comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uarietate subtrahit᷑ nil augetur s prsus in his ȩccłastica cõsuetudo seruat᷑.
ita nimirĩ & hec sac̃dotalis salutatio neqͣquã rerũ casib ẽ obnoxia. ut mͦ
ꝓferri. mͦ debeat silentio p̃teriri. s etiã pͥlures desint. inlicitũ ẽ ut ȩcłastica

Expanded text:
arietate subtrahitur, nil augetur; sed 225 potius in his ecclesiastica consuetudo servatur: ita nimirum et haec sacerdotalis salutatio nequaquam rerum casibus est obnoxia, ut modo proferri, modo debeat silentio praeteriri; sed etiam si plures desint, illicitum est ut ecclesiast
Abbreviated transcription (Latin):
umitous cixculus ei sigura candidior ꝑmediũ celi uenticẽ cqrae iluo ae diẽt
ex splendore sols meo currentis ita fulgere. sfrastra cicab ills pissim

Expanded text:
teus circulus est figura candidior per medium coeli verticem, quem vulgo dicunt ex splendore solis in eo currentis ita fulgere. Sed frustra, cum ab illo nu
Abbreviated transcription (Latin):
inua drantibꝰ efficit᷑. m̃se febroario ł angusto int̾blalari greci. ȩgyptii. romaniq ꝓ
suo quiq captũ iusser̃. Dirina aut ut septima die sabbatũ agi. septimo anno

Expanded text:
uadrantibus conficitur, mense Februario vel Augusto intercalari Graeci, Aegyptii, Romani pro suo quique captu jusserunt. Divina autem, ut septima die Sabbatum agi, septimo anno
Abbreviated transcription (Latin):
ultimo anni sui m̃si suꝑfluos int̾serebaÑ dies. Uerũ una re agrecis diffe¬
rebañ. Hã illi c̃fecto ultimo m̃se. romani confecto februario. s pax& iii
m̃sis dies. qui erant quinq post int̃balationẽ subiungebant: Credo ueteri

Expanded text:
ultimo anni sui mense superfluos interserebant dies. Verum una re a Graecis diffeultimo anni sui mense superfluos interserebant dies. Verum una re a Graecis differebant. Nam illi confecto ultimo mense, Romani mensis dies qui erant quinque, post intercalationem subjungebant, credo veteri
Abbreviated transcription (Latin):
quoq imitari placuit. s frustra: quippe fugit eos diem unũ sic̃ supͣ ammonu¬
imꝰ ad ditũ ase ad grecũ numerũ in honorẽ inparis numeri. Eaq re ꝑ octoenniũ
c̃uenire numerꝰ atq ordo ñ poterat. S qui ex inde sit error genitꝰ. qualit̃q erdẽ
sit sub cursũ. inp̾fata chori. ⁊ p̃teatan disputatione. un ⁊ ista de cerpsimꝰ qui
scire uult mueni&: Tande gauis iuluis cesar iitatꝰ egyptios. ad numerũ
solis annũ si c̃ hodie seruat᷑ instituit. decẽ iudelic& dies obseruatoni ueteri
drans de ẽet statuit ut in qͣrto qͦq anno sac̃dotes qui curaban m̃sibꝰ ac diebꝰ
unũ int̾ balarent diem. eo scilic& m̃se ac loco quo & iã aprd ueteres mensis
int̃ bealabat᷑. id÷ ante quinq ultimos m̃sis febroarii dies. idq bis sextũ cen¬
ultimꝰ anni erat. Qđ etiã ipsũ degrecoꝵ imitatione faciebant Nã illi

Expanded text:
quoque imitari placuit, sed frustra, quippe fugit eos diem unum, sicut supra admonuquoque imitari placuit, sed frustra, quippe fugit eos diem unum, sicut supra admonuimus, additum a se ad Graecum numerum in honorem imparis numeri; ea re per octennium convenire numerus atque ordo non poterat, sed qui exinde sit error genitus, qualiterque eidem sit succursum, in praefata Hori et Praetextati disputatione, unde et ista decerpsimus, qui scire vult inveniet. Tandem Caius Julius Caesar, imitatus Aegyptios, ad numerum solis annum, sicut hodie servatur, instituit, X videlicet dies observationi veteri adrans deesset, instituit ut quarto quoque anno sacerdotes, qui curabant mensibus ac diebus, unum intercalarent diem, eo scilicet mense ac loco quo etiam apud veteres mensis intercalabatur, id est, ante quinque ultimos mensis Februarii dies, idque bissextum cenultimus anni erat, quod etiam ipsum de Graecorum imitatione faciebant. Nam illi
Abbreviated transcription (Latin):
prudentiũ om̃s electi lucentibꝰ bonoꝵ actuũ lãpadibꝰ obuiã sponso acreg
suo uenientes. mox cũ eo adnuptras suꝑnę cuutatis intrabunt: Paulo p̾t¬
manno qu̾a inm̃sibꝰ singulis p̃ter unũ februariũ inpar numerꝰ seruaret᷑. qͣsi¬
inferis ⁊ diminutio & parnumerꝰ c̃uenir&. Cũ gͦ romani ex hac distribimi¬
one pompilii ad lunȩ cursũ sic̃ greci annũ ꝓp̾ũ cõputarent. necessario ⁊ int̃¬
balarẽ m̃sẽ inflituer̃ more grecoꝵ. Nã & greci cũ animaduerterent. temere
se trecentis qͥnqͣginta qͣtuor diebꝰ ordinauisse annũ. Im appar& desolis cursu
qͥ cc̃c .lx .u. diebꝰ ⁊ qͣdrante hodiacũ c̃ficit de ẽe anno suo .xi. dies ⁊ qͣdrantẽ int̃¬
healares statuta racione cõm̃tati s ita ut octauo quoq anno xc dies ex quibꝰ
tres menses tricenoꝵ dierũ cõputauer̃ int̃balarent: Hunc gͦ ordinẽ romaniꝰ

Expanded text:
prudentium, omnes electi, lucentibus bonorum actuum lampadibus, obviam sponso ac regi prudentium, omnes electi, lucentibus bonorum actuum lampadibus, obviam sponso ac regi suo venientes, mox cum eo ad nuptias supernae civitatis intrabunt. Paulo pin anno quam in mensibus singulis praeter unum Februarium inpar numerus servaretur. inferis et diminutio et par numerus conveniret. Cum ergo Romani ex hac distributione Pompilii ad lunae cursum, sicut Graeci, annum proprium computarent, necessario et intercalarem mensem instituerunt more Graecorum. Nam et Graeci cum animadverterent temere se CCCLIIII diebus ordinavisse annum, quoniam appareret de solis cursu, qui CCCLXV diebus et quadrante zodiacum conficit, deesse anno suo XI dies et quadrantem, intercalares statuta ratione commentati sunt, ita ut octavo quoque anno XC dies, ex quibus tres menses tricenorum dierum computaverunt, intercalarent. Hunc ergo ordinem Romanis
Abbreviated transcription (Latin):
obꝰ pnorẽ i anuariũ nuncupauit Primũq anni eẽ uoluit tãꝙ. bicipitis
di m̃ sẽ respicientẽ ac ꝓspici entẽ transacti annifinẽ. futuriq pͥncipia¬
quida autumant ianuariũ nuncupatũ. ex eo qd̃ limes ⁊ ianua sit anni:
Scđm dicauit februo rdẽ plutoni. qui lustrationũ potens credebat᷑
lustrariq eo m̃se ciuitatẽ necesse erat. qͦstatuit ut psta diis manibꝰ
soluerent᷑. S hanc luftrandi c̃ suetudinẽ bene mutauit xp̃iana re¬
ligio. cũ inm̃se eodẽ die sc̃e mariȩ plebs uniu̾sa cũ sac̃dotibꝰ ac ministri
Ymnis modulatę uocis ꝑ eccłas ꝑque c̃grua urb̃ loca ꝓcedit. datasq
apontifice cuncti cereas inmanibꝰ gestant ardentes. & augescentẽ
bona c̃su& idine. id ipsũ inceteri quoq eiꝰdẽ beate matriꝰ ⁊ ꝑp&uȩ uingini
festiuitatibꝰ agere didicit: Nonutiq inlustrationẽ t̾restris imꝑii quinquenne¬
s inꝑhennẽ regni cȩlestis memoriã. quando iuxta parabolã uirginum

