comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
possit simplici corde fieri. possit & duplici: oportu¬
ne hoc loco sub iecit. Nolite udicare. ne iudicet᷑ de
uobis. Inqͦ enĩ iudicio iudicaueritis iudicabit᷑ deuob̃.
Et in qua mensura m̃si fueritis. remetiet᷑ uob̾. Hoc

Expanded text:
possit simplici corde fieri, possit et duplici, opportupossit simplici corde fieri, possit et duplici, opportune hoc loco subjecit: Nolite judicare, ne judicetur de vobis: in quo enim judicio judicaveritis, judicabitur de vobis; et in qua mensu
Abbreviated transcription (Latin):
coedib nr̃is. ꝑ sp̃m scm qͥ datꝰ ẽ. nobis. In cõmemo¬
ratione autẽ tͥbulationũ. ac laboꝵ suoꝵ idẽ apłs
non tantum in carcerib ⁊ naufragiis. atq huiꝰ¬
modi multis molestus: s ⁊̃ infame ac siti. infrigo¬
re ⁊ nuditate se laborasse commemorat. Qd cũ
legimꝰ. ñ estimemꝰ dñi ꝓ missionẽ titubasse ut famẽ
ac sitim & nuditatẽ pateret᷑ apłs querens regnũ
semel nos totos cõmissimꝰ. ⁊ aquo habemꝰ ꝓmis¬
sionẽ uitx p̾sentis ⁊ futurs qͣndo apponat. qͣndo
detͣhat sic̃ nob̾ iudicat expedire. qͦs ⁊ conso¬
landos ⁊ exercendos inhac uita. & post hanc
us tã inꝑpetua reqͥe stabiliendos atq fir¬
mandos gub̾nat & dirigit. Nlon enĩ & homo
cum plerũq uim̃to suo cibaria detͣhit. deserit illud
cura sua. ac ñ potiꝰ curando ħ facit. Q̾ qm̃ cũ ista¬
uł ꝓcurant᷑ in fut᷑um. uł si causa ñ est. qͣre illa
in pendas reseruant᷑. in certũ ⁊ qͦ animo fiat. cũ

Expanded text:
sanctum qui datus est nobis » . In commemoratione autem tribulationum ac laborum suorum idem apostolus non tantum in carceribus et naufragiis, atque hujusmodi multis molestiis, sed etiam in fame et siti, in frigore et nuditate se laborasse commemorat . Quod cum legimus, non aestimemus Domini promissa titubasse, ut famem ac sitim et nuditatem pateretur Apostolus, quaerens regnum semel nos totos commisimus, et a quo habemus promissionem vitae praesentis et futurae, quando apponat, quando detrahat, sicut nobis judicat expedire; quos et consolandos et exercendos in hac vita, et post hanc vitam in perpetua requie stabiliendos atque firmandos gubernat, ac dirigit. Non enim et homo, cum plerumque jumento suo cibaria detrahit, deserit illud cura sua, ac non potius curando haec facit. CAPUT XVIvel procurantur in futurum, vel si causa non est quare illa impendas, reservantur, incertum est quo animo fiat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
atq cecat᷑ : qͣntomagis ipsum factũ. cuiꝰ incertꝰ :
exitꝰ sordidũ ⁊ tenebrosũ ÷: Na ⁊ si bene alicui
ꝓueniatꝰ qd̾ tu ñ recta ⁊ munda intentione facis.
ad hanc ipsã intentionẽ referendũ ÷ qd̾ conse¬
quent᷑ exponit dicens. Aut eñ unũ odio habebit
i alt̾um diligie. aut alt̾um patiet᷑. ⁊ alt̾um con¬
tẽpnet. Quȩ uerba diligent̾ consid̾anda sunt:. Nã

Expanded text:
atque caecatur; quanto magis ipsum factum, cujus incertus est exitus, sordidum et tenebrosum est? quia etsi bene alicui proveniat, quod tu non recta et munda intentione facis; ad hanc ipsam intentionem referendum est, quod consequenter exponit, dicens: Aut enim unum odio habebit, et alterum diliget; aut alterum patietur, et alterum contemnet. Quae verba dilige
Abbreviated transcription (Latin):
dehac uita necessicatẽ fr̃ consulit. ñ utiq carita¬
te consulit: qͥa ñ illi quẽ deb& cãꝗͣ se ipsũ dili¬
gere ssibi consulit. Uel potiꝰ nec sibi qͣndoqͥdẽ
hinc sibi facit duplȩx cor quo impedit᷑ adiuden-¬
dũ dm̃: in qua sola uisione ⁊ beatitudo certa
do cordi nr̃o instat dicens. Holite uob̾ condẽ
thes auros int̾ra. ubi tinea & comestura ext̾¬
minant. & ubi fures effodiunt. & furant᷑. Thesau-¬
ritate uobis thesauros incelo: ubi neq tinea ⁊

Expanded text:
tri consulit, non utique caritati consulit, quia non illi quem debet tamquam se ipsum diligere, sed sibi consulit, uel potius nec sibi, quando quidem hinc sibi facit duplex cor, quo impeditur ad uidendum deum, in qua sola uisione est beatitudo certa do cordi nostro instat, dicens: « Nolite vobis condere thesauros in terra, ubi tinea et comestura exterminant, et ubi fures effodiunt et furantur: thesaurizate autem vobis thesauros in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ut t̾renũ cõmodũ adipiscat᷑: qͦm̾ erit mundũ
qd̾ int̾ra uolutat᷑: Si autẽ in cęlo mundũ erit:
qͥa munda st̃ quȩtũq celestia. Sordescit enĩ ali¬
quid cũ inferiori miscet᷑ nat᷑ȩ. ꝗͣuis in suo genere
non sordide. qͥa ⁊ de puro argento sordidat᷑ aurũ
simisceat᷑. Ita  animꝰ nr̃ terrena cupiditate sordes¬
cit. ꝗͣuis ipsa t̾ra ingenere suo. atq ordine mun¬
da sit. Gelũ aũ hoc loco ñ corporeũ acceꝑim. qͥa om̃e
corpꝰ ꝓ c̾ra habendũ ÷. Totũ enĩ mundul̃ deb& cõ

Expanded text:
catur, quomodo erit mundum, quod in terra volutatur? Si autem in coelo, mundum erit, quia munda sunt quaecumque coelestia. Sordescit enim aliquid, cum inferiori miscetur naturae, quamvis in suo genere non sordidae; quia etiam de puro argento sordidatur aurum, si misceatur: ita et animus noster terrenorum cupiditate sordescit, quamvis ipsa terra in suo genere atque ordine munda sit. Coelum autem hoc loco non corporeum acceperimus, quia omne corpus pro terra habendum est. Totum enim mundum d
Abbreviated transcription (Latin):
es: in eandẽ imaginẽ tͣnsformabim᷑.
Sepe &̃ cogitatio necessariũ rerũ ad istã uitã ꝑti¬
nentiũ. sautiat & sordidat int̾iorẽ ocłm nr̃m &
plerũq conduplicat. ut ea quȩ uidem᷑ cũ homi¬
ꝓpt̾ necessitatẽ p̾sentis uitȩ ad ipisci uolumꝰ.
Debemꝰ autẽ benefacere illis ꝓpt̾ salutẽ ipsei
et̾nã: non ꝓpt̾ tẽporale cõmodũ nr̃m. In di

