comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Ideo secutus iste dixit. Nonne¬
C eos qui oderunt te dñe odio habui:
non dixit qui oderunt me: & suꝑ
inimicis tuis tabescebam. Tuis dixit
non meis: sed qui nos propterea odert̃.
& propterea nobis inimici sunt. quia
deo seruimus: Quid aliud quã eũ
oderunt. & eius inimici sunt :
Nunquid ergo tales inimicos nr̃os
diligere non debemus: Aut non pro¬
pter dm̃ ꝑsecutionem patiuntur. qui¬
perfecto odio: oderam in eis iniquita¬
tes eorum: diligebam conditionem
tuam. Hoc est ꝑfecte odisse: ut nec
propter uitia homines oderis: nec ui¬
tia propter homines diligas. Nam ec¬
ce uide quid adiungat. Inimici fa¬
cti sunt michi. Non iam tantũ dĩ:
sed suos inimicos ostendit. Quomodo
ergo in eis impleuit. & quod ipse dixit.
nonne eos qui oderant te odio habui:
& quod dñs prȩcepit. diligite inimi¬
cos ur̃õs: quomodo impleuit hoc. ni¬
si illo ꝑfecto odio: ut hoc in eis oderit
quod iniqui sunt. hoc diligat quod

Expanded text:
Deum. Ideo iste secutus dixit, «NonneDeum. Ideo iste secutus dixit, «Nonne eos qui oderunt te, Domine, odio habui?» non dixit, qui oderunt me. «Et super inimicis tuis tabescebam: tuis» dixit; non, meis. Sed qui nos propterea oderunt, et propterea inimici nobis sunt, quia Deo servimus, quid aliud quam eum oderunt, et ejus inimici sunt? Numquid ergo tales inimicos nostros diligere non debemus? Aut non propter Deum persecutionem patiuntur, qui«perfecto odio?» Oderam in eis iniquitates eorum, diligebam conditionem tuam. Hoc est perfecto odio odisse, ut nec propter vitia homines oderis, nec vitia propter homines diligas. Nam ecce vide quid adjungat, «Inimici facti sunt mihi.» Non jam tantum Dei, sed suos inimicos ostendit. Quomodo ergo in eis implebit, et quod ipse dixit, «Nonne eos qui oderant te, odio habui,» et quod Dominus praecepit, «Diligite inimicos vestros?» Quomodo implebit hoc, nisi illo perfecto odio; ut hoc in eis oderit quod iniqui sunt, hoc diligat quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdam sustinentiam tolerandi paleã.
ut ante quam omĩa genera piscium
ad finem sȩculi. tanquam ad littus
separanda ꝑueniant. retia pacis uni¬
tatisq disrumpam: Nunquid ma¬
lorum sunt sacramenta quȩ accipio:
Nunquid eorum uitȩ factisq con¬
sentiendo cõmunico: Nonne eos
qui oderant te dñe odio habui:
& suꝑ inimicos tuos tabescebam:
Nonne cum gelus domus tuȩ come¬
deret me: Uuidebam insensatos &
tabescebam : Nonne & tedium de¬
tinebat me. apeccatorib relinquentib
legem tuam: Qui enĩ sunt inimi¬
ci tui: nisi qui uita sua indicant.
quã oderint legem tuam: Hos
ergo cum odissem: cur michi calũ¬
niantur qui accipiunt in uanitate
ciuitates suas. quod michi imputa¬
ri possint eorum peccata quos ode¬
ram. & suꝑ quib zelo domus dĩ
tabescebam: sed ubi ẽ diligite ini¬
micos uros: An quia ur̃os dixit
non dĩ : benefacite inquit eis qui
oderunt uos: non ait qui oderunt.

Expanded text:
perdam sustinentiam tolerandi paleam ; perdam sustinentiam tolerandi paleam ; ut antequam omnia genera piscium ad finem saeculi tanquam ad littus separanda perveniant, retia pacis unitatisque disrumpam ? Numquid malorum sunt Sacramenta quae accipio? numquid eorum vitae factisque consentiendo communico? «Nonne eos qui oderant te, Domine, odio habui; et super inimicis tuis tabescebam?» nonne cum zelus domus tuae comederet me , videbam insensatos, et tabescebam? nonne et taedium detinebat me a peccatoribus derelinquentibus legem tuam ? Qui enim sunt inimici tui, nisi qui vita sua indicant quam oderint legem tuam? Hos ergo cum odissem, cur mihi calumniantur qui accipiunt «in vanitate civitates suas,» quod mihi imputari possint eorum peccata, quos oderam, et super quibus zelo domus Dei tabescebam? Sed ubi est, «Diligite inimicos vestros?» An quia «vestros» dixit, non Dei? «Benefacite,» inquit, «eis qui oderunt vos:» non ait, qui oderunt
Abbreviated transcription (Latin):
qui sunt. nisi qui oderunt fr̃s : si¬
cut iohannes dicit: qui odit frẽm
suũ. homicida est. Hoc ergo non
intelligentes occisi peccatores. quomͦ
dicat ds̃ malis in cogitationem
bonorum. uirisanguinũ declinate
ame. accusant in eis cõmunionem
malorum: & se ꝑ has calumnias
separando. accipiunt in uanitate
ciuitates suas Hec uox quȩ modo
in cogitationẽ bonorum dicitur. ma¬
lis aꝑta erit in illa die: quando
eis dicetur: ab ipso capite nr̃o: nun¬
quã noui uos. Discedite a me om̃s
qui oꝑamini iniquitatem. Nunc
autem dicit corpus xp̃i. quod est
ȩccłã. Quid ẽ quod michi calum¬
niantur suꝑbi. quasi me maculent
aliena peccata: & propterea separan¬
do ͤ accipiunt in uanitate ciuitates
suas: Nonne eos qui oderant te
odio habui: Ut quid ame peio¬
res exigunt. &iam corporalem a malis
seꝑationem: ut ante tempus messis. si¬
mul cum ziramis eradicetur & triti¬
cum: ut ante tempus uentilationis

Expanded text:
qui sunt, nisi qui oderunt fratres; siqui sunt, nisi qui oderunt fratres; sicut Joannes dicit: «Qui odit fratrem suum, homicida est» ? Hoc ergo non intelligentes occisi peccatores, quomodo dicat Deus malis in cogitatione bonorum, «Viri sanguinum, declinate a me,» accusant in eis communionem malorum; et se per has calumnias separando, accipiunt «in vanitate civitates suas.» Haec vox quae modo in cogitatione bonorum dicitur malis, aperta erit in illa die, quando eis dicitur a capite ipso nostro: «Nunquam novi vos; discedite a me, omnes qui operamini iniquitateautem dicit corpus Christi, quod est Ecclesia: Quid est quod mihi calumniantur superbi, quasi me maculent aliena peccata, et propterea separando se, accipiunt «in vanitate civitates suas? Nonne eos qui oderant te, Domine, odio habui?» Utquid a me pejores exigunt etiam corporalem a malis separationem, ut ante tempus messis simul cum zizaniis eradicetur et triticum ; ut ante tempus ventilationis
Abbreviated transcription (Latin):
uirisanguinum declinate ame.
qm̃ dices in cogitatione. accipient
in uanitate ciuitates suas: Id est
ideo seducent in seꝑationẽ ꝓpriam
populos suos. uanitate propria cor¬
rumpendos : quia tu in cogitatione
dices. uirisanguinum declinate a
me. ut scilicet merito suꝑbiȩ pecca¬
tores in spũ occisi. Propterea ciuita¬
tes suas. hoc est popłos suos in uanũ
accipient. Hoc ẽ in erroris uanitatẽ
separando traducant: & quasi offen¬
si cõmixtione palearum. disrupta
unitate triticum deserant: quia ipsũ
triticum id est bonos fideles monens.
ut ante uentilationem quȩ nouissima
uentura est. non aꝑte seꝰ malis segre¬
gent. ne adhuc eis cõmixtos deserant
bonos. sed ꝑ bonam conuersationem
& dissimilitudinem uitȩ. quodam¬
modo tacite illis dicat. uirisangui¬
num declinate ame. Hoc enim eis
uoce dĩ dicit. Que uox in cogitatione
est: sicut eam dñs dicit. in cogitatione
scĩ popłi sui. Uiri autem sanguinũ

