comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sis regnis terrȩ. in maledictionẽ & in stuporẽ & in sibilum. ꝙ
in obpbriũ cunctis gentibus. ad quas eicio eos. eoqđ ñ audie.¬
rint uerba mea dicit dũs quȩ misi ad eos ꝑseruos meos ꝓphe¬
tas de nocte consurgens & mittens. & ñ audistis dicit dñs.
os autẽ audite uerbũ dñi om̃is transinigratio quã emisi de
hierłm in babilonẽ. Hucusq in lex ñ habetur. Quȩ asteris¬
cis p̃notaui. Cetera enĩ in quib uel singl̃i uersus. uel pau¬
ca ab eis p̃ter missa sunt uerba. uictus tedio annotare nolui.
ne fastidiũ legentibus facerẽ. Pollicet᷑ autẽ dñs his qui erant
in transmigrationẽ qđ post septuaginta annos captiuitatis
redire eos faciat de uniuersis gentib & de cunctis locis ad
quȩ expulerit eos. & captiuitate laxata pristinũ statũ et
patriã recipere. Et cũ ego hȩc inquit mea sponte facturus
sim: & certo tempore redituros uos frustra decipimini. & pu¬
tatis uos habere ꝓpħas in babilone. qui uobis falsa ꝓmittant.

Expanded text:
regnis terrae, in maledictionem et in stuporem et in sibilum et in opprobrium cunctis gentibus, ad quas ego eicio eos eo, quod non audierint uerba mea, dicit dominus, quae misi ad eos per seruos meos, prophetas, de nocte consurgens et mittens; et non audistis. dicit dominus. uos ergo audite uerbum domini, omnis transmigratio, quam emisi de Hieru- salem in Babylonem!  Hucusque in LXX non habetur. quae asteriscis praenotaui; cetera enim, in quibus uel singuli uersus uel pauca ab eis praetermissa sunt uerba, uictus taedio annotare nolui, ne fastidium legenti facerem. pollicetur autem dominus his, qui erant in transmigratione, quod post septuaginta annos captiuitatis redire eos faciat de uniuersis gentibus et de cunctis locis, ad quae expulerit eos, et captiuitate laxata pristinum statum et patriam recipere. cet cum ego haec\', inquit, mea sponte facturus sim et certo tempore redditurus uos, frustra decipimini et putatis uos habere prophetas in Babylone, qui uobis falsa promittunt;
Abbreviated transcription (Latin):
nos dñs liberauit dicente apło. Apc̃ redemit nos de male¬
dictione legis: factus pro nobis maledictũ. Et audierunt
sacerdotes & ꝓphȩ siue pseudo prophetȩ. ꝙ om̃is populus hie

Expanded text:
nos dominus liberauit dicente apostolo: Christus redemit nos de malenos dominus liberauit dicente apostolo: Christus redemit nos de maledictione legis. factus pro nobis mal maledictio. Et audierunt sacerdotes et prophetae — siue pseudoprophetae — et omnis populus
Abbreviated transcription (Latin):
stulta heresis suspicat᷑. quomodo addidit. ut audiatis sermo.¬
nes seruoꝵ meoꝵ prophetarũ qui utiq post legẽ missi sunt.
& ñ semel sed frequent. nec otiose & a securo. sed semꝑ ꝙ a sollici¬
to: Misi inquit seruos meos ad uos cotidie. & de noc te consur
gens. Quos si audire nolueritis. dabo domũ istã hoc ẽ tẽplũ dĩ.
sicut sylo ubi fuit tabernaculũ. Cumq templũ destructum
fuerit. consequent̃ & ciuitas erit in maledictionem. cunctis
gentib terrȩ. Sicut autẽ extructo templo in area ornȩ. & in
monte mõria hoc ẽ uisionis in quo abrahã filiũ suũ isaac ob¬
tulisse narratur. cessauit religio selom. nec postea ibi sunt
celebrata sacrificia. sic extructa ȩccłia & sꝑualibus in ea uic¬
tunis immolatis. cessauerunt legis cerimoniȩ. ꝙ data est
urbs uidȩoꝵ in maledictionẽ cunctis gentibus terrȩ. de qͣ

Expanded text:
stulta haeresis suspicatur. Quomodo addidit: « Ut audiatis sermostulta haeresis suspicatur. Quomodo addidit: « Ut audiatis sermones servorum meorum prophetarum. » Qui utique post legem missi sunt, et non semel, sed frequenter, nec otiose et a securo, sed semper et a sollicito. « Misi, inquit, ad vos servos meos quotidie, et de nocte consgens; quos si audire nolueritis. dabo domum istam\' — hoc est templum dei — \'sicut Silo\', ubi fuit tabernaculum. cumque templum destructum fuerit, consequenter et ciuitas erit in maledictionem cunctis gentibus terrae. sicut autem exstructo templo in area Ornae et in monte \'Moria\', hoc est \'uisionis\', in quo Abraham Isaac filium optulisse narratur, cessauit religio Silom nec postea ibi sunt celebrata sacrificia, sic exstructa ecclesia et spiritalibus in ea uictimis immolatis cessauerunt legis cerimoniae et data est nrbs Iudaeorum in maledictionem cunctis gentibus terrae, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
tunc repentinus eis suꝑueniet interitus. quo ueniente om̃ia
contiscescent. Dereliquit quasi leo umbraculũ siue cubile su
ũ. ꝙ ut ueruis est tabernaculũ. hoc enĩ soẽcho hebraicũ so¬
nat: quia facta ẽ terra eoꝵ in desolationẽ. uel inuia a facie
iminutatȩ. & mea sententia cõmutabit᷑. Legamꝰ historiã ionȩ &
niuiue. Et dices ad eos. Hȩc dicit dñs. Si ñ audieritis me ut am¬
buletis in lege mea. quã dedi uobis ut audiatis sermones seruoꝵ
meoꝵ propħarũ quos ego misi ad uos de nocte consurgens & diri¬
in maledictionẽ cunctis gentibus terrȩ. In nr̃a ẽ ergo positũ po¬
testate. uel facere quid uel ñ facere: ita dũ taxat ut quicquid
bont operis uolumus. appetimus. explemus. ad dĩ grãm refera¬
mus: qui uixta apłm dedit nobis & uelle & ꝑficere. Sin autẽ
sufficit semel ambulare in lege quȩ nobis data ẽ ꝑ moysen. ut

