comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ir de eĩsdem: Tamdᷤ pt multas altercacõnes de ꝓborũ utroꝵ ꝯsilio in dc̃a cu¬
ria cessi Liti recognoscens dc̃os p̾orem ⁊ monachos iniuste uexari coram guilłmo de uei¬
dc̃o feodo ñ habere. Cognit̾a uero ueritate contẽtiõnis ⁊ a me fcã cessione dc̃e litis p̃¬
dc̃ feodi: dicti p̃or ⁊ monachi caritatũe ⁊ ex mẽa lib̾atitate sua mͥ centũ solidos d̾ũ¬
oneñ ĩ nũãta pecunia contulerunt. Ad dcam̃ uero tessionem sũb dc̃a form

Expanded text:
r de eisdem ; tandem post multas altercationes, de proborum virorum consilio, in dicta curia cessi liti, recognoscens dictos priorem et monachos injuste vexari, coram Guilelmo de Veisive dominii in dicto feodo non habere. Cognita vero veritate contentionis et a me facta cessione dicte litis predicti feodi, dicti prior et monachi caritative et ex mera liberalitate sua mihi centum solidos turonenses in numerata pecuni
Abbreviated transcription (Latin):
um annuatim. hoc adiuncto qd̵ ꝑsona que post decesfum p̃fati stephani in dc̃a eõ
istituetir occasione dc̃e mine pisoꝵ in dictis duab ꝑtib deciine leguminũ cai¬
estrium nichil potit reclamare. Hanc aut̃ cõposicõnem a uen̾abłi patr ei n

Expanded text:
rum annuatim, hoc adjuncto quod persona que post decessum prefati Stephani in dicta ecclesia rum annuatim, hoc adjuncto quod persona que post decessum prefati Stephani in dicta ecclesia instituetur, occasione dicte mine pisorum, in dictis duabus partibus decime leguminum campestrium n
Abbreviated transcription (Latin):
uminum trarum in ꝑrochia de bellauiller erudenttum in quib ꝑtipiebant uras
geruasio dei gr̃a sagieñ ep̃o intͤuenit amitabilis ꝯpositio in hunc modum : qo ds
stephants iñ p̾sentia oci ep̃i ꝯstitutꝰ quicqͣd uiris habebar in duab ꝑtib deciins
pͣdicte legiminum ⁊ habe se firmitͤ asserebat: in disposicione deł ep̃i commisit
ĩtiis decidendum. Nominatus uero ep̃c de uoluntare ⁊ assensu utriusq ꝑris ꝓ bono
sita disposuit qdͤ dicti prior ⁊ monachi de belismo habebunt decers duas ꝑtes
ine leguminũ de tota ꝑrochia de bellauiller exceptis detimis ortoꝵ q̃ p̃cise ⁊ a¬
q ulla reclamacõne a priore uel monachis suꝑ caldem decimis ortaorum decetͥ
cienda noĩato stepħo eius q sucessorib imꝑpetuum remanebunt. Prefari siq̃
pͥor ⁊ monachi dc̃õ steph̃o concesserunt illas duas ꝑtes leguminũ ad firmam qͣmd
xit habendas: Ita qd̵ reddet pͥorĩ ⁊ monachis ad festum scĩ Leonardi unam minam

Expanded text:
uminum terrarum in parrochia de Bellaviller existencium, in quibus percipiebant duas  patre nostro Gervasio, Dei gracia Sagiensi episcopo, intervenit amicabilis composicio in hunc modum : quod dictus Stephanus in presencia dicti epiupradicte leguminum et habere se firmiter asserebat, in disposicione dicti episcopi commisit penitus decidendum.Nominatus vero episcopus de voluntate et assensu utriusque partis pro bono ita disposuit quod dicti prior et monachi de Belismo habebunt de cetero duas partes decime leguminum de tota parrochia de Bellaviller, exceptis decimis ortorum, que precise et absque ulla reclamacione a priore vel monachis super eisdem decimis ortorum de cetero facienda, nominato Stephano ejusque successoribus imperpetuum renanebunt. Prefati siquidem prior et monachi dicto Stephano concesserunt illas duas partes leguminum ad firmam quamdiu vixerit habendas, ita quod reddet priori et monachis ad festum Sancti Leonardi unam minam
Abbreviated transcription (Latin):
de uoluntate ⁊ mandato. G. comitis fratris dr̃i felicis recordacõnis accessi belisium custo¬
diticrus casteltum. fitum ⁊ ꝯ non inuenissem stabulam in qua mei equi pottussent racere
uolui ibi construere stabulam sed nullatenus potui sine mandato prioris. ⁊
an mandacian pͥoris: prior ex uoluntate sua m̃ tradidit Ligna ⁊ lapides ad p̃diẽtam
tabulam faciendam. ⁊ hoc uob̃ certifico ⁊ huiꝰ rei bñ reminiscor. ualt̃¬

Expanded text:
de voluntate et mandato Gaufridi, comitis, fratris vestri felicis recordacionis, accessi Belismum, custoditurus castellum suum, et cum non invenissem stabulam, in qua mei equi potuissent jacere, volui ibi construere stabulam sed nullatenus potui sine mandato prioris ; et cum haberem mandatum prioris, prior, ex voluntate sua, mihi tradidit ligna et lapides ad predictam stabulam faciendam. Et hoc vobis certifico et hujus rei bene reminiscor. Val
Abbreviated transcription (Latin):
am petiam t̾re sitam ꝓpe domũ droconis de boisseio ⁊ iuxta uĩam q̃ ducitꝰ
lendinũ meũ ⁊ guidonis cap̾oli militis de uoluntate ⁊ assensu heloists uana
mee diuine pieratis intuitu p̃uio. ad fabricand̃ furnũ dc̃ẽ uille ⁊ domũ siri
urnũ beato martĩno ⁊ uiris religiosis pͥori de belismo ⁊ monachis dedi cõtul
concessi ĩ purã ⁊ ꝑpetuam elemosinam habendã qͥte ⁊ pacifice imꝑpetuũ ⁊
nendam. obligans me ⁊ hedes meos ad garãtizand̾ deam peciã t̾re ꝯ furno ⁊¬

Expanded text:
roconis de Boisseio, et juxta viam que ducit ad molendinum meum et Guidonis Capreoli, militis, de voluntate et assensu Heloisis, uxoris mee, divine pietatis intuitu puro, ad fabricandum furnum dicte ville et domum super furnum, beato Martino et viris religiosis priori det concessi in puram et perpetuam elemosinam, habendam quiete et pacifice in perpetuum et tenendam, obligans me et heredes meos ad garantizandum dictam pe
Abbreviated transcription (Latin):
morantib imꝑpetuum. Dignitatis nobis ex diuina dispansacõne ꝯmisse officium so¬
licitudinem nram̃ hortatur ⁊ mouet ut ñ solum iura sua ciulibet illibata c̃¬
eruare: sed ⁊ dissensionũ ⁊ litigiorum mat̾iam de medio studeanꝰ ampu are.
dotis ni ecclĩa de busseto ad eccliam urãm sicut ex legitimis docum̃tis plenius et¬
nouinius de iure spectantem confirmamus. ⁊ ipãm ꝯfirmacdom ꝑpetuo u̾alitura
sigilli nr̃i auctoritate roboramus. statuentes ut nuliĩ onins Liceat ꝯͣ hanc
nrẽ consirmacionis paginam uenire: aut quod a nobis racionabilĩ ꝓntissur
temerario ausu rescindere. Actum Carnoti in palacis pontisicali anno ab ircas¬
nacione dñi.mͦ. cͦ. L Xͦ. xxͦ. Nuic aut̃ nr̃e confir macõni int̾fuerunt test

