comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fabulis: Ministerium altarib ap̃i: non obsequium homi¬
nib deferendum recepimus. humiles decet eẽ. in ites deet
mansuetos. graues. patientes. modum tenere in omnibus:
ut nullum uitium ẽẽ. inmorib uel tatitus uultus uel ser¬
mo anniuntiet. Caueatur iracundia: ut si p̾caueri ñ po¬
test cohibeatur. Mala enim illex peccati udignatio ẽ. que tta
animum ꝑturbat. ut rationi uon relinquat locum. Pri¬
num ẽ. igitur si fieri potest. ut moꝵ tranquillitas usu
quodam. affectione ꝓposito in naturam uertatur: deinde
qm̃ ita plerunq motus in fixus ẽ. nature ac morib ut e¬
uelli atq euitari non queat. si ꝓuideri potuerit ratͥone
reprimat᷑. dut si prius occupatus fuerit animus ab in¬
dignatione quam consilio ꝓspici ac ꝓuideri potuerit
ne occuparet᷑: meditare quomodo motum anumi tui uincas.
ir acundiam temꝑes. Resiste ire si potes: cede si non potes. qͥa

Expanded text:
fabulis? Ministerium altaribus Christi, non obsequium homifabulis? Ministerium altaribus Christi, non obsequium hominibus deferendum recepimus. 89. Humiles nos esse decet, mites, mansuetos, graves, patientes, modum tenere in omnibus; ut nullum vitium esse in moribus vel tacitus vultus, vel sermo annuntiet. CAPUT XXI. Iracundiam pritest, cohibeatur; mala enim illex peccati indignatio est: quae ita animum perturbat, ut rationi non relinquat locum. Primum est igitur, si fieri potest, ut morum tranquillitas usu quodam, affectione, proposito, in naturam vertatur. Deinde quoniam ita plerumque motus infixus est naturae ac moribus, ut evelli atque evitari non queat: si praevideri potuerit, ratione reprimatur. Aut si prius occupatus fuerit animus ab indignatione, quam consilio prospici ac provideri potuerit, ne occuparetur: meditare quomodo motum animi tui vincas, iracundiam temperes. Resiste irae, si potes: cede, si non potes; quia
Abbreviated transcription (Latin):
etiam epulandi ꝓctunt cupiditatem. Surrepunt etiam
fabtile frequenter de scło ac uoluptatib. dlaudere aures
non potes. Prohibere: putatur suꝑbie. Surrepunt etiã
p̃ter uoluntatem pocula. Melius ẽ. tue domui semel
exeuses: quam aliene frequeter. & ut ipse sobrius surgas:
tamen exaliena in solentia condemnari nondebet p̾sentia tua.
Uiduarum ac uirgium domos. insi uisitandi gr̃a iuimiores ad¬
di locum: Quid opus ẽ. ut ille quoq uisitataͥones crebre ae¬
cipiant auctoritatem: Quid si aliqua illarum forte labatur
cur aliem lapsus sub eas inuidiam: Quam multos etiam
fortes illecebra decepit. Quanti ñ dederunt errori locum:
&e dederunt suspitioni. Cur nun illa tempora quib ab ec¬
quaris: ꝓp̃m audias: Illum alloquim: cum oramus. ulim
audunus. cum diuina legimis or acula. Quid nobis cum
alienis domibus ͤ U. na ẽ. domus que omnes capit. Int po¬
tius ad nos ueniant: quinos requirunt. Quid nobis cum

Expanded text:
etiam epulandi produnt cupiditatem. Subrepunt etiam etiam epulandi produnt cupiditatem. Subrepunt etiam fabulae frequenter de saeculo ac voluptatibus: claudere aures non potes, prohibere, putatur superbiae. Subrepunt etiam praeter voluntatem pocula. Melius est tuae domui semel excuses, quam alienae frequenter: et ut ipse sobrius surgas, tamen ex aliena insolentia condemnari non debet praesentia tua. 87. Viduarum ac virginum domos, nisi visitandi gratia, 25 juniores addi locum? Quid opus est ut illae quoque visitationes crebrae accipiant auctoritatem? Quid si aliqua illarum forte labatur? cur alieni lapsus subeas invidiam? Quam multos etiam fortes illecebra decepit! Quanti non dederunt errori locum, et dederunt suspicioni! 88. Cur non illa tempora, quibus ab Ecquaris, Christum audias? Illum alloquimur cum oramus, illum audimus cum divina legimus oracula. Quid nobis cum alienis domibus? Una est domus, quae omnes capit. Illi potius ad nos veniant, qui nos requirunt. Quid nobis cum
Abbreviated transcription (Latin):
dus. Sed ut molliculum & infractum aut uocis sonuim
aut gestum corporis non ꝓbo: ita neq agrestem ac rusticã
naturam initem᷑. Euis effigies: formula discipline. formu¬
ia honestatis est. Habet sane suos scopulos uerecundia.
non quos ipsa inuehit sed quos sepe incurrit: fi intera-¬
perantium incidamiis consortia. qui fub specie iocundi-¬
tatis uenenum infundunt bonis. hii si assidui sint & ma-¬
ane inconinino: ludo ac ioco eneruuant illam grauita
tem uirilem. Caueamus itaq nedum relaxare aminum uo-¬
lumus. soluamus omnem armoniam. quasi concentum
quendam bonors operum. U sus enim cito inflectit na¬
turam. Unde quam prudenter factis conuenire eccła-¬
sticis. & maxime ministroꝵ offici is arbitror: decliuare
extraneoꝵ conui uia. uel ut ipsi ospitales sitis peregri¬
nantib uł ut ea cautione nullus sit obꝓbrii locus.
Conuiuia quippe extraneor occupationes habent: tũ

Expanded text:
dus. Sed ut molliculum et infractum aut vocis sonum, dus. Sed ut molliculum et infractum aut vocis sonum, aut gestum corporis non probo; ita neque agrestem ac rusticum. Naturam imitemur: ejus effigies, formula disciplinae, forma honestatis est. non quos ipsa invehit, sed quos saepe incurrit; si intemperantium incidamus consortia, qui sub specie jucunditatis venenum infundunt bonis. Hi si assidui sunt, et maxime in convivio, ludo ac joco, enervant gravitatem illam virilem. Caveamus itaque ne dum relaxare animum volumus, solvamus omnem harmoniam, quasi concentum quemdam bonorum operum; usus enim cito inflectit naturam. 86. Unde quam prudenter factis convenire ecclesiasticis, et maxime ministrorum officiis arbitror, declinare extraneorum convivia: vel ut ipsi hospitales sitis peregrinantibus, vel ut ea cautione nullus sit opprobrio locus. Convivia quippe extraneorum occupationes habent, tum
Abbreviated transcription (Latin):
tatem autem cur posuerit. non intelligo: quam uis etiã
ille uires coiporis laudet. Nlos certe inpulchritudine cor¬
poris locum uirtutis non poninus. gr̃am tamen non
ex cludimus : quia &e uerecundia uultus ipsos solet pu¬
dore offundere. gratioresq reddere. Ut enim artifex
inmateria commodiore melius operari solet: sic uerecun¬
dia in ipso quoq. corporis decore plus eminet. ita tamen.
ut etiam ipse nonsit affectatus decor corporis. sed ua-¬
turalis. simplex. neglectus magis quam expetitus. non
p̾tiosis & albentib adtutiis uestimentis sed cõmunibus
ut bonestati uel necesfitati nichil desit. nichil acce¬
um sonans. qualem multi grauitatis spetie sumulare con-¬
sueuerunt. sed formam quandam & regulam: & fucum ui¬
rilem reseruans. Hoc ẽ. enim pulchritudinem uiuendi
tenere. conuenientia cuiq sexui & ꝑsone reddere. Hic ordo
gestors optimis. hic ornatus adomnem actionem ac cõmo¬

