comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
locũ dño: quare : qr ipse eris locus dñi:
&cũ eis qͥfuerint locus dñi. unũ eris.
Abstineamꝰ ergonos fr̃s. a possessione rei
priuatȩ aut abamore. si non possumꝰ a pos¬
sessione : & facimꝰ locũ dño : Multũ ẽ
adme ait aliquis : sed ude qͥdsis facturus
locũ dño: siuellet apud te hospitiũ habere
aliqͥs senator ñ dico senator ꝓturator
me qͥddã indomo tua : & siamares hoc. au¬
ferres tam̃ neeũ offenderes. ad cuiꝰ amicitiã
ambires : & qͥd tibi ꝓdest hominis amicitia :
forte ibi ñ solũ nullũ auxiliũ : sed & periculũ
inuenires : Nã multi ñ periclitabantur.
antequã maiorib: iungerentur : & exop¬
tarunt maiorũ amicitias. ut maiora percula
incurrerent. Securis opta amicitiã xp̃i hos¬
pitari apud te uult: fac illi locũ. Quid. ẽ. fac
illilocũ: noliam are te ipsũ: illũ ama. Site
amaueris: claudis contraillũ : Si ipsu amauenis.

Expanded text:
locum Domino? Quare? Quia ipse eris locus Domini, locum Domino? Quare? Quia ipse eris locus Domini, et cum eis qui fuerint locus Domini, unum eris. 6. Abstineamus ergo nos, fratres, a possessione rei privatae; aut ab amore, si non possumus a possessione; et facimus locum Domino. Multum est ad me, ait aliquis. Sed vide quis sis, facturus locum Domino. Si vellet apud te hospitium habere aliquis senator, non dico senator, procurator me quiddam in domo tua; etsi amares hoc, auferres tamen ne eum offenderes, ad cujus amicitiam ambires. Et quid tibi prodest hominis amicitia? Forte ibi non solum nullum auxilium, sed et periculum invenires. Nam multi non periclitabantur antequam majoribus jungerentur; exoptarunt majorum amicitias, ut majora pericula incurrerent. Securus opta amicitiam Christi: hospitari apud te vult; fac illi locum. Quid est, fac illi locum? Noli amare teipsum, illum ama. Si te amaveris, claudis contra illum; si ipsum amaveris,
Abbreviated transcription (Latin):
& ea quȩ erant cȩterorũ ipsius factas̃ : Inten¬
dat caritas urã quia ꝓpter illa quȩ singuli
possidemꝰ existunt lites. in imicitiȩ. discor¬
diȩ bella inthomines. tumultus. dissensio¬
nes aduersumse: scandala. peccata. iniqͥ¬
tates. homicidia: Propterquȩ : ꝓpt̃ ipsa
quȩ singuli possidemꝰ. Nũ qͥđ ꝓpt̃ ista
quȩ cõmuniter possidemꝰ litigamꝰ : aerẽ
istũ cõmuniter ducimꝰ : solem cõmuniter
om̃suidemꝰ: Beati ergo qͥsic faciunt locũ
dño : ut priuato suo ñ gaudeant: Talem
enĩ describebat iste qͣ dicebat : suntroiero
intabernaculum domꝰmeȩ : Pruatũ hoc
erat : sciebat priuatose inpediri ne faceret
locũ dño : & ea cõmemorat quȩ ad seipsũ
ꝑtinebant : non introibo in tabernaculum
domꝰmeȩ : donec inueniã : Quid÷̃ cũ inueneris
locũ dño. in trabis intabernaculũ tuum:
anipsũ erit tabernaculũ tuũ. ubi inueneris

Expanded text:
et ea quae erant caeterorum, ipsius facta sunt. Intenet ea quae erant caeterorum, ipsius facta sunt. Intendat Charitas vestra: quia propter illa quae singuli possidemus, existunt lites, inimicitiae, discordiae, bella inter homines, tumultus, dissensiones adversum se, scandala, peccata, iniquitates, homicidia. Propter quae? Propter ipsa quae singuli possidemus. Numquid propter ista quae communiter possidemus, litigamus? Aerem istum communiter ducimus, solem communiter omnes videmus. Beati ergo qui sic faciunt locum Domino, ut privato suo non gaudeant. Talem ergo describebat iste, qui dicebat, «Si introiero in tabernaculum domus meae.» Privatum hoc erat. Sciebat privato se impediri, ne faceret locum Domino, et ea commemorat quae ad seipsum pertinebant: non introibo «in tabernaculum domus meae, donec inveniam:» quid? cum inveneris locum Domino, intrabis in tabernaculum tuum? An ipsum erit tabernaculum tuum, ubi inveneris
Abbreviated transcription (Latin):
facit & sicdocet : fit locus dño cũ eoquẽ
docet : quia om̃s credentes unũ locũ facuins
dño. Incorde enĩ habetꝰ locũ dñs: qr unũ ẽ.
cor om̃iũ incaritate copulatorũ : Quã multa
milia credider fr̃smei quando p̃tiarerũ
suarũ posuer̃ ad pedes apłorũ: sed qͥd deillis
dicit scriptura: certe factis tẽplũdĩ. Non
qr unꝰ locus factꝰ ẽ. dño in omib: scriptura
dicit : Erat illis anima una. & cor unũ in dm̃.
Multi autẽ nefaciant locũ dño : suaquȩr̃
sua diligunt. Potestate sua gaudent : pri¬
uatũ suum concupiscunt. Iuiautẽ uult fa¬
cere locũ dñõ : non de priuato sed de cõmuni
debet gaudere. Hoc illi fȩcer̃ : dereb suis
priuatis : fecer̃ illas cõmunes : qđ habebant
suũ: Nũ qͥd amiser̃ : sisoli haberent . & unꝰ qͥsq
suũ haberet : hoc solũ haberet qđ suũ habe¬
bat: Cũ autẽ qđ ꝓprium erat cõmune fecit:

Expanded text:
facit, et sic docet, fit locus Domino cum eo quem facit, et sic docet, fit locus Domino cum eo quem docet: quia omnes credentes unum locum faciunt Domino. In corde enim habet locum Dominus; quia unum cor est omnium in charitate copulatorum. 5. Quam multa millia crediderunt, fratres mei, quando pretia rerum suarum posuerunt ad pedes Apostolorum! Sed quid de illis dicit Scriptura? Certe facti sunt templum Dei;quia unus locus factus est Domino in omnibus, Scriptura dicit: «Erat illis anima una et cor unum in Deum» . Multi autem ne faciant locum Domino, sua quaerunt, sua diligunt, potestate sua gaudent, privatum suum concupiscunt. Qui autem vult facere locum Domino, non de privato, sed de communi debet gaudere. Hoc illi fecerunt de rebus suis privatis; fecerunt illas communes. Quod habebant suum, numquid amiserunt? Si soli haberent, et unusquisque suum haberet; hoc solum haberet quod suum habebat: cum autem quod proprium erat, commune fecit;
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ : firme ꝓmittere : Ad tenditeuotũ hoc :
&id qđ uouerat. quo ardore uouerit. qͦamore:
qͣ desiderio : & tam̃ ad hoc implendũ dñm
uouit : ut sit domꝰ dĩ. Si ntroiero in taber¬
naculũ domꝰ meȩ : si a scendero in lectũ stratꝰ
mei ÷ Sidedero somnũ oculis meis : & palpe
bris meis dormitationẽ : Etreqͥem tỹporib:
meis sidedero: ꝗadusq inueniã locũ dño
tabernaculũ dõ ia cob Vbi quȩrebat locũ
dño : simansuetꝰ erat: in se quȩrebat : Iuomͦ ẽ
sp̃sm̃s: suꝑ humilem & qͥetũ. & trem̃tem
uerba mea : Vis ergo. eẽ. locus dñi esto hu¬
milis. & qͥctus & tremens uerba dĩ: & tuipse
efficieris qđ quȩris in altero : Sienĩ inte
ñ fiat qđ quȩris in altero. qd tib ꝓdest :
oꝑat᷑ quidem ds̃ aliquando ꝑ euangłistam
salutẽ alterius. tantũ supsedicit & non fa¬
cit: & fit ꝑ linguã eiꝰ in alio locus dño. nautẽ
fit ipse locus dño : Quiautẽ quȩ docet bene

