comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad dñm. at scelus nec in adu̾sario cõpbaret. Quod leges publice. quod
hostes tucnt᷑. quod int̾ bella & gladios scm ẽ: hoc nob̾ inter monachos
& sacͥdotes xp̃i in tutũ fuit. Et audet quidam ex eis adducto suꝑcilio
& concrepantib digitis eructare & dic̾e. Quid enim si redemit: Si sol¬
licitauit: fecit quod dͥ ꝑfuit: Mira sceleris defensio. qͥs ñ & latrones.
& fures & pyrate faciant qd̃ sibi ꝓdest. Certe annas & cayphas sedu¬
centes inselicem iudam secerunt quod sͥ utile existimabant. Llolo in char¬
talie meis quaslibet ineptias scbere. comentari de scͥpturis. remordere
ledentes. digerere stomachum: in locis me exercere cõmunibus. & quasi
limatas ad pugnandum sagittas repon̾e. Quandiu ñ ꝑfero cogitata. &
maledicta. ñ crimina sunt: inmo ne maledicta quidem. quȩ aurespti¬
blice nesciant. Tu corrumpas seruulos. sollicites clientes. & ut in fabul

Expanded text:
ad dominum, ut scelus nec in aduersario conprobaret. quod leges publicae, quod ad dominum, ut scelus nec in aduersario conprobaret. quod leges publicae, quod hostes tuentur, quod inter bella et gladios sanctum est, hoc nobis inter monachos et sacerdotes Christi intutum fuit. et audet quidam ex eis adducto supercilio et concrepantibus digitis eructare et dicere: \'quid enim, si redemit, si sollicitauit? fecit, quod sibi profuit\'. mira sceleris defensio! quasi non et latrones et fures ac piratae faciant, quod sibi prodest. certe Annas et Caiphas seducentes infelicem ludam fecerunt, quod sibi utile existimabant. Uolo in chartulis meis quaslibet ineptias scribere, commentari de scripturis, remordere laedentes, digerere stomachum, in locis me exercere communibus et quasi limitas ad pugnandum sagittas reponere: quamdiu non profero cogitata, et maledicta non crimina sunt, immo ne maledicta quidem, quae aures publicae nesciunt. tu corrumpas seruulos, sollicites clientes et, ut in fabulis
Abbreviated transcription (Latin):
homines tutũ ẽ. si non parietibꝰ qͥdem & scrinis nr̃a possumꝰ secreta
telare : Si ante tribunalia iudicũ hoc uob̃ crimen impingerẽ. reos
legib subiigarem: que etiã ꝓ utilitatibus fisci noxiis de latorib pe¬
nas statuunt. & cũ suscipiant ꝓditionẽ dãpnant ꝓditorem. Lucrũ
iudelicet placet. uoluntas displicet. Dudum esychitim uirũ ꝯsularẽ.
qtͣ quẽ patͥarcha gamaly hel grauitsimas exertuit inimicitias: theo¬
dossus pͥnceps capite dampnauit. quod sollicitato notario chartas¬
illius inuasisset. Legimꝰ in uet̾ib hystoriis ludi magistrũ qui fa-¬
lyscorũ libros ꝓdiderat uinctũ pueris traditum. o ad eos qͦs ꝓde¬
bat remissum. nec sccleratã popłm̃ romanum suscepisse uictoriã. Pyr¬
rum & pyrotarum regem cum in castris ex uulnere curaret᷑. medici
sui ꝑditione int̾sici nefas duxit fabritiis: qͥn potius uinctum remisit

Expanded text:
homines tutum erit, si ne parietibus quidem et scriniis nostra possumus secreta homines tutum erit, si ne parietibus quidem et scriniis nostra possumus secreta celare? Si ante tribunalia judicum, hoc vobis crimen impingerem, reos legibus subjugarem, quae etiam pro utilitatibus fisci, noxiis delatoribus poenas statuunt: et cum suscipiant proditionem, damnant proditorem. Lucrum videlicet placet: voluntas displicet. Dudum Hesychium 307 virum Consularem contra quem Patriarcha Gamaliel gravissimas exercuit inimicitias Theodosius princeps capite damillius inuasisset. legimus in ueteribus historiis ludi magistrum, qui Faliscorum liberos prodiderat, uinctum pueris traditum et ad eos, quos probat, remissum nec sceleratam populum Romanum suscepisse uictoriam. Pyrrum, Epirotarum regem, cum in castris ex uulnere curaretur, medici sui proditione interfici nefas duxit Fabricius, quin potius uinctum remisit
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ intͥnsecꝰ sensum singula capitala ꝯtinerent. Siquidẽ & hoc ut sibi
soli facerem: oppido flagitarat. Postulauiq ab eo muttio ut domi ha-¬
beret exemplar: nec facile in uulgus ꝓderet. Resita anno & sex m̃sibꝰ
ꝑspicue intelligi dat᷑. uel gratuita malitia ut in cassum corruptor ni¬
titur ꝑsuadere. cõpilatis chartis eiꝰ & sumptibꝰ iudas factꝰ ẽ ꝓditor
deditq aduersariis latrandi ꝯtͣ me occasionem: ut int̾ imꝑitos concio¬
nentur me falsarium. me uerbum ñ exp̃ssisse de uerbo. ꝑ honorabili
dixisse karissimum. & maligna int̾ptatione qd̃ nefas dictt sit. elesigõ¬
tatonpattañ noluise tͣnfferre. Hȩc & istiusmodi nuge crimina mea
sunt. Ac pͥmum anteqͣ de tͣnilatione respondeam. uolo int̾rogare eas
qͥ malitiã prudentiã uocant. Unde & apud uos exemplar epłẽ:
Quis dedit: Qua fronte ꝓfertis. quod scelere redemistis: Qtuid aꝑs¬

Expanded text:
quem intrinsecus sensum singula capita continerent — siquidem et hoc, ut sibi quem intrinsecus sensum singula capita continerent — siquidem et hoc, ut sibi soli facerem, oppido flagitarat — postulauique ab eo mutuo, ut domi haberet exemplar nec facile in uulgus proderet. res ita anno et sex mensibus perspicue intellegi datur, uel gratuita malitia, ut incassum corruptor nititur persuadere, conpilatis chartis eius et sumptibus ludas factus est proditor deditque aduersariis latrandi contra me occasionem, ut inter inperitos contionentur me falsarium, me uerbum non expres sisse de uerbo, pro \'honorabili\' dixisse \'carissimum\' et maligna interpretatione — quod nefas dictu sit — κἰδεσιμώτατον noluisse transferre. haec et istius modi nugae crimina mea sunt. Ac primum, antequam de translatione respondeam, uolo interrogare eos, qui malitiam prudentiam uocant: unde apud uos exemplar epistulae? quis dedit? qua fronte
Abbreviated transcription (Latin):
criminatꝰ ẽ. hanc eplãm misi: que te & ꝑ te alios qͥ nos amare dignant᷑
rei ordinem doceat. Ante hoc ferme bieaniũ miserat ioħi ep̃o sũpͣdictus
papa epyphanius litteras. arguens eũ in qͥbusdã dogmatibus: & postea
cdem̃ten ad penitentiã ꝓuocans. Harum exemplaria certatĩ palestie
rapiebant᷑: uel ob auctoris meritũ. uel obelegantiã scͥptionis. Erat in
monasteriolo nr̃o uir apud suos aut ignobilis: eusebius cremonensis
Qui cũ hec epłã ꝑ multorum ora uolitaret & mirarent᷑ eam ꝓ doctr ma
& puritate sermonis docti pariter & indocti cepit a me obnixe petere.
ut sibi eam in latinũ uerterem: & ꝓpt̾ intelligendi facilitatẽ aꝑtiꝰ expli¬
carem. Grcci eñ ebquiĩ penitus ĩgnarꝰ erat. Feci quod uoluit. Accitoq
notario raptim celerit̾q dictaui: ex latere in pagina breuit̾ ad notans

