comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ incongruent᷑ intelligi existimo epis¬
copatum popłi iudeoꝵ: quia de tribu
iuda factus ẽ scdm carnẽ. Et apłs a¬
it. Dico enim xp̃m ministrũ fuisse
circũcisionis ꝓpt̾ u̾itatẽ dei: ad confir-¬
mandas ꝓmissiones patrũ. Et ipse ait. N
ce illis exhibuit incarne p̾sentiã. & magiqͥ
aboriente uen̾unt. hoc dix̾unt. Ubiẽ. qui
natꝰ ẽ rex iudeorum: Et hoc intitulo scͥpt̾
erat: suꝑ crucifixum. Unde illud mutare
uolentib ñ frustra respondit pilatꝰ: qͦd scͥp¬
xp̃m accepit alt̾: id ÷ popłs gentium. Ei¬
ant filii eiꝰ orphani: de quib đr. filii autẽ
regni huiꝰ ibunt intenebras ext̾iores. Fac¬
ti sunt autẽ orphani. amisso ipso regno qͣsi
patre ꝑdito: qͣnqͣm & dm patrẽ bene in¬
telliguntur amisisse. Qui enim filiũ ñ ht̃
ait u̾itas: nec patrẽ ht̃. Et uxor eiꝰ uidua.
Uxor regni. plebsintelligi pot̾: cui rege̾
misso ipso regno. Nutantes tͣnsferant᷑

Expanded text:
n incongruenter intelligi existimo episcopatum populi Judaerum, quia de tribu Juda factus est secundum carnem: et Apostolus ait, «Dico enim Christum ministrum fuisse circumvisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum» . Et ipse ait: «Non quia illis exhibuit in carne praesentiam. Et Magi qui ab oriente venerunt, hoc dixerunt: «Ubi est qui natus est rex Judaeorum» . Et hoc in titulo scriptum erat super crucifixum: unde illud mutare volentibus non frustra respondit Pilatus, «Quod scripm accepit alter, id est populus Gentium. «Fiant filii ejus orphani:» de quibus dicitur, «Filii autem regni ibunt in tenebras exteriores» . Facti sunt autem orphani amisso ipso regno, quasi patre perdito; quanquam et Deum patrem bene intelliguntur amisisse: «Qui enim Filium non habet,» ait Veritas, «nec Patrem habet» . «Et uxor ejus vidua.» Uxor regni plebs intelligi potest, cui reges misso ipso regno. «Nutantes transferantur
Abbreviated transcription (Latin):
rant incelo: ñ hñt xp̃m. Nonsit ili ad
dito id ẽ regno sic remanser. aut amisso
do cuius filium ꝑsecuti sunt & odunt: ñ
ẽ qui eorum misereat᷑. ñ ad temporalẽ uitã
sum̃dam uł sustendandã: s ad uerã uitã
id ÷ ęt̾nam. Fiant nati eius inint̾itum:
utiq inint̾itum sempit̾num. Ingene¬
ratione una deleatur nom̃eiꝰ. Quia
gen̾ati sunt ñ regenati: ideo inunage¬
natione delent᷑. Nam inalt̾a id÷ in
regen̾atione: sieam cognosc̾ent & tene¬
rent ñ delerent᷑. In memoriã redeat
iniqͥtas patrum eiꝰ inconspectu dñi:
licia etiam patrũ eiꝰ iniquitatẽ. Sic
enim eis dic̃. Testimoniũ estis uobis¬
met ipsis: quia filii estis eoꝵ qͥ ꝓpħas occid̾ĩ

Expanded text:
adjrdito, id est regno, sic remanserunt, aut amisso Deo, cujus Filium persecuti sunt et oderunt, non est qui eorum misereatur, non ad temporalem vitam sumendum vel sustentandam, sed ad veram vitam, id est aeternam. «Fiant nati ejus in interitum:» utique in interitum sempiternum. «In generatione una deleatur nomen ejus.» Quia generati sunt, non regenerati, ideo in una generatione delentur: nam in altera, id est in regeneratione, si eam cognoscerent et tenerent, non delerentur. «In memoriam redeat iniquitas patrum ejus in conspectu Domini:»litia etiam patrum ejus iniquitatem. Sic enim eis dicit, «Testimonium estis vobismetipsis, quia filii
Abbreviated transcription (Latin):
incerti qͦ eant: omni p̾sidio destituti. Si¬
ciant᷑ de habitationib suis. Exposuit
qͦd supͣ dix̾at: tͣnsferant᷑. Hoc autẽ totũ
qͦmͦ uxori eiꝰ filiisq contig̾it: sequentes in¬
dicant u̾sus. Scrutetur fenerator omnẽ
substantiam eiꝰ: et diripiant alieni labo¬
etiam pupilli sine adiutore & sine tuto¬
re inerumpnis et egestate tam̃ crescere
et genus ꝓpagatione seruare: sequit᷑ &¬
dicit. Fiant nati eiꝰminteritu: ingenera¬
tione una deleat᷑ nom̃ eius. idẽ. ut quod
in memoriã redeat iniquitas patrũ eiꝰ in
conspectu dñi. et peccm matͥs eiꝰ ñ deleat᷑:
An intelligendũ ẽ ut reddant᷑ ei pecc̃ã

Expanded text:
incerti quo eant, omni praesidio destituti. «Ejiciantur de habitationibus suis.» Exposuit quod supra dixerat, «transferantur.» Hoc autem totum quomodo uxori ejus filiisque contigerit, sequentes indsubstantiam ejus, et diripiant alieni laboetiam pupilli sine adjutore et sine tutore in aerumnis et egestate tamen crescere, et genus propagatione servare; sequitur, et dicit, «Fiant nati ejus in interitum, in generatione una deleatur nomen ejus:» id est, quod «In memoriam redeat iniquitas patrum ejus in conspectu Domini, et peccatum matris ejus non deleatur.» An intelligendu
Abbreviated transcription (Latin):
sius et morte consumpti sunt. Et tanꝗͣ
dicẽtur. qͥd gͦ fiet de num̾o sacͣtissimo duo-¬
denario. inqͦ nfrustra dñs duodecim hr̃e
pͥmos apłos uoluit: continuo subiecit.
Et ep̃atum eiꝰ accipiat alt̾. Tanqͣm dicet.¬

Expanded text:
sius et morte consumpti sunt. Et tanquam diceretur, Quid ergo fiet de sacratissimo numero duodenario, in quo non frustra Dominus duodecim habere primos Apostolos voluit? continuo subjecit, «Et episcopatum ejus accipiat alt
Abbreviated transcription (Latin):
quoties uolui collig̾e filios tanqͣm gal¬
lina pullos suos sub alas suas et noliusti.
Deinde que ipsa impietate recipiant.
incipit ꝓpħare: et eomͦ illa dicit. tanꝗͣ
ulciscendi cupiditate optet uti fiant:
cumdicant᷑ futura certissima u̾itate.
et ꝑ dei iusticiã suꝑ tales dignauent᷑a.
Quem modũ futura p̾dicendi uelut
speciem male optandi quidã ñ intelli¬
gentes: putant odiũ odio. et malo¬
animo malum animũ reddi: qm̃ reuera
paucorũ ẽ dinosce̾ quomͦ placeat pena in¬
iquorum accusatori. inimicitias exsaturare
cupienti : et qͣmlonge alio mͦ placeant iu¬
dici recta uoluntate peccata punienti. Illȩ
quippe reddidit malũ ꝓmalo: iste autẽ
etiam cumuindicat. ñ reddit malũ ꝓma¬