Expanded text:
autem firme promittere. Attendite votum hoc, id est, quod voverat quo ardore voverit, quo amore, quo desiderio; et tamen ad hoc implendum Dominvovit, ut sit domus Dei: «Si introiero in tabernaculum domus meae, si ascendero super lectum stratus mei. Si dedero sbris meis dormitationem; et requiem temporibus meis» si dedero, «quoadusque inveniam locum Domino, tabernaculum Deo Jacob.» Ubi quaerebat locum Domino? Si mansuetus erat, in se quaerebat. Quomodo est s meus? Super humilem, et quietum, et trementem verba mea» . Vis esse locus Domini? Esto humilis, et quietus, et tremens verba Dei, et tu ipse efficieris quod quaeris. Si enim in te non fiat quod quaeris, in altero quid tibi prodest? Operatur quidem Deus aliquando per evangelistam salutem alterius tantum, si ipse dicit et non facit; et fit per linguam ejus in alio locus Domino, non autem fit ipse locus Domino. Qui autem quae docet bene
Abbreviated transcription (Latin):
suis: seqͥt᷑ & dicit. Diuites sint inoꝑib
bonis: facile tribuant. cõmunicent: et ui¬
de qr hic pauꝑ essunt. Thes aurit ant in qͥt
sibi fundam̃tũ bonũ. infuturũ : ut ad p̃hen¬
dant uerã uitã. Cũ adp̃henderint. tunc
er̃diuites : Quando autẽ non eã ad huc
habent. nouerint se pauꝑes: Ita fit: ut
om̃s humiles sc̃o corde & in caritate ger¬
mana constitutos: Quic qͥd habuerint in hoc
scło. int̾ pauꝑes suos numeret ds̃ qͦssaturat

Expanded text:
uis? Sequitur et dicit: «Divites sint in operibus bonis; facile tribuant, communicent.» Et vide quia hic pauperes sunt: «Thesaurizent,» inquit, «sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam» . Cum apprehenderint, tunc erunt divites; quando autem non eam adhuc habent, noverint se pauperes. Ita fit ut omnes humiles corde, et in charitate gemina constitutos, quidquid habuerint in hoc saeculo, inter pauperes suos numeret Deus, quos saturat
Abbreviated transcription (Latin):
tebit eum. Ex fructuuentris tui: ponam
suꝑ sedẽ tuã : Poterat dicere : & ex fructu fe¬
moris tui : Quare ex fructu uentris uoluit
dicere : & illud qͥdem sidiceret uerũ dice¬
ret: Sed significantius dicere uoluit ex fruc¬
tuuentris : quia defemina natꝰ ẽ .x p̃c. quouir

Expanded text:
tebit eum: Ex fructu ventris tui ponam tebit eum: Ex fructu ventris tui ponam super sedem tuam.» Poterat dicere, Ex fructu femoris tui: quare, «Ex fructu ventris,» voluit dicere? Et illud quidem si diceret, verum diceret: sed significantius dicere voluit, «Ex fructu ventris;» quia de femina natus est Christus, quo vir
Abbreviated transcription (Latin):
corrigere in qͦ errauit: sed quomodo
hominẽ cũ pęnitet mutare uult qđ fecit:
Si cubi audis qr pęnitet dm̃. mutationẽ
ipsam sꝑa: Aliter illã facit ds̃ quã uisno¬
mine poenitentiȩ appellet : alitertũ:
Tuenĩfacis. qr erraueras: ille autẽ facit
qr uindicat. aut quia liberat: Mutauit
regnũ saul : cũ peniteret eũ : Sicdictũ. ẽ.
& in eo ipso loco ubi scriptura dicit peni¬
tuit eũ: ibi paulo post dicitur. non enĩ
sic ẽ. ut homo ut peniteat eũ : Cũ ergo
mutat oꝑa sua ꝑ in cõmutabile consiliũ
suũ: ꝓpt̃ ipsam non consilii. sed oꝑis mu¬
tatonẽ penitere dicit᷑: Hoc autẽ sic ꝓmi¬
sit : ut non mutaret : Quomͦ dicitur & illuo.
iurauit dñs & non penitebit eũ tuessacer
dosinȩter nũ scđm ordinẽ melchi sedech:
sic & hoc quia ita ꝓmissum. ẽ. ut non mutare¬
tar : qr necessario futurũ erat & ꝑ mansurũ :
dix̃. iurauit dñs dauid ueritatẽ. & non pęni¬

Expanded text:
corrigere in quo erravit. Sed quomodo corrigere in quo erravit. Sed quomodo hominem cum poenitet, mutare vult quod fecit; sic ubi audis quia poenitet Deum, mutationem ipsam spera. Aliter illam facit Deus, quamvis nomine poenitentiae appellet, aliter tu: tu enim facis, quia erraveras; ille autem facit, quia vindicat, aut quia liberat. Mutavit regnum Saül, cum poeniteret eum sicut dictum est: et in eo ipso loco ubi Scriptura dicit, «Poenituit eum;» ibi paulo post dicitur, «Non enim sic est ut homo, ut poeniteat eum» . Cum ergo mutat opera sua per incommutabile consilium suum; propter ipsam, non consilii, sed operis mutationem, poenitere dicitur. Hoc autem sic promisit, ut non mutaret. Quomodo dicitur et illud, «Juravit Dominus, et non paenitebit eum, Tu es sacereternum, secundum ordinem Melchisedec» : sic et hoc quia ita promissum est, ut non mutaretur, quia necessario futurum erat et permansurum; dixit, «Juravit Dominus David veritatem, et non poeni
Abbreviated transcription (Latin):
credentes diuinitatẽ occultam fuisse
in illo. quẽ cȩteris similem hominib: puta¬
adiudicandos eos aqͥb: crucifixus ẽ sur¬
rexit xp̃c & auertit faciem suã aiudȩis.
& conuertit ad gentesꝰ tanquã rogaturus
dppppt̃ reliquias isrł : dicit᷑ ei. Propt̃
dauid seruũ tuũ : neauertas faciem xp̃i
tui: Si palea dãpnata.ẽ. frum̃ta colli¬
gantur : & reliquiȩ saluȩ fiant. sicut
dicit ysaias: & plane facte s̃ reliquiȩ
saluȩ : Inde erant .xii. apłi: inde plus
quã qͥngenti fr̃s. qͥb seipse dñs demon¬
strauit postresurrectionẽ:. Inde tot
milia baptitati: quͥ p̃tia rerũ suarũ
ante pedes apłoꝵ ponebant: ergo im¬
pletũ .ẽ. qđ hic rogatꝰ. ẽ. ds̃ ꝓpt̃ dauid
seruũ tuũ nea uertas faciem xp̃itui:
eũ : Iuid ẽ. iurauit : ꝓmissum ꝑ seipsum
firmauit. uid ẽ n on penitebit eum:
ñ mutabit: Non enĩ dolorẽ penitentiȩ
patit᷑ ds̃ aut in aliqͦ fallitur ut uelit

