comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tauerat esau. et primogenita acce¬
perat: quia simplicit̾ habitabat do¬
mũ. et ñ erat uenator sictit gigas
nemrod: iccirco lenis appellatur et
aliis utar ministris: sed ipse ad te
ueniam. et extendam manũ meã
suꝑ te. ut habitum ꝑcutientis assu¬
mã: et dabo te desolatum atq de¬
sertum: ut qui male habitaueras.
et plurimos habebas impietatis
tuȩ socios: in tantum. ut et urbes
extrueres. imꝑiumq tibi propriũ
umdicares: nunc desolatus cũ ur¬
bib tuis. quas et ieremras destrue¬
re ubetur atq suffodere. ut bonas pro
eis extruat ciuitates. in eo proficias
dinem̃ tui. nosse ñ poteras. Dmĩs
aut̃ causa peccati: quod fueris ini¬
micus sempit̾nus. Unde dicit et psil¬
mus: irascimini. et nolite peccare.
ut cito conciliemur inimicis.: et odia
caritate mutemꝰ. Sed ñ talis mons
seir: qui suꝑ mimicitias sempit̾nas.
conclusit siue obsedit filios isrł do¬
lo. in manu gladii. Ex quo intelli¬

Expanded text:
taverat Esau, et primogenita ejus accetaverat Esau, et primogenita ejus acceperat , quia simpliciter habitabat domi, et non erat venator, sicut gigas Nemrod: idcirco levis appellatur et aliis utar ministris, sed ipse ad te veniam, et extendam manum meam super te, et habitum percutientis assumam, et dabo te desolatum atque desertum, ut qui male habitabaris, et plurimos habebas impietatis tuae socios, intantum ut et urbes exstrueres, imperiumque tibi proprium vendicares: nunc desolatus cum urbibus tuis, quas et Jeremias destruere jubetur atque suffodere , ut bonas pro eis exstruat civitates, in eo proficies,dinem tui nosse non poteras. Omnis autem causa peccati est, quod fueris inimicus sempiternus. Unde dicit et psalmus: Irascimini, et nolite peccare , ut cito conciliemur inimicis, et odia charitate mutemus. Sed non talis mons Seir, qui super inimicitias sempiternas conclusit, sive obsedit filios Israel dolo in manu gladii. Ex quo intelli
Abbreviated transcription (Latin):
phetiam: faciem aut̃ ñ corporis sed
animi: de qua dicit et apłs: nos aut̃
om̃s. reuelata facie głiam dñi contẽ¬
plantes. Mons autẽ seir qui in t̃pre¬
tatur hispidus et pilosus. contraria for-¬
titudo accipienda ẽ: quȩ p̃sidebat gen¬
ti filiorum esau. et se contra popũ¬
lum uda. id ÷ confessionis et uerę
fidei. erexerat. Quod si prudens lec¬
tor opposuerit. quomͦ in isto loco. scir
hoc ẽ. hispidus et pilosus. intelligat᷑
in malam partem: cum clias quoq
uir pilosus dictus sit: breuit̃ respon¬
debo. de esau scriptum eẽ quod rufus
fuerit. et quasi pellis hispidus: de
elia uero. quod uir tantũ pilosus. In
esau qui sanguinariꝰ et cruentꝰ pelli
hispide cõparatur: mortaliũ operum.
et ipsius mortis indicium ẽ: in elia.
uirilitatis augm̃tum. Quam obrẽ.
et habitatio eius in solitudine. et
conuersationis austeritas: ñ solum
uirum. sed et uirũ fortissimum de¬
monstrabat. Porro iacob qui subplan¬

Expanded text:
phetiam. Faciem autem non corporis, sed phetiam. Faciem autem non corporis, sed animi, de qua dicit et Apostolus: Nos autem omnes revelata facie, gloriam Domini contemplantes . Mons autem Seir, qui interpretatur hispidus et pilosus, contraria fortitudo accipienda est, quae praesidebat genti filiorum Esau, et se contra populum Juda, id est, confessionis et verae fidei erexerat. Quod si prudens lector opposuerit, quomodo in isto loco Seir, hoc est, hispidus et pilosus, intelligatur in malam partem, cum Elias quoque vir pilosus dictus sit : breviter respondebo, de Esau scriptum esse, quod rufus fuerit, et quasi pellis hispidus : de Elia vero quod vir tantum pilosus. In Esau qui sanguinarius et cruentus, pelli hispidae 417 comparatur, mortalium operum, et ipsius mortis indicium est, in Elia virilitatis argumentum. Quamobrem et habitatio ejus in solitudine et conversationis austeritas, non solum virum, sed et virum fortissimum demonstrabat. Porro Jacob qui supplan
Abbreviated transcription (Latin):
licet et decem tribuum: et locutus
ẽ. de montib isrł dicens. deserti nob̾
dati sunt ad deuorandũ: ñ conside¬
rans. quod hȩc contra dm̃ blasphe¬
mia redundaret. Unde sequitu&:
lȩtante unauersa t̾ra: in solitudinẽ
te redigam. & ẽ sensus. Cum omĩs
tra udea receperit pristinum statũ:
tu manebis in solitudine sempiter¬
na. Quodq infertur. sicuti gauisus
es suꝑ hereditate domꝰ isrł. eo quod
fuerit dissipata. sic facram tibi. iN
septuaginta ñ habetur : sed sub aste¬
riꝰcis de theodotionis editione addi¬
tum ẽ. Omĩs aut̃ ira dei. illuc profi¬
cit contra montẽ seir: ut cũ fuerit
dissipatus. et ipse et uniuersa idumea
cognoscant. quia ipse sit dñs. Haec
uxta historram. et sensum magis qͣm
uerba.cursim dixerim: transibo ad
anagogen. et studio breuitatis pau¬
ca ꝑstringuam. Pone inquit. siue
conuerte faciem tiram aduersum
montẽ seir: et significant̃ ait con¬
uerte. ab alia propħia ad aliam pro¬

Expanded text:
licet et decem tribuum. Et locutus licet et decem tribuum. Et locutus es de montibus Israel, dicens: Deserti nobis dati sunt ad devorandum, non considerans quod haec contra Deum blasphemia redundaret. Unde sequitur: Laetante universa terra, in solitudinem te redigam. Et est sensus: cum omnis terra Judaea receperit pristinum statum, tu permanebis in solitudine sempiterna: Quodque infertur: Sicuti gavisus es super haereditate domus Israel, eo quod fuerit dissipata, sic faciam tibi, in LXX non habetur, sed sub asteriscis de Theodotionis editione additum est. Omnis autem ira Dei illuc proficit contra montem Seir, ut cum fuerit dissipatus, et ipse, et universa Idumaea cognoscant, quia ipse sit Dominus. Haec juxta historiam, et sensum magis quam verba cursim dixerim. Transibo ad anagogen, et studio brevitatis pauca perstringam. Pone, inquit, sive converte faciem tuam adversum montem Seir. Et significanter ait, converte, ab alia prophetia ad aliam pro
Abbreviated transcription (Latin):
si ab aliis ñ numquã recedet. Alio¬
quin et ad moysen loquitur ds̃: au-¬
feram de sp̃u scõ. qui in te ẽ: quẽ utiq
ñ hab̾et. nisi ad eum a dño descendis¬
set. Omĩs aut̃ istius capituli propħra
ẽ contra montẽ scir. filiorum uideli-¬
cet esau et edom. qui in greca et nr̃a
lingua appellantur idumei: eo quod¬
m tempore necessitatis et angustiȩ.
qͣndo uidas capiebatur a babyloniis
insultauerint eis. et ciecto popło iu¬
deoꝵ. sibi putauerint t̾ram traditã
sui. sed ꝑsecuti sint et concluserint
in manus gladii. Unde manifestiꝰ
int̾pretatus ẽ simmachus. Sangui¬
nem tuum odisti: et sangius ꝑseque¬
tur te. Propħatur aut̃ quod̾ et ipse
capiendus sit. et redigendus ad soli¬
tudines sempit̃nas. et rerum fine
cognoscat. iudicem ẽẽ. dm̃: eo quod
dixerit. duȩ gentes et duȩ regiones
meȩ sunt. uel idumeoꝵ uel iudeorũ:
uel certe udȩ et israel. duarum uide¬

