comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ditium patris secutus sit. nec
enim emãcipatum si legatum
acceꝑit admittimus ad bo̾rũ
ponem siue abh̃rdib ĩstitutis
accepit. S illud obsuãdumẽ.
ut p̃tor eum qui hr̃s institut
adierit.ã eam ꝑtem qua scripcꝰ
sit tueri debeat. dum tñ nõ ã
defiorem cĩm suam fecerit. Qd̃
siexminore p̃te sit instiuit᷑ꝰ
eam dum taxat retine̾ possit.
⁊ qd̃ ex̃ttaneis quoꝙ legata p̃¬
stare cogatur ¶Qd si is quu
potãte ẽ hr̃s. institutus sit. i.
qm̃ nec̾cius hr̃s sit.nõ aliuid
dici posse. quam⁊ ip̃m pete̾ pos¬
se borum ponem. si modo hr̃dita¬
ti se nõ mmiscuit.Tũc enim qa
uiditium patris ꝯꝓbasse uidet᷑
ĩ eodem loco quo emãcipatum
hr̃i debere. ¶filius ĩ adopti¬
ua familia uxore ducta filiũ
suitulit. eumq post mortem
patris adoptini emãcipauit.
hũc nẽpote cc̃ta. am natural
lato filio.⁊ emancipato adar¬
rogãdum se dederit ⁊ mortuo
adoptiuo patre decesẜit. ⁊ c̃e
to bunc admitti minmie du¬

Expanded text:
dicium patris secutus sit: nec enim emancipatum, si legatum acceperit, admitti ad bonorum possessionem, siue ab heredibus institutis acceperit. sed illud obseruandum, ut praetor eum, qui heres institutus adierit, in eam partem qua scriptus sit tueri debeat, dum tamen non adeteriorem causam suam fecerit, quod, si ex minore parte sit institutus, eam dumtaxat retinere possit et quod extraneis quoque legata praestare cogatur. quod si is qui in potestate est heres institutum necessarius heres fit, non aliud dici posse, quam et ipsum petere posse bonorum possessionem, si modo hereditati se non inmiscuerit: tunc enim, quia iudicium patris comprobasse videtur, in eodem loco quo emancipatum haberi debere. Filius in adoptiva familia uxore ducta filium sustulit eumque post mortem patris adoptivi emancipavit: hunc nepotem contra tabulalato filio et emancipato adrogandum se dederit et mortuo adoptiuo patre decesserit, et ceto hunc admitti minime du
Abbreviated transcription (Latin):
cipatus exceptionẽ dolimali
agenti hr̃di patris opposuerit
deeo ꝙ patridebuit non posse
luerit filius repelłe illa excep
ripõt. S magis doli excepuo
ne usus est.
ditatem silib̾atus aui. potãte
fuiss reliquisset. si suspectus a¬
nus sit qi ꝯsũpturus bona ne¬
potis. non ẽẽ ei danda bo. pos.¬
Ip̃ Si pat se dedit madoptio¬
nem̃ nec sequat̾ eum filius emxã¬
cipatus abco ante factus. qr in
alia familia sit pat. inralia filiꝰ¬
lius eius hr̃e. Et ita uił: scrip:¬
sit. Marcelł. aũt ait. iniquum
sibi uderi excludi eos abo. pos.
optionẽ. s pat̾ se dat. nullum.
patrem filio assignat. Que sm̃a

Expanded text:
cipatus exceptionem doli mali agenti heredi patris opposuerit de eo quod patri debuit, non posse luerit filius repellere illa exceptri potest", sed magis doli exceptione usus est. ditatem, si liberatus avi potestate fuisset, reliquisset: si suspectus avus sit quasi consumpturus bona nepotis, non esse ei dandam bonoSi pater se dederit in adoptionem nec sequatur eum filius emancipatus ab eo antea factus, quia in alia familia sit pater, in alia filiulius eius habere: et ita Iulianus scripsit. Marcellus autem ait iniquum sibi uideri excludi eos a bonorum optionem, at pater se dat, nullum patrem filio adsignat: quae
Abbreviated transcription (Latin):
scriptus hr̃s nãciscitur. ad eu
quem p̃tor hr̃dis loco ostituit.¬
¶Qui dues filios ⁊ exalt̾o eoꝵ
nepotem habebat. eum inad¬
optioẽm dedit.⁊ hr̃̾dem insti¬
tuit. p̃terito alto filio᷑. querit᷑
quid in his ẜuari debeat.utrũ
inptem patris sui admittet᷑.¬

Expanded text:
scriptus heres nanciscitur, ad eum, quem praetor heredis loco con stituit.Qui duos filios et ex altero eorum nepotem habebat, eum in adoptionem dedit et heredem instituit praeterito altero filio: quaeritur, quid in his seruari debeat, utrum in
Abbreviated transcription (Latin):
pos. accipet decͤesẜit. nõ admit¬
titur nepos ad bo̾rum ponem.¬
Si pat̾ emancipato filio p̃teĩ̾¬
to hr̃des duos scripsit filiu
quẽ inpotãte be̾bat ⁊ alterum
quẽ madoptionẽ dederat. ex
quo duos nepotes ĩ familia.

Expanded text:
 acciperet, decesserit, non admittitur nepos ad bonorum possessionem.Si pater emancipato filio praeterito heredes duos scripserit, filium quem in potestate habebat et alterum quem in adoptionem dederat, ex quo duos nepotes in fami
Abbreviated transcription (Latin):
s stichus testõ suo ei̾dem fun¬
di ꝓprietatẽ nepotib sius leg¬
auit ⁊ hr̃des stichi. exeuis testõ
legatarus nepotib eu fũdu
tradrd̾unt. Quesitum ẽ. cum
nepotes legatarii ignoraue.¬
rint ꝯditionẽ fundi suprascͥp¬
i priore testõ datam.⁊ plusq̃
tp̃r statuto possederĩt. aneu
sibi acquisisse. ¶Idem q̃ sut
si aliquo caũ legatarus aufe¬
rĩ poturss. an repetitionẽ ab
hr̃dib stichi. eius nepotes.
hr̃e possint. R. supra quider.
deacquisitione Rnsum ẽ. Ue¬
rum si exalia cã acquisitio
cessass auderi stichum. si p̾t
mortẽ eorum quib ꝓprietaᷤᷤ
legata eẽt. testam̃tu feciss
potuis quodhr̃e se credẽt. quã

Expanded text:
 Stichus testamento suo eiusdem fundi proprietatem nepotibus suis legauit et heredes Stichi ex testamento eius legatariis nepotibus eum fundum tradiderunt. quaesitum est, cum nepotes legatarii ignorauerint condicionem fundi supra scripti priore testamento datam et plus quam tempore statuto possederint, an eumsibi adquisisse.Idem quaesiit, si aliquo casu legatariis auferri possit, an repetitionem ab heredibus Stichi eius nepotes habere possint. respondit supra quidem de adquisitione responsum: uerum si ex alia causa adquisitio cessasset, uideri Stichum, si post mortem eorum, quibus proprietas legata esset, testamentum fecisset, potius quod habere se crederet, quam
Abbreviated transcription (Latin):
lego. pinte ẽ. ac suta illi ⁊ illi.
legasset.
pubuo meuio .do. lego. ꝑm̃ pu¬
tat accipiẽdum ẽẽ labeo. ac si u
sust. fundi sim̾lit̃ eẽt legatus.
quia hec mens fuisse testatoris
udeatur.
enum maturitas natural: Hie
spectanda ẽ. s id tp̃c quo mag̃
colonõ dñoue eum fruct᷑um.
tollẽ expedit. itaꝙ cum olea ĩ¬
matura plus hãt redditus ꝙͣ
simatura legat᷑. non põt uideĩ
siĩ matura electͥa ẽ ĩ fructuñ ẽẽ

Expanded text:
lego": perinde est, ac si ita "illi et illi" legasset. Publio Maevio do lego", perinde putat accipiendum esse Labeo, ac si usus fructus fundi similiter esset legatus, quia haec mens fuisse testatoris videatur. enim maturitas naturalis hic spectanda est, sed id tempus, quo magis colono dominoue eum fructum tollere expedit. itaque cum olea immatura plus habeat reditus, quam si matura legatur, non potest uideri, si immatura lecta est, in fructu non
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰdem fũdi testator legaũt. si
alius nudam ꝓprietatem hr̃et.
errore labitur. Nam detraeto
usuf. ꝓprietatẽ eum legare opõ¬
tet eo mõ. titio fũdum detracto
usuf legoul scio eiꝰdem fundi
dum plus ualet scriptura quã
qd̾ actum sitꝰ.

