comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
irtutem nobis perfecte dilationis
praesens scĩ euangelii lectio commen¬
dat̃ Iperfecta etenimꝰ dilectioest̃
quadm̃ ex toto corde tota animao
totauirtute : Proximum autentã¬
quamnos i psosdiligere iubemur : Et
neutraharum dilectio : sine altera
ualetesse perfecta : Quia nec dsuere
sine proximo: nec sinedõuere potest
proximus amari. Unde dñs totiens
interrogatopetro ansediliger&. Et
illorespondente quod eum ipso testedi¬
ligeret : Adiungeb at persingula Ita
amoris Sierga fr̃sstudueriscuran
solliciti exercerelaboris : Namqulcũ¬
q fratriopuspietatis quodilalet im¬
pendere neglegit : minusiusto secondi¬
torem diliger eostendit Cuius man¬
datum in sustentanda proximi necessi¬
tate contempnit :quae profeoro ca¬
ritas qm̃ sine diuinaegratiae in sfrati¬
one minimepossit haberi tacite. quo¬
dammodo dñsinsinuat qui petrum
deilla in cerrogans srmonem eum iohan¬
nis quodnumquam alias cognominat
Symoninquit io hannis diligis meplus
his: ubi quamcussimpliciter mentio

Expanded text:
irtutem nobis perfectae dilectionis praesens sancti Evangelii lectio commendat. Perfecta etenim dilectio est, qua Deum ex toto corde, tota anima, tota virtute, proximum autem tanquam nosmetipsos diligere jubemur. Et neutra harum dilectio sine altera valet esse perfecta, quia nec Deus vere sine proximo, nec sine Deo vere potest proximus amari. Unde Dominus toties interrogato Petro, an se diligeret, et illo respondente, quod eum ipso teste diligeret, adjungebat per singula, itaamoris, si erga fratres studueris curam solliciti exercere laboris. Nam quicunque fratri opus pietatis quod valet impendere negligit, minus justo se Conditorem diligere ostendit, cujus mandatum in sustentanda proximi necessitate contemnit. Quae profecto charitas, quoniam sine divinae gratia inspirationis minime possit haberi, tacite quodammodo Dominus insinuat, qui Petrum de illa interrogans, Simonem eum Joannis, quod nusquam alias, cognominat. Simon, inquit, Joannis, diligis me plus his? Ubi quamvis simp
Abbreviated transcription (Latin):
prophetam : Plusuersẽ quam prophe¬
ta : qm̃ ceteri omnesuenturi adhuexp̃i
fuere precones : hic autem probatissimus
uenit dñi praesentis ad sertor : plusquã
propheta est : cuius manibus quod nulli
est praestitum prophetarum in bapti¬
⁊ andum sedifilius inclinauit : plus quã
prophetaest : cuius tanta est praeroga¬
tiua meritorum. ut uno eodemque mo¬
mento caeli terrȩq arbitrum summer¬
sum aquis tingueret iniordane Sp̃m
quo que sc̃m uenientem cerneret inco-¬
lumba: et ad testantis uocempatris
audiret ecȩlo: Hicestille que minspi¬
rantedõ prescius adnuntiat asaias
dicens: Voxclamantis indeserto : pa¬
rateuiam dñi : Quam congrue fr̃s
gabrihelem praenuntiatur natiuitas
nomenetmeritum : Hicest quiiudicio
caelestis sententiae cunctis mortedibus
antefertur : Dicente dño NNon surrex̃
internatosmulierum maioriohanne
baptista : Quampulchredictum est :¬
internatosmulierum maioriohanne

Expanded text:
prophetam . Plus revera est quam propheprophetam . Plus revera est quam propheta, cum caeteri omnes venturi adhuc Christi fuere praecones; hic autem probatissimus venit Domini praesentis assertor. Plusquam propheta est, cujus manibus, quod nulli est praestitum prophetam, baptizandum se Dei Filius inclinavit. Plusquam propheta est, cujus tanta praerogativa meritorum, et uno eodemque momento coeli terraeque arbitrum submersum aquis tingeret in Jordane, Spiritum quoque sanctum venientem cerneret in columba, et attestantis vocem Patris audiret e coelo . Hic est ille, quem inspirante Deo praescius annuntiat Isaias, dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini . Quam congrue, fratGabrielem praenuntiatur nativitas, et nomen, et meritum. Hic est etiam, qui judicio coelestis sententiae cunctis mortalibus antefertur, dicente Domino: Non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista ; quam pulchre dictum est inter natos mulierum non e
Abbreviated transcription (Latin):
perfide generationis prophetico uigore
corriperet: et auctoritate feruentis
in se sp̃sscĩregem intrepidus increpanet
errantem: Maluitq uirbeatissimus
sub denuntiatione iustitiae furentis
succumbere gladio : qua mreticer eue¬
ritatem qua manifestere uenerat¬
genuinanatiuitas consecrauit: qui
Nidcirco in hoc saeculum superna dispen¬
satione directus est: ut non solum ipsȩ
propheccli sublimar&urgloria sed
ut ecomnium pereum prophetarum
praeconia firmarentur : Nec inmerito
illum precipuo nunchonore uenera¬
mur: quispeciali quadamgratia obho
Hicenim solus est prophetarum qui
priis uidereo culis meruit ẽt adnuntiare
praesentem : Namsicut sacratissimum
euangelium refert: ueniented nõ ad
baptismum eius. huius modi prorũpit
inuocem : Ecceagnusdi : eccequitollit
peccatum mundi: PropterhocnimiI¬
rum saluator ip̃se deillo dicebat ad
turbas: Quid existi sindesertum uidere :
prophetam dicouobis ẽtplusquam

Expanded text:
perfidae generationis prophetico vigore perfidae generationis prophetico vigore corriperet, et auctoritate ferventis in se Spiritus sancti regem intrepidus increparet errantem: maluitque vir beatissimus sub denuntiatione justitiae furentis succumbere gladio quam reticere veritatem, qui manifestare veneratgenuina nativitas consecravit, qui idcirco in hoc saeculum superna dispensatione directus est, ut non solum ipse prophetali sublimaretur gloria, sed ut et omnium etiam per eum prophetarum praeconia firmarentur. Nec immerito illum praecipuo honore nunc veneramur, qui speciali quadam gratia ob hoc Hic enim solus est prophetarum qui priis oculis videre meruit et annuntiare praesentem; nam sicut sacratissimum Evangelium refert, veniente Domino ad baptismum ejus, hujusmodi prorupit in vocem: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Propter hoc nimirum Salvator ipse de illo dicebat ad turbas: Quid existis in desertum videre? Prophetam? dico vobis, et plus quam
Abbreviated transcription (Latin):
Quidillud quanto est stupore mirandũ
quod zacharias ipsedum precursorem salu¬
taris uerbu concipiendum senili aluo
paulo tardius credito silertiorepente
t aciturnitatis obmugateene pristinum
loquendi recepisset uscm. nisi nomen pueri
quouocandus ess& clausioris eius uincula
relaxasset eAtq: ita factum est : ut ossacer¬
dotede quod trepidatio conligauerat
dubitantis meritumꝰ filiinascentis absol¬
uereti etreparata patris lingua infan¬
tis gloriam testaretur : Quid autem
de continenti a eeius uirtute. quid de
amore iustitiae loquar .: cui sicutlegit᷑
inimitabilis uictus: et luceipsa carior
ueritasfuit. Conuersatus enimin deser¬
to uestitum habens depilis cameli. et no¬
nampelliciamcircalum bossuos Locustis
edebat et melsiluestre : ut in crepacus us
hominummala nullam penitus haber&
uel inueste uelinaẽpulis uoluptatem
Deniq tantaeiusmentem diuinaelegis
aemulatio possidebat: ut e ꝓaruitatem

