comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ascendas. humiliare ut ex alteris. Ne ex altatꝰ num lieri:
Humilitas autẽ casũ nescit. Humilitas. lapsũ nui nouit¬
dm̃ magnꝰ ẽ. Et qui sibi dispͥ.cent. dõ placent. Esto igit is
paruus in oculis tuis. utsis in agnus in ocuus dĩ. Tar cu
T de recordatione delicti. Puluis es. in puluerem
sede. Cin es. in cinerẽ uiue. Insũmo honore sũmasit¬
ł hi milit .s. Nonte extollat honor tantũ maiorẽ

Expanded text:
ascendas, humiliare ut exalteris, ne exaltatus humilieris. Humilitas autem casum nescit, humilitas lapsum non noum magnus est. Et qui sibi displicet Deo placet. Esto igitur parvus in oculis tuis, ut sis tu, de recordatione delicti. Pulvis es, et in pulvere sede. Cinis es, et in cinere vive. In summo honore, summa tibi sit humilitas. Non te ex
Abbreviated transcription (Latin):
non etiam infide consister&: nec quid homo credi¬
diss&. sed quid egiss& indie iudicii quȩ reret᷑. Quis erit
tante arrogantie. qui ecclesiasticȩ doctrinȩ. utilitate.
neglecta desua sibi iustitia blandiatur : Adcum non
sed&iam eos ipsos fideles qui nobis diuitus intuendi. cõmissi sunt
instruere debeamus: De patre quomodo solus accipiat᷑.
ingenitꝰ. de filio quomodo ex ipso sit genitus. de spũ scõ
quomodo expatre & filio ꝓcedens: nec ingenitus possit dici nec
genitus. qualit̃ istatria unũ sint. & hoc unũ non diuidat᷑. sed
distinguat᷑ intria : quẽ ad modũ net pat̾ nec sp̃s sc̃s. sed solus
filius de solo patre ineffabilit̾ natus. hominẽ totum sine
ulla mutatione substantię suȩ suscipient: ac se dm̃ & homni¬
nẽ uerũ ꝑ uirtutes passionesq ꝓbauerit. conp̃hendi ꝑmise¬
rit : occidi uoluerit. tertia die resurrexit : incȩlos homi¬
nẽ de nobis ad sũptũ. sua uirtute leuauerit: sue resurrec¬

Expanded text:
non etiam in fide consisteret, nec quid homo credidisset, sed quid egisset in die judicii quaereretur, quis erit tantae arrogantiae, qui, ecclesiasticae doctrinae auctoritate neglecta, de sua sibi justitia blandiatur? cum non solsed etiam eos ipsos fideles, qui nobis divinitus instituendi commissi sunt, instruere debeamus: de Patre, quomodo solus accipiatur ingenitus; de Filio, quomodo ex ipso sit genitus, de Spiritu sancto, quomodo ex Patre et Filio procedens, nec ingenitus possit dici, nec genitus; qualiter ista tria unum sint; et hoc unum non dividatur, sed distinguatur in tria: quemadmodum nec Pater, nec Spiritus sanctus, sed solus Filius de solo Patre ineffabiliter natus, hominem totum sine ulla mutatione substantiae suae susceperit; ac se Deum et hominem verum per virtutes, passionesque probaverit, comprehendi permiserit, occidi voluerit, tertia die resurrexerit, in coelos hominem de nobis assumptum sua virtute levaverit, suae resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
scõuiro adhera. ex ciꝰ as siduitate usuͦ locutionis & exemplo
operis accipit. ut accendat᷑ in amore ueritatis. Qui alios ad
iniquitatẽ sua dendo ꝑ̾ trahunt. in sem& ipsis ministerium
demonũ ad iniquitatẽ sus cipiunt. quãuis ꝑ naturã demones
non sint. Scã enim ȩcclesia in carnalibus ampla est. inspiri¬
talibus angusta. Neque enim ualde laudabile est bonũ es¬
se cũ bonis. sed bonũ esse cũ malis. Sicut enĩ grauioris
culpȩ ẽ in ter bonos bonũ non esse. ita in mensi est prȩco¬
nii. bonũ &iã intermalos extitis sc. Hisidorus dix̃ Sicut
ut mali inuicẽ sint dis cordes. Nii qui suꝑnã paetriam
desiderant̃. non solũ malorũ mores. sed & consortia
fugiant.Si fueris sotiu̾s conuersationis bonorum.
eris & uirtutis corũ. Similis enĩ. simili conungisol&
Periculosũ est uitã cũ malis ducere.ꝑ̾nitiosũ est cum
his qui prauȩ uoluntatis st̃ sotiari Melius ẽ habere
malorũ odiũ. quã consortiũ. Sicut multa bona habo

Expanded text:
sancto viro adhaeret, ex ejus assiduitate et usu locutionis exemplum operis boni accipit, ut accendatur in amorem charitatis. Qui alios ad iniquitatem suadendo pertrahunt, in semetipsis ministerium daemonum ob iniquitatem suscipiunt, quamvis per naturam daemones non sint. Sancta enim Ecclesia in carnalibus ampla est, in spiritualibus angusta. Neque enim valde laudabile est bonum esse cum bonis, sed bonum esse cum malis. Sicut enim gravioris culpae est inter bonos bonum non esse, ita immensi praeconii est bonum etiam inter malos bonum exstitisse. ISIDORUS. Sicut ut mali ad invicem sint discordes. Hi qui supernam patriam desiderant, non solum malorum mores sed et consortia fugiant. Si fueris socius conversationis bonorum, eris et virtutis eorum. Similis enim simili conjungi solet. Periculum vere est vitam cum malis ducere, perniciosum est cum his qui pravae voluntatis sunt sociari. Melius est habere malorum odium quam consortium. Sicut multa bona habet
Abbreviated transcription (Latin):
ordinate. Discex dant ab iniquitate. om̃s qui in uocant nom̃ dñ.¬
cerus apłs dix̃. Iustũ igit᷑ & ualde iustũ ẽ separare eũ. qui sal¬
uare uult abeo qui non uult. Salomon dix̃ fi limi. site lactaue¬
it peccatores. nead quiescas eis. Ne emuleris hominẽ u¬
ius nec imitẽris uias ei. Hiesus filius syrachdix̃. Disce¬

Expanded text:
edant ab iniquitate omnes qui invocant nomen Domini . Justum igitur et valde justum est separare eum qui salvari vult ab eo qui non vult. SALOMON. Fili mi, si te lactaverint peccatores, non acquiescas eis . Ne aemuleris hominem injustum, nec imite
Abbreviated transcription (Latin):
sensibiliũ captus delectatione deitiat. sed exe¬
cratione delectationũ sublimit̃ roboratus. su¬
pra corpus se corporaliũ uictor attollat. ac
dõ suo sub quo eũ uiuentẽ desideria repudiata
non uincunt in et̃nũ gloriandus adhereat.

