comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Surge ueni ꝓximmca spo isa mea columba mea qui ecce hẏems ti. siit. plu¬
uia abiit sibi. Quando enimanima in cagitatione tranq illitatem sentit. quandi
supra petram fundat. ẽ. & ydes eius alta raddice fixa. ẽ: uniuersi tẽptationum
ad idns ieac quem miccã & quis ibit nobis. ꝓpͭia ex parte respo. derit
tatem dñs aduertens. qđ se secundis putaret indignũ. imꝑauit sequentia dic̃s.
assũ mitia me Simmachus. Ecce mitte me. Ds̃ qui uocauit ea quȩ non st̃
quasi sint & qui dixit. ego sum qui sũ: & alibi. qui est misit me: quoc inq
uocai rit stati i facit subsistert. qm̃ omĩa quȩ absq eo sunt ñ sunt. Unde ꝓ¬
pheta purgatus a uitiis ausus. ẽ. dicere. Ecce ego sum. licet in latinis codicib
ꝓpt̾ interpritũ iarietatem sum ñ sit appositũ: quidã obseruandũ putant
qͥuos uͦ mittentis rmo n ponitur. tantũ ꝓpħȩ sint. Qđ ego suꝑfluũ puto.

Expanded text:
surge, ueni, proxima mea, sponsa mea, columba mea, quia ecce hiems transiit, pluuia abiit sibi. quando enim anima in cogitationum tranquillitate consedit, quando supra petram fundata est et fides eius alta radice fixa est, uniuersi temptationum dominus dixerat: quem mittam et quis ibit nobis? propheta ex parte responderit: tatem dominus aduertens, quod se secundis putaret indignum, imperauit sequentia dicenadsum, mitte me; Symmachus: ecce, mitte me. deus, qui uocauit ea, quae non sunt, quasi sint, et qui dixit: ego sum, qui sum, et alibi: qui est, misit me, quoscumque uocauerit, statim facit subsistere, quoniam omnia, quae absque eo sunt, non sunt. unde propheta purgatus a uitiis ausus est dicere: ecce ego sum, licet in Latinis codicibus propter interpretum uarietatem \'sum\' non sit adpositum. quidam obseruandum putant, quos uero mittentis sermo non ponitur, tantum prophetae sint; quod ego superfluum puto.
Abbreviated transcription (Latin):
ostendere Sup seraphin uͦ si dere dm̃ nulla scriptura cõmemorat & ne.i
quidem si ohin cirta dñ stritia excepto p̾senti loco inscriptui is om̃ib inurnii¬

Expanded text:
ostendere, super seraphim uero sedere deum nulla scriptura commemorat, et ne ipsa ostendere, super seraphim uero sedere deum nulla scriptura commemorat, et ne ipsa quidem seraphim circa deum stantia excepto praesenti loco in scripturis omnibus inueni
Abbreviated transcription (Latin):
Eadme unũ de seraphin. Aquila & theodotion. Et uolaute ad me unꝰ
centiũ: omiser ego qm̃ compunctus sũ. ora purgant᷑ Et cũ a peccatis fuerint
iudicant᷑. In genere qͦq diuersitas . ẽ. Septuaginta ãquila & theodotion. sera
p̾nn neutrogeneri te instulert᷑. Sin machus masculino. Nec putandũ sexũ esse
genere ꝓphetat᷑ ruha. grete neutro. toti neunia. latine mosculino sp̃s. Ex
quo intelligendũ. ẽ. quando de suꝑiorib disputat᷑ & masculinĩ aliquicꝰ seu fe¬
minũ ponit᷑ non tam sęxũ significari quã idioma sonare linguȩ. Si quidẽ ipse
ds̃ inuisibius & incorruptibilis om̃ib pene linguis ꝓfert᷑ genere masculino
Et cũ ineum ñ adat sexis illors quoq pius licet᷑. at tam̃ coarguendus error
qui in orationib & oblationib suis audent dicere. qui sedes sup̃ cherubin & se. ⁊¬
pbin. Nĩ & suꝑ cherubinsit iptũ ẽ. sedere dm̃. ut ibi Qui iedes suꝑ cherel in

Expanded text:
ad me unum de seraphim; Aquila et Theodotion: et uolauit ad me unumcentium: o miser ego, quoniam conpunctus sum, ora purgantur et, cum a peccatis fuerint iudicantur. in genere quoque diuersitas est. Septuaginta, Aquila et Thphim neutro genere transtulerunt, Symmachus masculino. Nec putandum, sexum essegenere proferatur, Rucha: Graece neutro, τὸ πνεῦμα : Latine masculquo intellegendum est, quando de superioribus disputatur et masculinum aliquid\' seu femininum ponitur, non tam sexum significari, quam idioma sonare linguae; siquidem ipse deus inuisibilis et incorruptibilis omnibus paene linguis profertur genere masculino, et cum in eum non cadat sexus. illorum quoque, pius licet, attamen coarguendus error, qui in orationibus et oblationibus suis audent dicere: \'qui sedes super cherubim et seraphim\'. nam et super cherubim scriptum est sedere deum. ut ibi: qui sedes super cherubim,
Abbreviated transcription (Latin):
mus: Apollinarem etiã & didimũ. qͦsdã
cõmentariolos edidisse. Equib licet pau¬
ca decerpsimꝰ. & non nulla quȩ nob̾ ui¬
debant᷑ adiecimꝰ siue subtraximꝰ. ut
studiosus statim in principio lector a¬
gnoscat. hoc opus uł alienũ. eẽ. uł nr̃m¬

Expanded text:
mus. Apollinarium etiam et Didymum quosdam mus. Apollinarium etiam et Didymum quosdam commentariolos edidisse, e quibus licet pauca decerpsimus, et nonnulla, quae nobis videbantur, adjecimus, sive subtraximus, ut studiosus statim in principio lector agnoscat hoc opus, vel alienum esse, v
Abbreviated transcription (Latin):
nequiciȩ incȩlestib & in alio loco.
Permanebo autẽ ephesi usq ad penteco¬
sten. Hostiũ enim mͥ aꝑtũ est magnũ
& efficax & aduersarii multi. Per
mansit ephesi usq ad pentecosten. tẽ¬
pus lȩticiȩ atq uictorię quo ñ flecti¬
mus genua nec curuam᷑ in terra. sed
dño resurgente ad cȩloꝵ alta sustolli¬
hostiũ. Q ñ hostiũ modicũ sed ma¬
gnum: ut uincto forti atq suꝑato
domũ eius inuaderet. spoliaret. euer¬
teret. & captiuã duceret captiuita¬
uł maxime comprobatur. qđ sic̃ ioħes
mysteriũ natiuitatis dñi antiquȩ
reuelaturus in pectus eiꝰ recubuit. &¬
de purissimo fonte hausit riuulũ
doctrinarũ: ita & hi in abeuntis pau¬
li collũ ruentes osculis atq amplexi¬
bus suis indicauert̃ unũ se cũ eo sci¬
entiȩ habere thesaurũ. & magistri
desideriũ lacrimis contestati sunt
Illud qͦq in p̾fatione cõmoneo ut sciatis
origenẽ tria uolumina in hanc epłam¬

