comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eruntam̃ anteqmͣ ꝓcedamꝰ: hoc
minime tacendum. qͥa hec mili¬
tie nr̃e militaris unitas: int̾ nos hic
quasi biꝑtita est. Est enĩ una cõmu-¬
niter om̃ium imꝑatoris militũ: in p̾-¬
sentis uite agone. in fide. spe. ⁊ carita¬
te solidata. De qua magister. Obsecro
inqͥt uos ego unctus in dño: ut digne
ambuletis uocatione qua uocati estis.
cũ om̃i humilitate ⁊ mansuetudine.

Expanded text:
erumtamen antequam procedamus, hoc minime tacendum quia haec militiae nostrae militaris unitas inter nos hic quasi bipertita est. Est enim una communiter omnium imperatoris militum in praesentis vitae agone in fide, spe et charitate solidata. De qua Magister: Obsecro, inquit, vos ego vinctus in Domino, ut digne ambuletis vocatione qua vocati estis, cum omni humilitate
Abbreviated transcription (Latin):
qm urgentiorib uincłis ip̃m uidemͣ
stringere: subsannabit asserens sicut
nec deum ẽẽ: nec creaturã ullam. Nec
enĩ ea que corꝑalit cernimꝰ creata: s as¬
serit potiꝰ quod sicut apłoꝵ pͥnceps
tante insipientie errorẽ doctrine sue
int̾serendo tangit: ab initio om̃ia sic
ꝑseuerant. Et ita sicut nec creatorẽ:
nec creatum aliqͥd. Et siqͥdem forte
decłit aliqua facta: s creata nulla.
Qd et ñnulli int̾ gentiũ philosophos
p̃clariores tradidert̾. dicentes tñ non cũ
insipiente dm̃ ñ eẽ: sed ẽẽ unũ dm̃. ue¬
rũ illum neqͦqm asserentes creatorem:
s opificem. Et de mat̾ia deo coet̾na mun-¬
dum a deo factum: s ñ creatũ. cum crea¬
re sit: ex nichilo aliqͥd facere. Uerum in¬
sipiens dicit: nec etiam ẽe dm̃
Tercia uni¬
tatis pͥme ꝑ solum rõnis ocłm

Expanded text:
quam urgentioribus vinculis ipsum videmur quam urgentioribus vinculis ipsum videmur stringere, subsannabit asserens, sicut nec Deum esse, nec creaturam ullam. Nec enim ea quae corporaliter cernimus, creata, sed asserit potius quod sicut apostolorum Princeps tantae insipientiae errorem doctrinae suae interserendo tangit, ab initio omnia sic perseverant: et ita sicut nec Creatorem, nec creatum aliquid, et si quidem forte dederit aliqua facta, sed creata nulla. Quod et nonnulli inter gentium philosophos praeclariores tradiderunt, dicentes tamen non cum insipiente Deum non esse, sed esse unum Deum; verum illum nequaquam asserentes creatorem sed opificem, et de materia Deo coaeterna mundum a Deo factum sed non creatum, cum creare sit ex nihilo aliquid facere. Verum insipiens dicit nec etiam esse Deum. TERTIA UNITATIS PRIMAE PER SOLUM RATIONIS OC
Abbreviated transcription (Latin):
celi militia. ignis. aer. aqua. t̾ra. cameli.
elephantes. pardi. ursi. et leones: s et
musce. sciniphes. culices. et scarabones.
Iuxta qͦd egregiꝰ ille ex philosopho theo¬
logus. Qm̃ pulchre inquit diuina et ce¬
lestia: etiã ꝑ dissimilia simbola manife¬
stant᷑. Quod ꝓpħa consid̾ans. om̃ia sic tã
infua qm et sup̃ma quasi uoce una
creatorẽ suũ confiteri ⁊ contestari sic:
ãmirando ad ipsum om̃ium creatorẽ
exclamat. Mirabilia testimonia tua:
iõ scrutata ẽ ea aĩamea. Uñ ⁊ int̾ uni¬
u̾sa in hymni dico cantico. etiã minima
⁊ que condẽptibilia: ad ipsuis creatoris
sui laudem inuitãt. Bestie inqͥens et
uniu̾sa pecora: serpentes ⁊ uolucres
pennate. Sic enĩ non solum celi głam¬
sicut priꝰ ex creatione. sic et nunc ex gu
Cerum unitatis nr̃e aduersarius. in¬
sipiens qui dicit in corde suo ñ est ds:
forte ad omĩa que p̃misimꝰ et quib tã

Expanded text:
coeli militia ignis, aer, aqua, terra, cameli, coeli militia ignis, aer, aqua, terra, cameli, elephantes, pardi, ursi et leones, sed et muscae sciniphes, culices et scarabones. Juxta quod egregius ille ex philosopho theologus: « Quam pulchre, inquit, divina et coelestia etiam per dissimilia symbola manifestantur. » Quod propheta considerans omnia sic tam infima quam et suprema, quasi voce una Creatorem suum confiteri et contestari sic admirando ad ipsum omnium Creatorem exclamat: Mirabilia testimonia tua; ideo scrutata est ea anima mea! Unde et inter universa in hymnidico cantico etiam minima et quae contemptibilia ad ipsius Creatoris sui laudem invitat: Bestiae, inquiens, et universa pecora, serpentes et volucres pennatsicut prius ex creatione, sic et nunc ex gub7 NOTULA. Verum unitatis nostrae adversarius insipiens, qui dicit in corde suo, Non est Deus , forte ad omnia quae praemisimus, et quibus tam
Abbreviated transcription (Latin):
am: ita ñ trahat ⁊ boni participatio¬
nẽ. ac ꝑ hoc conuenientiã et similitu¬
dinẽ. Ex qua boni participatione est.
qͦd nicħ om̃ino creatũ est: qͦd ñ aliqͥd
possit. et ad aliqͥd ꝓsit. Nec etiã arbitͦr
aliqͥã creari posse: qͦd ad aliqͥd ꝓdesse
ñ possit. tanta ẽ bonitas creatoris. Cum
gͥ nicħ sit qͦd a summo bono ñ trahat bo¬
ni participationẽ: consequit᷑ mox nich
ẽẽ qͦd cũ summo bono ñ habeat conue¬
nientiam: ⁊ similitudinẽ aliqmͣ. Ex
qua ꝓfecto participandi similitudine
bonũ increatũ ⁊ sũmum: ꝑ bonũ crea¬
tum ⁊ infimũ in om̃i creato aliquatenꝰ
intelligi potest ⁊ cognosci. Nicħ̃ gͥ sicut
nec suꝑ celũ nec sub celo creatũ: qͦd nõ
aliquatenꝰ manifestet creatͥcem suam
unitatem hanc. Ut sit iuxta ꝓpħam cõ¬
fessio eiꝰ sicut suꝑ celũ. ⁊ t̾ram. Nec enim
solum hanc confitent᷑ et ꝓbant cũ omni