Expanded text:
si ab aliis nonnumquam recederet. Aliosi ab aliis nonnumquam recederet. Alioquin et ad Moysen loquitur Deus: Auferam de spiritu qui est in te : quem utique non haberet, nisi ad eum a Domino descendisset. Omnis autem istius capituli prophetia est contra montem Seir, filiorum videlicet Esau et Edom, qui Graeca et nostra lingua appellantur Idumaei, eo quod tempore necessitatis et angustiae, quando Judas capiebatur a Babyloniis, insultaverint eis, et ejecto populo Judaeorum, sibi putaverint terram traditam Jacob; sed persecuti sint, et concluserint in manus gladii. Unde manifestius interpretatus est Symmachus, Sanguinem tuum odisti, et sanguis persequetur te. Prophetatur autem quod et ipse capiendus sit, et redigendus in solitudines sempiternas, et rerum fine cognoscat esse judicem Deum, eo quod dixerit: Duae gentes, et duae regiones meae sunt; vel Idumaeorum et Judaeorum, vel certe Judae et Israel, duarum vide
Abbreviated transcription (Latin):
odio habens eos: et notus efficrr
ego dñs. Audiui uniuersa obꝓbrra
tua: siue uocem blasphemiarũ tua¬
rum. quȩ locutus es. siue quia lo
me ore tuo: ee rogastis aduersum
me. siue uociferati estis contra me
Uerba ur̃a ego audiui. Hȩc dicit
dñs dõ. Lȩtante uniuersa t̾ra: in¬
solitudinẽ te redigam. Sicuti gauisus es
suꝑ hereditatẽ domus ifrł. eo quod fue¬
rit dissipata: sic faciam tibi. Dissipatus
siue desertus eris mons scir. et omĩs
idumea: et scient quia ego sum dñs.
Iilud aut̃ quod in septuaginta additũ
ẽ. et consument᷑: in ebraico ñ habetur.
Si semꝑ in propħis eẽt sermo dei et iu¬
ge in pectore eoꝵ hab̾et hospitium:
num quã crebro iez echiel poneret. et
factus ẽ sermo dñi ad me dicens. Sed
quia ob humanã fragilitatem. et ui¬
te huius necessitates. in t̾dum recede¬
bat ab eis: proptea ioħes baptista lo¬
quitur. Qui misit me baptizare :
quod additur. et manentẽ in eo ni¬

Expanded text:
odio habens eos: et notus efficiarodio habens eos: et notus efficiarominus. Audivi universa opprobria tua sive vocem blasphemiarum tuarum quae locutus es, sive quia locme ore tuo: et derogastis adversum me sive vociferati estis contra me verba vestra: ego audivi. Haec dicit Dominus Deus: Laetante universa terra, insolitudinem te redigam: sicuti gavisus es super haereditate domus Israel, eo quod fuerit dissipata; sic faciam tibi: Dissipatus sive desertus eris, mons Seir: et omnis Idumaea, et scient, quia ego sum Dominus. Illud autem quod in LXX additum est, et consumentur, in Hebraico non habetur. Si semper in prophetis esset sermo Dei, et juge in pectore eorum haberet hospitium, numquam tam crebro Ezechiel poneret: Et factus est sermo Domini ad me dicens. Sed quia ob humanam fragilitatem, et vitae hujus necessitates, interdum recedebat ab eis, propterea Joannes Baptista loquitur: Qui misit me baptizare, quod additur, et manentem in eo, ni
Abbreviated transcription (Latin):
uersũ montẽ seir: et prophabis de¬
S eo siue ad eum: et dices illi. Hȩc
dicit dñs ds̃. Ecce ego ad te mons
seir : et extendam manũ meã suꝑ
te. et dabo te desolatum atq deser¬
tum. Urbes tuas demoltar. siue in
urbib tuis faciam solitudinem. et
‸tu desertus eris: et scies quia ego
pit̾nus. et coneluseris filios isrł m
rael fraudulent̃ in manu gladii. in
sanguis te ꝑsequetur. & cum san¬
guinem oderis: sanguis ꝑsequetur
te. Et dabo montẽ seir desolatum et
desertum: et auferam de eo euntem
‸et redeuntẽ:: siue homines et uiñta.
et implebo montes eiꝰ occisorũ suoꝵ
siue uulneratoꝵ. In collib tuis. et
in uallib tuis. atq in torrentibus:
in t̾fecti gladio cadent. In solitudies
sempitñas tradam te: et ciuitates
nes. meẽ erunt. et hereditate possi¬
debo eas. cum dñs eẽt ibi : propt̾ea
uniuo ego dicit dñs ds̃ : quia faciam
et scđm zelum tuum quem fecisti.

Expanded text:
versum montem Seir, et prophetabis deversum montem Seir, et prophetabis de eo sive ad eum et dices illi, haec dicit Dominus Deus: Ecce ego ad te, mons Seir, et extendam manum meam super te, et dabo te desolatum, atque desertum. Urbes tuas demoliar sive in urbibus tuis faciam solitudinem: et tu desertus eris, et scies, quia egoiternus, et concluseris filios Israel rael fraudulenter in manu gladii, insanguis te persequetur: et cum sanguinem oderis, sanguis persequetur te. Et dabo montem Seir desolatum et desertum, et auferam de eo euntem et redeuntem sive homines et jumenta. Et implebo montes ejus occisorum suorum sive vulneratorum: in collibus tuin vallibus tuis, atque in torrentibus interfecti gladio cadent. in solitudines sempiternas tradam te, et civitates ae meae erunt, et haereditate possidebo eas: cum Dominus esset ibi. Propterea vivo ego, dicit Dominus Deus, quia faciam et secundum zelum tuum, quem fecisti
Abbreviated transcription (Latin):
ne cęlebrato. et plantatione pacis ne¬
quaquam erit in tra: neq amplius
opprobriis gentium subracebunt:
ut dicant ubi ẽ. dñs ds̃ eorum. Q sci¬
ent post hȩc omĩa. quod ñ solum ip¬
se sit dñs. quod et supra quoq dixe¬
rat : sed cum additam̃to. quod dñs
om̃ĩum proprie ds̃ eorum. sit cum
eis: qui dicit in euangłio ad apłos.
Ecce ego uob̾cum sum cunctis diebꝰ.
usq ad consũmationem sȩculi. Cum
aut̃ fuerit ipse dñs ds̃ eorum: tunc
et ipsi erunt populus eius ñ qui¬
libet. sed qui meruerint appellari
domꝰ isrł. Ac ne putaremꝰ uniuer¬
sa quȩ dicta sunt. ad pastores et oues.
hircosq et arietes ꝑtinere : soluit
enigma. immo metaforam: et po¬
nit̾ manifestius. Uos autẽ greges
mei. et oues pascuȩ meȩ: homines
estis. Omĩs igitur sermo de hommi¬
bus ẽ: ad quos dicit: ego dñs ds̃ ur̃.
mini ad me. dicens. Fili hominis. po¬
ne siue conuerte faciem tuam ad¬