Expanded text:
es in eandem imaginem transformabimur. Saepe etiam cogitatio necessariarum rerum ad istam uitam pertinentium et sauciat et sordidat interiorem oculum nostrum et plerumque conduplicat, ut ea quae uidemur cum homipropter necessitatem praesentis uitae adipisci uolumus. debemus autem bene facere illis propter salutem ipsorum aeternam, non propter temporale commodum nostrum. incli
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicante diligent. ego autẽ non habeo̾. qͥa ñ ipsũ
cuuangłium diligo. si eiꝰ p̾tiũ in illis tẽporalib
satio credita ÷. ut tanꝗͣ alienum eroget. nichil
inde ipse capiat p̃ter cibaria que ñ departici¬
patione regni. s sustentacłm̃ miserȩ seruitutis
dicat. Potest enĩ & seruis infilioꝵ numerũ ad optat᷑.
eã rẽ inqua coheredis sortẽ meruit: fidelit̾ dispen¬
sare participib suis. S nc̃ ubi ait. si autẽ inuitꝰ.
dispensatio mͥ credita ÷. talẽ dispensatorẽ intel¬
ligi uoluit qͥ alienũ dispensat. unde ipse nichil
accipiat. Ergo que cũq res ꝓpt̾ aliud aliqͥd querit᷑.
ꝓpt̾ illud queris. Qua ꝓpt̾ si euuangłium ⁊ regnũ
dei. ꝓpt̾ cibũ querimꝰ. pͥorẽ faciamꝰ tibũ. & posteriꝰ¬

Expanded text:
praedicante diligunt. ego autem non habeo, quia non ipsum praedicante diligunt. ego autem non habeo, quia non ipsum euangelium diligo, sed eius pretium in eius temporalibus satio credita est, ut tamquam alienum eroget, nihil inde ipse capiat praeter cibaria, quae non de participatione regni, sed sustentaculum miserae seruitutis dicat . Potest enim et servus in filiorum numerum adoptatus, eam rem in qua cohaeredis sortem meruit, fideliter dispensare participibus suis. Sed nunc ubi ait, Si autem invitus, dispensatio mihi credita est, talem dispensatorem intelligi voluit, qui alienum dispensat, unde ipse nihil accipiat. Ergo quaecunque res propter aliud aliquid quaeritur, propter illud quaeris. Quapropter si Evangelium et regnum Dei propter cibum quaerimus, priorem facimus cibu
Abbreviated transcription (Latin):
altario compartiunt᷑. Sic ⁊ dñs ordinauit his
qͥ euuangłium annuntiant. de cigłio tuueres go
autẽ nulliꝰ hoꝵ usus sum. Hinc ostendit ꝑmisscĩ
ẽẽ ñ iussũ. Aloqm contͣ p̃ceptũ dñi fecisse
iã statuerat ꝑꝑ qͦsquã occasionẽ querentes ma¬
nib suis uictũ tͣnsigere. Si enĩ euuangłiza
ut ad illa ꝑueniã. ⁊ fn̾ẽ eũgłu iucibo ⁊ potu
& uestitu collocauero. S qͦͤre ñ ⁊ eigła᷑ le¬
fructũ depcatione et̾noꝵ. Sic enĩ necessitaseri
in eu̾glio ñ uoluntas. Ne mͥ erit inqͥt si non eli
głizauero. S qͦmͦ debet eu̾głizare: Scilicet
ut in euuangelio ipso. ⁊ in regno dei ponat
mercedẽ. Ita enĩ potest ñ coactꝰ euuangłi ⁊a
s uolens. Si enĩ uolens in qͥt hoc facio: mercede
habeo. Si autẽ iniitꝰ. dispensatio mͥ credita ÷
Id÷ si coactꝰ in opia earũ rerũ que tẽporali
uitȩ st̃ necessar̾e p̃dico eu̾ngłiũ. alii ꝑme habe¬
bt mercedẽ euuangłii qͥ eu̾głiũ ipsũ me

Expanded text:
partiuntur: sic et Dominus ordinavit iis qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere: ego autem nullius horum usus sum. » Hinc ostendit permissum esse, non jussum; alioquin contra praeceptum Domini fecisse jam statuerat, propter quosdam occasionem quaerentes, manibus suis victum transigere. Si enim evangelizavut ad illa perveniam, et finem Evangelii in cibo et potu et vestitu collocavero. Sed quare non est ei gloria? Nefructum de praedicatione aeternorum: sic enim jam necessitas erit in Evangelio, non voluntas. ngelizavero. Sed quomodo debet evangelizare? scilicet ut in ipso evangelio, et in regno Dei ponat mercedem: ita enim potest non coactus evangelizare, sed volens. Si enim, inquit, volens hoc facio, mercedem habeo: si autem invitus, dispensatio mihi credita est. Id est, si coactus inopia earum rerum quae temporalis uitae sunt necessariae, praedico euangelium, alii per me habent mercedem euangelii, qui euangelium ipsum me
Abbreviated transcription (Latin):
in scła scłoꝵ. Si pietas ÷ qͣ beati st̃ mites qͥa be
reditate ipsi possidebt̃ t̾rã: petamꝰ ut ueniat reg¬
nũ eiꝰ. siue innos ipsos ut mitescamꝰ nec resistamꝰ¬
ei. siue decelo int̾ras in claritate aduentꝰ dñi. qͦ
nos gaudebimꝰ ⁊ laudabim᷑. dicen te illo. Henite
benedicti patͥs mer. ꝑciput regnũ qͦd uob̾ para-¬
tũ ÷ ab origine mundi. In dño enĩ inqͥt ꝓpłia
laudabit᷑ anima mea: audiant mites ⁊ iocun¬
dent᷑. Sisientia ÷ qͥ beati st̃ qͥ lugent. qm̃ ipsi con¬
solabunt᷑. oremꝰ ut fiat uoluntas eiꝰ sic̃ incelo &i
pace consenserit. ñ lugebimꝰ. Nã nuł¬
lus aliꝰ huiꝰ tẽporis luctꝰ ÷ nͥ cũ
adu̾sum se ista confligunt. &
dicere uideo aliã legẽ in menbris meis repugnan¬
cẽ legimentis mex: & uictũ nr̃m lacͥnosa uocetes¬
cari. Miser ego homo. qͥs mȩ libabit de corpore
mortis huiꝰ : Siforcitudo ÷ qͥbeati sunt qͥ esuriunt
isiciunt iusticiã. qͦ ipsi saturabutit᷑: oremꝰ ut pa

Expanded text:
si pietas est, qua beati sunt mites, quia ipsi hereditate possidebunt terram, petamus, ut ueniat regnum eius siue in nos ipsos, ut mitescamus nec ei resistamus, siue de caelo in terras in claritate aduentus domini, quo nos gaudebimus et laudabimur dicente illo: uenite, benedicti patris mei, percipite regnum, quod uobis paratum est ab origine mundi. in domino, inquit propheta. laudabitur anima mea; audiant mites et iucundentur. si scientia est, qua beati sunt qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur, oremus, ut fiat uoluntapace consenserit, non lugebimus. nam nullus alius huius temporis luctus est, nisi cum aduersum se ista confligunt et cogunt nos dicere: uideo aliam legem membris meis repugnantem legi mentis meae, et luctum nostrum lacrimosa uoce testari: miser ego homo; quis me liberabit de corpore mortis huius? si fortitudo est, qua beati sunt qui esuriunt et sitiunt iu
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt. s uos regnũ dei & iusticiã eiꝰ pͥmũ que¬
rite. Cũ enĩ dixitꝰ illud pͥmũ. significauit qͥa
hoc posteriꝰ querendũ ÷. ñ tẽpore s dignitate.
Illud tãꝗͣ bonũ nr̃m. hoc tãꝗͣ necessariũ nr̃m.
Necessariũ autẽ. ꝓpt̾ illud bonũ. Neq enĩ uerbi

Expanded text:
 sed vos regnum Dei et justitiam ejus primum quaerite. » Cum enim dixit illud « primum, » significavit quia hoc posterius quaerendum est, non tempore, sed dignitate: illud tanquam bonum nostrum, hoc tanquam necessarium nostrum; necessarium autem propter illud bonum. 54. Neque enim, verbi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ĩ exitũ ut possitis tolerare. Inqͣ sententia satis os¬
tendit. ñ id nob̾ orandũ e̾̃ẽ ut ñ tẽptem᷑: s ne in
tẽptationẽ inducam᷑. Inducim᷑ enĩ sitales accid̾ant
q̃s ferre non possumꝰ. S cũ tẽptationes ꝑiculosȩ in
qͣs inferri atq induci ꝑiculosũ ⁊: aut ꝓsꝑis reb
tẽporalib aut adu̾sqͥs oriant᷑. nemo frangit᷑ adui¬
sarũ molestia. qͥ ꝓsꝑarũ delectacione ũ capit᷑.¬
Ultima & septima peticio ⁊̃. s lib̾a nos amalo. Orn¬
dũ enĩ ÷. ut ñ solũ ñ inducam᷑ inmalũ qͦ caremꝰ
qđ secto loco petit᷑. s ab illo ⁊̃ lib̾em᷑ qͦ iã inducti
sumꝰ. Qd̃ cũ factũ fuerit: nichil remanebit formi¬
dolosum nec om̃iuo metuenda erit ulla tẽpta¬
tio. Qa tam̃ in hac uita ꝗͣdui mortalitatẽ istã¬
circũ ferimꝰ. in quã serpentina ꝑ suasione induc¬
ti sumꝰ: ñ sꝑandũ ÷ posse fieri. s tam̃ aliqͣndo futu¬