Expanded text:
am, ita non trahat et boni participatioam, ita non trahat et boni participationem, ac per hoc convenientiam et similitudinem. Ex qua boni participatione est quod nihil omnino creatum est, quod non aliquid possit et ad aliquid prosit. Nec etiam arbitror aliquid creari posse, quod ad aliquid prodesse non possit, tanta est bonitas Creatoris. Cum igitur nihil sit quod a summo bono non trahat boni participationem, consequitur mox nihil esse quod cum summo bono non habeat convenientiam et similitudinem aliquam. Ex qua profecto participandi similitudine bonum increatum et summum per bonum creatum et infimum in omni creato aliquatenus intelligi potest et cognosci. Nihil igitur, sicut nec super coelum, nec sub coelo creatum, quod non aliquatenus manifestet creatricem suam unitatem hanc; ut sit juxta prophetam confessio ejus sicut super coelum et terram. Nec enim solum hanc confitentur et probant cum omni
Abbreviated transcription (Latin):
tatis nr̃e manifestatione que ꝑ¬
creata ẽ hoc p̃mitimꝰ: qͦd cũ uarie
sint sp̃es creaturarũ: nicħ dñ om̃ino
creatum qͦd ñ manifestando ꝓbet et
ꝓbando manifestet: creatͥcem unitatẽ
hanc. Tanqm radii solem: sic creature
single hanc suã creatͥcẽ. Nec aliqͥd existi¬
mo creatũ uł creari posse: quod a creato¬
re suo sicut haberet substantiã: sic
aliqm ñ traheret conuenientiã. Con¬
uenientiã dico aliqm: ⁊ si nob̾ abscon-¬
ditã. ꝑ quã creat᷑a om̃is suo in aliqͦ con¬
uenit creatori. Siqͥdem om̃e qͦd factum
est sicut ei aquo factũ in nullo potest
ẽẽ equale: ita ⁊ eiaquo factũ: om̃ino
ñ potest ẽẽ dissimile factura a factore
suo aliqmͣ ex necessitate ꝯuenientiam
contrahente. Quẽadmodũ a radice:
fructus semꝑ aliquẽ saporem trahere.
necesse ẽ. Si enĩ uixta scͥpture testimo¬
nium cuncta que fecerat d̾s erant
ualde bona: nicħ in uni̾sitate est.
qͦd sicut a bono sũmo ñ ht̃ essenti¬

Expanded text:
rae manifestatione, quae procreata est, hoc praemittimus, quod cum variae sint species creaturarum, nihil tamen omnino creatum, quod non mannestando probet et probando manifestet creatricem unitatem hanc: tanquam radii solem, sic creaturae singulae hanc suam creatricem. Nec aliquid existimo creatum vel creari posse, quod a creatore suo sicut haberet substantiam, sic aliquam non traheret convenientiam. Convenientiam dico aliquam etsi nobis absconditam, per quam creatura omnis suo in aliquo convenit Creatori. Siquidem omne quod factum est sicut ei, a quo factum, omnino non potest esse aequale, ita et ei, a quo factum, omnino non potest esse dissimile, factura a factore suo aliquam ex necessitate convenientiam contrahente, quemadmodum a radice fructus semper aliquem saporem trahere necesse est. Si enim juxta Scripturae testimonium cuncta quae fecerat Deus, erant valde bona , nihil in universitate est quod sicut a bono summo non habet essenti
Abbreviated transcription (Latin):
rex. Addebant et adhuc quod sub lege
illa scã ꝑ moysen data tͣngressores
nulla habita gradus seu ordinis excep¬
tione corporalit̾ puniebant᷑. ꝓ qua¬
litate maleficii: reddentes aĩam pro
anima. oculũ ꝓ oculo. et in aliis sic
talionẽ semꝑ recipientes. sicut popłs.
ita et sacerdos: sccl̃m dĩ iusticiam fla-¬
gitio ad se tuendum: nullo tunc ordi-¬
nis uł dignitatis pͥuilegio indulto.
Quin potuis ordine seu p̾latione po-¬
tiorib. si transgressores hii: durius
quidem fiebat iudicium. et cruciat᷑o
fortior. Miram autẽ hanc ẽẽ nunc
legis nouitatẽ ⁊ uere scĩtatem nouã.
si possunt ꝑ pͥulegia sic se tueri fla¬
gitia:. Quib regnoꝵ turbat᷑ pax. re¬
gum uiolatur iusticia: et deniq sci¬
tas om̃is ꝓphanat᷑.
Qltt̃ archip̾sul cont᷑

Expanded text:
rex. Addebant et adhuc quod sub lege rex. Addebant et adhuc quod sub lege illa sancta per Moysen data transgressores, nulla habita gradus seu ordinis exceptione, corporaliter puniebantur, pro qualitate maleficii, reddentes animam pro anima, oculum pro oculo, et in aliis sic talionem semper recipientes, sicut populus ita et sacerdos, secundum Dei justitiam, flagitio ad se tuendum nullo tunc ordinis vel dignitatis privilegio indulto: quin potius ordine seu praelatione potioribus, si transgressores hi, durius quidem fiebat judicium et cruciatus fortior. Miram autem hanc esse nunc legis novitatem et vere sanctitatem novam, si possunt per privilegia sic se tueri flagitia quibus regnorum turbatur pax, regum violatur justitia, et denique sanctitas omnis profanatur. Qualiter archip
Abbreviated transcription (Latin):
oocti allegabant. tales nequaqmͣ ex¬
ilio uł monasterio. s canonib san¬
ctientib sic. potiꝰ tradendos curie:
oeinceps fut᷑os curie seruos: curie
ꝓpetuo seruituros: seu alia qmͣ ad¬
udicaret curia pena ꝑcellendos.
Et hoc ẽẽ tradi curie: iudici uicle¬
licet scłari relinqͥ ab eo puniendꝰ.
uñ et bene incanone sequit᷑. Et re-¬
cipiat qͦd inique gessit. Et qͥcqͥd di¬
catur de monast̾io: asserebant con¬
stanter exilium neꝗͣqm uidiciũ
ẽẽ sacerdotis. s cesaris. Cuiꝰ enĩ ter¬
ra est. eiꝰ est extorrem facere. relega¬
re. deportare. expellere. Quẽadmodũ
cuiꝰ est eccłia: et ens est anathemati-¬
zare. suspendere. ab altari arcerez
et hoc quidem pontificis cuiꝰ est eccł̃ia:
s alterum cesaris cuiꝰ est t̾ra. Hoc autẽ
ob idhic int̾sero de exilio: quia iam
archip̃sul sacerdotem quendã ꝓpter
flagitium degͣdatum. t̾ram abiura¬
re compulerat. Unde ⁊ int̾ cet̾a motꝰ

Expanded text:
docti, allegabant tales nequaquam exdocti, allegabant tales nequaquam exsilio vel monasterio, sed canonibus sanctientibus sic potius tradendos curiae, deinceps futuros curiae servos, curiae perpetuo servituros, seu alia quam adjudicaret curia poena percellendos. Et hoc esse tradi curiae, judici videlicet saeculari relinqui ab eo puniendos, unde et bene in canone sequitur: « Et recipiat quod inique gessit. » Et quidquid dicatur de monasterio, asserebant constanter exsilium nequaquam judicium esse sacerdotis, sed Caesaris: cujus enim terra est ejus est extorrem facere, relegare, deportare, expellere, quemadmodum cujus est ecclesia et ejus est anathematizare, suspendere, ab altari arcere, et hoc quidem pontificis, cujus est ecclesia, sed alterum Caesaris cujus est terra. Hoc autem ob id hic intersero de exsilio, quia jam archipraesul sacerdotem quemdam propter flagitium degradatum terram abjurare compulerat, unde et inter caetera motus
Abbreviated transcription (Latin):
Eex autẽ causa uocationis exposita:
mox instant̾ exigit. ut dep̾hensi uł
ꝓ conuictis habiti in tam enormib
flagitiis clerici: lictorib suis eccl̃e p̃-¬
sidio destituti exponant᷑. Ad no cen-¬
dum ꝓmptiores fore aditiens. nisi
post penam sp̃ualem corꝑali pene
subdant᷑. Et parum curare de ordi¬
nis amissione: qui ꝯtemplatione
ordinis a tam enormib manꝰ conti-¬
nere ñ uerentur. Et tanto deterio¬
res ẽẽ in scelere: qnͣto sunt cet̾is
ordinis pͥuilegio digniores: Unde
et seueriorib cohertendi uindictis: qn
reperiunt᷑ in scelere. Hoc gͦ rex quoꝵ¬
dam fretꝰ consilio utriq uiris se hr̃e
ꝑitiam ostentantiũ instantissime po-¬
stulat. ut tales mox sũmoti a clero
curie tradant᷑: quod ñ solum uis hu¬
manũ. s et ipsus diuini iuris ca¬
nonica sanxit auctoritas. Unde et de
talib sepe reꝑitur in canone: tra¬
datur curie. Unde et qͥ ꝓ rege ob re¬
gium fauorẽ ut uidebat᷑ scient̃ in¬

