comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñs inmiserit in illum ignitos serpen¬
tes ad quorum plagas et mortes plu¬
rimorum cum clamarentadmorsen
et ille oraret proeis. lussit eum dñsfa¬
cereserpentem a eneum et ponere
prosigno. quipercussit sinquid as¬
pexerit eum uiuet. Etita factum est
uenena sunt. et incentiua uitiorum
qua eanimam quam tangunt spiri¬
calimorte perimunt. Et bene mur¬
murans contradnm populus. ser¬
pentium morsibus .sternebatur
ut exordine flagelli exterioris ag¬
nosceret. quantamintus perniciem
murmurando pater&ur. Exalta¬
tio autem serpentis a enei quemdũ
percussi aspicerent sanabantur.
passio est nr̃i redemptoris incruce.
in cuius solum fide regnum mortis
et peccati superantur. Recte etem̃
perserpentes peccata quacanimã
simulet corpus ad interitum trahuNt
exprimuntur. Non solum quia
igniti. quia uirulenti. quia ad peri¬
mendum sunt a stuti. uerum etiam
quia perserpentem primiparen¬
tis nr̃i ad peccandum persuasi ac

Expanded text:
Dominus immiserit in illum ignitos serpenDominus immiserit in illum ignitos serpentes, ad quorum plagas et mortes plurimorum, cum clamarent ad Moysen, et ille oraret pro eis, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum, et ponere pro signo. Qui percussus, inquit, aspexerit eum, vivet. Et ita factum est venena sunt, et incentiva vitiorum, quae animam quam tangunt spiritali morte perimunt. Et bene murmurans contra Dominum populus serpentium morsibus sternebatur, ut ex ordine flagelli exterioris agnosceret quantam intus perniciem murmurando pateretur. Exaltatio autem serpentis aenei, quem dum percussi aspicerent, sanabantur, passio est nostri Redemptoris in cruce, in cujus solum fide 493 regnum mortis et peccati superatur. Recte etenim per serpentes peccata, quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur; non solum quia igniti, quia virulenti, quia ad perimendum sunt astuti, verum etiam quia per serpentem primi parentes nostri ad peccandum persuasi, ac
Abbreviated transcription (Latin):
nemo ascendit incaelum nisi quides¬
cendit decalo. Quis quis incaelũ
ascender edesiderat. ei qui descendit
decaelo et est incaelo. seuera fidei
dilectionis unitate coniungat. Aper¬
te intellegens quia nullo alioordine
nisi pereum quidescendit decaclo. po¬
testascender eincaelum. Vnde alias
ipsedicit. Nemouenitad patrem ni¬
cunctis dicuntur caticuminis ut dis¬
canteius membris renascendo in cor¬
porari. perquem possint ascende¬
rein regnumdĩ. Et quia ascensio
uel in gressus regni fierinon potese
absq: fide et sacramentis dominicȩ
passionis. Recte sub infertur. Et
nam. Miramagisterii caelestis arte
dñs magistrum legis mosaicae. ad spi¬
ritalem legis eiusdem sensum in ducit
Necordans historia ueteris. et hancin
figuram suae passionis atq: humane
salutationis facta medisserens. Nar¬
rat quippe libernumerorum. quia
pertesus inheremopopulus i srł iti¬
neris longi ac laboris murmuraue¬
rit contradnm et morsen. Id eoq

Expanded text:
nemo ascendit in coelum, nisi qui desnemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, quisquis in coelum ascendere desiderat, ei qui de coelo descendit et est in coelo, se vera fidei et dilectionis unitate conjungat; aperte intelligens quia nullo alio ordine, nisi per eum qui descendit de coelo, potest ascendere in coelum. Unde alias ipse dicit: Nemo venit ad Patrem niMs., vel cunctis dicuntur catechumenis, ut discant ejus membris renascendo incorporari, per quem possint ascendere in regnum Dei. Et quia ascensio vel ingressus regni fieri non potest absque fide et sacramentis Dominicae passionis, recte infertur: Et nam. Mira magisterii coelestis arte Dominus magistrum legis Mosaicae ad spiritalem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis atque humanae salvationis factam edisserens. Narrat quippe liber Numerorum, quia pertaesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuravit contra Dominum et Moysen; ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
ubisum ego illic et minister meuserit :
Cuitamen nondum quaestionis aper¬
temq: omnes electi. eiusdem capitis
sum. Vosenim estis corpus xp̃i . et mem¬
bra demembro: Nemo ergo ascendit
incaelum nisi quidescendit decaelo
filius hominis quiest incaelo: Quod
est aptedicere : Nemo a scendit incae¬
lum nisixp̃s in corporesuo quodef
ecclesia qui in seipso quidem primũ
cernentibus apłis eminentioribus ni¬
mirum membrissuis ascendit. et ex¬
in deinmembrissuis cotidie ascendens
se colligit incaelum. Hinc estenm
quodipsum corpuscius interaduersa
praesentissacculi de prehensumglo¬
riatur. et dicit Nunc autem exalta¬
uit caputmeum superinimi cosmeos
Acsipatenter dicat. Quioccisum au¬
dacis xpm caput uidelicetm eum sus¬
citauit amortus. Ac frustratisom¬
nibus inimicorum insidiis sub leua¬
uit incaelum. Speromeetiam de
praesentibus periculis eruens. meo
capitiiungat in regno. Quia ergo

Expanded text:
ubi ego sum, illic et minister meus erit? ubi ego sum, illic et minister meus erit? Cujus tamen nodum quaestionis apertemque omnes electi, ejusdem capitis sum: Vos enim estis corpus Christi et membra de membro Nemo ergo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo Filius hominis, qui est in coelo; quod est aperte dicere: Nemo ascendit in coelum, nisi Christus in corpore suo, quod est Ecclesia, qui in seipso quidem primum cernentibus apostolis, eminentioribus nimirum membris suis, ascendit, et exinde in membris suis quotidie ascendens se colligit in coelum. Hinc est enim quod ipsum corpus ejus, intra adversa praesentis saeculi deprehensum gloriatur et dicit: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos . Ac si patenter dicat: Qui occisum a Judaeis Christum, caput videlicet meum suscitavit a mortuis, ac frustratis omnibus inimicorum insidiis, sublevavit in coelum, spero quod me etiam de praesentibus periculis eruens, meo capiti jungat in regno suo. Quia ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tauita mortius et ad sumpsitin
caelum: N onergo caroxp̃ides¬
cendit decaelo neque antetem¬
pus ascensionis erat in caelo: et
quaratio nedicitur nisi quides¬
cenditdecaelo filius hominis qui
estincaelo. Nisi quia un axp̃iper¬
sona est induabus existens natu¬
ris : atq: ideo filius hominis recte
dicitur. et descendissedecaelo.
et antepassionem fuisse incaelo:
quia quod insuanatura habere
non potuit. hoc infiliodĩ a quo
assumptus est habuit: Sicut
propter eandem unius xp̃ĩ perso¬
nam qua e ex duabus existatna
enimds̃ in sua substantia. sed in
homine ad sumpto. sanguinem quem
psalmis tadicit. Ascenditds̃ iniubila¬
tione : Quomodo enim ds̃ nisi in homi¬
ne ascender&. qui insuaenaturae ma¬
iestatis semperubique praesens ad est.
Sedethoc querendum quomododic¬
tum sit: Et nemo ascendit in caelum
nisi quidescendit decaelo: Cumomnes
electi ueraciter confidant ascensuros¬
se in caelum promittente sibi dño. quia

