comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uanta sit uere humilitatis
uirtus. facile ex uerbis do¬
mini cognoscitur quia ut su¬
ꝑbiam phariseoꝵ dampnaret
dixit. Omnis qui se exaltat hu-¬
miliabitur. ⁊ qui se humiliat
quia d̾s excelsus non suꝑbia s
humilitate attingitur. de quo
dom̃ est. Ds̃ suꝑbis resistit: hu¬
milib autem dat gr̃am. Unde
⁊ in psalmis dicitur. Excelsus
dominus ⁊ humilia respicit. ⁊
alta a longe cognostit. Alta
mus humilitatem. ꝑ quam dõ
ꝓpinquare poterimus. sicut ip̃e
in eũngelio ait. Discite a me.
de. ⁊ inuenietis requiem aĩab
humilitatem dei: fragilitas hu¬
mane nature ascendit in celũ.
honesta est enim int̾ homines
humilitatis consuetudo: sicut
salomon ait. Ubi fuerit suꝑbia:
ibi erit ⁊ contumelia. RUbi aut̃
humilitas: ibi ⁊ sapientia. Itẽ
alius sapiens. Quanto maior
autem respiciam nisi ad humi¬
lem ⁊ quietum ⁊ trementem
uerba mea: Quicũq humilis
rubescat homo suꝑbus eẽ. Qnͣ¬
tum humiliati cor inclinatur

Expanded text:
utem sit verae humilitatis virtus, facile ex verbis Domini agnoscitur, qui, ut superbiam Pharisaeorum damnaret, dixit: Omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, quod Deus excelsus non superbia, sed humilitate attingitur , de quo dictum est: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Unde et in Psalmis dicitur: Excelsus Dominus, et humilia respicit, et alta a longe cognoscit . Alta mus humilitatem, per quam Deo propinquare poterimus, sicut ipse in Evangelio ait: Discite a me qe, et invenietis requiem animabuhumilitatem Dei fragilitas humanae naturae ascendit in coelum. Honesta est enim inter homines humilitatis consuetudo, sicut Salomon ait: Ubi fuerit superbia, ibi erit et contumelia; ubi autem humilitas, ibi et sapientia ; item alius sapiens: Quantautem respiciam, nisi ad humilem, et quietum, et trementem verba mea . Quicunque humilis rubescat homo superbus esse. Quantum humilitate inclinatur cor
Abbreviated transcription (Latin):
ec sunt magna oꝑa dm̃ ex¬
quisita in om̃s uoluntates eiꝰ:
Et tam sapient̾ exquisita. ut cum
angelica ⁊ humana cieatura pec¬
cast. id est nõ qd̃ ille s qd̃ uolu¬
it ipa fetiss etiam ꝑ eandem trea¬
ture uoluntatem qua fcm̃. ẽ. qd̾
creator noluit. impleret ip̃e qd̾
uoluit. bene utens ⁊ malis tã¬
qm summe bonus ad eoꝵ dãp¬
nationẽ quos iuste p̾destinauit
ad penam. ⁊ ad eoꝵ salutẽ quos
benignus p̾destinauit ad gr̃am.
Qnͣtum enim ad ip̃os actinet qd̾
d̾s noluit fecerunt: qnͣtum u̾o
ad omĩpotentiam dei. nullo mͦ
ia efficere ualuerunt. Hoc qͥppe
ip̃o qd̃ contra uoluntatem fecer̃t¬
eius: de ip̃is fc̃ã est uoluntas eiꝰ.
quisita in om̃s uoluntates eius ÷
ut miro ⁊ ineffabili modo ñ fiat
p̃ter eius uoluntatẽ qd̾ etiã tõtͣ
eius fit uoluntatem: qr nõ fierz
si nõ smneret: nec utiq uolens si¬
nit. s uolens: nec sineret bonus

Expanded text:
ec sunt magna opera Domini exquisita in omnes voluntates ejus ; et tam sapienter exquisita ut cum angelica et humana creatura peccasset, id est non quod ille, sed quod voluit ipsa fecisset, etiam per eamdem creaturae voluntatem, qua factum est quod Creator noluit, impleret ipse quod voluit, bene utens et malis, tanquam summe bonus, ad eorum damnationem quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem quos benigne praedestinavit ad Quantum enim ad ipsos attinet, quod Deus noluit fecerunt; quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullomodo id efficere valuerunt. Hoc enim ipso quod contra Dei voluntatem fecerunt, de ipsis facta est voluntas ejus. quisita in omnes voluntaabili modo non fiat praeter ejus voluntatem quod etiam fit contra ejus voluntatem, quia non fieret si non sineret; nec utique nolens sinit, sed volens; nec sineret bonus
Abbreviated transcription (Latin):
uo luptatem non admittitur. li¬
am lippam non cecam uocant: ꝙͣ
in reꝵ iudicio errare putant. Si
igitur ꝑ liam desiderium iustĩtie.
per rachel uero studium sapientie
intelligitur : patet ratio quare ł
lia ab omnib fere contempnit᷑:
uel rachel tantum diligitur. Ca¬
tius boni fonte. ratione uidelicet
⁊ affectione

Expanded text:
voluptatem non admittit, Livoluptatem non admittit, Liam lippam, non caecam vocant, quam in rerum judicio errare putant. Si igitur per Liam desiderium justitiae, per Rachel vero studium sapientiae intelligitur, patet ratio quare vel Lia ab omnibus fere contemnitur, vel Rachel tantum diligitur. CAtius boni fonte, ratione videlicet et affectione
Abbreviated transcription (Latin):
uoluissent. Iusticiam enim per¬
fecte cliligere est.iam iustum eẽ
Sapientiam ⁊ multum ama¬
re potes: ⁊ ip̃a carere potes. Oĩ¬
no ⁊ absq dubio. qnͣto ampliꝰ
iusticiam dilexeris: tanto iusti¬
or eris. S uideamus nunc q̃ sint
instituta u̾e iusticie: ⁊ inueni¬
mus cur homines tm̃ detestan¬
tur conubia lie. Querentlum
nãq est. cur fere omnes conui¬
gia lie tanto oꝑe abhorreant: qͥ
in amplexus rachel tantum su¬
spirant. Perfeta iusticia iubet
inimicos cliligere: parentes ꝓpri¬
a queq delmnquere: illata ma¬
la patienter ferre: oblatã głam
ubiq declinare. S ab huius m̃¬
di amatorib quid stultius q̃d
laboriosius ẽẽ reputatur: Hinc
est qd̃ ab eis lia ⁊ lippa treditur.:
⁊ laboriosa uocatur. Lia riãq lia la¬
boriosa int̾pretatur. Magnus nã¬
ꝙ labor. s non minor error uidr
eis eẽ. in tribulatione gaudere:
prospera muncli quasi pestem fu¬
gere. S quia copiam mundi ad
necefsitatem non respuit: ⁊ ad

