comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
no. Unus entmn idrinq ẽ mortis suscep¬
ter. uiteq largitor: uinus idemq immor¬
talis expatre. mortalis ex matre. pro¬
pria potestate moriens: propria potes¬
tate resurgens. Iste itaq puer quina¬
tus ẽ. idõ non inuenitur innumero
paruulorum morientitim: quia ipse
est expretatio gentium.
aNouis huius purri. propte¬
rea non cum istorum funditur
sangiune pueroꝵ: quia solus
in remissionem fundendus ẽ precatoꝵr.
Et ili om̃s pueri in aniter morrientur:
nisi huius sanguine saluarentur. Et iste
quidem puer certissime morietur: quia
si mori nollet. nullatenus nasceretur.
Morietur autem non ut implrat seuiti¬
am tuam: sed ut implrat mansurtudi¬
nem suam. Faciet enim eum mori be¬
nignitas propria: non malignitas alie¬
na. Morietur non ut tu iifidelis reg¬
nes inscło: sed ut secum regnare faciat
fidrles incelo. Morietur non ut regnũ
amutat: sed ut regnaturos ad quirat.
Morirtur non ut ꝑdat breuem uitam: sed

Expanded text:
no. Unus enim idemque est mortis suscepno. Unus enim idemque est mortis susceptor, vitaeque largitor: unus idemque immortalis ex Patre, mortalis ex matre; propria potestate moriens, propria potestate resurgens. 7. Iste itaque puer qui natus est ideo non invenitur in numero parvulorum morientium, quia ipse est exspectatio gentium. Sanguis 561 hujus pueri propterea non cum istorum sanguine funditur puerorum, quia solus in remissionem fundendus est peccatorum; et illi omnes pueri inaniter morerentur, nisi hujus sanguine salvarentur. Et iste quidem puer certissime morietur, quia si mori nollet, nullatenus nasceretur. Morietur autem, non ut impleat saevitiam tuam, sed ut perficiat mansuetudinem suam: faciet enim eum mori benignitas propria, non malignitas aliena. Morietur non ut tu infidelis regnes in saeculo, sed ut secum regnare faciat fideles in coelo. Morietur non ut regnum amittat, sed ut regnaturos acquirat. Morietur non ut perdat brevem vitam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
inocentes: quando ꝑ gr̃am huius pu¬
eri ꝓeo meruerunt mori. priusquã
eum possent coram hominib confite¬
ri. Iste itaq puer qui mundium crea¬
uit. qui mundum regit. qͥ omta que¬
eumq uult facit. qui cuneta mirabili
at q insuprrabili diuinitate disponit.
hoc ordinauit. hoc egit. ut ꝑtuam
iniudiam furiosam. illi pueri mortẽ
susciꝑent pretiosam: et quod eis ad
salutem tuam prestare nonposses ami¬
eus: hoc ad dampnationem tuam face¬
res municus. Ad hoc gͦ te ꝑmisit in¬
fantes occidere: ut illos de te faceret
triumphare. Te gͦ ꝑmisit aduequiti¬
ani. illos ꝑduxit ad palmam. Unus
crudelitatem dignatus ẽ fugere.
cuuis maiestatem non potes effugere.
Fugit enim nonformidine humana:
sed dispensatione diuiua. ꝑugit non
necessitate: sed potestate. Ido autem
dignatus ẽ in egyptum fugere. ut
postea crucem dignaretur ascendere.
Et illa potestate latuit puer inegypto.
qua potestate iuurnis peprndit inlig¬

Expanded text:
innocentes: quando per gratiam hujus puinnocentes: quando per gratiam hujus pueri pro eo meruerunt mori, priusquam eum possent coram hominibus confiteri. Iste itaque puer, qui mundum creavit, qui mundum regit, qui omnia quaecunque vult facit, qui cuncta mirabili atque insuperabili ordine disponit, hoc ordinavit, hoc egit, ut per tuam invidiam furiosam illi pueri mortem susciperent pretiosam, et quod eis ad salutem tuam praestare non posses amicus, hoc ad damnationem tuam faceres inimicus. Ad hoc ergo te permisit infantes occidere, ut illos de te faceret triumphare. Te ergo permisit ad nequitiam, illos perduxit ad palmam. Unus uam crudelitatem dignatus est fugere, cujus majestatem non potes effugere. Fugit enim non formidine humana, sed dispensatione divina; fugit non necessitate, sed potestate. Ideo autem dignatus est in Aegyptum fugere, ut postea crucem dignaretur ascendere; et illa potestate puer latuit in Aegypto, qua potestate juvenis pependit in lig
Abbreviated transcription (Latin):
amagis rex dicitur udrorum. idem
crentor est & dñs angłorum. Qua ꝓpt̃
cuius times infantiam nasoentis. ma¬
gis tinare debes om̃potentiam uidi¬
cantis. Hod gͦ eum timere regni tui
succesiorem. sed tinix infidelitatis tuȩ
instissimum dampnatorem ¶Utinam
eum magis adorantib etiam tupariter
ad orares & non ad eum magos finu¬
dil ater  lenta casliditate man¬
dares. Ite inquit interrogate diligen¬
ter de puero. & cum inurneritis re¬
euntiate michi. ut & ego ueiiens ad¬
orem eum. Ocalliditas ficta. o cru¬
de litas impia. onequitia fraudulenta.
Si adorare istum purrum certissime dis¬
ponebas. quare ꝓillo multos pueros
occidebas: Sanguis innocentimmi quẽ
crudeliter effudisti. attestatur quid
Ar hoc puero uoliusti. Et tamen istũ
puerum nonsolum ñ inuenisti. sed nec
ilis purris aliquid nociusti: imino i¬
seuis quod illis ꝓfuerat hoc egisti. Per
seuitiam quippe tuam factisunt in ar¬
tyres. qui ꝑ uifantiam suam fuerant

Expanded text:
a Magis dicitur Rex Judaeorum, idem a Magis dicitur Rex Judaeorum, idem Creator est et Dominus angelorum. Quapropter, cujus times infantiam nascentis, magis timere debes omnipotentiam judicantis. Noli eum timere regni tui successorem, sed time infidelitatis tuae justissimum damnatorem. 6. Utinam eum, Magis adorantibus, etiam tu pariter adorares, et non ad eum Magos fraudulenta calliditate mandares! Ite, inquit, et interrogate diligenter de puero; et cum inveneritis, renuntiate mihi, ut et ego veniens adorem eum . O calliditas ficta! O incredulitas impia! O nequitia fraudulenta. Si adorare istum puerum certissime disponebas, quare pro illo multos pueros occidebas? Sanguis innocentum, quem creduliter effudisti, attestatur quid de hoc puero voluisti. Et tamen non solum istum puerum non invenisti, sed nec illis pueris aliquid nocuisti: imo inscius, quod illis proderat, hoc egisti. Per saevitiam quippe tuam facti sunt martyres, qui per infantiam suam fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
existe qui natus ẽ non urnit
reges pugnanto snciire: sed
moriendo mirabiliter sub iugare.
Nec idõ natus ẽ ut tibi succedat. sed
ut in eum mundus fideliter credat.
U enit rnim non ut pugiret uiuus. feo
ut triumphet occisus. Nec ut sibi de
alis gentib auro exercitum querat.
sea ut ꝓsaluandis gentib pretiosum
sanguinem fundat. In aniter inui¬
dendo timiusti successorrm. quẽ cre¬
dendo debiusti querere saluatorem.
Quia si ieum crederes. cum eo regna¬
res. & sicut ab illo accepisti tempora¬
le regnum: acciperes etiam sempiter¬
num. Huius enim pueri regnum
non est de hoc mundo. sed ꝑipsum
regnatur in mundo. Ipse est enim
sapientia dĩ: que dicit in prouerbus.
Per me reges reguant. Purr iste uer¬
bum dĩ est. puer iste uirtus & sapien¬
tia dĩẽ. Si potes contra di sapientiã
cogita. Intuam ꝑnitiem uersaris &.
nescis. Tu enim regnum nullatenus
habuisses: nisi ab isto puero qui nunc
natus est accepisses. Puer iste qui nunc

