comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uespasianũ cesares romanoꝵ:
qui & płm gladio uastauerunt.
& ciuitatẽ hierłm funditꝰ cũ
suis uniũsis euerterunt : ita
ut ulterius rebellare non pos¬
set. Hominẽ aut̃ ñ habentem
uestẽ nuptialẽ in accubitu. qͥ
loquente rege obmutuit. quẽ
iubet rex seruis suis alligatum
mitti in tenebras excteriores : ille
Septẽ uͦ fr̃s qui uni mulieri nup¬
serunt. & sine filus mortui sunt
homines infideles intelligunt᷑.
qͥ ꝑ septẽ mundi ętates. in hacI
terra tantũ uitã suã sine fructu
iusticiȩ consup̃serunt:
Duo in lecto uno. illi significant᷑ : qͥ
remoti a turbis. in ocio quodam uitȩ
uacare udent᷑. Duȩ molentes. qui
negotiis temporaliũ rerũ circũferunt᷑.
Hom̃o qui descendebat ab hierłm in
hiericho. & incidit in latrones: ipse
adam figurat᷑ in genere suo. qui cũ
descendisset a paradyso cȩlesti in mun¬
dum : descendit int̾ angłos tenebrarũ¬

Expanded text:
esarem Romanorum, qui et populum gladio vastavit, et civitatem Hierusalem funditus cum suis universis evertit, ita ut ulterius belligerare non posset. Hominem autem non habentem vestem nuptialem in accubitu, qui loquente rege obmutuit, quem jubet servis suis ablatum mitti in tenebras exteriores, ille Septem vero fratres qui uni mulieri nupserunt, et sine filiis mortui sunt , homines infideles intelliguntur, qui per septem mundi aetates, in hac terra totam vitam suam sine fructu justitiae consuDuo in lecto, illi significantur qui remoti a turbis in otio quodam vitae vacare videntur. Duae molentes in mola, qui negotiis temporalium rerum circumferuntur. Homo qui descendebat a Jerusalem in Jericho, et incidit in latrones , ipse Adam figuratur in genere suo, qui dum descendit de paradiso coelesti in mundum, incidit in angelos tenebraru
Abbreviated transcription (Latin):
Es taq in pͥmis affixa. ab ea usq ad finẽ. subiectũ cordȩ spaciũ. ꝑ noriẽ
partire & int̾mino pͥmo none partis. A literã pone. In qͣ om̃s antiqui
fecer pͥcipiũ. Itẽ ab . A. ad finẽ nona collecta parte. Eodem mͦ .B. litt̃am
iunge. Post hȩo ad .T. reuertens. ad finẽ usq metire ꝑ.iiiͦiͬ. & in pͥmȩ partis
t̃mmo inuenies. . Eademꝙ diuisione ꝑ.iiiͬ. sic̃ cũ .T. inuenisti. E. simili
m̾ pordmẽ cũ & in uenies . D. cũ .B. inuenies. E. mcũ. G. inuenies .ẜ. & cũ
D. inuenies. G. ꝙ cũ.E. inuenies. a. ꝙ cũ. E. inuenies .b. rotundũ. Quȩ
u sequimt᷑ similiũ & earumnde. om̃s ꝑ ordinẽ medietite facile colligunt᷑.

Expanded text:
taque in primis affixa ab ea usque ad finem subjectum chordae spatium per novem partire, et in termino primae nonae partis A litteram pone, a qua omnes antiqui fecere principium. Item ab A. ad finem nona collecta parte, eodem modo B. litteram junge, Post haec ad Γ. revertens ad finem usque metire per IIII. et in primae partis termino invenies C. Eademque divisione per IIII. sicut cum Γ.cum B. invenies E; et cum C. invenies F; et cum D. invenies G; et cum E. invenies A acutum, et cum F. invenies b. rotundam. Quae vero sequuntur, similium et earumdem omnes per ordinem medietates facile colliguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ miss. udaicꝰ popłs ꝑ legis cogniti¬
onẽ : respondit. om̃a quȩcũq dicerit
dñs faciemꝰ. Sed idcirco dãpnatꝰ est.
quia ñ solũ in ꝓfessione legẽ p̃ua¬
ricatꝰ ẽ : sed in ipsũ dñm uineȩ par¬
ricidales manꝰ eocercuit.
Homo qui iuneã plantauit. as ẽ. qͥ
condidit isrł. In quo ȩdificauit tur¬
rim: & torcular fodit : uidelicet

Expanded text:
autem missus Judaeorum per legis cognitionem respondit: Omnia, quaecunque dixerit Dominus, faciemus; sed idcirco damnatur, quia non solum in professionem legis praevaricatus est, sed in ipsum Dominum vineae parricidales manus exercuit. 184. Homo qui vineam plantavit , Deus est, qui condidit Jerusalem, in qua aedificavit turrim, et torc
Abbreviated transcription (Latin):
ad indiciũ pͥmatꝰ ibi peor anti quos iniciũ rohiaci circuli uoluisse¬
annꝰue cuiꝰ ħ causa fieret oritur. s nec abhis gentib qualuis se greci
iactitent uerũ ab antiqui oribꝰ chaldeoꝵ astrologia cępit. aquibus
abrabã patriorha ut iosepbus testatur edoctꝰ ut dm celi syde¬
rũ c̃uersione cognouit. ipsã mox disciplina ueratius intellectã

Expanded text:
ad indiciuad indiciucujus hoc causa fieret, oritur, sed nec ab his gentibus, quamvis se Graeci jactitent, verum ab antiquioribus Chaldaeorum astrologia coepit, a quibus Abraham patriarcha, ut Josephus testatur, edoctus, ut Deum coeli siderumquc conversione cognovit, ipsam mox disciplinam veracius intellectam
Abbreviated transcription (Latin):
quasi dm quidẽ credentes. s ultra nr̃i curã sublimatũ. uata eos qui
dicunt nubes latibulũ eiꝰ. nec nr̃a considerat. ⁊ circa cardines cęli ꝑam¬
bulat. Nec itẽ lunȩ solius plenũ captemꝰ exortũ. qͣsi uiata pelagia¬
nos absq gra suꝑna beati ẽẽ queamꝰ: uerũ iuata eũ qui diã. dĩ m̃i¬
mĩa eiꝰ p̾ueni me: in nr̃i pasche cȩlebratione equinoctialẽ solis ex ortũ
cuncta ui delic& tenebrarũ offendicula. deuincentis: plenilumo nr̃ȩ
deuotionis euestigio sequente dedicemꝰ: hanc moysaici paschȩ racio¬
nẽ mdie ꝓpͥe resurretionis ꝑfecit. qͥ ñuenit solueie legẽ s ad implere:
De quibꝰ suigulis suo loco consequentius ꝓut dñs̃ dederit exponemꝰ:
Nc̃ ad monere c̃tenti sumꝰ.xii.kalendarũ apͥliũ die occursũ equi noctin
⁊ ante triduũ hoc ẽ   delarũ earude pͥmũ scłi diẽ ẽẽ notandũ. Qui

