comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
itaq apłm̃ talia preuidentemr: & ea tutan¬
da salubriter ammonentem. Profanas in¬
quit uerborum nocutates euita: multũ
enim ꝓficiunt ad impictatem. & sermo
eorum sicut cancer serpit. Et non ait
uerborum nouitates: sed addidit ꝑfinas.
Sunt enim & doctrmȩ religionis congruen¬
tes uerbortim nouitates: fictit ipsum nom̃
tp̃ianorum quando dici ceperit. sicut scͥꝑ¬
tum est. In antiochia enim primum pest
ascensionem dm̃i. appelliti sunt discipuili xp̃u¬
ni: sicut legitur in actib apłoiim. Et
renodochia. & monasteria: postea funt
appellata nouis nominibrs. Rescamen
ipse &o ante nomina sua erant: & religonis
ueritate firmantur. qua etiam contra
improbos defenduntar: Aduersus impie¬
tatem quoq arrianorum hereticorum.
notum nomen patres omouszon condide¬
runt: sed non rem notuam tali nonine
signauerunt. Hoc enim uocatur omotis¬
on quod est. ego & pater. unum samitis:
units uidelicet enislemq substante. Ham

Expanded text:
itaque Apostolum talia praevidentem, et ea vitanitaque Apostolum talia praevidentem, et ea vitanda salubriter admonentem: Profanas, inquit, verborum novitates evita: multum enim proficiunt ad impietatem, et sermo eorum sicut cancer serpit . Et non ait, verborum novitates; sed addidit, profanas. Sunt enim et doctrinae religionis congruentes verborum novitates, sicut ipsum nomen Christianorum quando dici coeperit, scriptum est. In Antiochia enim primum post ascensionem Domini appellati sunt discipuli Christiani, sicut legitur in Actibus Apostolorum : et xenodochia et monasteria postea sunt appellata novis nominibus, res tamen ipsae et ante nomina sua erant, et religionis veritate firmantur, qua etiam contra improbos defenduntur. Adversus impietatem quoque Arianorum haereticorum novum nomen Patris Homousion condiderunt: sed non rem novam tali nomine signaverunt; hoc enim vocatur Homousion, quod est, Ego et Pater unum sumus , unius videlicet ejusdemque substantiae. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
doleamus insipientiam. ut nuremur au¬
datiam. Omnes autem insipientissimi
heretici. qui se xp̃ianos uocari uolunt.
audacias fimentorum stiorum. quas
matime ȩxharret sensus humantis. oc¬
casione euangelicȩ sententiȩ colorare co¬
nantur tibi dñs ait. adhac multa habeo
uobis dicere. s non potestis poetare modo:
quasi hȩc ipsa sint que tunc discipuli por¬
tare non poterant. & ea docuerit sp̃c̃ sog̃
quȩ palam docere. atq predicare. quanta¬
libet stratur audatia. spc̃ erubescit im
doctrinam non sustinebunt: sea sedm̃ de¬
prurientes auribus. & aueritate qui¬
dem auditum auertentes ad fabalit
autem conuertentur. Illa enim secreti fur.¬
tiq cominemoratio qua dicitur panes oo¬
cultos libenter attingite. & aquȩ fatiuę
dulcedinem. pruritum facit audientibus
in auribus spiritaliter forncantibus: sicatꝰ
quodam pruritu libidinis. etim in carne
currumpitar. integritas castitatis. Audite

Expanded text:
doleamus insipientiam, ut miremur audoleamus insipientiam, ut miremur audaciam. Omnes autem insipientissimi haeretici, qui se christianos vocari volunt, audacias figmentorum suorum, quas maxime exhorret sensus humanus, occasione evangelicae sententiae colorare conantur, ubi Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo: quasi haec ipsa sint quae tunc discipuli portare non poterant, et ea docuerit Spiritus sanctus, quae palam docere atque praedicare, quantalibet feratur audacia, spiritus erubescit immdoctrinam non sustinebunt, sed secundum deprurientes auditu: et a veritate quidem auditum suum avertent, ad fabulas autem convertentur » . Illa enim secreti furtique commemoratio qua dicitur, Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem, pruritum facit audientibus in auribus spiritualiter fornicantibus, sicut pruritu quodam libidinis etiam in carne corrumpitur integritas castitatis. Audite
Abbreviated transcription (Latin):
hatirunt insipientiam. quam putant
scientiam. cuius ꝓbibitam quodaminedo
furantur audientiam. Hinc oo nefa¬
rios titus suos. hominibus sacrilega cu¬
riositate deceptis. nel decipiendis magi.¬
carum artium doctrina commendit:
hinc ille illicite diuinitiones. inspectis
petudum iisceribtis occisorum a uocib¬
uel uolatibus auium. aut signas multiformi¬
bus demontim. insusurrantur auribtis ho¬
minum imperitorum. ꝑ colloquia ꝑditoꝵ
Propter hȩc illicita atq punienda secre¬
ta: mulier illa non solum insipiens. ue¬
rum audax etum nuncupatur. S hec
non solum are ipsa: uerum etum & a
nomine ñe religionis aliena sunt. Quid
quod hec mulier insipiens & audax. sub
xpͣiano uocabulo. tot celestat hereses con¬
didit: tot nefandas fabulas fuxit: llti¬
nam tales. quales in theatris. sine cantant᷑.
siue saltantur. siue mimica scarrillitate
ridentur: & non quasdam. tales ꝗttales
aduersus deum fingere potuisse. sic illã

Expanded text:
hauriant insipientiam, quam putant hauriant insipientiam, quam putant scientiam, cujus prohibitam quodammodo furantur audientiam. 3. Hinc et nefarios ritus suos hominibus sacrilega curiositate deceptis vel decipiendis magicarum artium doctrina commendat. Hinc illae illicitae divinationes inspectis pecudum visceribus occisorum, aut vocibet volatibus avium, aut signis multiformibus daemonum, insusurrantur auribus hominum periturorum per colloquia perditorum. Propter haec illicita atque punienda secreta, mulier illa non solum insipiens, verum audax etiam nuncupatur. Sed haec non solum a re ipsa, verum et a nomine nostrae religionis aliena sunt. Quid quod mulier haec insipiens et audax, sub christiano vocabulo tot scelestas haereses condidit, tot nefandas fabulas finxit? Utinam tales quales in theatris sive cantantur, sive saltantur, sive mimica scurrilitate ridentur; et non quasdam tales, quales adversus Deum fingere potuisse sic illam
Abbreviated transcription (Latin):
dorem fibi. qui in illa mala uel illo regente
non cecidit. uel illo inde leuante surrex̃.
Cauete timendo & orando. ne irruatis
in illad eingnia salomonis: ubi mulieꝵ.¬
& insipiens. & audax. inops paris effecta.
conuocat pretereuntes dicens. Panes
occultos libenter attingite: oo aquȩ
fartiue dulcedinem. Hȩc enim mulier.
uanitas est impiorum. cum sint insipien¬
tifsimi aliquid se scire opmnantium: sic̃
de ista muhere dictum est. mobs panis
effecta. Que cum sit inobs ꝑmittit
panes:. id est cum sit ignara ueritatis.
ꝑmittit scientiam. ueritatis. Occultos
tamen panes promittit. quos dicit liben¬
ter attingi. & aquȩ furtiae dulcedinẽ
uto ea scilicet libentius. & dulcius andi¬
antur. & agantur. que palim in ecclĩ
dici crediq prohibentur. Ipsa quͥipe oc¬
caltatione condiunt. quodam modo. ne¬
farii doctores fra uenena curiosis: ut
ideo se existiment alquid discere magnũ
quia meruit haberi secretum: & fuauiꝰ

