comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
refert / carchaginenses sacurno humanas hoscias solicos ĩmolare/ et cĩ
uicti eeñt ab agatole rege Siculoꝵ iracum sibi putauerũt Itaq ut
diligencius piaculum soluerent ducentos nobiliũ filios ĩmolasse / tancũ
religio pocuit suadere maloꝵ que peperit scelerosa atq impia sta E¬
ui ergo dementissim homis illo sacrificio cõsulebant cum tanca parce
cuitatis occiderent quanca fortasse / ne agatocles quide uctor occide
b isto ergo genere saciorũ/ non ioris insanie indicanda sunt pu¬
ulita isla fatra quoꝵ alia sunt macris in quibꝰ homĩes suis ipi
orribus ficant / amputato dm̃ sexu/ nec iros se nes feiãs faci¬
unt alia iurtutis qũa eaudẽ bellona bocant in quibꝰ ip̃i sacerdotes
no alieno s suo cruore sacrificant Sectis nãq humieris et utraq ma¬
nuꝰ destrictos gladios exerentes currũt efferunt᷑ insaniunt ¶ Optie

Expanded text:
refert Karthaginienses Saturno humanas hostias solitos immolare et cum refert Karthaginienses Saturno humanas hostias solitos immolare et cum uicti essent ab Agathocle rege Siculorum, iratum sibi deum putauisse; itaque ut diligentius piaculum soluerent, ducentos nobilium filios immolasse. tantum religio potuit suadere malorum. quae peperit saepe scelerosa atque inpia facta. cui ergo dementissimi homines illo sacrificio consulebant, cum tantam partem ciuitatis occiderent, quantam fortasse ne Agathocles quidem uictor occiderat? ab isto genere sacrorum non minoris insaniae iudicanda sunt publica illa sacra, quorum alia sunt Matris, in quibus homines suis ipsi irilibus litant — amputato enim sexu nec uiros se nec feminas faciunt — alia Virtutis, quam eandem Bellonam uocant, in quibus ipsi sacerdotes non alieno, sed suo cruore sacrificant. sectis namque umeris et utraque manu destrictos gladios exerentes currunt ecferuntur insaniunt. optime
Abbreviated transcription (Latin):
cri mictite lumina Quod quia iudecur ambignũ et far illi et ħo.
iaci solebat ¶ Berũ id genus sacrificii ab hercule cũ ex hyspania redi-¬
ret dicit᷑ esse sublactũ ritu tamẽ ꝑ mauẽte nt ꝑ ueris homibus yma¬
nos in aqua misisse quirites : herculis exempło iaciebant corꝑs falsa
rum mrgo simulacra uiroꝵ : mictere roboreo sarpea ponte
soles Nam de infantibus qui eidem sacurno ĩmolabantur
minas q̃ maxĩe est etas parentibꝰ dulcior fine ullo respcũ pietatis extis¬
uerent ĩmanitateq om̃m bestiarũ que tam̃e fecus suos amant ferita¬
te suꝑarent  demenciam ĩ sanabiłe Quid illis isti dii ampliꝰ facere
possent si eẽut iracissimi ꝙͣ faciũt ꝑꝑicii cũ suos cultores parricidus inqͥ¬
uant orbicatibꝰ mactant humanis sensibꝰ spoliant Quid pt̃ esse hus ho¬
minibus sc̃m aut quid in ꝑphanis locis faciant qui nnter aras deorum
suma scelera cõmictũt ¶ Pestemus festus in libris hystoriaꝵ ꝑ sacirã

Expanded text:
hominem quod quia uidetur ambiguum, et fax illi et homo iaci solet. uerum id genus sacrificii ab Hercule, cum ex Hispania rediret, dicitur esse sublatum, ritu tamen permanente ut pro ueris hominibus imaneos in aquam misisse Quirites: Herculis exemplo corpora falsa jace. Harum virgo simulacra virorum Mittere roboreo scirpea ponte solet. Nam de infantibus, qui eidem Saturno immolabantur nimas, quae maxime est aetas parentibus dulcior, sine ullo respectu pietatis extinguerent immauitatemque omnium bestiarum, quae tamen fetus suos amant, feritate superarent! o dementiam insanabilem! quid illis isti dii facere amplius possent, si essent iratissimi, quam faciunt propitii, cum suos cultores parricidiis inquinant. orbitatibus mactant, humanis sensibus spoliant? quid potest esse his hominibus sancti? aut quid in profanis locis faciant qui inter aras deorum summa scelera committunt? Pescennius Festus in libris historiarum per saturam
Abbreviated transcription (Latin):
palis qui ałus eccũ sũũ debet aut quis p̃fuit iudo p̾us ꝙͣ sacurnus
higneretur D hoc poeticũ est uc dicebam panlo auie fiue. Aec ei
fier poterat nt elementa infensibilia cantoꝙ intualło reꝑaca m¬
bũ uoirent ac filũi procrearent uit is qui natus esset uoħ pocissi.¬
muͣ genicoribus sits existeret sed eam formam gereret
felix in eo libro qui octamꝰ inseribitur sic argumentatus est

Expanded text:
palis qui aliis ortum suum debet aut quis praefuit mundo, priusquam Saturnus palis qui aliis ortum suum debet aut quis praefuit mundo, priusquam Saturnus gigneretur? sed hoc poeticum est ut dicebam paulo ante figmentum. nec enim fieri poterat ut elementa insensibilia tantoque interuallo seunum coirent ac filium procrearent: aut is, qui natus esset, non potissimum genitoribus similis existeret; sed eam formam gereret,Felix in eo libro, qui Octavius inscribitur, sic argumentatus est
Abbreviated transcription (Latin):
creta male ꝑitura ¶ Cicero de deoꝵ nacura cũ tres iones a cheologis
enumerari diceret ait tercui fuisse cretensem saturm fiłiũ auꝰ in illa
insula sepulcrũ oñditur Qnomo igit᷑ p̃t alibi deus esse uiiuis alibi
mortuus alibi heͣtempłũ/ alibi sepułcrũ Sciant ergo Rouiani capio¬
lui sũm idest simũ caput religionũ publicarũ ichil esse alud qua
ĩ ane monumentu
emamus nũc ad eius prem qui aute regnauit et qui forcasse
plus habeat iuse / quod excoitu tancoꝵ elemẽtoꝵ genitꝰ erre dica¬
cur uideamꝰ quid in eo fuerit deo dignũ In p̃mis illud ꝙ aureũ
seculu uarrat᷑ habuisse / ꝙ iusticia sub eo fuerit in t̾ra Tenes aliqͥ
inhoc quod in eius fiħio nõ fuit Quid em̃ tam cõueniens deo quã iuscũ
reguuen ac piĩ seculum Ed cũ eadẽ raciõe nacũ eẽ cogito nõ possum
At ego deum quero ultra quẽ unchil sit omo qui fous et origo sit reꝵ
hic sit necesse est qui celit ip̃m condidit terram ꝙ fundauit Cacuruꝰ