Expanded text:
sensibilium captus delectatione dejiciat; sed exsesensibilium captus delectatione dejiciat; sed exsecratione delectationum sublimiter roboratus, supra corpus se corporalium victor attollat; ac Deo suo, sub quo eum viventem desideria repudiata non vincunt, in aeternum glorificandus adhaereat.
Abbreviated transcription (Latin):
c suescant. ad amorẽ castitatis ascendant.¬
ales pudicos aut temperatio corporũfa c̃
aut timor supplicu temporalis ab inpudi¬
citię actione suspendit. aut occasione grata
distituit. s ed lic& uoluntate sit inpudicus qui
ne cessitate pudicus ẽ : tam̃ si&lle temperati corpo¬
ris debenefitio naturȩ suȩ dõ actori om̃iũ naturas
gr̃as agat. & ille quẽ timor in bono pudicitiȩ ten&.
atq is cui facultatẽ mechandi negat occasio uiuer
ciunt. & paulatim ipsius pudicitiȩ delectatione
ne sed uirtute. sordes inpudicitie de testantes.
non timore poene carnalib incentiuis obsistant
qđ ẽ incipientiũ ꝓpriũ. sed execratione peccati
refrenent. inquietos carnis affeceus: quod ẽ
castitatis consũmate fastigiũ. ñ qđ onimus um¬
quam desinat in hac carne cum uitus habere
conflictũ. sed quod eũ alat ac proueat. & quan¬
tũ fieri potest in p̾senti uita ꝑficiat ipsa nume¬
rositas triumphorũ. simodo nonse in corpus

Expanded text:
suescant, ad amorem castitatis ascendant. Tales pudicos aut temperatio corporum facit, aut timor supplicii temporalis ab impudicitiae actione suspendit, aut occasio negata destituit. Sed licet voluntate sit impudicus qui necessitate pudicus est; tamen si et ille temperati corporis, de beneficio naturae suae, Deo auctori omnium naturarum gratias agat; et ille quem timor in bono pudicitiae tenet, atque is cui facultatem moechandi negat occasio, viverssitate proficiunt; et paulatim ipsius pudicitiae delectatione ne, sed virtute sordes impudicitiae detestantes, non timore poenae carnalibus incentivis obsistant, quod est incipientium proprium; sed exsecratione peccati refrenent inquietos carnis affectus, quod est castitatis consummatae fastigium. Non quod animus unquam desinat in hac carne cum vitiis habere conflictum; sed quod eum alat ac provehat, et quantum fieri potest in praesenti vita, perficiat ipsa numerositas triumphorum: si modo non se in corpus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hendi ꝑ ill⁊ exerceat. Mi erito igitur post
iustũ dĩ iudiciũ deserunt᷑ huius modi occulto
p̃dampnati supplicio. qm̾ non uiolent̃ addicti.
arbitrio. liberati ꝑdonũ scĩ sp̃s & muniti. Uerũ¬
tam̃ &iam tales si ad recipiendam salutẽ diuinitus
animati. spem resipiscendi conciant. nec se in pec¬
catis suis disperando contẽpnant: poter̃ fructuo¬
se satisfactionis medicam̃to sanari. & suꝑbiam quȩ
eos adõ suo tumefacttos ex cusserat. fundate humi
litatis adsumptione dampnantes uinculis gt̾na
dampnatione obsolui. Quod qualit̾ possit supra
iam diximus. cũ de ipsa suꝑbia unde ꝓcesserit. ad¬
qđ  ꝑ uonerit & quid egerit tractaremus. Nam¬
quia adiabolo ꝓcessit. ad hominẽ primũ ꝑuenit.
& in ipsum totũ genus humanũ. uelut in radice fruc¬
tũ nacture supra dicte peccantis uitiatione cor¬
rumpit.

Expanded text:
prehendi, per illos exerceat. Merito igitur per prehendi, per illos exerceat. Merito igitur per justum Dei judicium deseruntur hujusmodi occulto damnati supplicio; quoniam non violenter addicti, arbitrio; liberati per donum Spiritus sancti, etamen etiam tales si ad recipiendam salutem divinitus animati spem resipiscendi concipiant, nec se in peccatis suis desperando contemnant, poterunt fructuosae satisfactionis medicamento sanari, et superbiam, quae eos a Deo suo tumefactlitatis assumptione damnantes, vinculis aeternae damnationis absolvi. Quod qualiter fieri possit, supra jam diximus, cum de ipsa superbia, unde processerit, quo pervenerit et quid egerit, tractaremus. Namque a diabolo processit, ad hominem primum pervenit, et in ipso totum genus humanum, velut in radice fructum, naturae sponte peccantis vitiatione corrupit.
Abbreviated transcription (Latin):
Non seruant in obsequio reuerentiã in sermone mo
destiam. in morib disciplinam. Habent in intenti¬
ces: in odio ꝑtinaces. subiectionis inpatientes.
potentiȩ sectatores. om̃ib: bonis odibiles: adopus
bonũ pigri ad cõmunionẽ feri: ad obsequiũ duri
adlo quendũ qđ nescunt prompti: ad sub plantan¬
dũ parati. ad om̃ia quib: subsistit frat̾na soci&as
quendo: fastidiosi in audiendo. p̃sumptio i indo¬
cendo: efferati de formit̃ in cachinno onerosi ami¬
cis: infesti qui&is ingrati beneficiis. inflati ob¬
santis indicia. quibus ds̃ offendit᷑ & recedit. ac
suꝑba corda destituit. His malis di abolus pastus
exultat. inuitat᷑ ut ueniat: suꝑbas mentes intrat
ut teneat. erigit ut elidat. fou& ut ꝑdat. Qui
in explebilit̾ de ipsa ꝑditorũ captiuitate tripudi
ut captiuos suos quos suꝑbie uiribus sibi subiecit
iure possideat: & om̃ia ila mala quȩ superius con¬

Expanded text:
non servant in obsequio reverentiam, in sermone monon servant in obsequio reverentiam, in sermone modestiam, in moribus disciplinam. Habent in intentices, in odio pertinaces subjectionis impatientes, potentiae sectatores, omnibus bonis odibiles. Ad opus bonum pigri, ad communionem feri, ad obsequium duri, ad loquendum quod nesciunt prompti, ad supplantandum parati, ad omnia quibus subsistit fraterna societas quendo, fastidiosi in audiendo, effrenati deformiter in cachinno, onerosi amicis, infesti quietis, ingrati beneficiis, inflati obsantis indicia, quibus Deus offenditur, et recedit, ac superba corda destituit. His malis diabolus pastus exsultat, invitatur, ut veniat, superbas mentes intrat, ut teneat; erigit, ut allidat; fovet, ut perdat: qui inexplebiliter de ipsa perditorum captivitate tripudiat; ut captivos suos, quos superbiae viribus sibi subjecit, jure possideat, et omnia illa mala quae superius com
Abbreviated transcription (Latin):
taliũ locũ di abolo facit. ipsa ei aduenienti in mu¬
nitũ pectus familiarit̾ pandit. ipsa introcuntẽ
scipit. ipsa captis ius ꝑdite uiuendi constituti
ipsa om̃ib bonis ex armat quos semel inua serit.
ipsa quic quid in eis remanserit. quod uitus pos¬
sit obniti: ne contra se forte conualescat in terimit.
nde ẽ qđ hu quos suꝑbie m̃tis tabes purulenta
corruperit. seniorũ suorũ ñ obseruant impera¬
ta sediudicant. De suis neglegentiis obiurgati.
aut rebellant insolera aut murmurant. De
loco superiori disceptant. p̃ferri st &iam melio¬
rili in pudent̾ affectant simplicitatẽ spitalium
fratrũ in rident̾ ex agitant. suas sententias ꝓca¬
cit̾ iactant. obsequia delata fastidiunt. negata
ꝑtinacit̃ quer̃. natales morib ante ponunt.
iuniores suos elati despitiunt. conferri sibi
aliquos posse non credunt. Ae quari senioribus dedig¬
nantur. suꝑeos sesolo animi tumore constituunt:

Expanded text:
talium locum diabolo facit; ipsa ei advenienti immutalium locum diabolo facit; ipsa ei advenienti immunitum pectus familiariter pandit; ipsa introeuntem suscipit; ipsa captis jus perdite vivendi constituit; ipsa omnes virtutibus exarmat quos semel invaserit; ipsa quidquid in eis remanserit quod vitiis posset obniti, ne contra se forte convalescat, interimit. 2. Inde est quod hi quos superbae mentis tabes purulenta corruperit, seniorum suorum non observant imperata, sed judicant; de suis negligentiis objurgati, aut rebellant insolenter, aut murmurant; de loco superiori disceptant, praeferri se etiam melioribus impudenter affectant; simplicitatem spiritualium fratrum irridenter exagitant, suas sententias procaciter jactant, obsequia delata fastidiunt, negata pertinaciter quaerunt, natales moribus anteponunt, juniores suos elati despiciunt, conferri sibi aliquos posse non credunt, aequari senioribus dedignantur, super eos se solo animi tumore constituunt:
Abbreviated transcription (Latin):
nunc uideamus. quib: inditus posiit suꝑbia de¬
p̃hendi ut sicut insuperiorib claruit nullum
peccatũ sine ulla posse cõmitti. rta hic signa
cius eluceant quib cauenda ponit ostegu
Omitto illos quos & iam ipse habitus & inces¬
sus suꝑbos ostendunt. quorũ erecta ceruix¬
facies torua truces oculi: & sermo t̾ribilis. nudam suꝑbiam
clamant. Qui libidine dominante possessi. quos
possunt uiolent̾ sibi subicint. bumana iura diuinaq
confundt̃. hanorib intumescunt. passim cuncta di¬
ripiunt. suis criminibus gaudent: & seipsos suꝑbiȩ
corrupti morbo non capiunt. Hos ergo p̃tereo.
in quib suꝑbia tam aꝑte regnat. ut nec dignet᷑ se
occultare nec ualeat. Illos tantũ dolendos osten¬
do atq eorũ exempla cauenda denuntio. quos
iam con ũsos & aliquantulum ꝓficientes suꝑbia oc¬
cultat captiuat. quos in ꝑfundũ malorũ fraudu¬
lenta dominatione p̃cipitat: & ne inde umquã
possint emergere iugit̾ calcat. Ipsa incordibus

Expanded text:
nunc videamus quibus indiciis possit superbia deprehendi, ut sicut in superioribus claruit nullum peccatum posse sine illa committi, ita hic signa ejus eluceant, quibus cavenda possit ostendi. Omitto illos quos etiam ipse habitus et incessus superbos ostendunt. Quorum erecta cervixfacies torva, truces oculi, et sermo terribilis nudam superbiam damnant. Qui, libidine dominandi possessi, quos possunt violenter sibi subjiciunt, humana divinaque jura confundunt, honoribus intumescunt. Passim cuncta diripiunt, suis criminibus gaudent, et seipsos superbiae corrupti morbo non capiunt. Hos ergo praetereo, in quibus superbia tam aperte regnat, ut nec dignentur se occultare, nec valeant. Illos perdolendos ostendo, atque eorum exempla cavenda denuntio, quos jam conversos et aliquantulum proficientes superbia occulte captivat, quos in profundum malorum fraudulenta dominatione praecipitat, et ne inde unquam possint emergere, jugiter calcat. Ipsa in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
tigati corriguntur. ab aerna dãnatione liberent᷑: Qui¬
hic male & illuc male. quia corrigi nolentes. & flagellari
in hac uita in cipiunt: & in a&erna ꝑ cus sione dam nantur.
Murmurare in flagellis dĩ peccator homo non deb&. quia
maxime ꝑ hoc quod corripit᷑ em̃dat᷑. Unus quisque autẽ
tunc leuius portat quando patit᷑. si sua discusserit mala.
ꝓ quibus illi infertur r&ributio iusta. Iustus in aduersis
ꝓbari se cognoscat. non deiei. Uiri scĩ plus formidant pro¬
spera. quã aduerra: Quia dĩ serui ꝓspera desciunt. aduer
sa crudiunt. Tunc magis sunt dĩ oculi suꝑ iustos. quando
cos affligi ab iniquis prouidentia suꝑna ꝑmittit. Tunc iustis
gaudia disponunt᷑ axerna. quando pręsenti tribulatione
ꝓbant᷑. Quantũ enĩ in hoc sȩculo frangim᷑. tantũ in ꝑ p&uo
solidam᷑. Quantũ in prȩsenti affligim᷑. tantũ infuturo gau

Expanded text:
tigati corriguntur, ab aeterna damnatione liberentur; quitigati corriguntur, ab aeterna damnatione liberentur; quihic male, et illic male: quia corrigi nolentes, et flagellari in hac vita incipiunt, et in aeterna passione damnantur. Murmurare in flagellis Dei peccator homo non debet, quia maxime per hoc quod corripitur emendatur. Unusquisque autem nunc levius portat quod patitur, si sua discusserit mala, pro quibus illi infertur retributio justa. Justi in adversis probari se cognoscant, non dejici. Viri sancti plus formidant prospera quam adversa: quia servos Dei prospera dejiciunt, adversa vero erudiunt. Tunc magis sunt Dei oculi super justos, quando eos affligi ab iniquis providentia superna permittit. Tunc justis gaudia disponuntur aeterna, quando praesenti tribulatione probantur. Quantum enim in hoc saeculo frangimur, tantum in perpetuo solidamur. Quantum in praesenti affligimur, tantum in futuro gau
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ tẽporalẽ clem̃tiã. ut illuc puniat ꝑ a& ernã iustitiã. In hac es
uita ds̃ parcit impiis. & tam̃ non parcit electis. In illa pare
clectis. non tam̃ parc& iniquis. Quantũ quisque aut in co¬
pore aut in m̃te flagella sustin&. tantũ se in finẽ remuner
spera. Dum enĩ multa dã nabilia reprobi cõmississe¬
antur. des pecti a dõ nullo emendationis uerbere feriuntu
Gemina ꝑ cussio est diuina. una in bonam partẽ qua ꝑ cut¬
mur carne ut em̃ dem̃. altera qua uulneram ut scientia e
caritate ut dm̃ ardentius diligamꝰ. Ds̃ idõ iustũ flagel
ne de iustitia suꝑ biens cadat. Plagellũ nãque tunc deles
culpam. cũ mutauerit uitã. Omĩs diuina ꝑ cussio. aut
purgatio uite presentis est ut initium poenę seb quen
ut in his qui om̃ino non corriguntur prȩcedentiũ ꝑ cussion
flagellorũ. sequentiũ sit in itiũ torm̃toꝵ. Quibus dam
secr&o dĩ iudicio hic male est. illuc bene. scilic& ut dũ hic cas¬

