comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tingit ubiꝙ propter suam
munditiã & nihil in qui-¬
natũ in eã incurrit:
rille In his ergo quesimulfacta
usunt : nemo uid& quid prius
sposterius uefiere debuerit.
nisi in illa sapientia ꝑ quã
factas omnia perordinem
simul. Dies ergo ille quẽ a¬
ds̃ primitus fecit: sispiritalis
rationi suecreatura ẽ. id est angelorũ
superca el estium atque iustu¬
tum presentatusist omnibus
operibus dĩ hoc ordine presen¬
tiȩ quo ordine scientiae. qua & in
uerbodi facienda praenos cere
& increatura facta cognos¬
cer& non ꝑinter uallorum tẽ¬
poraliũmoras sed prius & pos¬
terius habens in conexione
creaturarum in efficatia uero¬
niabi creatoris omnia simul Sieni
fecit quȩ futura essent: ut non
temporaliter facer& tempora¬
lia sed abeo facta currerent
tempora : Ac perhoc istidies septe
quos lux corporis caelestis cir¬
cum eundo explicat. atquere¬
plicat: secundum quandam
umbrã significationis ammo¬
nent nos quȩrere illos dies in

Expanded text:
tingit ubique propter suam tingit ubique propter suam munditiam, et nihil inquinatum in eam incurrit? in his ergo, quae simul facta sunt, nemo uidet, quid prius posteriusue fieri debuerit, nisi in illa sapientia, per quam facta sunt omnia per ordinem simul. Dies ergo ille, quem deus primitus fecit. si spiritalis rationalisque creatura est, id est angelorum supercaelestium atque uirtutum, praesentatus est omnibus operibus dei hoc ordine praesentiae. quo ordine scientiae, qua et in uerbo dei facienda praenosceret et in creatura facta cognosceret non per interuallorum temporalium moras, sed prius et posterius habens in conexione creaturarum, in efficacia uero creatoris omnia simul. sic enim fecit, quae futura essent, ut non temporaliter faceret temporalia, sed ab eo facta currerent tempora. ac per hoc isti dies septem, quos lux corporis caelestis circumeundo explicat atque replicat, secundum quandam umbram significationis admonent nos quaerere illos dies, in
Abbreviated transcription (Latin):
lis faciem contra uisur⁊ ro¬
lem ponamur non nemor
uteos a paruerimus ibipo¬
tius aciem nr̃am nosinue¬
nisse quã illuc eã ꝑduxisse
putabimus. ita ut nec ipsi
oculiprius apestifuis seui¬
deantꝰ. quã illa quo intende¬
rat ꝑ uenisse: &ceste iste
corpore a elucis . ẽ. radiur
emicans exoculis nr̃is. & tam
longe posita tanta celerita¬
te contingens. ut existima¬
ri conpararique non possit.
Nempehic &illa omniatã
am plamensaq spatiasimul
uno ic tu transi rimanifes¬
tum ẽ : & quid prius posterius¬
que transeatur. nihil ominus
cestũ ẽ: meritoresur rectio¬
nis nostreceleritatẽ cum
ecprimare uell& a postolus
inic tuoculi dixit fieri: neq
enim aliquid in rerum cor¬
porearũ motib uellctibur
potest celerius inuenire.
Quod sio culorum carnaliũ
acies. celeritate tantum
potest. quid mentis acies
uelhumanȩ. quanto magis
angelicae. quidiam deip
sius summae dĩ sapientiȩ
celeritate dicatur. quae at¬

Expanded text:
lis faciem contra uisuri solis faciem contra uisuri solem ponamus, nonne mox, ut eos aperuerimus, ibi potius aciem nostram nos inuenisse, quam illuc eam perduxisse putabimus, ita ut nec ipsi oculi prius aperti fuisse uideantur quam illa quo intenderat peruenisse? et certe iste corporeae lucis est radius, emicans ex oculis nostris et tam longe posita tanta celeritate contingens, ut aestimari conpararique non possit. nempe hic et illa omnia tam ampla inmensaque spatia simul uno ictu transiri manifestum est et. quid prius posteriusque transeatur, nihilo minus certum est. Merito resurrectionis nostrae celeritatem cum exprimere uellet apostolus, in ictu oculi dixit fieri. neque enim aliquid in rerum corporearum motibus uel ictibus potest celerius inueniri. quodsi oculorum carnalium acies celeritate potest tantum, quid mentis acies uel humanae? quanto magis angelicae? quid iasius summae Dei Sapientiae celeritate dicatur, quae at
Abbreviated transcription (Latin):
eadem acies uelradius ocu¬
lorum nostrorũ ad tran¬
scundum aerẽ qui est super
simus ab eo loco ubi sumususq
adlitus maris deidesi ad ean¬
demlineã contuitus nostri
adhuc postmare terreadia¬
centꝰ eum quoꝙ aerẽ qui suꝑ
illas trans marinas terras
e. trans sire acier nr̃a non
potest. nisi prius peractos
spatio aeris illius qui super
mare. quod prius occurrit
extenditur. Faciamus
iam postillas trans marinas
terras : ñ nisioceanum re¬
manere: numquid & aerẽ
qui suꝑ oceanũ diffunditur.
potest transire acies nostra.
nisi prius transierit quid¬
quida eris citra oceanum
supra terra ẽ: Oceaniaũ
magnitudo inconparabilis
perhib&ur. sed quanta cum¬
quesit : prius oposte aerẽ
qui supra ẽ. transeantradui
qlled tumio culorum & poste
quid quid ultra ẽ tundemũ
ad solem perueniant quem
uidemus: numigitur quiato¬
tiens hic diximus prius &
postea: ideo nonsimul omnia
uno ictu transit noste rob¬
tutus: Sienim clausis ocu¬

Expanded text:
eadem acies uel radius ocueadem acies uel radius oculorum nostrorum ad transeundum aerem, qui est super a regione simus, ab eo loco, ubi sumus, usque ad litus maris. deinde, si ad eandem lineam contuitus nostri adhuc post mare terrae adiacent, eum quoque aerem, qui super illas transmarinas terras est, transire acies nostra non potest, nisi prius peracto spatio aeris illius, qui super mare, quod primum occurrit, extenditur. faciamus iam post illas transmarinas terras nonnisi oceanum remanere. numquid et aerem, qui super oceanum diffunditur, potest transire acies nostra, nisi prius transierit quidquid aeris citra oceanum supra terram est? oceani autem magnitudo inconparabilis perhibetur; sed quantacumque sit, prius oportet aerem, qui supra est, transeant radii nostrorum oculorum et postea quidquid ultra est tum demum ad solem perueniant, quem uidemus. num igitur quia totiens hic diximus „prius" et "postea-, ideo non simul omnia uno ictu transit noster obtutus? si enim clausis ocu
Abbreviated transcription (Latin):
idipsũ &iã consequenter
ues pere cognitura : si priur
& posterius nihil factũ .ẽ
quia omnia simul facta s.
Immo uero & prius atque
posterius ꝑseȩdies quae cõ¬
memoratas facta sunt:
& simul omnia facta sunt:
quia & hȩc scriptura quȩ
permemoratos diesnar¬
rat operadĩ & illa quȩ si¬
mul eumdicit fecis se omnia
uerax ẽ. & utraque una e. qui¬
aunospũ ueritatis inspiran¬
te cons conscripta .ẽ. sedinis
rebus in quibus. quid prius
sit uel posterius : interualla¬
& temporum non demons¬
trant quã uis utrũq dici
possit. id est &simul & prius
atque posterius. facilius
ta men intellegitur. quod
dicitur simul. qua i quod pͥ¬
us atque posterius. uelut
cum solem intuemur ori¬
entem: ceste manifestumẽ
quod ad eum acies nr̃a per¬
uenire non poss. nisi tran¬
sir& totũ aeris caelique spa¬
tium quod internos & ipsũ
ẽ: hoc autẽ cuius longinqui¬
tatis sit. quis existima resuf¬
ficiat: nec utiqueꝑ uenir&

