comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad olescentior in extasi: quib uerb̵ paulũ signifi¬
care nemo ambigit. uł nomine principũ om̃s
significent᷑ in ȩccłus excellentes atq imitatione
dignissimi. qͥd sibi uolunt hȩc nomina tribuum
israheliticarũ : si enĩ tantũ uidȩ m̃tio fier& qm̃
carnẽ : ideo ex hac tribu putaremꝰ figuratos etiã
pͥncipes testam̃ti noui. Cũ uero adiungit. princi¬
pes tabulon. pͥncipes neptalim : qͥs quã forsitan
dicat ex his tribub apłos fuisse ex aliis autẽ
ñ fuisse qđ lic& unde hoc ꝓbari possit ñ uideã:
tam̃ quia nec unde refellat᷑ inuenio & hoc loco
principes eccłarũ ducesq eoꝵ qͥ in cȩlis benedica&
dñm uideo cõm̃dari. ñ ab surde etiã istũ sensũ ꝓbo
¶Sed plus me delectat: qđ istaꝵ nominũ int̾ptatio¬
ne clarescit hebrea qͥppe s̃ nomina qͦꝵ iuda
confessio dr̃ intp̃tari : tabulon habitaculũ forti¬
tudinis neptalĩ dilatatio mea. Quȩ om̃ia ueris¬

Expanded text:
 quibus verbis Paulum significari nemo ambigit; vel nomine principum omnes significentur in Ecclesiis excellentes atque imitatione dignissimi: quid sibi volunt haec nomina tribuum Israeliticarum? Si enim tantum Judae mentio fieret, quoniam  secundum carnem ; ideo ex hac tribu putaremus figuratos etiam principes Testamenti Novi: cum vero adjungit, principes Zabulon, principes Nephthalim; quisquam forsitan dicat ex his tribubus Apostolos fuisse, ex aliis autem non fuisse. Quod licet unde probari hoc posset non videam; tamen, quia nec unde refellatur invenio, et hoc loco principes Ecclesiarum, ducesque eorum qui in Ecclesiis benedicunt Dominum video commendari, non absurde etiam istum sensum probo; sed plus me delectat quod ex istorum nominum interpretatione clarescit. Hebraea quippe sunt nomina: quorum Juda, confessio dicitur interpretari: Zabulon habitaculum fortitudinis: Nephthali dilatatio mea. Quae omnia veris
Abbreviated transcription (Latin):
Quãquã & sic possit intelligi. congregatio tauroꝵ
int̃ uaccas popłoꝵ : ut ab eis uaccis excludant᷑
qͥ ꝓbati s̃ argento. hanc enĩ habent intentionẽ
heretici doctores: ut ab aurib animarũ q̃s sedu¬
cere moliunt᷑: excludant id ÷ separant eos qͥ ꝓba¬
tis argento id ÷ qͥ idonei s̃ docere eloqͥa dñi. Sed
siue ilłe huiꝰ uerbi siue iste sit sensus: Sequitur
Disꝑde gentes quȩ bella uolunt N enĩ correctioni
sed consentioni student. hoc gͦ ꝓphetat ut ipsipo¬
tius disꝑgant᷑ qͥ corrigi nolunt : qͥ gregẽ xp̃i disꝑ.¬
gere effectant. Gentes aut̃ appellauit ñ ꝓpter
generationes familiarũ sed ꝓpt̃ genera sectarũ ubi
series successionis confirmat errorẽ. Uenient le¬

Expanded text:
Quanquam et sic possit intelligi: Congregatio taurorum Quanquam et sic possit intelligi: Congregatio taurorum inter vaccas populorum, ut ab eis vaccis excludantur qui probati sunt argento. Hanc enim habent intentionem haeretici doctores, ut ab auribus animarum, quas seducere moliuntur, excludant eos, id est, separent eos qui probati sunt argento, id est, qui idonei sunt docere eloquia Domini. Sed sive ille hujus verbi, sive iste sit sensus; sequitur: Disperge gentes quae bella volunt. Non enim correctioni, sed contentioni student. Hoc ergo prophetat, ut ipsi potius dispergantur qui corrigi nolunt, qui gregem Christi dispergere affectant. Gentes autem appellavit, non propter generationes familiarum, sed propter genera sectarum, ubi series successionis confirmat errorem. 40.
Abbreviated transcription (Latin):
a ueritate dissentiunt : qͣm multi contra cȩteros here¬
ticos qͦs enumerare uł cõmemorare nimis longũẽ
& p̃senti oꝑi ñ necessariũ : quoꝵ tam̃ sensuũ ꝓbati
assertores aut ꝓrsus laterent : aut ñ ita eminerea
ut eos eminere fecer̃ suꝑboꝵ contradictiones
quos uelut tauros id ÷ iugo disciplinȩ pacifico leni
ñ subditos cõmemorat apłs: ubi talẽ dicit eligendũ
ad episcopatũ ut potens sit exortari in doctrina sana
& contradicentes redarguere. Sub enĩ multi ñ subditi
his̃ tauri elatione ceruicis impatientes aratri atq
iuncturȩ uani loqui & m̃tis seductores : has m̃tes
significauit iste psalmꝰ: appellatione uaccarum
Adhanc gͦ utilitatẽ ꝓuidentia diuina ꝑmittit
tauros congregari int̃ uaccas popłoꝵ : ut excludan¬
tur id ÷ ut emineant qͥ ꝓbatis̃ argento Ad hoc
enĩ hereses sinunt᷑ eẽ: ut ꝓbati manifesti fiant

Expanded text:
a veritate dissentiunt! quam multi contra caeteros haerea veritate dissentiunt! quam multi contra caeteros haereticos, quos enumerare vel commemorare nimis longum est, et praesenti operi non necessarium! Quorum tamen sensuum probati assertores, aut prorsus laterent, aut non ita eminerent, ut eos eminere fecerunt superborum contradictiones, quos velut tauros, id est jugo disciplinae pacifico lenique non subditos, commemorat Apostolus, ubi talem dixit eligendum ad episcopatum, ut potens sit exhortari in doctrina sana, et contradicentes redarguere . Sunt enim multi non subditi; hi sunt tauri elatione cervicis impatientes aratri atque juncturae: vaniloqui, et mentium seductores; has mentes significavit iste psalmus appellatione vaccarum. Ad hanc ergo utilitatem, Providentia divina permittit tauros congregari inter vaccas populorum, ut excludantur, id est, ut emineant qui probati sunt argento. Ad hoc enim haereses sinuntur esse, ut probati manifesti fiant.
Abbreviated transcription (Latin):
festi funt. Unde & in arte argentaria excluso¬
res uocant᷑ : qͥ de confusione masse nouer̃ for¬
mã uasis exprimere. Multi enĩ sensus scãrũ scri
pturarũ latent: & paucis intelligentiorib notis
Nec asserunt᷑ cõmodius & acceptabiliꝰ : nisi cum
respondendi hereticis cura cõpellit. Tunc enĩ etiã
qͥ negligunt studia doctrinȩ sopore discusso
ad audiendi excitant᷑ diligentiã : ut aduersa¬
rii refellant᷑. Deniq qͣm multi scripturarum
scãrũ sensus de dõ xp̃o assertis̃ contra fotinũ :
quã multi de homine xpõ contra manicheũ:
quã multi de trinitate contra sabelliũ : quã
multi de uni tate trinitatis aduersus arria¬
nis cunom anos nucelomianos qũ malta
de catholica ȩccła toto orbe diffusa & de maloꝵ
cõmixtione confusione usq in finẽ scłi qđ bonis
in sacram̃toꝵ eiꝰ societatẽ ñ obsint aduersus dona¬
tistas & luciferianos. aliosq siqui s̃ qͥ simili errore

