sicut scriptum estin illis . Denique et alibi habes quia Deus dixit: Venite, descendamus, et confundamus linguas eorum . Non enim Deus de loco
Abbreviated transcription (Latin):
radi fulꝰ Diune itaq iullã parabolam indurit diuitis qͥinregio¬
uẽ longinquã ꝓfectꝰ est accipere regnũ &e reuerti: se ipsũ scđni
substantiũ diuinitatis incorporationisq describens. Ipse enim
diues seđm plenitadinẽ diuinitats qui ꝓ nobis paupfactus
est ai diue sere et rer eternꝰ x eternorege ꝓgenit᷑. peregre ꝓfe¬
elts sali corporis sus ceptionẽ qͥaiuas hominis canquã ter

Expanded text:
as. 146. Divine itaque illam parabolam induxit divitis, qui in regionem longinquam profectus est accipere regnum et reverti , se ipsum secundum substantiam divinitatis incorporationisque describens. Ipse enim dives secundum plenitudinem divinitatis, qui pro nobis pauper factus est, cum dives esset et rex aeternus, et aeterno rege progenitus: peregre profectus secundum corporis susceptionem; quia vias hominis tamquam iter
Abbreviated transcription (Latin):
rit defilio: ñ potest bene sentire de patre. Ubienĩ una dignitas.
una gła. una caritas. una maiestas est: incõmune derogat᷑. qusqͥd
in aliqͦ putaueris derogandũ. lã enĩ non erit plenitudo.: quã discer¬
nasce duudas in aliquas portiones. Exstunt tam̃ imꝑator augu¬
ste. qui hanc diuinȩ unitatẽ substantiȩ negare cupientes exte¬
nuarestudeant patris e filu caritatẽ. quia scriptũ est. Et dileusti
eos sic̃ &e me dilȩxisti. Qđ cũ dicunt. quid aliud agunt. iͥ interde

Expanded text:
rit de Spiritu, non potest bene sentire de Filio. Ubi enim una dignitas, rit de Spiritu, non potest bene sentire de Filio. Ubi enim una dignitas, una gloria, una charitas, una majestas est; in commune derogatur, quidquid in aliquo putaveris derogandum: jam enim non erit plenitudo quam discernas et dividas in aliquas portiones. CAPUT VII. Oste, qui hanc divinae unitatem substantiae negare cupientes, extenuare studeant Patris et Filii charitatem; quia scriptum est: Et dilexisti eos, sicut et me dilexisti . Quod cum dicunt, qui ali
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ legerĩ seraphin stare. qͦmͦ possũ qđ homines ad dexterã uel ad si¬
nistrã filio dĩ sedeant arbitrari: Supra cherubin dñs sed&. sic̃ habes
Et hoc tam̃ colligononex meo ingenio: sed ex dñicȩ uocis oraculo. Ipse
enĩ dñs in posteriorib apłos cõmendans patri: ait. Pat̃ quos dedisti
mͥ: uolo ut ubi eggo sũ : illi sint mecũ. Utiq si udicasset qͥa diuinã
sedẽ pat̾ hominib darie: dixissae uolo ut ubi ego sedeo: & illi sede¬
ant mecũ. Sed uolo inquit ut sint mecũ. non ut sedeant mecum.
Et ubi eggo. ñ qͦmͦ etgo. Deinde sequit᷑. It uideant claritatem
meã. Nec hic dixit. ut habeant claritatẽ meã: sed ut uideant.
Serius enĩ uidoe̾. dñs possid&e : sic̃ & dauid docuit dicens. It iudeam
uoluntatẽ dñi. Et ipse dñs in euangłio reuelauit asserens: Beatimun¬
do corle. qm̃ ipsi deũ uidebunt. Hidebunt inquit: ñ suꝑ cherubin¬
sedebunt cũ dõ. Desi nant gͦ uiliora scđm diuinitatẽ estimare de

