comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
biti esse memorantur. Et tamen ipse
sp̃s. qui prius p̃dicationem ꝓhibuit:
hanc asianorum cordib postmodum
infudit. Nam dui est: quod asia cunc¬
ca iam credidit. Iccuro gͦ prius ꝓhibuit.
quod postmodum fecit. quia tunc in illa
erant. qui saluandi non erant. Tunc
in illa erant. qui necdum ad itani reꝑa¬
ri mererentur. nec tamen grauius de
contempta p̃dicatione uidicari. Subtili
gͦ occultoq iudicior quorumdam auri¬
bus p̃dicatio sca subtrahitur. quia sus¬
citari ꝑ grãm non merentur.
dum meiis nr̃a exterius fusa. a sua se
uoluntate non reuocat. intus contra
cam uder terribilit̾ aduersa disponat.
Quod bene psalmista intuens ait. Peni¬
te & uidete oꝑa dñi: quam t̾ribilis ui
consiliis suꝑ filios hominum. U.dit nãq
quod alius miscditer nocatur: alius
iusticia erigente repellitur: Et quia
alia parcendo. alia dñs irascendo dis¬
ponit: expauit quod penetrare non
nifferibilem uidit: terribilem in consi¬

Expanded text:
biti esse memorantur ; et tamen ipse biti esse memorantur ; et tamen ipse Spiritus qui prius praedicationem prohibuit, hanc Asianorum cordibus postmodum infudit. Nam diu est quod Asia cuncta jam credidit. Idcirco ergo prius prohibuit quod postmodum fecit, quia tunc in illa erant qui salvandi non erant. Tunc in illa erant qui necdum ad vitam reparari merebantur, nec tamen gravius de contempta praedicatione judicari. Subtili ergo occultoque judicio a quorumdam auribus praedicatio sancta subtrahitur, quia suscitari per gratiam non merentur. dum mens nostra, exterius fusa, a sua se voluptate non revocat, intus contra eam judex terribiliter adversa disponat. Quod bene Psalmista intuens, ait: Venite et videte opera Domini, quam terribilis in consiliis super filios hominum . Vidiquod alius misericorditer vocatur, alius justitia exigente repellitur. Et quia alia parcendo, alia Dominus irascendo disponit, expavit quod penetrare non flexibilem vidit, terribilem in consi
Abbreviated transcription (Latin):
redemptor uxͣ in mundum pro
reciemptione gentium uenit: cum saina¬
ritanos ad fider cotidie uocari conspici¬
uius. quid ẽ quod inpredicatione disci¬
pulos mittens dicit. inuiam gentumi
ne abieratis. & inciuitates samaritanoꝵ
ne intraueritis. sed potius ite ad oues quę
perierunt domus isrł. nisi hoc quod ex
facti fine colliginius.: quia prius soli uidee
uoluit. & post modum cunctis gentib
p̃dicari. ut dum illa conuerti uõcata re¬
nueret. predicatores sci. ad uocationen
gentium ꝑ ordinem uenirent: Quati¬
nus redemptoris ur̃i predicatio. apprus
repulsa. gentiles ppłos quasi extraneos
quereret: & quod uidec fiebat intestimo¬
nium: hocgentib gr̃e esset incrementũ.
Rant etiam trinc qui de
iudea uocandi essent. & de gentib
uocandi non essent. Nam & in apłoruui
actib. predicante petro legius pruis
hebreorum triamilia: & postea quinq¬
in ilia credidisse. Et cum predicare apłi
gentib masia uoluissent: ꝑ spm̃ prolu¬

Expanded text:
Redemptor noster in mundum pro redemptione gentium venit, cum Samaritanos quotidie ad fidem vocari conspicimus, quid est quod in praedicationem discipulos mittens, dicit: In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne intraveritis, sed potius ite ad oves quae perierunt domus Israel? Nisi hoc quod ex facti fine colligimus, quia prius soli Judaeae voluit, et postmodum cunctis gentibus praedicari, ut dum illa converti vocata renueret, praedicatores sancti ad vocationem gentium per ordinem venirent, quatenus Redemptoris nostri praedicatio a propriis repulsa, gentiles populos quasi extraneos quaereret; et quod Judaeis fiebat in testimonium, hoc gentibus gratiae esset incrementum. rant enim tunc qui de Judaea vocandi essent, et de gentibus vocandi non essent. Nam et in apostolorum Actibus, praedicante Petro, legimus et prius Hebraeorum tria millia, et postea quinque millia credidisse . Et cum praedicare apostoli gentibus in Asia voluissent, per Spiritum prohi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in eospeciosa uidebantur sinis iam
ꝓximus nelut ignis deuastat. Lucruin
toilitis. si hoc quod perire remanendo
poterat. Ad retributionem uobis ꝓpetuã
largiendo sertatis. Terrena quippe om¬
nia seruando amittimus: sed bene lar¬
giendo seruanus. Cum uelocitate: tem¬
pora fugiunt. Ad uidenduni ergo citiꝰ
iudicem nr̃m. quia cum magna impor¬
cumtate impellimur: ei bonis actib
ctini festinatione preparemur am̃i.Sidi¬

Expanded text:
quae in eo speciosa videbantur finis jam quae in eo speciosa videbantur finis jam proximus velut ignis devastat. Lucrum etollitis, si hoc quod perire manendo poterat ad retributionem vobis perpetuam largiendo servatis. Terrena quippe omnia servando amittimus, sed bene largiendo servamus. Cum velocitate tempora fugiunt. Ad videndum ergo citius judicem nostrum quia cum magna importunitate impellimur, ei bonis actibus cum festinatione praeparemur, d
Abbreviated transcription (Latin):
niuinis a lingua.
umis quippe ab obsequio est: sub iec¬
o in de bite impensa. Manus amaru:
pecunia ẽ. Mums alingua: fauor. Qui
ergo sacros ordines tribuit: tunc ab omni
mueri manus excutit: quando in diui¬
nis reb non solum nullam ꝑecuniam: sed
cum quę sunt nr̃a cognoscitis. mentis ocu¬
mundo retributionẽ querere: quem cũ
tanta iam cernitis uelocitate defecisse.
ꝓtemporali retributione faciatis. Ipsutu
testem ur̃i oꝑis querite: quem iudicem
sus itis. Occulta nunc bona ur̃a esse
iiiuat: ut ea retͥbutionis sue tempore in
publico ostendat.
ieut caru nr̃e. ne deficiat cibos cotidie
prebetis: sic menti urẽ. cotidiana ali¬
menta bona sint oꝑa. Cibo corpus pas
riture carni tribuitis: ucture inppetura
animę non negetis. Si quando enim. repen¬
tinis igns habitaculum assiunit: qͥs quis
cius possessor extiterit. rapit quod ualue.
rit & fugit. Lucrum deputat: siquid se¬
cum exignib tollat. Eece trwbulationum
Namina mundum concremat: & cuncta