Expanded text:
obus priorem Ianuarium nuncupavit primumque anni esse voluit, tamquam bicipitis dei mensem, respicientem ac prospicientem transacti anni finem futurique pQuidam autumant Januarium nuncupatum ex eo quod limes et janua sit anni. Secundum dicavit Februo, id est, Plutoni, qui lustrationum potens credebatur, lustrarique eo mense civitatem necesse erat, quo statuit ut jura diis manibus solverentur. Sed hanc lustrandi consuetudinem bene mutavit Christiana religio, cum in mense eodem die sanctae Mariae plebs universa, cum sacerdotibus ac ministris, hymnis modulatae vocis per ecclesias, perque congrua urbis loca, procedit, datosque a pontifice cuncti cereos in manibus gestant ardentes, et augescente bona consuetudine, id ipsum in caeteris quoque ejusdem beatae matris et perpetuae virginis festivitatibus agere didicit, non utique in lustrationem terrestris imperii quinquennen perennem regni coelestis memoriam, quando, juxta parabolam virginum
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ rẽ inclitãq facientes hoc enĩ mani cheoꝵ secte consuetudo possedit m̃
m septimanã sequentẽ debere differri sicuti paulo suꝑius cõp̃hendi. ñ tam̃
ex hac dilectione p̾uaricatione aliqua circa paschalẽ eirculũ ꝑpetrata quem
cũ incurrerit diem. eo qd̃ in eo ieuinare ñliceat. In pro xnnã septimanã dif¬
ferri necesse ẽ diem pasche. nulla enĩ ex hoc inminutio fieri paschȩ uideat᷑.
quia ipsi sequentes dies cõplectunt᷑ & reliquos LUIIII. Argim̃itũ inueni

Expanded text:
tem rem illicitamque facientes. Hoc enim Manichaeorum recte consuetudo possedit. Qutem rem illicitamque facientes. Hoc enim Manichaeorum recte consuetudo possedit. Quin septimanam sequentem debere differri, sicut paulo superius comprehendi, non tamen ex hac dilatione praevaricatione aliqua circa paschalem calculum perpetrata. Quemacum incurrerit diem, eo quod in eo jejunare non liceat, in proximam septimanam differri necesse est diem Paschae, Nulla enim ex hoc imminutio fieri Paschae videtur, quia ipsi sequentes dies complectuntur et reliquos. CAPUT LXXXVII. Opini
Abbreviated transcription (Latin):
chali institutione ꝑmoysen nec semel appellatꝰ inuenit᷑ frequent̃ in sui paschȩ
principiũ sanciri p̃cipiunt Sunt qui in alterã partẽ auia ueritatis s ñmi¬
nore labanttir errore. cũ seriptura p̾cipiat uia regia gradiendũ. ⁊ neq ad
neat funditꝰ contẽpnunt. quos int̾alios fidei & actionis catholicȩ defensores
&iã beatꝰ theophilus alexandrinȩ antistes eccłȩ manifesta ratione deuinc̃
scribens imꝑatori theodosio maiori: S quia accidere inquit int̃dũ sol&
in dñicũ dic̃ ueniat. qͦ facto necesse ẽ. iã ieniũ soluis abbati cdie qͣnd xiii luna
uenire monstrat᷑. ⁊ incipimꝰ legi contraria facere. conuenit utiq diligentar
nã paschalẽ diem potuis differamꝰ dupliei hoc modo Primũ quide ne x iu
p̃cipiat maxime cũ &lum̃ ipsuis lunę in ꝑfectũ adhuc in ꝓpͥo globo ẽẽ ui¬
deat᷑. deinde ne in dñica die luna xiiii constituta ieuinare cogam᷑ in decen

Expanded text:
chali institutione per Moysen nec semel appellatus invenitur, frequenter in sui paschae principium sanciri praecipiunt. Sunt qui in alteram partem a via veritatis, sed non minore labantur errore, cum Scriptura praecipiat via regia gradiendum, et neque aneat, funditus contemnunt. Quos inter alios fidei et actionis catholicae defensores etiam beatus Theophilus, Alexandrinae antistes Ecclesiae, manifesta ratione devincit, scribens imperatori Theodosio majori: « Sed quia accidere, inquit, interdum solet inire monstratur, et incipimus legi contraria facere. Convenit itaque diligenter nam paschalem diem potius differamus, duplici hoc modo: primum quidem, ne decpraecipit, maxime cum et lumen ipsius lunae imperfectum adhuc in proprio globo esse videatur; deinde, ne
Abbreviated transcription (Latin):
in ipso uiuimꝰ ⁊ mouem᷑ ⁊ sumꝰ. Transferre uͦ hanc epłam in latinę uocis eloqͥũ
ñ satis certũ ẽc̃ putauimꝰ. ne forte grecizantes potius apud nos. nec enĩ rã
ualentes hȩc diligent̃ exꝓmere lederent ueritatẽ propt̃ informẽ sermo¬
nẽ atq inc̃gruũ. ⁊ qͥ forte ñita possit ardent̃.iscient̃q transferre sic̃
causa poscebat. saluta eã quȩ tecũ ẽ fram̾itatẽ. te quę nob̾cũ ẽ salutat
in dño. ⁊ alia manu ualere te & nr̃i meminisse dñe p̾cor dilectissime &

Expanded text:
imus, et movemur, et sumus . Transferre vero hanc epistolam in Latinae vocis eloquium imus, et movemur, et sumus . Transferre vero hanc epistolam in Latinae vocis eloquium non satis certum esse putavimus, ne forte Graecizantes potius apud nos, nec jam valentes haec diligenter exprimere, laederent veritatem propter informem sermonem atque incongruum; et qui forte non ita possit ardenter scienterque transferri, sicut causa poscebat. Saluta eam quae tecum est fraternitatem. Te quae nobiscum est salutat in Domino. Et alia manu: Valere te, et nostri meminisse, domine, precor, dilectissime et
Abbreviated transcription (Latin):
quando qui de iniciũ primi m̃sis iuxta lunę cursũ sic̃ paulo ante dictũ ẽ¬
uiiii che m̃sis parmothi qui ẽ pͥdre non apł eaistat. ⁊ x iiii luna xxii die m̃sis
ipsius. iđ xu bełarũ maiarũ die ꝓuenit. Hoc aũt ita declarato. certũ ẽ que m
scđ̾m m̃sẽ nullatenꝰ excurramꝰ. xx uiuii dre m̃sĩs parmothi quẽ uiubi ma dñicũ
q̃ legitime ꝑ uiii indictionẽ pascha ꝑagimꝰ: ꝓpt̃̾ea enĩ scripsi patrũ & inh
eccłasticas formulas subsequens. & ex inde occasiones rei huiꝰ ad sumens.
sic nãq & p̃cursores nr̃i si qͣnda dubi&as orta ẽ p̃dicere festinabant ut
ubiq c̃sonant̃ ageret᷑ saera festiuitas quȩ etrã nc̃ uixta pͥscã c̃su& udinem
credimꝰ in dĩo p̾dicare in eccłiis unã fidẽ. unũ baptisma. unã sollẽpnitatẽ
sacratissimã paschalẽ ab om̃ibꝰ xp̃ianis ubiq cȩlebrari in xp̃o iħri dño nr̃o. qe

