comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
S uincor itaq pio ꝑfusus amore presenteni tuam
flere absentiam: quo michi triste uidetur omne quod
intueor : dum te suspirans abesse sentio. Et ut u̾bis
fortunati utar qualit̾ agnus amans genitricis ab
ubere pulsus. tristis ⁊ herbosis anxius errat agris: nũc
fugit ad campos feriens balatib auras: nunc redit
ad caulas. nec sine matre placent: sic me de tuis pat̾
absentem suggero u̾bis. Dies inquam obitus tui itti¬
nam non luxisset: quia nec pot̾at prior ẽẽ michi exiguo.
neq seuior ulla tuis omnib inlucescere. Quo quid a¬
gam quid ue faciam ꝑpendo: s merore amarus nõ
inuenio. prohibente ut dixi apło. multum flere uo¬
lens non audeo: gaudere: u̾o quamuis inuitus tua
abiit ⁊ recessit ymber: ergo uen̾unt niptie agni: inter
delicias paradysi frueris. Uox tua sonuit iam in au¬
rib meis: ⁊ audita ẽ uox turturis ita dicens. sicut
audiuimus fili: sic uidimus in ciuitate dñi. Audiui¬

Expanded text:
sed vincor itaque pio perfusus amore, praesentem tuam sed vincor itaque pio perfusus amore, praesentem tuam flere absentiam, quo mihi triste videtur omne quod intueor, dum te suspirans abesse sentio. Et ut verbis Fortunati utar: Qualiter agnus amans genitricis ab ubere pulsus Tristis et herbosis anxius errat agris: Nunc fugit ad campos, feriens balatibus auras; Nunc redit ad caulas, nec sine matre placent. Sic me de tuis, Pater, absentem suggero verbis; dies, inquam, obitus tui mihi utinam non luxisset, quia nec poterat pejor esse mihi exiguo, neque saevior ulla tuis omnibus illuscescere; quo quid agam quidve faciam perpendo, sub moerore amarus non invenio, prohibente, ut dixi, Apostolo, multum flere volens non audeo; gaudere vero, quamvis invitus, tuae abiit, et recessit imber. Ergo venerunt nuptiae Agni, inter delicias paradisi frueris, vox tua sonuit jam in auribus meis, et audita est vox turturis, ita dicens: Sicut audivimus, fili, sic vidimus in civitate Domini. Audivi
Abbreviated transcription (Latin):
dicentur. litt̾arum fidei commendabo: atq ita tuo refti¬
geratus alloquio tui ꝑ scl̃a memorabor: neq a meo
pot̾is euelli animo. insi nom̃ tuum laudesq deꝓinam
fidelis ẽ michi conscientia. quod quicquid dixero a tua
minus ẽ laude: ideo ꝑsuadere michi de te talia mini¬
me erubesco. Unde tua presens absentia micht ma¬
nens nouos in me generat lacrimarum affectus: ita
tamen ut presentia absens faciat gratulari: qd̃ iam
ꝑuen̾is ad diu ꝓmissa gaudia felix. Ne queso lacrimã¬
ti dicas. gratulari potius de me quam flere carorum
fili debueras: presertim cum scias me euasisse mundi
ludibria: ⁊ ꝑuenisse ad fontem et̾ne uite. Qui st me
diligeres. gauderes ntiq ⁊ congauderes: quia iam
fruor immortalitatis stola: ⁊ satior intuendo maie¬
statis głam. Scio mi pat̾ inquam scio. quia exutus¬
es carneis indumentis: celesti iamt frueris iusione.

Expanded text:
dicentur, litterarum fidei commendabo, atque ita tuo refridicentur, litterarum fidei commendabo, atque ita tuo refrigeratus alloquio, tui per saecula memorabor; neque a meo poteris evelli animo, nisi nomen tuum laudesque depromam. Fidelis est mihi conscientia, quod quidquid dixero a tua minus est laude; ideo persuadere mihi de te talia minime erubesco. Unde tua praesens absentia mihi manens, novos in me generat lacrymarum affectus: ita tamen ut praesentia absens faciat gratulari, quam jam perveneris ad diu promissa gaudia felix. 5. Ne, quaeso, lacrymanti dicas: Gratulari de me potius quam flere, charorum fili, debueras; praesertim cum scias me evasisse mundi ludibria, et pervenisse ad fontem aeternae vitae; qui si me diligeres, gauderes utique et congauderes, quia jam fruor immortalitatis stola, et satior intuendo majestatis gloriam. Scio, mi Pater, scio, inquam, quia exutus carneis indumentis, coelesti jam frueris visione;
Abbreviated transcription (Latin):
forma uirtittum: grtantum inquam tui recordor amo¬
ris iunculo: ut iux ad muõdum me ualeam int̾gtraq
zarum quem diligebat fleuisse mortuuu.  N solĩ
flenisse u̾um turbatum fuisse spĩt: nimiti e
cogor: tali ac tanto celi destitutus oratnlo. Reteram
ipsa natura docet carorum nõ obliuisti ede. s quib
possumus eos commendare ingeniis: ut.⁊ dtio in
mente firma. tencatur uisione carnis sublata ⁊ amor
in mente qͣm dudemi accensus fuerat. dunt melius
ornare cupiens finius litt̾arum officiis: quatinus tu¬
arum aromata uirtutum non tumulo teneantur clau¬
sa: s longe lateq in exemplum futuris fraglent tem¬
porib. Neq enim more quorumdam censeo pueros
hinc inde suꝑ tumulum constituere: qui tuas fingendo
laudes debeant decantare: ut instar lugubrium carmi¬
num. ad fletus ⁊ gemitum audientium pectora con¬
citent. S u̾itatis iura michimet torpentis. otio ne ab¬

Expanded text:
forma virtutum; in tantum, inquam, tui recordor, amoforma virtutum; in tantum, inquam, tui recordor, amoris vinculo, ut vix admodum me valeam inter utraque zarum quem diligebat flevisse mortuum, et non solum flevisse, verum turbatum fuisse spiritu, nimium fiere cogor, tali ac tanto coeli destitutus oraculo. Caeterum ipsa natura docet charorum non oblivisci debere, sed quibus possumus eos commendare ingeniis; ut et dilectio in mente firma teneatur, visione carnis sublata; et amor in mente qui dudum accensus fuerat, dum melius vornare cupiens funus litterarum officiis: quatenus tuarum aromata virtutum non tumulo teneantur clausa, sed longe lateque in exemplum futuris fragrent temporibus. Neque enim more quorumdam censeo pueros hinc inde super tumulum constituere, qui tuas fingendo laudes debeant decantare, ut instar lugubrium carminum ad fletus et gemitum audientium pectora concitent; sed veritatis jura mihimet torpentis otio ne ab
Abbreviated transcription (Latin):
quimus: ut dum eum oculis uidere negamur : saltem
mentis officio ꝓsequi m̾eamur. S dum hoc cogitare
incipio. duob ualde contraxiis afficior. intus: meroris
oportet: Itaq ꝑ felices eum iam transisse agones: quẽ
proculdubio requieuisse in xpr̃o sine fine beate man¬
surum minime dubitatur. S quia fletu amoris uin¬
cor potius quam desꝑationis ignauia. michi parcen¬
dum non ambigo. presertim cum apłs non flere ꝓhi¬
beat: nisi tantum ut de dormientib: tanquam ceteri
qui spem non habent nõ contristemur. Ergo longe a¬
liud ẽ cum desperatione contristari: aluid uero dolere
⁊ condolere: quod sic peccati causa huc uenimus: ut
ad modicum uix psarum aliquid esse uideamur. Unde
proculdubio carorum lacrimis abluere sepulturam. de¬
bite pietatis affectio esse debet: non erroris. Qua pie-¬
tate licet mentis ingenio segnis. tui recordor uirorum
carissime adalarde pat̾. senectutis decus. species scĩtatis.