Expanded text:
 ἕξει. Cicero de deorum natura cum tres loues a theologis enumerari diceret, ait tertium fuisse Cretensem Saturni filium, cuius in illa insula sepulchrum ostenditur. quomodo igitur potest alibi deus esse uiuus alibi mortuus, alibi habere templum alibi sepulchrum? sciant ergo Romani Capitolium suum id est summum caput religionum publicarum nihil esse aliud quam inane monumentum. Veniamus nunc ad eius patrem, qui ante regnauit et qui fortasse plus habeat in se, quod ex coitu tantorum elementorum genitus esse dicatur.. uideamus quid in eo fuerit deo dignum, in primis illud quod aureum saeculum narratur habuisse, quod iustitia sub eo fuerit in terra. teneo aliquid in hoc, quod in eius filio non fuit. quid enim tam conueniens deo quam iustum regimen ac pium saeculum? sed cum eadem ratione natum esse cogito, non possum at ego deum quaero ultra quem nihil sit omnino, qui fons et origo sit rerum: hic sit necesse est qui caelum ipsum condidit terramque fundauit. Saturnu
Abbreviated transcription (Latin):
anc antonio reus qui riuꝰ qma hoc pastoribus iusu est cũ ałc̃eꝵ ̃¬
mami fratris exticerit alter prĩe pacricida ͥ si cosuł nõ suisset añto
mo  cesor ꝓsis in rem ꝓ meritis ecia desmcti homis honore
caruisset Et quide cosilio pusonis soceri 2 .l. ceraris ꝓpuiqm idẽꝙͣ de¬
tabant simꝰ ei fieri Et dolabelle cosulis qui coluĩpua in foro idest tu¬
mulum eius euertit ac forum expiauit aam romulũ desiderio suis
fuste declarat emllus apnd̃ que ipł̃ns inissims deaseon dolmns het sed̃t̃¬

Expanded text:
cuit Antonio, deus Quirinus, quia hoc pastoribus uisum est, cum alter gcuit Antonio, deus Quirinus, quia hoc pastoribus uisum est, cum alter gemini fratris extiterit, alter patriae parricida. quodsi non consul fuisset Antoo suis in rem publicam meritis etiam defuncti hominis honore caruisset, et quidem consilio Pisonis soceri et Lucii Caesaris propinqui, qui uetabant funus ei fieri, et Dolabellae consulis, qui columnam in foro id est tumulum eius euertit ac forum expiauit. nam Romulum desiderio suis fuisse declarat Ennius, apud quem populus amissum regem dolens hae
Abbreviated transcription (Latin):
lo merita locauerunt herculem liberũ Errulapiũ castore polłate qune¬
nĩ. Ite incustulauo cum diceret totu pene celũ humano genere coplet
Si uero inquit scrutari betera et ex illis ea que scripcores grecie tradi¬
derunt eruere coner Ip̃i illi maiorũ gencũ dñ qui habent᷑ huit a nobis¬
ꝓfecti in celum reperumt᷑ Quare qm̃ demonstrant᷑ muisterus cũc de m̾
iisteris in celligi posse ꝙ om̃es ilłi homes fueruit qui colũtur
de helculo dibero esiulapio castore polluce icuictant᷑ faceret᷑ de appõs¬
luie ac Ioue pacribꝰ corit Idem de neptuno uultano marte  ner alos
patele dt Ndem de Ioue ceteris antiq̃oribꝰ dus intessigamꝰ quoꝵ memo¬
bia si ea demostraconẽ ueteres cose crauerint qua se ymagie nonrq
aperiri celum mortius arbicret᷑ aut aliquẽ quod ipe noñ sct ͭtor
alteri posse ¶ Apud romanos deus Inluis quia hoc̃ sdelerato hõi p̾la¬

Expanded text:
lo merita locauerunt, Herculem Liberum Aesculapium Castorem Pollucem Quirlo merita locauerunt, Herculem Liberum Aesculapium Castorem Pollucem Quirinum. item in Tusculanis, cum diceret totum paene caelum humano genere conpletum, si uero inquit scrutari uetera et ex illis ea quae scriptores Graeciae prodiderunt eruere coner, ipprofecti in celum reperientur. Quere quorum demonstrantur sepulcra in mysteriis intellegi posse quod omnes illi homines fuerint qui coluntur, et cum de Hercule Libero Aesculapio Castore Polluce incunctanter fateretur, de Apolline ac Ioue patribus eorum, item de Neptuno Uulcano Marte Mercurio, patere, ut idem de Ioue ceterisque antiquioribus diis intellegamus, quorum memoriam si eadem ratione ueteres consecrauerunt, qua se imaginem nomenque aperiri caelum mortuis arbitretur aut aliquem quod ipse non habeat dare alteri posse? apud Romanos deus Iulius, quia hoc scele- rato homini pla
Abbreviated transcription (Latin):
csecratiorũ ⁊ e ꝓficetur quo issi ussereribus sunt cosetratis et illos mortu
corũ sapiẽtie quoꝵ ingenis et ĩ uentis omñe sita segibus st mstitutis
ꝓfecto fuit Ci cadini ꝓgemes aut amphicrionis aut tondaris in celum
collenda fama fuit Aluc ide honos cete dicandꝰ anod quidem s aclam
ceru locatam ad opinionem omnium mortalu consẽcrapõ
ercasse dicat aliquis pmimo luctu delirasse cicerone / At q̃m illa
egri sed constantis anuu ac indicu fint Et hec ipa sencẽntia iuit¬
lum preseit iudiciu doloris Neq gm̃ puto illum tam slae seim cotras mil¬
dicere uoluisse inisi luctus eius et racio ipa et consolacio amtora  xt ͦ lou¬
gicudo teporis mitigasret Quid ꝙ idem dicit in libris de Re. p. idestͦ de
gloria Nam de legibus quo in oꝑe placone secutus leges bolu̾it pouere
quibꝰ putaret usuram ere iustam et sapientẽ citate de Religione istã
sauxit diuos et eos qui celertes semꝑ habici sunt colunt et illos quos in ce¬

Expanded text:
secraturum esse profitetur quo illi a ueteribus sint consecrati, et illos mortuoeorum sapientiae quorum ingeniis et inuentis omnem uitam legibus et institutis fecto fuit. si Cadmi progenies aut Amphitryonis aut Tyndari in caelum tollenda fama fuit, huic idem honos certe dicandus est. quod quidem faciam coetu locatam, ad opinionem omnium mortalium consecrabo. » Fortasse dicat aliquis, prae nimio luctu delirasse Ciceronem. Atqui omnis perfecta, non aegri, sed constantis animi ac judicii fuit; et haec ipsa sententia nullum praefert indicium doloris. Neque enim puto illum tam varie, tamribere potuisse, nisi luctum eius et ratio ipsa et consolatio amicorum et longitudo temporis mitigasset. quid quod idem dicit in libris de re publica, idem de gloria? nam de legibus, quo in opere Platonem secutus leges uoluit ponere, quibus putaret usuram esse iustam et sapientem ciuitatem, de religione ita sanxit: diuos et eos qui caelestes semper habiti sunt colunto et ollos quos endo cae
Abbreviated transcription (Latin):
hec insticutio nostra ꝓfecerit qua falsã deceximꝰ ixcitabit᷑ ad ueri
cognitionẽ qua nulla est hominũ iocundior uoluptas Et erit iam
celestis discipline sapiencia dignus qui ad cognoscenda certa liben
ac paratus accesserit