Expanded text:
voluissent. Justitiam enim perfecte diligere, est jam justum esse. Sapientiam et multum amare potes, et ipsa carere potes. Omnino, et absque dubio, quanto amplius justitiam dilexeris, tanto justior eris. Sed videamus nunc quae sint instituta verae justitiae, et inveniemus cur homines tantum detestantur connubia Liae. Quaerendum namque est, cur fere omnes conjugia Liae tantopere abhorreant, qui in amplexus Rachel tantum suspirant? Perfecta justitia jubet inimicos diligere, parentes; propria quaeque relinquere, illata mala patienter ferre, oblatam gloriam ubique declinare. Sed ab hujus mundi amatoribus, quid stultius, quid laboriosius esse reputatur. Hinc est quod ab eis Lia, et lippa creditur, et laboriosa vocatur. Lia namque laboriosa interpretatur. Magnus namque labor, sed non minor error videtur eis esse, in tribulatione gaudere, prospera mundi quasi pestem fugere. Sed quia copiam mundi ad necessitatem non respuit, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
enebatur itaq uista damp¬
natione genus humanũ:
⁊ omnes erant ire filii de qua
scriptum est. Qm̃ om̃s lies no¬
stri defecerunt. ⁊ in ira tua de¬
fecimus: anni nr̃i sicut aranea
mecditabuntur. De qua ira cli¬
cit etiam iob. Homo erĩ natꝰ¬
est ex mlre : breuis uite. ⁊ ple¬
nus ire. De qua iraclicit ⁊ dlñs
ihc. Qui credit in filiũ: hab
uitam et̾nam. Qui autem ñ
creclit in filium. nõ ht̃ uitam¬
et̾nam. s ira dei manet super
eum. Non ait ueniet: s ma¬
net. Cum hac quippe omĩs hõ
nascitur: propt̾ qd̃ dicit apłs.
fuimus enĩ ⁊ nos natura filii
ire. sicut ⁊ ceteri

Expanded text:
enebatur itaque justa damnatione genus humanum, et omnes erant irae filii. De qua ira scriptum est: Quoniam omnes dies nostri defecerunt, et in ira tua defecimus; anni nostri sicut aranea meditabuntur . De qua ira dicit etiam Job: Homo enim natus ex muliere, brevis vitae et plenus irae . De qua ira dicit et Dominus Jesus: Qui credit in Filium, habet vitam aeternam; qui autem non credit in Filium, non habet vitam, sed ira Dei manet super eum : non ait, veniet; sed, manet. Cum hac quippe omnis homo nascitur. Propter quod dicit Apostolus: Fuimus enim et nos natura filii irae, sicut et caeteri
Abbreviated transcription (Latin):
se uidemus apłm. O homo: tu
quis es qui respondeas deo  Nũ¬
quid dicit figmentũ ei qui se
finxit. quare me fetisti sit: An¬
nõ ht̃ potestatem figulus luti
ex eadem massa facere aliud qͥdẽ
uas in honorem ⁊ aliud uero in
contumeliam: Hoc enim loco
quidam stulti putant apłm in
responsione defetisse. ⁊ mopia
reddende rõnis repressisse contra¬
clictionis audatiam. S magñ
es: ⁊ intalib q̃onib acl sue capa¬
citatis considerationẽ reuocat ho¬
minem. uerbo quidem breui. s
re ip̃a magna est redditõ ratõnis.
Si enim hec nõ capit. quis est. qͥ
respondeat deo: Si autem capit:
magis non inuenit quid respon¬
deat. Uidet enim sicapit uniuer¬
sum genus humanũ tam iusto
iudicio diuino in apostatica ra¬
dice dampnatũ. ut etiam si nl¬
lus inde liberaretur nemo recte
poss dei uituꝑare iusticiam: et
qui liberantur sic oportuisse li¬
berari. ut ex plurib nõ lib̾atis
atq in dampnatione. iustissĩa

Expanded text:
se videmus Apostolum: O homo, tu se videmus Apostolum: O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare me fecisti sic? Annon habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere, aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam ? Hoc loco enim quidam stulti putant Apostolum in responsione defecisse, et inopia reddendae rationis repressisse contradictoris audaciam. Sed magnum es? Et in talibus quaestionibus ad suae capacitatis considerationem revocat hominem verbo quidem brevi, sed re ipsa magna est redditio rationis. Si enim haec non capit, quis est qui respondeat Deo? Si autem capit, magis non invenit quid respondeat. Videt enim, si capit, universum genus humanum tam justo judicio divino in apostatica radice damnatum, ut etiamsi nullus inde liberaretur, nemo recte posset Dei vituperare justitiam; et qui liberantur, sic oportuisse liberari, ut ex pluribus non liberatis, atque in damnatione justissima
Abbreviated transcription (Latin):
Um autem dei mĩam cõmen-¬
dass in eoqd̃ ait. igitur non
uolentis neq currentis s miserẽ¬
tis ẽ dei. ⁊ deinde ut etiã iudiciũ cõ¬
iunxit atq ait. Dicit enĩ scrip¬
tura pharaoni. Qa ad hoc exci¬
taui te. ut ostendam in te forti¬
tudinem meã: ⁊ ut annunciet᷑
nomen meum in uniu̾sa terra.
Quib clictis acd utrumq cõclu
cium: ergo inquit cui uult mi¬
seretur ⁊ quem uult obclurat.
Miseretur scilicet magna boni¬
tate. ⁊ obdurat nulla iniquita¬
te: ut nec liberatus de suis m̃itis
głetur. nec dampnatus nisi de
suis m̾itis conq̃ ratur. Sola enĩ
gr̃a redemptos cliscernit a ꝑcli¬
tis: quos in unã ꝑlitõis toncre¬
uerat massam ab origine ducta
cã cõmunis. hoc autem qui eo
modo audit ut clicat. quid acdhuc
conquiritur. nã uoluntati eius
quis resistit: tanqm propterea
malus nõ uideatur ẽẽ culpandꝰ
qr d̾s cuius uult miseretur. ⁊ ꝙ̃
uult oblurat: absit ut pudeat
nos hoc respondere qd̃ respondis¬

Expanded text:
um autem Dei misericordiam commendasset in eo quod ait, Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei; deinde ut etiam judicium comriptura Pharaoni, Quia ad hoc te excitavi, ut ostendam in te potentiam meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Quibus dictis ad utrumque concludcium: Ergo, inquit, cujus vult miseretur, et quem vult obdurat. Miseretur scilicet magna bonitate, obdurat nulla iniquitate; ut nec liberatus de suis meritis glorietur, nec damnatus nisi de suis meritis conqueratur. Sola enim gratia redemptos discernit a perditis, quos in unam perditionis concreverat massam ab origine ducta causa communis. Hoc autem qui eo modo audit, ut dicat, Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? tanquam propterea malus non videatur esse culpandus, quia Deus cujus vult miseretur, et quem vult obdurat: absit ut pudeat nos hoc respondere, quod respondis
Abbreviated transcription (Latin):
Nam in tenebris positus nichil
uideo: s quelz illic ymaginari pos¬
sum si uolo. Sic semꝑ ⁊ in om̃ib
ymaginatio presto est: ⁊ eius ob¬
sequio ubiq rõ uti pt̃. S ⁊ sensu¬
alitas nichilominus satagit. ⁊
sollicita est circa frequens mini¬
qr ad dñe sue lie parata obsequi¬
um. Hec est que illi solet carna¬
lium delc̃ationum cibos conclire
⁊ apponere.⁊ ad eaꝵ usum ante
horam inuitare. ⁊ ultra mensu¬
ram prouocare. Que enun alia ẽ
quam sensualitas. que animi af¬
fectionem carnalium uoluptat̃
desiderio inflammat: ⁊ eaꝵ delc̃a¬
tione inebriat. Hec est que laborio¬
sam illam dominam suam egre¬
dientem prececdit: ⁊ huc illucꝙͦ cir¬
cũducit. Nam quia lia lippa est
⁊ parum uidet: illius manuduc¬
tionem sequi eam non pudet. Hĩc
est qd̃ lia animi uidelic affectio
nunc contempnenda diligit. ñc̃
diligenda contempnit: quia dũ
eius ocłs in rerum uicdicio caliga:
carnis appetitum sequi nõ eru¬

