comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõminuerit: ⁊ cȩtera fecerit quȩ scriptu¬
ra cõmemorat. Fleuit aut̃ fletu mag¬
no ꝓpt̃ ꝓmissionẽ dñi ad dauid: quã uide¬
bat in sua morte periturã. Co enĩ temꝑe
ezechias filios ñ babebat. Nam post mortẽ¬
eius manasses cũ duodecim eẽt. annorũ. re¬
gnare cepit in iuda. Ex quo ꝑspicuum est
post tciũ annũ concessȩ uitȩ. manassen ẽẽ.
generatũ. Ergo iste om̃is ẽ. fletus: quod
desꝑabat xp̃m de suo semine nasciturũ.
Alii asserunt quãuis scõs uiros morte t̾re¬
ri. ꝓpt̃ incertũ iudicii ⁊ ignorationẽ sen¬
tentiȩ dĩ: ꝗ sedẽ habituri sint. Simulq
fati questio soluit᷑. ac necessitatis uincula
atq causarũ : quod nequaquã dies mortiᷤ
singulis prestituta sit. sed uoluntate dei
& ignotis mortalib causis uł uiuat aliqͥs
uł moriat᷑. p̃sertim cũ istatuta nc̃ mor¬
tis necessitas differatur : ⁊ post mortẽ re¬

Expanded text:
comminuerit, et caetera fecerit, quae Scriptucomminuerit, et caetera fecerit, quae Scriptura commemorat; flevit autem fletu magno propter promissionem Domini ad David, quam videbat in sua morte perituram. Eo enim tempore Ezechias filios nejus Manasses, cum duodecim esset annorum, regnare coepit in Judaea. Ex quo perspicuum est, post tertium annum concessae vitae Manassen esse generatum. Ergo iste omnis est fletus, quod desperabat Christum de suo semine nasciturum. Alii asserunt, quamvis sanctos viros morte terreri, propter incertum judicii, et ignorationem sententiae Dei, quam sedem habituri sint. Simulque fati quaestio solvitur, ac necessitatis vincula atque causarum, quod nequaquam dies mortis singulis praestituta sit, sed voluntate Dei et ignotis mortalibus causis, vel vivat aliquis, vel moriatur: praesertim cum et statuta nunc mortis necessitas differatur, et post mortem re
Abbreviated transcription (Latin):
xta ieremiã ad cor suũ. qui cir id÷ pa¬
rietẽ cor appellat: ut tota m̃te dñm p̃¬
caretur. & ait. Obsecro dñe memento
quȩso quomͦ ambulauerĩ corã te in ueri¬
tate ⁊ in corde ꝑfecto: ⁊ qđ bonũ est in
oculis tuis fecerim. Audiensq se ẽẽ. mo¬
riturũ. non p̃catur uitã ⁊ annos pluri¬
mos: sed in dĩ iudicio qͥd uelit prȩstare
dimittit. Nouerat enĩ idcirco dõ placu¬
isse salomonẽ: qđ annos uitȩ ñ petierit
ampliores. Sed iturus ad dñm narrat
oꝑa sua : quomͦ ambulauerit coram eo in
ueritate ⁊ in corde ꝑfecto. Felix consci¬
entia: quȩ afflictionis tempore bonorũ
operũ recordat᷑. Beati enĩ mundo cor¬
de : qm̃ ipsi dm̃ uid ebunt. Et quomͦ
alibi scribit᷑ quis gloriatur castũ habe¬
re secor: Quod ita soluit᷑. ꝑfectionẽ cor¬
dis in eo nc̃ dici qđ idola destruxerit.
templi ualuas aperuerit. serpentẽ ȩneũ

Expanded text:
xta Jeremiam, ad cor suum; qui CIR , id est paxta Jeremiam, ad cor suum; qui CIR , id est parietem, cor appellatemento, quaeso, quomodo ambulaverim coram te in veritate, et in corde perfecto, et quod bonum est in oculis tuis fecerim. Audiensque se esse moriturum, non precatur vitam et annos plurimos, sed in Dei judicio quid velit praestare, dimittit. Noverat enim idcirco Deo placuisse Salomonem, quod annos vitae non petierit ampliores; sed iturus ad Dominum, narrat opera sua, quomodo ambulaverit coram eo in veritate et in corde perfecto. Felix conscientia, quae afflictionioperum recordatur. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt ; et quomodo alibi scribitur: Quis gloriabitur purum habere se cor? Quod sic ita solvitur, perfectionem cordis in eo nunc dici, quod idola destruxerit templi, valvas aperuerit, serpentem aeneum
Abbreviated transcription (Latin):
& dixit. Obsecro dñe mem̃to quęso quomͦ
ambulauerim corã te inueritate. ⁊ in
corde ꝑfecto: ⁊ quod bonũ est in oculis
tuis fecerim. Fleuitq ez echias fletu mag¬
no. Quẽ diligit dñs corripit: & castigat
om̃em filiũ quẽ recipit. Ne eleuaretur
cor ez echie. post incredibiles triumphos &
demedia captiuitate uictoriã. infirmi¬
tate corporis uisitatur: ⁊audit se ẽẽ. mo¬
riturũ. ut conuersus ad dñm flectat sen
tentiã eius. Quod quidẽ un iona propħa
legimꝰ: ⁊i cõminationib contra dauid.
Quȩ dicunt᷑ futura nec facta sunt: ñ dõ
mutante sententiã. sed ꝓuocante huina¬
nũ genus ad notitiã sui. Dñs enĩ pęniteis
est suꝑ malitiis. Conuertitq ez echias fa¬
ciem suã ad parietẽ: quia ad templũ ire
non poterat. Ad parietẽ autẽ templi uix¬
ta quod salomon palatiũ extrusserat : uł
absolute ad parietẽ. ne lacrimas suas assi¬
dentib ostentare uideret᷑. Aut certe iu¬

Expanded text:
ento, quaeso, quomodo ambulaverim coram te in veritate, et in corde perfecto, et quod bonum est in oculis tuis fecerim: flevitque Ezechias fletu magno. Quem diligit Dominus, corripit, et castigat omnem filium quem recipit . Ne elevaretur cor Ezechiae post incredibiles triumphos, et de media captivitate victoriam, infirmitate corporis sui visitatur, et audit se esse moriturum, ut conversus ad Domtentiam ejus. Quod quidem et in Jona propheta legimus, et in comminationibus contra David quae dicuntur futura, nec facta sunt, non Deo mutante sententiam, sed provocante humanum genus ad notitiam sui. Dominus enim poenitens est super malitiis. Convertitque Ezechias faciem suam ad parietem, quia ad Templum ire non poterat. Ad parietem autem Templi, juxta quod Salomon palatium exstruxerat. Vel absolute ad parietem, ne lacrymas suas assidentibus ostentare videretur. Aut certe ju
Abbreviated transcription (Latin):
& blasphemantiũ ora constringã: ut nequa¬
quã ultra talia loqui audeas. Frenũq mni¬
tiam labiis tius. qđ tuã ferociã edomet:
teq reducat in assirios. Qua trans latione
& in psalmis contra impios scriptura abuti¬
tur. In freno ⁊ chamo inaxillas eorũ cons¬
⁊tringe qui ñ appropinquant ad te. Tibi
Iaut̃ hoc erit signũ. Comede hoc anno quȩ

Expanded text:
 blasphemantiam ora constringam, et nequaquam ultra talia loqui audeas: frenumque injiciam labiis tuis, quod tuam ferociam domet, et te reducat in Assyrios. Qua translatione et in Psalmis contra impios Scriptura abutitur: In freno et chamo maxillas eorum constringe, qui non appropinquant tibi . Tibi autem hoc erit signum: Com
Abbreviated transcription (Latin):
de infirmitate consurgens: ista conscrip¬
serit. Ex quo ñ oratio ẽ: sed gr̃arũ actio
pro beneficio qđ acceꝑat. Ego dixi in
dimidio dierũ meorũ: uadã ad portas
inferi. Quȩsiui residuũ annorũ meorũ.

