comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ecedente igitur temptatione. uir dĩ qua¬
si spinis erutis exculta terra de uirtut
segete feratius fructũ dedit Preconioi¬
taq eximiȩ conuersationis. celebre nomen
eius habebatur: Non longe autẽ monasti¬
rium fuit. cuius congregationis pater defun¬
tus est: om̃isq ex illo congregatio ad eundem uene¬
ibilem BENEDIETUM uenit: & magnis precib
ei preesse deber& p̾etut. Qui diu negando
uistulit: suis illorumq fratrum morib conue¬
uire non posse praedixit: sed uictus quandoq.
irecib assensum dedit: Cũq in eodem monaste¬
io regularis uit e custodiam tenere. nulliq ut
orius per actus inlicitos in dextram leuamq
partem deflectere. a conuersationis itinere lice¬
r&: suscepti fratres in sane seuientes. sem&. ipsos
prius accusare ceperunt. quia hunc sibi preesse
poposcerant: quorum scilie& tortitudo in nor¬
ma eius rectitudinis offendebat: Cũq sibi sub
eo conspicerent inlicita non licere. S se dolerent

Expanded text:
ecedente igitur tentatione, vir Dei quasi spinis erutis exculta terra de virtutum segete feracius fructus dedit. Praeconio itaque eximiae conversationis celebre nomen ejus habebatur. Non longe autem monasterium fuit, cujus congregationis Pater defuntus est, omnisque ex illo congregatio ad eumdem venerabilem Benedictum venit, et magnis precibus ut eis praeesse deberet, petiit. Qui diu negando distulit, suis illorumque fratrum moribus se convenire non posse praedixit: sed victus quandoque precibus assensum dedit. Cumque in eodem monasterio regularis vitae custodiam teneret, nullique ut prius per actus illicitos in dexteram laevamque partem deflectere a conversationis itinere liceret; suscepti fratres insane saevientes semetipsos prius accusare coeperunt, quia hunc sibi praeesse poposcerant: quorum scilicet tortitudo in norma ejus rectitudinis offendebat. Cumque sibi sub eo conspicerent illicita non licere, et se dolerent
Abbreviated transcription (Latin):
ante se collectum uidit : qui subleuatus
in mentis lumine extra mundum fuit:
Quod autem collectus mundus ante eius
oculos dicitur. non caelum & terra contra-¬
cta est. sed uidentis animus dilatatus:
qui in dõ raptus uidere sine difficultate
potuit om̃e quod infra dm̃ est: In illa
ergo luce quae exterioribus oculis fulsit.
lux interior in mente fuit : quae uiden¬
tis animum quia ad superiora rapuit. ei
quam angusta essent omnia inferiora
monstrauit:
ideor mihi utiliter non intellexisse
quae dixeras: quando ex tarditate mea
tantum excreuit expositio tua: Sed qͥa
haec liquide meis sensibus infudisti: quae¬
so ut ad narrationis ordinem redeas-¬

Expanded text:
ante se collectum vidit, qui sublevatus ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autem collectus mundus ante ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus est dilatatus, qui in Deo raptus videre sine difficultate potuit omne quod infra Deum est. In illa ergo luce quae exterioribus oculis fulsit, lux interior in mente fuit, quae videntis animum cum ad superiora rapuit, ei quam angusta essent omnia inferiora monstravit. Videor mihi utiliter non intellexisse quae dixeras, quando ex tarditate mea tantum crevit expositio tua. Sed quia haec liquido meis sensibus infudisti, quaeso ut ad narrationis ordinem redeas
Abbreviated transcription (Latin):
ira res ualde: & uehementer stupenda
Sed hoc quod dictum est. quod ante
oculos ipsius quasi sub uno solis radio
collectus om̃is mundus adductus ẽ. sicut
numquam expertus sum. ita nec certe scio:
quoniam quo ordine fieri potest. ut mun-¬
dus om̃is ab homine uno uideatur.¬
ixum tene petre¬
quod loquor : quia animȩ uidenti
creatorem. angusta est omnis creatura:
Quamlib& genim paruum de luce creato¬
ris aspexerit. breue ei fit om̃e quod crea¬
tum. est: quia ipsa luce uisionis intimȩ.
mentis laxatur sinus : tantumq expan-¬
ditur: in dõ. ut superior existat mundo:
it uero ipsa uidentis anima. giam super
sem & ipsam: cumq in dĩ lumine rapitur.
super se in interioribus ampliatur: &
cum sub se conspicit. exaltata comprehen¬
dit quam breue sit quod comprehende.¬
re humiliata non poterat: Uir ergo. qui
intueri globum igneum. angelos quoq
ad caelos redeuntes uidebat : haec pro¬
cul dubio cernere non nisi in dĩ lumine
poterat: Quid itaq mirum si mundũ¬

Expanded text:
ira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis radio collectus omnis mundus adductus est, sicut nunquam expertus sum, ita nec conjicere scio quonam ordine fieri potest, ut mundus omnis ab homine uno videatur.Fixum tene, Petrequod loquor: quia animae videnti Creatorem angusta est omnis creatura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum est: quia ipsa luce visionis intimae, mentis laxatur sinus, tantumque expanditur in Deo, ut superior existat mundo: fit vero ipsa videntis anima etiam super semetipsam. Cumque in Dei lumine rapitur super se, in interioribus ampliatur; et dum se sub se conspicit exaltata, comprehendit quam breve sit quod comprehendere humiliata non poterat. Vir ergo Dei, qui intuens globum igneum, angelos quoque ad coelum redeuntes videbat, haec procul dubio cernere nonnisi in Dei lumine poterat. Quid itaque mirum si mundu
Abbreviated transcription (Latin):
patre multa narrare: sed quaed̃ã eius
studiose praetereo: quia ad aliorum
Si non abiero : paraclytus non ueniet ad uos:
um enim const&: quia paraclytus sp̃c ex pa
tre semper procedat & filio: cur se filius
recessurum dicit. ut ille ueniat qui afilio
numquam recedit: Sed quia discipuli in
carne dñm cernentes. corporeis hunc semꝑ
oculis uidere sitiebant: recte eis dicitur.
nisi ego abiero. paraclytus non ueni&: acsi
aperte diceretur: Si corpus non subtraho:
quis sit amor sp̃c non ostendo : & nisi me de¬
sieretis corporaliter cernere. numquam me
discetis sp̃ualiter amare :GIRUS
lacet quod dicis:
GREGORIUS¬
lacet quod dicis: GREGORIUS¬
liquantum iam alocutione cessandum
est : ut si ad aliorum miracula enar¬
randa tendimus. loquendi uires per silen-¬
tium reparemus.

