comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Postremo nec cliu posse ĩ eodẽ loco ł ĩ monasterio c̃manere:  nͥ paratierit s uiatici
sũptꝰ. euectionis q trans marine m̃cedẽ ñ posse c̃ uoluerit transmigrare: i necessi¬
tate inopie coartatũ. laboriosã atq miserabilẽ absq ullo ꝑfectu uitã iugit̾ colera¬
turũ. Inopẽ qͦ se semꝑ ac nudũ. ñ sine impperio aliena substantia sustinendũ.
taq cũ huiꝰcemodi cogitationib laqueauerit mentẽ: qualit̾ unũ saltẽ denariũ
adqͥrere possit excogitat. Cũ pecculiare opus qͦd exerceat abbate inscio. sollicita m̃te
ꝑiiuirit. Qͦd uendens clam: ⁊optato tͦndẽ potitꝰ nũmo: qualit̃ eũ duplicet acriꝰ ue¬
hem̃tiꝰ q: corquet᷑ ubi reponat. cui ue eũ credat ambiguiis. & dem̃ qͥd ex eo coem̃e.
qualiq illũ cõm̃cio ualeat duplicare: gͣuiore cura distendit᷑. Cunq illi & hoc

Expanded text:
postremo nec diu posse in eodem loco uel monasterio commorari, et nisi parauerit sibi uiatici postremo nec diu posse in eodem loco uel monasterio commorari, et nisi parauerit sibi uiatici sumptus euectionisque t-ransmarinae mercedem, non posse cum uoluerit transmigrare, et necessitate inopiae coartatum laboriosam ac miserabilem absque ullo profectu uitam iugiter toleraturum, inopem quoque se semper ac nudum non sine inproperio aliena substantia sustinendum. itaque cum huiuscemodi cogitationibus laqueauerit mentem, qualiter unum saltim denarium adquirere possit excogitat. tum peculiare opus, quod exerceat abbate nescio, sollicita mente perquirit. quod uendens clam et optato tandem potitus nummo, qualiter eum dupbcot, acrius uehementiusque torquetur, ubi reponat cuiue eum credat ambiguus. deinde quid ex eo coemere qualique illum commercio ualeat duplicare, cura grauiore distenditur. cumque illi et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
secꝰ concͣhunt᷑. Que tñ quantũ facilia sunt ad cauendũ. iopportuna ad declinan¬
ti. uitutũ structurã n ꝑfectionis susciꝑe culm̃ indigni sunt. Quã obrẽ nulli
uilis despectꝰꝙ uideat᷑ hic morbus: qͥ sic̃ potest ꝑfacile declinari: ita si quẽquã
possecłit. ad sanitatis remedia uix ꝑuenire concedit. Receptałm nãꝙ ÷ uitioꝵ
maloꝵ ꝙ om̃iũ radix: iinextricabilis neqͥcie fomes efficit᷑: dicente apło. Radix oũ¬
possed̾it mentẽ: pͥmitꝰ eum ĩ exigua sũma soilicitans: ustos qͦͣscdã i uelut ra¬
cionabiles ei colores. obq̾s uel reseruare sibi aliqͥd peceunt e debeat ł parare des¬
Y cribit.
N am & ea q̃ p̃bent᷑ ĩ monasterio q̃rit᷑ ñ ẽẽ sufficienta: & sano robustoꝙ corꝑe uix posse
maximã. Si ꝓpͥũ aliqͥd ñ fuerit. qͥ cura corꝑi ualeat adhiberi: misere eẽ moriendũ.

Expanded text:
secus contrahuntur. quae tamen quantum facilia sunt ad cauendum et oportuna ad declinansecus contrahuntur. quae tamen quantum facilia sunt ad cauendum et oportuna ad declinanti uirtutum structuram et perfectionis suscipere culmen indigni sunt. Quamobrem nulli uilis despectusque uideatur hic morbus, qui sicut potest perfacile declinari, ita si quemquam possederit, ad sanitatis remedia uix peruenire concedit. receptaculum namque est uitiorum malorumque omnium radix, et inextricabilis nequitiae fomes efficitur dicente apostolo: radix omnpossederit mentem, primitus eum in exigua summa sollicitans . iustos quosdam et uelut rationabiles ei colores, ob quos uel reseruare sibi aliquid pecuniae debeat uel parare, describit. nam et ea quae praebentur in monasterio queritur non esse sufficientia et sano robustoque corpore uix posse maximam. si proprium aliquid non fuerit quo cura corporis ualeat adhiberi, misere esse moriendum.
Abbreviated transcription (Latin):
insertos: ex eo culpabił ille uuidebit᷑. si nequit᷑ his abiisi maluerimꝰ eos ad noxia
potꝰ ministiria decorquere÷ nuelimꝰ ꝓ infructuosis ac scłarib lucris. ñ salu¬
tari penitentia ꝓ uitioꝵ correptione tristari: ł certe si ñ nobismet ipsis utilit̾.
s contͣ int̾clictũ dñi nr̃is fr̃ib irascam᷑. E si ferrũ qͥs ad necessariũ utile mi¬
nisteriũ contributũ ad necẽ uoluerit insontiũ decorquere: ñ ex ħ infamauit ma¬
terie condlitorẽ: siqd̾ ille adusũ bene uiuendi aptũ ac necessarũi prestitit. iste hoc
usus ÷ ad notendũ. Dicimꝰ tñ quedã uitia sine ulla p̾cedente nat᷑ali occasione
conerescere: s solius corrupte ac male uoluntatis arbitrio. ut÷ iniudie. ipsiꝰ¬
q etiã philargirie: q̃ c̃ nulla habeant ĩ nobis de nat᷑ali instinctu pͥncipia. extrin¬

Expanded text:
insertos, ex eo culpabilis ille uidebitur, si nequiter his abusi maluerimus eos ad noxia insertos, ex eo culpabilis ille uidebitur, si nequiter his abusi maluerimus eos ad noxia potius ministeria detorquere, et uelimus pro infructuosis ac saecularibus lucris, non pro salutari paenitentia et uitiorum correctione tristari, uel certe si non nobismet ipsis utiliter, sed contra interdictum domini nostris fratribus irascamur. et si ferrum quis ad necessarium et utile \'ministerium contributum ad necem uoluerit insontium detorquere uere, non ex hoc infamabit materiae conditorem, si, quod ille ad usum bene uiuendi aptum ac necessarium praestitit, iste hoc usus est ad nocendum. Dicimus tamen quaedam uitia sine ulla praecedente naturali occasione concrescere, sed solius corruptae ac malae uoluntatis arbitrio, ut est inuidiae ipsiusque etiam filargyriae: quae cum nulla habeant in nobis de naturali instinctu principia, extrin
Abbreviated transcription (Latin):
carnales. obrepationẽ sobolis: ⁊ posti̾tatis ꝓpaginẽ suscitandã. utilit̾ sunt corꝑi
nr̃o ꝓuidentia creatoris inserti: ñ ad ꝑpetranda flagitia stuproꝵ. & ad ulteria
q̃ legis c̃s auctoritate dampnant᷑. Ire cs̃ aculeos. ñne saluberrime nob̾ intelli¬
gimꝰ attribitos: ut nr̃is uiciis uerrorib indignantes. uitutib potiꝰ ac sp̃ua¬
lib studiis occupem᷑ ⁊ omẽm caritatẽ deonpatientiã nr̃is frib exibentes: Tristi¬
cie ꝙͦ ucilitas quanta sit nouimꝰ. q̃ int̾ cet̾a uicia c̃ ĩ contrariũ affectũ÷ muta¬
ta num̾at᷑. Est enĩ scd̾m ddei cimorẽ ꝑnecessaria. ⁊ scd̃m scłm admodũ ꝑnitio
sa: ut docet apłs dicens. Que enĩ sccłm cm ÷ tristicia: penitentiã ad salutẽ stabi¬
lem oꝑat᷑. Scłi aut̃ tristicia: mortẽ oꝑat᷑. H̃nigͦ si cdix̃imnꝰ hos motꝰ a creatore noł