Expanded text:
tavit a mortuis, et assumpsit in tavit a mortuis, et assumpsit in coelum. Non ergo caro Christi descendit de coelo, neque ante tempus ascensionis erat in coelo. Et qua ratione dicitur: Nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo, nisi quia Christi persona una est, in duabus existens naturis? atque ideo Filius hominis recte dicitur, et descendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo; quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in Filio Dei, a quo assumptus est, habuit. Sicut propter eamdem unius Christi personam, quae ex duabus existit naenim Deus in sua substantia, sed in homine assumpto sanguinem, qui Psalmista dicit: Ascendit Deus in jubilatione . Quomodo enim Deus nisi in homine ascenderet, qui in suae natura majestatis semper ubique praesens adest? Sed et hoc quaerendum est quomodo dictum sit, et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, cum omnes electi se veraciter confidant ascensuros in coelum, promittente sibi Domino, quia,
Abbreviated transcription (Latin):
quia non de alio quam de templo
corporissuidicer&: ꝗ uiergo
terrena audientes non capiebant
quantominus ad caelestio. id est
diuinȩ generationis capienda
mysteria sufficiunt : Additau¬
tem adhuc dñs et decaelestibus
sacramentis et de terrenis instru¬
ere eum. quem uidet sapienter
ac diligenter his quae audit in¬
tendere. Caelestinam que estas¬
censio eius aduitam sempiternã
Terrena uero ex altatio eius ad
mortem temporalem. Dicitergo
de caelestibus. et nemo ascendit in
filius hominis quiest incaelo. Sub¬
iungituero decerrenis. Et sic̃¬
morses ex altauit serpentem in
deserto it a exaltario port& fili¬
um hominis. Merito autem quȩ¬
ritur quomododicat filius homi¬
nis uel descendisse decaelo. ueleo
tempore quo haec in terraloque¬
batur iam fuisse in caelo. Nota
namq confessio fidei catholicae
quia descendensdecado filius dĩ.
filium hominis inutero uirginali
suscepit. Eumq: completa dis¬
pensationepassionis suae. resusci¬

Expanded text:
quia non de alio quidem quam de templo quia non de alio quidem quam de templo corporis sui diceret. Qui ergo terrena audientes non capiebant, quanto minus ad coelestia, id est, divinae generationis capienda mysteria sufficiunt! Addit autem adhuc Dominus et de coelestibus sacramentis, et de terrenis instruere eum, quem videt sapienter ac diligenter his quae audit intendere. Coelestis namque est ascensio ejus ad vitam sempiternam, terrena vero exaltatio ejus ad mortem temporalem. Dicit ergo de coelestibus: Et nemo ascendit in Filius hominis, qui est in coelo. Subjungit vero deMoyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis. Merito autem quaeritur quomodo dicatur Filius hominis, vel descendisse de coelo, vel eo tempore quo haec in terra loquebatur, 492 jam fuisse in coelo? Nota est namque confessio fidei catholicae, quia descendens de coelo Filius Dei, Filium hominis in utero virginali suscepit, eumque completa dispensatione passionis suae resusci
Abbreviated transcription (Latin):
quinatus estexspũ. Et ipse enimin¬
uisibiliter agentespũ incipit ẽẽ
quodnonerat. It aut in fideles nes¬
ciant undeueniat et quouadat.
Idest quia a gratia regeneratio¬
nis uenit in adoptionem filior um
dĩ. et uadit inperceptionem reg¬
ni caelestis: Quaerente autem
adhuc nichodemo quomodo pos¬
sinthaecfieri. Subiungit dñs di
Iicens ł uesmagisterinisrł ethaec
ignoras : Non quasi insulta reuo¬
lens ei qui magister uocetur. cum
sit ignarus sac ramentorum cae¬
lestium sed adhumilitatis illum
uiam prouo cans. sine qua ianua
caelestis non potest inueniri.
Siterrena dixi uobis et noncre¬
ditis quom odosidixero uobis cȩ¬
lestia credetis : Terrena illis dix̃
ut insuperiori lectione inuenimus
cumdepassione acresurrectione
sui corporis quod de terra ad sump¬
serat loquer &urdicens Soluite
templum hoc et intribus diebus
excitabo illud. Non tamencre¬
debant uerbo quod dixit. sed ne
hoc quidem intelleger eualebant

Expanded text:
qui natus est ex Spiritu. Et ipse enim inqui natus est ex Spiritu. Et ipse enim invisibiliter agente Spiritu incipit esse quod non erat, ita ut infideles nesciant unde veniat, aut quo vadat, id est, quia a gratia regenerationis venit in adoptionem filiorum Dei, et vadit in perceptionem regni coelestis. Quaerente autem adhuc Nicodemo quomodo possint fieri, subjungit Dominus dicens: Tu es magister in Israel, et haec ignoras. Non quasi insultare volens ei qui magister vocetur, cum sit ignarus sacramentorum coelestium, sed ad humilitatis illum viam provocans, sine qua janua coelestis non potest inveniri. Si terrena dixi vobis, et non creditis, quomodo, si dixero vobis coelestia, credetis? Terrena illis dixit, ut in superiori lectione invenimus, cum de passione ac resurrectione sui corporis, quod de terra assumpserat, loqueretur dicens: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud . Non tamen credebant verbo quod dixit, sed ne hoc quidem intelligere valebant,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo computati sunt interfiliosdĩ.
filii dĩ sumus et nondum apparuit
regenerat᷑ : inuisibiliter innouum
mutatur hominem et decarnali ef¬
ficitur spiritalis. Quiideo recte
non solum spiritalis. sed etiam sp̃s uo
catur: Quia sicut substantia sp̃sinui
sibilis est nris aspectibus. ita his quiper
gratiam di renouatur inuisibiliter
fit spiritalis. et dĩfilius. cum ui sibili¬
ter omnibus caro. et filius hominis ap¬
pareat: sequitur. Non mireris
quia dixitibi oporte tuos nascide¬
nuo. Sp̃s ubiuult spirat et uocem
eius audis. sed nescis undeueniet
et quo uadat. sic est omnis quina¬
tus estex spũ ⁊ Sp̃s ubi uult spirat.
gratia sua euisitationis in lustr&
Et uocem eius audis. Cum te praesen¬
teloquitur is qui spũscõrepl&us est
sed nescis undeueniat. et quouadat.
quia etiam sepraesente quem:
sp̃s adhoramimpleuerit: non
potes uidere quomodo eum intra¬
uerit. uel quomodo redierit qui
natura estin uisibilis. sic estomnis