Expanded text:
Patre multa narrare: sed quaedam ejus studiose praetereo, quia ad aliorum Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos . Cum enim constet quia Paracletus Spiritus a Patre semper procedat et Filio, cur se Filius recessurum dicit, ut ille veniat, qui a Filio nunquam recedit? Sed quia discipuli in carne Dominum cernentes, corporeis hunc oculis semper videre sitiebant, recte eis dicitur: Nisi ego abiero, Paracletus non veniet; ac si aperte diceretur: Si corpus non subtraho, quis sit amor Spiritus non ostendo; et nisi me desieritis corporaliter cernere, nunquam me discetis spiritaliter amare. Petr. Placet quod dicis. Gregorlacet quod dicis. Gregor. Aliquantum jam a locutione cessandum est, ut si ad aliorum miracula enarranda tendimus, loquendi vires interim per silentium reparemus.
Abbreviated transcription (Latin):
bebat. ita in illo ẽ. tẽptatio uoluptatis edo-¬
mita: ut tale in se aliquid minime sentir&s:
eperunt postmodũ multi iam mundum
relinquere: & ad eius magisterium festinare:
aber quippe a temptationis uitio. iure fac
tus ẽ. uirtutũ magister: unde & ꝑ moysen
precipitur. ut leuitȩ a uiginti quinq an¬
nis & supra ministrare debeãt: ab anno
uero quinquagesimo custodes uasorũ fiant
AMquidem prolati testimonii mihi aliquantũ
intellectus interluc&: sed tamen hoc postulo
exponi:¬

Expanded text:
bebat, ita in eo est tentatio voluptatis edobebat, ita in eo est tentatio voluptatis edomita, ut tale aliquid in se minime sentiret. Coeperunt postmodum multi jam mundum relinquere, atque ad ejus magisterium festinare. Liber quippe a tentationis vitio, jure jam factus est virtutum magister. Unde et per Moysen praecipitur , ut levitae a viginti quinque annis et supra ministrare debeant: ab anno vero quinquagesimo custodes vasorum fiant. Petrus. Jam quidem prolati testimonii mihi aliquantum intellectus interlucet: sed tamen hoc plenius exponi
Abbreviated transcription (Latin):
relicta domo rebq patris. soli dõ placere
desiderans: sct̃e conuersationis habitũ que¬
siuit. Recessit igitur scienter nescius. &
sapienter indoctus. Huius ego omia gesta
non didici: sed pauca qu e narro. quatuor
discipulis illius referentib agnoui: constan¬
tino scilic& reuerentissimo ualde uiro qui
ei in monasterii regimine successit: ualen¬
iniano quoq qui annis multis lateranensi
tate uictus deliberar&: cũ subito superna gr̃a
respectus ad sem xipsum reuersus ẽ: atq urti.¬
carum & ueprium iuxta densa suecrescere
frutecta conspiciens. exutus indumentu. nu¬
dũ se in illis spinarum aculeis. s urticarũ
incendiis proiecit: ibiq diu uolutatꝰ. toto
ex eis corpore uulneratꝰ exiit: & per cutis
uulnera eduxit a corpore uulnus mentis:
quia uoluptatem traxit in dolorem: Cũq
qͦd illicite ardebat intus. Uicit itaq peccã¬
tũ: quia mutauit incendium: Eo quo ui-¬
delic& tẽpore. sicut post discipulis ipse perhi.¬

Expanded text:
ere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensitate victus deliberaret. Cum subito superna gratia respectus ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. Cumquet quod intus illicite ardebat. Vicit itaque peccatum, quia mutavit incendium. Ex quo videlicet tempore, sicut post discipulis ipse perhi
Abbreviated transcription (Latin):
raliter libere uti potuiss&. despexit iam qua.¬
si aridũ mundũ cum flore: Qui liberiori
genere ex prouintia nursye exortus: rome
liberalib litterarum studiis traditus a pa¬
rentib fuerat. Sed cum in eis multos ire
per abrupta uitiorum cerner&: eum quẽ
quasi in ingressu mundi posuerat retraxit
pedem: ne si quid de scientia eius attinger&s¬

Expanded text:
raliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori genere ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attinger
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsum parum quod remanserat olei. iussit
petenti dare: Monachus uero qui cellarium
tenebat. audiuit quidem iubentis uerba: sed
implere distulit: Cumq post paululum. si id
quod uisserat datum ess& inquirer& : respon¬
dit monachus. se minime dedisse: quia si illud
ei tribuer&. om̃ino fratribus nihil remaner&:
Tunc iratus. aliis precepit ut hoc ipsum uas ui.¬
treum. in quo parum olei remansisse uideba¬
tur. per fenestram proicerent : nec in cella ali¬
quid per in oboedientiam remaner&: Factũq ẽ:
Sub fenestra autem eadem ingens praecipitium
patebat : saxorum molibus asperum: Proiec¬
tum itaq uas uitreum uenit in saoeis: sed sic
mansit incolume. acsi proiectum minime fu¬
iss&: ita ut neq frangi. neq oleum effundi
potuiss&: Quod uir dñi praecepit leuari: atq
ut erat integrum p&enti tribui: Tune col¬
lectis fratribus. in oboedientem monachum
de infidelitate sua. & superbia. coram om̃ibus
increpauit:¬

Expanded text:
hoc ipsum parum quod remanserat olei, jussit hoc ipsum parum quod remanserat olei, jussit petenti dari. Monachus vero qui cellarium tenebat audivit quidem jubentis verba, sed implere distulit. Cumque post paululum si id quod jusserat datum esset inquireret, respondit monachus se minime dedisse; quia si illud ei tribueret, omnino nihil fratribus remaneret. Tunc iratus, aliis praecepit ut hoc ipsum vas vitreum in quo parum olei remansisse videbatur, per fenestram projicerent, ne in cella aliquid per inobedientiam remaneret. Factumque est. Sub fenestra autem eadem ingens praecipitium patebat saxorum molibus asperum. Projectum itaque vas vitreum venit in saxis, sed sic mansit incolume ac si projectum minime fuisset: ita ut neque frangi, neque oleum effundi potuisset. Quod vir Domini praecepit levari, atque, ut erat integrum, petenti tribuit. Tunc collectis fratribus, inobedientem monachum de infidelitate sua et superbia coram omnibus increpavit
Abbreviated transcription (Latin):
ir quidam nobilis theoprobus nomine eiusdẽ
benedicti patris fuerat ammonitione conuer¬
sus : qui pro uite suȩ merito. magnam apud eũ
familiaritatis fidutiam habebat: Hic cũ qua¬
dam die eusdem cellulã fuiss& ingressus: hẽ
amarissime flentem repperit: Cũq dui subsis¬
ter& eiusq non finire lacrimas uider&. nec tam̃
ut uir dĩ consueuerat. orando planger&. sed me¬
rendo: que nam causa tanti luctus exister&.
inquisiuit: Cui uir dĩ ilico respondit: Omne
hoc monasterium qͦd construxci. & cuncta quae
fratrib preparaui. om̃ipotentis dĩ uidicio gen¬
tibus tradita sunt : uix autẽ obtinere potui. ut
mihi ex hoc loco animȩ concederentur: Cuius
uocem tunc theoprobus audiuit. nos autẽ cerni¬
mus: qui destructum modo a longobardorum
gente eius monasterium scimus: Nocturno enĩ
tempore. & quiescentib fratrib. nuper illic lon
iss&. Uir autem dñi qui cuncta decreuerat
in terra tribuere. ut in caelo om̃ia reseruar&:

Expanded text:
ir quidam nobilis Theoprobus nomine, ejusdem Benedicti Patris fuerat admonitione conversus, qui pro vitae suae merito magnam apud eum familiaritatis fiduciam habebat. Hic cum quadam die ejus cellam fuisset ingressus, hunc amarissime flentem reperit. Cumque diu subsisteret, ejusque non finiri lacrymas videret, nec tamen ut vir Dei consueverat orando plangeret, sed moerendo, quaenam causa tanti luctus existeret, inquisivit. Cui vir Dei illico respondit: Omne hoc monasterium quod construxi, et cuncta quae fratribus praeparavi, omnipotentis Dei judicio gentibus tradita sunt. Vix autem obtinere potui ut mihi ex hoc loco animae concederentur. Cujus vocem tunc Theoprobus audivit, nos autem cernimus, qui destructum modo a Langobardorum gente ejus monasterium scimus. Nocturno enim tempore et quiescentibus fratribus, nuper illic Lanisset. Vir autem Domini, qui cuncta decreverat in terra tribuere, ut in coelo omnia reservaret,
Abbreviated transcription (Latin):
ua increpͥatione completa: sese cũ isdẽ
fratribus in orationem dedit: In eo
autem loco ubi cum fratribus orabat.
uacuum erat ab oleo dolium & coopertum:
Cumq sanctus uir in oratione persister&.
coepit operimentum eiusdem dolii oleo ex¬
crescente subleuari: Quo commoto atq sub¬
leuato: oleum quod excreuerat ora dolu
transiens. pauimentum loci in quo incubue¬
rat mundabat: Quod benedictus dĩ famu¬
lus ut aspexit. protinus orationem comple¬
uit: atq in pauimentum oleum defluere
cessauit: Tunc diffidentem in oboedientẽq
fratrem latius ammonuit: ut fidem habere
discer&s & humilitatem: Isdem uero frater sa¬
lubriter correptus erubuit: quia uenerabilis
pater uirtutem om̃ĩpotentis dñi quam am¬
monitione untimauerat. miraculis ostendebat.
nec erat iam ut quisquam de eius promissio¬
nibus dubitare poss&: qui in uno eodemq
momento pro uitreo uase pene uacuo. ple.¬
aliud hunc accepta diuinitus ex potestate.
aliud ex oratione potuisse: de ligat o¬

Expanded text:
ua increpatione completa, sese cum eisdem fratribus in orationem dedit. In eo autem loco ubi cum fratribus orabat, vacuum erat ab oleo dolium et coopertum. Cumque sanctus vir in oratione persisteret, coepit operimentum ejusdem dolii oleo excrescente sublevari. Quo commoto atque sublevato, oleum quod excreverat, ora dolii transiens, pavimentum loci in quo incubuerat inundabat. Quod Benedictus Dei famulus ut aspexit, protinus orationem complevit, atque in pavimentum oleum defluere cessavit. Tunc diffidentem inobedientemque fratrem latius admonuit, ut fidem habere disceret et humilitatem. Idem vero frater salubriter correptus erubuit: quia venerabilis Pater virtutem omnipotentis Dei, quam admonitione intimaverat, miraculis ostendebat; nec erat jam ut quisquam de ejus promissionibus dubitare posset, qui in uno eodemque momento pro vitreo vase pene vacuo plealiud hunc accepta divinitus ex potestate, aliud ex oratione potuisse. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s una conscios. esse. criminis edicunt:
Postremo uoto se obligant. nũquã se cuiqua
ex familia sci benedicti aliquid molestiȩ
inlaturos: si modo grãm illius promere.¬
ri ualerent: Cernentes interea custodes
sacrȩ domus deuotionem uirorum: totoq
inclinatos animo ad miscdĩam pii iudi.¬
cis impetrandam. humi prostratos eri¬
gunt : deiectosq animo. corpore. conso¬
lantes. eccliam introducunt: atq ad
scm̃ tumulum perducunt: Oratione
completa. miser resoluitur: atq dño
cum sotiis grates pro posse. ac liberatori suo
benedicto agens. ad sua regreditur: aper¬
te ubiq predicans. diuinam huic loco pre¬
stantius inesse uirtutem: nulliq ex sen¬
tentia cedere. si quid praui aduersus scm̃¬

Expanded text:
omnes una conscios esse criminis edicunt. omnes una conscios esse criminis edicunt. Postremo voto se obligant, nunquam se cuiquam ex familia S. Benedicti aliquid molestiae illaturos, si modo gratiam illius promereri valerent. Cernentes interea custodes sacrae domus devotionem virorum, totoque inclinatos animo ad misericordiam pii judicis impetrandam, humi prostratos erigunt, dejectosque animo ac corpore consolantes, Ecclesiam introducunt, atque ad sanctum tumulum perducunt. Oratione completa, miser resolvitur, atque Domino cum sociis grates pro posse, ac liberatori suo Benedicto agens, ad sua regreditur, aperte ubique praedicans divinam huic loco praestantius inesse virtutem, nullique ex sententia cedere, si quid pravi adversus s
Abbreviated transcription (Latin):
cipiunt: Qua religata. unus ex eis qui
audatior uidebatur. euaginato ense. ex¬
ertoq brachio. uaccam percutere nititur :
At uero in ipso conatu uictus ligatusq in.¬
extricabilib uinculis hȩsit : ita ut erex.¬
erat brachium cum ense retinens: nullãq
in partem deflectere ualens: Uideres
miserum adstare ipso suo conamine uin.¬
uinam quam in suo dudum spreuerat di-¬
lectore. in se experiri: Sotii uidentes
emissam c elitus uindictam. in compa.¬
rem desȩiuire: consternati animo.culp̃ã
confitentur: miscdĩamq ab eo quem super¬
be contempserant. scõ scilics exposcunt
benedicto: Deniq depositis armis. cal.¬
ceis quoq pedib resolutis. terram capitib
aspergunt: sicq remedium petituri mo¬
nasterium properant: deducentes illũ
secum diuinitus uinctum latronem
Atubi basilicȩ proximant. prostrati ante
ostium. culpam cum lacrimis confitent᷑:
nec illum solummodo reum sceleris. sed