Expanded text:
quoties volui colligere filios tuos, tanquam galquoties volui colligere filios tuos, tanquam gallina pullos suos sub alas suas et noluisti» . 7. Deinde quae pro ipsa impietate recipiant, incipit prophetare; et eo modo illa dicit, tanquam ulciscendi cupiditate optet ut fiant; cum dicantur futura certissima veritate, et per Dei justitiam super tales digne ventura. Quem modum futura praedicendi, velut specie male optandi, quidam non intelligentes, putant odium odio, et maloanimo malum animum reddi: quoniam revera paucorum est dignoscere, quomodo placeat poena iniquorum accusatori inimicitias exsaturare cupienti, et quam longe alio modo placeat judici recta voluntate peccata punienti. Ille quippe reddit malum pro malo; iste autem etiam cum vindicat, non reddit malum
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ etiã ꝓnobis pͥmitꝰ ut animum nr̃m d̾o
miserante atq opitulante uincamꝰ: quo
ferimur inulciscendo cupiditatẽ. cum
detrahitur siue p̾sentib siue absentib
nobis. Deinde cum xͥ patientiam recor¬
dam᷑ tanqͣm ipso excitato sicut factũ ẽ
cum dormiret innaui. qui ꝑturbationẽ
cordis nr᷑i tempestatemq tͣnquillat:
animo sedato atq placato oremꝰetiam
ꝓipsis detͣctorib nr̃is. ut securi dicamus:
dimitte nob̾ domiNe. sicut et nos di¬
mittimꝰ. S ille dimittebat: qui pecẽm
ꝓbonis. Et quasiquȩreremꝰ quȩ mala ꝓ
quib bonis: et odium inquit ꝓdilectiõe
mea. Hicẽ omis et magnꝰreatus illoꝵ. Nã
qͥd nocere potuer᷑ ꝑseqñtes. uoluntate ñ
necessitate morientẽ: S ipsum odiumẽ.
cͥm̃ maxinũ ꝑsequentis: qͣmuis sit uolũ¬
taria pena patienti s. Satis autẽ exposuit
tione mea. Hanc dilectionem in euuan¬
głio commemorat uͥdicit: ierłmierłm¬

Expanded text:
vero etiam pro nobis primitus, ut animum nostrum Deo vero etiam pro nobis primitus, ut animum nostrum Deo miserante atque opitulante vincamus, quo ferimur in ulciscendi cupiditatem, cum detrahitur sive praesentibus sive absentibus nobis. Deinde, cum Christi patientiam recordamur, tanquam ipso excitato, sicut factum est, cum dormiret in navi , qui perturbationem cordis nostri tempestatemque tranquillat, animo sedato atque placato oremus etiam pro ipsis detractoribus nostris, ut securi dicamus: «Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus» . Sed ille dimittebat, qui peccatupro bonis.» Et quasi quaereremus, Quae mala? pro quibus bonis? «Et odium,» inquit, «pro dilectione mea.» Hic est omnis et magnus reatus illorum. Nam quid nocere potuerunt persequentes, voluntate, non necessitate morientem? Sed ipsum odium est crimen maximum persequentis, quamvis sit voluntaria poena patientis. Satis autem exposuit tione mea.» Hanc dilectionem in Evangelio commemorat, ubi dicit: «Jer
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi mala ꝓbonis. illȩ in sũmo benigni¬
tatis reddebat bona ꝓmalis: quãqͣm
bene intelligat᷑ etiam ꝓdiscipłis suis o¬
rasse. quod etiam passionẽ suã dixit. ne
deficet fides eorum : qñ ipse pendens in
ligno ut comm̃daret patientiã. ñ ostẽ¬
debat potentiam int̾ u̾ba detͣhentiũ:
quos posset diuina potestate delere.s
nob̾ ittilius erat qͦd patientiȩ p̾bebat.
exemplum: qͣm si suos inuicos nͥ dilati¬
one ꝑdendo adhoc nos ȩdificaret. ut ĩ¬
patient̾ festinaremꝰ de his quos malos
patim᷑ uindicari: cum scͥptum sit me-¬
lior ẽ. patiens qͣm fortis. Docent gͥ nos
diuina eloquia dñico exemplo cũ au-¬
dimꝰ. ꝓeo ut dilig̾ent me detrahebant
mͥ. ego autẽ orabam: ut qñ aliqͦs sentimꝰ
ingratos. ñ solum ñ reddentes bona. s
insuꝑ reddentes mala ꝓbonis: nos ore-¬
mus. Et ipsi quidẽ ꝓaliis uel seuien-¬
tib ueldolentib ⁊ infide ꝑiclitantib: noᷤᷤ

Expanded text:
ipsi mala pro bonis, ille in summo benigniipsi mala pro bonis, ille in summo benignitatis redderet bona pro malis. Quanquam bene intelligatur etiam pro discipulis suis orasse, quod etiam ante passionem suam dixit, ne deficeret fides eorum , quando ipse pendens in ligno, ut commendaret patientiam, non ostendebat potentiam inter verba detrahentium, quos posset divina potestate delere. Sed nobis utilius erat quod patientiae praebebat exemplum, quam si suos inimicos sine dilatione perdendo, ad hoc nos aedificaret, ut impatienter festinaremus de his quos malos patimur vindicari: cum scriptum sit: «Melior est patiens quam vir fortis» . Docent igitur nos divina eloquia dominico exemplo, cum audimus, «Pro eo ut diligerent me, detrahebant mihi; ego autem orabam;» ut quando aliquos sentimus ingratos, non solum non reddentes bona, sed insuper reddentes mala pro bonis, nos oremus: et ipse quidem pro aliis vel saevientibus, vel dolentibus, et in fide periclitantibus; nos
Abbreviated transcription (Latin):
benignitatis sũmitate dilapsi. uͥreddunt
bona ꝓmalis. adqͣntã malignitatis ꝓfun¬
ditatem uen̾unt retͥbuendo mala ꝓbo
nis. qñ p̾cipitat. tot gͣdꝰ int̾positos tͣnsie¬
runt: Nec paruum aliquid putaride
bet. quia ñait. ꝓeo ut dilig̾ent me int̾¬
dei et dicentes. qͦd in pͥncipe demoniaꝵ¬
eicit demonia: et demonium h̃t̃ et insan¬
it. Quid eum auditis: Et cet̾a talia. Qua
de tractione. ab illo au̾tebant eos: quoꝵ
conuersionemillȩ querebat. Et ideo potiꝰ
hoc dixit. ut oftendet magiseos nocere qͥ
xp̃o detrahunt. et hoc animas int̾siciunt:
quam qui eiꝰ mortalẽ carnẽ mox p̾sertun
resurrecturã seuiendo ꝑemer̃. Sed cum
dixisset. ꝓeo ut diligent me detͣhebant
mͥ. quid ait: Ego autẽ orabam. Non
quilem dixit quid orabat. Sed quid
meliꝰ intellig̾e debemꝰ. quã ꝓ eis ipsis:
Crucifixo enim maxime detrahebant:
qnue illud homini quẽ qͣsi uic̾ant illu¬
qm̃ imꝓfundo malignitatis reddebant

Expanded text:
nignitatis summitate delapsi, ubi redduntur bona pro malis, ad quantam malignitatis profunditatem venerunt, retribuendo mala pro bonis! quanto praecipitio tot gradus interpositos transierunt! Nec parvum alibet, quia non ait, Pro eo ut diligerent me, inteDei, et dicentes quod in principe daemoniejicit daemonia ; et, daemonium habet et insanit; quid eum auditis ? et caetera talia. Qua detraconversionem ille quaerebat: et ideo potius hoc dixit, ut ostenderet magis cos nocere qui Christo detrahunt, et per hoc animas interficiunt, quam qui ejus mortalem carnresurrecturam, saeviendo per emerunt. 5. Sed cum dixisset, «Pro eo ut diligerent me, detrahebant mihi;» quid ait? «Ego autem orabam.» Non quidem dixit quid orabat; sed quid melius intelligimus, quam pro eis ipsis? Crucifixo enim maxime detrahebant, quando velut homini, quem quasi vicerant, illuut quoniam in profundo malignitatis reddebant
Abbreviated transcription (Latin):
bonis: qͣmm̃cedem habebitis: Id÷ quid
magnum facietis: Nonne et publicam hoc
faciunt: Uult autẽ illoset hoc fac̾e̾. etlon¬
ge. amplius: id÷ ut ñ solum amicos uerũ
etiã inimicos diligant. Postiꝰ autẽ qͦd÷ red
dere malũ ꝓmalis. habeant et mali et me¬
diocrit̾ mali. et mediocrit̾ boni: usq ad¬
eo ut lexeis reddidit ulciscendi modum.
oculum ꝓoculo. dentẽ ꝓdente. Quȩ sidi¬
cipot̾. iniustorũ iusticia ẽ: ñ qͥa iniquũ ẽ
ut recipiat unꝰquisq quod fec̾it: alioqͥn