Expanded text:
ergo computati sunt inter filios Dei? ergo computati sunt inter filios Dei? filii Dei sumus, et nondum apparuit regeneratur, invisibiliter in novum mutatur hominem, et de carnali efficitur spiritalis. Qui ideo recte non solum spivocatur, quia sicut substantia spiritus invisibilis est in aspectibus, ita is, qui per gratiam Dei innovatur, invisibiliter fit spiritalis, et Dei Filius, cum visibiliter omnibus caro et filius hominis appareat. Sequitur: Non mireris quia dixi tibi: Oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis; sed nescis undeaut quo vadat. Sic est omnis qui natus est ex spiritu. Spiritus ubi vult spirat, gratia suae visitationis illustret. Et vocem ejus audis, cum te praesente loquitur is qui Spiritu sancto repletus est, sed non scis unde veniat, et quo vadat: quia etiamsi te praesente quempiam Spiritus ad horam impleverit, non potes videre quomodo in eum intraverit, vel quomodo redierit, qui natura est invisibilis. Sic est omnis
Abbreviated transcription (Latin):
tinguens ait : Quod natum est ex car¬
ne caro est et quod natum est᷑ ex sp̃u
tio uisibiliter ammini strat: Vi sibili¬
bus incrementis qui incarnenascitur.
peraetatum momenta proficit spi¬
ritalis autem generatio . totec inuis
biliter agitur: Nam uidetur quiden
ubaptit andus infontem descendese
uidetur aquis intingui. uideturde
aquis ascendere : Quid autem in
illo lauachrum regenerationis ege¬
rit minime potest uideri: sola hoc
fidelium pietas nout qui a pecca¬
tor infontem descendit : sed purifi¬
catus ascendit: filius mortis descen¬
dit sed filius resurrectionis ascendit
Filius praeuaricationis descendit
sed filius reconciliationis ascendit :
F ilius irȩdescendit sed filius misericor¬
diae ascendit: filius diaboli descendit.
sed filius dĩ ascendit ⁊ solahaec ecclesia
mater quae gener auit. ceterum ocu
defonte qualis intrauit. totumq lu¬
dus esse quod agitur: Vnde in fine ui¬
dentes gloriamscõrum dicent. ge¬

Expanded text:
tinguens, ait: Quod natum est ex cartinguens, ait: Quod natum est ex carne, caro est; et quod natum est ex spiritu, tio visibiliter administratur visibilibus enim incrementis, qui in carne nascitur, per aetatum momenta proficit, spiritalis autem gibiliter agitur. Nam videtur quidem baptizandus in fontem descendere, videtur aquis intingi, videtur de aquis ascendere; quid autem in illo lavacrum regenerationis egerit, minime potest videri. Sola hoc fidelium novit pietas quia peccator in fontem descendit, sed purificatus ascendit: filius mortis descendit, sed filius resurrectionis ascendit; filius praevaricationis descendit, sed filius reconciliationis ascendit; filius irae descendit, sed filius misericordiae ascendit; filius diaboli descendit, sed filius Dei ascendit. Sola haec Ecclesia mater quae generat novit: caeterum oculde fonte qualis intravit, totumque ludus esse quod agitur. Unde in fine videntes gloriam sanctorum dicent ge
Abbreviated transcription (Latin):
deuna quamnouerat natiuitate. an
posset iterari. uel quo or dine regene¬
ratio poss& impleri quaerebat ne
huius expers remanendo uitae caeles¬
tis particeps essene quir& : Nocandũ
autem quia quod de carnalidixit.
hoc etiam despiritali est generatione
sentiendum Nequaquam uidelic&
eam post quam semel explecafuerit
posse repeti: siue enim hereticus.
si uescismaticus siue facinorosus quisq
in confessione scãẽ trinitatis baptiz&
Nonualetille quii tabaptizatus est
abonis catholicis rebaptizari. nec con¬
fessio uel inuocatio tantinominis uide¬
atur adnullari. Et quia nichodemus
ad primam dñi responsionem sollicitus
quomodosit in tellegenda diligenter
inquirit : Meretiamplanius instrui
et quia secundanatiuitas non carna¬
lis sed sic spiritalis audipe Respon¬
tibi. nisi quis renatus fuerit ex aqua et
spũ non potest introire in r̃egnum dĩ
Cuius natiuitatis modum subsequen¬
ter exponens: prorsusq a carnalidis¬

Expanded text:
de una quam noverat nativitate, an de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat, ne hujus expers remanendo, vitae coelestis particeps esse nequiret. Notandum autem quia quod de carnali dixit, hoc etiam de spiritali est regeneratione sentiendum: nequaquam videlicet eam, postquam semel expleta fuerit, posse repeti. Sive enim haereticus, sive schismaticus, sive facinorosus quisque in confessione sanctae Trinitatnon valet ille qui ita baptizatus est, a bonis catholicis rebaptizari, ne confessio vel invocatio tanti nominis videatur annullari. Et quia Nicodemus ad primam Domini responsionem sollicitus, quomodo sit intelligenda diligenter inquirit, meretur jam planius instrui, et quia secunda nativitas non carnalis est, sed spiritalis, audire; respontibi: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnum Dei. Cujus nativitatis modum subsequenter exponens, prorsusque a carnali dis
Abbreviated transcription (Latin):
euangelicȩ sacramenta : dñore
uel ante didicit . IRespondit enim
ihs̃ et dixit ei. Amen a men dico
tibi nisiquis: matus fuerit denuo.
non potest uidere regnum dĩ:
Quaesententia tanto a pertius
cunctis fidelibus luc&. quanto
constat quia sinehuius luce fide¬
les essenequeunt : Quis et enim
sinelauacro regenerationis remis¬
sionem peccatorum consequi.
et regnum ualet inerare caelorũ :
sed nichodemus qui noc teuenit.
ad dnm̃: necdum lucis mysteria
caperenouerat: Namee nox in
quauenit ipsa meius quã pre¬
mebatur ignorantiam designat :
Necdum enim eorum numero so
ciatus erat. quibus ait apłs. Fuis¬
tis aliquando tenebrae . nuncau¬
temlux in dño. Sed intercos po¬
cius remanebat. quibus loqui¬
Quomodo potest homonasci cum
senexsit: Num quid potest inuen¬
trematrissuae iterato ineroire
et nasci: Quia enim secundena¬
tiuitatis ad hucnescius perseue¬
rabat. desalute autem sua iam
sollicitus extiterat. N ecessario

