comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
proprium solet. quod mala sua per
conuicium bonis ingerunt: prius¬
qͣuad de eis ipsi ueraciter accusent
Et dum metuunt increpari de his
quȩ faciunt. aduersantes suis pra¬
uitatib iustos hec facere testantur.
Scĩ autem uiri patienter audiunt.
etiam quȩ se numquam fecisse me¬
minerunt: et quãuis ea mala quȩ
sibi ingeri conspiciunt. ab ipsis
suis criminatorib nouerint ꝑpe¬
trata: cum eos predicando corrige¬
re non possunt. patiendo colerant.
quatinus si fructum conuersioniᷤᷤ
p̃mium longanimitatis adqͥrant.
fabricauerunt peccatores. quia
uidelicet cum hereticos uelquos¬
libet reꝓbos quos corrigere non
ualet tolerat. facta peccantiũ su¬
pra dorsa portat. Beatus itaq iob
uidens eliphar amicum suũ multa
contra se de hypocrisi conquiren¬
tem. qui ex consolationis uerbo ad
amaritudinem increpationis eru¬
ꝑat. & simulatus consolator appa¬
rebat: ꝑ patientiã suam typum
seruat eccłe. quȩ nouit talia audi¬
endo tolerare. & cumeius sermo

Expanded text:
proprium solet, ut mala sua per convicium bonis ingerant, priusquam de his ipsis veraciter accusentur. Et dum metuunt increpari de his quae faciunt, adversantes suis pravitatibus justos haec facere testantur. Sancti autem viri patienter audiunt etiam, quae se nunquam fecisse meminerunt, quamvis ea mala, quae sibi ingeri conspiciunt, ab ipsis suis criminatoribus noverint perpetrata, et cum eos praedicando corrigere non possunt, patiendo tolerant, quatenus si fructum conversionis emium longanimitatis acquirant.fabricaverunt peccatores , quia videlicet dum haereticos vel quoslibet reprobos, quos corrigere non valet, tolerat, facta peccantium supra dorsum portat. Beatus itaque Job videns Eliphaz amicum suum multa contra se de hypocrisi conquerentem, qui ex consolationis verbis ad amaritudinem increpationis eruperat, et simulatus consolator apparebat, per patientiam suam typum servat Ecclesiae, quae novit talia audiendo tolerare, et, cum ejus sermo
Abbreviated transcription (Latin):
Numquid habebunt finem uerba
uentosa: Uentosa enim uerba sunt:
quȩ inflationi temporali potius
quam rectitudim seruiunt. Sepe
autem mali etiã bona dicunt. seo
quia bene non dicunt: uentosa uer-¬
ba ꝓferunt. Nam dicta eaꝵ & si
quando sana sunt ꝑ sententiam:
inflata tamen sunt ꝑ elationem.
In hoc uͦ qđ dictum ẽ. consolatores
onerosi om̃s uos: quid aliua beati
iob magisterio docemur. nisi ut
quisq ꝑpendere sollicite sciat. ne
luctus tempore uerba increpatio¬
nis inferat: Si enim sunt quȩdã
quȩ increpari nire debeant. in
afflictione postponenda sunt: ne
consolator increpando dolorem au¬
geat. quem lenire ꝓposuerat. Se¬
est si loquaris: Mali uiri cum
aliis sibi similib conuitiosa uer¬
ba ꝓferunt. eo citius obmutescunt:
quo de se talia mox audiunt. qua¬
lia suis auditorib dicunt. Cum
autem bonos uiros ꝑ conuitiosa
uerba iaculant᷑. nil eis molestiȩ
ex conuicio nascitur. quia contra
dum cogunt᷑ audire qđ ñ sunt:¬

Expanded text:
Nunquid habebunt finem verba ventosa? - Ventosa enim verba sunt, quae inflationi temporali potius quam rectitudini serviunt. Saepe autem mali etiam bona dicunt, sed quia non bene dicunt, ventosa verba proferunt. Nam dicta eorum etsi quando sana sunt per sententiam, inflata tamen sunt per elationem.In hoc vero quod dictum est: Consolatores onerosi omnes vos estis, quid aliud beati Job magisterio docemur, nisi ut quisque perpendere sollicite sciat ne luctus tempore verba increpationis inferat? Si enim sunt quaedam quae increpari jure debeant, in afflictione postponenda sunt, ne consolator increpando dolorem augeat, quem lenire proposuerat. Seest si loquaris? - Mali viri cum aliis similibus sibi conviciosa verba proferunt, eo citius obmutescunt, quod de se talia mox audiunt, qualia suis auditoribus dicunt. Cum autem bonos viros per vitiosa verba jaculantur, nihil eis molestiae ex convicio nascitur, quia contra dum coguntur audire quod non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexit a mortuis cestem habet.
Fidelis itaꝙ populus cũ aduersa patit̃.
cum duris tribulationib fatigatur.
ad spem sequentis głe mentẽ erigat:
&e de redemptoris sui resurrectione
confidens dicat. Ecce enim in cȩlo ce¬
stis m̃s. & conscius meus in excelsis.
Qui recte conscius dicitur. quia natu¬
ram nr̃am non solum creando nouit:
sed etiam assumendo. Scire enim eius
e: nr̃a suscepisse. Unde etiam ꝑ psal-¬
mistam dicit᷑. Ipse enim scit figmen¬
I tum nr̃m. Quid enim mirum si fig¬
mentum nr̃m dicat᷑ specialiter scire.
dum constat nil eẽ qđ nesciat: Sed
figmentum nr̃m scire eius ẽ: hoc in
se ipso ex pietate suscepiste. Quȩ ta
nobis etiam singulis pocest. Omĩs
enim qui ex eo qđ agit humanas
laudes appetit. testem in terra querit.
Qui autem de actib suis om̃ĩpotenti
dõ placere festinat. cestem se habere
in celo considerat. Et sȩpe contin¬
gic. ut ipsa quoq inbonis bona oꝑa

Expanded text:
resurrexit a mortuis, testem habet. resurrexit a mortuis, testem habet. Fidelis itaque populus cum adversa patitur, cum duris tribulationibus fatigatur, ad spem sequentis gloriae mentem erigat, et, de Redemptoris sui resurrectione confidens, dicat: Ecce enim in coelo testis meus, et conscius meus in excelsis. Qui recte conscius dicitur, quia naturam nostram non solum creando novit, sed etiam assumendo. Scire enim ejus est nostra suscepisse. Unde etiam per Psalmistam dicitur: Ipse enim scit figmentum nostrum . Quid enim mirum si figmentum nostrum dicatur specialiter scire, dum constet nihil esse quod nesciat? Sed figmentum nostrum scire ejus est hoc in seipso ex pietate suscepisse. 28. Idemnobis etiam singulis potest. Omnis enim qui ex eo quod agit humanas laQui autem de actibus suis omnipotenti Domino placere festinat, testem se habere in coelo considerat. Cum multigit, ut ipsa quoque in nobis bona opera
Abbreviated transcription (Latin):
bant. diuinitatis eius potentiã con¬
siderare non poterant. Et cum igno¬
rarent homines. in morte tamen dĩ
tasse etiam ad uocem eius corporis re
suꝑna gr̃a ad p̃mia eterna ꝑducat.
Carnis suȩ mortẽ despicit. quia resur
rectionis głam intendit. Et transito¬
ria sunt que patitur. ꝑpetua quȩ p̃¬
stolatur. De quib nimirum bonis ꝑ¬
petuis dubietatem non habet. quia
fidele iam testimoniũ redemptoris
sui głam tenet. Carnis quippe eius
resurrectionẽ mente conspicit. atq
ad spem fortiter conualescit: quia
qđ in suo uidet iam factum capite.
sperat in eius quoq corpore. quod
uidelicet ipsa ẽ absq dubietate secu¬
tura. Quam uidelicet eccłam psal¬
mista conspiciens in ꝑpetua ꝑfectio¬
ne mansuram. sub appellatione lune
nis spem dominica resurrectio robo¬
rat. recte subiungitur. Et cestis in
cȩlo fidelis. quia ut de sua resurrecti¬
one non trepidet. iam eum in cȩlo qͥ