Expanded text:
«Viri sanguinum, declinate a me, «Viri sanguinum, declinate a me, quoniam dices in cogitatione, accipient in vanitate civitates suas;» id est, ideo seducent in separationem propriam populos suos, vanitate propria corrumpendos, «quia» tu «in cogitatione dices, Viri sanguinum, declinate a me:» ut scilicet merito superbiae peccatores in spiritu occisi, propterea civitates suas, hoc est populos suos, in vanum accipiant, hoc est, in erroris vanitatem separando traducant, et quasi offensi commixtione palearum, disrupta unitate triticum deserant; quia ipsum triticum, id est bonos fideles, monet ut ante ventilationem, quae novissima futura est, non aperte se a malis segreget, ne adhuc eis commixtos deserat bonos; sed per bonam conversationem et dissimulitudinem vitae quodammodo tacite illis dicat, «Viri sanguinum, declinate a me.» Hoc enim eis voce Dei dicit, quae vox in cogitatione est, sicut eam Deus dicit in cogitatione sancti populi sui. Viri autem sanguinum
Abbreviated transcription (Latin):
uiuunt. Sc̃s enim sp̃s disciplinȩ
effugiet fic̃tum: & auferet se a co-¬
gitationibus. quȩ sunt sine intelle¬
ctu. Sic occiduntur peccatores:
quia obscurati intelligentia. alie¬
nantur a uita dĩ. Amittunt enĩ
confessionem. propter elationem: at¬
q ita in eis occisis. fit quod scriptũ
est. A mortuo tanquã qui non sit.
perit confessio & sic accipiunt in
uanitate ciuitates suas. id est po¬
pulos suos uanos. eorum uanitatẽ
sectantes: cum inflati iusticiȩ nomi¬
ne ꝑsuadent. ut disrupto uani¬
tatis uinculo. eos tanquam iusti¬
ores. &xci & imperiti sequantur. &
quia plerunq hinc inueniunt oc¬
casionem separandi se ab unitate
xp̃i. dũ malos accusant. cũ quib
se cõmunionẽ nolle habere confin¬
gunt: Et quia fieri potest. ut ñ
tantũ infament in nocentes. quos
tanquã malos se fugere simulant
sed etiam uera de quibdã malis
suis similib dicant. Inter quos
triticum xp̃i seruato unitatis uin¬
culo gemit: propterea in terposuit.

Expanded text:
tus enim sanctus disciplinae effugiet fictum, et auferet se a cogitationibus quae sunt sine intellectu» . Sic occiduntur peccatores, quia obscurati intelligentia alienantur a vita Dei . Amittunt enim confessionem propter elationem: atque ita in eis occisis fit quod scriptum est, «A mortuo, tanquam qui non sit, perit confessio» . Et sic accipiunt «in vanitate civitates suas,» id est, populos suos vanos, eorum vanitatem sectantes; cum inflati justitiae nomine persuadent ut disrupto unitatis vinculo, eos tanquam justiores caeci et imperiti sequantur. Et quia plerumque hinc inveniunt occasionem separandi se ab unitate Christi, dum malos accusant, cum quibus se communionem nolle habere confingunt; et quia fieri potest, ut non tantum infament innocentes, quos tanquam malos se fugere simulant, sed etiam vera de quibusdam malis sui similibus dicant, inter quos triticum Christi servato unitatis vinculo gemit: propterea interposuit,
Abbreviated transcription (Latin):
buntur: & tamen dixerat. dinu¬
merabo eos. Illi ipsi numerati. suꝑ
arenam multiplicabuntur. Ei qͥppe
arena numerata ẽ: cui numerati
sunt ͤ e apitis nri. Di numerabo eos &
suꝑ arenã multiplic abunt᷑: exsurrexi.
& adhuc sũ tecũ Exsurrexi & adhuc
tecũ sũ. quid est: lã passus sũ inquit.
sepultus sum:
ecce surrexi: & adhuc me non intel¬
ligunt secum. Adhuc tecum sum.
id est nondũ cum ipsis : quia ñ¬
dum agnoscunt. Sic enĩ legitur
in euangłio: quia post resurrectio
tinuo cognouerunt. Est & alius
sensus. exsurrȩxi & adhuc tecũ sum:
ut hoc tempus significare uoluerit.
quo adhuc in occulto est ad dexterã
patris : antequam reueletur in clari¬
tate qua uenturus est. ad iudican¬
dum de uiuis & mortuis. & dem¬
de dicit. quid interea ꝑ totum hoc
tempus dum iam resurrexit. & ad¬
huc cum patre ẽ. patiatur hic per
cõmixtionem peccatorum in corpore
hereticorum. Sequitur enĩ & dicit.

Expanded text:
buntur;» et tamen dixerat, «Dinubuntur;» et tamen dixerat, «Dinumerabo eos.» Illi ipsi numerati, «super arenam multiplicabuntur.» Ei quippe arena numerata est, cui numerati sunt capilli capitis nostri . «Dinumerabo eos, et super arenam multiplicabuntur.» 25. «Exsurrexi, et adhuc sum tecum. Exsurrexi, et» «adhuc sum tecum,» quid est? Jam passus sum, inquit, sepultus sum; ecce surrexi, et adhuc me non intelligunt secum. «Adhuc tecum sum,» id est, nondum cum ipsis; quia nondum agnoscunt. Sic enim legitur in Evangelio, quia post resurrectiontinuo cognoverunt . Est et alius sensus, «Exsurrexi, et adhuc sum tecum:» ut hoc tempus significare voluerit, quo adhuc in occulto est ad dexteram Patris, antequam reveletur in claritate qua venturus est ad judicandum de vivis et mortuis. de dicit quid interea per totum hoc tempus, dum jam resurrexit et adhuc cum Patre est, patiatur hic per commixtionem peccatorum in corpore ationem haereticorum. Sequitur enim et dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quid est errabunt ꝑ diem: nũ¬
quid ꝑibunt: & ubi est. imꝑfec¬
tum meũ uiderunt oculi tui: &
in libro tuo om̃s scribentur:: Er¬
go. quando ꝑ diem errauerunt.
Cum hic positũ dñm non intelle¬
Ixerunt. & quid sequitur: Mi¬
chi autem ualde honorificati sunt
amici tui ds̃. Idem ipsi qui ꝑ diem
errauerunt & nemo fuit in eis. ami¬
ci tui facti sunt: & ualde michi
honorificati sunt. Factum ẽ in eis
os illud post resurrectionem dñĩ
in abscondito: & pro eius nomine
passi sunt. in cuiꝰ passione trepida¬
uerunt. Michi autẽ. honorificati
sunt amici tui ds̃: ualde conforta¬
ti sunt principatus eorum: Facti
apłi. facti duces ȩccłe. facti arietes du¬
centes greges. Ualde confortati sunt
principatus eorum. Enumerabo¬
eos: & suꝑ arenam multiplicabunt᷑.
Per illos qui ꝑ diem errauerunt &
nemo erat in eis. ecce nata ẽ tanta
ista multitudo: quȩ iam sicut are¬
na numerari non potest nisi dõ.
Dixit enim. Suꝑ arenã multiplica¬