Expanded text:
quasi Deum quidem credentes, sed ultra nostri curam sublimatum, juxta eos qui quasi Deum quidem credentes, sed ultra nostri curam sublimatum, juxta eos qui dicunt: Nubes latibulum ejus; nec nostra considerat, et circa cardines coeli perambulat. Nec item lunae solius plenum captemus exortum, quasi juxta Pelagianos absque gratia superna beati esse non queamus, verum juxta eum qui dixit: Deus mra Paschae celebratione aequinoctialem solis exortum, cuncta videlicet tenebrarum offendicula devincentis, plenilunio nostrae devotionis e vestigio sequente, dedicemus. Hanc Mosaicae Paschae rationem die propriae resurrectionis perfecit, qui non venit solvere legem, sed adimplere. De quibus singulis suo loco consequentius, prout Dominus dederit, exponemus, nunc admonere contenti, XII Calendarum Aprilium die, occursum aequinoctii, et ante triduum, hoc est, XV Calendarum earundem, primum seculi diem esse notandum, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uenire docebat. ita diuinitꝰ ẽ ꝓcurata. ut neq pͥma die qua lux facta
ẽ. neq scđa qua firmam̃tũ. neq tercia qͣ arida apparuit. neq mox
quarta inchoante qua sol equinoctialis tanq spons ethalamo ꝓcessit
S ad uesꝑã tandẽ oriente luna sortiret᷑ exordiũ: E xpectata ẽ enĩ hoba
quȩ inluminationẽ ȩccłȩ olim in xp̃o uenturã de signar&. ut sic̃ imis¬
terio sacrificii cęlestis. nec um̃ solũ. nec aqu̾a sola offerre lic&.
ne uidelic& ipsa oblatio ł do tantũ. ł tantũ homini cueniat s ap̃ sangu¬
nẽ uuȩ torculari crucis expressũ nr̃ȩ fragilitatis aqua tẽꝑamꝰ. gtanũ
uus iocłs quoq frum̃ti passionis mola contritũ aqua miscermꝰ.
ut iuxta qd̾ apłs ait. ad herentes dño unꝰ cũ eo sp̃s effici ualeamꝰ. ita
etiã meide sacrificii tp̃r obseruando. nec solis tantũmͦ cursũ queritem

Expanded text:
et venire decebat, ita divinitus est procurata, ut neque prima die qua lux facta et venire decebat, ita divinitus est procurata, ut neque prima die qua lux facta est, neque secunda qua firmamentum, neque tertia, qua arida apparuit, neque mox quarta inchoante, qua sol aequinoctialis tanquam sponsus e thalamo processit, sed ad vesperam tandem oriente luna sortiretur exordium. Exspectata est enim hora, quae illuminationem Ecclesiae olim in Christo venturam designaret. Ut sicut in mysterio sacrificii coelestis nec vinum solum, nec aquam solam offerri licet, ne videlicet ipsa oblatio vel Deo tantum, vel tantum homini conveniat, sed sanguinem, qui torculari crucis expressus est nostrae fragilitatis aqua temperamus, granum quoque frumenti, passionis mola contritum, aqua miscemus, ut, juxta quod Apostolus ait, Adhaerentes Domino, unus cum eo spiritus effici valeamus. Ita etiam et in ejusdem sacrificii tempore observando, nec solis tantummodo cursum quaeritemus,
Abbreviated transcription (Latin):
testatẽ diei. deinde luna cũ stellis potestatẽ noctis accepit ita &ñẽ ad
insinuandũ nr̃ȩ redẽptionis gaudiũ. primo dies nocte longitudme ao ȩqu&
ac deinde luna plenissima eã luce ꝑfundat. Certi utiq misterii gra. qe uide¬
lico sol ille creatꝰ om̃iũ illum mator astroꝵ. ęt̃na ueraq luce significat. quȩ
illuminat omñe hominẽ uenientẽ in hunc mundũ Luna aũt ⁊ stellȩ. quȩ ñ ꝓ¬
pͥo ut dicunt s ad uentitio ⁊ asole mutuato lumine fulgent ꝓpsũ ȩccłȩ corp
& quosq uiritĩ scõs insinuant. qui illuminari ñ inluminan
pleniluniũ paschale ante equinoctiũ sieri posse c̃tenderit. ostendat uel
eccłam scãm prius qũa saluator incarne ueniret extitisse ꝑfectã. ł qũediba
fideluĩ ante p̃uentũ gr̃ȩ illius. aliqͥd posse suꝑnȩ lucis habere Neq enĩ
sine ratione paschalis obseruantia tpr̃is. quȩ mundi salutẽ &figurari

Expanded text:
testatem diei, deinde luna cum stellis potestatem noctis accepit, ita e nunc, ad insinuandum nostrae redemptionis gaudium primo dies noctem longitudine adaequet, ac deinde luna plenissima eam luce perfundat, certi utique mysterii gratia, quia videlicet sol ille creatus omnium illuminator astrorum, aeternam veramque lucem significat, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Luna autem et stellae, quae non proprio ut dicunt, sed adventitio, et a sole mutuato lumine fulgent, ipsum Ecclesiae corpus, et quosque viritim sanctos insinuant, qui illuminari, non illuminaplenilunium paschale ante aequinoctium fieri posse contenderit, ostendat vel Ecclesiam sanctam priusquam Salvator in carne veniret, exstitisse perfectam; vel quemlibet fidelium ante proventum gratiae illius aliquid posse supernae lucis habere. Neque enim sine ratione paschalis observantia temporis, qua mundi salutem et figurari
Abbreviated transcription (Latin):
arime aũt p̾om̃ibꝰ ad miranda tanta oceani cũ lunę cursu socieras. Qui
reuma uocant impetu intora late c̃tegat. eodẽq reuocato detegat. ac duloe
fluminũ occursus salsis habunde cõmisceat siml & ac̾uniul& undis nec mora
p̃tereunte luna recedens ⁊ ipse natiue hec dulcedine m̃sirȩ quȩ relinquat
te inm̃surã ꝑ pͥã refundat᷑. sic̃ enĩ lima uixta qd ⁊ supͣ dociumꝰ. iuprne¬

Expanded text:
axime autem prae omnibus admiranda tanta Oceani cum lunae cursu societas, qui  Graeci ῥεῦμα vocant, impetu littora late contegat, eodemque revocato detegat, ac dulces fluminum occursus salsis abunde commisceat simul et accumulet undis; nec mora praetereunte luna recedens et ipse, nativae has dulcedini mensuraeque relinquat, te in mensuram propriam refundatur. Sicut enim luna, juxta quod et supra docui
Abbreviated transcription (Latin):
iuncta oscurat᷑. s eode mom̃to renascens. paulatĩ ab eo recedendo uidet᷑¬
Delypsin soł ẽ quoties luna mo ad eandẽ lineã qͣ sol uehit᷑ ꝑuenit eiq se obici¬
Dens solem obscurat: nã deficere nob̾ uidet᷑ sol dũ illi orb̃ lu̾a opponit᷑: Eelypsin

Expanded text:
iuncta obscuratur; sed eodem momento renascens paulatim ab eo recedendo videtiuncta obscuratur; sed eodem momento renascens paulatim ab eo recedendo videtlipsis solis est quoties luna tricesima ad eamdem lineam 157 qua sol vehitur pervenit, eique se objiciens solem obscurat. Nam deficere nobis sol videtur, dum illi orbis lunae opponitur CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
trũ multo serus acciꝑe parit̃ ac refundere solent. seruante quibꝰq in regio¬
nibꝰ luna. sẽꝑ regulã soci&atis admare quãcũq semel acceperit Ergo ma¬
linã .u. fere ante nouã siue plenã lunã diebꝰ. ledonẽ totidẽ ante duuduam
sepius inciꝑe cõperimꝰ & circa equinoctia duo. maiores solito estꝰ ad surgere:
In anes uero bruma. & magis solstitio sẽꝑq luna maqͥlonałi a. & at̃ris
longus recedente miciores. quã cũ maustro digressa pͥore nisuũ. suã exer¬
c& estꝰ ad fluere naturał racio cogit. ꝑdenos aũt & nouenos annos iuxta
lunaris circuli ordinẽ &iã maris cursꝰ ad pͥncipra motꝰ & paria increm̃ta
Int̃luniũ lune ẽ tẽpꝰ illud int̾ deficientẽ ⁊ nascentẽ
Est aũt tricesima dies qͦ luna ñluc&e. quȩ ido tc̃ uideri ñ potest. qr soli con¬

