comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Igrecos qui integre
sapiunt. & fidem rec¬
tam sectantur epła¬
rum seꝑtem que ca¬
nonice nuncupantur: qui inlatinis
primus ẽ. innum̾o apłorum: prime
sint etiam eius epłe. mnordinem cete¬
rarum. Sed sicut euangłistas dudũ
ad ueritatis lineam correximꝰ: ita
has ꝓprio ordini dõ nos iuuante
reddidimꝰ. Est enim prima earum
una iacobi. petri due. iohannis tres E¬
& iude una. Qne si ut abes digeste st̃
nita quoq ab int̾pretibꝰ fidelit̃ inlatinũ¬

Expanded text:
Graecos, qui integre sapiunt, et fidem rectam sectantur, Epistolarum septem, quae Canonicae nuncupantur, qui in Latinisprimus est in numero apostolorum, primae sint etiam ejus Epistolae in ordine caeterarum. Sed sicut evangelistas dudum ad veritatis lineam correximus: ita has proprio ordini, Deo nos juvante, reddidimus. Est enim prima earum una Jacobi, Petri duae, Joannis tres, et Judae una. Quae si, ut ab eis digestae sunt, ita quoque ab interpretibus fideliter in Latinu
Abbreviated transcription (Latin):
Incet̾is uͦ epłis qͣntum an̾ra aliorum
distet editio. lectoris prudentie dere¬
linquo. Sed tu uirgo xp̃i eustochium.
dum ame impensuis scripture ueri¬
tatem inqͥris: meã quodã mͦ senectutẽ
imudorum dentibꝰ corrodendam expons.
qui me falsarium corruptoremq scãrũ
ꝓnuntiant scripturarum. Sed ego in
tali oꝑe nec emuloꝵ meoꝵ inuidentiã ꝑ¬
timesco: nec scẽ scͥpture ueritatẽ poscentib

Expanded text:
Epistolis, quantum a nostra aliorum distet editio, lectoris prudentiae derelinquo. Sed tu, virgo Christi Eustochium, dum a me impensius Scripturae veritatem inquiris, meam quodam modo senectutem invidorum dentibus corrodendam exponis; qui me falsarium corruptoremque sanctarum pronuntiant Scripturarum. Sed ego in tali opere nec aemulorum meorum invidentiam pertimesco: nec sanctae Scripturae veritatem poscentibus
Abbreviated transcription (Latin):
factum est: hoc est deus homo factus est.
Proinde. ita dixisse posset uderi. qui acci¬
pit si quem misero. me scdm hominem ac¬
cipit: qui autem me scdm̃ dm̃ accipit. acci¬
pit eum qui me misit. S cum ista dice¬
bat: non ab illo naturȩ unitas. s in eo qͥ
mittitur mittentis commendabatur auc-¬
toritas. Sic itaq unusquisq eum qui est
missus accipiat: ut in illo eum qui misit
attendat. Si ergo attendas. xp̃m in petͦ.
inuenies discipli preceptorem.si autem at¬
tendas patrem in filio. intienies uigeniti
genitorem: ac sic in eo qui missus est sine
ullo accipis errore mittentem. Ea quȩ se¬
cuntur in euangelio. non sunt temporis bre¬
uitate coartanda: o ideo sermo iste km̾i
briter capiatur. si exiguus est. desiderabilit̾

Expanded text:
factum est , hoc est, Deus homo factus est. factum est , hoc est, Deus homo factus est. Proinde ita dixisse possit videri: Qui accipit eum quem misero, me secundum hominem accipit. Qui autem me secundum Deum accipit, accipit eum qui me misit. Sed cum ista dicebat, non ab illo naturae unitas, sed in eo qui mittitur mittentis commendabatur auctoritas. Sic itaque unusquisque eum qui est missus accattendat. Si ergo attendas Christum in Petro, invenies discipuli praeceptorem; si autem attendas Patrem in Filio, invenies Unigeniti Genitorem: ac sic in eo qui missus est, sine ullo accipis errore mittentem. Ea quae sequuntur in Evangelio, non sunt temporis brevitate coarctanda. Et ideo sermo iste, charbriter capiatur; si exiguus est, desiderabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
filio discretione subponitis: Cohibete ita
q ur̃e presumptionis audatiam: & in his
uerbis nolite querere quantam filii &
apli. tantam patrisq filiĩ distantiam. Ipsũ
filium potius audite dicentem. Ego & pat̾:
untm sumus. Ubi ueritas uobis inter ge¬
nitorem & unigenitum nullam distantiȩ
suspitionem reliquit: ubi gradus ur̃os ip̃c
elisit. ubi scalas ur̃as petra confregit. S
hereticorum calumpnia refutata: quonã
modo nos accepturi sumus hȩc uerba do
minica. qui accipit si quem misero. me ac¬
cipit. qui autem me accipit. accipit eum
qui me misit : Si enim uoluerimus in¬
telligere ideo dictum. qui me accipit.
accipit eum qui me misit. quod unius
naturȩ sint pater & filits: consequens
uidebitur ex corundem uerbꝗfum regu¬
la. qua dictum est. qui accipit si quem
misero me accipit. ut unius saturȩ sint
filius. & apls̃. Posset quidem & hoc ñ
ad currendam uiam. Uerbum enini caro

Expanded text:
Filio discretione supponitis? Cohibete itaque Filio discretione supponitis? Cohibete itaque vestrae praesumptionis audaciam; et in his verbis nolite quaerere quantam Filii et apostoli, tantam Patris Filiique distantiam. Ipsum Filium audite potius dicentem, Ego et Pater unum sumus . Ubi veritas vobis inter Genitorem et Unigenitum nullam distantiae suspicionem reliquit, ubi gradus vestros Christus elisit, ubi scalas vestras petra confregit. 3. Sed haereticorum calumnia refutata, quonam modo nos accepturi sumus haec dominica verba, Qui accipit si quem misero, me accipit; qui autem me accipit, accqui me misit. Si enim voluerimus intelligere hoc ideo dictum: Qui me accipit, accipit eum qui me misit, quod unius naturae sint Pater, Filius, consequens videbitur ex eorumdem verborum regula, qua dictum est: Qui accipit, si quem misero, me accipit, ut unius naturae sit Filius et apostolus. Possit quidead currendam viam . Verbum enim caro
Abbreviated transcription (Latin):
audiunt hȩc euangelica uerba. seu legat̃.
statim ad illos gradus sui dogmatis cur¬
runt: quibtis non ascendunt ad uitam.
s precipitantur in mottem. Contintio
quippe dicunt. Quantum apłs filiĩ
distat a filio. quamtus dixerit qui acci¬
pit si quem nusero me accipit: tantũ
⁊ filius distat a patre. quamuis dixerit
qui autem me accipit. accipit eum qͥ
me misit. S si hoc dicis: oblitus es he¬
retice gradus tuos. Si enim tanto int̾¬
uallo ꝓpter hȩc dm̃i uerba filium a pa-¬
tre. quantum apłm distinguis ã filio: ubi
positurus es sp̃m sc̃m: Excidit ne tibi eum
uosponere solere post filium: Erit ergo
ipse inter apłm & filium: et multo ampłi
distabit filius ab apõ. quam pater a filio.
filium & patrem maneat paribis inter¬
uallis ista ditnsio: equalis erit sp̃s sc̃eͣ filio:
S nec hoc uultis. Ulbi ergo eum positari
estis. si quanta filium patri. tanta apłm