Expanded text:
tunc repentinus eis superueniet interitus, quo ueniente omnia tunc repentinus eis superueniet interitus, quo ueniente omnia conticiscent. Dereliquit quasi leo umbraculum — siue cubile — suum — et, ut uerius est, tabernaculum; hoc enim \'soccho\' Hebraicum sonat —, quia facta est terra eorum in desolationem — uel inuia — a facie immutatae, et mea sententia commutabitur.\' legamus historiam lonae et Nineue. Et dices ad eos: haec dicit dominus: si non audieritis me, ut ambuletis in lege mea, quam dedi uobis, ut audiatis sermones seruorum meorum, prophetarum, quos ego misi ad uos de nocte consurgens et diriin maledictionem cunctis gentibus terrae. » In nostra ergo est positum potestate, vel facere quid, vel non facere: ita duntaxat ut quidquid boni operis volumus, appetimus, explemus, ad Dei gratiam referamus: qui juxta Apostolum dedit nobis, et velle et perficere . Sin autem, sufficit semel ambulare in lege, quae nobis data est per Moysen, ut
Abbreviated transcription (Latin):
torũ ꝙ ululatus optimatũ gregis suie iubilũ arietũ. quia
uastauit dñs pascua eoꝵ. & conticuerunt arua siuie speciosa
pacis a facie irae furoris dñi. Et hic notandũ qđ apud hea.
iubilũ pro ululatu positũ sit. Int̾ pastores autẽ ꝙ̾ arietes.
ista diuersitas est. quod pastores putant᷑ in ȩccłia qui p̃sunt
gregi cũ sapientia & eruditione atq doctrina. arietes uero
qui principes quidẽ uident᷑ in populo. sed ihil habent in
se doctrinȩ atq sapientiȩ. & ꝑ nimiã simplicitatẽ ꝓpemo¬
dũ stultitiȩ uicini sunt. Quando autẽ habuerimus pacẽ
ꝙ ñ intellexerimꝰ uel bonũ uel speciosa pacis: sed luxuris
nos ꝙ otio ꝙ uoluptatib dederimꝰ: tunc conquiescent bona
pacis ꝙ auferent᷑ a nobis ꝓpt̃ irã furoris dñi. & implebitur
illud qdđ scriptũ est. Cũ dixerint pax ꝙ securitas. tune¬

Expanded text:
torum et ululatus optimatium gregis — siue iubilum arietum —, quia torum et ululatus optimatium gregis — siue iubilum arietum —, quia uastauit dominus pascua eorum. et conticuerunt arua — siue speciosa — pacis a facie irae furoris domini. Et hic notandum, quod apud LXX \'iubilum\' pro \'ululatu\' positum sit. inter pastores autem et arietes ista diuersitas est, quod pastores putentur in ecclesia, qui praesunt gregi cum sapientia et eruditione atque doctrina, arietes uero, qui principes quidem uidentur in populo, sed nihil habent in se doctrinae atque sapientiae et per nimiam simplicitatem propemodum stultitiae uicini sunt. quando autem habuerimus pacem et non intellexerimus uel bona uel speciosa pacis, sed luxuriae nos et otio et uoluptatibus dederimus, tunc conquiescent siue conticiscent bona pacis et auferentur a nobis propter iram furoris domini et implebitur illud, quod scriptum est: cum dixerint: pax et securitas,
Abbreviated transcription (Latin):
tulere. Int pastores & arietes suie optimates gregis ista distan¬
tia ẽ. qd pastores rationabiliũ sunt: arietes autẽ & optimates
referunt᷑ ad diuites. qui & ipsi pars gregis appellant᷑. Quodq
infert cõpleti sunt dies urĩ ut interficiamini: tunc cõple-¬
bunt᷑ dies eoꝵ. quando fuerint peccata completa. Et disper-¬
gent᷑ & cadent sicut uasa preciosa: ut confracta ñ ualent instau¬
rari. & quanto fuere preciosa. tanto magis in eoꝵ confractione
sit dampnũ. Siue arietes electi. ut pinguis hostia sit deuorare
cupientiũ. Peribit inquit fuga a pastoribus. quando ñ eger int
penitentiã. Deniq dicit᷑ ad phariseos. Genimina uiperarũ.
quis oftendit uobis fugere ab ira uentura: Et in psalmis leginꝰ
Perut fuga a me. Et saluatio inquit ab optimatib gregis si
arietibus. Aoħoi NoIs. subauditur peribit. Uox clamoris pas¬

Expanded text:
tulere. inter pastores et arietes siue optimates gregis ista distantulere. inter pastores et arietes siue optimates gregis ista distantia est, quod pastores rationalium sunt. arietes autem et optimates referantur ad diuites, qui et ipsi pars gregis appellantur. quodque infert: conpleti sunt dies uestri, ut interficiamini, tunc conplebuntur dies eorum, quando fuerint peccata conpleta. et dispergentur et cadent sicut uasa pretiosa, ut confracta non ualeant instaurari et, quanto ante fuere pretiosa, tanto maius eorum in confractione sit damnum; siue quasi arietes electi, ut pinguis hostia sit deuorare cupientium. peribit, inquit, fuga a pastoribus, quando non egerint paenitentiam. denique dicitur ad Phariseos: genimina uiperarum, quis ostendit uobis fugere ab ira uentura? et in Psalmis legimus: periit fuga a me. et saluatio, inquit, ab optimatibus gregis siue arietibus; ard κοινού subauditur peribit\'. Uox clamoris pas
Abbreviated transcription (Latin):
tes. De hoc autẽ loco puto dixisse dñm. Consurget gens ad¬
uersus gentẽ. & regnũ contra regnũ. ꝙ cȩtera quȩ in ipsa ae¬
uuangłii sententia continent᷑. Intelligimꝰ autẽ hec facta uix¬
ta historiã. quando a rege babilonio cunctȩ nationes in
circuitu subiugatȩ sunt. & imꝑiũ eus semꝑ crudele: uel
iuxta prophetiã longo post tempore in consummatione
mundi futura dicitur. quȩ interfecti a dño. ñ quo dñs ipse
percutiat. sed quo interitũ pessimoꝵ uoluntas & imꝑium
dñi compleat᷑. Ululate siuie sibilate pastores & clamate.:¬
& asꝑgite uos cinere optimates gregis. siue plangite arieteso¬
uiũ: quia cõpleti sunt dies ur̃i. ut int̃fitiamini. & dissipatio.¬
ribus. & saluatio ab optimatibus. siue arietib gregis. Notan¬
dũ qđ in hoc tantũ loco. bex iubilũ in malã partẽ posuerũ.
pro quo alii interpretes ululatũ ut in hebreo scriptũ ẽ trans¬

Expanded text:
tes. de hoc autem loco puto dixisse et dominum: consurget gens adtes. de hoc autem loco puto dixisse et dominum: consurget gens aduersum gentem et regnum contra regnum et cetera, quae in ipsa euangelii sententia continentur. intellegamus autem haec facta iuxta historiam. quando a rege Babylonio cunctae nationes in circuitu subiugatae sunt et imperium eius sensere crudele, uel iuxta prophetiam longo post tempore in consummatione mundi futura. dicunturque interfecti a domino, non quod dominus ipse percutiat, sed quo in interitu pessimorum uoluntas et imperium domini conpleatur. Ululate — siue iubilate —, pastores, et clamate et aspergite uos cinere, optimates gregis siue plangite. arietes ouium —, quia conpleti sunt dies uestri. ut interficiamini, et dissipatioribus et s a saluatio ab optimatibus — siue arietibus — gregis. Notandum, quod in hoc tantum loco LXX \'iubilum\' in malam partem posuerant. pro quo alii interpretes \'ululatum\', ut in Hebraeo scriptum est, trans
Abbreviated transcription (Latin):
pretes iuxta lacx. hunc locũ sic disserunt. ut ad bonã partẽ refẽ¬
rant. aꝑtã dñi cõminationẽ. Dñs inquiunt de excelso responsũ
dabit. his uidelicet quos saluaturus ẽ: & de loco sc̃o suo dabit
uocẽ suã. respondebitq sermonẽ in loco suo. Iili autẽ quasi uin¬
demiantes ꝑleni fructibus illius sententiȩ respondebunt. super
gladio. Hec dicit dñs exercituũ. Ecce afflictio siue malũ egredie¬
tur de gente in gentẽ. & turbo magnus siue tempestas egredietur
a summnitatib siue extremis terrȩ. & erunt int̾fecti dñi sur
uulnerati a dño in die illa a summo t̃rȩ usq ad summũ eius.
Ion plangent᷑ & ñ colligent᷑. neq sepelient᷑: in sterquiliniũ suꝑ
faciẽ terrȩ iacebunt. Erubescant qui um scripturȩ sc̃ȩ facere
conant᷑ in bonã partẽ. ꝙ quȩ cõminationis plenȩ sunt deseren¬

