comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas eiꝰ. Si non esset hic ueritas eius:
non diceret in alio psalmo ueritas de t̾ra
orta est nec ipsa ueritas diceret. ecce ego
uobiscam sum usq in consummationem

Expanded text:
eritas ejus: si non hic esset veritas ejus, non diceret in alio psalmo: «Veritas de terra orta est» ; nec ipsa Veritas diceret, «Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem
Abbreviated transcription (Latin):
gaudiorum. Eõminici nr̃i subson¬
nauerunt nos. Et ubi sunt qui sub¬
sannauerunt : Diti dictum est: qui
sunt isti colentes mortuum. adoranteᷤ
crucifixum diu dictum est. Ulbi est
nasus subsannantium : Nonn̾e sc
qui reprebendunt in cauernas fugi¬
unt. ne tudeantur: Et inunici nr̃i
subsannauerunt nos. S udetis qͥd

Expanded text:
gaudiorum. Et inimici nostri subsangaudiorum. Et inimici nostri subsannaverunt nos. Et ubi sunt qui subsannaverunt? Diu dictum est: Qui sunt isti colentes mortuum, adorantes crucifixum? diu dictum est. Ubi est nasus subsannantium? Nonne nunc qui reprehendunt, in cavernas fugiunt, ne videantur? Et inimici nostri subsannaver
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitar. Cibabis nos pane lacri¬
marum: & potum dabis nobis in la¬
crimis in mensura. Quid est in men¬
sura ͤ dpostolũ audi. fidelis deus
qui non ꝑmittit uos temptari fupͣ
quan potestis ferre. Ipsa enim mensu-¬
ra pro turibus tins: ipsa est mensura
tt erudiaris. non ut opprimaris. Po-
Electi sunt qui irent ad gentes. et
predicarent. xp̃m: & diceretur eis.
Quis est iste nouorum demoniorum
nuntiator.ͤ Postusti nos in contra¬
dictionem ticinis nr̃is. Etmi enim
p̃dicabant. cui contradiceretur. Qnẽ
predicabant. mortuum resurrexisse
xp̃m. quis hoc audiat. quis hoc no-¬
tierit: Houa res: sed signa conse¬
quebantur. & incredibili rei fidem mi-¬
racula faciebant. Contradicebatur.
s contradictor uincebatur: & ex contra¬
dictore fidelis efficiebatur. Ibi tamen
magna flamina. ibi martires cibati
de pane lacrimarum: & potati in la¬
crimis. s in mensura. non amplius
quam poterant ferregtt post men-¬
suram lacrimarim seq̃uẽret̃ corona.

Expanded text:
Sequitur: Cibabis nos pane lacrymarum, et potabis nos in lacrymis in mensura. Quid est, in mensura? Apostolum audi: Fidelis Deus qui non vos permittit tentari supra quam potestis ferre . Ipsa est mensura, pro viribus tuis: ipsa est mensura, ut erudiaris, non ut opprimaris. 7. electi sunt qui irent ad Gentes, et praedicarent Christum, et diceretur eis: Quis est iste novorum daemoniorum annuntiator ? Posuisti nos in contradictionem vicinis nostris. Eum enim praedicabant cui contradicebatur. Quem praedicabant? Mortuum resurrexisse Christum. Quis hoc audiat? quis hoc noverit? Nova res! sed signa consequebantur, et incredibili rei fidem miracula faciebant. Contradicebatur, sed contradictor vincebatur, et ex contradictore fidelis efficiebatur. Ibi tamen magna flamma: ibi martyres cibati de pane lacrymarum, et potati in lacrymis; sed in mensura, non amplius quam poterant ferre ut post mensuram lacrymarum sequeretur corona
Abbreviated transcription (Latin):
ret uuam: fecit autem sp̃inas. Ex¬
pectami inde fructum: & inueni
peccatum. Quid ergo queris asaph:
llequid destruxisti maceriam eius.
Tu enim nescis: Quare: Expecta¬
tu ut faceret indicium: fecit
autem iniquitatem. Non erat
destruenda maceria eius: Et ue¬
nerunt gentes. destructa maceria.
inuasa est tunea: deletum est regnũ
iudeorum. Hoc primo plangit: s
non sine spe. De directione enim
cordis iam loquitur. id est pro assiriis:
pro dirigentibus psalmus est. Ut qͥd
destruxisti maceriam eitis. Et
uindemiant eam omnes transeun-¬
tes uiam. Quid est uiam transeun

Expanded text:
ret uvam; fecit autem spinas: exret uvam; fecit autem spinas: exspectavi inde fructum, et inveni peccatum. Quid ergo quaeris, o Asaph, Utquid destruxisti maceriam ejus? Tu enim nescis quare? Exspectavi ut faceret judicium, et fecit iniquitatem : non erat destruenda maceria ejus? Et venerunt Gentes, destructa maceria, invasa est vinea, ac deletum regnum Judaeorum. Hoc primo plangit, sed non sine spe. De directione enim cordis jam loquitur, id est, pro Assyriis, pro dirigentibus Psalmus est. Utquid destruxisti maceriam ejus; et vindemiant eam omnes transeuntes viam? Quid est, viam transeun
Abbreviated transcription (Latin):
& post timbrã manifestatio. Et ar-¬
busta enis cedros dei: id est coopuit
cedros dei altissima sedes dei. Sunt
enim cedrii significantes superbos
euertendos setlrslibani altitudines
mundi: oꝑuit creseqͥdaumea ista. Et
montes dei omnes scõs ꝓphetas. patri-
Utquid destrutisti maceriam eiꝰ :
lam uidetis euersam illam gentem ni¬
deortim. iam ex alio psalmo audistis:
indolabro & fractorio deiecerunt eã
Quando fieret: nsi itf maceria des¬
trueretur: Quȩ est maceria eius
Mtnitio eius. Extitit enim suꝑba.
aduersus plantatorem suum. S ser-¬
uos ad se missos & petentes merce¬
den coloni flagellatierunt. cicider̃t
occiderunt: llenit & unicus filius.
dixertuit. hic est heres. uenite oc¬
cidamus eum: & nr̃a erit hereditaᷤᷤ.
Occiderunt: & extra uieam pro-¬
iecerunt. Proiectus. magis possidec
unde ꝓiectus est. Sic ei minatur
ꝑ isaiam. Destruam maceriam eius.
Quare : Expectani enim ut face-¬