Expanded text:
de infirmitate consurgens ista conscripde infirmitate consurgens ista conscripserit, ex quo non oratio est, sed gratiarum actio pro beneficio quod acceperat. Ego dixi in dimidio dierum meorum, vadam ad portas inferi: quaesivi residuum anno
Abbreviated transcription (Latin):
emdecade. ⁊ egdo ade uiuentibus ꝑ
resurrectionẽ xp̃i uitȩ spatia protelent᷑.
Solent scõrũ locorũ in hac ꝓruntia mon¬
stratores. intra conseptũ templi ostende¬
re gradus domꝰ ez echię uł achatp. quod
sol ꝑ eos descenderit: sed nũquã ego cre¬
dam. Non dico achar qͥ rex impiꝰ fuit
sed cuius libet regis iusti domũ fuisse in
templo dĩ: cũ salomon idcirco dm int̾
cȩtera offendisse dicatur. qđ in sublime
ȩdificauerit mello. unde atriũ templi
deambulans in turre palatu despicere
solitus sit. Scriptura ezechiȩ regis uidę
cũ egrotass&e ⁊ conualiusset de infirmi¬
tate sua. Lxxx. Oratio ezechiȩ regis uida:
quando languit. ⁊ surrex̃ de infirmitate
rationẽ posuer̃: cũ oratio thefellat dica¬
tur. ⁊ ñ mactha quȩ in p̃senti loco scribit᷑.
Alioquin sequent̃ diceret᷑ oratio. si de p̃¬
senti esset tempore: ⁊ ñ de p̃terito. Ma¬
nifestum ÷ enĩ qđ post redditã sanitatẽ

Expanded text:
hebdomade et ogdoade viventibus, hebdomade et ogdoade viventibus, resurrectionem Christi, vitae spatia protelentur. Solent sanctorum Locorum in hac provincia monstratores intra conseptum Templi ostendere gradus domus Ezechiae, vel Achaz, quod sol per eos descenderit. Sed numquam ego credam, non dico Achaz, qui rex impius fuit; sed cujuslibet regis justi domum fuisse in Templo Dei: cum Salomon idcirco Deum inter caetera offendisse dicatur, quod in sublime aedificaverit Mello, unde atrium Templi, deambulans in turre palatii, despicere solitus sit . Scriptura Ezechiae regis Judae cum aegrotasset et convaluisset de infirmitate sua. LXX. Oratio Ezechiae regis Judae quando languit, et surrexit de infirmitate rationem posuerint, cum oratio THEPHELLATH dicatur, et non MACHTHAR . quae in praesenti loco scribitur; alioquin consequenter diceretur oratio, si de praesenti esset tempore, et non de praeterito. Manifestum est enim, quod post redditam sanitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
no: ⁊ quod placitũ erat in oculis eius fe¬
cerat. Adiciunt᷑q quindecĩ anni ad ui¬
tã. quos ille ñ postulauerat: ⁊ insuꝑ ui¬
uente eo regni securitas reꝑmittitur.
Sin autẽ ut quidã putant in corpore o¬
ta illud qͦd dicitur reuertere anima me¬
a in requiem tuã. ⁊ in alio loco. educ de
carcere animã meã. optanda ẽ. mors
ut de carne lib̾emur. qͣuomͦ nunc dñs
donat ꝓ beneficio. ut qui liberandꝰ erat
adhuc quindecĩ annis uiuat in carcere:
Datur aut̃ signũ ut sol decem gradib re¬
uertatur: quos nos uixta sumachũ in
lineas ⁊ horologiũ uertimꝰ. qui gradus
intellexit in lineis: ut manifestiorẽ sensũ
legentib faceret. Siue ita erant exstruc¬
ti gradus arte inechanica: ut ꝑ singulos
umbra descendens. horarũ spatia t̃mi-
naret. Quod signũ ⁊ p̃sentis temporis &e
futuri typus erat: ut quomͦ sol reuerte¬
retur ad exordiũ sui. ita ⁊ ez echiȩ uita
ad detextos annos rediret: nobisq in

Expanded text:
oculis ejus fecerat. Adjiciuntur quindecim anni ad vitam, quos ille non postulaverat, et insuper vivente eo, regni securitas repromittitur. Sin autem, ut quidam putant, in corpore ta illud quod dicitur: Revertere, anima mea, in requiecarcere animam meam , optanda est mors ut de carcere liberemur, quomodo nunc Dominus donat pro beneficio ut qui liberandus erat adhuc quindecim annis vivat in carcere? Datur autem signum ut sol decem gradibus revertatur, quos nos juxta Symmachum in lineas et horologium vertimus, qui gradus intellexit in lineis, ut manifestiorem sensum legentibus faceret; sive ita erant exstructi gradus arte mathematica, ut per singulos umbra desnaret. Quod signum et praesentis temporis et futuri typus erat; ut quomodo sol reverteretur ad exordium sui; ita et Ezechiae vita ad detextos annos rediret; nobisque in
Abbreviated transcription (Latin):
nunc hostili uallant᷑ exercitu. ⁊ euasuros
se esse ñ credunt. tantã recipient rerum
om̃ium habundantiã ac felicitatẽ: ut in¬
star arboris alta radice fundata. pomis
densissimis impleant᷑. De ierłm enĩ ⁊ de¬

Expanded text:
nunc hostili vallantur exercitu, et evasuras nunc hostili vallantur exercitu, et evasuras se esse omnium abundantiam ac felicitatem, ut instar arboris alta radice fundatae, pomis densissimis impleantur. « Et quod
Abbreviated transcription (Latin):
phans ⁊ gratulabundꝰ incẽderet: contẽptor
ueri dĩ. in fano falsi nd̃minis trucidatur.
Nec angłi perit gladio qđ erat cõmune
cũ pluribus: sed parricidio filiorũ. Qui
cũ fugissent in t̾ram ararat᷑ qđ intelligi¬
tur armenie. successit in patris locum
asoraddon. quẽ scriptura testatur misis¬
se habitatores samarie ne terra maneret
inculta. Ararat̾ autẽ regio in armenia
campestris. ẽ. ꝑ quã araxases fluit incre
dibilis ubertatis ad radices tauri montis.
qui usq illuc extenditur. Ergo & arca
in qua liberatus ẽ. noe cũ liberis suis cessan¬
te diluuio. ñ ad montes generalit̃ arme¬
niȩ dilata ẽ. quȩ appellatur ararat sed
ad montes tauri altissimos. q̃ui ararat im¬
minent campis. IN dieb illis egro tauit
ezechias usq ad mortẽ: ⁊ intrauit ad eũ