Expanded text:
pretes iuxta LXX hunc locum sic disserunt, ut ad bonam partem refepretes iuxta LXX hunc locum sic disserunt, ut ad bonam partem referant apertam domini comminationem. \'dominus\', inquiunt. \'de excelso responsum dabit, his uidelicet, quos saluaturus est, et de loco sancto suo dabit uocem suam respondebitque sermonem in loco suo. illi autem quasi uindemiantes pleni fructibus illius sententiae respondebunt. super gladio\'. Haec dicit dominus exercituum: ecce afflictio — siue malum — egredietur de gente in gentem et turbo magnus — siue tempestas — egredietur a summitatibus — siue extremis — terrae. et erunt interfecti domini — siue uulnerat a domino — in die illa a summo terrae usque ad summum eius; non plangentur et non colligentur neque sepelientur; in sterquilinium super faconantur in bonam partem ea, quae comminationis plena sunt, disseren
Abbreviated transcription (Latin):
sui furoris indiciũ. urxta illud qđ scriptũ est. Leorugiet. & qͥs
sc̃o suo dabit uocẽ suã. ut cunctos terreat audientes. Rugi¬
et autẽ super decorẽ suũ. hoc ẽ suꝑ templũ. Cũq ille rugerit
instar calcantiũ in torcularib celeuma cantabit᷑. ut effusio¬
ne sanguinis mutui. carmen lugubre concinet᷑. Qđ summa¬
minis sonitus usq ad terrȩ extrema ꝑueniet. quia uidiciũ dñs
cũ gentib. Si autẽ iudiciũ dñi cũ gentibus est: sunt ꝙ gentiũ
merita diuersa. ad exponendũ illũ locũ ut quidã uolunt. qui
non credit iam uidicatus est. Iudicatꝰ quidẽ ẽ in eo qđ credit.
sed ipsi qui ñ credunt. int̃ se diuersis afficiunt᷑ supplicus. Iudicat̾
ipse cũ om̃i carne. ut nullus iniudicatus abeat. Impios autẽ hos
est qui adño ñ credunt. tradidi gladio sempiterno. Allegoriei unt¬

Expanded text:
sui furoris indicium iuxta illud, quod scriptum est: leo rugiet, et qusui furoris indicium iuxta illud, quod scriptum est: leo rugiet, et qusancto suo dabit uocem suam. ut cunctos terreat audientes. rugiet autem super decorem suum, hoc est super templum. cumque ille rugierit. instar calcantium in torcularibus celeuma cantabitur et in effusione sanguinis mutui carmen lugubre concinetur, quod Symmaminis sonitus usque ad terrae extrema perueniet, quia iudicium domini cum gentibus. si autem iudicium domini cum gentibus est, sunt et gentium merita diuersa. ad exponendum illum locum, ut quidam uolunt: qui non credit. iam iudicatus est. iudicatus quidem est in eo, quod non credidit; sed ipsi, qui non credunt inter se, diuersis afficientur suppliciis. iudicatur ipse cum omni carne, ut nullus iniudicatus abeat. impios autem — hoc est, qui domino non credunt, — tradit gladio sempiterno. allegorici inter
Abbreviated transcription (Latin):
licẽ furoris. quantomagis uos ñ eritis mundi qui ꝓ dĩ nomine
idola coluistis : Gladiũ enĩ ego uoco suꝑ om̃s habitatores t̃rȩ
dicit dñs exercituũ. Ista ẽ potio meracissima. iste calix furoris
dñi. qui ñ suꝑ solã hierusalem sed suꝑ omẽm uocat᷑ terrã. et
cunctas in circuitu nationes de quo supra dixerat. Et mit
itu illius sunt. Et tu prophetabis ad eos om̃ia uerba hȩc. et
dices ad eos. Dñs de excelso rugiet. & de habitaculo sco suo
dabit uocẽ suã. rugiens rugiet suꝑ decorẽ suũ. Celeuma
quasi calcantiũ concinnet᷑. aduersus om̃s habitatores terrȩ. Perue¬
nit sonitus usq ad extrema terrȩ. quia uidiciũ dño ñ gentibus.
uidicat᷑ ipse cũ om̃i carne. impios tradidi gladio dicit añs. Pri¬
mũ dicamꝰ. ut se interp̃tationis ueritas habꝙ. Cunctis inquit
gentib propħabis & dices. qđ añs de excelso rugiet. hoc est. det

Expanded text:
licem furorisque, quanto magis uos non eritis mundi. qui pro dei nomine licem furorisque, quanto magis uos non eritis mundi. qui pro dei nomine idola colitis!1 Gladium enim ego uoco super omnes habitatores terrae, dicit dominus exercituum. Ista est potio meracissima, iste calix furoris domini, qui non super solam Hierusalem, sed super omnem uocatur terram ecunctas in circuitu nationes, de quo supra dixerat: Et mittnes, quae in circuitu illius sunt. « Et tu prophetabis ad eos omnia verba haec, et dices ad illos: Dominus de excelso rugiet  sive responsum dabit vocem suam: Rugiet super decorem suum: celeuma quasi calcantium concinetur adversus omnes habitatores terrae: Pervenit sonitus usque ad extrema terrae: quia judicium Domino cum gentibus: iudicatur ipse cum omni carne; impios tradidit gladio, dicit dominus. Primum dicamus, ut se interpretationis ueritas habet. \'cunctis\', inquit, \'gentibus prophetabis et dices, quod dominus de excelso rugiat, hoc est: det
Abbreviated transcription (Latin):
pinaris. & impleueris p̃ceptũ dñi. rursum hȩc uerbis dñi impe¬
rabis & dices. Bibite & inebriamini. & uomite. ꝙ cadite. ꝙ nolite
consurgere. Si bibere. inebriari. uomere. & cadere salutis indici¬
ũ ẽ. ut instar catarticȩ potionis noxia queq pellant᷑: quomo¬
do sequit᷑ & nolite consurgere: Quȩ sit autẽ potio quȩ eos ca.¬
dere faciat in ȩternũ: ponit manifestius. idest a facie gladii
quẽ ego mittã int̃ uos. Cũq noluerint accipere calicẽ de ma¬
nũ tua ut bibant. dices ad eos. Hȩc dicit dñs exercituũ. Biben.¬
tes bibetis. quia ecce in ciuitate in qua inuocatũ ẽ nom̃ meum.
ego incipio affligere. Et uos quasi innocentes immunes eritis:
cere noluerint. suscepturos necessitate: & audituros bibentes
bibetis. Uelitis in quit nolitis. dĩ contemplanda sententia est.
Si enĩ ciuitas hierusałe in qua notũ fuit nom̃ dñi dicente pro¬
pħa. notus in uidea d̃ in isrł magnũ nom̃ eiꝰ bibit meracũ ca¬