Expanded text:
trum, multo serius accipere pariter et refundere solent, servante quibusque in regiotrum, multo serius accipere pariter et refundere solent, servante quibusque in regionibus luna semper regulam societatis ad mare quamcunque semel acceperit. Ergo malinam quinque fere ante novam sive plenam lunam diebus, ledonem totidem ante dividuam saepius incipere comperimus, et circa aequinoctia duo majores solito aestus adsurgere, inanes vero bruma, et magis solstitio, semperque luna in Aquilonia et a terris longius recedente, mitiores, quam cum in Austro digressa propriore nisu vim suam exercet, aestus adfluere, naturalis ratio cogit. Per denos autem et novenos annos, juxta lunaris circuli ordinem, etiam maris cursus ad principia motus et paria incrementaInterlunium lunae est tempus illud inter deficientem et nascentem Est autem trigesima dies, quo luna non lucet. Quae ideo tunc videri non potest, quia soli con
Abbreviated transcription (Latin):
sueuit: Uñ uideat qui potest anuerũ sit qđ philippo teste fer̃ qͥda. atq c̃fir¬
mant illã in m̃sa maioris oceani effusionẽ ꝑ om̃iũ regionũ ac patriarũ
deferuere.⁊ hinc uidet᷑ quibꝰ dã qđ recedens aliunde aliorsũ unda re¬
enrrat. Iterũq relictis quos adierat finibꝰ pͥores festinare petat Idoq
se ao tẽpꝰ maior malina his litoribꝰ abiens. amplius abducant. ut alibi adueni¬
ens amplius exundare ꝓfirat. qd ex lunȩ cursu potest facillime dep̃hendi. uerb
grã ħ mare posita circa brumalẽ solis ortũ ł solstitialẽ eiꝰ occasũ lima euiꝰeũq¬
ȩtatis suȩ suꝑ t̾rã seu sub terra sit. estũ sol& attollere ad posita errca brumalẽ
solis occubitũ ł solstitialẽ eiꝰ exortũ reflectere porro aliis in partibꝰ abea celi
plaga recessũ maris luna qͣhic signat accessũ. Non solũ aũt ⁊ mimo eodẽq

Expanded text:
nsuevit. Unde videat qui potest an verum sit quod, Philippo teste, ferunt quidam atque confirnsuevit. Unde videat qui potest an verum sit quod, Philippo teste, ferunt quidam atque confirmant, illam immensam maris Oceani effusionem per omnium regionum ac patriarum defervere; et hinc videtur quibusdam quia recedens aliunde aliorsum unda recurrat, iterumque relictis quos adierat finibus, priores festina repetat, ideoque se ad tempus major malina his littoribus abiens amplius abducat, ut alibi adveniens amplius exundare sufficiat, quod ex lunae cursu potest facillime deprehendi. Verbi gratia, hoc mare, posita circa brumalem solis auctum, vel solstitialem ejus occasum, luna, cujura sit, aestum solet attollere; at posita circa brumalem solis occubitum, vel solstitialis ejus exortum, reflectere. Porro aliis in partibus ab ea coeli plaga recessum maris luna qua hic signat accessum; non solum autem, sed et in uno
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie redeat estꝰ ⁊ crescentes quide malinas. de crescentes aũt placuat
apellare ledones. qͥ alt̾nante ꝑseptenos octonos successu Mensẽ mũdee
queq quadri formi suȩ mutationis uariꝙate disꝑturt. sepe iuonde
qnoa utus sorte septenis dieb: ac dimedio cursũ c̃sumantes sepe ł uenti
impellentibꝰ aut repellentibꝰ. ł alia qͣlib& accidentt siue naturali ui
rogente tar dius citius ue uenientes: aut minꝰ ampliusue. solito feruen¬
toes m ur aliqͣties ordine turbato malina plures sibi estꝰ hoe mñseni
c̃tigerit. Ide est: cotidie ꝑ uii. maline dies sub seq̃ntes fit maior ⁊ uio¬
ientior estu matutino. similit̃ matutmo si fuerit malina orta subestu
matutin ũ maiori pdies c̃tegit equore t̾ras Porro uesꝑtinꝰ finibꝰ
quos matutinꝰ est ceperat content᷑ ulterius cursũ ex tendere neglogit
uerit. tanto latius recedens. eade litora maris e& aurire atq enudare c̃¬

Expanded text:
quotidie redeat aestus. Et crescentes quidem malinas, decrescentes autem placuit appellare ledones, qui, alternante per septenos octonosve dies successu, mensem inter se quemque quadriformi suae mutationis varietate dispertiunt. Saepe quidem aequa uterque sorte septenis diebus ac dimidio cursum consummantes, saepe, vel ventis impellentibus, aut repellentibus, vel alia qualibet accedente sive naturali vi cogente, tardius citiusve venientes, aut minus ampliusve solito ferventes, ita ut aliquoties ordine turbato malina plures sibi aestus hoc mense, contigerit, idem aestus quotidie per VII malinae dies subsequentes fit major et violentior aestu matutino. Similiter matutino si fuerit malina orta sub aestu, matutinus jam majori per dies contegit aequore terras. Porro vespertinus finibus quos matutinus aestus coeperat contentus, ulterius cursum extendere negligit, verit, tanto latius recedens eadem littora maris exhaurire atque enudare co
Abbreviated transcription (Latin):
ueracit᷑ ẽ ꝗ̃ ego baptizaui. nũquã bestia deuorandi eã accipiet potestatẽ.
Deinde aus ac temerariuᷤ. hoc etiã insipient̃ adiecit. Si enĩ inꝗt ego illa laua¬
cro sacro baptismatis ablui. & eã bestiã lacerauit. iã ñ credã quod ds̃ regnet
incelis. Mira res. Post qͣtuor fere horas ultro octo ꝓpe modũ miliaria int̾
frutecta siluarũ illesa in columis ẽ reꝑta. Iuata quã & lupꝰ in nocẽs stabat:
s sic leoru cadauer ꝓph̃e oe samaria redeuntis uiolare ñ licuit. ita ꝙ lup
iste puellã nõ aus ẽ lede. s qͣntũ dat̾ intelligi. ultro etiã uisuꝰ ẽ custo dire. Inpuella itaq
nulla penitꝰ lesic ẽ inuenta. nͥ qđ crura eiꝰ & brachia. spinarũ ruborũq uidebantur
Iaculeis cruentata.

