comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sexto gradu sũt .sͣ. tritauu
tritalna .Ĩ. trinepos trineptis. ex
transu̾so frĩs ⁊ sororis abnepos
mite magne. auũculi magni
mat̾tere magne. nepos neptis.
Item frĩs patrues: sororis patrr¬
elis. ꝯsobrimꝯ sobrine. amitini
amitine. nepos neptis. ꝓ patrui
pamite. ꝓauũculi ꝓmat̾tere. fi¬
lius filia. Item qui exfr̃ib patru

Expanded text:
Sexto gradu sunt supra triauus triauia. infra trinepos trineptis. ex transuerso fratris et sororis abnepos mitae magnae, auunculi magni materterae magnae nepos neptis: item fratris patruelis sororis patruelis, consobrini consobrinae, amitini amitinae nepos neptis: propatrui proamitae, proauunculi promaterterae filius filia. item qui ex fratribus patru
Abbreviated transcription (Latin):
parentes. sũt inferioris lib̾i. Ex
transuso siue exlat̾e fr̃es ⁊ soroẽs
libiq eorum. ¶ S⁊ supior ꝗdẽ
⁊ inferior cognatio apͥmo gradu
incipit. extransu̾so siue alatere
nullus ẽ primꝰ grad̾. ⁊ iõ incipit
aẜo. Itaq ĩ primo gradu cogna¬
tioĩs supioris quidẽ ⁊ ĩ ferioris or¬
dirus cognati possũt ꝯcurr̃e. Ex
transu̾so uõ nũqua eõdẽ gradu
extransu̾so quidã ꝯcurrẽ ⁊ cum
suploris ordinis cognatis s a¬
monẽdi sumus si qn dehr̃ditate
eĩdem gradusũt ꝯcurrẽ. ¶Primo
gradu sũt supra ꝑat̾ ⁊ mat. ĩ fra
filius ⁊ filia. ¶ Sedo gradu st̃.
s. auus auia. In fra neꝑos neꝑtiᷤ.
extransũso fr̃ soror. ¶Tertio gͣ¬
du sũt supra ꝓauus pauia. in¬
fra. ꝓnepos ꝓneptis. extransũ¬
so. frĩs sororisq filius filia. ⁊ cõ¬

Expanded text:
parentes. inferioris liberi. ex transuerso siue a latere fratres et sorores liberique eorum.Sed superior quidem et inferior cognatio a primo gradu incipit, ex transuerso siue a latere nullus est primus gradus et ideo incipit a secundo. itaque in primo gradu cognationis superioris quidem et inferioris ordinis cognati possunt concurrere, ex transuerso uero numquam eo gradu ex transuerso quidam concurrere et cum superioris ordinis cognatis.Sed admonendi sumus, si quando de hereditate eiusdem gradus sint, concurrere. Primo gradu sunt supra pater mater. infra filius filia. Secundo gradu sunt supra auus auia. infra nepos neptis. ex transuerso frater soror. Tertio gradu sunt supra proauus proauia. infra pronepos proneptis. ex transuerso fratris sororisque filius filia
Abbreviated transcription (Latin):
undiq ꝓpagant᷑ qui pprie ꝯso¬
brin uocant᷑. ¶Inseptimo aũt¬
exhis q̃ diximus satis apparet.¬
¶Admonẽdi aũt sumus ta parẽ¬
tum liborumq ꝑ soãs sẽp dupli¬
cari. auum.⁊ enĩ.⁊ auiã. ta mat̃¬
nos quã pat̾nos ĩ telligimus. ⁊¬
tem nepotes neptesq tamexfi¬
que sequemur.
qͣtenus ultra eum fere gradu.
rerum na. cognatorum uitã ꝯsi¬
st̾e ñ patit᷑. Cognati ab eo dici
Cognatioĩs sub̾a bifariam apd̃
romanos intelli: nam q̃dam co¬
gnatioes iuire cuuli q̃dam nãli
ꝯnectunt᷑. ñ nũqua utroq u¬

Expanded text:
pagantur, quae proprie sobrini uocantur.In septimo ex his quae diximus satis apparet.Admonendi tamen sumus parentium liberorumque personas semper duplari: auum enim et auiam tam maternos quam paternos intellegemus, item nepotes neptesque tam ex fique sequemur. quis excedit, quatenus ultra eum fere gradum rerum natura cognatorum uitam consistere non patitur.Cognati ab eo dici Cognationis substantia bifariam apud Romanos intellegitur: nam quaedam cognationes iure ciuili, quaedam naturali conect‹u›ntur, nonnumquam utroqu
Abbreviated transcription (Latin):
dcẽ sunt ex quib affinitas ꝯiũ¬
gitur. ¶Lib̾tim lib̃tineq int̾ se
datus aut emãcipatus quascũq
cognationes affinitatesꝙ hũit
retinet. agnationis uira ꝑdit. s
ineam familia adquã ꝑadoptõez
uenit nemo ẽ illi cognatus pret̃
patrẽ eosue quib agnascĩt. affi¬
nis aũt eĩ oĩo mea familia nẽo
estͤ. ¶Is cui aqua ⁊ igni int̾dictr̃
ẽ. aut aliquo mõ capite diminutꝰ
ẽata ut ciuitatẽ ⁊ lib̾tatem amit¬
teret ⁊ cognationes ⁊ affinitates

Expanded text:
sint, ex quibus adfinitas coniungitur.Libertini libertinaeque inter se datus aut emancipatus quascumque cognationes adfinitatesque habuit, retinet, adgnationis iura perdit. sed in eam familiam, ad quam per adoptionem uenit, nemo est illi cognatus praeter patrem eosue, quibus adgnascitur: adfinis autem ei omnino in ea familia nemo est.Is cui aqua et igni interdictum est aut aliquo modo capite deminutus est ita, ut libertatem et ciuitatem amittere
Abbreviated transcription (Latin):
dus ẽ expatreuł matre. qua p̾a¬
tnamea. impẜit parri tuo pepit
te. aut auia tua pat̾na nupẜit
patrimeo pepit me. ego tibi pa¬
truus sum ⁊ tu michi. Idẽ eueĩt
simulier exalti alt̾iꝰ filio nupẜit.
nam qui exhis mascułnati sunt
ĩuicem patrui sũt.que inuicer
femine amite sũt. Item masculi
femine silr patrui femine illis
amite. Siuir ⁊ mułr ille filiã eĩ
dux̾it illa filio eiꝰ nupẜit qui ex
patre adolescentis natierũt ex
matre puelle natos frĩs filios il¬
li eos patruos ⁊ amitas appella.¬
bũt. ¶Auuculus ẽ frat̃ matris
eadem significatõe q̃m ĩ patruo
duximus ꝯtĩgit. Srduounri atẽ¬

Expanded text:
dus est ex patre uel matre. auia paterna mea nupsit patri tuo, peperit te, aut auia paterna tua nupsit patri meo, pepe‹ri›t me: ego tibi patruus sum et tu mihi. id euenit, si mulieres altera alterius filio nupserit: nam qui ex his masculi nati fuerint, inuicem patrui sunt, quae feminae, inuicem amitae, item masculi feminis similiter patrui, feminae illis amitae. si uir et mulier ille filiam eius duxerit, illa filio eius nupserit: qui ex patre adulescentis nati erunt, ex matre puellae natos fratris filios, illi eos patruos et amitas appellabunt. auunculus est matris frater eadem significatione, qua in patruo diximus contigit. si duo ui‹ri› a
Abbreviated transcription (Latin):
nepos uł neptis. mat̾tere magix.
nepos ul neptis. hec sigula noĩa
ꝯtinẽt ꝑsonas sexagĩta quatuõ.
Nam cum patru magni. Uerbi
gra ꝑsona quadrifariã intelli¬
gatur nepotis bifariã gemĩat᷑.
Is nũs dum taxat anumeratõ
⁊ quadruplat̾ is qui gemiinatus
erat. duplicatur ⁊̃ nepte ꝯputa¬
ta. ⁊ tm̃ unius dinuationẽ ꝓpo¬
nimus. ⁊ exẽpli grã. Pat̃ auus.¬