Expanded text:
abunt per diem?» Numquid peribunt? Et ubi est, «Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur?» Ergo quando per diem erraverunt? Cum hic positum Dominum non intellexerunt. Et quid sequitur? «Mihi autem valde honorificati sunt amici tui, Deus.» Iidem ipsi qui per diem erraverunt, et nemo fuit in eis, amici tui facti sunt, et valde mihi honorificati sunt. Factum est in eis os illud post resurrectionem Domini in abscondito, et pro ejus nomine passi sunt, in cujus passione trepidaverunt. «Mihi autem valde honorificati sunt amici tui, Deus; valde confortati sunt principatus eorum.» Facti Apostoli, facti duces Ecclesiae, facti arietes ducentes greges, «valde confortati sunt principatus eorum.eos, et super arenam multiplicabuntur.» Per illos qui per diem erraverunt, et nemo erat in eis, ecce nata est tanta ista multitudo, quae jam sicut arena numerari non potest, nisi Deo. Dixit enim, «Super arenam multiplica
Abbreviated transcription (Latin):
faciem meam non uidebis: sed poste¬
riora mea uidebis: & hoc cũ transi¬
ero: Ut autem non uideas faci¬
em meam. ponam suꝑ te manum
meã. Faciem suam dixit. prima
sua: & quodã modo posteriora sua.
gnouerunt. Eorum ꝑsonã gerebat
moyses: quando ei dicebatur. faci¬
em meam non potes uidere. Unde
autem non uiderunt dm̃ in carne
positum: quia graua ͭ erat suꝑ eos
manus dñi. De illis enim dixerat
isaias. Incrassa cor popłi huius: &
oculos eorum graua: & eoꝵ uox ẽ
in alio psalmo: qm̃ grauata est
suꝑ me manus tua. Ut ergo non¬
cognoscerent tunc diuinitatem xp̃i.¬
grauati sunt. Si enim cognouissent:
nunquã dñm głe crucifixissent.
ille non redimeret orbem terrarum.
Quid egit ds̃: nisi quod ait apl̃s.
altitudinem diuitiarum scientię &
sapientiȩ dĩ: ubi exclamat. O al¬
titudo diuitiarum sapientię & sci¬
entiȩ dĩ. quam incomprehensibilia
sunt udicia eius. & inuestigabiles

Expanded text:
Faciem meam non videbis,» sed «posteriora mea videbis,» et hoc «cum transiero:» ut autem non videas faciem meam, «ponam super te manum meam?» Faciem suam dixit, prima sua? et quodam modo posteriora sua, gnoverunt. Eorum personam gerebat Moyses, quando ei dicebatur, «Faciem meam non potes videre.» Unde autem non viderunt Deum in carne positum. Quia gravata erat super eos manus Domini. De illis enim dixerat Isaias, «Incrassa cor populi hujus, et oculos ejus grava» : et eorum vox est in alio psalmo, «Quoniam gravata est super me manus tua» . Ut ergo noncognoscerent tunc divinitatem Christi si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent illius non redimeret orbem terrarum, quid egit Deus, nisi quod ait Apostolus, altitudinem divitiarum sapientiae et scientiae Dei, ubi exclamat: «O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et in
Abbreviated transcription (Latin):
uellet famulo suo. Intellecta ẽ illic
ꝑsona ipsiuis dñi. & saluatoris nr̃i¬
iħu xp̃i: qͣuidem scdm formã dĩ. qͣ
ȩqualis patri. similit̃ oculis huma¬
nis inuisibilis est. sicut & pater. Si
enim sapientia humana uideri ocu¬
lis non potest: uirtus & sapientia dĩ.
uideri carneis oculis potest: Sed
quia erat dñs oportuno tempore
carnem suscepturus. ut oculis etiam
carneis. propter salubritatem curande
intus mentis appareret. quando ita ap.¬
parere opus ẽẽt: hoc prȩdicens moysi
figurate ait. Faciem meam uidere
non potes. posteriora mea uidebis:
sed cum transiero. Ut autem non
uideas faciem meam: manus mea
erit suꝑ te. Transire quid fuit dño.
nisi quod dicit euangłista : Cum
autem uenisset hora. ut transiret
iħc de hoc mundo ad patrem:
Nam ipsum transitũ significat
pascha. Quod enim hebraico
uerbo dicitur pascha : latine tran¬
situs interpretatur. Quid ẽ faciem
meam non uidebis: se posteriora

Expanded text:
vellet famulo suo. Intellecta est illic vellet famulo suo. Intellecta est illic persona ipsius Domini et Salvatoris ni. Qui quidem secundum formam Dei, qua aequalis est Patri, similiter oculis humanis invisibilis est, sicut et Pater. Si enim sapientia humana videri oculis non potest, Virtus et Sapientia Dei videri oculis carneis potest? Sed quia erat Dominus opportuno tempore carnem suscepturus, ut oculis etiam carneis propter salubritatem curandae intus mentis appareret, quando ita apparere opus esset; hoc praedicens Moysi figurate ait, «Faciem meam videre non potes; posteriora mea videbis,» sed «cum transiero:» ut autem non videas faciem meam, manus mea erit super te. Transire quid fuit Domino, nisi quod evangelista dicit, «Cum autem venisset hora, ut transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem» ? Nam ipsum transitum significat Pascha. Quod enim hebraico verbo dicitur Pascha, latine Transitus interpretatur. Quid est, «Faciem meam non videbis,» sed «posteriora
Abbreviated transcription (Latin):
uidere ipsam speciem dĩ: & loquen¬
ti secũ dõ dixit. Si inueni gr̃am ante
te: ostende michi temet ipsum. Cũ
hoc uehementer concupisceret. &¬
hoc quadam si dicendum ẽ amica
familiaritate. quia ipse dignatus est.
extorquere uellet dõ. ut uideret eiꝰ
maiestatem & faciem. quomodo
dici potest facies dĩ: ait illi. Non
potes uidere faciem meã. nemo
enum uidit faciem meã & uixit:
Sed ponam te in spelunca petrȩ.
& transibo: & ponam suꝑ te manũ
meam. Cum autem transiero: po
bis. natum ẽ alterum enigma:
id est obscura quȩdam figura rerũ.
Cum transiero. posteriora mea uide¬
bis dicit dñs: quasi ex alia parte
habeat faciem. ex alia dorsum.
Absit a nobis. tale aliquid de illa
maiestate sentire. Nam qui hoc
sentit de dõ: quid ei prodest quod
templa clausa sunt : idolum in cor¬
de suo fabricat. Sunt ergo in illis
uerbis. magna misteria. Loqueba¬
tur dñs ut dixi ꝑ creaturã. quomͦ

