comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&e inde cornua eius refulgent. quia corpus eius in orbem diffunditꝰ
& uelut deficiente portionis luce sinuat᷑. Mouere autẽ potest
qđ ait. ut fiant luminaria adilluminationẽ suꝑt̾ram. quȩ
discernant int̾diẽ ac noctẽ. quia &e supra iam ubi lumen fecit
dixerat. diuisit ds̃ inter lucẽ & tenebras. & factũ ÷ uesꝑe &
factum est mane. diesunus. Sed consideremus quia aliud est
lum̃ diei. aliud lum̃ solis & lunȩ & lum̃ stellarũ. eo qđ sol ipse
radis suis fulgorẽ diurno lumini uideat᷑ ad iungere. qđ
uel ortus diei potest ꝓdere uel occasus. Nam ante solẽ lucet quidẽ
sed ñ refulget dies qui amplius quoq meridiano sole resplendet.
qđ ostendit ꝓpħadicens. Et educet sicut lum̃ iusticiam tuam.
&e iudiciũ tuum tanquã meridiẽ. Non solum enim lumini.
sed etiam meridiano lumini. scĩ iusticiam comparauit. Deinde

Expanded text:
et inde cornua eius refulgent, quia corpus eius in orbem diffunditur et inde cornua eius refulgent, quia corpus eius in orbem diffunditur et uelut deficiente portionis luce insinuatur. Mouere autem potest quod ait: fiant luminaria ad inluminationem super terram, quae discernant inter diem ac noctem, quia et scriptura, ubi lumen fecit, dixerat: separauit deus inter lucem et tenebras. et factus est uesper et factum est mane, dies unus. sed consideremus quia aliud est lumen diei, aliud lumen solis et lunae et lumen stellarum, eo quod sol ipse radiis suis fulgorem diurno lumini uideatur adiungere, quod uel ortus diei potest prodere uel occasus. nam ante solem lucet quidem, sed non refulget dies, quia amplius quoque meridiano sole resplendet. quod ostendit propheta dicens: et educet sicut lumen iustitiam tuam et iudicium tuum sicut meridiem. non solum enim lumini, sed etiam meridiano lumini sancti iustitiam comparauit. deinde
Abbreviated transcription (Latin):
uenit hora. clarifica filiũ tuum. ut illo occasu suo omĩb
&e ȩccła tẽpora sua habeat ꝑsecutionis uidelicet & pacis. Nam
uidet᷑ sicut luna deficere: sed non deficit. Obumbrari potest.
deficere non potest. Quȩ aliquoꝵ quidẽ in ꝑsecutionib disces¬
sione minuitur. ut scorũ martyrũ confessionib impleatur.
& effusi pro xp̃o sanguinis clarificata uictoriis. maiꝰ deuotionis
& fidei suę toto orbe lum̃ effundat. Nanq luna luminisĩmi¬
nutionẽ habet ñ corporis. quando ꝑuices m̃struas deponere
uidetur suum lum̃ ut mutuet᷑ asole. qđ facile puro aere atq
ꝑspicuo quando nulla eum obducta nebula caligantẽ facit. colligi
potest. Orbis enĩ integer manet lunȩ. & si ñ similit̾ totus ut pars
eius effulgeat. Et qualis uideri solet cũ plenus : luminis: talis ÷
magnitudine. Sed pumbrã quandã lumine suo uiduatꝰ apparet.

Expanded text:
uenit hora: clarifica filium tuum. ut illo occasu suo omnibusuenit hora: clarifica filium tuum. ut illo occasu suo omnibuset ecclesia tempora sua habeat, persecutionis uidelicet et pacis. nam uidetur sicut luna deficere, sed non deficit. obumbrari potest, deficere non potest, quae aliquorum quidem in persecutionibus discessione minuitur, ut martyrum confessionibus impleatur et effusi pro Christo sanguinis clarificata uictoriis maius deuotionis et fidei suae toto orbe lumen effundat. namque luna luminis scripto habet, non corporis, quando per uices menstruas deponere uidetur suum lumen, ut mutuetur a sole, quod facile puro aere atque perspicuo, quando nulla eam obducta nebula caligantem facit, colligi potest. orbis enim integer manet lunae, etsi non similiter totus ut pars eius effulgeat, et qualis uideri solet, cum plenus est luminis, talis est magnitudine, sed per umbram quandam lumine suo uiduatus adparet.
Abbreviated transcription (Latin):
te te manũ tuam uniuersa implebunt᷑ bonitate. Et infra. Emit
te sp̃m tuũ & creabunt᷑. & renouabis faciẽ t̾rȩ. Et in euangelio.
Considerate uolatilia cȩli. quia neq serunt neq metunt. & pat̾
ur̃ cȩlestis pascit illa. Nongͦ sol & luna foecunditatis auctores R
Pulchrȩ autẽ exposuit nobis ꝓpħa quid sit qđ ipse ait. quia
fecit ds̃ solẽ inpotestatẽ diei. & lunam in potestatẽ noctis. Nam¬
&e in ipso psalmo centesimo tercio de quo supra diximus scripsit.
Fecit lunam in tempore . sol cognouit occasum suũ. Cũ enim
dies horas suas complere coeꝑit: sol debitũ sibi agnoscit occasũ.
Est gͦ inpotestate diei sol. & luna in potestate noctis. quȩ tẽpor
uicib oboedire compellit᷑. & nunc implet᷑ lumine. nc̃ euacu¬
atur. licet pleriq hunc locum mistice de xp̃o & ȩccła uideant᷑
acciꝑe. qđ agnouit xp̃s ꝓprii corporis passionẽ. qui ait. pater.

Expanded text:
te te manum, universa implebuntur bonite te manum, universa implebuntur bonite spiritum tuum, et creabuntur et renouabis faciem terrae et in euangelio: considerate uolatilia caeli, quia neque serunt neque metunt, et pater uester caelestis pascit illa. non ergo sol aut luna fecunditatis auctores suPulchre autem exposuit nobis propheta quid sit quod ipse ait quia fecit deus solem in potestatem diei et lunam in potestatem noctis. nam in ipso psalmo centesimo tertio, de quo supra diximus, scripsit: fecit lunam in tempora, sol agnouit occasum suum. cum enim dies horas suas complere coeperit, sol debitum sibi agnoscit occasum. est ergo in potestate diei sol et luna in potestate noctis, quae temporum uicibus oboedire conpellitur et nunc impletur lumine atque uacuatur. licet plerique hunc locum mystice de Christo et ecclesia uideantur accipere, quod agnouit Christus proprii corporis passionem, qui ait: pater,
Abbreviated transcription (Latin):
seruit sol. qui factus est in potestate diei : Quomͦ ñ seruit luna
& stellȩ. quȩ facte sunt in potestate noctis : Etenĩ quanto ma-¬
iorẽ his gram creator donauit. ut aer solito amplius solis cla
ritate resplendeat. diesserenus luceat. noctis illuminent᷑ tenebrȩ
plunȩ stellarumq fulgorẽ. cȩlum uelut quibusdam florib
coronatum. ita ignitis luminarib micet. ut paradiso putes
uernante depictum. spirantiũ rosarũ uiuis monilib renitere :
quanto gͥ amplius his decoris uidet᷑ esse collatũ. tanto ãplius
debent . Cui enim plus committit᷑. plus debet. Et ideo bene aple¬¬
risq ornamentũ cęli est nuncupatũ. eo qđ sit stellarũ monile
preciosum. Atq ut sciamꝰ quia fertilitas t̾rarũ ñ calori solis ascri¬
bit᷑. sed diuinȩ indulgentiȩ deputat᷑: ait ꝓpħa. Omĩa ate expec¬
tent ut des illis cibũ intempore. dante te illis colligent sibi. aꝑien¬

