comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Idio tui: & conterã ciuitates tuas. & faciã in
Ifurore & in indignatione & inultione cun
Ictis gentib quȩ non audierunt. Lxx. Et er̃
Iut non congreget᷑ quisquã neq sit filiis ho¬
Iminum. Et erunt reliquiȩ iacob in gentib

Expanded text:
teram civitates tuas, et faciam in furore et in indignatione ultionem in cunctis gentibus, quae non audierunt. LXX: Et erunut non congregetur quisquam neque sit in filiis hominum. Et erunt reliquiae Jacob in genti
Abbreviated transcription (Latin):
qđ nos possumus dicere. in scĩs eoꝵ. In hebreo
aut̃ positum est. hafethee. Tunc gͥ erit pax cum
reliquiȩ fr̃m &p̃i conuersȩ fuerint ad filios isrł.
& uenerit assyrius in t̾ram nrãm. & ad uiti ã
dño eũ qui nr̃as domos calcare cupiehat con
ait. Suscitabimꝰ suꝑ eũ septẽ pastores. & octo
pͥmates hominũ uel morsus hominum. Susci¬

Expanded text:
 nos possumus dicere, in sicis eorum: in Hebraeo autem positum est BAPHETHEE  . Tunc igitur erit pax, cum reliquiae fratrum Christi conversae fuerint ad filios Israel, et venerit Assyrius in terram nostram, et adjuti a Domino, eum qui nostras domus calcare cupiebat, velait: Suscitabimus super eum septem pastores, et octo primates hominum, vel morsus hominum. Susci
Abbreviated transcription (Latin):
tuo. Quos dedisti mͥ custodiui: & nullus ex his
ꝑut. Et conuertent᷑ siue ut melius int̾p̃tatꝰ ÷
syminachus habitabunt. lasub enĩ uerbum
hebraicum: utrunq significat. Habitabunt
aut̃ in ȩccła dnĩ. quia magnificatꝰ est xp̃c usq
Terit iste pax: assyrius cũ uenerit in t̾rã nr̃am.
& quando calcauerit in domib nr̃is. Lxx.
&erit hȩc pax assyrius cũ suꝑuenerit interrã
urãm. & cum ascenderit suꝑ regionẽ ur̃am
Quando uenerit diabolus quiint̃p̃tat᷑. Eyey¬
E᷑ cͦ idest arguens atq corripiens suꝑ
t̾ram regionẽq credentiũ. & eoꝵ quos pascit
dñs infortitu dine & insullimitate nominis
rus. & domos animarũ nr̃arũ id est corpora
quasi suꝑb ascenderit atq dep̃sserit. & tam̃
pax siue ipse. xp̃c erit innobis. & dicet᷑ de scõ.

Expanded text:
uo: quos dedisti mihi, custodivi, et nullus ex his periit . Et convertentur, sive ut melius interpretatus est Symmachus, habitabunt. JASUBU   enim verbum Hebraicum utrumque significat. Habitabunt autem in Ecclesia Domini, quia magnificatus est Christus usque Et erit iste pax: Assyrius cum venerit in terram nostram, et quando calcaverit in domibus nostris. LXX: Et erit haec pax; Assyrius quando supervenerit in terram vestram, et cum ascenderit super regionem vestram. Quando venerit diabolus, qui interpretatur εὐθύνων, id est, arguens atque corripiens, super terram regionemque credentium, et eorum quos pascet Dominus in fortitudine, et in sublimitate nominis iis, et domos animarum nostrarum, id est corpora, quasi superbus ascenderit atque depresserit, et tamen pax sive ipse Christus erit in nobi
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ dnĩ: & ualles fundamenta t̾rȩ. quia iudi¬
cium dñi aduersũ popłm suũ. & cũ iłrł diuidi¬
&e theodotio transtuler̃t. & antiqua funda¬
menta t̾rȩ. Quinta aut̃ editio ipsũ hebraicũ
posuit. etethanim. fundam̃ta t̾rȩ. Prima gͥ

Expanded text:
cium Domini, et valles fundamenta terrae, quia judicium Domini adversus populum suum, et cum Israel judimachus et Theodotio transtulerunt, et antiqua fundamenta terrae: quinta autem editio ipsum Hebraicum posuit, ETHANIM , fundamenta terrae. Prima igitur
Abbreviated transcription (Latin):
emee& inuidis respondemꝰ quia
ñcessat inuidia. & libror nr̃oꝵ
exordia emulor maledicta con¬
futant. qui uulgo iactitant me
sterilis ieiuniq sermonis quasdã in eptias
scribere. & cum loqui nesciam tacere ñ posse.
taꝗ obsecro uos paula cẽ eustochium ut ad huĩce¬
modi latratus claudatis aures. & infantiã ut
dicunt meã orationib adiuuantes impetretis
bum euangłi ⁊ anti uirtutẽ multã. Moneo aut̃
tauros pingues qui circundeder̃ me ut quiescaN¬
nra rodere. & desinant maledicere malefactis.
dia compilare. & contaminare ñ decere scri¬
pturã ueterũ. qđ illi maledictum uehemens
trans ferre. accuset᷑ ennius & maro. plautus.
cecilius. & terentius. tullius quoq & cęteri elo¬
quentes uiri. qui nonsolum uersus & multa ca¬
pitula. & longissimos libros ac fabulas integras
transtulerunt᷑. Sed & hylarius nr̃ furtireus
dicti origenis ad sensum uerterit. Quoꝵ omĩũ
emulariꝰ ex opto neglegentiã. potiꝰ quã istoꝵ

Expanded text:
emper invidis respondemus, quia non cessat invidia: et librorum nostrorum exordia, aemulorum maledicta confutant: qui vulgo jactant, me sterilis jejunique sermonis quasdam ineptias scribere, et cum loqui nesciam, tacere non posse. Itaque obsecro vos, o Paula et Eustochium, ut ad hujuscemodi latratus claudatis aures, et infantiam, ut dicunt, meam orationibus adjuvantes, impetretis bum evangelizantibus virtute multa . Moneo autem tauros pingues, qui circumdederunt me , ut quiescant et desinant maledicere, malefacta na compilare, et contaminari non decere veterum scripta: quod illi maledictum vehemens transferre, accusetur Ennius et Maro, Plautus, Caecilius et Terentius, Tullius quoque et caeteri eloquentes viri, qui non solum versus, sed multa capita et longissimos libros ac fabulas integras transtulerunt. Sed et Hilarius noster furti reusdicti Origenis ad sensum verterit. Quorum omnium aemulari exopto negligentiam, potius quam istorum
Abbreviated transcription (Latin):
Ihoc dabit eos usq ad tempus. in quo parturi¬
Sens pariet. Reliquiȩ fr̃m eiꝰ. conuertent᷑ ad
filios isrł. L.xx. Propterea dabit eos usq ad
reuertentur ad filios isrł. Quia debethleem
quȩ est ephrata. egressus est xp̃c dominator
isrł: & egressus eiꝰ non eo tantũ fuit tempore
quo uisus incarne est. sed abinitio ȩt̾nitatis
siue abinitio scłi: quia semꝑ ipse locutus est