Expanded text:
atem autem cur posuerit, non satis intelligo; quamvis ille atem autem cur posuerit, non satis intelligo; quamvis ille etiam vires corporis laudet. Nos certe in pulchritudine corporis locum virtutis non ponimus, gratiam tamen non excludimus; quia verecundia et vultus ipsos solet pudore obfundere, gratioresque reddere. Ut enim artifex in materia commodiore melius operari solet, sic verecundia in ipso quoque corporis decore plus eminet; ita tamen ut etiam ipse non sit affectatus decor corporis: sed naturalis, simplex, neglectus magis quam expetitus, non pretiosis et albentibus adjutus vestimentis sed communibus; ut honestati vel necessitati nihil desit, nihil acceum sonans, qualem multi gravitatis specie simulare consuerunt, sed formam quamdam et regulam ac succum virilem reservans. Hoc est enim pulchritudinem vivendi tenere, convenientia cuique sexui et personae reddere. Hic ordo gestorum optimus, hic ornatus ad omnem actionem accommo
Abbreviated transcription (Latin):
lii enis cum intrabunt intabernaculum testimoni i. & cũ
accedunt sacrificare ad aram scãm: & non inducent suꝑ
se pecatum ne morrantur. Quod non nulli nr̃ors seruare
ad huc feruntur. Periq. sp̃uali int̾pretatione ad cautionem
uerecundie. & custodiam castitatis dictum arbitrantur. De¬
lectauit me diutius inpartib demorari uerecundie: quia
aduos loquebar qui aut bona eius ex uobis recognoscitis. aut
damna ignoratis. Que cum sit omĩb etatib ꝑsonis. tempo.¬
rib & locis apta: tamen adolescentes uiue nilesq annos ma¬
xime decet. In omĩ autem seruandum etate puto utdece¬
at quod agas & conueniat : & quadret sibi ordo uite tue
Unde tullius etiam ordinem putat in illo clecoie ser¬
uare oportere: id que positum dicit informositate. qr¬
dine. ornatu. ad actionem: aptoq. difficile ait. loquen.¬
do explicare posse. & ideo satis eẽ. intelligi. For mosite¬

Expanded text:
filii ejus, cum intrabunt in tabernaculum Testimonii: et cum filii ejus, cum intrabunt in tabernaculum Testimonii: et cum accedent sacrificare ad aram Sanctuarii, et non inducent super se peccatum, ne moriantur . Quod nonnulli nostrorum servare adhuc feruntur: plerique spiritali interpretatione ad cautionem verecundiae et custodiam castitatis, dictum arbitrantur. lectavit me diutius in partibus demorari verecundiae; quia ad vos loquebar, qui aut bona ejus ex vobis recognoscitis, aut damna ignoratis. Quae cum sit omnibus aetatibus, personis, temporibus et locis apta, tamen adolescentes, juvenilesque annos maxime decet. 82. In omni autem servandum aetate, ut deceat quod agas et conveniat, et quadret sibi ordo vitae tuae. Unde Tullius etiam ordinem putat in illo decore servari oportere: idque positum dicit in formositate, ordine, ornatu ad actionem apto: quae difficile ait loquendo explicari posse, et ideo satis esse intelligi. 83. Formosit
Abbreviated transcription (Latin):
ne nature industria auxit grãm. Quod alio loco etiam alti:¬
us interp̃tati sumus: ut nonsolum abscondamus aboculis.
uerum etiam que abscondenda accepimus. eoꝵ iditia ufus-¬
q. menbroꝵ suis appellationib nuncupare indecoꝵ putemus.
Deniq si cafuaꝑiantur he partes. confunditur uerecundia:
si studio. impudentia estimatur. Unde & filius noe cham of.¬
fensam retulit: quia nudatum uideus patrem risit. Qui
autem opuerunt patrem: acceperunt benedictionis grãm.
ne pater ne reuerentie auctoritas minueretur. licet pleri¬
q se & in lauachro quantum possunt tegant: ne uel illic
ubi nudum totum ẽ. corpus. huius modi intecta portio
sit. Sacerdotes quoq. ueteri more siͤit in exodo leguitus
bracas accipiebant: sicut ad moysen dictum est a dño. Et
facies illi bracas lineas: ut tegatur pudoris turpitudo.
atumbis usq ad femora erunt: & habebunt eas aaron &s

Expanded text:
ne naturae industria auxit gratiam. Quod alio loco etiam altine naturae industria auxit gratiam. Quod alio loco etiam altius interpretati sumus , ut non solum abscondamus ab oculis, verum etiam quae abscondenda accepimus, eorum indicia ususque membrorum suis appellationibus nuncupare indecorum putemus. 79. Denique si casu aperiantur hae partes, confunditur verecundia: si studio, impudentia aestimatur. Unde et filius Noe Cham offensam retulit, quia nudatum videns patrem risit: qui autem operuerunt patrem, acceperunt benedictionis gratiam . ne paternae reverentiae auctoritas minueretur: licet plerique se et in lavacro quantum possunt tegant; ne vel illic ubi nudum totum est corpus, hujusmodi intecta sit portio. 80. Sacerdotes quoque veteri more, sicut in Exodo legimus, brachas accipiebant, sicut ad 23 Mosen dictum est a Domino: Et facies illis brachas lineas, ut tegatur turpitudo pudoris. A lumbis usque ad femora erunt, et habebit eas Aaron et
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ne de forme sui p̾berent spectaculum ranquam in ipso
emendauit atq abscondit corpore: parti docuit & fuasit te¬
gendas. Nonne igit᷑ ipsa natura ẽ. magistra ue recundie.
cuius exemplo modestia hominum quam amodo scientie
quid deceret appellatam arbitror id quod in hac nr̃i corpo¬
ris fabrica abditum reperit. oꝑuit & texit. ut ostium
illua quod extransuerso faciendum in arta ula noe uisto die
geruntur reliquie ciboꝵs: Ergo nature opifex fic nr̃e studu¬
it uerecundie. sic decors illud & honestum innr̃o custotugͥ
corpore. ut ductus quocdam atq. exitus cuniculoꝵ nrͣors post
tergum religaret. atq ab aspectu nr̃o auerteret. ne purgatio uen¬
tris uisum oculor offenderet. Dequo pulchre apostolus ait.
Que uidentur inquit menbra. corporis infirmiora. necessari¬
ora sunt. & que putamus ignobiliora menbra eẽ. corporis. his
abundantiorem honorem circundamus. & quȩ in honesta st̃
nr̃a. honestatem abundantiorem habent. Et enuim uitatio¬