Expanded text:
haec institutio nostra profecerit, qua falsa deteximus, excitabitur ad ueri haec institutio nostra profecerit, qua falsa deteximus, excitabitur ad ueri cognitionem, qua nulla est homini iucundior uoluptas, et erit iam caelestis disciplinae sapientia dignus, qui ad cognoscenda cetera libens ac paratus accesserit
Abbreviated transcription (Latin):
cẽes quidla tradu̾t Dardatnt et Iasiũ coristi suisse filios nõ Iouuis
Nec e m si ĩta fiusset adusus impt̃dicos ganmedem ꝑ nepoce suum
habere pocusset Icaq si parencibus illoꝵ quod suꝑra memorram gon¬
gruentes annos diuĩdas minierus consenciet as excidio aut troͬue
urbis colligunt᷑ nulle quadringenti septuaginta am Exliac cẽporum
ratione manfestũ est auce amnios noꝵ amplius quã nlle octingen¬
cos natũ eẽ sacuruũ qui sacor oñm deoꝵ fuit No ergo isti glorient̾
sacrorũ uecustate quoꝵ et origo et racio et cepora dephensa sunt
ostant adhuc aliqua que ad ceruendas religiones falsas płi¬
nm̃ ualeant Ged iam fmnẽ libro facere decreui ne modũ ex¬
cedat racio ea eñi pleniꝰ sunt exequenda ut omibus refuta¬
tis̃ que ueritati bidentur obstare hoĩes qui bonoꝵ ignorancia bagã¬
cur incerti ad religione possimꝰ imbuere ¶ Primꝰ aũt scpie gradꝰ
est falsa intelligere ¶ Sedus uera cognostere ergo apud que p̾ma

Expanded text:
es quidam tradunt Dardanum et Iasium Corythi filios fuisse, non Ionis: nec enim si ita fuisset, ad usus inpudicos Ganymeden pronepotem suum habere potuisset. itaque parentibus illorum quos supra nominaui si congruentes annos diuidas, numerus consentiet. ab excidio autem Troianae urbis colliguntur anni mille quadringenti septuaginta. ex hac temporum ratione manifestum est ante annos non amplius quam mille octingentos natum esse Saturnum, qui sator omnium deorum fuit. non ergo isti glorientur sacrorum uetustate, quorum et origo et ratio et tempora deprehensa sunt. Restant adhuc aliqua quae ad coarguendas religiones falsas plurimum ualeant, sed iam finem libro facere decreui, ne modum excedat. ea enim plenius sunt exequenda, ut ommbus refutatis quae ueritati uidentur obstare homines qui bonorum ignorantia uagantur incerti ad religionem ueram possimus inbuere. primus autem sapientiae gradus est falsa intellegere, secundus uera cognoscere. ergo aput quem prima
Abbreviated transcription (Latin):
faitiauedistisuis cor stulacia qui simulcra deos purauti epue
ndes ss srsibus ¶terricolas lamias fanus quas pompiligi Iu
seicua achoua uiiere et esse hoies sie isti dia fiert
acris oriacfata poeta quide soistos hoies infantisus comparamt
seu cuin frequonit᷑ achare cancu personaret acheron appel¬

Expanded text:
am Lucilius eorum stultitiam, qui simulacra deos putant esse, deridet his versibus: Terricolas Lamias Fauni, quas Pompiliique Isigna omnia ahena Vivere, et esse homines: sic isti omnia ficta ficta! poeta quidem stultos homines infantibus conparauit, qui cum frequenter citharae cantu personaret, Citheron appel
Abbreviated transcription (Latin):
monusset ut ex om̃i fruuenco quõd habebant pane facerent
et in hosciũ̃ castra iactarent / eo q fc̃o soluta esset obsidio de¬
sperancibus gallis mopia posse romanos ¶Que ista religionĩt derisio
est Si eorũ defensor esse quid tam grauit queri possem / qua deoꝵ uom
in cancũ uenisse cõtemptũ / ut curpissimis nomibus ldibrio haberet᷑ qͥs
nõ rideat / foruatẽ deam uł pocius doctos niros celebrandis fornatibꝰ
operari ¶ Quis cum audiat deam mita tenere Risum que at hauc cẽ
dicũt ex qua sũt lares nati / et ip̃m lare nominant uellorundam
cimina que infantes tuetur in cunis ac fastinũ submonet E
perculus qui stercorandi agri racione p̾mus uiduxit ¶ Et

Expanded text:
monuisset, ut ex omni frumento, quod habebant, panem facerent, monuisset, ut ex omni frumento, quod habebant, panem facerent, et in hostium castra jactarent; eoque facto soluta esset obsidio, desperantibus Gallis inopia subigi posse Romanos. Quae ista religionum derisio est? Si earum defensor essem, quid tam graviter queri possem, quam deorum nomen in tantum venisse contemptum, ut turpissimis nominibus ludibrio habeatur? Quis non rideat Fornacem deam, vel potius doctos viros celebrandis Fornacalibus operari? quis cum audiat deam Mutam, tenere risum queat? hanc esse dicunt ex qua sint Lares nati et ipsam Laram nominant uel Larundam. Cunina, quae infantes tuetur in cunis ac fascinum submouet, et Stercutus, qui stercorandi agri rationem primus induxit, et
Abbreviated transcription (Latin):
ex euentis fiug̾e orm cum messemos obsiderent et illi furcum deceptis ob¬
sessoribus egressi ad diripiendam lacedemonẽ cucurissent a sprtanis
mulieribus fusi fugatiq sunt cognitis aut dolis hostii lacedemonii
sequebant᷑ armate muliẽs obuiam loncius exierunt que cũ iuros suos
ceruerent parare se ad pugnam ꝙ putarent messemos eẽ corꝑoia suca
nudauerunt at illi uxoribus cognitis ex aspectũ in libidine contitar
securi erant armate comipti sunt utiq ꝓmistue Rec em̃ nacabat dis¬
cernere secuti inuenes ab isdem antea missi adimxti cum iurcombus
Exquibus sunt parthen nati Propt̾ huiq st̃i memoria edem ueneri ar¬
mate siulacrũq posuerunt quos tam et si ex causa curpi eueuit la¬
men honestius uidetur armatam benerem consecrasse qua calram
odem tempore Iou quoq pistori ara posita est ꝙ eos in quiete

