comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphãc cãmditiori nube uiro. non
qui decim innuptial donationis
⁊ quĩ decimapatre oblatibano qra¬
draginta⁊ quiq lucrumquidem
in parafers ei costitutum fortũa
çidatum. qd̾ antem crlargitate ꝑa¬
Sinaũt fortinta que dam clades
ẽ s lucrum quidem pͥores. anmpti¬
tum sub̃e cius m̃suram suscepit pa¬
lamenim quiah lucrum qd̾ exan¬
nuptialidicim̾ doationem cuiꝰ solĩ
ciusum dam̃ exomninec̃citate nxo¬
nẽs restitu filiepprietatis anip¬

Expanded text:
am ditiori nubere viro, non quindecim antenuptialis donationis et quindecim a patre oblatis, et non quadraginta et quinque, lucro quidem in paraphernis ei constituto a fortuna ei dato, quod autem ex largitate paSin autem fortuita quaedam clades ed lucrum quidem prioris antenuptintum substantiae eius mensura susceperit. Palam enim est quia hoc lucrum quod ex antenuptiali dicimus donatione, cuius solum ei usum damus ex omni necessitate moriens restituet filiae proprietatis an
Abbreviated transcription (Latin):
aliquas ypothecas pponere nini¬
oros existetes exprimlegus ale¬
muni forsamedificꝰare. at̾ietia
emiagrũm aũ aliquid horum.
in his enim omib priores exi¬
stunt pͤtiores elitores quorur
pecuniis empta aũ renouatare
ẽbis quietiam multum antiqo
dotem rangm̃tum in quo⁊h siẜ
uabat primlegium sicũ pdictũ

Expanded text:
aliquas hypothecas praeponi iuniores existentes ex privilegiis a lemum forsan aedificare aut etiam emi agrum aut aliquid horum: in his enim omnibus priores existunt posteriores creditores, quorum pecuniis empta aut renovata res est, his qui etiam multum antiquidotem et augmentum, in quo et huic servatur privilegium, sicuti praedictum
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o pcetlit¶Que igit prius cxpo¬
nta sut dotalia sm quem eõstitu¬
ta sut m odum bantur. Quodeĩe
factum ẽ infectummanẽ in pos¬
natieẽ sanctimus eqͣs quidem eẽ
oblatẽe. ap̃os autem mediocrita
luc pacisci ũꝑ omnia institiam
equitatem qͥhonoremꝰ. sieram a¬
liquis amplĩ alio dines ẽlicet
ci peralium modũm legittiniu
preb̾e alii⁊ nõ pinequalitatem re¬
diẽs ad qlitatem lucnummant
altĩ acquirẽ. Ec ħ quidem dehͣ
lexita quodam mõ babeat suam
blatões fit inspexim̾atq cõsidã¬
inm̃ dm̃s autem deaugm̃to. qui¬

Expanded text:
edit. Quae igitur prius exposita sunt dotalia secundum quem constituta sunt modum habeantur quod enim factum est infectum manere inposdicione sancimus aequas quidem esse oblationes, ipsos autem mediocria lucra pacisci, ut per omnia iustitiam aequitatemque honoremus. Si enim aliquis amplius alio dives est, licet ei per alium modum legitimum praebere alio, et non per inaequalitatem rediens ad aequalitatem lucrum maius alteri adquirere. Et haec quidem de hoc lex ita quodammodo habeat suam blationes fit inspeximus atque consideravinmus, dicimus autem de augmento. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tenor quidem p̾tendens ant̾e
pecunus sins eptã aũ reparata
nauen. aũ domum. aũ agrum.
aũ conpete cuminhis reb que
ci̾inpecumis empteaũ reparate
sũt babere p̾dictum prũulium
utrumoportet dotemctiãmta¬
libriponian alus quidem p̃na¬
le creditorib quicumq nõ ca¬
lia pretendunt bis. añt cedẽ qm¬
ercorum sub̾ares acquinita c̃. pl¬
urimumigit suphis cogitãtes.
no inuenimꝰ mulierem iuste de¬
istẽtem cẽdẽ alicuiraliprimlegi¬
o.uidebam̾ enim que cãc absur¬
clitas ẽ. quia aliquis quidemi
formcãtib mulierib expprio cõ¬

Expanded text:
r quidem praetendens autem pecuniis suis emptam aut reparatam navem aut domum aut agrum, et competere eum in his rebus quae eius pecuniis emptae aut reparatae sunt habere praedictum privilegium, utrum oportet dotem etiam talibus praeponi an aliis quidem praevalere creditoribus, quicumque non talia praetendunt, his autem cedeeorum substantia res adquisita est. Plurimum igitur super his cogitantes non invenimus mulierem iuste existentem cedere alicui tali privilegio. Videbamus enim quae causae absurditas est, quia aliquis quidem fornicantibus mulieribus ex proprio cor
Abbreviated transcription (Latin):
nagnoscẽ quid uoles quid c¬
nob antiqualex suꝑ dotis istri¬
m̃tis iñfuram qui dempactio¬
num nuptialium int̾ altutros
equameẽ ⁊ masculos ⁊ femias
uult⁊ eq̃litatem pẽsat eorum
qui ad iniuicem copulant. nõ
alii quidem mediam forteda
stipulariptem. altiũo tertiam
aũ quartam. s exmedio thens
aut mediam dins mutroq cõ¬
stitues autctiam ant q̃itama¬
ũquamtum cũq cc̃hentes no¬
lurͣnt. hoc autem nõ multum.

Expanded text:
agnoscere, quid volens nobis antiqua lex super dotis instrumentis mensuram quidem pactionum nuptialium inter alterutros aequam esse et masculos et feminas vult et aequalitatem pensat eorum qui adinvicem copulantur, non alio quidem mediam forte dat stipulari partem alteri vero tertiam aut quartam, sed ex medio trahens aut mediam dicimus in utroque constituens aut tertiam aut quartam aut quantumcumque contrahentes voluerint, hoc autem non mul
Abbreviated transcription (Latin):
tcelebrare augũtum. primumq¬
dem uld sanccim̃ne aliq̃fiat cuer¬
uĩpꝓ nuptias dõationem. nonlice
alu quidem face̾ ali quide ant
reomnino augitumꝯno mele

Expanded text:
m. Primum quidem illud sancimus. ne aliqua fiat circpropter nuptias donationem, non licere alio quidem facere alio autem in re omnino augmentum, e
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ creditores cucimnientioĩs. tẽ
fiat abeis. utrĩq tñ angn̾ito eti¬
am sic faciẽdo ⁊ eq̃litatembñte
ũequitatẽ ẜuem̾. que enimerit
cutuanuẽtionis suspirio uiro ob¬

Expanded text:
 creditores circumventionis, tunc fiat ab eis, utrimque tamen augmento etiam sic faciendo et aequalitatem habente, ut aequitatem servemus. Quae enim erit circumventionis suspicio, viro ob
Abbreviated transcription (Latin):
c̃clitores cucum scͥrat primlegi¬
outes ñ quidem habiũt utr q i¬
mitio fuit quidantem p̾ea ad di¬
tumsit ¶ Si. iutemno utriq i¬
mobilos ros suant nuiieremõĩo
etiam mobilib faciat augm̃tu.
nulla enimbinc̃ oritlesio. Sĩ ãt
mulierimmobilium bñs rerum
subam uireb mobilibscbãt. au¬
gm̃itum sciat priuleguim nõha¬
bituramnisu antiq̃soladote. nõ
infigurato existete augirito. Opo
enimabinitio facͣt łle antoto s̃
binatum ẽ. contra c̃clirores hoc ip̃o

