comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rem eiꝰ. & olimpiadem. & om̃s qui cam eis st̃ scõs. Hii
om̃s simul erant unanimes. & ido simul salutat eos.
Salutate om̃s uos inuicẽ in osculo sc̃o. Om̃s quibꝰ scri¬
bit & quos nominat iubet salutare se inuicẽ in osculo
scõ. id ẽ in pace xp̃i. ut. teligiosa xp̃i sint oscula. non
carnalia. Salutant uos om̃s ȩccłiȩ. hoꝵ locoꝵ ȩcliȩ
dico. xp̃i. id ẽ quȩ in xp̃o confidt̃. ñ in alia re. Rogo au
tem. Qsi. Hos p̃dictos salutate & imitamini. hos alios
autẽ uitate. Et hoc rogo uos o fr̃es. ut obseruetis id. ẽ
discernatis eos qui faciunt dissensiones & offendicula.
id ẽ qui facint uos dissentire & offendere. inuicẽ: illos
dico entes. p̃ter doctrinã quã uos didicistis a ueris
apłis. quia illi de lege agebant. qͥa cogebant credentes
iudarare. In hoc speudo apłos tangitꝰ. qͦs in tota. epła
cauendos ẽẽ monet. Obseruens dicõ. & dedlinare ab il
lis debetis. huiꝰmodi enĩ homines ñ seruiunt xp̃o dño

Expanded text:
rem ejus, et Olympiadem, et omnes qui cum eis sunt sanctos. Hi omnes simul unanimes erant, et ideo simul salutat eos. Salutate omnes vos invicem in osculo sancto. Omnes quibus scribit, et quos noverat jubet salutare se invicem in osculo sancto, id est in pace Christi, ut religiosa sint oscula, non carnalia. Salutant vos omnes Ecclesiae, horum locorum. Ecclesiae, dico, Christi, id est quae in Christo confidunt, non in alia re. t: Hos prae dictos salutate, et imitamini. Hos autem alios vitate. Et hoc rogo vos, o fratres, ut observetis, id est discernatis, eos qui faciunt dissensiones et offendicula, id est qui faciunt vos dissentire et offendere invicem. Illos dico docentes, praeter doctrinam quam vos didicistis, a veris apostolis, quia illi de lege agebant, quia cogebant credentes judaizare. In hoc pseudo-apostolos tangit, quos in tota Epistola cavendos esse monet. Observetis dico, et declinate ab illis, etiam debetis. Hujusmodi enim, homines, non serviunt Christo
Abbreviated transcription (Latin):
& benedicliones seducunt corda innocentiũ. Cõpositis Idem̃¬
enim uetbis suã traditionẽ comĩndabant. quibꝰ simpli¬
cium corda decipiebant. Urã enĩ. Quasi. Ido moneo uos
uitare illos. qͥa. fides ur̃a. & obedientia. ubiq laudat᷑
Et hoc ẽ: ur̃a. enĩ obedientia diuulgata ẽ in om̃i loco.
qͥa estis in capite mundi. & sic exemplo ur̃o iam posst̃ alii
corri.pi. Uel rogo uos uitare. & secure. qͥa obedientia ur̃a. Idẽm̃
ud ẽ facilitas obedientiȩ ur̃e. diuulgata ẽ. in om̃i loco.
ubiq enĩ notũ ẽ. qͥa. leuit̃ obedistis. qͦd bonũ ẽ. & inde.
gaudeo. Unde subdit. Gaudeo gͥ in uob. s: uolo uos ẽe
id ẽ ut uos sitis sapientes in bono discernendo. & sitis
simplices in malo. id ẽ sine aliqua parte mali. D̃s aut̃
Quasi. Uolo ut sitis sapientes. as autẽ dator pacis scđ
pedibꝰ ur̃is. ut scił uos ledere ñ ualeat. s potiꝰ si dia¬
bolus ẽ coñteratis caput eiꝰ. sicut eus dictũ ẽ in figura. Augt̃inꝰ¬

Expanded text:
educunt corda innocentium. Haimo Compositis enim verbis suam traditionem commendabat, quibus simplicium corda decipiebant. Vestra enim. Quasi dicat: Ideo moneo vos vitare illos, quia fides vestra et obedientia ubique laudatur. Et hoc est: Vestra enim obedientia divulgata est in omni loco, quia estis in capite mundi, et sic exemplo vestro jam possunt alii corrumpi. Vel, rogo vos vitare, et secure, quia obeditrae, divulgata est in omni loco; ubique enim notum est, quia leviter obedisti, quod bonum est, et inde gaudeo. Unde subdit: Gaudeo igitur in vobis, sed volo vos esse, id est ut vos sitis, sapientes in bono, discernendo, et sitis simplices in malo, id est sine aliqua parte mali. Deus autem. Quasi dicat: Volo ut sitis sapientes. Deus autem, dator pacis, scipedibus vestris, ut scilicet vos laedere non valeat; sed potius, si diabolus est conteratis caput ejus, sicut Evae dictum est . In figura Eccl
Abbreviated transcription (Latin):
cognati mei. genere. uł fide. Ecce tot & tanti congau¬
dent cepto ur̃o. & idõ ꝑseuerare uos decet. Saluto uos
tare. Salutat uos gaiꝰ hospes m̃s. Hic ẽ ille cui ioħs scͥp¬
Et uniũsa eccłia. Supra dixerat om̃s eccł̃ias salutare. illos
& hic dicit uniũsam ȩccłiam salutare illos. qͦd puto ñ oci¬
se dictum uł. suꝑflue. nil enĩ tantꝰ uir suꝑfluũ posuit.
S hic dicit ȩccłiam alteriꝰ prouinciȩ. unde gauis erat. Salutat
uos erastꝰ archariꝰ cutatis. Atheniensium aithariꝰ đr ab archa.¬

Expanded text:
cognati mei sunt genere vel fide. Ecce tot et tanti congaudent coepto vestro, et ideo perseverare vos decet. Saluto vos tare. Salutat vos Caius hospes meus. Hic est ille cui Joannes scripet universa Ecclesia. Supra dixerat omnes Ecclesias salutare illos, et hic dicit universam Ecclesiam salutare illos: Quod puto non otiose dictum, vel superflue, nil enim tantus vir superfluum posuit, sed hic dicit Ecclesiam alterius provinciae unde Caius erat. Salutat vos Erastus arcarius civitatis Atheniensium. Haimo Arca
Abbreviated transcription (Latin):
forte diceret. qđ sclis choruithũs & cͥeteris fidelibꝰ hoc p̃dicaret. ait.
Et hoc ita predico in u̾ta ȩccłia. sicut in om̃ibꝰ ecłus. hoc ẽ ubiq
docco. Tenendum ẽ gͦ uobis. qđ om̃s tenent. Cutumcisꝰ. Quasi.
In eo statu potest. quisq manere. scił coniugũ. sicut & in ceteris
quȩ saluti impedim̃tum ñ affert̃. ut uerbi gr̃a. si aliquis
cutumcisꝰ uocatꝰ est. ñ adducat. id ẽ non cogatur adducere t̃pu¬
tium. id est ritꝰ gentilium. Et si ui p̃putio aliqͥs uocatꝰ est. ñ cir¬
cumcidatur. id est ñ cogatur ad iudaicos ritꝰ. Setuat apłs ubiq