Expanded text:
credentes divinitatem occultam fuisse credentes divinitatem occultam fuisse in illo quem caeteris similem hominibus putaad judicandos eos a quibus crucifixus est, surrexit Christus, et avertit faciem suam a Judaeis, et convertit ad Gentes; tanquam rogatur Deus propter reliquias Israel, et dicitur ei, «Propter David servum tuum, ne avertas faciem Christi tui.» Si palea damnata est, frumenta colligantur. «Reliquiae salvae fiant» , sicut dicit Isaias. Et plane factae sunt reliquiae salvae: inde erant duodecim Apostoli, inde plus quam quingenti fratres quibus se Dominus demonstravit post resurrectionem ; inde tot millia baptizata, quae pretia rerum suarum ante pedes Apostolorum ponebant . Ergo impletum est quod hic rogatus est Deus, «Propter David servum tuum, ne avertas faciem Christi, eum.» Quid est, «juravit?» Promissum per seipsum firmavit. Quid est, «non poenitebit eum?» Non mutabit. Non enim dolorem poenitentiae patitur Deus, aut in aliquo fallitur, ut velit
Abbreviated transcription (Latin):
tur fide. qr iustꝰ exfide uiuit : & accepto
pignore sp̃ss̃ĩ. lactentur m̃bra speresur¬
rectionis quȩ p̃cessit in capite : Eis en im
tuũ. neauertas faciem xp̃itui : Crucifixꝰ
est dñs inuidȩa: crucifixus. ẽ. auidȩis: Abipsis
turbatꝰ dormiuit Inter qͦrũ sȩuientiũ
manꝰ dormiuit : ad eos iudicandos surrex̃:
& dicit qͦdam loco: ex suscitame & reddã
illis: & reddidit: & redditurus. ẽ : Nam
quanta post ea iudȩi passis occiso dño nor̃
ipsi deipsa ciuitate ubi illũ occider̃ : Om̃s
expulsis : Iuidergo: etiã destirpe dauid
om̃sperier̃ & detribuiuda : Noti : Nam
credider̃ inde aliq: & multa milia homi¬
nũ credider̃ inde: & h oc iã postresur¬
rectionẽ dñ iseui er̃ ut crucifigerent:
& post ea cȩper̃ uidere fieri miracula in no¬
mine crucifixi Et plus contremuer̃ tantũ
posse eiꝰ nom̃ qui quasi intermanus eorum
nihil poterat : & conpuncti corde iam

Expanded text:
tur fidem, quia justus ex fide vivit ; et accepto tur fidem, quia justus ex fide vivit ; et accepto pignore Spiritus sancti, laetentur membra spe resurrectionis, quae praecessit in capite: eis enim tuum, ne avertas faciem Christi tui.» Crucifixus est Dominus in Judaea; crucifixus est a Judaeis; ab ipsis turbatus dormivit. Inter quorum saevientium manus dormivit, ad eos judicandos surrexit: et dicit quodam loco, «Et suscita me, et reddam illis» . Et reddidit, et redditurus est. Nam quanta postea Judaei passi sunt occiso Domino, norunt ipsi. De ipsa civitate, ubi illum occiderunt, omnes expulsi sunt. Quid ergo? etiam de stirpe David omnes perierunt, et de tribu Juda? Non: nam crediderunt inde aliqui, et multa millia hominum crediderunt inde, et hoc jam post resurrectionem Domini. Saevierunt, ut crucifigerent, et postea coeperunt videre fieri miracula in nomine crucifixi; et plus contremuerunt tantum posse ejus nomen, qui quasi inter manus eorum nihil poterat; et compuncti corde, jam
Abbreviated transcription (Latin):
nostis qͥs dormuit : & quis resurreã. Ipse
enĩ qͦdã loco dicit inpsalmo: dormiui
tui fiã non moritur. & mors ei ultra ñ domi¬
exurge dñe in requiemtuã. Tu & arca scĩ¬
ficationis tue : Id ẽ exurge. ut exurgat
&arca sc̃ĩficationis tuȩ : quã scĩ ficasti Ipse
prior : surget & ecđa. Nonautẽ auderet
sibiresurrectionẽ corpꝰ ꝓmittere : nisi priꝰ
ex surgeret caput ⁊ Exurge dñe in seqͥem
tuã : tu& archa sc̃ĩficationistuȩ : & corpꝰ
xp̃i qđ ex marianatũ ẽ. intellectũ ẽ.
aquibdã archa scĩficationis ut hoc diceret:
Exurge dñe in reqͥem tuã: tu & archa scĩfi¬
cationis tuȩ : Cũ corpore ex surge. ut
palpent qͥnon credebant. Exurge dñe
in reqͥem tuã : tu& archa scĩficationis tuȩ :¬
Sacerdo tes ti induantur iustitiã: & sc̃tan
lȩtent᷑ : Te ex surgente amortuis & eunte
ad patrẽ. regale illud sacerdotiũ in dua¬

Expanded text:
nostis quis dormivit, et quis resurrexit. Ipse nostis quis dormivit, et quis resurrexit. Ipse enim quodam loco dicit in psalmo: «Dormivi tuis, jam non moritur, et mors ei ultra non domi«Exsurge, Domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae:» id est, exsurge, ut exsurgat et arca sanctificationis tuae, quam sanctificasti. Ipse prior, surget et Ecclesia. Non autem auderet sibi resurrectionem corpus promittere, nisi prius resurgeret caput. «Exsurge, Domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae.» Et corpus Christi quod ex Maria natum est, intellectum est a quibusdam arca sanctificationis; ut hoc diceret, «Exsurge, Domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae:» Cum corpore exsurge, ut palpent qui non credebant. «Exsurge, Domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuSacerdotes tui induantur justitiam, et sancti tui laetentur.» Te exsurgente a mortuis, et eunte ad Patrem, regale illud sacerdotium indua
Abbreviated transcription (Latin):
erit : Ecce inqͥb steter̃ pedes ei : Ineo loco
steter̃ pedes eiꝰ domꝰ. pedes tui inxp̃ostent.
abinitio: & inueritate ñstetit: diabo liergo
pedes: ñ steter̃ Ite de suꝑbis qͥd dicit:
nonueniat m pes suꝑbiȩ : & manꝰ peccatoꝵ
ñ moueant me : Ibi cecider̃ qͥoperant᷑ iniqta¬
tẽ expulsi s̃ nec potuer̃ stare : Ergo domꝰ dĩ :
cuiꝰ pedes stant. Vnde ille gaudens ioħs. qͥd
ait : qͥhabet sponsam sponsus. ẽ: amicus autẽ
sponsi stat & audit eũ: Sinon stat. ñ audit eũ:.
a gaudio gaudet ꝓpt̃ uocẽ sponsi. Merito
stat: qr ꝓpter uocẽ sponsi gaudet. Nãsi
ꝓpter uocẽ suã gauderet : caderet : Iamui¬
detis ergo quare cecider  qui ad uocẽ suã
gaudent: Amicus autẽ ille sponsi dicebat.
hic ẽ. qͥbaptitat : Quid autẽ dicunt: nos
baptitamꝰ. Ad uocẽ suã gauist stare ñ potu¬
er̃ : & nonptinent adistã domũ dequa dr̃.