Expanded text:
eiusdem fundi testator legaverit: si ter nudam proprietatem haberet, errore labitur. nam detracto usu fructu proprietatem eum legare oportet eo modo: "Titio fundum detracto usu fructu lego: vel Seio eiusdem fundi , quod interdum plus ualet scriptura quam peractum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
uestemanũdum muliebrẽ. la¬
nam. lirura.⁊ alias res legaue¬
rat. Et adiecit. ꝓprietate aũt
eorum que suprascripta sunt
reu̾ti uolo adfilias meas. que¬
ue exhis tunc uiẽt. Quesituz
ẽ utrum ususf. an ꝓprictas eaꝵ
rerum data sit .R̾i. ꝓprietate
segatam uideri

Expanded text:
um muliebrem lanam linum et alias res legauit et adiecit: 'proprietatem autem eorum, quae supra scripta sunt, reuerti uolo ad filias meas quaeue ex his tunc uiuent': quaesitum est, utrum usus fructus an proprietas earum rerum data sit. respondit proprietatem legatam uideri
Abbreviated transcription (Latin):
tarius põt. etiam oꝑas eiuslo
care ip̃e potit. Quas si ꝓ hibe¬
⁊ si ẜuus se locauĩt. Et quia
legatarus fructuarius nõ ẽ.
adhr̃dem suum.oparum le¬
gatum transmittit. S ẜuo
usu cãp̾to. legatum̃ pͥit.
Si pure ꝓprietas legata
erit. ea adlegatarium ꝑueiet.
quãius fructuarius heres sit
institutus.
morte in t̾cioere solet.

Expanded text:
iam operas eius ipse locare poterit, quas si prohibeet si servus se locaverit. et quia legatarius fructuarius non est, ad heredem suum operarum legatum transmittit: sed servo usu capto legatum perit. Si pure proprietas legata erit, ea ad legatarium perueniet, quamuis fructuarius heres sit institutus. morte intercidere solet.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpetat. ⁊ alt̃ exnepotib nõ pe¬
tat ꝑs euis fr̃ĩ accrescit. Siuoͬ
tat.tam frĩ quamnẽ potib io
ꝓdẽ.namq tũe duo semisses
fiũt. ex quib alt̾m filius. Nt̾m
nepotes ꝯsequũtur. ¶Si pͥũs̾
testm̃ extet iure factum quo fi¬
lius exhr̃datus ẽ. sequens in ꝑ¬
fectum ĩ quo p̃teritus sit. filiꝰ
post̾iore testam̃to p̃teritus. rec
to quoq filio potiões sict in ea
ius h̃t̃ ut cum is ꝯtraquẽ filius
sit optine̾ hr̃ditatem. filiꝰ quo
Si uõ ille non poͣssit optinere
hr̃ditatem. filius quoq exi¬
cludatur.

Expanded text:
mpetat et alter ex nepotibus non petat, pars eius fratri adcrescit. si vero tat, tam fratri quam nepotibus id prodest: namque tunc duo semisses fiunt, ex quibus alterum filius, alterum nepotes consequuntur. Si prius testamentum exstet iure factum, quo filius exheredatus est, sequens imperfectum, in quo praeteritus sit filius, posteriore testamento praeteritus recteto quoque filio potiores sunt in ea ius habet, ut, cum is, contra quem filius ssit optinere hereditatem, filius quoque ssessionem, si vero ille non possit optinere hereditatem, filius quoque excludatur.
Abbreviated transcription (Latin):
lecticarius st ⁊ cocue accedet
legato. ¶Si aiuuerne. alucũ¬
sores legati sũt. si quidã ⁊ uer¬
ne ⁊ cursorẽs sint. cursorib
ced̾ent. sẽꝑ enim sp̃es genei̾
derog̾at. si in sp̃e aut ingenẽ
tio titio. stichum ẜuum meu
illi reddito. casselluis ait. debi.
n ro labeo improbat. quia ꝗ
reddẽ iubetur. simul ⁊ dare ui¬
bẽtur. ¶Due statue marmoree

Expanded text:
lelelegato. Si alii vernae, alii cursores legati sunt, si quidam et vernae et cursores sint, cursoribus cedent: semper enim species generi derogat. si in specie aut in genere cio Titio Stichum servum meum illi reddito". Cascellius ait deberi neque id Labeo improbat, quia qui reddere iubetur, simul et dare iubetur. Duae statu
Abbreviated transcription (Latin):
dum. ⁊ scripium sit. hr̃s meus
tato. adom̃s gradus. hic ẜ mo
ptinet. Sicuti hec u̾ba. quisquis
michi h̃s erit. Itaq siquis ue¬
lit non om̃s hr̃des. legatorum
pratione honerare. s aliquos
sexhis noĩatim dãpnare debet.
Herius urbams legatis q¬
damurbana mancipia. ñ loco.
s ope separant. ut licet inpre¬
dus rusticis sinit. si tñ opus:
rusticum nõ faciant. urbana
uitẽtur. Dicendum ẽ aũt ꝙ¬
urbam ĩ telligendi sũt. quos
pat᷑ famił. int̾ urbanos ãnu¬
merare solitus sit. ꝙ maxĩe
ex libellis familie. Itẽ cibarus:
dep̃hendi potĩt. ¶Uenatores
⁊ aucupes. utrum ĩ urbanis:
an inrusticis ꝯtineãtur. põt
dubitari. S dicendu ẽ. ubi
pat̾ familias moraret᷑. ⁊ bos
alebat. ibi eos mĩari. ¶Muli¬
ones deurbano minisfio sũt.
nisippt̃ opus rurestre testatoͬ
eos destinatos habebat. ¶Euz
qui natus ẽ exancilla urbana
uideamus ne ĩ urbanis eẽ ĩ¬
telligatur. ꝙ magis placet.
lecticarus ẜuis legatis. sudẽ

Expanded text:
dum et scriptum sit 'heres meus dato', ad omnes gradus hic sermo pertinet, sicuti haec uerba 'quisquis mihi heres erit'. itaque si quis uelit non omnes heredes legatorum praestatione onerare, sed aliquos ex his, nominatim damnare debet.ervis urbanis legatis quidam urbana mancipia non loco, sed opere separant, ut, licet in praediis rusticis sint, tamen si opus rusticum non faciant, urbani videntur. dicendum auturbani intellegendi sunt, quos pater familias inter urbanos adnumerare solitus sit: quod maxime ex libellis familiae, item cibariis deprehendi poterit. Uenatores et aucupes utrum in urbanis an in rusticis contineantur, potest dubitari: sed dicendum est, ubi pater familias moraretur et hos alebat, ibi eos numerari. Muliones de urbano ministerio sunt, nisi propter opus rurestre testator eos destinatos habebat. Eum, qui natus est ex ancilla urbana uideamus, ne in urbanis esse intellegatur, quod magis placet. Seruis lecticariis legatis si idem
Abbreviated transcription (Latin):
marmor erat legatum. nuliã
statuam marmoreã pret̾ duas.
cassellius pu̾tabat deb̾i. offiliꝰ¬
⁊ trebatius ꝯͣ. labeo. cassellu sẽ¬
quia duas statuas legando põt
uideri nõ putasse ĩ marmore:
se statuas legare. ¶uxori mee
eorũ uasoru collocadoru cã
patas deb̃i. trebatius.R. Lãbo
aũt id nõ ꝓbat. si eas baces te¬
stator ñuo uasoru hũit. ꝓcu¬
lus uõ recte ait. si enee quidẽ
ñ deb̃i. ¶ Cui testudmea leg¬
ataeent. ei lectos testudineos
pedib margẽtatos debi. lab̾o
bita. codicillis ita scripsit. pa¬