Expanded text:
Nam in tenebris positus, nihil Nam in tenebris positus, nihil video, sed quaelibet illic imaginari possum, si volo. Sic semper et in omnibus imaginatio praesto est, et ejus obsequio ubique ratio uti potest. Sed et sensualitas nihilominus satagit et sollicita est circa frequens minique ad dominae suae Liae parata obsequium. Haec est, quae illi solet carnalium delectationem cibos condire, et apponere, et ad earum usum ante horam invitare, et ultra mensuram provocare. Quae enim alia est quam sensualitas, quae animi affectionem carnalium voluptatum desiderio inflammat, et earum delectatione inebriat. Haec est quae laboriosam illam dominam suam egredientem praecedit, et huc illucque circumducit. Nam quia Lia lippa est et parum videt, illius manuductionem sequi eam non pudet. Hinc est quod Lia animi videlicet affectio nunc contemnenda diligit, nunc diligenda contemnit; quia, dum ejus oculus in rerum judicio caligat, carnis appetitum sequi non eru
Abbreviated transcription (Latin):
S constat quia sine ymagniatõ¬
ne corporalia nesciret: sine quoꝵ
cognitione ad celestium contem¬
plationem non ascenderet. Uisibi¬
lia enim solus intuetur sensus
carnis: inuisibilia uero solus ii¬
det oculus cordis. Est ergo sencꝰ
carnis totus extrinsetus: sensꝰ
uero cordis totus intrinsetus. Ra¬
tio foras exire non p̃t: sensus cor¬
poreus ad illam intrare non pot̃
Non enim decebat filiam delicatã
⁊ teneram ⁊ singulariter formo¬
lam. foris ꝑ plateas discurre: sed
nec seruum conueniebat dñe su¬
e penetralia secretiora irreuerẽ¬
ter irrumꝑe discurrit ergo yma¬
ginatio utpote ancilla int̾ do¬
ninam ⁊ seruum ⁊ inter ratio¬
nem ⁊ sensum: ⁊ quicquid extͥn-¬
secus haurit ꝑ sensum carius.
intus rep̾sentat ad obsequium
rõnis. Semꝑ ergo ymaginatio
rõni assistit: nec ad momentum
quidem ab eius famulatu se sb̃¬
trahit: nam sensu etiam deficiẽ¬
te. ip̃a ministrare non desinit.

Expanded text:
Sed constat quia sine imaginatioSed constat quia sine imaginatione corporalia nesciret, sine quorum cognitione ad coelestium contemplationem non ascenderet. Visibilia enim solus intuetur sensus carnis, invisibilia vero solus oculus videt cordis. Est ergo sensus carnis totus extrinsecus, sensus vero cordis totus intrinsecus. Ratio foras exire non potest, sensus corporeus ad illam intrare non valet. Non enim decebat filiam delicatam, et teneram, et singulariter formosam foris per plateas discurrere, sed nec servum conveniebat dominae suae penetralia secretoria irreverenter irrumpere. Discurrit ergo imaginatio utpote ancilla inter dominam et servum, inter rationem et sensum; et quidquid extrinsecus haurit per sensum carnis, intus repraesentat ad obsequium rationis. Semper ergo imaginatio rationi assistit, nec ad momentum quidem ab ejus famulatu se subtrahit. Nam sensu etiam deficiente, ipsa ministrare non desinit.
Abbreviated transcription (Latin):
ccepit ergo utraq illaꝵ ãcil¬
lam suam. Affectio sensua¬
litatem: rõ ymaginationẽ. Ob¬
sequitur sensualitas affestioni:
ymaginatio famulatur rationi.
Intantum una queq ancillarũ
dñe sue necia ẽẽ cognoscitur: ut
sine illis mundus totus nil eis
posse conferre iuderetur. Nam sñ
ẏmaginatione ratio nichil scir
sine sensualitate affectio:nil sa¬
peret.Ut quid enim lia cura la¬
bentium reꝵ amorem tam uehe¬
menter afficitur: nisi quia in eis
ꝑ ancille sue hoc est sensualitatiͤ
obsequium multiformit̾ delectat᷑:
Item cum scriptum sit quia inui-¬
sibilia dei a creatura mundi per
ea que fc̃a sunt intellecta conspi¬
ciuntur  inde manifeste colligit᷑.
quia ad inuisibiltum cognitionẽ.
nũquam rõ assurgeret: nisi ei an¬
cilla sua ẏmaginatio uidelicet. re¬
rum uisibilium formam rep̾sen¬
taret. Per reꝵ enim uisibilium
spẽm. surgit ad reꝵ inuisibiliũ
cognitionem: quociens ex his ad
illa quandam trahit siłitudinẽ.

Expanded text:
ccepit ergo utraque illarum ancillam suam. Affectio, sensualitatem; ratio, imaginationem. Obsequitur sensualitas affectioni; imaginatio famulatur rationi. Intantum unaquaeque ancillarum dominae suae necessaria esse cognoscitur, ut sine illis totus mundus nil eis posse conferre videretur. Nam sine imaginatione, ratio nihil sciret; sine sensualitate, affectio nil saperet. Utquid enim Lia circa labentium rerum amorem tam vehementer afficitur, nisi quia in eis, per ancillae suae hoc est sensualitatis obsequium, multiformiter delectatur. Item, cum scriptum sit: Quia invisibilia Dei, a creatura mundi per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur , inde manifeste colligitur quia ad invisibilium cognitionem nunquam ratio assurgeret, nisi ei ancilla sua, imaginatio videlicet, rerum visibilium formam repraesentaret. Per rerum enim visibilium speciem surgit ad rerum invisibilium cognitionem, quoties ex his ad illam quamdam trahit similitudinem.
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur amor. Hic itaq est il¬
le filioꝵ iacoh. qui quarto loco
nascitr: ⁊ uidas. id est confitẽs
in scrigtura nominatur. Cuius
noĩs si rationem queramus: ci¬
tius inuenimus. Stimus nã¬
ꝙ quia quis qd̃ approbat. hoc
amat: ⁊ quo plus amat. tanto
amplius approbat. Et quid est
approbare: nisi laudare: Illa il¬
la utiq est uera laudatio. illa
est pura confessio. que ex casta
dilectione surgit: que ex laudi
ammiratõne procedit Aoultis
nosse aꝑtius que sit uox exulta¬
tionis ⁊ confessionis. quam no¬
uit iudas solus ⁊ uel cet̾is omni¬
b excellentius
Quid sit proprium amoris.