Expanded text:
forte diceret quod solis Corinthiis, et non caeteris fidelibus hoc praedicaret, ait: Et hoc ita praedico in vestra Ecclesia, sicut in omnibus Ecclesiis, hoc est ubique, doceo. Tenendum est ergo vobis quod omnes tenent. Circumcisus. Quasi dicat: In eo statu potest quisque manere, scilicet conjugii, sicut in caeteris, quae saluti impedimentum non afferunt, ut verbi gratia, si aliquis circumcisus vocatus est, non adducat, id est non cogatur adducere praeputium, id est ritus gentilium. Et si in praeputio aliquis vocatus est, non circumcidatur, id est non cogatur ad Judaicos ritus. Servat Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
neat. Seriuus uo¬
catꝰ es. non sit tͥ
curȩ. Sed & si
potes liber fieri.
magis utere. Qui
cium in dño uocat
est seruus. libert
est dñi. Simili¬
ter & qui liber uo¬
catus est. seruus
est xp̃i. Precio
empti estis. nolite
fieri serui hominũ
Unusquisq in
quo uocatus est
frat̃. in hoc

Expanded text:
ruus uocatus es? non sit tibi curae: sed et si potes liber fieri, magis utere. qui enim in domino uocatus est seruus, libertus est domini: similiter qui liber uocatus est, seruus est Christi. pretio empti estis: nolite fieri serui hominum. unusquisque in quo uocatus est frater, in ho
Abbreviated transcription (Latin):
sccł ũbum dĩ & misteriũ regni celoꝵ:. ẽ magnũ si nos
metamꝰ ad sustentationẽ nram carnalia. id ẽ hȩc̃ tẽꝑalia.
quȩ uitȩ & indigentiȩ carnis indulta st̃ꝰ Si alũ. Itẽ a mi¬
nori ꝓbat sͥ licere sũptꝰ ab eis acciꝑe. dicens. si alũ scił
speudo st̃ participes ur̃ȩ potestatis. id ẽ tam potenter
utuntur uñs ut uos ipsi. quare nos ñ potiꝰ. aplł̃i qͥ cau

Expanded text:
cet verbum Dei, et mysterium regni coelorum, est magnum si nos metamus ad sustentationem vestra carnalia, id est haec temporalia quae vitae et indigentiae carnis indulta sunt. Si alii. Item a minori probat sibi licere sumptus ab eis accipere, dicens: Si alii, scilicet pseudo, sunt participes vestrae potestatis, id est tam potenter utuntur vestris, ut vos ipsi, q
Abbreviated transcription (Latin):
Dicitꝰ utiq Nam & cet̾̃a. Quasi. Uere ꝓpt̾ nos hȩc dicit.
quia hȩc & alia eode spectantia. ꝓpt̾ nos scͥpta st̃. ut hoc
ipsum uerũ ẽ.q̃m qui arat id ẽ p̃dicator qͥ corda aꝑit
ad fidem. debet arare in spe stipendioꝵ tẽporaliũ. ñ
ꝓpt̾ hanc spem: ñ enĩ hec debet c̃ẽ intentio sua. & finis
in ministerio suo. Et qui tͥturat. id ẽ bonos a malis
quasi grana ã paleis discernit. moꝵ qualitate. debet.
similit᷑ hoc facere. in sꝑe ꝑcipiendi fructus. id ẽ stipendi¬
oꝵ. Si nos uob̃. Postq̃ ꝓbauit ꝑ similitudines. itẽ ꝓbat.
ꝑ tationes. qđ licet eis acciꝑe. Quasi. Uere potestatẽ ac¬
apiendi habemꝰ. qͥa. si nos seminauimꝰ uob̃ sp̃ualia. scit¬

Expanded text:
pter nos dicit, quia haec et alia eodem spectantia, propter nos scripta sunt, ut hoc ipsum verum est. Quoniam qui arat, id est praedicator qui corda aperit ad fidem, debet arare in spe stipendiorum temporalium, non propter hanc spem; non enim haec debet esse intentio sua, et finis in ministerio suo. Et qui triturat, id est bonos a malis, quasi grana a paleis discernit, morum qualitate, debet hoc similiter facere, in spe percipiendi fructus stipendiorum. Si nos vobis. Postquam probavit per similitudines, nunc probat per rationes quod licet eis accipere. Quasi dicat: Vere potestatem accipiendi habemus, quia si nos seminavimus vobis spiritualia, sci
Abbreviated transcription (Latin):
baut. Hȩc qͥdem scd̾m humanȩ consuetudinis licentiã dic
ta st̃. s nunqͥd. scđm hominẽ tantũ hoc dico. id ẽ hu¬
mana similitudine. tantũ ꝓbo: An ñ & lex dt̃ dicit hȩc
id ẽ nonne. lex moysi idẽ ꝓbat: Utiq scͥptum ẽ enĩ in
lege moysi. ñ alligabis os boui tͥturanti. id ẽ ñ ꝓhibebis
p̃dicatorẽ uiuere de eugło. id ẽ de p̃dicatione. S ne hoc
uideat᷑ ad litterã. ẽẽ. subdit. Nunqͥd de bobꝰ cura ẽ dõ

Expanded text:
bant. Haec quidem secundum humanae consuetudinis licentiam dicbant. Haec quidem secundum humanae consuetudinis licentiam dicm hominem, tantum, haec dico, id est humana similitudine tantum hoc probo? An non et lex dicit haec, id est nonne lex Moysi idem probat? utique. Scriptum est enim in lege Moysi: Non alligabis os bovi trituranti, id est non prohibebis praedicatorem vivere de Evangelio, id est de praedicatione, sed ne hoc videatur ad litteram e
Abbreviated transcription (Latin):
& & cupidȩ uututum seque̾bantur apłos. ministrantes eis &¬
sumptꝰ & seruicia. Sic & saluatorem secutȩ sunt. ministrantes
ei de facultatibꝰ suis. Dñs enĩ ñr cui angłi ministrabant. infir¬
mis compatiens loculos habuit quibꝰ mitteret᷑ pecunia. ã. fide¬
lib data. uictui necessaria. quos comm̃dauit uidȩ. ut etiam fu¬
res si non possemꝰ utare. disceremꝰ in ęccłia tolerare. Et mulie¬
res ministraturas ͤ sequi uoluit. ostendens qͥd ã. plebibus debe
ne uiderentur alienȩ a salute. quȩ & ministrabant
abstinet capłos rep̃hendisse uideret᷑. addit. Qͥs militat¬
& cet̾a. Eobat. hic ꝑ similitudines humanas iđe licere
qͥs enĩ militat. suis stipendũs umqͣꝰ & qͥs plantat. uineã.
& de frudu eiꝰ ñ edit: & qͥs pascit gregẽ. & de lacte
Lãc gregis
s sicut dñs constituit ex euglo uiuentes. panẽ gratuitũ
manducabant ab cis sũptum quibꝰ gͣtuitam grãm p̃dica.¬

Expanded text:
 cupidae virtutum sequebantur apostolos ministrantes et sumptus et servitia, sicut et Salvatorem secutae sunt ministrantes ei de facultatibus suis. Dominus enim noster cui angeli ministrabant infirmis compatiens loculos habuit, in quibus mitteretur pecunia a fidelibus data victui necessaria, quos commendavit Judae, ut etiam fures, si non possemus vitare, disceremus in Ecclesia tolerare. Et mulieres ministraturas sequi se voluit, ostendens quid a plebibus deberne viderentur alienae a salute, quae et ministrabant abstinet, coapostolos reprehendisse videretur, addit: Quis militat, etc. Probat hic per similitudines humanas id licere Quis enim militat suis stipendiis unquam? Et quis plantavit vineam, et de fructu ejus non edit? Et quis pascit gregem, et de lacte Lac gregis sed sicut Dominus constituit, ex Evangelio viventes panem gratuitum manducabant, ab eis sumptum quibus gratuitam gratiam praedica
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑. Obsecrans si qͦmͦ tandẽ aliqñdo
ꝓsꝑum iter habcã ad uos in uoluntate.
di ueniendi. Quasi diceret. Pro uob̃
gr̃as ago & oro. ego dico obsetrans id ẽ
ꝑ obsecrationes tẽptans. Obsecratio ẽ ꝑ
sacra. adiuratio. ut ꝑ natiuitatẽ & pas¬
sionẽ. Temptans inꝗͣ si qmͦ. id ẽ aliqͦ mͦ.¬
ꝓsꝑo uel adũso. scilicet quacũq ex cau¬
sa. facili & difficili. habeã tandẽ scib
post longa desidia. aliq̃ndo scił hicme
uel estate. iter ueniendi ad uos. iter di¬
sit. ut ꝑueniat ad illos quibꝰ desiderat
donũ dĩ p̃dicare. Posꝑum enĩ iter est.
ñ in cassum laborẽ ttineris subire. Pro¬
sꝑum iter habeam. ꝓsꝑum dico in uo¬
cut mali qͥ reputant ꝓsꝑitatẽ. sibi cẽ in¬

