comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i legatione cum eis tractare cepit. Qui sortib que¬
rendum statuerunt. que suꝑ hoc deorum esset uoluntas.
Exeuntes igitur more ipsorum in campum miserunt
ibi fundaretur. Quod factum: unus ex primoribꝰ. ami¬
cus domuim ep̃i statim ei innotuit. ⁊ ut consolaretur a¬
nimo admonuit dicens. confoitare ⁊ uirilit̾ age. qr d̾s
uoluntati ⁊ logationi tue non abnunt. Sicq ipse fidu¬
tia sumpta. sp̃u int̾iori letificatus. exułtabat in domino.
einde cum dies placiti aduenisset. qd̾ in p̾dicto
uico byrca habitum ẽ sicut ipsoꝵ ẽ cõsuetudo.
peconis uoce rex que esset eoꝵ legatio intimari
fecit pplo. Quo illi audito. ficut erant antea errore
confusi. diu̾sa sentire. ⁊ tumultuare ceperunt. Quib ita
ꝑstrepentib. consurgens unus qui erat semor. natu. in
medio plebis dixit. Audite me rex ⁊ ppłi. ⁊de cultura
istius dei plurib nr̃m bene iami est cognitum qd̾ mn se

Expanded text:
nostri legatione cum eis tractare coepil Qui sortibus quaenostri legatione cum eis tractare coepil Qui sortibus quaerendum statuerunt, quae super hoc deorum esset voluntas. Exeuntes igitur more ipsorum in campum, miserunt eligio ibi fundaretur. Quod factum unus ex primoribus, amicus domni episcopi, statim ei innotuit et, ut consolaretur animo, admonuit, dicens: 'Confortare et viriliter age, quia voluntati et legationi tuae non abnuit'. Sicque ipse, fiducia sumpta, spiritu interiori laetificatus, exultabat in Domino. Deinde cum dies placiti advenisset, quod in praedicto ico Byrca habitum est, sicut ipsorum est consuetudo, praeconis voce rex, quae esset eorum legatio, intimari fecit populo. Quo illi audito, sicut erant antea errore confusi, diversa sentire et tumultuare coeperunt. Quibus ita perstrepentibus, consurgens unus, qui erat senior natu, in medio plebis, dixit: 'Audite me, rex et populi. De cultura istius dei pluribus nostrum bene iam est cognitum, quod in se
Abbreviated transcription (Latin):
contritione ⁊ afflictione cordis. semetipsum in conspectu
angustias posito. cum dies placrti appropin¬
quaret. quadam die int̾ sacra missaꝵ sollempnia. dum sac̃¬
dos altari astans mysteria sc̃a bñdiceret. illi in t̾ram ꝓstra¬
to. celestis effusa ẽ inspiratio. Siquidem sp̃s scĩ dono inte¬
rius roboratus. ⁊ fidutia maxima in animo confortatꝰ
cognouit omnia sibi ꝓuentura uti uellet. Unde esdem
sacerdoti sibi in omnib familiarissimo. post missam de¬
nuntiauit. nichil se trepidationis habere debere. quia secũ
gr̃a dei comitaretur. Cui int̾roganti. quomodo hoc sciret
diuinitus sibi inspiratum. respondit. Quam mentis eiꝰ
illustrationem frat̾ ille satis recognouit. quia talit̾ eum
diuinitus consolari. multis anteꝓbauit inditiis. Hanc
ergo animi eius fidutiam. statim rei confirmauit euentꝰ.
Nam rex congregatis primo principib suis. de hac prĩs

Expanded text:
contritione et afflictione cordis semet ipsum in conspectu contritione et afflictione cordis semet ipsum in conspectu angustias posito, cum dies placiti appropinquaret, quadam die inter sacra missarum sollemnia, dum sacerdos altari astans mysteria sancta benediceret, illi in terram prostrato caelestis effusa est inspiratio. Siquidem Spiritus sancti dono interius roboratus et fiducia maxima in animo confortatus, cognovit, omnia sibi proventura uti vellet. Unde eidem sacerdoti sibi in omnibus familiarissimo post missam denuntiavit, nihil se trepidationis habere debere, quia secum gratia Dei comitaretur. Cui interroganti, quomodo hoc sciret, divinitus sibi inspiratum respondit. Quam mentis eius illustrationem frater ille satis recognovit, quia taliter eum divinitus consolari multis ante probavit indiciis. Hanc ergo animi eius fiduciam statim rei confirmavit eventus. Nam rex, congregatis primo principibus suis, de hac patris
Abbreviated transcription (Latin):
uentus ipsius. eidem regi denuntiata fuerat. Delectatu
itaq ⁊ caritatis eius beniuolentia ⁊ munerum datio¬
ne. se quidem que ille suggesserat. gratant᷑ uelle respon¬
diti Antea tamen hic inquit fuerunt cderici. qui popu¬
lari hinc seditione. non regio uissu eiecti sunt. Quaꝓpt̾¬
⁊ ego hanc legationem ur̃am confirmare. nec possum
nec audeo: priusquam fortib deos nr̃os confulam: ⁊
pplĩ quoꝙ suꝑ hoc uoluntatem int̾rogem. Sit missus
tuus m̃ placito mecum ꝓximo. ⁊ ego ꝓ te loquar ppło.
Et siquidem diis fautorib. illi tue consenserint uolun¬
tati. qd̃ quesisti ꝓsꝑabitur. Sinautem. ⁊ hoc tibi notũ
faciam. Sic quippe apud eos moris ẽ: ut quodcumq
negotium publicum. magis iñ ppłi unanima uolu¬
tate. quam in regia consistat potestate. Hoc ergo pastor
nr deuotissimus responso regis accepto. totum se ad dñi
conu̾tit resugium. ieiunis. ⁊ orationib nacans. atq in

Expanded text:
ventus ipsius eidem regi denunciata fuerat. Delectatus ventus ipsius eidem regi denunciata fuerat. Delectatus itaque et caritatis eius benivolentia et munerum datione, se quidem quae ille suggesserat gratanter velle, respondit. 'Antea tamen hic', inquit, 'fuerunt clerici, qui populari hinc seditione, non regio iussu, eiecti sunt. Quapropter et ego hanc legationem vestram confirmare nec possum nec audeo, priusquam sortibus deos nostros consulam et populi quoque super hoc voluntatem interrogem. Sit missus tuus in placito mecum proximo, et ego pro te loquar populo. Et, si quidem diis fautoribus illi tuae consenserint voluntati, quod quaesisti prosperabitur. Sin autem, et hoc tibi notum faciam'. Sic quippe apud eos moris est, ut quodcumque negotium publicum magis in populi unanimi voluntate quam in regia constet potestate. Hoc ergo pastor noster devotissimus responso regis accepto, totum se convertit ad Domini refugium, ieiuniis et orationibus vacans atque in
Abbreviated transcription (Latin):
regis dudum defuncti statuerunt. ⁊ ipsi tanquam deo uota
⁊ satrificia offerre ceꝑunt. Adueniens itaq illuc dñs ep̃s
ab amicis suis. quondam ibi cognitis querere cepit. quo¬
modo regem suꝑ hac re int̾pessaret. Qui om̃s toto annisu¬
contra dicentes. asserebant nichil omnino ea uice legatio¬
nem eus ꝓficere posse. s si aliquid haberet p̾cii ea ratõne
illum dare debere. ut uinus nnde euaderet. Quib ille: ñ
inquit ꝓ uite mee redemptione aliquid hic daturus sũ:
quia si dominus m̃s tta disposuerit. ꝓ eius nomine pa
ratus sum hic ⁊ tormenta: subire ⁊ mortem pati. Cum
ergo ꝓ hac re in maxima esset positus anxietate: tandẽ
accepto consilio regem ad suum inuitauit hospicium.
Cui conunium exhibens dona que potuit obtulit. ⁊ le¬
gationis sue mandata retulit. Nam ⁊ antea ꝑ nuissum
horici. ⁊ ꝑ fideles domni ep̃i qui ibi manebant: causa ad¬

