comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mines dampnati atqz inclusi. ita hic equi coertẽt
ne exeant antequam signum emittant. Carcer autem
spirita liter penam significat presentem uel futuram.
ut ẽ illud ꝓsalmiste. educ inquit de carcere ammam
meam ad confitendum nomini tuo. Hic carcerẽ dupli¬
a modo maiores intelligere uoluerunt. aut seculi istiᷤ
penales angustias quas patinur in isto corpore cone¬
stituti: aut magis custodias inferm quas euadere nõ
licet lege humanitatis in firme. Carcer emim dictus ẽ
quasi arcer. eoꝙ a se arceat exire conclusos. Sed airse
de isto carcere liberare. desideraret causa subsequitur.
Ad confitendum nomini tuo. Tune emm acunctis fudre¬
libus patri confesfio laudis ex hibetur quando eronte¬
surrectionis miraculo de inferm cartere constat eductũ
equites siue pedites. Auriga proprie dictue a
agitator id est uerberator ab agendo dictus.
legoria duplici modo intelligitur. Aut enm ange¬

Expanded text:
mines damnati atque inclusi, ita hic equi coercentur, mines damnati atque inclusi, ita hic equi coercentur, ne exeant, antequam signum emittant. Carcer autem spiritaliter poenam significat praesentem vel futuram: ut est illud Psalmistae: Educ, inquit, de carcere animam meam, ad confitendum nomini tuo . Hic carcerem duplici modo majores intelligere voluerunt: aut saeculi istius poenales angustias, quas patimur in isto corpore constituti: aut magis custodias inferni, quas evadere non licet lege humanitatis infirmae. Carcer enim dictus est, quasi arcer: eo quod a se arceat exire conclusos. Sed cur se de isto carcere liberare desideraret, causa subsequitur: Ad confitendum nomini tuo. Tune enim a cunctis fidelibus Patri confessio laudis exhibetur, quando eum resurrectionis miraculo de inferni carcere constat eductum.quites sive pedites. Auriga proprie dictus, quod agitator, id est, verberator, ab agendo dictus. legoria duplici modo intelligitur. Aut enim ange
Abbreviated transcription (Latin):
iugiter erpectat. ut ea q̃ in propatulo horremus ad mittẽ
ne intrusecus quidem concalescere incauta cogitacõe patia¬
nur. et in quibus humana cogitacõe confundimur. ne
occulta quidem concupiscentia polluanir. Que licet pos¬
sit homnnium preterire notieram. sanctorum tamẽ ange¬
lorum ipsiuisqz ommpotentis dei scienciam nulla subter¬
fugiunt secreta nec latere poterunt. Et in hoc multum
dispar donum est hac per hoc diligentiores nos ẽẽ debere
quibus nõ terrenis et marcescentibus florib s eterms.
conserta geminis. in modum regalis diadematis spirite¬
us corona seruatur. De ludis circensibus .xxuii¬
Udi circenses sacrorum causa ac deorum gentilium
celebrationibus istituti sunt: unde et qui eos exspec¬
tant demonum cultibus inseruire uidentur. De arcis xxbni
Icirco unde emittuntur equi carceres dixerunt a
ea re qͣ et ille carcer qui ẽ in ciuitate ꝙ sicut ibi ho¬

Expanded text:
jugiter exspectat: ut ea, quae in propatulo horremus admittere, jugiter exspectat: ut ea, quae in propatulo horremus admittere, ne intrinsecus quidem concalescere in cauta cogitatione patiamur: et in quibus humana cogitatione confundimur, ne occulta quidem concupiscentia polluamur. Quae licet possit hominum praeterire notitiam, sanctorum tamen angelorum, ipsiusque omnipotentis Dei scientiam nulla subterfugiunt secreta, nec latere poterunt. Et in hoc multum dispar donum est, ac per hoc diligentiores nos esse debemus, quibus non terrenis et marcescentibus floribus, sed aeternis conserta gemmis, in modum regalis diadematis, spiritalis corona servatur. CAPUT XXVII. De ludis circensibus. Ludi circenses sacrorum causa ac deorum gentilium celebrationibus instituti sunt: unde et qui eos exspectant, daemonum cultibus inservire videntur. CAPUT XXVIII. De circis. In circo, unde emittuntur equi, carceres dixerunt ab ea re, qua et ille carcer, qui est in civitate: quod sicut ibi ho
Abbreviated transcription (Latin):
ercitus iugiqz meditacõe uirtus eorum possit aceres¬
cere: et ita omni sollicitudine ac tristicia. negocusq
secularibz affectu eciam ⁊ opere coniugali efficuntur.
alieni: ut preter exercitiũ discipline nichil aliud noue¬
runt. nec ulli mundiali cure penitus implicentur. ab
o tantum. qui certamini presidet spetantes quot¬
ni uictus substantiã. et corone gloriam. condignaq
pͥmia uictorie laude conquirẽ. Itaqz si agonis munõia¬
lis intelliginus disciplinam cuius eremplo beatus aple
nos uoluit erudire docens quanta custodia quid̃ nos
conueniat facere q̃ puritate oportet custõdire nr̃i corꝑu
atqz amie castitatem. quos neccesse ẽ quottidie sacro¬
sanctis agni carnibz uesti. Quõd enim illi in corporis
puritatẽ cupiuint assequi. nos de benus eciam in cord
conscientia possidere. In qua domnnius arbitet atq a
gonthea residens pugnam cursus atq certaminis nr̃i

Expanded text:
ercitiis, jugique meditatione virtus eorum possit accresercitiis, jugique meditatione virtus eorum possit accrescere: et ita omni sollicitudine ac tristitia, negotiisque saecularibus, affectu etiam et opere conjugali efficiuntur alieni: ut praeter exercitium disciplinae nihil aliud noverint, nec ulli mundiali curae penitus implicentur: ab eo tantum, qui certamini praesidet, sperantes quotidiani victus substantiam, et coronae gloriam, condignaque praemia victoriae laude conquirere. Itaque si agonis mundialis intelligimus disciplinam, cujus exemplo beatus apostolus nos voluit erudire, docet quanta custodia quid nos conveniat facere: qua puritate oporteat custodire nostri corporis atque animae castitatem, quos necesse est quotidie sacrosanctis agni carnibus vesci. Quod enim illi in corporis puritate cupiunt assequi, nos debemus etiam in cordis conscientia possidere. In qua Dominus arbiter atque agonthea agonotheta residens, pugnam cursus atque certaminis nostri
Abbreviated transcription (Latin):
Ue latini cetamina greci agonas uocant afrequi¬
cia qua celebrabantur. si quidem omnem cetum
atharam quoqz tibias mcitandi gestus. de moribz qͦq
de forma. de cantandi modulacõe terrestris quoqz belli
et nauallis prelii perpeciendorumqz suppliciorum certa
ua. De agone autem mundano apls̃ sumpsit
plum ad agonem spiritalem dicens. Omnis autem
qui in agõne contendit ab omnibz se abstinet ⁊ illi qͥ¬
dem ut corruptibilem coronam accipiant. nos autem
in corruptam ⁊c̃. Aquibus omnibz dixerit inquiramiꝭ
it possit nobis spiritalis agonis instructio com¬
cione carnalis acquiri. Illi et enĩ qui in hoc agone ui¬
sibili student legittime de certare. utendi omnibz escis
quas desiderii libido suggesserit non habent facultatẽ:
ed illis tantummodo quas earumdem certaminũ
tuit disciplina. Et non solum interdictis escis ⁊ ebrieta¬
te ommqz crapula eos necesse ẽ abstinere. uerum eciã
cuncta mercia ⁊ ocio atqz desidia ut quottidianus ex¬

