comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶Auarꝰ es pecuniã amas. beatꝰ ẽe uis. dm̃ tuũ ama. petu¬
nia te nõ facit beatũ eẽ. tu eã facis ornatũ. ñ illa te beatũ.
cuniã tuã ⁊ dñutuũ. Pulcͥor ÷ iste sol ꝙͣ pecunia tua ⁊
tñ sol iste nõ ÷ deꝰ tuꝰ. porro si pulcͥor lux ista ꝙͣ pecunia
eua qͣntũ ⁊ pulcͥor qui fecit hnc luce̾ In forteuis ꝯꝑare
petuniã tuã luci : Ecte occidit sol. ostende mͥ petuniam
tuã. Nitet ⁊ nocte. Subt᷑ho luc̾nã. C̾te tiues es. ostendeᷤn di
uicras tuas. fam si lumine pͥueris. iã si nõ hẽas unde qͥd hs

Expanded text:
Avarus es, pecuniam amas: beatus esse vis? Deum tuum ama. PecuAvarus es, pecuniam amas: beatus esse vis? Deum tuum ama. Pecunia te non facit beatum: tu eam facis ornatam, non illa te beatum. pecuniam tuam et Deum tuum. Pulchrior est isteista quam pecunia tua. quantum est pulchrior qui fecit hanc lucem? An forte comparare vis pecuniam tuam luci? Ecce occidit sol; ostende mihi pecuniam tuam. Nitet, et nocte subtraho lucernam; ecce dives es, ostende mihi divitias tuas. Jam si lumine priveris, jam si non habeas u
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ suã. suꝑꝰ uocat᷑ mat̾ inuidie. suꝑꝰ ĩuidos fat̃. susfoci
iatrẽ ⁊ nõ erit filia. Ideo humilitatẽ docuit xp̃t. nõ
uis optare n ͨ a te accipiẽti.da ad bñ optanti. si bo
nũ bñ opcare redde m̾cedẽ. Optat tͥbñ pauꝑ. quid
Ille diues patiꝑ eã uoluit ut hẽres ꝑauꝑes quib dares
rigͥe manũ. Otiate. ligate. quid te iactas: qͣd te lau¬
das : Solue uincła tua. minue de sarciua tua. da comu¬
ti tuo. ⁊ dlũ adiuuas ⁊ te releuas. Int̾ has uoces tuas
lus mais: xp̃ma illi oppono. filios suos mreponit. Ita
uꝰ magna iustiꝰ ut hẽat unde luxurie̾ filiꝰ tuuꝰ egeat
dͦ tius. Cũ .n. uni ex minitnis mais fecisti mͥ fecisti.
Nõ legisti iso adũtisti ͤ Cũ un eyminimis mais fecisti mͥ ñ¬
fecisti. Nõ legisti nõ tumuisti: Etce quis eget ⁊ filios tuos
remun̾as: postremo niumas filios tuos. adde unũ illũ utt¬
filios dñm tuũ. Unũ hẽssit ille scdꝰ. duos hẽs: sit t̾cius.¬

Expanded text:
trem suam. Superbia vocatur mater invidiae. Superbia invidos facit. Suffoca matrem, et non erit filia. Ideo humilitatem docuit Christus. vis optare nihil a te accipienti: da aliquid bene optanti. Si bonum est bene optare, redde mercedem. Optat tibi bene pauper, quid Ille dives pauper esse voluit, ut haberes pauperes quibus dares. rigere manum. Onerate, ligate, quid te jactas? quid te laudas? Solve vincula tua, minue de sarcina tua. Da comiti, et illum adjuvas, et te relevas. Inter has voces tuas liis meis? Christum illi oppono, filios suos mihi reponit. Ista vero magna justitia, ut habeat unde luxurietur filius tuus, egeat Dominus tuus? Cum enim uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Non legisti, non adfecistis . Non legisti, non timuisti? Ecce quis eget, et filios tuos numeras? Postremo numera filios tuos, adde unum inter illos, Dominum tuum. Unum habes, sit ille secundus; duos habes, sit i
Abbreviated transcription (Latin):
sine flagello nõ ess. Qͥ gͦ flagellat unutũ sñ p cato
qñ ĩ u̾ftate mãifestissima ꝯuincũt᷑. Nos oues sumus.
ali ꝓ nobis reddent rõm. feddent plane mralã de mor¬
te ur̃a. De morte ꝯius maligne reddet malus pastor
malã rõm. Nũ quid iõ uiuit ouis qr assigrat᷑ pellis

Expanded text:
sine flagello non esset. Qui ergo flagellat. Unicum sine peccato, quando veritate manifestissima convincuntur: Nos oves sumus, illi de nobis reddent rationem. Reddent plane malam de morte vestra. De morte ovis malignae reddet malus pastor malam rationem. Numquid ideo vivit ovis, quia assignatur pellis
Abbreviated transcription (Latin):
flictõ. nich̃ .n. ÷ tã durũ atq ferreũ qd̾ ñ amoris igne
uincat᷑. qͦ cũ se aĩa capiet ĩ dm̃ supͣ om̃ carnificiniã li¬
am acoris laudis amatores feminaꝵamãtorib suis d̃:
sinet ẽe fortiores.cũ ille ñ amor s ꝯgentiꝰ cupitẽtas uł
ligunt᷑ defluxo cͣsu ꝑ ĩmania q̃q tendentis. argum̃to

Expanded text:
d non amoris igne vincatur. Quo cum se anima rapiet in Deum, super omnem carnificinam liamatores laudis, amatores feminarum, amatoribus suis Deus sinet esse fortiores; cum ille non amor, sed congruentius cupiditas vel liguntur indefesso cursu per immania quaeque tendentis, argumento
Abbreviated transcription (Latin):
atuiꝰ nubem qͣhit: quid absur diꝰ ꝙͣ ibi ẽẽ accomotiꝰ et
aptꝰ ucolas amatores q tenebꝵ̃ ubi lucis ꝑsꝑicuitate
qni det o sicero s dicitis delectati pociꝰ calore ꝙͣ lumine̾
multo ꝯgentẽ ĩ igne s̾ꝑentes alacͣs natos ꝙͣ taitũ asi¬
nũ dicetis. ⁊ tã luci huic amicũ quis aspidem neget

Expanded text:
us nubem contrahit? Quid absurdius, quam ibi esse accommodatius et aptius incolas amatoresque tenebrarum, ubi lucis perspicuitate gaudetur? Quod si eos dicitis delectari potius calore quam lumine, multo congruentius in igne serpentes alacres natos, quam tardum asinum diceretis: et tamen luci huic amicam aspi
Abbreviated transcription (Latin):
Itsatuꝰ dici aut cogitari pͭ hõiem boletos. ouzam. tuba. pla¬
deutas. caroneũ. piper. laser distento uent᷑ ẽ gͣtula cõetuc¬
sonio qdientẽ tantũ hinc assumentã qͣntũ refectõi coͦr suf¬
ficit. ⁊ tres cyatas uiui sustentande ualitudinis gͣtia sorben¬
tẽ. ⁊ ab illo uictu ad istũ tͣnsesitẽ. t̾to suppliciõ p̾parati. ¶ Ñ¬

Expanded text:
insanius dici aut cogitari potest, hominem boletos, orizam, tubera, placentas, caroenum, piper, laser, distento ventre cum gratulatione rucsonio condientem, tantum que hinc assumentem, quantum refectioni corporis sufficit, et tres cyathos vini sustentandae valetudinis gratia sorbentem, et ab illo victu ad istum transeuntem, certo supplicio praeparari?
Abbreviated transcription (Latin):
nent iꝰ qd̾ audierũt a dño suo. qͣ dicũt. facite. q̃ ait̃t
fa ciũt: fac̾e uolite : tñ qͥ in qspͣtu populi male lui.
qͣntũ ĩ illo ÷ eũ a quo attenditur. occidit. Hõ sͥ gͣbłã¬
diatur qr ale nõ ⁊ mortuꝰ. ⁊ ille uiuit.⁊ iste homi¬
cida ÷. Qͦ mꝰ cũ lacuiꝰ hõ ĩtendit mulierẽ ad ꝯcupis aen