Expanded text:
nequitiae in coelestibus . Et in alio loco: nequitiae in coelestibus . Et in alio loco: Permanebo autem Ephesi usque ad Pentecosten. Ostium enim mihi apertum est magnum, et efficax; sed adversarii multi . Per mansit autem Ephesi usque ad Pentecosten, tempus laetitiae atque victoriae, quo non flectimus genua, nec curvamur in terram: sed cum Domino resurgentes ad coelorum alta sustolliostium, et non ostium modicum, sed magnum, ut vincto forti atque superato, domum ejus invaderet, spoliaret, everteret, et captivam duceret captivitavel maxime comprobatur, quod sicut Joannes mysterium nativitatis antiquae Domini relaturus, in pectus ejus recubuit, et de purissimo fonte hausit rivulum doctrinarum : ita et hi in abeuntis Pauli collum ruentes , osculis atque complexibus suis indicaverunt unum se cum eo scientiae habere thesaurum, et magistri desiderium lacrymis contestati sunt. Illud quoque in praefatione commoneo, ut sciatis Origenem tria volumina in hanc Ep
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ se uoluntatẽ dĩ uniuersa quȩ
illis utilia forent annuntiasse memo¬
rauit. ut liber esset a sanguine eoꝵ.
Ut autẽ sciatis eos qui in epheso credide¬
rant demonicis prȩstigiis & magicis
qͦq eoꝵ qui curiosa gesserant cõportan¬
tes libros combusserunt corã om̃ib.
& cõputauerunt preciũ eoꝵ & inue¬
nerunt argenti quinquaginta milia.
sic potent̾ uerbum dñi crescebat & con¬
fortabatur. Hȩc iccirco uniuersa replica¬
uimus: ut ostenderemꝰ quare apłs iN
hac potissimũ epła obscuros sensus &
ignota scłis sacramĩta congesserit: Et de
scarum contrariarũq uirtutũ docuerit
potestate. qui sint demones. quid uale¬
ant. quid ante fuerint. & quomͦ post
aduentũ xp̃i sint diruti atq destructi.
De quib ait Non ẽ. nob̾ pugna aduersꝰ
carnẽ & sanguinem. sed aduersus prin¬
cipatus & potestates aduersus rectores
tenebrarũ istarum. aduersus sp̃ualia

Expanded text:
omnem se voluntatem Dei, et universa quae omnem se voluntatem Dei, et universa quae illis utilia forent annuntiasse memoravit, ut liber esset a sanguine eorum. Ut autem sciatis eos qui in Epheso crediderant, daemoniacis praestigiis et magiae quoque eorum qui curiosa gesserant, comportantes libros, combusserunt coram omnibus, et computaverunt pretium eorum, et invenerunt argenti quinquaginta millia: sic potenter verbum Domini crescebat, et confortabatur . Haec idcirco universa replicavimus, ut ostenderemus quare Apostolus in hac vel potissimum Epistola obscuros sensus et ignota saeculis sacramenta congesserit: et de sanctarum contrariarumque virtutum docuerit potestate: qui sint daemones, quid valeant, quid ante fuerint, et quomodo post adventum Christi sunt diruti atque destructi. De quibus ait: Non est nobis pugna adversum carnem et sanguinem, sed adversum principatus et potestates: adversus rectores tenebrarum istarum: adversum spiritualia
Abbreviated transcription (Latin):
urbiũ templa capentur. Hoc ipsũ scri¬
ptura refert. quomꝰ paulus ad ephesios
sermocinet᷑ dicens. Qua ꝓpt̾ uigilate
recordantes quia triennio nocte ac die
ñ cessaui cũ lacrimis monere unũquenq
ur̃m: & nunc cõmendo uos dõ & uerbo
gr̃ȩ eius. qui potens. ẽ ȩdificare & dare
uob̾ hȩreditatẽ in scĩficatis om̃ib In¬
digebant enĩ cõmendatione apłi ad
dm̃ quos tanto tempore demonũ error
tenuerat: & sciebant esse sp̃uales aliqͣs
potestates. & in extis atq auguriis &
diuinationib: quandã similitudinẽ
diuinitatis agnouerant. Unde rursũ
ad eos loquitur. Propt̾ qđ contestor uos
in die hac quia mundus sũ ego a san¬
guine om̃iũ: non enĩ subtraxi quo mi
subtraxerim eoꝵ quȩ uob̾ ꝓderant.
quin annuntiarẽ & docerẽ publice
& domestice. Legerat in iezechiele
qđ speculator qui popło hostiũ non
prȩdixisset aduentũ sanguis ciuiũ
exigeret᷑ de manib eius: & ꝓpterea

Expanded text:
urbium templa caperentur. Hoc ipsum Scriurbium templa caperentur. Hoc ipsum Scriptura refert quomodo Paulus ad Ephesios sermocinetur, dicens: Quapropter vigilate, recordantes quia triennio nocte ac die non cessavi cum lacrymis monere unumquemque vestrum: et nunc commendo vos Deo, et verbo gratiae ejus, qui potens est aedificare et dare vobis haereditatem in sanctificatis omnibus . Indigebant enim commendatione Apostoli ad Deum, quos tanto tempore daemonum error tenuerat, et sciebant esse spirituales aliquas potestates, et in extis atque auguriis et divinationibus quamdam similitudinem divinitatis agnoverant. Unde rursum ad eos loquitur: Propter quod contestor vos in die hac, quia mundus sum ego a sanguine omnium. Non enim subtraxi quo minsubtraxerim eorum quae vobis proderant, quin annuntiarem, et docerem publice et domestice . Legerat in Ezechiele , quod speculator qui populo hostium non praedixisset adventum, sanguis civium exigeretur de manibus ejus, et propterea
Abbreviated transcription (Latin):
dine tea & sensib. Metiam autem di
co ñ quo primã sequens extrema maior
sit: sed quomꝰ cor animalis in medio
est. ut ex hoc intelligatis quantis dif¬
ficultatib & quã ꝓfundis quęstioni¬
bus inuoluta sit. Scribebat ad ephesi¬
os dianam colentes ñ hanc uenatricẽ
quȩ arcũ tenet atq succincta. ẽ. sed
illam multimammiam quam greci
Ay icaceoꝵ uocant. ut scilicet ex ipsa
quoq effigie mentirent᷑ om̃iũ eam be¬
stiarũ & uiuentiũ esse nutricẽ. Scri¬
bebat ad metropolim asiȩ ciuitatẽ.
in qua ita idolatria & qđ semꝑ idola¬
triam sequit᷑ artiũ magicarũ pręsti¬
giȩ uiguerant: ut demetrius diceret.
Et magnũ deȩ templũ dianȩ in nichilũ
deputabit᷑. destruetur qͦq magnitudo¬
eius quã cuncta asia & uniuersus orbis
colit. Deniq triennio ibi apłs moratꝰ est.
nocte & die dĩ euangłiũ prȩdicans. ut
idolatriȩ arce destructa facile minorũ