Expanded text:
videre ipsam speciem Dei, et loquenvidere ipsam speciem Dei, et loquenti secum Deo dixit: «Si inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum.» Cum hoc vehementer concupisceret, et hoc quadam, si dicendum est, amica familiaritate, qua ipse dignatus est, extorquere vellet Deo, ut videret ejus majestatem et faciem, quomodo dici potest facies Dei; ait illi: «Non potes videre faciem meam: nemo enim vidit faciem meam, et vixit. Sed ponam te in spelunca petrae, et transibo, et ponam super te manum meam; cum autem transiero, posbis natum est alterum aenigma, id est obscura quaedam figura rerum. «Cum transiero, posteriora mea videbis,» dicit Deus; quasi ex alia parte habeat faciem, ex alia dorsum. Absit a nobis tale aliquid de illa Majestate sentire. Nam qui hoc sentit de Deo, quid ei prodest quod templa clausa sunt? Idolum in corde suo fabricat. Sunt ergo in illis verbis magna mysteria. Loquebatur Dominus, ut dixi, per creaturam, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. xp̃e est. Uerbum illud non so¬
nat & transit: sed semꝑ incõmuta¬
biliter man& uerbum. ꝑ quod om¬
nia facta sunt. Cui uerbo dicitur.
ipsa est enim & sapientia dĩ. Mu¬
tabis ea & mutabuntur: tu autem idẽ
ipse es. & alio loco de sapientia cũ
scriptura diceret: in se ipsa manens
ait. innouat omĩa. Illa ergo sapi¬
entia stans. si dici deb&
uel stans. dicit᷑
autem propter incõmutabilitatem.
non propter immobilitatem. &
eodem modo se semꝑ habens. nul¬
lo loco. nullo tempore uariato.
Nusquã aliter quam hic aut ibi.
Nunquã aliter quã nunc aut
antea: Ipsa ẽ locutio dĩ. Locutio
uero illa quȩ fiebat ad moysen: ad
hominem fiebat. ꝑ syllabas. ꝑtranse¬
untes sonos. Non autem fierent ista:
nisi ds̃ assumeret talem creaturã.
ꝑ quã huius modi sermonẽ & uo¬
ces emitteret. Moyses scs. nouerat istã li¬
cutionẽ dĩ. assĩptis qͥbusdã corporeis creati
fieri: & desiderauit & concupiuit

Expanded text:
Dei Christus est: Verbum illud non soDei Christus est: Verbum illud non sonat et transit, sed semper incommutabiliter manet Verbum, per quod facta sunt omnia . Cui Verbo dicitur ipsa est enim et Sapientia Dei; «Mutabis ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es» : et alio loco de Sapientia cum Scriptura diceret: «In seipsa manens,» ait, «innovat omnia» . Illa ergo Sapientia stans si dici debet vel stans: dicitur autem propter incommutabilitatem, non propter immobilitatem et eodem modo se semper habens, nullo loco, nullo tempore variata, nusquam aliter quam hic aut ibi, nunquam aliter quam nunc aut antea, ipsa est locutio Dei. Locutio vero illa quae fiebat ad Moysen, ad hominem fiebat per syllabas, per transeuntes sonos. Non autem fierent ista, nisi Deus assumeret talem creaturam, per quam hujusmodi sermonem et voces emitteret: Moyses sanctus noverat istam locutionem Dei assumptis quibusdam corporeis creaturis fieri; et desideravit et concupivit
Abbreviated transcription (Latin):
me: & posuisti suꝑ me manũ tuã.
Finxisti me: ubi : in ista mortalitate:
iam ad labores ad quos om̃s nati
sumus. Non enĩ quisquã nascitur:
nisi quẽ ds̃ finxerit. in utero matris
suȩ. Aut ulla creatura ẽ : cuiꝰ non
est ille plasmator: Sed finxisti me
in isto labore: & posuisti suꝑ me ma¬
num tuam. Uindicem manum:
grauantem suꝑbum. Ita enĩ salu¬
briter deiecit elatum: ut erigat
obscurum quidem ẽ. sed non cum
parua dulcedine intelligitur.
aduertentes audite. Moyses sc̃s.
dĩ famulus. cum quo loquebat᷑
ds̃ ꝑ nubem: quia temporaliter
loquens. utiq ꝑ ad sumptã crea¬
turam loquebatur seruo suo: Id
ẽ non ꝑ substantiam suam. sed ꝑ
ad sumptam aliquã corporalem
creaturam. ꝑ quã uoces illȩ fie¬
rent: & humanis atq mortalib
auribus ꝑsonarent. Sic enim
loquebatur tunc ds̃: non quomͦ
loquitur in substantia. Quomodo
enĩ loquitur in substantia sua: lo¬
cutio dĩ : uerbum dĩ est. Uerbum

Expanded text:
me, et posuisti super me manum tuam. me, et posuisti super me manum tuam. Finxisti me:» ubi? In ista mortalitate; jam ad labores, ad quos omnes nati sumus. Non enim quisquam nascitur, nisi quem Deus finxerit in utero matris suae; aut ulla creatura est cujus non est ille plasmator. Sed «finxisti me» in isto labore: «et posuisti super me manum tuam;» vindicem manum, gravantem superbum. Ita enim salubriter dejecit elatum, ut erigat obscurum quidem est, sed cum non parva dulcedine intelligitur, advertentes audite. Moyses sanctus Dei famulus, cum quo loquebatur Deus per nubem, quia temporaliter loquens utique per assumptam creaturam loquebatur servo suo; id est, non per substantiam suam, sed per assumptam aliquam corporalem creaturam, per qnam voces illae fierent, et humanis atque mortalibus auribus personarent Sic enim loquebatur tunc Deus, non quomodo loquitur in substantia sua. Quomodo enim loquitur in substantia sua? Locutio Dei, Verbum Dei est; Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
in illius gratia: dixit. non ẽ dolus
Cognouisti nouissima mea. quando
porcos paui: cognouisti antiqua mea.
quando ate partem substantie meȩ
expetiui. Antiqua michi fuerunt ex¬
ordia nouissimorũ maloꝵ. Antiquũ
peccatum. quando lapsi sumus: no¬
uissima pena. quando in istam morta¬
litatem laboriosam. ꝑiculosamq ꝑ¬
uenimus. Atq utinam nobis ista
sit nouissima. Erit ista nouissima:
si iam redire uoluerimus. Est enĩ
alia quibdam impiis nouissima:
quib dicetur. Ite in ignem ȩternũ:
qui prȩparatus ẽ diabolo & angłis
eius. Nos autem fr̃s. hucusq dese¬
ruimus dm̃: usq ad huiꝰ uite mor¬
talitatem suficiat labor nr̃. Recor¬
demur panem patris nr̃i. recolamꝰ
beatitudinem domus patris nr̃i: non
nos delectent siliquȩ porcorum. doc¬
trinȩ demoniorum. Ecce tu dñe
cognouisti omĩa. nouissima mea &¬
antiqua. Nouissima. quo ꝑueni:
antiqua. ubi te offendi. Tu finxisti

