comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃s sc̃s semꝑ sp̃sses Nec temere de inuisibilib: aliquio affir¬
memꝰ tanquã scientes sed tanquã credentes : qm̃ uiderinisi
mundato corde ñ posst̃ & quisquis ea uidet in hac uita uł ex
parte ut dictũ ẽ. atq: in enigmate : ñ potest efficere ut & ille
uideat cui loquit᷑ si cordissordib impedit᷑ Beati aut̃ mundo
corde : qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Hec fides ẽ dedõ conditore aq:
renouatore nr̃o Sedqm̃ dilectio non tantũ inum̃ nob̵ imperata
ẽ. cũ dictũ .ẽ. dnm̃ dm̃ tuũ extoto corde tuo & extota anima
tua & extota m̃te tua sed etiã in ꝓximũ. nã diliges inquit
pximũ tuũ tanquã te ipsũ : si aut̃ ista fides congrẽgationẽ soc¬
etatẽq hominũ teneat. inqua fratna noꝑatur minꝰ fruetuoso

Expanded text:
 spiritus sanctus. nec temere de inuisibilibus aliquid adfir spiritus sanctus. nec temere de inuisibilibus aliquid adfirmemus tamquam scientes, sed tamquam credentes, quoniam uideri nisi mundato corde non possunt. et si quis ea uidet in hac uita ex parte, ut dictum est, atque in aenigmate, non potest efficere, ut et ille uideat, cui loquitur, si cordis sordibus inpeditur. beati autem mundi corde, quoniam ipsi deum uidebunt. haec fides est de deo conditore et renoes Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, sed etiam in proximum, nam: Diliges, inquit, proximum tuum, tanquam te ipsum ; nisi autem ista fides congregationem societatemque hominum teneat, in qua fraterna charitas
Abbreviated transcription (Latin):
substantia ẽ&x. dilectio. Ducunt᷑ qui ppe consuetudine rerum
corporaliũ : qm̃ siduo sibi corpora copularent᷑ ita ut iuxta
inuicẽ collocent᷑ ipsa copulatioñẽ corpꝰ quando quidẽ sẽpara¬
tis illis corporib: quȩ copulata fuerant nulla inuenit᷑ Nec tam̃
quasi discessisse & migrasse intelligit᷑ sic illa corporte Sed hii
tales cormundũ facant quantũ posst̃ ut uidere ualeant indi su¬
bscantia ñee aliqd tale quasi aliud ibi sst substantia aliud qđ
accedit substantiȩ & ñsit substantia : sed quicquidibi intelli¬
gi pote sc substantia .ẽ. Verũ hȩc dici posst̃ facile & credi: uideri
aut̃ nisi decorde puro quomodo se habeant om̃ino ñ posst.
Qua ꝓpr̃ siue ista uera sit sententia siue aliud aliquid s fa¬
des in concussa tenenda ẽ ut dm̃dicamꝰ patrẽ. dm̃ filiũ dm̃spi¬
ritũ sem: neq tres deos sedistã trinitatẽ unũ dm. Neq diuer¬
sasnatures : sed eiusdẽ substantiȩ. Neq ut pat̃ sit aliquando

Expanded text:
substantia esset dilectio. ducuntur quippe consuetudine rerum corporalium, quoniam, si duo sibi corpora copulentur, ita ut iuxta inuicem conlocentur, ipsa copulatio non est corpus, quandoquidem separatis illis corporibus, quae copulata fuerant, nulla inuenitur; nec tamen quasi discessisse et migrasse intellegitur, sicut illa corpora. sed hi tales cor mundum faciant, quantum possunt, ut uidere ualeant in dei substantia non esse aliquid tale, quasi aliud ibi sit substantia, aliud quod accidat substantiae, et non sit substantia; sed quidquid ibi intellegi potest, substantia est. uerum haec dici possunt facile et credi; uideri autem nisi corde puro quomodo se habeant, omnino non possunt. quapropter siue ista uera sit sententia, siue aliud aliquid sit, fides inconcussa tenenda est, ut deum dicamus patrem, deum filium, deum spiritum sanctum, neque tres deos, sed istam trinitatem unum deum, neque diuersas naturas, sed eiusdem substantiae, neque ut pater aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc ꝑtinere dicunt qx ñ fere in his quȩ conexa st̃. numert¬
risolet ipsa conexio. Vnde in illo etiã loco trinitatẽ ipsam
qđẽ Peripsũ : tanquã ꝑmediatorẽ . In ipso tan quã in eo qui
continet id .ẽ. copulationẽ coniungit. Huic sententiȩ con¬
tradicunt : qͥ arbitrtent᷑ istã comunionẽ siue dilectionẽ a p¬

Expanded text:
ad hoc pertinere dicunt, quia non fere in his, quae sibi conexa sunt, numerari solet ipsa conexio. unde in illo etiam loco trinitatem ipsam quod est; per ipsum, tamquam per mediatorem; in ipso, tamquam in eo, qui continet, id est copulatione coniungit. Huic sententiae contradicunt, qui arbitrantur istam communionem, quam siue deita
Abbreviated transcription (Latin):
dignũ ẽ utdõ auctori tribuamꝰ: ⁊ his sublatis uideamꝰ utrũ
aliqua natura remanebit Omis uita ⁊ magna & parua.
om̃is potentia & magna & parua. om̃is salus & magna & parua or¬

Expanded text:
dignum est ut deo auctori tribuamus. et his sublatis uideamus, utrum dignum est ut deo auctori tribuamus. et his sublatis uideamus, utrum aliqua natura remanebit. omnis uita et magna et parua, omnis potentia et magna et parua, omnis salus et magna et parua, o
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ illud qđ dedõnatũ ẽ tale uelimꝰ eẽ illud qđ ab eo deni¬
dulo faccũ .ẽ. Qua ꝓpt̃ nec nature dĩ noceri om̃ĩno potest̃ :¬
nec alicui naturȩ sub dõ noceri iniuste potest qr & cũ pec¬
cando in iuste aliqͥ nocent. uolunta siniusta eis imputatur:
pocestas aut̃ qua nocere ꝑmitunt᷑ non .ẽ. nisi adõ qͥ & ipsis ne¬
scientib nouit quid illi pati debeant quib eos nocere ꝑmit¬
tit. Hȩc omĩã tã ꝑspicua tã cerca si uellent aduertereqͥalũ
naturã inducunt quã non fecit ds̃ nontantis blasphemius imple¬
rent᷑ uc & in su momalo tanta bona ponerent : & indõ tanta
mala Sufficit enĩ ut supra dixi adeoꝵ correctionẽ si uelinT
attendere qđ eos etiã inuitos cogitueritas confiteri : omia prors
bona non ẽẽ nisi adõ. Nongͦ abalio smagnabona x abalio
paruabona sed & magnai parua bona nonnisi a suimobono
qđ ẽ ds. Cõme moremus gͦbona quanta potuerimꝰ quaȩ

Expanded text:
 tale uelimus esse illud, quod ab eo de nihilo factum est. Quapropter nec naturae dei omnino noceri potest nec alicui naturae sub deo noceri iniuste potest, quia et cum peccando iniuste aliqui nocent, uoluntas iniusta eis inputatur; potestas autem, qua nocere permittuntur. non est nisi a deo, qui et ipsis nescientibus nouit, quid illi pati debeant. quibus eos nocere permittit. Haec omnia tam perspicua, tam certa si uelint aduertere, qui aliam naturam inducunt, quam non fecit deus, non tantis blasphemiis implerentur, ut et in summo malo tanta bona ponerent et in deo tanta mala. sufficit enim, ut supra dixi, ad eorum correctionem, si uelint adtendere, quod eos etiam inuitos cogit ueritas confiteri omnia prorsus bona non esse nisi a deo. non ergo ab alio sunt magna bona et ab alio parua bona, sed et magna et parua bona nonnisi a summo bono, quod deus est. Commemoremus ergo bona quanta potuerimus. quae
Abbreviated transcription (Latin):
dscerta loca & tẽpora non illuminando tenebras fecit : tam
decent̃ quã ds. Si enĩ nos continendo uocẽ decent̃ in t̃ponimꝰ in
loquendo silentiũ quanto magisille quarundã rerũ priuatio

