comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
confluebant ad audiendũ uerbũ popłi gaudentes. Dona¬
bant᷑ munere regio possessiones & t̃ritoria ad instituen¬
da monasteria: imbuebant᷑ p̾ceptorib scottis paruuli an:¬
glorũ una cũ maiorib studiis. & obseruatione disciplinȩ
regularis. Nã monachi erant maxime qͥ ad predicandũ ue¬
nerant. monachus ipse ep̃s aidan: ut pote de insula quȩ uo¬
trionaliũ scottorũ. & om̃iũ pictorũ monasteriis ñ par¬
uo tẽpore arcẽ tenebat: regendisq eorũ popłis prȩerat
Quȩ uidelicet insula adius qͥdẽ britanniȩ ꝑtinet non
magno ab ea freto discreta: s donatione pictorũ qͥ illas
britanniȩ plagas incolunt ĩa dudũ monachis scottorũ
tradita. eo qͦd illis prȩdicantib fidem xp̃i ꝑceperint .iii.

Expanded text:
confluebant ad audiendum verbum populi gaudentes, donaconfluebant ad audiendum verbum populi gaudentes, donabantur munere regio possessiones, et territoria ad instituenda monasteria, imbuebantur praeceptoribus Scottis parvuli Anglorum, una cum majoribus studiis et observatione disciplinae regularis. Nam monachi erant, maxime qui ad praedicandum venerant. Monachus ipse episcopus Aedan, utpote de insula quae votrionalium Scottorum, et omnium Pictorum monasteriis non parvo tempore arcem tenebat, regendisque eorum populis praeerat: quae videlicet insula ad jus quidem Brittaniae pertinet, non magno ab ea freto discreta, sed donatione Pictorum, qui illas Brittaniae plagas incolunt, jamdudum monachis Scottorum tradita, eo quod illis praedicantibus fidem Christi perceperint.
Abbreviated transcription (Latin):
scottorũ quȩ in australib hiberniȩ insulȩ partib morabant᷑.
iã dudũ ad admonitionẽ apłicȩ sedis antistitis pascha canonico
episcopalis in insula lindis farnensi ubi ipse petebat tribuit.
a uidelicet locus accedente & recedente reumate: bis cotidie
instar insulȩ maris circũluit᷑ undis. bis renudato littorȩ
asdani humilit̾ ac libent̃ in omĩb auscultans: ȩccłam xp̃i
in regno suo multũ diligent̃ ȩdificare ac dilatare curauit
Ubi pulcherrimo sepe spectaculo contigit: ut ȩuangłizan¬
te antistite qͥ anglorũ linguã ꝑfecte ñ nouerat. ipse Rex
suis ducib ac ministris interpres uerbi existeret cȩlestis:
qͥa nimirũ tã longo exilii sui tẽpore scotorũ linguã ĩa¬
one uenire britanniã: atq illis anglorũ ꝓuinciis quib
gradu prȩditi ministrare. Construebant᷑ gͦ excłȩ ploca.

Expanded text:
Scottorum, quae in Australibus Hiberniae insulae partibus morabantur, Scottorum, quae in Australibus Hiberniae insulae partibus morabantur, jamdudum ad admonitionem apostolicae sedis antistitis, Pascha canonico e episcopo, rex locum sedis episcopalis in insula Lindisfarnensi, ubi ipse petebat, tribuit. Qui videlicet locus accedente ac recedente reumate bis quotidie instar insulae maris circumluitur undis, bis renudato littore us humiliter ac libenter in omnibus auscultans, Ecclesiam Christi in regno suo multum diligenter aedificare ac dilatare curavit. Ubi pulcherrimo saepe spectaculo contigit, ut evangelizante antistite qui Anglorum linguam perfecte non noverat, ipse rex suis ducibus ac ministris interpres verbi existeret caelestis: quia nimirum tam longo exilii sui tempore linguam Scottorum jam one venire Brittaniam atque illis Anglorum provinciis quibus gradu praediti, ministrare. Construebantur ergo ecclesiae per loca,
Abbreviated transcription (Latin):
guoris habuisset. ii. Idem gͦ osuuald mox ubi regnũ susce¬
pit. desiderans totã cui prȩesse cȩpit gentẽ fidei apĩanȩ gr̃a
imbui: cuius exꝑim̃ta ꝑ maxima in expugnandis barbaris
iã cȩꝑat. misit ad maiores natu scottorũ int̃ qͦs exulans ip¬
se baptismatis sacram̃ta cũ his qͥ secũ erant militib consecutꝰ
erat: petens ut sibi mitteret᷑ antistes. cuiꝰ doctrina ac mini:¬
sterio gens quã regebat anglorũ dñicȩ fidei dona disceret.
& pietatis ac moderaminis uirũ: habentẽq zelũ dei. quãuis
ñ plene scđm scientiã. Nanq diẽ paschȩ dnĩcũ. more sue
gentis cuiꝰ sepius mentionẽ fecimꝰ: aqͣrta decima luna usq
aduicesimã obseruare solebat. Hoc & enĩ ordine septẽtrio¬
nalis scottorũ ꝓuincia. & om̃is natio pictorũ illo adhuc
tẽpore pascha dnĩcũ celebrabat: estimans se in hac obser¬
uantia. scĩ ac laude digni patris anatholii scripta secutã

Expanded text:
suscepit, desiderans totam cui praeesse coepit gentem fidei Christianae gratia imbui, cujus experimenta permaxima in expugnandis Barbaris jam ceperat, misit ad majores natu Scottorum, inter quos exulans ipse baptismatis sacramenta, cum his qui secum erant militibus, consecutus erat; petens ut sibi mitteretur antistes, cujus doctrina ac ministerio gens quam regebat Anglorum, dominicae fidei et dona disceret, e mansuetudinis et pietatis ac moderaminis virum, habentemque zelum Dei, quamvis non plene secundum scientiam. Namque diem Paschae dominicum more suae gentis, cujus saepius mentionem fecimus, a quarta decima luna usque ad vicesimam observare solebat. Hoc etenim ordine Septentrionalis Scottorum provincia, et omnis natio Pictorum illo adhuc tempore Pascha dominicum celebrabat, aestimans se in hac observatione sancti ac laude digni Patris Anatolii scripta secutam
Abbreviated transcription (Latin):
eos tẽpore ñ pauco. hoc ÷ usq ad annũ dnĩcȩ incarnationis
septingentesimũ sextũ qdecimũ ꝑannos centũ qͥnquaginta
At tunc ueniente ad eos reuerentissimo & scĩssimo patre
& sacer dote ecbercto de natione anglorũ qͥ in hib̾nia dutiꝰ

