comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rium eius. destruxisti om̃s macerras eius. &
reliqͦ Ad comꝑationẽ enim cȩlestis beatitudi¬
nis. & eius loci dequo scriptum ẽ. in pace sca
locus eius. om̃is t̾rena habitatio plena ẽ. fluc¬
tibus. plena tempestatib P orro ꝑcor maris sig¬
nificat᷑ infernus. ꝓ quo in euangłio legimus
in corde t̾rae. Quom aut̃ cor animalis in me¬
dio ẽ. ita & infernꝰ inmedio t̾rȩ eẽ. ꝑhibetur
Uel certe iuxta aNArΩTUN incorde maris. in
mediis tẽptationib eẽ. se memorat. & tamꝰ
cum int amaras aquas fuerit. & temptatꝰ sit
uxta om̃ia absq peccato. non sensit amaras
aquas. sed flumine circuindatꝰ ẽ : dequo & in
alio loco legimꝰ. Fluminis impetꝰ lȩtificat ciui¬
tatem dĩ. Alus bibentib salsos fluctꝰ. ego in me¬
diis temptationib dulcissima fluenta sordebã
N ec impium tͥ eẽ. uideat᷑ si nunc ds̃ dicat. ꝓiecisti
me in profundum. qui loquit᷑ inpsalmo. qm̃ quẽ
tuꝑcusisti ipsi ꝑsecuti sunt: scdm illud quod

Expanded text:
um ejus, destruxisti omnes macerias ejus , et reliqua. Ad comparationem enim coelestis beatitudinis, et ejus loci, de quo scriptum est: In pace sancta locus ejus , omnis terrena habitatio plena est fluctibus, 408 plena tempestatibus. Porro per cor maris significatur infernus, pro quo in Evangelio legimus: In corde terrae . Quomodo autem cor animalis in medio est, ita et infernus in medio terrae esse perhibetur. Vel certe juxta ἀναγωγὴν, in corde maris, id est, in mediis tentationibus esse se memorat. Et tamen cum inter amaras aquas fuerit, et tentatus sit juxta omnia absque peccato, non sensit amaras aquas: sed flumine circumdatus est, de quo et in alio loco legimus: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei : aliis bibentibus salsos fluctus, ego in mediis tentationibus dulcissima fluenta sorbebam. Nec impium tibi esse videatur, si nunc Dominus dicat: Projecisti me in profundum , qui loquitur in psalmo: Quoniam quem tu percussisti, ipsi persecuti sunt: secundum illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
lebant: qͥa mare ibat & intumescebat suꝑeos
lxa: & conabant᷑ uiri ut reu̾terent᷑ ad t̾ram.
& non poterant: quia mare ibat & in surge¬
bat magis contra eos. Protulerat propħa c̃tra
se sententiam. sed illi cultorem audientes di.
terea nitebant᷑ reuti ad aridam eteffugere discrim̃.
nesanguinem funderent. inagis uolentes ꝑire
quam ꝑdere. Orerum quanti mutatio Popłs
qui seruierat dõ dicit. crucifige crucifige talẽ:
istis imꝑat᷑ utoccidant. mare furit. tẽpestas iu¬
bet. et propͥum ꝑiculum neglegentes. dealiena
salute solliciti sunt. Quamobrem & Ixx pa
facere. & naturam rerum uincere : neiuo larens
propb̃am dĩ. Quod autẽ dicit. remigabant uiri
utreu̾terent᷑ adaridam: putabant absq sacra¬
m̾to eius qui passurꝰ erat posse nauẽ deꝑiculo
lib̾ari cum ionȩ submersio nauis fuerit

Expanded text:
lebant, quia mare ibat, et intumescebat super eos. lebant, quia mare ibat, et intumescebat super eos. LXX: Et conabantur viri, ut reverterentur ad terram, et non poterant, quia mare ibat, et insurgebat magis contra eos. Protulerat propheta contra se sententiam; sed illi cultorem audientes Dei, terea nitebantur reverti ad aridam, et effugere discrimen, ne sanguinem funderent, magis volentes perire, quam perdere. O rerum quanta mutatio! populus qui servierat Deo, dicit: Crucifige, crucifige talem . Istis imperatur ut occidant, mare furit, tempestas jubet, et proprium periculum negligentes, de aliena salute solliciti sunt. Quamobrem et Septuafacere et naturam rerum vincere, ne violarent 403 prophetam Dei. Quod autem remigabant viri, ut reverterentur ad aridam, putabant absque sacramento ejus qui passurus erat, posse navem de periculo liberari: cum Jonae subversio, navis fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
ł apostolos suscitantes. quieum deserentes in
passione quodammꝰ influctus precipitant.
ste ionas dicit. scio quia propt᷑ me tempestas
grandis ẽ. suꝑ uos. quia me uident eunti
uobiscum untharsis. hoc ẽ. ad contẽplationemlȩ¬
titię nauigare. ut uos mecum ꝑducum ad
gaudium. ut ubi egosum & pat̾. ibi& uos sitis.
me cupit deuorare mors. utuos parit᷑ occidat.
et non intellegit quia uelut inamo escam ca¬
pit. ut mea morte moriat᷑. Tollite me. & init¬
tite in mare Non ẽ. enim nr̃m mortem arri¬
pere. sed in latĩ ab aliis libent᷑ excipere Unde
etinꝑsecutionib non licet propͥa ꝑire manu absq
eo ubi castitas ꝑiclitat᷑: sed ꝑcutienti colla sub¬
inittere. Sic inquit placate uentos. sic in mã¬
ria liba fundite. tempestas quę proptͣ me se¬
uit contra uos. ine moriente sedabit᷑ ł tremiga¬
bant uiri utreũterent᷑ ad aridam . & non ua¬

Expanded text:
vel Apostolos suscitantem  Al. sustantes, qui eum deserentes in vel Apostolos suscitantem  Al. sustantes, qui eum deserentes in passione, quodammodo in fluctus praecipitabant: Iste Jonas dicit: Scio quia propter me tempestas grandis est super vos, quia me vident venti vobiscum ire in Tharsis, hoc est, ad contemplationem laetitiae navigare, ut vos mecum perducam ad gaudium: ut ubi ego sum et Pater, ibi et vos sitis .me cupit devorare mors, ut vos pariter occidat; et non intelligit, quia velut in hamo escam capit, ut mea morte moriatur. Tollite me, et mittite in mare. Non est enim nostrum, mortem arripere, sed illatam ab aliis libenter excipere. Unde et in persecutionibus non licet propria perire manu, absque eo ubi castitas periclitatur; sed percutienti colla submittere. Sic, inquit, placate ventos, sic in maria libamina fundite: tempestas quae propter me saevit contra vos, me moriente, sedabitur. Et remigabant viri ut reverterentur ad aridam, et non va
Abbreviated transcription (Latin):
ionas adeos. Tollite me & mittite me in mare.
& quiescet mare auobis ł goenim noui qđ ꝓpt̾
me fluctꝰ magni contra uossunt Contra me
tempestas detonat. iequerit. naufragiũ uobis
minat᷑. ut meprendat. ineprendit. utmea mor¬
teuiuatis. Scio inquit. quia propt̾ me haec
tempestas grandis ẽ. Nonignoro in meam pe¬
nam elem̾ta turbari. mnundi eẽ. confusionẽ.
michi irasci. inuos seuiro naufragium. Fluctꝰ
ipse imꝑant uobis. utme mittatis in mare
Siego sensero tempestatem. uos recuꝑabitis
tranquillitatem. ł ta nimadĩtenda parit᷑
fugitiui nr̃i magnanimitas. Nontergi u̾sat᷑.
non dissimulat. non negat: sed qui confessus
fuerat defuga. poenam libent᷑ adsumit. secu
Hoc quantum adhistoriam. cȩterũ non igno¬
ramus flantes uentos. quib in euangelio ut
uiculam inqua dormiebat ionas. & intumesceas
mare quod increpat̾. tace & obmutesce. refer¬
riad dñm saluatorem. & ꝑiclitantẽ ȩccłam