Expanded text:
aulo ante dictum est, IX die mensis Pharmuthi, qui est pridie non. April., existat, et XIV luna XXII die mensis ipsius, id est XV kal. Maiar., die proveniat? Hoc autem ita declarato, certum est quod in secundum mensem nullatenus excurramus, XXIX die mensis Pharmuthi, qui est VIII quod legitime per octavam indictionem Pascha peragemus. Propterea enim scripsi, Patrum et in hoc ecclesiasticas formulas subsequens, et exinde occasiones rei hujus assumens. Sic namque et praecessores nostri, si quando dubietas orta est, praedicere festinabant, ut ubique consonanter ageretur sacra festivitas. Quod etiam nunc juxta priscam consuetudinem credimus in Domino praedicari in Ecclesiis et unam fidem, unum baptisma, unam solemnitatem 1274 sacratissimam paschale
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Custo di m̃sẽ nouoꝵ pͥmũ hunc eẽ ꝓnuncians sic̃ iterũ dic insis
iste uob̾ initiũ m̃suĩ pͥm erit inm̃sibꝰ anni. & facies pascha cͥhio dõ tuo
⁊ini die insis pͥmi s quihec ꝑ moy sen locut e dñs. plenitido legis exis¬
pascha manducans paulopost anida tradit᷑. ⁊ seq̃nti die xxlina crucifigitur
sabbati lucescente dominico resurre& amortus in qͦ die lunã xuii pͥmi m̃sis
uiata hebreos extitisse manifestũ ẽ. Nos gͦ xp̃iani ñ solũ xiiii lunã in pascha
requirimꝰ. hoc enĩ iudei facientes sint festiuitate s. s ꝙiã resurrectionis diem
redemptoris nr̃i qui ẽ xuii luna p̾fate pͥmi m̾sis nouoꝵ sollicitius obseruam qͣsi
m anducauit omne tollet᷑ ambiguũ: qͥ uͦ lunȩ circulus ad solis cursũ iequał ẽ.
& xiiii luna pascbalis indie dominico sepe contigit᷑. Non ẽ aũt possibile tẽ fes¬

Expanded text:
dicens: Custodi mensem novorum, primum hunc esse pronuntians; sicut iterum dicit: Mensis dicens: Custodi mensem novorum, primum hunc esse pronuntians; sicut iterum dicit: Mensis iste vobis initium mensium, primus erit in mensibus anni; et facies pascha Domino Deo tuo XIV die mensis primi. Sed qui haec per Moysen locutus est Dominus, plenitudo legis exispascha manducans, paulo post a Juda traditur: et sequenti die, XV luna crucifigitur,sabbati, lucescente dominico, resurrexit a mortuis; in quo die lunam primi mensis juxta Hebraeos, exstitisse manifestum est. Nos ergo Christiani, non solum XIV lunam in Pascha requirimus hoc enim Judaei facientes, sine festivitate sunt; sed etiam resurrectionis diem Redemptoris nostri, qui est XVII luna praefati primi mensis novorum, sollicitius observamus. Qumanducavit, omne tolleretur ambiguum. Quia vero lunae circulus ad solis cursum inaequalis est, et XIV luna paschalis in die dominico saepe contingit, non est autem possibile tunc fes
Abbreviated transcription (Latin):
scripturarũ innegotio tã magno ac necessario p̃t̃misso diligenttȩ labore
potiusse delinquere. s forte si c̃ tua sc̃ĩtas seribit m̃tiosi codicis aut scrip¬
toris librarii error ẽ. ⁊ ꝓpt̾ea nos oporter& diem sc̃ȩ illius festiuitatis
transferre abiit. glebrat᷑ aũt ita potius ut centenarus annoꝵ cursus
eiꝰde beatissimi patris nr̃i & ep̃i theophili contin&. qui antiquoꝵ paginiᷤ
omnino c̃cordat id ÷ xx uiiii. die m̃sis pharmothi uirta egiptia regio¬
atq oriens unuiersus sic ipsũ diem cęlebraturi sumꝰ do p̾stante ut aũt
ꝙiã causas huic epłe. quib tua sc̃itas forte estimꝙ ñse debere rep̃hen¬
dere egiptioꝵ eccłe ueritatẽ. Quȩ mat̾ hui cemodi laboris extitit. di¬
ligent᷑ que conseripsit olim quide dñs ꝑ moysen tẽpꝰ paschale signifiquiti

Expanded text:
Scripturarum, in negotio tam magno ac necessario, praetermisso diligentiae labore Scripturarum, in negotio tam magno ac necessario, praetermisso diligentiae labore potuisse delinquere. Sed forte, sicut tua sanctitas scribit, mendosi codicis aut librarii error est, et propterea nos oporteret diem sanctae illius festivitatis transferre, quod absit. Celebretur autem ita potius ut centenarius annorum cursus ejusdem beatissimi patris nostri et episcopi Theophili continet, qui antiquorum paginis omnino concordat, id est XXIX dies mensis Pharmuthi juxta Aegatque Oriens universus, sic ipsum diem celebraturi sumus, Deo praestante. Ut autemetiam causas huic epistolae, quibus tua sanctitas forte aestimet, non se debere reprehendere Aegyptiorum Ecclesiae veritatem, quae mater hujusmodi laboris exstitit, diligenterque conscripsit. Olim quidem Dominus per Moysen tempus paschale significavit,
Abbreviated transcription (Latin):
quib asseruit estimare quosła ñ diligent̃ ad seriptã diẽ festi paschał.¬
lutꝰ ase cõmot ħ indicauit. s quę scripta tuę sc̃itatis acceperit. &. p̃ei¬
piebat oportere nos causã diligent̃ inquirere. adhibita nimis tenuissima
scrutatione quã multũ sollicitudinis ac studii c̃tinerx. qͣpropt̃ neglegendũ
ñ fuit qͦ minꝰ statĩ negotiũ uentilarẽ. quando ex illo iã tpr̃ qͦ cũ monito¬
riũ tuȩ uenerationis accepi plurimã curã rei huiꝰ h abuerĩ. Hlẽ legale
bile ẽ huiꝰ modi  potũ uestigare solertius sumens. &iã & centenalẽ cursũ
pascha diseriptũ ab eatissimo patre & ep̃o nr̃o theophilo. omnẽq decurren
ita repperiri diligent̃ integreq cõpositũ. ut quicũq ille sit auctoritatẽ
scripturȩ huiꝰ quolib& mͦ rep̃hendere ac uituꝑare ñ possit. erat enĩ inẽ¬
sequens. uirũ ita uigilantẽ do learissimũ diuinarũ &iã ditatũ scientia