Expanded text:
epos uel neptis, materterae magnae nepos uel neptis: haec singula nomina continent personas sexaginta quattuor: nam cum patrui magni uerbi gratia persona quadrifariam intellegatur, nepotis bifariam, geminatur s nepote dumtaxat adnumerato et quadruplatur is qui geminatus erat: duplicatur etiam nepte computata. Et tantum unius denumerationem proponimus exempli gratia: pater – avus
Abbreviated transcription (Latin):
uł abneptis. filius. filia. ꝓ nepo¬
tis ul pneptis. nepos ꝓneptis
nepotis uł neptis. ꝓnepos ꝓnep¬
tis filu uł filie. abnepos ab nep
⁊ totidem abneptis. ¶Sexto

Expanded text:
lia, pronepotis vel proneptis nepos neptis, nepotis vel neptis pronepos proneptis, filii vel filiae abnepos abnepti totidem abneptis. Sexto
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinet tm̃ ꝓpatruo amita sũpta.
¶Item auũculi ꝓnepos proneptis.
Item patruo. auũculo posito.
¶Mattere ꝓnepos ꝓneptis.⁊ hie
ubi patrius positus ẽ mat̾tera
nũata eunde nũm ꝑ sonaru ĩ¬
uenimus hu om̃s decuiꝰ cogna
tione querit᷑ ꝯsobrinorũ nepotẽ
neptes ue sũt. ¶ fris sororisq
apparere põt. ¶Trinepos trinep¬
tis bu sut filu filieue at nepos
at neptis at nepos neptis ab ne¬
pos ꝓneptis ꝓnepotis ꝓneptis

Expanded text:
ro patruo amita sumpta. item auunculi pronepos proneptis, item pro patruo auunculo posito. materterae pronepos proneptis: et hic ubi patruus positus est, matertera enumerata eundem numerum personarum inueniemutione quaeritur, consobrinorum nepotes neptesue sunt. fratris sororisque apparere potest. trinepos trineptis: hi sunt filii filiaeue adnepos adneptis, nepotis neptis abnepos abne
Abbreviated transcription (Latin):
neptis pneptis. abnepos trine¬
Tritaui enim patres tot st̃ quot
ip̃i tritaui. Item eiꝰdem matres
ta mat̾tera ꝓ aui ꝓ auie patruuᷤᷤ
magnus. auũculus magnus.
amita magna. mat̾tera magna.

Expanded text:
neptisabneptisatneptistrineinti octo: tritaui enim patres tot s‹u›nt quot ipsius tritaui, item eiusdem matres ta matertera, proaui proauiae patruus magnus auunculus magnus amita magna matertera magna,
Abbreviated transcription (Latin):
sobrinus uocat᷑. nã ut massuriꝰ
ait. quã quis appellat ꝑpriorẽ so¬
brinu qui ẽ patris uł matͥs sue
ꝯsobrinus uł ꝯsobrina. abeo ꝯso¬
brim ꝯsobrine ue filius filia noĩa¬
tur. ¶Patrui nepos neptis. hu
sũt aui pat̾nn. ul aue paterne.
ꝓnepos ꝓneptis exnepote. ułex
nepte filio natis. Cõsobrim ꝯ so¬
brineue filius filia.uiii. ꝓ soas
tis. qr ⁊ patruus. duplicit̃ accipi¬
tur.⁊ nepos ⁊ neptis subsinglis
patruorũ ꝑsonis duplicant᷑.a
mite nepos uł neptis. hu sunt
pos. ꝓneptis. exnepote uel ex¬

Expanded text:
nam, ut massurius ait, quem quis appellat propiorem sobrino, qui est patris matrisve consobrinus aut consobrina, ab eo consobrini consobrinaeve filius filia nominatur. Patrui nepos neptis: hi sunt avi paterni vel aviae paternae pronepos proneptis ex nepote vel ex nepte filio natis, consobrini consobrinae filius filia: octo personas tis, quia et patruus dupliciter accipitur et nepos vel neptis sub singulis patruorum personis duplicatur. Amitae nepos vel neptis: hi sunt pos proneptis ex nepote vel
Abbreviated transcription (Latin):
eĩdem cuiꝰ cognatione queritur
puepotes ⁊ ꝓneptes eiꝰde aui
auieue fr̃es sorores ue. nepote
neptes ue.⁊ õ horum eiusde.
auus auia. patruus magnus.
amita magna. auũculus ma¬
gnus. mat̾tera magna. Erũt

Expanded text:
eritur, pronepotes et proneptes, eiusdem aui auiaeue fratr‹i›s soror‹i›sue nepotes neptesue: et contra horum eiusdem auus auia patruus magnus amita magna, auunculus magnus matertera magna: erunt
Abbreviated transcription (Latin):
nepos ac neptis eodem gradu st̃.
S ⁊ si frat. Item soror neposue et
neptis duplicit accepti ꝯtinebũt
pos exfilio. nepos exfilia. frĩs eod̾
pr̃e natineptis exfilio. neptis ex
filia. frĩs alio patre.eadq matre
nati. neptis ex filio. neptis exfilia.
ead̾̃q eĩ octo ꝑsone efficiẽt᷑. ut ali¬
e octo accedãt. Ex sorore natoꝵ ie
patruũ magnũ appellãt. frm̃. soro¬
mei.int̾ seꝯ sobrim st̃r ab nepos
abneptis. hii sũt. ꝓnepotis. pro¬
neptis filiꝰ filia. nepotis. nepti ue
nepos neptis. filu. filieue. ꝓne¬
pos ꝓneptis. nepoteł exsilionato.
ł exfilia. nepte ł ex filionato ł ex
filia acceptis. ut a dsigłas ꝑsoãs.
gͣdu descendamꝰ sic. filiꝰ. nepos ꝓ¬
nepos. ab nepos. filiꝰ. nepos. ꝓnep¬

Expanded text:
nepos ac neptis eodem gradu s‹u›nt: sed et frater, item soror, neposue et neptis dupliciter accepti continebunt pos ex filio – nepos ex filia fratris eodem patre nati neptis ex filio – neptis ex filia fratris alio patre eadem matre nati – neptis ex filio neptis ex filia eademque causa octo personae efficient, ut aliae octo accedunt ex sorore natorum npatruum magnum appellant: sororum framei inter se consobrini sunt. abnepos, abneptis: hi sunt pronepotis proneptis filius filia, nepotis neptisue nepos neptis, filii filiaeue pronepos proneptis, nepote uel ex filio nato uel ex filia, nepte uel ex filio nata uel ex filia acceptis, ut ad singulas personas gradu descendamus sic. filiusneposproneposabnepos filiusnepospronep
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ne mat̾. ¶ Patruus magnꝰ
ẽ frat̾ aui. qui ꝑauus. Itez frẽs
cum duob modis intelligant᷑
q̃tuor ꝑsonas hoc nom̃ amplecti¬
Qui uõ̾ ẽ michi patriuis magnꝰ
is patri meo uł matri mee patrurᷤ
ẽamrta magna ẽ aui soror auus
que patris mei uł matris mee a¬
mitaẽ. michierit amita magna.¬
uie auũculus magnus ẽ auie fr̃.
qͣtuor ꝑsone huic noĩ eadem rõe
subiecte sũt michi. q is ẽ auum