Expanded text:
deus certa loca et tempora non inluminando tenebras fecit tam deus certa loca et tempora non inluminando tenebras fecit tam decenter quam dies. si enim nos continendo uocem decenter interponimus in loquendo silentium: quanto magis ille quarundam rerum priuatio
Abbreviated transcription (Latin):
potest̃ ut fȩdius fiat qd minuit nisi puldritudinis bonumꝰ
Vnde tandiu aliquid remanebit: quã diu corporis natura
subsistit Proinde si consũpto bono nature consumit᷑: bona ẽ
eͦ naturo Sic & tardũ dicimꝰ ueloci contrariũ: sed tam̃ qui se
om̃ino non mouet nec tardus dici potest. Sic acutȩ uoci concra¬
riã uocẽ grauẽ dicimꝰ uł canore asperã sed si omẽm speciem
uocispenitꝰ adimas silentiũ ẽ ubi uox nulla ẽ. Qđ tam̃ silentiũ
eo ipso qđ uox nulla ẽ tanquã contrariũ uoci solet opponi
Sic &lucida & obscura tanquã duo contraeria dicunt᷑ habetd
tam̃ & obscura aliquid lucis . Qđ si penitꝰ careant ita st̃ tenebrȩ
lucis absentia sic̃ silentiũ uocis absentia. Quȩ tam̃ etiã pri¬
uationes rerũ sic inuni uersitate naturȩ ordinant᷑: ut sapi¬
ent̃ considerantib: non in decent̃ uicessuas habeant Nã &

Expanded text:
potest, ut foedius fiat, quid minuit nisi pulchritudinis bonum ? potest, ut foedius fiat, quid minuit nisi pulchritudinis bonum ? unde tamdiu aliquid remanebit, quamdiu corporis natura subsistit proinde si consumpto bono natura consumitur, bona est ergo natura. sic et tardum dicimus ueloci contrarium; sed tamen . qui se omnino non monet, nec tardus dici potest. sic acutae. uoci contrariam uocem dicimus grauem uel canorae asperam; sed si omnem speciem uocis penitus adimas, silentium est, ubi uox nulla est: quod tamen silentium eo ipso, quod uox nulla est. tamquam contrarium uoci solet obponi. sic et lucida et obscura tamquam duo contraria dicuntur; habent tamen et obscura aliquid lucis, quod si penitus careant, ita sunt tenebrae lucis absentia sicut silentium uocis absentia. Quae tamen etiam priuationes rerum sic in uniuersitate naturae ordinantur, ut sapienter considerantibus non indecenter uices suas habeant. nam et
Abbreviated transcription (Latin):
illa quȩ ꝑ omĩa reperiunt᷑ siue sp̃ualia siue corporaelia. omis
modus om̃is speties om̃is ordo & magnꝰ & paruus ad nõ dõ st̃
Quib bonis om̃ib qui male uti uoluerit: diuino iudicio penas
luet. Vbnaut̃ nullũ horũ om̃ĩno fuerit : nulla natura rema¬
nebit Sed in ins om̃ib quȩcunq parua st̃ in maiorũ cõparatio¬
ne contrariis nominib: appellant᷑ sic̃ in hominis forma quia
maior ẽ. pulchritudo in eiꝰ cõparatione simiȩ pulchricudo
de formitas dicit᷑ & fallit imprudentes tanquã illud sit bonũ
⁊ hocmalũ : nec intendunt in corpore simiȩ modũ propriũ.
parilitatẽ ex utroq latere mbrorũ concordiã partiũ in co¬
lumitatis custodia : & cȩtera que ꝑseqͥ longũ .ẽ. Sed ut qđ
dicimꝰ intelligat᷑ ⁊ nimiũ tardis sitis fut : uł etiã ptina ces
& aꝑtissime ueritati repugnantes cogant᷑ qđ uerũ ẽ. confiteri
int̃rogent᷑ utrũ corporisimiȩ possit nocere corruptio. Qđ si

Expanded text:
orporalia, omnis modus, omnis species, omnis ordo et magnus et paruus, a domino deo sunt. quibus bonis omnibus qui male uti uoluerit, diuino iudicio poenas luet; ubi autem nullum horum omnino fuerit, nulla natura remanebit. Sed in his omnibus quaecumque parua sunt. in maiorum comparatione contrariis nominibus appellantur: sicut in hominis forma quia maior est pulchritudo. in eius comparatione simiae pulchritudo deformitas dicitur. et fallit inprudentes, tamquam illud sit bonum et hoc malum; nec intendunt in corpore simiae modum proprium, parilitatem ex utroque latere membrorum, concordiam partium, incolumitatis custodiam et N cetera, quae persequi longum est.<. Sed, ut quod dicimus intellegatur et nimium tardis satis fiat, uel etiam pertinaces et apertissime ueritati repugnantes cogantur quod uerum est confiteri, interrogentur, utrum corpori simiae possit nocere corruptio. quod si
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃e corpꝰnaturalit̃ bonũ ẽẽ mouent᷑ sp̃s iniqͥtate & corpo¬
ris mortalitate & obhoc aliã naturã maligni sp̃s & morta¬
lis corporis quã ds̃ non fecerit conant᷑ in oucere sic arbi¬
tram᷑ ad eoꝵ intellectũ qđ dicimꝰ posse ꝑduci. Faten
eñ om̃e bonũ ñ esse posse : nisi a sũmo & uero dõ. Qđ
& uerũ ẽ : & ad eos corrigendossiuelint aduertere suf¬
ficit . Nos enĩ catholici xp̃ian dm̃ colimꝰ a quo omia bona
ue magnꝰ siue parius . Omia enĩ quanto magis moderata
speciosa ordinata st̃ : tanto magis utiq bona st̃. Quanto
Aut̃ minꝰ moderata minꝰ spetiosa minꝰ ordinata st̃ : minꝰ
bona sc̃. Hȩc itaq: tria modus species ⁊ ordo: ut de in¬
mimerabilib: taceã quȩ ad istatria ꝑtinere monstrant᷑ :
Iec gͦtria modus species ordo tanquã generalia bona st̃
in reb: adõ factis : siue inspũ siue in corpore. Dsitaq supra
omẽm creaturȩ modũ .ẽ: supͣ omem speciẽ supͣ omẽm ordinẽ