Expanded text:
dine ita et sensibus. Mediam autem dico, dine ita et sensibus. Mediam autem dico, non quo primas sequens, extremis major sit; sed quomodo cor animalis in medio est: ut ex hoc intelligatis quantis difficultatibus, et quam profundis quaestionibus involuta sit. Scribebat ad Ephesios Dianam colentes non hanc venatricem, quae arcum tenet, atque succincta est, sed illam multimammiam quam Graeci πολύμαστον vocant, ut scilicet ex ipsa 541-542 quoque effigie, mentirentur omnium eam bestiarum et viventium esse nutricem. Scribebat autem ad metropolim Asiae civitatem, in qua ita idololatria, et quod semper idololatriam sequitur, artium magicarum praestigiae viguerant, ut Demetrius diceret, et magnae deae templum Dianae in nihilum reputabitur, destruetur quoque magnitudoejus, quam cuncta Asia et universus orbis colit . Denique triennio ibi Apostolus moratus est, nocte et die Dei Evangelium praedicans, ut, idololatriae arce destructa, facile minorum
Abbreviated transcription (Latin):
uiduis. & suꝑ unaquaq materia testi¬
moniis scripturarũ hinc inde quȩ̨sitis
eloquentiã iungere scłarem & poene
in cõmunib locis pompaticũ iactare ser¬
gredi intelligere cur scripsert̃. qua
sententia suã rationẽ firmauerint. qͥd
habeant in ueteri lege ꝓpriũ idumei.
moabitȩ. ammanitȩ. tẏrii. phylistiim.
ȩgyptii. & assyrii. Quid rursũ in no-¬
uo testam̃to Romani. corinthi i. galathȩ
phylippenses. thessalonicenses. hebrei.
colosenses: & quã nunc ad ephesios
epłam habemꝰ inmanib: Necesse. ẽ. ut
uxta diuersitates locorũ & temporũ
& hominũ quib scriptȩ st̃. diuersas &
causas & argum̃ta & origines habeant:
Et quomꝰ beatus ioħes in apocalypsi sua
tis. nec ad instar imꝑiti medici uno
collirio om̃iũ oculos uult curare
Et quia iã ad galathas orantib uobis
ante paucos dies quid nob uideretur
expressimꝰ : nunc ad ephesios transe¬
undũ est. mediam apłi epłam ut or¬

Expanded text:
viduis, et super unaquaque materia testividuis, et super unaquaque materia testimoniis Scripturarum hinc inde quaesitis eloquentiam jungere saecularem, et pene in communibus locis pompaticum jactare sergredi, intelligere cur scripserint, qua sententiam suam ratione firmaverint, quid habeant in veteri Lege proprium Idumaei, Moabitae, Ammonitae, Tyrii, Philistiim, Aegyptii, et Assyrii; quid rursum in novo Testamento Romani, Corinthii, Galatae, Philippenses, Thessalonicenses, Hebraei, Colossenses, et quam nunc ad Ephesios Epistolam habemus in manibus. Necesse est enim, ut juxta diversitates locorum et temporum, et hominum, quibus scriptae sunt, diversas et causas, et argumenta, et origines habeant. Et quomodo beatus Joannes in Apocalypsi sua tis, nec ad instar imperiti medici uno collyrio omnium oculos vult curare. Et quia jam ad Galatas, orantibus vobis, ante paucos dies quid nobis videretur, expressimus: nunc ad Ephesios transeundum est, mediam Apostoli epistolam, ut or
Abbreviated transcription (Latin):
cile maledicis & inuidis opuscula mea
tradatis. neq detis scm̃ canib & marga¬
ritas mutatis ante porcos. Qui cũ bona
imitari ñ queunt. qđ solũ facere posst̃
inuident: & in eo se doctos eruditosq
arbitrant᷑ si de aliis detrahant. Quib
obsecro ut respondeatis. F igant ipsi sti¬
lum. tria ut dicit᷑ uerba coniungant.
sudent paululũ. exꝑrant᷑ semet ipsos:
& ex labore ꝓprio discant ignoscere
laborantib. Scitis enĩ & ipse qđ ad hoc
me explanationũ opus inuitũ & retra¬
ctantẽ compuleritis: non qͦ ab adolescen¬
tia aut legere unquã aut doctos uiros
ea quȩ nesciebam int̾rogare cessauerĩ.
& me ipsũ tantũ ut pleriq habuerint
magistrũ. Deniq nuꝑ obhanc uł maxime
causã alexandriã prexi ut uiderẽ didi¬
mum. & ab eo in scripturis om̃ib quȩ
habebã dubia sciscitarer. Sed qm̃ aliud
sit ꝓprios libros componere uerbi gr̃ã.
de auaricia. de fide. de uirginitate. de

Expanded text:
cile maledicis et invidis opuscula mea cile maledicis et invidis opuscula mea tradatis: neque detis sanctum canibus, et margaritas mittatis ante porcos . Qui cum bona imitari non queant, quod solum facere possunt, invident: et in eo se doctos eruditosque arbitrantur, si de aliis detrahant. Quibus obsecro respondeatis, ut figant ipsi stylum, tria ut dicitur verba conjungant, sudent paululum, experiantur semetipsos, et ex labore proprio discant ignoscere laborantibus. Scitis enim et ipsae quod ad hoc me explanationum opus, invitum et retractantem compuleritis. Non quo ab adolescentia, aut legere umquam, aut doctos viros ea quae nesciebam interrogare cessaverim, et meipsum tantum, ut plerique, habuerim magistrum. Denique nuper ob hanc vel maxime causam Alexandriam perrexi, ut viderem Didymum, et ab eo in Scripturis omnibus quae habebam dubia sciscitarer. Sed cum aliud sit proprios libros componere, verbi gratia, de avaritia, et de fide, de virginitate, de
Abbreviated transcription (Latin):
damno qđ faciunt: ita illos inertias
meas mͥ debere concedere. Parũ elo¬
quens sum. Quid ad te: Disertiorẽ
lege si non digne greca in latinũ trans¬
fero. Aut grecos lege : si eiusdẽ linguȩ
habes scientiã. Aut si tantũ latinus es.
noli de gratuito munere iudicare: &
ut uulgare ꝓuerbiũ est. equi dentes¬
noli inspicere donati. Nunquid te ma¬
nu conserta in uis traho quia nr̃a non
est. sua forsitan dicta si scripseris.
tullius admirabitur. Nunqͥd aut tertul¬
lianus beatũ martyrẽ oyprianũ. aut
cẏprianꝰ lactantiũ. aut lactantius hy¬
larium deterruit a scribendo: Taceo
de cȩteris minutalib qui mecũ in libris
suis garriunt: nisi & parua fuerint.
magna eminere ñ possunt. Primũ non
dicit᷑. nisi scđ̾m sequat᷑. & terciũ. Ad
sũma non scandimus. nisi ꝑ ima gradi¬
amur. Quam ob rem obsecrõ tam uos
quȩ in pͣsentiarũ estis. quã scãm marcel¬
lam unicũ uiduitatis exemplar: ne fa¬