Expanded text:
munus a lingua. munus a lingua. Munus quippe ab obsequio est subjectio indebite impensa, munus a manu pecunia est, munus a lingua favor. Qui ergo sacros ordines tribuit, tunc ab omni munere manus excutit, quando in divinis rebus non solum nullam pecuniam, sed cum quae sint nostra cognoscitis, mentis ocumundo retributionem quaerere, quem cum tanta jam cernitis velocitate defecisse. pro temporali retributione faciatis. Ipsum vestri operis testem quaerite quem judicem sustinctis. Occulta nunc bona vestra esse videat, ut ea retributionis suae tempore in publico ostendat. Sicut carni vestrae, ne deficiat, cibos quotidie praebetis, sic mentis vestrae quotidiana alimenta bona sint opera. Cibo corpus pascriturae carni tribuitis, victurae in perpetuum animae non negetis. Si quando enim repentinus ignis habitaculum absumit, quisquis ejus possessor exstiterit, rapit quod valuerit, et fugit, lucrum deputat si quid secum ex ignibus tollat. Ecce tribulationum flamma mundum concremat, et cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
D rescrebat namq. non uullos hoc¬
S ipsum donum accepti sp̃s. in usum uego¬
tiationis in flectere: & mirac ulorum signa.
ad auaricie obsequium decliuare. Hine est
edita mira cula concupiscens. ꝑcipere donũ¬
deret. quos male comparasset. Hinc de tem¬
ꝑlo redemptor nĩ. flagello deresticulis facto.
turbas eicit: cathedras uendentium colũbas
euertit. Colinnbas uero uendere est: impo¬
fitionem manus qua sp̃c sc̃s accipitur. non
Aduite meritum. sed ad premiun dare.
Sea sunt nonnuali quidem: qui
nummorum premia er ordinationte uen
accipiunt. & tamen sacros ordines ꝓ liu¬
mana gra larguntur:iatq de largitate
eaden. laudis solum mod retributionem
querunt. Hn inmirum quod gratis accep¬
tum ẽ. gratis non retribumt. quia demi¬
penso officio scĩtatis. nunt nium fauoris
describeret ꝓpħa ait. Qui ercutit manus¬
qui ercutit manus suas demunere. sed
adiuurit ab omui: quia aliud est munus
ab obsequio. aliud muntis a manui. aliud

Expanded text:
Praesciebat namque nonnullos hocPraesciebat namque nonnullos hoc ipsum donum accepti Spiritus in usum negotiationis inflectere, et miraculorum signa ad avaritiae obsequium declinare. Hinc est edita miracula conspiciens, deret quod male comparasset. Hinc de templo Redemptor noster flagello de resticulis facto turbas ejecit, cathedras vendentium columbas evertit. Columbas quippe vendere est, impositionem manus, qua Spiritus sanctus accipitur, non ad vitae meritum, sed ad praemium dare. Sed sunt nonnulli, qui quidem nummorum praemia ex ordinatione non accipiunt, et tamen sacros ordines pro humana gratia largiuntur, atque de largitate eadem laquaerunt. Hi nimirum, quod gratis acceperunt, gratis non retribuunt, quia de impenso officio sanctitatis nummum favoris DeQui excutit manus suas a munere, sed adjunxit ab omni, quia aliud est munus ab obsequio, aliud munus a manu, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
dentemiq de fenestra euthicum. atq uuita
funditus extuictum. coram infidelibus
or aindo suscitauit: muitene ueniens. &
plenam infidelib insulani sciens. patrem
priblii dissenteria febribuisq ueratum.
orando saluautt: peregrinatioiis sue comi¬
tem. & sc̃e predicationis adiutorem timo¬
theum. ex infirmitate stomachi lassescentẽ
non uerl curat: s medicinali arte mede¬
ri parat aicens. Modico utere uino: ꝓpt̾
stoniachum. & frequentes tuas infirnitates.
ui ergo infirmum infidelem
una prece saiuat: cur egrotum so¬
ctum p̾ce non roborat: Quia nimiri
ille foras ꝑmiraculum sanandus erat. qui
uiuuis interius non erat: ut ꝑhoc quod ex¬
terior potestas ostenderet: hunc ad uitam
interior uirtus animaret. Egntanti autem
Ndeli socio. erhibendã foras signa ñ fuerant.
qui salubrit᷑ uitus uiuebat. Sed concessa
potestate p̃dicationis. concessis urtutum
miraculis: quid redemptor ñr sub iungat
audianius. Graitis accepistis: gratis cate

Expanded text:
Eutychum, atque a vita funditus exstinctum, coram cunctis infidelibus orando suscitavit . Meliten veniens, et 1449 plenam infidelibus insulam sciens, patrem Publii dysenteria febribusque vexatum, orando sanavit . Peregrinationis vero suae comitem, et sanctae praedicationis adjutorem Timotheum, ex infirmitate stomachi lassescentem, non verbo curat, sed medicinali arte reparat, dicens: Modico vino utere, propter stomachum et frequentes tuas infirmitates . Qui ergo infirmum infidelem una prece salvat, cur et aegrotum socium prece non roborat? Quia nimirum ille foris per miraculum sanandus erat, qui interius vivus non erat, ut per hoc quod exterior potestas ostenderet, hunc ad vitam interior virtus animaret. Aegrotanti autem fideli socio exhibenda foris signa non fuerant, qui salubriter intus vivebat. 4. Sed concessa potestate praedicationis, concessis virtutum miraculis, quid Redemptor noster subjungat audiamus: Gratis accepistis, gratis date.
Abbreviated transcription (Latin):
moniacis. tot ui. ioitib inmraculis er actis.
quis non crederet. quod de muisibilibus
audiret:
Ahoc quippe uisitilia choruscant.
ut corda audientium ad fideni quuns¬
sibilium ꝑtrahant: ut ꝑ̃hoc quod foras
mirum aetur⁊ hoc quos intus est lon¬
ge mirabitus esse sentiatui. Inde quoq
cum fidelium numerositas excituit. inscã¬
eccłia multi sinit qui uitam uirtutum te¬
nent. signa tamen uirtutum non habertt.
quia frustra foris mnira culumi ostenditur.
si deest quod intus oꝑetur. Nam iuxta
magistri gentium uocem: liugue insigiũ
sunt: non fidelib. s infidelib̾.
nde & isdem predicator egregius. qui¬

Expanded text:
moniacis, tot visibilibus miraculis exactis, quis non crederet quod de invisibilibus audiret? Ad hoc quippe visibilia miracula coruscant ut corda audientium ad fidem invisibilium pertrahant; ut per hoc quod mirum foris agitur, hoc quod intus est longe mirabilius esse sentiatur. Unde nunc quoque cum fidelium numerositas intra saesiam multi sunt qui vitam virtutum tenent, sed signa virtutum non habent, quia frustra miraculum foris ostenditur, si deest quod intus operetur. Nam juxta Magistri gentium vocem: Linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus . Unde
Abbreviated transcription (Latin):
gelium taceat: inundus clauiat. Rauuo
namq illius: uoces eius sunt. Qui enuim
tot atcritus ꝑcussiomb agła sua cecidit.
quasi iam nobis eproximo regnum aliud
quod sequitur ostendit. Ipsis iam & aqͥb
amatur. amarus est. Ipse rinus eius pre¬
dicait: quoc amandus non ẽ. Si enun
ruinam sui domus quassata in maretur.
quisquis in illa habitaret fugeret: o. iui
stantem duexerat: recedere quanto ius
a cadente festinaret. Si igitur munidus
cadit. & uos eum amando amplectinur.
opprimi uolumus potius quam habitare.
Quia misia nos ratio a rinua uirus seꝑat.
quos eius passionib amor uigat. Pacile &
est: nunc iam cum destruenda ounia cer¬
nimus: anumum nr̃in ab eius dilectione
discungere.