Expanded text:
ex autem, causa vocationis exposita, mox instanter exigit ut deprehensi vel pro convictis habiti in tam enormibus flagitiis clerici lictoribus suis, Ecclesiae praesidio destituti, exponantur: ad nocendum promptiores fore adjiciens nisi post poenam spiritualem corporali poenae subdantur, et parum curare de ordinis amissione, qui contemplatione ordinis a tam enormibus manus continere non verentur; et tanto deteriores esse in scelere, quanto sunt caeteris ordinis privilegio digniores; unde et severioribus coercendi vindictis, quando reperiuntur in scelere: hoc ergo rex, quorumdam fretus consilio, utriusque juris se habere peritiam ostentantium, instantissime postulat ut tales mox submoti a clero curiae tradantur, quod non solum jus humanum, sed et ipsius divini juris canonica sanxit auctoritas: unde et de talibus saepe reperitur in canone: « Tradatur curiae, » unde et qui pro rege, ob regium favorem, ut videbatur, scienter in
Abbreviated transcription (Latin):
logo assessorib suis: uirifdictionem
eccłasticam exercebat. Ita ut ꝓfecto cer¬
neres tm̃ intribunali iudicem: qͣntũ
modo uideras in altari sacerdotem.
Uos gͥ ad assidendum cõpuntiales
uocati: metͦpolitani ur̃i iam ni fallor
in iudicii aduertitis scientiam. tene¬
tis formam. et iam qͣntũ habuerit
iusticie zelum. qͣntũ et pecunie con-¬
temptũ: cernitis. Itinam ⁊ uos ap-¬
prehendat emulatio. ut illiꝰ similem
sortiamini zelum: cuiꝰ simile conse¬
cuti estis ministerium.
Asuͦ omnib in quibdam aliqnͣtis¬
ꝑ ĩmorati sumꝰ. et in dei mensis discu¬
bitib. et in scł̃i causis discussionib ri-¬
te expletis: circa diei nonã pontifex
a tribunali exurgens: mox thalamũ
ingredit᷑. ⁊ ad corporalis alimonie se
discubitũ parat. Et ad hanc quidẽ
mensam sicut ⁊ ad alias inuitandi
forent pontifices: nisi quia in men¬
sa hac bestialis duntaxat ut uidetur
et corꝑm ñ sp̃uum hec refectiõ. ue¬

Expanded text:
logo assessoribus suis jurisdictionem logo assessoribus suis jurisdictionem ecclesiasticam exercebat: ita ut profecto cerneres tantum in tribunali judicem quantum modo videras in altari sacerdotem. Vos igitur ad assidendum comprovinciales vocati, metropolitani vestri jam, ni fallor, in judiciis advertitis scientiam, tenetis formam et jam quantum habuerit justitiae zelum, quantum et pecuniae contemptum cernitis. Utinam et vos apprehendat aemulatio ut illius similem sortiamini zelum cujus simile consecuti estis ministerium. His vero omnibus in quibusdam aliquantisper immorati sumus, et in Dei mensis discubitibus et in saeculi causis discussionibus rite expletis, circa diei nonam pontifex, a tribunali exsurgens, mox thalamum ingreditur, et ad corporalis alimonia se discubitum parat. Et ad hanc quidem mensam sicut et ad alias invitandi forent pontifices, nisi quia in mensa hac bestialis duntaxat ut videtur et corporum non spiritum haec refectio: ve
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum suꝑ impendere. Sic itaq om̃i
a domo pontificis auaritie elimina-¬
ta spurcicia: nullus qͥ obediret pe¬
cume. sola in domo pontificis imꝑ
lorica iusticie noua. ĩmissos omnes
cupiditatis stimulos in se mox retun¬
oens: ⁊ repellens a se. Ciuiꝰ tam̃ adhuc
fortitudo maior: suo temꝑe reuela-¬
bitur. qñ iam ñ stimulis s lanceis
et gladiis decertabit᷑. S int̾im talis
nunc sufficit. Ob hunc autẽ tam sin-¬
gularem ⁊ tam feruentẽ iusticie de¬
lum. int̾ alia multiplicia dona sp̃c:
et hoc sibi abunde datum a sp̃u: ut
haberet sp̃m iudicandi int̾ uirũ et
uirum. Nec enĩ ex magistri hominiꝰ
eruditione hoc illi: magis autẽ ex
unctione magistra. Iuxta quod il¬
le pre participib suis exunctus.
habenti inquit dabit᷑ : ⁊ abundabit.
Et iustissime quid̾e ⁊ sincerissime
sine om̃i acceptione ꝑsonarũ. absꝙ¬
ullo int̾uentu munerũ: cum suo quẽ
supra cõmendauimꝰ eruditoꝵ catha¬

Expanded text:
ipsum super impendere. Sic itaque omni ipsum super impendere. Sic itaque omni a domo pontificis avaritiae eliminata spurcitia, nullus qui obediret pecuniae, sola in domo pontificis impelorica justitiae nova, immissos omnes cupiditatis stimulos in se mox retundens et repellens a se. Cujus tamen adhuc fortitudo major suo tempore revelabitur, quin jam non stimulis sed lanceis et gladiis decertabitur. Sed interim talis nunc sufficit. Ob hunc autem tam singularem et tam ferventem justitiae zelum, inter alia multiplicia dona Spiritus, et hoc sibi abunde datum a Spiritu, ut haberet spiritum judicandi inter virum et virum. Nec enim ex magistri hominis eruditione hoc illi, magis autem ex unctione magistra, juxta quod ille prae participibus suis exunctus: Habenti, inquit, dabitur et abundabit . Et justissime quidem et sincerissime sine omni acceptione personarum absullo intervente nummorum cum suo quem supra commendavimus eruditorum cata
Abbreviated transcription (Latin):
cis. domꝰ sci pontificis. ⁊ uere domus
ficis ⁊ iusti uidicis. pre cet̾is ⁊ ante ce¬
tera: debent eẽ. tria hec. Amare conti¬
nentie scĩmoniam. colere iusticiam:
et calcare pecuniam. Unde ⁊ apud nos
nec imago pontificis. nec instrumen-¬
tum iusticie sigillum: uendebatur.
nec aliqͥs inde guestus. An enĩ licitus
sit questꝰ hic inpontificis domo: nr̃a
patres sc̃i coep̃i qui nouo met᷑polita
no nr̃o assidetis: consideratio hẽc. uos
decernite. uidebitur forte hoc magis
int̾ gratuita qmͣ debita: int̾ oblata
magis qm exacta numerandum.
De quib supra aliqnͣtisꝑ egimus. Unũ
ꝓcerto scio. quod si licet sit adquirere:
non tam̃ expedit. presertim inponti-¬
ficis domo. Unde ⁊ nn fallor multoma-¬
gis melius et pontifici głosius. iusticie
instrumentũ sigillum gratis exhibe¬
re: et propriam speciem cere uł sigil¬
lo impressam erogare pauꝑib. Qui
etiam ꝓ ipsis tenet᷑ adhuc et semet¬

