comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uidetis. uenient dies in quib ñ relinquet᷑
lapis suꝑ lapidẽ qui ñ destruat᷑. Erat nanq
prius ierłm urbs illa magna regalis. ubi tẽplũ
famosissimũ dõ fuerat extructũ. Postea uͦ
quã uenit ille qͥ erat uerũ tẽplũ dĩ. & cȩlestis
ierłm coepit aꝑire mysteria: deleta. ẽ. illa
t̾rena ubi cęlestis apparuit. & intẽplo illo
ñ remansit lapis suꝑ lapidẽ. Erat pͥus ponti¬
fex sanguine taurorũ & hẏrcorũ purificans
popłm. sed ex qͦuenit uerus pontifex qͥ sangui¬
ne suo purificaret credentes: nusquã ẽ ille
pontifex pͥor. nec ullus ei relictꝰ. ẽ. locus.
Altare fuit pͥus & sacrificia celebrabant᷑: sed
ut uenit uerus agnꝰ qͥ se ipsũ obtulit hostiã
dõ. cuncta illa uelut ꝓtẽpore posita cessaue¬
runt: Propt̾ea sane diuina dispensatio ꝓcu¬
rauit. ut & ciuitas ipsa & tẽplũ & om̃ia illa
parit̾ subuerterent᷑: nequi forte adhuc par-¬
uulus & lactens infide si uideret illa con¬

Expanded text:
detis, venient dies, quibus non relinquetur lapis super lapidem, qui non destruatur . » Erat namque Hierusalem urbs illa magna regalis, ubi templum famosissimum Deo fuerat extructum, postea vero quam venit ille, qui erat verum templum Dei, et coelestis Hierusalem coepit aperire mysteria; deleta est illa terrena, ubi coelestis apparuit, et in templo illo non remansit lapis super lapidem. Erat prius pontifex sanguine taurorum, et hircorum, purificans populum: sed ex quo venit verus pontifex, qui sanguine suo purificaret credentes, nusquam est ille pontifex prior, nec ullus ei relictus est locus. Altare fuit prius, sacrificia celebrabantur, sed ut venit verus Agnus, qui se ipsum obtulit hostiam Deo, cuncta illa velut pro tempore posita cessavere: propterea sane hoc divina dispensatio procuravit, ut et civitas ipsa et templum, et omnia illa pariter subverterentur, ne quis forte adhuc parvulus, et lactans in fide, si videret illa con
Abbreviated transcription (Latin):
gerint ꝓtinꝰ sub infertur cũ dicit᷑. Seb
ante hȩc omĩa inicient uob̾ manꝰ suas & ꝑse¬
quent᷑. tradentes insynagogas & custodias
trahentes ad reges & pͣsi des ꝓpt̾ nom̃ meũ.
ȩc qͥppe iudaicȩ genti uł sola uł maxima
causa exitii fuerat. qͥa post dñi saluatoris
occisionẽ nominis quoq eiꝰ pcones simul &
confessores impia crudelitate uexauit.
ONEINGEĨ autẽ uob̾ intestimoniũ. Testimo¬
niũ uidelicet. quorũ nisi eoꝵ qͥ aut ꝑsequen¬
do mortes infert̃. aut uidendo ñ imitant᷑:
Mors qͥppe iustorũ bonis in adiutoriũ est.
malis in testimoniũ. Ut inde ꝑuersi sine
excusatione ꝑeant. unde electi exemplũ
capiunt ut uiuant. Sed auditis tot t̾rorib
turbari poterant infirmorũ corda: atq ideo
consolatio adiungit᷑. cũ ꝓtinꝰ sub infertur.¬

Expanded text:
gerint, protinus subinfertur, cum dicitur: Sed gerint, protinus subinfertur, cum dicitur: Sed ante haec omnia injicient vobis manus suas, et persequentur tradtrahentes ad reges, et praesides propter nomen meum. Haec quippe Judaicae genti, vel sola, vel maxima causa exitii fuerat, quia post Domini Salvatoris occasionem, nominis quoque ejus praecones simul et confessores impia crudelitate vexavit. Continget autem vobis in testimonium. Testimonium videlicet quorum, nisi eorum do mortes inferunt, aut videndo non imitantur? Mors quippe justorum bonis in adjutorium est, malis in testimonium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unde electi exemplum capiunt ut vivant. Sed auditis tot terroribus turbari poterant infirmorum corda, atque ideo consolatio adjungitur, cum protinus subinfertur
Abbreviated transcription (Latin):
bnic dicebat illis. Surget gens contͣ gentẽ.
& regnũ aduersus regnũ. & t̾rȩmotꝰ ma¬
gni erunt ꝑloca. & pestilentiȩ & fames.
Constat hȩc ante finẽ desolationis tẽpli.
hoc ẽ. tẽpore iudaicȩ seditionis ad litterã
contigisse. Potest autẽ regnũ cont᷑ regnũ
& pestilentia eorũ quorũ sermo serpit
ut cancer: & fames audiendi uerbi dĩ. &
cõmotio uniuersȩ t̾rȩ & a uera fide sepa¬
ratio. etiã inhereticis intelligi: qͥ contͣ se
inuicẽ dimicantes eccłȩ uictoriã faciunt
tanonesq de cȩlo & signa magna erunt
Et hȩc tẽpore eodẽ cõpleta. qͥsquis iosephi
hystoriã legerit inueniet. Nã & stella
gladio similis. ut phibet ꝑannũ totũ supͣ
ierosolimã pendens. infausto trepidos ciues
portento t̾rebat. & currus itidẽ equitesꝗ
armati ꝑaera discurrere. ac morẽ bellantiũ
sacrificiis ad mota. int̾ immolantiũ manꝰ
enixa ẽ. agnã. Quo autẽ hȩc merito conti¬

Expanded text:
urget gens contra gentem, et regnum adversus regnum, et terraemotus magni erunt per loca, et pestilentiae, et fames. Constat haec ante finem desolationis templi, hoc est, tempore Judaicae seditionis ad litteram contigisse. Potest autem regnum contra regnum, et pestilentia eorum quorum sermo serpit ut cancer , et fames audiendi verbum Dei, et commotio universae terrae, et a vera fide separatio, etiam in haereticis intelligi, qui, contra se invicem dimicantes, Ecclesiae victoriam faciunt. Terroresque de coelo, et signa magna erunt. Et haec tempore eodem completa quisquis Josephi Historiam legerit, inveniet. « Nam et stella gladio similis ut perhibet per annum totum supra Hierosolyma pendens infausto trepidos cives portento terrebat; et currus itidem equitesque armati per aera discurrere, ac morem bellantium sacrificiis admota inter immolantium manus enixa est agnam . » Quo autem haec merito conti
Abbreviated transcription (Latin):
conuincit᷑. Ue inquã illi homini de qͦ itsus
qͥ altarib sacro scĩs int̾ immolandũ ut pote
ꝓposita consecraturus adesse ñ dubitat᷑.
astantib sibi ministris cęlestib queri cogit᷑.
ecce inquiens manꝰ tradentis me mecũ ẽ. in
m̾sa. Et ipsi coepert̃ quȩrere int̾ se: qͥs
esset ex eis qͥ hoc facturus. ẽẽt. Et certe no¬
uerant undecĩ apłi. qđ nichil tale contra
dñm cogitarent: sed plus credunt magistro
quã sibi. & tim̃tes fragilitatẽ suã tristes
quęr̃t de peccato: cuius conscientiã ñ habe¬
bant. Quęrit & iudas impudens sic̃ mathe¬
us marcusq cõmemorant: ut audacia bonã
conscientiã mentiretus¬

