comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
more nautaꝵ celeuma cantare. ꝑ ddi¬
uine latidis modulationẽ. sic̃ psalmi¬
sta att. Benedicã dñm mom̃i tempe
semꝑ laus eiꝰ more meo. Post hec om̃ia
necessarns nob̾ ẽ uentꝰ:. qui significat
sp̃c sc̃i aspirationẽ ait ꝑipsam diriga¬
mͣ᷑ adportũ quietis: ad medicũ salutis.
ad t̾ram ꝓmissionis: ad domũ et̾nitatis.

Expanded text:
more nautarum, celeusma cantare per divinae laudis modulationem, sicut Psalmista ait: Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo . Post haec omnia necessarius est nobis ventus, qui significat Spiritus sancti aspirationem, ut per ipsam dirigamur ad portum quietis, ad medicum salutis, ad terram promissionis, ad domum aeternitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ierennas megypto. erechiel mba¬
bylone. secti sunt ut ysaias. inoccisio
scłi trsier̃t. eoqd̾ testimomo ficdi ꝓbati
inuenti st̃. Istius nains tabule st̃ sacͤ
scripture sententie: & ad eiꝰ fabricatio¬
nem alias nob̾ tabulas tradit uetuis
testam̃tum: alias nouũ. Claui quib
iste tabule compingunt᷑. idẽ sententie
conuingunt᷑. anctoritates st̃ sc̃oꝵ: quib
concordant ea que continent᷑ inserie
duoꝵ testam̃toꝵ. Iste tabule excichint᷑
ꝑlectionẽ. dolant᷑ ꝑmeditationẽ. Ma¬
lus qui inaltum erigit᷑. significat spẽ:
ꝑquã leuani᷑ ad celestia querenda. fa¬
pienda. sic̃ scriptum ẽ. Que sursũ st̃
querite. ñ que suꝑ t̾ram: que sursum

Expanded text:
ut Jeremias in Aegypto, Ezechiel in Baut Jeremias in Aegypto, Ezechiel in Babylone; secti sunt, ut Isaias; in occisiosaeculi transierunt, eo quod testimonio fidei probati inventi sunt. Istius navis tabulae sunt sacrae Scripturae sententiae: et ad ejus fabricationem alias tabulas nobis tradit Vetus Testamentum. Alias Novum. Clavi, quibus istae tabulae compinguntur, id est, sententiae conjunguntur, auctoritates sunt sanctorum, quibus concordant ea quae continentur in serie duorum Testamentorum. Istae tabulae exciduntur per lectionem, dolantur per meditationem. Malus, qui in altum dirigitur, significat spem, per quam levamur ad coelestia quaerenda et sapienda. Sicut scriptum est: Quae sursum sunt quaerite, non quae super terram; quae sursum
Abbreviated transcription (Latin):
fide noe aptauit archam insalutem
domꝰ sue. fide qui uocatus ẽ abraham
obediuit exire in locum quẽ acceptii¬
rus erat. fide sara stetilis. accepit uir¬
tutem conceptionis. fide ysaac singu¬
los filioꝵ benedixit. fide ioseph mori¬
ses natus occultatus ẽ. fide se filiũ filie
pharaonis negauit. fide pascha cele¬
brauit: fide filui isrł mare rubrum
transierunt. fide muri iericho corru¬
ert. Et quid adhuc dicam: Deficiet
em̃ me dies narrantẽ de sc̾is autiqͥs
qui ꝑfidem uicer̾t regna. oꝑati sunt
nisticiã. adeꝑti sunt repmissiones.
Quoꝵ alii obturauer̾t ora leonũ. ut
damel: alii extinxert̾ impetũ ignis
ut tres pueri: conualuert denfirmi¬
tate ut iob. erechias: fortes facti sunt
mbello ut iosue. uidas machaberis:
acceꝑunt mulieres deresurrectione
mortuos. suos: ut ꝑ helyã & ꝑ helyseũ.
lui distenti st̃ ñ suscipientes redẽptio
nẽ. sic̃ septem fr̃s qui uilibro macha¬
beoꝵ passi legunt᷑. Alui lapidati sunt:

Expanded text:
Fide Noe aptavit arcam in salutem domus suae. Fide qui vocatus est Abraham obedivit exire in locum quem accepturus erat. Fide Sara sterilis accepit virtutem conceptionis. Fide Isaac singulos filiorum benedixit. Fide Joseph morises natus occultatus est. Fide se filium filiae Pharaonis negavit. Fide Pascha celebravit. Fide filii Israel mare Rubrum transierunt. Fide muri Jericho corruerunt. Et quid adhuc dicam? Deficiet enim meridies narrantem de sanctis antiquis, qui per fidem vicerunt regna, operati sunt justitiam, adepti sunt repromissiones. Quorum alii obturaverunt ora leonum ut Daniel. Alii exstinxerunt impetum ignis ut tres pueri; convaluerunt de infirmitate, ut Job, Ezechias; fortes facti sunt in bello, ut Josue, Judas Machabaeus; acceperunt mulieres de resurrectione mortuos suos, ut per Eliam, et per Eliseum. Alii distenti sunt, non suscipientes a monem, sicut septem fratres qui in libro Machabaeorum passi leguntur. Alii lapidati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
intemꝑe temptationis habeat fir¬
mũ statũ. qmius hab̾e ñ possit lib̾u̾
cursũ. ESscã hab̾e debemꝰ ꝑscripturaꝵ
lectionẽ. Istam escam ñ appetunt ma¬
li: siͥcut scriptum ẽ. Omne escam ab¬
hominata ẽ anima eoꝵ: & appropin¬
quauert usq adportas mortis. Ista
bonis tribuit᷑. sic̃ scciptum ẽ. Misit
u̾bum suũ & sanauit eos: & eripuit
eos deint̾icionib eoꝵ. Re te signifi¬
cat p̃dicationẽ. Istud rete debemꝰ si¬
necessatione exercere: & homines

Expanded text:
eat firmum statum, quamvis habere non possit liberum cursum. Escam habere debemus per Scripturarum lectionem. Istam escam non appetunt mali, sicut scriptum est: Omnem escam abominata est anima eorum, et appropinquaverunt usque ad portas mortis . Ista bonis tribuitur, sicut scriptum est: Misit verbum suum, et sanavit eos, et eripuit eos de interitionibus eorum . Rete significat praedicationem. Istud rete debemus sine cessatione exercere, et eo homines
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ꝑcem̃tum lapis iungitur. lapidi:
sic ꝑcaritatem iungunt᷑ sibi. habet
murum ꝑmunimen uirtiitũ. quibi
ipsa contra uicia firmat᷑: ne uicia
irruentia auferant illi sp̾̃nalia bo¬
na. Habet turres. ꝑ illos qui st̃ incon¬
templatione sublimes. Quasi nãq
turres in sc̃a ecclia leuant᷑. dum ꝑ¬
fecti qui q relictis t̾renis ad celestia
ꝑ contemplationẽ sublimant᷑. hab̾