Expanded text:
est quod in arte argentaria exclusores vocantur, qui de confusione massae noverunt formam vasis exprimere. Multi enim sensus Scripturarum sanctarum latent, et paucis intelligentioribus noti sunt; nec asseruntur commodius et acceptabilius, nisi cum respondendi haereticis cura compellit. Tunc enim etiam qui negligunt studia doctrinae, sopore discusso, ad audiendi excitantur diligentiam, ut adversarii refellantur. Denique quam multi Scripturarum sanctarum sensus de Christo Deo asserti sunt contra Photinum! quam multi de homine Christo contra Manichaeum! quam multi de Trinitate contra Sabellium! quam multi de unitate Trinitatis contra Arianos, Eunomianos, Macedonianos! quam multi de catholica Ecclesia toto orbe diffusa, et de malorum commixtione usque in finem saeculi, quod bonis in sacramentorum ejus societate non obsint, adversus Donatistas et Luciferianos aliosque, si qui sunt, qui simili errore
Abbreviated transcription (Latin):
uertent᷑ inqͥt ad uesꝑam : & fam̃ patient᷑ ut canes
Deinde ueluti quȩrentib unde illis tantũ bonũ ut
canes eiꝰ fierent. cuiꝰ fuerant inimici: responsũ ẽ ab
ipso. Sic enĩ legit᷑ lingua canũ tuoꝵ ex inimicis
ab ipso Ipsius utiq dilectione : ipsius miscđia i¬
psius gr̃a Nã quando id possent a se ipsis : & enĩ
cũ inuici eẽmꝰ : reconciliati sumꝰ dõꝑ mortẽ filu eiꝰ
ꝑ agraturus orbẽ trarũ : quas & nubes in euangło
scõs & fideles suos significant ubi ait. A modo
uidebitis filiũ hominis uenientẽ in nubib Exce¬
pto illo aduentu in qͦ erit iudex uiuoꝵ & mortuoꝵ¬

Expanded text:
vertentur, inquit, ad vesperam, et famem patientur ut canes. vertentur, inquit, ad vesperam, et famem patientur ut canes. Deinde veluti quaerentibus unde hoc illis tantum bonum, ut canes ejus fierent, cujus fuerant inimici; responsum est, ab ipso. Sic enim legitur: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso. Ipsius utique dilectione, ipsius misericordia, ipsius gratia. Nam quando id possent a seipsis? Etenim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus : peragraturus orbem terrarum; quos et nubes in Evangelio sanctos et fideles suos significat, ubi ait: Amodo videbitis Filium hominis venientem in nubibus . Excepto illo adventu in quo erit judex vivoru
Abbreviated transcription (Latin):
Nec eoꝵ dentes: sed lingua laudata ẽ: qm̃ ñ utiq
frustra. nec sine magno sacram̃to gedeon solos eos
iussus ẽ ducere qͥ fluminis a quã sic̃ canes lãbe¬
rent: talesq ñ ampliꝰ qͣm trecenti in tanta mul¬
titudine inuenti s̃ . In quo numero crucis signũ ẽ ꝓpt᷑¬
thau litterã: quȩ in grecis numenꝵ notis. trecentos
significat. De talib canib: & in alio psalmo dr̃ : Con¬
uertent᷑ ad uesꝑam : & fam̃ patient᷑ ut canes Nã &
qͥdã canes rep̃hensis a ꝓpheca isaia: ñ ideo qđ canes
eẽnt. sed qđ latrare nescirent & dormitare ama¬
rent. Ubi utiq demonstrauit qͥa siuigilarent. & pro
dño suo latrarent. laudabiles canes eẽnt : sic̃ laudadt
isti de qͥb dr̃. lingua canũ tuoꝵ. quos tam̃ ꝓpheta
ex inimicis futuros eẽ p̃dix̃ : pillã scilic& conuer¬
sionẽ de qͣ superiꝰ loquebat᷑. Vnde & ille psalmꝰ Con¬

Expanded text:
nec eorum dentes, sed lingua laudata est: quoniam non utique nec eorum dentes, sed lingua laudata est: quoniam non utique frustra, nec sine magno sacramento Gedeon solos eos jussus est ducere, qui fluminis aquam sicut canes lamberent; talesque non amplius quam trecenti in tanta multitudine inventi sunt . In quo numero crucis signum est propter τ litteram, quae in graecis numerorum notis trecentos significat. De talibus canibus et in alio psalmo dicitur: Convertentur ad vesperam, et famem patientur ut canes . Nam et quidam canes reprehensi sunt a propheta Isaia, non ideo quod canes essent, sed quod latrare nescirent, et dormitare amarent . Ubi utique demonstravit, quia si vigilarent et pro domino suo latrarent, laudabiles canes essent: sicut laudantur isti de quibus dicitur, Lingua canum tuorum. Quos tamen Propheta ex inimicis futuros esse praedixit, per illam scilicet conversionem de qua superius loquebatur. Unde et ille psalmus: Con
Abbreviated transcription (Latin):
dnm ꝓpheta dic̃. Ut in tinguat᷑ pes tius in sanguine:
id ÷ ut ipsi qͥ ad te conuertunt᷑ uł ad qͦs libandos
conuerteris lic& in ꝓfundo maris onere iniqͥtatis
dep̃ssi fuerint. in tantũ gr̃a tua ꝓficiant. qͥa ubi
abundauit peccatũ suꝑ abundauit gr̃a: ut fiat
pestuus int̃ m̃bra tua ad annuntiandũ eu angłiũ
tuũ. & ꝓ nomine tuo diuducentes martyriũ usq
ad sanguinẽ certent. Sic enĩ ut arbitror: conueni¬
entiꝰ intelligit᷑. pes eiꝰ tinctus in sanguine. Deniq
adiungit. Lingua canũ tuoꝵ ex inimicis ab ipso
losdẽ ipsos qͥusq ad sanguinẽ fuerant ꝓfide euan¬
głica certaturi. etiã canes uocans. tanqͣm ꝓsuo dño
canes: sed illos qͥ edunt demicis. que cadunt de
m̃sa dominaꝵ suoꝵ. hoc enĩ confessa cananea: me¬
ruit audire. Omulier. magna ẽ fides tua: fiat
tibi sic̃ uis . Canes laudabiles ñ detestabiles. fi
latrantes : Ñ enĩ tantũ mͦ canũ dix̃ : sed canũ tuoꝵ

Expanded text:
dicit: Ut tinguatur pes tuus in sanguine: id est, ut ipsi qui ad te convertuntur, vel ad quos liberandos converteris, licet in profundo maris onere iniquitatis depressi fuerint, in tantum gratia tua proficiant, quoniam ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia . Ut fiant pes tuus inter membra tua, ad annuntiandum Evangelium tuum, et pro nomine tuo diu ducentes martyrium, usque ad sanguinem certent. Sic enim, ut arbitror, convenientius intelligitur pes ejus tinctus in sanguine. 32. Denique adjungit, Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso: eosdem ipsos qui usque ad sanguinem fuerant pro fide evangelica certaturi, etiam canes vocans, tanquam pro suo Domino canes : sed illos qui edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. Hoc enim confessa Chananaea meruit audire: O mulier, magna est fides tua! fiat tibi sicut vis . Canes laudabiles, non detestabiles; fidlatrantes. Non enim tantummodo canum dixit, sed canum tuorum;
Abbreviated transcription (Latin):
usq in t̾ciũ celũ. Siue aut̃ in corpore. siue extra corpꝰ
nescire : sed raptũ in para dysũ. audisse in effabi¬
ba uerba quȩ ñ licen& homini loqͥ. Principes iuda
duces eaꝵ: principes tabulon pͥncipes neptalim¬