Expanded text:
bonis; «quam mercedem hababitis,» id est, quid bonis; «quam mercedem hababitis,» id est, quid magnum facietis? «nonne et publicani hoc faciunt» ? Vult autem illos et hoc facere, et longe amplius; id est, ut non solum amicos, verum etiam inimicos diligant. Posterius autem, quod est reddere mala pro malis, habeant et mali, et mediocriter mali, vel mediocriter boni; usque adeo ut Lex eis dederit ulciscendi modum, «Oculum pro oculo, dentem pro dente» : quae, si dici potest, injustorum justitia est. Non quia iniquum est ut recipiat un
Abbreviated transcription (Latin):
nosce illis: quia nesciunt qͥd faciunt.
Cuius uestigia secutus sc̃s stepħs: fyxo
genu orauit ꝓ lapidantib dicens. Dñe
ne statuas illis hoc delictum. Adqͣm
Nulli malũ ꝓmalo reddentes. Et apls
petrꝰ. Non reddentes malũ ꝓmalo: ⁊
maledictum ꝓ maledicto. Unde et in
psalmo legitur. Si reddidi retͥbuenti¬
bus mͥmala: duoꝵ postremorũ illud
mitiꝰ adnouem leꝓsos ꝑtinet: quicũ
mundati ẽẽnt a dño. grãs n eg̾unt. Ii¬
lud uͦ ultimũ quo nichilẽ peiꝰ. adhos¬
dilig̾ent me detrahebant mͥ. Dilectionẽ
quippe debebant tantis domini benefi¬
cus: quã ñ solum minime reddebant. uerͣ
etiam ꝓillo bono irrogabant malũ. Du
o uͦ mecdia que diximꝰ hominum qͦdãmͦ ẽ
mediorũ : ita se hñt ut eorum pͥus qͦd ÷ red¬
dere bona probonis. habeant et boni: et
mediocrit̾ boni. uelmediocrit̾ mali. Ideo
quiuos diligunt. id ÷ si reddid̃itis bonaꝓ

Expanded text:
nosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . nosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Cujus vestigia secutus sanctus Stephanus, fixo genu oravit pro lapidantibus, dicens: «Domine, ne statuas illis hoc delictum» . Ad quam «Nulli malum pro malo reddentes» ; et apostolus Petrus, «Non reddentes malum pro malo, vel maledictum pro maledicto» : unde et in Psalmis legitur, «Si reddidi retribuentibus mihi mala» . Duorum postremorum illud mitius ad novem leprosos pertinet, qui cum mundati essent a Domino, gratias non egerunt : illud vero ultimudiligerent me, detrahebant mihi.» Dilectionem quippe debebant tantis Domini beneficiis; quam non solum minime reddebant, verum etiam pro illo bono irrogabant malum. Duo vero media quae diximus hominum quodam modo esse mediorum, ita se habent, ut eorum prius, quod est reddere bona pro bonis, habeant et boni, et mediocriter boni, vel mediocriter mali. Ideo qui vos diligunt,» id est, si reddideritis bona pro
Abbreviated transcription (Latin):
impii gratis oder̃. Sicut enim u̾itas nul¬
lo extra eum ꝓposito cõmodo ꝓpt̾ seipãm
expetit᷑ aboptimis: ita iniquitas apessimiᷤ
Unde et apud auctores sclarium litt̾arũ
dictũ ẽ. de qͦdam pessimo: gratiuto potiꝰ
malus atq crudelis erat. Pro eo inquit
ut dilig̾ent me: detrahebant mͥ. Sex st̃
inisto gn̾e differentiȩ. quȩ cõmemora¬
tȩ animaduerti facillime possunt: red¬
dere bona ꝓmalis. redde mala ꝓmalis.
redde bona ꝓbonis: reddẽ mala ꝓ malis.
ñ redde bona ꝓbonis ÷ s redde mala pro
bonis. h orum duopͥma. bonorum sunt:
et eorum duorũ pͥꝰ. meliꝰ. Postrema duo
maloꝵ: et eorũ postiꝰ det̾ius. Duo medi¬
a. qͦdãmͦ meliora: s eorum pͥus ꝓpinqũ
bonis: post̾ius ꝓpinquũ malis. Hȩc in
scͥpturis sc̃ĩs. oportet aitencłe. Reddit
bona ꝓmalis ipse dñs: qui iustificat im¬
pium. et pendens incruce dix̃. Pat̾ ig¬

Expanded text:
impii gratis oderunt; quia sicut veritas nulimpii gratis oderunt; quia sicut veritas nullo extra eam proposito commodo propter seipsam expetitur ab optimis, ita iniquitas a pessimis. Unde et apud auctores saecularium litterarum dictum est de quodam pessimo: «Gratuito potius malus atque crudelis erat . 4. «vers. 4. Pro eo,» inquit, «ut diligerent me, detrahebant mihi.» Sex sunt in isto genere differentiae, quae commemoratae animadverti facillime possunt: reddere bona pro malis, non reddere mala pro malis; reddere bona pro bonis, reddere mala pro malis; non reddere bona pro bonis, reddere mala pro bonis. Horum duo prima, bonorum sunt, et eorum duorum prius melius; postrema duo malorum, et eorum posterius deterius; duo media quodammodo mediorum, sed eorum prius propinquum bonis, posterius propinquum malis. Haec in Scripturis sanctis oportet attendere. Reddit bona pro malis ipse Dominus, «qui justificat impium» , et pendens in cruce dixit: «Pater, ig
Abbreviated transcription (Latin):
et falsam ẽẽ uituꝑationẽ quã ñ tacet
inqͦloquit᷑ ds. Taus autẽ maxima ẽ uni¬
geniti filii dei: quia hoc ip̃m qͦd ÷ unige
nitus. dei filius p̾dicat᷑. Hoc autẽ ñ appa¬
rebat: s apparente infirmitate eiꝰ late¬
bat. cũ ospeccatoris &e dolosi suꝑ eũ aꝑtũ
ẽ. Et ideo illud aꝑtumẽ: quia oꝑta hu¬
ius uirtus fuit. Ideo autẽ dicit aꝑtum
ẽ. osdolosi: quia odium qͦd dolo tegeba¬
tur eruipit inuocem. Hoc enĩ in conseq̃n¬
tanqͣm magistrum bonum captiosa ad¬
ulatione laudabant: unde alibidr. ce
qui laudabant me adu̾sum me iurabãt.
Deinde quia eruꝑunt clamantes cruci¬
fige crucifige: secutꝰ adiunxit. Et ser¬
monib odii circumdedunt me: illi qui
lingua dolosa. quasi ñ odii s dilectioĩs
locuti sunt. Ideo adu̾sum me q hoc in¬
sidiando faciebant: pꝰea sermonib nõ
falsȩ ce dolosȩ dilectionis. s aꝑtiodu
circum dedunt me. et ex pugnauer̃ me¬
gratis. Sicut autẽ gratis amant xp̃m: sic