Expanded text:
ent illud quod audierunt a Domino suo: Quae dicunt, facite: quae autem faciunt, facere nolite , tamen qui in conspectu populi male vivit, quantum in illo est, eum a quo attenditur, occidit. Non sibi ergo blandiatur, quia ille non est mortuus: et ille vivit, et iste homicida est. Quomodo cum lascivus homo intendit in mulierem ad concupiscendum
Abbreviated transcription (Latin):
tãto añ p̾dix̾ant. serapis demõ alicͥ cultoꝵ suoꝵ ħ de ꝓxi¬
mo ꝑdidit ut suã qi diuinitatẽ recedẽs ł fugiẽs quiẽ¬
daret : fugant᷑ .ni. isti ł ĩ iussis suꝑiorib colligati abstͣ¬
huit᷑ ⁊ alienant᷑ a locis suit. ut de reb qͥb dominabãt᷑
quibq colebant᷑. fiat uolũtas ã qͥ ħ tãto añ ꝑ om̃a gr̃teᷤᷤ¬

Expanded text:
tanto ante praedixerant Serapis daemoniali: cui cultorum hoc de proximo prodidit, ut suam quasi divinitatem recedens vel fugiens commendaret. Fugantur enim ipsi, vel etiam jussis superioribus colligati abstrahuntur, et alienantur a locis suis, ut de rebus in quibus colebantur, fiat voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
diuscus. Hatus ĩ pauꝑe domo ⁊ ĩ tugurrio
rusticano qui uix milio ⁊ gibario pane
rugiẽtẽ saciare uẽtrẽ pot̾ã : nẽ suilã
⁊ mella fastidio. Noui gn̾a ⁊ noĩa piscut̃
In quo lirhore cõcha collecta sit calleo.
Caporib auiũ discͥno ꝓiũcial. Et giboꝵ me
rariras at ꝑguissine dapna ip̃a delectãt.

Expanded text:
diuitiis. natus in paupere domo et in tugurio rusticano, qui uix milio et cibario pane rugientem saturare uentrem poteram, nunc similam et mella fastidio, noui et genera et nomina piscium, in quo litore conca lecta sit, calleo, saporibus auium discerno prouincias et ciborum me raritas ac nouissime damna ipsa delectant.
Abbreviated transcription (Latin):
tirũ milia. Cut .ii. te uatalicea eoꝵ ꝯuiuus tͦpib cele¬
bnꝰ delectat. ⁊ eoꝵ uitã seqͥ honestis morib ñ delec¬
tet: sbi uidebis nõ solũ uiros s ⁊̃ feminas postremo
łi timore frangi. nͨ scłi amore corrũpi. Ita te ñ ĩueni¬
entẽ quid excuses: nõ solũ p̾ceptoꝵ ĩ euitabit rͨtitudo:¬

Expanded text:
celebrare delectat, et eorum vitam sequi honestis moribus non delectat? Ibi videbis non solum viros, sed etiam feminas, postremo  nec periculi timore frangi, nec saeculi amore corrumpi. Ita te non invenientem quid excuses, non solum praeceptorum inevitabilis rectitudo
Abbreviated transcription (Latin):
aides inpert gͣtiã qͣlex ĩpleat. ⁊ͣ lib̾ũ arbitũ ñ ua¬
cuat᷑ ꝑ gr̃am s statuit᷑. qr gr̃a sanat uolũtatẽ qia
iusticta lib̃e diligat᷑. Om̃ia ħ q̃ uelut cathenatim
tctes ette sanꝰ fẽs es. iani noli pͥtare: ne quid tͥ deti
da ⁊ibeto arbetrio autent suꝑbire ante ꝙͣ libent

Expanded text:
ides inpetrat gratiam, qua lex inpleatur, ita liberum arbitrium non euacuatur per gratiam, sed statuitur, quia gratia sanat uoluntatem, qua iustitia libere diligatur. omnia haec, quae uelut catenatim t: ecce sanus factus os; iam noli peccare, ne quid tibi deterius de libero arbitrio
Abbreviated transcription (Latin):
ista fuuit ea dilc̃oe. qͣ uoluinꝰ eurã ĩcutͥe hõib adu
cutiendã diligentiã ĩtencõis ⁊ ad serenantã forte
do alia ũctilia. q d̾ utile ⁊ audire nõ p̾sunt. Deinde ĩ si
u se quisq uideat tartitatũ: ñ sñ cã ille accusat᷑ ut¬
dm̃ roget ⁊ soluat tarditatẽ. donet u̾itatẽ. aut enĩ
si negligentia nsa minꝰ intifigimꝰ qd̾ audiumꝰ. utiq
negligencia corripienda ⁊: aut si tarditas ⁊̃ cũ filit
accusata: erit uude rogetur des d̾s̃. Nec doctores gͦn
ip̃i ꝯculcant pascua ⁊ turbant fontes. ¶Nõ p̃ hõ
ille aliquid mali suspicans ꝑ tͣbatꝰ suspitat᷑ edificatur
ad ad faciendũ qd̾ te putat fadi tũ sic uiuie: quid ꝓdest

Expanded text:
t ea dilectione qua volumus curam incutere hominibus, ad incutiendam diligentiam intentionis, et ad serenandam forte do alia inutilia, quod utile est audire non possunt. Deinde etiamsi in se quisque videat tarditatitatem. Aut enim si negligentia nostra minus intelligimus quod audivimus, utique negligentia corripienda est: aut si tarditas est, cum fuerit accusata, erit unde rogetur Deus. Nec doctores ergo ipsi conculcant pascua, et turbille aliquid mali suspicans, perturbatus aedificatur ad aliquid faciendum quod te putat facere, cum sic vivis; quid prodest
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtẽ huit tͥbuens uli alcam. sic̃ lux ista ꝑ aditꝰ ⁊ fene¬
gs domoꝵ. s pociꝰ si quẽl sonũ cũ corꝑea res sit ac
transitoria: surdꝰ ñ capit. surdast̾ ñ tocũ capiti atcii
gis alius alio capit: qͣnto ÷ acutiers. tanto aũ mi¬
nus: qͣnto ⁊ obtunsioris auditꝰ. cũ ille ñ uanie eag̃
minꝰ ue ĩsonet. s ĩ eo loco in qͦ sunt oĩb eqͣlit̾ p̾sto
sit. Qͣatto mag̃ extellenciꝰ ⁊ deꝰ nͨ ĩ corꝑea ⁊ ĩtucta

Expanded text:
tem huic tribuens illi aliam sicut lux ista per aditus et fenestras domorum, sed potius, si quemlibet sonum, cum corporea res sit ac transitoria, surdus non capit, surdaster non totum capit atque gis alius alio capit, quanto est acutioris, tanto autem minus, quanto est obtunsioris auditus, cum ille non uarie magis minusue insonet, sed in eo loco, in quo sunt, omnibus aequaliter praesto sit, quant
Abbreviated transcription (Latin):
sũ iuirare ꝑ dm̃ suũ. fortassis ħ dicẽs ĩ aĩo suo timeo ꝑ
filiũ meũ falsũ iurare ne morrat᷑. d aũ qͥ ñ moritur
ut sit salus mea. dm̃ suꝑ me ĩuocasti. ego te uidi. fe¬
cisti. noli peretare. te quide hẽs genitorẽ. s plus
t ego uidi. noli iurare fecisti times ne te ip̃e occidat
tu te ait occidis. qr gͦ ñ dicit ego te uidi: pitas qr nõ
uiditꝰ q ũ ÷ qd̾ dicit tacui tacui. ñ qͥd sꝑ taceboͦ s¬

Expanded text:
sum jurare per Deum suum? Fortassis hoc dicens in animo suo, Timeo per filium meum falsum jurare, ne moriatur: Deo autem qui non moritur,  sit salus mea; Deum super me invocasti, ego te vidi, fecisti, noli pejerare: te quidem habeo genitorem, sed plus te vidi, noli jurare, fecisti: sed times ne te iste occidat, tu te ante occidis: quia ergo non dicit, Ego te vidi, putas quia non vidit? Et ubi est quod dicit: Tacui, tacui; numquid semper tacebo
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa nobrĩ ꝯbinata descondic̃t. ut aura
nares labra. brachia. lat̾a. crura.
cibie. pedes. In hac .i imistica duale
ꝯpago toti corꝑis gtinet᷑. Et lic̃ illa to¬
tꝗnĩta ad unũ respitust ⁊ unũ sapiẽ¬

