comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se pat̾. & filius ad se: hoc est pat̃ & filius id
est ds̃. Quid ẽ gͦ non ẽ substantia : Sed̾m hc̃
intellectum substantiȩ. quomͦ poterimus in¬
telligere istam ꝑsalmi sententiã. infixus sũ
in limo ꝑfundi. & ñ ẽ. substantia: ds̃ fecit
hominem. substantiã fecit. Atq iitinam ma¬
neret in eo qd ds fecit. Si maneret homo in
eo qđ ds fecit : non in illo infixus ẽet̃. quẽ
ds̃ genuit. Porro aut̃ quia ꝑ iniquitatem
homo lapsus est. a substantia in qua factꝰ ẽ.
iniquitas quippe ipsa ñ est sub stantia. ñ
enim iniquitas est natura quam formauit
as̃. s imquitas est ꝑ uersitas qͣm fecit homo:
uenit filius dĩ ad limum ꝓfundi. & infixꝰ
est. & non erat substantia inqua infixus
Iẽ : quia in iniquitate illorũ infixus est.
Infixus sũ in limo ꝓfundi. & ñ ẽ. substantia.
Omnia ꝑ ipsũ facta sunt: & sine ipso factũ
est nichil. Naturȩ omnes ꝑ ipsum factę
sunt : iniquitas ꝑ ipsũ facta ñ est. quia

Expanded text:
et Filius ad se, hoc est Pater et Filius, id est Deus. Quid est ergo, non est substantia? Secundum hunc intellectum substantiae, quomodo poterimus intelligere istam Psalmi sententiam: Infixus sum in limo profundi, et non est substantia? Deus fecit hominem; substantiam fecit: atque utinam maneret in eo quod Deus fecit! Si maneret homo in eo quod Deus fecit, non in illo infixus esset quem Deus genuit. Porro autem quia per iniquitatem homo lapsus est a substantia in qua factus est iniquitas quippe ipsa non est substantia; non enim iniquitas est natura quam formavit Deus, sed iniquitas est perversitas quam fecit homo: venit Filius Dei ad limum profundi, et infixus est; et non erat substantia in qua infixus est; quia in iniquitate illorum infixus est. Infixus sum in limo profundi, et non est substantia. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Naturae omnes per ipsum factae sunt: iniquitas per ipsum facta non est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. sic̃ homo ñ audiens. & ñ habens in ore
suo redargutiones. quomͦ laborauit clamanᷤᷤ.
& rauce factȩ sunt fauces eius An ido iam
tune tacebat᷑. quia raucus erat. qui sine cau¬
sa tantũ clamauerat: & illam quidem eius
uocẽ de psalmo qͦdam in cruce nouimus. Us̃
m̃s. as̃ ms̃. ut quid me dereliquisti : S qͣnta
illa uox fuit. aut qͣm diuturna. ut mea rau¬
oe factȩ eẽñt fauces eius: Diu clamauit.
ne uob̾ scribȩ & pharisei. Diu clamauit. ue
mundo ab scandalis. & reuera quomꝰ raucuᷤ
clamabat. & idõ ñ intelligebat᷑. quando di ce¬
bant iudei. Quid ẽ. qđ dicit Durus ẽ. hic
sermo. quis potest illũ audire: Nescimꝰ qͥd
dicat. Ille omnia uera dicebat: s illis raucȩ
fuerunt fauces eius. qui uoces eiꝰ ñ intellige¬
bant. Laboraui clamans. rauoe factę suł
fauces meȩ. defecerunt oculi mei ab sꝑando
in dm̃ meum. Absit hoc : ut a ꝑsona capitiᷤᷤ¬

Expanded text:
in ore suo redargutiones, quomodo laboravit clamans, et raucae factae sunt fauces ejus? An ideo jam tunc tacebat, quia raucus erat, qui sine causa tantum clamaverat? Et illam quidem ejus vocem de psalmo quodam in cruce novimus: Deus, Deus meus, utquid me dereliquisti ? Sed quanta illa vox fuit, aut quam diuturna, ut in ea raucae factae essent fauces ejus? Diu clamavit, Vae vobis scribae, et Pharisaei : diu clamavit, Vae mundo ab scandalis . Et revera quomodo raucus clamabat, et ideo non intelligebatur, quando dicebant Judaei: Quid est quod dicit? Durus est hic sermo; quis potest illum audire? Non scimus quid dicat . Ille omnia verba dicebat; sed illis raucae fuerunt fauces ejus, qui voces ejus non intelligebant. Laboravi clamans; raucae factae sunt fauces meae. 8. Defecerunt oculi mei ab sperando in Deum meum. Absit
Abbreviated transcription (Latin):
litiȩ temporales dulces sunt. & tribulati¬
ones cemporales amarę sunt. S qͥs ñ bibal
tribulationis cemporalis poculum. me¬
cuens ignem gehennarũ.  Ꝙ quis ñ en¬
tempnat dulcedinem scł. inhians discali¬
ne forte in p̃suris consentiamus iniquitati. et
uere in reparabilit̃ sorbeamur. Saluũ me fac
As: qm̃ intrauerunt aquȩ usq ad animã meã.
nfixus sum in limo ꝓfumdi. & nonẽ. sustantia
Quia aicit limii : An ipsos qui ꝑsecuti sunt : De
limo eñi factus ẽ. homo. s isti cadendo a uisti¬
cia.limus ꝓfundi facti sunt: quib ꝑsequen¬
tibus. &. ad iniquitatẽ crabere cupientib. qͥs¬
quis ñ consenserit. de limo suo aurũ facit.
Merebit᷑ enĩ limus ipsius conuerti in habitu¬
dinem cȩlestem & socius fieri citulo psalmi.¬

Expanded text:
liciae temporales dulces sunt, et tribulatiliciae temporales dulces sunt, et tribulationes temporales amarae sunt: sed quis non bibat tribulationis temporalis poculum, metuens ignem gehennarum; et quis non contemnat dulcedinem saeculi, inhians dulcedine forte in pressuris consentiamus iniquitati, et vere irreparabiliter sorbeamur: Salvum me fac, Deus, quoniam introierunt aquae usque ad animam meam.nfixus sum in limo profundi, et non est substantia. Quid dicit limum? an ipsos qui persecuti sunt? De limo enim factus est homo . Sed isti, cadendo a justitia, limus profundi facti sunt; quibus persequentibus et ad iniquitatem trahere cupientibus quisquis non consenserit, de limo suo aurum facit. Merebitur enim limus ipsius converti in habitudinem coelestem, et socius fieri eorum
Abbreviated transcription (Latin):
talitatẽ p̃paratã nob̾. qua induendi sumꝰ.
infine cũ resurrexerimus amortuis: & att.
In quo nolumus expoliari. s suꝑuestiri:
ut ab sorbeatur mortale auita. Si fieri
posset: sic uellemus ait fieri immortales.
ut iam ueniret ipsa immortalitas. & mͦsic̃
auita ab sorbeatur. ñ ꝑmortẽ corporis pi¬
niretur. ut infinem iterũ reciꝑetur. Qm.¬
uis gͦ a malis adbona cranseamus. tamen
ipse transitus aliquantũ amarus ẽ: & ha¬
bet fel. qđ dederunt dño inpassione iudel.
Habet acre quiddam tolerandũ: quo osten¬
duntur qui eũ aceto potauerunt. P refigu¬
ait. Saluum me fac dñe. qm̃ introierunt
aquȩ usq ad ammã meam. Potuerunt qͥ
ꝑsecuti sunt etiã occidẽ: s amplius quio
faciant. s eum ciniete. qui habet potestatẽ
& corpus & animã occidere in gehennam.
ignis. Maiore timore: minora contẽpni¬
mus: & maiore ȩt̾nitatis cupiditate omĩa
temporalia fastidimus. Nam & hic & de¬