Expanded text:
nascitur amor. Hic itaque est ilnascitur amor. Hic itaque est ille filiorum Jacob, qui quarto loco nascitur, et Judas, id est confitens, in Scriptura nominatur. Cujus nominis, si rationem quaerimus, citius inveniemus. Scimus namque quia quisque quod approbat, hoc amat, et quo plus amat, tanto amplius approbat. Et quid est approbare, nisi laudare? Illa, illa utique est vera laudatio, illa est pura confessio, quae ex casta dilectione surgit, quae ex laudis admiratione procedit. Vultis nosse apertius quae sit vox exsultationis et confessionis quae novit Judas solus, vel caeteris omnibus excellentius? Quid sit proprium amoris.
Abbreviated transcription (Latin):
familiaritas inter deum ⁊ aĩam
fiert. ⁊ amicicia confed̾ari. eo ꝙ
het se sentiat ab illo septus iu-¬
sitari: ⁊ ex eius aduentu non
tantum iam consolari: inmo
aliquotiens quodam ineffabili
gaudio repleri. Hanc amicicie
confederationem ni fallor lia p̃¬
senserat: quando iam nato leui
cum magna exultatõne ꝓrocla¬
mabat. Nunc copulabit᷑ mͥ uir
meus. Uerus anime sponsus:
d̾s est. Quem tunt ueratit̾ nob̾
copulamus: qnͣdo ei ꝑ uerum
amorem inheremus. Immo u̾o
tunc sibi nos ille connectit: qñ
nos qͥbrdã int̾ius comertiis
ad suum amorem accendit. ⁊
artius astringit. Q uod est enĩ
tor iam clurum tam ferreum.
qd̃ cliuina pietas sua presentia
non emolliat: ⁊ sua dulcecline
non alliciat: Uride fit ut quẽ
prius consueuerat multum for¬
midare:ꝰ intipiat post modum
ardenter amare. Uides iam ut
arbitror quod quemadmodum
pst crescentem cotidie timorem.
necessario subortus est dolore sic
utiq post spem natam. ⁊ ꝑ coti¬
diana incrementa proficientem.

Expanded text:
familiaritas inter Deum et animam fieri, et amicitia confoederari, eo quod haec se sentiat ab illo saepius visitari, et ex ejus adventu non tantum jam consolari, imo aliquoties quodam ineffabili gaudio repleri. Hanc amicitiae confoederationem nisi fallor Lia praesenserat, quando jam nato Levi cum magna exsultatione proclamabat: Nunc copulabitur mihi vir meus . Verus animae sponsus Deus est, quem tunc veraciter nobis copulamus, quando ei per verum amorem inhaeremus. Imo vero tunc sibi nos ille connectit, quando nos quibusdam interius commerciis ad suum amorem accendit, et arctius astringit. Quod est enim cor tam durum et tam ferreum, quod divina pietas sua praesentia non emolliat, et sua dulcedine non alliciat? Unde fit ut quem prius consueverat multum formidare, incipiat postmodum ardenter amare. Vides jam, ut arbitror, quod quemadmodum post crescentem quotidie timorem, necessario subortus est dolor, sic utique post spem natam, et per quotidiana incrementa proficientem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ paulatim crescente. sccls na-¬
scitur. quia magnum timorem
ncce est ut dolor sequatur. Quã¬
to enim quis uehementius me
tuit penam quam meruit: tã¬
to acerbius plangit culpam ꝙͣ
fecit. S scimus quia quacũq ho¬
ra pcc̃or conu̾sus fuerit ⁊ inge¬
muerit. saluus erit: scd̃m iłsud.
Cor contritum ⁊ humiliatum
d̾s non despities. Quid tibi iud̾r:
nõne mercto talis filius symeõ
id est exauclitio uocatur: Qui
enim uere penitet qui ueraciter
dolet: absq dubio. ⁊ absq mora
indulgentiam accipiet. Oratio
que ex corde contrito ⁊ humilia¬
to profertur:. citius exaulit᷑.
Humiliato ꝑ timorem e contri¬
to ꝑ dolorem. Per ruben humi¬
liatur⁊ ꝑ symeon conteritur ⁊
in fletu cod pungitur. S bĩ
qui lugent: qm̃ ip̃i consolabũ¬
tur

Expanded text:
 paulatim crescente, secundus nascitur, quia magnum timorem necesse est ut dolor sequatur. Quanto enim vehementius quis metuit poenam quam meruit, tanto acerbius plangit culpam quam fecit. Sed sciendum quia, quacunque hora peccator conversus fuerit et ingemuerit, salvus erit, secundum illud: Cor contritum et humiliatum, Deus, non despicies . Quid tibi videtur? Nonne merito talis filius Simeon, id est exauditio, vocatur. Qui enim vere poenitet, qui veraciter dolet, absque dubio et absque mora indulgentiam accipiet. Oratio quae ex corde contrito et humiliato profertur, citius exauditur: humiliato per timorem, contrito per dolorem. Per Ruben humiliatur, per Simeonem conteritur, et in fletu compungitur: sed Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
potentis uoluntas semꝑ inuicta
est: que mala ẽẽ nũquam pt̃: qr
etiam cũ mala irrogat iusta est:
⁊ ꝓfecto que iusta est. mala ñ est.
ciũ quem uult obeluret ÷ nec iniq
aliquid facit. nec nisi uolens qͥc¬
qͣm facit. ⁊ omnĩa quetumq ult̾
facit.¬

Expanded text:
a est: quae mala esse nunquam potest; quia etiam cum mala irrogat, justa est, et profecto quae justa est, mala non est. cium quem vult obduret, nec inique aliquid facit, nec nisi volens quidquam facit, et omnia quaecumque vult, facit
Abbreviated transcription (Latin):
Alii sanum intellc̃m scripturaꝵ
defendere malunt. quam quoslz
hominum adulari. Existunt in
⁊ ꝑiculosissime contentõnes. qd̃
illi forte si scirent. hoc quoq sine
dubitatõne corrigerent. quoꝵ cet̾a
mirantur ⁊ amamus. Illos ergo
nõ corrigimus. s rogamus ⁊ ob¬
secramus. ꝑ cliuinitatẽ ⁊ humaĩ¬
tatem xp̃i. ⁊ ꝑ caritatem sp̃e. ne¬

Expanded text:
alii sanum intellectum scripturarum alii sanum intellectum scripturarum defendere malunt quam quoslibet homines adulare, exsistunt intet periculosissimae contentiones: quod illi forte si scirent, hoc quoque sine dubitatione corrigerent, quorum cetera miramur et amamus — illos ergo non corripimus, sed rogamus et obsecramus per diuinitatem et humanitatem Christi et per caritatem sp
Abbreviated transcription (Latin):
cant ꝑtem. eo ip̃o quo mulieres
sunt. que concupiscentia uel dici
p̃t cuius mens dñatur. etiã ip̃a
subdita deo suo qũ rectissime et
ordinatissime uiuitur. Quid er¬
go est in uno homine mens et cõ¬
cupiscentia: Illa regit. hec regit᷑.
uiro ⁊ mulre scd̃m sexum corꝑis
figuratur. De quo sacimento lo¬
quens apłs dicit uirum non debe
suꝑiora promouetur. qnͣto diligẽ¬
tius ab inferiorib concupiscẽtĩa
cobibetur. donec totus homo cũ
ip̃e etiam mortali nunt ⁊ fragi¬
li corpore. in resurrectione nouis¬
sima in corruptione atq immor¬
talitate induatur. ⁊ absorbeatur
mors ĩ uictoria. Quappter qui
recta facere nolunt. saltem desi
nant docere ꝑuersa. S alii sunt
quos isto sermone corripimus.
illos autem qui hoc uno uicio ca¬
pilloꝵ contͣ preceptum apłicu li-¬
missoꝵ offendunt. ⁊ ꝑturbant ec¬
clesiam. Quia cum alii nolentes¬
aliquid de illis malis sentire co¬
guntur manifesta uerba apłi ĩ
ꝑu̾sam detorquere sententiam.