Expanded text:
t eos usque ad tempus in quo parturiens pariet, et reliquiae fratrum ejus convertentur ad filios Israel. LXX: Propterea dabit eos usque adrevertentur ad filios Israel. Quia de Bethleem, quae est Ephratha, egressus est Christus dominator in Israel, et egressus ejus non eo tantum fuerat tempore quo visus in carne est, sed ab initio aeternitatis, sive ab initio saeculi. Quia semper ipse locutus est
Abbreviated transcription (Latin):
terra uida. nequaquã minima es in ducibus
uida. Exte enim egredietur dua: qui reget
tacente ꝑspicuum est. Et arbitror matheum
posuisse ut abeis dictum est. Sunt aut̃ qui asse.¬
auctore dõ mutent᷑ uerba. & int̾dũ sensus qͦs
ipse diuersus sit. uel in apłis uel in euangelistis.
non ex libro carpentib testimonia. sed memo¬
riȩ credentib quȩ nonnunquã fallit᷑. Expona¬
mus gͦ hebraicum. Et bethleem idest
domꝰ panis. quȩ uocaris epbrata: minima qͥdẽ
es in euutatibus uida. & tantis milib cõparata.
uix pariulus es uiculus. Sed ex hoc paruo uicu¬
Ac ne putes eum de genere tantum esse dauid cui
repmisi dicens. de fructu uentris tui ponã suꝑ
sedem meã: carnis assũptio diuinȩ ñ unpedit ma¬
iestati. De me enĩnatꝰ ante omĩa scła est: & tem

Expanded text:
terra Juda, nequaquam minima es in ducibus terra Juda, nequaquam minima es in ducibus Juda: ex te enim egredietur dux, qui regat tacente perspicuum est, et arbitror, Matthaeum c etiam posuisse, ut ab eis dictum est. Sunt autem qui asseaut ordo mutetur, aut verba, et interdum sensus quoque ipse diversus sit, vel apostolis, vel evangelistis non ex libro carpentibus testimonia, sed memoriae credentibus, quae nonnunquam fallitur. Exponamus ergo Hebraicum: Et tu, Bethleem, id est, domus panis, quae vocaris Ephratha, minima quidem es in civitatibus Juda, et tantis millibus comparata, vix parvus es viculus; sed ex hoc parvo vicuator in Israel. Ac ne putes eum de genere David tantum esse, cui repromisi, dicens: De fructu ventris tui ponam super sedem meam , carnis assumptio divinam non impedit majestatem: de me en
Abbreviated transcription (Latin):
Animaduerte opus dnĩ ꝑfecisse. Adultera enĩ
non inueniens uiam suã nec ualens ꝑgere quo
dam apud amatores suos fuerat. Tribulationib
eiꝰ legem meã. & in iudiciis meis ñ ambula¬
uerint. si iusticias meas ꝓfanauerint. & pͣcepta¬
mea non custodierint: uisitabo in uirga iniqui¬
tates eoꝵ. & inflagellis peccata eoꝵ. Miscđiã
aut̃ meam ñ disꝑgã abeo. Tribulationẽ gͦ po.¬
suit ds̃ suꝑ filiam isrł: & ꝑcutient eã angeli
qui plagis prepositi sunt inmaxilla. Ac ne for¬
nisi sciret esse spũalem. Et tu bethleem
ephrata: paruulus es in milib uida. Exte mͥ
egrediet᷑: quisit domi nator in isrł. Et egressus
eiꝰ abinitio: a dieb ęt̾nitatis. Lxa. Ꝙ tu beth¬
leem donius ephratã minimus es. ut sis in milib
iuda. Exte mͥ egredietur. ut sit in pͥncipẽ isrł:
&e egressus eiꝰ abinitio ex dieb scłi. In euangłio
scđ̾m matheũ cum magi ab oriente uenissent.
&e herodes ascribis quęreret ubi nasceretur¬

Expanded text:
Animadverte opus Domini profecisse: Adultera enim non inveniens viam suam, nec valens pergere quo dam apud amatores suos fuerat, tribulationibuejus legem meam, et in judiciis meis non ambulaverint, si justitias meas profanaverinterint, visitabo in virga iniquitates eorum, et in flagellis peccata eorum: misericordiam autem meam non dispergam ab eo . Tribulationem ergo posuit Deus super filiam Israel, et percutient eam Angeli, qui plagis praepositi sunt, in maxilla. Ac ne fornisi sciret esse etiam spiritualem. Et tu, Bethleem Ephratha, parvulus es in millibus Juda: ex te mihi egredietur qui sit dominator in Israel, et egressus ejus ab initio a diebus aeternitatis. LXX: Et tu, Bethleem domus Ephrata, minima es, ut sis in millibus Juda: ex te mihi egredietur, ut sit in principem Israel, et egressus ejus ab initio ex diebus saeculi. In Evangelium secundum Matthaeum , cum magi de Oriente venissent, et Herodes a scribis quaereret, ubinam Christu
Abbreviated transcription (Latin):
nu tuum ponã ferreũ. & ungulas tuas ȩreas.
& comminuta demonũ multitudine. offeras
quicqͥd illi ante possederant dño uniuersȩ
t̃rȩ. Sed qui hoc tunc facturus sũ quando
subintrauerit plenitudo gentiũ. & omnis
israhel saluus fiet: nunc interim uastare
ꝓmeritis tuis. siue ut inhebreo habet conci-¬
dere. Nequaquam enim iuxta apłm uocaris
circuncisio: sed concisio. Nec te appello filiã
gedud. idest diaboli. ad predandum semꝑ
accincti. Fecisti enim domum meã spelun¬
cam latronis. repugnasti aduersũ me: &
filu tui obsidionẽ posuer̃ suꝑme : &e suꝑ
tis est: quando inuirga & in calamo faciẽ¬

Expanded text:
nu tuum ponam ferreum, et ungulas tuas aereas, nu tuum ponam ferreum, et ungulas tuas aereas, et comminuta daemonum multitudine, offeras quidquid illi ante possederant Domino universae terrae. Sed quia hoc tunc futurum est, quando subintraverit gentium plenitudo, et omnis Israel salvatus fuerit: nunc interim pro meritis tuis 487 dere. Nequaquam enim juxta Apostolum vocaris Circumcisio, sed concisio: nec te appello filiam itur, BATH GEDUD  , id est, diaboli ad praedandum semper accincti. Fecisti enim domum meam speluncam latronum, repugnasti adversum me, et filii tui obsidionem posuerunt super me, et tis est, quando in virga et calamo, te facie
Abbreviated transcription (Latin):
&e robur eoꝵ dno uniuersȩ t̾rȩ. Legamꝰ nume¬
ros. & iesu naue & pͥmũ regnoꝵ librũ: & ui¬
debimus quomͦ de subiectis gentib cum uni.¬
uersa pierint inore gladu. aurũ & argentũ
& tam de hominib quã de iumentis. certus
predȩ numerus dño consecratꝰ sit. Deniq &
achan qui de anathemate ierico aliqͥd est
furatus turbauit popłm. & expeccato ualli
nom̃ impositũ est: emeth. achor. idest uallis
tumultꝰ siue turbarũ. Ut aut̃ scias iuxta. lxx.
ꝓmultitudine numeros transtulit. quinta
editio emolumentũ. idest. uͦ ꝙ tͦ Nati.
Nunc uastaberis filia latronis. obsidionẽ po¬
suert suꝑ nos: inuirga ꝑcutient maxillam
Iiudicis isrł. Laa. Nunc obstruet᷑ filia obs.¬
tructione Angustiam posuit suꝑnos: in uir¬
ga ꝑcutiens maxillam trib isrł. Non quo trib
pcutiant maxillam alteriꝰ: sed quo alii ꝑcu¬
tiant trib isrł in maxillã. Pollicitus quidẽ
tͥ sũ o filia syon. qͦd uenturũ sit tẽpus quo cor.¬

