comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cause afficentur huqui
siipotentioꝵ patrociniu
ad̾u̾ccassent. ut hoc ꝓpoĩto
metu iudiciarie lites potiꝰ
suo mrt᷑e discurrentiquam
potentiorũdomorum op̾ib
motum. uthiũ sancionisie¬
ctores ꝓuinciarum custodes.
⁊ ꝯtempte pei iudices federit.

Expanded text:
causae adficerentur ii, qui sibi potentiorum patrocinium advocassent, ut hoc proposito metu iudiciariae lites potius suo Marte discurrerent, quam potentiorem domorum opibus motum, ut huius sanctionis rectores provinciarum custodes et contemptae rei vindices fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
pillam quondamsua
iuolata castitate stupra¬
uerit deportatiomi sub¬
uingetur. atq uniu̾se
eius facultates fisciuin¬
b uenclicentur. quam¬
uis eampenam debiũt
sustinere. quã raptorile¬
ges imponint. demuli
Iqua cum erumt.¬
lo so occulte remhre de
crim̃ publicum arguen¬
disit officio copia nũ¬
tiandi sit ⁊ ẜuolicentia
d̾ ferendi cuiprobato cͥ¬
mine. liu̾tas dabitur. fi
lii. ⁊ quos exhac ꝯiuncticẽ
hibuit. exuti oĩb diͣgnitatĩ
insignibꝰ. innuda maneãt
lib̾tate. neq ꝑ se. neq ꝑ int̃¬
mpĩtam uson a quolibet

Expanded text:
pillam quondam suam violata castitate stupraverit, deportatione subiugetur atque universae eius facultates fisci viribus vindicentur, quamvis eam poenam debuerit sustinere, quam raptori leges imponunt. D. qua cum servo suo occulte rem haberecrimen publicum arguendi, sit officio copia nuntiandi, sit etiam servo licentia deferendi, cui probato crimine libertas dabitur. Filii etiam, quos ex hac coniunctione habuit, exuti omnibus dignitatis insignibus in nuda maneant libertate, neque per se neque per interpositam personam quolibet
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. aa. SImulierre¬
puclii oblatione sine ul¬
la legittima causa a sedati
disscesserit. ne uicluitate.
stupri ꝓcacitate ꝯmatulet
accusationem repucliato
marito iure deferimus.
op̃r.a.¶Ibertatem ser¬
uorum qui ad dnñũ ꝑtin¬
ent uxoris. mariti .ł paren¬
tum eorum repudio mis
so ꝓꝑsuspitionemcriminis
adulteriilegum conclito¬
res intra cluorum mensi¬
exegerit eis inponendam.
Sinuero uyor m̾io sub p̃fa¬
to modo disso luto. reb hu¬
manis eyempta fuĩt. nicͥl
de tp̃r quousq ẜuos eos pꝑ¬

Expanded text:
p. Si mulier repudii oblatione sine ulla legitima causa a se dati discesserit, ne viduitatem stupri procacitate commaculet, accusationem repudiato marito iure deferimus.p. Libertatem servorum, qui ad dominium pertinent uxoris vel mariti vel parentium eorum, repudio misso propter suspicionem criminis adulterii, legum conditores intra duorum mensexegerit, eis imponendam. Sin vero uxor matrimonio sub praefato modo dissoluto rebus humanis exempta fuerit, nihil de tempore, quousque servos eos p
Abbreviated transcription (Latin):
Dem a. Index quidiscepꝰ¬
tationi licum tecłat. partiu
allegationes. inlire ⁊ exami¬
nare tebuit. nam supscrip¬
tionez ad liellumtãt᷑am ta¬
leni quecliusam partem in

Expanded text:
 . Iudex, qui disceptationi locum dederat, partium adlegationes audire et examinare debuit. Nam subscriptionem ad libellum datam talem, quae diversam partem in
Abbreviated transcription (Latin):
quietudinẽ acinus ⁊ ci¬
uitatib p̃cipimus pro¬
hiberi. nec ulla priuata
succeclenli balnea ad
tribumoꝵ łducum ali¬
oruiuemilitauum coĩ¬
tum usus. necadratione
aliquam ꝓhat causa ꝓfli¬
gari. ¶Illustrib enitma
uiris comitib ac magistriᷤ
ministium inclulgemus
dupliplena uiolatorib
huius sanctioĩs ĩmmeti

Expanded text:
quietudinem a curiis et civitatibus praecipimus prohiberi nec ulla privata ab his succendi balnea ad tribunorum vel ducum aliorumve militarium comitum usus nec adaerationem aliquam pro hac causa profligari. illustribus enim tantum viris comitibus ac magistris ministerium indulgemus: dupli poena violatoribus huius sanctionis immi
Abbreviated transcription (Latin):
tus iupplicandi pifidatur
qt̾ iut totius negotu ꝯgri¬
tioncm toilit ⁊ uires princi¬
palis negotu erraunt. si¬
negrauiꝰ pitis alterim dis¬
pendio ꝯuellinõpõt. flcc p¬
scuptionis igitur pemptori¬
nccͣ siincontraria postulau¬

Expanded text:
tus supplicandi pandatur. quod autem totius negotii cognitionem tollit et vires principalis negotii exhaurit, sine gravi partis alterius dispendio convelli non potest. nec praescriptionis igitur peremptorinec iuri contraria postula
Abbreviated transcription (Latin):
censis. sine libis. ł legittimo
br̃de cecesserint. noncondito
testõ. eius bona cuiꝰcumq sũ¬
me sint. ideos ꝑtinere. qui
uelut creclitdres cecelenti¬
um attinentur. quifisco
ꝓ intercepto respondere co¬
guntur. hoc enim fcõ cõtin¬
git. ut rei publice ratio sal¬
ua ꝑmaneat ⁊ fabricenses.
collegaarum suorum sola¬
tiis ꝑfruantur. quidanpĩs
acdetrimentis tenentur ob¬

Expanded text:
censis sine liberis vel legitimo herede decesserit non condito testamento, eius bona, cuiuscumque summae sint, ad eos pertinere, qui velut creatores decendentium attinentur, qui fisco pro intercepto respondere coguntur. Hoc enim facto contingit, ut et rei publicae ratio salva permaneat et fabricenses collegarum suorum solaciis perfruantur, qui damnis ac detrimentis tenentur ob
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmitatensib seucune his
infimiare debebis ut con¬
gnoscãt cinnaliquis fuĩt
reb humanis exemptus. it¬
q intestatus si nelegitimo
hr̃de decesserit aduexillattẽ
inquamilitauerit. res eius¬
dẽ necessazio. ꝑũtaire.
ultimunliem obient. suc¬
cessionem eius non ad fiĩtũ.
ẜadcetos cohortales eiusde

Expanded text:
 seu cuneis insinuare debebis, ut cognoscant, cum aliquis fuerit rebus humanis exemptus atque intestatus sine legitimo herede decesserit, ad vexillationem, in qua militaverit, res eiusdem necessario pervenire. ultimum diem obierit, successionem eius non ad fiscum, sed ad ceteros cohortales eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
bona quondam mariti.
iute phibitumnest. Sãẽ
sinuuio relicto successore.
nonido. eus decessit. ẜz
iuris formam .qꝰ. succes¬
sionis medus patitur.i¬
depuitͣri tue consułe nõ
prohrberis d̾ firndo dotali.¬
O Naa. SIestim¬
ata predia dataeẽnt in
dotem ⁊ cõuenisset ut
el ecħio mulieri ẜuetur
nichuominus ler iulia
lccum ht̃ est. sutem ali¬
enatio. onĩn actus ꝑ qũe

