comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
signum ÷. Si enĩ sacramenta nonhrẽnt simili¬
tudinem rerum quarum sacram̃ta sunt: ꝓpͥe¬
3 sacramenta nondicẽnt᷑. Sacram̃tum it ꝓprie
dicit᷑: quodita signum ÷ gr̃e dei : ⁊ inuisibilis
gr̃e formaut ipsus imaginem gerat: ⁊ causa
Texistat. Nongͥ sig̾candit᷑m gr̃asacramenta¬

Expanded text:
signum est. Si enim sacramenta non haberent similitudinem rerum quarum sacramenta sunt, proprie sacramenta non dicerentur. Sacramentum enim proprie dicitur quod ita signum est gratiae Dei, et invisibilis gratiae forma, ut ipsius imaginem gerat et causa existat. Non ergo significandi tant
Abbreviated transcription (Latin):
ag̃. fides quam qui habent fideles uocant᷑.
munis esse dicit᷑. cum tñ singuli suas habe¬
ant. Non enĩ fides numero ÷ una: s genere.
que cum sit in uno: est ⁊ inaliis. non ipsa
s similis. ⁊ ꝓpt̾ similitudinẽ magis unam
dicimꝰ essẽ quam multas. Sicut idẽ uolenti¬
um dicit᷑ uoluntas una. cum tam̃ cuiq sit¬
⁊ sua uoluntas. ⁊ duoꝵ simillimorũdicit᷑
facies una
Qd fides est dehiis que ñuident᷑
ꝓꝑrie. que tam̃ uidetur ab eo in quo est.

Expanded text:
 Fides quam qui habent, fideles vocantur, munis esse dicitur, cum tamen singuli suas habeant. Non enim fides numero est una, sed genere; quae cum sit in uno, est et in aliis, non ipsa, sed similis; et propter similitudinem magis unam dicimus esse, quam multas. Sicut idem volentium dicitur una voluntas, cum tamen cuique sit sua voluntas; et duorum simillimorum dicitur facies una. 7. Quod fides est de his quae non videntur proprie, quae tamen videntur ab eo in quo est.
Abbreviated transcription (Latin):
Inon scdm auctoritates sc̃orum ꝓ qualitatetri¬
Aminum imponunt᷑. Ideoq miles uel negoci¬
ator uel alicui officio deditus. quod sine pecca¬
to exerceri non possit. si culpis grauiorib ir¬
retitus ad penitentiam uenerit. uel qui bona
alt̾ius iniuste detinet. uel qui odium in corde
gerit: recognoscat se ueram penitentiam nõ
posse ꝑagere: nisi negotium relinquat uel
officium deserat. ⁊odium ex corde dimittat.
⁊ bona que inuiste abstulerat restituat. Ne
t̾n desperet: intĩm quicqͥd boni facere potest
hortamur ut faciat. ut deus corillius illustret.
ab penitentiam cum sit peni̾a int̾or⁊ extĩor.
ra: ⁊ que sit falsa.

Expanded text:
non secundum auctoritates sanctorum pro qualitate criminum imponuntur. Ideoque miles, vel negotiator, vel alicui officio deditus, quod sine peccato exercere non possit, si culpis gravioribus irretitus ad poenitentiam venerit, vel qui bona alterius injuste detinet, vel qui odium in corde gerit, recognoscat se veram poenitentiam non posse peragere, nisi negotium relinquat, vel officium deserat, et odium ex corde dimittat, et bona quae injuste abstulit, restituat. Nec tamen desperet: interim quidquid boni facere potest, hortamur ut faciat, ut Deus cor ejus illustret ad poenitentiam. Cum sit poenitentia interior paret quae sit
Abbreviated transcription (Latin):
ic querit᷑ si fides tm̃ de non uisis est
credatis. ubi innui uidet᷑ quod fides illis fu¬
erit de factis ⁊ uisis. Su ꝑ quo ag̃. mouet
uult ut cum fc̃m fuĩt credatis : hec ÷ laus¬
qͦ. fidei si quod credit᷑ non uidet᷑. Nam Itbo¬
sti: non hoc credidit quod uidit. Cernebat
enĩ ⁊ tangebat carnem uiuentẽ quã uide¬
rat mouentẽ. ⁊ credebat d̃m in carne ipsa
latentẽ. sredebat gͦ mente quod non uide¬
bat. ꝑ hoc quod sensib corporis apparebat.
Siuero dicunt᷑ credi que uident᷑ sicut dicit
unusqͥsq oculis suis credidisse: non ipsa ÷
que in nobis edificat᷑ fides: s ex reb que
uident᷑ agit᷑ in nobis ut ea credant᷑ que nõ
uident᷑. Ex hiis aꝑte intelligit᷑ quod ꝓpͥe
fides non apparentium ÷. net ilła ÷ fides
qua in xp̃o edificam᷑. qua dicimꝰ usitata
locutione nos ea credere que uidemꝰ. alibi
tñ dicit ag̃. fidem esse de reb presentib qͦd
erit in futuro. cum ꝑ spẽm dm presentẽ

Expanded text:
ic quaeritur, si fides tantum de non visis est,cum factum fuerit credatis, ubi innui videtur quod fides illis fuerit de factis et visis. Super quo Augustvult, ut cum factum fuerit credatis? Haec est laus fidei, si quod creditur non videtur. Nam et Thosti; non hoc credidit quod vidit. Cernebat enim et tangebat carnem viventem, quam viderat morientem, et credebat Deum in carne ipsa latentem. Credebat ergo mente quod non videbat, per hoc quod sensibus corporis apparebat. Si vero dicuntur credi quae videntur, sicut dicit unusquisque oculis suis credidisse, non ipsa est quae in nobis aedificatur fides; sed ex rebus quae videntur, agitur in nobis ut ea credantur quae non videntur. Ex his aperte intelligitur quod proprie fides non apparentium est. Nec illa est fides qua in Christo aedificamur, qua dicimus, usitata locutione, nos ea credere quae videmus. Alibi tamen dicit August. fidem esse de rebus praesentibus; quod erit in futuro, cum per speciem Deum praesentem
Abbreviated transcription (Latin):
q̃n non u̾bis. s reb ipsis presentib credit᷑.
quoderit cũ ꝑ spẽm manifestam se ꝯtem¬
plandam sanctis prebebit dei sapĩa. S ñ
ꝓprie hec dicit᷑ fides. ĩmo fidei merces. ad
quã credendo ꝑueniet᷑. ut ex fide u̾borũ
tͣnsear iustus in fidẽ rerũ
.Si petrus habu¬
it fidem passionis q̃n udit hominẽ illum¬
i pati.

Expanded text:
quando non verbis, sed rebus ipsis praesentibus creditur, quod erit, cum per speciem manifestam se contemplandam sanctis praebebit Dei Sapientia. Sed non proprie haec dicitur fides, imo fidei merces ad quam credendo pervenietur; ut ex fide verborum transeat justus in fidem rerum. 2. Si Petrus habuit fidem passionis, quando vidit hominem illum pati
Abbreviated transcription (Latin):
creatoris primus homo habuisse cre¬
ditur. Cognouit ⁊ a quo creatꝰ fuerat nõ eo
mͦ cognoscendi: quo ex auditu solo ꝑcipitur.
quomͦ a credentib absens querit᷑. sed quadã
interiori aspirõne: qua dei presentiam con
templabat᷑. non tam̃ ira excellent̃: sicut post
hanc uitam sancti uisuri sunt. neq ita in e¬