Expanded text:
talitatem praeparatam nobis, qua induendi sumus talitatem praeparatam nobis, qua induendi sumus in fine, cum resIn quo nolumus exspoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur mortale a vita, si fieri potest; sic vellemus fieri immortales ut jam veniret ipsa immortalitas, et modo srum absorberetur, non per mortem corpus puniretur, ut in fine iterum reciperetur. Quamvis ergo a malis ad bona transeamus; tamen ipse transitus aliquantum amarus est, et habet fel, quod dederunt Domino in passione Judaei, habet acre quiddam tolerandum, quo ostenduntur qui eum aceto potaverunt . Praefiguait: Salvum me fac, Deus, quoniam intraverunt aquae usque ad animam meam. Potuerunt, qui persecuti sunt, etiam occidere, sed amplius quod faciant; sed eum timete qui habet potestatem, et corpus et animam occidere in gehenna ignis . Majore timore minora contemnimus, et majore aeternitatis cupiditate omnia temporalia fastidimus. Nam hic et de
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo introierunt aquę: usq ad animam
meã. Hanc quippe uitam dix̃ animã suã:
quo usq illi accedere seuiendo potuerunt
S nunquid hoc possent. nisi ab ipso ꝑmit¬
terentur.Inde gͦ tanqͣm aliqͥd intuitꝰ
patiatur sic clamat. nisi quia caput m̃bͣ
sua p̃figurat: Passus ẽ. quippe ille quia
uoluit. martẏres uͦ eciam si noluerint.
Petro nanq ita prȩdixit passionem suan.
Cũ senueris inquit: alius ce cinget. & fert q̃
tu non uis. Qmqͣm enĩ xp̃o inherere cupia¬
ius: mori tam̃ nolumus. Ꝙ idõ libent̃ uel
potius patient̃ patimur. qͥa alius transitꝰ
non dat᷑. ꝑ quem xp̃o cohȩreamꝰ. Nam si poᷤᷤ¬
semus altt̃ ꝑ uenire ad xp̃m: idẽ. ad uitam
nram. idẽ. consortium qͦddam animȩ & corꝑis.
& quandã in his duob familiaritatẽ conglu¬
tinationis: atq compaginis. exponens qͦ¬
dam loco apłs: ait habere nos domũ non
manu factam ȩt̾nam in cęlis idẽ. immor¬

Expanded text:
Ergo introierunt aquae usque ad animam Ergo introierunt aquae usque ad animam meam. Hanc quippe vitam dixit animam suam, quousque illi accedere saeviendo potuerunt. Sed numquid hoc possent, nisi ab ipso permitterentur? Unde ergo tanquam aliquid invitus patiatur sic clamat, nisi quia caput membra sua praefigurat? Passus est quippe ille, quia voluit; martyres vero, etiamsi noluerunt. Petro namque ita praedixit passionem suam: Cum senueris, inquit, alius te praecinget, et feret quo tu non vis . Quanquam enim Christo inhaerere cupiamus, mori tamen nolumus; et ideo libenter, vel potius patienter patimur, quia alius transitus non datur, per quem Christo cohaereamus. Nam si possemus aliter pervenire ad Christum, id est ad vitam nostram, id est consortium quoddam animae et corporis, et quamdam in his duobus familiaritatem conglutinationis atque compaginis exponens quodam loco Apostolus, ait habere nos domum non manufactam, aeternam in coelis; id est immor
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ cõmutationis nr̃ȩ. idẽ. ipsã dni passi¬
onem. nrãmq in tribulationib uocem
in textu psalmi aduertamus. cognoscamꝰ.
congemiscamus. & audiendo. cognoscendo.
congemiscendo mutemur. ut impleatur
in nobis titulus psalmi: ꝓ ñs qui cõmu¬
illud ẽ. contemptũ mͦ: qđ udet᷑ humile
dare uoces in hoito. Obruit᷑ miraturo mũ¬
đo: oleris magnitudinẽ. cuiꝰ oleris semen con¬
temptũ ẽ. auideis. Reuera enĩ considerate
semen sr̃napis minirtũ. fuscum. asꝑnabile
ꝓrsus: ut ibi impleatur qdđ dictũ est. Uidi¬
mus eum & ñ habebat speciem. neq deco¬
rem. A quas aut̃ intrasse usq ad animam
suã dic̾: quia potuerunt illȩ turbȩ quas
a quarũ nomine significauit. huc usq prȩ¬
ualere. ut occiderent xp̃m. Preualuerunt
aq̃ contẽp̃nendũ. ad tenendum. ad ligan¬
dum. ad insultandũ. ad colafixandũ. ad cõ¬
spuendũ. Adhuc quo usq: Usq ad morcẽ.

Expanded text:
igitur commutationis nostrae, id est ipsam Domini passiigitur commutationis nostrae, id est ipsam Domini passionem, nostramque in tribulationibus vocem in textu Psalmi advertamus, cognoscamus, congemiscamus: et audiendo, cognoscendo, congemiscendo, mutemur, ut impleatur in nobis titulus Psalmi, Pro his qui commuillud est contemptum modo, quod videtur humiles dare voces. In horto obruitur, miraturo mundo oleris magnitudinem, cujus oleris semen contemptum est a Judaeis. Revera enim considerate semen sinapis minutum, fuscum, aspernabile prorsus; ut ibi impleatur quod dictum est: Vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem . Aquas autem intrasse usque ad animam suam dicit; quia potuerunt illae turbae, quas aquarum nomine significavit, huc usque praevalere, ut occiderent Christum. Praevaluerunt ad contemnendum, ad tenendum, ad ligandum, ad insultandum, ad colaphizandum, ad conspuendum. Adhuc quousque? Usque ad mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
lingua passionem. quia paschim pati dicit᷑.
s consultũ hebreũ eloquiũ aliud indicat.
Pasc ha tͣnsitum cõmendat. qđ ad monuit eciã
ioħs euangłista. qui imminente passione cum
ueniret dñs ad cenam. qua cõmendauit sacͣ¬
mentũ corporis & sanguinis sui: ita loquit᷑.
Cũ aut̃ uenisset hora. qua tͣsiret ihe ex hoc
mundo ad patrem. Expressit gͦ cͣnsitum
pasehe .S. nisi ipse transiret hinc ad pacr̃e.
qui ꝓpter nosuenit: nos cͣnsire hinc aͦ mͦ
possemus. qui non ꝓpt̃ aliquid leuandũ des¬
cendimus. s cecidimuis: Ipse aut̃ ñ cecidit
s descendit: ut eũ qui ceciderat sublenaret.
ransitus gͦ & illius & nr̃. hinc ad patrem.
de hoc mundo ad regnum cȩloꝵ. de uita
mortali aquitã ȩt̾nam. deuita t̾rena ad
uitã cȩlestẽ. de unita corruptibili. ad in¬
corruptionẽ. de tribulationũ conuersati¬
one ad ꝑpetuã securitatẽ. Id̾o ꝓhiis qui
commutabunt᷑. psałmi titułus ẽ. sausã