Expanded text:
ue Latini certamina, Greci agones vocant, a frequentia qua celecitharam quoque vel tibias incedendi gestus, de moribus quoque, de forma, de cantandi modulatione, terrestris quoque belli et navalis proelii, perpetiendorumque suppliciorum certaa. De agone autem mundano Apostolus sumpsit exemplum ad agonem spiritalem: dicens: Omnis autem, qui in agone contendit, ab omnibus se abstinet, et illi quidem, ut corruptibilem coronam accipiant: nos autem incorruptam, etc. . A quibus omnibus dixerit, inquiramus, ut possit nobis spiritalis agonis instructio comparatione carnalis acquiri. Illi etenim, qui in hoc agone visibili student legitime decertare, utendi omnibus escis, quas desiderii libido suggesserit, non habent facultatem: sed illis tantummodo, quas eorumdem certaminum statuit disciplina. Et non solum interdictis escis et ebrietate, omnique crapula eos necesse est abstinere: verum etiam cuncta inertia et otio atque desidia, ut quotidianis ex
Abbreviated transcription (Latin):
doctores. In euangelio. omnes quotquot uenerunt fures
sunt et latrones. fur mors ex in prouisio aduemens ut
nominantur uoluptates que non per semetip̃a
inquinant. sed per ea que illit geruntur. dicta
autem spectacula eoꝙ hominibz publita ibi prebeatur
in spectio. hec et ludrica nincupata ꝙ in ludis gerantu
aut in scenis. De spectaculo autem in aplõ ita legniuis.
spectaculum facti sumus huic mundo ⁊ angel ⁊ homra¬
uus quia erunt spectaculum enoch. et helias usotadeo
ut corpora eorũ in platera proiciãtur in conspectu tocuis
populi infidelis ita et apostoli spectaculum facti sunt.
quia publice irridebantur positi ad inuriam et mortem
quam passi sunt. Mundum autem angelos ⁊ homines
t. quia et angeli mali sunt. dicente dauid in psal
mali atqz mereduli. his apostolollm inurie oblectamẽ¬
ta sunt: mundus autem id circo infidelitas dicitur. quia

Expanded text:
doctores, in Evangelio: Omnes, quotquot venerunt, fures doctores, in Evangelio: Omnes, quotquot venerunt, fures sunt et latrones . Fur, mors ex improviso adveniens, ut nominantur voluptates, quae non per semetipsa inquinant, sed per ea quae illic geruntur. Dicta autem spectacula eo quod hominibus publica ibi praebeatur inspectio. Haec et ludicra nuncupata, quod in ludis gerantur aut in scenis. De spectaculo autem in Apostolo ita legimus: spectaculum facti sumus huic mundo, et angelis et hominibus. Quia erunt spectaculum et Enoch et Elias usque adeo, ut corpora eorum in platea projiciantur in conspectu totius populi infidelis; ita et apostoli spectaculum facti sunt; quia publice ridebantur, positi ad injuriam et mortem quam passi sunt. Mundum autem, angelos et homines dixit; quia et angeli mali sunt, dicente David in psalmmali et increduli; his apostolorum injuriae oblectamento sunt. Mundus autem idcirco infidelitas dicitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
se ertollentium iusticia quibus dñs per iheremiã respod.
dicens. quid uiltis mecum iudicio contendere. omnes me
dereliquistis. Iiimicus diabolus iurta allegoriam inte¬
ligitur. ut in euangelio inimicus homo hoc fecit. Inmmic
uidei uel heretic ut in michea. iniiei hominis hoc est
cristi domestici eius. Aduersarius sermo diuinus ea
contrarius contraria hominium uoluntati precipiat.
ut in euangelio. este consenciens aduersauo tuo ato
dum es cum illo in uia. Aduersarius diabolus ut iza¬
charia. et satanstabat adextris eius ita ut aduersarctur
ei. Crudelis diaholus ut in salomone. ne des aliems ha
ẽ demomibus honorem tuũ ⁊ annos tuos crudeli. Aliem
demones iudei siue heretia ut in psal. quomam aliem
in surrexerunt aduersum me. extranei demones ut in
salomone . ne forte impleantur extranei uiribus tius
et labores tui sint in domo aliena. Fur diabolus ut in
osee . et fur spolians. la trunculus foris. Latrones demo-

Expanded text:
se extollentium justitia, quibus Dominus per Jeremiam respondit dicens: Quid vultis mecum judicio contendere? omnes me dereliquistis . Inimicus diabolus juxta allegoriam intelligitur, ut in Evangelio: Inimicus homo hoc fecit . Inimici, Judaei vel haeretici, ut in Michaea: Inimici hominis, hoc est, Christi, domestici ejus . Adversarius, sermo divinus, eo quod contrarius contraria hominum voluntati praecipiat, ut in Evangelio: Esto consentiens adversario tuo cito, dum es cum illo in via . Adversarius diabolus, ut in Zacharia: Et Satan stabat a dextris ejus, ita ut adversaretur ei . Crudelis diabolus, ut in Salomone: Ne des alienis, hoc est daemonibus, honorem tuum, et annos tuos crudeli . Alieni, daemones, Judaei sive haeretici, ut in psalmo: Quoniam alieni insurrexerunt adversum me . Extranei, daemones, ut in Salomone: Ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena . Fur, diabolus, ut in Osee: Et fur spolians, latrunculus foris . Latrones, daem
Abbreviated transcription (Latin):
mo. quoniam in surrexerunt in me testes iniqui. Et in
deutrononio. si steterit testis iniquus falsum testimoni¬
um proferens aduersus proximum suum. Iudicium est
distretio boni ac mali ut in psalterio. si uere utiqz iusti¬
ciam loquumim recte iudicate filii hominum. Iudicium
separatis bonorum a societate malorum ut in euangelio.
et separabit eos ab inuicem . et in psalmo. uidica me deus
et discerne causam meã. Iudicium dampnatio futura
sicut in euangelio profidelibus ueritas loquitur. qui cre¬
dit in me non iudicabitur. Et econtrario de reprobis qui
in non credit iam uidicatus ẽ. hoc est condeninat
Iudicium in iniusta reprehensione uel dampnacõe ut ĩ
euangelio. Nolite iudicare ut non iudicemini ⁊ in aplõ.
qui non manducat manducantẽ non iudicet. Iudiciũ
confessio penitentis. in eo enĩ quõd se accusat ⁊ dei udi¬
cium laudat uerum iudicium ẽ. De quo iudicio dominus