Expanded text:
per temporalem clementiam, et illic punit per aeternam justitiam. In hac enim vita Deus parcit impiis, et tamen non parcit electis. In illa parcet electis, non tamen parcet iniquis. Quantum quisque aut in corpore aut in mente flagella sustinet, tantum se in finem remunerari speret. Dum enim multa damnabilia reprobi commisisse videantur despecti a Deo, nullo emendationis verbere feriuntur. Gemina est percussio divina: una, in bonam partem, qua percutimur in carne ut emendemur; altera, qua vulneramur in conscientia, ex charitate, ut Deum ardentius diligamus. Deus ideo justum flagellat, ne de justitia superbiens cadat. Flagellum namque tunc delebit culpam, cum mutaverit vitam. Omnis divina percussio aut purgatio vitae praesentis est, aut initium poenae sequentut in illis qui omnino non corriguntur, praecedentium percussio flagellorum sequentium sit initium tormentorum. Quibusdam, secreto Dei judicio, hic male est, illic bene: scilicet ut dum hic cas
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ in dulgentiã accipiem. Si autẽ boni acernã beatitu dinem
con sequim᷑. Hi cronimꝰ dix̃. Quise mebrecipit mala sua inuita
sua in eosdem cruciatus patitur in morte quos est passus inuita
Multo que melius sthomadum dolere. quã mentẽ. Cauendun
est uulnus. quod dolore curatur. Magna res est. quando peco¬
n tibus non irascitur ds̃. Medicus sicessauerit curart. desper
Gregorius dix̃. Diuina dispensatione agitur. ut ꝓlixiorẽ u¬
tam. egro tatio ꝓlixior exurat. Hisidorus dix̃ Reuertens eni
ds̃ hominem cruciat. quẽ peccantẽ deseruerat flagellan doi¬
rum uisitat. Ordinata est miseratio dĩ. que prius hic homin
ꝑ flagella a peccato emendat. & postea ab a&erno sub plici

Expanded text:
utem boni, aeternam beatitudinem consequemur. HIERONYMUS. Qui semel recipit malum in vita sua, non eosdem cruciatus patitur in morte quos est passus in vita. Multoque melius est stomachum dolere quam mentem. Cavendum est vulnus quod cum dolore curatur. Magna misesaverit curare, desperat. GREGORIUS. Divina dispensatione agitur, ubi prolixiora vitia, aegrotatio prolixior exurat. ISIDORUS. Revertens enim Deus hominem cruciat: quem peccantem deseruerat, flagellando iterum visitat. Orper flagella a peccatis emendat, et postea ab aeterno supplicio
Abbreviated transcription (Latin):
acbimꝰ. Si hic flagellis ad terimꝰ. purgati in iudicio adueni¬
m. Sc̃ꝑ as̃ hic tolerat. quos ad silutẽ ꝑ pauã pręparat.
tributio ultionis. Qui enĩ inflagellis murmurat: dm̃
plus in ritat. Qui uero aduersa pacient̾ tolerat. am̃ citiũ
placat. Si enĩ uis purgari. in pena te accusa. & dĩ iustitiã
laudat& niuersa quę tibi accedunt. absque dĩ non fiunt uo¬
luntate . Iniquoꝵ potestas suꝑte. ex dĩ dat᷑ licentia. Onis quȩ tibi
aduersant᷑ dĩ consilia faciunt. Pacient̃ leuiart portabis. sigra¬
ui ora fueris recordat᷑. Languor enĩ. uitia ex quo quit. Languor.
uires libi dinis frangit. Infirmitas grauis. sobriã facit animam.
yprianus dix̃. Nec dignus est in morte accipere solatiũ. qui se
bis conqueri. si quod patit̾ intellegat se mereri. Firmitatẽ ani
mȩ in firmitate corporis uincim. Sciatis hanc iram dĩ
uere poenas. quã post exitũ uitȩ huius. in a& ernũ cruciari

Expanded text:
bimus. Si hic flagellis atterimur, purgati in judicio inveniemur. Semper Deus hic vulnerat quos ad salutem perpetuam praeparat. tributio ultionis. Qui enim in flagellis murmurat, Deum plus irritat. Qui vero patienter adversa tolerat, Deum citius placat. Si enim vis purgari in poena, te accusa, et Dei justitiam lauda. Universa quae tibi accidunt, absque Dei non fiunt voluntate. Iniquorum potestas super te ex Dei datur licentia. Omnes qui tibi adversantur, Dei consilio faciunt. Patienter leviora portabis, si graviora fueris recordatus. Languor enim vitia excoquit, languor vires libidinis frangit. Infirmitas gravis sobriam facit animam. CYPRIANUS. Nec dignus est in morte accipere solatium, qui se bis conqueri, si quod patitur intellegat se mereri. Et ecce imae infirmitate corporis vincimus. Scitisne hanc Dei ere poenas quam post exitum vitae hujus in aeterno cruciari
Abbreviated transcription (Latin):
abstinentiȩ. uigilie. elemosinȩ. & c& era huis modi
augere debent bonũ nr̃m ñ uelare peccatũ. nec pro
iustitia. sed cũ iustitia dõ suo exhibenda: qm̃ quidẽ
multũ ad tempis debent p̃cepta ꝑficere. qui ea para sunt
ꝑfectionis amore transcendere. Alioquin . si inuidi
si suꝑbii. sielati. si cupidi. hȩç & his similia mala pec¬
toris sui non reprimant. & tam̃ suũ corpus ieiumis
ac laboris abstinentia quam ins continuate con¬
ficiant nec illa eos oꝑa inpensa uanitate iustificant.
& hȩc uitia quȩ neglegunt em̃ dare contẽpnunt.
taq lic& uliq libri huius sigulis quibusq uitus ab¬
solutis. remedia quoq quibus possint caueri uel
em̃dari sub iecerim : hic tam̃ conpendi gr̃a gene¬
ralis quedam regula dño in luminante monstran¬
da ẽ. Cui regule. ueracit̾ inintentes om̃ib petca¬
tis obsistunt. Nulla res nossic ab om̃i peccato ser¬

Expanded text:
abstinentiae, vigiliae, eleemosynae, et caetera hujusmodi, abstinentiae, vigiliae, eleemosynae, et caetera hujusmodi, augere debent bonum nostrum, non velare peccatum; nec pro justitia, sed cum justitia Deo sunt exhibenda: quoniam quidem multo attentius debent praecepta perficere, qui ea parati sunt perfectionis amore transcendere. Alioquin si invidi, si superbi, si elati, si cupidi, haec et his similia mala pectoris sui non reprimant, et tamen suum corpus jejuniis, ac labore abstinentiae, quamvis continuatae, conficiant; nec illa eos opera impensa vanitati justificant, et haec vitia, quae negligunt emendare, condemnant. Itaque licet ubique libri hujus singulis quibusque vitiis absolutis, remedia quoque quibus possint caveri vel emendari subjecerim, hic tamen compendii gratia generalis quaedam regula, Domino illuminante, monstranda est, cui regulae veraciter innitentes, omnibus peccatis obsistant. Nulla res sic nos ab omni peccato ser
Abbreviated transcription (Latin):
de opinionis incensi. eis tantũ oꝑibus quib emit᷑
fauor humanus inseruiunt. & quorũ bona contẽpnunt
antũq eos ardor humane laudis inflam mat. ut labo¬
riosa oꝑa quȩ populus admiretur. & quib fama diffun¬
ditur : sine labore suscipiant. & libent̾ exerceant. In¬
de ẽ qđ ieiunare. abstinere. uigilare. ȩccłam frequen¬
tare uel psallere. cũ hȩc om̃ia sine labore nonfiant.
&iam cũ delectatione illi faciurit. qui ex his placere
hominib: concupiscunt. ñ qđ ista & homines dĩ non
faciunt. sed qđ illi ꝓbent᷑ ea dõ magis quã hominibus.
ex hibere qui feruentius & iam moribus scĩs excellere
& erum siquis quã foris ubi potest magnus credi splen¬
deat. & intus ubi solus ds̃ uid& squaleat. quis non in¬
telligat qđ illis om̃s abstinentie ac ieiuniorũ uigiliarũq
morũ. sed uelamina uitiorũ: Quaꝓpt̃ uera ieiunia.