Expanded text:
bant divinitatis ejus 427 potentiam conbant divinitatis ejus 427 potentiam considerare nesciebant. Et cum ignorarent homines, in morte tamen Mediasse etiam ad vocem ejus corporis refsuperna gratia ad praemia aeterna perducat. Carnis suae mortem desrectionis gloriae intendit, transitoria sunt quae patitur; perpetua quae praestolatur. De quibus nimirum bonis perpetuis dubietatem non fidele jam testimonium Redemptoris sui gloriam tenet. Carnis quippe ejus resurrectionem mente conspicit, atque ad spem fortiter convalescit quia, quod in suo videt jam factum capite, sperat in ejus quoque corpore, quod videlicet ipsa est absque dubietate secuturum. Quam scilicet Ecclesiam Psalmista conspiciens in perpetua perfectione mansuram, sub appellatione lunae nis spem dominica resurrectio roborat, recte subjunxit: Et testis in coelo fidelis, quia ut de sua resurrectione non trepidet, jam eum in coelo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nobis inuenit. si hoc qđ mens cre¬
dit. lingua tacet. Sed ne in nobis
clamor eius lateat. restat ut unus¬
quisq iuxta modulum suum uiui¬
ficationis suȩ mysteriũ ꝓximis in¬
notescat. Libet mentis oculos ad
dominicȩ passionis horam reduce¬
re. Cum iudei ꝑsequentes sȩui¬
rent. discipłi timentes fugerunt.
Qui enim carne mori uidebat᷑. neqͣ¬
quam deus eẽ credebatur. Unde bic
apte subditur. Ccce enim in cȩlo
testis m̃s. & conscius meus in excel¬
sis. Cum enim fidelis labefactaret᷑
in terra. erat ei testis in celo. Testis
quippe filii. pater est. De quo ipse
in euangłio dicit. & qui misit me
pater. ipse testimonium ꝑhibuit
de me. Qui recte etiam conscius
dicit᷑. quia una uoluntate. uno con¬
silio. pater cum filio semꝑ operat᷑.
Cuius etiam testis ẽ: quia nemo noũ
filiũ nisi pater. Tunc gͦ in cęlo cestẽ.
et conscium in excelsis habuit. quan¬
do hii qui eum morientẽ carne cerne¬

Expanded text:
nobis invenit, si hoc quod mens credinobis invenit, si hoc quod mens credidit lingua tacet. Sed ne in nobis clamor ejus lateat, restat ut unusquisque juxta modulum suum vivificationis suae mysterium proximis innotescat. Libet mentis oculos ad dominicae passionis horam reducere, cum Judaei persequentes saevirent, discipuli timentes fugerent. Qui enim carne mori videbatur nequaquam Deus esse crapte subditur: Ecce enim in coelo testis meus, et conscius meus in excelsis. Cum enim fides labefactaretur in terra, erat et testis in coelo. Testis quippe Filii Pater est, de quo ipse in Evangelio dicit: Et qui misit me Pater, ipse testimonium perhibuit de me . Qui recte etiam conscius dicitur, quia una voluntate, uno consilio Pater cum Filio semper operatur. Cujus etiam testis est, quia nemo novit Filium nisi Pater . Tunc ergo in coelo testem et conscium in excelsis habuit, quando hi qui eum morientem in carne cerne
Abbreviated transcription (Latin):
Peccanti homini dictum ẽ. Terraes.
& in terram ibis. Quȩ scilicet terra
redemptoris nr̃i sanguinem non
abscondit. quia unusquisq pecca¬
cor redemptionis suȩ p̃miũ sumens.
confitet᷑ ac laudat: et quib ualet
ꝓximis ignotescit. Terra etiam san¬
guinem eius non oꝑuit. quia scã
eccła redemptionis suȩ mysteruĩ
in cunctis iam mundi partib p̃oi¬
inueniat inte locũ latendi clamor
m̃s. Ipse enim sanguis redemptio¬
nis qui sumitur. clamor nr̃i redẽp¬
toris ẽ. Unde etiam paulus dicit.
Et sanguis asꝑsione melius loquen¬
tem quam abel. De abel sanguine
dictum fuerat. Uex sanguinis frĩs
tui clamat ad me de terra. Sed
sanguis i hu melius loquit᷑ quam¬
abel: quia sanguis abel mortem
fratricidȩ fratris petiit. sanguis au¬
tem dni. uitam ꝑsecutorib impe¬
trauit. Ut gͦ in nobis sacramentũ
dominicȩ passionis non sit ociosũ.
debemus imitari qđ sumimus: &
p̃dicare cȩteris qđ ueneramur.lo¬
cum enim latendi clamor eius in

Expanded text:
Peccanti enim homini dictum est: Terra es ram ibis. Quae scilicet terra redemptoris nostri sanguinem non abscondit, quia unusquisque peccator / redemptionis suae precium sumens confitetur ac laudat, et quibus valet proximis, innotescit. Terra etiam sanguinem eius non operit, quia sancta ecclesia redemptionis suae mysterium in cunctis iam mundi partibus praediinvenit in terra latendi locum clamor eius. Ipse enim sanguis redemptionis, qui sumitur, clamor nostri redemptoris est. Unde etiam Paulus dicit: et sanguinem aspersionis melius loquentem quam Abel. De Abel sanguine dictum fuerat: Vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra. Sed sanguis IAbel, quia sanguis Abel mortem fratricidae fratris petiit, sanguis autem Domini vitam persecutoribus impetravit. Ut ergo in nobis sacramentum dominicae passionis non sit otiosum, debemus imitari quod sumimus, et praedicare caeteris quod veneramur. Locum enim latendi clamor ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicit. Non enim sunt inȩ meȩ.
narrans. uias dĩ ex parte retulerat.
quia alia cius actio fuit qua nos
condidit: alia qua redemit. Ca itaq
quȩ de dñi actione narrauit. extre¬
mi iudicii comparatione leuigans:
ait. Ecce hec ex parte dicta sunt ui¬
arum eius. Qđ & paruam stillam
sermonum eius appellat: quia quio¬
quid altum. quicquid terribile in
hac uita positi. de eius considera¬
tione cognoscimus: ex immensita¬
ad nos gutta suꝑni liquoris ema¬
nat. Et quis poterit tomtruum
magnitudinis illius intueri Acsi
aꝑte dicat. Si humilitatis eius am¬
miranda uix ferimus. sonorum atq
terribilem maiestatis ens aduen¬
tum qua uirtute toleramus Hunc
tonier uum. aduentus islius atiam¬
dauid psalmista insonat dicens. Us
manifeste ueniet. ds̃ nr̃ & non silebit.
Ignis in conspectu eius ardebit. & in
cireuitu eius tempestas ualida. Hunc