Expanded text:
marmor erat legatum: nullam statuam marmoream praeter duas Cascellius putat deberi: Ofilius Trebatius contra. Labeo Cascellii senquia duas statuas legando potest uideri non putasse in marmore se statuas legare. 'Uxori meaeeorum uasorum collocandorum causa paratas deberi Trebatius respoautem id non probat, si eas βάσεις testator numero vasorum habuit. Proculus vero recte ait, si aeneae quidem non deberi. Cui testudinea legata essent, ei lectos testudineos pedibus inargentatos deberi Labeo bita, codicillis ita scripsit:
Abbreviated transcription (Latin):
põt inuitum br̃ditati obligae
eum. ancuiꝰ est potãte. neeri ali¬
eno. pat̾ obligetur. S ⁊ in bo¬
norum pone placu̾it.ratam.
Br̃i posse eam quam citra uolũ¬
tatem agnouit is qui potestati
subiectus ẽ. S ⁊ si legittima.
orfitiano. matris adem erit ꝓ¬
banͣdum. S ⁊ si nõ adierit fi¬
lus diũ tñ possedit pat̃ hr̃oi
putͣabat se filium fa. pat̾ris
uissu adierit. eum neq sibi n
ei qui uissit. quesisse br̃ditater
ꝯstat. Quã quaͣm is quem p̾at̃
iussit adire ⁊ decesẜit. si adieĩt
iam mortuo patre. obliget se
utrum filius fa. an pat̾ fa. ⁊
morte patris factus sit. posse
aditione acquiret hr̃ditate
hus ĩ quorum sũt potestate.
ut puta sinepos ex filio exhere¬
dato. hr̃s sit institutus patrez
enim suum. sine aditione faci¬
et hr̃dem. ⁊ quidem necc̃ium eũ.
S siquis hr̃s institutus adop¬
tet᷑ ⁊ filio exbrtato. nectiu eũ¬

Expanded text:
nvitum hereditati obligare eum in cuius est potestate, ne aeri alieno pater obligaretur. Sed in bonorum possessione placuit ratam haberi posse eam, quam citra voluntatem adgnovit is qui potestati subiectus est. Sed et si legitima Orfitiano matris, idem erit probandum. Sed et si non adierit filius, diu tamen possedit pater heredputabat se filium familias, patris iussu adierit, eum neque sibi neque ei qui iussit quaesisse hereditatem constat: quamquam is, quem pater iussit adire et decessit, si adierit iam mortuo patre, obliget se utrum filius familias an pater familias morte patris factus sit, posse aditione adquirent hereditatem his in quorum sunt potestate, ut puta si nepos ex filio exheredato heres sit institutus: patrem enim suum sine aditione faciet heredem et quidem necessarium. Sed si quis heres institutus adoptetur a filio exheredato, nece
Abbreviated transcription (Latin):
Fen. U xori legauit ita. uxor
mea quicquid ei ꝯpauit et qd̃
michi dedit.emedio sibi sũm¬
at. Quero an dos p̃legata uide¬
atur. R. uerbis que ꝓponerent᷑.
uderi ⁊ de dote p̃legata uidea¬
tur loqu̾i. nisi aluid testatore.
uoluisse ꝓbaretur. ¶Titie ux¬
ori mee quanta pecunia adiye
in stipulationẽ dotis eiꝰ noĩe

Expanded text:
.Uxori ita legauit: 'uxor mea quidquid ei comparaui et quod mihi dedit e medio sibi sumat': quaero, an dos praelegata uideatur. respondit uerbis quae proponerentur uideri et de dote legata loqui, nisi aliud testatorem uoluisse probaretur. 'Titiae uxori meae, quanta pecunia ad me inue stipulationem dotis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ desiderint tablas
testam̃ti inspicere.
uł etiam describere ã¬
spiciendi describendiq po¬
testatem facturum se p̃tor
pollicetur. Qd uł suo uel
alio noĩe desideranti tribu¬
ere eum manifestu ẽ. ¶Ra¬
tioaũt huiꝰ edicti manifesta
e neq enim sine uidice tran

Expanded text:
 desiderant tabulas testamenti inspicere uel etiam describere, ‹in›spiciendi describendique potestatem facturum se praetor pollicetur: quod uel suo uel alieno nomine desideranti tribuere eum manifestum est.Ratio autem huius edicti manifesta est: neque enim sine iudice tran
Abbreviated transcription (Latin):
Art ice̾t ut nõ petat᷑ cantio¬
fuĩt nõ uidetur ꝯditio. ⁊ iõ lic
desideͬrauĩt. quis caueri sibi. ñ
uidetur ꝯditione defec̾tus qr
postquam remitut talemSdi¬
tionẽ uire publico placuit. nͣ
onus cautionis sequit nec q¬
dem ꝯditio intelligit᷑ur.

Expanded text:
ut non petatur cautiofuerit, non uidetur condicio: et ideo licet desiderauerit quis caueri sibi, non uidetur condicione def‹e›ctus, quia postquam remitti talem cautionem iure public‹o› placuit, nec onus cautionis sequitur ne‹c› quidem condicio intellegitur.
Abbreviated transcription (Latin):
datur. ĩ eum qui pretmissa in¬
stitutione ab intestato possi¬
det hr̃ditatemait legatorum
uire cuuilli debẽtur. Idem ari:¬
stom placet.

Expanded text:
ur in eum, qui praetermissa institutione ab intestato possidet hereditatem, legatorum iure ciuil‹i› debentur. idem Aristo‹n›i placet.
Abbreviated transcription (Latin):
reddatur. eo ue noĩe satisfactu
erit morieris nullo filio filiaue
exeo relicto. pat̾ filiam uirginẽ
iptui collocauit. eisq noĩe
dotem declit. ⁊ post diuortium

Expanded text:
reddatur eoue nomine satisfactum erit, morieris nullo filio filiaue ex eo relicto'. pater uirginem filiam nuptum collocauit eiusque nomine dotem dedit et post diuortium
Abbreviated transcription (Latin):
qui adoptatus nõ est. actio que¬
plagam que ẽ mregionẽ illa.
meuio publio ⁊ guo transcribi
uolo p̃tio facto uiri bom arbit᷑¬
tu. ⁊ hr̃ditati illato. duple eiue
eam agri plagam ꝑtemue eius
adseiam posteros ue eĩ nõ ꝑuẽ¬
turam. quã qua rõe. Quesituzẽ
an legatum ualeat cum publĩ¬

Expanded text:
qui adoptatus non est actio quaeplagam, quae est in regione illa, Maeuiis Publio et Gaio transcribi uolo, pretio facto uiri boni arbitratu et hereditati illato, duplae euiceam agri plagam partemue eius ad Sei‹u›m posterosue eius non peruenturam quaqua ratione.' quaesitum est, an legatum ualeat, cum Publi
Abbreviated transcription (Latin):
ea que postea agnata eẽpit. uer¬
bis fideiꝯmissi nõ ꝯtineri.⁊
¶Paͣt naturͣlis. filie sue extestõ
mariti eius. si dei ꝯͣ missi debi¬
torcum ea mulier alu mibẽt.
nõ mandato mulieris. dotem
marito eius dedit ⁊ sibi eam¬
reddi eam stipulatus ẽ. si sine
uibis filia moreret᷑. mulier fi¬
lam suscepit. Quesitum ẽ an
fidei ꝯmissum apatre exigere
possit. R. si nec ratͦim hu̾sset.
datam dotem. suꝑ ẽẽ fideiꝯmissi
petitionẽ Item q̃ situm ẽ. an si
pat accepto facere stipulatiõe
uelit. mulieri ꝑsecutio fidei ꝯmis¬
sorum deneganda sit. R̾. supra
ratum hr̃et. posse ꝯdicẽ. ¶Seia
maritũ suum scrspsit hr̃dem. ei¬
q substituit apiam alũpnam¬
suã. fideiq hr̃dis ꝯmisit. ut p̾t
mortẽ suam. hr̃ditatem eidem
alũpne restituẽt. aut siꝗd ante
no frĩs filio. restituẽt eindem
hr̃ditatem. Quesitum ẽ. si seĩ