Expanded text:
tis, ne deforme sui praeberent spectaculum, partim tamquam in ipso amandavit atque abscondit corpore, partim docuit et suasit tegendas. 78. Nonne igitur ipsa natura est magistra verecundiae? Cujus exemplo modestia hominum quam a modo scientiae quid deceret appellatam arbitror id quod in hac nostri corporis fabrica abditum reperit, operuit et texit; ut ostium illud quod ex transverso faciendum in arca illa Noe justo dicegeruntur reliquiae ciborum. Ergo naturae opifex sic nostrae studuit verecundiae, sic decorum illud et honestum in nostro custodivit corpore, ut ductus quosdam atque exitus cuniculorum nostrorum post tergum relegaret, atque ab aspectu nostro averteret, ne purgatio ventris visum oculorum offenderet. De quo pulchre Apostolus ait: Quae videntur, inquit, membra corporis infirmiora, necessariora sunt: et quae putamus ignobiliora esse membra corporis, his abundantiorem honorem circumdamus: et quae inhonesta sunt nostra, honestatem abundantiorem habent . Etenim imitatio
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ de peccatis parentũ eoꝵ poste¬
ris cõminet᷑. quia irã suã quantũ ad
ꝓgeneratoꝵ culpas. ñ extendit ulterius
moderatione miserationis suȩ. Ne illi
qͥb regenerationis grã cõfert᷑ ł amimna
sarcina in ipsa sua et̃na dãpnatione
p̃merent᷑. Si cogerent᷑ ab initio gene¬
ris humani om̃iũ p̃cedentiũ parentũ
suorum originalit̾ peccata contrahere. & pe¬
nas ei debitas pendere: an aliud alitͥo
deret dnta scripturis scĩs diligentiꝰ ꝑscrutatis atq
tract̾atis ualeat. ł ñ ualeat repperiri: tem̾e

Expanded text:
nem de peccatis parentum eorum posteris comminetur, quia iram suam quantum ad progeneratorum culpas non extendit ulterius moderatione miserationis suae; ne illi quibus regenerationis gratia non confertur, nimia sarcina in ipsa sua aeterna damnatione premerentur, si cogerentur ab initio generis humani omnium praecedentium parentum suorum originaliter peccata contrahere, et poenas pro eis debitas pendere: an aliud aliquid de re tanta, Scripturis sanctis diligentius perscrutatis atque tractatis, valeat vel non valeat reperiri, teme
Abbreviated transcription (Latin):
gellari meruerunt. idõ ibi sine cessati
mallei stultorũ corporib. Quia tenebras
uitiorũ hic amauerunt. & ad salutẽ
.i. xp̃m uentre noluerunt: idõ horri¬
dis tenebris ibi obscurabuntur. Utdr̃
In ȩternum ñ uidebunt. litm̃. & qͥa
hic peccata confiteri despexerunt quȩ
facere ñ erubuerunt. idõ om̃ib nudis
& apertis & ꝑpertuo confundentur.¬
Quia hic bona uidere & audire dedigna¬
bantur: iuste ibi t̃ribili uisu & mira¬

Expanded text:
gellari non meruerunt; ibi ideo sine cessatiogellari non meruerunt; ibi ideo sine cessatiomallei stultorum corporibus. » Quia tenebras vitiorum hic amaverunt, et ad lucem Christum venire noluerunt, ideo horridis tenebris ibi obscurabuntur, ut dicitur: « In aeternum non videbunt lucem. » Et quia hic peccata confiteri despexerunt, quae facere non erubuerunt; ideo omnibus ibi nudi et aperti perpetuo confundenturQuia hic bona videre et audire dedignabantur; juste ibi terribili visu et misera
Abbreviated transcription (Latin):
fusio peccatorũ. quȩ omĩa ibi om̃ib patent.¬
& se abscondere ñ ualent. Octaua horribilis.
uisio demonũ. & drachonũ. quos igne fai¬
iente uident. & miserabilis clamor flentium
& insultantiũ. Nona: sunt ignea uincula.
quib singula menbra constringunt᷑. D Qua
re tot miserias patumt᷑: m Quia consortium
uem tormentis adicti merebunt. & qͥa igne con¬
cupiscentiarũ exarserunt. iuste ibi in igne¬
fetido ardebunt. Quia uero frigore malitiȩ hic
riguerunt. iuste ibi pelagi frigore stridebunt.
Dicuntur nãq ext̾ius igne candere. ut ferrum
in furnace. int̾is frigore: ut glaties in hie¬
me. Ut dr̃. Transeunt ab aquis muiũ: ad ca¬
lorem igniũ. Etqͥa inuidia. odiũ hic eos ut
uermes corroserunt : merito ibi eos u̾mes
mordebunt. Qui aut̃ hic fetore lururiȩ
dulcit̃ delectabantur: iuste ibi fetore pu¬
tido atrocit̃ cruciant᷑. Et qͥa hic disciplinã
recipere noluerunt. & cũ hominibus fla¬

Expanded text:
fusio peccatorum, quia omnia peccata ibi patentfusio peccatorum, quia omnia peccata ibi patentondere non valent. Octava, horribilis visio daemonum et draconum quos ignem scintillare vident, et miserabilis clamor flentium et insultantium. Nona sunt ignea vincula quibus singulis membris constringuntur. Quare autem tot miserias patiuntur? Quia consortium vem tormentis adjici merebuntcupiscentiarum hic exarserunt, juste ibi in igne ardebunt. Quia vero frigore malitiae hic riguerunt, juste ibi poenali frigore stridebunt. Dicuntur namque exterius igne candere, ut ferrum in fornace; interius frigere, ut glacies in hieme, ut dicitur: Transibunt ab aquis nivium, ad calorem nimium . Et quia invidia et odium hic eos ut vermes corroserunt, merito eos ibi vermes mordebunt. Qui autem hic fetore luxuriae dulciter delectabantur, juste ibi fetore putrido atrociter cruciantur. Et quia hic disciplinam recipere noluerunt, et cum hominibus fla
Abbreviated transcription (Latin):
Duost̃ inferni. suꝑior & inferior. Suꝑior¬
ẽ. infina pars mundi huiꝰ. quȩ plena est
penis. Nam hic exudat inmius ęstus. ma¬
gnus srigus. fames. sitis. uarii dolore scorꝑis.
uerbera anmni. timor. & uerecondia. Ne hoc
isti animã meã ex inferno inferiori. Qui
sub t̾ra dr̃ ẽẽ. ut sic̃ corpora peccantiũ sepe
lient᷑. ut de diuite dr̃. De
Sepul¬
Qui ita semel accensus ÷. ut si totu mare
influeret: ñ extingueret᷑. Cuiꝰ ardor sic
istũ mat̾ialem uincit ignem: ut iste pic-¬
bile friguis. De quo dr̃. Si igneus mons inmit¬
excitat fletũ oculorũ. frigus stridorem den¬
tiũ. Tercia: uermes immortales .i. serpen¬
tes. & dracones. uisu & sibilohorribiles.
qui ut piscis in aqua: ita uiuunt. in
fłama. Quarta ÷. fetor inconꝑabilis. Qiũ-¬
ta: flagra cedentiũ. ut mallei ferrum
ꝑcutientiũ. Sexta tenebre palpabiles. ut
dr̃᷑. Terra tenebrarũ ubi nullus ordo s sem¬
ptternus horror inhabitans. Septuna: con¬