Expanded text:
lingua passionem, quia πασχεῖν, pati dicitur; lingua passionem, quia πασχεῖν, pati dicitur; sed consultum hebraeum eloquium, aliud indicat. Pascha transitum commendat. Quod admonuit etiam Joannes evangelista, qui imminente passione, cum veniret Dominus ad coenam qua commendavit sacramentum corporis et sanguinis sui, ita loquitur: Cum autem venisset hora, qua transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem . Expressit ergo transitum Paschae. Sed nisi ipse transiret hinc ad Patrem, qui propter nos venit, nos transire hinc quomodo possemus, qui non propter aliquid levandum descendimus, sed cecidimus? Ipse autem non cecidit; sed descendit, ut eum qui ceciderat sublevaret. Transitus ergo, et illius, et noster, hinc ad Patrem; de hoc mundo ad regnum coelorum, de vita mortali ad vitam aeternam, de vita terrena ad vitam coelestem, de vita corruptibili ad incorruptibilem, de tribulationum conversatione ad perpetuam securitatem. Ideo, Pro his qui commutabuntur, Ps
Abbreviated transcription (Latin):
infinem ꝓ his qui commnutabunt᷑ ipsi dauto.
Nunc cõmutationẽ in melius audi. Cõmuta¬
cio enĩ uel indecerius. uł in melius. Ad am
& ȩua indeterius. Qui ex adã & eua xp̃o ad¬
heserunt: in melius commnutati sunt. Sieut
enĩ ꝑ unũ hominẽ mors: ita & ꝑ unũ hominẽ
resurrectio mortuoꝵ. & sic̃ in adam omnes¬
moriunt᷑: sic & in xp̃o omnes uiuificabunt᷑.
Ab eo qđ formauit ds̃ mutatus ẽ. adain. s in
peiis iniquitatis suȩ. Ab eo qđ oꝑata ẽ. im¬
quitas mutant᷑ fideles: s in meluis ꝑ grãm
dĩ. Ut mutaremur in peius: nr̃ã iniquitas
fuit. Ut mutarem᷑ in melius: ñ nr̃a iusticia
s grã dei prestat. Qd gͦ inpeius mutati sumꝰ.
nob̾ imputemus. Qđ in melius commutamur:
dm̃ laudemus. Phuis gͦ iste psalmus. qui cõ¬
mutabunt᷑. Unde aut̃ ista cõmutatio facta est
nisi ex passione xp̃i  Pascha ipsũ: lacine tran¬
situs int̾pretat᷑. Non ẽ. enĩ pascha grecuĩ no¬
men: s hebreum. Resonat quidem in greca

Expanded text:
In finem, pro his qui commutabuntur, ipsi David. Nunc commutationem in melius audi: commutatio enim, vel in deterius est, vel in melius. Adam et Eva in deterius; qui ex Adam et Eva Christo adhaeserunt, in melius commutati sunt. Sicut enim per unum hominem mors, ita et per unum hominem resurrectio mortuorum: buntur Ab eo quod formavit Deus, mutatus est Adam; sed in pejus iniquitatis suae: ab eo quod operata est iniquitas, mutantur fideles; sed in melius per gratiam Dei. Ut mutaremur in pejus, nostra iniquitas fuit: ut mutaremur in melius, non nostra justitia, sed gratia Dei praestat. Quod ergo in pejus mutati sumus, nobis imputemus: quod in melius commutamur, Deum laudemus. Pro his ergo iste psalmus, qui commutabuntur. Unde autem ista commutatio facta est, nisi ex passione Christi? Pascha ipsum latine Transitus interpretatur. Non est enim Pascha graecum nomen, sed hebraeum. Resonat quidem in graeca
Abbreviated transcription (Latin):
cut dictũ est. in libro iob cerra tradita est.
in manus impii: An scđ̾m corpus infixus ẽ.
quia teneri potuit: Ex ipso crucifixionẽ
habebat. Nisi enĩ clauis fixus eẽt̾: crucifixꝰ
non ẽẽt. Unde gͦ non ẽ. substantia: An limꝰ
ille ñ ẽ. substantia : Intelligamus gͦ si potu¬
erimus quid sit. & ñ ẽ. substantia. si prius
intellexerimus quid sit substantia. Substan
quid hoc putabimus hic dictum eẽ. ñ ẽ. sub¬
stantia. id ẽ. non sunt diuitiȩ. quasi mͦ aliqͥd
de diuitiis ageret᷑. aut aliqua questio de di¬
uitus baberetur: An forte quia ille limus
pauꝑtatis erat. & diuitiȩ non erant. nisi qͣndo
ȩcernitatis participes effecti fuerimus: lunc
sunt enim uerȩ diuitię: quando nob̾ nichil
deerit. Potest etiã scđm huius uerbi intellec¬
cum accipi sensus istę: ut diceret᷑ infixussũ
sum in limo ꝑfundi. & non ẽ. substantia. id
ẽ. ad pauꝑtatem ꝑueni. Nam hic dic̃. pauꝑ
& dolens ego sum. Dic̃ & apłs. Qm̃ ꝓꝑter¬

Expanded text:
cut dictum est in libro Job, Terra tradita est in manus impii . An secundum corpus infixus est, quia teneri potuit, et ipsam crucifixionem habebat? Nisi enim clavis fixus esset, crucifixus non esset. Unde ergo non est substantia? An limus ille non est substantia? Intelligemus ergo, si potuerimus, quid sit, et non est substantia, si prius intellexerimus quid sit substantia. Substantquid hoc putabimus hic dictum esse, et non est substantia, id est, non sunt divitiae, quasi modo aliquid de divitiis ageretur, aut aliqua quaestio de divitiis haberetur? An forte quia ille ipse limus paupertas erat, et divitiae non erunt, nisi quando aeternitatis participes effecti fuerimus? Tunc sunt enim verae divitiae, quando nobis nihil deerit. Potest etiam secundum hujus verbi intellectum accipi sensus iste, ut diceretur, Infixus sum in limo profundi, et non est substantia, id est, ad paupertatem perveni. Nam hic dicit: Pauper et dolens ego sum; dicit et Apost
Abbreviated transcription (Latin):
Os ẽ quedam sub stantia. Nam qđ nulla sit sub¬
stantia: nichil omnino ẽ. Substantia gͦ ali¬
quid ẽẽ. est. Unde etiam in fide catholica.
contra uenena quorundã hereticoꝵ. sic e¬
Cum aut̃ pat̾ ẽ : ñ illud est. qͦd ẽ. Pater enĩ:
non ad se. s ad filium dr̃. ad se aut̃. dĩ dñ.
Itaq eo quod ẽ ds: hoc ipso substantia. & qͥa

Expanded text:
Deus est quaedam substantia; nam quod nulla subDeus est quaedam substantia; nam quod nulla substantia est, nihil omnino est. Substantia ergo aliquid esse est. Unde etiam in Fide catholica, contra venena quorumdam haereticorum sic aeCum autem Pater est, non illud est quod est. Pater enim non ad se, sed ad Filium dicitur: ad se autem Deus dicitur. Itaque eo quod Deus est, hoc i
Abbreviated transcription (Latin):
homo. humiliauit se factuis obediens usq ad
mortẽ: ut dicer&:. introierunt aquȩ usq ad
animam meã. Adde suꝑ mortẽ. Quid amplus
addituriis es: Ignominiã mortis : Ido sequit᷑.
mortẽ aut̃ crucis. Magna pauꝑtas. s hinc ert̃
magnę diuitiȩ. quia sic̃ impleta ẽ. pauꝑtas
eius: ita implebunt᷑ & diuitiȩ nr̃ȩ : de panꝑtate
ipsius. Quantas diuitias habet. ut de pauꝑtate
nos diuites faceret: Quales nos facturus est. de
diuitiis suis. quo diuites fecit de pauꝑtate
sua: Infixus sum in limo ꝓfundi. & non ẽ. subs¬
tantia. Intelligitur alio mͦ substantia: illud qđ
sumus. quicqͥd sumus. S hoc ad intelligendũ
aliquanto est difficilius. qͣmqm res usitatȩ sint.
S quia iusitatum uerbũ ẽ: indiget cõmenda¬
tionis. & expositionis aliqͣntulȩ. Cui tam̃ sun¬
tenti fueritis: fortassis in ea non laborabimus.
luna. lapis. mare. aer. omnia ista substantiȩ. st̃.
Eo ipso quo sunt: nature ipsȩ substantiȩ dicunt᷑.