Expanded text:
Creatoris primus homo habuisse creditur. Cognovit enim a quo creatus fuerat; non eo modo cognoscendi quo ex auditu solo percipitur, quo modo a credentibus absens quaeritur, sed quadam interiori aspirtemplabatur; non tamen ita excellenter, sicut post hanc vitam sancti
Abbreviated transcription (Latin):
se humanã nͣm. ⁊ nat᷑am diuinã humane
nature ĩ filio unitã. eamq sibi unisse uł
assũpsisse. ũn ⁊ uere ĩcarnata dicit᷑. Qͦđ uͦ¬
dr᷑ filiꝰ sołus filiꝰ formã serui accepisse: ꝑ ħ
non excludit᷑ diuina nat᷑a ab acceptione
seruilis forme. S alie tue ꝑsone pat̃ scił ⁊¬
filii nõ qͦd ꝯmune ÷ trinitati hoĩem accepit:
sic oportet intelligi .i. ꝓprie in ypostasi filii
non i trib ꝯmunit ꝑsonis diuina nat᷑a
humanã nͥm sibi uniuit. Qͥ sensus ex ũbis

Expanded text:
nam, et naturam divinam humanae naturae in Filio unitam, eamque sibi unisse vel assumpsisse. Unde et vere incarnata dicitur. Quod vero dicitur solus Filius formam servi accepisse, per hoc non excluditur divina natura ab acceptione servilis formae; sed aliae duae personae, Pater sciFilii, non quod commune est Trinitati, hominem accepit, sic oportet intelligi, id est, proprie in hypostasi Filii, non in tribus communiter personis, divina natura humanam naturam sibi univit. Qui sensus ex verbis
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ꝓprietatis est. habens ypostaseon: id:
cop̃ ꝑsone. Ex hiis manifeste ostñdit᷑ qͦd nata
diuina incarnata ÷. Inde ⁊ aadẽ uẽ dr᷑
suscepisse humanã natam

Expanded text:
quod proprietatis est habens hypostaseos, id est, personae. Et ex his manifeste ostenditur quod natura divina incarnata est. Unde et eadem vere dicitur suscepisse humanam naturam.
Abbreviated transcription (Latin):
cultu uidendum ÷. hec est it una de causĩ
quib ꝑsone illegitime fuint ad ꝯirahendũ ma¬
trimoniũ. Non it licet xp̃iano cum gentili uel
filuistius. ne traducant eos post d̃os suos. Iux¬
ta hoc dñi preceptum: uideoꝵ ꝯiugia cũ alieni¬
ligionis uiro. ł neuir talem ducat uxorẽ. Iq̃ st
ut dicis. iubet dñs: docet apłs. utrũq precipit
uel uideo filiam tuam tradere. caue negentilẽ
ł iuideã ł alienigenã .i. hereticã. ⁊ omnẽ alienam
a fide tua uxorem accersiastibi. Itẽ. Siqͥsiudee
tio misceat᷑: quicũq t̾m nefas admisi̾t: axͥano
paret non posse ꝯtrahi ꝯiugiũ abhiis qui sunt
diu̾se religionis ac fidei
.be ꝯiugio fidelis ⁊ infi

Expanded text:
 haec est enim una de causis quibus personae illegitimae fiunt ad contrahendum matrimonium. Non enim licet Christiano cum gentili vel lienigenarum filiis tuis, ne traducant eos post deos suos. Juxta hoc Domini praeceptum Judaeorum conjugia cum aliligionis viro; vel ne vir talem ducat uxorem. Id enim, ut dicis, jubet Dominus, docet Apostolus, utrumque praecipit vel Judaeo filiam tuam tradere; cave ne gentilem vel Judaeam vel alienigenam, id est, haereticam, et omnem alienam a fide tua, uxorem accersas tibi. Item ex conc. Urbtio misceatur, quicumque tantum nefas admiserit, a christiano paret non posse contrahi conjugium ab his qui sunt diversae religionis et fidei. 2. De conjugio fidelis et infi
Abbreviated transcription (Latin):
um .i. qr uistus ÷. uel ut iustus sit. Quia
enĩ alit̾ diligit se: inuiste sediligit se qr
adhoc se diligit ut sit iniuistus Ad hoc
gͦ: ut sit malus. ⁊ son gͦ iam se diligit. Qͭ
gat ⁊ prodesse sibi uelit: dubitare demen¬
tis ÷. Modus aũ precipit᷑ cum ait sicut te¬
ipsum. ut ꝓximum diligas at quod te¬
ip̃m. Si gͦ te non ꝓpt̾ te diligere debes. s
ꝑꝑ illum ubi dilectionis tue rectissimꝰ fumnꝰ
uĩtas insinuat dicens. Mandatũ nouũ
uos .s. ut filii sitis. ut uitam habeatis.
ilectionis De modo diligendi deum.¬
aũ dei modus insinuat᷑: cum dicit᷑
.l. memoria.yt omnes cogitationes ⁊ om¬
nem uitam ⁊ omnẽ intellectum in illum
conferas. aquo: habes ea que ꝯfers. Hec
dicens: nullam partem uite nr̃e reliqͥt.
que uacare debeat. S quitqͥd uenĩt ĩ ani¬
dm: ut qͥb dã placet. De impletione illius

Expanded text:
uia justus est, vel ut justus sit. Qui enim aliter se diligit, injuste se diligit, quia ad hoc se diligit, ut sit injustus; ad hoc ergo ut sit malus, non ergo jam se diligit. Quigat, et prodesse sibi velit, dubitare dementis est. Modus autem praecipitur cum ait, sicut teipsum, ut proximum diligas ad quod teipsum. Si ergo te non propter te diligere debes, sed propter illum ubi dilectionis tuae rectissimus finis Veritas innuit dicens: Mandatum novum am habeatis. 5. De modo diligendi Deum.em Dei modus insinuatur cum diciturest, memoria, ut omnes cogitationes, et omnem vitam, et omnem intellectum in illum conferas, a quo habes ea quae confers illi. Haec dicens, nullam partem vitae nostrae reliquit quae vacare debeat; sed quidquid venerit in aniDeum, ut quibusdam placet. 6. De impletione illius
Abbreviated transcription (Latin):
querit᷑ quare huius naturasis poten¬
tiȩ actus: pecc̃m sit. si aliarum potentiarũ
actus peccata non sunt.s. potentie memo¬
randi. cuiꝰ actus est memorare: ⁊ potentiȩ
intelligendi cuiꝰ actus ÷ intelligere: Ad¬
⁊ quod ⁊ ipsi dicunt. qr alteriꝰ est generis
actus ille uoluntatis: quam actus memo¬
rie. ⁊ intellectus. hic enim actus est adali¬
quid adipiscendum uelnon amittendum
qui non potest esse de malis quin sit
malus. uelle enim mala: malum ÷. S
intelligere uel memorare mala mabũnõ
est. Quamuis eorum quidã ⁊̃ hos actus
malosesse interdum non imꝓbe asserãt
Memorat enim interdum qͥs malum ut
faciat. ⁊ querit intelligere ũm ut sciat
impugnare. Ecce qualit soluit᷑ premissa
questio ab hiis qui tradunt omnia essẽbo¬
nõ na inquantum sunt. Qui uero dicunt uo¬
luntatesmalas pecc̃m esse. ⁊ nullo mͦ bona:
breuiꝰ respondent dicentes. actum uolun¬
tatis non esse de naturalib. sed ium ipsã