Expanded text:
eos tempore non pauco, hoc est, usque ad annum dominicae Incarnationis eos tempore non pauco, hoc est, usque ad annum dominicae Incarnationis septingentesimum decimum At tunc veniente ad eos reverentissimo et sanctissimo Patre et sacerdote Ecgbercto, de natione Anglorum, qui in Hibernia diutius
Abbreviated transcription (Latin):
pultꝰ. ẽ. cũ. ẽẽt. annorũ septuaginta septe. post annos
circit᷑.xxx. & duos: ex qͦ ipse britanmã p̾dicaturꝰ ad¬
iit. Fecerat autẽ prꝰiquã britanniã ueniret mona¬
steriũ nobile inhib̃nia: qͦd acopia roborũ de armach
ꝑdiscipłos eiꝰ & inbritannia & in hib̾nia ꝓpagata st̃ :
inqͥb om̃ib idẽ monasteriũ insularũ inquo ipse re
eius ferunt scripta haberi. Verũ qualiscũꝙ ipse fuerit :
nos de rillo Hoc certũ tenemꝰ. qͥa reliqͥt successores mag¬
na continentia ac diuino amore regulariq insticutio¬
ne insignes in tẽpore qͥdẽ sũmȩ festiuitatis dubios cir¬
culos sequentes ut pote qͥbꝰ longe ultra orbem positis ne¬
moss nodalia paschalis obseruantiȩ decreca porrexerat.
tantũ ea que in ꝗ̃ phicis ȩuanglicis & aplicis litteris dis¬
cere poterant. pietatis & castitatis oꝑa diligent᷑ obseruan.¬
tes Permansit autẽ huiꝰ modi obserliantia paschalis apd

Expanded text:
 esset annorum septuaginta septem, post annos circiter triginta et duos ex quo ipse Brittaniam praedicaturus adiit. Fecerat autem, priusquam Brittaniam veniret, monasterium nobile in Hibernia, quod a copia roborum Dearmach per discipulos ejus et in Brittania et in Hibernia propagata sunt: in quibus omnibus idem monasterium insulanum, in quo ipse reqejus feruntur scripta haberi. Verum qualiscumque fuerit ipse, nos hoc de illo certum tenemus, quia reliquit successores magna continentia ac divino amore regularique institutione insignes: in tempore quidem summae festivitatis dubios circulos sequentes, utpote quibus longe ultra orbem positis nemo synodalia paschalis observantiae decreta porrexerat; tantum ea quae in propheticis, evangelicis et apostolicis literis discere poterant pietatis et castitatis opera diligenter observantes. Permansit autem hujusmodi observantia paschalis apud
Abbreviated transcription (Latin):
anũ iustinꝰ minor accepit: uenit de hibnia prbr & abbas
hoc ÷ eis quȩ arduis atq horrentib montiũ uigis ab au¬
stralib eorũ sunt regionib sequestratȩ. Nãq ipsi austra¬
les picti qͥ intͣ eosdẽ montes habent sedes. multo ante tẽ:¬
pore ut ꝑhibent relicto errore ydolatriȩ fidẽ ueritatis
acceperant: p̾dicante eis uerbũ nuna epõ reuerentissimo
& scĩssimo uiro de natione britonũ. qͥ erat Romȩ regu

Expanded text:
anus minor accepit, venit de Hibernia presbyter et abbas hoc est, eis quae arduis atque horrentibus montium jugis, ab Australibus eorum sunt regionibus sequestratae. Namque ipsi Australes Picti, qui intra eosdem montes habent sedes, multo ante tempore, ut perhibent, relicto errore idolatriae, fidem veritatis acceperant, praedicante eis verbum Nynia episcopo reverentissimo et sanctissimo viro, de natione Brittonum CCCXCIV, qu
Abbreviated transcription (Latin):
rũ canonicũq paschȩ diẽ tͣnslati. Quȩ t̾n & antea ñ semꝑ
in luna qͣrtadecima cũ iudeif ut qͥdã rebant᷑ s indie qui
dẽ dñica. alia tam̃ quã decebat ebdomada celebrabant. Sci¬
ebant enĩ ut xp̃iani resurrectionẽ dñicã quȩ pͥma sabbati
facta. ẽ: pͥma sabbati semꝑ. ẽẽ. celebrandã. sed ut barbari &
rustici qͣndo eadẽ pͥma sabbati quȩ nc̃ dnĩca dies cognomi
nat᷑ ueniret minime didicerant. Uerũ qͥa gr̃a lcaritatis

Expanded text:
Paschae diem translati, quem tamen et antea non semper in luna quarta decima cum Judaeis, ut quidam rebantur, sed in die quidem  Al., quadam Dominica, alia tamen quam decebat hebdomada celebrabant. Sciebant enim, ut Christiani, resurrectionem dominicam quae prima Sabbati facta est prima Sabbati semper esse celebrandam: sed ut barbari et rustici, quando eadem prima Sabbati quae nunc Dominica dies cognominatur  Al., nuncupatur veniret minime didicerant. Verum quia gratia caritatis
Abbreviated transcription (Latin):
tinet Qui locꝰ ad ꝓuinciã berniciorũ ꝑtinens uulgo
uocat᷑ ad candidam casam: eo qͦd ibi eccłam de lapide inso¬
lito britonib more fecerit. Uenit autẽ britanniã co¬
lũba regnante pictis filio bridio meilocon rege poten¬
tissimo. nono anno regni eiꝰ: gentẽq illã uerbo & exẽplo
ad fidẽ xp̃i conuertit. Unde & prefat̾a insulã ab eis in

Expanded text:
tinet. Qui locus ad provinciam Berniciorum pertinens, vulgo vocatur Ad candidam casam, eo quod ibi ecclesiam de lapide, insolito Brittonibus more fecerit. Venit autem Brittaniam Columba, regnante Pictis Bridio filio Meilochon, rege potentissimo, nono anno regni ejus, gentemque illam verbo et exemplo ad fidem Christi convertit: unde et praefatam insulam ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
Ut regnante gratiano maximꝰ inbritannia imꝑator cre
atus cũ magno exercitu galliam redierit.
Ut regnante honorio gratianꝰ & constantinꝰ inbritannia
ty ranni creati. & mox pͥor inbritannia. scd̾s ingallia
Ut britones ascotis uastasti pictisq Romanorũ auxilia
quesierint: qͥ scđ̾o uenientes murũ transinsulã fecerint
Ut regnante Theodosio minore cuiꝰ tẽporib palladius
ad scotos in xp̃m credentes missus ÷ britones aboetio c̃sule
Ut britones fame famosa coacti barbaros suis efinib
pepulerint. nec mora frugũ copia. Luxuria. pestilentia
& ex t̾minium gentis secutum sit.:¬

Expanded text:
Ut, regnante Gratiano, Maximus in Brittania imperator creatus, cum magno exercitu Al. add. in Galliam redierit.Ut, regnante Honorio, Gratianus et Constantinus in Brittania tyranni creati; et mox prior in Brittania, secundus in GalliaUt Brittones a Scottis vastati Pictisque, Romanorum auxilia quaesierint, qui secundo venientes, murum trans insulam fecerint; Ut, regnante Theodosio minore, cujus tempore Palladius ad Scottos in Christum credentes missus est, Brittones ab Aetio consuleUt Brittones fame famosa coacti Al., fame coacti, Barbaros suis e finibus pepulerint; nec mora, frugum copia, luxuria, pestilentia, et exterminium gentis secutum sit
Abbreviated transcription (Latin):
xxi.Utrena centib uire ualtis pelagiane pestis. germanꝰ cũ se¬
uero britanniã reus priꝰ claudo iuueni in cessũ. deinde
& popło dĩ condemnatis siue emendatis hereticis gressũ¬
xiiu tbritones qͥescentib ad tẽpꝰ exteris ciuilib sese bellis con¬
triuerint. simul & maiorib flagitiis submerserint.
xxiiiꝟ t sc̃s papabregoriꝰ augustinũ cũ monachis ad p̾dicandũ
genti anglorũ mittens: epła qͦq illos ex hortatoria ne ala-¬
borando cessarent confortauerit.

