comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cipiet᷑ qͥdẽ tunica ĩlla: & in eis qͥ iam exu¬
tñ nẽ qñ feruescendi sunt frigidi: s
tẽ qñ refurrect̃i st̃ mortui. Passa g̾ dif¬
ficultatẽ ꝓpt̃ inopiã p̃dicatoꝵ. & dolẽs illa
fua menbͣ sana fermonib ⁊ sca̾ morib s
iã exita corꝑib : ingemit ce dicit eccłia.
Erui me tunica mea ⁊ qͣm induã eã :ͥ Men¬
bra illa mea q̃ xp̃o aꝑire euangłitando ex¬
cellentissime potuert ⁊ qͦm ad corꝑa qͥb exu¬
ta sunt redire possunt ẜ Deinde respiciens
ad eos qͥ p̃dicaie. ce poplos acqͥrere ac reg̾e
ac sic xp̃o aꝑire utcũꝙ possunt: s in his
difficultatibꝰ acco̾nũ peccare metuũt: la¬
ui inqͥt pedes meos ⁊ qmͦ inqͥnabo eos: Qͥ¬
qͥs enĩ in uerbo ñ offendit : hc ꝑfectꝰ ẽ uir

Expanded text:
cipietur qcipietur qnunc quando fervefaciendi sunt frigidi, sed tunc quando resurrecturi sunt mortui. Passa ergo difficultatem propter inopiam praedicatorum, et recolens illa sua membra sana sermonibus, sancta moribus, sed jam exuta corporibus, ingemit et dicit Ecclesia, Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Membra illa mea quae Christo aperire evangelizando excellentissime potuerunt, quomodo ad corpora quibus exuta sunt, redire nunc possunt? 6. Deinde respiciens ad eos qui praedicare, et populos acquirere ac regere, ac sic Christo aperire utcumque possunt, sed in his difficultatibus actionum peccare metuunt, Lavi, inquit, pedes meos; quomodo inquinabo illos? Quisquis enim in verbo non offendit, hic perfectus est vir
Abbreviated transcription (Latin):
caput xͥ: hoc ẽ ut ñ amet᷑ deꝰ. Caput e¬
nĩ xp̃i d̾s. S portant᷑ in cͥnib id. ẽ. in
sacram̃tis iusibilib tołant᷑: neqͣꝗͣ int̾i¬
ora sensus attingunt. Pulsat gͥ ut ex¬
citiat qͥetẽ scĩs ociosis: & clamat. Aꝑi
inͥ de sangume meo soror mea̾t de acces¬
su meo ꝓxima mea: de sp̃u mes colũ¬
ba mea⁊ de sermone meo guẽ plemiꝰ ex
otio didicisti ꝑsecta mea : aꝑi mͥ p̾dica
me ad eos qͥ clausert̾ contrame. Qmͦ in¬
trabo su̾ aꝑiente : qmͦ enĩ audient sine
p̃dicante : hinc fit ut etiã hi qͥ amant
otiũ studioꝵ bonoꝵ ⁊ ce nolt̃ ꝑpeti labo¬
riosarũ molestias accõnũ : eo qd̾ minꝰ
sconeos ad hec ministranda ce sñ repre¬
hn̾sione agenda se sentiũt: mallent si
tiã iniqͥtatis. qͣ feruor fri guit carita¬
tis: s & meis qͥ iã de corꝑe eriert & car¬
nis indim̃to expoliati sunt. neq enĩ
ab ea seꝑati sunt respondet eccłia. Exus
me timica mea ⁊ qͦmodo induã eã: Re¬

Expanded text:
. Caput enim Christi Deus . Sed portantur in crinibus, id est, in sacramentis visibilibus tolerantur: nequaquam interiora sensus attingunt. Pulsat ergo ut excutiat quietem sanctis otiosis, et clamat, Aperi mihi, de sanguine meo soror mea, de accessu meo proxima mea, de spiritu meo columba mea, de sermone meo quem plenius ex otio didicisti perfecta mea; aperi mihi, praedica me. Ad eos quippe qui clauserunt contra me, quomodo intrabo sine aperiente? quomodo enim audient sine praedicante ? 5. Hinc fit ut etiam hi qui amant otium studiorum bonorum, et nolunt perpeti laboriosarum molestias actionum, eo quod minus idoneos ad haec ministranda, et sine reprehensione agenda se sentiunt; mallent, sitiam iniquitatis, qua fervor friguit charitatis. Sed in eis qui jam de corpore exierunt, et carnis indumento exspoliati sunt neque enim ab ea separati sunt, respondet Ecclesia, Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Re
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ip̃e. Aꝑi mͥ soror mea. ꝓxima mã
columba. ꝑfecta mea: qi caput meũ
repletũ ẽ rore: & cͥnes mei noctis grit¬
tis. Et respondit illa. Eiii me timi¬
ca mea ⁊ qͦm indriã eã :÷ Laui pedes me¬
os÷ qͦm inqͥnabo eos: O admirabile
sacͣmentũ: o gnde mẏsteriũ. Gͦne timz
inqͥnare pedes ueniendo ad eũ: qͥ lauit
suoꝵ discipłoꝵ pedes : Timet certe qͥa
ꝑ t̾ram uenit ad eũ ÷ qͥ etiã int̾ra ẽ: qͥa
suos hic cõstitutos non deserit. An non ip̃e

Expanded text:
soror mea, proxima mea, columba mea, perfecta mea; quia caput meum repletum est rore, et crines mei noctis guttis. » Et respondet illa: « Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Lavi pedes meos; quomodo inquinabo illos » ? O admirabile sacramentum! o grande mysterium! Ergone timet inquinare pedes, veniendo ad eum qui lavit suorum discipulorum pedes? Timet certe, quia per terram venit ad eum, qui etiam in terra est, quia suos hic constitutos non deserit. An non ipse
Abbreviated transcription (Latin):
cantantẽ atq psallentẽ. Ip̃i qͥ hec agc̃ in¬
qͥnare pedes suos timeant: cũ placere
hominib subripiente amore humane
landis affectant. Cet̾um qͥ eos audit libñ¬
ter &e pie. ñ ht̃ locũ iactandi se in labo¬
rib alienis. & non inflatis ossib humi¬
litatis: gaudio gaudet ꝓpt̾ uocẽ dñice u̾i¬
tatis. ꝓinde in eis qͥ libent̾̃ & humilit̾
audire nouert̃ ⁊ & uitã qͥetã in studiis
dulcib ce salubrib agt̃: sca deliciet᷑ eccłia
&e dicat. Ego dormio: &e cor meũ uigilat.
Qͥd ẽ ego dormio &e cor meũ uigilat ⁊ nͥ
ita qͥesoo ut audiã: Ociũ meũ ñ impñ

Expanded text:
cantantem atque psallentem; ipsi qui haec agunt, inquinare pedes suos timeant, cum placere hominibus subrepente amore humanae laudis affectant. Caeterum qui eos audit libenter et pie, non habet locum jactandi se in laboribus alienis; et non inflatis ossibus, sed humiliatis gaudio gaudet propter vocem dominicae veritatis. Proinde in eis qui libenter et humiliter audire noverunt, et vitam quietam in studiis dulcibus et salubribus agunt, sancta delicietur Ecclesia, et dicat, Ego dormio, et cor meum vigilat. Quid est, Ego dormio, et cor meum vigilat; nisi, ita quiesco ut audiam? Otium m
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑. Qm̃ cũ audit᷑: humilitas custodit᷑.
Cum autẽ p̾dicat᷑. iux ñ subrepit cͥcũq
hominũ qnͣtulacũq iactantia: in qͣu
tiq inqͥnant᷑ pedes. Ergo ut apłs iaco¬
homo dei. Auditui meo dabis gaudiũ
ce leticiã: ce exriltabt̃ ossa humiliata. Hoc
ẽ qd̾ dmi. Cum ũitas audit᷑: humilitas
custodit᷑. Dicit ce aliꝰ. Amicꝰ aut̃ sponsi stat
ce audit eũ: & gaudio gaudet ꝓpt̾ uocem