Expanded text:
quimus; ut dum eum oculis videre negamur, saltem quimus; ut dum eum oculis videre negamur, saltem mentis officio prosequi mereamur. 3. Sed dum hoc cogitare incipio, duobus valde contrariis afficior intus, moeroris oportet. Itaque per felices eum jam transisse agones, quem procul dubio requievisse in Christo sine fine beate mansurum, minime dubitatur. Sed quia fletu amoris vincor potius quam desperationis ignavia, mihi parcendum non ambigo; praesertim cum Apostolus non flere prohibeat, nisi tantum ut de dormientibus, tanquam caeteri qui spem non habent, non contristemur . Ergo longe aliud est cum desperatione contristari, aliud vero dolere et condolere, quod sic peccati causa huc venimus, ut ad modicum vix parum aliquid esse videamur. Unde procul dubio charorum lacrymis abluere sepulturam debitae pietatis affectio esse debet, non erroris. 4. Qua pietate, licet mentis ingenio segnis, tui recordor, virorum charissime Adalharde pater, senectutis decus, species sanctitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
brsbest quagatus. stiedasns ab tnfiere .
hoc dicendum quod ex nichilo nati sumus: ⁊ post hec fu¬
turi sumus quasi non fuerimus. Terum igitur est. ⁊ in¬
cunctant̾ prosttendum xpr̃m resurrexisse a mortuis. et
mortem moriendo uicisse: ut similiter omnes qui in xpr̃o
moriuntur. iam nõ mortui immo in to uini atq beati
inueniantur. Deus enim uiuorum ẽ ⁊ nõ morientiũ:
eoquod in illo qui uiuit. om̃s qui in ipso sunt uiui. in¬
consueuit. Quapropt̾ officiosissimum ẽ sicut dixi. sanctoᷤᷤ
imitari uiros. uidelicet prefatum ambposium ⁊ beatum
iheronimum. reliquosq sacros imitabiles uiros: qui suiˢ
epytasia caris facundissime condiderunt. Et si non asseqͥ
eorum iura facundie queo. mat̾iam tamen loquendi
scias non deesse: quia eum recolere seribendo cupio uirũ:
quem pene scm̃ ⁊ admirabilem. uniuersus predicat orbiᷤ.
Quem quia uidimus ⁊ usi familiaritatis eius. Amore
licet indigni sumus. omnino tac̾e quaniuis indocti ne-¬

Expanded text:
est qui agnitus sit regressus ab inferis . hoc dicendum, quod ex nihilo nati sumus, et post haec futuri sumus quasi non fuerimus. Verum igitur est et incunctanter profitendum, Christum resurrexisse a mortuis, et mortem moriendo vicisse, ut similiter omnes, qui in Christo moriuntur, non jam mortui, imo in Christo vivi atque beati inveniantur. Deus enim vivorum est , et non morientium, eo quod in illo qui vivit, omnes qui in ipso sunt, vivi inconsuevit. 2. Quapropter officiosissimum est, sicut dixi, sanctos imitari viros, videlicet praefatum Ambrosium, et beatum Hieronymum, reliquosque sacros imitabiles viros, qui suis epitaphia charis facundissime condiderunt. Et si non assequi eorum jura facundiae queo, materiam tamen loquendi scias non deesse; quia eum recolere scribendo cupio virum, quem sanctum et admirabilem universus pene praedicat orbis; quem quia vidimus, et usi familiaritatis ejus amore, licet indigni sumus, omnino tacere, quamvis indocti ne
Abbreviated transcription (Latin):
uod doleaa scabere: tamen plerumq in eius quem amis̃¬
sum dolemus commemoratiõne quiescimus. Et dum scri-¬
endo mentem in eum dirigimus intentionemq defigimuᷤ:
iscetur nob̾ in sermone reuiuiscere: ⁊ totus medullam no-¬
stre mentis influere. Cet̾um posteritatis negotium ẽ. ut
cam exempla uirtatum. litt̾is commendemus: quatinuᷤᷤ
& nr̃m caritatis debitum proximis ꝑsoluamus: ⁊ patrũ
exempla quoa imttari. debeant filiis nõ negemus. Nomi-¬
mus igitur des nõ ꝑisse pest mortem. s beatius im̃mu¬
tatos. ut moriẽnso ad immo talia: sumine felicitatis
gaudia ꝙ uentrent esdcsre nc̃ Ommine penitus obiliite

Expanded text:
quod doleas scribere, tamen plerumque in ejus, quem amissum dolemus, commemoratione requiescimus; et dum scribendo mentem in eum dirigimus, intentionemque defigimus, videtur nobis in sermone reviviscere, et totus medullam mentis nostrae influere. » Caeterum posteritatis negotium est ut eorum exempla virtutum litteris commendemus, quatenus et nostrum charitatis debitum proximis persolvamus, et Patrum exempla, quos imitari debeant, filiis non negemus. Novimus igitur eos non periisse post mortem, sed beatius immutatos, ut moriendo ad immortalia summae felicitatis gaudia pervenirent. Idcirco non omnino penitus obl
Abbreviated transcription (Latin):
sua gaudens uideret reu̾sum sicuti mos ẽ feminarum.
pre gaudio in conspectu eiꝰ astans lacrimata fuisset. ipse
quoq ep̃s compunctus. nõ minus flere ceꝑit. Statimq
ipsum uidue filium libertate donatum. matri reddidit.
domumq gaudentes ire permisit.

Expanded text:
sua gaudens videret reversum, sicuti mos est feminarum, sua gaudens videret reversum, sicuti mos est feminarum, prae gaudio in conspectu eius astans lacrimata fuisset, ipse quoque episcopus compunctus non minus flere coeperit. Statimque ipsum viduae filium libertate donatum matri reddidit domumque gaudentes ire permisit.
Abbreviated transcription (Latin):
Sicq ⁊ oculus ceco et pes claudo. ⁊ pat̾ pauꝑum om̃mo¬
pauꝑes cotidie in brema ad escam suscipi iubebat duos
stilicet uiros. ⁊ duas feminas. Et uiris qͥdẽ ip̃e cũ frĩb pedes
lauabat. femimis aut̃ in predicto hospitali pauꝑum uice
illius quedam deo sacrata quam ipse in d̃i uoluntate et
religionis amore ꝓbatam hẽbat. Deniq cũ parroechiaᷤᷤ
more episcopali circuiret: anteꝙͣ ipse ad conuiuium ac¬
cederet. pauꝑes precipiebat introduci. Quib ipse ⁊ aqͣm
ad manus lauandas exhibebat. ⁊ eulogiis datis misce¬
bat. ⁊ mensa ante ipsos posita. sic demum ad suum con¬
uiuium cum hospitib accedebat.
t ut miscdĩe ac pietatis eius iuscera exemplis ap¬
prolemus. uidimus quandam cum int̾ multos
alios cuuisdam uidue filium in longinqua regione cap¬
tiuum abductum. in sueonum uidelicet precio redemp¬
tum ipse secum ad prĩam reduxisset. ⁊ cum ipsum mat̾