Expanded text:
Quid illud, quantoque est stupore mirandum, Quid illud, quantoque est stupore mirandum, quod Zacharias ipse, dum praecursorem salutaris Verbi concipiendum senili alvo paulo tardius crederet, silentio repentinae taciturnitatis obmutuit, nec pristinum loquendi recepisset usum, nisi nomen pueri, quo vocandus esset, clausi oris ei vincula relaxasset? Atque ita factum est ut os sacerdotale, quod trepidatio colligaverat dubitantis, meritum filii nascentis absolveret, et reparata patris lingua infantis gloriam testaretur. Quid autem de continentiae ejus virtute, quid de amore justitiae loquar, cui, sicut legitur, inimitabilis victus, et luce ipsa carior veritas fuit? Conversatus enim in deserto vestimentum habens de pilis cameli, et zonam pelliceam circa lumbos suos, locustas edebat et mel silvestre : ut increpaturus hominum mala nullam penitus haberet vel in veste, vel in epulis voluptatem. Denique tanta ejus mentem divinae legis aemulatio possidebat, ut et pravitatem
Abbreviated transcription (Latin):
uit et solusostendit: Quam mirabileuni
uersis est eius preconium : decuius ore
primo absolutionem suammundus audiuit
II. Hicestdm̃i de quo prophetica aduntia¬
tione predicatum est : Voxclamantis in
deserto : para teuiam dñi : reccas facite se¬
mitas dĩnr̃i : Clamaturus enimerat : siccit
ecclamauit: et uociferante salutis precone
obturatas diuaures mortalium predica¬
tio caelestis aperiret : Quisergo huius modi
prophetam non tota ad miratione suscipi¬
at quem tantum recognoscit obtinuisse
dedõ ut ante cius merita laudarentur
quamnatiuitasformaretur. Hicigitur
⁊achariae iustissimos acerdoti. cummulta
esset aetate prouectus. et sterilitate senis¬
simȩ coniugis successionem uotiui germinis
desperasset: omni potentis dĩ curaperange¬
lum promittitur nasciturus: Et benese¬
nissimis parentibus nouus filius datur᷑. qui
senescenti labentiq: mundo unigenitum
dĩ adspemfuturae iuuentutis ostenderet

Expanded text:
vit, et solus ostendit! Quam mirabile est vit, et solus ostendit! Quam mirabile est universis ejus praeconium, de cujus ore primum absolutionem suam mundus audivit! Hic est, carissimi, de quo prophetica annuntiatione praedictum est: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini; rectas facite semitas Dei nostri . Clamaturus erat enim, sicut et clamavit, ut vociferante salutis praecone, obturatas diu aures mortalium praedicatio coelestis aperiret. Quis ergo hujusmodi prophetam non tota admiratione suscipiat, quem tantum recognoscit obtinuisse de Deo, ut ante ejus merita laudarentur quam nativitas formaretur? Hic ergo Zachariae justissimo 212 sacerdoti, cum multa esset aetate provectus, et sterilitate senissimae conjugis successionem votivi germinis desperasset, omnipotentis Dei cura per angelum promittitur nasciturus. Et bene senissimis parentibus novus filius datur, qui senescenti labentique mundo Unigenitum Dei ad spem futurae juventutis ostenderet.
Abbreviated transcription (Latin):
prauisq: desideriis inherentes uiam dnõ
nr̃o secundum prophetica monita non
preparamus Propter quodreuer̃entes
adbeatissimi preceptaiohannis. pare¬
mus dñouiam. rectas faciamus semitasdĩ
boneuoluntatis. ouiculassuas multisiam
periculis fessas. benignissimuspastor
inquirat. Vt sicut debaptis taedominici
hodienatiuitate gaudemus. It ad edinr̃i
re conciliatione laetemur. Cuiesthonor
unctorum quidem propheta
nes baptista cuius genuini hodienata¬
lis honoratur: intantum omnium illorũ¬
est gloriam ut dñmihm̃ saluatonem nr̃m
non solum esseuenturum. ised aduentas¬
seiam et cohabitarehominibus uerita¬
te praesentis testimonu reuelaret:
Quem cuminter promiscuas turbas ad
baptismum suum properareuidisset:
uelut digito demonstrans ait : Ecceagnus
dĩ : eccequitollit peccatum mundi: Quã
innocens est huiusuita. uel qua possumus
deuotioneeius meritac conpensare: qui
agnicaelestis aduentum et primus agno¬

Expanded text:
pravisque desideriis inhaerentes, viam Domino pravisque desideriis inhaerentes, viam Domino nostro secundum prophetica monita non praeparamus. Propter quod revertentes ad beatissimi praecepta Joannis, paremus Domino viam, rectas faciamus semitas Dei bonae voluntatis, oviculas suas, multis jam periculis fessas, benignissimus pastor inquirat: ut, sicut de Baptistae dominici hodie nativitate gaudemus, ita de Dei nostri reconciliatione laetemur: cui honor unctorum quidem prophetarnes Baptista, cujus hodie genuinus natalis honoratur, in tantum omnium illoest gloriam, ut Dominum Jesum Salvatorem nostrum, non solum esse venturum, sed adventasse jam et cohabitare hominibus veritate praesentis testimonii revelaret, quem inter promiscuas turbas ad baptismum suum properare vidisset, velut digito demonstrans ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Quam innocens est hujus vita, vel possumus devotione ejus merita compensare, qui Agni coelestis adventum et primus agno
Abbreviated transcription (Latin):
uana atq omnium superfaitionum figmen¬
ta conculcans. unum dĩuiui cultum et
fidem ueritatisinquirit. Quicumq: uero
uoluptuosis seculihuius languet in lecebris
cupiditatibus a uaritiae feruenti s insanit
infraternaodia feralisinuidiae facibus
in ardescit atquead contumeliam di omni¬
potentis peran fractas daemonum semitas
erraticus uictor incedit. Non parat
dñouiam sed inimi comisersuo exiciabi¬
lem insemet ipsumpate facit ingressu. Hi
mores etuita huius modiam placitinera
edargissimasuias barbaris nationibus
in exitium communis salutis a periunt.
Himoresplebemdi inimicis gentibus iugo
miserecaptiuitatis addicunt. Himores
armatos dissipant populos. etmunitas
diruunt ciuitates. Et quid plura km̃i
quicquid potentiat. quic quiduirium
uidemusin hostibus corruptioniuitae
nrãe nr̃aq: infidelitate nutritur. Et
indeest quod nihil fusa ad dm̃ supplicatio¬
ne proficimus. quia incessabiliter impus