Expanded text:
nus dicit: Non enim sunt viae meae narrans, vias Dei ex parte retulerat, quia alia ejus actio fuit, qua nos condidit, alia qua redemit. Ea itaque quae de Domini actione narravit, extremi judicii comparatione levigans, ait: Ecce haec ex parte dicta sunt viarum ejus. Quod et parvam stillam sermonum ejus appellat, quia quidquid altum, quidquid terribile in hac vita positi de ejus consideratione cognoscimus ex immensitaad nos gutta superni liquoris emanat: Et quis poterit tonitruum magnitudinis ejus intueri? Ac si aperte dicat: Si humilitatis ejus admiranda vix ferimus, sonorum atque terribilem majestatis ejus adventum qua virtute toleramus? Hunc tonitruum adventus illius etiam Psalmista insonat, dicens: Deus manifeste veniet, Deus noster, et non silebit; ignis in conspectu ejus ardebit, et in circuitu eju
Abbreviated transcription (Latin):
cutores suos requisiuit dicens. Quẽ
queritis: Cui ilico responderunt.
b̃m natarenum. Quib cum repente
diceret ego sum: uocem solummͦ
mitissimȩ responsionis edidit. & ar¬
matos ꝑsecutores suos ꝓtinus in ter¬
ram strauit. Quidꝰ facturus ẽ. cum
iudicaturus uenerit: qui una uoce
hostes suos ꝑculit. etiam cum iudi¬
candus uenit: Qd ẽ illud iudicium.
qł immortalis exerit: qui in una
uoce non potuit ferri moriturus:
Quis eus iram toleret. cuius & ipsa
non potuit mansuetudo colerari:
Confideret gͦ uir scs. & dicat. Cum
uix paruam stillam sermonum eiꝰ
audierimus: quis poterit tonitru

Expanded text:
cutores suos requisivit, dicens : Quem cutores suos requisivit, dicens : Quem quaeritis? Cui illico responderunt: Jesum Nazarenum. Quibus cum repente diceret, Ego sum, vocem solummodo mitissimae responsionis edidit, et armatos persecutores suos protinus in terram stravit. Quid ergo facturus est, cum judicaturus venerit, qui una voce hostes suos perculit, etiam cum judicandus venit? Quod est illud judicium quod immortalis exerit, qui in una voce non potuit ferri moriturus? Quis ejus iram toleret, cujus et ipsa non potuit mansuetudo tolerari? Consideret ergo vir sanctus, et dicat: Cum vix parvam stillam sermonum ejus audierimus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tribulationis & angustiȩ. dies cala¬
mitatis & miseriȩ. dies tenebrarum
& caliginis. dies nebulȩ & turbinis:
dies tube & clangoris. Terrorem gͦ
districti examinis quem sophonias
tubam̾. beatus iob tomtruum appel¬
lat. Quem iohel quoꝙ considerans.
ait. Conturbent᷑ om̃s babitatores
terre. quia uenit dies dni. quia ꝓ¬
pe ẽ dies tenebrarum & caliginis.
dies nubis & turbinis. Magnus enĩ
dies dñi. &. terribilis ualde. & quis
sustinebit eum: Sed quam incõpre¬
hensibilis sit atq inconsiderabilis
illa magnitudo. qua in scd̾a osten¬
sione uenturus est. bene ut cumq
ꝑpendimus: si primi aduentus pon¬
dera sollicita consideratione pensa¬
mus. Certe ut nos a morte redime¬
ret. mori dñs uenit: & defectim
carnis nr̃e in suo corpore penasqp
tolerauit. qui priusquam ad
crucis patibulum ꝑueniret. te¬
neri. conspui. illudi. alapis cedi
sc ꝑtulit. Ecce ad quanta ꝓpter
nos uentre ꝓbra consensit. & tamen
priusquam se teneri ꝑmitteret. ꝑse¬

Expanded text:
 dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulae et turbinis, dies tubae et clangoris . Terrorem ergo districti examinis, quem Sophonias tubam, beatus Job tonitruum appellat. Quem Joel quoque considerans ait: Conturbentur omnes habitatores terrae, quia venit dies Domini, quia prope est dies tenebrarum et caliginis, dies nubis et turbinis: Magnus enim dies Domini, et terribilis valde, et quis sustinebit eum ? Sed quam incomprehensibilis sit atque inconsiderabilis illa magnitudo, qua in secunda ostensione venturus est, bene utcunque perpendimus, si primi adventus pondera sollicita consideratione pensamus. Certe ut nos a morte redimeret, mori Dominus venit, et defectum nostrae carnis in suo corpore poenasque toleravit. Qui priusquam ad crucis patibulum perveniret, teneri, conspui, illudi, et alapis caedi se pertulit. Ecce ad quanta propter nos venire probra consensit; et tamen priusquam se teneri permitteret, perse
Abbreviated transcription (Latin):
P tancipes popłi & seniores. si nos bo¬
die duudicamur in benefacto homi¬
nis infirmi. in quo iste saluus factꝰ¬
est: notum sit om̃ib uobis. ⁊ om̃i
plebi isrł: quia in nomine ib̾u. xp̃i
narareni quem uos crucifixistis
quem ds suscitauit a mortius: in
hoc iste asstat coram uobis saluus.¬
Cumq erga hec ꝑsequentiũ furor
excresciret. eosq sacerdotes ac prin¬
cipes iħm p̃dicare ꝓhiberent: con-¬
tra iram principum qua auctori¬
tate petrus excreuerit indicatur
cum illic ꝓtims subdtẽ. Retrus. uͦ x¬
apłi dicerunt. Obedtire oportet do.
magisquam hominibus. Sed cum
ꝑuenit᷑. Nam subdit᷑. Tunc princi¬
pes sacerdotum cesis denuntiauert᷑¬

Expanded text:
Principes populi et seniores, si nos hoPrincipes populi et seniores, si nos hodie dijudicamur in benefacto hominis infirmi, in quo iste salvus est factsit, notum sit omnibus uobis et omni plebi Israel, quod in. nomine Iesu Christi Nazareni, quem uos crucifixistis, quem deus suscitauî t a mortuis, in hoc iste astat coram uobis sanusCumque contra haec persequentium furor excresceret, eosque sacerdotes ac principes Jesum praedicare prohiberent; contra iram principum, qua auctoritate Petrus excreverit, indicatur cum illic protinus subditur: « Petrus et apostoli dixerunt: Obedire oportet Deo magis quam hominibus . » Sed cum pervenitur. Nam subditur: « Tunc principes sacerdotum caesis denuntiaver
Abbreviated transcription (Latin):
sociant᷑. ipsi etiam laboris eoꝵ par¬
ticipatione deprimunt᷑. Nam cum
eis laborem etiam tolerant ponde¬
ris. tum pariter głam affectant ho¬
noris. Unde cum diceret. ecce grgan¬
tes gemunt sub aquis: ꝓtinus adumn¬
dicat. Pariter gemunt. qui eoꝵ eccłȩ
ex dilectione sociantur. Ipsa autem
occupatio secularium dignitatum.
tanto faciliorib uiciis p̾mit᷑: quan¬
to maiorib curis grauat᷑. Huma¬
nus namq animus. uidere o deui¬
tare peccata utinam ualeat uel qͥ¬
etus. Quia gͦ uidit desideratas re¬
rum celsitudines absq peccatis mi¬
nistrari non posse. & quia diuinȩ
irȩ non abscondit᷑. quicquid illici¬
tum ꝑpetratur: apte secutus ad