Expanded text:
commorantibus in perpetuum. Dignitatis nobis ex divina dispensatione commisse officium sollicitudinem nostram hortatur et monet, ut non solum jura sua cuilibet illibata conservare, sed et dissentionum et litigiorum materiam de medio studeamus amputare. ationem sacerdotis in ecclesia de Busseto ad ecclesiam vestram, sicut ex legitimis documentis plenius agnovimus, de jure spectantem, confirmamus et ipsam confirmationem perpetuo valituram sigilli nostri auctoritate roboramus. Statuentes ut nulli omnino liceat contra hanc nostre confirmationis paginam venire, aut quod a nobis rationabiliter permittitur temerario ausu rescindere. Actum Carnoti in palatio pontificali anno ab incarnacione Domini Mº Cº LXº IXº. Huic autem nostre confirmacioni interfuerunt testes
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ eamdem elemosina. ⁊ p̃senti pagnia ad opus p̃dictoꝵ monathoricri¬
firmaui ⁊ concessi in ꝑpetuam possessiorem ut habeant eam qͥete honoris
⁊ patifice: ut nullus ros nꝑ el mosina tadem audeat inquietare ar
lestiam siue fatigacõnem aliqu̾am inferre. Coram me enim data est ele¬
sina ⁊ ego autoritatam p̃stiti ⁊ garantiam ꝓmisi ⁊ garantirabo łgo
is hedes mei. Testes sunt guilłmus de lenreiõ. Senescallus. ⁊ ger astus
ireiõ parriuis erus guilłms firtin ganfridus trichart. Ragmardus
saz. hugo maufe.Nicholaus de ualnoisis capellanus monachorim. hi
de crutifixo ⁊ plures alii. Actum est hoc salrempniter apd belism
clesia monachorum anno ab incaruacõ ie dñi .mͦ.cͦ. Nonagnoro

Expanded text:
m elemosinam presenti pagina ad opus predictorum monachorum confirmavi et concessi in perpetuam possessionem, ut habeant eam, quiete, honorifice et pacifice, ut nullus eos super elemosina eadem audeat inquietare aut molestiam sive fatigationem aliquam inferre. Coram me enim data est elemosina et ego auctoritatem prebui et garantiam promisi, et garantizabo ego et omnes heredes mei. Testes sunt : Guillelmus de Lonreio senescallus ; et Gervasius de Lonreio patruus ejus, Guilelmus Fortin, Gaufredus Trichart, Raginaldus Pesat, Hugo Maufe, Nicholaus de Valnosia, capellanus monachorum, Hugo de Crucifixo et plures alii. Actum est hoc sollempniter apud Belismum in ecclesia monachorum. Anno
Abbreviated transcription (Latin):
inẽntib in crastino scĩ Leonardi dcõs decem solidos Turoneñ. ⁊ si ad dcm̃ ter¬
minũ ñ reddidĩt. dictĩ monachi dc̃am t᷑ram sinẽ contͣdicõe in mamii si
apient. quousq uniu̾sum redditum sup̃dcm eis plenariẽ ꝑsoluat᷑. ut h
cable ⁊ firmũ ꝑmaneat in futi um presentes Laitt̾as sigilli mei munii¬
ne roboraui. Nc̾tum amio gre . mͦ. ccͦ. tricesimo pͥmo. m̃se augusti

Expanded text:
ientibus, in crastino Sancti Leonardi, dictos decem solidos Turonenses. Et si ad dictum terminum non reddiderit, dicti monachi dictam terram sine conditione in manu sua capient quousque universum redditum supradictum eis plenarie persolvatur. Ut hoc stabile et firmum permaneat in futurum, presentes litteras sigilli mei munimine robor
Abbreviated transcription (Latin):
pͣcepta in nocentiȩ seruamꝰ in m̃te.
ut cũ nos iudicii culpa nudat. ad a¬
missã redeuntes innocentiã poeni¬
tentia oꝑiat. Bene aut̃ dicit᷑. Ubi
quȩ so est: Quia peccator homo il¬
lic stare noluit. ubi conditꝰ fuit:
Hic uͦ ubi cecidit. diuesse ꝓhibetur
Patriã uolens ꝑdidit. a ꝑegrinatio¬
ne uͦ sua quã diligit. inuitꝰ expelli¬
tur. Ubi gͦ ẽ qͥ in eiꝰ amore ñ est. ubi

Expanded text:
praecepta innocentiae servamus in mente, praecepta innocentiae servamus in mente, ut cum nos judici culpa nudat, ad amissam redeuntes innocentiam poenitentia operiat. Bene autem dicitur: Ubi, quaeso, est? quia peccator homo illic stare noluit, ubi conditus fuit; hic vero, ubi cecidit, diu esse prohibetur. Patriam volens perdidit, a peregrinatione vero sua quam diligit invitus expellitur. Ubi ergo est, qui in ejus amore non est ubi
Abbreviated transcription (Latin):
fecit comã quasi cũ primũ plantatũ
ẽ: qͥa illoꝵ apłoꝵ debilitas quȩ in
morte illius & expauit & negauit &¬
negando aruit: ꝑ resurrectionis eius
głam rursus ad fidẽ uiruit. In cuiꝰ
ligni cõparatione. qͥd omĩs homo. nisi
puluis. ẽ: Unde subdit᷑ Homo uͦ¬
peccato. ẽ: nisi il le qͥ in hunc mundũ
ñ uenit ex peccato. Et qͥa om̃s inculpa
ligam᷑: ipsa amissione iusticiȩ morim᷑
Concessa pͥus in paradyso ueste in nocen¬
tiȩ nudam᷑. interitu etiã carnis sub¬
sequente consumim᷑. Homo itaq pec
cia. consumit᷑ in poena. Hanc nudita¬
tẽ peccatoris filii tegere dignatꝰ. ẽ.
pat̾. qͥ eo redeunte dixit. Cito ꝓfer¬
te stolã primã. Pruna qͥppe stola . ẽ:
uestis innocentiȩ quã homo bene
conditꝰ accepit. male a serpente ꝑ¬
suasus ꝑdidit. Contra hanc rursũ
nuditatẽ dicit᷑. Beatꝰ qͥ uigilat &
custodit uestim̃ta sua. ne nũdus am¬
bulet. Uestim̃ta qͥppe custodimꝰ: cũ

Expanded text:
fecit comam quasi cum primum plantatum est, quia illa apostolorum debilitas, quae in morte illius expavit, et negavit, et negando aruit, per resurrectionis ejus gloriam rursus ad fidem viruit. In cujus ligni comparatione quid omnis homo, nisi pulvis est? Unde et subditupeccato est, nisi ille qui in hunc mundum non venit ex peccato. Et quia omnes in culpa ligamur, ipsa amissione justitiae morimur; concessa prius in paradiso veste innocentiae nudamur, interitu etiam carnis subseqtia, consumitur in poena. Hanc nuditatem peccatoris filii tegere dignatus est pater, qui eo redeunte dixit: Cito proferte stolam primam . Prima quippe stola est vestis innocentiae, quam homo bene conditus accepit, male a serpente persuasus perdidit. Contra hanc rursum nuditatem dicitur: Beatus qui vigilat, et custodit vestimenta sua, ne nudus ambulet . Vestimenta quippe custodimus cum
Abbreviated transcription (Latin):
cus emortuus. ẽ. ad odorẽ aquȩ ger¬
minabit: qͥa ꝑ afflatũ scĩ sp̃s in ele¬
ctoꝵ cordib: exemplũ sui oꝑis ger¬
men uirtutis facit: Aquȩ & enĩ ap¬
pellatione. nonnunquã scĩ sp̃s irri¬
gatio designari solet. sic̃ scriptũ. ẽ
Si qͥs sitit: ueniat ad me & bibat.
Qui aut̃ biberit ex aqua quã ego da¬
bo ei : ñ sitiet in ȩt̾nũ. Sequĩt᷑
Et faciet comã. quasi cũ primtũ plan¬
tatũ . ẽ. Succiso trunco comã face¬
re. ẽ: extincto corporalit̃ iusto ipso
suȩ passionis exẽplo: multoꝵ cor¬
da suscitare. & ex fide recta uiri¬
ditatẽ ueritatis ostenedere. Bene au¬
tẽ dr̃. Quasi cũ primũ plantatũ ẽ
Om̃e qđ hic a iustis agit᷑. scđa plan¬
tatio.ẽ. Quia pͥma uidelicet plan¬
tatio ñ in oꝑe iustoꝵs. sed in p̃scien¬
tia conditoris . ẽ. Et qͥa cuncta quȩ
agunt electi. sic̃ prius interius
consyiciunt᷑ atq disponuut᷑. ita
post modũ exterius ꝑficiunt᷑: be¬