Expanded text:
sicut per caementum lapis jungitur lapidi, sic per charitatem junguntur sibi. Habet murum per munimen virtutum, quibus ipsa contra vitia firmatur, ne vitia irruentia auferant illi spiritualia bona. Habet turres per illos qui sunt in contemplatione sublimes. Quasi namque turres in sancta Ecclesia levantur, dum perfecti quique, relictis terrenis, ad coelestia per contemplatio
Abbreviated transcription (Latin):
triumphauer̾t. hac p̃terea tempestate.
quarta ꝑsecutio in xp̃ianos distillauit.¬
uerum ꝑsecutionem lues magna
ĩ. secuta. quę multas ꝓuincias ua¬
stauit. marime italiam. Abarmis.
deniq nulla usqm quies:. s ꝑ omnẽ
orientem illiricum. italiam. galliã.
bella feruebant. Si aurelius cõmodꝰ
dum cũ fr̃e ueheret᷑. in uehiculo. moꝵ¬
bo quẽ greci apolesim uocant suffo¬
catus ẽ. Martus aut̃ antoniꝰ: noius
conditionib seueriores leges temꝑa¬
uit. his deniq diebr. marcomagni
quadi. Wandali. sarmate. & om̃s pe
ne pplĩ. inquadoꝵ finib exercitum
romanũ cirtuͣuallauer̃t. Coartatus
gͥ romanꝰ cxercitus. siti & hostis ꝑicło.
inp̃ces effu̾sus ad inuocationem no¬
minis xp̃i tantã um pliuuie obtinu¬
it. ut largissime reficeret᷑. Barbari
uͦ fulminũ ictib ꝑt̾riti. infugani
ũsi sunt. foruerunt ꝑidem tempus
egesippus hystoriographus. & theodo

Expanded text:
triumphaverunt. Hac praeterea tempestate quarta persecutio in Christianos distillavitpersecutionem lues magna est secuta, quae multas provincias vastavit, maxime Italiam. Ab armis denique nulla usquam quies, sed per omnem Orientem, Illyricum, Italiam, Galliam, bella fervebant. Sed Aurelius Commodus dum cum fratre veheretur in vehiculo, morbo, quem Graeci apoplexian vocant, suffocatus est. Marcus autem Antonius novis conditionibus severiores leges temperavit. His denique diebus Marcomani, Quadi, Vandali, Sarmatae, et omnes pee populi Quadorum finibus exercitum Romanum circumvallaverunt. Coarctatus igitur Romanus exercitus siti et hostis periculo in preces effusus, ad invocationem nominis Christi tantum inde pluviae obtinuit, ut largissime reficeretur. Barbari vero fulminum ictibus perterriti, in fugam versi sunt. Floruerunt per idem tempus Hegesippus historiographus, et Theodo
Abbreviated transcription (Latin):
uit aimis .xu. & mensib sex. Iste
chatos & germanos deuicit: & rome
multa ȩdificia construxit. Ipse edifi¬
cauit templum pantheon: qd̃ nnc
inhonorem omniũ scoꝵ ẽ consecratũ.
tos illustres uiros occidit: multos ui¬
inexiliũ misit. Int̾ quos: & iołem¬
apłm inpathinos insulã exilio reli¬
gauit. Porro domitiani temꝑibus.
clemens papa ingalliam uiros adp̃¬
dicandum destinauit. luglunensib
fotinuͣ. narbone paulũ. turonis gr̃a¬
num: cenomannis uilianũ. Uerũ
domitianꝰ cum crudelit̾ in urbe po
pulũ lamaret⁊ exercitum foras hos¬
tes cederent. a senatu int̾fectuis ẽ. cor¬
pusq euis caruit sepultura. De

Expanded text:
uindecim, et mensibus sex. Iste Cattos et Germanos devicit, et Romae multa aedificia construxit. Ipse aedificavit templum Pantheon, quod nunc in honorem omnium sanctorum est consecratum. tos illustres viros occidit, multos in exsilium misit. Inter quos em in Pathmos insulam relegavit exsilio. Porro Domitiani temporibus Clemens papa in Galliam viros ad praedicandum destinavit: Lugdunensibus Photinum, Narbonae Paulum, Turonis Gratianum, Cenomanis Julianum. Verum Domitianus cum crudeliter populum in urbe Flaviarum, exercitum foris hostes caederent, a senatu interfectus est, corpusque ejus caruit sepultura.
Abbreviated transcription (Latin):
filio sanl. ad dauid conueniat. qͥa
doctores sc̃i qui patris lucerna di¬
cunt᷑. lumine fidei & scientie pleni.
om̃s gentes exhortant᷑. ut spreta y¬
doloꝵ cultura & relicto errore con¬
fusionis cum austore suo diabolo.
re festinent. Nam & ioab. qͥ abnex
indolo loquens & ꝑcutiens mingi¬
ne int̾fecit. antiquum hostem sig¬
nificat. qui fideles fraudulent̾ subũ¬
tit. & ꝑ libidinis contagionẽ int̾sic̃.
ob enim: ininucus. uel idem pat̾
int̾pretat᷑. Omniũ eñi iniquoꝵ di¬
abolus pat̾. & caput ẽ. Unde scrip

Expanded text:
filio Saul, ad David conveniant; quia sacerdotes sancti qui patris lucerna dicuntur, lumine fidei et scientiae pleni, omnes gentes exhortantur ut, spreta idolorum cultura et relicto errore confusionis cum auctore suo diabolo, enire festinent. Nam et Joab, qui Abner in dolo loquens et percutiens in inguine interfecit, hostem significat antiquum, qui fideles fraudulenter subvertit, et per libidinis contagionem interficit. Joab enim, inimicus vel idem pater interpretatur. Omnium iniquorum diabolus pater
Abbreviated transcription (Latin):
opuli t̾re qui important
ab eis insabbato. Nobis quoq sab¬
batum sp̃uale semꝑ agendum est
batũ. uenalia inferendo indie scĩfi¬
cata. qm̃ immundi sp̃c mundiciã
cordis maculare nitunt᷑. & ingerere
illecebras uicioꝵ. accepto p̾cio nr̃i

Expanded text:
opuli terrae, qui important ab eis in Sabbato . Nobis quoque Sabbatum spirituale semper agendum est: batum, venalia inferendo in die sanctificata, quando immundi spiritus munditiam cordis maculare nituntur, et ingerere illecebras vitiorum accepto pretio n
Abbreviated transcription (Latin):
braham significat dm̃ patrẽ:
in quo sacrificandus erat. altitudinẽ
expͥmit dñice caritatis. Duo u uene̾
cum asino expectantes. uideos & gen
tiles ñ credentes & in mortẽ xp̃i con¬
sentientes. designant. Asinus signifi¬
cat stulticiam utroꝵq. Stultũ nãq
ẽ expectare uenturũ. qui iam multis
miraculoꝵ ꝓdigiis. uenisse ꝓbatur.
Ara. ligna. nepres. crucem dm̃ desig¬
nant. U̾saac qui mortẽ insacrificio
ñ gustquit. diuinitatẽ exprimit.
que penas aut dolorem mpassione
ñ sensit. Aries qui mortẽ ꝑtulit
humanitatem figurat. que passio¬
mns amaritudines sustinuit. Ignis
angustiam significat dnice passio¬
nis. ꝑ qͣm agnus ille immaculatꝰ
ẽ. assatus. & d̾̃s pat̾ dep̃uaricatione
pͥmi parentis. & tocuis genis huma
asmꝰ stulticia incredulitatis eoꝵ. ara.
ligna. uepres. uexillum crncis. ysaac.
dnimitas. aries humanitas. ignis.
angustia passionis.De sarra &