Expanded text:
tate et corporis mortalitate et ob hoc aliam naturam maligni spiritus et mortalis corporis, quam deus non fecerit, conantur inducere: sic arbitramur ad eorum intellectum, quod dicimus, posse perduci. fatentur enim omne bonum non esse posse nisi a summo et uero deo, quod et uerum est et ad eos corrigendos, si uelint aduertere, sufficit. Nos enim catholici christiani deum colimus, a quo omnia bona us siue paruus. omnia enim quanto magis moderata, speciosa, ordinata sunt, tanto magis utique bona sunt; quanto autem minus moderata, minus speciosa, minus ordinata sunt, minus bona sunt. haec itaque tria: modus, species et ordo, ut de innumerabilibus taceam, quae ad ista tria pertinere monstrantur, haec ergo tria : modus, species, ordo, tamquam generalia bona sunt in rebus a deo factis siue in spiritu siue in corpore. deus itaque supra omnem creaturae modum est, supra omnem speciem, supra omnem ordinem:
Abbreviated transcription (Latin):
Nongͦ ad insipientiã nob̵ sed uc sapiamꝰ ñ ꝓpt̃ istã uitã in qͥ nosds aliqñdo
usq ad mortẽ ꝑse q̃ntiũ manib: derelinqͥt. sed ꝓpt̃ illã sẽpit̃nã nos
debere ẽẽ.xp̃ianos qr hoc in illo p̃cessisse intuem. ex cuiꝰ nomine sic
uocam᷑ Ecce ita factũ ẽ. tam̃ ã multi ñ ob aliud uolunt. eẽ xpĩani
nisi ut huꝰ uitȩ felicitate ꝑfruant᷑: idõq illa deficiente deficiua.
Quio si ñ inipso nr̃o capite tã insigne c̃stitueret᷑ exẽplũ qͦdisceremꝰ ꝓcȩle¬
stib t̃rena contẽnere. ñ respicientes quȩ uident᷑ sed quȩ ñ uident᷑ qui̧
enĩ uident᷑ tẽporalia st̃ quȩ aut̃ ñ uident᷑ ȩt̃na : qͦs inse illis uocib trans¬
figurare dignatꝰ ẽ. Nã quantũ ad ipsũ aitinec quomͦ uellec libari ab
illahora qͥ ꝓpterea uenerat in illã horã : Aut qͦmodo sic loquebatur
qͣsi ei qđ nollet accidet cũ potestatẽ habuerit animia suã & it̃um sum̃

Expanded text:
uitam, in qua nos deus aliquando usque ad mortem persequentium manibus derelinquit, sed propter illam sempiternam nos debere esse Christianos, quia hoc in illo praecessisse intuemur, ex cuius nomine sic uocamur. Ecce ita factum est. tamen tam multi non ob aliud uolunt esse Christiani, nisi ut huius uitae felicitate perfruantur, ideoque illa deficiente deficiunt. quid, si non in ipso nostro capite tam insigne constitueretur exemplum, quo disceremus pro caelestibus terrena contemnere non respicientes, quae uidentur, sed quae non uidentur? quae enim uidentur, temporalia sunt, quae autem non uidentur, aeterna. quos in se illis uocibus transfigurare dignatus est? nam quan- tum ad ipsum adtinet, quo modo uellet liberari ab illa hora, qui propterea uenerat in illam horam? aut quo modo sic loquebatur, quasi ei, quod nollet, accideret, cum potestatem habuerit ponendi animam su
Abbreviated transcription (Latin):
Noptqͥo qͥuã obausã: Rfecto enĩ erat aliqͣ ausi eaqin parit
ut noe liburae deduliuio loch de celestuncentio isiluc demminent
dio ioseph decalĩma mulieris &e custodia carceris morsen a begime¬
as io talde enxidio ciuitatis susimnã a cestib falsis damelẽ alenib
tresuiros abignib: aliosq patres qͥ& damauer &esaliufactis &¬

Expanded text:
o enim erat aliqua causa eaque non parua, ut Noe liberaret de diluuio. Loth de caelesti incendio. Isaac de imminenti gladio, Ioseph de calumnia mulieris et custodia carceris, Moysen ab Aegyptiis, Raab de excidio ciuitatis, Susannam a testibus falsis, Danihelem a leonibus. tres uiros ab ignibus aliosque patres, qui exclamauerunt
Abbreviated transcription (Latin):
pecunia corꝑali quanto magis inspuali hilarẽ datoiẽ
diligit ds : Sed hȩc in laritas ad horã ut assit : eiꝰ ẽ miscdiȩ
qͥ usta p̃cepit. Itaq priꝰ demodo narrationis qđ te uelleco¬
gnoui tũ de p̃cipiendo atq cohortando : postea de hac inla¬
rntate cõparanda quȩ ds̃ suggerit disseremꝰ. Narratio plen¬

Expanded text:
pecunia corporali, quanto magis in spirituali hilarem datorem pecunia corporali, quanto magis in spirituali hilarem datorem diligit Deus ? Sed haec hilaritas ad horam ut adsit, ejus est misericordiae qui ista praecepit. Itaque prius de modo narrationis quod te velle cognovi, tum de praecipiendo atque cohortando, postea de hac hilaritate comparanda, quae Deus suggesserit, disseremus. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
mine cȩli & sine notis in cursu quẽ oculus ñ uidit . nec auris
audiuit. nec incorhominis ascendit: nulla maior causa ẽ.
curnobimbuendis rudib: nr̃ sermo uilescat nisi qr lib&
inusitate cernere : & ted& usitatȩ ꝓloqͥ Et re quidẽ uera
multo gratiꝰ audim : cũ ⁊ nos eodẽ oꝑe delectam᷑ Affi¬
cit᷑ enĩ filũ locutionis nr̃e ipso nr̃o gaudio: & exit faciliꝰ
atq acceptiꝰ. Qua ꝓpt̃ ñ arduũ ẽ. negotiũ ea quȩ creden¬
da insinuant᷑ p̃ciꝑe unde & quo usc : narranda sint nec
qͦmodo sit uarianda narratio ut aliquando breuior
Aliqͣndo longior sẽꝑ tam̃ plena atq ꝑfecta sit & qͣndo
breuiore & quando longiore sit utendũ sed quib: mo¬
disfaciendũ sit : ut gaudens qͥsq catheciz&. Tanto em̃
suauior erit. quanto magis id potuerit : Ea cura maxi¬
ma ẽ : & p̃ceptũ quidẽ rei huiꝰ in promptu ẽ. Siem̃ in

Expanded text:
mine coeli et sine noctis incursu, quem oculus non vidit, nec auris mine coeli et sine noctis incursu, quem oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit ; nulla major causa est cur nobis in imbuendis rudibus noster sermo vilescat, nisi quia libet inusitate cernere, et taedet usitate proloqui. Et re quidem vera multo gratius audimur, cum et nos eodem opere delectamur: afficitur enim filum locutionis nostrae ipso nostro gaudio, et exit facilius atque acceptius. Quapropter non arduum est negotium, ea quae credenda insinuantur, praecipere unde et quousque narranda sint; nec quomodo sit varianda narratio, ut aliquando brevior, aliquando longior, semper tamen plena atque perfecta sit; et quando breviore, et quando longiore sit utendum: sed quibus modis faciendum sit, ut gaudens quisque catechizet tanto enim suavior erit, quanto magis id potuerit, ea cura maxima est. Et praeceptum quidem rei hujus in promptu est. Si enim in
Abbreviated transcription (Latin):
cũ se ꝑduxit adtediũ. Sed m̃ sepe indicat eorũ studiũ qui me
audire cupiunt non ita eẽ frigidũ eloquiũ meũ ut uidet᷑
m & eos inde aliqͥd utile caꝑe exeorũ delectatione cogno¬
sco mecũq ago sedulo ut huic exhibendo minis terio non
desim : in qͦ illos uideo bone acciꝑe qđ exhibet᷑. Sic & tu
eo ipso qđ ad te sȩpiꝰ adducunt᷑ qui fide imbuendi st̃ : debes
intelligere ñ ita displicere aliis sermonem tuũ. ut difpli¬
cet tibi. Nec infructuosũ te debesputare qđ ea quȩ cernis
ñ explicas it a cupis : quando forte ut cupis nec cernere ualeas
Quis enĩ in hacuita nisi in enigmate & ꝑspeculũ uidet : Nec
ipseamor tantꝰ ẽ : ut carnis disrupta caligine penitr& int̃¬
nũ serenũ. Vnde uitũq fulgent etiã istã quȩ transeunt
Sed qr boni ꝓficiunt dedie in diẽ. ad uidendũ diẽ sine uolu¬