Expanded text:
Sicque et oculus caeco et pes claudo et pater pauperumSicque et oculus caeco et pes claudo et pater pauperumperes cotidie in Brema ad ęscam suscipi iubebat, duos scilicet viros et duas feminas. Et viris quidem ipse cum fratribus pedes lavabat, feminis autem in praedicto hospitali pauperum vice illius quaedam Deo sacrata, quam ipse in Dei voluntate et religionis amore probatam habebat. Denique cum parroechias more episcopali circuiret, antequam ipse ad convivium accederet, pauperes praecipiebat introduci. Quibus ipse et aquam ad manus lavandas exhibebat et eulogiis datis miscebat, et mensa ante ipsos posita, sic demum ad suum convivium cum hospitibus accedebat. t ut misericordiae ac pietatis eius viscera exemplis approbemus, vidimus quondam, cum inter multos alios cuiusdam viduae filium in longinqua regione captivum abductum, in Sueonum videlicet, pretio redemptum, ipse secum ad patriam reduxisset, et cum ipsum mater
Abbreviated transcription (Latin):
eum ꝑtinebant in pauꝑum expensionent distribuebat ⁊
quicquid argenti uel cuiuslibet census illi ꝓueniebat: in
usus indigentium decimabat. Insuꝑ in quinto anno om¬
nium animalium licet antea decimata fuerint. ad elemo¬
sinaꝵ dationent it̾unt ex integro decimationem faciebat.
De argento etiam qd̃ ad ecclias in monasteriis ueniebat
quartam partem ad hoc ipsum destinatam habebat.
uram u̾o pupillorum ac uiduaꝵ maximam sẽꝑ
habebat. ⁊ ubicumq anachoretas ẽẽ sciebat. siue
uiros. siue feminas. freq̃ntib insitationib. ⁊ donis ipsos
in dei feruitio confortare. ⁊ necessariis subsidiis adiuuare
studebat. Habebat quoq ⁊ in zona semꝑ propria saccellũ
cum nummis. ut si quando egens ueniret. ⁊ dispensator
elemosine sue deesset ipse sine mora quid daret haberet
S̾tudebat enim illud beati iob dictum ꝑ omnia implere.
uit nec saltem oculos uidue aliquandiu expectare faceret.

Expanded text:
eum pertinebant in pauperum expensionem distribuebat. Et eum pertinebant in pauperum expensionem distribuebat. Et quicquid argenti vel cuiuslibet census illi proveniebat, in usus indigentium decimabat. Insuper in quinto semper anno omnium animalium, licet antea decimata fuerint, ad elemosinarum dationem iterum ex integro decimationem faciebat. De argento etiam, quod ad ecclesias in monasteriis veniebat, quartam partem ad hoc ipsum destinatam habebat. uram vero pupillorum ac viduarum maximam semper habebat, et ubicumque anachoretas esse sciebat, sive viros sive feminas, frequentibus visitationibus et donis ipsos in Dei servitio confortare et necessariis subsidiis adiuvare studebat. Habebat quoque et in zona semper propria saccellum cum nummis, ut, si quando egens veniret, et dispensator elemosinae suae deesset, ipse sine mora quid daret haberet. Studebat enim illud beati Iob dictum per omnia implere, ut nec saltem oculos viduae aliquandiu expectare faceret.
Abbreviated transcription (Latin):
tres aut quatuor missas ipse astans ⁊ officium agẽs
celebrari faciebat. Statuto tam̃ legitimo temꝑe in die
publicam missam nisi aliqua ei incõmoditas accidisset.
ipse cantabat. Sin u̾o audiebat.
Nelemosinis uero dandis quã liberalissimus fu̾it. quiᷤᷤ
enarrare pot̾it. Cum omnia que hẽbat. in dñi uolun-¬
tate necessitatem patientib subministrare cupiebat:
Ubicumq enim aliquem in necessitate positum sciebat:
ex qͣnto pot̾at. eum adiuuare satagebat. Et nõ folum
in ꝓpria parroechia s etlam in longinquis regionib
posttis. subsidiumtꝰ stu adintquii ministrabat. Specialiu¬
tamen hospitale pauꝑum in brema cõstitutum habebat.
ad quem decimas denon nullis uillis disposuit ut ibi
cum cotidiana susceptione pauꝑum egroti quoq recrea¬
rentur. ꝑ omnem quoq episcopatumt suum decimas ani¬
maliunt ⁊ omuiunt redituum decimasq decimaꝵ que ad

Expanded text:
tres aut quattuor missas ipse astans et officium agens tres aut quattuor missas ipse astans et officium agens celebrari faciebat. Statuto tamen legitimo tempore in die publicam missam, nisi aliqua ei incommoditas accidisset, ipse cantabat; sin vero, audiebat. In elemosinis vero dandis quam liberalissimus fuerit, quis enarrare poterit, cum omnia quae habebat in Domini voluntate necessitatem patientibus subministrare cupiebat? Ubicumque enim aliquem in necessitate positum sciebat, ex quanto poterat eum adiuvare satagebat. Et non solum in propria parroechia, sed etiam in longinquis regionibus positis subsidium sui adiutorii ministrabat. Specialiutamen hospitalem pauperum in Brema constitutum habebat, ad quem decimas de nonnullis villis disposuit, ut ibi cum cotidiana susceptione pauperum aegroti quoque recrearentur. Per omnem quoque episcopatum suum decimas animalium et omnium redituum decimasque decimarum quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
u̾borum curabat. s compunctionem tantum cordis
crepat aliqͣndo scos qui deo obediunt beatificat. aliqͣndo
miseros ⁊ peccatores luget. Quib om̃ib semetipsum
semꝑ det̾iorem dicebat. que tasũ aliis. cum eo plalmos¬
canentib finito psalmo ipse solus tacite ruminare
solebat. nec ulli ea manifestare uolebat. Quidã tam̃
nr̃m qui ei familiarissimus erat. magna ui precum
uix ab eo obtinuit. ut ei ipsa pigmenta sic̃ ille cantare
solitus erat dittaret. Que tam̃ ipse conscripta iuuẽte
eo nemini innotuit. s post obitum eius quibusq le-¬
gere uolentib exhibuit. Int̾ psalmos aut̃ cantandũ
frequent̾ etiam manib oꝑari solitus erat. nam hus
dispositum habuit quos in nocte. quos in die
cantaret. quos dum se ad missam cantandam para¬
bat. quos dum tt̾um discalciatus ad lectum tre uole¬
bat. Mane autem semꝑ qͣnͣdo se calciabat:. ⁊ manus
lauabat. letaniam cantabat. ⁊ sic ad eccł̃iam ꝓfectus