Expanded text:
phans et gratulabundus incederet, contemptor phans et gratulabundus incederet, contemptor veri Dei in fano falsi  Al. sui numinis trucidatur: nec Angeli perit gladio, quod erat commune cum pluribus, sed parricidio filiorum. Qui cum fugissent in terram Ararat, quod intelligitur Armenia, successit in patris locum Asaraddon, quem Scriptura testatur misisse habitatores Samariam; ne terra maneret inculta. Ararat autem regio in Armenia campestris est, per quam Araxes fluit, incredibilis ubertatis ad radices Tauri montis, qui usque illuc extenditur. Ergo et arca in qua liberatus est Noe cum liberis suis cessante diluvio, non ad montes generaliter Armeniae delata est, quae appellantur Ararath. Sed ad montes Tauri altissimos, qui Ararath imminent campis. In diebus illis aegrotavit Ezechias usque ad mortem, et oravit Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
octoginta. quinq milia uiros fortissimo¬
rũ uirorũ. ab uno angelo una nocte cedu¬
ntur : ⁊ absq uulnerib occisorũ mors sȩ¬
ua discurrit: excludens corporib ani¬
mas dñi uoluntate. Suꝑ qͦ in para lẏpo¬
latorẽ. ⁊ principẽ exercitus regis assiri¬
orũ: reuersusq est cũ ignominia in t̾rã
suã. Qui id circo seruatus. ẽ. ut sciret po¬
tentiã dĩ. ⁊blasphemantia ora compͥme¬
ret: fieretq testis illiꝰ maiestatis. quem
paulo ante contẽpserat. Quod autẽ in¬
tulit ⁊ surrexer̃ mane. uł israhelitas
uł reliquos exercitus eius accipiamus:
licet in regũ scriptũ sit uolumine. qđ
cũ ipse rex diluculo surrexisset. uidit
om̃ia corpora mortuorũ. Pharao quoq
in decẽ aegipti seruat᷑ plagis: ut nouis¬
Cum enĩ reuersus ẽẽt. in niniue urbem
primã regni sui. iadoraret in templo
nesrach dm̃ suũ. quasi uictoriã de hos¬
tibus reportaret. delubrũ idoli sui trium¬

Expanded text:
octoginta quinque millia fortissimorum virorum ab uno angelo una nocte caeduntur, et absque vulneribus occisorum mors saeva discurrit, excludens corporibus animas, Domini voluntate. Super quo, in Paralipolatorem, et principem exercitus regis Assyriorum: reversusque est cum ignominia in terram suam . Qui idcirco servatus est, ut sciret potentiam Dei, et blasphemantia ora comprimeret: fieretque testis illius majestatis, quem paulo ante contempserat. Quod autem intulit: Et surrexerunt mane, vel Israelitas, vel reliquos exercitus ejus accipiamus: licet in Regum scriptum sit volumine, quod cum ipse rex diluculo surrexisset, vidit omnia corpora mortuorum . Pharao quoque in decem Aegypti servatur plagis, ut novisCum enim reversus esset in Niniven urbem primam regni sui, et adoraret in templo Nesrach Deum suum, quasi victoriam de hostibus reportaret, et delubrum idoli sui trium
Abbreviated transcription (Latin):
gem ȩchiopũ in auxiliũ. & una nocte ux¬
ta ierłm centũ octoginta quinq milia
exercitus assiriorũ pestilentia corruisse.
narrat hero dotus. ⁊ plenissime berosus
chaldaicȩ scriptor historiȩ: quorũ fides
de propriis libris petenda. ẽ. Et tu¬
lit er echias libros de manu nuntiorũ.
& legit eos. ⁊ ascendit in domũ dñi: &
expandit eos corã dño. & orauit ad dñm
dicens. Dñe exercituũ ds̃ isrł qui sedes
suꝑ cherubin. tu es ds̃ solus om̃ium reg

Expanded text:
gem Aethiopum in auxilium, et una nocte juxgem Aethiopum in auxilium, et una nocte juxta Jerusalem centum oexercitus Assyrii pestilentia corruisse narrat Herodotus, et plenissime Berosus Chaldaicae scriptor historiae, quorum fides de propriis libris petenda est. Et tulit Ezechias libros de manu nuntiorum et legit eos, et ascendit in domum Domini et expandit eos coram Domino, et oravit Dominum dicens: Domine exercituum Deus Israel, qui sedes super cherubim, tu es Deus solus
Abbreviated transcription (Latin):
ad obpugnandũ lobnã ire cognouerat:
ipse quoq sennacherib audiens tharachã
regẽ ȩthiopũ inferre sib bellũ occurrit
uenienti : ⁊ nichilominꝰ mittit nuntios ad
ez echiã ⁊ epistolas. ut quos necdũ uirib¬
cȩperat: sermone terreret. Et quomodo
popło dixerat. ñ decipiat uos ezechias :
eadẽ blaspbemia loquit᷑ ad regem. ñ te
decipiat ds̃ tuus. Ponitq exempla mai¬
orũ : qđ quomͦ cȩteras t̾ras non potuerins̃
liberare dii sui de manib eorũ. sic nec
ierli liberetur. In enumeratione autẽ
gentiũ cȩterarũ ponit ana. ⁊ aua. quas
conuinctionẽq &. id est u. int̾ duas gen¬
tes ane & aua lingua posuere bebrea.
ut ignorantib una gens uideatur aut
ciuitas. Manifesta transcurrimꝰ : ut in
dubiis immorem᷑. Pugnasse aut̃ senna¬
cherib regẽ assiriorũ contra egiptios. &
obsedisse pelusiũ. iamq extructis agge¬
rib urbe capienda uenisse tharacham re¬

Expanded text:
ad oppugnandam Lobnam ire cognoverat. ad oppugnandam Lobnam ire cognoverat. Ipse quoque Sennacherib audiens Taracham regem Aethiopum venienti, et nihilominus mittit nuntios ad Ezechiam et epistolas, ut quos necdum viribceperat, sermone terreret. Et quomodo populo dixerat: Non te decipiat Ezechias : eadem blasphemia loquitur ad regem: Non te decipiat Deus tuus . Ponitque exempla majorum, quod quomodo caeteras terras non potuerint liberare dii sui de manibus eorum: sic nec Jerusalem liberetur. In enumeratione autem gentium caeterarum ponit ANA et AVA , quas conjunctionemque, et, id est, vau inter duas gentes Ana et Ava, lingua posuere Hebraea, ut ignorantibus una gens videatur aut civitas. Manifesta transcurrimus, ut in dubiis immoremur. Pugnasse autem Sennacherib regem Assyriorum contra Aegyptios, et obsedisse Pelusium: jamque exstructis aggeribus urbi capiendae, venisse Taracham re
Abbreviated transcription (Latin):
toriȩ. Reuersus. ẽ. aut̃ rapsaces: ⁊̃ inuenit
regẽ assiriorũ p̃liantẽ aduersũ lobna.
Audierat enĩ quod ꝓfectus ẽẽt. de lachis.
Et audiuit de tharacha rege ethiopiȩ
dicentes. Egressus. ẽ. ut pugnet contrate.
Quod cũ audisset: misit nuntios ad eze¬
chiã dicens. Hȩc dicetis ez echiȩ regiuidȩ:
loquentes. Non te decipiat ds̃ tuus in quo
tu confidis dicens. ñ dabitur ierłm in manu
regis assiriorũ. Eece tu audisti om̃ia quȩ
fecerunt reges assiriorũ om̃ĩb terris quas
subuerter̃: & tu poteris liberari: Nunqͥd
eruer̃ eos dii gentiũ quos subuerter̃ pa-
tres mei. gorã. ⁊ aram. ⁊ reseph. & filios
eden qui erant in thalassar: Ubi est rex
emath.⁊ rex arfath. ⁊ rex urbis seffaruaun.
ana. & aua: Hisdẽ uerbis eadẽq senten¬
tia scriptũ est in regũ ⁊ dierũ uolumine.
quod rapsaces iuxta dñi uoluntatẽ. & ob¬
sidionẽ deseruerit ierłm. ⁊ ꝑ rexerit ad
dñm suũ. quẽ uel deserta uł capta lachis