Expanded text:
in illius gratia, dixit, «Non est doluin illius gratia, dixit, «Non est doluCognovisti novissima mea, quando porcos pavi; cognovisti antiqua mea, quando a te partem substantiae meae expetivi. Antiqua mihi fuerunt exordia malorum novissimorum. Antiquum peccatum, quando lapsi sumus; novissima poena, quando in istam mortalitatem laboriosam periculosamque pervenimus. Atque utinam nobis ista sit novissima! Erit ista novissima, si jam redire voluerimus. Est enim alia quibusdam impiis novissima, quibus dicetur: «Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus» . Nos autem, fratres huc usque deseruimus Deum: usque ad hujus vitae mortalitatem sufficiat labor noster. Recordemur panem Patris nostri, recolamus beatitudinem domus patris nostri; non nos delectent siliquae porcorum, doctrinae daemoniorum. «Ecce tu, Domine, cognovisti omnia novissima et antiqua: novissima,» quo perveni; «antiqua,» ubi te offendi. «Tu finxisti
Abbreviated transcription (Latin):
sus fugitiuus. sequente se uindicta
legitima dĩ. uindicantis in affec̾tio¬
nes nr̃as : quacunq ierimus. & quo¬
cunq progressi fuerimus. agnoscim᷑¬
Tanquã autem deprehensus fugiti¬
uus loquitur: semitã meã. & limi¬
tem meũ inuestigasti. Quid ẽ semi¬
tam meam: Qua profectus sum.
Quid ẽ limitem meũ: quousq ꝑ¬
ueni. Semitã meã & limitẽ meũ
inuestigasti. Limes meus ille lon¬
ginquus: non fuit longe ab oculis
tuis. Multum ieram: & tu ibi eras.
ti.Non dyxit. uidisti. sed preuidistr.
antequã eas irem. antequã eas ambu¬
larem. Prȩuidisti eas. & ꝑmisisti me
in labore ire uias meas: ut si nollem
dixit: quia ecce fateor tibi: ambulaui
semitam meã. Factus sum longin¬
quus ate. discessi ate. cum quo mi¬
chi bene erat: & bono meo maie mͥ
fuit sine te. Nam si bene michi eẽt
sine te: nollem forsitan redire ad te.
Ergo iste confitens peccata sua. dicens
Corpus xp̃i iustificatum non in se. sed

Expanded text:
sus fugitivus, sequente se vindicta sus fugitivus, sequente se vindicta legitima Dei, vindicantis in affectiones nostras, quacumque ierimus et quocumque progressi fuerimus; tanquam ergo deprehensus fugitivus loquitur: «Semitam meam, et limitem meum investigasti.» Quid est, «semitam meam?» Qua profectus sum. Quid est, «limitem meum?» Quo usque perveni. «Semitam meam et limitem meum investigasti.» Limes meus ille longinquus non fuit longe ab oculis tuis: multum ieram, et tu ibi eras. ti.» Non dixit, vidisti; sed, «praevidisti.» Antequam eas irem, antequam eas ambularem, praevidisti eas; et permisisti me in labore ire vias meas, ut si nollem dixit? Quia ecce fateor tibi; ambulavi semitam meam, factus sum longinquus a te; discessi a te, cum quo mihi bene erat, et bono meo male mihi fuit sine te. Nam si mihi bene esset sine te, nollem forsitan redire ad te. Ergo iste confitens peccata sua, dicens corpus Christi justificatum, non in se, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tribulationem. & egestatem. uenit
illi inmentem pater. & uoluit redire:
& sic ait. Surgam. & ibo ad patrem
meum. Surgam dixit: sederat enĩ.
Eius ergo hic uocem agnosce: dicen¬
tis. tu cognouisti sessionem meam.
& resurrectionem meã. Sedi in eges¬
tate. surrexi in desiderio panis tui.
Incellexisti cogitationes meas de lon¬
ginquo. Longe enim eram profectus:
sed ubi non est quẽ deserueram:
Intellexisti cogitationes meas de lon¬
ginquo. Propterea sic dicit dñs in
euangłio: quia occurrit illi pater
uenienti. Uere: quia intellexerat cogi¬
tationes eius de longinquo. Semitã
meam. & limitem meũ inuestigasti.
Semitã inquit meã: quam. nisi ma¬
lam: quã ille ambulauerat. ut patrẽ
desereret: quasi occultus eẽ posset ab
oculis uindicantis. Aut uero in illa
egestate contereretur. aut porcos pasce¬
re poneretur: nisi pater uellet fla¬
gellare longinquũ. ut reciperet pro¬
pinquum: Ergo tanquã dep̃hen¬

Expanded text:
tribulationem, et egestatem, venit tribulationem, et egestatem, venit illi in mentem pater, et voluit redire; et sic ait: «Surgam, et ibo ad patrem meum. Surgam,» dixit; sederat enim. Ejus ergo vocem hic agnosce dicentis, «Tu cognovisti sessionem meam et» «resurrectionem meam.» Sedi in egestate, surrexi in desiderio panis tui. «Intellexisti cogitationes meas de longinquo.» Longe enim eram profectus; sed ubi non est quem deserueram? «Intellexisti cogitationes meas de longinquo.» Propterea sic dicit Dominus in Evangelio, quia «occurrit illi pater venienti» . Vere, quia intellexerat cogitationes ejus de longinquo. «Semitam meam et limitem meum investigasti. Semitam,» inquit, «meam:» quam, nisi malam, quam ille ambulaverat, ut patrem desereret, quasi occultus esse posset ab oculis vindicantis; aut vero in illa egestate contereretur, aut porcos pascere poneretur, nisi pater vellet flagellare longinquum, ut reciperet propinquum? Ergo tanquam deprehen
Abbreviated transcription (Latin):
meas preuidisti. Quid ẽ de longin¬
quo: Cum adhuc inperegrinatio¬
ue sum: antequã ad illam patriam
ueniam. tu cognouisti cogitationem
meam. Adtende illum filiũ minorẽ.
quia ipse etiam factus ẽ corpus xp̃i.
eccła de gentibus ueniens. lerat quip¬
pe in longinquo filius minor. Duos
enim filios habebat quidam pater¬
familias: maior non longe ierat. sed
in agro oꝑabatur: & signi ficaba scõs
in lege facientes opera. & prȩcepta le¬
gis. Genus autem humanũ quod
defluxerat in idolorum culturam:
in longinquo fuerat ꝑegrinatum.
Quic̃ tam longe ab eo qui fecit te:
quã figmentum quod tibi ipse feci¬
stie Profectus ẽ ergo filius minor
in regionem longinquã. portans se¬
cum substantiam suã: & sieut noui¬
mus in euangłio. dissipauit eam ui¬
uens prodige cum meretricibus: &
famem passus. applicuit se cuidam
principi regionis illius: & ille eum
porcis pascendis p̃posuit. de quorum
siliquis cupiebat saturari. & non pote¬
rat. & post laborem. & trituram. &