Expanded text:
t post umbram manifestatio. Et art post umbram manifestatio. Et arbusta ejus cedros Dei: id est, cooperuit cedros Dei, altissimas, sed Dei. Sunt enim cedri significantes superbos evertendos. Cedros Libani, altitudines mundi operuit crescendo vinea ista, et montes Dei, omnes sanctos Prophetas, PatriarUtquid dextruxisti maceriam ejus? Jam videtis eversam illam gentem Judaeorum; jam ex alio psalmo audistis, In dolabro et fractorio dejecerunt eam . Quando fieret, nisi ejus maceria destrueretur? Quae est maceria ejus? Munitio ejus. Exstitit enim superba adversus plantatorem suum. Servos ad se missos et petentes mercedem coloni flagellaverunt, ceciderunt, occiderunt. Venit et unicus Filius; dixerunt, Hic est haeres, venite occidamus eum, et nostra erit haereditas: occiderunt et extra vineam projecerunt . Projectus, magis possedit unde projectus est. Sic enim ei minatur per Isaiam: Destruam maceriam ejus. Quare? Exspectavi enim ut face
Abbreviated transcription (Latin):
testimonum asapb: quid factum ẽ
prime uineȩ̃. quid est expectandum
scdẽ timeȩ: inmo eidem uineȩ. Ipsa
est enim: non enim altera est. Inde
xp̃c salus ex iudeis. inde apli: inde
primi credentes. & pretia rerum
stiarum ante pedes apłoꝵ ponenteᷤᷤ.
inde omnia hȩc. Et ni aliqui ex ra-¬
mis fracti funt. ꝓpter incredulitatem
fracti sunt: tuautem popls̃ gentiũ.
ficde sta. Noli altum sapere s time.
Ham si deus naturalibus ramis non
peꝑcit: neq tibi parcet. Si autem al¬
tum sapis: non tu radicem portas. s
radix te. Quid ergo: Ilinea ante
cuius conspectum facta est uia. facta¬
est ut impleret terram: primo tibi
fu̾it : Operuit montes umbra eius.
Qui sunt montes: Propħȩ. Qua¬
re oꝑuit illos umbra enis: Qma obs¬
cure locuti sunt. Quare futura ad-¬
nuntiata sunt : Audis a ꝓphetis ob-¬
serua sabbatum. octana die circum¬
cide infantem. offer sacrifitium arie-¬
tis. uituli. hirci noli mouieri umbra
euis est: cooꝑiens montes dei. Llemit¬

Expanded text:
m Asaph; quid factum est primae vineae, quid est exspectandum secundae vineae, imo eidem vineae: ipsa est enim; non enim altera est. Inde Christus salus ex Judaeis , inde Apostoli, inde primi credentes, et pretia rerum suarum ante pedes Apostolorum ponentes ; inde omnia haec. Et si aliqui ex ramis fracti sunt, propter incredulitatem fracti sunt: tu autem, populus Gentium, fide sta; noli altum sapere, sed time. Nam si Deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet. Si autem altum sapis, non tu radicem portas, sed radix te . Quid ergo, vinea ante cujus conspectum facta est via, ut impleret terram, primo ubi fuit? Operuit montes umbra ejus. Qui sunt montes? Prophetae. Quare operuit illos umbra ejus? Quia obscure locuti sunt quae futura annuntiata sunt. Audis a Prophetis, Observa sabbatum, Octavo die circumcide infantem, Offer sacrificium arietis, vituli, hirci: noli moveri; umbra ejus est cooperiens montes Dei, venie
Abbreviated transcription (Latin):
pleuit terram. Cum tibi ergo pre-¬
dixisset ꝑfectionem: rediit ad initiũ.
de quo mmitio sit facta ꝑfectio. Initit̃
uis audire : Ilsq ad mare. & usq add
flumen. fiem uis audie.Y Dñabit᷑
a mari usq ad mare & a flumine

Expanded text:
plevit terram. Cum tibi ergo praeplevit terram. Cum tibi ergo praedixisset perfectionem, rediit ad initium, de quo initio sit facta perfectio. Initium vis audire? Usque ad mare et usque ad flumen. Finem vis audire? Dominabitur a mari usque ad mare,
Abbreviated transcription (Latin):
non sufficit lectoris & landatoris. Ad¬
utuate me intendendo. Solet enim
uineȩ̃ huius cõmemoratio in hoc psal¬
mo caliginem facere mintis intentis.
Et enini magnitudo uineȩ huius im
a nobis explicata est: & tnde facta ẽ.
& unde facta fit magna predxtum ẽ.
llam fecisti in conspecta eius: & plan¬
tasti radices eius & impleuit terrã.
Hoc de ꝑfectione ipsius dictum est.
S tamen prima gens uidea fuit ui¬
nea ista. Gens autem iudea usq ad
mare: & usq ad flumen regnauit.
llsq ad mare. Apparet in scriptu¬
ra quod mare ibi uicinum isit. Et
usq ad flumen iordanem. Transiceda¬
nem enim aliquid iudeorum colloca¬
tum est: infra audem iordanem tota
gens. Ergo usq ad mare. & tisq ad
flunlen regnum iudeorum regntum
isrł: non a mari usq ad mare: &. a
flumine usq ad terminos orbis t̾re.
Illa iam ꝑfectio uineẽ est de qua hic
predixit. uiam fecisti in conspectu
eitis: & plantasti radices eitis & im¬

Expanded text:
non sufficit lectoris et laudatoris: adnon sufficit lectoris et laudatoris: adjuvate me intendendo; solet enim vineae hujus commemoratio in hoc psalmo caliginem facere minus intentis. Etenim magnitudo vineae hujus jam a nobis explicata est; et unde facta est, et unde facta sit magna, praedictum est. Viam fecisti in conspectu ejus, et plantasti radices ejus, et implevit terram: hoc de perfectione ipsius dictum est. Sed tamen prima gens Judaea fuit ista vinea. Gens autem Judaea usque ad mare, et usque ad flumen regnavit. Usque ad mare: apparet in Scriptura quod mare ibi vicinum sit . Et usque ad flumen Jordanem. Trans Jordanem enim aliquid Judaeorum collocatum est; intra Jordanem autem tota gens. Ergo usque ad mare, et usque ad flumen regnum Judaeorum, regnum Israel: non autem a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae, illa jam perfectio vineae est de qua hic praedixit, Viam fecisti in conspectu ejus, et plantasti radices ejus, et im
Abbreviated transcription (Latin):
to transtulisti: erecisti gentes & plan¬
tasti eam. Hotumus. factum est qd̃
gentes eiecte sunt. amorei. cethei. ie-¬
busei. gergesei. & euei: quibus expulfis
& tictis introductus est populus ex
egẏpto liberatus in terram promissio¬
nis. Unde uinea eiecta fit & ubi plã-¬
tata sit audiuimuf. iudeamus quid
deinde factum est quomͦ credidit.
quantum creuerit. quid occupatie¬
rit. Umeam ex egẏpto transtulisti:
eiecisti gentes & plantasti eam. i¬
am fecisti in conspectui enis: & plan-¬
tasti radices eius: & impleuit terram.
Humquid impleret terram: nisi
uia fieret. in conspectu eius: Quȩ
uia facta est in conspectu cius: Ego
sum in quit uia: ueritas & uita. Meri¬
to impleuit terram. Hoc dicttm est
modo de uinea ista. quod ꝑfectum ẽ
usq in finem. Uleruintamen quid
prius: Gperuit montes um¬
bra eius: & arbusta eius cedros dei.
Extendit palmites suos usq ad
mare: & usq ad flumen ꝓpagines eiꝰ.
Hoc desiderat osfitium expositoris:

Expanded text:
lantasti eam. Novimus, factum est. Quot gentes ejectae sunt! Amorrhaei, Cethaei, Jebusaei, Gergesaei, et Evaei: quibus expulsis et victis, introductus est populus ex Aegypto liberatus in terram promissionis. Unde vinea ejecta sit, et ubi plantata sit, audivimus. Videamus quid deinde factum est; quomodo crediderit, quantum creverit, quid occupaverit. Vineam ex Aegypto transtulisti; ejecisti gentes, et plantasti eam. i in conspectu ejus, et plantasti radices ejus, et implevit terram. Numquid impleret terram, nisi via fieret in conspectu ejus? Quae via facta est in conspectu ejus? Ego sum, inquit, via, veritas et vita . Merito implevit terram. Hoc dictum est modo de vinea ista, quod perfectum est usque in finem: verumtamen quid prius? Operuit montes umbra ejus, et arbusta ejus cedros Dei. Extendisti palmites ejus usque ad mare, et usque ad flumen propagines ejus. Hoc desiderat officium expositoris,
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ agnoscimus in hoc psalmo. in lu¬
mina faciem tuam & salui erimus.
Obtegisti faciem tuam. & egrotauimꝰ:
inlumina illam & salui erintis. Do¬
mine detis uirtatum. quotsq irasce¬
ris in orationem serui tui: Iam ser¬
u tui. Irascebaris in orationem mimi¬
ci tui: adhuc irasceris in orationem
sermitui: Conuertisti nos: agnouimꝰ.
& adhiic irasceris in orationem serui
tuie Ita plane. irasceris ut pater
corrigens: non ut udex dampnans. Ita
plane irasceris. quia scriptum est: fili
accedens ad sernitutem dei. sta in uis¬
ticia & timore: & p̃para animam tuã
ad temptationem. He piites ram
te ransisse iram dei. Quia conuersus
es transiit: sed ne dampnet in eternũ.
llagellat autem non parcit: quia fla¬
gellat omnem filium quem recipit.
Si flagellari decre̾tas: recipi quare
desideras : Nagellat omnen filtum
quen recipit. Nagellat onmem qui
& amico non peꝑcit. S tamen quam

Expanded text:
modo agnoscimus in hoc psalmo, Illumodo agnoscimus in hoc psalmo, Illumina faciem tuam, et salvi erimus. Obtexisti faciem tuam, et aegrotavimus: illumina illam, et salvi erimus. mine, Deus virtutum, usquequo irasceris in orationem servi tui? Jam servi tui. Irascebaris in orationem inimici tui, adhuc irasceris in orationem servi tui! Convertisti nos, agnovimus, et adhuc irasceris in orationem servi tui! Ita plane irasceris, ut pater corrigens, non ut judex damnans. Ita plane irasceris, quia scriptum est, Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem . Ne putes jam transisse iram Dei quia conversus es; transiit, sed ne damnet in aeternum. Flagellat autem, non parcit, quia flagellat omnem filium quem recipit . Si flagellari detrectas, recipi quare desideras? Flagellat omnem filium quem recipit: flagellat omnem, qui et Unico non pepercit. Sed tamen quam
Abbreviated transcription (Latin):
tas: & benedicit uictorem. uictus qi
uoluit. carne infirmus. maiestate for¬
tis: & benedixit. Ulocaberis inquit
isfrł. Tetigit tamen & femoris lati¬
tudinem o aruit. eundemq hominẽ
Hunum fecit: & benedictum. & clau¬
dum. uides claudicasse popłm itideoꝵ
tuide ibi & benedictum genus aplõꝵ.
Excita ergo potentiam tuam. Quam¬
diu uideris infirmus: Crucificus
ex infirmitate: resurge in iurtate.
sumtis a te: insi tu conuertas non con¬
uertemur. Et illumina faciem
tuam. & salm erimus. Humquid
ille obscuram habet faciem: Hon
habet obscuram faciem: sed apposint
ei nubem carnis. & tanquã uelum
infirmitatis. & non est putatus ipse
cum penderet in ligno: agnoscendus
cum sederet in celo. Ham ita fac¬
tum est. Presentem in terra xp̃m.
& miracula facientem non agnotit
asaph mortuum: tamen postea cum
resurrextt. & ascendit in celum. agno¬
uit. Conpunctus est: cyxerit & de
illo totum. hoc est testimonium: quo

Expanded text:
tus, et benedicit victorem: victus, quia tus, et benedicit victorem: victus, quia voluit; carne infirmus, majestate fortis. Et benedixit: Vocaberis, inquit, Israel. Tetigit tamen et femoris latitudinem, et aruit, eumdemque hominem unum fecit et benedictum et claudum . Vides claudicasse populum Judaeorum: vide ibi et benedictum genus Apostolorum. Excita ergo potentiam tuam: quamdiu videris infirmus? Crucifixus ex infirmitate, resurge in virtute :sumus a te, et nisi tu convertas, non convertemur. Et illumina faciem tuam, et salvi erimus. Numquid ille obscuram habet faciem? Non habet obscuram faciem, sed apposuit ei nubem carnis, et tanquam velum infirmitatis, et non est putatus ipse cum penderet in ligno, agnoscendus cum sederet in coelo. Nam ita factum est. Praesentem in terra Christum et miracula facientem non agnovit Asaph; mortuum tamen, posteaquam resurrexit et ascendit in coelum, agnovit, compunctus est: dixerit et de illo totum hoc testimonium quod
Abbreviated transcription (Latin):
Coram essrem benianun & manis¬
se. Appare inquit coram gente iudeoꝵ:
coram poplõ ifrł: Ibi enim effrem.
ibi manasses. ibi beniamin: s inter¬
pretationem uideamus. Effrem frue¬
tificatio. beniamin filius dextere: ma¬
nasses oblitas. Appare enun coram
fructificato. corami filito dexteres ap¬
pare coram oblito. ut iam non fis obli¬
tus: sed uenias illi in mentem qui li¬
berasti. Si enim gentes comemorabun-¬
tur & conuertentur ad dñm uniuer¬
si sines terrȩ: popls ipse de abraham
ueniens non habuit parietem suum.
qui gandeat in angulo cum scriptum
fit. reliquiȩ salue fient: Excita
potentiam tuam. Ham infirmus
eras quando dicebatur: si filius dei
est descendit de cruce. Hichil tralere
uidebaris. Preualuit suꝑte persecu¬
tor. & demonstrasti hoc antea: qtua
Quando: nisi uellet angls̃ : Et pre¬
ualuut homo. o uictus est angelus: &
tuctor homo tenet angelum & dicit.
non te dimittam: nisi benedixeris me.
Magntm sacramentum. Et stat uic¬

Expanded text:
Coram Ephraem, et Benjamin, et Manasse. Appare, inquam, coram gente Judaeorum, coram populo Israel: ibi enim Ephraem, ibi Manasses, ibi Benjamin. Sed interpretationem videamus: Ephraem, Fructificatio; Benjamin, Filius dexterae; Manasses, Oblitus. Appare enim coram fructificato, coram filio dexterae, appare coram oblito, ut jam non sit oblitus, sed venias illi in mentem qui liberasti. Si enim Gentes commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universae fines terrae ; populus ipse de Abraham veniens, non habuit parietem suum qui gaudeat in angulo, cum scriptum sit, Reliquiae salvae fient ? Excita potentiam tuam. Nam infirmus eras, quando dicebatur: Si filius Dei est, descendat de cruce . Nihil valere videbaris: praevaluit super te persecutor; et demonstrasti hoc antea, quia Quando, nisi vellet Angelus? et praevaluit homo, et victus est Angelus; et victor homo tenet Angelum, et dicit: Non dimittam te, nisi benedixeris me. Magnum sacramentum! Et stat vic
Abbreviated transcription (Latin):
non fallar: accipiam quod ꝓmisisti.
Iudica causam meam. Memen¬
to obprobriorum tuoeum: eorum
quȩ ab inprudente sunt tota die.
ddhuc enim insultatur xp̃o: nec de-¬
erunt tota die hoc est usq in finem
scłi uasa ire. Adhuc dicitar. uana
p̃dicant xp̃iam: adhuc dicitur. ina¬
nis est resurrectio mortuorum. Iu-¬
dica causam meam: memento ob¬
probriorum tuorum. S quorum:
nisi eorum quȩ ab inprudente sunt
tota die : Hunqutid prudens hoc
dicit: Prudens enim dictus est: por¬
ro uidens. Si prudens poero uidens:
fide udetur porro. Ham oculis uix
ante pedes. udetur tota die. N e
Ingemiscentium & expectantium
ian quod ꝓmisisti de notio testam̃to:
& ad ipsam fidem ambulantium
ne oblituscaris uoces dep̃cantitm te.
S illi adhuc dicunt. ubi est deus
tuuse Suꝑbia eortim qui oder̃c̃¬