Expanded text:
carnales ob reparationem subolis et posteritatis propaginem suscitandam utiliter sunt corpori carnales ob reparationem subolis et posteritatis propaginem suscitandam utiliter sunt corpori nostro prouidentia creatoris inserti, non ad perpetranda flagitia stuprorum et adulteria, quae legis etiam auctoritate damnantur. irae etiam aculeos nonne saluberrime nobis intellegimus adtributos, ut nostris uitiis et erroribus indignantes uirtutibus potius ac spiritalibus studiis occupemur, omnem caritatem deo et patientiam nostris fratribus exhibentes? tristitiae quoque utilitas quanta sit nouimus, quae inter cetera uitia, cum in contrarium affectum est mutata, numeratur. est enim et secundum dei timorem petem stabilem operatur: saeculi autem tristitia mortem operatur. Non ergo, si dixerimus hos motus a creatore nobis
Abbreviated transcription (Latin):
simplices motꝰ. ñne uidemꝰ ñ solũ ĩ pueris in quib adhuc innocentia
bom maliꝙ p̾uenit discretionẽ: uerũ ĩ pariulis atꝙ lactentib qͥc̃ ne initiũ qͥdẽ
ulliꝰ libidinis ĩsemet ipsis habeant. motꝰ carnis nat᷑ali incitam̃to s̃ inẽe designant.:
reqͥ aculeos truces ñne similit̾ ĩ paruulis iã uigere conspicimꝰ ⁊i añꝙͣ patientie
uircutẽ agnoscant. ũuuiis eos cernimꝰ cõmoueri d r uerboꝵ sentire etiã ꝑ iocũ con¬
tumelias irrogatas: Ac ñ ñꝙͣ c̃ desint uires: uoluntas tn ultionis ira instigante
ñ deest. Nec ħ dico. quo uocẽ nat᷑am conlitionis ĩ culpã. s qͦ asserã. motꝰ hos qui
ꝑceclũt ex nobis. ꝯsclã qͥdẽ ucilitatis causa nobis inseitos. qͥsdã uͦ negsegentie iutio
ac male uoluntatis arbito extrinsecꝰ introduci. Namꝙ ii qͦs supͣdiximꝰ motꝰ

Expanded text:
simplices motus nonne uidemus non solum in pueris, in quibus adhuc innocentia simplices motus nonne uidemus non solum in pueris, in quibus adhuc innocentia boni malique praeuenit discretionem, uerum in paruulis atque lactantibus ? qui cum ne initium quidem ullius libidinis in semet ipsis habeant, motus carnis naturali incitamento sibi inesse designant. irae quoque aculeos truces nonne similiter in paruulis iam uigere conspicimus, et antequam patientiae uirtutem agnoscant, iniuriis eos cernimus commoueri et uerborum sentire etiam per iocum contumelias inrogatas? ac nonnumquam, cum desint uires, uoluntas tamen ultionis ira instigante non deest. nec hoc dico quo uocem naturam conditionis in culpam, sed quo adseram motus hos, qui procedunt ex nobis, quosdam quidem utilitatis causa nobis insertos, quosdam uero neglegentiae uitio ac malae uoluntatis arbitrio extrinsecus introduci. namque hi quos supra diximus motus
Abbreviated transcription (Latin):
ERCIUS nobis conflictꝰ ÷ ad uersus phy largiriã: quã nos amorẽ
peccuniar᷑ possumꝰ appellare. Peregͥnũ bellũ. & extra nat᷑am nec
aliunde ĩ monacho sumens pͥncipiũ: quã decorrupte actor¬
pide m̃tis ignauia. i pler̃ꝙ de initio abren̾tiationis male ar¬
repto.  eiga dñm cepido amore fundato. Cet̾a namꝙ uici-¬
oꝵ incitamta bumane inserta nat᷑e. uelut ingenita uident᷑ ĩ nob̾ habere pͥn¬
cipia: ⁊ quodã mͦ iniuscerata carni. ipsiꝙ ꝓpemodũ coeua natiutati. discre¬
tionẽ boni maliꝙ p̃lieniũt. & licet pͥma arripiant hominẽ: longo tam̃
labore uincunt᷑. Hic uͦ morb posteriꝰ supueniens. nexcrinsecꝰ acceciens anime.
quanto faciliꝰ caueri potest ac respui: tanto neglectꝰ & intromissiis semei
cordi. fit ꝑnitiosior cunctis. difficilius q ꝓpellit᷑. Maloꝵ om̃iũ namꝙ
esficit᷑ radix: multiplices fructificans fomites uitioꝵ. Ut puta carmiꝰ

Expanded text:
ertius nobis conflictus est aduersus filargyriam, quam nos amorem pecuniarum possumus appellare, peregrinum bellum et extra naturam nec aliunde in monacho sumens principium quam de corruptae ac torpidae mentis ignauia, et plerumque initio abrenuntiationis male arrepto et erga deum tepido amore fundato. cetera namque uitiorum incitamenta humanae inserta naturae uelut ingenita uidentur in nobis habere principia, et quodammodo inuiscerata carni ipsique propemodum coaeua natiuitati discretionem boni malique praeueniunt, et licet prima arripiant hominem, longo tamen labore uincuntur. Hic uero morbus posterius superueniens et extrinsecus accedens animae quanto facilius caueri potest ac respui, tanto neglectus et intromissus semel cordi fit perniciosior cunctis difficiliusque propellitur. malorum namque omnium efficitur radix, multiplices fruticans fomites uitiorum. Ut puta carnis
Abbreviated transcription (Latin):
do. diuiciis pͥstinis incubantes: aut si ꝓfessionẽ monachi re atꝙ oꝑe cupiũt expi¬
ri: disꝑsis abiectis ꝙ om̃ib. nichilq ex eis q̃ reñtiauerant rescruantes: c̃ apło głient᷑
in fame nsici. ĩ frigore i nuditate. Quasi uͦ uille similit̾̃ ñ potuerit facultatib
pͥstinis sustentari. qui se ñ ignobilẽ etiã ĩ huiꝰ mundi ordine fuisse testat᷑. c̃ se asserit
a natiuitate  tt romani dignitate p̾latũ: si hoc eẽ ad ꝑfectionẽ cõmodius uidicas¬
set: u illi qui ierosolimis c̃ eẽnt possessores agroꝵ. aut domoꝵ uendentes om̃ia
hoc ꝑfectꝰ fuisset ab apłis iudicatũ. ł ipi ẽẽ utiliꝰ ꝓbauissent. Sed uniu̾sas si¬
mul abicientes substantias: maluerunt labore pͥo ł collatione gentium
ipsũ ministeriũ p̃dicans. ac subtilit̾ eos adhanc collationẽ ꝓuocans. ait. Nũc