Expanded text:
ea, quae postea adgnata essent, verbis fideicommissi non contineri. Pater naturalis filiae suae ex testamento mariti eius fideicommissi debitor, cum ea mulier alii nuberet, non mandatu mulieris dotem marito eius dedit et sibi reddi eam stipulatus est, si sine liberis filia moreretur: mulier filiam suscepit: quaesitum est, an fideicommissum a patre exigere possit. respondit, si nec ratam habuisset dotem datam, superesse fideicommissi petitionem. idem quaesiit, an si pater accepto facere stipulationem velit, mulieri persecutio fideicommissorum deneganda sit. respondit ratum haberet, posse condicere. Seium maritum scripsit heredem eique substituit Appiam alumnam fideique heredis commisit, ut post mortem suam hereditatem eidem alumnae restitueret aut, si quid ante no fratris filio restitueret eandem h
Abbreviated transcription (Latin):
emere uelit. gaius nolit. R2. eũ
qui fidei ꝯmissum pr̃ari sibi ue¬
lit. posse ꝓtem dimidia eiꝰ agri
quilegatus ẽ. petere quamius
alt̃ ꝑ sequi nolit. Item q̃situ ẽ.
cautio que int̃pomi debeat ẜ̃m
uoluntatẽ. ꝓ quota ꝑte cuĩq hr̃¬
dum pr̃an᷑da e sit. R. ꝓ ea portio
ne que ex fidei ꝯmisso pr̃atu̾ir.
¶Sorori legauit hoĩes quos no¬
sit. ut eadem mãcipia filu̾s su¬
is cum obiret restituẽt. Quesi¬
tum ẽ agna̾ta exhus an defũe¬
ti filus. an hr̃dib restituenda
sit̃ post mortẽ legatarie. an re

Expanded text:
emere uelit, Gaius nolit. respondit eum, qui fideicommissum praestari sibi uelit, posse partem dimidiam eius agri qui legatus est petere, quamuis alter persequi nolit. item quaesitum est, cautio, quae interponi debeat secundum uoluntatem, pro quota parte cuique heredum praestanda sitemere uelit, Gaius nolit. respondit eum, ne, quae ex fideicommisso praestatur. Sorori legauit homines quos noei commissit, ut eadem mancipia filiis suis cum obiret restitueret. quaesitum est, adgnata ex his an defuncti filii heredibus restituenda sint post mortem legata
Abbreviated transcription (Latin):
dotem. sibi aut filie sue. reddi.
manẽte filia ĩ matrimonio ẜo.
mor̃t̾iuis ẽ eodem testõ relicto.
eiꝙ br̃des extiterũt fili ⁊ uxor.
postea marito defueto puella.
dote recepta nupsit alii p̃sẽtib
⁊ꝯsentiẽtib frẽ ⁊ matre. q̃ etiã
dotemeus auxit. ⁊ neut̃ eoruz
stipłatus ẽ dotem. mox matri.
filius ⁊ filia hr̃des extiterunt.
deuide inm̾io. filia decessit mã¬
rito br̃de relicto. q̃situm ẽ cum
puella nõ exc̃a legati pecuma
in dotẽ abhrdib patris accepe¬

Expanded text:
i: manente filia in matrimonio secundo mortuus est eodem testamento relicto eique heredes exstiterunt filius et uxor: postea marito defuncto puella dote recepta nupsit alii praesentibus et consentientibus fratre et matre, quae etiam dotem eius auxit, et neuter eorum stipulati sunt dotem: mox matri filius et filia heredes exstiterunt: deinde in matrimonio filia decessit marito herede relicto. quaesitum est, cum puella non ex causa legati pecuniam in dotem ab heredibus patris accepe
Abbreviated transcription (Latin):
UI. Ni impubes neget᷑ iure
adoptatus ⁊ õ pat̾ne br̃dita¬
tis ei ꝯtrou̾sia fiat. nõ erit ini¬
quumsimile carboniano de
sit. locus erit carbomano edcõ.¬
lus s de testĩ uire q̃ritur. ¶ Si
mat̾ eius cui delib̾tate ⁊ dehẽ¬
ditate pat̾na ꝯtrou̾sia sit. ĩ q̃õ¬
dematre nõ sẽꝑ intp̃e pub̾tatiᷤᷤ
differendũ erit.nam ⁊ ip̃is q
subiectus ẽẽ dicitur excã re¬
p̃sentari solet. ¶Quotiens
carbonianũ decretum in tp̃oĩ¬
tur. eodem loco rem hr̃i oꝑtet
quo eẽt si nulla ꝯtrou̾sia fie̾t
ei qui bõrum p̾onem acceꝑit.
Cum aũt ex duob frĩb ex ħ
decreto missis alt̾ ꝓꝑte sua pa¬
tñam hr̃ditatem nõ defendit.
ꝯpellit̃ alt̾ totam defende aut
unuu̾sã c̾clitorib cedẽ. ¶Int̾¬
dum etiam exhr̃datus filius
excarboniano dec̾to bõrum po¬
nem accipiet.si ñ cc̃. tabulas.
pecit bõrum pꝰonem. S abĩte¬
stato. Uñ ub̃iqr neget tabłas
testam̃ti patris tales ẽe ut ẜ

Expanded text:
um Si impubes negetur iure adoptatus et ideo paternae hereditatis ei controversia fiat, non erit iniquum simile Carboniano decsit, locus erit Carboniano edicto.lii, sed de testamenti iure quaeritur. Si mater eius, cui et de libertate et de hereditate paterna controversia fit, in quaede matre non semper in tempus pubertatis differendum erit: nam et ipsi, qui subiectus esse dicitur, ex causa repraesentari solet. Quotiens Carbonianum decretum interponitur, eodem loco rem haberi oportet, quo esset, si nulla controversia fieret ei, qui bonorum possessionem acceperit. Cum autem ex duobus fratribus ex hoc decreto missis alter pro parte sua paternam hereditatem non defendit, compellitur alter totam defendere aut universa creditoribus cedere. Interdum etiam exheredatus filius ex Carboniano decreto bonorum possessionem accipiet, si non contra tabulas petit bonorum possessionem, sed ab intestato unde liberi quia neget tabulas testamenti patris tales esse, ut s
Abbreviated transcription (Latin):
tutores pupilli uelĩt a dimini¬
strare.nõ erũt audiendiansi.
satisdederit noĩe pupilli. aut
constituti.
tum int̾ponẽdum sit q̃rit᷑. et
tatis extrahet negm. Plane

Expanded text:
tutores pupilli velint administrare? non erunt audiendi, nisi satis dederint nomine pupilli aut cconstituti. etum interponendum sit, quaeritur. et s pubertatis extrahet negotium. Plane
Abbreviated transcription (Latin):
post in t̾positum decretum car¬
ueret᷑. hoc uiditium inid tp̃e dif¬
ferri debet. ¶Quesitum ẽ an:
simul ⁊ pupillus excarboniao
⁊scripti hr̃des ẜm tabulas bõꝵ¬