Expanded text:
cum legerim Seraphim stare , quomodo possum quod homines ad dexteram vel ad sinistram Filio Dei sedeant, arbitrari? Supra Cherubim Dominus sedet, sicut habes: debunt? 86. Et hoc tamen colligo non ex meo ingenio, sed ex Dominicae vocis oraculo; ipse enim Dominus in posterioribus apostolos commendans Patri, ait: Pater, quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum . Utique si judicasset quia divinam sedem Pater hominibus daret, dixisset: Volo ut ubi ego sedeo, et illi sedeant mecum; Sed volo, inquit, ut sint mecum, non ut sedeant mecum; et ubi ego, non quomodo ego. 87. Deinde sequitur: Ut videant claritatem meam. Nec hic dixit: Ut habeant claritatem meam, sed ut videant; servus enim videt, Dominus possidet; sicut et David docuit dicens: Ut videam voluptatem Domini . Et ipse Dominus in Evangelio revelavit asserens: Beati mundi corde, ipsi enim Deum videbunt . Videbunt, inquit, non super Cherubisedebunt. 88. Desinant ergo viliora secundum divinitatem aestimare de
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uel in cȩlo sunt uel in terris. & apłs redarguit᷑ qͥ hociꝗ
epła sua scripsit. Qđ si uichil ante generationẽ: ñ aduat
faciliũ mentes que prȩstringat. Int̾rogant enĩ uttrũ omã
finẽ babet aliquando coeꝑit. It si acceꝑint huiꝰ modirha¬
sionẽ. qͥa qđ finẽ habce coepit aliquando. referant utrũpa
desierit generare filiũ. Qđ cũ tenuerint: nr̃o aspirante con¬
su contexut. Coepit gͦ generatio. Idsi ñ abnuas. conseqͥuas
ut si cepit generatio uid eat᷑ in eo cepta qͥ natꝰ ÷.: ut nat lo
dicat᷑ qͥante ñ fuerat. unde definiant. Aliquando gͦ fius
ñ fuit. Ndiciunt alias in eptias loqͥcitatis suȩ dicente iue¬
bũ patris filiꝰ est. & idõ genitꝰ dicit᷑ qͥa uerbũ est. qđ auit̃ u¬

Expanded text:
quae vel in coelo sunt vel in terris, et Apostolus redarguitur, qui hoc in epistola sua scripserit: quod si nihil ante generationem, non adverto facilium, mentesque perstringat. Interrogant enim, utrum omne quod finem habet, aliquando coeperit. Et si acceperint ejusmodi responsionem, quia quod finem habet, coepit aliquando; referunt, utrum Pater desierit generare Filium. Quod cum tenuerint, nostro aspirante consensu, contexunt: Coepit ergo generatio. Id si non abnuas, consequi videtur, ut si coepit generatio, videatur in eo coepta, qui natus est; ut natus esse dicatur, qui ante non fuerat, unde definiant: Aliquando ergo Filius non fuit. 101. Adjiciunt alias ineptias loquacitatis suae, dicentes: Si Verbum Patris Filius est, et ideo genitus dicitur, quia Verbum est: quod aut
Abbreviated transcription (Latin):
quã grãm dĩ dederit hominib. & tu patris & filii uis dissoluere
naturalẽ & indiuiduã caritatẽ : Et tu uerba adhuc discutis ubi
unitatẽ maiestatis attendis: Nide totũ hunc locũ. excuiꝰ affectu
loquat᷑. Habesenĩ dicentẽ ipsũ. Clarifica me pat̾ claritate ea quã
habui. priꝰquã mundus ẽẽt apud te. Et tam̃ ut scires magnũ dñ
& salutarẽ ce omĩpotentẽ dĩ filiũ: inditiũ suę maiestatis ad isiti
dicendo. Et mea omĩa tua st̃: & tua mea. Omĩa habet. & tu missuu
ẽt̾ ad iniuriã deriuas: Qui si scđm carnẽ non accipis missũ ut apłs
dixit. & ex uerbosĩplici prȩiudiciũ strius. quodicas inferiores asu¬
ꝑiorib mitti solere . qd ad illa respondes qđ filiꝰ ad homines missusẽ
Nã siminorẽ putas eũ qui mittit᷑. eo uidelic&e a qͦ mittit᷑. disce qui
& minor maiorẽ misit. & maiores minoribus missi sunt. Nind