Expanded text:
do diuitiis pristinis incubantes, aut si professionem monachi re atque opere cupiunt experido diuitiis pristinis incubantes, aut si professionem monachi re atque opere cupiunt experiri, dispersis abiectisque omnibus nihilque ex eis quae renuntiauerant reseruantes cum apostolo glorientur in fame et siti, in frigorpristinis sustentari, qui se non ignobilem etiam in hujus mundi ordine fuisse testatur, cum se asserit a nativitate, civis Romani dignitate praelatum ; si hoc esse ad perfectionem commodius judicavisset: et illi qui Jerosolymis cum essent possessores agrorum, vel domorum, vendentes omnia, hoc perfectius fuisset ab apostolis judicatum, vel ipsi esse utilius probavissent? sed universas simul abjicientes substantias maluerunt labore proprio, vel collatione gentium  ministerium praedicans, ac subtiliter eos ad hanc collationem provocans, ait: Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
n respiciens retro: aptꝰ÷ regno dei. ħ gͦ occasionẽ auaricie pͥstine smet intromittere
quadã scͥpture sc̃e auctoritate conant᷑. Quã uitiosiore intellectu intpͣtantes: apłi
immo dñi sententiã corrũꝑeatꝙ ad siũi clesideriũ gestiunt depͣuare. ñ suã uitã
ł intellectũ. scͥpt᷑ar̃ sensui coaptantes: s uim scͥpt᷑is ꝓ desiderio sue libidinis infe-¬
rentes: consentire eas suis opinionib uolunt. aiuintꝙ scpͥcũ ẽẽ. Peatiꝰ ÷ magis da¬
re. quã acciꝑe. Cuiꝰ intp̃tatione pͣuissima: eneruatã dñi putãt illã ẽẽ sententiã.
qua dicit᷑. Suiis ẽẽ. ꝑfectꝰ eẽ. ualde. uende om̃ia q̃ habes . ida pauꝑib: bi habebis
thessaurũ ĩ celo: nueniꝰ sequere me. Q ħ arbitrant᷑ colore. diuicias suas se abice
ñ debere: beatiores .s. semet ipsos ꝓñtiantes. si pͥstinis suffulti substanciis. aliis quoꝙ
suꝑest. aut se aut circunuenisse nou̾int semet ipsos: ds neqꝙͣ renuntiasse huic mun¬

Expanded text:
s suis nolunt. Hi ergo occasionem avaritiae pristinae sibimet intromittere quadam Scripturae sanctae auctoritate conantur: quam vitiosiore intellectu interpretantes, Apostoli, immo Domini sententiam corrumpere, atque ad suum desiderium gestiunt depravare; non suam vitam, vel intellectum Scripturarum sensui coaptantes, sed vim Scripturis pro desiderio suae libidinis inferentes: consentire eas suis opinionibus volunt, aiuntque scriptum esse: Beatius magis dare, quam accipere . Cujus interpretatione pravissimende omnia quae habes et da pauperibus, et habebis thesaurum in caelo, et ueni sequere me, et hoc arbitrantur colore diuitias suas se abicere non debere, beatiores scilicet semet ipsos pronuntiantes, si pristinis suffulti substantiis aliis quoque superest ut se aut circumuenire nouerint semet ipsos et nequaquam renuntiasse huic mun
Abbreviated transcription (Latin):
hos eͣnsmitã ꝑferre grãm urãm in irłm. S ut eos ad largiorẽ ꝓuocaret collationẽ: inseri
uoo si dignia fuerit ut ego eã: mec̃ ibunt. Id: si talis fuerit oblatio ur̃a: q̃ tͣea mereat᷑
ꝓsecutione deferri. Ad galathas quoꝙ c̃ p̃dicationis ministeriũ c̃ apłis partiret᷑. hidẽ
sedepactũ c̃ iacobo apło. petro. oħe testat᷑: ut licet p̃dicationẽ susciꝑet gentiũ: pau ꝑm
tñ qͥ erant ierosolimis neqͥquã sollicitudinẽ curãq respueret: qͥ propt̃ ap̃m uniu̾sis
reb sus rẽntiantes. spontaneã subierant egestatẽ. Et c̃ uidissent inqͥt grãm dei q̃¬

Expanded text:
argiorem prouocaret conlationem, infert: quodsi dignum fuerit ut et ego eam, mecum ibunt, id est si talis fuerit oblatio uestra, quae mea quoque mereatur prosecutione deferri. ad Galatas quoque, cum praedicationis ministerium cum apostolis partiretur, hoc idem se depectum cum Iacobo, Petrotamen, qui erant Jerosolymis, nequaquam sollicitudinem curamque respueret, qui propter Christum universis rebus suis renuntiantes, spontaneam subierant egestatem . Et cum vidissent, inquit, gratiam Dei, q
Abbreviated transcription (Latin):
uouere iñ redd̾e. Pulcre aut̃ hic c̃ decẽ milib. uille c̃ uiginti milib descͥbit᷑ uenire.

Expanded text:
uouere et non reddere. pulchre autem hic cum duouere et non reddere. pulchre autem hic cum d
Abbreviated transcription (Latin):
cestimonio qͥd euidenciꝰ queso: Nonne manifeste mauult eos scͥptura. ꝓfes¬
sionis huiꝰ nec initiũ sibimet tisurpare. nec nom̃: quã exhotatione exemploq
corrupto. etiã alios ab euangłica ꝑfectione reuocare: ⁊ infideli infurmare terrore
ubet᷑ itaꝙ eis. ut discedentes e pugna reũcant᷑ ĩ clomũ suã. qi ñ potest qͥ lͣ
duplici corde bella dñi preliari: uir enĩ duplex animo. inconstans ÷ ĩ om̃ib uiis
suis: ⁊ cogitantes scałm illam euͣtigelicã parabolã. eũ qͥ c̃ decẽ milib ꝓgredit᷑ contͣ
regem c̃ uiginti milib uenientẽ ñ posse confligerer adhuc eo longe posito postu¬
lent pacem. Id÷ ut ne iniciũ quidẽ reñtiationis arripiant̾. potiꝰᷤ quã tepide eã
post exequentes. maiori discͥmine semet ipsos inuoluãt. Meliꝰ÷ enĩ ñ uouere: quã

Expanded text:
testimonio quid euidentius quaeso? nonne manifeste mauult eos scriptura profestestimonio quid euidentius quaeso? nonne manifeste mauult eos scriptura professionis huius nec initium sibimet usurpare nec nomen, quam exhortatione exemploque corrupto etiam alios ab euangelica perfectione reuocare et infideli infirmare terrore? inbetur itaque eis ut discedentes e pugna reuertantur in domum suam, quia non potest quisquam duplici corde bella domini proeliari uir enim duplex animo inconstans in omnibus uiis suis, et cogitantes secundum illam euangelii parabolam cum, qui cum decem milibus progreditur, contra regem cum uiginti milibus uenientem non posse confligere, adhuc eo longe posito postulent pacem id est ut ue initium quidem renuntiationis arripiant potius quam tepide eam post exsequentes maiori discrimine semet inuoluant. melius est enim non mouere, quam
Abbreviated transcription (Latin):
uantes: ad euangłicã ꝑfectionẽ ñquã ꝑuenire concedit. Quar̃ triũ ruinarũ
exempla: eciã in scͥpt᷑is sc̃is intienimꝰ ñ leui pena fuisse dãpnata. Nã gieri
meruit: quã ꝑ successionẽ uelut hereditariã a suo habuit magistro susciꝑe.¬
uerum d̃s ẽ contrario et̾na lepra sc̃i helisei maledictione ꝑfundit᷑. Iudas aut̃ uo-¬
lens resumere pecunias. qͦs ante: xp̃m secutꝰ abiecerat: ñ solũ ad ꝓclitionẽ dñi lapsꝰ
apostolatꝰ gradũ ꝑdidit᷑ s c̃ uitã ipsam c̃muni exitu finire ñ meruit: eãq bio¬
thanati morte conclusit. Ananias. s aphira reseruantes partẽ quandã ex his q̃
ce p̃cipit᷑ S iqͥs: homo formidolosus icorde pauido: ñ egrediat᷑ ad bellũ. Uadat
ireũtat᷑ ĩ domũ suã: ne pauere faciat coida fr̃m̃ suoꝵ. sic̃ iipse ꝑtritꝰ est. ho  cimore¬