Expanded text:
positum Carbonianum decretum haueretur, hoc iudicium in id tempus differri debet. Quaesitum est, an simul et pupillus ex Carboniano et scripti heredes secundum tabulas bo
Abbreviated transcription (Latin):
ueniãt lib̾i.cam ⁊ si exinferio¬
rib ꝑtib petãt qua legittu
uocatur. qm̃ sui sũt. uel ex illa
que cognatis dat᷑. ¶Ita dem¬
umautez huic edc̃o locus est
si status ⁊ hr̃ditatis ꝯtrou̾sia
ꝯtrou̾sia sit hoc eaũ lib̃ale i¬
ditium statim explicandum
erit. ¶ Qui pupillo ꝯtrou̾sia
facit. si simul cum eo inponer
missus ẽ. ali exbonis defũcti
aluñta pupillo pr̃ari debẽt. S
pensas debet impẽli ꝓ mĩo
facultatum. ¶ Post pub̾tatẽ.
querit᷑ an actoris ꝑtes susti¬
nere debeat. Qui excarbonia
debere. maxime sicauit./ S⁊
si nõ cauerat si nũe ꝑatus sit
fertur adu̾sario satis offerẽ

Expanded text:
ueniant liberi, tametsi ex inferioribus partibus petant, qua legitimi uocantur, quoniam sui sunt, uel ex illa, qua cognatis datur. Ita demum autem huic edicto locus est, si status et hereditatis controuersia controversia sit, hoc casu liberale iudicium statim explicandum erit. Qui pupillo controversiam facit si simul cum eo in possessionem missus est, ali ex bonis defuncti alimenta pupillo praestari debent, sed pensas debet impendi pro modo facultatium. Post pubertatem quaeritur, an actoris partes sustinere debeat qui ex Carboniandebere, maxime si cauit. sed et si non cauerat, si nunc paratus sit fertur aduersario sa
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis eius neccium ẽ. mttent̾
ẽ. Nec mirũ debet iuderi hr̃di¬
quẽ fortasse iudicabit᷑. filium
non ẽẽ. cum̃ oĩum edictis uent̃
inp̾onem mittat᷑. ⁊ alim̃ta i¬
mulieri p̃stent̃. ⁊ ꝓpt̾ eum qui
põt nasci. ⁊ maior cura adhi¬
quã ne minor hr̃ditas ad pe¬
titorẽ ꝑueniat si appareat fu¬
lum non eẽsmaxime aũt pu¬
ne instrum̃ta inponem suam
redigat. cetm̃ decipiet̾ pupil¬
eiꝰ. uel ⁊̃ int̾cipe ea põt. ¶Cu
aũt insatisdatione ⁊ pupillꝰ

Expanded text:
tis eius necessarium est, mittendus est. nec mirum debet uideri herediquem fortasse iudicabitur filium non esse, cum omnium edictis uenter in possessionem mittatur et alimenta mulieri praestentur propter eum, qui potest non nasci, maiorque cura dequam ne minor hereditas ad petitorem perveniat, si apparuit filium non esse. Maxime autem pune instrumenta in possessionem suam redigat: ceterum decipietur pupileius vel etiam intercipere ea potest. Cum autem in satisd
Abbreviated transcription (Latin):
enscumq impubes satis non
sibi administrationẽ. sat̾dare
debet pupillo. Cet̾m si satis nõ
det debet curator ꝯstitui ꝑquẽ
bona administrẽtur adusariꝰ
aũt si satis ded̾it aes que tp̃r¬
ꝑiture aut detĩores future sĩt
distrahere debet. ⁊tem adebi¬
torib qui tp̃r lib̾ant᷑. exigere
debet. cetã cum pupillo possi¬
debit. ¶An aũt uescendicã di¬
minuere possit is qui excarbo¬
mano missus ẽ indeamus. et
siquidẽ satis impubes de deĩt.
siue decreuit preses. siue non.
diminuet uescendi cĩ. ⁊ s̾ mi¬
nus restituat br̃ditatis petito¬

Expanded text:
impubes satis non sibi administrationem, satis dare debet pupillo: ceterum si satis non det, debet curator constitui, per quem bona administrentur. adversarius autem si satis dederitiores futurae sint, distrahere debet: item a debitoribus, qui tempore liberabuntur, exigere debet: cetera cum pupillo possidebit. An autem uescendi causa deminuere possit is qui ex Carboniano missus est, uideamus. et si quidem satis impubes dedit, siue decreuit praeses siue non, deminuet uescendi causa et hoc minus restituet hereditatis petito
Abbreviated transcription (Latin):
tis qõnes extesto pendẽtesã
tp̃c pub̾tatis differũt᷑. ¶Cũ
extaret ĩ pubes qui se filium
brditatem adagnatũ qui for¬
te transmare abierit. ꝑtinere.
nec̃c̾ium erit pueo carbonian¬
um edc̃m. S ⁊ ab senti erit ꝓ¬
sꝑiciẽdum ut cauitio p̃stetur.
Missum aũt ex carbomiano e¬
possõrem ꝯstitue̾. Qõ siceꝑit
aut hr̃ditatem pete̾ qͣi bõru

Expanded text:
tiones ex testamento pendentes in tempus pubertatis differuntur. Cum extaret impubes, qui se filium stati hereditatem ad adgnatum, qui forte trans mare aberit, pertinere: necessarium erit puero Carbonianum edictum. sed et absenti erit prospiciendum, ut cautio praestetur. Missum autem ex Carboniano ipossessorem constituere. quod si coeperit aut heredita
Abbreviated transcription (Latin):
dig̾ scrib̾. exc̃eptione eum sũ¬
mouẽdum. Cõtentus enĩ d
ẽẽ hac p̃rogatiua ꝙ possõrem.
eum p̃tor tantisꝑ ꝯstuuit. Si
igitur uult br̃ditate aut sĩ¬
gulas res petere. petet ĩ quid
directa actione qĩ hr̃s ut ea pe¬
ticione iudicari possit an qĩ ex
libis br̃s sit᷑. ne psũptio carbo¬
mane bõrum p̾onis aniuriã ad¬
u̾sarus inferat. Que snnã hab¬

Expanded text:
 scribit exceptione eum summouendum: contentus enim esse debet hac praerogatiua, quod possessorem eum praetor tantisper constituit. si igitur uult hereditatem aut singulas res petere, petat, inquit, directa actione quasi heres, ut ea petitione iudicari possit, an quasi ex liberis heres sit, ne praesumptio Carbonianae bonorum possessionis iniuriam aduersariis afferat: quae sen
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo patrẽ suum decessisse
scit. ⁊ facultatẽ bo̾rum ponis
petende huit. carboniane uõ eo
cognouit.
borum ponem nõ petierit. alias
pot̾it exeqͥnẽti ꝑte edci ad exẽ¬
plum carboniani accipe bõru:¬

Expanded text:
ex quo patrem suum decessisse scit et facultatem bonorum possessionis petendae habuit, Carbonianae vero ecognovit. bonorum possessionem non petierit, alias poterit ex sequenti parte edicti ad exemplum Carboniani accipere bonoru
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ins s defrat̾ns boĩs ĩpubi
fit ꝯtrou̾sia. ¶ Ibidem iuł. que¬
rit. Si duo impub̾es patiant᷑
status ꝯtrou̾siam. ⁊ alt̃ eorum
pubueit expectari alt̾ius quor
pub̾tas. debet. scił. ut sie de u¬
triusq statu agat᷑. ne aliqd̾ p̃¬
uiditum fiat impub̾i ꝑ pu¬
beris ꝑsonã. ¶Pariui eniz re¬
fert utrum petitor sit ĩpubes
an possõr qui status ꝯtrou̾sia
patit᷑. nam siue possideat siue
petat. in tp̃c pubtatis differt᷑.
¶Si duoᷤ impub̾e̾s inuic̾e statꝰ¬
quisq se solũdicat filiũ an⁊se
⁊ aliũ. Na si solum se dicat.
filium. dicẽdum ẽ debe ꝯtrou̾¬
siam adutriusq pub̾tatẽ dif¬
ferre. sine petitor. siue possõr.
sit. Si uõ alt̃ se solum alt̃ ⁊ se
dicat. Siquidẽ ille adoleuerit
qui se solum dicat. adhuc dif¬
fertur ꝯtron̾sia ꝓpt̃ pueritia
eius qui ⁊ se dicit. s deꝑte nõ
detoto. deꝑte enim utiq nõ¬