Expanded text:
ia nobis combinata descendunt, ut aures, nares, labia, brachia, latera, crura, tibiae, pedes. In hac enim mystica dualitate compago totius corporis continetur; et sicut illa Tnta ad unum respi
Abbreviated transcription (Latin):
briatus ÷ ĩquet gladiꝰ meus ĩ cl. młto
ãplius ⁊ ⁊ ra. q̃ spinas ⁊ tribłos genat.
cerat corpus suũ ⁊ subicit seriutiti⁊
tĩ ceract nat᷑ͣalẽ carus ardorẽ sue ge¬
pug nare sentẽcie. ut d ñ iult ħ ag̾e

Expanded text:
dius meus in caelo: multo amplius in terra, quae spinas et tribulos generat. cerat corpus suum et subicit servituti et tamen cernit naturalem carnis ardorem suae repugnare sententiae, ut, quod non vult, hoc age
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ aliquid iubat᷑ qd̾ eoꝵ ꝗsilea cũcta ꝑtͣbet. uelut si aliqͥd
disponant quil hõies quibq pͭtatib subditi. qd̾ ñ ꝓhibi¬
turos suos p̾poitos arbitrent᷑. idq se fcũros eẽ ꝑmittãt.
at illeͥ penes quos maior pͣtas ÷ ex alio suꝑiore ꝗsilio ħ
totũ dispõitũ atq p̾paratũ repente ꝓhibeant. Fallũt᷑¬

Expanded text:
 quod eorum consilia cuncta perturbet. uelut si aliquid disponant quilibet homines quibusque potestatibus subditi, quod non prohibituros suos praepositos arbitrentur idque facturos se esse promittant, at illi, penes quos maior potestas est, ex alio superiore consilio hoc totum dispositum atque praeparatum repente prohibeant. fallunt
Abbreviated transcription (Latin):
tigi᷑ e ẜ Dreocupandus ÷ aditu cũctis ilidus
ne hostilteas pͥer obrepens occrat ĩxiudis
Salirare remȩdiũ ÷ prguẽre potiꝰ qua
puẽii. ⁊ anticipare petiꝰ ꝙͣ anticipari ui¬
rib fortib ꝯuenit. ꝯgrute ubicũq fuerit᷑

Expanded text:
gere. Praeoccupandus est aditus cunctis insidils, ne hostilitas prior obrepens occurrat inprouidis. salutare remedium est praeuenire potius quam praeueniri et anticipare potius quam anticipari uiris fortibus congruit. ubicumque fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃m diuide cã illo petuniã tuã. Qͥ es discuciebã.
d ⁊̃ py᷑ patuniã tuã. s quid mͥ respõdet benigna a¬
uaricia : ax omͥ tespondet: Si diuiło cũ ilo miꝰ eritr
mͣi illi minuet᷑. Qd̾ amo nͨ totũ hẽbit ille nͭ totum
hẽbo ego. s qr diigo eũ tãcͣ meip̃m: optõ ali u̾ tãtũ

Expanded text:
te ipsum, divide cum illo pecuniam tuam. Quid esses discutiebam:  pecuniam tuam. Sed quid mihi respondet benigna avaritia? Quid mihi respondet? Si divisero cum illo, minus erit et mihi et illi: minuetur quod amo, nec totum habebit ille, nec totum habebo ego. Sed quia diligo eum tanquam me ipsum, opto illi ut tant
Abbreviated transcription (Latin):
tã diũ sapitũ ignẽ sit ullis flãnus occrtat
don dias faculas h̃gens semel ãbas accẽdat.
Et tã diu cessat seuicie sue tela suppon̾e
gladiatores adu̾sus ĩucẽ ꝯpellit armari
⁊ sb̃ inde seinilãns nĩbra statĩ gladios ap¬
tat. statĩ succẽdit ĩsaniã. ⁊ ĩ uuluificos
morrificat. ł ad inigaeoẽs sc̃oꝵ ĩẜit mi

Expanded text:
tamdiu sopitum ignem sine ullis flammis occultat, donec duas faculas iungens semel ambas accendat: et tamdiu cessat saeuitiae suae tela supponeregladiatores aduersus inuicem compellit armari et subinde stimulans membra statim. gladios aptat, statim succendit insaniam et in uulnificos mortificat
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuicem. Ile gꝰ qͥ uenit ꝑer cͥtis itrisionẽ. cartus ꝑimete cor¬
ruptionem ⁊ uerustatẽ uinculi mortis nir̃e sue mortis no¬
uitate dissolu̾e: mandato nouo fecit hõiem nouũ. res enĩ
uetꝰ erat. ut hõ moreret᷑. Qd̾ ne semꝑuałat ĩ hõie: res no¬
ua fc̃a ÷ ut deꝰ moreret᷑. s qr ĩ carne mortuꝰ ÷ ñ ĩ diuini

Expanded text:
itis. ille enim qui uenit per crucis irrisionem carnis perimere corruptionem et uetustatem uinculi mortis nostrae suae mortis nouitate dissoluere, mandato nouo fecit hominem nouum. res enim uetus erat, ut homo moreretur. quod ne semper ualeret in homine, res noua facta est, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui ea cͤicũt nõ facũt. ⁊ tͣaitorem suũ tołãns usq
ĩ fuiẽ ⁊̃ ad euangeli ⁊ Andũ cũ cet̾is misit. Tam sũt aũ
iste absurdi ⁊ p̃post̾i ⁊ migi qͥ p̾põitoꝵ suoꝵ malos moreᷤᷤ
iniliatia lapidea litt̾is plena uiam doc̾e ⁊ ñ ambulare.
Cui .n. ñ pociꝰ si ꝑuenire defid̾at᷑ tales comices ĩ tuatur

Expanded text:
 quae dicunt non faciunt : et traditorem suum tolerans usque in finem, etiam ad evangelizandum cum caeteris misit. Tam sunt autem isti absurdi et praeposteri et miseri, qui praepositorum suorum malos mores milliaria lapidea litteris plena viam docere, et non ambulare. Cur enim non potius, si pervenire desiderat, tales comites intuetur
Abbreviated transcription (Latin):
ił ꝵ⁊ cͥi ꝑti eius totus ꝑtt̾ adz. Hii ab es longe
dẽ dicunt᷑: qͥ pcando tissimillimi fc̃i sũt. ⁊ hil qͦ
ei ꝓpitqͣte: qui eiuis siłitudinẽ pie uiuẽto retipi¬
unͣt. sic̃ rte dicũt᷑ aculi tanto eẽ longiꝰ ab hͣ luce
ꝗͣnto filitt cetiores. quid .n. tam lõge ÷ aluce gͣ
cectras : ⁊̃ si lux pͥsto sit atq oculos ꝑfundat extic¬
tis accessu a ciem tecipiendo ꝓficiũt. porro aũ ad
ꝑũ distĩcte ꝑucauimꝰ posse utelłigi cũ dicenꝰ dñ

Expanded text:
ibet parti eius totus pariter adest. hique ab eo longe esse dicuntur, qui peccando dissimillimi facti sunt, et hi ei propinquare, qui eius similitudinem pie uiuendo recipiunt, sicut recte dicuntur ocnto fuerint caeciores; quid enim tam longe est a luce quam caecitas, etiamsi lux praesto sit atque oculos perfundat extinctis accessu aciem recipiendo proficiunt. Porro autem, quod parum distincte putauimus posse intellegi, cum diceremus
Abbreviated transcription (Latin):
lingͣ facilitatẽ hc̃ motꝰ ĩ udo põtta ÷ faciliꝰ ĩ lub̾co labi¬
tur. qͣtito illa ciciꝰ ⁊ faciltꝰ itouet᷑: tauto tu adu̾sus eã
fixiar esto. domabꝰ. si uigilabis. uigilabis: si timebis.
timebis: si xͥanũ te ẽẽ cognou̾is. Nã tantũ mali ħt̃ ꝑ
iuracõ: ut qui lapides calunt: timeant f ͭ iurare ꝑ la¬
pides. tu nõ times dm̃ p̾sentẽ. dm̃ uiuantẽ. dm̃i scientẽ