Expanded text:
non fallar, accipiam quod promisisti; non fallar, accipiam quod promisisti; Judica causam meam. Memento opprobriorum tuorum; eorum quae ab imprudente sunt tota die. Adhuc enim insultatur Christo; nec deerunt tota die, hoc est usque in finem saeculi, vasa irae. Adhuc dicitur: Vana praedicant Christiani; adhuc dicitur: Inanis est resurrectio mortuorum. Judica causam meam: memento opprobriorum tuorum. Sed quorum nisi eorum quae ab imprudente sunt tota die? Numquid prudens hoc dicit? Prudens enim dictus est, Porro videns: si prudens porro videns, fide videtur porro; nam oculis vix ante pedes videtur tota die. 26. Ingemiscentium, et exspectantium jam quod promisisti de Novo Testamento, et ad ipsam fidem ambulantium, ne obliviscaris vocem deprecantium te. Sed illi adhuc dicunt: Ubi est Deus tuus? Superbia eorum qui te
Abbreviated transcription (Latin):
est potius quod minatus est deus:
quam quod ꝓmiserat inimicus: Sic
est certe agnoscimus hoc: inde om̃s
in morte. Iam uel exꝑti: cauti simtis.
Non enim cessat & modo serpens
infufurrare & dicere. Hunquid
uere dampnaturus est deus tantas
turbas. lib̾eraturus est paucose Qd
est aliud quam contra preceptum¬
facite. non moriemime S quomͦ
tunc: & nunc. Si feceris quod sugge¬
gerit diabolus. & contempseris qd
p̃cipit deus. ueniet iudicii dies. &
inuenies uerum quod minatus
est detis: & falsam quod pollicitꝰ
est diabolus. Ex tirge dñe iudica
causam meam. Mortuus est & con¬
temptus est. Dicitur michi tibi est
deus tuus: exurge iudica causam meã.
Non enu uenturus est ad idiciuͣ
nisi qui refurrexit a mortiis. Uentu¬
rus pͣmintrabatur. uenit &o contemꝑ¬
tus est a iudeis ambulans in terram:
contempnitur a falsia xp̃ianis sedẽs
in celo. Exurge dñe iudica catisam
meam: qm in te credidi. Non percã:
qm̃ credidi quod non uidi. Spesmea.

Expanded text:
est potius quod minatus est Deus, est potius quod minatus est Deus, quam quod promiserat inimicus? Sic est certe: agnoscimus hoc; inde omnes in morte: jam vel experti cauti simus. Non enim cessat et modo serpens insusurrare, et dicere: Numquid vere damnaturus est Deus tantas turbas, liberaturus est paucos? Quid est aliud quam, Facite contra praeceptum; non moriemini? sed quomodo tunc, sic et nunc. Si feceris quod suggerit diabolus, et contempseris quod praecepit Deus; veniet judiciis dies, et invenies verum quod minatus est Deus, et falsum quod pollicitus est diabolus. Exurge, Domine, judica causam meam. Mortuus es, et contemptus es; dicitur mihi, Ubi est Deus tuus ? Exsurge, judica causam meam. Non enim ventnisi qui exsurrexit a mortuis. Venturus praenuntiabatur; venit, et contemptus est a Judaeis ambulans in terra; contemnitur a falsis christianis sedens in coelo. Exsurge, Domine; judica causam meam. Quoniam in te credidi, non peream; quia credidi quod non vidi, spe mea
Abbreviated transcription (Latin):
in uitam eternam: ꝓmisit exhibtit.
Nondum credicserant gentes: pro¬
misit exhibuit. Hondum hereti¬
ci in nomine. xp̃i armati contra xpͣm
militabant: predirit. exhibuit. Hon¬
dum idola gentium de terra leta
erant: predixit exhibint. Istaom¬
ma cum predix iflet & exhibuisset:
de solo die iudicii mentitus est:Tle-¬
niet omnino quon ista uenerune:
quia & ista antequã uenirent
futura erant. & futura prtus ꝓnim¬
tiata sunt: & postea uenerunt. Lle-¬
met fratres mei. nemo dicat non
ueniet: aut uemet s longe est quod
ueniet. S tibi ꝓpe est: ut eas hinc.
Suffitiat prima deceptio: si non po¬
tutimus primo ꝑmanere in precepto.
saltem corrigantur exemplo. Non¬
dum erat casus exemplum humani
quando dictum est ad adam morte
morieris. si detigeris: &uenit de tͣns¬
uerso serpens & dixit. non morte
morieris. Creditus est serpens: con¬
temptus est deus. Creditus est ser¬
pens. tactum est uetitum: & mor¬
tuus est homo. Honne impletũ

Expanded text:
in vitam aeternam; promisit, exhibuit: in vitam aeternam; promisit, exhibuit: nondum crediderant Gentes; promisit, exhibuit: nondum haeretici nomine Christi armati, contra Christum militabant; praedixit, exhibuit: nondum idola Gentium de terra deleta erant; praedixit, exhibuit: ista omnia cum praedixisset et exhibuisset, de solo die judicii mentitus est? Veniet omnino, quomodo ista venerunt; quia et ista antequam venirent futura erant, et futura prius praenuntiata sunt, et postea venerunt; veniet, fratres mei. Nemo dicat, Non veniet; aut, Veniet, sed longe est quod veniet: sed tibi prope est ut eas hinc. Sufficiat prima deceptio: si non potuimus primo permanere in praecepto, saltem corrigamur exemplo. Nondum erat exemplum casus humani, quando dictum est ad Adam: Morte morieris, si tetigeris; et venit de transverso serpens, et dixit: Non morte morieris. Creditus est serpens, contemptus est Deus; creditus est serpens, tactum est vetitum, mortuus est homo . Nonne impletum
Abbreviated transcription (Latin):
pientiȩ. quen ipsi etiam philosopbi
porctim nominauerunt: qui uolup¬
tatem corporis suminum bonum dr̃
Hunc philosophum porcum nomina-¬
uerunt: uoluptãtem in ceno carnali.
Ab illo focte didicit iste litteratus
dicere: non ero postea quam mortuus
fuero. Siccentur flumina etham. Pe-¬
reant doctrinȩ iste gentium: pullti-¬
lent uirecta ierłm. llideant quod
posfunt: corde credant quod uidere
non possunt. Certe ista omna quȩ ꝑ
mundum modo uidentur. quando
oꝑabatur deus salutem in mediot̾re:
cum ista dicebantur nondum erant.
Et ecce tunc predicta sunt. ntinc un¬
pleta monstrantur: & adhuic dicit
stultus incorde suo non est deuis. be
ꝑuersis cordibus. qm ita uentura fc̃
quȩ restant: fictit uenerunt ista quȩ
tunc non fuerunt. & uentura ꝓnun-¬
tiabantur. Anuero exhibuit nobis
deus omnia quȩ ꝓmisit: & de solo
fusus sanguis pretiosus. quo deleret᷑
cirographum mortis nr̃ȩ: ꝓmisit exhi-¬
biut. Hondum resurrȩxerat caro