Expanded text:
damno quod faciunt: ita illos ineptias damno quod faciunt: ita illos ineptias meas mihi debere concedere. Parum eloquens sum, quid ad te? disertiorem lege. Non digne Graeca in Latinum transfero: aut Graecos lege si ejusdem linguae habes scientiam; aut si tantum Latinus es, noli de gratuito munere judicare, et, ut vulgare proverbium est: Equi dentes inspicere donati. Numquid te manu conserta in jus traho, quia nostra non est: tua forsitan dicta si scripseris, Tullius admirabitur. Numquid aut Tertullianus beatum Martyrem Cyprianum, aut Cyprianus Lactantium, aut Lactantius Hilarium deterruit a scribendo? Taceo de caeteris minutalibus, qui mecum in libris suis garriunt. Nisi et parva fuerint, magna eminere non possunt. Primum non dicitur, nisi secundum sequatur et tertium. Ad summa non scandimus, nisi per 539-540 ima gradiamur. Quamobrem obsecro tam vos quae in praesentiarum estis, quam sanctam Marcellam, unicum viduitatis exemplar, ne fa
Abbreviated transcription (Latin):
I eUIGQUAM EST OPAULA
& eustochium qđ in hac ui¬
ta sapientẽ uirum teneat
& int̾ pressuras & turbines
mundi ȩquo animo manere
ꝑsuadeat : id esse uł primũ
reor meditationẽ & scientiã scripturarũ.
Cum enĩ a cęteris animantib hoc uł ma¬
xime differamꝰ qđ rationabile animal
sumꝰ & loqui possumꝰ. ratio autẽ om̃is
& sermo diuinis libris continet᷑ ꝑ quos
& dm̃ discimus & quare creati simus
ñ ignoramus: miror qͦsdam extitisse
qui aut ipsi se inertiȩ & somno dantes
nolunt quȩ p̾clara sunt discere: aut cȩ¬
teros qui id studi i habent rep̃henden¬
dos putent. Quib cum possim distri¬
ctius respondere & breuit̾ eos uł of¬
fensos dimittere uł placatos. multo. ẽẽ.
melius scripturas legere quã augen¬
dis & cumulandis opib in hiare. illud
dicã qđ uł apud nequissimũ iudicẽ
optineat placere mͥ otiũ meũ & so li¬
tudinẽ celebritate iocundiorẽ uide¬
ri. Ꝙ quomͦ ego non rep̃hendo. non

Expanded text:
am est, Paula et Eustochium, quod in hac vita sapientem virum teneat, et inter pressuras et turbines mundi aequo animo manere persuadeat, id esse vel primum reor, meditationem et scientiam Scripturarum. Cum enim a caeteris animantibus hoc vel maxime differamus, quod rationale animal sumus et loqui possumus: ratio autem omnis et sermo divinis libris contineatur, per quos et Deum discimus, et quare creati sumus non ignoramus: miror quosdam exstitisse, qui aut ipsi se inertiae et somno dantes, nolint quae praeclara sunt discere: aut caeteros, qui id studii habent, reprehendendos putent. Quibus cum possim districtius respondere, et breviter eos vel offensos dimittere, vel placatos, multo esse melius Scripturas legere, quam augendis et cumulandis opibus inhiare: illud dicam, quod vel apud iniquissimum judicem obtineam, placere mihi otium meum, et solitudinem omni celebritate jucundiorem videri. Et quomodo ego non reprehendo, non
Abbreviated transcription (Latin):
rimus scribit᷑. Salutat uos epaphras
qui .ẽ. ex uob̾ seruus xp̃i. semꝑ sollicitꝰ
ꝓ uob̾ in orationib. Hoc si se ita habet
e aristharcus qui concaptiuus eiꝰ in
deducetur: nisi forte reconditũ aliquid
in uallẽ hanc adducti sint lacrimarum.
Qđ si neutrũ recipitur ex eo qđ hic additũ
est inxp̃o iesu. possumus suspicari eadẽ
eum romȩ ꝓrxp̃o uincula sustinuisse quȩ
paulũ & ut uinctũ xp̃i ita captiuũ qͦq
eius potuisse dici. aut certe ita qđ nobilis
& ipse sit in apłis ut andronicus & uilia:
ptiuos meos qui sint nobiles in apłis.
qui & ante me furunt in xp̃o ieS. Hȩc¬
de epaphra. Cȩteri cooꝑatores euangłi i
& uinculorũ suoꝵcũ ad phylemonem
epłam scriberet matũ ponit. quẽ puto
euangłii conditorem & aristharcũ cuiꝰ
supra fecunus mentimẽ. & denaan. de
quo in alio loco quertur: Demas me de

Expanded text:
ximus, scribitur: Salutat vos Epaphras ximus, scribitur: Salutat vos Epaphras qui est ex vobis, servus Christi, semper sollicitus pro vobis in orationibus . Hoc si se ita habeat, et Aristarchus qui concaptivus ejus inligentiam deducetur: nisi forte reconditum aliquid,in vallem hanc adducti  Al. deducti sint lacrymarum. Quod si neutrum recipitur, ex eo quod hic additum est in Christo Jesu, possumus suspicari eadem cum Romae pro Christo vincula sustinuisse quae Paulum: et ut vinctum Christi, ita captivum quoque ejus potuisse dici. Aut certe ita, quod nobilis et ipse sit in apostolis, ut Andronicus et Julia,ptivos meos, qui sunt nobiles in apostolis, qui et ante me fuerunt in Christo de Epaphra. Caeterum cooperatores Evangelii et vinculorum suorum, cum ad Philemonem Epistolam scriberet, Marcum ponit, quem puto Evangelii scriptorem; et Aristarchum, cujus supra fecimus mentionem; et Demam, de qu
Abbreviated transcription (Latin):
asscripta. sciat ñ om̃s om̃ib aut ami¬
cos esse aut notos. & aliud esse priuatã
ad unũ hominẽ: aliud publicã ad u¬
niuersam ȩccłam epłam fieri. Salutat
te gͦ inquit epaphras concaptiilus ms
inxp̃o ieSU. Qui sit epaphras concapti¬
uus pauli. talẽ fabulam accepimiis.
Iiunt parentes apłi pauli de glischalis
regione fuisse iudeȩ. & eos cũ tota ꝓ¬
untia romana uastaretur manu. &
urbẽ ciliciȩ fuisse trans latos. parentũ
conditionem adolescentulũ paulum
secutũ: & sic posse stare illud qđ de
se ipse testatur. Hebrei sunt. & ego
srahelite sunt. & ego. Sem̃ abrahȩ st̃.
& ego. & rursũ alibi. Hebreus ex he¬
breis. Et cętera. quȩ illũ iudeũ magis
indicant quã tharsensem. Qđ si ita
est: possumꝰ & epaphram illo tẽpore
captũ suspicari quo captus. ẽ. paulus
& eũ parentib suis in colosis urbe asiȩ
collocatũ xp̃i postea recepisse sermo¬
nem. Unde ad colosenses ut supra di¬

Expanded text:
ascripta: sciat non omnes omnibus aut amiascripta: sciat non omnes omnibus aut amicos esse, aut notos, et aliud esse privatam ad unum hominem, aliud publicam ad universam Ecclesiam epistolam fieri. Salutat te, inquit, Epaphras concaptivus meus in Christo Jesu. Quis sit Epaphras concaptivus Pauli, talem fabulam accepimus: Aiunt parentes apostoli Pauli de Gyscalis regione fuisse Judaeae; et eos, cum tota provincia, Romana vastaretur manu, eturbem Ciliciae fuisse translatos: parentum conditionem adolescentulum Paulum secutum. Et sic posse stare illud quod de se ipse testatur: Hebraei sunt, et ego: Israelitae sunt, et ego: semen Abrahae sunt, et ego . Et rursum alibi: Hebraeus ex Hebraeis : et caetera quae illum Judaeum magis indicant quam Tharsensem. Quod si ita est, possumus et Epaphram illo tempore captum suspicari, quo captus est Paulus: et cum parentibus suis in Colossis urbe Asiae collocatum, Christi postea recipere sermonem. 763 Unde ad Colossenses, ut supra di
Abbreviated transcription (Latin):
quo animaduertimꝰ & acȩteris iudicib
similit̾ eos potuisse dimitti id agente
año. ut in toto orbe noua p̃dicatio dis¬
seminaretur. Salutat te epaphras con¬
captiuus mis in xp̃o ieSu: marcus. aristlur¬
chis. demas. lucas. cooꝑatores mei. Id qđ
inprincipio dicebamus qm̃ ad colosenses
epła eodem intẽpore & ꝑeundẽ esset
scripta baiulũ litterarũ quo ad phyle¬
monem qͦq scriptũ est. etiã eoꝵ qui a¬
lutantes inducant᷑ nomina docent Han
& in ipsa ita subscribitur. Salutat uos
aristharcus concaptiuus ms. & marcus
consobrinus barnabȩ. & epaphras qui
est ex uobis. seruus xp̃i. & paulo infe¬
rius. Salutat uos lucas medicus carissi¬
mus. & demas & dicite archippo. Ui¬
de ministeriũ qđ accepisti in dño. ut
illud impleas. & memores estote u in¬
culorũ meorũ. Si autẽ ex eo aliquis
ñ putat parit̾ scriptas qđ ad colosenses
pauca sint nomina quȩ hic ñ ferant᷑