Expanded text:
cant partem eo ipso, quo mulieres sunt, quae concupiscentialis dici potest, cui mens dominatur, etiam ipsa subdita deo suo, quando rectissime et ordinatissime uiuitur. quod ergo est in uno homine mens et concupiscentia — illa regit, haec regituruiro et muliere, secundum sexum corporis figuratur. de quo sacramento loquens apostolus dicit uirum non debersuperiora promouetur, quanto diligentius ab inferioribus concupiscentia cohibetur, donec totus homo cum ipso etiam mortali nunc et fragili corpore in resurrectione nouissima incorruptione atque inmortalitate induatur et absorbeatur mors in uictoriam. Quapropter qui recta facere nolunt, desinant saltem docere peruersa. sed alii sunt, quos isto sermone corripimus: illos autem qui hoc uno uitio capillorum contra praeceptum apostolicum dimissorum offendunt et perturbant ecclesiam — quia cum alii nolentes de illis mali aliquid sentire coguntur manifesta uerba apostoli in peruersam detorquere sententiam,
Abbreviated transcription (Latin):
it: ut intelligeremus ad illud
suꝑius qd̃ de temptatione dem̃
est ꝑtinere. Ideo quippe ait. s
libera: nõ ait ⁊ libera. tanquã
unam petitionem eẽ demon¬
strans uoli hoc s hoc: ut unus
quisq sciat in eꝯ se lib̾ari a
malo. qd̾ non infertur ĩ temp

Expanded text:
it, ut intelligeremus ad illud it, ut intelligeremus ad illud superius quod de tentatione dictum est, pertinere. Ideo quippe ait, Sed libera; non ait, Et libera, tanquam unam petitionem esse demonstrans noli hoc, sed hoc: ut sciat unusquisque in eo se liberari a malo,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanebunt. Panis u̾o cotidianꝰ
ideo dictus. quia hic est nccͣius.
qnͣtus aĩe carmiq tribuendus ẽ
liue spialiter. siue carnaliter.
siue utroq modo intelligatur.
Hic est etiam quam poscimus
peccandum uel alliciint uel ĩ¬
pellunt: hic deniq malum unde
cupimus liberari: illic autẽ ni¬
chil istoꝵ est. Enuangelista u̾o
lucas in orone clm̃ca petitiones
nõ septem. s quinq ꝯplexus est:
nec ab isto utiq cliscrepauit. s qͦ¬
modo ista septem sint incelligen¬
da. ip̃a sua breuitate cõmonuit.
Nomen quippe dei scĩficatur in
sp̃u: dei autem regnũ in carnis
resurrectione uenturum est.
Ostendens ergo lucas terciam pe¬
titionem duaꝵ suꝑbioꝵ eẽ quo¬
dam modo repetitionem. magis
eam p̾t̾mittendo fecit intelligi:
deinde tres alias adiungit. de pa-¬
ne cotidiano. de remissione pec¬
catoꝵ. de temptatõne uitanda.
Hoc u̾o qd̃ ille multitudo posuit.
s lib̾a nos a malo. iste nõ posu¬

Expanded text:
permanebunt. Panis vero quotidianus permanebunt. Panis vero quotidianus ideo dictus, quia hic est necessarius quantus animae carnique tribuendus est, sive spiritaliter, sive corporaliter, sive utroque intelligatur modo. Hic est etiam quam poscimus peccandum vel alliciunt vel impellunt. Hic denique malum, unde cupimus liberari. Illic autem nihil istorum est. Evangelista vero Lucas in oratione dominica petitiones non septem, sed quinque complexus est. Nec ab isto utique discrepavit, sed quomodo ista septem sint intelligenda, ipsa sua brevitate commonuit. Nomen quippe Dei sanctificatur in spiritu, Dei autem regnum in carnis resurrectione venturum est. Ostendens ergo Lucas tertiam petitionem duarum superiorum esse quodammodo repetitionem, magis eam praetermittendo fecit intelligi. Deinde tres illas adjungit, de pane quotidiano, de remissione peccatorum, de tentatione vitanda . At vero quod ille in ultimo posuit, Sed libera nos a malo; iste non posu
Abbreviated transcription (Latin):
roinde apucl euuangelistam
math̾m septem petitiones cõ¬
tinere clñica uidetur or̃o. Quaꝵ¬
in trib et̾na poscuntur ⁊÷ ĩ reli¬
quis quatuor temporalia: que
tñ propter et̾na consequenda st̃
nom̃ tuũ. adueniat regnum tu¬
um. fiat uoluntas tua sicut in
celo ⁊ in terra. qd̃ nõ absurde qͥ¬
dam intellexerunt in spũ ⁊ corpo¬
re. omnino sine fine retinenda st̃̾¬
⁊ hic inchoantur. qnͣtũq prosi¬
cimus. augentur in nobis. ꝑ fcã
enĩ qd̃ in alia uita sperandũ est̾:
semper possidebuntut. Qd̃ uero di¬
cimus panem nr̃m cotitlianum
da nobis hodie. ⁊ dimitte nobis de¬
bita nr̃a. sicut ⁊ nos dimittimus
debitorib nostris. ⁊ ne nos ĩferas
ĩ temptationẽ s libera nos a malo.
quis nõ uideat ad p̾sentis uite in¬
digentiam ꝑtinere: In illa itaq
uita et̾na ubi nos speramus semꝑ
futuros: ⁊ noĩs dei scificatio.⁊ reg¬
nũ eius ⁊ uoluntas eius ĩ nr̃o spũ
⁊ corpore ꝑfecte atq immortaliter

Expanded text:
roinde apud evangelistam Matthaeum septem petitiones continere dominica videtur oratio: quarum tribus aeterna poscuntur, reliquis quatuor, temporalia, quae tamen propter aeterna consequenda sunt  adveniat regnum tuum; fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra; quod non absurde quidam intellexerunt in spiritu et corpore, omnino sine fine retinenda sunt, et hic inchoantur, quantumque proficimus, augentur in nobis: perfecta vero quod in alia vita sperandum est semper possidebuntur. Quod vero dicimus: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie; et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoin tentationem, sed libera nos a malo, quis non videat ad praesentis vitae indigentiam pertinere? In illa utique vita aeterna, ubi nos speramus semper futuros, et nominis Dei sanctificatio, et regnum ejus et voluntas ejus in nostro spiritu et corpore perfecte atque immortaliter
Abbreviated transcription (Latin):
cinatio reclamare uidetur. Hec st̾
itaq cluo genera illa contempla¬
tionum. quoꝵ unum ad mor¬
tem rachel alterum ꝑtinet ad
beniamin excessum. In primo
beniamin int̾ficit matiem: ubi
omnem suꝑgreditur rationem.
In scd̃o autem etiam se ip̃m exce¬
dit. ubi in eo qd̃ ex cliuina re¬
uelatione cognoscit. humane ĩ¬
telligentie modum transcendit.
Hoc autem non solum in benia¬
min. s ⁊ in omnib eius fr̃ibus
oportet attendere: immo in innu¬
meris scripturaꝵ locis diligentꝰ
obseruare. quomodo soleat scrip-¬
tura cliuina circa eandem rem. ñc
significationem extendere. modo
restringere: uel. etiam mutare.
Solet autem hos alt̾nantium si¬
gnificationum modos. modis mł¬
tis detminare: ⁊ modo ꝑ locum.
modo ꝑ actum. uel alus quib¬
q circunstantus sensum suum
aꝑire. Per locum det̾minatur:
sicut est illud. ubi beniamin in
egyptum descendisse legitur. ꝑ
actum sicut ibi. ubi ioseph ⁊ bẽ¬