Expanded text:
bona quondam mariti, iure prohibitum est. sane si nullo relicto successore non idoneus decessit, secundum iuris formam, quatenus successionis modus patitur, indemnitati tuae consulere non prohiberis. D. V nDidae. Si aestimata praedia data essent in dotem et convenisset, ut electio mulieri servetur, nihilo minus lex Iulia locum habet. est autem alienatio omnis actus, per quem
Abbreviated transcription (Latin):
Uem. ã. Iustumest dsidͣ¬
runi cuis aquo petitur lic
nͣoĩe publico. ut racionibus
publicis exibitis. constet ꝙ̃¬
ntum sub nomine suo so¬
lutum sit

Expanded text:
us . Iustum est desiderium eius a quo petitur, licet nomine publico, ut rationibus publicis exhibitis constet, quantum sub nomine suo solutum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
lũt ꝓbatices hab̾e d̾bent Cũ
n iut᷑is. neq eqͣu̾itatis ratio
pmittat. ut alienorum instr¬
uinentorimi inspiciendorũ
porestas ficu deleatactore enĩ
non ꝓbante qui quenitur. ⁊¬
sinichil ipe prestiteut obti¬
nebit.

Expanded text:
lunt, probationes habere debent, cum neque iuris neque aequitatis ratio permittat, ut alienorum instrumentorum inspiciendorum potestas fieri debeat. Actore enim non probante qui convenitur, etsi nihil ipse praestarit, obtineat.
Abbreviated transcription (Latin):
Dem a. ET queadiuo
antoni nõ parro⁊ q̃ arrie
rescripta sunt: cumiuris ⁊
eqͣuitatũ rationib ꝯgruu¬
nt. nec em̃ diu̾sa sunt uel
discrepantia cu multum
intersit utrum exparte cius
qui aliquid petit quiq to¬
li exceptione submoueri.
abintentic̃e petitiois sue po g̃¬

Expanded text:
 . Et quae a divo Antonino patre et quae a me rescripta sunt, cum iuris et aequitatis rationibus congruunt. Nec enim diversa sunt vel discrepantia, quod multum intersit, ex parte eius, qui aliquid petit quique doli exceptione submoveri ab intentione petitionis suae po
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si apud guitatem
tuar manifeste constiqͣt
sine ulla cunctatione habi¬
ta longi tpr̃is p̾scriptione
petitorem oportebit exclu¬
di. Simaior factus siñt̾c̾to
tui. noninterpoĩto pre¬
sidis decreto. preclium
rusticum hr̃di creclito¬
ris. seututori eule desti¬
nasse uenundare. eam¬
q uencutionem. d̾ceptũ
parrẽ tuũ ratã huisse. si
minͣore pretio distractu
preclium est.⁊ in ꝯsulto er¬
roe lapsum patremtuum
ꝑperam uenditioni cõsen¬
sum declisse constitĩt. nõ
ab re erit. suꝑfluum
pretii. inconpensationez
declci. Quod presidis ꝓ¬
uisione fieri conuenit.
Cuiꝰ sollertie congruum
est: sidiusa pars bonã fid̾e
non amplectat᷑. in arbit᷑no

Expanded text:
quod si apud gravitatem tuam manifeste constiterit, sine ulla cunctatione habita longi temporis praescriptione petitorem oportebit exclu. Si maior factus sine decrettui non interposito praesidis decreto praedium rusticum heredi creditoris seu tutori eius destinasse venumdare eamque venditionem deceptum patrem tuum ratam habuisse, si minore pretio distractum praedium est et inconsulto errore lapsum patrem tuum perperam venditioni consensum dedisse constiterit, non ab re erit superfluum pretii in compensationem deduci: quod praesidis provisione fieri convenit, cuius sollertiae congruum est, si diversa pars bonam fidem non amplectatur, in arbitrio
Abbreviated transcription (Latin):
plicue. set consilio trau¬
dis. ẜuummi tibi nesden¬
ti fugitiuum . ł aliomo¬
do uitiosumquis uendi¬
dit. isq idem fugitiuus
abest. non solum in p̃
petens iutex ut iari pͥ¬
dem placuit. prãri iũteb̾.
uum quem pridem cõpasti.
post. mi tp̃s fugisse quari¬
tione eo nomine cumuen¬
ditore eiusdem congrecli q̃¬
ras. non possum a ĩadu̾tere.

Expanded text:
pliciter, sed consilio fraudis servum tibi nescienti fugitivum vel alio modo vitiosum quis vendidit isque fugitivus abest, non solum in prepetens iudex, ut iam pridem placuit, praestari iubebit. vum, quem pridem comparasti, post anni tempus fugisse, qua ratione eo nomine cum venditore eiusdem congredi quaeras, non possum animadvertere :
Abbreviated transcription (Latin):
resł curatores tatrent
ad tem̃pus sexycusaẽ
d̾bent atutela. ne et̃
mecliitemporis ꝑitu¬
lo obstringantur. ꝙ
quitem nisi fecistieiꝰ
interualli quo ab fui¬
sti ꝑiculum nondebes
ꝑtimescere Quod si idp¬

Expanded text:
el curatores dati rei ad tempus se excusare debent a tutela, ne etiam medii temporis periculo obstringantur. Quod quidem et tu si fecisti, eius intervalli quo afuisti periculum non debes pertimescere. Quod si id
Abbreviated transcription (Latin):
sionem. incurrant. Infeno
Dbarbaricum.
tranfferendi uini.⁊o
lei ⁊ liquaminis. nul¬
lam quis quambat
facultatem. nͨ gustus
quidez cailsa aut usus
commertiorum.
urbem sacratissimam
sublegationis sp̃e. uł sub
quicumq alio colore ue¬
nientib aut indiusis ali¬
is ciuitatib uł locis. lorica.
⁊ scuta ⁊ arcum sagitras. ⁊
spatas. ⁊ glaclios isalt̾ius
cuiꝰtumq generisarma au¬
deat uenudare nulla ꝓrsꝰ¬
hiisdem tela nichil penitꝰ
ferri. ur factiiam uł ad hc̃
infecti abaliquodistrah¬
atur. Pnitiosumnamq
romalio impio. ⁊ plitioi̾
ꝓximumest: barliros qͦs
indigere ꝯuenit telis. eos
ut ualidiores reddantur
instruere Siquis aut̃ ali¬
quod armorum genus. qꝵ¬
cumq nationum uarra¬
ris auenigenis contra pie¬
tatis nr̃e interdicta ubic̃¬
ꝙ uencliderit: bona eius