Expanded text:
quo animadvertimus, et a caeteris judicibus quo animadvertimus, et a caeteris judicibus similiter eos potuisse dimitti, id agente Domino, ut toto orbe nova praedicatio disseminaretur. Salutat te Epaphras concaptivus meus in Christo Jesu: Marcus, Aristarchus, Demas, Lucas cooperatores mei. Id quod in principio dicebamus, quoniam ad Colossenses Epistola eodem in tempore, et per eumdem esset scripta bajulum litterarum, quo ad Philemonem quoque scriptum est, etiam eorum qui salutantes inducuntur nomina docent. Nam et in ipsa ita scribitur: Salutat vos Aristarchus concaptivus meus, et Marcus, consobrinus Barnabae, et Epaest ex vobis servus Christi. Et paulo inferius: Salutat vos Lucas medicus charissimus, et Demas. Et dicite Archippo: Vide ministerium quod accepisti in illud impleas ; et: Memores estote vinculorum meorum . Si autem ex eo aliquis non putat pariter scriptas, quod ad Colossenses pauca sint nomina quae hic non ferantur
Abbreviated transcription (Latin):
preparatus. quã in eos ad quos apł̃s mittit᷑
Qđ autem crebro paulus in carcere fuerit
& de uinculis liberatus sit. ipse in alio
loco dicit In carcerib frequent᷑. De quib
non nunquã dñi auxilio crebro ipsis ꝑse¬
cutorib nichil dignũ ineo morte inue¬
nientib dimitteba tur. Necdũ enim
suꝑ nomine xp̾iano senatus consulta ꝓ¬
cesserant: necdũ xp̃ianum sanguinem
neronis gladius dedicarat: sed ꝓ noura¬
te p̃dicationis siue a iudeis inuidentib
siue ab iis qui sua uidebant idola destrun
ad furorem popłis concitatis missi in car¬
cerem. rursũ impetu & furore deposito
laxabantur. & hoc tea esse ut dicimus
Apłoꝵ acta testantur in quib & felix lo¬
quitur ad agrippã potuisse dimitti pau¬
lum. si non appellasset cȩ sarem: & quia
nullã inuenerit causam prȩt̃ questiond
quasdã de religione ꝓpria de quodam
ies quem paulus uiuere p̾dicaret. Ex

Expanded text:
praeparatus, quam in eos ad quos Apostolus mittitur. praeparatus, quam in eos ad quos Apostolus mittitur. Quod autem crebro Paulus in carcere fuerit, et de vinculis liberatus sit, ipse in alio loco dicit: In carceribus frequenter , de quibus nonnumquam Domini auxilio, crebro ipsis persecutoribus nihil dignum in eo morte invenientibus dimittebatur. Necdum enim super nomine Christiano senatusconsulta praecesserant: necdum Christianum sanguinem Neronis gladius dedicarat. Sed pro novitate praedicationis, sive a Judaeis invidentibus, sive ab his qui sua videbant idola destrui, ad furorem populis concitatis, missi in carcerem, rursum impetu et furore deposito, 762 laxabantur. Et hoc ita esse ut dicimus, Apostolorum Acta testantur, in quibus et Felix loquitur ad Agrippam: potuisse dimitti Paulum, si non appellasset Caesarem . Et quia nullam invenerit causam praeter quaestiones quasdam de religione propria, et de quodam Jesu, quem Paulus vivero praedicabat. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
secd uere quis estimat imꝑatũ ut sibi ho¬
spitium prȩpariret: popło magis quã
puuilo hospitiũ preparandũ est. Uentur
ad nouã ciuittitẽ. prȩdicaturus crucifi¬
xumi & inaudita dogmata delaturus.
sciebat ad se plurimos concur suros &
necesse erat primũ ut domus incelebri
esset urbis loco. ad quam facile conue¬
niretur. Deinde ut ab om̃i importuni¬
tate iacua aut ampla. quȩ plurimos
capet audientũ: ne ꝓxima spectacu¬
loꝵ locis. ne turpi uicinia de testabi¬
lis. Postremo ut in plano potius esset
sita quã incenaculo. Qua obcausam
eũ estimo etiã romȩ in conducto man¬
sisse biennio. Nec parua ut reor erat
mansio. ad quã iudeoꝵ turbȩ cotidie con¬
filuebant. Sꝑo enim ꝑorationes ur̃as do¬
nari me uobis. Filiũ patri ds̃ rogatus in
corũ qui eum audituri sunt utilitatem.
Et hoc donum non tam in eũ dicitur esse
qui differtur a martyrio ad martyriũ

Expanded text:
sed vere quis existimat imperatum, ut sibi hosed vere quis existimat imperatum, ut sibi hospitium praeparet, apostolo magis quam Paulo hospitium praeparandum est. Venturus ad novam civitatem, praedicaturus Crucifixum, et inaudita dogmata delaturus, sciebat ad se plurimos concursuros; et necesse erat primum, ut domus in celebri esset urbis loco, ad quam facile conveniretur. Deinde, ut ab omni importunitate vacua: ut ampla, quae plurimos caperet audientium: ne proxima spectaculorum locis: ne turpi vicinia detestabilis: postremo ut in plano potius esset sita quam in coenaculo. Quam ob causam eum existimo etiam Romae in conducto mansisse biennium  Al. biennio. Nec parva, ut reor, erat mansio, ad quam Judaeorum turbae quotidie confluebant. Spero enim per orationes vestras donari me vobis. Filium Patri, Deus rogatus indeorum qui eum audituri sunt utilitatem. Et hoc donum, non tam in eum dicitur esse qui defertur  Al. differtur a martyrio ad martyrium
Abbreviated transcription (Latin):
dã modo p̾sumptione p̾iudicat ne ei
neggare liceat qđ rogatur. Porro si scit
ille qui postulat plusquã rogauit ro¬
gatũ esse facturũ. ideo minora petit
ut habeat rogatus uoluntariã ex maioꝵ
prestatione mercedẽ. Si autẽ phyle¬
mon hoc ad hominis prȩceptũ facit. qͣn¬
tomagis faciet ob dilectionẽ dĩꝰ Un¬
de & merito apłi uoce laudatur quod
cat eos qui tantũmodo imꝑati fecerẽ.
& iubontur loqui. Serui imutiles sumꝰ.
qđ debuimus facere fecimus. Uirgini¬
tas quoq ꝓpterea maiori p̃mio corõna¬
tur: quia prȩceptũ dñ non habet. &¬
ultra impata se tencdit. Simul autem
& prȩpara mͥ hospitiũ. Non putotam
diuitem fuisse apłm & tantis sarcinis
occupatũ: ut p̃parato egeret hospitio.¬
& ñ una contentus cellula breue corpo¬
ris sui spaciũ ȩdes amplissimas estima
ad se esse uenturũ magis facit quod
rogitus ẽ. Si autẽ hoc non dispensatorie