Expanded text:
evangelicae sacramenta, evangelicae sacramenta, enim Jesus, et dixit ei: Amen amen dico vobis: Nisi quis renatus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Quae sententia tanto apertius cunctis fidelibus lucet, quanto constat quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. Quis etenim sine lavacro regenerationis, remissionem peccatorum consequi, et regnum valet intrare coelorum? Sed Nicodemus, qui nocte venit ad Jesum, necdum lucis mysteria capere noverat; nam et nox, in qua venit, ipsam ejus qua premebatur ignorantiam designat; necdum enim eorum numciatus erat quibus ait Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino , sed inter eos potius remanebat, quibus loquiQuomodo potest homo nasci, cum sit senex? Nunquid potest in ventrem matris suae iterato introire, et renasci? Quia enim secundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s rm̃i audistis princeps
iudaeorum uenit ad ihm̃
nocte : cupiens secretaeius
ad lo cutione plenius dicere
mysteria fidei :  cuius aꝑta osten¬
sione signorum: aliquatenus
iamrudimenta percłperat.
Qui qm̃ prudenter ea q̃: ab illo
fieri uidebat intelligere
curauit : sublimiter ea quae ab
illo quaerebat inuestigare pro¬
meruit IRabbi in quidscimus
quia a dõ uenistim agister: ne¬
mo enimpotest haecsigna facere
quaecufacis: nisi fuerit ds̃cum
eo. :Ađo igiturihm̃ uenisse ad
magisterium caeleste mundo
adhibendum confessus est. ⁊¬
Dm̃ cumillo fuisse miraculis
prodentibus intellexit. necdũ
tamen ipsum dm̃ essecognouit
Sedquia quem magiscrumno¬
uerat ueritatisa studiose docep¬
dus adut: Merito ad agnicionẽ
diuinitatis eius perfecte doctus
subiit: Merico utriusq natiui¬
tatis eius diuinȩ scilicet et huma¬
ne : sed ec passionis atque ascensi¬
onis ipsius archana percepit :
generationis ingressum regnicae¬
lestis Aliaq perplura docerinae

Expanded text:
rissimi, audistis, princeps Judaeorum venit ad Dominum nocte, cupiens secreta ejus allocutione plenius discere mysteria fidei, cujus aperta ostensione jam rudimenta perceperat. Qui quoniam prudenter ea quae ab illo fieri videbat, intelligere curavit, subtiliter ea quae ab illo quaerebat, investigare promeruit. Rabbi, inquit, scimus quia a Deo venisti magister; nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. A Deo igitur Jesum ad magisterium coeleste mundo adhibendum venisse confessus est, Deum cum illo fuisse mirprodentibus intellexit, necdum tamen ipsum Deum esse cognovit. Sed quia quem magistrum noverat veritatis, studiose docendus adiit, merito ad agnitionem divinitatis ejus perfecte doctus subiit, merito utriusque nativitatis ejus, divinae scilicet et humanae, sed et passionis atque ascensionis ipsius arcana percepit: generationis, et ingressum regni coelestis, aliaque perplura doctrinae
Abbreviated transcription (Latin):
in uniuersum mundum. tantafideliũ
messis exsurger&: sidemanudñi
superrationẽdem terram illa elecca
grana predicantium ñ uenissent
Sequitur: Quic rediderit et bapti¬
zatus fuerit : saluus erit :: Quienim
non crediderit: condempnabitur :
Fortasse. unusquisq: apud seme¬
ipsum dicat ⁊ ego iam credidi saluus
ero ⁊ uerum dicit : sifidem operibus
tenet ⁊ Vera et enim fides est : quae
in hoc quoduerbis dicit moribus
non contradicit : Hinc est enim
quod de quibusdam fals fideli¬
bus paulus dicit ⁊ Qui confitentur
senosse dm̃ : factis autemnegant. IHinc
iohannes ait. ⁊ qui dicit senos sedm̃ et man¬
data eius noncus todit: mendaxest :
Quod cumitasit : fide inrãe ueritatem
inuitaenrae consideratione debe¬
mus agnoscere.: NTunc enim uerauite
fidelessumus: si quod uerbis promit¬
timus operibus implemus : Indie
quippe baprismatis õmnibus nos an¬
tiqui hostis operibus. atque omnibi
pompis abrenuntiare promisimus.:

Expanded text:
in universo mundo tanta fidelium in universo mundo tanta fidelium messis exsurgeret, si de manu Domini super rationalem terram illa electa grana praedicantium non venisset. Sequitur: 3. Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit, qui vero non crediderit, condemnabitur. Fortasse unusquisque apud semetipsum dicat: Ego jam credidi, salvus ero. Verum dicit, si fidem operibus tenet. Vera etenim fides est, quae in hoc quod verbis dicit, moribus non contradicit. Hinc est enim quod de quibusdam falsis fidelibus Paulus dicit: Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Joannes ait: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Quod cum ita sit, fidei nostrae veritatem in vitae nostrae consideratione debemus agnoscere. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus operibus implemus. In die quippe baptismatis omnibus nos antiqui hostis operibus atque omnibus pompis abrenuntiare promisimus.
Abbreviated transcription (Latin):
quis eum ad caelum ascendisse noncrȩ¬
didit ⁊ Dehacsollemnitate p̃erpsal¬
mistam dicitur ⁊ El euata est magni¬
ficentia tua supercaelos. Dehac
rursus ait : Ascendit ds̃ iniubilatio¬
ne : et dñs in uoce tubȩ: De haciterũ
dicit : Ascendens in altum : captiuã
duxit captiuitatem. deditdona ho¬
minibus : Ascendens quippe in altum
captiuam duxit captiuitatem : quia
corruptionem nr̃am uircute suae in¬
corruptionis absorbuit : Dedit tiero
dona hominibus : quia misso de super
spũ. alii sermonem sapientiae. Alii
sermonem scientiae. Alii gratiã uir¬
tutum. Alii gratiã curationum.
Alii genera linguarum. Alii interpre¬
dona hominibus ehacascensionis eius
gloria: etiam ab acuc ait. ⁊ Eleua¬
tus est sol: et luna stetit in ordinesuo. ⁊
Quis enim solis nomine nisi dñs: et quȩ
lunȩ nomine nisi ecclesia designatur
Quousque enimdñs ad caelos ascendit