Expanded text:
Lingua facilitatem habet motus, in udo posita est, facile in lubrico labitur. Quanto illa citius et facilius movetur, tanto tu adversus illam fixus esto. Domabis, si vigilabis; vigilabis, si timebis; timebis, si christianum te esse cogitaveris. Nam tantum mali habet juratio, ut qui lapides colunt, timeant falsum jurare per lapides: tu non times Deum praesentem, Deum viventem, Deum scientem,
Abbreviated transcription (Latin):
pendet  ꝓpħe. Si gͦ nõ uacat ot̃ns paginas sc̃as ꝑscͥcari:
oĩa ĩuolue ᷑ ꝯmonũ euosue. oc̃a scͥpt̾ar̃ secͤta penetare.
tene caritatẽ ũ pendent oĩa. ita tenebis qd̾ ibi didicisti. te
i pendet qd forte nõ nosti. ⁊ ĩ eo qd̾ iu scͥptis uttłtigis cari¬
tas latet. ⁊ ĩ es qd nõ intltigis caritas latet. Ille itaq tenet

Expanded text:
go non uacat omnes paginas sanctas perscrutari, omnia inuolucra sermonum euoluere, omnia scripturarum secreta penetrare, tene caritatem, ubi pendent omnia: ita tenebis quod ibi didicisti, tenillud pendet quod forte non nosti: et in eo quod in scripturis intellegis caritas patet et in eo quod non in
Abbreviated transcription (Latin):
Uictouarũ q calcata c̾tamĩa. ꝑt magnalu
sigua. ł mirabłia usq̃qͣq mõstrat᷑a noꝰ¬
tm᷑ cũ hiis oĩb naufragasse cũ uoht̃
⁊ naus fragili nauigares Qnͣtos le ones
domutt unã Eͥmit a delicata ͤ Que cã
st uilis ⁊ misera de magnã efficit pdã.¬

Expanded text:
arumque calcata certamina, post magnalia et signa uel mirabilia usque quaque monstrata noscuntur cum his omnibus naufragasse, cum uolunt in naui fragili nauigare ? quantos leones domuit una infirmitas delicata, quae cum sit uilis et misera, de magnis efficit pra
Abbreviated transcription (Latin):
nuctͥtur s̃tirmitas ̃punitas.⁊ mała uolũtas uelũ hostis
ĩt̾ior roborat᷑. s ꝑu̾sa ⁊ adi̾sa carda mortiliũ felices res
humanas putãt cũ tectoꝵ splendor atcend᷑ ⁊ labes ñ attẽ¬
dit᷑ aĩoꝵ : cũ theatꝰ moles exstruũt᷑ ⁊ effodũct᷑ fundañcta
uͥtictũ cũ głosa ⁊ effusionis ĩsania ⁊ oꝑamũa deridẽtur:¬

Expanded text:
tritur impunitas, et mala voluntas velut hostis interior roboratur. Sed perversa et aversa corda mortalium, felices res humanas putant, cum tectorum splendor attenditur, et labes non attenditur animorum; cum theatrorum moles exstruuntur, et effodiuntur fundamenta virtutum; cum gloriosa est effusionis insania, et opera miser
Abbreviated transcription (Latin):
aũ coninũ ł euitat cautissitua hũditas ⁊ re¬
tũdt solidissima u̾ctas Mag̃ q oꝑtabo a qͣlib
rephenti: ꝗͣ siũ ab errãnte siũ ab adulante
saudari. Hullus .n. rep̾hũsor formidandus est
⁊ orratis ꝯfirmat eitorẽ. ⁊ adulatis illicit ĩ erro

Expanded text:
a humilitas, vel retundit solidissima veritas: magisque optabo a quolibet reprehendi, quam sive ab errante, sive ab adulante laudari. Nullus enim reprehensor formidandus est et errans confirmat errorem, et adulans illicit in erro
Abbreviated transcription (Latin):
udente posuimꝰ exẽpli gͣtiq: ħ de aliqͣ domo ubi
aliqͣ taliũ societas ÷ ħ de ciuitata ł ĩ de orbet̾¬
rar̃ licet cagitare si penes sapientes sceq ac
ꝑtc̃e dõ ꝯubditos sit pͥncipatꝰ ⁊ regimen terum
humtauaꝵ¬
ralit̾ eỹceri ⁊ ꝑ uires mansuerudinis ⁊ paciẽtie¬
luntas q̃ fac̾ angtas suos sp̃t ⁊ ministͦs suos ignẽ
ardentẽ ĩ spiritib sũma pace at amicicia copłatis.

Expanded text:
vidente, posuimus exempli gratia; hoc de aliqua domo, ubi aliquorum talium societas est, hoc de civitate vel etiam de orbe terrarum licet cogitare, si penes sapientes sancteque ac perfecte Deo subditos sit principatus, et regimen rerum humanartaliter exerceri, et per vires mansuetudinis et patientiluntas, qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem , in spiritibus
Abbreviated transcription (Latin):
¶Wbũ caro fcm̃ ÷ ⁊  t̾ ũ suꝑbia hõis q̃ maxiro ĩ¬
pedim̃to ÷ ne inihereat᷑ deo: ꝑ tãtã dĩ humilitatẽ
rdargui pꝰ s at sanari. Discit qͦ hõ ꝙͣ lõge ieces¬
setit a dõ. qd̃ illi ualcat ad medicinalẽ dolorem
obidientie nobis pͤ beretur exempłu qͥ ꝑ ĩobedi¬
entiã ꝑieramꝰ. qmͣ dõ pr̃i deus filius obediens
us ad mortẽ crucus.  a d̾ p̾miũ ip̃uis obediẽcie
ubi ostend̾et᷑ mieluis. qm ĩ carne tãti meda¬

Expanded text:
superbia hominis quae maxime impedimento est ne inhaereatur Deo, per tantam Dei humilitatem redargui posset atque sanari. Discit quoque homo quam longe recesserit a Deo, et quid illi valeat ad medicinalem dolorem, obedientiae nobis praeberetur exemplum, qui per inobedientiam perieramus, quam Deo Patri Deus Filius obediens usque ad mortem crucis ? Quid, praemium ipsius obedientiae ubi ostenderetur melius, quam in carne ta
Abbreviated transcription (Latin):
ingetat cocunti. ubi si ei ceritur pͤtando saciet᷑.
si nõ ceditur. dissentiẽdo frenctur oͤ duo aliena
fuisse a paradiso añ pet̃m dubitare qui possit
nam n illa honestas faciebat aliquid indecorũ.
n illa felicitas patiebat᷑ aliqͥd ĩpacatũ. Oportebat
ita ut ifta carnał ꝯcupiscẽcia ulła ibi ee̾t oĩo qñ¬
tuerat ĩuẽt᷑us ⁊ eũ tñ occisurus auctor mortis
auctoris uite morte iũcendus. uictor pͥmi adã ⁊ te¬
uens genus humanũ: uictꝰ a scdõ adã ⁊ amittẽs
genus xͥanũ. lob̃atũ ex humano gn̾e ab humano
crimine: per eũ qͥ nõ erat in cͥmine qͣuis eẽt ex g̾e
ut deceptor ille ab illo uinc̾et᷑ gu̾er qd̾ uic̾at cͥmine.
st ħ ita gestum ÷: ut hõ ñ extollatur. s qͥ głatur ĩ
dño glouetur. Q enĩ uictꝰ est hõ tm̃ erat. ⁊ iõ uistꝰ

Expanded text:
ingerat coeundi: ubi si ei ceditur, peccando satietur; si non ceditur, dissentiendo frenetur: quae duo aliena fuisse a paradiso ante peccatum, dubitare quis possit? Nam neque illa honestas faciebat aliquid indecorum, nec illa felicitas patiebatur aliquid impacatum. Oportebat itaque ut ista carnalis concupiscentia nulla ibi esset omnfuerat inventurus, et eum tamen occisurus auctor mortis, auctoris vitae morte vincendus: victor primi Adam et tenens genus humanum, victus a secundo Adam et amittens genus christianum, liberatum ex humano genere ab humano crimine, per eum qui non erat in crimine, quamvis esset ex genere; ut deceptor ille ab eo vinceretur genere, quod vicerat crimine. Et hoc ita gestum est, ut homo non extollatur; sed qui gloriatur, in D
Abbreviated transcription (Latin):
⁊i quib ualui demonstͣui. unte trꝰ admonet
hant eandẽ tͥuttatẽ ĩ int̾iore hõie reqͥrere. at.
d esto de quo tam diu locutꝰ sum aĩali ata
catu ali qui extior d̾ inttorsũ tẽd̾e̾: ubi sꝑamͦ
ilenire nos posse ẜ tͥnitatẽ imaginẽ dĩ. co¬
uatꝰ nostras illo adiuuante: quẽ oĩa sic̃ res
ip̃e indicant ita ⁊̃ scã scͥpt᷑a ĩ m̃sura ⁊ nũo
i pind̾e disposuisse testatut.