Expanded text:
quaeritur quare hujus naturalis potentiae actus peccatum sit, si aliarum potentiarum actus peccata non sunt, scilicet, potentiae memorandi, cujus actus est memorare, et potentiae intelligendi, cujus actus est intelligere. Ad quod et ipsi dicunt quia alterius generis est actus ille voluntatis, quam actus memoriae vel intellectus. Hic enim actus est ad aliquid adipiscendum vel non admittendum, qui non potest esse ex malis, quin sit malus. Velle enim mala malum est, sed intelligere vel memorare mala malum non est. Quamvis eorum quidam etiam hos actus malos esse interdum non improbe asserant. Memorat enim interdum quis malum ut faciat, et quaerit intelligere verum ut sciat impugnare. Ecce qualiter solvitur praemissa quaestio ab his qui tradunt omnia esse bona in quantum sunt. Qui vero dicunt voluntates malas peccata esse, et nullo modo bona, brevius respondent, dicentes actum voluntatis non esse de naturalibus; sed vim ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
ras peccatorum ⁊ penarum nouit: addit pe-¬
cta corrigere ut post mortem non oporteat
penam tolerare. Quedam it peccata morta-¬
liam penitentia fiunt: uenialia. ñ mox
tñ sanant᷑. Sepe infirmus moreret᷑: si non
melicaret᷑. nec t̾nstatim medicatus sana¬
t᷑. Languet uicturus qui prius erat mori¬
turus. Qui aũ impenitens morit᷑: omnino
morit᷑. ⁊ eternalit̾ cruciat᷑. Sĩ n semꝑ uiuẽt

Expanded text:
ras peccatorum et poenarum novit, addet pras peccatorum et poenarum novit, addet ptor sic delicta corrigere, ut post mortem non oporteat poenam tolerare. Quaedam autem peccata mortalia in poenitentia fiunt venialia, non mox tamen sanantur. Saepe infirmus moreretur, si non medicaretur; nec tamen statim medicatus sanatur. Languet victurus, qui prius erat moriturus. Qui autem impoenitens moritur, omnino moritur, et aeternaliter cruciatur. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
S
tentiam non complent. utrum transi¬
turi sint ꝑ ignem ut ibi quasi ꝯpleant qͦd
hicminus fecerunt: idem dicimus ⁊ de istĩ
esse sentiendum ⁊ de hiis qui in extremis
penitent. Si enim tanta fuit cordisꝯtri¬
cio ⁊ delicti exꝓbratio ut sufficiat ad pu¬
niendum peccatum: liberi ab aliis penis
transeunt ad uitam: ⁊ si in expleta fuerit
penitentia. qr ꝑfecte penituerunt ⁊ inge¬
inuerunt corde. Qui u̾o non adeoꝯterun¬
tur corde ⁊ ingemiscunt ꝓ peccato. si añ
expletionem penitentie discesserint: ig¬
nem purgatorium sentiunt: ⁊grauiꝰ pu¬
nient᷑ quam si hic implessent penitentiã.
ex miscdia penitenti ignoscit. non reser¬
uans peccatum ad penam eternam. Ex
iusticia uo̾ impunitum non dimittit᷑ de¬
lictum. Autenim punit homo aut ds. ho¬
mo au̾ punit: penitendo. ⁊ est penitentia
ds̃ qui hoc nouit ab illo qui talit̾ penitet
ulterius penam non exigit. Si uͦ interior
penitentia implet᷑: deus qui modos ⁊ mensu-¬

Expanded text:
s non complent, utrum transituri sint per ignem, ut ibi quasi compleant, quod hic minus fecerunt, idem dicimus de istis esse sentiendum, quod et de illis qui in extremis poenitent. Si enim fuerit tanta cordis contritio, et delicti exprobratio, ut sufficiat ad puniendum peccatum, liberi ab aliis ptranseunt ad vitam, etsi inexpleta fuerat poenitentia, quia perfecte poenituerunt, et ingemuerunt corde. Qui vero non adeo conteruntur corde et ingemiscunt pro peccato, si ante expletionem poenitentiae discesserint, ignem purgatorium sentient, et gravius punientur quam si hic implessent poenitentiam.ex misericordia poenitenti ignoscit, non reservans peccatum ad poenam aeternam. Ex justitia vero impunitum non dimittit delictum. Aut enim punit homo, aut Deus. Homo autem punit poenitendo, Deus autem Deus, qui hoc novit, ab illo, qui taliter poenitet, ulterius poenam non exigit. Si vero interiopoenitentia impletur; Deus, qui modos et mensu
Abbreviated transcription (Latin):
rã. Unde liquido apparet ip̃m fc̃m ñ esse:
ꝑ quem facta sunt omnia. ⁊ si factus ñ ÷
creatura non ÷. Si aũcreatura non est:
eiusdem cum patre sub̃e est. Omnis enĩ sub̃a
que deus nonest: creatura est.⁊ que creatã
stantia ÷: ñ omnia ꝑ ip̃m facta sunt. at õĩa
cum patre infecta sub̃a est. Itẽ in ẽodẽ. Si
uel filium fecit pat̃. quẽ non fecit ipsefiliꝰ
non omnia ꝑfilium factasunt. at omĩa
ꝑ ip̃m facta sunt. Ipse gͥ factus non ÷. ut cũ
patre facẽt omnia que facta sunt. Idem
quid̃ fecit pat̾ deus ꝑ filiũ. qui nõ potest
in euuangelio dñm mandasse discipulis.
predicate euuangłiũ uniũse creature.
Qͥ uniu̾sam creaturã dicit: nullã excipit.
⁊ ubi sunt qͥ creaturã xp̃m appellant: Nã

Expanded text:
ido apparet ipsum factum non esse per quem facta sunt omnia. Et si factus non est, creatura non est: si autem creatura non est, ejusdem cum Patre substantiae est. Omnis enim substantia quae Deus non est, creatura est; et quae creatura stantia est, non omnia per ipsum facta sunt: at omnia cum Patre infacta substantia est. Item in eodem: Si el Filium fecit Pater quem non fecit ipse Filius, non omnia per Filium facta sunt; at omnia per Filium facta sunt; ipse ergo factus non est, ut cum Patre faceret omnia quae facta sunt. Idem quid fecit Deus Pater per Filium; qui non potest in Evangelio Dominum mandasse discipulis: Praedicate Evangelium universae creaturae. Qui universam creaturam dicit, nullam excipit, et ubi su
Abbreviated transcription (Latin):
inchoat cognitionem. sognitio uͭ certa non
ꝑficitur nisi post hanc uitam. Ambr̃. qͦ ait.
ubi fides non statim cog̾nitio. ubi cogͥnitio
fides precedit. Ex hiis apparet asiqua crecłi
que non intelligunt᷑. uel sciunt᷑: nisi priꝰ
crebant᷑. Quebam uͦ intelligi aliqn ⁊̃ añquã

Expanded text:
inchoat cognitionem. Cognitio vero certa non perficitur nisi post hanc vitam. Ambros. quoque ait: Ubi fides, non statim cognitio; ubi cognitio est, fides prae cedit. Ex his apparet aliqua credi quae non intelliguntur vel sciuntur, nisi prius credantur; quaedam vero intelli
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ Stiri aliquid ⁊ non disigi potest. Diligi uero
quod nescitur. quero utrũ possit. Si ñ pot̃.
Inemo d̾m diligit antequam sciat. ubi aũ
sunt illatria. fides. spes. caritas. nͥ ĩ animo
credente quod nondũ scit.⁊ sꝑante ⁊ aman¬
te quod credit: Amat᷑ gͦ ⁊ quod ignoratur.

Expanded text:
 Sciri aliquid, et non diligi potest. Diligi vero quod nescitur, quaero utrum possit. Si non potest, nemo diligit Deum antequam sciat. Ubi autem sunt illa tria, fides, spes, charitas, nisi in animo credente quod nondum scit, et sperante et amante quod credit? Amatur ergo et quod ignoratur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspic̾e ⁊ ꝑciꝑe dm sicut precipit᷑ a mundis
cordib nisi ꝑ fidem diligat᷑: non potĩt cor
nisi pͥus diligendo credatur. Supra autẽ
dictum ÷ quod nemo pot̾ credere in deumn
nisi aliquit intelligat᷑. unde colligit᷑ non
posse sciri ⁊ intelligi credenda quedã nisi
credant᷑ prius. ⁊ quedam non credi nisi pͥu̾
intelligant᷑. ⁊ ipsa ꝑfidem amplius intel¬
sigi. nec ea que prus credunt᷑ quam intel¬
sigant᷑ penitꝰ ignorant᷑. cum fides sit ex au¬
diti. ignorant᷑ tam̃ ex parte qr nõ sciunt᷑.