Expanded text:
braham significat Deum Patrem, in quo sacrificandus erat, altitudinem exprimit Dominicae charitatis. Duo juvenes cum asino exspectantes, gentiles et Judaeos non credentes, et in mortem Domini consentientes designant. Asinus significat stultitiam utrorumque. Stultum namque est exspectare venturum, qui jam multis miraculorum prodigiis venisse probatur. Ara, ligna; vepres, crucem Domini designant. Isaac, qui mortem in sacrificio non gustavit, divinitatem exprimit, quae poenas aut dolorem in passione non sensit. Aries, qui mortem pertulit, humanitatem significat, quae passionis amaritudines sustinuit. Ignis angustiam significat Dominicae passionis, per quem Agnus ille immaculatus est assatus, et Deus Pater de praevaricatione primi parentis, et totius humani asinus, stultitia incredulitatis utrorumque; ara, ligna; vepres, exitium crucis; Isaac, divinitas; aries humanitas; ignis, angustia passionis. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
De exitu loch de sodonus .ui.¬
ictum ẽ ad loth. ut exiens de so¬
lomis. ascenderet in montem
& saluaret᷑ & petut segor & concessa
ẽ ei. nec tam̃ ausus fuit ꝑmanere
in segor. s ascendit inmoutẽ. Sodo¬
nia significat luxuriam uite p̃sentiᷤ.
loth designat animã adiuitã et̾nam
p̃destinatam. Angłi. sunt p̃dicatores
qui annunitiant ei salutem fuã di
centes. Declina a malo & fac bonũ.
Quasi dicant. Eti de sodonus. & ascẽ¬
de inmontẽ. Derelinque uitã scła¬
rem. & ascende aduitam sꝑitalem.
Derelinque lururiam. & assume cõ¬
tinentiam. S loch timens ascend̾e¬
montis arduitatẽ petit segor: quia
sꝑitalis & continentie culmen ascẽ¬
dere. estimat uitã conuigalem eli¬
gendam. dum se credit inea animã
uitatem derelinquit. & in montem
ascendit. quia uistrs m̃nunqm dũ¬

Expanded text:
De exitu Lot e Sodomis. Dictum est Lot, ut exiens de Sodomis ascenderet in montem ut salvaretur, et petiit Segor : et concessum est ei. Non tamen ausus est permanere in Segor; sed ascendit in montem. Sodoma significat luxuriam vitae praesentis. Lot significat animam ad vitam aeternam praedestinatam. Angeli sunt praedicatores, qui annuntiant salutem suam ei dicentes: Declina a malo, et fac bonum . Quasi dicant: Exi de Sodomis, et ascende in montem; derelinque vitam saecularem, et ascende ad vitam spiritualem; derelinque luxuriam, et assume continentiam. Sed Lot timens ascendere ardua, petit Segor; quia spiritualis, et continentiae culmen ascendere, existimat vitam conjugalem diligendam, dum se credit in ea animam derelinquit, et in montem ascendit; quia justus n
Abbreviated transcription (Latin):
Innachus. foroneus. apis. argus. casus
forbas. trcopas. crotopus. stelenꝰ. danaꝰ.
linches. abas. proctus. acrsius. Post ħ
in micenas imꝑium ẽ. transiatun.
ꝑseus acrisio ñ sponte int̾fecto: migra¬
agam̃non. egistus. orestes. tisamenꝰ.

Expanded text:
Inachus, Phoroneus, Apis, Argus, Criasus, Phorbas, Triopas, Crotopus, Sthelenus, Danaus, Lynches, Abas, Proetus, Acrisius. Post haec in Mycenas imperium est translatum. Perseus, Acrisio non sponte interfecto, migraAgamemnon, Egystus, Orestes, Thisamenus,
Abbreviated transcription (Latin):
in ppło carnali. expetit. ut tam sen¬
su qm eloquio. eius ꝑ omĩa ꝑati
sint obsequio. Ioachim p̃cepto pha¬
raonis censum exigit. quia diabłs
ꝑ sibi deditos magistros. ab uno qͦ
exigit. scđ̾m uires suas peccati cen¬
donosor. ut obsideret ierłem.
& suscepit ioaclum sibi obuiam ue¬
nientẽ. & tulit uasa aurea que fe¬
cerat rex salomon intemplo

Expanded text:
in populo carnali expetit, ut tam sensu quam eloquio ejus per omnia parati sint obsequio. Joachim praecepto Pharaonis censum exigit, quia diabolus per sibi deditos magistros ab unoquoque exigit secundum vires suas peccati cendonosor ut obsideret Hierusalem, et suscepit Joachim sibi obviam venientem, et tulit vasa aurea, quae fecerat rex Salomon
Abbreviated transcription (Latin):
expositio finem respicit. Dictum ẽ¬
quippe desapientia. quia aurũ &
mnultitudo geminaꝵ ei ñ ualeat cõ¬
docent. mornatũ sc̃ẽ ciuitatis indus¬
triam sue artis impendt᷑. Ac si forte
errau̾int. quid nisi a rege chaideoꝵ¬

Expanded text:
expositio finem respicit. Dictum quippe est de sapientia quia aurum et multitudo gemmarum ei non valeat comdocent, in ornatum sanctae civitatis industriam sanctae artis impendunt. At si forte erraverint, quod nisi a rege Chald
Abbreviated transcription (Latin):
ifrł philisteis uel caldeis. cũ fideles
nominetenꝰ in eccłia consistentes.
cet̾m ab immundis uel spiritib
nabuchodonosor regem ierlem. & u¬
niũsos pͥncipes fortes exercitus decẽ
decalogum fidelit̾ ibebant᷑. conser¬
uare. subito illecebris seu adu̾sitatib
subacti. maiorib se facinorib pollu¬
Arma quib contra diabolũ repug¬
uantes. lib̃tatem a deo nob donatã
quo ordine bella uicioꝵ suꝑari de¬
beant. luce clarius discimꝰ. his ar
maligni sꝑitus animos fidelium
resistendi fidutiam sumant. uel alios
forte qui leg̾e nesciunt. ad resisten¬
dum uicus. exhortando aut corripi¬
endo accendant. Tollunt fabros ar¬
moꝵ. cũ eos qui sacra eloquia noꝵ̃t.
in tm scelerib obruunt. ut dic̾e bo¬
na que didicerant. ꝓrsus erubescãt.
Transferunt omñe artificẽ & clusorẽ.
a ꝓposito deflectunt. atq ingeniũ

Expanded text:
 Philisthaeis sive Chaldaeis, cum fideles quique nomine tenus in Ecclesia consistentes, caeterorum ab immundis vel spiritibusNabuchodonosor regem Hierusalem et universos principes fortes exercitus decem Decalogum legis fideliter videbantur inubito sive illecebris mundi, seu adversitatibus subacti, aut majoribus se facinoribus polluArma vero, quibus contra diabolum repugnantes, libertatem a Deo nobis donatam quo ordine bella vitiorum superari debeant, luce clarius discimus. Sed Phmaligni spiritus animos fidelium resistendi fiduciam sumant, vel alios forte, qui legere nesciunt, ad resistendum vitiis exhortando aut corripiendo accendant. Tollunt fabros armorum, cum eos qui sacra eloquia norunt in tantum sceleribus obruunt, ut dicere bona quae didicerant, prorsus erubescant. Transferunt omnem artificem et inclusorea proposito deflectunt atque ingenium
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑator ⁊ enonẽ generum suum
magistrum totius orientis fecit. &¬
basilicum frẽm uerinȩ augusti ma¬
eo scds post patris obitum imn¬
ꝑauit anno uno. Quo defuncto. ba¬
silicus frat uerine ab aulicus mili¬
tibi acclamat᷑ augustus. si demuni
r enon factus ẽ imꝑator. Explicit¬