Expanded text:
criminatus est, hanc epistulam misi, quae te et per te alios, qui nos amare dignantur, criminatus est, hanc epistulam misi, quae te et per te alios, qui nos amare dignantur, rei ordinem doceat. Ante hoc ferme biennium miserat Iohanni episcopo supra dictus papa Epiphanius litteras arguens eum in quibusdam dogmatibus et postea clementer ad paenitentiam prouocans. harum exemplaria certatim Palaestinae rapiebantur uel ob auctoris meritum uel ob elegantiam scriptionis. erat in monasteriolo nostro uir apud suos haut ignobilis, Eusebius Cremonensis, qui, cura haec epistula per multorum ora uolitaret et mirarentur eam pro doctrina et puritate sermonis docti pariter et indocti, coepit a me obnixe petere, ut sibi eam in Latinum uerterem et propter intellegendi facilitatem apertius explicarem; Graeci enim eloquii penitus ignarus erat. feci, quod noluit; accito notario raptim celeriterque dictaui ex latere in pagina breuiter adnotans,
Abbreviated transcription (Latin):
agryppa rege de criminibus responsurus. quo
posset intelligere qui audituriis erat: secuirꝰ de
cause uictoria statim in pͥncipio gratulat᷑ dicene.
De omnibus de qͥb accusor a ideis õrex agryp¬
pa estimo me beatũ. cum apud te sim hodiẽ
oefendendus. qͥ p̃ciptie nosti cunctas qͣe in uideis sunt consuetudines
& questiones. Legerat enĩ illud ysaie. beatus qͥ in aurea loqͥt᷑ audientis :¬
& nouerat tantũ oratoris uerba ꝓficere. quantũ iudicis prudentia
cognouisset. Vnde & ego beatũ me in hoc dum taxat negotio iudico :
qd̃ aptid eruditas aures imꝑite lingue responsurꝰ sum: que obicit mͥ
uel ignorantiã uel mendatium. si aut nescitu alienas litteras uere int̾ͥ¬
p̃tari. aut nolui. quoꝵ alterũ error. alt̾ũ crim̃ ẽ. Ac ne forsitan accu.¬
sator meus facilitate qua cuncta loqͥt᷑. & impunitate q̃ s̾ lic̾e omnia
putat me quoq apud uos argueret ut papam epyphaniumi

Expanded text:
Agrippa rege de criminibus responsurus, quae posset intellegere, qui auditurus erat, securus de causae uictoria statim in principio gratulatur dicens: de omnibus, quibus accusor a Iudaeis, o rex Agrippa, aestimo me beatum, cum apud te sim hodie defendendus, quipraecipuenosticunctas, quaeinludaeis sunt, consuetudines et quaestiones. legerat enim illud Esaiae: beatus, qui in aures loquitur audientis, et nouerat tantum oratoris uerba proficere, quantum iudicis prudentia cognouisset. unde et ego beatum me in hoc dumtaxat negotio iudico, quod apud eruditas aures inperitae linguae responsurus sum, quae obicit mihi uel ignorantiam uel mendacium, si aut nesciui alienas litteras uere interpretari aut nolui: quorum alterum error, alterum crimen est. ac ne forsitan accusator meus facilitate, qua cuncta loquitur, et inpunitate, qua sibi licere omnia ue apud uos argueret, ut papam Epiphanium
Abbreviated transcription (Latin):
dicultim. siqͥs enob̃ manens int̾ cresi opes & sardana palli delitras
de sola rusticitate se iactet: quasi om̃s laeͦnes & diu̾sorum criminũ
rei diserti sint: & cruentos gladios phyloᷤphoꝵ uoluminib. & non
arborum truncis occultat̃. Excessi mensuram eplẽ. s ñ excessi do¬
lous modum. Nam qͥ falsarius uocor. & inter mulierũ radios. &
textrina dilanior: ꝯtentus sum crimen abnuere ñ referre. Vnde
arbitrio tuo cuncta ꝑmitto: ut legas ipsam eplãm tam grecam qͣ¬
⁊ latinam. & ilico intelligas accusatoꝵ meoꝵ uenias & opprobriosas
querelas. Porro mͥ sufficit amicũ instruxisse km̾um: & in cellula
latitantẽ. diem tantum expectare udiciĩ. Optoq si fieri potest &¬
si aduersarii siuerint ꝯm̃tarios potius scͥptararũ: quam demosthe¬

Expanded text:
diculum, si quis e nobis inter Croesi opes et Sardanapalli delicias diculum, si quis e nobis inter Croesi opes et Sardanapalli delicias de sola rusticitąte se iactet, quasi omnes latrones et diuersorum criminum\' rei diserti sint et cruentos gladios philosophorum uoluminibus ac non arborum truncis occulant. Excessi mensuram epistulae, sed non excessi doloris modum. nam qui falsarius uocor et inter muliercularum radios et textrina dilanior, contentus sum crimen abluere, non referre. unde arbitrio tuo cuncta permitto, ut legas ipsam epistulam, tam Graecam quam Latinam, et ilico intellegas accusatorum meorum nenias et pretiosas querellas. porro mihi sufficit amicum instruxisse carissimum et in cellula latitantem diem tantum expectare iudicii. optoque, si fieri potest, etsi aduersarii saeuierint, commentarios potius scripturarum quam Demosthe
Abbreviated transcription (Latin):
ras inqͥt dic̾e. Oportebat nos dilecte ñ estimatione clericoꝵ ferri. Hec
est plautina eloq̃ntia. Hic lepos ãttioꝰ. & musarũ ut dicunt eloqitio
cõparandus. Complet᷑ mine trium uulgi sermone ꝓuerbium. Oleam
perdit. & impensas: qͥ bouem mittit ad ceroma. Hec ñ ẽ illiꝰ calpa: cuiꝰ
sub ꝑsona alitis agit. tragediam. s rufim & melanie magistroꝵ eius:
qͥ illum magna mercede nichil scire docuerunt. Nec reprebendo in
q̃libet xp̃iano sermonis imꝑitiã: atq utinam socrat cã. Isis haberem̃.
scio qd̃ nescio: & alterius sapientis. te ipsum intellige. Ueneratiom m sẽꝑ
fait ñ uerbosa rusticitas: s sc̃asimplicitas. Qui in sermone imitari se
dicit apłos: pͥts imitet᷑ uirtates in uita illoruim. In loquendo simplici¬
tatem exctisabat sc̃imonie magnitudo: & systogisios arystotilis contor¬
taq chrysippiacumina resurgens mortuus confutabat. Ceterũ ru¬