Expanded text:
verborum curabat, sed compunctionem tantum cordis verborum curabat, sed compunctionem tantum cordis crepat; aliquando sanctos, qui Deo oboediunt, beatificat, aliquando miseros et peccatores luget. Quibus omnibus semet ipsum semper deteriorem dicebat. Quae tamen, aliis cum eo psalmoscanentibus, finito psalmo ipse solus tacite ruminare solebat, nec ulli ea manifestare volebat. Quidam tamen nostrum, qui ei familiarissimus erat, magna vi precum vix ab eo obtinuit, ut ei ipsa pigmenta, sicut ille cantare solitus erat, dictaret. Quae tamen ipse conscripta vivente eo nemini innotuit, sed post obitum eius quibusque legere volentibus exhibuit. Inter psalmos autem cantandum frequenter etiam manibus operari solitus erat. Nam his salmis dispositum habuit, quos in nocte, quos in die cantaret, quos dum se ad missam cantandam parabat, quos dum iterum discalciatus ad lectum ire volebat. Mane autem semper quando se calciabat et lavabat laetaniam cantabat, et sic ad ecclesiam profectus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ad laudem quoq beate ⁊ et̾ne uite ⁊ t̾rorem gehenne
⁊ quicquid ad compunctionem ꝑtinet ⁊ lam̃tum. Teste ᷤᷤ
sunt ⁊̃ fratres. ⁊ apud uos et in noua corbeia degentes
quos ꝓ hoc opere frequent̾ postulauit. quiq illi non¬
nulla huiuscemodi conscripta miserunt. S ñquã illi
sat esse pot̾at. quia omnem uitam suam in luctu et
lacrimis exigere uolebat. Nam licet illi compunctio cor¬
dis frequenter lacrimas excitaret. nõ tam̃ uniquam
ei sufficientes usdebantur. nisi qd̃ in ultimo etatis sue
anno hanc quoq grãm diu quesitam dño largiente
promeruit. ut quotienscumq uellet ploraret.
emq ex ipsis compuncti uis reb ex sacra script᷑a
sumptis ꝑ om̃s psalmos unicuiq uidelicet psal¬
mo ꝓpriam aptauit orati unculam. qd̵ ipse pignien¬
tum uocitare solebat. ut ei psalmi hac de causa dulces¬
cerent. In quib uidelicet pigm̃tis ipse nõ compositionẽ

Expanded text:
ad laudem quoque beatae aeternae vitae et terrorem gehennae, ad laudem quoque beatae aeternae vitae et terrorem gehennae, et quicquid ad compunctionem pertinet et lamentum. Testes sunt etiam fratres et apud vos et in Nova Corbeia degentes, quos pro hoc opere frequenter postulavit, quique illi nonnulla huiuscemodi conscripta miserunt. Sed numquam illi sat esse poterat, quia omnem vitam suam in luctu et lacrimis exigere volebat. Nam licet illi compunctio cordis frequenter lacrimas excitaret, non tamen umquam ei sufficientes videbantur, nisi quod in ultimo aetatis suae anno hanc quoque gratiam diu quaesitam Domino largiente promeruit, ut quotienscumque vellet ploraret. Denique ex ipsis compunctivis rebus, ex Sacra Scriptura sumptis, per omnes psalmos unicuique videlicet psalmo propriam aptavit oratiunculam. Quod ipse pigmentum vocitare solebat, ut ei psalmi hac de causa dulcescerent. In quibus videlicet pigmentis ipse non compositionem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cum dĩ gr̃a liberaberis qd̾ ita ⁊ fastum ẽ.
Iam u̾o postꝙͣ senuit. nõ adeo potuit de ꝙbo abstin̾e. potꝰ
tamen ei semꝑ aqua erat. nisi qd̃ ꝓpt̾ uanam glam ui¬
tandam magis quã aliquam suauitatem capiendã
Ailiqͣntulum ipsi aque qm bibiturus erat de potu. ad¬
miscebat. Quia tamen in senectute sua solito neqͥuit
uti parsymonio. studuit hoc elemosinis ⁊ orationib
multisꝙ aliis bonis compensare. Huius namq rei
gr̃a multos redemit captiuos. quos ⁊ libertate donanit.
Non nullos tam̃ eoꝵ qui ad hoc apti ẽe pot̾ant. ad d̃
seruitim educandos. litt̾is diuinis instruere iussit.
qrro ad deuotionem sibi in dĩ amore acuendã
quam studiosus fuerit. testantur codices magni apd̃
nos quos ipse ꝓpria manu ꝑ notas conscripsit. Qui
solum modo illa continere nostunt᷑. que ad laudem om¬
nipotentis dĩ ꝑtinent. ⁊ ad peccõrum redargutionem.

Expanded text:
et cum Dei gratia liberaberis'. Quod ita et factum est. et cum Dei gratia liberaberis'. Quod ita et factum est. Iam vero postquam senuit non adeo potuit de cibo abstinere; potus tamen aqua ei semper erat, nisi quod propter vanam gloriam vitandam magis quam aliquam suavitatem capiendam aliquantulum ipsi aquae, quam bibiturus erat, de potu admiscebat. Quia tamen in senectute sua solito nequivit uti parsimonio, studuit hoc elemosinis et orationibus multisque aliis bonis compensare. Huius namque rei gratia multos redemit captivos, quos et libertate donavit. Nonnullos tamen eorum, qui ad hoc apti esse poterant, ad Dei servitium educandos, literis divinis instruere iussit. Porro ad devotionem sibi in Dei amore acuendam quam studiosus fuerit, testantur Codices magni apud nos, quos ipse propria manu per notas conscripsit. Qui solummodo illa continere noscuntur, quae ad laudem omnipotentis Dei pertinent et ad peccatorum redargutionem,
Abbreviated transcription (Latin):
ab hac ꝑuitiosissima impietate liberaret. Cumq ꝓ hac
re precib esset sollicitius intentus quadam nocte sõpori
deditus uidit se quasi usq in celum rapi. ⁊ totum scl̃m
ac si intet̾rimam uallem collectum. ex quo tamen ⁊ bõꝵ
anime licet raro angłico ministerio rapiebant᷑ ⁊ duce¬
bantur in celum. In qua uidelicet tenebrosa ualle osten¬
sum ẽ ei etiam quasi sementiuum quoddam. ex quo
genus humanum ducit originem. Cumq hec omnia
admirans ⁊ horrescens aspiceret. uisus ẽ ut attenderet.
quo mitio in hanc uitam ueniret. ac dictum ẽ. Tinde
inquit homini ulla iactantia ẽẽ pot̾it. qui de tam uili
origne in conualle lacrimaꝵ ꝓcreatus sit: Et quicqͥd
boni habuerit. nõ a se s ab eo aquo omne datum opti-¬
num ⁊ omne donum ꝑfectum ẽ acceꝑit: Si igit᷑ ul¬
t̾ius inquit ab ulla temptatus fueris cenodoxie peste
istud inmentem reducens memorare unde ꝓgenitus sis