Expanded text:
imperator Zenonem generum suum imperator Zenonem generum suum magistrum totius Orientis fecit, et Basilicum fratrem Berinae Augustae mandus, post patris obitum, imperavit anno uno; quo defuncto Basilicus frater Berinae ab aulicis militibus acclamatur Augustus, sed Zeno demum factus est imperator. LI
Abbreviated transcription (Latin):
rum anno uix expleto. nepos quidã
nomine. eum a regno eiciens. epͣm
ordiuari fecit: & sibi regnũ rapuit.
Tantas uarietates. nutationesq ro¬
manoꝵ pͥncipum cernens theoderisꝰ
uesegothoꝵ rex: aruernoꝵ occupauit
ciuitatẽ. Contra quẽ nepos cesar ho
mandauit. Horestes aut̃ ubi cum
exercitu rauennã uenit: augustulũ
macias fugit. ubi & priuatus de¬
fecit. Augustulo uͦ inrauenna de¬
gente. odacer totilingoꝵ rex. habẽs
secum herulos. diu̾sarumq auxili¬
arios gentium: italiam occupauit.
Qui & horestum int̾fecit: & filium eiꝰ
angustulum. de regno pulsum. in
lucullano campanie castello. exili
pena dãpnauit. Sicq hesꝑium ro¬
urbis condite anno. pͥmus augustoꝵ
augustulo dignitatis sue pͥuilegiũ
ꝑdidit. & inmanib regũ exteraꝵ
gentiũ tandẽ collapsum corruit. Me¬
moratus deniq uesegothoꝵ rex theo¬
dericus illiricũ & partem magnã
italie occuipauit. Porro leo orientis

Expanded text:
rum anno vix expleto, Nepos quidam rum anno vix expleto, Nepos quidam nomine eum e regno ejiciens episcopum ordinari fecit, et sibi regnum rapuit. Tantas varietates mutationesque Romanorum principum cernens Theodoricus, Visigothorum rex, Avernorum occupavit civitatem, contra quem Nepos Caesar ab mandavit. Orestes autem ubi cum exercitu Ravennam venit, Augustulum matas fugit, ubi et privatus defecit. Augustulo vero in Ravenna degente, Odoacer Totilingorum rex, habens secum Herulos diversarumque auxiliarios gentium, Italiam occupavit. Qui et Orestem interfecit, et filium ejus Augustulum de regno pulsum in Lucullano Campaniae castello exsilii poena damnavit. Sicque Hesperium Rourbis conditae anno primus AugustoruAugustulo dignitatis suae privilegium perdidit, et in manus regum exterarum gentium tandem collapsum corruit. Memoratus denique Visigothorum rex Theodoricus, Illyricum et partem magnam Italiae occupavit. Porro Leo Orientis
Abbreviated transcription (Latin):
uit annis .xui. Cuiꝰ pͥmo anno hes¬
ꝑiarum imꝑator auitus. intra gal¬
lias abexercitu suo spretus. & dere¬
lictus. aditaliam remeauit. & post
paucos dies honore dignitatis de¬
posito. placentioꝵ ordinat᷑ ep̃c. Po¬
demq anuo morianꝰ aromanis mi¬
dem ad hyspanias abiit. & inde cont᷑¬
hostes suos ad carthaginẽ transire
ꝓposuit. S penitus spe sua frustrã¬
tus. ad italiam ẽ regressus. ubi t̾cio
pͥncipatis sui anno uix expleto. de¬
cessit. Tunc leo imꝑator arthenniũ
ubi romã attigit. ricemerẽ generũ
suũ contra alanos direxit. & ꝑ eum
multitudinẽ a lanoꝵ fugauit. & re¬
gem eoꝵ beorgicum pͥmo certami¬
nis impetii suꝑatum int̾emit. S
ũ multo post idem arthemiꝰ ipsius
ricemeri fraude int̾emptus: regnũ
reliquit olibrio. Olibrius uͦ mndr̃
ostauo m̃se transacto sui pͥncipatus.
finem uite dedit. Quo defuncto. gli¬
ceruis eiꝰ sibi p̾sumpsit imꝑiũ. Ue¬

Expanded text:
vit annis sexdecim. Cujus primo anno Hesvit annis sexdecim. Cujus primo anno Hesperiarum imperator Avitus, intra Gallias ab exercitu suo spretus et derelictus, ad Italiam remeavit, et post paucos dies, honore dignitatis deposito, Placentinorum ordinatur episcopus. Eodemque anno Majoranus a Romanis miidem ad Hispanias abiit, et inde contra suos ad Carthaginem transire proposuit, sed penitus spe sua frustratus, ad Italiam est regressus, ubi tertio principatus sui anno vix expleto decessit. Tunc Leo imperator Arthemium ubi Romam attigit, Ricemerem generum suum contra Alanos direxit, et per eum multitudinem Alanorum fugavit, et regem eorum Beorgicum primo certaminis impetu superatum interemit. Sed non multo post idem Arthemius, ipsius Ricemeris fraude interemptus, regnum reliquit Olybrio. Olybrius vero non mense octavo transacto sui principatus finem vitae dedit. Quo defuncto, Glycerius ejus sibi praesumpsit impe
Abbreviated transcription (Latin):
theodosius augusttis constantinopo¬
De martiano. & ualentiniano .xii.¬
imꝑauit cum ualentim ano
Annis .ui. Iste cum parthis & Wan¬
E dalis romanũ infestantib regnum.
pacem constituit. Horum quoq um¬
ꝑatoꝵ martiam scilicet & ualentinia¬
n temꝑib. celebrata ẽ calcedonie
hereticus cum dioscoro alexandrino
ep̃o. abdicatus ẽ. & dãpnatus. Int̾ea
ualentinianꝰ imꝑator factione era¬
clii spadonis. agetiũ patͥciũ int̾fecit.
Si ñ multo post. idem ualentinanꝰ
a satellitib agetii. dolo maximini co¬
mitis palact̃. ẽ occisus. & mox idem
mariminꝰ eius inuasit imꝑium.
euisq uxorẽ insuum comugium
transire coegit. Uerum hac inconti¬
nentia ñ ẽ gauisus. Nam post alte¬
rum m̃sem a famulis regus menbra¬
tim dilaniatus. & intibernn ẽ ꝓiec¬
tus. Post cuiꝰ mortẽ. romani auitũ
cesarem creauer̃t. Porro martianus
serto imꝑii sui anno & sexto parit̾
Deo magnus post mortẽ .xiii.¬
martiani assecutus imꝑuim. imꝑa¬

Expanded text:
Theodosius Augustus ConstantinopoDe Martiano et Valentiniano iimperavit cum Valentiniano annis sex. Iste cum Parthis et Vandalis Romanum infestantibus regnum, pacem constituit. Horum quoque imperatorum, Marciani scilicet et Valentiniani, temporibus celebrata est Chalcedoniae haereticus cum Dioscoro Alexandrino episcopo abdicatus est, et damnatus. Interea Valentinianus imperator factione Heraclii spadonis Agerium patricium interfecit. Sed non multo post, idem Valentinianus a satellitibus Agerii dolo Maximini comitis palatii est occisus, et mox idem Maximinus ejus invasit imperium, ejusque uxorem in suum conjugium transire coegit. Verum hac incontinentia non est diu gavisus. Nam post alterum mensem a famulis regis membratim dilaniatus, et in Tiberim est projectus. Post cujus mortem Romani Avitum Caesarem creaverunt. Porro Martianus sexto imperii sui anno, et sexto pariter Leo Magnus post mortem Martiani assecutus imperium, impera
Abbreviated transcription (Latin):
& consensum. uerum etiam opus
malum. Aqua deniq conũtitur in
uinum: quia fietum culpe sequit᷑
iocunditas gr̃ẽ. Om̃is homo pͥmũ
bonum uinum ponit. quia homi¬
nes qui ea que adhumũ ꝑtinent a¬
mant: inp̾senti querunt delesta¬
bilia. Deinde id qd̾ det̾ius ẽ: quia in
futuro recipiunt amara. D̾s̃ uinũ
bonum seruat. quia parua st̃ bona
que nob̃ tribuit intemꝑe: ad comꝑa