Expanded text:
is impuberi fit controuersia. Ibidem Iulianus quaerit: si duo impuberes patiantur status controuersiam et alter eorum pubuerit, exspectari alterius quoque pubertas debet, scilicet ut sic de utriusque statu agatur, ne aliquod praeiudicium fiat impuberi per puberis personam. Parui refert, utrum petitor sit impubes an possessor, qui status controuersiam patitur: nam siue possideat siue petat, in tempus pubertatis differtur. Si duo impuberes inuicequisque se solum filium dicat an et se. nam si se solum dicat filium, dicendum est debere controuersiam ad utriusque pubertatem differr‹i›, siue pe titor siue possessor sit. si uero alter se solum, alter et se dicat, ‹si› quidem ille adoleuerit qui se solum dicat, adhuc differtur controuersia propter pueritiam eius qui et se dicit, sed de parte, non de toto: de parte enim utique n
Abbreviated transcription (Latin):
pub̾tatis. Idem enim diuus pĩ
glaidio adriano rescripsit. ⁊¬
¶Quaius scripto hr̃di nõ ꝑmit¬
boniano cͥtum sitͣ. tam̃ q̃oner
status intp̃c pub̾tatis differri
ꝓculdubio ẽ. ergo siquidẽ depa¬
rentis bonis simul ⁊ destatuo¬
trou̾sia fiat. hoc edictum locu
carbonimũ nõ succurrit. s si
cum eẽt pubes qĩ impubes ob
lũpnua appareat eorum qui ĩ¬
nõ daret᷑ bõrum p̾o. Sũma̾ti
ergo cumpetit᷑ excarboniano e¬
scere. Et si quidẽ ab soluta cãr
ĩuenerit euident ꝙ ꝓbet̾ filiũ
nõ ẽẽ negare debet ei bõrum põ¬
eãm hoc ẽ uel modicũ ꝓpuero
facientẽ. ut nõ uideatur eiu¬
dent̃ filius nõ ẽẽ dabit ei car
dum illud. ut ꝑinde ac si niu¬
iam ꝯtrou̾siã pateret᷑ ĩpubes.

Expanded text:
divus Pius Claudio Hadriano rescripsit. Quamvis scripto heredi non promitboniano certum sit, tamen quaestionem status in tempus pubertatis differri procul dubio est. ergo si quidem de parentis bonis simul et de statu controversia fiat, hoc edictum locum Carbonianum non succurrit. sed et si, cum esset pubes, quasi impubes obrlumnia appareret eorum, qui innon daretur bonorum possessio. summatim ergo, cum petitur ex Carboniano bscere: et si quidem absolutam causam inuenerit euidenterque probatur filium non esse, negare debet ei bonorum poscausam, hoc est uel modicum pro puero facientem, ut non uideatur euidenter filius non esse, dabit ei Carbdum illud, ut, perinde atque si nullam controuersiam pateretur impubes,
Abbreviated transcription (Latin):
decesẜit. ⁊ mat̾ eiu̾s hr̃s extitĩt¬
siam imp̾ubi mat̾ faciat. qui
se exalia natum affirmat. quã
eius filius faciebat scił. ut ne¬
get eum filum id cicoq ad
se totam brditatem ex ꝑsona
filu sui defũcti ꝑtinere debere
intp̃c pub̾tatis differri uił..

Expanded text:
decesserit et mater ei heres extitrsiam impuberi mater faciat, qui se ex alia natum adfirmat, quam filius eius faciebat, scilicet ut neget eum filium, idcircoque ad se totam hereditatem ex persona filii sui defuncti pertinere debere: in tempus pubertatis diff
Abbreviated transcription (Latin):
dederit. sicapitolium ascendĩt.
namut parusse quis ꝯditioĩ
udeatur ⁊̃ scire debet hane cõ¬
ditionẽ inẜtimnam si fãto fe¬
cerit nõ indetur obtẽꝑasse uolũ¬

Expanded text:
dederit' 'si Capitolium ascenderit': nam ut paruisse quis condicioni uideatur, etiam scire debet hanc condicionem insertam: nam si fato fecerit, non uidetur obtemperasse uolu
Abbreviated transcription (Latin):
patronus legata p̃stat. tẽpareͣ
debet p̃tor ꝯditionẽ. ut ⁊ patro¬
no ⁊ hr̃dib scriptis ꝓportione
dẽtur ꝯditionis explende gra.
Si ita scriptum sit. si inqnquẽ¬
mo ꝑximotitio filius natus
nõ erit tũc .x. seie hr̃s dato. si ti¬
tius añt mortuus sit. nõ statĩ
seie .x. deb̾i. qr ⁊ hic articulus i¬
tũc. extremõ qui quennu tẽm¬

Expanded text:
are debet praetor condicionem, ut et patrono et heredibus scriptis pro portione dentur condicionis explendae gratia. Si ita scriptum sit: 'si in quinquennio proximo Titio filius natus non erit, tum decem Seiae heres dato', si Titius ante mortuus sit, non statim Seiae decem deberi, quia hic articulus 'tum' extremi quinquennii te
Abbreviated transcription (Latin):
Dies aũt inc̾tus ẽ. cumita scri:¬
bitur. hr̃s m̃s cum moriet᷑ .x.
dato. nam diem inc̾tum mors
ht̃ eius.⁊ iõ si legat arius ante
decesẜit.ad hr̃dem eius legatu
nõ transit. quia nõ cessit dies
uiuo eo. qũnus certum fuerit
moriturum hr̃dem. ¶In ẽ aũt
ꝯditio legãtis ułuti cum ita le¬
gamus. Qd̃ exarethusa natũ:
fuit hr̃s dato.aut frũcͤtus qui
exeo fundo ꝑcepti fuint. heres
dato. aut ẜuum quẽ alui nõ le¬
gauero. seio dato.

Expanded text:
Dies autem incertus est, cum ita scribitur 'heres meus cum morietur, decem dato': nam diem incertum mors habet eius. et ideo si legatarius ante decesserit, ad heredem eius legatum non transit, quia non cessit dies uiuo eo, quamuis certum fuerit moriturum heredem. Inest autem condicio legati, ueluti cum ita legamus: 'quod ex Arescusa natum fuerit, heres dato' aut 'fructus, qui ex eo fundo percepti fuerint, heres dato' aut 'seruum, quem alii non legauero, Seio dato'.
Abbreviated transcription (Latin):
U. Seruum afilio fa. milite
manumissũ duus adrianꝰ re¬
scripsit militẽ lib̾tũ sur̃ ñ face
ñ patris. ¶ Seruus nõ mãnu¬
missus lib̾tatẽ ꝯsequit᷑. ¶ Is
qui ea lege distractus ẽ ut ma¬
puenies. l ñ maumutat᷑. faciet
stinetes. uis ꝙ in lib̾tis hũt
pat̾nis. nõ admittũt. ⁊ idẽ ⁊ ĩ
emãcipato. ¶Ut ĩ bonis lib̾ti
locum quidã nõ hãnt. lege ex¬
cipiũtur. Rei capitał dãp¬
natus. si restitutus nõ ẽ/sim
dexcuiꝰ flagitii sit fuĩt ue. uel