Expanded text:
autem Rabsaces et invenit regem Assyriorum proeliantem adversus Lobna audierat enim quia profectus esset de Lachis et audivit de Tharaca rege Aethiopiae dicentes egressus est ut pugnet contra te quod cum audisset misit nuntios ad Ezechiam dicens haec dicetis Ezechiae regi Iudae loquentes non te decipiat Deus tuus in quo tu confidis dicens non dabitur Hierusalem in manu regis Assyriorum ecce tu audisti omnia quae fecerunt reges Assyriorum omnibus terris quas subverterunt et tu poteris liberari numquid etres mei Gozan et Aran et Reseph et filios Eden qui erant in Thalassar ubi est rex Emath et rex Arfad et rex urbis Seffarvaim Anea et Ava? Eisdem verbis eademque sententia scriptum est in Regum et Dierum volumine, quod Rabsaces juxta Domini voluntatem, obsidionem deseruerit Jerusalem, et perrexerit ad dominum suum, quem, vel deserta, vel capta Lachis,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ corruet in ea gladio. ut duo parit̃ eze
chias quȩ obtabat audiret: se obsidione
& periculo liberandũ. ⁊ inimicũ iratũq
regẽ in sua t̾ra esse moriturũ. Si quis
querit cur in libro ꝓphetiȩ historia q̃
in regũ ⁊ dierũ uoluminib scripta. ẽ.
mixta uideat᷑: consideret qđ historiȩ

Expanded text:
et corruat in ea gladio, ut duo pariter quae et corruat in ea gladio, ut duo pariter quae optabat Ezechias, audiret, se obsidione et periculo liberandum, et inimicum iratumque regem in sua terra esse moriturum. Si quis quaerat cur in libro Prophetiae, historia quae in Regum et Dierum voluminibus scripta est, mixta videatur, consideret quod histo
Abbreviated transcription (Latin):
Si quomͦ audiat dñs ds̃ tuus uerba rapsa¬
cis. Non enĩ audemꝰ dñm om̃ium. nr̃m do¬
minũ dicere. quo irascente tanta ꝑpetim᷑:
sed tuũ dicimꝰ dñm. & hanc habemꝰ ul¬
tionis fiduciã. qm̃ uiuens ds̃ blasphema¬
tur acultore idolorũ:⁊ exprobrauer̃ ser¬
monib quos audiuit dñs ds̃ tuus. Leua
ergo orationẽ nr̃am iacentẽ. non ꝓcuncto
poplo qui iã periit: sed ꝓ reliquiis qͥ ob¬
sidentur. Cumq uenissent serui regis ete¬
chiȩ ad isaiã: rursũ nom̃ ꝓpħȩ tacuit.
ut conceptã seruaret humilitatẽ: p̃ue¬
nit eos isaias. eodẽ sp̃u quo futura nosce¬
bat. etiã absentẽ regẽ audierat. ⁊ dicit
quid renuntiare deberent dñosuo: Hu¬
militati mixta fiducia conscientiȩ. Dici
uniuersa quȩ regi assiriorũ facturꝰ sũ.
ne meã iudear iactare potentiã : s qđ
dandus sit ei sp̃s non dĩ. sed aduersarius.
Auditoq nuntio reuertet᷑ ad t̾ram suã

Expanded text:
Si quomodo audiat Dominus Deus tuus verba RabsaSi quomodo audiat Dominus Deus tuus verba Rabsacis . Non enim audemus Dominum omnium, nostrum Dominum dicere, quo irascente tanta perpetimur; sed tuum dicimus Dominum. Et hanc habemus ultionis fiduciam: quoniam vivens Deus blasphematur a cultore idolorum mortuors tuus: Leva ergo orationem, nostram jacentem: non pro cuncto populo qui jam periit, sed pro reliquiis, quae obsidentur, cumque venissent servi regis Ezechiae ad Isaiam: rursum nomen Prophetae tacuit, ut coeptam servaret humilitatem. Praevenitque eos Isaias: eodem enim spiritu quo futura noscebat, etiam absentem regem audierat: et dicit quid respondere deberent Domino suo, humiliati in ista fiducia conscientiae. Diciteuniversa quae regi Assyriorum sim facturus, ne meam videar jactare potentiam; sed quod dandus sit ei spiritus non Dei, sed adversarius. Auditoque nuntio, revertatur ad terram suam,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ p̃positũ domꝰ. & sobnã scribã. ⁊ se¬
nes de sacerdotib misit cooꝑtos saccis
ad isaiã ꝓpħam filiũ amos. Hic quia
ipse de se isaias scribebat historiã non
se appellauit ꝓpħam. sed filiũ ꝓphȩ.
ib uero qͥa alter erat scriptor historiȩ.
ipsũ scribit ꝓpħam. Quod quidẽ de
matheo euangelista legimꝰ qđ ipse se¬
euangłistȩ nom̃ publicani tacuerint
& apłicam tantũ posuerint dignitatẽ.
&ẽ quod inconiunctionib apłorũ apud
se seds. apud alios primꝰ sit. Dixerutt̃q
inqͥt ad eũ. Hec dicit erechias: non rex
ñ t̾mens nompimꝑii. Dies tribulatio¬
nis ẽ. &correptionis && blasphemiȩ dies
hȩc. Tribulationis nr̃e. correcͥtionis dĩ: bla¬
sphemiȩ hostiũ. Ponitq similitudinẽ par¬
turientis mulieris ⁊ dolentis: qđ ad par¬
tũ usq ꝑuenerit. ⁊ generare ñ possit. nec
dicere atimore tuo dñe concepimꝰ. ⁊ do¬
liumꝰ. ⁊ peperimꝰ sp̃m salutis. Sequit᷑.

Expanded text:
positum domus, et Sobnam scribam, et senes de sacerdotibus misit coopertos saccis ad Isaiam prophetam filium Amos . Hic quia ipse de se Isaias scribebat historiam, non se appellavit Prophetam, sed filium Prophetae: ibi vero quia alter erat Scriptor historiae, ipsum scribit Prophetam. Quod quidem et de Matthaeo Evangelista legimus, quod ipse Evangelistae nomen publicani tacuerint, et Apostolicam tantum posuerint dignitatem; et quod in conjunctionibus Apostolorum, apud se secundus, apud alios primus sit. Dixeruntque, inquit, ad eum: Haec dicit Ezechias, non rex, non tumens nomine imperii: Dies tribulationis, et corruptionis, et blasphemiae dies haec: tribulationis nostrae, correptionis Dei, blasphemiae hostium. Ponitque similitudinem parturientis mulieris et dolentis, quod ad partum usque pervenerit, et generare non possit, nec dicere: A timore tuo, Domine, concepimus, et doluimus, et peperimus spiritum salutis. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
rũ igni. ñ enĩ dii erant sed oꝑa manuũ
hominũ lignũ ⁊ lapides. ⁊ cõ minuer̃ eos:
multis ꝓbatur historiis. quȩ scribunt
reges psarũ uenisse in greciã: ⁊ subuer¬
tisse atq expoliasse templa grecorum.
Utionẽq postulat: ut ꝑ occasionẽ sui om¬
nia regna cognoscant. qđ solus sit dĩ qͥ
possic suos de discrimine liberare.