Expanded text:
sociantur, ipsi etiam laboris eorum parsociantur, ipsi etiam laboris eorum participatione deprimuntur. Nam cum eis laborem etiam tolerant ponderis, dum pariter gloriam affectant honoris. Unde cum diceret: Ecce gigantes gemunt sub aquis, protinus adjundicat: Pariter gemunt qui eorum gloria ex delectatione sociantur. Ipsa autem occupatio saecularium dignitatum tanto facilioribus vitiis premitur, quanto majoribus curis gravatur. Humanus namque animus videre et devitare peccata utinam valeat vel quietus. Quia ergo vidit desideratas rerum celsitudines absque peccatis ministrari non posse, et quia divinae irae non absconditur quidquid illicitum perpetratur, apte secutusdicat: Pariter gemunt qui eorum gloria
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte diceret᷑. Cur de scientia ho¬
mo suꝑbiat. cum ignorantie abys¬
sus & ipsos suꝑbissimos angłoꝵ sp̃s
p̃mat: Si autem gygantium no¬
mine. potentes huius scłi designan¬
tur: in aquis possunt popłi figu¬
rari. ioħe attestante qui ait. Aque¬
enim sunt popłi. Bene autẽ contra
suꝑbientem dr. ecce gygantes ge¬
munt sub aquis: quia elati homi¬
nes dum in hac uita assequi hono¬
rum celsitudinem cupiunt: sub
ponderib popłoꝵ gemunt. Nam
quanto quisq hic altius erigitur.
tanto curis grauiorib oneratur.
Tisq ipsis popłis mente & cogitati¬
one subponit᷑. quib suꝑponit᷑ dig¬
nitate. Et bene his uerbis hoc bre.¬
uter indicatur: quia om̃is suꝑbia
to ipso in nno iacet. quo in alto se
erigit: ut nde magis cunctis supposi¬
ta sit. unde cunctis appetit suꝑesse.
Homo quippe in sublimib eleuatus.
tantos suꝑ se sustinet. quantos sub¬
positos regit. Hii autem qui talib

Expanded text:
aperte diceretur: Cur de scientia hoaperte diceretur: Cur de scientia homo susus et ipsos superbissimos angelorum spiritus premat? Si autem gigantum nomine potentes hujus saeculi designantur, in aquis possunt populi signari, Joanne attestante, qui ait: « Aquae sunt populi . » Bene autem contra superbientem dicitur: Ecce gigantes gemunt sub aquis. Quia elati omnes dum in hac vita assequi honorum celsitudinem cupiunt, sub ponderibus populorum gemunt. Nam quanto quisque hic alterius erigitur, tanto curis gravioribus oneratur; eisque ipsis populis mente et cogitatione supponitur, quibus superponitur dignitate. Et bene his verbis breviter indicatur quia omnis superbia eo ipso in imo jacet quo in alta se erigit, ut inde magis cunctis supposita sit, unde cunctis expetit superesse. Homo quippe in sublimibus elevatus, tantos super se sustinet, quantos suppositos regit. Hi autem qui talibus
Abbreviated transcription (Latin):
erigit. & contra elatoꝵ imꝑitiam
scientie suȩ latitudinem ꝑ sententias
munt sub aquis. Dignum quip¬
pe erat. ut ꝑ increpationẽ pris
tumorem sapientiȩ terrenȩ recõ¬
deret: & ꝑ doctrinam postmodũ
ad plena mysteriis uerba transi¬
ret. Gigantes enim uel apostatas
angłos. uel suꝑbos quosꝙ homines
nil obstat intelligi. Hinc enum ꝑ
ꝓpħam dicit᷑. Mortui non uiuent.
gigantes non resurgent. Quos
namq mortuos. nsi peccatores
nominat: Et quos grgantes. nisi
eos qui de peccato etiam suꝑbiunt.
peccando uitam iusticiȩ ꝑdiderunt.
Isti etiam resurgere post mortem ne¬
queunt. quia post culpam suam
inflati ꝑ suꝑbiam. ad penitentiȩ re¬
media non recurrunt. Hinc rursum
seriptum est. Uir qui errauerit a
uia doctrinȩ. in cetu gygantum
cõmemorabitur: quia quisquis iter
rectitudinis deserit. quoꝵ se nu¬
mero. nisi suꝑboꝵ spũum iungit:
Bene autem contra elatos dr̃ ecce gy¬
gantes gemunt sub aquis. Acfi

Expanded text:
erigierigiscientiae suae latitudinem per sententias munt sub aquis. - Dignum quippe erat, ut per increpationem prius tumorem sapientiae terrenae retunderet, et per doctrinam postmodum ad plena mysteriis verba transiret. Gigantes autem vel apostatas angelos, vel superbos quosque homines nil obstat intelligi. Hinc enim per prophetam dicitur: « Mortui non vivent, gigantes non resnamque mortuos nisi peccatores nominat? Et quos gigantes nisi eos qui de peccato etiam superbiunt peccando vitam justitiae perdiderunt. Isti etiam resurgere post mortem nequeunt, quia post culpam suam inflati per superbiam, ad poenitentiae remedia non recurrunt. Hinc rursum scriptum est: Vir qui erraverit a via doctrinae, in coetu gigantum commorabitur ; quia quisquis iter rectitudinis deserit, quorum se numero nisi superborum spirituum jungit? Bene autem contra elatos dicitur: Ecce gigantes gemunt sub aquis. Ac si
Abbreviated transcription (Latin):
se adhuc excessus prudentiȩ sub¬
iungitur: ut dicatur. Quem doce¬
re uolusti: Nonne eum qui fecit
spiramentum: E spiram̃tum uiui¬
mus. ꝑ prudentiam sapientes su¬
mus. Prius autem nr̃m ẽ uiuere.
postmodum saꝑe: quia ut sapien¬
tes esse ualeamus. prius agit᷑ ut
simus. Qui gͦ uitam dedit. ipse
ꝓculdubio & prudentiam contu¬
tum udicium d qđ uenerari bu¬
militer debuit. suꝑba nisus ẽ teme¬
ritate penetrare. Ipsi gͦ se ꝑ pruden¬
tiam p̃tulit. cuius iudicium non in¬
telligendo iudicauit. psi se ꝑ pru¬
dentiam p̃tulit. a quo uiuendi spi¬
raculum accepit: acsi plus ipso eẽt
sapiens. a quo habebat ut esset. D
quia beatus iob scẽ eccłe typum
tenens. pauca in suꝑboꝵ correpti¬
one ꝓtulit. quos tenere hereticoꝵ
speciem non ignorauit: sicut suꝑi¬
us dixit. disputare cum dd cupio.
prius uos ostendens fabricatores
mendacii. & cultores ꝑuersoꝵ dog¬
matum: repente se ad doctrinam