Expanded text:
regis dudum defuncti statuerunt et ipsi tanquam deo vota regis dudum defuncti statuerunt et ipsi tanquam deo vota et sacrificia offerre coeperunt. Adveniens itaque illuc domnus episcopus, ab amicis suis quondani ibi cognitis quaerere coepit, quomodo regem super hac re interpellaret. Qui omnes toto annisucontradicentes, asserebant, nihil omnino ea vice legationem eius proficere posse, sed, si aliquid haberet pretii, ea ratione illum dare debere, ut vivus inde evaderet. Quibus ille: 'Non', inquit, pro vitae meae redemptione aliquid hic daturus sum, quia, si Dominus meus ita disposuerit, pro eius nomine hic paratus sum et tormenta subire et mortem pati'. Cum ergo pro hac re in maxima esset positus anxietate, tandem accepto consilio regem ad suum invitavit hospitium. Cui convivium exhibens, dona quae potuit obtulit et legationis suae mandata retulit. Nam et antea per missum Horici et per fideles domni episcopi, qui ibi manebant, causa ad
Abbreviated transcription (Latin):
dantia. nr̃o adiutorio in pace ⁊ ꝓsꝑitate longo tempore te¬
niustis. Uos quoq nob̾ sacrificia ⁊ uota dedita ꝑsoluistis.
grataq nob̃ ur̃a fuerunt obsequia. At nunc ⁊ sacrificia
solita sub traytis. ⁊ uota spontanea segnius offertis. ⁊ qd̃
magis nob̃ displicet. alienum d̃m̃ suꝑ nos introducitis. Si
itaꝙ nos uob̃ ꝓpicios habere uultis. sacrificia omissa auge¬
te. ⁊ uota maiora ꝑsoluite. Alt̾ius quoq dei culturam que
contraria nob̾ docetur. ne apud uos recipiatis. ⁊ eius seruitio
ne intendatis. Porro si etiam plures deos habere desideratis.
⁊ nos nob̾ non sufficiinus. eri cum quondam regem urm.
nos unanimes in collegium nr̃m asciscanus. ut sit unus de
publice denuntiatum. in aduentu domini ep̃i menteᷤ
cunctozum ꝑturbabat. ⁊ erro minius ac ꝑturbatio. corda
onniumi confuderat. Nam. ⁊ templum in honore supͣdicti¬

Expanded text:
dantia nostro adjutorio in pace et prosperitate longo tempore tedantia nostro adjutorio in pace et prosperitate longo tempore tenuistis; vos quoque nobis sacrificia et vota debita persolvistis, grataque nobis vestra fuerunt obsequia. At nunc et sacrificia solita subtrahitis, et vota spontanea segnius offertis; et, quod magis nobis displicet, alienum Deum super vos introducitis. Si itaque nos vobis propitios habere vultis, sacrificia omissa augete, et vota majora persolvite, alterius quoque Dei culturam, quae contraria nobis docetur, ne apud vos recipiatis, et ejus servitio ne intendatis. Porro si etiam plures deos habere desideratis, et vobis nos non sufficimus, Ericum quondam regem vestrum nos unanimes in collegium nostrum adsciscimus, ut sit unus de publice denuntiatum, in adventu domni episcopi mentes cunctorum perturbabat, et error nimius ac perturbatio corda eorum omnium confuderat. Nam et templum in honore sup
Abbreviated transcription (Latin):
regis ludouiti missus fines regni eius pet̾et sibi ꝑ omnia
cognitum fore. ac se in uita sua ñquam tam bonum uidisse
hominem. nec in quolibet mortalium aliquando tantam
fidem inuenisse. Ideoq cognita eius scĩssima bonitate. or̃a
que ille mñ regno suo causa xpp̃iane religionis disponere
uellet. se ei concessisse. Ipsumq pecere: ut similit᷑ in regno
suo ei ꝑmitt̾et culturam xpranitatis quam optabat¬
uiginti ferne dieb nauigio transactis. ꝑuenit ad
byicam. U̾bi m̃uenit regem ⁊ multitudinem ppli. nimiõ
errore confusant. Instigante enim dyabolo aduentum bĩ
uiri omnimodis presciente contigit eo ipso tempore. ut qui¬
dam illo adueniens. diceret se in conuentu deorum qr ipsam
t̾ram possidere credebantur affuisse ⁊ ab eis missum. ut hec
regi ⁊ populis nuntiaret. Uos inquam nos uob̃ ꝓpicios
diu habuistis. ⁊ t̾ram incola ꝰ tus ur̃i cum multa habun¬

Expanded text:
Hludowici regis missus fines regni eius peteret, sibi per omnia Hludowici regis missus fines regni eius peteret, sibi per omnia cognitum fore, ac se in vita sua numquam tam bonum vidisse hominem nec in quolibet mortalium aliquando tantam fidem invenisse. Ideoque, cognita eius sanctissima bonitate, omnia quae ille in regno suo causa christianae religionis disponere vellet, se ei concessisse. Ipsumque petere, ut similiter in regno suo ei permitteret culturam chriviginti ferme diebus navigio transactis, pervenit ad Byrcam, ubi invenit regem et multitudinem populi nimio errore confusam. Instigante enim diabolo, adventum beati viri omnimodis praesciente, contigit eo ipso tempore, ut quidam illo adveniens diceret, se in conventu deorum, qui ipsam terram possidere credebantur, adfuisse, et ab eis missum, ut haec regi et populis nuntiaret. Vos, inquiunt, nos vobis propitios diu habuistis, et terram incolatus vestri cum multa abun
Abbreviated transcription (Latin):
extremum t̾re. Reges uidebunt. ⁊ consurgent principes: ⁊
adorabunt dñm d̾m tuum. ⁊ scm̃ ꝓfrł: qr glorificabit te.¬
Hanc ergo uisionem seruus dei. cum ante ꝓfectionem
illam longe uidisset certum tenebat animo. dei se imꝑio
ad partes illas incitari. Et maxime in u̾bo quo dictum
ẽ. audite insule: quia omnis fere patria illa. iñ insulis ẽ
constituta. Et qd̃ subiunctum ẽ: eris illis in salutem usq
ad extremum t̾re. quia finis mundi in aquilonis partib
in sueonum coniacet regionib. Deniq etiam u̾bum qͥd̃
de ꝓph̃a iheremia in finem commutatum ẽ ÷ scilicet quia
glozificabit te: ardorem defiderii illi maximum nutriebat.
quia palmam margrii olim sibi ꝓmissam. hoc significare¬
iam dicti regis horici missum parit̾ ⁊ signũ secũ
habuit. Qui regis sueonum nomine oleph: patris sue
mandatum tale intimari iussit seruum dei qui ex parte