Expanded text:
orem aquae germinat, quia per afflatum sancti Spiritus in electorum cordibus exemplo sui operis germen virtutis facit. Aquae etenim appellatione nonnunquam sancti Spiritus irrigatio designari solet, sicut scriptum est: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui autem biberit ex aqua, quam ego dabo ei, non sitiet in aeternum . Sequitur: Et faciet comam quasi cum primum plantatum est. Succiso trunco comam facere, est exstincto corporaliter justo, ipso suae passionis exemplo multorum corda suscitare, et ex fide recta viriditatem veritatis ostendere. Bene autem dicitur: Quasi cum primum plantatum est. Omne quod hic a justis agitur secunda plantatio est, quia prima videlicet plantatio non in opere justorum, sed in praescientia conditoris est. Et quia cuncta quae agunt electi, sicut prius interius conspiciuntur atque disponuntur, ita postmodum exterius perficiuntur, be
Abbreviated transcription (Latin):
etiã radix iusti ipsa natura hunt¬
tatis intelligi. ex qua subsistit uli
uidelicet radix senescit int̾ra: ci
tura carnis de ficit. in puluerẽ rai
Cuiꝰ in puluere truncus emorit᷑ ꝗ
extinctũ corpus a sua specie dissp
quasi cũ pͥmũ plantatũ. ẽ: qͥa adi
speciem redit. ad quã ꝑcipiendĩ
atus fuerat. si in parad yso positꝰ
care noluisset. Qđ fortasse etul
ualet intelligi. Iuxta hoc nanq iꝰ
p̃diximꝰ. qͥa de semet ipso ait: siu
uiridi ligno hȩc faciunt. in arids
fiet: se esse lignũ uiride & nosh
aridũ dixit: quia ipse inse uind¬
uinitatis habuit. nos uͦ qͥ purihi¬
mines sumꝰ. lignũ aridũ appellas
abet gͦ lignũ s̃pem si p̃cisũ fueri
qͥa rursũ uirescit: qm̃ & si occid¬
rectione illius multiplicati lonq
lateq fideles creuer̃. Huiꝰ radii
t̾ra quasi senuit: qͥa eius p̾dicatio
puluere truncus emortuus. ẽ: qun
corde ꝑsequentiũ qđ ꝑfidiȩ sis

Expanded text:
etiam radix justi ipsa natura humanitatis intelligi, ex qua subsistit. Quae videlicet radix senescit in terra cum natura carnis deficit in pulverem redacta. Cujus in pulvere truncus emoritur, quia exstinctum corpus a sua specie dissipquasi cum primum plantatum est, quia ad illam speciem redit ad quam percipiendam creatus fuerat, si in paradiso positus peccare noluisset. 8. Christus valet intelligi; juxta hoc namque quod praediximus, quia de semetipso ait: Si in viridi ligno haec faciunt, in arido quid fiet ? Se esse lignum viride, et nos lignum aridum dixit, quia ipse in se vim divinitatis habuit; nos vero, qui puri homines sumus, lignum aridum appellamur. Habet ergo lignum spem, si praecisum fuerit, quia rursurectione illius multiplicati, longe lateque fideles creverunt. Hujus radix in terra quasi senuit, quia ejus praedicatio pulvere truncus emortuus est, quia in corde pe
Abbreviated transcription (Latin):
cassa fallebat᷑ Nã ꝑfecti quiq nunc
multos eiꝰ conspiciunt adiutores. sed
pensant ꝓcul dubio. qđ mergente
psecutionis articulo. ex iis pleriq
hostes illius fiunt. qͥ esse pacis tem¬
pore eiꝰ ciues uident᷑. Non aut̃ de
omĩb ita desꝑant. Sed tam̃ plerunꝙ
contingit. ut ii de quib maiorẽ spei
fiduciã habuer̃. ipsi eiꝰdẽ fidei hostes
atrociores fiant. Ut eos tunc uideant
contra sacra eloquia agere. ex quoꝵ
se oꝑatione crediderant. hȩc eadẽ sa¬
cra eloquia ad p̃dicationis grãm restau¬
rare. Quȩ tam̃ tẽpora iã nunc inchoas¬
se ingemiscimꝰ. cũ multos intra scãm¬
eccłam positos cernimꝰ. qͥ aut nolunt
oꝑari qđ intelligunt. aut hoc ipsũ qͦq
sacrũ eloquiũ. intelligere aut nosse
contenunt. Aueritate̾ enĩ auertentes
auditũ. ad fabulas conuertunt᷑: dũ
om̃s quȩ sua st̃ querunt. ñ quȩ sunt
nunt᷑ ocłis: sed hec cognoscere homi¬

Expanded text:
cassa fallebatur. Nam perfecti quique cassa fallebatur. Nam perfecti quique multos nunc ejus conspiciunt adjutores, sed pensant procul dubio quod emergente persecutionis articulo, ex his plerique hostes illius fiunt, qui esse pacis tempore ejus cives videntur. Non autem de omnibus ita desperant, sed tamen plerumque contingit ut hi de quibus majorem fidei fiduciam habuerant, ipsi ejusdem fidei hostes atrociores fiant, ut eos tunc videant contra sacra eloquia agere, ex quorum se operatione crediderant haec eadem sacra eloquia ad praedicationis gratiam restaurare. Quae tamen tempora jam nunc inchoasse ingemiscimus, cum multos intra Ecclesiam positos cernimus, qui aut nolunt operari quod intelligunt, aut hoc ipsum quoque sacrum eloquium intelligere ac nosse contemnunt. A veritate etenim avertentes auditum, ad fabulas convertuntur, dum omnes quae sua sunt quaerunt, non quae sunt nuntur oculis, sed haec cognoscere homi
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc etiã Salomon dũ fortes sp̃u alis
pugne describeret bellatores. ait
Om̃s tenentes gladios. & ad bella doctis¬
tenentes. qͥa uidelicet uerbũ dĩ ñ ẽ mirabile
solũ modo scire. sed facere. Habet
qͥppe sed ñ tenet gladiũ: qͥ diuinũ
quidem eloquiũ ñouit. sed scđm
illud uiuere neglegit. Et doctꝰ esse
ad bella ñ ualet᷑ qͥ spũ alẽ quẽ habet
gladiũ minime exercet. Nã resistere
tẽptationib omĩno ñ sufficit. qͥ hunc
uerbi dĩ tenere gladiũ male uiuendo
postponit. Sc̃a itaq eccła quȩ subse¬
quenti ꝑsecutione deprimit᷑: maloꝵ
abundantiã. & bonoꝵ in opiã pensans.
beati iobuocib dãna sua p̾nunciet
dicens. Dicebãq In nidulo meo mori¬
ar & sic̃ palma multiplicabo dies.
Radix mea aꝑta. ẽ. secus aquas. & ros¬
morabi ⁊ tur inmessione mea Gła
mea sẽꝑ innouabit᷑. & arcus ns in
manu mea instaurabit᷑. Quȩ uideli¬
cet cuncta considerans. nequaquã spe