Expanded text:
ionis incurrant, inferiobarbaricum transferendi vini et olei et liquaminis nullam quisquam habeat facultatem ne gustus quidem causa aut usus commerciorum. urbem sacratissimam sub legationis specie vel sub quocumque alio colore venientibus aut in diversis aliis civitatibus vel locis loricas et scuta et arcus sagittas et spathas et gladios vel alterius cuiuscumque generis arma audeat venumdare, nulla prorsus isdem tela, nihil penitus ferri vel facti iam vel adhuc infecti ab aliquo distrahatur. perniciosum namque Romano imperio et proditioni proximum est barbaros, quos indigere convenit, telis eos, ut validiores reddantur, instruere. Si quis autem aliquid armorum genus quarumcumque nationum barbaris alienigenis contra pietatis nostrae interdicta ubicumque vendiderit, bona eius
Abbreviated transcription (Latin):
cante atq distrahe̾clet̃.
purpure uł insyrico.
ur in lanaque est bla¬
cinctina dicitur. facu¬
itatem nlłus possit ha¬
bere priuatus. Siaũt
aliquis supradicti
muricis uellus uen.¬
diderit. fortimarum
se suarum ⁊ capitis sci
at subiturum ẽẽ discͥm̃.
ci abarbaris. facultatem oĩ¬
b sicutiam p̾cẽptum est.
p̃ter comitem cõm̃tiorum.
etiam nũc iubemꝰ auferi.
quam indiu̾sis littorib
distrahi publicicanor̃s fr¬
uĩta dicuntur. uentẽtes
⁊ementes sciant. capitali
penase eẽ subdendos. ⁊ ĩ. pi¬
fruantum odeuotissĩo
exercitui mittitur. in pre¬
dam uctumq u̾tatur.bac
sanctione decernimus. ut
quicumq ħ fuu̾nt forte
mͥcati honestiores quide.
stilum proscrip̃tionis .⁊ o¬

Expanded text:
candae atque distrahendae purpurae vel in serico vel in lana, quae blacinthina dicitur, facultatem nullus possit habere privatus. Sin autem aliquis supra dicti muricis vellus vendiderit, fortunarum se suarum et cat subiturum esse discrimenci a barbaris facultatem omnibus, sicut iam praeceptum est, praeter comitem commerciorum etiamnunc iubemus auferri. quam in diversis litoribus distrahi publici canonis frumenta dicuntur , vendentes et ementes sciant capitali poenae se esse subdendos et in frumentum, quod devotissimo exercitui mittitur, in praedam lucrumque vertatur , hac sanctione decernimus, ut, quicumque hoc fuerint forte mercati, honestiores quidem stilum proscriptionis
Abbreviated transcription (Latin):
fecto p̃torio datam. ⁊ si
gnalis sit: minimele¬
gib ł constitutionib
contrariasinichil postea
exauccoritate mea innoua¬
tum est. ẜuari equm est
corporis ualitudinemł ꝑp
negligentiam / aut furtu.
uł similealiquod uitiums
sublimitas tua inutiles ẽẽ
reperit. his ab ad ministra¬
tione rem̃dtis. ⁊ uice eorũ
aliis subigatii. furibq pe¬
nis legittimis subactis. ac

Expanded text:
aefecto praetorio datam, et si generalis sit, minime legibus vel constitutionibus contrariam, si nihil postea ex auctoritate mea innovatum est, servari aequum est. corporis valetudinem vel propter neglegentiam aut furtum vel simile aliquod vitium sublimitas tua inutiles esse reppererit, his ab administratione remotis et vice eorum aliis subrogatis furibusque poenis legitimis subactis ad
Abbreviated transcription (Latin):
clia q̃ ad te ꝑuenint ꝑtua diligentia dirigas ⁊
curãcoꝵ agas ut possint ad filios tuos ꝑuenire.
lie ñsatis exprimat fidei omissum s mag̃ ꝯsiliũ
ꝙͣ nacc̾itatem relinquendi. tñ eapclia ĩnepotib
post morte pris eoꝵ fidciꝯmissi nĩ uidẽturop

Expanded text:
ae ad te pervenerint, pro tua diligentia diligas et curam eorum agas, ut possint ad filios tuos pervenire", licet non satis exprimunt fideicommissum, sed magis consilium quam necessitatem relinquendi, tamen ea praedia in nepotibus post mortem patris eorum vim fideicommissi videntur
Abbreviated transcription (Latin):
endum eri alienosuadeat. ¶ Item p̃tor extsare
d̾bebit utr uñd̾e pociris anobligare ꝑmittat
nec nõ. ⁊ illud uigilant obẜuabit ne plus ac
sit ad soluendũos alienum aut sidistrabendu
arbitrabitur ne ꝑꝓmõicum es alienũ possessio¬
magna diftrahatur. s sisit alia possõ minor uł¬

Expanded text:
endum aeri alieno suadeat. Idem praetor aestimare debebit, utrum uendere potius an obligare permittat nec non illud uigilanter obseruare, ne plus acsit ad soluendum aes alienum: aut distrahendum arbitrabitur, ne propter modicum aes alienum magna possessio distrahatur, sed si sit alia possessio minor u
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cariũ qd̾ procib p̃fei utend̾ ꝯceclitur tamdui
qͣdiis ꝗ co̾cesẜit patitur. qd̾ genus libalitias cx
iure gcicium d̾scedit. ⁊ dictat adõatõe oo ꝙ. qui
dat sic̾ dat ne recipiat q̃ p̾caio conaodit sic dat
qiͣ tune iecepturus cum sibilibinͣt p̾cariũ sol¬
uere. ⁊ ẽ siłe ꝯmodato. nam. ⁊ qui ꝯmodat ir su

Expanded text:
uod precibus petenti utendum conceditur tamdiu, quamdiu is qui concessit patitur. Quod genus liberalitatis ex iure gentium descendit. Et distat a donatione eo, quod qui donat, sic dat, ne recipiat, at qui precario concedit, sic dat quasi tunc recepturus, cum sibi libuerit precarium solvere. Et est simile commodato: nam et qui commodat rem,
Abbreviated transcription (Latin):
pecierit. aut mule ꝑꝑ nimiã ferociam ꝙ suploci
culram mulionis. aut si plus iusto honerata
quadrupes maliquẽ honus eu̾tiͣt. ħ actio cess¬
ẽ. s ⁊sicanis c̃ d̾drice̾tur ab aliquo asꝑitite ⁊
sua euaẜit.. alicui dẽpnum d̾d̾it. siotim᷑ abi¬

Expanded text:
petierit, aut mulae propter nimiam ferociam: quod culpam mulionis, aut si plus iusto onerata quadrupes in aliquem onus euerterit, haec actio cesset si canis, cum duceretur ab aliquo, asperitate sua euaserit et alicui damnum dederit: si
Abbreviated transcription (Latin):
tatis uir tincipiant hrditatem sisorores unt.
ultĩus aũt no cipiant masculi uo ad earum
hrdititem ⁊̃ silõgissimo gradusint admittũt
tinebat. ꝙ id̾o ꝯstitutum erat qr ꝯmodius ii¬
debatur itaiura constitui ut płmq adma¬

Expanded text:
tatis iure tantum capiant hereditatem si sorores sint, ulterius non capiant: masculi vero ad earum hereditates, etiam si longissimo gradu sint, admittantur. ta constitutum erat, quia commodius videbatur, ita iura constitui ut plerum
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Item eneum in quo olea
uda aqualauasltur ut oetãuasa olearia do¬
minũ p̾stare oꝑtet sicutidoliauin. ãaq̃ ad pre¬
sentemusum colonũ p̃stare oꝑcebit. ħ oĩa ne
sunt accipienda nͥ quid aliud sp̃ałr actu sit

Expanded text:
 item aen‹u›m, in quo olea calda aqua lauatur, ut cetera uasa olearia dominum praestare oportere, sicuti dolia uinaria, quae ad praesentem usum colonum picare oportebit. haec omnia sic sunt accipienda, nisi si quid aliud specialiter actum sit
Abbreviated transcription (Latin):
cosiquis d̾agro ł d̾domo ꝓcessiss neĩe suoru
relicco. mox iru̾t̾es ꝓhitus sit ingredi ĩ ip̃m
p̃dium. ł siquis eñ inmedio itinere d̾timũt.
np̃e possecłit ind̾ iectus uidetur. ad emistiẽn
ei possõnem qm aĩo d̾tinebit. ⁊ sino corꝑe. ut¬