Expanded text:
vana, atque omnium superstitionum figmonvana, atque omnium superstitionum figmonta conculcans, unum Dei vivi cultum, et fidem veritatis inquirit. Quicunque vero voluptuosis saeculi hujus languet illecebris, cupiditatibus avaritiae ferventis insanit, in fraterna odia feralis invidiae faucibus inardescit atque ad contumeliam Dei omnipotentis, super anfractas daemonum semitas erraticus viator 210 incedit: non parat Domino viam, sed inimico miser suo exitiabilem in semetipsum patefacit ingressum. Hi mores, et vita hujusmodi ampla itinera, et largissimas vias barbaris nationibus in exsilium communis salutis aperiunt. Hi mores plebem Dei inimicis gentibus jugo miserae captivitatis addicunt. Hi mores armatos dissipant populos, et munitas diruunt civitates. Ecquid plura, carissimi? Quidquid potentiae, quidquid virium videmus in hostibus, corruptione vitae nostrae, nostraque infidelitate nutritur; et inde est, quod nihil fusa ad Deum supplicatione poscimus; quia incessabiliter impiis,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i. Vere dignus beatusi ohannes cuius
propheticaesset natiuitas. qui etillis de
parentibus quorumesset desperata poste¬
ritas dĩ munera nasceretur. Namtanta
Auctoritate. tanto qued ocendipondere
inuocẽ scãe predicationis erupit. Vt&
instantem ch̃i nuntiaret aduentum et in
semitas rectas malcuiuentium dirigeret
prauitatem. Quid estenim parared̃ouiã
nisi aduentanti decelo iudicipurgato
auitus pectore simplicis cordis habita¬
culum preparare. Quidestrectas faci¬
te semita sdĩ nisiut tales actuum tuorum
tibimuniasuias : quas ꝑambulcrepro¬
pitius ueniens ad tedñs delectetur. Illeuiã
dño suo parat. qui luxoriantis carnis
respuens uoluntates. Totomentis suae
spũ suspensus ad dm̃uigore secastitatis ac¬
cingit Optimam parat dñoiuam. quico¬
gitationessuas auaritiae fluctibus aestu¬
antes. serene conscientiae tranquilli tate
compescit. Viamdño parat . quiidolorum

Expanded text:
nostri. Vere dignus beatus Joannes, cujus nostri. Vere dignus beatus Joannes, cujus prophetica esset nativitas, qui et illis de parentibus, quorum esset desperata posteritas, Dei munere nasceretur. Nam tanta auctoritate, tantoque docendi pondere vocem sanctae praedicationis 209 erupit, et instantem Domini nuntiaret adventum, et in semitas rectas male viventium dirigeret pravitatem. Quid est enim, parate viam Domino, nisi adventanti de coelo judici, purgato a vitiis pectore, simplicis cordis habitaculum praeparare? Quid est, rectas facite semitas Dei, nisi ut tales actuum tuorum tibi munias vias; quas perambulare propitius veniens ad te Dominus delectetur? Ille viam Domino suo parat, qui luxuriantis carnis respuens voluptates, toto mentis suae spiritu suspensus ad Deum, vigore se castitatis accingit. Optimam parat Domino viam, qui cogitationes suas avaritiae fluctibus aestuantes, serenae conscientiae tranquillitate compescit. Viam Domino parat, qui idolorum
Abbreviated transcription (Latin):
Vox in quit clamantis. quam bene uox
dicitur quiuenientem decaelestibus in
carne hominis unigenitumdĩ plenolae¬
tus orelamabat. Recteuox dicitur.
cuius intonante preconio sacramentum
redemptionis humanȩ surda dudum coe¬
pit audire mortalitas. Vt enim ueneranđ
baptista mutopatri a peruit linguam. ita
aures hominum salutaris gratiae in no¬
uauit aditu. Clamabat autem in deser¬
to. ubi predicationemeius nec in solens
turba ꝑstreperet. nec infidelis rideret
auditor: sed hitantum audire possint
qui predicantem uerbum salutis curatan¬
tum diuinicultus expeterent. et aduer¬
terent eum uera aduntiaredexp̃o. qui
perad sertionem iustitiae ut inlicitas hero¬
disnuptias increparet. Nec regem timuis¬
set offendere . necsqualorem carceris de¬
clinasset: nec trranni cogladio refugis¬
set occidi Audiamus adhucparuulum
fr̃s quid ad profectum omnũ nr̃m sal¬
uatoris nuntius predicabat. Parate
inquit uiamhño rectas facite semita słi

Expanded text:
. Vox, inquit, clamantis; quam bene vox . Vox, inquit, clamantis; quam bene vox dicitur, qui venientem de coelestibus in carne hominis Unigenitum Dei pleno laetus ore clamabat. Recte vox dicitur, cujus intonante praeconio sacramentum redemptionis humanae, surda dudum coepit audire mortalitas. Ut enim venerandus Baptista muto patri aperuit linguam, ita aures hominum salutaris gratiae innovavit auditum. Clamat autem in deserto, ubi praedicationem ejus nec insolens turba perstreperet, infidelis rideret auditor, sed hi tantum audire possunt, qui praedicantem verbum salutis, cura tantum divini cultus expeterent, et adverterent eum vera enuntiare de Christo, qui per assertionem justitiae, ut illicitas Herodis nuptias increparet, nec regem timuisset offendere, nec squalorem carceris declinasset, nec tyrannico gladio refugisset occidi. Audiamus adhuc paululum, fratres, quid ad profectum omnium nostrum Salvatoris nuntius praedicabat: Parate, inquit, viam Domino, rectas facite semitas Dei
Abbreviated transcription (Latin):
pleta natus noui hominis preco.
paterne linguae uincula relaxar&
Osenim quod angelus clauserat. pro¬
missus ab angelo filius reserauit
N am cum denuncupationeparuuli
cognatorum uicinorumq: hesitar&
anbitrium proprietatem uerinomi¬
nis eius quam angelo dictante didi
tate sermonis patermutus a peruit
ut cuius natiuitatem preceptione
caelestitaccitus expeceabat. natiuo¬
cabulum loqueretur. et agnoscer&
anxicis senex pereum sesibi redditũ
quem dese non crediderat nasciturũ
nec dubitaret ultra caelitus illum
uel promissuni fuisse uelnatum. cuus
nem. Quid hac fr̃sreligione glori¬
osius. quidhac in signiusfide inqua
mutus loquitur. et in secrecomat̃¬
norum uiscerum paruuli totius mun¬
digaudia futura praeludunt. Necem̃
poterat ueteri sublege ordinem sium mor¬
saluti omnum mrsterium parabatur
Hicergo estio hannes dequo prophecauit
ssaias dicens : Voxclamantis indeserto pa¬
rateuiam̃ dño. rectas facite semit as dinr̃i