Expanded text:
audiunt haec evangelica verba, seu legunt, audiunt haec evangelica verba, seu legunt, statim ad illos gradus sui dogmatis currunt, quibus non ascendunt ad vitam, sed praecipitantur in mortem. Continuo quippe dicunt: Quantum apostolus Filii distat a Filio, quamvis dixerit, Qui accipit si quem misero, me accipit; tantum et Filius distat a Patre, quamvis dixerit, Qui autem me accipit, accipit eum qui me misit. Sed si hoc dicis, oblitus es, haeretice, gradus tuos. Si enim tanto intervallo propter haec Domini verba Filium a Patre, quantum apostolum distinguis a Filio, ubi positurus es Spiritum sanctum? Exciditne tibi, eum vos ponere solere post Filium? Erit ergo ipse inter apostolum et Filium; et multo amplius distabit Filius ab apostolo quam Pater a Filio. ue inter Patrem et Filium maneat paribus intervallis ista distinctio, aequalis erit Spiritus sanctus Filio? Sed nec hoc vultis. Ubi ergo eum posituri estis, si quanta Filium Patri, tanta apostolum
Abbreviated transcription (Latin):
elegi. & unus ex uobis diabolus est:
An &o ipse ad aliquid est electus. ad
ad beatitudinem de qua modo ait.
beati eritis si feceritis ea : Hoo non
de omnibus diit. Scit enim: quos
ad sotietatem beatitudinis huitis elegerit
Non est ex eis iste: qui panem eius sic ede¬
bat. ut super eum lauaret calcanetm.
Illi manducabant panem dñm: ille panẽ
dñi contra dñm. Illi uitam: ille penam.
priusquã fiat: ut credatis cum factum
fuerit. quia ego sum. Id est ego sum de
quo illa scriptura precessit: ubi dictũ
est. qui manducat panem meum. leua¬
bit suꝑ me calcaneum. Deinde sequit᷑:¬
& dicit. Amen am̃ dico uobis: qui acci¬
pit si quem misero. me accipit. Qui
autem me accipit: accipit eum quime
misit. Tantum ne distare uoluit intel¬
ligi. inter eum. quem mittit & se ipsũ:
quantum inter se ipsum & patrem
deum: Hoc si isto modo acceꝑimus:
nescio quos gradus quod absit. arria-¬
norum more faciemus. Illi quippe cũ

Expanded text:
elegi, et unus ex vobis diabolus est ? elegi, et unus ex vobis diabolus est ? An et ipse ad aliquid est electus, ad ad beatitudinem, de qua modo ait, Beati eritis si feceritis ea? Hoc non de omnibus dicit: scit enim quos ad societatem beatitudinis hujus elegerit. Non est ex eis iste qui panem illius sic edebat, ut super eum levaret calcaneum. Illi manducabant panem Dominum, ille panem Domini contra Dominum: illi vitam, ille poenam. priusquam fiat; ut cum factum fuerit, credatis quia ego sum: » id est, ego sum de quo illa Scriptura praecessit, ubi dictum est, Qui manducat mecum panem, levabit super me calcaneum. 2. Deinde sequitur, et dicit: Amen, amen dico vobis; qui accipit si quem misero, me accipit; qui autem me accipit, accipit eum qui me misit. Tantumne distare intelligi voluit inter eum quem mittit et seipsum, quantum inter seipsum et Patrem Deum? Hoc si isto modo acceperimus, nescio quos gradus, quod absit, Arianorum more faciemus. Illi quippe cum
Abbreviated transcription (Latin):
non est seruus maior
ea. Hoc ideo dixit: qtuia lauerat disci-¬
pulorum pedes. magister humilitatis. &
uerbo. & exemplo. S poterimus ea qͣ
sunt operosius difserenda. ipso adiuuã¬
te disserere: si non in eis quȩ manifesta
funt immoramur. Cum ergo hec dñs
premisifset: adiunrit. Non de om̃ibꝰ
uobis dico: ego scio quos elegerim. S
ut impleatur scriptura: qui mandu-¬
cat panem meum. leuabit suꝑ me
calcaneum suum. Hoc quid est aliud:
nisi conculcabit me: Notum ẽ de
quo loquatur: iudas ille traditor. eiꝰ
attingitur. Ergo ipsum non elegerit:
unde. ab eis quos elegit. isto sermone
secernit. Quod ergo dico inquit bea¬
ti eritis si feceritis ea: non de omĩb
uobis dico. Est inter tios qui non erit
beatus: neq faciet ea. Ego scio quos
elegerim. Quosnisi eos qui beatie:¬
runt faciendo ea quȩ p̃cepit. ac fa¬
cienda monstrauit: qui efficere bea-¬
tos potest: Non est inquit traditor
iudas electus. Quid est ergo quod
alio loco dicit: nonne ego uos duodecĩ

Expanded text:
st servus major ea. » Hoc ideo dixit, quia laverat discipulorum pedes, magister humilitatis et verbo et exemplo: sed poterimus ea quae sunt operosius disserenda ipso adjuvante disserere, si non in eis quae manifesta sunt immoremur. Cum ergo haec Dominus praemisisset, adjunxit, « Non de omnibus vobis dico: ego scio quos elegerim: sed ut impleatur Scriptura, Qui manducat panem mecum, levabit super me calcaneum suum. » Hoc quid est aliud nisi, conculcabit me? Notum est de quo loquatur; Judas ille traditor ejus attingitur. Ergo ipsum non elegerat, unde ab eis quos elegit, isto sermone secernit. Quod ergo dico, inquit, Beati eritis si feceritis ea, non de omnibus vobis dico: est inter vos qui non erit beatus, neque faciet ea. Ego scio quos elegerim. Quos, nisi eos qui beati erunt faciendo quae praecepit, ac facienda monstravit, qui efficere beatos potest? Non est, inquit, traditor Judas electus. Quid est ergo quod alio loco dicit, Nonne ego vos duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
Non ergo aliquo est cogente turbatus: s
turbauit semet ipsum. Quod de illo eui¬
denter expressum est: quando latarum
suscitaiit. Nam ibi scriptum est. quod
turbauerit semet ipsum: ut hoc intelli¬
gatur & ubi non legitur scriptum & ta¬
men eum legitur fuisse turbatum. Af-¬
fectum quippe humanum quando opor-¬
ttusse iudicauit. in se ipso potestate com¬
motit: qui hominem totum potestate