Expanded text:
Duo sunt inferni: superior, et inferior. Superior, infima pars hujus mundi, quae plena est poenis; nam hic exundat nimius aestus, magnum frigus, fames, sitis, varii dolores corporis; et verbera animi, ut timor et verecundia. De hoc isti animam meam de inferno inferiori . Qui sub terra dicitur esse, ut sicut corpora peccantium terraliantur; ut de divite dicitur: Sepulqui sic semel accensus est, ut si totum mare influeret, non exstingueretur. Cujus ardor sic istum materialem vincit ignem, ut iste picbile frigus, de quo dicitur: Si igneus mons immitquia fumus excitat fletum oculorum, frigus stridorem dentium. Tertia, vermes immortales, vel serpentes et dracones visu et sibilo horribiles, qui ut pisces in aqua, ita vivunt in flamma. Quarta, fetor intolerabilis. Quinta, flagra caedentium, ut mallei ferrum percutientium. Sexta, tenebrae palpabiles, ut dicitur: Terra tenebrarum, ubi nullus ordo, sed sempiternus horror inhabitat . Septima, con
Abbreviated transcription (Latin):
lime poss&e. sua male utens potestate calcaũ.
atq transgressa ÷ quȩ in se sui creatoris ima¬
ginem ab eiꝰ lumine contumacit̾ auersa ui¬
olauit. quȩ salubrem seruitutem ab eiꝰ legib
male utens libero abrupit arbitrio. unuiei¬
sa inȩt̃num desereret᷑ ab eo. & ꝓ suo merito
penam penderet sempit̾nam: Fiane ita face¬
ret: si tantum iustus. ñ oiam misericors. ẽẽt.
Suamq indebitam miscđiam multo eiuden¬
tius in indignoꝵ potiꝰ liberatione monstra

Expanded text:
lime posset, sua male utens potestate calcavit lime posset, sua male utens potestate calcavit atque transgressa est, quae in se sui Conditoris imaginem ab ejus lumine contumaciter aversa violavit, quae salubrem servitutem ab ejus legibus male libero abrupit arbitrio, universa in aeternum desereretur ab eo, et pro suo merito poenam penderet sempiternam? Plane ita faceret, si tantum justus, non etiam misericors esset, suamque indebitam misericordiam multo evidentius in indignorum potius liberatione monstra
Abbreviated transcription (Latin):
malis in mala p̃citabat᷑: tociꝰ humani ge¬
neris massa dãpnata. Et adiuncta parti
eoꝵ qui peccauer̃ angłoꝵ: luebat imprȩ
desertionis dignissimas penas. Ad irã qͥppe
dĩ ꝑtinet iustã qͥcqͥd ceca & indomita con¬
cupiscentia faciunt libent̃ mali. & qͥcqͥd
manifestis aꝑtisq penis patiunt᷑ inuiti.
ñ sane creatoris desistente bonitate. & ma¬
lis angłis submministrare uitã: iuiuacẽq
potentiam. Quȩ sub ministratio si auferatur:
int̾cidit &e hominum quãuis de ꝓpagine
uiciata dãpnataq nascentium. formare se¬
mina &e animare & ordinare mẽbra ꝑ temꝑm
aetates. ꝑ locoꝵ spatia. uegetare sensus: alim̃ta
donare. Melius enim iudicauit de malis bene
facere: quã mala nulla. eẽ. ꝑmittere. Et siqͥdẽ
in melius hominũ reformationem nullã pr¬
sus. eẽ. uoluisset sicut ĩpioꝵ nulla ẽ angłoꝵ.
nonne merito fieret ut natura quȩ dm̃ dese¬
ruit q̃ p̃ceptũ sui creatoris qđ custodire facid¬

Expanded text:
malis in mala praecipitabatur totius humani generis massa damnata; et adjuncta parti eorum qui peccaverant angelorum, luebat impiae desertionis dignissimas poenas. Ad iram quippe Dei pertinet justam, quidquid caeca et indomita concupiscentia faciunt libenter mali, et quidquid manifestis opertisque poenis patiuntur inviti: non sane Creatoris desistente bonitate et malis angelis subministrare vitam vivacemque potentiam, quae subministratio si auferatur, interibunt; et hominum, quamvis de propagine vitiata damnataque nascentium, formare semina et animare, ordinare membra, per temporum aetates, per locorum spatia vegetare sensus, alimenta donare. Melius enim judicavit de malis bene facere, quam mala nulla esse permittere. Et si quidem in melius hominum reformationem nullam prorsus esse voluisset, sicut impiorum nulla est angelorum, nonne merito fieret, ut natura quae Deum deseruit, quae praeceptum sui Creatoris, quod custodire facil
Abbreviated transcription (Latin):
Quali forma sunt ibi
Dicetur etiã de demonib quod eis corpora de. aere
dentur: in quib crucientur. D̾ Coͣncorpus
sit insensibile & ꝑse nehil possit oꝑari. nͥ
quod anima ꝑ illud oꝑatur: quasi ꝑ instru¬
mentũ qua ratione. dãpnatur :¬

Expanded text:
Quali forma sunt ibi Dicitur et de daemonibus, quod eis corpora de aere dentur, in quibus crucientur. D. Cum corpus sit insensibile, et per se nihil possit operari, nisi quod anima per illud operatur, quasi per instrumentum, qua ratione damnatur
Abbreviated transcription (Latin):
Quantũ homini licet scire. ds̃ est substan¬
tia fpualis: tan inestimabilis pulchritu¬
dinis. tam ineffabilis suauitatis. ut
angłi qui septuplo solem sua uincitnt
puichritudine. iugiter desiderant in eũ
insaciabiliter ꝑspicere. D̾ Quo modo in¬
telligitur trinitas unus d̃s.¬

Expanded text:
Quantum homini licet scire, Deus est substantia spiritualis, tam inestimabilis pulchritudinis, tam ineffabilis suavitatis, ut angeli, qui septuplo solem sua vincunt pulchritudine, jugiter desiderent in eum insatiabiliter prospicere. D. Quomodo intelligitur Trinitas unus D
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus & mali utiles in mo necessarii conꝓ¬
bant᷑. cũ ꝑ eos electi aaminati ad cȩlestia de por¬
tant᷑. Quid dicis de pb̃ris qui ȩccłias lueri gr̃a
dimiitunt & aliiͣ accipiunt: Lupi sunt apos¬
tatici. ꝙ latrones suorum & eorũ ad quos ue¬
niunt deceptores immo traditores:¬

Expanded text:
diabolus et mali utiles, imo necessarii compdiabolus et mali utiles, imo necessarii comprobantur, cum per eos electi examinati ad coelestia deportantur. D. Quid dicis de presbyteris qui Ecclesias lucri gratia dimittunt, et alias accipiunt?--M. Lupi sunt, apostatae et latrones, suorum et eorum ad quos veniunt deceptores, imo traditores
Abbreviated transcription (Latin):
suggestiones. Mallei sunt potistits forcipes
sunt terrores & ꝑsecittores. limȩ iał serrȩ sc̃
linguȩ maledicentiũ & detrahentiũ. Talicami¬
no & insistrumtis purgat ipse aurea uasa
celestis regis. hi st̃ electi in quib renouat
imaginem dĩ. Repbos aut̃ qui corttra regem
agunt ipse tortor ut hostes piunt. Lalimodo
seruit diabolus dõ. Qualtter seruunt men¬
bra eiꝰ electis: M Cũ eos trahunt ad regnũ si¬
mulatione: uł impeltunt adu̾sitate. Simu¬
latione quidẽ eos trahunt: cũ bona ext̾us
simuiant. quȩ interius ñ amant. Tunc fi¬
ui dĩ adbuc in errore postti ꝑ eorũ exempla.
hona arripiunt: quȩ toto corde diugunt.
Etcũ sunulatores ala bona deserunt. qui ñ
amauerunt: isti boni firmius inceptobo¬
no inherebunt. ut olim cũ mali angli cecide¬
runt. boni finius steterunt. Adũ sitate eoi
impellunt. cũ eis temporalia que plus iusto
diligunt auferunt. & eis ne carnalia desidia
implere p̃ualeant obsistunt. auG. Unde