Expanded text:
. Seruum a filio familias milite manumissum diuus Hadrianus rescripsit militem libertum suum facere, non patris. Seruus non manumissus libertatem consequitur is, qui ea lege distractus est, ut maperueniens, licet non manumittatur, faciet stinentes ius, quod in libertis habent paternis, non amittunt: idem et in emancipato. Ut in bonis liberti locum quidam non haberent, lege excipiuntur: rei capitalis damnatus, si restitutus non est: si index cuius flagitii sit fueritue uel
Abbreviated transcription (Latin):
accepit ctis ꝑsoius legata de¬
bebit. Descripto aũt q̃rit. Et
cõplures putãt certis ꝑ sonis.
⁊ eum pr̃are debere. ꝙ puto ue¬
rius eẽ. Nam ⁊ p̃tor hac ratio¬
ne eum tuet᷑ ꝙ exlibis ẽ. quioͣ¬
ta. pete potuerũt. Itã aut tuẽ¬
dus ẽ inꝑtem dimidiã. si aut
exmaiore ꝑte quam dimidia
hr̃s institutus sit. aut exse¬
misse. Qd̾ si exminore ꝑte q̃ di¬
midia hr̃s ĩstitutus sit. dicimꝰ
nõ exmaiore ꝑte ꝙͣ institut̾ sit
tuendũ eu ẽẽ. Qua enĩ rõe ma¬
iorẽ ꝑtẽ hre põt. cũ nec bõꝵr põ.
accepit. nec exmaiore ꝑte insti¬
tutus sit hr̃s. ¶ Ei q̃ dotẽ nõ ht̃.
nillũ legatũ debebit᷑ lic subp̃¬
textu dotis leget. ¶Si exneo¬

Expanded text:
acceperit, certis personis legata debebit, de scripto autem quaeritur. et complures putant certis personis et eum praestare debere, quod puto verius esse: nam et praetor hac ratione eum tuetur, quod ex liberis est quias petere potuerunt. Ita autem tuendus est in partem dimidiam, si aut ex maiore parte quam dimidia heres institutus sit aut ex semisse: quod si ex minore parte quam dimidia institutus sit, dicimus non ex maiore parte, quam institutus sit, tuendum eum esse: qua enim ratione maiorem partem habere potest, cum naccepit nec ex maiore parte institutus sit? Ei, quae dotem non habet, nullum legatum debebitur, licet sub praetextu dotis legetur. Si ex
Abbreviated transcription (Latin):
patris aufert ꝑtem dimidia
cum ⁊ si hic nõ petẽt. suuᷤ solus
rem bĩturus ẽẽt. Quid ergo ẽ
ubi p̃teritus sit suus uerĩus ẽ.
p̃teritus. S si solus hr̃s insti¬
rit. om̃ib debebit legata pr̃are

Expanded text:
s aufert partem dimidiam, cum et si hic non peteret, suus solus rem habiturus esset. quid ergo est? ubi praeteritus sit suus, uerius est praeteritus. sed si solus heres instirit, omnibus debebit legata praesta
Abbreviated transcription (Latin):
curatorem ñ ꝑetit. magis ẽ ut
inccoat. ¶Nõ solum aũt que
ñ petut cohercet᷑. s ⁊ que defũc¬
torie petut ut R̾p̃to declaratimꝰ
trib puta tutelis s ita demu
sidata oꝑa hoc fecit. ¶Quid.
ergo si tales petut ⁊ suscepũt¬

Expanded text:
etiit? magis est, ut incidat. Non solum autem quae non petiit coercetur, sed et quae defunctorie petiit, ut rescripto declaratur, tribus puta tutelis, sed ita demum, si data opera hoc fecit. Quid ergo, si tales petiit et susceper
Abbreviated transcription (Latin):
ĩquit eam hr̃ditate ꝑiinẽ. nã
⁊hic nõ u̾ult. ⁊ si aliqñ uoluit
dicoposseiis antiquũ locum
hr̃e. ¶Utrum aũt erdem defer¬
tur successio qui tũc̃ legittimuᷤ
dep̾hendit᷑. anuõ ei qui tẽ fuit
cum filio defertur ut puta ꝓpoã¬
mus fuisse defũete ꝯsãguneũ
eiꝰq filium delibante filio defũe¬
te ꝯsanguineũ eiꝰ obisse. mox fi¬
lium repudiasse matrͤis hr̃dita¬
tem anꝯsanguinei filius admit¬
ti possit. ⁊ uił recte putat çirca
ttulliamim. locim ẽe succ edẽti
agnato. ¶ Qd ait senatũs. que
iudicita trinsacta finitaue st̃.
rata maneãt ita intelligendu
ẽ. ut urdierta acciꝑe debeamnus.
abeo ciuiius urdicandi fu̾it tran¬
sacta.s. bona fide̾ ut ualeat tran¬
Btina. he̾bit t̾tulliam ꝯ modu¬
filium aũt ul filiam acciꝑe de¬
bemus siue iuste sint ꝓcreati.¬

Expanded text:
inquit, 'eam hereditatem pertinere': nam et hic non uult, etsi aliquando uoluit: et dico posse ius antiquum locum habere.Utrum autem ei defertur successio, qui tunc legitimus deprehenditur, an uero ei, qui tunc fuit, cum filio defertur? ut puta proponamus fuisse defunctae consanguineum eiusque filium, deliberante filio defunctae consanguineum obisse, mox filium repudiasse matris hereditatem: an consanguinei filius admitti possit? et Iulianus recte putat circa Tertullianum locum esse succedenti adgnato.Quod ait senatus: 'quae iudicata transacta finitaue sunt, rata maneant', ita intellegendum est, ut 'iudicata' accipere debe‹a›mus ab eo cui iudicandi ius fuit, 'transacta' scilicet bona fide, ut ualeat tranbertina, habebit Tertullianum commodum.Filium autem uel filiam accipere debemus, siue iuste sint
Abbreviated transcription (Latin):
palib dandi neccĩtas iningi¬
tur quid ergo si petit s admo¬
nta uel alib̾tis uł acognatis.an
cunctaret᷑ admonita ẽ. Qd si pr̃
eis peti phibuerat tutorẽ qm̃ ꝑ
matrẽ rem eorum uoluit admi¬
nistrari incidet sinec petat nec
legittume tutelam ministrat.
¶Qđ sipenitus egenis filus non
petit ignoseẽdum ẽ ei. S si for¬
te absens alib̾tis p̃uenta ẽ uel
abalus dicendum ẽ eam nõ ex¬
cludi. nisi forte cum frustraret᷑.¬
ipti deficiũt. S dicen  en
quidẽ impu̾bib curatores ñ pe¬
tut eãdem ẽẽ rc̃em si iam pub̾ibꝰ
cessare deb̾e. Quid si cum p̾gnãs
eẽt bomis nõ petit curatorẽ di¬
co insnĩam incid̾es nam ⁊ si ap
hostes hũit impubem. idez erit

Expanded text:
palibus dandi necessitas iniungitur. Quid ergo, si petiit, sed admonita vel a libertis vel a cognatis, an cunctaretur, admonita est. Quid si pater eis peti prohibuerat tutorem, quoniam per matrem rem eorum administrari voluit? incidet, si nec petat nec legitime tutelam administrat. Quod si penitus egenis filiis non petit, ignoscendum est ei. Sed si forte absens a libertis praeventa est vel ab aliis, dicendum est eam non excludi, nisi forte cum frustraretipti deficiunt, sed dicendum est, si quidem impuberibus curatores non petiit, eandem esse rationem, si iam puberibus, cessare debere. Quid si cum praegnas esset, bonis non petiit curatorem? dico in sententiam incidere: nam et si apud hostes habuit impuberem, i
Abbreviated transcription (Latin):
defuncto eo matre delib̾ante. pa¬
trui filium uocari. ¶Simat nõ
petierit tutores ydoneos filus i
sius. uł priorib excusatis siue¬
reçiectis nõ ꝯfestim aliorũ nom̃

Expanded text:
defuncto eo matre deliberante patrui filium uocari.Si mater non petierit tutores idoneos filiis suis uel prioribus excusatis reiectisue non confestim ali
Abbreviated transcription (Latin):
ceret. q̃uis fiduti᷑am ꝯtraxeit.
optinus matri noceat. uerius
ẽ enim cum pͥat ẽẽ desierit a
matre eum excludi. s nec ad
pat̾ ẽẽ desierit. Uñcumꝙ autẽ

