comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ses & ideo ceduntur in tͣgo. qui postea qͥͣm
conũsi fuerint efficiuntur fr̃s. & collau¬
dant eum qui eos in adoptionẽ patris
uocat. Hos sibi & coheredes fecit et fr̃s.
Bene autẽ terga inimicoꝵ cedi dixit a xp̃o.
Om̃s eñ qui adorant idola tͣga dabant
non faciem. hec gͦ dorsa cedit. ut conu̾¬
si aliquando terga dent idolis. & facie̾
erigant ad qm̃. & faciant hoc qd in con¬
sequentib scriptum ẽ. & adorent te filii
filii patris fuerint effecti. & spmͣ adopi¬
nonis a cceꝑint. in quo clament abba pat᷑

Expanded text:
aeduntur in tergo, qui posteaquam aeduntur in tergo, qui posteaquam conversi fuerint, efficiuntur fratres, et collaudant eum, qui eos in adoptionem Patris vocatos, sibi et cohaeredes fecit et fratres. Bene autem terga mimicorum caedi dixit a Christo: omnes enim qui adorabant idola, terga dabant non faciem . Haec ergo dorsa caedit, ut conversi aliquando terga dent idolis, et faciem erigant ad Deum, et faciant hoc quod in consequentibus scriptum est: Et adorent te filii filii Patris fuerunt effecti, et spiritum adoptionis acceperunt, in quo clamant, Abba pater
Abbreviated transcription (Latin):
ritus iste motus totius anime designã
uel furoris. spetiem tenet srmeon qui
&. ipse ex furoris eius demonstrat᷑ obp¬
brio. Tertiam forma̾ motus irranonabi¬
lis tenet leui. quippe cui etiam legem
seruare ꝑmissum ẽ. Has gͦ tres spenes
uicdetur michi omnis prope anima que
in hunc mundũ uenit. primis motib
culpabilit᷑ agere. usqueqͦ peccatoꝵ uitiis
p̈grauata. & malor societate fessa. ad lo¬
cum possit penitentiȩ ꝑuenire.
&das enim post hec sequitur qui purget
confessionis peccata. quia uidas coufes¬
luda te collaudent᷑ frs tui. manus rue
suꝑ dorsum inimicoꝵ tuoꝵ. Potest boc
uel ad ipsum iudã. uel ad eos qui ex ip
num gentis illius ministrantes. inimicoꝵ
tͣga dõmucrt᷑. Sed &. in xp̃o conpetenter
accipitur. qui a frib suis idest ab apłis
quos ipse fis in euangłio nominauit me¬
rito collaudatur. Inmici uero eius suꝑ
qu&ꝵ dorsa manus ẽ. illi intelliguntur
quos pat᷑ ꝓmittit sub pedes se eius posi

Expanded text:
partitus iste motus animae designarivel furoris speciem tenet Symeon, quae et ipsa ex furoris ejus demonstratur opprobrio. Tertiam formam motus rationabilis tenet Levi, quippe cui etiam legem servare commissum est. Has ergo tres species videtur mihi omnis prope anima, quae in hunc mundum venit, primis motibus culpabiliter agere, usquequo peccatorum vitiis praegravata, et malorum satietate defessa, ad locum possit poenitentiae pervenire. Judas enim post hoc sequitur, qui purget confessione peccata, quia Judas JUDA, te collaudent fratres tui. Manus tuae super dorsum inimicorum tuorum . Potest hoc vel ad ipsum Judam, vel ad eos qui ex ipsnum gentis illius ministrantes, inimicorum terga domuerunt. Sed et in Christo competenter accipitur, qui a fratribus suis, id est, ab Apostolis, quos ipse fratres in Evangeliis nominavit , merito collaudatur. Inimici vero ejus, super quorum dorsa manus ejus est, illi intelliguntur, quos Pater promittit se sub pedes ejus posit
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit in aegr̾pto idest in carne nrã. sp̃s
nr regnum cum iustitia tenet. & filios
sus uel anme irtutes in luto &. latere
erit xpͣm. tunc sapientia carnis que ana
mica est deo succedir in regnũ. & alloqui¬
tur gentẽ suam. et corporeas uoluptares.
et uitoꝵ ducib ad consiliũ conuoeatis iit̾¬

Expanded text:
uis, in Aegypto, id est in carne nostra, spiritus noster regnum cum justitia tenet, et filios s vel virtutes, in luto et latere erit: tunc sapientia carnis, quae est inimica Deo, succedit in regnum; alloquitur gentem suam, id est corporeas voluptates, et vitiorum ducibus ad consilium vo
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃pti & ciuitates munitas. Hon nobis hec
aa hr̃storiã scripta sunt: neq purtandum
est libros cliuinos agrpnoꝵ gesta narrare.
dis hec si forte iam grãm baprismi conse¬
cutus es & adnimeratus inter filios istł.¬
et agnoscas quia surrȩxit in te rex aluis
qui nescit ioseph. rex aegrpti. & ipse te
sibi operan & lurũ. ipse est qui te sub pͣpo¬
sitis magistris et conpussorib ad opera ter¬
illi ciuitates. Ipse est qui te facit discurre
re ꝑsclm maris ac terre elementa pro cu¬
piditare turbare. Ipse est hic aegr̾ptirex
qui te forum pulsare litib facit. & pro exi¬
guo terre cespite propinquos uirgus fati
mitrere. Cum gͦ tales eẽ uidens actus tu¬
os scito te regi aegr̾ptio militare. quod

Expanded text:
unt. Non nobis haec ad historiam tantum scripta sunt, nec putandum est divinos Libros Aegyptiorum gesta narrare: i haec audis, et gratiam Baptismi jam consecutus es, et anet intelligas quia surrexit in te rex alius qui nescit Joseph. Rex utique Aegypti ipse te sibi operari et lutum: ipse te superpositis magistris et compulsoribus ad opera teribus agit: ipse est qui te facit discurrere per saeculum, maris ac terrae elementis pro cupiditate turbari: ipse est rex Aegypti, qui te forum pulsare litibus facit, et pro exiguo terrae cespite propinquos jurgiis fatimittere. Si ergo tales videris esse actus tuos, scito te regi Aegypti militare; id
Abbreviated transcription (Latin):
Deficit namq os cum mendatiũ loquit᷑¬
ficit. Ille eium ab initio mendax fuit.
uel etiam os abyssi. quia abxssus ꝑditio¬
ciuitas. commotio tineȩ est. Om̃s enum
thesauros suos ubi tinea ext̾minat. et¬
ad hoc facte sunt ut uideant dm̃. ꝓspi¬
cit tamen imminere sibi bellũ. & ma¬
um: ideo dicit quia gens isrł ualet suꝑ
tiat nos ualere suꝑ se. Quomͦ sentire hoc¬

Expanded text:
Deficit os, cum mendacium loquituus. Ille ab initio mendax fuit,  os abyssi. quia abyssus locivitas commotio tineae est: qui enim thesauros suos, ubi tinea demolitur, etae factae sunt ut videant Deum. Prospicit tamen imminere sibi bella et maum; ideo dicit, Gens Israel valet super tiat valere super se: u
Abbreviated transcription (Latin):
congregauit que ñ peperit: fecit diuitias¬
suas non cũ iudicio. In dimidio dierũ
eius reluiquent eũ: & innouissimis suis
erit stultus. Intelligit gͦ ꝑdicẽ se dictũ. quȩ
non peperit congregasse: & qđ hii qͦs ñ cum