Expanded text:
et robur eorum Domino universae terrae. Legamus Numeros, et Jesum Nave, et primum Regnorum librum, et videbimus quomodo de subjectis gentibus, cum universa perierint in ore gladii, aurum et argentum, et tam de hominibus, quam de jumentis certus praedae numerus Domino consecratus sit. Denique et Achor, qui de anathemate Jericho aliquid est furatus, conturbavit populum, et ex peccato valli nomen impositum est, EMEC ACHOR  , id est, vallis tumultus, sive turbarum . Ut autem scias juxta LXX pro multitudine, munera transtulit: Quinta editio, emolumentum, id est, ὠφέλειαν: Nunc vastaberis, filia latronis: obsidionem posuerunt super nos: in virga percutient maxillam judicis Israel. LXX: Nunc obstruetur filia obstructione: angustiam posuit super nos: in virga percutient super maxillam tribus Israel. Non quod una tribus percutiat maxillam alterius, sed quod alii percutiant tribus Israel in maxillam. Pollicitus quidem tibi sum, o filia Sion, quod venturum sit tempus quo cor
Abbreviated transcription (Latin):
interim congregatȩ sunt suꝑte gentes multȩ
Quȩ quasi de adultera loquunt᷑ & dicunt. Lapi¬
det᷑ & aspiciat in eam oculus nr̃: siue ut in
LXX. scriptũ est. insultemus & gaudeamꝰ. & de¬
spiciant suꝑ syon ocłi nr̃i. Et ñ cognouer̃t diũ
uoluntatẽ atq consilium. quia ꝑpt̾ea aduersũ
te congregate sunt nationes: ut conteras eas
quasi foenũ. uel stipulã areȩ. Surge gͥ filia sy¬
on: & incornib ferreis quȩ tͥ dare me spondeo.
atq inungulis ȩreis quas acceptura es. uentila
&e contere popłos: & int̾fice eos dño uniuersȩ
t̃rȩ. Tali enĩ uictima & talisacrificio delectatur.
Hȩc udei necdũ expleta cernentes in futuro x ͥ p̃i
pollicent᷑ aduentu. & dicunt uniuersas nationes
iudaico popło seruituras. ipsũq imꝑiũ roma¬¬
noꝵ. qͦd sub nomine int̾ p̃tant᷑ edom conteren-¬
dum esse ungulis suis: & cornib uentilandũ.¬
Quod quam stultum sit: ex om̃ib scripturis fa¬

Expanded text:
iterum congregatae sunt super te gentes multae, quae quasi de adultera loquuntur, et dicunt: Lapidetur, et aspiciat in eam oculus noster. Sive ut in LXX scriptum est: Insultemus et gaudeamus, et despiciant super Sion oculi nostri: et non cognoverunt Domini voluntatem atque consilium: quia propterea adversum te congregatae sint nationes, ut conteras eas, quasi fenum vel stipulam areae. Surge igitur, filia Sion, et in cornibus ferreis, quae tibi dare me spondeo, atque in ungulis aereis, quas acceptura es, ventila et contere populos, et interfice eos Domino universae terrae. Tali enim victima et tali sacrificio delectatur. Haec Judaei necdum expleta cernentes, in futuro sibi Christi pollicentur adventu, et dicunt universas nationes Judaico populo servituras, ipsumque imperium Romanorum, quod sub nomine interpretantur Edom, conterendum esse ungulis suis et cornibus ventilandum.Quod quam stultum sit, ex omnibus Scripturis fa
Abbreviated transcription (Latin):
Sienim cognouissent. nunquã dñm maiestatis
crucifixissent. Congregabit itaq eos quasi
manipulos areȩ: ut quicquid spinosũ habere
uidebant᷑ & asꝑum uacuũq &e leue ungula sua
conterat. & cornib uentilet. ut purũ rema

Expanded text:
Si enim cognovissent, numquam Dominum majestatis crucifixissent . Congregabit itaque eos quasi manipulos areae, ut quidquid spinosum habere videbantur et aspersum, vacuumque et leve, ungulis suis conterat, et cornibus ventilet, et purum rema
Abbreviated transcription (Latin):
& ultori in interitũ carnis ut sp̃s saluus fiat.
exire de ciuitate quam fluminis impetꝰ lȩtifi¬
cat. & habitare non inmonte in quo prius fue¬
rat. sed incãpo inquo assyrioꝵ fugat᷑ exercitus.
rit compedes & traxerit molã. & farinã babi¬
lonis fecerit insemet reuersã dicere. quanti
mercennarii patris mei saturantur panib. &
ego hic fame ꝑeo. & ad pat̾nam domũ reuerten¬
tẽ suscipi a clementissimo patre. & redimi de
quasi pariens non ad poenã sed adutilitatẽ illiꝰ
referamꝰ. Loquitur paulus ad galathas. Filioli
mei. quos iterũ parturio donecꝰ formet᷑ xp̃c in
uobis Et tam diu doluit. tamdiu parturiuit:
donec eos rursũ ꝑ poenitentiã generaret. qui
ued uulnerato dicere. Dole & uirilit age. sustine
sitim portacauteriũ: ut certior sanitas conseqͣt᷑.
Et nunc congregatȩ sunt suꝑ te gentes multȩ:
quȩ dicunt. Lapidet᷑. & aspiciet insyonocls nr̃

Expanded text:
 in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat exire de civitate quam fluminis impetus laetificat, et habitare non in monte, ubi prius fuerat, sed in campo, in quo Assyriorum vagatur exercitus, rit compedes, et traxerit molam, et farinam Babyloniis fecerit, in semet reversam dicere: Quanti mercenarii patris mei saturantur panibus, et ego hic fame pereo ! et ad paternam domum postea revertentem suscipi a clementissimo patre, et redimi de quasi pariens, non ad poenam, sed ad utilitatem illius referamus. Loquitur Paulus ad Galatas; Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis . Et tamdiu doluit, tamdiu  Al. quamdiu parturivit, donec eos rursum per poenitentiam generaret, qui vel vulnerato dicere: Dole, et viriliter age, sustine sitim, porta cauterium, 485 ut certior sanitas consequatur. Et nunc congregatae sunt super te gentes multae, quae dicunt: Lapidetur et aspiciat in Sion oc
Abbreviated transcription (Latin):
Iin regione. & uenies usq in babilonẽ. Ibi libera.¬
beris. ibi redimet te dñs. de manu inimicoꝵ tuoꝵ
Lxcr. Dole &e uirilit̾ age filia syon quasi pariens:
Iquia egredieris de ciuitate. & habitabis incãpo:
&e uenies usq ad babilonẽ. Inde liberabit te ce
Iinde redimet te diis ds tuus. de manu inimicors¬
I. tuoꝵ. Cui prius prȩcipit᷑ ut doleat siue parturiat.
&e postea infert᷑ uirilit̾ age: ñ frustra p̾cipit᷑. s
ut dolores patient̃ ferens. egrediat᷑ de ciuitate.
& habitet incãpo siue in regione. & ueniat usq
ad babilonẽ. Et cũ ꝓ peccato sustinens captiui.¬
tatẽ fortit̃ tulerit qđ illatũ est: tunc liberet
eã dñs. & redimat dĩ suus de manumimicoꝵ
suor. Ut post quã fuerit liberata. ad insultantes
dicat inimicos. Noli insultare mͥ inimica mea.