Expanded text:
et consensum, verum etiam malum et consensum, verum etiam malum opus. Aqua denique convertitur in vinum, quia fletum culpae sequitur jucunditas gratiae. Omnis homo primum bonum vinum ponit, quia homines, qui ea quae ad humum pertinent amant, in praesenti quaerunt delectabilia; deinde id, quod deterius est, quia in futuro recipient amara. Deus vinum bonum servat, quia pauca sunt bona, quae
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ admodum uinum intrinsetus
calent. ꝑ gr̃am: & foris alios potant
di ficut aqua ꝑmaliciã: s & sicut
glaties congelati. ꝑcordis duriciam:
qui tarde a sua ꝑuersitate dissoluñ¬
tur: ut inuini iocunditatem cõnu¬
tent᷑. Nichil tam̃ difficile dño iħci:
soluit᷑ duiritia. & ad eius tͥuitũ datur
eis gr̃a. Sex ydrie sunt quinq sensꝰ
corꝑis nr̃i. cum uno simplici sensu
anime. S o ydrie dicunt᷑ lapidee.
quia sensus nr̃i ante gr̾am obdurati
sunt ꝑculpam. Istas ydrias agua im¬
plemis. quando fletio uere cõptnit¬
tioius om̃s sensus nr̃os a culpa
transacta ꝑfecte lauamꝰ. Tali aqua
purificantur iudei. adẽ ueri confes¬
sores xp̃i: qui ñ tantum confitent᷑
eum uoce oris. s oꝑe manurũ & ue¬
ritate cordis. Capiunt aut̃ ydrie
metretas binas: quando deflemus¬
que cõmisimꝰ. delectatione & consen¬
su. Ternas u. quando fletib purga¬
mus ñ solum delectationem pͣuã

Expanded text:
quemadmodum vinum, intrinsecus quemadmodum vinum, intrinsecus calent per gratiam, et foris alios potant,di sicut aqua per malitiam, sed etiam ut glacies indurati per cordis duritiam. Qui tarde a sua perversitate dissolvuntur, ut in vini jucunditatem commutentur. Nihil tamen difficile Domino dissolvitur duritia, et ad ejus nutum datur omnis gratia. Sex hydriae, sunt quinque corporis sensus, cum uno simplici sensu animae. Sed et hydriae dicuntur lapideae, quia sensus nostri ante gratiam obdurati sunt per culpam. Istas sex hydrias aqua implemus, quando fletu nostrae compunctionis omnes sensus nostros a culpa transacta perfecte lavamus. Tali aqua purificantur Judaei, id est veri confessores Christi, qui non tantum confitentur eum voce oris, sed et opere manuum in veritate cordis. Capiunt autem hydriae metretas binas, quando commisimus delectatione et consensu; ternas vero, qnando fletibus purgamus non solum delectationem pravam
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. Galilea int̾pretat᷑ transinigͣ¬
tio facta: & designat sc̃am eccłiam.
nel indeserto uite sp̃ualis conu̾sati¬
onem honestam. In sẽa namq eccłia.
siue insp̾ualis uite coni̾̃satione ho¬
nesta: postponentes transitoria. tnͣs¬
migramꝰ. ad celestia & ȩt̾na. In chana
ant̾ galilee fiunt nuptie: qͣndo in¬
tra sc̾am eccłiam siue conũsationem
bonam. ꝑferuorem dilestionis in
tume. xp̃o fideles anime sociantur.
saluat a peccatis. eoꝵ: aquã conu̾tit
inuimni. quando de luturioso fac̃
castum: de ebrio sobrium. de auaro
largum. deꝑditore temꝑatum. de
furibundo mansuetum: desuꝑbo hu¬
milem. de iraciindo utẽ: de ꝑsecutt¬
re patientem. Aqmͣ conũtit inuinti:
quando aufert culpam. confert grã.
ꝑaqm significant᷑ mali. ꝑuinum
boni. Mali & enim sic̃ aqua frigidi
sunt ꝑmaliciam. & sic̃ aqua fluit &¬
decurrit in mare: sic illi ꝑ corrupti¬
onem uicioꝵ fluunt. & decurrunt
inamaritudinẽ ȩt̾nam. Bom uero

Expanded text:
pretatur transmigratio facta, et designat Ecclesiam, vel in deserto vitae spiritualis conversationem honestam. In sancta namque Ecclesia, sive in spiritualis vitae conversatione honesta, postponentes transitoria, transmigrabimus ad aeterna. In Cana autem Galilaeae fiunt nuptiae, quando intra sanctam Ecclesiam sive conversationem bonam, per fervorem dilectionis, Christo fideles animae sociantur. , aquam convertit ium, quando de luxurioso facit castum, de ebrio sobrium, de avaro largum, de prodigo temperatum, de furibundo mansuetum, de superbo humilem, de iracundo mitem, de persecutore patientem. Aquam convertit in vinum, quando aufert culpam, et confert gratiam. Per aquam significantur mali, per vinum boni. Mali enim sicut aqua frigidi sunt propter malitiam; et sicut aqua fluit et decurrit in mare, sic illi per corruptionem vitiorum fluunt et decurrunt in amaritudinem aeternam. Boni vero,
Abbreviated transcription (Latin):
& sinistram. ꝑ discretam mansueta¬
dinem adbeatitudins ꝑueniat t̾¬
ram. Beati qui lugent: qm̃ iꝑsi con¬
solabunt᷑. Lustus solit eẽ ꝑamissio¬
ne caroꝵ. sic̃ quando aliquis amit¬
tit caros stios. patrem. matoẽ. filiũ
aut aliquem ꝑꝑinquũ. Heti qnam
multi lugent caros suos: qui neqͣ¬
qm lugent semetipsos. Quã multi
lugent dampna corpalia: qui lug̃t
contempnunt dampna sp̃ialia.
Quando aliqitis in firmat᷑ aut mo¬
ritur: lugent amici: quando aut̾ pec
tue. quando uidet mulierem ad cõ¬
cupiscendum. eam: nemo luget. Osa¬
nitas insana: o uisio ceca. o uita mor
lugenda. sp̃ualia scilicet dampna ñ
lugent. uel etiam deipsis rident:
deistis inqmͣ ꝓpħauit ysaias dicens.
ue qui dicitis bonum malum. & ma¬

Expanded text:
et sinistram per discretam mansuetuet sinistram per discretam mansuetudinem ad beatitudinis perveniat terram. Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur. Luctus solet esse pro amissione charorum, sicut quando aliquis amittit charos suos, patrem, matrem, filium, aut aliquem propinquum. Heu! quam multi lugent charos suos, qui nequaquam lugent semetipsos! Quam multi lugent damna corporalia, qui lugere contemnunt damna spiritualia? Quando aliquis infirmatur aut moritur, lugent amici. Quando autem pectue, quando videt mulierem ad concupiscendum eam, nemo luget. O sanitas insana! o visio caeca! o vita mortlugenda spiritualia, scilicet damna, non lugent, vel etiam de ipsis rident. De istis, inquam, prophetavit Isaias dicens: Vae qui dicitis bonum ma
Abbreviated transcription (Latin):
p̃termittunt. ꝑ pusillanimitatẽ.
humiles ñ facienda p̃termittunt.
& facienda faciunt ꝑhumilitatem.
Pauꝑtas itaq sp̃c. nichil habens de¬
fectionis. nichil suꝑfliitatis. ꝑuiã
regiam ducit. adbeatitudinem sitꝑ¬
nam. Beati mites. Mites sunt lenes.
& patientes: qui neminem ledunt
& imꝓbis cedunt. Sunt aut̃ quidã
qui ita uolunt ẽẽ mites ut nichil
curent deuita aliena. neminẽ de
bono admoneant: neminem de ma¬
lo corripiant. S talis lenitas non ẽ
multum laudanda: quia patitur
defectum ubi deberet exercete uir¬
tutis effectum. Cales gͥ debent ẽẽ
mites. ut neiinem ledant. mala
illata. ꝑatient̾ sustineant. Et ñ so¬
lum suam:. s nec alienam negligãt
uitam: ut si opus fu̾it & bonis adme¬
liora exhibeant exhortationem. &
malis demalo correptionem. Est em̃
modus inreb: quia sic̃ homo ñ de¬
bet ẽẽ nimie asꝑitatis: sic nec debet
ẽẽ nimie lenitatis. ut int̾ dext̾am