Expanded text:
cent, quamuis fiduciam contraxerint. adoptiuus matri noc‹e›t: uerius est enim, cum pater esse desierit, a matre eum excludi: sed nec adpater esse desierit.Undecumque autem
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ agnatus exciũdit. ¶Si
sit ꝯsangũinea soror defuncti.
⁊ mat̾ sit. ⁊ pat̾ adoptatus uł
emãcipatꝰ sit. si ꝯsanguinea ue¬
lit hr̃e brditatem⁊ matrẽ ex.
clũdi placet. ESi ꝯsaguinea
repudiet. matrẽ ex .s.ꝯ. ꝓpt̃ pa

Expanded text:
patrem adgnatus exclusit.Si sit consanguinea soror defuncti, sit et mater, sit et pater adoptatus uel emancipatus: si consanguinea uelit habere hereditatem, matrem ex scludi placet: si consanguinea repudiet, matrem ex sena
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾ascitur. n eium suffic̃ mitti
inponem nisi natus quoq ac
tierit ⁊ decesẜit. matri ñ obsta¬
bitur. ¶ S si quis cum status
ꝯtrou̾siam patẽtur carboni̾anã
solam accepit annoceat matri.
tri post tp̃x non noc̃e s si impu¬
bes decesẜit matrẽ posse adm¬
itti. ¶ S si infanti ꝑtutorem
petita sit bo .po. licet statim de¬
cefẜit. dicendum erit matriob¬
stitisse. nõ enim sim̾ilis ẽ ei q̃
furioso datur. ¶Ita demũ aut̃
tulliano admtͣctet᷑. ¶S si nõ
sit solus iste filius legittimus
hr̃s. s sint qui cum eo admit
matri pat̾ inutriusq bonis tã
filu quam filie. siue hr̃sͣ. siue

Expanded text:
dgnascitur: neque enim sufficit mitti in possessionem, nisi natus quoque actierit, decesserit, matri non obstabit. Sed si quis, cum status controversiam pateretur, Carbonianam solam acceperit, an noceat matri btri post tempus non nocere aut, si impubes decesserit, matrem posse admitti. Sed si infanti per tutorem petita sit possessio, licet statim decesserit, dicendum erit matri obstitisse: non enim similis est ei, quae furioso datur. Ita demum autem tulliano admittetur. sed si non sit solus iste filius legitimus heres, sed sint qui cum eo admittmatri pater in utriusque bonis tam filii quam filiae, siue heres siue
Abbreviated transcription (Latin):
mat hr̃ditatem filii filie ue.
enim p̃latio ẽ. matre omittẽte
tus. ¶ S simat̾ repudiaũit. bo.¬
pos. deadeunda aũt hr̃ditate
delibet. dicendum ẽ agnatum
nõ succed̾e. qm̃ nõ dum um̃ est
nõ adisse matrẽ. ¶Qd aut di¬
ximus iusantiquum ẜuarima¬
tre nõ adeunte cui ꝑsone defe¬
ratur hrditas uidendu ẽ utrũ
ter repudiauit. anei que fuĩt
cum ĩ testato decessisse certum
eẽt. ut puta fuit patrũus cum
intestato deced̾et. patrui filius
cum mat̾ repudiass. patruo ñ¬
dum delata hr̃ditate atqo rd̾o

Expanded text:
mater hereditatem filii filiaeue enim esset praelatio matre omittente tus.Sed si mater repudiauerit bonem, de adeunda autem hereditate deliberet, dicendum erit adgnatum non succedere, quoniam nondum uerum est non adisse matrem. quod autem diximus ius antiquum seruari matre non adeunte, cui personae deferatur hereditas, uidendum, utrum ter repudiat, an ei quae fuit, cum intestato decessisse certum est? ut puta fuit patruus, cum intestato decederet, et patrui filius: cum mater repudiasset, patruo nondum delatam hereditatem atque ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ex se.ꝯ. delate nõ pim̾nt᷑ cipi¬
tis dimintione ꝑ in sie qs
añ delatam. capite minuatur.
adlegittimã br̃ditatẽ admitti¬
tur. msi mãgna cipitis dimi¬
nutio int̾ueniat q̃ uł cuutatẽ
⁊dimit. ut puta si deportetur.
¶Si nemo fillorũ meorũue quib̾¬
simul legittima hr̃ditas defer¬
tur. uolet adse eam hr̃ditatͥe
ptinẽ. us antiqͥuum e  hoc ideo
dr̾ ut quã du uel unus filius
¶itaq si ex duob alt̾adierit alt̃
repudiauĩt bẽditatem. ⁊ ei por¬
tio accrescet.⁊ si forte sit filius
⁊ patronus. repudiante filiore
patrono defert᷑. ¶ Siquis adita
tiquũ possit locum hr̃e. uerba
qͦmĩttũt ut possit. uolet ad se

Expanded text:
s delatae non peremuntur capitis deminutione. proinde sive quis ante delatam capite minuatur, ad legitimam hereditatem admittetur, nisi magna capitis deminutio interveniat, quae vel civitatem adimit, ut puta si deportetur. "Si nemo filiorum eorumve, quibsimul legitima hereditas defertur, uolet ad se eam hereditatem pertinere, ius antiquum esto.' hoc ideo dicitur, ut, quamdiu uel unus filius itaque si ex duobus alter adierit, alter repudiauerit hereditatem, ei portio adcrescet, et si forte sit filius et patronus, repudiante filio patrono defertur.Si quis adita tiquum possit locum habere? uerba admittunt, ut possit: 'uolet ad se
Abbreviated transcription (Latin):
filium ⁊ manumissa ediditad
legittimã her̃ditate eius Ad.¬
ꝯcepit ⁊ restituta edidit. hoc ide
mox manumissa ẽ ad legrtia
hr̃ditatẽ eius admittẽt. Iter
si adbuc p̃gnans manuimssa
ẽ. dicendu erit ꝓdeẽ./ S in ser

Expanded text:
filium et manumissa ediderit, ad legitimam eius hereditatem adconcepit et restituta edidit: hoc idem mox manumissa est, ad legitimam hereditatem eius admittetur. item si adhuc praegnas manumissa est, dicendum erit
Abbreviated transcription (Latin):
hrẽt suntestatus decessiss. QLi¬
beri defũcti sui ꝗdẽ eb stabũt ma¬
trĩ eĩ tam uirilis sexus qua fe¬
mini.ta nat᷑urales q̃ adoptuu
matrẽq eius excludũt. posso̾res¬
emancipationẽ ita adm̃i̾ttũt᷑
si ex lib̾is naturalib fui̾nt ut
puta nepos naturalis abauo ad¬
optatus. nam licet sit emãcipa
stabit. ¶Siuõ apud hostes est
filius uł nasci spatur pẽdet ius
matris donec redierit uł nasca¬
tur. ¶S si sint sui br̃des. uerũ
amus anmat̾ admittat᷑. ut pu¬
ta abstimint se abhr̃ditate. af¬
fricanus ⁊ publitius temptãt᷑
dicere in quo caũ se abstinent
sin matr̃e uenire ⁊ tũc ei obstet᷑

Expanded text:
ret, si intestatus decessisset.Liberi defuncti sui quidem obstabunt matri eius tam uirilis sexus quam feminini, tam naturales quam adoptiui matremque excludunt, bonoremancipationem ita admittuntur, si ex liberis naturalibus fuerint, ut puta nepos naturalis ab avo adoptatus: nam licet sit emancipatstabit. Si vero apud hostes est filius vel nasci speratur, pendet ius matris, donec redierit vel nascatur. Sed si sint sui heredes, verum amus, an mater admittatur, ut puta abstinuit se hereditate. Africanus et Publicius temptant dicere in casum, quo se abstinent sui, matre
Abbreviated transcription (Latin):
h̾ebit mat̾ cum patre qi cogha¬
ta.S ⁊ inhacmorã patietur.
nea ut puta qm̃ pat̃ matris.
nepotem suum exfilia adop¬
tauĩt. sit p̃terea ⁊ pat̾ nalish¬

Expanded text:
ebit mater cum patre quasi cognata, sed et in hac moram patietur nnea, ut puta quoniam pater matris nepotem suum ex filia adoptauit, sit praeterea et pater na