Expanded text:
ne celebrato, et plantatione pacis, nene celebrato, et plantatione pacis, nequaquam erit in terra; neque amplius opprobriis gentium subjacebunt, ut dicant: Ubi est Dominus Deus eorum ? Et scient post haec omnia, quod non solum ipse sit Dominus, quod et supra quoque dixerat; sed cum additamento, quod Dominus omnium proprie Deus eorum sit cum eis, qui dicit in Evangelio ad Apostolos: Ecce ego vobiscum sum cunctis diebus, usque ad consummationem saeculi . Cum autem fuerit ipse Dominus Deus eorum, tunc et ipsi erunt populus ejus, non quilibet, sed qui meruerint appellari domus Israel. Ac ne putaremus universa quae dicta sunt, ad pastores, et oves hircosque et arietes pertinere, solvit aenigma, immo metaphoram, et ponit manifestius: Vos autem oves meae, et oves pascuae meae homines estis. Omnis igitur sermo divinus de hominibus est, ad quos dicit: Ego sum mini ad me dicens: Fili hominis, pone sive converte faciem tuam ad
Abbreviated transcription (Latin):
re. siue in spe pacis: in t̾ra uiuentiũ.
t̃ra mansuctoꝵ: de qua scriptum ẽ.
Beati mites. qm̃ ipsi possidebunt ter¬
ram: ut rerum omĩum felicitate co¬
gnoscant. quod ipse sit dñs quan¬
do contriuerit catenas. uel circulũ
ferrcum iugi eorum. quo quasi gra¬
uissimo p̃mebant᷑ imꝑio : et erue¬
rit eos de manu imꝑantium. siue
seruitute affligentium eos Seruus
ẽ enim unus quisq eius: a quo um¬
citur. Et nequaquam erunt ultra
in rapinam dęmonicis gentib. nec
bestiȩ t̃rȩ deuorabunt eos de quib
dixinus: sed habitabunt confident̃
absq ullo t̃rore. uixta suꝑiorem ex¬
positionem. & suscitabo inquit eis
germ̃ nominatũ. siue plantatio¬
nẽ pacis. quȩ loquitur in euangelio:
ego sum uitis uera: et ñ erunt̃ ĩmi¬
nuti fame. in t̾̃ra. Ergo fames in
t̾renis ẽ: fames aut̃ audiendi sermo¬
nem dei. quȩ sub pastore bono et ger¬
mine nominato. atq omĩum sermo.¬

Expanded text:
re, sive in spe pacis, in terra viventium, in re, sive in spe pacis, in terra viventium, in terra mansuetorum, de qua scriptum est: Beati mites; quoniam ipsi possidebunt terram : ut rerum omnium felicitate cognoscant quod ipse sit Dominus: quando contriverit catenas, vel circulum ferreum jugi eorum, quo quasi gravissimo premebantur imperio, et eruerit eos de manu imperantium, sive servitute affligentium eos. Servus est enim unusquisque ejus a quo vincitur. Et nequaquam erunt ultra in rapinam daemoniacis gentibus; nec bestiae terrae devorabunt eos de quibus diximus: sed habitabunt confidenter absque ullo terrore, juxta superiorem expositionem. Et suscitabo, inquit, eis germen nominatum, sive plantationem pacis, 414 quae loquitur in Evangelio: Ego sum vitis vera . Et non erunt ultra imminuti fame in terra. Ergo fames in terrenis est: fames autem audiendi sermonem Dei, quae sub pastore bono, et germine nominato, atque omnium sermo
Abbreviated transcription (Latin):
uel aduersarias potestates. a quib
impugnantur. Et qui habitant in
deserto: securi dormient in saltibus.
Dñs enim reuelabit condensa. silua¬
rum: et in templo eius om̃s dicent
głiam. E iectis aut̃ bestiis. et redacta
t̃ra in solitudinem: ab istiusmodi
animantib securi dormient. et di¬
cent: dñs illuminatio mea et salus
mea. quem timebo: Et ponet eos
qui securi dormient. in circuitu mon¬
tis uel collis sui: et erunt benedictio.
Tunc dabit imbrem in tempore
suo. et pluuiȩ benedictionis erunt:
quas in deuteronomii benedictio¬
nib pollicetur. & dabit inquit li¬
gnum uitȩ. de quo in genesi scrip¬
tum c̃: lignumq sapientiȩ de quo
dicitur: lignum uitȩ ẽ. om̃ĩb qui
assumunt eam. Dabit aut̃ fructũ
suum. qͣndo et tra dederit fructum
suum: siue ligna regionum. scõrũ
plurima multitudõ. Et t̾ra dabit
germen suum: ueritas enim de t̾ra
orta ẽ. Q erunt in t̾ra sua absq timo¬

Expanded text:
vel adversarias potestates, a quibus vel adversarias potestates, a quibus impugnantur. Et qui habitant in deserto, securi dormient in saltibus. Dominus enim revelabit condensa silvarum, et in templo ejus omnes dicent gloriam . Ejectis autem bestiis, et redacta terra in solitudinem, ab istiusmodi animantibus securi dormient, et dicent: Dominus illuminatio mea, et salus mea, quem timebo ? Et ponet eos, qui securi dormient in circuitu montis, vel collis sui, et erunt benedictio. Tunc dabit imbrem in tempore suo, et pluviae benedictionis erunt, quas in Deuteronomii benedictionibus pollicetur . Et dabit, inquit, lignum vitae, de quo in Genesi scriptum est : lignumque sapientiae, de quo dicitur, Lignum vitae est omnibus qui assumunt eam . Dabit autem fructum suum, quando et terra dederit fructum suum: sive ligna regionum, sanctorum plurima multitudo. Et terra dabit germen suum: Veritas enim de terra orta est . Et erunt in terra sua absque timo
Abbreviated transcription (Latin):
in rapinam. & iudicabit int̾ pe¬
cus et pecus: ñ int̾ nomina digraitatũ.
quib tument p̃positi: sed inter ho¬
minẽ et hominẽ iuxta id qđ uterq
seruus ẽ. dñi. Tunc suscitabit pasto¬
rem unum. qui dicit in curangłio.
ego sum pastor bonus: seruum su¬
um dauid. scđm id quod formam
scrui dignatus ẽ assumere. Qui da¬
uid interp̃tatur manu fortis: ip¬
se pascet cos. et dñs erit eis in dm̃
uel filius et pat̃. uel certe pastor
uirta assumptã carnem. Dñs autẽ
et ds̃: uxta uerbum quod erat in
principio apud dm̃. Qi dauid. profi¬
cientib pecudib in rationale ani-¬
mal. nequaquã pastor uocabitur.
sed princeps in medio eorum: de quo
ignoratis. Tunc ponet cum eis pactũ
pacis. nequa quam bellorũ atq dis¬
cordie. qtua factus ẽ in pace locus
do uobis. pacem relinquo uobis.
Q cessare faciet bestias pessimas
de t̾ra mitium: uel ꝑturbationes.
quib animȩ uexantur humanȩ:

Expanded text:
in rapinam, et judicabit inter pein rapinam, et judicabit inter pecus et pecus: non inter nomina dignitatum, quibus tument praepositi; sed inter hominem et hominem, juxta id quod uterque servus est Domini. Tunc suscitabit pastorem unum, qui dicit in Evangelio: Ego sum pastor bonus ; servum suum David secundum id quod formam servi dignatus est assumere ; qui David interpretatur, manu fortis. Ipse pascet eos, et Dominus erit eis in Deum, vel Filius et Pater, vel certe pastor juxta assumptam carnem: 413 Dominus autem, et Deus, juxta Verbum quod erat in principio apud Deum. Qui David, proficientibus pecudibus in rationale animal, nequaquam pastor vocabitur, sed princeps in medio eorum, de quo t, quem vos ignoratis . Tunc ponet cum eis pactum pacis, nequaquam bellorum, atque discordiae, quia factus est in pace locus de vobis: pacem meam relinquo vobis . Et cessare faciet bestias pessimas de terra, vitia, vel perturbationes, quibus animae vexantur humanae:
Abbreviated transcription (Latin):
serint uera eẽ. quȩ fingunt. et in
theatralem modũ. plausus concita
uerint et clamores: ĩmemores fi¬
unt imꝑitiȩ suȩ: et adducto suꝑci¬
lio. libratisq sermonib atq truti¬
natis. magistrorũ sibi assumunt
auctoritatem. Uideanus igitur
quid fit iudicium int̃ pecus et pe¬
cus : et quo iudicio iudicet eos bonꝰ
pastor et uerus. qui accepit ome
iudicium a patre. Coce inquit ip¬
se ego iudico int̃ pecus pinguet
macilentũ: siue int̃ fortes et infir¬
mũ. F ortes enim laterib et hume¬
ris suis impingunt atq collidunt
infirma pecora. et cornib uentilant:
nescientes in lege taurum cornii¬
petam debere p̾imiri. Impinge¬
bant aut̃ laterib. et cornib uen¬
tilabant: donee disꝑgerent et eice¬
rent oues foras. Suꝑbra enĩ maio¬
rum. et p̃positorum iniquitate.
frequent̃ pelluntur ab eccłia. ut
disꝑgantur a dño quos ipse salua¬
uit : sed ñ dimittet eos ultra dñs

Expanded text:
serint vera esse, quae fingunt, et in serint vera esse, quae fingunt, et in theatralem modum verint et clamores, immemores fiunt imperitiae suae, et adducto supercilio, libratisque sermonibus, atque trutinatis, magistrorum sibi assumunt auctoritatem. Videamus igitur, quod sit judicium inter pecus et pecus: et quo judicio judicet eos bonus pastor et verus, qui accepit omne judicium a Patre. Ecce, inquit, ipse ego judico inter pecus pingue et macilentum, sive inter forte et infirmum. Fortes enim lateribus, et humeris suis impingunt atque collidunt infirma pecora, et cornibus ventilant, nescientes in lege taurum cornupetam debere puniri . Impingebant autem lateribus, et cornibus ventilabant, donec dispergerent, et ejicerent oves foras. Superbia enim majorum, et praepositorum iniquitate, frequenter pelluntur de Ecclesia: ut dispergantur a Domino, quos ipse salvavit. Sed non dimittet eos ultra Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
quem quã. sed om̃e iudicium dedit
filio. Hȩc aduersum pastores locutus
ẽ: nunc loquitur ad oues id ⁊ ad
populum. et ad utriusq peccoris
gregem. id ÷ ouium et caprarũ:
et non solum ad oues et capras.
sed ad arietes et hircos qui sunt m
gregib principes. quib ait. Non¬
ne uobis satis erat. quod bonis seri¬
pturarum pasciis uescebamira
conculcabatis pedibus: Et cũ aqͣm
eloquioꝵ dei purissimã biberetis.
reliquas aquas pedib turbabatis:
ut populus meus conculeatas a uo¬
bis pascuas. et turbidas aquas. man¬
ducaret et biberet: et ur̃o uitio qđ
ꝑ se bonum erat. corruptum uio¬
latumq susciꝑent: Quod et om̃s
quidem heretici faciunt: ut car¬
pant eloquia scripturarũ. et quan¬
tum in se ẽ. maculent. Sed et ee¬
clesiastici uiri qui dogmatum ñ cu¬
stodiunt ueritatẽ. sed de suo corde
confingunt. magistramq habent
p̃sump̃tionẽ suãm. simili errore
retinentur : qui cum popło ꝑsua¬

Expanded text:
quemquam: sed omne judicium dedit quemquam: sed omne judicium dedit Filio . Haec autem adversum pastores locutus est: nunc loquitur ad oves, id est, ad populum: et ad utriusque pecgregem, id est, ovium et caprarum. Et non solum ad oves et capras, sed ad arietes et hircos, qui sunt in gregibus principes: quibus ait: Nonne vobis satis erat, quod bonis Scripturarum pascuis vescebamini, vestrarum conculcabatis pedibus. Et cum aquam eloquiorum Dei purissimam biberetis, reliquas aquas pedibus turbabatis, ut populus meus conculcatas a vobis pascuas et turbidas aquas manducaret, et biberet, et vestro vitio, quod per se bonum erat, corruptum violatumque susciperent. Quod et omnes quidem haeretici faciunt, ut carpant eloquia Scripturarum, et quantum in se est, maculent. Sed et ecclesiastici viri, qui dogmatum non custodiunt veritatem, sed de suo corde confingunt, magistramque habent praesumptionem suam, simili errore retinentur. Qui cum populo persua
Abbreviated transcription (Latin):
promissio. spesq beatitudinis: qͣndo
ipse dñs pollicetur dicens: ego pas¬
cam oues meas. et nequaquam eas
cõmittã malis pastoribꝰ. Et ego eas
accubare faciam dicit dñs ds̃: ut
requiescant in sinu abraham.isaac et
iacob. Tunc quod perierat. in genti¬
um popłis requiretur. et quod erra¬
uerat in hereticoꝵ ꝑsuasione. redu¬
cetur: et quod confractum fuerat
alligabitur. et quod contritum et
infirmũ. consolidabitur: ut implea-¬
tur quod seriptum ẽ. Qui sanat in-¬
firmitates eorum: et alligat con¬
tritiones eorũ. Cor enim contritũ
et humiliatum ds̃ ñ sꝑuit. Unde
et sc̃s loquitur. Sana me dñe. qm̃
conturbata sunt ossa mea: et iN
tricesimo septimo psalmo pęnitens.
ñ ẽ. inquit pax ossib meis. a facie
peccatoꝵ meoꝵ. E quod pingue¬
erit ait et forte custodiam: ne uore¬
tur a bestuis. Et pascet oues suas m
iudicio: sciens citi oui. quȩ pascua
debeantur. Diuersȩ enim st̃ mansi¬
ones apud patrem: et ñ iudicat pat̃