Expanded text:
Rex iste qui natus est non venit Rex iste qui natus est non venit reges pugnando superare, sed moriendo mirabiliter subjugare; nec ideo natus est ut tibi succedat, sed ut in eum mundus fideliter credat. Venit enim, non ut pugnet vivus, sed ut triumphet occisus; nec ut sibi de aliis gentibus auro exercitum quaerat, sed ut pro salvandis gentibus pretiosum sanguinem fundat. Inaniter 560 invidendo timuisti successorem, quem credendo debuisti quaerere salvatorem: quia si in eum crederes, cum eo regnares; et sicut ab illo accepisti temporale regnum, acciperes etiam sempiternum. Hujus enim pueri regnum non est de hoc mundo, sed per ipsum regnatur in mundo. Ipse est enim Sapientia Dei, quae dicit in Proverbiis: Per me reges regnant . Puer iste Verbum Dei est, puer iste Virtus et Sapientia Dei est. Si potes, contra Dei Sapientiam cogita. In tuam perniciem versaris, et nescis. Tu enim regnum nullatenus habuisses, nisi ab isto puero qui nunc natus est, accepisses. Puer qui nunc
Abbreviated transcription (Latin):
argenteo positus: xp̃c autem uatus.
inpresepio brruissimo ẽ collocatus.
Ille torsitan pretiosis inuolutus ẽ sericis.
iste uilissimis inuolutus ẽ pannis. Et
tamen ille natus in palatio contemp¬
uitur: iste natus indiuersorio querit᷑.
Ille a magis nullatenus nominatur: iste
inuentus suppliciter ad oratur. Om¬
nino sꝑitur primogenitus regis. et
munerib honoratur primo genitus
pauꝑcule mulieris. Quis ẽ iste rex
tudroꝵ. ꝓauꝑ ꝙ. diues. humilis &. subli¬
mis. Duis ẽ iste rex udroꝵ. qui por¬
tatur ut paruulus. ad oratur ut d̾s:
Paruus inp̃sepio. immensus uicelo
uilis in pannis. p̃tiosus ustellis. Cuins
natiuitate comꝑta herodes turbatus
ẽ : & om̃is iherosoluna cum eo. Quid
est quod sic turbaris herodes: Qm̃
natum regem udeoꝵ au distt turbaris:
suspitionib agitaris: inuidiȩ stimulis
inflaminaris: & ooboc natum regem
occidere conaris. In ams ẽ ista turbatio
tua: & uana prorsus ̃  cogi¬
tatio tua..

Expanded text:
argenteo positus; Christus autem natus, argenteo positus; Christus autem natus, in praesepio est brevissimo collocatus. Ille forsitan pretiosis involutus est sericis, iste vilissimis involutus est pannis. Et tamen ille natus in palatio, contemnitur; iste natus in diversorio, quaeritur. Ille a Magis nullatenus nominatur; iste inventus, suppliciter adoratur. Omnino spernitur primogenitus regis, et muneribus adoratur primogenitus pauperculae mulieris. Quis est iste rex Judaeorum, pauper et dives, humilis et sublimis? Quis est iste rex Judaeorum qui portatur ut parvulus, adoratur ut Deus? parvulus in praesepio, immensus in coelo; vilis in pannis, pretiosus in stellis: cujus nativitate comperta, Herodes turbatus est, et omnis Hierosolyma cum illo . 5. Quid est quod sic turbaris, Herodes? Quoniam natum regem Judaeorum audisti, turbaris, suspicionibus agitaris, invidiae stimulis inflammaris, et ob hoc natum regem occidere conaris. Inanis est ista turbatio tua, et vana prorsus cogitatio tua.
Abbreviated transcription (Latin):
partibus orientis adducti. Qui tam̃
uenientes. cum ipsi uidei nonessent
regem iudeorum se querere ꝓfessi st̃¬
& ad ipsum ad orandum se uenisse dix¬
erunt. Ait enim eugłista: quia ma¬
gi ab oriente uenerunt ih erosolimã
dicentes. Ubi est qui natus est rex
iudeorum: Uidimus enim stellã eiꝰ
moriente: & urmimus ad orare eum.
Uito est hoc dilectissimi
fres. ut isti magi regem udeo¬
riuii ad orandum quererent.
cum ipsi uidei nonessent: St quem
regem ͦ. Utiq non herodem. sed
xp̃m. Colunt ad orire regem iniꝑ
nataim: nec ad orant regem ante
annos aliqu t ordiuatum. Adorare
cupiunt infontem lactentem: nec ad¬
orant regem poplis imꝑanten. Nam
& de lirrode rege udroꝵ filii iamfue¬
rant nati. qui erant patre mortuo reg¬
naturi. Mortuo enim isto hrrode.
archelaus in uidra regnauit: et galilee
principatum iumor herodes obtinuit.
Archelaus natus ẽ inpalatio: xñ indi¬
uersorio. Archelaus natus. in lecto ẽ