Expanded text:
s ostendit non id nobis orandum esse ut non tentemur, sed ne in tentationem inducamur; inducimur enim, si tales acciderint quas ferre non possumus: sed cum tentationes periculosae in quas inferri atque induci perniciosum est, aut prosperis rebus temporalibus aut adversis oriantur, nemo frangitur adversarum molestia qui prosperarum delectatione diUltima et septima petitio est: Sed libera nos a malo. Orandum est enim, ut non solum non inducamur in malum quo caremus, quod sexto loco petitur; sed ab illo etiam liberemur, quo jam inducti sumus. Quod cum factum fuerit, nihil remanebit formidolosum, nec omnino metuenda erit ulla tentatio; quod tamen in hac vita quandiu istam mortalitatem circumferimus, in quam serpentina persuasione inducti sumus, non sperandum est posse fieri, sed tamen aliquando futu
Abbreviated transcription (Latin):
benuiole: aut reddit᷑o cõmendamꝰ. Eplerũq ho¬
mines qͥ ꝓposito diuino p̃mio donare ꝑatist̃. ad
dandũ qͦd mutuũ petit᷑ pigri fiunt. qͥsi recep¬
turi nehil adño cũ rẽ q̃ dat᷑ illȩ qͥ accipit̾ ex¬
foluat. Aecte ita ad hoc beneficii tribuendi
genꝰ: nos diuina hortat᷑ auctoritas dicens. &
qͥuoluerit abste mutuari: ne adu̾satꝰ fueris.
Id ÷ neꝓpt̾ea uoluntatẽ alienes abeo qͥ petit.
qr & peccunia tua uacabit: & q̃s tͥ ñ reddit᷑us
÷ cũ homo reddiderit. S cũ id ex p̃cepto dei fa¬
cis: apud illũ qͥ hec ube infructuosũ ẽẽ ñ poc̾.¬

Expanded text:
benevole, aut reddituro commodamus. Quia benevole, aut reddituro commodamus. Quia mines, qui proposito divino praemio donare parati sunt, ad dandum quod mutuum petitur pigri fiunt, quasi nihil recepturi a Deo, cum rem quae datur, ille qui accipit exsolvat. Recte itaque ad hoc beneficii tribuendi genus nos divina hortatur auctoritas dicens, Et qui voluerit a te mutuari, ne aversatus fueris: id est, ne propterea voluntatem alienes ab eo qui petit, quia et pecunia tua vacabit, et Deus tibi non redditurus est, cum homo reddiderit; sed cum id ex praecepto Dei facis, apud illum qui haec jubet, infructuosum esse non po
Abbreviated transcription (Latin):
ñ om̃ia petenti: ut iddes qͦd dare honeste &
iuste potes. Ad si enĩ petat pecuniã: qͦ in nocentẽ
conet᷑ oppͥmere: Qdsi postremo stu prũ petat.
S ne multa ꝑseqͣr q̃ sunt in miberabitia. idꝓfec¬
to dandũ ÷. qd̾ nec tͥ nec alt̾inoceat.
qͣntũ sciri aut credi ab homine
potest. Et cũ iuste negaueris qͦd petit: indicanda ⁊
ipsa iusticia ut ñ eũ manẽ dimittas Ita om̃i petenti
te labis ꝗͣuis ñ sẽꝑ id qͦd petit dabis. & aliqͣndo
meliꝰ aliqͥd dabis. cũpetentẽ in iusta. corrȩxeris
Qd̾ autẽ ait. qͥuoluerit ate mutuari ne adusꝗt
fueris: ad animũ refe rendũ ÷. Hilarẽ enĩ di¬
ture diligit ds. Mutuat᷑ autẽ om̃is qͥ accipit.
&̃ si ñ ipse soluturus ÷. Cũ enĩ misericordib ds̃
plura restituat: om̃is qͥbenefitiũ p̾stat fenera¬
t᷑. Aut si ñ plac& acciꝑe mutuantẽ. nͥ eũ qͥ ac¬
prestandi ẽẽ complexũ. Nãq aut donamꝰ qͦd damꝰ

Expanded text:
non omnia petenti, ut id des quod dare honeste et juste potes. Quid si enim pecuniam petat, quia innocentem conetur opprimere? Quid si postremo stuprum petat? Sed, ne multa persequar, quae sunt innumerabilia, id profecto dandum est, quod nec tibi nec alteri noceat, quantum sciri aut credi ab homine potest; et cui juste negaveris quod petit, indicanda est ipsa justitia, ut non eum inanem dimittas: ita omni petenti te dabis, quamvis non semper id quod petit dabis; et aliquando melius aliquid dabis, cum petentem te injusta correxeris. Quod autem ait, Qui voluerit a te mutuari, ne aversatus fueris, ad animum referendum est. Hilarem enim datorem diligit Deus. Mutuatur autem omnis qui accipit, etiamsi non ipse soluturus est: cum enim misericordibus Deus plura restituat, omnis qui beneficium ptur. Aut si non placet accipere mutuantem, nisi eum qui acpraestandi esse complexum. Namque aut donamus, quod damus
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ in p̾cando ita dicunt. ne nos patiaris induci
in cẽptationẽ: exponcutes scilic& qͦmͦ dictũ sit in¬
ducas. Non enĩ ꝑse ipsũ ꝑͣducit dñs. s induci patic̃
eũ quẽ suo auxilio deseruerit. Ordine occultissimo
ac meritis. dausis ⁊̃ sepe manifestis. dignũ iudicat
ille quẽ deserat. & intẽptationẽ induci sinat. Auud
apłs diçit. Et tẽptacionẽ ur̃am in carne mea ñ
tiones. qͥscit om̃ia anceꝗͣ fiant. Qđ ita scͥptũ ⁊̃ tẽp¬
tat uos dñs deus ur̃. ut sciat sidiligitis eũ. illa
faciat. Sic̃ diẽ letũ dicimꝰ qd̃ letos faciat. frigͥ
pigrũ. qͦd pigros faciat. ⁊ innutnerabilia huiꝰmo¬
di q̃ siue in consuetudine loquendi. siue insermo¬
ne doctoꝵ siue inscͥpturis scĩs repperiunt᷑. Qͦa in
celligentes heretici qͥ uet̾i testam̃to aduisant᷑ ueld̃¬

Expanded text:
autem deprecando ita dicunt: "ne nos patiaris induci in temtationem", exponentes uidelicet, quomodo dictum sit inducas. non enim per se ipsum inducit deus, sed induci patitur eum quem suo auxilio deseruerit ordine occultissimo ac meritis. causis etiam saepe manifestis dignum iudicat ille quem deserat et in temtationem induci sinat. aliudapostolus dicit: et temtationem uestram in carne mea non tiones, qui scit omnia antequam fiant. Quod itaque scriptum est: Tentatfaciat: sicut diem laetum dicimus, quod laetos faciat: frigus pigrum, quod pigros facit; et innumerabilia hujusmodi, quae sive in consuetudine loquendi, sive in sermone doctorum, sive in Scripturis sanctis reperiuntur. Quod non intelligentes haeretici qui Veteri Testamento adversantu
Abbreviated transcription (Latin):
ta dici manifestũ ÷. uł illo qͦ ait idẽ dñs. ñ exies¬
inde donec soluas nouissimũ qͣdratitẽ: uł illo qͦ
debitores appellauit qͥ ei nunciati st̃ extincti.
herodes miscuit. Dixit enĩ putare homines qd̾
illi ultͣ modũ debitores e̾e̾nt. id ⁊ pecratores. ⁊
addidit. Am̃ dico uob̃. nͥ penitentiã egeritis: simi