Expanded text:
dorem sibi, qui in illa mala vel illo regente dorem sibi, qui in illa mala vel illo regente non cecidit, vel illo inde levante surrexit. Cavete timendo et orando, ne irruatis in illud aenigma Salomonis, ubi mulier insipiens et audax, inops panis effecta, convocat praetereuntes dicens, Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem . Haec enim mulier vanitas est impiorum, cum sint insipientissimi, aliquid se scire opinantium, sicut de ista muliere dictum est, inops panis effecta. Quae cum sit inops panis, promittit panes; id est, cum sit ignara veritatis, promittit scientiam veritatis. Occultos tamen panes promittit, quos dicit libenter attingi, et aquae furtivae dulcedinem; ut ea scilicet libentius et dulcius audiantur et agantur, quae palam in Ecclesia dici credique prohibentur. Ipsa quippe occultatione condiunt quodammodo nefarii doctores sua venena curiosis; ut ideo se existiment aliquid discere magnum, quia meruit habere secretum, et suavius
Abbreviated transcription (Latin):
quia & ipse cibus intelligibilis lixx est.
Vt ergo crescatis eumq capiitis. & quan¬
tomagis crescitis. tantomagis magisq ca-¬
piatis. non ab eo doctore qui ur̃is atrib
sonat. hoc est formsecus oꝑando plantat.
&c rigat: sed ab eo quidat incrementam
petert a sperare debetis. Proinde sicut
preterito sermone commonut. Caucde
matime qui parutili estis. & adhuc alm̃¬
tis lacteis indigetis ne homimibus sub bac
occasione deceptis ac deceptoribus. quia do¬
mintis ait. adhoc multa habeo nobis dhc̃e
s non potestis portare modo. aurem curio¬
sam prebettis ad incognita screnda: cum
mentes mualidas habeatis ad uera eo fal¬
sa tudicanda. marime ꝓꝑter obscenissi¬
mas turpitudines. quas dociuit sithanas
animis istabiles atq carnales. ad hoc deo
sinente. ut eius ubiq sint tremenda iuidi¬
cia. & in compitatione impurȩ nequitȩ
dulcescat purissimna disciplina. atq ut
illi det honorem. timorem autem & pu¬

Expanded text:
quia et ipse cibus intelligibilis lux est. quia et ipse cibus intelligibilis lux est. Ut ergo crescatis, eumque capiatis, et quanto magis crescitis, tanto magis magisque capiatis; non ab eo doctore qui vestris auribus sonat, hoc est, forinsecus operando plantat et rigat, sed ab eo qui dat incrementum , petere ac sperare debetis. 2. Proinde, sicut praeterito sermone commonui, cavete, maxime qui parvuli estis et adhuc alimentis lacteis indigetis, ne hominibus sub hac occasione deceptis ac deceptoribus, quia Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, aurem curiosam praebeatis ad incognita scienda, cum mentes invalidas habeatis ad vera et falsa dijudicanda: maxime propter obscoenissimas turpitudines, quas docuit satanas animas instabiles atque carnales, ad hoc Deo sinente, ut ejus ubique sint tremenda judicia, et in comparatione impurae nequitiae dulcescat purissima disciplina; atque ut illi det honorem, timorem autem vel pu
Abbreviated transcription (Latin):
dus est capit. Cum de otibus &. auribus
homuium non recedat: quis est caius
acies ad cum mentis accedat: Quis est
qui eum trinitatem scisset: hisi ipse fio
innotescere uoltusset: Et quis hominũ:
iam istam sic eliciat trinitatem: Et
tamen quis hominum. sicut angeli sapiat
trintatem : Ea ipsa ergo quȩ de dei
eternitate. ueritate. sanctitate. imprõp¬
tu & palim sine cessatione dicuntur: ab
alis bene ab aliis male intelliguntur: ⁊ m¬
mo ab aliis intelliguntar. ab aliis non in¬
telliguntur. Qui erm male intelligit:
non intelligit. Ab eis autem ipsis a quibꝰ
bene intelliguntur. ab alii mintis. ab abis
amplius mentis uiuacitate cernuntur.:
a nullo hominum ficut ab angelis capi¬
untur. In ipsa ergo mente. hoc est in inte¬
riore homine. quodammodo crescitur
non solum ut ad cibum a lacte transeat᷑.
uerum etiam ut amplius atq amplius
cibus ipse sumatur. Non autem crescit᷑
spatiosa mole. s intelligentia luminosa:

Expanded text:
dus est capiat, cum de oribus et auribus dus est capiat, cum de oribus et auribus hominum non recedat? Quis est cujus acies ad eum mentis accedat? Quis est qui eum Trinitatem esse scisset, nisi ipse sic innotescere voluisset? Et quis hominum jam istam sileat Trinitatem: et tamen quis hominum sicut Angeli sapiat Trinitatem? Ea ipsa ergo quae de Dei aeternitate, veritate, sanctitate, in promptu et palam sine cessatione dicuntur, ab aliis bene, ab aliis male intelliguntur: imo ab aliis intelliguntur, ab aliis non intelliguntur. Qui enim male intelligit, non intelligit. Ab eis ipsis autem a quibus bene intelliguntur, ab aliis minus, ab aliis amplius mentis vivacitate cernuntur, et a nullo hominum sicut ab Angelis capiuntur. In ipsa ergo mente, hoc est in interiore homine, quodammodo crescitur, non solum ut ad cibum a lacte transeatur, verum etiam ut amplius atque amplius cibus ipse sumatur. Non autem crescitur spatiosa mole, sed intelligentia luminosa;
Abbreviated transcription (Latin):
uobis dicere. s non potestis portare modo.
non in his dñi uerbis nescio quȩ secreta ni¬
mis abdita suspicemtr. quȩ cum dicia do-¬
cente possint. portari a discente non possint.
s ea ipsa quȩ in doctrina religionis. in quo¬
rumlibet homintm notitia legimius. et
sribimus. audimus & dicimus. si uellet
eo modo nobis xp̃c dicere. sicut ea dicit
angelis sanctis. in se ipso uingenito patris
uerbo. patriq coeterno: qui nam homines
portare possent etiam si iam essent spiri¬
trules. quales ad hcic apłi non fuerunt.
quando eis dñs ista loquebatur. qualesq
postea uemente sancto spͣu facti sunt::
Nam utiq quicquid de creatura sciri
potest minus est ipso creatore: qui summꝰ.
& uerus. & mimiutabilis deus est. Et qͥs
eum tacete llbi non a legentibus. que
cantantibus. quomodocumq sermocinan¬
tibus: postremo ab ipsis etiam blasphemã¬
tibus. nominatur: Et cum etim nemo
taceat: quis est qui eum sicut intelligen¬