Expanded text:
Ut renascentibus virgultis Pelagianae pestis Germanus cum Severo Brittaniam reversus, prius claudo juveni incessum, deinde et populo Dei, condemnatis sive emendatis haereticis, gressuXXII. Ut Brittones, quiescentibus ad tempus exteris, civilibus sese bellis contriverint, simul et majoribus flagitiis submerserint.XXIII. Ut sanctus papa Gregorius Augustinum cum monachis ad praedicandum genti Anglorum mittens, epistola quoque illos exhortatoria ne a laborando cessarent, confortaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
storum ipsius conscripsi. pa e ni de illo prius
ifr̃ib eclie lindisfarnenss scrit refpr⁊ assumta
statione ꝑ me ipse cognesce u ne⁊ i. solle er adcer ciri¬
ui. lectoremq si nyliciter obxiu.ii sicua inhis que
scriosimus aliti o. am se uerrisi. le porita repi eie¬
ad instructionem posterite is litris mandare studui¬
mꝰ Prȩterea om̃i ad qͦs hȩc eadẽ h storia ꝑuenire potu¬
erit nr̃ȩ nationis legentes siue audientẽs suppliciter
p̃cor ut ꝓmeis infirmitatib & m̃cis & corporis apud suꝑ¬
nã clementiã sepius int̾uentre meminerint. & insius qͥq
ꝓuintiis hanc m suȩ remunerationis uc̃e rependant: ut qͥ
de singłis ꝓuintiis siue lccist siillimioribꝰ quȩ memoratu
dignaatq incolis grata ereinder̃ diligent̃ annotare cura

Expanded text:
storum ipsius conscripsi, partim ex eis quae de illo prius a fratribus Ecclesiae Lindisfarnensis scripta reperi adsumpsi statione per me ipse cognoscere potui sollerter adjicere curavi. Lectoremque suppliciter obsecro, ut si qua in his quae scripsimus aliter quam se veritas habet posita reperead instructionem posteritatis literis mandare studuimus. Praeterea omnes ad quos haec eadem Historia pervenire poterit nostrae nationis legentes sive audientes suppliciter precor, ut pro meis infirmitatibus et mentis et corporis apud supernam clementiam saepius intervenire meminerint; et in suis quique provinciis hanc mihi suae remunerationis vicem rependant, ut qui de singulis provinciis sive locis sublimioribus quae memoratu digna atque incolis grata credideram diligenter adnotare cura
Abbreviated transcription (Latin):
Cequua armipotens liqͥt a more di. Ut petrũ sedẽq petri rexcerneret hospes:
Suitonte meras sumeret almꝰ aquas Splendificũꝙ iular radianti carꝑet haustu.
uiq uiutficus fulgor ubiq fuit:. Percipiensꝙ alacer reduiue pemia uat eo
Barbaricã rabiẽ nom & inde suũ. Conuersus conuertit ouans. petrumq uocari
hergius antistes iussit ut ipse pat᷑. ꝑonte renascentis quẽ xp̃i gr̃a purgans.
potinꝰ albatum uerit in arce poli Mira fides regis dementa inaxrba or ptan

Expanded text:
Cedoal armipotens liquit amore Dei, Ut Petrum sedemque Petri rex cerneret hospes, Cedoal armipotens liquit amore Dei, Ut Petrum sedemque Petri rex cerneret hospes, Cuius fonte meras sumeret almus aquas, Splendificumque iubar radianti carperet haustu, Ex quo vivificus fulgor ubique fluit; Percipiensque alacer recidivae praemia vitae, Barbaricam rabiem nomen et inde suum Conversus convertit ovans, Petrumque vocari Sergius antistes iussit, ut ipse pater, Fonte renascentis quem Christi gratia purgans Protinus albatum vexit in arce poli. Mira fides regis, clementia maxima Christ
Abbreviated transcription (Latin):
xixͦ. pͥmo Nã cũ p̾maiore senectute minꝰ ep̃atui administrando suffi¬
liũ saxonũ. cũ genti suȩ duob annis strenuissime prȩesset: relic
laris desidans adipisei: ut adlimina beatorũ apłorũ fonte baptis¬
matis ablueret᷑. inqͦ solo didicerat generihumano patere iaitȩ cele¬
sta introitũ simul etiã sꝑans qͥa mox baptizatꝰ incarne solutꝰ ad
etnagaudia iã mundus transiret. &d utrunq ut mte disposuerat.
baptisiatis papa memoratꝰ fetai nom imposuerat: ut baptismo a¬
płorũ pͥncipi ad ciũ sacratissimũ corpus afinib t̾rȩ pio ductꝰ amore
uenerat. etiã nõis ipsius iungeret᷑ consortio. Qui in eiꝰ qͦq eccła se¬
qas uł audientes exemplũ facti ad religionis studiũ accenderet eri¬
ptũest engo hoc modo. Culmen. opes sobolẽ. pollentia regna. triũphos.
Qauuas p̃ceres mema castra lares: Quȩq: patrũ uirtꝰ &e qd congesserat ipse.

Expanded text:
. post prae majore senectute minus episcopatui administrando suffilium Saxonularis desiderans adipisci, ut ad limina beatorum apostolorum fonte baptismatis ablueretur, in quo solo didicerat generi humano patere vitae caelestis introitum: simul etiam sperans quia mox baptizatus, carne solutus, ad aeterna gaudia jam mundus transiret: quod utrumque ut mente disposuerat, baptismatis papa memoratus Petri nomen imposuerat, ut beatissimo apostolorum principi, ad cujus sacratissimum corpus a finibus terrae pio doctus amore venerat, etiam nominis ipsius consortio jungeretur: qui in ejus quoque ecclesia sequoque vel audientes exemplum facti, ad studium religionis accenderet. Scriptum est ergo hoc modo: Exubias, proceres, moenia, castra, lares, Quaeque patrum virtus et quae congesserat ipse,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui imponens capiti meo manũ cũ uerbis benedictionis: rediit ad
tẽ. & me cȩpit int̾rogare diuinoͣ mor patuit admonitꝰ instinctu.
anme esse baptizatũ absq scrupulo nossem. Cui ego absq ulla me
hoc dubietate scire respondi. qͥa salutari fonte in remissionẽ pecca¬
torũ essem ablutꝰ. & nom̃ prb̃ri aqͦ me baptizatũ nouerã dixi. At ille.
Si abhoc inqͥt sacerdote baptizatꝰ es: ꝑfecte baptizatꝰ ñ es. Nouinanq
eũ: & qͥa cũ. ẽẽt. prb̃r ordinatꝰ. nullatenꝰ ꝓpt̃̾ ingenii carditate po¬
tuit cathecizandi uł baptizandi mynisteriũ discere. ꝓpt̃ qͦd & ipse

