comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regiones gallie petere est coactus. At Drapes unaq Lucteriꝰ cũ legiones
uiniumq ad eẽ cognoscerent: nec se sine certa pernicie persequente exe¬
citu putarẽt ꝓuincie fines intrare posse: nec tam libere uagandi: Latro¬
cinioꝵq faciendoꝵ facultatem hr̃ent in finibꝰ constituunt cadurcoꝵ. Ibi
ũ lucterius. apud suos ciues quondam integris rebus multum po¬
isset: semperq auctoꝵ nouoꝵ consilioꝵ magnam apud barbaros aucto¬
ritatem hr̃ẽt oppidum uelẽdunum quod inꝰ dientela fuerat eius egregie
natura loci munitum occupat suis: et Drapetis copiis opidanosq sibi cõ¬
ungit. Quo cũ confestim .C. caninius uenisset, animaduẽteretq omẽ
oppidi partes preruptissimis saxis ẽẽ munitas:. quod defendente nullo: ta¬¬
nen armatis ascendere esset difficile. Magna autem impedimenta oppi¬
norum uiderat: que si clandestina fuga subtrahere conarent᷑: effugere

Expanded text:
Galliae regiones petere est coactus. At Drappes unaque Lucterius, cum legiones Galliae regiones petere est coactus. At Drappes unaque Lucterius, cum legiones Caniniumque adesse cognoscerent nec se sine certa pernicie persequente exercitu putarent provinciae fines intrare posse nec iam libere vagandi latrociniorumque faciendorum facultatem haberent, in finibus consistunt Cadurcorum. Ibi cum Lucterius apud suos cives quondam integris rebus multum potuisset, semperque auctor novorum consiliorum magnam apud barbaros auctoritatem haberet, oppidum Vxellodunum, quod in clientela fuerat eius, egregie natura loci munitum, occupat suis et Drappetis copiis oppidanosque sibi coniungit. Quo cum confestim Gaius Caninius venisset animadverteretque omnes oppidi partes praeruptissimis saxis esse munitas, quo defendente nullo tamen armatis ascendere esset difficile, magna autem impedimenta oppidanorum videret, quae si clandestina fuga subtrahere conarentur, effugere
Abbreviated transcription (Latin):
commentaio pͥma defectione gallie facere in prouinciam uoluisse impe¬
um cognitum est. Caninius legatus cũ legionibus duabus ad eos ꝑs¬
quendos cõtendit: ne detrimento aut timore prouincie magna infamia
perditorum hominũ latrociniis caperet᷑. C. fabiꝰ cũ reliquo exercitu ĩ car-¬
tes cȩterasq proficiscit᷑ ciuitates. quaꝵ eo praelio quod cũ Dũniato fece¬
rat. copias ẽẽ accitas sciebat. Non enim dubitabat ꝗn r̃centi calamitate
ummissiores ẽẽnt future. dato uõ spatio. ac tempore eodem instigante
Dũniaco possent cõcitari. Qua in re summa felicitas celeritasq in recipi¬¬
endis ciuitatibꝰ fabiũ conseꝗtur. Nam carnutes qui saepe uexati nũꝗͣ
acis fecerant mẽtionem: datis obsidibus ueniũt in deditionem: ceter
ciuitates posite in ultimis galliae finibꝰ occeano cõiuncte que Armorice
appellant auctoitate adducte carnutum aduentu fabii legionumq i

Expanded text:
commentario prima defectione Galliae facere in provinciam voluisse impecommentario prima defectione Galliae facere in provinciam voluisse impetum cognitum est, Caninius legatus cum legionibus duabus ad eos persequendos contendit, ne detrimento aut timore provinciae magna infamia perditorum hominum latrociniis caperetur. Gaius Fabius cum reliquo exercitu in Carnutes ceterasque proficiscitur civitates, quarum eo proelio, quod cum Dumnaco fecerat, copias esse accisas sciebat. Non enim dubitabat quin recenti calamitate summissiores essent futurae, dato vero spatio ac tempore eodem instigante Dumnaco possent concitari. Qua in re summa felicitas celeritasque in recipiendis civitatibus Fabium consequitur. Nam Carnutes, qui saepe vexati numquam pacis fecerant mentionem, datis obsidibus veniunt in deditionem, ceteraeque civitates positae in ultimis Galliae finibus Oceano coniunctae, quae Armoricae appellantur, auctoritate adductae Carnutum adventu Fabi legionumque i
Abbreviated transcription (Latin):
repente cõfercte legiones in cõspectu ueniunt. Quibꝰ uisis ꝑculsae barbaro
iriacus instruit aciem quae suis esse equitibus inuicem presidio: cum
magno clamore discursuq passim fugae se mandant. At nr̃i eqͥtes paulo
ante cũ resistentibꝰ fortissime cõflixerant. Laeticia uictorie elati: magno
indiq clamore sublato cedentibꝰ circũ fusi: qͣntum equoꝵ uires ad ꝑs¬
quendum dextraeq ad cedendũ ualent: tantũ eo prelio int̃ficiũt. Itaq
ampliꝰ milibus .xii. aut armatoꝵ: aut eorum qui eo tẽpore arma proie¬
erant interfectis: omnis młtitudo capitur impedim̃toꝵ. Qua ex fug
cũ constaret drappetem senonem qui ut pͥmum defecerat gallia collectis
undiq ꝑditis hominibꝰ: seruis ad libertatem uocatis exulibus omniũ ci
uitatum receptis Latrociniis impedimenta et cõmeatus romanoꝵ int̃¬
ceperat. non amplius hominum milibꝰ ex fuga qͥnq collectis ꝓuinciam
betere unaq cõsilium cum eo lucterium cadurcum cepisse quẽ suꝑi

Expanded text:
repente confertae legiones in conspectum hostium veniunt. Quibus visis perculsae barbaroacus instruit aciem quae suis esset equitibus in vicem praesidio, cum magno clamore discursuque passim fugae se mandant. At nostri equites, qui paulo ante cum resistentibus fortissime conflixerant, laetitia victoriae elati magno undique clamore sublato cedentibus circumfusi, quantum equorum vires ad persequendum dextraeque ad caedendum valent, tantum eo proelio interficiunt. Itaque amplius milibus XII aut armatorum aut eorum qui eo timore arma proiecerant interfectis omnis multitudo capitur impedimentorum. Qua ex fuga cum constaret Drappetem Senonem, qui, ut primum defecerat Gallia, collectis undique perditis hominibus, servis ad libertatem vocatis, exulibus omnium civitatum adscitis, receptis latronibus impedimenta et commeatus Romanorum interceperat, non amplius hominum duobus milibus ex fuga collectis provinciam petere unaque consilium cum eo Lucterium Cadurcum cepisse, quem superiore
Abbreviated transcription (Latin):
ab urbe insenatu dixcerat eadem se habiturum loco qui Romae remansissẽt.¬
t qui in castris caesaris fuissent.Sic triduum disputationibus excus¬
onibusq extrahitur. Subicitur etiam.L. Metellus:tr.pl. ab inimicis cesa¬¬
ris qui hanc rem distrahat: reliquasq res quascunq agere instituerit impe¬
diat. Cuius cognito consilio cęsar frustra diebus aliquot consumptis: ne r¬
quum tempus omittat: infectis his quae agere destinauerat ab urbe profici¬
scitur atq in ulteriorem galliam peruenit. Quo cum uenisset cognoscit mis
ipse dimiserat praefectum. Item Domitium ad occupandam massiliam naui