Expanded text:
cinatio reclamare videtur. Haec sunt cinatio reclamare videtur. Haec sunt itaque duo genera illa contemplationum, quorum unum ad mortem Rachel, alterum pertinet ad Benjamin excessum. In primo Benjamin interficit matrem, ubi omnem supergreditur rationem; in secundo autem etiam seipsum excedit, ubi in eo, quod ex divina revelatione cognoscitur, humanae intelligentiae modum transcendit. Hoc autem non solum in Benjamin, sed et in omnibus fratribus oportet attendere, imo et in innumeris Scripturarum locis, diligenter observare, quomodo soleat Scriptura divina, circa eamdem rem, nunc significationem extendere, modo restringere, vel etiam mutare. Solet autem hos alternantium significationum modos, modis multis determinare, et modo per locum, modo per actum, vel aliis quibusque circumstantiis, sensum suum aperire. Per locum determinatur sicut est illud, ubi Benjamin in Aegyptum descendisse legitur. Per actum, sicut ibi, ubi Joseph et Ben
Abbreviated transcription (Latin):
ossumus tamen ꝑ montẽ
rachel. ⁊ ꝑ excessum beniamũ.
diuersa contemplationum gen̾a
non inconuenienter intelligere:
constat siquidem luo contempla¬
tionum genera supra rõnem eẽ:
⁊ utrũq ad beniamin ꝑtinere.
Et primum quidem est supra rõ-¬
nem. s non preter rationem.
scłm autem ⁊ supra rationem.
⁊ preter iationem. Illa sane supͣ
rationem. s preter rationẽ noni
sunt: que qͣmius rõ patitur ẽẽ.
nulla tamen humana rõne inue¬
stigari uel conuinti possunt. Illa
autem clicimus ⁊ supra rationẽ
⁊ preter rationem ẽẽ: quib uidr̾
omnuis iatio humana contra ire.
Qualia sunt ea que de trimra¬
tis unitate credimus: ⁊ multa q̃
de corpore xp̃i inclubitata fidei au¬
ctoritate tenemus. Qd̃ enim in
una ⁊ simplici eẽntia triplex ꝑ¬
sona sit. uel qd̃ unum idemq cor¬
pus eodem in tempore in diuer¬
sis locis ẽẽ possit. nulla humana
ratio patitur: ⁊ huiusmodi asser¬
tionib omnis absq dubio ratio¬

Expanded text:
ossumus tamen per mortem Rachel, et per excessum Benjamin, diversa contemplationum genera, non inconvenienter intelligere. Constat siquidem duo contemplationum genera, supra rationem esse, et utrumque ad Benjamin pertinere. Et primum quidem est supra rationem, sed non praeter rationem; secundum autem et supra rationem et praeter rationem. Illa sane supra rationem, sed praeter rationem non sunt; quae quamvis ratio patitur esse, nulla tamen ratione investigari vel convinci possunt. Illa autem dicimus, et supra rationem, et praeter rationem esse quibus videtur omnis ratio humana contraire. Qualia sunt ea, quae de Trinitatis unitate credimus, et multa quae de corpore Christi indubitata fidei auctoritate tenemus. Quod enim in una, et simplici natura triplex persona sit, vel quod unum idemque corpus eodem in tempore, in diversis locis esse possit, nulla humana ratio patitur, et hujusmodi assertionibus omnis absque dubio ratio
Abbreviated transcription (Latin):
cit eos xp̃c: qui ascendere non ult̾
nisi cum discipulis trib. Iungat
ergo studio lectionis studium oꝑis
⁊ or̃onis qui xp̃m querit hr̃e du¬
cem itineris: ductorem ascensioĩs.
Absq dubio sine ingenti exertitio
sine frequenti stucdio. sine ardẽti
desiderio ad ꝑfcãm stientie alti¬
tudinem mens non subleuatur:
quia xp̃i uestigia ꝑfecte nõ sequi¬
tur: qui uiam ueritatis haut rec¬
te ingreditur
modo summis conatib nr̃is. di¬
iuna rouelatio occurrat.

Expanded text:
cit eos Christus, qui ascendere non vult, cit eos Christus, qui ascendere non vult, nisi cum discipulis tribus. Jungat ergo studio lectionis studium operis et orationis, qui Christum quaerit habere ducem itineris, ductorem ascensionis. Absque dubio sine ingenti exercitio, sine frequenti studio, sine ardenti desiderio, ad perfectam scientiae altitudinem, mens non sublevatur, qui Christi vestigia perfecte non sequitur, qui viam veritatis haud recte ingreditur. modo summis conatibus nostris, divina revelatio occurrat.
Abbreviated transcription (Latin):
ine trib discipulis
in hunc montem ascendere nolu¬
it: nec plus qm tres secum duce̾
docemur. qd̾ sine triplici studio
ad huius cognitionis celsitudinẽ
non ꝑducimur. ꝑstudium oꝑis
ꝑ studium meditationis : ꝑ stu¬
dium orationis paulatim pro-¬
ad perfectionem cognitionis. sal¬
ta enim exꝑimur oꝑando: mul¬
ta inuenimus inuestigando e
multa extorquemus orando. In¬
numera siquidem que nec ꝑ ex¬
ꝑientiam operis. nec ꝑ inuestiga¬
tionem uitionis inuenire ualemꝰ:
ꝑ importunitatem oratõnis edoceri
meremur. ex reuelatione diuine
inspirationis. Hiis trib comiti¬
b sibi adiunctis. ueritas in nobis
ꝓficit. ⁊ in alta se attollit: ⁊ eo us¬
q se ꝑ coticliana incrementa exal-¬
tat. donec predc̃i montis uertitem
tangat. O quam multos hodie ui¬
demus studiosos in lectione: desi-¬
diosos in opere ⁊ tepidos in oratõe:
p̃sumentes tamen montis huiꝰ
cacumina posse apprehendere.S
quando queso apprehendent: q̃

Expanded text:
ine tribus discipulis in hunc montem ascendere noluit, nec plus quam tres secum Christdocemur, quod sine triplici studio ad hujus cognitionis celsitudinem non perducitur. Per studium operis, per studium meditationis, per studium orationis paulatim proad perfectionem cognitionis. Multa enim experimur operando, multa invenimus investigando, multa extorquemus orando. Innumera siquidem, quae nec per experientiam operis, nec per investigationem rationis invenire valemus, per importunitatem orationis, edocere meremur, ex revelatione divinae inspirationis. His tribus comitibus sibi adjunctis, veritas in nobis proficit, et in alta se attollit, et eousque se per quotidiana incrementa exaltat, donec praedicti montis verticem tangat. O quam multos hodie videmus, studiosos in lectione, desidiosos in opere, tepidos in oratione, praesumentes tamen montis hujus cacumina posse apprehendere. Sed quando, quaeso, apprehendent, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ferentiam. ꝑ tres ꝑtes celos cliui¬
dere. Aliter si quidem d̾s̃ uidetur
ꝑ fidem: alit̾ cognoscit᷑ ꝑuationẽ:
atq aliter cernitur ꝑ contempla¬
tionem. Prima eugo usio ad
primum celum: scd̾a ad scdm:
tercia ꝑtinet ad t̾ciũ. Prima est infͣ
rõnẽ: t̾cia supͣ rõnem. Ad primũ
itaq et scd̃m contemplationis
telum. homines sa ne ascendere
possunt: s ad illud qd̃ est supra
rationem. nisi ꝑ mentis excessũ
supra se ip̃os rapti. nũquam per¬
tigunt. Qd̃ autem ꝑ beniamin
illud contemplationis genus ꝙ
supra uitionem ẽ intelligere de¬
beamus: ex matris eius morte
conuementer satis conicere pos¬
sumus.
Ca p̃.loxu. De suꝑemi¬
nentia sp̃ualium theoriaꝵ