Expanded text:
pientiae; quem ipsi etiam philosophi pientiae; quem ipsi etiam philosophi porcum nominaverunt: qui voluptatem corporis summum bonum dixit, hunc philosophum porcum nominaverunt, voluntatem se in coeno carnali. Ab illo forte didicit iste litteratus dicere, Non ero posteaquam mortuus fuero. Siccentur flumina Etham; pereant doctrinae istae Gentium, pullulent vireta Jerusalem: videant quod possunt; corde credant quod videre non possunt. Certe ista omnia quae per mundum modo videntur, quando operabatur Deus salutem in medio terrae, cum ista dicebantur, nondum erant: et ecce tunc praedicta sunt; nunc impleta monstrantur, et adhuc dicit stultus in corde suo, Non est Deus . Vae perversis cordibus! quoniam ita ventura sunt quae restant, sicut venerunt ista quae tunc non fuerunt, et ventura praenuntiabantur. An vero exhibuit nobis Deus omnia quae promisit, et de solo fusus sanguis pretiosus, quo deleretur chirographum mortis nostrae; promisit, exhibuit: nondum resurrexerat caro
Abbreviated transcription (Latin):
& si uidet qui potest: numquid octi-¬
lis udet: Intellecta uidet. corde ui¬
det. Non etum solem & ltnam uole-¬
bat ostendere qui dicebat: beati mũ¬
do corde. qmͣ ipsi deum uidebunt. In¬
mundcim autem cor nec ad fidem ido-¬
neum: ut quod non potest uidere
credat. Non indeo inquit. quid cre¬
diturus sum: Anima enim tua uide-¬
tur Ut opinor stulte corpus taum
uidetur: animam tuan quis uidet:
Cum ergo corpus tutim solum indeat᷑:
quare non sepelirise Miratur qtua
dixi. sicorpus tantum tudetur: quare
non sepeliris: Et respondet. Sapit
enim adhric: quia ttuo. Ulnde scio qi
uiis: cuius animam non indeo: Unde
scio: Respondebis. Quia loquor.
quia ambulo. quia operor. Stulte ex
oꝑibus carnis agnosco uiuentem: ex
oꝑibus creaturȩ non potes agnoscere
creatorem : Et forte qui dicit. cum
morttius fuero postea nichil ero: & lit¬
teras didicit. & ab epicuro didicte
hoc: nescio quo deliro philosopho.
uel potius amatore uanitatis. non sa-¬

Expanded text:
Etsi videt qui potest, numquid ocuEtsi videt qui potest, numquid oculis videt? Intellectu videt, corde videt. Non enim solem et lunam volebat ostendere, qui dicebat: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Immundum autem cor nec ad fidem idoneum, ut quod non potest videre vel credat. Non video, inquit: quid crediturus sum? Anima enim tua videtur, ut opinor! Stulte! corpus tuum videtur; animam tuam quis videt? Cum ergo corpus tuum solum videatur, quare non sepeliris? Miratur quia dixi, Si corpus tantum videtur, quare non sepeliris? Et respondet sapit enim ad hoc. Quia vivo. Unde scio quia vivis, cujus animam non video? unde scio? Respondebis: Quia loquor, quia ambulo, quia operor. Stulte! ex operibus corporis agnosco viventem; ex operibus creaturae non potes agnoscere Creatorem! Et forte qui dicit, Cum mortuus fuero, postea nihil ero: et litteras didicit, et ab Epicuro didicit hoc, nescio quo deliro philosopho, vel potius amatore vanitatis, non sa
Abbreviated transcription (Latin):
accepi quod ꝓmisisti: & facte sute
michi lacrimȩ meẽ. panis die ac nocte
dum dicit᷑ michi cotidie ubi est deus
tuus. Et quia non possum ostendere
deuim meum. quasi mane sequar:
insultatur michi. Hec paganus tan¬
tum uel iudeus. uel hereticus: sed
aliquando frater ipse cꝗtbolictis tor¬
quet os quando dei ꝓmiffa predicant᷑:
quindo futura resurrectio prenun-¬
trtur. Et adhu̾c & ipse ꝗtramiuis rã
tinctus aqua salutis eterne: portans
sacramentum xp̃i foesitan dicit. Et
quis hac surrexit: Et non aticdo
patrem metim de sepuilchro loquen¬
tem. ex quo eum sepeliui. Deuis dedit
legem ad tempus seruissrus: ad quã
se auocent. Ham quis redit ab infe.¬
ris : Et quid faciam talibuse Osten¬
dam quod non uident: Non possũ
Non enim ꝓpter illos deus iifibił
debet fieri. lamuid agant. si placet
ita faciant ita conentur: qtiia ipsi
nolunt conuerti in melitis. deum con-¬
uertant in peuis. Ulideat qui potest.
credat qui non potest. Esse detim

Expanded text:
misisti: et factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte, dum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus ? Et quia non possum ostendere Deum meum; quasi inane sequar, insultatur mihi. Nec paganus tantum, vel Judaeus, vel haereticus; sed aliquando frater ipse catholicus torquet os, quando promissa Dei praedicantur, quando futura resurrectio praenuntiatur. Et adhuc et ipse, quamvis jam tinctus aqua salutis aeternae, portans sacramentum Christi, forsitan dicit, Et quis huc resurrexit? et, Non audivi patrem meum de sepulcro loquentem, ex quo eum sepelivi. Deus dedit legem ad tempus servis suis, ad quod se avocent: nam quis redit ab inferis? Et quid faciam talibus? ostendam quod non vident? Non possum: non enim propter illos Deus visibilis debet fieri. Jam id agant, si placet; ita faciant, ita conentur: quia ipsi nolunt converti in melius, Deum convertant in pejus. Videat qui potest, credat qui non potest, esse Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
sime qixerat. ego & pater cinum sumꝰ.
admonuit philippum docuitq omnẽ
hominem qui xp̃m intelligeret etiam
ieo haberꝑ fineni. quia ipse & pater
unum funoi. Cantõ inquit tempore uo¬
biscum sum. & non cognoitistis me
phlippe: Qui me iudet tudet & pa¬
trem. Qinsquis ergo psalmi huius ami¬
mas sentire. mutari. tenere aułe:
caliq huius pompam & illecebram cal¬
cet. nichilq sibi aliud ꝓponat tibi consis¬
tat. nisi ex quo funt ommia: in quibus
omnibus etiam ipse laborat. donec ad fuẽ