Expanded text:
Hinc etiam Salomon dum fortes spiritalis Hinc etiam Salomon dum fortes spiritalis pugnae describeret bellatores, ait: Omnes tenentes gladios, et ad bella doctistenentes, quia videlicet verbum Dei non est mirabile solummodo scire, sed facere. Habet quippe, sed non tenet gladium, qui divinum quidem eloquium novit, sed secundum illud vivere negligit. Et doctus esse ad bella jam non valet, qui spiritalem quem habet gladium minime exercet. Nam resistere tentationibus omnino non sufficit, qui hunc verbi Dei tenere gladium male vivendo postponit. Sancta itaque Ecclesia, quae subsequenti persecutione deprimitur, malorum abundantiam et bonorum inopiam pensans, beati Job vocibus damna sua praenuntiet, dicens: Dicebamque: In nidulo meo moriar, et sicut palma multiplicabo dies. Radix mea aperta est secus aquas, rabitur in messione mea. Gloria mea semper innovabitur, et arcus meus in manu mea instaurabitur. Quae videlicet cuncta considerans, nequaquam spe
Abbreviated transcription (Latin):
corda & enĩ testam̃tũ nouũ. in cornu
uͦ testam̃tũ uetꝰ accipit᷑. In arcu aut̃
dũ corda trahit᷑: cornu curuat᷑. Sic
in hoc eodẽ sacro eloquio. dũ testam̃tũ
nouũ legit᷑: duricia testam̃ti uete¬
ris emollit᷑. Ad eiꝰ nanq spũ alia &
blanda p̃cepta. illius litterȩ se rigor
inclinat. Quia testam̃tũ nouũ dum
quasi qͦdã bonȩ oꝑationis brachio
trahitur: intestam̃to ueteri. seuerita¬
tis iura flectunt᷑: Nec indecent̾ dicimꝰ
cordã testamĩto nouo congruere. qđ
de incarnatione dnĩca certũ. ẽ. exti¬
tisse. Quasi corda gͦ trahit᷑. & cornua
curuant᷑: qͥa dũ intestam̃to nouo
incarnatio mediatoris agnoscit᷑. ad
spũ alẽ intelligentiã rigor testam̃ti
nu. ẽ: sacra scriptura in oꝑatione. In
manu & enĩ arcũ tenet: qui di uina
eloquia quȩ intellectu cognoscit. opa¬
tione ꝑficit. Instaurat᷑ er̃go arcus in
manu. dũ qͥcqͥd de sacro eloquio stu¬
dendo cognoscit᷑. uiuendo cõpletur

Expanded text:
tamentum Novum, in cornu vero Testamentum Vetus accipitur. In arcu autem dum chorda trahitur, cornu curvatur; sic in hoc eodem sacro eloquio dum Testamentum Novum legitur, duritia Testamenti Veteris emollitur. Ad ejus namque spiritalia et blanda praecepta illius 634 litterae se rigor inclinat, quia Testamentum Novum, dum quasi quodam bonae operationis brachio trahitur, in Testamento Veteri severitatis jura flectuntur. Nec indecenter dicimus chordam Testamento Novo congruere, quod de incarnatione dominica certum est exstitcurvatur, quia dum in Testamento Novo incarnatio Mediatoris agnoscitur, ad spiritualem intelligentiam rigor Testamenti nu est Scriptura sacra in operatione. In manu etenim arcum tenet qui divina eloquia quae intellectu cognoscit operatione perficit. Instauratur ergo arcus in manu, dum quidquid de sacro eloquio studendo cognoscitur, vivendo completur.
Abbreviated transcription (Latin):
Aliquando aut̃ ꝑ arcũ. etiã sacra scri¬
ptura signat᷑. Ipsa qͥppe arcus est¬
ȩccłȩ ip̃sa arcus. ẽ. dñi. de qua ad
corda hominũ sic̃ ferientes sagittȩ.
sic terrentes sententiȩ ueniunt. Unde
recte qͦq ꝑ psalmistã dr̃. Arcũ suũ
tetendit & parauit illũ. Et in ipso
parauit uasa mortis. sagittas suas
ardentib effecit. Arcũ nanq suũ
ds̃is tetendit: qͥa cunctis peccatorib
ꝓscripturã sa ͤ  minas exhibuit. In
quo scilicet arcu uasa mortis p̃parat:
quia scđ̾m eloqui i sui sententiã eos
qͥ nunc corrigi neglegunt reꝓbos dã¬
hat. In qͦ eciã sagitt̾as suas ardentib
efficit: quia ad eos qͦs ꝑ t̾rorẽ colli¬
git accensas uerboꝵ sententias
emittit. De hoc p̃dicatoꝵ arcu. ꝑ
isaiam dr̃. Cũ sagictis & arcu ingre¬
diunt᷑ illuc. Quiã nimirũ sc̃ĩ apłi
ad feriendã gentilis uitȩ duriciã. cũ
districtis uerboꝵ spiculis uenerunt.

Expanded text:
Aliquando enim per arcum etiam sacra ScriAliquando enim per arcum etiam sacra Scriptura designatur. Ipsa quoque arcus Ecclesia, ipsa arcus est Domini. De quo ad corda hominum sicut lerientes sagittae, sic terrentes sententiae veniunt. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: « Arcum suum tetendit et paravit illum, et in ipso paravit vasa mortis, sagittas suas ardentibus effecit . » Arcum namque suum Dominus tetendit, qui cunctis peccatoribus per Scripturam sanctam minas exhibuit. In quo arcu scilicet vasa mortis praeparavit: quia secundum eloquii sui sententiam eos qui nunc corrigi negligunt, reprobos damnat. In quo etiam sagittas suas ardentes effecit, quia ad eos quos per terrorem cogit, accensas verborum sententias emittit. De hoc praedicatorum arcu per Isaiam dicitur: Cum sagittis et arcu ingrediuntur illuc , quia nimirum sancti apostoli ad feriendam gentilis vitae duritiam cum districtis verborum spiculis venerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Itã dr̃. Ostendisti popło tuo dura
potastinos uino cõpunctionis. Pedisti
metuentib te significationẽ. ut fugi¬
ant a facie arcus. In arcu enĩ. qͣnto
longe trahit᷑ corda: tanto districtio¬
de eo exit sagitta. Sic nimirũ. sic ex¬
tremi iudicii dies. quanto longe dit¬
fert᷑ ut ueniat: tanto cũ uenerĩt. de
illo districtior sententia ꝓcedit. Iccr¬
co aut̃ diuersis nunc cladib pcuti¬
mur: ut lns correcti. paratiores tuno
inueniri ualeamꝰ Unde illic pręmis¬
sũ. ẽ. Ostendisti popło tuo dura.
Flagella uidelicet scłi. quȩ secuturi
grauius iudicii diem p̾currunt. Pota¬
sti nos uino cõpunctionis. ut t̾rena
gaudia in lacrimas uerterent᷑. Pedi¬
sti metuentib te significationẽ. ut
fugiant a facie arcũs. Acsi apte dice¬
ret. Hoc tẽpus miscđiȩ. ẽ: illud tẽ¬
pus iudicii erit. ꝑ ista gͦ huiꝰ tp̃ris
surus es. quando ñ parcens iudicas:
qͥ sic districte mͦ ꝑcutis qͣndo parcis