Expanded text:
meas praevidisti.» Quid est, «de longinquo?» Cum adhuc in peregrinatione sum, antequam ad illam patriam veniam, tu cognovisti cogitationem meam. Attende illum filium minorem; quia ipse etiam factus est corpus Christi, Ecclesia de Gentibus veniens. Ierat quippe in longinquum filius minor. Duos enim filios habebat quidam paterfamilias: major non longe ierat, sed in agro operabatur, et significat sanctos in Lege facientes opera et praecepta Legis. Genus autem humanum quod deflexerat in idolorum culturam, in longinquo fuerat peregrinatum. Quid tam longe ab eo qui fecit te, quam figmentum quod tibi ipse fecisti? Profectus est ergo filius minor in regionem longinquam, portans secum substantiam suam, et sicut novimus in Evangelio, dissipavit eam vivens prodige cum meretricibus; et famem passus applicuit se cuidam principi regionis illius; et ille eum porcis pascendis praeposuit, de quorum siliquis cupiebat saturari, nec poterat. Post laborem, et trituram, et
Abbreviated transcription (Latin):
lia. tanquã salices babylonis. Qnͣ¬
do illos uidemus & tam steriles
eos inuenimus. ut difficile nobis
appareat in eis aliquid. unde pos¬
sint duci ad fidem rectam. uel ad
bona opera. uel ad spem futuri sȩ¬
culi. uel ad concupiscentiam libera¬
tionis acaptiuitate mortalitatis:
scripturas nouimus. quas eis dicamꝰ.
Sed quia nullũ fructum in eis in¬
usnimus. unde incipiamus: auerti¬
mus ab ipsis faciem. & dicimus.
Adhuc isti non sapiunt. ñ capiunt:¬
quia quicquid illis dixerimus. sini¬
strum & aduersum habebunt.
Ergo differendo circa eos scripturas:
suspendimus organa nr̃a in salicib.
Non enim dignos habemus: qui
organa nr̃a portent. Non ergo eis
organa nr̃a inserendo alligamus.
sed differendo suspendimus. Sali¬
ces enĩ sunt babyloniȩ. ligna infru¬
ctuosa: Pasta temporalib uolupta
In salicibus inquit in medio eiꝰ sus¬
pendimus organa nr̃a. Qm̃ ibi int̾¬
Srogauerunt nos qui captiuos duxe¬

Expanded text:
lia, tanquam salices Babylonis. Qualia, tanquam salices Babylonis. Quando illos videmus, et tam steriles eos invenimus, ut difficile nobis appareat in eis aliquid unde possint duci ad fidem rectam, vel ad bona opera, vel ad spem futuri saeculi, vel ad concupiscentiam liberationis a captivitate mortalitatis; Scripturas novimus, quas eis dicamus: sed quia nullum fructum in eis invenimus unde incipiamus, avertimus ab ipsis faciem, et dicimus, Adhuc isti non sapiunt, non capiunt; quidquid illis dixerimus, sinistrum et adversum habebunt. Ergo differendo circa eos Scripturas, suspendimus organa nostra in salicibus: non enim dignos habemus, qui organa nostra portent. Non ergo eis organa nostra inserendo alligamus, sed differendo suspendimus. Salices enim sunt Babyloniae ligna infructuosa, pasta temporalibus voluptat«In salicibus,» inquit, «in medio ejus suspendimus organa nostra. Quoniam ibi interrogaverunt nos qui captivos duxe
Abbreviated transcription (Latin):
agunt in medio baby loniȩ: organa
sua in salicibus eius suspendunt.
Salices ligna sunt infructuosa: &
hoc loco ita posita. ut non aliqͥd
boni possit intelligi de salicibus.
Alibi autem forsitan potest. Modo
ligna intelligite sterilia: nascentia
suꝑ flumina babẏlonis. Rigant᷑
hȩc ligna de fluminib babylonis.
& nullũ fructum ferunt: sicut st̃
homines cupidi. auari. steriles in
opere bono. ita ciues babyloniȩ. ut
etiam ligna sint illius regionis. Ex
istis uoluptatibus rerum transeunti¬
um pascuntur: tanquã rigata a flu¬
minib babyloniȩ. Queris fructũ:
& nusquã inuenies. Quando tales
patimur: uersamur cum eis. qui
sunt in medio babylonis. Multũ
enĩ interest inter mediũ babylonis:
& exteriora babyloniȩ. Sunt qͥ non
sunt in medio eius: id est non tanta
concupiscentia sęculi & delectationi¬
bus obruuntur. Qui uero ut aꝑte
dixerim & breuiter. qui¬
tum mali sunt. in me¬
dio
baby lonis sunt: & ligna sunt steri¬

Expanded text:
agunt in medio Babyloniae, organa agunt in medio Babyloniae, organa sua in salicibus ejus suspendunt. Salices ligna sunt infructuosa; et hoc loco ita posita, ut non aliquid boni possit intelligi de salicibus; alibi autem forsitan potest. Modo ligna intelligite sterilia, nascentia super flumina Babylonis. Rigantur haec ligna de fluminibus Babylonis, et nullum fructum ferunt. Sicut sunt homines cupidi, avari, steriles in opere bono; ita cives Babyloniae, ut etiam ligna sint illius regionis, ex istis voluptatibus rerum transeuntium pascuntur, tanquam rigata a fluminibus Babyloniae: quaeris fructum, et nusquam invenis. Quando tales patimur, versamur cum eis qui sunt in medio Babylonis. Multum enim interest inter medium Babylonis, et exteriora Babyloniae. Sunt qui non sunt in medio ejus, id est, non tanta concupiscentia saeculi et delectationibus obruuntur. Qui vero, ut aperte dixerim et breviter, tum mali sunt, in medio Babylonis sunt, et ligna steri
Abbreviated transcription (Latin):
Flentem autem in lȩtitia uide: si
inuenit tribulationem. Attendat
quisq ipsam felicitatem suam: qua
exultauit anima eius & tumuit
quodã modo gaudio. & extulit se
& dixit: felix sum. Attendat si
non fluit illa felicitas. si potest cer¬
tus eẽ de illa. quia manet in et̃¬
num.Si autem non ẽ certus. &
uidit fluere unde gaudet. fluui¬
us babylonis est: sedeat supra &
fleat. Sedebit autem & plorabit:
si recordatus fuerit syon. O pax
illa quã uidebimus apud dñm:
õ illa scã equalitas angłorum: õ
illa uisio & spectaculum pulchrũ.
Ecce in babylonia pulchra sunt:
quȩ tenent. non teneant. non de¬
cipiant. Aliud ẽ solatium capti¬
uorum: aliud gaudium liberorũ.
Suꝑ flumina babylonis illic sedimus
.&. fleuimus : dum recordaremur syon.
Iin salicibus in medio eiꝰ: suspendimꝰ
organa nr̃a. Habent organa sua
ciues iherusalem. scripturas dĩ: prȩ¬
cepta dĩ. promissa dĩ: meditationẽ
quandã futuri sȩculi. Sed cum