Expanded text:
suggestiones; mallei et forcipes, sunt terrores, et persecutores; limae vel serrae, sunt linguae maledicentium et detrahentium. Tali camino et his instrumentis purgat ipse aurea vasa coelestis regis: hoc sunt electi, in quibus renovat imaginem Dei, reprobos autem qui contra regem agunt, ipse torret et ut hostes punit. Tali modo servit diabolus Deo. D. Qualiter serviunt membra diaboli electis?-- M. Cum eos trahunt ad regnum simulatione, vel impellunt adversitate. Simulatione quidem eos trahunt, cum bona exterius simulant, quae interius non amant Tunc filii Dei, adhuc in errore positi, per eorum exempla, bona arripiunt, quae toto corde diligunt; et cum simulatores illa bona deserunt, quae non amaverunt, isti firmius in coepto bono persistunt: ut olim cum mali angeli ceciderunt, boni firmius steterunt. Adversitate autem eos impellunt, cum eis temporalia, quae plus justo diligunt, auferunt, et eis ne carnalia desideria implere praevaleant, obsistunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
& defectib siderum. de figura celi. de gene¬
rib & naturis animalium. fruticum. lapidũ.
fontium. fluminum. montium. de spatiis locorum
& temporum. de signis inminentium tempestatũ.
& alia scientia de his rebus quas illi uel inuener̃
uł inuenire existimant: xp̃ianus ignoret. Qͥã
nec ipsi omia reppererunt: tanto excellentes
ingenio. flagrantes studio. habundantes otio. &
quedã humana coniectura inuestigantes. quedã
uͦ historica experientia ꝑscrutantes: & in eis quȩ
se inuenisse gloriant᷑. plura opinantes potiꝰ quã
siue uisibilium. siue inuisibiliũ : ñ nͥ bonitatem
intelligere creatoris qͥ unꝰ & uerus ẽ: deus. Nullã¬
q ẽẽ. naturam: que ñ aut ipse sit: aut ab
ipso. Eumq eẽ. trinitatẽ. patrem scilicet. &

Expanded text:
et defectibus siderum, de figura coeli, de geneet defectibus siderum, de figura coeli, de generibus et naturis animalium, fruticum, lapidum, fontium, fluminum, montium, de spatiis locorum et temporum, de signis imminentium tempestatum, et alia sexcenta de iis rebus quas illi vel invenerunt vel invenisse se existimant, christianus ignoret; quia nec ipsi omnia repererunt tanto excellentes ingenio, flagrantes studio, abundantes otio, et quaedam humana conjectura investigantes, quaedam vero historica experientia perscrutantes, et in eis quae se invenisse gloriantur, plura opinantes potius quam ilium, non nisi bonitatem credere Creatoris, qui est Deus unus et verus; nullamque esse naturam quae non aut ipse sit, aut ab ipso: eumque esse Trinitatem, Patrem scilicet, et Fil
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ uideat᷑ res quec̃q creditur. Sed melus
hanc appellamꝰ fidem: quam diuina eloqui a
docuerunt earum sedicet rerum quȩ non
uident᷑. De spe quoq ait apłs. Spes quȩ ui¬
detur ñ ẽ. spes. Quod enĩ uidet quis. quid
sperat:. Si autem quod ñ uidemꝰ sꝑamꝰ. per
patientiam expect̾amꝰ. Cum gͦ bona nobis
futura eẽ. credunt᷑. nichil aliud quam sperant᷑.
lam de amore quiddicam sine quo fides nibil
miscunt: nec tam̃ sꝑant uł amant: sed potꝰ
formidant. ꝓpter quod apłs paulus fidem q̃
ꝑdilectionem oꝑat᷑. ad pbat atq cõmendat:
q̃ utiq sine spe ñ potest eẽ: Pide nec amor
sine spe ẽ : nec sine amore spes. nec utrũq¬
r uIII.Isine fide.
quid credendum sit. quod ad religionem
ꝑtineat: non rerum natura ita rimanda ẽ:
quẽ admodum ab eis quos fisicos greci uo¬
cant. Nec metuendũ est: ne aliqͥd de uiꝰ
et numero elem̃toꝵ. de motu atq ordine.

Expanded text:
ut non videatur res quaecumque creditur. Sed melius ut non videatur res quaecumque creditur. Sed melius hanc appellamus fidem, quam divina eloquia docuerunt, earum scilicet rerum quae non videntur. De spe quoque ait Apostolus: Spes quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Cum ergo bona nobis futura esse creduntur, nihil aliud quam sperantur. Jam de amore quid dicam, sine quo fides nihil miscunt : nec tamen sperant vel amant; sed potiuformidant. Propter quod apostolus Paulus fidem quae per dilectionem operatur, approbat atque commendat , quae utique sine spe non potest esse. Proinde nec amor sine spe est, nec sine amore spes, nec utrumque sine fide. Quid credendupertineat, non rerum natura ita rimanda est, quemadmodum ab eis quos physicos Graeci vocant: nec metuendum est, ne aliquid de vi et numero elementorum, de motu atque ordine
Abbreviated transcription (Latin):
et alia atq alia. nec solũ de aliis hominib
mnulta quȩ ad religionem ꝑtinent: uerum
ceiam de angłis credimꝰ. Spes aut̃ ñ nisi bona¬
rũ rerum ẽ: nec nisi futurarũ. & ad eum
ꝑtinentiũ. qui earũ spem gerere ꝑhibet᷑.
Que cum ita sint: ppt̃ has causas. distin¬
guenda erit fides abspe: sicut uocabulo.
ita at rationabili differontia. Nam quod
adtinet ad ñuidere suie quȩ erediuittur. siue quȩ
spantir. fidei spei quȩ cõmune ẽ. In epla qiippe ad
hebreos qua teste usi sunt illustres catholicȩ re¬
gule defensores. fides. ẽẽ: dicta ẽ. coguitio rerum
quȩ ñ uidentur. Quãius quando se quisq non
uerbis ñ testib ñ deniq ullis argum̃tis. sed p̃sentiũ
rerum euidentiȩ credidisse. hoc. ẽ. fidem accõmo¬
cdasse dicit. ñ ita uidet᷑ absurdum. ut recte re¬
p̃hendatur in uerbo. eiq dicat᷑. Ergo uidisti. ñ
credidisti. Unde putari potest. ñ eẽ. consequens.