Expanded text:
mo: Quoniam insurrexerunt in me testes iniqui . Et in mo: Quoniam insurrexerunt in me testes iniqui . Et in Deuteronomio: Si steterit testis iniquies, falsum testimonium profereus adversus proximum suum . Judicium est discretio boni ac mali, ut in Psalterio: Si vere atique justitiam loquimini, recte judicate, filii hominum . Judicium separatio bonorum a societate malorum, ut in Evangelio: Et separabit eos ab invicem ; et in psalmo: Judica me, Deus, et discerne causam meam . Judicium damnatio futura, sicut in Evangelio pro fidelibus Veritas oquitur: Qui credit in me, non judicabitur . Et e contrario de reprobis: Qui autem non credit, jam judicatus est , hoc est condemnatus. Judicium in injusti reprehensione vel damnatione, ut in Evangelio: Nolite judicare, ut non judicemini ; et in Apostolo: Qui non manducat, manducantem non judicet . Judicium, confessio poenitentis; in eo enim quod se accusat, et Dei judicium laudat, verum judicium est. De quo judicio Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ip̃e deus ad aplõs suos ait. et eritis michi testes
in iherusalem et in omni iudea ⁊ samaria ⁊ usq ad uiti¬
uerunt ad cos. Si iustum ẽ in conspectu dei uos potid
audire qͣ deum iudicate. non emim possumus que dadi¬
mius ⁊ audiunus non loqui. hiñc et illi qui a ncerl¬
fide et in confessione nomnus up̃e usor ad mortem perile¬
uerauenĩt martires hoc ẽ testes xp̃i mincupantis. ti
recte loquendo et bene operando in uita sua nee nõ et in
morte testimonium fidele domnio prebuerunt. Unde ⁊ apls
sanctorum uirtutes numerando ⁊ extremum subuiuxit di¬
cens. hii omnes testimonio fidei probati inuenti sunt. et
ut breuiter cuncta replicemus. Iuder deus ẽ sicu
ostendimus ut in psalterio. deus iuidex iustus fortis ⁊ pa¬
ciens. Iudices sunt aplĩ ut in euangelio sedebitis sr̃ sedes
fideles ut in apostolo testimonium dicemus de deo quõd
dedi eum. Testes falsi sunt iudei siuie heretiei ut in psal¬

Expanded text:
Unde ipse Deus ad apostolos suos ait: Et eritis mihi testes Unde ipse Deus ad apostolos suos ait: Et eritis mihi testes in Hierusalem et omni Judaea et Samaria, et usque ad ultidentes dixerunt ad eos si iustum est in conspectu Dei vos potius audire quam Deum iudicate non enim possumus quae vidimus et audifide et in confessione nominis Christi usque ad mortem perseverant, martyres, hoc est, testes Christi nuncupantur: qui recte loquendo et bene operando in vita sua nec non et in morte testimonium fidele Domino praebuerunt. Unde et Apostolus, sanctorum virtutes numerando, ad extremum subjunxit, dicens: Hi omnes testimonio fidei probati inventi sunt . Et ut breviter cuncta replicemus, judex Deus est, sicut supra ostendimus, ut in Psalterio: Deus judex justus, fortis et patiens . Judices sunt apostoli, ut in Evangelio : Sedebitis super sefideles, ut in Apostolo: Testimonium dicemus de Deo, quod dedi eum . Testes falsi sunt Judaei, sive haeretici, ut in psal
Abbreviated transcription (Latin):
quia quamuis sceleris conscus non sit: reus tamẽ dicit
quãdiu in iudicio pro re. aliqͣ petititur. Reus enim in scrip¬
turis profonte ⁊ peccatore ponitur. uñ ẽ illud. qui hpĩem
occiderit reus ẽ mortis. Testes antiquitus superstites dice¬
hantur. eoꝙ super statum cause proferebantur. nunc ꝑte
ablata nominis testes uocari: testes autem consideratur
condicõe natura et uita. Condicre si liber non seruus nã
sepe seruus metu dominantis testimonium supp̾mit be¬
ritatis. Natura si uir non femina. nam uarium ⁊ muta
si uita bona defuerit fide carebit. Non emm potest iusti¬
cia cum scelerato habere societatem. Duo autem sut
genera testium aut dicendo id quod uiderunt aut profe¬
rendo id quod audierunt. Duobus autem modis testes
desinquiuit cum aut falsa pronunt aut uera silencio
obtegiuit. T̃ estes autem in scripturis sacris ilłi dicuĩtur.
qui ea que uiderunt ⁊ audierunt ueraciter protulerunt.

Expanded text:
quia quamvis sceleris conscius non sit, reus tamen dicitur, quia quamvis sceleris conscius non sit, reus tamen dicitur, quandiu in judicio pro re aliqua petitur. Reus enim in Scripturis pro sonte et peccatore ponitur; unde est illud: Qui hominem occiderit, reus est mortis . Testes antiquitus superstites dicebantur eo quod super statum causae proferebantur: nunc, parte ablata nominis, testes vocati: testis autem consideratur conditione, natura, et vita. Conditione, si liber, non servus: nam saepe servus metu dominantis testimonium supprimit veritatis. Natura, si vir, non femina; nam: . . . . Variusi vita bona defuerit, fide carebit. Non enim potest justitia cum scelerato habere societatem. Duo autem sunt genera testium: aut dicendo id quod viderunt, aut proferendo id quod audierunt. Duobus autem modis testes delinquunt, cum aut falsa promunt, aut vera silentio obtegunt. Testes autem in Scripturis sacris illi dicuntur, qui ea quae viderunt et audierunt, veraciter protulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
impiis in populi tui electione constitue. addit de gente
non sancta: hoc ẽ de peruersis ac maie uiuentibũs. Legit
et in alio propheta donnnus in crepasse peccantes. ita di¬
cens: ecce ad lites ⁊ contencoẽs uigilatis et percutitis pu-¬
gno impie. quodqͣz sit uituperabile manfestum ẽ. In oĩ
n iudicio et persone queruntur uidex: acusator. re
et tres testes. Iuder dictus quasi ius dicens populo. siue
quod iure disceptet. Iuder autem in scripturis sacris aliqr¬
do rp̃e deus nr̃ qui ommia secundum equitatem iudicat
iudices in portis tius constituas qui iudicẽt populum equi¬
in equitate. Accusator uocatur qiͣ accusator qui ad causã
uocat eum quem appellat. Accusator significat diabolũ
dequo in apocalipsi scriptum est. Letamini celi ⁊ exultate
onues qui habitatis in eis: quomam proiectus est accu¬
sator fratrum nrõrũ. Reus. a re qua petitur nuncupatur.