Expanded text:
est veraciter, quam ego baptizavi, numquam bestia devorandi eam accipiet potestatem'. est veraciter, quam ego baptizavi, numquam bestia devorandi eam accipiet potestatem'. Deinde audax ac temerarius hoc etiam insipienter adiecit: 'Si enim', inquit, 'ego illam lavacro sacri baptismatis ablui, et eam bestia laceraverit, iam non credam, quod Deus regnet in caelis'. Mira res, post quatuor fere horas ultra octo propemodum miliaria inter frutecta silvarum illesa, incolomis est reperta. luxta quam et lupus innocens stabat. Et sicut leoni cadaver prophetae de Samaria redeuntis violare non licuit, ita lupus iste puellam non est ausus ledere. Sed quantum datur intelligi, ultro etiam visus est custodire. In puella itaque nulla penitus lesio est inventa, nisi quod crura eius et brachia spinarum ruborumque videbantur aculeis cruentata.
Abbreviated transcription (Latin):
ad quieuit. ut si pęnitentiã ueracit̃ querer&. ad apłicȩ sedis apicẽ necessa¬
rio ꝓper&. Cui tandẽ ille necessitate cõpuls paruit: atq apud romanã ȩccłam
pęnitentiȩ inditiũ quod flagitabat accepit:
lio qͦq tp̃re puellã quandã ꝗͣ idẽ marinꝰ pb̃r baptizauerat lupꝰ rapuit. atq
insiluarũ cõdensa saltuũq secreta multis inseq̃ntib asportauit. Cũq pot̾
eã & mat̃ exaniinata concurrer&. repente marinũ pb̃rm sibi m& obuiũ
repperit. eiq cũ magnis eiulatib flebilis que relȩ singultꝰ exp̃ssit. Heu heu
pat̾ inꝗt. nũq̃ suspicari sic potui. ut miserȩ matris infelicior filia ꝗͣ desaero
fonie ipse traxisti. eruentis belius rapina sieret. & cib facta lupis ferinȩ
rapacitans ingluuiẽ satiaret. Cui pb̃r ait. Noli timere mulier qͥa si illa

Expanded text:
adquievit, nisi ut, si penitentiam veraciter quereret, ad apostolicae sedis apicem necessaadquievit, nisi ut, si penitentiam veraciter quereret, ad apostolicae sedis apicem necessario properaret. Cui tandem ille necessitate compulsus paruit atque apud Romanam aecclesiam penitentiae iudicium, quod flagitabat, accepit. Alio quoque tempore puellam quandam, quam idem Marinus presbiter baptizaverat, lupus rapuit atque in silvarum condensa saltuumque secreta multis insequentibus asportavit. Cumque post eam et mater exanimata concurreret, repente Marinum presbiterum sibimet obvium repperit eique cum magnis eiulatibus flebilis querelae singultus expressit: 'Heu, heu, pater', inquit, 'numquam suspicari sic potui, ut miserae matris infelicior filia, quam de sacro fonte ipse traxisti, cruentis beluis rapina fieret et cibus facta lupis ferinae rapacitatis ingluviem saciaret'. Cui presbiter ait: 'Noli timere, mulier, quia, si illa
Abbreviated transcription (Latin):
suis ne incantari ꝑ maleficiũ potuisset̃. ad deuorandũ optulit. S alit ꝓui¬
dentia sententia diuina. in cõtrariũ ẽ eiꝰ uersa sententia. Malũ siꝗd ẽ quod
male cauere uolebat incurrit. & dũ brutis animalib in cõsulte cõsulere
studuit. suã potius animã lesit. Nã ad uescendũ canes ad missi cũ ad pͥmoꝰ ĩpet̾
a uida uix dũ ora laxarent & serales cibos necdũ lingua contingerent. pͥmo
narib odore ꝑcepto. ꝓtinꝰ int̾rã om̃s mortui corruer Tuc̃ dupplicit ille cõfusꝰ
nimirũ & peccati reus. & facultati s amissȩ. dãpno ꝑculsꝰ ẽ. marino pb̃ro omnẽ
rei seriẽ ꝓut se habebat ueritas in notescit. & tantȩ Audatiȩ tantiq sacrilegii
dari sibi penitentiã flebilit̾ querit. Ab negat marmꝰ tanti criminis sibi ma
airogare uiditiũ. N ec aliud suꝑ illo statuere qͥb lib& hinc inde pulsatꝰ p̃cib

Expanded text:
suis, ne incantari per maleficium potuissent, ad devorandum obtulit. Sed aliter provisuis, ne incantari per maleficium potuissent, ad devorandum obtulit. Sed aliter providentia sentiente divina, in contrarium est eius versa sententia. Malum siquidem, quod male cavere volebat, incurrit, et dum brutis animalibus inconsulte consulere studuit, suam potius animam laesit. Nam ad vescendum canes admissi, cum ad primos impetus avida vixdum laxarent ora et ferales cibos necdum lingua contingerent, primo naribus odore percepto, protinus in terram omnes mortui corruerunt. Tunc dupliciter ille confusus, nimirum et peccati reus et facultatis amissae dampno percussus, Marino presbitero omnem rei seriem, prout se habebat veritas, innotescit et tantae audaciae tantique sacrilegii dari sibi penitentiam flebiliter querit. Abnegat Marinus tanti criminis sibimet arrogare iudicium, nec aliud super illo statuere quibuslibet hinc inde pulsatus precibus
Abbreviated transcription (Latin):
legitimã possidere. ñ reuerebat̾ uxorẽ. Huic plane pbro tantã diuina
d ispensatio cõtulerat gr̃m. ut cũ sc̃ificatã a se aquã frugib ꝑagros
asꝑgeret: ñ ulteriuꝰ uermiculorũ. ñ erucarũ. ñ deniq locustarũ lesura fruges
pestis aliqua remoneret. S. mox agmine facto om̃s abscederent: postꝗ eas aquȩ
sc̃ĩficatio consꝑsisset.
liq̃ndo aut eiuso ẽ marini pb̃ri dñs hieremia nõe aduers emulũ quẽdã suũ ge¬
ueris affinitate poiquũ s uoluntate prsũ ad uersugra iussimȩ simultatis odio
Laborabat. Qui uidelic& int̾ cȩt̾a mimiciciarũ dãpna times. ne etia uenationib
deditã canũ suorũ sagacitatẽ. hostili p̃stigio fascinaret potiit iã dicto pbro ut situlã
sapies ut malesiciat. uirtute uͦ sacram̃ti qͥa prsus ignorate margaritas qͥne
porcõ mittere ñ formidat. Hã scificatã aquã contabro stult inmiseuit. ꝙ canil

Expanded text:
a dispensatio contulerat gratiam, ut, si sanctificatam a se aquam frugibus per agros aspergeret, non ulterius vermiculorum, non erucarum, non denique locustarum lesura fruges pestis aliqua remaneret, sed mox agmine facto omnes abscederent, postquam eas aquae sanctificatio conspersisset. Aliquando autem eiusdem Marini presneris affinitate propinquum, sed voluntate prorsus adversum gravissimae simultatis odio laborabat, qui videlicet inter caetera inimicitiarum timens ne etiam venationibus deditam canum suorum sagacitatem hostile prestigium fascinaret, petiit iam dicto presbitero, ut situlam quidem ut mala faciat, virtutem vero sacramenti quia prorsus ignorat, margaritas ante porcos mittere non formidat. Nam sanctificatam aquam cantabro stultus immiscuit et canibus
Abbreviated transcription (Latin):
ppagari oficiũ sacdotale ꝑmittat. cũ ꝑ eosdẽ etia uirtutũ signa freq̃nt exibeat.
Ñ uidelica obreligiosȩ uitȩ meritũ. s ꝓpt̾ acceptũ saedotalis ministerũ sacm̃tũ
duplicit s moniac : Quia uidelica ñ solũ ipse ꝑ pecuniã pontificat᷑ꝰ culm̃ obtinuit.
S. ꝙ uix aliq̃n gratis aut clericoꝰ aut ullaꝰ eõsecrauit ȩecłas. Huc accedebat qͦs
& succrescentib filiis cumulat. ꝑ hũc itaq talẽ plura ꝑibent exhibita suisse
miracula. E & quib uidelic& unũ hc refere sufficiat: ut in uno mẽs colligat.
ꝗd etiã exaliis quȩ fama uulgauit ꝓbabilit̾ credat. Rozo nãq qͥ dr̃ magister¬
clericorũ suorũ cõuentu. p̃sente q̃q reuerentissimo dõno Gerardo suo epo¬