Expanded text:
 ibi liberaberis, ibi redimet te Dominus de manu inimicorum tuorum. LXX: Dole, et viriliter age, filia Sion, quasi pariens, quia nunc egredieris de civitate, et habitabis in campo, et venies usque ad Babylonem: inde liberabit te, et inde redimet te Dominus Deus tuus de manu inimicorum tuorum. Cui praecipitur ut doleat, sive parturiat, et postea infertur, viriliter age, non frustra praecipitur; sed ut dolores patienter ferens, egrediatur de civitate, et habitet in campo sive in regione, et veniat usque ad Babylonem, et cum pro 484 peccato sustinens captivitatem fortiter tulerit quod illatum est, tunc liberet eam Dominus, et redimat Deus suus de manu inimicorum suorum, ut postquam fuerit liberata, insultantibus dicat
Abbreviated transcription (Latin):
insyon ocłi nrĩ. Ipsi aut̃ nesciert̃ cogitationes
Idni: & ñ intellexer̃ consiliũ eiꝰ. quia congrega¬
Iuit eos ut manipulos areȩ. Surge &e tritura eos
Ifilia syon: quia cornua tua ponã ferrea. &e un.¬
Igulas tuas ponã ȩreas. Et cõminues popłos
multos. & uouebis dño multitudinẽ eoꝵ. & ro

Expanded text:
n oculi nostri. Ipsi autem nescierunt cogitationes Domini, et non intellexerunt consilium ejus, quia congregavit eos, ut manipulos areae. Surge et tritura eos, filia Sion: quia cornua tua ponam ferrea, et ungulas tuas ponam aereas, et comminues populos multos, et vovebis Domino multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
egypto uenundant᷑. filiũ peꝑit doloris. quem
postea uocauit pat̾ filiũ dexterȩ. Eua eiecta
de para diso. & audiens indolorib paries: pe¬
ꝑisse scribit᷑ indolore. Uxor finees contracta
nec se erigens. sic̃ illa quã in euangłio diabolꝰ
defecerant ei muliebria: nato isa ac dic̃. Risũ
mͥ fecit dñs. Quicunq enĩ audierit. congratu¬
labitur mͥ. Dolores gͥ qui obtinuer̃ turrim gre¬
gis: dolores inferi sunt & dolores mortis. Qui
circundederunt quidẽ & uallauer̾ etiã salua.¬
torẽ. sed nequa quã eum obtinere potuer̃: sicut

Expanded text:
Aegypto venundantur, filium peperit doloris, quem Aegypto venundantur, filium peperit doloris, quem postea vocavit pater filium dextrae . Eva ejecta de paradiso et audiens: In doloribus paries , peperisse describitur in dolore. Uxor Phinees contracta, nec se erigens, sicut illa quam in Evangelio diabolus defecerant muliebria, nato Isaac dicit: Risum mihi fecit Dominus, quicumque enim audierit, congratulabitur mihi . Dolores igitur qui obtinuerunt turrem gregis, dolores inferi sunt et dolores mortis, qui circumdederunt quidem et vallaverunt etiam Salvatorem; sed nequaquam eum obtinere potuerunt, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
auxilium. Quod aut̃ ait. quare cognouisti
mala. illo sensu accipiendũ : qͦd om̃is qui meret᷑
& patit᷑ mala. dr̃ nosse mala & ignorare bona.
iuxta illud qđ in pͥmo quoq regnoꝵ libro scri.¬
ptũ est. Filii heli. filii pestilentiȩ ñ cognouert̃
dñm. Et alibi. Qui custodit mandatũ nescit
uerbum malũ. Et ad peccatores. Recedite inquit
dñs a me qui oꝑamini iniquitatẽ. nescio uos.
Econtrario de dño. Qui cũ cͥognouisset peccatum.
ꝓ nob eum peccatũ fecit. subaudit᷑ ds̃ pat᷑. Rex
aut̃ &r magni consilii angłs saluator intelligit᷑.¬
dolores sic̃ parturientẽ. Putans enĩ isrł obtine¬
re se imꝑium: repente uastatꝰ est. Et quomͦ pa-¬
riens dolorẽ effugere ñ potest: sic ille immi¬
nentẽ captiuitate᷑ & exercitũ uerbi circunda¬
tũ uitare & differre ñ potuit. Legamꝰ scriptu.
re peperisse. excepta rachel. quȩ quia inuia erat
& in hyppodromo idest inequoꝵ curru qui in

Expanded text:
auxilium. Quod autem ait: Quare cognovisti auxilium. Quod autem ait: Quare cognovisti mala? illo sensu accipiendum est, quod omnis qui meretur et patitur mala, dicitur nosse mala, et ignorare bona. Juxta illud quod in primo quoque Regnorum libro scriptum est: Filii Heli, filii pestilentiae, non cognoverunt Deum . Et alibi: Qui custodit mandatum, nesciet verbum malum . Et ad peccatores: Recedite a me, inquit Dominus, qui operamini iniquitatem, quia nescio vos . Econtrario de Domino: Qui cum non cognovisset peccatum, pro nobis peccatum fecit , subauditur, Deus Pater. Rex autem, et magni consilii Angelus, Salvator intelligitdolores sicut parturientem: putans enim Israel obtinere se imperium, repente vastatus est. Et quomodo pariens dolorem effugere non potest: sic ille imminentem captivitatem, 483 et exercitum urbi circumdatum vitare et differre non potuit. Legamus Scripturre peperisse: quae quia in via erat, et in hippodromo, id est, equorum cursu, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi quoq lumen uocent᷑ mundi. Dic̃q ad eos.
U os estis lux huius mundi. Sed & uneã ueram
se in euangłio uocans: de credentib loquit᷑
decelo descendens. discipłis dedit ut appellent᷑
dit᷑ potestas pͥma ce regnuminlerłm: ut cre¬
dentes in ea potestatẽ faciat & regnũ. Qđ aut̃
inquib dã libris legit᷑ & in grediet᷑ pͥncipatꝰ¬
de babilone. quianeq in hebreo nec apud alios
habetur int̾p̃tes. Et uidet᷑ mͥ quiddã de capti¬
uitate sensisse babylonia: qđ popłs inde re¬
grediens uenerit ierłm. Sequit᷑. Et nunc
quare merore contraheris : Siue ut in .laa.
scriptũ est: & nunc quare cognouisti mala᷑
Ad quã uenturus est inqͥt dñs &e potestas pͥma
&e regnũ. quare nunc merore contraheris.
aut quare cogno uisti mala: Statimq respon¬
det᷑ &e dr̃. Quia rex non est tibi &e consilia¬
rius tuus ꝑut. quia cõp̃hendit tẽ dolor sic̃
parturientẽ. Aut certe cũ hȩc omĩa habeas
uitio tuo nec regis nec consiliaru mereris