Expanded text:
o uel de domo processisset nemine suorum relicto, mox reuertens prohibitus sit ingredi uel ipsum praedium, uel si quis eum in medio itinere detinuerit et ipse possederit, ui deiectus uidetur: ademisti enim ei possessionem, quam animo retinebat, etsi non corpore.Qu
Abbreviated transcription (Latin):
iores enim nr̃i int̾uiꝵ ⁊ ux̃. dõatões ꝓhibu¬
erunt amorem hõestum solis aninlis esti¬
mãtes. fame ⁊̃ ꝯuĩctorum ꝯsulentes ne cõ¬
cordia p̃cio ꝯciliari uideretur ne ue melior
inpliptatem incid̾et deterior dicior fieret.su

Expanded text:
iores nostri inter uirum et uxorem donationes prohibuerunt, amorem honestum solis animis aestimantes, famae etiam coniunctorum consulentes, ne concordia pretio conciliari uiderentur neue melior in paupertatem incideret, deterior ditior fieret'.U
Abbreviated transcription (Latin):
u̾dicum uł eorum quisunt cirea eosłhi
benidis donationib ineos faciendis. ⁊ ne
ad ministratõis tp̃r propriaᷤ edes eficiant

Expanded text:
iudicum vel eorum qui sunt circa eos et inhibendis donationibus in eos faciendis et ne administrationis tempore proprias aedes aedificent
Abbreviated transcription (Latin):
omnes publiei et pͥuati diebus q̃ͥn¬
decim pascatibus ꝯescant in hus
tñ emancipandi et manunitãdi
cũtti li cenciam habeant et suꝑ
hiis acta non ꝓhibentur.¬

Expanded text:
omnes seu publici seu privati diebus quindecim paschalibus conquiescant. In his tamen emancipandi et manumittendi cuncti licentiam habeant, et super his acta non prohibeantur
Abbreviated transcription (Latin):
bceum insituerãt aem̃ ita scͥpfat. si michi
filus nullus et̃ qui insulam utelã ueniat
tunedamas ẜuus lib̾ hr̃sesto. is filius pup¬
illus libtimiserat qũebatar sidamas lib̃ ez¬
trebatus negar quia filii appellanoẽ lib̾tinꝰ
filium accipi opoitet trebatu sententiam
ꝓbo si testatorẽ tñ dehoc filiolotutũ ẽẽ aͦpp̃ar¬
Explicit .ł .xxuiii. d̃testamiis.pͥmꝰ.

Expanded text:
rat, deinde ita scripserat: 'si mihi filius nullus erit, qui in su‹a›m tutelam ueniat, tum Dama seruus liber esto': is filius pupillus libertinus erat: quaerebatur, si Dama liber esset.Trebatius negat, quia filii appellatione libertinfilium accipi oportet.Trebatii sententiam probo, si tamen testatorem de hoc filio locutum esse appare
Abbreviated transcription (Latin):
uxoris manente matmonio dotem
mocner ẽ. ¶Siguns pmuliere dotẽ
ue ꝓmixit demde hẽde nuiliẽ relic¬
ta decesre qua re parte mulier ei hr̃s
abnxore ñpołłuss obid qͥ ex detͥmẽto
uiri mulierẽ locupietaĩ.⁊ huerputo.¬

Expanded text:
uxoris manente matrimonio dotem m est. Si quis pro muliere dotem uiro promisit, deinde herede muliere relicta decesserit, qua ex parte mulier ei heres ab uxore non potuisset, ob id ex detrimento uiri mulierem locup
Abbreviated transcription (Latin):
patrired auas sat. dem̃pãt ẽ dotis ꝑsodo¬
ta. pater aeces at reliquã partę. si nec ole¬
gata nec ꝓmissa tiouandi aĩo patri fui¬
s mulier ioli debe. labꝯ ⁊ trebat̃ pu¬
tgn. idꝙ ueꝵ ẽ ¶ Mancipia iti dotẽ
estimotraccepisti. pactũ conuentũ de
ninata redoeits necdepartu dotalio
ancillar mentio facta ẽ manebinꝗt

Expanded text:
de parte dotis persoluta pater decesserat. Reliquam partem, si nec delegata nec promissa novandi animo patri fuisset, mulieri solvi debere Labeo Trebatius putant, idque verum est. Mancipia in dotem aestimata accepisti: pactum conventum deitimata redderes nec de partu dotalium ancillarum mentio facta est. Manebit
Abbreviated transcription (Latin):
culpa eum prare opõtere fuius ait. fa
licinie pran oportere. ¶senus moĩs
ur mimos in uestiaĩũ oedat. qͦ ꝑato de¬
in intra annũ diuortiũ int̃teseat Pla¬
tuit labeoni trebatio qualia uestimẽta
uiis frtur fuiss. sup̃a uestim̃ta uire¬
miss ⁊ fuis dediss. Qd siuestim̃ta nõ

Expanded text:
culpam eum praestare oportere Seruius ait. ea Licinniae praestari oportere. Seruis uxoris uir nummos in uestiarium dederat, quo parato deinde intra annum diuortium intercesserat. placuit Labeoni Trebatio, qualia uestimenta iuris futurum fuisset, si ipsa uestimenta uir emisset et seruis dedisset: quod si uestimenta non
Abbreviated transcription (Latin):
pecune quereliq̃ expͥore dote erat mẽ¬
tionẽ fecerat. dinortio facto reliquũ ex
pͥore dote hi sd̾ dieb u redditun ait la¬
beo: quib reddioris: si supͣ diuortiũ in¬
tereos factum noneẽt. qm̃prioĩs dotis
causa insequgntis obligatione ẽet trãs

Expanded text:
pecuniae, quae reliqua ex priore dote erat, mentionem fecerat. diuortio facto reliquum ex priore dote iisdem diebus uirum redditurum ait Labeo, quibus reddidisset, si superius diuortium inter eos factum non esset, quoniam prioris dotis causa in sequentem dotis obligationem esset trans
Abbreviated transcription (Latin):
lab̾oputat. quantada suiss iantã de¬
bi. siue pruoen smulier pluseẽtstipła¬
ta: siũimpruꝯens. lab̃ omi sentẽtiam
ꝓbo ¶Ueoi amõtio faeto partẽdo¬
us recepat. parte añtip reliqueãt dein

Expanded text:
Labeo putat, quanta dos fuisset, tantam deberi, siue prudens mulier plus esset stipulata siue imprudens: Labeonis sententiam probo. Uxor diuortio facto partem dotis receperat, parte
Abbreviated transcription (Latin):
no fłcium sit: necessans impenus hñ¬
dũ. ait prom̃ fulcinius inquit. siedi¬
ficiu ren ꝗhabe mulieri utile erat.
restitin fecerit. art si oliueta rriecta re¬
staurauĩt. ł cestiplatioe dampm in fee¬

Expanded text:
rio factum sit, in necessariis impensis habendum ait. proinde Fulcinius inquit, si aedificium ruens quod habere mulieri utile erat refecerit, aut si oliueta reiecta restaurauerit, uel ex stipulatione damni infec
Abbreviated transcription (Latin):
eñ qui uoluit urre cõi testaĩ statĩ bñfitio
muitaĩ renitiauit. ⁊lecc̃dendus c̃ quis¬
q̃ genus testandi eligere admpungnãda
sua iu dinia s mag̃ utcoꝙ gn̾ẽ uoluisse ꝑp
fortuttos casus que ad modũ pliꝙ pagaĩ
sõt cum testamenta faciant ꝑscriptura
adicere uelle. hocetia incecodicilloꝵ uale¬