Expanded text:
Non ergo aliquo est cogente turbatus, sed Non ergo aliquo est cogente turbatus, sed turbavit semetipsum; quod de illo evidenter expressum est, quando Lazarum suscitavit: nam ibi scriptum est quod turbaverit semetipsum , ut hoc intelligatur et ubi non scriptum legitur, et tamen eum legitur fuisse turbatum. Affectum quippe humanum, quando oportuisse judicavit, in seipso potestate commovit, qui hominem totum potestate
Abbreviated transcription (Latin):
in suo corpore hoc est in sua ecclã. sue infir¬
mitatis uoluntaria similitudine consolatꝰ
est: ut si qui suorum adhuc morte immi¬
nente turbantur: in sp̃u ipsum intueant᷑.
ne hoc ipso se putantes reꝑbos. peiore despe-¬
rationis morte sorbeantar : Quantum ita¬
q bonumi de participatione diuinitatis eiꝰ
expectare & sꝑare debemus: cuius nos et
perturbatio tranquillat. & infirmitas fir¬
mat: Siue ergo isto loco ipsum uidam pe¬
reuntem miserando. turbatus est. siue sira
morte ꝓpinquante ttirbatus est. non est ta¬
men ullo modo dubitandum. non eum ani¬
mi infirmitate s potestate turbatum: ne
nobis desꝑatio salutis oriatur. quando non
potestate s infirmitate turbamur. Car-¬
nis quippe ille gerebat infirmitatẽ: quȩ
infirmitas resurrectione consumpta est.
S qui non solum homo. uerum etiam ds̃
erat: ineffabili distantia. uniu̾sum genus
humanum animi fortitudine suꝑabat.

Expanded text:
in suo corpore, hoc est in sua Ecclesia, suae infirin suo corpore, hoc est in sua Ecclesia, suae infirmitatis voluntaria similitudine consolatus est: ut si qui suorum adhuc morte imminente turbantur in spiritu, ipsum intueantur, ne hoc ipso se putantes reprobos, pejore desperationis morte sorbeantur? Quantum itaque bonum de participatione divinitatis ejus exspectare et sperare debemus, cujus nos et perturbatio tranquillat, et infirmitas firmat? Sive ergo isto loco ipsum Judam pereuntem miserando turbatus est, sive sua morte propinquante turbatus est: non est tamen ullo modo dubitandum, non eum animi infirmitate, sed potestate turbatum; ne nobis desperatio salutis oriatur, quando non potestate, sed infirmitate turbamur. Carnis quippe ille gerebat infirmitatem, quae infirmitas resurrectione consumpta est. Sed qui non solum homo, verum etiam Deus erat, ineffabili distantia universum genus humanum animi fortitudine superabat.
Abbreviated transcription (Latin):
pondere: qui & ipsam leticiam. ꝑtarbatio¬
nem uocant. Quid si enim pp̃terea morte
imminente turbatur: quia morte immi¬
nente letatur : S hoc inquiunt: gau-¬
dium. non leticia nominanda est. Quid ẽ
hoc: easdem nisi res sentire. & rerum nonu¬
na uelle mutare : Llerum nos sacris litte¬
ris accõmodemus auditum. & scdm ipsas
potius istam questionem dño adititiante
soluamus. ne qm̃ scriptum est cum hec
dixisset iħc turbatus est sp̃u. dicamus eũ
leticia fuisse turbatum: ne uerbis suis
nos ipse conuincat. ubi dicit. Tristis est
anima mea. usq ad mortem. Tale aliqͥs
eciam hic intelligendtm est: quando stio
traditore iam tunc solo exituro. & cum sins
sotus continuo redituro. iħc turbatas est
spũ. firmissimi quidem funt xp̃iam: siqui
suit qui nequaquam morte imminente tͥ¬
bantur. S nuiniquid xp̃o firmiores: Quis
hoc insanissimus dixerit: Quid est ergo
quod ille turbatus est. nisi quia infirmos

Expanded text:
pondere, qui et ipsam laetitiam perturbatiopondere, qui et ipsam laetitiam perturbationem vocant. Quid si enim propterea morte imminente turbatur, quia morte imminente laetatur? Sed hoc, inquiunt, gaudium, non laetitia nominanda est. Quid est hoc, nisi easdem res sentire, et rerum nomina velle mutare? Verum nos sacris Litteris accommodemus auditum, et secundum ipsas potius istam quaestionem Domino adjuvante solvamus: nec quoniam scriptum est, Cum haec dixisset Jesus, turbatus est spiritu, dicamus cum laetitia fuisse turbatum; ne verbis suis nos ipse convincat ubi dicit, Tristis est anima mea usque ad mortem Tale aliquid etiam hic intelligendum est, quando suo traditore jam tunc solo exituro, et cum suis sociis continuo redituro, Jesus turbatus est spiritu. 5. Firmissimi quidem sunt christiani, si qui sunt, qui nequaquam morte imminente turbantur: sed numquid Christo firmiores? Quis hoc insanissimus dixerit? Quid est ergo quod ille turbatus est, nisi quia infirmos
Abbreviated transcription (Latin):
quis tp̃o. Concupiscat adquiri homines
xp̃o: letetur cum ad quiruntur homi¬
nes xp̃o. Timeat & sibi ne pereat. xp̃o:
contristetur peregrinari se a xp̃o. Con¬
cupiscat regnare cum xp̃o: lecetur dam
sperat se regnaturum esse cum xp̃o. Iste
sunt certe quatuor quas ꝑturbationes uo¬
cant: timor & tristicia. amor & leticia.
Habeant eas iustis de causis animi tp̃iani.
nec philosophorum stoicorum. uel quorum¬
cumq similium consentiatur errori: qui ꝑ¬
fecto quemadmodum uanitatem existimãt
ueritatem. sic stuporem deputant sanitatẽ.
gnorantes sic hominis animum quenadmo.¬
dum corporis menbrum. desperatius. egrota¬
re. quando & doloris amiserit sensum.s
dicit aliquis. Numquid aninius xp̃iani.
debet etiam morte pendente turbari:
Ubi est enim quod ait apl. concupiscentiã
se habere dissoltu & esse cum xp̃o: si illud
quod concupiscit. pocest eum turbare cum
uenerit : facile est quidem istis ad hec res¬