Expanded text:
unde perduxit ad taedium. 4. Sed mihi saepe indicat eorum studium, qui me unde perduxit ad taedium. 4. Sed mihi saepe indicat eorum studium, qui me audire cupiunt, non ita esse frigidum eloquium meum, ut videtur mihi: et eos inde aliquid utile capere, ex eorum delectatione cognosco; mecumque ago sedulo, ut huic exhibendo ministerio non desim, in quo illos video bene accipere quod exhibetur. Sic et tu, eo ipso quod ad te saepius adducuntur qui fide imbuendi sunt, debes intelligere non ita displicere aliis sermonem tuum ut displicet tibi: nec infructuosum te debes putare, quod ea quae cernis non explicas ita ut cupis; quando forte ut cupis nec cernere valeas. Quis enim in hac vita nisi in aenigmate et per speculum videt ? Nec ipse amor tantus est, ut carnis disrupta caligine penetret in aeternum serenum, unde utcumque fulgent etiam ista quae transeunt. Sed quia boni proficiunt de die in diem ad videndum diem sine volu
Abbreviated transcription (Latin):
itaq om̃s gcs intelligunt cũ qͥsq dicit iratꝰ sũ: sed latini
tantũ. At̃ si affectꝰ excandescentis animi exeat infacie.
uultũq faciat: om̃s sentiunt qͥ intuent᷑ iratũ. Sed neq ita
lic& educere & quasi exporrigere insensũ audientiũ ꝑso
nũ uocis illa uestigia que primit intellectꝰ memoriȩ : sic̃
aptꝰ & manifestꝰ ÷ uultꝰ Illa enĩ s̃ intꝰ in animo : iste foris
in corpore. Qua ꝓpt̃ coniciendũ ẽ quantꝰ dist& sonꝰ oris
nr̃i. ab illo ictu intelligentiȩ : quandone ipsi quidẽ impssio¬
ni memoriȩ similis ẽ : Nos aut̃ plerũq inauditoris utilita¬
tẽ uehem̃t̃ ardentes : ita loqͥ uolumꝰ quẽ ad modũ tñc intel¬
ligimꝰ cũ ꝑ ipsã intentionẽ loqͥ ñ possumꝰ. Et quia ñ succendit
xgim᷑ ⁊ uelut frustra oꝑa insumamꝰ tedio marcescimꝰ : atq
x ipso tedio languidior fit idẽ sermo & hebetior quã erat

Expanded text:
itaque omnes gentes intelligunt, cum quisque dicit, Iratus sum, sed Latini itaque omnes gentes intelligunt, cum quisque dicit, Iratus sum, sed Latini tantum: at si affectus excandescentis animi exeat in faciem, vultumque faciat, omnes sentiunt qui intuentur iratum. Sed neque ita licet educere et quasi exporrigere in sensum audientium per sonum vocis illa vestigia, quae imprimit intellectus memoriae, sicut apertus et manifestus est vultus: illa enim sunt intus in animo, iste foris in corpore. Quapropter conjiciendum est quantum distet sonus oris nostri ab illo ictu intelligentiae, quando ne ipsi quidem impressioni memoriae similis est. Nos autem plerumque in auditoris utilitatem vehementer ardentes, ita loqui volumus, quemadmodum tunc intelligimus, cum per ipsam intentionem loqui non possumus: et quia non succedit, angimur, et velut frustra operam insumamus, taedio marcescimus; atque ex ipso taedio languidior fit idem sermo, et hebetior quam erat,
Abbreviated transcription (Latin):
sufficere. Iotũ enĩ qđ intelligo : uolo ut qͥ me audit intelli¬
gat. Et sentio me ñ ita loqͥ: ut hoc efficiã. Maxime qr ille
intellectꝰ : qͦsi rapida choruscatione ꝑfundit animũ. illa aut̃
loquutio tarda & longa ẽ: longeq dissimilis Ecdũ ista uol¬
uit᷑ iã se ille in secreta sua condidit: Iam̃qr uestigia quȩ¬
dã miro modo impressic memoriȩ ꝑdurant illa cũ syllabaꝵ
morulis : atq ex eisdẽ uestigiis sonantia signa pagimꝰ quȩ
lingua dr̃ uł latina uł greca uł hebrea. uł alia quȩlibet.
siue cogitent᷑ hȩc signa siue etiã uocȩ ꝓferant᷑ cũ illa uestigia
neclatina nec greca uł hebrea. nec cuiq alteriꝰ gentis sinc
ꝓpria. sed ita efficiant᷑ in animo ut uultꝰ incorpore
Alit̃ enĩ latine ira dr̃. alit̃ grece : alit̃ atq alit̃ aliarũ diũ¬
sitate linguaꝵ. non aut̃ latinꝰ aut grecꝰ ẽ. uultꝰ irati Non

Expanded text:
sufficere. Totum enim quod intelligo, volo ut qui me audit intellisufficere. Totum enim quod intelligo, volo ut qui me audit intelligat; et sentio me non ita loqui, ut hoc efficiam: maxime quia ille intellectus quasi rapida coruscatione perfundit animum; illa autem locutio tarda et longa est, longeque dissimilis: et dum ista volvitur, jam se ille in secreta sua condidit: tamen quia vestigia quaedam miro modo impressit memoriae, perdurant illa cum syllabarum morulis; atque ex eisdem vestigiis sonantia signa peragimus, quae lingua dicitur vel latina, vel graeca, vel hebraea, vel alia quaelibet; sive cogitentur haec signa, sive etiam voce proferantur; cum illa vestigia nec latina, nec graeca, vel hebraea, nec cujusque alterius gentis sint propria, sed ita efficiantur in animo, ut vultus in corpore. Aliter enim latine ira dicitur, aliter graece, aliter atque aliter aliarum diversitate linguarum: non autem latinus aut graecus est vultus irati. Non
Abbreviated transcription (Latin):
salit̃ debeo caritate ac seruitute cõpellor. siqͥd ꝑ oꝑã
tiꝰ ꝓmpta & deuota uoluntate susciꝑe. Quanto enĩ cupi
latiꝰ erogari pecuniã dñicã tanto magis me oport& siquã
dispensatores conseruos meos difficultate in erogando
sentire cognosco. agere quantũ imne ẽ. ut facilẽ atq
expedite possint qđ impigre ac studiose uolunt.: Sed qđ¬
ad tuã ꝓpriȩ considerationẽ ꝑtin&. nołi te moueri exco
qđ sȩpe t ab iectũ sermonẽ fastidiosũq habe uifus es
ieri enĩ potest : ut ei quẽ instruebas ñ ita sit uisũ. Sed q tu
Aliqͥd meliꝰ audiri desiderabas : eo tͥ qđ dicebas uideret᷑ indi¬
gnũ aurib: aliorũ Nã &mͥ ꝓpe sẽper sermom̃s displicet
Melioris enĩ auidus sũ : quo sepe fruor interiꝰ ance quã
eũ explicare uerb̵ sonantib cepero. Quod ubi minꝰ quã m
nocus ẽ eu oluero : concristor linguã meã cordimeo ñ potuts