Expanded text:
ad mortem: ut diceret, Introierunt aquae usque ad animam meam. Adde super mortem: quid amplius additurus es? Ignominiam mortis. Ideo sequitur: Mortem autem crucis . Magna paupertas! Sed hinc erunt magnae divitiae; quia sicut impleta est paupertas ejus, ita implebuntur et divitiae nostrae de paupertate ipsius. Quantas divitias habet, ut de sua paupertate nos divites faceret! Quales nos facturus est de divitiis suis, quos divites fecit de paupertate sua! 5. Infixus sum in limo profundi, et non est substantia. Intelligitur alio modo substantia, illud quod sumus quidquid sumus. Sed hoc ad intelligendum aliquanto est difficilius, quanquam res usitatae sint: sed quia inusitatum verbum est, indiget commendationis et expositionis aliquantulae; cui tamen si intenti fueritis, fortassis in ea non laborabimus. lum, dicitur sol, luna, lapis, mare, aer: omnia ista substantiae sunt, eo ipso quo sunt. Naturae ipsae, substantiae dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
lulum ab altitudine oleris & diffusione ra¬
morũ. & ab illa gła ubi aues celi requiescui
auocemus cogitationem. & hȩc magnitudo
quȩ nos delectat in olere qm de paulo sur¬
rexit audiamus. Xpc̃ enĩ hic loquit᷑. S iã
scientib dicimus. xpẽ ñ solũ caput. s & cor

Expanded text:
lulum ab altitudine oleris et diffusione ralulum ab altitudine oleris et diffusione ramorum, et ab illa gloria, ubi aves coeli requiescunt, avocemus cogitationem; et haec magnitudo quae nos delectat in olere, quam de parvo surrexerit audiamus. Christus enim hic loquitur sed jam scientibus dicimus; Christus non solum cap
Abbreviated transcription (Latin):
nes ꝑducat ad requiem sempit̾nam: qͣmq ip¬
sa quȩ inreb humanis uocat᷑ felicitas. plus
sit cimenda qm miseria. quando qͥdem miseria
plerũq affert ex tribulatione fructũ bonũ.
felicitas aut̃ corrumpit animã ꝑ uersa secu¬
ritate. & dat locum diabolo temptatori. cũ
gͦ cogitauerimus prudent̃ & recte sic̃ psallit¬
hec uictima cep̃tationem eẽ. uitã humanã.
suꝑ terrã. neminẽq omnino eẽ. securũ. nec
debere ẽẽ. securũ. donec ad illam patriã ueni¬
atur. unde nemo exit amicus. qͦ nemo admit¬
titur inimicus: etiam nimc in ipsa eccłȩ gła
nr̃o. & nos inuicem retinentia. dicemus de
psalmis. qđ hic dixisse inuenerimus martỹ¬
res. qui fuerunt ante nos: quia tribulatio
cõmunis est omnib. ab initio usq infinẽ.
Tam̃ istum psalmũ qͤm tͣctandum suscepimꝰ.
& de qͦ loqui caritati urȩ in nomine dñi ꝓpo¬
sinmus. in grano synapis agnoscamus. pau¬

Expanded text:
nes perducat ad requiem sempiternam; quamque ipnes perducat ad requiem sempiternam; quamque ipsa quae in rebus humanis vocatur felicitas, plus sit timenda quam miseria; quandoquidem miseria plerumque affert ex tribulatione fructum bonum, felicitas autem corrumpit animam perversa securitate, et dat locum diabolo tentatori: cum ergo cogitaverimus prudenter et recte, sicut salita victima, tentationem esse vitam humanam super terram , neminemque omnino esse securum, nec debere esse securum, donec ad illam patriam veniatur, unde nemo exit amicus, quo nemo admittitur inimicus, etiam nunc in ipsa Ecclesiae gnostro, et nos invicem retinentia, dicemus de Psalmis, quod hic dixisse invenerimus martyres qui fuerunt ante nos, quia tribulatio communis est omnibus, ab initio usque in finem. Tamen istum psalmum quem tractandum suscepimus, et de quo loqui Charitati Vestrae in nomine Domini proposuimus, in grano sinapis agnoscamus: pau
Abbreviated transcription (Latin):
aggregati popło di
quo iam olus illud
exgrano si napisce¬
tendit bracbia sul
quo iam ferm̃tum
illud qđ pͥmo cont̃o¬
tibile fuit: fermentauit tres mensuras. idi
totum orbem terrarũ reꝑatum ex tribus
filiis noe: qm̃ ab oriente & occidente⁊
aquilone & austro ueniunt qui recumbd
cũ patriac̾his. expulsis foras eis qui de illoꝵ car¬
ne sunt nati. & quoꝵ fidem ñ sunt imitati.
est. qđ plures filios habitura eẽt̾. qm illa aͦ
habebat uirum. iam talem inuenimus quę
oblita eẽt. opprobriorũ ignominiȩ uidiuita¬
tissuȩ. Ꝙ ido possumus forte mirari. cũuo¬
ces humilitatis xpi. uel nr̃ȩ relegerimus in
aliqua ꝓphetia. & fieri potest. ut minus
ex his afficiamur: quia non eo tempore uenimꝰ.
quando ista cũ sapore legebant᷑: habundan¬
te pressura. S rursus si habundantiã tribu¬
lationum cogitemiis. & inqua ambulemus
uia cognoscanis. si tam̃ in illa ambulamus.
qͣm sit angusta. & ꝑ pressuras & cribulatio¬

Expanded text:
aggregati populo Dei, quo jam olus illud ex grano sinapis tetendit brachia sua; quo jam fermentum illud, quod primo contemptibile fuit, fermentavit tres mensuras , id est, totum orbem terrarum reparatum ex tribus filiis Noe : quoniam ab oriente et occidente et aquilone et austro veniunt, qui recumbent cum Patriarchis, expulsis foras eis qui de illorum carne sunt nati, et eorum fidem non sunt imitati .est, quod plures filios habitura esset, quam illa quae habebat virum , jam talem invenimus quae oblita esset opprobriorum et ignominiae viduitatis suae: et ideo possumus forte mirari cum voces humilitatis Christi, vel nostrae, legerimus in aliqua prophetia. Et fieri potest ut minus ex eis afficiamur, quia non eo tempore venimus, quando ista cum sapore legebantur, abundante pressura. Sed rursus si tribulationum abundantiam cogitemus, et in qua ambulemus via cognoscamus si tamen in illa ambulamus, quam sit angusta , et per pressuras atque tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ expressa uerba: quȩ in eiꝰ passione complera
sunt. Dederunt in escam meã fel. & in siti mea
potauerunt me aceto. Quando ista ad litterã
impleta sunt. & ꝓrsus qͦmͦ p̃dicta: sic reddita.
cũq ipse dixisset sitio pendens in cruce. & ad
hoc uerbũ ei acetum inspongia datũ eẽt. quo
accepto dix̃ consũmatũ ẽ. & sic inclinato capi¬
te tradidit spm̃. ostendens ista omnia quȩ pͣ¬
dicta sunt in illo fuisse tunc consũmata: non
licet hic aliud intelligere. Apłi aut̃ loquen¬
tes de xp̃o: testimonia ex isto psalmo dedert̃.
Quis aut̃ deuiet a sententiis eoꝵ: Aut quis agnꝰ
non sequat᷑ arietes. G xp̃c hic loquit᷑. Magiꝰq
nobis demonstrandũ ẽ. ubi eiꝰ m̃bra loquant᷑.¬