Expanded text:
quis Christo; concupiscat acquiri homines quis Christo; concupiscat acquiri homines Christo, laetetur cum acquiruntur homines Christo: timeat et sibi ne pereat Christo, contristetur peregrinari se a Christo; concupiscat regnare cum Christo, laetetur dum sperat se regnaturum esse cum Christo. Istae sunt certe quatuor quas perturbationes vocant, timor et tristitia, amor et laetitia. Habeant eas justis de causis animi christiani, nec philosophorum Stoicorum, vel quorumcumque similium consentiatur errori: qui profecto quemadmodum vanitatem existimant veritatem, sic stuporem deputant sanitatem; ignorantes sic hominis animum, quemadmodum corporis membrum, desperatius aegrotare, quando et doloris amiserit sensum. 4. Sed dicit aliquis: Numquid animus christiani debet etiam morte impendente turbari? Ubi est enim quod ait Apostolus, concupiscentiam se habere dissolvi et esse cum Christo ; si illud quod concupiscit, potest eum turbare cum venerit? Facile est quidem istis ad haec res
Abbreviated transcription (Latin):
est pro nobis: turbatus est idem ipse ꝓ
nobis. Qui ergo potestate mortuus est:
potestate turbatus est. Qui transfigu¬
rauit corpus humilitatis nr̃e conforme
corpori gloriȩ suȩ : trans figurattit in se
etiam affectum infirmitatis nr̃e. compa¬
tiens nobis affectu animȩ suȩ. Promde
quando turbatur magnus. fortis. certꝰ.
intuctas: non ei timeamus quasi defitiat.
Non perit: s nos querit. Hos in quam
nos omnino sic querit. nos ipsos in illius
ꝑturbatione uideamtis: ut quando cur¬
bamur non desꝑatione pereanitis. Quan¬
do turbatur. qui non turbaretur nisi uo¬
lensꝰ eum consolatur qui turbatur & no¬
lens. Pereant argumenta philosophorũ:
qui negant in sapientem cadere ꝑtur-¬
bationes animorum. Stultam fecit deus
sapientiam huius mundi: & dñs noriit
cogitationes hominum qm̃ uane sunt.
Turbetur plane amnius xp̃ranus: non
miseria. s misccłia. Timeat. ne pereant
homines xp̃o: contristetur. cum perit ali¬

Expanded text:
est pro nobis, prius turbatus est idem ipse pro est pro nobis, prius turbatus est idem ipse pro nobis. Qui ergo potestate mortuus est, potestate turbatus est. Qui transfiguravit corpus humilitatis nostrae, conformatum corpori gloriae suae , transfiguravit in se etiam affectum infirmitatis nostrae, compatiens nobis affectu animae suae. Proinde quando turbatur magnus, fortis, certus, invictus, non timeamus quasi deficiat; non perit, sed nos quaerit. Nos, inquam, nos omnino sic quaerit; nos ipsos in illius perturbatione videamus, ut quando turbamur, non desperatione pereamus. Nam quando turbatur, qui non turbaretur nisi volens, eum consolatur qui turbatur et nolens. 3. Pereant argumenta philosophorum, qui negant in sapientem cadere perturbationes animorum. Stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ; et Dominus novit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Turbetur plane animus christianus, non miseria, sed misericordia: timeat ne pereant homines Christo, contristetur cum perit ali
Abbreviated transcription (Latin):
neretur a ceteris. ideo turbatus est sp̃u:
& quia ipse traditor iam fuerat exiturꝰ.
ut iudeos quibus dñs ab eo traderetur
adduceret turbauit eum imminens passio.
&o ꝑiculum ꝓximum. & traditoris impen¬
dens manus. cuius fuerat precognitus ani¬
mus: Tale quiipe est quod iħe turbatꝰ
est sp̃u: quale etiam illud quod ait. Nc̃
anima mea turbata est. Et quid dicam:
Pater: salua me ex hora hac. S ꝓpterea.
ueni in horam hano. Sicut ergo tunc
eius anima turbata est. hora ꝑpinquan-¬
te passionis: ita etiam nunc exituro
iuda atq uenturo & ꝓpinquante tanto
scelere traditoris. curbatus est sp̃u. Tur-¬
batus est ergo. potestatem habens po-
nendi animam suam: & potestatem ha¬
bens iterum sumendi eam. Turbatur
tam ingens potestas. turbatur petre
firmitas: an potius in eo nr̃a turbatur
infirmitas: Ita uero nichil indignum
credant serui de dño suo: sed agnoscat̃
se menbra in capite stio. Qui mortaius

Expanded text:
neretur a caeteris, ideo turbatus est spiritu? neretur a caeteris, ideo turbatus est spiritu? et quia ipse traditor jam fuerat, ut Judaeos quibus Dominus ab eo traderetur adduceret, turbavit eum imminens passio, et periculum proximum, et traditoris impendens manus, cujus fuerat praecognitus animus? Tale quippe hoc est, quod Jesus turbatus est spiritu, quale etiam illud quod ait: Nunc anima mea turbata est; et quid dicam? Pater, salva me ex hora hac; sed propterea veni in horam hanc . Sicut ergo tunc ejus anima turbata est hora propinquante passionis; ita etiam nunc exituro Juda atque venturo, et propinquante tanto scelere traditoris, turbatus est spiritu. 2. Turbatus est ergo potestatnendi animam suam, et potestatem habens iterum sumendi eam. Turbatur tam ingens potestas, turbatur petrae firmitas, an potius in eo nostra turbatur infirmitas? Ita vero nihil indignum credant servi de domino suo, sed agnoscant se membra in capite suo. Qui mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
on parua fratres ex enã¬
gelio beati iohĩs nobis
ꝓponitur questio: ubi
ait. Cum hec dyxisset
ihc̃: turbatus est sp̃u.
& protestatus est & dixit. Amen amen
dico uobis: quia unus ex nobis tradet me.¬
Et hinc ne turbutus iħe non carne s sp̃ͣu:
quia dicttirus fuerat unus ex uobis tradet
me. Numquid nam illi hoc tunc pͥmum
uenit in mentem: tiel tuno primum ei su¬
bito reuelatum est. eumq repentina tanti
mali nouitate turbauit: Nonne hinc
paulo ante loquebatur. dicens: qui mandu¬
cat meum panem. leuabit suꝑ me calcaneũ :
Nonne etiam stiꝑius iam dixerat: & uos
mundi estis. s non omnes: Ubi euangelista
subiunrit. Sciebat enim: quisnam esset
qui traderet eum. Quem iam & ante
significauerat: dicens. Nonne ego uos
duodetimn elegi: & unus ex uobis diabolus
est: Quid est ergo quod nunc turbatus
est sp̃u. cum ꝓtestatus est & dixit: amen
amen dico uobis. quia unus ex uobis tra¬
det me: An quia eum iam fuerat expres-¬
surus. ut non lateret in ceteris s discer-¬

Expanded text:
on parva, fratres, ex Evangelio beati Joannis nobis proponitur quaestio, ubi ait: Cum haec dixisset Jesus, turbatus est spiritu, et protestatus est, et dixit: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me. Hincne turbatus est Jesus, non carne, sed spiritu, quia dicturus fuerat, Unus ex vobis tradet me? Numquidnam illi hoc tunc primum venit in mentem, vel tunc primum ei subito revemali novitate turbavit? Nonne hinc paulo ante loquebatur dicens: Qui manducat meum panem, levavit super me calcaneum? Nonne etiam superius jam dixerat: Et vos mundi estis, sed non omnes? Ubi evangelista subjunxit: Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum: quem jam et ante significaverat dicens: Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est? Quid est ergo quod nunc turbatus est spiritu, cum protestatus est, et dixit: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me? An quia jam cum fuerat expressurus, ut non lateret in caeteris, sed discer
Abbreviated transcription (Latin):
bus se. Nemo cum tencat᷑ dicat qm̃
adõ tentat᷑. Ds̃ enim intentator maloꝵ
est. Ipse autem neminem tentat. Unus¬
qͥsq uͦ tentat᷑ a concupiscentia stia abs¬
tractꝰ & illectus. Dein concupiscentia
cũ conceperit: parit peccatũ. Peccatũ
uero cum consũmatum fuerit: gene¬
rat mortem.