Expanded text:
usque in tertium coelum; sive autem in corpore, sive extra corpus, usque in tertium coelum; sive autem in corpore, sive extra corpus, nescire; sed raptum in paradisum audisse ineffabilia verba, quae non liceret homini loqui . Principes Juda, duces e
Abbreviated transcription (Latin):
& extento Ideo ne quisquã carnalit̃ ista acciper&.
&ex his uerb quosdã luxuriȩ choros in animũ indu¬
sonorȩ In ȩcđiis gͦ benedicite dñm : de fontib isrł
Inde quippe priᷤ elegit : quos fontes facere Nã
inde s̃ clecti apłi: & hi primitꝰ audier̃. qui bibe¬
rit de aqͣ qͣm ego dabo. ñ siti& umqͣm: sed fi& in eo
stoloꝵ : qͥdic̃ Nã & ego istahelita sũ ex semine abra¬
ham: tribu beniamin. Sed plane in extasi : expa¬
uescentib om̃ib tã magnũ in eiꝰ uocatione mira¬
culũ ł xtasis nãq ẽ m̃tis excessus qđ aliqͣndo pa¬
monstrandũ ẽ demonstret᷑. Unde intelligi etiã sic po¬
test. qđ hic positũ ẽ in extasi: qͥa cũ ei ꝑsecutori de¬
pto lumine oculaꝵ carnaliũ. respondebat dño
quẽ spũ uidebat. qui aut̃ cũ illo erant. uocẽ re¬
spondentis audiebant : neminẽ tam̃ uidentes
cui loqueret᷑. Potest hic extasis etiã illa eiꝰ intel¬
ligi. de qͣ ipse loquens ait : scire se hominẽ raptũ

Expanded text:
 27. Ideo ne quisquam carnaliter ista acciperet, et ex his verbis quosdam luxuriae choros in animum indusonorae. In Ecclesiis ergo benedicite Dominum Deum de fontibus Israel. Inde quippe prius elegit quos fontes faceret. Nam inde sunt electi Apostoli; et hi primitus audierunt: Qui biberit ex aqua quam ego dabo, non sitstolorum, qui dicit, Nam et ego Israelita sum ex semine Abraham, de tribu Benjamin . Sed plane in ecstasi; expavescentibus omnibus tam magnum in ejus vocatione miraculum. Ecstasis namque est mentis excessus: quod aliquando pamonstrandum est demonstretur. Unde intelligi etiam sic potest quod hic positum est, in ecstasi; quia cum ei persecutori dipto lumine oculorum carnalium, respondebat Domino quem spiritu videbat; qui autem cum illo erant, vocem respondentis audiebant, neminem tamen videntes cui loqueretur . Potest hic ecstasis etiam illa ejus intelligi, de qua ipse loquens ait, scire se hominem raptum
Abbreviated transcription (Latin):
ner̃ annuntiantes nouũ testam̃tũ : coniuncti psal¬
lentib de quoꝵ bonis oꝑib: etiã uisibilib: tanqͣm
organis laudis glorifica ret᷑ dr̃. Idem aut̃ princi¬
pes in medio ad olescentularũ tympanistriarũ :
in ministerio scilic& honorabili Nã ita s̃ in medio
ministri p̃positi: ȩccłarũ nouarũ hoc enĩ ẽ tym¬

Expanded text:
 annuntiantes Novum Testamentum; conjuncti psallentibus, de quorum bonis operibus etiam visibilibus, tanquam organis laudis, glorificaretur Deus. Iidem autem principes in medio adolescentularum tympanistriarum, in ministerio scilicet honorabili: nam ita sunt in medio ministri praepositi Ecclesiarum novarum; hoc enim est
Abbreviated transcription (Latin):
cupatꝰ: id ÷ selmon. Sed quẽ montẽ intelligere de-¬
bemꝰ montẽ dĩ. montẽ uberẽ. montẽ in caseatũ nisi
paratꝰ in cacumine montiũ. Ipse ẽ mons in caseatus
ꝓpt̃ paruulos gr̃a tanqͥm lacte nutriendos : mons
uber ad roborandos atq ditandos donoꝵ excellen¬
tia Nã & ipsũ lac unde fit caseus : miro mͦ significat
gr̃am Manat qͥppe ex abundantia uiscerũ mat̾noꝵ:
inea lingua mons neutrigeneris ẽ ñ masculini Ideo
non nulli latiai ñ in t̃p̃tatis montẽ dĩ: sed mons dĩ
Puto aut̃ meliꝰ eẽ in selmon montẽ dĩ. hoc ẽ in montẽ

Expanded text:
cupatus, id est Selmon. Sed quem montem intelligere decupatus, id est Selmon. Sed quem montem intelligere debemus montem Dei, montem uberem, montem incaseatum, nisi paratus in cacumine montium ? Ipse est mons incaseatus, propter parvulos gratia tanquam lacte nutriendos; mons uber, ad roborandos atque ditandos donorum excellentia: nam et ipsum lac, unde fit caseus, miro modo significat gratiam; manat quippe ex abundantia viscerum maternoruin ea lingua mons neutri generis est, non masculini: ideo nonnulli Latini non interpretati sunt, montem Dei, sed mons Dei. Puto autem melius esse, in Selmon montem Dei, hoc est, in mo
Abbreviated transcription (Latin):
nalit̃ concupiscendo : sed spiritalit̃ credendo concepit
Constat aut̃ umbra : lumine & corpore : ꝓinde illud
qđ in principio erat uerbũ. lum̃ illud uerũ ut umbra¬
culũ meridianũ fien& nob̵: uerbũ carofactũ ẽ & ha¬
bitauit in nob̵ dõ scilic& homo tanqͣm lumini corpus
accessit : & in eũ credentes. umbra ꝓtectionis opuit.
Ñ enĩ de quali umbra dr̃ transier̃ om̃ia illa tanqͣm
umbra. Nec de quali umbra dicit apłs nemo uos
iudic& in cibo aut in potu. aut in parte diei festi.
aut neomeniȩ. aut sabbatoꝵ qđ ẽ umbra futuroꝵ
sed de quali scriptũ ẽ. sub umbra a larũ tuarũ ꝓte¬
ge me dũ gͦ discernit ille suꝑ cȩlestis reges suꝑ
colubã deargentatã : ñ sua merita extollant ñ de
ꝓpria uirtute confidant. Nuie quippe de albabunt᷑
in selmon: grã candificabunt᷑ in ꝓtectione corporis
guẽ qͣm uberẽ dicen& : ẽ enĩ & mons isto nomine nun.¬

