comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
one diuini sermonis edoctos uniuer¬
sas kalendarũ suꝑuenientiũ uanita¬
tes declinare pęnitus & horrere: ad
ꝑfectioris tamen emendationis aug¬
mentũ. non me piiguit usitatum
ur̃is auribus inferre sermonem:
sicut ait beatissimtis paulus. fratres
eadem uobis scribere mͥ quidẽ non
pigrũ. uobis autẽ necessariũ. Neces¬
sarium dilectissimi nec suꝑfluum¬
reor. si ꝓ cõmonitione scã dudum
habita: prȩcedentiũ patrũ uobis re¬
petantur alloquia. & re uera quid
fastidii. quid oneris habet. ꝓ salutis ꝓ¬
fectu utiba ac dõ placita sepe dicere.
frequenter audire: Et ideo lum̃. fide
ac deuotione solita. religiosi itineris
uias ac ueritatis semitas gradientes.
magis magisq erroꝵ deuia &diabo.¬
lica calcate fignienta. Nec debet enim
fidelis anima. quȩ angeloꝵ consortia
concupiscit: demonioꝵ illusionibus
delectari. Neq uero luci actenebris.
ueritati atq mendatio. turpitudini
& bonestati. apud dĩ seruos ulla potest¬

Expanded text:
i sermonis edoctos universas calendarum supervenientium vanitates declinare penitus et horrere: ad perfectioris tamen emendationis argumentum non me piguit usitatum vestris auribus inferre sermonem, sicut ait beatissimus Paulus: Fratres, eadem vobis scribere mihi quidem non pigrum, vobis autem necessarium . Necessarium, dilectissimi, nec sureor, si pro commonitione sancta dudum habita, praecedentium Patrum vobis repetantur alloquia. Et revera, quid fastidii, quid oneris habet pro salutis profectu utilia, ac Deo placita saepe dicere, frequenter audire? Et ideo, carissimi, fide ac devotione solita religiosi itineris vias, ac veritatis semitas gradientes, magis magisque errorum devia, et diabolica calcate figmenta. Nec enim debet fidelis anima, quae angelorum consortia concupiscit, daemoniorum lusibus delectari. Neque vero luci ac tenebris, veritati atque mendacio, turpitudini et honestati apud Dei ser
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur. Aut quomͦ se xpͣianũ putat
posse uel dici: qui intali obseruatione
uidet se ꝑfidis esse consortẽ: Ista uos
km̃i iam dudum nec obseruare. nec
querere. manifesta relatione cognoui.
& re uera non sunt a nobis pęnitus in¬
quirenda. qui omipotenti dõ credimꝰ:
qui ꝓ qualitate meritoꝵ. aut fidei ꝓ¬
batione. cunctis mortalib potestate
arbitrii sui. uel ꝓspera uel aduersa
dispensat: precipue cũ huiusmodi
homines arguat. & increpet apłs
dicens. dies obseructis & menses. &
tempora & annos: timeo ne forte fine
causa laborauerim in uobis. Uidete
km̃i. in quo laborem erga se apłicum
ꝑdiderunt. Uos autẽ sicut hucusq
ꝓ dĩ timore fecistis abhorrete uana
refugite falsa. impia declinate: ut ad
domũ dĩ confidenti semꝑ corde ue¬
nire possitis: & in fide ura gentium
magister & iudex doctrine suȩ frutũ

Expanded text:
tuntur. Aut quomodo se Christianum putat tuntur. Aut quomodo se Christianum putat posse vel dici, qui in tali observatione vidit se perfidis esse consortem? Ita et vos, carissimi, jam dudum nec observare nec quaerere manifesta relatione 48 cognovi. Ac revera non sunt a nobis penitus inquirenda, qui omnipotenti Deo credimus, qui pro qualitate meritorum, aut fidei probatione cunctis mortalibus potestate arbitrii sui vel prospera, vel adversa dispensat: praecipue cum hujusmodi homines arguat, et increpet Apostolus dicens: Dies observatis, et menses, et tempora, et annos: timeo ne forte sine causa laboraverim in vobis . Videte, carissimi, in quo laborem erga se apostolicum perdiderunt. Vos autem, sicut huc usque pro Dei timore fecistis, abhorrete vana, refugite falsa, impia declinate; et ut ad domum Dei confidenti semper corde venire possitis; et in fide vestra gentium magister, et judex doctrinae suae fructum
Abbreviated transcription (Latin):
tis mendacui: Graue utiq. eoꝵ cor
est. atq. om̃i impictate depreisum :
qui ꝑsacriligos iocos diuinis mora¬
tis illtidentes. uana diliguno. & falsa
sestantur: & post omt̃ta ad offensio¬
nis plenittidinẽ dies ipsos annum
nouũ uocant. quã quã non inconue¬
nienter scdm se nouũ appellant an¬
num. qm̃ ꝑnefandas ferias honestas¬
defalsatur. turpitudo & ꝑuersitas
innouatur.Nouũ uocant anntim.
quasi noti aliquid aut cȩlũ tunc
ostendat aut terra. Nouũ annum
ianuarias appellant kalendas: cum
uetusto semꝑ errore & horrore sor¬
descant. Auspicia & iam uanissimi col¬
ligere se dicunt: ac statum uite sue
in anibus indiciis estimantes. ꝑ incer¬
ta auiũ ferarũq signa. inminentis
anni futura rimantur. cũ utiq apud
dm̃ solum sit notitia futuroꝵ. & legi¬
lis auctoritas ista ꝓhibeat dicens. ne
auspicemini. neq auguriis intendatiᷤ.
Sed miseri ac miserandi homines rapti
erroribus paganoꝵ. & minus ꝓuido
corde cecati: cum impietate de domib

Expanded text:
 eorum cor est, atque omni impietate depressum, qui per sacrilegos jocos divinis monitis illudentes et vana diligunt, et falsa sectantur; et post omnia, ad offensionis plenitudinem, dies ipsos annum novum vocant. Quanquam non inconvenienter secundum se novum appellant annum, quoniam per nefandas ferias pro honestate falsa turpitudo et per versitas innovantur. Novum vocant annum, quasi novi aliquid aut coelum tunc ostendat, aut terra. Novum annum Januarias appellant 47 calendas, cum vetusto semper errore et horrore sordescant. Auspicia etiam vanissimi colligere se dicunt, ac statum vitae suae inanibus indiciis aestimantes, per incerta avium ferarumque signa imminentis anni futura rimantur; cum utique apud Deum solum sit notitia futurorum, et legalis auctoritas ista prohibeat dicens: Ne auspiceminí, ne auguriis intendatis . Sed miseri ac miserandi homines rapti erroribus paganorum, et minus provido corde caecati cum impietate de domibus
Abbreviated transcription (Latin):
apialut ͥa daipie falstatis ex¬
pressit: quia insana sunt om̃ia. quȩ¬
cumq diaboli fallente mendacio.
diͣ in se non habent ueritate᷑. R illoꝵ
grauior atq inmedicabilis languor
est. qui suꝑstitionũ furore & ludoꝵ
suauitate decepti. sub specie sanitatis
insaniunt. An non om̃ta quȩ ami¬
nistris demonũ illis aguntur dieb
falsa sunt & insana: cum uir uirui᷑
suarũ uigore mollito: totum se
transformat in feminã. tantoq. illud
ambitu atq arte agit. quasi penite¬
at illũ esse qđ uir est : Num quidnon
uniuersa ibi falsa sunt & insana: cũ
se a dõ formati homines. aut inpecu.¬
des. aut inferas. aut inportenta
transformant : Numquid non om¬
nem excedit insaniam: cũ decorem
uultus bumani. dĩ specialiter manib
in omnẽ pulchritudinẽ figuratum.
squalore sordiũ & adułterma fedi¬
tate deturpant : Quomꝰ non sanuͣ
sapientib patet nichil ibi inesse sa¬
nitatis. ubi impia. ubi in honesta:
inuersaq om̃ia. & faciunt & locunt᷑:

Expanded text:
aturam impiae falsitatis expressit: quia insana sunt omnia quaecunque, diaboli fallente mendacio, Dei in se non habent virtutem. Et illorum gravior atque immedicabilis languor est, qui superstitionum furore et ludorum suavitate decepti, sub specie sanitatis insaniunt. An non omnia quae a ministris daemonum illis aguntur diebus falsa sunt et insana, cum vir, virium suarum vigore mollito, totum se frangit in feminam, tantoque illud ambitu atque arte agit, quasi poeniteat illum esse, quod vir est? Nunquid non universa ibi falsa sunt et insana, cum se a Deo formati homines, aut in pecudes, aut in feras, aut in portenta transformant? Nunquid non omnem excedit insaniam, cum decorem vultus humani Dei specialiter manibus in omnem pulchritudinem figuratum, squallore sordium et adulterina foeditate deturpant? Quomodo non sunum sapientibus patet, nihil ibi inesse sanitatis, ubi impia, ubi inhonesta, universaque omnia et faciunt et loquuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc ieiunia non esuriens dñs ꝓcura¬
uit: sed dicit illũ euangłista: esu¬
risse postea. Quomͦ ergo potest fieri.
ut qui tantoꝵ dierũ numero famẽ
sitimq non senserit. postea esuriert:
Esuriebat plane. nec negare possumꝰ
qͦd esurierit. Esurut eñi non cybũ
hominũ. sed salute᷑. Nec escarun
secularium epulas concupiuit. sed
uoluntatis effectus. sicut ipse ait̃
m̃s autẽ eybus est. ut faciam uolun¬
tatem patris qui me misit. Unde
&e nos esuriamus cybum: non qui
terrenis epulis apparatur: sed qui
diuinarũ scripturarũ lectione col¬
ligitur. Ille enĩ corpus ad tempus
nutrit. hic autẽ animã reficit in

Expanded text:
haec jejunia non esuriens Dominus procurahaec jejunia non esuriens Dominus procuravit: sed dicit illum evangelista esurisse postea. Quomodo ergo potest fieri, ut qui tantorum dierum numero famem sitimque non 431 senserit, postea esurierit. Esuriebat plane, nec negare possumus quod esurierit; esuriit enim non cibum hominum, sed salutem: nec escarum saecularium epulas concupivit, sed voluntatis effectus, sicut ipse ait: Meus cibus est ut faciam voluntatem Patris mei, qui me misit . Unde et nos esuriamus cibum, non qui terrenis epulis apparatur, sed qui divinarum Scripturarum lectione colligitur; ille enim corpus ad tempus nutrit, hic autem animam reficit in
Abbreviated transcription (Latin):
quin potius ꝑ abstinentiam. ipse
spine uertuntur in rosam. Produ¬
cit em ieiunando libido castimo.¬
niam. suꝑbia humilitatẽ. sobrie¬
tas parcitatem. Hi eni sunt flores
uitȩ nr̃ȩ qui suaue xp̃o redolent:
qui odorem bonũ dõ spirant. Unde
dõ. Hanc ergo quadragesimam
largitus est nobis dñs: ut huius
temporis spacio in mor ẽ totius
creaturȩ nunc concupiscamus
uirtutũ germina. ut indie pasche
fructum iustitis ꝓferamus. Hunc
autẽ quadragenariũ numerũ
ut ꝓfectũ ipsicaperet. sea ut ꝓ.¬
fectum salutis nobis ostenderet.
Nec em̃i erat in illo spina peccati.
quȩ uerceretur in florem. Ipse
eñi erat flos natus. non despina.
sed de uirga: sicut ait ꝓpheta. exiet
uirga de radice iesse. & flos de radice
eius ascendet. Uirga eni erat maria.
nitida. subtilis. & uirgo: quȩ xp̃i
uelut florem integritate sui corpo¬
ris germinauit. Continuatis
ergo quadraginta dieb & noctib:

Expanded text:
quin potius per abstinentiam ipsae quin potius per abstinentiam ipsae spinae vertentur in rosam. Producit enim jejunando libido castimoniam, superbia humilitatem. sobrietas parcitatem. Hi enim sunt flores vitae nostrae, qui suave Christo redolent, qui odorem bonum Deo spirant. Unde s odor sumus Deo . Hanc ergo Quadragesimam largitus est nobis Dominus, ut hujus temporis spatio in morem totius creaturae nunc concipiamus virtutum germina, ut in die Paschae fructum justitiae proferamus. Hoc autem quadragenario numero ut profectum ipse caperet, sed ut profectum salutis nobis osteNec enim erat in illo spina peccati, quae verteretur, in florem; ipse enim erat flos natus non de spina, sed de virga, sicut ait propheta: Exiit virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet ; virga enim erat Maria, nitida, subtilis et virgo, quae Christum velut florem integritate sui corporis germinavit. 7. Continuatis ergo quadraginta diebus et noctibus,
Abbreviated transcription (Latin):
in partu: ut tunc repperiantur in
fructu. Tunc entm contra naturȩ
speciem spina ꝓfeit rosam. calamꝰ
fraglat lilio. suauitate̾ aridi uirgul¬
ta deꝓinunt. & ita cuncta florib
adornantur. ut festiuitate᷑ dici ma¬
gni creatura ipsi nitore suo cele¬
brare credatur. Igitut & nos boc
eodem ieinioꝵ unipore ꝓducamꝰ
de spinis nr̃is. rosas: hoc est de pec¬
catis iustitiam. de scueritate mise¬
ricordiam. de auaritia largitatem.
Iste eñi spinȩ sunt corporis nr̃i. que
pfocant animã: de quibus ait
scriptura. spinas & tribulos tibi
germinabit terra. Germinat eni
michi terra mea spinas: si me cor¬
poralis libidinis titillatione com¬
pungit. Eenerat mͥ tribulos. cum
me diuitiarũ seculariũ cupiditate
discrutiat. Spina eñi xp̃iano. aua¬
ritie sue radix est. Spina uiro
bono. honoris ambitio est. Uident᷑
eni specie apud suos grata esse. sed
ledunt. his ergo nisi uigilando
& ieiunando curari non possumꝰ:

Expanded text:
in partu, ut tunc reperiantur in in partu, ut tunc reperiantur in fructu; tunc enim contra naturae speciem spina profert rosam, calamus fragrat lilium, suavitatem arida virgulta depromunt: et ita cuncta floribus adornantur, ut festivitatem diei magni creatura ipsa nitore sui celebrare credatur. Igitur et nos hoc eodem jejuniorum tempore producamus de spinis nostris rosas, hoc est, de peccatis justitiam, de severitate misericordiam, de avaritia largitatem. Istae enim spinae sunt corporis nostri, quae praefocant animam, de quibus ait Scriptura: Spinas et tribulos tibi germinabit terra ; germinat enim mihi terra mea spinas, si me corporalis libidinis titillatione compungit: generat mihi tribulos, cum me divitiarum saecularium cupiditate discruritiae suae radix est; spina viro bono honoris ambitio est: videntur enim specie apud suos grata esse, sed laedunt. His ergo nisi vigilando et jejunando carere non possumus;
Abbreviated transcription (Latin):
mea terra ieiunus exaratur: ut
celestibus sit apta seminibus. Sicut
emͣ refitũ uberiorẽ capit. qui fre¬
quentius uexando exercet cãpum:
ita &e maiorem grãm ꝑcipit. qui
exercet corporis sui campu̾ sepius
ieiunando. Ecce eni abstinentiȩ te᷑¬
pore herba segetum reuiuiscit in
messem. surculus arboris conatur
in fructicem. palmes uineȩ pubescit
in geminaᷤ. & om̃ia de inferiorib
ad altiora se subrigunt. Ita boc eo¬
demq tempore hominũ spes inte¬
rim mortua reuiuiscit in posteruꝰ:
fides ꝑdita reparatur in głam. tem¬
poralis uita ꝓficit in ęt̃nam: & om̃e
humanũ genus ad cęlestia se subri¬
gens. ab inferiorib ad altiora con¬
surgit. Modo ferrũ gestans agri¬
cola sarmenta deputat uinearum:
ita & nunc euangłm tractans. ep̃s
sordes amputat popłoꝵ. Et isto qua¬
dragenario curriculo uniuersȩ
hoc agunt creature. quatinus de po¬
sitis suꝑ fluis. ornate uel compte in
pascha ꝓcedant. Modo om̃ia sunt

Expanded text:
mea terra jejuniis exaratur, ut mea terra jejuniis exaratur, ut coelestibus sit apta seminibus. Sicut enim reditum uberiorem capit, qui frequentius vexando, exercet campum; ita et majorem gratiam percipit, qui exercet corporis sui campum saepius jejunando. 3. Ecce enim abstinentiae tempore, herba segetum reviviscit in messem, surculus arboris conatur in fruticem, palmes vineae pubescit in gemmam, et omnia de inferioribus ad altiora se subrigunt: ita hoc eodem tempore hominum spes intermortua reviviscit in posterum, fides perdita reparatur in gloriam, temporalis vita proficit in aeternam; et omne genus humanum ad coelestia se subrigens, ab infimis ad altiora consurgit. Modo ferrum gestans agricola sarmenta deputat vinearum; ita et nunc Evangelium tractans episcopus, sordes amputat populorum, et isto quadragenario curriculo universae hoc agunt creaturae, quatenus depositis superfluis, ornatae vel comptae in pascha procedant. 4. Modo omnia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ei uiolator aocusatur. sed ut totiꝰ
ilidragesimȩ transgressor arguit᷑.
nde bonũ est homini. ut ad diem
sine labore ieiunet. & totius qua¬
dragesime consequatur pariter scĩ¬
tatem. Hec aute᷑ non tam sacerdotũ
precepta quã dĩ sunt. Atq. ideo qui
speruit. non sacerdote̾ spernit. sed
xpm qui in suo loquitur sacerdote.
U ideamus igitur quo tẽpore hanc ob¬
seruantiam nobis indixerit dñs. si
non ueluti ꝑ istam deuotione̾ cun¬
cta elementa uoluerit habere pro¬
fectum. Ecce emi indicta quadrage.¬
sima. constricta hiemali gelu terra
risoluitur. & aquarũ fluenta meatus
suos glacie liquefacta recipiunt. Sic
quoq. corpoꝵ nr̃oꝵ hoc ecodem tẽ¬
pore contracta scelerib peccata sol¬
liquefacto rigore diaboli meatum
suuͣ pristinũ recognoscit. Terra
in quã indicta quadragesima asꝑi¬
tatem deponit hiemis. ego indicta
quadragesima asꝑitatem reicio de¬
lictoꝵ. Illa terra aratris scinditur.
ut mundanis sit congrua frugib.

Expanded text:
ei violator accusatur, sed ut totius quadragesimae transgressor arguitur. Unde bonum est homini ut ad diem sine labore jejunet, et totius quadragesimae consequatur pariter sanctitatem. Haec autem non tam sacerdotum praecepta, quam Dei sunt. Atque ideo qui haec spernit, non sacerdotem spernit, sed Christum, qui in suo loquitur sacerdote. 2. Videamus igitur quo tempore hanc observantiam nobis indixerit Dominus, si non veluti per istam devotionem cuncta elementa voluerit habere profectum. Ecce enim ut in dicta quadragesima, constricta hiemali gelu terra resolvitur, et aquarum fluenta meatus suos, glacie liquefacta, recipiunt; sic quoque corporum nostrorum hoc eodem tempore contracta sceleribus peccata solliquefacto rigore diaboli, meatum suum pristinum recognoscit. Terra, inquam, in dicta quadragesima asperitatem deponit hiemis, ego in dicta quadragesima asperitatem rejicio delictorum. Illa terra aratris scinditur, ut mundanis sit congrua frugibus:
Abbreviated transcription (Latin):
adorant. &iam mysticis munerib
pͣdicant: auro regem. thure dm̃.
mnyrra mortalem.Sunt uero non¬
nulli heretici. qui hunc dm̃ credt᷑.
sed ubiq regnare nequaquã credt᷑.
Hi profecto ei thus offerunt: sed of¬
ferre etiã aurũ nolunt. Et sunt
nonnulli qui hunc rege existimant.
sed dm̃ negant. Hi uidelicet ei auruͣ
offerunt. sed offerre thus nolunt.
Et funt nonnulli qui hunc & dm̃¬

Expanded text:
adorant etiam mysticis muneribus adorant etiam mysticis muneribus praedicant, auro regem, thure Deum, myrrha mortalem. Sunt vero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique regnare nequaquam credunt. Hi profecto ei thus offerunt, sed offerre etiam aurum nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et D
Abbreviated transcription (Latin):
habet. Quis igitur dicat. quia nemo
illic instella aquarii nascitur. ubi
piscator om̃imodo non habetur :
Rursũ quos nasci signo librȩ asser̃.
traperetas futuros dicunt: & tra¬
peretas multarũ gentiũ ꝓuintiȩ
ignorant. Fateantur gͦ necesse est
aut hoc in eis signũ deesse. aut ef¬
fectum fatale nullomͦ habere. In
ꝑsarũ quoq francoꝵq terra reges
ex genere ꝓdeunt. Quib ꝓfecto
nascentibus: quis estimet quanti
eisdem momͣtis horarũ ac tẽpoꝵ
ex seruili conditione nascuntur :¬
& tamen filii regum uno eodemq.
sydere cũ seruis nati ad regnum
ꝓficiunt: cũ serui qui secũ fuerant
nati in seruitute moriantur. Hȩc
de stella breuiter diximus: ne ma¬
thematicoꝵ stultitiam indiscussam
pͣterisse uideamur. Magi uero
aurũ. thus. & mẏrrã deferunt.
Aurũ quippe regi congruit: thus
uero in dĩ sacrificiũ ponebatur.
myrra autẽ mortuoꝵ corpora
condiuntur. Cum ergo magi quẽ