Expanded text:
ab urbe in senatu dixerat eodem se habiturum loco, qui Romae remanst qui in castris Caesaris fuissent. sic triduum disputationibus excusationibusque extrahitur. subicitur etiam L. Metellus tribunus plebis ab inimicis Caesaris, qui hanc rem distrahat, reliquasque res, quascumque agere instituerit, impediat. cuius cognito consilio Caesar frustra diebus aliquot consumptis, ne reliquum tempus amittat, infectis iis quae agere destinaverat, ab urbe proficiscitur atque in ulteriorem Galliam pervenit. Quo cum venisset, cognoscit misipse dimiserat; profectum item Domitium ad occupandam Massiliam navi
Abbreviated transcription (Latin):
iqui eos oppido receperant cum liberis atq uxoribus exire coguntur
Ni cum ad munitiones romanoꝵ accessissent. flentes omnibus precibꝰ orãt:
ut se in seruitutem peptos cibo iuuarent. At caesar dispositis in uallo ri¬
custodiꝰ recipi prohibebat. Interea comius reliquiq duces. quibus summa
imperii permissa erat cum omnibus copiis ad nlexiam perueniunt. et colle
exteriore occupato nõ longe mille passibus a nostrio muniti ꝯnibus cõsidũt.

Expanded text:
i, qui eos oppido receperant, cum liberis atque uxoribus exire coguntur. i, qui eos oppido receperant, cum liberis atque uxoribus exire coguntur. Hi, cum ad munitiones Romanorum accessissent, flentes omnibus precibus orabant, ut se in servitutem receptos cibo iuvarent. At Caesar dispositis in vallo custodibus recipi prohibebat. Interea Commius reliquique duces quibus summa imperi permissa erat cum omnibus copiis ad Alesiam perveniunt et colle exteriore occupato non longius mille passibus ab nostris munitionibus considunt.
Abbreviated transcription (Latin):
excesserunt: atq alias terras petierunt. iura. leges. agros. Libertatem nobis reli¬
querunt. Romani uõ quid petunt aliud: aut quod uolunt: nisi inuidia
adducti quos fama nobiles potentesq cognouerunt. Horum ĩ agris ciuitati¬
bus considerare atq: his aeternam in iungere seruitutem: neq enim alic
ditio ne bella gesserunt. Quod si ea qu& in longinquis nationibus geruntur
ignoratis respicite finitimam galliam. quae in prouinciam redacta iure et legi¬
bus commi:tatis securibus subiecta perpetua premitur seruitute. Sentẽtiis
dictis constitiuint: ut ii qui ualitudine. aut aetate inutiles sunt hello oppi¬
do eoccedant: atq omnia prius excperiantur ꝗͣ ab ecritognati sententia disce¬
dant. iuio tamen tempore potius utendum consilio si res cogat atq auxilia
morentur: ꝗͣ aut deditionis aut pacis subeundum condicionem. Mandu¬

Expanded text:
excesserunt atque alias terras petierunt; iura, leges, agros, libertatem nobis reliexcesserunt atque alias terras petierunt; iura, leges, agros, libertatem nobis reliquerunt. Romani vero quid petunt aliud aut quid volunt, nisi invidia adducti, quos fama nobiles potentesque bello cognoverunt, horum in agris civitatibusque considere atque his aeternam iniungere servitutem? Neque enim ulla alia condicione bella gesserunt. Quod si ea quae in longinquis nationibus geruntur ignoratis, respicite finitimam Galliam, quae in provinciam redacta iure et legibus commutatis securibus subiecta perpetua premitur servitute." Sententiis dictis constituunt ut ei qui valetudine aut aetate inutiles sunt bello oppido excedant, atque omnia prius experiantur, quam ad Critognati sententiam descendant: illo tamen potius utendum consilio, si res cogat atque auxilia morentur, quam aut deditionis aut pacis subeundam condicionem. Mandubi
Abbreviated transcription (Latin):
nem galliam prosternere: et perpetuae seruituti subicere. An qͦd ad
non uenerunt de corum fide constantiaq dubitatis. Quid ergo roma¬
norũ animos in illis ulterioribꝰ munitionibus sine causa quotidie edcerceri
putatis. Si illorum nunciis cõfirmari nõ potestis. omni aditu perspecto his
utimini testibus appropinquare eorum aduentum. Cuius rei timore extẽ¬
a diem noctemq in opere uersantur. Quid ergo mei consilii est facere q
nostri maiores nequaꝗ̃ pari bello cymbroꝵ teutoniumq fecerunt: qui in op¬
pida compulsi: ac simili inopia subacti eorum cõporibus qui aetate ad bellũ
inutiles uidebantur uitam tolerauerunt: neq se ostibus tradiderunt. Cuiꝰ
rei ecemplum si non haberemus: tamen libertatis causa instituti: et posteris
odi pulcherrimum iudicarem nam qͥd illi simile bello fuit. Depopu¬
ta gallia cymbri magnaq illata calamitate finibus quidem nostris aliq̃nt

Expanded text:
nem Galliam prosternere et perpetuae servituti subicere. An, quod ad diem nem Galliam prosternere et perpetuae servituti subicere. An, quod ad diem non venerunt, de eorum fide constantiaque dubitatis? Quid ergo? Romanos in illis ulterioribus munitionibus animine causa cotidie exerceri putatis? Si illorum nuntiis confirmari non potestis omni aditu praesaepto, his utimini testibus appropinquare eorum adventum; cuius rei timore exterriti diem noctemque in opere versantur. quid ergo mei consili est? Facere, quod nostri maiores nequaquam pari bello Cimbrorum Teutonumque fecerunt; qui in oppida compulsi ac simili inopia subacti eorum corporibus qui aetate ad bellum inutiles videbantur vitam toleraverunt neque se hostibus tradiderunt. cuius rei si exemplum non haberemus, tamen libertatis causa institui et posteris prodi pulcherrimum iudicarem. nam quid illi simile bello fuit? Depopulata Gallia Cimbri magnaque illata calamitate finibus quidem nostris aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
tentia dicturus sum: qui turpissimam seruitutem deditionis nomine
appellant neq hos habendos ciuium loco neq ad consilium adhibendos
censeo. cum iis mihi res sit.qui eruptionem probant. quoꝵ in consilio om¬
nium uestrum consensu pͥstinae residere uirtutis memoria uidetur. animi
est ista mollicies non uirtutis. paulisper ferre non posse. qui se ultro mortiof¬
sententiam probarem: tantum apud me dignitas potest: si nullam pꝰraet̃ ꝗͣ
uite nostrae iacturam fieri uiderem. Sed in consilio capiendo omnem galli¬
am respiciamus. quam ad nostrum auxilium cõcitauimus. Qd hominũ
similibus octuaginta uno loco interfectis propinqͥs cõsanguineisq nr̃is ani¬
mifore existimatis: si pene in ipsis cadaueribus praelio decertare coger
nolite hos nostro auxilio exespoliare. qui uestrae salutis causa suum periculũ
neglecerunt. ne stulticia ac temeritate ur̃a: aut animi imbecillitate.om¬