Expanded text:
nifestum est, vel illo quod ait idem Dominus: Non exies donec reddas novissimum quadrantem ; vel illo quod debitores appellavit qui ei nuntiati sunt exstincti sacrificio miscuit; dixit enim putare homines quod illi ultra modum debitores essent, id est peccatores, et addidit: Amen dico vobis, nisi poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
dimiseris: ñ pot̾is dicere. dimitte nob̾ sic̃ & nos
dimictimꝰ. Si autẽ ignoueris : uides &̃ depecu¬
nia admittenda admoneri eũ. cui tali p̾ce ora-¬
re p̾cipit᷑. Illud sane tͣctari potest. ut qm̃ dici-¬
cam᷑ contͣ istã regulã fecisse si eis ñ dimitamꝰ
qͥueniã petunt: qm̃ & nos ueniã petentib nob̾
abenignissimo patre dimitti uolumꝰ. S illo rursũ¬

Expanded text:
s, non poteris dicere, Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus: si autem ignoveris, vides etiam de pecunia dimittenda admoneri eum cui tali prece orare praecipitur. 29. Illud sane tractari potest, ut quoniam dicimncamur contra istam regulam fecisse, si eis non dimittimus, qui veniam petunt; quia et nobis veniam petentibus a benignissimo Patre dimitti volumus. Fatendu
Abbreviated transcription (Latin):
tts ÷ q̃ huiꝰ uicȩ necessitatẽ sustentant: de qͦ cũ p̃ciꝑe
ait. nolite cogitare decrastina. ut id̾o sit additũ da nooͦ
escã q̃ ñ conrumpit᷑. Et illud. Ego sũ panis uite. qͥ
decelo descendi. S hoꝵ triũ qͥd sit ꝓbabilius consi¬
dera. n potest. Nã forte qͥspiã moueat᷑ cur oremꝰ
ꝓhis adhipiscendis q̃ huic uitȩ sunt necessaria uela
⁊ uictꝰ &  regum̃tũ. cũ ipsedñs dicat. nolite solliciti
ẽẽ qͥd edatis. uł qͥd induamini. An potest qͥsq de
eare ꝓ qͦ adhipiscenda orat ñ ẽẽ sollicit᷑. cũ tanta
intentione animi dirigenda sit oratio. ut ad ho
totũ illud referat᷑ qd̾ declaudendis cubicłis dictĩ
ẽ: Q illud qd̾ ait. querite pͥmũ regnũ dei. & ħ om̃u

Expanded text:
tus est, quae hujus vitae necessitatem sustentant, de quo cum praeciperet, tus est, quae hujus vitae necessitatem sustentant, de quo cum praeciperet, ait, Nolite cogitare de crastino; ut ideo sit additum, de nobiescam quae non corrumpitur; et illud, Ego sum panis vitae, qui de coelo descendi . Sed horum trium quid sit probabilius, considerari potest. Nam forte quispiam moveatur, cur oremus pro his adipiscendis quae huic vitae sunt necessaria, veluti est victus et tegumentum, cum ipse Dominus dicat, Nolite solliciti esse quid edatis, vel quid induamini. An potest quisque de ea re pro qua adipiscenda orat, non esse sollicitus; cum tanta intentione animi oratio dirigenda sit, ut ad hoc totum illud referatur quod de claudendis cubiculis dictum est, et illud quod ait, Quaerite primum regnum Dei et ju
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ñ. Na ñdũ int̾ra in celo. id ÷ ñdũ in carne
sicͤ insp̃u. facta ÷̃ uoluntas dĩ. Nã & inmiseria
nr̃a fit uoluntas dei: cũ ea patim᷑ ꝑ caruẽ q̃
nob̾ mortalitatis iure debent᷑. quã peccando
meruit nr̃a natura. S id orandũ ÷̃ ut sic̃ in
celo: ita & int̾ra fiat uoluntas dei. Id ÷ ut quẽad
modã condelectam᷑ legi dĩ scd̃m int̾iorẽ hominẽ:
ita ⁊̃ corporis in mucatione facta. hitic nr̃e di¬
lcctioni nulla pars nr̃a t̾renis dolorib seu uo¬
luntatib adu̾set᷑. Nec illud a ueritate abhorret: ut
accipiamꝰ. fiat u̾luntas tua sic̃ incelo ⁊ int̾ra. sic̃ in
uiro qͥ patris uoluntatt̃ inpleuit. ita infemina.
q̃ illi desponsata ÷. Celũ enĩ & t̾ra conuenient̾ in¬
telligit᷑ qͣsi uir & femina: qm̃ terra celo fecundan¬
te fructifera ÷. Quarta peticio ⁊. panẽ nr̃m cotidi¬
anũ danob̾ hodie. Panis cotidianꝰ. aut ꝓhis om̃ib dic¬

Expanded text:
t in coelo, id est, nondum in carne sicut in spiritu facta est voluntas Dei. Nam et in miseria nostra fit voluntas Dei, cum ea patimur per carnem, quae nobis mortalitatis jure debentur, quam peccando meruit nostra natura: sed id orandum est, ut sicut in coelo, ita et in terra fiat voluntas Dei; id est, ut quemadmodum corde condelectamur legi secundum interiorem hominem , ita etiam corporis immutatione facta, huic nostrae delectationi nulla pars nostra terrenis doloribus seu voluptatibus adversetur. 24. Nec illud a veritate abhorret, ut accipiamus, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra, sicut in viro qui Patris voluntatem implevit, ita et in femina quae illi desponsata est. Coelum enim et terra convenienter intelligitur quasi vir, et femina, quoniam terra, coelo fecundante, fructifera est. Quarta petitio est: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Panis quotidianus, aut pro iis omnibus dic
Abbreviated transcription (Latin):
tis tuis. Sic̃ in celo & in t̾rra: id ẽ. sic̃ ab angłis.
ita abhominib. Nã fieri uoluntatẽ dĩ cũ obtẽpa᷑
p̃ceptis eiꝰ. ipsedñs dic̃ cũ ait. Meus cibꝰ ⁊ ut facũ

Expanded text:
tis tuis: sicut in coelo et in terra, id est, sicut ab Angelis, tis tuis: sicut in coelo et in terra, id est, sicut ab Angelis, ita ab hominibus. Nam fieri voluntatem Dei, cum obtemperatur praeceptis ejus, ipse Dominus dicit, cum ait, Meus cibus est ut f
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt sic̃ angłi incelis. Et ido post illã peticionẽ
qͣ dicimꝰ. adueniat regnũ tuũ: seqͥt᷑. fiat uoluntas
tua: sic̃ in celo & interra. Id ⁊̃ sic̃ ẽ. inangłis qͥ sunt
incelis uoluntas tua. ut omĩmodo cͥ adhereant.
teq ꝑfruant᷑. nullo errore obnubilante sapi¬
entiã eoꝵ. nulla miseria inpediente beatitudi¬
nẽ illoꝵ. ita fiat in scĩs tuis qͥ interra sunt ⁊ de
t̾ra qđ ad corpꝰ attinet. factisunt & qͣuis ince¬
lestẽ habitationẽ atq iniitationẽ. tam̃ det̾ra
assumendi sunt. Ad hoc respicit ⁊̃ illa angłoꝵ
p̃dicatio. Gła in excelsis dõ. & interra pax homi¬
nib bone uoluntatis. Ut cum p̾cesserit bona
uoluntas nr̃a q̃ uocantẽ seqͥt᷑: ꝑficiat᷑ in nob̾ uo¬
luntas di sicuti ⁊ in celestib angłis. ut nulla ad¬
u̾sitas resistat nr̃e heatitudini qd̃ ÷ pax. Itẽ fiat
uoluntas tua. recte intelligit᷑ obediatur p̃cep¬