Expanded text:
e mater. patruus magnus est frater aui: qui auus, item frater cum duobus modis intelleguntur, quattuor personas hoc nomen amplectiqui autem mihi patruus magnus est, is patri meo uel matri meae patruus est. amita magna est aui soror: auus quae patris mei uel matris meae amita est, mihi erit amita magna auunculus magnus est auiae frater: quattuor personae huic nomini eadem ratione subiectae sunt mihique is
Abbreviated transcription (Latin):
totidem ꝑsonas ꝯtinet eadem rõ
ẽ ꝓam frat. ꝓaui patris uł m̃ris.
patruus magnus subhoc noĩe
erũt ꝑsone octo⁊ sie noĩe enũa¬
bũtur. auus ꝓauus abauia fr̃.¬

Expanded text:
totidem personas continet eadem ratiest proaui frater, patris uel matris patruus magnus: sub hoc nomine erunt personae octo et sic enumerabuntur: paterauusproauusabauusfr
Abbreviated transcription (Latin):
sit inquo lapis ceditur. lapi
sit.eo ammo dedisse mulierẽ
fũdum. ut iste fructus adina¬
ritum ꝑtineat. nisi ꝯtrariam
uoluntatẽ indote danda ḋela¬
riuĩt mulier. ¶Quod in se¬
sementẽ errogatur si nõ respõ¬
derint messes exiunderrna de¬
ducet᷑. qr totius anni.un᷑us
fructus est. e¬

Expanded text:
sit, in quo lapis caeditur, lapidsit eo animo dedisse mulierem fundum, ut iste fructus ad maritum pertineat, nisi si contrariam voluntatem in dote danda declaraverit mulier. Quod in sementem erogatur, si non responderint messes, ex vindemia deducetur, quia totius anni unus fructus est. P
Abbreviated transcription (Latin):
dum. paul ⁊ menãder
scribunt. eiꝰq bona intestati. si
punitus sit ad cognatos eiꝰ ꝑti¬
nere. si tñ exmilitari delicto non
excoĩ punitus sit.
ti castrensia a fisco nõ uendicãt᷑.
cum hr̃s legittimꝰ ad finẽ quin¬
ti gradus extitit. uł ꝓximus
cognatus eĩdem gradus intra
Quibꝰ nõ

Expanded text:
dum Paulus et Menander scribunt eiusque bona intestati, si punitus sit, ad cognatos eius pertinere, si tamen ex militari delicto, non ex communi punitus est.ti castrensia fisco non ui‹n›dicantur, legitimus ad finem quinti gradus exstitit aut proximus cognatus eiusdem gradus intra QUIBUS NO
Abbreviated transcription (Latin):
fundo fu̾int. quas oues potis¬
simũ legato cessuras existima.¬
uimus. Nec q̃rendum eẽ quid
debuiss ꝑari pecoris instrumẽ¬
ti fundi cã. s ꝙ paratum ẽẽt.
Nec enim exnũo. aut multitr¬
dine. legata extimãda eẽ. labeo¬
ns sĩam ꝓbo. ¶Quidam cu
infũdum figlin̾as prẽt. figu:¬
lorum oꝑamaiori ꝑte ãmi ad
opus rusticum utebat᷑. deinde
eius fũdi instrum̃tum legaue¬
rat. labeo ⁊ trebatius nõ iudeĩ
figlinas ĩ urstrum̃to fundi eẽ.¬
¶Item cum instrum̃tum ome.
legatum eẽt excepto pecore.
quib term adiecta ẽ ⁊ inhis
iuridiaria posita.edium eẽ. l¬
beo ⁊ trebatius putãt. Ita id ne¬
rum puto. sita illigata sunt
edib. ut ibi ppetuo posita sĩt
Molas manilarias quidez sup¬
pellectilis aum̃taͬrias aũt ii¬
strum̃ti eẽ. offilius ait. Labeo.
cassellius trebatius neutras
suppellectilis. s potuis instri¬
⁊ fructib qui ibi erũt ⁊ reliquis
colonorum nutritori suo lega¬

Expanded text:
fundo fuerint? quas oues potissimum legato cessuras existimabimus? nec quaerendum esse, quid debuisset parari pecoris instrumenti fundi causa, sed quid paratum esset: non enim ex numero aut multitudine legata aestimandum esse.Labeonis sententiam probo.Quidam cum in fundo figlinas haberet, figulorum opera maiore parte anni ad opus rusticum utebatur, deinde eius fundi instrumentum legauerat.Labeo Trebatius non uideri figul‹o›s in instrumento fundi esse.Item cum instrumentum omne legatum esset excepto pecore, quibus terra adgesta est, et in his uiridiaria posita aedium esse Labeo Trebatius putant. ita id uerum puto, si ita illigata sint aedibus, ut ibi perpetuMolas manuarias quidem suppellectilis, iumentarias autem instrumenti esse Ofilius ait. Labeo Cascellius Trebatius neutras suppellectilis, sed potius instruet fructibus qui ibi erunt et reliquis colonorum nutritori suo lega
Abbreviated transcription (Latin):
cataue sint. fũdo legato ꝯt̃mẽt᷑
Nulle aũt exhis reb que mo¬
ueri possut paucis exceptis. fũ¬
diappellatione ꝯtinẽtur. ¶De
molis aũt queri solet cumita
afixe itaue medificate sũt ut
ꝑtes edifitiorum eẽ uideant᷑.

Expanded text:
cataque sunt fundo legato continentur, nulla autem ex his rebus quae moueri possunt paucis exceptis fundi appellatione continentur. de molis tum quaeri solet, cum ita adfixae itaue inaedificatae sint, ut partes aedificiorum esse uideantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tis petitione. si mõ ꝙ tutoris.
tutor dolo ⁊misit. pupilloni.¬
chil nocere oportet.
dabitũr ĩcuratorem ꝗ negotia
gessit. iudicati actio. Nonma¬
gis quamĩtutores.Simõ nł¬
lam exꝯsensu post depoĩtum.
offitium nouationẽ fc̃am ⁊ in
curatoremuł tutorem obliga¬
mtam tutelim rec̃t᷑e recusat.
ñ idẽmineo placuit. qui suo.
noĩe mutuam pecuniã accep̃.
⁊ utdicatum ꝓpũp̾illo fecit.
Nisi forte creditor ideo ꝯtrax¬
it.ut in eãm uidicati pecunia
transiret.
toris. actorem reliquidẜm̃ eu̾
snĩa dicta iudicati tranffert᷑
adpupillum actio. nõ mims
quam si tutor obtinuiss.
fendit. succurriturut ĩpupil¬
lum uroieti actio detur.
S ¶ utor qui ⁊ cohr̃s pupillo
erat. cũ ꝯueĩret᷑ fid̃iꝯmissi noĩe.
insolidum ip̃e cauit. quesitu
est aninadultum pupillum.
proparte danda sit utilis ac¬
Desuspectis tutoribus et cura¬

Expanded text:
tis petitione, si modo, quod tutoris tutor dolo admiserit, pupillo nihil nocere oportet. dabitur in curatorem qui negotia gessit iudicati actio, non magis quam in tutores, si modo nullam ex consensu post depositum officium nouationem factam et in curatorem uel tutorem obligatelam finitam recte recusat. non idem in eo placuit, qui suo nomine mutuam pecuniam accepit et iudicatum pro pupillo fecit, nisi forte creditor ideo contraxit, ut in causam iudicati pecunia transiret. aetoris actorem reliquit. secundum eum sententia dicta iudicati transfertur ad pupillum actio non minus, quam si tutor optinuisset.fendit, succurritur, ut in pupillum iudicati actio detur.utor, qui et coheres pupillo erat, cum conueniretur fideicommissi nomine, in solidum ipse cauit: quaesitum est, an in adultum pupillum pro parte danda sit utilis acDE SUSPECTIS TUTORIBUS ET CURA
Abbreviated transcription (Latin):
bdolum ma¬
lumul culpam tu¬
toris. aristoait pu¬
pillum possessorem.
to quanti actor mnlitem
uxaret. Et tñ illuͣdita ẽ.
sirem atutore pupillus ẜ¬
Situtor uł curator peciũ¬
am eius cui negotia a dmimu¬
strit. mutua data. ip̃e suipula¬
tus fuĩt. uel p̃dia in nomĩ su¬
um emerit. utilis actio. ei cu¬
ius pecumia fuit. datur adrẽ
cumam exigendam.
aut uulgo dicit᷑. tutoris do
lum pupillo nõ nocere. tune
nm̃n est. cum ex illius fraude lo¬
cuplectior pupillus fes non
ẽ. Quare merito sab̾. tributo¬
ria actione pupillum ꝯueĩẽ¬
dum ex dolotutoris. existia¬