Expanded text:
sententia dicturus sum, qui turpissimam servitutem deditionis nomine sententia dicturus sum, qui turpissimam servitutem deditionis nomine appellant, neque hos habendos civium loco neque ad concilium adhibendos censeo. Cum his mihi res sit, qui eruptionem probant; quorum in consilio omnium vestrum consensu pristinae residere virtutis memoria videtur. Animi est ista mollitia, non virtus, paulisper inopiam ferre non posse. Qui se ultro morti ofhanc sententiam probarem tantum apud me dignitas potest, si nullam praeterquam vitae nostrae iacturam fieri viderem: sed in consilio capiendo omnem Galliam respiciamus, quam ad nostrum auxilium concitavimus. Quid hominum milibus LXXX uno loco interfectis propinquis consanguineisque nostris animi fore existimatis, si paene in ipsis cadaveribus proelio decertare cogentur? Nolite hos vestro auxilio exspoliare, qui vestrae salutis causa suum periculum neglexerunt, nec stultitia ac temeritate vestra aut animi imbecillitate om
Abbreviated transcription (Latin):
imperii traditur. His delecti ex ciuitatibus attribuuntuꝵ. qͦrum consilio
bellum administraretur. omnes alacres et fiduciae pleni ad Alexiam profi¬
ciscuntur:. neq erat omnium quisꝗ̃ qui aspectum modo tantȩ multitudi¬
is sustinere posse arbitraretur: presertim ancipiti proelio:cum exoppic
eruptione pugnaretur: et foris tantae copiae equitatus peditatusq cerne¬
rentur. At ii qui Alexie obsidebantur: praeterita die qua auxilia suo¬
um expectabant: consumpto omni frumento: inscii quid in heduis g¬
reretur concilio coacto de exitu suarum fortunarum consultabant: ac
uariis dictis sententiis:quarum pars deditionem: pars dum uires suppe¬
terent eruptionem censebat. non praetereunda oratio eritognati uidet᷑
propter eius singularem et nefariam crudelitatem. hic summo in ar¬
uernis natus et magnae habitus auctoritatis. nihil inquit de eorum

Expanded text:
imperi traditur. His delecti ex civitatibus attribuuntur, quorum consilio imperi traditur. His delecti ex civitatibus attribuuntur, quorum consilio bellum administraretur. Omnes alacres et fiduciae pleni ad Alesiam proficiscuntur, neque erat omnium quisquam qui aspectum modo tantae multitudinis sustineri posse arbitraretur, praesertim ancipiti proelio, cum ex oppido eruptione pugnaretur, foris tantae copiae equitatus peditatusque cernerentur. At ei, qui Alesiae obsidebantur praeterita die, qua auxilia suorum exspectaverant, consumpto omni frumento, inscii quid in Aeduis gereretur, concilio coacto de exitu suarum fortunarum consultabant. Ac variis dictis sententiis, quarum pars deditionem, pars, dum vires suppeterent, eruptionem censebat, non praetereunda oratio Critognati videtur propter eius singularem et nefariam crudelitatem. Hic summo in Arvernis ortus loco et magnae habitus auctoritatis, "Nihil," inquit, "de eorum
Abbreviated transcription (Latin):
louaci suum numerum non complerunt: quod se suo nomine atq: arbit
cum romanis bellum gesturos dicebant: neque cuiꝰꝗͣ imperio obtemperaturos¬
ra commii ut antea demonstrauimus fideli atq: utili suꝑioribus annis
erat usus in britannia caesar. Quibus ille pro meritis ciuitatem eius im¬
iunem esse iusserat: iura. Legesq reddiderat ipsiq morinos attribuerat.
men tanta uniuersae gallie consensio fuit Libertatis uindicande: et pristi-¬
nae belli Laudis recuꝑande: ut neq: beneficiis neq amici memoi̾a mouerẽt᷑.
omnesq et animo et opibus in id bellum incumberent. Coactis eqͥtum .uĩi. et
peditum circiter. ccxl. hac in heduorum finibus recensebantur. numerꝰq
ubatur. praefecti constituebantur. Commio atrebati uiridomaro et epo¬
digi heduis uercassia ueuno aruerno consobrino uercingẽtorigis summa

Expanded text:
is Bellovaci suum numerum non compleverunt, quod se suo nomine atque arbitrio is Bellovaci suum numerum non compleverunt, quod se suo nomine atque arbitrio cum Romanis bellum gesturos dicebant neque cuiusquam imperio obtemperaturosunt. Huius opera Commi, ut antea demonstravimus, fideli atque utili superioribus annis erat usus in Britannia Caesar; quibus ille pro meritis civitatem eius immunem esse iusserat, iura legesque reddiderat atque ipsi Morinos attribuerat. Tamen tanta universae Galliae consensio fuit libertatis vindicandae et pristinae belli laudis recuperandae, ut neque beneficiis neque amicitiae memoria moverentur, omnesque et animo et opibus in id bellum incumberent. Coactis equitum VIII milibus et peditum circiter CCL haec in Aeduorum finibus recensebantur, numerusque inibatur, praefecti constituebantur. Commio Atrebati, Viridomaro et Eporedorigi Aeduis, Vercassivellauno Arverno, consobrino Vercingetorigis, summa
Abbreviated transcription (Latin):
frumentumq habere omnes conuectum iubet. Dum haec apud Alȩxiam
geruntur galli concilio principum indicto. non omnes hos qui arma ferre posset
t censuit uercingentorix conuocandos statiunt:sed certum numerum cuiqꝗ e
ciuitate imperandum: ne tanta multitudine confusa nec moderari. nec discer¬
ere suos. nec frumentationem hr̃e possent.Imperãt heduis, ac eorum clientil
segusianis. ambluaretis:aulercis:brannouicibꝰ. blannouiis milia.XXXU. parem
numerum aruernis adiunctis heleutetis. cadurcis gaballis. uellauiis:qui sub
nperio aruernoꝵ esse consuerunt. Senonis. sequanis.biturigibus. santoni
rutenis. carnutebis duodena milia. Bellouacis .x. totidem Lemouicibꝰ: octe¬
na pictonibus et turonis: et parisiis: et heluetiis.Senonibus. ambianis. medioma¬
icis. petrocoriis.neruiis. morinis.nitiobrogibꝰ: quina milia. aulercis.cenor¬
quaeq eorum consuetudine armoricae appellantur: quo sunt in numero corio¬