Expanded text:
gelium taceat, mundus clamat. Ruinae namque illius voces ejus sunt. Qui enim tot attritus percussionibus a gloria sua cecidit, quasi jam nobis e proximo regnum aliud quod sequitur ostendit. Ipsis jam et a quibus amatur amarus est. Ipsae ejus ruinae praedicant quod amandus non est. Si enim ruinam sui domus quassata minaretur, quisquis in illa habitaret fugeret; et qui stantem dilexerat, recedere quantocius a cadente festinaret. Si igitur mundus cadit, et nos cum amando amplectimur, opprimi volumus potius quam habitare, quia nulla nos ratio a ruina illius separat, quos ejus passionibus amor ligat. Facile est ergo nunc jam cum destructa omnia cernimus animum nostrum ab ejus dilectione disjungere.
Abbreviated transcription (Latin):
Nfiriios curate. mortuos suscitate: tepsos
mundate: demones eicite. Forente m̾undo
crescente humano genere. diu inhac ui¬
c subsistente carne. eruberante rerum
ꝓuilentia. quis cuni audiret esse aliaui¬
uitam crederet: Quis iniisibiuia uisibi¬
lib p̃ferret: S ad saluten rederntibus¬

Expanded text:
nfirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, daemones ejicite. Florente mundo, crescente humano genere, diu in hac vita subsistente carne, exuberante rerum opulentia, quis cum audiret vitam esse aliam crederet? Quis invisibilia visibilibus praeferret? S
Abbreviated transcription (Latin):
plum eius. Una ergo & sola est theoria.
id est contemplacio d̾i: cui uerito om̃a
iustificationum merita. imuersa uirtn¬
tum studia post pomnitur. Maria op¬
timam partem elegit: quę non aufereti
abea. Ecce pars marthe non rep̃heuoit᷑
s marie laudatur Neqi enm bon mn
partem elegisse mariamdicit sed optina
rit etiam pars marche indicaretur bora.

Expanded text:
um ejus. Una ergo et sola est theoria, id est, contemplatio Dei cui merito omnia justificationum merita, universa virtutum studia postponuntur. Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea. Ecce pars Marthae non reprehenditur, sed Mariae laudatur, neque enim bonam partem elegisse Mariam dicit, sed optimam, ut etiam pars Marthae judicaretur bona.
Abbreviated transcription (Latin):
scdm subsistentiam conuientio unitatis. ut
neq conuersio in alterutram duarum sub¬
stantiarum partem recipiatur. neq diuisio.
Sic naitiq credere. honorare ẽ matrem diũ.
quȩ & dñi nobis genuit & hominem. Negi¬
xp̃m. Alio quin dĩ genitrir dici non posset.
quod multi hercticoꝵ negare conati sunt:
insi uere dm̃ genuisst incarnatum. Et ꝓp¬
terea duas ini xp̃o recte confitemur uatiui¬
tatei. Unam iudelicet depatre sine micio.
& sine tempore sempit̾uam & coet̾nam do
patri: alteram de matre cum tempore.
quando miserationem induens & iiiscđiã.
spontauea uoluntate ad nos descendit. nat̾
tris gestatur uterd: qui semꝑ d̾s agoscit᷑.¬
uic etiam theoliocon eam ueraciter
confitemur. dĩ scilicet genitricm.
nec non &e xp̃othocon. non quod uerbum
carnem secum detulerat. neq olini p̃fate
carii copulatus sit: s tune quando u̾btim
care factun e ex carue uirginis. uituuita

Expanded text:
secundum substantiam conventio unitatis, ut secundum substantiam conventio unitatis, ut neque conversio in alterutram duarum substantiarum partem recipiatur, neque divisio. Sic namque credere, honorare est matrem Domini, quae et Deum nobis genuit et hominem, neChristum. Alioqui Dei genitrix dici non posset, quod multi haereticorum negare conati sunt, nisi Deum vere genuisset incarnatum: et propterea duas in Christo recte confitemur nativitates. Unam videlicet de patre sine initio, et sine tempore sempiternam et coaeternam Deo Patri. Alteram de matre cum tempore, quando miserationem induens et misericordiam, spontanea voluntate ad nos descendit homo nt matris gestatur utero, qui semper Deus agnoscitnc etiam Theotocon eam veraciter confitemur, Dei scilicet genitricem, necnon et Christotocon: non quod Verbum carnem secum detulerit, neque olim praefatae carni copulatum sit: sed tunc quando Verbum caro factum est ex carne virgin
Abbreviated transcription (Latin):
reuoluitur annna: ilis omnib facta est
contiura. Nec inmuerito. Creditur eninii.
quos sauator omunium ipse quantum datur
initellim ꝑie totus festiuus occurrit: & cuni
gautio eani sccum uihitono collocauit.
inpleuisse creditur. quod in lege ipĩe p̃¬
cepit. honora in quit patrem tuumĩ & matrẽ:
Porro quos patrem yonoraner. ipie ni¬
testis est. cum ad iudeos ait. Ego giaui irã
non quero. est qui querat & iudioet. Se
ego nonoutico patrem meum. & uos n¬
honorastis me. De matii uero euumelista
cum redirent ueniens ait nazarethi. erat
surditus illis. Sed alia er natura. qua d̃s̃
pater scđi se nonoratur: alia qua idem
parentioꝵr subditu Inutraq tamenanius
idemq xp̃c recte creditur eo quod uerbum
caro factum est. & habitauit in nobis unus
anc quippe unitionem diui¬
uitatis atq huinanitatis: in confusã
indiuisamq sides catholica seruat. Quam
sane intelligendo cognoscit. naturalis atq

Expanded text:
revolvitur annua, illis omnibus facta est revolvitur annua, illis omnibus facta est contiquod salvator omnium ipse, quantum datur intelligi, per se totus festivus occurrit, et cum gaudio eam secum in throno collocavit. implevisse creditur, quod in lege ipse praecepit? Honora, inquit, patrem tuum et matrem . Porro quod patrem honoraverit, ipse testis est, cum ad Judaeos ait: Ego gloriam meam non quaero: est qui quaerat et judicet: sed ego honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me . De matre vero Evangelista: Cum rediret veniens, ait, Nazareth, erat subdiPater secundum se honoratur, alia qua idem parentibus subditur: in utraque tamen unus idemque Christus recte creditur, eo quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis : unus nc quippe unionem divinitatis atque humanitatis, inconfusam indivisamque catholica fides servat. Quam sane intelligendo cognoscat naturalis, atque
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe ad funera & ad sepulturas quoruui libet
scorun. angłos aduenisse. & ad erequias eoꝵ
ousequia prestitisse: nec non &. munas elec¬
torum. usq ad celos cum liỹmnis & laudib
deculisse: ubi & utriusq serus chori
cominemorantus frequent̾ auditi. laudes¬
er ciisse. Interea & quod ꝑspicatius ẽ. mnul¬
to non muriquam lumine cosdem resplendu¬
isse: in suꝑ & adhuc iuentes nicarne. mari
odoris fraglantiam diuitius ꝑsensisse. Po rp̃.¬
uod si ad recreandam spem dilec
suorum amplius comꝓbanda. talia &e tanta
dignatus ẽ exhibere. ꝑsuos celi ministros cir¬
ca defunctos: quanto magis credendum. in¬
celoꝵ.cum suis agminib festine obinam¬
ad uenisse. genicrici dĩ. eamq ingenti lu¬
mine errcrim fulsisse⁊ & tisq ad throuum.
olim sibi etiam aute mundi consticutionẽ
paratum. ctim laudib & canticis spiritalib
tunc iocundatam esse inestimabili cari¬
tate. tuncq cum omni gratulatione in¬
bilasse. qĩ festiuitas hec quȩ nobis hodie