Expanded text:
seruit sol, qui factus est in potestatem diei? quomodo non seruit luna seruit sol, qui factus est in potestatem diei? quomodo non seruit luna et stellae, quae factae sunt in potestatem noctis ? etenim quanto maiorem his gratiam creator donauit, ut aer solito amritate resplendeat, dies serenius luceat, noctis illuminentur tenebrae per lunae stellarumque fulgorem, coelum velut quibusdam floribus coronatum, ita ignitis luminaribus micet, ut paradiso putes vernante depictum spirantium rosarum vivis monilibus renitere: quanto igitur amplius his decoris videtur esse collatum, tanto amplius debent. Cui enim plus committitur, plus debet. Et ideo bene a plerisque ornamentum coeli est nuncupatum, eo quod sit stellarum monile pretiosum. Atque ut sciamus quia fertilitas terrarum non calori solis ascribitur, sed divinae indulgentiae deputatur, ait Propheta: Omnia a te exspectant, ut des illis cibum in tempore: dante te illis, colligent sibi, aperien
Abbreviated transcription (Latin):
ctorem mecũ ymnũ dicit dno dõ nrõ. Vbi maior ÷ eiꝰ grã: ibi me¬
cũ est ei cõmune consortiũ. Ubi sol benedicit: ibi t̾ra benedicit.
benedicunt ligna fructifera. benedicunt pecora. benedicunt uo¬
lucres. In marĩ positus illũ nauta accusat. me desiderat. In montib
illũ pastor declinat. ad mea germina. ad meas festinat arbores.
aurẽ. ad moue eam cȩlestib oraculis. Duob enĩ &e trib testib
stat om̃e uerbũ. Audi dicentẽ. Fiant luminaria infirmam̃to
dicit nͥfilio. Is̃ gͦ pat̾ dicit. fiat sol. & filiꝰ fecit solẽ. Dignum
erat enim. ut solem mundi. faceret soliusticię. Ipse gͦ eũ in
lum̃ adduxit. ipse eũ illuminauit. ipse ei donauit funden-
di luminis potestatẽ. Factus ÷ sol ideo & ipse seruit qm̃ dic¬
tum est. fundasti t̾ram & ꝑmanet. dispositione tua ꝑmanec
dies qm̃ uniuersa seruiunt tibi. Etenim cũ dies seruiat. quomͦ ñ

Expanded text:
ctorem, mecum hymnum dicit domino deo nostro. ubi maior eius est gratia, ibi mectorem, mecum hymnum dicit domino deo nostro. ubi maior eius est gratia, ibi mecum est ei commune consortium. ubi sol benedicit, ibi terra benedicit, benedicunt ligna fructifera, benedicunt pecora, benedicunt uolucres mecum. in mari positus illum illum pastor declinat, ad mea germina, ad meas festinat arbores, aurem, admove eam coelestibus oraculis. Duobus enim et tribus testibus stat omne verbum. Audi dicentem: Fiant luminaria in firmamento dicit nisi filio? Deus ergo Pater dicit: Fiat sol; et Filius fecit solem. Dignum enim erat, ut solem mundi faceret Sol justitiae. Ipse ergo eum in lumen adduxit, ipse eum illdi luminis potestatem. factus est ergo sol; ideo et ipse seruit, quoniam dictum est: fundasti terram, et permanet; dispositione tua permanet dies, quoniam uniuersa seruiunt tibi. etenim cum dies seruiat, quomodo non
Abbreviated transcription (Latin):
menti. nͥ ut cognoscerent om̃s diuinȩ testimonio lectionis. t̾ram
sine sole posse ẽẽ foecundam: Nam quȩ potuit sine sole prima
rerũ semina germinare. potest utiq semina accepta nutrire.
& ꝓprio fotu sine calore solis partus edere. Haͦc gͥ uoce quidã
suorũ munerũ. clamat natura. Bonus quidẽ sol. sed ministe¬
rio. ñ imꝑio. Bonus meȩ foerunditatis aduitor. sed ñ creator.
Bonꝰ meorũ altorfructuũ. sed non auctor. Int̾dum partꝰ meos
& ipse adurit. frequent᷑ mͥ & ipse damno ÷. plerisq me locis in¬
dotatam reliquit. Non sũ ingrata conseruo. mͥ est inusũ datꝰ.
mecũ labori est mancipatꝰ. mecũ subiectꝰ: uanitati mecũ
corruptionis subditꝰ seruituti. mecũ congemiscit. mecum
parturit. ut ueniat adoptio filioꝵ. & humani generis redẽ¬
ptio quo possimꝰ a seruitio liberari. Mecũ assistens laudat au¬

Expanded text:
menti; nisi ut cognoscerent omnes divinae testimonio lectionis terram menti; nisi ut cognoscerent omnes divinae testimonio lectionis terram sine sole posse esse fecundam? Nam quae potuit sine sole prima rerum semina germinare, potest utique semina accepta nutrire, et proprio fotu sine calore solis partus edere. 4. Hac igitur voce quadam suorum munerum clamat natura: Bonus quidem sol, sed ministerio, non imperio: bonus meae fecunditatis adjutor, sed non creator: bonus meorum altor fructuum, et ipse adurit; frequenter mihi et ipse damno est, plerisque me locis indotatam relinquit. non sum ingrata conseruo, mihi est in usum datus, mecum labori est mancipatus, mecum subiectus est uanitati, mecum corruptionis subditus seruituti. mecum congemescit, mecum parturit, ut ueniat adoptio filiorum et humani generis redemptio, quo possimus et nos a seruitio liberari. mecum adsistens laudat au
Abbreviated transcription (Latin):
Si prestantissimꝰ qui obiectu t̾rȩ patit᷑ sepe defectꝰ. quantę
maiestatis ÷ qui ait. adhuc semel ego mouebo terram: Ilũ
terra abscondit. istius motũ ñ potest sũstinere. nͥ uoluntatis eiꝰ
substantia fulciat᷑. Si cȩco damnũ est huius solis grãm ñ uidere.
quanto magis peccatori damnũ. ueri luminis munere defrau¬
datum. ac ꝑpetuȩ noctis tenebras sustinere : Ergo cũ uides
solẽ: attende t̾ram quȩ ante fundata est. attende herbam foeni
quȩ p̃stat ordinis pͥuilegio. attende lignaquȩ plaudunt quod
priora luminib cęli esse coeꝑunt. Nunqͥd merita foeni maiora
quam solis : Aut nunqͥd potior ligni prerogatiua: Absit ut
insensibilia tanti muneris prȩferamus ministro. Quid gͥ p̃ui¬
dit altitudo sapientiȩ & scĩentiȩ dĩ. ut pͥus inciꝑent ligna ẽẽ
quã illa duo mundi luminaria. & quidam ocłi cęlestis firma¬