Expanded text:
ras\', inquit, \'dicere: oportebat nos, dilecte, non aestimatione clerorum ferri\'. haec ras\', inquit, \'dicere: oportebat nos, dilecte, non aestimatione clerorum ferri\'. haec est Plautina eloquentia, hic lepos Atticus et Musarum, ut dicunt, eloquio. conparandus! conpletur in me tritum uulgi sermone prouerbium: oleum perdit et inpensas, qui bouem mittit ad ceroma haec non est illius culpa, cuius sub persona alius agit tragoediam, sed magistrorum eius, qui illum magna mercede nihil scire docuerunt. nec reprehendo in quolibet Christiano sermonis inperitiam - atque utinam Socraticum illud haberemus: s.cio, quod nescio\' et alterius sapientis: \'te ipsum intellege\'! —, uenerationi mihi semper fuit non uerbosa rusticitas, sed sancta simplicitas: qui in sermone imitari se dicit apostolos, prius imitetur in uita. illorum in loquendo simplicitatem excusabat sanctimoniae magnitudo et syllogismos Aristotelis contortaque Chrysippi acumina resurgens mortuus confutabat. ceterum ri
Abbreviated transcription (Latin):
nobilissime: cuiꝰ modi falsitates in eplẽ tͣnilatione rep̃hendat̃: ipsicis
epłe ponam cum greco sermone pͥncipium ut ex uno crimine intelli-
Quod ego ita uertisune me memini. Oportebat nos dilectissime cleri¬
tatꝰ honore ñ abuti in suꝑbim. Ecce inqͥunt in uno uersiculo qͥnta
menditia. Primum as apotos diledꝰ ẽ ñ dilectissimꝰ: demde oyesis
alt̾tim tuimorem: alterum abhrium sonat. Totumq qd̃ sequit᷑ cleri¬
tatus honore ñ abuti in sapbiamu tuñi ẽ. Quid ais o columnen lutera.¬
rtim & nr̃oꝵ temporim ar ystirhe: qͥde tinit̾ias seͥptorib sententiã
feras: Ergo frustra tanto tẽpore studtumꝰ: & sepe manum feltile
subtraximꝰ: Egredicntes de portti. tatim impegimꝰ. Igitur qr &
errasse humanũ ẽ. & ꝯfiteri errort̃ prudentis: tu qͥcãq rep̃hensor
es: tu me obsecro emenda p̃ceptor: & uerbũ de uerbo expͥme. Debue¬

Expanded text:
nobilissime, cuius modifalsitates in epistulae translatione reprehendant, ipsius nobilissime, cuius modifalsitates in epistulae translatione reprehendant, ipsius epistulae ponam cum Graeco sermone principium, ut ex uno crimine intellegaquod ego ita uertisse me memini: oportebat nos, dilectissime, clericatus honore non abuti in superbiam. reece\', inquiunt, \'in uno uorsiculo quanta mendalterum tumorem\', alterum arbitrium\' sonat -; totumque, quod sequitur, clericatus honore non abuti in superbiam\' tuum est.\' quid ais, o columen litterarum et nostrorum temporum Aristarche, qui de uniuersis scriptoribus sententiam feras? ergo frustra tanto tempore studuimus et saepe manum ferulae subduximus? egredientes de portu statim inpegimus. igitur, quia et errasse humanum est et confiteri errorem prudentis, tu, quicumque reprehensor es, tu me, obsecro, emenda, praeceptor, et uerbum de uerbo exprime. \'debue
Abbreviated transcription (Latin):
runt᷑ ꝗsapta: & cet̾a his smmiba. q̃ si ꝑferre nitam᷑. infinitis libris op
e: Porraquanta dimiserint. uel aster ysci ut diximꝰ testes sunt łnr̃a
uel qr ab apłis in quib tam̃ ab hebraico ñ discrepat usurpata. Aqͥla
antẽ ꝓscħytus & ꝯtentiosus int̾pres. quia ñ solum uerba. s &c ethymolo¬
giam quoq uerborum tͣnsferre conatꝰ est iire ꝑicit᷑ a nob̃. Qtuis enĩ
mationemq & splendentiã: Ant quia hebrey ñ solum habent apt¬
greca & latina omnino lingua ñ recipit. Huiꝰ rei exemplum ex nr̃o
sermone caꝑe possumꝰ. Quanta enim apud grecos bene dicunt᷑. quȩ
si ad uerbum tͣnsferamꝰ in latinum ñ resonant: & eregione quȩ apuid nos
placent. si uertantiu uixta ordinẽ. aptid illos displicet̃. S ut infinita
p̃teream. &t ostendã tͥ uir omnium nobilium tp̃ianissime & xp̃ianoꝵ

Expanded text:
runtur adscripta et cetera his similia? quae si proferre nitamur, infinitis libris opus runtur adscripta et cetera his similia? quae si proferre nitamur, infinitis libris opus est. porro, quanta dimiserint, uel asterisci, ut dixi, testes sunt uel nostra uel quia ab apostolis, in quibus tamen ab Hebraico non discrepat, usurpata. Aquila autem, proselytus et contentiosus interpres, qui non solum uerba, sed etymologias uerborum transferre conatus est, iure proicitur a nobis. quis enim mationemque, » et « splendentiam. » Aut quia Hebraei non solum habent Graeca et Latina omnino lingua non recipit? huius rei esermone capere possumus. Quanta enim apud Grsi ad uerbum transferamus, in Latino non resonant, et e regione, quae apud nos placent, si uertantur iuxta ordinem, apud illos displicebunt! Sed ut infinita praeteream et ostendam tibi, uir omnium nobilium Christianissime, Christianorum
Abbreviated transcription (Latin):
sideranda: sead sensum. llicesumi primi psalim nicta hebreos id ipsum
exordiũ ẽ. quod dñs est locutus in crere. Hel: heły: lamarapthany:
metis respice in me quare me qa dquhi: Respondebunt utiq nichil
in sensu dampni esse. si dno uerba sint addita. Audiant & ame ñ peri¬
ditari eccłarũ statum: si celeritate dictantis aliqua uerba dimiserim. lon¬
gum ẽ ñc euoluere quanta lx̃. de suo ad diderint: quanta dimisernt.
ꝗ̃ in exemplarib eccłẽ obdis asteriscisq distincta sunt. Altid em̃ qd legi¬
mtis in ysarabeat᷑ qͥ habet semen in syon. & domesticos in ierlłm: solente¬
hebrei qeridere cũ audierit. necñ & in amos pꝰ descͥptionẽ lixurie:
stantia pcitauert̾ hec & ñ fagientia. Reuera sentus rethoncꝰ. & de¬
clamatio ttilliana. S quid facienĩ ad at̾tenticos libros. in qͥb hec ñ fe¬