Expanded text:
em aliquando prosperum iter habeam in voluntate Dei veniendi ad vos. Quasi dicat: Pro vobis gratias ago et oro. Ego dico obsecrans, id est per obsecrationes tentans. Obsecratio est per sacra adjuratio, ut per nativitatem et passionem. Tentans, inquam, si quomodo, id est aliquo mo vel adverso scilicet quacunque ex causa, facili vel difficili, habeam tandem, scilicet post longa desideria, aliquando, scilicet hieme, vel aestate, iter veniendi ad vos; iter disi ita sit ut perveniat ad illos quibus desiderat donum Dei praedicare. Prosperum enim iter est, non incassum laborem itineris subire. Prosperum iter habeam, prosperum dico, in vocut mali q
Abbreviated transcription (Latin):
horis cõnstitutis ad orandũ. faciome. H aĩme¬
moriam. id ẽ ãm memorẽ. Nemor dr
ds ẽẽ cum dat. oblitꝰ cum cessat. Et hoc
ut seminet. in illis caritatẽ. id ẽ ut eũ
ament. & sic desid̾ent audire. Quis enĩ
ñ amet eũ quẽ audit memorẽ sui ẽed
Q đ autẽ. ita sit iuram̃to affirmat. te¬
stis. & cet̃a. Quasi dicat. Et creden¬
dum ẽ ita. ẽẽ ut dico. enĩ id c̃ qͥa testis
animo illi debet seruiri. Uel seruio ñ in
carne id ẽ in carnalibꝰ obseruantiis. s in
sp̃u meo. id ẽ in sp̃italibꝰ scilicet in fide.¬

Expanded text:
horis constitutis ad orandum. Facio memoriam, id est Deum memorem. Memor dicitur Deus esse cum dat, oblitus cum cessat. Et hoc, ut seminet in illis charitatem, id est ut eum ament, et sic desiderent eum audire. Quis enim non amet eum quem audit memorem sui esse! Quod autem ita sit, juramento affirmat, testis, etc. quasi dicat: Et credendum est ita esse ut dico. Enim id est quia testis animo illi debet serviri. Vel servio, non in carne, id est in carnalibus observantiis, sed in spiritu meo, id est in spiritalib
Abbreviated transcription (Latin):
se. unde dicimur cogniti ab eo. Muȩ om̃ia
sic debere intelligi aocet apłs. qui cũ in qͦdã
loco dicat. misit̾ spm clamantẽ abba. pãt
& alibi qͣsi hoc exponens ait. in qͦ clamamꝰ
abba pater. Sic itaq & hic aꝑiens qͣlit̃
adiuuet infirmitatẽ nr̃am. ait. sp̃s pos¬
qđ alit̃ adiu̾uat. nondũ inhabitans. alit̃¬
etiam adiuuat in habitans. Nam nondũ
in habitans aduiuat ut sint fideles. in ha.¬
bitans adiuuat. iam fideles. Sequit᷑. Si¬
autẽ. Quasi. Sp̃s facit postulare & etiã.
corda. ut. sciat gemitꝰ in enarrabiles. scit
id ẽ approbat & implet. qͥd desideret id ẽ
qͥd desiderare facit. qͥa postulat pro
scĩs id ẽ loco scõꝵ. ud ẽ scõs facit postu¬
lare. qͦd ẽ scd̃m dm . id ẽ qͦd d̾s uult.

Expanded text:
se, unde dicimur cogniti ab eo. Quae omnia se, unde dicimur cogniti ab eo. Quae omnia sic debere intelligi, docet Apostolus, qui cum in loco quodam dicat: Misit spiritum clamantem, Abba, Pater , alibi, quasi hoc exponens ait: In quo clamamus Abba, Pater. Sic itaque et hic aperiens qualiter adjuvet infirmitatem nostram ait, spiritus pos aliter adiuuat nondum inhabitans aliter inhabitans; nam nondum inhabitans adiuuat. ut sint fideles, inhabitans adiuuat iam fideles. Quod at: Spiritus facit postulare, et etiam  qui scrutatur corda ut sciat gemitus inenarrabiles, scit, id est approbat et implet, quid desideret, id est quod desiderare facit, quia postulat pro sanctis, id est loco sanctorum, id est sanctos facit postulare, quod est secundum Deum, id est quod Deus vult.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ꝑ sp̃m facta ẽ in nob̃ ipsa. gemit. ipsa
orat: contͣ hanc aures claudẽ ñ nouit. qͥ
illam dedit. Non gͦ sic ẽ intelligendũ qđ
te incõmutabilis ds̃ est cũ patre & filio
ita int̃pellare. ꝓ sc̃ĩs. tamꝗͣ aliqͣm qͥ ñ
sit ds̃. s dictũ ẽ postulat ꝓ scĩs. quia.
semetipso in suȩ. ȩt̃nit̾ate. substantiȩ ge¬
mit. s in nob̃. qͥa. gemere nos facit. Hic
tropo đr frigꝰ pigrũ qͥa pigros facit. & dies
leuis uel tͥstis. quia letos uel tͥstes facit.
Similit̃ de die illa. đr filiꝰ ñ scire. qͥa ñ fa¬
cit nos scire. Hoc etiam mͦ locutionis dixit
ds ad abtaham. ñc cognoui qͥa. timeas dm̃ ⁊
id ẽ cognoscere feci. Itã. etiã q̃d alibi ait
apłs. nc̃ autẽ cognoscentes dm immo cog¬
ntri a dõ. ita. dictũ est ut intelligamꝰ deũ
in nob̃ fecisse cognitionẽ sũã. Quid enĩ ẽ
qͥd ait cogniti estis a. dõd id ẽ cognitores
suos uos facit. Facit enĩ ds uos cognoscere

Expanded text:
um facta est in nobis, ipsa gemit, ipsa orat. Contra hanc aures claudere non novit, qui illam dedit. Non ergo sic est intelligendum quod io, ita interpellare pro sanctis tanquam aliquem qui non sit Deus, sed dictum est postulat pro sanctis 42 quia ilicet in semetipso in suae aeternitate substantiae gemit, sed in nobis, quia gemere nos facit. Hic tropo dicitur frigus pigrum, quia pigros facit; et dies laetus vel tristis, quia laetos vel tristes facit. Similiter de die illa dicitur Filius non scire, quia non facit nos scire. Hoc etiam modo locutionis, dixit Deus ad Abraham: Nunc cognovi quia timeas Deum , id est cognoscere feci. Ita etiam quod alibi ait Apostolus, nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo, ita dictum est ut intelligamus Deum in nobis fecisse cognitionem suam. Quid enim est quod ait: Cogniti estis a Deo , id est cognitores suos vos facit. Facit enim Deus nos cognoscere
Abbreviated transcription (Latin):
omittere ñ potui. Data est mͥ dico gr̃a ad hoc ut sim minister
Non gͦ temere. scribit eis. s apls gentiũ audet om̃ib gentib
culis. ut oblatio gentiũ fiat accepta. dõ & sc̃ificata. id est ut
audeo ut psetids loqui aliqd eoꝵ quȩ ꝑ me non efficit xp̃c. id
est ea loquor tantũ quȩ ꝑ me id ẽ ministerio meo xp̃c efficit.
in obedientia gentiũ. id ẽ ut gentes obediant eugło. Hoc ido di¬
cit apłs. ut nił minꝰ se posse ꝓbet ꝗͣ ãpłos. qui cum xp̃o fuer̃t.¬