Expanded text:
pleta, natus novi hominis praeco pleta, natus novi hominis praeco paternae linguae vincula relaxaret. Os enim quod angelus clauserat, promissus ab angelo filius reseravit. Nam cum de nuncupatione parvuli cognatorum, vicinorumque haesitaret arbitrium, proprietatem veri nominis ejus, quam angelo dictante didicultate sermonis, pater mutus aperuit; ut ejus nativitatem praeceptione coelesti tacitus exspectabat, nati vocabulum loqueretur, et agnosceret anxius senex, per eum se sibi redditum, quem de se non crediderat nasciturum. Nec dubitaret ultra coelitus illum vel promissum fuisse, vel natum, cujus nem. Quid hac, fratres, religione gloriosius? Quid hac insignius fide? in qua mutus loquitur, et in secreto maternorum viscerum parvuli totius mundi gaudia futura praeludunt; nec enim poterat veteri sub lege ordinem suum morsaluti omnium mysterium parabatur. Hic ergo est Joannes, de quo prophetavit Isaias dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri
Abbreviated transcription (Latin):
fans inuteromeo. Quid hoc est mira¬
culi fr̃s. quae tantorum nouitas gau¬
diorum ut haberese inutero elisa¬
beth testar&ur infantem. qui necdũ
sem &ipsumsentiens. dominicumiam
sentiret aduentum. Verehi comniũ
beatissimus paruulorum qui intraꝰ
uiscera ad huc materna conełtisus
adesse saluatoremmundi quia nec
dum sermone poterat proph&ico
gaudio reuelcuit N ullu s ignorat
Rm̃i omnem paruulum materno
utero prodeuntem in teripsalucis
exordia mestis concrepare uagiti¬
bus solus baptista dñi ultralegẽ
nascentium natiuitatem suam laet¬
tiae exultatione praeuenit: Et quã
decuit fr̃s ut dematre sterclinasce¬
r&ur. qui fecunditatem uirginis
reuel cbat. quatenus mirabilem par¬
tum mirabiliternatus ostender&.
Ilud etiam quam stupendum. quã¬
que magnificum. quod ⁊acharias
sacerdos paterfuturus prophetȩ
quia hocipsum quod gerebatur. ange¬
loloquendi non credidit. usus loquen¬
tis amisit : done promissione com¬

Expanded text:
fans in utero meo . Quid hoc est mirafans in utero meo . Quid hoc est miraculi, fratres; quae tantorum novitas gaudiorum, ut habere se in utero Elisabeth testaretur infantem, qui nec dum semetipsum sentiens, dominicum jam sentiret adventum? Vere hic omnium beatissimus parvulorum, qui intra viscera adhuc materna conclusus, adesse Salvatorem mundi, quia nec tum sermone poterat, prophetico gaudio revelavit. Nullus ignorat, carissimi, omnem parvulum, materno ab utero prodeuntem, intra ipsa lucis exordia moestis concrepare vagitibus; solus Baptista Domini ultra legem nascentium nativitatem suam laetitiae exsultatione praevenit. Et quam decuit, fratres, ut de matre sterili nasceretur, qui fecunditatem virginis revelabat; quatenus mirabilem partum mirabiliter natus ostenderet. Illud etiam quam stupendum, quamque magnificum, quod Zacharias sacerdos, pater futurus prophetae; quia hoc ipsum, quod gerebatur, angelo loquenti non credidit, usum loquentis amisit, donec, promissione com
Abbreviated transcription (Latin):
Igni alios concrematos conplures
bestiarum delaceratos dentibus. In¬
numerosetiam uariis tormentorum
cruciatibus affectos. sp̃ta suicorpo¬
ris mortexpĩanȩ fidei testimonium
reddidisse. Beatus uero baptistaio¬
hannes cuius nunc festiuitate laetamur
caelestia mundo gaudia. stereli ab ute¬
ro hodienatus inuexit. Et illiquidem
indubitata iamgłoria regnantem con¬
fessi sunt di filium. Hic autemet nasci¬
turum dñm prophetalis p̃sinlumina¬
tione p̃uidit et natum priuilegio
gratiae singulcris osteadit. Incantũ
autem specialis in eo praefulsit elec¬
tio. ut antemerer&ur adnuntiare
dnm̃ quamnascendiinitium uellin¬
guamquae nuntiari possit acciper&.
Senique elisabeth. illccuetus mulier
et nouamater: quae ante partum su¬
um defuturifilula etabatur officio.
uenientiadse beatemariae. in ipso
salutactionis occursuait Ecceex quo
facta estuox salutationis tuae in au¬
ribusmeis. exultauit ingaudio in¬

Expanded text:
igni alios concrematos, complures igni alios concrematos, complures bestiarum dilaceratos dentibus, innumeros et jam variis tormentorum cruciatibus affectos, spreta sui corporis morte Christianae fidei testimonium reddidisse. Beatus vero Baptista Joannes, cujus 207 nunc festivitate laetamur, coelestia mundo gaudia sterili ab utero hodie natus invexit. Et illi quidem indubitata jam gloria regnantem confessi sunt Dei Filium; hic autem et nasciturum Dominum prophetalis spiritus illustratione praevidit, et natum privilegio gratiae singularis ostendit. In tantum autem specialis in eo praefulsit electio, ut ante mereretur annuntiare Dominum quam nascendi initium vel linguam, quam enuntiare posset, acciperet. Denique Elisabeth illa vetus mulier, et nova mater, quae ante partum suum de futuri filii laetabatur officio, venienti ad se beatae Mariae in ipso salutationis occursu, ait: Ecce, ex quo facta vox salutationis tuae in auribus meis, exultavit in gaudio in
Abbreviated transcription (Latin):
caelestem in terris. exercereuitam con¬
tendimus. cum eorum exemplo nulla
quae facimus uel percipimus bona nr̃is
meritis ascribimus sed ad auctoris nr̃i
peromnia gratiamrespicimus. De
quo illorum quoque testimonus edo¬
cemur. quia ipseestds̃ ipsefecitnos &
non ipsinos N on solum scilicetut homi¬
nes simus. uerum etiam ut scĩ etbeati
hominessimus. Cuius donagratiae
sipuro semper et in fatigabilicorde
sectamur. Ipse iuxta eorundem pa¬
trum promissa. propitius fit omnibus
iniquitatibus nr̃is. Ipse faciat inbonis
desiderium nr̃m. ipse nonino perib:
iustitiae quae ex nobis haberepotu¬
imus. sed inmiseratione et miseri¬
cordia quamipsedon auit nos inuitã
coronat aeternam. Quiuiuit etreg¬
natcum patre inunitate sp̃sscĩds̃.
ollemnitatem nobis diuerso
praesentis occasus et suscepta
ab eis proxp̃i nomine passi¬
one consecrauit. Multimoda
namq ueterum relatione didicimuis
non nullos martrrum prostratos gladio