Expanded text:
sideranda, sed sensum. uicesimi primi psalmi iuxta Hebraeos id ipsum sideranda, sed sensum. uicesimi primi psalmi iuxta Hebraeos id ipsum exordium est, quod dominus est locutus in cruce: heli heli lama zabtani, qmeus, respice me, quare me dereliquisti? respondebunt utique nihil in sensu damni esse, si duo uerba sunt addita. audiant et a me non periclitari ecclesiarum statum, si celeritate dictantis aliqua uerba dimiserim. Longum est nunc euoluere, quanta Septuaginta de suo addiderint, quanta dimiserint, quae in exemplaribus ecclesiae obelis asteriscisque distincta sunt. illud enim, quod legimus in Isaia: beatus, qui habet semen in Sion et domesticos in Hierebraei ridere, cum audierint, nec non et in Amos post descriptionem luxuriae: stantia putauerunt haec et non fugientia. re uera sensus rhetoricus et declamatio Tulliana; sed quid faciemus ad authenticos libros, in quibus haec non fe
Abbreviated transcription (Latin):
genesi multo aliter inuenit᷑: qd scilicet abraham emerit ab ephron etheo
filiosam iuxta hebron quadringentis dragmis argenti speluncã duphõe
& agrum circa eam. sepelieritq in ea sarram iorenl suam. Atq m
codem legimꝰ libro postea reuertentẽ de mesopotamia iacob cum tpeoribꝰ
& filĩ sins posuisse tabernacalam ante salem urbem sychimoꝵ que ẽ
in t̾ra chanaan & habitasse ibi: & emisse partẽ agri in quo habebatꝰ
tentoria ab emor patre sychem centũ agnis: oostatuisse ibi altare. &s
intiocasse dm̃ isrł. Abram ñ emit specũ ab emor patre sychem s ab
ephron filio saaꝵ: nec sepultꝰ ẽ in sychem s in ebron: quȩ corraꝑte did̃
arboch. Ducoetim atitẽ patriarche ñ sunt sepulti in arboc. s in fychẽ.
qui agea ñ ẽ emptꝰ ab ͣrahã. s ab iacob. Differo solutionẽ istiꝰ. questum¬
cale. ut obtrectatores mei querat & intelligant ñ uerba in scͥpturis cõ¬

Expanded text:
Genesi multo aliter inuenitur, quod scilicet Abraham emerit ab Efron Genesi multo aliter inuenitur, quod scilicet Abraham emerit ab Efron filio Seor, juxta Hebron, quadringentis drachmis argenti, speluncam duplicem, et agrum circa eam, sepelieritque in ea Saram uxorem suam. Atque in eodem legimus libro, postea revertentem de Mesopotamia Jacob cum uxoribus et filiis suis, posuisse tabernaculum ante Salem urbem Sychimorum, quae est in terra Chanaan, et habitasse ibi, et emisse partem agri, in quo habebat tentoria, ab Emor painuocasse deum Israhel. Abraham non emit specum ab Emmor, patre Sychem, sed ab Efron, filio Saar; nec sepultus est in Sychem, sed. in Chebron, quae corrupte dicitur Arboc. duodecim autem patriarchae non sunt sepulti in Arboc, sed in Sychem, qui ager non est emptus ab Abraham, sed a Iacob. differo solutionem et istius quaestiunculae, ut obtrectatores mei quaerant et intellegant non uerba in scripturis con
Abbreviated transcription (Latin):
bo: s periphrasticos eundẽ sensum aliis sermonib indicauit. In epłi
id romanos idem beatꝰ a plr exemplum de ysaia ppħa sumens. ecce
inqͥt ponã in syon lapidẽ offensionis. & petram scanorali. Discoedat a
pͣmlatione uet᷑i: & tamen cũ hebraica ueritate ꝯcoedat. In lxxͦ. eñi
ꝯtrarius sensus est. Non ut lapidi offensionis occurrttis. neq ut pete
rit. Increduł autẽ lapis offensionis & petra scandali. Ex quibuis
sensuum quefisse non uerba: nec magnopere de ordine sermonibusq
curasse. cum intellectui res pateret. Lucas uir apłicus & euangłista.
scͥbit stephanum pͥmum xp̃i martyrem in iudata ꝯtione narrantẽ.
in septuagita qͥnq anmabus descendit iacob in egyptũ & defuntꝰ ẽ
ipse & patres nr̃i. & tͣnslati sunt in sychem: & positi sunt in sepulchro
ꝗd̾ emit abraham p̃tio argentiã filiis emor filtis sychem. Hic locus in

Expanded text:
bo, sed παραφρασικῶς, eumdem sensum aliis sermonibus indicavit. In Epistola bo, sed παραφρασικῶς, eumdem sensum aliis sermonibus indicavit. In Epistola ad Romanos idem Apostolus Paulus exemplum de Isaia sumens: « Ecce, inquit, ponam in Sion lapidem offensionis, et petram scandali » , discordat a Translatione veteri; et tamen trarius sensus est: non ut lapidi offensionis occurretis neque ut petrarit: incredulis autem lapis offensionis et petra scandali. ex quibus usensum quaesisse, non uerba, nec magnopere de ordinatione sermonibusque curasse, cum intellectui res paterent.\' Lucas, uir apostolicus et euangelista, scribit Stephanum, primum Christi martyrem, in Iudaica contentione narrantem: in septuaginta quinque animabus descendit Iacob in Aegyptum et defunctus est ipse etpatresnostri et translati sunt in Sychem; et positi sunt in sepulchro, quod emit Abraham pretio argenti a filiis Emmor, filii Sychem. hic locua in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ postea a dohec cum cet̾is sac̾dotibus. saule iubente ꝑcussus ẽ. Pgamꝰ¬
ad apłm paulum. Scͥbit ad corynthios. Si enini cognouissẽt: nunqtã¬
dñm glẽ crucifixissent. S sic̃ scͥptum ẽ. qd̾ ocalus ñ uidit nec auris
audiuit: nec in cor hominis ascendert̃. que p̃parauit ds̃ diligentibꝰ se.
Solent in hoc loco apocryphorum quidã deliram̃ta sectari: & dicere qs
de apocalypsi helye testimoniũ sumptã sit. cũ in ysaia iuxta hebr̾icã
ita legatim: a scło ñ audierunt neq aurib ꝑceperunt. Ocalus non
uudit ds̃ absq te: quȩ pͣparasti expectantib te. Hoc .lxx. malto alit̾¬
t̃nstuilerunt. A seccilo ñ audiuini. neq oculi nr̃i uiderunt dm̃ absq
te. & oꝑa tua uera: & facies erpectantibꝰ te miscdĩam. Intelligimus
unde sumptum sit testimoniũ. & tamen aplt̃ ñ uerbũ exp̃ssit ẽuer¬

Expanded text:
qui postea a Doec cum ceteris sacqui postea a Doec cum ceteris sacad Apostolum Paulum. Scribit ad Corinthios: « Si enim cognovissentd oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se. Solent in hoc loco Apocryphorum quidam deliramenta sectari, et dicere, quod de Apocalypsi Heliae testimonium sumptum sit, cum in Esaia iuxta Hebraicum ita legatur: A seculo non audierunt, nec auribus perceperunt, oculus non vidit. Deus absque te qu neque oculi nostri viderunt Deum absque te, et opera tua vera, et facies exspectantibus te misericordiam. » Intelligimus unde sumptum sit testimonium, et tamen Apostolus non verbum expressit e ver
Abbreviated transcription (Latin):
& ysaia. Nam pͥmum qd dicit̾ ecce mitto angłm meũ ante faciem
tuã qͥ s̃parabit inam tuã: in malachia in fine positũ est. Sequens
autẽ quod infert᷑ mox clamantis in deserto & cetera: in ysaia legi¬
mus. Et quomͦ marchus statim in pͥncipio uoluminis stu posuuitꝰ
sic̃ scͥptum ẽ in ysaia ippłłuecte᷑ mittu anqłm meum: qd̾ñ scͥbitaꝵ
in ysaia ut cdiximus s in malachia. in nouissimo duodecim ꝓpħarũ :
Soluat hanc questiuncalam imꝑita p̃sumptio: & ego erroris uemã
dep̃cabor. Idem marchas inducit ad pharyseos saluatorem loquentẽ.
Numqͥd ñ legistis qͥd fecerit dauid quando necesatatẽ habuit: et
esuriuit ipse & sotiĩ eiꝰ. quomꝰ ingressũs est domum dei sub abyathar
pontifice: & panes ꝓpositionis comẽdit. quib ñ licebat uesti nͥ ã sacer¬
dotib : legamꝰ samuhelem. siue ut incõmum habet᷑ titulo regnoꝵ
libros. ibiq reperimꝰ ñ abyathar scͥptum esse s abymelech pontisicẽ.