Expanded text:
quam gratiam Deus dederit hominibus, et tu Patris et Filii vis dissolvere naturalem et individuam charitatem; et tu verba adhuc discutis, ubi unitatem majestatis advertis? 93. Vide totum hunc locum, ex cujus affectu loquatur; habes enim dicentem ipsum: Clarifica me, Pater, claritate ea quam habui, priusquam mundus esset, apud et salutarem et omnipotentem Dei Filium; indicium suae majestatis admiscuit dicendo: Et mea omnia tua sunt, et tua mea . Omnia habet, et tu missum esse ad injuriam derivas? 95. Qui si secundum carnem non accipis missum, ut Apostolus dixit , et ex verbo simplici praejudicium struis, quo dicas inferiores a superioribus mitti solere: quid ad illa respondes, quia Filius ad homines missus est? Nam si minorem putas eum qui mittitur, eo videlicet a quo mittitur; disce quod et minor majorem misit,
Abbreviated transcription (Latin):
Ponoanimã meã ut iterũ sumã eam. Nemo tollit eã ame: sedegopono
eã a memet ipso. Hides idõ dictũ ut ostendera liberã sibi ponendȩ
acresumendȩ animȩ potestatẽ: sicut ipse dixit. Potestatẽ habe o
ponendi
ponendi eã. & potestatẽ habeo iterũ sumendi eã. Hoc man-¬
datũ accepi a patre meo. diue gͥ

Expanded text:
sumam illam. Nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a me ipso . Vides ideo dictum, ut ostenderet liberam sibi ponendae ac resumendae animae potestatem, sicut ipse dixit: Potestatem habeo ponendi eam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Hoc mandatum accepi a
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ : sedis suꝑnȩ consortia ñ donaret. Hoc ẽ. enĩ qđ dix̃ non: meĩ
Si c̃ alibi. Mea doctrina. ñ ÷ mea. Non ÷ enĩ inquit scđm carnẽ ni
qͥaquȩ diuina sunt ñ st̃ carnis eloqͥa. Indulgentiã aut̃ suã. cirea
discipłos quos diligerae quã ex presse reuelauit p̃mit ens. Calicen
quidẽ meũ bibetis. Et enĩ qͥa non debebat id dare qđ petierat᷑alus
ꝓposuit : ut priꝰ cõmemorarae qđ his tribuerae : quã qͥd neggarae. qͦ mug
meȩ ẽ: non negabo. Qđ enĩ humanȩ assũptionis habeo potestas in¬
taridonaui uobis. Nictoriã passionis. hȩreditatẽ crucis. Sedere aut i
dexterã meã uel ad sinistrã. non ÷ meũ dare uobis. Non dixit non
est meũdare. sed ñ ÷ meũ dare uobis. Qđ est. non ÷ meũ qͥueni¬
addidit. quib paratũ est. ut ostender&e patrẽ quoq ñ petitionib
nauit : quã prȩsciret. Sed quorũ merita prȩsciuit: eoꝵ prȩmia pre¬

Expanded text:
tionem non sedis supernae consortia donaret. Hoc est enim quod dixit: Non est meum; sicut alibi: Mea doctrina non est mea ; non est enim, inquit, secundum carnem mea: quia quae divina sunt, non sunt carnis eloquia. 80. Indulgentiam autem suam circa discipulos quos diligeret, quam expresse revelavit, praemittens: Calicem quidem meum bibetis? Etenim quia non debebat id dare quod petierant, aliud proposuit; ut prius commemoraret quid iis tribueret, quam quid negaret: quo magis meae est, non negabo; quod enim humanae assumptionis habeo, potestis imitari: donavi vobis victoriam passionis, haereditatem crucis: Sedere autem ad dexteram meam, vel ad sinistram, non est meum dare vobis. Non dixit: Non est meum dare, sed, non est meum dare vobis, hoc est, non sibaddidit: Quibus paratum est; ut ostenderet Patrem quoque non petitionibus navit, quam praesciret: sed quorum merita praescivit, eorum praemia prae
Abbreviated transcription (Latin):
discretũ patris & Filii honorẽ. Non legi. ñ audiui. nec aliquẽ in
dõ inuenio gradũ. Nunquã scđ̾m. nunq terciũ dm̃ legi. Primum
dexterã patris sedere filiꝰ debet. nec pͥmũ se &e pͥncipiũ debuit
dicere. Male gͦ euangłista qͥa pͥus auerbo quã adõ cȩpit dicens.
In pͥncipio erat uerbũ. &e uerbũ erat apud dm̃. Et enĩ uixta huma¬
ni ritꝰ ordinẽ pͥus patrẽ debuit nominare. Nescuut etiã apłs