Expanded text:
rum igni: non enim erant dii, sed opera manuum rum igni: non enim erant dii, sed opera manuum hominum, lignum et lapides: et comminuerunt eos, multis probatur historiis, quae scribunt reges Persarum venisse in Graeciam, et subvertisse atque spoliasse templa Graecorum: ultionemque postulat, ut per occasionem sui omnia regna cognoscant quod solus sit Deus, qui possit suos de discrimine liberare.
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ iuuentẽ. Uere enĩ dñe desertas fecer̃
reges assiriorũ terras ⁊ regiones earũ: &
Ideder̃ deos earũ igni. Non enĩ erant du¬
I sed opera manuũ hominũ. lignũ ilapis:¬
I &̃ cõminuer̃ eos. Et nunc dnẽ dĩ nr̃ salua¬
I nos de manu eius: ⁊ cognoseant om̃ia re¬
Igna terrȩ. quia tues dñs solus. Contra¬
sennacherib regis blasphemias. solita ere¬
chias arma corripuit: rursũq ꝑgit ad
templũ. & epistolas eius expandit coram
dño. Prius tacuerat. ñ enĩ audebat dñi
timore ꝑterritus in templo orare. nec li¬
beras ad dm̃ p̃ces fundere. nunc autẽ qͥa¬
iam audierat isaiã dicentẽ ne timeas a
facie uerborũ quȩ audisti. quib blaspbe¬
mauer̃ pueri regis assiriorũ me ⁊ cȩtera.
audact̃ dñm dep̃catur. ⁊ solũ dm̃ asse¬
rit eẽ. uiuentẽ: ꝑ quȩ idola intelligimꝰ
imagines mortuorũ. Quodq infert uere
enĩ dñe desertas fecer̃ reges assiriorum
terras. ⁊ regiones earũ. ⁊ deder̃ deos ea

Expanded text:
ntem. Vere enim Domine desertas fecerunt reges Assiriorum terras et regiones earum: et dederunt deos earum igni. Non enim erant dii, set opera manuum hominum ligna et lapis: et comminuerunt eos. Et nunc Domine Deus noster salva nos de manu eius: ut cognoscant omnia regna terre quia tu es DSennacherib regis blasphemias solita Ezechias arma corripuit. Rursumque pergit ad Templum, et Epistolas ejus expandit coram Domino. Prius tacuerat, non enim audebat Domini timore perterritus in Templo ora reserare, nec liberas ad Deum preces fundere. Nunc autem qjam audierat Isaiam dicentem: Ne timeas a facie verborum quae audisti, quibus blasphemaverunt pueri regis Assyriorum me, et caetera: audacter Dominum deprecatur, et solum Deum asserit esse viventem: quae idola intelligimus imagines mortuorum. Quodque infert: Vere enim, Domine, desertas fecerunt reges Assyriorum terras, et regiones earum: et deder
Abbreviated transcription (Latin):
nouimꝰꝙ sermonẽ sỹrũ. qui utrisque
cõmunis . ẽ. Ad quod rapsaces arrogant̃.
Nũ ait ad dñm tuũ ⁊ ad te misit me dñs
m̃s. ⁊ ñ potius ad uiros qui sedent in muro:
Rursũq uingens cõminationi terrorẽ:
ut comedant inqͥt stercora sua ⁊bibant
urinã pecudũ suorũ uobiscũ : ꝑ quȩ os¬
tendit fame eos ⁊ penuria sitiq eẽ capien¬
dos. Simulq illecebrã iungit fortitudini:
ut quos terrore ñ uicerat. reꝓmissionib
⁊ ꝑsuasione decipiat dicens: ex sermone
regis assiriorũ. Facite mecũ benedictio¬
nẽ: &e egredimini ad me. os quo in regũ¬
uolumine legit᷑. facite mecũ quod ÷ utile:
& egredimini ad me. Ergo sensus idẽ est.
Facite in qͥt qđ uobis. ꝓsit: ⁊ in benedicti¬
onẽ ur̃am ꝓficiat. Siue boc dic̃. Benedici¬
te regi assiriorũ. ⁊ laudate eũ. ⁊ dñm con¬
fitemini ut p̃mia consequamini: ⁊ donec
reuertar de egipto siue capta lobna rede¬

Expanded text:
novimusque sermonem Syrum, qui utrisque novimusque sermonem Syrum, qui utrisque 457 communis est. Ad quod Rabsaces arroganter: Num, ait, ad Dominum tuum, et ad te misit me Dominus meus, et non potius ad viros qui sedent in muro? Rursumque augens comminatione terrorem, ut comedant, inquit, stercora sua, et bibant urinam pedum suorum vobiscum? per quae ostendit fame eos et penuria, sitique esse capiendos. Simulque illecebram jungit formidini: ut quos terrore non vicerat, repromissionibus et persuasione decipiat, dicens ex sermone regis Assyriorum. Facite mecum benedictionem, et egredimini ad me, et comedite uvolumine legitur: Facite mecum quod est utile, et egredimini ad me . Ergo sensus idem est. Facite, inquit, quod vobis prosit, et in benedictionem vestram proficiat. Sive hoc dicit: Benedicite regi Assyrio, et laudate eum, et Dominum confitemini, ut praemia consequamini, et donec revertar de Aegypto, sive capta Lobna, rede
Abbreviated transcription (Latin):
rapsacis. erechiȩ testimoniũ est: quod
captis cunctis iudeȩ urbib confisus in
dño sit. dixeritq ad popłm. Nolite ti¬
mere. nec paueatis regẽ assiriorũ: ⁊ uni¬
uersã multitudinẽ quȩ ÷ cũ eo. Cum
illo brachiũ carneũ. nobiscũ dñs deus
nr̃. qui auxiliator nr̃. ẽ: pugnatq pro
nob̾. Et confortatus. ẽ. inquit popłs hu¬
uiscemodi uerbis ez echiȩ regis uidã.
Unde rapsaces destruere uult quod ille
construxerat: ⁊ loquit᷑ ad popłm. Non
seducat uos ezechias: ⁊ñ uobis tribuat
fiduciã suꝑ dño dõ. Quod aut̃ eliachim
& sobna.⁊ ioahe humilit̾ dep̃cantur. lo¬
quere ad seruos tuos syra lingua in telli¬
gimꝰ enĩ. ⁊ ñ loquaris ad nos in auribus
popłi qui.ẽ. suꝑ murũ: hunc sensũ ha¬
bet. Quid necesse. ẽ. popłm falsis terro¬
rib cõmoueri. ⁊ uanã iactare uirtutẽ:
Loquere linguã quã popłs intelligit.
si quidẽ nos habemꝰ linguȩ tuȩ scientiã.

Expanded text:
Rabsacis Ezechiae testimonium est, quod captis cunctis Judaeae urbibus, confisus in Domino sit, dixeritque ad populum: . Nolite timere, nec paveatis regem Assyriorum, et universam multitudinem, quae est cum eoDeus noster, qui auxiliator est noster, pugnatque pro nobis. Et confortatus est, inquit, populus hujuscemodi verbis Ezechiae regis Judae. Unde Rabsaces destruere vult, quod ille construxerat; et loquitur ad populum, Non seducat vos Ezechias: et non vobis tribuat fiduciam super Domino Deo. Quod autem Eliacim et Sobna, et Joahe humiliter deprecantur: Loquere ad servos tuos Syra lingua, intelligimus enim; et non loquaris ad nos Judaice in auribus populi qui est super murum, hunc sensum habet: Quid necesse est populum falsis terroribus commoveri, et vanam jactare virtutem? loquere linguam quam populus non intelligit. Si quidem nos habem
Abbreviated transcription (Latin):
appellat᷑ & filia : quia cunctis gentib si¬
mulachra adorantib hominũ mortuo¬
rũ. hȩc sola conseruat castitatẽ religio¬
nis dĩ. & unius diuinitatis cultũ. Sub¬
sannauit te atq despexit. ⁊ quȩ ne ad
maiorẽ te blasphemiã concitaret. p̃senti
ñ responderat. post ab euntẽ mouit ca¬
put suũ: certa de ultione. secura de pę¬
na. Et hȩc locuta . ẽ. Non contra me s
contra dñm suꝑbisti: nec ipse ꝑte sed
ꝑ seruos tuos. ut maior. ẽẽt. arrogantia
blasphemasti. Dixisti enĩ qđ in quadri¬
garũ tuarũ multitudine ascenderis al¬
titudinẽ montiũ ⁊ iuga libani : ⁊ excel¬
sas succideris cedros atq abietes illius:
principibusq earũ debemꝰ acciꝑe. uł¬
de ierłm quȩ interp̃tat᷑ libanꝰ: ut cedroᷤ
eius atq abietes ad potentes quosq ⁊ op¬
timates: altitudinẽ sũmitatis illius sal¬
tũq carmeli referamꝰ ad templũ. Ipse¬