Expanded text:
pere Deum, sicut percipitur a mundis cordibus, nisi per fidem diligatur non poterit cor nisi prius credendo diligatur. Supra autem dictum est quod nemo potest credere in Deum, nisi aliquid intelligatur. Unde colligitur non posse sciri et intelligi credenda quaedam, nisi prius credantur; et quaedam non credi, nisi prius intelligantur, et ipsa per fidem amplius intelligi. Nec ea quae prius creduntur quam intelligantur, penitus ignorantur, cum fides sit ex auditu. Ignorantur tamen ex
Abbreviated transcription (Latin):
borum anime que nunc minfernotry¬
ciantur. noticiam habant eorum que tirca suos
in hac uita gerunt᷑. ⁊ sialiqͦ m doleant suꝑ ĩfor¬
Queret aliquĩ an ullus dolor tangat mortuos.
dehus que in suis post mortem ꝯtingunt. uel
quomͦ ea que curta nos agunt᷑ nouu̾nt sp̾̃s defunc-¬
torum. siui respondeo magnã ẽẽ qͥonem nec in pre¬
g senti ddisserendam. Uerumt̾a breuit̾ dici potest
quod ÷ turamortuis de suiscariᷤ ut de duuitelegi¬
t᷑ qui dumtorm̃ta aput inferoᷤ pateret᷑ leuanit¬
lararum ⁊ abraham quãuis longe agnoscebat
gunt᷑. hic uel leta uel tristia
Quomͦ accipiẽda

Expanded text:
borum animae quae nunc in inferno cruciantur, notitiam habeant eorum quae circa suos in hac vita geruntur, et si aliquo modo doleant super inforQuaeret aliquis an ullus dolor tangat mortuos de his quae in suis post mortem contingunt, vel quomodo ea quae circa nos aguntur noverint spiritus defunctorum. Cui respondeo magnam esse quaestionem, nec in praesenti disserendam. Verumtamen breviter dici potest quod est cura mortuis de suis charis, ut de divite legitur, qui dum tormenta apud inferos pateretur, levavitLazarum et Abraham, quamvis longe, agnoscebat.guntur hic, vel laeta, vel tristia. 4. Quomodo accipienda
Abbreviated transcription (Latin):
tum creatum. nec est hoc scire diu̾̃sa sed
omnino idem de mundi creatione. Sic̃
antiqui patres crediderunt xp̃m nasci¬
turum ⁊ moriturum. Nos autem credimꝰ¬
eum iam natum.⁊ mortuũ. nec tamen
diu̾sa credimꝰ. nos ⁊ illi. s eadem. Temꝑa
enĩ ut ait ar̃s. uariata sunt.⁊ id eo uerba

Expanded text:
eum creatum, nec est hoc scire diversa, sed eum creatum, nec est hoc scire diversa, sed omnino idem de creatione mundi. Sicut antiqui patres crediderunt Christum nasciturum et moriturum, nos autem credimus eum natum et mortuum; nec tamen diversa credimus nos et illi, sed eadem. Tempora enim, ut ait A
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ dicimus. Scit enim deus semꝑ
omnia que aliqͣndo scit. Omnem eñ sci¬
entiam qͣm aliqͣndo habet. semꝑ habint
⁊ hab̾et. ⁊ habebit. Ad hoc autem opponit᷑
ita. Olim sciuit hunc hominẽ nasciturũ
qui natus est modo non scit etum nascitu¬
rum. Sciit gͦ aliqͥd quod modo non scit.
Item. sciun mundũ eẽ creandũ. mͦ non scit
eum ẽẽ treandũ. aliquid gͦ sciit qͦd modo
non scit. Et alia huiismodi infinita in¬
duci possunt. S ad hoc dñs quia idem
de natiuitate huius hominis. ⁊ mundi
treatione nunc ⁊̃ scit qͦd sciebat anteqͣ.
fieret. licet tunc ⁊ nunc: Hanc stientiam
slam quod tunc futm erat: nunc preteri¬
tum est. Ideoq uerba cõmutanda sunt:
ad ipsum designandũ. sicut diuersis tem¬
porib loquentes: eandem diem mͦ ꝑ hoc
aduerbium tras designamꝰ dũ adħuc
futura est. modo ꝑ hodie dum presens
est. modo ꝑ heri dum pret̾ita est. Ita an¬
teqͣm crearetur mundus: sciebat deus
hunc creandum. postqͣm creatus est: scit

Expanded text:
aliter dicimus. Scit enim Deus semper omnia quae aliquando scit; omnem enim scientiam quam aliquando habet, semper habuit, et habet, et habebit. Ad hoc autem opponitur ita: Olim scivit hunc hominem nasciturum qui natus est, modo non scit eum nasciturum, scivit ergo aliquid quod modo non scit. Item: Scivit mundum esse creandum, modo non scit eum esse creandum, aliquid ergo scivit quod modo non scit; et alia hujusmodi infinita dici possunt. Sed ad hoc dicimus quod idem de nativitate hujus hominis et mundi creatione, nunc etiam scit quod sciebat antequam fierent, licet tunc et nunc hanc scientiam Nam quod tunc futurum erat, nunc praeteritum est. Ideoque verba commutanda sunt ad ipsum designandum. Sicut diversis temporibus loquentes, eamdem diem modo per hoc adverbium cras designamus, dum adhuc futura est; modo per hodie dum praesens est; modo per heri, dum praeterita est. Itaque antequam crearetur mundus, sciebat Deus hunc creandum; postquam creatus est, scit
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens de sapĩa que ẽ pat̾. de qͦ ẽ genitꝰ filiꝰ.
Itat ⁊ pat̾ ẽ intelligens ea que ip̃e ẽ sua intel¬
ligentia. Non enĩ eẽt sapiens: qui nõ eẽt in¬
telligens. Filiꝰ aũ intelligñtia ꝑr̃is: de intel¬
ligentia genitꝰ ẽ que ẽ pat̾. de qͣ⁊ intelligẽs ẽ.¬

Expanded text:
sapiens de Sapientia quae est Pater, de quo est genitus Filius. Ita et Pater est intelligens ea, quae ipse est, sua Intelligentia. Non enim esset sapiens, qui non esset intelligens. Filius autem, Intelligentia Patris, de Intelligentia genitus est, quae est Pater; de qua et intelligens est
Abbreviated transcription (Latin):
utrum ⁊ pena sit priuatio uel corrup¬
tiobom. Ad quod: facise responderi potest.
si predicta ad memoriam reuocent᷑. Diximꝰ
corruptio boni dicit᷑ ⁊ pecc̃m ⁊ pena. s pecca¬
tum scd̃m efficientiam: qr priuat. uel corrũ¬
pit bonum. pena aũ scd̃m effectum .i. scd̃m¬
passionem: que est effectus peccati. aliud:

Expanded text:
utrum et poena sit privatio vel corrupni. Ad quod facile responderi potest, si praedicta ad memoriam revocentur. Diximus corruptio boni dicitur peccatum, et poena; sed peccatum secundum efficientiam, quia privat vel corrumpit bonum; poena aupassionem, quae est effectus peccati. Aliud est
Abbreviated transcription (Latin):
i uero querit᷑ utrum petrus fidẽ passi¬
onis hab̃uit. cum hominẽ xp̃m oculis
paticernebat: dicimus eum fidem passioniᷤ
habuisse:. non in eo quod credebat hominẽ
pati. qr hoc uidebat. s in eo quod credebat
deum esse qui patiebat᷑. Non enĩ fidei uirtus
erat quod credebatur homo pati ⁊ mori. quod
cernens iuideus crebebat. s quod credebatur
ds esse qui paciebat᷑. unde ag̃. suꝑissum socũ¬
psalmi. Respondit ei in uia uirtutis sue. lau
fidei est. nonqr credit hominẽ illum mortu¬
um. quod ⁊ paganuscredit: s qr credit eũ
głorificatũ ⁊ uerum deum. Credit ꝙͥ fide̾ dm
mortuum. ⁊ hominẽ glorificatum. Nongͥ fu¬
it petro fides. credere hominemillum mori.
quod ocusis cernebat. s crederedm essequi
moriebat᷑. Nec nobis t̃ fides in hoc meretur.
quod credimus hominem illũ mortuũ. qͦd ⁊̃
iudeus credit. s qr credimꝰ hominẽ dm mor¬
Si aliqua sciunt᷑ que credantur

Expanded text:
i vero quaeritur utrum Petrus fidem passionis habuerit, cum hominem Christum oculis pati cernebat, dicimus eum fidem passionis habuisse, non in eo quod credebat hominem pati, quia hoc videbat; sed in eo quod credebat Deum esse, qui patiebatur. Non enim virtus fidei erat, quod credebatur homo pati et mori, quod Judaeus cernens credebat; sed quod credebatur Deus esse, qui patiebatur. Unde Augustinus, sum: Respondit ei in via virtutis suae: Laus fidei est, non quia credit hominem illum mortuum, quod et paganus credit, sed quia credit eum glorificatum, et verum Deum. Credit ergo fides Deum hominem, et hominem glorificatum. Non ergo fuit Petro fides credere hominem illum mori, quod oculis cernebat; sed credere Deum esse, qui moriebatur. Nec nobis etiam fides in hoc meretur, quod credimus hominem illum mortuum, quod et Judaeus credit; sed quia credimus hominem Deum morSi aliqua sciuntur quae non creduntur
Abbreviated transcription (Latin):
non credebat: S si poss sine fide xp̃i ẽẽ
salus: non ad eum mitreret᷑ architectus¬
np̃ eccł̃ie petrus. Attende quod ait sine fide
xp̃i non posse esse salutem. ⁊ tn corneliũ
exauditum: antequã crederet in xp̃m.
sterio.
De eqͣlitate fidei sper ⁊ caritatiᷤ ⁊ oꝑiꝰ

Expanded text:
non credebat? Sed si posset sine fide Christi esse non credebat? Sed si posset sine fide Christi esse salus, non ad eum mitteretur architectus Ecclesiae Petrus. Attende quid ait, sine fide Christi non posse esse salutem; et tamen Cornelium exauditum antequam crederet in Christum. sterio. 5. De aequalitate fidei, spei, charitatis et o
Abbreviated transcription (Latin):
carnonis non habebat tunc: Gͣ sine fide in¬
carnõnis erat ei iusticia. qr de illo scriptũ
÷ quod iustus erat ⁊ timens dm. Si uero
incarnõnis fidem habebat: Ad quid gͦ missie
estad eum petrus: Sane dici pot eum sicut
fidem unitatis: ita ⁊ incarnõnis habuisse
dei reuelatione. s incarnatum esse iam dei
filium ignorasse. ⁊ ideo missus estad eum
petrus. ut iam natum dei filium: ei annũ¬
ciaret. ⁊ sacramentũ regenãtionis ei con¬
ferret. Habebat gͥ fidem incarnõnis s an
fc̃a uel futura esset: non nouerat: ita ꝑ
fidem uenit ad oꝑa:⁊ ꝑ oꝑa: ampliꝰ solida
tꝰ÷ infide. ꝑ fidem enim ut ait gg̃. uenit᷑
ad oꝑa. Corneliꝰ ⁊̃ ꝑ fidem uenit ad oꝑa.
Dm̃ enim unum credebat. s filium eius
nesciebat incarnatum. ꝑ fidem płacue
ctum esse ꝑ angłm. accepte sunt elemosi¬
ne tue:⁊ orõnes tue. antequã in xp̃m cre¬
deret. nec tam̃ sine aliqua fide donabat¬
⁊ orabat. Nam quomͦ inuocabat in quẽ

Expanded text:
carnationis non habebat, tunc ergo sine fide Incarnationis erat ei justitia, quia de illo scriptum est, quod justus erat et timens Deum. Si vero fidem Incarnationis habebat, ad quid ergo missus est ad eum Petrus? Sane dici potest, eum sicut fidem unitatis, ita et Incarnationis habuisse de revelatione, sed incarnatum jam esse Dei Filium ignorasse; et ideo missus est ad eum Petrus, ut jam natum Dei Filium ei annuntiaret, et sacramentum regenerationis ei conferret. Habebat ergo fidem Incarnationis, sed an facta vel futura esset, non noverat, et ita per fidem venit ad opera et per opera amplius solidatus est in fide. Per fidem enim, ut ait Gregor., venitur ad opera, Cornelius etiam per fidem venit ad opera. Deum enim unum credebat, sed Filium ejus nesciebat incarnatum. Per fidem placuerctum esse per angelum: Acceptae sunt eleemosynae tuae, et orationes tuae, antequam in Christum crederet; nec tamen sine aliqua fide donabat et orabat. Nam quomodo invocabat, in quem
Abbreviated transcription (Latin):
ua neccĩtate: non solum latinꝰ sermo
s ⁊̃ grecus. ead̾ pene suꝑ hac re labo¬
rans: nominũ penuria coartat᷑. Uñ augꝰ.
Quid ag̾cis. ł alatinis. neccĩtate de ineffa
liqͦ mͦ possemꝰ: dictum ẽ ag̾cis. Una eẽntia:
saltem menigiate: placuit ita dici ut
cum q̃reret᷑ quid tͥa sint: aliqͥd dr̃et᷑. que

Expanded text:
ua necessitate non solum Latinus sermo, sed etiam Graecus eadem pene super hac re laborans nominum penuria coarctatur. Unde Aug. quid a Graecis vel Latinis necessitate de ineffabliquo modo possemus, dictum est a Graecis, una essentia, saltem in aenigmate, placuit ita dici, ut cum quaereretur quid tria sunt, aliquid dicere
Abbreviated transcription (Latin):
is ita respondemꝰ. dicentes. qͦd sp̃s Sc̃s
siue caritas: penitꝰ immutabilis ẽ. nec
inse auget᷑ uel minuit᷑. nec in se recipit ma¬
Igis uel muiꝰ. s in hoĩe. uel potiꝰ homim au¬
⁊ bet᷑. Sicut ds̃ dr̃ magnificari. ⁊ exaltari ĩ
nobis. qui tũ in se nec magnificat᷑. nec exal
ritas. d̃s̃ non inse. s in corde hoĩs gͣndescit.

Expanded text:
is autem respondemus dicentes: quod Spiritus sanctus sive charitas penitus immutabilis est, nec in se augetur vel minuitur, nec in se recipit majus vel minus, sed in homine, vel potius homini aubetur, sicut Deus dicitur magnificari et exaltari in nobis, qui tamen in se nec magnificatur nec exaltritas: Deus non in se, sed in corde hominis grandescit.
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Quia scd̾m rectam fidem. ip̃a tͥnitas ẽ¬
unus solus dens. Beatus potens. sapiens. in¬
uisibilis. uñ augͦ. in eod̾. sum unꝰ deus sit tͥ¬
nitas. ħ sit nobis solutio questionis: ut intel¬
ligamꝰ solũ deum sapientẽ. solum potentẽ.

