comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ fr̃s: ubiq ẽ : non ẽ in parte.
Hoc ꝑtinet ad uerbũ dĩ. non e̾ẽ
in parte. ubiq eẽ ꝑ se ipsũ uerbũ:
ex quo dĩ uirtus. & dĩ sapientia
ẽ. nondũ assumpta carne. Si co¬
gitemus dm̃ in forma dĩ. uerbũ e¬
quale patri: ipsa ẽ sapientia dĩ.
de qua dictum ẽ. attingit ti fine
usq ad finem fortiter. Quanta
uelocitas: Attingit afine usq
ad finem fortiter. Sed forte im¬
mobilitate attingit. Si immo¬
bilitate. tanquã moles aliqua
saxea impleat locũ aliquẽ: dicit᷑
quod attingit eiꝰdem loci a fine
usq ad finem. ñ tamen motu.
Quid ergo dicimus: Non ha¬
bet motũ uerbũ illud: & sapien¬
tia illa stolida est: & ubi ẽ qđ
dicitur de sapientiȩ spũ. cũ multa
dicerentur: acutus inquit. mobilis.
certus. incoinqͥnatus: Sic utiq sapi¬
entia dĩ mobilis. Si ergo mobilis:
quando hoc tangit. illud ñ tangit:
aͣt hoc tangit. illud deserit. & u¬

Expanded text:
est, fratres? Ubique est, non est in parte. est, fratres? Ubique est, non est in parte. Hoc pertinet ad Verbum Dei, non esse in parte, ubique esse per seipsum Verbum, ex quo Dei Virtus et Dei Sapientia est , nondum assumpta carne. Si cogitemus Deum in forma Dei, Verbum aequale Patri; ipsa est Sapientia Dei, de qua dictum est: «Attingit in fine usque ad finem fortiter» . Quanta velocitas! «Attingit a fine usque ad finem fortiter.» Sed forte immobilitate attingit. Si immobilitate, tanquam moles aliqua saxea impleat locum aliquem; dicitur quod attingit ejusdem loci a fine usque ad finem, non tamen motu. Quid ergo dicimus? non habet motum Verbum illud, et Sapientia illa stolida est? Et ubi est quod dicitur de Sapientiae Spiritu? Cum multa dicerentur: «Acutus,» inquit, «mobilis, certus, incoinquinatus» . Sic utique sapientia Dei mobilis. Si ergo mobilis; quando hoc tangit, illud non tangit? aut hoc tangit, illud deserit? Et u
Abbreviated transcription (Latin):
Non dixit. uelox ẽ uerbum enis:
currit uerbum eius usq in uelo¬
citatem. Intelligamus fr̃s: non po¬
tuit eligere melius uerbum. Ca¬
lidus calore feruescit: frigidus
frigore frigescit: uelox. uelocitate
uelox fit. Quid calidius ipso ca¬
lore: quo calet. quicqͥd fit calidũ:
Quid frigidius. ipso frigore: quo
frigescit. quicqͥd frigidũ fit: Qa
ergo uelociꝰ ipsa uelocitate: qua ue¬
Lox fit. quicqͥd uelociter currit:
Possunt dici multa uelocia. & ali¬
a magis & alia minus: & tanto
quȩq res uelox ẽ. quanto ẽ parti¬
ceps uelocitatis. Illa res magis parti¬
ceps uelocitatis: ergo magis uelox.
Aut minꝰ particeps uelocitatis: gͦ
minus uelox. Ipsa itaq uelocitate
quid uelocius: Ergo quousq
currit: Usq in uelocitatem. Qnͣ¬
tum uis auge. quod uelox ẽ uer¬
bum: & dic. Uelocius ẽ. quã illud
aut illud. quã aues. quã uenti.
quanta ipsa uelocitas. usq in ipsã
uelocitatem: Uelocitas ipsa qͥd

Expanded text:
Non dixit, Velox est verbum ejus: Non dixit, Velox est verbum ejus: «currit verbum ejus usque in velocitatem.» Intelligamus, fratres; non potuit eligere melius verbum. Calidus calore calescit, frigidus frigore frigescit, velox velocitate velox fit. Quid calidius ipso calore, quo calescit quidquid fit calidum? Quid frigidius ipso frigore, quo frigescit quidquid frigidum fit? Quid ergo velocius ipsa velocitate, qua velox fit quidquid velociter currit? Possunt dici multa velocia, et alia magis et alia minus; et tanto quaeque res velox est, quanto est particeps velocitatis. Illa res magis est particeps velocitatis; ergo magis velox: aut minus particeps velocitatis; ergo minus velox. Ipsa itaque velocitate quid velocius? Ergo quo usque currit? «Usque in velocitatem.» Quantum vis auge quod velox est verbum, et dic: Velocius est quam illud aut illud, quam aves, quam venti, rum tantum, quanta ipsa velocitas, usque in ipsam velocitatem? Velocitas ipsa quid
Abbreviated transcription (Latin):
nes tuos pacem. Ad ihrłm illã
dicit: & adipe frumenti sacians
te. Transit fames & sitis iusticiȩ:
succedit saturitas. Qui ud ibi
erit adeps frum̃ti: nisi panis ille
In patria ipsa. quomͦ saturabit: qͥ
in ꝑegrinatione sic pauit: Iam mͥ¬
de ipsa ꝑegrinatione nr̃a locuturꝰ
ẽ. qua uenitur ad illam iherłm:
ubi collaudabimus dñm. Lauda
tes portarum nr̃arum. Et enĩ ille
qui tunc saciabit adipe frum̃ti.
quid facit in ista ꝑegrinatione:
Hoc quod sequitur. Qui emittit
uerbum suũ terrȩ. Ecce in terra
laboramus fessi. Languidi. pigri.
frigidi: quando leuaremur ad
adipem frumenti saciantẽ. nisi
mitteret uerbũ suũ terrȩ qua
grauabamur. terrȩ qua impedi¬
ebamur a reditu: Misit uerbũ
suũ: non deseruit &iam in here¬
mo. pluit manna de çęlo. Qui
mittit uerbũ suũ terre: & uenit
ad terras uerbũ eius. Quomͦ eꝰ.
aut quod ẽ uerbũ eius: usq¬
in uelocitatem currit uerbũ eius.

Expanded text:
nes tuos pacem,» ad illam Jerusalem nes tuos pacem,» ad illam Jerusalem dicit: «et adipe frumenti satians te.» Transit fames et sitis justitiae, succedit saturitas. Qui ibi erit adeps frumenti, nisi panis ille In patria ipsa quomodo saturabit, qui in peregrinatiane sic pavit? 22. de ipsa peregrinatione nostra locuturus est, qua venitur ad illam Jerusalem ubi collaudabimus Dominum, lautes portarum nostrarum. Etenim ille qui tunc satiabit adipe frumenti, quid facit in ista peregrinatione? Hoc quod sequitur: «Qui emittit verbum suum terrae.» Ecce in terra laboramus fessi, languidi, pigri, frigidi: quando levaremur ad adipem frumenti et satietatem, nisi mitteret verbum suum terrae, qua gravabamur; terrae, qua impediebamur a reditu? Misit verbum suum, non deseruit etiam in eremo, pluit manna de coelo. «Qui emittit verbum suum terrae;» et venit ad terras verbum ejus. Quomodo? aut quod est verbum currit verbum ejus.»
Abbreviated transcription (Latin):
mus iusticiã. beati qui esuriunt & si¬
tiunt iusticiam. qm̃ ipsi saturabunt᷑.
Quomͦ ipsi saturabuntur: Cũ ad
pacem uenerimꝰ. Ideo cũ dixisset qui
posuit fines tuos pacem. quia ibi satu¬
ritas & nulla indigentia. subdidit
nondũ ẽ in totis nobis. id ẽ in uno¬
quoq nr̃m tota: adhuc forte sp̃m̃
ur̃m delectat audire. Sed si nichil
resistit & releuat ex corpore: finie¬
mus psalmũ. Fatigatos uos nusꝗͣ
sentio: tamen uereor nouit ds̃.
ne oneri sim uobis aut qͥbclam
frĩbus. & uideo studia multoꝵ
exigentiũ de me hunc laborem.
& hunc sudorem: quẽ credo in
dño non futurũ infructuosum.
Gaudeo tantã eẽ uoluptatẽ inue¬
ritate̾ uerbi dĩ : ut studiũ ur̃m
bonũ in bono. & de bono uincat
studiũ insanorũ. qui sunt in
amphiteatro. Nunquid illi si
tam diu starent: adhuc spectarent:
Ergo fr̃s audiamꝰ cȩtera: qͥa hoc
uultis. Assit dñs: assit & uirib
& mentib nr̃is. Qui posuit fi¬