Expanded text:
rsaliter debeo, charitate ac servitute compellor, si quid per operam rsaliter debeo, charitate ac servitute compellor, si quid per operam tius prompta et devota voluntate suscipere. Quanto enim cupio latius erogari pecuniam dominicam, tanto magis me oportet, si quam dispensatores conservos meos difficultatem in erogando sentire cognosco, agere quantum in me est, ut facile atque expedite possint, quod impigre ac studiose volunt. net, nolim te moveri ex eo quod saepe tibi abjectum sermonem fastidiosumque habere visus es. Fieri enim potest ut ei quem instruebas non ita sit visum, sed quia tu aliquid melius audiri desiderabas, eo tibi quod dicebas videretur indignum auribus aliorum. Nam et mihi prope semper sermo meus displicet. Melioris enim avidus sum, quo saepe fruor interius, antequam eum explicare verbis sonantibus coepero: quod ubi minus quam mihi notus est evaluero, contristor linguam meam cordi meo non potuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ ubi diaconꝰes adte adducunt᷑ qui fide xp̃ia¬
na primitꝰ imbuendi st̃: eo qđ existimeris habere
catecizandi uberẽ facultatẽ & doctrina fidei &
suauitate sermonis : Te aut̃ pȩne sẽꝑ angustias pati
id ipsũ qđ credendo xp̃iani sumꝰ. qͦ pacto comode inti¬
mandũ sit unde exordienda qͦusq sit ꝓducenda nar¬
ratio : utrũ exhortationẽ aliquã t̃minata narratione
adhib̵e debeamꝰ an p̃cepta sola qͥb: obseruandis ciulo¬
quim᷑ nouerit xp̃ianã uitã ꝓfessionẽq retineri. Sepe
aut̃ tͥaccidisse confessus atq conquestꝰ es ut in sermone
longo & tepido tͥ ipse uilesceres essesq fastidio : nedũ illi
quã coquendo imbuebas & cȩteris qͥaudientes aderant
ecaq te necessitate cõpulsũ ut ea me quã t debeo uriate
debeo caritate cõpelleres negrauarer int̃ occupatio¬
nes meas tͥ dehacre aliqͥd scribere. Ego uero non ea
tantũ quã familiarit̃ tͥ sed etiã quã matri ecclȩ uniũ¬

Expanded text:
ginem, ubi diaconus es, ad te adducuntur, qui fide christiana primitus imbuendi sunt, eo quod existimeris habere catechizandi uberem facultatem, et doctrina fidei et suavitate sermonis: te autem pene semper angustias pati, idipsum quod credendo christiani sumus, quo pacto commode intimandum sit; unde exordienda, quousque sit perducenda narratio; utrum exhortationem aliquam terminata narratione adhibere debeamus, an praecepta sola, quibus observandis cui loquimur noverit christianam vitam professionemque retineri. Saepe autem tibi accidisse confessus atque conquestus es, ut in sermone longo et tepido tibi ipse vilesceres essesque fastidio, nedum illi quem loquendo imbuebas, et caeteris qui audientes aderant: eaque te necessitate fuisse compulsum, ut ea me quam tibi debeo charitate compelleres, ne gravarer inter occupationes meas tibi de hac re aliquid scribere. 2. Ego vero non ea tantum quam familiariter tibi, sed etiam quam matri Ecclesiae unive
Abbreviated transcription (Latin):
uł si ad uerbũ edidicimꝰ memorit̃ reddere uł nr̃is uerb
explicare qđ nec tẽpꝰ capit nec ulla necessitas postulat.
sed cuncta sũmatĩ generatĩq cõplecti. ita ut eligant᷑ quedã
mirabiliora quȩ suauiꝰ audiunt᷑ atq in ipsis articulis consti¬
tuta st̃ : ut ea tanquã in uolucris ostendere statĩq A con¬
spectu abriꝑe ñoport& sed aliqͣantũ immorando qͦsi
resoluere atq expande & inspicienda atq miranda

Expanded text:
reddere, vel nostris verbis explicare; quod nec tempus capit, nec ulla necessitas postulat: sed cuncta summatim generatimque complecti, ita ut eligantur quaedam mirabiliora quae suavius audiuntur, atque in ipsis articulis constituta sunt, ut ea tanquam in involueris ostendere, statimque a conspectu abripere non oporteat, sed aliquantum immorando quasi resolvere atque expandere, et inspicienda atque miranda
Abbreviated transcription (Latin):
lucanȩ medicationis uigiliis. ꝑ hȩc omem in miscdia dĩ spẽ reponens. po¬
postulans. Nossi semel i eiunamꝰ satisfecisse nos arbi tram᷑ si aliqͥd ex
copra domesticarũ facultatũ in opi damꝰ impleuisse nosiustitiã credi¬
m ieiunantes ut aut placeamꝰ hominib: Aut corpora cibis fecsa releue
exiguũ nescio qd dũ pulsantis fores nr̃as moras ñ sustinemꝰ Aut dũ
bonitatis famã mnani & ociosa hominũ opinione sectam᷑ & deberi nob
ut auoiam᷑ existimamꝰ. Sed totũ ado ꝓpha sꝑat. totũ ex mis cđia eiꝰ ex

Expanded text:
lucanae meditationis uigilias: et per haec omnem in misericordia dei spem reponens polucanae meditationis uigilias: et per haec omnem in misericordia dei spem reponens pocundum iudicium dei postulans. nos si semel ieiunamus, satis fecisse nos arbitramur; si aliquid ex copia domesticarum facultatum inopi damus, inpleuisse nos iustitiam credimus: ieiunantes, ut aut placeamus hominibus aut corpora cibis fessa releuemexiguum nescio quid, dum pulsantem fores nostras inopem non sustinemus aut dum bonitatis famam inani et otiosa hominum opinione sectamur — et deberi nobis, ut audiamur, existimamus. sed totum a deo propheta sperat, totum ex mise
Abbreviated transcription (Latin):
elegit sed in maturitatẽ omẽm fide & religione p̃uenit. uincens ꝑcontinen¬
tiã iuuentutẽ & cõprimens lasciuientes annos & senectutis maturitatẽ mo¬
destȩ & castȩ ad olescentiȩ tranqͥllitate p̃ueniens : ł xꝓphȩ clamor ẽ span
tis indĩ uerba ñ aliqͣndo. sed sẽꝑ. finis enĩ nullus ẽ spei nrȩ sed incȩlestei
res sẽꝑ extendit᷑ & in ȩt̃na di ꝓmissa ꝓcedit Nullũ tẽpꝰuacuũ habet
nullũ otiosũ. Demq io sequit᷑. Preuener̃ oculi mei diluculo ut mediarer
eloquia tua. Qui in maturitate clamare p̃uenerat. nc̃ ipsos dies meditati¬
onib: p̃uenit. Vigilat ille diluculo ñ expectat ut grauatos somno oculos
rũ & scoꝵgestis negociosꝰ omĩ eloqũ di tẽꝑe & assiduitate meditatꝰ. Dehinc¬
nũ in qͥsione custodia testimonioꝵ dĩ & c̃tinentia iuuentutis. & ante¬

Expanded text:
elegit; sed maturitatem omnem fide et religione praeuenit. uincens per continenelegit; sed maturitatem omnem fide et religione praeuenit. uincens per continentiam iuuentutem et conprimens lasciuientes annos et senectutis maturitatem modestae et castse adulescentise tranquillitate prseueniens. et sed semper. finis enim nullus est spei nostrse sed in cselestes res semper extenditur et in aeterna dei promissa procedit. nullum tempus uacuum habet, nullum otiosum. Denique id sequitur: et prseuenerunt oculi mei diluculo, ut meditarer eloquia tua. qui inmaturitate clamorem prseuenerat, nunc ipsos dies meditationibus prseuenit. uigilat ille diluculo, non expectat, ut grauatos somno oculos rum et sanctorum gestis negotiosus, omne eloquium dei num inquisitionem, custodiam testimoniorum dei et continentiam iuuentutis et ante
Abbreviated transcription (Latin):
isaspanda Nos ũ salutẽ tanꝗͣ debitũ postulamꝰ & ueluo dõ
si hanc tandẽ p̃stare necesse primis Ab eo p̃cib oramꝰ Ati
utnã cordis clamore loqͥerem : labia tantũ nr̃a sensu
Alias occupata ñ sequit᷑ Ropħa uͦ cũ post tor p̃cedentes antea p̃ces ut saluuꝰ
cẽt orasseo salutis ipsius stipendiũ docet dic̃ns & custodiã mandata tua
Sec fidei nr̃ȩ militia ẽ custo dire mandata & ueluti secreco fidelissimo hñ
thesaurũ depositi & cõm̃dati nob̵ p̃cepti reseruare. Quiuͦ clomauit & testi¬
monia di id ẽ sub testib cȩlo act̃ra & angłis scripta custoditurũ se ꝓfessus
ẽ ad didit adhuc ad meritũ optinendȩ salutis dic̃ns. Preueni in maturi¬
tate & clamaui & inuerba tua sꝑaui Non expectauit infirmã aduitia
senectutẽ neq deferuescentib Longo usu luxuriȩ ȩstib frigidȩ ȩtatis tẽpꝰ