Expanded text:
dammodo praesumptione praejudicat, ne ei dammodo praesumptione praejudicat, ne ei negare liceat quod rogatur. Porro si scit ille qui postulat plusquam rogavit, rogatum esse futurum: ideo minora petit, ut habeat rogatus voluntariam, et majorem praestatione mercedem. Si autem Philemon haec ad hominis praeceptum facit: quanto magis faciet ob dilectionem Dei? Unde merito Apostoli voce laudatur: quod cat eos qui tantummodo imperata fecerunt, et jubentur dicere: Servi inutiles sumus, quod debuimus facere, 761 fecimus . Virginitas quoque propterea majori praemio coronatur: quia praeceptum Domini non habet, et ultra imperata se tendit. Simul autem et praepara mihi hospitium. Non puto tam divitem fuisse Apostolum, et tantis sarcinis occupatum, ut praeparato egeret hospitio, et non una contentus cellula, breves corporis sui spatio aedes, amplissimas existimarad se esse venturum, magis faciat quod rogatus est. Si autem hoc non dispensatorie,
Abbreviated transcription (Latin):
continentiã mansuetudinẽ. temꝑantiã
castitatem. Has imprecatur physemoni
ut dũ his abundauerit ipse eo ꝑfruens
impleatur. Et ne putes illã fruitionẽ
dici qua nos sepe nr̃i inter nos p̃sentia
delectamur & fruimur. addidit in dño.
ut ex eo qđ dñi nomen adiunc̾tũ est in¬
telligeretur & alia esse fruitio. qua quis
absq dño ꝑfruatur. Refice uiscera mea
in xp̃o. Sicut ipse frui uult phylemo¬
ne in dño. ita uiscera sua onesimũ quẽ
& suꝑius eodem nomine appellarat re¬
fici uult ꝑ phylemonẽ. Et ambigue di¬
ctum. utrũ uiscera pauli in xp̃o onesimꝰ
sit. an uiscera pauli onesimus ꝑ phyle¬
monem in xp̃o reficienda sint Si su¬
ꝑius acciꝑe uolueris. recte pauli in xp̃o
uiscera dicentur onesimus quẽ in uin¬
culis xp̃i genuit. Si posterius. in xp̃o
reficiendus. ẽ onesimus a phylemone:
dũ eius in xp̃o sermonib eruditur. Con
sumit de eo quem rogaturus. ẽ. ipsa quo¬

Expanded text:
continentiam, mansuetudinem, temperantiam, continentiam, mansuetudinem, temperantiam, castitatem: has imprecatur Philemoni: ut cum his abundaverit, ipse eo perfruens impleatur. Et ne putes illam fruitionem dici, qua nos saepe nostri inter nos praesentia delectamur, addidit, in Domino: ut ex eo quod Domini nomen adjunctum est, intelligeretur, et alia esse fruitio, qua quis absque Domino perfruatur. Refice viscera mea in Christo. Sicut ipse frui vult Philemone in Domino: ita viscera sua Onesimum, quem et superius eodem nomine appellavit, refici vult per Philemonem, et ambigue dictum: utrum viscera Pauli in Christo Onesimus sit: an viscera Pauli Onesimus per Philemonem in Christo reficienda sint. Si superius accipere volueris, recte Pauli in Christo viscera dicentur Onesimus, quem in vinculis Christo genuit. Si posterius: in Christo reficiendus est Onesimus a Philemone, dum ejus in Christo sermonibus eruditur. Confsumit de eo quem rogaturus est, ipsa quo
Abbreviated transcription (Latin):
dicit tale. ẽ Qđ onesimus furto rapu¬
it. ego me spondeo redditurũ. Huius
sponsionis epła hȩc & manus testis est
ꝓpria. qua non solito more dictaui:
sed mea manu ipse conscripsi. Crede gͥ
michi. ꝓ onesimo pollicenti. Hoc autẽ
dico. quasi ad extraneũ loquens. Cȩte¬
rum si ad ius meũ redeam ꝓpt̾ sermo¬
nus effectus es te mͥ ipsũ debes. Qđ si
tu ms es. & tua om̃ia mea st̃. Si autẽ
tua om̃ia mea sunt. onesimus quoq qui¬
tuus est ms est. Poteram gͥ eo uti ut
meo: sed uoluntati tuȩ relinqͦ ut mer¬
cedem habeas ignoscendo. Ita frat̃ ego
a cdilutius. Hescio quid magis aliud
quam id qđ est scriptũ sonamus. Sicut
in lingia sua: significat dep̾cantis affe¬
ctum. Unde nonnunquã syminachus
ꝓ anna a eorcai hoc ẽ obsecro trinstu¬
lit: iti & nos eandẽ ingreca linguauim
patimur. quam greci sustinent in hebrea
Qd autẽ ait egote fruar in ño: aliud mul¬
to intelligitur quã putitur. Apłs non
fruitur nisi eo qui multas in se habet con

Expanded text:
dicit, tale est: Quod Onesimus furto rapuit, ego me spondeo redditurum, hujus sponsionis epistola haec et manus testis est propria, quam non solito more dictavi, sed mea manu ipse conscripsi. Crede igitur mihi, pro Onesimo pollicenti. Hoc autem dico quasi ad extraneum loquens. Caeterum si ad jus meum redeam, propter sermonus effectus es, te mihi ipsum debes: quod si tu meus es, et tua omnia mea sunt; si autem tua omnia mea sunt, Onesimus quoqtuus est, meus est. Poteram igitur eo uti ut meo; sed voluntati tuae relinquo, ut mercedem habeas ignoscendo. Ita, frater, ego et dilutius nescio quid magis aliud quam id quod est scriptum, sonamus. Sicut in lingua sua significat deprecantis affectum: unde nonnumquam Symmachus pro ANNA, δέομαι, hoc est, obsecro, transtulit: ita et nos eamdem in Graeca lingua vim patimur, quam Graeci sustinent in Hebraea. Quod autem ait: Ego te fruar in Domino, aliud multo intelligitur quam putatur. Apostolus non fruitur nisi eo qui multas in se habet conc
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur: cũ ita recipiendus sit ut apls
& sic dñs eius ut pauli debeat desideri¬
re consortiũ. Breuit᷑ qđ dicit tale est
Si me uis habere consortẽ: habeto &
onesimũ. quem ego consortem & filiũ &
uiscera mea habeo. Quẽ si ñ susceꝑis. nec
habere uolueris: & ipse intelliges quod
me habere ñ possis. Si autẽ aliquid no¬
cuit aut debet: hoc mͥ imputa. Imita
bens. ea iuxta uires suas debet facere
quȩ xp̃c. Si enĩ ille infirmitates nr̃as
portauit & plaga nr̃a doluit. iuste apłs
ꝓonesimo se opponit: & spondet quȩ ille
lebebat. Ut autẽ supra diximus totũ
illud. ẽ. qđ ablato furto & plixuriã
ꝑditũ ñ poterat absolui. qđ phylemon
grandi pretio cõpensabat. dũ ꝓseruo
fugitiuo & pecunia ꝑdita frẽm carissi¬