Expanded text:
omittere non potui, data est mihi dico gratia ad hoc, ut sim ministerNon ergo temere scribit eis, sed Apostolus gentium audet omnibus gentibus culis, ut oblatio gentium fiat accepta, Deo, et sanctificata, id est ut audeo, ut pseudo, loqui aliquid eorum quae per me non efficit Christus, id est ea loquor tantum quae per me, id est ministerio meo Christus efficit, in obedientiam gentium, id est ut gentes obediant Evangelio. Hoc ideo dicit Apostolus, ut nil minus se posse probet quam apostoli qui cum Christo fuer
Abbreviated transcription (Latin):
lite effici ꝑ imꝑitiam pueri sensib. qui uerba expͣrununt quȩ ñ
uuli: estote. paruuli malicia. ut scił ꝑ innocentiam sitis remoti
a malicia. ut sunt paruuli. Sensib autem ꝑfecti estote. ut in¬
telligatis qđ dicitis plene. & studeatis hiis quȩ prosunt ft̃ib. qͦd est

Expanded text:
lite effici, per imperitiam, pueri sensibus, qui verba exprimunt quae non lite effici, per imperitiam, pueri sensibus, qui verba exprimunt quae non vuli . Estote parvuli malitia ut, scilicet per innocentiam, sitis remoti a malitia, ut sunt parvuli, sensibus autem perfecti estote, ut intelligatis plene quod dicitis. Et studeatis his quae prosunt fratribus, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
intelligat eam: Nullo mͦ. q̃m quid dicat nescit. Nõta qđ hoc uer¬
bum amen. nec grecum ẽ nec latinũ. s hebreũ est. & int̃pretatur
uerum. Cumq p̾osset dici uerũ. ubi dr̃ amen: nec grecus tam̃ nec
beret uelam̃to secreti. Nam tu. Quasi. Ideo dico suꝑ tuã benedicti¬
onem. nam tu. & cȩt̾a. Uel ita contrariũ. Quasi. Hoc nota qđ idio¬
ta ñ habet locum. nam hoc noto uel arguo qđ agis. quia tu qͥdem
tendit om̃ium hoꝵ se loqui lingis. subdens. Gr̃ãs ago. hic ꝓpo¬
nit se exemplum. qđ ñ debent. loqui linguis nͥ ad edificationem.
sicut ipse facit. qui om̃s linguas nouit. Quasi in uob uitupero. qđ
qua loquitur aliquis ur̃m. & inde gras ago meodeo. Dico qđ
om̃ium lingua. loquor. s in egl̃ia. cui utilis c̃ẽ debeo uolo magil
loqui sensu. id est pauca uerba meo sensu. sccł ut intelligam.
ut alios de fide & morib instruam: ꝗͣ decẽ milia uerboꝵ. ul ẽ

Expanded text:
intelligat eam, nullo modo. Quoniam quid dicas nescit. Nota quod hoc verbum, amen, nec Graecum est, nec Latinum, sed Hebraeum, et interpretatur verum. Cumque posset dici, verum, ubi dicitur amen, nec Graecus tamen nec beret velamento secreti. Nam et tu. Quasi dicat: Ideo dico super tuam benedictionem. Nam tu, etc. Vel ita continua. Quasi dicat: Hoc noto quod idiota habet locum. Nam hoc non noto, vel arguo, quod agis, quia tu quidem tendit omnium horum se loqui linguis, subdens: Gratias ago. Hic proponit se exemplum quod non deberent loqui linguis, nisi ad aedificationem, sicut ipse facit, qui omnes linguas novit, quasi dicat: Non in vobis qua loquitur aliquis vestrum. Et inde, gratias ago Deo meo. Dico quod omnium linguis loquor, sed in ecclesia, cui esse debeo utilis, volo magis loqui quinque, id est pauca, verba meo sensu, scilicet ut intelligam, ut alios de fide et moribus instruam, quam decem millia verborum, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ago deo meo. qđ
om̃ium ur̃m lin¬
gua loquor Sed
in ęccłia uolo
quinq uerba.
ut & alios iustruã
boꝵ in lingua
Frẽs nolite pu¬
eri effici sensib. s
malicia paruuli
estote sensib au¬
In lege enim¬

Expanded text:
ago Deo meo, quod omnium vestrum lingua loquor. Sed in Ecclesia volo quinque verba ut et alios instruam: borum in lingua. Fratres, nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote: sensibus auIn lege
Abbreviated transcription (Latin):
hominib sua.¬
demꝰ. dõ autẽ
manifesti sumꝰ.
Spero autem
& in conscienti¬
Hon iterum
cõmiñdamꝰ nos
uobis. sed occa¬
sionem damͦ
nobis. ut ha.¬
beatis ad eos
qui in facie
gloriantur
non in corde
Siue
enim mente
excedimus
deo. suie so¬
brĩ sumus
uobis
Raritas
urget nos.

Expanded text:
ibus suademus, Deo autem manifesti sumus. Spero autem et in conscientiNon iterum commendamus nos vobis, sed occasionem damus nobis: ut habeatis ad eos, qui in facie gloriantur, et non in corde. Sive enim mente excedimus, Deo; sive sobrii sumus, vobis. Charitas urge
Abbreviated transcription (Latin):
tum a. seipso ẽ m̃dax ẽ. id ẽ labilis in cẽntia.
& ꝑ peccata diffluens. Qđ autẽ as uerax sit.
ꝓphico exemplo confirmat. subdens sic̃ scͥptũ ẽ.
Ouasi dic̃et. Ds̃ uerax ẽ sicut scͥpͥtũ ẽ in dauid
ut iustificeris in sermonibꝰ tuis & uincas cũ ui
dicaris. Quasi dicat. Ego peccaui & malũ feci
in adulterio & homicidiõ. ut tu o d̾s mittens
filiũ de stirpe mea. sicut ꝓmisisti in sermonib¬
tius iustificeris. qͥ st̃ de ꝓmissione filii. id ẽ ust
ẽẽ & ex sola iusticia. ñ meis meritis cõplesse cõ¬
ꝓberis. & iuncas implendo ꝓmissa. cũ udicaris
a pluribꝰ. ñ deb̾e implere ꝓmissa ꝓpt̃ mea. pec¬
cata. id ẽ ñ mittere. filiũ de stirpe mea. Daiud
enĩ pꝰtꝗͣ factꝰ est adult̃ & homicida uxorem
uriȩ accipiendo. & illũ gladio filioꝵ ammon
occidendo. dicebant multi. efficiet᷑ ꝓmissio dei uacua.
quȩ facta. ẽ dauid. scił qͦd ex semine eiꝰ xp̃c nas