Expanded text:
naliter concupiscendo, sed spiritualiter credendo concepit. naliter concupiscendo, sed spiritualiter credendo concepit. Constat autem umbra lumine et corpore: proinde illud quod in principio erat Verbum, lumen illud verum, ut umbraculum meridianum fieret nobis, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Deo scilicet homo, tanquam lumini corpus, accessit, et in eum credentes umbra protectionis operuit. Non enim de quali umbra dicitur, Transierunt omnia illa tanquam umbra ; nec de quali umbra dicit Apostolus, Nemo vos judicet in cibo, aut in potu, aut in parte diei festi, aut neomeniae, aut sabbatorum, quod est umbra futurorum ; sed de quali scriptum est, Sub umbra alarum tuarum protege me . Dum ergo discernit ille supercoelestis reges super columbam deargentatam, non sua merita extollant, non de propria virtute confidant: nive quippe dealbabuntur in Selmon; gratia candificabuntur in protectione corporisguem, quam uberem diceret? Est enim et mons isto nomine nun
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ atq idem sp̃s : diuidens ꝓpria unicuiq ꝓut
uult quȩ dando ille suꝑ cȩlestis: discernit reges
suꝑ colũbã deargentatã. De qͦ spũ scõ cũ ad eius ma¬
trem gr̃ã plenã missus angłs loqueret᷑ quęrenti
qͦmͦ fien& qđ paritura nuntiabat᷑ qm̃ ñ cognoscebat
umbrabit tibi: quid ẽ obumbrabit tͥ. nisi umbrã faci&:
Selmon qͥppe : in t̃p̃tat᷑ umbra Ñ enĩ meritis aut uir¬
tute ꝓpria discernunt᷑ quis enĩte in qͥt discernit :
quid enĩ habes qđ ñ accepisti : ut gͦ discernant᷑ ab im¬
pus: accipiunt remissionẽ peccatoꝵ ab illo qͥ ait
Si fuerint peccata ur̃a sic̃ phoeniciũ : tanqͣm niuẽ de¬
uirtꝰ altissimi obumbrabit tͥ: hoc ẽ umbrã faci&
tibi ꝓpt̃ ea qđ nascet᷑ exte scm : uocabit᷑ filius dĩ
Umbra porro ista : defensaculũ intelligit᷑ ab ȩstu con¬
cupiscentiarũ carnaliũ. Vnde illa uirgo xp̃m ñ car¬

Expanded text:
unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult : quem dando ille supercoelestis, discernit reges super columbam deargentatam. De quo Spiritu sancto cum ad ejus matrem gratia plenam missus Angelus loqueretur, quaerenti quomodo fieret quod paritura nuntiabatur, quoniam non cognoscebat umbrabit tibi. Quid est, obumbrabit tibi, nisi, umbram faciet? Selmon quippe interpretatur Umbra. Non enim meritis aut virtute propria discernuntur. Quis enim te, inquit, discernit? Quid autem habes quod non accepisti ? Ut ergo discernantur ab impiis, accipiunt remissionem peccatorum ab illo qui ait: Si fuerint peccata vestra sicut phoenicium, tanquam nivem de Altissimi obumbrabit tibi, hoc est, umbram faciet tibi: propterea quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Umbra porro ista defensaculum intelligitur ab aestu concupiscentiarum carnalium: unde illa virgo Christum non car
Abbreviated transcription (Latin):
ac dicit. Et ipse dedit quosdã qͥdem apłos qͦsdã aut̃
ꝓphetas qͦsdã uͦ euangłistas. qͦscdã aut̃ pastores &
doctores Nã qͥd ÷ aliud reges discernere suꝑ eã. iN
opus ministerii. in ȩdificationẽ corporis xp̃i qͣndo¬
quidem ipsa ẽ corpus xp̃i : dicunt᷑ aut̃ illi reges:
utiq a regendo Et qͥd magis qͥm carnis concupiscen¬
tias. ne regn& peccatũ in eoꝵ mortali corpore. ad
obȩdiendũ desideriis eiꝰ : nec exhibeant m̃bra sua
arma iniqͥtatis peccato : sed exhibeant se dõ tan¬
quã ex mortuis uiuentes & m̃bra sua arma iusti¬
tiȩ dõ. Sic enĩ er̃ reges primitꝰ discreti ab alieni¬
genis: qͥa ñ s̃ iugũ ducentes cũ in fidelib Deinde
discreti concordit̃ int̃se munerib ꝓpriis: Ñ enĩ
om̃s apłi. aut om̃s ꝓphetȩ. aut om̃s doctores aut
om̃s dona habent curationũ aut om̃s linguis
loquunt᷑ aut om̃s int̃p̃tant᷑. Om̃ia aut̃ hȩc oꝑat᷑

Expanded text:
 quidem apostolos, quosdam autem prophetas, quosdam vero evangelistas, quosdam autem pastores et doctores. Nam quid est aliud reges discernere super eam, nisi in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi ; quandoquidem ipsa est corpus Christi? Dicuntur autem illi reges, utiqtias? ne regnet peccatum in eorum mortali corpore ad obediendum desideriis ejus: nec exhibeant 335 membra sua arma iniquitatis peccato, sed exhibeant se Deo tanquam ex mortuis viventes: et membra sua arma justitiae Deo . Sic enim erunt reges primitgenis, quia non sunt jugum ducentes cum infidelibus; deinde discreti concorditer inter se muneribus propriis. Non enim omnes apostoli, aut omnes prophetae, aut omnes doctores, aut omnes dona habent curationum, aut omnes linguis loquuntur, aut omnes interpretantur. Omnia autem haec operatur
Abbreviated transcription (Latin):
tui uisi s̃ id ÷ manifestatis. reuelata gr̃a testam̃ti
noui. Unde dictũ ẽ. quã speciosi pedes eoꝵ qͥ an¬
nuntiant pacẽ : qͥ annuntiant bona. hȩc enĩgr̃ã.
& isti gressus : latebant in ueteri testam̃to Cũ
aut̃ uenit plenitudo tẽporis. & placuit dõ reue¬
lare filiũ suũ. ut annuntiaret᷑ in gentib : uisi sunt
gressus tui ds̃. Gressus dĩ mei regis: qͥẽ in scõ in¬

Expanded text:
evelata gratia Testamenti Novi: unde dictum est, Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! Haec enim gratia et isti gressus latebant in Vetere Testamento: cum autem venit plenitudo temporis, et placuit Deo revelare Filium suum, ut annuntiaretur in gentibus , visi sunt gressus tui, Deus; gressus Dei mei, regis qui est in s
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ mͦ conquassant᷑ & confringunt᷑ capita inimi-¬
coꝵ : cũ a suꝑbia deiciunt᷑ siue humilitate corre¬
conuertã Ille qͥppe conuertit ut salui simꝰ de quo
sup̃ dictũ ẽ ds sanitatũ nr̃arũ & ds̃ saluos facien¬
di Ei quippe & alibi dr̃ ds̃ uirtutũ conuerte nos
& ostende faciẽ tuã & salui erimꝰ Itẽ alibi Conuer¬
te nos ds̃ sanitatũ nr̃arũ Ille aut̃ dix̃ ex basan con

Expanded text:
enim modo conquassantur et confringuntur capita inimienim modo conquassantur et confringuntur capita inimicorum, cum a superbia dejiciuntur, sive humilitate correconvertam. Ille quippe convertit ut salvi simus, de quo supra dictum est: Deus sanitatum nostrarum, et Deus salvos faciendi. Ei quippe et alibi dicitur: Deus virtutum, converte nos; et ostende faciem tuam et salvi erimus . Item alibi: Convert
Abbreviated transcription (Latin):
dñs qm̃ ds̃ ẽ & uoluntate ñ necessitate scđm car¬
nẽ mortuus ẽ : conquassauit capita inimicoꝵ suoꝵ
Ñ solũ eoꝵ qͥ crucifixo illudentes & mouentes ca¬
pita dicebant si filiꝰ dĩ es descende decruce sed
etiã om̃iũ extollentiũ se aduersus doctrinã eiꝰ. &
tanquã mortẽ hominis irridentiũ: Idem ipse qͥppe
de qͣ dictũ ẽ alios saluos facit. se ipsũ ñ potest. ds¬
ẽ sanitatũ nr̃anũ : & ds̃ ẽ saluos faciendi. Sed ꝓpt̃
humilitatis & patientiȩ docum̃tũ & sanguine suo
delendũ nr̃oꝵ cẏrographũ peccatoꝵ. etiã suũ eẽ
uoluit exitũ mortis: ne mortẽ timeremꝰ istã. sed
illã potiꝰ unde nos liberauit ꝑ istã. Uerũ tam̃ illu¬
sus & mortuus. conquassa uit capita in imicoꝵ suoꝵ :
de qͥb ait & suscita me & reddã illis. Siue bona
ꝓmalis dũ sibi subdit capita credentiũ: siue iu¬
sta ꝓ iniustis dũ punit capita suꝑbientiũ: Utroq