Expanded text:
 quibus valui demonstravi. Unde tempus admonet, hanc eamdem trinitatem in interiore homine requirere, atque ab isto de quo tamdiu locutus sum animali atque carnali, qui exterior dicitur, introrsus tendere. Ubi speramus invenire nos posse secundum trinitatem imaginem Dei, conatus nostros illo ipso adjuvante, quem omnia, sicut res ipsae indicant, ita etiam sancta Scriptura in mensura et numero et pondere disposuisse testatur .
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩ cubos colit. Dicũt qͥdã eẽ siuestres hõies. qͦs iõ¬
nulli faiios ficarios uocaut ¶ Sciõpodũ ge̾s tͥł
⁊̃ ethiopia singulis crurib ⁊ cełitate mirabili. qͦ de
sciopodas greci uocãt eo qd ꝑ estũ ĩ t̾ra resupsii aa¬
tes pedũ suoꝵ maguctudine adũbrent᷑. ¶ antirods

Expanded text:
. Dicunt quidam esse silvestres homines, quos nonnulli fatuos ficarios vocant. Sciopodum gens fertur in Aethiopia singulis cruribus et celeritate mirabili, quos inde sciopodas Graeci vocant eo quod per aestum in terra resupini jacentes pedum suorum magnitudine adumbrantur. Antipodas
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ couia sumpt̃i. acres. aĩas eoꝵ frous ÷ cauda ĩticant.
Utus eoꝵ ĩ pͣtore. firiuitae ĩ capite. septi auenato¬
rib t̾rã ꝯtuentur. qͦ nunꝰ ꝯspͨtis ueuabtis t̾reantur
rotarũ tĩmãt strepitus. s igues iuagis. Cũ dornie¬
iutꝰuigilaut ocłi. cũ anibulãt tauda sica cooꝑũt ue¬

Expanded text:
t coma simplici acres. Animos eorum frons et cauda indicat. Virtus eorum in pectore; firmitas in capite. Septi a venatoribus terram contuentur, quo minus conspectis venabulis terreantur. Rotarum timent strepitus, sed ignes magis. Cum dormierint, vigilant oculi; cum ambulant, cauda sua coo
Abbreviated transcription (Latin):
u ÷. d tͣoris ꝯtactu fruges ñ g̾minant. acescũt iiꝰ¬
ca. morũt᷑ hͣbe. amittũt arbores fecꝰ. Prũ rubigo
corrũpit. nigͣscũt eta. si qui canes ĩde ed̾uit: in
rabiẽ efferũtui glutinũ affalti qd̃ ñ f̾ro uͭ aqͥs
dessolait᷑ cruore ip̃o pollutũ sponte disꝑgit᷑. pꝰ płimoᷤ

Expanded text:
us cruoris contactu fruges non germinant, acescunt musta, moriuntur herbae, amittunt arbores foetus, ferrum rubigo corrumpit, nigrescunt aera: si qui canes inde ederint, in rabiem efferuntur: glutinum asphaltis, quod nec ferro nec aquis dissolvitur, cruore ipso pol
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tͣores appetens. de quo rustici auõt uocẽ heiem ꝑd̾ si eũ
lupꝰ pͥor udt̾it uñ ⁊ subcto tacẽti d̾. Iupꝰ ÷ ĩ fabula. Certe si
se buisũ senserit deponit facitatis audaciã. rupi toto
Aiio ũ amp̃ ꝙͣ des .xi. coeũt. Famẽ diu portãt. ⁊ pꝰ lõga
ieũnĩa nuttũ deuorãt. Licpos ethiapia m̃tit t̾uice

Expanded text:
et cruoris appetens; de quo rustici aiunt vocem hominem perdere, si eum lupus prior viderit. Unde et subito tacenti dicitur: 'Lupus in fabula.' Certe si se praevisum senserit, deponit feritatis audaciam. Lupi toto anno non amplius dies duodecim coeunt; famem diu portant, et post longa i
Abbreviated transcription (Latin):
Q d̾ aũ intꝰ tras fenest᷑ due a lat̾ib pari int̾uallis solio lum̃
iñfundũt. ꝙͣ nas delectat diligẽtius ĩtuentes. ꝯͣ q ĩ se anisñ
rapit. maĩfa res ÷ nͨ mlt̃is u̾bis nob aꝑienda. unde ip̃i archi
na diffunditur. Iam ĩ carminib ĩ quib itẽ d̾ nẽ rõnẽ qd uo
luꝑtatẽ auriũ ꝑ tinentẽ qͥ s ñ sĩtint dim̃sionẽ ẽẽ tpiꝰ hꝰ sua¬
uitatis artificẽ: S histͥone saltante cũ bñsẜ̃taꝑtib gestus
natã uen̾ẽ faciat.⁊ cupidin ⁊palliatã. ꝙuĩ id mrd mẽ¬
broꝵ motõe atq collocacõe depingat oculos uidit᷑ offendere
s aĩmũ per oculos cui signa rerũ illa mõsttãt᷑. Nã oculi ostẽ¬
d̾entur si nõ pulcͤ mou̾etur. ħ .n. pertinobat ad sensũ ĩ quo

Expanded text:
 una in medio, duae a lateribus paribus interuallis solio lumen infundunt, quam nos delectat diligentius intuentes quamque in se animum rapit! manifesta res est nec multis uerbis uobis aperienda. unde ipsi architna diffunditur. iam in carminibus, in quibus item dicimus esse ratioluptatem aurium pertinentem, quis non sentiat dimensionem esse totius hujus suavitatis opificem? Sed histrione saltante, cum bene spectantibus gestus natam Uenerem faciat et Cupidinem palliatum, quamuis id mira membrorum motione atque conlocatione depingat, oculos aidetur offendere sed per oculos animum, cui signa rerum illa monstrantur; nam oculi offenderentur, si non pulchre moueretur. hoc enim pertinebat ad sensum, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
At uͭ beatitudo gͥ nõ ht̃ hõ. cũ data fu̾it: gtinuo fit beatꝰ.
adiutoriũ ÷ .n. nõ soł sñ quo nõ fit. u ͫ ⁊̃ qͦfit sr̃ qd dct᷑.¬

Expanded text:
at uero beatitudo, quam non habet homo, cum data fuerit, continuo fit beatus. at uero beatitudo, quam non habet homo, cum data fuerit, continuo fit beatus. adiutorium est enim non solum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdito bono merito: ĩ hĩs qͥ lib̾ant᷑ fc̃m ÷ doñ gͣcie ciue
rices iu̾iti fut᷑a eint. Q pp̃bina ista quid ut̾ se diff̾att
posse ñ mori ⁊ ñ posse mori. hoñ posse ñ deserere. boñ noti¬
posse desarere. pocuit .n. nõ p̃ care pͥmꝰ hõ potuit ñ mori
potut bonũ ñ deserere. Nũ quid dicturi sumꝰ nõ potuit p̃¬
care qui tale heb at lib̾ũ arbitͥũ : aut ñ potuit mori: cui
dc̃m ÷ si p̃cau̾is morte morieris: Aũ ñ potuit boñ desere¬
re. cũ ħ pͣcando deseru̾it nõ mortuus sit : pͥma gͥ lib̾tas
uolutatis erat posse ñ pcͨare. nouissima er̃ młto inaior
ñ p̾se pͨcare. pͥnia ĩmortalitas p̾se ñ mori nouissuna eĩ
niulto inaior ñ posse mori pͥma erat ꝑseu̾antie pͣtas bo¬
uĩ p̾se nõ deserere nouissim a erit ꝑseu̾antie felicitas.
bonũ nõ posse deserere. nũqͥd qͥa sũt bona nouissima po
aduutoriuĩ ełã aliũttoꝵ ÷ sñ qͦ nõ fit nõ qͦfit ut uiuamꝰ