Expanded text:
partibus adducti. Qui tamen partibus adducti. Qui tamen venientes, cum ipsi Judaei non essent, regem Judaeorum se quaerere professi sunt, et ad ipsum adorandum se venisse dixerunt. Ait enim evangelista, quia Magi ab Oriente venerunt Hierosolymam dicentes: Ubi est qui natus est rex Judaeorum? Vidimus enim stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . Quid est, dulcissimi fratres, ut isti Magi regem Judaeorum adorandum quaererent, cum ipsi Judaei non essent? Et quem regem? Utique non Herodem, sed Christum. Volunt adorare regem nuper natum, nec adorant regem ante annos aliquot ordinatum. Adorare cupiunt infantem lactantem, nec adorant regem populis imperantem. Nam et de Herode rege Judaeorum filii jam fuerant nati, qui erant patre mortuo regnaturi. Mortuo enim isto Herode, Archelaus in Judaea regnavit, et Galilaeae principatum junior Herodes obtinuit. 4. Archelaus natus est in palatio, Christus in diversorio. Archelaus natus, in lecto est
Abbreviated transcription (Latin):
angulru utate fid̃ĩ conurnxrunt.
Uirus paies ueuit ex iudeis: alter
uent exgentib. Longe.⁊se diuersi
rrant: quando dit̾isa credebant.
Poutiis ẽ inmedio lapis angularis. q
ad se utrumq parietem adducero
& utruiaq uno nomine taur eu pars
rssentq unum cominunione uocabu¬
li: qui fierent inuna gña sacramenti.
Per .xp̃m eium qui ẽ paxnr̃a faciens
utrumq unum. udei s gentibes fac¬
tisunt unum. quib fidi unitas. unũ
indidit nominis. xp̃iam uocabulum.
Ad lapidem gͦ angularem uterq paries
uenit: & uerum agulum fidi unitas
fecit. Horum duoꝵ parietum unus
paries ad ductus ẽ. quando gertilib
magis nouum sydus apparuit. Iui
fuerunt primitiȩ ilideorum: isti fac¬
ti suut primitiȩ gentium. Illi de pro¬
ximo ad ducti: isti delonge reducti.
Prope enim erant iudri qui dm̃n colebant:
longe erant gentes que idolis seruie¬
bant. Hoc utiq significabant pasto¬
res. qui nascente dño propt sunt in¬
uenti: ꝙ magi. quisunt de longinquiᷤ

Expanded text:
onvenerunt. Unus paries venit ex Judaeis, alter venit ex gentibus. Longe a se diversi erant, quando diversa credebant: positus est in medio lapis angularis, qui ad se utrumque parietem duceret, et utrumque uno nomine nuncuparet, essentque unum communione vocabuli, qui fierent unum in una gratia sacramenti. Per Christum enim qui est pax nostra, faciens utraque unum , Judaei et gentiles facti sunt unum, quibus 559 fidei unitas unum indidit nominis Christiani vocabulum. Ad lapidem ergo angularem uterque paries venit, et verum angulum fidei unitas fecit. Horum duorum parietum unus paries adductus est, quando gentilibus Magis novum sidus apparuit. 3. Illi fuerunt primitiae Judaeorum, isti facti sunt primitiae gentium; illi de proximo adducti, isti de longinquo reducti. Prope enim erant Judaei qui Deum colebant, longe erant gentes quae idolis serviebant. Hoc utique significabant pastores, qui nascente Christo prope sunt inventi, et Magi, qui sunt de longinquis
Abbreviated transcription (Latin):
torum ubi leticia. ꝑtimescamus igitur¬
p̃cepta di. si celebramus ueracit̾ sollemp¬
intatem dĩ. Gratum namq dõ ẽ sacri¬
ficium. afflctio contra precatum. psal¬
mista testante qui dicit. Sacrificium
d̾o. sp̃s contribulatus. Peccata ña pre¬
terita. inbaptismatis ꝑceptione saxata
sunt: et tam̃ post baptisma milta com¬
misimus. sed lauari iterũ baptismatis
aqua ñ possumis. Quia gͦ &. post bap¬
tismum inqͥnauimus uit̾am. baptiemꝰ
lacrimis conseientiã: quatinus region̾e
nitam ꝑaliam uuiam repetentes. qui
ex ea bonis drlectati discessimus. ad
cam malis amaricati redeamus.¬

Expanded text:
torum ubi laetitia . Pertimescamus ergo prtorum ubi laetitia . Pertimescamus ergo praecepta Dei, si celebramus veraciter solemnitatem Dei. Gratum namque Deo sacrificium est afflictio contra peccatum, Psalmista testante, qui ait: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Peccata nostra praeterita in baptismatis perceptione laxata sunt, et tamen post baptisma multa commisimus, sed lavari iterum baptismatis aqua non possumus. Quia ergo et post baptisma inquinavimus vitam, baptizemus lacrymis conscientiam, quatenus regionem nostram per viam aliam repetentes, qui ex ea bonis delectati discessimus, ad eam malis amaricati redeamus
Abbreviated transcription (Latin):
carnis refrenando redeamus. Per aliã
gͦ uiam ad regionem nr̃am regredi¬
mur. qm̃ qui a paradysi gaudias. pri
delectamenta discessimus. ad hȩe p
namis ante oclos cordis hinc culpas er¬
roris. alinc uidiciũ extreme districti¬
onis. Pcusemis quam districtus iudex
ueniat. qui iudicium minatur & latet.
Terrores peccatorib intentat: et tamren
sustinet. Et iccu co uenire citius diffeit.
ut minus inueniat quos condempnet.
Puniamus fletib culpas. & cum psalitustę
uocib p̃ueniamus faciem eiꝰ in confessione.
Uoluptatum gͦ fallacia nos nulla drcipiat.
milla uana leticia seducat. Inproximo ẽ¬
namq uidex. quidicit. Ue uobis qui
ridetis nunc: quia lugebitis &. fiebitis.
Huc enim salomon ait. Risus dolori
miscebit᷑. & extrema gaudii. luctus oc¬
ceupat. Hunc iterum dieit. Risum de¬
putami errorem: & gaudio dixi: quid
frustra deciperis: Hinc rurssis ait.
Cor sapienttum uibi tristicia ẽ: & cor stul¬

Expanded text:
carnis refrenando, redeamus. Per aliam carnis refrenando, redeamus. Per aliam ergo viam ad regionem nostram regredimur, quoniam qui a paradisi gaudiis per delectamenta discessimus, ad haec penamus ante oculos cordis hinc culpas operis, illinc judicium extremae districtionis. Pensemus quam districtus judex veniat, qui judicium minatur et latet; terrores peccatoribus intentat, et tamen adhuc sustinet; et idcirco venire citius differt, ut minus inveniat quos condemnet. Puniamus fletibus culpas, et cum Psalmistae voce praeveniamus faciem ejus in confessione . Volupt. In proximo namque est judex qui dixit: Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis . Hinc etenim Salomon ait: Risus dolori miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Hinc iterum dicit: Risum deputavi errorem, et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Hinc rursus ait: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stul
Abbreviated transcription (Latin):
drnius. Thus offerumis: si cogitationes
cariis. ꝑscã orationum studia in ara cor¬
dis incendinns. ut suaue aliquid do. per
celeste desiderium redolere ualeamus.
Murram offerimus. cum caruis uitia per
absturentiam mortificamus. Per niyi¬
ram namq ut diximus. agitur ne mor
carnem putrescere ẽ: hoc mortale corpꝰ
est: carnales homines infetore luxu¬
rimus: quando hoc mortale corpus a
luxuris putredine. ꝑ condimentum
conturentie custodimus. MMagnum uͦ¬
nobis aliquid magi unniuint: quod
in regionem suam ꝑaliam uiam reuer¬
tuntur. In eo namq qd̾ ammoniti fa¬
ciunt: nobis ꝓfecto uisinuant quid
faciamus. Regio quippe nr̃a parady¬
sus ẽ: ad quam iħu cognito redire per
uiam qua uenimus ꝓhibemur. Aregi¬
onr & enim nr̃a suꝑbiendo. in obedien¬
do. uisibilia sequendo. cybum uetitũ
gustando discessimus: sed ad tam ne¬
cesse est ut flendo. obrdiendo. uisibi¬
lia contempnendo. atq appetitum̃