Expanded text:
mus justitiam. Beati qui esuriunt et simus justitiam. Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Quomodo ipsi saturabuntur? Cum ad pacem venerimus. Ideo cum dixisset, «Qui posuit fines tuos pacem;» quia ibi saturitas et nulla indigentia, subdidit nondum est in totis nobis, id est in unoquoque nostrum tota, adhuc forte spiritum vestrum delectat audire: sed si nihil resistit et rebellat ex corpore, finiemus Psalmum. Fatigatos vos nunquam sentio; tamen vereor, novit Deus, ne oneri sim vobis aut quibusdam fratribus: et video studia multorum exigentium de me hunc laborem et hunc sudorem, quem credo in Domino non futurum infructuosum. Gaudeo tantam esse voluptatem in veritate verbi Dei, ut studium vestrum bonum in bono et de bono, vincat studium insanorum qui sunt in amphitheatro. Numquid illi si tam diu starent, adhuc spectarent? Ergo, fratres, audiamus caetera, quia hoc vultis. Adsit Dominus, adsit et viribus et mentibus nostris. «Qui posuit fi
Abbreviated transcription (Latin):
mus in spe. Adhuc enĩ in nob̃ ipsis
qualis pax: Caro concupiscit ad
Ubi plena pax in uno homine:
Quando erit plena in uno homi¬
ne: tunc erit plena in om̃ib ciuib
ihrłm. Quando erit plena pax:
Quando corruptibile hoc induerit
incorruptionẽ: & mortale hoc indu¬
erit immortalitatẽ. Tunc plena
pax. tunc firma pax: nichil litigat
aduersus animã in homine. ñ ipsa
aduersũ se ex quadã parte saucia.
non carnis fragilitas. non indigentia
corporis. non fames. non sitis. ñ frigus.
non ȩstus. non lassitudo. non ulla
inopia. non prouocatio rixȩ: non
certe ipsa sollicita cautela. & uitan¬
di inimici & diligendi. Hȩc omĩa
fr̃s mei litigant aduersũ nos: nondũ
ẽ ꝑfecta & plena pax. Quod clama¬
stis. qui iam dudum nominata pa¬
ce ial ex desiderio clamastis. cla¬
mor ur̃ de siti fuit. ñ de saturita¬
te: quia ibi erit ꝑfecta iusticia. ubi
ꝑfecta pax. Modo esurimus. & siti¬

Expanded text:
mus in spe. Adhuc enim in nobis ipsis mus in spe. Adhuc enim in nobis ipsis qualis pax? Caro concupiscit advUbi plena pax in uno homine? Quando erit plena in uno homine, tunc erit plena in omnibus civibus Jerusalem. Quando erit plena pax? Quando corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem : tunc plena pax, tunc firma pax; nihil litigat adversus animam in homine, non ipsa adversum se, ex quadam parte saucia; non carnis fragilitas, non indigentia corporis, non fames, non sitis, non frigus, non aestus, non lassitudo, non ulla inopia, non provocatio rixae, non certe ipsa sollicita cautela et vitandi inimici et diligendi. Haec omnia, fratres mei, litigant adversum nos; nondum est plena et perfecta pax. Quod clamastis jamdudum nominata pace, ex desiderio clamastis; clamor vester de siti fuit, non de saturitate: quia ibi erit perfecta justitia, ubi perfecta pax. Modo esurimus et siti
Abbreviated transcription (Latin):
Tenete uobiscũ quousq accessit:
ut nob̃cũ ꝑueniatis ad ea quȩ
nondũ accessit. Loquor om̃iũ
linguis: audeo tibi dicere. In
Mea ẽ greca. mea ẽ syrra. mea est
hebrea. mea ẽ omĩum gentiũ: qͥa
tius hoc testimonio legis. ꝓpħarũ
ipsius dñi: Apłorum ubiq ꝑ¬
sonant uoces: reddentes testimo¬
nium spei nr̃ȩ. in unitate corpo¬
ris xp̃i. Gaudete in frum̃tis: tole¬
rate zizania. Gemite in triturã:
suspirate in horreũ: ueniet illua
tempus quo gaudebimꝰ. confirma¬
tis uectibus portarũ ihrłm. Intr&
qui intraturus ẽ. Qui illuc ma¬
nifestus intrabit: huc fic̾tus non in¬
trat. Qui autẽ huc fictus intrat:
foris ẽ foris ẽ .s. nescit. Uentilabrum
probabit: uectes probabunt. Qui mͦ
uere intus. & ueraciter intus : ibi
firmit̃ intus. Qui autẽ hic tole¬
rando intus: ibi gaudendo intus.
Fines enĩ ihrłm: pax. Quia posuit
inquit fines tuos pacem. Oodo
desideramus pacem: quã hic habe¬

Expanded text:
Tenete nobiscum quousque accessit, Tenete nobiscum quousque accessit, ut nobiscum perveniatis ad quae nondum accessit. Loquor omnium linguis, audeo tibi dicere. In mea est graeca, mea est syra, mea est hebraea, mea est omnium gentium, quia tius hoc testimonio Legis, Prophetarum, ipsius Domini? Apostolorum ubique personant voces, reddentes testimonium spei nostrae in unitate corporis Christi. Gaudete in frumentis, tolerate zizania, gemite in tritura, suspirate in horreum. Veniet illud tempus quo gaudebimus, confirmatis vectibus portarum Jerusalem. Intret qui intraturus est. Qui illuc manifestus intrabit, huc fictus non intrat. Qui autem huc fictus intrat, foris est. Foris est, et nescit: ventilabrum probabit, vectes probabunt. Qui modo vere intus et veraciter intus, ibi firmiter intus: qui autem hic tolerando intus, ibi gaudendo intus. Fines enim Jerusalem pax; quia, «Posuit,» inquit, «fines tuos pacem.» Modo desideramus pacem, quam hic habe
Abbreviated transcription (Latin):
es heretice. quia non datur sp̃s
sc̃s: Non dico ubi datur: an ñ
datur : Si non datur: qͥd est
quod agitis. loquendo. bapti¬
xando. beneclicendo : Quid ẽ
quod agitis: In ania cȩlebratis:
Ergo datur. Si datur: quare
linguis om̃ium non loquuntur
quib datur: Nunquid defe¬
cit donũ dĩ: aut minor ẽ fru¬
ctus: Creuerunt tirania sed &
triticũ. sinite utraq crescere us¬
q ad messem. Non dixit cres¬
cant zirania. decrescat frum̃tũ.
utrũq creuit. Quare ñ apparet
modo sp̃s sc̃s in linguis om̃ib:
Immo uͦ apparet in linguis om̃ib
Tunc enĩ nondũ erat ȩccła per
terrarũ orbem diffusa: ut mẽbra
xp̃i in om̃ib gentib loquerent᷑.
Tunc implebatur in uno: quod
p̃nuntiabatur in omĩb. Iam totũ
corpus xp̃i loquitur om̃ium lin¬
guis: & quib nondũ loquitur.
loquetur. Crescet enĩ eccła: do¬
nec ocupet om̃s linguas. Quid
uos deseruistis. quousq creuit:

Expanded text:
es, haeretice? quia non datur Spiritus es, haeretice? quia non datur Spiritus sanctus? Non dico, Ubi? Datur, an non datur? Si non datur; quid est quod agitis, loquendo, baptizando, benedicendo? Quid est quod agitis? Inania celebratis. Ergo datur. Si datur; quare linguis omnium non loquuntur quibus datur? Numquid defecit donum Dei, aut minor est fructus? Creverunt zizania, sed et triticum: «Sinite utraque crescere usque ad messem» . Non dixit, Crescant zizania, decrescat frumentum; utrumque crevit. Quare non apparet modo Spiritus sanctus in linguis omnibus? Imo vero apparet in linguis omnibus: tunc enim nondum erat Ecclesia per terrarum orbem diffusa, ut membra Christi in omnibus gentibus loquerentur. Tunc implebatur in uno, quod praenuntiabatur in omnibus. Jam totum corpus Christi loquitur omnium linguis: et quibus nondum loquitur, loquetur. Crescet enim Ecclesia, donec occupet omnes linguas. Quod vos deseruistis, quousque crevit!
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus hereticos.iam pugnans.
iam habens cũ illis conflictũ tantȩ
questionis. non illud dicerẽ. sic
contra p̃sentes hereticos: quomodo
illud dixit. ille contra futuros.
Quid uis amplius: Remissio
peccatoꝵ: in xp̃i nomine p̃dicabi¬
tur. Ubi: ꝑom̃s gentes. Unde:
Incipiens ab ihrłm. Cõmunica
huic eccłȩ. Quare litigamus
Cepit enĩ hec ȩccła ab iherłm
ista terrena: ut gaudeat in dõ.
in illa iherłm cęlesti. Ab hac
enĩ incipit: ad illam t̃minat. In
illa tota eccła erit: ab ista exor¬
dium fidei sumpsit. Lege actus
apłorum. si forte mentior. quomͦ
ibi erant congregati discipuli.
tibi quod dixit dñs. incipientib
ab iherłm: quomͦ linguis omiũ¬
sunt locuti. in quos uenit sp̃s
sc̃s. Quare non uis loqui linguis
om̃iume Ecce ibi om̃s linguȩ
sonuerunt. Quare modo cui
cdatur sp̃s sc̃s non loquit᷑ om̃ib
linguis: Hoc enĩ tunc erat
indicium uenientis in homines
sp̃s scĩ: ut linguis omĩum loque¬
rentur. Modo quid dicturus

Expanded text:
gnans, jam habens cum illis conflictum tantae quaestionis; non illud dicerem sic contra praesentes haereticos, quomodo illud dixit ille contra futuros. Quid vis amplius? Remissio peccatorum in Christi nomine praedicatur. Ubi? «Per omnes gentes.» Unde? Incipiens «ab Jerusalem.» Communica huic Ecclesiae. Quare litigamus? Coepit enim haec Ecclesia ab Jerusalem ista terrena, ut gaudeat inde Deo in illa Jerusalem coelesti. Ab hac enim incipit, ad illam terminat. In illa tota Ecclesia erit, ab ista exordium fidei sumpsit. 19. Lege Actus Apostolorum, si forte mentior, quomodo ibi erant congregati discipuli, tibi quod dixit Dominus, «Incipientibus ab Jerusalem;» quomodo linguis omnium locuti sunt in quos venit Spiritus sanctus . Quare non vis loqui omnium linguis? Ecce ibi omnes linguae sonuerunt. Quare modo cui datur Spiritus sanctus, non loquitur omnium linguis? Hoc enim tunc erat indicium venientis in homines Spiritus sancti, ut linguis omnium loquerentur. Modo quid dicturus
Abbreviated transcription (Latin):
nos credere de sponso. ut amembris
sponsi nos auocent: & dicunt no¬
bis: ipse ẽ quidem sponsus quem
creditis : quẽ & nos credimus. Sed
sponsa non ẽ ipsa eccła. quã tene¬
tis: & quȩ illa ẽ: Pars donati:
& hoc ẽ quod tu dicis. Hoc tu
dicis an sponsus: Tu dicis an
Tu dicis an sp̃s dĩ: ꝑprophas

Expanded text:
nos credere de sponso, ut a membris nos credere de sponso, ut a membris sponsi nos avocent, dicunt nobis: Ipse est quidem sponsus quem creditis, quem et nos credimus: sed sponsa non est ipsa Ecclesia quam tenetis. Et quae illa est? Pars Donati. Et hoc est quod tu dicis: hoc tu dicis, an sponsus? Tu dicis, an t
Abbreviated transcription (Latin):
propħis. & psalmis de me: & qͥa
illi credebant moysi. & propħis.
uerũ enĩ erat quod dixit abrahã
si moysen & propħas ñ audiunt.
neq si quis ex mortuis resurrexerit
credent: quia ergo credebant moy¬
si & propħis. & non erant de ipsis
quos rep̃hendit abrahã: audiert̃
qđ ait dñs. Non sciebatis quia
oportebat impleri omĩa. quȩ scri¬
pta sunt in lege moysi. & ꝓpħis.
& psalmiᷤ de me: Ecce qui credi¬
derunt moysi & propħis: uidete
quẽad modũ ex ipsorũ testimonio
credent ei. qui surgit a mortuis.
Tunc aꝑuit illis sensũ. ut intel¬
ligerent scripturas : & dixit eis.
Qm̃ sic scriptum ẽ : & sic oporte
tuis tercia die. Habes iam sponsũ
ecłe: & non hinc tacuit moyses. ñ
hinc tacuerunt prophȩ. xpm resur¬
rec̾turum amortuis tercia die: pas¬
surum. resurrecturũ. Descriptus ẽ
nobis sponsus: ut non erremus. Sed
nescio qui existunt: & quia ñ erramꝰ
in sponso. & ipsi uident᷑ ea quȩ &

Expanded text:
Prophetis et Psalmis de me?» Et quia Prophetis et Psalmis de me?» Et quia illi credebant Moysi et Prophetis: verum enim erat quod dixit Abraham, «Si Moysen et Prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit, credent:» quia ergo credebant Moysi et Prophetis, et non erant de ipsis quos reprehendit Abraham, audierunt quod ait Dominus, «Non sciebatis quia oportebat impleri omnia quae scripta sunt in Lege Moysi et Prophetis et Psalmis de me?» Ecce qui crediderunt Moysi et Prophetis, videte quemadmodum ex ipsorum testimonio credunt ei qui surrexit a mortuis: «Tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas; et dixit eis, Quoniam sic scriptum est, et sic oportetia die.» 18. Habes jam sponsum Ecclesiae. Et non hinc tacuit Moyses, non hinc tacuerunt Prophetae, Christum resurrecturum a mortuis tertia die; passurum, resurrecturum. Descriptus est nobis sponsus, ut non erremus. Sed nescio qui existunt, et quia non erramus in sponso, et ipsi videntur ea quae et
Abbreviated transcription (Latin):
duntur. Dubitatio quȩdã ueluti
tardius credentis. condit uolun¬
tatẽ tenentis. Necesse ẽ. ut plus
homo gaudeat: cũ uenerit quod
desꝑauerat. Nam ad ipsũ gau¬
diũ cond endũ & augendũ. nolu¬
it se statim cognosci. Tenuit ui¬
sus discipłoꝵ suorũ. illoꝵ duoꝵ
quos inuenit in uia colloquentes
iam in desꝑatione: & dicentes. Nos
autẽ sꝑabamꝰ: quia ipse eẽt redemp
turus isrł. Putauerunt hoc iam:
ñ putabant iam. Spes cũ eis non
erat: & xp̃c cũ eis erat. Sed qui se
reddidit. & spem reduxit: postea
gͦ dixit. Postea quã eũ illi in panis
fractione cognouerunt. & obtulit
se aliis discipulis suis. cũ putarent
huc p̃ gaudio trepidarent: habetis
hic Sait quod manducetur:
Accepit. benedixit: manducauit.
& dedit eis. Expressa ẽ ueritas an¬
poris: ablata ẽ om̃is suspicio falsi.¬
tatis. Quid deinde: Non scieba¬
tis quia oportebat impleri om̃ia.
quȩ scripta sunt in lege moysi &