Expanded text:
erit» . Ecce in quibus steterunt pedes ejus: in eo loco erit» . Ecce in quibus steterunt pedes ejus: in eo loco steterunt pedes ejus» domus; pedes tui in Christo stent. ab initio, et in veritate non stetit» . Diaboli ergo pedes non steterunt. Item de superbis quid dicit? «Non veniat mihi pes superbiae, et manus peccatorum non moveat me. Ibi ceciderunt qui operantur iniquitatem; expulsi sunt, nec potuerunt stare» . Ergo domus Dei, cujus pedes stant. Unde ille gaudens Joannes quid ait? «Qui habet sponsam sponsus est, amicus autem sponsi stat et audit eum.» Si non stat, non audit eum. «Et gaudio gaudet propter vocem sponsi» . Merito stat, quia propter vocem sponsi gaudet: nam si propter vocem suam gauderet, caderet. Jam videtis ergo quare ceciderint qui ad vocem suam gaudent. Amicus enim ille sponsi dicebat: «Hic est qui baptizat» . Quidam dicunt, Nos baptizamus: ad vocem suam gavisi, stare non potuerunt; et non pertinent ad istam domum de qua dicitur, «
Abbreviated transcription (Latin):
iebusȩi. & om̃iũ qͥoffender̃ dm̃ Ipsorum
filuierant : qr ipsorũ facta sectabant᷑. Ge¬
neratio uiperarũ. qͥs ostendit uobis fugere
auentura ira : facite ergo fructũ dignum
abraham: Potens. ẽ. enĩ ds̃ delapidib istis
suscitare filios abrahȩ: Nescio qͦs lapides
tunc uidebat incãpis saltuũ: in de suscita¬
tis filii abrahȩ. Filii enĩ magis qͥfidem
imitatis : quã qͥde carne natisunt. Nemo
ergo minetur domuidĩ: quasidicatꝰ. sub¬
trahome. & ru& domꝰ. Bonũ.ẽ. enĩ illi ut co¬
edificet᷑ : & habeat caritatẽ. Nã supse
ruerit: stabit domꝰ. ltaq fr̃s in his .ẽ. domꝰ
dĩ: qͦ s p̃destinauit &p̃scuit ꝑseueraturos:
deillis dictũ. ẽ : ubisteter̃ pedes eiꝰ. & enim
qͥ non ꝑseuerant nec stant pedes eorũ in eis:
ñsunt ergo ipsi ȩccła: ñ ipsi ꝑtinent adilluo
cit: non stant pedes eiꝰ: Sed quid secutus. ẽ:
qͥ autẽ ꝑseuerauerit usq infinẽ : hic saluus

Expanded text:
Jebusaei, et omnium qui offenderunt Deum: ipsorum Jebusaei, et omnium qui offenderunt Deum: ipsorum filii erant, quia ipsorum facta sectabantur. «Generatio viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Facite ergo fructum dignum Abraham. Potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae» . Nescio quos lapides tunc videbat in campis saltuum, unde suscitati sunt filii Abrahae. Filii enim magis qui fidem imitati sunt, quam qui de carne nati sunt. Nemo ergo minetur domui Dei, quasi dicat: Subtraho me, et ruet domus. Bonum est enim illi ut coaedificetur, et habeat charitatem. Nam si ipse ruerit, stabit domus. Itaque, fratres, in his est domus Dei, quos praedestinavit et praescivit perseveraturos: de illis dictum est, «Ubi steterunt pedes ejus.» Sunt enim qui non perseverant, nec stant pedes ejus in eis. Non sunt ergo ipsi Ecclesia; non ipsi pertinent ad illud cit, non stant pedes ejus. Sed quid secutus est? «Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus
Abbreviated transcription (Latin):
eternã : Ille enĩ ad domũ dĩ ꝑtinet qͥ ẽ.
in caritate conpaginatꝰ lapidib uius:
Qui autẽ caritatẽ ñ habuerit. ruinã facit:
&illoruente domꝰstat: Nemoenĩ mi¬
net᷑ domui ubi. eẽ. quasilapiscȩpit: siru¬
ere uoluerit. quasi aliꝗͥd domui noceat:
Sic enĩ suꝑbierat & primꝰ popłs iudȩorũ
dicens: neq enĩ fraudaturus . ẽ. ds̃ patrẽ
abraham cui ꝓmisit tanta desemine eiꝰ:
& faciebant om̃ia mala tanquã securi de
pollicitatione dĩ : qđ non ꝓillorũ meritis
qͥ scelera faciebant. sed ꝓmeritis abrahȩ
parceret eis : & quales cũq malos filios
abrahȩ. congregaret indomũ suã aduitã
ȩternã: Sed qͥd ioħs: generatio in qͥt ipera¬
rũ. Quando adillũ uener̃ ipsi filii abra hȩ
ut baptizarent᷑ in aqua pęnitentiȩ: non eis
dix generatio abrahȩ. sed uiperarũ. Tales
enĩ erant quales qͦs imitabant᷑ : Non filui
abrahȩ sed filii amorrei. chananei. gergesta

Expanded text:
 Ille enim ad domum Dei pertinet, qui est in charitate compaginatus lapidibus vivis. Qui autem charitatem non habuerit, ruinam facit; et illo ruente domus stat. Nemo enim minetur domui, ubi esse quasi lapis coepit, si ruere voluerit, quasi aliquid domui noceat. Sic enim superbierat et primus populus Judaeorum, dicens, Neque enim fraudaturus est Deus patrem Abraham, cui promisit tanta de semine ejus: et faciebant omnia mala tanquam securi de pollicitatione Dei, quod non pro illorum meritis qui scelera faciebant, sed pro meritis Abrahae parceret eis, et qualescumque malos filios Abrahae congregaret in domum suam ad vitam aeternam. Sed quid Joannes? «Generatio,» inquit, «viperarum.» Quando ad illum venerunt ipsi filii Abrahae, ut baptizarentur in aqua poenitentiae, non eis dixit, Generatio Abrahae, sed «viperarum.» Tales enim erant, quales quos imitabantur; non filii Abrahae, sed filii Amorrhaei, Chananaei, Gergesaei,
Abbreviated transcription (Latin):
& pauꝑes saturabo panib: Quia & mipso
psalmo ubi dictũ ẽ. manducauer̃ & adora¬
uer̃ om̃s diuites terrȩ: dictũ ẽ. illic & depar¬
diuites dictis̃ ad orasse. saturati ñ dictisunt.
quando autẽ pauꝑes dictis. saturati dictis:
qualis ẽ : dsipse ẽ. panis Panis ut lac nobis
fieret descendit ad terrã : & ait suis. Egosum
panis uiuus : qͥd ecelo descendi: Ideo illic in
psalmo: edent pauꝑes & saturabunt᷑. De quo
inm̃bris illius uiduȩ : non sit auxiliũ ur̃m.
nisi mnio dõ: Pecunia nihil. ẽ: non inde auxi¬
liũ habebitis: Mult ꝓpt̃ pecuniã p̃cipiatis.¬