Expanded text:
demus, thus offerimus, si cogitationes demus, thus offerimus, si cogitationes carnis per sancta operationum studia in ara cordis incendimus, ut suave aliquid Deo per coeleste desiderium redolere valeamus. Myrrham offerimus, si carnis vitia per abstinentiam mortificamus. Per myrrham namque, ut diximus, agitur, ne mcarnem putrescere est, hoc mortale corpus est, carnales homines in fetore luxunamus, quando hoc mortalluxuriae putredine per condimentum continentiae custodimus. 7. Magnum venobis aliquid magi innuunt, quod in regionem suam per aliam viam revertuntur. In eo namque quod admoniti faciunt, nobis profecto insinuant quid faciamus. Regio quippe nostra paradisus est, ad quam, Jesu cognito, redire per viam qua venimus prohibemur. A regione etenim nostra superbiendo, inobediendo, visibilia sequendo, cibum vetitum gustando, discessimus; sed ad eam necesse est, ut flendo, obediendo, visibilia contemnendo, atque appetitum
Abbreviated transcription (Latin):
ei aurum & thus offerunt: sed offerre
myrram assumpte mortalitatis nolunt.
Ios itaq nato dño offeramus aurum:
ut hunc ubiq regnare fateamur.
Offeramus thus. ut credamus qd̾ is qui
intempore apparuit. ds ante tempora
extitit. Offeramus myrram: ut eum
quem credimus insua diuinitate impas¬
sibilem. credamus etiam uinr̃a fusse
carne mortalrm. quamuis in auro et
thure &. myrra. intelligi &. aliud potest.
Auro namq sapientia designatur: salo¬
mone attestante quiait. Thesaurus de¬
siderabilis: requiescit inore sapientis.
Tbure gutem qd̾ d̾o incenditur. uirtus
orationis expͥmitur: psalinista testante
qui dicit. Dirigatur oratio mea: sicut
uncensum inconsprctu tuo. Per myr¬
tam uͦ: carnis nr̃e mortificatio designa¬
tur. Unde & sca eccsa. de sius operaris
usq ad mortem ꝓ o̾o certantib dicit.
Manus mee distalauerunt myrram. Nato
gͦ regi aurum offerimus. si in conspectu
illius claritate suꝑne sapientie resplen¬

Expanded text:
ei aurum et thus offerunt, sed offerre ei aurum et thus offerunt, sed offerre myrrham assumptae mortalitatis nolunt. Nos itaque nato Domino offeramus aurum, ut hunc ubique regnare fateamur; offeramus thus, ut credamus quod is qui in tempore apparuit Deus ante tempora exstitit; offeramus myrrham, ut eum quem credimus in sua divinitate impassibilem credamus etiam in nostra fuisse carne mortalem. Quamvis in auro, thure et myrrha intelligi et aliud potest. Auro namque sapientia designatur, Salomone attestante, qui ait: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Thure autem quod Deo incenditur virtus orationis equi dicit, Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo. Per myrrham vero carnis nostrae mortificatio figuratur. Unde et sancta Ecclesia de suis operariis usque ad mortem pro Domino certantibus dicit: Manus meae distillaverunt myrrham . Nato ergo Regi aurum offerimus si in conspectu illius claritate supernae sapientiae resplen
Abbreviated transcription (Latin):
rarum ac temporum. ex seruili condi¬
rionr nascuntur: Et tamen regum
fili. uno eodemq sydere cum seruis
nati ad regnum ꝓficiunt. cum serui
qui secum fuerant nati inseruitute
moriantur. Hec de stella breuiter
didunus: ne matheniathicor stuatiei¬
am. indiscussam preterisse iudeaimu
MMagi uͭ. aurum thus. ꝙ myrram
offerunt. Aurum quippe regi congru¬
it: thus uͦ indĩ sacrificio ponebatur.
myrra autem mortuorum corpora con¬
diuntur. Eum gͦ magi quem ad orant.
etiam mysticis munerib predicant: au¬
ro regem. thure dm̃: inyrra mortalem.
Sunt uͦ non nulli heretiei. quibunc dm̃
credunt. seo ubiq regnare nequaqͦm
credunt. Hi ꝓfecto ei thus offerunt:
sed offerre etiam aurum nolunt. Et
sunt nonnulli qui hunc regem existi¬
mant. sed dm̃ negant. Hi uidelicet
ei aurum offerunt: sed offerre thus no¬
lunt. Et sunt non nulli. qui hune et
dm̃ & regem fatemur: sed assumpsisse
carnem it ntalem negant. Hi nimirũ

Expanded text:
rarum ac temporum ex servili condirarum ac temporum ex servili conditione nascuntur? et tamen regum filii uno eodemque sidere cum servis nati, ad regnum proficiunt, cum servi qui secum fuerant geniti, in servitute moriantur. Haec de stella breviter diximus, ne Mathematicorum stultitiam indiscussam praeterisse videamur. 6. Magi vero aurum, thus et myrrham deferunt. Aurum quippe regi congruit, thus vero in Dei sacrificium ponebatur, myrrha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum ergo magi quem adorant etiam mysticis muneribus praedicant, auro regem, thure Deum, myrrha mortalem. Sunt vero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique regnare nequaquam credunt. Hi profecto ei thus offerunt, sed offerre etiam aurum nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et Deum et regem fatentur, sed assumpsisse carnem mortalem negant. Hi nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Sed adhec solent inathematici res¬
pondere: quia uurtus constellationis. in
ictu pungentis ẽ. Quib ediuerso nos
dicimus: quia magna est mora natiui¬
tatis. Si igitur inictu puncti constella¬
tio ꝑmutat᷑: neceñe iam erit ut cot
dicantur fata. quot sunt menbra nas¬
centium. ẜateri etiam mathematici
solent. qͦd quisquis signo aquarui nas¬
citur: in hac uita pisegrtis ministeriũ
sortiatur: Piscatores uͦ ut fertur. geru¬
lia ñ habet. Quis igitur dicat. qͥuia
nemo illic insigno aquaru uascitur.
ubi piscator omnimodo ñ habetur.a
Rursum quos nasci signo libre asserunt.
traperetas futuros dicunt. Et trapere¬
tas multarum gentium ꝓuintie igno¬
rant. ẜ ateantur gͦ necesse ẽ aut hõc in
eis signum de ẽẽ: aut effectum fatalẽ
mullomodo habere. Inꝑsarum quoq
francoꝵq terra: reges ex genere pro¬
deunt. Quib ꝓfecto nascentib. quis
estimet quanti eisdem monientis ho¬