Expanded text:
dolum malum uel culpam tutoris Aristo ait pupillum possessorem to, quanti actor in litem iuraret: et tamen illud ita est, si rem a tutore pupillus stutor vel curator pecunia eius, cuius negotia administrat, mutua data ipse stipulatus fuerit vel praedia in nomen suum emerit, utilis actio ei, cuius pecunia fuit, datur ad remuniam exigendam. autem vulgo dicitur tlum pupillo non nocere, tunc uerum est, cum ex illius fraude locupletior pupillus factus non est. quare merito Sabinus tributoria actione pupillum conueniendum ex dolo tutoris existi
Abbreviated transcription (Latin):
non eẽ. ¶Illud um ẽẽ puto.
cui uinum cum uasis legatum
erit.ei amphoras ⁊ cados in.
quib una diffusa ẜuamus le¬
gatos eẽ.uinum enĩ inãpho¬
ras ⁊ cados hac m̃te diffundi¬
mus. ut inhis eẽt donec usus
dolia aũt aliam mentẽ conici¬
phoras ⁊ cados diffũdamus.
urnalib hẽbat diffusum. is ti¬
bi uinum legauerat in ãphoi̾s.
om̃e illud quoq unum ꝙ ĩur¬
nalib fuiss. legatũ ẽẽ labeꝰ.⁊
trebatiu knderũt. ¶ Cui diu¬
cia legata ẽẽnt. sinchil aliud
testõ significetur. omĩa hec ẽẽ
legat.i. mulsum. passu. defrue¬
tum⁊ similes potiones. Item
uuas.ficus. palm̾as.caricas.i
Quod sita eẽt legatumaunũ
ampboiirur̃ amineum grecu
⁊ dulcia o̾ianichil int̃dulcia
nisi ꝙ potionis fuiss. legatum
putat labeo. excollatiõe iuni ã¬

Expanded text:
. illud uerum esse puto, cui uinum cum uasis legatum erit, ei amphoras cados, in quibus uina diffusa seruamus, legatos esse: uinum enim in amphoras et cados hac mente diffundimus, ut in his sit, donec usus dolia autem alia mente coiciamphoras et cados diffu‹n›damusurnalibus habebat diffusum, is tibi uinum legauerat in amphoris omne. illud quoque uinum, quod in urnalibus fuisset, legatum esse Labeo et Trebatius responderunt. Cui dulcia legata essent, si nihil aliud testamento significetur, omnia haec esse legata: mulsum passum defr‹u›tum et similes potiones, item uuas ficos palmas caricas. Quod si ita esset legatum: 'uinum amphorarium Aminaeum Graecum et dulcia omnia', nihil inter dulcia, nisi quod potionis fuisset, legatum putat Labeo ex collatione uini am
Abbreviated transcription (Latin):
.Exeo uino. ꝙ ĩ illo fundo
nasceret᷑. hr̃s meus amphoras
x. quot amnuis mãnos singulos
dato. Quo ãno nõ fuiss natuma
exsupiore anno eius fudi eum
nũm amphorarũ hr̃dem uinũ¬
daturum.sab̾. existimat. Que
snĩa si uolũtas nõ adu̾set᷑. mi

Expanded text:
'Ex eo uino quod in illo fundo nascetur, heres meus amphoras decem quotannis in annos singulos dato.' quo anno natum non fuisset, ex superiore anno eius fundi eum numerum amphorarum heredem daturum Sabinus existimat. quae sententia, si uoluntas non aduersetur, m
Abbreviated transcription (Latin):
omen debitoris ĩ hec u̾¬
ba legait. titio hoc amplius
dar uolo .x.aureos quos michi
hr̃des gau seii. debent. dusus
quos ei actionẽ mandari uolo.
eiq eorum pignora tradi. Que¬
routrum hr̃des.tm̃.xͣ. dare de¬
beant. an mom̃e debitum hoc
ẽ ⁊ inusas debeant mãdare. R.¬
uideri umu̾sam eiꝰ noĩs obligã¬
tionẽ legatam. Item q̃ro cu
ignorante matre fa. aetores ĩ
ꝓuntia. adiects sortiusuris.x.¬

Expanded text:
ris in haec uerba legauit: 'Titio hoc amplius dari uolo decem aureos, quos mihi heredes Gaii Seii debent, aduersus quos ei actionem mandari uolo eique eorundem pignora tradi'. quaero, utrum heredes tantum decem dare debeant an in omne debitum, hoc est in usuras debeant mandare. ruideri uniuersam eius nominis obligationem legatam. item quaero, cum ignorante matre familias actores in prouincia adiectis sorti usuris
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ꝓfuturo tp̃r significaẽ.
Cum seius ꝓuxore .c. aureos c̃¬
ditori soluẽt. ⁊ ornam̃tum pigͦ¬
ri positum luerit. postea aũt̃
testam̃to facto uxori sue lega.¬
uit quicqd adeuii inue stipu¬
iatum eius ꝯcͥe̾ssit. ⁊ hoc ãplius
uicenos aureos annuos. Que¬
situm ẽ an hos .c. aureos hr̃des
uiri. abuxore uł abhr̃dib eiꝰ
repetant. Rͣ si donationis cã¬

Expanded text:
nihil pro futuro tempore significare. Cum Seius pro uxore centum aureos creditori solverit et ornamentum pignori positum luerit, postea autem testamento facto uxori suae legavit, quidquid ad eum inve stipulatum eius concessit et hoc amplius vicenos aureos annuos: quaesitum est, an hos centum aureos heredes viri ab uxore vel ab heredibus eius repetant. respondit, si donationis ca
Abbreviated transcription (Latin):
Trebatius art/ Uidramus an hi
u̾bis. dum cum filio meo eapue
erit nõ ꝯditio significet᷑. S ea
edesalienas ut dares dãpnatus
sis neꝙ eas ulla ꝯdit̾ione eniẽ
possis estimare uidicem oporte.
ateius scribit quanti edes sint.
ut p̃tionisto soluto hr̃s libetur.
Idemꝙ uiris ẽ. ⁊ sicum potinsses
emere nõ emeris.
D Si cui e des legate sĩtas õẽ
rebit io edifitium ꝙ supra solr̃
earum ecliumerit. paul. boctẽ
demũ falsum eẽ. cum dñs edñ
binarum aliqd cõclaue qd̾ sup̃
ꝯcameratiorẽ alt̾arũsm ediu
eẽt. ĩ usum alt̾arum ꝯũtit. atq

Expanded text:
ait. uideamus, an his uerbis 'dum cum filio Capuae erit' non condicio significetur, sed ea aedes alienas ut dares damnatus sis neque eas ulla condicione emere possis, aestimare iudicem oportere Ateius scribit, quanti aedes sint, ut pretio soluto heres liberetur. idemque iuris est et si potuisses emere, non emeres. Si cui aedes legatae sint, is omne habebit id aedificium, quod solum earum aedium erit. Paulus: hoc tunc demum falsum est, cum dominus aedium binarum aliquid conclave, quod supra concamarationem alterarum aedium esset, in usum alterarum convertit atque
Abbreviated transcription (Latin):
inditio retineatur. S nõ ẜua¬
bũtur ea dequib alit defũctus
ẜunt. Nichil egisse matrẽ que
cum pure lib̾os suos hr̃des in¬
stituͣit. ꝯdietionẽ emancipati¬
oms codicillis adiecit. ꝗa nec
ꝯditionẽ hr̃di instituto codi