Expanded text:
cis, domus sancti pontificis et vere domuscis, domus sancti pontificis et vere domusficis et justi judicis prae caeteris et ante caetera debent esse tria haec; amare continentiae sanctimoniam, colere justitiam et calcare pecuniam. Unde et apud nos nec imago pontificis nec instrumentum justitiae sigillum vendebatur nec aliquis inde quaestus. An enim licitus sit quaestus hic in pontificis domo, vestra, Patres sancti coepiscopi qui novo metropolitano nostro assidetis, consideratio haec, vos decernite: videbitur forte hoc magis inter gratuita quam debita, inter oblata magis quam exacta numerandum, de quibus supra aliquantis peregimus; unum pro certo scio, quod si licet sic acquirere, non tamen expedit, praesertim in pontificis domo, unde et, ni fallor, multo magis melius et pontifici gloriosius, justitiae instrumentum sigillum gratis exhibere, et propriam speciem cerae vel sigillo impressam erogare pauperibus, qui etiam pro ipsis tenetur adhuc et semet
Abbreviated transcription (Latin):
negotium. aliquot aureos nunc his.
nc̃ illis qui inuidiciis poterant. offe¬
rebat. S cum quotqͦt respuerent:
abbas negotium ꝑegit. aurũ retulit.
Et recedens: curiam inguit repperi
supͣqm auream. Que ñ solũ post
aurũ non abit: s aurum abicit. au¬
rum sꝑnit: aurũ calcat. Et quidem
de domo pontificis: abbatis hoc gło¬
sum p̃conium. Adeo etiam amore¬
iusticie et compassionis affectu ⁊ in
auaricie odium negotia habentib
pontifex condescendens: ut indomo
hac nicħ pretio. s omnia gratis fie¬
rent. Nichil hic a sigillifero. nichil a
signatore accipitur: a notario nichil.
Nicħ hic uendit᷑. nicħ emit᷑. nich di¬
strahitur: nec cera. nec cartule. nec
sigillum. Cuiꝰ enĩ imago hec uł suꝑ¬
scͥptio in sigillo. ut uendi debeat uel
distrahi: Nequaqm cesaris: s ponti¬
ficis. Reuera domꝰ hec noui uidicis. nr̃i
noui pontificis. nequaqmͣ fuit domꝰ
negotiationis: s domꝰ ueri ⁊ eqͥ iudi¬

Expanded text:
negotium, aliquot aureos nunc his negotium, aliquot aureos nunc his nunc illis qui in judiciis poterant offerebat. Sed cum omnes respuerent, abbas negotium peregit, aurum retulit, et recedens: « Curiam, inquit, repperi supra quam auream, quae non solum post aurum non abit, sed aurum abjicit, aurum spernit, aurum calcat. » Et quidem de domo pontificis abbatis hoc gloriosum praeconium. Adeo etiam amorejustitiae et compassionis affectu et in avaritiae odium negotia habentibus pontifex condescendens, ut in domo hac nihil pretio, sed omnia gratis fierent. Nihil hic a sigillifero nihil a signatore accipitur a notario nihil: nihil hic venditur, nihil emitur, nihil distrahitur nec cera nec chartulae nec sigillum. Cujus enim imago haec vel superscriptio in sigillo ut vendi debeat vel distrahi? Nequaquam Caesaris sed pontificis. Revera domus haec novi judicis nostri, novi pontificis, nequaquam fuit domus negotiationis, sed domus veri et aequi judi
Abbreviated transcription (Latin):
in ore: auertit correptiones eoꝵ. Et¬
illud item hic ñ tacendum. quod ig¬
nis deuorabit tabernacula eoꝵ: qui
mun̾a libent̾ accipiunt. Ecce qm in¬
corruptꝰ. qm etiam incorruptibilis erat
hic nost̾ uidex nouus in se.
Quaritiã etiã tanqm iudicũ corrupteła
pestiferam. et iudicioꝵ uelut quodd̃a
letale toxicum. non solum a se. s a suis
tam longe ꝓiciens. tam extutiens et
tam euitans: ut ipsam a domo sua
penitꝰ eliminaret. Ydolatria quippe
intemplo: auaricia in pontificis do¬
mo. Unde ⁊ nouus hic uidex noster.
nunc clam sigillatim singłis. nunc
publice cõmunit̾ uniu̾sis inhibebat.
districtissime. ñ solum ne exigant:
s ne etiam oblata alitigantib acci¬
piant. nec alioꝵ uexationes: suas fa¬
cerent predas. Solum tam̃ aduocatis
ñ recolo: si indulta salaria. S hoc scio:
qͦd alii accipere om̃ino sunt inhibiti.
Inde et tunc temꝑis accidit. ut abba¬
tum unus intraret curiam: et habens

Expanded text:
in ore avertit correptiones. in ore avertit correptiones. illud item hic non tacendum, quod ignis devorabit tabernacula eorum qui munera libenter accipiunt. Ecce quam incorruptus quam etiam incorruptibilis erat hic noster judex novus in se. Avaritiam etiam, tanquam judicum corruptelam pestiferam et judiciorum velut quoddam lethale toxicum, non solum a se sed et a suis tam longe projiciens, tam excutiens, et tam evitans, ut ipsam a domo sua penitus eliminaret. Idololatria quippe in templo, avaritia in pontificis domo. Unde et novus hic judex noster nunc clam sigillatim singulis, nunc publice communiter universis inhibebat districtissime, non solum ne exigant, sed ne etiam oblata a litigantibus accipiant nec aliorum vexationes suas facerent praedas, solum tamen advocatis non recolo si indulta salaria. Sed hoc scio quod alii accipere omnino sunt inhibiti. Unde et tunc temporis accidit ut abbatum unus intraret curiam et habens
Abbreviated transcription (Latin):
dare qm accipe. Itã gͦ nouus hic iu¬
oex nost̾ a munerib manꝰ suas excus¬
serat: ut cũ uniu̾si isrłis sc̃õ ꝓph̾a et
eqͥssimo iudice posset et ipse parit̾
głose ĩmunis sciscitari a subditis:
utrum bouem cuiꝰqmͣ tulisset an asi¬
num. si quẽpiam calumnatꝰ. si oppres¬
serit aliqũe. si de manu cuiꝰqmͣ munꝰ
acceꝑit. Pariter ⁊ cũ magistro sicut
equo gentiũ iudice ⁊ egregio doctore
głlari: quod nulliꝰ argentũ et aurũ
aut uestimentũ concupiuerit. Appri¬
me int̾ initia nouus iudex nost̾ ma¬
gistra unctione edoctus: utpote in
illis unctionis dieb sicut supra osten¬
dimus quo pͥncipes eccł̃iarum. mun¬
di contemptores iudices uncti. et ipse
unctus: apprime inqmͣ edoctus illud
legis latoris: quod munera excecant
oculos sapientũ: et ium auctoritatis
inclinant. Cui ⁊ consonat illud sapi¬
entis. quia xenia inquit ⁊ dona exce
cant oculos iudit um. et quasi mutꝰ