Expanded text:
tem; quia secundum rectam fidem, ipsa Trinitas eunus solus Deus, beatus, potens, sapiens, invisibilis; unde Aug. in eodem: Cum unus Deus sit Tnitas, haec sit nobis solutio quaestionis, ut intelligamus solum Deum sapientem, solum potentem,
Abbreviated transcription (Latin):
in .uii. populis: qui t̾ram ꝓmissionis isra¬
.esi ꝓmissam tenebant. De hiis quasi septẽ
fontib cuncte animarum mortisere corru¬
ꝑtele emanant. & dicunt᷑ hec capitalia: qr
ab aliquo horum originem trahat

Expanded text:
opulis, qui terram promissionis Israeli promissam tenebant. De his quasi septem fontibus cunctae animarum mortiferae corruptelae emanant. Et dicuntur haec capitalia, quia ab aliquo horum originem trahat
Abbreviated transcription (Latin):
fides trib modis. s. ꝓ eo quo credit᷑.¬
⁊ꝓ eo quod credit᷑. quod aliud ÷ ab eo quo
tur. hec est fundamentũ quod mutari ñ
potest: ut ait apłs. que posita in funda¬
mento: neminẽ ꝑire sinit. Unde ag̃. fun¬

Expanded text:
 eo quod crediteo in quo creditur, quod aliud est ab eo quo a creduntur. Haec est fundamentum quod mutari non potest, ut ait Apostolus, quae posita in fundamento neminem perire sinit, unde Au
Abbreviated transcription (Latin):
dem. caritarẽ aũ non habeã. ⁊ c̃. Que fides ⁊
⁊donum dei dici potest. qr ⁊ in malis quedã
dei dona sunt
An illa informis qualitaᷤᷤ m̃tis
q̃ui malo xp̃iano est fiat uirtus cũ sit bonus.

Expanded text:
dem, charitatem autem non habeam, etc. Quae fides etiam donum Dei dici potest, quia et in malis quaedam Dei dona sunt. 5. An illa informis qualitas mentis quae in malo christiano est, fiat virtus cum fit bonus.
Abbreviated transcription (Latin):
in cordib que neminẽ ꝑire sinit. Alia uͦ
non ÷ fundamentũ. fides enĩ sine dilecti¬
one in anisest. fides cum dilectione: xp̃i¬
ani est. alia est demonis. Nam᷑ ⁊ demonẽ
crebunt ⁊ ꝯtremiscunt.
ed multum int̾ ÷ utrum qͥs credat

Expanded text:
in cordibus, quae neminem perire sinit. Alia vero non est fundamentum. Fides enim sine dilectione inanis est. Fides cum dilectione, Christiani est; alia daemonis est. Nam et daemones credunt, et contremiscunt. Sed multum interest utrum quis credat
Abbreviated transcription (Latin):
ost ħ queri solet si beatitudo sc̾orum ma¬
ior sit futura post iudicium. quam inte¬
rim sine om̃i scrupulo credendum est eos habi¬
turos maiorem glam post iudicium quaman.
ic us monstrabit electis. Siquẽ mouet quid opꝰ
sit spiritib defunctorum corꝑa sua in resurre¬
ctione reciꝑe si eis pot̾ sine corꝑib sũmabeati¬
tudo preberi: difficilis q̾o est. nec pot̾ ã nob̃ ꝑ¬
fecte diffiniri. s t̾n dubium non ÷ ⁊raptamã
carnis sensib hominis mentẽ: ⁊ post mortẽ
appetitꝰ corpus administrandi. quo retardat᷑
quodãmͦ. ne tota uitentione ꝑgat in illud sũ¬
mum celum. donec ille appentus conquiescat.
Porro si tale sit corpus. cuiꝰ sit difficilis ⁊ gͣuis
administratio. sicut ħ caro que corrumpntiꝵ
multomagis auertit᷑ mens ab illa uisione sũ¬
mi celi. Pm̃ cum hoc corpus iã nõ animale sed
ficata ⁊ uiuificans. tam ineffabili facilitate
ut sit ei gle: quod fuit sarcine.

Expanded text:
ost hoc quaeri solet si beatitudo sanctorum major sit futura post judicium quam interim. Sine omni scrupulo credendum est eos habituros majorem gloriam post judicium quam ante; us demonstrabit electis. Si quem movet quid opus sit spiritibus defunctorum corpora sua in resurrectione recipere, si eis potest sine corporibus summa beatitudo praeberi, difficilis quaestio est, nec potest a nobis perfecte definiri. Sed tamen dubium non est, et raptam a carnis sensibus hominis mentem, et post mortem s quidam appetitus corpus administrandi, quo retardatur quodammodo, nec tota intentione pergat in illud summum coelum, donec ille appetitus conquiescat. Porro si tale sit corpus, cujus sit difficilis et gravis administratio, sicut haec caro quae corrumpitur, multo magis avertitur mens ab illa visione summi coeli. Proinde cum hoc corpus jam non animale, sedficata et vivificans, tam ineffabili facilitate, ut sit ei gloriae, quod fuit sarcinae.
Abbreviated transcription (Latin):
deoq cum constet omniabona que fuĩt
eius fieri uoluntate. que si fieri nollet:
nullatenus fierent: recte queri solet u-¬
trum ⁊ mala omnia que fuint .i. pecc̃a
Suꝑ hoc diuersi uarie sentientes. &¬
libi contradicere iueniuntur. Alii enĩ
dicunt. quod dei mala eẽ uel fieri. non
tũ uult mala. Alii uero quod nec uult
mala eẽ uel fieri. In hoc tamen conuem¬
unt ⁊ hii ⁊ illi: quod uiriq fatent᷑ deũ
mala non uelle. Utriq uͦ rationib atq
anctoritatib mnituntur: ad munien¬
dam suam assertionem.
Illi dñt deum uelle mala esse ł fieri.

Expanded text:
deoque, cum constet omnia bona quae fiunt ejus fieri voluntate, quae si fieri nollet nullatenus fierent, recte quaeri solet utrum et mala omnia quae fiunt, id est, hoc diversi varia sentientes sibi contradicere inveniuntur. Alii enim dicunt quod Deus vult mala esse vel fieri, non tamen vult mala. Alii vero quod nec vult mala esse nec fieri. In hoc tamen conveniunt et hi et illi, quod utique fatentur Deum mala non velle. Utrique vero rationibus et auctoritatibus innituntur ad muniendam suam assertionem. quidam Deum velle mala esse vel fieri.
Abbreviated transcription (Latin):
Ret̾ea sciendum est xp̃m scb̃m hominẽ
abipsa ceptione: gr̃e plenitudinẽ re¬
cepisse.cui sp̃s datus est ñ ad m̃suram. ⁊ in
quo plenitudo diuinitatis corꝑalit habi¬
tat. Ita uͦ habitat ut ait aũ. ad dardanum¬
quod omni gr̃a płenus ÷. Non ita ħabitat
in scĩs. ut ⁊ in nr̃o corꝑe inest sensus singu¬
sis membris. s non inqͣntũ in capire. Ibi a¬
tus. Incetĩs aũ solis est tactus. Ita ⁊ in xp̃o
habitat omnis płenitudo diuinitatis. qr
ille ÷ caput in quo sunt omnes sensus. In
scĩs uero quasi solus tactus est. quib dat᷑¬
non scd̃m essentiã. s scd̃m similitudinẽ. qr
numꝗͣ illam eandẽ essentialit᷑. s similẽ ac¬
ꝰ ceꝑunt grãm. puer gͦille plenus sapĩa ⁊
gr̃a fuit ab ipsa ꝯceptione. unde ierẽmi¬
as recte dicit. Nouũ faciet dñs suꝑ terrã.
musier circumdabit uirũ. qr in u̾t̃õ uir¬
ginis ꝑfectus uir extitit. ⁊ ñ solũ ꝑꝑaĩam