Expanded text:
ab hac perniciosissima impietate liberaret. Cumque pro hac ab hac perniciosissima impietate liberaret. Cumque pro hac re precibus esset sollicitius intentus, quadam nocte sopori deditus, vidit se quasi usque in caelum rapi et totum saeculum acsi in teterrimam vallem collectum. Ex quo tamen et beatorum animae, licet raro, angelico ministerio rapiebantur et ducebantur in caelum. In qua videlicet tenebrosa valle ostensum est ei etiam quasi sementivum quoddam, ex quo genus humanum ducit originem. Cumque haec omnia admirans et horrescens aspiceret, iussus est, ut attenderet, quo initio in hanc vitam veniret, ac dictum: 'Unde', inquit, 'homini ulla iactantia esse poterit, qui de tam vili origine in convalle lacrimarum procreatus sit? Et quicquid boni habuerit, non a se, sed ab eo, a quo omne datum Optimum et omne donum perfectum, acceperit? Si igitur ulterius', inquit, 'ab ulla temptatus fueris coenodoxiae peste, istud in mentem reducens memorare, unde progenitus sis,
Abbreviated transcription (Latin):
amabat. Ad qd̾ opus ⁊ cellam aptam sibi constructam ha¬
bebat. qͣm appellabat quietũ locum. ⁊ amicum merori. Ubi
cum paucis demoratus. quotienscumq a p̾dicatõne. ⁊ eccle¬
siasticis officiis. ⁊ ab inquietudine paganoꝵ liber ẽẽ pot̾at.
habitauit secum. Ita tam̃ ut ñ quam ꝓprium commodũ
⁊ solitudinis amorem gregis sibi cõmissi p̃poneret utilitati.
Porro quousq iuuentutis aliquatenus potitus ẽ robore
ꝑsepe ⁊ panem in pond̾e ⁊ aquam ĩ mensura sumebat: maxi¬
me quanidiu solitudine ei uti licitum erat.
uo tempore. nõ modice ut ipse affirmabat. a spritu¬
temptatus ẽ cenodorie. Studebat namq inimicus
humani gen̾is peste iam dicta animum illius inficere. ⁊
magnus sibi ipse in oculis suis udebatur: quia talit̾ ab¬
stineret. Qua dere tristis factus. ⁊ ad d̾ni pietatem totiᷤᷤ
iuirib in or̃one comu̾sus postulabat. ut sua eum gr̃a

Expanded text:
amabat. Ad quod opus et cellam aptam sibi constructam haamabat. Ad quod opus et cellam aptam sibi constructam habebat, quam appellabat quietum locum et amicum maerori. Ubi cum paucis demoratus, quotienscumque a praedicatione et ecclesiasticis officiis et ab inquietudine paganorum liber esse poterat, habitavit secum; ita tamen, ut numquam proprium commodum et solitudinis amorem gregis sibi commissi praeponeret utilitati. Porro quousque iuventutis aliquatenus potitus est robore, persaepe et panem in pondere et aquam in mensura sumebat. Maxime, quamdiu solitudine ei uti licitum erat. Quo tempore non modice, ut ipse affirmabat, a spiritutemptatus est coenodoxiae. Studebat namque inimicus humani generis peste iam dicta animum illius inficere, et magnus sibi in oculis suis videbatur, quia taliter abstineret. Qua de re tristis factus et ad Domini pietatem totis viribus in oratione conversus, postulabat, ut sua eum gratia
Abbreviated transcription (Latin):
ane quia de causa legationis eiꝰ ⁊ cura qua alios
saluare cupiebat. multa iam diximus. qualis. in
semetipso in execcitatione falutis ꝓprie anime exciterit.
qualit̾q corpus suum ꝓ diuino timore continue affli¬
rerit. iam nũc tempus ẽ enarrandi. Qualis namq in
monasterio apud uos in om̃i frugalitate. ⁊ deuotionis
studio effulserit. nõ opus ẽ nobis ea dic̾e. que uob̾ sunt
optime comꝑta. Tamen ut auditum hẽmus. ip̃e ado.¬
lescens. ⁊ iuuenis. senib ⁊ grandeuis mirandus uidebat᷑
⁊ imitandus. Iam u̾o sumpto apud nos ep̃atu. hoc omnino
qd̃ in monasterio inchoau̾at modis om̃ib augm̃tare. s
⁊ om̃ium nitasscõꝵ imitari studuit. specialius tamen bĩ
martini. Cylitio namq ad carnem. nõ solum in die s
etiam in nocte usus ẽ. Deniq sicut in eiꝰ uita leg̾at. ma¬
gnopere ppłis u̾bum dñi p̾dicando ꝓdesse studebat. int̾dũ
tam̃ ut seipsum u diuina exerc̾et phylosophia solitudinẽ

Expanded text:
ane, quia de causa legationis eius et cura qua alios salvare cupiebat multa iam diximus, qualis in semet ipso in exercitio salutis propriae animae extiterit, qualiterque corpus suum pro divino timore continue afflixerit, iam nunc tempus est enarrandi. Qualis namque in monasterio apud vos in omni frugalitate et devotionis studio effulserit, non opus est nobis ea dicere quae vobis sunt optime comperta. Tamen, ut auditum habemus, ipse adolescens et iuvenis senibus et grandevis mirandus videbatur et imitandus. Iam vero sumpto apud nos episcopatu, hoc omnino quod in monasterio inchoaverat modis omnibus augmentare, sed et omnium vitam sanctorum imitari studuit, specialius tamen beati Martini. Cilicio namque ad carnem non solum in die, sed etiam in nocte usus est. Denique, sicut in eius vita legerat, magnopere populis verbum Domini praedicando prodesse studebat. Interdum tamen, ut se ipsum in divina exerceret philosophia, solitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes ut dyocesim paruam ⁊ ad modum captiuatã au-¬
geret. Locum tamen ad archiepiscopalem dignitatem aucto¬
ritate apłica firmatum. nullatenus immutandum. Una¬
nimo ergo consensu cum uoluntate predicti regis piissi¬
mi ludouici. ep̃i ibi constituti cenfuerunt: ut sedem ad
quam consecratus fuerat pat̾ nr̃ anschariũs reciperet. ⁊ si
quid ultra albiaui ex ferdensi ipse retineret dyocesi ex
bremensis eccł̃ie parrochia. illius sedis restitueret ep̃o.
Qd̃ ita ⁊ regio iussu. ⁊ synodali ep̃orum decreto. ipsius

Expanded text:
dicentes, ut dioecesim parvam et admodum captivatam audicentes, ut dioecesim parvam et admodum captivatam augeret, locum tamen ad archiepiscopalem dignitatem auctoritate apostolica firmatum nullatenus immutandum. Unanimo ergo consensu cum voluntate praedicti regis piissimi Hludowici episcopi ibi constituti censuerunt, ut sedem, ad quam consecratus fuerat, pater noster Anskarius reciperet, et si quid ultra Albiam ex Ferdensi ipse retineret dioecesi, ex Bremensis ecclesiae parroechia illius sedis restitueret episcopo. Quod ita et regio iussu et synodali episcoporum decreto, ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
Uerum ne in aliquo scrupulum ferdensis pateretur ep̃s.
quod etiam partem de suo episcopatu ultra albiam sumptã.
ipse cum bremensi tota simul parrochiam retineret. statuerũt
ut sicut tempore domini ludouici imꝑatoris primo fuerant.
episcopatus ipse. ⁊ bremensis scilicet ⁊ ferdensis restituerent᷑.¬
⁊ ipse teneret bremensem. Ex qua maior pars dyocesis sue
sumpta suerat. que etiam tunc pastoris erat presentia deso¬
lata. Quo decreto ita ab epĩs constituto. ipse iubente rege
bremensem suscepit dyocesint gubernandam. porro partem
parrochie que ultra albiam ad seꝑtinere: debebat. uualdga-¬
rius recepit tunc ferdensis ep̃s. Qd̃ cum ita aliquandiu
esset. it̾um diligentius ipsa re in alio concilio epõrum uenti¬
lata. uisum ẽ eis non bonum ẽe. ut sedes ad quam ille ordi¬
natus fuerat. ab alio ep̃o teneretur. Nam hãmaburg. tunc
in partem cesserat uualtgarii. Potestatem quidem regis ẽe