Expanded text:
inquit, sicut Angeli in coelis . 21. Et ideo post illam petitionem inquit, sicut Angeli in coelis . 21. Et ideo post illam petitionem qua dicimus, Adveniat regnum tuum, sequitur, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra: id est, sicut est in Angelis qui sunt in coelis, voluntas tua, ut omnimodo tibi ad haereant teque perfruantur, nullo errore obnubilante sapientiam eorum, nulla miseria impediente beatitudinem eorum; ita fiat in sanctis tuis qui in terra sunt, et de terra, quod ad corpus attinet, facti sunt, et quamvis in coelestem habitationem atque immutationem, tamen de terra assumendi sunt. Ad hoc respicit etiam illa Angelorum praedicatio, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis : utvoluntas nostra, quae vocantem sequitur, perficiatur in nobis voluntas Dei, sicuti est in coelestibus Angelis; ut nulla adversitas resistat nostrae beatitudini, quod est pax. Item Fiat voluntas tua, recte intelligitur, obediatur praecep
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ futurũ e̾ẽ uiditii diẽ cũ euuangłm p̃dicatũ fu¬
erit in om̃ib gentib: q̃ res ꝑtinet ad sc̃ificatio¬
nẽ nominis dei. Non emĩ & hic ita dictũ ÷ adue
one mundi. Adueniat gͦ accipiendũ ÷ manifestet᷑
hominib. Quẽ admodũ enĩ ⁊̃ p̃sens lux absens ÷
ceris. ⁊ eis qͥ ocłos clandunt: ita dei regnũ qͣuis nũꝗͣ
autẽ licebit ignorare dĩ regnũ: cũ eiꝰ unigenitꝰ
ñ solũ incelligibilit̾ s ⁊̃ uisibilit̾ in homine dñico
de celo uenerit iudicaturꝰ uiuos & mortuos. Post
qͦd iuditiũ. id ÷ cũ discretio ⁊ seꝑatio iustoꝵ ab in iustis
facta fuerit. ita in habitabit iustos dei ut ñ opꝰsit
quẽꝗͣ doceri ꝑ hominẽ: s sint om̃s ut scͥptũ ÷ doci¬
biles dõ. Deinde beata uita om̃i ex pat e ꝑfitiet᷑
insc̃is ĩet̾nũ. sic̃ nc̃ celestes angłi scissum atq bea¬
tissimi. solo do̾ illustrante sapientes ⁊ beati sunt:
qͥa & hoc ꝓmisit dñs suis inresurrectione. Erunt

Expanded text:
udicii diem, cum Evangelium praedicatum fuerit in omnibus gentibus : quae res pertinet ad sanctificationem nominis Dei. Non enim et hic ita dictum est, Adone mundi. Adveniat ergo accipiendum est, manifestetur hominibus. Quemadmodum enim etiam praesens lux absens est caecis, et eis qui oculos claudunt; ita Dei regnum, quamvis nunquam autem licebit ignorare regnum Dei, cum ejus Unigenitus non solum intelligibiliter, sed etiam visibiliter in homine Dominico de coelo venerit judicaturus vivos et mortuos. Post quod judicium, id est, cum discretio et separatio justorum ab injustis facta fuerit, ita inhabitabit justos Deus, ut non opus sit quemquam doceri per hominem, sed sint omnes, ut scriptum est, docibiles Deo .in sanctis in aeternum, sicuti nunc coelestes Angeli sanctissimi atque beatissimi, solo Deo illustrante sapientes et beati sunt; quia et hoc promisit Dominus suis: In resurrectione erunt,
Abbreviated transcription (Latin):
questionẽ qͥ plurimi in orientalib partib ñ cot¬
die cenȩ dñicȩ cõmunicant. cũ iste panis con¬
dianꝰ dictꝰ sit : ut gͦ illi taceant neq dehac re
suã sententiã defendant. uł ipsa auctoritate eccłasti¬
ca qͦd sine scandalo ista faciunt. neq ab eis qͥeccłus
p̾sunt facere ꝓhibent᷑. neq obtẽꝑantes dãpnant᷑.
unde ꝓbat᷑. non hc̃ millis partib utelligi cotidia¬
nũ panẽ. nã magni peccati crimine argueren
tũ ÷ nichil in aliꝗͣ pactẽ disseramꝰ. illud certe deb&
occurrere cogitantib regłam nos orandi a dño
accepisse. quã tͣns gredi ñ oport&. uł ad dendo ali¬
qͥd. uł p̃tereundo. Qd̾ cũ ita sit. qͥs ⁊̃ qͥ audeat dicere
semel nos cantũ orare debere orationẽ dñicã: Aut
pori dñi cõmunicauimꝰ: postea uͦ ñsio ornandũ ꝑ¬

Expanded text:
rientalibus partibus, non quotidie coenae dominicae communicant, cum iste panis quotidianus dictus sit: ut ergo illi taceant, neque de hac re suam sententiam defendant vel ipsa auctoritate ecclesiastica, quod sine scandalo ista faciunt, neque ab eis qui ecclesiis praesunt facere prohibentur, neque non obtemperantes damnantur; unde probatur non hunc in illis partibus intelligi quotidianum panem; nam magni peccati crimine arguerenttum est, nihil in aliquam partem disseramus, illud certe debet occurrere cogitantibus, regulam nos orandi a Domino accepisse, quam transgredi non oportet vel addendo aliquid, vel praetereundo. Quod cum ita sit, quis est qui audeat dicere, semel tantum nos orare debere orationem dominicam; aut pori Domini communicam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habeat. uł qd auarꝰ sit : reiq alienȩ cupidꝰ. Utrũq
autẽ ꝑtin& adinopiã. Nã illa ͥopia ⁊ rei famili¬
aris: hec animi. Qeqͥs itaq tali dimittit debitũ
regła. ut in animo ꝑatus sit amittere qđ sibi
dedet᷑. Nã simolestũ ac leuit̾ om̃i modo egerit ut
sibi restituat᷑ ñ eã intendens fructũ pecuniȩ ꝗͣ
ut hominẽ corrigat cui sine dubio ꝑnitiosũ ÷
hab̾e unde reddat ⁊ non redde. ñ solũ non peccabit.
s ꝓderit ⁊̃ plurimũ: neille dũ alienã pecuniã lu¬
crũ facere uult. dãpnũ. fidei patiat᷑. Qd̾̃ tanto ÷
gͣuiꝰ. ut nulla sit cõꝑatio. Ex qͦ intelligit᷑ ĩ inista
qͥnta peticione qͣdicimꝰ. dimitte nob̃ debita ur̃a.¬

Expanded text:
e cupidus: utrumque autem pertinet ad inopiam; nam illa inopia est rei familiaris, haec animi. Quisquis itaque tali dimittit debitum, regula, ut in animo paratus sit amittere quod sibi debetur. Nam si modeste ac leniter omni modo egerit, ut sibi restituatur, non tam intendens fructum pecuniae, quam ut hominem corrigat, cui sine dubio perniciosum est habere unde reddat, et non reddere; non solum non peccabit, sed proderit etiam plurimum, ne ille dum alienam pecuniam lucrum facere vult, damnum fidei patiatur; quod tanto est gravius, ut nulla sit comparatio. Ex quo intelligitur etiam in ista quinta petitione, qua dicimus, Dimitte nobis debita no
Abbreviated transcription (Latin):
Si qͥs autẽ ĩ deuictu corporis necessario. uł desa¬
cram̃to dnĩci corporis istã sententiã uult acci¬
ꝑe. oportie ut coniuncte accipiant᷑ om̃ia tria.
ut scilicet cotidianũ panẽ simul petamꝰ. ⁊ neces¬
sariũ corpori. & sacͣtum uisibilẽ. ⁊ in uisiilẽ u̾bi