Expanded text:
promissio, spesque beatitudinis, quando ipse Dominus pollicetur dicens: Ego pascam oves meas; et nequaquam eas committam malis pastoribus, et ego eas accubare faciam, dicit Dominus Deus, ut requiescant in sinu Abraham, Isaac et Jacob. Tunc quod perierat in gentium populis, requiretur: et quod erraverat in haereticorum persuasione, reducetur: et quod confractum fuerat, alligabitur: et quod contritum, atque infirmum, consolidabitur; ut impleatur quod scriptum est: Qui sanat infirmitates eorum, et alligat contritiones eorum . Cor enim contritum et humiliatum Deus non spernit . Unde et sanctus loquitur: Sana me, Domine, quoniam conturbata sunt ossa mea . Et in tricesimo septimo Psalmo poenitens: Non est, inquit, pax ossibus meis a facie peccatorum meorum: et quod pingue, ait, et forte, custodiam: ne voretur a bestiis. Et pascet oves suas in judicio, sciens cui ovi quae pascua debeantur. Diversae enim sunt mansiones apud Patrem . Et: Non judicat Pater
Abbreviated transcription (Latin):
bitauit in t̾ra sua: et polluert̃ eã¬
m uiis suis. et in studiis siue idolis¬
suis. Iuxta ĩmunditiam menstru¬
ate. facta ẽ uia eorũ coram me. Et
effudi indignationẽ meã siue fu-¬
quẽ fudert̃ suꝑ t̾ram: et in idolis
gentes : et uentilati sunt siue uen
luxta uias eorum et adinuentio¬
eos. Et ingressi sunt ad gentes ad
quas introier̃t : et polluert̃ nom̃
sc̃m meũ. cum diceretur de eis. po¬
pulus dñi iste ẽ. Et de tra eiꝰ egres¬
si sunt: et peꝑci nomini meo scõ.¬
siue peꝑci eis propt̃ nomen scĩmn¬
meũ. quod polluerat domꝰ isrł in
gentib ad quas ingressi sunt. Iccirco
dices domui isrł. Hȩc dicit dñs dẽ.
Non propt̃ uos ego faciam domꝰ
isrł: sed propt̃ nom̃ sc̃m meũ qͦd¬

Expanded text:
bitabitain viis suis, et in studiis suis, juxta immunditiam menstruatae facta est via eorum coram me. Et effudi indignationem meam suquem fuderunt super terram, et in idolis gentes, et ventilati sunt in juxta vias eorum, et adinventioeos. Et ingressi sunt ad gentes, ad quas introierunt, et polluerunt nomen sanctum meum, cum diceretur de eis: Populus Domini iste est, et de terra ejus egressi sunt. Et peperci nomini meo ssive peperci eis propter nomen meum sanctum quod polluerat domus Israel in gentibus, ad quas ingressi sunt. Idcirco dices domui Israel, haec dicit Dominus Deus: Non propter vos ego faciam, domus Israel: sed propter nomen meum
Abbreviated transcription (Latin):
a principio. hoc ẽ. priꝰquam eẽt
ꝑsecutio: bonisq florebt̃. maiorib
quam habuert̃ ab initio: marty¬
rum uctoriis coronate. Ꝙ tunc
scient quod ipse sit dñs: qui resti¬
tuit plebem sitam pristino sta¬
tui. quȩ possideat ȩccłias: et ipsa
sit ȩccłiarum hereditas: et nequaqͣm
ultra absq liberis sit. quos in ꝑse¬
cutione ꝑdiderat. Unde iubetur
propħȩ. ut loquatur ad t̾ram man-¬
suetorum. t̾ramq uiuentiũ: siue ad
montes isrł: et dicat. Persecutorum
ultra ñ patieris obprobrium: nec
insultabunt iugulatum populũ
tuum. sicut oues occisionis. Pace
enim reddita: obprobria uniuer.¬
sa cesfabunt. Nec sustinebis con¬
fusionẽ et ignominiã. int̃ diuer-¬
sas in circuitu nationes: sed gen¬
tem tuam habebis ee popłm: quia
ueritas promissionis. dño loquen¬
te firmata ẽ. Et factum ẽ uer¬
bum dnĩ ad me. dicens. ł ili homi¬
nis. domꝰ isrł habitauert̃ siue ha-¬

Expanded text:
a principio, hoc est, priusquam esset a principio, hoc est, priusquam esset persecutio: bonisque florebunt majoribus, quam habuerunt ab initio, martyrum victoriis coronatae. Et tunc scient quod ipse sit Dominus, qui restituit plebem suam pristino statui, quae possideat Ecclesias, et ipsa sit Ecclesiarum haereditas, et nequaquam ultra absque liberis sit, quos in persecutione perdiderat. Unde jubetur prophetae, ut loquatur ad terram mansuetorum, terramque viventium, sive ad montes Israel, et dicat: Persecutorum ultra non patieris opprobrium, nec insultabunt jugulatum populum tuum, sicut oves occisionis. Pace enim reddita, opprobria universa cessabunt, nec sustinebis confusionem, et ignominiam inter diversas in circuitu nationes, sed gentem tuam habebis et populum, quia veritas promissionis, Domino loquente, firmata est. Et factum est verbum Domini ad me, dicens: Fili hominis, domus Israel habitaverunt sive ha
Abbreviated transcription (Latin):
Lunc ꝑsecutorib int̾fectis. et pa¬
ce ȩccłiȩ reddita : montes isrł. apłi
inidelicet et apłici uiri. germina¬
bunt arbores suas et extendent
ramos. uirasq afferent calcandas
in prelo dñi: de quib musta fun¬
duntur quȩ inebriant credentiũ
populos. et exprimitur uinũ qđ
letificat cor hominis: ut omĩs fra¬
ctus montiũ. de quib conficitur
panis de cȩlo descendens: comedat᷑
a populo dei isrł. & ne forsitan des¬
peremus in ꝑsecutionibꝰ: additur.
prope ẽ. tempus ut ueniat. Ue¬
niens enim ueniet: et ñ tarda¬
bit. Un de suum ad montes. et ad
eos qui in tribulationib ꝑdura¬
runt. pollicetur aduentum : atq
promittit. quod post ꝑsecutionis
ardorem exerceatur terra. priꝰ de¬
cerpta xp̃i uomere. et omnẽ uirtu¬
tum sementẽ recipiat : de qua nas¬
cantur et multiplicent᷑ homines.
et omĩs domꝰ isrł. Cumq ciuitates
cent: et habitabuntur eccłiȩ sic̃

Expanded text:
Tunc persecutoribus interfectis, et paTunc persecutoribus interfectis, et pace Ecclesiae reddita, montes Israel, Apostoli videlicet et Apostolici viri, germinabunt arbores suas, et extendent ramos, uvasque afferent calcandas in praelo Domini, de quibus musta funduntur, quae inebrient credentium 424 populos, et exprimitur vinum quod laetificat cor hominis : ut omnis fructus montium, de quibus conficitur panis de coelo descendens, comedatur a populo Dei Israel. Et ne forsitan desperemus in persecutionibus, additur: Prope est tempus ut veniat. Veniens enim veniet, et non tardabit . Unde suum ad montes, et ad eos qui in tribulationibus perduraverunt, pollicetur adventum, atque promittit quod post persecutionis ardorem exerceatur terra prius decerpta Christi vomere, et omnem virtutum sementem recipiat, de qua nascantur et multiplicentur homines, et omnis domus Israel. Cumque civitates, cent, et habitabuntur Ecclesiae sicut
Abbreviated transcription (Latin):
quam proscriptȩ sunt ȩccłiȩ atq
uastate: quando subsannauert̃ ec¬
clesiam. om̃s gentiliũ et hereticoꝵ
gentes ꝑ circuitum: quod in igne
teli et furoris sui locutus sit : et pro¬
prie aduersum idumeam. quę̧ t̃re¬
nis oꝑib uolebat hommis deposi¬
ta imagine cȩlestis. portare mra¬
ginem t̃reni. Illi enim dederunt
t̾ram dei sibi in hereditatem: et ex
toto corde atq ex animo. eccłram
dñi ꝑsecuti sunt: et eiecert̃ eam
de sedib suis. et uastauerunt. Sed
quid profuit nationib quid iu-¬
uit. hercticoꝵ gentes insultasse
t̾re dñi: cum dñs loquatur ad eã.
it montib illius collibq ac u¬
gis siue nemorosis locis. quȩ amę¬
nitate uirebant paradisi: et collib
de quib supra diximꝰ. in zelo et in
furore suo locutus sit. et pro ob
probrio gentium leuet manum
suam contra aduersarios. qui ȩcele¬
siam ꝑsecuti sunt. ut portent con¬
fusionem et ignominiam suam.