Expanded text:
se adhuc excessus prudentiae subse adhuc excessus prudentiae subjungitur, ut dicatur: Cre voluisti? nonne eum qui fecit spiramentum? - Per spiramentum vivimus, per prudentiam sapientes sumus. Prius autem nostrum est vivere, postmodum sapere, quia ut sapientes esse possimus, prius agitur ut simus. Qui ergo vitam dedit, ipse procul dubio et prudentiam contutum Dei judicium, quod venerari humiliter debuit, superba nisus est temeritate penetrare. Ipsi ergo se per prudentiam praetulit, cujus judicium non intelligendo judicavit. Ipsi se per prudentiam praetulit, a quo vivendi spiraculum accepit; 546 ac si plus ipso esset sapiens a quo habebat ut esset. Sed quia beatus Job, sanctae Ecclesiae typum tenens, pauca in superborum correptione protulit, quos tenere haereticorum speciem non ignoravit, sicut superius dixit: Disputare cum Deo cupio, prius vos ostendens fabricatores mendacii, et cultores perversorum dogmatum ; repente se ad doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
utiles esse estimant. a fructu se uti¬
litatis alienant. Unde & ueritatis
uoce discipłis dr̃. Cum feceritis om¬
nia quȩ p̃cepta sunt uobis: dicite.
Serui inutiles sumus. qđ debuimus
bet sapientiam. Dare stulto consili¬
um. caritatis est: dare sapienti. osten¬
tationis: dare uͦ ipsi sapientie. ꝑuer¬
sitatis. Et quia hii quos tenere he¬
reticoꝵ speciem dioximus. ꝑ locuti¬
onem suam ostentationi potius qͣm
utilitati seruiebant: recte adhuc
contra baldach subditur. Et pru¬
dentiam tuam. ostendisti plurimã.
Omĩs eui ptudentia recta ẽ. plurima
non ẽ quia iuxta pauli uocem. ñ
plus appetit sapere quam oportet
sapere. Cui uͦ ẽ plurima. non ẽ recta.
quia dum ultra modum tendit᷑.
in quolibet latere culpe declina¬
tur. Prudentiam uͦ suam plurimã
ostendunt. qui uideri p̃ aliis pru¬
dentiores appetunt. Unde fit plerũq
ut dum moderate sapere nesciunt:
os fatua loquantur. Pro qua te ip-¬

Expanded text:
utiles esse aestimant, a fructu se utiutiles esse aestimant, a fructu se utilitatis alienant. Unde et Veritatis voce discipulis dicitur: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite: Servi inutiles sumus, quod debuimus bet sapientiam? 28. Stulto consilium dartationis. Dare vero ipsi sapientiae, perversitatis, et quia hi quos tenere haereticorum speciem diximus, per locutionem suam ostentationi potius quam utilitati serviebant, recte in libro Job contra Baldach dicitur: Et prudentiam tuam ostendisti plurimam. Omnis cui prudentia recta est, plurima non est, quia, juxta Pauli vocem, non plus appetit sapere quam oportet sapere . Cui vero est plurima, non est recta, quia dum ultra modum tenditur, in quolibet latere culpae declinatur. Prudentiam vero suam plurimam ostendunt qui videri prae aliis prudentiores appetunt. Unde fit plerumque ut cum moderate sapere nesciunt, etiam fatua loquantur. Pro qua re ip
Abbreviated transcription (Latin):
re conabantur: iuste baldach rep̃hen¬
dit̃ ut dicat᷑. cuius adiutor es: nũqͥa
imbecillis. & sustentas brachium eius
qui non ẽ fortis: Acsi aꝑte dicat. Dum
eum iuuare iuteris. sub cuius magni¬
tudine succumbis: om̃e qđ impendis
solacium. de ostentatione ẽ. non de¬
pietate. Sed inter hec sciendum est.
quia plerumq etiam dm qui uide¬
licet imbecillis non ẽ. humiliter a
gentes adiuuamui. Unde & ꝑ paulã
cum ei quẽ ipse ꝑ internam grãm¬
infundit. nos exortationis uoce con¬
trinsecus. nos exterus ministerio
uocis adiuuamus. Et tunc solum
nr̃a exhortatio ad ꝑfectionẽ ducit᷑.
cum in corde ds fuerit qui adiuuet̾.
Unde & alias dicit᷑. Neq qui plantat est
aliquid. neq qui rigat: sed qui uicre¬
mentum dat ds. Plantare quippe e
rigare adtuuare ẽ: qđ utrũꝙ uacu¬
um erit ministerium. si in corde ds
non dat incrementum. Sed qui de
sensu suo alta sapiunt. et̃ humiliter
di adiutores nolunt: quia dum se dõ

Expanded text:
 reprehenditur, ut dicatur: Cujus adjutor es? nunquid imbecillis? et sustentas brachium ejus, qui non est fortis? Ac si aperte dicat: Dum eum juvare niteris, sub cujus magnitudine succumbis, omne quod impendis solatium, de ostentatione epietate. Sed inter haec sciendum est, quia plerumque etiam Deum, qui videlicet igentes adjuvamus. Unde per Paulum cum ei quem ipse per internam gratinfundit nos exhortationis voce contrinsecus nos exterius ministerio vobis adjuvamus, et tunc solum nostra exhortatio ad perfectionem ducitur, cum in corde Deus fuerit qui adjuvetur. Unde et alias dicit: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Plantare quippe et rigare, adjuvare est. Quod utrumque vacuum erit ministerium, si in corde Deus non dat incrementum. Sed qui de sensu suo alia sapiunt, esse humiliter Dei adjutores nolunt, quia dum se Deo
Abbreviated transcription (Latin):
tutib solent: quas occultę dispen¬
sationis munere. diuuiisas paulus
enumerat dicens. Alii quidem ꝑ
sp̃m datur sermo sapientiȩ. alii¬
autẽ sermo scientie. scdm eundẽ
sp̃m: alteri fides in eodem sp̃u. alii
gr̃a sanitatum in uno spu. alii oꝑa¬
tio uirtutum. alii ꝓphetia. alii dis¬
cretio sp̃uum: alii genera lingua¬
rum. alii interp̃tatio sermonum:
quȩ mox generali diffinitione cõ¬
cludens ait. Hec autẽ om̃ia oꝑat᷑
unus atq idem sp̃s. diuidens sin¬
gulis ꝓut uult. De his etiam cęlis.
in psalmo dictum ẽ. Uerbo dñi
cęli firmati sunt. De his quoꝙ or¬
namentis sp̃s. subdit᷑. Et spũ oris¬