Expanded text:
corporis necessario, vel de Sacramento Dominici corporis istam sententiam vult accipere, oportet ut conjuncte accipiantur omnia tria; ut scilicet quotidianum panem simul petamus, et necessarium corpori, et sacratum visibilem, et invisibilem verbi
Abbreviated transcription (Latin):
anꝰ aũ cib iste nc̃ dicit᷑. qͣndu ista uita tẽpalis ꝑdi
es decidentes succedentesq ꝑ agit᷑. & reuera qͣndin
nc̃ insuꝑiora nunc in inferiora. id ⁊̃ nc̃ in sp̾ualia. nc̃
incarnalia animmi affectꝰ alt̾nat: tãꝗͣ ei qͥ aliqͣndo
pascit᷑ cibo. aliqͣndo sam̃ patit᷑. cocidie panis necessa
riꝰ qͦ refitiat᷑ esuriens. ⁊ relabens erigat᷑. Sic̃ itaq

Expanded text:
dicitur, quandiu vita ista temporalis per dies decentes succedentesque peragitur. Et revera, quandiu nunc in superiora, nunc in inferiora, id est nunc in spiritalia, nunc in carnalia animi affectus, tanquam ei qui aliquando pascitur cibo, aliquando famem patitur, quotidie panis necessarius est, quo reficiatur esuriens et relabens erigatur. Da
Abbreviated transcription (Latin):
ligit᷑ qđ dictũ ẽ. pat̾ nr qͥ es incełis in cordib ius¬
toꝵ ẽẽ dictũ. tãꝗͣ intẽplo sc̃o suo. Simul ⁊̃ ut qͥ orat
inse qͦq ipso uelit habitare quẽ inuocat. Q cũ hoc
affectat: teneat iusticiã qͦ munere inuitat᷑ ad in¬
habitandum animũ ds̃. Iã uideamꝰ q̃ sint petenda
Dictũ ÷ enim qͥ sit qͥ petit᷑: ⁊ ubi habit&. Primũ aũ
onĩuu quȩ petuntur. hoc ÷. Sc̃ificet᷑ nom̃ tuũ.
qͦd magis offendere timeant. Neq enĩ qͥa dictũ
ẽ. notꝰ in uidea ds̃. in isrł magnũ noñ eiꝰ. sic in¬
telligendũ ÷. qͦsi alibi minor sit d̾s. alibi maior:
s ibi magnũ ÷ nom̃ eiꝰ. ubi ꝓsue maiestatis mag¬
nntudine nominat᷑. Ita ibi dicit᷑ scm̃ nom̃ eio
ubi cũ ueneratione & offensionis timore nomi¬
nat᷑. Et hoc ⁊̃ qͦd nc̃ agit᷑. dum en̾głm adhuc usq
ꝑdiuersas gentes ignotescendo: cõmendͥat uniꝰ dei

Expanded text:
elis, in cordibus justorum esse dictum, tanquam in templo sancto suo. Simul etiam ut qui orat, in se quoque ipso velit habitare quem invocat: et cum hoc affectat, teneat justitiam; quo munere invitatur ad inhabitandum animum Deus. 19. Jam videamus quae sint petenda. Dictum est enim quis sit qui petitur, et ubi habitet. Primum autem omnium quae petuntur hoc est, Sanctificetur nomen tuum. quod magis offendere timeant. Neque enim quia dictum est, Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ; sic intelligendum est quasi alibi minor sit Deus, alibi major: sed ibi magnum est nomen ejus, ubi pro suae majestatis magnitudine nominatur. Ita ibi dicitur sanctum nomen ejus, ubi cum veneratione et offensionis timore nominatur. Et hoc est quod nunc agitur, dum Evangelium adhuc usque per diversas gentes innotescendo, commendat unius Dei
Abbreviated transcription (Latin):
cit. si enĩ patrr̃familias beelzebub uocauer̃t.
qͣntomagis domesticos eiꝰ: an qm̃ demagna in¬
udentia dixerant ingͣci tã p̾sentib benefitiis.
tiȩ magnitudinẽ. in sp̃m scm peccasse credendi
sint. Non enĩ hoc colligit᷑ de u̾bis dñi. Quã uis
enĩ eodẽ loco dixerit. qͥcũq aũ u̾bũ neꝗͣ dixerit
adłisꝰ sp̃m sc̃m. ñ remittet᷑ ei neq ĩ hoc scło neq
infut᷑o scło. tam̃ uideri potest adhoc eos monu¬
isse ut accedant ad gr̃am. ⁊ post acceptã grãm
ñ ita peccẽt. ut nc̃ peccauerunt. Nc̃ enĩ ĩ filiũ
hominis dixer̃t u̾bũ neꝗͣ: ⁊ pot̃ eiꝰ dimitti si
cepunt oppugnare uoluerint. ñ eis dimati neq
inhoc sclo neq infut᷑o. Nã si eos sic hab̾et con¬
dẽpnatos ut nulla spes illis relicta eẽt: non
adhuc monendos iudicar& cũ addidit dicens.
Aut facite arborẽ bonã ⁊ fructũ eiꝰ bonũ. aut̃
facite arborẽ malã. ⁊ fructũ eiꝰ malũ. Sic itaq

Expanded text:
 Si enim patrem familias Beelzebub vocaverunt, quanto magis domesticos ejus ? An quoniam de magna invidentia dixerant, ingrati tam praesentibus beneficiis, tiae magnitudinem in Spiritum sanctum peccasse credendi sunt? Non enim hoc colligitur de verbis Domini. Quamvis enim eodem loco dixerit, « Quicumque enim dixeritum sanctum, non remittetur ei, neque in hoc saeculo, neque in futuro; » tamen videri potest ad hoc eos monuisse, ut accedant ad gratiam, et post acceptam gratiam non ita peccent, ut nunc peccaverunt. Nunc enim in Filium hominis dixerunt verbum nequam, et potest eis dimitti, si ceperunt oppugnare voluerint, non eis dimitti, neque in hoc saeculo neque in futuro. Nam si eos sic haberet condemnatos, ut nulla spes illis reliqua esset, non adhuc monendos judicaret, cum addidit dicens: Aut facite arborem bonam, et fructum ejus bonum: aut facite arborem malam, et fructum ejus malum . 76. Sic itaque
Abbreviated transcription (Latin):
Siconsiliũ ⁊̃ qͦbeati sunt misericordos qm̃¬
ipsoꝵ miserebit᷑. dimittamꝰ debi ca de bito¬
debunt. oremꝰ ñ induci intẽptationẽ. ne habeamꝰ
dapplex cor. non appetendo simplex bonũ qͦ rese¬
ramus om̃ia q̃ oꝑam᷑. s simul tẽporalia ⁊t̾rena
sectando. Teptaciones enĩ de his reb q̃ gͣues ⁊ ca-¬
qmͣ ipsi filiĩ dei uocabunt᷑: oremꝰ ut libẽm̃ ama¬
io. Ipsa enĩ lib̾atio lberos nos faciet. id ÷ filios
dei: ut sp̃u ad optionis clamemꝰ abba pat̾ Sane

Expanded text:
sunt misericordes, quoipsorum miserebitur deus, dimittamus debita debitodebunt, oremus non induci in temtationem, ne habeamus duplex cor, non appetendo simplex bonum, quo referamus omnia quae operamur, sed simul temporalia et terrena sectando. temtationes enim de his rebus, quae graues et caquoniam ipsi filii Dei vocabuntur ; oremus ut liberemur a malo: ipsa enim liberatio liberos nos faciet, id est filios Dei, ut spiritu adoptionis clamemus, Abba, Pate
Abbreviated transcription (Latin):
ñ talẽ suã uindictã adño ẽẽ dep̾catos: cũ ⁊ĩ fi¬
nẽ huiꝰ scl̃i inqͦ tanta exitia ꝑtulerunt. ad suã
uindictã potuerint licent̾ optare: Qđ qͥ orant:
⁊ ꝓinimicis suis orant. qͥsanabiles sunt. & contͣillos
orent qͥ insanabiles ẽẽ uoluerunt. qͥa d̃s qͦq pui¬
niendo illos ñ ẽ maliuolꝰ tortor s iustissimꝰ ordi¬
nacor. Sine ulla gͦ dubitatione diligamꝰ inimicoi
dũ qͣ & ioħs dicit. dedit eis potestatẽ filios dei
fieri. Unꝰ enĩ naturalit̾ filiꝰ ÷: qͥ nescit om̃ino pec¬
care. Nos aũ potestate accepta efficim᷑ filii in qͦntũ
na adoptionẽ appellat qͣ in et̾nã hereditatẽ uo¬