Expanded text:
enim qui uoluit iure communi testari, stati‹m› beneficio militari renuntiauit, nec credendus est quisquam genus testandi eligere ad impugnanda sua iudicia, sed magis utroque genere uoluisse propter fortuitos casus: quemadmodum plerique pagani solent, cum testament‹um› faciunt per scripturam, adicere uelle hoc etiam uice codicillorum uale
Abbreviated transcription (Latin):
Alitib libam testamenti factione primus
quidẽ diuus uił cesarconcessit. s eaconce̾si¬
o tp̃alis erat. posteauõ pͥmusduiis tius d̾¬
dit posthos domitianus postea duus nẽua
plenissimã indiugentiã inmilites ꝯtulit e¬
ꝙ traians secuius ẽ: ⁊exiñ mandatis inseĩ
cep̃ capitulũ. ł. ale capitulũ exmandatis cũ
ĩnocentiã meã ꝓlatu sit subm̃ testam̃ta ac̃¬
militoib relicta ꝓferti queꝙ possĩt incontro¬
ũsiã deduci si addiligentiã legñ reuocẽtuꝵ
iobruantiam secutus animime integiiu¬
om̃e ergaoptimos fidelissimõꝙ ꝯ muito ẽs
simplicitati eoꝵ c̃sulen d̾ exi ftimaui ut quo¬
quo mõ testan suiss rata eri eoꝵ uolũtas
faciant igitur tescamenta quoniõ uilent.
faciant quoquoniõ potĩnt iufficiatꝙ ad dõꝵ
suoꝵ diusionẽ faciendam nula uoluntas
testatois ¶Anles artẽ appellatur⁊ amil¬
na .i. duͣritia qũa ꝓ nob̾ sustinĩ aut amulti¬
iudme aut amaloꝗarcere muites solẽt au

Expanded text:
litibus liberam testamenti factionem primus quidem divus Iulius Caesar concessit: sed ea concessio temporalis erat. postea vero primus divus Titus dedit: post hoc Domitianus: postea divus Nerva plenissimam indulgentiam in milites contulit: eamque Traianus secutus est et exinde mandatis inseri coepit caput tale. caput ex mandatis: "Cum in notitiam meam prolatum sit subinde testamenta a commilitonibus relicta proferri, quae possint in controuersiam deduci, si ad diligentiam legum reuocentur et obseruantiam: secutus animi mei integritudinem erga optimos fidelissimosque commilitones simplicitati eorum consulendum existimaui, ut quoquomodo testati fuissent, rata esset eorum uoluntas. faciant igitur testamenta quo modo uolent, faciant quo modo poterint sufficiatque ad bonorum suorum diuisionem faciendam nuda uoluntas testatoris'. Miles a est duritia, quam pro nobis sustinent, aut a multitudine, aut a malo, quod arcere milites solent, aut
Abbreviated transcription (Latin):
Exmiitaĩ delicto capire dãpnatᷤ
testamantũ face̾licet suꝑbonis dũ taxat
castrensib sutrum ui rcmilitaĩ aniure
cõmuni qr̃. magisaut̃ ẽ. ut iuire muitaĩ
eitistamentũ sit Nãtum ei qĩ muiti tri¬
buatur iustestamerati consequẽs eĩt dic̃e
iure militan eum testanditia ꝗ ita n¬
telligi oportet sinõ satraiłienti fides rup¬
tasit ¶ Simmiles ineertus an sui uiris
sit testamentũ fecĩt inea conoinõe est.¬

Expanded text:
Ex militari delicto capite damnatis testamentum facere licet super bonis dumtaxat castrensibus: sed utrum iure militari an iure communi, quaeritur. magis autem est, ut iure militari eis testandum sit: nam cum ei quasi militi tribuatur ius testandi, consequens erit dicere iure militari ‹e›i testandum. quod ita intellegi oportet, si non sacramenti fides rupta sit. Si miles incertus, an sui iuris sit, testamentum fecerit, in ea condicione est
Abbreviated transcription (Latin):
dł. ¶Iniure militaĩ testatur. ⁊ sugno¬
rauit pregnantẽ uxorẽ uel non fuit p̃gnãs
hoc tñ ammo fuit ut uellet quisꝗs sibitia¬
sc̃etur exhedem cȩtestamentũ nontũpit᷑.¬
uno semaluit eodem testamento ditrãte
decełe Nam iudetur insi mlitaĩ refecis¬
se testamentũ ut ẽ rescriptum ad iuopio
ineo quiũeẽt paganus fecit restm̃ mox
militare cepit. Namhoc quoꝙ uremili¬
tari ⁊pgꝑi et uale si hoc miles maluit.¬

Expanded text:
. Qui iure militari testatur etsi ignorauerit praegnatem uxorem uel non fuit praegnas, hoc tamen animo fuit, ut uellet quisquis sibi nascetur exheredem esse, testamentum non rumpituiuo se maluit eodem testamento durante decedere: nam uidetur iure militari refecisse testamentum: ut est rescriptum a diuin eo qui cum esset paganus, fecit testamentum, mox militare coepit: nam hoc quoque iure militari incipiet valere, si hoc maluit
Abbreviated transcription (Latin):
eius eade actione p̃tiũ hẽditatis amuliẽ
exiget. s andecedãt legata ceteraꝙ hone¬
ra heditatis. iudendũ.⁊ michiuidet᷑ pos¬
se dici legataĩ os pot̾ius cũ miiliere usu
S ⁊directis. credo p̃torem sucturrere orõ¬

Expanded text:
hereditatis a muliere exiget.Sed an decedant legata ceteraque onera hereditatis, uidendum. et mihi uidetur posse dici legatarios potius cum muliere usursed et directis credo praetorem succurrere opo
Abbreviated transcription (Latin):
bceum insituerãt aem̃ ita scͥpfat. si michi
filus nullus et̃ qui insulam utelã ueniat
tunedamas ẜuus lib̾ hr̃sesto. is filius pup¬
illus libtimiserat qũebatar sidamas lib̃ ez
trebatus negar quia filii appellanoẽ lib̾tinꝰ
filium accipi opoitet trebatu sententiam
ꝓbo si testatorẽ tñ dehoc filiolotutũ ẽẽ aͦpp̃ar¬
Explicit .ł .xxuiii. d̃testamiis.pͥmꝰ.

Expanded text:
rat, deinde ita scripserat: 'si mihi filius nullus erit, qui in su‹a›m tutelam ueniat, tum Dama seruus liber esto': is filius pupillus libertinus erat: quaerebatur, si Dama liber esset. Trebatius negat, quia filii appellatione libertinfilium accipi oportet. Trebatii sententiam probo, si tamen testatorem de hoc filio locutum esse appare
Abbreviated transcription (Latin):
id ꝙ inuitem debetur ip̃o inre com¬
pensari. Si ꝓturator ab sentis con¬
ueniatur. ñ debebit derato cluere
qr nicħ compensat. S abittõ mi
utrum adũsarius uolet ita com¬
pensatõ hunis debiti alnut̃citur
si aluersarunt palam clixiss utrum
d ꝗ ꝓupelloꝵ nomine debet᷑. Si tu¬
tor petat ñ posse compensatõem
obiti enis pecinue qm̃ ip̃e tuttor su¬
ꝓbantem̃ qͥ afuco deberi ꝙ ip̃e cõnͣ¬
ponitur. pp̃o enim de anget᷑ depoi¬
tum ut ostendat totam fitłi eiꝰ ꝯ¬
missum ꝙ ad cuacliam rei perti¬
nec. ¶ p̾tor ait ꝙ neq tumultꝰ
neq intendii neq ruine neq nau¬
fragũ ta depõitum sit in sissplũ
eaꝵ autem rer̃ q̃ supra comphense
cetur. qui mortuus sit insimꝰ p̃lum
merito has cãs deposili separan
p̃tor q̃ continẽt fortuitam cãm de¬
pocõitis ex ntc̃ctate destendentem
non ex uoluntate ꝓfistiscentem
cum tsi deponere tumuitus ł intẽ¬