Expanded text:
 lumen vocentur mundi, dicitque ad eos: Vos estis lux mundi . Sed et vineam veram 482 se in Evangelio vocans, de credentibus per Jerde coelo descendens, discipulis dedit, ut appellenturditur potestas prima et regnum in Jerusalem, ut credentes in ea potestatem faciat et regnum. Quod autem in quibusdam libris legitur: Et ingredietur Ae, quia nec in Hebraeo, nec apud alios habetur interpretes. Et videtur mihi quidem de captivitate sensisse Babylonia, quod populus inde egrediens venerit Jerusalem. Sequitur: Et nunc quare moerore contraheris? sive, ut in LXX scriptum est: Et nunc quare cognovisti mala, ad quam venturus est, inquit, Dominus et potestas prima et regnum? Quare nunc moerore contraheris, aut quare cognovisti mala? Statim respondetur et dicitur: Quia rex non est tibi, et consiliarius tuus periit, quia comprehendit te dolor sicut parturientem. Aut certe cum haec omnia habeas, vitio tuo nec regis, nec consiliarii mereris
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet ds̃ uel potestas prima. que potestas re¬
gnum est filiȩ ierłm. Uenit aut̃ ad hanc tur¬
rim pͥma potestas. siue principat᷑ pͥmꝰ: ille qͥ
dixerat. ego sum alfa. & .u. principiũ & finis.
primꝰ & nouissimꝰ. & qui exꝑsona assũpti homi¬
nis ait in ꝑuerbus. Dñs creauit me inpͥncipio
uiarũ suarũ in oꝑa sua. siue ut in hebreo scribit᷑.
dñs possedit me. Cananienĩ ñ creauit me sed
possedit me. habuitq significat. Quenit pote.¬
stas pͥma. & regnum filiȩ ierłm: ut post pͥmã
fieret & secunda. Sic̃ enĩ ipse loquit᷑ confident̃.¬

Expanded text:
veniet Deus, vel potestas prima, quae potestas reveniet Deus, vel potestas prima, quae potestas regnum est filiae Jerusalem. Venit autem ad hanc turrim prima potestas, sive principatus primus, ille qui dixerat: Ego sum alpha et Ω, principium et finis, primus et novissimus . Et qui ex persona assumpti hominis ait in Proverbiis. Dominus creavit me in principio viarum suarum in opera sua , sive, ut in Hebraeo scribitur: Dominus possedit me: CANANI   enim non creavit me, sed possedit me habuitque, significat. Et venit potestas prima, et regnum filiae Jerusalem, ut post primam fieret et secunda, sic
Abbreviated transcription (Latin):
non est tibi. aut consiliarius tuus ꝑut. quia
comp̃hendit te dolor quasi parturientẽ:
Larx. Et tu turris caligosa filia syon ad teue¬
niet: & in grediet᷑ principatꝰ pͥmꝰ. regnum de
babylone filiȩ ierłm. Et nunc quare cognoui.¬
sti mala: Nunquid rex non est tibi. aut con¬
silium tuũ ꝑuit. quia obtinuer̃ te dolores sic̃
parturientẽ: Turrẽ gregis nebulosam siue
debemꝰ accipe. nisi illã de qua isaias ait. Et edi
habet torcular idest altare. & in circũitu ma-¬
ceriã auxilia uidelicet angłoꝵ. & ñ ingre¬
ditur diabolus aper inuinea: ñ est squalida
non tenebrosa. sed a dño lucente sortita uoca.¬
bulum appellatur ciuitas quȩ inmonte sita
latere non potest. Turris gͥ quondã gregis
& popłi dĩ. quia pessimi coloni int̾fecer̃ patris
familiȩ filium: nunc squalida est & destituta.
&e sub nomine arihel clamat de t̾ra sua. Et hȩc
turris filie est syon: siue ut symmachus uer.¬
tit in grecũ. ipsa est filia syon: & usq ad hanc

Expanded text:
non est tibi, aut consiliarius tuus periit: quia comprehendit te dolor quasi parturientem. LXX: Et tu, turris gregis, caligosa filia Sion, at te veniet, et ingredietur principatus primus, regnum ÷ de Babylone filiae Jerusalem. Et nunc quare cognovisti mala? numquid rex non erat tibi, aut consilium tuum periit, quia obtinuerunt te dolores sicut parturientem? Turrem gregis nebulosam sive debemus accipere, nisi illam de qua Isaias ait: Et aedihabet torcular, id est, altare, et in circuitu maceriam, auxilia videlicet Angelorum, et non ingreditur diabolus aper in vineam, non est squalida, non est tenebrosa, sed a Domino lucente sortita vocabulum, appellatur civitas, quae in monte sita latere non potest. Turris igitur quondam gregis et populi Dei quia pessimi coloni interfecerunt patris familiae filium nunc squalida est et destituta, et sub nomine Ariel, clamat de terra in Isaia. Et haec turris filiae est Sion, sive, ut Symmachus vertit in Graecum: Ipsa est filia Sion : et usque ad hanc
Abbreviated transcription (Latin):
ut manifestius fieri qđ dicimꝰ. Uenit assyriꝰ¬
& suꝑ t̾ram quondã pauli &e ascendit suꝑ regi¬
onẽ eius: quando fuit in laborib supramodũ.
in plagis abundant̃. incarcerib nimiis. in
mortib frequent̃. Quando a iudeis quinqͥes
xl. unaminꝰ accepit: ter uirgis cęsus. semel
lapidatus est. ter naufragium fecit. nocte
& die in ꝓfundo maris fuit. ꝑiculis latronum.¬
ex gentib. Sed in his omĩb uincebat. ꝓpt̾ illũ

Expanded text:
t manifestius fieri. Venit Assyrius super terram quondam Pauli, et ascendit super regionem ejus, quando fuit in laboribus supra modum; in plagis abundantius, in carceribus nimis, in 493 mortibus frequenter: quando a Judaeis quinquies una minus accepit, qui ter virgis caesus, semel lapidatus est, ter naufragium passus, nocte  die in profundo maris fuit; qui perex gentibus, in civi
Abbreviated transcription (Latin):
aserat uerbum. Et iccirco egressus eiꝰ abinitio
a dieb ȩt̾nitatis. Qđ bethleem ipsa sit quȩ ce e¬
phrata: liber genesis testis est in quo scriptura
cõmemorat. Tunc mortua est rachel &e sepulta :¬
inuia ephrata: hȩc est bethleem. Et inutroq
nomine significat sacram̃tũ. Domꝰ enĩ panis dr̃:
ꝓpt̃ panẽ uiuum qui de cȩlo descendit. Et ephra¬
ta qͦd interp̃tat᷑ furor: uidelicet ꝓpt̃ herodis
in saniam. qui illusꝰ a magis iratꝰ ÷ ualde. & mit¬
qđ didicerat amagis. Et ꝓpt̾ plurimũ sangui¬
nem. audita est uax in excelso. planctus &e ulu¬
latꝰ rachel flentis liberos suos. Legimꝰ iuxta
uidȩ urbes & oppida describunt᷑. int̾ cȩtera etiã
hoc descriptum. Techo & ephrata. hȩc est beth¬
leem. & phagor. & echam. & achulon. & dathan¬
& sores. & carem. & gallim. & theder. & mana¬
cho ciuitates.xii. & uiculi earũ. qđ nec inhebra¬
ico nec apud alium inuenit᷑ int̾pretẽ. Et siue
de ueterib libris erasum sit malicia uideor.