Expanded text:
quam proscriptae sunt ecclesiae atque quam proscriptae sunt ecclesiae atque vastatae, quando subsannaverunt ecclesiam gentilium et haereticorum gentes per circuitum, quod in igne zeli et furoris sui locutus sit, et proprie adversum Idumeam, quae terrenis operibus volebat omnes, deposita imagine coelestis, portare imaginem terreni. Illi enim dederunt terram Dei sibi in haereditatem, et ex toto corde atque ex animo ecclesiam Domini persecuti sunt, et ejecerunt eam de sedibus suis et vastaverunt. Sed quid profuit nationibus, quid juvit haereticorum gentes insultasse terrae Domini, cum loquatur ad eam et montibus illius collibusque ac jugis, sive nemorosis locis, quae amoenitate virebant paradisi, et collibus, de quibus supra diximus in zelo et in furore suo locutuprobrio gentium levet manum suam contra adversarios, qui Ecclesiam persecuti sunt, ut portent confusionem et ignominiam suam?
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Cuge excelsi quondã mon¬
tes. de quib scriptum ẽ. montes in
cireuitu eius et dñs in cireuitu po¬
puli sui. michi dati sunt in posses¬
sionem : quando ꝑsecutionib et¬
angustiis desolati sunt. et con-¬
culeati ꝑ circuitum: et facti in
hereditatem reliquis gentibꝰ. et
ab om̃ib blasphemati. Propt̃ea
loquitur dñs conculeatis montib
et desolatis: et ñ solum montib
sed et inferiorib. ac ꝑ singulos
gradus in t̾ra iudca. hoc ẽst in ⁊¬
monte ȩccłiȩ constitutis: de qua scri¬
ptum ẽ. Non potest ciuitas abscon-¬
di supra montẽ posita: et collib atq
torrentib quoꝵ hieme ꝑsecutionũ.
et tempestate pressure augetur fi¬
des. U allib quoq his qui humilita¬
te depressi sunt. et desertis ȩcclesiis
et parietinis. atq in toto orbe eccle¬
siarum conciliabulis derelictis:
qualis sub diocleciano et maximi¬
ano in toto orbe ꝑsecutio fuit. per

Expanded text:
dicens: Euge; excelsi quondam mondicens: Euge; excelsi quondam montes, de quibus scriptum est: « Montes in circuitu ejus, et Dominus in circuitu populi sui , » mihi dati sunt in possessionem, quando persecutionis angustiis desolati sunt, et conculcati per circuitum, et facti in haereditatem reliquis gentibus, et ab omnibus blasphemati. Propterea loquitur Dominus conculcatis montibus et desolatis, et non solum montibus, sed et inferioribus ac per singulos gradus in terra Judaea, hoc est in monte Ecclesiae constitutis, de qua scriptum est: « Non potest civitas abscondi super montem posita . » Et collibus atque torrentibus, quorum hieme persecutionum, et tempestate pressurae augetur fides. Vallibus quoque his, qui humilitate depressi sunt, et desertis Ecclesiis et parietinis atque in toto orbe ecclesiarum conciliabulis derelictis, qualis sub Diocletiano et Maximiano in toto orbe persecutio fuit, per
Abbreviated transcription (Latin):
esca uentri et uent̾ escis. ds̃ aut̃
et hunc et illas destruet. in breui
explanatione dicere: nunc ad sp̃ua¬
lem intelligentiã transeamꝰ: iux¬
ta quam. et isaiȩ extremas partes
int̃pretati sumus. Neq erum uix
ta iudaicas fabulas quas illi a nͦy.¬
otipoceic appellant. gẽmatam et
auream de cęlo expectamꝰ ierłm:
nec rursum passuri circuncisionis
iniurram. nec oblaturi taurorum
et arietum uictimas. nec sabbati
otio dormiemꝰ: quod et multi nr̃o.¬
rum. et p̃cipue tertulliani liber qͥ
inscribitur de spe fidelium. et lac¬
tantii institutionũ uolumen sep¬
timũ pollicetur: et uictorini pi¬
tabionensis ep̃i crebre expositio¬
nes. et nuꝑ seuerus nr̃ in dialo¬
go. cui gallo nomen imposuit:
et ut grecos nominẽ. et primũ
extremũq conugam: hireneus
et apollinaris. Nos aut̃ montes
isrł. propħas et apłos eẽ. dicemꝰ.
qui audiunt uerbum dei : et qui¬
bus diabolus instiltauit inimicꝰ

Expanded text:
Esca ventri et venter escis: Deus autem Esca ventri et venter escis: Deus autem et hunc et illam destruet , in brevi explanatione dicere: nunc ad spiritualem intelligentiam transeamus, juxta quam et Isaiae extremas partes interpretata Judaicas fabulas, quas illi δευτερώσεις appellant, gemmatam et auream de coelo exspectamus Hierusalem, nec rursum passuri circumcisionis injuriam, nec oblaturi taurorum et arietum victimas, nec sabbati otio dormiemus: quod et multi nostrorum et praecipue Tertulliani liber, qui inscribitur de Spe fidelium, et Lactantii institutionum volumen septimum pollicetur, et Victorini Petabionensis Episcopi crebrae expositiones, et nuper Severus noster in dialogo, cui Gallo nomen imposuit: et ut Graecos nominem, et primum extremumque conjungam, Irenaeus et Apollinaris. Nos ergo montes Israel Prophetas et Apostolos esse dicemus, qui audiunt verbum Dei, et quibus diabolus insultavit inimicus
Abbreviated transcription (Latin):
et templum quod in fine huius
uoluminis describitur. et rerum
om̃ium felicitatem : quoꝵ ñ nul¬
li arbitrantur sub ⁊orobabel hȩc
fuisse completa. S ed quomodo sta¬
re poterit hoc quod dicitur: et
habitari uos faciam sicut a princi-¬
pio. bonisq donabo maioribꝰ. qͣm
habuistis ab mitio: Sub zoroba¬
bel enim. etra et neemia. pauei de
populo sunt reducti: et ipsi obedi¬
entes medis ac ꝑsis. et deinceps
macedonib et egiptiis atq roma¬
nis. usq ad titum et uespasianũ.
diuersarum gentiũ regib seruie¬
rt̃. et usq hodie seruiunt: ut sta¬
re omĩno ñ possit hoc. quod in ex-¬
trema dicitur propła: ob probri¬
um popłoꝵ nequaquã portabis.
et gentem tuam ñ amittes ampliꝰ.
Et quia longum ẽ nunc aduer¬
sum dogma uidaicum. et beatitu¬
dinẽ uentri et gutturi iudaico
seruientem. qui omĩa trena desi¬
derant et dicunt. manducemꝰ et
bibamꝰ. de quib et apłs loquitur.