Expanded text:
dare quam accipere. Ita ergo novus hic judare quam accipere. Ita ergo novus hic judex noster a muneribus manus suas excusserat, ut cum universi Israelis sancto propheta et aequissimo judice posset et ipse, pariter gloriose immunis, sciscitari a subditis utrum bovem cujusquam tulisset, an asinum, si quempiam calumniatus, si oppresserit aliquem, si de manu cujusquam munus acceperit; pariter et cum magistro sicut aequo gentium judice et egregio doctore, gloriari quod nullius argentum et aurum aut vestimentum concupiverit. Apprime inter initia novus judex noster, magistra unctione edoctus, utpote in illis unctionis diebus, sicut supra ostendimus, quo principes ecclesiarum mundi contemptores judices uncti et ipse unctus, apprime, inquam, edoctus illud legislatoris quod munera excaecant oculos sapientum et vim auctoritatis inclinant. Cui et consonat illud sapientis: Quia xenia, inquicant oculos iudicum; et quasi mutus
Abbreviated transcription (Latin):
uinea roborat. Achab enĩ pͥnceps:
nab. oth uineã postulabat. Ecce pͥ¬
mũ cupidi pͥncipis uitiũ. S repul¬
sam passus: ipsemet ꝑ iezabel dña¬
tͥcem iuudex fuit in reddendo. Ecce
qͦd pͥori longe det̾us est: uitium al¬
terũ. Lege sacram eo locihystoriã:
⁊ liquido mox uidebis qͦd sic. Hanc
parit̾ int̾p̾tationẽ ⁊ nunc nouus n̾r
iudex. nouus nr̃ pͥnceps eccł̃iasticus:
ipso nouo oꝑe suo s ex contrario ro¬
borat. Utrũq parit̾ tanqm si ab exac-¬
tione neutrũ discrepet: sicut extor¬
quere ⁊ postulare semꝑ deuitans
Nam guẽadmodũ ab ip̃somet te¬
stante sic frequent̾ accepi: in eo ma¬
xime confundebat᷑: cũ ex aliqua
causa etiam ualde urgenti. sicut
int̾dum solet accidere: oporteret ip¬
sum rem alterius petere. etiam si de¬
uote et ꝓmpte se exaudiendũ spe¬
rasset. Sicut difficile accipiens: et ad¬
buc multo difficiliꝰ postulans. Memor
uerbi dñi qui dixit. Beatius ẽ magis

Expanded text:
vinea roborat. Achab enim princeps vinea roborat. Achab enim princeps Naboth vineam postulabat: ecce primum cupidi principis vitium: sed repulsam passus ipsemet per Jezabel dominatricem judex fuit in reddendo; ecce quod priori longe deterius est vitium alterum: lege sacram eo loci historiam et liquido mox videbis quod sic. Hanc pariter interpretationem et nunc novus noster judex, novus noster princeps ecclesiasticus, ipso novo opere suo sed ex contrario roborat, utrumque pariter, tanquam si ab exactione neutrum discrepet, sicut extorquere et postulare semper devitans. Nam quemadmodum ab ipsomet testante sic frequenter accepi, in eo maxime confundebatur cum ex aliqua causa etiam valde urgenti, sicut interdum solet accidere, oporteret ipsum rem alterius petere, etiam si devote et prompte se exaudiendum sperasset, sicut difficile accipiens et adhuc multo difficilius postulans memor verbi Domini qui dixit: Beatius est magis
Abbreviated transcription (Latin):
moles to detentatori. Ut sic obtine¬
at uł ꝑ qualemcũq sententiam:
qͦd prius postulans ñ potuit obtine
re ꝑgr̃am. Et ita qui priꝰ fuerat pͥn¬
ceps postulans s minime obtinens:
postea ipsemet efficit᷑ uidex. rem
postulatã ꝑ calumniam obtinens.
Et sic ipsemet eam sibi ꝑ calumnio¬
sum iudicium reddens. seu ip̃so per
tale iudicium pͥncipi reddere com¬
pulso: qũi priꝰ postulatũ postulanti
gratis prebere recusauit. Est gͥ grande
in pͥncipe cupiditatis uitium: solum
etiã postulare a subdito. etiã ⁊ si abal¬
tero quod a ꝓpħa subdit᷑ uitio ĩmunis
sit. uidełc post rei postulate repulsã:
nich contͣ renuentem moliendo. Ip¬
sum qͥppe pͥncipil a subdito postula¬
re. et si aliud malũ ñ subsequatur:
nicħ paruinue distat ab exactione
turpi ⁊ molesta: seu extorsione inui¬
ta. Hanc nr̃am suꝑ illud ꝓpħe inter¬
p̃tationẽ : priꝰ nab oth ⁊ postea acab

Expanded text:
molesto detentatori; ut sic obtinemolesto detentatori; ut sic obtineat vel per qualemcunque sententiam, quod prius postulans non potuit obtinere per gratiam; et ita qui prius fuerat princeps postulans sed minime obtinens, postea ipsemet efficitur judex rem postulatam per calumniam obtinens. Et sic ipsemet eam sibi per calumniosum judicium reddens, seu ipso per tale judicium principi reddere compulso, qui prius postulatum postulanti gratis praebere recusavit. Est igitur grande in principe cupiditatis vitium solum etiam postulare a subdito, etiam etsi ab altero, quod a propheta subditur, vitio immunis sit, videlicet post rei postulatae repulsam nihil contra renuentem moliendo. Ipsum quippe principem a subdito postulare, etsi aliud malum non subsequatur, nihil parumve distat ab exactione turpi et molesta seu extorsione invita. Hanc nostram super illud prophetae interpretationem prius Naboth et postea Achab
Abbreviated transcription (Latin):
iudex nr̃ ipso tunc oꝑe nobis certa qͥ¬
dem et euidenti expositione int̾pre
perando: princeps inquit postulat.
et postea. mox subdit: et uidex in red¬
uendo est. Hoc quasi unũ et primũ
et ꝑ se censitũ ponit cupidi principis
uitium: dicens. Princeps postulat.
Qͥd enĩ est subdito intimata pͥncipis
postulatio: nisi a subdito quasi que¬
dam iuolenta exactio. aut quasi ab
inuito dura quedam extorsio: Dem¬
de agrauando subdit sicut cupĩdi:
iam parit̾ et dolosi pͥncipis uitium
alterum. Et uidex inquit in redden¬
do est. Ac sidicat ꝓpħa cupiditati
pͥncipis sic imꝓperans: quod uideli¬
cet si forte pͥnceps postulans ñ exau¬
ditur. nec obtinet a subdito qͦd de-¬
siderat: aut in continenti. aut ut
occultius tegatur fraus. ꝓcessu tem¬
poris siue ꝑ se siue ꝑ alium. subdito
sibi a quo repulsam passus: aliqm᷑
suꝑ illa alia ue quatũq re questio¬
nem mouet. tanqm rei postulate

Expanded text:
judex noster ipso tunc opere nobis certa qujudex noster ipso tunc opere nobis certa quidem et evidenti expositione interpreperando: Princeps, inquit, postulat, et postea mox subdit: Et judex in redendo est . Hoc quasi unum et primum et per se censitum ponit cupidi principis vitium dicens: Princeps postulat. Quid enim est subdito intimata principis postulatio, nisi a subdito quasi quaedam violenta exactio aut quasi ab invito dura quaedam extorsio? Deinde aggravando subdit sicut cupidi jam pariter et dolosi principis vitium alterum: Et judex, inquit, in reddendo est. Ac si dicat propheta cupiditati principis sic improperans, quod videlicet si forte princeps postulans non exauditur, nec obtinet a subdito quod desiderat, aut incontinenti aut ut occultius tegatur fraus processu temporis, sive per se sive per alium, subdito sibi, a quo repulsam passus, aliquam super illa aliave quacunque re quaestionem movet, tanquam rei postulatae
Abbreviated transcription (Latin):
inquit cui des. Et hoc quid̾e paternũ
consiliũ est. et ꝓdante. Pro accipiente
uero: sapiens. Datus inquit in sipien¬
tis: ñ erit utilistibi. Quasi sicut supra
moꝵ ille censor dantẽ: ita ⁊ hic sapien̾
accipientẽ erudiat. Ut sicut ille danti
oixerat. uideto cui des: ita ⁊ hic accipi¬
enti. uideto aquo actipias. Iuxta quod
et dñs. Non accipiam inquit dedomo
tua uitulos. neq de gregib tuis hyr¬
cos. Nec enĩ ut testat᷑ idem sapiens do¬
na iniquoꝵ ꝓbat altissimus. Quoꝵ
ꝑ multa scͥpture loca: semꝑ ea legit᷑
respuisse. Io tñ ꝓ testimonio dico. qͥa
nouus hic uidex nr̃ nil unqm me qͥ
scͥpsi hec. seu etiam me familiariori si¬
cut credo sciente: si tñ bac gr̾̃a me ma¬
gis preditꝰ quis: nil inqmͣ ab aliquo
ipsomet postulante. cũ adhuc libere
et quiete ageret in eccłiastico poten¬
tatu suo: accepit. Ita ut illud ꝓpħe a
diuersis uarie int̾pretatũ: nouushic