Expanded text:
Si praestantissimus, qui objectu terrae patitur saepe defectus; quantae Si praestantissimus, qui objectu terrae patitur saepe defectus; quantae majestatis qui ait: Adhuc semel ego movebo terram ? Illum terra abscondit; istius motum non potest sustinere, nisi voluntatis ejus substantia fulciatur. Si caeco damnum est hujus solis gratiam non videre; quanto magis peccatori damnum, veri luminis munere defraudatum, perpetuae noctis tenebras sustinere? 3. Ergo cum vides solem, attende terram, quae ante fundata est: attende herbam feni, quae praestat ordinis privilegio: attende ligna, quae plaudunt quod priora luminibus coeli esse coeperunt. Numquid merita feni majora quam solis? Aut numquid potior ligni praerogativa? Absit ut in sensibilia tanti muneris praeferamus ministro. Quid igitur praevidit altitudo sapientiae et scientiae Dei, ut prius inciperent ligna esse, quam illa duo mundi luminaria, et quidam coelestis oculi firma
Abbreviated transcription (Latin):
transacti sunt. & solẽ nemo quesiuit . & luminis claritas
abundauit. Habet enim & dies llicẽ suã. quȩ p̃cessor ÷ solis
Non gͥ te tanto spͥendori solis. temere cõmittas. Oculus ÷ enĩ¬
mundi iocunditas diei. cęli pulchritudo. naturȩ grã. prȩ¬
stantia creaturȩ. Sed quando hunc uides auctorẽ eiꝰ c̃sidera
quando hunc miraris. lauda prius ipsius creatorẽ. Sitã gratꝰ
est sol consors &e particeps creaturȩ. quã bonꝰ est sol ille iusticiȩ
Si tam uelox iste ut rapidis cursib die ac nocte lustret omĩa.
quantꝰ ille qui ubiq semꝑ ÷. & maiestate sua complet omĩa:
Si admirabilis qsi ubet᷑ exire. quã supra admirationẽ qui
dicit soli & ñ exorit᷑ ut legimus: Si magnꝰ ÷ qui ꝑhorarum
uices locis accedit aut decedit cotidie. qualis ille qui etiam
cũ se ex inaniret ut nos eũ possemꝰ uidere. erat lum̃ uerum
qđ illuminat omnẽ hominẽ uenientẽ in hunc mundum :

Expanded text:
transacti sunt: et solem nemo quaesiuit et luminis claritas transacti sunt: et solem nemo quaesiuit et luminis claritas abundauit. habet enim et dies suam lucem, quae praecessor est solis. non igitur te tanto splendori solis temere comundi, jucunditas diei, coeli pulchritudo, naturae gratia, praestantia creaturae. 2. Sed quando hunc vides, auctorem ejus considera: quando hunc miraris, lauda prius ipsius creatorem. Si tam gratus est sol consors et particeps creaturae, quam bonus est sol ille justitiae! Si tam velox iste, ut rapidis cursibus in die ac nocte lustret omnia; quantus ille qui ubique semper est, et majestate sua complet omnia? Si admirabilis qui jubetur exire, quam supra admirationem qui dicit soli, et non exoritur, ut legimus ? Si magnus est qui per horarum vices locis aut accedit, aut decedit quotidie, qualis ille qui etiam cum se exinaniret, ut nos eum possemus videre, erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum?
Abbreviated transcription (Latin):
cordis turbet aspectũ. ẜ munda aurẽ. ut uase sincero scrip¬
turȩ diuinȩ nitida fluenta suscipias. ne qua ingrediat᷑ c̃tagio
rocedit sol. magno iubare diem. magno complens mundum
lumine. uaporans calore. Caue ohomo solam eiꝰ ꝑpendere
magnitudinẽ. ne nimius fulgor eiꝰ uisus tuȩ m̃tis occȩcet.
ut qui e regione inradium eiꝰ intendit. reꝑcusso lumine omnẽ
subito amittit aspectũ. ac nͥ in ceteras partes uultũ suũ ocłosq
integrũ sibi officiũ ꝑseuerat. Caue gͥ. ne & tuũ radius eius
exoriens confundat aspectũ. Et ideo pͥus firmam̃tũ cęliaspice
quod ante solẽ factũ ÷. terram aspice quȩ antequã sol ꝓdiret eeit
esse uisibilis atq composita. germina eius aspice anteriora solis
lumine. Anterior rubus quam sol. antiquior herba quã luna
Noligͦ dm̃ credere. cui uides dĩ munera esse prȩlata. Tres dies

Expanded text:
cordis turbet aspectum. emunda aurem, ut uase sincero scripcordis turbet aspectum. emunda aurem, ut uase sincero scripturae diuinae nitida fluenta suscipias, ne qua ingrediatur contagio. procedit sol magno iubare diem, magno mundum conplens lumine, uaporans calore. caue, o homo, solam eius perpendere magnitudinem, ne nimius fulgor eius uisus tuae mentis obcaecet, ut qui e regione in radium eius intendit repercusso lumine omnem subito amittit aspectum ac, nisi in ceteras partes uultum suum oculosque integrum sibi officium perseuerat. caue igitur ne et tuum radius eius exoriens confundat aspectum. et ideo prius firmamentum caeli aspice, quod ante solem factum est, terram aspice, quae antequam sol procederet, coepit esse uisibilis atque composita, germina eius aspice anteriora solis lumine. anterior brucus quam sol, antiquior herba quam luna. noli ergo deum credere, cui uides dei munera esse praelata. tres dies
Abbreviated transcription (Latin):
UIUIIDe Mmiam colligrt. uasa priys
quib uinum infundit᷑ mundare c̃sueuit
ne sors aliqua uinigrãm decoloret. Quid enĩ
pdest ponere uitẽ ordine. fodere quot annis.
aut
aratris sulcos ducere. putare. subrigere. ad¬
iungere
ulmis. & quodã conubio copulare. sitanto
labore uina
quȩfita inuase coacescant: Matutinos qͦq
solis ortꝰ siquis
spectare desiderat: emundat ocłos suos
nequid pulueris.¬
is. Niequid purgam̃toꝵe ocłis ei insideat.
quo intuentis hebetet᷑ & obscuret᷑ obtutꝰ. neue aliqua caligo nebu¬
losa corporeos uisus spectantis obducat. Nob̾ in lectione exoriundꝰ
est sol. qui ante ñ fuerat. Primũ iam diem sine sole transiui¬
mus. scđm sine sole transegimꝰ. terciũ sine sole confecimꝰ. quarto
die iubet ds̃ fieri luminaria. solẽ & lunã & stellas. Sol incipit.
emunda oculos m̃tis ohomo. animȩq interioris obtutus.
ne qua festuca peccati aciẽ tui prestringat ingenii. & puri

Expanded text:
ui uindemiam colligit uasa prius quibus uinum infunditur mundare consueuit, ne sors aliqua uini gratiam decoloret. quid enim prodest ponere uitem ordine, fodere quodannis aut aratris sulcos ducere, putare, subrigere, adiungere ulmis et quodam conubio copulare, si tanto labore uina quaesita in uase coacescant? matutinos quoque solis ortus si quis spectare desiderat, emundat oculos suos, ne quid pulueris, ne quid purgamentorum oculis eius insidat, quo tuentis hebetetur optutus, neue aliqua caligo nebulosa corporeos uisus spectantis obducat. nobis in lectione exoriundus est sol, qui ante non fuerit. primum iam diem sine sole transiuimus, secundum sine sole transegimus, tertium sine sole confecimus: quarto die iubet deus fieri luminaria, solem et lunam et stellas. sol incipit. emunda oculos mentis, o homo, animaeque interiores optutus, ne qua festuca peccati aciem tui praestringat ingenii et puri
Abbreviated transcription (Latin):
datũ ꝓuerbiũ. Rebus. ut. contrastimulũ calces. dũ significat᷑
ad uersis resistendũ. Tẽporibus. ut lupꝰ in fabula. Barcasmos ÷
hostilis irrisio cũ amaritudine. ut. referes gͦ hȩc. & nuncius
ibis pelidȩ genitori. illi mea tristia facta degenerẽq neoptoloͣ
iracundia ut ÷ illud. Qui bauiũ non odit ama tua carmina
meui. Itq idem iuungat uulpes & mulgeat hircos. Id ÷ qͥ bauiũ
ñ odit ꝓpoena ei contingat amare meuiũ. Euer᷑ enĩ ineui us¬
& bauius poetȩ pessimi. & inimii hracilii & oratii. De qui