Expanded text:
habet. Quis ergo dicat quia nemo habet. Quis ergo dicat quia nemo illic in stella Aquarii nascitur, 1470 ubi piscator omnimodo non habetur? Rursum quos nasci sub signo Librae asserunt, trapezitas futuros dicunt; et trapezitas multarum Gentium provinciae ignorant. Fateantur ergo necesse est, aut hoc in eis signum deesse, aut effectum fatalem nullo modo habere. In Persarum quoque, Francorumque terra Reges ex genere prodeunt; quibus profecto nascentibus quis aestimet quanti eisdem momentis horarum ac temporum ex servili conditione nascuntur? et tamen regum filii uno eodemque sidere cum servis nati, ad regnum proficiunt, cum servi qui secum fuerant geniti, in servitute moriantur. Haec de stella breviter diximus, ne Mathematicorum stultitiam indiscussam praeterisse videamur. 6. Magi vero aurum, thus et myrrham deferunt. Aurum quippe regi congruit, thus vero in Dei sacrificium ponebatur, myrrha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum ergo magi quem
Abbreviated transcription (Latin):
fatum quã qdicant. Uitam quippe
homi idicio᷑ nuͣ. solus hanc condi¬
tor qui creauit amministrat. Neq
enĩ ꝓpter stellas homo. sed stellȩ
ꝓpter homine̾ factȩ sunt. & si
stella fatũ bominis dicitur: ipsis
suis ministeriis subesse homo ꝑhi¬
betur. Certe cũ iacob de utero egre¬
deretur. & prioris frĩs plantam
teneret manu. prior ꝑfecte neqͣ.¬
quã egredi potuit : nisi subsequens
inchoasset. Et tamen cũ uno tem¬
pore eodemq momento utrumq
mater fuderit: non una utriusq
uitȩ equalitas fuit. Sed ad hȩc
solent mathematici respondere:
quia uirtus constellationis. in ictu
pungentis est. Quib ediuerso nos
dieimus: quia magna est mora
natiuitatis. Si igitur in ictu pun¬
cti constellatio ꝑmutatur: necesse
iam erit. ut tot dicant fata. quot
sunt mẽbra nascentiũ. Fateri euaͣ
matbematici solent. quod quiꝰquis
signo aquarii nascitur: in hac uita
piscatoris ministeriũ sortiatur.
Piscatores uero ut fertur getulia nͣ

Expanded text:
fatum dicant. Vitam quippe hominum solus hanc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, sed stellae propter hominem factae sunt. Et si stella fatum hominis dicitur, ipsis suis ministeriis subesse homo perhibetur. Certe cum Jacob, de utero egrediens, prioris fratris plantam teneret manu , prior perfecte nequaquam egredi potuit, nisi et subsequens inchoasset; et tamen cum uno tempore, eodemque momento utrumque mater fuderit, non una utriusque vitae qualitas fuit. 5. Sed ad hoc solent mathematici respondere, quia virtus constellationis in ictu puncti est. Quibus e diverso nos dicimus quia magna est mora nativitatis. Si igitur in ictu puncti constellatio permutatur, necesse jam erit ut tot dicant fata, quot sunt membra nascentium. Fateri etiam mathematici solent quod quisquis in signo Aquarii nascitur, in hac vita piscatoris ministerium sortiatur. Piscatores vero, ut fertur, Getulia non
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse testata sunt. Ut enĩ de eis
quiddã usu humano loquar: dm̃
hunc celi esse cognouerunt. quia
ꝓtinus stellam miserunt. Mare
cognouit. quia sub plantis eius se
calcabile prȩbuit. Terra cognouit.
quia eo moriente contremuit.
Sol cognouit. quia lucis suȩ radios
abscondit. Saxa & parietes cogno.¬
uerunt. quia tempore mortis eiꝰ¬

Expanded text:
venisse testata sunt. Ut enim de eis venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt
Abbreviated transcription (Latin):
suod redẽptore nato. pastoribus
in iuidea angłs apparuit. atq ad
adorandũ hunc. ab oriente magoᷤᷤ
non angelus sed stella ꝑduxit.
Quia uidelicet iudȩis tam quã rati¬
one utentib rationale animal
id est angelus predicare debuit.
gentiles uero quia uti ratione
nesciebant ad cognoscendũ dñm.
non ꝑ uocẽ sed ꝑsigna ꝑducuntur:
quia & illis ꝓphetiȩ tamquã fideli¬
bus non infidelib. & istis signa
tamquã infidelibus non fidelibus
eumq paruulũ & necdũ ꝑ humani
corporis officiũ loquentẽ stella
gentib denuntiat. quia nimiru᷑
rationis ordo poscebat. ut loquentẽ
iam dñm loquentes nobis prȩdi.¬
catores innotescerent: & necdum
loquentẽ elementa muta p̾dicarent.
Sed in om̃ib signis quȩ uel nascente
dño tiel moriente monstrata sunt.
considerandũ nobis est quanta fu¬
erit in quorũdã iudeoꝵ corde du¬
ritia: quȩ bunc nec ꝑ ꝓphetiȩ donũ
nec ꝑ miracula agnouit. Omia
quippe elementa. auctorẽ suum

Expanded text:
 Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente Magos non angelus, sed stella perduxit. Quia utique, Judaeis tanquam ratione utentibus, rationale animal, id est angelus, praedicare debuit; gentiles vero, quia uti ratione nesciebant, ad cognoscendum Dominum non per vocem sed per signa perducuntur; quoniam illis prophetiae tanquam fidelibus, non infidelibus, et istis signa tanquam infidelibus, non fidelibus eumque parvulum et necdum per humani corporis officium loquentem stella gentibus denuntiat. Quia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquentem jam Dominum loquentes nobis praedicatores innotescecent, et necdum loquentem elementa muta praedicarent. 2. Sed in omnibus signis quae vel nascente Domino vel moriente monstrata sunt, considerandum nobis est quanta fuerit in quorumdam Judaeorum corde duritia, quae hunc nec per prophetiae donum, nec per miracula agnovit. Omnia quippe elementa auctorem suum
Abbreviated transcription (Latin):
patienter accipimus: quando in¬
ferior nimio furore succendim:
Quia ibi timuimus homine̾. hic
dm̃ timere nolumus. Unde gͣ
nos fr̃s quantũ possumus cum
dĩ adiutorio cor nr̃m ad pati¬
entiam p̾paremus. & in om̃ib
malis hominib medicoꝵ uicem
agere studeamus: & non ipsos
homines sed ipsoꝵ malitiam odio
habeamus. Pro bonis oremus. ut
semꝑ ad meliora conscendant.
Pro malis. ut cito ad emendationẽ
uite ꝑ penitentie lamenta con¬
fugiant. Quam rem orantibus
uobis ipse prestare dignetur. qͥ
cũ patre & spu scõ uiuit & regnat
dis in scła scłoꝵ. amen. itẽ sermo