Expanded text:
et templum quod in fine hujus et templum quod in fine hujus voluminis describitur, et rerum omnium felicitatem. Quorum nonnulli arbitrantur sub Zorobabel haec fuisse completa. Sed quomodo stare potuerit hoc quod dicitur: Et habitari vos faciam sicut a principio, bonisque donabo majoribus, quam habuistis ab initio? » Sub Zorobabel enim Ezra et Neemia pauci de populo sunt reducti, et ipsi obedientes Medis ac Persis, et deinceps Macedonibus et Aegyptiis atque Romanis, usque ad Titum et Vespasianum diversarum gentium regibus servierunt, et usque hodie serviunt: ut stare omnino non possit hoc quod in extrema dicitur prophetia: Et opprobrium populorum nequaquam portabis, et gentem tuam non amittes amplius. Et quia longum est nunc adversum dogma Judaicum, et beatitudinem ventri, et gutturi Judaico servientem, qui omnia terrena desiderant, et dicunt: Manducemus et bibamus, de quibus et Apostolus loquitur:
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicabo. sed et ium̃ta ęque
pio: quando moyse duce trans ior¬
am possedert̃. Bonisq uos donabo.
multo maiorib quam fuistis ab mi¬
tio: priusquam captiuitates uarras
sentiretis. & cum hoc fecero: tume
cognoscetis quod ego sim dñs. Et im¬
pleberis inquit o t̾ra isrł popło meo.
qui te hereditate tenturus ẽ. et eris
eis possessio: et ñ addes ultra. ut
absq filiis sis. Cum aut̃ multipli¬
catus fuerit ur̃ habitator o montes
isrł : tunc nequaquã dicent mimi¬
ci ur̃i contra uos. quod homines de¬
uoretis. et absq liberis sit ur̃a pos¬
sessio: sed e contrario multiplice¬
tis homines. et largissimã prolem.
ur̃a posteritas germinet. Nec audi¬
es inquit amplius. nec sustinebis
confusionem gentium: sed nec amit.¬
tes gentem tuam. ut aliquando su
stineas captiuitatẽ: qm̃ dñs locutꝰ
ico dixerimꝰ. quȩ illi expectant in
mille annoꝵ regno: quando eiui¬
tatem ierłm asserunt extruendã.

Expanded text:
multiplicabo: sed et jumenta aeque mumultiplicabo: sed et jumenta aeque muut a principio, quando Moyse duce, trans Joram possederunt : bonisque vos donabo multo majoribus, quam habuistis ab initio priusquam captivitates varias sentiretis. Et cum hoc vobis fecero, tunc cognoscetis quod ego sim Dominus. Et impleberis, inquit, o terra Israel, populo meo, qui te haereditate tenturus est, et eris eis possessio, et non addes ultra, ut absque filiis sis. Cum autem multiplicatus fuerit vester habitator, o montes Israel, tunc nequaquam dicent inimici vestri, contra vos, quod homines devoretis, et absque liberis sit vestra possessio; sed e contrario multiplicetis 422 homines: et largissimam prolem vestra posteritas germinet. Nec audies, inquit, amplius, nec sustinebis confusionem gentium, sed nec amittes gentem tuam, ut alistineas captivitatem, quoniam Dominus locutus ico dixerimus, quae illi exspectant in mille annorum regno, quando civitatem Hierusalem asserunt exstruendam,
Abbreviated transcription (Latin):
tatores de ea. t̾ramq uastaret: pro¬
pt̃ea loquere ait propħa suꝑ t̾ram
isrł. et dices montib et collib et iu¬
rosa intelligius loca. et uallibꝰ.
Hȩc dicit dñs ds̃. In zelo et in fu-¬
rore meo. obprobrii ur̃i ultor ęxi-¬
stam: et leuabo manũ meã ut gen¬
tes quȩ in circuitu ur̃o sunt. igno¬
miniam et confusionẽ sirã portent.
Uos aut̃ o montes isrł. scđ̾m pristi-¬
num statum germinetis uirgulta.
ramosq mittatis : siue iuxtã septu¬
aginta. afferatis uiras: quib popłs
meus saturetur isrł. Quod ne pute¬
tis post longum tẽpus futurum:
prope ẽ instat. et ueniet tempꝰ. Ac
ne uobis uideatur hoc ẽẽ. difficile:
ipse ego ueniam ad uos. et qui a uo¬
bis recesseram conuertar ad uos. ut
pristinam culturam recipiatis. et
semente omĩa compleant᷑: ita ut
multi in uob̾ sint homines. et habi-¬
tentur ciuitates quȩ prius destrue¬
tȩ fuerant. Et ñ solum homines

Expanded text:
tatores de ea, terramque vastaret. Protatores de ea, terramque vastaret. Propterea loquere, ait, propheta, super terram Israel, et dices montibus, et collibus, et jurosa intelligimus loca  et vallibus. Haec dicit Dominus Deus: in zelo, et in furore meo, opprobrii vestri ultor existam, et levabo manum meam, ut gentes quae in circuitu vestro sunt, ignominiam et confusionem suam portent: vos autem, o montes Israel, secundum pristinum statum germinetis virgulta, ramosque mittatis, sive, juxta LXX, afferatis uvas, quibus populus meus saturetur Israel. Quod non putetis post longum tempus futurum, prope est, instat, et veniet tempus. Ac ne vobis videatur hoc esse difficile, ipse ego veniam ad vos, et qui a vobis recesseram, convertar ad vos, ut pristinam culturam recipiatis, et semente omnia compleantur, ita ut multi in vobis sint homines, et habitentur civitates, quae prius destructae fuerant. Et non solum homines
Abbreviated transcription (Latin):
portabis siue portabitis: et gentẽ
tiram ñ amittes ampliꝰ. siue gens
tua absq liberis ultra ñ erit. ait
dñs ds̃. Supra ponitur propħȩ facies.
sue conuertitur aduersum montẽ
sar: hic filius hominis loquitur ad
mnontes siue suꝑ montes isrł. qui ui-¬
bentur dei audire sermonẽ. Et ut
parumꝑ differam tropologiam: to
hoc ẽ mons seir. et putauit quod in
ꝑpetuum ipse uos possideret. et al¬
atudines quondam dñi nunc deser¬
tas. cessisse sibi in hereditatem: et
ñ solum dixit. sed et aliqͣnto tempo¬
re uos possedit. in tantum. ut suꝑbe
loqueretur contra uos. et obprobri¬
um essetis cumctis gentibꝰ: propt̃ea
hȩc dicit dñs ds̃ non solũ monti se¬
statis et urbib derelictis: qm̃ iN
igne zeli sui. et aduersum om̃s qui
pue locutus sit. quȩ cum ceteris in-¬
quit gentib tenuit t̾ram meã iN
possessionem: et possedit gladio. et
toto corde possedit. ut eiceret habi¬

Expanded text:
portabis  sive portabitis, et gentem portabis  sive portabitis, et gentem tuam non amittes amplius  sive gens tua absque liberis ultra non erit, dicit Dominus Deus. » Supra ponitur prophetae facies, sive convertitur adversum montem Seir: hic filius hominis loquitur ad montes, sive super montes Israel, qui jubentur Dei audire sermonem. Et ut parumper differam tropologiam, tothoc est, mons Seir, et putavit quod in perpetuum ipse vos possideret, et altitudines quondam Domini nunc desertas cessisse sibi in haereditatem, et non solum dixit, sed et aliquanto tempore vos possedit: intantum ut superbe loqueretur contra vos, quod opprobrium essetis cunctis gentibus: propterea haec dicit Dominus Deus, non solum monti Sestatis, et urbibus derelictis: quoniam igne zeli sui, et adversum omnes quidmaeam locutus sit, quae cum caeteris, inquit, gentibus tenuit terram meam in possessionem, et possedit gladio, et toto corde possedit, ut ejiceret habi
Abbreviated transcription (Latin):
tis. et fructum ur̃m afferatis po¬
pulo meo ifrł. Prope ẽ enim ut ue¬
niat: quia ecce ego ad uos. et conuer¬
bimini. et accipietis sementẽ: et
multiplicabo in uob̾ homines.
omnẽq domũ isrł. Et habitabun¬
tur ciuitates: et riunosa instaura¬
buntur. siue deserta ȩdificabuntur:
et replebo uos hominib et ium̃tis:
et multiplicabunt᷑. et crescent. & ha¬
bitari uos faciam sicut a principio:
bonisq donabo maiorib qͣm habu¬
istis ab initio: et scietis quia ego
sum dñs. Et adducam siue genera¬
bo suꝑ uos homines. popłm meũ
isrł: et hereditate possidebunt te
. liberis uos faciant. Hȩc dicit dñs ds̃
Pro eo quod dicunt de uob̾̃ siue tibi.
deuoratrix hominũ es. et suffocans
gentem tuam: proptea homines ñ
comedes ampliꝰ. et gentẽ tuam ñ¬
. necabis ultra. ait dñs ds̃: nee audi
tam in te faciam siue in uob̾ ampliꝰ
confusionẽ siue ignominiã gentiũ
et obprobriũ popłoꝵ nequaquam