Expanded text:
Verum, ne in aliquo scrupulum Ferdensis pateretur episcopus, Verum, ne in aliquo scrupulum Ferdensis pateretur episcopus, quod etiam partem de suo episcopatu ultra Albiam sumptam ipse cum Bremensi tota simul parroechia retineret, statuerunt, ut, sicut tempore domni Hludowici imperatoris primo fuerant episcopatus ipsi, et Bremensis scilicet et Ferdensis, restituerentur, et ipse teneret Bremensem; ex qua maior pars diocaesis suae sumpta fuerat, quae etiam tunc pastoris erat praesentia desolata. Quo decreto ita ab episcopis constituto, ipse iubente rege Bremensem suscepit diocesim gubernandam; porro partem parroechiae, quae ultra Albiam ad se pertinere debebat, Waldgarius recepit tunc Ferdensis episcopus. Quod cum ita aliquandiu esset, iterum diligentius ipsa re in alio concilio episcoporum ventilata, visum est eis, non bonum esse, ut sedes, ad quam ille ordinatus fuerat, ab alio episcopo teneretur – nam Hammaburg tunc in partem cesserat Waldgarii –, potestatem quidem regis esse
Abbreviated transcription (Latin):
mandatum ꝑficeret. Et quia in hac ꝓuintia cellam nullã
huic legationi habebat congruam. erat aut̃. ibi iuxta e¬
piscopatus bremensis eccl̃ie tunc desolatus pastore. illum
ei dare disposuit. Unde in publico conuentu ep̃orum cet̾o¬
rumq fidelium suoꝵ tractare: cum eis cepit. itrum hoc.
ei facere canonica auctoritate liceret. Dominus enim et
pastor nr̃ hoc sibi ꝑiculosum ẽẽ. aliquomodo formidans.
⁊ ne a quibuslibet neuo cupiditatis rep̾henderet᷑ caute
prenidens. nõ facile huic daspositioni assentiebat. Iubente
itaq rege: hec eadem res iñ concilio ep̃oxun uentilata
e. Qm ĩułtis pecedentib exemplis probau̾unt bene
posse fieri. ut quia dyocesis illa ad quam ordinatus fuerat¬
ipse. ad modum piͣaua erat. nam non isi quatuor baptis¬
males habebat ecclias. ⁊ hec ipsa multotiens. iam barbaro¬
rum intursionib deuastata. ista ei causa solatii adiung̾et᷑.

Expanded text:
mandatum perficeret. Et quia in hac provintia cellam nullam mandatum perficeret. Et quia in hac provintia cellam nullam huic legationi habebat congruam, erat autem ibi iuxta episcopatus Bremensis ecclesiae tunc desolatus pastore, illum ei dare disposuit. Unde in publico conventu episcoporum ceterorumque fidelium suorum tractare cum eis coepit, utrum hoc ei facere canonica auctoritate liceret. Dominus enim et pastor noster hoc sibi periculosum esse aliquo modo formidans et, ne a quibuslibet nevo cupiditatis reprehenderetur, caute praevidens, non facile huic dispositioni assentiebat. Iubente itaque rege haec eadem res in concilio episcoporum ventilata est. Qui multis praecedentibus exemplis probaverunt, bene posse fieri, ut, quia dioecesis illa, ad quam ipse ordinatus fuerat, admodum parva erat – nam nonnisi quattuor baptismales habebat ecclesias – et haec ipsa multotiens iam barbarorum incursionibus devastata, ista ei causa solacii adiungeretur.
Abbreviated transcription (Latin):
cessiset uenerandi regis karoli. ipse eam a feruitiõ qd̃
pat̾ suus disposuerat amouit. ⁊ uob̾ bene cognito dedit
rogiiario. Pro qua re: cum ⁊ a fratrib siuis głosissimiᷤᷤ
regib ⁊ a multis quoq aliis sepius fuisset admonitus
⁊ ipse eorum petitioni nullatenus assentiret. iam dictus
pat̾ nr̃ multiplicib tunc atteri cepit necessitatib ⁊ indi¬
gentiis. Unde contigit ut ⁊ frẽs ur̃i qui hic tunc cum eo
aderant ad uram societatem redieruit. ⁊ multi quoq alg
causa pauꝑtatis eum dereliquerint: Ipse tam̃ cum paucis
qui cum eo subsisterant ꝓut pot̾at se agebat. ⁊ licet iñ
pauꝑtate degens. iniunctum sibi officium nequaꝙͣ dese̾re
in manu dñ est clementissimi domuni ⁊ senioris nr̃i ludo¬
uici regis. qui post patrem suum huius regni gub̾nacula
fuscepit. ad hoc animum incitauit ut querere inciperet un¬
de ei solatium subfistendi face̾ posset. quo legationis sue-

Expanded text:
cessisset venerandi regis Karoli, ipse eam a servitio, quod cessisset venerandi regis Karoli, ipse eam a servitio, quod pater suus disposuerat, amovit et vobis bene cognito dedit Raginario. Pro qua ré cum et a fratribus suis gloriosissimis regibus et a multis quoque aliis saepius fuisset admonitus, et ipse eorum petitioni nullatenus assentiret, iam dictus pater noster multiplicibus tunc atteri coepit necessitatibus et indigentiis. Unde contigit, ut fratres vestri, qui hic tunc cum eo aderant, ad vestram societatem redierint, et multi quoque alii causa paupertatis eum dereliquerint. Ipse tamen cum paucis, qui cum eo substiterant, prout potuerat se agebat, et, licet in paupertate degens, iniunctum sibi officium nequaquam deserein manu Domini est, clementissimi domini et senioris nostri Hludowici regis, qui post patrem suum huius regni gubernacula suscepit, ad hoc animum incitavit, ut quaerere inciperet, unde ei solacium subsistendi facere posset, quo legationis suae
Abbreviated transcription (Latin):
eius amore iũ pauperes illius distributa fuerunt.
gitur post excessum predicti uiri herigarii iam memora¬
tus sacerdos dei ardgarius amore solitarie quam ante
duperat uite ab illis partib egressus locum suũ repetiiti
Sicq denuo xpnani ibi positi sacerdotali sunt presentia
destituti. Qua de re manifesto patuit iuditio. qd ad cor¬
rolorandam fidem prefati uiri herigarii necnon ⁊ supra
dicte matrone parct̾ꝙ ut exitum eorum diuine cõmen¬
daret dementie. ⁊ qd̃ fideliter desiderau̾ant mysterium
uidelicet sacre communionis ꝓ ultimo uiatico ꝑciꝑent.
iam dictus anachoreta. ardgarius ad illas partes destinatꝰ
tigit bone memorie ludouicum serenissimum mm̃i¬
ꝑatorem diuino ordinante iudicio uita presenti decessisse.
Post cuius obitum. cum de regni diuisione magna fie.¬
ret ꝑturbatio pastoris quoq nr̃i aliquomodo labe fastari
cepttͣ legatio. Nam cum cella supadicta turholt in partẽ