Expanded text:
patienter accepimus; quando inpatienter accepimus; quando inferior, nimio furore succendimur? Quod ibi timuimus hominem, hic Deum timere nolumus. Unde ergo nos, fratres, quantum possumus, cum Dei adjutorio cor nostrum ad patientiam praeparemus, et in omnibus malis hominibus medicorum vicem agere studeamus, et non ipsos homines, sed illorum malitiam odio habeamus; pro bonis oremus, ut semper ad meliora conscendant; pro malis, ut cito ad emendationem vitae per poenitentiae lamenta confugiant; quam rem orantibus nobis ipse praestare dignetur qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat Deus in saecula saeculorum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
illius ꝑuenires : Quod gͦ alius
sustinet ꝓpter substantiam terre¬
nam: tu sustine ꝓpter uitã et̃nã.
Conuincimur en̾i certissima rati.¬
one : quia ꝓpter dm̃ possumus
quide sed nolumus iniurias susti.¬
nere. Beniq. si nobis aliqua potens
ꝑsona. iniuriam faciat. si nos etiã
in facie maledicat: nec respon¬
dere aliquid asperum. non dicã
uice̾ reddere audemus. Quare :
Ne ab illa ꝑsona potente adhuc
maiora quã ꝑtulimus patiamur.
Q uod a nobis extorquet hominis
timor: debuerat a nobis exigere
xp̃i amor. Si ergo potens ꝑsona
seuit contra nos. tacemus: & ni.¬
chil dicere ausi sumus. Si uero
aut equalis. aut forte inferior.
uel leuem nobis contumeliam
fecerit: quasi fera bestia sine ulla
patientia ac sine aliqua dĩ conte̾¬
platione consurgimus: & aut in
presenti iniuriam nr̃am uindica¬
mus. aut certe ad maiorẽ uicem
reddendam nr̃m animũ p̃paramꝰ.
Quid est hoc quod quando potens
ꝑsona nobis iniuriam intulit.

Expanded text:
illius pervenires? Quod ergo alius illius pervenires? Quod ergo alius sustineret propter substantiam terrenam, tu sustine propter vitam aeternam. Convincimur enim certissima ratione quia propter Deum possumus quidem, sed nolumus injurias sustinere. Denique si nobis aliqua potens persona injuriam faciat, si nobis etiam in facie maledicat; nec respondere aliquid asperum, non dicam vicem reddere audemus; quare? ne ab illa persona potente adhuc majora quam pertulimus patiamur. Quod 206 a nobis extorquet hominis timor, debuerat exigere Christi amor. Si ergo potens persona saevit contra nos, tacemus et nihil dicere ausi sumus; si vero aut aequalis, aut forte inferior vel levem nobis contumeliam fecerit, quasi fera bestia sine ulla patientia ac sine aliqua Dei contemplatione consurgimus, et aut in praesenti nostram injuriam vindicamus, aut certe ad majorem vicem reddendam nostrum animum praeparamus. Quid est hoc, quando potens persona nobis injuriam intulit,
Abbreviated transcription (Latin):
re. & uade prius reconciliari fr̃i
tuo. & tunc ueniens offer munꝰ
tuum. At nos pugnas habentes
intrinsecus & dolos in corde uer.¬
santes. quasi qui bonam conscien¬
tiam habeamus p̃sumimus acce¬
dere ad altare: non timentes qđ
seriptũ est. qui manducat & bibit
indigne. iudiciuͣ sibi manducat¬
& bibit. Sed dicit aliquis. Gran¬
dis labor est inimicos diligere:
ꝓ ꝑsecutoribus exorare. Nec
nos negamus fr̃s. non paruus
labor est in hoc scło. sed grande
erit premiũ in futuro. Per amo¬
rem enĩ hominis inmici. effice¬
ris amicus dĩ. Immo non solũ
amicus. sed etiã filius. sicut ipse
dñs dixit. Diligite inimicos uros.
benefacite his qui uos oderunt.
lit sitis filii patris ur̃i qui in celiᷤᷤ
est. Si te aliquis homo diues in
facere: quomͦ seruires: quas in¬
dignitates etiã seruoꝵ eiꝰ. que
seruitia durissima. & aliquotiens
etiã turpissima fustineres. ut ad
caducam & fragilem hereditatẽ

Expanded text:
re, et vade prius reconciliari fratri re, et vade prius reconciliari fratri tuo, et tunc veniens offeres munus tuum . At nos pugnas habemus intrinsecus, et dolos in corde versantes, quasi bonam conscientiam habeamus, praesumimus accedere ad altare, non timentes, quod scriptum est: Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Sed dicit 205 aliquis: grandis labor est inimicos diligere, pro persecutoribus supplicare. Nec nos negamus, fratres, non parvus quidem labor est in hoc saeculo, sed grande erit praemium in futuro; per amorem enim unius hominis inimici efficieris amicus Dei, imo non solum amicus, sed etiam filius, sicut ipse Dominus dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite iis qui oderunt vos, ut sitis filii Patris vestri qui in coelis est . Si te aliquis homo dives in facere; quomodo servires, quas indignitates etiam servorum ejus, quae servitia durissima, et aliquoties etiam turpissima sustineres ut ad caducam et fragilem haereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
quid dõ in operib donis obtule¬
rit totum perdit : quia non
mentitur paulus apłs dicens.
Si dedero om̃s facultates meas in
cibos pauperũ. & si tradidero
corpus meũ ut ardeam. caritatẽ
autẽ non habuero: nithil michi
prodest. Quã rem &iam beatus
iohannes confirmat dicens. Om̃is
qui non diligit frẽm suuͣ. manet
in morte. & iterum. Qui frem
suũ odit. homicida est. Hoc loco
frẽm. omne̾ hominẽ oportet in¬
telligi. Om̃s eñi in xp̃o fr̃s sumꝰ.
Nemo itaq sine caritate de uirgi:
nitate presumat: nemo de elemo¬
sinis. nemo de orationib confidat:
quia quã diu inimicim in corde
tenuerit. neq istis. neq. aliis. quib¬
libet bonis operibus. place̾re sibi
dñm poterit. Sed si uult sibi ha¬
bere ꝓpitium dm̃: non dedignet᷑
audire consiliũ meuͣ bonũ. Audiat
non me: sed ipsum dñm suũ. Si
inquit offers munus tuũ ad altare.
& ibi recordatus fueris quia frater
tuus habet aliquid aduersum te :
relinque ibi munus tuuͣ ante alta¬

Expanded text:
quid Deo in operibus bonis obtulerit, totum perdit, quia non mentitur Paulus apostolus dicens: Si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, et si tradidero corpus meum, ita ut ardeam; charitatem autem non habuero; nihil mihi prodest. Quam rem etiam beatus Joannes confirmat, dicens, Omnis enim qui non diligit fratrem suum, manet in morte; et iterum, Qui fratrem suum oderit, homicida est . Hoc loco fratrem, omnem hominem oportet intelligi: omnes enim in Christo fratres sumus. Nemo itaque sine charitnitate praesumat, nemo de eleemosynis, nemo de orationibus confidat; qui quandiu inimicitiam in corde tenuerit, neque istis, neque aliis quibuslibet bonis operibus placare sibi Dominum poterit. Sed si vult habere sibi propitium Deum, non dedignetur audire consilium bonum; audiat non me, sed ipsum Dominum suum. Si, inquit, offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adversum te, relinque ibi munus tuum ante alta
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes cursũ eius intelligant.
Quẽ beatus paulus intelligens ait. ut
sermo dĩ currat. & clarificetur in nob̾.