Expanded text:
. nam primum, quod dicitur: ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit uiam tuam, in Malachiae fine positum est; sequens autem, quod infertur: uox clamantis in deserto et cetera, in Isaia legimus. et quomodo Marcus statim in principio uoluminis sui posuit: sicut scriptum est in Isaia propheta: ecce mitto angelum meum, quod non scribitur in Isaia, ut diximus, sed in Malachia, in nouissimo duodecim prophetarum? soluat hanc quaestiunculam inperita praesumptio, et ego erroris ueniam deprecabor. idem Marcus inducit adpharisaeossaluatoremloquentem: numquam legistis, quid fecerit Dauid, quando necessitatem habuit et esuriuitipse et socii eius, quomodo ingressus est domum dei sub Abiathar pontifice et panes propositionis comedit, quibus non licebat uesci nisisolis sacerdotibus? legamus Samuhelem — siue, ut in communi habetur titulo, Regnorum libros — ibique repperiemus non \'Abiathar\' scriptum esse, sed \'Achimelech\' pontificem,
Abbreviated transcription (Latin):
ferc᷑. Et ta bethleem domiꝰ ephrata modieꝰ es in milib iuda. De cenͥ
egrediet᷑ ut sit pͥnceps in isrł: Quanta sit int̾ matheũ & septuagĩtas
uerborum ordinisq discorcdia: magis hoc admiraberis si hebraicã utoqᷤ
in qͦ ita scͥptũ ẽ. & ta bechleem ephrita paritułꝰ es in milib uida: Et
te m egrediet᷑ qͥ sit dñator in isrł: Considera gradatim que ab euxii¬

Expanded text:
milibus Iuda; de te mihi egredietur, ut sit princeps in Israhel. quanta inter Matheum et Septuaginta uerborum ordinisque discordia, magis hoc admiraberis, si Hebraicum uideas, in quo scriptum est: et tu, Bethlem Effratha, paruulus es in milibus Iuda; ex te mihi egredietur, qui sit dominator in Israhel. considera gradatim, quae ab euan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtͣrits. septuaginta sͥ in hoc cdumtaxat loco & hebraico ꝯcordante
Gtangelista em̃ dꝑxit qd̾ non sit paruultis in dncib iuda: cum ẽ re¬
gione sit positum parutilus quidem es & modicꝰ. s tam̃ de te mͥ
partio oo modico egrediet᷑ duix in isrł. Scd̾m illud apli. Elegit mi¬
firma mundi ds̃. tit ꝯfundat fortia. Porro qd seqͥt̃ qͥ regat uel qͥ
pascat popłm meũ isrł: aliteꝵ in ꝓpħa esse ꝑspicuũ ẽ. Hec replico
ñ ut etangłistas arguã falsitatis. hoc qͥppe impiorũ ẽ. celsi. porpłꝓ¬
ris̃. itiliani: s ut rep̃hensores meos arguam imꝑitiȩ. & impeterẽ
ab eis ueniam: ut concedant mͥ in simplici epłã. quod in scĩs scrip¬
ita suum ordit᷑ euangłm. Principium euangłii iħu xp̃i. sic̃ scͥptũ ẽ in
ysara ꝓpħa: ecce mitto angłm meũ ante faciem tuã qui p̃parabit inã¬

Expanded text:
rius Septuaginta sibi in hoc dumtaxat loco et Hebraico concordante. euangelista enim dixit, quod non sit paruulus in ducibus luda, cum e regione sit positum: \'paruulus quidem es et modicus; sed tamen de te mihi paruulo et modico egredietur dux Israhel secundum illud apostoli: elegit infirma mundi deus, ut confundat fortia\'. porro, quod sequitur: qui regat — uel \'qui pascat\' — populum meum Israhel, aliter in propheta esse perspicuum est. Haec replico, non ut euangelistas arguam falsitatis — hoc quippe impiorum est, Celsi, Porphyrii, Iuliani —, sed ut reprehensores meos arguam inperitiae et inpetrem ab eis ueniam, ut concedant mihi in simplici epistula, quod in scripita suum orditur euangelium: principium euangelii Iesu Christi, sicut scriptum est in Isaia propheta: ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit
Abbreviated transcription (Latin):
aut amatores mei aut inidi diuerso quidem studio. s pari certami¬
ne in uulgꝰ nr̃a disseminant. & uel in laude ł in uituꝑatione miii st̃.
ñ meritum stili. s suit̃ stomachum sequentes. Itaq quod soluam facere

Expanded text:
aut amatores mei aut inuidi diuerso quidem studio, sed pari certamiaut amatores mei aut inuidi diuerso quidem studio, sed pari certamine in uulgus nostra disseminant et uel in laude uel in uituperatiorie nimii sunt non meritum stili, sed suum stomachum sequentes. itaque, quod solum facere
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dum pudoris est etiã aptid amicos
tacere: & humilitatẽ suã magis silen¬
tio consolari. quã retractando ueteres
amicitias ambitionis crimen. incurre¬
re. Quandui taciusti. tatui. nec expo¬
stulare unquã suꝑ hac uolui: nenon a¬
micum querere s potiorem uiderer expetere. Nunc autẽ ꝓuo¬
catus officio litterarum: pͥmas partes semꝑ habere temptabo.¬
& ñ tam rescribere quã scribere: ut & uerecunde hucusq ta¬
cuisse. & uerecundius loqͥ cepisse cognoscar. De opusculis meis
gtͣ iouinianũ qd̃ & prudenter & amanter feceris exemplaria
subtrahendo optime. noui. s nichil ꝓfuit ista diligentia. cum ali¬
quãti ex urbe uenientes. mͥ eadenꝰ lectitarent. que sero me ex-¬
cepisse referebant. In hac quoq ꝓuintia iã libri fuerant diuul¬
gati: & ut ipse legisti. nescit uor missa recierti. Non sum tante
felicitatis quante pleriq huiꝰ temporis tractatores: ut nugas meaᷤᷤ
quando uolterim emendare possim. Statim ut aliqͥd scͥpsero.