Expanded text:
tum a se ipso est mendax est, id est labilis in essentia, per peccata diffluens. Quod autem verax Deus sit prophetico exemplo confirmat subdens, sicut scriptum est, quasi dicat: Deus est verax, sicut scriptum in David . Ut justifdicat David: Ego peccavi et malum feci in adulterio et homicidio, ut tu, o Deus, mittendo Filium de stirpe mea sicut promisisti, in sermonibus justificeris, qui sunt de promissionibus Filii, id est justus esse, et ex sola justitia non ex meis meritis complesse comproberis, et vincas, implendo promissa, cum judicaris a populis non debere implere promissa propter mea peccata, id est non mittere Filium de stirpe mea. David enim postquam factus est adulter, et homicida uxorem Uriae accipiendo, et illum gladio filiorum Amon occidendo, dicebant multi: Vacua efficietur promissio Dei, quae facta est David, scilicet quod ex semine ejus Christus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectio sensus. dicente. salomone: scire autem legem. sensus ẽ optimꝰ
In lege enĩ. uel qͥde. Ratio hic ostenditur. quare ñ debereut querere
linguas. quia linguȩ. in signum sunt infidelibꝰ. qđ ipsi iam ñ st̃. &
ñ sunt ad edificationem quȩ necessaria est iam fidelib. Quasi.¬
Ideo ne queratis linguas. quia in lege id ẽ in ꝓpħia. ysaiȩ. quȩ

Expanded text:
fectio sensus, dicente Salomone. Scire legem sensus est optimus. In lege enim, vel, quidem. Ratio hic ostenditur quare non deberent quaerere linguas, quia linguae in signum sunt infidelibus quod ipsi jam non sunt. Et non sunt ad aedificationem quae in Ecclesia est necessaria jam fide
Abbreviated transcription (Latin):
scit de sp̃ualib non de terrenis. & nec exaudient me dicit dñs.
Hoc de hũs diyxit. qͦs prescũt ñ credituros. quib ꝓpter peccata:

Expanded text:
scilicet de spiritualibus, non de terrenis. Et nec sic exaudient me, dicit Dominus. scilicet de spiritualibus, non de terrenis. Et nec sic exaudient me, dicit Dominus. Hoc de his dixit, quos praescivit non credituros, quibus propter pec
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc faciam ut uel sic exaudiant mei: & nec sic. id est signo mi¬
raculi exaudient me dicit dñs: in quo notat linguas eẽ datas
in signũ infidelib Unde subdit. Itaq & cetera. Quasi. Quia
lingus locutus est. ut hoc signo credant. itaq linguȩ sunt in
signum ñ fidelib qui om̃ia credunt posse dm: s infidelibꝰ ad
fidem nouitate mitaculi mouendis. Uel ita. in lege. & cetera. Di¬
cit linguas quib uelatur ueritas ñ esse. appetendas: quĩa etiã om̃ia
uelamina legis ueteris dñs ꝑ ꝓpħam ẽẽ mutanda dixit. ut fideli
hac similitudine. ostendit linguas quib tegitur ueritas ñ esse appe¬
tendas. nec dari ꝓpter fidelessed infideles: sicut in ueteri lege. ue¬
lamen erat. ut indignis & infidelib uelaretur ueritas. Quasi. Idõ
ne queratis linguas. qm̃ scͥptum est in lege. hoc. qm̃ loquar ppło¬
huic in aliis linguis. scił ñ dẽ sabbato & neomenus & cutũcisione
& huiꝰmodi. s nouũ testam̃tum: & labus aliis id est aliis uerbis.

Expanded text:
et hoc faciam, ut vel sic exaudiant me, et nec sic, id est signo miraculi, exaudient me, dicit Dominus. In quo notat linguas esse datas in signum infidelibus. Unde subdit: Itaque, etc. Quasi dicat: Quia linguis locutus est, ut hoc signo crederent. Itaque linguae sunt in signum non fidelibus, qui crederent omnia posse Deum, sed infidelibus, ad fidem novitate miraculis movendis. Vel, ita in lege, etc. Dicit linguas quibus velatur veritas non esse appetendas, quia etiam omnia velamina legis veteris Dominus per prophetam esse mutanda dixit, ut fidelibhac similitudine ostendit linguas, quibus obtegitur veritas, non esse appetendas, nec dari propter fideles, sed infideles, sicut in veteri lege velamen erat, ut indignis et infidelibus velaretur veritas, quasi dicat: Ideo ne quaeratis linguas, quia scriptum est in lege hocnguis, scilicet non de Sabbato, et neomeniis, et circumcisione, hujusmodi, sed Novum Testamentum. Et aliis labiis, id est aliis verbis,
Abbreviated transcription (Latin):
firma ꝓmissio om̃i semini. & ñ tantũ ci
qͥ solumm ẽ ex lege. id ẽ qͥ de oꝑibꝰ legis
p̃sumit. qͥã hic talis a. gr̃a dĩ excidit.
s ei solummꝰ qͥ ẽ ex fidẽ abrahȩ. id ẽ qͥ
unitatur fidem abrahȩ. Et ita causa
ficu a lege recedendũ ẽ. ut sit firma
ꝓmissio. Lex enĩ sine gr̃a. ꝓmissionis
ñ solũ ñ aufert uerũetiã auget pecca.¬
tum. ñ qđ sit efficiens causã. peccati
cum sit scã & bona: s qͥa ca data. aug¬
m̃tum peccati accessit. qđ sine ea ñ
accessisset. Multa enĩ st̃ quȩ dicunt᷑
efficere aliqua. ñ qd ipsa. efficiant. s
qđ sine ipsis ñ fierent illa quȩ fiunt.¬
Sequit᷑. Qui abraham ẽ pat̃ id ẽ insti¬
tutor ꝑ exemplũ fidĩ om̃ium nr̃m. scił̃
credentiũ. Pat̃ ẽ sicut scͥptũ ẽ in gene

Expanded text:
promissio omni semini et non tantum ei, qui solus est ex lege, id est qui de operibus legis praesumit, quia hic talis a gratia Dei excidit; sed ei solummodo qui est ex fide Abrahae, id est qui imitatur fidem Abrahae. Et ideo causa fidei a lege recedendum est, ut firma promissio. Lex enim sine gratia promissionis non solum non aufert, verum etiam auget peccatum; non quia fit efficiens causa peccati, cum sit sancta et bona; sed quia ea data, augmentum peccati accessit, quod sine ea non accessisset. Multa enim sunt quae dicuntur efficere aliqua, non quod ipsa efficiant, sed quia sine ipsis non fierent illa quae fiunt. Qui, Abraham, est pater, id est institutor per exemplum fidei, omnium nostrum, scilicet credentium pater est, sicut scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͥa. hec inconuenientia. sequerent᷑.¬
si ex lege eẽnt heredes. ido ex toto paret
subdit. Ut firma. sit ꝓmissio om̃i semi¬
ni abrahȩ. id ẽ iudõ & gentili imitato¬
ti. solis enĩ unitatoribꝰ firma c̃ ꝓmissio.
st̃. ut digai fiant dici filii dĩ. Non eni

Expanded text:
Et quia haec inconvenientia sequerentsi ex lege essent haeredes, ideo, ex toto patet subdit: ut firma sit promissio omni semini Abrahae, id est Judaeo et gentili imitatori. Solis enim imitantibus firma est promissio, sunt ut digni sint dici filii Dei. Non ei
Abbreviated transcription (Latin):
est legẽ p̃teriens. Qui enĩ legẽ ñ acce¬
ꝑunt iniqui dici posst᷑. p̃uaricatores au¬
tem dici ñ posst̃. In hoc gͦ ostendit qđ
p̃uaricatio om̃ino ẽẽ ñ possit. nͥ lex fue¬
rit. uec ira. tanta ẽ sine. lege. Seqͥt᷑. Tão¬