Expanded text:
extremum terrae. Reges videbunt, et consurgent principes, et extremum terrae. Reges videbunt, et consurgent principes, et adorabunt dominum Deum tuumHanc ergo visionem servus Dei cum ante profectionem illam longe vidisset, certum tenebat animo, Dei se imperio ad partes illas incitari; et maxime in verbo quod dictum est illi: Audite, insulae, quia omnis fere patria illa in insulis est constitua. Et quod subjunctum est: Eris illis in salutem usque ad extremum terrae, quia finis mundi in Aquilonis partibus in Sueonum conjacet regionibus. Denique verbum, quod cum propheta Jeremia in fine commutatum est, scilicet, quia glorificabit te, ardorem desiderii, illi maximum nutriebat, quia palmam mariam dicti regis Horici missum pariter et signum secum habuit. Qui regi Sueonum nomine Olef partis suae mandatum tale intimari iussit: servum Dei, qui ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
ille non int̾rogatus a me annuntiau̾it michi que sunt in
animo meo. tunc u̾um illum ꝓpham comprobabo. Ad quã¬
dam ergo ꝑueniens mansionem clarissimam ⁊ speciosissimã.
uidit eum ibi in solio suo sedentem. ⁊ statim recognouit. Ille
quoq confestim ꝓnuntians intentus in enm dicere cepit.
Audite insule ⁊ attendite ppłĩ delonge. Dñs ab ut̾o uoca¬
uit te: de uentre matris tue recordatus ẽ nominis tui. Et
posuit os tuum quasi gladium acutum in umbra manuᷤᷤ
sue ꝓtexit te: ⁊ posuit te sicut sagutam electam: In faret᷑
sua abscondit te: ⁊ dixit tibi. Seruus m̃s es tu: quia in
te gloriabor. Quo dicto: extento brachio. manum dext̾am
ad eum cepit erigere. Ille autem hoc uiso. ad genua eius
accessit. sperans eum seuelle bñdicere. At ille subuinxit.
Et nunc hec dicit tibi dñs. formans te ex ut̾o seruum sibi.
Dedi te in lucem gentium. ut sis illis in salutem usq ad

Expanded text:
'ille non interrogatus a me annunciaverit mihi quae sunt in 'ille non interrogatus a me annunciaverit mihi quae sunt in animo meo, tunc verum illum prophetam comprobabo'. Ad quandam ergo perveniens mansionem clarissimam et speciosissimam, vidit eum ibi in solio suo sedentem, et statim recognovit. Ille quoque confestim pronuncians, intentus in eum, dicere coepit: 'Audite insulae, et attendite populi de longe. Dominus ab utero vocavit te, de ventre matris tuae recordatus est nominis tui. Et posuit ós tuum quasi gladium acutum, in umbra manus suae protexit te, et posuit te sicut sagittam electam; in faretra sua abscondit te, et dixit tibi: „Servus meus es tu, quia in te gloriabor“. Quo dicto, extento brachio manum dexteram ad eum coepit erigere. Ille autem, hoc viso, ad genua eius accessit, sperans eum se velle benedicere. At ille subiunxit: 'Et nunc haec dicit tibi Dominus, formans te ex utero servum sibi: „Dedi te in lucem gentium, ut sis illis in salutem usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ei quod ꝓ ipso itinere sicut erat ualde esset sollicitus. ⁊ ui¬
debatur ei qd̃ ad quenidam deueniret locum. In quo erat
structura edificiorum magna. ⁊ mansiones diu̾se. Ubi
quidam ei obuius factus. locutus ẽ ad euni dicens. De iti¬
nere qͦd̃ sollicitaris. ⁊ de hiis que sunt in corde tuo. ne supra
modum contristeris. quia hic quidam ẽ ꝓph̃a. qui te dehiiᷤ
ominib certum reddet. Et. ne aliqua menti tue suꝑ eo
incideat dubitatio. dicam tibi quis sit ille ꝓphã. Albas qͦn¬
dam clarissimus adalardus. ipse nunc est ꝓph̃a ad te a dño
missus. qui tibi ea que ꝓuentura sunt anniuntiabit. Quo
ille audito exhilaratus animo. iuisus ẽ illi respondisse. Po¬
mine: ubi m̃ueniam eum: Et ille. Tuo inquit labore in¬
uenies eum. nec ẽ licitum cuiquam eum tibi insinuare.
linc uisum ẽ ei qd̃ iret ꝑ circuitum mansionũ ip̃m
querendo. ⁊ parit̾ in mente sua tractaret. Si inquit

Expanded text:
ei, quod pro ipso itinere, sicut erat, valde esset sollicitus, et viei, quod pro ipso itinere, sicut erat, valde esset sollicitus, et videbatur ei, quod ad quendam veniret locum, in quo erat structura aedificiorum magna et mansiones diversae. Ubi quidam ei obvius factus, locutus est ad eum dicens: 'De itinere quod sollicitaris et de his quae sunt in corde tuo ne supra modum contristeris, quia hic quidam est propheta, qui te de his omnibus certum reddet. Et ne aliqua menti tuae super eo insideat dubitatio, dicam tibi, quis sit ille propheta. Abbas quondam clarissimus Adalhardus ipse nunc est propheta ad te a Domino missus, qui tibi ea quae proventura sunt annuntiabit'. Quo ille audito exhilaratus animo, visus est illi respondisse: ' Domine, ubi inveniam eum?' Et ille: 'Tuo', inquit, 'labore invenies eum, nec est licitum cuiquam eum tibi insinuare'. unc visum est ei, quod iret per circuitum mansionum ipsum quaerendo et pariter in mente sua tractaret. 'Si', inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
tissimi regis uen̾unt ludouici. causamq huiuscemodi ei
retulerunt. atq ut eius licentia ita fieri ꝑmitt̾etur exora¬
bant. Qui sciscitans utrum ipsi in hac uoluntate concor¬
des fuissent. responsum a uen̾abili Gauzberto pontifice ta¬
le accepit. in dei inquit seruitio nos semꝑ concordes ⁊ fui¬
mus ⁊ sumus. ⁊ istud unanimo consensu. ita fieri cupimꝰ
Itaq serenissimus rex in d̃i causa semꝑ uoluntarius scd̾m
qd̃ int̾ eos conuenerat. legationem hanc ꝓ xp̃ri nomine
pastori nr̃o inuunxit religiosissimo. sue quoq partis sicuti
⁊ pat̾ eius fecerat. ad regem sueonum : maudata ei cõmittẽs.
Gitur deuotissimus pat̾ nr̃. ad hoc it̾ p̾parare se cepit. et
ut quã totius hoc expleret. feruentioꝵi incitabatur sp̃u.
Si quidem ⁊ hoc celitus sibi iniunctum credebat. uisione
quadam imbutus. quam ante p̾uiderat. Uisum namq ẽ