Expanded text:
vestras, si voluerit Dominus. Qui imponens capiti meo manum, cum verbis benedictionis rediit ad vestras, si voluerit Dominus. Qui imponens capiti meo manum, cum verbis benedictionis rediit ad tem: coepitque me interrogare, divino, ut mox patuit, admonitus instinctu, an me esse baptizatum absque scrupulo nossem: cui ego, absque ulla me hoc dubietate scire respondi, quia salutari fonte in remissionem peccatorum essem ablutus; et nomen presbyteri a quo me baptizatum noveram, dixi. At ille: Si ab hoc, inquit, sacerdote baptizatus es, non es perfecte baptizatus: novi namque eum, et quia cum esset presbyter ordinatus, nullatenus, propter ingenii tarditatem, pot
Abbreviated transcription (Latin):
tis mee culpa: ut hunc capite ac manu quã capiti ruens suppo¬
suerã tangerẽ. atq in fracto pollice capitis qͦq iunctura solueret᷑.
&ego ut dixi simillimꝰ mortuo fiere. & qͥa moueri ñ poterã: te¬
tendert̃ ibidẽ papilionẽ inquo iacerẽ. Grat autẽ hora diei cir¬
tunc paululũ reuiuisco: ferorq domũ a sociis. ac tscitꝰ tota
nocte ꝑduro. Nomebã autẽ sanguinẽ: eo qͦd int̾ranea. eent. ru¬
endo conuulsa. Ut ep̃s grauissime de casu & interitu meo dole'¬
bat: eo qͦqd me speciali diligeret affectu. nec uoluit nocte. illa
uxta morẽ cũ clericissuis manere: uerũ solus inoratione ꝑsistens no¬
ctẽ ducebat ꝑuigilẽ. ꝓmea ut reor sospitate suꝑnę pietati supplicans.
& mane pͥmo ingressus ad me ac dicta suꝑ meroratione: uocauit noie
meo. & quasi de sõpno graui excitatũ: int̾rogauit si nossem qͥs esset qͥ

Expanded text:
tiae meae culpam, ut hunc capite ac manu quam capiti ruens subpotiae meae culpam, ut hunc capite ac manu quam capiti ruens subposueram, tangerem, atque infracto pollice capitis quoque junctura solveretur; et ego, ut dixi, simillimus mortuo fierem. Et quia moveri non poteram, tetenderunt ibidem papilionem in qua jacerem. Erat autem hora diei cirtunc paululum revivisco, ferorque domum a sociis, ac tacitus tota nocte perduro. Vomebam autem sanguinem, eo quod et interanea essent ruendo convulsa. At episcopus gravissime de casu et interitu meo dolebat, eo quod me speciali diligeret affectu: nec voluit nocte illa juxta morem cum clericis suis manere, verum solus in oratione persistens noctem ducebat pervigilem, pro mea, ut reor, sospitate supernae pietati supplicans. Et mane primo ingressus ad me, ac dicta super me oratione, vocavit me nomine meo, et quasi de somno gravi excitatum interrogavit si nossem quis esset qui
Abbreviated transcription (Latin):
ut herebald ab illo se certamine funditꝰ abstineat. Porro ipse di¬
ligenti obsecrans ut & mͥ certandicũ illis copia daret᷑: fidebã nanq
equoque m ipse optimũ donauerat. nequaquã impetrare potuiNit̃
cũseonus huic atq illuc spectante me & ep̃o qͦmͦ concitatis incuro¬
sũ equis reuerterent᷑. & ipse lasciuo suꝑatꝰ animo. ñ me ultͥ potui co-¬
Hibere: sed ꝓ hibente licet illo ludentib me miscui. & simul cur su
Sego augiens nichil omiñ ceptis institi uetitis Nec moradũ feruens
equus quelã itineris concauũ ualentiore impetutransiliret lap¬
suidecidi & mox uelut emoriens sensũ penit motũꝙ omñe ꝑdidi
Crat nanq illo in loco lapis t̾re ȩqualis. obtectꝰ cespite. tenuuꝰ neq
illus alter intota illa cãpi planicie lapis inueniri poterat. ca¬
suq euenit uł potius diuina ꝓuisione ad puniendã in obȩdienØ¬

Expanded text:
ut Herebald ab illo se certamine funditus  Al. om. funditus abstineat. Porro ipse diut Herebald ab illo se certamine funditus  Al. om. funditus abstineat. Porro ipse diligentius obsecrans, ut et mihi certandi cum illis copia daretur, fidebam namque equo quem mihi ipse optimum donaverat, nequaquam impetrare potui. « At cum saepius huc atque illuc spectante me et episcopo, concitatis in cursum equis reverterentur; et ipse lascivo superatus animo non me potui cohibere, sed, prohibente licet illo, ludentibus me miscui, et simul cursu es, nihilominus coeptis institi vetitis. Nec mora, dum fervens equus quodam itineris concavum valentiore impetu transiliret, lapsus decidi, et mox velut emoriens sensum penitus motumque omnem perdidi. Erat namque illo in loco lapis terrae aequalis obtectus cespite tenui, neque ullus alter in tota illa campi planitie lapis inveniri poterat; casuque evenit, vel potius divina provisione, ad puniendam inobedien
Abbreviated transcription (Latin):
bald inseipso factũ abeo solet narrare miraculũ: qͥ tunc qͥdẽ in
fluminis. ẽ. abbatis uire prȩest. Uitam in qͥt illius qͣntũ homi¬
nã. ẽe cõꝑi. Sed & cuiꝰ meriti apud internũ testem habitus sit:
& inmultis aliis & in memet ipso maxime exꝑtꝰ sũ. quippe
qu̾e ab ipso ut ita dicã mortis limite reuocans aduiã uite sua oratio¬
quac benedictione redux̃. łlã cũ pͥmeuo adolescentiȩ mee tẽpore in¬
dero illuis degerẽ: legendi qͥdẽ canendiq studiis traditꝰ s. ñ adhuc
imũ ꝑfecte aiuuenilib cohibens illecebris. contigit die quadã
nesiter agentes cũ illo deuenisse inuiã planã & amplã. aptaq elu-¬
siequors̃te ceꝑuntq uiuenes qͥ cũ ipso erant maxime laici postu¬
ure ep̃m. ut cursu maiore eqͦs suos inuicẽ ꝓbare liceret. At ille
hmo negauit: ociosũ dicens. eẽ. qͦd desidabant. Sed ad ultimũ unas¬
mo a multorũ intentione deuictꝰ: facite inqͥt qͦd uultis. ita tam̃

Expanded text:
bald, in seipso ab eo factum solet narrare miraculum, qui tunc quidem in fluminis, abbatis jure praeest. « Vitam, inquit, illius, quantum hominam esse comperi. Sed et cujus meriti apud internum testem  Al., judicem habitus sit, et in multis aliis, et in meipso maxime expertus sum: quippe quem ab ipso, ut ita dicam, mortis limite revocans, ad viam vitae sua oratione ac benedictione reduxit. Nam cum primaevo adolescentiae  degerem legendi quidem canendique studiis traditus, sed non adhuc animum perfecte a juvenilibus cohibens inlecebris, contigit die quadam nos iter agentes cum illo devenisse in viam planam et amplam aptamque cursui equorum: coeperuntque juvenes qui cum ipso erant, maxime laici, postulare episcopum ut cursu majore equos suos invicem probare liceret. At ille primo negavit, otiosum dicens esse quod desiderabant; sed ad ultimum multorum unanima intentione devictus: Facite, inquit, si vultis, ita tamen
Abbreviated transcription (Latin):
nib iã morti ꝓx iñu. positũq loculũ uixta eũ in qͦ sepeliendus po¬
ni deberet: dix̃q orationẽ ac benedixit eũ & egrediens dix solito
consolantiũ sermone. Bene conualescas. & cito. Cũq post hȩc sede¬
rent̃ admensã: misit puer addnm suũ rogans poculũ uini mitte¬
re qͥa sitiret. Gauisus ille multũ qͥa bibere posset: misit ei calicem
firmitatis decusso induit se ipse uestim̃tis suis. & egressus inde. in'¬
trauit ac salutauit ep̃m & conuiuas: dicens qͥa ipse qͦq delectaret᷑
manducare & bibere cũ eis. Iussert eũ sedere secũ ad epulas multũ
gaudentes de sospitate illius. Residebat. uescebat᷑ bibebat. lȩtabat᷑.
quasi unꝰ e conuiuis agebat: & multis post hȩc annis uiuens in ea¬
dẽ qua acceꝑat salute ꝑmansit. Hoc autẽ miracłm memoratꝰ ab'¬
bas ñ se prȩsente factũ: sed abhis qͥ p̾sentes fuere sibi ꝑhibet. eẽ. re