Expanded text:
datum proverbium. Rebus, ut: 'Contra stimulum calces', dum significatur datum proverbium. Rebus, ut: 'Contra stimulum calces', dum significatur adversis resistendum. Temporibus, ut: 'Lupus in fabula'. Aiunt enim hostilis irrisio, cum amaritudine, ut: Referes ergo haec, et nuntius ibis Pelidae genitori. Illi mea tristia facta Degeneremque Neoptolemiracundia, ut illud: Qui Bavium non odit, amet tua carmina, Maevi, Atque idem jungat vulpes, et mulgeat hircos, id est: qui Bavium non oditet Bauius poetae pessimi et inimici Vergilii. qui
Abbreviated transcription (Latin):
÷ sermo e contrario intelligendꝰ. It lucusqi caroe luce p̃nmia ne¬
moꝵ tmbra. Et manes id ÷ mites & modesti: cũ sint tribiles & i¬
manes. Et parcȩ &e eumenides furiȩ. qđ nulli parcant uł bene fa¬
ciant. Hoc tropo & nani athlantes. & cȩci uidentes. & ethiopes argen¬
tei uulgo appellantur. Int̾ hyroniã aut̃ & antifrasin hoc distat.
qđ hẏronia ꝓnunciatione sola indicat qđ intelli uult. sicut cũ
dicimꝰ homini agentimale. Bonũ: qđ facis. Antifrasis uͦ ñ uoce
ꝓnunciationis significat contrariũ. s suis tantũ uerbis. quorũ
egressa ÷ dulcȩdo. significans exore leonis fauũ extractũ. Inter
allegoriã aut̃ &e enigma hoc int̾ est. qđ allegoria geminata ÷. &e
subres alias aliud figuralit indicat. Enigma uͦ sensus tantum
dura dictu gracius ꝓfeeuntur. Et cũ int̾rogantib nobis. nun¬
quid nos quȩ sierit aliqͥs. respondet᷑ bona fortuna. Unde intel¬
ligit᷑ neminẽ nos quȩsisse. Paroemia ÷ reb ac tẽporib accõmo

Expanded text:
 ut lucus, quia caret luce per nimiam nemorum umbram: et manes, id est, mites, et modesti, cum sint terribiles et immanes; et Parcae et Eumenides Furiae, quod nulli parcant, vel benefaciant. Hoc tropo, et nani Atlantes, et caeci videntes, et vulgo Aethiopes argentei appellantur. 25. Inter ironiam autem, et antiphrasim hoc distat, quod ironia pronuntiatione sola indicat quod intelligi vult, sicut cum dicimus homini agenti male: Bonum est quod facis. Apronuntiantis significat contrarium, sed suis tantum uerbis, quorum egressa est dulcedo, signallegoriam autem et aenigma hoc interest, quod allegoriae vis gemina est et sub res alias aldura dictu gratius proferuntur, uti cum interrogantibus nunquid nos quaesierit aliquis, respondetur: Bona fortuna. Unde intelligitur, neminem nos quaesi
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ amicũ. sed hoc uitiũ aut suspensione .m. litterȩ aut de¬
tractione uitamus. Iotatismꝰ est quotiens in iota littera duplicat᷑
sonus. ut troia. maia. Ubi earũ litterarũ adeo exilis erit ꝓnun.¬
ciatio ut unũ iota non duo sonare uideantur. Labdacismꝰ. ẽ
si ꝓ uno .l. duo ꝓnuncient᷑ ut afri faciunt. sic̃ colloquiũ ꝓ cotilo¬
quiũ. Uł qͦtiens unũ .l. exiliꝰ duo largiꝰ ꝓfere̾mꝰ. qđ c̃tra. ẽ.Nã ita unũ¬

Expanded text:
'iustum amicum'; sed hoc vitium aut suspensione M litterae, aut de'iustum amicum'; sed hoc vitium aut suspensione M litterae, aut detractione vitamus. Iotacismus est, quotiens in iota littera duplicatur sonus, ut 'Troia', 'Maia'; ubi earum litterarum adeo exilis erit pronuntiatio, ut unum iota, non duo sonare videantur. Labdacismus est, si pro una L duo pronuntientur, ut Afri faciunt, sicut 'colloquium' pro 'conloquium'; vel quotiens un
Abbreviated transcription (Latin):
aut᷑ & barbarolexin hoc int̃ ẽ. qđ barbarismus in uerbo latinofit dũ
corrũpitur. Quando aut̃ barbara uerba latinis eloquiis inseruntus
barbaro lexis dr̃ ltẽ quando inꝑsa uitiũ fit sermonis barbarismus
& ꝓnunciatione. Scripto : quattuor modis. Siquis in uerbo lit terã uel
sillabã adiciat. mutet. trans mutet. ułminuat. Pronunciatione aut̃
fit intẽporib intonis aspirationib q & reliquis quȩ sequunt eti
Per tẽpora qui ppe sit barbarismus: si ꝑlonga syllaba breuis ponat᷑
aut ꝓbreui longa. Pertonos: si accentus in alia syllaba cõmuteturt
Peraspirationẽ: si adiciaturh. lit tera ubi non debet. aut de trahatur
ubi. eẽ. oportet. Perhiatũ quotiens in ꝑnunciatiaone scinditur
Fit barbarismus & ꝑ mȩtacismos & iotacismos ae labdacismos.
Metacismus est quotiens .m. litterã uocalis seqͥt᷑ ut bonũ aurum.

Expanded text:
autem, et barbarolexim hoc interest, quod barbarismus in verbo Latino fit, dum autem, et barbarolexim hoc interest, quod barbarismus in verbo Latino fit, dum corrumpitur; quando autem barbara verba Latinis eloquiis inseruntur, barbarolexis dicitur. Item quando in prosa vitium fit sermonis, barbarismus et pronuntiatione. Scripto quattuor modis: si quis in verbo litteram vel syllabam adiciat, mutet, transmutet, vel minuat. Pronuntiatione autem fit in temporibus, tonis, aspirationibus et reliquis quae sequuntur. Per tempora quippe fit barbarismus, si pro longa syllaba brevis ponatur, aut pro brevi longa. Per tonos, si accentus in alia syllaba commutetur. Per aspirationem, si adiciatur H littera ubi non debet, aut detrahatur ubi esse oportet. Per hiatum, quotiens in pronuntiatione scinditur Fit barbarismus et per motacismos, iotacismos et labdacismos. Motacismus est, quotiens M litteram vocalis sequitur, ut 'bonum aurum',
Abbreviated transcription (Latin):
& mulgeat hireos. Omoeusis ÷ minus notae reiper similitudinẽ elou
magis nota est de monstratio. huiꝰ species sunt tres. lcon. Parabole
Paradigina lcon.ẽ. ꝑsonarũ int̃ se. uel eorũquȩ ꝑsonis accidunt
cõparatio ut hos humerosq dõ similis. Parabole est rerum genere
deterrentis. hortantis. ut antenor potuit medus elapsis achiuis
phrigius penetrat lacedemona pastor. Ledeamq elenam troianas uert¬
fidibusq canoris.¬
argauismus est uerbũ corrupta littera ł sono enunciatum
littera : ut floriae dũflorebit dicere oporteat. Sono si ꝓ medu
sillaba prima ꝓducatur ut latebrȩ. tenebrȩ. Apellatur aut̃
barbar ismus ab arbaris gentib dũ latine orationis integricit̃
nescirent. Una quȩque enĩ gens facta romanoꝵ cũ operib suis
uitia qq̃ & uerborum & morũ romam trans misit. Int̾ barbarismum