Expanded text:
impiis in populi tui electione constitue. Addit, de gente impiis in populi tui electione constitue. Addit, de gente non sancta: hoc est, de perversis ac male viventibus. Legitur et in alio propheta Dominus increpasse peccantes, ita dicens: Ecce ad lites et contentiones vigilatis et percutitis pugno impie ; quod quam sit vituperabile, manifestum est. In omni negotio he persone queruntur: iudex, accusator, reus et tres testes. Iudex quasi ius dicens populo sive quod iure disceptet. Iure autem disceptarando ipse Deus noster, qui omnia secundum aequitatem judicat: Judices in portis tuis constituas, qui judicent populum in aequitate . Accusator vocatur, quasi adcausator, qui ad causam vocat eum quem appellat. Accusator significat diabolum, de quo in Apocalypsi scriptum est: Laetamini, coeli, et exsultate, omnes qui habitatis in eis, quoniam projectus est accusator fratrum nostrorum . Reus a re, qua petitur, nuncupatur:
Abbreviated transcription (Latin):
instudiis spiritalibus laboratur. ut ẽ illud in euange¬
lio. negocianum donec ueniam. Hine dicuntur negocia¬
tores spurtales qui bonas margaritas querunt. Et ecõ¬
trario aliud est negocium uitũperabile hoc ẽ quod in cu-¬
piditate mundana exercetur. de quo dicit apłs. nemo
militans deo implicet se negocus secularibus ut ei place¬
at cui se probauit. Similiter autem ⁊ cause aliquando
laudabiles sunt: aliquando uituperabiles. Tunc enim
abiles sunt cause quando ad uirtutes spectane. t
autem uituperabiles quando ad contencões seculares per¬
tinent. Dicit eium psalimsta. iudica me deus et discerne
causam meam de gente non sancta. Non enĩ petit pecca¬
ta sua discuti. sed ab iniquorum consortio liberari. Esset
enim periculosum dicere iudica me insi addidisset et dis¬
cerne causam meam : id ẽ diuide permixtionem meã quã
in seculo isto sustines et aliquando segregatum me ab

Expanded text:
in studiis spiritalibus laboratur; ut est illud in Evangein studiis spiritalibus laboratur; ut est illud in Evangelio: Negotiamini, donec veniam . Hinc dicuntur negotiatores spiritales, qui bonas margaritas quaerunt. Et e contrario aliud est negotium vituperabile, hoc est, quod in cupiditate mundana exercetur, de quo dicit Apostolus: Nemo militans Deo, implicat se negotiis saecularibus, ut ei placeat, cui se probavit . Similiter autem et causae aliquando laudabiles sunt: aliquando vituperabiles. Tunc enim laudabiles sunt causae, quando ad virtutes spectant: tunc autem vituperabiles, quando ad contentiones saeculares pertinent. Dicit enim Psalmista: Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Non enim petit peccata sua discuti, sed ab iniquorum consortio liberari. Esset enim periculosum dici, judica me, nisi addidisset, et discerne causam meam, id est, divide permistionem meam, quam in saeculo isto sustineo, et aliquando segregatum me ab
Abbreviated transcription (Latin):
et iusticiam tuam filio regis quod superius ait. uidiur
tuum regi da. quod in scripturis diuinis ad exprimendm
causam frequenter muenis repetitum. Negoiupi multa
significat. modo actum rei aliciius cui contrarũ ẽ deui
mõdo accionem cause quõd ẽ uirgium litis ⁊ dictum nego¬
cium quasi neocium id ẽ sine õcio. Negocium autẽ ĩ caui¬
sis. negociacio in commercus dicitũr ubi aliquĩd dutis
ut maiora lucrentur. Iurgium dictum qi iuiris gairitor
eoꝙ hi qui causam dicuñt iure disceptent. Lis a contor¬
cione limitis prius nomen sumpsit. de quo uirgiliu ee lin
erat positus litem ut discerneret agris. Causa autẽ aus
argumento aut probacione constat. Argumentum nũqz
testibus nunq̃z tabulis dat probacõem. sz sola iuestiga¬
cione niuenit. ueritatem. uñ dictum est. Argumentũ ar
gutum inuentũ probatio autem testib ⁊ fide tabularum
constat. Negocium enim aliquid laudabie ẽ hoc ẽ quãdo

Expanded text:
Et justitiam tuam filio regis: quod superius ait: Judicium Et justitiam tuam filio regis: quod superius ait: Judicium tuum regi da: quod in Scripturis divinis ad exprimendam causam frequenter invenis repetitum. Negotium multa significat: modo actum rei alicujus, cui contrarium est otium; modo actionem causae, quod est jurgium litis: et dictum negotium, quasi nec otium, id est, sine otio. Negotium autem in causis, negotiatio in commerciis dicitur, ubi aliquid datur, ut majora lucrentur. Jurgium dictum, quasi juris garrium, eo quod hi qui causam dicunt jure disceptent. Lis a contentione limitis prius nomen sumpsit; de quo Virgilius: Limes erat positus litem ut discerneret agris. Causa autem aut argumento, aut probatione constat. Argumentum nunquam testibus, nunquam tabulis dat probationem: sed sola investigatione invenit veritatem: unde dictum est argumentum, id est, argutum inventum. Probatio autem testibus et fide tabularum constat. Negotium enim aliquod laudabile est, hoc est, quando
Abbreviated transcription (Latin):
quasi iuris dictio. et iusticia quasi uiris status. Iudicium
autem prius inquisicio uocabatur. uñ et auctores uidicioꝵ
prepositos. questores uel quesitores uocamus. De causa er¬
ggo in psalterio scriptum ẽ. exurge domine ⁊ iudica causã
tuam. Post cuncta que dixit mine facit uidiais causam
ut eum efficacius commoueret cui negocii sui qualitas in¬
pimatur. Nunc ad ipsum domnnum uerba conuertit. eppetẽs
ut causam suam contra illos diuidicet qui non desmunt
prauissimis murmuraciomibus insonare. Iudicat em̃ causã
suam dum errantes facit mamfesta cognoscere ut comier¬
si predicent quod stultis cogitationibz abmuebant. De
uidicio uero ita scriptum legitur. Deue iudicium tuum regi
da. Iudicium enim dictum ẽ giͣ iuris dicium id ẽ ꝙ in eo
ius dicatur: et ut ueracissime probaretur ẽẽ peticio cadẽ
iterum sequenti cõmate geminauit. Hoc ẽ enim ꝙ dicitũ