Expanded text:
inquit, cui des. » Et hoc quidem paternum inquit, cui des. » Et hoc quidem paternum consilium est et pro dante. Pro accipiente vero sapiens: Datus, inquit, insipientis non erit utilis tibi , quasi sicut supra morum ille censor dantem, ita et hic sapiens accipientem erudiat. Ut sicut ille danti dixerat: Videto cui des, ita et hic accipienti: Videto a quo accipias, juxta quod et Dominus: Non accipiam, inquit, de domo tua vitulos neque de gregibus tuis hircos . Nec enim, ut testatur idem sapiens, dona iniquorum probat Altissimus , quorum per multa Scripturae loca semper ea legitur respuisse; id tamen pro testimonio dico quia novus hic judex noster nil unquam, me qui scripsi haec seu etiam me familiariori, sicut credo, sciente, si tamen hac gratia me magis praeditus quis, nil inquam ab aliquo ipsomet postulante, cum adhuc libere et quiete ageret in ecclesiastico potentatu suo, accepit. Ita ut illud prophetae a diversis varie interpretatum, novus hic
Abbreviated transcription (Latin):
nificam ⁊ cuulem industriam eua-¬
gemur licentiꝰ: qualis fuerit in acci¬
piendis munerib uideamꝰ. Illorum
certe semꝑ munera recusare consu¬
euerat: quib credebat acciꝑe necesse
magis qm dare. Immo etiã assuetis¬
simꝰ erat semꝑ et ꝓitissimꝰ. ut talib
daret: ⁊ his preserti int̾ tales: qui
petere confundebant᷑. Ab illis etiam
et si aliquando. raro tñ accipiens: qui-¬
b ob causam fuisset offensus. etiam¬
si abundantes forent hii. Quasi cum
dño sꝑnens caim et munera eiꝰ: et
respitiens solum ꝓpterabel ad abel
munera: ñ ꝓpter munera ad abel.
Uerum ab aliis cũ multa gr̃arum
acctione accipiebat. quos sibi amicos
et hylariter dare nouerat: nec post
donum detͥmentum passuros: Ge-¬
cent̾ edoctus. quod indandis acci-¬
piendisq munerib: magno pre-¬
sertim uiromulta debeat ẽẽ. cum caute¬
la discretio. Luxta quod etiam ille in
gentilium ethica moꝵ censor. Tideto

Expanded text:
nificam et civilem industriam evanificam et civilem industriam evagemur licentius, qualis fuerit in accipiendis muneribus videamus. Illorum certe semper munera recusare consueverat, quibus credebat accipere necesse magis quam dare. Imo etiam assuetissimus erat semper et promptissimus ut talibus daret et his praesertim inter tales qui petere confundebantur. Ab illis etiam, et si aliquando, raro tamen accipiens, quibus ob causam fuisset offensus, etiamsi abundantes forent hi, quasi cum Domino spernens Cain et munera ejus, et respiciens solum propter Abel ad Abel munera, non propter munera ad Abel. Verum ab aliis cum multa gratiarum actione accipiebat, quos sibi amicos et hilariter dare noverat, nec post donum detrimentum passuros; decenter edoctus quod in dandis accipiendisque muneribus magno praesertim viro multa debeat esse cum cautela discretio. Juxta quod etiam ille in gentilium ethica morum censor: « Videto,
Abbreviated transcription (Latin):
celebritate consũmata. ponti-¬
fex egressus eccłiam: mox auditori-¬
um intrat. ⁊ sedet ut iudicet: qͣi de
sede ad sedem: de cathedra ad tribu-¬
nal ascendens. Et sicut priꝰ ad men¬
sam. ita nunc ad auditoriũ hoc fr̾es
suos uniu̾sos. et p̾sertim comꝓuintia¬
les suos ep̾os uocat. ut sibi assideant:
et secum iura decernant. Nunc enĩ
sedet ut iudicet. Et quia de forman-¬
dis iudiciis ⁊ accipiendis munerib
que iudicia solent puertere loquen¬
di nunc locus ẽ: primo qualis in ip¬
sis fuerit ꝑsona noui iudicis. noui nr̃i
pontificis. intuendum. Et in pͥmis¬
quide nouus hic uidex. nouus nost̾
pontifex in tm̃ excutiebat manus
suas presertim a suspectis munerib:
ut ab his quos causas habere nosset.
nec obolum. nec etiã ualens acciꝑet.
Hisi forte ad esculentũ ⁊ poculentũ
aliquid offerret᷑: qͦd decent̃ respuere
ñ ualeret. Et quia de munerib acci-¬
piendis sermo in p̃sentiarũ se obtulit:
ut ad noui nr̃i udicis laudem mag¬

Expanded text:
celebritate consummata, Pontifex egressus ecclesiam, mox auditorium intrat, et sedet ut judicet quasi de sede ad sedem de cathedra ad tribunal ascendens. Et sicut prius ad mensam, ita nunc ad auditorium hoc fratres suos universos et praesertim comprovinciales suos episcopos vocat, ut sibi assideant et secum jura decernant. Nunc enim sedet ut judicet. Et quia de formandis judiciis et accipiendis muneribus, quae judicia solent pervertere, loquendi nunc locus est, primo qualis in ipsis fuerit persona novi judicis, novi nostri pontificis, intuendum. Et in priquidem novus hic judex, novus noster pontifex interim excutiebat manus suas praesertim a suspectis muneribus ut ab his, quos causas habere nosset, nec obolum nec etiam valens acciperet. Nisi forte aliquid esculentum et poculentum aliquid offerretur quod decenter respuere non valeret. Et quia de muneribus accipiendis sermo inpraesentiarum se obtulit, ut ad novi nostri judicis laudem mag
Abbreviated transcription (Latin):
habebit gr̃am apud dm̃: ⁊ apud ho-¬
mines. Qd presertim reqͥrit᷑ aponti¬
re. Ut placeat d̾o: placeat et scło. Mla¬
cete inqͥt magister ꝑ om̃ia om̃ib. ut
ꝓpter hoc merito et illud de pontifice
pontificũ. qui pontificũ est sicut for¬
ma et gła: scriptum sit. Profitiebat in¬
quit sapientia et gr̃a: apud dm̃ et ho¬
mines. Sic et iste pontifex nr nouus:
deo dilectus et hominib. T̃ otꝰ dei. totꝰ
scłi: suus nunqm. Nisi qͥa exinde: plus
suus totus. Talem quippe decet ẽẽ. pon¬
tificem: qui nunqm suus sit. nunqm
sibi uiuat. s sciat se deo natũ et patrie:
non sͥ. Parentẽ om̃ium. fouentem
om̃s. et sub alarũ suarũ umbra ꝓtegen¬
tem. Sic inqͣm iste: multoꝵ ocłoꝵ ani¬
mal. et multarũ facierũ ꝑsona: factꝰ
om̃ia om̃ib. Modo cũ cilitio: indiscu¬
bitu ministrans pauꝑib. Modo cum
orario: in altari ministnͣs fidelib. Mͦ
cũ lorica iusticie: in tribunali finem