Expanded text:
luntate, non necessitate, secundum carnem mortuus est, conquassabit capita inimicorum suorum; non solum eorum qui crucifixo illudentes et moventes capita dicebant, Si Filius Dei est, descendat de cruce; sed etiam omnium extollentium se adversus doctrinam ejus, et tanquam mortem hominis irridentium. Idem quippe ipse de quo dictum est, Alios salvos fecitest sanitatum nostrarum, et Deus est salvos faciendi: sed propter humilitatis et patientiae documentum, et sanguine suo delendum nostrorum chirographum peccatorum, etiam suum esse voluit exitum mortis, ne mortem timeremus istam, sed illam potius unde nos liberavit per istam. Verumtamen illusus et mortuus conquassabit capita inimicorum suorum, de quibus ait, Resuscita me, et reddam illis : sive bona pro malis, dum sibi subdit capita credentium; sive justa pro injustis, dum punit capita superbientium. Utroque
Abbreviated transcription (Latin):
ita se considerans confundebat᷑: Sed descendit iusti¬
ficatꝰ : qͥa dix̃ dñs ex basin conuertã. Basan: int̃¬
p̃tat᷑ siccitas. Et recte intelligit᷑ dñs ex siccitate
conuertere : id ÷ ex in opia Nã qͥ sibi uident᷑ copio¬
si. cũ sint famelici. & pleni cũ sint in anissimi: ñ
conuertunt᷑. Beati enĩ qͥ esriunt & sitiunt iustitiã :
qm̃ ipsi saturabunt᷑. Ex ista dñs siccitate c̃uertit
deanima qͥppe sicca: illi dr̃ Extendi manꝰ meas
ad te: anima mea uelut t̾ra sine aqua tibi Illud
quoq ñ ab surde intelligit᷑: qđ habent alii codices.
ex basan conuertar. Conuertit᷑ enĩ ad nos: etiã
ipse qͥ dicit. Conuertimini ad me: & conuertar
aduos Q ñ nisi exora confusionẽ cũ peccatũ nrm¬

Expanded text:
ns confundebatur; sed descendit justificatus, quia dixit Dominus, ex Basan convertam. Basan interpretatur et Siccitas; et recte intelligitur Dominus ex siccitate convertere, id est ex inopia. Nam qui sibi videntur copiosi, cum sint famelici, et pleni, cum sint inanissimi, non convertuntur. Beati enim qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Ex ista Dominus siccitate convertit: de anima quippe sicca illi dicitur, Extendi manus meas ad te; anima mea velut terra sine aqua tibi . Illud quoque non absurde intelligitur, quod habent alii codices, Ex Basan convertar. Convertitur enim ad nos etiam ipse qui dicit, Convertimini ad me, et ego convertar ad vos :
Abbreviated transcription (Latin):
ipse sanan& sed ne occurren& cogitationi cur
quid in dignaris humana conditio habere te exi-
tũ mortis & dñi tui exitꝰ ñ aliꝰ quã mortis fuit.
Potius gͦ consolare : qͣm indignare Nã & dñi exitꝰ
mortis spe enĩ salui facti sumꝰ Si aut̃ qđ ñ uide¬
mus sꝑamꝰ: ꝑ patientiã expectamꝰ. Patient̃ ergo
etiã ipsã mortẽ feramꝰ illiꝰ exemplo : qͥ lic& pecca¬
tonullo ẽẽt debitor mortis. & dñs ẽẽt a quo
nemo animã toller&. sed ipse eã a sem & ipso
ponere. etiã ipsius fuit exitꝰ mortis. Uerum¬

Expanded text:
ipse sanaret? Sed ut occurreret cogitationi: curQuid indignaris humana tum mortis? Et Domini tui exitus non alius quam mortis fuit. Potius ergo consolare quam indignare; nam et Domini exitus mortis. Spe enim salvi facti sumus: si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Patienter ergo etiam ipsam mortem feramus, illius exemplo, qui licet peccato nullo esset debitor mortis, et Dominus esset, a quo nemo animam tolleret, sed eam ipse a semetipso poneret, etiam ipsius fuit exitus mortis. Se
Abbreviated transcription (Latin):
liberi erant. Unde & ipse in illis ẽ qͥ dedit dona
hominib : & accepit dona in hominib Ideoq
in ista captiuitate. in ista seruitute. in isto cursũ.
sub isto ugo ñ s̃ milia plorantiũ. sed milia lȩtan-¬
tiũ. Dñs qͥppe in illis: in sina in scõ. Cui sensui con¬
gruit & alia in t̃p̃tatio : qͥa int̃p̃tat᷑ syna mensura
Nã de his donis lȩcitiȩ spiritalis apłs loquens
id qđ supͣ cõmemoraui : unicuiq aut̃ nr̃m in qͥt
data ẽ gr̃a. scđm m̃ surã donationis xp̃i. Ac dein

Expanded text:
liberi erant . Unde et ipse in illis est, qui dedit dona liberi erant . Unde et ipse in illis est, qui dedit dona hominibus, et accepit dona in hominibus. Ideoque in ista captivitate, in ista servitute, in isto curru, sub isto jugo non sunt millia plorantium, sed millia laetantium. Dominus quippe in illis, in Sina, in sancto. Cui sensui congruit et alia interpretatio, qua interpretatur Sina Mensura. Nam de his donis laetitiae spiritualis Apostolus loquens id quod supra commemoravi: Unicuique autem nostrum, inquit, data est gratia secundum mensuram donationis Christi. Ac dei
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ra : ñ inde clamass&. Saule saule. qͥd me ꝑse.¬
queris : cũ igit᷑ idem ipse dicat. qͣndo uni exmini¬
mis meis fecistis mͥ fecistis qͥd dubitamꝰͦ eũ in m̃¬
captiuasti captiuitatẽ: Utrũ qͥa uicit mortẽ quȩ
captiuos tenebat in qͥb regnabat. an ipsos homi¬
nes appellauit captiuitatẽ. qͥ captiui subdiabo.¬
lo tenebant᷑ : cuiꝰ rei mysteriũ contin& etiã titu¬
lus illius psalmi qͣndo domꝰ ȩdificabat᷑ post ca¬
ptiuitatẽ : id ÷ ȩccła post gentilitatẽ. Ipsos itaq
homines qͥ captiui tenebant᷑ appellans capti¬
uitatẽ : sic̃ militia cũ dr̃ & intelligunt᷑ qͥ militaã:
eandẽ captiuitatẽ a xp̃o captiutitam dicit. Cur
enĩ ñ sit captiuitas felix. si & ad bonũ homines pos¬
sunt capi : unde petro dictũ ẽ: ex hoc iã homines
eris capiens. Captiuati gͦ qͥa capti & capti qͥa sub¬
iugati: sub lene illud iugũ missi. Liberati a pec¬
cãto cuiꝰ serui erant: & iustitiȩ serui facti. cuius