Expanded text:
quis eum ad coelum ascendisse non crequis eum ad coelum ascendisse non credidit. De hac solemnitate per Psalmistam dicitur: Elevata est magnificentia tua super coelos . De hac rursus ait: Ascendit Deus in jubilatione, et Dominus in voce tubae . De hac iterum dicit: Ascendens in altum captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus . Ascendens quippe in altum captivam duxit captivitatem, quia corruptionem nostram virtute suae incorruptionis absorbuit. Dedit vero dona hominibus, quia, misso desuper Spiritu, alii sermonem sapientiae, alii sermonem scientiae, alii gratiam virtutum, alii gratiam curationum, alii genera linguarum, alii interpredona hominibus. De hac Ascensionis ejus gloria etiam Habacuc ait: Elevatus est sol, et luna stetit in ordine suo . Quis enim solis nomine nisi Dominus, et quae lunae nomine nisi Ecclesia designatur? Quousque enim Dominus ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
apparent : Nisi quod magnatunc
sollemnitas angelis facta est . cum
caelum ds̃ homõpenetrauit s quia
nascentedñõ: uidebatur diuinitas
humiliata : Ascendente uero : ẽst
dño hiumanitas ex altata: Albȩet¬
enim uestes: ex altationimagis con¬
gruunt quam humiliationi: In as
sumptione ergo eius angeliin albi sues¬
tibus uideri debuerunt: quia quiin
natiuita te sua apparuit ds̃ humilis.a
In ascensione sua ostensus est sublimis ⁊
hac sollemnitate pensandum est
quia deletum est hodiernadie crro¬
graphum dansnationis nrae : inuta¬
ta est sententia corruptionis nr̃ae.
Illa enimnatura cui dictum est: terra
nrae subleuatione : perfiguram
beatusiob dnm̃ auemuocat : quia
enimascensionis eiusmisterium iudȩ¬
amnon intellegere conspexit: de infi¬
delitate eius. sententiam̃ protulit
dicens : Semitam ignorauit auis ::
Auisrecce appellatus cst dñs : quia
corpuscarneum adeder a librauit
Cuilis auis semitam ignorauit: quis¬

Expanded text:
angeli apparent, nisi quod magna tunc angeli apparent, nisi quod magna tunc solemnitas angelis facta est, cum coelum Deus homo penetravit? Quia nascente Domino videbatur divinitas humiliata, ascendente vero Domino est humanitas exaltata. Albae etenim vestes exaltationi magis congruunt quam humsumptione ergo ejus angeli in albis vestibus videri debuerunt, quia qui in nativitate sua apparuit Deus humilis, in Ascensione sua ostensus est homo sublimis. 10. hac solemnitate pensandum est, quia deletum est hodierna die chirographum damnationis nostrae, mutata est sententia corruptionis nostrae. Illa enim natura cui dictum est: Terra nostrae sublevatione per figuram beatus Job Dominum avem vocat. Quia enim Ascensionis ejus mysterium Judaeam non intelligere conspexit, de infidelitate ejus sententiam protulit, dicens: Semitam ignoravit avis . Avis enim recte appellatus est Dominus, quia corpus carneum ad aethera libravit. Cujus avis semitam ignoravit quis
Abbreviated transcription (Latin):
illius gratia pugnauit. Sequitur
Illi autemprofecti pred cauerunt
ubique dño cooperante et ser¬
monẽ confirmante. sequentibus
signis: : Quid in his considerandum
est : quidmemoriae commendan
dum: nisi quod preceptum oboedi¬
entia. oboedientiam uero signa
secut acsunt : Sed quia aut ore dõ
breuiter lectionem euangelicam
exponendei transcurrimus restat
autem nobis primum querendumẽ :
quid namsit quod natodño apparu¬
erunt angeli. et tamen non leguntur
in albis uestibus apparuisse .: Xscen¬
dente autem dñ õmissi angeli in albis
leguntur uestibus apparuisse : Sic
et enim scriptum est: ⁊Videntibus
illis eleuatus est : et nubis suscepit eum
aboculis eorum ⁊ Cum que intueren¬
tur in caelum euntemillum: et¬
ecce duo uiri steterunt iuxtaillos
inuestibus albis : In albis autem uesti¬
bus gaudiumo gaudium et sollemni¬
tas mentis ad tenditur . ⁊Quides tergo
quodnato dnõ nomin albis uestibus.
Ascendente autem dño in albis uestib

Expanded text:
illius gratia pugnavit. Sequitur: illius gratia pugnavit. Sequitur: Illi autem profecti praedicaverunt ubique, Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis. Quid in his considerandum est, quid memoriae comdum, nisi quod praeceptum obedientia, obedientiam vero signa secuta sunt? Sed quia, auctore Deo, breviter lectionem Evangelicam exponendo transcurrimus, restatoc autem nobis primum quaerendum est, quidnam sit quod nato Domino apparuerunt angeli, et tamen non leguntur in albis vestibus apparuisse, ascendente autem Domino, missi angeli in albis leguntur vestibus apparuisse. Sic etenim scriptum est: Videntibus illis elevatus est, et nubes suscepit eum ab oculis eorum. Cumque intuerentur in coelum euntem illum, ecce duo viri steterunt juxta illos vestibus albis . In albis autem vestibus gaudium tas mentis ostenditur. Quid est ergo quod nato Domino, non in albis vestibus, ascendente autem Domino in albis vestibus
Abbreviated transcription (Latin):
doperincrementa creuerit mun¬
ditia sc̃itatis : quod etpertrans latos
famulos et perascendentis dñi perso¬
nam : patenter ostenditur ⁊ Trans¬
latus namque est enoch: et perco itun
genitus. et percoitum gonerans.:¬
Raptus est helias : perco itumgenitus
sed noniampercoitum generans :
sedit ad extrisdĩ Et stephanus
dicit uideo cados apertos et
filium hominis stantem a dextris
dĩ ÷ quid est quod hunc marcus se¬
dentem stephanusuero stantem sẽ
uidere testactur: Sed scitis fratres.
quia sedere iudicantis cst : stare uero
pugnantis uel adiauantis : quia
igitur redemptor noster adsump¬
tus incalum. et nunc omnia iudicat
et ad extremum iud ex omnium ue¬
nit᷑. Hunc post ad sumptionem mar¬
cus sedere describit : quia post ascen
sionis suae gloriam iud ex infine ui¬
debitur : Stephanus uero in laboris
certamine positus. stantem uidit.
quem adiutorem habuit: Quia ut
iste interra persecutorum infide¬
litatem uinceret: pro illo decaelo.