Expanded text:
quia falsa est vituperatio, quam non tacet in quo loquitur Deus. Laus autem maxima est unigeniti Filii Dei, quia hoc ipsum laus enitus Dei Filius praedicatur. Hoc autem non apparebat, sed apparente infirmitate ejus latebat, cum os peccatoris et os dolosi super eum apertum est; et ideo illud apertum est, quia operta virtus hujus fuit. Ideo autem dicit, «Apertum est os dolosi,» quia odium quod dolo tegebatur, erupit in vocem. Hoc etiam in consequenstrum bonum captiosa adulatione laudabant. Unde alibi dicitur: «Et qui laudabant me, adversus me jurabant» . Deinde quia eruperunt clamantes, «Crucifige, crucifige» ; secutus adjunxit, «Et sermonibus odii circumdederunt me.» Illi qui lingua dolosa, quasi non odii, sed dilectionis verba locuti sunt; ideo «adversus me,» quia hoc insidiando faciebant; postea «sermonibus,» non falsae et dolosae dilectionis, sed aperti «odii circumdederunt me, et expugnaverunt megratis.» Sicut autem pii gratis amant Christum, sic
Abbreviated transcription (Latin):
enim os loquit᷑ u̾itatẽ. contͣ illud qͦd di¬
x̾unt. istibeatum popłm cuibȩc s: debet
etiam istȩ dic̾e qͦd in eodem psalmo sȩqͥt᷑.
beatus ppłs cuius dñs ds ipsius. Hiuc eni
ñdiabolusẽ. adextris. sed dñs: sic̃ et ali¬
bidicit. Prȩuidebã dñm in conspectu
auariciam sapientiȩ. et peccuniã saluti
suȩ: ut eum tͣcłet a qͦ debuit possidi ne
abillo possidet᷑: cuius oꝑa ipse. xp̃c soluit
te peccati. Oratio autẽ quȩ ñfit ꝑ xp̃m.¬
ñsolum ñ pot̾ delere pecc̃m: s etiã ipsa
fit inpeccatũ. Qñ autẽ iudas ita orare
potuerit ut oratio eiꝰ fieret inpeccatum:
queripot̾. Credo anteqͣm dñm tͣderet.
illum tͣdidit. eumq penituit: siꝑ xp̃mora¬
ret. indulgentiã rogaret. Si indulgentiam
collum ligaret: ꝓinde cum dixisset. cum
iudicat᷑ exeat condempnatꝰ : ne ab ĩminente
condepnatione putaret᷑ se potuisse orati-¬
one lib̾ari. qͣmdidic̾at cũ condiscipł̃ is suiᷤᷤ

Expanded text:
s loquitur veritatem, contra illud quod dixerunt isti beatum populum cui haec sunt, debet etiam ipse dicere quod in eodem psalmo sequitur, «Beatus populus cujus Dominus Deus ipsorum» : huic enim non diabolus est a dextris, sed Dominus: sicut et alibi dicit, «Providebam Dominum in conspectu avaritiam sapientiae, et pecuniam saluti suae, ut eum traderet, a quo debuit possideri, ne ab illo possideretur, cujus opera ipse Christus solvit, te peccati: oratio autem quae non fit pn solum non potest delere peccatum, sed etiam ipsa fit in peccatum. Quando autem Judas ita orare potuerit, ut oratio ejus fieret in peccatum, quaeri potest. Credo, antequam Dominum traderet, illum tradidit, eumque poenituit, si per Christum oraret, indulgentiam rogaret; si indulgentiam collum ligaret. Proinde cum dixisset, «Cum judicatur, exeat condemnatus;» ne ab imminente condemnatione putaretur se potuisse oratione liberare, quam didicerat cum condiscipulis suis,
Abbreviated transcription (Latin):
ego autẽ orabam: et posuer̃ adu̾sũ me
mala ꝓbonis. et odium ꝓdilectiõe mea.
Omĩa de plurib: nunc uͦ quid digni
ẽẽnt ꝓhisiniquitatib suis. et qͥd in eis
iudicio futurũ ẽẽt ꝓnuncians: consti¬
tue inquit suꝑ eum peccatorẽ: tanꝗͣ in¬
tendens ineum qͥ se tradidit talib de
actuũ apłorũ supplicio debito p̾nunciet
et diabolus stet adextris eiꝰ : hoc itaq
m̾uit ut suꝑ se habeat diabolum. id÷ diabolo
subditꝰ sit: qui xp̃o ẽẽ. subditus noluit. Stet
autem adextris eius dictum ẽ: quia oꝑa
diaboli p̾posuit oꝑidei. Hocenim cuiq
n̾inm̃ito dextrũ dr quod p̾ponit: sicut
sinistrȩ dextͣ p̃ponit᷑. Ideo &e de illis qui
scłi huius gaudia p̾ponentes deo. beatũ
dix̾unt pͦpłm cui hȩc s̃ rectissime dictũẽ:
dext̾a eorum dext̾a iniquitatis. Unde qͦd
dix̾unt beatũppłm cuiħs̃. oseorũ locut̾

Expanded text:
utem orabam: et posuerunt adversum me mala pro bonis, et odium pro dilectione mea.» Omnia de pluribus. Nunc vero quid digni essent pro his iniquitatibus suis, et quid eis divino judicio futurum esset praenuntians, «Constitue,» inquit, «super eum peccatorem:» tanquam intendens in eum qui se tradidit talibus, dActuum Apostolorum supplicio debito praenuntie«Et diabolus stet a dextris ejus?» Hoc itaque meruit, ut super se habeat diabolum, id est, diabolo subditus sit, qui Christo subditus esse noluit. «Stet» autem «a dextris ejus,» dictum est, quia opera diaboli praeposuit operibus Dei. Hoc enim cuique non immerito dextrum dicitur, quod praeponit; sicut sinistrae dextra praeponitur. Ideo et de illis qui saeculi hujus gaudia praeponentes Deo, beatum dixerunt populum cui haec sunt, rectissime dictum est, «Dextera eorum dextera iniquitatis.» Unde, quod dixerun
Abbreviated transcription (Latin):
uorum. Si autẽ mouet qͦmͦ potuerit
hr̃e substantiam quam fenerator seru¬
taretur alieniq diriꝑent: qñiã cum aliᷤ
undecim dñm sequebat᷑: credat eum oĩa
que habebat ita dimisisse filiuis et uxori. ut
non inde sincer it̾ uelꝑseu̾ant̾ uinculũ eu¬
piditatis abruꝑit: qͥ etiam si ea uelut uen¬
dere uidet᷑ distribuenda pauꝑib ꝓfecto
fac̾et qͦd ananias pꝰ dñiascensionẽ. Neq it.
metueret. ne hoc dñs diuinitate cognosc̾et.
quẽ falli putabat: q̃n ea quȩ mittebant᷑
de locuilis auferebat. S iam uideamꝰ si¬

Expanded text:
vorum. Si autem movet quomodo potuerit vorum. Si autem movet quomodo potuerit habere substantiam quam fenerator scrutaretur, alienique diriperent, quando jam cum aliis undecim Dominum sequebatur; credat eum omnia quae habebat ita dimisisse filiis et uxori, ut non inde sinceriter vel perseveranter vinculum cupiditatis abruperit: qui etiamsi ea velut vendere videretur distribuenda pauperibus, profecto faceret quod Ananias post Domini ascensionem . Neque enim metueret ne hoc Dominus divinitate cognosceret, quem falli putabat, quando ea quae mittebantur, de loculis auferebat . 18. «vers
Abbreviated transcription (Latin):
tanta cura cõmendandȩ ultimȩ uolu¬
ptatis. ce qualiũc̃q testam̃toꝵ satis ag̾e.
ut c̃ defuncti fui̾nt. suis bñ sit. ꝑmansi¬
onẽ uͦ pꝰt̾itatis suȩ. ꝑsuccessiones gn̾atio¬
num. soli selaudabilit̾ sꝑnunt. qui seĩp̃¬
sos abscidunt ꝓpt̾ regnum cȩlorũ: et fi¬
lios suos hoc face cupiunt. ł exoptant¬
ł martiyrio coronari. ita ut nullus eo¬
rum int̾ra remaneat. Cȩt̾i autẽ hoiẽs
aut pene om̃s. felices uolunt ẽẽ. suos in hac
uita pꝰmortẽ suã: et suum genꝰint̾ire no¬
lunt. Quaꝑꝑ qͦd uida tam infelicit̾ mor¬
tuo. ita ut uxoruidua. et filiieiꝰ orphani
remanser̾: ut fen̾atore scrutante omnẽ
sub̾am eiꝰ. c& diripientib alienis labo¬
reseiꝰ. om̃s. de suis habitationib eicent᷑.
nec aliquẽ pupillieiꝰ miserantẽ inueni¬
rent. ⁊ in una gn̾atione sine pꝰt̾is interi¬
rent: sihȩc sentiunt mortui: cumulus
malorũ ẽ. Si hec ñ sentiunt: formido ui¬