Expanded text:
frumentumque habere omnes convectum iubet. Dum haec apud Alesiam frumentumque habere omnes convectum iubet. Dum haec apud Alesiam geruntur, Galli concilio principum indicto non omnes eos qui arma ferre possent, ut censuit Vercingetorix, convocandos statuunt, sed certum numerum cuique ex civitate imperandum, ne tanta multitudine confusa nec moderari nec discernere suos nec frumentandi rationem habere possent. Imperant Aeduis atque eorum clientibus, Segusiavis, Ambivaretis, Aulercis Brannovicibus, Blannoviis, milia XXXV; parem numerum Arvernis adiunctis Eleutetis, Cadurcis, Gabalis, Vellaviis, qui sub imperio Arvernorum esse consuerunt; Sequanis, Senonibus, Biturigibus, Santonis, Rutenis, Carnutibus duodena milia; Bellovacis X; totidem Lemovicibus; octona Pictonibus et Turonis et Parisiis et Helvetiis; Suessionibus, Ambianis, Mediomatricis, Petrocoriis, Nerviis, Morinis, Nitiobrigibus quina milia; Aulercis Cenomquaeque eorum consuetudine Armoricae appellantur, quo sunt in numero Curio
Abbreviated transcription (Latin):
cippos appellabant. quos ob reliquis ordinibus in quincuncem dispositis
robes tres in altitudinem pedes fodiebantur paulatim angustiore adi¬
fimum fastigio huc teretes stipites femĩs crassitudine ab summo pre acuti
et praeusti dimittebantur. ita ut nõ amplius quatuor digitis ex terra emi¬
erent. Simul confirmandi et stabili endi causa singuli ab infimo solo p¬
int̃se pedes distabant. Id ex similitudine floris lilium appellabant. Ante
ec taliae pedem longae ferreis hamis infixae totae interram ui fodiebanti
mediocribusq intermissis spatiis omnibus locis disserebant᷑: qͦs stimulos
nominabant. His rebus ꝑfectis regiones sequutus ꝗͣ potuit aequissimas ꝓ
uersas ab his contra exteriorem ostem praefecit: ut ne magna qͥdem młtitu¬
dine si ita accider& eius discessu munitionum praesidiã circunfundi
sent: aut cum periculo ex castris egredi cogatur. Dierum .xxx. pabulum

Expanded text:
cippos appellabant. Ante quos obliquis ordinibus in quincuncem dispositis cippos appellabant. Ante quos obliquis ordinibus in quincuncem dispositis scrobes tres in altitudinem pedes fodiebantur paulatim angustiore ad infimum fastigio. Huc teretes stipites feminis crassitudine ab summo praeacuti et praeusti demittebantur, ita ut non amplius digitis quattuor ex terra eminerent; simul confirmandi et stabiliendi causa singuli ab infimo solo pinter se pedes distabant. Id ex similitudine floris lilium appellabant. Ante haec taleae pedem longae ferreis hamis infixis totae in terram infodiebantur mediocribusque intermissis spatiis omnibus locis disserebantur; quos stimulos nominabant. His rebus perfectis regiones secutus quam potuit aequissimas prversas ab his, contra exteriorem hostem perfecit, ut ne magna quidem multitudine, si ita accidat, munitionum praesidia circumfundi possent; ac ne cum periculo ex castris egredi cogatur, dierum triginta pabulum
Abbreviated transcription (Latin):
pennasq adiecit. grandibus ceruis eminentibus ad cõmissuras pluteoꝵ atq
aogeres qͥ ascensum ostium tardarent: et turres toti operi circundedit .
pedes . Lxxx. inter se distarent. Erat eo tempore et materiari et frumẽtari
et tantas munitiones fieri necesse. De minutis nris copiis quae longius ab
castris ꝓgrediebantur: et nonnunꝗͣ opera nr̃a galli tentare atq eruptionẽ
ex oppido pluribus portis facere summa ui conabantur. Quare ad haec rur¬
sus opera addendum caesar putauit: quo minore numero militum mu¬
tiones defendi possent. Itaq truncis arboꝵ aut admodum firmis ramis
abscissis atq horum dolobratis: ac preacutis cacuminibus perpetuae fossa
quinos pedes alte ducebantur. Huc illi stipites dimissi et ab infimo reuincti
ne reuelli possent ab ramis eminebant. quini ordines cõiuncti int̾ se atque
pliciti : quo qui intrauerant: se ipsi acutissimis uallis induebant. ho

Expanded text:
pinnasque adiecit grandibus cervis eminentibus ad commissuras pluteorum atque pinnasque adiecit grandibus cervis eminentibus ad commissuras pluteorum atque aggeris, qui ascensum hostium tardarent, et turres toto opere circumdedit, quae pedes LXXX inter se distarent. Erat eodem tempore et materiari et frumentari et tantas munitiones fieri necesse deminutis nostris copiis quae longius ab castris progrediebantur: ac non numquam opera nostra Galli temptare atque eruptionem ex oppido pluribus portis summa vi facere conabantur. Qua re ad haec rursus opera addendum Caesar putavit, quo minore numero militum munitiones defendi possent. Itaque truncis arborum aut admodum firmis ramis abscisis atque horum delibratis ac praeacutis cacuminibus perpetuae fossae quinos pedes altae ducebantur. Huc illi stipites demissi et ab infimo revincti, ne revelli possent, ab ramis eminebant. Quini erant ordines coniuncti inter se atque implicati; quo qui intraverant, se ipsi acutissimis vallis induebant. Hos
Abbreviated transcription (Latin):
tim metiri instituit. Copias omnes qua pro oppido collocauerat ĩ oppi
recepit. His rõnibꝰ auxilia galliȩ expectare et bellum parat administrare.
Quibus rebus cognitis ex perfugis et captiuis caesar haec genera muniti
instituit. fossam pedum uiginti directis lateribꝰ duxit. ut eius fossae solũ tan¬
tundem pateret qͣntum sũme fosse labra distarent. Reliquas omẽs muniti¬
ones ab ea fossa pedes.cccc reduxit. In hoc consilio qͦniam tantum eẽt neces¬
sario spatio complexus: nec facile totum corpus militum corona cingeretur.
ne de improuiso aut noctu ad munitiones ostium multitudo aduolaret.
aut interdu tela inter nr̃os oꝑe destinatos conicere possent. Hoc int̾mis¬
so spatio duas fossas.xU. pedes latas eadem altitudine perduxit. quarum in¬
teriorem campestribus ac dimissis locis aqua ex flumine diriuata cõp¬
uit. Post eas aggerem ac uallum duodecim pedum extruxit. huic Loricã