Expanded text:
ista speranda. nos uero salutem tamquam debitum postulamus et, ueluti deo ista speranda. nos uero salutem tamquam debitum postulamus et, ueluti deo sit hanc eandem praestare necesse. primis ab eo precibus oramus. atque utinam cordis clamore loqueremur! labia tantum nostra sensu alias occupata non sequitur. propheta uero, cum post tot praecedentes antea preces, ut saluus esset, orasset, salutis ipsius stipendium docet dicens: et custodiam mandata tua. haec fidei nostrae militia est, custodire mandata et ueluti secreto fidelissimo hunc thensaurum depositi et commendati nobis praecepti reseruare. Qui uero clamauit et testimonia dei, id est sub testibus caelo ac terra et angelis scripta, custoditurum se professus est. addidit adhuc et meritum salutis obtinendae dicens: prseueni inmaturitate et clamaui, in uerba tua speraui. non exspectauit infirmam a uitiis senectutem, neque deferuescentibus longo usu luxuque aestibus frigidae aetatis tempus
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ el aoore dicat. Sp̃s em̃ in cordib nr̃is clamat. abba pat̃. Penitrat
incsilentu clamor usq ad aures di. sed aures ñclamorẽ sed fioc̃ auor¬
entes fidẽ que nerenas opes poscat ñ głam inanẽ aducaq dessdere
nonque mortura corꝑis ȩaudia p̃cet᷑ ꝑxesiguis qͥdẽ eplas suas apls¬
luttis scribit & comunis ħȩc ei elemtoꝵ atq apicũ forma ẽ. sed nout
has in gentes et̃ litiãs suas. diõns E xce qualib uob literis scripsi mea
manũ magnitudinẽ sensuũ & p̃ceptoꝵ utilitatẽ lict̃is alib cõpre¬
Audiat᷑ orat ł taitoit᷑ hȩc postulat ut iustificationes dĩ ex qurat
Scit has ce occultas & latentes & umbra legis obductas. has abtat in¬
quirere adqs mulisopusst̃ magnisq reb damore cordis exudi¬
tionis merito inqͥsitionis officio. Sed qͥ lamauit ut audirtr᷑ & inru¬
rer& iustificationes dĩ nc̃ lamat ut saluus fat. & custodat testom
nia dĩ. Quantȩ aut modestiȩ ordinẽ tenuit. Non satĩ clamorẽ suũ

Expanded text:
 enim i m in cordibus nostris clamat: abba pater. penetrat hic silentii clamor usque ad aures dei, sed aures non clamorem, sed fidem audientes: fidem, quae non terrenas opes poscat, non gloriam inanem caducamque desideret, non quae moritura corporis gaudia precetur. exiguis quidem epistulas suas aplitteris scribit, et communis haec ei elementorum atque apicum forma est: sed novit has ingentes esse litteras suas, dicens: Ecce qualibus vobis litteris scripsi mea manu : Magnitudinem sensuum, et praeceptorum utilitatem litteris talibus compreaudiatur, orat: et auditus haec postulat, ut iustificationes dei exquirat. scit has esse occultas et latentes et umbra legis obductas. has optat inquirere, ad quas multis opus sit magnisque rebus, clamore cordis, exauditionis merito, inquisitionis officio. Sed qui clamauit, ut audiretur et inquireret iustificationes dei, nonia Dei. Quantae autem modestiae ordinem tenuit? Non statim clamorem suum
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ego & contẽptꝰ iustificationes tuas ñsũ oblitꝰ: Ex ꝑsona quid̃ẽ sua
dese dixisse credat᷑ ab solute ostendit᷑ Samuel eñ ꝓpha uenire ad
iessȩ domũ adõ iussus ẽ ut unũ exfiliis eiꝰ in regẽ ungueret Qui
cu uenisset: adesse om̃s filios iesse iubet Videt demde natuma¬
iorẽ specie pul drã habitu & ꝓceritate eminentẽ : sed responso
ita moue᷑ Ne inspexeris pule hrritudinẽ eiꝰ ac magnitudinẽ
qr ñ rauidet homo ut ds̃ Homo enĩ infacie uidec saut̃ in cor¬
de Adest & scđs ad est & ĩtius : ad st̃ & om̃s qͦs tñc iessȩ presen¬
tes habebat. Sed nullus dep̃sentib extitit qͥ placer&e. Uerũ qr pro¬
pħa samuel ñm̃dacẽ sure cũ qͥse adesse iussiset & ex his qͥ p̃sences
erin in elliger& nullũ adõ tẽ lectũ iesse. ait. Nunqdie t alliu¬

Expanded text:
sum eg“tcontemptus: iustificationes tuas non sum oblitus. ex persona quidem sua sum eg“tcontemptus: iustificationes tuas non sum oblitus. ex persona quidem sua de se dixisse credatur, absolute ostenditur. Samuel enim propheta uenire ad Iesse domum a deo iussus est, ut unum ex filiis eius in regem ungueret. quo cum uenisset, adesse omnes filios Iesse iubet. uidet deinde natu maiorem, specie pulchrum, habitu et proceritate eminentem; sed responso ita monetur: ne inspexeris in pulchritudinem eius ac magnitudinem, quia non ita uidet homo, ut deus. homo enim in facie uidet, deus autem in corde. adest et secundus, adest et tertius, adsunt et omnes, quos tunc Iesse praesentes habebat: sed nullus de praesentibus exstitit, qui placeret. uerum quia propheta Samuel non mendacem sciret eum, qui se adesse iussisset, et ex his, qui praesentes erant, intellegeret nullum a deo esse dilectum, Iesse ait: numquid s t ti
Abbreviated transcription (Latin):
ΠΙSΥsΩΕΝOΝ aut signific̃ qđ tanquã conflatũ igne pur¬
gatũ sit. Quȩcunq metalla igne conflant᷑ sedẽ in se alie¬
nã atq inutilẽ ñ continent : Totũ qͥcquid in his residet uerũ
& ꝑfectũ & om̃i uitiorũ contagione purgatũ ẽ. ue eloquiũ
di ẽ. et̃ noꝵ in se bonoꝵ continens fidẽ. Hinc illud ẽ qđ in euan¬
geliis dñs ait. Iota unũ aut apex ñ p̃teribit exlege donec hȩc
om̃ia fiant. Vera enĩ omã st & neq otiose neq inutilit̃ constituta
dĩ uerba : sed extra omem ambiguitatẽ suꝑfluȩ in anitatis ignita.
& ignita uehem̃t̃ neqͥd illic eẽ qđ ñ ꝑfectũ ac ꝓpriũ sit exis timetur
Hecitaq diligie seruus eiꝰ. Non solũ hȩcagit sed etiã diligit : quia
oꝑatio ñ obedientiȩ solũ sed plerũq t̃roris ẽ. Cȩcũm dilectio ñ
nisi ex deuota m̃tis uoluntate ꝓficiscit᷑. Dehinc ait. Ad olescentior¬