Expanded text:
Flentem autem in laetitia, vide si Flentem autem in laetitia, vide si invenit tribulationem. Attendat quisque ipsam felicitatem suam, qua exsultavit anima ejus, et tumuit quodammodo gaudio, et extulit se, et dixit, Felix sum: attendat si non fluit illa felicitas, si potest certus esse de illa quia manet in aeternum. Si autem non est certus, et videt fluere unde gaudet; fluvius Babylonis est: sedeat supra, et fleat. Sedebit autem et plorabit, si recordatus fuerit Sion. O pax illa quam videbimus apud Deum! o illa sancta aequalitas Angelorum! o illa visio et spectaculum pulchrum! Ecce in Babylonia pulchra sunt quae tenent: non teneant, non decipiant. Aliud est solatium captivorum, aliud gaudium liberorum. «Super flumina Babylonis, ibi sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion.In salicibus in medio ejus suspendimus organa nostra.» Habent organa sua cives Jerusalem, Scripturas Dei, praecepta Dei, promissa Dei, meditationem quamdam futuri saeculi; sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
putabas: uerumtamen deorsũ eras.
& cum te dolor inferni inuenirẽt.
ibi te inuenisti deorsum: qui te sur.¬
sum putabas. Inuenisti enĩ te dolo¬
re affectum grauiter. tristitia alicuiꝰ
mali. unde forte p̃sumpseras te non
fore tristem: inuenit te dolor inferni.
Cum autem bene est tibi. arrident
omĩa secularia. nullus tuorum
obut. nichil in uinea tua forte uel
aruit. uel grandinatum ẽ. uel steri¬
le apparuit.Non acuit cuppa
tua. non abortum passum ẽ pecus
tuũ. non exhonoratus es in aliqua
dignitate scđm seculum constitu¬
tus. undiq amici tui & uiuunt. &
seruant tibi amicitiam. Cientes
non desunt. filii obsequuntur. ser¬
ui contremiscunt. coniunx concors¬
est: felix dicitur domus. Ibi inue¬
nis tribulationem: si aliquid po¬
tes. ut inuenta tribulatione inuo¬
ces nomen dñi. Pruersum aliqͥd
uidetur docere sermo diuinus: fle¬
re in letitia. & in merore lȩtari.
Audi in merore letantem: gloria¬
mur inquit in tribulationibus.

Expanded text:
putabas; verumtamen deorsum eras: putabas; verumtamen deorsum eras: et cum te dolor inferni inveniret, ibi te invenisti deorsum, qui te sursum putabas. Invenisti enim te dolore affectum graviter, tristitia alicujus mali, unde forte praesumpseras te non fore tristem; invenit te dolor inferni. Cum autem bene est tibi, arrident omnia saecularia, nullus tuorum obiit, nihil in vinea tua forte vel aruit, vel grandinatum est, vel sterile apparuit, non acuit cupa tua, non abortum passum est pecus tuum, non exhonoratus es in aliqua dignitate secundum saeculum constitutus, undique amici tui et vivunt et servant tibi amicitiam, clientes non desunt, filii obsequuntur, servi contremiscunt, conjux concors, felix dicitur domus; ibi inveni tribulationem , si aliquid potes, ut inventa tribulatione invoces nomen Domini. Perversum aliquid videtur docere sermo divinus, flere in laetitia, et in moerore laetari. Audi in moerore laetantem: «Gloriamur,» inquit, «in tribulationibus» .
Abbreviated transcription (Latin):
lonio: quia & gaudent gaudio ba¬
bylonio. Qui gaudet lucris & flet
dampnis: utrum de babylonia ẽ:
Flere debes: sed recordando syon. Si
recordando syon fles: & quando ⁊ͥ
scłm babyloniam bene ẽ. oportet
ut fleas. Propterea dicitur in quo¬
dam psalmo. Tribulationem &
dolorem inueni: & nomen dñi in¬
uocaui. Quid est quod dicit in¬
ueni: nescio quã tribulationem.
quasi quȩrendam inuenit. tanquã
quęsitam. & cũ inuenisset: qͦ lucro
inuenit: Nomen dñi inuocauit.
Multum interest utrum inue¬
nias tribulationem: an inueniaris
a tribulatione. Dicit enĩ alio loco:
dolores inferni inuenerunt me.
Quid est inuenerunt me dolores
inferni : Quid ẽ. tribulationem
& dolorem inueni: quando te re¬
pente occupat tristicia. ꝑturbatis
tibi rebus sȩcularibus quib oblecta.¬
do te repente inuenit ipsa tristicia.
unde te non putaͬs posse fieri tristẽ.
accidit ut & tristis efficiaris: inue¬
nit te dolor inferm. Te enĩ sursum

Expanded text:
lonio, quia et gaudent gaudio Balonio, quia et gaudent gaudio Babylonio. Qui gaudent lucris et flent damnis, utrumque de Babylonia est. Flere debes, sed recordando Sion. Si recordando Sion fles, et quando tibi secundum Babyloniam bene est oportet ut fleas. Propterea dicitur in quodam psalmo: «Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi» . Quid est quod dicit, «Inveni?» Nescio quam tribulationem quasi quaerendam, invenit tanquam quaesitam. Et cum invenisset, quo lucro invenit? Nomen Domini invocavit. Multum interest utrum invenias tribulationem, an inveniaris a tribulatione. Dicit enim alio loco: «Dolores inferni invenerunt me» . Quid est, «Invenerunt me dolores inferni?» Quid est, «Tribulationem et dolorem inveni?» Quando te repente occupat tristitia, perturbatis tibi rebus saecularibus quibus oblecdo te repentina ipsa invenit tristitia, unde te non putabas posse fieri tristem, accidit, et tristis efficeris; invenit te dolor inferni. Te enim sursum
Abbreviated transcription (Latin):
quisq raptus a flumine. si tenere
lignũ potuerit. euadet. Humiliati
ergo in captiuitate nr̃a. sedeamus
suꝑ flumina babylonis: non nos
audeamus in illis fluminib prȩci.¬
pitare. nec nos audeamus in nr̃e
captiuitatis malo atq tristicia su¬
perbe erigere: sed sedeamus. & sic
fleamus. Sedeamus suꝑ flumina
habylonis: non infra flumina ba¬
bylonis. Talis sit humilitas nr̃a:
ut non nos mergat. Sede super
flumen: noli in flumine. noli sub
flumine: sed tamen sede humilis.
loquere non quomodo in iherłm.
Ibi enĩ stabis: quia de ipsa spe loqͥ¬
tur alius psalmus. & cantat di¬
cens. Stantes erant pedes nr̃i. in a¬
trus tuis iherusalem. Ibi erigeris. si
te hic penitendo & confitendo humi¬
liaueris. In atriis ergo iherusalem.
stantes erant pedes nr̃i: suꝑ flumi¬
na uero babylonis sedimus & fle¬
uimus. cũ recordaremur syon. In¬
de oportet ut fleas: recordando sy¬
on. Multi enĩ flent fletu baby¬