Expanded text:
tissimi regis venerunt Hludowici causamque huiuscemodi ei tissimi regis venerunt Hludowici causamque huiuscemodi ei retulerunt, atque, ut eius licentia ita fieri permitteretur, exorabant. Qui sciscitans, utrum ipsi in hac voluntate concordes fuissent, responsum a venerabili Gauzberto pontifice tale accepit: 'In Dei', inquit, 'servitio nos semper concordes et fuimus et sumus, et istud unanimo consensu ita fieri cupimus'. Itaque serenissimus rex, in Dei causa semper voluntarius, secundum quod inter eos convenerat legationem hanc pro Christi nomine pastori nostro iniunxit religiosissimo, suae quoque partis, sicuti et pater eius fecerat, ad regem Sueonum mandata ei committens. Igitur devotissimus pater noster ad hoc iter praeparare se coepit, et, ut quantotius hoc expleret, ferventiori incitabatur spiritu. Siquidem et hoc caelitus sibi iniunctum credebat, visione quadam imbutus, quam ante praeviderat. Visum namque est
Abbreviated transcription (Latin):
quoq petitionem eius suspiciens: Ita feꝑ omĩa facturum ꝓ¬
berto pontifice de hoc ipso tractare. necessarium ẽe dicens ut
it̾um ꝓbaretur. si forte gens illa diuinitus. admonita fac̃¬
dotes secum man̾e pat̾etur. ne fides xp̃ri illis in partib cep¬
ta. corum negligentia aliquo modo deꝑiret. Predictus u̾o
pontifex gaubertus. qui ⁊ symon: se uide expulsum. tursus lo¬
cum illum repet̾e non ausum respondit. nec id ualde ꝓficuũ
fore posse. Inmo magis ꝑiculosum. si denuo priorum remi¬
niscentes. aliquid ꝑturbationis circa eum excitarent. Sibi
magis congruum usderi. at ille ĩret qui hanc legationem
prio susceꝑat. quiq benigne ibi habitus fuerat. Iͥpse u̾o cũ
eo nepotem suum mitteret. qui ibi si locus p̾dicandi uiueni¬
retur remaneret. ⁊ sacerdotali apud eos officio fungeretur.
Hoc itaq ratum int̾ se decernentes. coram p̾sentia clemen¬

Expanded text:
quoque petitionem eius suscipiens, ita se per omnia facturum pquoque petitionem eius suscipiens, ita se per omnia facturum pepit Gauzberto pontifice de hoc ipso tractare, necessarium esse dicens, ut iterum probaretur, si forte gens illa divinitus admonita sacerdotes secum manere pateretur, ne fides Christi illis in partibus coepta eorum neglegentia aliquo modo deperiret. Praedictus vero pontifex Gauzbertus, qui et Symon, se inde expulsum rursus locum illum repetere non ausum respondit, nec id valde proficuum fore posse, immo magis periculosum, si denuo priorum reminiscentes aliquid perturbationis circa eum excitarent; sibi magis congruum videri, ut ille iret, qui hanc legationem primo susceperat quique benigne ibi habitus fuerat, ipse vero cum eo nepotem suum mitteret, qui ibi, si locus praedicandi inveniretur, remaneret et sacerdotali apud eos officio fungeretur. Hoc itaque ratum inter se decernentes, coram praesentia clemen
Abbreviated transcription (Latin):
sibi bonum diiuidicantes. ut in fine uite sue baptizarent᷑.
quatinus purificati lauachro salutari. puri ⁊ immacłati.
uite et̾ne ianuas absq aliqua recardatione intrarent.
Multi quoq apud eos infirmitatib detenti. cum se frustͣ
ydolis ꝓ salute sua sacrificasse uiderent. ⁊ a propinquis siuiᷤᷤ
desꝑarentur. ad dñi miscd̃iam confugientes. xprianos se fieri
deuouebant. Cumq accito sacerdote baptisii grãm ꝑcepis¬
sent. statim incolumes diuma largitate fiebant. Sicq cre¬
uit in eodem loco dei miseratio: ⁊ ad fidem dñi ppłi conu̾sa
Nter hec u̾o dñs ⁊ pat̾ ñr̃ anscharius ¶ est multitudo.
etiam ꝓ gente sueonum. eo qd̃ sacerdotis tunc p̾sentia deso¬
lati essent. uinuo condolens affectu. a p̾fato poscere cepit rege
horico sibi in omnib familiarissimo. uti suo auxilio. fines
illius regni pet̾e posset. Qui cum maxima beniuolentia hãc

Expanded text:
sibi bonum diiudicantes, ut in fine vitae suae baptizarentur, sibi bonum diiudicantes, ut in fine vitae suae baptizarentur, quatinus purificati lavacro salutari, puri et inmaculati vitae aeternae ianuas absque aliqua retardatione intrarent. Multi quoque apud eos infirmitatibus detenti, cum se frustra idolis pro salute sua sacrificasse viderent et a propinquis suis desperarentur, ad Domini misericordiam confugientes, christianos se fieri devovebant. Cumque accito sacerdote baptismi gratiam percepissent, statim incolumes gratia divina largiente fiebant. Sicque crevit in eodem loco Dei miseratio, et ad fidem Domini populi conversanter haec vero dominus et pater noster Anskarius etiam pro gente Sueonum, eo quod sacerdotis tunc praesentia desolati essent, nimio condolens affectu, a praefato poscere coepit rege Horico sibi in omnibus familiarissimo, uti suo auxilio fines illius regni petere posset. Qui cum maxima benivolentia hanc
Abbreviated transcription (Latin):
ibi antea erant xpristiani qui uel indorstado uel in hãma¬
burg baptizati fuerant. quorum quidam primores ipsiꝰ
uici habebantur. ⁊ gaudebant facultatem sibi datam. xp̃ri¬
anitatem suam obferuandi. Quorum exemplo multt quoq
alii. ⁊ uiri ⁊ femine: relicta suꝑstitiosa ydolorum cultura.
ad fidem dm̃ conu̾si baptizabantur. fãctumq gaudium
magnum in ipso loco. ita ut etiam. gentis huius homineᷤᷤ
abq ullo pauore. ⁊ qd̃ antea nõ licebat. ⁊ negotiatores
tam huic quam ex dorstado uicum ipsum libere expet̾ent.
⁊ hac occasione facultas totius boni inibi exuberaret. Et
cum multi inibi baptizati suꝑuixerint innum̾abilis tam̃
albatorum multitudo exinde ad regna conscendit celorum
Quia libent̾ quidem signaculum crucis recipiebant. ut ca¬
thetumini fierent quo eis eccl̃iam ingredi ⁊ facris officiĩs
int̾esse liceret. baptisii tamen ꝑceptionem differebant. hoc