Expanded text:
pinaris et impleueris praeceptum domini, rursum haec uerbis domini imperabis et dices: bibite et inebriamini et uomite et cadite et nolite consurgere!\' si \'bibere. inebriari, uomere et cadere\' salutis indicium est, ut instar catharticae potionis noxia quaeque pellantur, quomodo sequitur: et nolite consurgere? quae sit autem potio, quae eos cadere faciat in aeternum, ponit manifestius, id est: a facie gladii. quem ego mittam inter uos. Cumque noluerint accipere calicem de manu, ut bibant, dices ad eos: haec dicit dominus exercituum: bibentes bibetis, quia ecce in ciuitate, in qua inuocatum est nomen meum, ego incipio affligere; et uos quasi innocentes immunes eritis —cere noluerint, suscepturos necessitate et audituros: bibentes bibetis. \'uelitis\'. inquit. \'nolitis, dei conplenda sententia est. si enim ciuitas Hierusalem, in qua notum fuit nomen dei dicente propheta: notus in Iudaea deus: in Israhel magnum nomen eius, bibit meracum ca
Abbreviated transcription (Latin):
postquã egressus est iechonias rex ꝙ domina suie regina. et
eunuchi. & principes uidȩ. & hierłm. siue de hierłm: suie op.¬
timates & artifices de hierłm. in manu hellasa filii saphan.
& gamariȩ filii helchiȩ. quos misit sedechia rex uida ad nabu¬
godonosor regẽ babilonis in babilonẽ dicens. Hȩc dicit dñs¬

Expanded text:
postquam egressus est Iechonias rex et domina — siue regina - et postquam egressus est Iechonias rex et domina — siue regina - et eunuchi et principes Iudae et Hierusalem — siue de Hierusalem siue optimates et arti fices de Hierusalem, in manu Hellasa, filii Safan. et Gamariae, filii Helchiae, quos misit Sedecias, rex Iuda, ad Nabuchodonosor, regem Babylonis
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. Si quando morimur. de carceribus corporũ liberamur. scđm
illud testimoniũ qđ male interp̃tant᷑ heretici. educ de carcere a¬
nimã meã : quomodo nunc pseudo ꝓphȩ pro supplicio mors ir¬
rogatur: Sed & hoc notandũ qđ hieremias a pseudo ꝓpħa
passus inuiriã. necdũ facto ad se sermone dñi sil&. postea uͦ
missus a dño audacter arguit. mentientẽ: & mortẽ ꝓpinquã
nuntiat. Qdq̃ in mense septimo mortuus est: qui semꝑ int̾.¬
pretari solent requiẽ sub hoc numero demonstrari: forsitan
eũ idcirco mense septimo mortuũ mentiunt᷑. ut de malis cor¬
poris liberaret᷑. uixta illud qđ scriptũ ẽ referunt. Mors
uisti requies. Nos autẽ nouimꝰ corpora credentiũ templa eẽ
misit hieremias ꝓph̃a de hierusatẽ ad reliquias senioꝵ trans¬
migrationis & ad sacerdotes & ad ꝓpħas & ad omẽm popłm
quẽ transduxerat nabugodonosor de hierłm in babilonem.

Expanded text:
rum!\' si, quando morimur, de carceribus corporum liberamur secundum rum!\' si, quando morimur, de carceribus corporum liberamur secundum illud testimonium, quod male interpretantur heretici: educ de carcere animam meam, quomodo nunc pseudoprophetae pro supplicio mors inrogatur? sed et hoc notandum, quod Hieremias a pseudopropheta passus iniuriam necdum ad se facto sermone domini silet, postea uero missus a domino audacter arguit mentientem et mortem propinquam quntiat. quodque in mense \'septimo\' mortuus est. qui semper interpretari solent \'requiem\' sub hoc numero demonstrari, forsitan eum idcirco mense \'septimo\' mortuum mentientur, ut de malis corporis liberaretur iuxta illud. quod scriptum profuerunt: \'mors uiro requies\'. nos autem nouimus corpora credentium templa essemisit Hieremias propheta de Hierusalem ad reliquias seniorum transmigrationis et ad sacerdotes et ad prophetas et ad omnem populum, quem transduxerat Nabuchodonosor de Hierusalem in Babylonem
Abbreviated transcription (Latin):
principes uida uerba hȩc. & ascenderunt de domo regis in domũ
lo. & urbẽ hanc in maledictionẽ. cunctis gentib t̾rȩ: statĩq
a sacerdotib & propħis & populo seditione cõmota. om̃e uil¬
gus aduersũ ꝓpħam congregat᷑ in tẽpłu ubi erat propheta:
& sacerdotũ ac propħarũ uulgiq manibus tenet᷑. Qđ cum
audissent principes sacerdctũ qui in domo regia uersaban¬
t᷑. transierunt siue ascenderunt de domo regis in domũ dm̃.
Notandũq qd̃ irȩ ad domũ dñi semꝑ ascensus sit. Sederuntq
in introitu portȩ dñi nouae. Principũ eñ erat officii sedere in
it appellare. quẽ missum a dño denegabat: Sed historiȩ ueritas
& ordo seruatur: sicut p̃diximꝰ. ñ uixta id qđ erat. sed uixta id
qdđ illo in tempore putabat᷑. Decepisti inquit popłm mendacio.
ut dĩ sententiȩ adquiesceret. unde scias te hoc anno ẽẽ moritu¬

Expanded text:
principes Iuda uerba haec et ascenderunt de domo regis in domum principes Iuda uerba haec et ascenderunt de domo regis in domum lo, et urbem hanc in maledictionem dabo cunctis gentibus terrae; statimque a sacerdotibus et prophetis et populo seditione commota, omne vulgus adversus Prophetam congregatur in Templum, ubi erat Propheta, et sacerdotum ac prophetarum uulgique manibus tenebatur. quod cum audissent principes ciuitatis, qui in domo regia uersabantur, transierunt siue ascenderunt de domo regis in domum domini. notandumque, quod ire ad domum domini semper ascensus sit. sederuntque in introitu portae domini nouae. principum enim erat officii sedere inat appellare, quem missum a Domino denegabat? Sed historiae veritas et ordo seruatur, sicut supra diximus, non iuxta id, quod erat. sed iuxta id, quod illo tempore putabatur. \'decepisti/ inquit, \'populum mendacio, ne dei sententiae adquiesceret; unde scias te hoc anno esse moritu
Abbreviated transcription (Latin):
sum popłm. app̃henderunt eũ sacerdotes & proph̃ȩ. siue pseu¬
do prophȩ & om̃is popłs dicens. Norte moriatur. quia pro¬
phetauit in nomine dñi dicens. Sicut sylo erit domus hȩc: &
urbs ista desolabitur. eoqd ñ sit habitator. Sacerdoteso pro¬
phȩ quos pseudo propħas lxx. manifestius transtulerunt uas¬
cuntur hieremiȩ qđ uera p̃dicat. & subuerso templo & ciui.¬
tate deserta. sit perittura religio. ꝙ lucra ex religione ueni¬
entia. Idcirco apprehendunt eũ. & consentiente sibi populo.
morti destinant. qui p̃dixerat in nomine dñi. sicut sylo erit
domus hȩc. & urbs desolabit᷑ eoquod ñ sit habitator. Si quan¬
do igit᷑. ꝓpt̃ mandata dñi & fidei ueritatẽ. uel sacerdotes nobis
uel pseudo prophȩ. uel deceptus popłs irascit᷑ ñ magnopere
curemus. sed exequam᷑ sententiã dĩ. nequaquã presentia
mala sed futura bona animo cogitantes. Et congregatus
est om̃is populus aduersum hieremiã in domũ dñi. & auderans