Expanded text:
d inuicem debetur ipso iure compensari, si procurator absentis conueniatur, non debebit de rato cauere, quia nihil compensat, sed ab initio minutrum aduersarius uolet, ita compensatio huius debiti admittitur, si aduersarius palam dixisset, utrum d pupillorum nomine debetur si tutor petat, non posse compensationem obici eius pecuniae, quam ipse tutor surobantem sibi a fisco deberi, quod ipse conponitur: praepositio enim de auget depositum, ut ostendat totum fidei eius commissum, quod ad custodiam rei pertinet.Praetor ait: 'Quod neque tumultus neque incendii neque ruinae neque naufragii causa depositum sit, in simplum, earum autem rerum, quae supra comprehensae cetur qui mortuus sit, in simplum, Merito has causas deponendi separavit praetor, quae continent fortuitam causam depositionis ex necessitate descendentem, non ex voluntate proficiscentem. Eum tamen deponere tumultus vel ince
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. ¶ ustĩcia est constans ⁊ ꝑpetua itolũ¬
tas ius suumi tuiq tribuent. ¶ Siiutͣis
prctepta sunthec honeste uiuere ailte¬
rum non ledere suum cuq tribuere. i¬
Iuris prudentia est ddiumaꝵ atqrhunza¬
naꝵ rerum notitia iustiatq imustifrĩa.¬

Expanded text:
 Iustitia est constans et perpetua voluntas ius suum cuique tribuendi. Iuris praecepta sunt haec: honeste vivere, alterum non laedere, suum cuique tribuere. Iuris prudentia est divinarum atque humanarum rerum notitia, iusti atque ini
Abbreviated transcription (Latin):
reclere dicttur onam tum inque deterait.
reloe stiłi fc̃a nouͦ adia ꝙ ita p̾tor fecit
S adillut t p̾torem facere enit. ¶a¬
lia significatõe ius diitur iecus in quo
ius refiitur applłonecollata ab eo ty
fit in eo ubi fiet qnam locum det̾mina¬
re hec m̃o possumꝰ ubitumq pretor saltia
marestate inꝑii sui salno q more ma

Expanded text:
um inique decernit, relatione scilicet facta non ad id quod ita praetor fecit, sed ad illud quod praetorem facere conuenit. alia significatione ius dicitur locus in quo ius redditur, appellatione collata ab eo quod fit in eo ubi fit. quem locum determinare hoc modo possumus: ubicumque praetor salua maiestate imperii sui saluoque mo
Abbreviated transcription (Latin):
est ¶I presei ꝓ uintie si multam quam
prehensa erattorum ilitita auarita i
dominos eoꝵ cauia cognita refitere comi¬
pollat. ⁊ aluersut es detractantem ĩpetẽ¬
tiremedio defonntati autilim ferat.¬

Expanded text:
est. Praeses prouinciae si multam quam praehensa exactorum illicita auaritidominos eorum causa cognita reficere ea compellat et aduersus detractantem competenti remedio deformitati auxilium ferat
Abbreviated transcription (Latin):
b̾id ꝙ antetrͣm heretitatem ad ires i¬
dapnum admistum in res hereditari¬
as est regis aquilie atcõem hẽs. ꝙ post
mortem eiꝰ tui heces sis accĩt. dominsi
enim bex aquilia appeliãt ñ uti eũ
qui cune fũt cum dampnum daretꝰ
nam isto mecto uec ab eo quidem tuihe¬
res quis ent tnͣsire ad eum ea actro po¬
tetit. nec obid ꝙ tunt comissum fu̾it
tum in hostium pot̾ate ẽẽs agere post¬
constitm sine magna captione pͥtumo¬
rum ateroꝵ qui parentib heretes er ĩt¬
cum honere pot̾it. eatem cditemꝰ ⁊ de
atborib eodem temꝑe furt cepsis ꝓu¬
to eadem aiti poste. etͥiam deaccrone ꝙł
i aut clamiꝙ modo quis aut ꝓhibititꝰ
fecerit aut apparuent eum intelłre de¬
bisse ab eis ad quo ea res ꝑtiu̾et sirẽ¬

Expanded text:
d ante quam hereditatem adires damnum admissum in res hereditarias est, legis Aquiliae actionem habes, quod post mortem eius, cui heres sis, acciderit: dominum enim lex Aquilia appellat non utique eum, qui tunc fuerit, cum damnum daretur: nam isto modo ne ab eo quidem, cui heres quis erit, transire ad eum ea actio poterit: neque ob id, quod tum commissum fuerit, cum in hostium potestate esses, agere postconstitui sine magna captione postumorum liberorum, qui parentibus heredes erunt, non poterit. eadem dicemus et de arboribus eodem tempore furtim caesis. puto eadem dici posse etiam de hac actione quod ui aut clam, si modo quis aut prohibitus fecerit, aut apparuerit eum intellegere debuisse ab eis, ad quos e‹a› hereditas pe
Abbreviated transcription (Latin):
uiuatur ⁊ ireo pͥses ꝓuintie ia sequat᷑
ꝙ iuenit eum sequi ex fide eorum que
ꝓbabuntur. ¶ne potentiores uiri huͣ¬
miliores inuirus afficiant neue defen¬
sores eoꝵ calumpniois cciminib insicten᷑
innecentes ad resigionem p̃sidi  ꝓuintie
ꝑtinet. ¶ Aluita mnimsteria subpretex¬
tu adiuulittrum militares uites adcõ¬
tutiendos homines ꝓtedentia ꝓhibere i.
deprebensa cohercere p̾see ꝓuitnie curet.
⁊ sub spe tributoꝵ illicitas exactiones

Expanded text:
uitiatur: et ideo praeses prouinciae id sequatur quod conuenit eum ex fide eorum quae probabuntur. Ne potentiores uiri humiliores iniuriis adficiant neue defensores eorum calumniosis criminibus insectentur innocentes, ad religionem praesidis prouinciae pertinet. Illicita ministeria sub praetextu adiuuantium militares uiros ad concutiendos homines procedentia prohibere et depraehensa coercere praeses prouinciae curet, et sub specie tributorum illicitas ex
Abbreviated transcription (Latin):
cem ¶Semmrisse oꝑortebit usq adaaiten¬
tum suctessoris omina debere ꝓconsulem
uentͥum suctessoris delebĩt ius dicere ¶ As¬
gatum suum neante ie de ꝓ uintia damit¬
tat ⁊ lege iulia repetum catum ⁊ restrpto
auu aflrian ad calfurnium tuffum ꝓtonsri¬

Expanded text:
meminisse oportebit usque ad aduentum successoris omnia debere proconsulem uentum successoris debebit ius dicere. Legatum suum ne ante se de prouincia dimittat, et lege Iulia repetundar‹u›m et rescripto diui Hadriani ad Calpurnium Rufum
Abbreviated transcription (Latin):
quaꝵ ferendarum auitorem fuisse decẽ¬
nris hermondoꝵ quendam ephe sum̃ ex¬
uitantem initalia quidam retułut
hus legib latis cepit ut naturałr ene¬
mte solet. ut interp̃tatio desid̾are pͣ¬
parte aliqua non appellatur utcete¬
repartes iuris suis nominib designa