Expanded text:
t mulgeat hircos». homoeosis est minus notae rei per similitudinem eius quae t mulgeat hircos». homoeosis est minus notae rei per similitudinem eius quae magis nota est demonstratio. huius species sunt tres, icon, parabole, paradigma. icon est personarum inter se uel eorum quae personis accidunt comparatio, ut «os humerosque deo similis». parabole est rerudeterrentis; hortantis, ut Antenor potuit mediis elapsus Achiuis Phrygius penetrat Lacedaemona pastor / Ledaeamque Helenam Troianas uefidibusque canorisarbarismus est verbum corrupta littera vel sono enuntiatum. Littera, ut 'floriet', dum 'florebit' dicere oporteat; sono, si pro media syllaba prima producatur, ut 'latebrae', 'tenebrae'. Appellatus autem barbarismus a barbaris gentibus, dum latinae orationis integritatem nescirent; unaquaeque enim gens facta Romanorum, cum suis opibus vitia quoque et verborum et morum Romam transmisit. 2. Inter barbarismum
Abbreviated transcription (Latin):
ł niginae Carentismos. Paro emia. Sarcasmos Antismos. hyronia est
tropus ꝑ contͣriũ qđ conatur ostendens. ut Egregiã uero laudẽ &e spolua
ampla refertis. Tuq puerq tuus. & cetera. Hanc nisi grauitas ꝑnun¬¬
ciationis adiuuerit: confiteri uidetur qd negare contendit.
sententia ꝑ occultã similitudinẽ rerũ. Ut mat̾ mę genuit eadem
rursus effluere. Carentismos ÷ tropꝰ quodura dictu grauiꝰ ꝓferi¬
ntͣ ut cũ int̃rogantib nob̵. nunqͥd nos quȩsierit aliꝗͥs. Respondet᷑
Sona fortuna. Ex inde intelligit᷑ neminẽ nos quȩsisse. Paroemua :¬
ac comodatũ reb tẽporibq ꝓu̾biũ. Ut ne adũsus stimulũ calces. Et
&ꝗ bello troiane pecisti. hȩsperiã metire iacens. Antimos ÷ tropis
multiplex innumeroseq uirtutis. Nã antimos putat᷑ dictũ qeqͥdi¬
plicitate rustica car&. & faceta satis urbanitate expolitũ ÷ Ula¬

Expanded text:
aenigma, charientismos, paroemia, sarcasmos, astismos. ironia est aenigma, charientismos, paroemia, sarcasmos, astismos. ironia est tropus per contrarium quod conatur ostendens, ut «egregiam uero laudem et spolia ampla refertis / tuque puerque tuus» et cetera. hanc nisi grauitas pronuntiationis adiuuerit, confiteri uidebitur quod negare contendit. sententia per occultam similitudinem rerum: ut mater me genuit, eadem rursus effluere. Charientismos est tropus quo dura dictu, gratius proferuntur: ut cum interrogantibus nobis: Nunquid nos quesierit aliquis? Respondetur: Bona fortunaaccommodatum rebus temporibusque prouerbium, ut «aduersum stimulum calces» et  agros et quam bello, Troiane, petisti, / Hesperiam metire iacens». astismos est tropus multiplex numerosaeque uirtutis. namque astismos putatur quicquid simplicitate rustica caret et faceta satis urbanitate expolitum
Abbreviated transcription (Latin):
posita ratiocinatio diuisȩ sententię ut aeneas neque enĩ patrius
est unius cõpositi aut simplicis uerbisectio una dictione ł plurib
int̾iectis. ut sẽptẽ subiectatrioni. ꝓ sẽptẽ trioni. Et saxo certe cõ¬
minuit brum et masilli portabant iuuenes ad litora tanas. hoc est
cerebrum. & massilli tanas. Sinchresis est yperbaton ex om̃i parte
confusũ. ut aris nothus arreptas in saxa latentra torquet. Saxa uocant
itali medusq̃ influctib aras. Est enĩ hic ordo. Tris ar reptas nothus
insaxa latentia torquet. Quȩ saxa in mediis fluctib latentia
italiaras uocant ẜ perbole. ẽ. dictio fidẽ excedens augendi minuendiue
causa. Augendi: ut niue candidior. Minuendi : ut tardior testudine.
Alle gloria est tropus quo aliud significatur quã dicitur: ut. & iã
tẽpus equum fumantia soluere colla. hoc est carmen finiri.
huius species multȩ sunt exquib: eminent sep̃tem hyronia antifrasis

Expanded text:
posita ratiocinatio diuisae sententiae, ut «Aeneas, neque enim patrius posita ratiocinatio diuisae sententiae, ut «Aeneas, neque enim patrius est unius conpositi aut simplicis uerbi sectio, una dictione uel pluribus interiectis, ut «septem subiecta trioni» pro septemtrioni et «saxo cere comminuit brum» et «Massili portabant iuuenes ad litora tanas», hoc est cerebrum et Massilitanas. synchysis est hyperbaton ex omni parte confusum, ut «tris Notus abreptas in saxa latentia torquet, / saxa uocant Itali mediis quae in fluctibus aras». est enim ordo hic: tris abreptas Notus in saxa torquet, quae saxa in mediis fluctibus latentia Itali aras uocant. hyperbole est dictio fidem excedens augendi minuendiue causa: augendi, ut niue candidior; minuendi, ut tardior testudine. allegoria est tropus, quo aliud significatur quam dicitur, ut «et iam tempus equum fumantia soluere colla», hoc est carmen finire. huius species multae sunt, ex quibus eminent septem: ironia, antiphrasis,
Abbreviated transcription (Latin):
intellectus capax. cũ plus minusue ꝓnunt̾iat. Aut enĩ a parte totũ
ostendit ut pubesq tuȩ pubesq tuorũ. aut contra. ut ingens altice
pontus. Inpupimferit. & fontẽq ignẽq ferebant. Meminisse autẽ
debemus cũ fit a parte ad totũ ab insigniori parte faciendum.
O nomato peia est nomen de sono factũ. ut tinnteus aeris uel clangor
tubarũ. Perifrasis est circũ locutio quȩ fit aut ornandȩ rei causa
quȩ pulchra est. aut uitandȩ quȩ turpis est. ut & iã prima aurora¬
nouo spargebat lumine t̾ras. & cetera. Et nimione luxu obtunsior
transcensio quȩdã uerboꝵ ordineitur bans. cuius species sunt
quinque. histro logia. Anastrope. Parenthe sis. Temesis. Suchresis.
Histro logia uel isteron proteron est sententiae cũ uerbis ordomu¬
tatus. ut torrere parant flanmis & frangere saxo. Anatrope
est uerborũ tantũ ordo prȩposterus. ut italiã contra. Pro contra