Expanded text:
dae opinionis incensi, eis tantum operibus quibus emitur dae opinionis incensi, eis tantum operibus quibus emitur favor humanus inserviunt, et morum bona contemnunt; tantumque eos ardor humanae laudis inflammat, ut laboriosa operosa, quae populus admiretur, et quibus fama diffunditur, sine labore suspiciant, et libenter exerceant. Inde est, quod jejunare, abstinere, vigilare, ecclesiam frequentare, vel psallere, cum haec omnia sine labore non fiant, etiam cum delectatione illi faciunt, qui ex his hominibus placere concupiscunt: non quod ista et homines Dei non faciant; sed quod illi probentur ea Deo magis, quam hominibus exhibere, qui ferventius student etiam moribus sanctis excellere. 4. Caeterum si quisquam foris, ubi potest magnus credi, resplendeat, et intus, ubi Deus solus videt, squaleat; quis non intelligat, quod illi omnes abstinentiae, ac jejuniorum, vigiliarumque morum, sed velamina vitiorum? Quapropter vera jejunia,
Abbreviated transcription (Latin):
afrectant. qui scõs uiros sui conparatione de¬
p̃tiant. qui uitio aurȩ popularis clati sibi ni¬
occurrentiũ gaudent. suis adulationib fauent.
uo luntatib parent: om̃ib turpib placent. Ges¬
tiunt docere qđ nesciunt. credise sublimia uo¬
lunt. delectabilia grauib ante ponunt. Execrant᷑
uerbo qđ animo concupiscunt. apellationis uir¬
tutũ uitiis suis ad ponunt. se ipsos fallunt: fauen¬
tes sibi decipiunt. In promissione honesta uelo¬
ces. in exhibitione mendaces. ab ono mutabiles.
male tenaces. in uerbo graues. in animo turpes. ubiq
fallaces. La&i ad ꝓspera. fragiles ad aduersa: inflati
adobsequia. anxii ad obꝓbria. in moderati ad gaudia
faciles adhumana : difficiles semꝑ adhonesta. His & si
milibus delinitos uanitas p̾̃mit. nec eos aut morbũ
factis quȩ illi i debantur esse gloriosa confundi.
Quod certe illi non faciunt. qui desiderio conparan¬

Expanded text:
affectant; qui sanctos viros sui comparatione deaffectant; qui sanctos viros sui comparatione depretiant: qui vitio aurae popularis elati, nioccurrentium gaudent, suis adulatoribus favent, voluntatibus parent, omnibus turpibus placent. Gestiunt docere quod nesciunt, credi de se sublimia volunt, delectabilia gravibus anteponunt, exsecrantur verbo quod animo concupiscunt. Appellationes virtutum vitiis suis imponunt, se ipsos fallunt, faventes sibi decipiunt, in promissione honesta veloces, in exhimali tenaces. In verbo graves, in animo turpes, ubique fallaces. Laeti ad prospera, fragiles ad adversa. Inflati ad obsequia, anxii ad opprobria. Immoderati ad gaudia, faciles ad humana, difficiles semper ad honesta. 3. His ergo et similibus delinitos vanitas premit, nec eos aut suum factis quae illi videbantur esse gloriosa, confundi? Quod certe illi non faciunt qui, desiderio comparan
Abbreviated transcription (Latin):
iacent elati. quã inueniunt ꝑditi : adquam currunt
lapsur. in qua sibi uidentur stareiam lapsi. Hec
ẽ uanitas. quȩ non aliquas uirtutes ut putatur ex¬
anglat. sedlicentia uitiorũ cũ fuerit auitiosis
recepta corroliorat. coeterũ mentes uirtutũ ple¬
nas. om̃ino ñ penetrat. Uacuos ergo acnullis
fultos uirtutib temptat. & ipsos fasto rumose am¬
bitionis inflatos in occulta dedecora quadam
publice furendi delectatione p̾cipitat. Siua
cuam nauẽ tempestas indiũsa tumidis flucti¬
bus iactat. & in area frum̃tis sua grauitate ma¬
nentibus leuis. ex ea uentus paleas raptat. uod
si ita ẽ. ñ uitiosos facit uanitas sed ostendit
illos sui afflatus uentus circũ fert. ac lubricis
circũ actos affectib rotat. Qui se ad om̃s eius
inpulsos studio ꝓpriȩ uoluntatis a cõmodant.
qui se de oꝑrib quorũ sibi conscii non sunt tur¬
pit̾ iactant. quise ab omĩb p̃dicari post nefas

Expanded text:
acent elati, quam inveniunt perditi, ad quam currunt acent elati, quam inveniunt perditi, ad quam currunt lapsuri, in qua sibi videntur stare jam lapsi. 2. Haec est vanitas, quae non aliquas virtutes, ut putatur, exantlat, sed licentiam vitiorum, cum fuerit a vitiosis recepta, corroborat: caeterum mentes virtutum plenas omnino non penetrat. Vacuos ergo ac nullis fultos virtutibus tentat; et ipsos fastu ruinosae ambitionis inflatos, in occulta dedecora quadam publice furendi delectatione praecipitat, sicut vacuam navem tempestas in diversa tumidis fluctibus jactat, et in area, frumentis sua gravitate manentibus, leves ex ea ventus paleas raptat. Quod si ita est, non vitiosos facit vanitas, sed ostendit: quae illos sui afflatus vento circumfert, ac lubricis circumactos affectibus rotat; qui se ad omnes ejus impulsus studio propriae voluntatis accommodant; qui se de operibus quorum sibi conscii non sunt turpiter jactant; qui se ab omnibus praedicari per nefas
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝓfectibus lugent. Inimicitiis grauit̃ ardent. de¬
p̃hendi pectoris sui malitiam timent. Semꝑ ama
numquã certi amiei diaboli. inimici &iam sui:
om̃ibus odiosi. ad gaudenda anxii: ad plangenda
leti ut robiq ꝑuersi. Int̃ amicos discordias semi¬
narit. discordantes ad tempus si possunt in difsen¬
sione confirmant. O pinionẽ bonorũ menda¬
cus decolorant. in spitalib carnalia labdant
ut sp̃italia bona eisdẽ esse ꝑsuadeant. a mici¬
tias simulant. ut eos qui se in caute sibi cãm¬
serint : qua possunt arte decipiant. odiorum
sibi occasiones prauis suspitionibus co-¬
aceruant: demones quorũ sectantur facta
letificant. scõs uiros quibus sunt noti con¬
tristant. uelud amici in obsequio. hostes in
animo continentes in ũbo. turpes infacto:
prodigi sec retorũ. tenaces malorũ suspitio
dibus adũsaru corde uirtutibus. praui mori¬
bus. & insidiosi cunctis secũ insimplicitate ui¬