Expanded text:
et alios, atque alia: nec solum de aliis hominibus et alios, atque alia: nec solum de aliis hominibus multa, quae ad religionem pertinent, verum etiam de angelis credimus. Spes autem non nisi bonarum rerum est, nec nisi futurarum, et ad eum pertinentium qui earum spem gerere perhibetur. Quae cum ita sint, propter has causas distinguenda erit fides ab spe, sicut vocabulo, ita et rationabili differentia. Nam quod attinet ad non videre, sive quae creduntur, sive quae sperantur, fidei speique commune est. In Epistola quippe ad Hebraeos, qua teste usi sunt illustres catholicae Regulae defensores, fides esse dicta est Convictio rerum quae non videntur . Quamvis quando se quisque non verbis, non testibus, non denique ullis argumentis, sed praesentium rerum evidentiae credidisse, hoc est, fidem accommodasse dicit, non ita videtur absurdus, ut recte reprehendatur in verbo, eique dicatur, Vidisti; ergo non credidisti: unde putari potest non esse consequens
Abbreviated transcription (Latin):
Uid autẽ sperari potest. quod ñ creditur:
Porro aliqͥd aeiam quod ñ speratur credipo¬
test. Quis namq fidelium penas ñ credit impr¬
orum: Nec sperat tam̃. Q quisquis eas ĩminere
sibi credit. ac fugaci motu animi exhorret:
rectius timere dicitur quã sperare. Quȩ duq
lucanus distinguens ait. liceat sꝑare tim̃ti. ñ
autẽ ab alio poeta quãius meliore ppͥe dictũ ẽ
hunc ego si potiu tantum sperare dolorem. Deniq
ñ nulli in arte grãmatica uerbi huiꝰ utuntur
exemplo ad ostendendã in ꝓpͥam dictionem: &
aiunt. Sꝑare dix̃ ꝓtimere: Est itaq fides &e ma¬
larũ rerũ &e bonarum. quia & bona credunt᷑
& mala: & hoc fide bona ñ mala. Est etiã fides
& p̃teritarũ rerũ: & p̃sentiũ & futurarum.
mꝰ sedere ad dexteram patris: quod nunc ẽ.
redunꝰ uenturum aduidicandum: quod futu¬
turũ ẽ. Item fides: & suarum rerum ẽ. & ali¬
enarum. Nam & se quisq credit aliquando
cẽ. cepisse: nec fuisse utiq sempiteruum.

Expanded text:
uid autem sperari potest quod non creditur? Porro aliquid etiam quod non speratur, credi potest. Quis namque fidelium poenas non credit impiorum? nec sperat tamen, et quisquis eas imminere sibi credit ac fugaci motu animi exhorret, rectius timere dicitur quam sperare. Quae duo quidam distinguens ait: Liceat sperare timenti. Non autem ab alio poeta, quamvis meliore, proprie dictum est: Hunc ego si potui tantum sperare dolorem. Denique nonnulli in arte grammatica verbi hujus utuntur exemplo ad ostendendam impropriam dictionem, et aiunt, Sperare dixit pro timere. Est itaque fides et malarum rerum, et bonarum: quia et bona creduntur, et mala; et hoc fide bona, non mala. Est etiam fides et praeteritarum rerum, et praesentium, et futurarum. mus sedere ad dexteram Patris; quod nunc est: credimus venturum ad judicandum ; quod futurum est. Item fides et suarum rerum est, et alienarum. Nam et se quisque credit aliquando esse coepisse, nec fuisse utique sempiternum;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto natura in corruptibilis erit. et
ad hoc tam magnũ bonũ corruptio non
ꝑueniet. At sĩ corrũpi non desinet nec
bonum habere utiq desinet quo eam
possit priuare corruptio. Quam si penitus
totaniq consũpserit: ideo nullũ boni ineix
quia na aira nulla erit. Quo circa bonum
naturam. Om̃is ergo natura bonum ẽ.
Magnum.si corrũpi ñ potest: paruũ si po¬
test. Negari tam̃ bonum eẽ: nͥ stulte atq
imꝑitȩ. prsus ñ potest. Quȩ si corruptione
consumit᷑: nec ipsa corruptio remanebit.
nulla ubi eẽ: possit subsistente. natura.

Expanded text:
rofecto natura incorruptibilis erit, et rofecto natura incorruptibilis erit, et ad hoc tam magnum bonum corruptione perveniet. At si corrumpi non desinet, nec bonum habere utique desinet, quo eam possit privare corruptio. Quam si penitus totamque consumpserit, ideo nullum bonum inerit, quia natura nulla erit. Quocirca bonum naturam. Omnis ergo natura bonum est; magnum, si corrumpi non potest; parvum, si potest: negari tamen bonum esse, nisi stulte atque imperite prorsus non potest. Quae si corruptione consumitur, nec ipsa corruptio remanebit, nulla ubi esse possit subsistente natura.
Abbreviated transcription (Latin):
& animarũ quecũq sunt uitia. natitraliũ funt
priuationes bonoꝵ. Quȩ cum sanantur
ñ aliquo tranferuntur: sed ea q̃ ibi erant
nusqrã erunt quando in ila sanitate ñ¬
naturarum prsus om̃iũ conditor sũmȩ
bonꝰ. ẽ bonȩ sunt. Sed quia ñ sicut earum
conditor sũmȩ atq in cõmutabilit̃ bonȩ sunt.
ideo ineis ⁊ minui bonũ & augeri potest.
Sed bonũ minui malũ ẽ. Quãtus quantũ¬
cũq minuat᷑: remaneat aliqͥd necesse ẽ.
adhuc naturȩ. unde natura sit. Neq enĩ
si qualiscũq aut quantulacũq natura
ẽ. consumi bonũ quod natura ẽ. moe ipsa cor¬
sumatur potest. Merito quippe: natura in¬
corrupta laudat᷑. Porro si ce in corruptibit
sit quȩ corrũpr omino ñ possit: multo ẽ:
ꝓculdubio laudabilior. Cũ uͦ corrũpit᷑.
ideo malũ ẽ. eiꝰ corruptio: qr eam qua¬
licũq priuat bono. Nam si nullo bono
bonũ qͥo pͥuetur. Ac ꝑ hoc si naturȩ aliqͥd
remanebit. quod iam corrũpi nequeat :¬

Expanded text:
et animorum quaecumque sunt vitia, naturalium sunt privationes bonorum: quae cum sanantur, non aliquo transferuntur; sed ea quae ibi erant, nusquam erunt, quando in illa sanitate nnaturarum prorsus omnium Conditor summe bonus est, bonae sunt: sed quia non sicut earum Conditor summe atque incommutabiliter bonae sunt, ideo in eis et minui bonum et augeri potest. Sed bonum minui malum est; quamvis, quantumcumque minuatur, remaneat aliquid necesse est si adhuc natura est unde natura sit. Neque enim, si qualiscumque et quantulacumque natura est, consumi bonum quo natura est, nisi et ipsa consumatur, potest. Merito quippe natura incorrupta laudatur: porro si et incorruptibilis sit, quae corrumpi omnino non possit, multo est procul dubio laudabilior. Cum vero corrumpitur, ideo malum est ejus corruptio, quia eam qualicumque privat bono; nam si nullo bono bonum quo privetur: ac per hoc si naturae aliquid remanebit quod jam corrumpi nequeat, p
Abbreviated transcription (Latin):
ulud quod malum dicitur bene ordinatum
& loco suo positum: eminentius conm̃dat
bona. ut magis placeant & laudabiliora sint:
cum sũme bonꝰ sit ullo mͦ sineret. mali aliqͥd
bonꝰ. ut benefacere & de malo posset. Quid ẽ
aut̃ aliud ꝗd malũ dr̃. nͥ pͥuatio boni: Nam
sicut corꝑib animaliũ nicbil est. aliud morbis
& uulnerib affici. quam sanitate pͥuari:¬