Expanded text:
erea sciendum est Christum secundum hominem ab ipsa conceptione gratiae plenitudinem recepisse, cui Spiritus datus est non ad mensuram, in quo plenitudo divinitatis corporaliter habitat . Ita vero habitat, ut ait Auguquod omni gratia plenus est, sed non ita habitat in sanctis, sicut et in nostro corpore inest sensus singulis membris, sed non quantum in cacapite. Ibi tus, in caeteris autem solus est tactus. Ita et in Christo habitat omnis plenitudo divinitatis, quia ille est caput, in quo sunt omnes sensus; in sanctis vero quasi solus tactus est, quibus dat secundum similitudinem, quia nunquam illam eamdem essentialiter similem acceperunt gratiam. Puer ergo ille plenus sapientia et gratia fuit ab ipsa conceptione. Unde Hieron. recte dicit: Novum facit Dominus super terram; mulier circumdabit virum, quia in utero Virginis perfectus extitit, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
taliserit ut habeat in se semꝑ malignitatis sue
supplicium. numꝗͣ tn reciꝑe possint bonitatiᷤ af¬
fectum. qr sicut illi quicum xp̾o regnabunt. nul¬
lasin se male uoluntatis resliquias habebunt: ita
illi qui erunt insupplicio ignis eterni cum diabło
Iangłis eius depittati. sicut nullam habebunt
ułteriꝰ requiẽ: sicbonam nullatenꝰ hr̾e pot̾unt
uoluntatem:⁊ sicut᷑ coheredib xp̃i dabit᷑ ꝑfectio
bit ipsa malignitas penam. gnextiorib deputa-¬
titenebris: nullo illustrabunt᷑ inti̾ori lumine
3ͣ ui̾tatis. Exhuis apparet reꝓbos in inferno sic pe¬
nitn̾tiam gesturos ut ꝑ eam prauam uoluntatẽ
non deserant non deserant: ⁊ illa malgna uolũtaeᷤ
erit eis ad cumulum pene ꝑ quam tñ ñ merebũ.¬

Expanded text:
talis erit, ut habeat in se semper malignitatis suae talis erit, ut habeat in se semper malignitatis suae supplicium, nunquam tamen recipere possit bonitatis affectum, quia sicut illi, qui cum Christo regnabunt, nullas in se malae voluntatis reliquias habebunt, ita illi qui erunt supplicio ignis aeterni cum diabolo et angelis ejus deputati, sicut nullam ulterius habebunt requiem, sic bonam nullatenus habere potuerunt voluntatem, et sicut cohaeredibus Christi dabitur perfectio bit ipsa malignitas poenam, quando exterioribus deputati tenebris, nullo illustrabuntur interiori lumine veritatis . Ex his apparet reprobos in inferno poenitentiam sic gesturos, ut per eam pravam voluntatem non deserant; et illa maligna voluntas erit eis ad cumulum poenae, per quam tamen non merebu
Abbreviated transcription (Latin):
malis in inferno dampnatiᷤᷤ ⁊ boniᷤ in celo glifi¬
catis dixit. quod nec bonis uoluntas. nec ma¬
lis facultas esse peccandi poti̾t: sdebonis quid
ĩmo qͦmͦ u̾m sit eos non pectare cũ malã uolũ¬
uoluntatem non esse pect̾m s supplictũ t̾m.
alii ud̾ pecc̾m esse fatent᷑. s ꝑ illud eoᷤ nõ m̾eri
aliquã penã. qr non ÷ ibi locus merendi. Illud
gͦ pett̾m dicũt non c̾e mi̾tum supplicu s suppli¬
cium a mali menti qd̾ in hacuita precessit.
fructuosa ÷. qr pot̾ hic homo deposita nequitia b̾n
uiu̾e̾. ⁊ mutata uoluntate: mi̾tasimul oꝑaq my¬
tare: ⁊ eagerẽ q̃ deo placeant. quod qui in hac uita
non feci̾t: habebit quid penitntiam in fut᷑o scł̃o
de malis suis. s indulgentiam in ꝯspectu dñi ñ
inueniet. qr ⁊ si erit ibi stimulus penĩtudinis:
nulla ibi erit correctio uoluntatis. Atalib N ita
culpabit᷑ iniquitas sua. ut nuillatenus ab eis poᷤ¬
sit uł diligiuł desid̾ari iusticia. uoluntas i eoꝵ

Expanded text:
malis in inferno damnatis, et bonis in coelo glorificatis, dixit quod nec bonis voluntas, nec malis facultas esse peccandi poterit. Et de bonis quidem imo, quomodo verum sit eos non peccare, cum malam habevoluntatem non esse peccatum, sed supplicium tantum. Alii vero peccatum esse fatentur, sed per illud eos non mereri aliquam poenam, quia non est ibi locus merendi. Illud ergo peccatum dicunt non esse meritum supplicii, sed supplicium mali meriti, quod in hac vita praecessit. fructuosa est, quia potest hic homo deposita nequitia bene vivere, et mutata voluntate merita simul operaque mutare, et ea gerere quae Deo placeant. non fecerit, habebit quidem poenitentiam in futuro saeculo de malis suis, sed indulgentiam in conspectu Dei non inveniet, quia etsi erit ibi stimulus poenitudinis, nulla ibi erit correctio voluntatis, a talibus enim ita culpabitur iniquitas sua, ut nullatenus ab eis possit vel diligi vel desiderari justitia, voluntas enim eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Si enim potuit peccare: ⁊ potuit dãpnari.
Si potuit dampnari: potuit non esset̃s. ͣ
si potuit peccare: potuit non essed̃s. qr ẽẽ
d̃m ⁊ posse uelle iniquitatẽ simul ẽẽ neq̃ũt.
hic distinctione opus ÷ utrũ de ꝑsona ande
natura agat᷑. Si enĩ de ꝑsona agit᷑ manife¬
stũ ÷ qr peccare nõ potuit. nec dsꝰ esse potuit.
Siuͦ de natura: discutiendũ ÷ utrũ agat de
ea ut uerbo unita. an de ea tanꝗͣ ñ unita
taũbo. an de ea scd̃m quod esse potuit. ⁊ ñ
unita uerbo. Non ÷ enĩambiguũ ammã
illam entẽ unitã uerbo peccare ñ posse. ⁊¬

Expanded text:
Si enim potuit peccare, et potuit damnari. Si potuit damnari potuit non esse Deus; ergo si potuit peccare, potuit non esse Deus, quia esse Deum, et posse velle iniquitatem, simul esse nequeunt. Hic distinctione opus est, utrum de persona, an de natura agatur. Si enim de persona agitur, manifestum est quia peccare non potuit, nec Deus non esse potuit. Si vero de natura discutiendum est, utrum agat de ea ut Verbo unita, an de ea tanquam non unita Verbo, an de ea secundum quod esse potuit, et non unita Verbo. Non est enim ambiguum animam illam entem unitam Verbo peccare non posse;
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscit deus bona qͦ non cognoscit mala.
Parit̾ qͥd̾ utͣq eod̃q mͦ noscit. qͣntũ ad notici¬
am. s bona ⁊ approbatione ⁊ beneplacito co¬
gnoscit.
non mala. ⁊ illa ꝓpe. hec longe. q licet
in deo aliqͣ dicant᷑ ẽẽ ꝓpt̾ cognitioĩs p̃sũtiã.
⁊ d̃s bona ⁊ mala cognoscat. mala tñ ñ cog¬
probet. ⁊ placeant .i. ita scit ut eoꝵ sit auctor.