Expanded text:
ibi antea erant christiani, qui vel in Dorstado vel in Hammaibi antea erant christiani, qui vel in Dorstado vel in Hammaburg baptizati fuerant, quorum quidam primores ipsius vici habebantur, et gaudebant facultatem sibi datam christianitatem suam observandi. Quorum exemplo multi quoque alii et viri et feminae, relicta superstitiosa idolorum cultura, ad fidem Domini conversi baptizabantur. Factumque est gaudium magnum in ipso loco, ita ut etiam gentis huius homines absque ullo pavore, quod antea non licebat, et negotiatores tam hinc quam ex Dorstado locum ipsum libere expeterent, et hac occasione facultas totius boni inibi exuberaret. Et cum multi inibi baptizati supervixerint, innumerabilis tamen albatorum multitudo exinde ad regna conscendit caelorum. Quia libenter quidem signaculum crucis recipiebant, ut catecumini fierent, quo eis ecclesiam ingredi et sacris officiis interesse liceret, baptismi tamen perceptionem differebant, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
fieret xprĩanus. Ille quoq omnia que ei ex diuina inti¬
mabat scriptura benigne audiebat. ⁊ bona prorsus ac u̾e
salutaria esse laudabat. seq hiis plurimum delectari ac
beniuolentiam. qd̃ ei gratissimum foret. ut in regno suo
ercłiam sieri ꝑmitt̾et. ubi sacerdos omui tempore presens
adesset. ⁊ u̾bi diuini semina ac baptisii grãm quibusq
suscipere uolentib traderet. Quod ille benignissimo cõces¬
sit affectu. ⁊ in portu quodant regni sui ad hoc aptissimo.
⁊ huic regioni ꝓximo scleasimich uocato. ubi ex omni par¬
te conuentus fiebat negotiatorum eccl̃iam illi fabricare
ꝑmisit. tribuens locum in quo presbit̾ maneret. data parit̾
licentia. ut quicumq uellet in regno suo fieret xpuanus.
ac ergo dominus ep̃s nr̃ accepta licentia. statim qd̵̃¬
D
diu desiderau̾at ꝑfecit. Et constituto ibi pb̃ro gr̃a
dei in eodem loco fructuosius crescere cepit. Multi namq

Expanded text:
fieret christianus. Ille quoque omnia, quae ei ex divina intifieret christianus. Ille quoque omnia, quae ei ex divina intimabat scriptura, benigne audiebat et bona prorsus ac vere salutaria esse laudabat, seque his plurimum delectari ac benivolentiam, quod ei gratissimum foret, ut in regno suo ecclesiam fieri permitteret, ubi sacerdos omni tempore praesens adesset et verbi divini semina ac baptismi gratiam quibusque suscipere volentibus traderet. Quod ille benignissimo concessit affectu et in portu quodam regni sui ad hoc aptissimo et huic regioni proximo Sliaswich vocato, ubi ex omni parte conventus fiebat negotiatorum, ecclesiam illi fabricare permisit, tribuens locum in quo presbiter maneret; data pariter licentia, ut quicumque vellet in regno suo fieret christianus. Hac ergo domnus episcopus noster accepta licentia, statim quod diu desideraverat perfecit. Et constituto ibi presbitero, gratia Dei in eodem loco fructuosius crescere coepit. Multi namque
Abbreviated transcription (Latin):
bat danorum. ⁊ iun̾b eum ac quibuscumq pot̾at obsequiis
conciliaro studuit: ut sua licentia. predicationis officio ĩ regno
eius frui ualeret. Aliquotiens namq regia etiam legatione
ad eum mittebatur. ⁊ que ad federa pacis. ⁊ utriusi regni
utilitatem ꝑtinebant. strenue ⁊ fidelit̾ ꝑagebat. Qua de ue
cognita fide ⁊ bonitate scĩ uiri. predictus horicus rex młto
eum affectu cepit uen̾ari. ⁊ libent̾ eius consilio uti. ac fa¬
nuliarisstinum in om̃ib habere ita ut etiam int̾ secreta
sua. dum de negotiis regni cum conciliariis suis tractaret
ipsi liceret int̾esse. Ea quoq qua int̾ ppłm huius t̾re. uidel
saxonum ac regnum ipsus causa federis debebant constitui
non alit̾ nisi fide illius uolebat firmari. hoc sibi dicens om¬
nino fidissimum ẽẽ. qd̃ ille ei ⁊ laudasset ⁊ spopondisset. Hac
itaq familiaritate potitus cepit etiam illi ꝑsuadere ut

Expanded text:
bat Danorum, et muneribus eum ac quibuscumque poterat obsequiis bat Danorum, et muneribus eum ac quibuscumque poterat obsequiis conciliare studuit, ut sua licentia praedicationis officio in regno eius frui valeret. Aliquotiens namque regia etiam legatione ad eum mittebatur, et quae ad foedera pacis et utriusque regni utilitatem pertinebant strenue et fideliter peragebat. Qua de re cognita fide et bonitate sancti viri, praedictus Horicus rex multo eum affectu coepit venerari et libenter eius consilio uti ac familiarissimum in omnibus habere, ita ut etiam inter secreta sua, dum de negotiis regni cum consiliariis suis tractaret, ipsi liceret interesse. Ea quoque, quae inter populum huius terrae, videlicet Saxonum, ac regnum ipsius causa foederis debebant constitui, non aliter nisi fide illius volebat firmari, hoc sibi dicens omnino fidissimum esse, quod ille ei et laudasset et spopondisset. Hac itaque familiaritate potitus, coepit etiam illi persuadere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tem. anathematis muchrone ꝑcutimus. atq perpetue ultio¬
uis reum. dyabolica forte dampnamus. ut culmen apłicum
more predecessorum nr̃orum. causamq dei pio affectu zelan¬
tes ab adu̾sis huic inde partib tutius mnuniamur. Hiis itaꝙ
decretis atꝙꝑ institutionib pape scĩssumm nicholai. brenretisis
eccłia adiuncta ⁊ unita sedi hãmaburgensi. que prius metro¬
polis constituta fucrat. facta ẽ archiepiscopalis.
erum quia de dyoceseos illius ratione ita firmata.
hec preocupando diximus. multum enim temꝑis fuit
ex quo sedem illam gubnandam suscepit. priusquam aucto¬
ritate apłica firmaretur. ad ea que ppĩs gesta sunt redeamꝰ.
Namq suscepta bremensi parrochia. it̾um spn cepit fernere
intimo. quia iam tunc quid daret habebat. siquid posset in
partib danorum ꝓ xpũ e laborare nomine. Unde frequen¬
tius ori cum adire. qui tunc folus monarchiam regnt tene¬

Expanded text:
tem anathematis mucrone percutimus atque perpetuae ultiotem anathematis mucrone percutimus atque perpetuae ultionis reum diabolica sorte damnamus. Ut culmen apostolicum more praedecessorum nostrorum causamque Dei pio affectu zelantes ab adversis hinc inde partibus tutius muniamus. His itaque decretis atque institutionibus papae sanctissimi Nicolai Bremensis ecclesia adiuncta et unita sedi Hammaburgensi, quae prius metropolis constituta fuerat, facta est archiepiscopalis. 24. Verum quia de dioeceseos illius ratione ita firmata aec praeoccupando diximus – multum enim temporis fuit, ex quo sedem illam gubernandam suscepit, priusquam auctoritate apostolica firmaretur –, ad ea quae prius gesta sunt redeamus. Namque, suscepta Bremensi parroechia, iterum spiritu fervere coepit intimo, quia iam tunc quid daret habebat, si quid posset in partibus Danorum pro Christi elaborare nomine. Unde frequentius Horicum adire, qui tunc solus monarchiam regni tene
Abbreviated transcription (Latin):
duas s unam ẽe ⁊ uocari. subdiq sedi que pre decessoris nr̃i
decreto. archiepiscopali ẽ munere sublimata. restituta dum¬
tarat debremensis eccł̃ie reb episcopatui ferdensi. parte inde
ante abbata. nullus u̾o archiep̃s colomiensis: ullã sibi dem̃¬
ceps in eadem dyocesi uindicet potestatem. Quinimmo et
ipsi ⁊ omnib omnino suademus u̾e religionis cultorib ut
sacra hac legatione fungentib. adutono ⁊ solatio sint. qͣ¬
tinus gr̃a huius bñficii plenam mercedem reciꝑe m̾eantur
ab eo qui dixit. ite docete omnes gentes. ⁊ quicumq receꝑit
uos: me recipit. Itaq omnia a dilecto filio nr̃o rege ludonico
ad hoc deo dignum officium deputata. nr̃a etiam pia eius
uota auctoritate firmamus. Et quia castis pret̾itoꝵ nos cau¬
tos faciunt in futurum omnem quoq adu̾santem uel contͦ¬
dicentem. atꝙ piis nr̃is hiis studiis quolibet modo insidian¬