Expanded text:
duntur. Dubitatio quaedam veluti duntur. Dubitatio quaedam veluti tardius credentis, condit voluntatem tenentis. Necesse est ut plus homo gaudeat, cum venerit quod desperaverat. Nam ad ipsum gaudium condiendum et augendum, noluit se statim cognosci. Tenuit visus discipulorum suorum, illorum duorum quos invenit in via colloquentes jam in desperatione, et dicentes: «Nos autem sturus Israel.» Putaverant hoc, jam non putabant. Jam spes cum eis non erat, et Christus cum eis erat: sed qui se reddidit, et spem reduxit. Postea ergo dixit, posteaquam eum illi in panis fractione cognoverunt, et obtulit se aliis discipulis suis, cum putarent m adhuc prae gaudio trepidarent: Habetis hic, ait, quod manducetur?» Accepit, benedixit, manducavit, et dedit eis. Expressa est veritas corporis, ablata est omnis suspicio falsitatis. Quid deinde? «Non sciebatis quia oportebat impleri omnia quae scripta sunt in Lege Moysi et
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt. Uis nosse quã nichil ad
me: Audiamus simul qͥd dixerit.
qui surrexit ab inferis. Quid pluri¬
bus immoror: Audiamꝰ iam : aꝑiat᷑
eugł̃m: legatur qđ factum ẽ tanꝗͣ
fiat: ponantur ante oculos nr̃os gesta
p̃terita. propt̃ cauenda futura. Et
ce xp̃e surgens a mortuis. ostendit
se discipulis suis. Nuptiȩ ipsius:
ipse sponsus. ȩccła sponsa. Ecce
sponsus qui dicebatur mortuus as¬
sumptus. finitus. ecce integer surre¬
xit: ecce ostendit᷑ oculis discipłoꝵ.
ecce p̃betur contrectantib manib.
ecce tetigerunt cicatrices quȩ des¬
peratȩ sunt uulnera. Exhibuit
se oculis eoꝵ uidendũ. manib
contrectandũ : pu tant
de salute sua: exhortat᷑ eos. con¬
firmat in fide. Palpate. & uidete
quia sp̃c carnẽ & ossa non habet:
sicut me uidetis habere. Tangunt:
gaudent. trepidant. Et cũ ad¬
huc trepidarent p̃ gaudio: sic
habes scriptũ. Et sic certa sunt.
quȩ multũ lecta sunt: uix cre¬

Expanded text:
dixerunt; vis nosse quam nihil ad dixerunt; vis nosse quam nihil ad me? Audiamus simul quid dixerit qui surrexit ab inferis. Quid pluribus immorer? Audiamus, jam aperiatur Evangelium, legatur quod factum est tanquam fiat: ponantur ante oculos nostros gesta praeterita, propter cavenda futura. Ecce Christus surgens a mortuis, ostendit se discipulis suis. Nuptiae ipsius; ipse sponsus, Ecclesia sponsa. Ecce sponsus qui dicebatur mortuus, absumptus, finitus; ecce integer resurrexit, ecce ostenditur oculis discipulorum, ecce praebetur contrectantibus manibus, ecce tetigerunt cicatrices, quae desperatae sunt vulnera. Exhibuit se oculis eorum videndum, manibus contrectandum: putant de salute sua. Exhortatur eos, confirmat in fide: «Palpate, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere.» Tangunt, gaudent, trepidant. «Et cum adhuc trepidarent prae gaudio;» sic habes scriptum. Etsi certa sunt, quae multum laeta sunt vix cre
Abbreviated transcription (Latin):
eremplo admoniti ne frustra &
sero quęrentes sicut ille. torqueamini:
audiatis moysen & propħas. Quid
dixit moyses: In semine tuo bene¬
dicentur om̃s gentes. Quid dixe¬
runt propħȩ : Cõmemorabuntur
& conuertent᷑ ad dñm uniuersi
fines terrȩ. Adhuc mͥ dicturus es.
Surgat aliquis amortuis. ego non
credo. nisi aliquis inde uenerit &
q sed ueritas surręxit ab infe¬
ris. qui uerũ de inferis diceret.¬
& si ad inferos ñ ueniret: & tamen
propt̃ uoces imꝑitoꝵ maloꝵ. ecce
ipse mortuus ẽ. ecce resurrexit ab
inferis. Quid dicis heretice. qͥd
dicis: Modo te audiam. finitȩ
sunt om̃s excusationes tuȩ. & si
uerba dixeris diuitis apud inferos
constituti: surrexit a mortuis xp̃e.
Dignaris uel ipsum audire: Ecce
quod forte similis es diuiti mortuo.
uiuus desiderabas: surrexit ab infe¬
ris. non pat̃ tuus. ñ auus tuus. ñ
illi surrexerunt: qui nescio quos no¬
mine traditionis infamauerunt.
Sed ecce ñ infamauerunt: uerũ

Expanded text:
exemplo admoniti, ne frustra et exemplo admoniti, ne frustra et sero quaerentes, sicut ille torqueamini. Audiatis Moysen et Prophetas. Quid dixit Moyses? «In semine tuo benedicentur omnes gentes.» Quid dixerunt Prophetae? «Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae.» Adhuc mihi dicturus es: Surgat aliquis ex mortuis; ego non credo, nisi aliquis inde venerit, et dique, sed Veritas surrexit ab inferis. Qui verum de inferis diceret, etsi ad inferos non veniret; tamen propter voces imperitorum malorum, ecce ipse mortuus est, ecce resurrexit ab inferis. Quid dicis, haeretice? quid dicis? Modo te audiam, finitae sunt omnes excusationes tuae; etsi verba diceres divitis apud inferos constituti, surrexit a mortuis Christus: dignaris vel ipsum audire? Ecce quod forte similis diviti mortuo vivus desiderabas, surrexit ab inferis: non pater tuus, non avus tuus, non illi surrexerunt qui nescio quos nomine traditionis infamaverunt. Sed ecce non infamaverunt, verum
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. & dicit. Dissolui & ẽẽ cum
xp̃o: multomagis optimũ. &
latroni illi dicitur: Ho Sdie
mecũ eris in paradẏso. Ergo dñs
cũ abraham. & in abrahã manens:
dixit istam sententiã: habent ibi
moysen & propħas:. si ipsos ñ audi¬
unt. nec si aliquis amortuis resur¬
rexerit credent ei. O heretici. ha¬
corrigi. animositatẽ frenare. ueri¬
tatem tenere adhuc conceditur.
Disceptate uobiscũ utrũ audiendꝰ
sit moyses & propħȩ. qui fidei suȩ
testimonia tantũ exhibuerunt:
cũ uideamꝰ sic currere res huma¬
nas. ut ab ipsis p̃dicte sunt. Qͥa
dubitatis ad huc credere moysi &
propħis: quid dubitatis audire ͤ
An forte quęritis resurgentem a
mortuis: utrũ & ipse uobis dicat
de ȩccła sua:ͤ Quęsiuit hoc di¬
ues apud inferos. aliquẽ ex mortuis
mitti ad frs suos: rep̃hensus ẽ qͥa
hoc quesiuit. Sufficere debuerunt
fribus eiꝰ. moyses & propħe. Ad hoc
ille frustra quęsiuit. ut uos iam