Expanded text:
bus: « Nemo cum tentatur, dicat quoniam a Deo tentor. Deus enim intentator malorum est. Ipse autem neminem tentat, unusquisque vero tentatur a concupiscentia sua abstractus et illectus. Dein concupiscentia, cum conceperit, parit peccatum; peccatum vero cum consummatum fuerit, generat mortem
Abbreviated transcription (Latin):
piscentia: quamuis illi nec peterent. s quia
deerat murmurarent. S ut sciremus non
dei creaturã esse culpabilem. sed in obedien-¬
tiam contumacem. & in ordinatam cupidita¬
tem: non ꝓpter porcum. s ꝓpter pomum mor-
suos non ꝓpter gallinam. s ꝓpter lenticulã
ꝑdidit. Quomͦ ergo intelligendum est.
quod cumq petieritis hoc faciam: si deus
aliqua petentibus fidelibus etiam consu¬
lendo non facit : An forte solis apłis dictũ
debemus accipere: Absit. Vnde enim ad
hoc uenit ut diceret: Suꝑius dixerat. qͥ
credit in me. oꝑa quȩ facio faciet. & maio-¬
ra horum faciet: de qua re pristino ser-¬
mone tractauimus. Et ne quisquã hoc
sibi tribueret ut etiam illa oꝑa maiora
se ipsum facere ostenderet: adiecit. atq
ait. Quia ego ad patrem uado: & quod¬
cumq petieritis in nomine meo. hoc faciã.
Numquid in eum soli apłi crediderunt:
Ad eos itaq loquebatur dicendo. qui cre¬

Expanded text:
piscentia: quamvis illi nec peterent, sed quia piscentia: quamvis illi nec peterent, sed quia deerat murmurarent. Sed ut sciremus non Dei creaturam esse culpabilem, sed inobedientiam contumacem et inordinatam cupiditatem; non propter porcum, sed propter pomum mortesuos non propter gallinam, sed propter lenticulam perdidit . 2. Quomodo ergo intelligendum est, Quodcumque petieritis, hoc faciam, si Deus aliqua petentibus fidelibus etiam consulendo non facit? An forte solis Apostolis dictum debemus accipere? Absit. Unde enim ad hoc venit ut diceret, superius dixerat, Qui credit in me, opera quae ego facio, faciet, et majora horum faciet: de qua re pristino sermone tractavimus. Et ne quisquam hoc sibi tribueret, ut etiam illa opera majora seipsum facere ostenderet, adjecit, atque ait: Quia ego ad Patrem vado; et quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Numquid in eum soli Apostoli crediderunt? Ad eos itaque loquebatur dicendo, Qui cre
Abbreviated transcription (Latin):
posset non dare placatus. det iratus.
An non uidemus isrłitas malo suio un¬
petrasse: quod culpabili concupiscentia
petierunt. Concupierant enim carni-¬
bus uesci: quibus pluebatur manna de
celo. fastidibant quippe quod habebante.
& quod non habebant. impudenter pe¬
tebant: quasi non melius peterent. non
ut cibus qui deerat indecenti deside-¬
rio prestaret᷑. s ut ille qui aderat sana-¬
to fastidio sumeretur. Quando enim
nos delectant mala. & non delectant bona.
rogare debenus potius deum. ut delec¬
tent bona. quani ut concedantur mala.
non quia malum est carne uesci. cum de
hac re loquens apls̃ dicat. ominis creatura
dei bona est. & nichil abitiendum. quod cũ
gratiarum actione accipitur: sed quia sic
item ipse ait. malum est homini qui ꝑ offen-¬
sionem manducat. & si hominis offensionẽ.
quantomagis dei. cuius in isrlitis non par-¬
ua erat offensio. repudiare quod dabat sa-¬
pientia. & petere id quod inhiabat concu¬

Expanded text:
posset non dare propitius, det iratus. posset non dare propitius, det iratus. An non videmus Israelitas malo suo impetrasse quod culpabili concupiscentia petierunt? Concupierant enim carnibus vesci , quibus pluebatur manna de coelo. Fastidiebant quippe quod habebant; et quod non habebant, impudenter petebant: quasi non melius peterent, non ut cibus qui deerat indecenti desiderio praestaretur, sed ut ille qui aderat sanato fastidio sumeretur. Quando enim nos delectant mala, et non delectant bona, rogare debemus potius Deum ut delectent bona, quam ut concedantur mala. Non quia malum est carne vesci, cum de hac re loquens Apostolus dicat, Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione accipitur : sed quia sicut item ipse ait, Malum est homini qui per offensionem manducat ; et si hominis offensionem, quanto magis Dei? Cujus in Israelitis non parva erat offensio, repudiare quod dabat sapientia, et petere id quod inhiabat concu
Abbreviated transcription (Latin):
dñicorum uerborũ
ordinata conexio.
Cum enim suꝑius
dixisset postea quã
udas egressus est. & ab illa scõꝵ etiam
corporali conuersatione se iunctus est.
nunc clarificatus est filius hominis. et
deus clarificatus est in eo. quod siue futu¬
rum regnum significans dixit. quando
mabi separahuntun i honis sine quoad
suis ꝓmisit sꝑantib.
dicens: quia ego ad
patrem uado. et qd¬
cumq petieritis in
Nomine meo. hoc faciam. Sic ergo per¬
rexit ad patrem. ut non relinqueret in¬
digentes: sed exaudiret petentes. Sed
quid est quodcumq petieritis: cum ui¬
deamus plerumq fideles eius petere.
& non acciꝑere: An forte ꝓpterea: qr
mala petunt : Nam hoc ex ꝓbrauit
apłs iacobus dicens: petitis & non acci¬
pitis. eo quod male petatis. ut in concu¬
piscentiis ur̃is insumatis. Male ergo
usurus eo quod uult accipere: deo po¬
tius miserante non accipit. Pro inde. si
hoc ab illo petitur. unde homo ledatur
exauditus: magis metuendum est. ne qd̃