Expanded text:
fuit. 5. Sed ad hoc solent mathematici resfuit. 5. Sed ad hoc solent mathematici respondere, quia virtus constellatictu puncti est. Quibus e diuerso nos dicimus quia magna est mora natiuitatis. Si igitur in ictu puncti constellatio permutatur, necesse iam erit vt tot dicant fata, quod sunt membra nascentium. Fateri etiam mathematici solent quod quisque signo Aquarii nascitur, in hac vita piscatoris ministerium sortiatur. Piscatores autem, vt fertur, Getulia non habet; quid igitur dicat quia nemo illic in stella Aquarii nascitur vbi piscator omnimodo non habetur? Rursum quos <sub> signo Librae nasci asserunt trapetas multarum Gentium provinciae ignorant. Fateantur ergo necesse est, aut hoc in eis signum deesse, aut effectum fatalem nullo modo habere. In Persarum quoque, Francorumque terra Reges ex genere prodeunt; quibus profecto nascentibus quis aestimet quanti eisdem momentis ho
Abbreviated transcription (Latin):
Hominem sub constitutionib stellarũ
patant: et hoc in aduitorium sui erro¬
ris assumunt. quod noua stella exiti
cum añis in carnr apparint. cuuis fuis¬
se fatum eandem quȩ apparuit stellã
putant. Sedsi eugłi uerba pensamus
quib de eadem steii dicitur. usq dũ
ueniems staret supta ubi erat puer.
dum non puer adstell a sea stella ad
purrum cucurrit.⁊ dici liceat. non
stella fatum pueri. seo fatum stelle
is qui apparuit puer fuit. Sed absit
dicant. Nitam quppe hominom. solꝰ
hanc conditor qui creauit aminimistrat.
Deq enim ꝓpter stellas homo. seo stelle
ꝓrtet hominen facte sunt. Et si stel¬
li fatum homnis dicitur. ipsis suis
nunisterus homo subesse ꝑhibetur.
er te cum iacob de
utero egrediens. prioris fratris
plantam teneret manii prior nequaquã
ꝑfecte egredi potint. nisi &. subsequens
in choasiet. Et camen cum uno tempore
codemq inomento. utrumq mater fu¬
aerit: non iina utruisq uite equalitas

Expanded text:
hominem sub constitutionibus stellarum hominem sub constitutionibus stellarum putant; et hoc in adjutorium sui erroris assumunt, quod nova stella exiit cum Dominus in carne apparuit, cujus fuisse fatum eamdem quae apparuit stellam putant. Sed si Evangelii verba pensamus, quibus de eadem stella dicitur: Usque dum veniens staret supra ubi erat puer, dum non puer ad stellam, sed stella ad puerum cucurrit, si dici liceat, non stella fatum pueri, sed fatum stellae is qui apparuit puer fuit. Sed a fidedicant. Vitam quippe hominum solus hanc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, sed stellae propter hominem factae sunt. Et si stella fatum hominis dicitur, ipsis suis ministeriis subesse homo perhibetur. Certe cum Jacob, de utero egrediens, prioris fratris plantam teneret manu , prior perfecte nequaquam egredi potuit, nisi et subsequens inchoasset; et tamen cum uno tempore, eodemque momento utrumque mater fuderit, non una utriusque vitae qualitas
Abbreviated transcription (Latin):
cui tam̃ muita in posterum predixit.
quia nimirum uidaicus popłs. prophe¬
tie spũ plenus & cecus. eum dequo
multa infuturo predixit. inpresenti
positum non agnouit.
eo natiuitate regis nr̃i cog¬
nita herodes. ad callida ar¬
gum̃ta conueraitur. ne ter¬
reno regno priuaretur. Resunitia¬
risibi tb puer murnuetur nostila
ad orare urllr se simulat. ut quasi bune¬
si inuenire possit extinguat. Sed quan¬
ta est humana malitia. contra consilium
duunitatis: Scriptun quippe est.
Non e sapientia. non ẽ prudentia. nonẽ
consilium contra dm̃. Nam eadue ap¬
paruit magos stella ꝑduxit. Datum
regem repperiunt. munrra de tulert̃.
et ire redire ad herodem debeant. in
somnis ammonentur. Sicq fit. ut
iłim quem querit herodes inue nire
n possit. Cuius ꝑsona qui alii quam
hypoerite de signantur: Qui dum
ficte querunt. muenire dñm minq̃m
merentur. Seo inter sciendum ẽ. qd̾
priscillianiste hrretici. nasci unũ qmq

Expanded text:
cui tam multa in posterum praevidit, cui tam multa in posterum praevidit, quia nimirum Judaicus populus prophetiae spiritu plenus et caecus eum de quo multa in futurum praedixit in praesenti positum non agnovit. 3. Sed nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat. Sed quanta est humana malitia contra consilium divinitatis? Scriptum quippe est: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Nam ea quae apparuit stella magos perducit; natum Regem reperiunt, munera deferunt, et ne redire ad Herodem debeant in somnis admonentur; sicque fit ut Jesum, quem quaerit Herodes, invenire non possit. Cujus persona qui alii quam hypocritae designantur, qui dum ficte quaerunt, invenire Dominum nunquam merentur? 4. Sed inter haec sciendum quod Priscillianistae haeretici nasci unumquemque
Abbreviated transcription (Latin):
cognouit. quia hos quos tenebat imotu¬
os reddidit. Et tanien hunc quem dm̃
omĩa iisensibilia elementa senserunt.
ad huc infidelium udrorum corda dm̃
ẽẽ minime cognoscunt. &. duriora saxis
scuidi ad penitendum nolunt: eumq
confiteri abnrgant. quen elementa
ut diximus aut sigins aut scissionibus
dĩ clamant. Qui etiam ad dampna¬
tionis sur cumulum. eum quem natũ
despiciunt: nasciturum ante prescie¬
runt. Et non solum quia nasceretur
nourrant: sedetiam ubi nasceretur.
Nam abhrrode requisiti. locum natiui¬
tatis eius exprimunt. quem scripture
auctoritate didicerunt: ꝙ testimo¬
nium ꝓferunt. quos bethlrem hono¬
rari natiuitate uouiducis ostenditur.
ut ipsa eoꝵ scientia . & illis fieret testi¬
monium dampnationis: &. nobis adiu¬
torium credulitatis. Quos ꝓfecto bene
Ysaac. cum iacob filium suum brnedi¬
ceret designauit: qui & caligans oelis
&. propł. etans. inp̃senti filium ñuidit.