Expanded text:
indicio retineatur: sed non seruaindicio retineatur: sed non seruabuntur ea, de quibus aliter defunctus runt nihil egisse matrem, quae, cum pure liberos suos heredes instituerit, condicionem emancipationis codicillis adiecit, quia neque condicionem heredi instituto codi
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tum hebat.codicillis fideicõ¬
missa hoc modo dedit. quisꝗs
michi hr̃s erit bõrum ue possõr.
eius fideiꝯ mĩtͣto.fidei cõmissa
stam̃ti factionẽ h̃tͤ. ⁊ codicillos
faceret. ꝑinde hr̃i debet ac si.
om̃zeius hr̈des eent adquos
legittima eiꝰ hr̃ditas uł bõrum
dicillos factos natus quis eẽt
ꝓximus agnatus uł suus hr̃s.
fidei ꝯmissum prare debebit..
Intelligitur enim is quoq he¬
res scriptus.⁊ ideo nõ ꝑinde
bñdus ẽ. ac sirũpiss hos codi¬
cillos. ¶Testam̃to faeto etiaz¬
si cõdicilli in eo ꝯfirmati non.
ẽẽnt uires tñ exeo capient. de¬
inq si extestam̃to hr̃ditas ad¬
dita non fuiss. fidei ꝯmissum.
ex huiꝰmodi codicillis nullius
soluendo sit. recte lib̾tatemda¬
re. placuit. quãius testam̃ti fcĩ
tp̃r soluendo nõ sit.¬
Ap̃. nte tabulas testam̃ti
codicilli facti non alit̃ ualent
quam si testam̃to ꝙ postea fac¬
tum ẽ uel codicilli ꝯfirmentur.
aut uoluntas eorum quocũq

Expanded text:
nullum habebat, codicillis fideicommissa hoc modo dedit: "quisquis mihi heres erit bonorumve possessor, eius fidei committo", fideicommissa stamenti factionem habet et codicillos faceret, perinde haberi debet, ac si omnes heredes eius essent, ad quos legitima eius hereditas uel bonorum dicillos factos natus quis esset proximus adgnatus uel suus heres, fideicommissum praestari debebit: intellegitur enim is quoque heres scriptus et ideo non perinde habendus est ac si rupisset hos codicillos.Testamento facto etiamsi codicilli in eo confirmati non essent, uires tamen ex eo capient. denique si ex testamento hereditas adita non fuisset, fideicommissum ex huiusmodi codicillis nullius soluendo sit, recte libertatem dare placuit, quamuis testamenti facti tempore soluendo non Ante tabulas testamenti codicilli facti non aliter ualent, quam si testamento quod postea factum est uel codicillis confirmentur aut uoluntas eorum quocumque
Abbreviated transcription (Latin):
pissime rescriptum
ẽ ⁊ ꝯstitutum eum
qui testam̃tum facẽ
opinatus est. nec uoluit qiͣ co¬
dicillos iduale uideri nec co¬
dicillos fecisse.⁊deoꝙ ꝙ in illo
testam̃to scriptum ẽ. licet qĩ
incodicillis poterit ualere.
tam̃ non debetur.

Expanded text:
pissime rescriptum et constitutum est eum, qui testamentum facere opinatus est nec uoluit quasi codicillos id ualere, uideri nec codicillos fecisse: ideoque quod in illo testamento scriptum est, licet quasi in codicillis poterit ualere, tamen non debetur.
Abbreviated transcription (Latin):
repetitio hec efficiet. ut ꝑs michi
debeatur. ¶Siquis duos hr̃des
scripẜit.⁊ dampnauit unum¬
quẽq solidam remlegatario.
pr̃are. idemẽ atq si duob te¬
stam̃tis leg̾atũmeẽt. Nam ⁊ si
michi ⁊ filiouł ẜuomeo eẽt eo¬

Expanded text:
repetitio haec efficiet, ut pars mihi debeatur. Si quis duos heredes scripserit et damnauerit unumquemque solidam rem legatario praestare, idem est atque si duobus testamentis legatum esset: nam et si mihi et filio uel se
Abbreviated transcription (Latin):
s cobr̃des. quorum it̃ est hoc
fieri. Non solum boc caũ. aliꝰ
ht̃ actionẽ. quam cui testator
ueluti si fille noĩe. aut geneo
aut sponso dotem dari uisseit᷑.
nõ enim gẽrier ait sponsus.
s filia ht̃ actionẽ. cuiꝰ maxinx
init̾ est. in dotatam nõ eẽ. ¶Si
fundus qui ẽ legatus. ẜuitu¬
tem debeat impoĩtam. quał ẽ.
debet dari. Qd̾ si ita legatus
sit. uti optimus maximusq¬
ĩnẽgotio fi̾it. legatus. non
ante tradi d. quam rationes
explice̾t ⁊ si aduiditium itu
sit. iudicis heedem ꝑtes eẽ de¬
rent. ¶Sires quelegata est.
anĩ rerum natura sit. dubita¬
tur si forte dubium sit anhõ
legatus uiuat. placuit agu
quidẽ extestam̃to posse. s offõs
iudicis ꝯtim̃ ut cautio int̃¬
ponẽtur. qua hr̃s cauẽt. eaz
rem se ꝑsecuturum.⁊ sinactꝰ¬
ssĩt legatario restitũturum.
chifecĩt. dem̃ titius hr̃dena me
instituto. ẜumi tibi lẽgauit.
nonẽ iniquum talem ẜuum
tibitradi. quil ap̃titium fu

Expanded text:
ed coheredes, quorum interest hoc fieri. nec solum hoc casu alius habet actionem, quam cui testator ueluti si filiae nomine genero aut sponso dotem dari iusserit: non enim gener aut sponsus, sed filia habet actionem, cuius maxime interest ‹indotatam non esse. Si fundus qui legatus est› seruitutem debeat impositam, qualis est, dari debet: quod si ita legatus sit 'uti optimus maximusquin negotio fuerit, legatus non ante tradi debet quam rationes explicet, et si ad iudicium itum sit, iudicis eaedem partes esse debent. Si res quae legata est an in rerum natura sit dubitetur, forte si dubium sit, an homo legatus uiuat, placuit agi quidem ex testamento posse, sed officio iudicis contineri, ut cautio interponeretur, qua heres caueret eam rem persecuturum et, si nactus sit, legatario restituturum. hi fecerit, deinde Titius herede me instituto seruum tibi legauerit, non est iniquum talem seruum tibi tradi, qualis apud Titium fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc utile legatum ẽ. quid
erum si legatarius aquo emẽ
fũdum hr̃s iuissus ẽ. cum ex
neccitate eum fũdum uẽndẽt.
nullum ĩueniret emptorẽ. ul
exdiu̾so. quid si legatarii ma¬
gis int̾ ẽẽt eum fundũ emẽ.
nec alit̃ hr̾s uenditurus eẽt
quam si testator uississ:¬
D̾. Seruus. um exhr̃dib le¬
gatus. siquid in hr̃ditate mali¬
tiose fecisse dicat᷑. forte rãt̾io¬
nes int̾ leuisse. nõ alit̃ adu¬
dicãn᷑dus ẽ. quam ut exeo uo¬
Si explurib hr̃dib ex dispa¬
rib partib institutis. duob
eademres br̃s legata sit. hr̃des
nõ phrditaria portione. s pro
legetur. dubium nõ ẽ. qn mor¬
tuo patre. ad filium ꝑtineat
legatum. nec int̾ eẽ. an patri
hr̃s extitiͣt. nec ne. S si ẜuo
lictum. si quidẽ in ea cã dũr̃a