Expanded text:
appellatur et filia, quia cunctis gentibus siappellatur et filia, quia cunctis gentibus simulacra adorantibus hominum mortuorum, haec sola conservet castitatem religionis Dei, et unius divinitatis cultum subsannavit te atque despexit; et quae ne ad majorem te blasphemiam concitaret, praesenti non responderat, post abeuntem movit caput suum, certa de ultione, secura de poena. Et haec locuta est: Non contra me, sed contra Dominum superbisti: nec ipse per te, sed per servos tuos, ut major esset arrogantia blasphemantis. Dixisti enim quod in quadrigarum tuarum multitudine ascenderes altitudinem montium, et juga Libani, et excelsas succideres cedros atque abietes illius. principibusque earum debemus accipevel Hierusalem, quae interpretatur Libanus; ut cedros ejus, atque abietes ad potentes quoque, et optimates, altitudinem vero summitates illius, saltumque Carmeli referamus ad templum.
Abbreviated transcription (Latin):
rogasti me de sennacherib rege assirioꝵ:
hoc ẽ. uerbũ qđ locutus . ẽ. dñs suꝑ eũ.
Despexit te ⁊ subsannauit te uirgo filia
sion: post te mouit caput filia ierłm.
Cui exꝑbrasti. ⁊ quẽ blasphemasti: Et
suꝑ quẽ exaltasti uocẽ &e leuasti altitu¬
dinẽ oculorũ tuorũ s ad scm isrł.⁊ in ma¬
nu seruorũ tuorũ exprobrasti dño: ⁊ dixi
sti. In multitudine quadrigarũ mearũ
ego ascendi altitudinẽ montiũ: iuga li¬
bani ⁊ succidã excelsa cedrorũ eius ⁊ ele¬
ctas abietes illiꝰ: & intrabo altitudinem
sũmitatis eius. saltũ carmeli eius. Ego
fodi & bibi aquã: & ex siccaui uestigio
pedis mei om̃s riuos aggerũ. Quia tã
audacter ez echias dnm dep̃catus ẽ. nec
misit adisaiã ut prius miserat: ñ ipse
propħa ꝑgit adeũ. sed mitit nuntios
qui ei dicerent uerbiᷤ dĩ. Suꝑ senna cherib
contra quẽ rogasti: dñi ista sententia. ẽ.
Uirgo sion ⁊ filia ierłm quȩ ideo uirgo

Expanded text:
ib rege Assyriorum hoc est verbum quod locutus est Dominus super eum despexit te subsannavit te virgo filia Sion post te caput movit filia Hierusalem cui exprobrasti et quem blasphemasti et super quem exaltasti vocem et levasti altitudinem oculorum tuorum ad Sanctum Israhel in manu servorum sti in multitudine quadrigarum mearum ego ascendi altitudinem montium iuga Libani et succidam excelsa cedrorum eius electas abietes illius et introibo altitudinem summitatis eius saltum Carmeli eius ego fodi et bibi aquam et exsiccavi vestigio pedis mei omnes rivos aggerum numquid audacter Ezechias Dominum deprecatus est, nec misit ad Isaiam, ut prius miserat, non ipse Propheta pergit ad eum, sed mittit nuntios qui ei dicerent verbis Dei: Super Sennacherib contra quem rogas, Domini ista sententia est: Virgo Sion, et filia Jerusalem quae ideo virgo
Abbreviated transcription (Latin):
ei sp̃m ⁊ audiet nuntiũ. ⁊ reuertet᷑ ad
t̾ram suã. & corriiere eũ faciã gladio in
terra sua. Espicua relinquentes: ea tan
dunt uestes: quia rapsacen audier̃ blas
sua: quia peccatorũ suorũ ⁊ popłi ẽẽ. cre¬
debat. quod rapsaces usq ad portã ierł̃m
uenerit. & contra dñm talia sit locutus.
Unde ⁊ pontifex qͥ saluatorẽ blasphema¬
re credebat scidit uestim̃ta sua: ⁊ pau¬
lus acbarnabas deferentib sibi dĩ cultũ
licaonib scider̃ uestim̃ta sua. Pro regio
ergo cultu obuolutus. ẽ. sacco: ⁊de pa¬
latio ad templũ gradiens. helia chim
pontificẽ.:⁊ sobnã scribã. ⁊ seniores de
sacerdotib misit ad isaiam filiũ amos
ꝓpħȩ. In quo. regis considerandã humi¬
litas. atq prudentia. Ipse ꝑgit ad tem¬
plũ: principes popłi & senes sacerdotũ
ñ stolis sacerdo talib sed cilicus egoptoᷤ

Expanded text:
et audiet nuntium, et revertetur ad terram suam, et corruere eum faciam gladio in terra sua. Perspicua relinquentes, ea tantunt vestes, quia Rabsacen audiunt  Al.sua, quia peccatorum suorum, et populi esse credebat, quod Rabsaces usque ad portam Jerusalem venerit, et contra Dominum talia sit locutus. Unde pontifex quia Salvatorem blasphemasse credebat, scidit vestimenta sua : et Paulus ac Barnabas, deferentibus sibi Dei cultum Lycaonibus, sciderunt vestimenta sua . Pro regio ergo cultu obvolutus est sacco; et de palatio ad Templum pontificem, et Sobnam scribam; et seniores de Sacerdotibus misit ad Isaiam filium Amos Prophetam. In quo regis consideranda est humilitas atque prudentia. Ipse pergit ad templum, principes populi, et senes sacerdotum non stolis Sacerdotalibus, sed ciliciis coopertos
Abbreviated transcription (Latin):
mea: Hoc ostendit qđ om̃ib his diis sama¬
ria seruierit: ⁊ idcirco capta sit. Si autẽ
ait tantis diis p̃sidentib decẽ trib faci¬
le suꝑauimꝰ: quanto magis uos unmo so¬
lam ierłm uno dõ p̃sule uincemꝰ faciliꝰ.¬
Iacuitq om̃is popłs ⁊ ñ respondit ei
quicquã: siquidẽ p̃ceptũ acceperant. ut
ñ responderent. Uere iustus erechias agens
cuncta fidelit̃ uniuersa cũ consilio. Idõ enĩ
usserat blasphemanti assirio ñ respondẽ¬
ri: ne eũ ad maiores blasphemias ꝓuocaret.
Unde scriptũ. ẽ. Ne succendas carbones
peccatoris. Et in psalmo legimꝰ. Cũ consi¬
steret aduersũ me peccator: obmutui &
humiliatus sũ & tacui debonis. Et iterũ.
Pone dñe custodiã ori meo. ⁊ ostiũ munitũ
labus meis: ne declines cor meũ in uerba