Expanded text:
 ejus saturabo panibus.» Quia et in ipso psalmo ubi dictum est, «Manducaverunt et adoraverunt omnes divites terrae;» dictum est illic et de paudivites dicti sunt adorasse, saturati non dicti sunt; quando autem pauperes dicti sunt, saturati dicti qualis est? Deus ipse est panis. Panis, ut lac nobis fieret, descendit ad terram; et ait suis: «Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi» . Ideo illic in psalmo, «Edent pauperes, et saturabuntur.» De quo in membris illius viduae, non sit auxilium vestrum nisi in uno Deo. Pecunia nihil est; non inde auxilium habebitis. Multi propter pecuniam praecipitati
Abbreviated transcription (Latin):
iudex apud se: qͥnec dm̃ timebat nec ho¬
mines reuerebatur : & si nec dm̃ timeo
net hominib erubesco: uł ꝓpter tediũ
qđ mihi facit ista uidua. uindicabo eã
Si audiuit uidex malus uiduã netediũ
Isti abundant : & ideo manducant: sed non
saturantur: & qͥd deillis dictũ ẽ. inpsalmo:
ipsius: Quare : quia ñ s̃ pauꝑes Pauꝑes autem
id ẽ humiles corde : quanto plus esuriunt.
tanto plus manducant: Tanto autẽ plusesuri¬
unt: quanto a scło in anessunt. Quiplenꝰ ẽ:
qͥcqͥd illi daturus es respuit: qr plenꝰ. ẽ:
Damꝰ esurientẽ : damihi deqͥb dictũ ẽ. beati
qͥ esuriunt &sitiunt iustitiã. qm̃ ipsi satura¬

Expanded text:
judex apud se, qui nec Deum timebat, nec hojudex apud se, qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur: Etsi Deum, non timeo, nec hominem erubesco, vel propter taedium quod mihi facit ista vidua, vindicabo eam.» Si audivit judex malus viduam, ne taedium isti abundant; et ideo manducant, sed non saturantur. Et quid de illis dictum est in psalmo? ipsius. Quare? Quia non sunt pauperes. Pauperes autem, id est humiles corde, quanto plus esuriunt, tanto plus manducant; tanto autem plus esuriunt, quanto a saeculo inanes sunt. Qui plenus est, quidquid illi daturus es, respuit; quia plenus est. Da mihi esurientem, da mihi de quibus dictum est, «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, q
Abbreviated transcription (Latin):
sistit inp̃cib & obsecrationib nocte acdie
Ibi subiecit Quȩ autẽ indelicus agit: ui¬
uens mortua ẽ : Vnde ergo uidua: qr ñ ha¬
bet auxiliũ aliunde. nisi solius dĩ. Illȩ
quȩ habent uiros: quasi suꝑbiunt deau¬
xilio uirorũ : Desertȩ uident᷑ uiduȩ :¬
& robustius ẽ. auxilium earũ: Ergo tota
ȩcđa una uidua. ẽ: siue inuiris siue infe¬
minis. siue in coniugatis. siue inmaritatis
feminis. siue in adolescentib. siue insenib
siue in uirginib: Om̃is eccła unauidua. ẽ:
deserta in hoc scło. Si sentit illud. sinouit
uiduitatẽ suã: tunc enĩ auxiliũ p̃sto. ẽ.
illi: Nonne agnoscitis istã induã in euan¬
głio fr̃smei. cũ diceret dñs oportere sẽꝑ
orare & non deficere : erat quidã iudex
inciuitate dix̃. qͥ nec dm̃timebat. nec ho¬
mines reuerebatur : & interpellabat eũ
quȩdã uidua cotidie. & dicebat aundi¬
came deaduersario meo: & interpellan¬
do cotidie uidua. fregit illũ Ait enĩ ipse

Expanded text:
sistit in precibus et obsecrationibus nocte ac die.» Ibi subjecit, «Quae autem in deliciis agit, vivens mortua est» . Unde ergo vidua est? Quia non habet auxilium aliunde, nisi solius Dei. Illae quae habent viros, quasi superbiunt de auxilio virorum: desertae videntur viduae, et robustius est auxilium earum. Ergo tota Ecclesia una vidua est, sive in viris, sive in feminis, sive in conjugatis, sive in maritatis feminis, sive in adolescentibus, sive in senibus, sive in virginibus: omnis Ecclesia una vidua est, deserta in hoc saeculo, si sentit illud, si novit viduitatem suam; tunc enim auxilium praesto est illi. Nonne agnoscitis istam viduam in Evangelio, fratres mei, cum diceret Dominus oportere semper orare, et non deficere? «Erat quidam judex in civitate,» dixit, «qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur; et interpellabat eum quaedam vidua quotidie, et dicebat, Vindica me de adversario meo.» Et interpellando quotidie vidua, fregit illum. «Ait enim ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Iamdĩ uerba s requies mea : ibi reqͥesco:
quantũ nos amat ds̃ fr̃s ut quianos reqͥes¬
cimꝰ. sedicatreqͥ escere : non enĩ ipse
aliquando turbatur aut sic reqͥescit.
sedibi sedicit reqͥ escere quia nos in illo
requiem habebimꝰ : hic in habitabo: qm̃¬

Expanded text:
am Dei verba sunt. «Requies mea;» ibi requiesco. Quantum nos amat Deus, fratres, ut quia nos requiescimus, se dicat requiescere! Non enim ipse aliquando turbatur, aut sic requiescit; sed ibi se dicit requiescere, quia nos in illo requiem habebimus. «Hic habitabo, q
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Cuiꝰ : dñĩdĩ iacob Qui intrant ut in ha¬
bitent: ipsis qinitrant ut in habitent᷑
Indomũ tuã ut in habites intras: domũdĩ
ut in habiteris. Est enĩ meliorͤ dñs: Iuicũ
te cȩpit in habitare: beatũ tefacit: Nãsi
tu ab illo ñ inhabiteris: misereris: In sua
potestate eẽ. uoluit ille filius qͥdix̃: Dam
partẽ patrimomiqueme tangit: Bene ser¬
uabatur apđ patrẽ : necũ meretricib dissi¬
paretur . Accepitꝰ facta ẽ. in eiꝰ potestate :
Profectꝰ in regionẽ longinquã effudit
om̃ia cũmeretricib passus. ẽ. tam̃ fam̃e.
ut pane saturaret᷑. Ergo intra ut in habiteris:
& non quasi tuussis sed illius. In trabimꝰ in

Expanded text:
ejus»: cujus? Domini Dei Jacob. Qui intrant ut inhabitent, ipsi sunt qui intrant ut inhabitentur. In domum tuam ut inhabites intras, in domum Dei ut inhabiteris. Est enim melior Dominus, qui cum te coeperit inhabitare, beatum te faciet. Nam si tu ab illo non inhabiteris, miser eris. In sua potestate esse voluit ille filius qui dixit: «Da mihi partem patrimonii quae me tangit.» Bene servabatur apud patrem, ne cum meretricibus dissiparetur. Accepit, facta est in ejus potestate; profectus in regionem longinquam, effudit omnia cum meretricibus. Passus est tandem famem, ut pane saturaretur . Ergo intra, ut inhabiteris; et non quasi tuus sis, sed illius: «Intrabimus in
Abbreviated transcription (Latin):
¶ m̃elegit dñs syon. p̃elegit eã inabitati¬
onẽsibi : Sponipsa ẽ. eccła: ipsa.ẽ. & illa
iherłm ad cuiꝰpacẽ currimꝰ. quȩ noninan¬
głis sed in nobis peregrinat᷑ : quȩ ex parte
meliore expectat. exparte reditura:
Vnde nobis litterȩ uener̃ : quȩ cotidie
recitantur: Ipsaciuitas : ipsa . ẽ. syon quã¬