Expanded text:
id ipsum etiam consequenter id ipsum etiam consequenter uespere cognitura, si prius et posterius nihil factum est, quia omnia simul facta sunt? immo uero et prius atque posterius per sex dies quae commemorata sunt facta sunt, et simul omnia facta sunt, quia et haec scriptura, quae per memoratos dies narrat opera dei, et illa, quae simul eum dicit fecisse omnia, uerax est; et utraque una est, quia uno spiritu ueritatis inspirante conscripta est. Sed in his rebus, in quibus quid prius sit uel posterius, interualla temporum non demonstrant, quamuis utrumque dici possit, id est et simul et prius atque posterius, facilius tamen intellegitur quod dicitur simul quam quod prius atque posterius: uelut cum solem intuemur orientem, certe manifestum est, quod ad eum acies nostra peruenire non posset, nisi transiret totum aeris caelique spatium, quod inter nos et ipsum est. hoc autem cuius longinquitatis sit, quis aestimare sufficiat? nec utique perueniret
Abbreviated transcription (Latin):
dissonanter scriptũ est: quod
crea uerit omnia simul. acꝑ
hoc &istos dies sex uel septẽ
uel potius unum. sexies sep¬
ties uere p&itum simul feuid
qui fecit omniasimul: quid
ergo opus erat sexdies tã
distinete disposite que
narrari quia scilic& hi qui
nom possunt uidere. quod
dictum .ẽ. creauit ommia
simul. nisi cum eis sermo.
tardius incedat. ad id qđ eos
ducit peruenire non poss
Quomodo ergo dicimus. sexi¬
es rep&itam lucis illius p̃¬
sentiam. ꝑ angelicam cog¬
nitionem. auespere ad ma¬
ne. cum ipsa tria simul. iđ
ẽ. &diem & uesperã & mane
se mel ei habere suffecerit
cum simul uniuer sa mcrea¬
turam. sicut simul facta ẽ.
& in primis atque in commu¬
tabilibus rationibus. perquas
condita ẽ contẽplar&ur
propterdiem. & in eius ipsius
natura cognoscer& propt̃
uerperã & creatorẽ exipsa
&iam inferiore cognitio¬
ne. propter manelaudar&
aut quo modo p̃cedebat mane.
& in uerbo cognos cer& quid
e& dõ postea faciendum:

Expanded text:
dissonanter scriptum est, quod dissonanter scriptum est, quod creauerit omnia simul. ac per hoc et istos dies sex uel septem. uel potius unum sexies septiesue repetitum, simul fecit, qui fecit omnia simul. quid ergo opus erat sex dies tam distincte dispositeque narrari? quia scilicet hi, qui non possunt uidere, quod dictum est: creauit omnia simul, nisi cum eis sermo tardius incedat, ad id, quo eos ducit, peruenire non possunt. Quomodo ergo dicimus septies repetitam lucis illius praesentiam per angelicam cognitionem a uespere ad mane, cum ipsa tria simul, id est et diem et uesperam et mane semel ei habere suffecerit, cum simul uniuersam creaturam, sicut simul facta est, et in primis atque incommutabilibus rationibus, per quas condita est, contemplaretur propter diem et in eius ipsius natura cognosceret propter uesperam et creatorem ex ipsa etiam inferiore cognitione propter mane laudaret? aut quomodo praecedebat mane, ut in uerbo cognosceret, quid esset deo postea faciendum,
Abbreviated transcription (Latin):
opus erat sed pluribus ut
ea que radicibus pullulant
terram que uestiunt. subt̃
primitus germi narent.
deinde cesto numerodierũ.
pro suo quoq genere in au¬
ras erũ perent. &iam si hoc
us quefier& quod decreata
natura eorum die uno idẽ
testio factum scriptura nar¬
sia uis uolarent sia ues prir¬
diis exsistentes ad plumas
& pennas ꝑnatura esuae
nu meros peruenerunt.
anfoste ouatantum creata
erant cum quinto die dictũ
ẽ. quod ei cerent aquae om¬
ne uolatile pennatũ secun¬
dũ suũ genus aut propte¬
rea recte hocdicipotuit. qui¬
a in illo umore ouorũ iameraNT
omnia que ꝑnumeros cestos
dierũ coales cunt. & expli-¬
cantur quodã modo. quia
in erantiã ipsenu merosae
rationes. incorporaliter
corporeis rebus intexte.
curnon &ante oua idip-¬
sum rec tepotuerit dici. cũ
iam ea sdẽ rationes inelemen-¬
to humidofierent. quibus
alites ꝑtemporales sui cuiusq
generis moras oriri& ꝑficipos
ra su& deillo alibi non uitiq

Expanded text:
opus erat, sed pluribus, ut opus erat, sed pluribus, ut ea, quae radicibus pullulant terramque uestiunt, subter primitus germinarent, deinde certo numero dierum pro suo quaeque genere in auras erumperent, etiam si hoc usque fieret, quod de creata natura eorum die uno, id est tertio factum scriptura naraues uolarent, si a suis primordiis existentes ad plumas et pennas per naturae suae numeros peruenerunt? an forte oua tantum creata erant, cum quinto die dictum est, quod eiecerint aquae omne uolatile pennatum secundum suum genus? aut si propterea recte hoc dici potuit, quia in illo humore ouorum iam erant omnia, quae per numeros certos dierum coalescunt et explicantur quodammodo, quia inerant iam ipsae numerosae rationes incorporaliter corporeis rebus intextae, cur non et ante oua id ipsum recte dici potuerit, cum iam eaedem rationes in elemento humido fierent, quibus alites per temporales sui cuiusque generis moras oriri et perficira sua, de illo alibi non utique
Abbreviated transcription (Latin):
perimur ita &iam cum primi¬
tus instituta sunt. cogitare de¬
bemus sed secundum mi radilẽ
atq: in effabilem uistutem sa¬
pientiae dĩ quae attingit a fine
usque ad finẽ fortiter & dispo¬
nit om̃a suabit̃neque enim &
ipsagra dibus attingit tamquã
gressibus ꝑuenit: qua propt̃
qua facilis ei efficacissimus mo
hoc qđ nunc uidemus temporae¬
libus int̃uallis eamoueriad ꝑ¬
agenda quae suo cuique gene¬
ri conp&unt ex illis insitis rati¬
onib: ueniat quas tã quã semi¬
nalit̃ sparsit ds̃ inictu conden¬
dicum dixit & facta sunt man¬
dauit &creata sunt. Non
ita que tarde institum . ẽ: ut
essent tarda quȩ tarda sunt
nec eamora sunt condita
saecula qua&rans currunt :
hos enĩnumeros tempora ꝑ¬
agunt : quos cum crearent᷑
nontem pora liter accepe¬
runt alio quinsi rerũ natu-¬
rales monitiones dierũ¬
que istorum quos nouimus
usitata spatia. cum hȩc pͥ¬
mitus uerbodĩ facta sunt.
cogitemus non uno die