Expanded text:
Apostolus et dicit, «Dissolvi et esse cum Apostolus et dicit, «Dissolvi et esse cum Christo, multo magis optimum» : et latroni illi dicitur, «Hodie mecum eris in paradiso» . Ergo Dominus cum Abraham et in Abraham manens dixit istam sententiam: «Habent ibi Moysen et Prophetas; si» illos «non audiunt, neque si aliquis a mortuis resurrexerit, credent ei.» O haeretici, hacorrigi, animositatem frenare; veritatem tenere ad huc conceditur: disceptate vobiscum utrum audiendus sit Moyses et Prophetae, qui fidei suae testimonia tanta exhibuerunt; cum videamus sic currere res humanas, ut ab ipsis praedictae sunt. Quid dubitatis adhuc credere Moysi et Prophetis? quid dubitatis audire? An forte quaeritis resurgentem a mortuis, utrum et ipse vobis dicat de Ecclesia sua? Quaesivit hoc dives apud inferos, aliquem mitti ex mortuis ad fratres suos: reprehensus est quia hoc quaesivit; sufficere debuerunt fratribus ejus Moyses et Prophetae. Ad hoc ille frustra quaesivit, ut vos jam
Abbreviated transcription (Latin):
tas ur̃a: non ẽ opusdĩ. Forma ur̃a
corpꝰ ur̃m. anima ur̃a: hoc totũ
opus dĩ. Quȩre quȩ sufficiant:
& uidebis quã pauca sint. Ui¬
duę suffecerunt duo nũmi: ad
faciendam miscłiam: suffecerunt
duo ñumi : ad emendũ regnũ dĩ.
Ad uestiendos totiens uenatores
qͥd sufficit editori: Uidete qͥa
non solũ pauca sunt quȩ uobis
sufficiant: sed nec ipse ds̃ multa
a uobis quęrit. Quȩre quantũ
tibi dederit : & ex eo tolle quod
sufficit. Cȩtera quȩ suꝑflua ia¬
cent: aliorũ sunt necessaria. Suꝑ¬
flua diuitũ : necessaria sunt pau¬
perum. Res alienȩ possidentur:
cũ suꝑflua possidentur. Facientes
ergo huiꝰmodi misccłias. & illam
p̃cipue quȩ gratis constat. dimie¬
lis suis quando in eiꝰ gremio id est
in eius secreto uidit pauperẽ feli¬
citer exultantem: inde prolata ẽ
ista sententia. Uide de quo tribu¬
nali. Ibi enĩ habitat ds̃: quia
in scĩs habitat ds̃. Unde optat

Expanded text:
tas vestra non est opus Dei. Forma vestra, tas vestra non est opus Dei. Forma vestra, corpus vestrum, anima vestra, hoc totum opus Dei. Quaere quae sufficiant, et videbis quam pauca sint. Viduae suffecerunt duo nummi ad faciendam misericordiam , suffecerunt duo nummi ad emendum regnum Dei. Ad vestiendos toties venatores quid sufficit editori? Videte quia non solum pauca sunt quae vobis sufficiant; sed nec ipse Deus multa a vobis quaerit. Quaere quantum tibi dederit, et ex eo tollo quod sufficit: caetera quae superflua jacent, aliorum sunt necessaria. Superflua divitum, necessaria sunt pauperum. Res alienae possidentur, cum superflua possidentur. 13. Faciens ergo hujusmodi misericordias, et illam praecipue qulis suis; quando in ejus gremio, id est in ejus secreto, vidit pauperem feliciter exsultantem: inde prolata est ista sententia. Vide de quo tribunali. Ibi enim habitat Deus, quia in sanctis habitat Deus. Unde optat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Oleum enĩ quod gestamus in
conscientiã. iudicium ẽ nr̃m de no¬
bis ipsis quales simus : & difficile ẽ.
ut de se quisq ꝑfecte iudicet. Fr̃s
mei quantũ lib& homo proficiat.
quantũ libet se ad interiora exten¬
dat. & p̃terita obliuiscatur : iam
dixit sibi. bene ẽ: Procedit regula
de thesauris dĩ : examinat liqͥdũ.
& quis gloriabit᷑ mundũ se esse ã
peccato: Sed quid dixit scriptura :¬
ludicium sine misccłia: illi qui non
focit miscłiam. Quantũcunq pro¬
ficias: sꝑabis in misccłia. Nam si
iusticia sine misccłia prolata fue¬
rit: in quo libet quod dampnet
inueniet. Quȩ nos consolatur sc¬
ptura: Quȩ hortatur ad miseri¬
cordiam faciendã: ut omĩno cre¬
brescamus in erogando qđ ampliꝰ
habemus. Multa autẽ suꝑflua
habemus: si non nisi necessaria te¬
neamus. Nam si inania quęra¬
mus: nichil sufficit. Fr̃s̃ quęrite
quod sufficit oꝑi dĩ: non quod
sufficit cupiditati ur̃ẽ. Cupidi¬

Expanded text:
est. Oleum enim quod gestamus in est. Oleum enim quod gestamus in conscientia, judicium est nostrum de nobis ipsis, quales simus; et difficile est ut de se quisque perfecte judicet. Fratres mei, quantumlibet homo proficiat, quantumlibet se ad anteriora extendat, et praeterita obliviscatur ; si jam dicit sibi, Bene est: procedit regula de thesauris Dei, examinat ad liquidum; et quis gloriabitur mundum se esse a peccato ? Sed quid dixit Scriptura? «Judicium sine misericordia illi qui non fecit misericordiam» . Quantumcumque proficias, sperabis in misericordiam. Nam si justitia sine misericordia prolata fuerit, in quolibet quod damnet inveniet. Quae nos consolatur Scriptura? Quae hortatur ad misericordiam faciendam, ut omnino crebrescamus in erogando quod amplius habemus. Multa autem superflua habemus, si nonnisi necessaria teneamus: nam si inania quaeramus, nihil sufficit. Fratres, quaerite quod sufficit operi Dei, non quod sufficit cupiditati vestrae. Cupidi
Abbreviated transcription (Latin):
firmi & egri. & dormiunt. Suffici¬
enter dormiunt inqͥt & moriunt᷑.
sed ecce uenturus ẽ sponsus & om̃s
surgent. sed non om̃s intrabunt. De¬
ficient oꝑa stultarũ uirginũ. non ha¬
bentium oleum conscientiȩ: ñ inueni¬
ent aqͥb emant. quod illis solebant
uendere adulatores. Ab irridentibus¬
enĩ dicitur. non inuidentib. ite emi¬
te uobis. Petierant. enĩ stulte a sa¬
pientib: & dixerant eis. Date nobis¬
de oleo ur̃o: quia faces nr̃e extingun¬
tur. Quid illȩ sapientes: Ne forte
ꝓsunt mͦ a quib ẽmere soletis adu¬
lationem: Et cũ eunt inqͥt. intra¬
runt illȩ : & clausũ ẽ ostium. Cum
eunt corde. cum talia cogitant. dũ
se ab illa intentione alienant. & re¬
tro p̃terita sua recordantur. eunt qͣ¬
si ad uendentes: & ñ inueniunt tẽ
fauentes. ñ inueniunt tunc laudan¬
tes a quib solebant laudari. &. qͣ¬
alienȩ. Et illud qđ dictum ẽ. ne
forte non sufficiat nobis: magna
consideratione humilitatis dictum