Expanded text:
 peperit, fecit divitias, et non in judicio: in dimidio dierum ejus derelinquent eum, et in novissimis suis erit stultus. Intelligit ergo perdicem se, quae non peperit, congregasse; et quod hi, quos sine
Abbreviated transcription (Latin):
de terra sua. indetur michi ex his que a¬
sciͣs patriarchis uel ꝓpħis de aduentu¬
et potestates. & cum fidutia triu̾pbet
eos. uel affigat in ligno crucis suȩ. Igit᷑¬
nabilẽ̾ sensum qui nunc figuralit̾ dtͣ istł.
cogant discere opera carnis. si cut & in
psalmis dicit. & ad mixti sunt in gentib
et didicert᷑ opera eꝙ. Docet eos & cuuta

Expanded text:
de terra sua. Videtur mihi ex his quae patriarchis et prophetis de adventuet potestates, cum fiducia triumphet eos et affligat in ligno crucis. Inabilem sensum, qui nunc figuraliter dicitur cogant eos discere opera carnis, secundum illud psalmi CV: Commisti sunt inter gentes, et didicerunt opera eorum. Docet aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
sermo scrip¬
ture diume
si milis esse
a liei semi¬
num. cuius
natura hec
est. ut cum
lactũ fuerit
mterram. regeneratum in spicã uel in
quaneũ q aliam sui generis speciẽ mul¬
tiplicit᷑ diffunditur. &. tanto cumulatius
quanto uel pentius agncola plus semi
reire fecundioris indulsent. Sic gͥ effici¬
rur: ut cultuie diligentia exiguum sem
uerbi causa sinapis qt ẽ minunił omni¬
um. efficiatur maius omnib holenb
et fiat arbor. ita ut ueniant uolatilia
celi & habitent in iamis eius. Ita et hic¬
sermo qui nunc nobis ex diuinis uolu¬
minib recitatus ẽ. si peritũ inueniar et
diligente̾ colonũ cum primo ad tactũ
uidearur exiguus et breuis. ut ceꝑit ex¬
coli et spĩalia retractan. crescit in arbo¬
rem in ramos. & in uirgulto diffundit᷑
rta uit possint uenire disputatores et
rectores huius mundi. qui uelut aues
ce leuib pennis uerboꝵ dumtarat
pompa ercelsa sectantur & ardua. & ra

Expanded text:
sermo Scripturae divinae similis esse alicui seminum, cuius natura haec est, ut cum iactum fuerit in terram, regeneratum in spicam, vel in quamcunque sui generis speciem, multipliciter diffundatur, et tanto cumulatius, quanto vel peritus agricola plus seminneficium terrae foecundioris indulserit. Sic ergo efficitur, ut culturae diligentia exiguum semen, verbi causa sinapis, quod est minimum omnium, efficiatur maius omnibus oleribus, et fiat arbor, ita ut veniant volatilia caeli, et habitent in ramis eius. Ita et sermo qui nobis ex divinis voluminibus legitur, si peritum inveniat et diligentem colonum, cum primo attactu inveniatur exiguus et brevis, ut coeperit excoli, et spiritualiter retractari, crescit in arborem, in ramos et in virgulta diffunditur, ita ut possint venire disputatores et rhetores huius mundi, qui velur aves caeli levibus pennis verborum duntaxat pompa excelsa secten
Abbreviated transcription (Latin):
cut leo. &sicut carulus leonis. Manife¬
stissime recubuisse & dormisse dictum
de passione mortis ostendit᷑. sed uide¬
amus quare ut leo & ut catulus leonis
dormit. De catuli quidẽ somno iam su¬
perius dictũ est. qđ ualde conuenient᷑
aptatur in xpoͣ. qui trib dieb & trib
noctib in corde terrȩ sepultus somnum
mortis impleuit. It leo autẽ. hoc mͦ intel¬
ligi arbitror. Mors xp̃i. oppressio & tri¬
umphus demonũ fuit. Omne̾ namq pͣ¬
dam quam leo ille contrarius inuaserat
ꝓstrato homine & deiecto. hic leo interi¬
puit. Deniq rediens ab inferis & ascen-
dens in celum. captiuã duxit captiuitatẽ.
omnia et debellans. & destruxit eum qui
habebat mortis imꝑium. et uelut caru¬
lus leonis die tertia suscitat᷑. Quis susci¬
tauit eum: Recte quasi inquirentis ꝓpħe
ꝑsonam quis susciter xp̃m. sermo signi¬
ficat. quia apłs quidem dieit. quia dds̃
illum suscitauit a mortuis. suscitabit &¬

Expanded text:
ut leo, et sicut catulus leonis. Manifeut leo, et sicut catulus leonis. Manifeste recubuisse et dormisse, dictum de passione mortis ostenditur. Sed videamus quare ut leo, et ut catulus leonis, dormit. De catuli quidem somno jam superius dictum est, quod valde convenienter adaptatur Christo, qui tribus diebus et tribus noctibus in corde terrae sepultus, somnum mortis implevit. Ut leo autem, hoc modo debere intelligi arbitror: Mors Christi oppressio et triumphus daemonum fuit, omnem namque praedam, quam leo ille contrarius invaserat, prostrato homine et dejecto, hic leo noster eripuit: denique rediens ab inferis, et ascendens in altum, captivam duxit captivitatem .omnia et debellans, et destruxit eum, qui habebat mortis imperium . Et velut catulus leonis, die tertia suscitatur. Quis suscitabit eum? Recte quasi inquirentis prophetae personam, quae suscitet Christum, sermo significat, quia Apostolus quidem dicit: Quia Deus illum suscitavit a mortuis. Et,
Abbreviated transcription (Latin):
patris fortitudine & uirtute significet.
quiq uirtutis confidentia recubet. & re
quiescar ut leo. & ut catulus leonis. nec
eum ausus sit aliquis suscitare. dum pro
magnitudine uiriũ & potentia bellox. sus¬
citare eum nullus audeat ad pͣlia. S mul-¬
to conuenientius aptabit᷑ huic loco mysti-¬
ca expositio. in qua carulus leonis xp̃c nͣ
tur. Nam fisiologus de catulo leonis hec
ac trib noctib dormiat. tum deinde pa¬
tris fremitu uel mugiru tanquã tremefac̾¬
rus cubilis locus. susciret carulũ dormi¬
enrem. lste catulus gͦ ascendit ex germi-¬
ne. Ex uirgine enim narus est non ex se¬
mine. sed ex uirgine absq concubitu ui¬
ri. & absq semine naturali nascitur xp̃c.
uel ut uirgultũ siue ramus. In quo ma¬
nifestissime & ueritas carnis assumptę.
ex uirgine declarat᷑. et in sacroscõ ger¬
mine contagio humani et carnalis se¬
minis excusat᷑. Recum bens dormisti si¬