Expanded text:
de profectibus lugent, inimicitiis gratuitis ardent, dede profectibus lugent, inimicitiis gratuitis ardent, deprehendi pectoris sui malitiam timent, semper amari, nunquam certi; amici diaboli, inimici etiam sui, omnibus odiosi; ad gaudenda anxii, ad plangenda laeti, utrobique perversi. Inter amicos discordias seminant, discordantes ad tempus, si possunt, in dissensione confirmant. Opinionem bonorum mendaciis decolorant: in spiritualibus carnalia laudant, ut spiritualia bona eis deesse persuadeant. Amicitias simulant, ut eos qui se incaute sibi commiserint, qua possunt arte decipiant. Odiorum sibi occasiones pravis suspicionibus coacervant; daemones, quorum sectantur facta, laetificant. Sanctos viros quibus sunt noti contristant, velut amici in obsequio, hostes in animo. Continentes in verbo, turpes in facto. Prodigi secretorum, tenaces malorum, prompti dibus. Adversarii corde virtutibus, pravi moribus, et insidiosi cunctis secum in simplicitate vi
Abbreviated transcription (Latin):
adem di¬¬
abolus suꝑ biendo inuidus. ñ inuidendo¬
suꝑbus apparuit. ñ suꝑbia fructus inuidiȩ fuit. sed
inuidia exsuꝑbiȩ radice ꝓcessit. Unde qm̃ quan¬
tũ inuidos affligat inuidia. superior sermo iam
ꝓdidit. Num hic de illius supplicio dicendũ uide
tur. qđ suos animos inuidi laniando conficiunt.
edhoc tantũ donante dño debemus ostendere
qualit̾ inuidi scẽ uiuentiũ merita sua faciant
inuidendo peccata. & quantũ eis bonũ corrum¬
pati nudia. quic quid boni ficri uel dici ascĩs
a udi erint. aut om̃i no ñ credunt. aut res bene
gestas in malũ. male int̾p̃tando conũtunt. Oñe mali
quod deillis mendax fama iactauerit. statim tam quã si
ipsi uiderint credunt: ferolit̃ eis qui illud non uerũ
eẽ ꝓbare uoluerint contradicunt. Omĩa suis emule
fingunt. eorũ ꝓfectu defitiunt. Odia intra se absco¬
dunt. in suos cruciatus enatriunt: ꝓficientibus in¬
uident. peccantib fauent. Deborũ malis gauden

Expanded text:
idem diabolus superbiendo invidus superbus apparuit, non superbia fructus invidiae fuit, sed invidia ex superbiae radice processit, unde quoniam quantum invidos affligat invidia superior sermo jam prodidit, non hic de illius sutur, quo suos animos invidi laniando conficiunt; sed hoc tantum, donante Domino, debemus ostendere, qualiter invidi sancte viventium merita, sua faciant invidendo peccata; et quantum in eis bonum corrumpat invidia, qui quidquid boni fieri vel dici a sanctis audierint, aut omnino non credunt, aut res bene gestas in malum male interpretando convertunt. Omne malum quod de illis mendax fama jactaverit, statim, tanquam si ipsi viderint, credunt. Feraliter eis qui illud verum non esse probare voluerint, contradicunt. Omnia suis aemulis fingunt, eorum profectu deficiunt, odia intra se abscondunt, et in suos cruciatus enutriunt, proficientibus invident, peccantibus favent. De bonorum malis gaudent,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ hi quibona sua uane ac deformit̃ iactant. dede¬
cora quib remordent᷑ & humili ant᷑ occultant. quicqͥd
inpeccantẽ &iam sine humano iudicio conscientiȩ
iudicantes torm̃ta deseuiunt. & male sibi conscia m̃¬
te ipse &iam cogitationes secr&e. reatus cruciatu¬
ac recordationẽ confitiunt.
xII.De futuro iudicio

Expanded text:
quod hi qui bona sua vane ac deformiter jactant, dedequod hi qui bona sua vane ac deformiter jactant, dedecora quibus remordentur et humiliantur occultant. Quid quod in peccantem etiam sine humano judicio conscientiae judicantis tormenta desaeviunt, et male sibi consciam mentem ipsae etiam cogitationes secreti reatus, cruciatoria recordatione conficiunt. CAPUT XII. De futuro judicio
Abbreviated transcription (Latin):
VNC de timore¬
supplicii pauca dicamus. Ad poenam quȩ pec¬
catis deb&urmens antequã pecc& aspiciat.
cruciatus ac dolores. qui solent sequi peccantẽ car¬
nalibus incentiuis supponat. & nihil eam percati
delectat. nec ad peccandũ delectatio ulla corpo¬
ralis inclinat. Denique non idõ credimus in le¬
cebiris ac uoluptatib nr̃is. quia nihil repugnare
non possumus. Sed quia securitatẽ nobis occultan¬
di criminis ipsi ꝓmittimus. &dũ credimus colo¬
rari uel redimi posse qđ facimus. spe p̃sumte in¬
deliberat sana m̃te consider&. quȩ poena expectat in suis
facinorib ac flagitiis dep̃hensos quod suppliciũ conuc¬
tos excruci& qui tremor m̃bra quatiat. pallor oraꝑ
fundat. quantũ deniq humiles et execrabiles om̃ibus
reddat &iam ipsũ sordide opinionis obꝓbriũ nescio
anpossit quibus lib& uitis accomodare consensum.
uid enim mali oꝑis fieri potest unde non crubescant
&iam illi quos ipsa sua flagitia delectant: Hinc ẽ

Expanded text:
nc de timorsupplicii pauca dicamus. Ad poenam quae peccatis debetur, mens antequam peccet, aspiciat; cruciatus ac dolores qui solent sequi peccantem, carnalibus incentivis opponat; et nihil eam peccati oblectat, nec ad peccandum ulla delectatio corporalis inclinat. Denique non ideo cedimus illecebris ac voluptatibus nostris, quia repugnare non possumus; sed quia securitatem nobis occultandi criminis ipsi promittimus; et dum credimus colorari, vel redimi posse quod facimus, spe praesumptae imdeliberat, sana mente consideret, quae poena exspectet in suis facinoribus ac flagitiis deprehensos, quod supplicium convictos excruciet, qui tremor membra quatiat, pallor ora perfundat, quantum denique humiliet et exsecrabiles omnibus reddat; etiam ipsum sordidae opinionis opprobrium nescio an possit quibuslibet vitiis accommodare consensum. Quid enim mali operis fieri potest unde nec erubescant etiam illi, quos ipsa flagitia sua delectant? Hinc est
Abbreviated transcription (Latin):
tas itam̃tem alienat. aut ubi sit nesciat. Unde &iam ma¬
lũ consentitur. qđ ꝑ ebriaatẽ cõmittitur. Pleris que
laus est multũ bibere. & non in ebriare. Audiant
hi aduersum se : dicentẽ proph&am. Vae quipo¬
tentes estis adbibendũ uinũ & uiri fortes admis¬
cendã ebriaatem. Non solũ ex uino in ebriantur
homines sedaiã exceteris potandi generib uario mo¬
do c̃ficiunt. Da silius dix̃. Sic̃ enĩ piscds se pręparat
ut glutiat escã. ita ebrios ĩuinũ suscipit ĩnimicũ. Lli¬
nũ enĩ nob̵ dñs ad lȩtitiã cordis. ñ ad ebrietatẽ donaũ
Piurimi nãque homines ꝑ uinũ maximã debiliti tẽ
corporis c̃traxer. Nec poterint c̃sequi pristinã fir¬
mitatẽ. quia ñ tẽperauer̃ gule ardorẽ. Ebrios putat
se aliqͥd optimũ agere c̃ fuerit ꝓrecipitia deuolut.
In õnib te ex hibe sobriũ ut tt sobri&as exhibeat. Oc de¬