Expanded text:
firmi et aegri, et dormiunt sufficienter» : Dormiunt, inquit, moriuntur. Sed ecce venturus est sponsus, et omnes surgent, sed non omnes intrabunt. Deficient opera stultarum virginum, non habentium oleum conscientiae; non invenient a quibus emant quod illis solebant vendere adulatores. Ab irridentibuenim dicitur, non ab invidentibus: «Ite, emite vobis.» Potierant enim stultae a sapientibus, et dixerant eis: «Date nobis oleum, quia faces nostrae exstinguuntur.» Quid illae sapientes? «Ne forteprosunt a quibus emere soletis adulationem? «Et cum eunt,» inquit, «intrarunt illae, et clausum est ostium» . Cum eunt corde, cum talia cogitant, dum se ab illa intentione alienant, et retro praeterita sua recordantur, eunt quasi ad vendentes: et non inveniunt tunc faventes, non inveniunt tunc laudantes, a quibus solebant laudari, et qatienae. 12. Et illud quod dictum est, «Ne forte non sufficiat nobis,» magna consideratione humilitatis dictum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: ut plenitudo gentiũ intraret.
& de iacob factus ẽ isrł. Quid ẽ
isrł : lam om̃s audiamꝰ. om̃s isrł.
siue qui hic estis in membris xp̃i.
siue qui foris. & non foris. & ꝑ om̃s
gentes. ubiq foris. ubiq intus. au¬
diat ipse isrł. qui ex iacob fac¬
tus ẽ isrł. Quid ẽ isrł : Uidens
dm̃. Ubi uidebit dm̃: In pace.

Expanded text:
enitudo Gentium intraret» . De Jacob factus est Israel. Quid est Israel? Jam omnes audiamus, omnes Israel, sive qui hic estis in membris Christi, sive qui foris et non foris, et per omnes gentes ubique foris, ubique intus; audiat ipse Israel, qui ex Jacob factus est Israel. Quid est Israel? Videns Deum. Ubi videbit Deum? In pace.
Abbreviated transcription (Latin):
editatio p̃sentis
uite nr̃ȩ in lau¬
quia exultatio¬
sempiterna futu¬
re uite nr̃e laus
dĩ erit. & nemo
potest idoneus fieri futurȩ uitȩ. qui
non se ad illam modo exercuerit.
Modo ergo laudamus dm̃: sed
& rogamus dm̃. Laus nr̃a leticiam
habet: oratio gemitũ. Promissũ ẽ
nob̃ enĩ aliquid quod nondũ ha¬
bemus: & quia uerax ẽ qui ꝓmi¬
sit in spe gaudemus : quia tam̃
ñdũ habemus. in desiderio gemimꝰ.
rio. donec ueniat quod ꝓmissum
ẽ: & transeat gemitus. succedat sola
laudatio. Propt̃ hec duo tempora.
unũ quod nunc ẽ in tribulationib
quod tunc erit in securitate & ex¬
ultatione ꝑpetua. instituta ẽ nob̃
&iam cȩlebratio duoꝵ temporum:
ante pascha & post pascha. Illud
quod ẽ ante pascha. significat tri

Expanded text:
editatio praesentis vitae nostrae in lauquia exsultatiompiterna futurae vitae, laus Dei erit; et nemo potest idoneus fieri futurae vitae, qui non se ad illam modo exercuerit. Modo ergo laudamus Deum: sed et rogamus Deum. Laus nostra laetitiam habet, oratio gemitum. Promissum est enim nobis aliquid quod nondum habemus; et quia verax est qui promisit, in spe gaudemus: quia tamen nondum habemus, in desiderio gemimus. rio donec veniat quod promissum est, et transeat gemitus, succedat sola laudatio. Propter haec duo tempora unum quod nunc est in tentationibus quod tunc erit in securitate et exsultatione perpetua, instituta est nobis etiam celebratio duorum temporum, ante Pascha, et post Pascha. Illud quod est ante Pascha, significat tri
Abbreviated transcription (Latin):
In qua pace: Pace ihrłm: quia po¬
suit inquit fines tuos pacem. Ibi
laudabimus : om̃s unus in uno ad
unũ erimus: quia deinceps multi
disꝑsi non erimus. Explicit de psal¬

Expanded text:
In qua pace? Pace Jerusalem; quia, «Posuit,» inquit, «fines tuos pacem.» Ibi laudabimus, omnes unus in uno ad unum erimus; quia deinceps multi dispersi non erimus. IN PSAL
Abbreviated transcription (Latin):
quia resurexit
a mortuis: qͥa
in eo corpo¬
re resurrexit:
Bene. qui¬
a cicatrices osten¬
dit. qͥa
ut crucifixus ẽ.
ut se¬
pultus : ita redditꝰ.
monstratus : opti me cre¬
dis. Audi illũ loquentẽ in quẽ
credis. Predicabitur in nomine eiꝰ
penitentia. & remissio peccatorum.
Ubi: Platas terras. Si uellem

Expanded text:
quia resurrexit quia resurrexit a mortuis, quia in eodem corpore resurrexit? Bene, quia cicatrices ostendit; quia ut crucifixus est, ut sepultus, ita redditus, ita demonstratus: optime credis; audi illum loquentem in quem credis. «Praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum.» Ubi? P
Abbreviated transcription (Latin):
hic: alii. ecce illic. & quid ipse::
Nolite credere. Exurgent pseu¬
udo propħȩ:
& dicent. Ecce
hic: & ecce
illic. Non enĩ
de ipso ca¬
pite dicunt: ecce
hic. &.
ego uobiscum sum. usq ad consũ¬
mationẽ sęculi. Sed ait dñs. No¬
lite credere. Qui dicit. ecce hic .&
ecce illic: partes ostendit. Ego to¬
tum emi. Dicat michi hoc eugłm.
dic hoc ipse ex eugl̃io. quia iam
surrexisti a mortuis: ut credant
tibi qui credunt moẏsi & propħis.
Dic michi hoc tu: audio. Oporte
ẏsen. cũ recitarem propħas: distu¬
listi ad eũ qui resurrecturus erat
a mortius. Eoce resurrexit: ecce di¬
xit. Tam nullã habet dubitati¬
nullã habet dubitationẽ corpus
xp̃i. demonstratũ oculis. contrec.¬
tatum manib discipuloꝵ. Eoce
qui resurrexit a mortuis. utrũq
ostendit. Ostendit caput. osten¬
dit membra: ostendit sponsum.
ostendit sponsã. Aut utrunq
mecũ crede: aut illud in damp¬
nationẽ tuam credis. Quid enĩ.