Expanded text:
epe ad funera et ad sepulturas quorumlibet sanctorum angelos advenisse, et exsequiis eorum obsequia praestitisse: necnon et animas electorum usque ad coelos, cum hymnis et laudibus detulisse: ubi et utriusque sexus chori commemorantur frequenter auditi, laudesque cecinisse: interea et quod perspicacius est, multo nonnumquam lumine eosdem resplenduisse; insuper et adhuc viventes in carne, ibidem miri odoris fragrantiam diutius persensisse. Quod si ad recreandam spem, dilecsuorum amplius comprobanda, talia et tanta dignatus est exhibere per suos coeli ministros circa defunctos: quanto magis credendum coelorum cum suis agminibus festive obviam venisse genitrici Dei, eamque ingenti lumine circumfulsisse, et usque ad thronum olim sibi etiam ante mundi constitutionem paratum, cum laudibus et canticis spiritualibus tunc jucundatam esse inaestimabili charitate, tuncque cum omni gratulatione jubilasse: quoniam festivitas haec quae nobis hodie
Abbreviated transcription (Latin):
antha autem satagebat: circafre¬
quens mirusterium. Nȩc ntniq irere
congruere. nemo qui dubiret. Et contem¬
platunie quidem uniforims ꝑfectio est. exu¬
tini mentem a ciuictis habere terrenis: eãꝙ
quantum imbecillitas sinit humaua. uni
ministerrum. gentium magister edocet:
Qui creberrimis epistolarum dictis. suos
ꝓ xp̃o terra mariq iabores. sua pericula
commemorat. In quib etiam uisiones. &
reuelationes dñ commendans: non mii
se inspeculatiua uirtute. quod ꝑ paucis ẽ
initabile. consummatum fusse sigificat.
Unde dicit. Siue emm mente excectimus
dõ: siue sobrii sumnis uobis. Quȩ stecit
& ait. Dñe: non est tibi cureꝰ. quod soror
mea reliquit me solam ministrare.Dic
tionis iggnari. solum quod didicere. frat̾ne
dilectionis opus. d̾o placitum ducunt. Id̾oq
cunctos qui. xp̃o deuoti esse ueluit: hinic
t bene marcha stetisse. maxia se¬
cus pedes dñĩsedisse descriit᷑: quia
uita actiua laborioso desudat incertam

Expanded text:
Martha autem satagebat circa frequens ministerium. Haec utrique vitae congruere, nemo qui dubitet. Et contemp1ativae quidem uniformis perfectio est, exutam mentem in cunctis habere terrenis, eamque quantum humana imbecillitas sinit, unire cum Cministerium, gentium Magister edocet , qui celeberrimis Epistolarum dictis suos pro Christo terra marique labores, sua pericula commemorat. In quibus etiam visiones et revelationes Domini commendans, non minus se in speculativa virtute, quod perpaucis est imitabile, consummatum fuisse significat. Unde dicit: Sive enim mentem excedimus Deo, sive sobrii sumus vobis . Quae stetit, et ait: Domine, non est timea reliquit me solam ministrare? Dic tionis ignari, solum quod didicere fraternae dilectionis opus Deo pcunctos qui Christo devoti esse velint huic bene Martha stetisse, Maria secus pedes Domini sedisse describitur, quia vita activa laborioso desudat in certam
Abbreviated transcription (Latin):
Martha quippe actualen. qua ꝓximo
in caritate sociamui: maria uͦ conteni¬
platiuani: qua indĩ aniore suspirana.
Actiua etenini ui. ẽ. panem esirien¬
ti tribuere. uerhosapientię nescaurem
docere. errantem corrigere. admrmib¬
tatis mani suꝑbienteni ꝓrimum reuo¬
care: infirniantis curam gerere. quę
singulis qur si q ex pediañt dispensare:
& commissis nobis. qualit subsistere ua¬
ontemplatiua uero uita ẽ. carica¬
tem dĩ quidẽ & ꝓrimicota mente
retnnere. sed abexteriori actio. quies¬
cere: soli desiderio conditoris inberere.
ut uil iari agere libeat. ses calcatis
curis omnib adiudendam faciem sui crra¬
toris. aninus in ardescat: ita ut iam noue¬
rit carnis corruptibilis pondus cum merore
partare. totisqr desiderus appetere allis lixͥm¬
indicis angłorum choris interesse. aninisce
ri celestib ciuib: de et̾ua in conspectu di
in cor ruptione gaudere. Et huic erat soror.¬

Expanded text:
Martha quidem actualem, qua proximo in charitate sociamur; Maria vero contemplativam, qua in Dei amore suspiramus. Activa enim vita est panem esurienti tribuere, verbo sapientiae nescientem docere, errantem corrigere, ad humilitatis viam superbientem proximum revocare, infirmantis curam gerere, quae singulis quibusque expediant, dispensare, et commissis nobis, qualiter subsistere vaontemplativa vero vita est, charitatem quideretinere; sed ab exteriori actione quiescere, solius desiderio conditoris inhaerere; ut nihil jam agere libeat, sed, calcatis curis omnibus, ad videndam faciem creatoris sui animus inardescat: ita ut jam noverit carnis corruptibilis pondus cum moerore portare, totisque desideriis appetere illis hymnidicis angelorum choris interesse, ac miscere se coelestibus civibus, ac de aeterna in conspectu Dei incorruptione gaudere. 3. Se
Abbreviated transcription (Latin):
sere nouum. & omnium
nouitatum suꝑ emineus nouitas
utrtutum. quando & quem ferre non
potest iundus. neq uidere aliquis
ut tuuere possit. sie ingressus ẽ hospi¬
cium uentris. ut corporis clausira ues¬
irent. sicq gestatus. ut totus &s nieo
esset. & sic inde exituit. ut lercluel fa¬
Inde canitur in eisdem canticis. de ca.
Ditus conclusus. fons signatis: enussiones
tue paradysus. Uere ortus deliciarum.
in quo consita sunt uniuersa flortun ge¬
nera. & odoramenta uirtutum. Sicqi
conclusus: ut nesciat uiolari neq corrũ¬
pi. ullis insidiarum fraudib. Fons itaq
signatus sigillo totius triuitatis: ex quo
fous uitę manat. in cuius lumine om̃s
uitemus lumen: quia uixta iehannẽ:
ipse est qui illuminat ominem hominẽ
uenientem in hiuic mundum. Abeata es