Expanded text:
convincitur. Vae, inquam, illi homini, de quo Jesus convincitur. Vae, inquam, illi homini, de quo Jesus qui altaribus sacrosanctis inter immolandum, ut pote proposita consecraturus, adesse non dubitatur, astantibus sibi ministris coelestibus quaeri cogitur: Ecce, inquiens, manus tradentis me, mecum est in mensa. Et ipsi coeperunt quaerere inter se quis esset ex eis qui hoc facturus esset. Et certe noverant undecim apostoli quod nihil tale contra Dominum cogitarent, sed plus credunt magistro quam sibi, et timentes fragilitatem suam, tristes quaerunt de peccato, cujus conscientiam non habebant. Quaerit et Judas impudens, sicut Matthaeus Marcusque commemorant, ut audacia bonam conscientiam mentiretu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquẽ tradet᷑. Qui de passione p̾dixerat.
& de ꝓditore p̾dicit: dans locũ poeniten¬
tiȩ. ut cũ intellexisset sciri cogitationes
suas & occulta consilia. poeniteret eũ fa¬
cti sui. & tam̃ ñ designat specialit᷑. ne ma¬
nifeste correptꝰ impudentior fieret.
Mittit crim̃ in numero. ut agat conscius pę¬
intentiã. Prȩdicit & poenã. ut quẽ pu¬
dor ñ uicerat: corrigant denunciata sup¬
plicia. Sed & hodie quoq & in sempit̾nũ
ue illi homini qͥ ad mensã dñĩ malignꝰ acce¬
dit. qͥ insidiis m̃te conditis. qͥ p̃cordi is
aliqͦ scelere pollutis. mysteriorũ xp̃i se¬
cretis participare ñ metuit. Et ille enĩ in
exemplũ iudȩ filiũ hominis tradit. Non
quidẽ iudeis peccatorib: sed tam̃ peccato.¬
rib mẽbris uidelicet suis. quib illud in¬
estimabile & inuiolabile dñi corpus uio¬
lare p̾sumit. Ille dñm uendit. qͥeiꝰ amo-¬
re actimore neglecto: t̾rena & caduca
immo etiã criminosa plusamare & curare

Expanded text:
us est. Qui de passione praedixerat, et de proditore praedicit, dans locum poenitentiae, ut cum intellexisset sciri cogitationes suas et occulta consilia, poeniteret eum facti sui, et tamen non designat specialiter, ne maniMittit crimen in numero, ut agat conscius poenitentiam. Praedicit et poenam ut quem pudor non vicerat, corrigant denuntiata supplicia. Sed et hodie quoque et in sempiternum, vae illi homini qui ad mensam Domini malignus accedit, qui, insidiis mente conditis, qui, praecordiis aliquo scelere pollutis, mysteriorum Christi secretis participare non metuit. Etenim ille in exemplum Judae filium hominis tradit, non quidem Judaeis peccatoribus, sed tamen peccatoribus, membris videlicet suis, quibus illud inaestimabile et inviolabile Domini corpus violare praesumit. Ille Dominum vendit, qui ejus amore ac timore neglecto, terrena et caduca, imo etiam criminosa plus amare et curare
Abbreviated transcription (Latin):
meũ qđ ꝓ uob̾ tradet᷑. Hoc facite in meã cõ¬
memorationẽ. Finitis paschȩ ueteris solen¬
niis. quȩ in cõmemorationẽ antiquȩ de ȩgy¬
pto liberationis agebant᷑: transiit ad nouũ
qđ insuȩ redẽptionis memoriã ȩccłam fre¬
quentare desiderat. Ut uidelicet ꝓcarne
agni uł sanguine suȩ carnis sanguinisq
sacram̃tũ in panis ac uini figura substituens.
ipsũ se eẽ monstraret cui iurauit dñs &
ñ poenitebit eũ. tues sacerdos in ȩternũ
scđm ordinẽ mel chi sedech. Frangit autẽ
ipse panẽ quẽ porrigit. ut ostendit corpo¬
ris sui fractionẽ ñ sine sua sponte futurã
sed sicut alibi potestatẽ se habere ponendi
animã suã & iterũ sum̃di eã. Et sicut de
ueterib t̾minandis egerat : sic & de nouis
incipiendis patri gr̃as agit. nob̾ parit̃ exẽ¬
plũ tribuens: in om̃i boni oꝑis inchoatione
uł ꝑfectione patrẽ qui . ẽ. incęlis. eẽ glori¬
ficandũ. Qđ autẽ dicit hoc facite in meã

Expanded text:
meum, quod pro vobis datur. Hoc facite in meam commemorationem. Finitis paschae veteris solemniis, quae in commemorationem antiquae de Aegypto liberationis agebantur, transiit ad novum, quod in suae redemptionis memoriam Ecclesia frequentare desiderat. Ut videlicet pro carne agni vel sanguine suae carnis sanguinisque sacramentum in panis ac vini figura substituens, ipsum se esse monstraret, cui juravit Dominus et non poenitebit eum, tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech . Frangit autem ipse panem quem porrigit, ut ostendat corporis sui fractionem non sine sua sponte futuram, sed, sicut alibi dicit, potestatem se habere ponendi animam suam, et iterum sumendi eam. Et sicut de veteribus terminandis egerat, sic et de novis incipiendis Patris gratias agit, nobis pariter exemplum tribuens, in omni boni operis inchoatione vel perfectione, Patrem qui est in coelis esse glorificandum. Quod autem dic
Abbreviated transcription (Latin):
Et erunt signa in sole & luna & stellis. & in
t̾ris pressura gentiũ p̃confusione sonitꝰ
maris & fluctuũ. Quia gͦ ficut dñs in se¬
quentib intimat apparente uniuersali
iudicio cęlũ & t̾ra transibunt. & sicut in
ioħis apocal ypsi legimꝰ mare iã ñerit.
merito eodẽ incũbente iudicio sonitꝰ ma¬
ris & fluctuũ confundit᷑: t̾rarũ orbis
p̃mentib se inuicẽ colonis inficit᷑. maxi¬¬
ma cęli luminaria ꝑcussis horrore nouo
radiis turbatã faciem uelabunt. Et qͦmͦ
impulse ad casũ arbores fragoris motusq
sui p̾mittere solent indicia. sic t̾mino app¬
pinquante quasi pauentia nutant ac treꝰ¬
munt elem̃ta. Ergo qđ ait matheus. sol obscu¬
rabitur & luna ñ dabit lum̃ suũ. & stellę
cadent de cȩlo. ipsã iudicii p̾sentiã significat.
quando apparente uerȩ gła lucis. omĩa mun¬
di lumina tenebris umbrisq cõparant᷑.
Qđ uͦ dicit luicas. erunt signa in sole & luna