Expanded text:
do per incrementa creverit mundo per incrementa creverit munditia castitatis, quod et per translatos famulos, et per ascendentis Domini personam patenter ostenditur. Translatus namque est genitus, et per coitum generans translatus, Elias vero per coitum genitus, sed non per coitum generans, adextris Dei . Et Stephanus dicit: Video coelos apertos, et Filium hominis stantem a dextris Dei? Quid est quod hunc Marcus sedentem, Stephanus vero stantem se videre testatur? Sed scitis, fratres, quia sedere judicantis est, stare vero pugnantis, vel adjuvantis. Quia igitur Redemptor noster assumptus in coelum, et nunc omnia judicat, et ad extremum judex omnium veniet, hunc post assumptionem Marcus sedere descrsionis suae gloriam, judex in fine videbitur: Stephanus vero in laboris certamine positus, stantem vidit, quem adjutorem habuit, quia ut iste in terra persecutorum infidelitatem vinceret, pro illo de coelo
Abbreviated transcription (Latin):
rauit : sic enoc trans latus atque
ad caelum aersum helias sub leuatus.
ascensionem dominicam designauit:
Ascensionis ergo suae dñs praenun¬
tios et testes hacbuit. unum ante
legem alium sublege : ut quandoq
ueniret ipse quiueraciter cados
penetrare potuissec: Vnde et ipse
ordo in eorum quoque utrorumq:
subleuatione . perquȩ dam incremen¬
tao distinguitur : Nam enoch trans¬
latus helia suero ad caelum suabuec¬
tus esse memoratur : Vt uenir et
postmodum qui nec translatus
nec sub uectus caelum ȩherłum: sua
uir tute penecrar&: qui nobis in se
credentibus carnis quoque
munditiam largiretur : Et subeo
per incrementa temporum uirtus
castitatis excresceree : In ipsa quoq
eorumtrans latione qui ascensionẽ
dominicam ut uidelicet famuli de¬
signauerunt: in ipsa sequiad cacdũ
ascendit : dñ tostendit ⁊Nam enoch
quidem uxoremet filios habuit⁊ helia
uero : ne quexx orem nequesilios legi¬
tur habuisse : Pensa teergo quomo¬

Expanded text:
ravit, sic Enoch translatus atque ravit, sic Enoch translatus atque ad coelum aereum Elias sublevatus, ascensionem Dominicam designaverunt. Ascensionis suae Dominus praenuntios et testes habuit, unum ante legem, alium sub lege, ut quandoque veniret ipse, qui veraciter coelos penetrare potuisset, unde et ipse ordo in eorum quoque utraque sublevatione per quaedam incrementa distinguitur. Nam Enoch translatus, Elias vero ad coelum subvectus esse memoratur, ut veniret postmodum qui, nec translatus nec subvectus, coelum aethereum sua virtute penetraret; qui nobis in se credentibus carnis quoque munditiam largiretur, et sub eo per incrementa temporum virtus castitatis excresceret. In ipsa quoque eorum translatione, qui ascensionem Dominicam ut videlicet famuli designaverunt, et in ipso se, qui ad coelum ascendit, Dominus ostendit. Nam Enoch quidem uxorem et filios habuit, Elias vero neque uxorem neque filios legitur habuisse. Pensate ergo quomo
Abbreviated transcription (Latin):
us que ad finem mundi redeat : et mor¬
tis debitum soluat : Ile enimmortem
distulit : non euasit redemtor autẽ
noster qui a non distulit: superauit :
eam quer esurgendo consumpsit:
et resurrectionissuae gloriam ascen¬
dendo declarauit : Notandum quo¬
que est : quod belia s in curru legitur
ascendisse iut uidelicet. a perte mons¬
trcr&ur : quia homopurus. adiutorio
egebat alieno : Perangelos quippe
illa faccta et ostensa sunt adiumenta:
quia non ad caelum quidem aereum
perse ascendere poterat quemnatu¬
resuae infirmitas grauahat Re¬
demptor autemnoster. non curru.
non angelis subleuatus legitur : quia
is qui fecera tomnia nimirum super
omnia sua uirtute ferebatur: Illuc
enim reuertebatur ubierat : et inde
redicbat ubiremanebat ⁊ Quiacum
perhumanitatem ascender & incae¬
lum : perdiuinitatem suam: et terrã
pariter continebat et caelum ⁊ Sicut
autemio seph a fratribus uenditus.
uenditionem redemptoris nr̃ĩ figu¬

Expanded text:
usque ad finem mundi redeat, et morusque ad finem mundi redeat, et mortis debitum solvat. Ille etenim mortem distulit, non evasit. Redemptor autem noster quia non distulit, superavit, eamque resurgendo consumpsit, et resurrectionis suae gloriam ascendendo declaravit. Notandum quoque est quod Elias in curru legitur ascendisse, ut videlicet aperte demonstraretur quia homo purus adjutorio indigebat alieno. Per angelos quippe facta illa et ostensa sunt adjumenta, quia nec in coelum quidem aereum per se ascendere poterat, quem naturae suae infirmitas gravabat. Redemptor autem noster non curru, non angelis sublevatus legitur, quia is qui feomnia sua virtute ferebatur: illuc enim revertebatur, ubi erat; et inde redibat, ubi remanebat: quia cum per humanitatem ascenderet in coelum, per divinitatem et terram pariter continebat et coelum. Sicut autem Joseph a fratribus venditus venditionem Redemptoris nostri figu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt : istis autemper frui. nisiboni non
possunt. ⁊ Vnde quibus datm ueritas
eicimus. et intuo nomine uirtutes mul¬
tas fecimus : et tunc confiteboͣr illis:
quia nouiuos. Discedice
ame quio peram inuini quitatem
possunt cumreprobis haberi commu¬
nia. ⁊Sed haec quae modo diximus
caritatis atquepi et cetis miracula
amate : quaetanto securiora sunt
quarło & occulta: & dequib apud dñm
eo maior sit retributia:
quo apud homines minor est
gloria : Sequitur : Et dñs quidem
ihs postquam locutus est eis: assump¬
tus est incaelis. et seđit ad extrisdĩ
Inueteri tes tamento cognouimus.
quod helias sit raptus incaelum ⁊ sed
aliud est caelum aerłum alud
aetherłum. ⁊Caclum quippe aerium
terrae est proximum ⁊ unde et aues
caeli dicimus : qui e as uolitare in
aere uidemus : Incaelum itaque
aereum heliassubleuatus est : ut in
secreta quadamterrae regione
repente ducer&ur: ubiin magna
iam carnis et sp̃s quiete ui ueret quõ¬