Expanded text:
agnovit, quia hos quos tenebat mortuagnovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc, quem Dominum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Judaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et, duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt, eumque confiteri abnegant, quem elementa, ut diximus, aut signis aut scissionibus Deum clamabant. Qui etiam ad damnationis suae cumulum, eum quem natum despiciunt, nasciturum longe ante praesciverunt. Et non solum quia nasceretur, noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt, quod Bethlehem honorari nativitate novi ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret ad testimonium damnationis, et nobis ad adjutorium credulitatis. 1469 Quos profecto bene Isaac, cum Jacob filium suum benediceret, designavit ; qui et caligans oculis et prophetans, in praesenti filium non vidit,
Abbreviated transcription (Latin):
fidelib data sunt. Et notandum qd̾
rȩdemptorem nr̃m cum iam ꝓurcte
eẽt etatis. eisdem gentib apłi predi¬
cant: eumq paruulum & nec dum
ꝑhumani corporis offĩciumloquentẽ.
stella gentib denuntiat: quia nimirũ
rationis ordo poscebat. ut loquentem iã
dnm̃. loquentes nobis p̃dicatores innotes¬
cerent: & nec dum loquentem. elrinen¬
ta muta predicarent.
eo inom̃ib signis quȩ url nascen¬
te dño. uel moriente monstrata
funt: considerandum nobis est
quanta fuerit inquorumndam iudroꝵ
corde duritia. quȩ hunc ure ꝑprophe¬
tir oonum. nrc ꝑmiracła agnouit.
Omĩa quippe elem̃ta: auctorem suum
uenisse testata sunt. Uteuim debis
quedam usu humano loquar: dm̃ hunc
celi cognouerunt: quia ꝓtunis stellam
muserunt. Mare cognouit: quia sub
diantis cuis se calcabile prebuit. Terta
cognouit. quia eo moriente contrenuit
Sol cognouit: quia lucis suȩ radios abscon¬
dit. Daxa &. parirtes cognorierunt: quia
tempore mortis eius scissa sunt. Iuferui

Expanded text:
libus . Et notandum quod Redemptorem nostrum cum jam perfectae esset aetatis eisdem gentibus apostoli praedicant, eumque parvulum et necdum per humani corporis officium loquentem stella gentibus denuntiat. Quia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquentem jam Dominum loquentes nobis praedicatores innotescecent, et necdum loquentem elementa muta praedicarent. 2. Sed in omnibus signis quae vel nascente Domino vel moriente monstrata sunt, considerandum nobis est quanta fuerit in quorumdam Judaeorum corde duritia, quae hunc nec per prophetiae donum, nec per miracula agnovit. Omnia quippe elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus
Abbreviated transcription (Latin):
inde ciuictis gentib ad se confluentib
gaudia predicauit.
ee pretereundum. quod eiuis¬
testimomum gr̃e ꝑhibuit. sedd ꝙ obseqͥ¬
um :mpendit: quia predicatorib uer¬
bi illius ꝑagrandi om̃rm facultatem
tribuit. & ubieuinq uellent eugłii
grãm disseminandi. Quod fieri mini¬
me posset: si non uno totus orbis rege¬
retur in ꝑio. Sed ipsa totius orbis des¬
eriptic quȩ aterreno rege facta memo¬
ratur. cȩlestis oꝑa regis manifeste de¬
signat: qui adhoc nimirum apparuit
umando. ut decunctis ꝑorbem n̾ati¬
onib electos. inunitatem fidei sue col¬
ugeret. ac nomina eoꝵ sicut ipse pro¬
misit in ecernum seribtret incło.
Hoc quoq quod adedictum ꝯugusti
inceus & post finem htius scli ꝑfec¬
ca inet̾num tota cum illo regnabit.
uanic gͦ ciuitatem. debemus omnes
salubri ttinere. oportet excusari.
Oies nos necesse ẽ nato regi debitũ
inpendere. censum: hoc est inunita

Expanded text:
inde cunctis gentibus ad se confluentibus, inde cunctis gentibus ad se confluentibus, gaudia praedicavit. Nec praetereundum quod ejustestimonium gratiae perhibuit, sed et obsequium impendit, quia praedicatoribus verbi illius peragrandi orbem facultatem tribuit, et ubicunque vellent Evangelii gratiam disseminandi. Quod fieri minime posset, si non uno totus orbis regeretur imperio. Sed et ipsa totius orbis descriptio, quae a terreno rege facta memoratur, coelestis opera regis manifeste designat; qui ad hoc nimirum apparuit in mundo, ut de cunctis per orbem nationibus electos in unitatem fidei suae colligeret, ac nomina eorum, sicut ipse promisit, in aeternum scriberet in coelo. Hoc quoque quod ad edictum Augusti in coelis, et post finem hujus saeculi perfecta, in aeternum tota cum illo regnabit. In hanc ergo civitatem debemus omnes salubri itinere oportet excusari. Omnes nos necesse est nato regi debitum pendere censum, hoc est, et in unita
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc ꝙ enim scriptum est. Ipse ẽ pa
nĩa quifecit utriq unum. id est quide
angłis ꝙ hominib. unam dĩ domum
pitis mediator et reconciliator instituit.
bat. Multipl cabiti: eius imꝑium
et pacis nonerit fuus. Unde brne idẽ
ppħa alias cum incarnationis ilius ae
nr̃e redemptionis sacrimenta myste¬
eo sermont describeret dicens. Merit
nnouissimis dieb: prepanatus inons
domuis añi in uertice montiumn. et eleua¬
bitur suꝑ colles. et fluent ad eum omnes
gentes: Serenitatem quoq pacis que
tuue ẽẽt futura. manifeste de signauit
dicens. Et conflabunt gladios suos in uo¬
meres.: et lanceas suas in falces. Non leua¬
bit gens contra gentem gladium: nre
exercebuntur ultra ad p̾lium. Propter
quod mox exhortando sub iungit.
Domus iacob̾ urnite ambulemus in lu¬
mine dñi dĩ nr̃i. Premisit gͦ tempora
pacis: et sic apparens in carne ipse aue¬
tor pacis et temporum conditor. primo
domui iacobid: plrbi israhelitiee. de¬

Expanded text:
Hinc etenim scriptum est: Ipse est pax Hinc etenim scriptum est: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum , id est, qui de angelis et hominibus unam Dei domum pius mediator et reconciliator instituit. bat: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis. Unde bene idem propheta alias cum incarnationem illius ac nostrae redemptionis sacramenta mystico sermone descripsisset, dicens: Et erit in novissimdomus Domini in vertice montium, et elevabitur super colles, et fluent ad eum omnes gentes: serenitatem quoque pacis, quae tunc esset futura, manifeste designavit, subjiciens: Et conflabunt gladios suos in vomeres, et lanceas suas in falces. Non levabit gens contra gentem gladium, nec exercebuntur ultra ad praelium. Propter quod et mox exhortando subjunxit: Domus Jacob, venite, et ambulemus in lumine Domini. Praemisit ergo tempora pacis, et sic apparens in carne ipse auctor pacis et temporum conditor, primo domui Jacob, id est, plebi Israeliticae, de
Abbreviated transcription (Latin):
ca fr̾es tem̃i quia nascituro
dani regni apicem tenebat. ut mui
de scribrretur unuersus. Ouod non
casu contigisse putandiun ẽ. sed certis¬
sima disprnsationr eiusdem nr̃i redẽp¬
toris intelligendum ẽ ẽẽ ꝓuisum. Ipse
enim mediator dĩ et hominum. sic ut
matrem sibi diuinitus quam uoluit
p̃iudit. dequa nasceretur quando uri¬
let humanitus: ita etiam tempora na¬
tiuitatis que uoluit prruidit. immo
ea ipsa qualia uoluit eẽ donauit. talia
iudelicet in quib sopito turbinr bellorũ.
noua pacis in solite tranquillitas cotum
contegeret orbrm. Quod enim maus
in bac uita potuit ee̾ pacis inditium.
quam ab uno homine orbem deseribi
unuuersum. atq unius census numinas¬
mate concludi: Matrem quippe ele¬
git uirginem: quia ñ aliter dĩ filium
nasci in carne. quã de intemerata
genitrice decebat.
eopus quando nasceretur. sum¬
me pacis ȩlegit: quia hȩc nimirum ei
uascendi causa fuit. ut genus huma¬
num ad suꝑne pacis dona reduceret.