Expanded text:
tis, et fructum vestrum afferatis potis, et fructum vestrum afferatis populo meo Israel: prope est enim ut veniat: Quia ecce ego ad vos, et converbimini, et accipietis sementem, et multiplicabo in vobis homines, omnemque domum Israel, et habitabuntur civitates, et ruinosa instaurabuntur  sive deserta aedificabuntur. Et replebo vos hominibus et jumentis, et multiplicabuntur, et crescent, et habitare vos faciam sicut a principio, bonisque donabo majoribus quam habuistis ab initio: et scietis quia ego sum Dominus. Et adducam  sive generabo super vos homines, populum meum Israel, et haereditate possidebunt te ue liberis vos faciant. Haec dicit Dominus Deus: Pro eo quod dixerunt de vobis  sive tibi, devoratrix hominum es, et suffocans gentem tuam: propterea homines non comedes amplius, et gentem tuam non necabis ultra, ait Dominus Deus: nec auditam faciam in te  sive in vobis amplius confusionem  vel ignominiam gentium, et opprobria populorum nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
tem date sunt nobis : proptẽa uati¬
cmnare. et die. Hȩc dicit dñs ds̃. Pro
eo quod desolati estis. et conculeati
ꝑ circuitum. siue pro eo qđ disꝑsi
estis ab his qui in cireuitu ur̃o st̃.
et facti in hereditatẽ siue in posses¬
sionem reliquis gentib: et ascendi¬
stis suꝑ labium linguȩ̨. et obpro¬
tẽa montes isrł. audite uerbũ dni
dei. Hȩc dicit dñs ds̃: montib et
collib torrentib uallibq et de¬
sertis parietinis. siue dissipatis: et
urbib derelictis quȩ depopulatȩ
igne zeli mei locutus sum de reli
ut uastarent. siue cum odio despi¬
cientes animas. ut subuerterent¬
z eas in uastatione. Iocirco ait. uati¬
 cinare suꝑ tram isrł: et dices mon¬
tib et collib iugis et uallibus. Hȩc
dicit dñs ds̃. E cõe ego in zelo meo.¬
N et in furore meo. locutus sum. Co
gentium sustinueritis: icciroo hȩc
leuaui siue leuabo manũ meã: ut
gentes quȩ in circuitu ur̃o st̃. ipsȩ
portent : uos aut̃ montes isrł. ra¬

Expanded text:
tem datae sunt nobis, propterea vaticinare, et dic: haec dicit Dominus Deus: Pro eo quod desolati estis, et conculcati per circuitum  sive pro eo quod dispersi estis ab his qui in circuitu vestro sunt, et facti in haereditatem  sive in possessionem reliquis gentibus, et ascendistis super labium linguae, et oppro montes Israel, audite verbum Domini Dei: Haec dicit Dominus Deus montibus et collibus, torrentibus, vallibusque et desertis parietinis  sive dissipatis et urbibus derelict quae depopulatae uoniam in igne zeli mei locutus sum de reliqut vastarent  sive cum odio despicientes animas, ut subverterent eas in vastatione. Idcirco ait cinare super humum Israel, et dices montibus et collibus, jugis et vallibus: Haec dicit Dominus Deus: Ecce ego in zelo meo, et in furore meo locutus sum, eo gentium sustinueritis. Idcirco haec levavi ipsae portent. Vos autem, montes Isra
Abbreviated transcription (Latin):
cõpleuerit. tunc scrant om̃s quod
dñi. et eduxĩt me in sp̃u dñi: et di¬
misit me in medio campi qui erat
plenus ossibꝰ: et circumduxit me
per ea in giro. Erant aut̃ multa
ualde suꝑ faciem campi: siccaq
uehem̃ter. & dixit ad me. Fili ho¬
minis. putasne uiuent ossa ista:

Expanded text:
compleverit, tunc sciant omnes quod compleverit, tunc sciant omnes quod Domini, et eduxit me in spiritu Domini: et dimisit me in medio campi qui erat plenus ossibus. Et circumduxit me per ea in gyro. Erant autem multa valde super faciem campi siccaque vehementer, et dixit ad me: Fili hom
Abbreviated transcription (Latin):
dicant. Terra illa inculta t̾ra deser¬
ta. in qua om̃s quondam periere
uirtutes : nunc facta ẽ quasi ortus
uoluptatis. et paradisus dei. Q cimi¬
tates quondã desertȩ que dm̃ hos¬
pitem ñ habebant. et destitutȩ erãt
a spũ scõ. et suffosse incredulitate:
munite erunt fide xp̃i : ut scrant
om̃s in cireuitu. quod dñs edifica¬
uerit animas dissipatas. et plan¬
tauerit in eis atq conseuerit cun¬
ctarum arboꝵ uirtutes : et ipse
reb prestiterit. qui sermone pro¬
misit. Rursumq cohortatur ser¬
mo propħicus penitentes: ut etiã
cum regressi fuerint in ȩccłia. sẽꝑ
requirant dñm et inueniant eũ.
ut multiplicent᷑ redeuntiũ turb̃
greges dñi: ñ ium̃torum et brutoꝵ
animantiũ: sed greges hominum
qui fidei rationisq sint pleni. Gre¬
ges scĩ. greges urbis ierłm in cun¬
ctis solemnitatib quas dei clem̃tia
recepert̃: ut postqͣm ciuitates dñi
hinuscemodi gregum multitudo

Expanded text:
dicant: Terra illa inculta, terra deserdicant: Terra illa inculta, terra deserta, in qua omnes quondam periere virtutes, nunc facta est quasi hortus voluptatis et paradisus Dei; et civitates quondam desertae, quae Deum hospitem non habebant, et destitutae erant a Spiritu sancto, et suffossae credulitate, munitae erunt fide Christi: ut sciant omnes in circuitu, quod Dominus aedificaverit animas dissipatas, et plantaverit in eis, atque conseverit cunctarum virtutum arbores; et ipse rebus praestiterit, quae sermone promisit. Rursumque cohortatur sermo propheticus poenitentes, ut etiam cum regressi fuerint in Ecclesia, semper requirant Dominum, et inveniant cum: ut multiplicentur redeuntium turbis greges animantium, sed greges hominum, qui fidei rationisque sint pleni, greges sancti, greges urbis Hierusalem, in cunctis solemnitatibus, quas Dei clementia receperunt, ut postquam civitates Domini hujuscemodi gregum multitudo