Expanded text:
lud quod malum dicitur, bene ordinatum et loco suo positum, eminentius commendat bona, ut magis placeant et laudabiliora sint dcum summe bonus sit, ullo modo sineret mali aliquid bonus, ut bene faceret et de malo. Quid est asicut corporibus animalium nihil est aliud morbis et vulneribus affici, quam sanitate pri
Abbreviated transcription (Latin):
lia uͦ creatura rationaus quȩ in hominib
erat. qm̃ peccatis atq suppliciis & originalib
& ꝓpͥis tota ꝑierat: ex eiꝰ parte reꝑata. quod
angłicȩ societati ruina illa diabolica minu¬
erat suppleret. hoc enĩ ꝓmissũ ẽ. resurgen¬
tib sc̃ĩs. qd erunt equales angłis dĩ. lta
suꝑna hierusalẽ mat̾ nr̃a ciuitas dĩ nulla
ciuiũ suoꝵ numerositate fraudabit᷑: sed
uberiore &iam copia fortasse regnabit. Neq
enĩ nimerũ aut scõꝵ hominum. aut in mun
int̃ris: in ea pace de qua illi cecider̃. sine ullo
tẽꝑis t̃minio ꝑmanebunt. Sed illoꝵ ciuiũ

Expanded text:
 in hominibus erat, quoniam peccatis atque suppliciis et originalibus et propriis tota perierat, ex ejus parte reparata, quod angelicae societati ruina illa diabolica minuerat, suppleretur. Hoc enim promissum est resurgentibus sanctis, quod erunt aequales angelis Dei . Ita superna Jerusalecivium suorum numerositate fraudabitur, aut uberiore etiam copia fortasse regnabit. Neque etiam numerum aut sanctorum hominum, aut immundoin terris, in ea pace de qua illi ceciderunt, sine ullo temporis termino permanebunt. Sed illorum civium
Abbreviated transcription (Latin):
& in ipso raptu credit᷑ mortiuis & reuiuiscens.
Reꝓbi uero de ipso terrore morient᷑. & confestĩ
reuiuiscent. & hoc ẽ iudicare uiuos & mortuos:
Re surged
qͥ in matrib sunt mortui e ꝯ

Expanded text:
et in ipso raptu creditur mortuus et reviviscens. Reprobi de ipso terrore morientur, et confestim reviviscent: et hoc est judicare vivos et mortuos. Resurgent q
Abbreviated transcription (Latin):
uiditiũ : M Media nocte qua hora an¬
głs egiptũ deuastauit & dñs infernũ
spoliauit ea hora electos suos de mundo li¬
deo deseritur & incorꝑe qͦsi insepulchro sepelit᷑.
Cũ uͦ perpenitenciã ad uitã dei redit qͣsi a morte
Erit aliquis tunc mundo c D Ita plenus erit
hominib ut ẽ. hodie. qui ita erunt oꝑantes
ut hodie. Quidã arabunt. qͥdã nauigabunt.
qͥdã edificabunt. qͥdã aliud & aliud facient.¬
M̾ Quid de iłł fient e Dusti cũ resurgunt¬
& morient᷑ & reuiuiscent. hoc p̃cessit: in ma

Expanded text:
judicium?--M. Media nocte, qua hora angelus Aegyptum devastavit, et Dominus infernum spoliavit, ea hora electos suos de hoc mundo liDeo deseritur, et in corpore quasi in sepulcro sepelitur. Cum vero per poenitentiam ad vitam Domini redit, quasi a morte Erit aliquis tunc in mundo? Ita plenus erit hominibus ut est hodie, qui ita sunt operantes ut hodie. Quidam arant, quidam navigant, quidam aedificant, quidam aliud et aliud faciunt. Quid de i morientur, et reviviscent: hoc praecessit in Ma
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut nec capillus de eisꝑeat. D Si capi
D si capilli
& ungues p̃cissi in loc̃ suũ redeunt ñue de¬
formes erunt : M Non ẽ intelligendũ qͦd
sint redeundi inpriorẽ locum. s sic̃ figulꝰ
siuas nouitur factum frangat. & de eođ lu¬
to aliud faciat ñ attendens. qđ prius ausa
uel fundus fuerit ita formatur d̾s̃ deus de
eadem mat̾ia aliud corpus huic dissi mile uals̃
decor ab sit ꝗͣuis unũ qđq m̃brũ ds insuũ loc̃
detenter restaurare possit. M̃ Qui hic habue¬
runt bina capita. uł pła m̃bra ut qͥb de fuert
aliqͦ aut pingues aut macri fuerunt resurgent
tales.D̾ Qui hic duo capita habuerunt duo etiã
corꝑa resurgent & una q̃q aĩa habebit corpꝰ suũ.
cui nicħ indecens uł deforme ad hereat & oĩa
m̃bra sana &e integͦ oĩ pulchritudine plena habeat

Expanded text:
in tantum ut nec capillus de eis pereat . Si capilli et ungues praecisi in locum suum redeunt, nonne deformes erunt? Non est intelligendum quod sint redituri in priorem locum. Sed sicut figulus si vas noverit factum, frangat, et de eodem luto aliud faciat, non attendens quod prius ansa vel fundus fuerit, ita formator Deus de eadem materia aliud corpus huic valde simile refodecor adsit, quamvis unumquodque membrum Deus in suum locum decenter restaurare possit. Qui hic habuerunt bina capita vel plura membra, vel quibus defuerunt aliqua, aut pingues vel macri fuerunt, resurgent tales? Qui hic duo capita habuerunt duo etiam corpora resurgent, ut unaquaeque anima habeat corpus suum, cui nihil indecens, nihil deforme adhaereat, et omnia membra sana et integra omni pulchritudine plena habeat
Abbreviated transcription (Latin):
phetas fieda p̾dixit. ñ tam̃ sua p̾scientia. aliqũa
necessitatem eis intulit: ut fierent. s potiuꝰ
ipsi idem necessitati intulerunt. nͣt suã uo¬
luntatem explerent. D̾ Aecidit aliquid
norũ fortutto inuadente quasi casu conere¬
manturꝰ. Casus nichil ÷. Scriptũ ẽ. aut̃. Nichil
fit in t̾ra sine causa. Unde patet. quod nul¬
la ȩccłia uł aliqua causa etiã in munido nec¬
conburitur. nec destruitur. nͥ pͥus adõ ui¬
dicetur. Contigit aut̃ hoc trib causis. Primo
sieccłiȩ edes iniuste adquistte constructȩ
fiant. Scd̾o: si in habitantes eas ꝑ inmun¬
ditias coinquinant. Tercio: si eas homines
plusquã ȩt̃na diligunt. S nec minimum
pecus homini morit᷑. uł infirmat᷑: nisi¬

Expanded text:
phetas ventura praedixit; non tamen sua praescientia aliquam necessitatem eis intulit ut fierent, sed potius ipsi necessitatem intulerunt, cum suam voluntatem explerent. D. Accidit aliquid norum, fortuito igne invadente, quasi casu cremantur?--M. Casus nihil est. Scriptum est autem: Nihil fit in terra sine causa . Unde patet quod nulla ecclesia, vel aliqua casa uspiam in mundo comburitur, nec destruitur, nisi prius a Deo adjudicetur. Contingit autem hoc tribus ex causis: primo, si ecclesiae aedes per injuste acquisita constructae sunt. Secundo, si inhabitantes eas per immunditias coinquinant. Tertio, si eas homines plus quam aeterna diligant. Sed nec minimum pecus homini moritur vel infirmatur, nis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓeis : M̾ sontra dm̃ sentirent: si ꝓdapna¬
tis orarent᷑. Ita enĩ dõ uniti sunt quod eis
iuditia dĩ ꝑ omĩa placebunt. idõ & in eis gau
aduentum xp̃i : M In suꝑiori in loco quodã
iuncto inferiͥori. in quo poterant alterutrũ
comspicere. Qui erant ibi quãuis carerent sup¬
plicio: uidebatur eis ẽẽ. in inferno. cũ eeñt.
seꝑati a regno. Illis aut̃ qui erant in inferi¬
ori: uidebatur refrigeriũ ꝑadisi. unde &
diues rogabat a lazaro guttam aquȩ suꝑse
Quidam ex eis erant in quibdã penis. Ueñ
ergo dñs ad infernũ suꝑiorẽ nascendo ut
liberaret oppressos a diabolo: descendit
ad inferiorem moriendo. ut redimeret cap.¬
tiuos a tiranno. ut dr̃. Diceres his qui in¬
extte. Uinctos uocat qui erant in penis.
alios uͦ in tenebris. Quos om̃s absoluit &¬