Expanded text:
sime dixerat, Ego et Pater unum sumus sime dixerat, Ego et Pater unum sumus , admonuit Philippum, docuitque omnem hominem qui Christum intelligeret, etiam in eo habere finem, quia ipse et Pater unum sunt: Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non vidistis me? Philippe, qui me videt, videt et Patrem . Quisquis ergo psalmi hujus animum sentire, imitari, tenere vult, culique hujus pompam et illecebram calcet, nihilque sibi aliud proponat ubi consistat, nisi ex quo sunt omnia: in quibus omnibus etiam ipse laborat donec ad f
Abbreviated transcription (Latin):
salon huius limen
scribitur. In finem
pro idithun psalmꝰ
ipsi asiph. In finem
quid sit nostis. finis enim legis xp̃c.
ad iusticiam omni credenti. Idichun in¬
terpretatur transiliens eos : asaph int̾¬
pretatur congregatio. Loquitur hic
ergo congregatio tranfiliens: ut perue¬
niant ad finem qui est xp̃c. ib̃c. Quȩ
sunt itaq transilienda. ut ad illum
finem ꝑtienire possimtis: ubi iam qd̃
transiliamus non habebimus: Psal-¬
mi textus ipse demonstrat. Et enim
tamdit transilire debenitis qtricquud
nos impedit. quicquid irretat. quic¬
quid uisco quodam illigat & honere
aggrauit. uolatam nrͣm: donec pertie-¬
niamus ad id quod fufficit. ultra qd̃
nichil est: infra quod funt omnia. exqͦ
sunt omnia. Patrem quippe ipsum uole¬
ficit nobis. Tanquan di illi transilien¬
dum esset quicquid aliud efset: do¬
nec perueniret ad patrem ubi iam
securus ad sisteret: & quid ei ultra re¬
quirendum esset non haberet. Hoc
est enim sufficit. llerum ille qui ueris¬

Expanded text:
salmi hujus limen ita inscribitur: In finem, pro Idithun, Psalmus ipsi Asaph. In finem quid sit, nostis: Finis enim Legis Christus ad justitiam omni credenti . Idithun interpretatur Transiliens eos; Asaph interpretatur Congregatio. Loquitur hic ergo congregatio transiliens, ut perveniat ad finem qui est Christus Jesus. Quae sint itaque transilienda, ut ad illum finem pervenire possimus, ubi jam quod transiliamus non habebimus, Psalmi textus ipse demonstrat. Etenim tamdiu transilire debemus quidquid nos impedit, quidquid irretit, quidquid visco quodam illigat, et onere aggravat volatum nostrum, donec perveniamus ad id quod sufficit, ultra quod nihil est, infra quod sunt omnia, et ex quo sunt omnia. Patrem quippe ipsum volet sufficit nobis; tanquam tamdiu illi transiliendum esset quidquid aliud esset, donec perveniret ad Patrem, ubi jam securus assisteret, et quid ei ultra requirendum esset non haberet: hoc est enim, Sufficit. Verum ille qui veris
Abbreviated transcription (Latin):
telligamus quod in intimis cordis
agitur. & toequet etiam illos qui
nobis adulanter arrident. nec a nob̃
uuderi potest. quid in homine inte¬
riore paciantur. Illnd ꝓutem quod
siue eis credentibus inquitas eorum
interimitur: sine in malignitate ꝑse-¬
uerantibus: supplictam nouissimaim
redditur. sine scrupulo questionis
intelligitur dictam: innotescat an¬
te oculos nr̃os uindicta innationibꝰ.
Et hec quidem ite dirius ⁊ꝓbd¬
tatio est non obtatio: sed ꝓpter illud

Expanded text:
telligamus quod in intimis cordis telligamus quod in intimis cordis agitur, et torquet etiam illos qui nobis adulanter arrident, nec a nobis videri potest quid in homine interiore patiantur. Illud autem quod sive eis credentibus iniquitas eorum interimitur, sive in malignitate perseverantibus supplicium novissimum redditur, sine scrupulo quaestionis intelligitur dictum, Innotescat ante oculos nostros vindicta in nationibus. 14. Et haec quidem, ut diximus, prophetatio est, non optatio: sed propter il
Abbreviated transcription (Latin):
esse uel stios non adiuuare: nec eis
esse ꝓpitium. Illud tero quod seqͥt᷑:
Et innotescat in nationibus
coram oculis nr̃is. tundicta sanguinis
seruorum tuorum qui effufus est. tiel
sic intelligitur cum credunt in uerũ
detim qui ꝑsequebantur enis heredi¬
tatem: quia & ipsa tundicta est quia
ꝑunitur sena miquitas eoeum. in gla¬
dio dei de quo dictum est accingere
gladio tuo. uel cum ꝑsenerantes mi-¬
mici in fine puniuntur. Nam ma-¬
la coeporalia qae in hoc sclõ paciunt᷑:
cõmunia possunt habere cum bonis.
Est aliud uindicte genis. quo ecclẽ
dilationem & fecunditatem In hoc
sclõ. post tantas ꝑsecutiones quibus
eam ommnino perituram putabant :
peccator & incredulus & mimicts
uidet & irascitur dentibus suis fren¬
det & tabescet. Quis enim negare
audeat hanc esse etiam grauissimã
penam: S nescio utrum satis eli-¬
ganter accipiatur. quod ait ante
oculos nr̃os: si hoc pene genus in-¬

Expanded text:
esse, vel suos non adjuvare, nec eis esse, vel suos non adjuvare, nec eis esse propitium. Illud vero quod sequitur, Et innotescat in nationibus coram oculis nostris vindicta sanguinis servorum tuorum qui effusus est, vel sic intelligitur, cum credunt in verum Deum, qui persequebantur ejus haereditatem; quia et ipsa vindicta est, qua perimitur saeva iniquitas eorum gladio verbi Dei, de quo dictum est, Accingere gladium tuum ; vel cum perseverantes inimici in fine puniuntur. Nam mala corporalia quae in hoc saeculo patiuntur, communia possunt habere cum bonis. Est et aliud vindictae genus, quo Ecclesiae dilatationem et fecunditatem in hoc saeculo, post tantas persecutiones quibus eam omnino perituram putabant, peccator, et incredulus, et inimicus videt et irascitur, dentibus suis frendet et tabescet : quis enim negare audeat hanc etiam esse gravissimam poenam? Sed nescio utrum satis eleganter accipiatur quod ait, ante oculos nostros, si hoc poenae genus in
Abbreviated transcription (Latin):
rit pauꝑtatem meo quod dixerat.
qm̃ pauꝑes facti stimus niiiis. Ipsa ẽ
quippe infirmitas: cuitis salutaris ẽ
necessarius. Cum uero aditiuari nos
uule: nec ingratus est gratie: nec tol-¬
lit liberum arbitrium. Qui enin
adiutatur: etiam ꝑ seipfum aliquid
agit. Addidit etiam. Propter glãm
nominis tui dñe libera nos: ut qui
głatur: non in seipso. s in dño glorie¬
catis nr̃is ꝓpter nomen tuum. Hon
ꝓpter nos. Ham quid aliud meren-¬
tur peccata nr̃a:. qtiam debita et
digna supplitia : S ꝓpitus esto pec¬
catis nr̃is. ꝓpter nomen tutim. Sic
ergo nos liberas. id est eruis a malis.
cam & aditius nos ad faciendam
iusticiam & ꝓpitius es peccatis nr̃is.
sine quib ii hac tuta non sumus: qr
non iustificabitur in conspectu tuo
omnis tuuens. Peccatum autem ini-¬
qtutas est. Et si iniquitates obserua
ingentibus tibi est deus eorum: ma¬
gis pro ipsis gentibus est accipiendũ
Male enim ꝑeunte: qui de deo uero
desꝑauerunt. putantes eum uel non