Expanded text:
habebit gratiam apud Dominum et apud hohabebit gratiam apud Dominum et apud homines; quod praesertim requiritur a pontire, ut placeat Deo, placeat et saeculo. Placete, inquit magister, per omnia omnibus, ut propter hoc merito et illud de pontifice pontificum qui pontificum est sicut forma et gloria scriptum sit: Proficiebat, inquit, sapientia et gratia apud Deum et homines . Sic et iste pontifex noster novus Deo dilectus et hominibus, totus Dei, totus saeculi, suus nunquam, nisi quia exinde plus suus totus. Talem quippe decet esse pontificem, qui nunquam suus sit, nunquam sibi vivat, sed sciat se Deo natum et patriae, non sibi, parentem omnium, foventem omnes et sub alarum suarum umbra protegentem. Sic, inquam, iste multorum oculorum animal et multarum facierum persona, factus omnia omnibus, modo cum cilicio in discubitu ministrans pauperibus, modo cum orario in altari ministrans fidelibus; modo cum lorica justitiae in tribunali finem
Abbreviated transcription (Latin):
sic cogitas: sta hic. ne ꝓcedas. ne uidi¬
ces. S iude ⁊ admirare ⁊ unitare si po¬
tes multoꝵ oculoꝵ aminal: et multa¬
rũ facierũ ꝑsonam. Uide discipłm
ad magistri formam: om̃ib omnia
factum. Gaudentẽ cũ gaudentib:
flentẽ cũ flentib. Reddentẽ que sũt
scłi scło: ⁊ que st̃ dei deo. Modo cum
cũ ethuco ethnicũ: mͦ cũ uideo ude¬
um. Modo cũ seruis seruũ: mͦ cũ libe¬
ris liberũ. Modo cũ iocundis iocundũ:
mͦ cum infirmis infirmũ. Nam iuix¬
ta illud sapientis ⁊ quasi in mundi
specula constituti u̾bũ: om̃ia tempꝰ
hñt. Tempꝰ flendi: ⁊ tempꝰ ridendi.
T̃empꝰ plangendi: ⁊ tempꝰ saltandi.
Tempꝰ amplexandi: ⁊ tempꝰ continen¬
di ab amplexib. Om̃ia inqͥt tempus
hñt. Qͦd et presertim pontificis est:
ut tempori pareat. tempori indulge¬
at. et conformet se tempori. Alioquin
ñ erit multoꝵ ocłoꝵ animal: nec mł¬
tarum facierum ꝑsona. Alioqͥn non

Expanded text:
sic cogitas, sta hic, ne procedas, ne judices, sed vide et admirare et imitare, si potes, multorum oculorum animal et multarum facierum personam. Vide discipulum ad magistri formam omnibus omnia factum; gaudentem cum gaudentibus, flentem cum flentibus, reddentem quae sunt saeculi saeculo et quae sunt Dei Deo; modo cum cum ethnico ethnicum, modo cum Judaeo Judaeum, modo cum servis servum, modo cum liberis liberum, modo cum jucundis jucundum, modo cum infirmis infirmum. Nam juxta illud Sapientis et quasi in mundi specula constituti verbum: Omnia tempus habent; tempus flendi et tempus ridendi, tempus plangendi et tempus saltandi, tempus amplexandi et tempus continendi ab amplexibus ; omnia, inquit, tempus habent, quod et praesertim pontificis est, ut tempori pareat, tempori indulgeat et conformet se tempori. Alioquin non erit multorum oculorum animal nec multarum facierum persona. Alioquin non
Abbreviated transcription (Latin):
quasi uile et humile contẽpserunt
Et ne cui in dubium ueniat que sint
exẽplaria hec quoꝵ unũ nomino sic
exemplar nat᷑e. alt̾m uͦ exemplar
gr̃e. sicut prius tres distinximus
oculos: ita ⁊ oculoꝵ trium tͥa distin¬
guemus exemplaria. in quib iugit᷑
tres illi inspiciunt ocłi. Primũ itaq
int̾ tria hec: est exemplar nat᷑e. Scd̾m:
exemplar gr̃e. Tercium uͦ: exemplar
uite. Quod et alibi in sacro eloquio ab
ipsa sapientia liber uite nominat᷑.
Primũ dico exemplar nature: mun¬
dum ⁊ que in mundo sunt: creatioĩs
oꝑa. Scł̃m gr̾e: sacra eloquia. et que
in ipsis a scłis sunt abscondita: huma¬
ne reparationis ⁊ diuine cognitionis
secretiora myst̾ia. Nec enĩ loquor nc̃
de sacris eloquiis sccłm illam eoꝵ partẽ
qm capit paruulũ: s scd̾m illam qmͣ
sapit etiam uix: in lege dei exercitatus
et ꝑfectus. De qua magist̾. Sapĩam
inquit loquim᷑ int̾ ꝑfectos. Sap̃iam uͦ¬

Expanded text:
quasi vile et humile contempserunt. quasi vile et humile contempserunt. Et ne cui in dubium veniat quae sint exemplaria haec quorum unum nomino sic exemplar naturae, alterum vero exemplar gratiae, sicut prius tres distinximus oculos, ita et oculorum trium tria distinguemus exemplaria, in quibus jugiter tres illi inspiciunt oculi. Primum itaque inter tria haec est exemplar naturae; secundum exemplar gratiae; tertium vero exemplar vitae. Quod et alibi in sacro eloquio ab ipsa sapientia liber vitae nominatur. Primum dico exemplar naturae mundum et quae in mundo sunt creationis opera. Secundum gratiae sacra eloquia et quae in ipsa a saeculis sunt abscondita humanae reparationis et divinae cognitionis secretiora mysteria. Nec enim loquor nunc de sacris eloquiis secundum illam eorum partem, quam capit parvulus, sed secundum illam quam sapit etiam lux in lege Dei exercitatus et perfectus. De qua Magister: Sapientiam, inquam, loquimur inter perfectos . Sapi
Abbreviated transcription (Latin):
nobis suꝑ hoc pre excellentis ingenii
sui monim̃ta reliquerunt. et posteris
legenda tradiderunt. In quib suꝑ do
uiuo et uero qͥcqͥd ueri acutiori huma¬
ne rationis oculo in pͥmo qͦd diximꝰ
nature exemplari legentes subtilius
inspicere poterant ⁊ ꝓfundius: stu¬
diosissime sunt ꝓsecuti. Nec enĩ in par¬
te hac ds sapientiam mundi huiꝰ stul¬
tam fecit. seu sapientiam sapientium
ꝑdidit: aut prudentiam prudentiũ
reꝓbauit. S stultam fecit repbauit
et ꝑdidit: quia in solo nature exem¬
plari. suo humane rationis oculo stu¬
diose nimis inspicientes: eo solo ple¬
nam sͥ posse comparare sap̃iam ar¬
bitrati ft̃. et pret̃ istam quasi uisibi¬
lem et mundanam sap̃iam que qͥ-¬
dem adeo: dei nullam abscondtã¬
arbitrantes. Uñ et uisibile nature exem¬
plar ad sapientiam s̃ suffic̾e arbitran¬
tes. et nullum etiã ẽẽ ad hanc pret̾ hoc:
alterũ quod iam diximꝰ gr̃e exemplar