Expanded text:
quarum ferendarum auctorem fuisse decemquarum ferendarum auctorem fuisse decemuiris Hermodorum quendam Ephesium exulantem in Italia quidam rettulerunt. His legibus latis coepit ut naturaliter euenire solet, ut interpretatio desideraret prparte aliqua non appellatur, ut cetere partes iuris suis nominibus designa
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ fi̾lius expͥipalib niris uriisq liber̃
ut diximus appitatur iuscimle papiriatĩ
noñq papirius de suo quicquam adrecit
b lege tribuntia omnes leges exfolue¬
runt. Itetum cepit ppłus romanusin¬
certo magis uire ⁊siretucdine alumqu
ti quam ꝓlatam legem id q uigarti an¬
ras ꝓpe passus est. ¶ postea ue het cliu
tsꝰ fieret platuit puplta auct̾ate decẽ¬
uiros constitiũ per ques peterentur regeᷤ
agretis tiuitatib ⁊ critas fundaretut
legib quas intabuł ebutneis ꝑscrpt᷑
am ꝓ rõitris compouictunt. ut possunt :¬
leges aꝑtius pectipi datium est eis ins s¬
meo anno untruitate luminumut iege
corigerent ⁊ nopus est int̾pretarentur
n ꝓuetatio aleis situt arelihuis ma¬
gbatib fieret qui ip̃i ammałuterunt a¬
iuꝑderẽ istis primis legib. Ioq sequentii
anno alias auastabulas etidem tabuł
acliecerunt. ⁊ ita ex actidente applla¬
te sunt leges aucdetim tabularum

Expanded text:
i filius, ex principalibus uiris. is liber, i filius, ex principalibus uiris. is liber, ut diximus, appellatur ius ciuile Papirianum, non quia Papirius de suo quicquam ibi adiegibus lege tribunicia omnes leges hae exoleuerunt iterumque coepit populus Romanus incerto magis iure et consuetudine ali‹qua uti› quam per latam legem, idque prope uiginti annis passus est.Postea ne diutius hoc fieret, placuit publica auctoritate decem constitui uiros, per quos peterentur leges a Graecis ciuitatibus et ciuitas fundaretur legibus: quas in tabulas eboreas perscriptas pro rostris composuerunt, ut possint leges apertius percipi: datumque est eis ius eo anno in ciuitate summum, uti leges et corrigerent, si opus esset, et interpretarentur neque prouocatio ab eis sicut a reliquis magistratibus fieret. qui ipsi animaduerterunt aliquid deesse istis primis legibus ideoque sequenti anno alias duas ad easdem tabulas adiecerunt: et ita ex acceden‹ti› appellatae sunt leges duodecim tabularum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑs uͥmptum est. dem̃de simforo cansat
dicentib netas ut rtadixim indetur eẽ
milla p̾fatione fĩa iuliti rem exponere
inconnemens erit omissis uul ai
q origre non repetita atq illotie ut
ita caxerim manib ꝓtimis materiã
interp̃tatõme tractare. Namq iisi
fanoriste p̾fatões ⁊ libentius uos ad cło¬
uen̾imus hꝰ eudentioremꝰ pr̃ant ĩ tlłtm.
omp̃. H cõanium itaq nob̾ uidetur
ip̃ius niris origniem ati ꝓcessum dem¬
onstrare ⁊ quidem ĩmo cruitatis nostͥ
populus sine lege terta sine uire cet¬
to primum agere instituit. omina¬
q manuaregib gu̾bernabantur
ꝑtes diuisisse quas partes curias ap¬
pellauit. preterea ꝙ tunt rerpuplite cu¬
ram ꝑsententias partium earum ex¬
pechiebat. ⁊ ita leges quascam ⁊ ip̃e curi¬
atmꝰ ad populum tulit. ¶tulerunt
seguentes seges que omires ednscriptei
existant in libro sexto pareirtni fuit ulis
temꝑib quib suꝑbne de mariti couithi¬

Expanded text:
pium est. deinde si in foro causas dicentibus nefas ut ita dixerim uidetur esse nulla praefatione facta iudici rem exponere: inconueniens erit omi‹s›sis initiis atque origine non repetita atque illotis ut ita dixerim manibus protinus materiam interpretationis tractare? namque nisi fallor istae praefationes et libentius nos ad lecuenerimu.Necessarium itaque nobis uidetur ipsius iuris originem atque processum demonstrare.Et quidem initio ciuitatis nostrae populus sine lege certa, sine iure certo primum agere instituit omniaque manu a regibus gubernabantur.riginta partes diuisisse, quas partes curias appellauit propterea quod tunc reipublicae curam per sententias partium earum expediebat. et ita leges quasdam et ipse curiatas ad populum tulit: tulerunt et sequentes reges. quae omnes conscriptae exstant in libro Sexti Papirii, qui fuit illis temporibus, quibus Superbus Demarati Corinthi
Abbreviated transcription (Latin):
imocentib penas irrogari ad sollicitud¬
inem suam preses ꝓnintie reucret. ¶R¬
ue tenuis iute homines sub p̃textu ad
tũsiatu in uitiis uexantut preses ꝓui¬
tie puitebit ¶nequio sub nomine nuli¬

Expanded text:
innocentibus poenas irrogari ad sollicitudinem suam praeses prouinciae reuocet. Ne tenuis uitae homines sub praetextu adutranslatis, iniuriis uexentur, praeses prouinciae prouidebit. Ne quid sub nomine mili
Abbreviated transcription (Latin):
uꝰ mue ett neq in tõtum a
natutali inteł gentium recait net ꝑi
omnia ei seturo taq nmaliquit tu¬
afumus ł oetrahimus intĩ comuni tu
ꝓpͥium id ist cuule effitamu lc ĩgͣitile
tus nr̃ma constat autex scriꝑto aꝑicł¬

Expanded text:
 quod neque in totum a naturali uel gentium recedit nec per omnia ei seruit: itaque cum aliquid addimus uel detrahimus iuri communi, ius proprium, id est ciuile efficimus.Hoc igitur ius nostrum constat aut ex scripto a
Abbreviated transcription (Latin):
b̾tatii Inamquam du quis insertutu¬
te estinanm et pot̾ati suppoitus est ma¬
mimissus lib̾atura pot̾ate. Queres aiui¬
te gentium origim sũpiit. ut pote cui
uioe natura li omnes homines uberi nas¬
Se intus eẽoin cognita. s pꝰta quam in¬
re gentium scruitus uruant letutam
est borrefinum mamimissionis. lturã
imo natura linomine omney honunes

Expanded text:
tatis: nam quamdiu quis in seruitute est, manui et potestati suppositus est, manumissus liberatur potestate. quae res a iure gentium originem sumpsit, utpote cum iure naturali omnes liberi nasgnita: sed posteaquam iure gentium servitus invasit, secutum est beneficium manumissionis. et cum uno naturali nomine homines
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndam natura constituit consenus est
hominem honim insitliari ne fas ee̾.¬
te est manui et pot̾ati suppottus est ma¬
nimissus lib̾atura pofate ane̾ res aui¬
regentium origntui sũpit. ut pote cũ
uoe natrurali omnes homines liberi nas¬
terentur nectẽt nota mammitio t̃⁊
seruitus ẽẽt in cegnita s pꝰca quam in¬
regentium seruitus inuant setitum
est benesinum manuimissionis. ⁊ tum
uno natura lihomine omney homines
etant ẽẽ serm. Hetmog̾.¬