Expanded text:
em etiam virtutum signa frequenter exhibeat, non videlicet ob religiosae vitae meritum, sed propter acceptum sacerdotalis ministerii sacramentdupliciter symoniacus, quia videlicet non solum ipse per pecuniam pontificatus culmen obtinuit, sed et vix aliquando gratis aut clericos aut ullas consecravit aecclesias. Huc accedebat, quod et succrescentibus liberis cumulati. Per hunc itaque talem plura perhibent exhibita fuisse miracula. Ex quibus videlicet unum hic referre sufficiat, ut in uno mens colligat, quid etiam ex aliis, quae fama vulgavit, probabiliter credat. Rozo namque, clericorum suorum conventu, praesente quoque reverendissimo domino Gerardo suo ep
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt qđ nimirũ dr̃ ueniẽs uir splendidissimꝰ ad constantinũ nescio qͦ casu re¬
pente clericis obliuio modulationis obrepsit. oP tinꝰ illa taq̃uã in adiutorium
lapsis accurẽs. in mediũ festina ꝓsiliuit in organũ mox excellentissimȩ uocis
erupit & tã nauit̃ ut õs mirarent᷑. suauis melodie regulã tenuit. Ad iu¬
ratꝰ aut̃ demon ut exiret. respondit. ꝗa a romulo dũ taxat deb̾et expelli.
ascendit equũ. ecce illic in tali loco ẽ. ecce ante illã uł illã domũ mͦ ꝑtransit.
Et illi notantes loca. ꝓbant cuncta sic sehab̾e. ueracit̾. sic̃ iñdaxc sp̃s asserebat.
Tandẽ ep̃c ueniẽs in uocato xxp̃ĩ nõe. de obsesso corpore malignũ spm expulit.¬
ꝙ mulierẽ ad ꝓpria liberã incolumẽq remisit.
odẽ q̃q tẽpe cũ uidelie& sy moniaca pestis ꝑ totũ corpꝰ eccłş letalit᷑ ser¬
peret. passimq ꝑ onĩs gradus ȩccłasticõ lib̾e pullularet. maruiꝰ qͥdã pb̃r

Expanded text:
et, quod nimirum dicitur: Veniens vir splendidissimus ad Constantinum, nescio quo casu repente clericis oblivio modulationis obrepsit. Protinus illa tamquam in adiutorium lapsis accurrens, in medium festina prosilivit, in organum mox excellentissimae vocis erupit et tam naviter, ut omnes mirarentur, suavis melodiae regulam tenuit. Adiuratus autem demon, ut exiret, respondit, quia a Romulo dumtaxat deberet expelli. ascendit equum, ecce illic in tali loco iam est, ecce ante illam vel illam domum modo pertransit'. Et illi notantes loca, probabant cuncta sic se habere veraciter, sicut mendax spiritus asserebat. Tandem episcopus veniens, invocato Christi nomine, de obsesso corpore malignum spirit incolomemque remisit'. Eodem quoque tempore, cum videlicet symoniaca pestis per totum corpus aecclesiae letaliter serperet passimque per omnes gradus aecclesiasticos libere pullularet, Marinus quidam pre
Abbreviated transcription (Latin):
pora hyemis uidelic& &estatis disꝑtiebant. Sexillos m̃ses qribꝰ longiores¬
s̃. noctibꝰ dies estatt tribuendo. sex reliquos hẏemi Uñ ⁊ m̃sẽ qͦ hyma¬
lia tpr̃a incipiebant. Uintir fillith appellabant cõposito nomine abyeme
& pleni luno: Quia uidelic& aplenilunio eiꝰdẽ m̃sis hyemps sortiretur
in iciũ. Hec abre ẽ si & cetera m̃siuĩ  eoꝵ quid significent. nomina int̾̃p̃¬
tari curemꝰ. Mensis giuli a conu̾sione solis mauctũ diei quã unꝰ eoꝵ p̃cedit
alius sub sequit᷑ nom̃ accipiunt: Solmonath potest dici m̃sis placentaꝵ
quas in eo diis suis offerebant. hreomonath adea illoꝵ uheredda us
iillo sacrificabant nominatꝰ: Eosturmonath qui nẽ paschalis m̃sis
imt̃ptat᷑ quonđa adea illoꝵ quȩ eostre uocabatur. ⁊ eui in illo festa ee¬
lebrabant. nom̃ habuit acuiꝰ nomine nc̃ paschale tẽpꝰ cognominant

Expanded text:
pora, hyemis, videlicet, et aestatis dispartiebant, sex illos menses quibus longiorepora, hyemis, videlicet, et aestatis dispartiebant, sex illos menses quibus longiores noctibus dies sunt aestati tribuendo, sex reliquos hyemi. Unde et mensem quo hyemalia tempora incipiebant Vuinterfylleth appellabant, composito nomine ab hyeme et plenilunio, quia videlicet a plenilunio ejusdem mensis hyems sortiretur initium. Nec ab re est si et caetera mensium eorum quid significent nomina interpretari curemus. Menses Giuli a conversione solis in auctum diei, quia unus eorum praecedit, alius subsequitur, nomina accipiunt. Sol-monath dici potest mensis placentarum, quas in eo diis suis offerebant; Rhedmonath a dea illorum Rheda, cui in illo sacrificabant, nominatur; Eostur - monath, qui nunc paschalis mensis interpretatur, quondam a dea illorum quae Eostre vocabatur, et cui in illo festa celebrabant, nomen habuit, a cujus nomine nunc paschale tempus cognominant,
Abbreviated transcription (Latin):
salmonath. martis redmonath. aprił eusturmonath. Mauis drimilei. Iuniꝰ
lida. Iuliꝰ similit̃ lida. augustꝰ une odmonath. Septẽb̾ halegmonath. octub̾
uintirfillit. noueb blothmonath. decẽb̾ giuli. eode qͦ ianuariꝰ nomie uocat᷑.
Incipiebant aũt annũ ab .uiii. bełrũ ianuariaꝵ die. ubi nc̃ natale dñicȩlebra¬
mꝰ. &ipsã noctẽ nc̃ nob̾ sacroscãm. tc̃ gentili uocabulo modraneti. id matrũ
noctẽ appellabant. Ob causã ut suspicam᷑ cerȩmoniarũ quas mea ꝑiugiles
agebañ. & quories cũq cõmunis eẽt annꝰ. ternos m̃ses lunares singulis anni
tẽporibꝰ dabant: Cũ uͦ embolismꝰ. ħ ẽ xini. m̃siũ lunariũ annꝰ occurrer&
suꝑ fluũ m̃sẽ estati apponebant. ita ut tc̃ tres m̃ses simul lida nomine
uocarentur: ⁊ ob id. annꝰ ille trilidi cognominabat᷑: habens qͣtuor m̃ses
estatis. ternos ut semꝑ tẽpoꝵ ceteroꝵ. Itẽ principalit̾ annũ totũ induo tẽ¬