Expanded text:
non talem suam vindictam a Domino esse deprecatos, cum etiam finon talem suam vindictam a Domino esse deprecatos, cum etiam finem hujus saeculi, in quo tanta exitia pertulerunt, ad suam vindictam potuerint licenter optare? Quod qui orant, et pro inimicis suis orant qui sanabiles sunt, et contra illos non orant qui insanabiles esse voluerunt: quia Deus quoque puniendo illos non est malevolus tortor, sed justissimus ordinator. Sine ulla ergo dubitatione diligamus inimicos dum, qua et Joannes dicit: Dedit eis potestatem filios Dei fieri. Unus enim naturaliter filius est, qui nescit omnino peccare. Nos autem potestate accepta efficimur filii, in quantna adoptionem appellat, qua in aeternam haereditatem vo
Abbreviated transcription (Latin):
fut᷑oꝵ. ñ optatio supplitii fuit. nec sic̃ apło cont᷑
cũ ille pͥmꝰ martir ut lapidatorib suis ignoscere¬
t᷑ orauerit.ͦ S. hĩc ñ oport& moneri. ¶s enĩ audeat
affirmare cũ illi sci candidati uindicare se peci¬
erint. utrũ contra ipsos homines. an contͣ regn
peccati petiuerint: Nã ipsa ÷ fincera ⁊ plena iꝰticiȩ ac
misediȩ uindicta martirũ. ut eu̾tat᷑ regnũ pecol¬
ti. qͦregnante tanta ꝑpessi sunt: ad cuiꝰ eu̾sionẽ ruti
apłs dicens. Non gͦ regn& peccatũ ĩ ur̃o mortali corpa
Destruit᷑ aũ & eũtit᷑ peccati regnũ. partĩ correctionebo¬
minũ ut caro sp̃ui subitiat᷑. partĩ dãpnatione ꝑse¬
paulũ. Nonne tͥ uidet᷑ inse ipso stephanũ martirẽ
uindicare cũ dicit. ñ sic pugno tãꝗͣ aerẽ cedeus
s castigo corpꝰ meũ. & seruituti subitio llã & hoc
inse utiq ꝓsternebat. & debilitabat: ⁊ uinctũ or¬
dinabat. unde beatũ stephanũ cet̾osq xpͣia¬

Expanded text:
futurorum, non optatio supplicii fuit: nec sicut ab Apostolcum ille primus martyr ut lapidatoribus suis ignosceretur, oraverit. 77. Sed hinc non oportet moveri. Quis enim audeat affirmare, cum illi sancti candidati se vindicari petierint, utrum contra ipsos homines, an contra regnum peccati petierint? Nam ipsa est sincera et plena justitiae et misericordiae vindicta martyrum, ut evertatur regnum peccati, quo regnante tanta perpessi sunt. Ad cujus eversionem niti dicens: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore . Destruitur autem et evertitur peccati regnum, partim correctione hominum, ut caro spiritui subjiciatur; partim damnatione persePaulum; nonne tibi videtur in seipso Stephanum martyrem vindicare, cum dicit: Non sic pugno, tanquam aerem caedens; sed castigo corpus meum, et servituti subjicio ? Nam hoc in se utique prosternebat, et debilitabat, et victum ordinabat, unde Stephanum caeterosque Christia
Abbreviated transcription (Latin):
auc ut oraret putrẽ dm̃: s dñs eis insinuat᷑ ⁊ tãꝙͣ
seruientib. id ÷ scd̃m carnẽ adhuc uiuentib. Hoc
autẽ aico cũ mandata legis. acciꝑent q̃ obserua¬
re iubebant᷑. Nam ꝓpħe sepe ostendunt eundẽ
tis ñ ab errarent: sicuti ÷ illud. Filios genin & ȩxal¬
caui. ipsi autẽ me spreuerunt. E nlud. Ego dixi
du esis. & fili excelsi om̃s. Uos aute sic̃ homines
Si dñs sũ: ubi ÷ timor m̃s: Esipat̾ sũ: ubi ⁊ honor.
m̃s : Et alia ꝑmulta ubi arguunt᷑ iudei qd̃ filii
peccando ẽe̾ noluerunt. exceptis eis. qͣ in ꝓphetia
dicunt᷑ de fut᷑o popło xp̃iano qd̃ patrẽ dm̃ ee̾t
habit᷑us scdm illud euangłicũ. Dedit eis potesta¬

Expanded text:
aut ut oraret Patrem Deum; sed Dominus eis insinuatus est, tanquam servientibus, id est, secundum carnem adhuc viventibus. Hoc autem dico, cum mandata Legis acciperent, quae observare jubebantur: nam Prophetae saepe ostendunt eumdem tis non aberrarent: sicuti est illud, Filios genui, et exaltavi; ipsi autem spreverunt me ; et illud, Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes ; etSi Dominus sum, ubi est timor meus? et si Pater sum, ubi est honor meus ? et alia permulta, ubi arguuntur Judaei, quia filii esse peccando noluerunt: exceptis eis quae in prophetia dicuntur de futuro populo christiano, quod Patrem Deum esset habiturus, secundum illud e
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ut impetremꝰ qđ uolumꝰ s reb quas animo ge¬
rimꝰ & intentione cogitationis cũ dilectione pura
& simplici affectu. s res ipsas u̾bis nos docusse dũm
dem. S rursus queri pocest siue reb siue u̾b̾ oran¬
dũ sit: qd opꝰ sit ipsa oracione si ds̃ iã nouit qͥdnod¬
sit necessariũ. Nlisi qͥa ipsa orationis intentio cor nr̃m
serenat & purgat: capatiꝰq efficit ad excipienda di¬
uina munera quȩ spũalit̾ nob̃ infundunt᷑. Non enꝰ
ambitione p̃cũ nos exaudit ds. qͥ sẽꝑ ÷ ꝑatꝰ dare las¬

Expanded text:
Deum ut impetremus quod volumus, sed rebus quas animo gerimus, et intentione cogitationis, cum dilectione pura et supplici affectu; sed res ipsas verbis nos docuisse Domidaremur. Sed rursum quaeri potest sive rebus, sive verbis orandum sit, quid opus sit ipsa oratione, si Deus jam novit quid nobis necessarium sit? nisi quia ipsa orationis inserenat et purgat capaciusque efficit ad excipienda diuina munera, quae spiritaliter nobis infunduntur. non enim ambitione precum nos exaudit deus, qui semper par
Abbreviated transcription (Latin):
teporaliũ cupiditate tenebram᷑. fit gͦ morations
qͦd dederit. ⁊ imipsa conu̾sione purgatio int̾ioris ocłi
cũ excludunt᷑ ea quȩ tẽporalit̾ cupiebant᷑. ut acies
simplicis cordis ferre possit simplicẽ lucẽ. diuinitꝰ sine¬
ullo occasu aut immutatione fulgentẽ. nec solũ ferre
si ⁊̃ manere iuilla. ñ tancũ sine molestia. s ⁊ cũ in¬

Expanded text:
temporalium cupiditate tenebramur. Fit ergo in oratione quod dederit, et in ipsa conversione purgatio interioris oculi, cum excluduntur ea quae temporaliter cupiebantur, ut acies simplicis cordis ferre possit simplicem lucem, divinitullo occasu aut immutatione fulgentem: nec solum ferre, sed etiam manere in illa; non tantum sine molestia, sed etiam cum in
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit exp̃cepto qĩ. ⁊ id̾o int̾ infideles deputet᷑.
Preceptũ autẽ detalib ut bona sua conu̾satione
ac morib lucri faciat uxorẽ maritꝰ fidelis: uł mari¬
tũ mulier fideł. Qua ꝓpt̾ ñ sibi debent occultare
bona oꝑa sua. qͥb inuitandi sunt ab inuicẽ: ut al
t̾utrũ possint ad xp̃iane fidei cõmminionẽ inui¬
tare. Nec furta facienda sunt: ut ꝓmeret᷑ qs. Od
si occultandui̾: aliqͥd ꝗͣ dui alt̾iꝰ infirinitas eqͦ ani¬
mo id ñpocest sustinere. qđ tam̃ ñ iniuste. atq
illicite fit. ñ tam̃ ipsã sinistrã nc̃ significari toti
capituli considãtione facile appar&e. inqͣ simul
inueniet᷑ quã simstrã uocet. Cauete in qͥt facere