Expanded text:
Vere novum, et omnium Vere novum, et omnium novitatum supereminens novitas virtutum, quando Deus, quem ferre non potest mundus, neque videre aliquis ut vivere possit, sic ingressus est hospitium ventris, ut corporis claustra nesciret, sicque gestatus, ut totus Deus in eo esset: et sic inde exivit, ut Ezechiel faUnde canitur in eisdem Canticis de ea: Hortus conclusus, fons signatus, emissiones tuae paradisus . Vere hortus deliciarum, in quo consita sunt universa florum genera, et odoramenta virtutum, sicque conclusus, ut nesciat violari neque corrumpi ullis insidiarum fraudibus. Fons igitur signatus sigillo totius Trinitatis, ex quo fons vitae manat, in cujus lumine omnes videmus lumen, quia juxta Joannem, ipse est qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
serui accipiens: manensimꝰ id̾eq inforina
otus quippe d̾s incarne uirginis
de qua uatus est: & totus homo.
Hinc quoq apłs: in quo habitat inquit¬
mulum fidei ur̃e & margaritani ꝓ qua
omnia reliquistis: integram uiuiolatã
itaq ꝓcurate. si quomodo simplicitas
columbe que fuit in maria: Mesa inuio¬
lataq. in uobis custodiatur. De qua salo
mon ait in canticis. quasi in eius laude
Uem inquit coluniua mea: immaculata
mea. Iam erum hyemps abut: & reces¬
sit. Ac deinde inquit. Ueni de libano ueni.
igitur uenire delibano iubetur:
quia libamis candidatio int̾pretatur:
Erat enim candidata multis meritor um
uirtutib. & de albata inue candidius.
spc sci munerib: simplicitate columbe
iomnib rep̃sentans.. qmͣ quicquid
mea gestum esttum puritas & simpli¬
citas est: cotum ueritas & gra fuit. to
ullo cori apta. Circum dedit enini¬
uirum in utero. sicrit hierenias sc̃s
testatur: & non aluindi accepit. Faciet
in quit dñs nouum suꝑ terram & mu¬

Expanded text:
in forma otus quippe Deus in carne Virginis de qua natus est, et totus homo. Hinc quoque Apostolus: In quo habitat, inquannulum fidei vestrae, et margaritam, pro qua omnia reliquistis, integram inviolatamqitaque procurate, si quomodo simplicitas columbae, quae fuit in Maria, illaesa inviolataque in vobis custodiatur. De qua Salmon ait in Canticis, quasi in ejus laude: Veni, inquit, columba mea, immaculata mea, jam enim hiems abiit et recessit . Ac deinde inquit, Veni de Libano, veni, igitur venire de Libano jubetur, quia Libanus candidatio interpretatur. Erat enim candidata beata virgo Maria multis meritorum virtutibus, ac dealbata nive candidius Spiritus sancti muneribus, simplicitatem columbae in omnibus repraesentans, quoniam quidquid in ea gestum est, totum puritas et simplicitas, totum gratia et veritas fuit, totnullo corrupta. Circumdedit virum in utero, sicut Jeremias sanctus testatur, et non aliunde accepit. Faciet, inquit, Dominus novum super terram, et mu
Abbreviated transcription (Latin):
homines. & multiplicabitur quę derelicta
fuerat in medio terrȩ. Et adhic inea de¬
cunatio & conuertetur & erit in ostensio¬
nem sicut terebinthus: & sicuti quercus
que expandit ramos suos. semen sc̃m erit:
id quod stecerit mea. Et factum ẽ indie¬
bus achar filii ioathan. filii orie regisiuda. as¬
cenhit rafrurer sne. & facee filius romeliȩ

Expanded text:
ur quae derelicta fuerat in medio terrae et adhuc in ea decimatio et convertetur et erit in ostensionem sicut terebinthus et sicuti quercus quae expandit ramos suos semen sanctum erit id quod steterit in ea et factum est in diebus Ahaz filii Ioatham filii Oziae regis Iuda ascendit Rasin rex Syriae et Phacee filius R
Abbreviated transcription (Latin):
num finingantium istoꝵ: in ira furoris rasiuire¬
gis syrie. & filii romeliȩ: eoquod consiltum in¬
ierrat contra te malum. effraim & filius ro¬
melie dicentes. Ascendamus ad iudam. & sus¬
citennis euuii. & auellamus eum ad nos: & po¬
namus regem inmnedio eius. filium tabeel.
Hȩc dicit dñs ds̾. Non stabit & non erit istud:
sed caput syrie damascus. & caput damasci
rasm. Et adhuc sexagunta qumq anni &
desinet effraim esse populus: & caput effraira
samaria: & caput samarie. filius romelie. Si
non credideritis. non ꝑmanebitis.

Expanded text:
um istorum in ira furoris Rasin regis Syriae, et filii Romeliae, eo quod consilium inierit contra te Syria in malum Effraim, et filius Romeliae, dicentes: Ascendamus ad Judam et suscitemus eum, et evellamus eum ad nos . Dnamus regem in medio eius filium Tabeel haec dicit Dominus Deus non stabit et non erit istud sed caput Syriae Damascus et caput Damasci Rasin et adhuc sexaginta et quinque anni et desinet Ephraim esse populus et caput Ephraim Samaria et caput Samariae filius Romeliae si non credideritis non permanebit
Abbreviated transcription (Latin):
in habitantes galileam ucampo magno hesdre¬
lon: & ad om̃s qui erant u samatia. & craussu¬
men iordareu usq huersm. & oiauẽ terram
iesse. uousi: ꝑueniatur id mora esethiopie.
Ad hos omnes misit uuncios nabugodonosor
rer assyr.num. Qui om̃s uno auur ntͣ¬
d xeriuit. & renuscrurt eos uacuos: ac siue
i ic inrigritus ẽ nabuge e osor tex ad
omnem terram illam: & iurauit ꝑ reg¬
ninu & thronum suum. quod defend̾et
primi: factum ẽ uerbum in domo nabugo¬
donosor regis assyriorũꝰ ut defenderet se.
Uocauitq onĩs maiores natu. om̃sq duces &¬
bellatores suos: & habuit cum eis mysteriũ
consilii sui: dixitq cogitationẽ suam ineo
esse. ut omnem terram suo subiugaret im¬
uod dictum. cum placusset omnib:
uocauit nabugodonosor rex. holofer

Expanded text:
campo magno Hesdraelon et ad omnes qui erant in Samaria et trans flumen Iordanem usque Hierusalem et omnem terram Iesse quousque perveniatur ad montes Aethiopiae ad hos omnes misit nuntios Nabuchodonosor rex Assyriorum qui omnes uno animo contradixerunt et remiserunt eos vacuos atunc indignatus est Nabuchodonosor rex ad omnem terram illam et iuravit per regnum et thronum suum quod defenderet primi factum est verbum in domo Nabuchodonosor regis Assyriorum ut defenderet se vocavitque omnes maiores omnesque duces bellatores suos et habuit cum eis mysterium consilii sui dixitque cogitationem suam in eo esse ut omnem terram suo subiugaret imod dictum cum placuisset omnibus vocavit Nabuchodonosor rex Hol
Abbreviated transcription (Latin):
egbathanis: ex lapidib qua¬
dratis & sectis. fẽcit muros eiꝰ
in altitudinem cubitorum
septuaginta: & in latitudinem cubitorum
trigunta. Turres uͦ eius: posuit inaltitudinẽ
cubitorũ centum. Perquadrum uͦ earũ: latꝰ
utrumq uicenorũ pedum spacio tendebat᷑.¬