Expanded text:
discretum Patris et Filii honorem. Non legi, non audivi, nec aliquem in discretum Patris et Filii honorem. Non legi, non audivi, nec aliquem in Deo inveni gradum. Nusquam secundum, nusquam tertium Deum legi: primum dexteram Patris sedere Filius debet, nec primum se et principium debuit dicere. Male ergo Evangelista prius a Verbo, quam a Deo coepit, dicens: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum . Etenim juxta humani ritus ordinem, prius Patrem debuit nominare. Nescivit etiam Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sit. Clarficatꝰ : filiꝰ hominis. Hid eant etiã qͥd sequat᷑. et &s
clarificatꝰ est in eo. E go excusationẽ habeo de filio hominis. ilͦ
de patre non habet: qͥa pat̾ non suscepit carnẽ. Extusationem
habeo&e ñ utor. ille non habet & calũniat᷑. Aut sĩplicit᷑ me pati¬
atur in telligere: aut ad carnẽ referre quȩ carnisf:. Puamens¬
quȩ legunt᷑ sođm carnẽ diuinitatẽq distinguit sacrilega con-¬
fundit. & ad diuinitatis detorquet iniuriã: qͥcqͥd scđm carnis
nȩ potestatis. Ego aut̃ licae hocipsũ testimoniũ in suꝑiorib libris.
unitatẽ asseruerit maiestatis ac nominis: tam̃ si hinc factunt
questionẽ possũ testimonus asserere scripturarũ inplerisq locis.
priꝰ filiũ nominatũ postea patrẽ dictũ. Nunqͥd gͥ qͥa filii significa¬
tio ante prȩmissa ÷ uerboꝵ ut arriani uolunt prȩiuditio pater
scs a filio est.Absit in quã absit. Nescit hunc ordinẽ fides. nescit

Expanded text:
tum: Clarificatus est Filius hominis; sed videant quid sequatur: Et Deus clarificatus est in eo. Ego excusationem habeo de Filio hominis, ille de Patre non habet; quia Pater non suscepit carnem. Excusationem habeo, et non utor: ille non habet, et calumniatur. Aut simpliciter me patiatur intelligere, aut ad carnem referre quae carnis sunt. Pia menquae leguntur secundum carnem divinitatemque, distinguit: sacrilega confundit, et ad divinitatis detorquet injuriam, quidquid secundum unt potestatis? 117. Ego autem licet hoc ipsum testimonium in superioribus libris pro unitate asseruerim majestatis ac nominis, tamen si hinc faciunt quaestionem, possum testimoniis asserere Scripturarum in plerisque locis prius Filium nominatum, postea Patrem dictum. Numquid igitur quia Filii significatio ante praemissa est, verborum, ut Ariani volunt, praejudicio Pater secundus a Filio est? Absit, inquam, absit. Nescit hunc ordinem fides, nescit
Abbreviated transcription (Latin):
exdõnat̾ ẽẽ credat᷑. Nescire se simulat: ut scire faciat nescients
Adorare qͣsi iudeus dicit᷑: ut quasi uerꝰ dĩ filiꝰ ad oret᷑. Quoaiud¬