Expanded text:
patris fortitudine et virtute significet: patris fortitudine et virtute significet: quique virtutis confidentia recubet et quiescat, ut leo et ut catulus leonis; nec eum ausus sit aliquis suscitare, dum pro magnitudine virium, et potentia beatorum suscitare eum nullus audeat ad praelia. Sed multo convenientius aptabitur huic loco mystica expositio, in qua catulus leonis, Christuesignatur. Nam Physiologus de catulo leonis haec ac tribus noctibus dormiat: tum deinde patris fremitu vel mugitu, tanquam tremefactus cubilis locus, suscitet catulum dormientem. Iste ergo catulus ascendit ex germine: ex Virgine enim natus est, non ex semine, sed ex virgine absque concubitu virili, et absque semine naturali Christus. Velut virgultum, sive ramus, 9 in quo manifestissime et veritas carnis adsumtae ex Virgine declaratur in sacrosancto germine, et a contagio carnalis et humani seminis excusatur. Recumbens dormisti
Abbreviated transcription (Latin):
scoͣ. lite sermo paulo durius refertur ad
iudam. nisi abusiue dicamus adoratos
ẽẽ quasi reges a frib suis. idest a cę̧teris
contribulib filios uida. Catulus leonis
uida. de germine eius ascendit. Lecubãs
dormisti sicut leo. & sicut catulus leonis.
Quis suscitabit eum: In his uersiculis nͣ
iam concludimur. sed pene excludimur.
Nam catulũ leonis si ponamus iudã dici
posse pro uirtute bellandi: quomͦ expo¬
nitur qd̃ de germine eius drͣ ascendisse:
Germ̃ autͣ bic in greco bactonꝰ dicit. qd
magis uirgultũ uel ramus rectius inter¬
pretatur. qui de radice repullulare. uel
de ipso robore arboris solet. Ex quo gͦ
uirgulto uel ex quo ramo iudas ascen¬
disse drͣ. uel quomͦ recumbens dormisse
ut leo & ut catulus leonis. ita ut querat᷑
quis eum susciret. nisi forte aliquis uim
faciens uelit ita asseuerare ex germine
ꝓcessisse iudam. ldest ut suꝑius diximus¬
uel ex uirgulto uel ex ramo qd̃ de ipsa

Expanded text:
o . Iste sermo paulo durius refertur ad Judam, nisi abusive id dicamus, adoratos esse 8 quasi reges, a fratribus, id est, suis caeteris contribulibus, filios Juda. 2. Catulus leonis Juda, de germine filius meus ascendisti: recubans dormisti sicut leo, et sicut catulus leonis: quis suscitabit eum ? In his versiculis, non jam concludimur, sed pene excludimur; nam catulum leonis si exponamus, Judam dici posse pro virtute bellandi, quomodo exponetur, quod de germine filius dicitur ascendisse? Germen autem hic in Graeco βλαστὸν dicitur, quod magis virgultum, vel ramus recte interpretatur, qui de radice repullulare, vel de ipso robore arboris solet. Ex quo ergo virgulto, vel ex quo ramo Judas ascendisse dicetur, vel quomodo recumbens dormisse ut leo, et ut catulus leonis, ita ut quaeratur, quis eum suscitet? Nisi forte aliquis vim faciens, velit ita adseverare: Ex germine processisse Judam, id est, ut superius diximus, ex virgulto vel ex ramo, quod de ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
es iste non uiuificant feminas. neq enĩ
dicat᷑. aut peccara nurriuntur. Hoc eniͣ
uult pharao. cum uuificari feminas iu¬
bet. sed sola uirtus excolitur. & ipsa sola¬
nutritur. Uerum hec ad unũquẽq nr̃m
referamus. Et tu si times dm̃. non facis pͣ¬
ceptum regis aegrpti. Iue enĩ tibi preci¬
in te est. interiorẽ homine̾ tuu medica

Expanded text:
dico, non vivificant feminas. Neque enim docentur, aut peccata nutriuntur, quod vult Pharao cum vivificari feminas jubet, sed sola virtus excolitur et nutritur. Verum haec ad unumquemque referamus. Si times Deum, non facias praeceptum regis Aegypti: ille enim praeciid est, interiorem hominem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uben inquit pͥmogenitus ms. uir¬
tus mea. & initiũ filioꝵ meoꝵ. Du¬
rus in conu̾satione. & durus teme¬
rarius. contumelias irrogasti.
Tanqua aqua non efferuescas. Ascen¬
disti eium super cubile patris tui. Tu
polluisti thorum ubi ascendisti. Incesti
historia nemine̾ latet. quomͦ Ruben in
concubinã patris efferbuerit flamma li¬
bidinis. et pat̾num maculauerit thotũ.
S quod initiis laudis ei aliquid uidet᷑
adscribere dicens. tu uirtus mea. idcir
co ut grauius notetur in crimine. Qui
te plantaui uineã fructiferam. totam
uideoꝵ ferre posse ꝑsonã. Qui & pͥmoge¬
nitus est et initiũ filioe. sicut et. ꝓpha¬

Expanded text:
UBEN inquit primogenitus meus: tu virtus mea, et initium filiorum meorum, durus conversatione, et durus, temerarius: contumelias irrogasti, tanquam aqua non effervescas. Ascendisti enim super cubile patris tui, tunc polluisti thorum, ubi ascendisti . Incesti historia neminem latet, quomodo Ruben in concubinam patris sui efferbuerit flamma libidinis, et paternum maculaverit thorum . Sed quod in initiis, laudis ei aliquid videtur adscribere, dicens, Tu virtus mea, idcirco 25 ut gravius notetur in crimine, qui te plantavi vineam frugiferam, totam Judaeorum ferre posse personam, qui et primogenitus est, et initium filiorum sicut et P
Abbreviated transcription (Latin):
propħam. Audi filia & uide et inclina au¬
mum patris tui. quia coneupiuit rex spe¬
ciem tuã. Hoc gͦ est quia exiuit de domo
patris & uenit ad aquas ut lauaret᷑ a pec¬
caris que contraxerat in domo patris sui
Demq statim uiscera mĩę suscepit. & mi¬
et nutritur apud suos. ibi agit infantẽ¬
ad eam. & adoptatur in filiũ. Mor̾sesq
uirgis aut ex papiro contextum. uel etie
ex arboꝵ cortice formatũ. intra quod inuc¬
quo eccłia ueniret ex gentib & assume¬
ret eam de lureis & palustrib locis. atq¬
intra sapiennie aulas et regalia tecta con¬
suos transegit. Apud illos enĩ qui spiͣtalit᷑
eam intelligere nesciunt. paruula est &
infans. & lactentium habens cibos. Cum¬
ses. Amoto eniͣ uelamine lutere. ꝑfectis¬

Expanded text:
dicitur: Audi, filia, et vide, et inclina aumum patris tui, quia concupivit rex speciem tuam . Haec est ergo quae exivit de domo patris, et venit ad aquas, ut lavaretur a peccatis quae contraxerat in domo patris: et statim viscera misericordiae suscepit, et miNutritur apud suos, ibi agit infantad eam, adoptatur in filium. Moses virgis et papiro contextum vel etiam ex arborum cortice formatum. T 104 TIBURquo Ecclesia veniret ex gentibus, et assumeret eam de luteis et palustribus locis, intra sapientiae aulas et regalia tecta. Insuos transigit: apud illos enim qui eam spiritualiter non intelligunt, parvula est, et infans, et lactantium habens cibos: cum; amoto eni
Abbreviated transcription (Latin):
Et in cupidirate sua subneruauert rau¬
rum. ł aurũ appellari filium dĩ legi¬
mus in script᷑arum figuris. nimirũ in
ui senioris dicentis ad parrẽ. Ego semp
recum fui. & mandatũ tuum nuquã
pͣteriui. et nũquam dedisti mͥ bedum
uenit filius tuus hic uinior qͥ dilapida¬
uit omne̾ substantiã. occidisti illi uitu¬
lum saginatũ. Istũ gͦ taurũ siue uitu¬
lũ consiuo suo scribae & pharisei sub¬
neruasse dicuntur. Quoꝵ maledictus
furor quia temerarius est. & ira illoꝵ
quia indurata est. Oiuidã illos in iacob.
et disꝑgam in isrł. Nidendũ est ne for¬
te diuisio ista quȩ hic commemoratue.
talis sit qualis & illa de qua in ȩuangłio
dr̃. quia cum uenerit dñs serũ illius
diuider eum. partemq illius cum infi¬
delib ponet: uel certe ut audiui quen¬
dam ex sc̃ĩs patrib diserentẽ quia di¬
uisio simul & disꝑsio nominatur. pro
eo quod ñnulli ex ipsis dno credidert᷑¬