Expanded text:
perimur, ita perimur, ita tus instituta sunt cogitare debemus; sed secundum mirabilem atque ineffabilem virtutem Sapientiae Dei, quae attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter ? Neque enim et ipsa gradibus attingit, aut tanquam gressibus pervenit. Quapropter quam facilis ei efficacissimus mothoc quod nunc videmus temporalibus intervallis ea moveri ad peragenda quae suo cuique generi competunt, ex illis insitis rationibus veniat, quas tanquam seminaliter sparsit Deus in ictu condendi, cum dixit, et facta sunt; mandauit, et creata sunt. Non itaque tarde institutum est, ut essent tarda, quae tarda sunt, nec ea mora sunt condita saecula, qua transcurrunt. hos enim numeros tempora peragunt, quos cum crearentur non temporaliter acceperunt. alioquin si rerum naturales motiones dierumque istorum, quos nouimus, usitata spatia, cum haec primitus uerbo dei facta sunt, cogitemus, non uno, die
Abbreviated transcription (Latin):
nementis angelicae
im & sic ẽ factum in cognitione
creaturȩ sp̃alis: hocprius quã in¬
eo ipsofier& prae noscentis. De in¬
de fec̃ ds̃ firmam̃ tum iamutique
ipsam firmamenti naturã cuius¬
minor ess& tamquã uesꝑtina
cognitio: acsicusque ad omnium
operum finem & usquead requi¬
em dĩ quac non hab& uesperã
Quia ñ. ẽ facta sic̃ creatunt. ut
poss& &iam ipsius geminari
cognitio tamquam prior & ma¬
ior in uerbo dĩ. sicut indic&
posteriora cminor inscipsa si c̃
inuespera sedsi o mã simulmens
angelica potest quae singilla tĩ
ꝑordinem conexarum causarũ
sermodis cinguit. num quid &iã
quae fiebant uelud ipsũ firma¬
mentum uelut aquarum con¬
nudata. Velut fruticum & ar¬
borũ germinatio. Luminariũ
& siderum conformatio a quatilia
tersestria que animantia simul
om̃a facta sunt : anñ potius ucñ¬
&iamper int̃ ualla temporum
secundum prae finitos dies an
forte non sicut ea secundum mo¬
tus eorum natundes nunc ex¬

Expanded text:
ne mentis angelicaene mentis angelicae sic est factum, in cognitione creaturae spiritualis, hoc priusquam fieret in eo ipso praenoscentis. Deinde fecit Deus firmamentum; iam utique ipsam firmamenti naturaminor esset tamquam uespertina cognitio : ac sic usque ad omnium operum finem et usque ad requiem dei, quae non habet uesperam, quia non est facta sicut creatura, ut posset etiam ipsius geminari cognitio, tamquam prior et maior in uerbo dei sicut in die et posterior ac minor in se ipsa sicut in uespera. Sed si omnia simul mens angelica potest, quae singillatim per ordinem conexarum causarum sermo distinguit, numquid etiam quae fiebant, uelut ipsum firmamentum, uelut aquarum conerrarum. uelut fruticum et arborum germinatio, luminarium et siderum conformatio, aquatilia terrestriaque animantia, simul omnia facta sunt, ac non potius per interualla temporum secundum praefinitos dies? an forte non, sicut ea secundum motus eorum naturales nunc ex
Abbreviated transcription (Latin):
te uerpera nor cer&urac
perhoc &iam si nulla hic
morarum temporaliũ
sint inter ualla praeces:¬
sit tamenratio conden¬
decreaturȩ in uerbo dĩ.
cum dixit fiat lux & sequu¬
ta ẽ ipsalux. quo angeli¬
camens formata ẽ. atq
insuanatura factaẽ : non
autẽ alibi sequebatur.
utfiera & ideo non priur
dictume. sic ẽ. factum sed
poste adictũ . ẽ. & fecitds
lucem: sed continuo post
uerbum di facta ẽ lux ad¬
esit quecre antiluci luxcre¬
anta uidens illam. & seinillã
id ẽ. rationẽ qua facta est:
uidit &iamse inse: id ẽ. dis¬
tante quod factũ ẽ. ab eo
quifecit. &ideo cum placu¬
iss dõ factum uidenti quia
bonum ẽ. & diuisa e& lux
a tenebris. & uocataluf
dies & tenebrenox facta ẽ.
& uespera: quia nec essa¬
ria erat & ista cognitio
qua distinguer&ur acre¬
atore creatura: aliter
inseipsa cognita quamin
illo atque indemane & a¬
liud praecognos cendum
quod fuerit uerbo dĩ faci¬
endumprius in cognitio¬

Expanded text:
te vespera nosceretur. 50. Ac te vespera nosceretur. 50. Ac per hoc etiamsi nulla hic morarum temporalium sint intervalla, praecessit tamen ratio condendae creaturae in Verbo Dei, cum dixit, Fiat lux; et secuta est ipsa lux qua angelica mens formata est, atque in sua natura facta est, non autem alibi sequebatur ut fieret: et ideo non prius dictum est, Et sic est factum, et postea dictum, Et fecit Deus lucem; sed continuo post Verbum Dei facta est lux, adhaesitque creanti luci lux creata, videns illam et se in illa, id est rationem qua facta est. Vidit etiam se in se, id est, distante quod factum est ab eo qui fecit. Et ideo cum placuisset Deo factum, videnti quia bonum est, et divisa esset lux a tenebris, et vocata lux dies, et tenebrae nox; facta est et vespera: quia necessaria erat et ista cognitio, qua distingueretur a Creatore creatura, aliter in seipsa cognita quam in illo; atque inde mane ad aliud praecognoscendum, quod fuerat Verbo Dei faciendum, prius in cognitio
Abbreviated transcription (Latin):
&iamquȩ feruentis simo stu¬
diorapitur ut in stanter
acperseueranter hec agat
quis ignorat : Mens uero
angelica : pura caritate
inhaerens uerbo dĩ postea¬
quam illo ordine creata
est ut preceder& c& era
prius eauidit in uerbo dĩ
facienda quam facta s. ac
si prius in eius fiebat cogni
tione: cum ds̃ dicebat utfi¬
erent quam in sua propri¬
a na tura. quae iti dem facta
in eis ipsis &iã cognouit.
minore utique notitia
quȩ uespera dicta ẽ⁊ quã
notitiã sane precedebant
quefiebant: quia precedit
cognitionem quid quid cog¬
nos ci potest. nisi enim pri¬
us sit quod cognos catur.
cognosci non potest:
potest hoc si eo modo sibipla¬
cer&: ut amplius seipsa
quã creatoresuo delectare¬
desuacognitione in laudẽ
creatoris assurger& cum
uero factum .ẽ: faciendũ
erat aliud & cognoscendũ
dõ dicentefiat: utprius
itidem fier& in cognitio¬
nementis angelicae: &
possi rursus dici & sic ẽ
factum acdeinde inna¬
tura propria: ubisequen¬