Expanded text:
cipiunt: qua religata, unus ex eis qui cipiunt: qua religata, unus ex eis qui audacior videbatur, evaginato ense exertoque brachio vaccam percutere nititur. At vero in ipso conatu vinctus ligatusque inextricabilibus vinculis haesit, ita ut erexerat brachium cum ense retinens, nullamque in partem deflectere valens. Videres miserum astare ipso suo conanime linam quam in suo spreverat delicto, re ipsa in se experiri. Socii videntes emissam coelitus vindictam in comparem desaevire, consternati animo culpam confitentur, misericordiamque ab eo quem superbe contempserant, sancto scilicet exposcunt Benedicto. Depositis denique armis, calceis pedibus resolutis, terram capitibus aspergunt: sicque remedium petituri monasterium properant, deducentes secum illum divinitus vinctum latronem. Et ubi basilicae proximant, prostrati ante ostium culpam cum lacrymis confitentur: nec illum solummodo reum sceleris, sed
Abbreviated transcription (Latin):
rorum dehonestationib: sacrorum lo¬
corum uiolationib: ac reliquis que pi.¬
Eg& enumerare malis: Sed dum impe¬
rator expeditionem in filium agens. A¬
quitaniam uersus. hgeri fluuio propin¬
quars: accidit quosdam supradictorũ
poplõrum duces uillulas cenobii sancti
benedicti uastando attingere: Cum
uero grassante predorum sȩuitia. quid
iam pauperib diriperent deess&. mona¬
sterio proximant : idipsum quod & in
reliquis acturi locis: Frat haud longe
a monasterio armentorum grere non
paruus. depascens: qui continuis fra¬
trum necessitatib deputatus ad serui.¬
endum erat: Nunc predonum ualida
inuadens manus. minatur partim securi
percussos suis epulis preparare: partim
secum suapte abducere: Quib cum armen¬
tarius dicer&. non debere eos gregem sc̃ĩ
contingere benedicti. quod si agerent. eis
impune non cȩdere: illi indignantes.
pinguiorem quam conspexerant iuuen¬
cam. a toto separatam grege iugulari pre-¬

Expanded text:
rorum dehonestationibus, sacrorum lororum dehonestationibus, sacrorum locorum violationibus, ac reliquis quae piget enumerare malis. Sed dum imperator expeditionem in filium agens, Aquitaniam versus Ligeri fluvio propinquaret; accidit quosdam supradictorum populorum duces, villulas coenobii S. Benedicti vastando attingere. Cum vero grassante praedonum saevitia, quid jam pauperibus diriperent deesset, monasterio proximant, idipsum quod et in reliquis acturi locis. Erat haud longe a monasterio armentorum grex non parvus depascens, qui continuis fratrum necessitatibus deputatus ad serviendum erat. Hunc praedonum valida invadens manus minatur partim securi percussum suis epulis praeparare, partim secum sibi apta abducere. Quibus cum armentarius diceret non debere eos gregem sancti contingere Benedicti, quod si agerent, eis impune non cedere; illi indignantes, pinguiorem quam conspexerant juvencam a toto separatam grege jugulari prae
Abbreviated transcription (Latin):
ut dum imperator nobilitatem uetera.¬
norum deponendo insequitur. at hi.
memores pristinȩ uirtutis defensare
libertatem nituntur : defectionis ab
imperatore. regniq. magnũ pararint
exitium: Sed quia nr̃i haud quaquã
propositi. ẽ. regum actus stilo compre.¬
hendere. immo miranda opera per ser.¬
uum dĩ benedictum patrata litteris
cominit tere: relictis quȩ ut ita dixcero
quae cȩpimus redeamus : Imperator
ut dictum. ẽ. suspectos primores fran¬
corum habens. germaniȩ populos aqui¬
taniam profecturus euocat. saxones
uidelic&. turyngos. baioarios. atq ale.¬
mannos : eisq quos uirtute francorũ
pater armis subegerat. regni statum. in¬
composite committit: Illud quo animo
franci exceperint. in promptu. ẽ. agnosce.¬
re: Liberalitate igitur transreni. acsi
ob tutelam imperatoris adepta. uitiis sese
omẽmq subdidere exercitum: depreda.¬
tionib scilic& pauperum: bonorum ui¬

Expanded text:
ut dum imperator nobilitatem veteraut dum imperator nobilitatem veteranorum desponendo insequitur, ac hi memores pristinae virtutis, defensare libertatem nituntur defectionis ab imperatore, regnique magnum pararint exitium. Sed quia nostri haudquaquam propositi est, regum actus stylo comprehendere, imo miranda Dei opera per servum illius Benedictum patrata litteris committere, relictis quae ut ita dixeroquae coepimus redeamus. Imperator ut dictum est suspectos Francorum primores habens, Germaniae populos Aquitaniam profecturus evocat, Saxones videlicet, Thoringos, Bajoarios atque Alemannos: eisque quos virtute Francorum pater armis subegerat, regni statum incomposite committit. Illud quo animo Franci exceperint, in promptu est agnoscere. Libertate igitur Transrhenani ac si ob tutelam imperatoris adepta, vitiis sese omnemque subdidere exercitum, depraedationibus scilicet pauperum, bonorum vi
Abbreviated transcription (Latin):
helẏsei proph̃e exemplo.qui regis fyri e
latrunculos quos ad se interficiendũ di¬
rexerat. captos oculis in medium deduxit
samaryȩ. atq rege ysrł requirente a ꝓpha
utrum eos gladio percuter& prohibuit.
quin potius pane refocillatos & aqua suis
remisit: misertus latronum labori. cibo
potuq eos reficere iuissit : atq incolumes
ad propria remeare: interdicens nequan.¬
do ad talia audenda prorumperent :
temporib. cũ scdm̃ euangelicum
dñi dictũ. abundante iniquitate
refrigescer&. caritas multorum.
discidio gentis francorum accidit multi¬
faryam rem puplicam eiusdem regni affli.¬
gi Namq prauorum hominum consili¬
is. dũ consultatio rei puplicȩ in superbiã
dominatũq se transformauit : primori.¬
regib boni quique suspectiores existere:
quib ut ait. crispus. semper aliena uir¬
tus formidolosa. ẽ: atq in primis. gen.¬
ti contraria sentire: Quadere actũ. ẽ.