Expanded text:
 jam morti proximum, positumque loculum juxta eum in quo sepeliendus poni deberet; dixitque orationem ac benedixit eum, et egrediens dixit solito consolantium sermone: Bene convalescas, et cito. Cumque post haec sederent ad mensam, misit puer ad dominum suum, rogans sibi poculum vini mittere, quia sitiret. Gavisus ille multum quia bibere posset, misit ei calicem terno infirmitatis discusso, induit se ipse vestimentis suis; et egressus inde intravit, ac salutavit episcopum et convivas, dicens, quia ipse quoque delectaretur manducare et bibere cum eis. Jusserunt eum sedere secum ad epulas, multum gaudentes de sospitate illius. Residebat, vescebatur, bibebat, laetabatur, quasi unus e convivis agebat; et multis post haec annis vivens, in eadem quam acceperat salute permansit. Hoc autem miraculum memoratus abbas non se praesente factum, sed ab his qui praesentes fuere, sibi perhibet esse re
Abbreviated transcription (Latin):
ingressus ȩccłam aꝑuisset thecã reliquiarũ. ut porcionẽ earũro¬
ganti a mico prestaret: contigit & ip̃sũ ad olescentẽ cui oculus lan¬
guebat in eccła eadẽ tunc adesse. Cũq prb̃r portionẽ qͣntã uoluit
amico dedisset: adolescenti residuũ dedit: ut suo iN loco reponeret.
At ille salubri instinctu ad monitꝰ cũ accepisset capillos sc̃i capitis :
apposuit palpebre languenti. & aliqͣndiu tumorẽ illũ infestũ ho¬
rũ appositione cõprimere ac mollire curabat. Quo facto reliquias
ut iussus fuerat sua intheca recondidit. credens suũ ocłm capillis
fellit. Crat enĩ ut referre solitꝰ. ẽ: tunc hora circit̾ scda diei. Sed
hora ipsius diei sexta. repente contingens ocłm ita sanũ cũ palpebra
inuenit: ac si nil unqua in eo deformitatis ac tumoris . apparuis
Todil uald successor cudb̾cti in anachoretica uita laborantib

Expanded text:
ingressus ecclesiam, aperuisset thecam reliquiarum, ut portionem earum roingressus ecclesiam, aperuisset thecam reliquiarum, ut portionem earum roganti amico praestaret, contigit et ipsum adolescentem cui oculus languebat, in eadem ecclesia tunc adesse. Cumque presbyter portionem quantam voluit, amico dedisset, residuum dedit adolescenti, ut suo in loco reponeret. At ille salubri instinctu admonitus, cum accepisset capillos sancti capitis, adposuit palpebrae languenti, et aliquandiu tumorem illum infestum horum adpositione comprimere ac mollire curabat. Quo facto, reliquias, ut jussus erat, sua in theca recondidit, credens suum oculum capillis fellit. Erat enim, ut referre erat solitus, tunc hora circiter secunda  Al.,hora ipsius diei sexta, repente contingens oculum, ita sanum cum palpebra invenit, ac si nil unquam in eo deformitatis ac tumoris apparuissetus successor Cudbercti in anachoretica vita, laborantibus
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet xUIII. Nec silentio pretereundũ qͦd ante trienniũ ꝑ
aut̾e factũ in monasterio qͦd iuxta amnẽ dacore constructũ abeo
cognomen accepit: cui tunc uir religiosus suidberctꝰ abbatis iure
prefuit. Erat autẽ in eo qͥdã adolescens: cui tumor deformis pal¬
pebra oculi fȩdauerat. Qui cũ ꝑdies crescens ocło interitũ mina¬
ret᷑. curabant medici hunc appositis pigm̃torũ fom̃tis emolli
re nec ualebant. Quidã abscidendũ esse docebant: alii hoc fieri metu
rare ualeret. qͥn ꝑdies augesceret: contigit eũ subito diuinã
pietatis gr̃a ꝑscĩssimi patris cudb̾cti reliquias sanari. Nã qndo fr̃s
corpus ip̃sius post multos sepulturȩ annos incorruptũ reppere
cis dare uł ostendere insignũ miraculi possent. Harũ reliquiarũ
particulã. eo tẽpore habebat penes se qͥdã de prb̃is eiꝰdẽ monasterii
tridred nõie: qui ñc̃ ipsius monasterii abbas est. Qui cũ die quadã

Expanded text:
uratus. Nec silentio praetereundum quod ante triennium peautem factum in monasterio quod juxta amnem Dacore constructum ab eo cognomen accepit, cui tunc vir religiosus Suidberct abbatis jure praefuit. Erat in eo quidam adolescens cui tumor deformis palpebram oculi foedaverat, qui cum per dies crescens oculo interitum minaretur, curabant medici hunc adpositis pigmentorum fomentis emollire, nec valebant. Quidam abscidendum esse dicebant  Al., docebant; alii hoc fieri metu rare valeret, quin  Al. add. potius per dies augesceret, contigit eum subito divinae pietatis gratia per sanctissimi Patris Cudbercti reliquias sanari. Nam quando fratres sui corpus ipsius post multos sepulturae annos incorruptum reperiercis dare, vel ostendere in signum miraculi possent. Harum particulam reliquiarum eo tempore habebat penes se quidam de presbyteris ejusdem monasterii, nomine Thruidred, qui nunc ipsius monasterii abbas est. Qui cum die quadam
Abbreviated transcription (Latin):
esset multe pietatis ac religionis. inuinctoq sibi officio suꝑnę
tantũ mercedis gr̃a subditꝰ. Hic cũ quadã die lenas siue saga
qͥb in hospitale utebat᷑ inmari lauasset: rediens domiu re¬
intra & aliqͥͣndiu ꝓnꝰ iacens uir tandẽ resurgeret Resergeras
utte ser sit dimnidia corporis siu partẽ a capite ueselo deedes paronu¬
apte sgsio ⁊ epressa &e maximocũ labore baculo innitens aoroñ
renossinu patris cudbcti ibiq genib flexis supplex suꝑnã pie¬
ratẽ rogaret ut uł ab huiꝰcemodi languore si hoc sibi utiule. ẽẽt
ara oporteret patient᷑ dolorẽ ac placida m̃te sustineret illatũ. fe
cit udanimo disposuerat & imbecilles artus baculo sustentans
soporem solutꝰ. sensit ut ipse postea referre solitꝰ erat qͣsi magnã
sitiq manu caput sibi in parte qua dolebat tetigisse. eodẽq tactu
tota ilã quȩ languore pressa fuerat corporis sui part̾e paulatim.