Expanded text:
quibus asseruit aestimare quosdam non diligenter ascriptam diem festi paschalut a se commotus hoc indicavit, sed quia scripta tuae sanctitatis acceperit, et praecipiebat oportere nos causam diligenter inquirere adhibita nimis tenuissima scrutatione, quae multum sollicitudinis ac studii contineret. Quapropter negligendum non fuit quominus statim negotium ventilarem; quando ex illo jam tempore, quo commonitorium tuae venerationis accepi, plurimam curam rei hujus habuerim, nunc legales bile est hujusmodi computum investigare solertius. Sumens etiam et centenalem cursum Paschae descriptum a beatissimo patre et episcopo nostro Theophilo, omnemque percurrens, ita reperi diligenter integreque compositum, ut quicumque ille sit, auctoritatem scripturae hujus quolibet modo reprehendere ac vituperare non possit. Erat enim inconsequens virum ita vigilantem Deoque charissimum, divinarum etiam ditatum scientia
Abbreviated transcription (Latin):
Ĩ dccec xx .ii. Similit̃ uiii anni solares si in sũmã redigant᷑ ĩd÷ oeties
tricenteni sexageni. quini ⁊ qua drans. facrunt simul ũ dccccxxii. simili¬
c̃gesseris. tantũdẽ pene repperies. qͣntũ xi solares anni c̃fitiunt. ħ ẽ iñ
detrim̃ta cõpensent. s iã pulcherruã uob̾ atq p̾clarã collectionẽ ipsius
eyeli decennouenał ostendã. ꝑ quã omnẽ deinceps ambiguitatẽ siqͣmota fu¬
erit auferatis. Nec sit ita qͥs nimio stupore ꝑculsꝰ qͥ demonstrata sibi ueritatiᷤ
luce ñ gaudeat. & ignorantie relictis tenebris tantȩ rationi ꝓtotiꝰ ñ ad qͥescat
si cõmunis ẽ annꝰ cccliui dies habebit. siemb. ccclaxxxiiii. qd sidies iꝰ
plusminꝰ ue c̃tigerit. euidens errorẽ. excepto uidelic& anno pͥmo sepe
qͣndo calculantiũ imperitia fuerit fortassis expositũ. hac obseruantia
rationis eoꝵ falsitas arguit᷑. atq uth manifestius possit intelligi p̾sentis anni

Expanded text:
i viginti duo. Similiter octo anni solares, si in summam redigantur, id est octies trecenti sexageni quini, et quadrans, faciunt simul bis milcongesseris, tantumdem pene reperies, quantum undecim solares anni conficiunt, hoc est detrimenta compensent. Sed jam pulcherrimam vobis atque praeclaram collectionecycli decemnovennalis ostendam, per quam omnem deinceps ambiguitatem, si qua mota fuerit, auferatis; nec sit ita quis nimio stupore perculsus, qui demonstrata sibi veritatis luce non gaudeat, et ignorantiae relictis tenebris, tantae ratisi communis annus est, CCCLIV dies habebit; si embolismus, CCCLXXXIV. Quod si unus dies plus minusve contigerit, evidens error est, excepto videlicet anno primo saepe quando calculantium imperitia fuerit fortassis expositum, hac observantia ratiocinationis eorum falsitas arguetur. Atque ut hoc manifestius possit intelligi, praesentis anni
Abbreviated transcription (Latin):
ũ q mnenca ercie oeterida greco uocabulo nuncupat̃. sollieta denuentes pasu¬
ꝑ om̃i a seruauer & qe studiosis & querentibꝰ scire qđ uerũ ẽ. deb& eiꝰ de circuli
regulã filius in herere. hanc pꝰ p̃fationẽ nrãm credidimꝰ ad scribendã xu aũ an
noꝵ eyclũ qͦualumꝰ expedire ẽtendimꝰ. ultimũ eiꝰ dẽ beati cyrilli id.u. cir
uixta normã eiꝰdẽ pontificis. immo potiꝰ sepedieti niceni c̃cilii nos ordinasse ꝓfi¬
tem̃. Iuia uͦ sc̃s cyrillus pͥmũ eyclũ ab anno diocletiani elui.cep̃. & ultimũ¬
in ccxluii. t̃minauit. nos. a ccaluuii anno eiꝰdẽ tiranni poruus qđ pͥncipis
inchoantes. noluimꝰ circulis nr̃is memoriã impii & ꝑsecutoris innectere. s ma¬

Expanded text:
erida Graeco vocabulo nuncupatur, sollicite retinentes, paserida Graeco vocabulo nuncupatur, sollicite retinentes, pasper omnia servaverunt. Et quia studiosis, et quaerentibus scire quod verum est, debet ejusdem circuli regula fixius inhaerere, hanc post praefationem nostram credidimus ascribendam. Nono quo valuimus expedire contendimus: ultimum ejusdem beati Cyrilli, id est quijuxta normam ejusdem pontificis, imo potius saepe dicti Nicaeni concilii, nos ordinasse profitemur. Quia vero sanctus Cyrillus primum cyclum ab anno Diocletiani centesimin CCXLVII terminavit, nos a CCXLVIII anno eiusdem tyranni potius quam principis inchoantes, nolumus circulis nostris memoriam impii et persecutoris innectere, sed ma
Abbreviated transcription (Latin):
immotasq fixer̃. quȩ cunctis scłis eodẽ quo repetunt᷑ exordio sine uari&atis
illustratione sanxer̃. ⁊ uelut anchorã firmã ac stabilẽ huic rationi lunaris
dim̃sionis apposuisse cernunt᷑ qũa p̾modũ ñ nulli ł arrogantia despitientes ł
trans gredientes. in seientia iudaicis inductistabuł. diuersã atq ẽtrariã formã
festtutatis unice tradider̃ S qr sine fundam̃ti soliditate ñ potest structura ulla
consistere. Longe alit̃ in quibda annis & dominicũ pascha. & lune cõpotũ
pfigere maluer in ordinatos cireulo̾ ordinantes: Iui ñsolũ nullã recuriꝰ ftabi¬
litatẽ. uerũ &iã cursũ p̃fer̾ent errore notabilẽ: s alexandrine urb̃ archiep̃s
beat᷑ athana sus qͥ & ipsi niceno concilio: tẽ sc̃i alex andrini pontificis diaconꝰ
⁊ mom̃ibꝰ ad uitor int̾fuit. ⁊ inceps. ut uenerabił theopbilus & eyrillus abhac
synoti i euenten de constitutione minime desciuer̃. Immo potiꝰ uindẽ decennon¬

Expanded text:
immotasque fixerunt: quae cunctis saeculis eodem quo repetuntur exordio sine varietatis ancti Spiritus illustratione sanxerunt, et velut anchoram firmam et stabilem huic rationi lunaris dimensionis apposuisse cernuntur: quam postmodum nonnulli vel arrogantia despicientes, vel transgredientes inscientia, Judaicis inducti fabulis, diversam atque contrariam formam festivitatis unicae tradiderunt. Et quia sine fundamenti soliditate non potest structura ulla consistere, longe aliter in quibusdam annis dominicum Pascha et lunae computum praefigere maluerunt, inordinatos circulos ordinantes : qui non solum nullam recursus stabilitatem, verum etiam cursum praeferunt errore notabilem. Sed Alexandrinae urbis archiepiscopus beatus Athanasius, qui etiam ipse Nicaeno concilio tunc sancti Alexandri pontificis diaconus, et in omnibus adjutor interfuit; et deinceps venerabilis Theophilus, et Cyrillus, ab hac synodi veneranda constitutione minime desciverunt. Imo potius eumdem decemno
Abbreviated transcription (Latin):
Iilud &iã nocessario uob̾ in notescimꝰ quę ⁊ infuturo cc lx uͭ anno ab imꝑio
diocletiani xiiii luna rurs occurrente. xxiii die m̃sis parmothi qͥẽ xiiui
s ñ nulli subtiliratẽ paschał cõpori forsitan ignorantes iudaicis seducti fabuł
estimabt̃ nos in scđm m̃sẽ recedere.si festuuitatẽ eaten exigamꝰ. Neseio prorsus.
m̃se recedunt. ⁊ in xii m̃se pascha celebrare se aliqͣtenꝰ arbitrant᷑. s beatis¬
simi patres nr̃i cyclũ decennouenalẽ circius affigentes quẽ uiolar impossibile
ẽ. uelut crepidinẽ aefundam̃tũ ⁊ regulã hunc eundẽ decennorienalẽ cõpotũ
c̃fectis. illud ꝙiã oportet adtendare. qͥ errent nimiũ qͥpͥmi m̃sis miciũ lunaris