Expanded text:
am eum auditur, humilitas custoditur; cum autem praedicatur, vix non subrepit cuivis hominum quantulacumque jactantia, in qua utique inquinantur pedes. 3. Ergo, ut apostolus Jaco. Dicit et alius homo Dei, Auditui meo dabis gaudium et laetitiam, et exsultabunt ossa humiliata . Hoc est quod dixi, Cum veritas auditur, humilitas custoditur. Dicit et alius, Amicus autem sponsi stat et audit
Abbreviated transcription (Latin):
hi: iã reddendi cẽpꝰ agnosco. Bonet
unde reddã: qͥ donauit ut debe¬
am. Donanit enĩ dileccõnẽ suã de qͣ dem̃ ẽ:
nemini qͥcꝗͣ debeatis: nͥ ut inuicẽ diligatisi
Donet etiã sermonẽ: quẽ iudeo me debere
dilectis. Ex̃peccatõnẽ urãm ad hoc nẽpe dis¬
tulerã uic explicarẽ sic̃ possem: q̃adrno¬

Expanded text:
ti, jam reddendi tempus agnosco. Donet unde reddam, qui donavit ut debeam. Donavit enim dilectionem, de qua dictum est, Nemini quidquam debentis, nisi ut invicem diligatis ; donet etiam sermonem, quem video me debere dilectis. Exspectationem vestram ad hoc nempe distuleram, ut explicarem sicut possem, quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
homo cotꝰ ablutt᷑ ⁊ s dũ isto postea uiuit
in secło humanis asfectib t̾ram uelut pe¬
dib calcans ip̃a scł. conu̾satone inte huiꝰ
contͣhit unde dicat: dimitte nobis debita
nrã. Ac sic etiã inde m̃dat᷑ ab eo qͥ pedes
lauit discipłis suis : nec destnit interpel¬
lare ꝓ nobis. hinc occurrert̃ ex canti¬
eo canticoꝵ eccłie uerba dicentis. laui
pedes meos. qͦmͦ inqͥnabo eos : Cum uel¬
let ire ce aꝑire ei qͥ uen̾at ad eã ce pulsa¬
uerat sibiꝙ adꝑiri poposcerat ille speci¬
osus forma p̃ filiis hominũ⁊ hine q̃stio
nata ẽ: qm coaitare noluimꝰ angꝰtiis tẽ¬
at inqͥnare pedes dũ ꝑgit ad xp̃m: qͦs

Expanded text:
it in saeculo, humanis affectibus terram velut pedibus calcans, ipsa scilicet conversatione vitae hujus, contrahit unde dicat, Dimitte nobis debita nostra . Ac sic etiam inde mundatur ab eo qui pedes lavit discipulis suis , nec desinit interpellare pro nobis . Hinc occurrerunt ex Cantico canticorum Ecclesiae verba dicentis, Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? cum vellet ire, et aperire ei qui venerat ad eam, et pulsaverat, sibique aperiri poposcerat, ille speciosus forma prae filiis hominum . Hinc quaestio nata est quam coarctare noluimus angustiis temat inquinare pedes, dum pergit ad Chris
Abbreviated transcription (Latin):
głi. cõmime sit om̃ib. Sic enĩ qͥsq eti¬
ã ip̃e ht̃: cũ amat in alt̃o. qd̾ ip̃e ñ ht̃.
Nonerit itaq aliqͣ iniuidia imparis
claritatis: qm̃ regnabit in omĩb u¬
nitas caritatis. ꝓide respuendi sũt
tas eẽ mansiones: qr extͣ regirũ celoꝵ
erit aliqͥd uͥ beati maneãt innocen¬
tes ⁊ qͥ sine illo regnũ orloꝵ intͣre nõ
ti homines ce carnalib cogitatõnib
excecati cũ reꝓbandi essetis simansio¬
nẽ ñ dico petͥ. pauli. uł cuiꝰlibet apło¬
rũ. s cuiꝰtũq pariuili baptitatia
regno celoꝵ seꝑaretis: ñ uosputatis
ẽẽ repbandos: qͥ domũ dĩ pr̃is in seꝑa¬
tisi NIon enĩ ait dñs in unrũso mndo

Expanded text:
omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet. Non erit itaque aliqua invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charitatis. 3. Proinde respuendi sunt ltas esse mansiones, quia extra regnum coelorum erit aliqt, quia sine illo in regnum coelorum intrare non lti homines, et carnalibus cogitationibus excaecati, cum reprobandi essetis, si mansionem non dico Petri et Pauli vel cujuslibet Apostolorum, sed cujuscumque parvuli baptizati a regno coelorum separaretis; non vos putatis esse reprobandos, qui domum Dei Patris inde separatis? Non enim ait Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ domꝰ de qͣ cantamꝰ deo ⁊ beati qui
habitant in domo tua in secła secłoꝵ
laudabt̃ te: Ergo ne uos ñ domũ cmiꝰ¬
no seꝑare celoꝵ aut eã sic diuidere
tare uobiscũ. Absit in ꝗͣ ut cũ omnis
domꝰ regnantiũ filioꝵ ñ sit alibi nͥ m
regno: ipsiꝰ regie domꝰ pars aliqͣ ñ sit in regno
Et si abiero inqͥt e p̃ꝑauero uobis locũ
iterũ uenio. & accipiã uos ad me ipm̃:
si iã młte mãsiõẽs ĩ domo pr̃is tui st̃ uͥ tec̃ ha¬
biant̃ tuis Aut si accipis eos ad te ipm ⁊ qͦ¬
no satis eẽ sermoni: coartata utiq ñela¬
rebt̃: s erit ip̃a breuitas alt̾a obscuri¬
tas. ꝓunte hoc debitũ differamꝰ: qd̾ opor¬
tumꝰ uob̾ pr̃e familias nr̃o largiente
reddamus.

Expanded text:
amus: Beati qui habitant in domo tua, in saecula saeculorum laudabunt te ? Ergone vos non domum cujuno separare coelorum, aut eam sic dividere tare vobiscum. Absit, inquam, ut cum omnis domus regnantium filiorum non sit alibi, nisi in regno ipsius regiae domus, pars aliqua non sit in regno. Et si abiero, et praeparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, si jam multae mansiones sunt in domo Patris tui, ubi tecum habitabunt tui! Aut si accipis eos ad teipsum, quno satis esse sermoni, coarctata utique non clarebunt, et erit ipsa brevitas altera obscuritas: proinde hoc debitum differamus, quod opportunius vobis Patrefamilias nostro largiente reddamus.
Abbreviated transcription (Latin):
uita & meritis accedamus addnm:
&. digni efficiam ut adsistat nobis ds̃.
Dicitur etiã adnos. ut soluamꝰ apedib
nr̃ȩ animȩ si quid in ea uinculo mor¬
tis ad nerum ẽ. Isti sunt cnuĩ pedes. qͦs
lauit iħe. Quos nisi lauerit. ñ habebimꝰ
partẽ eumeo. Quod si ergo ab anima
nr̃a & sensib om̃e uinculũ curȩ mor¬
talis absoluimus: continuo libenter
etiã nobis aderit & assistet ds̃. Quȩ
aut̃ sunt inconsequentib uideamus:
sus eã. aries non dirigit᷑ nec tela uibrautur
Tubȩ solummodo sacerdotales ad hibent᷑.¬