Expanded text:
etiam quae feruentissimo stuetiam quae feruentissimo studio rapitur, ut instanter ac perseueranter haec agat. quis ignorat? mens uero angelica pura caritate inhaerens uerbo dei, posteaquam illo ordine creata est, ut praecederet cetera, prius ea uidit in uerbo dei facienda, quam facta sunt; ac sic prius in eius fiebant cogtione, cum Deus dicebat ut fierent, quam in sua propria natura: quae itidem facta in eis ipsis etiam cognovit, minore utique notitia, quae vespera dicta est. Quam notitiam sane praecedebant quae fiebant; quia praecedit cognitionem quidquid cognosci potest. Nisi enim prius sit quod cognoscatur, cognosci non potest. Post hoc si eo modo sibi placeret, ut amplius seipsa quam Creatore suo delectared est non de sua cognitione in laudem Creatoris assurgeret. Cum vero factum est mane, faciendum erat aliud et cognoscendum Deo dicente, Fiat; ut prius itidem fieret in cognitione mentis angelicae, et posset rursus dici, Et sic est factum; ac deinde in natura propria, ubi subsequen
Abbreviated transcription (Latin):
an &iam tuncsimul omnia.
quia non secundũ tẽporũ
moras sicut fiunt dies isti
cum oritur & occidit sol
& in locum suumredit.
ut rursus oriatur sed secun-¬
dum potentiã spiritalem̃
tis angelicae. cuncta quȩ
uoluerit simulnotitia fa-¬
cillima comphendente
te ielamensi ne ordine
quo appar& conecio prae¬
cedentium sequentiumq
causarum neque enim
cognitio fieri potest : nisi
cognoscenda praecedant:
quae i tempriora sunt in
uerbo perquod facta sunt
omnia : quam inhis que fac¬
ta sunt omnibus mens
itaq humana prius hec q̃
facta sunt: persensuscor¬
poris experitur. eorum¬
ꝙ notitiã pro infirmita¬
tis modulo capit. &deinde
quae rit eorum causas si
quo modo pos sit adeasꝑ
uenire principaliter
atq: in cõmutabiliterma¬
nentes in uerbo dĩ. ac sic
inuisibilia eius perea quȩ
factas intellacta cons¬
picere : Quod quantatar¬
ditate acdifficul tate agat¬
& quanta temporis mora
propter corpus coruptibile
quod acgrauat animam

Expanded text:
An etiam tunc simul omnia, An etiam tunc simul omnia, quoniam non secundum temporum moras, sicut fiunt dies isti, cum oritur et occidit sol et in locum suum redit, ut rursus oriatur, sed secundum potentiam spiritalem mentis angelicae cuncta quae uoluerit simul notitia facillima conprehendente? nec ideo tamen sine ordine, quo adparet conexio praecedentium sequentiumque causarum. neque enim cognitio fieri potest, nisi cognoscenda praecedant: quae item priora sunt in uerbo, per quod facta sunt omnia, quam in his, quae facta sunt, omnibus. mens itaque humana prius haec, quae facta sunt, per sensus corporis experitur eorumque notitiam pro infirmitatis humanae modulo capit et deinde quaerit eorum causas, si quo modo possit ad eas peruenire, principaliter atque incommutabiliter manentes in uerbo dei, ac sic inuisibilia eius per ea, quae facta sunt, intellecta conspicere. quod quanta tarditate ac difficultate agat et quanta temporis mora propter corpus corruptibile, quod adgrauat animam,
Abbreviated transcription (Latin):
pere inquid & mane & me¬
ridie enarrabo annuntiabo
& ecaudies uocẽ meam hic for¬
tarse pestemporum uices.
sed tamenquantum puto
significans : quid sin& empo¬
tum uicibus ager&ur in pa¬
tria cui eius peregrinatio
suspirabat ssednumquid si
iamnuncsimul ista omnia
gerit atque hab& angelica
illa soci&as & unitas diei
quemprimitus condiditdr̃:
tunc &iam cum haec conde¬
rentur simulhabuit. non
neꝑ omnes sexdies cũ eaq̃
persingulos do conderepla¬
cuit conderentur: Primo
hae accipiebat in uerbodĩ
utineius notitia primitus
fierent. cum dicebatur & sic
ẽ factum : deinde cum facta
cebat alia quadã inferiore
cognitione : quȩ nomine ues¬
pere significata ẽ. acdeinde
facta uespera fiebat mane
cum des uods̃ opere laudare¬
tur & alterius creature . quȩ
de inceps facienda erat es
dĩ uerbo notia. priur quam
fierit acciper&urmoner¬
go tunc simul omnia & di¬
es & uespera & mane sed
singillatim ꝑ ordinem quẽ
scriptura commemorat.

Expanded text:
pere, inquit, et mane et mepere, inquit, et mane et meridie enarrabo, adnuntiabo; et exaudies uocem meam, hic fortasse per temporum uices, sed tamen, quantum puto, significans, quid sine temporum uicibus ageretur in patria, cuius peregrinatio suspirabat. Sed numquid, si iam nunc simul ista omnia gerit atque habet angelica illa societas et unitas diei, quem primitus condidit deus, tunc etiam cum haec conderentur simul haec habuit? nonne per omnes sex dies, cum ea, quae per singulos deo condere placuit, conderentur, primo haec accipiebat in uerbo dei, ut in eius notitia primitus fierent. cum dicebatur: et sic est factum, deinde, cum facta cebat alia quadam inferiore cognitione, quae nomine uesperae significata est facta vespera fiebat mane, cum de suo Deus opere laudaretur et alterius creaturae, quae deinceps facienda erat, ex dei uerbo notitia, priusquam fieret, acciperetur? non ergo tunc simul omnia, et dies et uespera et mane, sed singillatim per ordinem, quem scriptura commemorat.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ibi posse fieri uia in hir
diebus qui solis huius circui¬¬
tuperaxuntur fieri non
potest & hoc quidẽ non po¬
test eisdempastibus terre.
uniuersum autem mundũ
quis non uideat si adtendere
uelit & diem Rubi sol .ẽ. & noc¬
tem ubi non .ẽ. & ues peram
unde discedit & mane quo ac¬
cedit simul habere: sed nos
plane interris. haec omnia
simulhabere non possumus
nec ideo tamen istam terre¬
nam conditionẽ lucis quȩ
corporea temporilem lo¬
calem que circuitũ illi patri¬
ae spiritali coequare debe¬
mus: ubi semꝑ .ẽ. dies in con¬
taẽ platione incomutabilis
ueritatis semꝑ uespera in
cognitione. inseipsa creatu¬
rae semꝑma ne &iam exhac
cognitione inlaudecreato¬
ris quia nonibi abscessulu¬
cis superioris. sed inferioris
cognitionis distione fit ues¬
pera: nec mane tamquam
nocte ignorantiae scientia
matutina succedat. sed quod
uespestinam &iam cogni¬
tio nem ingloriam conditoris
attollat denique &ille
nocte non nominata. ues¬