Expanded text:
nicorum verborum ordinata connexio. Cum enim superius dixisset, posteaquam Judas egressus est, et ab illa sanctorum etiam corporali conversatione sejunctus est, Nunc clarificatus est Filius hominis, et Deus clarificatus est in eo: quod sive futurum regnum significans dixit, quando mali separabuntur a bonis, sive quodsuis promisit sperantibus, dicens: Quia ego ad Patrem vado, et quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Sic ergo perrexit ad Patrem, ut non relinqueret indigentes, sed exaudiret petentes. Sed quid est, quodcumque petieritis, cum videamus plerumque fideles ejus petere, et non accipere? An forte propterea quia male petunt? Nam hoc exprobravit apostolus Jacobus dicens: Petitis, et non accipitis, eo quod male petatis, ut in concupiscentiis vestris insumatis . Male ergo usurus eo quod vult accipere, Deo potius miserante non accipit. Proinde si hoc ab illo petitur unde homo laedatur exauditus, magis metuendum est ne quod
Abbreviated transcription (Latin):
itilia hominibꝰ. Stultas autẽ questio¬
nes agenealogias. & contentiones.
& pugnas legis deuita. Sunt enim
inutiles & uane. Hereticũ hominẽ
post unam et scd̾am correptionem
deuita. sciens qͥa subuersus est qui
man aut titicum. festina ad me ne¬
nire incopolim. Ibi enim statui hi¬
emare. ⁊ enam legis peritum. et
apollo sollicite p̃mitte: nt nichil illis¬

Expanded text:
utilia hominibus. Stultas autem quaestiones, et genealogias, et contentiones, et pugnas legis devita, sunt enim inutiles, et vanae. Haereticum hominem, post unam et secundam correptionem devita: sciens quia subversus est, qui man, aut Tychicum, festinaad me venire Nicopolim; ibi enim statui hiemare. Zenam legisperitum, et Apollo sollicite praemitte, Nicopoli
Abbreviated transcription (Latin):
ui a patre meo. nota feci uobis: ita est pro¬
fundum. ut nullomͦ sit isto sermone coar.¬
tandum. s in alium differendum. Ex¬
eo qd̾ ait. uos autẽ dixi amicos: usq
petieritis patrẽ in nomine meo d& uob̃.¬

Expanded text:
i a Patre meo, nota feci vobis, ita est profundum, ut nullo modo sit isto sermone coarctandum, sed in alium differendum. ominus ait, Vos autem dixi amicos; usque petieritis Patrem in nomine meo, det vob
Abbreviated transcription (Latin):
on immemor mei de-¬
biti: iam reddendi tẽ¬
pus agnosco. Donetꝰ
unde reddam: qui do¬
nauit ut debeam. Do-¬
nauit enim dilectionem de qua dictum ẽ:
nemini quicquam debeatis. nisi ut inuicẽ
diligatis. Donet etiam sermonem: quem
uideo me debere dilectis. Expectationem
ur̃am ad hoc nempe distuleram. ut expli-¬
carem sicut possem quemadmodum etiã
ꝑ terram ueniatur ad xp̃m: cum potius
iubeamur quȩ sursum sunt querere. ñ
quȩ suꝑ terram. Sursum enim xp̃c est:
sedens ad dexteram patris. S ꝓfecto &
hic est: ꝓpter quod saulo in terra seuienti
dicit. Quid me ꝑsequeris: Ult autem
men eum legitur fuisse turbatum. Af-¬
fectum quippe humanum quando opor-¬
ttsse iudicauit. in se ipso potestate com¬
mouit: qui hominem totum potestate

Expanded text:
on immemor mei debiti, jam reddendi tempus agnosco. Donet unde reddam, qui donavit ut debeam. Donavit enim dilectionem, de qua dictum est, Nemini quidquam debentis, nisi ut invicem diligatis ; donet etiam sermonem, quem video me debere dilectis. Exspectationem vestram ad hoc nempe distuleram, ut explicarem sicut possem, quemadmodum etiam per terram veniatur ad Christum; cum potius jubeamur quae sursum sunt quaerere, non quae super terram . Sursum enim Christus est sedens ad dexteram Patris: sed profecto et hic est; propter quod et Saulo in terra saevienti dicit, Quid me persequeris ? Ut autem men eum legitur fuisse turbatum. Affectum quippe humanum, quando oportuisse judicavit, in semetipso potestate commovit, qui hominem totum potestate
Abbreviated transcription (Latin):
quodammodo iam non erat. Quod sit
autem hoc gaudium de quo ait. ut ha¬
beant gaudium meum impletum in
semet ipsis: iam suꝑius expressum est
ubi ait. ut sint unum sicut & nos. Hoc
gaudium suum id est a se in ipsis collatũ.
in eis dicit implendum: ꝓpter quod se
locutum dixit in mundo. Hȩc est ꝑax
illa & beatitudo in futuro sclo: ꝓpter
quam consequendam. temperanter et
iuste & pie uiuendum est in hoc seculo.
eos odio habuit: usq ad id. ut sint & ip¬
si sc̃ificati inueritate.
IoQuens adhuc dñs ad pa-

Expanded text:
quodammodo jam non erat. Quod sit autem hoc gaudium, de quo ait: Ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis, jam superius expressum est, ubi ait: Ut sint unum, sicut et nos. Hoc gaudium suum, id est, a se in eos collatum, in eis dicit implendum, propter quod se locutum dixit in mundo. Haec est pax illa et beatitudo in futuro saeculo; propter quam consequendam, temperanter et juste et pie vivendum est in hoc saeculo.ermonem tuum; usque ad id, Ut sint et ipsi sanctificati in veritate. . 1. Loquens adhuc Dominus ad Pa
Abbreviated transcription (Latin):
est. Quoni autem dixerit filius uinge
nitus omma quȩ habet pater mea sunt
quia utiq non sic quem admodum dictã
est filio. non unigentto s ex duobus maiori.
tu mecum es semper: & omnia mea tua
funt. eo loco si dñs uoltierit diligenti con¬
sideratione tractabitur ubi dicit pate¬
unigenitis & mea omnia tua sunt. ut iste¬

Expanded text:
us. Quomodo autem dixerit unigenitus us. Quomodo autem dixerit unigenitus Filius: Omnia quae habet Pater, mea sunt, quia utique non sic quemadmodum dictum est illi filio non unigenito, sed ex duobus majori: Tu mecum es semper, et omnia mea tua sunt , eo loco, si Dominus voluerit, diligenti consideratione tractabitur, ubi dicit Unigenitus Patri: Et mea omnia tua sunt, et t
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphata cuntatu. Craltare super eloe dẽ
& super omnem terram gloria tua. Quia
atiqꝙ post eius exaltationem tienturuserat
piadmus. hoc ipse unigenitus ꝓmaste aitit¬
rum. quod unidemus impletam. Quod ait̃
ait de meo acipiet & annuntiabit uobis
catholicis audite auribus. catholicis percipi¬
te mentibus. Non enim ꝓpterea sicut qui¬
dam heretici putauerunt. minor est filio
sp̃c sanctus: quia filius accipiat a patre.
& sp̃c sanctus a filo. quibtisdam gradibus
naturarum. Absit hoc credere. absit hoc
dicere: absit hoc a xp̃ianis cordibus cogi¬
tare. Deniq continuo soluit ipse questio¬
nem:& cur hoc dixerit explanauit. Om¬
ma inquit quecumq habet pater. mea
sunt. Propterea dixi quia de meo accipi¬
et & annuntiabit uobis. Quid uulas
amplus:. Eigo de patre accipit sp̃e sõ.
unde accipit filius: quia in hac triiate
de patre natas est filius. de patre pro¬
cedit sp̃c sanctus. Qui autem de ntilo
natus fit: de mullo procedit: pater sollis