Expanded text:
apud Deum. Et idcirco egressus ejus ab initio a diebus aeternitatis. Quod autem Bethleem ipsa sit Ephratha, liber Geneseos ostendit, in quo Scriptura commemorat: Mortua est Rachel, et sepulta in via Ephratha, haec est Bethleem . Et in utroque nomine significat sacramentum: domus enim panis dicitur, propter panem vivum, qui de coelo descendit . Et Ephrata, quod interpretatur furorem videt, propter Herodis insaniam, quia 490 illusus a magis, iratus est valde, et mitquod exquisierat a magis, et propter plurimum sanguinem audita est vox in excelso, planctus et ululatus Rachel flentis liberos suos . Legimus juxtJudae urbes et oppida describuntur, inter caetera etiam hoc scriptum: Thaeco, et Ephratha, haec est Bethleem, et Phagor, et Aetham,  Soris, et Caraem, et Gallim, et Baether, et Manocho, civitates undecim, et viculi earum , quod nec in Hebraico, nec apud alium invenitur interpretem, et sive de veteribus libris erasum sit malitia Judaeorum,
Abbreviated transcription (Latin):
na nobis xp̃e. quis te ꝑcusserit : Siue qͣndo
unus de ministris ꝑcussit eũ in maxilla.
dicens. sic respondes pontifici: Hoc iuxta
hebraicum. cui interp̃tationi aquila &e sym¬
machus & theodotio & quinta editio con¬
sentiunt. luxta. Lxxx. aut̃ multo alter est¬
sensus. & quasi a ꝓprio intelligit᷑ exordio.
Nunc obstruetur synagoga obstructione.
& dicent qui inea clausi fuerint. Angustiã
posuit suꝑ nos. & romanis potestatib subdi¬
te ꝑcutient᷑ in maxilla trib isrł. Abstu
sȩ sunt ce obseptȩ. nec potest egredi de ca¬
obstructione: illud de osee ꝓferamꝰ exemplũ.
in quo adultera loquit᷑. Uadam post amatores
meũ & omĩa que mͥ ꝓsunt. Ꝙ postea dĩ uolens
impedire cogitationẽ pessimam. ñ eã facit
ne consequatur amatores suos & amplius
fornicetur. Ait quippe. Propterea ecce ego
obstruam uiam eiꝰ insudib: & obsepiã uias
eius. & semitam suam ñ inueniet. & ꝑseque¬
tur amatores suos & ñ comp̃hendet eos : ce¬

Expanded text:
 quis est qui te percussit ? sive quando unus de ministris tuis percussit eum in maxillam, dicens: Sic respondes pontifici ? Hoc juxta Hebraicum, cui interpretationi Aquila et Symmachus, et Theodotio, et editio quinta consentiunt. Juxta LXX autem multo altior sensus est, et quasi a proprio intelligitur exordio. Nunc obstruitur synagoga obstructione: et dicent qui in ea clausi fuerint: Angustiam posuit super nos; et Romanis potestatibus subditae, percutientur in maxilla tribus Israel. Abstulsae sunt et obseptae, nec potest egredi de caobstructione, illud de Osee proferamus exemplum, in quo adultera loquitur: Vadam post amatores meum, et omnia quae mihi prosunt . Et postea Deus volens impedire cogitationem pessimam, non eam facitne consequatur amatores suos, et amplius fornicetur. Ait 488 quippe: Propterea ecce ego obstruam vias ejus in sudibus, et obsepiam vias ejus: et semitam suam non inveniet, et persequetur amatores Al.
Abbreviated transcription (Latin):
& agentis uirilit̾. lesus quoq filius naue testis
est: cuidic̃ dñs. Confortare. & uirilit̾ age uehe¬
excalciata ce nuda egressa est de ciuitate. &
captiua ducenda est incampũ sennaar: &e fu¬
tura in babilonẽ. donec torobbabel ueniat
& esdras qui int̾p̃tat᷑ adiutor. & liberoe eã de

Expanded text:
 agentis viriliter, Jesus quoque filius Nave testis est, cui Dominus dicit: Confortare, et viriliter age . Doexcalciata et nuda egressa est de civitate, et captiva ducenda est in campum Sennaar, et futura in Babylone donec Zorobabel veniat, et Ezdras qui interpretatur adjutor, et de
Abbreviated transcription (Latin):
monim̃ti corã eo. tim̃tib dnm. & cogitan.¬
tib nom̃ eiꝰ. Et er̃ mͥ ait dñs exercituũ in
die qua ego facio in peculiũ. & parcã ei sic̃
Iparcit uir filio suoseruienti sibi. Et conuer.¬
Itemini & uidebitis quid sit int̾ iustũ & im¬
Ipium. int̾ seruientẽ dõ & ñ seruientẽ ei.

Expanded text:
onumenti coram eo timentibus dominum et cogitantibus nomen eius. et erunt mihi, ait dominus exercituum, in die, qua ego facio, in peculium: et parcam eis, sicut parcit uir filio suo seruienti sibi. et conuertimini et uidebitis, quid sit inter iustum et impium et inter seruientem deo et non seruientem ei.
Abbreviated transcription (Latin):
Isumꝰ contrate Et dixistis. Uanꝰ est qui ser.¬
S uit dõ. Et quid amplius quia custodiuimꝰ
Imandata eiꝰ. & quia ambulauimꝰ supplices
Sante faciẽ dĩ omĩpotentis: Et nunc nos bea.¬
Itos dicimus alienos. & edificant᷑ om̃s qui
Ifaciunt iniquitatẽ. & restiter̃ dõ & salui fact
sunt. Prius dixerat. laborare fecistis dñm
in sermonib ur̃is. & dixistis. In quo eum
fecimꝰ laborare: In eo cũ diceretis. omũs
qui facit malum bonus est in conspectu dñi.
& tales ei placent. Aut certe ubi est ds̃ uidi

Expanded text:
sumus contra te? Et dixistis, vanus est qui sersumus contra te? Et dixistis, vanus est qui servit Deo: et quid amplius, quia custodivimus mandata ejus, et quia ambulavimus supplices ante faciem Domini omnipotentis? Et nunc nos beatos dicimus alienos, et aedificantur omnes qui faciunt iniquitatem, et restiterunt Deo, et salvi facti sunt. Prius dixerat: Laborare fecistis Dominum in sermonibus vestris, et dixistis, in quo eum fecimus laborare? In eo cum 980 diceretis: Omnis qui facit malum, bonus est in conspectu Domini, et tales ei placent: aut certe ub
Abbreviated transcription (Latin):
admetendum. &e colliget fructus in uitam
ȩt̃nã. Nec erit sterilis uinea in agro eiꝰ. ille
qui dic̃ in euangłio: ego sum uitis. & qͥ loqͥt᷑
ꝑ propħam. Ego te plantaui uineam fructi¬
ferã. omnẽ ueram. Q tantã ꝑhumilitatis
confessionẽ & grãrũ actionẽ in dm̃ ꝑmagi¬
stros ȩccłȩ eiꝰ beatitudinẽ consequet᷑. ut om̃s
beatum illum dicant gentes. & in t̾ra eiꝰ atq
doctrina habitare desiderent. qui illũ iN
Sȩccła audierint disputantẽ. Nualuerunt
Isuꝑ me uerba ur̃a: dic̃ dñs. Ꝙ dixistis. Quid
locuti sumꝰ contrate: Dix istiꝰ. Uanus est
Iqui seruit dõ. & qđ emolum̃tũ. qͥa custodi.¬
Iuimus p̾cepta eiꝰ. & qͥa ambulauimꝰ tristes
Icoram dño exercituũ: Ergo nunc beatos
Idicimꝰ arrogantes. Siquidẽ edificati sunt
Ifacientes impietatẽ. & temptauer̃ dm̃. &
Isalui facti sunt. Lx.x. Ingrauastis suꝑ me
uerba ur̃a: dic̃ dñs. & dixistis. In quo locuti