Expanded text:
quasi iurisdictio, et iustitia quasi iuris status. Iudiciuquasi iurisdictio, et iustitia quasi iuris status. Iudiciuautem prius inquisitio vocabatur: unde et actores judiciorum praepositos, quaestores vel quaesitores vocamus. De causa ergo in Psalterio scriptum est: Exsurge, Domine, et judica causam tuam . Post cuncta quae dixit, nunc facit judicis causam: ut eum efficacius commoveret, cui negotii sui qualitas intimatur: nunc ad ipsum Dominum verba convertit, expetens ut causam suam contra illos dijudicet, qui non desinunt pravissimis murmurationibus insonare. Judicat enim causam suam, dum errantes facit manifesta cognoscere, ut conversi praedicent quod stultis cogitationibus abnuebant. De judicio vero ita scriptum legitur: Deus, judicium tuum regi da . Judicium enim dictum est, quasi juris dicium, id est, quod in eo jus dicatur. Et ut veracissime probaretur esse petitio, eadem iterum sequenti commate geminavit. Hoc est enim quod dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
dos ⁊ erraticos spiritus deuincamus sic itaqz succingentꝰ
lumbos nr̃os in ueritate. separati sumus errori resistere
Dimus enini qui operari uult succinget se ut ablato mi¬
pedimento diligentius operetur. De foro xu
de foro xb¬
Drum exercendarum litiuĩ locus afando dictus.
qui locus ⁊ prorostra uocatur. abeo ꝙ ex bello
punico captis nauibus cartaginensium rostra
ta sunt et in foro romano prefirã ut eẽt huius i¬
signe uictorie. Prima species fori locus in ciuitate ad
ẽxercendas muidinas relictus. decundaubi magistratus
indicare solet. tercia quam supra dixinus quam calca¬
torium nominauinus. quarta spacia plana in nauibus.
causa. lege. ẽt iudice. causa uocata a casu quo euenit.
ẽ emim materia ⁊ origo negocii nec dum discussionis exa¬
mine facto. Que dum prẽponitur causa ẽ dum discuctitur
iudicium ẽ dum finitur iusticia. Uocatum autem iudicium

Expanded text:
dos et erraticos spiritus devincamus; sic itaque succingemus dos et erraticos spiritus devincamus; sic itaque succingemus lumbos nostros in veritate, si parati sumus errori resistere. Omnis enim qui operari vult, succinget se, ut, ablato impedimento, diligentius operetur. CAPUT XV. De foro. Forus exercendarum litium locus a fando dictus: qui locus et prorostra vocatur, ab eo quod ex bello Punico captis navibus Carthaginiensium rostra ablata sunt, et in foro Romano praefixa, ut essent hujus insigne victoriae. Prima species fori, locus in civitate ad exercendas nundinas relictus. Secunda, ubi magistratus judicare solet. Tertia, quam supra diximus, quam calcatorium nominavimus. Quarta, spatia plana in navibus. causa, lege et iudice. Causa vocata a casu quo evenit. Est enim materia et origo negotii, necdum discussionis examine patefacta; quae dum praeponitur causa est, dum discutitur iudicium est, dum finitur, iustitia. Vocatum autem iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
de corio. nam galeros corium dicitur. cassidẽ autẽ
altu scis nominatam. Illi emi galeam cassem
ommant credo acapite. apex ẽ quod in sũma ga
net quo figitur crista quam greci conũ uocant. nã conus
ẽ curuatura. que in galea prominet super quam criste
sunt nam cassis uel galea que caput nostrum hoc est
em nr̃am contra arma nimici defendit. spes ẽ i
quomam contra atrocissimos hostes ⁊ omni tergiuersa¬
cione callides bellum gerimus. Id circo enini cautela
et solicitudine uigilare debenius ut qualiter cũqz temp¬
tauerunt. munitos nos ⁊ preparatos inueniant. Necesse
ẽ emi ut deus adiuuet. quos uiderit in precib iugiare
et de armis eius expectare uictoriam. In huiusmodi er¬
miecitur. Contra terrigenas enm hostes corpus sagma
roboratur. et poculo mens incenditur ut repugnandi
aliter repugnandum ẽ. et sobrietatis ⁊ abstine¬
cie arma sumenda sunt. ut infusi sancto spiritu in mũ¬

Expanded text:
de corio. Nam galeros corium dicitur, cassidem autem a Thuscis nominatam dicunt. Illi enim galeam cassem nominant, credo, a capite. Apex est, quod in summo galeae eminet, quo figitur crista, quod Graeci conon vocant: nam conus est curvatura, quae in galea prominet, super quam cristae sunt. Nam cassis vel galea, quae caput nostrum, hoc est mentem nostram contra arma inimici defendit, spes est iquoniam contra atrocissimos hostes omni tergiversatione callidos bellum gerimus. Idcirco omni cautela et sollicitudine vigilare debemus, ut qualitercunque tentaverint, munitos nos et praeparatos inveniant. Necesse est enim ut Deus adjuvet quos viderit in precibus vigilare, et de armis ejus exspectare victoriam. In hujusmodi eruitiae dimicatur. Contra terrigenas enim hostes corpus sagina roboratur, et pabulo mens incenditur, ut repugnandiae spiritaliter repugnanda, et sobrietatis et abstinentiae arma sumenda sunt: ut infusi sancto Spiritu immun
Abbreviated transcription (Latin):
in euangelio. cantauimus uobis tibiis ⁊ non saltastis.
uocatur. est enim cursus celeritas pedum. mistice
autem cursus ad transitum presentis uite pertinet.
uel certaminis agonem quo milites xp̃i in hoc mundo la¬
borant. unde dicit apls̃. Nescitis quod hii qui in stadio
currunt omnes quidem currunt sed unus accipit braui¬
um. uos quidem sit currite ut comprehendatis. hoc ẽ ut
palinam uictorie ⁊ plenam mercedem laboris ur̃i acci
Actus dictus aiaciendo unde et piscatorum rete
aculum dicitur. huie arti ufus ẽ acceptos lapides
procul ferire. hastas pondere librato iacere. sagit
corporis . uirtus pertinet ad exercitium spiritale
Ut uirtutibus uincamus uicia superemus

Expanded text:
in Evangelio: Cantavimus vobis tibiis, et non saltastisin Evangelio: Cantavimus vobis tibiis, et non saltastisocatur: est enim cursus celeritas pedum. Mystice autem cursus ad transitum praesentis vitae pertinet, vel certaminis agonem quo milites Christi in hoc mundo laborant: unde dicit Apostolus: Nescitis quod hi qui in studio currunt, omnes quidem currunt, sed unus accipit bravium. Vos quidem sic currite, ut comprehendatis , hoc est, ut palmam victoriae et plenam mercedem laboris vestri acce jactu. Jactus dictus a jaciendo; unde et piscatorum rete jaculum dicitur. Huic arti usus est acceptos lapides procul ferire, hastas pondere librato jacere, sagittcorporis. Virtus pertinet ad exercitium spiritale, ut virtutibus vincamus, vitia superemus.
Abbreviated transcription (Latin):
Immieus ludus ẽ uelocitritis ac iurium gloria.
Cuius locus gininasium dicitur ubi exercentur
athlete ⁊ cursorum uelocitas comprobatur. hine
accidit ut omnium prope arcium exercicia ginmnasia
dicantur. Ante enim inludis certantes cinc̃ti erãt ne mi¬
darentur: post relarato cingulo repente prostratõ ⁊ ex¬
animatus ẽ quidam cursor. quare ex consilui decreto ar-¬
coni ypomenes ut nudi deinceps exercitarentur ꝑmisit.
Ex illo ginmasium dictum quod uiuenes nudi exercerẽ
icampo ubi sola tantum uerecunda operiuntur.x
atqz luctacio. unde ferunt quendam regẽ tot
dolescentes habentem totidem. generibz de regno
Altus dictus quasi exilire in altum est enim al
tis exilire uel lõgius. Saltus enim mistice pro¬
fectum uirtutum significat: ut ẽ illud in isaia.
saliet claudus sicut ceruus. Saltare totis uiribus
in domino gaudere sicut in libro regum de dauid dicitur.
et saltauit coram arca domini totis uiribus ⁊ in aliã ꝑtẽ