Expanded text:
est legem praeteriens. Qui enim legem non acceperunt, iniqui dici possunt, praevaricatores autem dici non possunt. In hoc ergo ostendit quod praevaricatio omnino esse non possit, ubi lex non fuerit, nec ira tanta, sine lege. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
ne usi patientia di oꝑantur bona
redaet. głam. qͥ fulgeb̃t ut sol in regno
patris sui. & honorẽ. qͥa. ad dextẽrã.
̃i facti er̃t. & incorruptionẽ. quia qđ
habebt ꝑmanebit sine fine. Hẽc̃ ido
adiecit. ut alia gła & alt̃ honor ille
intelligeretur. qͣ in p̃senti habetur
In p̃senti enĩ honor & gła frequent̃
amititur. qͥa. corruptibilis ẽ qͥ dat. Am̃brosiꝰ

Expanded text:
ne usi patientia Dei operantur bona, reddet gloriam, quia fulgebunt ut sol in regno Patris sui; et honorem, quia ad dexteram Dei sancti erunt. Et incorruptionem, quia quod habebunt permanebit sine fine. Hoc ideo adjecit, ut alia gloria et alter honor ille intelligeretur, quam in praesenti habetur. In praesenti enim honor et gloria frequenter amittitur, quia corruptibili
Abbreviated transcription (Latin):
rentibꝰ uitã ęt̃nam. id ẽ qͥ hac uiten¬
tione bona oꝑati st̃. ut habeant ui¬
tam ȩternã. ñ ut uideant᷑ ab homi¬
uibꝰ. sicut ẏpocritȩ. faciunt. His aut̃
qui st̃ ex contentione. id ẽ qͥ tonten¬
dunt uñt se ut uos romani factus.
uel qͥ contenat cum dõ nolentes peni¬
tere. cum ipse multis modis ad peni¬
tentiam uocet. & qͥ ñ adqͥescunt ue¬
ritati cum eis dr̃. credunt aut̃ iniqͥ¬
tati id ẽ impunitati. diffidentes de
iudicio futuro. His inꝙͣ talibꝰ crit
pͦt iudiciũ ira. id ẽ pęna materialis
& sp̃ualis. & in ipso die uidicũ erit
eis indignatio. quia cͥipsis indigna¬
buntur. & interĩ ante uidiciũ post
carnis absolutionẽ erit eis tͥbulatio
& angustia. in anima. sola. Post
uidicium autem erit ira & indigna.¬
tio. ut dictũ ẽ. U̾el ita. ut duo
consequentia. sint expositio duoꝵ p̃ce¬
dentium. Quasi dicat. Illes talibꝰ erit
ua. di id ẽ uidebitur d̾s iratꝰ. in qͦ tam̃

Expanded text:
entione bona operati sunt, ut habeant vitam aeternam, non ut videantur ab hominibus, sicut hypocritae faciunt. His autem qui sunt ex contentione, id est qui contendunt inter se, ut vos Romani facitis, vel qui contendunt cum Deo nolentes poenitere, cum ipse multis modis ad poenitentiam vocet. Et qui non acquiescunt veritati, cum eis dicitur: Credunt autem iniquitati, id est impunitati diffidentes de Dei judicio futuro. His, inquam, talibus erit post judicium ira, id est poena materialis vel spiritualis: et in ipso die judicii erit ejus indignatio, quia sibi ipsis indignabuntur; et interim ante judicium post carnis absolutionem erit eis tribulatio et angustia, in anima sola; post judicium autem erit ira et indignatio, ut dictum est. Vel ita ut duo sequentia sint expositio duorum praecedentium; quasi dicat: Illis talibus erit ira Dei, id est videbitur Deus iratus, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
in consequentibꝰ epłaꝵ locis legit᷑. Ido quidã
concedt malã. istã. uoluntatẽ quȩ ẽ in reꝓbis.
pͦt hanc uitã. peccatũ qͥdem c̃ẽ. id ẽ culpam si¬
mul & penã. s ꝑ cam nichil mereri. sicut bo¬
remuneratio. s ꝑ eam nichil merent᷑. Alũ uͦ
dicunt illam malã. uoluntatẽ. tantũ penã ẽẽ
& ñ culpam. Si enĩ inquiunt culpa c̃ & pimi¬
ni ñ meret᷑. impunita. remanet. & ita ñnul¬
lum peccatũ impunitũ relinqͥt ds̃. cũ auctori¬
tas dicat. nullũ malũ impunttũ. & nullũ bo¬
num irremuneratũ. Ad qd̃ alii respondent
illud accipiendũ fore de cõmissis uitȩ p̃sentis.
nec tam̃ illud impunitũ conceđt. qͥa mala. illa
uoluntas ñ tantũ culpa. uerũ etiam pena ẽ
Peinde exseqͥtur apł̃c qͥm̃ singlis reddat scđ̃m¬

Expanded text:
idam concedunt malam illam voluntatem quae est in reprobis, post hanc vitam peccatum quidem esse, id est culpam simul et poenam, sed per eam nihil mereri, sicut boremuneratio, sed per eam nihil merentur. Alii vero dicunt illam malam voluntatem tantum poenam esse et non culpam. Si enim, inquiunt, culpa est, et puniri non meretur, impunita remanet, et ita nonnullum peccatum impunitum relinquit Deus, cum auctoritas dicat nullum malum impunitum, et nullum bonum irremuneratum. Ad quod alii respondent illud accipiendum fore de commissis vitae praesentis, nec tamen illud impunitum concedunt, quia mala illa voluntas, non tantum culpa, verum etiam poena est. Deinde exsequitur Ap
Abbreviated transcription (Latin):
cati ꝑpetuo pumat. Ad qͦd respondet᷑ sic. Ad
distriti iudicis iusticiã ꝑtiunet. ut nunꝙͣ ca¬
reant supplicio. quoꝵ meus in hac uita nonꝗͣ
uoluit carere peccato. & nullꝰ detur iniqͦ t̃minꝰ
ultionis. qͥ ꝙͣ iliu ualuit. habere. noluit t̃imi¬
num criminis. Postremo querit᷑ utrũ mala uo¬
luntas atq conscientia repboꝵ in gehenna.
punttoꝵ sit peccatũ. uł tantũ pena. & si pecca.¬
tum ẽ. utrũ ꝑ illud mercãt penã. Ad qͥd dicinꝰ¬

Expanded text:
Ad districti judicis justitiam pertinet, ut nunquam careant supplicio, quorum mens in hac vita nunquam voluit carere peccato; et nullus detur iniquo terminus ultionis, qui, quandiu valuit, habere noluit terminum criminis. Postremo quaeritur utrum mala voluntas atque conscientia reproborum in gehenna punitorum sit peccatum, vel tantum poena: et si peccatum est, utrum per illud mereantur poenam. Ad quod dici
Abbreviated transcription (Latin):
fore credebatis. Sunt heȩ uerȩ connexiones ratiotinatiõis
falsas tam̃ habentes sententias. hec auten & alia ideo
inferuntut. ut erubescat is cuiꝰ errorẽ hȩc sequũnt᷑. quȩ
ctiam ipse dampnat. Ne gͦ in hoc errore remaneant. adhuc
subdit aliud inconueniens. Quasi. Et quia uos estis in
peccatis. gͦ & qui dormier̃t in xp̃o. id est qui mortu st̃ in
fide xp̃i. fuerunt in peccatis. & ideo ꝑier̃t. Per hoc uere¬
uerecundiam illis incutit. & terrorẽ. Si in hac. & cęt̃a. Ali¬
ud inconuemens hic ostendit. Quasi. Et si xp̃c ñ resur¬