Expanded text:
interdum pudoris est etiam apud amicos tacere et humilitatem suam magis silentio consolari quam retractando ueteres amicitias ambitionis crimen incurrere. quamdiu tacuisti, tacui nec expostulare umquam super hac re uolui, ne non amicum quaerere, sed potentiorem uiderer expetere. nunc autem prouocatus officio litterarum primas semper partes habere temptabo et non tam rescribere quam scribere, ut et uerecunde hucusque tacuisse et uerecundius loqui coepisse cognoscar. De opusculis meis contra Iouinianum quod et prudenter et amanter feceris exemplaria subtrahendo, optime noui. sed nihil profuit ista diligentia, cum aliquanti ex urbe uenientes mihi eadem lectitarint, quae se Romae excepisse referebant. in hac quoque prouincia iam libri fuerant diuulgati et, ut ipse legisti, nescit uox missa reuerti. non sum tantae felicitatis, quantae plerique huius temporis tractatores, ut nugas meas, quando uoluerim, emendare possim. statim ut aliquid scripsero,
Abbreviated transcription (Latin):
possint intelligi media que ex utroq ꝯtexta sunt.
um uenissem ait troadem ꝓptea euangelium ⁊p̃ist ostitimil
ãpͥtum essec in dño: non habuii reqtuem sp̃ui meo eo gaod non inte

Expanded text:
possint intelligi media, quae ex utroque contexta sunt. possint intelligi media, quae ex utroque contexta sunt. Cum venissem, ait, Troadem, propter Evangelium Christi, et ostium mihi apertum esset in Domino, non habui requiem spiritui meo, eo quod non
Abbreviated transcription (Latin):
tas apud detim: Et non est uolentis neq currentis sed miserenta
dei &s cuius uult miseret᷑ & quem uult indurat. & uoluntati eiꝰ qͥs
potest resistere: Sic apłm respondise. Ohomo qtu t̾ra oocinis es.
audes deo fac̾e questionem: & uas fragile atq testaceum rebellas
contra figalum tuum: Nunqtud figmentam potest dicere ei qui
se fuyxitequare sic me fecisti: Aut non habet potestatem figalas
luti ex eadem massa facere aliud quidem uas. in honorem: aliud lͦi
in contumeliam : Eterno igtur silentio conticesce. Scito fragilita¬
tem tuam & deo ne motieas questionem qui fecit quod uolurt. ait
in alios clemens. in aliosse uerus existeret. Solutio undecune qstiols.
uid sto quod apłs scbit in sccłã eplã ad corinthios. aliis odor mortᷤ
in mortem. aliĩs odor uitȩ in uitam. & ad hȩc qtus tam idoneus e
Qotum loci huius capłm ꝓponamus: ut ex precedentib & sequentibꝰ

Expanded text:
tas apud deum? et: non est uolentis neque currentis, sed miserentis tas apud deum? et: non est uolentis neque currentis, sed miserentis dei et: cuius uult, miseretur et, quem uult, indurat et: uoluntati eius quis potest resistere? sic apostolum respondisse:\' o homo, qui terra et cinis es, audes deo facere quaestionem et, uas fragile atque testaceum, rebellas contra figulum tuum? numquid figmentum potest dicere ei, qui se finxit: quare me sic fecisti? aut non habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem uas in honorem, aliud uero in contumeliam? aeterno igitur silentio conticesce et scito fragilitatem tuam et deo ne moueas quaestionem, qui fecit, quod uoluit, ut in alios clemens, in alios seuerus existeret : Quid sit, quod apostolus scribit in secunda ad Corinthios: aliis odoin mortem: aliis odor vitae in vitam; et ad haec quis tam idoneus ? Totum loci hujus capitulum proponamus, ut ex praecedentibus, et sequentibus
Abbreviated transcription (Latin):
sua deus equalitate libęrauit: ut humilitate & incarnatione xp̃i.
eos saluos faceret qui in eum credere uoluissent. Hoc ipstim &
in alio loco dicit ysaus. Nii dñs sabaoth reliquisset nobis semen. sicut
sodoma facti essemus: & sicut gomotra similes faissemus. Cumq testi¬
monia ꝓposuisset quibus duplex uocatio predicitu & gentium &
popłi iudeorum: transit ad coherentem disputationem. es iccarco dicit
gentes que non sectabantim iusticiam apprebendisse iusticiam gara
non suꝑbierint sed in xp̃m crediderint. istłis autẽ magnam partem
ideo corruisse quia offenderit in lapidem offensionis & petram scau¬
dali & ignoratierit iusticiam dĩ: & querens statuere iusticiã suã rasti
cie dei que xp̃c ẽ subici noluerit. Legi in catusdã cõmentarĩs sic pes¬
pondiste apłm: ut magis implicuerit quã soluerit questionem. Ait
enm ad id quod ꝓposuerat. Quid ergo dicemtis: Ntinquid inqui¬

Expanded text:
sua deus aequitate librauit, ut humilitate et incarnatione Christi sua deus aequitate librauit, ut humilitate et incarnatione Christi eos saluos faceret, qui in eum credere uoluissent. hoc ipsum et in alio loco dicit Esaias: nisi dominus sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus et sicut Gomorra similes fuissemus. cumque testimonia proposuisset, quibus duplex uocatio praedicitur et gentium et populi Iudaeorum, transit ad cohaerentem disputationem et idcirco dicit gentes, quae non sectabantur iustitiam, adprehendisse iustitiam, quia non superbierint, sed in Christum crediderint, Israhelis autem magnam partem ideo corruisse, quia offenderit in lapidem offensionis et petram scandali et ignorauerit iustitiam dei et quaerens statuere iustitiam suam iustitiae dei, qui Christus est, subici noluerit. legi in cuiusdam commentariis sic respondisse apostolum, ut magis inplicuerit, quam soluerit quaestionem. ait enim ad id, quod proposuerat: quid ergo dicimus? numquid iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
Auesapsq iditis̃ueritate. sed causis precedentibus. quia aliĩ non suscepeit̃
filium dei. alii autem recipere sua sponte uoluerunt. Hȩc autẽ ipssa
miscdie non solum popls̃ gentiam est. sed & bĩ qui ex iideis crecsere
uoluerunt. & unus credentium effectus est popłs. ex quo ostendit᷑
non gentes eligi sed hominum uoluntates atq ita factum est ut im¬
pleretur illud quod dictum est per oscẽ. uocaui non plebem meam
plebem meam. hoc est popłm gentium. & quibus prius dicebatur
non plebs mea uos: nunc uocentur filii dei uiui. Quod ne solum
de gentibus dicere uideretiu: etiam eos qui ex ifrahelis multitu¬
dine crediderunt uasa miscdĩȩ & electionis appellat. Clamat etũ
ysaras ꝓ isrl si fuerit numerus filiorum isrł tanꝗͣ harena maris:
reliquie salue fient. Hoc est etiam si multitudo ñ crediderit: ⁊am̃
pauci credent. Ulerbum enim confũmatum aeq breuiatam in

Expanded text:
r et absque iudicii ueritate, sed causis praecedentibus, quia alii non susceperunt r et absque iudicii ueritate, sed causis praecedentibus, quia alii non susceperunt filium dei, alii recipere sua sponte uoluerunt. haec autem uasa misericordiae non solum populus gentium est, sed et hi, qui ex Iudaeis credere uoluerunt, et unus credentium effectus est populus. ex quo ostenditur non gentes eligi, sed hominum uoluntates atque ita factum est, ut impleretur illud, quod dictum est per Osee: uocaui non plebem meam plebem meam, hoc est populum gentium, et, quibus prius dicebatur: \'non plebs mea\', nunc uocentur filii dei uiui. quod ne solum de gentibus dicere uideretur, etiam eos, qui ex Israhelis multitudine crediderunt, uasa misericordiae et electionis appellat. clamat enim Esaias pro Israhel: si fuerit numerus filiorum Israhel tamquam harena maris, reliquiae saluae fienthocest:etiam si multitudo non crediderit, tamen pauci credent. uerbum enim consummatum atque breuiatum in
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiam ex gentibtis sictit in osee dicit. Llocaui non plebem meam : plebẽ
meam. & non dilectam. dilectam & erit in loco ubi dictum est ei non plebs
mea uos. ibi uocabuntu filiĩ dei uiui. & cetera que secuntu. Si inqͥt
pacientia dei indurauit pharaonem. & multo tempore penas distulit
israhelis ut iustitis condempnaret quos tanto tempore sustinierat. ñ
dei accusanda pacientia est & infinita clementia s eorum daritia qui bo¬
nitate dei in ꝑditionem suam abusi sunt. Alioquin unus est solis calor.
& scdm essentias subiacentes alia lique facit: alia indurat. alia soluit.
alia constringit. Liquatim enim cera & indurattu lutum: & tamen ñ
est caloris diuersa natura. Sic & bonitas atq dei clementia uasa ire
quȩ apta sunt in interitum id est popłm isrł indarat: uasa autẽ mise¬
ricordiȩ quȩ p̃parauit in gloriam que & uocauit. hoc est nos qui non so-¬
lam ex uideis sumus sed etiam ex gentibus saltiat: non inrationabilit̾¬