Expanded text:
tutibus solent, quas occultae dispentutibus solent, quas occultae dispensationis munere divisas Paulus enumerat, dicens: Alii quidem per spiritum datur sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem spiritum, alteri fides in eolii operatio virtutum; alii prophetia; alii discretio spirituum; alii genera linguarum; alii interpretatio sermonum. Quae mox generali diffinitione concludens, ait: Haec autem omnia operatur unus atque idem spiritus, dividens singulis prout vult . De his etiam coelis in Psalmo dictum est: « Verbo Domini coeli firmati sunt . » De his quoque ornamentis Spiritus subditur: « Et spiri
Abbreviated transcription (Latin):
nus subinfertur. & illi quidem i¬
bant gaudentes a conspectu con¬
cilii. qm̃ digni habiti sunt ꝓ no¬
mine iħu contumeliam pati. Mox
etiam post flagelloꝵ gaudia. quid
agerent indicat᷑. Omĩ autẽ die in
templo & circa domos non cessa
iħm xp̃m. Ecce ille paulo ante ti¬
midus. iam linguis loquit᷑. cho¬
ruscat miraculis. infidelitatem
sacerdotum ac principum libera
uoce increpat: ad p̃dicandũ ib̾m
exemplum auctoritatis ceteris p̃¬
stat. Ne in nomine etus loqui de¬
beat uerberib ꝓhibet᷑. nec tamen
compescit᷑. Contempint flagella cę¬
dentium. qui paulo ante requiren¬
tium uerba tunuerat. Et qui an¬
cillȩ uires requisitus expauit. ui¬
res principum cesus p̃mit. Sc̃i e¬
nm iam sp̃s uirtute solidatus. hu¬
ius mundi altitudines libertatis
calet deprimebat. ut in imo esse
cerneret. quicquid contra creatoris
grãm altum tumeret. Hec sunt
ornamenta cȩ̨loꝵ. hȩc sunt dona
sp̃s quȩ diuersis manifestari uir¬

Expanded text:
ur: Et illi quidem ibant gaudentes a conspectu concilii: quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Mox etiam post flagellorum gaudia quid agerent indicatur: Omni autem die in templo, et circa domos non cessab Jesum Christum. Ecce ille paulo ante timidus, jam in linguis loquitur, coruscat miraculis, infidelitatem sacerdotum et principum libera voce increpat, ad praedicandum Jesum exemplum auctoritatis caeteris praestat. Ne in nomine ejus loqui debeat verberibus prohibetur, nec tamen compescitur. Contemnit flagella caedentium qui paulo ante requirentium verba timuerat, et qui vires ancillae requisitus expavit vires principum caesus premit. Sancti enim jam Spiritus virtute solidatus, hujus mundi altitudines libertatis calce deprimebat, ut in imo esse cerneret quidquid contra Creatoris gratiam altum tumeret. Haec sunt ornamenta coelorum, haec sunt dona Spiritus, quae diversis manifestari vir
Abbreviated transcription (Latin):
quis potest: dum scilicet noueri¬
mus. qđ fallacem rephendere cui¬
libet licet: Sed si lo. quentis sen
sum subtili interro gatione discu¬
timus: quam sint recta que ꝓtu¬
lit oitius inuenimus. Iustus namq
& siquid umquam delinquendo
loquitur: dignum non ẽ ut ab in¬
iustis & praue uiuentib iudicet᷑.
Unde sc̃s uir amicoꝵ suꝑbiam de¬
primens. non solum si ita e̾. uerũ
etiam si ita non ẽ ut ꝓtulit. neqͣ¬
quam se rep̃hendi posse confidit:
quia numirum illi recte redargu¬
ere falsa possunt. qui falsa age¬
re nesciunt. Nam correptionis
ausum contra fallaciam ꝑdunt.
qui adhuc fallaciter uiuunt. Ait
ergo. Qđ si non ita ẽ: quis me po¬
terit arguere esse mentitum: de
si aꝑte dicat. Ita sunt cuncta ut
ꝓtuli. Quȩ tamen si ita ñ essent.
a uobis redargui nequaqu̾a possẽ:
quia dum adhuc ꝓprie succum¬
bitis. alienam rep̾hendere falla¬
ditur. & ponere aute dm̃ uerba
mea. Quisquis enim dicta falla¬
cie ueraciter rep̾hendit. audita co¬

Expanded text:
quis potest, dum scilicet noverimus quod fallacem reprehendere cuilibet sum subtili interrogatione discutimus, quam sint recta quae protulit citius invenimus. Justus namque etsi quid unquam delinquendo loquitur, dignum non est ut ab injustis et prave viventibus judicetur. Unde sanctus vir amicorum superbiam deprimens, non solum si ita est, verum etiam si ita non est ut protulit, nequaquam se reprehendi posse confidit, quia nimirum illi recte redarguere falsa possunt, qui falsa agere nesciunt. Nam correptionis ausum contra fallaciam perdunt, qui adhuc fallaciter vivunt. Ait ergo: Quod si ita non est, quis me poterit arguere esse mentitum? Ac si aperte dicat: Ita sunt cuncta ut protuli, quae tamen si ita non essent, a vobis redargui nequaquam possem, quia dum adhuc propriae succumbitis, alienam reprehendere falladitur: Et ponere ante Deum verba mea. Quisquis enim dicta fallacia veraciter reprehendit, audita co
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ nititur: sed adhuc compede
infirmitatis tenetur. & culpas quidẽ
subigere ꝑfecte desiderat: sed quousꝙ
corruptione carnis asstringit᷑. eius
iunculis etiam cum non uult ligat᷑.
Hinc itaq colligant quanto peccataꝵ
pondere pressi sint. qui contra hec
decertare negligunt: si plene culpã
nec illi suꝑant. qui contra hanc ui¬
riliter pugnant. Unde & postquã
dictum ẽ. ecce enim luna ñ splen¬

Expanded text:
justitiae nititur, sed adhuc compede justitiae nititur, sed adhuc compede infirmitatis tenetur; et culpas quidem subigere perfecte desiderat, sed quousque corruptione carnis astringitur, ejus vinculis, etiam cum non vult, ligatur. Hinc itaque colligat quanto peccatorum pondere pressi sint qui contra haec decertare negligunt, si plene culpam nec illi superant, qui contra hanc viriliter pugnant. Unde et postquam dictum est: Ecce etiam luna n
Abbreviated transcription (Latin):
me designantur: Qui inter prauoꝵ
hominum conuersationes dũ mag¬
nis uirtutib eminent: quasi in te¬
nebris noctis lucent. Unde ꝑ paulũ
quoꝙ discipłis dicit᷑. Inter quos lu¬
citis sicut luminaria in mundo.
Quia enim scã eecła lune appellati¬
one exprimitur. ꝓpħa testat̃ dicens.
Eleuatus ẽ sol: & luna stecit in ordi¬
ne suo. Cleuato atenim sole. in suo
Et quia stellarum nomine electi sig¬
nant᷑: rursum paulus insinuat dicers.
Stella enim. ab stella differt in clarita
te. Luna gͦ non splendet. & stellȩ ñ
sunt munde in conspectu eius: quia
nec sc̃a eccła uirtute ꝓpria tot mira¬
culis emicat. nisi hanc p̾uenientis
gr̃e dona ꝑfundant: nec singulorum
bene uiuentium mentes. a peccatoꝵ¬
maculis munde sunt. si remota pi¬
etate iudicent᷑: quia apud districti
iudicis oculos. sua unumquẽq cor¬
ruptibilitas inquinat. nisi hanc co¬
tidie grã parcentis tergat. Electoꝵ
quippe animus ꝓdire ad libertatẽ