Expanded text:
Illud etiam necessario vobis innotescimus, quod in futuro anno CCLXV ab imperio Diocletiani, XIV luna rursus occurrente, XVIII die mensis Pharmothi, quiSed nonnulli subtilitatem paschalis computi forsitan ignorantes, Judaicis seducti fabulis, aestimabunt nos in secundum mensem recedere, si festivitatem eatenus exigamus, nescio prorsus mense recedunt, et in XII mense Pascha celebrare se aliquatenus arbitrantur. Sed beatissimi patres nostri cyclum decemnovennalem certius affigentes, quem violari impossibile est, velut crepidinem ac fundamentum, et regulam, hunc decemnovennalem computum confectis, illud etiam oportet attendere, quod errent nimium qui primi mensis initium lunaris
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ. iħs pascha tẏpũ manducauit sequenti ui fr̃. dex luna ut orus occisionis
eruei ꝓ nob̾ affi&ꝰ ẽ. ⁊ uesꝑe sabbati lucescente dominico xuii. luna resu¬
rex̃ amortuis. Quia gͦ in solempnitate futura paschali ꝑ uiii indictionẽ
die dominico inseptimanã deferre conuenit sub sequentẽ. habentes enĩ in¬
tra eã triduanũ misteriũ ħ ẽ &x lunã quando crucifixus ẽ xp̃s xiiui

Expanded text:
ia, XV luna, ut ovis occisionis cruci pro nobis affixus est; et vespere sabbati, lucescente dominico, XVII luna, resurrexit a mortuis. Quia ergo in solemnitate futura paschali, per VIII indictionem, minico, in septimanam differre convenit subsequentem. Habentes enim intra eam triduanum mysterium, hoc est XV lunam, quando crucifixus est Chri
Abbreviated transcription (Latin):
llod sane mirandũ. curtanta stoliditate desipiant. qͥ sy monia cõ baptizare
efficacit᷑ posse: cõsecrare aut̃ nullatenꝰ posse impudent᷑ affirmat᷑. Et ꝗͣquã
ex hoc iã suꝑius sit b̾uit᷑ disputatũ. ñ abre uidet᷑ ad luc enueleatuiꝰ disseren¬
dũ. Ponamꝰ gͦ in medio sẏmoniacũ cũ baptizante: eundẽ qͦq nichil ominꝰ
eosecrantẽ. Q discernamꝰ si possumꝰ cur baptismꝰ ꝑ eũ tͣditꝰ ualeat. cur cõse¬
eratio in irritũ cȩdat: ac sic̃ dr̃ ueri sacram̃ti uires ãmittat Ecce his qui
baptizat pot̾ pͥma fidei rudim̃ta quȩ catecuminũ docuit. iuxta ȩccłasticȩ
institutionis morẽ mox orationes suꝑ eũ dic̃. quȩ uidelicet in hoc ipsũ sacer¬
dotali auctoritate st̃ posite. Sicq ꝑ ex orcismi grãm malignũ hostẽ qͥ eotenꝰ
meodẽ tyrannidẽ exercebat expellit. & spm paraclitũ inuocando piis ineũ
p̃cib introducit. S ꝗd aliud etiã cõseerator agit. quã qͦd orationes nichilomin

Expanded text:
llud sane mirandum, cur tanta stoliditate desipiant, qui Simoniacos baptizare efficaciter posse, consecrare autem nullatenus posse, impudenter affirmant? Et quanquam e hoc iam superius sit breviter disputatum, non ab re videtur adhuc enucleatius disserendum. Ponamus ergo in medio symoniacum baptizantem, eundem quoque nihilominus consecrantem, et discernamus, si possumus, cur baptismus per eum traditus valeat, cur consecratio in irritum cedat ac, sicut dicitur, veri sacramenti vires amittat? Ecce is qui baptizat post prima fidei rudimenta, quae catecuminum docuit, iuxta aecclesiasticae institutionis morem mox orationes super eum dicit, quae videlicet in hoc ipsum sacerdotali sunt auctoritate compositae, sicque per exorcismi gratiam malignum hostem, qui eotenus in eo tirannidem exercebat, expellit et Spiritum paraclitum invocando piis in eum precibus introducit. Sed quid aliud etiam consecrator agit, quam quod orationes nihilominus
Abbreviated transcription (Latin):
omnno qurulas austrũ multo serus acciꝑe parit & refundere solen
Seruante qabꝰq inregionibꝰ luna sẽꝑ regulã soci& atis admare
qua cũ semol acceperit. Ergo malinã quinq fere ante nouã siue
plena li ediebꝰ. ledonẽ totidẽ ante diuiduã sepuis incipere cõ¬
perimꝰ . & cirea equi noctia duo maiores solito estꝰ ad surgere. inanes uͦ
bruma & magis solstitio sẽꝑq luna inaquilonia. & a teris longius
recedente mitiores. quȩ cũ in austros digressa ꝓpͥore nifu uim suã exer¬
c estus affluere naturał ratio cogit. ꝑdenos aut ⁊ nouenos annos
uirta lunaris circuli ordinẽ & iã maris cursus ad pͥncipia motꝰ & pa¬

Expanded text:
omnem, qui vero ad Austrum, multo serius accipere pariter et refundere solent, omnem, qui vero ad Austrum, multo serius accipere pariter et refundere solent, servante quibusque in regionibus luna semper regulam societatis ad mare quamcunque semel acceperit. Ergo malinam quinque fere ante novam sive plenam lunam diebus, ledonem totidem ante dividuam saepius incipere comperimus, et circa aequinoctia duo majores solito aestus adsurgere, inanes vero bruma, et magis solstitio, semperque luna in Aquilonia et a terris longius recedente, mitiores, quam cum in Austro digressa propriore nisu vim suam exercet, aestus adfluere, naturalis ratio cogit. Per denos autem et novenos annos, juxta lunaris circuli ordinem, etiam maris cursus ad principia motus
Abbreviated transcription (Latin):
uonsu eut in de uidect qui potest an uerũ sit qđ philippo testo for̃ qundã
consi censeruunt illã im̃sã maris oceani effusionẽ poninũ regronuer sũ
parriarss fluuios iturã. uno puncto tpr̃is fieri: Sentꝰ enĩ nos qͥdiuersũ
battannici maris litus in colimꝰ. qd ubi hoc ȩquor ȩstuare ceperit ipsa
hor aluid incipiat ab estu deferuere. & hinc uidetar quibꝰ dq quia
recelens sunde aliorsũ unda recurrat. Iterũq relictis quos adierat
fenob pores festina repetat. idoq se ad tempꝰ maior malina his littorib
aburs aemplius abducat. ut alibi adueniens amplius exundare sufficiat.
dexlune cursu potest facillime dep̾hendi. uerbi gr̃a ħ mare posita cnrxa
bitũ ł solfinialẽ eiꝰ exortũ reflectere. Porro aliis inpartibꝰ ab ea celi pla¬
ga recessũ maris luna qua hic signat accessũ: Nonsolũ aut s ꝙ inuno
eo deq ltore qui adboreã mer habitant. multo me citius estũ maris