Expanded text:
ei. Hoc ostendit quod omnibus his diis Samaria servierit, et idcirco capta sit. Sin autem, ait, tantis diis praesidentibus, decem tribus facile superavimus, quanto magis vos, immo solam Jerusalem, uno Deo praesule, vincems populus, et non respondit ei quidquam. Siquidem praeceptum regis acceperant, ut non responderent ei. Vere justus Ezechias, agens cuncta fideliter universaque consilio. Ideo autem jusserat blasphemanti Assyrio non responderi, ne eum ad majores blasphemias provocaret. Unde scriptum est: Ne succendas carbones peccatoris ; et in psalmo legimus: Cum consisteret adversum me peccator, obmutui, et humiliatus sum, et tacui de bonis ; et iterum: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium munitum labiis meis: ne declines cor meum in verba
Abbreviated transcription (Latin):
retrorsũ decẽ lineis: ꝑ gradus quos descen¬
derat. Prepostero ordine quasi in ꝓphe¬
tia hic refertur historia: quȩ in regũ
uolumine consequentius legitur. Fleuit
et echias fletu magno priusquã egrede¬
retur isaias mediã partẽ atrii : ⁊ factus
est sermo dñi ad eũ dicens. Reuertere:
&dic ezechiȩ duci popłi mei. Audiui
sanaui te. Dixitq ez echias ad isaiam.
Quod erit signũ quia dñs me sanabit:
Cui ꝓpħa respondit. Hoc erit signũ a
dño: quod facturus sit dñs sermonẽ quẽ
locutus. ẽ. Uis ut accedat ũbra tot lineis:
an ut reuertatur tõtidẽ gradibus : Cu
dixit erechias. Facile ẽ. umbrã crescere
decẽ lineis. nec uolo ut faciat: sed ut
reuertat᷑ retrorsũ decẽ gradibus. Cumq
inuocante isaia potentiã dñi. signũ eẽt.
effectũ: p̃cepit isaias afferri massã fico¬
rũ recentiũ. Quã cũ attulissent ⁊ posu¬
issent suꝑ uulnꝰ eius: curatus .ẽ. Reuer¬
titur autẽ ad regẽ propħa. dñi iussione.

Expanded text:
t sol decem lineis per gradus quos descenderat. Praepostero ordine quasi in prophetia hic refertur historia, quae in Regum volumine consequentius legitur. Flente Ezechia fletu magno, priusquam egrederetur Isaias mediam partem est sermo Domini ad eum dicens. Revertere: et dic Ezechie duci populi mei: Hec dicit sanavi te. Dixitque Ezechias ad Isaiam: Quod erit signum quod Dominus me sanavit? Cui propheta respondit: Hoc erit signum a Domino, quod facturus sit Dominus sermonem quem locutus est. Vis ut ascendat umbra tot lineis, aut ut revertatur totidem gradibus? Cui dixit Ezechias: Et facile est umbram crescere decem lineis, nec hoc volo ut fiat, sed ut revertatur retrorsum decem gradibus. Cumque invocante Isaia potentiam Domini signum esset effectum, praecepit Isaias afferri massam ficorum recentium, quam cum attulissent et posuissent super vulnus ejus, curatus est . Revertitur autem ad regem propheta Domini jussione,
Abbreviated transcription (Latin):
uastasse decẽ trib: scđm thel geth¬
falueser sub facee filio romeliȩ rege
isrł uenisse samariã: terciũ salmanasar
sub osee rege totã cepisse samariã: quar¬
tũ fuisse sargon. qui expugnauit a zotũ
quintũ esseraddon qui trans lato isrł.
samaritanos in terrã uidȩã custodes mi¬
serit. sextũ sennacherib. qui sub ez echia
rege uidȩ capta lachis. ⁊ cȩteris iudȩ
urbib obsederit ierłm. Alii aut̃ unũ
atq eundẽ multis putant nominib ap¬
pellari. Et dix̃ eliachim ⁊ sobna ⁊ ioahe
ad rapsacen. Loquere ad seruos tuos sẏra¬
lingua: intelligimꝰ enĩ. Ne loquaris ad nos
iudaice in aurib popłli qui. ẽ. suꝑ murũ.

Expanded text:
vastasse decem tribus. Secundum Theglathvastasse decem tribus. Secundum Theglathphalasar sub Phacee filio Romeliae Israel venisse Samariam. Tertium Salmanasar sub Osee rege Israel totam cepisse Samariam . Quartum fuisse Sargon, qui expugnavit Azotum . Quintum Asaraddon qui translato Israel, Samaritanos in terram Judaeam custodes miserit . Sextum Sennacherib qui sub Ezechia rege Judae, capta Lachis et caeteris Judaeae urbibus, obsederit Jerusalem . Alii autem unum atque eumdem multis putant nominibus appellari. Et dixit Eliacim et Sobna et Joahe ad Ralingua: intelligimus enim. Ne loquaris ad nos Judaice in autibus populi, qui est super murum.
Abbreviated transcription (Latin):
ri. popłm dõ uictimas immolasse. Qđq
paucitatẽ obsessorũ uolens ostendere
equos duo milia pollicet᷑. quoꝵ exechi¬
as ascensores p̃bere ñ possit: non de im¬
becillitate uenit popłi iudȩorũ qui eqͥ¬
tandi carebat scientia. sed de obserua
Sin aut̃ me inquit seruũ senna cherib
qui sũ minimꝰ famuloꝵ eiꝰ non uales sus¬
tinere: quomͦ tantã regis potentiã susti¬
nebis: Ad id aut̃ qđ dixerat si responde¬
rismͥ in dño dõ nr̃o confidimꝰ: callide
prudent̃q respondit. se ñ sua uolunta
Et est argum̃tũ. Certe sine dñi uolun¬
tate buc uenire ñ poteram. Cum aut̃
uenerim ⁊ multas cȩperim ciuitates. et
pars ierłm maneat intacta: manifestũ
est me eius uoluntate uenisse. Legi in
cuiꝰdã comiñtario eundẽ. ẽẽ. sennacherib:
qͥ samariã cȩpit. Qd om̃ino falsum. ẽ.
Sacra enĩ narrat historia primũ ful re¬
gem assiriorũ sub manaem rege isrł

Expanded text:
ri, populum Deo victimas immolasse. Quodque ri, populum Deo victimas immolasse. Quodque paucitatem obsessorum volens ostendere, equorum duo millia pollicetur, quorum Ezechias ascensores praebere non possit, non de imbecillitate venit populi Judaeorum qui equitandi carebat scientia: sed observationSin autem me, inquit, servum Sennacherib, qui sum minimus famulorum ejus, non vales sustinere, quomodo tantam regis potentiam sustinebis? Ad id autem quod dixerat: Si responderis mihi in Domino Deo confidimus, callide prudenterque respondit, se non sua voluntatEt est argumentum: certe sine Domini voluntate huc venire non poteram. Cum autem venerim et multas ceperim civitates, et pars Jerusalem maneat intacta, manifestum est me ejus voluntate venisse. Legi in cujusdam Commentario eumdem esse Sennacherib qui et Samariam ceperit, quod omnino falsum est. Sacra enim narrat Historia primum Phul regem Assyriorum, sub Manahen rege Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
cen aut̃ qui hebrȩa lingua locutus sit
filiũ isaię ꝓpħȩ. udȩi autumant. qui
& ipse ꝓditor fuerit. relictũq filiũ alte
rũ appellari iasub: qui lingua nr̃a
relictũ sonat. Porro alii arbitrantur eũ
fuisse samariten. ⁊ id circo hebraicũ scis¬
se sermonẽ: & tam audacter impie dnm
blasphemare. Consideremꝰ gͦ uerba rap¬
sacis. Ac primũ qđ dicit confidis suꝑ
baculũ harundineũ confractũ istũ suꝑ
egiptũ : falsum. ẽ. Nulla enĩ narrat his¬
toria. quod ez echias ad egiptios miserit :
&e pharaonis auxiliũ postularit. Quodq
infert. si responderis michi in dño dõ nr̃o
confidimꝰ: uerum. ẽ. Sed rursũ iungit
mendaciũ ueritati: qđ abstulerit ez e¬
chias excelsa illiꝰ ⁊ altaria. Hoc enĩ ñ
contra dm̃ sed ꝓdõ fecerat: ut idolatria
& ueteri errore destructo. iuberet dm̃
adorari in ierłm ubi erat templũ eius.
Quanquã legamꝰ pessima consuetudine
in montib collibusq exstructo iã alta¬