Expanded text:
tim metiri instituit; copias omnes quas pro oppido collocaverat in oppidum tim metiri instituit; copias omnes quas pro oppido collocaverat in oppidum recepit. His rationibus auxilia Galliae exspectare et bellum parat administrare. Quibus rebus cognitis ex perfugis et captivis, Caesar haec genera munitionis instituit. Fossam pedum viginti directis lateribus duxit, ut eius fossae solum tantundem pateret quantum summae fossae labra distarent. Reliquas omnes munitiones ab ea fossa pedes quadringentos reduxit, id hoc consilio, quoniam tantum esset necessario spatium complexus, nec facile totum corpus corona militum cingeretur, ne de improviso aut noctu ad munitiones hostium multitudo advolaret aut interdiu tela in nostros operi destinatos conicere possent. Hoc intermisso spatio duas fossas quindecim pedes latas, eadem altitudine perduxit, quarum interiorem campestribus ac demissis locis aqua ex flumine derivata complevit. Post eas aggerem ac vallum duodecim pedum exstruxit. Huic loricam
Abbreviated transcription (Latin):
antes ad arma conclamant: non nulli pertriti ĩ oppidũ irrũpũt. Uercingen¬
torix iubet portas claudi. ne castra nudentur. multis int̾fectis: cõpluribus
uis captis germani sese recipiunt. Uercingentorix pͥusꝗͣ munitiones
ab Romanis ꝑficiantur: consilium capit, omnem ab se equitatum dimit na¬
tere. Discedentibus mandat: ut suam quisq eorum ciuitatem adeat: om¬
nesq qui peraetatem arma ferre possent ad bellum cogant.Sua in il
merita proponit. obtestaturq ut sui salutis rõnem hẽant: neu se optime de
erint milia hoĩum delecta .Lxxx. una secum interitura demonstrat R
ri posse parcendo. his datis mandatis qua opus erat intermissum. secui¬
da uigilia silentio eqͥtatum emittit: frumentum omne ad se referri iubet:t
capitis penam iis qui non paruerint cõstituit. Pecus cuius magna erat copia
ab manduuiis compulsa uiritim distribuit. frumentum parce et paula¬

Expanded text:
antes ad arma conclamant; nonnulli perterriti in oppidum irrumpunt. Vercingeantes ad arma conclamant; nonnulli perterriti in oppidum irrumpunt. Vercingetorix iubet portas claudi, ne castra nudentur. Multis interfectis, compluribus equis captis Germani sese recipiunt. Vercingetorix, priusquam munitiones ab Romanis perficiantur, consilium capit omnem ab se equitatum noctu dimittere. Discedentibus mandat ut suam quisque eorum civitatem adeat omnesque qui per aetatem arma ferre possint ad bellum cogant. Sua in illos merita proponit obtestaturque ut suae salutis rationem habeant neu se optime de iores fuerint, milia hominum delecta octoginta una secum interitura demonstrat. Rm longius tolerari posse parcendo. His datis mandatis, qua opus erat intermissum, secunda vigilia silentio equitatum mittit. Frumentum omne ad se referri iubet; capitis poenam eis qui non paruerint constituit: pecus, cuius magna erat copia ab Mandubiis compulsa, viritim distribuit; frumentum parce et paula
Abbreviated transcription (Latin):
bantur: nequa subito eruptio fieret. haec eadem noctu excubitoribꝰ ac frr¬
s p̃sidiis tenebant᷑. Opere instituto fit equestre p̃lium in ea planicie quã
intermissam collibꝰ. iͦi. passuum in longitudine patere supͣ demõstrauimꝰ.
Sũma ui ab utͥsq cõtenditur. Laborantibus nostris caesar germanos sũmi
legionesq ꝓ castris cõstituit. ne qua subita irruptio ab ostium peditatu fiat
Presidio legionum addito nr̃is animꝰ augetur. ostes in fugam coniecti se ip̃i
titudine impediunt: atq angustioribus portis relictis coaceruant᷑. Tun
germani acrius usq ad munitionem sequunt᷑ Fit magna cȩdes: nõ nulli re'¬
lictis equis fossam transire: et materiam transcendere conantur.Pauli
legiones caesar quas pro uallo constituerat: promoueri iubet. Non minꝰ qui
intra munitiones erant perturbantur. Galli uenire ad se cõfestim existi¬

Expanded text:
bantur, ne qua subito eruptio fieret: haec eadem noctu excubitoribus ac firbantur, ne qua subito eruptio fieret: haec eadem noctu excubitoribus ac firmis praesidiis tenebantur. Opere instituto fit equestre proelium in ea planitie, quam intermissam collibus tria milia passuum in longitudinem patere supra demonstravimus. Summa vi ab utrisque contenditur. Laborantibus nostris Caesar Germanos summittit legionesque pro castris constituit, ne qua subito irruptio ab hostium peditatu fiat. Praesidio legionum addito nostris animus augetur: hostes in fugam coniecti se ipsi multitudine impediunt atque angustioribus portis relictis coacervantur. Germani acrius usque ad munitiones secuntur. Fit magna caedes: nonnulli relictis equis fossam transire et maceriam transcendere conantur. Paulum legiones Caesar quas pro vallo constituerat promoveri iubet. Non minus qui intra munitiones erant perturbantur Galli: veniri ad se confestim existim
Abbreviated transcription (Latin):
locauerat reduxit ꝓtinusq Alexiam quod est oppidum mandubiorum
iter facere cepit: celeriterq impedimenta ex castris educi et se sequi ius
Caesar impedimentis in ꝓximũ collem deductis. duabus legionibꝰ presidio re
agmine int̾fectis: altero die ad Alexiam castra fecit. Perspectu urbis situ ꝑter¬
ritisq ostibꝰ: quod eqͥtatu quo maxima parte exercitus cõfidebat erãt pulsi
adhortatus ad laborem milites Mlexiam circũuallare instituit. Ipsũ e
oppidũ in colle sũmo ad modũ editoloco: ut nisi obsidione expugnari non
posse uideretur. cuiꝰ collis radices duo duabꝰ ex partibꝰ flumina subluebant.
tabat solem. Hunc omnem locum copiae galloꝵ compleuerant.fossamq¬
nis fastigio oppidũ cingebant sub muro. quae pars collis ad orientẽ specc
ab Romaĩs instituebat᷑ circuitus .xiͣ. passuũ tenebat. Castra oppoͬtunis lo