Expanded text:
mnicus ludus est velocitatis ac virium gloria. Cujus locus gymnasium dicitur, ubi exercentur athletae, et cursorum velocitas comprobatur. Hinc accidit ut omnium prope artium exercitia gymnasia dicantur. Ante enim in ludis certantes cincti erant, ne nudarentur: post relaxato cingulo repente prostratus et exanimatus est quidam cursor: quare ex consilii decreto archoni Hippomenes, ut nudi deinceps exercitarentur, permisit. Ex illo gymnasium dictum, quod juvenes nudi exercentur in campo, ubi sola tantum verecunda operiuntur. atque luctatio: unde ferunt quemdam regem tot filios adolescentes habentem totidem generibus de regno  saltu. Saltus dictus, quasi exsilire in altum: est enim saltus altius exsilire vel longius. Saltus enim mystice profectum virtutum significat, ut est illud in Isaia: Tunc saliet claudus sicut cervus . Saltare totis viribus in Domino gaudere: sicut in libro Regum de David dicitur: Et saltavit coram arca Domini totis viribus ; et in aliam partem
Abbreviated transcription (Latin):
erant sub firmamento ab his que erant suꝑ firma¬
mentum. firmamentum enim in ecclĩa scripture di¬
uine intelliguntur. quia celum plicabitut sicut li¬
ber discreuit q suꝑ hoc furmamento aquas id ẽ celes¬
tes populos angelorum qui non opus habent hoc
suscipere firmamentum. ut legem legentes audiãt
uerbum dei. Uident enim eum semꝑ et diligunt sed
super posuit ip̃m firmamentum legis sue suꝑ in fir¬
mitatem inferiorum populorum ut sibi suscipiẽtes
cognoscant qualiter discernant. inter carnalia et
spiritalia qiͣ inter aquas superiores et inferiores.
De parlibus celi

Expanded text:
erant sub firmamento, ab his quae erant super firmaerant sub firmamento, ab his quae erant super firmamentum . Firmamentum enim in Ecclesia Scripturae divinae intelliguntur: quia coelum plicabitur, sicut liber: discrevitque super hoc firmamento aquas, id est, coelestes populos angelorum, qui non opus habent hoc suscipere firmamentum, ut legem legentes audiant verbum Dei. Vident enim eum semper et diligunt: sed superposuit ipsum firmamentum legis suae super infirmitatem inferiorum populorum, ut sibi suscipientes cognoscant, qualiter discernant inter carnalia et spiritalia, quasi inter aquas superiores et inferiores. De partibus coeli
Abbreviated transcription (Latin):
stelle exemplorum atqz uirtutes lucent. Quõd sicui
pellis extenditur. quia ꝑ scriptores suos carnis lm¬
qua formatum ante oculos nrõs ꝑ uerba doctorum
exponendo displicatur. Cuius celi superiora dñs ĩ
aquis tegit quia alta sacri eloquui id ẽ ea que de
natura diuinitatis uel de eterms gaudus narrat
nobis ad huc nescientib solis angelis in secreto sũt
cognita. Nam alibi in psalterio legitur. Lauidate eũ
celi celorum ⁊ aque q̃ suꝑ celos sunt laudent nomẽ
donini. Nuauis in genesi unum celum fabricatũ
ẽẽ legermus tamen eos plurali numero ⁊ paulur
aplus appellauit qui refert intercium se celũ raptũ
ibiqz talia cognouisse que homini non licebat effari et
multis membris multisqz spacus ambiatur. ita for-¬
sitan et celi partes dicimus celos dum complerio atqz
sinus eius unus ẽẽ monstretur. Aquas uero super
celos ẽẽ genesis refert. Ait emin diuisitqz aq̃s que¬

Expanded text:
stellae exemplorum atque virtutes lucent. Quod sicut stellae exemplorum atque virtutes lucent. Quod sicut pellis extenditur: quia per scriptores suos carnis lingua formatum ante oculos nostros per verba doctorum exponendo displicatur. Cujus coeli superiora Dominus in aquis tegit: quia alta sacri eloquii, id est, ea quae de natura divinitatis, vel de aeternis gaudiis narrat, nobis adhuc nescientibus, solis angelis in secreto sunt cognita. Nam alibi in Psalterio legitur: Laudate eum, coeli coelorum, et aquae, quae super coelos sunt, laudent nomen Domini . Quamvis in Genesi unum cesse legerimus, tamen eos plurali numero et Paulus apostolus appellavit, qui refert in tertium se coelum raptum, ibique talia cognovisse quae homini non licebat effari; etmultis membris, multis spatiis ambiatur: ita forsitan et coeli partes dicimus coelos, dum complexio atque sinus ejus unus esse monstretur. Aquas vero super coelos e
Abbreviated transcription (Latin):
gnum celorum presens ecclĩa nominatur. Congrega¬
cio quippe iustorum regnum celorum dic. Quia em̃
ꝓ prophetam domnius dicit celum michi sedes est. tra
autem scabellum pedum meorum et salomon ait. aĩa
iusti sedes sapiencie. paulus eciam dicit xp̃m dei ut¬
tutem et dei sapientiam liquido comprobatur deũ ⁊ c̾̃
hoc ẽ regnare et iudicia sua decernere. Ilam celum
er iste ut supra diaimus agnoscitui in quo a
hoc ẽ aereo helias raptus describitur. et qd apostolus
de imimundis spiritibus loquitur nõ ẽ nobis collucta¬
cio aduersus carnem et sanguinem sed contra spiri-¬
talia nequiere in celestibus et alius apostolus. celi
autem qui nunc sunt et terra eodem uerbo repositi st
igni seruati in diem iudicũ. Aliquando ergo in celi
nommne sacra scriptura designatur dequa dicitur.
Extendens celum sicut pellem exqua nobis et sol
sapiencie ⁊ luna scientie et ex antiquis patribus