Expanded text:
Et in cupiditate sua subnervaverunt tauEt in cupiditate sua subnervaverunt taurum. Taurum appellari Filium Dei, legimus in Scripturarum figuris, in Evangeliersona filii senioris dicentis ad patrem, Ego semper tecum fui, et mandatum tuum nunquam praeterii, et nunquam dedisti mihi haedum, apidavit omnem substantiam, occidisti illi vitulum saginatum istum . Ergo taurum, sive vitulum consilio suo Scribae et Pharisaei subnervasse dicuntur, quorum maledictus furor, quia temerarius est: et ira illorum, quia indurata est. Dividam illos in Jacob, et dispergam eos in Israel. Videndum est, ne forte divisio ista quae hic commemoratur, talis sit, qualis et illa de qua in Evangelio dicitur: Quia cum venerit dominus servi illius, dividet eum, et partem ejus cum infidelibus ponet . 28 Vel certe, ut audivi quemdam ex sanctis patribus disserentem, quia divisio simul et dispersio nominatur, pro eo quod nonnulli ex ipsis Domino crediderunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
cit in euangłiis. Soluite templũ hoc.
et ego in trib dieb suscirabo illud. hoc
autem dicebat de templo corporis sui.
Quia gͦ & ipse se dicit suscitare templũ
suum. et ds̃ illum drͣ suscitasse. recte
ꝓpħa stupens. et tante patris filiiq ui¬
tatis atq indiscretionis. artonitus dicit.
quis suscitauit eum. Non defiriet pͥn¬
ceps ex uida. neq dux de femonb eus.
usque quo ueniant ea que reposita stͣ
ei. uel ut in aliis exemplarib habetur.
ueniar is eui repositum est. & ipse erit
exspectario gentiũ. Hic locus mani¬
feste refertur ad iuidã. Constat enim
sionẽ dnĩ neminẽ credentiũ ẽẽ punitũ.
ni forte qui ipsis ascribat ętiam sangui¬
nem ꝓpħarum. quia &. dñs dicit. qͥd̃
a sanguine abel iusti usq al sangui¬
nem tacharie. omnis qui effusus est
sangius iustoꝵ ab ista generatione re¬
quirat᷑. S uideamus ne forte & illos ho.¬
mines occidert᷑. quos ꝑsuasert clamare.
sanguis illius suꝑ nos & super filios nr̃os.

Expanded text:
cit in Evangeliis, Solvite templum hoc, et ego in tribus diebus suscitabo illud: hoc autem dicebat de templo corporis sui . Quia vero ipse dicit, suscitasse templum suum, et Deus illum dicitur suscitasse: recte Propheta stupore tantae Patris et Filii unitatis, atque indiscretionis attonitus dicit, Quis suscitabit eum? 3. Non deficiet Princeps, ex Juda, neque dux de femore ejus, usque quo veniant ea, quae reposita sunt et velut in aliis exemplaribus habetur, Veniat cui repositum est et ipse erit exspectatio gentium . Hic locus manifeste refertur ad Judam: constat enimsionem Domini, nominem credentium esse punitum: nisi forte quis ipsis adscribat etiam sanguinem Prophetarum. Quia et Dominus dicit, Quod a sanguine Abel justi usque ad sanguinem Zachariae , omnis qui effusus est sanguis justorum, ab ipsa generatione requiratur. Sed videamus, an forte et illos homines occiderint, quos persuaserunt clamare, Sanguis illius super nos et super filios nostros .
Abbreviated transcription (Latin):
ac. & fodiamus cum ipso pureos aque
uiuae. etiam si obsistunt pbilistim. etiã
si tixantur. nos tamen ꝑseueremus cũ
ipso puteos fodiendo. ut & nobis dicat᷑
bibe aquam de tuis uasis. er de tuis
pureis. Et in tantũ fodiamus. ut semꝑ.¬
habundent aque putei in plateis nriͣs
ut non solum nobis sufficiat scientia
scriptarum. sed et alios doceamus.¬
& alios instruamus. ut bibant homi¬
nes bibant & pecora. Audiant pru¬

Expanded text:
ac, et fodiamus cum ipso puteos aquae vivae, etiam si obsistunt Philisthini, etiam si rixantur, nos tamen perseveremus cum ipso puteos fodiendo, ut et nobis dicatur: Bibe aquam de tuis vasis, et de tuis puteis : et in tantum fodiamus, ut superabundent aquae putei in plateis nostris, ut non solum nobis sufficiat scientia Scripturarum, sed et alios doceamus et instruamus ut bibant. Homines bibant et pecora, quia et Pr
Abbreviated transcription (Latin):
auos focderant pueri patris sui. Puer
li sunt qui libros scripserant ueteris
testamenti. quos terrena & sordida¬
repleuerat intelligentia iudeorũ.
et ostendere quia quecumq lex et
ꝓphete dixerunt. de ipso alixerunt.
rrrati sunt cum eo pbilistum. se clisi
his qui in puteis aquam nolunt ha¬
bere sea terram. Et dicit eis. Sece re¬
linquetur domus urã desertarto¬
dit gͥ isaac & nouos puteos. immo
pueri isdae focliunt. ꝓueri st̃ isaas.
matheus. marcus. lucas. & iohannes.
Pueri eius sunt. petruis. iacobus. uidas.
puer eius ẽ apłs paulus. qui om̃s noui
restainenti puteos fodiunt. Sed & ꝓ his
alt̾cantur illi qui tertena sapiunt. nec
noua condi patuntur. nec uetera pur¬
gari. fuangłiceis puteis contra dicunb.
hoc iam ad gentes ibimus. Post hec gͦ¬
foddit tertiumꝰ puteum isaac. &. appella¬
uit nomen loci illius amplitudo dicens¬
quia nunc dilatauit nos dñs et auxit
nos suꝑ t̾ram. Uere enim dilatatus ẽ
erat dłs & in isrł nom̃ eius nominabatur.