Expanded text:
Jonas ad eos, tollite me, et mittite me in mare, et quiescet mare a vobis: ego enim novi quod propter me fluctus magni contra vos sunt. Contra me tempestas detonat, me quaerit, naufragium vobis minatur, ut me prehendat: me prehendet, ut mea morte vivatis. Scio, inquit, quia propter me tempestas haec grandis est. Non ignoro in meam poenam elementa turbari, mundi esse confusionem, mihi irasci, in vos saevire naufragium: fluctus ipsi imperant vobis, ut me mittatis in mare. Si ego sensero tempestatem, vos recuperabitis tranquillitatem. Et animadvertenda pariter fugitivi nostri magnanimitas, non tergiversatur, non dissimulat, non negat; sed qui confessus fuerat de fuga, poenam libenter assumit, se cuHoc quantum ad historiam: 402 caeterum non ignoramus, flantes ventos, quibus in Evangelio, ut viculam, in qua dormiebat Jonas, et intumescens mare quod increpatur: tace et obmutesce, referri ad Dominum Salvatorem, et periclitantem Ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
tionem : qui fuit in inferno uiuens. intͣ mortuos
LIB. ET ERO IECISTI ME IAPROFUNDOM.
& cor maris & flum̃ circuidedit me: Lx x:
roiecisti me inꝓfundum cordis maris. & flumi¬
na me circum dedert̃. Quantum ad ꝑsonam io¬
nȩ. non ẽ. difficilis intͣptatio. quod coeti clausus
aluo in ꝑfundissimo . & in medio mari fuerit.
fluminibq uallatꝰ sit. quantum ad dñm sal¬
uatorem sexagesimi octaui psalmi sumamꝰ
exemplum. inquo loquit᷑. Infixus sum in li¬
mo ꝓfundi. & non ẽ. substantia: ueni in pro¬
fundum maris & tempestas demersit me

Expanded text:
tionem . Qui fuit in inferno vivens, inter mortuos tionem . Qui fuit in inferno vivens, inter mortuos liber. Et projecisti me in profundum in corde maris, et flumen circumdedit me. LXX: Projecisti me in profundum cordis maris, et flumina me circumdederunt. Quantum ad personam Jonae non est difficilis interpretatio: quod ceti clausus alvo in profundissimo et in medio maris fuerit, fluminibusque vallatus sit. Quantum ad Dominum Salvatorem sexagesimi octavi psalmi sumamus exemplum in quo loquitur: Infixus sum in limo profundi, et non est substantia: Veni in profundum maris, et tempestas deme
Abbreviated transcription (Latin):
oc tantumͦ cominutato. de uentre inferi clamo
turo p̾cat᷑. sed dep̾t̃ito gr̃as agit : indicans nobis
qđ eo tempore quo p̾cipitatꝰ inmare uidisset coe¬
tum. & tantã corporis molem . & inmanes rictus aꝑ¬
rose ore sorbere. dñi recordatus sit & clamau̾it. uł
aquis cedentib & clamore inueniente locum. ł
toto cordis affectu. scd̃m illud quod apłs dicit. Cli¬
mantes in cordib nr̃is abba pater. & clamaui̾t
ei qui solus nouit corda hominum. & loquitur
ad moysen. quid clamas adme: cum utiq nihil
ante hanc uocem clamasse moysen scriptura cõ¬
memoret. Hoc ẽ. illud quod in pͥmo graduum
psalmo legimꝰ Ad dñm cum tribularer clama¬
ui. & exaudiuit me. Uentrem autt̃ inferi aluũ
coeti in tellegamꝰ. qui tantȩ fuit magnitudinis.
ut instar obtineret inferni. Sed melius ad ꝑso¬
nam xꝑi referri potest. qui sub nomine dauidcan¬
tat inpsalmo. Non derelinques animam meam
in inferno. nec dabis sc̾m tuum uidere corrup¬

Expanded text:
hoc tantummodo commutato: de ventre inferi clamorturo precatur, sed de praeterito gratias agit: indicans nobis quod ex eo tempore quo praecipitatus in mare vidisset cetum, et tantam corporis molem, et immanes rictus aperto se ore sorbere, Domini recordatus sit, et clamaverit, vel aquis cedentibus, et clamore inveniente locum, vel toto cordis affectu, secundum illud quod Apostolus dicit: Clamantes in cordibus vestris, abba, pater . Et clamaverit ei qui solus novit corda hominum, et loquitur ad Moysen: Quid clamas ad me ? Cum utique nihil ante hanc vocem clamasse Moysen Scriptura commemoret. Hoc est illud quod in primo graduum psalmo legimus: Ad Dominum cum tribularer clamavi, et exaudivit me . Ventrem autem inferi, alvum ceti intelligamus, quae tantae fuit magnitudinis, ut instar obtineret inferni. Sed melius ad personam Christi referri potest, qui sub nomine David cantat in psalmo: Non derelinques animam meam in inferno: nec dabis sanctum tuum videre corrup
Abbreviated transcription (Latin):
secutiones & uniu̾sa quȩ accidunt absq dĩ non
in grun̾t uoluntate. id cireo di gurgites dicunt᷑
& fluctꝰ qui non oppssert᷑ iħm. sed cransiert᷑
ꝑeum. minantes tantum nufragiũ ñ infe¬
rentes. Uniu̾sȩ gͦ ꝑsecutiones & turbines quib
genus uexabat᷑ humanum & cuncte naui¬
culȩ frangebant᷑. suꝑ meum detonuere caput.
Ego sustinui cempestates. & fregi turbines se¬
uientes: ut ceteri securiꝰ nauigarent

Expanded text:
secutiones, et universa quae accidunt, absque Dei non ingruunt voluntate: idcirco Dei gurgites dicuntur et fluctus, qui non oppresserunt Jesum, sed transierunt per eum, minantes tantum naufragium, non inferentes. Universae ergo persecutiones, et turbines, quibus genus vexabatur humanum, et cunctae naviculae frangebantur, super meum detonuere caput. Ego sustinui tempestates, et fregi turbines saevientes, ut caeteri securius navigarent
Abbreviated transcription (Latin):
indicat quid fieri debeat. tuȩ ẽ. dñe uoluntatis.
tuenim sicut uoluisti fecisti. Unde & saluator dic̃
in psalmo. Dñe ut facerem uoluntatẽ cuã uolui
TTULERUNT IONA M& miserunt in mare &
stetit mare aferuore suo. Lxx & tulerunt ionã