Expanded text:
imae designantur? qui inter pravorum imae designantur? qui inter pravorum hominum conversationes, dum magnis virtutibus eminent, quasi in tenebris noctis lucent. Unde per Paulum quoque discipulis dicitur: Inter quos lucetis sicut luminaria in mundo . Quia enim sancta Ecclesia lunae appellatione exprimitur, propheta testatur, dicens: Elevatus est sol, et luna stetit in ordine suo . Elevato enim sole, in suo Et quia stellarum nomine electi signantur, rursum Paulus insinuat, dicens: Stella enim a stella differt in claritat: Luna non splendet, et stellae non sunt mundae in conspectu ejus . Quia nec sancta Ecclesia virtute propria tot miraculis emicat, nisi hanc praevenientis gratiae dona perfundant. Nec singulorum bene viventium mentes a peccatomaculis mundae sunt, si remota pietate judicentur, quia apud districti judicis oculos, sua unumquemque corruptibilitas inquinat, nisi hanc quotidie gratia parcentis tergat. Electorum quippe animus prodire ad libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
steret. creatori non posset equari
oreatura. Cui tamen ad grauiora
defectus pondera accessit. & cul¬
pa: quam ser pens insidians intu¬
lit. mulier infirmata ꝑsuasit. Un¬
de nunc quia homo ꝑ mulierem
culpe subditam nascitur: reatus
primi infirmitas in ple ꝓpagat᷑.
Et quia in radice putruit humani ge¬
neris ramus. in conditionis sue uiri¬
ditate minime subsistit. Unde recte
nunc dicit᷑. Numquid iustificari po¬
test homo comparatus dõ. aut appa¬
rere mundus natus de muliere: efi
aꝑte diceretur. Ne contra auctorem
suum homo suꝑbiat. consideret un¬
de huc uenit: & intelligat quid sit.
Sed ecce non nulli ꝑ donum sp̃s adu¬
ti. contra infirmitate̾ sue carnis
criguntur. uirtutib emicant. sig¬
noꝵ quoꝙ miraculis choruscant:
nullus tamen ĩ qui sine culpa iu¬
tam trauscat. quousq carnem cor¬
ruptionis. portat. U nde adbue saib¬
cuncta simul eccła: Quid ꝑ stellas
nisi singuloꝵ bene iuuentiu am¬

Expanded text:
steret, creatori non posset aequari steret, creatori non posset aequari creatura . Cui tamen ad graviora defectus pondera, accessit et culpa, quam serpens insidians intulit, et mulier infirmata persuasit . Unde nunc quia homo per mulierem culpae subditam nascitur, reatus primi infirmitas in prole propagatur. Et quia in radice putruit humani generis ramus, in conditionis suae viriditate minime subsistit. Unde recte nunc dicitur: Nunquid justificari potest homo comparatus Deo, aut apparere mundus natus de muliere? Ac si aperte diceretur: Ne contra auctorem suum homo superbiat, consideret unde huc venit, et intelligat quid sit. Sed ecce nonnulli per donum spiritus adjuti contra infirmitatem suae carnis eriguntur, virtutibus emicant, signorum quoque miraculis coruscant; nullus tamen est qui sine culpa vitam transeat, quousque carnem corruptionis portat. Unde adhuc subcuncta simul Ecclesia; quid per stellas, nisi singulorum bene viventium an
Abbreviated transcription (Latin):
num numerus iungitur: qui ꝑ
sublime mentis desiderium a ter¬
renȩ conuersationis seruitute li¬
berant᷑. De quib ꝑ paulum dicit᷑.
Nemo militans do. implieat se ne¬
gociiꝰ secularib. Qui licet nunc pau¬
ci appareant: in inuisibili tamen pa¬
tria innumerabiles regnant: quia
e si ex comparatione prauoꝵ pauci
sunt: in congregationis sue frequen¬
tia metiri nequaquam possunt.
Quia uͦ eoꝵdem militum uirtus ñ
ꝓpriis uirib. sed suꝑne gr̃e infusi¬
one roborat᷑: recte subiungit᷑. Et su¬
Lumen quippe dĩ est: gr̃ã p̾ueni¬
ens. Que si in nr̃o corde nequaꝙͣ¬
gratuito surgeret. ꝓfecto mens nr̃a
in peccatoꝵ suoꝵ tenebris obscura
quid iustificari potest homo com¬
ꝑius a beato iob dicitur. & nunc
in eius exꝓpbratione replicat᷑. Dm̃is
namq uir iustus deullustratione
iustus est: non comparatione. Hu¬
mana quippe iusticia auctori cõ¬
parata iniusticia est: quia & si
in ipsa sua conditione homo ꝑsi

Expanded text:
num numerus jungitur, qui per num numerus jungitur, qui per sublime mentis desiderium, a terrenae conversationis servitute liberantur. De quibus per Paulum dicitur: Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus . Qui licet nunc pauci appareant, in invisibili tamen patria innumerabiles regnant, quia etsi ex comparatione pravorum pauci sunt, in congregationis suae frequentia metiri nequaquam possunt. Quia vero eorumdem militum virtus non propriis viribus, sed supernae gratiae infusione roboratur, recte subjungitur: CAPULumen quippe Dei est gratia praeveniens, quae nisi in nostro corde gratuito surgeret, profecto mens nostra in peccatorum suorum tenebris obscura quid justificari potest homo comato Job dicitur, et nunc in ejus exprobratione replicatur. Omnis namque vir justus, Dei illustratione justus est, non comparatione. Humana quippe justitia auctori comparata injustitia est, quia etsi in ipsa sua cond
Abbreviated transcription (Latin):
ei. Suꝑnoꝵ ciuium numerus infini¬
tus & definitus exprimit᷑. ut qui
do ẽ numerabilis. esse nobis innu¬
merabilis demonstret᷑: quamuis
aliua ẽ assistere. aliud ministrare.
Assistunt enim ille ꝓculdubio pote¬
states. que ad quedam hominib
nuntianda non exeunt. Ministrant
uͦ hii: qui ad explenda officia nun¬
tioꝵ ueniunt. sed tamen ipsi quoꝙ
contemplatione ab intimis non re¬
cedunt. Et quia plures sunt qui
minustrant. quam hii qui princi¬
paliter assistunt: assistentium nu¬
merus quasi definitus. ministran¬
tium uͦ indefinitus ostenditur. An¬
głicos uͦ sp̃s recte dĩ milites dicimꝰ.¬
quia decertare eos contra potestatis
aereas non ignoramus. Que tam̃
certamina non labore sed imꝑio
pagunt: quia quicquid agendo
contra ummundos sp̃s appetunt.
ex adiutorio euncta rogentis posst̃.
De hac namꝙ militia nascente rige
nr̃o scriptum ẽ. Subito facta cicũ
angło multitudo militie elestis. Cui
tamen militiȩ electoꝵ quoq homi¬