Expanded text:
intellectus capax, cum plus minusue pronuntiat. aut enim a parte totum intellectus capax, cum plus minusue pronuntiat. aut enim a parte totum ostendit, ut «puppesque tuae pubesque tuorum» aut contra, ut «ingens a uertice pontus / in puppim ferit» et «fontemque ignemque ferebant». Meminisse autem debemus, com fit a parte totum, ab insigni parte faciendum. onomatopoeia est nomen de sono factum, ut tinnitus aeris, clangor tubarum. periphrasis est circumlocutio, quae fit aut ornandae rei causa, quae pulchra est, aut uitandae, quae turpis est, ut «et iam prima nouo spargebat lumine terras» et cetera et «nimio ne luxu obtunsior transcensio quedam verborum ordinem turbans: cuius species sunt quinque, histerologia, anastrophe, parenthesis, themesis, sinchresis. Histerologia vel histeron proteron, est sententie cum verbis ordo mutatus, ut Torrere parant flammis et frangere saxo. Anastropest uerborum tantum ordo praeposterus, ut Italiam contra Vergilius Aen. 1,13 , pro contra
Abbreviated transcription (Latin):
hominis asseribuntur. Ab inanimali ad animale. ut si tantũ pectore robur
habet. Scire autẽ debemus meta foras alias ẽẽ reciprocas. alias partis umios
Cata cressis est usurpatio nominis alien ut paricidã dicimus eũ qui occiders
fratrẽ Et piscinamquȩ pisces nonhabet. Hȩc enĩ nisi extrinsecus sumerent
suũ uocabulũ non haberent: Ad etalem psis est dictio gradatĩ pergens adid
quod ostendit ut speluncis addidit atris. & Post aliquot mea regna uidea
mirabor aristas Meta nomia est dictio quȩdã ueluti trans nominatio. hu¬
species multȩ sunt. Aut enĩ per id quod continet id quod continet᷑ ostendit.
Anto nomasia est significatio uice nominis posita. quȩ fit modis tribus.
ab animo. acorpore. extrinsecus. His duob tropis uel uituperamꝰ
aliquem uel ostendimꝰ uel ornamꝰ. Sinedoche est significatio pleni

Expanded text:
hominis adscribuntur; ab inanimali ad animale, ut si tantum pectore robur hominis adscribuntur; ab inanimali ad animale, ut si tantum pectore robur habet. scire autem debemus esse metaphoras alias reciprocas, alias partis unius. catachresis est usurpatio nominis alieni, ut parricidam dicimus qui occiderit fratrem, et piscinam quae pisces non habet. haec nisi extrinsecus sumerent, suum uocabulum non haberent. metalempsis est dictio gradatim pergens ad id quod ostendit, ut speluncis abdidit atris Vergilius Aen. 1,60 et post aliquot mea regna uidens r bonis. metonomia est quaedam ueluti transnominatio. huius multae sunt species. aut enim per id quod coantonomasia est significatio uice nominis posita, quae fit modis tribus, ab animo, a corpore, extrinsecus. his duobus tropis uel uituperamus aliquem uel ostendimus uel ornamus. synecdoche est signi
Abbreviated transcription (Latin):
su usq adultimu seruans. Ut Principio cȩlũ ac t̾ras cãposq liquentes
Llcerusq globũ iunȩ tptaniaq astra. Spũs intꝰ alit. Poli sintheton: multis
nachaon aecetera. Dialicon uel asindeton est figura superiori contririua
carens coniunctionib ut. Ite ferte citi flammnas date tela impellite remos
Quoous est dictio trans lata appria. U IROUII
significatione non ad ꝓpriã similitudi nẽ ornatus necessitatisue causi.
Auto nomasia. łpitheton. Sine doche. Onoma topeia. Perifrasis. Y perbaton
Yperbole allegoria. Omo eusis. Meta fora est rerum uerborumq translatio.
he fit modisquattuor. Ab animali ad animale. Ab in animali. ad inanimale
Abanimali adinanimale. Ab inanimali adanimale. Ergo ab animali ad animle
animã habent. Ab inanimali ad inanimale. ut pelagus tenuere rates.
& umbri. Nam ut hȩc animalis sunt ita mons animã non habet. cui membra

Expanded text:
suum usque ad ultimum seruans, ut «principio caelum ac terras camposque liquentes suum usque ad ultimum seruans, ut «principio caelum ac terras camposque liquentes / lucentemque globum lunae Titaniaque astra / spiritus intus alit». pilius Aen. 2,262-263 et cetera. dialyton uel asyndeton est figura superiori contraria carens coniunctionibus, ut Ite, / ferte citi flammas, date tela, impellite remosopus est dictio translata a propria significatione ad non propriam similitudinem ornatus necessitatisue causa. antonomasia, epitheton, synecdoche, onomatopeia, perifrasis, hyperbaton, hyperbole, allegoria, homoeosis. metafora est rerum uerborumque translatio, haec fit modis quattuor: ab animali ad animale, ab inanimali ad inanimale, ab animali ad inanimale, ab inanimali ad animale. ergo ab animali ad animaleanimam habent; ab inanimali ad inanimale, ut pelagus tenuere rates V 4,248 et cetera: nam ut haec animalis sunt, ita mons animam non habet, cui membra
Abbreviated transcription (Latin):
Silẽpsis ÷ disimiliũ clausularũ ꝑ unũ uerbũ c̃glutinita concepto
l& & ꝑ partes orationis & ꝑ accidentia partiũ orationis: nadiplosis ÷
ꝑ pͥncipia ũ sua pͥluir⁊ moꝵ. Ut Nate meȩ uires mea magna pote ntta solus
ate patris sũmi q̃ tela ty phoea tẽpnis. E panalẽpsis: ũbi in pncipio uersus
positi ieiꝰde fine repeticio. Ut ante etia sceptrũ dictei regis & ante
assu qͥ feci inme cutite ferrũ. Paranomasia ÷ qͦtienscunq de nõe aliud
S area soraompedrena cohois festina uirũ uis. Paranomeon: cũ abeisdẽ lictis
aises a uba sumunt. Vstite tute tati tͥ tanta tyranne culisti. Omo eete
Ut merentes flentes lacrimantes. ẽmiserantes. Poliptoton÷ multit ulo ca¬
suu uenetate distineta. Ut. litora litorib ẽtraria fluctib undas. Inp̃cor¬
arnumis pugnent ipsiq nepotes. Hyrmos÷ series orationis tenorẽ