Expanded text:
ex eventis fingere, qui cum Messenios obsiderent, et illi furtim deceptis obex eventis fingere, qui cum Messenios obsiderent, et illi furtim deceptis obsessoribus egressi, ad diripiendam Lacedaemonem cucurrissent, a Spartanis mulieribus fusi fugatique sunt. Cognitis autem dolis hostium, Lacedaemonii sequebantur. His armatae mulieres obviam longius exierunt; quae cum viros suos cernerent parare se ad pugnam, quod putarent Messenios esse, corpora sua nudaverunt. At illi uxoribus cognitis, et aspectu in libidinem concitati, sicuti erant armati, permisti sunt utique promiscue; nec enim vacabat discernere. Sic juvenes ab iisdem antea missi, misti cum virginibus, ex quibus sunt Partheniae nati, propter hujus facti memoriam aedem Veneri armatae, simulacrumque posuerunt: quod tametsi ex causa turpi venit, tamen honestius videtur armatam Venerem consecrasse, quam calvam. Eodem tempore Jovi quoque Pistori ara posita est, quod eos in quiete
Abbreviated transcription (Latin):
est uicus ubiq duantibꝰ nulla fides oñna ꝓ se quẽq rapiente Aulla
pietas/ nec consanguineis/ nec parentibꝰ non parcente auaricia et
cupidicate in uenena et infernũ ruente. Rulla pax nulla concordia
publice bellis sementibꝰ Prinatim uero ĩnuicicus usq ad sangnnem
furencibꝰ Nulla puddicicia libidinibꝰ effrenatis om̃em sexũ/ om̃es cor¬
poris parces contaminantibꝰ/ Nec tamẽ desiuũt ea colere que fugi¬
uit et oderũs Colunt em̃ thure ac siius digitis que fensibꝰ nr-
timis colere debuerunt
i error octtis eu illius pu̾cipalis ac simm boui ignoracõe desten¬
dit urbe a gallis occupata obsessi ĩ capicolio Romaui cũ ex muli¬
qum capillis cormenta fecissent edem ueneri calue cõsecraue¬
uit Non igitur intelliouit quã uaue sunt Religiones uel ex eo ĩp̃o ꝙ
eas hus ĩeptus cauillantur / Alacedemoniis fortasse didicerant deos sib

Expanded text:
est, uitiis ubique dominantibus, nulla fides, omnia pro se quoque rapiente, nulla est, uitiis ubique dominantibus, nulla fides, omnia pro se quoque rapiente, nulla pietas, nec consanguineis nec parentibus parcente auaritia et cupiditate in uenena et in ferrum ruente, nulla pax, nulla concordia, publice bellis saeuientibus, priuatim uero inimicitiis usque ad sanguinem furentibus, nulla pudicitia, libidinibus effrenatis omnem sexum et omnes corporis partes contaminantibus. nec tamen desinunt ea colere quae fugiunt et oderunt. colunt enim ture ac summis digitis quae sensibtimis horrere debuerunt: qui error omnis ex illius principalis ac summi boni ignoratione descendit. Urbe a Gallis occupata, obsessi in Capitolio Romani, cum ex mulierum capillis tormenta fecissent, aedem Veneri Calvae consecrarunt. Non igitur intelligunt, quam vanae sint religiones, vel ex eo ipso, quod eas his ineptiis cavillantur. A Lacedaemoniis fortasse didicerant, deos sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Si en colonda sunt in hõnue ip̃o suit uccẽ est Eiu autẽ excra
hoĩem quid opus est ea colere quibꝰ careas uircus dm̃ colenda ẽ
Non ymago uirtutis Et colenda est nõ sacrifitio aliquo auichure
an p̃cacione sollempui sed uolũtate sola acq ꝓposito ⁊lã qud est
opus est o uir sapientissĩe suꝑnacius exscructonibꝰ loca occupare ¶̃¬
possint humanis usibus cadere Qud sacetdotes conscituere uana eti¬
sensibilia clcores / Quid ĩmolare uictimas Quid tancos suptus uel
fuigendis uł colendis ymagmibꝰ impendere: firiiꝰ et in corruptes
cemplũ est corpus humanũ hoc pocius oruet᷑ hoc ueris illis nomibus
impletur¬
as ergo falsas cõsecraciones sequit ꝙ ncc̃e est Qui em̃ sit uir¬
tuces colunt idest qui unbras et ymagines uircucũ cõsectant᷑
et ip̃a que uera sunt cenere nõ p̃ñt Ita nulla in quo quã uircs

Expanded text:
si enim colenda sunt, in homine ipso sint necesse est. si autem sint extra si enim colenda sunt, in homine ipso sint necesse est. si autem sint extra hominem, quid opus est ea colere quibus careas? uirtus enim colenda est, non imago uirtutis, et colenda est non sacrificio aliquo aut ture aut precatione sollemni, sed uoluntate sola atque proposito. nam quid est opus est, o uir sapientissime, superuacuis extructionibus loca occupare quae possint humanis usibus cedere? quid sacerdotes constituere uana et insensibilia culturos? quid immolare uictimas? quid tantos sumptus uel fingendis uel colendis imaginibus inpendere? firmius et incorruptius templum est pectus humanum: hoc potius ornetur, hoc ueris illis numinibus inpleaturas ergo falsas consecrationes sequitur quod necesse est. qui enim sic uirtutes colunt id est qui umbras et imagines uirtutum consectantur, ea ipsa quae uera sunt tenere non possunt. itaque nulla in quoquam uirtus
Abbreviated transcription (Latin):
etiã colunt᷑ / ec ideo huic sentẽtie tanꝙͣ grecos prudentia
uiuceret adiecit uircuces em̃ oporcere nõ uicia consecrari Quod si
recipis o marcelli culli nõ iudes fore ut irrumpant bicia cũ uirtu¬
tibus quia mala bonis adherent et in aĩas hominũ pocentiora sũt
Que si uecas consecrari respondebit tibi eadem alla grecia pe ali-¬
os deos colere ut prosiut alios uero nero ne noceãt hec eiũ excusa
ac febren
ergo incio cõsecranda nõ sunc in quo tibi adsencior /ne uirtutes
quidem/ ⁊on cm̃ ꝑ se sapuĩt aut senciũt neq iucra parieres
aut ediculas luco fc̃as sed intra pectus collo caudesiuit et
intius comprehendẽde /ne suit false /extra hoĩem si fuerint collotate
Itaq precłara illa legẽ tna derides quã ponis hus uerbis Ast illa
ppt᷑ que datur homi ascensus od celum mẽtẽ uirtucẽ pietate Rde
earundẽ laudum delubra sunt at qm̃ hec seꝑari ab hõie nõ pũt

Expanded text:
etiam coluntur? et ideo huic sententiae, tamquam Graecos prudentia etiam coluntur? et ideo huic sententiae, tamquam Graecos prudentia uinceret, adiecit: uirtutes enim oportere, non uitia consecrari. quod si recipis, o Marce Tulli, non uides fore ut inrumpant uitia cum uirtutibus, quia mala bonis adhaerent, et in animis hominum potentiora sunt? quae si uetas consecrari, respondebit tibi eadem illa Graecia se alios deos colere ut prosint, alios uero ne noceant. haec enim sempeac febrem. si ergo uitia consecranda non sunt, in quo tibi adsentior, ne uirtutes quidem. non enim per se sapiunt aut sentiunt neque intra parietes aut aediculas luto factas, sed intra pectus collocandae sunt et interius conprehendendae, ne sint falsae, si extra hominem fuerint collocatae. itaque praeclaram illam legem tuam derideo quam ponis his uerbis: ast olla, propter quae datur homini ascensus in caelum, Mentem Virtutem Pietatem Fidem: earumque laudum delubra sunto. atquin haec separari ab homine non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
atq uirtutis honestati nominũ deferre congruit ¶ Fadẽ uanitare
mentem quoq niter deos seuatus collocauit quã ꝑfecto si habuiss
eismõi sacra imĩꝙͣ sustepisset ¶ Magnũ cicero audaxq cõsiłiũ sũs¬
cepisse greciã dicit ꝙ cupidinũ et amorũ suulacra in gyuuasũs
consecrassent adulatus est bidelicet actico et derisit hõiem fami¬
liarem/ Non em̃ magnũ illud aut om̃o consiłiũ dicendũ fuit Gẽd
ipudicoꝵ honuinũ perdica et doplorantia nequitia qua libertos
suos / quos erudire ad honestatẽ deberent ꝓsatuerũt libidimi.
iuũẽtutis/ ⁊ quibꝰ flagiciorũ deos et in illis pocissimũ locis ubi nu¬
da corpora corruꝑcoꝵ lunmbꝰ pacent / Et in illa coli uoluerũs que
uid mirum si ab hac gence uniuersa flagicia mauarũt/ epᵈͤ
ꝙͣ uicia ip̃a Religiosa sũt eaq non modo non becant᷑ berũ