Expanded text:
sunt, istis autem perfrui nisi boni non sunt, istis autem perfrui nisi boni non possunt. Unde de quibusdam Veritas es multas fecimus? Et tunc confitebor illis, quia non novi vos; discedite a me qui operamini iniquitatem possunt cum reprobis haberi communia; sed haec quae modo diximus charitatis atque pietatis miracula amate, quae tanto securiora sunt, quanto et occulta, et de quibus apud Dominum eo major sit retributio, quo apud homines minor est gloria. Sequitur: 5. Et Dominus quidem Jesus postquam locutus est eis, assumptus est in coelum, et sedet a dextris Dei. In Veteri Testamento cognovimus quod Elias sit raptus in coelum. Sed aliud est coelum aereum, aliud aethereum. Coelum quippe aereum terrae est proximum; unde et aves coeli dicimus, quia eas volitare in aere videmus. In coelum itaque aereum Elias sublevatus est, ut in secretam quamdam terrae 1572 regionem repente duceretur, ubi in magna jam carnis et spiritus quiete viveret, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Loquuntur : qui dumbonissuis exortati¬
onibus malitiam de alienis cordibus ause¬
runt : serpentes collunt ⁊ et dumpesti¬
fercssuassiones audiunt : sed tamen ad
operationem prauam minime per¬
trahuntur: Mortiferum quidemest
quodbibunt: sed noness nocebit ⁊ qui quo¬
tieñis proximossuos in bono opere infir¬
mari conspiciunt. dumeistora uirtute con¬
currunt: et exemplosuae operationis
illorum uitamroborant qui in pro¬
pria actione titubabant. Nuid aliud
faciunt nisi supera egros manus in po¬
nunt ut benehabeant.  Quaenimirum
miracula . tantomaiora sunt q̃uanto
spiritclia ⁊ Tantomaiora sunt : quanto
perhoc non corporte. sedamiae susci
auctoredõ siuultis uosfaccitis: Ex illis
enim exterioribus signis: obt meriuita
abhaecoperantibus non ualet Nam
corporedia illa miracula ostendunt
Aliquando scitatem : non autem faciunt :
Haec uero spiritali& quaeaguntur
inmente : uircutem uitae non ostendunt:
sed faciunt: Illahabere et maclipos¬

Expanded text:
loquuntur? Qui dum bonis suis exhortatiloquuntur? Qui dum bonis suis exhortationibus malitiam de alienis cordibus auferunt, serpentes tollunt. Et dum pestiferas suasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahuntur, mortiferum quidem est quod bibunt, sed non eis nocebit. Qui quoties proximos suos in bono opere infirmari conspiciunt, dum eis tota virtute concurrunt, et exemplo suae operationis illorum vitam roborant qui in propria actione titubant, quid aliud faciunt, nisi super aegros manus imponunt, ut bene habeant? Quae nimirum miracula tanto majora sunt, quanto magis spiritalia. Tanto majora sunt, quanto per haec non corpora, sed aniauctore Deo si vultis vos facitis. Ex illis enim exterioribus signis obtineri vita ab haec operantibus non valet. Nam corporalia illa miracula ostendunt aliquando sanctitatem, non autem faciunt; haec vero spiritalia, quae aguntur in mente, virtutem vitae non ostendunt, sed faciunt. Illa habere et mali pos
Abbreviated transcription (Latin):
signa non facitis. minime crediatis e
Sedhaec : necessccriatin ex ordio eccle¬
siae fuerunt ⁊ut enim ad fidem cresce¬
r& : miraculis fuerat nutrienda
quia et nos cum arbustaplantamus.
tam diueis aquam fundimus : quo¬
sque ea in terraco aluisse uideamus
dsi semel radicem fixerint: in rigatio
cessabit ⁊ Hinc est et enim qđpaulus
dicit ꝯlingue. insigno sunt. inonfidelibus
sedd insidelibus .÷ Anhebemus dehis
signis atque uirtucibus quae adhuc
abtilius considerare debemus p  scã
quippe ecclesia cotidie speriã liter
iacit: quod tuncper a postolos corpo¬
raliter faciebat ⁊ Nam sacerdotes
nal cumper ex orcismi gratiam ma¬
num credentibus in ponunt : et habita¬
re malignos sp̃s in eorum mente
contradicunt Quid aliud faciunt.
uidacmonia eiciunt : E fideles quiq
iainuitae ueteris saccularia uerba
dinquiunte scã autem inysteria
ip sonant conditoris sui laudes et poten¬
tiam quantam praeualent narrant
quid aliud faciunt. nisi nouis linguis

Expanded text:
signa non facimus, minime credimus? Sed haec necessaria in exordio Ecclesiae fuerunt. Ut enim ad fidem cresceret, miraculis fuerat nutrienda, quia et nos cum arbusta plantamus, tam diu eis aquam fundimus, quousque ea in terra convaluisse videamus. At si semel radicem fixerint, irrigatio cessabit. Hinc est etenim, quod Paulus dicit: Linguae in signo sunt, non fidelibus, sed infidelibus . An habemus de his signis atque virtutibus, quae adhuc subtilius considerare debeamus? Sancta quippe Ecclesia quotidie spiritualiter facit quod tunc per apostolos corporaliter faciebat. Nam sacerdotes ejus cum per exorcismi gratiam manum credentibus imponunt, et habitare malignos spiritus in eorum mente contradicunt, quid aliud faciunt, nisi daemonia ejiciunt? Et fideles quique, qui jam vitae veteris saecularia verba derelinquunt, sancta autem mysteria insonant, Conditoris sui laudes et potentiam, quantum praevalent, narrant, quid aliud faciunt nisi novis linguis
Abbreviated transcription (Latin):
quaesitratio quodidem dñs ad auid
sedens prophetatur : stansuero abs¬
tephano praedicatur : Primoom¬
nium ds qui incorporalis est etinur¬
test : Deinde aut quali subsellio sede
sedipse magis creaturum cunc¬
ta contineat: Haecautem propte¬
rea a scis uiris dicta arbitror esse
de dño non quosint
ricordia describatur : N amutique
propotestate regis sedere dicitur pro
bonitate inter cessorisstare sugge¬
ritur: Ait enimbeatus a postolus qui¬
a aduocatum habemus apud patrom
det: Aduocatus est cumresungitꝗ iude
planeiudaeisest: aduocatus estxp̃ianis
Hic est stans apud patrem xp̃ianorũ
licet peccantium causa sexorat: ibis
sidet cumpatre pharisa eorum per¬
soquentium peccata condompnans:
Illis dignans uehementer ulciscitur
bii sinterueniens leniter miseretur ÷
Hicstat. ut suscipiat scephanimartr¬
risspm̃ Ibiresidet ut condem nec
iude proditori sa dmissum

Expanded text:
quae sit ratio quod idem Dominus a David quae sit ratio quod idem Dominus a David sedens prophetatur, stans vero a Stephano praedicatur. Primo omnium Deus qui incorporalis est et invitest? Deinde autem quali subsellio sedea, et intra se ipse magis creaturam cunctam contineat. Haec autem propterea a sanctis viris dicta arbitror esse de Domino; non quo sintericordia describatur. 199 Nam utique pro potestate regis sedere dicitur, pro bonitate intercessoris stare suggeritur; ait enim beatus apostolus: Quia advocatum habemus apud Patrem det; advocatus est, cum assurgit; judex plane Judaeis, advocatus Christianis: hic enim stans 200 apud Patrem, Christianorum licet peccantium causas exorat, ibi residet cum Patre Pharisaeorum persequentium peccata condemnans; illis indignans vehementer ulciscitur, his interveniens leniter miseretur, hic stat ut suscipiat Stephani martyris spiritum, ibi residet ut condemnet Judae proditoris admissum
Abbreviated transcription (Latin):
liquem fortasse: lic et enim dig¬
nitatis gradus non sit᷑ ubi ple¬
nitudo diuinitatis est: Ta men
ideo addexteram sed et filius.
non quo preferatur patri sed
ne in ferior essecredatur : Et
ideo addexteram filius. quia secun¬
dum euangelium: addexteram
oues: ad sinistram uero consei¬
tuentur hedi : Necesse est ergo:
partem ouium primus agnus ob¬
tineat ꝗ Et secuturo inmacula¬
to gregi. locum dux in macula¬
tus anticipet: sicut ait iohan¬
nes in a pocalypsi dicens: Hi
sunt quisecuntur agnum dĩ.
quocum que uadit : Quise cum muli¬
cribus non coinquina uerunt : sefert
ergo propheta dauid Dixit dñs dñ oms¬
o sede addexterammeam: Hoc est dñs
pater : dño dõ xp̃ofilio tronisui offert
sublimem consessum: et honoris gratia
addexteram sui illum aeterna sede
constituit: Legimus autem inactibus
ostolorum dicente beato aposto
cum lapidaretur aiuda eis : Ecce
uideo caelos apertos : ec stantem dñm
ihm addextoram dĩ: Vi deamus ergo