Expanded text:
 in terris pressura gentium prae confusione sonitus maris et fluctuum. Quia ergo sicut Dominus in sequentibus intimat apparente universali judicio coelum et terra transibunt, et sicut in Joannis Apocalypsi legimus, mare jam non erit, merito eodem incumbente judicio sonitus maris et fluctuum confunditur, terrarum orbis prementibus se invicem colonis inficitur, maxima coeli luminaria percussis horrore novo radiis turbatam faciem velant, et quomodo impulsae ad casum arbores fragores motusque sui praemittere solent indicia, sic termino appropiante quasi paventia nutant ac trement elementa. Ergo quod ait Matthaeus, Sol obscurabitur et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent de coelo, ipsam judicii praesentiam significat, quando apparente verae gloria lucis omnia mundi lumina tenebris umbrisque comparantur. Quod vero dicit Lucas, erunt signa in sole et luna
Abbreviated transcription (Latin):
dictȩ. quȩ tanto suꝑnę sapientiȩ uixta
sunt: quanto ei ꝑ gram continuȩ uisionis
apꝓpinquant: Sed intuendũ. cur ista
mulier decẽ dragias habuisse ꝑhibetur.
Angłorũ quippe & hominũ naturã. ad co¬
gnoscendũ se dñs condidit. Quã ctũ con¬
sistere ad ȩt̾nitatẽ uoluit: eã ꝓculdu

Expanded text:
dictae, quae tanto supernae sapientiae juxta dictae, quae tanto supernae sapientiae juxta sunt, quanto ei per gratiam continuae visionis appropinquant, sed intuendum cur ista mulier decem drachmas habuisse perhibetur, angelorum quippe et hominum naturam ad cognoscendum se Dominus condidit, quam dum consistere ad aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
storẽ. ipse & ꝑmulierẽ. Ipse enĩ ds̃. ipse
& dĩ sapientia. Et qͥa imago exprimit᷑
in dragina: mulier dragmã ꝑdidit qͣn¬
dohomo qͥ conditꝰ ad imaginẽ dĩ fuerat.
peccando a similitudine cõnditoris sui¬
recessit. Sed accendit mulier lucernã:
qͥa sapientia dĩ apparuit in humanita¬
te. Lucerna qͥppe. lum̃ in testa ẽ. Lum̃
uͦ in testa. ẽ: diuinitas in carne. Accensa
autẽ lucerna euertit domũ: qͥa mox ut
eiꝰ diuinitas ꝑ carnẽ claruit. omĩs se nr̃a
conscientia concussit. Domꝰ nanq euerti¬
tur.: cũ consideratione reatꝰ sui humana
conscientia ꝑturbat᷑. Euersa uͦ domo in¬
uenit᷑ dragma. qͥa dũ ꝑturbat᷑ conscien¬
tia hominis: reparatur in homine simi¬
litudo conditoris. Et cũ inuenerit:
conuocat amicas & uicinas dicens. Con¬
gratulaminim. qͥa inueni dragmam¬
quã ꝑdiderã. Quȩ amicȩ & uicine nisi
illȩ potestates sunt cęlestes iam suꝑius

Expanded text:
storem, ipse et per mulierem. Ipse enim Deus, ipse storem, ipse et per mulierem. Ipse enim Deus, ipse et Dei sapientia. Et quia imago exprimitur in drachma, mulier drachmam perdidit, quando homo, qui conditus ad imaginem Dei fuerat, peccando a similitudine sui Conditoris recessit. Sed accendit mulier lucernam, quia sapientia Dei apparuit in humanitate. Lucerna quippe lumen in testa est. Lumen vero in testa est divinitas in carne. Accensa autem lucerna evertit domum, quia mox ut ejus divinitas per carnem claruit, omnis se nostra conscientia concussit. Domus namque evertitur, cum consideratione reatus sui humana conscientia perturbatur, eversa vero domo invenitur drachma, quia dum perturbatur conscientia hominis, reparatur in homine similitudo conditoris. Et cum invenerit, convocat amicas et vicinas, dicens: Congratulaminiel vicinae nisi illae potestates sunt coelestes, jam superius
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nunquã terga p̾buit. & nunquã aliqͥd
fortit̾ fecit. Sed int̾ hȩc sciendũ est:
qͥa sunt pleriq iusti in quorũ uita tan¬
tũ est gaudiũ. ut eis quȩlibet peccatoꝵ
poenitentia pꝰponi nullatenꝰ possit.
Nãmulti & nullorũ malorũ sibi sunt con¬
scii & tam̃ in tanti ardoris afflictione se
exerunt: acsi peccatis om̃ib angustent᷑
Cuncta etiã licita respuunt. ad despectũ
mundi sullimit̃ accingunt᷑. Lamentis
gaudent. in cunctis semet ipsos humili¬
ant. Et sicut ñ nulli peccata oꝑũ. sic ipsi
peccata cogitationũ deplorant: Hinc gͦ
colligendũ ẽ. quantũ dõ gaudiũ faciat
quandohumilit̾ plangit iustꝰ si sic facit
incȩlogaudiũ quando hoc qđ male ges¬
sit ꝑ poenitentiã damnat iniustus.
uꝰ quȩ mulier habens dragias decẽ si
ꝑdliderit dragmã unã. nonne accendit
lucernã & euertit domũ. & quęrit dili¬
gent̾ donec inueniat: Qui signat᷑ ꝑ pa¬