Expanded text:
quos foderant pueri patris ejus, e, qui libros scripserunt Veteris Testamenti, quos tamen repleverat intelligentia Judaeorum ut ostenderet quia quaecunque lex et prophetae dixerunt, de ipso dixerunt, rixati sunt cum eo Philistini, id est, his qui in puteis aquam habere noluerunt, sed terram: et dicit eis, Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . Fodit ergo Isaac novum puteum. Immo pueri Isaac fodiunt. Pueri sunt Isaac Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes. Pueri ejus sunt, Petrus, Jacobus, Judas; puer ejus, apostolus Paulus: qui omnes novi Testamenti puteos fodiunt. Sed et pro his altercantur illi qui terrennova condi patiuntur, nec vetera purgari: evangelicis puteis contradicunt, et hoc jam ad gentes ibimus. 4. Post haec fodit tertium puteum Isaac, appellavitque nomen loci illius latidudo, dicens: Nunc dilatavit nos Dominus, et fecitdilatatus esterat, et in Israel nomen ejus nominabatur ;
Abbreviated transcription (Latin):
no dĩ. qui sciat & de thesauris his ꝓfer¬
re noua & uȩtera: scire quomodo in uno¬
quoq loco scripturȩ aut abiciat penitꝰ
occidentem licteram. ꝙ. spͣm uiufican¬
tem requirat: aut confirmet omnimo¬
dis utilem. ac necessariam ꝓbet litere
doctrinam: aut manente hẏstoria o¬
portune q decent̾ introducat ꝙ iam
mysticum sensum sicut q. in hoc ser¬
mone quem habemus in manib arbi¬
tror conuenire. Decet auteͣ q utile
est: etiam sacerdotib euangelii offer¬
re pͥmitias. Ita enim q. dominꝰ disꝑo¬
suit. ut qui euangelium annuntiant
de euangelio iuuant: ꝙ& qui altario de¬
seruiunt de altario participentur.
Et sicut hoc dignum ꝙ decens est:
sic econtrario indecens q indignũ est
cerdotes ꝙ ministros assistere altarl.
deseruire: ut de fructib terre quos
d̾s dedit. solem suum ꝓducendoq. plu

Expanded text:
no Dei, qui sciat de thesauris suis proferno Dei, qui sciat de thesauris suis proferre nova et vetera, scire quomodo in unoquoque loco Scripturae, aut abjiciat penitus occidentem litteram et spiritum vivificantem requirat, aut confirmet omnimodis, et utilem aut necessariam probet litterae doctrinam, aut manente historia, opportune et decenter introducat etiam mysticum sensum: sicut et in hoc sermone, quem habemus in manibus arbitror convenire. Decet enim et utile est, etiam sacerdotibus Evangelii offerri primitias. Ita enim et Dominus disposuit, ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant; et qui altari serviunt, de altari participent. Et sicut hoc decens et dignum est, sic e contrario et indecens et indignum est, cerdotes et magistros assistere altari Dei, deservire, de fructibus terrae quos dedit Deus, solem suu
Abbreviated transcription (Latin):
Et ostendit utiq obseruanda ẽẽ
hȩc etiam scdm̃ litterã: cũ adicit.
Quod gͦ d̾s coniunxit. homo ñ sepa¬
ret. Sed in aliis apłis ubi dicit. quia
abraham duos filios habuit. unum
de ancilla & unum de libera:. quis
dubitat hȩc scdm̃ litteram stare de¬
bere: Certum ẽ enim: quia & isaac
de sara. & ismahel de agar filii fue¬
rint abrahȩ. Addit tam̃ his apłs
& dicit. Hec autem sunt allegorica.
Queq ad duo testamenta conuer¬
tit: & sare quidem sobolem tanquam
inlibertate gignentis. noui testam̃ti
uitutem generantis. terrenȩ sherusa¬
lem filios nominauit. Ostendimus
ut opinor auctoritate script᷑ȩ diuinȩ.
ex his quȩ in lege scripta sunt. aliqͦ
penitus refugienda eẽ. & cauenda ne
scdm licterã ab euangelii discipulis
obseruent᷑: quȩdam uero omnmodis
ut scripta sunt obtinenda: alia autẽ
tatem sui. recipere tam̃ utilit̾ & neces¬
sario etiam allegoricũ sensum. Erit gͦ
iam sapientis & scribe & doctoris in reg¬

Expanded text:
t respondit utique observanda esse haec etiam secundum litteram cum dicit: Quod Deus conjunxit, homo non separet. Sed in aliis Epistolis ubi dicit, quia Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera , quis dubitat haec secundum litteram stare debere? Certum est enim, quia et Isaac de Sara, et Ismael de Agar, filii fuerunt Abrahae. Addit tamen his Apostolus et dicit: Haec sunt autem allegorica, quae in duo testamenta convertit. Et Sarae quidem sobolem, tanquam in libertate gignentis, novi testamenti vitute generantis, terrenae Jerusalem filios nominavit. Ostendimus ut opinor auctoritate Scripturae divinae, ex his quae in lege scripta sunt, aliqua penitus refugienda esse et cavenda, ne secundum litteram ab Evangelii discipulis observentur; quaedam vero omnimodis ut scripta sunt obtinenda. Alia autem litteram sui; recipere tamen utiliter ex necessario etiam allegoricum sensum. Erit ergo jam sapientis scribae et edocti de reg
Abbreviated transcription (Latin):
lis notatur elatio. sed cedios dĩ quȩ susci¬
punt uins illius que ex aegypto trans la¬
ta est palmires. & in quib requiescit fruc̾¬
tus ille. cuius umbra oꝑ uit montes. Si
inte llexisti quantã requie̾ habeat iter
sapientie. quantũ grẽ. quantũq dulce¬
dinis. noli dissimulare. noli negligere.
tudinem ꝑhorrescas. Nabitanti enim tͥ
in huiusmodi tab̃naculis. occurret &
mannia cȩloste. & angłoꝵ pane̾ mandu¬
cabis. Incipe tantun. nec te ꝑtͣreat ut¬
diximus solitudo deserti. oito consorti in¬
um tuñ & iam angłi uement. quos sub¬

Expanded text:
lis notatur elatio, sed cedros Dei quae suspilis notatur elatio, sed cedros Dei quae suspiciunt vitis illius quae ex Aegypto translata est palmites, et in quibus requiescit fructus ille cujus umbra operuit montes. Si intellexisti quantam requiem habeat iter sapientiae, quantum gratiae, quantumque dulcedinis, noli dissimulare, noli negligere; tudinem perhorrescas. Habitanti enim tibi in hujusmodi tabernaculis occurret et manna coeleste, et angelorum panem manducabis. Incipe tantum, nec te praetereat solitudo deserti. Cito in consortium tuum etiam angeli venient, quia
Abbreviated transcription (Latin):
arima. ita &. commorationis in deserto fir
memoria ꝑ tab̾nacula. In rab̾naculis enĩ
habirauerunt parres nri in deserto. un¬
de autẽ fieri opportet ista tabernacła. nͥ
ex uerbis legis & prophetarũ: et sermoni¬
b psalmoꝵ. et om̃iũ que continentur in
lege: Cum enĩ ex his que scripta sunt
ꝓficit anima & semꝑ ea quideni que retrost̃
obliinscens ad ea quȩ in aure sunt se exten¬
dens & de loco inferiore ꝓgrediens cres¬
cit et ꝓficit ad suꝑiora ex augm̃to untu¬
titn & ex ipsa immutatione ꝓfectin. in
tab̾naculis in erito dr̃ habitare. Uide aut̃
si non sunt tab̾nacula quȩ fixit dñs. & iam
illa que saluator commemorat in eugłio
diceus. Facite uobis amicos de manmona
iniquitans. ut cum defeceritis recipiant
uos in etͣna tab̾nacula. Fixa autẽ dicintur
a dõ. quasi que non circumferantur omni
uento doctime. Sunt autem adhuc istata¬
betnacula. &. sicut cedri iuxta aquas. Cȩ¬
dros hic non illas dicit in quib culpabi¬