Expanded text:
in terris, non inde clamasset: Saule, Saule, quid me persequeris ? Cum igitur idem ipse dicat, Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis ; quid dubitamus eum accipCaptivasti captivitatem? Utrum quia vicit mortem, quae captivos tenebat in quibus regnabat? an ipsos homines appellavit captivitatem, qui captivi sub diabolo tenebantur? Cujus rei mysterium continet etiam titulus illius psalmi, Quando domus aedificabatur post captivitatem : id est, Ecclesia post gentilitatem. Ipsos itaque homines qui captivi tenebantur appellans captivitatem, sicut militia cum dicitur et intelliguntur qui militant, eamdem captivitatem a Christo captivatam dicit. Cur enim non sit captivitas felix, si et ad bonum homines possunt capi? Unde Petro dictum est: Ex hoc jam homines eris capiens . Captivati ergo, quia capti, et capti quia subjugati; sub lene illud jugum missi , liberati a peccato cujus servi erant, et justitiae servi facti cujus
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ds̃ benedictꝰ. Benedictꝰ dñs ds̃ de die indiẽ
qđ non nulli codices habent: die quottidie quia
ueriꝰ exprimeret᷑ diem quottidie. quã puto locu.¬
tionẽ hoc significare: qđ dictũ ẽ de die indiem
Quottidie qͥppe hoc agit: usq in finẽ captiuat
captiuitatẽ : accipiens dona in hominib Et qm̃¬

Expanded text:
Dominus Deus benedictus, benedictus Dominus Deus de die in diem. Dominus Deus benedictus, benedictus Dominus Deus de die in diem. Quod nonnulli codices habent, die quotidie. Quia verius exprimeretur, die quotidie. Quam puto locutionem hoc significare quod dictum est, de die in diem. Quotidie quippe hoc agit usque in finem; captivat captivitatem, accipiens dona in hominibus.
Abbreviated transcription (Latin):
festius : sed qͥd deinde adiungit : & enĩ qͥ ñ cre¬
dunt inhabitare : uł qđ non nulli codices ha¬
bent. & enĩ ñ credentes in habitare : Nã quid
sunt aliud ñ credentes. nisi qui ñ credunt: de qͥb
dictũ sit : ñ c̃ facilis intellectꝰ. Tanqͣmratio redde¬
tatt̃ accepisti dona in hominib : ita subiunctũ ẽ.
&enĩ qͥ ñ credunt in habitare : id ÷ ñ credentes ut
in habitarent quid ÷ hoc. de quib hoc dicit : an
illa captiuitas ante qͣm transip& in bonã captiuita¬
tẽ unde suent mala captiuitas ostendit: ñ creden¬
do enĩ possid ebant᷑ ab inimico qͥ oꝑat᷑ infiliis dif¬
fidentiȩ : in qͥb & uos in qͥt fuistis aliqͣndo cũ ui¬
ueretis in illis. Donis gͦ grȩ suȩ qͥ accepit dona in
hominib:: captiuauit istã captiuitatẽ. Et enĩ ñ
credentes erant: ut in habitarent. Nã fides cos
inde liberauit: ut iã credentes in habitent in domo
impletꝰ etiã ipsa lȩtitia cructauit ymnũ diceas

Expanded text:
redunt inhabitare; vel quod nonnulli codices habent, Etenim non credentes inhabitare. Nam quid sunt aliud non credentes, nisi qui non credunt? De quibus dictum sit non est facilis intellectus. Tanquam enim ratio reddetatem, accepisti dona in hominibus; ita subjunctum est, Etenim qui non credunt inhabitare, id est, non credentes ut inhabitarent. Quid est hoc? de quibus hoc dicit? An illa captivitas antequam transiret in bonam captivitatem, unde fuerit mala captivitas ostendit? Non credendo enim possidebantur ab inimico, qui operatur in filiis diffidentiae; in quibus et vos, inquit, fuistis aliquandoDonis ergo gratiae suae, qui accepit dona in hominibus captivavit istam captivitatem. Etenim non credentes erant ut inhabitarent. Nam fides eos inde liberavit, ut jam credentes inhabitent in domo impletus etiam ipse laetitia, eructavit hymnum, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
quasi tristes. semꝑ tam̃ gaudentes Nec iã ipso
fine quo nondũ uener̃. sed spe s̃ gaudentes : &
in tribulatione patientes qm̃ dñs in illis in syna
in scõ. In nominũ hebreoꝵ int̾p̃tationib inuenimꝰ
syna in t̃p̃tari mandatũ: & alia quedã int̾p̃tat᷑ sed
hoc puto p̃senti loco aptius conuenire. Reddens
enĩ causam quare letarent᷑ illa milia. qͥb constat
illis inmandato qđ mandatũ scm̃ ẽ: sic̃ dic̃ apłs

Expanded text:
quasi tristes, semper tamen gaudentes ; nec jam in ipso quasi tristes, semper tamen gaudentes ; nec jam in ipso fine quo nondum venerunt, sed spe sunt gaudentes, et in tribulatione patientes , quoniam Dominus in illis, in Sina, inSina interpretari Mandatum: et alia quaedam interpretatur; sed hoc puto praesenti loco aptius convenire. Reddens enim causam quare laetarentur illa millia, quibus constat illis, in mandato; quod mandatum sanctum est, sicut dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
facere lta fit etiã qđ seqͥt᷑. Currus dĩ decẽ milium¬
multiplex. Uel denũ miliũ multiplex: uł decies
milies multiplex. Unũ enĩ uerbũ grecũ sic̃ quisq
potuit latinoꝵ int̾p̃tũ transtulit: qđ ibi dictũ ẽ.
mirio plasion. latine aut̃ satis ex primi ñ potuit :
aut̃ plura dena milia airiãs quippe una: decẽ
milia sunt. Ingentẽ multitudinẽ scõꝵ atq fideli¬
um qͥ portando dm̃ fiunt quodã mͦ currus dĩ
significauit hoc nomine. hanc inmanendo & re¬
gendo ꝑducit in finẽ : tanquã currũ suũ uelut
in locũ aliquẽ destinatũ. Initiũ enĩ xpc : deinde
tes: donet ꝑducant᷑ in finẽ. quẽ nc̃ expectant ꝑ
patientiã: Mirifice aut̃ cũ dixiss& milia lecantiũ:
continuo subiecit. dñs in illis. Ne mirem᷑ qđ lȩcet᷑¬
ds̃ millis: nã ꝑmultas tribulationes oportet nos
in trout in regnũ dĩ. Sed dñs in illis: ideo & sis