Expanded text:
qui nunquam terga praebuit, et nunquam aliquid qui nunquam terga praebuit, et nunquam aliquid fortiter fecit. Sed inter haec sciendum est quia sunt plerique justi in quorum vita tantum est gaudium, ut eis quaelibet peccatorum poenitentia praeponi nullatenus possit. Nam multi et nullorum sibi malorum sunt conscii, et tamen in tanti ardoris afflictione se exerunt ac si peccatis omnibus angustentur, cuncta etiam licita respuunt, ad despectum mundi sublimiter accinguntur, lamentis gaudent, in cunctis semetipsos humiliant, et sicut nonnulli peccata operum, sic ipsi peccata cogitationum deplorant. Hinc ergo colligendum est quantum Deo gaudium faciat, quando humiliter plangit justus, si facit in coelo gaudium, quando hoc quod male gessit per poenitentiam damnat isi perdiderit drachmam unam, non accendit lucernam, et evertit domum, et quaerit diligenter donec inveniat? Qui signatur per pa
Abbreviated transcription (Latin):
diũ erit incęlo suꝑ uno peccatore poeni¬
tentiã agente. quã supra nonaginta no¬
uẽ iustos qui ñ indigent poenitentia.
Plus de conuersis peccatorib. quã de stan¬
tib iustis gaudiũ erit incelo: qͥa plerunq
ii qui nullis se oppressos peccatoꝵ molib
sciunt. stant quidẽ in uia iusticię. nul¬
la illicita ꝑpetrant. sed tam̃ ad cȩlestẽ
patriã anxii ñ anhelant. Tantoq sibi in
reb licitis usũ prȩbent. quanto se ꝑpetras¬
se illicita nulla meminerunt. Et ple¬
runq pigri remanent ad exercenda bona
p̃cipua. qͥa ualde securi sunt qđ nulla
cõmiserint mala grauiora. At contra
ñnunquã ii qui se aliqua illicita egisse
meminerunt: ex ipso suo dolore cõpun¬
cti. in ardescunt adamorẽ dĩ. se seq in
magnis uirtutib exercent: Maius gͦ de
peccatore conuerso. quã de stante iusto
gaudiũ fit incęlo. Quia & dux in proe¬
lio plus eũ militẽ diligit qͥ post fugã
reuersus hostẽ fortit̾ premit: quã illũ

Expanded text:
elo super uno peccatore poenitentiam agente, quam super nonaginta novem justis, qui non indigent poenitentia. Plus de conversis peccatoribus, quam de stantibus justis gaudium erit in coelo, quia plerumque hi qui nullis se oppressos peccatorum mobilibus sciunt, stant quidem in via justitiae, nulla illicita perpetrant, sed tamen ad coelestem patriam anxie non anhelant, tantoque sibi in rebus licitis usum praebent, quanto se perpetrasse illicita nulla meminerunt; et plerumque pigri remanent ad exercenda bona aecipua, quia valde securi sunt quod nulla commiserint mala graviora. At contra nonnunquam hi qui se aliqua illicita egisse meminerunt, ex ipso suo dolore compuncti, inardescunt ad amorem Dei, seseque in magnis virtutibus exercent. Majus ergo de peccatore converso, quam de stante justo gaudium fit in coelo, quia et dux in praelio plus eum militem diligit, qui post fugam reversus hostem fortiter premit, quam illum
Abbreviated transcription (Latin):
tit nonaginta nouẽ in deserto. & uadit
ad illã quȩ ꝑierat. donec inueniat illã:
Ecce mira dispensatione pietatis similitu¬
dinẽ uerttas dedie. quã & ipse in se homo
recognosceret. & tam̃ hȩc specialit᷑ ad
ipsũ auctorẽ hominũ ꝑtineret: Quia
enĩ centenarius numerus est ꝑfectꝰ. ipse
centũ oues habuit. cũ angłorũ substan¬
tiã & hominũ creauit. Sed una ouis
tunc periit. quando peccando homo pa¬
scua urtȩ dereliqͥt. Dimisit autẽ nona¬
ginta nouẽ oues in deserto: qͥa illos sũ¬
mos angłorũ choros reliquit incȩlo.
Cur autẽ cęlũ desertũ uocat᷑. nisi qđ de¬
sertũ dicit᷑ derelictũ. tuncautẽ homo celũ
deseruit. cũ peccauit: Indeserto autẽ
nonaginta nouẽ oues remanserant. qͣndo
in t̾ra dñs unã quȩrebat: quia rationalis
creaturȩ numerus angłoꝵ uidelicet &
hominũ quȩ ad uidendũ dñm condita
fuerat. peunte homine erat imminutus.

Expanded text:
tit nonaginta novem in deserto, et vadit tit nonaginta novem in deserto, et vadit ad illam quae perierat, donec inveniat illam? Ecce mira dispensatione pietatis similitudinem veritas dedit, quam et in se ipse homo recognosceret et tamen haec specialiter ad ipsum auctorem hominum pertineret. Quia enim centenarius numerus est perfectus, ipse centum oves habuit, cum angelorum substantiam et hominum ctunc periit: quando peccando homo pascua vitae dereliquit. Dimisit autem nonaginta novem oves in deserto, quia illos summos Angelorum choros reliquit in coelo. Cur autem coelum desertum vocatur, nisi quod desertum dicitur derelictum? Tunc autem coelum homo deseruit, cum peccavit. In deserto autem nonaginta novem oves remanserant, quando in terra Dominus unam quaerebat, quia rationabilis creaturae numerus, angelorum videlicet et hominum, quae ad videndum Deum condita fuerat, pereunte homine erat imminutus,
Abbreviated transcription (Latin):
bant pharisei & scribȩ dicentes. qͥa hic
peccatores recipit & manducat cũ illis.
Quia ñ solũ iustꝰ peccare ꝑinertiã. sed &
peccator resipiscere ꝑsollertiã potest.
post quã sal infatuatũ foras mitti debere
narratũ est: mox poenitentũ cohors intꝰ
admissa describitur. Qui ad audiendũ
dĩ uerbũ apꝓpinquantes: ñ solũ ad col¬
loquendũ. sed etiã ad conuescendũ rece¬
pti sunt. Qđ uidentes pharisei dedigna¬
ti sunt: qͥa uera iusticia cõpassionẽ ha
bet. falsa iusticia dedignationẽ. Quãuis
& iusti soleant recte peccatorib indi¬
gnari. Sed aliud . ẽ. qđ agit᷑ typo suꝑbiȩ
aliud qđ zelo disciplinȩ. Sed qui egri
erant ita ut egros se esse nescirent: quati¬
nus qđ erant agnoscerent. cęlestis eos me¬
dicus blandis fom̃tis curat. Benignũ
paradigia obicit. & in eoꝵ corde uul¬
neris tumorẽ premit. Ait nanq.
Uis ex uob̾ homo qͥ habet centũ oues.
At si ꝑdiderit unã ex illis. nonne dimit¬

Expanded text:
es, quia hic peccatores recipit et manducat cum illis. Quia non solum justus peccare per inertiam, sed et peccator resipiscere per solertiam potest, postquam sal infatuatum foras mitti debere narratum est, mox poenitentium cohors intus admissa describitur, qui ad audiendum Dei verbum appropinquantes, non solum ad colloquendum, sed etiam ad convescendum recepti sunt, quod videntes Pharisaei dedignatibet, et falsa justitia dedignationem, quamvis et justi soleant recte peccatoribus indignari. Sed aliud est quod agitur typo superbiae, aliud quod zelo disciplinae. Sed qui aegri erant, ita ut aegros se esse nescirent, quatenus quod erant agnoscerent, coelestis eos medicus blandis fomentis curat, benignum paradigma objicit, et in eorum corde vulneris tumorem premit. Ait namque: Quis ex vobis homo, qui habet centum oves, et si perdiderit unam ex illis, nonne dimit
Abbreviated transcription (Latin):
ta in uesꝑam. post quã corporis & sanguinis
celebranda discipłis sacram̃ta contradidi
uenientib qͥ eũ cõprehensũ uincirent.
coepit impleri qđ sequit᷑ & immolabit eu
om̃is multitudo filiorũ isrł ad uesꝑam.
Stabant enĩ uixta crucẽ iesu ñsolũ impii
qͥ mortẽ eiꝰ deriderent. sedetiã scĩ qͥ luge¬
rent. Hȩc paucis ꝑstrinxisse libuit. quo
moneremꝰ lectorẽ: om̃ĩa quȩ deinceps
ad passionẽ usq dñi sequunt᷑: ad agni in
domo retenti & ad occisionẽ parati ꝑtine