Expanded text:
us sit praecepto Dei, et ideo inter infideles deputetur: praeceptum est autem de talibus, ut bona sua conversatione ac moribus lucrifaciat uxorem maritus fidelis, vel maritum mulier fidelis; quapropter non sibi debent occultare bona opera sua, quibus invitandi sunt ad invicem, ut alter alterum possit ad christianae fidei communionem invitare. Nec furta facienda sunt, ut promereatur Deus. Quod si occultandum est aliquid, quamdiu alterius infirmitas aequo animo id non potest sustinere, quod tamen non injuste atque illicite fit; non tamen ipsam nunc sinistram significari totius capituli consideratione facile apparet, in qua simul invenietur quam sinistram vocet. 8. Cavete, inquit, f
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib dextrȩ. Ut scilic& ñ modo sola tẽporaliũ rerũ
cupiditate caueamꝰ elemosinã facere: s nec ita in
hoc oꝑe attendamꝰ dm̃. ut sese misceat uł adiun¬
gat ext̾ioꝵ appetitio cõmodoꝵ. Agit᷑ enĩ decorde
mundo: qd̾ nisi fuerit simplex. mundũ ũ erit. Sim¬
plȩx aũ qͣmͦ erit. si duob dñis serui&. nec una in¬
tentione rerũ et̾naliũ purificat aciẽ suã. s eã
mortaliũ qͦq fragiliũq rerũ amore obnubilat:
Sit gͦ elemosina tua i abscondito. & pat̾ tuus qͥ¬
uid& in abscondito. redd& tͥ. Rectissime om̃no

Expanded text:
ibus dextrae, ut scilicet non modo sola temporalium rerum cupiditate caveamus eleemosynam facere, sed nec ita in hoc opere attendamus Deum, ut sese misceat vel adjungat exteriorum appetitio commodorum. Agitur enim de corde mundando, quod nisi fuerit simplex, mundum non erit: simplex autem quomodo erit, si duobus dominis servit, nec una intentione rerum aeternarum purifi cat aciem suam sed e am mortalium quoque fragiliumque rerum amo re obn ubilat? Sit ergo eleemosyna tua in abscondito absvidet in absconso, reddet tibi. Rectissime omnino
Abbreviated transcription (Latin):
possit uircũ alt̾a q̃ nec alixna sit ucor. nec a itro
disiuncta concũbe: S ñ ita ÷ existimandũ. nehoc
&̃ semi na uiro ꝑmittente fac̾e posse uideat᷑. qͥd
om̃iũ sensus excludit. ꝗͣ quã ñ nullȩ causȩ possint
hoc fac̾e debere uideat᷑: sic̃ antiochie factũ ẽẽ.¬
ꝑhibet᷑. ante qͥnqͣginta ferme annos constan
ger&. nescio unde cõmotꝰ. qd̾ plerũq inistis
qͣa si certo die quẽ constituerat memoratũ aurũ
ñ exoluer&: occidẽt᷑. Itaq cũ ille teneret᷑ ĩ mani
custodia. nec se poss& debito illo expedire: dies
metuendus in minere atq ꝓꝑare cepit. Et forte
habebat uxorẽ pulcerrimam. s nulliꝰ petuniȩ.
q̃ subuenir& uiro. Cinꝰ mulieris pulcͥtudine cũ
qͥdã diues. ẽẽt. accensus. & cognouiss& maritũ eiꝰ

Expanded text:
ec aliena uxor sit, nec a viro disjuncta, concumbere: sed non ita est existimandum, ne hoc etiam femina, viro permittente, facere posse videatur, quod omnium sensus excludit. 50. Quanquam nonnullae causae possint hoc facere debere videatur: sicut Antiochiae factum esse perhibetur ante quinquaginta ferme annos, Constantret, nescio unde commotus, quod plerumque in istismenter affirmans, quod si certo die quem constituerat, memoratum aurum non exsolveret, occideretur. Itaque cum ille teneretur immani custodia, nec se posset debito illo expedire, dies metuendus imminere et propinquare coepit. Et forte habebat uxorem pulcherrimam, sed nullius pecuniae qua subveniret viro: cujus mulieris pulchritudine cum quidam dives
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ipsa mors nocer&. s peccatũ qͦd augexi poss&.
si itiuerent. Non temere illi iudicabant. qͥb tale
iuadiciũ donauerat ds̃. Inde ⁊̃ qͦ helias multos
morte affecit. ⁊ ꝓpͥa manu. & igne diuinitꝰ impe¬
tratro. Qd & alii multi magni. & diuini uiri
eodẽ sp̃u consulendo reb humanis: ñ tem̾e fecert̃.
De qͦ helia cũ exemplũ dedissent discipłi dño: cõme

Expanded text:
non ipsa mors noceret, sed peccatum, quod augeri posset, non ipsa mors noceret, sed peccatum, quod augeri posset, si viverent. Non temere illi judicabant, quibus tale judicium donaverat Deus. Inde est quod Elias multos morte affecit, et propria manu , et igne divinitus impetrato : quod et alii multi magni et divini viri eodem spiritu consulendi rebus humanis non temere fecerunt. De quo Elia cum exemplum de
Abbreviated transcription (Latin):
dñi sui ⁊ facut digna plagis. uapulabaͥt pauca.
Seruus autẽ qͥscit uoluntatẽ dñisui ⁊ facit digna
plagis. uapulabit multa. N gͦ querit᷑ nͥ ut & ipse
uindicet cui rerũ ordine potestas data ÷:⁊ ea
uoluntate uindic& qͣ pat̾ ĩ filiũ paruulũ quẽ¬
petatẽ odisse ñ dũ potest. Hinc enĩ aꝑtissimũ
exemplũ dicit᷑ qͦ sacis appareat posse peccatũ
amore potiꝰ uindicari ꝗͣ inpunitũ relinqͥ. ut
illũ inquẽ uindicat ñ pena miserũ s correptio¬
ne beatũ uelit. ꝑatꝰ tam̃ si opꝰ sit eqͦ animo plura
tolerare ab eo illata. quẽ uult ẽe correctũ.
siue ĩeũ habeat potestatẽ cohercendi. siue ñha-¬
beat. Magni autẽ ⁊ sc̃i uiri qͥ iã optime scirent
iortẽ istã ꝗ̃ animã dissoluit a corpore ñ ẽẽ for¬
midandã. scđm eoꝵ tam̃ amiinũ qͥ illã timerent
ñ milla peccata morte punierunt: qͦ ⁊ uuientib
utilis metꝰ ĩcuteret᷑: & illis qͥ morte pumebant᷑

Expanded text:
t digna plagis, vapulabit pauca; servus autem qui scit voluntatem domini sui, et facit digna plagis, vapulabit multa . Non ergo quaeritur, nisi ut et ille vindicet, cui rerum ordine potestas data est; et ea voluntate vindicet, qua pater in parvulum aetatem odisse nondum potest. Hinc enim apertissimum exemplum datur, quo satis appareat posse peccatum amore potius vindicari quam impunitum relinqui, ut illum quem vindicat, non poena miserum, sed correctione beatum velit, paratus tamen si opus sit aequo animo plura tolerare ab eo illicita , quem vult esse correptum; sive in eum habeat potestatem coercendi, sive non habeat. Magni autem et sancti viri, qui jam optime scirent mortem istam quae animam dissolvit a corpore non esse formidandam, secundum eorum tamen animum qui illam timerent, nonnulla peccata morte punierunt, quod et viventibus utilis metus incuteretur, et illis qui morte puniebantur,