Expanded text:
opulo tuo dura, potasti nos vino compunctionis. Dedisti metuentibus te significationem, ut fugiant a facie arcus . » In arcu enim quanto longius trahitur chorda, tanto de eo districtior exit sagitta. Sic nimirum sic extremi judicii dies, quanto longe differtur ut veniat, tanto cum venerit de illo districtior sententia procedit. Idcirco autem nunc diversis cladibus percutimur, ut his correcti paratiores tunc inveniri valeamus. Unde illic praemissum est: « Ostendisti populo tuo dura, » flagella videlicet saeculi, quae secuturum gravius judicii diem praecurrunt. « Potasti nos vino compunctionis, » ut terrena gaudia in lacrymas verterentur. « Dedisti metuentibus te significationem, ut fugiant a facie arcus. » Ac si diceret: Hoc tempus misericordiae est, illud tempus judicii erit. Per ista ergo hujus temporis surus persecuturus es, quando non parcens judicas, qui sic districte modo percutis quando parcis.
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ cogitatiõnẽ taciti cordis intendi
incarnatio redẽptoris intelligi.
Que uxta aquas apta. ẽ: dũ ds̃ inui¬
sibilis. passũptionẽ humanitatis
suȩ. pat̾uit aspectib uisi onis nr̃e
Creator qͥppe qui indiuinitate uideri
ñ peterat. assũpsit a nobis. unde
uideret᷑ a nob̾. Radix gͦ secus aquas
apit᷑. qͥa auctor humãni generis. ꝑ
humanitatẽ suã hominib demonstrat᷑.
Unde recte qͦq ꝑ psalmistã dr̃. & erit
tanquã lignũ qđ plantatũ. ẽ. secus de¬
cursus aquarũ. Decursus qͥppe aqua¬
rũ. sunt cotidiani transituis deficien¬
tiũ popłoꝵ. Et de semet ipsa ueritas
dicit Si in uiridi ligno hȩc faciunt.
in arido qͥd fiet: Lignũ gͦ secus decur¬
fus aquarũ. ẽ. qͥa fruc̃tũ & ꝓtectionẽ
sui nob̾ umbraculi ꝓferens. apparuit
creator incarne: ut humanũ genus
ꝑresurrectionẽ figeret. qđ ꝑ defectũ
cotidie ibat in mortẽ. E ẽqr. Et ros¬

Expanded text:
mae cogitationem taciti cordis intendimmae cogitationem taciti cordis intendimincarnatio Redemptoris intelligi. Quae juxta aquas aperta est, dum Deus invisibilis per assumptionem humanitatis suae patuit aspectibus visionis nostrae. Creator quippe qui in divinitate videri 632 non poterat, assumpsit a nobis unde videretur a nobis. Radix ergo secus aquas aperitur, quia auctor humani generis per humanitatem suam hominibus demonstratur. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: Et erit tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum . Decursus quippe aquarum sunt quotidiani transitus deficientium populorum. Et de semetipsa Veritas dicit: Si in ligno viridi haec faciunt, in arido quid fiet ? Lignum ergo secus decursus aquarum est, quia fructum et protectionem sui nobis umbraculi proferens, apparuit creator in carne, ut humanum genus per resurrectionem figeret, quod per defectum quotidie ibat in mortem. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
tenues aradice inchoationis exeunt.
fortes inculminisꝑfectione conuale¬
scunt. Dicat itaq beatꝰ iobex ꝑsona
pacis tẽpore ad se conuersos habuerat.
atq in bonis morib ꝑseueraturos cre¬
debat. Dicebãq innidulo meo mori¬
ar & sicut palma multiplicabo dies
Quasi enĩ palma multiplicare se dies
credidit: quȩ m̃tes fideliũ. ad extre¬
mũ usq robustiores exurgere puta¬
bat. Cũ enĩ multoꝵ cordã ꝑsecutio¬
nis tẽpore coepint lassata mollesce¬
re: dolet iã in se quasi ad debilitatẽ
tendere. qͦs mirabat᷑ fortia ꝓposuis¬
se. Et qͥa semꝑ m̃te spũ ali scientiȩ
intendit: rec̾ce subiungit᷑ Radix¬
& enĩ r̾adix aꝑit᷑: quando ad ꝑcipi¬
enda ueritatis fluenta. latenter
cogitatio m̃tis expandit᷑. Ut enĩ in
sũpiori libro iã diximꝰ: solet in sa¬
cro eloquio radicis nomine occulta
cogitatio signari. Radicẽ gͥ nr̃am
secus aquas apimꝰ: cũ infusioni inti¬

Expanded text:
tenues a radice inchoationis exeunt, tenues a radice inchoationis exeunt, fortes in culminis perfectione convalescunt. Dicat itaque beatus Job ex persona is quos pacis tempore ad se conversos habuerat, atque in bonis moribus perseveraturos credebat: Dicebamque: In nidulo meo moriar, et sicut palma multiplicabo dies. Quasi enim palma multiplicare se dies credidit, quae mentes fidelium ad extremum usque robustiores exsurgere putabat. Cum enim multorum corda persecutionibus coeperint lassata mollescere, dolet jam in se quasi ad debilitatem tendere, quos mirabatur fortia proposuisse. Et quia mente semper spiritali scientiae intendit, recte subjungiturs enim radix aperitur, quando ad percipienda veritatis fluenta latenter cogitatio mentis expanditur. Ut enim in superiori libro jam diximus , solet in sacro eloquio radicis nomine occulta cogitatio designari. Radicem igitur nostram secus aquas aperimus, cum infusioni inti
Abbreviated transcription (Latin):
esse coeꝑit quantitatis ex radice. Quia
electoꝵ conuersatio sepe plus finiendo
pagit. quã ꝓponit inchoando. Q si
tepidius prima inchoat: feruentius
extrema consũmat. Uidelicet semp
inchoare se estimat: & iccirco infatigi¬
bilis in nouitate ꝑclurat. Hanc scili¬
cet iustoꝵ constantiã ꝓpħa intuens att
Qui confidunt in dño mutabunt fortitu¬
dinẽ suã. assument pennas ut aquile
current & ñ laborabunt. ambulabt̃
& ñ deficient. Mutant qͥppe fortitu¬
dinẽ: qͥa fortes student esse inspũ ali
oꝑe. qͥ dudũ fuerant fortes incarne
Assumunt aut̃ pennas ut aquilȩ: quia
contẽplando uolant. Currunt. & ñ
laborant: qͥa uelocib magna celerita¬
p̾dicant. Ambulant. & ñ deficiunt.
qa intellectꝰ sui uel ocitatẽ retinent.
ut tardiorib condescendant. Incun¬
ctis uͦ. bona quȩ accipiunt quanto aliis
libent᷑ accõmodant: tanto ipsi in cõmu¬
tabiles innouitate ꝑdurant. Et qui