Expanded text:
propheta cantatur: Exaltare super coelos, Deus, et super omnem terram gloria tua . Quia itaque post ejus exaltationem venturus eratPsalmus, hoc ipse Unigenitus promisit futurum, quod videmus impletum. 4. Quod autem ait, De meo accipiet, et annuntiabit vobis, catholicis audite auribus, catholicis percipite mentibus. Non enim propterea, sicut quidam haeretici putaverunt, minor est Filio Spiritus sanctus, quasi Filius accipiat a Patre, et Spiritus sanctus a Filio, quibusdam gradibus naturarum: absit hoc credere, absit hoc dicere, absit a Christianis cordibus cogitare. Denique continuo solvit ipse quaestionem, et cur hoc dixerit, explanavit. Omnia, inquit, quaecunque habet Pater, mea sunt; propterea dixi, quia de meo accipiet, et annuntia. Ergo de Patre accipit Spiritus, unde accipit Filius, quia in hac Trinitate de Patre natus est Filius, de Patre procedit Spiritus. Qui autem de nullo natus est de nullo procedit, Pater es
Abbreviated transcription (Latin):
pro discipulis suis. qͦs
tunc secum habebat:
atq ad iunxisset suos
alios dicens. non pro his autem rogo tantũ.
s & pro eis qui credituri sunt ꝑ uerbum
eorum in me: uelut queremus quid uel

Expanded text:
pro discipulis suis quos tunc secum habebat, atque adjunxisset suos alios, dicens: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me, velut qu
Abbreviated transcription (Latin):
teram patris: Nonne apls claniat. & dĩc.
si ergo resurrexistis cum xp̃o. quȩ sursum
sunt sapite ubi xp̃c est ad dexteram dei se¬
dens: quȩ sursum sunt querite. non quȩ
suꝑ terramͤ Quomͦ ergo ut ad xp̃m ea¬
mus. terram calcare compellimur: cum
potius nobis sursum cor habendum sit ad
dñm. ut cum illo esse possimus: Ulidetis
fratres. hodierm temporis angustias istam
coartare questionem: quod & si uos forte
muus uidetis. ego ut cumq uideo quante
disputationis indigeat. Vlnde peto: ut eã
potius fuspendi. quam uel negligentius uł
angustius ꝑtractari. non fraudata s dilata
expectatione patiamin. Adherit enim
dñs qui nos debitores facio: ut faciat etiã
redditores.¬

Expanded text:
teram Patris? nonne Apostolus clamat, et dicit, teram Patris? nonne Apostolus clamat, et dicit, Si ergo resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite, ubi Christus est ad dexteram Dei sedens, quae sursum sunt quaerite, non quae super terram ? Quomodo ergo ut ad Christum eamus, terram calcare compellimur; cum potius nobis sursum cor habendum sit ad Dominum, ut cum illo esse possimus? Videtis, fratres, hodierni temporis angustias istam coarctare quaestionem. Quod et si vos forte minus videtis, ego utcumque video quantae disputationis indigeat. Unde peto ut eam potius suspendi, quam vel negligentius vel angustius pertractari, non fraudata, sed dilata exspectatione patiamini. Aderit enim Dominus qui nos debitores facit, ut faciat etiam redditores.
Abbreviated transcription (Latin):
unde dicat. Dimitte nobis debita nr̃a.
Ac sic etiam inde mundattr ab eo. qui
pedes lanit discipłis suis: nec desinit int̾¬
pellare pro nobis. Hic occurrerunt.
ex cantico canticoꝵ. ȩcclẽ uerba dicen¬
tis. Laui pedes meos quom̃ inquinabo
aque in uerbo. non solum in ilis est sine ma¬
cusa & raiga. qui post lauachrum regenera¬
tonis continuo ex huius uitȩ contagione tel¬
luntur. nec caleant terram ut opus habe¬
ant pedes lauare: uerum etiam in his quibꝰ
istam misccłiãm prebens dñs fecit eos de se-¬
culo isto lotis pedibus emigrare. In his autẽ
qui hic demorantur. etiam si mundi sunt
qm̃ iuste uiuunt: opus tamen habent pe¬
des latare. qm̃ sine peccato utiq non sunt.
Ppter hoc dicit in cantico canticorum. La¬
ui pedes meos: quomͦ inquinabo eos: Dĩc
enim hoc cum cogitur ad xp̃m uenire: &
terram calcare cum uenit. Alia questio
rursis exoritur. Nonne. xp̃c sursum est :
Nonne ascendit in celum: & sedet ad dex¬

Expanded text:
unde dicat, Dimitte nobis debita nostra . unde dicat, Dimitte nobis debita nostra . Ac sic etiam inde mundatur ab eo qui pedes lavit discipulis suis , nec desinit interpellare pro nobis . Hinc occurrerunt ex Cantico canticorum Ecclesiae verba dicentis, Lavi pedes meos; quomodo inquinaboaquae in verbo, non solum in illis est sine macula et ruga , qui post lavacrum regenerationis continuo ex hujus vitae contagione tolluntur, nec calcant terram ut opus habeant pedes lavare; verum etiam in iis quibus istam misericordiam praebens Dominus, fecit eos de saeculo isto lotis etiam pedibus emigrare. In his autem qui hic demorantur, etiamsi munda sit, quoniam juste vivunt; opus tamen habent pedes lavare, quoniam sine peccato utique non sunt. Propter hoc dicit in Cantico canticorum, Lavi pedes meos; quomodo inquinabo illos ? Dicit enim hoc cum cogitur ad Christum venire, et terram calcare cum venit. Alia quaestio rursus exoritur. Nonne Christus sursum est? nonne ascendit in coelum, et sedet ad dex
Abbreviated transcription (Latin):
on iminemor mei de¬
biti: iam reddendi tẽ¬
pus agnosco. Donet
unde reddam: qui do¬
nauit ut debeam. Do-¬
nauit enim dilectionem. de qua dictum ẽ:
nemini quicqtam debeatis. nisi ut inuicẽ
diligatis. Donet etiam sermonem: quem
uideo me debere dilectis. Expectationem
ur̃am ad hoc nempe distuleram. ut expli¬
carem sicut possem quemadmodum etiã
ꝑ terram ueniatur̃ ad xp̃m: cum potius
iubeamur quȩ sursum sunt querere. ñ
quȩ suꝑ terram. Sursum enim xp̃e est:
sedens ad dexteram patris. S ꝓfecto &
hic est: ꝓpter quod saulo in terra seiuenti
dicit. Quid me ꝑsequeris: Ut autem
hoc querendum susciperemus: id trac¬
tabatur quod pedes dñs disciplis lauit.
cum iam ipsi disciplĩ loti essent: nec opus
haberent nisi pedes lauare. Ubi uisum
est intelligendum. quod baptismo qui¬
dem homo totus abluitur: sed dum isto
postea uiuit in sclõ. humanis affectibus
terram uelut pedibus calcans. ipsa scilicet
conuersatione uitȩ huius contrahit.