Expanded text:
ex Deo natus esse credatur: nescire se simulat, ut scire faciat nescientes: ex Deo natus esse credatur: nescire se simulat, ut scire faciat nescientes: adorare quasi Judaeus dicitur, ut quasi verus Deus Filius adoretur. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
scimꝰ. Nos inquit. hoc ÷ se hominib copulauit. Quo aut̃ nisi scd̾m
carnẽ hominib copulat᷑ : Et ut ostenderx qͥa scđ̾m in carnatio.¬
n ẽ responderat: addidit. Quia salus exiudeis c̃. Sed statĩ post hoc:
sequestrauit hominis affectũ dicens. Ueni&e inquit hora &e nunc ::
quando uen adoratores adorabunt patrẽ. Nondix̃ ad orabimus.¬
Qdutiq daisset: si consortiũ nr̃i subirae obsequii. Nerũ cũ legeriusu
adorare dictꝰ᷑ : &e qͣsi dñs afamulis adorat᷑. Multa gͦ scd mincaran
legimꝰ &e crelimꝰ sacramenta: sed in ipsa naturȩ humanȩ affectiont
iestatẽ lic&e spectare diuinã. Fatigat᷑ ex itinere iħs: ut reficiat fatiga
uiiuficaturꝰ sepelit᷑ resurrecturꝰ. Tremulo pendet inligno corfin¬
tuiꝰ trementes. olũ caligine obducit: uit illum in&e tenas. Inm¬
facit ut solidet: mana conturbat ut mitigget. Reserat tumuls
mortuoꝵ: ut ostendat domicilia ẽẽ uiuoꝵ. Creat᷑ ex uirgine in

Expanded text:
avit. Quomodo autem nisi secundum carnem hominibus copulatur? Et ut ostenderet quia secundum incarnationem responderat, addidit: Quia salus ex Judaeis est . 52. Sed statim post hoc sequestravit hominis affectum, dicens: Veniet hora, et nunc est, quando veri adoratores adorabunt Patrelegerimus adorare dicitur, et quasi Dominus a famulis adoratur. 54. Multa ergo secun sed in ipsa 561 naturae humanae affectione majestatem licet spectare divinam. Fatigatur ex itinere Jesus, ut reficiat fatigatvivificaturus: sepelitur, resurrecturus: tremulo pendet in ligno, confirmaturus trementes: coelum caligine obducit, ut illuminet: terras tremefacit, ut solidet: maria conturbat, ut mitiget: reserat tumulos mortuorum, ut ostendat domicilia esse vivorum: creatur ex Virgine, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ei cũ patre cõmune. ẽ. Aut dicant qͥd aliud sentiant. qͥd ue arbi¬
trent᷑cũ legimꝰ. dnm̃ dm̃ tuũ ad orabis & ipsi soli seriues. utrum
qͥd arbitrent᷑ sequendũ. Utrũ cũ arrio malint sibi societatẽ esse
eũ. nec seruiendũ ei iudicent: an uͦ consortiũ malint habere cũ
paulo qͥ seruiendo atq ad orando etiã xp̃m. utiq solũ uerũ dm̃
uoce affectuq ñ diffitebatꝰ. quẽ pio seruitio fatebat᷑. Qđ si qui

Expanded text:
e cum Patre est. 48. Aut dicant quid aliud sentiant, quidve arbitrentur, cum legimus: Dominum Deum tuum adorabis, et ipsi soli servies , utrum istum; dicant quid arbitrentur sequendum, utrum cum Ario malint sibi societatem esse eum, nec serviendum ei judicent: an vero consortium malint habere cum Paulo, qui serviendo atque adorando etiam Christum, utique solum verum Deum voce affectuque non diffitebatur, quem pio servitio fatebatur. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
filu & sp̃s dc̃i gla & plenitudo signatꝰ. Deniq canta ueritasuni¬
tatis est: ut etiã quando natura sola generationis aut carni:
sgnificat᷑ humanȩ. & unus homo de multis dicat᷑ sicut hulis
nis sed una caro ᷤ una fragilitas generationis humanȩ łtul¬
dit Donũ est spare in dño. quã sꝑare in homine. Nec hicit
spetialẽ hominẽ. sed generail ẽ conditionẽ designauit. Pn
staeti subiecit de plurib. Bonũ est confidere in dño: quan
confidere inprincipib Sed ubi homo dicit᷑. naturȩ interds
ut supra diximꝰ. cõmunis int̃ om̃s unitas significatur. Ihipͥ¬
cipes: uariarũ quȩdã differentia potestatiĩ est. Sed int̃ hom¬
nes aut in hominib uniꝰ alicuius reiunitas est. aut caritatis
aut cupiditatis. aut carnis. aut deuotionis & fidei. Generas
aut̃ unitas. & quȩ in se scđm diuinitatis głam cõplectit᷑ om̃
solius patris & filui ce sp̃s sẽi Unde & dñs cũ diuersitate ni