Expanded text:
atque Virtutis honestate nominum differt, re congruit. eadem uanitate atque Virtutis honestate nominum differt, re congruit. eadem uanitate Mentem quoque inter deos senatus conlocauit, quam profecto si habuisset, eiusmodi sacra numquam suscepisset. magnum Cicero audaxque consilium suscepisse Graeciam dicit, quod Cupidinum et Amorum simulacra in gymnasiis consecrasset: adulatus est uidelicet Attico et inrisit hominem familiarem. non enim magnum illut aut omnino consilium dicendum fuit, sed inpudicorum hominum perdita et deplorata nequitia, qui liberos suos, quos erudire ad honestatem deberent, prostituerunt libidini iuuentutis: a quibus flagitiorum deos et in illis potissimum locis, ubi nuda corpora corruptorum luminibus patent, et in illa coli aetate uolueruquid mirum si ab hac gente uniuersa flagitia manarunt, aput quam uitia ipsa religiosa sunt eaque non modo non uitantur, uerum
Abbreviated transcription (Latin):
fiusse narrauit que sicfloru uocitata camq zephiro uuptam quasi dotis
soco id accipi se numeris a marito Et haberet psorũ om̃m pocestaten
Ioneste quidem ista dicũt᷑ S in honeste curꝑit᷑q credũtur nec debent
au ueritas querit᷑ huiꝰ mõi nos uelanũe ¶ Celebrant᷑ eigo ilłi ludi dõ¬
uementes memorie meretritis cũ omm lasciuia/ Ram pret̾ uerboro
u̾centiam quibꝰ obstenitas om̃is effuuditur / Exuutur eciam bestib
ppło flagitante meretrices que cuuc munaꝵ fungunt᷑ ofĩcio et in
conpectu ꝓpłi usq ad sacietatẽ inpudicoꝵ luminũ cum pudendis i¬
motibus decinent᷑
boacine sumulacrum in cloaca maxĩa repertũ iacriuis consetͣ¬
uit/ et quia cuiꝰ esset effices ignorabat ex loco illi nomen
imposuit panorem pallorem culliꝰ hoscilius figurauit et colũ
sund de hoc nisi dignũ fuisse qui semꝑ deos suos sicut optari so¬
let pñcẽs haberet : ab hoc illus .m. marcelli de cõsecracõe honoris

Expanded text:
fuisse narrauit quae sit Chloris uocitata eamque Zephyro nuptam quasi dotis loco id accepisse muneris a marito, ut haberet florum omnium potestatem. honeste quidem ista dicuntur, sed inhoneste turpiterque creduntur nec debent, cum ueritas quaeritur, huiusmodi nos uelaciuia. nam praeter uerborum licentiam, quibus obscenitas omnis effunditur, exuuntur etiam uestibus populo flagitante meretrices, quae tunc mimarum funguntur officio et in conspectu populi usque ad satietatem inpudicorum luminum cum pudendis motibus detinentur. Cloacinae simulacrum in Cloaca Maxima repertum Tatius consecrauit et quia cuius esset effigies ignorabat, ex loco illi nomen inposuit. Pauorem Palloremque Tullus Hostilius figurauit et coluit. quid de hoc dicam nisi dignum fuisse qui semper deos suos, sicut optari solet, praesentes haberet? ab hoc illut Marci Marcelli de consecratione Honoris
Abbreviated transcription (Latin):
medicina uulcano fabrica Colamꝰ igitur et illos qui sullonica
sutriã ue docuerut/ Cur aũt figuliue reꝑtori honos nõ habet᷑
du quia isti diuices uasa sana comĩcepũnt Sũt et alie arces quaꝵ
repertores huane uite plurimũ ꝓfuerũs cur ñõ et illis actributa
sunt templa/ Sed iniuirum lamerua qt que ouĩes repperit
Deoq illi oppifices supplicant fergo ab hus sendibus miy erna a sceri¬

Expanded text:
medicina, Volcano fabrica. colamus igitur et illos qui fullonicam medicina, Volcano fabrica. colamus igitur et illos qui fullonicam sutrinamue docuerunt. cur autem figulinae repertori honos non habetur? an quia isti diuites uasa Samia contemnunt? sunt et aliae artes quarum repertores humanae uitae plurimum profuerunt: cur non et illis adtributa sunt templa? sed nimirum Minerua est quae omnes repperit, deoque illi opifices supplicant. ergo ab his sordibus Minerua asce
Abbreviated transcription (Latin):
seuire nõ dabit᷑ S iti qui Iouersiones nebuu pplorũ ꝙht uom
gliam computauit ꝯ cm̃ public nõn ser̃et ⁊ apĩent sement a ĩuri¬
is insolentti alatis quinans sonecatis fedus irrumpent ut habere
hostem possint que sceleracius deleant qña lacessetut sisicro¬
unt ad resiqua pergauiꝰ Nom̃e deorũ tereri ac lib
tribitio numeriun fecit qo ossum diuinis docere lrĩs uino
acq fruges auce ꝓgeniẽ cereris acq sat̾u fuisse inusirho¬
nmũ E Ab qus sane ĩuenta esse finganiꝰ non pocest plus aut ma¬
ius iuderi colugiise fruges hus fractis pañe facere docuisse aut s¬
uas de uitibꝰ lectas exp̃ssisse uniũq fecisse qcia fruges ipas ac bi¬
tes geuerasse ac protutise de terra reliquerit hec sane deus ho¬
minũ in genus erudienda cam̃ fiei̾ nõ p̃t quin ip̃iꝰ suit dĩa Qui
et sapiam tribuit hd̃n ut ĩueiret et illa ip̃a q̃ possent᷑ ĩuemrisar¬
tes quoq ĩuencoribus ĩmortalitatẽ reperisse dicunt᷑ ut estulapio