Expanded text:
ad metendum : et colliget fructus in vitam ad metendum : et colliget fructus in vitam aeternam. Nec erit sterilis vinea in agro ejus, ille qui dicit in Evangelio: Ego sum vitis . Et qui loquitur per prophetam: Ego te plantavi vineam frugiferam, omnem veram ; et tantam per humilitatis confessionem, et gratiarum actionem in Deum, ac magistros Ecclesiae ejus beatitudinem consequetur ut omnes beatum illum dicant gentes, et in terra ejus atque doctrina habitare desiderent, qui illum in Ecclesia audierint disputantem. Invaluerunt super me verba vestra, dicit Dominus, et dixistis: quid locuti sumus contra te? Dixistis, vanus est qui servit Deo, et quod emolumentum, quia custodivimus praecepta ejus, et quia ambulavimus tristes coram Domino exercituum? Ergo nunc beatos dicimus arrogantes, siquidem aedificati sunt facientes impietatem: et tentaverunt Deum, et salvi facti sunt. LXX: Ingravastis super me verba vestra, dicit Dominus. Et dixistis, in quo locuti
Abbreviated transcription (Latin):
ñ debet suȩ aisignare prudentiȩ. ingenioq
quod possidet. sed grãs agat pͥmum dõ qui
cuncta largitur. dem sacerdotib eiꝰ magistris
a quib doctus est. Si enim non egerit grãs. sed
sibi scientiam uindicarit: in penuria maledi¬
cetur. Qđ si intelligens largitorẽ dm̃. & his
agens grãs ꝑ quos a dõ eruditus est humilia¬
uerit sẽ & inhorreum dĩ intulerit cibos. hoc
est scripturȩ sc̃ẽ alimenta ȩccłȩ popłis mi¬
nistrarit. statim aꝑient᷑ suꝑ eum cataracte
cęli. &e effundetur pluuia sp̃ualis. & man¬
dabit ds̃ nubib suis ut pluant suꝑeũ imbrẽ
& abundantia rerũ omĩum ꝑfruet᷑. Incre.¬
pabit etiã ꝓ eo deuorantẽ. contrarias scilic&
fortitudines. & labor ipsius afferet fructũ.
&e consequet᷑ illud qđ scriptũ.ẽ. Beatꝰ qui in
aures loquit᷑ audientium. Leuabit qͦq ocłos
suos & uidebit regiones. qm̃ iã albȩ sunt

Expanded text:
non debet suae assignare prudentiae, ingenioque non debet suae assignare prudentiae, ingenioque quod possidet: sed gratias agat 979 primum Deo, qui cuncta largitur; deinde sacerdotibus ejus ac magistris, a quibus doctus est. Si enim non egerit gratias, sed sibi scientiam vindicaverit, in penuria maledicetur. Quod si intelligens largitorem Deum, et his agens gratias, per quos a Deo eruditus est, humiliaverit se, et in horreum Dei intulerit cibos, hoc est, Scripturae sanctae alimenta in Ecclesia populis ministraverit: statim aperientur super eum cataractae coeli, et effundetur pluvia spiritualis, et mandabit Deus nubibus suis, ut pluant super eum imbrem, et abundantia rerum omnium perfruetur, et increpabit etiam pro eo devorantem, contrarias scilicet fortitudines, et labor ipsius afferet fructum, et consequetur illud quod scriptum est: Beatus qui in aures loquitur audientium . Levabit quoque oculos suos, et videbit regiones, quoniam jam albae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmitusq diximus. quȩ olim dabantur a po¬
pło sacerdotib ac leuitis: in ȩccłȩ quoq po¬
płis intelligite. quib p̃ceptũ est non solum
decimas dare & pͥmitias. sed uendere omnia
quȩ habent &e dare pauꝑib. & sequi dñm
saluatorẽ. Qd si facere nolumus. saltẽ uideo¬
rum imitemur exordia ut pauꝑib partẽ
demꝰ ex toto. & sacerdotib ac leuitis honorẽ
debitum deferamꝰ. Unde dic̃ & apłs. honora
uiduas: quȩ uerȩ uiduȩ sunt. Et prb̃rm du.¬
plici honore honorandũ. maxime qui la.¬
borat in uerbo & doctrina dĩ. Quod qui ñ
fecerit: dm̃ fraudare & supplantare conum¬
citur. Et maledicitur ei inpenuria rerũ
omĩum. ut qui parce seuerit parce & me¬
tat. & qui in benedictione seminauerit.
inbenedictionib fructus colligat abuN¬
dantes. Si quando fames & penuria & re¬
rũ omĩum egestas oppͥmit inundũ: sciamꝰ
hoc ex dĩ ira descendere. qui se inpauꝑibus

Expanded text:
primitiisque diximus, quae olim dabantur a poprimitiisque diximus, quae olim dabantur a populo sacerdotibus ac Levitis, in Ecclesiae quoque populis intelligite, quibus praeceptum est, non solum decimas dare et primitias; sed et vendere omnia quae habent, et dare pauperibus, et sequi Dominum Salvatorem . Quod si facere nolumus, saltem Judaeorum imitemur exordia, ut pauperibus partem demus ex toto, et sacerdotibus ac Levitis honorem debitum deferamus. Unde dicit et Apostolus: Honora viduas, quae vere viduae sunt : et presbyterum duplici honore honorandum, maxime qui laborat in verbo et doctrina Dei. Quod qui non fecerit, Deum fraudare et supplantare convincitur, et maledicitur ei in penuria rerum omnium: ut qui parce severit, parce et metat; et qui in benedictione seminaverit, in benedictionibus fructus colligat abundanter . Si quando fames et penuria, et rerum omnium egestas opprimunt mundum: sciamus hoc ex Dei ira descendere, qui in pauperibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ꝑdidistis. Ut aut̃ sciatis me hoc ira.¬
scente ꝑfectum. quia fraudastis me parte¬
mea: hortor uos atq commoneo. ut infe¬
ratis decimas in horrea. hoc est inthesauros
templi. & habeant sacerdotes atq leuitȩ
qui mͥ ministrant cibos. & ꝓbate me si ñ
tantas pluuias effudero. ut cataractae cȩli
aꝑtȩ esse credant᷑. & effundam uob̾ bene.¬
dictionẽ. usq ad abundantiã. Uerbum effu¬
sionis: nomen largitatis ostendit. Sed quia¬
fieri potest ut agros irrigantib pluuiis sit
quidem fertilitas. uerum aut locusta ueni¬
& dicit. Et increpabo ꝓuobis deuorantes.
locustã uidelicet & reliqua quȩ diximꝰ.
& non corrumpent fructũ t̾rȩ ur̃ȩ. Uinea
quoq implebit torcusaria: & cunctȩ per.
circũitũ nationes mirabunt᷑ fertilitatẽ
terrȩ ur̃ȩ: in tantũ ut om̃s in ea habitare
desiderent. & abuudantiȩ rerũ omĩũ cun-¬
ctis gentib sitis ex emplo. Qđ de decimis