Expanded text:
creditores circumscribat privilegio utens, si quidem habuerint utrimque iinitio fuit, quid autem postea additum est. Si autem non utrimque inmobiles res fuerint, mulierem omnino rebus mobilibus faciat augmentum; nulla enim hinc oritur laesio. Si autem mulier inmobilium habens rerum substantiam in rebus mobilibus scribat augmentum, sciat privilegium non habituram nisi in antiqua sola dote, non in figurato existente augmento. Quod enim ab initio factum est, in toto sine hinatum est, co
Abbreviated transcription (Latin):
quis corum naturali ratice do¬
minus sit. utrumq hisqui fec¬
ent.in ille potius qui matiẽ do¬
minuis fũat. It ecce. si braliens
uins ant olins. int spicis in¬
num.autoleum aut frumen¬
tum fecerit. aut alieno auro ul
agẽto ulere uas aliquos fece
nt ul atieno uino et melle m¬
mulsum miserient. uł aliens
medicanẽtis ẽplaustrum. aũ
colliriũ conposuent. ul aliena
lana uestim̃tum fecent uł alie¬
nis tabul nauem ul armanũ.
ul sub sellium fabricauent ẽt
post multas sabimianorum⁊
peulianorum abignitates pi¬
acuit inedia sententia exstima¬
tium. ¶Si ea spes admatia
reducipossit cum inden dnm
eẽ qui materie dominus fuat
si non possit reducieum potiu
intelligi dominum. qui feceit
ut ecccuas conflatum potest a¬
diudem massameris. iil argeti
uł iun reduci Uinuni i aute
aut oleum.⁊ frapientum Adu¬
nas ⁊ oliuas ⁊ spicas reuti pot¬
ac ne mulsu quidẽ ad uinũ
uestim̃tum fecent dubitand̾¬
qui fecerit spem. cumñsolum¬

Expanded text:
quis eorum naturali ratione dominus sit, utram is qui fecerit, an ille potius qui materiae dominus fuerit: ut ecce si quis ex alienis uvis aut olivis aut spicis vinum aut oleum aut frumentum fecerit, aut ex alieno auro vel argento vel aere vas aliquod fecerit, vel ex alieno vino et melle mulsum miscuemedicamentis emplastrum aut collyrium composuerit, vel ex aliena lana vestimentum fecerit, vel ex alienis tabulis navem vel armarium vel subsellium fabricaverit. et post multas Sabinianorum et Proculianorum ambiguitates placuit media sententia existimantium, si ea species ad materiam reduci possit, eum videri dominum esse qui materiae dominus fuerat; si non possit reduci, eum potius intellegi dominum qui fecerit: ut ecce vas conflatum potest ad rudem massam aeris vel argenti vel auri reduci, vinum autem aut oleum aut frumentum ad uvas et oliac ne mulsum quidem ad vinum sua materia, partim ex aliena speciem aliqex suo vino et alieno melle m
Abbreviated transcription (Latin):
corporainsua suba⁊ durintece
Magis istis casibus comune fi¬
tfiutum quẽ grexcõi ẽc intel¬
ligits sipecora titii tus ꝑecori
tum retineatur. ¶Intem quid̾
actio prdmo frumiti cuiusq:
conpetit. arbittio. ut iudicisꝯ
tinetur uthis extimet quale
cnusque fruintum feñt. Deedi

Expanded text:
orpora in sua substantia durant nec magis istis casibus commune fit frumentum quam grex communis esse intellegitur, si pecora Titii tuis pecoritum retineatur, in rem quidem actio pro modo frumenti cuiusque competit, arbitrio autem iudicis continetur, ut is aestimet, quale cuiusque frumentum fuerit. Cum i
Abbreviated transcription (Latin):
legali m̃o negotũs ũ mondare ocea¬
sicem quibdam falsitatem comim¬
ttẽ cͥseobuonis existẽ demonstrab¬
unt qui pret̾ bec agere p̃sumpsint.
Que igit placuerunt nob̾ ⁊ꝑbanc
lacran declarata sunt legem. tua cel¬
situdo oꝑieffectuiq toere festin.

Expanded text:
legali modo negotiis uti et non dare occasionem quibusdam falsitatem committere, cui se obnoxios existere demonstrabunt qui praeter haec agere praesumpserint. Quae igitur placuerunt nobis et per hanc sacram declarata sunt legem, tua celsi
Abbreviated transcription (Latin):
pĩant tamqͣm adultam ⁊ adtalia
ñõ oporninam. s insolatalicaita
qualem dudum dixmri documeta
scribant ¶Iyec itaq deequalitate
calram caitanum anob̃decrẽta st̃
demcisi de earumq̃ uocantur ptoi¬

Expanded text:
piant tamquam adulteram et ad talia non opportunam, sed in sola tali charta qualem dudum diximus documenta scribant. Haec itaque quae de qualitate talium chartarum a nobis decreta sunt et de incisione eorum
Abbreviated transcription (Latin):
lugis crmuementib s illosolo qui
talia ppetint ⁊ dedignatus ẽ suum c̃o¬
płe opus primatu cadete omnib q¬
demalus supstatiois iure integns do¬
minis eiꝰabipis tabellioibrquitalia
peccauerũt suandis.⁊ no fingant tabe¬
llic̃es cccasices pegritucdinem forted¬
scent̾etes ant occupatioes binsmo¬
di.liceb̾ emmcisiquid tale fiñt cuo¬
pin hecque conting̃traro. nõ impedi¬
mturifacient unuiersis. eo qd pic̾̾
int̾ homines sicẽ indubitaturi. qd ñ
possit licet aliquid siraialde iustissim¬
un. tñ suscipe quandam sollicitamo
cdubitaticem. s nec questus eorum c¬

Expanded text:
ientibus, sed illo solo qui talia perpetravit et dedignatus est suum complere opus primatu cadente, omnibus quidem aliis super stationis iure integris dominis eius ab ipsis tabellionibus qui talia peccaverunt servandis. Et non fingant tabelliones occasiones, per aegritudinem forte descendentes aut occupationes huiusmodi. Licebit enim eis, si quid tale fuerit, evoingunt raro non impedimentum facient universis, eo quod nihil inter homines sic est indubitatum, ut non possit, licet aliquid sit valde iustissimum, tamen suscipere quandam sollicitam dubitationem: sed nec quaestus eorum
Abbreviated transcription (Latin):
magianm cesus felcissime em¬
tãtis sollempint celebatis alicẽ¬
tiam ẽis dare ircelegnuit ei ab his
quiueniunt ad eĩstaticẽ ⁊ ꝯircu¬
mta ⁊ dumssis eis int̾ẽe. ⁊ nulli ei¬
no altunstatiõe exist̾rti licentia
ee ut aut deleget eiurituaant ei