Expanded text:
adhuc utile legatum est. quid enim si lega tarius, a quo emere fundum heres iussus est, cum ex necessitate eum fundum uenderet, nullum inueniret emptorem? uel ex diuerso quid si legatarii magni interesset eum fundum emere nec aliter heres uenditurus esset, quam si testator iussiss. Seruus uni ex heredibus legatus si quid in hereditate malitiose fecisse dicatur forte rationes interleuisse, non aliter adiudicandus est, quam ex eo uoparibus partibus institutis duobus eadem res legata sit, heredes non pro hereditaria portione, sed pro legetur, dubium non est, quin mortuo patre ad filium pertineat legatum nec intersit, an patri heres exstiterit nec ne, sed si servo lictum
Abbreviated transcription (Latin):
pendente o ditione lib̾tatis.
legatarius decesẜit. posteaq
defecerit ꝯditio lib̾tatis. adbẽ¬
dem legatarii nõ ꝑtinet lega¬
tum. Qd̾ si idem pure legatꝰ
sit.⁊ exdie  lib̾ ẽẽ uissus erit.
omĩmodo inutile legatum ẽ.
qr diẽ uenturã. certumꝰ ẽ.⁊ ita
uil: quoq sensit uñ ait. si ser¬
uus titio legatus sit. ⁊ idem

Expanded text:
ione libertatis legatarius decesserit posteaque defecerit condicio libertatis, ad heredem legatarii non pertinet legatum. Quod si idem pure legatus sit et ex die liber esse iussus erit, omnimodo inutile legatum est, quia diem uenturam certum est. ita Iulianus quoque sensit, unde ait: si seruus Titio legatus si
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Seruo legato legari posse.
receptum ẽ. qr adita hr̃ditate.
statim ẜuus acquirit᷑ legata¬
rio. deinde sequit᷑ legatũ. ¶ Si¬
ẜuum suboditione legatum.
tittͣt. põt nichominus alegͥa¬
tario uendigari. nec extĩguit᷑
legatum. ¶Sitestator. quos¬
dam exhẽdib iusẜit. es alie.¬
num solue̾. nõ creditores hẽ¬
bunt eis adu̾sus eos actõe.¬

Expanded text:
. Seruo legato legari posse receptum est, quod adita hereditate statim seruus adquiritur legatario, deinde sequetur legatum. Si seruum sub condicione legatum stiterit, potest nihilo minus a legatario uindicari nec extinguitur legatum. Si testator quosdam ex heredibus iusserit aes alienum soluere, non creditores habebunt aduersus eos actione
Abbreviated transcription (Latin):
usq a deo. ut idem uiris ẽ. ⁊ si
testam̃to dñi lib̾eẽ i̾ssus fuiͣt.
ante enucedit dies legaui.q̃
aliquis hrẽs dño existat. quo
fit. ut hr̃ditati acquisitum le¬
gatum. postea hr̃de aliquo exi¬
stente. adeum pͣtineit pret̃¬
ꝗͣ siẜuꝑs hr̃s aliquis aut ne¬
cessirius dño. exeo testõ factuᷤᷤ
erit tũc enim qr ĩ unum ꝯũrit
ut hr̃s exͤistat ⁊ dies legatice¬
dat. ꝓbabilius dicit̾. adip̃m

Expanded text:
ris est et si testamento domini liber esse iussus fuerit: ante enim cedit dies legati, quam aliquis heres domino exsistat, quo fit, ut hereditati adquisitum legatum postea herede aliquo exsistente ad eum pertineat: praeterquam si suus heres aliquis aut necessarius domino ex eo testamento factus erit: tunc enim quia in unum concurrit, ut et heres exsistat et dies legati cedat, probabilius dici
Abbreviated transcription (Latin):
gatum. s nõ ampliores. post
tintos quanti ĩ ueniant᷑. ¶Ñ¬
li siuolet. stichum do. ꝯditio¬
nale ẽ legatum. ⁊ nõ altt̃ ad
brdem transit. quã si legata

Expanded text:
gatum, si uero ampliores, post tantos, quanti inueniantur. 'Illi, si uolet, Stichum do': condicionale est legatum et non aliter ad heredem transit, quam si legata
Abbreviated transcription (Latin):
m̾at᷑. ¶Si domus fui̾t lega¬
ta. licet ꝑticulatim ita refecta
sit ut nichil expristina mat̾ia
suꝑsit. tñ dicemus utile lega
tum manẽ. at si ea domo destr¬
ueta. aliam eodẽ loco testator e¬
dificau̾it. dicemus int̾ire lega

Expanded text:
imatur. Si domus fuerit legata, licet particulatim ita refecta sit, ut nihil ex pristina materia supersit, tamen dicemus utile manere legatum: at si ea domu destructa aliam eodem loco testator aedificauerit, dicemus interire
Abbreviated transcription (Latin):
offerri. ¶Item si ẜuum ñ ip̃e
occidit. s ꝯpulit admalefitiũ.
ut abalio occidẽtur. uł suppli¬
tio afficẽtur. equissimũ erit. p̃¬
tium eum pr̃are. Qd si sua
malam̃te adhoe ꝓcẽssit. cessa¬
bit extimatio. ¶Serus le¬
gatus. si abhostib captus sit
sine dolo ma. hr̃dis. ñ prabit᷑.¬

Expanded text:
offerri. Item si seruum non ipse offerri. Item si seruum non ipse occidit, sed compulit ad maleficium, ut ab alio occideretur uel supplicio adficeretur, aequissimum erit pretium eum praestare: quod si sua mala mente ad hoc processit, cessabit aestimatio. Seruus legatus si ab hostibus captus sit sine dolo heredis, non praest
Abbreviated transcription (Latin):
cellus ap̃uilianum adiecit.
¶Si hr̃s hominẽ legatum occide¬
rit. obfacimis. hoc ẽ merente.
sine dubio dicẽdumerit. eum
extesto nõ tenͣeri. S sinoxe de¬
dit. an teneat᷑. qr põt redimere.
⁊ puto teneri. S ⁊ si aĩal occide
rit legatum. puto teneri. ñ ut
carsiem pr̃et. ułcetã. s ut p̃stet
p̃tium. quanti eẽt simuẽt. ¶I¬
tem siedes legatas. obdãpnũ
infectum possideri passus Est.
puto eum teneri. debuit enim
repron̾nttẽ. S si mortuum ĩ¬
tulit. fecit ꝙ religiosum locur
legatum. siquidẽ patrẽ fa.in¬
tulit. cum alio inferre nõ pos¬
set. uł tam oportune nõ hr̃et.
extestam̃to nõ te ᷤebt. an nõ
teneat᷑ ut p̃tium loci prẽt.⁊
siquidẽ ip̃e pat̾ fa. illo in ferri
uoluit. extestam̃to ñ t̾enebit᷑.
Qd̃ si hr̃s intulit suo arbitrio.
debebit pr̃are. si sit inhr̃ditate
unde p̃tium pr̃etur. testator eĩ
qui legauit. uł alio inferri uo¬
luit. uł p̃tium loci legatario