Expanded text:
Ecbatanis, ex lapidibus quadratis et sectis: fecit muros ejus in latitudinem cubitorum septuaginta, et in altitudinem cubitorum triginta, turres vero ejus posuit in altitudinem cubitorum centum. Per quadrum vero earum, latus utrumque vicenorum pedum spatio tendebat
Abbreviated transcription (Latin):
altitudine curriumi: & głabatur quasi
potens inpotentia exercitus sui & ingła
quadrigarum suarum. Anno igitur duode¬
cimo regni sui.aiabrigodonosor rex assirioꝵ
qui regnabat inniuiue ciuitate magna. pug¬
nauit contra arphaxat: & obtinuit eum in
campo magno qui appellatur ragau. circa
cufraten. & tygrin. & hyradasan: in campo eri¬
och regis elicorum. Tribulationes¬
unc exaltatum ẽ regnum nalugodonosor.

Expanded text:
altitudinem turrium: et gloriabatur quasi potens in potentia exercitus sui, et in gloria quadrigarum suarum. Anno igitur duodecimo regni sui, Nabuchodonosor rex Assyriorum, qui regnabat in Ninive civitate magna, pugnavit contra Arphaxad, et obtinuit eum in campo magno, qui appellatur Ragau, circa Euphraten, et Tigrin, et Jadason, in campo Erioch regis Elicorum. Tunc exaltatum e
Abbreviated transcription (Latin):
uii uero factus fuisset uir: accepie
utorem annam de tribu sua: genuit q
exea filium nomen suum imponens ei: quẽ
ab infantia timere dm̃ docuit: & abstiuere
ab onini peccato. Igitur eumꝑcaptiuitatẽ.¬

Expanded text:
um vero factus esset vir, accepit uxorem Annam de tribu sua, genuitque ex ea filium, nomen suum imponens ei, quem ab infantia timere Deum docuit, et abstinere ab omni peccato. Igitur, cum per captivitate
Abbreviated transcription (Latin):
iuus ꝑuenit ad corpus. Colensq illud. por¬
tauit ad donium suam oceuite: ut diun sol
occubuisset. caute sepeliret eum. Cumq
occultasset corpus. manducauit panẽ cum
lnctu & tremore: memiorans illum sermo¬
nem. quẽ dirit diĩs ꝑ amos ꝓpħ̾am. Dies fe¬
sti ur̃i conuertentur in lamentationem: &
luctum. Cum uͦ occubuisset sol: abut &
inus quas passe sunt & defeci mus timor & ebitudo
incnitis gecidit suꝑ uos & super liberos no stiros¬
.
ipsi montes noluit recipere fugam no strani¬

Expanded text:
enit ad corpus: tollensque illud portavit ad domum suam occulte, ut, dum sol occubuisset, caute sepeliret eum. Cumque occultasset corpus, manducavit panem cum luctu et tremore, memorans illum sermonem, quem dixit Dominus per Amos prophetam: Dies festi vestri convertentur in lamentationem et luctum. Cum vero sol occubuisset, abiit, et imus, quas passae sunt, et defecimus. Timor et hebetudo mentis cecidit super nos, et super liberos nostros. Ipsi montes nolunt recipere fugam nostram
Abbreviated transcription (Latin):
nus. uullo modo asperanda clem̃t ia
desꝑata curauit. Et quamitus non feceri¬
mus eius uoluntatem. dnm tamen er m

Expanded text:
us, nullomodo ab speranda clementia desperata curauit. Et quamuis non fecerimus eius volūtatem, Dominum tam
Abbreviated transcription (Latin):
diliganitis: & quos ad uersarios in uia dĩ
patimur. odiendo & fugiendo nesciamꝰ.
Qnasi enim ꝑodium diligitur: qui carna¬
lit̃ sapiens. dum praua nob̾ ingerit non
auditrii. Ut autẽ dñs demonstraret hoc
ergai ꝓarinios odium. non de uiaffectione
procedere sed de caritate: addidit ꝓtinus
diceus. Adhue auteni & animam stiam.
Odisse itaq precipintur prerimos: odis¬
se & mimam nitͣm. Constat ergo quia
amando debet odisse prorimum: qui
sic eum odit sicut seinet ipsum.

Expanded text:
diligamus, et quos adversarios in via Dei diligamus, et quos adversarios in via Dei patimur odiendo et fugiendo nesciamus. Quasi enim per odium diligitur qui carnaliter sapiens, dum prava nobis ingerit, non auditur. Ut autem Dominus demonstraret hoc erga proximos odium non de inaffectione procedere, sed de charitate, addidit protinus, dicens: Adhuc autem et animam suam. Odisse itaque praecipimur proximos, odisse et animam nostram. Constat ergo quia amando debet odisse proximum, qui sic eum odit sicut semetipsum.
Abbreviated transcription (Latin):
fut incaruptionis ꝑpetue inunare letari:
ed adas: audita mardescit aninius.
iamq illic cupit asfistere: ubi se spe¬
rat sie fiue gaudere. Sed ad magna pre¬
mia ꝑr a uiz non potest: insi ꝑ magnos
labores. Unde & paulus egregius p̃dicator
men laborum. Unde & ad se uenientib ue¬
riitas dicit. Si quis uenit ad me & ũ odit
patrem suum. & mattẽ. & axorem. & fili¬
suam: non potest ieus esse discipulus.
ed ꝑcunctiri libet. quomodo
parentes & carnalit̾ propuiquos pre¬
cipimur odisse: qui iubenur & inimicos
diligere. Et certe de urore ueritas dicit.
Q uod d̾s coniunrit: homo non separet.
rem diligendam p̃dicat: cum magister
dicat. qui uxorem non odit. non potest
meus esse disciptilus. Nunquid aliud iu¬
dex minciat: aliud preco clamat: An si¬
mul odisse posfuimis & diligere:
ea siuim ꝑrecepti perpendinus.u¬
trumq agere ꝑ discretionem uale¬
nus: ut eos qui nobis carnis cognatione
coniuncti sunt: & quos prorimos nouimĩ