Expanded text:
ernorum civium numerus et infinitus, et definitus exprimitur, ut qui Deo est numerabilis, esse nobis innumerabilis demonstretur, quamvis aliud est assistere, aliud ministrare. Assistunt enim illae procul dubio potestates, quae ad quaedam hominibus nuncianda non exeunt. Ministrant vero hi qui ad explenda officia nunciorum veniunt, sed tamen ipsi quoque a contemplatione ab intimis non recedunt. Et quia plures sunt qui ministrant quam hi qui principaliter assistunt, assistentium numerus quasi definitus, ministrantium vero infinitus ostenditur. Angelicos vero spiritus recte Dei milites dicimquia decertare eos contra potestates aereas non ignoramus. Quae tamen certamina non labore, sed imperio peragunt, quia quidquid agendo contra immundos spiritus appetunt, ex adjutorio cuncta regentis possunt. De hac namque 543 militia, nascente rege nostro, scriptum est: Subito facta est cum angelo multitudo militiae coelestis . Cui tamen militiae electorum quoque homi
Abbreviated transcription (Latin):
sed eoꝵ facta iuste uidicantes exami¬
nant. Cumq uiuscuiusq gentis
uel culpa uel iusticia ad suꝑne cu¬
rie consilium ducit᷑. ciusdem gen¬
tis p̃positus uel obtinuisse in certa¬
mine. uel non obtinuisse ꝑhibetur:
Quoꝵ tamen om̃ium una uictoria ẽ.
sui suꝑ se opificis uoluntas sumina:
qũã dum semꝑ aspiciunt. qđ obti¬

Expanded text:
sed eorum facta juste judicantes examised eorum facta juste judicantes examinant. Cum uniuscujusque gentis vel culpa vel justitia ad supernae curiae consilium ducitur, ejusdem gentis praepositus vel obtinuisse in certamine, vel non obtinuisse perhibetur. Quorum tamen omnium una victoria est sui super se opificis voluntas summa, quam dum sem
Abbreviated transcription (Latin):
rium mͥ. Cumq ut aduersum psa¬
rum principem p̾liaretur egredit᷑.
grecoꝵ. fibi prirceps adueniens ap¬
paret. Qua.  re uinuit᷑. qđ aduer¬
sum grecos. quoq aliquid udȩa cõ¬
miserat: quaꝵ ꝓfecto causa e repti¬
om illus resistebat. Propħe gͥ p̃ces
angłs exaudit. sed ꝑsarũ princeps
refistit: quia & si iam uita iusti
dep̃cantis. creptionem popłi exigit.
eiusdem tamen popłi adhuc uita cõ¬
tradicit: ut quia nec dum plenȩ hu
qui in captiuitatẽ fuerant ducti pur¬
gati sunt. iure eis adhuc ꝑse dñent᷑.
Michael adiuuat. sed grecoꝵ princeps
ad p̃lium uenit: quia mereri qͥdem
ueniam tam longa oppressoꝵ cap¬
tiuitas poterat. sed ereptionis eoꝵ
beneficio. hoc quoq qđ in grecos de¬
liquerant obuiabat. Recte gͦ dicit᷑.
qđ contra se angłi ueniunt. quia
subiectarum sibi gentium uicissim
merita contradicunt. Nam sublunes
sp̃s. eisdem gentib principautes. ne¬
quaqũa ꝓ iniuste agentib decertant.

Expanded text:
rium mihi. Cumque ut adversum Persarum principem praelietur egreditur, Graecorum sibi princeps adveniens apparet. Qua ex re innuitur quod adversum Graecos aliquid Judaea commiserat, quorum profecto causa ereptioni illius resistebat. Prophetae preces angelus exaudit, sed Persarum princeps resistit; quia etsi jam vita justi deprecantis ereptionem populi exigit, ejusdem tamen populi adhuc vita contradicit; ut quia necdum plene hi qui in captivitatem fuerant ducti purgati sunt, jure eis adhuc Persae dominentur. Michael adjuvat, sed Graecorum princeps ad praelium venit; quia mereri quidem veniam tam longa oppressorum captivitas poterat, sed ereptionis eorum beneficio hoc quoque quod in Graecos deliquerant obviabat. Recte dicitur quod contra se angeli veniunt, quia subjectarum sibi gentium vicissim merita contradicunt. Nam sublimes spiritus eisdem gentibus principantes nequaquam pro injuste agentibus decertant,
Abbreviated transcription (Latin):
ex mortalium corpoꝵ corruptione
finita sunt. beatus iob altiori acu¬
mine ꝓsecutionis innititur. Ciusq
dicta tam sunt ualida quã extre¬
ma: quia & sic usus esse uiris peri¬
toꝵ solet. ut argumentum qđ ad¬
uersariis suis eminere se p̃uident.
ad ꝑsecutionis conclusionẽ seruent.
Cuius aduitor es: Numquid imbecil¬
lis: Et sustentas brachium eius qui
non ẽ fortis: Adiuuare imbecillem
caritatis ẽ: adiuuare uͦ potentẽ uel¬

Expanded text:
ex mortalium corporum corruptione ex mortalium corporum corruptione finita sunt, beatus Job altiori acumine prosecutionis innititur, ejusque dicta tam sunt valida, quam extrema, quia et sic usus esse jurisperitorum solet, ut argumentum, quo adversariis suis eminere se praevident, ad prosecutionis conclusionem servent. Cujus adjutor es? Nunquid imbecillis? et sustentas brachium ejus qui non est fortis? - Adjuvare imbecillem charitatis est, adjuvare vero potentem vel
Abbreviated transcription (Latin):
tate se deserens. maniter hilas¬
rescit. Ait gͦ. Suꝑ humum popłi
mei spinȩ & uepres ascendent. qͣn¬
tomagis suꝑ omẽm domum gau¬
dii ciuitatis exultantis: Acsi aꝑte
dicat. Si & illoꝵ mentem uitia de¬
primunt. qui se ꝓcelestis patriȩ
desiderio affligunt: quib culpis
subͤtrati sunt. qui fine ulla formi¬
dine se in carnis uoluptate dere
ne suo quantum baldach ordinem con¬
ditionis nr̃e tenuit. & natiuitatis: qui
hominem non uermem sed putredi¬
nem. filtum uͦ hominis uermẽ uocat.
Primus namq humani generis parets.
homo non filius hominis. Ex quo qͥs¬
quis ꝓdiit: non solum homo. sed filiꝰ
quoꝙ hominis fuit. Sicut gͦ ex homi¬
ne filius hominis: ita ex putredine
nascitur uermis. Unde recte homo
putredo. & filius hominis uermis
uocatur. Primus quippe homo putre¬
do. non uermis: quia & si ꝑ mortem
putruit. non tamen ex putrediune
ꝑ natiuitatẽ uenit. Qui autẽ filtus
est hominis uermis dicit᷑: quia iam

Expanded text:
tate se deserens, inaniter hilatate se deserens, inaniter hilarescit. Ait ergo: Super humum populi mei spinae et vepres ascendent, quanto magis super omnem domum gaudii civitatis exsultantis? Ac si aperte dicat: Si et illorum mentem vitia deprimunt, qui se pro coelestis patriae desiderio affligunt, quibus culpis substrati sunt qui sine ulla formidine sese in carnis voluptate derelne suo quantum Baldad ordinem conditionis nostrae tenuit et nativitatis, qui hominem non vermem, sed putredinem, filium vero hominis vermem vocat. Primus namque humani generis parens, homo, non filius hominis, ex quo quisquis prodiit, non solum homo, sed filius quoque hominis fuit. Sicut ergo ex homine filius hominis, ita ex putredine nascitur vermis. Unde recte homo putredo, filius vero hominis vermis vocatur. Primus quippe homo putredo, non vermis, quia etsi per mortem putruit, non tamen ex putredine per nativitatem venit. Qui autem hominis est filius, vermis dicitur, quia jam