Expanded text:
tanta cura commendandae ultimae volutanta cura commendandae ultimae voluntatis et qualiumcumque testamentorum, satis agere ut cum defuncti fuerint, suis bene sit. Permansionem vero posteritatis suae per successiones generationum soli laudabiliter spernunt, qui seipsos abscidunt propter regnum coelorum, et filios suos hoc facere cupiunt, exoptantve martyrio coronari, ita ut nullus eorum in terra remaneat: caeteri autem omnes, aut pene omnes, felices volunt suos esse in hac vita post mortem suam, et suum genus interire nolunt. Quapropter quod Juda tam infeliciter mortuo, ita uxor vidua et filii ejus orphani remanserunt, ut feneratore scrutante omnem substantiam ejus, et diripientibus alienis labores ejus, de suis habitationibus ejicerentur, nec aliquem pupilli ejus miserantem invenirent, et in una generatione sine posteris interirent; si haec sentiunt mortui, cumulus malorum est; si haec non sentiunt, formido vi
Abbreviated transcription (Latin):
m̾itis seubene. seu malȩ: Cui respon¬
deo magnã quidem eẽ questionẽ nec ĩ
p̾sentia disserendam: qͦd sit oꝑis plixi¬
oris utrum uel quatinꝰ. uł qͦm ea quȩ
circa nos aguntur: nou̾int sp̃e mor¬
tuorum. Ueruntam̃ qͦd breuit᷑ dicipo¬
test. sinulla illis ẽẽt cura de nob̃: ñ di¬
ceret dominꝰ dixisse illum diuitẽ qͥ
tormenta apud inferos patiebat᷑. habeo
qui hoc alit̾ intelligere conantur. ce qi
fatendumẽ. ñ ẽẽ consequens ut si sciunt
mortui suofuiu̾e. qr nec in locis pȩnar᷑
eosuident uͥdiues ille erat: nec in reqͥe
beatorum uͥ lazarũ &e abraham quãuiᷤᷤ
longe agnoscebat: ideo eos etiã illa quȩ
circa eorum carosagunt᷑. uelleta uel tris¬
tia scire necesse fit. Hocdico paucos eẽ
eiꝰ aninũ homines: qui pꝰ mortẽ suam
quid suis boni maliue contingat saltĩ
dumuiuunt negligant atq omnino
contẽpnant. multos aut̾ qͦd indicat aẽ

Expanded text:
meritis, seu bene, seu male? Cui responmeritis, seu bene, seu male? Cui respondeo magnam quidem esse quaestionem, nec in praesentia disserendam, quod sit operis prolixioris, utrum, vel quatenus, vel quomodo ea quae circa nos aguntur, noverint spiritus mortuoram. Verumtamen, quod breviter dici potest, si nulla illis esset cura de nobis, non diceret Dominus dixisse illum divitem qui tormenta apud inferos patiebatur: «Habequi hoc aliter intelligere conantur, et quia fatendum est non esse consequens ut si sciunt mortui suos vivere, quia nec in locis poenarum eos vident, ubi dives ille erat, nec in requie beatorum, ubi Lazarum et Abraham quamvis longe agnoscebat , ideo eos etiam quae circa eorum charos aguntur vel laeta vel tristia scire necesse sit: hoc dico, paucos esse ejus animi homines, qui post mortem suam quid suis boni malive contingat, saltem dum vivunt, negligant, atque omnino contemnant; multos autem, quod indicat etiam
Abbreviated transcription (Latin):
et alii int̾p̾tes sic transtuler. fiant incon¬
semꝑ. sicut alibi dictum ẽ. posusti iniqͥ¬
tates nr̃as inconspectu tuo. Semꝑ autẽ
dixit. ut sine remissione sit tantũ illd̃
scelus: et hic et in futuro scło. Disꝑeat
de t̾ra memoria eorum: patrũ scilicet &
matris eiꝰ. Memoriã dic̃ eorũ: que in ꝓ¬
pagine gen̾ationis custodit᷑. Hȩc ꝓpħa¬
uit de terra ꝑitura: quia et ipse iudas
et filii eiꝰ quierant. tanqͣm memoria pa-¬
trum et matris eiꝰ sine successione ꝓlis.
sicut suꝑrus dictum ẽ. inbreuitate uniꝰ
gn̾ationis extinctisunt. Dicit aliquis.
uxor eius. & filii ꝑuen̾unt. et tͣnslati st̃
eiecti dehabitationib suis: scrutante
uante nec miserante pupillos eiꝰ. aut
qͦd cito s̃ sine post̾is mortuiꝰ Nunqͥd ãe
exeis quȩ insuis pꝰmortẽ cuiusq c̾tingt̃
ullos mortuos tangit dolor: aut hȩc sal¬
tem scĩre putandi s̃. quoꝵ sensꝰ alibi ẽ ꝓ

Expanded text:
et alii interpretes sic transtulerunt, «Fiant in conet alii interpretes sic transtulerunt, «Fiant in consemper:» sicut alibi dictum est, «Posuisti iniquitates nostras in conspectu tuo» . «Semper» autem dicit, ut sine remissione sit tantum illud scelus, et hic, et in futuro saeculo. «Dispereat de terra memoria eorum:» patrum scilicet et matris ejus. Memoriam dicit eorum, quae in propagine generationis custoditur: hanc prophetavit de terra perituram, quia et ipse Judas, et filii ejus qui erant tanquam memoria patrum et matris ejus, sine successione prolis, sicut superius dictum est, in brevitate unius generationis exstincti sunt. 17. Dicit aliquis: uxor ejus et filii pervenerunt, et translati sunt, ejecti de habitationibus suis, scrutante ine adjuvante nec miserante pupillos ejus, et quod cito sunt sine posteris mortui? Numquid etiam de his quae in suis post mortem cujusque contingunt, ullus mortuos tangit dolor? aut haec saltem scire putandi sunt, quorum sensus alibi est pro
Abbreviated transcription (Latin):
nima quȩ peccau̾it: ipsa moriet᷑. Hoc qͥp¬
pe dictum ẽ. de his qͥ conu̾tunt᷑ ad dñm.
et ñunitant᷑ mala parentũ suoꝵ: qͦd ip̃ae
ꝓpħa ȩuident̃ ostendit: Dic̃ enim parẽ-¬
tum iniqͥtates eis ñ obẽẽ: qͥ iusticiã faciẽ¬
do dissimiles fu̾nt. Iilud autẽ qͦd dictũ
ẽ reddam pecc̃a patrũ infilios. additũ ẽ
qͥ odunt me. hoc ÷ sic̃ me ocłant et paren-¬
tes eoꝵ: ut quẽ admodum bonoꝵ imita¬
tio fac̃. ut etiã ꝓpͥa pecc̃a deleantur: sic
malorũ imitatio faciat. ut ñ solũ sua. s
etiam eorũ qͦsimitati sunt m̾ita sortiant᷑.
Si gͦ iudas ten̾et illud ad qͦd uocatꝰ ẽ: nul
lom adeũ uelsua p̾t̾ita. uel parentũ ini¬
quitas ꝑtin̾et. Quia gͦ tenuit ñ adop-¬
tionem infamilia dei s iniquitatẽ uetu-¬
stigñis potiꝰ eleg̾: rediit iniquitas patrũ
eius inconspectu dñi. ut in eo etiam ip̃a
inisto dñs cũ illi et ip̃a retͥbuet. Contra
dñm enim dixit: inconspectu dñi. Nã