Expanded text:
dicatur: cum ita recipiendus sit ut Apostolus dicatur: cum ita recipiendus sit ut Apostolus et sic ejus dominus ut Pauli debeat desiderare consortium. Breviter quod dicit tale est: Si me vis habere consortem, habeto et Onesimum, quem ego consortem, et filium meum, et viscera mea habeo: quem si non susceperis, nec habere volueris, et ipse intelligis quod me habere non possis. Si autem aliquid nocuit tibi, aut debet, hoc mihi imputa. Imitatbens, ea juxta vires suas debet facere quae Christus. Si enim ille infirmitates nostras portavit, et plagas nostras doluit, juste Apospro Onesimo se opponit, et spondet quae ille debebat. Ut autem supra diximus, totum illud est quod ablatum furto, et luxuria perditum, non poterat absolvi, quod Philemon grandi pretio compensabat, dum pro servo fugitivo, et pecunia perdita, fratrem charissi
Abbreviated transcription (Latin):
morte finitur. Onesimus uͦ qui ex fide
xp̃i factus ȩternus. ẽ. eterno phylono¬
ni quia in xp̃m & ipse crediderat. su
libertatis accepto iã non seruus sed fr
coepit esse de seruo. fr̃ carissimus. frat̾
ȩternus. ȩterno & ipsi apło dñoq suo
cui onesimũ ut carnis ante conditio. ita
postea sp̃s copulabat. Et tunc quidem
quando erat ei subiectus incarne. ñ erit
ei iunctꝰ in dño: nunc autẽ & incarne¬
ei iunctus . ẽ. & in dño. Ex quo intelligim
seruũ qui crediderit xp̃o duplici dn
suo lege constringi. ut ei & carnis neces¬
sitate iungat᷑ ad tempus. & in ȩternũ
spu copuletur. Si gͦ habes me sociũ.
suscipe illũ sicut me Phylemon pauli
sociũ habere cupiebat. & in xp̃m creden
tales utiq uolebat habere ꝓfectus ut
paulo similis fieret. & ei cõmunicẽt
inuinculis. Consideremꝰ gͦ quantũ
hic laudetur onesimus. quantũ ꝓfecisse

Expanded text:
morte finitur. Onesimus vero qui ex fide morte finitur. Onesimus vero qui ex fide Christi factus aeternus est, aeterno Philemoni, quia in Christum et ipse crediderat, spiritu libertatis accepto, jam non servus, sed frater coepit esse de servo, frater charissimus, frater aeternus: aeterno et ipsi Apostolo dominoque suo, cui Onesimum ut carnis ante conditio: ita postea spiritus copulat. Et tunc quidem quando erat ei subjectus in carne, non erat ei junctus in Domino; nunc autem ei et in carne junctus est, et in Domino. Ex quo intelligimus servum qui crediderit Christo, duplici domino suo lege constringi, ut ei et carnis necessitate jungatur ad tempus, et in aeternum spiritu copuletur. Si ergo habes me socium, suscipe illum sicut me. Philemon Paulum socium habere cupiebat, et in Christum credens, tales utique volebat habere profectus, ut Paulo similis fieret, et ei 759 communicaret in vinculis. Consideremus ergo quantum hic laudetur Onesimus, quantum profecisse
Abbreviated transcription (Latin):
de me inmala. ds̃ uͦ cogitauit de me in¬
bona. Simile quid & in onesimo possu¬
mus intelligere. qđ mala principia oc¬
casiones fuerint rei bonȩ. Si enĩ dñm
non fugisset. nunquã uenisset romam
ubi erat paulus uinctus in carcere. Si
fidem. nunquã pauli effectus filius in
opus euangłi i mitteretur. Ex quo pau¬
latim & ꝑ gradus suos recipro cante sen¬
tentia. ideo minister euangłii ẽ factus
onesimus: quia fugit a dño. Pulchre autẽ
addens forsitan. sententiã temꝑauit.
rarium ẽ. quasi de certo ꝓnunciare qđ
dubiũ est. Forsitan inquit ideo discessit
fixo gradu: ne si ñ posuisset & forsitan
om̃ib seruis fugiendũ esset: ut apłici
fierent. Qđ autem ad horam iunxit.
horam ꝓtempore debemus acciꝑe. Al
comparationem enĩ ȩternitatis. om̃e
tempus breue. ẽ. Ut ęternũ illũ reci¬
pes. Nullus ȩternus dñs serui sui. Po¬
testas quippe eius & utriusq conditio

Expanded text:
de me mala: et Deus cogitavit de me de me mala: et Deus cogitavit de me bona . Simile quid et in Onesimo possumus intelligere, quod mala principia occasiones fuerint rei bonae. Si enim dominum non fugisset, numquam venisset Romam ubi erat Paulus vinctus in carcere. Si fidem, numquam Pauli effectus filius, in opus Evangelii mitteretur. Ex quo paulatim, et per gradus suos, reciprocante sententia, ideo minister Evangelii est factus Onesimus, quia fugit a domino. Pulchre autem addens, forsitan, sententiam temperavit. rarium est quasi de certo pronuntiare quod dubium est. Forsitan, inquit, ideo discessit: fixo gradu: ut si non posuisset forsitan, omnibus servis fugiendum esset, ut apostolici fierent. Quod autem, ad horam, junxit, horam pro tempore debemus accipere. Ad comparationem enim aeternitatis, omne tempus breve est. Ut aeternum illum reciperes. Nullus aeternus dominus servi sui: potestas quippe ejus, et utriusque conditio,
Abbreviated transcription (Latin):
ultroneũ est. Ex quo apłi consideranda
prudentia. qui iccirco fugitiuũ seruum
remitcit ad dñm ut prosit dño suo: qui
ꝓdesse ñ poterat si dño teneret᷑ absente
orro si hoc fetisset. ñ erat bonũ uolunta¬
rium sed necessitatis. Qd autẽ necessita¬
te bonũ est. non. ẽ. bonũ. & alio genere
malũ arguitur. Igitur ꝓprio arbitrio
nos relinquens. magis ad suã imaginẽ
& similitudinẽ fecit. Similẽ autem dõ
esse. ab solute bonũ est Forsitan enim
ideo discessit adhorã. ut ęternũ illum
reciꝑes: iam ñ sicut seruũ sed plus seruo
frẽm carissimũ. maxime mͥ. Quanto
nunquã malũ occasio fit bonorũ: & ho¬
minũ praua consilia ds uertit ad re-¬
ctum. Qđ dico. manifestius exemplo
fiet. Ioseph fr̃s sui zeli stimulis incita¬
ti. ismahelitis uiginti aureis uendide¬
runt. Hoc initium & patri & fr̃ib &
toti ȩgyptobonorũ om̃iũ fuit. Deniq
ipse postea ad fr̃s. Uos inquit cogitastis