Expanded text:
sapientes cursum ejus intelligant; quem beatus Paulus intelligens ait: Ut sermo Dei curret et clarificetur in vob
Abbreviated transcription (Latin):
audis cotidie. Ille talia uerba
dixit. talia uerba locutus est.
talia uerba mͥ narras. Assi due
enĩ dicendo nomina uerborũ.
quasi uiluerunt uerba. & quando
audis. in principio erat uerbũ.
ne uile aliquid putares. quale
consuciusti cogitare. eũ uerba
humana soleres audire. audi qͥd
cogites. ds̃ erat uerbũ. Nunc ex
stat nescio quis infidelis arrianꝰ
& dicat. quia uerbũ dĩ factum ẽ.
Q uomodo potest fieri. ut uerbũ
dĩ factũ sit. quando dsͣ ꝑ uerbũ

Expanded text:
audis quotidie, Ille talia verba audis quotidie, Ille talia verba dixit, talia verba locutus est, talia verba mihi narras: assidue enim dicendo nomina verborum, quasi viluerunt, verba. Et quando audis, In principio erat Verbum, ne vile aliquid putares, quale consuevisti cogitare, cum verba humana soleres audire, audi quid cogites: Deus erat Verbum. 11. Exeat nunc nescio quis infidelis Arianus, et dicat quia Verbum Dei factum est. Quomodo potest fieri ut Verbum Dei factum sit, quando D
Abbreviated transcription (Latin):
re consiliũ: Si ergo ex magna
aliqua fabrica laudatur huma¬
num consiliũ. uis uidere quale
cam istam mundi. uide quȩ sint
facta ꝑ uerbum. & tunc cognos.¬
cis quale sit uerbuͣ. Attende hec
duo mundi corpora. celũ & terrã.
Quis explicat uerbis ornamentu᷑
celi : Quis explicat uerbis fȩcun¬
ditatem terre: Quis digne col¬
laudat tempoꝵ uices : Quis
digne collaudat seminũ uim:
Uidetis quȩ taceam. ne diu cõme¬
morando parum dicam. forte
quod potestis cogitare. F abrica
ergo ista animaduersa quale
uerbum est ꝑ quod facta & non
sola facta est. Om̃ia em̃i ista ui¬
dentur. quia ꝑtinent ad sensum
corporis. Per illud uerbũ & an¬
geli facti sunt. ꝑ illud uerbum
& archangeli facti sunt. potesta¬
tes. sedes. dominationes princi¬
patus. Per illud uerbũ facta st̃
om̃ia. Hinc cogitate quale u̾bũ
est. Respondet michi forte modo
nescio quis. & quis hoc uerbũ
cogitat. Noli tibi ergo quasi
uile aliquid facere. cum audis

Expanded text:
re consilium? Si ergo ex magna re consilium? Si ergo ex magna aliqua fabrica laudatur humanum consilium, vis videre quale cam istam mundi; vide quae sint facta per Verbum, et tunc cognosces quale sit Verbum. Attende haec duo mundi corpora, coelum et terram: quis explicat verbis ornatum coeli? quis explicat verbis fecunditatem terrae? quis digne collaudat temporum vices? quis digne collaudat seminum vim? Videtis quae taceam, ne diu commemorando parum dicam forte, quam potestis cogitare. Ex fabrica ergo ista animadvertite quale Verbum est per quod facta est: et non sola facta est. Omnia enim ista videntur, quia pertinent ad sensum corporis. Per illud Verbum et Angeli facti sunt; per illud Verbum et Archangeli facti sunt; Potestates, Sedes, Dominationes, Principatus; per illud Verbum facta sunt omnia: hinc cogitate quale Verbum est. 10. Respondet mihi modo forte nescio quis: Et quis hoc Verbum cogitat? Noli ergo tibi quasi vile aliquid formare, cum audis
Abbreviated transcription (Latin):
teris constat & in duabus syllabis:
Ergo quȩ cũq dicuntur & transeunt.
soni sunt. littere sunt. syllabe sunt.
hoc uerbũ transit. sonat. Quod
autẽ significauit sonus. & incogi¬
tante est qui dixit. & in intelligen
te qui audiuit. Manent hȩc tran¬
seuntibus sonis. Refer amimũ ad
illud uerbũ. situ potes habere u̾bũ
in corde trio. tamquã consilium
natum in mente tua. ut mens tua
pariat consilium. & insit consiliũ
quasi proles mentis tuȩ. quasi filiꝰ
cordis dui. Prius em̃ cor generat
consiltũ. ut aliquã fabricã con¬
struas. aliquid amplum in terra
moliaris. Iam natum est consiluiꝰ.
&e opus nondum impletum est.
Uides tu quod facturus es. sed alitis
non miratur. nisi cum feceris &
construxeris molem. & fabricam
illam adsculptionem ꝑfectionẽq
ꝑduxeris. Attendunt homines
mirabilem fabricam. & mirant᷑
consilium fabricantis. stupent
quod uident. amant quod non
uident. Quis est qui potest uide¬

Expanded text:
teris constat, et duabus syllabis? teris constat, et duabus syllabis? Ergo quaecumque dicuntur et transeunt, soni sunt, litterae sunt, syllabae sunt. Hoc verbum transit, quod sonat: quod autem significavit sonus, et in cogitante est qui dixit, et in intelligente est qui audivit, manet hoc transeuntibus sonis. 9. Refer animum ad illud verbum. Si tu potes habere verbum in corde tuo, tanquam consilium natum in mente tua, ut mens tua pariat consilium, et insit consilium quasi proles mentis tuae, quasi filius cordis tui. Prius enim cor generat consilium, ut aliquam fabricam construas, aliquid amplum in terra moliaris; jam natum est consilium, et opus nondum completum est: vides tu, quid facturus es; sed alius non miratur, nisi cum feceris et construxeris molem, et fabricam illam ad exsculptionem perfectionemque perduxeris: attendunt homines mirabilem fabricam, et mirantur consilium fabricantis; stupent quod vident, et amant quod non vident: quis est qui potest vide
Abbreviated transcription (Latin):
dixi. quattuor litteras & syllabas¬
duas. Numquidnam hoc totum
est ds. quattuor littere & sy llabę
due: An quantũ hoc uile est. tantũ
caruꝰ est quod eis intelligitur. Quid
factũ est in corde tuo. cum atidis
tia cogitata est. que transcendat
omnẽ mutabilem creaturã. car
Respondebis statim. Absit. ut ego
credam uel sentiam cõmutabilẽ dm̃.
In cõmutabilis est ds. Anima tua
quãuis parua. quãuis forte adhuc
carnalis. non potuit mͥ respondere
nisi incõmutabilem dm̃. Omnis
autẽ creatura est mutabilis. Quomͦ
ergo potuisti scintillare in illud qͦd
est suꝑ omnẽ creaturam. ut certus
michi responderes in cõmutabilẽ
dm̃. Quid est ergo illud in corde
tuo. quando cogitas quandam sub¬
stantiam uiuam. ꝑpetuam. om̃ipo¬
tentem. infinitam. ubiq presente᷑.
ubiq. totam. nusquam inelusam.
quando ista cogitas hoc est uerbũ
de dõ in corde tuo. Numquid autẽ
hoc est sonus ille. qui quattuor lit¬

Expanded text:
dixi, quatuor litteras, et duas syllabdixi, quatuor litteras, et duas syllabas! Numquidnam hoc totum est Deus, quatuor litterae, et duae syllabae? An quantum hoc vile est, tantum charum est quod in eis intelligitur? Quid factum est in corde tuo, cum audissetia cogitata est, quae transcendat omnem mutabilem creaturam, carnrespondebis statim, Absit ut ego vel credam vel sentiam commutabilem Deum: incommutabilis est Deus. Anima tua quamvis parva, quamvis forte adhuc carnalis, non mihi potuit respondere nisi incommutabilem Deum; omnis autem creatura mutabilis: quomodo ergo potuisti scintillare in illud quod est super omnem creaturam, ut certus mihi responderes incommutabilem Deum? Quid est ergo illud in corde tuo, quando cogitas quamdam substantiam vivam, perpetuam, omnipotentem, infinitam, ubique praesentem, ubique totam, nusquam inclusam? Quando ista cogitas, hoc est verbum de Deo in corde tuo. Numquid autem hoc est sonus ille qui quatuor lit
Abbreviated transcription (Latin):
tinentiam. ut purget qđ leuet ad
dm̃. Beati eni mundo corde. qmͣ
ipsi dm̃ uidebunt. slam ecce qui.
prodest quia sonuerunt uerba.
in principio erat uerbũ. & uerbũ
erat apud dm̃. & ds erat uerbum.
Et nos diximus uerba cũ loquere¬
mur. Num quid tale uerbũ erat
apud dm̃: Nonne ea quȩ dixi¬
mus sonuerunt atq. transierunt :
actum est: Quomodo om̃ia per
ipsum facta sunt. & sine ipso factũ
est nichil: Quomͦ ꝑ illud regitur.
ꝑ illud creatum est. si sonuit & ꝑ
transut. Quale ergo uerbum
quod dicitur. & non transut:
Intendat caritas ur̃a magna res
est. Cotidie dicendo uerba uiluer̃
nobis. quia sonando uerba &
transeundo iuiluerunt. & nichil
aliud uidentur quã uerba. Est
uerbum & in ipso homine qđ
manet intus. nam sonus ꝓcedit
ex ore. Est uerbũ qͦd uere sp̃ualit̃
dicitur illud qđ intelligis de sono.
non ipse sonus. Ecce uerbũ dico.
cum dico ds. Quam breue est qđ

Expanded text:
tinentiam, ut purget quod levet ad tinentiam, ut purget quod levet ad Deum. Beati enim mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt . 8. Nam ecce quid prodest, quia sonuerunt verba, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum? Et nos diximus verba, cum loqueremur. Numquid tale Verbum erat apud Deum? Nonne ea quae diximus, sonuerunt atque transierunt? actum est? Quomodo omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil? quomodo per illud regitur, quod per illud creatum est, si sonuit et transiit? Quale ergo Verbum quod et dicitur, et non transit? Intendat Charitas vestra: magna res est. Quotidie dicendo verba viluerunt nobis, quia sonando verba et transeundo viluerunt, et nihil aliud videntur quam verba. Est verbum et in ipso homine, quod manet intus: nam sonus procedit ex ore. Est verbum quod vere spiritualiter dicitur, illud quod intelligis de sono, non ipse sonus. Ecce verbum dico, cum dico, Deus. Quam breve est quod
Abbreviated transcription (Latin):
Et tamen quia auxiliũ tuũ adño
qui fecit celũ & terram. inde im¬
pleres pectus unde impleuit unde
dixisti. auxiltũ meuͣ adnõ qui
fecit celuꝰ & terram. Qui potest
ergo impleat fr̃s. hoc dixi. leuet
quisq cor suũ quomodo illud
uidet idoneũ & capiat qͦd dicit᷑.
Sed forte hoc dicetis. quia ego uob̃
sum prȩsentior quã ds̃. Absit.
Multo est ille prȩsentior. Nlam ego
oculis ur̃is appareo. ille conscien¬
tiis ur̃is presidet. Ad me aures. ad
illum cor: ut utrumq impleatis.
Cece oculos ur̃os & sensus istius cor¬
poris leuatis ad nos. nec ad nos.
Non eñi nos de illis montib. sed ad
ipsum euangłm. adipsũ euange.¬
listam. cor autẽ implendũ ad dnm.
& unusquisq sic leuet. ut uideat qͥd
leuet. & quo leuet. Quid dixi. qͥd
leuat & quo leuet: Quale cor
leuat: uideat. quia ad dm leuat.
ne sarcina uoluptatis carnalis prȩ¬
grauatũ ante cadat. quã fucrit sub¬
leuatũ. Sed si uidet se quisq gesta¬
re onus carnis: det operam ꝑcon-¬

Expanded text:
et tamen quia auxilium tuum a qui fecit coelum et terram, inde impleres pectus, unde implevit ille: unde dixisti, Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram: qui potest ergo, impleat. Fratres, hoc dixi: levet quisque cor suum quomodo illud videt idoneum, et capiat quod dicitur. Sed forte hoc dicetis, quia ego vobis sum praesentior quam Deus. Absit. Multo est ille praesentior: nam ego oculis vestris appareo, ille conscientiis vestris praesidet. Ad me aures, ad illum cor, ut utrumque impleatis. Ecce oculos vestros et sensus istos corporis levatis ad nos; nec ad nos, non enim nos de illis montibus, sed ad ipsum Evangelium, ad ipsum Evangelistam: cor autem implendum ad Dominum. Et unusquisque sic levet, ut videat quid levet, et quo levet. Quid dixi, Quid levet, et quo levet? Quale cor levet, videat; quia ad Dominum levat: ne sarcina voluptatis carnalis praegravatum, ante cadat, quam fuerit sublevatum. Sed videt se quisque gestare onus carnis? det operam per con
Abbreviated transcription (Latin):
minis uermis. Quia uermis de
putredine nascitur. ideo homo
putredo. & filius hominis uermiꝰ.
Ecce quod fieri uoluit ꝓpter te.
Illud quod in principio erat u̾bũ.
& uerbũ erat apud dmͣ. & ds̃ erat
uerbũ. quare factũ est ꝓpter te :
Ut sugeres qui manducare non po¬
teras. Om̃ino ergo fr̃s sic accipite.
omia ꝑ ipsum facta sunt. & sine

Expanded text:
minis vermis: quia vermis de minis vermis: quia vermis de putredine nascitur, ideo homo putredo, et filius hominis vermis. Ecce quid fieri voluit propter te, illud quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quare hoc factum est propter te? Ut sugeres, qui manducare non poteras. Omnino ergo, fratres, sic accipite, Omnia per ipsum facta sunt, et sine
Abbreviated transcription (Latin):
peccant. Et idolum non ꝑuerbuͣ
factũ est. Habet quidẽ formam
quanda̾ humanã. sed ipse homo
ꝑ uerbũ factus est. Nam forma
hominis in idolo. non ꝑuerbũ
quȩ uolitant sub celo. & quȩ mo¬
uentur uniuersa natura reruͣ
om̃is om̃ino natura. Dicam pla¬
nius. dicam fr̃s. ut intesligatis
abangelo usq aduerimculum.
Quid p̃clarius angelo in creaturis:
Quid extremius uermiculo increa.¬
turis : Per quẽ factus est angelus.
ꝑ ipsum factus est & uermiculus.
Sed angłs dignus cęlo. uermiculus
terra. Qui creauit. ipse disposuit.
Si poneret uermiculũ in celo. repre¬
henderes: Si uellet angłos nasci
de putrescentib carnibus. repre¬
henderes: Et tamen prope hoc
facit ds. & non est reprehendendus.
Nam om̃s homines de carne nascen¬
tes. quid sunt nisi uermes : & de
uermib angelos facit. Sic enim
ipse dñs dicit. Ego autẽ sũ uermis.
&e non homo. Quis dubitat hoc
dicere: Quid scriptũ est in iob.

Expanded text:
peccant. Et idolum non per Verbum peccant. Et idolum non per Verbum factum est: habet quidem formam quamdam humanam, sed ipse homo per Verbum factus est; nam forma hominis in idolo, non per Verbquae volitant sub coelo, et quae moventur in universa natura rerum, omnis omnino creatura: dicam planius, dicam, fratres, ut intelligatis, ab angelo usque ad vermiculum. Quid praeclarius angelo in creaturis? quid extremius vermiculo in creaturis? Per quem factus est angelus, per ipsum factus est et vermiculus: sed angelus dignus coelo, vermiculus terra. Qui creavit, ipse disposuit. Si poneret vermiculum in coelo, reprehenderes; si vellet Angelos nasci de putrescentibus carnibus, reprehenderes: et tamen prope hoc facit Deus, et non est reprehendendus. Nam omnes homines de carne nascentes, quid sunt nisi vermes? et de vermibus Angelos facit. Si enim ipse Dominus dicit, Ego autem sum vermis, et non homo ; quis dubitat hoc dicere quod scriptum est et in Job,
Abbreviated transcription (Latin):
refici ꝑ uerbũ. Et si tibi contigit
te reficiat qui te fecit. Si ꝑte dete¬
rior efficeris. ille te recreet qui
te creauit. Quomodo autẽ te re¬
creet ꝑ uerbum. si male aliquid
sentias de uerbo: Quangelista
dicit. In principio erat uerbũ.
uerbũ. Sed quid ait : In prin¬
cipio erat uerbũ. Si erat. non est
factum. ut ista omia ꝑ ipsum fie¬
rent. & sine ipso nichil. Si ergo
erat in principio uerbũ. & uerbũ
erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbũ.
si non potes cogitare quid sit: differ
ut crescas. Ille eybus est. accipe
lac ut nutriaris. ut sis ualidus
ad capiendum cybum. Sane frͣs
quod sequitur. omia ꝑ ipsũ facta
sunt. & sine ipso factum est nichil.
uidete ne sic cogitetis. quia nichil
aliquid est. Solent enĩ multi male
intelligentes sine ipso factum est
nichil: putare aliquid esse niehil.
Peccatũ quidẽ non ꝑ ipsum factũ ẽ.
& manifestũ est quia peceatuꝰ nichil
est. & nichil fiunt homines cum

Expanded text:
refici per Verbum. Et si tibi contigit refici per Verbum. Et si tibi contigit te reficiat qui te fecit: si per te deterior efficeris, ille te recreet qui te creavit. Quomodo te autem recreet per Verbum, si male aliquid sentias de Verbo? Evangelista dicit, In principio erat Verbum; Verbum: sed quid ait? In principio erat Verbum. Si erat, non est factum, ut ista omnia per ipsum fierent, et sine ipso nihil. Si ergo erat in principio Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: si non potes cogitare quid sit, differ ut crescas. Ille cibus est, accipe lac ut nutriaris, ut sis validus ad capiendum cibum. 13. Sane, fratres, quod sequitur, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, videte ne sic cogitetis, quia nihil aliquid est. Solent enim multi male intelligentes, sine ipso factum est nihil, putare aliquid esse nihil. Peccatum quidem non per ipsum factum est: et manifestum est, quia peccatum nihil est, et nihil fiunt homines cum
Abbreviated transcription (Latin):
est: Si hoc dicis. quia est uerbũ
uerbi. ꝑ quod factum est illud.
ipsum dico ego unicũ filium dĩ.
Si autẽ non dicis uerbũ uerbi.
concede non factuꝰ ꝑ quod facta
sunt omͣia. Num enĩ ꝑ serpsum
fieri potuit. ꝑ quod facta sunt
om̃ia. Crede ergo euangelistȩ.
Poterat eñi dicere. in principio fecit
ds uerbũ. quomͦ dixit moyses.
in principio fecit ds̃ celum &
terram. & omuia sic enumerat.
dixit dĩ. fiat. & factũ est. Si dixit.
quis dixit : Utiq ds̃. & qui factũ
est: Creatura aliqua. Inter dicen¬
tem dm̃ & factam creaturã quid
est ꝑ quod factum est nisi uerbũ:
Quia ds̃ dixit. fiat. & factũ est. Hoc
uerbuͣ in cõmutabile. quamuis
mutabilia ꝑ uerbũ fiant. ipsum
in coͣmutabile est. Noli ergo cre¬
dere factum ꝑ quod facta sunt
omͣia. ne non reficiaris ꝑ uerbũ.
ꝑ quod reficiuntur om̃ia. Iam enĩ
factus es ꝑuerbũ. sed oportet re
fici ꝑ uerbũ. Si autẽ mala fuerit
fides tua de uerbo. non poteris

Expanded text:
est? Si hoc dicis, quia est Verbum Verbi, per quod factum est illud, ipsum dico ego unicum Filium Dei. Si autem non dicis Verbum Verbi, concede non factum per quod facta sunt omnia. Non enim per seipsum fieri potuit, per quod facta sunt omnia: crede ergo Evangelistae. Poterat enim dicere, In principio fecit Deus Verbum: quomodo dixit Moyses, In principio fecit Deus coelum et terram; et omnia sic enumerat, Dixit Deus, Fiat, et factum est . Si dixit, quis dixit? Utique Deus. Et quid factum est? Creatura aliqua. Inter dicentem Deum et factam creaturam quid est per quod factum est, nisi Verbum? quia dixit Deus, Fiat, et factum est. Hoc Verbum incommutabile: quamvis mutabilia per Verbum fiant, ipsum incommutabile est. 12. Noli ergo credere factum, per quod facta sunt omnia: ne non reficiaris per Verbum, per quod reficiuntur omnia. Jam enim factus es per Verbum, sed oportet te refici per Verbum: si autem mala fuerit fides tua de Verbo, non poteris