Expanded text:
coelestem in terris exercere vitam concoelestem in terris exercere vitam contendimus, cum eorum exemplo nulla quae facimus vel percipimus bona nostris meritis ascribimus, sed ad auctoris nostri per omnia gratiam respicimus. De quo illorum quoque testimoniis edocemur, quia ipse est Deus, ipse fecit nos et non ipsi nos, non solum scilicet ut homines simus, verum etiam ut sancti et beati homines simus. Cujus dona gratiae si puro semper et infatigabili corde sectamur, ipse juxta eorumdem patrum promissa propitius sit omnibus iniquitatibus nostris, ipse satiet in bonis desiderium nostrum, ipse non in operibus justitiae quae ex nobis habere potuimus, sed in miseratione et misericordia quam ipse donavit, nos in vitam coronet aeternam qui vivit et regnat cum Patre in unitate Spiritus olemnitatem nobis diversori, vitae praesentis occasus, et suscepta ab eis pro Christi nomine passio consecravit. Multimoda namque veterum relatione didicimus nonnullos martyrum prostratos gladio,
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit deo peribus legis frus traglori¬
antes docuit credere in xpm eiusq se
gratiae totaintentione submittere
ac precedentium iustorum imitcrpru¬
dentiam. qui edegem perficere diligen¬
tissime studebant et nihi lominus ingra¬
tia dñiihũ. Non autem in operum suo¬
rum iustitiaes alutem speraredidicerant
Hincnamque unus exeis dicit. Iustus
autem exfideuiuit. Vnde etapte sub¬
iungitur. pararedño plebemperfec¬
tam. Haec et enim pulcherrima domi¬
nicȩplebis perfectio est. que metiohan¬
nes suo tempore predicando parabat
Et nunc dñsipse donando ꝑ orbem ladus
adimplet. Cumnos euangelicis et uerbis
instituti et imbuti mysteris eandem
fidem hac dilectionem haberedisci¬
mus quam legalibus preceptis edocti
patres habuisse probantur. Hoc per¬
fectissimum scaẽ eclesiae decus est
cumeadem quaeillos intrasse constat:
superne pacis gaudia suspiramus atq
ut haec etiamnos intraremerea mur

Expanded text:
invenit de operibus legis frustra gloriinvenit de operibus legis frustra gloriantes, docuit credere in Christum, ejusque se gratiae tota intentione submittere, ac praecedentium justorum imitari prudentiam, qui et legem perficere diligentissime studebant, et nihilominus in gratia Domini Jesu, non autem in operum suorum justitia, salutem sperare didicerant. Hinc namque unus ex eis dicit, Justus autem ex fide vivit; unde et aperte subjungitur: Parare Domino plebem perfectam. Haec etenim pulcherrima Dominicae plebis perfectio est, quam et Joannes suo tempore praedicando parabat, et nunc Dominus ipse donando per orbem latius adimplet, cum nos evangelicis et verbis instituti et imbuti mysteriis eamdem fidem ac dilectionem habere discimus, quam legalibus praeceptis edocti patres habuisse probantur. Hoc perfectissimum sanctae Ecclesiae decus est, cum ad eadem quae illos intrasse constat supernae pacis gaudia suspiramus, atque ut haec etiam nos intrare mereamur,
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute heliaed nm praecessit. Nansicia
deiohanne angelussubiungit. Vt con¬
uertat corda patrum infilios. et incre¬
dibiles ad prudentiamiustorum. Ita
et dñsperprophetam. non disparem de
heliae predicatione sententiam pro¬
tulitdicens. Ecceego mittamuobis
heliamprophecam antequamueni&
diesdñi magnus ethorribilis. ut conuer
idem utriusq opus est. fidem scilicet
at que intellectum quem habuere pa¬
tresfiliorum mentibus predicando in¬
fundere. Nampatres etiusti appellap¬
tur ueteres sc̃ĩ. Dequibus saluatorait
discipulis. Multi prophetȩ etiusti
cupierunt uidere qua euo suidetis. &
non uiderunt. F iluuero et incredibi¬
les illius a eui Nomines quouel helias
predicaturus est ueliohannes predica¬
bat uocantur. Conuertitautemiohan¬
nes cordapatruminfilios. quia sapien¬
tiam quam habuerunt patres xpm̃cre¬
dentes acdesiderantes in carneueniffe
Conuertitin credibiles. ad prudentiã
iustorum. quia eos quossine fidex p̃i

Expanded text:
virtute Eliae Dominum praecessit. Nam sicut virtute Eliae Dominum praecessit. Nam sicut de Joanne angelus subjungit. Ut convertat corda patrum in filios, et incredibiles ad prudentiam justorum. Ita et Dominus per prophetam non disparem de Eliae praedicatione sententiam protulit, dicens: Ecce ego mittam vobis Eliam prophetam, antequam veniat dies Domini magnus et horribilis, ut convertidem utriusque opus est, fidem scilicet atque intellectum, quem habuere patres, filiorum mentibus praedicando infundere. Nam patres et justi appellantur veteres sancti, de quibus Salvator ait discipulis: Multi prophetae et justi cupierunt videre quae vos videtis, et non viderunt. Filii vero et incredibiles illius aevi homines, quo vel Elias praedicaturus est, vel Joannes praedicabat, vocantur. Convertit autem Joannes corda patrum in filios, quia sapientiam quam habuerunt patres Christum credentes ac desiderantes in carne venireConvertit incredibiles ad prudentiam justorum, quia eos quos sine fide Christi
Abbreviated transcription (Latin):
nec dum poterat. iam gratulando
preber&. quando sicut sequentia
scĩ euangelii testatur. Intrante be¬
atadi genetrice et salut ante elis abeth
exultauit ingaudio infans inutero
eius. Sed et ineo quod illum multos
filiorumisrł ad dnm dm̃ ipsorum con¬
uersum asseuerat : Manifeste angelus
quam magnus coram dño ess& facturus
indicat. que moptimo genereconuer¬
sandiuitam paraturum eẽ declarat.
Qua eeniminter homines sublimior. et dõ
gratior esse conuersatio potest. quam eos
studiis animum subiungant. Insuper
etiam alios cotidiano exercitio ad aue¬
torissuigratiam student conuertere
et crebraanimarum fidelium ad quisiti¬
onegaudium. semperpatria e caelestis
secundum eius aduentum praeueni &
Ita iohannes non minore sp̃s potentia p̃¬
ditus praeuenit primum. Sicutille
precursor factus est iudicis. Itaiste
precursorfactus est redemptoris
N ec solum aduentus ordine. sed doceri¬
nequoq similitudine iohanne s inspũ et