Expanded text:
uantes ad euangelicam perfectionem numquam peruenire concedit. quarum trium ruinarum uantes ad euangelicam perfectionem numquam peruenire concedit. quarum trium ruinarum exempla etiam in scripturis sanctis inuenimus non leui poena fuisse damnata. nam Giezi meruit, quam per successionem uelut hereditariam a suo habuit magistro suscipeuerum etiam e contrario aeterna lepra sancti Helisaei maledictione perfunditur, ludas autem uolens resumere pecunias, quas antea Christum secutus abiecerat, non solum ad proditionem domini lapsus apostolatus gradum perdidit, sed etiam uitam ipsam communi exitu finire non meruit eamque biothanati morte conclusit, Annanias et Sapphira reseruantes partem quandam ex his quace praecipitur: si quis est homo formidolosus, et corde pauido, non egrediatur ad bellum: uadat, et reuertatur in domu
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ i remeclia parit̃ i causas infestantiũ nos uicioꝵ taciti disceremꝰ. Que nos fra¬
qui ĩ hoc ꝓposito minꝰ instituti uident᷑: patefaciat in exꝑtis. q̃ desudantib solis acfe¬
stinantib culm̃ ꝑfectionis attingere debent ẽẽ comꝑta Oriplex itaꝙ̃ huiꝰ ualitu¬
dinis morb: qͥ ab uniu̾sis patrib equali detestatione dampnat᷑. Wnꝰ hic. cuiꝰ suꝑiꝰ
descͥpsimꝰ labem: qͥ decipiens miserabiles qͦsꝙ. ea q̃ ne antea quidẽ c̃ in scło degerent
pꝰ ħ resumere ac rursũ desiderare cõpellit. Tertiꝰ qͥ initio malo uitiosoq contractꝰ
i ab imꝑfectionȩ incipiens : eos qͦs semel hoc tepore m̃tis infecerit. pauꝑtatis ac
disfidentie timore ꝑt̾ritos. spoliare se cunctis mundi facultatib ñ sunt:
eosꝙ pecumas ł substantias. quas utiq reñtiantes abicere debuerant. reser¬

Expanded text:
cum et remedia pariter et causas infestantium nos uitiorum taciti disceremus. quae nos non fracum et remedia pariter et causas infestantium nos uitiorum taciti disceremus. quae nos non fraqui in hoc proposito minus instituti uidentur, patefaciat inexpertis, quae desudantibus solis ac festinantibus culmen perfectionis adtingere debent esse conperta. Triplex itaque est huius ualitudinis morbus, qui ab uniuersis patribus aequali detestatione damnatur: unus hic, cuius superius descripsimus labem, qui decipiens miserabilies quosque ea, quae ne ante quidem cum in saeculo degerent  abiecerant, post haec resumere ac rursum desiderare conpellit: tertius qui initio malo uitiosoque contractus et ab inperfectione incipiens eos, quos semel hoc tepore mentis infecerit, paupertatis ac diffidentiae timore per- I territos spoliare se cunctis mundi facultatibus non sinit, eosque pecunias uel substantias, quas utique renuntiantes abicere debuerant, reser
Abbreviated transcription (Latin):
carat: seseq: de radice om̃iũ maloꝵ philargiria. terrenis ꝙ laqueis expediret. as
se mallet pͥstinis passionib emuncdari. quib eũ gͣuissime singłis momentis
uidebat urgeri: cessaret ꝙ affectare ea q̃ ne antea qͥdẽ possederat. quoꝵ nexibus
compeditꝰ ad purgationẽ uitioꝵ suoꝵ sine dubio ꝑuenire ñ posset: truculento
uultu eidẽ respondere ñ hesitauit. Si tuhabes. plurimos unde sustentes: me si
posita fuerint genera uulnerũ. iorigines cariseq morboꝵ fuerint indagate: nec
infirmis pot̾it ad hiberi congrua medicine curatiornec ualidis conferri ꝑfecte cu
qͥ in numeros diu̾soꝵ casus acruinas exꝑti sũt. ĩ collatione ꝓferri. Quoꝵ multa
sepe numero cognoscentes ĩ nob̾: ita seniorib exponentib ac reuelantib. uelut
qͥ isdẽ ipsis ꝙͦ passionib pulsarent᷑. absq confusionis nr̃e uerecundia curabam᷑:

Expanded text:
carat, seseque de radice omnium malorum filargyria terrenisque laqueis expediret, ac, carat, seseque de radice omnium malorum filargyria terrenisque laqueis expediret, ac, si mallet pristinis passionibus emundari, quibus eum grauissime singulis momentis uidebat urgueri, cessaret adfectare ea quae ue antea quidem possederat, quorum nexibus conpeditus ad purgationem uitiorum suorum sine dubio peruenire non posset, truculento uultu eidem respondere non haesitauit: si tu habes plurimos unde sustentes, me simposita fuerint genera uulnerum et origines causaeque morborum fuerint indagatae, nec infirmis poterit adhiberi congrua medicinae curatio nec ualidis conferri perfectae qui innumeros diuersorum -rasus ac ruinas experti sunt, in conlatione proferri. quorum multa saepenumero cognoscentes in nobis, ita senioribus exponentibus ac reuelantibus, uelut qui isdem ipsi quoque passionibus pulsarentur, absque confusionis nostrae uerecundia curabamur,
Abbreviated transcription (Latin):
nulli ꝑ arruptũ p̃cipitiũ lapsi. irreuocabili ruina ferunt᷑ ad mortẽ. i ñ contenti
soli possidere qͥs ł ñquã habuert̃ ⁊ initio malo reseruarant pecunias: inqͥrunt
contub̾ma feminar̃. q̃ debeant ea q̃ male congesta ł retenta st̃ custodire. Tantisꝙ¬
dũ adqͥescere illi apłice sententie renuunt. ut habentes uictum & uestim̃tũ sint
contenti. q̃ monasterii frugalitas exibeat: uolentes diuites fieri. incidant ĩ tẽpta¬
tionẽ & laqueũ diaboli. ⁊ desideria multa ⁊ inucilia & noxia. q̃ mergunt homi
nes ininteritũ ⁊ ꝑditionẽ. Rachx enĩ om̃iũ maloꝵ ÷ cupiditas .i. philargiria. qu
quidã appetentes errauert᷑ a fide. ⁊ inseruer̃t se dolorib multis. Non ignoro
Qui receptꝰ ĩ cenobio. c̃ a suo moñet᷑ abbate ne reuolu̾et᷑ ad illa q̃ reñtians abel¬