Expanded text:
pressa verba quae in ejus passione completa sunt: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto: quando ista et ad litteram impleta sunt, et prorsus quomodo praedicta, sic reddita. Cumque ipse Christus dixisset, Sitio, pendens in cruce, et ad hoc verbum ei acetum in spongia datum esset, quo accepto dixit, Consummatum est, et sic inclinato capite tradidit spiritum , ostendens ista omnia quae praedicta sunt in illo fuisse tunc consummata; non licet hic aliud intelligere. Apostoli etiam loquentes de Christo, testimonia ex isto psalmo dederunt. Quis autem deviet a sententiis eorum? aut quis agnus non sequatur arietes? Ergo Christus hic loquitur: magisque nobis demonstrandum est ubi ejus membra loquant
Abbreviated transcription (Latin):
genitum dĩ. ubi sciret qͥa semel locutꝰ est
as. Dicat gͦ iã quȩdam duo. Multũ enim
ricordia: Ista plane. Intelligite potestatem
dĩ. intelligite miscdđiam di. His duob conti¬
nentur prope omnes scripture. ꝓpter hȩc

Expanded text:
genitum Dei, ubi sciret quia semel locutus est genitum Dei, ubi sciret quia semel locutus est Deus. 20. Dicat ergo jam quaedam duo. Multum enim ricordia? Ista plane: intelligite potestatem Dei; intelligite misericordiam Dei. His duobus continentur prope omnes Scripturae. Propter haec
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ dicere. s ñ potestis portare modo. Qcͥ
ẽ. gͦ duo hȩc audimi: Hȩc duo quȩ uob̾
dicturus sũ. ñ a me uobis dico. s quȩ au¬
diui dico. Semel locutiis ẽ ads.Unũ u̾bũ
habet. unigenitum dm̃. In illo uerbo ft̃
omnia. quia ꝑ uerbũ facta sunt omnia.
num uerbũ habet. ibi om̃s thesauri sapi¬
entiȩ &e scientiȩ absconditi. Unũ uerbum
habet. Semel locutus ẽ. as̃. duo hȩc quȩ
uobis dicturus sũ. ibi audiui. Non ex me
loquor. ñ exme dico. Adhoc ꝑtinet audiui.
Amicus aut̃ sponsi stat. & audit eum. Ut ue¬
rum loquatur audit eũ. ne loquendo men¬
datium: de suoloqͣtur. Ne diceres quis es
cii. qui mͥ hoc dicas. unde mͥ hoc dicis: au¬
dimi hȩc duo. & illa tͥ loquor: quia audiui
hȩc duo. qui etiã cognoui. quia semel locutꝰ
ẽ ds̃. Noli contempnere auditorẽ. dicentẽ tͥ
quȩdã duo tͥ necessaria. eũ qui tͣnsiliendo
uniuersã creaturam ꝑuenit aduerbũ uni¬

Expanded text:
vobis dicere; sed non potestis illa portare modo . Quid vobis dicere; sed non potestis illa portare modo . Quid est ergo, Duo haec audivi? Haec duo quae vobis dicturus sum, non a me vobis dico, sed quae audivi dico. Semel locutus est Deus: unum Verbum habet unigenitum Deum. In illo Verbo sunt omnia, quia per Verbum facta sunt omnia. Unum Verbum habet, ubi omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Unum Verbum habet; semel locutus est Deus. Duo haec, quae vobis dicturus sum, ibi audivi; non ex me loquor, non ex me dico: ad hoc pertinet audivi. Amicus autem sponsi stat et audit eum , ut verum loquatur. Audit enim eum, ne loquendo mendacium de suo loquatur : ne diceres, Quis es tu qui mihi hoc dicis? unde mihi hoc dicis? Audivi haec duo, et ille tibi loquor quia audivi haec duo, qui etiam cognovi quia semel locutus est Deus. Noli contemnere auditorem dicentem tibi quaedam duo tibi necessaria, eum qui transiliendo universam creaturam pervenit ad Verbum uni
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat: in illo erat anteqͣm fieret quod
fiebat. Si enĩ non in illo erat qđ fiebat.
anteqͣm fiebat: ubi nouerat qͦd faciebat :
Non enĩ potes dm̃ dicere. ignorata fecisse.
Sciuit itaq ds̃ qđ fecit. & ubi sciuit ante¬
qͣm faceret. si sciri nisi facta non possunt.
U. a factis sciri nisi facta ñ possunt. ã te sci¬
licet ab homine mimo facto. & inmopo¬
sito: Antequam aut̃ fierent hȩc omma.
sciebant᷑ ab ilło a. quo facta sunt. & quod
scunt fecie. Gͦ inuerbo illo ꝑ qd fec̃ om̃ia.
anteqͣm fierent erant omnia. & cũ facta
sunt ibi sunt om̃ia. S alit̾ hic: alit̃ ibi.
Aliter in ꝓpria natura. in qua facta sunt:
aliter in arte ꝑ qͣm facta sunt. Quis hoc
explicet: Conari possumus. Ite cumidi¬
hȩc inquit audimi. Quȩdam duo quȩ no¬
bis opus sunt ut dicantur: audiuit. Au¬
diuit forte alia multa. s non opus ẽ. ea
dici nobis. Ait enĩ & dñs. Multa habeo

Expanded text:
noverat, in illo erat antequam fieret quod noverat, in illo erat antequam fieret quod fiebat. Si enim non in illo erat quod fiebat antequam fiebat, ubi noverat quod faciebat? Non enim potes Deum dicere ignorata fecisse. Scivit itaque Deus quod fecit. Et ubi scivit antequam faceret, si sciri nisi facta non possunt? Sed a factis sciri nisi ante facta non possunt; a te scilicet, ab homine in imo facto, et in imo posito: antequam autem fierent haec omnia, sciebantur ab illo a quo facta sunt, et quod scivit fecit. Ergo in Verbo illo per quod fecit omnia, antequam fierent erant omnia; et cum facta sunt, ibi sunt omnia: sed aliter hic, aliter ibi; aliter in propria natura in qua facta sunt, aliter in arte per quam facta sunt. Quis hoc explicet? Conari possumus: ite cum Idihaec, inquit, audivi; quaedam duo quae nobis opus est ut dicantur, audivit. Audivit forte alia multa; sed non opus est ea dici nobis. Ait enim et Dominus: Multa habeo
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑueniret illiie: ubi semel locutꝰ est ds̃.
Eece breuit̾ dixi caritati ur̃ȩ. Hic int̾ om̃s
homines sepe multis modis. multis partibus.
ꝑ multiformẽ creaturã lociitus ẽ. ds̃. Apud
se semil locutus ẽ. ds̃: quia unum uerbũ
genuit ds̃. Iste gͦ idithum tͣnsiliens eos.
transilierat acie m̃tis foiti. & ualida. & p̃¬
rat enĩ iste tͣnsiliens. ñ contentꝰ t̾renis. ueld
aquila uolans. pret̾uectus omnẽ nebulam
qua tegitur omĩs t̾ra. Dic̃ enĩ sapientia.
& nebula texi omnẽ t̾ram. Puenit ad ali¬
quid liquidũ. uniu̾sam transiliens crea-¬
turam̃. & quȩrens dm̃ effundens suꝑ se ani¬
mã suã. ꝑuenit ad principiũ. & uerbũ dm̃
apud dm̃. & niuenit unius patris unũ u̾bũ.
&uidit quia semel locutus ẽ ds. Uidit uer¬
bum ꝑ qđ facta sunt omĩa. & in quo simul
sunt omnia. ñ diuersa. ñ separata. ñ ine¬
qualia. Non enĩ ds̃ qđ ꝑ uerbũ faciebat.
ipse non nouerat. Si aut̃ quod faciebat