Expanded text:
Πεπυρωμένον autem id significat, quod tamquam conflatum igne purΠεπυρωμένον autem id significat, quod tamquam conflatum igne purgatum sit. Quaecumque metalla igne conflantur, sordem in se alienam atque inutilem non continent; totum, quidquid in his residet, verum et perfectum et omni vitiorum contagione purgatum est: ut eloquium Dei est, aeternorum in se bonorum continens fidem. Hinc illud est quod in Evangeliis Dominus ait: Iota unum, aut apex non praeteribit ex lege, donec haec omnia fiant . Vera enim omnia sunt, et neque otiose neque inutiliter constituta Dei verba: sed extra omnem ambiguitatem superfluae inanitatis ignita: et ignita vehementer, ne quid illic esse quod non perfectum ac proprium sit existimetur. Haec itaque diligit servus ejus. Non solum haec agit, sed etiam diligit: quia operatio. ob“dientia enim sola plerumque terroris est; ceterum dilectio non nisi ex deuotse mentis uoluntate proficiscitur. Dehincait: adulescentior
Abbreviated transcription (Latin):
Animationẽ animȩ meȩ : qr telauit zelũ meũ. Sc̃s ille & in
cȩlestẽ habitationẽ raptꝰ incorpore elias propħa : ait : Ze¬
lans ⁊elauiqr dereliquer̃ tefilii isrł & ꝓpħas tuos occi¬
Videt enĩ irreligiosas dãm quȩrelas impios luctuũ fletꝰ pro¬
phanã legis dĩ obliuionẽ : & id circo hȩc agentes inimici eꝰ st̃
Nullũ enĩ religiosis uiris cũ talib: eẽ ius amicitiȩ potest quando
declinandi detestandi f̃ odio irreligiosoꝵ Nã id ipsũ psalmo
Altero docet᷑ : cũ dr̃ Odientes te dñe odiui & suꝑ in imicos tuos
tabescebã Perfecto odio oderã illos Abrahȩ quoq dñs dix̃
Qui temaledixerit maledictꝰ erit & in imicꝰ ero inimicis tuis
& aduersantib: taduersabor Si abra hȩ inimici dõ in imici
deinde affert : cur eos ođit qͥ uerboꝵ dĩ fuerint obliti.N
Non explicat ꝓpͥetatẽ uerbi huiꝰ latinitas trans latio Qđ
enĩ nob̵cũ ignitũ id grece ΠΕΥΡΩ MΕΝΟΝ scribit᷑

Expanded text:
animatione anima mea: quia zelavit zelum meum . Sanctus ille et in coelestem habitationem raptus in corpore Elias propheta ait, Zelans zelavi, quia dereliquerunt te filii Israel et prophetas tuos occiVidet enim irreligiosas damni querelas, impios luctuum fletus, profanam legis Dei oblivionem: et idcirco haec agentes, inimici ejus sunt. Nullum enim religiosis viris cum talibus esse jus amicitiae potest, quando declinandi detestandique sint odio irreligiosorum. Nam id ipsum psalmo altero docetur, cum dicitur: Odientes te, Domine, odivi, et super inimicos tuos tabescebam: perfecto odio oderam illos . Abrahae quoque Dominus dixit, Qui te maledixerit, maledictus erit, et inimicus ero inimicis tuis, et adversantibus tibi adversabor . Si Abrahae inimici, Deo inimici deinde affert cur eos oderit, qui verborum Dei fuerint obliti: Non explicat proprietatem verbi hujus latina translatio. Quod enim nobiscum 394 ignitum, id graece πεπυρωμένον scribitur.
Abbreviated transcription (Latin):
NTER MULTA EUANG ELICAE DOCTRINAE P̃ceptA. silentiũ
a nob orandi dñs ex egit ut taciti & ex secreto cordis p̃carem.
neq in eo uocis potiꝰeẽt. officiũ ꝗͣ m̃tis dõ orationis nr̃ȩ secreto
qr secretoꝵ inspector ẽ auditore Ergo contrariũ euangeli
cis institutis uidet᷑ hoc qđ ait ꝓpħa dieñs . Clamaui in toto corde
eo exaudime dñe iustificationes tuas requirã Sed scit ꝓpha
clamorẽ potiꝰ cordis oportere ẽẽ ñ uocis & idcrco decorde
damat. Non hic elatȩ uocis sonꝰ ẽ neq corporalis auditio
seddamor fidei clamorm̃tis usq addi dronũ ñ nisu uocis sed fioei
mundi exordio iustꝰ abel etiã ꝑemptꝰ magna loquit᷑ : & clamat
Seriptũ ẽ eni Voxsanguinis frcs tui clamat adme Non humilas scẽꝵ
querla e: nec dep̃sã fideliũ oratio ẽ. Altũ ẽ qđ postulant exeal

Expanded text:
nter multa euangelicae doctrinae praecepta silentium a nobis orandi dominus exigit, ut taciti et ex secreto cordis deprecemur neque in eo uocis potius sit officium quam mentis: deo orationis nostrae secreta. quia secretorum inspector est, audiantur. ergo contra clamaui toto corde meo, exaudi me, domine; iustificationes tuas requiro. sed scit propheta clamorem potius cordis oportere esse, non uocis, et idcirco de corde clamat. non hic elatae uocis sonus est neque corporalis auditio, sed clamor fidei, clamor mentis. usque ad dei thronum non nisu uocis, sed fidei mundi exordio iustus Abel etiam peremptus magna loquitur et clamat. scriptum est enim: uox sanguinis fratris tui clamat ad me. non humilis sanctorum querella est, nec depressa fidelium oratio est. altum est, quod postulat, excel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuꝑiores tribulationes & angustias obtinere ea quȩ ȩt̃na s̃ nititur
Nidnil ȩc̃nũ eẽ diues ille euangłicꝰ existimans beatitudinẽ p̃sentẽ
suã pęnali morce mutauit : Nec̃na aut̃ dĩ testimonia latarꝰ pauꝑ
expectans & abrahȩ sinu continet᷑ & miseriã uitȩ laboriosȩ beatȩ qui¬
etis honore demutat. Hoꝵ intelligentiã ꝓpħa orat. donũ salic& int̃
uiuit corꝑis uita ita & ꝑ intellectũ quẽ adõ accepit ut ȩt̃nagła

Expanded text:
iores tribulationes et angustias obtinere ea, quse aeterna sunt, nititur. nihil aeternum esse diues ille euangelicus existimans beatitudinem praesentem suam poenali morte mutauit. aeterna autem dei testimonia Lazarus pauper exspectans et Abrahae sinu continetur et miseriam uitse laboriosae beatae quietis honore demutat. horum intellegentiam propheta orat, donum scilicet inter uiuit corporis uita, ita per intellectum, quem a
Abbreviated transcription (Latin):
uiui isuiderit Telodĩ irasci᷑ quisolentẽ in frẽs minis trosq conspere¬
rit t̃ edodi irasat᷑ quisq diuersariinstupris sc̃ficatũ iã in xp̃õ corpis
Argueri t̃ elihuiꝰ & apłos meminisse accepimꝰ cũ dñs tẽplũ ingressus
flagello ex funib om̃suendentes & em̃tes eiet̃ &x eiꝰ ⁊edi deqͦ sceriptũ ẽ
Tds domꝰtuȩ comedit me. Iffiamꝰ enĩ nos in tdũ tẽplũ di aut domũ¬