Expanded text:
praetermittunt per pusillanimitatem. praetermittunt per pusillanimitatem. Humiles, non facienda praetermittunt, et facPaupertas itaque spiritus nihil habens defectionis, nihil superfluitatis per viam regiam ducit ad beatitudinem supernam. Beati mites. Mites sunt lenes et patientes, qui neminem laedunt, et improbis cedunt. Sunt autem quidam, qui ita volunt esse mites, ut nihil curent de vita aliena, neminem de bono admoneant, neminem de malo corripiant. Sed talis lenitas non est multum laudanda, quia patitur defectum, ubi deberet exercere virtutis effectum. Tales igitur debent esse mites, ut neminem laedant, mala illata patienter sustineant, et non solum suam, sed nec alienam negligant vitam, ut, si opus fuerit, et bonis ad meliora exhibeant exhortationem, et malis de malo correptionem. Est etenim modus in rebus, quia sicut homo non debet esse nimiae asperitatis, sic nec debet esse nimiae lenitatis, ut inter dexteram
Abbreviated transcription (Latin):
mente hommis opus di qd̾ labo¬
ranti pͥmum ñ sapuit: ꝑ spirita¬
lem intelligentiam illuminato De¬
dulcescit. sermone dũi in moute
atitudines ꝑuenit᷑ discipulos doc¬
trirus. inmontẽ ascendit. hoc nob̃
insinuat. qd̾ qui sacre doctrine ũ¬
bum dispensat: ñ inualle praui¬
oꝑis. ũ incampo effrenate dissolu¬
tionis. consistere debeat. s in mon¬
tem sp̃ualis conũsationis ꝑexerci¬
tia uirtutum. & exhibitionem bo¬
noꝵ oꝑm. ascendat sicut scͥptum ẽ.
suꝑ montem excelsum ascende tu
qui euͣngelizas syon. Ascensio gͦ in
montem. sublimen designat con¬
u̾sationem: sessio dñi. auctoritatẽ
magiffii: aꝑtio oris. effectum p̃di¬
cationis. Brati patꝑes sp̃t. & cet̾a.
Auii sunt sp̃n diuites alii quodãm᷑¬
ꝑes. Sp̃u diuites sunt suꝑbientes.
de sp̃u nichil habentes. nimis pu¬
sillammes: sp̃u pauꝑes. hiimiles.
Supbientes faciunt ñ facienda. ꝑ¬
elationem. pusillanimes facienda.

Expanded text:
mente hominis opus Dei quod labomente hominis opus Dei quod laboranti primum non sapuit, per spiritualem intelligentiam illuminato dulcescitatitudines pervenitur, discipulos docturus in montem ascendit, hoc nobis insinuat quod qui sacrae Scripturae verbum dispensat, non in valle pravitatis, non in campo effrenatae dissolutionis consistere debeat, sed in montem spiritualis conversationis per exercitia virtutum, et exhibitionem bonorum operum ascendat. Et sicut scriptum est: Super montem excelsum ascende tu, qui evangelizas Sion . Ascensio ergo in montem, sublimem designat conversationem; sessio Domini, auctoritatem magisterii; apertio oris, effectum praedicationis. Beati pauperes spiritu, etc. Alii sunt spiritu divites; alii quodammoperes. Spiritu divites sunt superbientes. De spiritu nihil habentes, nimis pusillanimes. Spiritu pauperes, humiles. Superbientes, faciunt non facienda elationem. Pusillanimes, facienda
Abbreviated transcription (Latin):
uirilis etas: post timorem hominis.
ad diuinum uenit. Sexta. idẽ senec¬
tus. quasi itira. concupiscentia fu¬
triroꝵ trahit᷑. Sic humanũ genus
pͥmum diluuio obrutum ẽ: scd̾o in
edificatione turris elatum. indiui¬
sione linguaꝵ disꝑsum: t̾tio inabra¬
ham circuncisum. in moyse p̃ceptis
b religioni parens. sexto sub gr̃a
uera bonitate illustratum. Iste sex
ydrie. siue indeciirsu scłi p̃sentis.
siue inuita hominis. om̃s aquis
implent᷑: quia iudicio plemis est
mundꝰ. Iudicia tua abyssus multa.
Multa oꝑatus ẽ. ds̃ abinitio scłi. &e
oꝑari ñ desinit. usq ad finem eiꝰ
causa fit. S qmͣdiu dicere ñ potest
homo iudicia tua iocunda. non¬
dum aqua in uinũ conu̾sa est.
Deficiente uino ydrie aqua re¬
plent᷑. quia cum inuita hominis
carnales delectationes deficiunt.
diuine consolationes succedunt.
Quȩ quidem incipientib minus
saporis conferunt. ꝑficientib am¬
plius dulcescunt: quia tunc aque
inuinum conĩtunt᷑. quando in

Expanded text:
irilis aetas post timorem hominis ad divinum venit. Sexta, id est senectus, quasi itura concupiscentia futurorum trahitur. Sic humanum genus, primum diluvio obrutum est, secundo in aedificatione turris elatum, in divisione linguarum dispersum, tertio in Abraham circumcisum, in Moyse praeceptis bus religioni parens, sexto sub gratia vera bonitate illustratum. Istae sex hydriae sive in decursu saeculi praesentis, sive in vita hominis, omnes aquis implentur, quia judicio plenus est mundus. Judicia tua, Domine, abyssus multa. Multa operatus est Deus ab initio saeculi, et operari non desinit usque in finem ejus, causa fit. Sed quandiu dicere non potest homo: « Judicia tua jucunda , » nondum aqua in vinum conversa est. Deficiente vetere vino, hydriae aqua implentur, quia cum in vita hominis carnales delectationes deficiunt, divinae consolationes succedunt. Quae quidem initiantibus minus saporis conferunt, proficientibus amplius dulcescunt, quia tunc aquae in vinum convertuntur, quando in
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere: ꝑsecutionẽ patiunt᷑. Quia
gͥ ñ cessant ꝑsecutiones. patientia
nob̃ necessaria ẽ: ut reportemꝰ repro¬
missiones. ue aut̃ his qui ꝑ¬
dunt patientiam: quia ꝑdiuit & pa¬
cientie coronam. Nõ. gͦ murmure¬
mus si in paucis uexemur. quia in
multis bene disponem᷑. Igit᷑ ꝑ pau
t̾ram uiuentiũ: ꝑ luctum ad uerã
consolationem: ꝑ iusticie sitim &
mundiciam ad dei iusione. ꝑ pacẽ.
ad dei filiationem. ꝑ p̃sentem ꝑsecuti¬
onem. ad et̃nam cȩlestis regni tranqͥl¬