Expanded text:
abitationem sibi.» Sion ipsa est Ecclesia, ipsa est et illa Jerusalem ad cujus pacem currimus, quae non in Angelis, sed in nobis peregrinatur, quae ex parte meliore exspectat partem redituram; unde nobis Litterae venerunt, quae quotidie recitantur. Ipsa civitas, ipsa est Sion, qua
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd sint in cãpis saltus ubi inuenit: Effrata
uerbũ hebreũ. in terp̃tat᷑ latine speculũ.
sicut tradider̃ qͥ uerba hebrea scripturis
posita in aliã linguã transtuler̃. ut ad nos
ꝑueniret intellectꝰ : Nã ex hebrea trans¬
tuler̃ in grecã : Ex greca trans latis nobis
in latinã : Fuer̃ enĩ qͥuigilarent inscrip¬
turis: Siergo effrata speculũ : illa domꝰ
quȩ inuenta ẽ in cãpis saltuũ. inspeculo
audita . ẽ. Speculũ : imaginẽ hãbet: Dm̃ is
ꝓphetia : imago futurorũ : domꝰ ergodĩ
futura : inimagine ꝓphetiȩ p̃dicata ẽ:
audiuimꝰ enĩ illã inspeculo : id ẽ. audiuimꝰ
ineffrata : Inuenimꝰ in capis saltuũ: quis
cãpi saltuũ: campi siluarũ. Nonenim
quẽ admodom uulgo dr̃ saltus ille. uerbi
grã centurias habens tot:saltus ꝓprie
locus adhuc incultus & siluester dicit᷑.
Nã & quidã codices: in cãpissiluȩ habent.
Quiergo erant in cãpis saltuũ. nisi gentes
incultȩ : qͥerant cãpi saltuũ. nisiubi

Expanded text:
quid sit «in campis saltuum,» ubi invenit. Ephrata verbum hebraeum interpretatur latine, Speculum, sicut tradiderunt qui verba hebraea in Scripturis posita in aliam linguam transtulerunt, ut ad nos perveniret intellectus. Nam ex hebraea transtulerunt in graecam, et ex graeca translata sunt nobis in latinam. Fuerunt enim qui vigilarent in Scripturis. Si ergo Ephrata speculum, illa domus quae inventa est in campis saltuum, in speculo audita est. Speculum imaginem habet: omnis prophetia imago futurorum. Domus ergo Dei futura, in imagine prophetiae praedicata est. Audivimus enim illam in speculo, id est, «Audivimus in Ephrata. Invenimus in campis saltuum.» Qui sunt campi saltuum? Campi silvarum. Non enim quemadmodum vulgo dicitur, Saltus ille, verbi gratia, centurias habens tot. Saltus proprie, locus adhuc incultus et silvester dicitur. Nam et quidam codices, «in campis silvae,» habent. Qui ergo erant campi saltuum, nisi gentes incultae? qui erant campi saltuum, nisi ubi
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestis iherłm quo ibimꝰ. Tabernaculũ enĩ:
tanquã militantiũ & pugnantiũ : Taberna¬
culũ militũ : in ꝓcinctu in expeditione :
Vnde contubernales dicuntur milites: quasi
habemꝰ hostẽ cũ quopugnemꝰ : tabernaculũ
dõ facimꝰ. Cũ autẽ transierit tẽ pꝰ pugnȩ.
& uenerit paxilla quȩ p̃cellit omnẽ intellec
omnẽ intellectũ. Iuantũ cũq: enĩ cogitaueris
depace illa minꝰ eã capit animꝰ adhuc inista
corporis grauedine constitutꝰ : tũ uenerit
illa patria. iãdomꝰ erit: nullus aduersarius
tẽptabit ut ad tabernaculũ uocet᷑: Nonp¬
cedemꝰ adpugnandũ: sed ꝑmanebimꝰ ad lau¬
dandũ : Quid enĩ dicit᷑ deilla domo: beati
qͥ habitant indomotua: in scła scłorũ lau¬
dabuntte : In tabernaculo ad huc gemimꝰ.
indomo laudabimꝰ: Quare : quia gemitus . ẽ.
peregrinantiũ : laudatio iã inpatria cõmanen¬
tium: Hic primo querat᷑. tabernaculũ dõ¬

Expanded text:
em, quo ibimus. Tabernaculum enim tanquam militantium et pugnantium: tabernacula militum in procinctu, in expeditione; unde contubernales dicuntur milites, quasi habemus hostem cum quo pugnemus, tabernaculum Deo facimus. Cum autem transierit tempus pugnae, et venerit paomnem intellectum» ; quantumcumque enim cogitaveris de pace illa, minus eam capit animus adhuc in ista corporis gravedine constitutus: cum venerit illa patria, jam domus erit, nullus adversarius tentabit, ut tabernaculum vocetur. Non procedemus ad pugnandum, sed permanebimus ad laudandum. Quid enim dicitur de illa domo? «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te» . In tabernaculo adhuc gemimus, in domo laudabimus. Quare? Quia gemitus est peregrinantium, laudatio jam in patria commanentium. Hic primo quaeratur tabernaculum D
Abbreviated transcription (Latin):
nec requiem in qͥt trmporib meis. A reqͥe tͤm¬
porũ : somnꝰuenit adoculos: Trͤm pora circa
oculoss̃. ueluti futurus somnꝰ grauedo tf̃m¬
porũ ẽ : Nã om̃ib dormituris. grauaritłmpo¬
ra incipiunt : & cũ senserint sibi grauaritem¬
pora: iã inminet somnꝰ: Qui sidandus. ẽ. ocu¬
lis : dat reqͥem tfͤmporib suis. & uenit somnꝰ¬
Si n on dederit requiem qͤmporib suis: ñ ueniet
somnꝰ. Cũ ergo cȩperit te aliqͥd tẽporale de¬
lectari adpeccatũ : iãgrauantur tibi tfͣmpora:
Vis euigilare & ñ dormire. nec dormitare : noli
te credere talide lectationi : maiores dolores
habebit quã suauitates : Ista cogitatione qͣsi
confricans frontẽ excutis somnũ & para slocũ
dño : donec inuenias locũ dño. tabernaculũ
dõ ia cob:: Quanquã aliquando dr̃ taberna¬
culũdĩ. domꝰ dĩ. & domꝰ dĩ tabernaculũ dĩ :
distinctus tam̃ accipit᷑ fr̃s hm̃i tabernacu

Expanded text:
Et requiem,» inquit, «temporibus meis.» A requie temEt requiem,» inquit, «temporibus meis.» A requie temporum somnus venit ad oculos. Tempora circa oculos sunt. Veluti futurus somnus, gravedo temporum est. Nam hominibus dormituris gravari tempora incipiunt; et cum senserint sibi gravari tempora, jam imminet somnus: qui si dandus est oculis, dant reqsi non dederint requiem temporibus suis, non venit somnus. Cum ergo coeperit te aliquid temporale delectare ad peccatum, jam gravantur tibi tempora. Vis evigilare, et non dormire, nec dormitare? Noli te credere tali delectationi; majores dolores habebit quam suavitates. Ista cogitatione quasi confricans frontem, excutis somnum, et paras locum Domino. 10. «Donec inveniam locum Domino, tabernaculum Deo Jacob.» Quanquam aliquando dicitur tabernaculum Dei domus Dei, et domus Dei tabernaculum Dei: distinctius tamen accipit
Abbreviated transcription (Latin):
& sobriisimꝰ : Nã qͥdormiunt : nocte dormiuq̃
& qͥ mebriant᷑ nocte ebriis : Noc tẽ dicens ini¬
qͥtatẽ : in qua illi obdormiunt. cupiendo ista
bunt quando nolunt si nonmodo euigilant quan¬
do utile ẽ : & inuenient somnia fuisse illa et tran¬
sire sicut dicit scriptura. ueluti somnium
ex surgentis : & alio loco Dormier̃ somnũ
suũ : & nihil inuener̃ om̃s uiri diuitiarũ in ma¬
nib: suis. dormier̃ somnũ suũ. Funtus est
somnꝰ & nihil in uener̃ in manib: suis : quia in som¬
nis uidebant diuitias transitorias: Iste ergo qͥuult
inuenire locũ dño : dix̃ etiã si dedero somnũ
oculis meis : Sunt autẽ qñ dormiunt : sed dor¬
mitant . Aliquantũ retrahunt se ab amore
tẽporaliũ. & rursus reuoluuntur in eũ : quasi
dormitantes caput crebro inclinant : Euigila :
excute somnũ : dormitando casurus es. Non
uult psalmꝰ oculis suis dare somnũ. nec palpe¬
bris dormitationẽ eũ qͥuult in uenire locũ dño :¬