Expanded text:
nobis super hoc prae excellentis ingenii nobis super hoc prae excellentis ingenii sui monumenta reliquerunt et posteris legenda tradiderunt. In quibus super Deo vivo et vero, quidquid veri acutiori humanae rationis oculo in primo quod diximus naturae exemplari legentes subtilius inspicere poterant, et profundius, studiosissime sunt prosecuti. Nec enim in parte hac Deus sapientiam mundi hujus stultam fecit, seu sapientiam sapientium perdidit, aut prudentiam prudentium reprobavit. Sed stultam fecit, reprobavit et perdidit, quia in solo naturae exemplari suo humanae rationis oculo studiose nimis inspicientes, eo solo plenam sibi posse comparare sapientiam arbitrati sunt, et praeter istam quasi visibilem et mundanam sapientiam quae quidem a Deo Dei nullam absconditaarbitrantes. Unde et visibile naturae exemplar ad sapientiam sibi sufficere arbitrantes, et nullum etiam esse ad hanc praeter hoc alterum, quod jam diximus gratiae exemplar,
Abbreviated transcription (Latin):
stum ẽ in illis. Ds enĩ illis manifestauit.
Unde ⁊ cordis hic oculus ⁊ si infirmus
et lippiens: tñ qͦd ad manifestationem
hanc ductu suo est sufficiens. Ita quod
sicut magister docet illi sint in excusa¬
biles: qui ueritatẽ dei in iniusticia de¬
tinebant. Quia cũ cognouissent dm̃: ñ
sicut d̾m głificauert̃. ẜrima gͥ pͥme uni¬
tatis nr̃e manifestatio: est ꝑ oꝑa. Et
hoc qui diffiteat᷑ nemo: qui hos duos
oculos habeat. Hoc quippe iam quasi o¬
culo ad oculum uideri potest: ꝑoculum
corꝑis excitato oculo cordis. et nos ꝑegͥ¬
nantes adhuc ꝑ rectam hanc intelligen¬
tie uiam dirigente. uerum de pͥma
manifestatione hac cursim in p̾senti-¬
arum ꝑtranseo: utpote que ñ solum
a catholicoꝵ theologis quoꝵ sublimm-¬
or speculatio est: s a philosophis gen¬
tium solum nat᷑e exemplaria sequenti-¬
um et ñ gr̃e: crebra ualde ⁊ acerba est
quesita et inuenta inclagine. Qui et

Expanded text:
stum est in illis; Deus enim illis manifestavit , stum est in illis; Deus enim illis manifestavit , unde et cordis hic oculus, etsi infirmus et lippiens, tamen quoad manifestationem hanc ductu suo est sufficiens. Ita quod sicut Magister docet, illi sint inexcusabiles qui veritatem Dei in injustitia detinebant. Quia cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt. Prima igitur primae unitatis nostrae manifestatio est per opera. Et hoc qui diffiteatur nemo, qui hos duos oculos habeat. Hoc quippe jam quasi oculo ad oculum videri potest, per oculum corporis excitato oculo cordis, et nos peregrinantes adhuc per rectam hanc intelligentiae viam dirigente. Verum de prima manifestatione hac cursim inpraesentiarum pertranseo, utpote quae non solum a catholicorum theologis, quorum sublimior speculatio est, sed et a philosophis gentium solum naturae exemplaria sequentium et non gratiae crebra valde et acerba est quaesita et inventa indagine. Qui et
Abbreviated transcription (Latin):
te. et nec mundum nec ĩ mundo qͥc-¬
quicqmͣ qͦd ñ creatum. ñ factum. sicut et
ipse homo qui in creat᷑is p̃cellit factus ẽ:
ipsius excitatur mox cordis seu rationis
oculus. ut ꝑ corꝑaliter usam creaturam:
cogitet mox aliquẽ ipsius ẽẽ quẽ non
uidet creatorem. Et ita ꝑ uarias creatu¬
rarum sp̃es nunc uisibiles nunc iinisibi¬
les. nunc infimas. nunc medias. nunc
sup̃mas. meditando currens. quasi ꝑsca¬
lam aliqmͣ uariis distinctam int̾scalari¬
b: creatorem inuestigando conat᷑ ascendẽ.
Et tandẽ ductu rationalis oculi: unum
inuenit om̃ium creatorem. pͥmam uide¬
licet et pͥncipalem unitatem nr̃am: om¬
nium que sunt pͥmam ⁊ sũmam causã.
Excitato sic ocło cordis ꝑ oculum corꝑis:
et inuestigantis ascentiones dirigente.
Et hec ẽ prima pͥme et pͥncipalis unita¬
tis nr̃e manifestatio: ipsuis uidełc ꝑ cre¬
aturas suas pͥma cognitio. Unde et magi-¬
ster. Quod notum inqͥt est dei: manife-¬

Expanded text:
te, et nec mundum nec in mundo qquam quod non creatum non factum, sicut et ipse homo qui in creaturis praecellit factus est, ipsius excitatur mox cordis seu rationis oculus, ut per corporaliter visam creaturam cogitet mox aliquem ipsius esse quem non videt Creatorem. Et ita per varias creaturarum species nunc visibiles, nunc invisibiles, nunc infimas, nunc medias, nunc supremas meditando currens quasi per scalam aliquam variis distinctam intercalaribus, Creatorem investigando conatur ascendere. Et tandem ductu rationalis oculi unum invenit omnium Creatorem, primam videlicet et principalem unitatem nostram, omnium quae sunt primam et summam causam, excitato sic oculo cordis per oculum corporis et investigantis ascensiones dirigente. Et haec est prima primae et principalis unitatis nostrae manifestatio, ipsius videlicet per creaturas suas prima cognitio. Unde et Magister: Quod notum, inquit, est Dei manife
Abbreviated transcription (Latin):
essentia. Quia neq illa est nec in illis
nec scłm illa: que saꝑe uł cogitare po-¬
test cor humanũ. Et ideo sicut nec ocło
corꝑis: nec ocło cordis hec ꝑcipit᷑. qui ñ
tudet nisi uł ea que nouit: uł scłm ea
que nouit. De ipsa gͥ pͥma ⁊ pͥncipali
unitate ꝓut ab ipsa datũ nunc loqñs:
hoc solum nc̃ in pͥmis de ipsa demonstra¬
re ꝓposui. quod ipsa ẽ ⁊ hoc ꝑ pͥmũ cor¬
poris o cłm: scd̾m rationis oculũ extitan¬
tem. Quia dixit in sipiens in corde suo:
ñ est ds. Et maxime: qͥa hoc nr̃m ꝓposi¬
tum iuuat. Ut ita p̾ostenso qͦd ipsa sit:
consequent̾ demonstret᷑ quod nec in
ipsa nec cũ ipsa sicut nec aliqua contͣ¬
rietas sit uł adu̾sitas: sic nec diu̾sitas

Expanded text:
essentia. Quia neque illa est nec in illis essentia. Quia neque illa est nec in illis nec secundum illa quae sapere vel cogitare potest cor humanum. Et ideo sicut nec oculo corporis nec oculo cordis haec percipitur qui non videt, nisi vel ea quae novit vel secundum ea quae novit. De ipsa igitur prima et principali unitate, prout ab ipsa datum, nunc loquens, hoc solum nunc in primis de ipsa demonstrare proposui, quod ipsa est et hoc per primum corporis oculum secundum rationis oculum excitantem. Quia dixit insipiens in corde suo: Non est Deus . Et maxime quia hoc nostrum propositum juvat. Ut ita praeostenso quod ipsa sit, consequenter demonstretur, quod nec in ipsa nec cum ipsa sicut nec aliqua contrarietas sit vel adversitas, sic nec diversitas