Expanded text:
arissimi, quia nascituro dani regni apicem tenebat, ut mundus describeretur universus. Quod non casu contigisse putandum est, sed certissima dispensatione ejusdem nostri Redemptoris intelligendum esse provisum. Ipse etenim Mediator Dei et hominum, sicut matrem sibi divinitus quam voluit praevidit, de qua nasceretur quando vellet, humanitus; ita etiam tempora nativitatis, quae voluit elegit; imo ipse ea qualia voluit esse donavit, talia, videlicet, in quibus sopito turbine bellorum, nova pacis insolitae tranquillitas totum contegeret orbem. Quod enim majus in hac vita potuit esse pacis indictum, quam ab uno homine orbem describi universum, atque unius census numismate concludi? Matrem quippe elegit virginem, quia non aliter Dei Filium nasci in carne, quam de intemerata genitrice, decebat. Tempus quando nasceretur summae pacis elegit, quia haec nimirum ei nascendi in mundo causa fuit, ut genus humanum ad supernae pacis dona reduceret.
Abbreviated transcription (Latin):
ambuleinus. ut ad patriam uenire ua¬
beanus. ubi sine fine cum ipso dño
gaudramus. Uia enim hominis. uita
euis. Qui male uiuit. uiam tenet er¬
roris. qui bene uiuit. ꝑuiam gradit᷑
ueritatis. Qua propt̃ qui ambulabat
uiam forncationis: uiam teneat casti¬
tatis. Quiuiam tenebat auaritie. te¬
neat uiam miscd̃ię. Qui ambulabat
puritatis. Ambulemus bene ꝑfidem.
ut ꝑueniamus adspeciem. ubi plenũ
erit gaudium nr̃m. qutia implebitur
bonis desiderium nr̃m. Sedui¬

Expanded text:
ambulemus, ut ad patriam pervenire vaambulemus, ut ad patriam pervenire valeamus, ubi sine fine cum ipso Domino gaudeamus. Via enim hominis est vita ejus. Qui male vivit, viam tenet erroris; qui bene vivit, per viam graditur veritatis. Quapropter qui ambulabat viam fornicationis, viam teneat castitatis; qui viam tenebat avaritiae, teneat viam misericordiae; qui ambulabat puritatis. Ambulemus bene per fidem, ut perveniamus ad speciem , ubi plenum erit gaudium nostrum, quia implebitur in bonis desiderium nostru
Abbreviated transcription (Latin):
sonas diuidere. cum udrat magos
non alia do y alia homiui: sed ui d̾o
homini. cãdem munera obtulisse suꝑ¬
pliciter. Non gͣ diuidatur iuꝑsonis.
qui ũ murnitur diuisus indonis. Prop¬
terea qiuppe unus idemq istis nuine¬
ribus honoratur: ut uius idemq d̾s
.&. homo cognoscatur. Ista magorum
oblatio confundit eciam euticẽtis in¬
saniam: qui non iult in xp̃o utramq
ueram predicare naturam. Ueritatẽ
amudint istorum munerum tollit:
dum inxp̃o unam naturam predicare
contendit. Nos itaq dilectisin fr̃es.
offeramus xp̃o indubitanter infide.
quod magi obtulisse cognoseinitur in
muinere: ut uere diuinitatis humanita¬
tisq confessio. ipsa sit apud xp̃m ur̃a
fidetis oblatio. Hȩc inunera cum magis
unaninuter offeramiũ. & ad regiouem
sc̃or tota cordis deuotione tendamus.
nec teneamus uiam ueteris uite. sed
diuinis mandatis humiliter obsequen¬
tes. uiam mutenus: & qua p̃cepit. dũs

Expanded text:
ersonas dividere: cum videat Magos ersonas dividere: cum videat Magos non alia Deo et alia homini, sed uni Deo homini eadem munera obtulisse suppliciter. Non ergo dividatur in personis, qui non invenitur divisus in donis. Propterea quippe unus idemque istis muneribus honoratur, ut unus idemque Deus et homo cognoscatur. Ista Magorum oblatio confundit etiam Eutychetis insaniam, qui non vult in Christo utramque veram praedicare naturam. Veritatem quippe istorum munerum tollit, dum in Christo unam naturam praedicare contendit. 11. Nos itaque, dilectissimi fratres, offeramus Christo indubitanter in fide, quod Magi obtulisse cognoscuntur in munere: ut verae divinitatis humanitatisque confessio ipsa sit apud Christum nostra fidelis oblatio. Haec munera cum Magis unanimiter offeramus, et ad regionem sanctorum tota cordis devotione tendamus. Nec teneamus viam veteris vitae, sed divinis mandatis humiliter obsequentes, viam mutemus, et in qua praecepit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
marestas. & regia potestas. & huiiaua
mortalitas uitimatur. Tpus cuim ad
sacrificium. aurum ꝑtiuet ad tributum.
mxria ad sepulturam ꝑtinet mortuorũ.
Oina heo scã fides xp̃o urraciter offerre
non definit. dum unum eundemq ur¬
rumi dm̃i. uerum reger. uerum homi¬
nem eredit. ut uere ꝓnobis mortuũ
urriciter recognoseat. In oblatione
thuris confinditur arrianus. qui soli
patri sacrificiun offerri debere con¬
tendit. In oblatione myrrę confundi¬
tur manicheus: qui xp̃m uere mortu¬
um ꝓnr̃a salite non credit. In auro
ił simil uterq confunditur: quia &
mancheus. ar semint dauid scđm car¬
nem natum ñ eredit regem. & arria¬
nus dõ unigenito. naturalem ad signa¬
re intitur seruitutem. Proindr it ꝙ.
non experirtur regem a quo ꝑfidem
regitur: sed aquo ꝓunfidelitatis crimi¬
ur puniatur: quia ab uno diunitatis.
ab altero carnis ueritas denegatur.
In hisdem munerib confunditur eciã
nestoruis: qui nititur xp̃m in duas ꝑ¬