Expanded text:
pulum, apprehenderunt eum sacerdotes et prophetae — siue pseudoprophetae — et omnis populus dicens: morte moriatur, quia prophetauit in nomine domini dicens: sicut Silo erit domus haec et urbs ista desolabitur eo, quod non sit habitator. Sacerdotes et prophetae, quos \'pseudoprophetas\' LXX manifestius transtulerunt, irascuntur Hieremiae, quod uera praedicat et subuerso templo et ciuitate deserta sit peritura religio et lucra ex religione uenientia; idcirco apprehendunt eum et consentiente sibi populo morti destinant, quare dixerit in nomine domini: sicut Silo erit domus haec et urbs desolabitur eo, quod non sit habitator. si quando igitur propter mandata domini et fidei ueritatem uel sacerdotes nobis uel pseudoprophetae uel deceptus populus irascitur, non magnopere curemus. sed exsequamur sententiam dei nequaquam praesentia mala, sed futura bona animo cogitantes. Et congregatus est omnis populus aduer sum Hieremiam in domum domini. et audierunt
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃oꝵ in ipsis lxa. annis: qui cũ fuerint expleti. tunc ad dm̃mn
reuertam᷑ in toto corde nr̃o & exaudiam᷑. & finis sit laboris
nr̃i atq pacientiȩ. nunc enĩ in umbra nos om̃ia & unagiie
tatẽ uram. & congregabo uos de uniuersis gentibus & de
cunctis locis ad quȩ expuli uos dicit dñs. & reuerti uos
faciã de loco ad quẽ transmigrare uos feci. quia dixistis.

Expanded text:
nta anni , » qui cum fuerint expleti, tunc ad Dominum revertamur in toto corde nostro, et exaudiamur, et finis sit laboris nostri atque patientiae. Nunc enim in umbra nos omnia et in imagine tatem vestram, et congregabo cunctis locis, ad quae expuli uos, dicit dominus, et reuerti uos faciam de loco, ad quem transmigrare uos feci, quia dixistis:
Abbreviated transcription (Latin):
fecit terram infortitudine sua. prȩparat orbem insapientia sria. & pruden¬
tia sua extendit celos Ad uocem suam dat multitudinẽ aquarum incęlo. &¬

Expanded text:
fecit - terram in fortitudine sua, praeparat orbem in sapientia sua et prudenfecit - terram in fortitudine sua, praeparat orbem in sapientia sua et prudentia sua extendit caelos. ad uocem suam dat multitudinem aquarum in caelo
Abbreviated transcription (Latin):
possumus obrizum. ut splendeat insuꝑficie idolorum. qđ intrinsecus
ligneum ẽ uilisq materiȩ Hȩc iacinto oꝑiuntur & purpura. ut suꝑficie
sui oculos decipiant dum cȩ̨lum sibi colorẽ & regna çȩlestia pollicentur.
& tam̃ oꝑa sapientium sunt uniu̾sa hȩc qui in scło sapientes putabantur.
et ipse d̾s uiuens. igitur illa mortua. quȩ finguntur. & rex sempiter nus he¬
reticorum umbrȩ ad tempꝰ prȩualent. s longo tp̃re corrumpuntur. Ab
indignatione eius commouebitur terra. hi qui terrena habent oꝑa. & t̾ren
simulachia confingunt. Et non sustinebunt gentes. nequaquã ppls dñi sed
gentilium multitudo quȩ dĩ comminationẽ ferre non p̃ualent. Dic gͦ dice¬
tis eis : Dii qui cȩlos & terram nonfecerunt pereant de terrã. & de his qͥ sub
cȩlo sunt. Falsis diis & qui artificio se compositi sunt. ista dicenda sunt. Illi
doctrinam ȩccłasticã magna exparte fabricantur. Nominꝰ qui facit siue qͥ¬

Expanded text:
possumus obryzum, ut splendeat in superficie idolorum, quod intrinsecus lignum est vilisque materiae. Hyacintho operiuntur et purpura, ut superficie sui oculos decipiant, dum coelorum sibi colorem et regna coelestia polliceatur; et tamen opera sapientium sunt universa haec, qui in saeculo sapientes putantur: et ipse deus uiuens - igitur illa mortua, quae finguntur, - et rex sempiternus - herindignatione ejus 913 commovebitur terra: hi qui terrena habent opera, et terrena simulacra confingunt. Et non sustinebunt gentes, nequaquam populus Domini, sed gentium multitudo, quae Dei comminationem ferre non praevalent. . Sic ergo dicetis eis: Dii qui coelos et terram non fecerunt, pereant de terra et de his quae sub coelo sunt. Falsis diis, et qui artificiose compodoctrinam ecclesiasticam magna ex parte fabricantur. Dominus. qui facit - siue
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia ipse ẽ. & isi ł uirga hereditatis eius. dñs exercium nomen illi. Qui
fecit terrã infortitudine sua. dñs pater est. facit aut̃ infortitudine sua
dnõ saluatore. Apc̃ enĩ dĩ uirtus & dĩ sapientia. qui ipse ẽ & prudentia.
in quo extendit cęlum. Ipse enun dixit & facta sunt. ipse mandauit et
creata sunt. loquens adfilium. faciamus hominẽ ad imaginẽ & simili¬
tudinem nram. Ad uocẽ suam dat multitudinẽ aquarũ in celo. Omnis

Expanded text:
 Israel virga haereditatis ejus, Dominus exercituum nomen est illi. Qui facit terram in fortitudine sua, Deus Pater est. Facit autem in fortitudine sua Domino Salvatore. Christus enim Dei virtus et Dei sapientia . Qui ipse est et prudentia, in quo extendit coelum. Ipse enim dixit et facta sunt, ipse mandavit et creata sunt ; loquens ad Filium: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Ad vocem suam dat multitudinem aquarum in coelo. O
Abbreviated transcription (Latin):
muni quȩ destruntur. sibi sapientes uidentur : tam̃ in om̃ibn reduis qb
lacerantur eccłam: nullus ẽ similis tu dicente sermone diumo. Pdam
sapientiam sapientium. & prudentiam prudentium repbabo. dimul
sapientes & fatui sunt. doetrina eorum ꝓqualitate ingenti ul iuistesi estr¬
& ligno comparatur. uł similis argento ꝓpt̃ eloquii uenustate. Asferca
de tharsis. Uel indiȩ regio ẽ. ut urilt iosephus. uel certe om̃e pelagus char¬
sis appellatur. & celi hab& similitudinẽ. & tam̃ inuoluta ẽ ner bor arti¬
fcio ẽi enĩ uoluerit deciꝑe non poterit. Et auri de ophar. Septẽ no