Expanded text:
dito bono merito, in his qui liberantur factum est donum gratiae, quae merces meriti futura erat. Quapropter bina ista quid inter se differant posse non mori,  non peccare primus homo, potuit non mori, potuit bonum non deserere. Numquid dicturi sumus, Non potuit peccare, qui tale habebat liberum arbitrium? aut, Non potuit mori, cui dictum est, Si peccaveris, morte morieris ? aut, Non potuit bonum deserere, cum hoc peccando deseruerit, et ideo mortuus sit? Prima ergo libertas voluntatis erat, posse non peccare; novissima erit multo major, non posse peccare: prima immortalitas erat, posse non mori; novissima multo maior, non posse mori. prima erat perseuerantiae potestas bonum posse non deserere; nouissima erit perseuerantiae felicitas bonum non posse deserere. numquid quia erunt bona nouissima potadiutorium alimentorum est, sine quo non fit, non quo fit, ut uiuamus.
Abbreviated transcription (Latin):
arbiti lib̃tatẽ fcm̃ eẽ ut eẽ hõ cũ pcc̃a. s iã penalis
uiciositas subsecuta eꝵ lib̃tate fecit ncc̃itatẽ. Uñ ad eũ
fides clamaat. de ncc̃itatib ieis educ me. sub qͥb põiti
ł nõ icalemꝰ ĩplere nã ⁊ ipͣ lib̃tas credẽtib a lib̾atore ꝓ¬
mittit᷑. si uos inquit filiꝰ lib̃au̾it: tũc u̾eliberi eritis. uicti
ĩquĩt uicio ĩ qd̃ cetidit uoluntate: caruit lib̾tate nat᷑e.
hinc .n. a scͥpt᷑a dicit. a quo .ni. quis deuictꝰ ⁊: huit⁊ gͥuiꝰ¬

Expanded text:
arbitrii libertatem factum, ut esset homo cum peccato; sed iam poenalis uitiositas subsecuta ex libertate fecit necessitatem. unde ad deum fides clamat: de necessitatibus meis educ me. sub quibus positi s nec ualemus inplere. nam et ipsa libertas credentibus a liberatore promittitur. si uos, inquit, filius liberauerit, tunc uere liberi eritis. uicta enim uitio in quod cecidit uoluntate caruit libertate natura. hinc alia scriptura dicit: a quo enim quis deuictus est, hui
Abbreviated transcription (Latin):
luculentissimã laudẽ. utͣs obuiã spõso gũtes pp̃ expͨta
sapiẽtes oleũ accepint ĩ uasis suis. stulte aũ ħ ñ ferant
secũ: ĩ tũ młtis pares. ħ solo eas dispares mõstrat. ħ solo
riu̾sa eis ⁊ ꝯͣria nõia ĩponit. quid .ii. tã quĩctũ ꝙͣ uͥginas:
Et ugines.U. ⁊ qͥn lãpatib ornate obiuã sponso eũteꝯ

Expanded text:
a sapientes oleum acceperint in uasis suis, stultae autem hoc non ferant secum; in tam multis pares hoc solo eas dispares monstrat, hoc solo diuersa eis et contraria nomina inponit. Quid enim tam coniunctum quam uirgines et uirgines,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊. nã ⁊ ꝯuix q̃ adult̾inũ animũ g̾it. ̃ si timore uiri adul
tinet. Nã ⁊ ipͣ tunet uirũ: s caste. Neni timet illa ueui
ĩfestus adueniat. ista.ne offensꝰ abscedat. Nõ amãti enim
p̾sentia uiri molesta ÷: amanti u absentta. Timore aut̃
casto ꝑmanẽti ĩ scłm scłi: timeat dm̃ om̃e sem̃ isi ł. time¬
ant quẽ diligũt. ñ alta sapiẽdo s humdib ꝯsentiẽdo. ¶Eã
ipͣ botũ quobeata fiat. ẽẽ nõ possit: s mutabilitas eius
si ꝯu̾tat᷑ ad ĩ ꝯmutabile bonũ. fiat beata. Undesi au̾tatur.

Expanded text:
nx, quae adulterinum animum gerit, etiamsi timore uiri non ptimet, nam et ipsa timet uirum sed caste. denique timet illa, ne uir infestus adueniat, ista. ne offensus abscedat; non amanti enim praesentia uiri molesta est, amanti autem absentia. timore itaque casto, permanenti in saeculum saeculi timeat deum omne semen Israhel; timeanipsa bonum quo beata fiat esse non possit; sed mutabilitas ejus si convertatur ad incommutabile bonum, fiat beata: unde si avertatur
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uis. Nõ uis .n. tͥ cua uitia demõstͣti. nõ uis ut feriant᷑.
fiatq tͥ utit doloi. qͦ medicũ q̃ras. ñ uis tͥ tu ip̃e ostendi.
ut cũ deformẽ ta uidis: reformatorẽ desid̾es.ei q sup¬
plices ue ĩ ala reman eas feditate. Tiuĩ quippe uitiũ ÷
qd̾ malus es. ⁊ matꝰ uitiũ corripi nolle qr malus es. qͣs
laicdanda ł ĩdiffereut̾ hñda sint uitia. ut n laudentur
ł dolor aut aᵈ agat cũ salubͥt̾ stimulat. nͥ ut roget᷑¬
deus bonꝰ. ⁊ ex malis qͥ corripiũt᷑ bonos faciat qͥ lau

Expanded text:
non vis. Non vis enim tibi tua vitia demonstrari: non vis ut feriantur, fiatque tibi utilis dolor, quo medicum quaeras: non vis tibi tu ipse ostendi, ut cum deformem te vides, reformatorem desideres, eique supplices, ne in illa remaneas foeditate. Tuum quippe vitium est quod malus es, et majus vitium corripi nolle quia malus es: quasi laudanda vel indifferenter habenda sint vitia, ut neque laudentur vel dolor; aut aliud agat, cum salubriter stimulat, nisi ut rogetur bonus, et ex malis qui corri
Abbreviated transcription (Latin):
cor᷑. Cũ .ii. quid dolet in pede: au̾titur ocłs. lĩgͣ loquit᷑.
Nõ.ii. nũcio aliqͦ credebile ⁊ fieti nõ sentiente qd̾ nũ¬
ciat. q̃ passõ q̃ fit nõ ꝑ ꝯtinua cõm molis c̾it: ut cet̾as
aĩe ꝑtes q̃ alibi sunt latere nõ sinat. S ĩ tota sentit
aĩa : qd ĩ ꝑticula fit pedis. ⁊ ibi tantũ sentit ubi fit.

Expanded text:
corpore. Cum enim quid dolet in pede, advertit oculus, loquitur i non sentiente quod nuntiat: quia passio quae fit non per continuationem molis currit, ut caeteras animae partes quae alibi sunt latere non sinat; sed illud tota sentit anima quod in particula fit pedis, et ibi tantum sentit ubi fit.
Abbreviated transcription (Latin):
spẽs unulso corͥ nͭ sufficiente atq obtinente q̃ fec̃. Qẽ illa
facit motu ordinatusimo. Nõ .n. q̃piã eius ꝑs ad nichilum
redigi sut᷑. cũ totũ capessat uis ala effestaua n taborãte
nͭ deside potentia: tanĩ ut sit om̃e qd̾ ꝑ illã ÷ ĩ qͣntũ ÷. eͣm¬
obrem nemotã duuꝰ a rõe d ẽẽ. cͥ aut ñ sit c̾tũ cor᷑ aĩmũ
ẽẽ meliorẽ. aut qͥ ħ ꝯcesso arbittet᷑ corͥ nõ accide ut cor non¬

Expanded text:
e natura sufficiente atque obtinente quae fecit: quare illa facit motu ordinatissimo. Non enim quaepiam ejus pars ad nihilum redigi sinitur, cum totum capessat vis illa effectoria nec laborante nec deside potentia, dans ut sit omne quod per illam est, in quantum est: quamobrem nemo tam devius a ratione debet esse, cui aut non sit certum corpore animum esse meliorem, aut qui hoc concesso arbitretur co
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tñ ñ frust᷑ dũ rogari : postremo qñ istũ uirũ mouebũt
a uua oña aut illa ꝑitula. aut ulla fastitia aũ uia blaꝵ¬
tp̃s ⁊ lot ut qd̾ delectat ĩ ꝑte siũ loci siũ tp̃ris.: ĩtlłigatur
te ꝑsꝑicuũ sit hõi docto nõ ob aliud offend̾e: n̾ qr ñ uidetar
totũ cͥ ꝑs illa mirabilit᷑ ꝯgruit. In illo ił iñdo ĩtlłigibli