Expanded text:
ata in vesperam, postquam corporis et sanguinis sui ata in vesperam, postquam corporis et sanguinis sui celebranda discipulis sacramenta contradidit, venientibus qui eum comprehensum vincirent, coepit impleri quod sequitur: Et immolabit eum omnis multitudo filiorum Israel ad vesperam . Stabant enim juxta crucem Jesum non solum impii qui mortem ejus deriderent, sed etiam sancti qui lugerent. Haec paucis perstrinxisse libuit, quo moneremus lectorem omnia quae deinceps ad passionem usque Domini sequuntur, ad agni in domo retenti et ad occisionem parati pertine
Abbreviated transcription (Latin):
sicut iohes euangłista testat᷑. egrediens omĩs
popłs in montẽ oliuarũ. tulit inde dñm qͥ
agnꝰ. ẽ: qͥa uenit ut peccata tolleret. & pec¬
catũ in eo ñ ẽ. Hedus. qͥa peccati assimilatꝰ ẽ
Agnũ domi intulert. qͥ gaudentes canebant
benedictꝰ qͥuenit rex innomine dñi. Hedũ
qͥ contra zelantes aiebant. Magister. increpa
discipłos tuos. Agnũ. popłs om̃is qͥ suspensus
erat audiens illũ. Hedũ. principes qui eũ
ꝑdere cupiebant. Quinq autẽ dies ante pa-¬
scha id ÷ a decimaluna usq ad quartã de¬
cimã: agnũ siue hedũ immolaturi seruabant
Quia licet etiã tunc eiꝰ sanguinẽ sitirent. nemo
tam̃ in eũ misit manꝰ. qͥa necdũ uenerat
hora eiꝰ. Agnũ seruabant. qͥ libent̃ eiꝰ dicta
auscultabant. Hedũ qͥ insidiantes quęre¬
bant cape aliqͥd ex ore eiꝰ ut accusarent eũ
At uͦ quarta decima die cõpleta id÷ declim¬

Expanded text:
sicut Joannes evangelista testatur, egrediens omnis sicut Joannes evangelista testatur, egrediens omnis populus in montem Olivarum, tulit inde Dominum . Qui agnus est, quia venit ut peccata tolleret, et peccatum in eo non est : haedus, quia peccati insimulatus est. Agnum domi intulerunt, qui gaudentes canebant, Benedictus qui venit Rex in nomine Domini : haedum, qui contra zelantes aiebant: Magister, increpa discipulos tuos . Agnum, populus omnis qui suspensus erat, audiens illum: haedum, principes qui eum perdere cupiebant. Quinque autem dies ante Pascha, id est, a decima luna usque ad quartam decimam, agnum sive haedum immolaturi servabant. Quia licet etiam tunc ejus sanguinem sitirent, nemo tamen in eum misit manus, quia necdum venerat hora ejus. Agnum servabant, qui libenter ejus dictis auscultabant; haedum, qui insidiantes quaerebant capere aliquid ex ore ejus ut accusarent eum. At vero quarta decima die completa, id est, declin
Abbreviated transcription (Latin):
scribȩ & principes plebis quȩrebant illũ ꝑ-¬
dere. & ñ inueniebant qͥd facerent illi. Uel
qͥa cotidie docebat intẽplo. uł qͥa latrones
eiecerat de tẽplo. uł qͥa ueniens illo quasi
rex & dñs a tanta credentiũ turba laudem
ymni cęlestis accepit: inuidi pͥncipes eũ
plere quȩrebant. Gañs enĩ popłs su¬
spensus erat audiens illũ. Duob modis po-
test intelligi. qͥa uł tim̃tes popłi tumultũ
ñ inueniebant quid facerent iesu quẽ ꝑde¬
re disposuerant. uł ideo iesum ꝑdere quȩre¬
bant: qͥa suo magisterio neglecto plures ad
eũ audiendũ confluere cernebant. Libet int̾ea
paucis intueri. quã pulchre legalis umbra
tantũ mysterii sed & tẽporis ratione concor¬
det. Decima inqͥt die m̃sis primi tollat unꝰ¬
quisq agnũ ꝑfamilias domꝰ suȩ. iuxta quẽ
ritũ tolletis & hedũ. & seruabitis eũ usq ad
quartã decimã diẽ eiusdẽ mensis. Decima enĩ
die m̃sis primi. idꝰ ante quinq dies paschȩ

Expanded text:
scribae, et principes plebis quaerebant illum perdere, non inveniebant quid facerent illi. Vel quia quotidie docebat in templo, vel quia latrones ejecerat de templo, vel quia veniens illo quasi Rex et Dominus, a tanta credentium turba laudem hymni coelestis accepit, invidi principes eum perdere quaerebant. Omnis enim populus suspensus erat audltum non inveniebant quid facerent Jesu quem perdere disposuerunt; vel ideo Jesum perdere quaerebant, quia suo magisterio neglecto plures ad eum audiendum confluere cernebant. Libet interea paucis intueri quam pulchre legalis umbra istus, non tantum mysterii, sed et temporis ratione concordet. Decima, inquit, die mensis primi tollat unusquisque agnum per familias domus suae. Juxta quem ritum tolletis et haedum, et servabitis eum usque ad quante quinque dies Paschae,
Abbreviated transcription (Latin):
schȩ ierłm adisse: sed anno pͣterito m̃se
septimo illic ad diẽ festũ scenophegiȩ ue¬
nisse. sic̃ ioħes memorat. Et ex inde sex m̃¬
sib continuis hoc ẽ usq ad diẽ paschȩ quo
passus. ẽ. mͦ ierosolimis signa fecisse & docu¬
isse. mͦ montẽ oliuarũ ascendisse. mͦ a iudea
expulsũ transiordanẽ abisse . mͦ inciuitate