Expanded text:
duas, sed imam esse et vocari subdique sedi, quae praedecessoris nostri duas, sed imam esse et vocari subdique sedi, quae praedecessoris nostri decreto archiepiscopali est munere sublimata, restituta dumtaxat de Bremensis ecclesiae rebus episcopatui Ferdensi parte inde ante ablata. Nullus vero archiepiscopus Coloniensis ullam sibi deinceps in eadem dioecesi vindicet potestatem. Quin immo et ipsi et omnibus omnino suademus verae religionis cultoribus, ut sacra hac legatione fungentibus adiutorio et solacio sint. Quatinus huius gratia beneficii plenam mercedem recipere mereantur ab eo qui dixit: 'Ite, docete omnes gentes, et quicumque receperit vos, me recipit'. Itaque omnia a dilecto filio nostro rege Hludowico ad hoc Deo dignum officium deputata nostra etiam pia eius vota auctoritate firmamus. Et quia casus praeteritorum nos cautos faciunt in futurum, omnem quoque adversantem vel contradicentem atque piis nostris his studiis quolibet modo insidian
Abbreviated transcription (Latin):
chiepiscopali imniretur ac subcederetur sedi. nr̃o hoc uotum ro¬
binante decreto. Unde ꝑ sepe nominatum uen̾abilem missum
salomonem uidelicet constantie ciuutatis ep̃m nob̃ hoc rela¬
tum ẽ confirmandum. ac postulatum ẽ nr̃a auctoritate robo¬
randum. Nos igitur id subtili perpendentes exanime. animad¬
u̾timus ꝓpt̾ instantem necessitatem ⁊ animarum lucra in gen¬
tib demonstrata utile fore. Omnia enim que ppoficua ecclie
ꝓbantur existece: ⁊ diuinis nõ resultant precessionib licita ⁊
facrenda cẽ nõ dubitamus. maxime intam nouelle xpñani¬
tatis plantatione: in qua uarii solent euentus contingere.
uamoluem auctoritate ommupotentis dei ⁊ beatorum
apłarum petri ⁊ pauli ⁊ hoc nr̃o decreto decernimus
scd̃m reuerentissimi regis ludouici notum. ipsas predictas
dyoceses. hãmaburgensem scilicet ⁊ bremensem. nõ deinceps

Expanded text:
chiepiscopali uniretur ac subderetur sedi, nostro hoc votum rochiepiscopali uniretur ac subderetur sedi, nostro hoc votum roborante decreto. Unde per saepe nominatum venerabilem missum, Salomonem videlicet Constantiae civitatis episcopum, nobis hoc relatum est confirmandum ac postulatum est nostra auctoritate roborandum. Nos igitur id subtili perpendentes examine, animadvertimus, propter instantem necessitatem et animarum lucra in gentibus demonstrata utile fore. Omnia enim quae proficua ecclesiae probantur existere et divinis non resultant praeceptionibus licita et facienda esse non dubitamus, maxime in tam novellae christianitatis plantatione, in qua varii solent eventus contingere. Quam ob rem auctoritate omnipotentis Dei et beatorum apostolorum Petri et Pauli et hoc nostro decreto decernimus secundum reverentissimi regis Hludowici votum, ipsas praedictas dioeceses, Hammaburgensem scilicet et Bremensem, non deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ appellatur turholt: ut potẽ quod post partionem. int̾. frẽs
suos in regno suo coniacere uidebante. setim i occidentali fran¬
cia. quo illic genitor suus ad supplementum ⁊ uictum episcopo
⁊ dericis eius dederat. ceꝑe sicut fertur omnes ministri altaris
recedere. Deficientib quippe necessariis sumptib. ab ipsis reces¬
serunt gentib. ⁊ eadem ad gentes legatio. ꝑ huiusmodi factũ
defecit. Ipsa quoq metropolis hãmaburg. pene deserta facta
ẽ. Igitur dum hec agerentur: mortuuis est dyoceseos brem̃siꝰ
ep̃s. que huic contigua ẽe dicitur. Cumq sepe dictus rex ⁊ hãc
Dyocesim uacantem. ⁊ illam nouellam institutionem cerneret
deficientem. insuꝑ ⁊ ultraq hanc eccl̃iam dei ꝑmittente occulto
iudicio ꝑ barbarorum seuitiam ad modum attenuatam. q̃ re¬
re cepit qualit̾ predicta bremensis eccł̃ia. predicte nouelle ar¬

Expanded text:
quod appellatur Turholt, utpote quod post partitionem inter fratres quod appellatur Turholt, utpote quod post partitionem inter fratres suos in regno suo coniacere videbatur, situm in occidentali Francia, quod illic genitor suus ad supplementum et victum episcopo et clericis eius dederat, coepere, sicut fertur, omnes ministri altaris recedere. Deficientibus quippe necessariis sumptibus, ab ipsis recesserunt gentibus, et eadem ad gentes legatio per huiusmodi factum defecit. Ipsa quoque metropolis Hammaburg pene deserta facta est. Igitur dum haec agerentur, mortuus est dioecesis Bremensis episcopus, quae huic contigua esse dicitur. Cumque saepe dictus rex et hanc dioecesin vacantem et illam novellam institutionem cerneret deficientem, insuper et utramque hanc ecclesiam, Dei permittente occulto iudicio, per barbarorum saevitiam admodum attenuatam, quaerere coepit, qualiter praedicta Bremensis ecclesia praedictae novellae ar
Abbreviated transcription (Latin):
quaui etiam pallii datione. more p̾decessoꝵ nr̃oꝵ roborare de¬
coeuimus. quatinus tanta fundatus auctoritate p̾nomina¬
tus anscharius primus nordalbingorum archiep̃s ⁊ post
ipsum successores eius lucrandis plebib insistentes adu̾suᷤ
temptamenta dyaboli ualidiores existant. Ipsumq filium nr̃m
iam dictum anscharium. legatum in omnib crecumquaq gẽ¬
tib suconum siue danorum. necnon etiam sclauoꝵ. uel in cet̾is
ubicumq illis in partib constitutis. diuina pietas ostium
aperuerit. publicam euͣngelizandi tribuimus auctortatem.
Ipsamq sedem. nordalbingoꝵ hãmaburg dictam in honore
dicatoris ep̃i post decessum crebro dicti anscharii archiepĩ ꝑfo
dici obtestatione statiumus:p .l.¬
erum quia karolus rex frat̾ sepedistr regis ludouici. post
discessum imꝑatoris pr̃s sui pie memorie lũdonici. ab¬
stulit a prenominato loco qui dicitur hãmaburge monasteriũ