Expanded text:
cognoscit Deus bona, quo non cognoscit mala. Pariter quidem utraque eodem modo noscit, quantum ad notitiam, sed bona, etiam approbatione et beneplacito cognoscit.non mala, et illa prope, haec longe; quia licet in Deo aliqua dicantur esse propter cognitionis praesentiam, et Deus bona et mala cognoscat, mala tamen non cogapprobet et placeant, id est, ita scit, ut eorum sit auctor.
Abbreviated transcription (Latin):
addendũ fuit. si in hac scelerata mentis ꝑũ¬
sitate finierit. hanc uitam. Qm̃ de quocũq
pessimo in hac uita ꝯstituto non ÷ desꝑandr̃
nec ꝓ illo imprudent̾ orat᷑ de quo non desꝑat᷑.
hiis uerbis insinuat᷑ pecc̃m p̃missa diffõne
descriptũ: tunc solũ debere dici ad mortẽ
uel in sp̃m sc̃m. cum non habet comitẽ peni¬
tentiam. nec de aliquo peccatore in hac u
Unde illud ioħis. non ꝓ eo dico ut quisoret
sic accipiendũ uidet᷑: ut ꝓ aliquo peccante
ad mortem uel in sp̃m sc̃m postquã fimerit
hanc uitam non oremꝰ. dũ aut̃ in hac uita ÷
nec pect̃m illius iudicare nec de ilso desꝑare
sed ꝓ ilło orare debemus. Unde ag̃. de ũbĩ dñi¬

Expanded text:
addendum fuit si in hac scelerata mentis peraddendum fuit si in hac scelerata mentis perversitate finierit hanc vitam, quoniam de quocumque pessimo in hac vita constituto non est desperandum, nec pro illo imprudenter oratur de quo non desperatur. His verbis insinuatur peccatum praemissa definitione descriptum, tunc solum debere dici ad mortem vel in Spiritum sanctum, cum non habet comitem poenitentiam; nec de aliquo peccatore desperandUnde illud Joan. 5: Non pro eo dico ut quis oret, sic accipiendum videtur, ut pro aliquo peccante ad mortem vel in Spiritum sanctum, postquam finierit hanc vitam, non oremus. Dum autem in hac vita est, nec peccatum illius judicare, nec de illo desperare, sed pro illo orare debemus. Unde Augustin
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ peccati assignatio. hoc enĩ pecc̃m
ab̃. diffiniens in li. de sermone dñi ĩ mon¬
te: ait. Pecc̾m ad mortem est cũ post agniti¬
onem dei ꝑ grãm xp̃i oppugnat: aliqͥs fra¬
tnitatẽ. ⁊ aduersus ipsam grãm qua recon¬
ciliatus est deo inuidentie facib agitat᷑.
cendũ pectanti si peniteat. s qr tantala¬
bes est illuis peccati: ut deprecandi humi¬
litatem subire non possit. ⁊ si pecc̾m suũ
mala ꝯscientia cognoscẽ ⁊ enuntiare co¬
gat᷑ ubi iudas cum dixit peccaui. faciliꝰ bes¬
ꝑans cucurrit ad laqueum quã humilita¬
te ueniam peteret. Qd ꝑꝑ magnitudinẽ pec¬
cati iam ex dampnõne peccati tales habere
sc̃m uel ad mortem: hic posita est qua illud
pecc̃m esse tradit᷑. oppugnatio uitati᷑ pꝰ
agnitionẽ: tinuidentia gr̃e post reconcilia¬
tionem. &ͦd spẽs quedam obstinõnis intelli¬
serendo se dixisse aꝑit ita dicens. Qͦdquidẽ
non ꝯfirmaui q̃m hoc putare medixi. S t̃n

Expanded text:
us peccati assignatio. Hoc enim peccatum August. definiens in lib. de Sermone Domini in monte, ait: Peccatum ad mortem est, cum post agnitionem Dei per gratiam Christi oppugnat aliquis fraternitatem, et adversus ipsam gratiam qua reconciliatus est Deo, invidiae facibus agitatur, cendum peccanti si poeniteat, sed quia tanta est labes peccati illius, ut deprecandi humilitatem subire non possit, etiam si peccatum suum mala conscientia agnoscere et renuntiare cogatur: ut Judas, cum dixit peccavi, facilius desperans cucurrit ad laqueum quam humilitate veniam peteret; quod propter magnitudinem peccati jam ex damnatione peccati tales habere n Spiritum sanctum, vel ad mortem, hic posita est, qua illud peccatum esse traditur, oppugnatio fraternitatis post agnitionem, et invidentia gratiae post reconciliationem, quod species quaedam obstinationis intelliserendo se dixisse, aperit, ita dicens: Quod quidem confirmavi, quoniam hoc putare me dixi. Sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
sic ait. Ista impenitñtia ues cor impenitũs
quã diuqͥsq in hac carne uiuit: non potest
iudicari. De nulło .it. desꝑandũ est qͣm diu
patientia dei ad penitentiã adtͣucit. Paga¬
nus est hodie. Iud̃s infidelis est ħodie. here
ueritatẽ: Qͥͥ si isti quos in quotũq gñe erro¬
ris notas ⁊ tamquã desꝑatissimos dampnas
antequã finiant istam uitã agunt penitũ¬
tiam ⁊ inueniunt uerã requiem ⁊ uitã in¬
futo: Nosite gͦ ante tempus iudicare qͥcquã
Ex hiis ostñdit᷑ ꝓ singłis peccatorib in hac
uita ẽẽ orandum. nec de aliqͦ esse diffiden¬
dũ. qr conuerti potest dũ in hac uita est.
Qͥa non pot̾ sciri de aliquo utrũ peccaiũt
pugnans. Que utiq obstinatio esse uidet᷑. ⁊ oĩs
impenitentis obstinatio atq desꝑatio. Notã¬
dũ uͦ est quod non omĩs qui non penitet im¬
penitñs dici potest. qi impenitentia ꝓprie ob

Expanded text:
 ait: Ista impoenitentia, vel cor impoenitens quandiu quisque in hac carne vivit, non potest judicari. De nullo enim desperandum est, quandiu patientia Dei ad poenitentiam adducit. Paganus est hodie, Judaeus infidelis est hodie, quid uid, si isti quos in quocumque genere erroris notas et tamquam desperatissimos modo damnas, antequam finiant istam uitam, agunt paenitentiam et inueniunt ueram uitam futuro? Nolite ergo ante tempus judicare quemquam . Ex his ostenditur pro singulis peccatoribus in hac vita esse orandum; nec de aliquo esse diffidendum, quia converti potest dum in hac vita est; quia non potest sciri de aliquo utrum peccaveritpugnans; quae utique obstinatio esse videtur, et omnis impoenitentis obstinatio atque desperatio. Notandum vero est quod non omnis qui non poenitet impoenitens dici potest, quia impoenitenti
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia quedam fuerunt legitime que mͦ non sũt
Carum u̾o que mͦ legitime sunt uel illegitime:
quedam sunt plene legitime. quedam omnino
illegitime. quedam medie. Plene legitime sunt:
quib non obuiat uotum ꝯtinentie. uel ordo sa¬
cer: uel cognatio. uel dispar cultus. uel ꝯditio. ł
nature frigiditas. ⁊ siquid est aluid. Penit᷑ u̾o
Lillegitime sunt ꝑ uotum. ꝑ ordinem. ꝑ cogna¬
tionem. ꝑ disparem cultum. Medii uo .s. nec
plene legitimi nec omnino illegitimi: ꝑ frigi¬
ditatem uel. ꝯditionem. Si enim tales ignorant̾
De frigidiᷤ seꝑandis

Expanded text:
Ecclesia quaedam erant legitimae, quae modo non sunt. Ecclesia quaedam erant legitimae, quae modo non sunt. Earum vero quae modo legitimae sunt vel illegitimae, quaedam sunt plene legitimae, quaedam omnino illegitimae, quaedam mediae. Plene legitimae sunt, quibus non obviat votum continentiae, vel ordo sacer, vel cognatio, vel dispar cultus, vel conditio, vel naturae frigiditas, et si quid est aliud. Penitus vero illegitimae sunt per votum, per ordinem, per cognationem, per disparem cultum. Mediae vero sunt, nec plene legitimae, nec omnino illegitimae, per frigiditatem, per conditionem. Si enim tales junguntur De frigidis separandis