Expanded text:
pietatis ac religionis, injunctoque sibi officio supernae tantum mercedis gratia subditus. Hic cum quadam die lenas sive saga quibus in hospitale utebatur, in mari lavasset, rediens domum rein terram et aliquandiu pronus jacens, vix tandem resurgeret; resurgens autem sensit dimidiam corporis sui partem a capite usque ad pedes paralysis languore depressam: et maximo cum labore baculo innitens domum rentissimi Patris Cudberct, ibique genibus flexis supplex supernam pietatem rogaret, ut vel ab hujuscemodi languore, si hoc sibi utile esset, latia oporteret, patienter dolorem ac placida mente sustineret inlatum. Fecit igitur ut animo disposuerat, et imbecilles artus baculo sustentans soporem solutus sensit, ut ipse postea referre erat solitus quasi magnam latamque manum caput sibi in parte qua dolebat, tetigisse, eodemque tactu totam illam quae languore pressa fuerat corporis sui partem, paulatim
Abbreviated transcription (Latin):
turꝰ ẽẽ. uidet᷑ Cui etiã loculus iã tunc erat p̃paratꝰ: in quo defun¬
ctꝰ condi deberet. Addidit autẽ uir etiã lacrimas p̾cib. diligent᷑ ob¬
secrans ut intraret oraturꝰ ꝓ illo: qͥa multũ necessaria sibi. ẽẽt. uita
ipsius. crederet uͦ qͥa si ille ei manũ imponere. atq eũ benedicere uo¬

Expanded text:
turus esse videretur; cui etiam loculus jam tunc erat praeparatus in quo defunturus esse videretur; cui etiam loculus jam tunc erat praeparatus in quo defunctus condi deberet. Addidit autem vir etiam lacrimas precibus, diligenter obsecrans ut intraret oraturus pro illo, quia multum necessaria sibi esset vita ipsius; crederet vero quia si ille ei manum imponere  Al., imponere
Abbreviated transcription (Latin):
curũ: dũmꝰ ille dignaret᷑ ea die domũ suã ingrediens ieiuniũ
soluere Rogaui & ego una cũ illo ꝓmittens etiã me elemosinas in
alimoniã in opũ dare: dũ ille domũ comitis pransurꝰ ac benedictionẽ
benedicta quã indedicationẽ ȩccłiȩ consecrauerat: ꝑ unũ de his qͥ mecũ
uenerant fr̃ĩb p̾cipiens ut gustandã illi daret. & ubicũq maximũ
ei dolorem in. ee. didicisset: de ipsa eã aqua lauaret. Qđ ut factũ. ẽ:
surrexit stat̾i mulier sana & ñ solũ se infirmitate longa carere:
sed & ꝑditas dudũ uires recepisse sentiens obtulit poculũ ep̃o ac nobis.
ceptũq ministeriũ nob̾ om̃ib ꝓpinandi usq ad prandiũ cõpletũ n̾o¬
gata.ad tactũ manꝰ dnicȩ surrex̃: & sanitate simul ac uirtute recep¬
comitis uocabulo addi: cũ postulatũ cõplesset ministeriũ: rogatꝰ. e
abeodẽ comite intrare ad unũ de pueris eiꝰ qͥ acerrima ȩgritudine

Expanded text:
 eo die domum suam ingrediens jejunium solvere. Rogavi et ego una cum illo, promittens etiam me eleemosynas in alimoniam inopum dare, dum ille domum comitis pransurus ac benedictionem benedicta quam in dedicationem ecclesiae consecraverat, per unum de his qui mecum venerant fratribus, praecipiens ut gustandam illi daret, et ubicunque maximum ei dolorem inesse didicisset, de ipsa eam aqua lavaret. Quod ut factum est, surrexit statim mulier sana, et non solum se infirmitate longa carere, sed et perditas dudum vires recepisse sentiens, obtulit poculum episcopo ac nobis: oeptumque ministerium nobis omnibus propinandi usque ad prandium completum non ogata, ad tactum manus Dominicae surrexit, et sanitate simul ac virtute recepcomitis vocabulo Addi, cum postulatum complesset ministerium, rogatus est ab eodem comite intrare ad unum de pueris ejus qui acerrima aegritudine
Abbreviated transcription (Latin):
bat: om̃i modis cessare p̃cepi: Quib dictis: eadẽ hora me
cathecitare ipse curauit. factũq ẽ. ut ex sufflante illo infaciem
meã: confestim me melius hab̾e sentirẽ. Uocauit autẽ medicũ: & dis¬
mox accepta eiꝰ benedictione conualui: ut incrastinũ ascendens equũ
cũ ipso iter in aliũ locũ facerẽ. Nec multo post plene eurat᷑: uitali
etiã unda ꝑfusus sũ. Mansit autẽ in ep̃atuannis.xxx. trib & sic cȩ¬

Expanded text:
 omnino cessare praecepi. Quibus dictis, eadem hora me cathechizare ipse curavit; factumque est ut, exsufflante illo in faciem meam, confestim me melius habere sentirem. Vocavit autem medicum, et dismox accepta ejus benedictione convalui, ut in crastinum ascendens equum, cum ipso iter in alium locum facerem: nec multo post plene curatus, vitali etiam unda perfusus sum. » Mansit autem in episcopatu annos triginta t
Abbreviated transcription (Latin):
tanti obsecransꝑ filia qr aoppido diligebs. nã a abbeatuta ea pse
fa cert qi sposuerat. tandẽ obtinur ut ⁊dia na enterat isla ea ꝓse¬
traut qͦ me secũ asupto ad uirgine quȩ iacebat enie uittarer i do¬
aoscdu dires pͥstinas recepi: dolor tam õs & debrachio ubiar dentior
de continuo fugatũ dolore mebrorũ fuga qͦq cumoris hortendi se¬
cutae ereptamorti ac dolorib uirgo: Laudes dño sal uatorl una
cucotis qibi erant seruis illius referebat.iiii. Alied qͦqi ñ multũ hu¬
iu deissmilo iniracłm. de p̃fato antistite narrauit idẽ abbas dicens.
ill quũ ferme miliũ spacio separata Cuiꝰ coniunx qͣdraginta ferme
dieb erat acerbissimo languore decenta: ita ut trib septimanis ñ
posset decubieulo in quo iacebat foras efferri. Contigit autẽ eo tõe
uirũ de illo id d etsicandã ȩccłam ab eodẽ comite uocam. Cũq dedie¬

Expanded text:
tantius obsecrans pro filia quam oppido diligebat, nam et abbatissam eam pro se facere disposuerat, tandem obtinuit ut ad languentem intraret. Intravit ergo me secum adsumto ad virginem quae jacebat multo, ut dixi, doetsi necdum vires pristinas recepi, dolor tamen omnis et de brachio ubi ardentior de, continuo fugatum dolorem membrorum fuga quoque tumoris horrendi secuta est; et erepta morti ac doloribus virgo, laudes Domino Salvatori una cum caeteris qui ibi erant, servis illius referebat. » CAPUT IV. Ut ic dissimile miraculum de praefato antistite narravit idem abbas, dicens: « um ferme millium spatio separata: cujus conjux quadraginta ferme diebus erat acerbissimo languore detenta, ita ut tribus septimanis non posset de cubiculo in quo jacebat, foras efferri. Contigit autem eo tempore virum Dei illo ad dedicandam ecclesiam ab eodem comite vocari. Cumque dedi
Abbreviated transcription (Latin):
uenti ad t̾ram usq ꝑplana maris terga comitarent᷑. Cũq euadentes
ad terrã. nauiculã qͦq nr̃am abundis ex portaremꝰ: mor eadẽ que
nr̃i gr̃a modicũ siluerat tepestas rediit. & toto illo die furere ñ
int̾ capedo quietis aduiri dei preces nr̃ȩ euasionis gr̃a cȩlitus do