Expanded text:
quam etiam pallii datione, more praedecessorum nostrorum roborare dequam etiam pallii datione, more praedecessorum nostrorum roborare decrevimus, quatenus tanta fundatus auctoritate praenominatus Anscharius primus Nordalbingorum archiepiscopus, et post ipsum successores ejutentationes diaboli validiores existant. Ipsumque filium nostrum, jam dictum Ansgarium, legatum in omnibus circumquaque gentibus Sueonum sive Danorum. necnon etiam Slavorum, vel in caeteris ubicunque illis in partibus constituis divina pietas ostium aperuerit, publicam Evangelizandi tribuimus potestatem & auctoritatem, ipsamque sedem Nordalbingorum Hammaburg dictam, in honoreaedicatoris Episcopi post decessum crebro divini obtestatione judicii statuimus. Verum quia Carolus rex, frater supradicti regis Ludovici, post decessum imperatoris patris sui, piae memoriae Ludovici, abstulit a praenominato loco, qui
Abbreviated transcription (Latin):
inspirante ꝓ lucrandis animab gentilium hanc consti¬
tutionem iustam esse decernens. uoluntatẽ regis nr̃i sua
diligentius ab eo elugubratam. manifestius aꝑire
possimus. u̾ba ipsius int̾ponere decreuimus. Cum enĩ cau¬
sam legationis eius. ⁊ cetera suꝑius comp̾hensa. plene et
breuit᷑ recapitulasset deniq subiunxit. Cnius de legatio¬
nis ⁊ anctoritatis ⁊ pallii acceptionis pagiia nobis ẽ
a filio nr̃o ludouico. ꝑ salomonem sanctissimum ep̃m desti¬
nata: iuxta moiem scẽ romane eccl̃ie bullata. Per cuiuꝰ
tenorem pagine hec ita fuisse comꝑimus. sicut pietas no¬
bis iam fati regis.ꝑ fĩdelem uirum̃ salomonem scil ep̃m
nr̃i sequentes Gregorii. omnemq ibi deo dignam staturam ꝓ¬
uidentiam agnoscentes. magnorum principum notum ludo¬
uici uidelicet d̾iue recordationis augusti. ⁊ equiuoci eiꝰ filii
excellentissimi regis. tam huius apłice auctoritatis precepto.

Expanded text:
inspirante pro lucrandis animabus gentilium hanc constiinspirante pro lucrandis animabus gentilium hanc constitutionem iustam esse decernens, voluntatem regis nostri sudiligentius ab eo elucubratam manifestius aperire possimus, verba ipsius interponere decrevimus. Cum enim causam legationis eius et cetera superius comprehensa plene et breviter recapitulasset, deinde subiunxit: Cuius delegationis et auctoritatis et pallii acceptionis pagina nobis est a filio nostro Hludowico per Salomonem sanctissimum episcopum destinata, iuxta morem sanctae Romanae ecclesiae bullata. Per cuius tenorem paginae haec ita fuisse comperimus, sicut pietas nobis iam fati regis per fidelem virum, Salomonem scilicet epnostri sequentes Gregorii omnemque ibi Deo dignam statutam providentiam agnoscentes, magnorum principum votum, Hludowici videlicet divae recordationis augusti et aequivoci eius filii excellentiss
Abbreviated transcription (Latin):
debere honorem sedis sue in aliquo minuere. postremo
tamen ⁊ psis regib. ⁊ cunctis simul ep̃is ibi aggrega¬
tis ꝓ hoc ipso eũm rogantib ⁊ omnino causa neresstan
id licitum fore dicentib respondit. si apłica auctoritate
firmaretur. ex se quoq ratum ẽe. Quo responso accepto.
cum etiam omnes suffraganei eius hec cadem consen¬
sissent. piissimus rex iam dictus ludonicus. cupiens ⁊
prĩs sui elemosinam in omnib augmentare. ⁊ qd̃ ipse
disposuerat ꝑ omnia ratum fieri reuerentissimum salo
monem constantie ciuitatis ep̃m. ꝓ hoc ipso ad sedem
direxit apłicam. Cum quo etiam dominus ⁊ pat̾ noster
anscharius quia ipse ꝑ se nõ pot̾at filium suum fratrem
nr̃m nordfridum misit presbit̾um. Qui officiosissime a
scĩssimo suscepti papa nicholas legationis sue manda¬
tum ei plane ⁊ dilucidere tulerunt. Qui prudent̾ ⁊ solli¬
cite ea que ab ipsis dicebantur mente ꝑtractans. ⁊ deo

Expanded text:
debere honorem sedis sui in aliquo minuere; postremo debere honorem sedis sui in aliquo minuere; postremo tamen, et ipsis regibus et cunctis simul episcopis ibi aggregatis pro hoc ipso eum rogantibus et omnino causa necessitatis id licitum fore dicentibus, respondit, si apostolica auctoritate firmaretur, ex se quoque ratum esse. Quo responso accepto, cum etiam omnes suffraganei eius haec eadem consensissent, piissimus rex iam dictus Hludowicus, cupiens et patris sui elemosinam in omnibus augmentare et quod ipse disposuerat per omnia ratum fieri, reverentimonem Constantiae civitatis episcopum pro hoc ipso ad sedem direxit apostolicam, cum quo etiam domnus et Pater noster Anscharius, quia ipse per se non poterat, filium suum fratrem nostrum Nordfridum misit presbyterum, qui officisanctissimo suscepti papa Nicolao, legationis suae mandatum ei plane et dilucide retulerunt. Qui prudenter et sollicite ea quae ab ipsis dicebantur mente pertractans et Deo
Abbreviated transcription (Latin):
quoq uualtgarii memorati ferdensis ep̃i uoluntate
suffraganea erat. eo tempore absꝙ bñdictione episco¬
pali degebat. Qd̃ quia diuturnum extitit. istud etiã
sine illius loci pontificis presentia necessario decernendũ
fuit. Postea tamen consecrato ad eundem locum uen̾a¬
bili presule gunthario. hoc ipsum dñs ⁊ pat̾ ñr̃ ei fug¬
gerere studuit. ut sua quoq auctoritate firmaretur.
cui tamen rei ipse ad modum contrarius extitit. Qua
de causa postmodum in uurmacia ciuitate positis du¬
ob regib ludonico scilicet ⁊ lothario. coram multa e¬
piscoporum utriusq regni frequentia. presente uen̾abili
pr̃e nr̃o hec eadem res exposita ẽ. Quod cum ab om̃ib
bene ita ordinatum probaretur. ut preditus quoq pon¬
tifer gunthaxius hoc ipsum sua auctoritate firmaret.
cuncti rogau̾unt. Qui primo quidem fortit̾ hiis re¬
niti cepit iustum non esse. multiplicit̾ asserens ut
sedes suffraganea. in archiepiscopalem itteretur. Nec se