Expanded text:
 incorruptionis perpetuae munere laetari? Sed ad haec audita inardescit animus, jamque illic cupit assistere, ubi se sperat sine fine gaudere. Sed ad magna praemia perveniri non potest, nisi per magnos labores. Unde et Paulus egregius praedicator men laborum. Unde 1628 ad se venientibus Veritas dicit: Si quis venit ad me, et non odit patrem suum et matresuam, non potest meus esse discipulus. 2. Sed percontari libet quomodo parentes et carnaliter propinquos praecipimur odisse, qui jubemur et inimicos diligere? Et certe Veritas de uxore dicit: Quod Deus conjunxit, homo non separet .pulus uxorem diligendam praedicat, cum magister dicat: Qui uxorem non odit, non potest meus esse discipulus. Nunquid aliud judex nuntiat, aliud praeco clamat? An simul et odisse possumus, et diligere? Sed si vim praecepti perpendimus, utrumque agere per discretionem valemus, ut eos qui nobis carnis cognatione conjuncti sunt, et quos proximos novimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tia suꝑuȩ felicitati compaaita: poridus eit ũ
subsidium. Temporaris uica iite et̾nȩ compa¬
rata: mors est potius dicendi quan uita. Ip¬
se eium cotidianus defectus corruptionis:
quid ẽ aliud quam quedam ꝓliritas mortis:
Quȩ autẽ lingna dicere. nel quis intellectus
capere sufficit. illa suꝑne ciuitatis quanta
sint gauctia: angłorum choris interesse: cũ
beatissimis spiritib głe conditoris asfistere:
presentẽ di uultum ceruere: incircum scͥp¬

Expanded text:
tia supernae felicitati comparata pondus est, non subsidium. Temporalis vita aeternae vitae comparata mors est potius dicenda quam vita. Ipse enim quotidianus defectus corruptionis quid est aliud quam quaedam prolixitas mortis? Quae autem lingua dicere, vel quis intellectus capere sufficit illa supernae civitatis quanta sint gaudia, angelorum choris interesse, 1627 cum beatissimis spiritibus gloriae conditoris assistere, praesentem Dei vultum cernere, incircum
Abbreviated transcription (Latin):
iliã atũsus matre suã. & tuirũ adu̾sꝰ socrũ suã: & ini¬
mici homiinis domestici euis. Hic locu:
ꝓpe hisdem uerbis inmichea ꝓpłia scri¬
bicur. Ec notandum. ubicumq deue¬
teri instruniento testimonium ponit᷑.
utrum sensus tantum an & sermo con¬
miserat non ueni pacem mittere sed gla¬
dium: & diuidere homines aduersum pa¬
trem. & matremi. & socrum: nequis pie¬
tatem religioni aute fe̾ret: subiccit diceis
Qui amat patreni aut matrem plusqͣm
mus canticoꝵ. ordinate iuine caritatem.
Hic ordo in omni affectu uecessarius est.
Ama post dm̃i patrem: ama matremi: a¬
ma filios.

Expanded text:
matrem suam, et nurum adversus socrum suam: et inimici hominis domestici ejus. Hic locus prope eisdem verbis in Michaea propheta scribitur . Et notandum ubicunque de Veteri Instrumento testimonium ponitur, utrum sensus tantum maneat, an sermo conaemiserat: Non veni pacem mittere, sed gladium; et dividere homines adversum patrem et matrem, et socrum, ne quis pietatem religioni anteferret, subjecit dicens, Qui amat 65 patrem aut matrem plus quam mus canticorum: Ordinate in me charitatem . Hic ordo in omni affectu necessarius est. Ama, post Deum, patrem, ama matrem, ama filios.
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc infert quid post predicationen
sequatur: Ao fidem xp̃i: totus orbis cont̃
se dunsus est. P̾na queq domꝰ: & infide¬
les habuit & credentes. Et ꝓpterca bel¬
lum missum est bonum: ut rumperet᷑
pax mala.
ale quid & ingenesi ad uersum
rebelles hommes. qui moti fuerant de
oriente. & turrem extruere festinabãt:
ꝑquam celi alta penetrarent. fecisse scri¬
bitur ds̃. ut c̾a uideret linguas eoꝵ. Un¬
de & inpsalmo dauid precatur. Dissipa
dñe gentes quę bella uolunt. Uem enĩ¬

Expanded text:
post praedicationem sequatur. Ad fidem Christi totus orbis contra se divisus est. Unaquaeque domus et infideles habuit et credentes, et propterea bellum missum est bonum, ut rumperetur pax mala. Tale quid et in Genesi adversum rebelles homines qui admoti fuerant de Oriente, et turrim exstruere festinabant, per quam coeli alta penetrarent, fecisse scribitur Deus, ut divideret linguas eorum . Unde et in psalmo David precatur: Dissipa, Domine, gentes quae bella volunt . Quod e
Abbreviated transcription (Latin):
perator e ꝑo manc. hora tercia. sexta. &
nona. antiquus ille & hebraicus ppłs
designatur: qui melectis suis abipso inuu¬
di exordio dñm recta fide dumn studuit co¬
lere: quasi non clestitit inuines eultura la¬
borare. Ad undeciuiam uero gentiles uo¬
cautur: quib & dicit᷑. Quid lnc statis to¬
tadie ociosi : Qui eruim trausacto tam
longo mundi tempore. ꝓuita sua labo¬
rare neglexerant: quasi totadie ociosi sta¬
baut.

Expanded text:
perator ergo mane, hora tertia, sexta et nona, antiquus ille Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recta fide Deum studuit colere, quasi non destitit in vineae cultura laborare. Ad undecimam vero gentiles vocantur, quibus et dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Qui enim, transacto tam longo mundi tempore, pro vita sua laborare neglexerant, quasi tota die otiosi stabant.
Abbreviated transcription (Latin):
ut non eum interficeret omnis qui
niuenisset eum. Egressusq cayn a facie
dñi. habitauit interra profugus: ad orien¬
talem plagam eders. Cognouit aut̃ cayn
urorem suam: quȩ coucepit & peperit enoch.
Uedificauit cunt tam nocauit q nom̃
tiis. exicane filii sui cuoch. Porro e¬
noch genuit irad: & irad genuit inauia¬
hel. Et mauiahel genuit matusa hel: &
mathusahel genuit lamech. Qui accepit
uxores duas: nomen uni ada. & nomen
alteri sella.¬
enuitq ada iabe̾l: qui fuit pater ha¬
bitantium intentorus atq pastorum.
Et nomen fr̃is erus uibal: ipse fuit pater

Expanded text:
ut non eum interficeret omnis qui invenisset eum. Egressusque Cain a facie Domini, habitavit in terra profugus ad orientalem plagam Edem. Cognovit autem Cain uxorem suam, quae concepit et peperit Enoch, et aedificavieius ex nomine filii sui Enoch porro Enoch genuit Irad et Irad genuit Maviahel et Maviahel genuit Matusahel et Matusahel genuit Lamech qui accepit uxores duas nomen uni Ada et nomen alteri Sellaenuitque Ada Iabel qui fuit pater habitantium in tentoriis atque pastorum et nomen fratris eius Iubal ipse fuit pater
Abbreviated transcription (Latin):
urorem suaui: quȩ concepit & peperit
caẏn dicens. possedi hominem ꝑ dm̃.
Rursumq peperi fratrem cius abel. Fuit
autem abel pastor omum: & caẏn agricola.
Factum est auten post multos dies: ut offer¬
ret caẏn de fructib terre munera dño:
abel quoq obtulit de primogenitis gre