Expanded text:
ulianum adicit. Si heres hominem legatum occidit ob facinus, hoc est merentem, sine dubio dicendum erit eum ex testamento non teneri. Sed si noxae dedit, an teneatur, quia potest redimere? et puto teneri. Sed si animal legatum occiderit, puto teneri, non ut carnempretium, quanti esset, si uiueret. Item si aedes legatas ob damnum infectum possideri passus est, puto eum teneri: debuit enim repromittere. Sed si mortuum intulit fecitque religiosum locum legatum, si quidem patrem familias intulit, cum alio inferre non posset uel tam oportune non haberet, ex testamento non tenebitur: an uero teneatur, ut pretium loci praestet? et si quidem ipse pater familias illo inferri uoluit, ex testamento non tenebitur: quod si heres intulit suo arbitrio, debebit praestare, si sit in hereditate, unde pretium praestetur: testator enim qui legauit uel alio inferri uoluit uel pretium loci legatario
Abbreviated transcription (Latin):
tur qui nulluͥm peculium
bñt. ¶ Si afilio impube̾. sb̃
ꝯditlone legatum sitͫ.⁊ filus
hr̃s extitiͣt. deinde mortuus
ẽ põt dici patremfa. qui a fili¬
osub ꝯditione legauit.asub¬
stituto pure repetut. statim
uoluisse a substituto dari. si fi¬
sius pendente ꝯditicẽ decessiss.
quantitate ⁊ substituto reli¬
quid. ꝙ excẽdit. hoc erit ꝙ a
tabus inscriptã. iñ debebiti
S sĩ repetierit legatum cum
alium forte fũdum michi le¬
gau̾at ab ĩpube. repetut hũe
ab impubis hr̃de. michi ⁊ seio.¬

Expanded text:
tur, qui nullum peculium habent. Si a filio inpubere sub condicione legatum sit et filius heres exstitit, deinde mortuus est, potest dici patrem familias, qui a filio sub condicione legauit, a substituto, pure repetit, statim uoluisse a substituto dari, si filius pendente condicione decessisset. quantitatem a substituto reliquit? quod excedit, hoc erit, quotabulis inscripta, inde debebitur. Sed si repetierit legatum cum alio, forte fundum mihi legauerat ab impubere, repetiit hunc ab impuberis herede mihi et Seio
Abbreviated transcription (Latin):
dabit honus legãtorum adbr̃¬
dem. S si subiecit delatorez
sibi. ut ei hr̃oitas adiudicet᷑
⁊ bonerib carẽt. uel minus.
plene defestoit cĩm. nõ se ex¬
honerat. exẽplo eius. qui col¬
lusorie dehr̃ditate litigãuit.
Sinus nũmorum legaius sit.
n apparet quales sĩt legati.
ante oia ip̃ius patris famił.
ꝯsuẽtu᷑do. deinde regiomis in
qua u̾satus ẽ exquirenda est.
s ⁊ mẽs patris famił. ⁊ lega¬
tarii dignitas. ⁊ caritas. ⁊ ne¬
cessitudo. Item earum que p̃ce¬
dũt. ul que secunt᷑ sũmarumꝰ

Expanded text:
dabit onus legatorum ad heredem. sed si subiecit delatorem sibi, ut ei hereditas abiudicetur et oneribus careret, uel minus plene defendit causam, non se exonerat exemplo eius, qui collusorie de hereditate litigauit. Si numerus nummorum legatus sit neque apparet quales sunt legati, ante omnia ipsius patris familias consuetudo, deinde regionis, in qua uersatus est, exquirenda est: sed et mens patris familiae et legatarii dignitas uel caritas et necessitudo, item earum quae praecedunt uel quae sequuntur summarum
Abbreviated transcription (Latin):
duplic̾ata legata eius uideat᷑.
nec amplius adpiculuz hr̃dis
ꝑtinet si quid postea is ꝯsũpi¬
serit. ex soluto ei postiore fi dei¬
ꝯmisso. Rescripto ergo osten:¬
sum ẽ legatarium hr̃di ñ deb̾e
cauere se nõ ꝑditurũ. u̾sa uice
anheres desequẽti legato siue
fidei ꝯmisso cauẽ debeat ei q̃ri¬
tur. Et p̾utem ñ oporte̾ eum
cauẽ. cum ĩ suo arbitrio hãt¬
Quãuis siquis ĩ spexerit ꝙ si
subꝯditione relictum ẽ. dicẽ
deb̾e satisdationẽ exigendã.¬
¶Certe siue exasse. siue exparte
quis legritum debeat. cauere:
debert. suue in stiutus sit siue

Expanded text:
duplicata legata eius uideantur nec amplius ad periculum heredis pertineat, si quid postea is consumpsit exsoluto ei posteriore fideicommisso'. rescripto ergo ostensum legatarium heredi non debere cauere se non perditurum. uersa uice an heres de sequenti legato siue fideicommisso cauere debeat, quaeritur. et putem non oportere ei caueri, cum in suo arbitrio haquamuis si quis inspexerit, quod sub condicione relictum est, dicere debeat satisdationem exigendam.Certe siue ex asse siue ex parte quis legatum debeat, cauere debet, siue institutus sit he
Abbreviated transcription (Latin):
sionis neccitate. qĩ ades alie¬
b legatariorũ satisdandu ẽ
eo ꝙ iure utimur. Plane siei ꝗ
inpotãte alicuiꝰ erit legatum
sit. cauebit᷑ eĩ cuĩ uiri subiect̾ ẽ¬
¶Non solũ aũt legatorum noĩe
br̾des cauẽt s ⁊ succesiores eo¬
rumas ⁊̃ cui ex. Se. ꝯ. restituta¬

Expanded text:
onis necessitate quasi ad aes aliebus legatariorum satisdandum est eoque iure utimur.Plane si ei qui in potestate alicuius erit legatum sit, cauebitur ei cuius iuri subiectus est.Non solum autem legat‹o›rum nomine heredes cauent, sed et successores eorum
Abbreviated transcription (Latin):
relictumaudennus an satis:
sequẽtis legati siue fideiꝯmis¬
si pete̾ possit.mouet qõnem ã
fidei ꝯmissum hoc siue legatu.
debeatur. ⁊ quotiẽs debertur. ⁊
an ip̃e legatarius cauẽ debeat
se nõ ꝑdituturũ. Debis omib
gata siue fidei ꝯmissa extestõ
claudu felicis pr̃ari debẽt. citra
nec̃citatem caue̾ndi. nichil ex
his diminuiturũ se. Nam ꝙ
fideis hr̃dis abeodem testato¬
re ꝯmissum ẽ ut si furtonus
rursus hr̃s ei id restituẽt. nõ eo
ptinet. ut aut frontulo. prioꝵ
legatorum noĩe satis datio sit¬
inuĩgenda. aut honerãdus:
sit br̃s ĩ infinitum. ut quotiẽs¬

Expanded text:
relictum, uideamus, an satis sequentis legati siue fideicommissi petere possit. mouet quaestionem, an fideicommissum hoc siue legatum debeatur et quotiens debeatur et an ipse legatarius cauere debeat se non perditurum. de his omnibgata siue fideicommissa ex testamento Clodii Felicis praestari debent citra necessitatem cauendi nihil ex is deminuturum se. nam quod fidei heredis ab eodem testatore commissum est, ut, si Fructulus rursus heres ei id rest‹it›ueret, non eo pertinet, ut aut Fructulo priorum legatorum nomine satisdatio iniungenda aut onerandus sit heres in infinit
Abbreviated transcription (Latin):
f. decessit. nepotes ĩ eius locum
succedũt p̃minus aũt nep¬
tes quam nepotes succedunt
ĩ locum parẽtum. Int̃ dum licet
parens alicui inpot̾ate ẽẽ non
desierit. s nec cepit. tñ dicemus.
succedentes ei libos suos existẽ.
ut puta arrogaui cum cuiꝰ fili¬
to. mortuo ⁊ captiuo ap̃ hostes.
tis tp̃r p̃cessunt. tñ posse suos.
hr̃des existere. quams suecessi¬
o in suis hr̃dib nõ sit. ꝙ ita ꝓte¬