Expanded text:
cen autem, qui Hebraea lingua locutus sit, filium Isaiae Prophetae Judaei autumant, qui et ipse proditor fuerit: relictumque filium Isaiae alterum, appellari Jasub, qui in lingua nostra relictum sonet. Porro alii arbitrantur eum fuisse Samariten, et idcirco Hebraicum scisse sermonem, et tam audacter et impie Dominum blasphemare. Consideremus ergo verba Rabsacis; ac primum quod dicit: Confidis super baculum arundineum confractum istum, super Aegyptum, falsum est: nulla enim narrat historia quod Ezechias ad Aegyptios miserit, et Pharaonis auxilium postularit. Quodque infert: Si responderis mihi, in Domino Deo nostro confidimus, verum est. Sed rursum jungit mendacium veritati, quod abstulerit Ezechias excelsa illius et altaria. Hoc enim non contra Deum, sed pro Deo fecerat; ut idololatria et veteri errore destructo, juberet Deum adorari in Jerusalem, ubi erat Templum ejus: quamquam legamus pessima consuetudine, in montibus collibusque exstructo jam alta
Abbreviated transcription (Latin):
putamꝰ qui nequaquã contemptũ sui
ꝑ assyrios ulciscitur & caldȩos: sed ꝑferas
gentes. & quondã nobis incognitas: qua¬
rũ &iultus & sermo terribilis est. &¬
diunt. Legisse me noui in his locis latis¬
simã & in extricabilẽ tropologiã: quod
uniuersa quȩ iuxta historiã disseruimꝰ.
spũalit̃ uidȩis acciderint. uix unã ha¬
bentiũ uaccã & duas oues. munda uide¬
licet animalia: ut nequaquã solido cibo
sed lacte nutriant᷑ infantiȩ: ⁊ comedaNT
mella uerborũ quȩ distillant de labus
mulieris meretricis: iunũ non habead
qđ lȩtificat cor hominis: sed om̃ia eorũ
oꝑa redigant᷑ inspinas. ⁊ uulnerentur
ab aduersariis. qui ꝑcutiunt in obscuro
rectos corde. Quodsi quondã uolueruł
altius quippiã sapere. & nimio labore
sudantes. de scripturis scĩs mysticũ ali¬
quid inuenire. nichilominꝰ fruges non
hominib rationali animante. sed ab u¬
bus quoꝵ ds̃ curã non habet: abrutis a¬

Expanded text:
putamus, qui nequaquam contemptum sui putamus, qui nequaquam contemptum sui per Assyrios ulciscitur, et Chaldaeos; sed per feras gentes, et quondam nobis incognitas, quarum et vultus et sermo terribilis est, et diunt. Legisse me novi in his locis latissimam et inextricabilem tropologiam: quod universa, quae juxta historiam disseruimus, spiritualiter Judaeis acciderint, vix unam habentibus vaccam et duas oves, munda videlicet animalia: ut nequaquam solido cibo, sed lacte nutriantur infantiae, et comedant mella verborum, quae distillant de labiis mulieris meretricis; et vinum non habeant, quod laetificat cor hominis: sed omnia eorum opera redigantur in spinas, ut vulnerentur ab adversariis, qui percutiunt in obscuro rectos corde . Quod si quando voluerint altius quippiam sapere, et nimio labore sudantes de Scripturis sanctis mysticum aliquid invenire: nihilominus fruges non hominibus, rationalibus animantibus: sed a bobus, quorum Deus curam non habet, et a brutis a
Abbreviated transcription (Latin):
fercilior sit. & magis apta pascius. In illo
temꝑe p̃ hominũ paucitate. tanta erit
uini inopia desertis uineis. quȩ metu
hostili nequaquã putabunt᷑: ut singłi
uites siclis argenti singulis uix emant᷑.
In uepres enĩ & in spinas om̃is terra redi¬
getur: tantaq erit formido ubiq sȩu¬
entib gladiis: ut absq arcu & sagiitiᷤ.
nullus suũ agrũ inuisere audeat. & de¬
relictis campẽstrib locis ad montana con¬
fugiant. ibiq locorũ difficultate muni¬
ti. uix asꝑsos montes manu fodiant: qͥa
boues aratra &e uomeres non habent.
Sic ubi gͦ rarus cultor in montib fuerit
inuentus. inde uitam miserabilẽ susten¬
tabunt: cȩtera aut̃ patebunt pascuis.
& absq ullo custode abrutis animanti¬
bus calcabunt᷑. Hȩc post captiuitatem
solere fieri utinã nesciremꝰ. At tͦunc
magna pars romani orbis qͦndam udeȩ
similis . ẽ. quod absq ira dĩ factum non

Expanded text:
fertilior sit, et magis apta pascuis. In illo fertilior sit, et magis apta pascuis. In illo tempore prae hominum paucitate, tanta erit vini inopia desertis vineis, quae metu hostili nequaquam putabuntur, ut singulae vites siclis argenteis singulis vix emantur. In vepres enim et in spinas omnis terra redigetur: tantaque erit formido, ubique saevientibus gladiis, ut absque arcu et sagittis nullus suum agrum invisere audeat, et derelictis campestribus locis, ad montana confugiant, ibique locorum difficultate muniti, vix asperos montes manu fodiant: quia boves, aratra, et vomeres non habebunt. Sicubi ergo rarus cultor in montibus fuerit inventus, inde vitam miserabilem sustentabunt. Caetera autem patebunt pascuis, et absque ullo custode a brutis animantibus conculcabuntur. Haec post captivitatem solere fieri, utinam nesciremus! At nunc magna pars Romani orbis quondam Judaeae similis est: quod absque ira Dei factum non
Abbreviated transcription (Latin):
qui in sarculo sarient᷑ non ueniet illuc
terror spinarũ & uepriũ: & erit inpaᷤ¬
cuam bouis un conculcationẽ pecoris.
princeps militie quẽ septuaginta¬
eos pauꝑes dereliquit in terra: qui uine¬
as & agros colerent. Deniq godolias qͥ
eis p̃positus erat de regio genere relictꝰ.
hortatur & dicit. Nolite timere chal¬
dȩos. habitate in terra & seruite regi
babylonis: & bene erit uobis. Indie igit᷑
illa. hoc. ẽ. in illo temꝑe cũ fuerint õs
opes iudeorũ trans late in chaldȩam.
tanta solitudo erit terrȩ iudeȩ. & in¬
credibilis uastitas: ut nequaquã arm̃ta
boum habeant nec greges ouiũ sicut pri¬
us habere consueuerant: sed uix rarus
habitator unã uaccã nutrire possit &
duas oues. ñ ad arandũ sed ad cibum
atq uestitũ lactis ac uelleris. Propt̃ in¬
opiam quippe frum̃ti & om̃ium quae
terra gignit ad comedendũ: lacte ac
ait p̃ub̾tate lactis cõmedet butyrum:
hoc significat quod t̾roc cultoꝵ raritate

Expanded text:
culo sarrientur, non veniet illuc terror spinarum et veprium: et erit in pascua bovis, et in conculcationem pecoris. princeps militiae, quem Leos pauperes dereliquit in terra, qui vineas et agros colerent. Denique Godolias, qui eis praeposius erat de regio genere relictus, hortatur et dicit: Nolite timere Chaldaeos: habitate in terra, et servite regi Babylonis, et bene erit vobis . In die igitur illa, hoc est, in illo tempore cum fuerint omnes opes Judaeorum translatae in Chaldaeam, tanta solitudo erit in terra Judaeae, et tacredibilis vastitas, ut nequaquam armenta boum habeant, nec greges ovium, sicut prius habere consueverant: sed vix rarus habitator unam vaccam nutrire possit, et duas oves; non ad arandum, sed ad cibum, atque vestitum lactis, ac velleris. Propter inopiam quippe frumenti, et omnium, quae terra gignit ad comedendum, lacte ac ait: Prae ubertate lactis comedet butyrum, hoc significat, quod terra cultorum raritate