Expanded text:
Elisaei prophetae exemplo qui regis Syriae Elisaei prophetae exemplo qui regis Syriae latrunculos, quos ad se interficiendum direxerat, captos oculis, in medium deduxit Samariae, atque rege Israel requirente a propheta, utrumne eos gladio percuteret, prohibuit, quin potius pane et aqua refocillatos suis remisit: misertus latronum labori, cibo potuque refici jussit, atque incolumes ad propria remeare, interdicens nequando ad talia audenda prorumperent. oribus, cum secundum Evangelicum Domini dictum, abundante iniquitate refrigesceret charitas multorum , dissidio gentis Francorum accidit multifariam rempublicam ejusdem regni affligi. Namque pravorum hominum consiliis, dum consultatio reipublicae in superbiam dominatumque se transformavit, primoriregibus boni quique suspectiores exsistere, quibus ut ait Crispus semper aliena virtus formidolosa est; atque inprimis genti contraria sentire. Qua de re actum est,
Abbreviated transcription (Latin):
xcubitorum officium sacris templis di¬
catum. non modo modernis temporib
constat : uerum prisca aetate sub bea¬
to moyse adño legimus tabernaculo
sacrato. ex leuitarum genere custodũ mu¬
nia subrogata: Qude processu temporis
a scõ proph̃a necnon rege mirabili dauid
ampliori dispositione ordinata: morem
nobis nr̃eq religioni ut ita dixerim ges¬
sere: Equidem uetusta detas idem offi¬
tium persuccessionem prolis excipiebat:
nr̃a uero non propagatione prolis. sed ma¬
gis puritate uitae. morumq probitate
officiales admittit: Hac deniq sacra
consuetudine passim summa celebritate
uigente. presentis quoq loci basilica in ho¬
nore sc̃ae dĩ genitricis MARTAE. omni¬
umq xp̃i uirginum dicata. in qua uene¬
rabile giam corpus scĩssimi BE NEDiT¬
humatum decenti honore seruatur. om̃i
religione atq honestate prestantẽ xp̃ia¬
humanȩ absq ullo miscdĩȩ respectu uita
eos carere suspendio iuberent: postremo

Expanded text:
xcubitorum officium sacris templis dicatum non modo modernis temporibus constat, verum prisca aetate sub B. Moyse a Domino legimus tabernaculo sacrato ex Levitarum genere, custodum munia subrogata: quae processu temporis, a sancto propheta necnon rege mirabili David, ampliori dispositione ordinata, morem nobis nostraeque religioni, ut ita dixero, suggessere. Et quidem vetusta aetas idem officium per successionem prolis excipiebat, nostra vero non propagatione prolis, sed magis puritate vitae morumque probitate officiales admittit. Hac denique sacra consuetudine passim summa celebritate vigente, praesentis quoque loci basilica in honore sanctae Dei genitricis Mariae omniumque Christi virginum Deo dicata, in qua venerabile etiam corpus sanctissimi Benedicti decenti honore servatur: omni religione atque honestate praestantem Chrihumanae absque ullo misericordiae respectu vita eos carere, suspendio juberent; postremo
Abbreviated transcription (Latin):
sensum dñi ñ ignorant: Om̃s enĩ qui deuote dñm
sequunt᷑ &iam deuotione cũ dõ sunt: & adhuc
cculta itaq dĩ uidicia. in quantũ coniuncti sunt.
scuint: in quantũ disiuncti sunt nesciunt: Quia
enim secreta eius adhuc perfecte ñ penetrant. in-
com prehensibilia eius iudicia. ẽẽ. testantur: quia
uero ei mente inhȩrent. atq inherendo. uel sacrȩ
scripture eloquiis. uel occultis reuelationib in
quantũ accipiunt agnoscunt: haec & norunt.
& ꝓnuntiant: Iudicia igit quae ds̃ tac& nesci¬
unt : quae ds̃ loquitur sciunt: Vnde & dauid
ꝓph̃a cũ dixxiss&. in labiis meis ꝓnuntiaui om̃ia
iudicia: protinus addidit. oris tui: Nesi aperte
dicat: Illa ego iudicia & nosse & ꝓnuntiasse po¬
tui quae te dixcisse cognoui: nã ea quae ipse
ñ loqueris. nr̃is proculdubio cognitionib abs¬
condis: Concordat ergo prophetia. & aplĩca sen-¬
tentia: quia & incõpraehensibilia sunt dĩ iudi-¬
cia:. & tam̃ quae de ore eius prolata fuerint. hu-¬

Expanded text:
sensum Domini non ignorant. Omnes enim qui devote Dominum sequuntur, etiam devotione cum Deo sunt, et adhuc . Occulta itaque Dei judicia inquantum conjuncti sunt, sciunt; inquantum disjuncti sunt, nesciunt. Quia ecomprehensibilia ejus judicia esse testantur; qui vero ei mente inhaerent, et inhaerendo vel sacrae Scripturae eloquiis vel occultis revelationibus, in quantum accipiunt, agnoscunt, hoc et norunt et pronuntiant. Judicia igitur quae Deus tacet nesciunt, quae Deus loquitur sciunt. Unde et David propheta cum dixisset: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia, protindicat: Illa ego judicia et nosse et pronuntiasse potui, quae te dixisse cognovi. Nam ea quae ipse non loqueris, nostris procul dubio cognitionibus abscondis. Concordat ergo prophetica apostolicaque sententia: quia et incomprehensibilia sunt Dei judicia, et tamen quae de ore ejus prolata fuerint, hu
Abbreviated transcription (Latin):
igni comprehensa. flammarum globum cepit
emittere Perstrepentium autem tumultu
ut intali assol& re: uicinarum homines
uillarum ceperunt concurrere: Sed cum
iam rogum flammarum altius ascenden.¬
tem. concremationemq proimam cerne¬
rent. gradum compressere. dicentes eam
a nullo posse liberari. quȩ exstructa uimi.¬
nib. & compacta geneste. leuem pastum
uoranti preber& flammȩ: Freterea huma.¬
no recedente adiutorio: pauper ille ad
diuinum conuersus auxilium. ita aiebat :
Odñe miserere mei: ne fame affectus mori¬
ar: Sc̃ẽ BE NEDIETE subueni mihi:
s adiuua seruum tuum: Omẽm enĩ pau¬
pertatem meam in hoc conduxeram tugu.¬
riunculo: Dum hȩc & alia plurima flen¬
do ingeminar&: diuinitas flexa admi¬
sedĩam. meritis sacratissimi BENEdI¬
CTI patris restimeit rogum: saluũq
om̃e remansit tugurium: uno dũta¬
xat pariete ambusto. qui erat context᷑
ex uimine: cunctaq illius remansere in lesa:

Expanded text:
igne comprehensa, flammarum globum coepit emittere. Perstrepentium autem tumultu, ut in tali assolet re, vicinarum homines villarum coeperunt concurrere. Sed cum jam rogum flammarum altius ascendentem, concremationique proximam cernerent, gradum compressere, dicentes eam a nullo posse liberari quae exstructa viminibus et compacta genesta, levem pastum voranti praeberet flammae. Praeterea, humano recedente adjutorio, pauper ille ad divinum conversus auxilium ita aiebat: O Domine, miserere mei, ne fame affectus moriar! S. Benedicte, subveni mihi, et adjuva servum tuum; omnem enim paupertatem in hoc conduxeram tuguriunculo. Dum haec et alia plurima flendo ingeminaret, Divinitas flexa ad misericordiam meritis sacratissimi Benedicti Patris, restinxit rogum, salvumque omne remansit tugurium, uno duntaxat pariete ambusto, qui erat contextus ex vimine. cunctaque illius remansere illaesa.
Abbreviated transcription (Latin):
mperii francorum monarchyam ludouico
augusto ut prefatum. ẽ. regente: uenera¬
bilis abbas hiLDUINUS. Cenobii scĩ mar¬
tyris dionisii legatos romam direxit.
atq ab eugenio papa corpus beati Sebastia¬
ni martyris impetrauit: Quod delatum.
in sc̃i Medardi basilica iuxcta corpus eius
in loculo gestatorio ad tempus collocauit.
quo in loco innumera miraculorum aop̃o
patrata sunt opera. interuentu sc̃i marty¬
ris: Postera sane tempestate. boso abbas
monasterii scĩ confessoris benedieti pala¬
tium euocatus adierat: Unde regredi¬
ens: transitũ per monasterium scĩ dioni¬
sii congruum habuit. Proude diuer¬
tens ad prefatum coenobium: cũ hilduino
nobis transgressorib p̃ceptoꝵ suoꝵ ultio¬
nis olim uindictam per prophetam repro¬
missam uidetur infligere: Dicit enim
comminans per hieremyam propham. Pro
eo quod non audistis uerba mea. ecce ego
mittam & assumam uniuersas cognatio¬
nes aquilonis ait dñs: & adducã eas suꝑ

Expanded text:
mperii Francorum monarchiam Ludovico Augusto ut praefatum est gerente, venerabilis abbas Hilduinus coenobii S. martyris Dionysii legatos Romam direxit, atque ab Eugenio papa corpus S. Sebastiani martyris impetravit, quod delatum in S. Medardi basilica juxta corpus ejus in loculo gestatorio ad tempus collocavit. Quo in loco innumera miraculorum a Christo patrata sunt opera interventu sancti martyris. Postera sane tempestate, Boso abbas monasterii sancti confessoris Benedicti palatium evocatus adierat: unde regrediens transitum per monasterium S. Dionysii congruum habuit. Proinde divertens ad praefatum coenobium cum Hilduino nobis transgressoribus praeceptorum suorum, ultionis vindictam olim per prophetam repromissam videtur infligere. Dicit enim comminans per Jeremiam prophetam: Pro eo quod non audistis verba mea, ecce ego mittam, et assumam universas cognationes Aquilonis, ait Dominus, et adducam eas super
Abbreviated transcription (Latin):
terra plena. e. iudicio sanguinũ. & ciuitas
plena iniquitate: Et adducã pessimos
degentib. & possidebunt domos eorum.
& quiescere faciam superbiam potentium:
& possidebunt sc̃uarium eoꝵ: Angustia
suꝑueniente: requirent pacem. & non erit:
Conturbatio suꝑ conturbationẽ ueni&: & au¬
ditus suꝑ auditũ: & requirent uisionem
de ꝓpħa. & lex peribit a sacerdote: & consiliu
faciam eis: & scdm̃ iudicia eoꝵ iuidicabo
eos: & scient quia ego dñs: Est itaq cer¬
uere cõminatione ꝓphicam nr̃o adsigna¬
ri euo: quando obscelerum imnmanitatẽ
populis quondã dĩ & oues manuum eius
dati sunt nationib in depredationem. cap¬
tiuitatẽq durissimam: atq solum nuꝑ
florentissimũ aetate uberȩ glebe. cunc¬
tarumq opulentia rerum redac tũ .ẽ.¬
in uastitate acsolitudinem extremam
Libes igit᷑ cũ ꝓpħa dauid ueraciter exela¬
mare iustus es dñe. & rectũ iudiciũ tuũ:
atq cũ altero humiliter implorare. dñe

Expanded text:
plena est iudicio sanguinum et civitas plena iniquitate et adducam pessimos de gentibus et possidebunt domos eorum et quiescere faciam superbiam potentium et possidebunt sanctuaria eorum angustia superveniente requirent pacem et non erit conturbatio super conturbationem veniet et auditus super auditum et quaerent visionem de propheta et lex peribit a sacerdote et consilium  judicabo eos, et scient quia ego Dominus . Est itaque cernere comminationem propheticam nostro assignari aevo, quando ob scelerum immanitatem populus quondam Dei et oves manuum ejus dati sunt nationibus in depraedationem captivitatemque durissimam: atque solum nupera florentissimum aetate, ubere gleba, cunctarumque opulentia rerum, redactum in vastitatem ac solitudinem extremam. Libet igitur cum propheta David veraciter exclamare: Justus es, Domine, et rectum judicium tuum : atque cum altero
Abbreviated transcription (Latin):
randa eius gesta in promptu habentur.
ad eius honorificentiam referamus : qͦd
non alius quilib& ex magistris ecclĩae
uitam tanti patris digessit : quam insig¬
nis ille disertissimus papa GREGORI¬
US : qui totum quod scripsit. quasi au¬
rum refulg&: Duunitus enim dispo

Expanded text:
randa ejus gesta in promptu habentur, randa ejus gesta in promptu habentur, ad ipsius honorificentiam referamus, quod non alius quilibet ex magistris Ecclesiae vitam tanti patris digessit, quam insignis ille disertissimus papa Gregorius, qui totum quod scripsit, quasi aurum refulget. Divinitus enim dispo
Abbreviated transcription (Latin):
nec ipse quidem martinus toto orbe mi¬
rabilis fecisse refertur : Et quia iugum
non solum ab adolescentia. sed &iam ab
ipsa infantia portauit : ut ibidem hiere¬
myas prosequitur. in illo caelesti capito¬
lio singulariter sedebit: Nec sine diui¬
no moderamine gestum fuisse constat:
quod aculeos temptationis in sese tam
ualidos ibidem expertus. ẽ: Sicut enĩ
duoc bonorum PTTRUS primo sibi
ostensus. ẽ. tunc dominico gregi prelatus:
sic iste princeps di tantorum milibus mo¬
nachorum preferendus. oportuit ut proprio
discrimine probaretur : qualiter subditis
misereri debuiss&s: Quia tamen proprium¬
& primum certaminis impetum fortiter
deuicit : tale quid deinceps numquã sen¬
sit: Quam oboedienter sane. & quam di¬
serte. priuato bono quisq debeat commu¬
ne bonum preferre. hic spiritalis discipli¬
nȩ magister in hoc suo facto demonstrat :
quod mox ut expetitus. ẽ. dilectam soli¬
tudinem. se uincens deseruit : & uoto su¬
plicum satisfecit : Qm̃ uero sc̃a atq mi¬