Expanded text:
majestas, et regia potestas, et humana mortalitas intimatur. Thus enim ad sacrificium, aurum pertinet ad tributum, myrrha ad sepulturam pertinet mortuorum. Omnia haec sancta fides Christo veraciter offerre non desinit, dum unum eumdemque verum Deum, verum regem, verumque hominem credit, et vere pro nobis mortuum veraciter recognoscit. 562 10. In oblatione thuris confunditur Arianus, qui soli Patri sacrificium offerri debere contendit: in oblatione myrrhae confunditur Manichaeus, qui Christum vere mortuum pro nostra salute non credit: in auro vero simul uterque confunditur, quia et Manichaeus de semine David secundum carnem natum non credit regem, et Arianus Deo Unigenito naturalem assignare nititur servitutem. Proinde uterque non experietur regem, a quo per fidem regatur , sed a quo pro infidelitatis crimine puniatur: quia ab uno divinitatis, ab altero carnis veritas denegatur. In iisdem muneribus confunditur etiam Nestorius, qui nititur Christum in duas p
Abbreviated transcription (Latin):
uerabiliter u cupatur. Et quia
dum probatur eẽ uocabulum:
multis ẽ iatinis in cognitum. In de est
quod nomen istud oñs quidem latim
dieunt: sed non om̃s inueniuntur nos¬
se quod sicunt. Pro inde bonum est.
ut cuncti qui dirin hodiernum epi¬
phaniom iĩcupant. & cur hoc dicat᷑
ignorant: sacram̃tum diei huiꝰ nomi¬
nis interpretatione eognoseant. De¬
bet enim diei huius sollempnitas a
fid lib celebrari: & idõ sollẽpuitatis
causa non debet ignorari. Hunc gͦ
teneinus apatribis. quod unigenitus
d̾spost quam est sedm carneni tempo¬
raliter natus. misto die est magis ue¬
uientib manifestatus. aquib ẽ obla¬
tis nuriȩrib suppliciter ad oratus.
Namquia ipse ẽ ds quisibi inueteri tes¬
tamento primitias offe̾ri mandauit.
toẽ ds homonatus. gentium primniti¬
as suo cultui dedicauit. Aplica iͦ
testatur auctoritas. quia unus ẽ ds qͥ¬
ĩustificat circumcisionem ex fide.
& p̃putium ꝑfidem e circuncisionis.
nomine iudeos: p̃pittii nonuns gen¬

Expanded text:
nerabiliter nuncupatur. Et quia Graecum probatur esse vocabulum, multis est Latinis incognitum. Inde est quod nomen istud omnes quidem Latini dicunt, sed non omnes inveniuntur nosse quod dicunt. Proinde bonum est ut cuncti qui diem hodiernum Epiphaniam nuncupant, et cur hoc dicatur ignorant, sacramentum diei hujus nominis interpretatione cognoscant. Debet enim diei hujus solemnitas a fidelibus celebrari, et ideo solemnitatis causa non debet ignorari. Hunc ergtenemus a Patribus quod Unigenitus Dei, postquam est secundum carnem temporaliter natus, in isto die est Magis venientibus manifestatus, a quibus oblatis muneribus suppliciter est adoratus. Nam quia ipse est Deus qui sibi in Veteri Testamento primitias offerri mandavit, idem Deus homo natus gentium primitias suo cultui dedicavit. Apostolica vero testatur auctoritas, quia unus est Deus qui justificat circumcis onem ex fide, et praeputium per fidem : circumcisionis nomine Judaeos
Abbreviated transcription (Latin):
circuincisionis. etiam nominis amplifica¬
tione. simul cum sua conuige benediei
ꝓueruit. ut qui eatenus abram idest¬
pater excelsus dictus ẽ. dr inde abrahã
id pater multarum gentium uocarr¬
tur: quia patrem inquit multarum
gentium constitui te. Que fidissuna
ꝓmissio. tamlate ꝑ orbem aome
patet impleta: ut etiam nos ipsi degen¬
tibus ad fidei alius de uotionem uocati.
ipsum nos patrem spiritaliter habere
gaudramus. dicente etiam nobis apło.
sarai inquit uxorem tuam non uocabis
sarai sed saram: idest ñ uocabis princi¬
pem mram sed principem: udelicet
apte docens. ut eã que tante fidei par¬
ticeps & socia facta est. nou ꝓprix prin¬
cipem sue domis sid absolute priucipr̃.
id est omĩum reete credentium : enuua¬
rum. uocaret ꝙ intelligeret ẽẽ paren¬
tem. Unde bratus apłs petrus. creden-¬
tes argentib feminas. adhur: ulixatis.
castitatis. et modestiȩ uirtutem pro¬

Expanded text:
circumcisionis etiam nominis amplificacircumcisionis etiam nominis amplificatione simul cum sua conjuge benedici promeruit, ut qui eatenus Abram pater excelsus dictus est, deinde Abraham, id est pater multarum gentium, vocaretur: quia patrem, inquit, multarum gentium constitui te. Quae fidelissima promissio tam late per orbem jam patet impleta, ut etiam nos ipsi de gentibus ad fidei illius devotionem vocati, ipsum nos patrem spiritualiter habere gaudeamus, dicente etiam nobis ApostoSarai, inquit, uxorem tuam. non vocabis Sarai, sed Saram, id est, non principem meam, sed principem: videlicet aperte docens ut eam quae tantae fidei particeps et socia facta est, non proprie principem suae domus, sed absolute principem, id est, omnium recte credentium feminarum vocaret, et intelligeret esse parentem. Unde beatus apostolus Petrus credentes de gentibus feminas ad humilitatis, castitatis et modestiae virtutem pro
Abbreviated transcription (Latin):
exfide uiuit. Sed ueniens in carne di
filius. quisolam carnis naturam. nullã
autem prceati contagionrm traxit de
uere gr̃e renascentis. utrumq gonus
purificationis subire dignatus ẽ: et
baptiratus a ioħe: imo etiam t̃tium
salutaris hostiȩ munus. ipse templi
dñs prose non respuit offerri: cuius
debinc die tricesima tercia. dño opitu¬
lante ur̃a caritas auditura simul est
a celebratura mysterium.
UNcra inquam et legalis et
euglice purificationis gene¬
ra. qui nullo indiguit dñs sus
de iam legis de creta suo tempore doce¬
tet eẽ saluberrima. & aduenientis
engłii eunctis fidelib ostenderet ȩque
sub runda remroia. Sed ꝙ. hoc quod
eodem die suꝑ cireumcilonis. nomen
ut iħc uocaretur accepit. ad iuitatio¬
exeo credimus sumptan. quod abrabã
pa triarcha. qui prinis cireuici¬
sion is sacramentum intestimoniũ
fue magur fidi & duine ad eiun ꝓmissi¬
onis accepit: eodrm die sur suortimq

Expanded text:
ex fide vivit . Sed veniens in carne Dei ex fide vivit . Sed veniens in carne Dei Filius, qui solam carnis naturam, nullam autem peccati contagionem contraxit de nere gratiae renascentis: utrumque genus purificationis subire dignatus est, etanno baptizatus a Joanne, imo etiam tertium salutaris hostiae munus ipse templi Dominus pro se non respuit offerri. Cujus die dehinc tricesima tertia, Domino opitulante, vestra charitas auditura simul est et celebratura mysterium. Cuncta, inquam, et legalis et evangelicae purificationis genera, qui nullo indiguit, Dominus  consummandae jam legis decreta suo tempore doceret esse saluberrima, et advenentis Evangelii cunctis fidelibus ostenderet aeque subeunda remedia. Sed et hoc quod eodem die suae circumcisionis nomen ut Jesus vocaretur, accepit, ad imitatioex eo credimus sumptam quod Abraham patriarcha, qui primus circumcisionis sacramentum in testimonium suae magnae fidei et divinae ad eum promissionis accepit, eodem die suae suorumque