Expanded text:
vivere, persecutionem patiuntur . Quia vivere, persecutionem patiuntur . Quia igitur non cessant persecutiones, patientia nobis necessaria est, ut reportemus repromissiones . Vae autem iis qui perdunt patientiam, quia perdunt et patientiae coronam. Non ergo murmuremus si in paucis vexemur, quia in multis bene disponemur . Igitur perterram viventium, per luctum ad veram consolationem, per justitiae sitim et munditiam ad Dei visionem, per pacem ad Dei filiationem, per praesentem persecutionem ad aeternam coelestis regni tranquil
Abbreviated transcription (Latin):
tis contigerit. pacem tam̃ suam
seruant. & cuncta cum cordis sui
tranqͥllitate uidicant. Pacifici st̃:¬
qui cum eis amalis mala inferim¬
tur: mala minime retͥbuunt: s
cum his qui od̾unt pacem. pacifi¬
tum pacem custodiunt. uerum &
tranquillitate uidicat. filii dĩ. fr̃s¬
turam. Heredes dei. coheredes aut̾
xp̃i. Beati qui ꝑsecutionem patum¬
num celoꝵ. Multi patiunt᷑ ꝑsecutio¬
pam patinit᷑ mali. ꝓpt̾ iusticiam¬
patiunt᷑ boni. Latro suspenditur
ꝓpt̾ culpam. iustus ñ pocest suspen¬
di nisi ꝓpt̾ iusticiam. & innocentiam
S dicit᷑ aliquis. Nemo potest modo
ꝑ ꝑsecutionem attingere ad beatitu¬
dinem: quia minc inpace consistũt
omĩa. & scã eccłia fere denulla parte
patitur adũsa. Et ego dico quia ubiq
ẏsmael ysaac. esau iacob. idẽ impiꝰ
iustum. & si quis ꝑsectritionẽ ñ patit᷑
abextraneis. patitur tam̃ a falsis fr̃ib.
Om̃s enim qui pie uolunt in xp̃o

Expanded text:
tis contigerit, pacem tamen suam tis contigerit, pacem tamen suam servant, et cuncta cum cordis sui tranquillitate judicant. Pacifici qui cum eis a malis mala inferuntur, mala minime retribuunt, sed cum eis, qui oderunt pacem, pacifitum pacem custodiunt, verum et tranquillitate mentis judicat; filii Dei, fra cohaeredes autem Christi . Beati qui persecutionem patiunnum coelorum. Multi patiuntur persecutiopam patiuntur mali, propter justitiam boni. Latro suspenditur propter culpam; justus non potest suspendi, nisi propter justitiam et innocentiam. Sed dicet aliquis: nemo potest modo propter persecutionem attingere ad beatitudinem, quia nunc in pace consistunt omnia, et sancta Ecclesia fere de nulla parte patitur adversa. Et ego dico quod ubiqueIsmael Isaac, Esau Jacob, id est impius justum; et si quis persecutionem non patitur ab extraneis, patitur tamen a falsis fratribus. Omnes enim, qui pie volunt in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
mensuram qua m̃si fueritis. reme¬
tietur uob̃. Beati quoq misericor¬
des. qui aliis in miserus suis assis¬
tunt: & eos scđm possibilitatẽ suã
do corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt.
Mundo corde sunt illi: qui uec
piiluere in utilis cogitationis. nec
luto fedantur praue delectationis.
Mundo corde sunt. quos ñ tegit ne¬
bula. tetre ignorantie. nec corrum¬
pit ardor fede concupiscentie. Mũ¬
demus gͥ corda nr̃a ab om̃i ignoran¬
tia ꝑinquisitionem u̾itatis. & ab õi
ꝑuersa concupiscentia ꝑ amorem
uirtutis. ut meream᷑ dm̃ uidere in
gła regni celestis. Beati pacifici. qm̃
filũ dei uocabunt᷑. Pacifici sunt qui
uisemetipsis pacem facere &e custo¬
dire. norunt. qui uitia adũsantia
subigunt. uirtutes erigunt: & qͥcqͥd
inse ꝑuerse cogitationis. locutionis
oꝑis ue dep̃henderint. prudent̾
& potent̾ expellunt. nec aliquid ꝑ¬
turbationis in regno sue dñationis
ẽẽ ꝑmittunt. & si quid eis adu̾sita¬

Expanded text:
mensuram qua mensi fueritis, rememensuram qua mensi fueritis, remetietur vobis. Beati quoque misericordes, qui aliis in miseriis suis assistunt, et eos secundum possibilitatem suam do corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Mundo corde sunt illi, qui nec pulvere inutilis cogitationis, nec luto fedantur pravae delectationis. Mundo corde sunt, quos non tegit nebula terrae ignorantiae, nec corrumpit ardor concupiscentiae. Mundemus igitur corda nostra ab omni ignorantia per inquisitionem veritatis, et ab omni perversa concupiscentia per amorem virtutis, ut mereamur Deum videre in gloria regni coelestis. Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. Pacifici sunt, qui in semetipsis pacem facere et custodire volunt, qui vitia adversantia subigunt, virtutes erigunt, et quidquid in se perversae cogitationis, locutionis, operisve deprehenderint, prudenter et potenter expellunt, nec aliquid perturbationis in regno suae dominationis esse permittunt; et si quid eis adversita
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ amalis male esuruint᷑. & sitiũ¬
na. id ẽ dinitias: ñ qd̾ res diuitiaꝵ
ce̾nt inique: s ꝑ miquitatem acqui¬
site. Alii esuriunt & sitrunt potesta¬
tes. honores: alĩ uoluptates: alii sa¬
litationes inforo. pͥmos recubitus
incems. & cathedras insynagogis.
& uocari ab hominib rabi. S tales
ñ possunt fieri beati. quia ñ posst̾
saturari. Lotus enim mundꝰ homi
enim implet᷑ oculus uisi: nec auris¬
implet᷑ auditu: nec incet̾is sensib
potest homo saturari: ex eoꝵ delec¬
tationib. Qd rex daiud bene consi¬
derauit. qui qmͣuis hab̾et ad come¬
dendum & bibendum. ñ solum ad
necessitatem s etiam si uellet ad suꝑ¬
fluitatem. tam̃ dixit. Satrabor: cũ
apparuerit gła tna. Esuriamus gͥ
& sitiamꝰ ñ transitoria. ñ t̾rena. s
iusticiam: quia ꝑ esuriem & sitim
conseq̃ntur. Si gͦ uis miscd̾iam ac¬
ciꝑe. miscdiam exhibe. Dimittite
in quit: & dimittemini. Scd̃m eñi

Expanded text:
quod a malis male esuriuntur et sitiunquod a malis male esuriuntur et sitiunna , id est divitias; non quod res divitiarum sint iniquae, sed per iniquitatem acquisitae. Alii esuriunt, et sitiunt potestates, honores. Alii voluptates. Alii salutationes in foro, et primos recubitus in coenis, et cathedras in synagogis, et vocari ab hominibus Rabbi . Sed tales non possunt fieri beati, quia non possunt saturari. Totus enim mundus nequenim impletur oculus visu, nec auris auditu , nec in caeteris sensibus potest homo saturari ex eorum delectationibus. Quod rex David bene consideravit, qui, quamvis haberet ad comedendum et bibendum non solum ad necessitatem, sed etiam si vellet ad superfluitatem, tamen dixit: Satiabor cum apparuerit gloria tua . Esuriamus ergo, et sitiamus non transitoria, non terrena, sed justitiam; quia per esuriem et sitim consequentur. Si ergo vis misericordiam accipere, misericordiam exhibe: Dimittite, inquit, et dimittemini. Secundum enim
Abbreviated transcription (Latin):
& uirtutum. Liigeat corruptus amis¬
sionem uirginalis integritatis. lii¬
geat maliciosus amissionẽ pietatis.
lugeat suꝑb amissionẽ humilita¬
tis. liigeat iracundus. amissionem
int̾ne tranquillitatis: liigeat auarꝰ
amissionẽ largitatis. lugeat inuidꝰ
amissionẽ caritatis. Beati namq qͥ
lugent mͦ. ꝑpenitentiã: quia conso¬
labunt᷑ ꝑ indulgentiam. de
genera. sp̃iralit̾ & fructuose coram
ocłis creatoris lugentiũ. Alii namq
lrigent ꝑ indulgentia. culpe: alii lu¬
gent ex suauitate grẽ. diuinitus
sibi collate: alii ampliori feruore ac¬
censi. lugent ex desiderio futiire głe.
Et in his omĩb beati qui lugent. qͥa
si seininant in lacͥmis. inexultatione
metent. absterget enim d̾s omnem
lacͥmam ab ocłis scõꝵ snoꝵ. & ñ erit
qui esuritnt & sitiunt iusticiam:
qm̃ ipsi saturabunt᷑. Om̃s homi
quos: & possessiones innumeras.
Ista tam̃ omĩa bona sunt inse: s
in hoc quodammꝰ mala ex̾ dicunt᷑:

Expanded text:
 virtutum. Lugeat corruptus amissionem virginalis integritatis, lugeat malitiosus amissionem pietatis; lugeat superbus amissionem humilitatis; lugeat iracundus amissionem internae tranquillitatis, lugeat avarus amissionem largitatis, lugeat ebriosus amissionlugent modo per poenitentiam, quia ipsi consolabuntur per indulgentiam, deigenera spiritualiter et fructuose coram oculis Creatoris lugentium. Alii namque lugent pro indulgentia culpae, alii lugent ex suavitate gratiae divinitus sibi collatae, alii ampliori fervore accensi lugent ex desiderio futurae gloriae. Et in his omnibus beati qui lugent, quia qui seminant in lacrymis, in exsultatione metent . Absterget enim Deus omnem lacrymam ab oculis sanctorum suorum, et qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Omnes hominquos, et possessiones innumeras. Ista tamen omnia bona sunt in se; sed in hoc quodammodo mala esse dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
diator itaq d̾i. & hominũ homo. xp̃e.
iħc. humane saluti consulens. & illi
miscd̾iter ꝓuidens. int̾ cet̾a sacratis¬
sime doctrine u̾ba. formã orationis
instituit: & quom̃ patrem orate de¬
beannus edocuit dicens. Cum ora¬
bitis. ñ eritis sicut ypocrite: qui
amant insynagogis & in angulis
plateaꝵ stantes orare. Orantes aut̾
nolite multum loqui. sic̃ ethnici.
Putant eni̾m: qd̾ in multiloqͥo suo
exaudiant᷑. Sic gͦ uos orabitis. Pat̾
nrr̃ qui es incelis: &cet̾. In hac orati

Expanded text:
diator itaque Dei et hominum Homo Christus diator itaque Dei et hominum Homo Christus Jesus humanae saluti consulens et illi misericorditer providens, inter caetera sanctissimae doctrinae verba formam orationis instituit, et quomodo Patrem orare debeamus edocuit dicens: Cum orabitis, non eritis sicut hypocritae, qui amant in synagogis et in angulis platearum stantes orare: orantes autem nolite multum loqui sicut ethnici. Putant enim quia in multiloquio suo exaudiantur. Sic ergo vos orabitis: Pater noster, qui es in coelis, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
tiones. S audiamꝰ qd̾ apłis salubre
gaudium. salubris exultatio. demõ¬
stratur: cum eis incontumeliis. in
ꝑsecutionib. gaudendũ ẽẽ & exultã¬
dum denimitiat᷑. Subiũxit aut̃ cau¬
sam: dicens. Merces enim ur̃a. mul¬
ta ẽ incelo. Merces ista fr̃s multa ẽ.
magua ẽ. p̃ciosa ẽ. diuturna ẽ. Tam
multa ẽ qd̾ ñ potest numerari. tam
turna qd̾ ñ potest fiuiri. De oratione
fragilitas hinnana facere potest. uii¬
de placere conditori. uel eum placa¬
re ualeat pluriniũ ꝓdest oratio: si
cum pura conscientia & cordis hu¬
militate fiat. Id̾o dico cum pura
conscientia. cum cordis humilitate:
quia si conscientia fuerit sorde pra¬
ue uoluntatis. uel oꝑis neuo pollti¬
ta: si cor nr̃m inani fuerit elatione
repletum: oratio nr̃a apd̾ dm̃ ñ reci¬
pitur: nec nr̃ animꝰ exaudit᷑. Qui
enim aũtit aurem suam ne audiat
legem: oratio eiꝰ erit exetrabilis. Me¬

Expanded text:
tiones. Sed audiamus quod apostolis salubre tiones. Sed audiamus quod apostolis salubre gaudium, quae salubris exsultatio demonstretur, cum eis in contumeliis et persecutionibus gaudendum esse et exsultandum denuntiatur. Subjunxit autem causam dicens: Merces enim vestra multa est in coelo. Merces ista, fratres, multa est, magna est, pretiosa est, diuturna est: Tam multa est, quod non potest numerari; tam turna, quod non potest finiri, Jesus fragilitas humana facere potest, unde placere Conditori, vel eum placare valeat, plurimum prodest oratio, si cum pura conscientia et cordis humilitate fiat. Ideo dico cum pura conscientia et cum cordis humilitate, quia si conscientia fuerit sorde pravae voluntatis, vel operis naevo polluta, si cor nostrum inani fuerit elatione repletum, oratio nostra apud Deum non recipitur, nec noster animus exauditur. Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Me
Abbreviated transcription (Latin):
regnum celoꝵ. Beati estis cum ma¬
ledixerint uob̃ homines. & ꝑsecuti
uos fuerint. & cet̾. Suꝑius locutꝰ
ẽ om̃ib electis: mͦ apostropham
facit ad apłos: qmuis & hec & aliis
electis comieniant: ostendens apłis
in his u̾bis. quanta ꝓ eiꝰ nomine
passuri essent. O qm pauci sunt. qͥ
his u̾bis dñi ocłis cordis intendant.
ut ꝑ eoꝵ ammonitionẽ. beatitudi¬
nem querant. Quã multi st̃ qui
ꝓparua u̾boꝵ inuiria. reddunt si
possunt u̾bera. & si id ꝑficere ñ ua¬
lent. qd̾ conantur: hoc tam̃ & maio
ibant a conspectu concilii gaudentis.
qm̃ cligni habiti sunt ꝑnomine iħo
contumeham pati. Notandũ aut̃
qd̾ ait. mentientes. & ꝓpt̾ me. Si eni
homines quando nob̾ maledicunt
iuste nob̾ maledicunt: iam ñ habe¬
Gaudete & exultate. In multis decipi¬
nui. fr̃s. Quando nob̃ arrident scła¬
ria. quando uulgus uanis lano.
nos attollit: gandemiꝰ & exultamus.
cum magis dolere. magis flere deb̾e¬
nius: quia maius ꝑiculum habent

Expanded text:
m maledixerint vobis homines, et persecuti vos fuerint, etc. Superius locutus est omnibus electis, modo apostropham facit ad apostolos, quamvis et haec et aliis electis conveniant, ostendens apostolis in his verbis quanta pro ejus nomine passuri essent. O quam pauci sunt, qui his verbis Domini oculos cordis intendant, et per eorum admonitionem beatitudinem quaerant. Quam multi sunt, qui, pro parva verborum injuria, reddunt si possunt verbera, et si id perficere non valent quod conantur, hoc tamen et majserunt, qui ibant a conspectu consilii gaudentes, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Notandum autem quod ait mentientes et propter me. Si enim homines quando nobis maledicunt, juste nobis maledicunt, jam non habeGaudete et exsultate. In multis decipimur, fratres. Quando nobis arrident saecularia, quando vulgus vanis laudibus nos attollit, gaudemus et exsultamus cum magis dolere magisque flere deberemus, quia magis periculum habent