Expanded text:
qui euersiones urbium populorumque summam gloriam conputant, otium publicum non ferent, rapient saeuient et iniuriis insolenter inlatis humanae societatis foedus inrumpent, ut habere hostem possint, quem non sceleratius deleant quam lacessierint. Nunc ad reliqua pergamus. nomen deorum Cereri ac Libero traditio munerum fecit. possum diuinis docere litteris uinum atque fruges ante progeniem Caeli atque Saturni fuisse in usu hominum, sed ab his sane inuenta esse fingamus. num potest plus aut maius uideri collegisse fruges iisque fractis panem facere docuisse aut uuas de uitibus lectas expressisse uinumque fecisse quam fruges ipsas aut uites generasse ac protulisse de terra? reliquerit haec sane deus humanis ingeniis eruenda, tamen fieri non potest quin ipsius sint omnia, qui et sapientiam tribuit homini ut inueniret et illa ipsa quae possent inueniri. artes quoque inuentoribus suis inmortalitatem peperisse dicuntur, ut Aesculapio
Abbreviated transcription (Latin):
dum pucẽ cum udeam granes et doctos et uc sibi iudetur
sapientes mros i tam miferaudis errorũ fluctibꝰ Golucai
Si sec est uirtus que nos in mortales facit mori equidem manelicy
inuen quidꝰ fiet si oñies incõcordĩa cõcesẜut diui certe fier pt

Expanded text:
dum putem, cum uideam graues et doctos et ut sibi uidentur dum putem, cum uideam graues et doctos et ut sibi uidentur sapientes uiros in tam miserandis errorum fluctibus uolutari. si haec est uirtus quae nos inmortales facit, mori equidem malim quauinem, quid fiet, si omnes in concordiam consenserint? quod certe fieri
Abbreviated transcription (Latin):
pouut Iam mallem ut a ferarum cedibus deos sibi finger ent quã
in mortalicate tam ceuencam probarent
ĩquis uñũ hoĩem ingulauerit ꝓ contaminato ac nefario ha¬
betur nec ad terrenũ hoc domiiciliũ deorũ adiuicti eñ fas
putant Ille aũt qui infiuita milia hominũ crucidarit cru
impos ĩnudarit flma infecerit non modo in cemplũ sed eciã
in celum admictitur/ Apud ẽmũ sic loquit᷑ africanus Si faciendo
plagas celestũi ascendere cuiꝙͣ est michi soli celi maxĩa porta
yatet Ecilicet quia magnam parce generis humani exciuxi ac ꝑ¬
didi O in quantis cenebris affricane uersacii es uł pocius e poeta
qui ꝑ cedes et sanguiuẽ pacere hominibus ascensũ in celił puca¬
neris Cui uauitati eciam cicero assensit Est uero inquit africane
Nam herculi eadem ista porta pacuit oꝙͣ ip̃e plane cum is fieret
Iauicor fuerit in celo
fiutem scalcuere non possum dolendum ne pocius an redeu¬

Expanded text:
ponunt. iam mallem ut a ferarum caedibus deos sibi fingerent quam ponunt. iam mallem ut a ferarum caedibus deos sibi fingerent quam inmortalitatem tam cruentam probarent. si quis unum hominem iugulauerit, pro contaminato ac nefario habetur nec ad terrenum hoc domicilium deorum admitti eum fas putant. ille autem qui infinita hominum milia trucidarit, cruore campos inundauerit, flumina infecerit, non modo in templum, sed etiam in caelum admittitur. aput Ennium sic loquitur Africanus: 25 si fas endo plagas caelestum ascendere cuiquam est, mi soli caeli maxima porta patet, scilicet quia magnam partem generis humani extinxit ac perdidit. o in quantis tenebris, Africane, uersatus cs uel potius o poeta, qui per caedes et sanguinem patere hominibus ascensum in caelum putaueris! cui uanitati etiam Cicero adsensit. est uero inquit Africane: nam et Herculi eadem ista porta patuit; tamquam ipse plane, cum id fieret, ianitor fuerit in caelo. equidem statuere non possum dolendumne potius an riden
Abbreviated transcription (Latin):
se ĩpo mior aut deformior inderetur hunc a rogo quo uniu se ipe cõ¬
busserat ascendisse in celũ ꝑucauerũt eaq ipã que sculcissie sũt admi
rati simulacris et ymaginibus expressa et consecrata posuerũs ut
n ꝑꝑetuu uauitatis illoꝵ monimenta prestarent qui ob necem bestia¬
rinii deos fieri credidissent
habuerut Qud nostri sapientiores qui achlantit m alate
oͣnrtueẽ eo tempnũt quia nchil obest Sed rregamꝰ quia late
solet nocere sis adnirantur nt fortes ac bellicosos duces In deorum
speculo cari arbitrent᷑ nec esse ullam ałia adĩmorcalitatẽ mam ꝙͣ ex̃er¬
cicus ducere aliena bastare de lere inbes oppida excidere liberos po¬
pulos aut truoidare auc subiere seruituti Bidelicet quo plures ho¬
mines afflixerint spoliarint ocaderint eo nobiliores et cłauores.
putant et ĩ anis gloie spenie capti sceleribus suis nome uirtutis in¬

Expanded text:
seipso minor aut deformior videretur. Hunc e rogo quo vivum se ipse comseipso minor aut deformior videretur. Hunc e rogo quo vivum se ipse combusserat, ascendisse in coelum putaverunt: eaque ipsa, quae stultissime admirati sunt, simulacris et imaginibus expressa et consecrata posuerunt, ut perpetuum vanitatis eorum monimenta perstarent, qui ob necem bestiarum deos fieri credidissent.habuerunt. quid nostri? num sapientiores? qui athleticam quidem uirtutem contemnunt, quia nihil obest, sed regiam, quia late solet nocere, sic admirantur, ut fortes ac bellicosos duces in deorum coetu locari arbitrentur; nec esse ullam aliam ad inmortalitatem uiam quam exercitus ducere, aliena uastare, delere urbes, oppida excindere, liberos populos aut trucidare aut subicere seruituti. uidelicet quo plures homines adflixerint spoliarint occiderint, eo se nobiliores et clariores putant et inanis gloriae specie capti sceleribus suis nomen uirtutis in
Abbreviated transcription (Latin):
te obsequium ꝑnegarat hoc loco refellendi sunt etia hu qui deos ex
cererem ac liberu aut arau repertari ut estulapiu ac miueruam
ec uero qũã mepta suit / quãq no digna ppt̃ que hoĩes/ inexpiabi¬
li scelere coraminent/ hostesq uero deo fiant quo cõtempto mortu¬
orum sacra suscipuit Ex singulis rebus ostendam ¶ uirtutẽ esse
dicuns que homiẽ collat in celum no illam de qua pħy disserũt que
posita est in bonis amiui sed hanc corꝑalem que dicit᷑ fortitudo que qũi
pcipua in hercule fuit ĩmortalitate meruisse credit᷑ Qiuis tam stulte
meptus ut corporis uires diuinũ uł ecũt humanũ bonũ iudicet cum
suit et maiores pecudibus actribute et uno morbo sepe frangant᷑ nł
ip̃a senectute miuuant᷑ et corruant icaq idem ille cum deformari ul¬
ceribus toros suos cerneret nec sanari se uoluit nec senem fieri neqñ