Expanded text:
nondum poterat, jam gratulando nondum poterat, jam gratulando praeberet, quando sicut sequentia sancti Evangelii testantur, intrante beata Dei genitrice, et salutante Elizabeth, exsultavit in gaudio infans in utero ejus. Sed et in eo quod illum multos filiorum Israel ad Dominum Deum ipsorum conversurum asseverat, manifeste angelus quam magnus coram Domino esset futurus indicat, quem optimo genere conversandi vitam peracturum esse declarat. Quae enim inter homines sublimior, et Deo gratior esse conversatio potest, quam eorum studiis animum subjugant, insuper etiam alios quotidiano exercitio ad auctoris sui gratiam student convertere, et crebra animarum fidelium acquisitione gaudium semper patriae coelestis secundum ejus adventum praeveniet, ita Joannes non minore spiritus potentia praeditus praevenit primum. Sicut ille praecursor futurus est judicis, ita iste praecursor factus est Redemptoris. Nec solum adventus ordine, sed doctrinae quoque similitudine Joannes in spiritu et
Abbreviated transcription (Latin):
potest. continentiam habiturum asse¬
ruit. patenter indicauit. quia ab
omnibus uitis et mundi in lecebrisquȩ
rus esset inmunis. In eo autem quod illũ
adhuc ex utero matris spũ scõreplendũ
esse memorauit profecto quianatus
inmundum. cunctis uirtutum fructibus
esset clacrificandus ostendit. Quid
autem uiuenti et conuersantinter ho¬
mines poterat deesse uirtutis. qui etsi
ut homo in iniquitatibus conceptus est
contramorem tamen humane conditio¬
nis non indelictis eum preuaricatio¬
nis. sed ingratia remissionis matersua
apeccatis omnibus absoluit. Constat
quippe ueridicapatrum sententia
quia lege non stringitur sc̃ĩ sp̃sdonum
Et propterea qui cornelium hac do¬
mumeius ante perceptionem baptismi.
sua gratia consecrauit. Ipseutique
iohannem non solum ante circumcisi¬
onem. sed antenatiuitatem eiusdem
gratiae munereperfudit. It aut
officium suae praecursionis dño ad¬
huc inutero positus. quia lo quendo

Expanded text:
potest, continentiam habiturum assepotest, continentiam habiturum asseruit, patenter indicavit, quia ab omnibus vitiis et mundi illecebris, quae rus esset immunis; in eo autem quod illum adhuc ex utero matris Spiritu sancto replendum esse memoravit, profecto quia natus in mundum, cunctis virtutum fructibus esset clarificandus ostendit. Quid enim viventi et conversanti inter homines poterat deesse virtutis, qui etsi ut homo in iniquitatibus conceptus est, contra morem tamen humanae conditionis non in delictis eum praevaricationis, sed in gratia remissionis mater sua a peccatis omnibus absolvit. Constat quippe veridica Patrum sententia quia lege non stringitur Spiritus sancti donum. Et propterea qui Cornelium et domum ejus ante perceptionem baptismi sua gratia consecravit, ipse utique Joannem non solum ante circumcisionem, sed et ante nativitatem ejusdem gratiae munere perfudit, ita ut officium suae praecursionis Domino adhuc in utero positus, quia loquendo
Abbreviated transcription (Latin):
Quiergo etgratiaplenus extitit. et ce¬
teris dĩgratiam euangeliz auit. recte
preconium gratiae ipso etiam suo nomi¬
ne signauit. Meritoque in eius natiui¬
tate multi exultandum predicitur
per quemsuae regenerationis mundo
auctor ostenditur Eritenimm agnꝰ
coram dño. Notandum quodidem lau¬
dis praeconium iohanniab angelo q̃đ
ab euangelista parentibus ferturilli¬
us et illienim iusti antedm̃. & hic corã
dño magnus ẽẽ perhib&ur. Quammag¬
nus autem coram dño fuerit.: ipse qui
solus uirtutem magnitudinis eius et
donauit et nouit: dñs insinuat dicens:
Non surrexit internatos mulierum
maioriohanne baptista sed ei
angelus multi fariam eiuscoram dño
magnitudinem subsequenter exposu¬
it. Et uinuminquiens et sicer̃a non bi¬
bet et spũ scõreplebitur adhuc ex
uteromatrissuae. et multos filiorũ
isrł. conuertetad dnm̃ dm̃ipsorum
Si quidemin eo quodillum auino et
sicera. Idestabomni quod in aebriari

Expanded text:
Qui ergo et gratia plenus exstitit, et caeQui ergo et gratia plenus exstitit, et caeteris Dei gratiam evangelizavit, recte praeconium gratiae ipso etiam suo nomine signavit. Meritoque in ejus nativitate multis exsultandum praedicitur, per quem suae regenerationis mundo auctor ostenditur. Erit enim magnus coram Domino. Notandum quod idem laudis praeconium Joanni ab angelo quod ab evangelista parentibus fertur illius. Et illi enim justi ante Deum, et hic coram Domino magnus esse perhibetur. Quam magnus autem coram Domino fuerit, ipse qui solus virtutem magnitudinis ejus et donavit et novit, Dominus insinuat, dicens: Non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista . Sed et angelus multifariam ejus coram Domino magnitudinem subsequenter exposuit: Et vinum, inquiens, et siceram non bibet, et Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae, et multos filiorum Israel convertet ad Dominum Deum ipsorum. Siquidem in eo quod illum a vino et sicera, id est ab omni quod inebriare
Abbreviated transcription (Latin):
saluatione rogabat. que met maxi¬
mo peccatorum languo re uexatũ
et insuperaliene genȩ regis dominio
praessum nouerat. Vnde angelico
oraculo et scexauditum cognouit
adño et quo or dine salus quam quae¬
rebat. esset aduentura didicit. Qiua
uidelicet nascer&ur sibi filicis. qui pro¬
pheta et doctor eximius existens eun¬
dempopulum adũiamueritatis spemq
promerende salutis conuerter& . Et
Etmox sequer&ur ipse saluator quiei
uocabis inquit nom eneius iohannem.
eteritgaudium tibi ec exultatio. et
multiinnatiuitate eius gaudebunt.
Magnelaudis est. et uirtutis indiciũ
quotiensinscripturis hominibus adõ
nomenin ponitur uelmutatur. Bene
autem praecursorredemptoris. iohan¬
nes uocariiubetur. Iohannes quippe
gratia. siue in quo estgratia dicitur
quia et ipsespecialem praeceteris scĩs
eiusdem praecursionis gratiam accepit
et in auditameatenus mundo caelestis
ingressus. gratiam predicare aduenit