Expanded text:
eo quod dixerat, Quoniam pauperes facti sumus nimis: ipsa est quippe infirmitas, cui Salutaris est necessarius. Cum vero adjuvari nos vult, nec ingratus est gratiae, nec tollit liberum arbitrium: qui enim adjuvatur, etiam per seipsum aliquid agit. Addidit etiam, Propter gloriam nominis tui, Domine, libera nos, ut qui gloriatur, non in seipso, sed in Domino gloriecatis nostris propter nomen tuum: non propter nos; nam quid aliud merentur peccata nostra, quam debita et digna supplicia? sed propitius esto peccatis nostris propter nomen tuum. Sic ergo nos liberas, id est, eruis a malis, cum et adjuvas nos ad faciendam justitiam, et propitius es peccatis nostris, sine quibus in hac vita non sumus: Quoniam non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Peccatum autem iniquitas est ; et si iniquitates observavin Gentibus, Ubi est Deus eorum? magis pro ipsis Gentibus est accipiendum. Male enim pereunt qui de Deo vero desperaverint, putantes eum vel non
Abbreviated transcription (Latin):
uetus & noua. sed in hoc fit sclo
sclõ adnuntiatͥps laus dei. nam in
futuro sclõ cum uidebimus eum si¬
cuti est. cui deinceps adnuntietur
non erit: nos ergo popls tiuis et
oues gregis tin. quas ꝑsequendo illi
crediderunt se posse cofifuanere con-¬
fitebimur tibi in scłm. permanente
utiq ecclã usq in finem. quam illi
delere conati sunt. In generatio¬
ne & generationem ad nuntiabimꝰ
laudem tuam. Quȩ laus ut tacere¬
tur: nos finire conati sunt. Multis
autem in locis sc̃arum scripturarũ
insinuauimus confeffionem. etiam ꝓ
laude poni. sicuti est illud: hȩc dicetis
in confessione. oꝑa dm̃ unuiersa: qm̃
bona ualde. Mxximeq illtd quod

Expanded text:
vetus et nova. Sed in hoc fit saecuvetus et nova. Sed in hoc fit saecusaeculo annuntiatur laus Dei, nam in futuro saeculo cum videbimus eum sicuti est , cui deinceps annuntietur, non erit. Nos ergo, populus tuus, et oves gregis tui, quas persequendo illi crediderunt se posse consumere, confitebimur tibi in saeculum, permanente utique Ecclesia usque in finem, quam illi delere conati sunt: in generationem et generationem annuntiabimus laudem tuam; quae laus ut taceretur, nos finire conati sunt. Multis autem jam locis sanctarum Scripturarum insinuavimus confessionem etiam pro laude poni: sicuti est illud, Haec dicetis in confessione, Opera Domini universa quoniam bona valde ; maximeque illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
proba. Ibi enim expbrauerunt nom̃
tuum: te arbitrantes in seruis tius
pulus tuus. Generaliter accipiendũ
de omni genere piorum & uerorum
dere se posse putauerunt popłs
tins. Et oues gregis tui: ut qui
glãtur. in dño glorietur. Confitebim᷑
tibi in scłm. Alii autem codices ha¬
bent: confitesimur tibi in eternum.
Ex ambigno greco facta est ista dic̾isi¬
tas. Quod enim habet grecus stoneo
quid melius inter pretandum sit.
Sensus ergo huius loci magis michi
uidetur ostendere in scłm dici opor¬
tere: id ost usq in finem sclĩ. Se¬
quens enim uerstis more scriptura¬
rum maximeq psalmorum repeti¬
tio est suꝑioris cedine cõmutato. priꝰ
habens quod ibi est posterus. et
posterius quod ibi est prius. Nam
quod ibi dictam est confitebunur
tibi: pro ipso hic dictum est adnim-¬
trabimus laudem tuam. Quod ita
pe generatidnfrepeticio ꝑpetuitatẽ
significat: siue ut nonnulli intelli¬
gunt quia duȩ funt generationes

Expanded text:
proba. Ibi enim exprobraverunt nomen proba. Ibi enim exprobraverunt nomen tuum, te arbitrantes in servis tuis . Nos autem populus tuus: generaliter accipiendum de omni genere piorum et verorum dere se posse putaverunt, populus tuus, et oves gregis tui, ut qui gloriatur, in Domino glorietur , confitebimur tibi in saeculum. Alii autem codices habent, confitebimur tibi in aeternum. Ex ambiguo graeco facta est ista diversitas: quod enim habet graecus, εἰς τquid melius interpretandum sit. Sensus ergo hujus loci magis mihi videtur ostendere, in saeculum dici oportere, id est usque in finem saeculi. Sequens autem versus more Scripturarum, maximeque Psalmorum, repetitio superioris est ordine commutato, prius habens quod ibi est posterius, et posterius quod ibi est prius. Nam quod ibi dictum est, confitebimur tibi, pro ipso hic dictum est, annuntiabimus laudem tuam. Quod itaqpe generationis repetitio perpetuitatem significat: sive, ut nonnulli intelligunt, quia duae sunt generationes,
Abbreviated transcription (Latin):
crederent secuturam. Nedde in¬
quit uicinis nr̃is septies tant̾um in si¬
nus eorum. Non male optat: sed
iusta prenuntiat. & uentura ꝓpħat.
Septenario autem numero id est sep¬
tupla tribulatione ꝑfectionem pene
uult intelligi: quia isto ninnero ple¬
nitudo significari solet. Unde & ulnd
est: in nobis accipiet in hoc sclõ sẽpti¬
es tantum. quod positum est pro
omnbus: tanquã nichil habentes
& omina possidentes. Ulicinosdicit:
quia inter illos habitat eccłã usq in
diem parationis. Non enim modo
fit discessio coeporalis. In sinis eoꝵ
dicit. utiq minc in occultis. ut um¬
dicta quȩ in hac uita agitur. m oc¬
culto: post innotescat innatiombus
ante oculos nr̃os. Homo namq cũ
datur in reprobum sensum: in inte¬
riore sensu accipit supplitiorum me¬
ritam futurorum. Obprobriũ
eorum quod exꝑbrauerunt tibi do¬
mine. Hoc eis redde septuplum in
finus eorum: id est pro isto obprobrio
eos in occultis eorum plenissime re-¬