Expanded text:
 commemorationis in deserto fit memoria per tabernacula. In tabernaculis enim habitaverunt patres nostri in deserto. Unde autem fieri oportet ista tabernacula, nisi ex verbis legis et prophetarum, ex sermonibus psalmorum et omnium quae continentur in lege? Cum enim ex his quae scripta sunt proficit anima, et semper ea quidem quae retro sunt obliviscens, in ea quae ante sunt se extendit, et de loco inferiore progrediens, crescit et proficit ad superiora, et augmento virtutum, et ex ipsa immutatione profectuum in tabernaculis merito dicetur habitare. Vide autem si non sunt tabernacula quae fixit Dominus, etiam illa quae Salvator commemorat in Evangelio dicens: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis: ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula . Fixa autem dicuntur a Deo, quasi quae non circumferuntur omni vento doctrinae. Sunt autem adhuc tabernacula ista, et sicut cedri juxta aquas. Cedros hic non alias dicit, in quibus culpabi
Abbreviated transcription (Latin):
his declaratur. quia ꝑdit animam suaͬ in
hoc mundo qui cum xp̃o moratur. & qui
sic eam ꝑdident. inueniet eam. ubi: Si¬
ne dubio ubi dicit apłs. quia uita urã ab¬
scondita est eum xpoͣ iħu in dõ. cuius głã¬

Expanded text:
his declarantur, quia perdit animam suam in his declarantur, quia perdit animam suam in hoc mundo, qui cum Christo moritur; et qui sic eam perdiderit, inveniet eam, ibi sine dubio ubi dicit Apostolus: quia vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Cumque vid
Abbreviated transcription (Latin):
terit explanari. Cinitatẽ hunc mundũ in¬
telligamus. sicut & in euangłus drͣ de lixxu¬
rioso filio qui dilapidaint substantiã panis
quia hesit inquit aͦquendam pͥmanum ei.¬
niratis in regione illa. A quo receptus. in a¬
grum mittitur porcos pascere. Et hec gͦ ci¬
utas cuius ille primarns erat. mundus
hic intelligitur. Ignur de hac ciuitate li¬
beratum hoc est quem liberat xp̃c de hoc
mundo. ꝑdit eum. Dicit enim ei. qr qui
de hoc mundo liberan. ꝑdere debemus
ditates resecat. qm hoxuriama eius resoluti¬
onemq castigat. & in nullo ꝓrsus facit uo¬
luntatem suam. s uolintatem dĩ. &. ꝑ hec
ꝑue dr̃ anima. Pent namq uita eius pͥor.
et incipit nouam uitam quȩ in xp̃o est du¬
cere. Simile autem &. iam hiuc dicto illud
est. si cominorimur. et conuiuemus. Et il¬
lud. Si autem morti estĩs. ab elemͣus hu¬
ius inundi. quomͦ uelur uiuentes in hoc
mundo decornius: Necessano gͦ etiam in

Expanded text:
terit explanari. Civitatem hunc mundum interit explanari. Civitatem hunc mundum intelligamus, sicut et in Evangeliis dicitur de luxurioso filio, qui dilapidavit substantiam patris, quia accessit, inquit, ad quemdam primarium civitatis in regione illa, a quo receptus in agrum mittitur porcos pascere . Et haec ergo civitas cujus ille primarius erat, mundus hic intelligitur. Igitur de hac civitate liberatum, hoc est quem liberat Christus, de hoc mundo perdet eum. Dicit enim ei: Quia qude hoc mundo liberari, debemus animaditates ejus resecat, qui luxuriam ejus resolutionemque castigat, et in nullo prorsus facit voluntatem situr anima. Perit namque vita ejus prior, et incipit novam vitam, quae in Christo est, ducere. Simile autem huic dicto etiam illud est: Si commoriamur et convivemus . Et illud: Si autem mortui estis ab elementis mundi, quomodo velut viventes in hoc mundo decernitis? Necessaria ergo in
Abbreviated transcription (Latin):
futurȩ hereditans exister. Et ifraelem fe
cit in uirtute. Hoc est quod dicit. quia
tunc quidem edom uel esau hoc est car¬
nis natura in herediratis societatẽ uoca¬
rit repleta untutib Si enimi anima non
ueniat ad uirtures. sed in ignauia ꝑseue¬
ret. nec caro ad hereditatem uemiet. sed ad
iudicium illius qui potest & animã et cor¬
pus ꝑdere in gehennam. Et exurget ex¬
liberatum de ciuitate. Non in hoc solum
s in omni pene ꝓphetico stilo quȩ dicunt᷑
iuoluro satis & obscuro sermone dicunt᷑.
Non enim placuit sco spm̃ qui de his scribi
uoluit. ut palam hic pedib ut ita dicam
impentoꝵ. conculcanda ponerentur. S ita
ꝓuidit. in cum publice haberi indeantur.
sermonum tam̃ obscuritate recondita in
archanis &. secretis obtecta seruentur. Et
omnis ꝓphetia non potest ꝓpria absoluti¬
one constare. ualde difficilis uidetur intel¬
lectus. Uideamus tamͣ. nisi foite hoc mͦ po¬

Expanded text:
futurae haereditatis existet. Israel vero futurae haereditatis existet. Israel vero fortiter aget, hoc est quod dicit quia tunc Edom vel Esau, hoc est carnis natura, in haereditatis societatem vocarit repleta virtutibus. Si enim anima non veniat ad virtutes, sed in ignavia perseveret, nec caro ad haereditatem veniet, sed ad judicium illius, qui potest animam et corpus perdere in gehennam . De liberatum de civitate. Nec in hoc solum, sed in omni pene prophetico stylo quae dicuntur, involuto satis et obscuro sermone dicuntur. Non enim sanctos sprevit, qui de his scribi voluit, ut palam haec et pedibus, ut ita dicam, imperitorum conculcanda ponerentur; sed ita providit, ut cum publice habere videantur, sermonum tamen obscuritate condita in arcanis, et in secretis obtecta serventur. Et Omnis prophetia non potest propria absolutione constare , valde difficilis videbitur intellectus. Videamus tamen, si forte hoc modo po
Abbreviated transcription (Latin):
uersanis demomib hommes eoꝵ qui sub
ipsox dominatione renebantur. xp̃c qͣsi
predam uic̃toriȩ suȩ ducit. & spolia salu.¬
tis reportat. sicut & in aliis de eo scriptum
est. quia ascendens in altum captiuã dux¬
it captiuitatẽ. Capnuitate̾ scilicet illam
humani generis quam diabolus ad ꝑdi¬
tionem cęperat. iste tursus captiuã duxit.
et a morte reuocauit ad uitam. Utinã et
me capnuũ habeat semꝑ iħe. & me ducat
in p̃dam suam. & ego tenear uinculis eiꝰ¬
alligatus. ut et ego dici merear uinctus
xpĩ iħu. sicut & paulus de semetipso gła.¬
enns. Eddom idem est qui & esau. hic se¬
cundum hỹstoriã quidem mnumicus eͣ
isrł. sedm acduentu in quit xpi. etiã ipse
hereditas erit. hoc est recipietur ad fi¬
dem. nec ex cludetur ab hereditate xp̃i.
Si nͦ spĩtalit᷑ adũtamis. edom caro intel¬
ligitur que aduersatur spin. & enis est
sola anima sed & caro que aliquando fa¬
erat ininca ꝑ obedientiã spiritus consors