Expanded text:
nec ipse quidem Martinus, toto orbe mirabilis, fecisse refertur. Et quia jugum non solum ab adolescentia, sed etiam ab ipsa infantia portavit , ut ibidem Jeremias prosequitur, in illo coelesti capitolio singulariter sedebit. Nec sine divino moderamine gestum fuisse constat, quod aculeos tentationis in sese tam validos, ibidem expertus est. Sicut enim dux bonorum Petrus, primo sibi ostensus, est tunc Dominico gregi praelatus; sic iste princeps Dei tantorum millibus monachorum praeferendus, oportuit ut proprio discrimine probaret, qualiter subditis misereri debuisset. Quia tamen primo certaminis impetum fortiter devicit, tale quid deinceps nunquam sensit. Quam obedienter sane, et quam diserte privato bono quisque debeat commune bonum praeferre, hic spiritalis disciplinae magister in hoc suo facto demonstrat. Quod mox ut expetitus est, dilectam solitudinem se vincens deseruit, et voto supplicum satisfecit. Quoniam vero sancta atque admi
Abbreviated transcription (Latin):
uintia. proclam&: sed ubicũq sc̃a eccłia
diffunditut. per tribus. per nationes. per lu¬
guas laudes BENΘDICT⁊ frequententꝰ
Si enim in multitudine populi dignitas re¬
gis ẽ ut ait salomon: quantam putamus
esse dignitatem istius regis. quem tam num
rosus prosequitur exercitus monachorum
Quis unquam rex. aut imperator in tantis
mundi partib imperauit: aut ex tam di¬
uersis nationib sibi tantas legiones ad di¬
xit: quantas uidelic& iste euiuslibe sexu
& etatis in xp̃i militia uoluntarie iurata
disponit: Qui quasi presentem intuentes.
uexillum institutionĩs sequentes. diabolise
acies iuriliter infringunt : quib illud pr¬
pheticum bene coaptatur. erunt oculi tui
uidentes preceptorem tuum: Deniq fide¬
lis opinio ẽ: quod unusquisq scõrum cũ
illis surg& in regeneratione. quos dño adqu¬
siuit: Cum igitut uniuersi huuis sc̃e inst¬
tutionis eius sequaces in unum coacti fue¬

Expanded text:
vincia proclamat; sed ubicunque sancta Ecclesia vincia proclamat; sed ubicunque sancta Ecclesia diffunditur, per tribus, per nationes, per linguas, laus Benedicti frequentatur. Si enim in multitudine populi dignitas regis est , ut ait Salomon, quantam putamus esse dignitatem istius regis, quem tam numrosus prosequitur exercitus Monachorum? Quis vmquam Rex aut Imperator in tantis mundi partibus imperauit, aut ex tam diuersis nationibus sibi tantas legiones conduxit, quantas videlicet iste, cuiuslibet sexus & ætatis in Christi militia, voluntarie iuratas disponit? Quem quasi præsentem intuentes, & vexillum institutionis sequentes, Diabolicas acies viriliter infringunt. Quibus illud Propheticum coaptatur, erunt oculi tui, videntes præceptorem tuum. Denique fidelis opinio est, quod vnusquisque sanctorum cum illis surget in regeneratione, quos Domino acquisiuit. Cum igitur vniuersi huiusce institutionis eius sequaces, in vnū coacti fue
Abbreviated transcription (Latin):
qui iam suo regi sotiatus ẽ reparari poterim̃
nigredo scelerum nos decolorauit: non si¬
mus ut ghyops qui non mutat pellem suã:
sed ad eius manum recurrentes annonam mi¬
sedĩȩ sicut ille suus coruus ab eo requiramꝰ :
si giam inter iniuriosos merito computandi
sumis: illum tamen affectum quo pro se
odiente fleuit ab ipso reposcamus: Neq
enim supplices quamuis indignos aduersa¬
bitur : qui pro perseuerante in malitia lu¬
gebat: Gaudeamus ergo: & erga dñm
nim quo ualemus annisu dilectionis affectũ
exibeamus : Nam idcirco dimissa sunt Ma¬
RIAE peccata multa: quia dilexit mulo¬
tum: Ceterum ad laudes eiusdem principis
dĩ semper iuoeta psalmistam adicere cuiquã
desiderandũ ẽ: sed nos affectum quidem
exibere possumus ÷ effectum uero tantę
rei nequaquam explere sufficimus: Qua¬
propter easdem illius laudes non una uoo
non una congregatio. neq una urbs. uel pro¬

Expanded text:
qui jam suo regi sociatus est, reparari poterimus. Si qui jam suo regi sociatus est, reparari poterimus. Si nigredo scelerum nos decoloravit, non simus ut Aethiopes, qui non mutant pellem suam; sed ad ejus manum recurrentes, annonam misericordiae, sicut ille corvus, ab eo requiramus. Si etiam inter injuriosos merito computandi sumus, illum tamen affectum, quo pro se odiente flevit, ab ipso reposcamus. Neque enim supplices, quamvis indignos, aversabitur, qui pro perseverante in malitia lugebat. Gaudeamus ergo, et erga Dominum nostrum, quo valemus adnisu dilectionis affectum exhibeamus. Nam idcirco dimissa sunt Mariae peccata multa, quia dilexit multum . Caeterum ad laudes ejusdem principis Dei semper, juxta Psalmistam, adjicere, cuiquam desiderandum est. Sed nos affectum quidem exhibere possumus, perfectionem vero tantae rei nequaquam explere sufficimus. Quapropter easdem illius laudes, non una vox, non una congregatio, neque una urbs vel pro
Abbreviated transcription (Latin):
taq reuerentia excolendus: Pondus
quippe cuius lib& reatus non solum ex in¬
tellectu gerentis. uel tempore. sed giam ex
loco sols pensari: Hinc enim uelut a
maiori exprobratione contra impium uox
diuina queritur dicens: In terra sc̃orum
inique gessit : & non uidebit glãm dñi
Et item: Dilectus m̃s in domo mea male
operatus. ẽ: Alioquin quem presentia
tanti patris ad sui reuerentiam non flec¬
tit. sp̃in uide uidetur participari: cuius
uuritiam. nec uisio. nec locutio. nec conui¬
uium ipsius dñi emolliuit: Inspiciamus
ergo quod adõ donatum sit nobis: et
oblatam grãm nullatenus in uacuum
recipiamus: Tantus fulgor cecitatem
mentis nr̃ȩ illumin&s: tanta pietas du¬
ritiam emolliat : tam potens medicina
uulnera nr̃a san&: Si enim adhucpue¬
rulus ita capisterium reparauit. ut nec
scissura quidem apparer&: nos qui uasa
gram. quia multas peccatorũ scissuras
incurrimus. per eundem regem & medicum

