comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sui abundantiã rerũ t̃rentirũ. patriã. pacẽ. felicita¬
tẽ t̃renã sed in his om̃ib figurȩ erant. Et ñ intelligens
qͥd ibi latene in reb figuratis putauit hoc ꝓinagno
dore dñm: nec habere meliꝰ qđ dare poss& diligen¬
tib se & seruientib sibi. Attendit & uidit qͦsdã pec¬
catores impios. blasphemos seruos dȩ monũ filios
diaboli uiuentes in magna nequitia & suꝑbia abun-¬
dare reb talib t̃renis tẽporalib ꝓquelib rebus
ipsi dõ seruiebat: & nata ẽ cogitatio pessima in corde
quȩ facen& nutare pedes. & ꝓpe labi adĩuia Et ec ce
ista cogitatio: in popło erat ueteris testam̃ti Utinã
ñ sit in carnalib fr̃ib nr̃is: cũ iã aꝑte p̃dicat᷑ feli¬
citas noui testam̃ti. Quid enĩ dix̃ illa tunc synago

Expanded text:
cem, felicitatem terrenam: sed in his omnibus figurae erant; et non intelligens quid ibi lateret in rebus figuratis, putavit hoc pro magno dare Deum, nec habere melius quod dare posset diligentibus se et servientibus sibi. Attendit, et vidit quosdam peccatores, impios, blasphemos, servos daemonum, filios diaboli, viventes in magna nequitia et superbia, abundare rebus talibus terrenis, temporalibus, pro qualibus rebus ipsa Deo serviebat: et nata est cogitatio pessima in corde, quae faceret nutare pedes, et prope labi a Dei via. Et ecce ista cogitatio in populo erat Veteris Testamenti: utinam non sit in carnalibus fratribus nostris, cum jam aperte praedicatur felicit
Abbreviated transcription (Latin):
goga ltaq cũ audieris uocẽ synagoge. noli attende¬
re meritũ : sed intende petrũ Loquit᷑ gͦ in hoc psal¬
mo synagoga : deficientib ymnis dauid filii iesse
id ÷ deficientib reb tẽporalib ꝑquas solebat a
carnali popło laudari ds̃. Quare aut̃ illȩ defe¬
cer̃. nisi ut aliȩ quȩrerent᷑ : ut quȩrerent᷑ quȩ ibi ñ
iã ñ erant. sed ibi tanqͣm in radice occultabantur:
qͥbusdã secretis mysterioꝵ Quȩ hȩc inqͥt : ipse apłs

Expanded text:
goga. Itaque cum audieris vocem Synagogae, noli attendere meritum, sed intende partum. Loquitur ergo in hoc psalmo Synagoga, deficientibus hymnis David, filii Jesse; id est deficientibus rebus temporalibus, per quas solebat a carnali populo laudari Deus. Quare autem illae defecerunt, nisi ut aliae quaererentur? Ut quaererentur quae? Quae ibi non e jam ibi non erant; sed ibi tanquam in radice occultabantur quibusdam secretis mysteriorum, quae, inquit ipse Apos
Abbreviated transcription (Latin):
teris ut sit y mnꝰ. hcibeat hȩc tria: & laudẽ. & di &
canticũ. Quid÷ gͦ defecer᷑ r̃mni: defecer̃ laudes quȩ
cantant᷑ in dm̃. Molestã rẽ. & quasi luetuosã uidetur
nuntiare: Qui enĩ cantat laudẽ : ñ solũ laudat. sed
eia hilarit᷑ laudat qui cantat laudẽ : ñ solũ can¬
tat᷑ sed & Amat eũ quẽ cantat: In laude confitentis
ẽ p̃dicatio: incantico amantis affectio Defecer̃ gͦ
Smni dauid ait & addidit fili iesse Erat enĩ dãuid
rex isrł filiꝰ iessẽ. tẽpore qͦdã uetens testam̃ti Iuo
tẽpore: nouũ testam̃tũ occultatũ ibi erat. tanquã
fruct᷑ in radice. Si enĩ quȩras fructũ in radice ñ ii¬
ad nouũ testam̃tũ ad sem̃ abrahȩ ꝑtin&. sed iã spiri¬
talit. illigͦ popło pͥmo adhuc carñcli ubi pauci pro¬
phete ado intelligebant & qͥd desideraret᷑ adõ &
quando haben& publice p̃dicari: p̃nuntiauer̃ hȩc¬

Expanded text:
t, si sit hymnus, habeat haec tria: et laudem, et Dei, et canticum. Quid est ergo, Defecerunt hymni? Defecerunt laudes quae cantantur in Deum. Molestam rem et quasi luctuosam videtur nuntiare. Qui enim cantat laudem, non solum laudat, sed etiam hilariter laudat: qui cantat laudem, non solum cantat, sed et amat eum quem cantat. In laude confitentis est praedicatio: in cantico amantis affectio. Defecerunt ergo hymni David, ait: et addidit, filii Jesse. Erat enim David rex Israel, filius Jesse , tempore quodam Veteris Testamenti; quo tempore Novum Testamentum occultatum ibi erat, tanquam fructus in radice. Si enim quaeras fructum in radice, non inad Novum Testamentum, ad semen Abrahae pertinet, sed jam spiritualiter: illi ergo populo primo adhuc carnali, ubi pauci prophetae intelligebant et quid desideraretur a Deo, et quando haberet publice praedicari, praenuntiaver
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃ti fr̃s: ꝓmissiones a dõ nr̃o popło illi car¬
nali trenȩ erant & tẽporales ꝓmissũ ẽ regnum
t̃renũ ꝓmissa ẽ illa t̾ra. in qͣ etiã inducti sunt ab
egypto liberati ꝑ iħm̃ naue introductis̃ in t̃rã
pmissionis : ubi etiã hierłm t̾rena edificata ẽ
ubi regnauit đđ. acceper̃ t̃rã lib̵ati ex egypto
transeuntes ꝑ rubrũ mare finitis anfractib
troribusq solitudinũ. acceper t̃rã: acceper̃
regnũ. Beinde post regnũ ac ceptũ qͥa terrena
acceꝑant: cȩper᷑ merito peccatoꝵ suoꝵ oppugna¬
ri. expugnari. captiuari. Ad ex tremũ : euersa ẽ &
ipsa ciuitas. Tales erant ille ꝓmissiones ñ ꝑseue¬
raturȩ : ꝑ quas tam̃ figurarent᷑ futurȩ ꝓmissiones
ꝑ seuera turȩ ut ille om̃is decursus tẽporaliũ ꝓmissio¬
nũ figurę cess&. & quȩdã ꝓphetia futuroꝵ Itaq
cũ illud regnũ deficer& ubi regnauit đđ filius iesse
id ÷ homo qͥdã & si ꝓpheta & si sc̃s qͥa uidebat &¬

Expanded text:
li carnali terrenae erant et temporales. Promissum est regnum terrenum; promissa est terra illa, in quam etiam inducti sunt ab Aegypto liberati: per Jesum Nave introducti sunt in terram promissionis, ubi etiam Jerusalem terrena aedificata est, ubi regnavit David. Acceperunt terram, liberati ex Aegypto, transeuntes per Rubrum mare; finitis anfractibus et erroribus solitudinum, acceperunt terram, acceperunt regnum: deinde post regnum acceptum, quia terrena erunt merito peccatorum suorum oppugnari, expugnari, captivari; ad extremum eversa est et ipsa civitas. Tales erant et illae promissiones non perseveraturae, per quas tamen figurarentur futurae promissiones perseveraturae; ut ille omnis decursus temporalium promissionum figura esset, et quaedam prophetia futurorum. Itaque cum illud regnum deficeret, ubi regnavit David, filius Jesse, id est, homo quidam, etsi propheta, etsi s
Abbreviated transcription (Latin):
UDITE Audite Dilectissima uiscera
me daces. Et qui ad huc respicitis: audite ne
respiciatis Psalmꝰ iste inscriptionẽ hab&. id est
titulũ: Defecer̃ ymuidauid filii uesse . psalmus
ipsi a saph. Tot habemus psalmos in quoꝵ titulis
semptũ ẽ nom̃ diuid: nusquã ẽ ad ditũ filui iesse nisi
in hoc p̃sclmo: qđ credendũ ẽ ñ frustra factũ nequin¬

Expanded text:
udite, audite dilectissima viscera ates et insanias mendaces ; et qui adhuc respicitis, audite ne respiciatis. Psalmus iste inscriptionem habet, id est titulum, Defecerunt hymni David, filii Jesse: Psalmus ipsi Asaph. Tot habemus psalmos in quorum titulis scriptum est nomen David, nusquam est additum filii Jesse, nisi in hoc solo. Quod credendu
Abbreviated transcription (Latin):
nondũ rex dauid filiꝰ iesse. quia gͦ defecturũ erat
illud regnũ ꝑ qđ regnũ acceptũ laudabat᷑ tunc ds̃
A carnalib: : hoc solũ enĩ ꝓmagno habebant quia
lib̾ati erant tẽporalit̃ ab his a quib opprimebantur.
& euaser̃ hostes ꝑsequentes ꝑmare rubrũ & ducti e¬
rant ꝑ solitudinẽ & inuener̃ patriã & regnũ. hinc so

Expanded text:
d rex David, filius Jesse: quia ergo defecturum erat illud regnum, per quod regnum acceptum laudabatur tunc Deus a carnalibus; hoc solum enim pro magno habebant, quia liberati erant temporaliter ab his a quibus opprimebantur, et evaserant hostes persequentes per mare Rubrum, et ducti erant
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ & ñ bacas siluestres. sed oliuã dar& : ad om̃i¬
potentiã dĩ reuocans hoc apłs ait. Si tu ex natura¬
cis ait Fracti s̃ rami: ut ego inserar. Bene ꝓpt̃
incredulitatẽ fracti s̃ : tu aut̃ fide stas Noli altũ
scpere: sed time quid enĩ ẽ noli altũ sapere : noli
suꝑbire qͥa insertꝰ es: sed time ne frangaris ꝑinfi-¬
delitatẽ. sic̃ illi fracti s̃ ꝓpt̃ infidelitatẽ inqͥt fracti
s̃: tu aut̃ fide sta. Noli altũ sapere : sed time Nã
si ds̃ naturalib ramis ñ peꝑcit: neq tibi parcet
Et seqͥt᷑ bonꝰ locus & necessariꝰ : & totꝰ audiendus
Vides gͦ in qͥt: bonitatẽ & seueritatẽ dĩ In eos qͥdem
qͥ fractis̃ seueritatẽ : inte aut̃ qͥ in sertus es boni-

Expanded text:
retur, et non baccas silvestres, sed olivam daret; ad omniretur, et non baccas silvestres, sed olivam daret; ad omnipotentiam Dei revocans hoc Apostolus ait: Si tu ex naturacis, ait: Fracti sunt rami, ut ego inserar. Bene; propter incredulitatem fracti sunt: tu autem fide sta; noli altum sapere, sed time. Quid enim est, Noli altum sapere? Noli superbire, quia insertus es; sed time ne frangaris per infidelitatem, sicut illi fracti sunt. Propter infidelitatem, inquit, fracti sunt: tu autem fide sta; noli altum sapere, sed time. Nam si Deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet. Et sequitur bonus locus, et necessarius, et totus audiendus: Vides ergo, inquit, bonitatem et severitatem Dei: in eos quidem qui fracti sunt, severitatem; in te autem qui insert
Abbreviated transcription (Latin):
cifixerant xp̃m. cũ & de ipso popło uenerit aliꝰ
paries occurrens in angulo id ÷ in ipso xp̃o. de di¬
uerso uenienti pariete p̃putii id ÷ gentiũ. cũ eri¬
gerent se gentes: sic illas reprimit᷑: Si enĩ inqͥt tu
ex naturali incisus oleastro in sertus es in illis
noli gloriari aduersus ramos Nã sigloriaris : ñtu
radicẽ portas sed radixte Ergo de radice patriar¬
charũ dic̃ fractos quosdã ramos ꝓpt̃ in fidelitatẽ:
& in sertũ ibi oleastrũ ut ẽẽt particeps pingue¬
dinis oliuȩ id ÷ eccłam ex gentib uenientẽ łt qͥs
inserit oleastrũ in oliua : oliua sol& in oleastro: ole¬
astrũ in oliua nũ qͣm uidimꝰ Nã qͥs qͥs fecerit : ñ in¬
ueni& bacas nisi oleastri. qđ enĩ in serit᷑ hoc cres¬
cit. & eiꝰ rei fructꝰ inuenit᷑. inuenit᷑ ñ radicis fru¬
ctus sed sarculi hoc ostendens apłs om̃i potentia
sua dm̃ fecisse. ut oleaster in radicẽ oliuȩ in sere-¬

Expanded text:
cifixerunt Christum; cum et de ipso populo venerit alius cifixerunt Christum; cum et de ipso populo venerit alius paries, occurrens in angulo, id est in ipso Christo, de diverso venienti parieti praeputii, id est Gentium: cum ergo erigerent se gentes, sic illas reprimit: Si enim tu, inquit, ex naturali incisus oleastro, insertus es in illis, noli gloriari adversus ramos. Nam si gloriaris: non tu radicem portas, sed radix te. Ergo de radice Patriarcharum dicit fractos quosdam ramos propter infidelitatem, et insertum ibi oleastrum, ut esset particeps pinguedinis olivae, id est, Ecclesiam ex Gentibus venientem. Et quis inserit oleastrum in oliva? Oliva solet in oleastro; oleastrum in oliva nunquam vidimus. Nam quisquis fecerit, non inveniet baccas nisi oleastri. Quod enim inseritur, hoc crescit, et ejus rei fructus invenitur: invenitur non radicis fructus, sed surculi. Hoc ostendens Apostolus omnipotentia sua Deum fecisse, ut oleaster in radicem olivae insere
Abbreviated transcription (Latin):
ipsẽ xp̃c scđm carnẽ nasciturꝰ in radice erat. occul¬
tus in semine patriarcharũ: & qͦdã tẽpore reuelan¬
dus. tanqͣm fructu apparente sic̃ scriptũ ẽ. floruit
uirga de radice iesse: Si etiã ipsũ nouũ testam̃tũ qđ¬
in xp̃o ẽ. priorib illis tẽporib occultũ erat. solis pro¬
phetis cognitũ & paucissimis piis ñ ex manifestatio¬
ne p̃sentiũ. sed ex reuelatione futuroꝵ Nã qͥd sibi
uult frs. ut unũ qͥddã cõmemorẽ. qđ a brahã mit¬
tens ꝑ seruũ suũ fidelẽ ad desponsandã uxorem
unico filio suo. facit eũ iurare sibi. & in iuram̃to dic̃
ei. pone manũ tuã sub femore meo. & iura: qͥd erat:
in femore abrahȩ. ut ibi ille manũ iurans posuit :
qͥd ibi erat nisi qđ & tunc ꝓmissũ ẽ. in semine tuo
benedicent᷑ om̃s gen tes femoris nomine : caro
significa t᷑ de carne abrahȩ . ꝑisaac & iacob
paulũ in t̾rogemꝰ. Gentes iã credentes in xp̃m.
& quasi suꝑbire cupientes contra iudȩos qͥ era¬

Expanded text:
ipse secundum carnem nasciturus, in radice erat occultus in semine Patriarcharum, et quodam tempore revelandus tanquam fructu apparente, sicut scriptum est, Floruit virga de radice Jesse : sic etiam ipsum Novum Testamentum, qisto est prioribus illis temporibus occultum erat, solis Prophetis cognitum, et paucissimis piis, non ex manifestatione praesentium, sed ex revelatione futurorum. Nam quid sibi vult, fratres, ut unum quiddam commemorem, quod Abraham mittens servum suum fidelem ad desponsandam uxorem unico filio suo, facit eum jurare sibi, et in juramento dicit ei: Pone manum sub femore meo, et jura ? Quid erat in femore Abrahae, ubi ille manum posuit jurans? Quid ibi erat, nisi quod et tunc ei promissum est: In semine tuo benedicentur omnes gentes . Femoris nomine caro significatur. De carne Abrahae, per Isaac et Jacob, Paulum interrogemus. Gentes jam credentes in Christum, et quasi superbire cupientes contra Judaeos qui cru
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa fui saulus quid÷ fui saulus: ipse dicat: quia ꝑ
Abstulit sibi: om̃em granditatẽ suã. Minimꝰ iã in
se: grandis in xp̃o Et iste paulus qͥd dicit : Ñ rep¬
pulit plebẽ sua : de plebe ex udȩis ueniente
plebẽ suã in qͥt quã p̃sciuit Nã & ego israhelita sũ¬

Expanded text:
Quia fui Saulus. Quid est, fui Saulus? Ipse dicat: Quia peQuia fui Saulus. Quid est, fui Saulus? Ipse dicat: Quia pe. Abstulit sibi omnem granditatem suam; minimus jam in se, grandis in Christo. Et iste Paulus quid dicit? Non repulit Deus plebem suam, de plebe ex Judaeis veniente, plebem suam, inquit, quam praescivit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t̃uecti sumꝰ. Accepistis qͦre dictũ sit : defecer̃ ymni
sic̃ inuenimꝰ in int̃p̃tationib: ex lingua hebrȩa in grecã.
& ex greca nob̵ in latinũ translatis : a saph synago¬
gã int̃p̃tat᷑. Uox ẽ sy nagogȩ. Sed tucũ audieris sy¬
nagogã : noli continuo decestari. qͣsi in t̃fetricẽ dñi
łrat qͥdem illa synagoga int̃fecrix dnĩ. nemo dubi¬
tat: sed mem̃to de synagoga fuisse arietes quoꝵ
filii sumꝰ. Unde dr̃ inꝑsalmo Afferte dño filios
arietũ qui inde arietes : Petrus loħs lacobus. Andre¬
as bartholomcus & cȩteri apłi hinc & ipse primo
lis. Saul enĩ dictꝰ ẽ Nom̃ saul nostis: qͥa rex suꝑb
modicꝰ Paulũ enĩ: modicũ ẽ Uis nosse qͥd sit saulus :
Ipsũ audi iã paulũ. recordantẽ qͥd fuerit ꝑmalitiã
suã. & qͥd iã sit ꝑ gr̃am dĩ. Audi quomͦ fuerit saulus:¬
secutor : & iniuriosus Audisti saulũ: audi & pau¬
sũ paulus : & seqͥt᷑ qͥ ñ sũ dignꝰ uocari apłs quare:

Expanded text:
praetervecti sumus: accepistis quare dictum sit, Defecerunt hymni Sicut invenimus in interpretationibus ex lingua hebraea in graecam, et ex graeca nobis in latinam translatis, Asaph Synagoga interpretatur. Vox est ergo Synagogae. Sed tu cum audieris Synagogam, noli continuo detestari quasi interfectricem Domini. Erat quidem illa Synagoga interfectrix Domini; nemo dubitat: sed memento de Synagoga fuisse arietes, quorum filii sumus. Unde dicitur in psalmo: Afferte Domino filios arietum . Qui inde arietes? Petrus, Joannes, Jacobus, Andreas, Bartholomaeus, et caeteri Apostoli. Hinc et ipse primo lis. Saül enim, unde dictum est nomen Sauli, nostis quia rex superbus modicus. Paulum enim Modicum est. Vis nosse quid sit Saulus? Ipsum audi jam Paulum recordantem quid fuerit per malitiam suam, et quid jam sit per gratiam Dei; audi quomasphemus et injuriosus . Audisti Saulum, audi et Pausum Paulus? Et sequitur: Qui non sum dignus vocari apostolus. Quare?
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑ amultis : & in scriptura inueniunt᷑. Prudentia
dr̃ : qua dinoscimꝰ int̃ bonũ & malũ iustitia dr̃ quasua
cuiq distribuimꝰ: nemini qͥqͣm debentes: sed om̃s dili¬
gentes. Tẽꝑantia dr̃ : qͣ libi dines refrenamꝰ Fortitudo
dr̃ : qͣ om̃ia molesta toleramꝰ. Istȩ uirtutes : in conualle
plorationis ꝑ grãmdĩ dant᷑ nob̵. Ab his uirtutib :imꝰ
in illã uirtutẽ quȩ erit illa uirtꝰ nisi soliꝰ contẽplatio¬
nis dĩ : necessaria ibi ñ erit ista pradentia: ubi nulla
mala occursura s̃ quȩ uitemꝰ. Sed qͥd putamꝰ fr̃is:
ñ ista iustitia : ubi nulla erit cuiusquã indigentia
cui subuenire debeamꝰ. Ñ ista tẽꝑantia: ubi nulla ent
libido refrenanda Non ista fortitudo : ubi nulla er̃ mili
toleranda ł rgo ab his uirtutib huiꝰ actionis ibimꝰ in ur¬
tutẽ illiꝰ contẽplationis qͣ contẽplem᷑ dm̃. sic̃ scriptũ ẽ
Mane astabo tͥ: & contẽplabor & audi : qͥa ab huiꝰ accio

Expanded text:
ntur a multis, et in Scriptura inveniuntur. Prudentia dicitur, qua dignoscimus inter bonum et malum. Justitia dicitur, qua sua cuique tribuimus; nemini quidquam debentes, sed omnes diligentes . Temperantia dicitur, qua libidines refrenamus. Fortitudo dicitur, qua omnia molesta toleramus. Istae virtutes nunc in convalle plorationis per gratiam Dei dantur nobis: ab his virtutibus imus in illam virtutem. Et quae erit illa virtus, nisi solius contemplationis Dei? Necessaria ibi non erit ista prudentia, ubi nulla mala occursura sunt quae vitemus. Sed quid putamus, fratres? Non ista justitia, ubi nulla erit cujusquam indigentia cui subvenire debeamus. Non ista temperantia, ubi nulla erit libido refrenanda. Non ista fortitudo, ubi nulla erunt mala toleranda. Ergo ab his virtutibus hujus actionis ibimus in virtutem illius contemplationis, qua contemplemur Deum: sicut scriptum est, «Mane astabo tibi, et contempl
Abbreviated transcription (Latin):
atia dñi. Deficit uua p̃ssa. sed qͦ deficit : in unũ & in
lacũ & in apotherȩ requiȩ seruanda in qͥete magna hic
Aesi derat᷑ ibi capit᷑ hic suspirat᷑ ibi gaudet hic orat᷑
ibsludat᷑ hic gemit᷑. ibi exultat᷑ ła quȩ dixi quasi
dua hi nemo auersetͣ: nemo qͥsi noll& pati Metuen¬
du eꝰ ne siua dũ torcular tim&: ab auib uł a feris co-¬
asia spe gaudentes: Ibiiã re gaudebit: mͦ ad huespe
lacoq qͥ sp̃e gaudent qͥa cercis se accepturos tolerant
intorculari om̃s p̃ssuras Ept̃ ea & ipse apłs cũ dixiss&
spe gudentes : quasi his loqueret᷑ qiã intoreular s̃ ad¬
didt stati᷑ in tribulatione patientes in tribulatione
inqͥt patientes qͥd deinde : in oratione tolerantes qͥd
lert᷑ qđ differimini: Tolerat᷑ qđ differt᷑: qͥa qđ uene¬
nt ñ aufert᷑. Audisti gemitũ in torculan: desiderat
& deficit anima mea in atria dñi Audi unde dun&¬
unde dupe ipse gaudens Cormeũ qe caro mea exalta¬

Expanded text:
cit? In vinum et in lacum, et in apothecae requiem, servanda in quiete magna. Hic desideratur, ibi capitur, hic suspiratur, ibi gaudetur; hic oratur, ibi laudatur; hic gemitur, ibi exsultatur. Ea quae dixi quasi dura hic nemo aversetur; nemo quasi nolit pati. Metuendum est ne uva, dum torcular timet, ab avibus vel a feris coSpe gaudentes.» Ibi jam re gaudebit, modo adhuc spe. Ideoque qui spe gaudent, quia certi sunt se accepturos, tolerant in torculari omnes pressuras. Propterea et ipse apostolus cum dixisset, «Spe gaudentes;» quasi his loqueretur, qui jam in torculari sunt, addidit statim: «In tribulatione patientes. In tribulatione,» inquit, «patientes:» quid deinde? «In oratione tolerantes» . Qlerate quod differimini: toleretur quod differtur; quia cum venerit, non aufertur. 7. Audisti gemitum in torculari, «Desiderat et deficit anima mea in atria Domini;» audi unde duret, spe gaudens: «Cor meum et caro mea exsulta
Abbreviated transcription (Latin):
agendũ Ecce mͦ qđ loquor & disputo: nec essitas pant
Nunqͥd enĩ ibi talis disputatio erit quasi quȩ doceat
igna ros quasi quȩ cõmemon& obliuiosos : aut uero
in illa patria euangłiũ recitabit᷑ ubi ipsũ dĩ uerbũ
contẽplabit᷑. gͦ qr dix̃ iste desiderans & suspirans ex
uoce nr̃a qͥd habituri sumꝰ in illa patria cui suspirat᷑¬
& ait. beati qͥ habitant in domo tua : dicat & qͥd dictum
stidiũ ibi futurũ : qͥa mͦ si hoc du dicatis ñ duratis. ab
illo gaudio necessitas uos auertit : & qͥa ñ tantũ dele¬
ctat qđ ñ uidet᷑ si tanta alacritate in ipsa p̾ssura
& fragilitate carnis laudamꝰ qđ credimꝰ. quomͦ lau.¬
dabimꝰ qđ uidemꝰ cũ ab sumpta fuerit mors inuiconã
& mortale hoc induerit immortalitatẽ. & corruptibile

Expanded text:
agendum. Ecce modo quod loquor et disputo, necessitas parit. agendum. Ecce modo quod loquor et disputo, necessitas parit. Numquid enim ibi talis disputatio erit, quasi quae doceat ignaros, quasi quae commemoret obliviosos? aut vero in illa patria Evangelium recitabitur, ubi ipsum Dei Verbum contemplabitur? Ergo quia dixit iste desiderans et suspirans ex voce nostra, quid habituri sumus in illa patria cui suspiratur, et ait, «Beati qui habitant in domo tua;» dicat et quid acturstidium ibi futurum: quia si modo hoc diu dicatis, non duratis; ab illo gaudio necessitas vos avertit. Et quia non tantum delectat quod non videtur; si tanta alacritate in ipsa pressura et fragilitate carnis laudamus quod credimus, quomodo laudabimus quod videbimus? Cum absorpta fuerit mors in victoriam, cum mortale hoc indueri
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nob̵ iubent᷑ oꝑa bona. nã ista quȩ cõmemoraui ho¬
nesta s̃ : sed om̃iũ hominũ exceptis opib: pessimis
Loquor detestabilib: oꝑib : flagiciis & facinorib
homicidus effracturis ad ulteriis. Illa nec deputo
int̃ actiones humanas: hȩc honesta loquor ñ parit
nisi necessitas fragilitatis carnalis. hȩc etiã quȩ dixi
iuberi nob̵. frange esurienti panẽ tuũ cui frangis
ubi nemo esurit : egenũ sine tecto induc indomũ tuã
quẽ hospitẽ suscipis ubi om̃s in patria sua uiuunt :
quẽ uisitas ȩgrotũ. ubi ꝑpetua sanitate gaudent :
quẽ concordas litigiosũ ubi pax sempit̾na ẽ : quẽ
sepelis mortuũ. ubi semꝑ uiuit᷑ : nichil ergo horuĩ actui
labunt de nido: quid gͦ: iã dixisti qͥd habituri sumꝰ
qͥ habitant in domo tua beatis : dic etiã qͥd acturi sunt
qr ñ ibi uideo aliqͥs necessitates quȩ me impellant ad

Expanded text:
quae nobis jubentur bona opera: nam ista quae commemoravi, hoquae nobis jubentur bona opera: nam ista quae commemoravi, honesta sunt, sed omnium hominum exceptis operibus pessimis loquor, detestabilibus operibus, flagitiis et facinoribus, homicidiis, effracturis, adulteriis; illa nec deputo inter actiones humanas; haec honesta loquor, non parit nisi necessitas fragilitatis carnalis. Haec etiam quae dixi juberi nobis, «Frange esurienti panem tuum:» cui frangis, ubi nemo esurit? «Egenum sine tecto induc in domum tuam:» quem hospitem suscipis, ubi omnes in patria sua vivunt? quem visitas aegrotum, ubi perpetua sanitate gaudent? quem concordas litigiosum, ubi pax sempiterna est? quem sepelis mortuum, ubi semper vivitur? Nihil ergo horum acturuslabunt de nido. Quid ergo? Jam dixisti quid habituri sumus: «Qui habitant in domo tua, beati» sunt. Dic etiam quid acturi sunt, quia non ibi video aliquas necessitates quae me impellant ad
Abbreviated transcription (Latin):
stẽ sine angustia. sine p̃ssura sine diuersitate & diui¬
sione limitũ. Om̃s habent eã: & singuli ha bent totã:
Magnȩ diuitiȩ illȩ Ñ angustiat fratrẽ fr̃: nulla ibi
indigentia ẽ qͥd gͦ ibi acturi : om̃iũ enĩ actionũ huma¬
narũ mat̃ : necessitas lã fr̃s breuit̃ dixi : currite ani¬
mo ꝑquas lib& agitationes uidece si eas parit nisi
necessitas Ipsa memorabiles artes quȩ magnȩ uiden¬
tur in subueniendo patrocinia linguȩ & ad uitoria me¬
dicinȩ : ipsȩ s̃ enĩ in hoc scło excellentes actiones Tol¬
le litigatores. qͥb opitulat᷑ aduocatꝰ : tolle uulnera &
morbos qͥd curat medicꝰ : & om̃s istȩ actiones nỹȩ ad
quotidianã uitã quȩ exigunt᷑ & fiunt: ex necessitate
ueniunt. Arare. seminare. nouellare . nauigare. ta¬
lia omia oꝑa quȩ parit. nisi necessitas & indigentia :
tolle fam̃ sitĩ nuditatẽ cui opussista : om̃ia hȩc etiã

Expanded text:
stem sine angustia, sine pressura, sine diversitate et divistem sine angustia, sine pressura, sine diversitate et divisione limitum: omnes habent eam, et singuli habent totam. Magnae illae divitiae. Non angustat frater fratrem; nulla ibi indigentia est. Quid ergo ibi acturi? Omnium enim actionum humanarum mater necessitas. Jam, fratres, breviter dixi: currite animo per quaslibet actiones, videte, si eas parit, nisi necessitas. Ipsae memorabiles artes quae magnae videntur in subveniendo, patrocinia linguae et adjutoria medicinae; ipsae sunt enim in hoc saeculo excellentes actiones: tolle litigatores; quibus opitulatur advocatus? tolle vulnera et morbos; quid curat medicus? Et omnes istae actiones nostrae ad quotidianam vitam quae exiguntur et fiunt, ex necessitate veniunt. Arare, seminare, novellare, navigare; talia omnia opera quae parit, nisi necessitas et indigentia? Tolle famem, sitim, nuditatem; cui opus sunt ista omnia? Haec etiam
Abbreviated transcription (Latin):
peregrinatio & hic suspiriũ & hic triura & hic p̃ssura
qͥa hic torcular. qͥd ÷ aut̃ qđ desiderat qđ concupiscit
quo ait. qͦ tendit desideriũ nr̃m quo nos rapit : hic
positꝰ illa meditat᷑. Positꝰ int̾ tẽptationes. positꝰ int̃pres¬
suras positꝰ in torcularib suspirans in suꝑna ꝓmissa
qͣsi qͥd ibi acturꝰ iã p̃meditatꝰ gaudia futura. Beati in¬
qͥt qͥ habitant in domo tua. Vnde beati : qͥd habituri
qͥd acturi : om̃s qͥ beati dicunt᷑ int̾ra: habent aliqͥd
& agunt aliqͥd. Beatꝰ ẽ homo ille tot p̃dis. tanta familia :
tanto a uro & argento habendo beatꝰ dr̃ beatꝰ ẽ. Ad
illos honores ꝑuenit : ad ꝓconsulatũ ad p̃fecturam
agendo. Beatus dr̃ gͦ: aut habendo aut agendo. Vnde
aut̃ ibi beati. qͥd habituri qͥd acturi : qͥd habituri: iã
sup̃ dixi. Beati qͥ habitant in domo tua: Domũ tuã siha
domo tua timeb̵ latrones : domui dĩ murus ipse ds̃ ẽ

Expanded text:
peregrinatio, et hic suspirium, et hic tritura, et hic pressura, quia hic torcular: quid est autem quod desiderat? quid concupiscit? quo it? quo tendit desiderium nostrum? quo nos rapit? Hic positus illa meditatur, positus inter tentationes, positus inter pressuras, positus in torcularibus, suspirans in superna promissa; quasi quid ibi acturus, jam praemeditatur gaudia futura. «Beati,» inquit, «qui habitant in domo tua.» Unde beati? quid habituri? quid acturi? Omnes qui beati dicuntur in terra, habent aliquid et agunt aliquid. Beatus est homo ille, tot praediis, tanta familia, tanto auro et argento: habendo beatus dicitur. Beatus est; ad illos honores pervenit, ad proconsulatum, ad praefecturam: agendo beatus dicitur. Ergo aut habendo, aut agendo. Unde autem ibi beati? quid habituri? quid acturi? Quid habituri, jam supra dixi: «Beati qui habitant in domo tua.» Domum tuam si habdomo tua timebis latrones; domui Dei murus ipse Deus es
Abbreviated transcription (Latin):
ueniemꝰ : Nã & benedictionẽ inqͥt dabit : & qͥ legẽ dedit
afflix̃ nos lege . p̃ssit nos lege : ostendit nob torcular
Uidimꝰ p̃ssurã carnis nr̃ȩ tribulationẽ agnouimꝰ: inge¬
muimꝰ rebellante peccato aduersũ m̃tẽ nr̃am clama¬
bimꝰ miser ego homo. Sub lege gemuimꝰ qͥd nisi ut bene¬
dictionẽ det qͥ legẽ dedit : adueni& gr̃a post legẽ : ipsa
ẽ benedictio & qͥd nob̾ p̾stitit ipsa gr̃a & benedictio

Expanded text:
veniemus? «Nam et benedictionem,» inquit, «dabit qui legem dedit.» veniemus? «Nam et benedictionem,» inquit, «dabit qui legem dedit.» Afflixit nos Lege, pressit nos Lege, ostendit nobis torcular; vidimus pressuram, carnis nostrae tribulationem cognovimus, ingemuimus rebellante peccato adversus mentem nostram, clamavimus, «Miser ego homo:» sub Lege gemuimus; quid restat, nisi ut benedictionem det qui Legem dedit? Adveniet gratia post Legem; ipsa est benedictio. Et quid nobis praestitit is
Abbreviated transcription (Latin):
ticus salomonis nũ qͥd curabant ȩgrotos ubi erat
Quinq illȩ porticꝰ lex ẽ : in qͥnq libris morsi. Ad hoc
ꝓducebant᷑ egroti de domib: suis : ut iacerent in por¬
ticib Ergo lex ꝓdebat egros: ñ sanabat. Sed benedicti¬
one dĩ turbat᷑ aqua tanqm angło descendente : uisa
aqua turbata . qͥ poterat unꝰ descendebat & sanabat᷑
Aqua illa cincta qͥnq porticib : popłs iudȩoꝵ erat
lege conclusus hunc ꝑturbauit dñs p̃sentia sua: ut
occideret᷑. Nisi enĩ descensũ suo dñs turbar& popłm
uideoꝵ. nũqͥd crucifigeret᷑ : itaq turbata aqͣ. passionẽ
dnĩ significat : quȩ facta ẽ ꝑ turbata gente iudȩoꝵ in
hanc passionẽ credit languiđ tanqͣm in aqͣm turbatã
descendens & sanat᷑ : qͥñ sanabat᷑ lege id ÷ porticib sa¬
unitas Ergo & hic qͥd ait: ascensiones in corde eiꝰ dispo¬
suit in conualle plorationis: in locũ quẽ disposuit. lã
onis : & ex qua conualle plorationis. ad illũ locũ gaudu

Expanded text:
ticus Salomonis, numquid curabant aegrotos, ubi erat Quinque illae porticus, Lex est in quinque libris Moysi. Ad hoc producebantur aegroti de domibus suis, ut jacerent in porticibus. Ergo lex prodebat aegrotos, non sanabat; sed benedictione Dei turbabatur aqua, tanquam angelo descendente: visa aqua turbata, qui poterat unus descendebat et sanabatur. Aqua illa cincta quinque porticibus, populus Judaeorum erat Lege conclusus: hunc perturbavit Donimus praesentia sua, ut occideretur. Nisi enim descensu suo Dominus perturbaret populum Judaeorum, numquid crucifigeretur? Itaque turbata aqua passionem Domini significabat, quae facta est perturbata gente Judaeorum. In hanc passionem credit languidus, tanquam in aquam turbatam descendens, et sanatur. Qui non sanabatur Lege, id est porticibus, saunitas. Ergo et hic quid ait? «Ascensus in corde ejus disposuit, in convalle plorationis, in locum quem disposuit:» jam convalle plorationis ad illum locum gaudii
Abbreviated transcription (Latin):
dii estis: & filii altissimi om̃s Dedit enĩ eis potestatẽ
filios dĩ fieri. Ille inquẽ credimꝰ pulcher sponsus. qͥ
hic ꝓpt̃ deformitatẽ nr̃am deformis apparuit qͥa uidi¬
mus eũ inqͥt. & ñ habebat speciem neq decorẽ. finita
om̃i necessitate mortalitatis. sicuti ẽ ds̃ apud dm̃. uer¬
bũ apud patrẽ. ꝑ qđ facta s̃ om̃ia: apparebit inundis
illoꝵ gaudioꝵ: redit ad suspiria sua. Uidet qͥd p̃uene¬
rit spe. & ubi ad huc sit re: apparebit tunc ds̃ deoꝵ
peregrinatione sumꝰ. in conualle plorationis sumus
Adhuiꝰ gͦ loci gemitũ rediens : dicit. Dñẽ ds̃ uirtutũ
exaudi p̃cẽ meã : aurib ꝑcipe ds̃ ia cob: Iuia & ipsum

Expanded text:
Dii estis, et filii Altissimi omnes» . Dedit enim eis potestatem filios Dei fieri , ille in quem credidimus, pulcher sponsus, qui hic propter deformitatem nostram deformis apparuit: quia «vidimus eum,» inquit, «et non habebat speciem neque decorem» . Finita omni necessitate mortalitatis, sicuti est Deus apud Deum, Verbum apud Patrem, per quod facta sunt omnia, apparebit mundis illorum gaudiorum redit ad suspiria sua. Videt quid praevenerit spe, et ubi adhuc sit re. «Apparebit» tunc «Deus deperegrinatione sumus, in convalle plorationis sumus. Ad hujus ergo loci gemitum rediens dicit, «Domine Deus virtutum, exaudi precem meam; auribus percipe, Deus Jaco
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ẽ mn eorona iufatiȩ. Ille qͥ tribuit misediã: seruat
ueritatẽ. Vnde seruat ueritatẽ : qͣͥm reddet mͥdñs
in illa die : iustus iudex. Indulgentiã donauit: coro¬
nã redd&: donator ẽ indulgentiȩ: debitor coronȩ
Unde debitor: accepit aliqͥđ cui deb& aliqͥd ds̃:
ecce uidemꝰ: qͥ ten& eũ debitorẽ Paulus consecutꝰ ̃¬

Expanded text:
ribuit misericordiam, servat veritatem. Unde servat veritatem? «Quam reddet mihi Dominus in illo die justus judex» . Indulgentiam donavit, coronam reddet: donator est indulgentiae, debitor coronae. Unde debitor? accepit aliquid? Cui debet aliquid Deus? Ecce videmus quia tenet eum debitorem Paulus, consecut
Abbreviated transcription (Latin):
Protector nr̃ aspice ds̃. Subumbra alarũ tuarũ spera¬
bunt: ideo ꝓtector nr̃ aspice ds̃. & respice infaciem
xp̃i tui. quando enĩ ñ respicit ad faciem xp̃ĩ suids̃¬
qͥd ÷ respicere in faciem xp̃i tui : fac in notescere om̃ib
xp̃m tuũ. Respice in faciem xp̃i tui: notꝰ sit om̃ib
xp̃c̃tuus ut possimꝰ ire a uirtutib in uirtutẽ ut pos¬
sit suꝑ abundare grã. qm̃ abundauit peccatũ quia¬
melior ẽ dies una in atrus tius: suꝑmilia. atria illa
s̃: inquȩ suspirabat. inquȩ deficiebat. Desiderat & de¬
ficit anima mea: in atria dñi. Melior ẽ ibi unus dies:
suꝑ milia dierũ: Milia dierũ desiderant homines : &
multũ hic uolunt uiuere. Contemnant milia dierũ :
desiderent unũ dm̃ qͥ ñ hab& ortũ & occasũ . Vnũ diem
diem sempit̾nũ : cui ñcedit hesternꝰ. quẽ ñ urget crastinꝰ
Ipse unꝰ dies : desiderat᷑ a nob̵ qͥd nob̵ ẽ cũ milib: dierũ :¬

Expanded text:
Protector noster aspice, Deus.» Sub umbra alarum tuarum sperabunt ; ideo, «Protector noster aspice, Deus. Et respice in faciem Christi tui.» Quando enim non respicit in faciem Christi s «Respice in faciem Christi tui?» Fac innotescere omnibus Christum tuum. «Respice in faciem Christi tui:» notus sit omnibus Christus tuus, ut possimus ire a virtutibus in virtutem, ut possit superabundare gratia, quoniam abundavit peccatumelior est dies una in atriis tuis super millia.» Atria illa sunt in quae suspirabat, in quae deficiebat. Desiderat et deficit anima mea in atria Domini: melior est ibi unus dies super millia dierum. Millia dierum desiderant homines, et multum volunt hic vivere: contemnant millia dierum, desiderent unum diem, qui non habet ortum et occasum; unum diem, diem sempiternum, cui non cedit hesternus, quem non urget crastinus. Ipse unus dies desideretur a nobis. Quid nobis est cum millibus dieru
Abbreviated transcription (Latin):
etiã solẽ suũ oriri facit suꝑ bonos & malos & pluit
suꝑ iustos it iniustos Tanta dit malis & tͥ nichil
seruat : falsu ẽ. qđ tͥ ꝓmisit seruat: securꝰ esto qui
misertꝰ ẽ tui cũ esses impius. deserit te cũ factꝰes
pius : qͥ peccatori donat mortẽ filii sui. qͥd seruat
saluato ꝑ mortẽ filii sui : securꝰ gͦ esto tene debitorẽ :
qͣa cre didisti ꝓmissorẽ dñs ñ priuabit bonis: ambu
lantes in in nocentiã łrgo qͥd hic nob̵ restat interculari
in afflictione. in re dura. in p̃sentia uitȩ periculosȩ
qͥd nob̾ restat: ut illuc ꝑueniamꝰ. dnẽ ds̃ uirtutũ
beatus homo qui sperat inte łxllic̃ Palaiꝰ lxxx .iii.¬

Expanded text:
etiam solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit etiam solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Tanta dat et malis, et tibi nihil servat? Falsum est quod tibi promisit? Servat; securus esto. Qui misertus est tui, cum esses impius; deserit te, cum factus es pius? qui peccatori donavit mortem Filii sui, quid servat salvato per mortem Filii sui? Securus ergo esto. Tene debitorem, quia crelantes in innocentia.» Ergo quid nobis hic restat in torculari, in afflictione, in re dura, in praesentia vitae periculosae? quid nobis restat, ut illuc perveniamus? «Domine Deus virtutum, beatus homo qui sperat in te». IN PSALMUM LXXXI
Abbreviated transcription (Latin):
boneni uultis tenere in nocentiã ut ñ reddat qđ ille
assignat iilus ũ uult habere: & ꝑdit in nocentiã qͥd
luerat᷑ q damnificat᷑: hab& lucrũ auri: passus est
damnũ in nocentȩ Est aliqͥd p̃ciosius in nocentia
sod si innocentiã retinebo inqͥt : pauꝑero Paruene di¬
uitiȩ ipsa in nocentia : si artã plenã auro habuens
diues ens: sicor habueris plenũ innocentia pauꝑeris:
sedhȩc bona desidđans : mnꝰ in egestate in tribulatione
in conu alle plorationis in p̃ssura intẽptationibi ser¬
ua on nocentia Erit enĩ postea etiã bonũ tuũ qđ desi¬
deras requies ec̃nitas immortalitas im passibilitas
erit postea: ipsa s̃ bona: quȩ seruat ds̃ iustis qã bona
quȩ he desideras ꝓmagno ꝓpt̃ quȩ iuis eẽ nocens ce
n in nocens: aitende ilła qͥhabeant. qͥ talib abundent
Vides diuitias apud latrones apud impios apud
scderatores apud turpes apud flagiciosos & facino¬
neris humani ꝓpt̃ abundantiã bonitatis suȩ ÷ qͥ

Expanded text:
innocentiam, ut non reddat quod illi assignatur: aurum vult habere et perdit innocentiam. Quid lucratur? quid damnificatur? Habet lucrum auri, passus est damnum innocentiae. Est aliquid pretiosius innocentia? Sed si innocentiam retinebo, inquit, pauper ero. Parvaene divitiae ipsa innocentia? Si arcam plenam auro habueris, dives eris: si cor habueris plenum innocentia, pauper eris? Sed ecce bona desiderans, modo in egestate, in tribulatione, in convalle plorationis, in pressura, in tentationibus, serva innocentiam. Erit enim postea etiam bonum tuum quod desideras; requies, aeternitas, immortalitas, impassibilitas erit postea: ipsa sunt bona quae servat Deus justis suis. Nam bona quae modo desideras pro magno, propter quae vis esse nocens, et non innocens, attende illa qui habeant, qui talibus abundant. Vides divitias apud latrones, apud impios, apud sceleratos. apud turpes; apud flagitiosos et facinontiam bonitatis suae; qui
Abbreviated transcription (Latin):
rabit de corpore mortis huiꝰ : & oportune uenir&
medicꝰ ad conuallẽ plorationis & dicen&: Certe cog¬
nouisti: qͥa cetidisti. Audime ut surgas: qͥ me con¬
tẽpsisti ut caderes. Data ẽ gͦ lex ut egrũ de morbo
conuincen&. qͥ sibi sanꝰ uidebat᷑ : ut peccata demon¬
strarent᷑ ñ ut auferrent᷑. De monstrato peccato ꝑda

Expanded text:
ortis hujus?» et opportune veniret medicus ad convallem plorationis, et diceret, Certe cognovisti quia cecidisti; audi me ut surgas, qui me contempsisti ut caderes. Data est ergo Lex ut aegrum de morbo convinceret, qui sibi sanus videbatur; ut peccata demonstrarentur, non ut auferrentur. Demonstrato peccato per
Abbreviated transcription (Latin):
generationẽ. Malier uidua sine filis si ꝑseuene
nonne beatior ent e: nũqͥd sãlua ñ erit qr pari& filios
pit᷑ ꝑ filioꝵ generationẽ : id ÷ si facut oꝑa bona Sed
nune ubicũq turt᷑ inueniat nidũ sibi ubi ponat pul

Expanded text:
generationem.» Mulier vidua sine filiis, si perseveret, generationem.» Mulier vidua sine filiis, si perseveret, nonne beatior erit ? numquid salva non erit, quia non parit filios? pitur, per filiorum generationem, id est, si faciat opera bona. Sed non ubicumque turtur inveniat nidum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
que nob p̃cepta s ñ oꝑamͣ nisi ꝑ carnẽ Passer gͦ
ille qͥ cogitat domũ suã ñ recedit a turture quȩrente
sibi nidũ ubi ponat pullos suos Ñ enĩ abicit illos ubi¬
dã suscipiunt hospitẽ. uisitant ȩgrotũ consolant᷑ in¬
clusã qͥm malti hec faciunt : quasi uidet᷑ turtur
parere : sed n sibi inuenit nidũ quã multa multi he.
culcabunt᷑ & conterent᷑ ñ seruabunt᷑ ñ custodient᷑
in huiꝰ eni carnis oꝑatricis ꝑsona : posita ẽ quȩ dã mu¬
ler ab a pło paulo cã ait. Adã ñ ẽ seduetꝰ: mulier aut̃
seducta ẽ P ostea enĩ adã consensit mulieri : nã a ser¬
pene mulier seducta Nȩc mꝰ potest aliqͣ nala suasio
nisi carnis tuȩ pͥmo desideriũ eõmouerit : cui postea
si m̃te consenseris. cecidit & passer. Si aut̃ uincunt᷑
desideria carnis. tenent᷑ m̃bra ad oꝑabona Auferun¬
tur arma concupiscentiȩ: & incipit turtur habere
pullos Propt ea qͥd ibiat apłs: salua aut̃ erit ꝑ filicꝵ

Expanded text:
unt, non operamur nisi per carnem. Passer ergo ille qui cogitat domum suam, non recedit a turture quaerente sibi nidum, ubi ponat pullos suos: non enim abjicit illos ubium, suscipiunt hospitem, visitant aegrotum, consolantur inclusum? quam multi haec faciunt? Quasi videtur parere turtur; sed non sibi invenit nidum. Quam multa multi haerculcabuntur et conterentur; non servabuntur, non custodientur. In hujus enim carnis operatricis persona posita est quaedam mulier ab apostolo Paulo, cum ait: «Adam non est seductus; mulier autem seducta est.» Postea enim Adam consensit mulieri: nam a serpente mulier seducta est . Nec modo potest aliqua mala suasio nisi carnis tuae primo desiderium commovere, cui postea si mente consenseris, cecidit et passer: si autem vincuntur desideria carnis, tenentur membra ad opera bona, arma concupiscentiae auferuntur; et incipit turtur habere pullos. Propterea quid ibi ait Apostolus? «Salva autem erit per filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
pallos suos: qͥd ÷ hoc: duo dixerat: & duo reddit in si¬
militudinib auiũ. Dixerat exultare corsuũ & carnẽ suã:¬
& in his duob reddidit passerẽ & turturẽ Cortanqͣn
passer : caro tanqͣm turtur Inuenit domũ passer in¬
uenit sibi domũ cormeũ: exerc& pennas in uirtutib
huiꝰ tẽporis in ipsa fide. spe. & caritate. qͥb uolet indomũ
suã & cũ uenerit ꝑ manebit. Etiã quȩrula uox passe¬
ris: quȩ hic ẽ ñ erit ibi Nã ipse ẽ querulus passer:
de qͦ in alio psalmo dr̃ Sic̃ passer singularis in tecto
de cecto: uolat ad domũ: lã sit in tecto. calc& domum
carnalẽ : habebit quendã cȩlestẽ locũ ꝑpetuã domũ
Passer iste fini& querulas suas : turturi aut̃ dedit &
pullos id ÷ carni. inuenit nidũ turtur : ubi ponat pul¬
pullos suos Domꝰ tanqͣm ad sempit̃nũ eligit᷑ nidus
ad tẽpus congerit᷑ corde cogitamꝰ dm̃. tanqͣm uolan¬
tẽ passerem ad domũ suã: carne aut̃ agimꝰ oꝑabona

Expanded text:
rat, et duo reddidit in similitudinibus avium: dixerat exsultasse cor suum, et carnem suam, et his duobus reddidit passerem et turturem; cor tanquam passer, caro tanquam turtur. Invenit sibi domum passer, invenit sibi domum cor meum. Exercet pennas in virtutibus hujus temporis, in ipsa fide, et spe, et charitate, quibus volet in domum suam: et cum venerit permanebit, et jam querula vox passeris quae hic est, non erit ibi. Nam ipse est querulus passer, de quo in alio psalmo dicit, «Sicut passer singularis in tecto» . De tecto volat ad domum. Jam sit in tecto, calcet domum carnalem: habebit quemdam coelestem locum, perpetuam domum; passer iste finiet querelas suas. Turturi autem dedit et pullos, id est carni: «invenit nidum turtur, ubi ponat pul ponat pullos suos. Domus tanquam ad sempiternum eligitur, nidus ad tempus congeritur: corde cogitamus Deum, tanquam volante passere ad suam domum; carne autem agimus opera bona.
Abbreviated transcription (Latin):
ubit disposuisti hos ascensus: in corde in conualle
plorationis Dix̃ ubi disposuit. qͥd disposuit. qͥd di¬
sposuit : ascensus Ubi : intꝰ in corde in qͣregione
& quasi habitationis loco : in conualle ploratio¬
nis Ut quo ascendat᷑ : in loco quẽ disposuit q̃id
ẽ hoc fr̃s. in locũ quẽ disposuit.: quẽ locũ dicere quẽ di¬
sposuit si dici possã : dictũ tͥ ẽ. Ascensus disposuit in
corde : in ualle plorationis quȩris quo : qͥd tͥ dicturꝰ
ẽ : qđ oculus ñ uidit nec auris audiuit nec in corho¬
minis ascendit : Collis ẽ mons ẽ t̃ra & pratũ ẽ : ꝓpe
om̃ia ista dictus ẽ locꝰ ille: sed qͥd sit ꝑ ꝓprietatẽñ¬

Expanded text:
ubi tibi disposuit hos ascensus? «In corde, in convalle ubi tibi disposuit hos ascensus? «In corde, in convalle plorationis.» Dixit ubi disposuit, quod disposuit. Quid disposuit? «Ascensus.» Ubi? Intus, «in corde.» In qua regione, et quasi habitationis loco? «In convalle plorationis.» Ut quo ascendatur? «In locum quem disposuit.» Quid est hoc, fratres, «In locum quem disposuit?» Quem locum diceret quem disposuit, si dici posset. Dictum tibi est, «Ascensus disposuit in corde, in convalle plorationis.» Quaeris quo? Quid tibi dicturus est? «Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit» . Collis est, mons est, terra est, pratum est, prope omnia ista dictus est locus ille. Sed quid sit per proprietate
Abbreviated transcription (Latin):
nrm : sic & hic cũ suspiran& flammanti desiderio
in domũ dĩ. & in illas laudes dĩ considerata graue.¬
dine corporis sui & mole carnis suȩ & desꝑatione
quadã sub orta. rursus in spem uigilauit᷑ : & ait.
in corde eiꝰ : facit illi gradđꝰ qͥb ascend& Ubi illi facit
gradus : in corde Tanto gͦ plus amaueris: tanto plus
ascendes Ascensus inqͥt in corde eiꝰ disposuit : quis:
grã tua : disponit ascensus in corde. Ubi disponit
ascensus incorde : In coniuallẽ plorationis ł ceeha¬
betis torcular : conuallẽ plorationis Ipsȩ lacrimȩ
piȩ contribulatoꝵ : mustũ s̃ amantiũ. Ascensus in
corde eiꝰ disposuit : Ubigͦ disposuit : in conuallẽ plo¬
rationis hic disposuit ascensus : in conualle plora¬
tionis hic enĩ plorat᷑ : ubi seminat᷑ ł untes enim
ibant & flebant: mittentes semina sua Ergo as¬
census in cordetuo sint dispositi adõ: ꝑ grãm ipsius
Amodo ascende : inde cantat᷑ canticũ graduũ. Et

Expanded text:
m;» sic et hic cum suspiraret flammante desiderio in domum Dei et in illas laudes Dei, considerata gravedine corporis sui et mole carnis suae, et desperatione quadam suborta, rursus in spem evigilavit, et ait: in corde ejus.» Facit illi gradus quibus ascendat. Ubi illi facit gradus? In corde. Quanto ergo plus amaveris, tanto plus ascendes. «Ascensus,» inquit, «in corde ejus disposuit.» Quis? gratia tua? Disponit ascensus in corde. Ubi disponit ascensus? «In corde, in convalle plorationis.» Ecce habetis torcular convallem plorationis: ipsae lacrymae piae contribulatorum, mustum sunt amantium. «Ascensus in corde ejus disposuit.» Ubi ergo disposuit? «In convalle plorationis.» Hic enim disposuit ascensus, «in convalle plorationis;» hic enim ploratur ubi seminatur: «Euntes,» inquit, «ibant et flebant, mittentes semina sua» . Ergo ascensus in corde tuo sint dispositi a Deo per gratiam ipsius. Amando ascende: inde cantatur Canticum graduum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
plic& : noli gͦͥ quȩrere qđ disposuit: in locũ quȩ dispo¬
suit Ipse nouit quõ. ipse nouit qͥd disposuit : qͦ edu¬
cat cuiꝰ ascensus in corde disposuit quid times a scen¬
dere. ne ent& qͥte ducit: ecce in conualle plorationis
disposuit ascensus : in locũ quẽ disposuit: Ploramꝰ mͦ :
unde ibi dispositi s̃ nr̃i ascensus. Unde ploramꝰ nisi
inde unde se miserũ exclamabat apłs. qͥa uidebat
aliã legẽ in m̃bris suis repugnantẽ legim̃tis suȩ
& unde hoc nob̾: expena peccati. It putabamꝰ nos
facile iustos eẽ posse qͣsi uiribi nr̃is: ante qͥm accipe¬
remꝰ mandatũ Adueniente mandato : peccatũ reuix̃¬

Expanded text:
plicet? Noli ergo quaerere quo disposuit, «in locum quem disposuit.» Ipse novit quo, ipse novit qui disposuit quo te ducat cujus ascensus in corde disposuit. Quid? times ascendere, ne erret qui te ducit? Ecce in convalle plorationis disposuit ascensus, «In locum quem disposuit.» Ploramus modo. Unde? Ubi dispositi sunt nostri ascensus. Unde ploramus, nisi inde unde se miserum exclamabat Apostolus, quia videbat aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae? Et unde hoc nobis? Ex poena peccati. Et putabamus nos facile justos esse posse quasi viribus nostris, antequam acciperem
Abbreviated transcription (Latin):
dera sua qͥa dr̃ alio loco Corpꝰ enĩ qđ corrũpit᷑ ag¬
grauat animã & de pͥmit t̃rena in habitatio sensum
multa cogitantẽ . Sp̃s sursũ uocat pondus carnis
deorsũ reuocat : int̃duos conat᷑ suspensionis & pon¬
deris Colluctatio quȩdã ẽ & ipsa colluctatio ad
p̃ssurã ꝑtin& torcularis . Audi ipsã luctã detor¬
culari ab apło exp̃ssam : qͥa & ipse ibi contere¬
interiorẽ hominẽ. Uideo aliã legẽ in m̃bris meis. re¬
pugnante legi m̃tis meȩ : & captiuũ me ducentẽ in
bug peccati qͣuȩ ẽ in m̃bris meis Magna lucta &
euidendi mnagna des ꝑatio: nisi subueniat de conse¬
quent in felix ego homo qͥs me liberabit de corpore

Expanded text:
 corrumpitur, aggravat animam; et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem» . Spiritus sursum vocat, pondus carnis deorsum revocat: inter duos conatus suspensionis et ponderis colluctatio quaedam est; et ipsa colluctatio ad pressuram pertinet torcularis. Audi ipsam luctam de torculari ab Apostolo expressam; quia et ipse ibi contereinteriorem hominem: video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis.» Magna lucta, et evadendi magna desperatio, nisi subveniat de consequenti: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore
Abbreviated transcription (Latin):
uam dilectissima sunt inquit tab̵ nacula
tua dñe uirtutũ : Erat in tab̾naculis qui¬
busdũ id ÷ in torcularib : sed desiderabat
ila tab nacula ubi nalla p̃ssura ẽ. In his illuc suspi¬
abit ibhis inilla ꝑ desideriũ carnale qͥdã mͦ deflu

Expanded text:
la tua, Domine virtutum!» Erat in tabernaculis quibusdam, id est, in torcularibus; sed desiderabat alia tabernacula, ubi nulla pressura est: in his illuc suspirabat, ab his in illa per desiderii canalem quodam modo deflu
Abbreviated transcription (Latin):
sa umuta te in eos qͥ credituris illi in uitã etñã Nt cũin¬
dalientia tantoꝵ scelenã accipor& paulus nemo de¬
mam Noluit tunc ds̃ exercere ueritatẽ: ut punin&¬
aat dicere audere ñ debeo puniri. qͥ ñ poss& dicere
ñ peccauu : & sidicen& ñ peccaui. cui dicenae cũ fallene

Expanded text:
animitatem in eos qui credituri sunt illi in vitam aeternam» . Ut cum indulgentiam tantorum scelerum acciperet Paulus, nemo des misericordiam. Noluit tunc Deus exercere veritatem, ut puaut auderet dicere, Non debeo puniri, qui non posset dicere, Non peccavi? Et si diceret, Non peccavi: cui diceret? quem fallere
Abbreviated transcription (Latin):
in contẽplatione dĩ & simͦ uerbũ hoc qđ uob̵ erogamꝰ
tandiu fragilitatẽ carnis ur̃ȩ stantẽ ten& qͥd uobis
faci& illud gaudiũ : quomͦ nos mutabit : similes enĩ
ei erimꝰ : qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti ẽ lã suniles illi quando
nisi laus di amordĩ. Si deficies ab amore: deficies a
laude. Si aut̃ amor sempit̾nꝰ erit qͥa insatiabilis illa
pulchritudo erit : noli timere ne ñ possis semp lau¬
dare quẽ semꝑ poteris amare. Ergo beati qui habi¬

Expanded text:
 vobis erogamus, tam diu fragilitatem carnis nostrae stantem tenet; quid nobis faciet illud gaudium? quomodo nos mutabit? Similes enim ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Jam similes illi, quando  laus Dei, amor Dei. Si deficies ab amore, deficies a laude: si autem amor sempiternus erit, quia illa insatiabilis pulchritudo erit; noli timere ne non possis semper laudare, quem semper poteris amare. Ergo, «Beati qui habi