Expanded text:
venti ad terram usque per plana maris terga comitarentur. Cumque evadentes venti ad terram usque per plana maris terga comitarentur. Cumque evadentes ad terram, naviculam quoque nostram ab undis exportaremus, mox eadem quae nostri gratia modicum siluerat, tempestas rediit, et toto illo die multum  Aintercapedo quietis ad viri Dei preces nostrae evasionis gratia caelitus don
Abbreviated transcription (Latin):
insulã farios l oqͥ desiderans cũ reuerentissimo plcit ois alisdo
C ũq allocutione ei refecti & benedictione petita domi redidel natos
subito positis nobis inmedio mari int̃rupta ẽ serenitas qua ueh:
remigio qͥ equ̾a ꝓficere. neq aliud quã morte sꝑare ualerem. eiq
diu multũ cũ uento pelagoq frustra certantes tandẽ post tep¬
ga respiceremꝰ si forte uł ipsã de qua egressi eramꝰ insulã &iq
conamine repetere possemꝰ. inuenimꝰ nos undiq uersũ pani
Ubi aut̃e longius uisũ leuauimꝰ: undimꝰ in ipsa insula farne celati
spicere. Audito & enĩ fragore ꝓcellarũ acferuentis oceam. exie¬
rat uidere qͥd nobis accideret. Cũq nos in labore ac despatione
positos cerneret: flectebat genua sua ad patrẽ dñinri ihua pͥi
ꝓnr̃a uita & salute p̾caturꝰ. & cũ orationẽ cõpleret: simul tumidi
ȩquora placauit. adeo ut cessante ꝑom̃ia seuicia tẽpestatis. scdi nos

Expanded text:
rne, loqui desiderans cum reverentissimo Patre Oidilualdo: cumque allocutione ejus refecti et benedictione petita domum rediremus, ecce subito, positis nobis in medio mari, interrupta est serenitas qua vehebremigio quicquam proficere, neque aliud quam mortem sperare valeremus. Cumque diu multum cum vento pelagoque frustra certantes tandem post terga respiceremus, si forte vel ipsam de qua egressi eramus, insulam aliquo conamine repetere possemus, invenimus nos undiqueversum pari Ubi autem longius visum levavimus, vidimus in ipsa insula Farne, egressspicere. Audito etenim fragore procellarum ac ferventis Oceani, exierat videre quid nobis accideret: cumque nos in labore ac desperatione positos cerneret, flectebat genua sua ad Patrem Domini nostrirus  Al., deprecaturus. Et cum orationem compleret, simul tumida aequora placavit; adeo ut cessante per omnia saevitia tempestatis, secundi nos
Abbreviated transcription (Latin):
uccessit autẽ uiro dñi cudbercto in exercenda uita solitaria
quã in insula farne ante ep̃atꝰ sui tẽpora gerebat uenera¬
bilis uir oͥdiluald. qͥ multis annis inmonasterio qͦd dr̃ inbri¬
pũ acceptũ presbiteratꝰ officiũ condignis gradu ipse consecra¬
bat actib. Cuiꝰ ut meritũ uł uita qualis fuerit certius cla¬
rescat. unũ eiꝰ narro miraculũ qͦd mͥ unꝰ efr̃ib ꝓpt̃ qͦs &¬

Expanded text:
uccessit autem viro Domini Cudbercto, in exercenda vita solitaria quam in insula Farne ante episcopatus sui tempora gerebat, vir venerabilis Oidiluald, qui multis annis in monasterio quod dicitur Inhrypum, acceptum presbyteratus officium condignis gradu ipse  Al., ipso consecrabat actibus. Cujus ut meritum vel vita qualis fuerit, certius clarescat, unum ejus narro miraculum quod mihi unus e fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
tingit sacerdos digitũ inaqua. & facie cruc̃e ꝑ qtͣ cuor cor-¬
sua altaris. Altare nanq eccłȩ figurã prȩfert. Qđ qͣt cuor cor-¬
nia habet: quia ꝑqtͣtuor mundi ordines dilatat᷑: sicut olim a
trionẽ & meridiẽ. & benȩ de aquacrux fit suꝑ altare ꝑqtͣtuor
cornua: ut de monstret᷑ omne ȩcclam mundandã esse asordib
peccatorũ ꝑlauacrũ aquȩ & ꝑcrucis passionẽ. Bene ꝑ qͣttuor
cornua: ut de monstret᷑ nullũ excipiendũ asaluatione. sed
uus neq liber: non ÷ masculus neq femina. sed om̃s in xp̃o
unũ sumꝰ. Inde uenit ante altare.: & asꝑgit illud septẽ uicib.
Septenario numero: plenitudo significatur sp̃s scĩ. testante
isaia qͥ de dño ait. Et requiescet suꝑ eũ sp̃s dñi sp̃s sapientiȩ¬

Expanded text:
Post haec tingit sacerdos digitum in aqua, et facit crucem per quatuor cornPost haec tingit sacerdos digitum in aqua, et facit crucem per quatuor cornua altaris. Altare namque Ecclesiae figuram praefert. Quod quatuor cornua habet, quia per quatuor mundi cardines dilatatur, sicut olim Abtrionem et meridiem. » Et bene de aqua crux fit super altare per quatuor cornua, ut demonstretur omnem Ecclesiam mundandam esse a sordibus peccatorum per lavacrum aquae et per crucis passionem. Bene per quatuor cornua, ut demonstretur nullum excvus, neque liber, non est masculus, neque femina, sed omnes in Christo unum sumus. » Inde venit ante altare, et aspergit illud septem vicibus. Septenario numero plenitudo significatur Spiritus sancti, testante Isaia, qui de Domino ait: « Et requiescet super eum Spiritus Domini
Abbreviated transcription (Latin):
nã docere. inde qualit̃ ds̃ & homo sit xp̃s studiose contradere. adulti¬
mũ sacro fonte purificari. Quẽ ordinẽ dñs tenuit. & tenendũ suo
eremplo dedicauit. Cui cũ mutus & surdus oblatꝰ: & sanandus. edux̃
eũ de turba seorsũ. & misit digitos suos inauriculas. & expuens te-¬
agit linguã eiꝰ. & suspiciens incelũ: ingemuit & ait illi. Effeta:
qr: ad aperire. De turba nanq qͥs educit᷑: cũ priorib uiciis ꝑ confes-¬
sionẽ & abdicationẽ abrenunciat. digiti in auriculas mittunt᷑. cũ
audito uerbo dĩ catecizat᷑. Suspex̃ autẽ incęlũ & ingemuit: ut sa¬
cerdotes dĩ doceat dñi miscdiam cũ gemitu petere. ꝓ eis quib il¬
los contigit prȩesse. De saliua autẽ oũi lingua tangit᷑ muti: ut
diuino uerbo instruant᷑. qͥ sacris mysterus initiantur. Quid sit¬
qͦd sacerdosꝑ. uiiͦiͬ. altaris cornua digito crucem facit.