Expanded text:
esse coeperit quantitatis ex radice, quia saepe esse coeperit quantitatis ex radice, quia saepe electorum conversio plus finiendo peragit quam proponit inchoando; et si tepidius prima inchoat, ferventius extrema consummat, videlicet sempinchoare se aestimat, et idcirco infatigabilis in novitate perdurat. Hanc scilicet justorum constantiam propheta intuens ait: « Qui confidunt in Domino, mutabunt fortitudinem suam, assument pennas ut aquilae, current et non laborabunt, ambulabunt et non deficient . Mutant quippe fortitudinem, quia fortes student esse in spiritali opere, qui dudum fuerant fortes in carne. Assumunt autem pennas ut aquilae, quia contemplando volant. Currunt et non laborant, quia velocibus magna celeritaaedicant. Ambulant et non deficiunt, quia intellectus sui velocitatem retinent, ut tardioribus condescendant. In cunctis vero bona quae accipiunt quanto aliis libenter accommodant, tanto ipsi incommutabiles in novitate perdurant; et qui
Abbreviated transcription (Latin):
in scĩficationẽ: eoꝵ ꝓculdubio in¬
firmitati condesdit᷑ Acsi eis aꝑte
diceret᷑ Si nequaquã amplius po¬
testis: saltẽ tales estote in fructu bo¬
norũ oꝑum. quales fuistis dudũ in
actionẽ uitioꝵ. Nec debiliores uos ha¬
beat scã libertas aeris. qͦs incarne
ualidos habuit usus t̾renȩ uoluptatis.
Sunt uͦ nonnulli. qͥ cũ celestia appetunt.
atq huiꝰ mundi noxia facta derelin¬
quunt: ab inchoatione sua cotidie in¬
constantiȩ pusillanimitate deficiunt.
Quib hos nisi arbustis reliquis similes
dixerĩ. qͥ nequaquã tales suꝑius sur¬
re arbor in inchoatione uasti st̃: sed
tenues crescunt: qͥa paulisꝑ ꝑ augm̃ta
tẽpoꝵ patiunt᷑ decrim̃ta uirtutũ.
Sensim quippe in eis desideria suꝑna
languescunt. & qͥ robusta ac fortia ꝓ¬
posuerant. debilia atq infirma con
sũmant. Dũq ȩtatis augm̃to ꝓficiunt:
quasi fleribiles crescunt᷑. Palma uͦ sic̃
dictũ . ẽ. uastioris in sũmitate. ẽ: quã

Expanded text:
ul dubio infirmitati condescenditur, ac si eis apertius diceretur: Si nequaquam amplius potestis, saltem tales estote in fructu bonorum operum, quales fuistis dudum in actione vitiorum, ne debiliores vos habeat sancta libertas aeris, quos in carne validos habuit usus terrenae voluptatis.Sunt quoque nonnulli qui, cum coelestia appetunt, atque hujus mundi noxia facta derelinquunt, ab inchoatione sua quotidie inconstantiae pusillanimitate deficiunt. Quibus etiam hos nisi arbustis reliquis similes dixero, quae nequaquam tales surre arborum in inchoatione vasti sunt, sed tenues crescunt, quia paulisper per augmenta temporum patiuntur detrimenta virtutum. Sensim namque in eis desideria superna languescunt, et qui robusta ac fortia proposuerant, debilia atque insummant; dumque aetatis augmento proficiunt, quasi flexibiles crescunt. Palma vero, sicut dictum est, vastioris in summitate est quam
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccła quasi amissã głam deploratꝰ.
cũ fideles suos ad uitã ueterẽ redi¬
re considerat. Ait enĩ. Dicebam.
Gł a mea semꝑ innouabit᷑. Quia eos
qͦs in se noue uitȩ militare credidit.
uetustis desideriis seruire cognoscit.
Arcus aut̃ nomine. in sacro eloquio
aliqͣndo malorũ insidiȩ. aliquando¬

Expanded text:
esia quasi amissam gloriam deplorat, cum fideles suos ad vitam veterem redire considerat, ait enim: Dicebamque: Gloria mea semper innovabitur. Quia eos quos in se novae vitae militare credidit, vetustis desideriis servire cognoscit. Arcus autem nomine in sacro eloquio aliquando malorum insidiae designan
Abbreviated transcription (Latin):
li gła usq ad mortẽ desudare appe¬
tũnt. & ꝓ spe ꝑpetua nec parũ quidẽ
in labore subsistunt t̾renis lucris
quaslibet inurias tolerant. & ꝓ cȩle¬
sti mercede. uł tenuissimi uerbi fer¬
re contumelias recusant. Terreno
iudici toto etiã die assistere fortes st̃:
in oratione uͦ corã dño uł uniꝰ horȩ
mom̃to lassant᷑. Sepe nuditatẽ. de¬
iectionẽ. famẽ. ꝓ adquirendis diui¬
tiis atq honorib tolerant. & earũ
rerũ se abstinentia cruciant. ad quas
ad ipiscendas festinant. Suꝑna aut̃
laboriose quęrere tanto magis dissi¬
mulant: quanto ea retribuĩ tardius
putant. Hi itaq quasi aliarũ arbor
more. deorsũ uasti st̃. sursũ angusti.
qͥa fortes in inferiorib subsistunt.
sed ad suꝑiora deficiunt. At contra
ex qualitate palmarũ designat᷑ ꝓfici¬
ens uita iustoꝵ. qͥ nequaquã sunt in
t̾renis studiis fortes & incęlestib dẽ¬
biles: sed longius atq distantius stu¬

Expanded text:
li gloria usque ad mortem desudare appeli gloria usque ad mortem desudare appetunt, et pro spe perpetua ne parum quidem in labore subsistunt. Pro terrenis lucris quaslibet injurias tolerant, et pro coelesti mercede vel tenuissimi verbi ferre contumelias recusant; terreno judici toto etiam die assistere fortes sunt, in oratione vero coram Domino vel unius horae momento lassantur. Saepe nuditatem, dejectionem, famem, pro acquirendis divitiis atque honoribus tolerant, et earum rerum se abstinentia cruciant ad quas adipiscendas festinant; superna autem laboriose quaerere tanto magis dissimulant, quanto ea retribui tardius putant. Hi itaque quasi aliarum arborum more deorsum vasti sunt, sursum angusti, quia fortes in inferiora subsistunt, sed ad superiora deficiunt. At contra ex qualitate palmarum designatur proficiens vita justorum, qui nequaquam sunt in terrenis studiis fortes, et in coelestibus debiles; sed longius atque distantius stu
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑. Sic qͥppe. ẽ electoꝵ uita. despe.¬
cta inferius. suꝑius pulchra. In imis
istis quasi multĩs corticib obuoluit᷑.
dũ innumeris tribulationib angu¬
stat᷑: in sũmis uͦ illis quasi pulchrȩ
uiriditatis foliis. amplitudine retri-¬
butionis expandit᷑. Habet quidem
aliud palma. qͦ a cunctis arborũ ge¬
nerib differt. Omis nanq arbor. in
suo robore iuxta t̾rã uasta subsistit.
sed crescendo suꝑius angustat᷑ Et
quanto paulisꝑ sullimior: tanto in
alcũ subtilior reddit᷑. Palma uͦ mi¬
noris amplitudinis abimis inchoat.
& iuxta ramos ac fructꝰ ampliori¬
robore exurgit. Et quȩ tenuis abi¬
mis ꝓficit: uastior ad sũma succrescit
Quib ieaq alia arbusta nͥ t̾renis men¬
tib inueniunt᷑ esse similia. inferius
uasta. suꝑius angusta. qͥa nimirũ om̃s
huiꝰ scłi dilectores. int̾renis reb for-¬
tes st̃ incęlestib debiles: Nã ꝓtẽpora¬