Expanded text:
uxorem suam quae concepit et peperit Cain dicens possedi hominem per Dominum rursusque peperit fratrem eius Abel fuit autem Abel pastor ovium et Cain agricola factum est autem post multos dies ut offerret Cain de fructibus terrae munera Domino Abel quoque obtulit d
Abbreviated transcription (Latin):
ic itaq pater familias. ad excolen¬
dam uineam suam mane. hora t̾cia
sexta. nona. & undecuna. oꝑarios condu¬
cit: quia amundi luius inicio usqi ad
finem. ad eridiendam plebem fidelium.
predicatore: ongregare non desticit.
ad moysen. Nona autem: a moyse usq
ad ad uentum dñi. Undecima uero ab ad¬
uentu dñi usq ad finem munidi: in qua
predicatores sc̃i apłi missi sunt. qui mierce¬

Expanded text:
icus paterfamilias ad excolendam vineam suam mane, hora tertia, sexta, nona, et undecima operarios conducit; quia a mundi hujus initio usque in finem ad erudiendam plebem fidelium praedicatores congregare non desistit. ad Moysem. Nona autem a Moyse usque ad adventum Domini. Undecima vero ab adventu Domini usque ad finem mundi. In qua praedicatores s
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ad abel. & ad nuinera eius: ad caỹn uero
& ad munera illuis non respexit. Iratusq
est cayn uehement̃: & concidit uultus eius
es. & cur concidit facies tua: Nonne uͭ¬
si bene egeris recipies: Sin autem male.
statim in forib peccatuiꝰ crit: Sed subte
erit appetitus erus: & tu dominaberis illius.
Dixit q cayn ad abel. fratrem suimi. Egre¬
diamus foras. Cumq essent in agro: con¬
surrerit cayn aduersus abel fre̾m suum.
& interfecit eum. Q ut dñs ad cay ..
Ubi est abel frat̃ tiuis: Qui respondit.
Descio. Num custos frĩs mei sum: Dirit
q ad eum. Quid fecisti: Uox sanguinis frĩs
tui: clamat ad me de terra. ii¬
unc igitur maledictus eris suꝑ terram.
que aper uit os suum: & suscepit san¬
guinem frĩs tui. demanu tua. Cum oꝑa¬
tus fueris eam. non dabit tibi fructus suos:
nagus & profugus eris suꝑ terram. Dix̃q¬

Expanded text:
ero et ad munera illius non respexit iratusque est Cain vehementer et concidit vultus eius es et cur concidit facies tua nonne si bene egeris recipies sin autem male statim in foribus peccatum aderit sed sub te erit appetitus eius et tu dominaberis illius dixitque Cain ad Abel fratrem suum egrediamur foras cumque essent in agro consurrexit Cain adversus Abel fratrem suum et interfecit eum et ait Dominus ad Cain ubi est Abel frater tuus qui respondit nescio num custos fque ei Deus: Quid fecisti? Ecce vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra. Nunc igitur maledictus eris super terram, quae aperuit os suum, et suscepit sanguinem fratris tui de manu tua: cum operatus fueris eam, non dabit tibi fructus suos: vagus et profugus eris super terram. » In q
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. sicin er hoc conuentu ur̃o de esse
contingat. Quid ergo milla dic acturꝰ
est. qui a conspectu udicis rapitur: ab
electorum societate separatur: Qui te¬
nebrescit alumine: cruciatur et̾na
combustione.Unde & hanc eamdẽ
comparationem. dñs sub preuitate aꝑit
cum sub iungit. Sic erit in consumina¬
cione scłi. Eribunt angłi & seꝑabunt

Expanded text:
dicat, si cui ex hoc conventu vestro deesse contingat. Quid ergo in die illa acturus est, qui a conspectu judicis rapitur, ab electorum societate separatur, qui tenebrescit a lumine, cruciatur aeterna combustione? Unde et hanc eamdem comparationem Dominus sub brevitate aperit cum subjungit: Sic erit in consummatione saeculi. Exibunt angeli, et separabunt
Abbreviated transcription (Latin):
nusta ait. Ds udex iustus: fortis & longa¬
nimis. Dicturus quippe longanimem̃.
premisit iustum: ut quem iudes peccaita
deluquentium diu patienter ferre. scias
hunc quandoq etiam district iudicare.
Ninc ꝑquendam sapientẽ dicit᷑. Aicissimꝰ
enimi est: patiens redditor. Patiens eium
reoditor dicit᷑: quia peccata hominun & pa¬
tit᷑ & reddit. Nam qͦs diu ut conuertant᷑
tolerat: non conuersos durius dampnat

Expanded text:
sta ait: Deus judex justus, fortis et longanimis . Dicturus quippe longanimem praemisit justum, ut quem vides peccata delinquentium diu patienter ferre, scias hunc quandoque et jam districte judicare. Hinc per quemdam sapientem dicitur: Altissimus autem est patiens redditor. Patiens autem redditor dicitur, quia peccata hominum patitur et reddit. Nam quos diu ut convertantur, tolerat, non conversos durius damnat
Abbreviated transcription (Latin):
E
disciplinam ꝑsernones iueos: & prode¬
rit uobis. Sum quidem & ego mortalis homo.
suuilis omnib: & exgenere terreno illitis.
qui prior factus est: & inuentre matris figu¬
ratus sum caro. Decem mensim tempore.
coagniacussum insangitine: ex semine ho¬
miuis. & delectamento sonnui conuementis.
Et ego natus accepi communem aerem: & ru
simliter factam aecidi terram: & pͥmam
uocem sinuleui ominib emisiplorans. In in¬
uolumentis nutritus sum: & curis magnis.
Henio eniui exregib: aliud habuit nati¬
uitatis miciuin. Unus gͦ introitus ẽ omnib

Expanded text:
e disciplinam per sermones meos et proderit vobis. Sum quidem et ego mortalis homo, similis omnibus, et ex genere terreni illius, qui prior factus est, et in ventre matris figuratus sum caro, decem mensium tempore coagulatus sum in sanguine, ex semine hominis, et delectamento somni conveniente. Et ego natus accepi communem aerem, et in similiter factam decidi terram, et primam vocem similem omnibus emisi plorans. In involumentis nutritus sum, et curis magnis. Nemo enim ex regibus aliud habuit nativitatis initium. Unus ergo introit
Abbreviated transcription (Latin):
cis. multiplex. sub cilis. disertus. mobit
incouiquiuatus. certus suauis: amans bo¬
mundus. subtilis.
ꝓpt̾ suam imndiciam. Uapor ẽ enim
uirtutis dĩ: & emanatio quedam ẽ clari¬
tatis ommpotentis dĩ sincera: & id̾o nichil
iquinatum in illa incurrit. Candor
ẽ enim lucis et̾ne : & spec ilum sine ma¬
cula di maiestatis: & nnago bonitatis
illius. Et cum sit una. ommia potest: & ꝑ¬
manens in se omina nnonat. & ꝑ natio¬
nes manimas sc̃as se transfert: amicos dĩ

Expanded text:
cus, multiplex, subtilis, disertus, mobilis, incoinquinatus, certus, suavis, amans bomundus subtilis. por est enim virtutis Dei et emanatio quaedam est claritatis omnipotentis Dei sincera et ideo nihil inquinatum in illa incurrit candor est enim lucis aeternae et speculum sine macula Dei maiestatis et imago bonitatis illius et cum sit una omnia potest et permanens in se omnia innovat et per nationes in animas sanctas se transfert amic