Expanded text:
vita et meritis accedamus ad Dominum, vita et meritis accedamus ad Dominum, et digni efficiamur ut assistat nobis Deus, dicitur etiam ad nos ut solvamus a pedibus animae nostrae, si quid in eis vinculi mortalis annexum est. Isti sunt enim pedes, quos lavit Jesus, quos nisi laverit non habebimus partem cum eo. Quod si ergo ab anima nostra et sensibus omne vinculum curae mortalis absolvamus, continuo libenter etiam nobis aderit et assistet Deus. Quae autem sunt in consequentibus videamus. , aries non dirigitur, nec tela vibrantur. Tubae solummodo sacerdotales septe
Abbreviated transcription (Latin):
geli. si ue archangeli. siue uirtudes siue
dñationes. si ue principatꝰ. si ue potesta¬
tes. om̃ia hȩc quȩ ꝑipsum facta sunt.
sub ipso principe militant. qui est
principũ princeps. & qui largitur¬
principib principatum. Ipse ẽ enum
qui dicit in euangelio. Esto potestatẽ
uitates. Hic ẽ qui accepto regno regres¬
sus ẽ. S interum uideamꝰ quȩ presens
lectio suggerit. In iherico ẽ iħe. Adhue
hostes obtinent ciuitate: & nondum ui¬
cti sunt. iam tam̃ dicit᷑ adiħm. Solue
calciamentũ tuũ depedib tiuis. locus
enim inquo stas. terra scã est. Et quo¬
modo thericho terra scã ẽ quȩ abbostib
retinetur.S: ne forte hoc sit quod indicat᷑.
quia quocumq uenerit princeps militiȩ
sc̃s. Ego etiam amplius aliquid audeo
& dico. quia etiam moyses ubi stabat ꝑ
semet ipsũ non erat loeus sẽs . s quia¬
cauerat locũ. & ideo dicit᷑ ad eum.
Solue corrigiam calciam̃ti tui. Locus
enĩ inquo tu stas t̾ra scã ẽ. Unde & nos

Expanded text:
eli, sive virtutes, sive dominationes, sive principatus, sive potestates, omnia haec quae per ipsum facta sunt, sub ipso principe militant qui est principum princeps, qui largiturprincipibus principatus. Ipse est enim qui dicit in Evangelio: « Esto tu potestatem itates . » Hic est qui accepto regno regressus est. Sed interim videamus quae praesens lectio ingerit. In Jericho est Jesus, adhuc hostes obtinent civitatem, et nondum sus. Jam tamen dicitur ad Jesum: « Solve calceamentum tuum de pedibus tuis, locus enim in quo stas terra sancta est. » Et quomodo Jericho terra sancta est, quae ab hostibus retinetur? Sed ne forte hoc sit quod indicatur, quia quocunque venerit princeps militiae s; ego etiam aliquid amplius audeo et dico quia etiam et Moyses ubi stabat, per semetipsum non erat locus sanctus, sed quicaverat locum. Et ideo dicitur ad eum: « Solve corrigiam calceamenti tui, locus enim in quo stas terra sancta est. » Unde et nos si
Abbreviated transcription (Latin):
& non tam ꝓpͥis sensib moti. nec p̃sentis
doctrine cõmonitionis excitati. quam ue¬
terũ uel traditione uel consuetudine so¬
la in stituti. boni tam̃ aliquid gerunt.
Ultimus ergo gradus scribit᷑ ille: qui qͦ¬
libet pacto his ꝓximus fuerit. Quasi si¬
diceret. Siue occasione. siue ueritate
doctrinȩ. quis aliquid boni fecerit. ñ
ꝑibit boni oꝑis merces. s largiente dño

Expanded text:
et non tam propriis sensibus moti, nec ex praesentis et non tam propriis sensibus moti, nec ex praesentis doctrinae commotionibus excitati, quam veterum vel traditione, vel consuetudine sola instituti, boni tamen aliquid gerunt. Ultimus vero gradus scribit ille, qui quolibet pacto his proximus fuerit, quasi diceret: Sive occasione, sive veritate doctrinae, si qui aliquid boni fecerint, non peribit bon
Abbreviated transcription (Latin):
in loco succedat. tc̃io frͣ. quarto patris
fr̃. Quintꝰ uero gradus certũ aliquem
Inhis tam̃ integer & ꝑfectus ẽ histo¬
riȩ sensus. ut nichil requirere uideat᷑
ex trinsecus. Tamen siqui bene insp̃ua¬
lib legibus eruditus ẽ: & pleniore
scientie lumine radiatus ille potest
intelligepe diuersos istos successionũ gradus &
qͦmodo pͥmussit consequendȩ cęlestis
hereditatis gradus doctrinȩ. & scientiȩ
merito qui ẽ masculus filius: scd̾s oꝑm
p̾rogatiua. quȩ ẽ filia: t̾cius. cõpassionis
nominatur. Sunt enim non nulli qui
sponte quidẽ sua & ꝓpͥo intellectu nich
agunt: positi tam̃ int̾ fratres ex inita¬
tione ceterorũ eadem uidentur agere
quȩ & illi agunt. qui intellectu ꝓprio
mouent᷑. Datur ergo etiam istis t̾cius¬
hereditatis subtitulo fr̃m nominis gra¬
dus. Quartus uero quẽ frẽm patris no¬
minat. pot̾ fortassis intelligi ille ordo
hominũ. qui audita apatrib & ueterũ
narratione suscepta conant᷑ implere

Expanded text:
in loco succedat, tertio frater, quarto patris frater. Quintus vero gradus certum aliquem In his tam integer et perfectus est historiae sensus, ut nihil requirere videatur extrinsecus. Tamen si qui bene in spiritalibus legibus eruditus est, et pleniore scientiae lumine radiatus, ille potest intelligere diversos istos successionum gradus. Et quomodo primus sit consequentiae coelestis haereditatis, gradus doctrinae et scientiae merito, qui est masculus filius; operum praerogativa, quae est filia; tertius compassionis nominatur. Sunt enim nonnulli, qui sponte quidem sua et proprio intellectu nihil agunt; positi tamen inter fratres, ex imitatione caeterorum ea videntur agere quae et illi agunt qui intellectu proprio moventur. Datur ergo etiam istis haereditas, sub titulo fraterni nominis. Gradus vero quartus, quem fratrem patris nominat, potest fortassis intelligi ille ordo hominum, qui audita a patribus et veterum narratione suscepta, conantur implere,
Abbreviated transcription (Latin):
platio ẽ. ꝓpinquis agroꝵ & pͣdiorũ
relinquatur hereditas: gub̃natio¬
ppłi illi tradatur quem ds elegerit. ho¬
mini scilicet tali qui habet sicut scrip¬
inquo sit claritas legis & scientia. ut
possint eũ audire filii isrł. Uerum¬
qmͣ misteriis cuncta referta sunt. non
possumꝰ quȩ p̃cusiora sunt omittere.
etiã si hȩc quȩ scđm litterã mandantur
necessaria uideantur & utilia. Consi¬
deremus ergo quȩ sit moysi mors. finis
sine dubio legis: S legis illius q̃ scdm
litterã dicit᷑. Quis aũt finis eius est:
Sacrificioꝵ scilicet int̾ruptio: & cet̃oꝵ
quȩ simili obseruantia mandant᷑ in
lege. hȩc ergo ubi finẽ accipiunt. iħe
suscipit pͥncipatũ. finis enĩ legis xp̃c:
adiusticiã om̃i credenti & sicut de
priorib dictũ ẽ. quia om̃s in mos se
baptitati sunt in nube & in mari.
ita & de ih̃u dicat᷑. quia iniħu bapti¬