Expanded text:
ditur. Sic quippe est electorum vita, despeditur. Sic quippe est electorum vita, despecta inferius, superius pulchra; in imo ista quasi multis corticibus obvolvitur, dum innumeris tribulationibus angustatur, in summo vero illa quasi pulchrae viriditatis foliis amplitudine retributionis expanditur. Habet quidem aliud palma, quo cunctis arborum generibus differt. Omnis namque arbor in suo robore juxta terram vasta subsistit, sed crescendo superius angustatur; et quanto paulisper superior, tanto in altum subtilior redditur. Palma vero minoris amplitet juxta ramos ac fructus ampliorirobore exsurgit; et quae tenuis ab imis proficit, vastior ad summa succrescit. Quibus itaque alia arbusta nisi terrenis mentibus inveniuntur esse similia, inferius vasta, superius angusta? quia nimirum omnes hujus saeculi dilectores in terrenis rebus fortes sunt , in coelestibus debiles. Nam pro tempora
Abbreviated transcription (Latin):
beati iob uoce pͣuenit᷑. cũ dicit. Dice¬
bãq In nidulo meo moriar. Quia uͦ
hoc ipsũ sibi pacis otiũ. ex multorũ
dierũ longitudine ꝓmittebant: re¬
cte subiung̃it dicens. Et sic̃ palma
multiplicabo dies. Palma enĩ tarde ꝓficit:
sed diu in uiriditate subsistit: Cum
multis aut̃ difficultatib scã ȩccła ad
fidei statũ uenit. & ꝓcollectione plu¬
rimorũ. in eiꝰdẽ fidei gła diutius
stare concupiscit. Sicut palma gͦ mul
tiplicare se dies credidit: quȩ ẽmer¬
gente subitȩ tẽptationis articulo.
pacis suȩ grãm & tarde a fidelib
adeptã. &̃ citius ab infidelib int̾ceptã
dolet Nec immerito iustoꝵ uita pal¬
mȩ cõparat᷑: qͥa scilicet palma inferiꝰ
tactu asꝑa. ẽ. & quasi aridis corticib
ob uoluta. supius uͦ. & uisu. & fructi¬
b pulchra. Inferius corticũ suarũ in¬
uolutionib angustat᷑. sed suꝑius am¬
plitudine pulchrȩ uiriditatis expan¬

Expanded text:
beati Job voce praevenitur, cum ait: Dicebeati Job voce praevenitur, cum ait: Dicebamque: In nidulo meo moriar. Quia vero hoc ipsum sibi pacis otium ex multorum dierum longitudine promittebant, recto subjungit, dicens: Et sicut palma multiplicabo dies. Palma enim tarde proficit, sed diu in viriditate subsistit. Cum multis autem difficultatibus sancta Ecclesia ad fidei statum venit, et pro collectione plurimorum in ejusdem fidei gloria diutius stare concutiplicare se dies credidit, quae, emergente subitae tentationis articulo, pacis suae gratiam et tarde fidelibus adeptam, et citius ab infidelibus interceptam dolet. Nec immerito justorum vita palmae comparatur, quia scilicet palma inferius tactu aspera est, et quasi aridis corticibus obvoluta, superius vero et visu fructibus pulchra. Inferius corticum suarum involutionibus angustatur, sed superius amplitudine pulchrae viriditatis expan
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco ꝑnidi nom̃ exprimit᷑. nisi
tranquilla quies fidei. qua unꝰ qͥsq
infirmꝰ nutrit᷑: Multitudo qͥppe
illa bonoꝵ quȩ ꝑsecutionũ tẽpo¬
rib fuerit dephensa. nutrim̃toꝵ
suor dies. quasi in nido sic in loco
quietis explere se credidit. Nã nisi
scã eccła infirmos qͦsq filios nunc
innido pacis enutriret: psalmista
ñ diceret. Ꝙ enĩ passer inuenit
sibi domũ. & turtur nidũ ubi re¬
ponat pullos suos. Iã qͥppe clomũ¬
inuenit passer: qͥa ȩt̃nũ cęli habi¬
taculũ. redẽptor nr̃ intrauit. Et
turtur nidũ inuenit: quia scã ec¬
cła amore conditoris affecta. cre¬
bris gemitib utit᷑ & uelut nidũ
sibi idest pacatissimã fidei quietẽ
construit. in qua crescentes filios.
quasi plumescentes pullos. qͦusq
ad supiora euolent. caritatis gre¬
mio
calefactos fouet. Igit᷑ qͥa tunc erunt
qͥ pacis tẽpore se ad supͣmigrare. id. ẽ.
a nido euolare credider̃: eorũ uox

Expanded text:
hoc loco per nidi nomen exprimitur, nisi tranquilla quies fidei, qua unusquisque infirmus nutritur? Multitudo quippe illa bonorum, quae persecutionum temporibus fuerit deprehensa, nutrimentorum suorum dies quasi in nido, sic in loco quietis, explere se credidit. Nam nisi sancta Ecclesia infirmos quosque filios nunc in nido pacis enutriret, Psalmista non diceret: Etenim passer invenit sibi domum, et turtur nidum, ubi reponat pullos suos . Jam qinvenit passer, quia aeternum coeli habitaculum noster Redemptor intravit. Et turtur invenit nidum, quia sancta Ecclesia amore conditoris affecta, crebris gemitibus utitur, et velut nidum sibi, id est pacatissimam fidei quietem construit, in qua crescentes filios quasi plumescentes pullos, quousque ad superiora evolent, charitatis gremio calefactos fovet. Igitur quia tunc erunt qui pacis tempore se ad superna migrare, id est a nido evolare crediderunt, eorum vox
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑta iã culpe ꝑpetratio demonstrat
De quib nimirũ molis acdentib ꝑpil
mistã scriptũ. ẽ. Ds̃ uͦ contriuit den¬
tes eor inore ipsoꝵ. molas leonũ cm.¬
fregit dñs. Sed sc̃s uir ante se asserit
molas conterere. ut post dedentib illi
p̃dã potuisset auferre. Quia tunc uia¬
cit̾ predã de eiꝰ dentib tollimꝰ: cũ
pͥus molas illius conterere scimꝰ. Prius
enĩ necesse. ẽ. occulta consilioꝵ illus
machinam̃ta ꝓdere. ut auditorisiri
animã ualeamꝰ postmodũ ab apto
lapsu reuocare. Huiꝰ iniqͥ molas ipse
sũmꝰ pastor ȩccłȩ p̾dicando conte-¬
rebat: cũ diceret. Sobrii estote &
uigilate. qͥa aduersarius ur̃ dia¬
bolus tanquã leo rugiens circũit.
quȩrens quẽ deuoret. Cui resistite
fortes in fide. Contra hunc leonẽ:
fidei caulas munit. Cui totiens mo¬
las frangit: quotiens hereticorũ
argum̃ta destruit. Totiensq ab eiꝰ
dentib p̾dã diripit: qͦtiens aber¬

Expanded text:
apertae jam perpetratio demonstratur. apertae jam perpetratio demonstratur. De quibus inimicorum molis ac dentibus per Psalmistam scriptum est: « Deus vero contrivit dentes eorum in ore ipsorum, molas leonum confringet Dominus . Sed sanctus vir ante se asserit molas conterere, ut post de dentibus illius praedam potuisset auferre, quia tunc veraciter praedam de ejus dentibus tollimus, cum prius molas illius conterere scimus. Prius enim necesse est occulta consiliorum illius machinamenta prodere, ut auditoris nostri animam valeamus postmodum ab aperto lapsu revocare. Hujus iniqui molas ipse summus pastor Ecclesiae praedicando conterebat, cum diceret: Sobrii estote et vigilate, quia adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret; cui resistite fortes in fide . Contra hunc leonem sfidei caulas munit. Cujus toties molas frangit, quoties haereticorum argumenta destruit; totiesque ab ejus dentibus praedam diripit, quoties ab er
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Et causã quã nesciebã. diligen¬
tissime inuestigabã. Acsi aꝑte dicat᷑
Mala quȩ in electis meis agendo ñ noue¬
ram. in iniquis hominib districte iu¬
dicando plectebã. Et qͥa nunc uirtute
p̾dicationis suȩ diabolũ conterit. atq
de eiꝰ ore unius cuiꝰq quẽ suscipit animã
lit. qͣndo ipsũ raptorẽ saulũ conuer¬
tendo rapuit. qͣndo ad huc spirans
minarũ. acceptis epłis ꝑ gebat dama¬
scũ. Et dũ ꝑsequendo fideles. congr¬
garet predã diabolo: ipse cognoscendo
dentib ẽccła p̃dã tulit: qͦtiens ex
erroris morsu animã pͣdicando dri¬
puit. Quis nanq: iniquus uerius dia
potest. quã di abolus: Cuiꝰ molascon¬
terimꝰ: quotiens disserendo contra eiꝰ
insidias. occulta illius machinam̃ta
monstramꝰ. Ac sic de eiꝰ dentib p̃dã
tollimꝰ: qͥa m̃tẽ quã iã ad peccatũ
frangendo momorderat. ad salutẽ
uitȩ conuertendo reuocamꝰ. ꝑmolas
qͥppe occultȩ eiꝰ insidiȩ: ꝑdentes uͦ