Expanded text:
ultroneum est. Ex quo Apostoli consideranda ultroneum est. Ex quo Apostoli consideranda prudentia est: qui idcirco fugitivum servum remittit ad dominum, ut prosit domino suo: qui prodesse non poterat, si domino teneretur absente. . Porro si hoc fecisset, non erat bonum voluntarium, sed necessitatis. Quod autem necessitate bonum est, non est bonum, et alio genere malum arguitur. Igitur proprio arbitrio nos relinquens, magis ad suam imaginem et similitudinem fecit. Similem autem Deo esse absolute bonum est. Forsitan enim ideo discessit ad horam a te, ut aeternum illum reciperes. Jam non sicut servum, sed plus servo, fratrem charissimum, maxime mihi: quanto numquam malum occasio fit bonorum, et hominum prava consilia Deus vertit ad rectum. Quod dico manifestius exemplo fiet. Joseph fratres, sui 758 zeli stimulis incitati, Ismaelitis viginti aureis vendiderunt . Hoc initium et patri, et fratribus, et omni Aegypto bonorum omnium fuit. Denique ipse postea ad fratres: Vos, inquit, cogitastis
Abbreviated transcription (Latin):
faciens ad suam inaginẽ & similitudi¬
nem facere. hoc est ut ipse uoluntarie
& ñ ex necessitate bonus esset. Qui autẽ
asserunt ita eũ debuisse fieri. ut ma¬
lum reciꝑe non posset: hoc dicunt
Talis debuit ficri qui necessitate bonꝰ
esset& ñ uoluntate. Qđ si talis fuisset
effectus qui bonũ non uoluntate sed
necessitate ꝑficeret: ñ esset dõ similis
qui ideo bonus . ẽ. quia uult. ñ quia
cogitur. Eox quo manifestũ est. rem eos
int̾ se postulare contrariã. Nã ex eo
qđ dicunt debuit homo dõ similis fi¬
eri: illud petunt ut liberi fieret ar¬
reciꝑe ñ posset : dũ necessitatẽ ei boni
important. illud uolunt ut homo dõ
similis fieret. Potuit itaq & apłs pau¬
lus absq uoluntate phylemonis one¬
simum sibi in ministeriũ retinere.
fecisset. bonum quidem erat sed non uo¬
luntarium. Qđ autem ñ erat uoluntari¬
um. alio genere arguebatur ñ esse bonũ.
Nichil quippe bonũ dici potest. nisi quod

Expanded text:
faciens, ad suam imaginem et similitudifaciens, ad suam imaginem et similitudinem facere, hoc est, ut et ipse voluntarie, et non ex necessitate bonus esset. Qui autem asserunt ita cum debuisse fieri, ut malum recipere non posset, hoc dicunt: talis debuit fieri qui necessitate bonus esset, et non voluntate. Quod si talis fuisset effectus, qui bonum non voluntate, sed necessitate perficeret, non esset Deo similis: qui ideo bonus est, quia vult, non quia cogitur. Ex quo manifestum est, rem eos inter se postulare contrariam. Nam ex eo quod dicunt, Debuit homo Deo similis fieri, illud petunt, ut liberi fieret arrecipere non posset; dum necessitatem ei boni important, illud volunt, ut homo Deo similis non fieret. Potuit itaque et apostolus Paulus absque voluntate Philemonis, Onesimum sibi in ministerium retinere. fecisset: bonum quidem erat, sed non voluntarium. Quod autem non erat voluntarium, alio genere arguebatur non esse bonum. Nihil quippe bonum dici potest, nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
aliud nisi de. xp̃i euangłio cogitare.
Sciebat seruũ sciebat fugitiuum. scie¬
bat aliquando raptorem. ad xp̃i fidẽ
esse conuersũ. Grandis laboris. ẽ. talẽ
hominẽ in eo ꝑseuerare qđ coepit. Ic¬
circo filium suũ & filiũ uinculoꝵ.
& ministrũ euangłii inuinculis con¬
stituti. inculcat e replicat. ut phẏlemon
ille prudent᷑ & dispensatorie tantum
in prȩfatione laudatus ñ auderet nega¬
ra significare internũ cordis affectum
& płenã ex animo uoluntatẽ. cum totũ
quicquid in nobis. ẽ. suscipit᷑ a rogato
Alias autẽ. om̃s liberi uiscera st̃ parentũ.
Sine consilio autem tuo nichil uolui fa¬
cere: ut ñ quasi ex necessitate bonum
tuũ esset sed uoluntariũ. Hoc qł a
plerisq quęritur & sepissime retractat᷑
quare ds̃ hominẽ faciens non eũ bonũ
rectumq condiderte. de pͣsenti loco sol¬
ui potest. Si enim ds̃ uoluntarie & ñ
ex necessitate bonus. ẽ: debuit hominẽ

Expanded text:
aliud, nisi de Christi Evangelio cogitare. aliud, nisi de Christi Evangelio cogitare. Sciebat servum, sciebat fugitivum, sciebat aliquando raptorem ad Christi fidem esse conversum. Grandis laboris est talem hominem in eo perseverare quod coepit. Idcirco filium suum, et filium vinculorum, et ministrum Evangelii in vinculis constituti, inculcat, ac replicat, ut Philemon ille prudenter et dispensatorie tantum in praefatione laudatus, non auderet negara significare internum cordis affectum, et plenam ex animo voluntatem, cum totum quidquid in nobis est, suscipitur a rogato. Alias autem omnes liberi viscera sunt parentum. Sine consilio autem tuo nihil volui facere: ut non quasi ex necessitate bonum tuum esset, sed voluntarium. Hoc quod a plerisque quaeritur, et saepissime retractatur: quare Deus hominem faciens, non eum bonum rectumque condiderit, de 757 praesenti loco solvi potest. Si enim Deus voluntarie, et non ex necessitate bonus est, debuit hominem
Abbreviated transcription (Latin):
te mͥ ministraret inuinculis eu angłii.
Uolens impetrare qđ postulat. iã ꝓseruo
pͥhylemonis sed ꝓfilio suo se asserit de¬
precari. & illo filio quẽ genuer̾at i
cuangłio sustinebat. Qui cum ante in¬
utilis dño tantũ fuerit. neq enĩ ser¬
uus fur atq fugitiuus alteri necuit
nisi dño suo: nunc econtrario utilita¬
tis compensatione qua & ipsi dño &
paulo utilis . ẽ. Cȩterisq ꝑ paulũ plus
caritatis meretur: quam odii ante
meruerat. Unde ait. Qui tͥ aliqͣndo
inutilis fuit. Tibi inquit soli. ñ cęte¬
ris. Nunc autẽ tibi & mͥ utilis. Utilis
dño. in eo quia posset paulo seruire
ꝓ dño suo. Paulo uͦ in eo utilis. qͥa illo
in carcere uinculisq detento. posset ei
in euangłio ministrare. Simul autem
admirandũ de magnanimitate apłi &
poris. carorũ separatione. poenalib te¬
nebris coartatur. & ñ seritit in iuriã.
non dolore cruciatur. nichil nouit

Expanded text:
te mihi ministraret in vinculis Evangelii. te mihi ministraret in vinculis Evangelii. Volens impetrare quod postulat, jam non pro servo Philemonis, sed pro filio suo se asserit deprecari; et de illo filio quem genuerit in Evangelio sustinebat: qui cum ante inutilis domino suo tantum fuerit nec enim servus fur atque fugitivus alteri nocuit, nisi domino suo nunc econtrario utilitatis compensatione, qua ipsi domino et Paulo utilis est, caeterisque per Paulum, plus charitatis meretur, quam odii ante meruerat. Unde ait: Qui tibi aliquando inutilis fuit. Tibi, inquit, soli; non caeteris: nunc autem et mihi, et tibi utilis. Utilis domino in eo, quia posset et Paulo servire pro domino suo; Paulo vero in eo utilis: quia illo in carcere, vinculisque detento, posset ei in Evangelio ministrare. Simul autem admirandum de magnanimitate Apostolporis, charorum separatione, poenalibus tenebris coarctatur, et non sentit injuriam, non dolore cruciatur, nihil novit