Expanded text:
eniret illuc, ubi semel locutus est Deus. Ecce breviter dixi Charitati Vestrae. Hic inter homines, hominibus saepe, multis modis, multis partibus, per multiformem creaturam locutus est Deus: apud se semel Deus locutus est, quia unum Verbum genuit Deus. Iste ergo Idithun transiliens eos, transiliverat acie mentis forti, et valida, et praeErat enim iste transiliens non contentus terrenis, sed velut aquila volans praetervectus omnem nebulam qua tegitur omnis terra. Dicit enim Sapientia: Et nebula texi omnem terram . Pervenit ad aliquid liquidum, universam transiliens creaturam, et quaerens Deum, et effundens super se animam suam; pervenit ad principium, et Verbum Deum apud Deum; et invenit unius Patris unum Verbum; et vidit quia semel locutus est Deus; vidit Verbum per quod facta sunt omnia , et in quo simul sunt omnia, non diversa, non separata, non inaequalia. Non enim Deus quod per Verbum faciebat, ipse non noverat; si autem quod faciebat
Abbreviated transcription (Latin):
ñ exultabimus. aut q exultamꝰ capiemus. aut
uerba sufficint lȩticie nr̃ẽ. aut lingua ido¬
nea erit explicare gaudium nr̃m᷑ Sigͦ nulla
uerba sufficiunt: beatus popłi sciens iubilati-¬
onem. Obeate popłe. putas intelligis iubilati-¬
onc̃: Nullo mͦ beatus es. nisi intelligas iubila¬
tionẽm. Quid ẽ. intelligas iubilationẽ: Scias
unde gaudeas. qđ uerbis explicareñ possis.
s in grã cñ. Uide ipsam gram tantã eẽ. eu
lingua explicandę non sit idonea: & intellixisti
iubilationem. Deniq si incellexisti in gr̃ã i
bilationẽ: ipsiꝰ gr̃e audi commendationẽ. Beatis
cerce popłs. sciens iubi lationẽ. Qͤ m iubilationẽ.
Uide si non de grã. iude siñ dedõ. & omninoñ
de ce: Dñe in lumine uultus tui ambulat
Thabor ille ueniens litmen. nͥ inlumine uit
Non enim ingaudio ꝑseͥrͣabunt. quando desi¬
ipsis gaudebunt. & ꝑsuꝑbiam cadent. Gͦ ut cti

Expanded text:
non exsultabimus? aut quod exsultamus capiemus? aut non exsultabimus? aut quod exsultamus capiemus? aut verba sufficient laetitiae nostrae? aut lingua idonea erit explicare gaudium nostrum? Si ergo nulla verba sufficiunt; «Beatus populus sciens jubilationem.» O beate popule! putas, intelligis jubilationem? Nullo modo beatus es, nisi intelligas jubilationem. Quid est, intelligas jubilationem? Scias unde gaudeas quod verbis explicare non possis. sed in gratia Dei. Vide ipsam gratiam tantam esse, cui lingua explicandae non sit idonea, et intellexisti jubilationem. 17. Denique si intellexisti in gratia jubilationem, ipsius gratiae audi commendationem. «Beatus» certe «populus sciens jubilationem.» Quam jubilationem? Vide si non de gratia, vide si non de Deo, et omnino non de te. «Domine, in lumine vultus tui ambulabunt.» Thabor ille, Veniens lumen, nisi in lumine vultus Non enim in gaudio perseverabunt, quando de seipsis gaudebunt, et per superbiam cadent. Ergo ut tota
Abbreviated transcription (Latin):
dnc ñ nob̃̾. s nomini tuo da głam. ꝓpt̾ mare se¬
roget. tuum brachium cum potentia. A te fac¬
ti sumus. ace defensi sumus. Tiiumbrachiũ
de uidicio cuo dr̃ in alio psalmo ꝓ occultis filii.
Erit manifestatio uidicii cui. & iusticie cuȩ. Po¬
nent᷑ quidam ad ilext̾am. quidam ad simstram.
Uexpauescent infideles. cũ uiderint qͦa m deri¬
dentes ñ credunt. gaudebunt iusti. cũ uid̾int
qd̃ mͦ ñ uidentes credunt. Iusticia & iudicium
p̃ꝑatio sectis cuę: utiq indie udicii. Nunc gͦ
qa : cnisccłia & ueritas p̃cednnt ante faciẽ cuã.
Preparationẽ sectis tite. iusticiã & iudiciũ tuũ
uenturũ timerẽ: nisi ante cederet te misctia
& ueritas tua. Quid timeam infine iudicia tua.
quando p̃cedente miscłia tua deles peccata mea.
& exhibendo ueritatẽ: tua imples ꝓmissa: Mi¬
sericordia & ueritas p̃eunt ante faciem tuam.
UInuersȩ utȩ dñi miscłia & ueritas. In his om̃ib

Expanded text:
Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam;» propter mare saeDomine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam;» propter mare saeroget. «Tuum brachium cum potentia:» a te facti sumus, a te defensi sumus. «Tuum brachiumde judicio tuo dicitur in alio psalmo, «Pro occultis filii» . Erit manifestatio judicii tui et justitiae tuae. Ponentur quidam ad dexteram, et quidam ad sinistram : et expavescent infideles, cum viderint quod modo deridentes non credunt; gaudebunt justi, cum viderint quod modo non videntes credunt. «Justitia et judicium praeparatio sedis tuae:» utis praeeunt ante faciem tuam.» Praeparationem sedis tuae, justitiam tuam et judicium tuum venturum timerem, nisi antecederet te misericordia et veritas tua: quid timeam in fine judicia tua, quando praecedente misericordia tua deles peccata mea, et exhibendo veritatem imples promissa tua? «Misericordia et veritas praeeunt ante faciem tuam.» Un
Abbreviated transcription (Latin):
s aliquid significant. Thabor & hermonim
in nomine cuo exulcabunt. Thabor int̾p̃tari
dr̃ urniens lumen. S unde uenit lum̃. de quo
dictũ ẽ. uos estis lum̃ mundi. nisi ab illo deqͦ
dictũ ẽ. erat lum̃ uerũ. qđ illuminat omnẽ
hominem uenientẽ in hune mundũ  Illud gͦ
lum̃ qđd ẽ. mundi lumen. ab illo lumine uenit:
qđ non aliunde aecendit᷑. ut cimendũ sit. ne
extinguat᷑. Ergo uenit lumen ab illo. lucerna illa
quȩ ñ ponit᷑ sub modio. s suꝑ candelabrum. Ueni¬
ens lumen chabor. Hermonuin aut̃. int̾pretatur
anathema eiꝰ. Merito uenit lum̃ & factũ ẽ. ana¬
thema eius. Cuiꝰ. nisi diaboli uulnerati suꝑbi:
Ut gͦ illuminarem᷑: abste datum ẽ. Ut anathe¬
ma nob̾ ẽẽt. qui nos insuo errore & suꝑbia de¬
tinebat: ate nob̾ est. Gͣ thabor & hermoniiin:
in nomine cuo exultabunt. Non in meritis suis.
s innomine tuo. Dicent enim isti. Non nobis