Expanded text:
ima quae peccaverit, ipsa morietur.» Hoc quippe dictum est de his qui convertuntur ad Deum, et non imitantur mala parentum suorum; quod ipse propheta evidenter ostendit: dicit enim parentum iniquitates eis non obesse, qui justitiam faciendo dissimiles fuerint . Illud autem quod dictum est, «Reddam peccata patrum in filios,» additum est, «qui oderunt me» , hoc est, sicut me oderant parentes eorum: ut quemadmodum bonorum imitatio facit ut etiam propria peccata deleantur, sic malorum imitatio faciat ut non solum sua, sed etiam eorum quos imitati sunt, merita sortiantur. Si ergo Judas teneret illud ad quod vocatus est, nullo modo ad eum vel sua praeterita, vel parentum iniquitas pertineret: quia ergo non tenuit adoptionem in familia Dei, sed iniquitatem vetusti generis potius elegit; rediit iniquitas patrum ejus in conspectu Domini, ut in eo etiam ipsa in isto Dominus, cum illi et ipsa retribuet. «Contra Dominum» enim dixit, In conspectu Domini: nam
Abbreviated transcription (Latin):
ĩustũ ẽ: utiq bonum ẽ. Punit gͦ ñ delec¬
tatione alienȩ miseriȩ qͦd ẽ. malũ ꝓmalo:
s dilectione iusticiȩ qͦd ÷ bonũ ꝓmalo.
Itaq nec lumini scͥpturarum calũpnĩet᷑
cȩci. opinantes qͦd d̾s peccata ñ puniat:
nec qͣsi malũ ꝓmalo reddat. sibiblandi¬
antur iniusti. Audiamꝰ gͦ deinde quid
diuinꝰ sermo contexat: et inu̾bis qͣsi ma¬
la optantis intelligamꝰ p̾dicta ꝓphantis:
et dm̃ iusta retͥbuentem subleuata in
eius ȩt̾nam legẽ mente cernamꝰ. Con
plurib fui̾t: nunc de uno loquit᷑ psal¬
mꝰ. Suꝑiꝰ autem dix̾at. locutis̃. adu̾sũ
me lingua dolosa: et sermonib odii

Expanded text:
electatione alienae miseriae, quod est malum pro malo; sed dilectione justitiae, quod est bonum pro malo. Itaque nec lumini Scripturarum calumnientur caeci, opinantes quod Deus peccata non puniat; nec quasi malum pro malo reddat, sibi blandiantur injusti. Audiamus ergo deinde quid divinus sermo contexat; et in verbis quasi mala optantis, intelligamus praedicta prophetantis; et Deum justa retribuentem, sublevata in ejus aeternam legem mente cernamus. 8. pluribus fuerit, nunc de uno loquitur Psalmus. Superius autem dixerat: «Locuti sunt adversum me lingua dolosa, et sermonibus odii
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑlitt̾am scrutari mist̾i̾a. Et menui¬
nit caritas ur̃a quia cuiꝰdã hominis
uocẽ in om̃ib psalmis solemꝰ audire:
quia unꝰ ht̃ capit et copꝰ. Caput autẽ
et corpꝰ secuturum ẽ. Et iam ñ dico quis

Expanded text:
 litteram scrutari mysteria. Et meminit Charitas vestra quia cujusdam hominis vocem in omnibus Psalmis solemus audire; qui unus habet caput et corpus. Caput autem et
Abbreviated transcription (Latin):
mansuetudinis eiꝰ. Sic̃ iura¬
uit dño: uotum uouit dõ
iacob. Dauid scd̃m fidem
rerũ gestar̾ unus bõ erat: rexisrł filius
iesse. Erat quidẽ et ipse mansuetꝰ: sicut
eu̾ indicat atq commemorat scͥpturadi¬
uina. Et ita mansuetus : ut nec ꝑsecuto¬
ri suo sauli malũ ꝓ malo reddidit. Ser¬
uauit aut̃ erga eum tantã humilitatẽ
ut illũ rege̾ fateret᷑ se autẽ canem. Et
ñ ꝓterue nec suꝑbe cũ ẽẽt in dõ potenti¬
or respondebat regi: s eum placare po¬
tius affectabat humilitate. qͣm conçita¬
tantum inpotestatẽ datũ illi erat: li¬
cet autẽ homini nͥ uti potestate sua:
adlenitatẽ potiꝰ deflexit qͦd ei ds con-¬
cessit. Qui si uellet occide: careret mi¬
mico. S qͦmͦ dic̾e̾t dimitte mͥ debita. si¬
cut & ego dimitto debitorib meis: In
spelunca intrauit saul uͥerat dd: nesci¬
ens qͦd illic ẽẽt dauid. Ad necessaria uẽ¬
tris ille intrauit. Surrexit đd sensim

Expanded text:
nsuetudinis ejus. Sicut juravit Domino; votum vovit Deo Jacob.» David secundum fidem rerum gestarum unus homo erat, rex Israel, filius Jesse. Erat quidem et ipse mansuetus, sicut eum indicat atque commendat Scriptura divina, et ita mansuetus ut nec persecutori suo Saüli malum pro malo reddiderit. Servavit autem erga eum tantam humilitatem, ut illum regem fateretur, se autem canem: et non proterve nec superbe, cum esset in Deo potentior, respondebat regi; sed eum placare potius affectabat humilitate, quam concitatantum in potestate datus illi erat licet autem homini uti potestate sua; ad lenitatem potius deflexit quod ei Deus concessit. Qui si vellet occidere, careret inimico: sed quomodo diceret, Dimitte mihi debita, sicut et ego dimitto debitoribus meis . In speluncam intravit Saül ubi erat David, nesciens quod illic esset David: ad necessaria ventris ille intravit. Surrexit David sensim
Abbreviated transcription (Latin):
heresũ: Porro autẽ siplebs ipsa ñ di¬
uideret᷑. id ÷ si uacca ñ diuideret᷑. si capͣ
ñ diuidet᷑: erubuissent fortasse illi in
diuisionib suis. et ad compagẽ remeas¬
sent. Diuidunt᷑ duces. diuidunt᷑ et ple¬
bes: ut cȩcꝰ cȩcum sequat᷑. et simul in
fouea cadant. Ponunt᷑ adu̾s inuicem.
Aues autem ñ diusit. Spũales ñ hñt diui¬
sionem: ñ cogitant scismata. Pax ẽ in eis:
custodiunt eam incȩt̾is qͣntum possunt.
Ubi inaliis deficiunt: inse tenent. Sierit
ibi inquit filius pacis: requiescet suꝑ eũ
filiꝰ pacis: diuidi uolunt: reu̾tet᷑ ad te
pax tua. Quia aues ñ diuisit: ueniet &e
chaminus. Nam consedit ibi abraham
usq aduesꝑam: et uenit magnus terror
diei iudicui. T esꝑa enim illa finis seculi:
et chaminꝰ illȩ ueniens diesiudiciĩ. Di¬
uisit int̾media illa quȩ diuisa erant:
etiam chaniinꝰ. Sunt̾ media tͣnsiit cha¬
minus: alia indext̾am. alia insinistrã
separauit. Sunt gͦ quidam carnales: &