Expanded text:
in Osee dicit: Vocavi non plebem meam, plebem meam; et non dilectam, dilectam, et erit in loco ubi dictum est ei, Non plebs mea vos, ibi vocabuntur filii Dei vivi , et caetera quae sequuntur; si, inquit, patientia Dei induravit Pharaonem, et multo tempore poenas distulit Israelis, ut justius condemnaret, quos tanto tempore sustinuerat, non Dei accusanda patientia est et infinita clementia, sed eorum duritia, qui bonitate Dei in perditionem suam abusi sunt. Aet secundum essentias subiacentes alia liquefacit, alia indurat, alia soluit, alia constringit; liquatur enim cera et induratur lutum et tamen non est caloris diuersa natura. sic et bonitas dei atque clementia uasa irae, quae apta sunt in interitum, id est populum Israhel, indurat, uasa autem misericordiae, quae praeparauit in gloriam, quae et uocauit, hoc est nos, qui non solum ex Iudaeis sumus, sed etiam ex gentibus, non saluat inrationabilite
Abbreviated transcription (Latin):
patre. sine matre. Et quomͦ hoc intelligendũ sit uno statim uerbo ex-¬
introducatur in genesy occurrisse abraham a cede hostiũ reu̾tenti: ⁊
nec ante nec postea nom̃ eiꝰ feratur ascͥptum. Asfirmat aitẽ apłs
qd̃ aaron sac̾dotiũ idest popłĩ udeorũ & pͥncipiũ habuerit & finem.
melchisedecb autẽ id est xp̃i & ȩcclẽ & in p̃teritum & in futurum et̾aũ
sit. nullumq habuerit atictorem: & quod translato sac̾dotio legis quoq
mutatio fiat. ut nequaꝗ de agar ancilla omonte syna .s de sarra li¬
bera o arce syon egrediat᷑ uerbũ dm̃. & lex dei de ierłm & difficultatẽ
⁊piemio exaggerat dicens. Suꝑ quo multus nob̾ sermo esti ob inter¬
p̃labilis. Non quia apłs id non potucrit interp̃tari.s qi temporis ñ¬

Expanded text:
patre et matre. Et quomodo hoc intelligendum sit, uno statim verbo expatre et matre. Et quomodo hoc intelligendum sit, uno statim verbo exintroducatur in Genesi occurrisse Abrahae a caede hostium revertenti. Et nec ante nec postea ejus nomen feratur ascriptum: affirmat autem Apostolus quod Aaron sacerdotium, id est populi Iudaeorum, et principium habuerit et finem, Melchisedech autem, id est Christi ecclesiae, et in praeteritum + et in futurum aeternum sit nullumque habuerit auctorem et quod translato sacerdotio legis quoque mutatio fiat, ut nequaquam de Agar ancilla et monte Sina, sed de Sarra libera et arce Sion egrediatur uerbum domini et lex dei de Hierusalem. et difficultatem rei prooemio exaggerat dicens: supretabilis: non quia Apostolus non potuerit id interpretari, sed
Abbreviated transcription (Latin):
in typum sacerdotii filii dei. de quo dr̃ in centesimo nono psalmo.
Tues sac̾dos in et̾ncim. sod̾̃m ordmem melcbisedech. Ordinem aus̃t
eiꝰ multis modis int̾p̃tant᷑. quod solus & pex fuerit & sac̾dos. & ante cirtã¬
cisionẽ functꝰ sac̾dotio: ut ñ gentes ex iudeis. s uidĩ agentibus sac̾dotiũ
susceperint. neq unctꝰ oleo sac̾dotali ut moysi p̃cepta constituunt. sed
oleo ȩxultationis & fidei puritate neq carnis & sanguinis uiatmas im¬
molarit & brutorum animaliũ exta id est qͥcqͥd suꝑ escam est susceꝑit
sed pane & uino simplici puroq sacͥfitio xp̃i dedicatierit sacram̃tum: &
multa alia que eplaris breuitas non recipit. Precerea plenius esse trac¬
tatum in eplã ad hebreos quã om̃s greci recipiunt & nonnulli latinoꝵ.
quodiste melchisedech id est rex iustꝰ rex fuerit salem. id est rex pacis. sine

Expanded text:
praecessisse sacerdotii filii dei, de quo dicitur in centesimo nono psalmo: praecessisse sacerdotii filii dei, de quo dicitur in centesimo nono psalmo: tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. ordinem autem eius multis modis interpretantur: quod solus et rex fuerit et sacerdos et ante circumcisionem functus sacerdotio, ut non gentes ex Iudaeis, sed Iudaei a gentibus sacerdotium acceperint, neque unctus oleo sacerdotali, ut Moysi praecepta constituunt, sed oleo exultationis et fidei puritate, neque carnis et sanguinis uictimas immolarit et brutorum animalium sed pane et vino simplici, puroque sacrificio Christi dedicaverit sacramentum, et multa alia quae epistolaris brevitas non recipit; praeterea plenius esse tractatum in Epistola ad Hebraeos, quam omnes Graeci recipiunt, et nonnulli Latinorum, quod iste Melchisedech, id est, rex justus, rex fuerit Salem, id est, rex pacis sine
Abbreviated transcription (Latin):
postea iebus ad extremum icrłm appellatã sit. Nec mirum esse si
sacerdos dei altissimi descͥbatur absq circtucisione & legalibus ceri-¬
moniis. & genere aaron: cum abel quoq & enoch. & noe placuerint
deo. & uictimas optulerint. &m iob uolumine legerimus quod ipse
x oblator munerũ. fuerit̾ u saberdos. o cotidie ꝓ filsis̃ suis hostias mi¬
molarit. Et aiunt ipsum quoq iob non fuisse de gen̾e leuy: s de stir¬
pe esau. licet aliud hebrei autument. Quomꝰ autẽ noe inebriatus
indomo sua & nudatus atq deristis a mediano filio typum saltate¬
ris p̃buit. & cham popłi ilideorum. sanson quo amator merstricit
& pauꝑis dalyle multi plures hostium mort us. quã uitius occide
rit. ut xp̃i expͥmeret parionem. om̃sq pene sncti patriarche ac
ꝓphetȩ. in aliqua re. siguram exp̃sserint saltratoris. sic & melchise ⁊¬
dech eo quod cbanancus fuerit & non de genere iudeorum p̃cessisse