Expanded text:
i simus: nam qui dormiunt, nocte dormiunt; et qui inebriantur, nocte ebrii sunt» . Noctem dicens iniquitatem, in qua illi obdormiunt cupiendo ista bunt quando nolunt, si non modo evigilant quando utile est; et invenient somnia fuisse illa, et transisse, sicut dicit Scriptura, «veluti somnium exsurgentis» : et alio loco, «Dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis» . «Dormierunt somnum suum,» finitus est somnus, «et nihil invenerunt in manibus suis;» quia in somnis videbant divitias transitorias. Iste ergo qui vult invenire locum Domino, dixit etiam, «Si dedero somnum oculis meis.» Sunt autem quidam qui non dormiunt, sed dormitant. Aliquantum retrahunt se ab amore temporalium, et rursus revolvuntur in eum; quasi dormitantes, caput crebro inclinant. Evigila, excute somnum; dormitando casurus es. Non vult Psalmus, oculis suis dare somnum, nec palpebris dormitationem, eum qui vult invenire locum Do
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa ẽ. ꝑfectio nrã : humilitas: Audistis quo con¬
clusit modo apłica lectio: si hesit in memoria
urã : Quomodo ille qͥaccepit cola fũ neextolle¬
retur in reuelationib: quanta ei reuelabant᷑.
ꝓpteripsam magnitudinẽ reuelationũ quia
poterat ille extolli nisi acciperet angłm satanȩ.
& tam̃ cuitanta reuelabantur. qͥd ait : fr̃s ego
me ipsũ non arbitror app̃hendisse: Paulus dicit
fr̃sego ñ meipsum arbitror app̃hendisse . Qui
adhac accepit cola fitantẽ angłm satanȩ ne
extolleretur in magnitudine reuelationũ
suarũ : quis audet dicere quia conp̃hendit:
Eccepaulus ñ adp̃hendit & dicit. non me arbi¬
tror ad p̃hendisse : & quid agis opaule : ad¬
hoc curro inqͥt : ut cõp̃hendam: Ad huc
paulus inuia. ẽ. & tutẽ putas in patria: unũ
autẽ in qͥt : quȩ retros oblitꝰ. hoc fac &tu : ut &tu
uitã p̃teritã malã obliuiscere : Site delecta¬

Expanded text:
Ipsa est perfectio nostra, humilitas. Audistis quo conIpsa est perfectio nostra, humilitas. Audistis quo conclusit modo apostolica lectio, si haesit in memoria vestra; quomodo ille qui accepit colaphum ne extolleretur in revelationibus quanta ei revelabantur! propter ipsam magnitudinem revelationum, quia poterat extolli, nisi acciperet angelum satanae: et tamen cui tanta revelabantur, quid ait? «Fratres, ego meipsum non arbitror apprehendisse.» Paulus dicit, «Fratres, ego meipsum non arbitror apprehendisse;» qui ad hoc accepit colaphizantem angelum satanae, ne extolleretur in magnitudine revelationum suarum. Qui audet dicere quia comprehendit? Ecce Paulus non apprehendit, et dicit, «Non me arbitror apprehendisse.» Et quid ais, o Paule? «Adhuc curro», inquit, «ut apprehendam.» Adhuc Paulus in via est, et tu te putas in patria? «Unum autem,» inquit, «quae retro sunt oblitus.» Hoc fac et tu, et vitam praeteritam malam obliviscere. Si te delecta
Abbreviated transcription (Latin):
scrutatꝰ fueris : id .ẽ. ad quȩ capienda
minꝰ idoneus es: & qͥd facio inquis : sicre¬
manebo: sedquȩ p̃cepit tibi dñs: illa
cogita semꝑ: Quȩ tibi p̃cepit dñs: fac
miscđiã : pacẽ ecđȩ nolidimittere : in
hominẽ spem noli ponere : desiderando
mira cula. noli tẽptare dm̃: Siiam. ẽ.
inte fructꝰ: cognoscis qr cũ bonis toleras
titania usq ad messem : quia cũmalis
ad tẽpus potes eẽ non ineternũ : Palea
hic tibi mixta .ẽ. in hoc tẽpore in area :
inhorreo tecũ nonerit: Hȩc que tibi p̃cepit
dñs: illa cogita semꝑ: Alacte non separabe¬
ris quo adusq suꝑmatrẽ tuã es : neprius
fame moriaris. ante quã panẽ manducare
sis idoneus: Cresceer ualide uires tuȩ :¬
& uidebis qđ non poteras. & capies qđ non
capiebas: quidergo : cũ uidero quȩ ñ poterã¬
uidere . &cepero quȩ ñ poterã capere. iã secur¬
rusero: ꝑfectꝰ ero : non : quandiu hic uiuis:

Expanded text:
scrutatus fueris;» id est, ad quae capienda scrutatus fueris;» id est, ad quae capienda minus idoneus es. Et quid facio, inquis? sic remanebo? «Sed quae praecepit tibi Dominus, illa cogita semper» . Quae tibi praecepit Dominus? Fac misericordiam, pacem Ecclesiae noli dimittere, in homine spem noli ponere, desiderando miracula noli tentare Deum. Si jam est in te fructus, cognoscis, quia cum bonis toleras zizania usque ad messem ; quia cum malis ad tempus potes esse, non in aeternum. Palea hic tibi mixta est in hoc tempore in area; in horreo tecum non erit. Haec «quae tibi praecepit Dominus, illa cogita semper.» A lacte non separaberis quoadusque super matrem tuam es; ne prius fame moriaris, antequam panem manducare sis idoneus. Cresce; erunt validae vires tuae, et videbis quod non poteras, et capies quod non capiebas. 14. Quid ergo? cum videro qupoteram capere, jam securus ero? perfectus ero? Non, quamdiu hic vivis.
Abbreviated transcription (Latin):
cauendũ fr̃s & tim̃dũ .ẽ : neqͥs ante tẽpꝰ ablac¬
tetur: Nam om̃is grandis puer: separatur
alacte : Sed nequis tunc alacte separetur
quando adhuc suꝑmatrẽ suã ẽ : cũ autem
portatur manib: matris qͥ portatꝰ ẽ. utero
portatus ẽ enĩ utero ut nasceret᷑. portat᷑
manib: ut crescat᷑. lacte opus habet : ad huc
suꝑ matrẽ suã ẽ: Nonergo uelit tunc
exaltare animã suã cũ forte minꝰ idoneus. s̃
adcapiendũ cibũ: sedimpleat p̃cepta humi¬
litatis: habet ubi se exerceat: credat in xp̃m
ut possit intelligere ꝓp̃m: Videre uerbum
ñ potest: capere ñ potest ȩqua litatẽ uerbi
cũ patre : ȩqualitatẽ sp̃s sc̃ĩ cũ patre. &
uerbũ nondũ potest uidere : credat hoc
& sugat: securus ẽ. qr cũ creuerit. mandu¬
cabit qđ non poterat. ante quã suggendo
cresceret : & habet ubi se extendat :¬
Altiora te nequȩsieris. & fortiora te ne