Expanded text:
eresum? Porro autem si plebes ipsae non dividerentur, id est, si vacca non divideretur, si capra non divideretur; erubuissent fortasse illi in divisionibus suis, et ad compagem remeassent. Dividuntur duces, dividuntur et plebes, ut caecus caecum sequatur, et simul in foveam cadant : ponuntur adversus invicem. «Aves autem non divisit.» Spirituales non habent divisionem, non cogitant schismata: pax est in eis, custodiunt eam in caeteris quantum possunt; ubi in aliis deficiunt, in se tenent. «Si erit ibi,» inquit, «filius pacis, requiescet super eum filius pacis, dividi voluit, revertetur ad te pax tua; quia aves non divisit. Veniet et caminus: nam consedit ibi Abraham usque ad vesperam, et venit magnus terror diei judicii. Vespera enim illa finis est saeculi; et caminus ille, veniens dies judicii. Divisit inter media illa quae divisa erant, etiam caminus . Si inter media transiit caminus, alia in dextram, alia in sinistram separavit. Sunt ergo quidam carnales, et
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Dato sacram̃to xp̃i. incorporasti
ȩccłiȩ: manducasti ipse. Ergo bestiȩ
potant istas aqͣs ꝑtͣnseuntes : tam̃ ñ ma¬
nentes s ꝑtͣnseuntes. Omĩs enim doct᷑¬
na quȩ toto isto tempore dispensat᷑: tͣn¬
sit. Inde dicit apłs. Et scientia destru¬
et᷑: et ꝓpħia euacuabit᷑. Quare euacu¬
abuntur ista: Ex parte enim scimꝰ: &
ex parte ꝓpħamꝰ. Cum autemuen̾it
qͦd ꝑfectum ẽ: qͦt exparte ẽ euacua-¬
bitur. nͥ forte putat caritas ur̃a qͥa in
confortauit uectes portarũ tuar̾: iã
confirmatis uectib et clausa ciuitate
unde ut iampͥdem diximus. nemo exit
amicus. et quo nemo intrat inimicꝰ:
qͦd codex ibi nob legendus ẽ. aut tra¬
ctandus sermo. quem ad modũ uob
mͦtrac̾tat᷑. Ideo mͦ tractatur: ut ibite¬
neatur. Ideo mͦ ꝑsillabas diuiditur:
ut ibi totꝰ atq integer contempletur.

Expanded text:
erat; dato sacramento Christi incorporasti erat; dato sacramento Christi incorporasti Ecclesiae, manducasti. 3. Ipsae ergo bestiae potant istas aquas, pertranseuntes tamen: non manentes, sed pertranseuntes. Omnis enim doctrina quae toto isto tempore dispensatur, transit. Inde dicit Apostolus: «Et scientia destruetur, et prophetia evacuabitur.» Quare ista evacuabuntur? «Ex parte enim scimus, et ex parte prophetamus: cum autem venerit quod perfectum est, quod ex parte est evacuabitur» . Nisi forte putat Charitas Vestra quia in confirmavit vectes portarum tuarum» , jam confirmatis vectibus et clausa civitate, unde, ut jampridem diximus, nemo exit amicus, et quo nemo intrat inimicus; quod codex ibi nobis legendus est, aut tractandus sermo, quemadmodum vobis modo tractatur. Ideo modo tractatur, ut ibi teneatur; ideo modo per syllabas dividitur, ut ibi totus atque integer contempletur.
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrabat᷑. Ter de cȩlo summissus
discus qui quatuor lineis continebat᷑: orb
tes. sepe scͥpt᷑a commemorat: orientẽ. et
occidentẽ. aqͥlonem et midiẽ. Ideo q
totꝰ orbt̾rarum ꝑ euuangłm uocabatur:
quatuor euuangłia scͥpta s̃. Ter autẽ
submissum de cęlo uas. hoc significat:
colligit᷑ sic̃ iam nostis: duodenariꝰ etiã
num̾us discipłoꝵ. Non enim frustra:
xii. hr̃e uoluit. Et ita num̾us illȩ sacͣt
ẽ: ut in locum unius qui cecid̾at. ñ pos¬
nͨ mirem᷑: si de illis aquis int̾ mediũ
montiũ ꝑtͣnseuntib id ÷ de illa doc-¬
tͥna aplica fluente. inmedio ꝓpt̾ con¬
cordiã cõmunionis. om̃s bestiȩ siluȩbi¬
bt̃. Om̃s enim erant inaica: om̃s in
disco. O m̃smactat et manducat petrꝰ.
qr petrꝰ. petra : petra eccłia. Quid est
mactare et manducare: Occidere in
eis quod erant: et insua uiscera assum̾e.
Dissuasisti pagano sacͥlegia: occidisti qͦd

Expanded text:
demonstrabatur ter de coelo submissus demonstrabatur ter de coelo submissus . Discus qui quatuor lineis continebatur, orbis tes saepe Scriptura commemorat, orientem et occidentem, aquilonem et meridiem. Ideo quia totus orbis per Evangelium vocabatur, quatuor Evangelia conscripta sunt. Ter autem submissum de coelo vas hoc significat, colligitur, sicut jam nostis, duodenarius etiam numerus discipulorum. Non enim frustra duodecim habere voluit; et ita numerus ille sacratus est, ut in locum unius qui ceciderat, non posnon miremur si de illis aquis inter medium montium pertranseuntibus, in illa doctrina apostolica fluente in medio propter concordiam communionis, omnes bestiae silvae bibunt. Omnes enim erant in arca, omnes in disco, omnes mactat et manducat Petrus; quia Petrus petra, petra Ecclesia. Quid est mactare et manducare? Occidere in eis quod erant, et in sua viscera assumere. Dissuasisti pagano sacrilegia, occidisti quod
Abbreviated transcription (Latin):
oraret. Hoc inactibus apłorum omĩb bñ
legentib et bñ audientib notũ : Illo gͥ
orante. facta ÷ illim̃tis alienatio. ꝗͣ greci
extasin dicunt: id ÷ au̾sa ÷ mens eiꝰ a con¬
suetudine corporali aduisum quendã
contẽplandum alienata ap̾sentib. Tc̃
uidit uas qͦddã: ueluti linteũ .iiiiͬ. linei ͤ
sũmitti de cȩlo. Ibi erant omĩa ammalia.
oĩsgn̾is bestiȩ: et sonuit ei uox. Petre:
macta et manduca. Illȩ autẽ qͥ in lege
fuerat eruditus. et in iudaica ꝯ suetudi
creuerat: preceptumq ꝑ moy sen dei fa¬
mulum retinebat. totamq uitam suam-
fidelit̾ custodierat: respondit. Absit a
me domine: nunꝗͣ cõmune aliqͦd intraũ
in osmeũ. Commune aut̾ et inmundũ
dicia iudeis. et alege bñ nouer̃: qͥ eccłiasti¬
cas litt̾as didicer̃. Et uox adillũ. Quȩ
d̾s mundauit: tune in munda dix̾is. Hoc
aut̃ factumẽ t̾: et ablatꝰ ẽ illȩ discus qͥ