Expanded text:
mundi, quae destruetur, sibi sapientes esse videantur; tamen in omnibus regnis, quibus mundi, quae destruetur, sibi sapientes esse videantur; tamen in omnibus regnis, quibus lacerant ecclesiam, nullus est similis tui dicente sermone diuino: perdam sapientiam sapientium et prudentiam prudentium reprobabo. simul sapientes et fatui sunt; doctrina eorum pro qualitate ingenii uel uilis est et ligno conparatur uel similis argento propter eloquii uenustatem; affertur de Tharsis — uel Indiae regio est, ut uult Iosephus, uel certe omne pelagus sis appellatur, et coeli habet similitudinem, et tamen involuta est verborum artificio. Si enim voluerit decipere non poterit. « Et aurum de Ophir: » septem no
Abbreviated transcription (Latin):
suigeritib imperitorũ obstringunt aciem. & asins inuentorib sublimanuuo.
in quib nulła ẽ utilitas. & quoꝵ cultura proprie gentium est & eoꝵ qigio¬
rant dm̃. Uon ẽ fimilis cui dñe. magnus tu &̧ magnũ nomen tiũ infor¬
utudine. Quis non timebit te.:o rex gentium. Tuum ẽ enĩ decus int̾ cune
cos sapientes gentium. & uniu̾sis regnis corum nullus ẽ similis ditui. arit̃
si pientes & fatui ꝓbabuntur. doctrina uanitatis eorũ liguĩ est
incdignatione eiꝰ commouebit᷑ t̾ra. & non sustinebunt gentes cõminationẽeꝰ.
T se in ł xx non habentur. s heoͥdotianis ełitione inplerisq adda a abont
et cum iuxta literã uideantur ꝑspicua: iuxta anagogen magnã habent
difficultatẽ. Nullus ẽ enĩ similis douero eorum deoꝵ. qui heretica ante
Inueritate decus. in iñ dacio curpitudo. Iuamins heretiei uaxta sapient ã

Expanded text:
fulgentibus inperitorum obstringunt aciem et a suis inuentoribus sublimantur, fulgentibus inperitorum obstringunt aciem et a suis inuentoribus sublimantur, in quibus nulla est utilitas et quorum cultura proprie gentium est et eorum, qui ignorant deum. Non est similis tui, domine; magnus tu et magnum nomen tuum in fortitudine. quios sapientes gentium et in uniuersis regnis eorum nullus est similis tui. pariter sapientes ei fatui probabuntur; doctrina uanitatis eorum lignum est: ebitur terra, et non sustinebunt gentes comminationem ejus. Haec in LXX non habentur, sed de Theodotionis Editione in plerisque addita sunt, et cum juxta litteram videantur perspicua, juxta anagogen magnam habent difficultatem. Nullus enim similis est Deo vero, eorum deorum qui haeretica arte In veritate decor, in mendacio turpitudo: quamvis haeretici juxta sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
nonpossident quȩ prebeant aliquos fructus artificis. Et non loquentur. nichil
enĩ inse uitale habent. de quib scriptum ẽ. os habent & nonloquentur. aures
habent & non audient. Portata tollentur. fortior ille qui portat. quã illa quȩ
portantur: immo in illo sensus ẽ. inhoc figura sine sensu. Nolite gͦ timere ea.
quia nec bene possunt facere nec male. Solent enim pleriq gentiũ demonaᷤᷤ
colere ne noceant. & alios exorare ut prestent beneficia. Unde & illud uirgilianũ ẽ.¬
Nigram hnemi pecudẽ. ⁊ ephiris felicibuis albam. Quieqͥd de idolis adximꝰ. adlom̃ia
Aogmata quȩ sunt contraria ueritati referre potest. Et sienĩ ingentua policen¬
cir &e simulac̾roꝵ uani cultus de suo corde confingunt. lactant grandia s ad
aecipiendos simplices quosꝙ quasi aureis sensib e argenteis elo qti. is plendone

Expanded text:
non possident, quae praebeant aliquos fructus artifici. et non loquentur — nihil non possident, quae praebeant aliquos fructus artifici. et non loquentur — nihil enim in se uitale habent, de quibus scriptum est: os habent et non loquentur; aures habent et non audient -; portata tollentur. fortior ille, qui portat, quam illa, quae portantur; immo in illo sensus est, in hoc figura sine sensu. nolite ergo timere ea, quia nec bene possunt facere nec male. solent enim plerique gentilium daemones colere, ne noceant, et alios exorare, ut praestent beneficia; unde et illud Uergilianum egram Hiemi pecudem, Zephyris felicibus albam. quidquid de idolis diximus, ad omnia dogmata, quae sunt contraria ueritati, referri potest. et ipsi enim ingentia pollicentur et simulacrum uani cultus de suo corde confingunt; iactant grandia et ad decipiendos simplices quosque quasi aureis sensibus et eloquiis argenti splendore
Abbreviated transcription (Latin):
artificis mascia argento & auro decorauit illud. clauis & malleis compegit ut ñ
desolueͥtur. siue non moueatur. in similitudinẽ plasiȩ fabricata sunt & ñ loqͤnt᷑.
facere possunt nec bene. descriptio idoloꝵ quȩ uenerant gentes. Lignum in qͥt
de saltu prȩcidit. materia gͦ idoloꝵ uilis & corruptibilis. opus manuũ artificis.
cuin artifex mortalis sit. mortalia gͦ & illa quȩ fabricantur. Argento & auro de¬
corauit illud. ut fulgore utriusq materiȩ decipiat simplices. qui qudẽ error ad
nos usq transiit. ut religionẽ indiuitis arbitremui. Clauis & in alleis compegit ut
non dissoluatur siue ut nonmoueatur. quanta idolorum potentia quȩ stare ꝑ
se nequeunt. nisi clauis & malleis compingatur. Insimilitudinẽ plasmȩ fabricata
habent pulchritudinẽ metallorum & pietura arte decorata sunt. s utilitatẽ

Expanded text:
artificis in ascia; argento et auro decorauit illud, clauis et malleis conpegit, ut non artificis in ascia; argento et auro decorauit illud, clauis et malleis conpegit, ut non dissoluatur siue non moueatur—. in similitudinem palmae fabricata sunt et non loquentur; quia nec male facere possunt nec bene. Descriptio idolorum, quae uenerantur gentes. lignum, inquit, de saltu praecidit — materia ergo idolorum uilis et corruptibilis — opus manuum artificis — cum artifex mortalis sit, mortalia ergo et illa, quae fabricatur — ; argento et auro decorauit illud, ut fulgore utriusque materiae decipiat simplices. qui quidem error ad nos usque transiuit, ut religionem in diuitiis arbitremur. clauis et malleis conpegit, ut non dissoluatur sine u t non moueatur. quanta idolorum potentia, quae stare per se nequeunt, nisi clauis et malleis conpingantur? in simili. tudinem palmae fabricata habent pulchritudinem metallorum et picturae arte decorata sunt, sed utilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s gentes habent preputium. omĩs aut̃ domus isrł incircucisi sunt corde.
hunc habet sensum. Cum prȩter idumeos. ammanitas. & moabitas. israhelitas
in solitudinẽ commorantes. quoꝵ plerumq pars circiucisa ẽ. om̃s aliȩ natio¬
nes in toto orbe incircuncisȩ sunt carne om̃is aut̃ domus isrł in circuncisa ẽ
corde. non corde quȩ incircuncisio ducit ad mor tẽ. illa enĩ carnis. hȩc sp̃s est.
udite uerbum dñĩ qđ locutus ẽ dns suꝑ uos domis isi. łHec dicit dñs. I uxta¬
uias gentium nolite discere. & a signis celi nolite metuere quȩ timẽt gentes. quia
leges popłoꝵ uanȩ sunt. Proprie aduersus eos loquit᷑ qui uenerantur cȩlestia
& quȩ insigna sunt possita annorum tẽpoꝵ. mensium. & dierum. ab his estiman
regi humanum genus. & ex causis cȩlestiũ terrena moderari. Idq ait Oleges
siue legituna ppłoꝵ uanȩ sunt. omnẽ humanam sapientiã fragilem eẽ demons