Expanded text:
sed aliquid significant. «Thabor et Hermon sed aliquid significant. «Thabor et Hermon in nomine tuo exsultabunt.» Thabor interpretari dicitur Veniens lumen. Sed unde venit lumen de quo dictum est, «Vos estis lumen mundi» ; nisi ab illo de quo dictum est, «Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum» ? Illud ergo lumen quod est lumen mundi, ab illo lumine venit quod non aliunde accenditur, ut timendum sit ne exstinguatur. Ergo venit lumen ab illo, lucerna illa quae non ponitur sub modio, sed super candelabrum, veniens lumen Thabor. Hermon autem interpretatur Anathema ejus. Merito venit lumen et factum est anathema ejus. Cujus, nisi diaboli, vulnerati, superbi? Ut ergo illuminaremur, abs te datum est; ut anathema nobis esset qui nos in suo errore et superbia detinebat, a te nobis est. Ergo «Thabor et Hermon in nomine tuo exsultabunt:» non in meritis suis, sed «in nomine tuo.» Dicent enim isti, «Non nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
& inbrachio uircutis cuę: disꝑsisti inimicos cuos.
Tui sunt cȩli. & cua ẽ. t̾ra. Ate pluant. super
tuam pluant. Tui sunt celi. ꝑ quos p̃dicata est.
ueritas in circuitu cuo. tua ẽ.t̾ra. quȩ excipit
ueritatẽ incircũitu cuo. Deniq quid illa plu¬
uia factum est: Orbem t̾rarum & plenitudinẽ
eius tu fundasti. aquilonẽ & mare tu creasti.
Non enim aliquid contͣ te ualet: contͣ creatorẽ
suum. & malicia quidem sua ꝑ suȩ uoluntatis
ꝑuersitatem. seuire potest mundus: nunqͥd cam̃
excedit modũ positum acreatore: qͥ fecit omnia:
Q uid gͦ tumeo aquilonẽ. quid cimeo maria: Est
meam in aquilonẽ. & ero similis altissimo: s hu¬
miliasti sic̃ uulneratũ suꝑbũ. Gͦ qđ in illis cu fe¬
cisti. plus ualet ad dominationẽ cuã: qm illoꝵ
uoluntas ad maliciam suã. Aquilonem & ma¬
ria tu creasti. Thabor & hermonum in nomine
tuo exultabunt. Montes isti incelliguntiurr.

Expanded text:
«Et in brachio virtutis tuae dispersisti inimicos tuos.«Et in brachio virtutis tuae dispersisti inimicos tuos.Tui sunt coeli, et tua est terra.» A te pluunt, super tuam pluunt. «Tui sunt coeli,» per quos praedicata est veritas in circuitu tuo: «tua est terra,» quae excepit veritatem in circuitu tuo. Denique quid de illa pluvia factum est? «Orbem terrarum et plenitudinem ejus tu fundasti; aquilonem et maria tu creasti.» Non enim aliquid contra te valet, contra Creatorem suum. Et malitia quidem sua, per suae voluntatis perversitatem saevire potest mundus; numquid tamen excedit modum positum a Creatore, qui fecit omnia? Quid ergo timeo aquilonem? quid timeo maria? Est edem meam in aquilonem, et ero similis Altissimo» ; sed humiliasti sicut vulneratum superbum. Ergo quod in illis tu fecisti, plus valet ad dominationem tuam, quam illorum voluntas ad malitiam suam. «Aquilonem et maria tu creasti.» 13. «Thabor et Hermon» «in nomine tuo exsultabunt.» Montes isti intelliguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
in mari draco. de qͦ alia scriptura dic̃. Manda¬
ho draconi ibi: ut mordeat eũ. Est araco de
qͦ dñ. draco hic qͦm finxisti ad illudendũ ei.
cuiꝰ caput contundit suꝑ aqͣm. Tu inquit hu
aut̃ in eum factus c̃. paruus. Dum nutrit᷑ pariuiᷤ
exemplo magni facti parui: ꝑdidit diabolus qđ
tante humilitatis exemplo: didicerunt homi¬
nes damnare suam suꝑbiam. imitari humilitatẽ.
dĩ. Ita gͦ ille ꝑdendo quos tenebat. etiã ipse hu¬
miliatus ẽ: ñ correctus. s ꝓstratus. Tu humili¬
asti sic̃ uulneratum suꝑbũ. Humiliatus es &
humiliasti. Uulneratus es. & uulnerasti. Neq
enĩ eum ñ uulnerar& sanguis cuis qͥ fusus est:
ut deleret ꝙy rographum peccatoꝵ. Unde enim
suꝑbiebat. nisi quia cautionẽ cont᷑ nos tenebat:
Hanc cu cautionẽ. hoc ey rographum: tuo sanguine
delesti. Illum gͦ uulnerasti: cui tot ab stulisti. Uul¬
neratum enĩ intelligas diabolum. ñ penet᷑ta car¬
ne qͣm ñ habet: s ꝑcusso corde. ubi suꝑbus est.

Expanded text:
in mari, de quo alia Scriptura dicit, «Mandabo draconi ibi ut mordeat eum» ; est draco de quo dicitur, «Draco hic quem finxisti ad illudendum ei» : cujus caput contundit super aquam. «Tu,» inquit, autem in eum factus est parvus. Dum nutritur parvus exemplo magni facti parvi, perdidit quod tenebtanto humilitatis exemplo, didicerunt homines damnare superbiam suam, imitari humilitatem Dei. Ita ergo ille perdendo quos tenebat, etiam ipse humiliatus est; non correctus, sed prostratus. «Tu humiliasti sicut vulneratum superbum.» Humiliatus es, et humiliasti; vulneratus es, et vulnerasti: neque enim eum non vulneraret sanguis tuus, qui fusus est ut deleret chirographum peccatorum. Unde enim superbiebat, nisi quia cautionem contra nos tenebat? Hanc tu cautionem, hoc chirographum tuo sanguine delevisti : illum ergo vulnerasti, cui tot abstulisti. Vulneratum enim intelligas diabolum, non penetrata carne, quam non habet; sed percusso corde, ubi superbus est.
Abbreviated transcription (Latin):
audiant᷑ uoces eoꝵ. Quęre quoꝵ. ñ inuenies
supͣ nisi cȩloꝵ. Si gͦ apłi sunt quoꝵ mom̃ib
loquelis uix audita ẽ: ipsi st̃ de quib dictũ ẽ.
in omnẽ t̾ram exiuit sonus eor. et infines orb̾
t̾rȩ uerba eoꝵ. Qͥa & si assũpti hinc sunt ante¬
qͣm ȩccła impleret orbẽ t̾rarũ.: tam̃ uba eoꝵ
ꝑuenerunt usq ad t̾minos orb̾ t̾rȩ. Bene accipi¬
mus in his impletũ qđ nunc legimus. incelis
disposui testamentũ electis meis. Quod testam̃tũ
nisi nouum: Qͦd cestamentũ. nisi quo renoua¬
mur. ad notiam hereditatem: Qđ testamentĩ
nͥ cuius hȩreditatis desiderio & amore cantimꝰ
canticum nouũ Disposui inquit cestametẽ
electis meis. iuraui dauid seruo meo. Quan
securus loqͥtur iste qui intelligit. cuiꝰ os seruit
ueritati. Qm̃ dixisti: securus loquor. Si serim
me facit quia dixisti. quanto securiorẽ qua
iubasti: Dĩ quippe iuratio: ꝓmissionis ẽ co¬