Expanded text:
indicat quid fieri debeat, tuae est, Domine, voluntatis, indicat quid fieri debeat, tuae est, Domine, voluntatis, tu enim sicut voluisti, fecisti. Unde et Salvator dicit in psalmo: Domine, ut facerem voluntatem tuam, volui . Et tulerunt Jonam, et miserunt in mare, et stetit mare a fervore suo. LXX: Et tul
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti Grandis uectorum fides. Piditant᷑ ipsi.
& pro alt̾ius anima dep̾cant᷑. Sciunt enĩ peiorẽ
mortem peccati eẽ. quam uitȩ. & nedes inquał
suꝑ nos sanguinẽ innocentẽ. Contestant᷑ dm̃
ut quod cumq facturi sunt non sibi repitetur.
& quodammꝰ dicunt. Nolumꝰ int̾ficere ꝓpħam
tuum. sed iram tuam & ipse confessꝰ eꝰ & cẽpes¬
tas loquit᷑ quia tudñe sicut uoluisti fecisti: uo¬
luntas cua explet̾ ꝑ nr̃as manꝰ. Nonne nobis
uidet̾ nautarum uox pilatieẽ. confessio. qui la¬
uat manus suas & dicit. mundus sum eggo a
sanguine uiri huius. Nolunt xp̃m pire gentes
innocentem singiunem protestant᷑: & iudȩi dicuas.
sanguis eius suꝑ nos & suꝑ filios nr̃os. Etideo sileua¬
ueritit manus non exaudient᷑. qͥa plenͤst̾ sanguine
Quia tudñe siout uoliusti fecisti. Qđ nos suscepimꝰ.
qd̾ turbo consurgit. quod uenti sȩuiunt. qđ mare.
suscitat᷑ influctꝰ. quod ꝓdit̾ sorce fugitiuius qd

Expanded text:
fecisti. Grandis vectorum fides: periclitantur ipsi, et pro alterius anima deprecantur. Sciunt enim pejorem mortem peccati esse, quam vitae. Et ne des, inquiunt, super nos sanguinem innocentem. Contestantur Dominum, ut quodcumque facturi sunt, non sibi reputetur, et quodammodo dicunt, nolumus interficere prophetam tuum, sed iram tuam et ipse confessus est, et tempestas loquitur, quia tu, Domine, sicut voluisti, fecisti; voluntas tua expletur per nostras manus. Nonne nobis videtur nautarum vox, Pilati esse confessio, qui lavat manus suas, et dicit: Mundus sum ego a sanguine viri hujus . Nolunt Christum perire gentes, innocentem sanguinem protestantur. Et Judaei dicunt: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros. Et ideo si levaverint manus, non exaudientur, quia plenae sunt sanguine: Quia tu, Domine, sicut voluisti, fecisti: Quod nos suscepimus, quod turbo consurgit, quod venti saeviunt, quod mare suscitatur in fluctus, quod proditur sorte fugitivus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
cor hominis: dedomo dĩ quȩ ẽ. ȩccła. dicente
apło ad timotheũ. ut scias quomͦ in domo dĩ
conũseris. quȩ ẽ. accła dĩ uiuentis Aufertur
autẽ sacrificium et libatio de domo di. qͣndo
multiplicata iniquitate refrixerit caritas
multorũ. & pͥncipes popłi ac ministri altaris
uidint campos et plana credentium fructꝰ
non adferre uirtutum. sed om̃ia uitũs in hor¬
rescere. quando frum̾tũ & ordeũ. uineasq &
oleum eruca. locusta. bruchus. rubigo consũp¬
serit. et nequaquam habuerimꝰ calicẽ dequo
scriptum ẽ. calix tuus inebrians quam pͣclarꝰ

Expanded text:
cor hominis, de domo Dei, quae est Ecclesia, dicente cor hominis, de domo Dei, quae est Ecclesia, dicente Apostolo ad Timotheum: Ut scias quomodo in domo Dei converseris, quae est Ecautem sacrificium et libatio de domo Domini, quando, multiplicata iniquitate, refrixerit charitas multorum : et principes populi ac ministri altaris, viderint campos et plana credentium fructus non afferre virtutum; sed omnia vitiis inhorrescere: quando frumentum et hordeum, vineasque et oleum, eruca, locusta, bruchus, 179 rubigo consumpserint, et nequaquam habuerimus calicem, de quo scriptum est: Calix t
Abbreviated transcription (Latin):
⁊nũii. quod propͥe non corde sed aure ꝑcipitur
Et ut sciamꝰ sacratiorem eẽ. auditũ. quam id qdꝰ
in aurib resonat: isaia loquente discamꝰ A udi
calum. & aurib ꝑcipe t̾ra. Qui senes sunt &
celestes. audiunt spiritalt̾ Qui habitant in
t̾ra. appellant᷑q t̃reni aurib pcipiunt. Et hoc
in om̃ib ser ipturis notandum ubi hȩc duo ũ¬
bauincta ponunt᷑ Qđ in lamech ꝗꝗ legiinus
peccatore. qui locutꝰ ẽ. aduxores suas ada &
sella. Audite ũba mea uxores lamech: aurib¬
minum. quia gaudium recipere noluert᷑.
dequo angłs loquit᷑ ad pastores. adniuitio uob̾
gaudium magnum. luxta anatoteN iste no¬
bis sensꝰ uidet Postquam sponsa quae reperat
doctrinam dĩ a sponso fuerit separata. & ꝓ
byssinis lineisq uestib cilitio circumdata. idẽ.
habitum lugentis ad sumpserit. tunc periĩt
sacrificium. dequo scriptumẽ sacrificium dõ
sp̃s contribulatꝰ. etuni libatio quod letificat

Expanded text:
INU  , quod proprie non corde, sed aure percipitur. Et ut sciamus sacratiorem esse auditum, quam id quod in auribus resonat, Isaia. loquente, discamus: Audi, coelum, et auribus percipe, terra . Qui senes sunt et coelestes, audiunt spiritaliter; qui habitant in terra, appellanturque terreni, auribus percipiunt. Et hoc in omnibus Scripturis notandum, ubi haec duo verba juncta ponuntur. Quod in Lamech quoque legimus peccatore, qui locutus est ad uxores suas Ada et Sella: Audite verba mea, uxores Lamech, auribminum, quia gaudium recipere noluerunt, de quo angelus loquitur ad pastores: Annuntio vobis gaudium magnum . Juxta ἀναγωγὴν iste nobis sensus videtur: Postquam sponsa, quae receperat doctrinam Dei, per peccata a sponso fuerit separata, et pro byssinis lineisque vestibus, cilicio circumdata, id est, habitum lugentis assumpserit, tunc peribit sacrificium, de quo scriptum est: Sacrificium Deo spiritus contribulatus , et vini libatio, quod laetificat
Abbreviated transcription (Latin):
suo. non in templo manufacto: sed uel incęlis uł in
uno quoq scõrum. uixta apłm dicentẽ. Annoscitis
qm̃ templum dĩ estis. & sp̾sdĩ habitat inuobis: &
alibi. Corpora ur̃a templum dĩ sunt: uł infilio sicut
ipse ait Pat̾ inme manens. ipse facit oꝑa. Aut certe
iuxta illud quod cęlum & t̾ras & maria & uniũ sũ
mundum sp̃s intꝰ alit. totamq infusa ꝑ artꝰ mers
agitat molem: & magno se corpore miscet mundꝰ
om̃is qui cȩlo constat & t̾ra. & cȩlorum circulis ẽclu¬
ditur. dĩdomus eẽ. ꝑ hib&ur Unde & apłs confident̃.
in ipso enm ait uiuimus. & mouem᷑. & sumꝰ. Quod si
quis opposuerit quomͦ sp̃s inidolis non eẽ. dicat᷑.
cum omnib simulachris ad sideant in mundisp̃s. discat
scripturȩ scȩ̃ confuetudinem. Numquam sp̃m ꝑũsum
absolute. sedeum additam̃to aliquo sp̃m nuncupari. sic̃