Expanded text:
liquem fortasse? Licet enim digliquem fortasse? Licet enim dignitatis gradus non sit, ubi plenitudo Divinitatis est, tamen ideo ad dexteram sedet Filius, non quo praeferatur Patri, sed ne inferior esse credatur. Et ideo ad dexteram Filius, quia secundum evangelistam ad dexteram oves, ad sinistram vero constituentur haedi. Necesse est ergo partem ovium primus agnus obtineat, et secuturo immaculato gregi locum dux immaculatus anticipet, sicut ait Joannes in Apocalypsi , dicens: Hi sunt qui sequuntur agnum, quocunque ierit, qui se cum mulieribus non coinquinaverunt. Refert ergo propheta David: Dixit Dominus Domino meo: Sede ad dexteram meam: hoc est Dominus Pater Domino Deo Christo Filio throni sui offert sublimem consessum, et honoris gratia ad dexteram suam illum aeterna sede constituit. Legimus autem in Actibus ostolorum , dicente beato Stephano, cum lapidaretur a Judaeis: Ecce video coelos apertos, et stantem Dominum Jesum ad dexteram Dei. Videamus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
redir et ad caelos promisit discipu¬
lissuis dicens: Cum autem ascendero:
rogabo patrem meum: et mittec uobis
alium paraclrtum: qui uobiscum sit
in aecernum : spm̃ ueritatis : Vnde
credendum est ad patremperuenisse
xpm cumui demus aposcolos descen¬
dissepara clrcum : Credendumin¬
quam est sicutait dauid desaluatore
indĩ dexteram consedere : Quia cerni¬
mus sp̃m sc̃m sicut promisit dñs in
discipulis exultare : Sit ergopro¬
sede addexteram meam. Secundũ
consuetudinem nr̃am illiconses sus
offertur : qui aliquo opere perfec¬
teuictor adueniens honoris grati¬
a promerecur bõ sedeat : Itaergo
et homo ihs xp̃s passione sua dia¬
bolum superans resurrectione
sua inferna reserans tam̃ quã
ꝑ fecto opere ad caelos uictor
ueniens auditadõ patre sedead
dexterammeam Nec mirum
siunius sedis offertur filio con¬
se susa patre : quia unius est
substanciae naturacum pa¬
tre. Quur autem addexterã
filius esse dicatur : mouet a¬

Expanded text:
rediret ad coelos promisit discipurediret ad coelos promisit discipulis suis, dicens: Cum autem ascendero, rogabo Patrem meum, et mittet vobis alium Paracletum, qui vobiscum sit in aeternum, Spiritum veritatis . Unde credendum est ad Patrem pervenisse Christum, cum videmus ad apostolos descendisse Paracletum. Credendum, inquam, est, sicut ait de Salvatore David, in Dei dextera considere, quia cernimus Spiritum sanctum, sicut promisit Domintare: ait ergo proSede a dextris meis . Secundum consuetudinem 198 nostram illi consessus offertur, qui aliquo opere perfecto adveniens honoris gratia promeretur, ut sedeat. Ita ergo et homo Jesus Christus, passione sua diabolum superans, resurrectione sua inferna reserans, tanquam perfecto opere ad coelos victor adveniens audit a Deo Patre: Sede ad dexteram meam. Nec mirum, si unius sedis offertur Filio consessus a Patre, qui unius est substantiae et naturae cum Patre. Cur autem ad dexteram Filius esse credatur, moveat a
Abbreviated transcription (Latin):
tio : quod uenerabilem hanc
pente costendiem : non minore lȩ¬
titia ea caelebremus quam scm
paschacurauimus : Et quod eadẽ
deuotione huiussolemnitatis ob¬
seruantiam decurrimus : sicut illi¬
us obsequia festiuitatis impleuimus:
Tunc enim sicut modo fecimus leiuna¬
uimus sabbato : uigili a scelebramus õ¬
rationibus pernoctantes institimus. ÷¬
Vnde necesse est: similis obseruan¬
cia : similem lacticiam subsequatur
Est lacticia plane consimilis : E unc
enim ab inferis resurgentem susce¬
pimus saluatorem : Modo autem
sp̃m sc̃m expectamus ecaelis : Tunc
anxii uel solliciti xp̃i praecaba mur
aduentum: modo trepidi ueliciuni.
paraclyti desideramus aduentum⁊
Inomnibus enim ds̃ saluti preuidet
humanȩ : tuncenim nobis ad resur¬
gendum tartara saluator a peru¬
it : Modo nibis ad regnandum pa¬
raclytus caelestia reserauit: et
quibusdam quasi profectum gra¬
dibuf Tunc demorte aduitam dȩdi¬
cimus remeare: modo autem de
terris ad cad os meditamur ascen¬

Expanded text:
tio quod venerabilem hanc Pentecostes diem non minore laetitia celebremus quam sanctum Pascha curavimus, et quod eadem devotione hujus solemnitatis observantiam decurrimus, sicut illius obsequia festivitatis implevimus. Tunc enim, sicut modo fecerimus, jejunamus sabbato, vigilias celebravimus, orationibus pernoctanter institimus; unde necesse est similis observantia similem laetitiam subsequatur. Est laetitia plane consimilis; tunc enim ab inferis resurgentem suscepimus Salvatorem, modo autem Spiritum sanctum exspectamus de coelis: tunc anxii vel solliciti praedicabamus adventum; modo trepidi, vel jejuni Paracleti desideramus adventum; in omnibus enim Deus saluti providit humanae; tunc enim nobis ad resurgendum tartara Salvator aperuit; modo nobis ad regnandum Paracletus coelestia reseravit; et quibusdam quasi profectuum gradibus, tunc de morte ad vitam didicimus remeare; modo autem de terris ad coelos meditamur ascen