Expanded text:
m census felicissimae civitatis sollemniter celebratis, et licentiam ei dare ut delegentur ei ab his qui veniunt ad eius stationem et documenta et dimissis eis interesse, et nulli omnino alteri in statione existenti licentiam esse ut aut delegentur ei
Abbreviated transcription (Latin):
panlo an ancliminus presẽtile¬
gi ũ uentem occasiõem. Expso¬
na quo mulis crñdam fereba¬
trar decannum lttas quidem eĩ
cõpletum antematabellioẽ.ta
bulano. subsoriptiõem bns eñis
⁊ testium ostedens presentiam. d̾¬
ide dum qͥdam dubitatio suꝑ ey
fieret mulicre clicete non eease.
delegãta q̾carta lega bat. qmlite
audiebat qrebat atabellice cogno¬
sc̃e negoti m̃tatẽm. demq tabelli¬
oem dectnr at illeuttãs recegnoscẽ
dir conpletionis tabellionis. yo

Expanded text:
paulo ante audivimus praesenti legi praebentem occasionem. Ex persona quidem mulieris cuiusdam ferebatur documentum, litteras quidem eius completum autem a tabellione et a tabulario subscriptionem habens eius et testium ostendens praesentiam. Deinde dum quaedam dubitatio super eo fieret, muliere dicente non esse a se delegata quae charta loquebatur, qui litem audiebat, quaerebat a tabellione cognoscere negotii veritatem, denique tabellionem deduxit. At ille litteras recognoscere dixit completionis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊delicias. alienam coriumpat uitas.
Sio indignus forte sit potatemu
statioib sincipe is cui decumetum ert̾
ea que anob disposita st̃ perpsentem
legem inuingit. tabellio quidem eada¬

Expanded text:
delicias alienas corrumpant vitas. Si vero indignus forte sit potestatem stationis suscipere is cui documentum extra ea, quae a nobis disposita sunt per praesentem legem, iniungit
Abbreviated transcription (Latin):
gatt. s co misisse curdam suorum
lec facẽ. nͥ co peauenisse ad eople¬
ticem. s rinsus alio  com̃nisse et
bis quidem qui affuit cõpletioni
uenancħ nec ip̃e clicens senosse.⁊¬
enim neq scriptor fuit documti.
s solumdecint quia pͥsente se boc
dimissum sit. nec em abuntio de¬
legatum ẽ inuentus ẽ un sipte
testes iudexualiniss agnoseẽ c̃ãm
pure ꝑiclum patiebatur undiꝙ
negotuca denlinotitia a illd̾ qma¬
dem cõpetentẽ merint examina¬
tioematq decretu᷑m ¶TUs auteor¬

Expanded text:
isisse cuidam suorum hoc facere, neque postea venisse ad completionem, sed rursus alii hoc commisisse. Et is quidem, qui affuit completioni, venit, nihil nec ipse dicens se nosse etenim neque scriptor fuit documenti, sed solum docuit quia praesente se hoc dimissum sit. Nec cui ab initio delegatum est inventus est: unde, nisi per testes iudex valuisset agnoscere causam, pure periculum patiebatur undique negotii cadendi notitia. Et illud quidem competentem meruit examinationem atque decretum: Caput
Abbreviated transcription (Latin):
legio dotis qd̾ aliis s̾ponitur pͥ¬
inlegiis. Ttũ excipiant hocpri¬
in legio clitores mempticem
in ope manto manente. Qub̃¬

Expanded text:
LEGIO DOTIS QVOD ALIIS PRAEPONITVR PRIVILEGIIS. VT EXCIPIANTVR HOC PRIVILEGIO CREDITORES IN EMPTIONE INOPE MARITO MORIENTE Ide
Abbreviated transcription (Latin):
tmn capiant beditatem. n sorores
nnt ulu̾us ñ capient ¶Masculi
uõ adearum brditates etiam filo¬
gissimo gclu suntad mittantur
quadec̃a fratis Rũ patruitui filie
uł mite tue bereditas ad te ꝑtinz
dideo ita constitutum erat. quia
ꝯmodius uidebatur ita mn o¬
stituti ut plerumq beditates ad
masculos confluerent. ¶En qr
sane iniquum erat̾ unius fume¬
as quafiextneas repelli pretor ea
ad bonorum possonem ad miti
eam parte quapximitas nomux
bonorum ponõnem pollicetu
exqua parte ita silicet admittu¬
tur sineq agnatus ullus nec ꝓ¬
ximnor cognatus int̃ueniat.
Et ħ quidem. lex .xii. tabulary
nullo mõ itroduxit s simpliq̾¬
itur agnano s ⁊̃ curli. nt pad¬

Expanded text:
m si sorores sint, ulterius non capiant: masculi vero ad earum hereditates, etiam si longissimo gradu sint, admittantur. qua de causa fratris tui aut patrui tui filiae vel amitae tuae hereditas ad te pertinpertinebat. quod ideo ita constitutum erat, quia commodius videbatur, ita iura constitui ut plerumque hereditates ad masculos confluerent. sed quia sane iniquum erat in universum eas quasi extraneas repelli, praetor eas ad bonorum possessionem admittebat ea parte qua proximitatis nomine bonorum possessionem pollicetur: ex qua parte ita scilicet admittuntur, si neque adgnatus ullus nec proximior cognatus interveniat. 3a. Et haec quidem lex duodecim tabularum nullo modo introduxit, sed simplicit
Abbreviated transcription (Latin):
tatem legib amic̃a amplexa si¬
mili modo omnes agnatos siue
masculos siue femmas cius ẽ¬
q gradus adsimilitudinem su¬
orum inuicẽ adiuccesfionem ro¬
cabat. ¶Odedia antem nins p¬
ndentia que erat legequid edro¬
deci tabulanm minoripia¬
li autem dispofitione anterior
subtilitate quadam excogitatã
p̾fat᷑am cliffra inducebat. ⁊pen¬
itus cas ad successione agnato¬
tum repellebat ommalia succe¬
ssione in cognita donec p̾tores
paulatim asperitatem nuistenas¬
cuuł corngentes. siue qd de ẽẽ a¬
dinplentes humano ꝓposito a¬
liũ ordincm sius edictis ad diḋ¬
nnt: ⁊ cognatiomis liena ꝓxpmi¬
tatis nõc introducta. ꝓbonoꝵ pꝰ¬

Expanded text:
tatem legibus amicam amplexa, simili modo omnes adgnatos sive masculos sive feminas cuiuscumque gradus ad similitudinem suorum invicem ad successionem vocabat: media autem iurisprudentia quae erat lege quidem duodecim tabularum iunior imperiali autem dispositione anterior, subtilitate quadam excogitata, praefatam differentiam inducebat et penitus eas a successione adgnatorum repellebat, omni alia successione incognita, donec praetores, paulatim asperitatem iuris civilis corrigentes, sive quod deest adimplentes, humano proposito alium ordinem suis edictis addiderant et, cognationis linea proximitatis nomine introducta, p
Abbreviated transcription (Latin):
rcło magis legitumo uire seq̃¬
tes admitruntur. ¶Qd iter
p̾tores inꝑfecto uire corngenteᷤᷤ
ño intonm sine aminiculo re¬
linq̃bant s excognatorum ordi¬
ne ces uocabant ut pote agnati¬
oms uire cis recluso. ¶Sz nos
tes. Nrã constitutione sanceus
quam deire patronatus buma¬
uitare sugerente pͣilimus suc¬
cessio nem᷑ in ad agnatarum hr̃d¬
iratib ñ ee eis denegandam cũ
satis absurchum erat qd̾ cognatiᷤᷤ
ap̾tore aꝑtum̃ ẽ hoc agnatis eẽ
reclusum nlaeune cuminhone¬
re quidem tutelanĩ ⁊ pͥmo gͣlũ
deficiente sequens succedit. ⁊ꝙ
inhone re obrinebar nerar inlu¬
groꝑmissum. ¶Adlegittimar̃
successionem nnchominis uoca¬
tur ctiam parcus qui cẽcta fidu¬
cia filium uł filiam nepotemut
neptem ac deinceps emancipat.
qd cenya constituuone omnie¬
m̃o indricitur ut emancipatoes ⁊¬
liborumsemꝑ iudeantur cẽcta
ndricła fiericumap̾ antiquos i¬
ñ aliter hec optinebat insispetia¬
liter. eccta fiducia parens manu