Expanded text:
tiam perdidistis. Ut autem sciatis, me hoc iratiam perdidistis. Ut autem sciatis, me hoc irascente perfectum, quia fraudastis me partemea, hortor vos, atque commoneo, ut inferatis decimas in horrea, hoc est, in thesauros templi, et habeant sacerdotes atque Levitae, qui mihi ministrant, cibos: et 978 probate me, si non tantas pluvias effundero, ut cataractae coeli apertae esse credantur. Et effundam vobis benedictionem usque ad abundantiam. Verbum effusionis, nomen largitatis ostendit. Sed fieri potest ut agros irrigantibus pluviis, sit quidem fertilitas; verum aut locust dicit: Et increpabo pro vobis devorantem, locustam videlicet, et reliqua quae diximus: et non corrumpet fructum terrae vestrae. Vinea quoque implebit torcularia, et cunctae per circuitum nationes mirabuntur fertilitatem terrae vestrae, intantum ut omnes in ea habitare desiderent, et abundantia rerum omnium cunctis gentibus sitis exemplo. Quod de decimis
Abbreviated transcription (Latin):
magis ad ministeriũ dominicȩ passionis
in qua homines crucifixerint dm̃. quam
ad decimas & pͥmitias quȩ sunt scriptae¬
referentes. Quęrat prudens lector. quomͦ
nr̃a int̾pretatio cum his congruat quȩ se¬
quunt᷑. in decimis & in pͥmitiuis. Et uide
an possimꝰ hoc dicere. ut me affigeretis cru¬
ci. ut sceleratas manus iniceretis dõ ur̃o.
multarum ante rerum meditatione fe¬
cistis subtrahendo decimas & pͥmitias.
bo uno a nob̾ dictumsit: lectoris arbitrio
intelligentiȩ uidicium relinquentib
Nunc sequamur ordinem ꝓpħȩ. Quia mͥ ñ
reddidistis decimas & pͥmitias. iccirco iN
fame & penuria maledicti estis. & me uoᷤ
supplantatis siue fraudatis. atq priuatis
gens tota. Pro gente quȩ in hebraico scribit᷑
annum septuaginta interp̃.¬
sensus. Ecce annus expletus est & nichil
in meos thesauros sed in urã horrea com-
sessionum ur̃arum & omnẽ frugũ abundan-¬

Expanded text:
magis ad mysterium Dominicae passionis, magis ad mysterium Dominicae passionis, in qua homines crucifixerunt Deum, quam ad decimas ac primitias  quibus visitareferentes. Quaerat prudens lector quomodo nostra interpretatio cum his congruat, quae sequuntur: In decimis et primitiis, et videat an possimus haec dicere: Ut me affigeretis cruci: ut sceleratas manus injiceretis Deo vestro, multarum ante rerum meditatione fecistis, subtrahendo decimas et primitias, bo uno a nobis dictum sit, lectoris arbitrio intelligentiae judicium relinquentibus; nunc sequamur ordinem prophetiae. Quia mihi non reddidistis decimas et primitias, idcirco in fame et penuria maledicti estis, et vos me supplantatis, sive fraudatis atque privatis, gens tota Pro gente, quae in Hebraico scribitur AGGOI  , annum Septuaginta interpresensus. Ecce annus expletus est, et nihil in meos thesauros, sed in vestra horrea composessionum vestrarum, et omnem frugum abundan
Abbreviated transcription (Latin):
furore ꝑuerso: sic & nunc popłm cohortat᷑
ad reditum. ut ipse quoq ad eos redeat.
Qui ñ intelligentes se a dño recessisse: impu¬
dent̃ int̾rogant. In quo reuertem᷑ Et di.¬
cunt. Quando enim recessimus. ut merito
figit homo dm̃. quia uos configitis meꝰ
Uerbum hebraicum quod scribitur. haies ba:
septuaginta int̾ pretati sunt si supplantat
Pro quo aquila. sunmachus & theodotio po-¬
suerunt si fraudat: ut sit sensus. Si fraudat
homo dm̃. quia uos fraudastis me: Et reue.
primitias leuitis popłs non reddebat: se¬
ipsum fraudem dicit dñs sustinere. cuiꝰ mi¬
nistri fame coacti & penuria. templum de¬
seruerint. Si enim ꝑalios uisitatur in carce.¬
cibum accipit atq potatur. cur non inmi:¬
nistris suis ipse decimas accipiat. &e si noni
dentur parte sua ipse priuetur: Hoc quod
diximus ha iesẜa. lingua syrorum &
chaldeorum int̾pretatur si affigit. Unde
& nos ante annos plurimos ita uertimus

Expanded text:
furore perverso . Sic et nunc populum cohortatur furore perverso . Sic et nunc populum cohortatur ad reditum, ut ipse quoque ad eos redeat. Qui non intelligentes se a Domino recessisse, impudenter interrogant: In quo revertemur? Et dicunt: Quando enim recessimus, ut merito figit homo Deum, quia vos configitis me? Verbum Hebraicum, quod scribitur HAJECBA  , LXX interpretati sunt si supplantat: pro quo Aquila, et Symmachus, et Theodotio posuerunt, si fraudat, ut sit sensus: Si fraudat homo Deum, quia vos fraudastis  Al. fraudatprimitias Levitis populus non reddebat, 977 seipsum fraudem, dicit Dominus, sustinere, cujus ministri fame coacti, et penuria templum deseruerint. Si enim per alios cibum accipit atque potatur, cur non in ministris suis ipse decimas accipiat, et si non dentur, parte sua ipse privetur? Hoc quod diximus HAJECBA, lingua Syrorum et Chaldaeorum interpretatur, si affiget: unde et nos ante annos plurimos ita vertimus,
Abbreviated transcription (Latin):
habelunt partẽ in hereditate iudeȩ. sed pri¬
mitiȩ & decimȩ erant hereditas eoꝵs. Quod
in regionẽ suam de leuitis & de cantorib &
de his qui ministrabant. & egi causam ad¬
uersum magistratꝰ & dixi. Quare dereliqͥ.¬
mus domũ dĩ Et congregaui eos: & feci
stare instationib suis. & om̃is uida appor¬
tabant decimas frum̃ti. & uini & olei in
horrea. Et constituimꝰ suꝑhorrea selemiã
sacerdotẽ & sadoch scribam: & cȩtera. Audi¬
uimꝰ etrȩ hystoriã. nunc ꝓpħȩ uerba re.¬
petamus. diligentius intuentes an ꝓphetia
hystoriaq concordent. Quando dicitur
reuertimini ad me & ego reuertar aduos
dicit dñs om̃ps: quos hortatur ut redeant
ꝑspicuum est a dño recessisse. Et uide cle¬
mentiam dñi. Par pari reꝓmittit. ut inqͣ
mensura mensi fuerint᷑: remetiat᷑ eis.
Qsicut in leuitico scribitur. si ambulaueritis
adine ꝑuersi: & ego ambulabo contra uos

Expanded text:
habebant partem in haereditate Judaeae; sed prihabebant partem in haereditate Judaeae; sed primitiae et decimae erant haereditas eorum. Quod in regionem suam de Levitis, et de cantoribus, et de his qui ministrabant: et egi causam adversum magistratus, et dixi: Quare dereliquimus domum Dei? Et congregavi eos, et feci stare in stationibus suis. Et omnis Juda apportabat decimas frumenti, vini et olei in horrea, et constituimus super horrea Selemiam sacerdotem, et Sadoch scribam , et caetera. Audivimus Ezrae historiam, nunc prophetae verba repetamus, diligentius intuentes an prophetia historiaque concordent. Quando dicitur: Revertimini ad me, et ego revertar ad vos, dicit Dominus omnipotens, quos hortatur ut redeant, perspicuum est a Domino recessisse. Et vide clementiam Domini, par pari repromittit, ut in qua mensura mensi fuerint, rementiatur eis . Et sicut in Levitico scribitur: Si ambulaveritis ad me perversi, et ego ambulabo contra vos