Expanded text:
suo : non in templo manufacto, sed vel in coelis, vel in suo : non in templo manufacto, sed vel in coelis, vel in unoquoque sanctorum, juxta apostolum dicentem: An nescitis, quoniam templum Dei estis, et spiritus Dei habitat in vobis ? Et alibi: Corpora vestra templum Dei sunt ; vel in Filio, sicut ipse ait: Pater in me manens, ipse facit opera . Aut certe juxta illud, quod coelos et terras, maria et universum mundum : Spiritus intus alit; totamque infusa per artus, Mens agitat molem, et magno se corpore miscet: mundus omnis qui coelo constat, et terra, et coelorum circulis clauditur, Dei domus esse perhibetur. Unde et Apostolus confidenter: In ipso enim, ait, vivimus, et movemur, et sumus . Quod si quis opposuerit, quomodo spiritus in idolis non esse dicatur, cum omnibus simulacris assideant immundi spiritus, discat Scripturae sanctae consuetudinem, numquam spiritum perversum absolute, sed cum additamento aliquo spiritum nuncupari: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
stratur. Quod nec apłi caritatem ulla tribulatio &
angustia diuidere possit a xp̃o. nec inidolis sit ulla
utilitas. UEQUI DICIT LIONO EXPOISCERE SPAge¬
de lapidi tacenti. Numquid ipse docere poterit.: Ecce
iste cooꝑtus est auro et argento. & om̃is sp̃ non est
muiscerib eius. Dñs autem intemplo scõ suo. sileat a
facie eius om̃is tra. lxxx. Uide qui dicit ligno eiugila.
exsurge. & lapidi eleuare. & ipsum est imago . & est
productio auri & argenti & om̃is sp̃s non est ineo
Dñs autẽ intemplo scõ suo. reuereat᷑ a facie eiꝰ om̃is
t̃ra E tom̃is hoc similit̃ uel adũsus nabugodonosor
uel adũsum om̃s qui uenerant᷑ idola. accipi potest:
& describit᷑ error inmanus quod argentum aurũ
pro fulgore materiȩ dõs estimet. cum formã qͥdẽ
potuerit artifex dare: anima autẽ quib uegetañ
artus nequiuerit. & econtrario dñs dr̃ intẽplo sco

Expanded text:
stratur, quod nec Apostoli charitatem ulla tribulatio et stratur, quod nec Apostoli charitatem ulla tribulatio et angustia dividere possit a Christo, nec in idolis sit ulla utilitas. . Vae qui dicit ligno, expergiscere; surge, lapidi tacenti : numquid ipse docere poterit? 629 Ecce iste coopertus est auro et argento, et omnis spiritus non est in visceribus ejus. Dominus autem in templo sancto suo: sileat a facie ejus omnis terra. LXX: Vae qui dicit ligno, evigila et exsurge: et lapidi, elevare; et ipsum est imago, et est productio auri et argenti, et omnis spiritus non est in eo. Dominus autem in templo sancto suo: revereatur a facie ejus omnis terra. Et hoc similiter vel adversum Nabuchodonosor, vel adversum omnes qui venerantur idola, accipi potest. Et describitur error humanus, quod argentum, aurumprae fulgore materiae deos aestimant, cum formam quidem potuerit artifex dare: animam autem, qua vegetantur artus, nequiverit. Et econtrario Dominus dicitur in templo sancto
Abbreviated transcription (Latin):
& splendorem eloquentiȩ idolum conflatum est
Nichil gͦ proderit figm̃tum fictori suo. & mutum sur¬
dumq simulachirum. adoratorem suum audire ñ
poterit: Si quando uideris aliquem nolle credere ue¬
ritati. & ostensa suorum dogmatum falsitate incȩpto
studio ꝑseuerare congruo poteris dicere. Sperat
infigm̃to suo & facit simulachira muta uel surda kagce.
quippe apud grecos utrumq significat quãquam
syͥminachus & AC ACc̃. int̾p̃tans muta magis
uideat᷑ intellexisse quam surda nec moueat quẽpiã
illud ip̃IAa. scripturarum dequo sepe diximus.
quis putas fidelis & sapiens dispensator. & in alio
quid pro raro accipiat᷑. cum possumus & dealio loco
inposibili hoc ipsum accipere Quis nos septrabita
karitate xp̃i. tribulatio. anangustia. & cetera: & dep̃¬
senti capitulo. quid prodest sculptile quia sculpsit
illud fictor suus. Inutroq enim inpossibilitas demon¬

Expanded text:
et splendore eloquentiae idolum conflatum est. et splendore eloquentiae idolum conflatum est. Nihil ergo proderit figmentum fictori suo. Et mutum surdumque simulacrum adoratorem suum audire non poterit. Si quando videris aliquem nolle credere veritati, et ostensa suorum dogmatum falsitate, in coepto studio perseverare, congrue poteris dicere: Sperat in figmento suo, et facit simulacra muta vel surda: κωφὰ quippe apud Graecos utrumque significat: quamquam Symmachus ἄλαλα interpretans, muta magis videatur intellexisse quam surda. Nec moveat quempiam illud ἰδίωμα Scripturarum, de quo saepe diximus: Quis, putas, fidelis et sapiens dispensator ? Et in alio quid, pro raro accipiatur: cum possimus et de alio loco pro impossibili hoc ipsum accipere: Quis nos separabit a charitate Christi: tribulatio, an angustia ? et caetera. Et de praesenti capitulo: Quid prodest sculptile, quia sculpsit illud fictor suus? In utroque enim impossibilitas demon
Abbreviated transcription (Latin):
Leginus indeuterononno. Maledictꝰ omnis qui fecerit
sculptile & conflatile opus manuum artificis. & po¬
suerit illud in abscondito. Sculptile atq conflatile.
Reor doginata atq eẽ. ꝑũsa. quȩ abliis aquib facta
sunt adorant᷑. Uide dlium sculpsisse sibi idolum
creattra. & ad orasse quod sculpsit Cerne eunomiũ
conflasse unaginem falsam. & conflationi suȩ cur¬
uare ceruicem. Signanturq seriptura. & ponit
inquit illud in abscondito. Habent enim & ipsi oꝵ¬
giasuã & quasi ꝑfectis quibq discipłis tradunt
abscondita sacram̃ta. Quȩ si adlucem processerint:
statim quod ficta sunt arguunt᷑. Nichil igit᷑ eis ꝓde¬
rit sculptura & conflatio sua. Sculpturã quia re¬
fertur ad lapides in his dogmatib intelligere. quȩ
stultitiam pͥma fronte demonstrant Conflationẽ
ubi aliqua uidet᷑ eẽ ratio sapientiȩ scłaris. & ue¬
luti quodam auro ita disciplinis philosophorum

Expanded text:
Legimus in Deuteronomio: Maledictus omnis qui fecerit Legimus in Deuteronomio: Maledictus omnis qui fecerit sculptile et conflatile, opus manuum artificis, et posuerit illud in abscondito . Sculptile et conflatile reor, dogmata esse perversa, quae ab his a quibus facta sunt, adorantur. Vide Arium sculpsisse sibi idolum creaturae, et adorasse quod sculpsit. Cerne Eunomium conflasse imaginem falsam, et conflationi suae curvare cervicem. Signanterque Scriptura: Et ponet, inquit, illud in abscondito. Habent enim et ipsi orgia sua, et quasi pro perfectis quibusque discipulis tradunt abscondita sacramenta, quae si ad lucem processerint, statim quod ficta sunt, arguuntur. Nihil igitur eis proderit sculptura et conflatio sua. Sculptura, quae refertur ad lapides, in his dogmatibus intelligitur, quae stultitiam prima fronte demonstrant. Conflatio est ibi, ubi aliqua videtur esse ratio sapientiae saecularis, et velut quodam auro, ita disciplinis philosophorum
Abbreviated transcription (Latin):
rec simulachra sualxx. Quid prodestsquia sculpser̃
illud formauerunt illud conflatile imaginẽ falsam.
quia confider fictor infigm̃to suo utfatiat idola muta
Consequent̃ suꝑiorib denabugodonosor dicit᷑. quod fa¬
bricatus sit statuam idoli bel: & posuerit eum in
campo deira. siue ut in hebreo seriptum ẽ. dora. suꝑ
quo plenius indamhel legimus. inirat᷑ itaq scrip¬
tura regis am̃tiam & stulatiam. quia ipse iusserit
statuam auream fieri. & fictor confidat insimula¬
chro quod finxit: Quod quidem possumꝰ & genera¬
lit̃ contra om̃s idolorum accipere cultores. Nec pu¬
temus unum eẽ. quod scalpit᷑ & conflat᷑. Sculpturã
quippe possumus inlapidib & in marmore accipere.
conflatura uero in his metallis intellegit᷑ quȩ solui
possunt atq conflari. Uerbigr̃a auro argento ȩre
plumbo stagno quȩ hoo dictumsit ut uixta tpono¬
aosuati scire possumus quid sit sculptile atq c̃flatile

Expanded text:
ret simulacra muta. LXX: Quid prodest sculptile, quia sculpserunt illud; formaverunt illud conflatile, imaginem falsam? quia confidit fictor in figmento suo, ut faciat idola muta. Consequenter superioribus de Nabuchodonosor dicitur, quod fabricatus sit statuam idoli Bel, et posuerit eam in campo Dura: sive, ut in Hebraeo scriptum est, Dora super quo plenius in Daniele legimus . Miratur itaque Scriptura regis amentiam et stultitiam, quia ipse jusserit statuam auream fieri, et fictor confidat in simulacro quod finxit: quod quidem possumus et generaliter contra omnes idolorum accipere cultores. Nec putemus unum esse quod sculpitur, et conflatur. Sculpturam quippe possumus in lapidibus et in marmoribus accipere: conflatura vero in his metallis intelligitur, quae solvi possunt atque conflari; verbi gratia, auro, argento, aere, plumbo, stannoque. Hoc dictum sit, ut juxta tropologiam scire possimus quid sit inter sculptile atque conflatile. 628
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłam ꝑtinore Posthȩc enim quod p̃cessorat
udiciũ meũ in congregationes gentiũ ut susci¬
piam regos usq ad eum locum ubi ait. ut inuo¬
cent om̃s nom̃ dñi. & seruiant ei subiugo uno
& ultra flumina ȩthiopiȩ suscipiã indisꝑsis

Expanded text:
esiam pertinere. Post hoc enim quod praecesserat  Judicium meum in congregationes gentium, ut suscipiam reges, usque ad eum locum, ubi ait: Ut invocent omnes nomen Domini, et serviant ei sub jugo uno: Et, ultra flumina Aethiopiae suscipiam in dis
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ tefecisse lugebis. Pñs ds̃ tuus qui saluabit
te fortis & potens. ipse habitabit in medio tui
Gaudebit suꝑte in exultatione & lȩcitia. &
silebit peccata tua in caritate qͣ te dilexit.
& exultabit suꝑ te in laude: uł quia lauda¬
bilissis ł quia eũtius laudib canas. Nugas
siue ut aquila in terp̃tatꝰ ẽ. trans latos qui
ad te recessert̃ congregabo Qui exte erant
hocest hi qͥ ꝑ uitia atq peccata de tuo si¬
nu fugerant & facti erant sub dȩmonũ
potestate.¬

Expanded text:
quae te fecisse lugebis . Dominus Deus tuus, qui salvabit te, fortis et potens, ipse habitabit in medio tui, gaudebit super te in exsultatione et laetitia, et silebit peccata tua in charitate , qua te dilexit: et exsultabit super te in laude, vel quia laudabilis sis, vel quia cum tuis laudibus canas. Nugas, sive, ut Aquila interpretatus est, translatos, qui a te recesserunt, congregabo, quia ex te erant, hoc est, hi qui per vitia atque peccata de tuo sinu fugerant, et facti erant sub daemonum potestate
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiens salutẽ tuam. & ipse tͥ dicet Congre¬
gabo contritos tuos Corqͥppe contritũ & hu¬
miliatũ ds̃ ñ despicit & calamũ contritũ non
confringet᷑. Hȩc intĩm si uoluerimꝰ de scõo
aduentu acciꝑe saluatoris Porro quia saluate¬
ris propħa tacharias ad samilem lȩcitiã cohor¬
tat᷑ syon & hierłm. & hanc ipsam prophiam
matheus dicit in pͥmo aduentu xp̃i ẽẽ. comple¬
tam. necessitate compellim̃ immo ordine ipso
ducimꝰ ueritatis qđ insophonia dicit̾. non futu¬
rũ sperare sed factũ. Scriptũ est enĩ inzacharia.
Gaude uehem̃ter filia syon. predica filia ierłm.
ecce rex tuus uenit tibi iustꝰ & saluator. ipse
dm̃. & exultare atq lȩtari in om̃e corde locꝰ
pacis atquem dictum ẽ. pacẽ meã do uobis.
pacẽ relinquo uobis. abstulit enim infine
& in consũmatione mundi uidiciũ eiꝰ. nequaꝗͣ
eam iudicans atq corripiens. sed saluans & aũtit

Expanded text:
suscipiens salutem tuam: et ipse tibi dicet: congresuscipiens salutem tuam: et ipse tibi dicet: congregabo contritos tuos: Cor, quippe, contritum et humiliatum Deus non despiciet ; et, Calamum contritum non confringet . Haec interim si voluerimus de secundo adventu accipere Salvatoris. Porro quia propheta Zacharias ad similem laetitiam cohortatur Sion et Jerusalem, et hanc ipsam prophetiam Matthaeus dicit in primo adventu Christi esse completam , necessitate compellimur, immo ordine ipso ducimur veritatis, quod in Sophonia dicitur, non futurum sperare, sed factum. Scriptum est enim in Zacharia: Gaude vehementer, filia Sion; praedica, filia Jerusalem: ecce rex tuus venit tibi justus et salvator: ipse Deum, et exsultare atque laetari in omni corde locus pacis, ad quem dictum est: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Abstulit enim in fine et in consummatione mundi judicium ejus, nequaquam eam judicans atque corripiens, sed salvans: et avertit
Abbreviated transcription (Latin):
cans loquit̃. Gaude filia syon. p̃dica filia
hierłm. lȩtare & dilectare de toto corde cuo
filia hierlm. Om̃is quippe ȩcclesiastica anma
quȩ in specula constituta ẽ. &. contẽplat᷑ pacẽ.
lȩtat᷑ & gaudet iniqͥtates asc eẽ. sublatas . & re¬
demptas abeo qui p̃cioso sangune om̃s redemit
Xp̃c enim factꝰ ẽ. sapientia nobis ad ño & iusti¬
cia & scĩficatio &. redemptio. & redemit nos
rex isrł qui habitat in medio nr̃i dicens
gitantes atq facientes. In illa die dic̃ dñs ui¬
dentib nobis pacẽ & in sublimi positis. Ne de¬
soluant᷑ manꝰ tuȩ qui & ꝑesaiã dix̃ conforta¬
mini manꝰ tuȩ desolutȩ & oꝑa tua robusta sint
Dñs enim fortis cui nemo potest resistere sal¬
uator tiuis ipsi tͥ reddec lȩtitiã quã ꝑdidisti. &
uetĩ homine proiecto in nouo ambulare te fa¬
tiet & hȩc faciet indilectione sua ñ tuo merito
sed miscda sua. & lȩtabit̾ inte & dilatabituꝵ
quasi pingiussimam sollempnitatis tuȩ hostiã

Expanded text:
uitur: Gaude, filia Sion, praedica, filia Jerusalem, laetare et delectare de toto corde tuo, filia Jerusalem. Omnis quippe Ecclesiastica anima, quae in specula constituta est, et contemplatur pacem, laetatur et gaudet iniquitates a se esse sublatas, et redemptas ab eo qui pretioso sanguine omnes redemit. Christus enim factus est sapientia nobis a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio . Et redemit nos rex Israel, qui habitat in medio nostri, dicens:gitantes atque facientes. In illa die, dicit Dominus, videntibus nobis pacem, et in sublimi positis, ne dissolvantur manus tuae, qui et per Isaiam dixit: Confortamini manus dissolutae, et opera tua robusta sint . Dominus enim fortis, cui nemo potest resistere: salvator tuus, ipse tibi reddet laetitiam quam perdidisti, et veteri homine projecto, in novo ambulare te faciet, et haec faciet in dilectione sua: non tuo merito, sed misericordia sua. Et laetabitur in te, et delectabitur, quasi pinguissimam solemnitatis tuae hostiam
Abbreviated transcription (Latin):
uniũsis gentib congregatis & effusos suꝑ eos
furore dñi In igne zeli eiꝰ trã deuorandã. &
sic̃ ante ȩdificationẽ turris fuit quando una
lingua om̃s popłi loquebãt᷑ ita conũsis om̃ib
adcultum uiri dĩ locuturos hebraicȩ & totũ
orbem dño seruitũm. Nos autẽ qͥ non sequim᷑
occidentẽ littam. sed sp̃m uiuificantẽ. nec

Expanded text:
gregatis, et effuso super eas furore Domini, in igne zeli ejus terram devorandam. Et sicut ante aedificationem turris fuit, quando una lingua omnes populi loquebantur, ita conversis omnibus ad cultum veri Dei, locuturos Hebraice, et totum orbem Domino serviturum. Nos autem qui non sequimur occidentem litteram, sed spiri
Abbreviated transcription (Latin):
iugũ meũ suaue ẽ. & onꝰ meũ leue ÷. Notan¬
diat̃ t̾rȩ . & hinc error exortꝰ ẽ. quod ũbũ
hebraicum barura quod aquila & theodo¬
leth estimantes. propt̃ elem̃ti nimiã simi¬
litudinẽ. quod paruo apice distinguitur
Neo non ubi transtulimꝰ in die resurrectio¬
nis meȩ infut̾um. & om̃s in terp̃tati sunt
testimoniũ. hebreus qui me inscripturis
instituit asserebat laed inp̃senti loco ma¬
gis. ei cẽgm̃i idest infutum debere intelle¬
gi quã intestimoniũ led enim quod seri

Expanded text:
Jugum meum suave est, et onus meum leve est . Notandiatur, terrae. Et hinc error exortus est, quod verbum Hebraicum BARURA  , quod Aquila et TheodoLETH existimantes, propter elementi nimiam similitudinem, quod parvo apice distinguitur. Necnon ubi nos transtulimus, In die resurrectionis meae in futurum, et omnes interpretati sunt, in testimonium. Hebraeus qui me in Scripturis instituit, asserebat LAED   in praesenti loco magis εἰς ἔτι id est, in futurum, debere intelligi, quam in testimonium, ED enim, quod scri
Abbreviated transcription (Latin):
t̾reat eos. Cum reddiderit dñs credentium
popłis labiũ electum & inuocatũnt om̃s no¬
m̃ dñi & portauĩnt ugũ eiꝰ tunc etiam
ultra flumina ȩthiopie unde uenit regina
saba audire sapientiam salomonis. deferent
uictimas dño. ȩthiopia p̃uoniet manꝰ eiꝰ dõ
Ueroq legifero qͥ x. plagis ꝑcussit ȩgyptum
nub& haechiopissa inuidente synagoga ui¬
dȩoꝵ hȩbreoꝵ. Quod autem ait iuxta hebra¬
icum inde supplices mei filii disꝑsoꝵ meoꝵ
deferent munꝰ michi huusce modi ẽ. Oisrł
osynagoga qͦndã filia quã in toto orbe disꝑ¬

Expanded text:
eddiderit Dominus credentium populis labium electum, et invocaverint omnes nomen Domini, et portaverint jugum ejus tunc etiam ultra flumina Aethiopiae unde venit regina Saba audire sapientiam Salomonis deferent victimas Domino: Et Aethiopia praeveniet manus ejus Deo : veroque legifero, qui decem plagis percussit Aegyptum , nubet Aethiopissa, invidente synagoga Hebraeorum. Quod autem ait juxta Hebraicum: Inde supplices mei filia dispersorum meorum, deferent munus mihi, hujuscemodi est: O Israel, o synagoga quondam filia, quam in toto orbe disp
Abbreviated transcription (Latin):
mine feruint᷑. & erecta ceruix frangit᷑. &
cicnus extento collo & in sublime se tendens
int̃ immundas uolucres computant᷑. Porro
quod exposuimꝰ iuxta hebraicã. uerũ tamen
diluculo surgentes corripuert̃ om̃s cogitatio¬
eoꝵ ꝙ multũ ab hebraico discrepat. & magis
gentes. & colligam regna. ut effundam suꝑ
mer In igne enim zeli mei deugrabit᷑ om̃is

Expanded text:
mine feriuntur, et erecta cervix frangitur, et mine feriuntur, et erecta cervix frangitur, et cygnus, extento collo, et in sublime se tendens, inter immundas volucres computatur. Porro quod exposuimus juxta Hebraicum: Verumtamen diluculo surgentes corruperunt omnes cogitatioeorum, quia multum ab Hebraico discrepat, et magisgentes, et colligam regna, ut Vulg. et efmei: in igne enim zeli mei devorabitur omnis
Abbreviated transcription (Latin):
possint fieri contemptores cum apud negle¬
gentes & non omnia custodia conseruantes
cor suũ hȩc ipsa frequent̃ causa soleat suꝑbrae
in dñm & contemptꝰ existere. qd habeant sci¬
entiã dĩ & nouint multam bonitatẽ eiꝰ. qđ
abscondit tim̃tib se. & contempnant diui¬
tias bonitatis eius. tesaurizantes sibi irã in die
irȩ & reuelationis Sac̃dotes quoq qui dant
baptisimaum & ad exapictiax dñi inp̃cant᷑
aduentũ. faciunt oleũ christatis. manꝰ impo¬
nunt ad catecuminos erudiunt leuitas. & ali¬
as constituunt sac̃dotes. non tam indignent᷑
nobis hȩc exponentib & propħis uaticinan¬
tib quod dñm dep̃cent᷑. & studiose agant ne
desac̃dotib qui uiolant scã dñi eẽ. mereant᷑
Non enim dignitas & nomina dignitatum.
sed opꝰ dignitatis & pͥncipes & iudices & propħas
& sac̃dotes saluare consueuit Qui episcopatum
inqͥt desiderat. bonũ opꝰ desiderat Uidete qͥd
corruunt turris insilua & excelsa cedri ful¬

Expanded text:
possint fieri contemptores, cum apud negligentes et non omni custodia conservantes cor suum, haec ipsa causa frequenter soleat superbiae in Dominum et contemptus existere, quod habeant scientiam Dei, et noverint multam bonitatem ejus, quam abscondit timentibus se, et contemnant divitias bonitatis ejus thesaurizantes sibi iram in die irae et revelationis. Sacerdotes quoque qui dant baptismum et ad Eucharistiam Domini imprecantur adventum: faciunt oleum chrismatis: manus imponunt; catechumenos erudiunt: Levitas et alios constituunt sacerdotes non tam indignentur nobis haec exponentibus et prophetis vaticinantibus, quam Dominum deprecentur, et studiose agant ne de sacerdotibus qui violant sancta Domini, esse mereantur, Non enim dignitas et nomina dignitatum, sed opus dignitatis, et principes, et judices, et prophetas, et sacerdotes salvare consuevit: Qui episcopatum, inquit, desiderat, bonum opus desiderat . Videte quid corruit turris in Siloa, et excelsa cedri ful
Abbreviated transcription (Latin):
su oꝑatua. & illud quod in leuitico sacratȩ dicit̃
ubi septimo m̃se decuma m̃sis die offert a aron
pro popło hyrcum emissarium atq uiuentẽ.
& ponens manꝰ suꝑ caput eiꝰ inp̃cat᷑ ei cuncta
peccata popłi isrł. Tradetq eum in manu ho¬
minis p̃parati. & mittet in heremũ. Intelle¬
gimꝰ in nobis & p̃parantes nos ueri imꝑio sac̃

Expanded text:
su opera tua . Et illud quod in Levitico sacrate dicitur, ubi septimo mense, decima die mensis offert Aaron pro populo hircum emissarium, atque viventem, et ponens manus super caput ejus, imprecatur ei cuncta peccata populi Israel, traditque eum in manus hominis praeparati, et mittit in eremum intelligimus in nobi
Abbreviated transcription (Latin):
do congregat᷑ adiudiciũ. Reges autẽ idẽ.
pͥncipes dogiatũ ꝑu̾soꝵ adducunt᷑ in
poena ut effundat᷑ suꝑ eos om̃is ira furoris
dñi. & hȩc ñ crudelitate fit aliqua. ut ar
latio medicantis. Sequitꝰ enim in igne zeli
mei consumet᷑ om̃is t̾ra. Gentib qͥppe ad
iudiciũ congregatis & regib ad supplicium.
ut effundat᷑ suꝑ eos ira & non ex parte s tota
& ira ac furore sociato. consumat᷑ in toto orbe
qͥcquid t̾renum ẽ. quicquid adoꝑa t̾rȩ idest
carnis ꝑtinot om̃s eiꝰ uepres & spinosa fru¬
tecta uastans. Zeli mei uorabit incendiũ.
& tunc conũtã suꝑ popłos linguã ingene¬
rationẽ suam. ut unꝰ qͥsq errore deposito.
ad antiquã confessionis dñi eloqͥũ reũtat᷑.
& in nomine ihũ om̃e genu flectat cȩles¬
tiũ & t̾restriũ & infernoꝵ. & om̃is lingua

Expanded text:
 ad judicium; reges autem, id est, principes dogmatum perversorum adducentur in poenam, ut effundatur super eos omnis ira furoris Domini. Et hoc non crudelitate fit aliqua, ut arb et consilio medicantis. Sequitur enim: In igne enim zeli mei consumetur omnis terra. Gentibus quippe ad judicium congregatis, et regibus ad supplicium, ut effundatur super eos ira, et non ex parte, sed tota, et ira ac furore sociato, consumatur in toto orbe quidquid terrenum est, quidquid ad opera terrae, id est, carnis pertinet: omnes ejus vepres et spinosa fruteta vastans, zeli mei vorabit incendium. Et tunc convertam super populos linguam in generationem suam, ut unusquisque errore deposito ad antiquum confessionis Domini eloquium revertatur: et in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestriu
Abbreviated transcription (Latin):
inueniot᷑ in ore eoꝵ lingua dolosa. qm̃ ipsi pas¬
cent᷑ & accubabunt .&. ñerit qͥ ext̾reat. lx.x.
De fluminũ finib aetiopiȩ suscipiã disꝑsos
meos afferent uictimas michi. Indie illa ñ
confundĩs ex om̃ib ad inuentionib tius quib:
impie egisti in me quia tc̃ auferã ãte detrac¬
tionem contumeliȩ tuȩ̨ & ultra non adities
ut magnificeris suꝑ montẽ sc̃m meũ .&. re¬
linquã in te ppłm mansuetũ & humilẽ & ti¬

Expanded text:
invenietur in ore eorum lingua dolosa, quoniam ipsi pascentur et accubabunt, et non erit qui exterreat. LXX: De finibus fluminum Aethiopiae suscipiam dispersos meos: afferent victimas mihi. In die illa non confunderis ex omnibus adinventionibus tuis, 725 quibus impie egisti in me, quia tunc auferam a te detractionem contumeliae tuae, et ultra non adjicies ut magnificeris super montem sanctum meum: et relinquam in te populum mansuetum et humilem, et re
Abbreviated transcription (Latin):
idest & futurum & testimoniũ intellegi
Possumꝰ hunc locum & depͥmo xp̃i aduen¬
tu exponere quando om̃i errore sublato
demonib que calcatis & trenis oꝑib distrue¬
tis apłi uniũsis linguis locuti sunt. & uetĩ
errore sublato. unũ c̃fessionis redditũ est
labium. Sed &. reges qui destruunt᷑ &: diui¬
no consumant᷑ ardore ꝑũsoꝵ dogiatũ pn¬
cipes sentiendi sint Vltra flumina & hio¬
piȩ inde supplicos mei fili ĩ disꝑsoꝵ meoꝵ¬

Expanded text:
id est, futurum, et testimonium, intelligi. Possumus hunc locum et de primo Christi adventu exponere, quando, omni errore sublato, daemonibusque calcatis, et terrenis operibus destructis, apostoli universis linguis locuti sunt , et veteri errore sublato, unum confessionis redditum est labium. Sed et reges qui destruuntur, et divino consumuntur ardore, perversorum dogmatum principes sentiendi sunt. Ultra flumina Aethiopiae, inde supplices mei, filii Al.
Abbreviated transcription (Latin):
te de luce uigilo Statimq inferimꝰ. Mane &¬
exaudies orationem meam: Mane assistam tͥ
& uidebo Nisi enim p̃parati fuerimꝰ. non nob̾
oriet᷑ sol iusticiȩ Orto autẽ sole om̃s racemi de
uinea sodomoꝵ dissipant᷑ & pereunt ut ñsolũ
grandes botri sed etiam quod parũ ẽẽ. uidebat᷑
in nobis xp̃i lucerna radiente dispereat & ꝓ
his om̃ib mercedem nob̾ pollicens d̃s ait E x¬
pecta me in die resurrectionis meȩ in testi¬
monium. Post uitia enim atq peccata ds̃ resur¬
get in nob̾. & iuxta qđ in alio loco p̃cipit Esto
tis ẽ. nobis pat̃ cũ filio & sp̃ũ scõ: ut inore uel¬
duoꝵ ł triũ testiũ stet om̃e ũbum. & magis mͥ
dñm saluatorẽ. & tam̃ non stecit ũbũ in ore
eorum: Contra nabuth quoq pene tota ciui
tas dix̃ testimoniũ. consensꝰ que testiũ pessimoꝵ
non formitatẽ habuit ueritatis sed scele Iris