Expanded text:
nulli per abruptum praecipitium lapsi inreucabili ruina feruntur ad mortem, et non contenti nulli per abruptum praecipitium lapsi inreucabili ruina feruntur ad mortem, et non contenti soli possidere quas uel numquam habuerant uel initio malo reseruarant pecunias inquirunt contubernia feminarum, quae debeant ea quae male congesta uel retenta sunt custodire. tantisqdum adquiescere illi apostolicae sententiae rennuunt, ut habentes uictum et uestimentum his sint contenti quae monasterii frugalitas exhibeat, sed uolentes diuites fieri incidant in temptationem et laqueum diaboli et desideria multa et inumalorum est cupiditas, id est filargyria, quam quidam adpetentes errauerunt a fide et inseruerunt se doloribus multis. Non ignoro qui receptus in coenobio cum a suo moneretur abbate, ne reuolueretur ad illa quae renuntians abdi
Abbreviated transcription (Latin):
ei int̾cluserit cõmeatũ: ꝑ om̃e illud tempꝰ suspenso anxioq residens cordeꝰ tristici¬
as serere ł exitare ñ cessat: discessus solatiũ iexcusationẽ leuitatis. ñ se alit̃ cre¬
dens quã nota ł macła monasterii reꝑturũ. Agit᷑ itaꝙ facib peccuniar̃ suar̃ ma¬
gs ac magis accensus: q̃ possesse. nũquã monachũ ł ĩ monasterio residere. ł uiuere sub
regłe institutione ꝑmittunt. Cũq exinde eũ ueluit feralis quedã bestia de coetu
gregis seꝑans pecus. opportunũ p̃de destitutione sodaliũ fec̾it᷑ i deuoratiora facilẽ.
contub̾nii pͥuatione recddid̾it: eũ qͥ priꝰ oꝑa monasterii leuia exercere despexãt:
die ac nocte spe questus infatigabilit laborare cõpellit. Non orationũ sollenna
currere. cupiditatis ignẽ clũ adqͥrendo ext inguendũ creclit accẽdens Hinc ĩã non¬

Expanded text:
ejus intercluserit commeatum, per omne illud tempus suspenso, anxioque residens corde, tristitiejus intercluserit commeatum, per omne illud tempus suspenso, anxioque residens corde, tristitias serere vel excitare non cessat; discessus solatium et excusationem levitatis non se alitdens quam nota uel macula monasterii reperturum. Agitur itaque facibus pecuniarum suarum magis ac magis accensus, quae possessae numquam monachum uel in monasterio residere uel uiuere sub regulae institutione permittunt. cumque exinde eum uelut feralis quaedam bestia de coetu gregis separans pecus oportunum praedae destitutione sodalium fecerit et deuorationi facilem contubernii priuatione reddiderit, eum, qui prius opera monasterii leuia exercere despexerat, die ac nocte spe quaestus infatigabiliter laborare conpellit: non orationum sollemnia, currere, cupiditatis ignem, dum ad-\' quirendo extinguendum credit, accendens. Hinc iam non
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia p̃cepta respondetꝰ itanquã ꝑegͥnũ ext̾neũ ꝙ se gerens. qͥcunq indigentia
correptionis ꝑspex̾it. negle̾git atq contẽpnit. Cunꝙ furcĩ possideat reconditã ꝓe¬
cunia: ne calciamta qͥoẽ ac uestim̃ta se hab̾e conq̃rit᷑ : dari ꝙ s tarcliꝰ indignat᷑. Nc
si forte. dispensatione senioris ei priꝰ qͥ nichil penitꝰ hab̾e cognoscit᷑. aliͥd hoꝵ fuerit
imꝑtitũ: maiorib ire stimulis mnardescit᷑ seq despici ueluti extraneũ putat.
Iec ad ullũ opꝰ manꝰ suas accõmoclare contentꝰ rep̃hendit om̃ia. q̃ necessario fieri mo¬
nasteri cõpellit utilitas. Demde occasiones qͥb offendi ł urasci debeat. stucdiose ꝑ qͥ¬
rit. ne leuit motꝰ dde cenobii ddisciplina uideat᷑ exire. Nec solus tam̃ tͣnsmigrare¬
contentꝰ: ne tanquã suo uitio ceseruisse credat᷑. qͣntos potuerit susurrationib
clandestinis depͣuare ñ desint. Qd̃ si c̃ temꝑis aspitas. itineris seu naitigationis

Expanded text:
ia praecepta respondet, et tamquam peregrinum extraneumque se gerens, quaecumque indigentia correctione perspexerit, neglegit atque contemnit. cumque furtim poesideat reconditam pecuniam, ne calciamenta quidem ac uestimenta se habere conqueritur darique sibi tardius indignatur. ac simpertitum, maioribus irae stimulis inardescit seque despici ueluti extraneum putat, nec ad ullum opus manus suas adcommodare contentus reprehendit omnia quae necessario fieri monasterii conpellit utilitas. deinde occasiones quibus offendi uel irasci debeat studiose perquirit, ne leuiter motus de coenobii disciplina uideatcontentus, ne tamquam suo vitio deseruisse credatur, quantos potuerit susurrationibus clandestinis depravare non desinit. Quod si etiam temporis asperitas, itineris, seu navigationis
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatis suȩ in nocentiã de monstra¬
uit. Aliter. In potestate erat sermo ipsius.
siue ut aliꝰ euangłista dicit. erat docens
eos sic̾ potestatẽ habens & ñ sicut scribȩ.
qm̃ scribȩ quȩ ꝑ legẽ didicerant p̃cep¬
ta popłis dabant ipse uͦ quasi auctor im¬
pletorq legis: uel mutanda uel augen¬
da quȩ minꝰ uidebantur libere agendo
substicuit:
⁊ in synagoga erat homo habens
demoniũ immundũ. Bene in syna¬

Expanded text:
humanitatis suae innocentiam ministrahumanitatis suae innocentiam ministravit. Aliter in potestate erat sermo ipsius, sive ut alius evangelista dicit, erat docens eos sicut potestatem habens, et non sicut scribae. Quoniam scribae quae per legem didicerant praecepta, populis dabant. Ipse vero quasi auctor impletorque legis, vel mutando, vel augendo quae minus videbantur, libere agendo substituit. Et in synagoga erat homo habens daemonium immundum. Bene in syna
Abbreviated transcription (Latin):
fide plebis corda demulcet. Qđ aũt sab¬
baas maxime medicinȩ doctrinȩq suae¬
dona frequentat: docet se ñ sublege
esse sed supra legẽ. qͥ eandẽ qͦq legem
adimplere tion autẽ soluere uenerat.
nec iudaicũ eligere sabbatũ. quo uel ig¬
nẽ accendere uel manũ pedeq mouerẽ
non liceat: sed uerũ sabbatũ delectamq
dño esse requiẽ si saluti studentes anima¬
rũ ab oꝑe seruili. id est a cunctis contine¬
amꝰ illicitis Et stupebant in doctri¬
na eiꝰ qr in potestate erat sermo ipsiꝰ Ser¬
mo doctoris in potestate fit: cũ ea quȩ
docet oꝑat᷑ Nã qͥ actis ipse sua dicta destru¬
it: contenitur. cui contra doctorẽ institu¬
ens apł̃s ait. Nemo adolescentiã tuã con¬
tẽnat. Singularit̾ autẽ dñs ac pͥncipalit᷑
solus ex potestate bona locutꝰ ÷: qr ex in¬
firmitate mala nulla cõmisit. Ex diui¬
nitate qͥppe potentiã habuit. id qđ nobis ꝑ