Expanded text:
cavendum, fratres, et timendum est ne quis ante tempus ablaccavendum, fratres, et timendum est ne quis ante tempus ablactetur. Nam omnis grandis puer separatur a lacte. Sed ne quis tunc a lacte separetur, quando adhuc super matrem suam est. Cum autem portatur manibus matris, qui portatus est utero portatus est enim utero, ut nasceretur; portatur manibus, ut crescat, lacte opus habet; adhuc super matrem suam est. Non ergo velit tunc exaltare animam suam, cum forte minus idoneus est ad capiendum cibum, sed impleat praecepta humilitatis. Habet ubi se exerceat: credat in Christum, ut possit intelligere Christum. Videre Verbum non potest, capere non potest aequalitatem Verbi cum Patre, aequalitatem Spiritus sancti cum Patre et Verbo nondum potest videre; credat hoc, et sugat. Securus est, quia cum creverit, manducabit, quod non poterat antequam sugendo cresceret: et habet ubi se extendat. «Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quia sensuñ fui paruulus. sinon humi¬
liter sentiebã sed exaltaui animã meã:
retribuat᷑ mͥ qđ retribuit᷑ paruulo. qͥ
ablaceatur amatre : ut iam panẽ simidone¬
us manducare  & hȩc ergo fr̃s sententia
non displicet: quia non ẽ. contra fidem:
Mouet me tam̃. quia non tantũ dictũ. ẽ.
quẽ ad modũ qͥ ablactatꝰ ẽ. alacte . sic re¬
tributio in animamea : sed additum . ẽ.
quẽ ad modũ qͥablactatꝰ ẽ. a lacde suꝑ
matrẽ suã : sic retributio in animã meã
Hicmihinescio qͥdtale occurrit: ut uideã
qui a maledictũ ẽ: Ablagatur enĩ. non
infans. sed grandiusculus: Quiautẽ in fir¬
mꝰ ẽ. prima infantia quȩ uera infantia ẽ.
suꝑmatrẽ suã ẽ: si forte fuerit a lacte
ab latꝰ extinguit᷑ Non frustra ergo
additũ ẽ. suꝑmatrẽ suã: Ablactari enĩ
om̃s possunt crescendo Qui crescit.¬
& sic ablactatꝰ: bonũ illi ẽ : Qui autem
adhuc suꝑmatrẽ suã ẽ. ꝑnitiosuergo

Expanded text:
Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam;» retribuatur mihi quod retribuitur parvulo qui ablactatur a matre, ut jam panem sim idoneus manducare. 13. Et haec ergo, fratres, sententia non displicet, quia non est contra fidem. Movet me tamen, quia non tantum dictum est, «Quemadmodum qui ablatus est a lacte, sic retributio in animam meam;» sed additum est, «Quemadmodum qui ablatus est a lacte super matrem suam, sic retributio in animam meam.» Hic mihi nescio quid tale occurrit, ut videam quia maledictum est. Ablactatur enim non infans, sed jam grandiusculus: qui autem infirmus est prima infantia, quae vera infantia est, super matrem suam est; si forte fuerit a lacte ablatus, exstinguitur. Non frustra ergo additum est, «super matrem suam.» Ablactari enim omnes possunt crescendo. Qui crescit, et sic ablactatur, bonum est illi; qui autem adhuc super matrem suam est, perniciosum. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ergo uouimꝰ dõ. nisi ut simꝰ tẽplũdĩ: nihil
gratius ci possumꝰ offerre : q̃uã ut dicamꝰ ei qđ
dicit᷑ in eͥsaia: possidenos. E quidem inistis pos¬
sessionib terrenis patri familias prȩstat᷑:
quando eidatur possessio: Nonsic. ẽ. posses¬
sio : quȩ ẽ. eccła. Ipsi possessioni p̃statur :
ut atali possideatur : Quidergo dicit: sicut
iurauit dño : uotũ uouit dõia cob Videamꝰ¬

Expanded text:
Quid ergo vovimus Deo, nisi ut simus templum Dei? Nihil gratius ei possumus offerre, quam ut dicamus ei quod dicitur in Isaia, «Posside nos» . Et quidem in istis possessionibus terrenis patrifamilias praestatur, quando ei datur possessio: non sic est possessio, quae est Ecclesia; ipsi possessioni praestatur, ut a tali possideatur. 4. Quid ergo dicit, «Sicut juravit Domino, votum vovit Deo Jacob?» Videam
Abbreviated transcription (Latin):
ciens qđ illic.eẽt. dauid ÷ Ad necessaria
uentris ille intrauit: surreã dauid sensim
& lente post ipsũ : p̃cidit illi dcueste pan¬
niculũ quẽ illi ostenderet. ut nosse᷑ qr
illũ habebat in potestate. & non necessitate
seduoluntate pepercerat. & noluit  occiden
Forte ipsam mansuetudinẽ. com̃dauit modo

Expanded text:
ciens quod illic esset David: ad necessaria ciens quod illic esset David: ad necessaria ventris ille intravit. Surrexit David sensim et lente post ipsum, praecidit illi de veste panniculum, quem illi ostenderet, ut nosset quia illum habuerat in potestate; et non necessitate, sed voluntate pepercerat, et noluit occidere . Forte ipsam mansuetudinem commendavit modo
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis eiꝰ : Sic̃ urauit dño. uotũ uouit
dõ ia cob dauid scđmfidem rerũ gestarum
unꝰ homo erat: rexisrł filius iesse : Erat
qͥdem & ipse mansuetus. sicut eũ indicat
atq: cõmemorat scriptura diuina : &ita
mansuetus: ut nec ꝑsecutori suo sa uli malũ
ꝓmalo red diderit : Seruauit autẽ erga
eũ tantã humilitatẽ : ut illũ regẽ faterde᷑
seautẽ canemie nonꝓ: terue Nec suꝑbe
cũ eẽt. in dõ potentior respondebat regi.
sed eũ placare potius dffectabat humilitate
quã concitare suꝑbia. Etiã in potestate
datus .ẽ. ei saul: & hoc ad nõ dõ ut ei facert
qͥcqͥd uellet : Sed quia p̃ceptũ illi non erat
ut occideret. sed tantũ inpotestate datũ illi
erat : licet autẽ homini ut potestate sua :
adlenitatẽ potius deflexit qđ eids con¬
cessit: Quisiuellet occidere : careret in imi¬
co. Sed qͥmo do diceret dimittemͥ debita
sicut & ego dimitto debitorib meis : inspe¬
luncã intrauit saul. ubierat dauid: nes¬

Expanded text:
tudinis ejus. Sicut juravit Domino; votum vovit Deo Jacob.» David secundum fidem rerum gestarum unus homo erat, rex Israel, filius Jesse. Erat quidem et ipse mansuetus, sicut eum indicat atque commendat Scriptura divina, et ita mansuetus ut nec persecutori suo Saüli malum pro malo reddiderit. Servavit autem erga eum tantam humilitatem, ut illum regem fateretur, se autem canem: et non proterve nec superbe, cum esset in Deo potentior, respondebat regi; sed eum placare potius affectabat humilitate, quam concitare superbia. Etiam in potestate datus est ei Saül, et hoc a Domino Deo, ut ei faceret quidquid vellet: sed quia non praeceptum illi erat ut occideret, sed tantum in potestate datus illi erat licet autem homini uti potestate sua; ad lenitatem potius deflexit quod ei Deus concessit. Qui si vellet occidere, careret inimico: sed quomodo diceret, Dimitte mihi debita, sicut et ego dimitto debitoribus meis . In speluncam intravit Saül ubi erat David, nes