Expanded text:
gis legitimo iure sequentes admittuntur. quod iterum praetores imperfecto iure corrigentes, non in totum sine adminiculo relinquebant, sed ex cognatorum ordine eos vocabant, utpote adgnationis iure eis recluso. sed nos tes, nostra constitutione sanximus quam de iure patronatus, humanitate suggerente, protulimus, successionem in adgnatorum hereditatibus non esse eis denegandam, cum satis absurdum erat quod cognatis a praetore apertum est hoc adgnatis esse reclusum, maxime cum in onere quidem tutelarum et primo gradu deficiente, sequens succedit, et quod in onere obtinebat non erat in lucro permissum. Ad legitimam successionem nihilo minus vocatur etiam parens qui contracta fiducia filium vel filiam, nepotem vel neptem ac deinceps, emancipat. quod ex nostra constitutione omnimodo inducitur, ut emancipationes liberorum semper videantur contracta fiducia fieri, cum apud antiquos non aliter hoc obtinebat nisi specialiter contracta fiducia parens manu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑximunuocat itãq si u̾bi grã
sit frat᷑ defuncti et altius fratis
filius ant paguus frater potio
retur. ¶ Et quamuis singu¬
domnes admittantur¶Naz
agnatorum ꝑtineat adeos he¬
ditas. ¶Proxim ant siqui¬
dem mllo testam̃to sed quisq
decesfit phoc tempus requni¬
tur quo mormus ẽ. is. cuns õ
Beditate queritur. ¶Qd̃ si
facto testam̃to quis quedeces¬
sint ꝑ hoc tempus quo ctumi

Expanded text:
ximum vocat: itaque si verbi gratia sit frater defuncti et alterius fratris filius aut patruus, frater potior habetur. et quamvis singuomnes admittantur: namadgnatorum, pertineat ad eos hereditas. Proximus autem, si quidem nullo testamento facto quisque decesserit, per hoc tempus requiritur quo mortuus est is cuius de hereditate quaeritur. quodsi facto testamento quisquam decesserit, per hoc tempus requiritur
Abbreviated transcription (Latin):
pat᷑ cog̾ti¶ Itaq eodem patre nati
sit agnatisibi sunt qui⁊ sangui¬
nei uocantur nec itquinturan.
etiam eanderri matrem babueri¬
nt. ¶Item patruus frs filio et

Expanded text:
tur. itaque eodem patre nati fratres agnati sibi sunt, qui etiam consanguinei uocantur, nec requiritur, an etiam matrem eandem habuerint. item patruus fratris filio et
Abbreviated transcription (Latin):
una cum his adiuram auur c¬
ulisui pueĩant mortuo eo
qui paruus ꝗdem ẽ fratis si
siliis. a uinculiᷤ autemsoro¬
ns sue soboli fili mo abutroq
late succcdant camquam si os
cemasculis descẽ̾dẽtes legutim¬
o nare uemebãt.¶ Silicet ubi fr
qsoror supstites ñ sumt bis erq̃
pe fonis pcedentib successiõe
admittemib cet̾i gł ueman

Expanded text:
una cum his ad iura avunculi sui perveniant, et mortuo eo, qui patruus quidem est fratris sui filiis, avunculus autem sororis suae suboli, simili modo ab utroque latere succedatex masculis descendentes legitimo iure veniant, scilicet ubi frater et soror superstites non sunt his etenim personis praecedentibus et successionem admittentibus ceteri gradus
Abbreviated transcription (Latin):
danius quidem pretores sueh
emeder inuenimus quare⁊ eĩz
uno eodemꝰ gradunali ⁊ concur¬
rete ⁊ agnationis titulis tam i
masculus quam infeminis eq̃
lance constitutis.Masculis qui¬
demdabatur ad successionemy
enire ominum agnatoruure
xagnatis antemmlienb nu¬
llis in poni n penitsolisororia
gnatorum successionem patebr̃
aditus. ¶Ideo implenum õi¬
a reducẽtes ⁊adius .xii. tabular
eumdem dispositionem oequan¬
tes nram constitutoem sancciz¬

Expanded text:
damus quidem praetores suae e mederi invenimus: quare etenim, uno eodemque gradu naturali concurrente et adgnationis titulis tam in masculis quam in feminis aequa lance constitutis, masculis quidem dabatur ad successionem venire omnium adgnatorum, ex adgnatis autem mulieribus nullis penitus nisi soli sorori ad adgnatorum successionem patebat aditus? ideo in plenum omnia reducentes et ad ius duodecim tabularum eandem dispositionem exaequantes, n
Abbreviated transcription (Latin):
lẽgo tempore declaritur inquos¬
patio tp̾ris sepe acciditut ꝓxrm¬
iore moruo ꝓciꝰ eẽ incipiat qui
moriente testatore nerat ꝓxuri.
Tlaceat aũt ĩeo qd̾ genẽ pcipiẽ¬
darum brditatum successionem
ñ ec̃ idem. ut quam ins ꝑximus

Expanded text:
longo tempore declaratur: in quo spatio temporis saepe accidit, ut proximiore mortuo, proximus esse incipiat qui moriente testatore non erat proximus. Placebat autem in eo genere percipiendarum hereditatum successionem non esse, id est ut, quamvis proximus,
Abbreviated transcription (Latin):
catum decessisse. ¶Peradoptõer
quoq ag̃tionis ius consistit. lut
pellantur¶Item siqu̾is excetens
agnatis tuis ueluti frattes aut p¬
attuus. aut denq hisquilogiõe
gͣdue aliquem adoptauĩt agtõs¬

Expanded text:
atum decessisse. Per adoptionem quoque adgnationis ius consistit, velupellentur: item si quis ex ceteris adgnatis tuis, veluti frater aut patruus aut denique is qui longiore gradu est, aliquem adoptaverit
Abbreviated transcription (Latin):
m̃iuicẽ is illis agnatus ẽ eõdero
numero sunt fr̃s patrueles.iẽn
quiex duohus fratib pc̃ati sunt.
quietiam consobri uocatur qua
ratione etiamp lures g̃ͣdus agͣti¬
onis puenire potimus ¶Bnqͦ¬
ue qui postmortem patris. nascy
sumał agnatis datlex beditatem.
c̃ertum eẽ cepent aliquem intes

Expanded text:
icem is illi adgnatus est. eodem numero sunt fratres patrueles, id est qui ex duobus fratribus procreati sunt, qui etiam consobrini vocantur. qua ratione etiam ad plures gradus adgnationis pervenire poterimus. hi quoque, qui post mortem patris nascunts simul adgnatis dat lex hereditatem, certum esse coeperit aliquem intes
Abbreviated transcription (Latin):
prunitꝰ positãĩn legem costitutis.
⁊ fiscalib desusceptis insinuatis
tmonuitagestorum deponetibꝰ
hisqui fecerunt ea ĩ apo scĩssima
cecłas saluent clara de suscepta.co
qd ⁊ fiscalia soluta sũt tributaaoia
tẽtib aliquib fingẽfiscale debitũ
ꝯita adalienatoes mimnobilium
accedẽ. Idͥoemim dec̃tifactiõem
ꝑmisim ut ifiscale debitum testi¬
moĩo pandatur⁊ exͦquatis descẽdit