Expanded text:
itus sancti gloria et plenitudo signatur. 43. Denique tanta veritas unitatis est, ut etiam quando natura sola generationis aut carnis significatur humanae, et unus homo de multis dicatur, sicut habenis, sed una caro, et una fragilitas generationis humanae. Et addidit: Bonum est sperare in Domino, quam sperare in homine . Nec hic utique specialem hominem, sed generalem conditionem designavit. Denique statim subjecit de pluribus: Bonum est confidere in Domino, quam confidere in principibus . Sed ubi homo dicitur, naturae interdum, ut supra diximus, communis inter omnes unitas significatur: ubi principes, variarum quaedam differentia potestatum est. 44. Sed inter homines aut in hominibus unius alicujus rei unitas est, aut charitatis, aut cupiditatis, aut carnis, aut devotionis et fidei: generalis autem unitas, et quae in se secundum divinitatis gloriam complectitur omnia, solius est Patris et Filii et S
Abbreviated transcription (Latin):
est substantiȩ separari ñ potest: etiã si ñ sit singularitatisᷤ
unitatis. Singularitatẽ hanc dico: quȩ grece cuͦ rͥ us
dicit᷑. Singularitas ad ꝑsonã ꝑtinet: unitas ad naturã. Pau
rauit dicens. Nã & si st̃ qͥ dicant᷑ dii siue in cȩlosiue in terrł
Nides gͥ qͥa hii qͥ ex diuersis substantiis sunt &e ñ exuniuenta
Sed quẽad modũ aĩ legimꝰ dnm̃ iħm. nec patrẽ ut supra diximꝰa
dominationis ure secernimꝰ. qđ ex cõmune cũ filio ẽ: ita cũ legimꝰ solũ

Expanded text:
est substantiae, separari non potest, etiamsi non sit singularitatis, sed unitatis. Singularitatem hanc dico, quae Graece μονοτὴς dicitur. Singularitas ad personam pertinet, unitas ad naturam. Ea varavit dicens: Nam etsi sunt qui dicantur dii, sive in coelo, sive in terra . Vides igitur quia hi qui ex diversis substantiis sunt, et non ex unius veritate Sed quemadmodum cum legimus Dominum Jesum, nec Patrem, ut supra diximus , a dominationis jure secerni
Abbreviated transcription (Latin):
& hac disputatione uersuta. simpliciores capere nitunt᷑. Tamen si
legamꝰ scripturas diuinas: inuenimꝰ pluralitatẽ magis in eac ad̾e
Qđ in salomonis libris habemꝰ expressũ: eoloco scilico in qͦdicit.
Tria sunt aut̃ impossibia intelligere. & quartũ qđ ñ agnosco.¬
U estiggia aqͥlȩ uolantis. & uias serpentis suꝑpetrã & semitas nauis
nauigantis. & iias uiri in uiuentute. Utiq aqͥla & nauis & serpens.
dopatris &e filu discretã eẽ substantiã differentẽq dei  tatẽ.
duosutiq ipsi deos asser̃. Nos aut̃ cũ & patrẽ confitemꝰ & filium:
asserendo tam̃ uniꝰ eẽ dĩtatis: ñ duos deos sedunũ dm̃ dicimus.
Et hoc dñicis eloqͥis apꝓbamꝰ. qͥa ubi plures sunt: ibi aut nature.
aut uoluntatũ & oꝑationiuĩ differentia deniq ut suis sibi testimo¬
nus reuincant᷑: duo homines dicunt᷑. qͥa licoe uniꝰ naturȩ sint:

Expanded text:
 hac disputatione versuta simpliciores capere nituntur. Tamen si  hac disputatione versuta simpliciores capere nituntur. Tamen si legamus Scripturas divinas, inveniemus pluralitatem magis in ea cadere, que in Salomonis libris habemus expressum, eo loco scilicet in quo dicit: Tria sunt autem impossibilia intelligere, et quartum questigium aquilae uolantis et uiam serpentis in petra et semitas nauisnavigantis, et vias viri in juventute . Utique aquila et navis et serpens do Patris et Filii discretam esse substantiam, differentemque deitatem, duos utique ipsi deos asserunt: nos autem cum et Patrem confitemur, et Filium; asserendo tamen unius esse deitatis non duos deos, sed unum Deum dicimus. Et hoc Dominicis eloquiis approbamus; quia ubi plures sunt, ibi aut naturae aut voluntatum et operationum est differentia. Denique ut suis sibi testimoniis revincantur, duo homines dicuntur; quia licet unius naturae sint
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓscripta momenta diuinitas habet: nec clarificatione indigi
lumen aternũ. Ergo insolo uero dõ patre. & filiũ dĩ solũ uerl¬
scđm diuinitatis intelligimꝰ unitatẽ. & in iħs xp̃i nomine. qi
ex uirgine natꝰ accepit: incarnationis agnoscimus sacramentã
Qđ sicum solũ uerũ dm̃ patrẽ legunt. filiũ cupiunt separare: gͦ
cũ de filii incarnatione legunt. hic ÷ lapis qui reꝓbatꝰ est a uob̾
adificantib qui factꝰ est in caput anguli. & infra. Non . ẽ. aliud no¬
men sub cęlo datũ hominib in quo oportet saluos fieri: patrem
existimant ab imꝑtiendȩ nobis salutis beneficio separandũ. Sed¬
& filiũ confitemini: ñ unũ dm̃ sed duos deos indicitis. qđ qͥunius
substantiȩ st̃ non unus ds̃ sed duo du uident᷑. eẽ sic̃ duo homines.
aut duȩ oues pluresue dicuntꝰ᷑. Homo aut̃ & ous nec duohomines
dicunt᷑ nec duȩ oues : sed unꝰ homo & una oius. Hec arriani dicunit.¬

Expanded text:
emporum praescripta momenta divinitas habet, nec clarificatione indiget lumen aeternum. Ergo in solo vero Deo Patre et Filium Dei solum ver divinitatis intelligimus unitatem, et in Jesu Christi nomine, quod ex Virgine natus accepit, incarnationis agnoscimus sacramentum. 39. Quod si cum solum verum Deum Patrem legunt, Filium cupiunt separare; ergo cum de Filii incarnatione legunt: Hic est lapis qui reprobatus est a vobis aedificantibus, qui factus est in caput anguli; et infra: Non est aliud nomen sub coelo datum hominibus, in quo oporteat nos salvos fieri , Patrem existimant ab impertiendae nobis salutis beneficio separandum.  Filium confitemini, non unum Deum, sed duos deos inducitis; quia qui unius substantiae sunt, non unus Deus, sed duo dii videntur esse, sicut duo homines, aut duae oves, pluresve dicuntur: homo autem et ovis nec duo homines dicuntur, nec duae oves, sed unus homo, et una ovis. 41. Haec Ariani dicunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
utiq potentior multos haberet. Ergo ñ ÷ potentiȩ habere filis
uel ñ habere. Nunqͥd naturȩ est: Sinaturȩ infirmitatẽ pia
&e ad humana uos confertis exempla: ead ẽ patris ÷ natura quȩ filu÷.
Leaq ant uerũ filiũ dicitis & patri in filio derogatis ꝑ unitatem
eiꝰdẽ naturȩ. sicut enĩ pat̾ natura ÷ ds: ita & filius. Aut si¬

Expanded text:
utique potentior multos haberet. Ergo non est potentiae habere filios utique potentior multos haberet. Ergo non est potentiae habere filios vel non habere. 83. Numquid naturae est? Si naturae infirmitatem putatis, et ad humana vos confertis exempla, eadem Patris est natura quae Filii est. Itaque aut verum Filium dicitis, et Patri in Filio derogatis per unitatem ejusdem naturae sicut enim Pater natura Deus est, ita et Filius: deos