Expanded text:
eius amore in pauperes illius distributa fuerint'. eius amore in pauperes illius distributa fuerint'. Igitur post excessum praedicti viri Herigarii iam memoratus sacerdos Ardgarius amore solitariae, quam ante duxerat, vitae ab illis partibus egressus, locum suum repetiit. Sicque denuo christiani ibi positi sacerdotali sunt praesentia destituti. Qua ré manifesto patuit indicio, quod ad corroborandam fidem praefati viri Herigarii necnon et supra dictae matronae, pariterque ut exitum eorum divinae commendaret clementiae, et quod fideliter desideraverant, mysterium videlicet sacrae communionis, pro ultimo viatico perciperent, iam dictus anachoreta Ardgarius ad illas partes destinatustigit, bonae memoriae Hludowicum serenissimum imperatorem, divino ordinante iudicio, vitae praesenti decessisse. Post cuius obitum cum de regni divisione magna fieret perturbatio, pastoris quoque nostri aliquo modo labefactari coepit legatio. Nam cum cella supradicta Turholt in partem
Abbreviated transcription (Latin):
tribuerit intimabant. Quia cum inquiunt matri tue
obediens fiusti. ⁊ fidem tuam circa eam illibatam fer¬
uasti. ⁊ tanti itin̾is labore suscepto elemosinam illius
strenue implesti: dñs omnium bonorum retributqꝵ ꝓ
mercedis retributione. ⁊ necessitatis tue subsidio ista
indiget. Ipse quoq omnia que ꝓ eius nomine a fidelib
illius iñ necessitates pauꝑum ac seruorum. illius di¬
stributa fuerint: in celesti regno compensabit. Quod
ita ẽe. ne aliquo modo dubitares. ⁊ ne te census dati
distributio peniteret hoc te dñs miracło certificare
dignatus est. Hoc iam signo quod mat̾ tua cũ dño
salua sit sirmiter ccede: hoc miraculo admonita tu ꝙͦ
pensabuntur in celis. Ista ergo tibi a dño donata. tua
sunt ⁊ tuo arbitrio. quomodo cumq uolueris ca dispen¬
sabis. Nam ea que in usus tuos acceꝑas ipse tibi reddere
noluit᷑ quia ea tantum sua benignitate retribuit que ꝓ

Expanded text:
tribuerit, intimabant. 'Quia', inquiunt, 'matri tuae tribuerit, intimabant. 'Quia', inquiunt, 'matri tuae oboediens fuisti et fidem tuam circa eam illibatam servasti et, tanti itineris labore suscepto, elemosinam illius strenue implesti, Dominus omnium bonorum retributor pro mercedis retributione et necessitatis tuae subsidio ista indiget. Ipse quoque omnia, quae pro eius nomine a fidelibus illius in necessitates pauperum ac servorum illius distributa fuerint, in caelesti regno recompensabit. Quod ita esse, ne aliquo modo dubitares, et ne te census dati distributio peniteret, hoc te Dominus miraculo certificare dignatus est. Hoc etiam signo, quod mater tua cum Domino salva sit, firmiter crede; hoc miraculo admonita, tu qupensabuntur in caelis. Ista ergo tibi a Deo donata tua sunt, et tuo arbitrio, quomodocumque volueris, ea dispensabis. Nam ea quae in usus tuos acceperas ipse tibi reddere noluit, quia ea tantum sua benignitate retribuit. quae pro
Abbreviated transcription (Latin):
pensari deberet eam instruerent Cum ergo quadam die
causa dispensandi loca scã ꝑagrarent ⁊ medietas iam
distributa esset. ipsa fociis suis dixit. Nunc iam lasse
sumus. melius ẽ ut nobis aliquid de uino ematur. unde
refocilari possimius. ⁊ sic demumi cepta ꝑagamus. Da¬
tis igitur ad hoc septem denariis ⁊ uirib resimptis. qd̾̃
ceꝑe ꝑeg̾unt. Quib completis: ipsa ad hospicium suum
rediens saccum in quo argentum fuerat in quodam lo¬
co uacuunt posuit s largiente suꝑno munere denuo
ipsumi locum adiens. sicuti antea fuerat plenũ inuenit.
Que tanto obstupefacta miraculo ascitis ad se que cũ
ea prius ierãt religiosis feminis. quid sibi contigerit o¬
stendit. Coram quib quid ibi esset computans. tantũ¬
dem precii esse. inuenit quantum illo aduexerat exceptiᷤᷤ¬
eis innotuit. Qui grãm dei ꝓ tanta eius bonitate lau
dantos quod eius labori ac bone intentioni dñs ea re¬

Expanded text:
pensari deberet, eam instruerent. Cum ergo quadam die pensari deberet, eam instruerent. Cum ergo quadam die causa dispensandi loca sancta peragrarent, et medietas iam distributa esset, ipsa sociis suis dixit: 'Nunc iam lassae sumus; melius est, ut aliquid nobis de vino ematur, unde refocilari possimus, et sic demum coepta peragamus'. Datis igitur ad hoc 4 denariis, et viribus resumptis, quod coepere peregerunt. Quibus completis, ipsa ad hospitium suum rediens, saccum, in quo argentum fuerat, in quodam loco vacuum posuit, sed, largiente superno munere, denuo ipsum locum adiens, sicuti antea fuerat plenum invenit. Quae tanto obstupefacta miraculo, ascitis ad se, quae cum ea prius ierant, religiosis feminis, quid sibi contigerit, ostendit. Coram quibus quid inibi esset computans, tantundempretii esse invenit, quantum illo advexerat, exceptieis innotuit. Qui gratiam Dei dantes, quod eius labori ac bonae intentioni Dominus re
Abbreviated transcription (Latin):
nita sedule ab eo exquirens. Uerum int̾ hec languore
se preoccupante cepit infirmari. Et sollicita de obitu suo
memoratum ad se acersiri fecit presbit̾um. ⁊ accepto de
manu eius optato uiatico felicit̾ inigrauit ad dñm.
Ipsa u̾o elemosinis semꝑ intenta quia in scl̃i quoq reb
diues erat. filie sue predicte cathle nomine iniunxerat.
ut post suum ex hac luce discessum cuncta que illius erãt
in pauꝑes dispensaret. Et quia hic minus pauꝑes inueni¬
untur. post obitum inquit meum cum tibi primo oportu¬
nitas euen̾it. uenditis omnib que hic dispensata ñ fue¬
rint. sume tecum argentum ⁊ uade ad dorstadum. Ibi
sunt eccłie plurime. ⁊ sacerdotes. ac clerici. ibi indigentiũ
multitudo. Illo adueniens. quere qui te doceant fideles.
iusserat strenue adimpleuit. Arreptoq itinere
ꝑueniens  dorstadum religiosas ibi exquisiuit femi-¬
nas que cum ea loca scã circum irenti ⁊ quid cuiq dis¬