Expanded text:
hoc ibi posse fieri, quia in his hoc ibi posse fieri, quia in his diebus, qui solis huius circuitu peraguntur, fieri non potest. et hoc quidem non potest eisdem partibus terrae; uniuersum autem mundum quis non uideat, si adtendere uelit, et diem, ubi sol est, et noctem, ubi non est, et uesperam, unde discedit, et mane, quo accedit, simul habere? sed nos plane in terris haec omnia simul habere non possumus; nec ideo tamen istam terrenam conditionem lucisque corporeae temporalem localemque circuitum illi patriae spiritali coaequare debemus, ubi semper est dies in contemplatione incommutabilis ueritatis, semper uespera in cognitione in se ipsa creaturae, semper mane etiam ex hac cognitione in laudem creatoris, quia non ibi abscessu lucis superioris, sed inferioris cognitionis distinctione fit uespera, nec mane tamquam nocti ignorantiae scientia matutina succedat, sed quod uespertinam etiam cognitionem in gloriam conditoris adtollat. denique et ille nocte non nominata, ues
Abbreviated transcription (Latin):
firmo requiemdi scripturã
scam non quasi postlas si¬
tudinem uel curae molestiã
nobis insinuare uoluis se.
quam obrem potestaliqur
fostasse mecum dis putan¬
do cestare: utdicat sublimi¬
um cȩlorum angelos non
alternatim contueriprimo
rationes creaturarum
in cõmutabiliter inuer¬
bidĩ in commutabiliueri¬
tate: acdeinde ipsas crea¬
turas & testio earum &iã
inseipsis cognitionẽ ad lau¬
dem refere creatoris sed
eorum mentẽ mirabilifa¬
cilitate. haec omnia simul
adosannum̃ quid camendicii:
autsquis quamdixerit au¬
diendus est illa icael estem
in angelorum milibus ciui¬
tatem. ant non contempla¬
ricreatoris a&ernita tem
aut mutabilitatẽ ignorare
creaturȩ aut es eius quoq
inferiore quadam cognitio¬
ne non laudare creatorẽ
simul hoc totum possint.
simul hoc to tum faciant.
possunt tamen & faciunt.
simul ergo habent &diem
& uesperam & manene¬
que enim uerendum est:
ne foste quiẽ id oneus iam
illa sentire. id eo non put&

Expanded text:
firmo requiem dei scripturam firmo requiem dei scripturam sanctam non\' quasi post lassitudinem uel curae molestiam nobis insinuare uoluisse. Quamobrem potest aliquis fortasse mecum disputando certare, ut dicat sublimium caelorum angelos non alternatim contueri primo rationes creaturarum incommutabiliter in uerbi dei incommutabili ueritate ac deinde ipsas creaturas et tertio earum etiam in se ipsis cognitionem ad laudem referre creatoris, sed eorum mentem mirabili facilitate haec omnia simul posse. numquid tamen dicet aut, si quisquam dixerit, audiendus est illam caelestem in angelorum milibus ciuitatem aut non contemplari creatoris aeternitatem aut mutabilitatem ignorare creaturae aut ex eius quoque inferiore quadam cognitione non laudare creatorem? simul hoc totum possint, simul hoc totum faciant; possunt tamen et faciunt. simul ergo habent et diem et uesperam et mane. Neque enim uerendum est. ne forte qui est idoneus iam illa sentire ideo non putet
Abbreviated transcription (Latin):
dies curergo non & uerior
uespera & uerius mane.
Namsi inastis diebus hab& quan¬
dam declinationem suam lux
in occasum quam uespere
nomine nuncupamus & ad
ostum iterum reditum qđ
ma nedicimus cur & illicues¬
peram nondicamus cuacon¬
templatione creatoris crea¬
tura despicitur & mane cum
a cognitione creature in lau¬
dem creatoris assurgitus.
Neque enim & xp̃r sicdicitus
lux quo modicitur lapis sed
illud propriae hoc utique figu¬
rate quis quis ergo non ea
quam pronostro modulo uel
indagare uel putare potiui¬
mus sed aliã requirit in illo¬
rum dierumenu meratione
sententiã quȩ non in pro phe¬
tiam figurate sed in hac cre¬
aturarum conditione pro¬
pria melius que possit intel¬
legi quȩ rat & diuinitus ad¬
uitus inueniat fierienim
potest : ut &iã egoabam hisi
diuinȩ scripture uerbis con¬
gruentioraẽ fostassis inue¬
niã neque enim hanc ita
confirmo ut aliamquȩ prȩ¬
ponenda sit inueniri non
posse contendam . sicut con¬

Expanded text:
dies: cur ergo non et verior dies: cur ergo non et verior vespera et verius mane? Nam si in istis diebus habet quamdam declinationem suam lux in occasum, quam vespere nomine nuncupamus, et ad ortum iterum reditum, quod mane dicimus; cur et illic vesperam non dicamus, cum a contemplatione Creatoris creatura despicitur, et mane cum a cognitione creaturae in laudem Creatoris assurgitur? Neque enim et Christus sic dicitur lux , quomodo dicitur lapis ; sed illud proprie, hoc utique figurate. Quisquiquam pro nostro modulo uel indagare uel putare potuimus, sed aliam requirit in illorum dierum enumeratione sententiam, quae non in prophetia figurate, sed in hac creaturarum conditione proprie meliusque possit intellegi, quaerat et diuinitus adiutus inueniat. fieri enim potest, ut etiam ego aliam his diuinae scripturae uerbis congruentiorem fortassis inueniam. neque enim hanc ita confirmo, ut aliam, quae praeponenda sit, inueniri non posse contendam, sicut con
Abbreviated transcription (Latin):
resentiam tam quamde
his aliud sentire congru¬
entius probabilius que
non possit istos septẽ
dies qui pro illis agunt
ebdomadam cuius cursu
& recursu temporarapi¬
untur in quadies unus
c̃. a solis ostu usque inor¬
tum circuitus sic illorũ
uicem quandã exhibere
creda mus ut non eos illis
similes sed multum impa¬
res minime dubi temus
nec quis quam arbi tr&ur
illud quod dixi delucespi¬
tali & de condito die spiri¬
tali & angelica creatura
& de contem platione quã
hab& in uerbodi & decog¬
nitione qua in seipsacre¬
atura cognoscitur eius¬
que relatione ad laudem
in commutabilis uerita¬
tis ubiprius ratio uideba¬
tur reifaciendae qua ecog¬
nita .ẽ. facta non iam pro¬
prie sed qua si figurate
atque allego rice conueni
read intellegendum diem
& ues peram & mane. sed
aliter quidem quaminhac
consu&udine cotidiana lucis
huius & corporalis non tam̃
tam quam hic propriae ibi
figurate ubi enim melior
& cestior lux. ibiuerior &iã