Expanded text:
hic;» alii, «Ecce illic.» Et quid ipse? hic;» alii, «Ecce illic.» Et quid ipse? «Nolite credere: exsurgent pseuudoprophetae, et dicent, Ecce hic, et ecce illic» . Non enim de ipso capite dicunt, «Ecce hic, et ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi» . Sed ait Dominus: «Nolite credere:» qui dicit, «Ecce hic, et ecce illic,» partes ostendit; ego totum emi. Dicat mihi hoc Evangelium: dic hoc ipse ex Evangelio, quia jam resurrexisti a mortuis, ut credant tibi qui credunt Moysi et Prophetis; dic mihi hoc tu. Audio: «Oporteysen, cum recitarem Prophetas, distulisti ad eum qui resurrecturus erat a mortuis: ecce resurrexit, ecce dixit; tam nullam habet dubitatinullam habet dubitationem corpus Christi, demonstratum oculis, contrectatum manibus discipulorum. Ecce qui resurrexit a mortuis utrumque ostendit: ostendit caput, ostendit membra; ostendit sponsum, ostendit sponsam. Aut utrumque mecum crede, aut illud in damnationem tuam credis. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
Cõmemorabuntur & conuertent᷑
ad dñm uniuersi fines terrȩ.
Ecce iam teneo testimoniũ legis.
& testimoniũ propħarũ : aucliamꝰ
& eum qui surrexit amortuis.
Ostendit se sponsũ: tenemus eũ:¬
N confirmauit demonstrando. ex¬
hibendo testimonia. Hoc enĩ mo¬
yses. hoc propħȩ: quia oportebat
xp̃m pati. & resurgere tercia die.
Iam ergo quia tenemus ambo
sponsum ex ipsis uerbis. & puto
quia iam incipis credere mecũ.¬
& his uerbis moysi & propħis:
credamus et ei qui surrexit ã
mortuis. Sequatur & dicat. O dñe.
uideo iam sponsum xp̃m: factum ẽ
ne quis me auocet a membris spon¬
sȩ tuȩ. & non sis michi caput.
Si ego in membris eiꝰ ñ fuero:
dic michi & de ęccła aliquid. qͥa
iam de sponso eiꝰ non dubito. Audi
& de ęccła: sequitur & dicit. Pre¬
dicari in nomine eiꝰ pęnitentiam &
remissionẽ peccatoꝵ. Nichil ueriꝰ:¬
quã predicari in nomine eiꝰ pęni-¬
tentiam & remissionẽ peccatorum.
Sed hoc ubi : Alii enĩ dicunt. ecce

Expanded text:
Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae.» Ecce jam teneo testimonium Legis et testimonium Prophetarum; audiamus et eum qui surrexit a mortuis. Ostendit se sponsum, tenemus eum. Confirmavit demonstrando, exhibendo testimonia. Hoc enim Moyses, hoc Prophetae, «quia oportebat pati Christum, et resurgere tertia die.» Jam ergo quia tenemus ambo sponsum ex ipsis verbis, et puto quia jam incipis mecum credere et his verbis Moysi, et Prophetis; credamus et ei qui resurrexit a mortuis. Sequatur, et dicat. O Domine, video jam sponsum Christum; factum est: ne quis me avocet a membris sponsae tuae, et non sis mihi caput, si ego in membris ejus non fuero; dic mihi et de Ecclesia aliquid; quia jam de sponso ejus non dubito. Audi et de Ecclesia. Sequitur et dicit: «Praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum.» Nihil verius, «praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum.» Sed hoc ubi? Alii enim dicunt, «Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
autem ẽ ipsa gloriatio: propt̃ nitorẽ
& splendorem. Sed quid dicit apł̃s:
Uide uirgines sapientes: portantes
oleũ secum. Opus autẽ suũ probet
unusquisq : & tunc insemetipso ha¬
bebit głam. & non in altero. He
sunt ergo uirgines sapientes. Stultȩ
autẽ accendunt qͥdem lampades:
uidentur qͥdem lucere oꝑa eorum.
sed deficiunt & extingunt᷑: qͥa non
de oleo interiore pascuntur. & dor¬
miunt om̃s. tardante sponso: quia
ex utroq genere hominũ obdormis¬
cunt in mortẽ. & de illis fatuis. &
de his sapientib: tardante aduentu
dñi. Igitur in mortẽ istam corpora¬
lem & uisibilem. quã soni loco scri¬
pturas ponere notũ est om̃ib xp̃ia¬

Expanded text:
autem est ipsa gloriatio, propter nitorem autem est ipsa gloriatio, propter nitorem et splendorem. Sed quid dicit Apostolus? Vide virgines sapientes portantes oleum secum: «Opus autem suum probet unusquisque, et tunc in semetipso habebit gloriam, et non in altero» . Hae sunt ergo virgines sapientes. Stultae autem accendunt quidem lampades; videntur quidem lucere opera earum: sed deficient, et exstinguentur; quia non de oleo interiore pascuntur. Et dormiunt omnes tardante sponso: quia ex utroque genere hominum obdormiscunt in mortem; et de illis fatuis, et de his sapientibus, tardante adventu Domini, itur in mortem istam corporalem et visibilem, quam somni loco Scripturas ponere notu
Abbreviated transcription (Latin):
go opus ẽ ut sis in illis qͥnq uir¬
ginib: non timebis quod dictũ
est. nemo intret. Dicitur enĩ hoc:
& fiet hoc. Sed cũ in traueris. ne¬
mo contra te claudit: sed te in¬
gresso. claudunt᷑ portȩ ihrłm:
& firmabunt᷑ uectes portarum eiꝰ.
Nam si tu ẽẽ uolueris aut non
uirgo corde. aut & si uirgo inter
fatuas uirgines : foris remanebis.
& frustra pulsabis. Que sunt
fatuȩ uirgines. & ipse qͥnq sunt:
quȩ nisi animȩ quȩ habent istã
continentiã carnis. ut uitent cor¬
ruptelas ab om̃ib sensib uenien¬
tes. quos sensus iam enumeraui:
Uitant ueluti corruptiones ue¬
nientes undiq. & non in consci¬
entia gerunt bonũ suũ coram
oculis dĩ. sed placere inde uolunt
hominib. & iudiciũ sequuntur ali¬
enũ. fauore uulgi occupant᷑. uiles
sibi sunt. cũ spectatorib eẽ care uo¬
lunt. Non eis sufficit conscientia:
merito non portant oleũ secũ. Oleũ

Expanded text:
go opus est ut sis in illis quinque virgo opus est ut sis in illis quinque virginibus. Non timebis quod dictum est, Nemo intret. Dicitur enim hoc, et fiet hoc; sed cum intraveris: nemo contra te claudet; sed te ingresso, claudentur portae Jerusalem, et firmabuntur vectes portarum ejus. Nam tu si esse volueris aut non virgo corde, aut, etsi virgo, inter fatuas virgines; foris remanebis, et frustra pulsabis. 11. Quae sunt fatuae virgines? Et ipsae quinque sunt: quae, nisi animae quae habent istam continentiam carnis, ut vitent corruptelas ab omnibus sensibus venientes, quos sensus jam enumeravi? Vitant veluti corruptiones venientes undique, et non in conscientia gerunt bonum suum coram oculis Dei: sed placere inde volunt hominibus, et judicium sequuntur alienum. Favores vulgi aucupantur; viles sibi sunt, cum spectatoribus esse charae volunt; non eis sufficit conscientia. Merito non portant oleum secum. Oleum
Abbreviated transcription (Latin):
tacet cum dicit. Facite uob̃ ami¬
cos de mãmona iniquitatis: ut
& ipsi recipiant uos in tabernacu
la ęterna. Non tacet ipse: audi¬
te uocem ipsius. Nemo enĩ uos
potest exigere. nisi forte exactione
opus ẽ: ut qui uobis in euangłio
seruiunt petant a uobis. Si ad
hoc uentũ fuerit ut petant: uide¬
te ne quod uos a dõ petitis. fru¬
stra petatis. Ergo estote exactors
intraturas in regnũ dĩ significant.
non sine causa qͥnario numero:
qm̃ quinq sunt corporis sensus.
notissimi om̃ib. ꝑquinq en im
ianuas intrat aliquid ꝑ corpus
ad animã. aut ꝑ oculos intrat
quod concupiscas male. aut ꝑ au¬
res. aut ꝑ olfactum. aut ꝑ gustũ.
aut ꝑ contactum. ꝑ has quinq
ianuas. quisqͥs non admiserit cor¬
ruptionem: int̃ qͥnq uirgines cõ¬
putatur. Admittuntur autem
corruptiones: ꝑ illicita desideria.
Quid autẽ liceat & ñ liceat:
pleni sunt libri scripturarũ. Er¬