Expanded text:
is daemonibus, eos qui sub ipsorum dominatione tenebantur, Christus quasi praedam victoriae suae ducit, et spolia salutis reportat: sicut et in aliis de eo scriptum est, quia ascendens in altum, captivam duxit captivitatem . Captivitatem scilicet illam humani generis, quam diabolus ad perditionem ceperat, iste rursus captivam duxit, et a morte revocavit ad vitam. Utinam ergo a me captivum habeat semper Jesus, et me ducat in praedam suam, et ego tenear ejus vinculis alligatus, ut et ego dici merear vinctus Christi Jesu, sicut Paulus de semetipso gloriaejus . Edom idem est qui et Esau. Hic secundum historiam quidem inimicus est Israel, sed in adventu, inquit, Christi etiam ipse haereditas ejus erit: hoc est recipietur ad fidem, nec excludetur ab haereditate Christi. Si vero spiritaliter advertamus, Edom caro intelligitur, quae adversatur spiritui, et est sola anima, sed et caro, quae aliquando fuerat inimica, per obedientiam spiritus consors
Abbreviated transcription (Latin):
eum & audiuit uocem de colo dicentẽ. hic
est filius m̃s dilectius in quo michi bene
complaciit. ita && stolla heo que uenit su¬
ura u̾bi. erat puer et stetit. in xp̃o sumliẽ
se spm̃ cdĩ suꝑ eum & mansisse in eo.ita ac¬
cipinus quod mĩ quam ab eo recessent
spimus di. ita & stella quȩ uenit & stem
suꝑ eum. accipiendũ puto quod sic stere¬
rit suꝑ eum. ut nuͣquam inde demota sit.
et icdo ditatis eiis indiciã illam stellã fuis¬
se opmor. unde & ordo ꝓphetis hec eadẽ
consequent᷑ ostendit. cum de di̾rate qui¬

Expanded text:
 Hic est Filius meus dilectus, in quo bene complacui : ita et stella haec, quae venit supra ubi erat puer et stetit, in Christo similse Spiritum Dei et mansisse in eo ita accipimus, quod nunquam ab eo recesserit Spiritus Dei: ita et stellam, quae venit et stetit super eum, accipiendum puto, quod sic steterit super eum, ut nunquam inde mota sit, et ideo deitatis ejus indicium illam stellam fuisse opinor. Unde et ordo prophetiae haec eadem consequent
Abbreviated transcription (Latin):
ifrł. ut in uroq et seomidũ ditatem et
dent᷑ appareat. Et uastabit pͥncipes mo¬
ab. ałoab quidem gens est. cuius prinel¬
pes non alios ẽȩ quam spĩtales nequitias.
& pͥncipatus illos adu̾sum quos nobis lucꝰ¬
tamen est. intelligimus. Hos gͦiste bo¬
mo ex isrł uastabir cum exuet pͥncipa¬
nis & potestates. et affiget illos cruci sus.
Neq enim porerat saluare moabitas. et
ad cĩ agnirione̾ ꝑducere. nisi pͥncipesil¬
los qui in eis domiationẽ impietaus re¬
nuorant de uastasset. Et pͣdabitur omnes
filios seth. Seth hic filius estadam. de quo
eua cdxit cum natus eͥx̾t. Suscitauit enm
mͥ ds̃ sem̃ alrud pro abel quem occidit ca¬
in. Iste est gͦ seth. ex quo omne humanuĩ
in hoc mundo ducitar gemis. Nam deca¬
in qui nati fuerant. diluino petierant. ti¬
lu gͥ seth sunt. hi oumes homines qui in
nes filios seth. pͣdam sic accipe sicut & in

Expanded text:
dum deitatem, et denter appareat. Et vastabit principes Moab. Moab quidem gens est, cujus principes non alios esse quam spiritales nequitias et principatus illos adversum quos nobis luctamen est intelligimus. Hos ergo iste homo ex Israel vastabit, cum exuet principatus et potestates, et affiget illos cruci suae. Neque enim poterat salvare Moabitas, et ad Dei agnitionem perducere, nisi principes illos, qui in eis dominationem impietatis tenuerant, devastasset. Et praedabitur omnes filios Seth. Seth filius est Adam, de quo Eva dixit cum natus esset: Suscitavit enim mihi Deus semen aliud, pro Abel quem occidit Cain . Iste est ergo Seth, ex quo omne humanum in hoc mundo ducitur genus. Nam de Cain, qui nati fuerant, diluvio perierunt. Filii ergo sunt Seth omnes homines qui in abit omnes filios Seth, praedam sic accipe, sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
bum hab&. eos qui credit in eim sic̃
et ipse dieit in euangelio. Mens ebus est
ut faciam uoluntatom eits qui misit me
Cuius utiq uoluntas hȩc erat. nt gentes
conu̾terentur ad fidem. Quod si ut supe¬
rius docinmus crassitudo culpabilis habe¬
tur. & contrano subtiliras laudabilis ha
benda ẽ.quia spiritus sapienne qmi in¬
telligibilis &. sanctus et inngenitus. et
multiplex dĩ.similit᷑ & subtilis ee̾ phibet᷑
Et iaculis suis sagntabit mimicũ licula
uicit. uł omnes inimicos & contraicen¬
tes sibi &. iam numc fuꝑar et cousgit.
Omnis enĩ qui peceat. inunicus eis est
dum peccat. Si autẽ audiat u̾bałi. et
agnoscens peccata sua configatex eis.
et conpungatar. atq ad penirentiã con¬
uertatur uentaris sermone terebratis
& iam ipse dr̃ iaculis ẽe̾ confixus. S. post¬

Expanded text:
 eos qui credunt in eum: sicut et ipse dicit in Evangelio: Meus est cibus ut faciam voluntatem Patris mei, qui misit me . Cujus utique voluntas haec erat, ut gentes converterentur ad fidem. Quod si ut superius docuimus, crassitudo culpabilis habetur, e contrario subtilitas laudabilis est habenda, quia et Spiritus sapientiae, qui intelligibilis et sanctus et unigenitus et multiplex dicitur, similiter et subtilis esse perhibetur. Et jaculis suis sagittabit inimicum. Jacula vicit, vel omnes inimicos ejus; et contradicentes sibi etiam nunc superat et configit. Omnis enim qui peccat, inimicus ejus est dum peccat. Si autem audiat verba Dei, et agnoscens peccata sua, configatur ex eis et compungatur, atque ad poenitentiam convertatur, veritatis sermone tenebratus, etiam ipse d
Abbreviated transcription (Latin):
quia eundent᷑ de stella quȩ magis in ori¬
ente apparint ꝓpħeuir. qua duce uene¬
runt ad uideam requirentes eum quina¬
tus est regem isrł. & reꝑtum oblatis mu¬
nerib adorauerunt. S mouet me quod de¬
ipsa stella postea quam dictum ẽ in eugłio
quia pͣcessent magos usq in bethleemi. et
ueniens stetent supra ubi erat puer. ultra
non sit dictum quia uel discesserit inde
uł enanuerit aut assumpta sit. aut aliqiid
oumnino de hoc natratio en anglica desig¬
nanent. s hoc tantum dixent quia uenit
et stetit supra ubi erat puer. De forte
gͦ sicut tp̃r baptisim cum baptrratus ie