Expanded text:
lemsis est dissimilium clausularum per unum uerbum conglutinata conceptio, lemsis est dissimilium clausularum per unum uerbum conglutinata conceptio, et per partes orationis, et per accidentia partibus orationis. anadiplosis est per principia uersuum plurimorum, ut «nate, meae uires, mea magna potentia solusNate patris summi, qui tela Cyphoea temnis. Epanalensis est verbi in principio versus positi, in eiusdem fine repetitio; ut Ante etiam sceptrum dictei regis et anteassum qui feci, in me convertite ferrum. Paranomasia est quotiescumque de nomine aliud Marsa manus, peligna cohors, festina iure ius. Paranomeon est cum ab eiusdem literis diversa verba sumuntur: ut o Tite, tute tace, tibi tanta tyranne tulisti. Omethelenut merentes, flentes, lachrymantes, commiserantes. Poliptoton est multitudo casuum varietate distincta, ut Litora litoribarma armis, pugnent ipsique nepotesque». hirmos est series orationis tenorem
Abbreviated transcription (Latin):
nõat᷑. ẜthlipsis ÷ c̃sonantiũ cũ uocalib asꝑe c̃currentiũ q̃dã difficilis ac
dura collisio. Ut mult̾u ille & t̾ris iactatꝰ & alto. Antiehesis ÷ litt̾ȩ pro
litt᷑a positio. Ut olli ꝓ illi. Mathesis ÷ translatio q̃dã litt̾arũ in alienũ
chemata lexbos st̃ & dianoeas. Hȩc ornatꝰ st̃. Sed scemata dianoeas ad
oratores ꝑtinent. ad grãmaticos lexeos. Quȩ cũ multa sint ex om̃ib fere
A nadiplosis: A naphora. ẜpanalẽpsis. ł pit eusis. Paranomasia. Scesisonoma¬
ton. Para nomeon. Omo eo te leuton. Omoptoton. Poliptoton. Hyrmos. Poli
tinuo reges ingenti mole latinꝰ. Procedunt & cetera. Teuma ÷ uniꝰ ũbi
c̃clusio diũ sis clausulis apte ẽiuncta. Ut ł̃ roiugena int̾pres diuũ qui
numina phebi. Qui tripodas elari laurꝰ qͥ sydera sentis. & cȩtera.
Hipoteusis ÷ figura suꝑiori c̃tͣria. ubi diũsa ũba singulis clausuł
subiungunt᷑. Ut Regẽ adit & regi memorat nomq genꝰq & cẽta¬

Expanded text:
natur. ecthlipsis est consonantium cum uocalibus aspere concurrentium quaedam difficilis ac dura conlisio, ut «multum ille et terris iactatus et alto». antithesis est litterae pro littera positio, ut olli pro illi. metathesis est translatio litterarum in alienum hymber. de schematibus schemata lexeos sunt et dianoeas, sed schemata dianoeas ad oratores pertinent, ad grammaticos lexeos. quae cum multa sint, ex omnibus anadiplosis, anafora, epanalempsis, epizeuxis, paronomasia, schesis onomaton, paromoeon, omoeoteleuton, omtinuo reges ingenti mole Latinus» et cetera. zeugma est unius uerbi conclusio diuersis clausulis apte coniuncta, ut «Troiugena interpres diuum, qui numina Phoebi, / qui tripodas, Clari laurus, qui sidera sentis» et cetera. hypozeuxis est figura superiori contraria, ubi diuersa uerba singulis clausulis subiunguntur, ut «regem adit et regi memorat nomenque ge
Abbreviated transcription (Latin):
sima frustra pectora. Si uob̾ dd entẽ extrema cupido ÷ Certisea
quȩ sit reb fortuna uidetis. Excessere om̃s aditis arisq relietis
Dii qͥb imꝑiũ ħ steterat. suc curritis urbi. Incensȩ moriam᷑ ein
t succ urritis urbi incensȩ.q excesser̃ dii. Unde si uob̾ cupids
certa ÷ me seqͥ audentẽ extrema ruamꝰ in media arma & maran

Expanded text:
sima frustra pectora, si vobis audentem extrema cupido certa sequi, quae sit rebus fortuna videtis: excessere omnes, adytis arisque relictis, di, quibus imperium hoc steterat; succurritis urbi incensae; moriamur et in tra sucurritis urbi incensae, quia excesserunt di; unde, si uobis cupido certa est me sequi audentem
Abbreviated transcription (Latin):
& mulgeat hircos. Omoeusis ÷ qͥ latine int̃pretat᷑ similitudo
ꝑqtiã minꝰ notae rei ꝑsimilitudinẽ eiꝰ quȩ magis nota : pan¬
dit᷑ de monstratio. Huiꝰ speciestres st̃ Icon. Parabole Paradi¬
gina id: imago. Cõparatio. Exẽplũ. Icon: imago cũ figurã rei ex si¬
mili genere conam᷑ expͥmere. Ut S̃a mercurio simił uocẽq colorẽq¬
de specie cuiꝰ ꝑsona inducit᷑. Parabole ⁊ cõparatio extdis similibi teb
fec uems aradigia uͦ: exẽplũ dicti uł facti alicuius
uant  simili aut dissimili genere conuenlens
i  ua spotimꝰ. ut ita: Tã foreit piio apudipo¬
nem scipio quta uticȩ cato. Similitudõ aut̃ eraib modespeo
nuli sorphenas n rrona fret cithara ficlibiqi canoris. Ruasi dicat¬

Expanded text:
geat hircos. Homoeosis est, quae Latine interpretatur similitudo, per quam minus notae rei per similitudinem eius, quae magis nota est, panditur demonstratio. Huius species sunt tres: icon, parabolae, paradigma, id est imago, conparatio, exemplum. Icon est imago, cum figuram rei ex simili genere conamur exprimere, utde specie, cuiusfaciens. 34. Paradigma est exemplum dicti, vel facti alicujus, aut ex simili, aut ex dissimili genere, conveniens ei quam proponimus rei; ita: Tam fortiter periit apud Hipponem Scipio, quam Uticiugis Orpheus / Threicia fretus cithara fidibusque canoris Vergili
Abbreviated transcription (Latin):
Sac hrologia ÷ longilo qͥũ.res ñ necessarias c̃p̃hendens. Ut lecto
idẽloqũ. Ut si fata uirũ seruant. si uescit᷑ aura aetherigi
neq adhuc crudelib occubat umbris. Totũ eñi ꝗ repetit᷑ un¬
Ut. Apƿarent rari nantes in gurgite uasto. Qurgite posuit
tga fatigamꝰ hasta. mphibologia ÷ ambigua dictio. quȩ fit
aut ꝑ casũ acctm. Ut illud responsũ apollinis ad pirrũ. Aio
monstrauit ẽẽ. uictorẽ. Fit & ꝑ incerta distinctionẽ. Ut bellum
in gensꝰ italia. Fit & ꝑ comune ũbũ. Ut de p̃cat᷑ cato. calũmatur
ipsi alios. an alii ipsos dep̃cati st̃ aut calũpniati. ł it & ꝑ omoni¬
ma qͦ uno nõe multa significant᷑.Ut acies. & ñ addas aut ferri
in uno u̾bo ꝓpt̃ metri necessitatẽ. & licentiã poetarũ. Cuus
speties istȩ st̃. Protesis ÷ appositio in pͥncipio ũbi. Ut gnatoꝓ nato.¬
abscisio de medio. ut forsan ꝓforsitan. Apocope abscisio de fine.