Expanded text:
cae obsequium pernegarat. Hoc loco refellendi sunt etiam ii qui deos ex cae obsequium pernegarat. Hoc loco refellendi sunt etiam ii qui deos ex Cererem ac Liberum aut artium repertarum ut Aesculapium ac Mineruam. haec uero quam inepta sint quamque non digna propter quae hose scelere contaminent, hostesque Deo vero fiant, quo contempto, mortuorum sacra suscipiunt, ex singulis rebus ostendam. Virtutem esse dicunt, quae hominem tollat in coelum: non illam, de qua philosophi disserunt, quae posita est in bonis animi; sed hanc corporalem, quae dicitur fortitudo: quae quoniam praecipua in Hercule fuit, immortalitatem meruisse creditur. Quis tam stulte ineptus est, ut corporis vires divinum vel etiam humanum bonum judicet; cum sint et majores pecudibus attributae, et uno morbo saepe frangantur, vel ipsa senectute minuantur et corruant? Itaque idem ille, cum deformari ulceribus toros suos cerneret, nec sanari se voluit, nec senem fieri, ne quando
Abbreviated transcription (Latin):
negaturũ Tunc faber cłaitdus minerne impcias postulauit hic iupit̾
optimꝰ maximuiꝰ tauta religione constrictus abunere nõ pocuit anuer¬
nom tam̃e admnonuit repugnare pudiciciaq defendere Cũ ĩ illa col¬
luctatone uulcanũ in terra ꝓfudisse aũit Unde sit exyctoniꝰ natus
mr̃go eum puerũ cum drachone conclusũ et ob signatũ tribꝰ uirg¬
nibus acropidis comendauit Euidens ut opinor incescũ quod nuillo
ulora cum pene amiatore suũ perdidisset qui erat curbatis distras¬
tus equis prestancissimu medicũ oscepũ curcdido ĩrieni aduoca¬
ut emn q sanatũ secretis aliua recondidit sedibus /⁊ niuphe¬
engerie memoriq relegat solus ub̃i ĩsilius utalis igobilis enũexigeret
curatio quid secrete sedes / quid Relegacio uł tam longe ał ad mulicĩe
uł ad policudine Quid deide nois cõmucacio poscremo quid equoruum
plane cur cantũ labore ꝓ tam fideli inuene susoꝑet qũa antinouer¬

Expanded text:
lavit. Hic Jupiter Opt. Max. tanta religione constrictus abnuere non potuit: Minervam tamen monuit repugnare, pudicitiamque defendere. Tum in illa colluctatione Vulcanum in terram profudisse aiunt semen, unde sit Erichthonius natus; uirgo eum puerum cum dracone conclusum et obsignatum tribus uirginibus Cecropidis commendauit? euidens ut opinor incestum, quod nullo modo ra cum paene amatorem suum perdidisset, qui erat turbatis distractus equis, praestantissimum medicum Asclepium curando iuueni aduocauit eumque sanatum secretis alma recondit sedibus et nymphEgeriae nemorique relegat, solus ubi in siluis Italis ignobilis aeuum exigeret curatio? quid secretae sedes? quid relegatio uel tam longe uel ad mulierem uel in solitudinem? quid deinde nominis commutatio? postremo quid equorum plane cur tantum laborem pro tam fideli iuuene susciperet, qu amanti nouer
Abbreviated transcription (Latin):
utilit ĩuentis tractacio est ad comencitios ac fictos deos Que Res ge¬
uut falsas oppĩones erroresq curbulencos et suꝑsaciones pene auiles
ot forme eñt nob̃ deorũ et etates et uestitus ornatus q noti sũt ge¬
nera p̃terea congia cognaciones om̃ia q traducta ad similitudine
pruceps et amplissimo sacerdocio predicus cõmenticios ac fictos deos
arguit quoꝵ culcus suꝑsticiones pene auiles ẽẽ cestatur falsis opĩoni¬
bus erroribusq rurbulentis implicacos ee honnes Quenit᷑ ram co¬
tus lib̾er cercuis de natura deor ꝯmes fundicus ueligiones eueitit
ac᷑ dełet᷑ seno ergo a nob̃ expectatur amplius/. Aumi eloquẽtia su¬
perare possinm acerone Minme cõ quide Eed fidutia illi defuit
ignorauti ueritate quod iꝑẽ simpłr in eodẽ oꝑe cõficet᷑ ait euũ ẜa¬
cisius posse se dicere quid nõ sit hoc est falsa se incelligere bera nesti¬

Expanded text:
utiliter inuentis tracta ratio est ad commenticios ac fictos deos? quae res geutiliter inuentis tracta ratio est ad commenticios ac fictos deos? quae res genuit falsas opiniones erroresque turbulentos et superstitiones paene aniles. et formae enim nobis deorum et aetates et uestitus ornatusque noti sunt, genera praeterea, coniugia cognationes omniaque traducta ad similitudinem e philosophiae princeps et amplissimo sacerdotio praeditus commenticios ac fictos deos arguit, quorum cultus superstitiones paene aniles esse testatur, falsis opinionibus erroribusque turbulentis implicatos esse homines queritur. nam totus liber tertius de natura deorum omnes funditus religiones euertit ac delet. quid ergo a nobis expectatur amplius? num eloquentia superare possumus Ciceronem? minime id quidem, sed fiducia illi defuit ignoranti ueritatem, quod ipse simpliciter in eodem opere confitetur. ait enim facilius posse se dicere quid non sit quam quid sit, hoc est falsa se intellegere, uera nesci
Abbreviated transcription (Latin):
qredeo us pohe yisleou rosuece emser ind̃ ae euisdoit chone quos
idem ualet Er eñ agros non habent ne urbes qrddes Si urhes non
ne domos quidem Si domibus carentergort concubitu Si et co¬
cubitus ab hus ab est et sexus igitur feminuꝰ Iu diis aũt iudemq ł
minas esse ergo dii non sunt ecil ali iuoreꝰ¬
issoluat ħoc argumentũ si quis p̃t eea cłi res rem sequit᷑ ut h᷑
altĩa necesse sit conficeri G ne illua suid dissoluet aliquit
ex duobus sexibus alcer forcior est alrer infirmior robustio¬
res cñi mares sunt fenne imbecilłliores Imbecillicas aute nõ cadit
m deui ergo nec fenne sexus huic additur suꝑioris argumenti e¬
trema illa conclusio ut dii non suit qui in dus et femine sunt
u has raciones scoici alio uersu deos inc̾p̃tantur Et quia nõ ꝑ¬
uident quĩd sit in uero conantur eos cum rerũ nacuraliũ ra¬
cione comĩgere Qiuos cicero secutus de diis ac religionih
hant sentẽtia tulit bidetis ne igtur at a phisicis Rebus benẽ acq