Expanded text:
schae Jerusalem adisse, sed anno praeterito, mense schae Jerusalem adisse, sed anno praeterito, mense septimo, illic ad diem festum scenopegiae venisse, sicut Joannes memorat, et exinde sex mensibus continuis, hoc est, usque ad diem Paschae, quo passus est, modo Jerosolymis signa fecisse, et docuisse, modo montem Olivarum ascendisse, modo Judaea expulsu
Abbreviated transcription (Latin):
cesse ẽ. eos qͥ miscłia plurimũ indigent: hu¬
militatis eiꝰ uestigia quantũ p̾ualent imitari.
Iecesse. ẽ. in quã nos intuentes quomͦ ieeus de
monte oliueti descendit. id÷ cũ informa dĩ
ẽet humiliauit semet ipsũ factꝰ oboediens
patriusq ad mortẽ. mortẽ autẽ crucis: hu¬
miliem᷑ & ipsi sub potenti manu eiꝰ. ut exal¬
tari meream᷑ intẽpore uisitationis. Syꝑ
om̃ib quas uiderant uirtutib diceñtes:
D enedictꝰ qͥ uenit rex in nomine dñi. Multas
quidẽ dñi uirtutes uiderant. sed maxime
lazari resurrectionẽ quȩ nuꝑfacta erat stu¬
pebant. testimoniũ ꝑhibente turba quȩ
erat cũ eo qͣndo illũ uocauit de monum̃to
& suscitauit a mortuis. Nã & ꝓpt̾ea obuiã
uenit ei turba. qͥa audiert̃ eũ fecisse hoc si¬
gnũ. Notandũ. ẽ. enĩ ñ nunc pͥmũ uenientẽ
de galilea saluatorẽ id ÷ ante qͥnq dies pa-¬

Expanded text:
cesse est eos qui misericordia plurimum indigent, hucesse est eos qui misericordia plurimum indigent, humilitatis ejus vestigia quantum praevalent imitari. Necesse est, inquam, nos intuentes quomodo Jesus de monte Oliveti descendit, id est, cum in forma Dei esset humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis , humiliemur et ipsi sub potenti manu ejus, ut exaltari mereamur in tempore visitationis. Super omnibus quas viderant virtutibus dicentes: Benedictus qui venit Rex in nomine Domini. Multas quidem virtutes Domini viderant, sed maxime Lazari resuscitationem, quae nuper facta erat, stupebant: testimonium perhibente turba, quae erat cum eo, quando illum vocavit de monumento et suscitavit a mortuis . Nam et propterea obviam venit ei turba quia audierunt eum fecisse hoc signum. Notandum est enim non nunde Galilaea Salvatorem, id est, ante quinque dies Pa
Abbreviated transcription (Latin):
mictu: uiã simpliciorib dĩ famulis suo
sanguine parant. ut uidelicet in offenso
gressu m̃tis ierosolimã qͦ reSUSducit incechñ
rsus enĩ asellũ sedens ierłm tendit: qͥndo
uł unius cuiꝰq fidelis animã regens uideli¬
cet ium̃tũ suũ ad pacis intimȩ uisionẽ duct
insuꝑnȩ pacis desideriũ accendit. Quia uͦ
iuxta alios euangłistas ñ discipłi tantũ
sed & plurimi de turba sternebant uesti¬
m̃ta sua in uia: posst̃ ꝑ eos etiã ii designa.¬
ri. qͥ exempla martyrũ secuti: corpora
sua ꝑ abstinentiã edomant ut dño iter ad
m̃tẽ parent. uł exẽpla bona sequentib prȩ¬
beanit
E⁊ cũ apꝓpinquarent iã ad descensũ montis
oliueti. coepert̃ om̃s turbȩ descendentiũ
qudentes laudare dm̃ uoce magna. Descen¬
dente de monte oliuarũ dño. gaudentes lau¬
dantesq turbȩ simul & ipsi descendunt: qͥa
humiliato sua sponte miscđiȩ auctore. ne¬

Expanded text:
mictu, viam simplicioribus Dei famulis suo mictu, viam simplicioribus Dei famulis suo sanguine parant, ut videlicet inoffenso gressu mentis, Jerosolyma quo Jesus ducit, incedant. Jesus enim asellum sedens Jerusalem tendit, quando vel uniuscujusque fidelis animam regens, videlicet in supernae pacis desiderium accendit. Quia vero juxta alios evangelistas non discipuli tantum, sed et plurimi de turba sternebant vestimenta sua in via, possunt per eos etiam hi designari qui, exempla martyrum secuti, corpora sua per abstinentiam edomant, ut Domino iter ad mentem parent, vel exempla bona sequentibus praebeant. Et cum appropinquaret jam ad descensum montis Oliveti, coeperunt omnes turbae descendentium gaudentes laudare Deum voce magna. Descendente de monte Olivarum Domino, gaudentes laudantesque turbae simul et ipsae descendunt. Quia humiliato sua sponte misericordiae auctore, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ei cõmunis. ẽ. Qui autẽ peccator. ẽ. & ĩmun¬
dus. multorũ. ẽ. Multi enĩ demones possident
eũ. & ideo cõmunis appellat᷑. E⁊ illi
dixer̃t. qͥa dñs cũ necessariũ habet. Et dixert
illũ adiesum. Qui soluendo pullo contra¬
dixerant. audito dnĩ nomine quiescunt: qͥa
magistri erroꝵ qͥ uenientib ad salutẽ gemt
doctorib obsistebant. eatenꝰ suas tenebras de¬
fendere: donec miraculis attestantib ueri
possessoris ac dñi uirtꝰ emicure. At post quã
fidei dñi cȩ potestas apparuit: cedentib passi
aduersariorũ querelis. liber credentiũ coetꝰ
sertio scripturarũ. uł certe ȩccłasticorũ do¬
gmatũ uarietates intelligi possunt: quib
illi corda hominũ ante nuda & frigida qͦ xp̃o
sessore digna fiant opiunt E uirie autẽ
autẽ illo. substernebant uestim̃ta sua in uia.
ortante dñm asino discipłi uestim̃ta in uia
sternunt. qͥa ꝓprii se corporis exuentes a¬

Expanded text:
ei communis est. Qui autem peccator est et immunei communis est. Qui autem peccator est et immundus, multorum est. Multi enim daemones possident eum, et ideo communis appellatur. At illi dixerunt: Quia Dominus eum necessarium habet. Et duxerunt illum ad Jesum. Qui solvendo pullo contradixerant, audito Domini nomine quiescunt, quia magistri errorum, qui venientibus ad salutem gentium doctoribus obsistebant, eatenus suas tenebras defendere, donec, miraculis attestantibus, veri possessoris ac domini virtus emicuit. At postquam fidei dominicae potestas apparuit, cedentibus passim adversariorum querelis, liber credentium coetus, sertio Scripturarum, vel certe ecclesiasticorum dogmatum varietates intelligi possunt, quibus illi corda hominum ante nuda et frigida, quo Christo sessore digna fiant, operiunt. Eunte autem illo substernebant vestimenta sua in via. Portante Dominum asino, discipuli vestimenta in via sternunt, quia proprii se corporis exuentes a
Abbreviated transcription (Latin):
biuio inuentũ. Ianua autẽ ipse ẽ qͥait Ego
sũ ianua ouiũ ꝑme siqͥs introierit saluabit᷑.
& ingrediet᷑ & egrediet᷑. & pascua inueniet
Quib uitȩ pascuis iste pullus id ÷ popłs
gentiũ carebat. quando adhuc extra hanc
ianuã inbiuio ligatꝰ stabat. Et recte in
biuio. qͥa ñ unã certus uitȩ fideiq uiã te¬
nebat. sed plures dubiosq sectarũ calles
sequebat᷑ erroneus. De quib apte sub¬
iungit᷑. Solurgtis: autẽ illis pullũ.
dixert dñi eiꝰ ad illos. Quid soluitis pullũ:
Multos qͥppe habebat dnos. qͥa ñ uno dogma¬
ti & suꝑstitioni deditꝰ. sed ꝓlibitu immun¬
dorũ sp̃iũ ad uarios diuersosq miser ra-¬
ptabat᷑ errores. ad simulacra muta ꝓut
ducebat᷑ incedens. Deniq uernacula quadã
scripturȩ consuetudine cõmune. ẽẽ dicitꝰ
qđ immundũ. ẽ: sicut & ad petrũ uox de
cȩlo dicit. Qđ ds̃ mundauit. tii ne cõmune
dixeris. Quia qͥ sc̃s. ẽ. solius dĩ. ẽ: & cũ nullo