Expanded text:
te de luce vigilo . Statimque inferimus: Mane exaudies orationem meam, mane assistam tibi, et videbo . Nisi enim praeparati fuerimus, 723 non nobis orietur sol justitiae. Orto autem sole, omnes racemi de vinea Sodomorum dissipantur et pereunt, ut non solum grandes botri, sed etiam quod parvum esse videbatur in nobis, Christi lucerna radiante, dispereat. Et pro his omnibus mercedem nobis pollicens Deus, ait: Exspecta me in die resurrectionis meae in testimonium: post vitia enim atque peccata Deus resurget in nobis. Et juxta quod in alio loco praecipit: Estotis est nobis Pater cum Filio et Spiritu sancto, ut in ore duorum vel trium testium, stet omne verbum . Et magis mihi Dominum Salvatorem , et tamen non stetit verbum in ore eorum. Contra Naboth quoque pene tota tas dixit testimonium consensusque testium pessimorum non firmitatem habuit ueritatis, sed sceleris
Abbreviated transcription (Latin):
rege medorũ fuisse subu̾sam. Ex quo intellegimꝰ
pͥmo tempore adionę p̾dicationẽ acta pęnitentia
niniuitas ueniam consecutos. postea uͦ in pͥstinis
uitiis ꝑseuerantes. dĩ inse ꝓuocasse sententiam
Traduntq hebrei. oseȩ & amos & esaiam acionã.
hisdem ꝓpbetasse temporib Hoc quantum ad
historiȩ ꝑtinet fundam̃ta. cȩterum non ignoramꝰ
chromati papa uene. rabilis. sudoris eẽ. ł iaximi.
totum propħam refferre ad intelligentiã saluatoris.
quod fugerit. quod dormierit. quod p̾̃cipitatꝰ in mare
sit delectatꝰ umbraculo. quod rep̃hensꝰ adõ cur ma¬
iorem curam habuerit herbȩ uirentis & extẽplo
aridȩ. quam tantȩ hominum multitudinis. &
cȩtera quȩ in ipso uolumine explanare nitimur¬

Expanded text:
rege Medorum, fuisse subversam. Ex quo intelligimus rege Medorum, fuisse subversam. Ex quo intelligimus primo tempore ad Jonae praedicationem, acta poenitentia, Ninivitas veniam consecutos: postea vero in pristinis vitiis perseverantes, Dei in se provocasse sententiam. Traduntque Hebraei, Osee, et Amos, et Isaiam ac Jonam iisdem prophetasse temporibus. Hoc quantum ad historiae pertinet fundamenta. Caeterum non ignoramus, Chromati papa venerabilis, sudoris esse vel maximi totum prophetam referre ad intelligentiam Salvatoris: videlicet quod fugerit, quod dormierit, quod praecipitatus in mare sit delectatus umbraculo: quod reprehensus a Deo cur majorem curam habuerit herbae virentis, et extemplo aridae, quam tantae hominum multitudinis, et caetera quae in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
ore tuo uerum ẽ: & obhanc causam etiam ipsũ
puerũ sic uocatum. Amathi enĩ innrͣa lingua
ueritatem sonat. & exeo quod uerũ helias locutꝰ
ẽ: ille qui suscitatꝰ ẽ. filius eẽ. dicitꝰ ueritatis.
appellat᷑ diocaesaria. eiuitib tyberiadem haud
grandis ẽ. uiculus. ubi & sepuldrũ eiꝰ ostendit᷑: q̃m¬
quam aliĩ iuxta diospolim idest lyddam eũ &
natum etconditum uelint. non intellegentes hoc
quod addit᷑ offer̃. ad distinctionẽ aliarũ geth urbiũ
ꝑtinere. quȩ iuxta eleutheropolim sue diospolĩ
hodieq monstrant᷑. Lib quoq tobi licet ñ habeat᷑ in
cãnone. tam̃ quia usurpat᷑ ab ȩcdesiasticis uiris
tale quid memorat. dicente tobi adfilium suũ.
Fili ecce senui. & in cosum ut reu̾tar ad uitam mea̾:
tolle filios tuos & uade inmediam. Scio enĩ quȩ
& reuera quantum adhistorias tam hebreas quam
grecas ꝑtinet. & maxime herodotum. legimus
niuiuem regnante apud hebreos iosta. act yaxa

Expanded text:
tis ; et ob hanc causam etiam ipsum puerum sic vocatum. Amathi enim in nostra lingua veritatem sonat: et ex eo quod verum Elias locutus est, ille qui suscitatus est, filius esse dicitur veritatis. appellatur Diocesaraea euntibus Tyberiadem haud grandis est viculus, ubi et sepulcrum ejus ostenditur. Quamquam alii juxta Diospolim, id est, Liddam, eum et natum et conditum velint: non intelligentes hoc quod additur, Opher, ad distinctionem aliarum Geth urbium pertinere, quae juxta Eleutheropolim, sive Diospolim, hodie quoque monstrantur. Liber quoque Tobiae, licet non habeatur in Canone, tamen quia usurpatur ab ecclesiasticis viris, tale quid memorat, dicente Tobia ad filium suum. Fili, ecce senui, et in eo sum ut revertar de vita mea: Tolle filios tuos, et vade in Mediam, fili: scio enim quae  revera quantum ad historias tam Hebraeas quam Graecas pertinet, et maxime Herodotum, legimus Niniven, regnante apud Hebraeos Josia, et Astyage
Abbreviated transcription (Latin):
niis detraham. & alios mea laude sugillẽ: sed qd
comintatoris officium sit. utqͣ obscura sunt breuit᷑
aꝑteq dilucidet & non tam dissercitudinẽ ostendet
suam quam sensum eiꝰ quem exponit edisserat
Quęrimꝰ igit᷑. ionas ꝓpħa excepto uolumine suo
et euangłiis. hoc ẽ. dñi deeo testimonio. ubi alibi
inscripturis sc̃is lectus sit. Etnifallor. in regũ
uolumine deeo ita scriptum ẽ. Anno qͥnto .x.
a masiȩ filii ioas regis uida. regnauit hieroboã
filius iohas regis isrł insamaria quad raginta an¬
nis & uno. fecitq malum coram dño: & ñ reces¬
sit ab uniu̾sis peccatis hieroboam filii nabath. qui
peccare fecit isrł. Ipse conũtit fines isrłis insamaria.
ab introitu emath usq ad mare solitudinis.
uixta u̾bum dñi dĩisrł. quod locutꝰ ẽ. inmanu
serui sui ionȩ filii amathĩ prophȩ. qui fuit de
geth quȩ ẽ. inofer. Tradunt autẽ hebrei hunc

Expanded text:
niis detraham, et alios mea laude suggillem; sed quod niis detraham, et alios mea laude suggillem; sed quod commentatoris officium sit, ut quae obscura sunt, breviter aperteque dilucidet, et non tam disertitudinem ostentet suam, quam sensum ejus quem exponit, edisserat. Quaerimus igitur, Jonas propheta, excepto volumine suo Evangelio, hoc est, Domini de eo testimonio, ut alibi in Scripturis sanctis lectus sit? Et ni fallor in Regum volumine de eo ita scriptum est: Anno quintodecimo Amasiae filii Joas, regis Juda, regnavit Jeroboam, filius Joas, regis Israel in Samaria quadraginta annis et uno. Fecitque malum coram Domino, et non recessit ab universis peccatis Jeroboam filii Nabath, qui peccare fecit Israel, Ipse convertit fines Israel in Samaria ab introitu Emath, usque ad mare solitudinis, juxta verbum Domini Dei Israel, quod locutus est in manu servi sui Jonae, filii Amathi prophetae, qui fuit de Geth, quae est in Opher . Tradunt autem Hebraei hunc