Expanded text:
quoque Waldgarii memorati Ferdensis episcopi voluntsuffraganea erat, eo tempore absque benedictione episcopali degebat. Quod quia diuturnum extitit, istud etiam sine illius loci pontificis praesentia necessario decernendum fuit. Postea tamen, consecrato ad eundem locum venerabili praesule Gunthario, hoc ipsum, dominus et pater noster ei suggerere studuit, ut sua quoque auctoritate firmaretur. Cui tamen rei ipse admodum contrarius extitit. Qua de causa postmodum, in Vurmacia civitate positis duobus regibus, Hludowico scilicet et Hlothario, coram multa episcoporum utriusque regni frequentia, praesente venerabili patre nostro, haec eadem res exposita est. Quod cum ab omnibus bene ita ordinatum probaretur, ut praedictus pontifex Guntharius hoc ipsum sua auctoritate firmaret, cuncti rogaverunt. Qui primo quidem fortiter his reniti coepit, iustum non esse multipliciter asserens, ut sedes suffraganea in archiepiscopalem verteretur, nec se
Abbreviated transcription (Latin):
dhanc ergo sedem dñm ⁊ prẽm nr̃m sanctissimunt¬
auscharium predictus imꝑator. sollempnit̾ consecrari
fecit acchiepiscopuni ꝑ manus drogonis mettensis p̾sulis.
⁊ sumine scẽq palatine dignitatis tunc archi capellani.
astantib archiepĩs hebone remensi. hecti treuerensi. et ot¬
gario. magontiacensi: una cum plurimis aliis in cõuentu.
imꝑii presulib congregaris. assistentib quoꝙ ⁊ en consen¬
tientib ac parit̾ consecrantib helingaudo. ⁊ uulgerico. e¬
piscopis a quib iam dictas parroechie illius partes cõ-¬
mendatas ceꝑat. Et quia dyocesis illa ĩn ꝑiculosis fuerat
locis constituta. ne ꝓpt̾ barbarorum imnumentem. seuitiam
aliquomodo deꝑiret. ⁊ quia omnimodis parua erat. qnͣ¬
dam cellam in gallia turholt uocatam. ad eandem fedem
ꝑpetus seruituram eius legationi tradidit.

Expanded text:
Ad hanc ergo sedem dominum et patrem nostrum sanctissimuAd hanc ergo sedem dominum et patrem nostrum sanctissimunskarium praedictus imperator sollemniter consecrari fecit archiepiscopum per manus Drogonis Mettensis praesulis et summae sanctaeque palatinae dignitatis tunc archicappellani, astantibus archiepiscopis Ebone Remensi, Hetti Treverensi et Otgario Magonciacensi, una cum pluribus aliis in conventu imperii praesulibus congregatis, assistentibus quoque et consentientibus ac pariter consecrantibus Helmgaudo et Willerico episcopis, a quibus iam dictas parroechiae illius partes commendatas receperat. Et quia diocesis illa in periculosis locis fuerat constituta, ne propter barbarorum imminentem saevitiam aliquo modo deperiret, et quia omnimodis parva erat, quandam cellam in Gallia Turholt vocatam ad eandem sedem perpetuo servituram eius legationi tradidit.
Abbreviated transcription (Latin):
ost obitum itaq tante memorie augusti filio eiꝰ supͣ¬
dicto uidelicet imꝑatore ludouico in sede regni eius
collocato suggerentib quibusdam partem illam ꝓuintiẽ
que ultra albiam erat in duo diuisit. ⁊ duob uicinis
epĩs int̾im commendauit. Non enim satis attendit prĩs
sui suꝑ hoc constitutionem. aut certe omnimodis ignora¬
uit. Ista u̾o fc̃a occasione qua iam fides xͥ in partib danoꝵ
atq sueonum ꝑ grãm dĩ fructificare ceꝑat. cognito prĩs
siu uoto nequid eius studii imꝑfectum remaneret. una
cum consensu ep̃rum ac plurimo synodi conuentu in p̾¬
fata ultima saxonie regione trans albiam in ciuitate
hãmabursedem constituit archiepiscopalem. cui subiaceret
uniu̾sa nordalbingorum eccłia. ⁊ ad quam ꝑtinet omniũ
religionum aquilonalium potestas ad constituendos epõs
sĩue presbit̾os in illas partes. ꝓ xp̃ri nomine destinandos.

Expanded text:
st obitum itaque tantae memoriae augusti filio eius suprst obitum itaque tantae memoriae augusti filio eius supradicto, videlicet imperatore Hludowico, in sede regni eius collocato, suggerentibus quibusdam, partem illam provinciae, quae ultra Albiam erat, in duo divisit et duobus vicinis episcopis interim commendavit. Non enim satis attendit patris sui super hoc constitutionem, aut certe omnimodis ignoravit. Ista vero facta occasione, qua iam fides Christi in partibus Danorum atque Sueonum per gratiam Dei fructificare coeperat, cognito patris sui voto, ne quid eius studii inperfectum remaneret, una cum consensu episcoporum ac plurimo synodi conventu in praefata ultima Saxoniae regione trans Albiam in civitate Hammaburg sedem constituit archiepiscopalem, cui subiaceret universa Nordalbingorum ecclesia, et ad quam pertineret omnium regionum aquilonalium potestas ad constituendos episcopos sive presbiteros, in illas partes pro Christi nomine destinandos.
Abbreviated transcription (Latin):
instaret. quibusdam fidelib siuis referentib ei inno¬
tuit. qd̃ quando głose memorie pat̾ suus karolus. an¬
gustus omnem saxoniam ferro ꝑ domitã ⁊ iugo xp̃u sub¬
ditam ꝑ episcopatus diuisit. ultimam ꝑtem ipsuis ꝓuincie
que erat in aquilone ultra albiam nemini ep̃oꝵ tuendã
commnisit. s ad hoc resernare decreuit. ut ibi archiepisco¬
palem constitueret sedem. ex qua dñi gr̃a tribuente etiã
successio fidei xpũane mͥ exteras ꝓficeret nationes. Qua de
re primitiuam etiam ibi ecclłiam ꝑ quenidam ep̃m gallie
amalharium nomine consecrari fecit. postea quoq ipsã
parrochiam cuidam presbit̾o heridac nomine specialit̾
gubernandam commisit. nec ommnino uoluit. ut nicini
ep̃i. aliquid potestatis suꝑ eum locum haberent. Quem
etiam presbit̾um. consetrari disposuerat ep̃m. s uelocioꝵ
eius de hac luce transitus hos ne fieret imnpediuit.

Expanded text:
instaret, quibusdam fidelibus suis referentibus ei innoinstaret, quibusdam fidelibus suis referentibus ei innotuit, quod, quando gloriosae memoriae pater suus Karolus augustus omnem Saxoniam ferro perdomitam et iugo Christi subditam per episcopatus divisit, ultimam partem ipsius provintiae, quae erat in aquilone ultra Albiam, nemini episcoporum tuendam commisit, sed ad hoc reservare decrevit, ut ibi archiepiscopalem constitueret sedem, ex qua Domini gratia tribuente etiam successio fidei christianae in exteras proficeret nationes. Qua de re primitivam etiam ibi ecclesiam per quendam episcopum Galliae Amalharium nomine consecrari fecit. Postea quoque ipsam parroechiam cuidam presbitero Heridac nomine specialiter gubernandam commisit, nec omnino voluit, ut- vicini episcopi aliquid potestatis super eum locum haberent. Quem etiam presbiterum consecrari disposuerat episcopum, sed velocior eius de hac luce transitus hoc ne fieret impedivit.