Expanded text:
dicens: Causam quam nesciebam diligentissime investigabam. Ac si aperte dicat: Mala quae in electis meis agendo non noveram, in iniquis hominibus districte judicando plectebam. Et quia nunc virtute praedicationis suae diabolum conterit, atque ex ejus ore uniuscujusque quem suscipit animam tulit, quando ipsum raptorem Saulum convertendo rapuit quando adhuc spirans minarum, acceptis epistolis, pergebat Damascum, et dum persequendo fideles congregaret praedam diabolo, cognoscendo dentibus Ecclesia praedam tulit, quoties ex erroris morsu animam praedicando diripuit. Quis namque iniquus verius dici potest, quam diabolus? Cujus molas conterimus, quoties disserendo contra ejus insmonstramus, ac de ejus dentibus praedam tollimus, quia mentem quam jam ad peccandum frangendo momorderat, ad salutem vitae convertendo revocamus. Per molas quippe occultae ejus insidiae, per dentes vero
Abbreviated transcription (Latin):
Exuentes uos ueterẽ hominẽ cũ actib
suis. & induentes nouũ. Hinc rursus
ait. Hetꝰ homo nr̃ simul crucifixus . ẽ.
Hinc psalmista tẏpohumani generis lo¬
quens int̾ malignos sp̃s dep̃hensus
dicit Inueteraũi int̾ om̃s in imi cos
ꝓrimos. ipso aliqͦ modo uiuendi usu
ueterascimꝰ. & assũptȩ nouitatis spe-¬
ciem fuscami. A qua tam̃ uetustate
cotidie si studia circũ spectionis in¬
uigilent. orando. legendo. bene ui¬
uendo. renouam᷑. Quia uita nr̃a dũ
lacrimis lauat᷑ bonis laborib exer¬
cetur. scĩs meditationib tendit᷑: ad
nouitatẽ suã sine cessatione reparat᷑
Beatꝰ gͥ iob sic sua narret: ut nr̃a si¬
gnificet. Quia scã ȩccła. cũ fideles
suos confpicit ad uitȩ ueteris culpas
redire: eos qͦs nouitatẽ mntis intuet᷑
ꝑdere. cogitur plorare. Prȩdicator
quippe egregiis discipłis dicit. Quȩ

Expanded text:
ctibus suis, et induentes novum . Hinc rursus ait: Vetus homo noster simul crucifixus est . Hinc Psalmista ex typo humani generis loquens, inter malignos spiritus deprehensus dicit: Inveteravi inter omnes inimicos quosque proximos, ipso aliquo modo vivendi usu veterascimus, et assumptae novitatis speciem fuscamus. A qua tamen vetustate quotidie si studia circumspectionis invigilent, orando, legendo, bene vivendo renovamur, quia vita nostra dum lacrymis lavatur, bonis operibus exercetur, sanctis meditationibus tenditur, ad novitatem suam sine cessatione reparatur. Beatus igitur Job sic sua narrat, ut nostra significet, quia sancta Ecclesia cum fideles suos conspicit ad vitae veteris 633 culpas redire, eos quos novitatem mentis intuetur perdere, cogitur plorare. Praedicator quippe egregius discipulis suis dicit: Quae
Abbreviated transcription (Latin):
nient̃ accipit᷑. cũ ꝑfectȩ animȩ a cor¬
porib abstractȩ. uelut maturȩ sege¬
tes a t̾ra decisȩ. adcȩlestia horrea de¬
migrant. Qđ quia ñ nr̃a uircute.
sed cȩlesti grã largiente agit᷑: bene
ait. Et ros morabit᷑ inmessione mea
Ros nanq de suꝑ cadit messio deorsũ
colligit᷑. Ergo ros morat᷑ in messione.
qͥa gra desuꝑ ueniens. agit ut digni simꝰ
quĩ de inferiorib colligam̃ Ip̃sa qͥp¬
pe nos desuꝑ infundentẽ: fructum
bonoꝵ opum̃ ferimꝰ Unde recte qͦq
ꝑpaulũ dicit᷑ Grã dĩ sũ id qđ sum:
crescentẽ: ait. Et grã eiꝰ in me uacua
ñ fuit. sed abundantius illis om̃ĩb

Expanded text:
nienter accipitur, cum perfectae animae a corporibus abstractae, velut maturae segetes a terra decisae, ad coelestia horrea demigrant; quod quia non nostra virtute, sed coelesti gratia largiente agitur, bene ait: Et ros morabitur in messione mea. Ros namque desuper cadit, messis deorsum colligitur. Ergo ros moratur in messione, quia gratia desuper veniens agit ut digni simus qui de inferioribus colligamur. Ipsa quippe nos desuper infundente, fructum bonorum operum ferimus. Unde recte quoque per Paulum dicitur: Gratia Dei sum id quod sum, crescentem, ait: Et gratia ejus in me vacua non fuit, sed abundantius illis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
debent ii quoq qͥ sp̃ualib donis pleni
st̃. eoꝵ infirmitati condescendere. ter¬
renisq illoꝵ necessitatib in quantũ
decent᷑ ualent. caritatis condescensi¬
one seruire. Nec tedere animũ debet.
si sensus eiꝰ contẽplationi spũ aliũ semꝑ
intentꝰ. aliqͣndo dispensandis reb
minimis quasi minoratꝰ in flectit᷑.
quando illud uerbũ ꝑ qđ constant
omia creata. ut ꝓdesset hominib.
assũpta humanitate uoluit paulo mi¬
nus angłis minorari. Quid gͦ mirũ
si homo se ꝓpt̾ hominẽ attrahit. dũ
creator hominũ & angłoꝵ formã ho¬
minis ꝓpt̾ hominẽ sũscepit : Nec ta¬
men minorat᷑ sensus si sic attrahit᷑
qͥa tanto subtilius suꝑiora penetrat.
quanto humilius ꝓamore conditoris
nec inferiora contẽnit. Quid indignũ
nob̾ uł difficile. ẽ. si supra infraq̃
aiuinũ ducimꝰ. qͥ eadẽ manu corporis
lauamꝰ faciẽ. qua etiã calciamꝰ pedẽ:

Expanded text:
debent hi quoque qui spiritalibus donis pleni debent hi quoque qui spiritalibus donis pleni sunt eorum infirmitati condescendere terrenisque illorum necessitatibus, in quantum decenter valeant, charitatis condescensione servire. Nec taedere animum debet, si sensus ejus contemplationi spiritalium semper intentus aliquando dispensandis rebus minimis quasi minoratus inflectitur, quando illud Verbum per quod constant omnia creata, ut prodesset hominibus, assumpta humanitate, voluit paulominus ab angelis minorari. Quid ergo mirum si homo se propter hominem attrahit, dum creator hominum et angelorum formam hominis propter hominem suscepit? Nec tamen minoratur sensus cum sic attrahitur, quia tanto subtilius superiora penetrat, quanto humilius pro amore conditoris nec inferiora contemnit. Quid indignum nobis vel difficile est, si supra infraque animum ducimus, qui eadem manu corporis lavamus faciem, qua etiam calceamus pedem?