Expanded text:
primitus positam legem constitutis, et fiscalibus desusceptis insinuatis inter monumenta gestorum, deponentibus his qui fecerunt ea, ut et apud sanctissimas ecclesias salventur clara desuscepta, eo quod et fiscalia soluta sint tributa et otentibus aliquibus fingere fiscale debitum et ita ad alienationes immobilium accedere. Ideo enim et decreti factionem permisimus, ut et fiscale debitum testimonio pandatur et ex quantis descendit
Abbreviated transcription (Latin):
bema accipe immobiles ponesi
nem immobilium accede sccłm
poremobsuatioem. ut ncħ desit
neq subtilitatis neq cominuni
utilitatis. ¶ His autem umu̾sis
scissimam maiorem eccłam feli¬
tiouidomos q̃rumipacuram sy¬
scep omnib occcpim mois que
iam dehoc sanctita sũt anob̾unsua
u̾tute durantib. Siautem ⁊ ali¬
qua mo̾asteria sub eadem scissĩa
maiore eccla sit nec ea sub p̾sẽt̾e
facimus legem forisecus ꝓũcus
ea constituentes solumin quibꝰ
celfitudo q̃ placuerunt nob cogro¬

Expanded text:
hema accipere immobiles possessnem immobilium accedere secundum priorem observationem, ut nihil desit, neque subtilitatis, neque communis utilitatis. His autem universis sanctissimam majorem ecclesiam felitionum domos quarum ipsa curam suscepit omnibus excepimus modis, quae iam de hoc sancita sunt a nobis in sua virtute durantibus. Si autem et aliqua monasteria sub eadem sanctissima maiore ecclesia sunt, nec ea sub praesentem facimus legem, forinsecus provinciis eam constituentes solum, in quibcelsitudo quae placuerunt nobis cogno
Abbreviated transcription (Latin):
teadecreto celebrato apd̃ puiciẽ
uidicem etiam pones mimobi¬
les contingẽ ⁊cas alienare adsob¬
tioem debitiemtib quidem mfi¬
scum soluecib⁊ desuspecta in pci¬

Expanded text:
et decreto celebrato apud provinciae judicem, etiam possessiones immobiles contingere, et eas alienare ad solutionem debiti, ementibus quidem in fiscum solventibus, et desuscepta inde perci
Abbreviated transcription (Latin):
ple rumq quadem scĩssimanime¬
ccłarum alianim queñ abiliumi
domuum utilitatem habuenĩt
põnes. nullo has mimĩe presum¬
te. occiłrrit tñ aliquid etiam cdiffi¬
cile. debita cnimasi lozo tempore
cõstituta. añ etiam postea q̃dam
ecnecc̃itate⁊ maxime ꝑfiscales
occasioes eis accidẽtia. adalienati¬
õis neccĩtatem sacras pclieerũt
domos. Oobilium enimnoꝰ extã¬
te suba sufficiẽte. piclitabanu
ĩnouissimam uciure neccitater
kinimp̾sules. nequendẽ poten¬
tes neq un debita soluenit ualen¬
tes. s ptalib quidem debitis posse
psolutioecreditorib dan põnesi
eccl asticas. tncum conpeteti sub¬
tilitate⁊ obsuatioe facienda so lu
lam boc nr̃aprius ꝑmism legem.
Siuõ non priuatus aliquis ẽ cre¬
clitor. s imrnin siseus ⁊ exiget de¬
bita. ẽ autem inopia peccũiarum
accipe uõ unmo bilem possõner
mpossibilec. fiscum h relarare ali¬
quid subtilitatis legis conpetẽ u.¬
ecclarum aut reliquarum colẽda¬

Expanded text:
plerumque quidem sanctissimarum ecclesiarum aliarumque venerabilium domuum utilitatem habuerunt possessiones nullo has minuere praesumente, occurrit tamen aliquid etiam difficile: debita enim aut longo tempore constituta aut etiam postea ex quadam necessitate et maxime per fiscales occasiones eis accedentia ad alienationis necessitatem sacras perduxerunt domos. Mobili enim non extante substantia sufficienti periclitabantur in novissimam venire necessitatem harum praesules, neque vendere potentes neque undo debita solverent valentes. Sed pro talibus quidem debitis posse pro solutione creditoribus dare possessiones ecclesiasticas, tamen cum competenti subtilitate et observatione facienda lam hoc nostra prius perimimus lege. Si vero non privatus aliquis est creditor, sed imminet fiscus et exiget debita, est autem inopia pecuniarum, accipere vero immobilem possessionem inpossibile est fiscum, hic relaxare aliquid subtilitatis legis competere iuecclesiarum aut reliquarum colenda
Abbreviated transcription (Latin):
a anobomma ĩo cotidie cumlabo¬
re agunt. nturilitatẽ nris subͥe̾ctis
quitemaminsum ẽ remouetes
suram legem costripani.ũ qd pri¬
mrit efftuebat retinctes itacquali¬
tatem decetõ introducerem. Nup
icit scripsimus legem scĩssimis e¬
celis omnib moastenis ⁊ teliquis
rum umobilium alienatiõĩs li¬
cẽtiam ꝑmitt̾etem ¶Cidebãmus
enimcam effusam ⁊paulatimad
etiam cẽ pontas iam leges decies
nulies cucumueriones factas.
Quo cuta priman pirites uiar
omnib similit̾ maccessibilems̃
eas facim circum uetiones s bic

Expanded text:
a nobis ideo cotidie cum labor, ut utilitatem nostris subiectis et inmensum est removentes, suram legem constrinximus, ut quod primitus effluebat retinentes ita aequalitatem de cetero introduceremus. Nuper igitur scripsimus legem sanctissimis ecclesiis omnibus et monasteriis et reliquis rum immobilium alienationis licentiam permittentem. Videbamus enim causam effusam, et paulatim adetiam contra positas iam leges decies milies circumventiones factas. Quocirca primam perimentes viam omnibus similiter inaccessibilem contra eas fecimus circumventionem. Sed hinc
Abbreviated transcription (Latin):
plice eccleinqua omnes cõcor
ꝯhiĩ regie cruitatisialexãdrie
⁊theopoleos ⁊biero solimorum
zomnes qui subeius costitutie¬
cãt fidem arq traditioem igit sat¬
ram comimocmincatholica
eccłanon perpiẽtes ab eius ḋo ã¬
malib saedotib br̃ticos iuste yo¬
camus namlicet nom xp̃ianoꝵ
sibimet imposumnt uã tamenc¬
xp̃ianorum se fide⁊ comuniore
⁊ eam defendetes habere aliqḋ az¬
plius prim legium hisqui alie¬
natsemetip̃s deiomle.quoĩam
neq uistum ẽ equalibr cumor¬
thodoxis mhrticos dignos fieri
priuilegiis ꝓpt̾ea munic ad pre¬
setem respeximus legem quia
eni deduius primlegium de¬
mulienbrdotirmũetiam prio¬
tib clitorib p̃ponantur⁊ meli¬
oremordinem. eas habe meca¬