Expanded text:
salvatione rogabat, quem et maxisalvatione rogabat, quem et maximo peccatorum languore vexatum, et insuper alienigenae regis dominio pressum noverat. Unde angelico oraculo et se exauditum cognovit a Domino, et quo ordine salus quam quaerebat esset adventura didicit: quia videlicet nasceretur sibi filius qui propheta et doctor eximius existens, eumdem populum ad viam veritatis spemque promerendae salutis converteret, et mox sequeretur ipse Salvator, qui eivocabis, inquit, nomen ejus Joannes, et erit tibi gaudium et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Magnae laudis est et virtutis indicium, quoties in Scripturis hominibus a Deo nomen imponitur vel mutatur. Bene autem praecursor Redemptoris nostri Joannes vocari jubetur, Joannes quippe Domini gratia, sive In quo est gratia, dicitur, quia et ipse specialem prae caeteris sanctis ejusdem praecursionis gratiam accepit, et inauditam eatenus mundo coelestis ingressus gratiam praedicare advenit.
Abbreviated transcription (Latin):
tamenti et cultorum illius gratiam
designat. Stabatetiam ad dextris
eiusdem altaris. ut non terrena et
infima. sed gaudia caelestis. et sem¬
piternȩ beatitudinis. quae perdex¬
teram solent figurari. hominibusse
ꝓmitcere monstraret. Illis maxime
quipercor dissui munditiam ipsi al¬
tare aureum effici. qui prope ingres¬
sum regnicaelestis. sedula cogitati¬
one adsistere. Quia romata oratio¬
num perignem amoris dõ incendese
quidicere possint cum propheta
Dirigatur oratiomea sicut incensũ
in conspectuo. quod autem ait za¬
chariae qm̃ ex audita est de precati¬
otua. et ux or tua el ysabet pariet
tibi filium. Non est arbitrandum
quia pontifex qui propopulo oratu¬
rus intrauerat. mut atorepente ani¬
mo propriuatis negotiis coepertđ
rogare maxime proliberis a quo¬
rum generatione intantũ homos enex
ac decrepitus spem totam auerterat
ut neq angelo promittenti creder&
nas cisibi filium posse. sed hoccer¬
tissime sciendum quia propopuli

Expanded text:
tamenti et cultorum illius gratiam tamenti et cultorum illius gratiam designat. Stabat etiam a dextris ejusdem altaris, ut non terrena et infima, sed gaudia coelestis et sempiternae beatitudinis, quae per dextram solent figurari, hominibus se promittere monstraret: illis maxime qui per cordis sui munditiam ipsi altare aureum effici, qui prope ingressum regni coelestis sedula cogitatione assistere, qui aromata orationum per ignem amoris Deo incendere, qui dicere possunt cum Propheta: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Quod autem ait Zachariae: Quia exaudita est deprecatio tua, et uxor tua Elizabeth pariet tibi filium, non est arbitrandum quod pontifex, qui pro populo oraturus intraverat, mutato repente animo, pro privatis negotiis coeperit rogare, maxime pro liberis, a quorum generatione in tantum homo senex ac decrepitus spem totam averterat, ut neque angelo promittente crederet nasci sibi filium posse. Sed hoc certissime sciendum quia pro populi
Abbreviated transcription (Latin):
pliciter opus eius dm̃ gratiae. et to¬
tius mundiredemptio signabatur
Apparuit autem oranti ⁊ achariȩ
angelus st ans addextris altaris in¬
censi. Quinotandum quod non solum
uirtute sermonum quos protulit.
uerum etiam statu temporis et loci
situ in quo apparuit gratiae quã
euangeliz are uenerat testimonium
perhibet: Tempore quippeobla¬
tionis sacerdotiapparuit ut uerũ
se aeternumq pontificem. ueram
promundi salute. hostiamuenturã
predicare signaret. Stabatiuxta
alte creincensi. ut noui testamenti
preconem seuenisse doceret. Duo
namque altaria. erant in templo
quaeduo testamenta signant in ecde¬
sia : Primum altare holo causti
aere coopertum. et anteforestempb
ad offerendas uictimas et sacrificia
positum. quod carnales ueteri testa¬
menti cultores significa t. Dein¬
de altare incensi auro tectum. prop¬
terhostium sc̃ĩ scõrum ad adolenda
trmniamata eratstatutum. Quod in¬
teriorem perfectioremq nouites¬

Expanded text:
pliciter opus ejusdem gratiae et topliciter opus ejusdem gratiae et totius mundi redemptio significabatur. Apparuit autem oranti Zachariae angelus, stans e dextris altaris incensi. Quo notandum quod non solum virtute sermonum quos  Al., quos vox protulit, verum etiam statu temporis, et loci situ in quo apparuit, gratiae quam evangelizare venerat, testimonium perhibet. Tempore quippe oblationis sacerdotii apparuit, ut verum se aeternumque pontificem veram pro mundi salute hostiam venturam praedicare signaret. Stabat juxta altare incensi, ut Novi Testamenti praeconem se venisse doceret. Duo namque altaria erant in templo, quae duo Testamenta signant in Ecclesia. Primum altare holocausti aere coopertum, et ante fores templi ad offerendas victimas et sacrificia positum, quod carnales Veteris Testamenti cultores significat. Deinde altare incensi auro tectum, prope ostium Sancti sanctorum, ad adolenda thymiamata erat statutum, quod interiorem perfectioremque Novi Tes
Abbreviated transcription (Latin):
tio manifestat. Cum illo ueniente
ad baptismum suum loquitur dicens
Ecceagnusdĩ eccequitollitpeccata
mundi. Quaeuidelicet expiatio
semelinanno caelebraristatuta est
bit expectantibusse insalutem
Quodautempontifice ad rogandũ
ingrediente scũ arium neminem ho¬
minum intabernaculo esse licebat
donec exir&. Infirmitatem sca e ecle¬
siae designat. quae profideeius pati
necdum eratidonea. Quodinipsis
patefactum est a postolis quuincho¬
ata eadem passione illius omnesre¬
licto eo fugerunt. Egrediebatur
autem ex pleta expiatione pontifex
ut et aliis tabernaculum intrandi fa¬
cultas daretur. quia perfecte suae
ferendas dõ hostias non solum de uoti
operis et orationis. sed et proprii s an¬
guinis. eorum quoq: corda roborauit
Haec deobseruantia festiuitatis lega¬
lis latius ex posuimus ut agnosceret
carita sura quam congruenter in
ea nouagratiae preconia sumpse¬
rint exordium. In quatam multi¬