Expanded text:
nita sedule ab eo exquirens. Verum inter haec languore nita sedule ab eo exquirens. Verum inter haec languore se praeoccupante, coepit infirmari. Et ita sollicita de obitu suo, memoratum ad se accersiri fecit presbiterum, et accepto de manu eius optato viatico, feliciter migravit ad Dominum. Ipsa vero elemosinis semper intenta, quia in saeculi quoque rebus dives erat, filiae suae praedictae Catlae nomine iniunxerat, ut post suum ex hac luce discessum cuncta quae illius erant in pauperes dispensaret. 'Et quia hic minus pauperes inveniuntur, post obitum', inquit, 'meum, cum tibi primo oportunitas evenerit, venditis omnibus quae hic dispensata non fuerint, sume tecum argentum et vade ad Dorstadum. Ibi sunt ecclesiae plurimae et sacerdotes ac clerici, ibi indigentium multitudo. IIIó adveniens, quaere, qui rite doceant, fideles, iusserat strenue adimplevit. Arreptoque itinere perveniens ad Dorstadum, religiosas ibi exquisivit feminas, quae cum ea loca sancta circuirent et, quid cuique dis
Abbreviated transcription (Latin):
guero bona scd̃m uoluntatem suam prestare poterit.
Predicta itaq religiosa femina nomine frideburg in bo¬
nitate uite ⁊ fidei constantia laudabilis dies uite sue
usq ad tempus ꝑduxit senectutis. Cumq iam appropin¬
quare diem sue crederet mortis ⁊ post discessum domni
Gautberti nullus ibi tunc adesset sacerdos. ipsa amore
sacrificii qd̃ audierat uiaticum ẽẽ xprĩanorum euino
aliquid emptum in quodam resernari fecit uasculo:
filie sue etiant in fide religiose demandans. ut si quando
ei tempus instaret ultimum de ipso uino quia sacrifici¬
um non habebat ei mos distillaret. ut uel sic dñi gratie
exitum suumt commendaret. Illud itaq uinum. trib
fere annis apud eam conseruatum ẽ. sicq contigit il¬
luc predictum aduentasse facerdotem ardgarium. Quo
ibi posito ipsa quandiu uires habuit religiõis sue deuo¬
tionem exercuit missarum sollempnia ⁊ salutaria mo¬

Expanded text:
guero bona secundum voluntatem suam praestare poterit'. guero bona secundum voluntatem suam praestare poterit'. Praedicta itaque religiosa femina nomine Frideburg, in bonitate vitae et fidei constantia laudabilis, dies vitae suae usque ad tempus perduxit senectutis. Cumque iam appropinquare dies suae crederet mortis, et post discessum domni Gauzberti nullus ibi tunc adesset sacerdos, ipsa amore officii, quod audierat viaticum esse christianorum, de vino aliquid emptum in quodam reservari fecit vasculo; filiae suae etiam in fide religiosae demandans, ut, si quando ei tempus ultimum instaret, de ipso vino, quia sacrificium non habebat, ei in ós distillaret, ut vel sic Domini gratiae exitum suum commendaret. Illud itaque vinum tribus fere annis apud eam conservatum est, sicque contigit, illuc praedictum adventasse sacerdotem Ardgarium. Quo ibi posito, ipsa quamdiu vires habuit religionis suae devotionem exercuit, missarum sollemnia et salutaria mo
Abbreviated transcription (Latin):
dementie communione sacra ꝑcepta felicit̾ in xpr̃o obiit
De cuius fidei constantia multa adhuc dici poterant s
quia breuitati studuimus hec dicta sufficiant.sn
llis quoq temporib apud eos matrona quedam fuit
ualde religiosa: quam nulla unquam improborum ꝑ-¬
u̾sitas a fidei sue potuit rectitudine eu̾tere. Cui frequẽ¬
t̾ in quacumq necessitate posite ut more eorum ydolis
sacrificaret suggestum ẽ. s illa immobilis fidei sue mu¬
nia non reliquit: uanum esse dicens. a simulachris
mirtis ⁊ surdis auxilium querere: ⁊ abhominabile
sibi uideri ut hiis quib in baptismo renuntiauerat
denuo intenderet. ⁊ sponsionem quam xpr̃o ꝓmiserat
falleret. Si enim malum ẽ inquit hominib mentiri
quantomagis deo: Et si bonum ẽ int̾ homines fidem
constare. quantomagis qui fidem dñi accipit nullate¬
nus ab ea debet immutari. neq uanitatem ueritati

Expanded text:
clementiae, communione sacra percepta, feliciter in Christo obiit. clementiae, communione sacra percepta, feliciter in Christo obiit. De cuius fidei constantia multa adhuc dici poterant, sed, quia brevitati studuimus, haec dicta sufficiant. 20. Illis quoque temporibus apud eos matrona quaedam fuit valde religiosa. quam nulla umquam improborum perversitas a fidei suae potuit rectitudine evertere. Cui frequenter in quacumque necessitate positae, ut more eorum idolis sacrificaret, suggestum est; sed illa immobilis fidei suae munia non reliquit; vanum esse dicens, a simulacris mutis et surdis auxilium quaerere, et abominabile sibi videri, ut Ins quibus in baptismo renuntiaverat denuo intenderet et sponsionem quam Christo promiserat falleret. 'Si enim malum est', inquit, 'hominibus mentiri, quanto magis Deo? Et si bonum est inter homines fidem constare, quanto magis qui fidem Domini accipit nullatenus ab ea debet immutari neque vanitatem veritati
Abbreviated transcription (Latin):
bonis suis restituit. Quo facto ipse in conuentu ppłi publi¬
co eamdem rem ꝓposuit. ⁊ ut quis d̃s esset intentius ꝓui¬
derent monuit. Heu miseri dicens uel iam nunc intelli¬
gite qd̃ uanum sit a demonib axilium pet̾e qui nõ pos-¬
sunt tribulantib subuenire. Suscipite fĩdem dñi mei
bentib refugiunt sue miserationis tribuit solatium. No¬
lite ultra culturam suꝑstitiosam querere. ⁊ mani sacrifi¬
ciõ ydola uob̃ placare. Uerum d̃m qui omnium ꝙ in ce¬
lis ⁊ in t̾ris sunt dominatur colite. ⁊ ipsi uos subicite.
ipsiusq onmpotentiam adorate. Deniq post hec tanto
alacrio quanto frequentib domini beneficiis in fide robu¬
stioꝵ factus publice ubicumq aderat partim exasꝑando
bonum certamen usq ad finem sue ꝑduxit uite. Consũ¬
matoq boni oꝑis cursu. languore ingrauescente astan¬
te iam dicto ardgario sacerdote diuine commendatus

Expanded text:
bonis suis restituit. Quo facto, ipse in conventu populi publibonis suis restituit. Quo facto, ipse in conventu populi publico eandem rem proposuit et, ut, quis deus esset, intentius perviderent, monuit: 'Heu, miseri', dicens, 'vel iam nunc intellegite, quod vanum sit a daemonibus auxilium petere, qui non possunt tribulantibus subvenire. Suscipite fidem domini mei bentibus refugium suae miserationis tribuit solatium. Nolite ultra culturam superstitiosam quaerere et inani sacrificio idola vobis placare. Verum Deum, qui omnium quae in caelis et in terris sunt dominatur, colite et ipsi vos subicite ipsiusque omnipotentiam adorate!' Denique ipse post haec tanto alacrior quanto frequentibus Domini beneficiis in fide robustior factus, publice ubicumque aderat, partim exasperandbonum certamen usque ad finem suae perduxit vitae. Consummatoque boni operis cursu, languore ingravescente, astante iam dicto Ardgario sacerdote, divinae commendatus