Expanded text:
fore credebatis. Sunt hae verae connexiones ratiocinationis, fore credebatis. Sunt hae verae connexiones ratiocinationis, falsas tamen habentes sententias. Haec autem et alia ideo inferuntur, ut hic erubescat, cujus errorem haec sequuntur, quae etiam ipse damnat. Ne ergo in hoc errore remaneant, ergo. Adhuc subdit aliud inconveniens. Quasi dicat: Et quia vos estis in peccatis, ergo et qui dormierunt in Christo, id est qui mortui sunt in fide Christi, fuerunt in peccatis, et ideo perierunt. Per hoc verecundiam illis incutit et terrorem. Si in hac, etc. Aliud inconveniens hic ostendit. Quasi dicat: Et s
Abbreviated transcription (Latin):
rant. qui negabant ueritatẽ. dicentes xp̃m nec uenisse in
carnẽ. nec passum. nec resurrexisse. Si autẽ. Ne quis neget
resurrectionẽ xp̃i. subdit inconuenientia. dicens. Si autẽ xp̃c
ñ surrexit. p̃dicatio nr̃a inanis ẽ id ẽ inutilis. & fides ur̃a. si¬
militer ẽ. manis: cum nulla remuneratio sit. futura. qđ uosũ¬
uultis. Inuenim̃ autẽ. Et ñ solum hoc inconueniens sequit᷑.
s etiã. hoc aliud. quia nos apłi quib om̃s credunt. inueni¬
mur falsi testes dĩ. qui de falsa sua laude irascitur. q̃m̃ te¬
aliqͥd falsi de dõ dicere. etiam si ad laudẽ eiꝰ uideatur ꝑti¬
nere. quia ñ minori s maiori fortassis scelere. in deo lau¬
datur falsitas. qm uituꝑatur ueritas. Nam si. Quasi. Ds¬
& si illud ẽ: qđ ita dicit. nam si mortui ñ resurgunt.
Quasi. Uere falsa ẽ fides. si xp̃c ñ resurrexit. quia ad¬
huc scił post. baptismũ estis in peccatis ur̃is. quȩ remissa

Expanded text:
rant, qui negabant veritatem dicentes Christum nec venisse in carnem, nec passum, nec resurrexisse. Si autem. Ne quis neget resurrectionem Christi, subdit inconvenientia dicens: Si autem Christus non surrexit, praedicatio nostra est inanis, id est inutilis, et fides vestra, similiter est vultis. Invenimur autem, et non solum hoc inconveniens sequitur, sed etiam hoc aliud, quia nos apostoli, quibus omnes credunt, invenimur falsi testes Dei, qui de falsa laude sua irascitur, qaliquid falsi de Deo dicere, etiam si ad laudem ipsius videatur pertinere, quia non minori sed majori fortassis scelere in Deo laudatur falsitas quam vituperetur  si illud est, quod ita dicit: Nam si mortui non resurgunt,Quasi dicat: Vere falsa est fides, si Christus non resurrexit, quia adhuc, scilicet post baptismum, estis in peccatis vestris, quae remissa
Abbreviated transcription (Latin):
mittitur eis
loqui. s: sub¬
ditas ẽẽ. sicut
lex dicit. Si
quid autem
uolunt disce¬
re. domi iuros
suos interro¬
gent. Iurpe
licri loqui in
ȩccłia. An
ã uobis ũbum
dĩ ꝓcessit. aut
in uos solos

Expanded text:
mittitur illis loqui, sed subditas esse, sicut lex dicit si quid autem uolunt discere, domi uiros suos interrogent. turpe lieri loqui in ecclesia. an a uobis uerbum dei processit, aut in uos solos
Abbreviated transcription (Latin):
est gła uiri. non uireiꝰ. qđ ostendit ordo creationis. quia ñ ẽ uir scđ adam ex
muliere scit eua. s mulier scił eua. est ex iuro scit adam. Et alia ratio est. cur
mulier est gła uiri. ecem̃ i est quia ñ est creatꝰ uir scił adam ꝓpt̾ mulierẽ. u ẽ
in auxilium euş: s mulier id ẽ eua ꝓpter uirũ. id est in adiutoriũ uiri. Et ideo¬
scit ut ostendatur mulier subiecta. uiro. & quia ꝑ eam p̃uaricatio cepit.: debet.
mulier habere uelãm suꝑ caput. ut ñ habeat caput liberum in ȩccłia. s uelami¬
ne tectum. & hos ꝓpter angdos. id est ꝓpter reuerentia sacerdotũ qui nuncũ¬

Expanded text:
est gloria viri, non vir, ejus. Quod ostendit ordo creationis, quia non est vir, scilicet Adam, ex est gloria viri, non vir, ejus. Quod ostendit ordo creationis, quia non est vir, scilicet Adam, ex muliere, scilicet Eva; sed mulier, scilicet Eva, est, ex viro, scilicet Adam. Et alia ratio est cur mulier est gloria viri: Etenim, id est quia, non est creatus vir, scilicet Adam, propter mulierem, id est in auxilium Evae; sscilicet ut ostendatur mulier subjecta viro, et, quia per eam praevaricatio coepit, debet mulier habere velamen super caput, ut non habeat caput liberum in Ecclesia, sine velamine; et hoc propter angelos, id est propter reverentiam sacerdotum, quia nun
Abbreviated transcription (Latin):
s similitudine. acceditur ad dm. & dissimilitadine receditur ab eo. Homo gͦ cũ
sit imago dei. ꝓpter imparem similitudinẽ ditus est etiã ad inaginem dĩ fatus
Filiꝰ autem imago patris est. & ñ ad imaginem in q̃ntum ads̃ est. quia ȩqualis est
patti. cuitis soliꝰ imago est. Homo autem umago trintatis est. & ad imaginẽ. Unde.
fecit as hominẽ ad imaginẽ suam. ut sicut. deus preest om̃ibꝰ ataturis ꝑ om̃ipo¬
tentiam: sic homo uiniuersis animalibꝰ terrenis ꝑ intelligentiam p̃esset. Et ipse
est gła dei. cum d̃i sapientiã. sequit᷑. Nulier autẽ gła est uiri. quia facta. est mu¬
lier in adiutoriũ uiri. non ad carnalem concupiscentiã. quia nec corruptibilia. cor¬
pora tc̃ habebant anteqͣ eos mortalitas inuaderet. sed ut haberet uit głam de¬
ea cum eã preiret ad ãm. & se ei daret imitandũ sc̃itate. sicut ipse. esset gła di.

Expanded text:
sed similitudine acceditur ad Deum, et dissimilitudine receditur ab eo. Homo ergo cum sed similitudine acceditur ad Deum, et dissimilitudine receditur ab eo. Homo ergo cum sit imago, propter imparem similitudinem dictus est etiam ad imaginem Dei factus. Filius autem imago Patris, et non ad imaginem, in quantum Deus est, quia aequalis est Patri, cujus solius imago est. Homo autem imago Trinitatis est, et ad imaginem. Unde: fecit Deus hominem ad imaginem suam, ut sicut Deus praeest omnibus creaturis per omnipotentiam, sic homo universis animalibus terrenis per intelligentiam praeesset. Et ipse est gloria Dei, cum 96 Dei sapientiam sequitur. Mulier autem gloria viri est, quia facta est in adjutorium viri non ad carnalem concupiscentiam, quia nec corruptibilia corpora tunc habebant, antequam eos mortalitas invaderet, sed ut haberet vir gea cum ei praeiret ad Deum, et se ei daret imitandum in sanctitate, sicut ipse esset gloria Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłiam. & ȩccłia subseruit ei: ita uir pitest & regit mulicrem. & ideo ñ habeat
uir signũ subiectionis. s lib̾tatis & prelationis. Et gla dĩ uir est. quia ex deo
est. & quia dđm principaliter glorificat. Mulier autẽ gla est uiri. ex quo ip¬
sa est. & cui subseruit. Uel uir a̾r ẽẽ imago dei. quia. pͥncipaliter cieatus est
ad imaginem dĩ. in quo naturaliter ampliꝰ ꝙ̃ in muliere uget ratio. quia ipse
sit ratio. Et attende. diligenter. quod. hic d̃r homo unago dĩ. & in genesi legit᷑
factus ad imaginem dĩ. ubi dr. faciamꝰ hominem ad imaginẽ & similitudiuẽ.
equalis fiebat. ista imago d̃i. tamq̃ ñ ab illo nata s ab eo creata: huiꝰ rei signi¬
ficanas causa ita esse imago dĩ ar. ut ad inaginem factus ẽc non sileatur. quia.
non est ei equalis. sed quadam similitudine. accedit: non enim locoꝵ interuallis.