Expanded text:
ndam natura constituit, consequens est hominem homini insidiari nefas ete est, manui et potestati suppositus est, manumissus liberatur potestate. quae res a iure gentium originem sumpsit, utpote cum iure naturali omnes liberi nascerentur nec esset nota manumissio, cum seruitus esset incognita: sed posteaquam iure gentium seruitus inuasit, secutum est beneficium manumissionis. et cum uno naturali nomine homines ierant esse serui. 5 Hermog
Abbreviated transcription (Latin):
lare et reuolare folent. Nam et apes
idem facumt qͣꝵ constat feram esse¬
naturã. ¶ Ceruos qͦ itã quidam
mansuetos habent ut ĩ siluas ire et
redire solent. qͦꝵ ipõru᷑m feram eẽ
naturam nemo negat. ¶ In his aut̃
aĩalib que ex consuetudine abire et
redire solent talis iegula cõplutaẽ¬

Expanded text:
lare et recedere solent. Nam et apes id faciunt quarum constat feram naturam esse. Cervos quoque ita quidam mansuetos habent, ut in silvas ire et redire solent, quorum et ipsorum feram esse naturam nemo negat. In his autem animalibus quae ex consuetudine adire et redire solent, talis
Abbreviated transcription (Latin):
iudicia neq per Iudicis.¬
actiones ordinantur
nee  omĩno quicꝙͣ simile habent.
cũ cetĩs iudiciis de quib locuti sumꝰ.
Nagnaq diuersitas eorum est.¬

Expanded text:
iudicia neque per actiones ordinantur nec omnino quidquam simile habent ceteris iudiciis de quibus locuti sumus, magnaque diversitas est eorum et
Abbreviated transcription (Latin):
iudicandus est. et ĩuicem alteri
certa pecuma ꝯdãnãdꝰ ẽ. ¶ Si
funũ regundoꝵ actũ fu̾it dispice̾
debet iudex an necessaria sit adu¬
dicatio q̃ sane uno casu adiudicã¬
dum est. si euidenciorib finibus
distingiu agros cõmodius sit ꝙͣ
olim fuissẽt distincti. Nam tune
necesse ẽ ex altius agro partem
aliquã alteriꝰ agri dño adiudicari
quo caũ cõueniens est ut is alteri
certa pecunia debeat cõdãnari. eo
quo noĩe dãmnandꝰ ẽ quisq hoc
iudicio. qd̾ forte circa fines malia¬
ose aliqͥd cõmiserit ꝟbigr̃a quia
lapides finales furatꝰ ẽ aut arbo¬
res finales cecidit. Cõtinmacie qͦ
noĩe quisq eo iudicio ꝯdãnatur
ueluti si qͥs iubente uidice metire
agros passꝰ nõ fuit. Qr autẽ istis
iudiciis alicui adiudĩcatũ fuerit
id statim eius fiat cui adiudicatũ ẽ.
Dblica De publicis

Expanded text:
icandus est et is alteri certa pecunia condemnandus. Si finium regundorum actum fuerit, dispicere debet iudex, an necessaria sit adiudicatio. quae sane uno casu necessaria est, si evidentioribus finibus distingui agros commodius sit quam olim fuissent distincti; nam tunc necesse est ex alterius agro partem aliquam alterius agri domino adiudicari: quo casu conveniens est ut is alteri certa pecunia debeat condemnari. eo quoque nomine damnandus est quisque hoc iudicio, quod forte circa fines malitiose aliquid commisit, verbi gratia quia lapides finales furatus est aut arbores finales cecidit. contumaciae quoque nomine quisque eo iudicio condemnatur, veluti si quis iubente iudice metiri agros passus non fuerit. Quod autem istis iudiciis alicui adiudicatum sit, id statim eius fit cui adiudicatum est. TIT. 18 DE PUBLICIS
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. et demq alie res ĩmĩabilẽs. Incor̾¬
Les aũt̃ sunt q̃ tangi nõ possunt
qͣlia sunt ea q̃ in uir̃e cõsiscũt sic̃
heredit᷑as. usufructꝰ usus. et obliga¬
Nam et fructꝰ qͥ ex fundo ꝑcipiũto
corles sunt. et id qd ex aliqͥ obligoẽ
nob̾ debet᷑ pleriq corle ẽ. ueluti fudꝰ
ius utẽdi fru̾endi. et ipm̃ us obligoĩs
ĩ corꝑale ẽ. E odem nuniero sũt Iura
predioꝵ urbanoꝵ et rusticorum. q̃
etiã seruitutes uocantur. Destillici¬

Expanded text:
merabiles. Incorporales sunt, quae tangi non possunt, qualia sunt ea, quae in iure consistunt, sicut hereditas, ususfructus, obligantur, et fructus, qui ex fundo percipiuntur, corporales sunt, et id, quod ex aliqua obligatione nobis debetur, plerumque corporale est, ueluti fundus, ius utendi fruendi et ipsum ius obligationis incorporale est. eodem numero sunt et iura praediorum urbanorum et rusticorum, quae etiam seruitutes uocantur. 2 Marci
Abbreviated transcription (Latin):
Item alie et multe uste cause sepe
homĩb impedimẽto sunt qͦminus
rem suã ip̃i exequi possint ¶ Pro¬
ignorãte eo cõstituitur. Cuiꝰcumq
em̃ ꝑmiseris rem tuã age̾ aut
defende̾ is ꝓcurator tuus ĩtelligr
Tutores uel curatores ꝙ̃ admodũ
cõstitiũtur pͥmo libro expoĩtum ẽ.
S
alius antiqͥtati pla¬
cuit: alium nouitas
ꝑ usum amplexa est ¶ Olimi ẽĩ
si ĩ rem agebatur satisdare pos¬
sessor cõpellebatur ut si uictus¬
eẽt nec rem ip̃am restitu̾it. nec
litis estimatione eiꝰ potestas
eẽt petitori aut cum eo agendi
aut cũ fideuissorib eiꝰ. Que
satisdatio appellatur iudicatum
solui. Unde autẽ sic appellatur
facile est intellige̾. Naniq scipła¬
batur quis ut soluẽtur sibi quod
fuit iudicatũ. Multomagis is
qui ĩ rem actione cõuemebatu
satisdare cogebatur si alieno noie
iudiciũ accipiebat. Ipẽ autem qͥ
ĩ rem agebat si suo noie petebat
satisdare nõ cõgebatur ¶ Pro

Expanded text:
e alie multe cause sepe hominibus impedimento sunt, quo minus rem suam ipsi exsequi possint. Proignorante, constituitur. Cuicunque enim permiseris rem tuam agere aut defendere is procurator intellegitur. Tutores et curatores quemadmodum constituuntur, primo libro expositum est.s alius antiquitati placuit, alium novitas per usum amplexa est. Olim enim si in rem agebatur, satisdare possessor compellebatur, ut, si victus nec rem ipsam restitueret nec litis aestimationem, potestas esset petitori aut cum eo agendi aut cum fideiussoribus eius. quae satisdatio appellabatur iudicatum solvi: unde autem sic appellabatur, facile est intellegere. namque stipulabatur quis, ut solveretur sibi quod fuerit iudicatum. multo magis is qui in rem actione conveniebatur, satisdare cogebatur, si alieno nomine iudicium accipiebat. ipse autem qui in rem agebat, si suo nomine petebat, satisdare non cogebatur. pro