Expanded text:
taque reverentia excolendus. Pondus taque reverentia excolendus. Pondus quippe cujuslibet reatus, non solum ex intellectu gerentis, vel tempore, sed etiam ex loco solet pensari. Hinc enim velut a majori exprobratione, contra impium vox divina queritur, dicens: In terra sanctorum inique gessit, et non videbit gloriam Domini ; et item: Dilectus meus in domo mea male operatus est . Alioquin, quem praesentia tanti patris ad sui reverentiam non flectit, spiritum Judae videtur participare. Cujus duritiam, nec visio, nec locutio, nec convivium ipsius Domini emollivit. Inspiciamus ergo, quid a Deo donatum est nobis, et oblatam gratiam nullatenus in vacuum recipiamus. Tantus fulgor, caecitatem mentis nostrae illuminet. Tanta pietas, duritiam emolliat. Tam potens medicina, vulnera nostra sanet. Si enim adhuc puerulus ita capisterium reparavit, ut nec scissura quidem appareret; nos, qui vasa ati sumus, quia multas peccatorum scissuras incurrimus, per eumdem medicum
Abbreviated transcription (Latin):
situm. ẽ. ut cum isdem excellentissimꝰ
legislator in ceteris modis sit adõ decoraũ.
oiam hinc maiori auctoritate. tam ipse qua
legislatio eius roboretur: quod eandem
uitam summus aplĩcȩ sedis pontifer ordi¬
nauit. Quȩ scilic& uita &iam exoccasionie
cuialogi ut plurib innotescer&: s non solu
apud latinos. sed &iam apud grecos notis¬
sima for&: Nec illud pretereat: quod
om̃imodis gaudendũ nobis. ẽ. hunc tan¬
tum splendorem in hanc nr̃am occiduã
regionem uenisse. diuino nutu donatum
sit: Neq enim abre credimus contigisse.
quod clientem unice dilectum. beatum
uidelic& maurum has inpartes adhuc ui¬
uens direxerit:: & se demum transferri
uoluerit: Forte enim cum sc̃a mens eius
adeo dilatata ess&s ut omẽm mundũ si¬
mul conspicer&: hunc locum sibi quodã
occulto consilio spetialiter delegauit: Ui¬
derit ergo quisquis. ẽ. cui locus tam mul¬
tis conspicuus. atq desiderabilis non nega¬
tur. quanti habendus sit meriti: quan¬

Expanded text:
situm est, ut cum isdem excellentissimus legislator in caeteris modis sit a Deo decoratus, etiam hinc majori auctoritate tam ipse quam legislatio ejus roboretur, quod eamdem vitam summus apostolicae sedis pontifex ordinavit. Quae scilicet vita, etiam ex occasione Dialogi ejus, pluribus innotesceret; et non solum apud Latinos, sed etiam apud Graecos notissima foret. Nec illud praetereat quod omnimodis gaudendum nobis est, hunc tantum splendorem in hanc nostram occiduam regionem venire, divino nutu donatum esse. Nec abs re credimus contigisse quod clientem unice dilectum, beatum videlicet Maurum, has in partes adhuc vivens direxerit, et demum se transferri voluerit. Forte enim, cum sancta mens ejus adeo dilatata esset, ut omnem mundum simul conspiceret: hunc locum, sibi quodam occulto consilio specialiter delegit. Viderit ergo quisquis est, cui locus tam multis usquequaque tantum desiderabilis non negatur: quanti habendus sit, quan
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s enim dies dñi. ẽ. nolite contristari:
quod ex nobis. uel in nobis. ẽ. triste ob
mit tamus: & quasi nobiscũ fit hodie
sponsus gaudere presumamus: Munus
uero nr̃e confessionis uelut ante pedes pa¬
ternȩ piecatis offerentes.: nr̃m posse in
eius laude & ammiratione totum suble¬
celsiori uoce clamat: quanto hunc arden¬

Expanded text:
Sāctus enim dies Domini est, nolite contristari. Sāctus enim dies Domini est, nolite contristari. Quod ex nobis, vel in nobis triste est, omittamus: & quasi nobiscum sit hodie sponsus, gaudere pręsumamus. Munus vero nostrę cōfessionis, velut ante pedes Paternæ pietatis offerentes, nostrum posse in eius laude & admiratione, totum sublecelsiori voce clamet, quanto hunc arden
Abbreviated transcription (Latin):
tum. ẽ. apud dm̃. meminerimus tamen.
quia ad supernum iudicem. uel ad sena¬
tores caeli placandos. recogitatio. seu
confessio peccati spetialiter prosit.
iuxta: illud. narra si quid habes. ut iustifice¬
ris : Iniquitatem meam inquit ego agnos¬
co: & ideo quasi securus postulat. auerte
faciem tuam apeccatis meis: Quisquis ue¬
ro nr̃m uult sui meriti faciem contem pla¬
ri. necesse hab&s ut in hoc speculum inten
licitius perpendat: Inspectis enim pro¬
ut nr̃a paruitas. ẽ. illius gestis: uel
quantum nos in imo. uel quantũ ipse
in sublime sit animaduertere poterimꝰ
Hinc de quolib& penitente scriptum est:
Respiciet homines. idest sanctos. & dicet.
peccaui : q̃m in illorum spetiositate con-¬
siderat. quantum se deformem attendat
Quȩ utilitas autem de eadem confessio¬
ne proueniat. ibidem signatum. ẽ: cum
dicitur: Liberemus eum de superbia.
& de his que fecit: ut non eat in perditi¬
onem: At uero quia scriptura iubet.

Expanded text:
tum est, apud Dominum. Meminerimus tamen, tum est, apud Dominum. Meminerimus tamen, quia ad supernū Iudicem, vel ad Senatores cœli placandos, recogitatio, seu cōfessio peccati specialiter prosit, iuxta illud: Narra si quid habes, vt iustificeris. Iniquitatem meam inquit, ego agnosco. Et ideo quasi securus postulat: Auerte faciem tuam a peccatis meis. Quisquis vero nostrum vult sui meriti faciem contemplari, necesse habet, vt in hoc speculum intendlicitus perpendat. Inspectis etenim, prout nostra paruitas est, illius gestis, vel quantum nos in imo, vel quantū ipse in sublime sit, animaduertere poterimus. Hinc de quolibet pœnitente scriptū est: Respiciet homines, id est, Sāctos, & dicet: Peccaui. Quoniam ad illorum speciositatem, considerat quātū se deformem attendat. Quæ vtilitas autem de eadem confessione proueniat, ibidem signatum est, cū dicitur: Liberemus eū de superbia, & de his quæ fecit, vt non eat in perditionem. At vero, quia Scriptura iubet: