comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pudentiãq superarent. Iuod demagna uenire consue¬
tudine atq illos int̃ se ita uiuere sitis eminebat. quan¬
doquidẽ nullus socui p̃sentiã ueritꝰ om̃s aut certe pe¬
nȩ om̃s eadẽ teneri pestȩ indicabat. Non enĩ erant hi
exluna domo sed diuerse ꝓrsus habitantes. ex eo
loco ubi conuentus om̃iũ factus erat parit̃ forte descen¬
derant. Nos aũt grauit̃ cõmoti. grauit̃ etiã questi su¬
mus: Iuis tandẽ hoc uindicandũ non dicã separatione
ab eccła sed ꝓmagnitudine flagitai uehem̃tis saltim
obiurgatione arbitratus est: et hȩc erat om̃is excusi¬
tio impunitatis illorũ qđ eo tẽpore quod conuenticula
eorũ lege publica ꝓhiberent᷑. nequid lesi ꝓderent
metuebat᷑. Ubi est ergo qđ ꝑpetuã sibi ꝑ secutionẽ
in hoc mundo futurã p̾dicant eoq se cõmendatiores
haberi uolunt. hinc int̃p̃tantes qđ hic mundus eos
oderit. et ꝓpterea poenes se quęrendã ueritatem.

Expanded text:
pudentiamque superarent. Quod de magna venire consuepudentiamque superarent. Quod de magna venire consuetudine, atque illos inter se ita vivere satis eminebat, quandoquidem nullus socii praesentiam veritus, omnes, aut certe pene omnes eadem teneri peste indicabat. Non enim erant hi ex una domo, sed diverse prorsus habitantes, ex eo loco ubi conventus omnium factus erat, pariter forte descenderant. Nos autem graviter commoti, graviter etiam questi sumus. Quis tandem hoc vindicandum, non dicam separatione ab ecclesia, sed pro magnitudine flagitii vehementi saltem objurgatione arbitratus est? 69. Et haec erat omnis excusatio impunitatis illorum quod eo tempore quo conventicula eorum lege publica prohiberentur, ne quid laesi proderent, metuebatur. Ubi est ergo quod perpetuam sibi persecutionem in hoc mundo futuram praedicant, eoque se commendatiores haberi volunt, hinc interpretantes quod hic mundus eos oderit ; et propterea penes se quaerendam veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
imperitius . Cũ aũt laudatis et docetis ista nec
facitis qͥd uobis fallacius quid insidiosius quid
malitiosius dici aut inueniri potest : nouẽ annos
totos magna cura et diligentia uos audiui nullus
michi electorũ innotescere potuit qui scđm haec
p̃cepta non aut dep̃hensus inpeccato aut certe sus¬
picioni subditꝰ fuerit. Multi in uino &incarnib:
multi lauantes in alienis inuenti sunt. Sed haec
audiebamꝰ nonnulli alienas feminas seduxisse
ad pbati sunt: ita ut hinc plane dubitare non possẽ. Sed sit
et hȩc magis fama quã uerũ. Uidi ipse non solus sed cũ his
qui partĩ iã illa suꝑ stitione liberati sunt partĩ adhuc opto
ut liberent᷑. Uidimꝰ ergo inquadruuio carthaginis
in platea cęleberrima noniũ sed plures quã tres elee¬
tos simul pꝰ transeuntes nescio quas feminas tã petu¬
lanti gestu ab hinnire ut om̃iũ triuialiũ impudicitiã im¬

Expanded text:
imperitius: cum autem laudatis et docetis ista, nec imperitius: cum autem laudatis et docetis ista, nec facitis, quid vobis fallacius, quid insidiosius, quid malitiosius dici aut inveniri potest? 68. Novem annos totos magna cura et diligentia vos audivi, nullus mihi electorum innotescere potuit, qui secundum haec praecepta non aut deprehensus in peccato, aut certe suspicioni subditus fuerit. Multi in vino et carnibus, multi lavantes in balneis inventi sunt. Sed haec audiebamus. Nonnulli alienas feminas seduxisse approbati sunt, ita ut hinc plane dubitare non possim. Sed sit et haec magis fama quam verum. Vidi ipse non solus, sed cum iis qui partim jam illa superstitione liberati sunt, partim adhuc opto ut liberentur; vidimus ergo in quadrivio Carthaginis, in platea celeberrima, non unum, sed plures quam tres electos simul post transeuntes nescio quas feminas tam petulanti gestu adhinnire, ut omnium trivialium impudicitiam im
Abbreviated transcription (Latin):
utinã ita sit : uidetis tam̃ quantȩ suspicioni ur̃a
suꝑ stitio pateat. et quã ¶ sit hominib suscensendũ idopi
Nolo hic diutius immorari. ut uidetis quantus sit in¬
uectionis locus. Sed quia et restalis . ẽ. ut eã potuis
reformidet quã insec tet᷑ oratio. et ꝓpositũ illud
meũ ꝑ totũ sermonẽ anim aduerti potest. quod sta¬
tui nichil ex aggerare sed nudis quodã modo reb
mores hinc finis ad mirabiliũ p̃ceptorũ. ubi nichil
certũ. nichil constans. nichil rationabile. nichil in¬
culpabile. sed om̃ia dubia. immo uero sine dubitatione
falsissima om̃a repugnantia . om̃a ab surda Deniq
tã multa et tã grauia peccata in his morib dep̃hen¬
dunt᷑ ut siquis accusare om̃a uelit homo alicuius fa¬
cultatis singula ut minimũ singulis uoluminib: possit
Haec igit᷑ si custodiretis urãmq impleretis ꝓfessionẽ.
nichil uobis. eẽt. in eptius. nichil stultius. nichil

Expanded text:
utinam ita sit, videtis tamen quantae suspicioni vestra utinam ita sit, videtis tamen quantae suspicioni vestra superstitio pateat, et quam non sit hominibus succensendum id opiNolo hic diutius immorari; et videtis quantus sit invectionis locus. Sed quia et res talis est, ut eam potius reformidet quam insectetur oratio, et propositum illud meum per totum sermonem animadverti potest, quo statui nihil exaggerare, sed nudis quodammodo rebus mores, hic finis admirabilium praeceptorum, ubi nihil certum, nihil constans, nihil rationabile, nihil inculpabile: sed omnia dubia, imo vero sine dubitatione falsissima, omnia repugnantia, abominabilia, absurda. Denique tam multa et tam gravia peccata in his moribus deprehenduntur, ut si quis accusare velit omnia, homo alicujus facultatis, singula ut minimum, singulis voluminibus possit. Haec igitur si custodiretis, vestramque impleretis professionem, nihil vobis esset ineptius, nihil stultius, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
nuptias ꝓhibetis. nec ab hoc crimine qđ olim sp̃ũ
scõ de uobis p̃dictũ .ẽ. ulla uos ratione defenditis.
Iam uͦ cũ uehement̃ satagitis ne ꝑconcubitu anima liget᷑
in carne. & uehement̃ ad seritis ꝑscõrũ cibũ animam
de seminib liberari. nonne confirmitis omiseri qđ
deuobis homines suspicant᷑ : Cur enĩ detritico & de
faba & delenticula aluisq seminib cũhis uescimini
liberare uos uelle animã credit᷑. deanimaliũ semi¬
nib non credat᷑ : Non enĩ ut ipsã carnẽ mortui ani¬
mantis immundã . eẽ . dicitis qđ animã non habet
hoc ita potestis et deanimantis semine dicere. in quo
animã quȩ apparebit inꝓle conligatã . eẽ. censetis. et
in quo ipsius manichei animã implicatã. eẽ. fatemini
et quia non possunt ab auditorib: ur̃is purganda nob
talia semina afferri. quis non suspicet᷑ secrea de
uobis ipsis int̃uos fieri talẽ purgationẽ. et ideo illis
ne uos deserant occultari: Quae si non facitis qđ

Expanded text:
crimine, quod olim a Spiritu sancto de vobis praedictum est, ulla vos ratione defenditis. 66. Jamvero, cum vehementer satagitis ne per concubitum anima ligetur in carne, et vehementer asseritis, per sanctorum cibum animam de seminibus liberari, nonne confirmatis, o miseri, quod de vobis homines suspicantur? Cur enim de tritico, et de faba, et de lenticula aliisque seminibus, cum his vescimini, liberare vos velle animam creditur, de animalium seminibus non credatur? Non enim, ut ipsam carnem mortui animantis immundam esse dicitis, quod animam non habet; hoc ita potestis et de animantis semine dicere, in quo animam, quae apparebit in prole, colligatam esse censetis, et in quo ipsius Manichaei animam implicatam fuisse fatemini. Et quia non possunt ab auditoribus vestris purganda vobis talia semina afferri, quis non suspicetur secretam de vobis ipsis inter vos fieri talem purgationem, et ideo illis, ne vos deserant, occultari? Quae si non facitis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Non potestis mensȩ dnĩ participes esse. et mensȩ demoni¬
orum: An emulam᷑ dñm : nunquid fortiores illo sumus
Omã michi licent. sed non om̃a expediunt. Om̃a michi¬
licent : sed non omĩa ȩdificant. Nemo quod suum. ẽ.
quȩrat. sed quod alterius. Om̃e quod in macello uenit
manducate: Nichil interrogantes ꝓpter conscien

Expanded text:
Non potestis mensae Domini participes esse, et mensae dNon potestis mensae Domini participes esse, et mensae dorum. an aemulamur dominum? numquid fortiores illo sumus? omnia licita sunt, sed non omnia expediunt; omnia licita sunt, sed non omnia aedificant. nemo quod suum est quaerat, sed id quod alterius. omne quod in macello uenit, manducate nihil interrogante
Abbreviated transcription (Latin):
scientia sua usq adhuc in idolio quasi idolothitũ man
ducant. et conscientia ipsorũ cũ sit infirma pollui¬
tur. Esca aut̃ nos non commendat deo. Neq enim
si non manducauerimus deficiemꝰ : neq simanduca¬
uerimꝰ abundabimus. Uidete aũt. ne forte hȩe li¬
centia ur̃a offendiculũ fiat infirmis. Sienĩ quis ui¬
derit eũ qui habet scientiã inidolio recũbentem.
nonne conscientia eius cũsit infirma ȩdificabitur
ad manducandũ idolothita : et peribit infirmus
in tua scientia fr̃ ꝓpter quẽ xp̃c mortuus est. Sic
eorũ infirmam : inxp̃m peccatis Q i ꝓpt̾ siȩsca scan¬
dalizat frẽm meum. non manducabo carnẽ inȩter
idolis immolatũ sit aliqͥđ. aut quod idolum sit ali¬
quid sed quȩ immolant gentes de moniis immo¬
lant et non deo Nolo aut̃ uos socios fieri dȩmoniorũ.
Non potestis calicẽ dñi bibere. & calicẽ dȩmoniorum.

Expanded text:
scientia sua usque adhuc in idolio quasi idolothytum mascientia sua usque adhuc in idolio quasi idolothytum maducant: et conscientia ipsorum, cum sit infirma, polluitur. esca autem nos non commendat deo. neque si non manducauerimus, deficiemus, neque si manducauerimus, abundabimus. uidete autem, ne forte haec licentia uestra offendiculum fiat infirmis. si enim quis uiderit eum qui habet scnon ne conscientia ejus cum sit infirma, aedificabitur ad manducandum idolothyta, et peribit infirmus in tua scientia frater, propter quem Christus mortuus ipsorum infirmam, in Christum peccatis. Quapropter si esca scandalizat fratrem meum, non manducabo carnem in aeternidolis immolatum sit aliqquid? Sed quae immolant gentes, daemoniis immolant, et non Deo. Nolo autem vos socios fieri daemoniorum, quia non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ: habe corã dõ. Beatus qui non udicat semet ipsũ.
in eo qđ ꝓbat. Iui aũt discernit : si manducauerit dam¬
natus est. quia non exfide. Om̃e aũt qđ non . ẽ. exxfide
peccatũ est. Debemus aũt nos firmiores inbecillitates
infirmorũ sustinere : et non nobis placere. Unus qͥsq¬
urm ꝓximo suo placeat in bonũ ad ȩdificationẽ. et enim
xp̃c non sibi placuit. Satisne apparet apostolum eis
p̃cepisse ut carnes non manducarent neq unum bibe¬
rent quicũq firmiores essent quia offendebant in¬
firmos. non eis congruendo faciebant ut putarent
eos qui fide om̃a munda udicabant in obsequiũ idolorũ
atalib epulis et potu nolle abstinere. Hoc significat
et ad chorinthios hoc modo scribens. De ȩscis aũt
sacrificiorum quȩ idolis immolant᷑. scimus quia
nichil est idolum in mundo. et quod nullus deus
nisi unus. Nam & si sunt qui dicant᷑ dii. siue incȩ¬
sum : sed non in om̃ib est scientia. Iuidã aũt in con¬

Expanded text:
um, habe coram deo. beatus qui non iudieat semet ipsum in eo quo probat. qui autem discernit, si manducauerit, damnatus est, quia non ex fide. omne autem quod non est ex fide peccatum est. Debemus autem nos firmiores inbecillitates infirmorum sustinere et non nobis placere. unusquisqroximo suo placeat in bonum, ad aedificationem. Etenim Christus non sibi placuit . 33. Satisne apparet Apostolum eis praecepisse ut carnes non manducarent, neque vinum biberent quicumque firmiores essent, quia infirmos offendebant non eis congruendo, et faciebant ut putarent eos qui fide omnia munda judicabant, in obsequium idolorum a talibus epulis et potu nolle abstinere? Hoc significat et ad Corinthios hoc modo scribens: De escis autem sacrificiorum quae idolis immolantur, scimus quia nihil est idolum in mundo, et quod nullus Deus nisi unus. Nam etsi sunt qui dicantur dii, sive in coesum. Sed non in omnibus est scientia. Quidam autem in con
Abbreviated transcription (Latin):
tiae. Unde est igit᷑. attende quo eogat et disces: sitam̃
inte aliqͥd interioris luminis interius uiuit. Non enĩ
cogit om̃e qđ perimit. Ds̃ uero auctor essentiae est
nec aliqua essentia potest uideri. eẽ. quod in qua fue¬
rit cogit non esse. Dicit᷑ ergo aliqͥd unde nonsit in con¬
uenientia. Nã unde sit nichil dici potest
Quaedã facinorosa mulier athemensis ut ꝓdithistora.
uenenũ qđ certo modulo dãnati ut morerent᷑ haurie¬
bant paulatim bibendo sine ullo uelleui incommodo
ualitudinis effecit ut biberet. itaq cũ esset aliquando
damnanda. legitimã illã quantitatẽ ueneni quã con¬
suetudine uicerat accepit ut cȩteri. nec ut ceteri ex¬
tincta est. Quod cũ esset magno miraculo : missa est¬
est in exiliũ. Iuid putamus siuenenũ malũ est istao
fecisse ut sibi malũ non ess& quid hoc absurdius.¬

Expanded text:
tiae. Unde est igitur? Attende quo cogat, et disces; si tamen tiae. Unde est igitur? Attende quo cogat, et disces; si tamen in te aliquid interioris luminis vivit. Non esse enim cogit omne quod perimit. Deus vero auctor essentiae est: nec aliqua essentia potest videri esse, quod in qua fuerit cogit non esse. Dicitur ergo aliquid unde non sit inconvenientia; nam unde sit nihil dici potest. 12. Quaedam facinorosa mulier Atheniensis, ut prodit historia, venenum quod certo modulo damnati ut morerentur hauriebant, paulatim bibendo sine ullo vel levi incommodo valetudinis effecit ut biberet. Itaque, cum esset aliquando damnata, legitimam illam quantitatem veneni, quam consuetudine vicerat, accepit ut caeteri, nec ut caeteri exstincta est. Quod cum esset magno miraculo, missa est in exsilium. Quid putamus, si venenum malum est, istam fecisse ut sibi malum non esset? Quid hoc absurdius
Abbreviated transcription (Latin):
Uellẽ scorpionẽ inmanu hominis ponere ac uidere
utrũ non subtraheret manũ. Iuod si faceret : non
uerbis sed re ipsa conuinceret᷑ aliquã sub stantiã
nonnegaret. Et dicebat: hȩc noncorã illo sedeũ ad eũ
nos cõmoti referremꝰ quȩ ille dixisset. Respondebat
ergo ut dixi puerilit̾ pueris. Qquis eñ meliusculȩ imbutus
cõmoda non parua conferre. Nã si llud uenenũ ꝑscipsũ
malũ eẽt. eundẽ scorpionẽ magis pͥusq perimeret.
At contrasiei penitus aliquo pacto detrahat᷑. sine dubita¬
tione interiret. Ergo illuis corpori malũ . ẽ. amittere :¬
quod nr̃o recipere. Itẽ illi bonũ.ẽ. habere id qđ nobis
carere. Erit igit᷑ eadẽ res et bonũ &malũ : nullo modo
Sed malũ. ẽ quod contra naturã est. Hoc enĩ et bestiȩ
illi et nobis malũ. ẽ. id est ipsa in conuenientia quae
sine dubio non . ẽ. sub stantia : immo .ẽ. immica substan¬

Expanded text:
Vellem scorpionem in manu hominis ponere, ac videre Vellem scorpionem in manu hominis ponere, ac videre utrum non subtraheret manum; quod si faceret, non verbis, sed re ipsa convinceretur aliquam substantiam non negaret. Et dicebat hoc non coram illo, sed cum ad eum nos commoti referremus quod ille dixisset: respondebat ergo, ut dixi, pueriliter pueris. Quis enim meliuscule imbutus commodanon parva conferre? Nam si illud venenum per seipsum malum esset, eumdem scorpionem magis priusque perimeret. At contra, si ei penitus aliquo pacto detrahatur, sine dubitatione interiret. Ergo illius corpori malum est amittere quod nostro recipere: item illi bonum est habere id quo nobis bonum est carere. Erit ergo eadem res et bonum et malum? Nullo modo; sed malum est quod contra naturam est: hoc enim et bestiae illi et nobis malum est, id est ipsa inconvenientia, quae sine dubio non est substantia, imo est inimica substan
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Gła in excelsis dõ & int̾ra pax hominib uolum
tatis. Satis. ẽ. in quã ut uideatis nullũ . eẽ. debono &
malo religiosȩ disputationis exit̃ui. nisi quic qͥd . ẽ.
inquantũ. e. exdõ sit. Inquantũ aũt ab essentia defi¬
cit: nonsit exdeo. sed tam̃ diuina ꝓuidentia semꝑ
sicut imiuersitati congruit ordinat᷑. Iuod sinondũ
uidetis. qͥd ãpluis nunc faciã nescio. isi ut minu¬
tius etiã tractem ista quę dicta sunt. Non enĩ ad
maiora nisi pietas mentẽ puritasq ꝑducit. Iindeñ¬
aliud cũ quȩro qͥdsit malũ responsuri estis. nisi aut
qđ contra naturã .ẽ. aut quod noceat. aut corrup¬
tionẽ. aut aliqͥd huiusmodi. At in his ostendi urã
naufragia. insi forte ut soletis cũ pueris puerilit̃
agere: Roͦspondebitis malũ esse. ignẽ. uenenũ. ferã.
et cetera hinusmodi Nã etiã dequodã dicente nul¬
lam sub stantiã malũ. eẽ. unus eprimatib huuas he¬
resis quẽ familiarius et crebrius audiebamꝰ dicebat

Expanded text:
tur: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Satis est, inquam, ut videatis nullum esse de bono et malo religiosae disputationis exitum, nisi quidquid est, in quantum est, ex Deo sit: in quantum autem ab essentia deficit, non sit ex Deo, sed tamen divina providentia semper, sicut universitati congruit, ordinetur. Quod si nondum videtis, quid amplius nunc faciam nescio, nisi ut minutius etiam tractem ista quae dicta sunt. Non enim ad majora mentem nisi pietas puritasque perducit. CAquod contra naturam est, aut quod noceat, aut corruptionem, aut aliquid hujusmodi? At in his ostendi vestra naufragia, nisi forte, ut soletis cum pueris pueriliter agere, respondebitis malum esse ignem, venenum, feram, et caetera hujusmodi. Nam etiam de quodam dicente, nullam substantiam malum esse, unus de primatibus hujus haeresis, quem familiarius crebriusque audiebamus, dicebat:
Abbreviated transcription (Latin):
neq: misericis magaritas urãs ante porcos. neforte
coneulcent eas pedib suis & conuersi disrũ pant
uos. Quia et dñs quãuis nichil mentitus sit
uera tamen aliqua occultare se ostendit dicens
Adhuc multa habeo uobis dicere sed ad huo
non potestis illa portare. Et apłs paulus. non

Expanded text:
neque miseritis margaritas vestras ante porcos, ne forte neque miseritis margaritas vestras ante porcos, ne forte conculcent eas pedibus suis, et conversi disrumpant vos. Quia et Dominus quamvis nihil mentitus sit, vera tamen aliqua occultare se ostendit, dicens: Adhuc multa habeo vobis dicere; sed adhuc non potestis illa portare . Et apostolus Paulus: Non
Abbreviated transcription (Latin):
nelibertatẽ in occasionẽ carnis detis. sed ꝑharitatẽ
seruite inuicẽ. Iuod fieri non potest : nisi alteriꝰ
infirmitatẽ quisq habeat quasi suã ut eã equa¬
nimit̃ ferat donec abea liberetur ille cuiꝰ curat
salutẽ Raro ergo & magna necessitate obiurgati¬
ones adhibendȩ sunt : ita tamen ut etiã in his ĩpsis
non nobis sed deo ut seruiat᷑ instemꝰ. Ipse est finis
ut nichil duplici corde faciamꝰ: auferentes trabẽ
deoculo nr̃o inuidentiȩ uel malitiȩ: uel simula¬
tionis ut uideamꝰ eicere festucã deoculo fris.
Videbimꝰ enĩ eã oculis columbȩ quales in sponsa
xp̃i predicant᷑ : quã sibi elegit ds̃ glorio sam
dei p̃ceptis obtẽperare cupientes nomen simpli¬
citatis decipere. ut sic putent uitiosũ esse aliqͦando.
quib aperiunt᷑ sustinere non possunt. amplius
noceant quã si ea penitꝰ semꝑq occultarent.
rectissime sub iungit. Nolite dare scm̃ canibus.

Expanded text:
ne libertatem in occasione carnis detis, sed per caritatem ne libertatem in occasione carnis detis, sed per caritatem seruite in inuicem. quod fieri non potest nisi alterius infirmitatem quisque habeat quasi suam, ut eam aequanimiter ferat, donec ab ea liberetur ille cuius curat salutem. Raro ergo et magna necessitate obiurgationes adhibendae sunt, ita tamen, ut etiam in his ipsis non nobis, sed deo ut seruiatur instemus. ipse est etiam, ut nihil duplici corde faciamus, auferentes trabem de oculo nostro inuidentiae uel malitiae uel simulationis, et uideamus eicere festucam de oculo fVidebimus enim eam oculis columbae, quales in sponsa Christi praedicantur , quam sibi elegit Deus gloriosam Dei praeceptis obtemperare cupientes nomen simplicitatis decipere, ut sic putent vitiosum esse aliquando vquibus aperiuntur sustinere non possunt, amplius noceant quam si ea penitus semperque occultarent, rectissime subjungit: Nolite sanctum dare canibus,
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩis quasi iudȩus ut udȩos luchrifacerẽ his
qui sublege sunt quasi sublege cũ nonsim ipse
sublege ut eos qui sublege erant lu crifacerem:
His quisine legesunt quasi sine lege cũ sine lege
dei nonsim sedsim in lege xp̃i ut lucri facerẽ eos
quisine lege sunt : factussũ in frmis infirmus
ut infirmos lucrifacerẽ. om̃ib: onña factus sũ
ut om̃s lucrifacerẽ : non utiq simulatione faci¬
ebat quẽ ad modũ quidã intelligi uolunt. ut
eoꝵ de testanda simulatio tanti exempli auęto¬
ritate mumiatur. Sedhoc faciebat haritate qͣeiꝰ
infirmitatẽ cui uolebat subuenire tanquã suã
cogitabat Hoc enĩ & ꝑstruit dicendo. Cũ enim
liber sim ex om̃ib om̃niũ me seruũ feci. ut plu¬
res lucrifacerẽ. Quod ut intelligas non simu¬
latione sed haritate fier qua infirmis homini¬
b: tanquã nobis cõpatimur : ita monet alio loco
dicens Uos inlibertatẽ uocati estis fr̃s. tantum

Expanded text:
Iudaeis quasi Iudaeus, ut Iudaeos lucri facerem; his Iudaeis quasi Iudaeus, ut Iudaeos lucri facerem; his qui sub lege sunt, quasi sub lege essem, cum non sim ipse sub lege, ut eos qui sub lege erant lucri facerem; his qui sine lege quasi sine lege, cum sine lege dei non sim, sed sim in lege Christi, ut lucri facerem eos qui sine lege sunt; factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucri facerem; omnibus omnia factus sum, ut omnes lucri facerem, non utique simulatione faciebat, quemadmodum quidam intellegi uolunt, ut eorum detestanda simulatio tanti exempli auctoritate muniatur, sed hoc faciebat caritate, qua eius infirmitatem cui nolebat subuenire tamquam suam cogitabat. hoc enim et praestruit dicendo: cum enim liber sim ex omnibus, omnium me seruum feci, ut plures lucri facerem. quod ut intellegas non simulatione, sed caritate fieri, qua infirmis hominibus, tamquam nos simus, compatimur, ita enim monet alio loco dicens: uos in libertatem uocati estis, fratres; tantum
Abbreviated transcription (Latin):
genꝰ. Quicũ omĩ ũ uitiorũ accusationes odio &
liuore suscipiant : etiã consultores uideri se uo¬
lunt Etideo pie cauteq uigilandũ . ẽ. ut cum
aliquẽ rephendere uel obiurgare nos necessĩtas
coegerit: primo cogitemꝰ utrũ tale sit uitium
qđ nunquã habuimꝰ. uel quo iã caruimus
Et si nunquã habuimus. cogitemꝰ nos homines
eẽ. & habere potuisse. Si uero habuimꝰ & non
habemꝰ: tangat memoriã cõmunis infirmitas.
ut illã rep̃hensi onẽ aut obiurgationẽ non odiũ
ꝓpt̃ quẽ id facimꝰ. siue ad ꝑ uersionẽ ualuerit
Nam incertus ẽ. exitus : nos tamen de simplicitate
oculi nr̃ securi st mus. Si autẽ cogitantes nos met
ipsõs inuenerimꝰ in eo. eẽ. uitio in quo est ille quẽ
rep̃hendere parabamꝰ. non rep̃hendamꝰ neq
obiurgemꝰ sed tamen congemis camꝰ. It non illũ
ad ob tẽperandũ nobis sed ad parit̃ conandũ
in intemus Nã & illud quod dicit apłs factꝰsum

Expanded text:
genus, qui cum omnium uitiorum accusationes odio et genus, qui cum omnium uitiorum accusationes odio et liuore suscipiant, etiam consolatores uideri se nolunt. et ideo pie cauteque uigilandum est, ut, cum aliquem reprehendere uel obiurgare necessitas coegerit, primo cogitemus, utrum tale sit uitium, quod numquam habuimus uel quo iam caruimus; et si numquam habuimus, cogitemus et nos homines esse et habere potuisse; si uero habuimus et non habemus, tangat memoriam communis infirmitas, ut illam reprehensionem uel obiurgationem non odium, opter quam id facimus, sive ad perversionem valuerit nam incertus est exitus nos tamen de simplicitate oculi nostri securi simus. Si autem cogitantes nosmeipsos inuenerimus in eo esse uitio, in quo est ille quem reprehendere parabamus, non reprehendamus neque obiurgemus, sed tamen congemescamus et non illum ad obtemperandum nobis, sed ad pariter conandum inuitemus. Nam et illud quod dicit apostolus: factus sum
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃hendas Quantũ autẽ inter ses tucã & trabẽ.
qua si trantũ int̾ irã dis tat atq odiũ. Odiũ est
enĩ ira inueterata: quasi quȩ̨ uetustate ipsa
tantũ robur acceperit. ut merito appellet᷑ trabes.
fieri autẽ potest : ut sĩ irascaris homini. uelis eum
corrigi. Si autẽ oderis hominẽ: non potes eũ uelle
corrigi. Quomodo enĩ dicis fñtuo. sine eitiã
festucã deoculo tuo. et ecce trabes ẽ inoculo tuo:
hypochrita : eice primũ trabẽ deoculo tuo. & tẽ
uidebis eicere festucã deoculo fristui. id ÷ pͥmo
abste expelle odiũ: & de inde poteris iã eũ quẽ
diligis emendare. It beneait hypochrita. Accusa¬
re enĩ uitia: officium est uirorũ bonorũ & be¬
niuolorũ. Quod cũ mali faciunt alien as par¬
tes agunt: sicut hypochritȩ qui tegunt subper¬
sona qđ sunt & ostentant in ꝑsona quod non st̃
hypochritarũ ergo nomine simulatores acceꝑis.
et .ẽ. uere multũ cauendũ & molestũ simulatoꝵ

Expanded text:
autem inter festucam et trabem, quasi tantum inter iram distat et odium. Odium enim est ira inveterata, quasi quae vetustate ipsa tantum robur acceperit, ut merito appelletur trabes. Fieri autem potest ut si irascaris homini, velis eum corrigi; si autem oderis hominem, non potes eum velle corrigere. 64. Quomodo enim dicis fratri tuo, Sine ejiciam festucam de oculo tuo, et ecce trabes est in oculo tuo? hypocrita, eice primum trabem de oculo tuo, et tunc uidebis eicere festucam de oculo fratris tui: id est primo abs te expelle odium, et deinde poteris iam eum quem diligis emendare. et bene ait: hypocrita. accusare enim uitia officium est bonorum uirorum et beniuolorum; quod cum mali faciunt, alienas partes agunt sicut hypocritae, qui tegunt sub persona quod sunt et ostentant in persona quod non sunt. hypocritarum ergo nomine simulatores acceperis. et est uere multum canendam et molestum simulatorum
Abbreviated transcription (Latin):
cere ex frucaib nouit. Ait enĩ A fructib: eoꝵ cognos¬
ceas eos . de in de similitudines adiungit. Nunquid
colligunt despinis uuas aut de tribulis ficus: Sic
om̃is arbor bona bon osfructus facit : mala cutẽ

Expanded text:
cere ex fructibus novit. Ait enim: « A fructibus eorum cognoscere ex fructibus novit. Ait enim: « A fructibus eorum cognoscetis eos. » Deinde similitudines adjungit: « Numquid colligunt de spinis uvas, aut de tribulis ficus? Sic omnis arbor bo
Abbreviated transcription (Latin):
uita & pauci sunt qui inueniunt eã : non ideo dicit
quia uigũ dñi asperũ est aut saet in a grauis. sed quia
labores finiri pauciuolunt minus credentes clamanti
uenite ad me qui laboratis & ego uos reficiã. Tollite
Iugũ enĩ meũ le ue ẽ: & sarcina mea leuis est Hino
autẽ iste sermo sup̃sit exordiũ de humilib &mitib:
corde : quod iugũ lene & leuẽ sarcinã multi respu¬
unt pauci subeunt. Feoq fit arta uia quȩ ducit aduitã
& angusta porta qua intratur in eã Hic ergo illi qui
ꝓmitunt sapientiã cognitionemq uenitatis quã non
habent p̃cipuȩ cauendi sunt: sicut sunt heretici qͥse
plerumq paucitate cõmendant. Et ideo cũ dixisset¬
h̃s paucos eẽ. qui inueniunt angustã portã & artã uiã
nesẽ illi supoonant nomine paucitates : statĩ subierit
Cauete a pseudo ꝓphetis quiueniunt ad uos in uesti¬
tu ouium. intrinsecus autẽ sunt lupi rapafes. Sed
isti non fallunt oculũ simplicẽ : qui arborẽ dinos¬

Expanded text:
et pauci sunt qui eam inveniunt! » non ideo dicit, quia jugum Domini asperum est, aut sarcina gravis; sed quia labores finire pauci volunt, minus credentes clamanti, « Venite ad me, omnes qui laboratis, et ego vos reficiam. Tollite jugum enim meum lene est, et sarcina mea levis est » hinc autem iste sermo sumpsit exordium, de humilibus et mitibus corde: quod jugum lene et levem sarcinam multi respuunt, pauci subeunt; eoque fit arcta via quae ducit ad vitam, et angusta porta qua intratur in eam. CAPUT XXIV.--78. Hic ergo illi qui promittunt sapientiam cognitionemque veritatis quam non habent, praecipue cavendi sunt; sicut sunt haeretici, qui se plerumque paucitate commendant. Et ideo cum dixisset paucos esse qui inveniunt angustam portam et arctam viam, ne se illi supponant nomine paucitatis, statim subjecit: « Cavete a pseudoprophetis, qui veniunt ad vos in vestitu ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces. » Sed isti non fallunt oculum simplicem, qui arborem dignos
Abbreviated transcription (Latin):
curata eẽ in futurũ : ꝓpt̃ imminentẽ famẽ Sic
enĩ legimꝰ. In illis autẽ dieb dessenderunt abiheru¬
solima ꝓphetȩ antiochiã. eratq magna exultatio
Congregatis autẽ nobis: surgens unꝰ ex illis nomine
agabus significabat ꝑ spm̃ famẽ magnã futuram
inuni uerso orbe quȩ & facta est subclaudio Des
cendentiũ autẽ ut quisq abundabat. statuerunt
unꝰ quisq eorũ minis teriũ mittere presbiteris
habitantib in uidea fratribus. Qui &miserunt
ꝑmanũ barnabȩ & sauli Et quod nauigantieidẽ

Expanded text:
c enim legimus: « In illis autem diebus descenderunt ab Jerosolymis prophetae Antiochiam, eratque magna exsultatio. Congregatis autem nobis, surgens unus ex illis nomine Agabus, significabat per Spiritum, famem magnam futuram in universo mundo, quae et facta est sub Claudio Caesare. Discentium autem ut quisque abundabat, statuerunt unusquisque eorum in ministerium mittere presbyteris habitantibus in Judaea fratribus, qui et miserunt per manum Barnabae et Sauli » . Et quod naviganti eide
Abbreviated transcription (Latin):
quib pecunia unde usib necessariis quic quid opus
fuisset p̃beretur. Quorũ loculoꝵ custos & fur sicut
scriptũ . ẽ. iudas fuit: quieũ tradidit. Sicut & apłspau¬
lus potest uideri de crastino cogitasse: cũ dixit: Decollec¬
tis autẽ in scõs sicut ordinaui ecclesiis galatiȩ ita & uos
facite : scđm unã sabbati unꝰquisq urm̃ apud sẽ ponat
thes auritans quod ei placuerit. ut non cũ uenero tunc
collectefiant. Cũ autẽ ad uenero : quoscumq ꝓbaueri¬
autẽ aduos: cũ inmacedoniã transi ero. Macedoni¬
ã enĩ ꝑtransibo : apuduos forsitan remanebo uel
etiã hyemabo ut uos me deducatis quocumq iero
Nolo enĩ uos nunc intransitu uidere. Spero enĩ me ali¬
quid tẽporis manere apuduos. si ꝑ miserit dñs łma

Expanded text:
um pecunia, unde usibus necessariis quidquid opus fuisset praeberetur; quorum loculorum custos et fur, sicut scriptum est, ludas fuit, qui eum tradidit. sicut et apostolus Paulus potest uideri de crastino cogitasse,\' cum dixit: de collectis autem in sanctis sicut ordinaui ecclefacite: secundum unam sabbati unusquisque vestrum apud se ponat, thesaurizans quod ei placuecollectae fiant. cum autem praesens fuero, quos probaueriautem . ad uos, cum Machedoniam am enim pertransibo. apud uos autem manebo uel etiam hiemabo, ut uos me deducatis quocumque iero. nolo enim uos modo in transitu uidere: spero enim me aliquanto tempore manere apud uos. cuius rei etia
Abbreviated transcription (Latin):
nichil fortius considerandũ est quã tantũ malum
ec̃. sornicationis ut cũ tanto uinculo sibi coniugia
constringantur. hȩc unaccasa solutionis excepta
inquit audistis quia dictũ ẽ. antiquis. non peiura¬
bis. reddes autẽ dño: iiran dũ tuũ. tgo autẽ dico
uobis noniurare omnino. neq ꝑcȩlũ quia thronꝰ

Expanded text:
nihil fortius considerandum est, quam tantum malum nihil fortius considerandum est, quam tantum malum esse fornicationis, ut cum tanto vinculo sibi conjugia constringantur, haec una causa solutionis excepta VII.--51. Iterum, inquit, audistis quia dictum est antiquis, Non pejerabis, reddes autem Domino jusjurandum tuum. Ego autem dico vobi
Abbreviated transcription (Latin):
subtrarit quod dederat: et subposuit simile ligam̃tũ
cũ terra:. Quod ubi mulier iam domisuȩ posita inue¬
nit: ꝓ soluit in publicũ. eadẽ mariti karitate clama¬
tura quod fecerat. quȩ facere coactaest. Interpellat
p̃fectũ: fatetur omĩa. quã fraudẽ passã esset ostendit
Tum uero p̃fectus primo sibi reus quod suisminis ad
iduentũ esset ꝓnuntrat: tanquã in aliũ sententiam
diceret. deacyndini bonis aur librã fisco inferendã:
lllã uero mulierẽ dominã in eã terrã unde ꝓauro t̾rã
accepit induci. Nichil hinc in aliquã partẽ disputo:
liceat cuiq existimare quod uelit Non enĩ dediumis
auctoritatib deꝓp̃ta hystoria est̃ : sed tam̃ narra¬
to fiicto non ita respuit hoc sensus humanu s.
quod in illa muliere uiro iubente cõmissumest.
quẽ ad modũ antea cũ sine ullo exemplores ipsa po¬
neretur horruimus. Sedin hoc euangłii capitulo

Expanded text:
subtraxit quod dederat, et supposuit simile ligamentum subtraxit quod dederat, et supposuit simile ligamentum cum terra. Quod ubi mulier jam domi suae posita invenit, prosiluit in publicum eadem mariti charitate clamatura quod fecerat, qua facere coacta est: interpellat praefectum, fatetur omnia, quam fraudem passa esset ostendit. Tum vero praefectus primo se reum, quod suis minis ad id ventum esset, pronuntiat, tanquam in alium sententiam dicens, de Acyndini bonis auri libram fisco inferendam; illam vero mulierem dominam in eam terram, unde pro auro terram accepisset, induci. Nihil hinc in aliquam partem disputo; liceat cuique aestimare quod velit: non enim de divinis auctoritatibus deprompta historia est: sed tamen narrato facto, non ita respuit hoc sensus humanus, quod in illa muliere viro jubente commissum est, quemadmodum antea, cum sine ullo exemplo res ipsa poneretur, horruimus. Sed in hoc Evangelii capitulo
Abbreviated transcription (Latin):
rimã. sed nullius pecuniȩ qua subueniret uiro. Cuius
mulieris pulchritudine cũ quidã diues esset accensus.
& cognouis set maritũ eius millo discrimine constitutua
misit ad eã pollicens puna nocte si ei mister uellet se
auri librã daturũ: Iũ illa quȩ sciret non se habere sui
corporis potestatẽ sed uirũ suũ: ꝑtulit ad eũ dicens
paratã se esse ꝓmanto id facere. si tamen ipse conuigalis
corporis dñs cui tota illa cascitas deberetur tanquã dere
sua ꝓuita sua uellet id fieri. Egit ille grãs &ut id sie¬
ret imperauit. Nullo mͦ uidicans adulterinũ. eẽ. con¬
cubitũ. quod & libido nulla & magna maritik aritas
se uolente & iubente flagitaret. Uenit mulier inuillã
illius diuitis. fecit quod uoluit impudicus. Sed illa cor¬
pus nonnisi marito dedit. Non concũbere ut solet: sed
uiuere cupienti accepit aurũ. Sed ille quidedit. fraude

Expanded text:
rimam, sed nullius pecuniae qua subveniret viro: cujus rimam, sed nullius pecuniae qua subveniret viro: cujus mulieris pulchritudine cum quidam dives esset accensus, et cognovisset maritum ejus in illo discrimine constitutum, misit ad eam pollicens pro una nocte, si ei misceri vellet, se auri libram daturum. Tum illa quae se sciret non habere sui corporis potestatem, sed virum suum, pertulit ad eum dicens paratam se esse pro marito id facere, si tamen ipse conjugalis corporis dominus, cui tota illa castitas deberetur, tanquam de re sua pro vita sua vellet id fieri. Egit ille gratias, et ut id fieret imperavit, nullo modo judicans adulterinum esse concubitum, quod et libido nulla et magna mariti charitas se jubente et volente flagitaret. Venit mulier ad villam illius divitis, fecit quod voluit impudicus: sed illa corpus nonnisi marito dedit, non concumbere, ut solet, sed vivere cupienti. Accepit aurum: sed ille qui dedit, fraude
Abbreviated transcription (Latin):
bere: sed non est ita existimandũ. nehoc etiã femi¬
na uiro ꝑmittente facere posse uideatur quod omĩum
sensus excludit: quanquã non nullȩ causȩ possint
existere ubi &utor mariti consensu ꝓipso manto
hoc facere debere uideatur. sicut antiochię factũ
esse ꝑhibetur ante quinquaginta ferme annos
constantii temporibus: Nama crndinus tunc p̃sec¬
tus qui etiã consul fuit. cũ quendã librȩ auri debito¬
rẽ fisci exigeret. nescio unde cõmotus qͦd plerũq
inistis potestatib periculosum. ẽ. quib: quod libet lic&e:
uel potius putatur licere: comminatus est iurans &
uehementer affirmans. quodsi certo eeret die quẽ
constituerat cõmemoratũ aurũ non ex solueret: occi¬
deretur. Itaq cũ ille teneretur inmanicu scodia. nec se
posset debito illo expedire : dies me tuendus immine¬
re atq ꝓperare cȩpit. Et forte habebat uxorẽ pulcber¬

Expanded text:
bere: sed non ita est existimandum, ne hoc etiam femibere: sed non ita est existimandum, ne hoc etiam femina, viro permittente, facere posse videatur, quod omnium sensus excludit. 50. Quanquam nonnullae causae possint existere, ubi et uxor, mariti consensu, pro ipso marito hoc facere debere videatur: sicut Antiochiae factum esse perhibetur ante quinquaginta ferme annos, Constantii temporibus. Nam Acyndinus tunc praefectus, qui etiam consul fuit, cum quemdam librae auri debitorem fisci exigeret, nescio unde commotus, quod plerumque in istis potestatibus periculosum est, quibus quodlibet licet, aut potius putatur licere, comminatus est jurans et vehementer affirmans, quod si certo die quem constituerat, memoratum aurum non exsolveret, occideretur. Itaque cum ille teneretur immani custodia, nec se posset debito illo expedire, dies metuendus imminere et propinquare coepit. Et forte habebat uxorem pulcher
Abbreviated transcription (Latin):
sasit : ipsa eũ facit mechari. quod nichil ominus
dñs uetat . Ex quo colligitur siue dimissa fuerit
siue dimiserit: oportere illã manere innuptã aut
uiro reconciliari Rursũ quęritur utrũ siucoris
ꝑmissũ siue sterilis. siue quȩ concubitũ patiñ uult
adhibuerit sibi alterã uir non alienã neq auiro
se iunc tã possit. eẽ. sine crimine fornicationis.
Et inhistoria quidẽ ueteris testa m̃ti inuenitur
exemplũ. sed nunc p̃cepta maiora sunt inquȩ
ꝑ illũ gradũ generatio huma ꝑuenit. Ractanda
illa sunt ad distinguendas aetates dispensationis
diuinȩ ꝓuidentiȩ quȩ humano generi ordinatis¬
simȩ sub uenit : non autẽ ad uiuendi regulas usur¬
pandas. Sed tamen utrũ quod ait apls mulier
possit intantũ ualere ut ꝑmittente uxore que ma¬
ritalis corporis habet potestatẽ possit uir cũ altera
quȩ nec alieria uxor sit nec auiro disiuncta concum¬

Expanded text:
sa sit, ipsa eum facit moechari, quod nihilominus sa sit, ipsa eum facit moechari, quod nihilominus Dominus vetat. Ex quo colligitur, sive dimissa fuerit, sive dimiserit, oportere illam manere innuptam, aut viro reconciliari. 49. Rursum quaeritur utrum si uxoris permissu, sive sterilis, sive quae concubitum pati non vult, adhibuerit sibi alteram vir, non alienam, neque a viro sejunctam, possit esse sine crimine fornicationis? Et in historia quidem Veteris Testamenti invenitur exemplum; sed nunc praecepta majora sunt, in quae per illum gradum generatio humana pervenit: tractanda illa sunt ad distinguendas aetates dispensationis divinae providentiae, quae humano generi ordinatissime subvenit; non autem ad vivendi regulas usurpandas. Sed tamen utrum quod ait Apostolus, Mpossit in tantum valere, ut permittente uxore, quae maritalis corporis potestatem habet, possit vir cum altera, quae nec aliena uxor sit, nec a viro disjuncta, concum
Abbreviated transcription (Latin):
Quod similiter etiã defemina dixerĩ. Quod autem
dicit. quisquis solutã a uiro duxerit mȩchatur.
quȩripotest utrũ quomodo mȩchatur ille qui
ducit. sic & illa quã ducit. Iubetur enĩ & illit mane¬
re innupta: aut uiro reconcilian. Sedsi discesserit
inquit auiro. Multũ autẽ inter. ẽ: utrũ dimittat
andimittatur. Si enĩ ipsa uirũ dimiserit & alteri
nupserit : uidetur cupiditate mutandi coniugii
uirũ priorẽ reliquisse: quȩ sine dubio adulterina
cogitatio est. Siautẽ dimittat᷑ auiro cum quo esse
cupiebat : mȩchatur quidẽ quieã duxerit sc̃ dm̃
dñi sententiã: Sed utrũ & ipsa tali crimine teneat᷑
incertum est : quã uis multo minus inueniri possit
quomodo cũ uir & mulier pari consensu sibi mis¬
ceantur unus eorũ mȩchus sit. & non sit alter
Huc accedit quia simechatur ille ducendo eã quȩ
soluta ẽ. auiro. quanquã non dimiserit sed dimis¬

Expanded text:
quod similiter etiam de femina dixerim. 48. Quod autem quod similiter etiam de femina dixerim. 48. Quod autem dicit, Quisquis solutam a viro duxerit, moechatur; quaeri potest utrum quomodo moechatur ille qui ducit, sic et illa quam ducit. Jubetur enim et illa manere innupta, aut viro reconciliari: sed si discesserit, inquit, a viro. Multum autem interest utrum dimittat, an dimittatur. Si enim ipsa virum dimiserit, et alteri nupserit; videtur cupiditate mutandi conjugii virum priorem reliquisse, quae sine dubio adulterina cogitatio est. Si autem dimittatur a viro, cum quo esse cupiebat; moechatur quidem qui eam duxerit, secundum Domini sententiam, sed utrum et ipsa tali crimine teneatur, incertum est. Quamvis multo minus inveniri possit quomodo cum vir et mulier pari consensu sibi misceantur, unus eorum moechus sit, et non sit alter. Huc accedit, quia si moechatur ille ducendo eam quae soluta est a viro, quanquam non dimiserit, sed dimis
Abbreviated transcription (Latin):
exceptã facit dñs causã fornicationis. Quã fornica¬
tionẽ sicut supra considerandũ . ẽ. generalẽ & uniũ¬
salem intelligere corimur. Cũ autem a it excepta
causa fonicationis : non dicit cuiꝰ ipsoꝵ uiri anfeminȩ.
Non enĩ tantũ fornicantẽ uxorẽ dimittere conceditur
sed quisquis eã quoq uxorẽ dimitat aqua ipse cogi¬
tur fornicari : causa fornicationis utiq dimittit.
Uelut si aliquẽ cogat uxor sacrificare idolis: qui ta¬
lem dimittit causa fornicationis dimitat. Non ta¬
ntũ illius : sed et suȩ. Illius quia fornicatur : suȩ ne
fornicetur. Nichil autẽ iniquius quã fornicationis
causa dimittere uxcorẽ. si et ipse conuincitur forni¬
cari. Occurrit enĩ illud. In quo enĩ alterũ iudicas:
te ipsũ condẽpnas. Eedẽ enĩ agis: quȩ iudicas.
Qua ꝓpt̾ quisquis fornicationis causa uult abicere
uxorẽ : prior debet. eẽ. a fornicatione purgatus.

Expanded text:
exceptam facit Dominus causam fornicationis; quam fornicaexceptam facit Dominus causam fornicationis; quam fornicationem, sicut supra consideratum est, generalem et universalem intelligere cogimur. 47. Cum autem ait, excepta causa fornicationis; non dixit cujus ipsorum, viri, an feminae. Non enim tantum fornicantem uxorem dimittere conceditur, sed quisquis eam quoque uxorem dimittit, a qua ipse cogitur fornicari, causa fornicationis utique dimittit. Velut si aliquem cogat uxor sacrificare idolis, qui talem dimittit, causa fornicationis dimittit, non tantum illius, sed et suae: illius, quia fornicatur; suae, ne fornicetur. Nihil autem iniquius, quam fornicationis causa dimittere uxorem, si et ipse convincitur fornicari. Occurrit enim illud, In quo enim alterum judicas, temetipsum condemnas: eadem enim agis quae judicas . Quapropter, quisquis fornicationis causa vult abjicere uxorem, prior debet esse a fornicatione purgatus:
Abbreviated transcription (Latin):
ad confirmandũ consiliũ suum. De inde sequitur
Alioquin filii urĩ immundi essent: nunc autẽ scĩs
uno exparentib siue utroq consentiente scĩfica¬
tierant. Quod nonfieret : si uno credente disso¬
tiaret᷑ coniugiũ. & non toleraretur infidelitas con¬
iugir᷑: ad opor nitatẽ credendi. Hoc est ergo con¬
siliũ eius cui credo dictum. eẽ. si quid suꝑ erogaue¬
ris rediens reddã tibi. Porro sunfidelitas fornica¬
tio est & idolatria infidelitas. & auaritia idolatria.
non est dubitandũ & auaritiã fornicationẽ esse.
Quisergo iã quãlibet illicitã concupiscentiã potest
recte afornicationis genere sẽparare . si auaritia
concupiscentias non tantũ quȩ instupris cũ alie¬
nis uiris aut fęminis cõmittunt᷑. sed omĩno qͦs libet
quȩ animã corpore male utentẽ alege dei aberrare
faciunt & ꝑnitiosȩ turpiterq corrumpipossit sine
crimine & uir uxorẽ dimittere &uxor uirũ. Quia

Expanded text:
ad confirmandum consilium suum. Deinde sequitur: ad confirmandum consilium suum. Deinde sequitur: Alioquin filii vestri immundi essent; nunc autem sanctiuno ex parentibus, sive utroque consentiente sanctificati erant: quod non fieret, nisi uno credente dissociaretur conjugium, et non toleraretur infidelitas conjugis usque ad opportunitatem credendi. Hoc est ergo consilium ejus, cui credo dictum esse, Si quid supererogaveris, rediens reddam tibi . 46. Porro si infidelitas fornicatio est, et idololatria infidelitas, et avaritia idololatria, non est dubitandum et avaritiam fornicationem esse. Quis ergo jam quamlibet illicitam concupiscentiam potest recte a fornicationis genere separare, si avaritia licitas concupiscentias, non tantum quae in stupris cum alienis viris aut feminis committuntur, sed omnino quaslibet, quae animam corpore male utentem a lege Dei aberrare faciunt, et perniciose turpiterque corrumpi, possit sine crimine et vir uxorem dimittere, et uxor virum: quia
Abbreviated transcription (Latin):
coniux infidelis quã uis meliussit non dimittere.
& tamen non licet scdm̃ p̃ceptũ dnĩ ut dimittatur
coniux. nisi causa fonicationis. fornicatio. ẽ. etiam
ipsa infidelitas. Quid enĩ dadicis apłe. certe ut uir
fidelis consentientẽ secum habitare mulierẽ in fidelẽ
non dimittat : Ita inquit : Cũ ergo hoc & dñs p̃cipiat
ne dimittat uir uxorẽ nisi causa fornicationis. quare
hic dicis: Egodiconon dñs : Quia scilicet idolatria quã
secuntur infideles. & quelibet noxia suꝑfacio forni¬
catio est Dñs autẽ ꝑmisit causa fornicationis uxorẽ
dimitti sed quia ꝑmisit : non iussit. Dedit locum
aplomonendi: ut qui uoluerit non dimittat uco¬
rẽ insidelem. Quosic fortasse possit fidelis fieri
Sanctificatus .ẽ. enĩ inquit uir infidelis in uxore :
et sanctificata est mulier infidelis infratre. Credo
& lin ꝑuxores fideles infidem uenirent & quãuis
non dicens nomina. exemplis tam̃ ortatus est

Expanded text:
conjux infidelis, quamvis melius sit non dimittere, conjux infidelis, quamvis melius sit non dimittere, et tamen non licet secundum praeceptum Domini ut dimittatur conjux nisi causa fornicationis, fornicatio est etiam ipsa infidelitas. 45. Quid enim tu dicis, Apostole? Certe ut vir fidelis consentientem secum habitare mulierem infidelem non dimittat. Ita, inquit. Cum ergo hoc et Dominus praecipiat, ne dimittat vir uxorem, nisi causa fornicationis, quare hic dicis, Ego dico, non Dominus? Quia scilicet idololatria quam sequuntur infideles, et quaelibet noxia superstitio, fornicatio est. Dominus autem permisit causa fornicationis uxorem dimitti: sed quia permisit, non jussit, dedit locum Apostolo monendi, ut qui voluerit non dimittat uxorem infidelem, quo sic fortasse possit fieri fidelis. Sanctificatus est enim, inquit, vir infet sanctificata est mulier infidelis in fratre fideliet viri per uxores fideles in fidem venirent; et quamvis non dicens nomina, exemplis tamen hortatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
dñi ꝑ sona sed ex sua monet : ita est hoc bonũ. ut si
quis aliter fecerit non sit p̃cepti transgressor. sicut
de uirgib paulo post dicit. p̃ceptũ dñĩ se. habere.
consiliũ autẽ dare. atq ita laudat uirginitatẽ ut ar¬
ripiat eã quȩ uolu erit. non tamen ut si non fecerit
contra p̃ceptũ fecisse iudicetur. Aliud est enĩ quod
iubetur : aliud quod monetur. aliud qͦd ignoscitr.
ubetar mulier auiro non discedere. Quod si recesse¬
nt manere innuptã : aut uiro reconciliari: Aliter
ergo nonlicet facere. Monetur autẽ uir fidelis
si habet uxorẽ infidelẽ consentientẽ secũ habitare.
non eã dimittere. Licet ergo et dimittere : quia ñ . ẽ.
p̃ceptũ dnĩ nedimittat. sed consiliũ apli. sicut monetꝰ
uirgo non nubere. Sed si nupserit: consiliũ quidem
non tenebit. sed contra p̃ceptũ non faciet. Ignoscitur¬
tamen: cũ dicitur. hoc autẽ dico scdm ueniam:
non secundũ imperiũ. Qua ꝓpt̃ silicet ut dimttat᷑

Expanded text:
ni persona, sed ex sua persona monet, ita est hoc bonum, ut si quis aliter fecerit, non sit praecepti transgressor: sicut de virginibus paulo post dicit, praeceptum Domini se non habere, consilium autem dare; atque ita laudat virginitatem, ut arripiat eam qui voluerit, non tamen ut si non fecerit, contra praeceptum fecisse judicetur. Aliud enim est quod jubetur, aliud quod monetur, aliud quod ignoscitur. Jubetur mulier a viro non discedere; quod si discesserit, manere innuptam aut viro suo reconciliari: aliter ergo non licet facere. Monetur autem vir fidelis, si habet uxorem infidelem consentientem secum habitare, non eam dimittere: licet ergo et dimittere; quia non est praeceptum Domini, ne dimittat, sed consilium Apostoli: sicut monetur virgo non nubere; sed si nupserit, consilium quidem non tenebit, sed contra praeceptum non faciet. Ignoscitur cum dicitur, Hoc autem dico secundum veniam, non secundum imperium. Quapropter, si licet ut dimittatur