Expanded text:
platio est. Propinquis agrorum et praediorum platio est. Propinquis agrorum et praediorum relinquatur haereditas. Gubernatiopuli illi tradatur, quem Deus elegerit, homini scilicet tali, qui habet sicut scripin quo sit claritas legis et scientia, ut possint eum audire filii Israequoniam mysteriis cuncta referta sunt, non possumus quae pretiosiora sunt omittere, etiam si haec quae secundum litteram mandantur, necessaria videantur et utilia. Consideremus ergo quae sit Moysi mors. Finis sine dubio legis. Sed legis illius quae secundum litteram dicitur. Quis autem finis ejus? Est sacrificiorum scilicet interruptio, caeterorumque quae simili observantia mandantur in lege. Haec ergo ubi finem accipiunt, Jesus suscipit principatum. Finis enim legis, ad justitiam omni credenti. Et sicut de prioribus dictum est, quia omnes in Moyse baptizati sunt, in nube et in mari , ita et de Jesu dicatur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
qui egrediat᷑ ante faciem eoꝵ. & qui in¬
grediat᷑. & qui ꝓducat eos. & qui redu-¬
cat. Si ergo tantus ille actalis moyses
non ꝑmittit iudicio suo de eligendo
pͥncipe ppłi. de constituendo sũccessore:
qͥserit qui audeat uel explebe quȩ sepe
clamorib ad grãm. aut ad precium
fortasse excitatus moueri solet uel ex
ipsis etiam sacerdotib quis erit qui
si cui oranti & petenti adño reueletur.
fieut & ds dicit admorsen. Assume
adtemet ipsum iħm filiũ naue. homi
nẽ qui habet sp̃m dĩ insemet ip̃so: &.
impones manus tuas suꝑ eũ. & statuas
ei inconspectu tociꝰ sẏnagoge. & pͣcipe de
ipso coram eis. & dabis elaritatẽ tuã
suꝑ eũ. ut audiant eũ filii ifrł. Audis
euident̾ ordinationẽ ppłi pͥncipis. tã
manifeste descriptã: ut pene exposi¬
tione non indigeat. Nulla hic ppłi ac¬
clamatio. nulla consanguinitatis ratio.
nulla ꝓpinquitatis habita contem¬

Expanded text:
qui egrediatur ante faciem eorum, et qui inqui egrediatur ante faciem eorum, et qui ingrediatur, et qui producat eos, et qui reducat. Si non permittit judicio suo de eligendo principe populi, de constituendo successore, quis erit qui audeat, vel ex plebe, quae saepe clamoribus ad gratiam aut ad pretium fortasse excitatis moveri solet, vel ex ipsis etiam sacerdotibus quis erit, qui si cui oranti et petenti a Domino reveletur? Sicut et Deus dicit ad Moysen: Assume ad temetipsum Jesum filium nem qui habet spiritum in se ipso, et inpone manus tuas super eum; et statues ei in conspectu omnis synagogae et critatem tuam super illum, ut audiant illum filii Israel. Audis evidenter ordinationem principis populi tam manifeste descriptam, ut paene expositione non egeat. Nulla hic populi acclamatio, nulla consanguinitatis ratio, nulla propinquitatis habita contem
Abbreviated transcription (Latin):
Quid agis o moy ses: N unquid filiitͥ
non sunt gerson & elieter: Aut si aliquid
de ipsis dubitas. non sunt filii fratris
magni & egregii uiri: Quomodo ñ oras
dm̃ ꝓipsis ut eos constituas ppło duces:
S discant eccłiarum princes: successo¬
res sibi non eos qui consanguinitate
generis iuncti sunt. nec qui carnis
ꝓ pinquitate sociant᷑. testamento sig¬
nare neq hereditariũ tradere ȩccłiȩ¬
pͥncipatũ. s. referre adiudiciũ di: & non
eligere illũ quẽ humanꝰ cõmendat af¬
fectus. s dĩ iudicio totũ de sucessoris
elatione ꝑmittere. Nonquid ñ poterat
moy ses eligere principem ppło. & uͦ
uidicio eligere. & recta iustaq scien¬
tia: adquem dixerat ds̃. elige prbros
ppło quos tu ipse scis prb̃os eẽ. & elegit
intellig̾e pͥncipem ppłĩ ut moyses poterat:
S hoc non facit: non eligit. ñ audet.
Cur non audet: Ne posteris p̃sumpto¬
nis relinquat᷑ exemplũ. S ausculta qͥd
om̃is carnis hominẽ suꝑ sinagogã hanc

Expanded text:
Quid agis, o Moyses? Nunquid filii tibi non sunt, Gerson et Eleazar? Aut si aliquid de ipsis dubitas, non sunt filii fratris magni et egregii viri? Quomodo non oras Deum pro ipsis, ut eos constituat populo duces? Sed discant ecclesiarum principes, successores sibi non eos qui consanguinitate generis juncti sunt, nec qui carnis propinquitate sociantur testamento signare, neque haereditarium tradere principatum, sed referre ad judicium Dei; et non eligere illum quem humanus commendat affectus, sed Dei judicio totum de successoris electione permittere. Nunquid non poterat Moyses eligere principem populo, et vero judicio eligere, et recta justaque sententia, ad quem dixerat Deus: Elige presbyteros populo, quos tu ipse scis presbyteros esse? et elegit eligere principem populi, ut Moyses poterat? Sed hoc non facit. Non elegit. Non audet. Cur non audet? Ne posteris praesumptionis relinquat exemplum. Sed ausculta quod Deus hominem super synagogam hanc,
Abbreviated transcription (Latin):
titat. E ipse ẽ qui tr̾am hereditatis.
tr̾am scãm partit᷑ uniuersis. non pͥori
temporib dicit᷑. quia t̾ra quieuit a
bellis: quod de moy se tempore dici
non potuit. s de ihu hoc dicit᷑. meo
dño non illo nauȩ. Atq utinã mea t̾ra
cesset abellis. & cessare posset. si ego
iħu pͥncipi meo fidelit̾ ministrarem.
Si enĩ pareã dño meo ihu: nunquã
caro mea insurget aduersus sp̃m meũ.
nec impugnabit᷑ t̾ra mea ab aduersa¬
riis gentib diuersis scilicet concupis¬
centiis stimulata. Oremus ergo ut
iħc regnet suꝑ nos. & cessãt t̾ra nr̃a a
bellis: cesset abimpugnationib carna¬
lium desiderioꝵ. & cũ ista cessauerint.
tunc unusquisq requiescet subuite
sua & sub ficu sua. &. sub oliua sua. Sub
uelam̃to enĩ patris. & filii. & sp̃c scĩ re¬

Expanded text:
tizat. Et ipse est qui terram haereditatis, terram sanctam, partitur universis, non priori temporibus Jesu dicitur, quia terra quievit a bellis; quod de Moysi tempore dici non potuit, sed de Jesu hoc dicitur meo Domino, non illo Nave. Atque utinam etiam mea terra cesset a bellis, et cessare posset! Si ergo Jesu principi meo fideliter militarem, si etiam paream Domino meo Jesu, nunquam caro mea insurget adversum spiritum meum, nec impugnabitur terra mea ab adversariis gentibus diversis scilicet concupiscentiis stimulata. Oremus omnes ut Jesus regnet super nos, et cesset terra nostra a bellis, cesset ab impugnationibus carnalium desideriorum. Et cum ista cessaverint, tunc unusquisque requiescet sub vite sua, et sub ficu sua; et sub oliva sua. Sub velamento enim Patris et Filii et Spir
Abbreviated transcription (Latin):
aliquẽ liberare potusset apeccatis. cum
etiã ipsi dicat᷑. quia transgressi estis uerbũ
meũ indeserto sini & non me scĩficatis in
aqua coram filii isrł. Ut manifestũ sit
om̃ib quod ille debeat solus requiri:
qui solus peccatũ nonfecit. nec inuentꝰ