Expanded text:
Ecclesiam, et Ecclesia subservitEcclesiam, et Ecclesia subservitignum subjectionis, sed libertatis et praelationis. Et gloria Dei est vir, quia ex eo est, et quia Deum principaliter glorificat. Mulier autem gloria est viri. Ex quo ipsa est, et cui subservit. Vel vir dicitur esse imago Dei, quia principaliter creatus est ad imaginem Dei in quo naturaliter amplius quam in muliere viget ratio, quasi ipse sit ratio. Et attende diligenter quod hic dicitur homo imago Dei; et in Genesi legitur: Factus ad imaginem Dei , ubi dicitur: Faciamus hominem ad imaginaequalis fiebat illa imago Dei, tanquam non ab illo nata, sed ab illo creata, hujus rei significandae causa ita esse imago Dei dicitur, ut ad imaginem factus esse non sileatur, quia non est ei aequalis, sed quadam similitudine accedit. Non enim locorum intervallo,
Abbreviated transcription (Latin):
scił qđ unꝰ ãs. unum fecit hominẽ. ut sicut ex eo om̃ia factã. sunt. sic ex istõ
om̃s homines eẽnt. ut uniꝰ dei inuisibilis. unꝰ homo uisibilis unaginem gerat in ter¬
tis. ut unꝰ deus in unõ auctoritatem unꝰ pͥncipii uderetur conseruare ad confu¬
sionem diaboli. qui neglecto uno deo s dñium usurpare. uoluit. Inde gͥ uir est.
imago dei. quia sicut ex deo sunt omnia: sic ex adam om̃s homines. & sic conser¬
uat auctoritatem pͥncipũ. quia. ab uno deo sunt om̃ia. contͣ illum qui as esse
uoluit. Uel in hoc habet similitudinem dĩ. quia. sicut de latere. xp̃i in morte
dormientis origo eccłis fluxit. scił sangiis & aqua. quib significantur sacta¬
menta. per quȩ saluatur ȩccłia: sic de latere adȩ nata est fibi sponsa. quia in-¬
de sumpta est costa. de qua. formata est cua. Et sicut ap̃c preest & regit

Expanded text:
c scilicet quod unus Deus, unum fecit hominem, ut sicut ex eo omnia sunt, sic ex isto c scilicet quod unus Deus, unum fecit hominem, ut sicut ex eo omnia sunt, sic ex isto omnes homines essent, ut unius Dei invisibilis unus homo visibilis imaginem gerat in terris, ut unus Deus in uno homine auctoritatem unius principii videretur conservare ad confusionem diaboli, qui neglecto uno Deo sibi dominium usurpare voluit. Inde igitur vir est imago Dei, quia sicut ex Deo sunt omnia, sic ex Adam omnes homines: et sic conservat auctoritatem principii, quod ab uno Deo sunt omnia, contra illum qui Deus esse voluit. Haimo Vel in hoc habet similitudinem Dei, quia sicut de latere Christi in morte dormientis origo Ecclesiae fluxit, scilicet sanguis et aqua quibus significantur sacramenta per quae salvatur Ecclesia; sic de latere Adae nata est sibi sponsa, quia inde sumpta costa de qua formata est Eva. Et sicut Christus praeest, et regit
Abbreviated transcription (Latin):
mulieris: orans aut. ꝓpħans non uelato capite. scił sine signo subietionis
quam debet iuid. quasi nichil sit mediũ ad dm: deturpat caput suũ. Et uere
unum est ciĩ. id est tim̃duii ẽ ad turpituditiẽ. acsi decaluerur. Nam si ñ ue¬
latur. Quasi. Hon uelata. idem habet acsi decaluctur. qđ & fiet utiq quia
aut decaluabitur aut. tondebitur. qđ constat eam nolle. Et hoc ita ait. nam
si ñ uelatur mulier. tondatur. Si uͭ. Quasi. Mulier ñ uelata decaluet᷑. uel
etiam tondeatur. S si turpe est mulieri tonderi aut decaluari. uelet caput suũ.
Uit quidem qui maior est ñ debet uelare caput suũ. id ẽ signum subietionis
habere. quasi ñ sit liber ad đm. Uelam̃ hic intelligendum ẽ. ñ om̃e s qͦadam qͦ
utebantur antiqui. & adhuc etiam utuntur pleriq alicubi. quo totũ caput.
obuoluebatur. & est pene simile uelamini mulierum. Qm̃ & cetera. Quasi. Non
bet abscondi. Incongruum ẽ enim ut imago & gła dĩ celetur. quȩ uidetur in uiro.

Expanded text:
mulieris, orans aut prophetans non velato capite, scilicet sine signo subjectionis quam debet viro, quasi nihil sit medium ad Deum, deturpat caput suum. Et vere. Unum est enim, id est tantumdem ost ad turpitudinem, ac si decalvetur. Nam si non velatur. Quasi dicat: Non velata idem, ac si decalvetur: quod et fiet utique quia aut decalvabitur aut tondebitur. Quod constat eam nolle. Et hoc ita ait: Nam si non velatur mulier, tondeatur. Si vero. Quasi dicat: Mulier non velata decalvetur, vel etiam tondeatur; sed si turpe est mulieri tonderi aut decalvari, velet caput suum. Vir quidem, qui major est, non debet velare caput suum, id est subjectionis habere signum, quasi non sit liber ad Deum. Velamen hic intelligendum est non omne, sed quoddam, quo utebantur antiqui, et adhuc etiam utuntur plerique alicubi, quo totum caput obvolvebatur, et est pene simile velamini mulierum. Quoniam, etc. Ambrosiusbet abscondi. Incongruum est enim ut imago et gloria Dei celetur quae videtur in viro.
Abbreviated transcription (Latin):
rem ut acciperem głam Suam dicit. quam habet ap̃ dm. infirmis cõpati¬
ens. Q uisquis enim eo qđ s debetur uti ñ uult. ampliꝰ impendit eccłiȩ.
ab infirmis. s: de suis laboribꝰ tnsigendo cotidianum uictũ. Hoc est qđ
stabulario ad quem uulneratꝰ ille qui incidit. in latrones ꝑductꝰ est. dñs ait
stipendus fuis militabat. Uel głam suam dictt quã habet apua d̃mi. de hoc

Expanded text:
rem ut acciperem. Gloriam suam dicit, quam habet apud Deum infirmis compatirem ut acciperem. Gloriam suam dicit, quam habet apud Deum infirmis compatiens. Quisquis enim eo quod sibi debetur uti non vult, amplius impendit Ecclesiaeab infirmis, sed de suis laboribus transigendo quotidianum victum. Hoc est quod stabulario, ad quem vulneratus ille qui incidit in latrones perductus est, Dominus ait: suis stipendiis militabat. Vel gloriam suam dicit, quam apud Deum habet, de hoc