Expanded text:
vobis dicere, sed non potestis portare modo. vobis dicere, sed non potestis portare modo. Non ut in his Domini verbis nescio quae secreta nimis abdita suspicemur, quae cum dici a docente possint, portari a discente non possint: sed ea ipsa quae in doctrina religionis in quorumlibet hominum notitia legimus et scribimus, audimus et dicimus, si vellet eo modo nobis Christus dicere, sicut ea dicit Angelis sanctis in seipso unigenito Patris Verbo, Patrique coaeterno; quinam portare homines possent, etiam si jam essent spirituales, quales adhuc Apostoli non fuerunt, quando ista eis Dominus loquebatur, qualesque postea veniente sancto Spiritu facti sunt? Nam utique quidquid de creatura sciri potest, minus est ipso Creatore, qui summus et verus et immutabilis est Deus. Et quis eum tacet? Ubi non a legentibus, dispcantantibus, quoquomodo sermocinantibus, postremo ab ipsis etiam blasphemantibus nominatur? Et cum eum nemo taceat, quis est qui eum sicut intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
p̃e sanctus quem¬
promisit dñs. se
discipłis esse mis¬
surum. qui eos do¬
ceret omnem ueritatem. quam tunc
quando cum eis loquebatur. portare non
poterant. de quo spũ sancto sicut dicit
apłs. nunc pignus accepimus. quo uerbo
intelligeremus eius plenitudinem in ui-¬
ta alia reseruari: ipse ergo sp̃c sanctus.
& nunc docet fideles quanta quisq po-¬
test capere spiritahia. & corum pectora
desiderio maiore fuccendit. si qtusq in
ea caritate ꝑfitiat qua & diligat cognta.
&o cognoscenda desideret. ita ut ea quȩ¬
quoq ipsa quȩ nunc quomodocumq
cognoscit nondum se scire sciat. sicat
scienda sunt in ea uita. quam nec ocaibus
udit. nec auris audint. nec in cor homi¬
nis ascendit. Quo sciendi modo. si nunc
ea uellet interior maigster dicere. id est
nr̃ȩ menti aperire atq monstrare: hu¬
mana infirmitas portare non posset.
llnde me nr̃a dilectio menunit. iam
locutum esse. cum etangelii uerba tracta¬
remus. ubi dñs ait. adhuc multa habeo

Expanded text:
 sanctus quempromisit Dominus se discipulis suis esse missurum, qui eos doceret omnem veritatem, quam tunc quando cum eis loquebatur, portare non poterant: de quo Spiritu sancto, sicut dicit Apostolus, nunc pignus accepimus , quo verbo intelligeremus ejus plenitudinem nobis in vita alia reservari: ipse ergo Spiritus sanctus et nunc docet fideles, quanta quisque potest capere spiritualia; et eorum pectora desiderio majore succendit, si quisque in ea charitate proficiat, qua et diligat cognita, et cognoscenda desideret: ita ut ea quoque ipsa quae nunc quomodocumque cognoscit, nondum se scire sciat, sicut scienda sunt in ea vita quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Quo sciendi modo, si nunc ea vellet interior magister dicere, id est, nostrae menti aperire atque monstrare; humana infirmitas portare non posset. Unde me vestra Dilectio meminit jam locutum, cum sancti Evangelii verba tractaremus, ubi Dominus ait, Adhuc multa habeo
Abbreviated transcription (Latin):
Grãs antem ago dõ meo. quod neminem
ur̃m baptitaui: nisi crispum & galum.
nequis dicat quod innomine meo bapti¬
rati sitis. Baptitani autem ce stephane do¬
mum. seterum nescio. si quem alium ur̃m
baptitare. sed eiuiangłitare: non insaꝑi¬
entia uerbi. nt non euacuetur crux
xp̃i Uerbum enim crucis. pereuntib
quidem stultitia est. His antem qui sali
fiuint. ia est nob: iuirtus dei est. Scriptũ
est enim. Pdam sapientiam sapientiũ:
& prudentiam prudentium reꝓbabo.
Ubi saꝑiens UIbi scriba: Ubiconquisitor

Expanded text:
Gratias ago Deo meo, quod neminem vestrum baptizavi, nisi Crispum et Caium: ne quis dicat, quod in nomine meo baptizati sitis. Baptizavi autem et Stephanae domum: caeterum nescio, si quem alium vestrum baptizare, sed euangelizare. Non in sapientia uerbi, ut non euacuetur crux Christi. Verbum enim crucis pereuntibus quidem stultitia est, his autem qui salui fiunt, id est nobis, uirtus Dei est. Scriptum est enim: Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo. Ubi sapiens, ubi scrib
Abbreviated transcription (Latin):
oruitbii sunt achaũ. & hi si¬
miilit̾ ab aplis audierunt ner¬
bum ueritatis: & subuersi sunt
multifariam afalsis apłis. qradam¬
autem ad philosophiam & uerbo¬
sam eloquentiam. alũ adsectam
legis indaicȩ erant inducti. Hos

Expanded text:
orinthii sunt Achaici; et hi similiter ab apostolis audierunt verbum veritatis, et subversi sunt multifarie a falsis apostolis. Quidam a philosophiae verbosa eloquentia, alii secta legis Judai
Abbreviated transcription (Latin):
omnia. & nos ꝑ ipsum. Sed non moĩb
est scientia. Quidam autem conscien¬
tia usq nc̃ idoli quasi idolotitum
manducant: & conscientia ipsorum
cum sit infirma pollui tͤ. fsca aut̃
nos non cõmendat qͣo. Neq mini si
ñ manducauerim̃ defitiemꝰ᷑ neq siman
te autem ne forte hȩc licentia
nr̃a. offendiculum fiat infirmis.
Si enim qͥs iuiderit eum qui habet
scientiam midolio recũbentem:
nonne conscientia eius cũsit.
infirma edificabitur ad man-¬
ducandum idolotita: Et ꝑsbit
infirmꝰ intua scientia fr̃ ꝓpt̾ quẽ¬

Expanded text:
omnia et nos per ipsum sed non in omnibus est scientia quidam autem conscientia usque nunc idoli quasi idolothytum manducant et conscientia ipsorum cum sit infirma polluitur esca autem nos non commendat Deo neque si non manducaverimus deficiemus neque site autem ne forte haec licentia vestra offendiculum fiat infirmis. Si enim quis viderit eum qui habet scientiam in idolo recumbentem, nonne conscientia ejus, cum sit infirma, aedificabitur ad manducandum idolothyta, et peribit infirmus in tua
Abbreviated transcription (Latin):
corum infirmam. inxp̃m peccatis.
Qua ꝓpt̃ si esca scandalitat frẽm
meu̾. non manducabo carnem
inet̃num: ne fr̃em meum scanda¬
liem. Non sum liber: Non sum
estis indños Et sialis non sum
int̾rogant. hec est. Nunquid
ñ babemus potestatem mandu¬
candi & bibendi: Nunquid ñ
nbemꝰ potestatem sororem mu¬
licrem circũducendi. sic̃ et ce¬
Aut solus ego ce barnabas non ha¬
bemꝰ potestatem hoc oꝑandr:
Quis militat suis stipendiis un¬
quã: Quis plantauit ineam.
& de fructu eius non edit:
Qui pascit gregem & delacte gregis non
mandiat: Nunqͥd sccđm hominem hȩc
pico. Anler hoc non dicit: Scriptum est

Expanded text:
tis. Quapropter si esca scandalizat fratrem meum: non manducabo carnem in aeternum, ne fratrem scandalizem. Non sum liber? Non sum estis in Domino? Si aliis non sum interrogant hnon habemus potestatem manducandi et bibendi? Nunquid non habemus potestatem sororem mulierem circumducendi, sicut et caeAut solus ego et Barnabas, non habemus potestatem hoc operandi? Quis militat suis stipendiis unquam? Quis plantat vineam, et de fructu ejus non edit? Quis pascit gregem, et de lacte gregis non manducat? Nunquid secundum hominem haec dico? An et lex haec non dicit? Scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
innuiriam. Ecce t̾cio hoc ꝑatus sum ue¬
nire ad nos: & ñero grainꝰ uob̃. Non
enĩ quero quȩ ur̃a sunt: seduos. Nec
enim debent filii parentibꝰ thesauritare:
sed parentes filñs. Ego aut̃ libentisfime
impendam. & suꝑ impendar ipse pro
animabꝰ nr̃isi licet plus nos diligens.
minꝰ diligar. Sed esto. Ego uos ñ graua¬
m: sed cum eẽm astutꝰ dolo uos cepi. N¬
qͥq̃ ꝑaliquem eoꝵ qͦs misi aduos. cucũ¬
uem uos: Rogaui citum. & misi cum

Expanded text:
m ecce tertio hoc paratus sum venire ad vos et non ero gravis vobis non enim quaero quae vestra sunt sed vos nec enim debent filii parentibus thesaurizare sed parentes filiis ego autem libentissime inpendam et superinpendar ipse pro animabus vestris licet plus vos diligens minus diligar sed esto ego vos non gravavi sed cum essem astutus dolo vos cepi numquid per aliquem eorum quos misi ad vos circuveni vos? Rogavi Titum, et misi cum
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & cum uenissemꝰ macidoniam:
nullam requiẽ habuit caro nr̃a seqͥ
omnem tribulationẽ passi. foris
ꝑugne intꝰ timores. Sedqui cõsolat᷑
humiles: consolatꝰ ẽ nos ds̃ mnaduen¬
tu titi. Non solum aut̃ maduentu

Expanded text:
ssemus Macedoniam, nullam requiem habuit caro nostra, sed omnem tribulationem passi. foris pugnae, intus timores. sed, qui consolatur humiles, consolatus est nos deus in aduentu Titi, non solum autem in aduentu
Abbreviated transcription (Latin):
donec ponat om̃s inunicos sub pedib
eius. Noiussime autem. inunica
destruet᷑ mors. Omĩa enim sub pedib¬
eiꝰ subiecit. Cum autem dicat omĩa
subiecta sunt ei. sine dubio p̃ter eũ
qui subietit sibi omĩa. Cum autem sub¬
iecta fuierint illi omĩa. tc̃ ipse filiꝰ fubiectꝰ
erit illi: qui sibi subiec̃ omĩa. ut sit

Expanded text:
donec ponat inimicos suos sub pedibus ejus. Novissima autem inimica destruetur mors . pedibus ejus. Cum autem dicat, omnia subjecta sunt ei, sine dubio praeter eum qui subjecit ei omnia . Cum autem subjecta fuerint illi omnia, tunc et ipse Filius subjectus erit illi qui subjecit sibi omnia, ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
hoꝵ est caritas. Sectamini caritatem. emu¬
lamim sp̃ualia:. magis ut ꝓpbetetis. Qui
enim loqͥtur lingua: ñ hominibꝰ loqͥtur
s dõ. Nemo cnim audit. Sp̃s autem
loqͥtur misteria. Nam quid ꝓpbat ho-¬
minibꝰ loquit᷑ ad edfficationem. & exor-¬
tationem. & consolationem. Qui loquit᷑
lingua: semet ipsum edificat. Qui autẽ

Expanded text:
T XIV. « Sectamini charitatem, aemulamini spiritualia, magis autem ut prophetetis. Qui enim loquitur lingua, non hominibus loquitur, sed Deo. Nemo enim audit, spiritus autem loquitur mysteria. Nam qui prophetat, hominibus loquitur ad aedificationem, et exhortationem, et consolationem. Qui loquitur lingua, semetipsum aedificat; qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
taum est itolis: nolite manduca¬
scientiam. Conscientiam antem
dico non tuam. sed alteriꝰ. Ut
quid enim libertas mea melica¬
turiabaliena conscientia: Si
ego cum gr̃a participo. quid blaspliemoe
pro eo qđ gras ago: Siue gͦ manduca¬
tis. siue bibitis. siue aliqͥd aluid agitis:
om̃a ingłam dĩ facite. Sine offensione¬

Expanded text:
um est idolis, nolite manducascientiam. Conscientiam autem dico, non tuam, sed alterius, ut quid enim libertas mea judicatur ab aliena conscientia? Si ego cum gratia participo, quid blasphemor pro eo quod gratias ago? Sive ergo manducatis, sive bibitis, vel aliud quid facitis, om
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝓpłians. ñ uelato capite: detur¬
ꝑat caput suũ. Unm ẽ. emmac
si decaluet᷑. Nam si non uelat᷑ mu¬
lier. tondeatur. Siuͦ curpe est mu¬
lieri tonderi aut de caluari: uelcc
caput suum. Uir quidem nondeb&
& gła. mulier aut̃ gła uiriest. Non
enim uir exmuliere: sed mulier ex
iuro. Aenim ñ est creatꝰ uir ꝓpt̾ mu¬
lierem:. sed mulier ꝓpt̃ iurum.Iqõ
debet mulier uelam̃ habere supra
caput. ꝓpt̃ angłos. Uerũptam̃ neq
uir fine muliere: neq mulier sine
niro indño. Nam sic̃ mulier de

Expanded text:
aut prophetans non velato capite, deturpat caput suum; unum est enim ac si decalvetur, nam si non velatur mulier, tondeatur; si vero turpe est mulieri tonderi aut decalvari, velet caput suum vir quidem non debet est Dei mulier autem gloria viri est non enim vir ex muliere est sed mulier ex viro etenim non est creatus vir propter mulierem sed mulier propter virum ideo debet mulier potestatem habere supra caput propter angelos verumtamen neque vir sine muliere neque mulier sine viro in Domino nam sicut mulier
Abbreviated transcription (Latin):
tualia seminaumus. magntum est si
ur̃a carnalia metamiis Si alii potes¬
tatis ur̃e participes sunt: quare ñ
potius nos: Sed non usi sumus hac
potestate. sed omĩa sustinemus: ne qͦd
offendiculum demus eunangłio xp̃i.
Nescitis qm̃ qui insacrario oꝑantur.
que de sacrario sunt edunt: Qui al¬
tario de seruiunt: cum altario par
ticipentur. Ita dñs ordinauit hisqͥ
cunangłium annuntiant: de euuan¬
głio uiuere. Ego attem millo horñ
usus sum. Non scriꝑsi autem hȩc:
ut ita fiant ime. Bomuĩ est cnum mͥ¬
imagis mori : quam ut głam meam
quis euacuet. Nam si eunangłitaue¬
ro. non est mͥ gła. Necensitas enim mͥ
incumbitꝰ. Ne enim mͥ est: si non en¬
uangłitanero. Si enim uolens hoc
ago. mercedem habeo Si antemin¬
nitus: dispensitio mͥ credita est.
Que est ergo merces mea. ut cu
testate mea in euangłio. Nam cum
liber eẽm exomĩbꝰ. omium me serut̃
feci ut plures lucri facerem: & factꝰ
sum indeis tanquã uideus. ut iu¬

Expanded text:
minauimus, magnum est si uestra carnalia metamus? si alii potestatis uestrae participes sunt, non potius nos? sed non usi sumus hac potestate, sed omnia sustinemus ne quod offendiculum demus euangelio Christi. nescitis quoniam qui in sacrario operantur quae de sacrario sunt edunt, qui altario deserntur? ita et dominus ordinauit • his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere. ego autem nullo horum usus sum. non scripsi autem haec, ut ita fiant in me. bonum est enim mihi magis mori quam ut gloriam meam quis euacuet nam si euangelizauero, non est mihi gloria: necessitas enim mihi incumbit: uae enim mihi est, si non euangelizauero. si enim uolens hoc ago, mercedem habeo: si autem inuitus, dispensatio mihi credita est. quae est ergo merces mea? ut euabutar potestate mea in euangelio. nam cum liber essem ex omnibus, omnium me seruum feci, ut plures lucri facerem. et factus sum lud
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Quod si infidelis discedit. disce¬
dat. Non est tnim seruititti sub¬
iectus fr̃ aut soror mennodi. Inpa¬
ce autem uocauit nos ds̃. Unde enĩ
scis mulier. si uirum salium facies.
aut unde scis uir. si mulierem saluã
quẽq sic̃ uocauit ds̃ ita ambulet:¬
& sic̃ in om̃ib eccłiis doceo. Circũcisuis
aliquis uocatuis est: ñ addncat pre¬
putium. Inp̃putio antem aliquis
uocatus est: non circũcidatur. sir¬
cumcisio nichil est. & p̃putium nichil
est: sed obseruatio mandatorum dĩ.
Unus quisq inqua nocatione uocatꝰ
es. non sit tͥ cure. sed & si potes li¬
ber fieri. magis ntere. Qui enim
indño uocatus est seruus libertꝰ ẽ.
dm̃. Similit̃ & qͥ liber nocatus est:
seruus est . xp̃i. Pretio emꝑti estis:
nolite fieri serui hominum. Unꝗͥs¬
fr̃: in hoc maneat apud qm̃. De
uirginib autem p̃ceptũ dñi non
habeo. consiluim autem do. tan¬
quam miscdiam consecutꝰ adño.
ut sim fidelis. Eristuno ergo hocbo¬

Expanded text:
quod si infidelis discedit, discedat. non est enim seruituti subiectus frater aut soror in eiusmodi, in pace autem uocauit nos deus. unde enim scis, mulier, si uirum saluum facies? aut unde scis, uir, si mulierem saluam it Deus, ita ambulet: sicut in omnibus Ecclesiis doceo. Circumcisus aliquis vocatus est; non inducat praeputium. In praeputio aliquis vocatus est; non circumcidatur. Circumcisio nihil est, et praeputium nihil est, sed observatio vocatus mandatorum Dei. Unusquisque enim in qua vocatione vocatus es? non sit tibi curae: sed et si potes liber fieri, magis utere. qui enim in domino uocatus est seruus, libertus est domini: similiter qui liber uocatus est, seruus est Christi. pretio empti estis: nolite fieri serui hominum. unusfratres in hoc maneat apud Deum de virginibus autem praeceptum Domini non habeo consilium autem do tamquam misericordiam consecutus a Domino ut sim fidelis existimo ergo hoc bo
Abbreviated transcription (Latin):
poris anĩ ẽ Qñ nñ panis. unũ corpꝰ
multi sumꝰ om̃s. qͥde uno pane par-¬
isrł scđm carnem. Nonne qui
edunt hostias participes sunt al¬
tarise Quid ergo dico: quod idolis
imimolatum sit aliquid. art quod
idolum sit aliqͥd: Sed qđ ĩmolant
gentes: demoni̾s ĩmolant & ñ dõ.
Nolo aut̾ uos sotios fieri demoni¬
oruim. Non potestis calicem dñi

Expanded text:
is, unum corpus multi sumus, omnes qui de uno pane parsecundum carnem: nonne qui edunt hostias, participes sunt altaris? Quid ergo? dico quod idolis immolatum sit aliquid? aut quod idolum sit aliquid? Sed quae immolant gentes, daemoniis immolant, et non Deo. Nolo autem vos socios fieri daemoniorum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in xp̃o sic̃ ibiq inom̃ĩ eccłia
docco. Tanquam non uenturꝰ simad
nos. sc inflati sunt quidam. Uemã
autem cito adnos si dñs uoluerit: & cog¬
noscam non sermones eortim qui sunt¬
inflaiti. sed uirtutem. Non enim in
sermone ẽ. regnum dei. seqd iurtute.¬

Expanded text:
o sicut ubique in omni ecclesia doceo tamquam non venturus sim ad vos sic inflati sunt quidam veniam autem cito ad vos si Dominus voluerit et cognoscam non sermonem eorum qui inflati sunt sed virtutem non enim in sermone est regnum Dei sed in virtute
Abbreviated transcription (Latin):
garemꝰ titũ. ut quẽ admodum cepit:
ita et ꝑfitiat inuob̃ etiam gr̃am istã.
S sic̃ mom̃ib habundantis fide et
co. sed ꝑalioꝵ sollicitudinem etiam ũre
caritatis ingenium bonum comꝓ¬
bans. Scitis enim gr̃am dm̃ nr̃i iħu¬

Expanded text:
remus Titum, ut quemadmodum coepit, ita et perficiat in vobis etiam gratiam istam. Sed sicut in omnibus abundatis fide, et co: sed per aliorum sollicitudinem, etiam vestrae charitatis ingenium bonum comprobans. Scitis enim gratiam Domini
Abbreviated transcription (Latin):
enum estis carnales. Cum emnisit
inter uos zelus & contentio: nonne
carnales estis. & scđm hominem
ambulatis: Cum enim quis dicat
ego quidem sum pauli. alius antem
ego apollo: nonne homines estis: oͥd
igitur est apollo. quid uͦ paulus: Mini¬
stri eius cui credidistis. & uniciuq

Expanded text:
s. Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis? Cum enim quis dicat, Ego quidem sum Pauli; alius autem ego Apollo, nonne homines estis? Quid igitur est Apollo? Quid vero Paulus? Ministri ejus cui credidistis. Et unicuique
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Factus est primꝰ homo adam ina¬
nimam uiuentem: noussimus aqͥam
in sp̃m uuficantem. Et ñ priꝰ qͦa spiri¬
tuale est. sed qd animale: de inde qđđ
spirituale. Primꝰ homo det̾ra t̃renꝰ:
scd̃s homo de celo celestis. Qualis
terrenus: tales & terreni. Et qualis
celestis: tales & celestes. Igitur sicut

Expanded text:
ctus est primus homo Adam in animam viventem: novissimus autem in spiritum vivificantem. Sed non prius quod spirituale est: sed quod animale est. Deinde quod spirituale. Primus homo de terra terrenus. Secundus homo de celo celestis. Qualis terrenus: tales et terreni. Qualis cel
Abbreviated transcription (Latin):
sed ego sub nullius redigar potestate.
sca uentri. & uenter escis: ds̾ autem
& hunc & hanc destruet. Corpus aut᷑
ñ fornicationi seqd dño & dñs corpori.
Deus nero & dñm suscitauit: & nos
suscitabit ꝑ iurtutem suam. Nesci¬
Tollens ergo membra xp̃i. faciam m̃¬
pra meretricis: Absit. Annescitis qm

Expanded text:
sed ego sub nullius redigar potestate esca ventri et venter escis Deus autem et hunc et haec destruet corpus autem non fornicationi sed Domino et Dominus corpori Deus vero et Dominum suscitavit et nos suscitabit per virtutem suam nescitollens ergo membra Christi faciam membra meretricis absit
Abbreviated transcription (Latin):
strauit adiungens. S hec loctittis sam
uobis. ut cum uenerit hora eorum remi¬
niscamini. quia ego dixi uobis: hora eorum
hora tenebrosa. hora nocturna. S in die
mandauit dñs miscdiam suam: & in nocte
declarauit. Quando nox iudeorum sepa-¬
ratum a se diem xp̃ianorum nulla confu¬
sione fuscauit: &c quando carnem occidẽ
potuit. fidem tenebrare non potuit.

Expanded text:
stravit adjungens: Sed haec locutus sum stravit adjungens: Sed haec locutus sum vobis, ut cum venerit hora eorum, reminiscamini quia eghora tenebrosa, hora nocturna. Sed in die mandavit Dominus misericordiam suam , et nocte declaravit, quando nox Judaeorum, separatum a se diem Christianorum in illa confusione fuscavit, et quando carnem occidere potuit, fidem tenebrare non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
enim omnes s aliqui ex ramis fracti sunt:
ut insertͣcar oleaster. Nam sp̃u scõ im¬
plente discipłõt xp̃i. cum linguis omniũ
gentium Iquerentar. cum ꝑ cos diuini
miracula frequentarent᷑. & diama eloqua
spargerent᷑: etiam occisuis ita dilectus est
tp̃c. ut euis cdiscipłi expulsi a congregatio¬
ne iudeorum. ex ipsis quoq iudeis ingen¬
tem multitudinen congregarent. & mul-¬
lam solitudinem formidarent. Hinc ergo
accensi ceteri reprobi eo ceci. Telum dei
habentes s non scdm scientiam. ut obseqͥũ
se prestare credentes deo occidebant eos:
sed pro illis occisus colligebat eos. qti de
his futuris antequam occideretur instru¬
xerat eos. ne ignaros atq imparatos ani-¬
mos mala inopinata & improtusa quam¬
uis cito transitura turbarent. s precogni¬
ta & patienter accepta. ad bona sempit̾na
perdtcerent. Hanc enim fuisse causam.
tit hec eis ꝓnuntiaret: etiam ipse demon-¬

Expanded text:
enim omnes, sed aliqui ex ramis fracti sunt, enim omnes, sed aliqui ex ramis fracti sunt, ut insereretur oleaster . Nam Spiritu sancto implente discipulos Christi, cum linguis omnium gentium loquerentur, cum per eos divina miracula frequentarentur, et divina eloquia spargerentur, etiam occisus ita dilectus est Christus, ut ejus discipuli expulsi a congregationibus Judaeorum, ex ipsis quoque Judaeis ingentem multitudinem congregarent, et nullam solitudinem formidarent . Hinc ergo accensi caeteri reprobi et caeci, zelum Dei habentes, sed non secundum scientiam, et obsequium se praestare Deo credentes, occidebant eos. Sed pro illis occisus colligebat eos; qui de his futuris, antequam occideretur, instruxerat eos, ne ignaros atque imparatos animos mala inopinata et improvisa, quamvis cito transitura, turbarent, sed praecognita et patienter accepta ad bona sempiterna perducerent. Hanc enim fuisse causam ut haec eis praenuntiaret, etiam ipse demon
Abbreviated transcription (Latin):
nobis & locum & gentem. Et quod cay-¬
ut quemadmodum illum occidendo. deo se
ꝑrestitisse obsequium. paitauerunt. sic etiã
illos. Iste itaq sensus est in his uerbis. Extra
synagogas facient uos: sed nolite solitudinẽ
formidare. Separati quippe a congregatio:¬
ne eorum. tam multas in nomine meo con¬
gregibitis. ut illi metuentes ne templum
qtod erat apud eos & omma legis ueteris
sacramenta deserantur. interfitiant uos:
sic fundentes sangumem ur̃m. ut deo se
prestare arbitrentur obsequitim. Exce
est illad: quod de illis dixit apłs. Telum
dei habent: s non sccdm scientiam. Obse¬
quium se putant prestare deo: interfiti¬
endo famulos dei. Oerror horrendus. Ita¬
ne ut placeas deo. ꝑcutis placentem deo:¬
& dei templum tnuum te feriente ꝓster¬
nitar. ne dei templam lapideam deserat᷑:
Oexecrabilis cecitas. S ex parte ifrł facta
est: ut plenitudo gentium intraret. Ex
parte in quam facta est: non ex toto. Non

Expanded text:
nobis et locum, et gentem , et quod Cainobis et locum, et gentem , et quod Caiut quemadmodum illum occidendo, Deo se praestare obsequium putaverunt, sic etiam illos. Iste itaque sensus est in his verbis, Extra synagogas facient vos; sed nolite solitudinem formidare. Separati quippe a congregatione eorum, tam multos in meo nomine congregabitis, ut illi metuentes ne templum, quod erat apud eos, et omnia legis veteris sacramenta deserantur, interficiant vos: sic fundentes sanguinem vestrum, ut Deo se praestare arbitrentur obsequium. Ecce est illud, quod de illis dixit Apostolus: Zelum Dei habent, sed non secundum scientiam . Obsequium se praestare putabant Deo, interficiendo famulos Dei. O error horrendus! Itane ut placeas Deo, ; et templum Dei vivum te feriente prosternitur, ne Dei templum lapideum deseratur? O exsecrabilis caecitas! Sed ex parte in Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret: ex parte, inquam, facta est, non ex toto. Non
Abbreviated transcription (Latin):
msi ut intelligerent atq ganderent. tam
multos se xp̃o ad quisituros cum iudeorum
congregationibus pellerentur: utt eos non
sufficeret pellere. s non sineret uiuere.
ne omnes ad nomen xp̃i sua predicatione
conuerterent. & ab obseruatione iudaismi
tanqtiam diume ueritatis auerterent.
Hoc enim de iudeis dictum debemus acci¬
pere : de quib dixerat. extra synagogas
facient uos Nam testes id est martyres
xp̃i. etiam occisi sunt a gentilibus: non ta
men illi arbitrati sunt. deo. s diis siuis tal¬
sis obsequitim prestare cum hoc facerent:.
Iudeotum autem omnis qui occidit predica¬
tores xp̃i. deo se prestare putauit obsequiũ:
credens quod desererent deum istł. quicũ¬
q conuerterentur ad xp̃m. Ut enim eo
ipsam tp̃m occiderent: ista ratione com¬
moti fant. Nam eorum de hac re etiam
uerba conscripta sunt. llidetis quia totus
mundus post eam abiite Si dimittimus
eum uuiere: uenient romani. &o tollent

Expanded text:
nisi ut intelligerent atque gauderent tam nisi ut intelligerent atque gauderent tam multos se Christo acquisituros, cum de Judaeorum congregationibus pellerentur, ut eos non sufficeret pellere, sed non sinerent vivere, ne omnes ad nomen Christi sua praedicatione converterent, et ab observatione Judaismi, tanquam divinae veritatis, averterent. Hoc enim de Judaeis dictum debemus accipere, de quibus dixerat, Extra synagogas facient vos. Nam testes, id est martyres Christi, etiamsi occisi sunt a Gentilibus; non tmen illi arbitrati sunt Deo, sed diis suis falsis obsequium se praestare, cum hoc facerent. Judaeorum autem omnis qui occidit praedicatores Christi, Deo se praestare putavit obsequium, credens quod desererent Deum Israel, quicunque converterentur ad Christum. Ut enim et ipsum Christum occiderent, ista ratione commoti sunt; nam eorum de hac etiam re verba conscripta sunt: Videtis quia totus mundus post eum abiit ; si dimiserimus eum vivere, venient Romani, tollent
Abbreviated transcription (Latin):
hora. quasi consolationem eis ꝑmitteret
post tribulationem: cum magis dicere de-¬
buisse uidetur. indicatiuo modo &uenit
hora : S non aitꝰuenit: cum tribulationẽ
suꝑ tribulationem. non consolationem post
tribulationem uenturam. illis esse. predic̾it.
Anforte sic eos illa de synigogis separatio
fuerat turbatura: ut mori mallent quam
in hac uita sine iudcrum congregationib
immorarie Absit ut sic turbarentur:
qui dei. non hominum gloriam requirebat̃.
Quid ergo est extra synagogas facient
uos. s uenit hora: cum potius dicere debu¬
isse uideatur. & uenit hora. ut omnis qtu
interficit uos. arbitretur obsequium se p̃sta¬
re deo : Neq enim saltem dictum est.s ue-
nit hora ut interfitiant uos. quasi ut eis mors
proconsolatione illius separationis accederet:
s uenit hora inquit. ut omnis qui int̾ficit uo̾
arbitretur obseqtuum se prestare deo. Pror¬
sus non michi uidet̾ aliud signifiare uoluisse.

Expanded text:
hora, quasi consolationem eis promitteret hora, quasi consolationem eis promitteret post tribulationem; cum magis dicere debuisse videatur indicativo modo, Et venit hora? Sed non ait, Et venit, cum tribulationem super tribulationem, non consolattribulationem venturam illis esse praediceret? An forte sic eos illa de synagogis separatio fuerat turbatura, ut mori mallent quam in hac vita sine Judaeorum congregationibus immorari? Absit ut sic turbarentur, qui Dei, non hominum gloriam requirebant. Quid ergo est, extra synagogas facient vos, sed venit hora, cum potius dicere debuisse videatur, Et venit hora, ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo? Neque enim saltem dictum est, Sed venit hora ut interficiant vos, quasi ut eis mors pro consolatione illius separationis accideret; sed, Venit, inquit, hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. Prorsus non mihi videtur aliud significare voluisse,
Abbreviated transcription (Latin):
cit. S uenit hora: ut omnis qͥ interficit
uos. arbitretur obsequitim se prestare
deo. Et hȩc facient: quia non cognotie¬
runt patrem neq me. Hoc est non cogno¬
uerunt deum. nec entis filium: cui se in uo¬
bis occidendis prestare arbitrantur obse:¬
qtuum. Quȩ uerba dñs ita subiecit: tan¬
quam ex hoc consolaretur suos. qui de syna-¬
gogis iudaicis pellerentur. Prenuntians
enim quȩ mala essent pro eius testimonio
perpessuri: ex tra synagogas inquit facient
uos. Nec ait & uenit hora: ut omnis qui
inter ficit uos. arbitretur obsequium se
prestare deo. Quid ergo ait : S uenit
hora: Quemadmodum diceret: si aliquid
boni post mala ista prediceret. Quid sibi
ergo uult. extra synagogis facient uos: sed
uenit hora ͤ Tanquam hoc dicturus fais¬
set. Separabunt quidem illi uos. s ego
uos colligam: auit separabunt. quidem illi
uos. s uenit hora leticie nr̃ȩ. Quid ergo
ibi facit hoc uerbum quod ait. s uenit

Expanded text:
cit: Sed venit hora ut omnis qui interficit cit: Sed venit hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo: et haec facient vobis, quia non cognoverunt Patrem neque me. Hoc est, non cognoverunt Deum nec ejus Filium, cui se in vobis occidendis praestare arbitrantur obsequium. Quae verba Dominus ita subjecit, tanquam ex hoc consolaretur suos, qui de synagogis Judaicis pellerentur. Praenuntians enim quae mala essent pro ejus testimonio perpessuri, Extra synagogas, inquit, facient vos. Nec ait, Et venit hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. Quid ergo ait? Sed venit hora: quemadmodum diceret, si aliquid boni post mala ista praediceret. Quid sibi ergo vult, Extra synagogas facient vos: sed venit hora? Tanquam hoc dicturus fuisset: Separabunt illi quidem vos, sed ego vos colligam; aut, Separabunt quidem illi vos, sed venit hora laetitiae vestrae. Quid ergo tibi facit hoc verbum quod ait, Sed venit
Abbreviated transcription (Latin):
quam dei. Crediderunt ergo in eum. sed
non sic: quomͦ eos uolebat credere qui di¬
cebat. Quomͦ potestis credere. gotiam
ab inuicem expectantes: & gloriam quȩ
a solo deo est non querentes: Disciptilis
ergo sic in eum credentibus ut impleti
spũ scõ. hoc est dono gratie dei. non sint
de numero eorum. qui ignorantes dei
iusticiam. & suam uolentes constituere.
iusticie dei non sunt subiecti. nec de illoꝵ
de quib dictum est. dilexerunt gloriã
homintm magis quam dei: illa congruit
ꝓphetia quȩ de ipsis inuenitur implcta.
Dñe in lumine uultus cui ambulabunt.
& in nomine tuo ęxtltabunt tota die.¬
uirtutis eorum tu es. Merito eis dicit᷑:
ęxtra synagogis facient uos. Illi scilicet:
qui ⁊ clum dei habent. s non sedm̃ sci¬
entiam. ꝓpter quod ignorantes dei ius¬
ticiam. & suam tolentes constituere.
& eos expellunt qui non in sua s in dĩ
iusticia exaltabunt᷑: nec expulsi ab ho-

Expanded text:
quam Dei . Crediderunt ergo in eum, sed quam Dei . Crediderunt ergo in eum, sed non sic, quomodo volebat eos credere, qui dicebat: Quomodo potestis credere, gloriam ab invicem exspectantes, et gloriam quae a solo Deo est non quaerentes ? Discipulis ergo sic in eum credentibus, ut impleti Spiritu sancto, hoc est dono gratiae Dei, non sint de numero eorum qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti ; nec de illorum de quibus dictum est, Dilexerunt gloriam hominum magis quam Dei: illa congruit prophetia, quae de ipsis invenitur impleta, Domine, in lumine vultus tui ambulabunt, et in nomine tuo exsultabunt tota die,virtutis eorum tu es . Merito eis dicitur, Extra synagogas facient vos: illi scilicet qui zelum Dei habent, sed non secundum scientiam; propter quod ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere , eos expellunt qui non in sua, sed in Dei justitia exaltantur, nec expulsi ab homi
Abbreviated transcription (Latin):
quasi non inde se fuerant separaturi. etiã¬
si eos nullus expelleret: S nimirum hoc
uoluit denuntiare. quia iudei xp̃m non
fuerant recepturi. a quo isti non fuerant
recesfuri: oo ideo futurum erat. ut foras
mitterentur: cum illo. ab eis qui esse
nollent in illo. hi qui esse non possent
sine illo. Nam ꝓfecto quia non erat
tillus alius popls dei. quam illud semen
abrabȩ. si agnoscerent & reciperent xp̃m.
tanquam rami naturales in olea ꝑmane-¬
rent: nec alie fierent ȩccłẽ xp̃i. alie sy-¬
nagoge iudeorum. Eidem quippe esset̃:
si in eodem esse uoluissent. Quod quia
noluerunt: quid restabat nisi ut rema¬
nentes extra xp̃m. extra synigogas fac̾e̾nt
eos. qͥ ñ relinquerunt. xp̃m  Accepto
tales essent: de quibus dicitur. Multi pͥn-¬
cipes iudeorum crediderunt ieum: sed
ꝓpter metum iudeorum ne repellerent᷑
de synagogis. non audebant confiteri etm.
Dilexerunt enim glãm hominum magis

Expanded text:
quasi non inde fuerant se separaturi, etiamquasi non inde fuerant se separaturi, etiamsi eos nullus expelleret? Sed nimirum hoc voluit denuntiare, quia Judaei Christum non fuerant recepturi, a quo isti non fuerant recessuri; et ideo futurum erat ut foras mitterentur cum illo, ab eis qui esse nollent in illo, hi qui esse non possent sine illo. Nam profecto, quia non erat ullus alius populus Dei quam illud semen Abrahae, si agnoscerent et reciperent Christum, tanquam rami naturales in olea permanerent ; nec aliae fierent Ecclesiae Christi, aliae Synagogae Judaeorum: eaedem quippe essent, si in eodem esse voluissent. Quod quia noluerunt, quid restabat nisi ut remanentes extra Christum, extra synagogas facerent eos qui non relinquerent Christum? Accepto dicitur: Multi principes Judaeorum crediderunt in eum ; sed propter metum Judaeorum, ne pellerentur de synagogis, non audebant confiteri eum. Dilexerunt enim gloriam hominum magis
Abbreviated transcription (Latin):
cernebat. Cum uero accepit donum sp̃c
scĩ quem negauerit predicauit: & quem
confiteri timucrat. non timuit ꝓfiteri.
Prius enim ȩxemplo quidem fucrat edo aꝰ
ut quod fieri conuenerat posset: s nondũ
fuerat uirtute fultus. ut qd nouerat fa¬
ceret. Instructus erat ut staret: s non
erat firmatus ne caderet. Quod postea
usq ad mortem: quem neguierat timens
mortem. Ideo dñs in hoc consequenti ca¬
pitulo. de quo nunc uobis loquendum ẽ
hȩc inquit locutus sum uobis. ut non scan-¬
daliremini. Canitur quippe in psalmo.
Par malta diligentibus legem tuam:
& non est illis scandalum. Merito itaq
ꝓmisso fp̃u sc̃o quo ieis oꝑante fierene
testes eius: subuuxit. Hȩc locutus sum
uobis: ut non scandalitemini. Cum enim
pax multa diligentibus legem dei. ut
non sit eis scandalum. Deinde quid pas-¬
suri essent: iam exprimens ait. Eatra
synagogis facient uos. Quid autem mali
erat apłis. expelli de synagogis iudaicis :

Expanded text:
cernebat. Cum vere accepit donum Spiritus cernebat. Cum vere accepit donum Spiritus sancti, quem negaverat praedicavit; et quem confiteri timuerat, non timuit profiteri. Prius enim exemplo quidem fuerat edoctus, ut quod fieri convenerat nosset; sed nondum fuerat virtute fultus, ut quod noverat faceret: instructus erat ut staret, sed non erat firmatus ne caderet. Quod posteaqusque ad mortem, quem negaverat timens mortem. Ideo Dominus in hoc consequenti capitulo, de quo nunc vobis loquendum est, Haec, inquit, locutus sum vobis, ut non scandalizemini. Canitur quippe in Psalmo, Pax multa diligentibus legem tuam, et non est illis scandalum . Merito itaque promisso Spiritu sancto, quo in eis operante fierent testes ejus, subjunxit, Haec locutus sum vobis, ut non scandalizemini. Cum enim pax multa diligentibus legem Dei, ut non sit illis scandalum. 2. Deinde quid passuri essent, jam exprimens ait: Extra synagogas facient vos. Quid autem mali erat Apostolis expelli de synagogis Judaicis,