Expanded text:
sententiam, tamquam de sententiam, tamquam de his aliud sentiri congruentius probabiliusque non possit, istos septem dies, qui pro illis agunt hebdomada, cuius cursu et recursu tempora rapiuntur, in qua dies unus est a solis ortu usque in ortum circuitus, sic illorum uicem quandam exhibere credamus, ut non eos illis similes, sed multum inpares minime dubitemus. Nec quisquam arbitretur illud, quod dixi de luce spiritali et condito die in spiritali et angelica creatura et de contemplatione, quam habet in uerbo dei, et de cognitione, qua in se ipsa creatura cognoscitur, eiusque relatione ad laudem incommutabilis ueritatis, ubi prius ratio uidebatur rei faciendae, quae cognita est facta, non iam proprie, sed quasi figurate atque allegorice conuenre ad intelligendum diem et vesperam et mane: sed aliter quidem quam in hac consuetudine quotidianae lucis hujus et corporalis; non tamen tanquam hic proprie, ibi figurate. Ubi enim melior et certior lux, ibi verior etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dierum consu&udine intel¬
legendur quos iudegus seus
circuitud& erminari aque
numerari sed alio quodam
modo a quo & illi tresdies qui
ante conditionẽ istorũ lumi¬
narium commemorati sunt
alieni ee non possunt isenĩ
modus non usque addiem
quastũ ut indeiam istos usi¬
tatos cogitaremus sedusq
ad sex tum septimum que ꝑ¬
ductus .ẽ. Vt longeliter ac¬
cipiendus sit dies & nox in¬
terquȩ duo diuisitds̃ & ali¬
ter istedies & nox interquȩ
dixit. ut diuidant lumina¬
ria quaecreauit cuma it
& diuidant interdiem & noc¬
condidit cum condidit silẽ
cuius praesentia. eundẽ
exhib& diem. illeautem dies
primitus condituriam
triduum peregerat. cum
hec lumina ria illius di ei.¬
quastips pritione creata
sunt qua propter quoniã
illumdiem uel illos dies
quia eius rep&itione nu¬
meratis unt in hac nr̃a
mostalitate terrena
experire acsentire non
possumus. & siquid ad eor
intellegondos conaripos¬
sumus non debemus te¬
maerariam praecipita

Expanded text:
dierum consuetudine inteldierum consuetudine intellegendus, quos uidemus solis circuitu determinari atque numerari; sed alio quodam modo, a quo et illi tres dies, qui ante conditionem istorum luminarium commemorati sunt, alieni esse non possunt. is enim modus non usque ad diem quartum, ut inde iam istos usitatos cogitaremus, sed usque ad sextum septimumque perductus est, ut longe aliter accipiendus sit dies et nox, inter quae duo diuisit deus, et aliter iste dies et nox, inter quae dixit, ut diuidant luminaria, quae creauit, cum ait: et diuidant inter diem et noccondidit, cum condidit solem, cuius praesentia eundem exhibet diem; ille autem dies primitus conditus iam triduum peregerat, cum haec luminaria illius diequarta repetitione creata sunt. Quapropter, quoniam illum diem uel illos dies, qui eius repetitione numerati sunt, in hac nostra mortalitate terrena experiri ac sentire non possumus et, si quid ad eos intellegendos conari possumus, non debemus temerariam praecipitare
Abbreviated transcription (Latin):
cebatur quam in illo incuius
ueritate facienda uidebat᷑
cuius cognitionis quasideco¬
lor species uesperam facie¬
batũitaque iam forma ip¬
sius operis dies & terminus
ues pera & alterius operis
initium mane inhac rerũ
conditarum narratione
deb& intellegi ne cogamur
contra scripturã dicereprae¬
ter sex dies conditam dieisep¬
timi creaturam nt ipsum di¬
em septimum nullam essecre¬
aturam. sed dies illequem fec
ds̃ peropera eius ipsere p&i¬
tur non circuitu corporali
sed cognitione spiritali cum
illabeata socitas angelorũ
& primitus contemplatur
in uerbodi quod dicit ds̃ fiat
atqueideo prius in eius cogni¬
tionefit. cumdicitus & sic
est factum. & postea rẽ ipsa
factam in ea ipsa cognoscit
quod significitur factaues¬
pera. & eam dein de cognitio¬
nem rei facte adillius ueri¬
tatis laudem refest. Vbisie¬
tionem uiderat faciendȩ qđ
significatur facto mane
ac sic peromnes illos dies
unus. ẽ. dies nonistorum

Expanded text:
cebatur, quam in illo, in cuius cebatur, quam in illo, in cuius ueritate facienda uidebatur, cuius cognitionis quasi decolor species uesperam faciebat. non itaque iam forma ipsius operis dies et terminus uespera et alterius operis initium mane in hac rerum conditarum narratione debet intellegi, ne cogamur contra scripturam dicere praeter sex dies conditam diei septimi creaturam, aut ipsum diem septimum nullam esse creaturam; sed dies ille, quem fecit deus, per opera eius ipse repetitur non circuitu corporali, sed cognitione spiritali. cum illa beata societas angelorum et primitus contemplatur in uerbo dei, quo dicit deus: fiat, atque ideo prius in eius cognitione fit, cum dicitur: et sic est factum, et postea rem ipsam factam in ea ipsa- cognoscit — quod significatur facta uespera — et eam deinde cognitionem rei factae ad illius ueritatis laudem refert, ubi rationem uiderat faciendae, quod significatur facto mane. ac sic per omnes illos dies unus est dies non istorum
Abbreviated transcription (Latin):
postues peram & manediese¬
cundus de inde post uespera
& mane dies tertius acsic
usque in mane sextidier un¬
de incipit septimus qui&is
dĩ quam uis cum suis nocti¬
bus diestamen non noctes
natrantur. Tunc enim
nox adiem pestin& non dies
ad noctem: cum sublimes &
scĩ angeli id quod creaturã
in ipsacreatura nouer̃
re ferunt ad illius honorẽ
& amorem. in quo a &ernas
rationes quibus creata est
contem plantur eaque con¬
cordis sima contempatio¬
ne sunt unus dies quem
fecitds̃ cui coniung& ureccle¬
sia exhac peregrinatione
liberata ut & nos efultemus
& iocundemus in eo. huius
ergodiei cuius & uespera & ma¬
nesecundum spradicta mra¬
tionem accipipo test sexta
rep&itione consumata est
uniuersa creatura. Factũ¬
que. est manequofinir& ur
sectus dies: & unde inciper&
septimus uesperam non
habiturus quiadĩ requi es
non .ẽ. creatura quaecum ꝑ
dies c&eros conder&ur
aliter inseipsa facta cognos¬