Expanded text:
tacet, cum dicit: «Facite vobis amitacet, cum dicit: «Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut et ipsi recipiant vos in aeterna tabernacula» . Non tacet ipse; audite vocem ejus. Nemo enim vos potest exigere; nisi forte exactione opus est, ut qui vobis in Evangelio serviunt, petant a vobis. Si ad hoc ventum fuerit, ut petant; videte ne quod vos a Deo petitis, frustra petatis. Ergo estote exactorintraturas in regnum Dei significant; non sine causa quinario numero, quoniam quinque sunt corporis sensus notissimi omnibus. Per quinque enim januas intrat aliquid per corpus ad animam: aut per oculos intrat quod concupiscas male, aut per aures, aut per olfactum, aut per gustum, aut per contactum. Per has quinque januas quisquis non admiserit corruptionem, inter quinque virgines computatur. Admittuntur autem corruptiones per illicita desideria. Quid autem liceat et non liceat, pleni sunt libri Scripturarum. Er
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ fęnũ montiũ noluit accipere:
noluit indigere. Sed tam̃ montes
dabant fenũ. Non quia ille nolu¬
it accipere. propterea montes non de¬
berent dare: ut steriles remanerent.
Debetur pluuiȩ fructus: debetur
seruo cibus: sic̃ dñs ait. Mandu¬
cate que ab ipsis sunt. Et ne
putarent aliquid de suo donare:
ista occasione aliquid loqui uobis.
maxime quia loquimur. talia
nos non quęrentes a uobis. & ideo
liberius dicimus: sed & si quęreremꝰ.
fructum ur̃m quereremꝰ. & ñ nr̃as
opes. sed urãm iusticiam. Tamen
admoneo breuit̃. qm̃ iam multa
diximus. & aliquando sermo fin¬
endus ẽ: si uultis non e̾ẽ steriles.
ut reddatis pro pluuia fecunditatẽ
ne dampnetur postea sterilitas ur̃a
minatur enĩ ds̃ terrȩ sterili & spin¬
se ignem. sicut fructuose horreum
parat. Efficite ut uos ipsos exigatis
efficimini exactores ur̃i. Ap̃c tacitꝰ
exigit: & maior ẽ uox tacentis. qͥ
in eugłio non tacet. non enĩ uere

Expanded text:
ipsum fenum montium noluit accipere; ipsum fenum montium noluit accipere; voluit indigere: sed tamen montes dabant fenum. Num quia ille noluit accipere, propterea montes dare non deberent, ut steriles remanerent? Debetur pluviae fructus, debetur servo cibus, sicut Dominus ait: «Manducate quae ab ipsis sunt.» Et ne putarent aliquid de suo donare: ista occasione aliquid loqui vobis, maxime quia loquimur, talia nos non quaerentes a vobis, et ideo liberius dicimus: sed etsi quaereremus, fructum vestrum quaereremus, et non vestras opes, sed vestram justitiam: tamen admoneo breviter, quoniam jam multa diximus, et aliquando sermo finiendus est; si vultis non esse steriles, ut reddatis pro pluvia fecunditatem, ne damnetur postea sterilitas vestra minatur enim Deus terrae sterili et spinosae ignem , sicut fructuosae horreum parat; efficite ut vos ipsos exigatis, efficimini exactores vestri. Christus tacitus exigit; et major est vox tacentis, quia in Evangelio non tacet. Non enim vere
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. ut flos feni. Ergo ille tristis
abscessit : & ait dñs. Quam difficile
diues intrat in regnum cȩlorum.
Hoc ergo magnũ : quia exoriri facit
in montib fenum. Et quomͦ exo-¬
riri facit in montib fenũ : si diues
ille audito quod res suas deberet
dare pauꝑib tristis abscessit : quomͦ
postea respondit apłis contristatis.
quȩ hominib difficilia sunt. dõ fa-¬
cilia sunt: Ergo ille exoriri facit
in montib fenũ: cui omĩa facilia
sunt. Nam nichil eẽt sterilius du¬
rissimis montib. Pluit ille qͥ facit
exoriri in montib fenum: & herbã
seruituti hominũ. Cui seruituti :
Ipsum paulũ attende. Nos autem
uimus: magnũ est. si ur̃a carnalia
metamus: seruũ se dixit. Seruimꝰ
enim uobis fr̃s. Nemo se nr̃m di¬
cat quasi maiorem eẽ uobis. Erimus
maiores : si fuerimus humiliores.
go exoriri facit in montib fenum:
& herbam seruituti hominũ. Paulus
quidem apłs manib suis uiuens.

Expanded text:
hominis ut flos feni» . Ergo ille tristis abscessit; et ait Dominus: «Quam difficile dives intrat in regnum coelorum!» Hoc ergo magnum, quia «exoriri facit in montibus fenum.» Et quomodo «exoriri facit in montibus fenum,» si dives ille, audito quod res suas deberet dare pauperibus, tristis abscessit? Quomodo postea respondit Apostolis contristatis? «Quae hominibus difficilia» «sunt, Deo facilia sunt» . Ergo ille «exoriri facit in montibus fenum,» cui omnia facilia sunt. Nam nihil esset sterilius durissimis montibus. Pluit ille «qui facit exoriri in montibus fenum, et herbam servituti hominum.» Cui «servituti?» Ipsum Paulum attende: «Nos autemvimus, magnum est si vestra carnalia metamus?» servum se dixit. Servimus enim vobis, fratres. Nemo se nostrum dicat quasi majorem vobis esse. Erimus majores, si fuerimus humiliores: go «exoriri facit in montibus fenum et herbam servituti hominum.» Paulus quidem apostolus manibus suis vivens,
Abbreviated transcription (Latin):
& desideremus: non illud aut illud.
sed quod iudicat dandum ẽẽ quẽ
laudamus. Ille enĩ nouit quid no¬
bis dari expediat: nos autẽ intendamꝰ
quid nobis prosit accipere. Apl̃s ait.
Quid enim oremus: sicut oportet
nescimus. & ipse idem apł̃s paulus.
sꝑabat sibi prodesse. si auferretur
ab illo stimulus carnis suȩ. angłs
a me: & dixit michi. Sufficit tibi
gratia mea: nam uirtus in infirmita¬
concessum ẽ ad uoluntatem. ut con¬
sulatur ad sanitatem. Hic ergo. qͥd
nobis propositum ẽ: Laudate inqͥt
dñm. Quare Laudamus dñm:¬
qm̃ bonus ẽ psalmus. Ipse psalmꝰ:
laus dñi est. Hoc ergo ait: lauda¬
te dñm: qm̃ bonũ ẽ laudare dñm᷑.
Non sic p̃tereamus laudare dñm.
Dictum ẽ: & transiit. Factum ẽ. &
tacuimus: laudauimus. & siluimꝰ:¬

Expanded text:
et desideremus non illud aut illud, et desideremus non illud aut illud, sed quod judicat dandum esse, quem laudamus. Ille enim novit quid nobis dari expediat; nos autem intendamus quid nobis prosit accipere. Apostolus ait: «Quid enim oremus, sicut oportet, nescimus» . Et ipse idem apostolus Paulus sperabat sibi prodesse, si auferretur ab eo stimulus carnis suae, angelus a me. et dixit mihi: sufficit tibi gratia mea; uirtus in infirmitaconcessum est ad voluntatem, ut consuleretur ad sanitatem. Hic ergo quid nobis propositum est? «Laudate,» inquit, «Dominum.» Quare laudemus Domm bonus est psalmus.» Ipse psalmus laus Domini est. Hoc ergo ait, Laudate Dominum, quoniam bonum est laudare Dominum. Non sic praetereamus laudare Dominum. Dictum est, et transiit; factum est, et siluimus; laudavimus, et tacuim