comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Coues arabant ⁊ asie pascebant᷑
iuxta illos. In re familiari ꝓnide
gub̾nanda. que agriculture uecc̃ia
st̃ pat̾familias sollerfer̃ acqͥrit ut
gleba studio ⁊ labore ad fructũ ex¬
culta. futi tẽꝑis ĩ opiam annua fer¬
tilitate posit declurre i huic aut̃
negotio boues. ⁊ aratra p̾cipue nec¬
cĩa sũnt. ĩ quib cũ t̾ram oꝑatꝰ fũit
exeat qui seminat seminare semẽ
suum. ut temꝑe oportuno: aliud
referat fructũ tͥcessimum alid̾ sexa¬
gessimum. alid̃ centessimũ. Quod
si iuxta u̾itatẽ euũgłicam: semẽ
satores u̾bi dei accipiemiis ut augus¬
tinũ. ⁊ cet̾os eccłe doctores. Quatuor
enĩ suntͥ boue ꝑ que doctores eccle
recte cõꝑatur. Carnib enim pascit.
pelle munit. corn pugnat. fimo
tͥram st̾ilem ĩ ꝑinguat. Et est caro.
exhibitio debite humanitatis.pelł
ctodia disciplinate ꝯu̾sationis. sor¬
iuii. rigor eccłi astice scũitatis fimꝰ. U̾¬
bum iuste ĩcrepationis ħ .iiͦnͬi. doc¬

Expanded text:
oves arabant et asinae pascebantur juxta illos . In re familiari provide gubernanda, quae agriculturae necessaria sunt, paterfamilias solerter acquirit, ut gleba studio et labore ad fructum exculta, futuri temporis inopiam annua fertilitate possit declinare. Huic autem negotio boves et aratra praecipue necessaria sunt, in quibus cum terram operatus fuerit exeat qui seminat seminare semen suum, ut tempore opportuno aliud referat fructum tricesimum, aliud sexagesimum, aliud centesimum . Quod si juxta veritatem evangelicam semen satores verbi Dei accipiemus, ut Augustinum et caeteros Ecclesiae doctores. Quatuor enim sunt in bove per quae doctoribus Ecclesiae recte comparatur. Carnibus enim pascit, pelle munit, cornu pugnat, fimo terram sterilem impinguat. Et est caro exhibitio debitae humanitatis, pellis custodia disciplinatae conversationis, cornu rigor ecclesiasticae severitatis, fimus verbum justae increpationis. Haec quatuor doc
Abbreviated transcription (Latin):
morit᷑us es. Cũ audis rationale: reco¬
le dignitatem tuam. qr adimaginẽ
dĩscs es. Audi homo iintellige. ꝙ
rationał imortał appellaris. siqui¬
dem tationale aduitam. mortale ad
mortem ꝑtinet. Ergo si cuã ipsus
diffinitionẽ intelligis: mors unta cͥca
cedimicant. cuĩ illarũ potiꝰ fut᷑us
sis. Nunog sapicut᷑ phuõphare ⁊.
cireumspetul elto. utrum pocins eligas
an filius mortis. an filius uite eẽ ⁊ no¬
minari. Qnod si magis uitam quara
mortem eligis: caue ne male uiuẽdo
cas. ut etiam bene uiuas. sic ama sapi¬
entiam: ne ꝑdas iusticiam. nam ⁊ si
discere bonumi ẽ: s certe bene uiuere.
magis nocc̾ra. U̾ gͦ finem loq̃ndi parit̃
audiamꝰ : deum tunere. ⁊ mandata eiꝰ
obseruare. hoc est omnis homo. Idõq
studi ntĩ ꝓpositum ⁊ uite ꝓgressum. in
hoc conemur consũmare. ut scientia
uitam nram regat. ⁊ uita scĩam cu¬
stodiat. ut sic uiutroq ꝓficientes rec¬

Expanded text:
moriturus es. Cum audis rationale, recomoriturus es. Cum audis rationale, recole dignitatem tuam, quia ad imaginem Dei factus es. Audi homo et intellige, quod rationalis et mortalis appellaris, siquidem rationale ad vitam, mortale ad mortem pertinet. Ergo si tuam ipsius diffinitionem intelligis, mors et vita circa te dimicant, cujus illarum potius futurus sis. Nunc ergo sapienter philosophare et circunspectus esto, utrum potius eligas, an filius mortis, an filius vitae esse et nominari? Quod si magis vitam quam mortem eligis, cave ne male vivendo cas ut etiam bene vivas, sic ama sapientiam ne perdas justitiam. Nam et si discere bonum est, sed certe bene vivere magis necessarium. Ut ergo finem loquendi pariter audiamus, Deum timere, et mandata ejus observare, hoc est, omnis homo. Ideoque studii nostri propositum et vitae progressum in hoc conemur consummare, ut scientia vitam nostram regat, et vita scientiam custodiat, ut sic in utroque proficientes rec
Abbreviated transcription (Latin):
sto bene uiuendo oportet inuestigare. ꝙ
genus studii soliss iustis repositsi nõ¬
dum isti app̾hendert̃. nisi forte bñ ui¬
uere dicamus. eomͦ qͦ ꝑditi homines di¬
cunt inscło. qm̃ bene uiuit. qui bene se
pascit. uł eo loq̃ndi mͦ. qͦ illi duͣt hr̃e bo¬
nũ scłm: qͥ de noluptatib huiꝰ uite ĩ qͣn¬
tum ualent nichil omittunt. Duti¬
nam tu qͥ multa discis. qñq te ip̃m̃ do¬
ceas. nec a sũmo celi. s potins a te ip̃o
philosophari incipias. uͭ nideas qͥd
es quid eẽ debueras. ⁊ quid fut᷑us es.
Noq enĩ modica scĩa est se ip̃m cogno¬
scere. eoquod de celo descenb̾it. notys.
dytos. qd̃ est cognosc̾e te ip̃m. forte si
nitio est. Et ecce aniinal dat tͥ pecti ue¬
tustatem: mortale: pene necc̃ictatẽ. ra¬
tionale: celestem dignitatẽ. Cũ gͦ au¬
dis aĩal: plange misetiam tuum.
qr animał ⁊ pecc̃or es. Cñ audis mor¬
tale. formida ignẽ ct̃nũ. quia ĩbͣui

Expanded text:
sed bene vivendo oportet investigare: quod sed bene vivendo oportet investigare: quod genus studii solis justis repositum nondum isti apprehenderunt, nisi forte bene vivere dicamus, eo modo quo perditi homines dicunt in seculo, quoniam bene vivit qui bene se pascit: vel eo loquendi modo, quo illi dicuntur habere bonum saeculum, qui de voluptatibus hujus vitae in quantum valent nihil omittunt. O utinam tu qui multa discis, quandoque te ipsum doceas, nec a summo coeli, sed potius a teipso philosophari incipias, ut videas quid es, quid esse debueras, et quid futurus es. Neque enim modica scientia est seipsum cognoscere, eo quod de coelo descenderit γνῶθι σεαυτὸν, quod est: Cognosce teipsum. Forte si nitio est. Et ecce animal dat tibi peccati vetustatem, mortale poenae necessitatem, rationale coelestem dignitatem. Cum ergo audis animal, plange miseriam tuam, quia animal et peccator es. Cum audis mortale, formida ignem aeternum, quia in brevi
Abbreviated transcription (Latin):
ne. asine sunt quia pacientes inĩ¬
uiriis. sustinent omni a pro eo cui
se probauerunt. Asine sunt quia
extiema tulitate contempti gaudẽt
abrec̃ti ẽẽ ĩ domo dei. unmo in hoc
accipiunt responsum conscien¬
tie si omnib in feriores uideantur
dicunt. sunt illi qui tumẽtes ĩ am
philosophia gaudent se multa sub¬
tiliter inuesttgasse. s. genera ꝓbleu¬
matum angulos sillogisnorum.
dispositionẽ orbis t̾re̾ utitem elemẽ¬
torũ. ĩ itium ⁊ ꝯsm̃litioriẽ temporũ.
iucissitudinũ ꝑmitationes anni
cursus. dispositionessfellarũ. naturas
inimalium. iras bestiarum. uiniientoꝵ.
diffetentias uirgultoꝵ. uͥtutem radicũ.
ihis similia. finem studiorum suorũ
inhoc consittuentes. uͭ rerum cansas ꝑ¬
spicaci m̃tis ocło uideant᷑ attigisse. Uerũ
cansam illam causarũ. q̃ ẽ pͥncipium. ⁊
finis oĩum. lippo ĩmo ceco ocło potius re¬
spiciunt. ut pote qͣm sĩ philosophando.

Expanded text:
ne. Asinae sunt, quia patientes in inne. Asinae sunt, quia patientes in injuriis sustinent omnia pro eo cui se probaverunt. Asini sunt, quia extrema vilitate contenti gaudent abjecti esse in domo Dei, imo in hoc accipiunt responsum conscientiae, si omnibus inferiores videantur. discunt, sunt illi qui tumentes inani philosophia, gaudent se multa subtiliter investigasse, scilicet genera problematum, angulos syllogismorum, dispositionem orbis terrae, verticem elementorum, initium et consummationem temporum, vicissitudinum permutationes, anni cursus, dispositiones stellarum, naturas animalium, iras bestiarum, vim ventorum, differentias virgultarum, virtutem radicum, et his similia: finem studiorum suorum in hoc constituentes, ut rerum causas perspicaci mentis oculo videantur attigisse. Verum causam illam causarum, quae est principium et finis omnium, lippo, imo caeco oculo potius respiciunt, utpote quam non philosophando,
Abbreviated transcription (Latin):
sũt dñe. eo ꝙ ille doorant hominẽ sci¬
re. iste si uiere. Ex his autem studiis
tam d iu̾sis. diu̾sa imitatorib suis.
studia augͦ. reliquit. Sunt enĩ alii qͥ
discunt bene uiuere ⁊ ñ scire. Alu
semper discunt scire. ⁊ numquam
bene uiuere. Alii ⁊ scirẽ uiuere diseũt.
Qui discunt uiuere ⁊ ñ scire. sũt scĩ.
⁊ simplices uiri. magis sc̃ĩtatis quam
sit ĩdignatio. ideoq discurit ab alio
humilitatem ab alio pacĩam. ab alio
mansnetudinẽ. Ille docet eos silentiũ
ille gͣuitatem. aliꝰ. frequent᷑ minisf̾iũ
sicq inscola uirtutũ ex̾citati. legem do¬
mini ĩ macłatam ⁊ ꝯu̾tentem animaᷤᷤ
uirtutib non lit̾tis scribunt ĩ cordi¬
br sius. Iste ni fallorst̃ asine. dequib
dictũ ẽ. Boues arabant. ⁊ asine pasce¬
bãt᷑ iuxta illos. Asine siquidem st̾ ta¬
les. quia pͥmo mane intrantes inui¬
neam domim. portant pondus diei
⁊ estus sine murmure. ⁊ simulatio¬

Expanded text:
sunt dominae, eo quod illae doceant hominem scisunt dominae, eo quod illae doceant hominem scire, istae vero vivere. Ex his autem studiis tam diversis, diversa imitatoribus suis studia Augustinus reliquit. Sunt enim alii qui discunt bene vivere et non scire, alii semper discunt scire et nunquam bene vivere, alii et scire et vivere discunt. Qui discunt vivere et non scire, sunt sancti et simplices viri, magis sanctitatis quam sit indignatio. Ideoque discunt ab alio humilitatem, ab alio patientiam, ab alio mansuetudinem. Ille docet eos silentium, ille gravitatem, alius frequens ministerium, sicque in schola virtutum exercitati, legem Domini immaculatam et convertentem animas, virtutibus non literis scribunt in cordibus suis. Istae ni fallor sunt asinae de quibus dictum est: Boves arabant, et asinae pascebantur juxta illos. Asinae siquidem sunt tales, quia primo mane intrantes vineam Domini portant pondus diei et aestus sine murmure et simulatio
Abbreviated transcription (Latin):
escas cleuoratas it̾um i nos reuocat.
⁊ ruminãdo subtilius eas cõmipuit.
ut eas magis nutͥtiuas efficiat. Hec ã
multiplex ruminatio młta ⁊ subti¬
lis est scripturarũ disquistio. inqͣ
augustinus cet̾is eccłie doctoribuᷤ
preminuit. Quadriꝑtita enĩ scͥptu¬
rarum serie tanqͣm .iiͦiiͦ. paradisi
fluminib faciem t̾re irriganit. qͣs
si nominib uelis distinguere alia
naturał. alia uiriclicialis. alia spe¬
culatiua. alia disciplinał potest
appellari. Naturalis ad artes libe¬
uale pertinet. que omnes excepta gͣ¬
matica ⁊ rethonca naturales st̃ eo
ꝙ nat᷑ali quadã rerũ cõnexione sibi
cohereant. Iuridiciał ẽ retborica. q̃
ad legem fori⁊ ꝯtrou̾sias causarũ
ꝑtinet ꝓ qua de anqꝰto dictum est
qr diseipłos suoᷤ sñ dolo docebat dolos
Speculatiua ẽ. ꝑ qͣm scolares docuiͣ di
claustrales docuit religisis uͥtutem
Due pͥoies sunt ancille se quẽte sũ due

Expanded text:
escas devoratas iterum in os revocat, escas devoratas iterum in os revocat, et ruminando subtilius eas comminuit, ut eas magis nutritivas efficiat. Haec autem multiplex ruminatio multa et subtilis est Scripturarum disquisitio. In qua Augustinus caeteris Ecclesiae doctoribus praeeminuit. Quadripartita enim Scripturarum serie tanquam quatuor paradisi fluminibus faciem terrae irrigavit, quas si nominibus velis distinguere, alia naturalis, alia juridicialis, alia speculativa, alia disciplinalis, potest appellari. Naturalis ad artes liberales pertinet, quae omnes excepta grammatica et rhetorica naturales sunt, eo quod naturali quadam rerum connexione sibi cohaereant. Juridicialis est rhetorica, quae ad legem fori, et controversias causarum pertinet, pro qua de Augustino dictum est, quia discipulos suos sine dolo docebat dolos. Speculativa est per quam scholares docuit divper quam claustrales docuit religionis virtutem. Duae priores sunt ancillae, sequentes vero duae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯnemens frum̃to. quo pascũt᷑ dñi.
Est t̾ra mediocris ꝯuemens semit᷑¬
tico. quo pascnt᷑ illi qui neq ad
delicias dñoꝵ ascend̾unt. neq ad
ꝯditionẽ seruoꝵ deiecta sunt. Sñt
autẽ t̾ra asꝑa ⁊ in culta pccõres sero
ad penitentiã uocati. Pe a delica¬
ta: niri contemplatini. Cerra medi¬
ocris. sunt actim. Item ordeum
enun ⁊ palea asine. uirga ⁊ opus ser¬
uo debene. Tra delicata fructificare
debet frum̃tũ. qm̃ uiri ꝯtẽplatiui
fructus debent facere uite ꝯtemplati
ue .s. orare. legere. meditari. ⁊ his simi¬
lia. Tetra mediocris. Fr̾e debent semitͥ¬
tͥcũ. q actium debent fac̾e oꝑa mĩe .s.¬
ꝑaͤcere egenos. uestire nudos. ⁊c̃. q̃ ĩ
euãgłio describũt. Liquet in fallor qͦ¬
mͦ ea q̃ de ꝓpͥetate bouis dicta sunt ue¬
nerabili patͥ augꝰtino ꝯueniãt. Est
ad huc aliud ĩ boue cx eidem augͣti¬
no specialius assignari possit. Bos.N

Expanded text:
conveniens frumento quo pascuntur domini: conveniens frumento quo pascuntur domini: est et terra mediocris, conveniens semitritico, quo pascuntur illi qui neque ad delitias dominorum ascenderunt, neque ad conditionem servorum dejecti sunt. Sunt autem terra aspera et inculta, peccatores sero ad poenitentiam vocati: terra delicata, sunt viri contemplativi: terra mediocris, sunt activi. Item hordeum, enim et palea asino, virga et opus servo debentur. Terra delicata fructificare debet frumentum, quoniam viri contemplativi fructus debent facere vitae contemplativae, scilicet orare, legere, meditari, et his similia, terra mediocris ferre debet semitriticum, quia activi debent facere opera misascere egenos, vestire nudos etc., quae in Evangelio describuntur . Liquet, ni fallor, quomodo ea quae de proprietate bovis dicta sunt, venerabili Patri Augustino conveniant. Est adhuc aliud in bove quod eidem Augustino specialius assignari possit. Bos etiam
Abbreviated transcription (Latin):
inuoluptatib huiꝰ uite cõsũmati st̃.
⁊ hanc partem suã estimauerũt. uti
delicus. ⁊ frui bonis. ñ recogitantes
iudiciũ mortis. ⁊ aduentũ głe ma¬
gni dei Ideoq absq suinõis memo¬
ria ĩ ꝓfudum ĩ fẽni descend̾unt:
Quod si aliqͤ illoꝵ suꝑ ẽ memoria:
c̾te ñ in benedictione s ĩ maledictiõe
remansit. Qm̃ gͦ speciosa istiꝰ mũdi
ad fruct̾ũ uite ñ ꝓficũt: excide illa.⁊
funditus euelle. ut t̾ca tua fructum¬
d faciat. ut segetesmultas afferat.¬
⁊ in te eluceat fortitudo bouis ladorã¬
tis. quia ut dicit salomon ubi płrime
segi̾ces: ⁊ bi manifesta fortitudo bouiͤ.
uerumtamen.⁊ cum ĩ t̾ra tua fructũ
uis facere. considera quẽ in ea fructũ
facias. quia ñ omnis t̾ra imi ⁊ eidẽ
frnctum couenio. s hec fructũ unũ.
⁊ illa alium melius facio. Est enim
t̾ra asꝑa ⁊ inculta. ꝯueniẽs ordeo.
quo pascũt᷑ serui. Est t̾ra delicata

Expanded text:
in voluptatibus hujus vitae consummati sunt, in voluptatibus hujus vitae consummati sunt, et hanc partem suam aestimaverunt uti delitiis, et frui bonis, non cogitantes indicium mortis et adventum gloriae magni Dei? Ideoque absque sui nominis memoria in profundum inferni descenderunt. Quod si aliqua illorum superest memoria, certe non in benedictione, sed in maledictione remansit. Quoniam ergo speciosa istius mundi ad fructum vitae non proficiunt, excinde illa et funditus evelle, ut terra tua fructum faciat, ut segetes multas afferat, et in te eluceat fortitudo bovis laborantis, quia, ut dicit Salomon: Ubi plurimae segetes, ibi manifesta fortitudo bovis . Veruntamen et cum in terra tua fructum vis facere, considera quem in ea fructum facias: quia non omnis terra uni et eidem fructui convenit, sed haec fructum unum, et illa alium melius facit: Est enim terra aspera et inculta, conveniens hordeo quo pascuntur servi: est et terra delicata
Abbreviated transcription (Latin):
fallacis bami caut̾iũ de p̃henderut
Siuͦ in deliciis huiꝰ mũdi ad huc ĩ̾ mo¬
cent̾ uiuis. doceant te exempla ptl¬
toꝵ. qui ꝑtalia abierunt inexfmin¬
um. doceãt unqͣm exempla qm̃ pesti¬
lente flagellato: sapiens corrigitur: ⁊
u̾bera minꝰ sentintur ĩ dorso alieno.
Tredis ne ita ẽẽ ut dico. an ad huc uis
exemplo doceri. qͣm umbratilis sit feli¬
citas huius mundi ⁊ qͣm miserabilis
ꝯsummatio illius. Respice nauem
honerariam. ĩ młta suꝑbia mare taͣs¬
uolantem. uides eam mercib ⁊ delicuł
opultatam. uelo. ⁊ remigũs diligent̾
munitã. naritarĩ studio prudent᷑ gu¬
b̾natã. aͭ aliqͦd ꝑiculum metuentem
libi inmun̾e. Et ecce uento irtuẽte
turbatum ẽ mare. ⁊ ꝓcelle insigen¬
tes allig̾e sunta naui illi. ⁊ ab sorbuit
illam mare inꝑfundum. usq adõ
ꝙ nlła nauis iłliꝰ ĩ dicia suꝑ faciem ma¬
ris ĩspectantib apparerent. Non ne
recte naui huic uident᷑ tͥ ꝯparairi. qui

Expanded text:
fallacis hami cauterium deprehenderunt. Si vero in delitiis hujus mundi adhuc innocenter vivis, doceant te exempla multorum, qui per talia abierunt in exterminium, doceant, inquam exempla, quoniam pestilente flagellato semper sapiens corrigitur, et verbera minus sentiuntur in dorso alieno. Credisne ita esse ut dico? an adhuc vis exemplo doceri quam umbratilis sit felicitas hujus mundi, et quam miserabilis consummatio illius? Respice navem onerariam in multa superbia mare transvolantem, vides eam mercibus et deliciis opulentam, velo et remigiis diligenter munitam, nautarum studio prudenter gubernatam, nec aliquod periculum metuentem sibi imminere. Et ecce vento irruente turbatum est mare, et procellae insurgentes allisae sunt navi illi, et absorbuit illam mare in profundum, usque adeo quod nulla navis illius indicia super faciem maris inspectantibus appareret. Nonne recte navi huic videntur tibi comparari, qui
Abbreviated transcription (Latin):
campis. ⁊ quasi plata ͥ us exaltata sũ
iuxta aquam in platris. Hodiernie
diei festiuitas diuinis laudib ⁊ obseqͥis
nios monet ẽẽ intentos. inqua auctor
mirabilium deus et̾ne predestinatio¬
nis archanum. ⁊ ꝓmissionis sue m̃¬
tatem ꝑbeatam iurginem mũdo
uoluit reserare. Omnib gͦ animi
uotis amplectenda sunt gaudia q̃
marie natiuitatẽ festiuam faci¬
unt. ut ñ solum portemus ea in
corpore: s ⁊ m̃tis affectu urc̃uis.
ac foris attestatione bonoꝵ oꝑum
ꝓsequamur. ne similes illis in ue¬
namur qui ludos ⁊ gostus theat̃es.
libent᷑ aspicuint. quos tamen indici¬
o tationis imꝑbantes eoquot m̃ito ĩ
rep̾hensionem ueniunt. minuc

Expanded text:
ltata sum juxta aquam in plateis . Hodiernae diei festivitas divinis laudibus et obsequiis nos monet esse intentos, in qua autor mirabilium Deus aeternae praedestinationis arcanum, et promissionis suae veritatem per beatam Virginem mundo voluit reserare. Omnibus ergo animi votis amplectenda sunt gaudia, quae Mariae nativitatem festivam faciunt, ut non solum portemus ea in corpore, sed et mentis affectu interius, ac foris attestatione bonorum operum prosequamur, ne similes illis inveniamur qui ludos et gestus theatrales libenter aspiciunt: quos tamen judicio rationis improbantes eo quod merito in rep
Abbreviated transcription (Latin):
entior efficitur. miles pꝰ ml̾ta suscep¬
ta uuln̾a ĩ ꝯgressu belli cautior red¬
ditur. gmãtior ẽ serenitatis pꝰ umbrẽ.
qui es post laborem. ⁊ ꝑ exꝑmiẽta
malor. crescit amor uirtittũ. Respi¬
ciamꝰ ad eos qui ad frugem dulcem
sp̃alis uite manũ miserũt. ⁊ uidebimꝰ
uerum ẽẽ ꝙ dicimꝰ. Aliqui enim ex
ip̃is post multa forte scelerant cõ¬
missa inseculo. ad deum ꝯu̾si st̃
Alii uero cum ip̃a uite innocenti¬
a quam semper tenuerunt. seip¬
sos deo sacrificium obtulerũt. Et
uidemꝰ accid̾e quod hũ qui fuerunt
in scło p̾catores ⁊ magni pcc̃or freciñt̃
sũt ĩ iugilus ꝓintiores. inabstinẽtia

Expanded text:
entior efficitur, miles post multa suscepentior efficitur, miles post multa susceptae vulnera in congressu belli cautior redditur: gratior serenitas post imbrem, quies post laborem, et per experimenta malorum crescit amor virtutum. Respiciamus ad eos qui ad frugem dulcem spiritalis vitae manum miserunt, et videbimus verum esse quod dicimus. Aliqui enim ex ipsis post multa forte scelera commissa in seculo ad Deum conversi sunt, alii vero cum ipsa vitae innocentia quam tenuerunt, seipsos Deo sacrificium obtulerunt. Et videmus accidere quod hi qui fuerunt in seculo peccatores et magni peccatores, frequenter sunt in vig
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑata ẽ cãm salutis. Nunc gͦ agetu qͥ
ĩ tantis beate uirginis respiras bene¬
ficus ad ip̃am uota tua ⁊ desid̾ia ꝯũte.
⁊ dulce sit tͥ subumbra illiꝰ arboris qͥes¬
cert. qͥ hact̾emis longo iteiñe pͣue ꝯu̾¬
sationis laborasti. Eria siuit q̃ miatoreᷤ
ad arborum ꝓtectionẽ fugere cõpellũt.
uidełe. estus. turbo. ⁊ plumna. Similit̃
tͥa st̃ que ambulantib ĩma dĩ qͥctẽ
anĩiui aufferĩte. uidłc. ꝯcupicẽtia.
suꝑbia. ⁊ discordia. Et respicit ad fer
bie. pluina. aduirgia discordie. ꝓtegit.
gͦ beata dĩ genthͥt ab estu ꝯcupicẽtie
exẽplo castitatis. ꝓ tegit atumore
suꝑbie ex ẽplo humilitatis. ꝓtegit a
pluuia discordie exemplo mansue¬
tudinis. seite mala nr̃a que fecimuᷤ
doc̃e nos possũt. qͣm iocũdũ sit sub ra¬
mis hꝰ arboris qͥescere qͣm ignominosũ
sit. p̃mi seruitute diaboli. ⁊ qͣm dulce
sit obsequis̃ pr̃are dõ. qm̃ nautil mł¬
tis iactatꝰ fluctib: ĩ regenda naui sapi¬

Expanded text:
operata est causam salutis. Nunc ergo age tu qui in tantis beatae Virginis respiras beneficiis, ad ipsam vota tua et desideria converte, et dulce sit tibi sub umbra illius arboris quiescere, quia hactenus longo itinere pravae conversationis laborasti. Tria sunt quae viatores ad arboris protectionem fugere compellunt, videlicet aestus, turbo, et pluvia. Similiter tria sunt quae ambulantibus in via Dei, quietem animi auferunt, videlicet concupiscentia, superbia, et discordia. Et respicit aestus rbiae, pluvia ad jurgia discordiae. Protegit ergo beata Dei Genitrix ab aestu concupiscentiae exemplo castitatis, protegit a tumore superbiae exemplo humilitatis, protegit a pluvia discordiae exemplo mansuetudinis. Certe mala nostra quae fecimus docere nos possunt, quam jucundum sit sub ramis hujus arboris quiescere, quam ignominiosum sit premi servitute diaboli, et quam dulce sit obsequium praestare Deo. Quoniam nauta multis jactatus fluctibus in regenda navi sapi
Abbreviated transcription (Latin):
pellauimus ⁊ deo forte deliciosus. qr
rarus. quap̃ciosus est. ⁊ qm̃ finctus
iste ĩ sĩmutate ramoꝵ colligit᷑. oꝑtet
eum qui fructu ulo nͣa scit᷑ sursum
tale ẽ. ab sorbeatur allłtr quod humi¬
le. ĩ głiam. quod tͥste ẽ: ⁊̃ letiam ꝯmit¬
cis quos supͣ distinximꝰ fuitum triͤ
sunt. ut pote quib uescunt᷑ hũ quĩ
ad huc induunit᷑ corꝑe mortis huius
s fructꝰ deliciosus. quo soli fruuitur
beati sursum ẽ mad eptione suꝑne fe¬
licitatis. quem nec oculꝰ iudit. nec au¬
ris audiuit. nec ucor hominis a scẽ¬
dit. Et quidem his qui inuita ista
mortali ad huc ꝑegrinant᷑ a domi¬
no. huiꝰ fructꝰ iste future beatitudim̃
ĩ spe repromissus ẽ. his uͦ qui utte
huius cursu consummatio meer̃t
scłm. iaui inre apositus. ut sccłm
repromissionẽ fcãm adomino ince¬
deliciosus. ĩ quo sunt omnes delicie
sc̃ꝵ. qui cũ beata uirgine maria ad
paradisum celi assumpti sunt. cuiꝰ
uros participes faciat ip̃e. xp̃c do¬

Expanded text:
deo forte delitiosus quia rarus, quia pretiosus est, et quoniam fructus iste in summitate ramorum colligitur, oportet eum qui fructu isto vescitur sursum tale est, absorbeatur a vita, quod humile in gloriam, quod triste est in laeticiam commulcis, quos supra distinximus, finitimi terris sunt, utpote quibus vescuntur hi, qui adhuc induuntur corpore mortis hujus. Sed fructus delitiosus, quo soli fruuntur beati, sursum est in adeptione supernae felicitatis, quem nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Et quidem his qui in vita ista mortali adhuc peregrinantur a Domino, fructus iste futurae beatudinis in spe repromissus est. His vero qui vitae hujus cursu consummato vicerunt seculum, jam in re appositus, ut secundum repromissionem factam a Domino in coedelitiosus, in quo sunt omnes delitiae sanctorum qui cum beata virgine Maria ad paradisum coeli assumpti sunt, cujus et nos participes faciat ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tum fac̾ent ĩ ob sequium creatoris
sui. S postqͣm uirgulta ħ pͥme p̃¬
uarication ⁊s m̾ito aruerũt ⁊ fruc¬
tũ fecerũt noxiũ insplantatieta st̃
ĩ paradisum eccłie ut igne caritati
quasi estino quodam sole de super
radiante: crescerent. ⁊ fructum su¬
um ꝑducerent ad mat᷑itatem. ⁊ sic
tandẽ ꝑmanũ sũmi hortalani qui
cum fructib suis tnͣsferẽt᷑. In hoc ⁊¬
enim paradiso ds̃ apͥncipio posit
hominẽ. iᵈ . posuit dispon̾e eo loqñdi
mͦ quo dr fecit que futura sunt ⁊ a¬
gnus qui occisus ẽ ab origine num¬
di. Quia tamen sine humare uͥgulta
hec cresc̾e nõ pot̾ant. Accesserũt .iiͦiͬ.
paradisi flumina. quib irrigata for¬
tus inualesc̾ent. ut sic firmit̾ radi¬
cata: nullo temptationis uẽto de in¬
ceps cominoui possent. pͥmũ ꝑadi si
flumine accipe mũdationẽ sacram̃

Expanded text:
tum facerent in obsequium Creatoris tum facerent in obsequium Creatoris sui. Sed postquam virgulta haec primae praevaricationis merito aruerunt et fructum fecerunt noxium, transplantata sunt in paradisum Ecclesiae, ut igne charitatis quasi aestivo quodam sole desuper radiante crescerent, et fructum suum producerent ad maturitatem, et sic tandem per manum summi hortulani, qui cum fructibus suis transferentur. In hoc etenim paradiso Deus a principio posuit hominem, id est disposuit ponere eo loquendi modo quo dicitur, fecit quae futura sunt et agnus qui occisus est ab origine mundi. Quia tamen sine humore virgulta haec crescere non poterant, accesserunt quatuor paradisi flumina, quibus irrigata fortius invalescerent, ut sic firmiter radicata nullo tentationis vento deinceps commoveri possent. Primum paradisi flumen, accipe mundationem sacra
Abbreviated transcription (Latin):
tres paradisos uoluptatis ꝓ̃pt̾ hoĩ¬
nem facte sacras scripture meminit
diligentia. Primus ẽ paradisus ter¬
restris de quo scͥptum ẽ Domine au¬
diui uocem tuam ĩ paradiso ⁊ timmi¬
scd̃us ẽ paradisus p̾scutis eccłie. de quo
incanticis dr. Eomissiones tue paradi¬
sus malor punioꝵ. Terciꝰ paradisusẽ
fat᷑e głie: cuius meminit paulus cum
ct̾icit se raptum ĩ paradisũ dei ⁊ibi au¬
disse archana u̾ba que ñ licet homin
loqui ĩ pͥmo paradiso. positꝰ ẽ homo
c̾atus. l scd̾o positꝰ ẽ homoreparatus.
int̾cio ponendꝰ ÷ homo głificatũ.
sunt autem tres paradisi quasi
tres quidã orti deliciarum ĩ quibꝰ
diuine plantationis fructꝰ crescunt.
matescũt ⁊ colligunt᷑. Nam si huma¬
ni gen̾is pͥmordia. pͥmo s. parentes
ad memoriã reuocemꝰ ip̃i fuerrunt
quedam diuine pelantatiõis uir¬
gulta ĩparadiso t̾restris ad ħ posita
ut ibi cresc̾ent ⁊ bene oꝑando frue¬

Expanded text:
tres paradisos voluptatis propter homitres paradisos voluptatis propter hominem factos sacrae Scripturae meminit diligentia. Primus est paradisus terrestris, de quo scriptum est: Domine, audivi vocem tuam in paradiso, e, de quo in Canticis dicitur: Emissiones tuae paradisus malorum Punicorum . Tertius paradisus est futurae gloriae, cujus meminit Paulus cum dicit se raptum in paradisum Dei, et ibi audisse arcana verba, quae non licet homini loqui . In primo paradiso positus est homo creatus, in secundo positus est homo reparatus, in tertio ponendus est homo glorificatus. Sunt autem tres paradisi quasi tres quidam horti delitiarum, in quibus divinae plantationis fructus crescunt, maturescunt, et colliguntur. Nam si humani generis primordia, primos sad memoriam revocemus, ipsi fuerunt quaedam divinae plantationis virgulta in paradiso terrestri, ad hoc posita ut ibi crescerent, et bene operando fruc
Abbreviated transcription (Latin):
deus paradisũ uoluptatis
apͥncipio ĩ qiuo posuit hoĩnẽ qͥm
formauerat. de hodierne sollẽp
nouistis. que ⁊ foris u̾boꝵ flore
uernantia. ⁊ intꝰ sp̃uali dulcedi¬
ne plena sũt. Tantis gͦ laudib alicͥd
minus idoneũ adicere indebit᷑
forsitan qͥbdam derogatio potiꝰ
qͣm cumulꝰ laudis. ut siqͥs cim¬
balis ꝯcordit̾ sonantib fracti tĩ¬
tinabuli sonum adiciat melo¬
die suauitas potiꝰ collidit᷑ ꝙͣ u̾iue¬
t᷑. Qma tñ alioꝵ diuitias nr̃a par¬
ꝑtate seimꝰ fedari ñ pꝰse p̾sertim
cũ ĩ tab̾nado dm̃i quidã anrũ
i argentum. alii iacinctum p̾pureũ
⁊bissum. ñ nulli etiam pilos ea prarũ
que res abiecte sũt ⁊ tulis obtulisse
leguntur. nos ꝓtuli portione offeri¬
mus dño quod possumus ⁊ contrr
hostia panꝑum satis nob̾ arbitrã¬
mur cessisse muñis: si qͣntula cumes
denotione ĩ ueniamur ocupati ĩlau¬
dib uirginis matris. ut autem reũ¬
tamur ad u̾bum quod p̾misimus

Expanded text:
Deus paradisum voluptatis a principio, in quo posuit hominem quem formaverat. De hodiernae solenninovistis, quae et foris verborum flore vernantia, et intus spiritali dulcedine plena sunt. Tantis ergo laudibus aliquid minus idoneum adjicere, videbitur forsitan quibusdam derogatio potius quam cumulus laudis, ut si quis cimbalis concorditer sonantibus fracti tintinnabuli sonum adjiciat, melodiae suavitas potius colliditur quam juvetur. Quia tamen aliorum divitias nostra paupertate scimus foedari non posse, praesertim cum in tabernaculo Domini quidam aurum et argentum, alii hyacinthum, purpuram, et byssum, nonnulli etiam pilos caprarum, quae res abjectae sunt et viles, obtulisse leguntur, nos pro vili portione offerimus Domino quae possumus, et contenti hostia pauperum satis nobis arbitramur cessisse muneris, si quantulacunque devotione inveniamur occupati in laudibus Virginis matris. Ut autem revertamur ad verbum quod praemisimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Natura si quidem humana iucñs ĩ¬
fect̾a. Pͥmo opꝰ habebat. ut ꝑ sacram̃¬
ta eccłie apͨcatis purgat᷑. Scdo. quia
iam ignorabat iusticie necc̃e erat ut
ꝑmandata cdei illuminarit᷑. Tectio ex¬
pediebat ut accepta u̾itatis noticia pl̃¬
tu ⁊ lacͥmis bonis oꝑib ex̾c̾et᷑. Quarto.
ut ꝑdona gr̃arũ ĩ bonis ꝯfirmaret᷑
inter uulta autem ꝑadisi huius.¬

Expanded text:
idem humana vitiis infecta, primo opus habebat, ut per sacramenta Ecclesiae a peccatis purgaretur. Secundo quia viam ignorabat justitiae, necesse erat ut per mandata Dei illuminaretur. Tertio expediebat ut accepta veritatis noticia, planctu et lachrymis bonis operibus exerceretur. Quarto, ut per dona gratiarum in bonis confirmaretur. Inter virgulta a
Abbreviated transcription (Latin):
Scd̃m ꝙ iram diuine ĩ dignatiõis
nob̾ remisit. Tcium. quod notam
humane ĩ iquitatis deleuit. Loce.
captiuus tenebaris o homo. ⁊ per
mariam lib̾atus es. offensam dei
es. Iniqus ⁊ pͤcator fiusti ⁊ ꝑ illam
iustificatꝰ e es. Quid ẽ dulciꝰ lib̾tate¬

Expanded text:
secundum, quod iram divinae indignationis secundum, quod iram divinae indignationis nobis remisit: tertium, quod notam humanae iniquitatis delevit. Ecce captivus tenebaris o homo, et per Mariam liberatus es: offensam Dei es: iniquus et peccator fuisti, et per illam justificatus es. Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
Ad amaritudinẽ uͦ huiꝰ uite: sequt᷑
gaudium et̾mum. Uñ dr̃: Tristicia
ur̃a ũtetur ĩ gaudiũ. Melius ÷ gaudi¬
um luctu semptt̾uo. quare ꝯmari¬
tudo hꝰ uite. potiꝰ qͣm delectatio eligẽ¬
da. Ommmodis gͦ dulcia uite huiꝰ
fugienda sũt. quoꝵ finis tam amarꝰ
ẽ aut si dulcia delectãt. mittãt manũ
suã hũ quitalia desid̾ant ad fruc¬
tũ illũ qui ad edendũ dulcis est̃.
mos suos extendit. ĩ quib fructam
dulcem copiosissime ĩ uenire pos¬
sũt nisi forte languẽte appetitu
tanqͣm egroti que suauia sũt ⁊ dł¬
cia : fastidiant. Sic enĩ plerumq
solet accid̾e. ꝙ palato ñ sano pena¬
pena sit panis i egris ocłis odiosa
lux ẽ q̃ puris ẽ amabił. Tria si qͥdẽ
beneficia beata dei genitrix nobis
ꝯtulit. de quib uelut ramis qͥbrdã
omĩa respiciũt oꝑ᷑ iusticie ⁊ de peni¬
dẽt fructus totius sp̃alis ex̾citatiõis
pͥmum aut̃ benͥficiũ ẽ ꝙ ugum an
tiqͤ. captitnitatis a nob̾ abstuit.

Expanded text:
ritudinem vero hujus vitae, sequitur gaudium aeternum, unde dicitur: Tristicia vestra vertetur in gaudium . Melius est gaudium luctu sempiterno, quare amaritudo hujus vitae potius quam delectatio eligenda. Omnimodo ergo dulcia vitae hujus fugienda sunt, quorum finis tam amarus est, aut si dulcia delectant, mittant manum suam hi qui talia desiderant ad fructum illum, qui ad edendum dulcis est, emos suos extendit, in quibus fructum dulcem copiosissime invenire possint, nisi forte languente appetitu tanquam aegroti quae suavia sunt et dulcia fastidiant. Sic enim plerunque solet accidere, quod palato non sano poena sit panis, et aegris oculis odiosa lux est, quae puris est amabilis. Tria siquidem beneficia beata Dei genitrix nobis contulit, de quibus velut ramis quibusdam omnia respiciunt opera justiciae, et dependent fructus totius spiritalis exercitationis. Primum auttiquae captivitatis a nobis abstulit:
Abbreviated transcription (Latin):
ferri aut uinculi amaritudine de¬
neant᷑. Caue gͦ ne tu fallaci cibo
huius uite in escatus captinus te¬
tenearis. quod si ita est solue i¬
iuncula colli tiu. plange miseri¬
ami tuam curre ad medicinam.
Quis demum tam de generantis
nature in sipientiam incurrit.
ut si eduob concedatur oꝑtio.
meluis non estimet eligẽdũ: ꝓpo
nundi philosophꝰ. utrũ istoꝵ meliꝰ
debeat estunari. Iuxta docum̃ tum
enĩ aristotił. si dubitetur utrum

Expanded text:
ferri, aut vinculi amaritudine teferri, aut vinculi amaritudine teneantur. Cave ergo ne tu fallaci cibo hujus vitae inescatus captivus tenearis; quod si ita est, solve vincula colli tui, plange miseriam tuam, curre ad medicinam. Quis demum tam degenerantis naturae insipientiam incurrit, ut si e duobus concedatur optio, melius non aestimet eligendum? Propmundi philosophus, utrum istorum melius debeat aestimari. Juxta documentum enim Aristotelis, si dubitet
Abbreviated transcription (Latin):
absintium. quia multas delectatioẽs
multe secuntur miserie. ⁊ extrema gan¬
dio luctu ⁊ dolore commirtantur. Eũ
enim homo pͥmo uinum bonum po¬
sũit. ⁊ eo inebriatus fuerit. tunc de¬
mum sequitur: quod det̾ius est.Ui¬
num bonuni quod homo .i. quilibet
carnalis ponit pͥncipio leticie sue. ꝯ¬
cupiscentia carnis ẽ ꝯcupiscentia
oculorum ⁊ suꝑbia uite. ⁊ oetere hu¬
ius uite delectationes. S cum istis
inebriatus fuerit. hoc ẽ cum biberit
calicem confusionis ⁊ ignomume us¬
q ad fecem. tunc sequitur uinũq
quod de t̾ius est. Quod uinum :
Stimulus praue conscientie. ti¬
mor gehenne. horror districti iu¬
dicis obduratio mentis. desꝑatio
salutis. Eoce dulcia uite huius. ec¬
ce amara. Formida gͦ contingere
dulcia. siuis uitare amara. Sic eñ
pisces. sic uolucris. sic bestie capiũt᷑.
qruia modicꝰ cibus. qui delectat ha¬
mo aut uinculo imponitur ut cũ
illum ap̃phenderint post modum

Expanded text:
absynthium, quia multas delectationes, absynthium, quia multas delectationes, multae sequuntur miseriae, et extrema gaudiorum luctu et dolore commutantur. Tunc enim homo primo vinum bonum posuerit et eo inebriatus fuerit, tunc demum sequitur quod deterius est. Vinum bonum quod homo, id est quilibet carnalis ponit, principium laeticiae suae, concupiscentia carnis est concupiscentia oculorum, et superbia vitae, et caeterae hujus vitae delectationes, sed cum istis inebriatus fuerit, hoc est cum biberit calicem confusionis et ignominiae usque ad fecem, tunc sequitur vinum quod deterius est. Quod vinum? stimulus pravae conscientiae, timor gehennae, horror districti Judicis, obduratio mentis, desperatio salutis. Ecce dulcia vitae hujus, ecce amara, formida ergo contingere dulcia, si vis vitare amara. Sic enim pisces, sic volucres, sic bestiae capiuntur, quia modicus cibus qui delectat hamo aut vinculo imponitur, ut cum illum apprehenderint, postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
tiones secuta ẽ p̾sentiam c̾atoris sui.
De hoc fructo amaro gustatierũt õs
fuit mundũ ꝯtempn̾e. tolerare ad¬
u̾sa. crucifig̾e carnem suam cũ nicuᷤ
⁊ concupiscentus. obprobriis satu¬
rari. que omma licet plena ẽẽnt a¬
maritudine. tam̃ in his ex pͤtabãt
fructum peccatissuum .i. uisionẽ
dei sui. S iamuia hec erumpnosa
uidendi deum ꝑ amaritudines ui¬
te huius: in solitudinem redacta
est. quia nunc fugiunt homines
a fai̾e domini ut amara effugiãt.
ne in ueniant tribulationes. ut de¬
lectationis ⁊ huiuus uite dulcia cõ¬
sequant᷑. parumq reputãt. uidere
bona domini in t̾ra iuentium. dum
consolationib uite huiꝰ ꝑfruãtur. An¬
nõ uere ÷ a facie dñi fugere. repellere
mandata dei. sequi conq cupicentas.
laxare frena pudicicie ⁊ anulla pro¬
hibere animũ uoluptate. ⁊ĩ his qͥdem
omnib gustꝰ in pͥncipio dulcis est. s
nouissima eoꝵ a maria sunt tanquam

Expanded text:
tiones secuta est praesentiam Creatoris sui. tiones secuta est praesentiam Creatoris sui. De hoc fructu amaro gustaverunt omnes fuit mundum contemnere, tolerare adversa, crucifigere carnem suam cum vitiis et concupiscentiis, opprobriis saturari, quae omnia licet plena essent amaritudine, tamen in his expectabant fructum pacatissimum, id est visionem Dei sui. Sed jam via haec aerumnosa videndi Deum per amaritudines vitae hujus in solitudinem redacta est, quia nunc fugiunt homines a facie Domini, ut amara effugiant, ne inveniant tribulationes, ut delectationes et hujus vitae dulcia consequantur, parumque reputant videre bona Domini in terra viventium, dum consolationibus vitae hujus perfruantur. Annon vere est a facie Domini fugere, repellere mandata Dei, sequi concupiscentias, laxare frena pudicitiae, et a nulla prohibere animum voluptate? Et in his quidem omnibus gustus in principio dulcis est, sed novissima eorum amara sunt tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
carismatum habundanti qͣm ad ce¬
tera diriuauit. ut pote que fructũ
meliorem ⁊ sublumi orĩcit̃is erat ꝓ duc¬
tura quo ⁊ in t̾ris homines ⁊ ĩ celo sp̃e
angłici pac̾et᷑ Quid enim aliud fue¬
runt sp̃c sc̃i obumbratio. plenitudo
gr̃e feruor fidei. castitas uirginalis
qm stillicidia quedam gr̃arũ ĩ ipãm
descendentium ut c̾sceret ⁊ faceret
fructum. Creuit itaq ⁊ fructum fe¬
cit ⁊ in tantum creuit. ut iam non
u̾ga humilis. s arbor subbanis ⁊ frue¬
tistra nominetur. Sublimis quia suꝑ
celos ascẽdit. fructifera. quia fructũ fecit
dulcem. fructum deliciosum. Sinissci¬
re ubi arbor ista fructũ amarũ ꝓtulit.
recole amaritudines illas amarissimaᷤᷤ
quas sustinuit. dũ asticit crucifixo. dr̃
uidit mortuũ. dum secuta ẽ fugientem
mnegiptum dum ꝑ secutiones sustinu
it cũ qi cet̾is qͥ fuerunt iitatores ui¬
arum eiꝰ. In his omĩb fruct̾um amat̾
ꝓtulit. qñ ꝑ has ⁊ alias multa tͥbula¬

Expanded text:
matum abundantius quam ad caetera derivavit, utpote quae fructum meliorem et sublimiorem caeteris erat productura, quo in terris homines, et in coelo spiritus angelici pascerentur. Quid enim aliud fuerunt Spiritus sancti obumbratio, plenitudo gratiae, fervor fidei, castitas virginalis, quam stillicidia quaedam gratiarum in ipsam descendentium ut cresceret et faceret fructum? Crevit itaque et fructum fecit, et in tantum crevit, ut jam non virga humilis, sed arbor sublimis et fructifera nominetur. Sublimis, quia super coelos ascendit; fructifera, quia fructum fecit dulcem, fructum delitiosum. Si vis scire ubi arbor ista fructum amarum, protulit, recole amaritudines illas amarissimas quas sustinuit, dum astitit crucifixo, dum vidit mortuum, dum secuta est fugientem in Aegyptum, duerunt imitatores viarum ejus. In his omnibus fructum amarum protulit, quando per has et alias multas tribula
Abbreviated transcription (Latin):
um nectia sunt. aqua uidłc. peniten¬
tie. ⁊ panis sacre scͥpture. Primo aqͣ
lacͥmarum nect̃ia est. Quia sicut pur¬
gat ocłm. ita ⁊ lacͥme purgãt m̃tis
asfectum. si tñ ĩmodum fontis de imo
terre scat᷑iant .i. si ex recordatione t̾re¬
ne siue peccatͥcis ꝯũsatõnis ꝓcedant.
Nect̾ia ẽ ad modũ aqua ista. si cłi ħat
comites. qͥ fructuose penitentẽ debẽt
comutari. uidelicet suspirium. plan¬
cum ⁊ plausũ. Suspiciũ decordib.
planctus de ore. plausus de manib
ꝓcedit. ut suspiriũ sit ꝓ pecc̾o cogi¬
tationis. Pplanctus: ꝓpeccato locu¬
tionis. plausus ꝓ pecc̾o oꝑis. q̃ oĩa
inrecordatione pecc̃oꝵ delenda st̃.
es scire dbxs. qm̃i freq̃nis pect̾oꝵ recordattio
quibidam ꝑnttiosa est qͥbdã bona. his siqͥ¬
dem qͥ sp̃u feruentes sunt ⁊ fortes in opere.
frequens rocordatio pocc̃oꝵ est utilis. qm̃ ex
coꝵ de testatione ad amorẽ dĩ magis attẽ¬
diͣtur. S stuit alii qͥ infirmã hũt con

Expanded text:
um necessaria sunt aqua, videlicet poenitentiae, et panis sacrae Scripturae. Primo aqua lachrymarum necessaria est: quia sicut purgat oculum, ita et lachrymae purgant mentis affectum: si tamen in modum fontis de imo terrae scaturiant, id est si ex recordatione terrenae sive peccatricis conversationis procedant. Necessaria est admodum aqua ista, si tamen habeat comites qui fructuose poenitentem debent comitari, videlicet suspirium, planctum, et plausum: Suspirium de cordibus, planctus de ore, plausus de manibus procedit: ut suspirium sit pro peccato cogitationis, planctus pro peccato locutionis, plausus pro peccato operis: quae omnia in recordatione peccatorum delenda sunt. es, scire debes, quoniam frequens peccatorum recordatio quibusdam perniciosa est, quibusdam bona. His siquidem, qui spiritu ferventes sunt, et fortes in opere, frequens recordatio peccatorum est utilis: quoniam ex eorum detestatione ad amorem Dei magis accenduntur
Abbreviated transcription (Latin):
lobscena carmina quoddã ydolatͥe ge¬
nus rep̃sentantes. Ut tñ hec penitentia
ꝑfecta sit. qͥnq debet hr̃e comtes que
sunt. ꝯtͥcio cordis. ꝯfessio oris. macera¬
tio carnis. correctio ĩoꝑe. ꝑseuerantia ĩ
uirtute. Spũalis enĩ langoris cura si¬
mile qͥdam ht̃ cum corporib curandis.
quib mediti. pͥmo apponunt pͣgatiua.
Securido: mitigatiua. Tercio: sanãtiua.
¶ito ꝯseruatiua. Contͥtio cordis: ⁊ꝯfessio.
pͣgatiua st̃. quia ꝯtͥcio pect̃m abluit.
ne anire adhereat ꝑ prauam alfec¬
tionem. quod postmodum ꝯfessio.
purgat. ⁊ expellit. ne intus remancat
ad pene obligatõnem. sicut in uase
sordib ałfecto uidcinus accid̃e. cui aqͣ
infundit᷑ ut abluant᷑ sordes. neuasi
ad hereant ꝑuiscositatẽ. que tanien
pꝰmodum eiciende sunt ne uitus re¬
maneant ad uasis inuasis ĩpurita¬
tem. Maceratio uͦ carnis dolorem mi¬
tigat. ne ꝑ carnis curam uitia reuiui¬

Expanded text:
et obscena carmina quoddam idololatriae geet obscena carmina quoddam idololatriae genus repraesentantes. Ut tamen haec poenitentia perfecta sit, quinque debet habere comites, quae sunt: Contritio cordis, confessio oris, maceratio carnis, correctio in opere, perseverantia in virtute. Spiritualis enim languoris cura simile quiddam habet cum operibus curandis, quibus medici primo apponunt purgativa: secundo, mitigativa: tertio, sanativa: quarto, conservativa. Contritio cordis et confessio purgativa sunt, quia contritio peccatum abluit, ne animae adhaereat per pravam affectionem, quod postmodum confessio purgat et expellit, ne intus remaneat ad poenae obligationem: sicut in vase sordibus affecto videmus accidere, cui aqua infundiadhaereant per viscositatem: quae tamen postmodum ejiciendae sunt, ne intus remaneant ad vasi impuritatem. Maceratio vero carnis dolorem mitigat, ne per carnis curam vitia revivi
Abbreviated transcription (Latin):
ro. de qͦ dicit᷑. qr epulabat᷑ cotidie splendi¬
de. sicius etiã quam oportet ieiunium
solũe eccłiastica sanctio ꝑbat ẽẽ uitiosũ.
q̃ stabiliuit ieiunandũ eẽ ad horam no¬
nam. Uñ. beatus ieronimꝰ dic̃. t̾ciam .⁊.
sextã ⁊ nonã uesꝑũ quoq ⁊ diliculum
nemo ẽ qui nestiat. nec cib añ sumat᷑
qͣm iste or̃ones deo sqͥluant᷑. Quod utiq
de tempore ieiinioꝵ recde intelligi potest.
habundantiore etiã cibo. uł potu quam
decet ieiunium solu̾e ꝓbat ipsa ratio eẽ
uitiosum. qñqͥdem hoc ñ ẽ abstinere.
s uoluptati oꝑam dare. fructuosa
uͦ est illoꝵ penitentia. qui ⁊ odio uitroꝵ
suspirĩs. ubtate fletuũ. toͣnsionib pectoꝵ.
uoce lacͥmosa. quib his dieb rosonat
aula dĩ. dũ cessant chori ⁊ ludi teathra¬
les. magnus laq̃us diaboli ꝓictt᷑ alea.
dõ ⁊ hominib detestanda ꝓcul fiunt
ioculares illi gestus. quib etͣiam uiriles
animi resoluunt᷑. silent cantelene ueñis.

Expanded text:
o, de quo dicitur: quia epulabatur quotidie splendide . Citius etiam, quam oportet, jejunium solvere, ecclesiastica sanctio probat esse vitiosum, quae stabilivit jejunandum esse usque ad horam nonam. Unde beatus Hieronymus dicit: Tertiam et sextam et nonam, vesperum quoque et diluculum nemo est qui nesciat, nec cibus ante sumatur, quam istae orationes Deo solvantur. Quod utique de tempore jejuniorum recte intelligi potest. Abundantiore etiam cibo vel potu, quam decet, jejunium solvere, probat ipsa ratio esse vitiosum: quandoquidem hoc non est abstinere sed voluptati operam dare. Fructuosa vero est illorum poenitentia, qui et odio vitiorum suspiriis, ubertate fletuum, tonsionibus pectorum, voce lachrymosa, quibus his diebus resonat aula Dei, dum cessant chori et ludi theatrales, magnus laqueus diaboli projicitur alea, Deo et hominibus detestanda procul fiunt joculares illi gestus, quibus etiam viriles animi resolvuntur, silent cantilenae Veneris,
Abbreviated transcription (Latin):
gilũs ieumus ⁊ alus maccrationib
carms. passiones scõꝵ quodam modo
imitat᷑. Indiẽb s̾ nataliciis eoꝵ ĩ gau¬
dio spuali recolit eccłia quod uene¬
runt ex magna tribulatione. Dũ
sollempnit̾ decantat ea cre spec¬
tant ad głiam. sicut hodie facuaiᷤ
ilaudẽ beati uictoris martiris. Qũ
dicimꝰ. In bͥtute tua dñe letabitur s¬
iustꝰ. posiusti suꝑ capd̾ eiꝰ coronã de

Expanded text:
giliis, jejuniis, et aliis macerationibus carnis passiones sanctorum quodammodo imitatur. In diebus vero natalitiis eorum in gaudio spiritali recolit Ecclesia, quod venerunt ex magna tribulatione, dum solenniter decantat ea quae spectant ad gloriam, sicut hodie facimus in laudem beati Victoris martyris, quando dicimus: In virtute tua, Domine, laetabitur justus, posuisti s
Abbreviated transcription (Latin):
tio sp̃c e̾. ĩ carnis ce positeione. c̃ ine¬
b̾abunt᷑ abub̾tate domiis sue ⁊ torrẽ¬
te uolũptatis sue potabit eos. cũ in¬
g̾dientur in lumine tuo ad indens̾
deũ deoꝵ insyon. Ista sp̃mim ĩ noria¬
tio qͣnto est excellentior cet̾is. tantoe
ẽ cet̾is magis ãmirabił. tunc enum str¬
ꝑuemet quod ꝑfc̃m est. ⁊ euacuabit᷑

Expanded text:
s est in carnis depositione, cum inebriabuntur ab ubertate domus suae, et torrente voluptatis suae potabit eos, cum ingredientur in lumine tuo ad videndum Deum deorum in Sion. Ista spirituum innovatio quanto est excellentior caeteris, tanto est caeteris magis admirabilis: tunc enim superveniet quod perfectum est, et evacuabit
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo enim
turã głiam
potest ꝓmereri: iideototũ illud
bonũ q ĩ alia uita sc̃i expectant:
totum ÷ de gr̃a. ⁊ de m̃ito passioĩs
xp̃i. Nemo quic qiuid boni faciat.
quiedd supplicũ paciatur. mereri
potest futurã głiam ita quod ei
qͣr de iure debeatur uł qͣi deus er
liuriam faciat si non ded̾it. Qd
hac rõne ostendi pot̃. Omnia
bona que facimus dona dei sunt
udeo ꝑ ea ñ obligatur nobis dͦ.
s nos magis dro Nam cum aliqs
dona tribuit alicui certũ ñ ÷ istũ
qͥ dat s inũ qui accipit obligari
Recte gͥ lauationẽ ⁊ de albationẽ
sc̃ĩ martires expectant demerito
passionis. est̃a de ꝓpͥis m̃itis hr̃e ã

Expanded text:
Nemo enim turam gloriam potest promereri, et ideo totum illud bonum quod in alia vita sancti expectant, totum est de gratia, et de merito passionis Christi. Nemo quicquid boni faciat, quicquid supplicii patiatur, mereri potest futuram gloriam, ita quod ei quasi de jure debeatur, vel quasi Deus ei injuriam faciat, si non dederit. Quod hac ratione ostendi potest: Omnia bona quae facimus, dona Dei sunt, et ideo per ea non obligatur nobis Deus, sed nos magis Deo. Nam cum aliquis dona tribuit alicui, certum est non illum qui dat, sed illum qui accipit obligari. Recte ergo lavationem et dealbationem sancti martyres expectant de merito passionis, quam de propriis meritis h
Abbreviated transcription (Latin):
anus. ubi Dacianus. fecenninus. la
lii. martirum ꝑsecutores. certe uicti
sunt ⁊ ext̾minati usq ado. quod nͦ
ĩt̾ mortuos memoria eorum rema¬
nsat uenerũt gͥ sc̃ĩ martires adtri¬
bui. uenerunt extͥbulatione. ułtũq
istorum memorit᷑ retinendũ est. La
ꝓutroq solempnirat eccłia. In uigi¬

Expanded text:
anus, ubi Datianus, Fecenninus et anus, ubi Datianus, Fecenninus et alii martyrum persecutores certe victi sunt, et exterminati usque adeo, quod nec inter mortuos memoria eorum remansit. Venerunt ergo sancti martyres ad tribulationem, venerunt ex tribulatione, utrunque istorum memoriter retinendum est. Quia pro utroque solennizat Ecclesia. In vigi