Expanded text:
pro eis. Nam contra Deum sentirent, si pro damnapro eis. Nam contra Deum sentirent, si pro damnatis orarent. Ita enim Deo uniti sunt, quod eis Dei judicia per omnia placebunt: ideo et in eis gaudadventum Christi? In superiori, in loco quodam juncto inferiori, in quo poterant alterutrum conspicere. Qui ibi erant, quamvis carerent supplicio, videbatur eis se esse in inferno, cum essent separati a regno; illis autem qui erant in inferiori, videbatur refrigerium paradisi: unde et dives rogabat a Lazaro guttam super se Quidam ex eis erant in quibusdam poenis. Venit ergo Dominus ad infernum superiorem, nascendo, ut liberaret oppressos a diabolo; descendit ad infernum inferiorem moriendo, ut redimeret captivos a tyranno, ut dicitur: Dices his qui vin» Vinctos vocat qui erant in poenis; alios vero in tenebris. Quos omnes ea hora
Abbreviated transcription (Latin):
EPIUS ROSAIUS A CONOISCIU¬
LIS QUASDAM QUESTIUOCGLAS¬
senodare:. importunitati illo¬
rum non fuit facultas negan¬
do obitiare. Presertim metuens elogio illo
iultari. si talentum creditum mallẽ
in terra silendo occultari. Diuitias quas deuo
abscondit. uerbi dĩ famen patienti. Et ut
labor m̃s non solum presenti ꝓficiat ȩtati.
disputata curaui stilo transinittere poste¬
ritati. rogans. ut quicũq his studuerit le¬
gendo incumbere: ꝓ me satagat dõ p̾ces ef-¬
fundere. Litulus itaq oꝑi si placuerit elycida¬
Riuoi p̃sigatur. quia in eo obscuritas diuersarũ
rertim elucidatur. Nom̃ aut̃ meũ uolui si¬
lentio contegi. ne inuidia tabescens stiis uibe¬
ret utile opus contempnendo negligi. Quod
tam̃ lector postulet ut in celo conscribatur: ne
aliquando de libro uiuentiũ deleatur. finda¬
lumpnuis fulciatur. Primã colũpnam eri¬
gat ꝓphetica auctoritas. Scd̾am: stabiat
apłica dignitas. Terciam: roberet exposito¬

Expanded text:
epius rogato a condiscipulis quasdam quaestiunculas enodare, importunitati illorum non fuit facultas negando obviare praesertim metuenti illo multari, si creditum talentum mallem in terra silendo occultari. Job enim dicit: Divabscondit a verbi Dei famem patiente. Et ut labor meus non solum praesenti proficiat aetati, disputata curavi stylo transmittere posteritati, rogans ut quicunque studuerit his legendo incumbere, pro me satagat Deo preces effundere. Titulus itaque operi, si placet, Elucidarium praefigatur, quia in eo obscuritas diversarum rerum elucidatur. Nomen autem meum ideo volui silentio contegi, ne invidia tabescens suis juberet utile opus contemnendo negligi: quod tamen lector postulet ut in coelo conscribatur nec aliquando de libro viventium deleatur. Fundalumnis fulciatur. Primam columnam erigat prophetica auctoritas; secundam stabiliat apostolica dignitas; tertiam roboret exposito
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ Qm̃ peccatum ei ñ inerat. ita quodã.
m peccato moreret᷑: dum morit᷑ carni. in
qua erat similitudo peccati. ⁊ cũ scd̾m
uetustatem peccatrñquã ipse uixisset:
nr̃am ex morte ueteri qua in peccato mor¬
tui eramꝰ reuiuiscentẽ uitam nouã sua
resurrectione signaret. Ipsũ ÷ quod in no¬
bis celebrat᷑. magnũ baptisinatis sacram̃tũ.
ut qͥc̃q ad istam ꝑtinent gr̃am moriant᷑
peccato: sic̃ ipse peccato mortius dr̃ qr
mortuus ÷ carni: hoc ẽ peecati similitu¬
dini. Q uiuant lauachro renascendo.
sic̃ ipse a sepulchro resurgendo: quam¬
libet corꝑis actatẽ gerant. X Liii
XLIII

Expanded text:
iam peccatum ei non inerat, ita quodam modo peccato moreretur, dum moritur carni, in qua erat similitudo peccati; et cum secundum vetustatem peccati nunquam ipse vixisset, nostram ex morte tui fueramus reviviscentem vitam nova sua resurrectione signaret. Ipsum est, quod in nobis celebratur magnum baptismatis sacramentum: ut quicunque ad istam pertinent gratiam moriantur peccato, sicut ipmortuus est carni, hoc est, peccati similitudini: et vivant a lavacro renascendo, sicut ipse a sepulcro resurgendo, quamlibet corporis aetatem gerant. CAPUT XLIII
Abbreviated transcription (Latin):
defuisse. fam. liberalitatem ꝓ bauit. quẽ abundaret onmibus. Pate freit u¬
rea. ut omines emerent subsidium frum̃tarium: negratis acipiendo.
cultus cerrarum relinquerent. qm̃ qui alieno utitur. suũ negligt.
ltaqs pri moominium eoaceruauit pecunias deinde instrum edera. adpos¬
crenum iura c̃rarum regi ad quisiuit: non ut omnes exueret suo sea fulciret:
publicum cributum constitueret. quo suacu̾tius babere possent. Quod ita
fui gratum omnibus quibus cerras ad emerat: ut non uendtione sui
iuris sedredenpionem saluitis putarent. Deniq dixerunt. San asti nosc intemimꝰ
gram inconspectu am̃ nr̃. HNam et deꝓprieate niehil amiserãt qui ius reepat.
e de ueilitate mebil ꝑaid̃ant qui ad quisierant ꝓpecuitatem. Suirum
magnium. qui non largitatis supsluie tmporalem captauit głam.: ses ꝑpetuam

Expanded text:
defuisset. Eam liberalitatem probavit, quo abundaret omnibus. Patefecit hdefuisset. Eam liberalitatem probavit, quo abundaret omnibus. Patefecit horrea, ut omnes emerent subsidium frumentarium , ne gratis accipiendo, cultus terrarum relinquerent; quoniam qui alieno utitur, suum negligit. 80. Itaque primum omnium coacervavit pecunias, deinde instrumenta caetera, ad postremum jura terrarum regi acquisivit, non ut omnes exueret suo, sed fulciret: publicum tributum constitueret, quo sua tutius habere possent. Quod ita fuit gratum omnibus quibus terras ademerat; ut non venditionem sui juris, sed redemptionem salutis putarent. Denique dixerunt: Sanasti nos, invenimus gratiam in conspectu Domini nostri . Nam et de proprietate nihil amiserant, qui jus receperant: et de utilitate nihil perdiderant, qui acquisierant perpetuitatem. 81. O virum magnum, qui non largitatis superfluae temporalem captavit gloriam, sed perpetuam