Expanded text:
Sol-monath, Martius Rhed-monath, Aprilis Eostur-monath, Maius Thrimylchi, Junius Lida, Julius similiter Lida, Augustus Vueod-monath, September Haleg-monath, October Vuinter-fylleth, November Blod-monath, December Giuli, eodem quo Januarius nomine, vocatur. Incipiebant autem annum ab octavo Calendarum Januariarum die, ubi nunc natale Domini celebramus. Et ipsam noctem nunc nobis sacrosanctam, tunc gentili vocabulo Modranicht, id est, matrum noctem, appellabant, ob causam, ut suspicamur, ceremoniarum quas in ea pervigiles agebant. Et quotiescunque communis esset annus, ternos menses lunares singulis anni temporibus dabant. Cum vero embolismus, hoc est, XIII mensium lunarium annus occurreret, superfluum mensem aestati apponebant, ita ut tunc tres menses simul Lida nomine vocarentur, et ob id annus ille Thri-lidi cognominabatur, habens IV menses aestatis, ternos ut semper temporum caeterorum. Item principaliter annum totum in duo tem
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ in añi passione tenebras factas suꝑ omnẽ t̾rã. qui scripser̃ inquit
coni eugłia suspicantur deliqͥũ solis. qđ ueris statutisq tẽporibꝰ aceidere
sola. discipulos a p̃i obimperitiã suꝑ resurrectione dñi int̃p̾tatos. eũ de¬
fectus solis nũqu̾a nisi orru luȩ fieri solear. Hulli aũt dubiũ ẽ pasche

Expanded text:
dictum est in Domini passione tenebras factas super terram: « Qui scripserunt, inquit, dictum est in Domini passione tenebras factas super terram: « Qui scripserunt, inquit, contra Evangelia, suspicantur deliquium solis, quod veris aestatisque temporibus accidere solet, discipulos Christi ob imperitiam super resurrectione Domini interpretatos, cum defectus solis nunquam nisi ortu lunae fieri soleat; nulli autem dubium est, Pasch
Abbreviated transcription (Latin):
mentis. atq coniectura animi scrutari inm̃ sũ eẽ Qui arboꝵ inlimitibꝰ
porrectarũ. in quot lib& passuũ milia umbras paribꝰ iacrat int̾uallis tãꝙ
toto spacio medius & paulo post certũ ẽ inqu̾it solis defectũ ñ nisi no¬
uissima primaue fieri luna. qd uocant coitũ. limȩ aũt ñ nisi plena seꝑ¬
Que citra qua ꝓximẽ fuerit. Om̃ibꝰ aũt annis fieri utriusq syderis
defect statutis diebꝰ horisq sub terra. Nec tam̃ cũ suꝑni fuint ubq
cerni aliqͣndo ꝓpt̃ nebulã. sepius globo terrȩ obstante coniieritotibꝰ
mundi. intra ducentos annos ħipparci sagacitate cõptũ ẽ. S negentilis
tantũ uiri dictis uideam᷑ consumare capitulũ. & iã ȩccłȩ doctores quid
de hoc senserint queramꝰ. Beatꝰ iheronimꝰ int̾p̃tans eughi sententiã qua

Expanded text:
mentis atque conjectura animi scrutari immensum esse, qui arborum in limitibus mentis atque conjectura animi scrutari immensum esse, qui arborum in limitibus porrectarum in quotlibet passuum millia umbras paribus jaciat intervallis, tanquam toto spatio medius. » Et paulo post: « Certum est, inquit, solis defectum, non nisi novissima, primave fieri luna, quod vocant coitum, lunae autem non nisi plena semperque citra quam proxime fuerit; omnibus autem annis fieri utriusque sideris defectus, statutis diebus horisque sub terra; nec tamen cum superne fiant ubique cerni, aliquando propter nebulam, saepius globo terrae obstante convexitatibus mundi, intra ducentos annos Hipparchi sagacitate compertum est. » Sed ne gentilis tantum viri dictis videamur consummare capitulum, etiam Ecclesiae doctores quid de hoc senserint quaeramus. Beatus Hieronymus interpretans Evangelii sententiam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
emagnitudine ł defectu solis siue lunę plinus scđs iopere
pul cherrimo naturał hẏstorię ita describit. Manifestũ ẽ solẽ
int̾uentu lunȩ occultari. lunãq terix obiectu. ac uices reddi. eosdem
solis luna radios int̾positu suo auferente. terraq lune ac subeunte
repentinas obduci tenebras. Rursũq illius umbra sydus heberari:
Neq aliud ẽẽ noctẽ qũa terrę umbrã. Statuti aũt atq menstrui sunt
utriq defe&ꝰ ꝓpt̃ obliquidatẽ signiferi. Iunęq multi uagos ut dictũ ẽ
ferus. ñ semꝑ in scrigulis partiũ congruente syderũ motũ. hȩc ratio
mortales animos subducit in cȩlũ: igueit inde centẽ plantibꝰ triũ maxrimaꝵ
rerũ naturã partiũ magnitu dine̾ detegit. Non poss& quippe totus sol
adimi terris intercedente luna si terra maior eẽt qũa luna. Tercia ex
utroq uastitts solis aperit᷑. ñ sit ut necesse amplitudinẽ eiꝰ oculoꝵ argu¬

Expanded text:
magnitudine vel defectu solis, sive lunae, Plinius Secundus in opere pulcherrimo naturalis Historiae ita describit: « Manifestum est solem interventu lunae occultari, lunamque terrae objectu, ac vices reddi, eosdem solis radios luna interpositu suo auferente terrae, terraque lunae. Hac subeunte repentinas obduci tenebras, rursumque illius umbra sidus hebetari: neque enim aliud esse noctem quam terrae umbram. Stati autem atque non menstrui sunt utrique defectus, propter obliquitatem signiferi, lunaeque multivagos, ut dictum est, flexus, non semper in scrupulis partium congruente siderum motu. Haec ratio mortales animos subducit in coelum, ac velut inde contemplantibus trium maximarum rerum naturae partium magnitudinem detegit; non posset quippe totus sol adimi terris intercedente luna, si terra major esset quam luna. Certior ex utroque vastitas solis aperitur, ut non sit necesse amplitudinem ejus oculorum argu
Abbreviated transcription (Latin):
rauerint. qͥtres dies addider̃ ante eqͥnoctũ inqͥbꝰ pascha immolari posse
difiniunt: Qđ certũ om̃i modis etiã putari aosurdũ. Quibꝰ responden¬
dũ qđ anatolius potuerit nosse plurimos eoꝵ qͥse łsic depascha sense¬
rint. Nec tam̃ ad nr̃am notinã ꝑuenerint. ⁊ ec̃tra querendũ ab eis qͥm

Expanded text:
raverint, qui III dies addiderunt ante aequinoctium, in quibus Pascha immolari posse raverint, qui III dies addiderunt ante aequinoctium, in quibus Pascha immolari posse definiunt, quod certum omnimodis putari absurdum. Quibus respondendum, quia Anatholius potuerit nosse plurimos, qui rint, nec tamen ad nostram notitiam pervenerint. Et e contra quaerendum ab eis quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
euident᷑ ibi id ẽ immo si scriptis ñ colligit᷑ p̃̾fati uenerabiles. ccc .x .xiii.
pontinces antiqͥ moris obseruantiã. ⁊ ex inde ascõ moyse traditã sic̃
rauo icduũ marciarũ usq indiem nonarũ apriliũ natã lunã facere
x ini sollercuis in quirenda. Itaq ueri simile uidet᷑ E usebiũ
quidẽ qđ ingreca auctoritate mueniret fidelit̃ suis in didisse hystori is. ip¬
sũ uͦ libellũ anatolii p̾t modũ in aliquibꝰ latinoꝵ exẽplaribꝰ ab aliqͥbꝰ ẽe
corruptũ. eoꝵ nimirũ fraude qͥuerũ pasche tẽpꝰ ignorantes. errorẽ ũ suũ
tanti patrĩ auctoritate defendere gestirent. S quer̃ illi qͥ eusebiũ magi
unã em̃dasse sententiã qu̾a alios quoslb&. totũ anatolii putant infaĩ¬
sasse libellũ. aͦ mͦ meode libello sit scriptũs qͥd mirũ si imaxĩ. luna er¬