Expanded text:
it, nepotes in eius locum succedent. Non minus autem neptes quam nepotes succedent in locum parentium. Interdum licet parens alicuius in potestate esse non desierit, sed nec coeperit, tamen dicimus succedentes ei liberos suos existere: ut puta adrogaui eum, cuius filito, mortuo et captivo apud hostes tis tempore praecesserunt, tamen posse suos heredes existere, quamvis successio in suis heredibus non sit. quod ita proce
Abbreviated transcription (Latin):
legata accipiat. ¶Mies i.
eum exmilitari delicto capi¬
tali deã sũt suĩa.pmittente eo
¶ Mortis dãpnum ꝑfidei ꝯmis¬
sum ẜui relicti. ante quã mõaͣ
fiat. fidei ꝯmissarius solus p̃a¬
titur. licet alienus relinquat᷑.¬
ul. Exmꝑfecto testõ. lega¬
tauł fideiꝯmissa impatorem
uendicare uerecũdũm ẽ. Dẽce̾t
enim ⁊ tante maiestatis eas ẜ¬
uare leges quib ip̃e solutus ẽẽ ⁊¬
uidetur.
petẽ ¶ Cum inubis nulla am¬
biguitis ẽ. nõ debet.¬

Expanded text:
legata accipiat. Miles in eum ex militari delicto capitali dicta sententia, permittente eo . Mortis damnum per fideicommissum serui relicti, antequam mora fiat, fideicommissarius solus patitur, licet alienus relinquatuum. Ex imperfecto testamento legata uel fideicommissa imperatorem uindicare inuerecundum est: decet enim tantae maiestati eas seruare leges, quibus ipse solutus esse uidetur. petere. Cum in uerbis nulla ambiguitas est, non debet
Abbreviated transcription (Latin):
uerum ẽ. ¶Cumita legatum
ẽẽt quanta pecuma exhr̃dita¬
tetitii adme ꝑuenĩt tantam
pecuniã hr̃s ms̃ seio dato. Id
legatum putat labeo ꝙ accep¬
tum ĩ tabiilis sius exea hr̃di¬
tate testator retuliss. cecm̃n ne¬
gat cauendum hr̃di alegata¬
rio siquid forte postea brdita¬
tis eius noĩe hr̃s dãpnͣat̾ eẽt.
Ego ꝯtra puto. quia nõ põt ui¬
br̃ditatis noĩe prãturus eẽt.
Idem alpheus uarus. sẽiuo pla¬
tradiderit. isq ate euictus fiuis¬
set posse te extestõ agere labo
scrib̾. qr nõ urdetur hẽs dẽdisses
ꝙ ita dederat. ut hr̃e nõ poͬsss.
⁊ hoc uerum puto. S hoc ãpli
ait debere te priusquã iĩditiũ
accipiatur denũtiare hedi. Nã
si alit̾ fecis agenti extestõ oꝑ
ponet᷑ tibi doli mali exceptio.

Expanded text:
. Cum ita legatum esset: 'quanta pecunia ex hereditate Titii ad me peruenit, tantam pecuniam heres meus Seiae dato', id legatum putat Labeo, quod acceptum in tabulis suis ex ea hereditate testator rettulisset: ceterum negat cauendum heredi a legatario, si quid forte postea eius hereditatis nomine heres damnatus esset. ego contra puto, quia non potest uihereditatis nomine praestaturus esset: idem Alfenus Varus Servio platradiderit isque a te evictus fuisset, posse te ex testamento agere Labeo scribit, quia non videtur heres dedisse, quod ita dederat, ut habere non possis: et hoc verum puto. sed hoc amplius ait debere te, priusquam iudicium accipiatur, denuntiare heredi: nam si aliter feceris, agenti ex testamento opponetur tibi doli mali exceptio.
Abbreviated transcription (Latin):
fideiꝯmissaruis pr̃are cogitur.
Daulo caliaco exꝑte hr̃¬
de mstituto. silie eiꝰdem inbẽtia¬
ne cum ĩ familia nupsiss .ꝯ. te¬
stam̃to legauit. deinde p̾t tp̃c
codicur. factis .c. eidem ealima¬
coreliquerͣat. nõ adiẽcto hoc ã¬
plius. ꝓmĩtiãu̾it utramq sũ¬
m̃am deb̾i. maxime cum ĩ co¬
dicillis. filie calimaci nichil le¬
gatum fiuiss. ¶ Popomus hẽ¬
mi. filium hermuppũ ex dodrã¬
te. filiam titianã exquadrãte
pr̃des instituemt. ⁊ p̃dia certa
singlis p̃legauerat. p̃t̾e̾a sisine
lbis herimppus moreret᷑. aliã
p̾onem filie dari uisẜat. post
testm̃ factis codicillis. certa p̃¬
dia filie dederat. eamꝙ his ꝯ¬
tentam eẽ uoluit ꝓ omĩ hr̃di

Expanded text:
. Paula Callinico ex parte herede instituto filiae eiusdem Iuuentianae, cum in familia nupsisset, decem testamento legauit: deinde post tempus codicillis factis centum eidem Callinico reliquerat non adiecto 'hoc amplius'. pronuntiauit utramque summam deberi, maxime cum in codicillis filiae Callinici nihil legatum fuisset. Pompeius Hermippus filium Hermippum ex dodrante, filiam Titianam ex quadrante heredes instituerat et praedia certa singulis praelegauerat: praeterea, si sine liberis Hermippus moreretur, aliam possessionem filiae dari iusserat: post testamentum factis codicillis filiae certa praedia dederat eamque his contentam esse uoluit pro omni heredi
Abbreviated transcription (Latin):
pomi ꝯͣ uoluntatẽ defũcti fac¬
tum quominus adhr̃cem ꝑ¬
tinerẽt. cm hoc anudum p̃cep¬
tum ẽ. ¶Seprome mulieri
mee reddi iubeo abhrdibus
meis .c. aureos quos mutuo
acceꝑam. Quesitum ẽ. si eam
pecunã in debitam sẽpronia
pet̾ens iuct᷑a sit. an fideiꝯmis¬
sum peti possit. R. ẜm ea que¬
ꝓponerẽtur. posse excã fidei cõ¬
missi peti: ꝙ apparuiss ñ furs¬
se exalia cã debitum. ¶Qui¬
dam p̃dia legauit lib̃tis. adiec¬
tis his u̾bis. uti ame possessa
sunt.⁊ q̃cumꝙ ibi erũt cum
moriar. Quesitum ẽ. an man¬
cipia que mnhis p̃dus morata
ĩ diem mortis patris famit:
fuerũt. oꝑis rustici cĩ. uł alteriꝰ
offitu. cetereq res que ibi fue¬
runt. ad legatarios ꝑtineat.
R.ꝑtine᷑ ¶ Quesitum ẽ. an qd̾
hr̃des frĩb rogati ẽẽnt resti:¬
gio fabrorum. fundum cum si¬
luis que ei cedere solent. un op¬
timus maximusq ẽẽ legauit.
Quero. an ea qͦ que ĩ die mõ¬
que in cella defixa sũt. Itẽ gra

Expanded text:
ontra voluntatem defuncti factum, quo minus ad heredem pertinerent, cum hoc nudum praeceptum est. " Semproniae mulieri meae reddi iubeo ab heredibus meis centum aureos, quos mutuos acceperam". quaesitum est, si hanc pecuniam ut debitam Sempronia petens victa sit, an fideicommissum peti possit. reproponerentur posse ex causa fideicommissi peti, quod apparuisset non fuisse ex alia causa debitum. Quidam praedia legauit libertis adiectis his uerbis: 'uti a me possessa sunt et quaecumque ibi erunt, cum moriar': quaesitum est, an mancipia, quae in his praediis morata in diem mortis patris familias fuerunt operis rustici causa uel alterius officii, ceteraeque res, quae ibi fuerunt, ad legatarrtinere.Quaesitum est, an, quod heredes fratribus rogati essent restigio fabrorum fundum cum siluis, quae ei cedere solent, uti optimus maximusque esset, legauit. quaero, an ea quoque, quae in diem morquae in cella defixa sunt, item gra