Expanded text:
consuevit. Unde videat qui potest an verum sit quod, Philippo teste, ferunt quidam atque confirmant, illam immensam maris Oceani effusionem per omnium regionum ac patriarum fluvios ituram, uno puncto temporis fieri. Scimus enim nos, qui diversum Britannici maris littus incolimus, quod ubi hoc aequor aestuare coeperit, ipsa hora aliud incipiat ab aestu defervere; et hinc videtur quibusdam quia recedens aliunde aliorsum unda recurrat, iterumque relictis quos adierat finibus, priores festina repetat, ideoque se ad tempus major malina his littoribus abiens amplius abducat, ut alibi adveniens amplius exundare sufficiat, quod ex lunae cursu potest facillime deprehendi. Verbi gratia, hoc mare, posita circabitum, vel solstitialis ejus exortum, reflectere. Porro aliis in partibus ab ea coeli plaga recessum maris luna qua hic signat accessum; non solum autem, sed et in uno eodemque littore quo ad Boream mei habitant, multo me citius aestum maris
Abbreviated transcription (Latin):
nter celũ terrãq septẽ sydera pendent certis discreta spaciis quȩ uo¬
cant᷑ errantia. Contniriũ mundo agentia cursũ idẽ leuũ. illo seꝑ in
dextia p̃cipiti. & quauis assidua c̃uersione inm̃sȩ celeritatis attollant᷑
ab eõ rapiant᷑q moccas: ad uerso tam̃ irȩ motu ꝑsuos quȩq passus ad

Expanded text:
nter coelum terramque septem sidera pendent; certis discreta spatiis, quae vocantur errantia, contrarium mundo agentia cursum, id est, laevum, illo semper in dextram praecipiti. Et quamvis assidua conversione immensae celeritatis attollantur ab eo, rapianturque in occasus, adverso tamen ire motu per suos quaeque passus ad
Abbreviated transcription (Latin):
mnns canl& grecia sub ango segetes haberȩ cepit: hebreoꝵ seruit aninisosu
onis : eperops athenias c̃didit. Moses annĩ xł rex̃ isrł. Lacedemon cait̃. Iosue
annis acui. Iutices amose usq ad samubel p̃fuer̃ añn.ccc.u. Othonihel annis uil
comꝰt̃bebarũ rex grecas literis inuenit. Aoth annoꝵ ladce i amphxon mu¬
pe tecennale suprex̃. Aialon anñ .x. hic inlax intp̃titibꝰ ñ habetͥ. Lapdon
am̃i uiii eneas uenit mitaliã. Samson anñ ax. ascanius albã c̃didit. Helyanñ al

Expanded text:
annos vixit. Graecia sub Argo segetes habere coepit. Hebraeorum servitus annorum CXLIV. Cecrops Athenas condidit. Moses annis XL rexit Israel. Lacedaemon conditur. Josue annis XXVI. Judices a Mose usque ad Samuel praefuerunt annis CCCCV. Othoniel annis XL. Thebanorum rex Grecas litteras invenit. Aoth annis LXXX prefuit. Amphion mujae decennale surrexit. Achialon annis X. Hic in LXX interpretibus non habetur. Labdon annis VIII. Aeneas venit in Italiam. Sams
Abbreviated transcription (Latin):
mensibꝰ. min is scłis. & etatibꝰ duaduntur. Nom̃tũ ẽ minimũ atq angustissimũ
tepꝰ amotui syderũ dictũ. Est eñĩ extremitas horȩ ubreuibꝰ int̾uallis. cũ aliqͥe
sibi sol cedit atq succedit hora grecũ nom̃ẽ. ⁊ tam̃ lamiũ sonat. Hora eñ fmni̾
mimitis. ad mom̃tis. ⁊ notandũ ꝓpt̾ errorẽ cauendũ. qđ cõpotus partĩ natura. par¬
tĩ auctoritate ut ebdomadã ł c̃ suetudine nitat᷑. Natura. ut aniũ cõmunẽ. ti
m̃ses lunares habere. Consuetudine ut m̃ses: diebꝰ cõputari. auctoritate. ut ebdo¬
madã uii feriis constare:¬

Expanded text:
 aetatibus dividuntur. Momentum est minimum atque angustissimum tempus, a motu siderum dictum. 2. Est enim extremitas horae in brevibus intervallis, cum aliquid sibi cedit atque succedit. Hora Graecum est nomen, et tamen Latinum sonat. Hora enim finis notandum propter errorem cavendum, quod computus partim natura, partim auctoritate vel consuetudine, nitatur: natura, ut, annum communem duodecim menses lunares habere: consuetudine, ut menses triginta diebus computari: auctoritate, ut hebdomadam septem feriis constare
Abbreviated transcription (Latin):
eccłastice consecratonis delegat offitiũ. ut tam̃ ap̃o se omĩũ ordinũ cõtine
pͥncipalit᷑ saẽm̃tũ. Sieq seruis ꝓmouendi cõseruis ministeriũ p̃rogat.
ut inneminẽ ipsũ cõsecrandi ius uirtutẽq transfundat. Lic& enĩ pontifices¬

Expanded text:
apud se omnium ordinum contineat principaliter sacramentum, sicque servis promovendi conservos ministerium prerogat, ut in neminem ipsum consecrandi ius virtutemque transfundat. Licet enim pontifices
Abbreviated transcription (Latin):
esu so sttolluteresidentib: quȩ hic excelsa fuerant Nh ometee sectra
mediosiusus Nobo tebrarũ adeo ut septetriones quȩ nob auerticepen¬
spaci is collocatũ. uirtutes c̃tin& anglicas. Quȩ ad nos exeuntes ethe¬
rfa s cospora sumunt. ut possint hominibꝰ oiã medendo similari easdecr
ibi reuerse deponunt: hoc ds̃ aquis glacialibꝰ repauu nne niferiora suecent¬
de rouer scenrtio ehinc inferi celũ n uniformi s nultiplici motu solidaũ.
uncupans cũ firmam̃tũ. ꝓpt̃ sustentationẽ suꝑioꝵ aquarũ