Expanded text:
nam docere, inde qualiter Deus et homo sit Christus studiose contradere, ad ultinam docere, inde qualiter Deus et homo sit Christus studiose contradere, ad ultimum sacro fonte purificari. Quem ordinem tenuit, et tenendum suo exemplo dedicavit. Cui cum mutus et surdus oblatus est et sanandus, eduxit eum de turba seorsum, et misit digitos suos in auriculas, et expuens tetigit linguam ejus, et suspiciens in coelum ingemuit, et ait illi: « Epheta quod est adaperire. » De turba namque quis educitur, cum prioribus vitiis per confessionem et abdicationem abrenuntiat. Digiti in auriculas mittuntur; cum audito verbo Dei catechizatur. Suspexit autem in coelum et ingemuit, ut sacerdotes Dei doceant Domini misericordiam cum gemitu petere pro eis quibus illos contigit praeesse. De saliva autem Domini lingua tangitur muti, ut divino verbo instruantur qui sacris mysteriis initiantur. Quid situod sacerdos per quatuor altaris cornua digito crucem facit.
Abbreviated transcription (Latin):
iungant᷑ & sc̃ificent᷑. sufficient̾ instruunt᷑. E it autẽ crux ter¬
suꝑ aquã exsale & cinere: cũ docent᷑ popłi Sc̃ȩ Rinitati gr̃as re¬
ferre ꝓsua eruditione atq redẽptione. Huic uͦ mixturȩ additͣ
inuna ꝑsona.Aqua enĩ humanitatẽ. uinũ uͦ significat diuinita¬
tẽ. dũ gͦ mixturȩ suꝑiori miscet᷑ uinũ cũ aqua mixtũ: insinu¬
atur qͥa popłs ꝑ os prȩdicatoris instrui debet. qͦd dñs nr̃ & salua
te: sed manentib in integritate naturis diuinitas assũpsit
humanitatẽ unã ꝑsonã efficiens. ñ naturarũ ꝓprietatẽ cõmutans.
t intuendus ordo: quã gradatim ꝑgat. Rimũ pontifex hostiũ aperit:
deinde ꝓ popło orat. Post hȩc alphabetũ scribit. Inde aquã cũ cinerẽ
sibi portã salutis aperit. de inde officiũ: sacerdotis ꝓ eo orare. Post hȩc¬
autẽ primordia saluationis ei contradere. & quasi catecuminũ effi-¬
cere. Deinde qͣlit̾ uniri possit corpori sui saluatoris ꝑsacrã doctri¬

Expanded text:
ntur, sufficienter instruuntur. Fit autem crux super aquam ex sale et cinere cum docentur populi sanctae Trinitati gratias referre pro sua eruditione atque redemptione. Huic vero misturae additur naturam in una persona. Aqua enim humanitatem, vinum vero significat divinitatem. Dum ergo misturae superiori miscetur vinum cum aqua mistum, insinuatur quia populus per os praedicatoris instrui debet, quod Dominus noster etem, sed manentibus in integritate naturis, divinitas assumpsit humanitatem unam personam efficiens, non naturarum proprietatem commutans. Et intuendus ordo quam gradatim pergat. Primum pontifex ostium aperit, deinde pro populo orat. Post haec alphabetum sconfessionem portam salutis aperit, deinde est sacerdotis pro eo orare, post hoc primordia fidei ei tradere, et quasi catechumenum facere; deinde qualiter uniri possit corpori sui Salvatoris per sacram doctri
Abbreviated transcription (Latin):
paret: quȩ ñ sit spelunca latronũ. sed domꝰ orationis. Id: ñ fu¬
res & latrones demones incorporib pectoribusq sibi subiec¬
torũ exerceant dñatũ. sed potius se tales prȩparent: ut
siue manducent siue bibant siue aliud qͥd faciant inglam
dñi faciant: & benedicant dnm in om̃i tẽpore. & semꝑ sit
laus dĩ in ore eorũ. qualit̾ uersũ subsequentẽ libera possit
uoce cantare. Narrabo nomen tuũ fr̃ib meis. in medio ȩc'¬
cłȩ laudabo te imitans dñm qͥ resurgens amortuis dixit
mulierib. Ite dicite fr̃ib meis: ut eant ingalileã. Hȩc autẽ
tunc bene agit pontifex: cũ om̃e qͦd bona deliberatione in¬
choat ꝑdiuinã inuocationẽ & orationẽ ut consũmare pos¬
sit impetrat. Unde his ꝑactis: ad orationẽ se confert ponti¬
fex. petens ut om̃s qͥ in eandẽ domũ oraturi uenerint. ora¬
tiones suas exauditas gaudeant. Utrunq nanq: Pag liis

Expanded text:
paret quae non sit spelunca latronum, sed domus orationis, id est ne fuparet quae non sit spelunca latronum, sed domus orationis, id est ne fures et latrones daemones in corporibus peccatorum sibi subjectorum exerceant dominatum, sed potius se tales praeparent, ut sive manducent, sive bibant, sive aliud quid faciant in gloriam Domini faciant, et benedicant Dominum in omni tempore, et semper laus Dei in ore eorum, qualiter versum subsequentem libera possit voce cantare: « Narrabo nomen tuum fratribus meis, in medio ecclesiae laudabo te, » imitans Dominum qui resurgens a mortuis dixit mulieribus: « Ite, dicite fratribus meis ut eant in Galilaeam. » Haec autem tunc bene agit pontifex, cum omne quod bona deliberatione inchoat per divinam invocationem et orationem ut consummare possit impetrat. Unde his peractis, ad orationem se confert pontifex petens ut omnes qui in eamdem domum oraturi venerint orationes suas exauditas gaudeant. Utrumque namque Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
qui in eiꝰ ad iutorio habitauerit. id÷ ipsũ ad iutorẽ sibi esse assi¬
due dep̃catus fuerit. In eo uͦ qđ mittit pontifex ministros qͥ in
circuitu basilicȩ psallant & asꝑgant. ipse autẽ ꝑ mediã eccłam
uadit spargendo. inutraq parte faciens cruc̾e: aꝑtũdat indi¬
ciũ quia pontifex ad uitores sibi debet asciscere. qͥ eccłȩ excubi¬
as aduiuent custodire. Unde & beatꝰ moy ses: septuaginta
plendã prȩdicationẽ. Ipse tamen nullo modo securitati aut cor-¬
pori aliquatenꝰ debet indulgere. sed ꝑmediã ȩccłam conspi-¬
cuus incedere. om̃s exemplo suo informare. om̃ib sacram̃ta
crucis ac mortis dñi tam uoce quã opere ingerere. dicendo cũ¬
apło.Semꝑ mortificationẽ xp̃i circũ ferentes in corporib
nr̃is. ut & uita iñs manifestet᷑ in nob̾. & cantare dicendo. Dom̃
mea domꝰ orationis uocabit᷑. Ut scilicet talem ȩccłiam di prȩ¬

Expanded text:
qui in ejus adjutorio habitaverit, id est, ipsum adjutorem sibi esse assiqui in ejus adjutorio habitaverit, id est, ipsum adjutorem sibi esse assidue deprecatus fuerit. In eo vero quod mittit pontifex ministros qui in circuitu basilicae psallant et aspergant, ipse autem per mediam ecclesiam vadit spargendo in utraque parte faciens crucem, apertum dat indicium quia pontifex adjutores sibi debet asciscere qui Ecclesiae excubias adjuvent custodire. Unde et beatus Moyses septuaginta plendam praedicationem. Ipse tamen nullo modo securitati aut torpori aliquatenus debet indulgere, sed per mediam Ecclesiam conspicuus incedere, omnes exemplo suo informare, omnibus sacramenta tam crucis quam mortis Domini, tam voce quam opere ingerere dicendo cuer mortificationem Christi circumferentes in corporibus nostris, ut vita Jesu manifestetur in nobis. » Et cantare dicendo: « Domus mea domus orationis vocabitur; » ut scilicet talem ecclesiam Dei prae