Expanded text:
locaverat, reduxit protinusque Alesiam, quod est oppidum Mandubiorum, locaverat, reduxit protinusque Alesiam, quod est oppidum Mandubiorum, iter facere coepit celeriterque impedimenta ex castris educi et se subsequi iussit. Caesar impedimentis in proximum collem deductis, duabus legionibus praesidio rm ex novissimo agmine interfectis altero die ad Alesiam castra fecit. Perspecto urbis situ perterritisque hostibus, quod equitatu, qua maxime parte exercitus confidebant, erant pulsi, adhortatus ad laborem milites circumvallare instituit. Ipsum erat oppidum Alesia in colle summo admodum edito loco, ut nisi obsidione expugnari non posse videretur. Cuius collis radices duo duabus ex partibus flumina subluebant. tabat, hunc omnem locum copiae Gallorum compleverant fossamqnis fastigio oppidum cingebant. Sub muro, quae pars collis ad orientem solem ab Romanis instituebatur circuitus XI milia passuum tenebat. Castra opportunis locis
Abbreviated transcription (Latin):
ua in parte nostri laborare aut grauius premi uidebant᷑ eo signa in ferri
Caesar aciemq constitui iubebat. Quae res et hostes ad insequendũ tarda¬
bat. et nr̃os spe auxilii confirmabat. Tandem germani a latere dextro sũmũ
ugum nacti hostes eo loco depellunt. fugientes usq ad flumen ubi Uercinge¬
torix cum pedestribꝰ copiis consederat ꝑsecuntur. compluresq interficiũt. qͦ
e animaduersa reliꝗ ne circũuenirentur ueriti se fugae mandãt: omnibꝰ
cis fit cȩdes. Tres nobilissimi hedui capti ad Caesarem ꝑducunt᷑. Cottus p̃-¬
fectus equitum ꝗ cõtrouersiam cum conuictolitabi ꝓximis comitiis habue¬
at et cauarillus ꝗ post defectionẽ lictauicti pedestribꝰ copiis praefuerat
et eporedorix quo duce ante aduentum Caesaris hedui cum Sequanis bello
cõtenderãt. fugato omni eꝗtatu Uercingentorix copias quas procastris col¬

Expanded text:
qua in parte nostri laborare aut gravius premi videbantur, eo signa inferri qua in parte nostri laborare aut gravius premi videbantur, eo signa inferri Caesar aciemque constitui iubebat; quae res et hostes ad insequendum tardabat et nostros spe auxili confirmabat. Tandem Germani ab dextro latere summum iugum nacti hostes loco depellunt; fugientes usque ad flumen, ubi Vercingetorix cum pedestribus copiis consederat, persecuntur compluresque interficiunt. Qua re animadversa reliqui ne circumirentur veriti se fugae mandant. Omnibus locis fit caedes. Tres nobilissimi Aedui capti ad Caesarem perducuntur: Cotus, praefectus equitum, qui controversiam cum Convictolitavi proximis comitiis habuerat, et Cavarillus, qui post defectionem Litavicci pedestribus copiis praefuerat, et Eporedorix, quo duce ante adventum Caesaris Aedui cum Sequanis bello contenderant. Fugato omni equitatu Vercingetorix copias, ut pro castris col
Abbreviated transcription (Latin):
cere non posse. si id quod magis futurum confidebat relictis impedimẽtis
su&e saluti consulant: et usu reꝵ necessariaꝵ et dignitate spoliatum iri. Nã
e equitibus hostium qui nemo eoꝵ progredi modo extra agmen audeat, et
ipsos quidem non debere dubitare id quod maiore faciant animo copias se
nnes procastris habiturum et terrori hostibus futurum. Conclamãt eqͥ
sanctissimo iure iurando confirmari oportere ne tecto recipiantur: ne ad
liberos ne ad parentes ne ad uxorem aditum habeant: qui nõ bis ꝑagmen
ostium ꝑequitasset. Probata re atq omnibus iure iurando adactis postero
die in tres partes distributo eꝗtatu duae se acies ab duobus lateribus ostẽ¬
unt. una primo agmine iter impedire caepit. Qua re nũciata Caesar suun
quoq eꝗtatum tripartito diuisum contra hostem ire iubet. pugnatur una om¬
nibus in ꝑtibus consistit agmen. impedimenta inter legiones recipiunt᷑. Si

Expanded text:
acere non posse; si, id quod magis futurum confidat, relictis impedimentis acere non posse; si, id quod magis futurum confidat, relictis impedimentis suae saluti consulant, et usu rerum necessariarum et dignitate spoliatum iri. Nam de equitibus hostium, quin nemo eorum progredi modo extra agmen audeat, et ipsos quidem non debere dubitare, et quo maiore faciant animo, copias se omnes pro castris habiturum et terrori hostibus futurum. Conclamant equites sanctissimo iureiurando confirmari oportere, ne tecto recipiatur, ne ad liberos, ne ad parentes, ad uxorem aditum habeat, qui non bis per agmen hostium perequitasset. Probata re atque omnibus iureiurando adactis postero die in tres partes distributo equitatu duae se acies ab duobus lateribus ostendunt, una primo agmine iter impedire coepit. Qua re nuntiata Caesar suum quoque equitatum tripertito divisum contra hostem ire iubet. Pugnatur una omnibus in partibus. Consistit agmen; impedimenta intra legiones recipiuntur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
liari consuerant. Eoꝵ aduentuꝙ minus idoneis equis utebantur. a tribunis
ilitum reliquisq equitibus Romanis atq euocatis equos sumit germaĩs¬
q distribuit. Interim dum haec geruntur hostium copiae ex aluernis eꝗ¬
tesq qui toti galli ae erant imperati cõueniunt magno hoꝵ coacto nume
cum Caesar in sequanos ꝑ extremos lingonum fines iter faceret: qͦ faci¬
lius subsidium ꝓuinciae ferri posset circiter milia passuum .x. ab Romanis
inis castris vercingentorioe consedit. cõuocatisq ad concilium praefectis
eꝗtum uenisse tempus uictoriae demonstrat. fugere in prouinciam Romanos
galliaq excedere: id sibi ad presentem optinendam libertatem satis eẽ ad
liqui temporis pacem atq ocium parum ꝓfici. Maioribus enim coactis
copiis reuersuros: neq finem bellandi facturos: proin de agmine impeditos
doriantur: si peditibus suis auxcilium ferant: atq in eo morentur iter f¬