Expanded text:
illa se attollunt, residentibus quae hic excelsa fuerant, opponente se contra medios visus globo terrarum, adeo ut septentriones, quae nobis a vertice penspatiis collocatum virtutes continet angelicas; quae ad nos exeuntes, aetherea sibi corpora sumunt, ut possint hominibus etiam in edendo similari, eademque ibi reversae deponunt. Hoc Deus aquis glacialibus temperavit, ne inferiora succenderet elementa. Dehinc inferius coelum non uniformi, sed multiplici motu solidavit, nuncupans illud firmamentum, propter sustentationem superiorum aquarum.
Abbreviated transcription (Latin):
a nina e ꝓ saereñti misteriũ plena eẽ credat᷑ eccła. Nã s iphicis ꝓ saac narib
toea psens redolebat eccła cũ sup unius filii sui ꝑsona dicebat. Esce odo x aril
mei. siẽ odor agri pleni. S debitriax illa mulier que ex p̃cepto helisei paru
oles quasi sem̃ sparsit. & ubes mox fruges eodẽ ꝑuascula redunisn earui¬
mesuit eccła utiq siguntuit Qͦd si ꝑsocrȩ scripturȩ cãpos diligent inꝙ¬
ritur. in unius uiri ł mulieris ꝑsona: designari eccła crebrius inuenitur.
ie& enĩ multiplex uideat᷑ eccła ꝓpt̾ numerositatẽ gentiũ. una tam ꝙ ium¬
pler ẽ unius fide & diuinȩ regenerationis cõfederata misterio. Et quam¬
septe septẽ mulieres acceperint iurũ unũ. uirgo tam̃ & una celesti ulad̃
ꝑfidei unitatẽ simplex & insingłis ꝑ caritatis glutinũ diuersap. dona
barismatũ multipleax. Iuia enĩ ex uno om̃s. ⁊om̃s uno.I
Itẽ deunitate

Expanded text:
anima per sacramenti mysterium plena esse credatur Ecclesia. Nam et propheticis Isaac naribus tota praesens redolebat Ecclesia, cum super unius filii sui persona dicebat: « Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni . » Et debitrix illa mulier, quae ex praecepto Elisei parum olei quasi semen sparsit, et uberes mox fruges eodem per vascula redundante permessuit , Ecclesiam utique figuravit. Quod si per sacrae Scripturae campos diligenter inquiritur, uniupter numerositatem gentium: una tamen, et simplex est, unius fidei, et divinae regenerationis confoederata mysterio. Et quanquam septem mulieres acceperint virum unum, virgo tamen et una coelesti illi per fidei unitatem simplex, et in singulis per charitatis glutinum, diversaque dona charismatum multiplex; quia enim ex uno omnes. CAPUT VI. Item de unitate
Abbreviated transcription (Latin):
apłice sedis antistite licentiã accepturũ. Hac siqͥdẽ transiturꝰ upximo fere¬
bat̾: Sic nãq integrũ decernebã. ȩccłasticã quãlib& tractare materiã. si
abipso ȩccłȩ pͥncipe tractandi mͥ auctoritã aspirar&. S. cũ mͥ recurrerent
in memoriã qͥa iã uenerabilis papa inpostrema sinodo. om̃s ep̃os ex diuina ob¬
testatione rogauerit. qͣtinꝰ di miscdiam in cõmune depocerent: ut qͥd suꝑ hoc
scrupuloso negotio decernendũ eẽt nutantib reuelaret. eiu me arbitratiᷤ¬
suꝑna alubescente grã potuissẽ Qua ꝓpt̃ in illũ fidelit̾ sperans. qui aperit
librũ & soluit signacula eiꝰ. soluende huiꝰ q̃stionis iter aggredior. & quia
copia dicendi ñ suppetit. delegatȩ mͥ obedientiȩ studio. ubi loqͥ nescio. nutib
ipso tam̃ om̃is grȩ plenitudo ꝑmaneat᷑. u.N U U

Expanded text:
apostolicae sedis antistite licentiam accepturum: hac siquidem transiturus in proximo fereapostolicae sedis antistite licentiam accepturum: hac siquidem transiturus in proximo ferebatur. Sic namque integrum decernebam ecclesiasticam quamlibet tractare materiam, si ab ipso Ecclesiae principe tractandi mihi auctoritas aspiraret. Sed cum mihi recurreret in memoriam, quia jam venerabilis papa in postrema synodo omnes episcopos ex divina obtestatione rogaverit, quatenus Dei misericordiam in commune deposcerent; ut quid super hoc scrupuloso negotio decernendum esset, nutantibus revelaret; ejus me arbitratsuperna alubescente gratia, potuissem. Quapropter m illum fideliter sperans, qui aperit librum et solvit signacula eius, solvendae huius quaestionis iter aggrediar, et quia copia dicendi non suppetit, delegatae mihi obedientiae studio, ubi loqui nescio, nutibusipso tamen omnis gratiae plenitudo permaneat. Con
Abbreviated transcription (Latin):
sedis antistiti. Petrus uuifice crucis xp̃i humilissimꝰ seruu salu-¬
tẽ inidipsũ. Iui sac̃dotiũ auctore dõ nouit̃ suscepisti. nullũ
entius credidi. De his itaq qui gratis st̃ asymoniacis cõsecra¬
ti. quanta iã ꝑatrienniũ intribus romanis cõciliis fuerit disceptatio. quãq
ꝑplexa atq cõfusa dubietas. & in his partib. cotidie uentilet̾. scĩtatẽ urãm
latuisse nõ arbitror. Psertĩ cũ crescente fluctuationis ãbiguo. eotenꝰ sit ꝓces¬
sũ. ut ñ nullo constet ep̃os abillis ordinatos clericoᷤ denuo cõsecrasse. Unde
mͥ pleriq sr̃s quadã p̃suptiue haritatis instantia familiarit exigũt. & uiolenta
ut ita fateor supplicatione cõpellunt ut intante necessitatis articulo subuenire
uł cõpendiosũ qͥd scribendo nõ pigeat. atq qͥd mͥ suꝑ hac sententia uideatur
exponã. Qd uidẽ diutius detractaui. sperans me uidelic&. ab eatissimo priu̾

Expanded text:
trus vivificae crucis Christi humillimus servus salutem in id ipsum. Qui sacerdotium auctore Deo noviter suscepisti, nullum entius credidi. De his itaque, qui gratis sunt a symoniacis consecrati, quanta iam per triennium in tribus Romanis conciliis fuerit disceptatios, quamque perplexa atque confusa dubietas et in his partibus cotidie ventiletur, sanctitatem vestram latuisse non arbitror, presertim cum, crescente fluctuationis ambiguo, eotenus sit processum, ut nonnullos constet episcopos ab illis ordinatos clericos denuo consecrasse. Unde mihi plerique fratres quadam presumptivae karitatis instantia familiariter exigunt et violenta, ut ita fatear, supplicatione compellunt, ut in tantae necessitatis articulo subvenire vel compendiosum quid scribendo non pigeat, atque quid mihi super hac seexponam. Quod quidem diutius detrectavi, sperans me videlicet a beatissimo prius
Abbreviated transcription (Latin):
offitia celebrar&: Et tanquã linguȩ uesania ñ plene sufficeret: manib ẽ aus
excede. & ipsũ altare uirgis aggressus ẽ uulnerare. Qͥd plura: Mane die al¬
tero. gallina rediit. & exceptis alis & capite. omĩb aliis deplumata pennis.
nullũ lesionis in toto corpore uestigiũ reportauit: Ut liquido mõstraret᷑.
qͥa pb̃ri licet insani uoces diuina pietas omĩno ñ respuit. dũ in eiꝰ ornicẽ deuor andi
licentiã accipit᷑ ñ accep̃. Et qͥd mirũ si diuina dispensatio ꝑ qualescũq sacer dotes
ortodoxos tam̃ iniraculoꝵ uirtutes ostendat. cũ ꝑ ipso qͦq hereticos sepe signa suȩ
potentiȩ manifestet. Nã ut decȩt̃is sileã q̃d intriptita historia legit᷑: ñ absurdũ