Expanded text:
licae ecclesiae, in qua omnes concordet huius regiae civitatis et Alexandriae et Theopoleos et Hierosolymorum, et omnes qui subcant fidem atque traditionem. Igitur sacram communionem in catholica ecclesia non percipientes ab eius deo amabilibus sacerdotibus haereticos iuste vocamus: nam licet nomen Christianorum sibimet imposuerint, vera tamen Christianorum se et fide et communione et eam defendentes habere aliquod amplius privilegium his qui alienant semet ipsos dei ovili quoniam neque iustum est aequalibus cum orthodoxis et haereticos dignos fieri privilegiis, propterea et nunc ad praesentem respeximus legem. Quia enim dedimus privilegium mulieribus dotium, ut etiam prioribus creditoribus praeponantur, et meliorem ordinem eas habere
Abbreviated transcription (Latin):
ces ap̾quos aliquamouebunt¬
cc̃mulieres cãeaañ mulierb q̃¬
lẽtib respicere ad p̾sentis nrẽ le¬
gis subtilitatem⁊ sinõinuerũn¬
t cas orthodoxefidei existetes. ꝑc
cipiẽtes sacro scãmeccłama⁊ado¬
rabilem comimoem inscĩssima
catbolica⁊ apłolica eccła auenã¬
dissmis eĩ sac̾dotib. nõ ꝑmittẽ
fruiexntis cõstitutionib prim¬

Expanded text:
ntra mulieres causae aut a mulieribus qulentibus, respicere ad praesentis nostrae legis subtilitatem, et si non invenerint eas orthodoxae fidei existentes et percipientes sacrosanctam et adorabilem communionem in sanctissima catholica et apostolica ecclesia a venerandissimis eius sacerdotibus, non permittere frui ex
Abbreviated transcription (Latin):
ouisiuis cõstitutionib brticis c¬
ipĩpaniciparent̃ militia nec qd̾ li¬
bet inpublicis cuͣris participrtm
habentuti nec eccancẽ militiarũ
ꝯpublicorum collegiorum scẽdi

Expanded text:
suis constitutionibus haereticis ipsi participarentur militia, nec quodlibet in publicia curis participium haberent, uti ne occasione militiarum et publicorum collationum sanctae dei
Abbreviated transcription (Latin):
macdim̃do uł intran sferendo..
Ox ceptis his indelicet quem poᷤᷤ¬
sibilia sunt ut legib interclicta a¬
utalias ꝓbros abunismoli emm
testarorum dispositides uale secta
tporum meorum ñ patit

Expanded text:
adimendo vel in transferendo: exceptis his videlicet quae impossibilia sunt vel legibus interdicta aut alias probrosa: huiusmodi enim testatorum dispositiones valere, secta temporum meorum non patit
Abbreviated transcription (Latin):
similimo ⁊ hoc correxiiuis sir¬
mitatem huiuimolilegatis a¬
dstdei commissorum similitu¬
chiiem prantes neul in hoc casu
ꝙdetior ca legatorum quam fidei¬
commissorum inueniãtur.
Penc quoq nõ e inutiliter lega¬
batur. ⁊ adimebatur. ultransfe¬
batur. Pencautem nõc leganz
uidetur qud̾̃q coercendi heredi
ẽa relinquitur quo magis alid
faciatant mñfaciat. Uebatisi
quis ita scripẜit. hes meus sifili¬
am suam matrimoio titio col
si itascripeit hs mcuis si ẜuumi¬
reos dato et intm bec regula oby¬
uabatur ut ꝑꝙͣ plib principa¬
lib constitutionib sigͥ ficetir
nec principem quidem cogñose¬
ere qd̾ cipene noe legatum sit.
Nec cemilitis quidem testan̾ito
talialegata ualebant quamuis
alie militum uoluntates mor¬
dinandis testĩs ualde obruant.
O u enam neclibertatem pere
nomine danpꝰse placebar.¶ Eoa¬
plius nec bedem pene nõe adici
posse sabinus cxistimabat nelu

Expanded text:
simili modo et hoc correximus, firmitatem huiusmodi legatis ad fideicommissorum similitudinem praestantes, ne vel in hoc casu deterior causa legatorum quam fideicommissorum inveniatur. Poenae quoque nomine inutiliter legabatur et adimebatur vel transferebatur. poenae autem nomine legari videtur quod coercendi heredis causa relinquitur, quo magis is aliquid faciat aut non faciat: veluti si quis ita scripserit: ‘ heres meus si filiam suam in matrimonium Titio collsi ita scripserit: ‘ heres meus si servureos dato ’. et in tantum haec regula observabatur, ut perquam pluribus principalibus constitutionibus significetur nec principem quidem agnoscere quod ei poenae nomine legatum sit. nec ex militis quidem testamento talia legata valebant, quamvis alias militum voluntates in ordinandis testamentis valde observantur. quin etiam nec libertatem poenae nomine dari posse placebat. eo amplius nec heredem poenae nomine adici posse Sabinus existimabat, velu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. perquam ⁊ b̃uicpari mende¬
bamur ñ solum inhereditatib
si etiam inlegatis ut sidecomin¬
issis qd̾ euidt cripsius constur¬
tionis lectione clarescit ¶T¬
torautem nec ꝑp̃rãm constitu¬
tionem incertus dandebeat ꝗ a
çero iudicio debet quiꝑtutela
suc ptentatłcauere. ¶Postu¬
mus autem alienus beres in¬
neagͥmiẽ prenoĩe legatam
errauit testatori de pͥ constat
nichominus ualeat legatum
Idemq inheredib ẜuaturarte
te cmri nomina significand¬
orum bominum gratia reper¬
ta sunt quisi quolibet alio wo
intelligantur nichilint᷑ ẽ.
¶Buic ꝑxima ẽ illius unis reg¬
ula fassa demostratione legati
npenini. ulurisiquis ita legai¬
do.lego licer enim ñ uenia ser
cmptus sit. si desuo tam̃ cons¬
tat utile ẽ legatum. ⁊ conuen¬
ient̾ suta demostramĩt stichũ
suum ñim̃ quem ascio emisit¬
qr abalio emptus utile lgat¬
um ẽ si desuo constatiloge ma¬
me negotia m̃a curauit stichu
dolego. ulita titio quiapatroq¬