Expanded text:
post uesperam et mane dies sepost uesperam et mane dies secundus, deinde post uesperam et mane dies tertius ac sic usque in mane sexti diei, unde incipit septimus quietis dei, quamuis cum suis noctibus dies tamen non noctes narrantur. tunc enim nox ad diem pertinet, non dies ad noctem, cum sublimes et sancti angeli id, quod creaturam in ipsa creatura nouerunt, referunt ad illius honorem et amorem, in quo aeternas rationes, quibus creata est, contemplantur eaque concordissima contemplatione sunt unus dies, quem fecit dominus, cui coniungetur et ecclesia ex hac peregrinatione liberata, ut et nos exultemus et iucundemur in ea. Huius ergo diei, cuius et uespera et mane secundum supra dictam rationem accipi potest, sexta repetitione consummata est uniuersa creatura factumque est mane, quo finiretur sextus dies, et unde inciperet septimus uesperam non habiturus, quia dei requies non est creatura: quae. cum per dies ceteros conderetur. aliter in se ipsa facta cognos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdiem: unde & concordissi¬
ma uni taseorum eiusdem
ueriatis paslicipanione dies
est primitus creatus. hicairi
tam quam perues pera m̃sed
continuo fit mane quod in
omnibus sexdiebus animad¬
uestipotest. quia non rema¬
n& angelica scientia in eo
quod creatum ẽ : qui hoc con¬
tinuo reserat ad eius laudẽ
atque caritatẽ. in quo id non
factum eẽ sed faciendum
fuisse cognos citur inquaue¬
ritate :stando dies ẽ ⁊nam
si uelad seipsam natura an¬
gelica conuester&ur seque
amplius delecta r&ur quã
illo cuius pasticipatione
beata ẽ. in tumes cens suꝑ¬
bicader&. Sicut diabo lus
dequosuo loco loquendum ẽ.
cum deserpente hominis se¬
ductore ser modebitus flagi¬
tabitur: quia ergo angeli:
creaturamin ea ipsacrea¬
turã sic sciunt uteis scientiae:
pananti quod eam sciuntinue¬
ritate perquam facta sunt
omnia pasticipes eius effecti
Ideo peromnes seçdies non no¬
minatur nox sed post uespe¬
ram & manedies unus: item

Expanded text:
per diem, unde et concordissiper diem, unde et concordissima unitas eorum eiusdem ueritatis participatione dies est primitus creatus, hic autem tamquam per uesperam; sed continuo fit mane — quod in omnibus sex diebus animaduerti potest — quia non remanet angelica scientia in eo, quod creatum est, quin hoc continuo referat ad eius laudem atque caritatem, in quo id non factum esse, sed faciendum fuisse cognoscitur: in qua ueritate stando dies est. nam si uel ad se ipsam natura angelica conuerteretur seque amplius delectaretur quam illo, cuius participatione beata est, intumescens superbia caderet, sicut diabolus : de quo suo loco loquendum est, cum de serpente hominis seductore sermo debitus flagitabitur. Quia ergo angeli creaturam in ea ipsa creatura sic sciunt, ut ei scientiae ponant, quod eam sciunt in ueritate, per quam facta sunt omnia, participes eius effecti, ideo per omnes sex dies non nominatur nox, sed post uesperam et mane dies unus, item
Abbreviated transcription (Latin):
ph&iae lucerna indigere¬
mus. undea postolus pe¬
trus dicit: habemus cestio¬
rem proph&icum sermo¬
nem: cuibene facitis inten¬
dentes sicut lucernae
in obscuro loco donecdi¬
es lucescat & lu ciferori¬
atur in cordibus urĩs
Quapropter cum scĩan¬
geli quibus postresurrec¬
tionem quo ae quabi¬
mur. siuiam quod nobis
xp̃s factus. ẽ usque insinẽ
tenuerimus : semperuide¬
ant faciem dĩ uerbo que eius
unigenito filio sicut patri
ac qualis .ẽ. ꝑfruantur in
quibus prima omnium
creata ẽ sapientiã. procul
dubio uniuer sam creatu¬
ram in qua ipsi sunt princi¬
paliter conditim ipso uer¬
bodĩ prius nouer̃: in quos
omnium &iam qu&empo¬
raliter factesunt a&er¬
nerationes. tam quam ineo
perquo facta sunt omnia
acdeinde in ipsoc creatura
qua msic nouerunt tamquã
infradespiciantes eãque
referentes ad illius laudem
incuius in commutabili ue¬
titate rationes secundum
quas facta ẽ. principalites
uident: ibi ergotam quam

Expanded text:
phetiae lucerna indigerephetiae lucerna indigeremus. unde apostolus Petrus dicit: habemus certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis intendentes sicut lucernae lucenti in obscuro loco, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in\' cordibus uestris. Quapropter, cum sancti angeli, quibus post resurrectionem coaequabimur, si uiam — quod nobis Christus factus est usque in finem tenuerimus, semper uideant faciem dei uerboque eius unigenito filio, sicut patri aequalis est, perfruantur, in quibus prima omnium creata est sapientia. procul dubio uniuersam creaturam, in qua ipsi sunt principaliter conditi, in ipso uerbo dei prius nouerunt, in quo sunt omnium, etiam quae temporaliter facta sunt, aeternae rationes, tamquam in eo, per quod facta sunt omnia, ac deinde in ipsa creatura, quam sic nouerunt, tamquam infra despicientes eamque referentes ad illius laudem, in cuius incommutabili ueritate rationes, secundum quas facta est, principaliter uident. ibi ergo tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
iidmane pascues peran sex¬
tdiei multum quippein t̃¬
est intercognitiõ nemrei
cuius que in uerbodĩ & cog¬
nitionem eius innatura
eius : ut illud merito ad diẽ
ꝑtineat hoc ad ues pera:
in conparatione enim
lucis illius quȩ in uerbodi
conspicitur : omnis cog¬
nitio quacreaturã quam¬
lib& inseipsa nouimus. non
inmerito nox dicipotest:
quaerursus tantum dif¬
fest aberrore uel ignoran¬
tia eorum qui nec ipsam
creaturam sciunt: ut in
eius conparatione non in¬
congruedicatur dies. si¬
cutipsa uita fidelium q̃
inhaccarne atque in hoc
sȩculo dicitur. in conpara¬
tione uita einfidelis at¬
que impiaemon inratio¬
nabiliter lux& dies appel¬
latur. Dicente a postolo fius
tis aliquando tenebrae:
nunc autem lux indnõ: &
illud abiciamus operate¬
brarum & induamus nos¬
ar malucis sicut india e
honeste ãbulemus. ⁊uita¬
mendier nisi rursus in con¬
paratione illius diei quo
equales angelis facti uide¬
bimus dm̃ sicuti ẽ. ipse quo¬
quoq: nox e& ÷ non hic pro¬