Expanded text:
officia celebraret. Et tamquam linguae vesania non plene sufficeret, manibus est ausus officia celebraret. Et tamquam linguae vesania non plene sufficeret, manibus est ausus excedere et ipsum altare virgis aggressus est verberare. Quid plura? Mane die altero gallina rediit, et exceptis alis et capite, omnibus aliis deplumata pennis, nullum lesionis in toto corpore vestigium reportavit, ut liquido monstraretur, quia presbiteri, licet insani, voces divina pietas omnino non respuit, dum in eius ornicem devorandi licentiam accipiter non accepit. Et quid mirum, si divina dispensatio per qualescumque sacerdotes, orthodoxos tamen, miraculorum virtutes ostendat, cum per ipsos quoque hereticos sepe signa suae potentiae manifestet? Nam, ut de ceteris sileam, quod in Tripertita historia legitur, non absurdum
Abbreviated transcription (Latin):
Areuerentissimi gerardi fr̃ qui nẽ p̃ẽ monasterio sc̃i donati in suburbio im molensis
oppidi constituto. Et pb̃r ille cõmunis ꝗdẽ ac pene scłaris erat uitȩ. s tantã adño cõ¬
secut fuerat grãm. ut siqͥs sͨ nuntiaret᷑ a serpente ꝑcussuᷤᷤ mox scĩficatã ase a quã
nuntianti porrigebat ut bib̾et. qua hausta. tanta. ꝓtinꝰ diuinȩ uirtutis efficatia
carescebat ut is qui biberat. tamquã si eũ anguis specialit̾ momordisset omẽ uul¬
nerati uiris euomeret. & ille qui ꝑcussũ fuerat. funditꝰ ueneno uacuuᷤ. & totis uis¬
cerib humero pestifero defecatis. liber & incolumis remaner&.
L ioᷤ aut̃ pb̃r erat nullius pene mom̃ti. ita ut scłaris prudentiȩ ne tenui quidẽ
calleret ingenio. litteras aut̃ uix sillabatĩ ac rustice balbutir&. Aliqñdo uͦ gal¬
linã eiꝰ uesꝑtina hora accipit̾ rapuit. quȩ scilie& inuiria ui amarissimo illũ felle¬

Expanded text:
reverendissimi viri Gerardi frater, qui nunc praeest monasterio S. Donati in suburbio Immolensis oppidi constituto: et presbyter ille communis quidem, ac pene saecularis erat vitae, sed tantam a Domino consecutus fuerat gratiam, ut, si quis sibi nuntiaretur a serpente percussus, mox sanctificatam a se aquam nuntianti porrigebat, ut biberet; qua hausta, tanta protinus divinae virtutis efficatia clarescebat, ut is, qui biberat, tam quam si eum anguis specialiter momordisset, omne vulnerati virus evomeret, et ille, qui percussus fuerat, funditus veneno vacuus et totis visceribus humore pestifero defaecatis liber et incolomis remaneret. Alius autem presbiter erat nullius pene momenti, ita ut secularis prudentiae ne tenui quidem calleret ingenio, litteras autem vix sillabatim ac rustice balbutiret. Aliquando vero gallinam eius vespertina hora accipiter rapuit, quae scilicet iniuria amarissimo illum
Abbreviated transcription (Latin):
ereto q̃m̃ uoci dñ inobedies suerat. U bi notandũ qr quẽ sefellise frem
scriptura pͥus euident̃ accusat. ad eundẽ mox sermone dñi factũ. Acue¬
risima ꝓpħasse indubitant̃ affirmat. Et certe si facti huiꝰ diligent᷑ ordo
pensat᷑ deceptor iste ꝓculdubio uiri in nocentis honucida fuisse con
nis articulo dũ curat ꝑ m̃datiũ fallere: coactus ẽ ꝑ ueritatis oraculũ
ꝓpliare: E nũ ũ qͥs heli sac̃dotẽ nesciat rȩpbũ & tã plenitate sui quã
ꝓliberorũ diffrenata licentia diunȩ anĩad u̾sionis sententia codepnat̃
ius deam̃ benelietione. ñ fuit sterilis etteri Anise. enii nitentia codesnatẽ
imp̃eatꝰ e uilus. A it eni scriptura. B enediae heli helchan e eeindori
eiꝰ & diã. Reddat tibi dñs sem̃ de muliere

Expanded text:
oniam voci Domini inoboediens fuerat. Ubi notandum, quia, quem fefellisse fratrem scriptura prius evidenter accusat, ad eundem mox sermonem Domini factum ac verissima prophetasse indubitanter affirmat. Et certe, si facti huius diligenter ordo pensatur, deceptor iste procul dubio viri innocentis homicida fuisse convnis articulo, dum parat per mendacium fallere, coactus est per veritatis oraculum prophetare. Enimvero quis Heli sacerdotem nesciat reprobum et tam pro lenitate sui quam pro liberorum diffrenata licentia divinae animadversionis sententia condempnatum? Eius tamen benedictione non fuit sterilis uterus Annae, cui nimirum fęcunditatem imprecatus est vulvae. Ait enim scriptura: Benedixit Heli Helchanae et uxori eius et dixit: 'Reddat tibi Dominus semen de muliere
Abbreviated transcription (Latin):
cacẽ reddidit. ñ meritũ hoĩs. s offitiũ sac̃ dotis. Et quod nõ  e ͤ q uta¬
habebat causa ministri. uirtꝰ exibuit ministerii.

Expanded text:
cem reddidit non meritum hominis, sed officium sacerdotis, et quod nohabebat s causa ministri, virtus exhibuit ministerii.
Abbreviated transcription (Latin):
deficiens absorberet. Tam qͥppe intolerabilis atq ĩmanissimi languoris ni¬
mietate constrict: nec dignã cognoscit᷑ pęnitentiã suscepisse. nec mulier̃
a se cõtub̾niũ quarũ etiã tẽ ĩpudent̃ uti ministerio ñ uerebat᷑. uoluit
absentare. Porro aut̃ cũ redẽptor nr̃ dicat. qr indigito dĩ eiceret demonia.
ipse digitꝰ aut̃ dĩ ꝓculdubio sps sc̃s accipit᷑. euident̃ agnoscit᷑. qr nũquã
riȩ spurtia maculatꝰ. demones tam̃ effugare nullatenꝰ potuisset. si uir
po tuissec effringere: tot mnermis & solus hoũim mila trucidare.: nͥ
eũ fortitudo scĩ sp̃s roborasset: P ret̾ea & ꝓpłies ille falsus sine ꝓpħica scĩ
contra diuina p̃cepta comedere ꝑ accurata m̃datia ꝑsuasit. Asserens an¬
gelus quit locutus ẽ mͥ in sermone dñi dicẽs. reduc eũ tecũ incdomũ

Expanded text:
deficiens absorberet. Tam quippe intolerabilis atque immanissimi languoris nideficiens absorberet. Tam quippe intolerabilis atque immanissimi languoris nimietate constrictus nec dignam cognoscitur penitentiam suscepisse nec mulierum a se contubernium, quarum etiam tunc impudenter uti ministerio non verebatur, voluit absentare. Porro autem cum Redemptor noster dicat, quia in digito Dei eiceret demonia ipse, digitus autem Dei procul dubio Spiritus sanctus accipitur, evidenter agnoscitur, quia numquam riae spurcitia maculatus, daemones tamen effugare nullatenus potuisset, si virpotuisset effringere, tot inermis et solus hominum milia trucidare, nisi eum fortitudo sancti Spiritus roborasset? Preterea et prophetes ille falsus sine prophetica scontra divina precepta comedere per accurata mendacia persuasit asserens: Angelus, inquit, locutus est mihi in sermone Domini dicens: 'Reduc eum tecum in domum