Expanded text:
acrologia longiloquium, res non necessarias conprehendens, ut Liv. ilius, ut: si fata uirum seruant, si uescitur aura / aetheria neque adhuc crudelibs, utVirg. Aen. 1, 118: Apparent rari nantes in gurgite vasto. 'Gurgitem' posuit ga fatigamus hasta. Amphibolia, ambigua dictio, quae fit aut per casum accusativum, ut illud responsum Apollinis ad PyrrhumEnn. monstraret esse uictorem. fit et per incertam distinctionem, ut: bellum ingens Italia. fit et per commune uerbum, ut siquis dicat: criminatur ipsi alios, an alii ipsos deprecati sunt aut calumniati. Fit et per homonyma, quo uno nomine multa significantur, ut 'acies' et non addas aut ferri,in uno verbo propter metri necessitatem et licentiam poetarum; cuius species istabscisio de medio, ut 'forsan' pro 'forsitan'. Apocope abscisio de fine,
Abbreviated transcription (Latin):
tuo die & deinceps reliqͥs: primũ potuit dicere. & hoc ẽẽ ordinis
uidebat᷑. Sed legem statuit. ut uiginti quattuor horȩ diurnȩ atq
nocturnȩ diẽi tantũ nomine definiant᷑. ut sidiceret. uiginti uiiͦ.
horarũ mensura. uniꝰ diei tẽpus. ẽ. Sic̃ enĩ uiroꝵ generatio cõpu

Expanded text:
tertio die et deinceps reliquis primum potuit dicere — et hoc ordinis tertio die et deinceps reliquis primum potuit dicere — et hoc ordinis uidebatur - sed legem statuit, ut XXIIII horae diurnae atque nocturnae diei tantum nomine definiantur, ut si diceret: XXIIII horarum mensura unius diei tempus est. sicut enim uirorum generatio co
Abbreviated transcription (Latin):
e̾e: deinde postea finẽ noctis adiunx̃. Eousq aut̃ noctẽ diei
scriptura anteferre ñ potuit: ut & diei & noctis tẽpora. diei ap¬
pellatione concluserit. & tanquã principalis auctoritate nomi¬
nis uindicauerit. Et hanc scripturȩ ẽẽ consuetudinẽ ut potiori
appellationẽ deputoe: frequentib exẽplis probamꝰ. Siquidem
&e iacob dix̃. dies uitȩ meȩ pusilli & mali. Et iterũ. om̃s dies uitȩ
meꝵ Et dauid posuit dies annoꝵ meors. Nondixit & noctes. Unde
aduertimꝰ ea quȩ nc̃ in specie historiȩ tradunt᷑. ui statuisse legis in
posterũ Principiũ gͦ diei. uoxdĩ ẽ: fiac lux. & facta : lux sinis di¬
eslespa er lam sequens dies. ex noctis fine succedit. Sententia autẽ
đieuidens. qͥa diem pͥmo uocauit lucẽ. & scđo uocauit tenebras
noctẽ. Prȩdare etiã unũ ñ primũ dix̃ diem. Nã secuturo scđo &

Expanded text:
esset, deinde postea finem noctis adiunxit. eo usque autem noctem diei esset, deinde postea finem noctis adiunxit. eo usque autem noctem diei scriptura anteferre non potuit, ut et diei et noctis tempora diei appellatione concluserit et tamquam principalis auctoritate nominis uindicauerit. et hanc scripturae esse consuetudinem, ut potiori appellationem deputet, frequentibus exemplis probamus, siquidem et Iacob dixit: dies uitae meae pusilli et mali et iterum: omnes dies uitae meae et Dauid posuit: dies annorum meorum, non dixit et noctes, unde aduertimus ea quae nunc in specie historiae traduntur uim statuisse legis in posterum. principium ergo dieiuox dei est: fiat lux. et facta est lux. finis diei uespera est. iam sequens dies ex noctis fine succedit. sententia autem dei euidens, quia diem primo uocauit lucem et secundo uocauit tenebras noctem. praeclare etiam unum, non primum diem dixit; nam secuturo secundo et
Abbreviated transcription (Latin):
tio fit int̾ lucẽ & tenebras. ut separata lucis natura atq tenebrarũ.
nichiluideat᷑ int̾ se habere confusũ. & uocauit ds diẽ lucem
uertimꝰ itaq qđ lucis ortꝰ antequ̾a solis diẽ uideat᷑ aꝑire. pͥncipiꝗ
enĩ diei noctis exitũ claudunt. finisq tẽporis & statutus limes
nocti & diei uideat᷑ ẽẽ pręscriptꝰ. Diem sol clarificat. lux facit.
Frequent᷑ cȩlũ nubib tegitur ut soltegat᷑. nec ullus eiꝰ radiꝰ appareat.
Lux tam̃ diẽ demonstrat. tenebras abscondit. & factũ ẽ. uesꝑe & fac
scriptura memorauerit. ne forte noctem priusquã diẽ significare
uideat᷑. nec aduertunt pͥmo qđ premiserit diẽ dicendo. & uoca utt
ds̃ lucẽ diẽ. & tenebras uocauit noctẽ. deinde qđ uesper finis diei
sit & mane finis noctis. Ergo ut p̃rogatiuã & primatũ natiuita¬
tis diei dar&e: prius finẽ diei significauit. postquẽ secutura nox

Expanded text:
tio fit inter lucem et tenebras, ut separata lucis natura atque tenebrarum tio fit inter lucem et tenebras, ut separata lucis natura atque tenebrarum nihil uideatur intra se habere confusum. et uocauit deus diem lucem vertimus itaque quod lucis ortus antequam sol diem, videatur aperire; 21 principia enim diei noctis exitum claudunt, finisque temporis et status limes nocti et diei videatur esse praescriptus. Diem sol clarificat, lux facit. Frequenter coelum nubibus texitur, ut sol tegatur, nec ullus radius ejus appareat; lux tamen diem demonstrat, tenebras abscondit. CAPUT X. Et factum est veScriptuideatur. nec aduertunt primo quod praemiserit diem dicendo: et uocauit deus diem lucem et tenebras uocauit noctem, deinde quod uespere finis diei sit et mane finis noctis. ergo ut praerogatiuam et primatus natiuitatis diei daret, prius finem diei significauit, post quam secutura nox
Abbreviated transcription (Latin):
ñ alieno suffragio. Quodsi apudnos ocłis iudiciũ emittit᷑. quib
simul & grã uenustatis & rerũ m̃sura cõprehendit᷑ : quanto ma¬
gis ds̃ omĩa quȩ probat uid&. & quȩ uidet ꝓbat. scđm qđ scrip
tum ÷ quia oculi dñi suꝑ iustos: Lucis natura huiꝰmodiẽ: ut
ñ innumero. ñ in m̃sura. ñ inpondere ut alia. sed om̃is eius in
aspectu gr̃ã sit. Propriis itaq sermonib naturã lucis expressit.
quȩ uidendo cõplac&. qm̃ ipsa uidendi officiũ subministrat. Nec
immerito tantũ sibi p̃dicatorẽ potuit inuenire. a quo iure pͥma
laudat᷑. qm̃ ipsafecit. ut etiã cȩtera mundi mẽbra. digna sit᷑ laus¬
dib Vidit ergo ds lucẽ. & uultusuo illuminauit. & uidit quia
bona ẽ Non exparte dĩ sed generale iudiciũ . ẽ. Itaq ñ in splendo¬
re tantũ modo sed in om̃iutilitate grã lucis ꝓbat᷑. Unde & discre¬

Expanded text:
n alieno suffragio. Quod si apud nos oculis judicium emittitur, quibus n alieno suffragio. Quod si apud nos oculis judicium emittitur, quibus simul et gratia venustatis, et rerum mensura comprehenditur: quanto magis tum est quia oculi domini super iustos. lucis natura huiusmodi est, ut non in numero, non in mensura, non in pondere ut alia, sed omnis eius in aspectu sit gratia. propriis itaque sermonibus naturam lucis expressit, quae uidendo conplacet, quoniam ipsa uidendi officium subministrat. nec inmerito tantum sibi praedicatorem potuit inuenire. a quo iure prima laudatur, quoniam ipsa fecit, ut etiam cetera mundi membra digna sint laudibus. uidit ergo deus lucem et uultu suo inluminauit et uidit quia bona est. non ex parte dei, sed generale indiciumiudicium est. itaque non in splendore tantummodo, sed in omni utilitate gratia lucis probatur. unde et discre