Expanded text:
 non frustra Deum rogari? Postremo, quando justum virum movebunt aut ulla onera, aut ulla pericula, aut ulla fastidia, aut ulla blanctat in parte, sive loci, sive temporis, intelligatur arte, perspicuum sit homini docto, non ob aliud offendere, nisi quia non videtur totum, cui pars illa mirabiliter congruit: in illo vero mundo intelligibi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ ÷. aut c̾te ñ tã unũ ÷ ꝙͣ qd̾ putat᷑: It̃ c᷑ quid ꝯuecten¬
dũ ÷: ñ ut unũ fiat qͣntũ p̃: Ego ⁊ ĩ disc̾nendo ⁊ ĩ quec¬
tendo unũ uolo. ⁊ uñ amo. s cũ disc̾no: p̃gatũ. c̃ quecto:
ĩtegrũ uolo. In illa ꝑte. uitãt᷑ aliena. ĩ h ipa copłant᷑: ut
unũ aliquid ꝑfcr̃ fiat. lapis ut eẽt lapis: oẽs eꝰ ꝑtes. oĩs
quib ꝯstat: Certe si unitatis paciantur diuortiũ: ñ erit
at. amici quid aᵈ ꝙͣ unũ eẽ conant᷑: ⁊ qnͣto magis unura:
si ei ꝯtĩgat unũ cũ eo sit. Uoluptas ipͣ ñ ob aliud delectat
uehem̃tiꝰ nͥ qd̾ amantia sese coͣr ĩ unũ cogũt᷑. Dolor unde
ꝑniciosꝰ ÷ : Qͥa i̾ qd̾ unũ erat dissic̾e nititur. Er go molestũ
⁊ ꝑnitiosũ ÷ unũ fi̾ cũ eo qd̾ seꝑari p̃. Ex młtis reb passim
aũ iacentib. deinde ĩ unã formã ꝯgͤgatis. unã facio dom̃.
hirundinie. aut apicula. na ⁊ ita nidas a fabͤ stͣit ⁊ illa f̾a¬

Expanded text:
 est quam putatur? item cur quid conectendum est, nisi ut unum fiat, quantum potest? ergo et in discernendo et in conectendo unum uolo et unum amo, sed cum discerno, purgatum, cum conecto, integrum uolo. in illa parte uitantur aliena, in hac propria copulantur, ut unum aliquid perfectum fiat. lapis ut esset lapis, omnes eiusonstat? certe si unitatis patiantur diuortium, non erit animal. amici quid aliud quam unum esse conantur? et quanto magis unum, si ei contingat, unum cum eo fit? uoluptas ipsa non ob aliud delectat uehementius, nisi quod amantia sese corpora in unum coguntur. dolor unde perniciosus est? quia id, quod unum erat, dissicere nititur. ergo molestum et periculosum est unum fieri cum eo, quod separari potest. Ex multis rebus passim ante iacentibus, deinde in unam hirundine aut apicula — nam et illa nidos adfabre struit et illa fa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ orantẽ. uos aũ ĩquit dñs młtiplicet ⁊ habũdare faccat
ĩ caritate ĩuicẽ ⁊ ĩ om̃s. p̾cipit u̾ ħeat᷑ caritas. corripit
Q ñ hẽt᷑ caritas. orat ut habunder caritas. O hõ iu pͥ¬
cepcõe cognosce quid debeas hr̃e. ĩ correpcõe tognosce
tua te uicio tĩ hr̃e. In orõt cognosce unde accipias ꝗ d̃
ni me paululũ frẽs mei ñ adu̾sũ uos quoꝵ rtũ ÷ cor
cũ dõ: s adu̾sꝰ cos qui t̾rena sapiũt. ł adu̾sꝰ istas huma¬

Expanded text:
 inquit, Dominus multiplicet, et abundare faciat in charitate in invicem et in omnes . Praecipit, ut habeatur charitas: corripit, quia non habetur charitas: orat, ut abundet charitas. O homo, in praeceptione cognosce quid debeas habere; in correptione cognosce tuo te vitio non habere; in oratione cognosce unde accipias quod ni me paululum, fratres mei, non adversum vos, quorum rectum est cor cum Deo, sed adversus eos qui terrena sapiunt, vel advers
Abbreviated transcription (Latin):
lior.sũ. Qͥd gͦ illa nescientes aꝑari nũosa pot̾ant: pot̾ant
ꝓ fc̃o. unde id docetur: Ex eo ꝙ nos quoq cͥtis tinĩsionib lĩ¬
guam dentib ⁊ palato accomedamꝰ. ut ex ore litt̾e ac u̾ba
ꝓrũpant. nͨ tñ cogitamꝰ cũ leqͥm᷑ quo motu oris id facͥe de¬
bea mꝰ. Deĩde quis bonꝰ cantor ⁊̃ si musice sit ĩꝑitꝰ ñ ip̃o sẽsu

Expanded text:
lior sum. Quid ergo? illae nescientes operari numerosa poterant? Poterant profecto. Unde id docetur? Ex eo quod nos quoque certis dimensionibus linguam dentibus et palato accommodamus, ut ex ore litterae ac verba prorumpant, nec tamen cogitamus cum loquimur, quo motu oris id facere debeamus. Deinde quis bonus cantator, etiam si musicae sit imperitus, non ipso sensu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cꝰ animũ ł etate ł ꝗdmirabili tẽꝑautia rematissim̃ ab oĩb
cugis. ⁊ a magna coͥiᷤ labe em̾gentẽ ĩ se mltũ surrexisse cog¬
nosco: tã erunt facilia. ꝙͣ difficilia tardissutus. miserrime¬
q uiuentib. Si enĩ dicã te facile ad eũ ꝯ̾monẽ ꝑuẽturã qͥ
locucõis ⁊ lĩgͤ uitio careat: ꝓfcõ m̃tiar. mc .n. ip̃m cͥ magna
ncc̃itus fuit ista ꝑ disc̾e: adh ĩ multis uboꝵ sonis itali exagi¬
tant. ⁊ a me uicissĩ qd̾ ad ip̃ sonũ attinet rep̾hendũt᷑. a . ni
ẽẽ arte. ad gente set᷑ũ. Soloetismos aũ qͦs dꝰ: fortasse qͥs ds
doctꝰ diligent᷑ artendẽs ĩ orõe mea reꝑiet. Nõ .ii. defuit qui
pu̾ilib reb ł ad ce ciõ ꝑtinentib. iͣ gͣmatice pene diuinam
uim nat᷑am q cognoscis: ut eius animã tenuisse. corꝰ diser
ꝑmittis. ut fidẽ istã tuã ꝙͣ uen̾andis mist̾iis ꝑcepisti. firme
custodias. de inde ut iu h᷑ uita atqs irorib ꝯstãt᷑ ugilãtet¬

Expanded text:
irabili temperantia remotissimum ab omnibus nugis, et a magna labe corporis emergentem, in se multum surrexisse cognosco, tam erunt facilia quam difficilia tardissimis miserrimeque viventibus. Si enim dicam te facile ad eum sermonem perventuram, qui locutionis et linguae vitio careat, profecto mentiar. Me enim ipsum, cui magna necessitas fuit ista perdiscere, adhuc in multis verborum sonis Itali exagitant; et a me vicissim, quod ad ipsum sonum attinet, reprehenduntur. Alium. soloecismos autem quos dicimus fortasse quisque doctus diligenter attendens in oratione mea reperiet; non enim defuit, quipuerilibus rebus uel ad te non pertinentibus ita grammaticae paene diuinam uim naturamque cognosces, ut eius animam tenuisse, corpus disertpermittis, ut fidem istam tuam, quam uenerandis mysteriis percepisti, firme cauteque custodias, deinde ut in hac uita atque moribus constanter uigilanter
Abbreviated transcription (Latin):
nabilit̾ olet. aut rõuabilit̾ sapit. aut rõnabilit̾ molle
÷ : nͥ forte ĩ huis q̃ pp̃ aliquid ab hõib ꝓcͣata sũt ut ita ole
b serpentes fugant᷑. rõnabiliter dicat iͤ ołe cãm ĩtuẽs
re cõnabait̾ aut tepere. Nemo aũ ortũ ingͦssus ⁊ rosã
narib admouẽs audet ita laudare qd rõnabilit̾ fraglat.
s si medicꝰ ilã olfac̾e iusserit. Tũc .n. p̾ceptũ ł uld da¬
ulta sit. s p̾seuti satis fiac uoluptati: ulso mͦ ipͣ loquẽti ꝯ¬
suetudine d᷑. Si enĩ q̃rat᷑ de illo cui poculũ meticꝰ desit s̾¬