Expanded text:
fide plebis corda demulcet. Quod autem Sabfide plebis corda demulcet. Quod autem Sabbadona frequentat, docet se non sub lege esse, sed supra legem, qui eamdem quoque legem adimplere, non autem solvere, venerit; nec Judaicum eligere Sabbatum, quo vel ignem accendere, vel manum pedemque movere non liceat, sed verum Sabbatum dilectamque Domino esse requiem, si, saluti studentes animarum, ab opere servili, id est, a cunctis contineamus illicitis. Et stupebant in doctrina ejus, quia in potestate erat sermo ipsius. Sermo doctoris in potestate fit, cum ea quae docet operatur. Nam qui actis ipse sua dicta destruit, contemnitur. Cui contra doctorem instituens Apostolus ait: Nemo adolescentiam tuam contemnat . Singulariter autem Dominus ac principaliter solus ex potestate bona locutus est, quia ex infirmitate mala nulla commisit. Ex divinitatis quippe potentia habuit id quod nobis per
Abbreviated transcription (Latin):
tis qͥ crucifigendꝰ a scło prȩconabat᷑ ele¬
gerat. Non gͥ a nazareis p̃cipitari ñ ab
ierosolimitis lapidari. ñ interpueros
tali mortȩ regiȩ potestatis indicium
quo fideliũ frons armaret᷑ emineret
sed solũ crucis expectatũ est uexillũ
cuꝰ figura & celerrimo dexterȩ motu
contra maligni hostis tẽptam̃ta depin-¬
gr & ipsa nichilominꝰ figura monar.¬
chiȩ singularis potuisset typus habe
ei ut qͦmodo triũphũ crucis exponens
apłs ait. in nomine iesu õne genu fłet¬
tat᷑ cȩlestiũ terrestriũ & infernorũ.
cȩlos ima petunt inferos. cornua t̾rã tegunt
t descendit in capharnaum ciuitatẽ
galileȩ ibiq docebat illos sabbatis.
Uide clem̃tiã dñi saluatoris. Nec indigna¬
tione cõmotꝰ. nec scelere offensus nec in¬
iuria uiolatꝰ iudeã deserit. qͥn etiã im¬
memor in iuriȩ. memor clementiȩ. nc̃
docendo nunc liberando. nc̃ sanando. in

Expanded text:
tis, qui crucifigendus a saeculo praeconabatur eletis, qui crucifigendus a saeculo praeconabatur elegerat. Non igitur a Nazaraeis praecipitari, non ab Hierosolymis lapidari, non inter pueros tali morte regiae potestatis judicium, quo fidelium Sed solum crucis exspectatum est vexillum, cujus figura et celerrimo dexterae motu contra maligni hostis tentamenta depingi, et ipsa nihilominus figura monarchiae singri, ut quomodo triumphum crucis exponens Apostolus ait: In nomine Jesu omne genu flectatur coelestium et terrestrium et infernorum . s tendunt, ima petunt inferos, cornua terram teguntdescendit in Capharnaum civitatem Galilaeae ibique docebat illos Sabbato. Vide clementiam Domini Salvatoris: nec indignatione commotus, nec scelere offensus, nec injuria violatus Judaeam deserit; quin etiam immemor injuriae, sed memor clementiae, nunc docendo, nunc liberando, nunc sanando, in
Abbreviated transcription (Latin):
uult capit᷑ qͣndo uult̾ elabit᷑ quando uult
suspendit᷑. quando uult non tenetur.
duxerunt inqͥt illũ usq ad suꝑ¬
ciliũ montis sup᷑ quẽ ciuitas illoꝵs
erat ȩdificata. ut p̾cipitarent eũ. Ipse¬
aut transiens: ꝑ mediũ illoꝵ ibat.
Opetor magistro discipulors hereditas.
Diabolus uerbo dñm tẽptat uidei facto.
Ille dicit mitte te: isti adoriunt᷑ ut
miteant. Et qͥdẽ dñs suꝑciliũ montis
precipita ndꝰ ascenderat: sed ꝑ medium
illorũ mutata subito uel stupe facta fu¬
rentiũ mente discedit. qͦs adhuc sanare
quã ꝑdere malebat: ut cassatã uidentes
suã conceptã nequicia: a poscenda de inceps
eiꝰ morte desisterent. Necdũ enĩ uenerat
hora passionis. quȩ ñ quolibet sabbato
sed in parasceue paschȩ futura extiterat.
necdũ locũ passionis qͥ ñ in nazareth
sed in ierosolimis hostiarũ sanguine
figurabat᷑ adierat. sed nec hoc genus mor¬

Expanded text:
vult capitur, quando vult labitur, quando vult vult capitur, quando vult labitur, quando vult suspenditur, quando vult non tenetur. Et duxerunt, inquit, illum usque ad supercilium montis supra quem civitas illorum erat aedificata, ut pautem transiens per medium illorum ibat. O pejor magistro discipulorum haereditas. Diabolus verbo Dominum tentat, Judaei facto: Ille dicit: Mitte te, isti adoriuntur ut mittant. Et quidem Dominus supercilium montis praecipitandus ascenderat, sed per medium illorum, mutata subito vel obstupefacta furentium mente, descendit, quos adhuc sanare quam perdere malebat, ut cassata videntes suae coepta nequitiae, a poscenda deinceps ejus morte desisterent. Necdum enim venerat hora passionis, quae non quolibet Sabbato, sed in Parasceve Paschae futura exstiterat; necdum locum passionis, qui non in Nazareth, sed Hierosolymis hostiarum sanguine figurabatur adierat. Sed nec hoc genus mor
Abbreviated transcription (Latin):
rat ab eo derelicta. doctorib scilicet in¬
de obsaluationẽ gentiũ toto orbe dis¬
ꝑsis. Sed qđ dñs uerbo de udeis. hoc
ipsi udei de se facto testant᷑ Nã seqͥt᷑
t repleti st̃ õnes in synagoga ira
hȩc audientes. & surrexert̾ & eier
illũ extra ciuitatẽ. Sacrilegia quip¬
pe iudeorũ quȩ multo ante dñs p̾nun¬
ciauerat ꝑ ꝓphetã dicens. retribuebant
mͥ mala ꝓ bonis. in euangłio docet et̃.
cõpleta Nã cũ ipse ꝑ popłos beneficia
diffunderet: illi iniurias irrogabant.
Nec mirũ si ꝑdidert᷑ salutẽ: qͥ eiecerunt
b oĩa fieri: nec uolentes repudiat. nec
inuitos alligat. nec eicientib reluctat᷑
nec rogantib deest. Sic gerasenos ali¬
bi cũ uirtutes eiꝰ sustinere ñ possent:
qͣsi infirmos & ingratos reliquit. Si¬
mul intellige. ñ ex necessitate fuisse
sed uoluntariã corporis passionẽ. nec
captũ a uidis sed a se oblatũ. Et enĩ qͣndo

Expanded text:
re, ab eo derelictam doctoribus, scilicet inre, ab eo derelictam doctoribus, scilicet inde ob salvationem gentium toto orbe dispersis. Sed quod Dominus verbo de Judaeis, hoc ipsi de se Judaei facto testantur. Nam sequitur: « t repleti sunt omnes in synagoga ira haec audientes, et surrexerunt, et ejecerunt illum extra civitatem. Sacrilegia quippe Judaeorum, quae multo ante Dominus praenuntiaverat per prophetam, dicens: Retribuebant mihi mala pro bonis , in Evangelio docet esse completa. Nam cum ipse per populos beneficia diffunderet, illi injurias irrogabant. Nec mirum si perdiderunt salutem, qui ejecerunt suos omnibus omnia fieri, nec volentes repudiat, nec invitos alligat, nec ejicientibus reluctatur, nec rogantibus deest. Sic Gerasenos alibi cum virtutes ejus sustinere non possent, quasi infirmos et ingratos reliquit. Simul intellige, non ex necessitate fuisse, sed voluntariam corporis passionem; nec captum a Judaeis, sed a se oblatum. Etenim quando
Abbreviated transcription (Latin):
tos in xpo baptizatos in unã parit grã
mat in fantiã: seu magis ille sit intel¬
ligendꝰ puer de qͦ dictũ ÷ paruulus na-¬
baptismũ tota credentiũ saoboles aduna
t᷑. Et ut cuncta hic baptismi scires sacra¬
mta prȩmonstrata in qͦ abrenunciare
sathanȩ. fide confiteri p̃cipimͦ negat
se naaman ultra dris alienis libaturũ
soli ꝑ oĩa dño seruiturus partẽ qͦq t̾rȩ
sc̃ȩ secũ tollere gaudet. qͥa baptizatos
oportet dñici qͦq corporis participatio¬
ne confirmari Merito gͥ naaman cuiꝰ
dũ aqua corpus abluit᷑. fide pectꝰ imbu¬
it᷑ : id est popłs gentiũ uideis lepra con¬
tamaciȩ squalentib ante fert᷑ merito
uidua sareptana id÷ ȩccła ligno crucis
refici desiderans: uideis fame uerbi
obsuam impotentiã ciuib sed eoꝵ
inuidentia uirtutũ dona negasse. atq
hoc exẽplo totã postremo gentẽ ñ qr
nꝰ amaret᷑ sed qͥa ipsa se amari non ama¬