Expanded text:
ait: Ego sum janua ovium, per me si quis introierit, salvabitur; et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet . Quibus vitae pascuis iste pullus, id est, populus gentium carebat, quando adhuc extra hanc januam in bivio ligatus stabat. Et recte in bivio, quia non unam certus vitae, fideique vitam tenebat, sed plures dubiosque sectarum calles sequebatur erroneus, de quibus apte subjungitur: Solventibus autem illis pullum, dixerunt domini ejus ad illos: Qui solvitis pullum? Multos quippe habebat dominos, qui non uno dogmati et superstitioni deditus, sed pro libitu immundorum spirituum ad varios diversosque miser raptabatur errores, ad simulacra muta prout ducebatur incedens . Denique vernacula quadam Scripturae consuetudine commune esse dicitur, quod immundum est, sicut et ad Petrum vox de coelo dicit: Quod Deus mundavit, tu commune ne dixeris . Quia qui sanctus est, solius Dei est, et cum nullo
Abbreviated transcription (Latin):
di supͣ montẽ posita : continuo subiecit. neq
accendunt lucernã & ponunt eã sub modio
Quia idẽ mons oliueti id÷ sũmus sp̃ualiũ
distributor gr̃arũ quiciuitatẽ suã ut emi¬
neat exaltat. hanc qͦq oleo exultationis
ut lucere possit inflãmat. Et qͥa idem lum̃
sub modio poni noluit: misit discipłos in
castellũ qđ contra eoserat. id ÷ doctores
qͥ indocta ac barbara totius orbis loca quasi
contra positi castelli moenia euangłiz ando
penetrarent. destinare curauit. Recte autẽ
duo mittunt᷑ siue ꝓpt̾ scientiã ueritatis
& mundiciã oꝑis. seu ꝓpt̾ geminȩ dilectio

Expanded text:
di supra montem posita , continuo subjecit: Neque di supra montem posita , continuo subjecit: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio , quia idem mons Oliveti, id est, summus spiritalium distributor gratiarum, qui civitatem suam, ut emineat, exaltat, hanc quoque oleo exsultationis, ut lucere possit, inflammat. Et quia idem lumen sub modio poni noluit, misit discipulos in castellum, quod contra eos erat, id est, doctores, qui indocta ac barbara totius orbis littora, quasi contra positi castelli moenia Evangelizando penetrarent, destinare curavit. Recte autem duo mittuntur, sive propter scientiam veritatis, et munditiam operis, seu propter gem
Abbreviated transcription (Latin):
de eiꝰdẽ maxime ciuitatis euentu parabolã
fuisse p̾missã quȩ ñ longo post tẽpore &
ipsũ occisura. & ob odiũ regni eiꝰ hostili sit cla¬
de ꝑitura. Et factũ ẽ. Cũ apꝓpinqͣsset
ad bechfage & bechaniã ad montẽ qͥuocat᷑
oliucti. misit duos discipłos suos dicens : te
uiculus sacerdotũ in monte oliueti. Betha¬
nia qͦq uillula siue ciuttas in latere mon¬
tis eiusdẽ quasi stadiis quindecĩ ab ierłm
sicut ioħes eu angłista manifestat. ubi la¬
⁊arus ẽ. susctiatꝰ a mortuis. cuiꝰ & monu¬
mentũ ȩccła nunc ibidẽ constructa demon
ne sullimauit. qͥa multos ante passionem
suã docendo donis piȩ confessionis & oboe¬
dientiȩ spualis impleuit. Quȩ pulchre
ciuitates in monte oliueti positȩ referunt᷑.¬
hoc. ẽ. in ipso dño. qͥ nosunctione spũaliũ
carismatũ & scientiȩ pietatisq liice refouet
Unde alibi cũ diceret. ñ potest ciuitas abscon¬

Expanded text:
de ejusdem maxime civitatis eventu parabolam de ejusdem maxime civitatis eventu parabolam fuisse praemissam, quae non longo post tempore et ipsum occisura, et ob odium regni ejus hostili sit clade peritura. Et factum est, cum appropinquasset ad Bethphage et Bethaniam, ad montem qui vocatur Oliveti, misit duos discipulos sviculus sacerdotum in monte Oliveti; Bethania quoque villula sive civitas in latere montis ejusdem, quasi stadiis quindecim ab Hierusalem, sicut Joannes evangelista manifestat, ubi Lazarus suscitatus est a mortuis, cujus et monumentum ecclesia nunc ibidem constructa demonsne sublimavit, quia multos ante passionem suam docendo donis piae confessionis et obedientiae spiritalis implevit. Quae pulchrae civitates in monte Oliveti positae referuntur, id est, in ipso Domino, qui nos unctione spiritalium charismatum, et scientiae pietatisque luce refovet. Unde alibi cum diceret: Non potest civitas abscon
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ eximiȩ deuotionẽ int̾ apłicos docto¬
res pͣmia sũma ꝑcipient. Qui enĩ recipit
cipiet.UerUi Tamhꝰ inimicos illos qui
noluert᷑ me regnare se: adducite huc &
int̾ficite ante me. Impietatẽ iudeorũ uł
om̃iũ reꝓborũ ad xp̃m conuerti nolentiũ
significat in die iudicii puniendã ut ꝑ
duos seruos. Fideles utriusq popłi docto¬
res ꝑdecẽ & quinq mnas idẽ credentes
popłi. ꝑ seruũ nequã mali catholici. ꝑ ini
micos qui eũ suꝑ se regnare noluert̃ impi¬
ctas eoꝵ qͥ uerbũ fidei aut nunquã audire:
aut male int̾pretando corrũꝑe maluer̃t̃.
piessionẽ seminis ñ seminati. eorũ etiã
qs uerbũ dĩ nec audire contigit discussio
signet᷑. Quib quinq ꝑsonis om̃e genꝰ hu¬
manũ qđ in dic iudicii futurũ ẽ expͥmit᷑
⁊ his dictis.
pcedebat ascendens ierosolimã: Finita
parabola ascendit ierosolimã. ut ostendat