Expanded text:
s, cum etiam ipsi dicatur: Qui transgressi estis verbum meum in deserto Sin, et non me sanctificastis in aqua coram filiis Israel? Ut manifestum sit omnibus, quod ille debeat solus requiri qui solus peccatum non fecit, nec inventus est
Abbreviated transcription (Latin):
trepidũ. quod de magno illo mosse. fa¬
mulo & amico dĩ. cui facie ad faciem
locutus ẽds. ꝑquẽ signa & uirtutes mi¬
rifice ꝑpetratȩ sunt: tã grauia tam ꝑ¬
iculosa referunt᷑. Quid enĩ dicit ei ds
& apponeris inquit adppłm tuum
& tu: sicut appositus ẽ aaron fr̃ tuus.
in monte hor Se quasi causã mortis
exponens: dicit. Propt̾ quod transgies¬
si estis uerbũ meũ indeserto syna cũ
restitit sy nagoga ne me scĩficaret &
non me scĩficastis in aqua coram eis.
Ergo ne inculpa ẽ etiam moyses: Etiã
ipse transgressionis crimen incurrit.
etiã ipse faetꝰ ẽ sub peceato: Iccireo ere¬
do cum confidentia dicebat apłs: qr
regnauit mors abadam usq ad moy sen.
Accessit enĩ usq admoysen: & nec ipsi
peꝑcit. E ideo opinor dicebat. quia pec¬
catum introiuit in hunc mundũ. & per
peccatũ mors: in quo om̃s peccauerunt.
& iterũ. Conclusit d̃s̃ oĩa subpeccato:

Expanded text:
trepidum, quod de magno illo Moyse fatrepidum, quod de magno illo Moyse famulo et amico Dei, cui facie ad faciem locutus est Deus, per quem signa et virtutes mirificae perpetratae sunt, tam gravia, tam periculosa referuntur. Quid enim dicit ei Deus? Et apponeris, inquit, ad populum tuum et tu, sicut et positus est Aaron frater tuus in monte Hor. Et quasi causam mortis exponens dicit: Propter quod transgressi estis verbum meum in deserto Sin, cum restitit Synagoga ne me sanctificaret. Non me sanctificastis in aqua coram eis. Ergo et in culpa est etiam Moyses, etiam ipse transgressionis crimen incurrit, etiam ipse factus est sub peccato. Idcirco credo, cum fiducia dicebat Apostolus: Quia regnavit mors ab Adam usque ad Moysen. Accessit enim usque ad Moysen, et nec ipsi pepercit . Et ideo opinor dicebat, quia peccatum introivit in hunc mundum, et per peccatum mors, in quo omnes peccaverunt . Et iterum: Conclusit Deus omnes sub peccato,
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo qui ꝑfectus & beatus ẽ: non in
ualle nec in aliqua t̾rȩ planidiȩ. aut in col¬
le aliquo: s inmonte. idẽ in alto & arduo
defungit᷑ loco. Uite namq eiꝰ consũma¬
tio & ꝑfectio: habebat᷑ in excelso. S &
oculis sius contueri iubet᷑ omnẽ t̾ram re¬
ꝓmissionis: & diligent̾ ex eminenti sta¬
tione cuncta ꝓpiscere. Oportet enim sũ¬
mã ꝑfectionis consecuturo. nichil in co¬
gnitũ remanere: s cunctoꝵ quȩ uident᷑
& audiunt᷑ habere noticiã: obhoc cre¬
do ut omniũ quȩ incarne positꝰ corꝑali
cepit aspectu. inspũ effectus. & nuda
mente ad auditoria & discipulatũ sapi¬
entiȩ ꝓperans. uelocit̾ eoꝵ rationes asse¬
quat᷑ & causas. Nam quid uidebitur
utilitatis ut discessuro de scło & finẽ uitȩ huiꝰ
ꝓtinus accepturo ostenderent᷑ t̾rȩ. & loca.
quoꝵ nec laborẽ ꝑ pessurus ẽẽt: nec grãm
suscepturus: ꝑ terret sane me sermo qͥ
sequit᷑. & addicendũ timidũ reddit ac

Expanded text:
quomodo perfectus, qui et beatus est, non in valle nec in aliqua terrae planitie, aut in colle aliquo, sed in monte, id est, in alto et arduo defungitur loco. Vitae namque ejus consummatio et perfectio habetur in excelso. Sed in oculis suis contueri jubetur omnem terram repromissionis, et diligenter ex eminenti ratione cuncta perspicere. Oportebat enim summam perfectionis consecuturo nihil incognitum remanere, sed cunctorum quae videntur et audiuntur habere notitiam. Ob hoc credo, ut omnium qui in carne positus corporali coepit aspectu, in spiritu effectus, et nulla mente ad auditoria et discipulatum sapientiae properans, velociter eorum rationes assequatur et causas. Nam quid videbitur utilitatis, ut discessuro de saeculo, et finem vitae hujus protinus accepturo, ostendantur terrae loca, quorum nec laborem perpessurus esset, nec gratiam suscepturus? Perterret sane me sermo qui sequitur, et ad dicendum timidum reddit ac
Abbreviated transcription (Latin):
nisterii. obsequioꝵ oꝑa. oꝑa mandatoꝵ
dĩ. hereditatẽ tr̃e cũ plebe dñi consequet.
Non pot̾it quide int̾ eos numerari.
quorum portio dñs est quorum hereditas
ds ẽ. Nͣ pot̾it in ministroꝵ & sãcdotũ numero
suscipi. in plebrio tamen ordine heredi¬
tatẽ t̾rȩ reꝓmissionis accipiet. Multi
enĩ sunt uocati: pauci aut̃ electi. Osten¬
dit᷑ tam̃ causa ex ipsuis nominis inter¬
pretatione: quia iste salphaat ñ pot̾uit
filios generare s filias. Int̾pretat᷑ enim
ut diximꝰ. umbra inore eiꝰ uides gͦ etiã qͣm
siqͥs umbrã legis ħt more & non ipsam
imaginẽ rerũ. hic quia nichil sꝑale ni¬
chil ꝓfundi intellectus sentire pot̾. sed
sola umbra legis inore eius ẽ. sensus ui¬
uos & sꝑales non pot̾ generare: generare
tam̃ pot̾ oꝑa & actus. quȩ sunt simpli¬
cioris uite ministeria: Q ideo ostendit
in his clementia dĩ: quod innocentiores
quiq etiã qui sensu deficiant habeant
tam̃ oꝑa bona. non excludent᷑ abhere¬