Expanded text:
ferentiam per tres coelos diviferentiam per tres coelos dividere. Aliter siquidem Deus videtur per fidem, aliter cognoscitur per rationem, atque aliter cernitur per contemplationem. Prima ergo visio ad primum coelum, secunda ad secundum, tertia pertinet ad tertium. Prima est infra rationem, tertia supra rationem. Ad primum itaque et secundum contemplationis coelum, homines sane ascendere possunt, sed ad illud quod est supra rationem, nisi per mentis excessum supra seipsos rapti nunquam pertingunt. Quod autem per Benjamin illud contemplationis genus, quod supra rationem est, intelligere debeamus, ex matris ejus morte convenienter satis conjicere possumus. CAPUT LXXV. De supereminentia spiritualium theoria
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c dignitatem qui subiacet pene
⁊ culpe longe suꝑgreditur utriꝰ¬
q expers excellentia scilicet ange¬
lice nature: s incomꝑabiliter u¬
tiosq pretedit sp̃c ille qui fecit
utrumq. Ad hoꝵ igitur telorũ
quodlibet cuiꝰius animus tunc
ueraciter erigitur: quando terre¬
naꝵ cogitationum ima deserens
in eoꝵ contemplatione defigitur.
Ad primum itate celum ꝑtinet
cognitio sui: ad terrium autem
ꝑtinet contemplatio dei. Atl hoc
itaq terciũ celũ. qͥs putas ascẽdit.
nisi qui ⁊ descẽlit ⁊ filius hoĩs qͥ est
in celo: Itaq ⁊ si sint qui ascẽ¬
dunt usqͦ ad celos ⁊ deicendũt
usq ad abyssos: non tamen as¬
cendunt nisi forte ad primum et
scłm: non enum possunt usq
ad tercium. Ad hoc utiq celum
homines rapi possunt: nam ip̃i
ascendere omnino non possunt.
Possumus tamen illam que ĩ
hac uita haberi pt̃ dei cognitio¬
nem. tribus gradib distĩguere:
⁊ scdm triplicem graduum dif¬

Expanded text:
spiritus dignitatem qui subjacet poenae spiritus dignitatem qui subjacet poenae et culpae longe supergreditur utriusque expers, excellentia scilicet angelicae naturae, sed incomparabiliter, utrosque praecedit spiritus ille qui fecit utrumque. Ad horum igitur coelorum quodlibet cujusvis animus, tunc veraciter exigitur, quando terrenarum cogitationum ima deserens, in eorum contemplatione defigitur. Ad primum itaque coelum pertinet cognitio sui, ad tertium autem pertinet contemplatio Dei. Ad hoc itaque tertium coelum quis putas ascendit, nisi qui et descendit Filius hominis qui est in coelo, itaque et si sint qui ascendunt usque ad coelos, et descendunt usque ad abyssos, non tamen ascendunt nisi forte ad primum et secundum, non enim possunt usque ad tertium. Ad hoc utique coelum homines rapi possunt: nam ipsi ascendere omnino non possunt. Possumus tamen illa quae in hac vita haberi potest, Dei cognitionem, tribus gradibus distinguere, et secundum triplicem graduum dif
Abbreviated transcription (Latin):
eniamin itaq nascente. Na¬
chel moritur: quia mens
ad contemplationem rapta. qͣn¬
tus sit humane rationis defectꝰ
exꝑitur. Nonne rachel mortua
tunc erat. ⁊ omnis humane ra¬
tionis sensus in apło defecerat
cum dicebat: siue in corpore siue
extra corpus. nescio d̾s scit: Ne¬
mo ergo se estimet ad illius di¬
uini luminis claritatem argu¬
mentando posse penetrare: ne¬
mo se credat humana illucl ra-¬
tiocinatione posse comprehende̾.
Si enim aliqua argumentatõe
adiri potiuiss: lumen illud di¬
uinum utiq in accessibile non
illud se non quidem isse: s absz
clubio raptum fuisse. Scio inquit
hominem. siue in corpore siue exͣ
corpus nescio ds̃ scit: raptum hꝰ¬
modi usq ad tertium celum. S
qd̃ est celum hoc tercium: Qd̃
est int̾ terram ⁊ celum: hoc est ĩ¬
ter corpus ⁊ sꝑ̃m. S alia ẽ clig¬
nitas sp̃t humani. alia autẽ sꝑt̃
angelici: ⁊ longe alia est excellẽ¬
tia sp̃c diuini. Humani siquidẽ

Expanded text:
enjamin itaque nascente, Rachel moritur, quia mens ad contemplationem rapta, quantus sit humanae rationis defectus experitur. Nonne Rachel mortua tunc erat, et omnis humanae rationis sensus in Apostolo defecerat, cum dicebat: Sive in corpore, sive extra corpus, nescio, Deus scit . Nemo ergo se existimet ad illius divini luminis claritatem, argumentando posse penetrare; nemo se credat humana illud ratiocinatione posse comprehendere. Si enim aliqua argumentatione adiri potuisset lumen illud divinum, utique inaccessibile non illud se non quidem, isse, sed absque dubio raptum fuisse: Scio, inquit, hominem, sive in corpore, sive extra corpus; nescio, Deus scit, raptum hujusmodi usque ad tertium coelum . Sed quod est coelum hoc tertium quod est inter terram et coelum, hoc est inter corpus et spiritum. Sed alia est dignitas spiritus humani, alia autem spiritus angelici, et longe alia est excellentia spiritus divini. Humani siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
mor domini sc̃s: ꝑmanens ĩ se¬
culum seculi. Item si non esset
amor modo ordinatus modo in¬
ordinatus: scriptura sacra nec
hunc p̃ciperet. nec illum ꝓhibe¬
ret. Dilige inquit deum tuum
ex toto corde tuo.⁊ ex tota mẽte
tua. ⁊ ex omni uirtute tua: et
proximum tuum sicut te ipsũ.
Et alibi. Nolite diligere mundũ
nec ea que in mundo sunt. Silr̾
debentus ⁊ de aliis affectib intel¬
ligere: aliqndo ordinatos ⁊ iccir

Expanded text:
mor Domini sanctus permanet in saemor Domini sanctus permanet in saeculum saeculi . Item, si non esset amor modo ordinatus, modo inordinatus, Scriptura sacra nec hunc praeciperet, nec illum prohiberet: Diliges, inquit, Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota mente tua, et ex tota virtute tua, et proximum tuum sicut teipsum . Et alibi: Nolite diligere mundum, nec ea quae in mundo sunt . Similiter debemus et de aliis affectibus intelligere, aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
unc de eaꝵ filiis. ⁊ prius de
filiis lie clicendum uidetur:
nam ⁊ ip̃a prior peperisse legit᷑.
filiz iacob ex lia ut diximus: in¬
chil aliud sunt quam ordinati
a ffectus. Nam si inordinati st̾.
eius utiq filii dici non possunt.
Septenaria itaq lie proles: sep¬
tem sunt uirtutes. Si quidem
nichil aliud est uirtus. quam
animi affectus: ordinatus ⁊ mo¬
deratus. Ordinatus quidem qñ¬
ad illud est: ad qd̾ ẽẽ d. Mod̾a¬
tus: qñ tantus est. q uantus eẽ
debet. Principales ergo affectus
septem sunt: qui ab una animi
affectione alternatim surgũt.
Spes uidelic. ⁊ timor: gaudiũ
⁊ dolor. odium amor. ⁊̃ ꝑrdor
Isti omnes possunt ẽe modo ordi¬
nati modo in ordinati: s cum
ordinati fu̾int. tunc tantum in¬
ter iacob filios deputandi. Si nõ
ẽẽt timor in ordinatus: sermo di¬
uinus minime dixisset. Illic tre¬
pidabant timore: ubi non erat ti¬
mor. Iterum sinon ẽẽt timor or¬
dinatus scriptum non ẽẽt. Ti¬