Expanded text:
oeliari consuerant. Eorum adventu, quod minus idoneis equis utebantur, a tribunis oeliari consuerant. Eorum adventu, quod minus idoneis equis utebantur, a tribunis militum reliquisque equitibus Romanis atque evocatis equos sumit Germanisque distribuit. Interea, dum haec geruntur, hostium copiae ex Arvernis equitesque qui toti Galliae erant imperati conveniunt. Magno horum coacto numero, cum Caesar in Sequanos per extremos Lingonum fines iter faceret, quo facilius subsidium provinciae ferri posset, circiter milia passuum decem ab Romanis trinis castris Vercingetorix consedit convocatisque ad concilium praefectis equitum venisse tempus victoriae demonstrat. Fugere in provinciam Romanos Galliaque excedere. Id sibi ad praesentem obtinendam libertatem satis esse; ad reliqui temporis pacem atque otium parum profici: maioribus enim coactis copiis reversuros neque finem bellandi facturos. Proinde agmine impeditos adorirentur. Si pedites suis auxilium ferant atque in eo morentur, iter f
Abbreviated transcription (Latin):
a suꝑiore bello resedisse sꝑabat. Hoꝵ pͥncipibus pecunias ciuitati autẽ i¬
rium totius ꝓuĩciae pollicetur. Ad hos omnes casus ꝓuisa erãt praesidia co¬
hortium duaꝵ et uiginti quae ex ipsa prouincia ab. L. caesare legato ad om¬
nes ꝑtes opponebantur. heluecusua sponte cum finitimis praelio congressi pel¬
luntur et .G. Ualerio donino Taurocaburci filio pͥncipe ciuitatis cum pluribꝰ
aliis interfectis intra oppida ac muros compelluntur. Allobroges crȩbris ad¬
Rhodanum dispositis praesidiis magna cum cura et diligentia suos fines tu¬
tur. Caesar quod hostes equitatũ suꝑiores eẽ intelligebat. et inter clusis
omnibus itineribus re nulla ex prouincia atq italia subleuari poterat: trans
enum in germaniam mittit ad eas ciuitates quas superioribus annis paca¬
uerat: equitesq abhis accersit: et leuis armaturae pedites qui inter eos p̃¬

Expanded text:
ab superiore bello resedisse sperabat. Horum principibus pecunias, civitati autem iab superiore bello resedisse sperabat. Horum principibus pecunias, civitati autem imperium totius provinciae pollicetur. Ad hos omnes casus provisa erant praesidia cohortium duarum et viginti, quae ex ipsa provincia ab Lucio Caesare legato ad omnes partes opponebantur. Helvii sua sponte cum finitimis proelio congressi pelluntur et Gaio Valerio Donnotauro, Caburi filio, principe civitatis, compluribusque aliis interfectis intra oppida ac muros compelluntur. Allobroges crebris adRhodanum dispositis praesidiis magna cum cura et diligentia suos fines tuentur. Caesar, quod hostes equitatu superiores esse intellegebat et interclusis omnibus itineribus nulla re ex provincia atque Italia sublevari poterat, trans Rhenum in Germaniam mittit ad eas civitates quas superioribus annis pacaverat, equitesque ab his arcessit et levis armaturae pedites, qui inter eos pr
Abbreviated transcription (Latin):
ridomarus Uercingentorigi parẽt. Ipse imperat reliquis ciuitatibus obsides de¬
bet peditatu quem ante habuerat se forte contentum dicit: neq fortunã ten¬
taturum aut acie dimicatuꝵ. Sed qͦniam abundet equitatu ꝑfacile ẽẽ fac
frumentationibꝰ pabulationibꝰq Romanos prohibere. & quo modo animos
ip̃i frumenta corrumpãt aedificiaq incendant. qua rei familiaris iactura ꝑpe¬
ũ imꝑium libertatemq cõsequi uideãt. His constitutis rebꝰ heduis segusiã¬
q qui sunt finitimi ꝓuinciae decẽmilia peditum imꝑat. huc addit equites
octingentos. his praefecit fratrem eporedorigis bellumq inferri allobrogibus
iubet. Altera ex parte Gaballos proximosq pagos Aluernoꝵ in heluecios.
Rutenos cadurcosq in fines Uolgaꝵ ac Remicoꝵ depopulandos mittit. nihilo
minꝰ clandestinis nunciis legationibꝰq allobrogos solicitat. qͦꝵ mentes nõ dũ

Expanded text:
Viridomarus Vercingetorigi parent. Ipse imperat reliquis civitatibus obsides dieViridomarus Vercingetorigi parent. Ipse imperat reliquis civitatibus obsides die convenire iubet; peditatu quem antea habuerit se fore contentum dicit, neque fortunam temptaturum aut in acie dimicaturum, sed, quoniam abundet equitatu, perfacile esse factu frumentationibus pabulationibusque Romanos prohibere, aequo modo animo sua ipsi frumenta corrumpant aedificiaque incendant, qua rei familiaris iactura perpetuum imperium libertatemque se consequi videant. His constitutis rebus Aeduis Segusiavisque, qui sunt finitimi provinciae, decem milia peditum imperat; huc addit equites octingentos. His praeficit fratrem Eporedorigis bellumque inferri Allobrogibus iubet. Altera ex parte Gabalos proximosque pagos Arvernorum in Helvios, item Rutenos Cadurcosque ad fines Volcarum Arecomicorum depopulandos mittit. Nihilo minus clandestinis nuntiis legationibusque Allobrogas sollicitat, quorum mentes nondum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝵ supplicio territant dubitantes. petunt a vercingentorige hedui: ut ad se
ueniat rationesq belli gerendi cõmunicet. Re impetrata contendunt. ut ip̃is
mma imꝑii tradatur. et re in cõtrouersiam deducta totiꝰ galliae concilium
bibracte inducitur. Fodem conueniunt undiq freq̃ntes multitudines suffra¬
giis res ꝑmittitur ad unum omnes vercingentorigem probãt imꝑatorem
Ghoc concilio Rhemi lingones treuiri abfuerunt. illi qđ amiciciam Roma
sequebantur. Treuiri qđ aberant longius et ab germanis premebantur. quae
fuit causa quare tanto abessent bello et neutris auxilium mitterẽt. magno do¬
re hedui fuerunt sese eiectos pͥncipatu quaeruntur. fortunae cõmutationem
et caesaris indulgentiam in se requirunt. neq tamen suscepto bello suum cõsiliũ
reliquis separare audent. Inuiti summae spei adolescentes eporedorix etu