Expanded text:
facere facere multiplex; vel, denum millium multiplex; vel, decies millies multiplex. Unum verbum enim graecum sicut quisque potuit latinorum interpretum transtulit, quod ibi dictum est, μυριοπλάσιον. Latine autem satis exprimi non potuit: autem plura dena millia; μυριὰς quippe una, decem millia sunt. Ingentem itaque multitudinem sanctorum atque fidelium, qui portando Deum fiunt quodammodo currus Dei, significavit hoc nomine. Hanc immanendo et regendo perducit in finem tanquam currum suum velut in locum aliquem destinatum. Initium enim Christus; deites, donec perducantur in finem quem nunc exspectant per patientiam . Mirifice autem, cum dixisset, Millia laetantium, continuo subjecit, Dominus in illis. Ne miremur quod laet illis. Nam per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei : sed, Dominus in illis. Ideo etsi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
de ad dexterã meã. donec ponã inimicos tuos sub
pedib: tuis Et enĩ dñs in habitabit usq in finẽ
Id ÷ illos montes ñ cõparandos huic monti ipe
dñs in habitabit qͥ ẽ mons paratꝰ in cacumine
montiũ : ut ꝑducat eos in finẽ id ÷ in seipsũ sicut
ds̃ ẽ contẽplandũ finis enĩ legis xp̃c : ad uisti¬
tiã om̃i credenti dõ itaq placuit habitare iN
isto monte qͥ paratꝰ ẽ in cacumine montium :
cui dic̃ tues filiꝰ ms dilectꝰ in qͦ bene mͥ cõplacui
Ipse aut̃ mons dñs ẽ qͥ alios montes in habitat in
finẽ : in quoꝵ cacumine paratꝰ ẽ Unus enĩds̃ & unꝰ
mediator dĩ & hominũ homo xp̃c ihc̃ : mons montiũ¬
sic̃ scs scõꝵ. VUnde dicit. Ego in eis: & tu inme. Ut quid
gͦ suspicamini montes in casseatos. montẽ in qͦ pla¬
cuit dõ habitare in eo: & enĩ montes illos in cassea¬
tos dñs iste mons in casseatꝰ in habitabit usq in finẽ
ut aliqͥd sint : qͥb: ait qͥa sine me nichil potestis

Expanded text:
eram meam, donec ponam inimicos tuos sub pedibus tuis . Etenim Dominus inhabitabit usque in finem: id est, illos montes non comparandos huic monti ipse Dominus inhabitabit, qui est mons paratus in cacumine montium; ut perducat eos in finem, id est in seipsum sicut Deus est contemplandum. Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti . Deo itaque placuit habitare in isto monte, qui paratus est in cacumine montium; cui dicit: Tu es Filius meus dilectus, in quo bene complacui . Ipse autem mons Dominus est, qui alios montes inhabitabit in finem, in quorum cacumine paratus est. Unus enim Deus, et unus mediator Dei et hominum homo Chs sanctorum. Unde dicit: Ego in eis, et tu in me . Utquid ergo suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit Deo inhabitare in eo? Etenim montes illos incaseatos Dominus iste, mons incaseatus, inhabitabit usque in finem, ut aliquid sint quibus ait: Quia sine me nihil potestis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: ut corde credat᷑ ad iustitiã: ore aut̃ confessio fit᷑ ad
salutẽ In passionib: aut̃ tribulationũ res tristis
ẽ: sed spes fortis ẽ. Si enĩ qđ ñ uidemꝰ sꝑamꝰ ꝑ pa
tientiã expectamꝰ. Latitudinẽ uͦ prestat caritatis
in corde diffusio Nã consummata cantas: foras
mittit timorẽ : qͥa timor torm̃tũ hab& ꝑ animȩ
angustias Principes gͦ uida duces eoꝵ qͥ in ȩcełus¬
beredicunt dñm: pͥncipes tabulon. pͥncipes ne¬
ptalim. Principes confessionis fortitudinis lati¬
tudinis: principes fidei spei caritatis: Manda¬

Expanded text:
 ad justitiam: ore autem confessio fiat ad salutem . In passionibus autem tribulationum tristis est: sed spes fortis est. Si enim, quod non videmus speramus: per patientiam exspectamus . Latitudinem vero praestat caritatis in corde diffusio. Nam consummata caritas foras mittit timorem . Qui timor tormentum habet per animae angustias. Principes benedicunt Dominum. Principes Zabulon, principes Nephthalim: principes confessionis, fortitudinis, latitudinis; principes fidei, spei, charitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
sublimius eccła diffamat᷑ & qua si qͥbusdã pennis
excel sȩ laudis attollit᷑ Neq enĩ frustra dictũ ẽ
ante mortẽ ne laudes hominẽ quẽ quã : Om̃s gͦ sci
dĩ ab initio generis humani usq ad tẽpus apłoꝵ. qͥa¬

Expanded text:
sublimius Ecclesia diffamatur, et quasi quibusdam pennis sublimius Ecclesia diffamatur, et quasi quibusdam pennis excelsae laudis attollitur. Neque enim frustra dictum est: Ante mortem ne laudes hominem quemquam . Omnes ergo sancti Dei ab initio generis humani, usque ad tempus Apo
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis ut ñ dormiant. in flammnantib enĩ cupi¬
ditatib agitati in flagicia & facinora ꝓpellun¬
tur : nec om̃i noreqͥescunt. desiderando ut ad¬
quirant. metuendo ne amitant qui Aut ẽ
me audit ait sapientia. in habitabit in spe: & qui¬
esc& sine timore ab om̃i malignitate. hoc ẽ quantũ
hereditates. nondũ in rẽ sed tam̃ in spe cȩlestis he¬
reditatis habitare: & a t̾renȩ felicitatis iã cupidita¬
te conquiescere: Cũ aut̃ uenerit qđ sꝑamꝰ ñ iã inter
duas hereditates requiescemꝰ : sed in noua uera cuius
istã mortẽ carnis more suo scriptura dormitionẽ
uocauerit: hȩc ẽ mors optima. ut incupiditatũ
cohibitione a t̾renis in spe cȩlestis hereditatis ho¬
mo usq in finẽ ꝑseuerans diem uitȩ huiꝰ ultimum
claudat. Sic enĩ dormientes int̃ medios cleros er̃
Aut certe qͥa ꝑ eos qͥ sic moriunt᷑. qͣnto securiꝰ tanto

Expanded text:
ab eis, et non dormiunt. Flammab eis, et non dormiunt. Flammditatibus agitati, in flagitia et facinora propelluntur, nec omnino requiescunt; desiderando ut acquirant, metuendo ne amittant. Qui autem me audit, ait Sapientia, inhabitabit in spe, et requiescet sine timore ab omni malignitate Prov., 33 . Hohaereditates; nondum in re, sed tamen in spe coelestis haereditatis habitare, et a terrenae felicitatis jam cupiditate conquiescere. Cum autem venerit quod speramus, non jam inter duas haereditates requiescemus; sed in nova vera, cujus istam mortem carnis more suo Scriptura dormitionem vocaverit; haec est mors optima, ut in cupiditatum cohibitione a terrenis, in spe coelestis haereditatis homo usque in finem perseverans, diem vitae hujus ultimum claudat. Sic enim dormientes inter medios cleros, eru: aut certe, quia per eos qui sic moriuntur, quanto securius, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
sors grece dr̃: & sortes ex ꝓmissione dĩ partes
hereditatis uocant᷑ quȩ popło s̃ distributȩ. Unde
tribus leui p̃cepta ẽ ñ habere sortẽ int̾ fr̃s: qđ ex
eoꝵ decimis sustentaret᷑ Nã & cleros & clericos hinc
stam̃to tanqͣm ꝑ id qđ efficit᷑ id qđ efficit : nomi¬
ne cleroꝵ testam̃ta ipsa significata s̃ quã quã
michi & aliꝰ hinc sensus occurrat nisi fallor ante¬
ponenđꝰ: ut cleros multo ꝓbabiliꝰ ipsas hereditates
intelligamꝰ. Ut qm̃ hereditas ueteris testam̃ti ẽ qͣmuis
in umbra significatiua futuri t̃rena felicitas. heredi¬
tas uͦ noui testam̃ti ẽ ȩt̃na immortalitas: dormire
sit int̃medios cleros. nec illã iã quȩrere ardent̃
& ad huc istã expectare patient᷑: Nã qͥ ꝓpt̃ ea dõ
seruiunt uł potiꝰ ꝓpt̃ ea seruire nolunt . dũ quȩr̃¬
in hac uita & in hac t̾ra felicitatẽ: ablatꝰ ẽ somnꝰ