Expanded text:
autem ita mentem alienat, ut ubi sit nesciat: unde etiam maautem ita mentem alienat, ut ubi sit nesciat: unde etiam malum non sentitur quod ebrietate committitur. Plerisque laus est multum bibere, et non inebriari. Audiant hi adversum se dicentem prophetam: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem. Non solum ex vino inebriantur homines, sed etiam ex caeteris potandi generibus quae vario modo conficiuntur. BASILIUS. Sicut enim piscis se praeparat ut glutiat escam, ita et ebriosus in vino suscipit inimicum. Vinum enim Dominus nobis ad laetitiam cordis, non ad ebrietatem donavit. Plurimi namque homines per vinum maximam debilitatem contraxerunt, nec potuerunt consequi pristinam firmitatem, quia non temperaverunt gulae ardorem. Ebriosus putat se aliquid optimum habere, cum fuerit in praecipitia devolutus. In omnibus te exhibe sobrium vitae, sobrietas in om
Abbreviated transcription (Latin):
est. Vinũ multũ potatũ. irritationem & ir̃a & ruinas mul¬
tas facit. Sicut ignis probat ferrũ durũ. sic uinũ corda su¬
ꝑborũ arigu&. Hieronimꝰ dix̃. Ubicũq saturitas uel ebri¬
acas fuerit. ibi libido dominatur. Religiosus. nũ¬
quã redoleat: ne audiat illud philosophi. hoc non est os¬
culũ porrigere sed ꝓpinare. Quic quid in ebriat. & statũ
m̃tis euertit. Similit̃ fugiamꝰ ut uinu. Uentrem distentũ
cibo & uino potionib inrigato : uoluptas generalium seqͥt᷑
Quic quid seminarium uoluptatũ est: uenenũ puta. Am¬
brosius dix̃. Infirmũ stomachum moderat᷑ cibus & uinũ
confortat. Ebri& as autẽ. corpus debilitat. Plerum que
enĩgula & habundantia uini. turpiter in luxuriam
sol uit. Uinũ quippe non reputatur in usum. sed dam¬
natur in excessũ. hisidorus dix̃. Ebri&as autẽ ꝑturba¬
tionẽ gignit m̃tis. furorẽ cordis flãma libidinis. Ebriae

Expanded text:
e . Vinum multum potatum irritationem et iram, et ruinas mule . Vinum multum potatum irritationem et iram, et ruinas multas facit . Sicut ignis probat ferrum durum, sic vinum corda arguet . HIERONYMUS. Ubicunque saturitas atque ebrietas fuerit, ibi libido dominatur. Religiosus nunquam vino redoleat, ne audiat illud Philosophi: Hoc non est osculum porrigere, sed propinare. Quidquid inebriat, et statum mentis evertit, similiter fugiamus ut vinum. Ventrem distentum cibo, et vino et potionibus irrigatum, voluptas genitalium sequitur. Quidquid est seminalium voluptatum, est venenum potatum. AMBROSIUS. Infirmum stomachum moderatus cibus et vinum confortat, ebrietas autem corpus debilitat. Plerosque enim gula et abundantia vini turpiter in luxuriam seducunt. Vinum quippe non reputatur in usu, sed condemnatur in excessu. ISIDORUS. Ebrietas autem perturbationem gignit mentis furorem cordis, flammam libidinis. Ebrietas
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a in crapula uel ebriȩtate & curis huius uitae.
aulus apts dixx̃. Nolite in ebriari uino inquo est lu¬
xuria. S alo mondix̃. Luxuri osa res. uinum & tu¬
multuosa ebriaas. Qui cumque in his delectatur
non erit sapiens. Ne in tuearis uinum quando fla¬
uescit cum splenduerit inuitro color euis. in gredi¬
tur blande : sed in nouis simo mordebit ut coluber
& sicut regulus uenena diffund&. Nullum secre¬
tum est: ubi regnat ebria&as. Hiesus filius n rach¬
dix̃. Operarius aebriosus. non locupl&tabitur
Et qui spernit modica. paulatim decid&. Uinũ
& mulieres. a postatare faciunt sapientes: & arguunt sen¬
satos. Quã difficiens est homini erudito. uinũ exiguũ.
Et indormiendo non laborabis ab illo. nec senties labo¬
rem. Diligentes inuino. nolite ꝓuocare. Multos enim
ex t̃minauit uinũ. A maritudo animae. uinũ mult̃u pota
brius eris. Vinũ iniocunditate creatũ est : non in ebrie¬
tate. Uinũ moderate potatũ . & animae & corpori sanitas¬

Expanded text:
ra crapula vel ebrietate, et curis hujus vitae . PAULUS. Nolite inebriari vino, in quo est luxuria . SALOMON. Luxuriosa res vinum, et tumultuosa ebrietas: quicunque in his delectatur, non erit sapiens . Nec intuearis vinum quando flavescit, et cum splenduerit in vitro color ejus: ingreditur blande, sed in novissimo mordebit ut coluber, et sicut regulus venena diffundit . Nullum secretum est ubi regnat ebrietas. JESUS SIRACH. Operarius ebriosus non locupletabitur, et qui spernit modica, paulatim decidit . Vinum t mulieres apostatare faciunt sapientes, et arguunt sensatos . Sufficiens est homini erudito vinum exiguum, in dormiendo non laborabis ab illo, nec senties dolorem . Diligentes vinum noli provocare, multos enim exterminat vinum Ibid. Amaritudo animae, vinum multum potatbrius eris. Vinum in jocunditatem creatum est, non in ebrietatem . Vinum moderate potatum sanitas est corporis et anima
Abbreviated transcription (Latin):
retribuens ẽ & septies tantũ redd&tͥ. Agustindix̃. Deci¬
mȩ enĩ tributȩ st̃ egentiũ animarũ. Quodsi decimã de¬
deris ñ solũ habundantia fructũ recipies sedaiã sani
sed honorẽ ds̃ enĩ nr̃ qui dignat᷑ẽ totũ dare decimũ ano¬
bdignat᷑ rep&ere ñ sibi scd nobsine dubio ꝓfuturũ. ut¬