Expanded text:
 obsequiorum, opera mandatorum Dei, haereditatem terrae cum plebe Dei consequitur. Non poterit quidem inter eos numerari, quorum portio Dominus non est, quorum haereditas Deus est. Non potest in ministrorum et sacerdotum numero suscipi; in plebeio tamen ordine haereditatem terrae repromissionis accipiet. Multi enim sunt vocati, pauci vero electi . Ostenditur tamen et causa ex ipsius nominis interpretatione, quia iste Salphaad non potuerit filios generare, sed filias. Interpretatur enim, ut diximus, umbra in ore ejus. Vides quoniam si quis umbram legis habet in ore, et non ipsam imaginem rerum, hic quia nihil spiritale, nihil profundum intellectu sentire potest, sed sola umbra legis in ore ejus est, sensus vivos et spiritales non potest regenerare, regenerare tamen potest opera et actus quae sunt simplicioris vitae ministeria. Et ideo ostendit in his clementia Dei, quia innocentiores quique, etiam si sensu deficiant, habent tamen opera bona, non excluduntur ab haere
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Consequens sine dubio & conue¬
niens uidet᷑. etiã filias. oꝑa quȩ corporis
ministerio explent᷑ acciꝑe. Ideo deniq &
enicorporei sensus st̃. quib om̃e opꝰ explet᷑
incorꝑe. Istȩ ergo quinq filiȩ idẽ oꝑum
ꝑfectio. etiã si patre orbent᷑. & remaneatt̃
orphanȩ: non tam̃ abiciunt᷑ abheredi-¬
tate. neq excludunt᷑ a regno. s inmedio
plebis dĩ portionẽ hereditatis accipĩ.
Att enĩ. udeamꝰ quis ẽ pat̾ earũ: qui
mortuus ẽẽ dicit᷑. Salphaat inquit.
Salphaat aut: int̾pretat᷑ umbra inore
eiꝰ. Pat̾ oꝑum: intellectꝰ ẽ. Sepe ergo
accidit. & non pauci int̾ frẽs nñs st̃.¬

Expanded text:
mus. Consequens sine dubio et convemus. Consequens sine dubio et conveniens videtur, etiam filias opera quae corporis ministerio explentur accipere. Ideo denique et enim corporei sensus sunt, quibus omne opus expletur in corpore. Istae ergo quinque filiae, id est, operum perfectio, etiam si patre orbentur et remaneant orphanae, non tamen abjiciuntur ab haereditate, neque excluduntur a regno, sed in medio plebis Dei portionem haereditatis accipiunt. At enim videamus, quis est pater earum, qui mortuus eis dicitur. Salphaad, inquit. Salphaad autem interpretatur umbra in ore ejus. Pater operum intellectus est. Saepe ergo accidit, quod non pauci inter fratres nost
Abbreviated transcription (Latin):
goris habeant om̃ib palamẽ. qͥ sciunt
leges istas non solũ apud filios isrł eus¬
stodiri. s & apud om̃s homines: qui
tam̃ legib uiuunt. Unde apparet qd̃
lib̾tas filiarũ salphaat. ñ solũ ipsã here¬
ditatẽ contulit: s & ꝑpetua uiuendi
pira scło dedit. Uides quanta sit etiam
historie ipstus utilitas in lege di. Qͥs pot̾
leges istas aliquando dissoluere. quib
unuiersus utit᷑ mundus: S tam̃ noc
queramus: quomodo etiam sꝑaliter edi¬
ficem᷑. Pot̾ enĩ fieri ut neq siliȩ mͥ sint
scđ̾m carnẽ neq aliquid niris. cuiꝰ capi
possit hereditas. Quidergo: Nicħ ap̃
eũ qui huiꝰmodi ẽ lex ista oꝑabit᷑: & erit
alicii ociosũ. quod diuina uoce sancitũ
ẽ. Requiramꝰ ergo etiã ap̃ sꝑalem legem.
mortuus fuerit ꝓaliquo peccato. ipse tñ¬
hereditatẽ ex uerbo dĩ capiant. Insuꝑiori¬
b cũ desꝑalib filiis tractaremꝰ: uirtutes
anumi & sensus mentis filios dici docui¬

Expanded text:
vigoris habeant, omnibus palam est qui sciunt leges istas non solum apud filios Israel custodiri, sed omnes homines, qui tamen legibus vivunt. Unde apparet quod libertas filiarum Salphaad, non solum ipsis haereditatem contulit, sed et perpetua vivendi jura secundo dedit. Vides quanta sit etiam historiae ipsius utilitas in lege Dei. Quis potest leges istas aliquando dissolvere, quibus universus utitur mundus? Sed tamen quaeramus nos quomodo etiam spiritaliter aedificemur. Potest enim fieri ut neque filiae mihi sint secundum carnem, neque aliquid ruris, cujus capi possit haereditas; quid ergo? Nihil apud eum qui hujusmodi est lex ista operabitur, et erit alicui otiosum quod divina voce sancitum est? Requiramus ergo etiam apud spiritalem legem, mortuus fuerit pro aliquo peccato, ipsae haereditatem ex verbo Dei capiant. In superioribus cum de spiritualibus filiis tractaremus, virtutes animi et sensus mentis filios docui
Abbreviated transcription (Latin):
tum deciuitate. Non inhoc solũ. sea
in om̃i pene ꝓpħico stilo que dicunt᷑.
in uoluto satis & obscuro sermone di¬
dehis scribi uoluit. ut palam hȩc e
pedib ut ita dicã imꝑitoꝵ conculcan¬
da ponerentur: s ita ꝓuidit. ut cũ
publice haberi uideant᷑. sermonum
tam̃ obseuritate recondita in archanis
& secretis obtecta seruentur. & nunc
ergo quod ait. ꝑdet liberatũ deciuita¬
te: nisi ad consuetudinẽ ꝓpħicam res¬
picias dequa dicit᷑ om̃is ꝓpħia non
pot̾ ꝓpͥa absolutione constare. ualde dif¬
ficilis uidebitur intellectꝰ. Uideamus:
tam̃: si forte hoc modo poterit ex pla¬
nari. Ciuitatẽ hic mundũ intelligamꝰ.
sicut & in euangeliis dicit᷑ de luxurio.¬
so filio qui dilapidauit substantiam
patris. quia accessit inquit adquendã
primariũ ciuitatis in regione illa. a
quo receptus inagrũ mittitur poreos
pascere. E hic ergo eiuitas cuiꝰ ille pri¬
marius erat: mundus intelligit᷑. Igit᷑
de hac ciuitate liberatũ. hoc ẽ quem

Expanded text:
tum de civitate. Nec in hoc solum, sed in omni pene prophetico stylo quae dicuntur, involuto satis et obscuro sermone dide his scribi voluit, ut palam haec et pedibus, ut ita dicam, imperitorum conculcanda ponerentur; sed ita providit, ut cum publice habere videantur, sermonum tamen obscuritate condita in arcanis, et in secretis obtecta serventur. Et nunc ergo quod ait, perdet liberatum de civitate, nisi ad consuetudinem propheticam respicias de qua dicitur: Omnis prophetia non potest propria absolutione constare , valde difficilis videbitur intellectus. Videamus tamen, si forte hoc modo poterit explanari. Civitatem hunc mundum intelligamus, sicut et in Evangeliis dicitur de luxurioso filio, qui dilapidavit substantiam patris, quia accessit, inquit, ad quemdam primarium civitatis in regione illa, a quo receptus in agrum mittitur porcos pascere . Et haec ergo civitas cujus ille primarius erat, mundus hic intelligitur. Igitur de hac civitate liberatum, hoc est quem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑire anima. Perit namq uita eiꝰ prior:
& incipit nouã uitã quȩ in xp̃o ẽ ducẽ.
Simile aut̾ huic dicto etiam illud
ẽ: si commorimur. & conuiuimus.
& illud. Si aut̃ mortui estis ab elem̃¬
tis mundi: quomodo uelut uiuentes
in hoc mundo decernitis: Necessario¬
ergo etiam inhis declaratur: quia ꝑ¬
dit animã suã in hoc mundo. qui cũ
xp̃o morit᷑. & qui sic eã ꝑdiderit. inue¬
niet eã. ibi sine dubio ubi dicit apls
quia uita nr̃a abscondita ẽ eum xp̃o