Expanded text:
tionabiliter sapit; aut, rationabiliter molle est; nisi forte in iis quae propter aliquid ab hominibus procurata sunt, ut ita olerbus serpentes fugantur, rationabiliter dicat ita olere, causam intuens re rationabiliter aut tepere. nemo autem hortum ingressus et rosam naribus admouens audet ita laudare: quam rationabiliter fragrat! nec si medicus illam, ut olfaceret, iusserit — tunc enim praeceptum uel danulla sit, sed praesenti satisfiat voluptati, nullo modo ipsa loquendi consuetudine dicitur. Si enim quaeratur de illo cui poculum medicus
Abbreviated transcription (Latin):
q potẽtias detiꝑe auimas facillime ꝯsueuerũt.atq ꝑtfar̃
forcurarũ curlosas. aut fragiliũ cupidas pͣtatũ. aut ĩani¬
ũ formidolosas miracłõꝵ. Illa gͥ auctoritas diuina dicenda
⁊ q̃ nõ solũ ĩ sensibilib signis tnscendit om̃ humanã fa¬
cultatẽ. s ⁊ ip̃m hõiem agens ostendit i quousq se ꝓpt̾
ip̃m dep̾sserit.⁊ nõ teni sensib quib uident᷑ illa mitã¬

Expanded text:
que sententias decipere animas facillime consuerunt aut periturarum fortunarum curiosas aut fragilium cupidas potestatum aut inanium formidulosas miraculorum. illa ergo auctoritas diuina dicenda est, quae non solum in sensibilibus signis transcendit omnem humanam facultatem sed et ipsum hominem agens ostendit ei, quo usque se propter ipsum depresserit, et non teneri sensibus, quibus uidentur illa miran
Abbreviated transcription (Latin):
uita possit eẽ docił: euenit ut om̃ib bona magna ⁊ oc¬
culta disc̾e cupientib ñ aꝑiat nͥ auctoritas ianuã. qͣm
quis ĩgssus: sñ ulla dubitacõe uite optue p̾cepta
sectatur. ꝓ ã cũ docił sc̃s filit. tũ demũ discet ⁊ qͣnti
tius uniu̾sa ⁊ quid p̾t̾ uniu̾sa uniu̾soꝵ p̾ciꝑuũ. Ad quam

Expanded text:
is possit, euenit ut omnibus bona magna et occulta discere cupientibus non aperiat nisi auctoritas ianuam. quam quisque ingressus sine ulla dubitatione uitae optimae praecepta sectatur, per quae cum docilis factus fuerit, tum demum discet et quanta tius universa, et quid praeter universa universorum principium? Ad quam
Abbreviated transcription (Latin):
net. Nam suĩ ap̃ dm̃ fuit ordo. siũ ey illo tp̃r ẽẽ cepit. ex
qͦ ĩ malũ: tam̃ malũ iͦ pͥt̾ ordinẽ natũ ÷. Qd̃ si ꝯcedis. fa¬
teris aliquid p̾t ortinẽ posse fiͥ. qd̃ cãm tuã debilitatat
detͣncat. Si aut̃ nõ ꝯcetis: ĩ cip̃ d̃ ortine natũ malũ uid̃ĩ
⁊ iualoꝵ auctorẽ dm̃ eẽ fateberis. ꝗͦ sacrilegio michi de¬
testabilius nich oct᷑tit. Qd̾ cũ siũ intlłigenti siũ dissimu¬

Expanded text:
net. nam siue apud deum fuit ordo siue ex illo tempore esse coepit, ex quo etiam malum, tamen malum illud praeter ordinem natum est. quod si concedis, fatsi autem non concedis, incipit Dei ordine natum malum videri, et malorum auctorem Deum fateberis; quo sacrilegio mihi detestabilius nihil occurrit. Quod cum sive non intelligenti, sive dissimu
Abbreviated transcription (Latin):
ui atq pigricie. ab emulacõe. obtrestacõe ĩnuidẽcia. ab
honoꝵ pͣtatũq ambitionib. ab ip̃ius ⁊̃ laudis ĩmodica cu¬
piditate se abstineant. amorẽ aũ pecunie cocꝰ sue spei
c̾tissim̃ uenenũ ẽẽ credant. Nicħ enuit̾ faciant nich
audaster. In pc̃tis aũ suoꝵ . ł pelłant oĩo irã. ł ita frenẽt.
ut sit pulse siłis. Nominẽ od̾int. nlta uita ñ t᷑are uelit.
magnoꝑe obsuent cũ uindicãt. ne nimiũ sit. cũ ignos¬
tũt: ne ꝑũ. Nicħ puniat qd̃ nõ ualeat ad melius. nicħ
ĩculgeant qd̃ ũtat ĩ peiuis. suos putent omñs. ĩ quos sibi
pͣtas data fu̾it. Ita seruiant: ut eis dũari pudeat. ita do¬
minent᷑: ut eos q̾uire delestet. In alienoꝵ aũ pcc̃is mo¬
lesti nõ sint ĩuita. Inimicicias uitent cautissime. ferũt
ni faciant qd̃ pati nolunt. Rẽ ꝑublicam nolint admi

Expanded text:
ectatione, invidentia, ab honorum potestatumque ambitionibus, ab ipsius etiam laudis immodica cupiditate se abstineant. Amorem autem pecuniae totius sui spei certissimum venenum esse credant. Nihil enerviter faciant, nihil audacter; in peccatis autem suorum vel pellant omnino iram, vel ita frenent, ut sitmagnopere obseruent cum uindicant, ne nimium sit, cum ignoscunt, ne parum; nihil puniant quod non ualeat ad melius, nihil indulgeant quod uertat in peius; suos putent omnes in quos sibi potestas data fuerit; ita seruiant, ut eis dominari pudeat, ita dominentur, ut eis seruire delectet. in alienorum autem peccatis molesti non sint inuito. inimicitias uni faciant quod pati nolunt. » Item Augusti
Abbreviated transcription (Latin):
sẽpue̾na lege ⁊ispõitis ułło mͦ eẽ sinct᷑ uͥ eẽ nõ d. Ita fit ut
atigusto aĩo ipͣm solã quis ꝯsid̾ans. ueluti magna reꝑc᷑t᷑
fetitate aũsetur. Si aũ m̃tis oculos erigens atq diffundãs
simł urnu̾sa colutret: nicħ ñ ordinatũ. suis q semꝑ uelu¬
carnifice tetͥus. quid illoaĩo truculentiꝰ ata diriꝰ atq ĩt᷑
ep̃as leges locũ nocm tenet. ⁊ ĩ bñ mod̾ate ciuititis ortinẽ
ĩferitut. est q aĩ suo nocins. or dĩe aũ alimaͦ pena nocen

Expanded text:
na lege dispositis nullo modo esse sinitur. ubi esse non debet. ita fit, ut angusto animo ipsam solam quisque considerans ueluti magna repercussus foeditate auersetur. si autem mentis oculos erigens atque diffundens simul uniuersa conlustret, nihil non ordinatum suisque semper uelucarnifice tetrius? quid illo animo truculentius atque dirius? At inter ipsas leges locum necessarium tenet, et in bene moderatae civitatis ordinem inseritur; estque suo animo nocens, ordine autem ali
Abbreviated transcription (Latin):
cuttissinta rõ se demõst̾turã polliceatur nich pt̾ diui¬
nũ ordinẽ fiꝰ. tarã si q̃m qͣm lude magistrũ audiremus
conautẽ doc̾e puetũ silsas quẽ pͥus litt̾as nemo docus¬
sẽt ũ dico ridendũ tãꝙͣ stultũ: s uinciendũ tãꝙͣ furiosum
pittaremꝰ. Nõ ob ad oꝑinor: nisi qd̾ docandi ordenẽ nõ teu̾et¬

Expanded text:
cultissima ratio se demonstraturam polliceatur nihil praeter divinum ordinem fieri, tamen si quempiam ludimagistrum audiremus conantem docere puerum syllabas quem prius litteras nemo docuisset, non dico ridendum tanquam stultum, sed vinciendum tanquam furiosum putaremus: non ob aliud, opinor, nisi quod docendi ordine