Expanded text:
audiantur voces eorum.» Quaere quorum, non invenies audiantur voces eorum.» Quaere quorum, non invenies supra nide quibus dictum est, «In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum» ; quia etsi assumpti hinc sunt antequam Ecclesia impleret orbem terrarum, tamen verba eorum pervenerunt usque ad terminos orbis terrae: bene accipimus in his impletum quod nunc legimus, «In coel«Disposui testamentum electis meis.» Quod testamentum, nisi novum? Quod testamentum, nisi quo renovamur ad novam haereditatem? Quod testamentum, nisi cujus haereditatis desiderio et amore cantamus canticum novum? «Disposui,» inquit, «testamentum electis meis. Juravi David servo meo.» Quam securus loquitur iste, qui intelligit, cujus os servit veritati? Quoniam dixisti, securus loquor. Si securum me facis, quia dixisti; quanto securiorem, quia jurasti? Dei quippe juratio, promissionis est con
Abbreviated transcription (Latin):
spinȩ fuerunt. unde hoc granũ uołi loquor:
uͦ impleta ẽ. ueritas dĩ. in. his qͥ ex isrłitis cre¬
diderunt. & uenit unus paries de circũcisio¬
ne applicans se ad lapidẽ angularem. S ille la¬
pis angulũ non faceret: nisi alium parietẽ ex
gentib susciꝑet. Ille itaq paries canqͣm ꝓpͥe
ꝑtinet adueritatẽ. iste aut̾ alius ad miscd̾iam.
Dico enĩ inquit xp̃m fuisse ministrũ circũci
sionis ꝓpt̾ ueritatẽ dĩ. a d confirmandas ꝓmissi.¬
ones patrũ. gentes aut̃ suꝑ misccłiam glorifica¬
re dm̃. Merito incęlis p̃parabit᷑ ueritas cua.
Etenim omnes illiisrłite uocati apłi celi facti
sunt: qui enarrant głam dĩ. De his celis dr̃.
Cȩli enarrant głam dĩ. & oꝑa manuũ eiꝰ annun-¬
tiat firmamentũ. Ꝙ ut noueritis de hiscelis
dici: certe dehis inconsequenti exp̃ssius dictũ
ẽ. Non sunt loquelȩ neq sermones. quoꝵ ñ

Expanded text:
t, unde granum vobis loquor? t, unde granum vobis loquor? Ergo impleta est veritas Dei in iis qui ex Israelitis crediderunt, et venit unus paries de circumcisione applicans se ad lapidem angularem . Sed ille lapis angulum non faceret, nisi alium parietem ex Gentibus susciperet. Ille itaque paries tanquam proprie pertinet ad veritatem, iste autem alius ad misericordiam. «Dico enim,» inquit, «Jespter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum; Gentes autem super misericordia glorificare Deum» . Merito, «In coelis praeparabitur veritas tua.» Etenim omnes illi Israelitae vocati Apostoli, coeli facti sunt qui enarrant gloriam Dei. De his coelis dicitur, «Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum.» Et ut noveritis de his coelis dici, certe de his in consequenti expressius dictum est, «Non sunt loquelae neque sermones, quorum non
Abbreviated transcription (Latin):
& ueritas. Neq enĩ exhiberet᷑ ueritas in pleni.¬
tudine ꝓmissoꝵ: nisi p̃cederet miscđia in remiᷤ¬
sione peccatoꝵ. Deinde qm̃ popło isrł etiam
scđm carnẽ uenienti de semine abrahȩ ꝓmissa
erant multa ꝓphetice. & ita ille popłs ꝓpagatꝰ
ẽ. in quo imple rent᷑ ꝓmissa dĩ. ñ aut̃ clau¬
sit ds̃ fontẽ bonitatis suę. etiam maligenas
gentes quas sub angłis constituerat portionẽ sͥ
faciens popłm isrł. in hȩc duo & apłs distinece
distribuit. miscdiam dni & ueritatẽ. Ait enĩ.¬
xp̃m ministrũ fuisse circumcisionis ꝓpt̾ ueri¬
tatem dĩ. ad confirmandas ꝓmissiones patrũ.
Ecce quia ñ fefellit ds̃. ecce quia ñ reppulit ple¬
bem suam qͣm p̃ciuit. Et enĩ cum de casu uide¬
oꝵ ageretur: nequis putaret sic illos impbatos.
ut nichil frumenti ex illa uentilatione in horreũ
mitteretim: ait apłs. Non repulit ds̃ plebẽ suã.
qͣm p̃sciuit. Nam & ego isrłita sũ. Si cotũ iltd¬

Expanded text:
 veritas . Neque enim exhiberetur veritas in impletione promissorum, nisi praecederet misericordia in remissione peccatorum. Deinde, quoniam populo Israel etiam secundum carnem venienti de semine Abrahae promissa erant multa prophetice, et ita ille populus propagatus est, in quo implerentur promissa Dei; non autem clausit Deus fontem bonitatis suae etiam in alienigenas gentes, quas sub Angelis constituerat, portionem sibi faciens populum Israel: in haec duo et Apostolus distincte distribuit misericordiam Domini et veritatem. Aim ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum.» Ecce quia non fefellit Deus; ecce quia non repulit plebem suam, quam praescivit. Etenim cum de casu Judaeorum ageretur, ne quis putaret sic illos improbatos, ut nihil frumenti ex illa ventilatione in horreum mitteretur, ait Apostolus: «Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit; nam et ego Israelita sum» . Si totu
Abbreviated transcription (Latin):
pectu filiis tuis. & dixisti. Lo cutus dus
palam p̃dicauerunt. Tunc locutꝰ es in aspec¬
tufiliis tuis. & dixisti. Posui ad uitoriũ suꝑ
potentem. Intelligitis quẽ potentẽ: & exalta-¬
u electum de popło meo. Intelligitis qͦm elec¬
oleo sc̃õ meo unxieum. De illo enĩ dr̃. Unxit
te ds̃ ds̃ tuus oleo exultationis p̃ participib¬

Expanded text:
aspectu filiis tuis, et dixisti. Locutus es inpalam praedicaverunt. «Tunc locutus es in aspectu filiis tuis, et dixisti, Posui adjutorium super potentem.» Intelligitis quem potentem. «Exaltavi electum de populo meo.» Intelligitis quem elecoleo sancto meo unxi eum:» de illo enim dicitur, «Unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participib
Abbreviated transcription (Latin):
Quanto fortiores ẽẽ. nos debemus. uidendo qđ illi
crediderunt: Excelsum enĩ apud reges t̾rȩ illi
ñdum uiderant xp̃m̃. adhuc pͥncipes conueni¬
& nunc reges intelligite. erudimini qͥ iudicatiᷤᷤ
t̾ram. Iam gͦ factus ẽ. xp̃c excelsus apud reges
tum. iuipso mediatum ẽ. testamentũ. Ipse medi¬
ator testamenti. ipse signator testamenti. ipse fi.¬
denissoi testainenti. ipse testis cestamenti. ipse hȩ¬
reditas testamenti. ipse coheres cestamenti. Et

Expanded text:
quanto fortiores nos esse debemus, videndo quod illi crediderunt? Excelsum enim apud reges terrae illi nondum viderant Christum; adhuc principes conveni«Et nunc, reges, intelligite; erudimini omnes qui judicatis terram» . Jam ergo factus est Christus excelsus apud reges ntum; in ipso mediatum est testamentum; ipse mediator testamenti, ipse signator testamenti, ipse fidejussor testamenti, ipse testis testamenti ipse hreditas testamenti, et cohaeres testamenti. Et
Abbreviated transcription (Latin):
p̃parabo semen tuum. Sem̃ dauid qđ ẽ. ni
semen abrahȩ: Qđ aut̃ semen abrahe: O sitd.¬
dauid: nos aut̃ ñ sumus semen abrahȩ. Imm
cuũ. ñ tantũ illam carnẽ xp̃i natam ex uirgr
ut sit ille xp̃c integer mȩt̾num. Usq męt̾i

Expanded text:
parabo semen tuum.» Semen David quod est, nisi semen Abrahae? Quod autem semen Abrahae? «Et semiDavid; nos autem non sumus semen Abrahae? Imo tuum;» non tantum illam carnem Christi natam ex virgine ut sit ille Christus integer in aeternum. «Usque i