Expanded text:
est, per quam et huic parti medevimus non solum in hereditatibus, sed etiam in legatis et fideicommissis: quod evidenter ex ipsius constitutionis lectione clarescit. tutor autem nec per nostram constitutionem incertus dari debet, quia certo iudicio debet quis pro tutela suae posteritati cavere. Postumus autem alienus heres innomine praenomine legatarii erraverit testator, si de persona constat, nihilo minus valet legatum. idem in heredibus servatur: et recte; nomina enim significandorum hominum gratia reperta sunt, qui si quolibet alio modo intellegantur, nihil interest. Huic proxima est illa iuris regula, falsa demonstratione legatum non peremi, veluti si quis ita legavdo lego ’: licet enim non verna sed emptus sit, de servo tamen constat, utile est legatum. et convenienter si ita demonstraverit ‘ Stichum servum, quem a Seio emi ’, sitque ab alio emptus, utile legatum est, si de servo constat. 3 Longe mame negotia mea curavit, Stichum do lego ’, vel ita: ‘ Titio, quia patroc
Abbreviated transcription (Latin):
si ino testatore depotͥnt heredi
exienͣt. quia qd inutile foret le¬
gatum sistarim post factumte¬
stam̃tum decessiss testator hoc y
debet ĩo ualcre quia cluirius te¬
stator uixit ub cõditione uero
recte legatur ut requiramus il¬
quindomino recte etiam sine
cdditione legetur ñclubitatur
Nam⁊ si statim post factum tẽ¬
stam̃tum deceiẜit testator ño tm̃
ap̃ cum qui beres fit dies legati
cedere intelligitur. ¶ Cum brdi¬
tas alegato seperata sit. ꝯpossit
pcum suum alius hrs efticisi p¬
us quam uissu domim ad eat
in altius pot̾atem translatus si¬
t ul manumissus temp̃e heres
efficitur quib casibus utile ẽ
legatum. ¶O s meadem ca per¬
manẜit. ⁊ uissulegataniadient e¬
uanescit legatum. ¶Inte hẽ¬
dis institutionem mutiliter a̾na
legebatur silicer quia test̾a iñ ex
institutõe beredum accipiunt et
uelutiobid capatque fundam¬
tum intelligitur totius testĩbr
dis institutio ¶Oaratione nec

Expanded text:
si vivo testatore de potestate heredis exierit, quia quod inutile foret legatum, si statim post factum testamentum decessisset testator, hoc non debet ideo valere, quia diutius testator vixerit. sub condicione vero recte legatur, ut requiramus,quin domino recto etiam sine condicione legetur, non dubitatur. nam et si statim post factum testamentum decesserit testator, non tamen apud eum qui heres sit dies legati cedere intellegitur, cum hereditas a legato separata sit et possit per eum servum alius heres effici, si prius quam iussu domini adeat in alterius potestatem translatus sit, vel manumissus ipse heres efficitur: quibus casibus utile est legatum: quodsi in eadem causa permanserit et iussu legatarii adierit, evanescit legatum. Ante heredis institutionem inutiliter antea legabatur, scilicet quia testamenta vim ex institutione heredum accipiunt et ob id veluti caput atque fundamentum intellegitur totius testamenti heredis institutio. pari ratione nec
Abbreviated transcription (Latin):
tuz testamtum⁊ mortem testa¬
toris ułconditionis instituto¬
ns existente mutatio uins br̃
diñ nocet quia ut diximus tria
tempora inspicimus. ¶Lest¬
ainti autem factionemnons¬
olum bis hr̃e uidetur qui testa¬
mentum facere pot s etiam q
tum facẽ non possunt attam
extestam̃to uelnbiul alliad¬
quirere possunt. ¶St̾neis
autem beredibus deliberandi
potestas ẽ deadeunda brdita¬
tem uł non adeunda. S suie
hiscui abstinendipot̾as ẽ m¬
miscĩt se bonis brditatis. i
extnens cuidem adeunda bedi¬
tate delibare licet adienr pea

Expanded text:
tum testamentum et mortem testatoris vel condicionem institutionis existentem mutatio iuris heredi non nocet, quia, ut diximus, tria tempora inspici debent. testamenti autem factionem non solum is habere videtur qui testamentum facere potest sed etiam qui tum facere non possunt, attamen ex testamento vel sibi vel alii adquirere possunt. Extraneis autem heredibus deliberandi potestas est de adeunda hereditate vel non adeunda. sed sive is cui abstinendi potestas est immiscuerit se bonis hereditariis, sive extraneus, cui de adeunda hereditate deliberare licet, adierit,
Abbreviated transcription (Latin):
ceptus. aut qualibet alia roe lib̾¬
atus potestate tunc enimnepos
neptis ue inlocum patris sin suc¬
cedit. ¶S sinquidem berede
ideo appellantur quia domesti¬
cib̃rdes sunt ⁊ uino quidem pa¬
tre quodam m̾o domini exbisti¬
manturunde etiam siquis int¬
estatus mortuus sit prima ca ẽ
insuccessone liborum. ¶Re¬
cessarii ideo dĩr quia omnino
siueuelunt siuc uolit tã abĩtestõ¬
tif uolentib abstinere se abbert¬
ditate ut potius parentis quay
iporumbonasimiliterac̃ditori¬
bus. pofñdeantur. ¶Ceti quite¬
statoris irisubiecti ñ sunt ext̃¬
nei brdes appellantur. Utali¬
potestate liberos non bnt. Suuꝰ
quoq adomino brs institutu
qͥ post destam̃tum factum abco
manumissus eodem numero c¬
betur¶Inextneis beclibus obłra¬

Expanded text:
ceptus aut qualibet alia ratione liberatus potestate: tunc enim nepos neptisve in locum patris sui succedit. sed sui quidem heredes ideo appellantur quia domestici heredes sunt et vivo quoque patre quodammodo domini existimantur. unde etiam, si quis intestatus mortuus sit, prima causa est in successione liberorum. necessarii vero ideo dicuntur quia omnimodo, sive velint sive nolint, tam ab intesttit volentibus abstinere se ab hereditate, ut potius parentis quam ipsorum bona similiter a creditoribus possideantur. Ceteri, qui testatoris iuri subiecti non sunt, extranei heredes appellantur. itaqpotestate liberos non habent. servus quoque a domino heres institutus et post testamentum factum ab eo manumissus eodem numero habetur. In extraneis heredibus
Abbreviated transcription (Latin):
beredis aut legatarii sumili mo
mnutiliter legebatur ueluti si qui
dieat ita cum h̃s ineus motuus
ent. dolego¶Item pridie quam
brs aut legatarius morietur.S

Expanded text:
eredis aut legatarii simili modo inutiliter legabatur: veluti si quis ita dicat: ‘ cum heres meus mortuus erit, do lego ’: item ‘ pridie quam heres aut legatarius morietur
Abbreviated transcription (Latin):
quidem factint constitit insti¬
tuno. ¶ Mortis u̾o testatori
ut effectum hãt boc amplius c
acumadient hereditatem ẽe de¬
bent ⁊ cumeo test̾i factio.suep
ure siue sub coditione b̾s insti¬
tutus sit nam ius hedis eo uł
maxime tempore inspiciendũ¬

Expanded text:
institutio, mortis vero testatoris, ut effectum habeat. hoc amplius et cum adit hereditatem esse debet cum eo testamenti factio, sive pure sive sub condicione heres institutus sit: nam ius heredis eo vel maxime tempore inspiciendu
Abbreviated transcription (Latin):
napialem largitatem uille lono
alicurianeq es albo licetua. s mãe¬
at sudantiq̃ fortuna solum luct
honorem iragras agens do nin¬
ꝑio quia mig̾ut cum admeliora
prioris tñquillitatis educes. fitq̃
etiambad clitamitum impialiu
p̃miorum. qd neq publicumm¬
intaeq fortunaneq cõsuetis
des fortunansi⁊ ostẽdens bonorat¬
oemalus cuĩalib dignitatemse¬
lummo p̃cetentem. ¶Queig pl¬
acuenĩt nob tua celfituto suare fe