Expanded text:
retribuens est, et septies tantum reddet tibi. Augustinus dixit: Decimae etenim tributa sunt egentium animarum. Quod si decimam dederis, non solum abundantiam frugum recipies, sed etiam sased honorem; Deus enim noster, qui dignatus est totum dare, decimam a nobis dignatur repetere, non sibi, sed nobis, sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
tione subita. alit̃ diffinitione delinquere: alit̾ ser¬
mone. alit̃ opere: alit̃ necessitate. alit̃ uoluntate
peccare : Cum igit᷑ tam multiplicib ac multũ ab in¬
uicẽ distantib modis homines peccent. quis nonin¬
telligat uno modo eis ñp̃osse utiq mederi: Quorum
tam diũsi sunt morbi. & idõ duplicit̾ quidẽ fragilitas
humana dĩ p̃cepta contẽpnit. aut faciendo qđ uetuit.
aut non faciendo quod iussit. sed qm̃ nonsolũ exillis
cendo modo exortando: modo sustinendo. modo mere¬
pando curari : ut sub ope xp̃i nullius salus in hac uita debeat dispe¬
rari. Tam nunc sisatis apparuit quod diuina pręcepta caltm¬
cantes nonsolũ portandisint. sed &iam castigandi A quib
idfiat qui uel quo ordine. & quã du curandi sint qui curant᷑

Expanded text:
tione subita, aliter definitione delinquere, aliter sertione subita, aliter definitione delinquere, aliter sermone, aliter opere, aliter necessitate, aliter voluntate peccare 2. Cum igitur tam multiplicibus, ac multum ab invicem distantibus modis homines peccent, quis non intelligat uno modo eis non posse utique mederi quorum tam diversi sunt morbi? Et ideo dupliciter quidem fragilitas humana Dei praecepta contemnit. aut faciendo quod vetuit, aut non faciendo quod jussit: sed quomodo non solum ex illiscendo, modo exhortando, modo sustinendo, modo increpando curari, ut sub ope Christi nullius salus in hac vita debeat desperari. Jam nunc si satis apparuit quod divina praecepta calcantes non solum portandi sunt, sed etiam castigandi; a quibus id fiat, qui, vel quo ordine, et quandiu curandi sint qui curantur
Abbreviated transcription (Latin):
s una om̃s egritudine m̃tiũ laborarent. acparib anmorum
morbis affecti nihil ab inuicẽ discreparent. aut sustinere ne
cesse e&̃ aut argui. Nunc uero ꝓpter ca alii portandi st̃
alii castigandi. quia prodiũsitate peccantiũ. modus quoc
diũ sus ẽ peccatorũ. Ꝙutiq: ita peccatis dissimilia sunt
adhibenda remedia. sicut ex dissimilib causis ueniuint
ipsa peccata. Plerosq enim peccandi consuctudo de¬
lectat. alios ad peccandũ occasio alicuius lucri tẽpo¬
ralis inuitat. fragilitas ñ nullos inclinat. quosdã ignorantio¬
a boni facit nescire qđ peccant. & in pedit mali dulcedo.
necorrepti aliquando sapiant quod ignorant. Taceo
de illis. quos aliena delicta quib consentiant de tolo¬
rant. Illos &iam p̃termitto. quicupientes ad ipisci qđ
diligunt. uel refugientes pati quod metuunt: aut fi¬
dẽ catholicã ꝓdunt. aut m̃daciũ p̃stantiã ueritatis ad¬
dicunt. Illud dico. quis nesciat alit̃ homines cogita¬

Expanded text:
Si una omnes aegritudine mentium laborarent, ac paribus animorum morbis affecti, nihil ab invicem discreparent, aut sustineri omnes necesse esset, aut argui. Nunc vero, propterea alii portandi sunt, alii castigandi, quia pro diversitate peccantium, modus quoque diversus est praeceptorum. Et utique ita peccatis dissimilia sunt adhibenda remedia, sicut ex dissimilibus causis veniunt ipsa peccata. Plerosque enim peccandi consuetudo delectat, alios ad peccandum occasio alicujus lucri temporalis invitat, fragilitas nonnullos inclinat, quosdam ignorantia boni facit nescire quod peccant, et impedit mali dulcedo, ne correpti aliquando sapiant quod ignorant. Taceo de illis quos aliena delicta quibus consentiunt, decolorant. Illos etiam praetermitto qui, cupientes adipisci quod diligunt, vel refugientes pati quod metuunt, aut fidem catholicam produnt, aut mendacio praestantiam veritatis addicunt. Illud vero dico: Quis nesciat aliter homines cogita
Abbreviated transcription (Latin):
si uobis negare aliquid potuissem: sediam capitula ipsa
disserenda ponamus. Q uȩsistis igit᷑ utrũ ȩquamimiter
sustinendisint diuina p̾cepta calcantes. añ ꝓmodo
peccati debeant exclesiastica seueritate co argui.

Expanded text:
si vobis negare aliquid potuissem. Sed jam capitula ipsa si vobis negare aliquid potuissem. Sed jam capitula ipsa disserenda ponamus. Quaesistis igitur utrum aequanimiter sustinendi sint divina praecepta calcantes, an pro modo peccati debeant ecclesiasti
Abbreviated transcription (Latin):
se regant uiuentes & diligant. ac nonminus de eorum
quam desua salute solliciti qđ eis expedire sciunt pat̾na
cura ꝓuideant. & qualit̾ p̃posito suo subiecti tamquam
capiti m̃bra deseruiant: ac p̃cepta eius uelud imperiũ dĩ
sũmo amore custodiant. Hoc ẽ scm̃. hoc sibi salubre: ac
necessariũ iudicantes. qđ rectori suo placuerit. ñ quod eis
mꝑniciẽ sui arrogantia m̃tis uitiose dictauerit. Ideoq
obedientiȩ ac pacientię uirtute fundati. maiorũ suorũ ñ
discutiunt constituta sed faciunt: & quando rigor exigit
discipline ut seuerit̃ acrit̾ arguant᷑. acceptã correptionẽ
magnanimit̃ fer̃. nec motib eorũ aquib fuerint obius¬
gati. sedsiis neglegentus ad scribunt. Ciues quoq suos
plebeios ac nobiles diuites & potentes. qualit̃ tractare
auregere debeant sacerdotes. huius libelli series conti¬
nebit. Quȩ ergo sicut sepe iam dixi scribere non auderẽ

Expanded text:
se regant viventes et diligant; ac non minus de eorum, se regant viventes et diligant; ac non minus de eorum, quam de sua salute solliciti, quod eis expedire sciunt, paterna cura provideant: et qualiter praeposito suo subjecti, tanquam capiti membra deserviant, ac praecepta ejus velut imperium Dei summo amore custodiant; hoc esse sanctum, hoc sibi salubre et necessarium judicantes, quod rectori suo placuerit; non quod eis in perniciem sui arrogantia mentis vitiosae dictaverit. Ideoque obedientiae ac patientiae virtute fundati, majorum suorum non discutiunt constituta, sed faciunt; et quando rigor exigit disciplinae, ut severiter arguantur, acceptam correptionem magnanimiter ferunt; nec motibus eorum a quibtiis, quod castigantur, ascribunt. Cives quoque suos plebeios et nobiles, divites ac potentes, qualiter tractare et regere debeant sacerdotes, hujus libelli series continebit. Quae ego, sicut saepe jam dixi, scribere non auderem