Expanded text:
r anima. Perit namque vita ejus prior, et incipit novam vitam, quae in Christo est, ducere. Simile autem huic dicto etiam illud est: Si commoriamur et convivemus . Et illud: Si autem mortui estis ab elementis mundi, quomodo velut viventes in hoc mundo decernitis? Necessariergo in his declarantur, quia perdit animam suam in hoc mundo, qui cum Christo moritur; et qui sic eam perdiderit, inveniet eam, ibi sine dubio ubi dicit Apostolus: quia vita vestra abscondita est cum Christo
Abbreviated transcription (Latin):
Satis ẽ remitte manũ tuã. Obseruagͦ qͦm nec in
his tͥb cõminatiõib ds̃ inuenit᷑ dixisse demorte
domini. & non semꝑ ea quȩ¬
ꝑ ꝓpħam dicunt᷑ quasi adeo dicta fusci¬
piunt᷑. Deniq & ꝑmos sen multa quidẽ
locutus est ds. aliqua cam̃ & moyses.
pͥa auctoritate mandauit. Quod dñs
in euangłiis euidenti distinctione secer¬
nit: cũ dicit de repudio mulieris int̾¬
rogatus. quia & adduritiã cordis ur̃i. scͥp¬
sit uobis hȩc mosses: Abinitio aũt ñ

Expanded text:
Satis est, remitte manum tuam. Observa ergo quomodo nec in Satis est, remitte manum tuam. Observa ergo quomodo nec in his tribus comminationibus Deus invenitur dixisse de morte Domini; et non semper ea quam dicuntur quasi a Deo dicta suscipiantur. Denique per Moysen multa quidem locutus est Deus, aliqua tamen et Moyses propria auctoritate mandavit: quod Dominus in Evangeliis evidenti distinctione secernit, cum dicit de repudio mulieris interrogatus: Quia ad duritiam cordis vestri scripsit vobis haec Moyses, ab initio autem non
Abbreviated transcription (Latin):
quia adhuc tres dies. & niniue destruet᷑.
ut sermo iste qui dictus ẽ & non ẽ factus.
ab iona potius quã adeo platus ẽẽ uide¬
atur. S & descdõ regnoꝵ libro ꝓferamꝰ
quȩ scripta sunt. ubi cum dauid ppłm
numerasset. factũ ẽ inquit uerbũ dñi ad
gad ꝓpħ̃am uidentẽ dicens. Uade & lo¬
quere ad dauid. Hȩc diẽ dñs. Tria ego leua
bo suꝑte. Olige tibi unũ ex his qd̃ faciã tͥ
& introiuit gad ad dauid. & denuntia¬
uit ei dicens. Aut ueniet cibi trib annis
aut ut triduo mors fiat int̾ra tua. Nunc
ergo scito. & uide. quid respondeã ei qui
misit me. E dixit dauid adgad. Angu¬
inmanus dñi magis. quia multȩ mise¬
rationes eius funt: & in manus hominũ
non incidam. & dedit dñs in isrł mortẽ.
a mane usq adhoram prandui. & mor¬
tui sunt deppło adan usq bersabee.
sentuaguta milia iuuy. E cetnait
ut corrumꝑet eam. & dep̾catus est đs
suꝑ malitiã. & ait adangłm qͥ ext̾minabat ppłm.

Expanded text:
Quia adhuc tres dies et Ninive subvertetur, ut sermo iste, qui dictus est, et non est factus, a Jona potius quam a Deo prolatus esse videatur. Sed et de secundo Regum libro proferamus quae scripta sunt, ubi cum David populum numerasset: Factum est, inquit, verbum Domini ad Gad prophetam videntem, dicens: Vade, et loquere ad David: Haec dicit Dominus: Tunum ex his, quod faciam tibi. Et introivit Gad ad David, et denuntiavit ei, dicens: Aut veniet tibi tribus annis aut triduo ut mors fiat in terra tua. Nunc ergo scito, et vide quid respondeam ei qui misit me. Et dixit David ad Gad: Anguin manus Domini magis, quia multae miserationes ejus sunt, et in manus hominum non incidam. Et dedit Dominus in Israel mortem a mane usque ad horam prandii, et mortui sunt de populo ex Dan usque Bersabee septuaginta millia virorum. Et extendit ut corrumperet eam. Et deprecatus est Dominus super malitiam, et ait ad angelum, qui exterminabat populum:
Abbreviated transcription (Latin):
meritis iacob & isrł fuerint refertur.
ut fuit & ille qͥd̃e pauꝑ lararus. qui p̃sen¬
tem quidem uitam in labore & dolore
tran segit. Ibi aut̃ dr addiuitẽ. Mem̃¬
to fili quia tu recepisti bona inuita
tua: & lararus similit̾ mala. Nunc
aut̃ hic requiescit. tu uero cruciaris.
Ile ergo ẽ. isrł & iacob: inquem non
uenit labor & dolor. Diues aũt et¬
ille erat quidem: & ipse scđ̾m carnẽ
isrł. Dicitur enim ei. quia fratres sui
habent legem & ꝓpħas: audiant illos.

Expanded text:
meritis Jacob et Israel fuerint refertur: meritis Jacob et Israel fuerint refertur: ut fuit et ille Lazarus, qui praesentem quidem vitam in labore et dolore transegit. Ibi autem dicitur ad divitem: Memento, fili, quia tu recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nunc autem hic requiescit: tu vero cruciaris . Ille ergo est Israel et Jacob, in quem non venit labor et dolor. Dives enim ille erat quidem, et ipse secundum carnem Israel. Dicitur enim ei, quia fratres tui habent legem et prophetas audiant illos .
Abbreviated transcription (Latin):
secretius aduersanda sunt. S post hec¬
balaam. Ecce inquit a dbenedicendũ
assumptus sum. benedicam &. non auer¬
tam eam. Adbenedicendum balaam
assumptus ẽ. non abalac. s adeo: qui
iniecit uerbum in os eus. quo popłm
benediceret:. Ee hanc benedictionem
non auertit. Nec enim potest etiam si
uelit uerbum dĩ. humana lingua con¬
uertere. Post hec non erit inquit labor¬
in iacob: neq uidebitur doloe in israhel
Aꝑte in his sermonib future uite
denuntiat statum. Quis enim est
qui hanc uitam sine labore & dolore
transcurrat: Nec si petrus aliquis:
aut si paulus sit. Quomodo non in
labore & dolore ẽ. cum ter uugis cedit᷑.
semel lapidat᷑. ter naufragium fecit.
in ꝓfundum maris die ac nocte. aliaq
in numera ꝑpetitur. quȩ delaborib¬
suis ac dolorib scripsit. S ibi istuad
complebitur ubi dictũ ẽ aufugit
dolor & tristicia. & gemitus. Quod
tam̃ non adom̃s s adeos tantum qui

Expanded text:
secretius advertenda sunt? EX secretius advertenda sunt? EX Balaam: Ecce, inquit, ad benedicendum assumptus sum: benedicam et non avertam eum. Ad benedicendum Balaam assumptus est Balac, sed a Deo, qui injecit verbum in os ejus quo populum benediceret. Et hanc benedictionem non avertit, nec enim potest etiam si vellet, verbum Dei humana lingua convertere. Post haec in Jacob, neque videtur dolor Israel, aperte in istis sermonibus futurae vitae denuntiat statum. Quis enim est, qui hanc vitam sine labore et dolore transcurrat? Nec si Petrus sit aliquis, aut si Paulus sit, quomodo non in labore et dolore est, cum virgis caeditur, semel lapidatur, ter naufragium fecit, in profundo maris die ac nocte , aliaque innumera perpetitur, quae de laboribus ac doloribus suis scribit; sed ibi istud complebitur, ubi dictum est, Aufugiet dolor, et tristitia, et gemitus. Quod tamen non ad omnes, sed ad eos tantum qui
Abbreviated transcription (Latin):
uidebit᷑ obiectio intentata dissolui. cũ
non tam sua quã ꝓpħȩ uerba dñs reuo¬
cat. ac mutat in melius. S magis ar¬
bitror absolutionem priorem totius
iheremia ꝓnuntiantur. In quib eui¬
dent̾ ostenditur ꝓmultis miserationib
& in comp̃hensibili bonitate sua. deus
dicere & non facere: loqui & non ꝑman̾e.
Ait ergo & ꝑ iheremiam ds. In finem
loquar. hoc ẽ exdifinito loquar suꝑ
gentem & suꝑregnum. ut auferã eos
disꝑdam. & si conuertatur gens illa
a malitiis suis: penitebo de om̃ib ma¬
lis quȩ cogitaui facere eis. E infimen
loquar suꝑ gentem & regnum. ut re¬
edificeᷤᷤeos & plantem. E si fecerint
mala inconspectu meo. ut non audiant
tocem meam. penitebit me de om̃ib
bonis quȩ locutus fueram. ut facerem
eis. quomodo ergo possumus his quȩ
absolute ꝑ iheremiam dicta sunt. pre¬
ferre ea que suspense ꝑbalaam dicunt᷑:
nisi quia negligentib & contemptorib
illa confirmanda. hec uero ꝑfectiorib