Expanded text:
ialem largitatem, ut ille honorali curia neque eius albo liberetur, sed maneat sub antiqua fortuna solum lucratus honorem et ita gratias agens deo et imperio, quia migravit eum ad meliora prioris tranquillitatis educens. Sitque etiam hoc additamentum imperialium praemiorum, quod neque publicum minuit, neque fortuna neque consuetis dens fortunam et ostendens honoratiorem et aliis curialibus dignitate solummodo praecedentem. Quae igitur placuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
bari ¶Renouam igitur huĩmolil¬
egeni. sã cuientes si q̃nusum fuĩt i¬
et fortuna dare ei ccchcllos admin¬
istratiõis p̃pare cum intalib cõstmm.¬
iseclib. nicinguli urbane p̃fecture
semoris rome moue. udelicet biiͦ¬

Expanded text:
I Renovamus igitur huiusmodi legem sancientes, si quando visum fuerit iet fortuna, dare ei codicillos administrationis et praeparare eum in talibus constitui sedibus aut cinguli urbanae praefecturae senioris Romae et novae videlicet hui
Abbreviated transcription (Latin):
minabãt ũnicb̾ aliud nsi purum
bonorembis quib p̃bebanturcõ¬
ferret q̃curales nõ libat fortunaçi¬
nt leges. punũo magistrorum mu¬
litie coclicillisolam prebẽt dignita¬
tem fortun.a nõlibanteꝵ sicetiam
imp̃a p̃fectura si futuraliq sit libẽ¬

Expanded text:
abant, ut nihil aliud nisi purum honorem his quibus praebebatur conferret: quae curiales non liberabat fortuna curnt leges, puri vero magistrorum militiae codicilli solam praebent dignitatem fortuna non liberantes, sic etiam in ipsa praefectura, si futurus sit ali
Abbreviated transcription (Latin):
gemine et ceteraque inlicrõe m̃¬
inueniuntur iure natualista¬
tim inuertoris fũit. ¶ Itemc
e que exaimalibus dominio
tũo subiectis nata sunt eodi¬

Expanded text:
gemmae et cetera quae in litore inveniuntur, iure naturali statim inventoris fiunt. Item ea quae ex animalibus dominio tuo subiectis nata sunt eod
Abbreviated transcription (Latin):
cam accipiens. ¶Intlumeti¬
am sine traditione nudanob¬
ras sufficit doĩna iorem tran¬
stendam. Ucluti si rem quamt
aliquis ad commodau̾. autlo

Expanded text:
eam accipientis. Inteam sine traditione nuda vs sufficit domini ad rem tranrendam, veluti si rem, quam aliquis commodavit aut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ adno tradita asienatur a
dia eodem m̃o alienantur. Uo¬
eantur ante scipendiana ti pon¬
tana predia que inpintiis sũt.
interq̃ necnitaliea predierno¬
stra conscitutione nulla ditfen¬
natioms anr dotis aut alia. c
qualibet causatradantin. fre
dubio tisferitur. ¶Qendit
euo s tradite naliter emptori
as quinintur quani si is uend¬
itorip̃tium soliĩt uł alio ns
eĩs satis fecit ueluti expmisso¬
re aut pignore dãto qd caue¬
furquidem etiam exlegẽ.xii

Expanded text:
no tradita alienatur. idia eodem modo alienantur. vocantur autem stipendiaria et tributaria praedia quae in provinciis sunt, inter quae nec non Italica praedia ex nostra constitutione nulla differennationis aut dotis aut qualibet alia ex causa tradantur, sine dubio transferentur: venditae vero et traditae non aliter emptori adquiruntur, quam si is venditori pretium solverit vel alio modo ei satisfecerit, veluti expromissore aut pignore dato. quod cavetur quidem etiam lege duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
eo animo cici quo quis que ei¬
he noꝰ uelit. Get quo magis
cum ip̃an auepiclin maris effi.¬
giat ¶Oua decausa siquis ea¬
defiuccibus expulsas uel etiar
inpo Marinactus luẽndi ño
abstulit fintum commnittit.
beis que dereda eirere ñ intel

Expanded text:
eo animo eici quo quis eas habere non vult, sed quo magis cum ipsa navi periculum maris effugiat: qua de causa si quis eas fluctibus expulsas vel etiam in ipso mari nactus lucrandi animo abstulerit, furtum committit. b his quae de rheda currente, non intel
Abbreviated transcription (Latin):
ẽpretõris secutus ẽ dicencdum
estati res emptoris fierisuc¬
bĩl auteminter ẽ utrumipec¬
dominus tradat aliciema
uoluntate enis alius an̾ cui p¬

Expanded text:
emptoris secutus fuerit, dicendum est, statim rem emptoris fierihil autem interest, utrumdominus tradat alicui voluntate eius alius. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
ad empptorem. ¶c ampliu
atamnolutas domim transfert
reupetatem ut ecce ¶Pretores
ul consules qui missilia iacta¬
nt ininilg̾ ignorant quid eoꝵ
quisq ecceptus sit⁊ tamen
quia uolunt qd quisqr eor
eecepit eius cestatim eumdo¬
minum esficiunt. ¶Ou ia¬
tione uenius ẽe uitetur ⁊ sire
ꝑderelicto adn̾o habitam oce¬
dominus ea mte abieceritut

Expanded text:
ad emptorem. Hoc amplius ocata voluntas domini transfert rei proprietatem: ut ecce praetores vel consules qui missilia iactant in vulgus ignorant quid eorum quisque excepturus sit, et tamen, quia volunt quod quisque exceperit eius esse, statim eum dominum efficiunt. Qua ratione verius esse videtur et si rem pro derelicto a domino habitam occdominus ea mente abiecerit ut
Abbreviated transcription (Latin):
dium aliquem pupillum succi
inꝓhibete licẽtiam habeb̾ expre¬
sẽt̾inralege t̃nsmittere res. ¶õ¬
munembae emm feçim legem.
tampsentis cogintiois quamp̾
tameuemẽtẽs ituncdo minimẽ

Expanded text:
medium aliquem pupillum succesprohibentis licentiam habebit ex praesenti nostra lege transmittere res. Communem enim hanc fecimus legem tam praesentis cognitionis quam post tam
Abbreviated transcription (Latin):
gnationes busmodi immnediu
deduciq̃stionem. Hucigitin gł¬
ofissinus feminis mariãa maia
ad bue suꝑstitib quas npas in
familia iaceto nr̃is legibr ema
nõ recteneq cõpetenteꝵ alexã¬
derglosus ase aduemẽtem insti¬
tuit litẽtransendo uõ⁊ istorumi
qd̾ quattuoriamguãtiones tr̃s¬
sisse udent non facẽ quidem atiq̃
talit̾ indicus cõgiitionem tradi¬

Expanded text:
ationes huiusmodi in medium deduci quaestionem. Nunc igitur gloriosissimis feminis Maria et Maria adhuc superstitibus, quas et ipsas in familia iacendo, nostris legibus et non recte neque competenter Alexander gloriosus a se advenientem instituit litem; transeundo vero et istorum, quod quattuor iam generationes transisse videntur, non facere quidem antiquam taliter iudiciis cognitionem tradi
Abbreviated transcription (Latin):
intestam̃to dic̃ scripsit. aũt ⁊ codi¬
ubis. manifestum igit facio qui a
cdudum quideminscriptis fec̃te¬
stam̃tumaquemĩco sunt secłm
placitum michi modum dispo¬
citemtestam̃to continent omni¬
mo ualere prer illa sola q̃ mib̾ nxo

Expanded text:
scripsit autem et codiverbis: "Manifestum igitur facio, quia dudum quidem in scriptis feci testamentum et quae in eo sunt secundum placitum mihi modum dispoeodem testamento continentur omnimodo valere, praeter illa sola quae in ho