Expanded text:
quia evidenter de stella quae magis in Oriente apparuit, profitetur: qua duce venerunt ad Judeam, requirentes eum qui natus est regem Israel; et repertum oblatis muneribus adoraverunt. Sed movet me quod ipsa stella posteaquam dictum est in Evangelio, quia praecesserit magos usque ad Bethlehem, et veniens steterit supra ubi erat puer , ultra non sit dictum, quia vel discesserit inde vel evanuerit, aut assumpta sit, aut aliquid omnino de hoc narratio evangelica designaverit, sed hoc tantum dixerit, quia venit et stetit supra ubi erat puer. Ne forte ergo sicut tempore baptismi, cum baptizatus Je
Abbreviated transcription (Latin):
altentur. hi qui in regno xp̃i sunt. et
ideo credo & iam ipse saluator dicebat.
Qui in tecto est non descendat tollere
aliquid de domo. monens ut hi qui ad
excelsam ꝑfectionem uenerunt. non ite¬
rum ad mundi hinus qui nanc dormis ap¬
pellatur. humilia & abiecta descendant
Sillud quod ait. quod maure audistis
predicate suꝑ tecta. ad hoc nichilomi

Expanded text:
altentur hi qui in regno Christi sunt, et altentur hi qui in regno Christi sunt, et ideo credo etiam ipse Salvator dicebat: Qui in tecto est, non descendat tollere aliquid de domo , monens ut hi qui ad excelsam perfectionem venerunt, non iterum ad mundi hujus qui nunc domus appellatur, humilia et abjecta descendant. Sed et aliud, quod ait, quod audistis, praedicare super tecta , ad hoc nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
Xpc̃ ergo est qui exiit de semine isrł.
scđm carnem. Qi quomͦ gentib do¬
minctur expositione non indiger. maxi¬
me qui legit dictum ei a patre. Pete a
me & dabo tibi gentes hereditatem tu.¬
am et possessionem tuã tͣminos terre.
Quid est autem quod ait. exaltabitur
gog regnum eius: gog suꝑ tecta int̾¬
pretatur. Et in loco isto non pro gentis
alicuius nomine ut putatur positum eͥ.
sed ut &. in aliis nͣnullis ipse serio hebre¬
us non interpͣtatus relictus est. & ob hoc
quasi de gente aliqua dictum indetur.
Et gͦ sermonis consequenna talis. Er ex¬
altabitur suꝑ tecta regnum enis. & cres¬
cet regnum eius. Exaltari aint᷑ suꝑ tecꝰ¬
ta. de ꝑfectione credennũ drͣ. Crescere
autem ad multitudinem refertur. In
his g qui ꝑfecti sunt suꝑ tecta exaltat᷑
regnum xp̃i. idest suꝑ eos etiam qui
in suꝑnis sunt. & in suꝑiorib habirant.
Sunt enim fortassis aliqui &. iam in cȩ¬
lestib a quib plus ꝓfinant. et altius ex¬

Expanded text:
 ergo est, qui exiit de semine Israel secundum carnem. Qui quomodo gentibus dominetur expositione non indiget, maxime qui legat dictum ei a Patre: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Quid est autem quod ait: exaltabitur Gog regnum ejus? Gog super tecta interpretatur. Et in isto loco non pro gentis alicujus nomine, ut putatur, positum est, sed ut in aliis nonnullis ipse sermo Hebraeus non interpretatus relictus est, et ob hoc quasi de gente aliqua dictum videtur. Est ergo sermonis consequentia talis. Et exaltabitur super tecta regnum ejus, et crescet regnum ejus. Exaltari autem super tecta, de perfectione credentium dicitur; crescere autem, ad multitudines refertur. In his ergo qui perfecti sunt super tecta exaltatur regnum Christi, id est, super eos etiam qui in supernis sunt, et in superioribus habitant. Sicut enim fortassis aliqui etiam in coelestibus, a quibus plus proficiant et altius ex
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs autem. spintus ẽ. idenco deniq dicit
reuelati oculi eius. quasi qui nunc usq¬
clausi fuerint. Et nunc ꝑ spm̃ dĩ qui suꝑ
eum factus est ablaro uelamme reue¬
lentur. Nlunc gͦ est quando indet uere.
et uere audit uerba fortis. & uisum dĩ
uidet in somnis. idest ea que in somns
damheli ꝓphetȩ tempora designata st̃
uidebit impleta. & uisiones illas quȩ in
somnis ad illum delate sunt indet.idest
intelliget & agnoscet oculis reuelatis.
effinetur onim similis his qui dicebant
Nos autẽ omnes reuelara facie głam do¬
min speculamur. eadem imagine traus

Expanded text:
Dominus autem spiritus est. Idcirco denique dicit, Dominus autem spiritus est. Idcirco denique dicit, revelati oculi ejus: quasi qui nunc clausi fuerint, et nunc per spiritum Dei, qui super eum factus est, ablato velamine revelentur. Nunc ergo est quando vere videt et vere audit verba fortis, et visum Dei videt in somnis, id est, ea quae in somnis Danieli prophetae tempora designata sunt, videbit impleta, et visiones illas quae in somnis ad illum delatae sunt videt, hoc est, intelliget, agnoscet, et oculis revelatis efficitur similis, qui dicebant: Non autem omnes revelata facie gloriam Domini speculabimur, eadem i
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscet & iam ipse. quia neq de bob cu
ta sunt. ꝓpter homines intelliget scriy.¬
inq̾uit balaam filius beor. Pixit homo
uere uidens. dixit audiens uerba fortis.
qui uisum ħ̃ uder in somnis rouelan
oculi eius. Mirum ꝓfecto est. quomͦ
tante laudis dignus habeatut. balaam.
qui accepta parabola sua hȩc desemet.¬
ipso ꝓnuntiet. Quomͦ enim homo ue¬
re u̾idens dm̃ balaam sit qui diuina¬
nom & anguriis oꝑam dederit. qui eriã
magieȩ arti studuerit sicut supra osten¬
dinus ualde mirũ est. nisi forte ꝓ eo qđ
supradictum ẽ quia spiritus dĩ factus fuerit
in ipso.& quia u̾bum di positum sit i ore
enis. hoc de eo putentur tam magna con¬
sempta e̾e̾ p̃coma. Nec mor̾ses enim nec
alius quis ꝓphetarũ facile innemetur tan¬
nis laudib elenatus. Unde magis michi
uiderur hec illi populo conuenire. eo tẽ¬
pore quo iam comi̾sus est ad dñm. Depo¬
sint enim uolam᷑ quod erat suꝑ cor suum.

Expanded text:
agnoscet etiam ipse, quia neque de bubus cagnoscet etiam ipse, quia neque de bubus cta sunt, propter homines intelliget scripinquit, Balaam, filius Beor. Dixit homo vere videns; dixit audiens verba fortis, qui visum Dei vidit in somnis, revelati oculi ejus. Mirum profecto est, quomodo tantae laudis genus habeat Balaam, qui accepta parabola sua de semetipso pronuntiet haec. Quomodo enim homo vere videns Balaam sit qui divinationi et auguriis operam dederit, qui etiam magiae studuerit sicut supra ostendimus, valde mirum est, nisi forte pro eo quod supra dictum est, quia spiritus Dei factus fuerit in ipso, et quia verbum Dei positum sit in ore ejus, haec de eo putentur tam magna conscripta esse praeconia. Nec Moyses enim, nec alius quis prophetarum facile invenietur tantis laudibus elatus. Unde magis mihi videretur haec illi populo convenire eo tempore quo, jam conversus ad Dominum, deposuit velamen quod erat super corsuum.