Expanded text:
tos in Christo baptizatos, in unam parit gratia tos in Christo baptizatos, in unam parit gratia mater infantiam, seu magis ille sit intelligendus puer, de quo dictum est: Parvulus natbaptismum tur. Et ut cuncta hic baptismi scires sacramenta praemonstrata, in quo abrenuntiare Satanae, fidem confiteri praecipimur, negat se Naaman ultra diis alienis litaturum, soli per omnia Domino serviturus. Partem quoque terrae sanctae secum tollere gaudet, quia baptizatos oportet Dominici quoque corporis participatione confirmari. Merito igitur Naaman, cujus dum aqua corpus abluitur, fide pectus purgatur, id est populus gentium Judaeis lepra contumaciae squalentibus antefertur. Merito vidua Sareptana, id est Ecclesia ligno crucis refici desiderans, Judaeis fame verbi ob suam impotentiam civibus, sed ob eorum invidentiam, virtutum dogma negasse. Atque hoc exemplo totam postremo gentem, non quia non amaretur, sed quia ipsa se amari vellet, non ama
Abbreviated transcription (Latin):
dictionis farina non defecit. cȩteris
quȩ ñ credunt gentib in opia panis
diuini miseris & uenatui deditis inu¬
tili Nã & ipsa pucherrimȩ mysticũ
sibi prusꝗͣ moreret᷑ panẽ faccura duo
seligna colligere uelle testat᷑ ñ solo
ligni nominẽ sed etiã numero lignors
signũ crucis ex primens quo nobis est
panis uitȩ preparatus ȩterne
inulti sepsi erant in isrł sub heliseo
ppħa. & nemo eoꝵs mundatꝰ ÷ nͥ naa
man syrus. quia nota est hystoria de
misterio necesse ÷ paucis intimemus
Naaman gͦ iste syrus qͥ int̾pretat᷑ decor
popłm dẽmonstrat nationũ qͦndã ꝑfidiȩ
scclerũq lepra maculosũ: s ꝑ sac̾ram̃tũ
baptismatis ab om̃i m̃tis & cõrporis foc¬
ditate purgatũ. Qui captȩ consilio puellȩ
hoc ÷ inspiratione suꝑnę gr̃ȩ. quã iudeis
conseruare ñ ualentib gentes rapuere
caro eiꝰ post lauacrũ uelud caro pueri
parui apparuisse memorat᷑. siue qr cunc¬

Expanded text:
dictionis farina non deficit, caeteris dictionis farina non deficit, caeteris quae non credunt gentibus, inopia panis divini miseris, et venatui deditis inutili. Nam et ipsa pulcherrime mysticum sibi prius quam moreretur panem factura, duo se ligna colligere velle testatur, non solo ligni nomine, sed etiam numero lignorum signum crucis exprimens, quo nobis est panis vitae praeparatus aeternae. Et multi leprosi erant in Israel sub Elisaeo propheta, et nemo eorum mundatman Syrus. » Quia nota est historia, de mysterio necesse est paucis intimemus. Et Naaman ergo iste Syrus, qui interpretatur decor, populum demonstrat nationum quondam perfidiae scelerumque lepra maculosum, sed per sacramentum baptismatis ab omni mentis et corporis foeditate purgatum. Qui captae consilio puellae, hoc est inspirationis supernae gratia, quam, Judaeis conservare non valentibus, gentes rapuere caro ejus post lavacrum, velut caro pueri parvi apparuisse memoratur. Sive quia cunc
Abbreviated transcription (Latin):
nesciũ qsi pauꝑẽ filiũ egena stipe nu¬
triebat: id ÷ uerbo fructꝰ exꝑtẽ docebat
donec adueniens sermo ꝓpheticꝰ qͥ exiccã¬
to uellere israhelis ut pote clausa cȩli ia¬
nua fame ꝑiclitabat᷑ in uidea: pasceret᷑
ibi simul & pasceret. & receptꝰ uidelicet
a credentib : & reficiens ipse credentes.
Unde bene hȩc eadẽ uidua in sarepta sy¬
doniȩ dr esse morata. Sydonia qͥppe
uenatio in utilis. sarepta uͦ incendium
uel angustia panis int̾pretat᷑ quia u¬
bi abundauit peccatũ suꝑ abundauit
gra. Ubi reb suꝑuacuis ad qͥrendis. qͣsi
aucupandi curã impendebat᷑. ubi dire
sitis incendiũ panisq sp̃ualis antea fie¬
bat angustia: ibi farina oleũq ore
ꝓphico benedicit᷑. id est fructꝰ & hylari¬
tas caritatis siue gr̃a corporis dñici &
chrismatis uncto indefectiuo uerbi
cȩlestis munere foccundat᷑. Cuiꝰ hacte¬
nꝰ in uasis oleũ gaudii sp̃ualis & bene¬

Expanded text:
nescium, quasi pauperem filium egena stipe nunescium, quasi pauperem filium egena stipe nutriebat, id est, verbo fructus ex parte docebat, donec adveniens sermo propheticus, qui, exsiccato vellere Israelis, ut pote clausa coeli janua, fame periclitabatur in Judaea, pasceretur ibi simul, et pasceret, et receptus, videlicet, a credentibus, et reficiens ipse credentes. Unde bene haec eadem vidua in Sarepta Sidonis dicitur esse morata. Sidon quippe venatio inutilis, Sarepta vero incendium vel angustia panis interpretatur, quia ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia . Ubi rebus supervacuis acquirendis quasi aucupandi cura impendebatur, ubi dirae sitis incendium panisque spiritalis antea fiebat angustia, ibi farina oleumque ore ico benedicitur, id est fructus et hilaritas charitatis, sive gratia corporis dominici et chrismatis unctio, indefectivo verbi coelestis munere fecundabatur. Cujus hactenus in vasis oleum gaudii spiritalis et bene
Abbreviated transcription (Latin):
fames magna in õni terra: & ad nullã earũ:
missus est helyas ñ in sarepta sydoniȩ ad
mulierem uiduam. Non inquit hoc qđ
diuina fastidiosis ciuib beneficia subtͣho
ꝓpħarũ gestis aduersat᷑ qͥa sic̃ fame.
quondã õnẽ terrã premente nemo est
in udea reꝑtꝰ heliȩ dignꝰ hospicio: sed
exterȩ gentis est uidua quȩsita quȩ ob
fidĩ gr̃am a tanto ꝓpħa uisitari deberet.
& sicut multis ibidẽ relictis lepsus naa¬
man tantũ syrus qͥ deuotȩ quȩsierat ab
heliseo ꝓpħacurari ꝓmeruit. sic & uos
ñ alia quã inuidiȩ ꝑfidięq causa suꝑno
munere priuabitis. ꝗuoꝵ si facta ꝓpħa¬
rũ etiã allegoricȩ discusseris. in ueni¬
es ꝓfecto dñm in patria a q̃ receptꝰ ñ t̃¬
uͦ capharnaũ quȩ ager consolationis int̃¬
tã in corporũ quã in animarũ sanatio¬
ne patrant᷑ Igit᷑ uidua ad quã hȩlyas mis¬
sus ÷ gentiũ designat ȩccłam. quȩ a suo
diutiꝰ conditore deserta. popłm recte fidĩ