Expanded text:
omnes gentes habent praeputium, omnis autem domus Israhel incircumcisi sunt corde, hunc habet sensum: cum praeter Aegyptios, Idumaeos, Ammanitas et Moabitas, Ismaelitas in solitudine commorantes, quorum plerumque pars circumcisa est, omnes aliae nationes in toto orbe incircumcisae sint carne, omnis domus Israhel incircumcisa est corde. non carne, quae incircumcisio ducit ad mortem: illa enim carnis, haec spiritus est. Audite uerbum, quod locutus est dominus super uos, domus Isuias gentium nolite discere et a signis caeli nolite metuere, quae timent gentes, quia leges populorum uanae sunt! Proprie aduersum eos loquitur, qui uenerantur caelestia et, quae in signa sunt posita annorum, temporum, mensuum et dierum, ab his aestimant regi humanum genus et ex causis caelestium terrena moderari. quodque ait: leges siue legitima populorum uana sunt. omn
Abbreviated transcription (Latin):
maxime udeȩ palestinȩq confines sunt. usq hodie poplĩ circunciduntur
& precipue egẏptii. idumei. ammauitȩ. & moabitȩ. & omĩs regio saracenor um
quȩ habitat in solitudine. & quib dicitur. & suꝑ om̃s qui ad tonsi sunt in comã
habitantes indeserto. Nongͥ debet głari uida cini mixtus ẽ cum gencib sup̃¬
scriptis. & qđ preputiũ non habent s. ex lege di eircuneisꝰ sit. cum alii hȩc faciant
qui legis mandata nonseruant & ignorant dm̃ isrł. Nec ꝓdest circuncisio
quȩ insignum data ẽ. nisi prȩcepta dnĩ impleantur. sicut & comȩ quȩ gentẽ
significant non robora cor porum & fortitudinẽ pugnatorum Nđq sequitur

Expanded text:
maxime quae Judaeae Palaestinaeque confines sunt usque hodie populi circumciduntur, maxime quae Judaeae Palaestinaeque confines sunt usque hodie populi circumciduntur, et praecipue Aegyptii, Idumaei, Ammonitae, et Moabitae, et omnis regio Saracenorum, quae habitat in solitudine, et de quibus dicitur: super omnes qui attonsi sunt in comam, habitantes in deserto. Non igitur debet gscriptis, eo, quod praeputium non habeat. sed ex lege dei circumcisus sit, cum et alii haec faciant, qui legis mandata non seruant et ignorant deum Israhel. nec prode est circumcisio, quae in signum data est, nisi praecepta domini conpleantur: sicut et comae, quae gentem significant, non robora corporum et fortitudinem pugnatorum. quodque sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
innichilum. Et ista ẽ głatio sola. ut sciat & intelligat qđ ipse sit dominꝰ qui dĩ facit
nantur. & quȩ nobis uidentur non habere rationem. iusticiȩ plena sunt atq
rationis. Hȩc enim sola placent dõ. & in his uoluntas illuis ẽ. Ubi sunt gͦ qui
dicunt ꝓprio hominẽ regi arbitrio. & sic datam lib̾i arbitrio potestatẽ. ut dĩ mi¬
sericordia tolleretur. atq iustitia. Vnde & apłs assumens hoc testimoniũ ponit
exemplum. Qui głatur indno głetur. Ecce dies ueniunt dicit dñs & uisitabo
suꝑ omnẽ qui circuncisum hab& prȩpucium suꝑ egẏptũ & suꝑiudam & suꝑ
edom. & suꝑ filios ammon. & suꝑ moab. & suꝑ om̃s quͥattonsi sunt incomam
habentes indeserto Quia om̃s gentes habent preputium. omĩs aut̃ domus
isrł in circuncisi sunt corde. Multarum ex parte quadam gentium et

Expanded text:
in nihilum et ista est sola gloriatio, ut sciat et intellegat, quod ipse sit dominus, qui facit miin nihilum et ista est sola gloriatio, ut sciat et intellegat, quod ipse sit dominus, qui facit minentur et, quae nobis uidentur non habere rationem, iustitiae plena sint atque rationis. haec enim sola placent deo et in his uoluntas illius est. ubi sunt ergo, qui dicunt proprio hominem regi arbitrio et sic datam liberi arbitrii potestatem, ut dei misericordia tolleretur atque iustitia? unde et apostolus assumens hoc testimonium ponit exemplum: qui gloriatur. in domino glorietur. Ecce dies ueniunt, dicit dominus, et uisitabo super omnem, qui circumcisum habent praeputium, super Aegyptum et super ludamEdom, et super filios Ammon, et super Moab, et super omnes, qui attonsi sunt in comam, habitantes in deserto, quia omnes gentes habent praeputium, omnis autem domus Israel incircumcisi sunt corde. » Multarum ex parte quadam gentium, et
Abbreviated transcription (Latin):
Uerbum ebraicũ qđ trib litteris scribitur. deleth. beth. ues. uocales enĩ inme¬
dio non habet. Ero consequentia & legentis arbitrio si legentur. dabar. sermo¬
nẽ significat. si. deber. mortẽ. si daber. loquere. Unde &. si. Lxx. & cheodotio
aiunt. serere illud prȩterito capitulo. ut dicere ut disꝑdere paruulos defo¬
ris. iuuenes deplateis in morte. Aquila uͦ & sunmachus transtulerunt. auaeson.
deforis ꝑierint eplateis. tunc erit morticiium eorum siue cadauera mor tuoꝵ
quasi iusterquiliniũ suꝑ faciem terrȩ. & quasi stipula quę post tergum met¬
endum dimittitur. & inutilis noncolligatur. ꝑ quȩ ostendere uult tantum inierłm
& circa urbem eadẽ siguram. ut nullus sit qui sepeliat corruentes
Hec licit
ongłetur sapiens insapientia sua. & nongletur fortis infortitudine sua.