Expanded text:
oraret. Hoc in Actibus Apostolorum omnibus bene oraret. Hoc in Actibus Apostolorum omnibus bene legentibus et bene audientibus notum est. Illo igitur orante facta est illi mentis alienatio, quam Graeci ecstasin dicunt: id est, aversa est mens ejus a consuetudine corporali ad visum quemdam contemplandum, alienata a praesentibus. Tunc vidit vas quoddam veluti linteum quatuor lineis submitti de coelo, ubi erant omnia animalia, omnis generis bestiae; et sonuit ei vox: «Petre, macta, et manduca.» Ille autem qui in Lege fuerat eruditus, et in consuetudine creverat, praeceptumque per Moysen Dei famulum retinebat, totamque vitam suam fideliter custodierat, respondit: «Absit a me, Domine; nunquam commune aliquid intravit in os meum.» Commune autem immundum dici a Judaeis et a Lege, bene noverunt qui ecclesiasticas litteras didicerunt. Et vox ad illum: «Quae Deus mundavit, tu immunda ne dixeris.» Hoc autem factum est ter, et ablatus est ille discus qui
Abbreviated transcription (Latin):
queramꝰ aliquid spũalit̾ absconditũ. qͦi
uento gaudeamꝰ᷑. Bestias siluȩ: g̾s intel¬
lligimꝰ. Et multis hoc locis scͥpt᷑a testat᷑:
s tam̃ euidentissima duo maxime occur¬
runt docum̃ta: unũ qͦd in archa noe qua
nemo nr̃m dubitat eccłiam eẽ. p̾figura¬
tam. ñ includent᷑ omĩa gn̾a animalium
nͥmilla unitate cũ paginis om̃s gs̃ signifi¬
carent᷑: nͥ forte putamus si omĩa talia pe¬
nitꝰ diluiuio delerent᷑. de futurã fuisse
deo potestatẽ iubendi ut ꝓduc̾et t̾rasic̃
potestatis: iussa animalia s illa in arcba
includi. Nam pꝰea ꝗͣ ueñ tẽpꝰ: iam enim
debemꝰ et alt̾m euidentissimũ ad iung̾e
testimonium: cum gͦ uenit tẽpꝰ ut illud
qͦd in archa erat p̾figuratũ iã in eccłia cõ¬
głii dare cũ gentib incirc̃cisis. ĩmo ñ du¬
bitans s: omĩno dandũ ẽẽ ñputans: qͦdã
die esuriens cũ pͣnde uellet: ascendit ut

Expanded text:
quaeramus aliquid spiritualiter absconditum, quo quaeramus aliquid spiritualiter absconditum, quo invento gaudeamus. Bestias silvae, Gentes intelligimus; et multis hoc locis Scriptura testatur. Sed tamen evidentissima duo maxime occurrunt documenta, quod in arca Noe, qua nemo nostrum dubitat Ecclesiam esse praefiguratam, non includerentur omnia genera animalium , nisi in illa unitate compaginis omnes gentes significarentur: nisi forte putamus, si omnia talia penitus diluvio delerentur, defuturam fuisse Deo potestatem jubendi ut terra ea producerpotestatis jussa sunt animalia illa in arca includi. Nam posteaquam venit tempus jam enim debemus et alterum evidentissimum adjungere testimonium: cum ergo venit tempus, ut illud quod in arca erat pgelicum Gentibus incircumcisis; imo non dubitans, sed omnino dandum esse non putans, quodam die esuriens cum prandere vellet, ascendit ut
Abbreviated transcription (Latin):
minit caritas ur̃a.
Nongͦ opus est:
ut intentionem
moueã. Uideo
enim uos ad
intelligenda sacra¬
menta ꝓpħica.
omĩ alacritate suspensos: nec opꝰ÷ ut in¬
tentos faciat sermo meus. quos iã fec̃
p̃ẽ dei. Hoc potiꝰ agamꝰ qͦd urget. De fõ¬
tib emissis in conuallib. et de aquis int̾
medium montiũ ꝑ tͣnseuntib. iã dictũ ÷:
ẜ hucusq dictum. Hinc deinceps ordie
Quidpotabunt: Aqͣsꝑtͣnseuntes int̾ me¬
diũ montiũ. Quid potabt̃: Fontesemis¬
sosinconuallib. Et quȩ potabunt: Be¬
stiȩ siluȩ. Uidemꝰ qͥdem hoc iam in ista
creatura: bestias siluȩ bib̾e de fontibus.
ce de riuis int̾ montes currentib. S iam
qm̃ deo placuit taliũ rer̃ figͣis abscondẽ
sapĩam suam: ñ auferre studiosis sed¬
Eclaudere negligentib. aꝑire pulsantibus:
placuit etiam ipsi dño deo nr̃o. adhoc hor¬
tari uosꝑnos. ut in hisomnib quȩ uelut
de corporali et de uisibili creatura dicũt᷑

Expanded text:
minit Charitas Vestra. Non ergo opus est ut intentionem moveam. Video enim vos ad intelligenda sacramenta prophetica omni alacritate suspensos; nec opus est ut intentos faciat sermo meus, quos jam fecit Spiritus Dei. Hoc potius agamus quod urget. De fontibus emissis in convallibus, et de aquis inter medium montium pertranseuntibus jam dictum est: sed hucusque dictum; hinc deinceps ordiamQuid potabunt? Aquas pertranseuntes inter medium montium. Quid potabunt? Fontes emissos in convallibus. Et qui potabunt? Bestiae silvae. Videmus quidem hoc creatura, bestias silvae bibere de fontibus, et de rivis inter montes currentibus. Sed quoniam Deo placuit talium rerum figuris abscondere sapientiam suam, non auferre studiosis, sedclaudere negligentibus, aperire pulsantibus; placuit etiam ipsi Domino Deo nostro ad hoc hortari vos per nos, ut in his omnibus, quae velut de corporali et de visibili creatura dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
statem habeoponendi animã meã.
et potestatẽ habeo it̾m sum̃di eã. Ne¬
mo tollit ame: ẽam s ego ipse pono eã
ame. Ergo agnouit occasum suũ. Sol
occidit sol cum passus ẽ dñs: facte sunt
quedam tenebre in apłis. Defec̃ spes
eorũ: quib pͥmo magnꝰ et redeptor õiũ

Expanded text:
statem habeo ponendi animam meam, statem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me, sed ego ipse eam pono a me» . Ergo, «agnovit occasum suum.» 22. occidit sol, cum passus est Dominus? Factae sunt quaedam tenebrae in Apostolis, defecit spes eorum, quibus primo magnus et redemptor omniu
Abbreviated transcription (Latin):
it suꝑ iustos et iustos. Ergo de illo
sole iusticie: nescio quid significat
psalmꝰ iste scdm my st̾ium. Namui¬
demus ista fieri increatura: etiam
scłm rerum speciem uisibilium. sol ag¬
nouit occasum suum. Quidẽ sol agno¬
uit occasum suũ: Ap̾c agnoui passio¬
nem suam. Occasus xp̃i: passio .xͥ. S̾:
nunqͥd sic sol occidit ut ñ oriat᷑: Nun¬
quid qui dormit non adiciet ut resur¬
gat: Nonne ipse dix̃. dormiui tͣbatꝰ:
Et de illo dictum ẽ: exaltare suꝑ celos
ds. Ergo agnouit sol occasum suum.
Quid ẽ agnouit : Ad ꝓbauit: placuit
ei. Et unde ostendemꝰ q agnouit hoc
ẽ placuit ei᷑ Quidenim ñ nouit deus:
in fine quib dam: ñ noui uos. Qͦmͦ gͦ¬
s ñ mͥ placetis : sic et hic agnouit occasũ
suũ. placute illi occasus suus. Si enim
patit᷑ et qͦd ñ uult. Ille autẽ ñ pat̾etur
nͥ ei placeret: id ÷ nͥagnosceret occasũ
suum. Non occidet: qr ipse ait. Pote¬

Expanded text:
it super justos et injustos» . Ergo de illo it super justos et injustos» . Ergo de illo sole justitiae nescio quid significat psalmus iste secundum mysterium; nam videmus ista fieri in creatura etiam secundum speciem rerum visibilium: «Sol agnovit occasum suum.» Quid est, «Sol agnovit occasum suum?» Christus agnovit passionem suam: occasus Christi, passio Christi. Sed numquid sic sol occidit, ut non oriatur? «Numquid qui dormit, non adjiciet ut resurgat» ? nonne ipse dixit, «Dormivi turbatus?» et de illo dictum est, «Exaltare super coelos «Sol agnovit occasum suum:» quid est, «agnovit?» Approbavit, placuit ei. Et unde ostendimus quia agnovit, hoc est, placuit ei? Quid enim non novit Deus? in fine quibusdam: «Non novi vos» . sed, non mihi placetis; sic et hic, «agnovit occasum suum,» placuit illi occasus suus. Si enim patitur et quod non vult. Ille autem non pateretur, nisi ei placeret: id est, nisi agnosceret occasum suum, non occideret; quia ipse ait, «Pote