Expanded text:
sors graece dicitur, et sortes ex promissione Dei, partes sors graece dicitur, et sortes ex promissione Dei, partes haereditatis vocantur, quae populo sunt distributae. Unde tribus Levi praecepta est non habere sortem inter fratres suos, quod ex eorum decimis sustentaretur . Nam et Cleros et Clericos hinc stamento, tanquam per id quod efficitur id quod efficit, nomine clerorum Testamenta ipsa significata sunt. 20. Quanquam mihi et alius hic sensus occurrat, nisi fallor, anteponendus, ut cleros multo probabilius ipsas haereditates intelligamus: ut quoniam haereditas Veteris Testamenti est, quamvis in umbra significativa futuri, terrena felicitas; haereditas vero Novi Testamenti est aeterna immortalitas; dormire sit inter medios cleros, nec illam jam quet adhuc istam expectare patienter. Nam qui Deo propterea serviunt, vel potius servire nolunt: dum quaerunt in hac vita foelicitatem, ablatus est somnus
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ medios cleros. tanquã int̃ mediũ cleroꝵ. qđ po-¬
tius in greco legit᷑ & qđ dici sol& in eis reb: ut dixi
quȩ int̾ se debeant habere consensũ. Iub& igit᷑ scri¬
ptura ut int̃ medios cleros dormiant. qͥuł sunt pen¬
nȩ colũbȩ deargentatȩ : uł ex hoc eis p̃stat᷑ ut sint
Porro si isti cleri duo testam̃ta significant. qͥd aliud
ã monem᷑ nisi ut ea testam̃ta int̃ se consentire ñ re¬
pugnemꝰ. sed intelligendo ad quiescamꝰ : nosq suimꝰ
eoꝵ concordiȩ signũ atq docum̃tũ : cũ alterũ aduer¬
sus alterũ nichił dixisse sentimꝰ & cũ pacifica ãmira.¬
tione quasi extasis soporẽ monstramꝰ . Cur aut̃ in
cleris testam̃ta intelligant᷑ cũ hoc nom̃ grecũ sit
qͥdem sed testam̃tũ ñ ita dicat᷑ hȩc causa ẽ. qͥa ꝑte
stam̃tũ dat᷑ hereditas quȩ grece appellat᷑¬
CLEROnomia & heres CTERΟΝ MΟS: CLEROS aut̃

Expanded text:
inter medios cleros, tanquam inter medium clerorum, quod pointer medios cleros, tanquam inter medium clerorum, quod potius in graeco legitur, et quod dici solet in eis rebus, ut dixi, quae inter se debeant habere consensum. Jubet ergo Scriptura ut inter medios cleros dormiant, qui vel sunt pennae columbae deargentatae, vel ex hoc eis praestatur ut sint. Porro si isti cleri duo Testamenta significant, quid aliud admonemur, nisi ut Testamentis inter se consentientibus non repugnemus ; sed ieorum concordiae signum atque documentum, cum alterum adversus alterum nihil dixisse sentimus, et cum pacifica admiratione, quasi ecstasis sopore, monstramus? Cur autem in cleris Testamenta intelligantur, cum hoc nomen graecum sit quidem, sed Testamentum non ita dicatur; haec causa est, quia per testamentum datur haereditas, quae graece appellat autem
Abbreviated transcription (Latin):
si fieri possa id qđ rectũ ẽ ñ iuberi: quęri etiã potest
cur ñ sit dictũ si dormiatis incleris: sed int̃ medi¬
ualet qđ dictũ ẽ int̃ medios cleros hinc gͦ qͥd mͥ ui¬
deat᷑ exponã Sepe hoc uerbũ ad aliqua conecten¬
da atq pacanda. ne int̃ se dissideant poni solet :
sic̃ testam̃tũ int̃ se & popłm dõ constituente. hoc
uerbũ scriptura ponit Nã ꝓ eo qđ ẽ in latino int̃
dicit ł rit testam̃tũ int̃me & te : & ome sem̃ tuũ
qđ grecꝰ hab& int̃ mediũ meũ & tuũ. & int̾ mediũ
seminis tui. ltẽ cũ loqueret᷑ ad noe de arcu in nu-¬
bib ad signũ constituendũ : hoc uerbũ sepissime
repetit: & qđ habent latini codices int̃ me & uos
uł int̃ me & omem animã uiuã & si qua ibi talia
se constituant: ne aliud opinando dissideant
factũ ẽ ut hoc loco psalmi huiꝰ int̾pretes nr̃i ñ dice¬
rent int̃ cleros. qđ latinȩ locutioni usitatũ ẽ : sed

Expanded text:
si fieri posset, id quod rectum est non juberi. 19. Quaeri etiam potest, cum non sit dictum, Si dormiatis in cleris, sed, inter medivalet quod dictum est, inter medios cleros. Hinc ergo quid mihi videatur exponam. Saepe hoc verbum ad aliqua connectenda atque pacanda, ne inter se dissideant, poni solet: sicut testamentum inter se et populum Deo constituente, hoc verbum Scriptura ponit; nam pro eo quod est in latino, intedicit, Erit testamentum inter me et te, et omne semen tuum : quod Graecus habet, inter medium meum et tuum, et inter medium seminis tui. Item cum loqueretur ad Noe de arcu in nubibus ad signum constituendum , hoc verbum saepissime repetit: et quod habent latini codices, inter me et vos, vel inter me et omnem animam vivam, et si qua ibi talia se constituunt, ne aliud opinando dissideant factum est, ut hoc loco psalmi hujus interpretes nostri non dicerent, inter cleros, quod latinae locutioni usitatum est; sed
Abbreviated transcription (Latin):
tasse ambiguũ: qđ possit & hoc mͦ intelligi. Sed qđ
significat: qđ ẽ int̃ scapulas. Utrũ ꝓpt̃ ea ibi ẽ auri
uiriditas id ÷ sapientia & caritas qͥa ibi s̃ qͦdã mͦ ra¬
dices alarũ. anqͥa ibi portat᷑ illa sarcina leuis
qͥd enĩ s̃ uł ipsȩ alȩ nisi duo p̃cepta caritatis in qͥb
tota lex pendet & ꝓphetȩ : qͥd ipsa sarcina leuis
nisi ipsa canitas quȩ in his duob p̃ceptis implet᷑
quicqͥd enĩ difficile ẽ in p̃cepto : leue ẽ amanti
Nec ob aliud recte intelligit᷑ dictũ: onus meũ leue

Expanded text:
tassis ambiguum, quod possit et hoc modo intelligi; sed quod tassis ambiguum, quod possit et hoc modo intelligi; sed quod significat, quod est inter scapulas. Utrum propterea ibi est auri viriditas, id est sapientia et charitas, quia ibi sunt quodammodo radices alarum; an quia ibi portatur illa sarcina levis? Quid enim sunt vel ipsae alae, nisi duo praecepta charitatis, in quibus tota Lex pendet et Prophetae ? Quid ipsa sarcina levis, nisi ipsa charitas quae in his duobus praeceptis impletur? Quidquid enim difficile est in praecepto, leve est amanti. Nec ob aliud recte intelligitur dictum, Onus meum leve