Expanded text:
on immemor mei debiti, jam reddendi tempus agnosco. Donet unde reddam, qui donavit ut debeam. Donavit enim dilectionem, de qua dictum est, Nemini quidquam debentis, nisi ut invicem diligatis ; donet etiam sermonem, quem video me debere dilectis. Exspectationem vestram ad hoc nempe distuleram, ut explicarem sicut possem, quemadmodum etiam per terram veniatur ad Christum; cum potius jubeamur quae sursum sunt quaerere, non quae super terram . Sursum enim Christus est sedens ad dexteram Patris: sed profecto et hic est; propter quod et Saulo in terra saevienti dicit, Quid me persequeris ? Ut autem hoc quaerendum susciperemus, id tractabatur quod pedes Dominus discipulis lavit, cum jam ipsi discipuli loti essent, nec opus haberent, nisi pedes lavare. Ubi visum est intelligendum quod Baptismo quidem homo totus abluitur; sed dum isto postea vivit in saeculo, humanis affectibus terram velut pedibus calcans, ipsa scilicet conversatione vitae hujus, contrahit
Abbreviated transcription (Latin):
& de ipso procedere sp̃c sc̃s. ubi sic ait
dẽ patre ꝓcedit ut non diceret. de me
non procedit: A quo autem habet filtꝰ
ut deus sit. est enim de deo deus. ab illo
habet utiq ut etiam de illo procedat
etiam de filio procedat. sicut procedit
de patre. ab ipso habet patre. Hic ut¬
cumq etiam illud intelligitur. quantum
a talibus quales nos sumus intelligi potest:
cur non dicatur natus esse. s potius ꝓcedẽ
sp̃c sanctus. qm̃ si & ipse filits diceretur.
amboꝵ utiq filiꝰ dice̾t᷑. qd̾ absurdisimt̃ ẽ. Decũt᷑¬

Expanded text:
 de ipso procedere Spiritus sanctus, ubi sic ait:  de ipso procedere Spiritus sanctus, ubi sic ait: De Patre procedit, ut non diceret, de me non procedit. A quo autem habet Filius ut sit Deus est enim de Deo Deus ab illo habet utique, ut etiam de illo procedat etiam de Filio procedat, sicut procedit de Patre, ab ipso habet Patre. Hic utcunque etiam illud intelligitur, quantum a talibus quales nos sumus, intelligi potest, cur non dicatur natus esse, sed potius procedere Spiritus sanctus, quoniam si et ipse Filius diceretur, amborum utique Filius diceretur; quod absurdissimum est
Abbreviated transcription (Latin):
amicos. quia omĩã
quetumq audiui a patre meo. nota fe¬
ci uobis. Quis autem audeat affirma-¬
re uel credere. ullum hominum scire
omnia quecumq a patre audiuit uni¬
genitus filius: quando ne hoc quidem
quisquam capit. quomͦ audiat a patre
exisse. Nam uirtutis nomine appellari
etiam sp̃m sanctum. & eo loco clarum ẽ
ubi angelus dicente maꝵia. quomͦ fiet
istud qm̃ uirum non cognosco. respondit:
sp̃e sanctus suꝑuemet in te. & uirtus al¬
tissimi obumbrabit tibi. Et ipse dñs pro-¬
mittens eum. discipiilis ait. Uos sedete
in ciuitate: quousq induamini uirtute
ex alto. Et iterum. Accipietis inquit
credendus est dicere cuangelista: uirtꝰ
de illo exibat. & sanabat omnes. Si ergo
Cur putas: nifi quemadmodum solet
ad eum referre & quod ipsius est de
quo & ipse est: Inde est illud quod
ait: mea doctrina non est mea. sed eius
qui me misit. Si igitur intelligitar hic¬
eius doctrina. qua tamen dixit non suã
s patris: quantomagis intelligendus est¬

Expanded text:
amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis. Quis enim audeat affirmare vel credere ullum hominum scire omnia quaecunque a Patre audivit unigenitus Filius, quando nec hoc idem quisquam capit, quomodo audiat a Patre exisse . Nam virtutis nomine appellari etiam Spiritum sanctum, et eo loco clarum est, ubi angelus dicenti Mariae: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? respondit, Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi : et ipse Dominus promittens eum discipulis, ait, Vos autem sedete in civitate quousque induamini virtute ex alto ; et iterum, Accipietis, inquitcredendus est dicere evangelista, Virtus de illo exibat, et sanabat omnes Cur, putas, nisi quemadmodum solet ad eum referre, et quod ipsius est de quo et ipse est? Unde et illud est quod ait: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit. Si igitur hic intelligitur ejus doctrina, quam tamen dixit non suam, sed Patris, quanto magis illic intelligendus est et
Abbreviated transcription (Latin):
oc euangelii capitulũ.
fratres ita nobis expo¬
nendum hac lectione
ꝓpositum est: ut iam
etiam de traditore dñi. ꝑ panem tinctũ
eiq porrectum. satis euidenter exprefso.
aliquid dicere debeamus. Et de illo qui-¬
dem quod eum iam demonstraturus iħ̃c
turbatus est sp̃u: preterito sermone dis-¬
serui. S fortassis quod ibi non dixi etiã
ista suffecerint: cum donauerit dñs. de
consequentib disseremus. Ex plic̃ ser
oli adhuc modicũ uobiscũ sum: que

Expanded text:
oc Evangelii capitulum, fratres, ita nobis exponendum hac lectione propositum est, ut jam etiam de traditore Domini per panem tinctum eique porrectum satis evidenter expresso aliquid dicere debeamus. Et de illo quidem, quod eum jam demonstraturus Jesus turbatus est spiritu, praeterito sermone disserui: sed fortassis quod ibi non dixi, etiam ista suffecerint; cum donaverit Dominus, de consequentibus disseremus. TRACTATUS oli, adhuc modicum vobiscu
Abbreviated transcription (Latin):
potius nobis sursum cor habendum sit ad
dñm. ut cum illo esse possimus: Llidetis
fratres. hodierni temporis angustias istam
coartare questionem: quod & si uos forte
minus uidetis. ego ut cumq uideo quante
disputationis indigeat. Unde peto: ut cã
potius suspendi. quam uel negligentius uł
angustius ꝑtractari. non fraudata s dilata
expectatione patiamini. Adherit enim
dñs qui nos debitores facit: ut faciat etiã

Expanded text:
potius nobis sursum cor habendum sit ad potius nobis sursum cor habendum sit ad Dominum, ut cum illo esse possimus? Videtis, fratres, hodierni temporis angustias istam coarctare quaestionem. Quod et si vos forte minus videtis, ego utcumque video quantae disputationis indigeat. Unde peto ut eam potius suspendi, quam vel negligentius vel angustius pertractari, non fraudata, sed dilata exspectatione patiamini. Aderit enim Dominus qui nos debitores facit, ut faciat etiam