Expanded text:
etur, evidenter in Moysi scriptis non colligitur: « praefati venerabiles CCCXVIII etur, evidenter in Moysi scriptis non colligitur: « praefati venerabiles CCCXVIII pontifices antiqui moris observantiam, et exinde a sancto Moyse traditam, sicuVIII Iduum Martiarum usque in diem Nonarum Aprilium natam lunam facere XIV solertius inquirendam » . Itaque verisimile videtur, Eusebium quidem quod in Graeca auctoritate invenerat, fideliter suis indidisse historiis. Ipsum vero libellum Anatholii postmodum in aliquibus Latinorum exemplaribus esse corruptum, eorum nimirum fraude qui Paschae verum tempus ignorantes errorem suum tanti Patris auctoritate defendere gestirent. Sed quaerunt illi qui Eusebium magis unam emendasse sententiam, quam alios quoslibet totum Anatholii putant infalsasse libellum, quomodo in ipso libello sit scriptum. Sed quid mirum si in XI luna er
Abbreviated transcription (Latin):
etcrrnũ ds̃ oe fauu dos apł diem posiusse dicentes eusebiũ cũ bane senten¬
bystories bi inumenst eusebius taerrcuspectꝰ sermone ⁊ sensa seriptor i
que ñ clarsist llos uotiniet forderot noc formidart eouu postiqu lecluite¬
sosuis austorib posita offendissent. Mirũ si inctorẽ cuiꝰ dicta posumꝰ uirũ
aesue epuditionis ecimiȩ tał inpostura latuit: Iui in alio oꝑe scribens
de pascha hanc cande sententiã anatolii de hystoria ecclastica qͣsi uirs
laedlabile ac memorabilẽ adsumens ubi oportunũ rebat̾ inseruit upse
ananea ñ octauii bełrũ apͥliũ chiem seribens. S. ⁊ dioni siuis eognomine
cigus sccentia p̃crpuus. mirũ qͣre ł ipse ineplis suis paschalibꝰ ana¬
tolin suffragiui de hẏstoria ȩcclastica flagitaret. si ei ibi dita sciret
falsata isn ugee m otia linguȩ peritissimu qualt hec sent pͥrmo editu
lasor nꝰ potutt attentio .s qu m̃sis hic unde sumat exxordiũ uł ubrt̾min&¬

Expanded text:
endarum Aprilium diem posuisse, dicentes Eusebium, cum hanc sentenistoriis. Sed mirum si Eusebius tam circumspectus sermone et sensu scriptor in quae non dixerant illos dixisse finxerit, nec formidaret argui, postquam lecin suis auctoribus posita offendissent. Mirum si Victorem, cujus dicta posuimus, virum aeque eruditionis eximiae talis impostura latuit, qui in alio opere scribens de pascha, hanc eamdem sententiam Anatolii de historia ecclesiastica, quasi jure laudabilem ac memorabilem assumens, ubi opportunum rebatur inseruit, e Aprilium scribens diem. Sed et Dionysius cognomento Exiguus, scientia praecipuus, mirum quare vel ipse in epistolis suis paschalibus Anatholii suffragium de historia ecclesiastica flagitaret, si ejus ibi dicta sciret falsata, quem ut Graecae etiam linguae peritissimum, qualiter haec sint primo edita, latere non potuit attentio. Sed quia mensis hic unde sumat exordium, vel ubi termin
Abbreviated transcription (Latin):
en ses dicti am̃sura. quaquisq eoꝵ m̃surat᷑. s melius aliinã.
quȩ greco sermone mȩne uocatur. Hã ⁊ apud eos m̃ses uocant᷑¬
ninant : m̃ sibꝰ nom̃ dedit Vnde ⁊ iħs filuis sy rac qui utiq hebraice

Expanded text:
enses dicti a mensura, qua quisque eorum mensuratur: sed melius a luna, quae graeco sermone mene vocatur. Nam et apud Hebraminant, mensibus nomen dedit. Unde et Jesus filius Sirach, qui utique Hebraice
Abbreviated transcription (Latin):
obsenamanda huii modi tpris. uocabulo utit dicens Omis qdẽ resuorgtoni
s ñ om̃s m̃ mutabim᷑: Inatomo mictu oculi in nouisima stuba. Necp̃ter¬
eunaũs qo nsicalenia tore necessario discernant. plurimi scriptores indif¬
ferent breiussimũ illud tpr̃is spaciũ ͦ palpebra oculi nr̃ monera potese
qt mictu pungentis transcurrit qđ secari ⁊ chiuidi nequit. nẽ mom̃tũ. ñẽ
uo ci aris qq cdiuisionẽ nosse que ñminꝰ ⁊p̃rib̾ rebꝰ ue aliis qũa nãporusos¬
apta cõ putindes ñignobilis intentio ẽ. quibꝰ q ⁊ cdisꝑse passim hystorie. uipsa
saera seriptur utit᷑ nomina parit̃ ⁊ figuras earũi paueis ad figere cuneur mꝰ¬
fiera libra uelas siue assis xii unciȩ: Ss De une siue iabꝰ. xi unciȩ I De

Expanded text:
nis intimandam hujusmodi temporis vocabulo utitur, dicens: Omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur, in atomo, in ictu oculi, in novissima tuba. Necuia etsi calculatores necessario discernant, plurimi tamen scriptores indifferenter brevissimum illud temporis spatium, quo palpebra oculi nostri moveri potest, quod in ictu pungentis transcurrit, quod secari et dividi nequit, nunc momentum, nunuoque divisionem nosse, quae non minus temporibus rebusve aliis quam nomputandis, non ignobilis contentio est. Quibus quia disperse passim historiae et ipsa sacra Scriptura utitur, nomina pariter et figuras earum paucis affigere curavimus. Libra vel as sive assis, XII unciae. Deunx sive iabus, XI unciae. De
Abbreviated transcription (Latin):
chebꝰ ordinant: s ⁊ luna suꝑfluã quȩ uixta naturę ranonẽ infine
anni debuerat int̃ bealari. pleriq ubilib& int̾balant Et qd ẽ grauius¬
intantũ int̃ se calculatores dissident. ut uno ñ nũꝙ. eodeq die. hic
metitur: Deniq egyptii qui pͥmi ꝓpt̾ ociorẽ lunȩ discursũ. ne uidelics¬
error calculandi eiꝰ uelocitate gigner&᷑ adsolis cursũ. cuiꝰ motꝰ tardior
facilius poterat cõp̃hendi.suos m̃ses putare ceper̾ Sũpto ab autumni
tpr pͥmordio trigenis hosꝓdunt᷑ includere diebꝰ. quoꝵ pͥmꝰ men sis: thoth

Expanded text:
ebus ordinant, sed et lunam superfluam, quae juxta naturae rationem in fine anni debuerat intercalari, plerique ubi libet intercalant, et, quod est gravius, tantum inter se calculatores dissident, ut uno nonnunquam eodemque die hmetitur. Denique Aegyptii, qui primi propter ocyorem lunae discursum, ne videlicerror calculandi ejus velocitate gigneretur, ad solis cursum, cujus motus tardior facilius poterat comprehendi, suos menses putare coeperunt, sumpto ab autumni tempore primordio, tricenis hos produntur includere diebus, quorum primus mensis Thoth
Abbreviated transcription (Latin):
ceteri uͦ. uiii lełrũ earũdẽ die sorciant᷑ miciũ: Ipsi aũt bissextiles anni
uuiͦ. cȩteri .uͭ. bełrũ memoratarũ die terminentur. Porro dissonantia notes