Expanded text:
crederent secuturam. 16. vers. 12. Redde, increderent secuturam. 16. vers. 12. Redde, inquit, vicinis nostris septies tantum in sinus eorum. Non mala optat; sed justa praenuntiat, et ventura prophetat. Septenario autem numero, id est septupla retributione, perfectionem poenae vult intelligi, quia isto numero plenitudo significari solet. Unde et illud est in bonis, Accipiet in hoc saeculo septies tantum : quod positum est pro omnibus; Quasi nihil habentes, et omnia possidentes . Vicinos dicit, quia inter illos habitat Ecclesia usque in diem separationis: non enim modo fit discessio corporalis. In sinus eorum dicit, utique nunc in occultis; ut vindicta quae in hac vita agitur in occulto, post innotescat in nationibus ante oculos nostros. Homo namque cum datur in reprobum sensum, in interiore sinu accipit suppliciorum meritum futurorum. Opprobrium eorum, quod exprobraverunt tibi, Domine. Hoc eis redde septuplum in sinus eorum, id est, pro isto opprobrio eos in occultis eorum plenissime re
Abbreviated transcription (Latin):
nitadinem inquit. Brachiitui.
recipe in adoptionem. filios mortifi¬
catorum: uel sicuit in aliis codicibus
legitur. Posside filios mortifica¬
torum. llbi satis michi uidetur os¬
tendisse ꝓpha quis fuerit gemitus
compeditorum. qui pro nomine xp̃i
ꝑsecationes grauisimas ptulerunt.
quȩ in isto psalmo aꝑtissime ꝓphetan¬
tur. In diuersis enim passiombus
constituti orabant pro ecclã. ne infruc-¬
tuosifesset posteris sangni s illorum:
ut dm̃ca seges unde ininici eam ꝑti¬
tabant ꝑituram. indeͥ feraciłis pussis¬
laret. silios quippe iqrtisitatorum
dicit: quinon solum non sunt terris¬
ti p̃cedentium passionibus: sed in eq̃
pro cuius nomine. passos eos noue¬
rant exhortante. illorum glorn. ad
unitandum accensi copiosissimis ag¬
minibus crediderunt. Ideo dirit. se¬
cundum magnitudinem brachiitui.
Res enintam migna secuta est in
popłis xp̃ianis. ut eam quise aliqͥd
ꝑsequendo ꝓficere putabant: nullomͦ

Expanded text:
nitudinem, inquit, brachii tui, nitudinem, inquit, brachii tui, recipe in adoptionem filios mortificatorum, vel sicut in aliis codicibus legitur, posside filios morte punitorum. Ubi satis mihi videtur ostendisse Scriptura, quis fuerit gemitus compeditorum, qui pro nomine Christi persecutiones gravissimas pertulerunt, quae in isto psalmo apertissime prophetantur. In diversis enim passionibus constituti orabant pro Ecclesia, ne infructuosus esset posteris sanguis illorum; ut dominica seges, unde inimici eam putabant perituram, inde feracius pullularet. Filios quippe mortificatorum dicit, qui non solum non sunt territi praecedentium passionibus, sed in eum pro cujus nomine passos eos noverant, exhortante illorum gloria ad imitandum accensi, copiosissimis agminibus crediderunt. Ideo dixit, Secundum magnitudinem brachii tui. Res enim tam magna secuta est in populis christianis, ut eam qui se aliquid persequendo proficere putabant, nullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
compedes sunt infirmitas & corrtipti¬
bilitas corporis: quȩ ad granant animã.
Per eius enim fragilitatem uelut quo¬
rundam dolorum molestiarumq mate¬
riam: ad impietatem poterat compel-¬
lere ꝑsecutor. Ab his compedibus concu¬
manere autem in carne necessarium
ꝓpter illos quibus euangelium minis¬
trabat. Donec ergo corruptibile hoc
induat incorruptionem: & mortale
hoc induiat inmortalitatem: uelut cõ-¬
pedibuis caro infirma promptum im-¬
pedit sp̃m. Has ergo compedes non
sentiunt. nisi qui in semetipsis inge-¬
miscunt. grauati habitaculum quod
de celo est suꝑ indui cupientes: quia
& mors errori est: & merori uita mor¬
talis. Pro his ꝓpheta gemitibus inge¬
mit: ut initret in conspectum dei ge¬
mitus compeditortim. Possunt et illi
intelligi compediti. qui preceptis saꝑi¬
entiȩ conligati sunt: quȩ pacienter
sustentata in ornamenta uertuntur.
Ulude scriptum est: inice pedem tuũ
incompedesetus. Secundum mag¬

Expanded text:
compedes sunt infirmitas, et corrupticompedes sunt infirmitas, et corruptibilitas corporis, quae aggravant animam. Per ejus enim fragilitatem, velut quorumdam dolorum molestiarumque materiam, ad impietatem poterat compellere persecutor. Ab his compedibus concumanere autem in carne necessarium propter illos quibus Evangelium ministrabat . Donec ergo corruptibile hoc induat incorruptionem, et mortale hoc induat immortalitatem , velut compedibus caro infirma promptum impedit spiritum. Has ergo compedes non sentiunt, nisi qui in semetipsis ingemiscunt gravati , habitaculum quod de coelo est superindui cupientes, quia et mors horrori est, et moerori vita mortalis. Pro his Propheta gementibus ingemit, ut intret in conspectu Dei gemitus eorum. Possunt et illi intelligi compediti, qui praeceptis sapientiae colligati sunt, quae patienter sustentata in ornamenta vertuntur; unde scriptum est: Injice pedem tuum in compedes ejus . Secundum mag
Abbreviated transcription (Latin):
malo. s uince in bono malum. Quo¬
mͦ autem potest uincere in bono
malum. insuꝑficiȩ bontis. & in alto
malus: qui oꝑe parcit & corde seuit.
manu mitis. uoluntate crudelis:
Sic ergo spetiȩ poscentis in hoc psal¬
mo futura in mmpios uindicta ꝓpħã¬
tur. ut intelligamus scoͣs homines
dei suos inimicos dilexisse. nec cinꝗͣ
uoluisse nisi bontim quod est pietas
in hoc sclo. eternitas in futuro In
penis autem malorum non malis eoꝵ
s dei bonis iudiciĩs delectatos: &
ubicumq in scripturis sanctis legunt᷑
in homines odia eorum odia fuisse
uitiorum: quȩ etiam ipse unus quisq
homintim oderit oportet in se. si dili¬
gemitus compeditorum: non facile
quisquã repperit. comectos incõpe¬
des a ꝑsecutoribus sanctos. Et si acci¬
dit in tam magna atq multiplici
uarietate penarum: iam raro acci¬
did ut non sid credendum hoc in
isto uerfti. quod cõmemoraret potis¬
simum elegosse ꝓphetam. S nimirũ

Expanded text:
malo, sed vince in bono malum . Quomalo, sed vince in bono malum . Quomodo autem potest vincere in bono malum in superficie bonus, et in alto malus; qui opere parcit, et corde saevit; manu mitis, voluntate crudelis? Sic ergo specie poscentis in hoc psalmo futura in impios vindicta prophetatur, ut intelligamus sanctos homines Dei suos inimicos dilexisse, nec cuiquam voluisse nisi bonum, quod est pietas in hoc saeculo, aeternitas in futuro: in poenis autem malorum, non malis eorum, sed Dei bonis judiciis fuisse delectatos; et ubicumque in Scripturis sanctis leguntur in homines odia eorum, odia fuisse vitiorum, quae ipse etiam unusquisque hominum oderit oportet in se, si diligemitus compeditorum: non facile quisquam reperit conjectos in compedes a persecutoribus sanctos; et si accidit in tam magna atque multiplici varietate poenarum, tam raro accidit, ut non sit credendum hoc in isto versu quod commemoraret potissimum elegisse Prophetam. Sed nimirum