Expanded text:
horum supplicio dubitantes territant. Petunt a Vercingetorige Aedui ut ad se horum supplicio dubitantes territant. Petunt a Vercingetorige Aedui ut ad se veniat rationesque belli gerendi communicet. Re impetrata contendunt ut ipsis summa imperi tradatur, et re in controversiam deducta totius Galliae concilium Bibracte indicitur. Eodem conveniunt undique frequentes. Multitudinis suffragiis res permittitur: ad unum omnes Vercingetorigem probant imperatorem. Ab hoc concilio Remi, Lingones, Treveri afuerunt: illi, quod amicitiam Romanorum sequebantur; Treveri, quod aberant longius et ab Germanis premebantur, quae fuit causa quare toto abessent bello et neutris auxilia mitterent. Magno dolore Aedui ferunt se deiectos principatu, queruntur fortunae commutationem et Caesaris indulgentiam in se requirunt, neque tamen suscepto bello suum consilium ab reliquis separare audent. Inviti summae spei adulescentes Eporedorix et
Abbreviated transcription (Latin):
cohortabatuꝵ: incerto nunc etiam exitu uictoriae. Cum a septima legiõe
bunis eẽt nunciatum quae in sinistro cornu gererentur: post tergum hostium
legionem ostenderunt signaq intulerunt: nec eo tempore quisꝗͣ eo loco cessit
sed circũuenti omnes interfectiq sunt. Eandem fortunam tulit camulogenus.
subsidio sius ierunt collemq ceperunt. neq nr̃oꝵ militum uictoꝵq impetum susti¬
e potuerunt. Sic cum suis fugientibus ꝑmixti quos non syluae montesq tex¬
runt. ab equitatu sunt interfecti. hoc negocio confecto labienus reuertitur. A ge¬
dinum: ubi impedimenta totius exercitus relicta erant. Inde cum omnibꝰ copi
ad caesarem ꝑuenit. De fectione heduoꝵ cognita bellum augetur. legatioẽs
in omnes ꝑtes circũmittuntur. quantum gratia auctoritate pecunia ualent ad
solicitandas ciuitates nituntur nacti obsides qͦs Caesar apud eos deposuerat.

Expanded text:
cohortabatur. Incerto nunc etiam exitu victoriae, cum septimae legionis cohortabatur. Incerto nunc etiam exitu victoriae, cum septimae legionis tribunis esset nuntiatum quae in sinistro cornu gererentur, post tergum hostium legionem ostenderunt signaque intulerunt. Ne eo quidem tempore quisquam loco cessit, sed circumventi omnes interfectique sunt. Eandem fortunam tulit Camulogenus.  audissent, subsidio suis ierunt collemque ceperunt, neque nostrorum militum victorum impetum sustinere potuerunt. Sic cum suis fugientibus permixti, quos non silvae montesque texerunt, ab equitatu sunt interfecti. hoc negotio confecto Labienus revertitur Agedincum, ubi impedimenta totius exercitus relicta erant: inde cum omnibus copiis ad Caesarem pervenit. Defectione Aeduorum cognita bellum augetur. Legationes in omnes partes circummittuntur: quantum gratia, auctoritate, pecunia valent, ad sollicitandas civitates nituntur; nacti obsides, quos Caesar apud eos deposuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
as quoq copias in tres partes distribuerũt. nam praesidio e regione castroꝵ
relicto et parua manu glosedum uersus missa: quae tantum progrediatur
ꝗͣtum naues processissent. reliquas copias contra Labienũ duxerunt. Erima luc
et nr̃i omnes erant transportati. hostiũ acies cernebatuꝵ. Labienus mil
cohortatus.: ut suae pristinae uirtutis et secundissimoꝵ praelioꝵ retinerẽt me¬
moriam: atq ipsum caesarem: cuius ductu saepenuo hostes suꝑassent praesẽ¬
tem adẽẽ existimarẽt. dat signũ praelii. Primo concursu ab dextro cornu
ubi septima legio constiterat hostes pelluntur: atq in fugam cõiiciuntur.
ab sinistro quem locum quinta legio tenebat. cum pͥmi ordines hostium
transfixi telis concidissent. tamen reliqui acerrimẽ resistebãt. nec dabat
suspicionẽ fuge quisꝗͣ Ipse dux hostuĩ camulogenꝰ sus aderat. atq eos

Expanded text:
as quoque copias in tres partes distribuerunt. Nam praesidio e regione castrorum as quoque copias in tres partes distribuerunt. Nam praesidio e regione castrorum relicto et parva manu Metiosedum versus missa, quae tantum progrediatur, quantum naves processissent, reliquas copias contra Labienum duxerunt. Prima luce et nostri omnes erant transportati, et hostium acies cernebatur. Labienus milites cohortatus ut suae pristinae virtutis et secundissimorum proeliorum retinerent memoriam atque ipsum Caesarem, cuius ductu saepe numero hostes superassent, praesentem adesse existimarent, dat signum proeli. Primo concursu ab dextro cornu, ubi septima legio constiterat, hostes pelluntur atque in fugam coniciuntur; ab sinistro, quem locum duodecima legio tenebat, cum primi ordines hostium transfixi telis concidissent, tamen acerrime reliqui resistebant, nec dabat suspicionem fugae quisquam. Ipse dux hostium Camulogenus suis aderat atque eos
Abbreviated transcription (Latin):
nibꝰ impedimentis aduerso flumine magno tumultu ꝓficisci imꝑat. cõquirit
etiam lintres: has magno sonitu remoꝵ incitatas in eandem partem mittit.
pse postpaulo silentio egressus cum tribus legionibꝰ eum Iocum petit: quo naues
appelli uisserat. Eo cum ẽẽt uentum exploratores hostium omni parte flu¬
minis erant disposit inopinãtes qđ magna subito coorta tempestas ab nr̃is
primuntur exercitus equitatusq equitibus Romanis administrantibꝰ quos
ei negocio praefecerat celeriter transmittitur. Uno fer̃e tempore sublucem h¬
bꝰ nunciatur in castris Romanoꝵ praeter consuetudinẽ tumultuari: et magnũ
ire agmen aduerso flumine sonitumq remoꝵ in eadem parte exaudiri: et pau¬
lo in fra milites nauibꝰ transportari. quibꝰ rebꝰ auditis qđ exxistimabãt tribus
Locis transire legiones: atq omnes ꝑturbatos defectione fugam parare. su¬

Expanded text:
mnibus impedimentis adverso flumine magno tumultu proficisci imperat. Conquirit mnibus impedimentis adverso flumine magno tumultu proficisci imperat. Conquirit etiam lintres: has magno sonitu remorum incitatas in eandem partem mittit. Ipse post paulo silentio egressus cum tribus legionibus eum locum petit quo naves appelli iusserat. Eo cum esset ventum, exploratores hostium, ut omni fluminis parte erant dispositi, inopinantes, quod magna subito erat coorta tempestas, ab nostris opprimuntur; exercitus equitatusque equitibus Romanis administrantibus, quos ei negotio praefecerat, celeriter transmittitur. Vno fere tempore sub lucem hostibus nuntiatur in castris Romanorum praeter consuetudinem tumultuari et magnum ire agmen adverso flumine sonitumque remorum in eadem parte exaudiri et paulo infra milites navibus transportari. Quibus rebus auditis, quod existimabant tribus locis transire legiones atque omnes perturbatos defectione Aeduorum fugam parare, su