Expanded text:
caeteri vero IV Cal. earumdem die sortiantur initium, ipsi autem bissextiles anni IV caeteri V Cal. memoratarum die terminentur. Porro dissonantia
Abbreviated transcription (Latin):
lumine qͦd aliis ministrat. ipse ad defectus sui tenebras tendat. quatinꝰ qͦd
ardet intereat: & qͦd illuminatũ ẽ uinat. Sac̃donũ lum̃ qͥppe querentib
lum̃ ẽ. estu uͦ ãbitionis ardentib incendiũ ẽ. Qͦd gͦ alt̃ possidet ad pprie
defectionis interitũ. alt̾ accipit ad salutis augende ꝓuectũ. Sãson nẽpe
de ore mortui leonis fauũ mellis edux̃. & exarendi mandibula asini. aqͥs
sȩ ꝓfluentib satiauit. S nec aselli inaqua desidiã. nec belunã gustauit
in melle ferociã. Utrobiq nimirũ qͦd sũptũ ẽ. iuata pprietatẽ sua in ore
sapuit. unde suptũ fuerit ratio magnoꝑe ñ discreuit. Qd etiã mirũ si
quod fieri in aqua baptismatis cernimꝰ. ñ dissimile qͥd fieri de sy monia¬
cis arbitrenur. E eã nẽpe noᷤᷤ noui in xp̃o renascim̾. cũ eadẽ aqua pot̾
expletũ opꝰ incloaca despicabilit effundatur.

Expanded text:
lumine, quo aliis ministrat, ipse ad defectus sui tenebras tendat, quatinus quod lumine, quo aliis ministrat, ipse ad defectus sui tenebras tendat, quatinus quod ardet intereat et quod illuminatum est vivat. Sacerdotum quippe lumen querentibus lumen est, aestu vero ambitionis ardentibus incendium est. Quod ergo alter possidet ad propriae defectionis interitum, alter accipit ad salutis augendae provectum. Samson nempe de ore mortui leonis favum mellis eduxit et ex arenti mandibula asini aquis se profluentibus satiavit. Sed nec aselli in aqua desidiam nec beluinam gustavit in melle ferociam. Utrobique nimirum quod sumptum est iuxta proprietatem suam in ore sapuit; unde sumptum fuerit, ratio magnopere non discrevit. Quid etiam mirum, si quod fieri in aqua baptismatis cernimus, non dissimile quid fieri de symoniacis arbitremur? Per eam nempe nos novi in Christo renascimur, cum eadem aqua post expletum opus in cloacam despicabiliter effundatur. XXII.
Abbreviated transcription (Latin):
dis nichil ẽ mundũ. Si gͦ qꝰd mundũ ẽ id ipsũ ẽ. cõtaminatis inmundũ. fa¬
tendũ ẽ qͥa sac̃dotiũ qͦd bono scilic& causa spũalis ẽ dignitatis. sẏmoniaco fac¬
tũ c̃ materia dãpnationis. Ut unde fit iste sac̃dos certe catholic̾. inde ille
uencit᷑ aserat᷑ heretic. Nec mirũ hoc inspũalib fieri ꝙ cũ inreb corporeis
facile possit eadẽ diuersitas in ueniri. Sepe enĩ cib qui alterũ uegetat. alterũ
grauat. Et ex eodẽ curȩ medicinalis antidoto alius interit. alius cõualec̾it.
Porro unꝰ ẽ ignis qͦ simul & cęra liquat᷑. & terra siccat᷑. S eadẽ candela que
igne cõsũmit᷑. accendentes utilit̾ illustrant᷑. Lum̃ qͦq ad suũ p̃b& interitũ
dela mcineres uertitur. dũ mͦ lum̃ qͦd ab ea mutuatus sũ. mͥ indeficiens
ꝑseuera. A rdeat ardeat sy moniacꝰ. unde catholicꝰ inlustret᷑. & eod ẽ

Expanded text:
il est mundum. Si ergo quod mundum est id ipsum est contaminatis immundum, fail est mundum. Si ergo quod mundum est id ipsum est contaminatis immundum, fatendum est, quia sacerdotium, quod bono scilicet causa spiritualis est dignitatis, symoniaco factum est materia dampnationis, ut, unde fit iste sacerdos certe catholicus, inde ille veraciter asseratur hereticus. Nec mirum hoc in spiritalibus fieri, cum et facile possit eadem diversitas inveniri. Saepe enim cibus, qui alterum vegetat, alterum gravat, et ex eodem curae medicinalis antidoto, alius interit, alius convalescit. Porro unus est ignis, quo simul et cera liquescit, et terra siccatur, et eadem candela, quae igne consumitur, et qua accedentes utiliter illustrantur, lumenque quod ad suum praebet inneres vertitur, dummodo lumen, quod ab ea mutuatus sum, mihi indeficiens perseveret? Ardeat, ardeat symoniacus, unde catholicus illustretur; et eodem
Abbreviated transcription (Latin):
dapnatione testat᷑ dices. Benedictio inqͥt illi in maledictionẽ cõuertit᷑.
qr adsios ꝓ mouet᷑ ut seres fiat . ł bamꝰ nẽpe sententiã. nec abea fas dissenterei
duernosslo mque maledist mle heranc. qͥ male qd bonũ erat acepit. Qd decepũ
e un inse qͥde b omĩ s aee pienti factũ ẽ malũ. Nlã & bucella illa uidelicet
uude porecta ñ de bona facta ẽ mala s ili factã ẽ malũ. qͥ bonũ ñ bene qr
indigne suscepit: Ciq do sieandle bucella iudas ali trãdis. nulla saerõ
munꝰ inse maculã ex dantis culpa cõtrahere nullũ necesse fuenit in acipien¬
de sõtadiũ redundare. Hodieq enã si de sacro scõ altari dm̃ieũ eorp q̃lto en
erẽ munꝰ sordentis muinistri labe fedat᷑. Et licas pͥuuis qͥsq iudicu sibi inandu¬
cd ⁊ bibat. illud tm̃ qͦd manducat᷑. & bibit᷑ gr̃a dĩ ẽ. Grã enĩ dĩ gustauit mortẽ.
qd ẽ humanitas ap̃i. Oñia siqͥdẽ munda mundis. cõtaminatis aut ꝙ ĩmua

Expanded text:
dampnatione testatur dicens: Benedictio, inquit, illi in maledictionem convertitur, quia ad hoc promovetur, ut hereticus fiat. Probamus nempe sententiam nec ab ea fas ducim maledictus, ille hereticus, qui male, quod bonum erat, accepit. Quod acceptum est autem in se quidem bonum, sed accipienti factum est malum. Nam et buccella illa videlicet ludae porrecta non de bona facta est mala, sed illi factum est malum, qui bonum non bene, quia indigne, suscepit. Atque ideo, si eandem buccellam ludas alii tradidisset, nullam sacrum munus in se maculam ex dantis culpa extrahere, nullum necesse fuerat in accipientem contagium redundare. Hodieque etiam si de sacrosancto altari dominicum corpus quilibet ec divinae gratiae munus sordentis ministri labe foedatur. Et licet pravus quisque iudicium sibi manducet et bibat, illud tamen, quod manducatur et bibitur, gratia Dei est. Gratia enim Dei gustavit mortem, quod est humanitas Christi