Expanded text:
tio manifestat, cum illo veniente tio manifestat, cum illo veniente ad baptismum suum loquitur, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Quae videlicet expiatio semel in anno celebrari statuta est,bit exspectantibus se in salutem . Quod autem pontifice ad rogandum ingrediente sanctuarium, nemini hominum in tabernaculo esse licebat donec exiret, infirmitatem sanctae Ecclesiae designat, quae pro fide ejus pati necdum erat idonea. Quod in ipsis patefactum est apostolis qui, inchoata eadem passione illius, omnes relicto eo fugerunt. Egrediebatur autem expleta expiatione pontifex, ut et aliis tabernaculum intrandi facultas daretur, quia perfecto suae ferendas Deo hostias non solum devotione  Al., devoti operis et orationis, sed et proprii sanguinis, eorum quoque corda roboravit. Haec de observantia festivitatis legalis latius exposuimus, ut agnosceret charitas vestra quam congruenter in ea nova gratiae praeconia sumpserint exordium, in qua tam multi
Abbreviated transcription (Latin):
saluatorem i dequoscriptum est : Finis
enim legis xp̃s adiustitiam omnicreden¬
ti : Namet septenario proptersabbatũ.
etdenarionumnero propterdecalogũ
legis adimpletio rectefiguratur
Dies haec propitiationis erat ecex¬
piationis. inquapopulus omnis ab ope¬
ribus uacare . et perorationes atq
abstinentia ad fligi et castigaripre¬
ceptus est : Quod beatiiohannis et
uitae et predicationi multũ congruit.
quia et ipse amundanis uacans operib:
caelestibus solumstudiis ac desideruis
animumdabat. Et conuenientes ad
seturbas. amalis operibus abstinere
acperpaenitentiam fidemq expiari
etxp̃o consecrari docebat. quiatem¬
pusiam diuine propitiationis instar&
inquacunctis piequaerentibus regni
caelestis pateret ingressus. Quod autẽ
hacdie pontifex scũ arium ettaberna¬
culum testimonĩ atq altare. sacerdo¬
tes quoque et uniuersum populum
expiare iussus est. Iohannes ipsequi
sit iste pontifex quae haec ex pia¬

Expanded text:
salvatorem, de quo scriptum est: Finis salvatorem, de quo scriptum est: Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Nam et septenario propter sabbatum, et denario numero propter decalogum, legis adimpletio recte figuratur. Dies haec propitiationis erat et expiationis, in qua populus omnis ab operibus vacare, et per orationes atque abstinentiam affligi et castigari praeceptus est. Quod beati Joannis et vitae et praedicationi multum congruit, qui et ipse a mundanis vacans operibus, coelestibus solum studiis ac desideriis animum dabat, et convenientes ad se turbas a malis operibus abstinere, ac per poenitentiam fidemque expiari, et Christo consecrari docebat: quia tempus jam divinae propitiationis instaret, in quo cunctis pie quaerentibus regni coelestis pateret ingressus. Quod autem hac die pontifex sanctuarium et tabernaculum testimonii, atque altare, sacerdotes quoque et universum populum expiare jussus est, Joannes ipse quis sit iste pontifex, quae haec expia
Abbreviated transcription (Latin):
oretis profilusisrł. et procunctis peo¬
catis eorum semel inanno: Et paulo
superius. cumritum eius demexpia¬
tionis doceret : ait interalia nullus
hominumsit in tabernaculo quando
pontifex ingreditur scũ arium utro:¬
get prose et prodomosua. et pro
uniuerso coetuisrł : donecegrediatur:
Longum est desingulis huius dieicae¬
rimonus scripturae testimonia ponet¬
re : Longius multũ singula sufficien¬
ter quo modo nuncinecclesia spiri-¬
tedit̃ agantur exponere : Vn de hoc
maxi me libet uraẽ fraternitatis auri¬
busintimare : quam conuenienter elec¬
tum sit tempus. in quo precursoris dñi
natiuita f: etuirtus futura nuntiaret᷑:
Septimus quippemensis et decima
huius dies. sacratissimohuicoraculo
dedicatur : quianimirumille nascitu¬
rus predicebatur. qui consummationem
obseruantiae legalis et euangelicae
gratiae predicetinitium n quiaortus
monstrebatur illius qui primus omniũ
et uenir eetiam ad esse ostenderet dñm

Expanded text:
oretis pro filiis Israel, et pro cunctis pecoretis pro filiis Israel, et pro cunctis peccatis eorum semel in anno. Et paulo superius, cum ritum ejusdem expiationis doceret, ait inter alia: Nullus hominum sit in tabernaculo, quando pontifex ingreditur sanctuarium, ut roget pro se, et pro domo sua, et pro universo coetu Israel, donec egrediatur . Longum est de singulis hujus diei caeremoniis Scripturae testimonia ponere, longius multo singula sufficienter, quomodo nunc spiriagantur, exponere. Unde hoc maxime libet vestrae fraternitatis auribus intimare, quam convenienter electum sit tempus, in quo praecursoris Domini nativitas, et virtus futura nuntiaretur. Septimus quippe mensis, et decima hujus dies sacratissimo huic oraculo dedicatur, quia nimirum ille nasciturus praedicabatur qui consummationem observantiae legalis, et evangelicae gratiae praedicaret initium: quia ortus monstrabatur illius, qui primus omnium et venire, et jam adesse ostenderet Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
quiaia mredeunte ex ordinesepti¬
mana uicis suae. quae ei deuiceabia
contigerat : templumminis traturus
intrauit : Sed forteali quibus obscu¬
rumest: quia scriptura tacere uide¬
tur quo haec sunt annitem poreges¬
ta : quibus intimandum. quia nec hoc
scriptura praetermisit sed ex eoq̃d
addidit latenterinnuit Etomni sin¬
quiens multitudo erat populiorans
foris hora incensi : Vnaet enim tantũ¬
modo perannum sollemnitas erat:
inqua pontifice adorandum scãsc̃orũ
intrante nullum prorsus hominum
intrafores cempli remanerelicer&
sedomnes tempore oblationis exterius
iuberentur orare : Haec autemerat
adexpiandum inferebatur ÷Nec san¬
guis solumibi as pergebatur. sed ec tr¬
miamcc adolebatur : quod in praesenti
lectione ⁊ acharias fecisse memoratur:
Dicit ergo dehac sollemntate dñs
morsi: mense septimo. decimadiemen¬
sis. affligetis anima suras : nullum que
uniuersumpopulum : erit que hoc
uobis legitimum sempiternum. ut

Expanded text:
quia jam redeunte ex ordine septiquia jam redeunte ex ordine septimana vicis suae, quae ei de vice Abia contigerat, templum ministraturus intravit; sed forte aliquibus obscurum est, quia Scriptura tacere videtur quo haec sint anni tempore gesta. Quibus intimandum quia nec hoc Scriptura praetermisit, sed ex eo quod addidit latenter innuit; Et omnis, inquiens, multitudo erat populi orans foris hora incensi. Una etenim tantummodo per annum solemnitas erat, in qua pontifice ad orandum Sancta sanctorum intrante, nullum prorsus hominum intra fores templi remanere liceret, sed omnes tempore oblationis exterius juberentur orare. Haec autem erat ad expiandum inferebatur. Nec solum sanguis ibi aspergebatur, sed et thymiama adolebatur, quod in praesenti lectione Zacharias fecisse memoratur. Dicit ergo de hac solemnitate Dominus Moysi: Mense septimo, decima die mensis affligetis animas vestras, nullumque e et universum populum: eritque hoc vobis legitimum sempiternum, ut