Expanded text:
Uerbum Hebraicum, quod tribus litteris scribitur \'daleth, beth, res\' — uocales enim in meUerbum Hebraicum, quod tribus litteris scribitur \'daleth, beth, res\' — uocales enim in medio non habet —, pro consequentia et legentis arbitrio si legatur \'dabar\', \'sermonem\' significat, si \'deber\', mortem, si \'dabber\'. \'loquere\'. unde et Septuaginta et Theodotio iunxere illud praeterito capitulo, ut dicerent: disperdere paruulos de foris, iuuenes de plateis de foris perierint in plateis: tunc erit morticinium eorum, sive cadavera mortuorum, quasi sterquilinium super faciem terrae, et quasi stipula, quae post tergum metentium dimittitur, et ut inutilis non colligitur. Per quae ostendere vult, tantam in Jerusalem et circa urbem caedem futuram, ut nullus sit qui sepeliat corruentes. Haec dicit Non glorietur sapiens in sapientia sua, et non glorietur fortis in fortitudine sua,
Abbreviated transcription (Latin):
uenes de plateis. usq adeas quȩ sapientes sunt mitte & ꝓperent. Nunc
quasi sapientib loquitur incondempnationẽ saterdotũ atq doctoꝵ & uiroꝵ
om̃ium. ut illis cessantib a doctrina. iste audiant uerbũ dni & assuant ser¬
monẽ oris eius docerentq filias ac ꝓximas suas planctũ. causasq lacri¬
marũ: quia ascendit inquit mors ꝑfenestras nr̃as. ingressa ẽ domos nrãs.¬
mors introeat peccatorum. tam̃ & de babyloniorũ impetu intelligi po¬
test. cui tanta sit forcitudo & uelocitas preliandi. ut non expectant resera¬
re fores. s ꝑfenestras & tecta conscendunt. ut domus uastent ierłm. Pereant
aut̃ paruuli qui foris sunt & egrediuntur deierłm. & iuuenes ad quos scribit
iohannes. qui non ingrediuntur ꝑ artam & angustãinam quȩ ducit adutã.
s ambulant ꝑ plateas. de quib scriptum ẽ: quam lata & speciosa qͣ ducit admortẽ
faciem regionis. & quasi fenum post tergum metentis & non est qui colligat

Expanded text:
ueniant et ad eas, quae sapientes sunt, mittite et properent; nunc quasi praesentibus loquitur in condemnationem sacerdotum atque doctorum et uirorum omnium, ut illis cessantibus a doctrina istae audiant uerbum domini et assumant sermones oris eius doceantque filias et proximas suas planctum causasque lacrimarum, quia ascendit, inquit. mors per fenestras nostras, ingressa est domos nostras.mors introeat peccatorum; tamen et de Babyloniorum impetu intelligi potest: quod tanta sit fortitudo et velocitas praeliandi, ut non exspectent 909 reserare fores; sed et per fenestras et tecta conscendant, ut domos vastent Jerusalem. Pereunt autem parvuli qui foris sunt, et egrediuntur de Jerusalem; et juvenes, ad quos scribit et Joannes, qui non ingrediuntur per arctam et angustam viam, quae ducit ad vitam; sed ambulant per plateas, de quibus scriptum est: Quam lata et spatiosa via quae ducit ad mortem . faciem regionis sive campi et quasi fenum post tergum metentis, et non est qui c
Abbreviated transcription (Latin):
n. Propt̾ futuram captiuitatẽ & euersionẽ ierłm. lam̃tatrices uo¬
ri iubet. quȩ solent in luctu uoce flebili & lacertos manib u̾berantes. ad
lacrimas popłm ꝓuocare. Hic enĩ mos. usq hodie ꝑmanet in udea. ut muli¬
eres sparsis crimibus nudatisq pectorib. uoce modulata. om̃s ad fletũ con¬
citent. Se aut̃ iungit d̾s compatientis affectu. siue ꝓpħa. ut quicquid ppłs
sustinet. ipsum sustinere & sentire se dicit. Qđ aut̃ infert qui uox lam̃tatio¬
nis audita ẽ de syon. statĩ sequitur quȩ ista sit uox. uo modo uastati¬
sumus & confusi uehementer. quia dereliquimus terram. quoniam deserta st̃
fusi uehementer. statimq sibi ipsi respondent. & causa uastationis exponunt
dicentes. quia dereliquimus terrã nr̃o uitio atq peccato. & deserta sunt
tabernacula nrã. quȩ quasi prȩtereuntes quondam possidebant: Dicant¬
hoc & inꝑsecutione quondam credentiũ turbȩ. quomͦ idcireo uastatȩ sunt

Expanded text:
n. Propter futuram captiuitatem et euersionem Hierusalem lamentatrices uocari iubet, quae solent in luctu uoce flebili et lacertos manibus uerberantes ad lacrimas populum prouocare; hic enim mos usque hodie permanet in Iudaea, ut mulieres sparsis crinibus nudatisque pectoribus, uoce modulata omnes ad fletum concitent. se autem iungit deus conpatientis affectu siue propheta, ut, quicquid populus sustinet, ipsum sustinere et sentire se dicat. quod autem infert: quia uox lamentationis audita est de Sion, statim sequitur, quae ista sit uox. Quomodo uastatisumus et confusi uehementer? quia dereliquimus terram, quoniam deiecta suntfusi uehementer? statimque sibi ipsi respondent et causas uastationis exponunt dicentes: quia dereliquimus terram nostro uitio atque peccato et deiecta sunt tabernacula nostra, quae quasi prhoc et in persecutione quondam credentium turbae: quoniam idcirco vastatae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd necesse ẽ longinquũ errorẽ susciꝑe. habete cumtalib immo seruite his
quoꝵ deos colitis. Potest hocͤ suꝑ hereticis accipi. dequibus scriptũ ẽ. ex nob̃
exierunt. si ñ fuerunt ex nobis. Si enĩ fuissentsheretici dñs qui multo tp̃re

Expanded text:
quid necesse est longinquum errorem suscipere? habitate cum talibus hereticisquid necesse est longinquum errorem suscipere? habitate cum talibus hereticisquorum deos colitis. Potest hoc et super haereticis accipi, de quibus scriptum est: Ex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis. Si enim fuissent ex nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
ut illos hostes habeas quos possis rogare. & qui tuas intelligant in preces. Qđ̾q
sequitur. pharetra eiꝰ quasi sepulchrũ patens. & in
.Lxxͣ. editione ñ dicit᷑
babyloniam. significat or naturã
Nec dubiũ
quin regnũ assiriorũ.
babyloniorũ. medorũ. atq ꝑsarũ sagitã dĩ peritissimum sit. simulq de-¬
scribit uastitatẽ terrȩ uidę int̾fectionẽq multoꝵ. Adactionẽ peccoꝵ sub¬
u̾sionẽ urbiũ atq murorũ. qđ gladio hostili cuncta capiantur. & tam̃ in
tantis malis non eos ꝑdat usq adint̾nitionẽ. Dimisiq adculturã agrorũ
Grandis stultitia nescire culpas sisunt cũ tanta peccauerint. breuis quondã¬
& ñ ambigentis responsio. sic̃ seruistis dõ alieno id ẽ baal. uel diis alienis cet̾arũq¬
um quinbabyloniis atq caldeis. Si enĩ uos peregrina religio uos delectat.

Expanded text:
si illos hostes habeas, quos possis rogare et qui tuas intellegant preces\'. quodque si illos hostes habeas, quos possis rogare et qui tuas intellegant preces\'. quodque sequitur: pharetra eius quasi sepuiehrum patens et in LXX editione non dicitur, Babyloniam significat armaturam. nec dubium, quin regnum Assyriorum. Babyloniorum. Medorum atque Persarum sagittandi peritissimum sit. simulque describit uastitatem terrae Iudaeae fectionemque multorum, abactionem pecorum, subuersionem urbium atque murorum, quod gladio hostili cuncta capiantur et tamen in tantis malis non eos perdat usque ad internecionem, sed reliquias saluas Grandis stultitia nescire, cur passi sint, . cum tanta peccauerint, breuisque ad ambigentes responsio: sicutseruistis deo alieno - id est Bahal - uel dis alienis cunctarum g hau dubium quin Babyloniis atque Chaldaeae. si enim uos peregrina religio delectat,