Expanded text:
postea lebus, ad extremum Hierusalem appellata sit. Nec mirum esse si postea lebus, ad extremum Hierusalem appellata sit. Nec mirum esse si sacerdos Dei altissimi describatur absque circumcisione et legalibus caeremoniis, et genere Aaron: cum Abel quoque et Enoch et Noe placuerint Deo, et victimas obtulerint; et in Job volumine legimus, quod ipse et oblator munerum fuerit, et sacerdos, et quotidie pro filiis suis hostias immolarit: et aiunt ipsum quoque Job non fuisse de genere Levi, sed de stirpe Esau, licet aliud Hebraei autument. Quomodo autem Noe inebriatus in domo sua, et nudatus atque derisus a mediano filio, typum Salvatoris praebuit, et Cham populi Judaeorum. Samson quoque amator meretricis et pauperis Dalilae multo plurerit, ut Christi exprimeret passionem, omnesque paene sancti et patriarchae ac prophetae in aliqua re figuram expresserint saluatoris, sic et Melchisedech, eo . quod Chananaeus fuerit et non de genere Iudaeorum, in typum
Abbreviated transcription (Latin):
nissem in extrema pagella miris me obtestationibus adiuratum ne
sꝑnerem peccatorem : reuolii ueterum libros. ut inderem quid singuili
dicerent. & tibi quasi de multorum consilio responderem. Statunq in
fronte geneseos pͥmam omeliarum orys eiis repperi scͥptam de
melchysedech in qua multiplici sermone disputans. illc deuiolutus
est ut eum angłm diceret: isdemq pene argumentis quibtis scͥptor tu¬
us de sp̃u scõ ille de suꝑnis uirtutibus est locttus. Transiui ad dydinrũ
sectatorem eius: & indi hominẽ pedibus in magistri isse sententiam.
uerti me ad ypolitum. hyreneum. eusebyam cesariensem. & emyse¬
clesiȩ fuit: & contra arryum claristima tuba bellicum cecinit. & de¬
prehendi horum omniũ opiniones ditiersis argum̃tationibus ac diuer¬
ticulis. ad unum compitum ꝑuenisse: ut dicerẽt melchisedecb ho-¬
minem suisse chananeũ. regẽ urbis hierosolime. quȩ pͥmum salem¬

Expanded text:
nissem in extrema pagella miris me obtestationibus adiuratum, ne nissem in extrema pagella miris me obtestationibus adiuratum, ne spernerem precatorem, reuolui ueterum libros, ut uiderem, quid singuli dicerent, et tibi quasi de multorum consilio responderem. Statimque in fronte Geneseos primam omeliarum Origenis repperi scriptam de Melchisedech, in qua multiplici sermone disputans illuc deuolutus est, ut eum angelum diceret, isdemque paene argumentis, quibus scriptor tuus de spiritu sancto, ille de supernis uirtutibus est locutus. transiui ad Didymum, sectatorem eius, et uidi hominem pedibus in magistri isse sententiam. uerti me ad Hippolytum, Irenaeum, Eusebium Caesariensem et Emiseclesiae Episcopus contra Arium clarissima tuba bellicum cecinit: et deprehendi, horum omnium opiniones, diversis argumentationibus ac diverticulis ad unum compitum pervenisse, ut dicerent Melchisedech hominem
Abbreviated transcription (Latin):
toii. & nescio utrum tu de tytulo nomen sub.¬
traxeris. an ille qui scͥpsit: ut periculum fu¬
geret disputandi auctorem noluit confiteri.
Quod cum legissem. intellexi famosifsimã
questionem suꝑ pontifice melchysedech.
illuc plurimis argumentis esse ꝑductam: ut docere conatus sit eũ
qui benechxerit tanto patriarche diunions fuisse naturȩ. nec de
hominibus estimandũ. Et ad extremũ ausus est dice̾ sp̃m sc̃m occ̾¬
risse abrahe: & ipsam esse qͥ stib honinas figura uists sit. Quomodo
autẽ sp̃c sanctus panem uinumq ꝓtulerit. & decimas prede quas abra-¬
ham uictis quatuor regibus reportarat acceꝑit omnino tangere noluit:
petisq ut quid michi uel de scͥptore uel de questione uideat᷑ respon¬
deam. fateor uolui dissimulare sententiam nec me ꝑiculoso tre by
ar   aͣn rcͦib  y. miscere tractatui. in quo quod cumq dixissem.
rep̃hensores habiturus forem. S rursum cum epłam legerem. & iue¬

Expanded text:
t nescio utrum tu de titulo nomen subtraxeris; an ille qui scripsit, ut periculum fugeret disputandi, auctorem noluerit confiteri. Quod cum legissem, intellexi, famosissimam quaestionem super pontifice Melchisedech illuc plurimis argumentis esse perductam , ut docere conatus sit eum qui benedixerit tanto patriarchae divinioris naturae fuisse, nec de hominibus aestimandum. Et ad extremum ausus est dicere, Spiritum rrisse Abrahae et ipsum esse, qui sub hominis figura uisus sit. quomodo autem spiritus sanctus panem uinumque protulerit et decimas praedae, quas Abraham uictis quattuor regibus reportarat, acceperit, omnino tangere noluit; petisque, ut, quid mihi uel de scriptore uel de quaestione uideatur, respondeam. fateor, uolui dissimulare sententiam nec me periculoso et cpiXeyy.XrjiiovL miscere tractatui, in quo, quodcumque dixissem, reprehensores habiturus forem. sed, rursum cum epistulam legerem et inue
Abbreviated transcription (Latin):
me dicam. hereticus uidigor. Quid tam anxiȩ unum uerbum
tenent : Quid sub ambiguo sermone latitilitꝰ : Si sic credant
ut int̾pretantim: non dampno quod regsnent. Si sic credo ut
ipsi sentire se simulant: ꝑmiat michi meis uerbis suum sen¬
sum loqui. Quamobrem obtestor beatitadinem tiram ꝑ cru¬
cifiram mundi salutẽ. ꝑ omorayam triitatem: ut michi epħs
tins sitie tacendarum seu dicendarum hypostaseon dettur auctori¬
tas. Et ne forte obscuritas in quo dego loci fallat baiulos litt̾arũ:
ad etagrium presbiterum quem optime nosti. dignare scͥpta tras-¬
mitere. Simtl etiam cui anud antiochyam debeam communi-¬
care significes: q na campenses cum tharsensibus hereticis copu¬
lanttr. Nicbil Alitd ambudit quam ut auctoritate cõmunionis
ur̃e fulti: tres hẏpostasis cum antiquo sensu predicent. Explicit.

Expanded text:
me dicam, hereticus iudicor. quid tam anxie unum uerbum me dicam, hereticus iudicor. quid tam anxie unum uerbum tenent? quid sub ambiguo sermone latitant? si sic credunt, ut interrpretantur, non damno, quod retinent; si sic credo, ut ipsi sentire se simulant, permittant mihi meis uerbis suum sensum loqui. Quam ob rem obtestor beatitudinem tuam per crucifixum, mundi salutem, per homousiam trinitatem, ut mihi epistulis tuis siue tacendarum siue dicendarum hypostaseon detur auctoritas. et ne forte obscuritas, in quo dego, loci fallat baiulos litterarum, ad Euagrium presbyterum, quem optime nosti, dignare scripta transmittere. simul etiam, cui apud Antiochiam debeam communicare, significes, quia Campenses, cum Tarsensibus hereticis copulantur, nihil aliud ambiunt, quam ut auctoritate communionis uestrae fulti tres hypostases cum antiquo sensu praedicent. XVI.