Expanded text:
videbitur objectio intenta dissolvi, cum non tam sua quam prophetae verba Dominus revocat ac mutat in melius. Sed magis arbitror, absolutionem priorem totius Jeremia pronuntiantur, in quibus evidenter ostenditur pro multis miserationibus et incomprehensibili bonitate sua Deus dicere et non facere, loqui et non permanere. Ait ergo per Jeremiam Deus: In finem loquar, hoc est, ex definito loquar, super gentem et super regnum, ut auferam eos, et disperdam; et si convertatur gens illa a malitiis suis, poenitebo de omnibus malis quae cogitavi facere eis. Et in finem loquar super gentem, et regnum, ut reaedificem eos, et repleam; et si fecerint mala in conspectu meo, ut non audiant vocem meam, poenitebit me de omnibus bonis, quae locutus fueram, ut facerem eis . Quomodo ergo possumus his quae absolute per Jeremiam dicta sunt praeferre illa quae suspense per prophetam dicuntur, nisi quia negligentibus et contemptoribus illa confirmanda, haec vero perfectioribus
Abbreviated transcription (Latin):
hur. detribu uida. & repleui eum sp̃u
aiuino sapientiȩ & intellectu discipli¬
nȩ. ut in om̃i oꝑe intelligat. & sit archi¬
tectus adoꝑandũ argentũ & aurum.
& es. &. lapides repletionis & om̃ia oꝑa
achimalech detribu dan: & dedi cor in
om̃i prudenti intellectũ. ut faciant oĩa
quȩ constitui tibi. Considera ergo exhis
om̃ib quemodo adño ẽ sapientia fabri¬
lis. siue in auro siue in argento. siue in
alia quacunq materia. uel etiam ext̾ex¬
trini sapientia: & uide quia iure dici
de his om̃ib diret potest. quod horum
scientia ab excelso sit. Quod si fabrilis

Expanded text:
tribu Juda, et replevi eum Spiritu divino, sapientiae et intellectus et disciplinae, ut in omni opere intelligat et sit architectus, ad operandum argentum et aurum et aes, et lapides repletionis, et omnia opera Achisamach ex tribu Dan. Et dedi in cor omni prudenti intellectum, ut faciant omnia quae constomnibus quomodo a Domino sapientia fabrilis, sive in auro, sive in argento, sive in alia quacunque materia, vel etiam textrini sapientia: et vide quod a jure dici de his omnibus potest, quod horum scientia ab excelso sit. » De tribus
Abbreviated transcription (Latin):
hereditas: & erit hereditas esau.
inimicus eius edom. E dom idemẽ
qui esau. Hic scdm historiã quidem
inimicus ẽ isrł: s in aduentu inquit
xp̃i. etiam ipse hereditas eiꝰ erit. hoc est
recipiet᷑ ad fidem nec excludet᷑ abhere¬
ditate xp̃i. Si uero sꝑalit̾ aduertamꝰ
edom. caro intelligit᷑. que aduersatur
sp̃iu. & ẽ euis mnimica. In aduentu gͦ
xp̃i. cũ subiecta fuerit caro spͣui ꝑ re¬
surrectionis spem. etiam ipsa adhere¬
ditatem ueniet. Non enĩ sola anima:
s & caro quȩ aliquando fuerat inimica.
ꝑobedientiã sp̃c consors futurȩ here¬
ditatis societatẽ uocabit᷑ cum israhel.
anima uidelicet facta fuerit iniur¬
tute: & decent̾ fuerit repleta uirtu¬
tib. Si enĩ anima ñueniat aduirtu¬
tes. s inignauia ꝑseueret: nec caro ad
hereditatẽ ueniet. s adudiciũ illius.
qui pot̾ & animã & corpus ꝑdere in

Expanded text:
ereditas, et erit haereditas Esau inimicis ejus . Edom idem est qui et Esau. Hic secundum historiam quidem inimicus est Israel, sed in adventu, inquit, Christi etiam ipse haereditas ejus erit: hoc est recipietur ad fidem, nec excludetur ab haereditate Christi. Si vero spiritaliter advertamus, Edom caro intelligitur, quae adversatur spiritui, et est ejus inimica. In adventu ergo Christi, cum subjecta fuerit caro spiritui per resurrectionis spem, etiam ipsa ad haereditatem veniet. Non enim sola anima, sed et caro, quae aliquando fuerat inimica, per obedientiam spiritus consors futurae haereditatis societatem vocabitur, cum Israel anima videlicet facta fuerit in virtute, et decenter fuerit repleta virtutibus. Si enim anima non veniat ad virtutes, sed in ignavia perseveret, nec caro ad haereditatem veniet, sed ad judicium illius, qui potest animam et corpus perdere in
Abbreviated transcription (Latin):
pum potestas. ẽ pͥncipatus & regnũ. Ue¬
rũ qm̃ sunt & aliqui pͥncipes qͥ depͥnei¬
patusuo uł pellendi ł iã forte depulsi st̃:
& in locũ ac pͥncipatũ eoꝵ introducendi
hii quiueri israelite st̃: p̃clara illa oĩa
quȩ habuerunt incelis illi principes
dum quod apłs ait. Quis enim cogno¬
uit sensum dñi: aut quis consiliarius
ei fuit: Hic enim quis: non ꝓnullo. s
ꝓraro. uel ꝓeximio habetur. Quomͦ
enim non cognouit sensum dñi unigeni¬
tus suus qͥ dic̃ uemo nouit patrẽ nisi filiꝰ
& cui uoluenit filius reuelare: Quid
ẽ ergo aliud scire patrem. nisi scire
sensum eius agnoscat. Agnoscit ergo
noscit filius sensum dñ: ẽ ergo &
ita accipiendum ẽ. quasi ignoranti ei
quid agat consilium det filius aut

Expanded text:
tas est principatus et regnum. Verum quoniam sunt et aliqui principes qui de principatu suo vel pellendi, vel jam forte depulsi sunt, et in locum ac principatum eorum introducendi hi qui vere Israelitae sunt, praeclara illa omnia quae habuerunt in coelis, illi principes dum quod Apostolus ait: Quis enim cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit? Hic enim quis, non pro nullo, sed pro raro vel eximio habetur. Quomodo enim cognovit sensum Domini unigenitus suus, quid dicit: Nemo novit Patrem nisi Filius, et cui voluerit Filius revelari? Quid est ergo aliud scire Patrem, nisi scire sensum ejus agnoscat? Agnoscit ergo noscit Filius sensum Dei, est ergo et ita accipiendum est, quasi ignoranti ei quid agat, consilium det Filius, et