Expanded text:
quisquam raptus a flumine, si tenere quisquam raptus a flumine, si tenere lignum potuerit, evadet. Humiliati ergo in captivitate nostra sedeamus super flumina Babylonis, non nos audeamus in illis fluminibus praecipitare; nec nos audeamus in nostrae captivitatis malo atque tristitia superbe erigere, sed sedeamus, et sic fleamus. Sedeamus super flumina Babylonis, non infra flumina Babylonis: talis sit humilitas nostra, ut nos non mergat. Sede super flumen, noli in flumine, noli sub flumine: sed tamen sede humilis, loquere non quomodo in Jerusalem. Ibi enim stabis; quia de ipsa spe loquitur alius psalmus, et cantat dicens: «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem» . Ibi erigeris, si te hic poenitendo et confitendo humiliaveris. «In atriis» ergo «Jerusalem stantes erant pedes nostri; Super flumina» vero «Babylonis sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion.» Inde oportet ut fleas, recordando Sion. 5. Multi enim flent fletu Baby
Abbreviated transcription (Latin):
babxlonis. Lucra tua quando sta¬
bunt: quando presumpturus. qͣndo
securus eris. ex his quȩ adquiris:
Quanto eris ditior: tanto timidior.
Uno naufragio. nudus exibis: & re¬
cte te plangis in flumine babylonis.
quia noluisti sedere & flere super
flumina babylonis. Alii ergo ciues
scẽ iherłm intelligentes captiuitatẽ
suam: attendunt humana uota.
& diuersas hominũ cupiditates
hac atq illac rapientes. trahentes:
impellentes in mare. Uident hȩc:
& non se mittunt in flumina ba¬
bylonis. sed sedent suꝑ flumina
babylonis: & flent suꝑ flumina
babylonis. uel illos qui rapiuntur.
uel seipsos. qui in babylonia esse
meruerunt: Sedentes tamen.
hoc ẽ humiliati. Suꝑ flumina gͦ
babylonis. illic sedimus & fleuimꝰ:
cum recordaremur syon. O scã sy¬
on: ubi totum stat & nichil fluit.
Quis nos in ista precipitauit: qua¬
re dimisimus conditorem tuum:
& societatem tuam: Ecce inter
fluentia & labentia constituti: uix

Expanded text:
Babylonis. Lucra tua quando staBabylonis. Lucra tua quando stabunt? quando praesumpturus, quando securus eris ex his quae acquiris? Quanto eris ditior, tanto timidior. Uno naufragio nudus exibis, et recte te planges in flumine Babylonis, quia noluisti sedere et flere super flumina Babylonis. 4. Alii ergo cives sanctae Jerusalem intelligentes captivitatem suam, attendunt humana vota et diversas hominum cupiditates hac atque illac rapientes, trahentes, impellentes in mare: vident haec, et non se mittunt in flumina Babylonis; sed sedent super flumina Babylonis, et flent super flumina Babylonis, vel illos qui rapiuntur, vel seipsos qui in Babylonia esse meruerunt: sedentes tamen, hoc est humiliati. «Super flumina» ergo «Babylonis, ibi sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion.» O sancta Sion, ubi totum stat, et nihil fluit! quis nos in ista praecipitavit? quare dimisimus Conditorem tuum et societatem tuam? Ecce inter fluentia et labentia constituti, vix
Abbreviated transcription (Latin):
fuero militaris: timebor ab agrico¬
la. O insane. in alium te baby¬
lonis fluuium prȩcipitasti. & tur
bulentiorem & rappatiorem: & cũ¬
tu timeri uis aminore. time ma¬
iorem. Potest te ipso maior fieri su¬
bito. qui te timet. Nunquã aut̃ẽ
erit minor: quem debes timere.
Aduocatum eẽ inquit. magna res
est. Potentissima eloquentia. in om¬
nibus habere susceptos. pendentes
ex lingua patroni sui diserti. & ex
eius ore sperantes. uel dampna uel
lucra. uel mortem uel uitã: uel ꝑ¬
nitiem uel salutem. Descis quo
te miseris. Alius & iste fluuius
babylonis ẽ: & quod multũ sonat
strepitus aquȩ saxa ꝑcutit. Atten¬
de quia fluit: adtende quia la¬
bitur. & si adtendis quia fluit¬
& labitur: caue quia trahit. Na¬
uigare inquit alius. & negotiari
magnum ẽ: scire multas prouintias.
lucra undiq capere. non eẽ obnoxiũ
in ciuitate alicui potenti: Semꝑ per
nimã pascere. & augmentis lucrorũ
diuitem remeare. Fuuius ẽ & iste

Expanded text:
fuero militaris, timebor ab agricofuero militaris, timebor ab agricola. O insane, in alium te Babylonis fluvium praecipitasti, et eum turbulentiorem et rapaciorem. Timeri vis a minore, time majorem: potest te ipso major fieri subito, qui te timet; nunquam autem erit minor, quem debes timere. Advocatum esse, inquit, magna res est, potentissima eloquentia; in omnibus habere susceptos pendentes ex lingua diserti patroni sui, et ex ejus ore sperantes vel damna, vel lucra, vel mortem, vel vitam, vel perniciem, vel salutem. Nescis quo te miseris: alius et iste fluvius Babylonis est; et quod multum sonat, strepitus aquae saxa percutit. Attende quia fluit, attende quia labitur; et si attendis quia fluit et labitur, cave quia trahit. Navigare, inquit alius, et negotiari magnum est; scire multas provincias, lucra undique capere, non esse obnoxium in civitate alicui potenti, semper penimum pascere, et augmentis lucrorum divitem remeare. Fluvius est et iste
Abbreviated transcription (Latin):
quã possũt & quã diu possunt. quib
possunt. ad quantũ uident terrena.
& ad quantũ incelligunt speciem ci¬
uitatis: non eos sinit ds̃ ꝑire inbaby¬
lonia. Fredestinauit enĩ eos ciues ihe¬
rusalem: intelligit captiuitatẽ eorũ
ds̃. & ostendit illis aliam ciuitatẽ.
cui uere debeant suspirare: pro qua
debeant cuncta conari: ad quã ca¬
pessendam debeant ciues suos secum
ꝑegrinos. quantũ ualuerint adhor
te flumina babylonis. Flumina
babylonis sunt: omĩa quȩ hic a¬
mantur & transeunt.Nescio qͥs
amauit. uerbi gratia. agriculturã
ipsam exercere. inde ditescere: ibi oc¬
cupare animũ. inde ꝑcipere uolu¬
ptatem. Adtendat exitum: & ui¬
deat illud quod amauit. non ẽẽ
fundamentũ iherusalem. sed flu-¬
uium babylonis. Alius dixit.
Magna res militare: om̃s agrico¬
lȩ formidant eos qui militant: õb¬
sequuntur eis. tremunt eos. Si fu¬
ero agricola: timebo militarẽ.Si

Expanded text:
quam possunt, quamdiu possunt, quibus quam possunt, quamdiu possunt, quibus possunt, ad quantum vident terrena, et ad quantum intelligunt speciem civitatis; non eos sinit Deus perire in Babylonia: praedestinavit enim eos cives Jerusalem. Intelligit captivitatem eorum Deus, et ostendit illis aliam civitatem, cui vere debeant suspirare, pro qua debeant cuncta conari, ad quam capessendam debeant cives suos secum peregrinos, quantum valuerint, adhortte flumina Babylonis. Flumina Babylonis, sunt omnia quae hic amantur et transeunt. Nescio quis amavit, verbi gratia, agriculturam ipsam exercere, inde ditescere, ibi occupare animum, inde percipere voluptatem; attendat exitum, et videat illud quod amavit non esse fundamentum Jerusalem, sed fluvium Babylonis. Alius dixit: Magna res est militare; omnes agricolae formidant eos qui militant, obsequuntur eis, tremunt eos: si fuero agricola, timebo militarem; si