Expanded text:
gnum coelorum praesens Ecclesia nominatur. Congregagnum coelorum praesens Ecclesia nominatur. Congregatio quippe justorum regnum coelorum dicitur. Quia enim per prophetam Dominus dicit: Coelum mihi sedes est; terra autem scabellum pedum meorum ; et Salomon ait: Anima justi sedes sapientiae ; Paulus etiam dicit Christum Dei virtutem et Dei sapientiam ; liquido comprobatur Deum, etc., hoc est regnare et judicia sua decernere. Nam coelum et aer iste ut supra diximus agnoscitur in quo coelo, hoc est aereo Helias raptus describitur: et quo Apostolus de immundis spiritibus loquitur: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed contra spiritalia nequitiae in coelestibus . Et alius apostolus: Coeli autem qui nunc sunt, et terra eodem verbo repositi sunt igni, servat in diem judicii . Aliquando ergo in coeli nomine sacra Scriptura designatur de qua dicitur: Extendens coelum sicut pellem ; ex qua nobis et sol sapientiae, et luna scientiae, et ex antiquis patribus
Abbreviated transcription (Latin):
prophetam alibi dicitur. Audire celi quia deminut
boeutus est. Item celi nomine prophete ⁊ apostoli et
riam dei quia ip̃i de aduentu up̃i dissererdo or bem
terrarium sanctis ad moniciomibus impleuerũt. De gͥb
celis alibi dicitur. Uerbo donnini celi firmati sunt
et spiritu oris eius omnis uirtus eorum quia xp̃o
post ascensionem de super mittente spiitum sanctũ
apli in fĩde : sciencia confortati sunt. Igitus ⁊̃ prm¬
cipio fecit deus celum id ẽ spiritales qui celestia
mẽditantur et querunt in ip̃o fecit et carnaleo a
terrenum hommem nec dum posuerũt. Aliquando
etiam contenplacionem supernorum celuo endit¬
cãt ut ẽ illud. Ascendunt uso ad celos et descendũt
usir ad abissos. usq ad celos quippe ascendinus cũ sũ¬
ma penetramus sed abissos usq descendimus cum re-¬
pente a contemplacionis culmine ꝑ turpia tempta¬
menta deicinuir. Plerumqz ergo in scõ euangelio re-¬

Expanded text:
Prophetam alibi dicitur: Audite, coeli, quia Dominus Prophetam alibi dicitur: Audite, coeli, quia Dominus locutus est . Item coeli nomine prophetae et apostoli enarrant gloriam Dei ; quia ipsi de adventu Christi disserendo orbem terrarum sanctis admonitionibus impleverunt. De quibus coelis alibi dicitur: Verbo Domini coeli firmati sunt, et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum ; quia Christo post ascensionem desuper mittente Spiritum sanctum apostoli in fide et scientia confortati sunt. Igitur in principio fecit Deus coelum , id est, spiritales, qui coelestia meditantur et quaerunt in ipso: fecit et carnales, qui terrenum hominem necdum posuerunt. Aliquando etiam contemplationem supernorum coelum significat, ut est illud: Ascendunt usque ad coelos, et descendunt usque ad abyssos . Usque ad coelos quippe ascendimus, cum summa penetramus: sed abyssos usque descendimus, cum repente a contemplationis culmine per turpia tentamenta dejicimur. Plerumque ergo in sancto Evangelio re
Abbreviated transcription (Latin):
opus est pariter enumerauit. Si enim iurta solam hys¬
toriam loguebatur. dicturus lummare minus prius
luminare maius dicere debuit ut ante solem et post
lunam atq stellas fundatas ẽẽ pre hiberet. Sed quia
uixta intellectum misticum loquebatur ut Ruriã sc̃as
eccliam et stellas homines sanctos accipere deberemus
solem nommare noluit quia iudelicet ip̃i eteruo solu
loquebatur dequo scriptũ est. Uobis autem qui time¬
tis dominum orietur sol iusticie. Celum autẽ uixta
allegoria aliguando ip̃m dominũ saluatorem siquifi¬
cat ut ẽ illud. celum celi domino quia sanctus sctoꝵ
et deus deorum. ita eciam celum celorum recte ip̃e di¬
eitur in quo plenitũdo diuinitatis in hĩtat. Aliquã¬
do uero angelicas potestates significat ut ẽ illud i
genesi. In principio fecit de̾celum et terram quõd pꝰ
uocauit firmamentum quia celt fuerunt hu qui priꝰ
uitutẽ in cõmucabilitatis accipiunt. Ã quosuper

Expanded text:
opus est, pariter enumeravit? Si enim juxta solam hisopus est, pariter enumeravit? Si enim juxta solam historiam loquebatur, dicturus luminare minus: prius luminare majus dicere debuit, ut ante solem et post lunam atque stellas fundatas esse perhiberet. Sed quia juxta intellectum mysticum loquebatur, ut lunam sanctam Ecclesiam, et stellas homines sanctos accipere deberemus, solem nominare noluit: quia videlicet ipsi aeterno soli loquebatur, de quo scriptum est: Vobis autem, qui timetis Dominum, orietur sol justitiae . Coelum autem juxta allegoriam aliquando ipsum Dominum Salvatorem significat, ut est illud: Coelum coeli Domino , quia sanctus sanctorum et Deus deorum: ita et jam coelum coelorum recte ipse dicitur, in quo plenitudo divinitatis inhabitat. Aliquando vero angelicas potestates significat, ut est illud in Genesi: In principio fecit Deus coelum et terram ; quod prius vocavit firmamentum: quia coeli fuerunt hi, qui prius  incommutabilitatis accipiunt. Ad quos per
Abbreviated transcription (Latin):
celatum uas impressa lumina habeat stel¬
larum ueluti signa. Celum autem in scrip¬
turis sanctis ideo firmamentum uocatum quõd sit
cursus siderum et ratis legibus fixisq firmatum.
Interdum ⁊ celum pro aere accipitur ubi uenti et
muibes et procelle et turbines fiunt. An scriptura
sacra plerumqz et ea que accipi secundum hysto¬
riam possunt spiritaliter intelligenda sunt ait.
et fides habeatur in ueritate hystorie et spiritalis
in telligentie catatur in misterus allegorie sicut
hoc quoq nouimus quõd psalmista ait quõ uide¬
bo celos oꝑa digitorum tuorum lunam ⁊ stellas
quos tu fundasti. Ecce enim uixta ueritatem
hystorie itat sermo racionis. quia ⁊ celi opa dei
sunt ⁊ luna ac stelle ab eo create atq fundate
sunt. ded si hoc psalmsta iurta solam historiã
it non eciam secundum intellectum misticum as-¬
serit qui celos oꝑa dei ẽẽ professus ẽ dicturus lunã
et stellas. cur non etiam solem quem scimus quiarelus