Expanded text:
uiderit.. zelo dei irascitur, qui insolentem in fratres ministrosque conspexerit. zelo dei irascitur, quisque deuersari in stupris sanctificatum iam in Christo corpus arguerit. Zeli huius et apostolos meminisse accepimus, cum dominus templum ingressus flagello ex funibus omnes uendentes et ementes eiecit, et eius zeli, de quo scriptum est: et us domus tuse comedit me. efficimus eni
Abbreviated transcription (Latin):
umbra. sed ueritas ẽ. Sat aut̃ obhanc ueritatis confessionẽ multis se
ꝓsecutiomb: hnciumor popłs urgeri. Hscem̃ st̃ in toco orbe t̃raꝵ. beata
fideliũ c̃fessoꝵ & sc̃a martrria. hinc plures patrimoniis expoliati
exiliis difpsi uincti cȩsi usti. necati. Sed ftodi sẽꝑ mandatoꝵ medita¬
tione om̃a quȩcunq ingruer̃ confirmatȩ fidei uirtute uicer̃ : &
idõ ait Tribulatio & angustia inuener̃ me mandata aut̃ tua me¬
ditatiomea ẽ. Vrgeant licet pugnȩ intentent᷑ exilia ꝓscriptiones
Adhibeant᷑ mortes ñdico inferant᷑ sed cũ penaꝵ ingemis in nouen¬
tur: uox tam̃ ea eẽ sẽꝑ fidelis uiri debet. Tribulatio & angusti¬
A inuener̃me mandata aut̃ tua meditatiomea .ẽ. Nonui occu¬
pante ñ obluuone tẽꝑis subrepente. meditationẽ a nob̵ manda¬
toꝵ dĩ ab. eẽ conueniec: Dehinc ait. Aequitas testimoma tua inẽt¬

Expanded text:
ueritatis confessionem multis se persecutionibus hic iunior populus urgeri. hinc enim sunt in toto orbe terrarum beata fidelium confessorum et sancta martyria. hinc plures patrimoniis spoliati, exiliis dispersi, uincti, csesi, usti, necati; sed felici semper mandatorum meditatione omnia, quaecumque ingruerunt, confirmatae fidei uirtute uicerunt. et ideo ait: tribulatio et angustise inuenerunt me: mandata autem tua meditatio mea est. urgueant licet pugnae, intententur exilia, proscriptiones adhibeantur, mortes non dico inferantur, sed cum p“narum ingeniis innouentur, uox tamen ea esse semper fidelis uiri debet: tribulatio et angustise inuenerunt me: mandata autem tua meditatio mea est. non occupante, non obliuione temporis subrepente meditationem a nobis mandatorum dei abesse conueniet. . 10. Dehincait: sequitas testimonia tua in set
Abbreviated transcription (Latin):
nosi t̃ren corpis domo. Sed inicius tificationũ di ñobluuscit᷑ hic
rexbato popło senore iunior inhereditatẽ familiȩ cligit᷑ Emit
enĩ ia cob primogenita esau. quȩ sibi tanqͣ moriturꝰ inutilia exisfti¬
mauit Scithas popłs iunior natiuitatis suȩ primitias ȩt̃nas nec
uendidit : Seniq id ipsũ sequenti uersu docet lus titiȩ tue inetũ
&l extua uerias. Hlas iuistitias ñ cogitauit popbs ex gȩipte pgressus
cuimare aruit cuicolũna nub̵ dedie enacte aut̃ coluna igns fa¬
mulata c̃ cuimanna matutinũ cȩlũ sũminis trauit cui uiginti
septe regya cesser̃ eui iordanis stect arioꝰ cuimuri ieriho ads̃¬
nũ exerat᷑ & aree testam̃ti circuitu conader Fsustrias sar¬
uimori lex ueritas ẽ. e a uere ñe abeo circuncisio cordis plm

Expanded text:
inosa terreni corporis domo. sed hic iustificationum dei non obliuiscitur, hic reprobato populo seniore iunior in hereditatem familiae eligitur. emit enim Iacob primogenita Esau, quse sibi ille tamquam moriturus inutilia existimauit. scit has populus iunior natiuitatis suse primitias aeternas nec uendidit. Denique id ipsum sequenti uersu docet: iustitia tua in aeternum, et lex tua ueritas. has iustitias non cogitauit populus ex Aegypto progressus, cui mare aruit, cui columna nubis de die, nocte autem columna ignis famulata est, cui mannam matutinam caelum subministrauit, cui uiginti septem regna cesserunt, cui Iordanis stetit aridus, cui muri Iericho ad sonum exercitus et arcae testamenti circuitum conciderunt. iuniori lex ueritas est. nam uere nunc ab eo circumcisio cordis per
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ enĩ primũ qͥuniuersoꝵ dñs ẽ iustũ ẽe & iudicia eiꝰ recta ẽẽ
Curenĩ in suos inquus sit cur in eos qͦs ipse genuit in iustus sie
Boniatis sue imm̃sitas ñ sinit istud deeo existimare Genuit nos ñ adiniu¬
ra genurt ñ ad originis nr̃e naturȩ dolorẽ. Siqͥd ẽ. qđ patim᷑ exiudi¬
cobonieris suȩ accidit : Vinei diabolũ patientiȩ nr̃e uirtutib deletat᷑¬

Expanded text:
m eum, qui uniuersorum dominus est, iustum esse, et iudicia eius recta esse. cur enim in suos iniquus sit? cur in eos, quos ipse genuit, iniustus sit? bonitatis suae inmensitas non sinit istud de eo existimari. genuit nos non ad iniuriam, genuit non ad originis nostrae naturse dolorem; si quid est, quod patimur, ex iudicio bonitatis suse accidit. uinci diabolum patienti
Abbreviated transcription (Latin):
sorũ stultissima hec querela ẽ cũ iniustitiȩ dm̃ ꝑ impatientũ impu doło¬
rt accusant & ideirco ꝓpħa subnet̃ dic̃ns. Tabescere me fec̃ ⁊elus aiͣ
qr obliti st̃ uerboꝵ tuoꝵ inimicimei. Dei xelo ad omĩa uitia nra
& crimina examinat᷑ ppħa. Habet hancetiã natura humana consut¬
tudine ut siquando eoꝵ qͦs diligimꝰ uoluntati aduersiris aliqͦs uide

Expanded text:
a haec t querella est, cum iniustitise deum per inpatientiam impii doloris accusant. et idcirco propheta subiecit dicens: tabescere me fecit zelus tuus, quia obliti sunt uerborum tuorum inimici mei. dei zelo ad omnia uitia nostra et crimina exanimatur propheta. habent hanc etiam naturse humanae consuetudinem, ut, si quando eorum, quos diligimus, uoluntati aduersari aliquos uide
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ tuũ. Indefessa & ꝑseueranti fide necessariũ. ẽ. ut inmo¬
bilis in nob̵ & in concussa confessio sit neuel aliqͣ tẽpoꝵ in iuria.
Aut ꝑsecutionũ dolore cõmoti deuotionis studiũ relaxemꝰ sed
quando morib uexabunt passiones & cruciatꝰ corꝑũ deseuient
dãna defatigabunt luccꝰ & orbitates affligent sẽꝑ utam᷑ hac qua
nc̃ ꝓpħa usũs ẽ uoce diens ius tus esđ & rectũ iudiciũ tuũ. Man

Expanded text:
reliqua. Indefessa et perseueranti fide necessarium est, ut inmobilis in nobis et inconcussa confessio sit, ne uel aliqua temporum iniuria aut persecutionum dolore commoti deuotionis studium relaxemus, sed, si quando morbi uexabunt, passiones et cruciatus corporum desseuient, damna defetigabunt, luctus et orbitates adfligent, semper utamur hac, qua n