Expanded text:
fames magna in omni terra, et ad nullam illarum missus est Elias, nisi in Sarepta Sidonis ad mulierem viduam . Non, inquit, hoc quod divina fastidiosis civibus beneficia subtraho prophetarum gestis adversatur, quia sicut, fame quondam omnem terram premente, nemo est in Judaea repertus Eliae dignus hospitio, sed exterae gentis est vidua quaesita, quae ob fidei gratiam a tanto propheta visitari deberet. Et sicut multis ibidem leprosis Naaman tantum Syrus, quia devote quaesierat, ab Elisaeo propheta curari promeruit, hic et vos non alia quam invidiae perfidiaeque causa, superno munere privabit. Quorum si facta prophetarum, et jam allegorice discusseris, invenies profecto Dominum in patriae suae, a vero Capharnaum, quae ager consolationis intetam in corporum, quam in animarum sanatione patrantur. Igitur vidua ad quam Elias missus est, gentium designat Ecclesiam, quae, a suo diutius Conditore deserta, populum rectae fidei
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatẽ fleuit suꝑ illã dic̃s. qr si cogno¬
uisses a tu. Fleuit & enĩ piꝰ redẽptor ru¬
inã ꝑfidȩ ciuitatis. quã sibi ipsa ciuitas
ñ cognoscebat esse uenturã. Cui a flen¬
te dño recte dr̃. quia si cognouisses &e
tu : sub audis fleres. quȩ mͦ qr nescis
qđ imminet exultas. Unde & subdit᷑
Etquidẽ in hac die tua quȩ ad pacẽ tibi.
Cũ enĩ se carnis sȩ uoluptatib daret.
uentura mala ñ ꝓspiceret. in die suaqͣ
ad pacẽ ei esse poterant habebat. Cur uͦ
bona p̾sentia ad pacẽ habuerit: manifes.¬
tat᷑ cũ subdit᷑. Nunc aut̃ abscondita sunt
ab ocłis tuis. Si enĩ a cordis eiꝰ ocłis mala
quȩ imminebant abscondita ñ essent:
leta in p̃sentib ꝓsꝑis ñ fuisset. Cuiꝰ mox

Expanded text:
gnovisses et tu. Flevit etenim pius Redemptor ruinam perfidae civitatis, quam ipsa sibi civitas non cognoscebat esse venturam, cui a flente Domino recte dicitur, quia si cognovisses et tu, subaudit, flevisses, sed modo quia nescis quid immineat exsultas. Unde et subditur: Et quidem in hac die tua, quae ad pacem tibi. Cum enim carnis voluptatibus se daret, ventura mala non prospiceret, in die sua, quae ad pacem ei esse poterant, habebat. Cur vero bona praesentia ad pacem habuerit, manifestatur, cum subditur: Nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis. Si enim cordis ejus oculis mala quae imminerent abscondita non essent, laeta in praesentibus prosperis non fuiss
Abbreviated transcription (Latin):
corporũ resurrectio: quȩ cũ animab bona
malaue gessert̃. Om̃s enĩ uiuunt ei. Om̃s
uidelicet illi quoꝵ dñs est ds̃. uiu̾nt ei uita
utiq uera qͣ iusti uiuunt. etiã quando corpo¬
re moriunt᷑. De qͣ alibi dñs ait. Qui credit in
me: etiã si mortuus fuerit uiuet. Crede gͦ.
& si mortuus fueris uiues. Si aut ñ credis:

Expanded text:
corporum resurrectio, quae cum animabus bona corporum resurrectio, quae cum animabus bona malave gesserunt. Omnes enim vivunt ei. Omnes videlicet illi quorum Dominus est Deus. Vivunt ei, vita utique vera, qua justi vivunt etiam quando corpore moriuntur. De qua alibi Dominus ait: Qui credit in me, etiam si mortuus fuerit vivet . Crede ergo, et si mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
ecus rubũ sic̃ dicit. dñm dm̃ abrahã &
dm̃ ysaac & dm̃ iacob. Ad cõpbandã resur-¬
rectionis ueritatẽ multo aliis manifestiori¬
b exẽplis uti potuit. e quib. ẽ. illud. Susci¬
tabunt᷑ mortui : & resurgent qͥ in sepulchris
st̃. Quęrit᷑ itaq qͥd sibi uoluerit dñs hoc ꝓ¬
ferre testimoniũ qđ uidet᷑ ambiguũ. uel
ñ satis ad resurrectionis ꝑtinet ueritatẽ.
Sed saducei qͥnq tantũ libros moysi reci¬
piebant. ꝓ pħarũ uaticinia respuentes.
S tultũ gͦ erat inde ꝓferre testimonia: quor
auctoritatẽ ñ sequebant᷑. Porro ad et̾ni¬
tatẽ animarũ ꝓbandã. de morse ponit exẽ¬
pluĩ. Ego sũ ds̃ abrahã & ds̃ ysaac & ds̃ iacob.
Statĩq infert. Qs̃ aut̃ ñ ÷ mortuorũ
sed uiuoꝵ. Ut cũ ꝓbauerit animas ꝑmanere
post mortẽ qđ illi int̾cȩt̾a negabant᷑. neq
enĩ poterat fieri ut eoꝵ esset ds̃ qͥ nequaqͣm
subsisterent: consequent᷑ introduceret᷑ &

Expanded text:
ubum, sicut dicit Dominum Deum Abraham, et Deum Isaac, et Deum Jacob. Ad comprobandam resurrectionis veritatem multo aliis manifestioribus exemplis uti potuit, e quibus est illud: Suscitabuntur mortui, et resurgent qui in sepulcris sunt. Quaeritur itaque, quid sibi voluerit Dominus hoc proferre ad resurrectionis pertinet veritatem. Sed Sadducaei quinque tantum libros Moysi recipiebant, prophetarum vaticinia respuentes. Stultum ergo erat inde proferre testimonia, quorum auctoritatem non sequebantur. Porro ad aeternitatem animarum probandam, de Moyse ponit exemplum: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . Statimque infert Deus autem non est mortuorum, sed vivorum. Ut eum probaverit animas permanere post mortem, quod illi inter caetera negabant neque enim poterat fieri ut eorum esset Deus qui nequaquam subsisterent consequenter introduceretur et
Abbreviated transcription (Latin):
quib humanũ iudiciũ fefellit precũ inter
philaciũ diuites. Quia sermone greco phi¬
laxe seruare dr̃. & gaza lingua ꝑsica diui¬
tiȩ uocant᷑. gazophilatiũ locꝰ appellari solet.
qͦ diuitiȩ reseruant᷑. Erat aut̃ archa foram̃
habens desuꝑ. posita uixta altare ad dexte¬
rã ingredientib domũ dñi. inqͣm mitte¬
bant sacerdotes qͥ custodiebant hostia omnẽ
pecuniã quȩ deferebat᷑ ad cẽplũ dñi. atq¬
ad instaurationẽ eiꝰdẽ tẽpli seruabat᷑. Lege

Expanded text:
quibus humanum judicium fefellit, precum inter quibus humanum judicium fefellit, precum inter phylacium divites. Quia sermone Graeco φυλάσσειν servare dicitur, et gaza lingua Persica divitiae vocantur, gazophylacium locus appellari solet, quo divitiae servantur. Erat autem arca, foramen habens desuper, posita juxta altare ad dexteram ingredientibus domum Domini, in quam mittebant sacerdotes, qui custodiebant ostia, omnem pecuniam quae deferebatur ad templum Domini, atque instauration