Expanded text:
mane post uesperam sexti diei. Multum quippe interest inter cognitionem rei cuiusque in uerbo dei et cognitionem eius in natura eius, ut illud merito ad diem pertineat, hoc ad uesperam. in conparatione enim lucis illius, quae in uerbo dei conspicitur, omnis cognitio, qua creaturam quamlibet in se ipsa nouimus, non inmerito nox dici potest: quae rursum tantum differt ab errore uel ignorantia eorum, qui nec ipsam creaturam sciunt, ut in eius conparatione non incongrue dicatur dies. sicut ipsa uita fidelium, quae in hac carne atque in hoc saeculo ducitur, in conparatione uitae infidelis atque inpiae non inrationabiliter lux et dies appellatur dicente apostolo: fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino, et illud: abiciamus ergo opera tenebrarum et induamur arma lucis, sic ut in die honeste ambulemus: qui tamen dies nisi rursus in conparatione illius diei, quo aequales angelis facti uidebimus deum, sicuti est, ipse quoque nox esset, non hic pro
Abbreviated transcription (Latin):
Ac per hoc cumdicit dscon¬
greg& ur aqua que .e. subce¬
lo incollectionẽ unam &
appareat arida : cognoscit
hoc illa lux in uerbodĩ quo
iddicitur & ideo sequitur
& sic est factumi hoc estin
eius cognitione ex uerbo
disdein de cumaditur & con¬
gregata ẽ. aqua & c&era
cumiam dictum .e&. & sic
facta cognoscitur. ab ea
luce queiam in uerbodĩ fa¬
ciendam cognouerat fit
tertioues pera: & in¬
de hoc modo c&era usque

Expanded text:
ac per hoc, cum dicit deus: conac per hoc, cum dicit deus: congregetur aqua, quae est sub caelo, in collectionem unam et adpareat arida, cognoscit hoc illa lux in uerbo dei, quo id dicitur, et ideo sequitur: et sic est factum, hoc est in eius cognitione ex uerbo dei; deinde cum additur: et congregata est aqua et cetera, cum iam dictum esset: et sic facta cognoscitur ab ea luce, quae iam in uerbo dei faciendam cognouerat, fit tertio uespera, et inde hoc modo cetera usque
Abbreviated transcription (Latin):
ra creata ram. perfectio¬
ne senarii numeritermi¬
nanda : ut uespera pri¬
midiei sit. &iamsui cognitio
non se esse quod ds̃. ẽ: mane
autem posthano uesperam
quo concluditur dies unus
& inchoatur secundus. conuer¬
sio sit eius: quaid quodcreata
est. ad laudem referat crea¬
toris. & percipiat de uerbodi
cognitionẽ creaturȩ quȩ post
ipsa fit hoc est firmamenti
quod in eius cognitione
fit prius cumdicitur & sic
est factumꝰ deande innatu¬
ra ipsius firmamentiqđ
conditur. cum additur &iã
postea iamdicto & sic est
factum& fecit ds̃ firmam̃¬
tum: deinde fit uespera illi¬
us lucis cum ipsum firmam̃¬
tum non in uerbodĩ sicut
ante sed inipsa eius natura
cognoscit: quȩ cognitio
quoniam minor ẽ: recte
catur: posiquam fit mane
quo concluditur secundus
lucis hũius idẽ diei huius
adlaudandum dm̃ quo thodo
opaeratus sitfirma mentum
& ꝑcipiendam de uerbo eius
cognitionem creaturȩ quȩ
condenda .ẽ. postfirmam̃tũ

Expanded text:
ra creatarum, perfectiora creatarum, perfectione senarii numeri terminanda: ut uespera primi diei sit etiam sui cognitio non se esse, quod deus est, mane autem post hanc uesperam, quo concluditur dies unus et inchoatur secundus, conuersio sit eius, qua id, quod creata est, ad laudem referat creatoris et percipiat de uerbo dei cognitionem creaturae, quae post ipsam fit, hoc est firmamenti: quod in eius cognitione fit prius, cum dicitur: et sic est factum, deinde in natura ipsius firmamenti, quod conditur. cum additur etiam postea iam dicto "et sic est factum": et fecit deus firmamentum. deinde fit uespera illius lucis, cum ipsum firmamentum non in uerbo dei sicut ante, sed in ipsa eius natura cognoscit: quae cognitio quoniam minor est, recte catur. postquam fit mane, quo concluditur secundus lucis huius. id est diei huius laudandum deum, quod operatus sit firmamentum, et percipiendam de uerbo eius cognitionem creaturae, quae condenda est post firmamentum.
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. & in ipso septimo in
quo requi euit ab operibus
suis  sed quoniam luxcor
poralis. ante quam fier&
caelum. quod firma mentũ
uocatur. in quo &iam lumi¬
naria facta sunt: quocircu.¬
itu. uel quo processu& reces¬
su. uices diei & noctis ehi¬
bere potu erint. non inue¬
nimusꝰ istam quȩstionem
relinquere non debemur.
sine aliqua nrae prolatione
sententiae. At silux illa q̃
primitus creata ẽ. non cor¬
poralis sed spiritalis. ẽ : sicut
posttenebras facta ẽ ubi in¬
tellegitur a sua quadam in¬
formitate ad creatorẽ con¬
uersa atq formata : ita&
post uespera fiat mane cũ
post cognitionẽ suae propri¬
ae naturae que non .ẽ. quod
ds̃ refest sead laudandam
lucem quod ipsed s̃.ẽ. cuius
contemplatione formatur ⁊¬
& quia c&erȩ creaturae quȩ
infraipsã fiunt : sine cogni¬
tione eius non fiunt propte¬
rea nimi rum id ẽs t dies ubiq
rep&itur: ut eius rep&itio¬
ne fiant totdies: quotiens
distinguntur rerum gene¬

Expanded text:
tus est, et in ipso septimo, in tus est, et in ipso septimo, in quo requieuit ab operibus suis. Seporalis, antequam fieret coelum, quod firmamentum vocatur, in quo etiam luminaria facta sunt, quo circuitu vel quo processu et recessu vices diei et noctis exhibere potuerit, non invenimus; istam quaestionem relinquere non debemus sine aliqua nostrae prolatione sententiae: ut si lux illa quae primitus creata est, non corporalis sed spiritualis est, sicut post tenebras facta est ubi intelligitur a sua quadam informitate ad Creatorem conversa atque formata; ita et post vesperam fiat mane, cum post cognitionem suae propriae naturae, qua non est quod Deus, refert se ad laudandam lucem, quod ipse Deus est, cujus contemplatione formatur. Et quia caeterae creaturae, quae infra ipsam fiunt, sine cognitione ejus non fiunt, propterea nimirum idem dies ubique repetitur, ut eius repetitione fiant tot dies, quotiens distinguntur rerum gene