Expanded text:
s idem valet. Si enim agros non habent, ne urbes quidem: si urbes non habent, ne domos quidem. Si domibus carent, ergo et concubitu. Si concubitus ab iis abest, et sexus igitur femininus. in diis autem uidemus et feminas esse: ergo dii non sunt. dissoluat hoc argumentum si quis potest. ita enim res rem sequitur, ut haec ultima necesse sit confiteri. sed ne illud quidem dissoluet aliquis: ex duobus sexibus alter fortior est, alter infirmior; robustiores enim mares sunt, feminae inbecilliores. inbecillitas autem non cadit in deum, ergo nec feminae sexus. huic additur superioris argumenti extrema illa conclusio, ut dii non sint, quoniam in diis et feminae sunt. Ob has rationes Stoici aliouersus deos interpretantur, et quia non peruident quid sit in uero, conantur eos cum rerum naturalium ratione coniungere. quos Cicero secutus de diis ac religionibus eorum hanc sententiam tulit: uidetisne igitnr, ut a physicis rebus bene atque
Abbreviated transcription (Latin):
cruore placabant ¶ Ne lacini quide huiꝰ ĩ manitatis exꝑces fuerũt Wi¬
quide laciaris iuꝑiter ic̃ia nñc sangie colitur humano ¶ Quts̃ całi¬
muirandum quoꝵ religio cũ moribus cõgruit /. Ari bero qui semꝑ mã¬
suecudiuis ⁊ humanitatis sꝑbi głiam unidicarut nõne sacrilegis hũs
sacris ĩmaniores repperimit᷑ : hũ eni pocius scelerati sunt habendi qu
cum suit liberaliũ disciplinarũ scudũs expołiati ab humauitate destr᷑¬
scunt/ qua qui Rudes et imperici ad mala facinora bonorũ ignora¬
cione labuntur
abine camẽ anciqitit erre hunc ⁊̃ molandorũ hominũt ritũ Eiq̃¬
dem sacurnꝰ in lacio aodem genere sacrificũ cltus est non

Expanded text:
cruore placabant. Nec Latini quidem hujus immanitatis expertes fuerunt, siquidem Latialis Jupiter etiamnunc sanguine colitur humano. Quimirandum, quorum religio cum moribus congruit. Nostri vero, qui semper mansuetudinis et humanitatis gloriam sibi vindicarunt, nonne sacrilegis his sacris immaniores reperiuntur? Hi enim potius scelerati sunt habendi, qui, cum sint liberalium disciplinarum studiis expoliti, ab humanitate desciscunt, quam qui rudes et imperiti ad mala facinora bonorum ignoratione labuntur. Apparet tamen antiquum esse hunc immolandorum hominum ritum: siqudem Saturnus in Latio eodem genere sacrificii cultus est, non
Abbreviated transcription (Latin):
fora cum magnas opes ex oete meretricia q̃siisset ipłm¬
stripsit heredem certam q pecuiua reliquit Cuiꝰ ex feuore¬
anno/ suus natalis dies celebret᷑ edicione ludoru quo app¬
ellant flor alia / Quod quia senatui flagiciosũ indebat᷑ / ab ip̃o noie
argmnentũ suimi placuit ut pudende rei quedam dignitas adde¬
retur deam fixerut ẽe que floribus presit lamq opportẽ ꝑla¬
cari ut fruges cum arboribꝰ aut uicibꝰ bene ꝓspeped s loresip̾l¬
rent s eiii colore secutus in fest̃ poeta ad̃ i gobilem npmipsie¬

Expanded text:
Flora, cum magnas opes ex arte meretricia quaesivisset, populscripsit haeredem, certamque pecuniam reliquit, cujus ex annuo foenore suus natalis dies celebraretur editione ludorum, quos appelant Floralia. Quod quia senatui flagitiosum videbatur, ab ipso nomine argumentum sumi placuit, ut pudendae rei quaedam dignitas adderetur. Deam finxerunt esse, quae floribus praesit, eamque oportere placari, ut fruges cum arboribus aut vitibus bene prospereque florescerent. Eum colorem secutus in Fastis poeta, non ignobilem n
Abbreviated transcription (Latin):
ascribi iude pucat᷑ ignis Et caniẽ eũ poete non abstiderũt ¶ po
cuit et soli in quo est nacura et causa gignencũ nã sine solis
igneo całore neq nasti quicꝙͣ neq augeri p̃t ut nlłi alii eleui¬
ento magis opus sit genitalibus quã calori ouꝰ foca cõcipũtur
nascũt᷑̾ suscentant᷑ omia postremo eciã si ita sit ut bolũt ̃ i
agis absasũ esse celum pucemꝰ ꝙͣ om̃o siue geuitalibꝰ natum
nam si ꝑse gignit non iudigebat utiq genitalibꝰ cum sac̾uum
ip̃m procrearet Ei uero habuit et a filio abscisa sũc dras reꝵ
et natura oñus incerisset Quid ꝙ ip̃ł sacuruo non diuinũ m̃o
sensum s lomianũ quoq adiuiũs / cũ affirmant eũ esre sacmm¬
idest spaciũ tẽporis/ saturnus aut est appłłatus ꝙ sacuretur. amus

Expanded text:
qui quidem putatur ignis, et tamen euqui quidem putatur ignis, et tamen eutuit et Soli, in quo est natura et causa gignentium; nam sine Solis igneo calore neque nasci quidquam, neque augeri potest: ut nulli alii elemento magis opus sit genitalibus, quam calori, cujus fotu concipiuntur, nascuntur, sustentantur omnia. Postremo etiamsi ita sit ut volunt qui magis abscissum esse Coelum putemus, quam omnino sine genitalibus natum? Nam si per se gignit, non indigebat utique genitalibus, cum Saturnum ipsum procrearet. Si vero habuit, et a filio abscissa sunt, ortus rerum, et natura omnis interisset. Quid, quod ipsi Saturno non divinum modo sensum, sed humanum quoque adimunt, cum affirmant eum esse Said est spatium temporis. Saturnus autem est appellatus quod saturaretur annis;
Abbreviated transcription (Latin):
uere acaderit Red homnes respectu clementi quod ditit᷑ celum tõtã
fabulam explodunt cꝙͣ in aptissĩe fictam Qũa cñ scoyci ut sdlẽt
ad raconẽ pħsicam cõnantur craducere quor sm̃am citero de na¬
tura deoꝵ dissereus posuit celesdẽ inquit altissuuã ẽtherẽãq na¬
turam idest igieam que ꝑse se om̃ia gigneret bocare uoliler̃t¬
corporis que conictione alc̃ius egeat ad ꝓcreandum
ne racio In uestam pocuit cõueire si masculus diceret᷑ Idcirco
em uirginem putant uestam quia ignis ĩmolabile sit ele¬
ienci ncħił q nasti possit ex eo quippe qui onuiã que arri¬
puerit absiuuat ¶ oudius in fascis nec tu aliquid aliud bestam
ꝓͣ uñna incellige fłamã Nataq de flania corꝑa nulla ides
Iure igitur iirgo est que seniã iuilla remictit nec capit et
comutes irginitatis auiat uulcano ꝙ quia id pocuit / poeto nõ

Expanded text:
uere acciderit. sed homines respectu elementi quod dicitur caelum totam uere acciderit. sed homines respectu elementi quod dicitur caelum totam fabulam explodunt tamquam ineptissime fictam, quam tamen Stoici ut solent ad rationem ptura deorum disserens, posuit: « Coelestem, inquit, altissimam aetheriamque naturam, id est igneam, quae per sese omnia gigneret, vacare voluert ad procreandum. quae ratio in Vestam potuit conuenire, si mas diceretur. idcirco enim uirginem putant Vestam, quia ignis inuiolabile sit elementum nihilque nasci possit ex eo, quippe qui omnia quae arripuerit absumat. Ouidius in Fastis: nec tu aliud Vestam quam uiuam intellege flammam nataque de flamma corpora nulla uides. iure igitur uirgo est, quae semina nulla remittit nec capit, et comites uirginitatis amat. Vulcano quoque id potuit adscribi,