Expanded text:
elatum vas, impressa lumina habeat stellarum, veluti signa. Coelum autem in Scripturis sanctis ideo firmamentum vocatum, quod sit cursus siderum et ratis legibus fixisque firmatum. Interdum et coelum pro aere accipitur, ubi venti et nubes et procellae et turbines fiunt. In Scriptura sacra plerumque et ea, quae accipi secundum historiam possunt, spiritaliter intelligenda sunt: ut et fides habeatur in veritate historiae, et spiritalis intelligentiae capiatur in mysteriis allegoria: sicut hoc quoque novimus, quod Psalmista ait: Quoniam videbo coelos opera digitorum tuorum, lunam et stellas, quos tu fundasti . Ecce enim juxta veritatem historiae stat sermo rationis: quia et coeli opera Dei sunt, et luna ac stellae ab eo creatae atque fundatae sunt. Sed si hoc Psalmista juxta solam historiam et non etiam secundum intellectum mysticum asserit, qui coelos opera Dei esse professus est, dicturus lunam et stellas: cur non etiam solem, quem scimus, quia ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tum intromittuntur. Calliculi uõ siue calige in actibz
apostolorum describuntur uyi petrus apostolus legitur
ab angelo admonitus ut calciaret se caligis suis ⁊ seque¬
retur eum ꝙ significat ut solutus a uinculis terrems li¬
Berius iret ad predicacõẽm euangelii. Corrige a coreis
pocantur uel acolligacõe quasi colligie. Corrigia ergo
mistice ligacõem significat misterii unde iohannes bap¬
tista de domino ait. Ciius nõ sum dignus corugiam cal¬
ciamenti soluere id est misteria incairnacoĩs euis reuelare
uel aliter. Non sum dignus eus calciamenta portare
id est nomen sponsi michi usurpare.

Expanded text:
tum intromittuntur. Caliculi vero sive caligae in Actibus tum intromittuntur. Caliculi vero sive caligae in Actibus apostolorum describuntur , ubi Petrus Apostolus legitur ab Angelo admonitus, ut calcearet se caligis suis, et sequeretur eum, quod significat, ut solutus a vinculis terrenis liberius iret ad praedicationem Evangelii. Corrigiae a coriis vocantur, vel a colligatione, quasi colligiae. Corrigia ergo mystice ligationem significant mysterii; unde Joannes Baptista de Domino ait: Cujus non sum dignus corrigiam calceamenti solvere , id est, mysteria incarnationis ejus revelare; vel aliter: Non sum dignus ejus calceamenta portare, id est, nomen sponsi mihi usurpare.
Abbreviated transcription (Latin):
dominus apostolos prohibuit in euangelio dicens. Neqz
calciamenta portabitis in uia. Derẽe tibialia calcianiẽ
ta ꝙ crura tegant. Coturm sunt quibz calciabantur tia¬
gedi qui mnteatro dicturi erant ⁊ alta intonantiq uo¬
ce carmina cantaturi. Est enimi calaiamentum in modũ
crepidarũ quo heroes utebantur sed tale est ut ⁊ in dex¬
tro et in leuo conueniat pede. Solee sunt quibus tantũ
pedum plante teguntur dicte a solo pedum. Item solee
materiales ex materia corii interta. imstice solee. siue
sandalia discrecõem doctrine significant unde dñs in euã¬
gelis secundum marcũ iussit disapulos calciari pedes
andalus uel soleis ut pes neqz tectus sit nee toti
ad terram quod mistiee significat ut nec occultetur euã¬
gelium nec terrenis commodis imitatur. Socci cuius di¬
mimituiim soccelli appellati inde ꝙ soceum habeant quo
dicte uel qui alligantur nam socci non ligantur sed tã¬

Expanded text:
Dominus Apostolos prohibuit in Evangelio, dicens: Neque Dominus Apostolos prohibuit in Evangelio, dicens: Neque calceamenta portabitis in via . Ocreae, tibialia calceamenta sunt, quod crura tegant. Cothurni sunt, quibus calceabantur tragoedi, qui in theatro dicturi erant, et alta intonantique voce carmina cantaturi. Est enim calceamentum in modum crepidarum, quo heroes utebantur; sed tale est, ut et dextro et laevo conveniat pedi. Soleae sunt, quibus tantum pedum plantae teguntur, dictae a solo pedum. Item soleae materiales ex materia corio intexta. Mystice soleae sive sandalia discretionem doctrinae significant; unde Dominus in Evangelio secundum Marcum , jussit discipulos calceari pedes sandaliis vel soleis: ut pes neque tectus sit, nec totus nudus ad terram: quod mystice significat, ut nec occultetur Evangelium, nec terrenis commodis innitatur. Socci, cujus diminutivum socelli, appellati inde, quod saccum habeant, in quo dictae, vel quia ligantur: nam socci non ligantur, sed tan
Abbreviated transcription (Latin):
quid potest obliuisa mulier ornamenti sui aut fasae
utores nincupatos ꝙ insertis filo porcorum ser
suãt id est consuãt quasi setores. Caligarioe uo
non acollo pedum sed acalo id ẽ ligno uatite
sine quo confui calciamenta non possunt quos reci
culo podas dicunt. fiebant autem prius ex sauice tustã
sime ⁊ calciamenta dicta ꝙ in cało .i. ligno fiant uela
calcentur. Calciamenta ergo mistice significsũs posĩt¬
cticoem pricio de quibus propheta ait. Qruam speaosist
super montes pedes enuangelizantium pacem predican¬
ces bonum ⁊ apostolus calciati inquit pedes in prepara¬
cione euangelii pacis. Hinc ⁊ in ezechiele seriptum est cal¬
ciaui te iacmicthino id ẽ spe celesti ⁊ calciamento exemplo
uicz precedentium patr. Dequo in erodo legitur et calciamẽ¬
ta habebitis in pedibus ur̃is. Item calciamenta eꝑa sũt
mortalitatis uel erempla prauorum homnum aquibus

Expanded text:
quid potest oblivisci mulier ornamenti sui, aut fasciae quid potest oblivisci mulier ornamenti sui, aut fasciae utores nuncupati sunt, quod insertis filo porcorum setis suant, id est, consuant, quasi setores. Caligarios vero, non a callo pedum, sed a calo, id est, ligno vocatus, sine quo consui calceamenta non possunt, quos Graeci calopodas dicunt. Fiebant autem prius ex salice tantum; hinc et calceamenta dicta, quod in calo, id est ligno fiant, vel quod calcentur. Calceamenta ergo mystice significant praedicationem pacis, de quibus propheta ait: Quam speciosi sunt super montes pedes evangelizantium pacem, praedicantes bonum! Et Apostolus: Calceati, inquit, pedes in praeparatione Evangelii pacis . Hinc et in Ezechiele scriptum est: Calceavi te hyacinthino, id est spe coelesti, et calceamento, exemplo videlicet praecedentium patrum. De quo in Exodo legitur: Et calceamenta habebitis in pedibus vestris . Item calceamenta opera sunt mortalitatis, vel exempla pravorum hominum, a quibus