Expanded text:
unc de earum filiis, et prius de filiis Liae dicendum videtur: nam et ipsa prior peperisse legitur. Filii Jacob ex Lia, ut diximus, nihil aliud sunt quam ordinati affectus. Qui quidem si inordinati sunt, ejus utique filii dici non possunt. Septenaria itaque Liae proles, septem sunt virtutes. Siquidem nihil aliud est virtus quam animi affectus ordinatus et moderatus. Ordinatus quidem, quando illud est ad quod esse debet; moderatus, quando tantus est quantus esse debet. Principales ergo affectus septem sunt qui ab una animi affectione alternatim surgunt. Spes videlicet et timor, gaudium et dolor, odium, amor et pudor. Isti omnes possunt esse ordinati, modo inordinati; sed, cum fuerint ordinati, tunc tantum inter Jacob filios deputandi. Si non esset timor inordinatus, sermo divinus minime dixisset: Illic trepidaverunt timore, ubi non erat timor . Item, si non esset timor ordinatus, scriptum non esset: Ti
Abbreviated transcription (Latin):
ria. Non frangis panem pauꝑi
ubi nemo m̃dicat. Non suscipis
pegrinum. ubi om̃s in patria
uiuunt. Non uisitas egrum u¬
bi omnes perpetuo sani sunt.
Non uestis nudum: ubi omnes
et̾na luce uestiti sunt. Non sepe¬
lis mortuum: ubi om̃s sine ter¬
mino uiuñt. Nec tamen ista nõ
agens. nichil agis. Uidebis enĩ
quem desiderasti: ⁊ sine defectu
laudabis. Istum accipies fructũ:
tunc erit ulla illa quam peti-¬

Expanded text:
ria. Non frangis panem pauperi, ria. Non frangis panem pauperi, ubi nemo mendicat. Non suscipis peregrinum, ubi omnes in patria sua vivunt. Non visitas aegrum, ubi omnes perpetuo sani sunt. Non vestis nudum, ubi omnes aeterna luce vestiti sunt. Non sepelis mortuum, ubi omnes sine termino vivunt. Nec tamen ista non agens, nihil agis: videbis enim quem desiderasti, et sine defectu laudabis. Istum accipies fructum. Tunc erit una illa quam peti
Abbreviated transcription (Latin):
collandet aliꝙ̾ unde bñdicit᷑. quia
sapiens est. Quid collaudet: Ti¬
morem dñi quo ꝑducta ẽ ad sapi¬
entiã. Initiũ eĩ sapĩe timor dñi.
Timorem autẽ lñi ip̃a collaudet
laboriosa tot laudib int̾ tot scã¬
dala patiẽs. Pronida ad expectan¬
dũ. fortis ad tolerandũ. cõstãs ad
pseu̾andũ. Laboribus finitis.
suarum. Quid date: Uenite
benedicti patris mei. Date il¬
li de fructibus manuum eius
Quid date: Percipite regnũ
quod uobis paratum est ab
origine mundi. Ecce inquit
date. De quibus frustibus
manuum eius. Esuriui enim:
et declistis michi manducare.
negocium erit finitis laborib.
Et laudetur in portis ur
uir. Ip̃e enim erit portus laborũ
nr̃oꝵ uidere deum. ⁊ laudare deũ.
Non ibi dicetur surge labora. ne¬
sti seruos. uesti te ip̃am. orna te
purpura. da escas samulis. at¬
tende ne lucerna extinguatur.
sollicita esto. surge de noctibus.
aꝑi pauꝑi manum. traice de co¬
lo in fusum. Non erunt opera

Expanded text:
collaudat aliquid unde benedicatur, quia sapiens est. Quid collaudat? Timorem Domini, quo perducta est ad sapientiam. Initium enim sapientiae, timor Domini : Timorem autem Domini ipsa collaudat. Laboriosa tot noctibus, inter tot scandala patiens, provida ad exspectandum, fortis ad tolerandum, constans ad perseverandum: laboribus finitis, suarum, Quid date? Venite, benedicti Patris mei. Date illi de fructibus manuum ejus. Quid date? Percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Ecce quid date. De quibus fructibus manuum ejus? Esurivi enim, et dedistis mihi manducare .negotium erit, finitis laboribus? Et laudetur in portis vir ejus. Ipse erit portus laborum nostrorum, videre Deum, et laudare Deum. Non ibi dicetur: Surge, labora, vesti servos, vesti te ipsam, ornare purpura, da escas famulis, attende ne lucerna exstinguatur, sollicita esto, surge de noctibus, aperi pauperi manum, trajice de colo in fusum. Non erunt opera
Abbreviated transcription (Latin):
ria. Opus est multum uestiaris.
quia frigus pati non potes. Iu¬
mentis utaris quia pedib am¬
bulare non potes. Ista funt fo
menta infirmitatis. nõ ornam̃¬
ta potestatis. Que ille diuicie st̃
angeloꝵ: Unuam uestem habẽt
lucis nunquam teritur. nunꝙͣ
sordidatur. Ille sunt uere cliuicie.
ubi nulla erit inopia nulla erit
indigentia. Quid modo queris
hoc. antequam surgas : Si filiꝰ
es mulieris huius. attende qnͣdo
tibi diuitie ꝑmittantur. Surrexe¬
runt filii eius ⁊ ditati sunt. Pa¬
ra te surrectionis diuicias acciꝑe.
Noli has amare: ut merearis
ad illas peruenre. Surrexerunt
filii eius iclitati sunt. ⁊ uir eiꝰ¬
laudabit eam. Quando surrexe¬
runt filii ⁊ ditati sunt. atcendit
eam. inspexit eam. ⁊ laudauit eã.
Quis noluit anclire quomodo
laudanerit: Si tam iocunde au¬
distis cum laudaretur a nobis.
quomodo audiremus si possemꝰ
auclire. sicut eam laudauit uir
eius. laudauit eam in resurrectõ¬

Expanded text:
ria. Opus est multum vestiaris, ria. Opus est multum vestiaris, quia frigus pati non potes: jumentis utaris, quia pedibus ambulare non potes. Ista fulcimenta sunt infirmitatis, non ornamenta potestatis. Quae illae divitiae sunt Angelorum? Unam vestem habent lucis: nunquam teritur, nunquam sordidatur. Illae sunt verae divitiae, ubi nulla erit inopia, nulla erit indigentia. Quid modo quaeris hoc, antequam surgas? Si filius es mulieris hujus, attende quando tibi divitiae promittantur. Surrexerunt filii ejus, et ditati sunt. Para te resurrectionis divitias accipere. Noli has amare, ut merearis ad illas venire. Surrexerunt filii ejus, et ditati sunt. CAPUT laudavit eam. Quando surrexerunt filii ejus, et ditati sunt; attendit eam, et inspexit eam, et laudavit eam. Quis nolit audire quomodo laudaverit? Si tam jucunde audistis, cum laudaretur a nobis; quomodo audiremus, si possemus audire sicut eam laudavit vir ejus? Laudavit eam in resurrectio