Expanded text:
tamen eximiae devotionem, inter apostolicos doctotamen eximiae devotionem, inter apostolicos doctores praemia summa percipient. Qui enim recipit cipiet . Verumtamen inimicos meos, illos qui noluerunt me regnare super se, adducite huc, et interficite ante me. Impietatem Judaeorum vel omnium reproborum ad Christum converti nolentium significat, in die judicii puniendam, ut per duos servos fideles, utriusque populi doctores, per decem et quinque minas idem credentes populi, per servum nequam mali catholici, per inmicos qui eum super se regnare noluerunt, impietas eorum qui verbum fidei aut nunquam audire aut male interpretando corrumpere maluerunt; per messionem ruris non seminati, eorum etiam quos verbum Dei nec audire contigit, discussio signetur. Quibus quinque personis omne genus humanum quod in die judicii futurum est exprimitur. Et his dictis, ecedebat, ascendens Jerosolyma. Finita parabola, ascendit Jerosolyma, ut ostendat
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ habens ñ habet. id ÷ ñ utitur. & in eo au¬
geri qͥ habens habet. hoc ẽ. bene utitur
Quȩ gr̃arũ immutatio qm̃ in hac uita geri so-¬
let: notandũ qđ illud dñi redeuntis exam̃
etiã nunc ex parte celebratũ. sed tunc est
uniuersalit̃ implendũ. Cotidie nanq: acce.¬
pto apatre regno redit. qͥa ꝑegrinantis in t̾ra
eccłȩ semꝑstatũ conspicit cotidie in tanto
fideliũ seruorũ numero huic pecuniã nego¬
tiaturo cõm̃dat: in altero modũ consũmati
oꝑis examinat. Hunc fidelit̾ prudent᷑q
laborantẽ amplioris grȩ munere donat:
illũ desidias molles & marcida luxu otia
sectantẽ ex eo qđ dederat priuat. Uerũ uni¬
uersali manifesto iudicio. qđ dictu qͦq t̾ri¬
bile . ẽ. multi qͥ ad docendũ uidebant᷑ ido¬
nei. ob neglegentiȩ suȩ noxã int̾ indoctos
reputabuntur. At alii simpliciores fr̃s &
elem̃torũ penitꝰ ignari: ob conuersationis

Expanded text:
qui habens non habet, id est, non utitur, et in eo auqui habens non habet, id est, non utitur, et in eo augeri, qui habens habet, hoc est, bene utitur. Quae gratiarum mutatio, quoniam in hac vita geri solet, notandum quod illud Domini redeuntis examen etiam nunc ex parte celebratum, sed tunc est universaliter implendum. Quotidie namque accepto a Patre regno redit, quia peregrinantis in terra Ecclesiae statum conspicit. Quotidie in tanto fidelium servorum numero huic pecuniam negotiaturo commodat, in altero modum consummati operis examinat, hunc fideliter prudenterque laborantem amplioris gratiae munere donat, illum desidias molles et marcida luxu otia sectantem, et eo quod dederat privat. Verum universali manifestato judicio, quod dictu quoque terribile est, multi, qui ad docendum videbantur idonei, ob negligentiae suae noxam, inter indoctos reputabuntur. At alii simpliciores fratres et elementorum penitus ignari, ob conversationis
Abbreviated transcription (Latin):
ligere quȩ necdũ ex pͣdicatoris ore didicit
Et astantib dixit Auferte ab illo mnã
& date illi qͥ decẽ mnas habet. Et dixent
ei. Dñe. habet dece mnas. Recte amittit
collatã grãm. quã p̾dicando aliis cõmuni¬
care neglexit. ut ei augeat᷑ qui inde labo¬
rauit. uixta qđ angło ephesi eccłȩ dicit᷑.
Et mouebo candelabrũ tuũ de locosuo. nisi
poenitentiã egeris. Et cũ regiũ chrisma qđ
suꝑbiendo saul amisit dauid oboediendo
Qđ uͦ ablata a nequã seruo mna. ei qͥ decem
mnas habebat dari iussa ẽ: mystice ut reor
indicat. intrante plenitudine gentiũ omnẽ
isrł saluũ futurũ. & tunc abundantiã gr̃e
sp̃ualis quã mͦ nos tepent᷑ exercemꝰ. illius
popłi doctorib esse conferendam.
Sico autẽ uob̾. qͥa om̃i habenti dabit᷑ & ab umn¬
dabit. Ab eo autẽ qui ñ habet. & qđ habet
auferetur ab eo. Hoc ad suꝑiorem sententa
respicit. docens & illũ posse amittere munꝰ

Expanded text:
ligere quae necdum ex praedicatorio ore didicit. ligere quae necdum ex praedicatorio ore didicit. Et astantibus dixit: Auferte ab illo minam, et date illi qui decem minas habet. Et dixerunt ei: Domine, habet decem minas. Recte amittit collatam gratiam, quam praedicando aliis communicare neglexit, ut ei augeatur qui inde laboravit. Juxta quod angelo Ephesi Ecclesiae dicitur: Et movebo candelabrum tuum de loco suo, nisi poenitentiam egeris . Et cum regium chrisma, quod superbiendo Saul amisit, David obediendo  ablata a nequam servo mina ei, qui decem minas habebat, dari jussa est, mystice ut reor indicat, intrante plenitudine gentium, omnem Israel salvum futurum, et tunc abundantiam gratiae spiritalis, quam modo nos tepenter exercemus, illius populi doctoribus esse conferendum. Dico autem vobis, quia omni habenti dabitur, et dabitur. Ab eo autem qui non habet et quod habet auferetur ab eo. Haec ad superiora sententia respicit, docens et illum posse amittere munus Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
mensã: Utrunq enĩ apt᷑ ypioͦ grecus
sermo significat. Eloquia dñi inquit elo-¬
quia casta. argentũ igne examinatũ. Pecu¬
niã gͦ & argentũ p̃dicatio euangłi i. ẽ. &
sermo diuinꝰ: qͥ dari debuit ad mensã.
hoc ẽ. promptis paratisq fideliũ cordib
intimari. Ad quã uidelicet m̾sã id ÷ m̃tẽ
auditorũ. ñ alia quã dominica. ẽ. defe-¬
renda pecunia. ut om̃is sermodicentis: scri¬
libet pecuniã sed suã dicit nũ mulariis. ẽẽ
foenerandã exponit apłs dicens. Siquis
loquit᷑ quasi sermones dĩ. E⁊ ego ueniens
cũ usuris utiq exegissem illud. Qui uer¬
bi pecuniã adoctore ꝑcipit emitq creder¬
do: necesse . ẽ eã cũ usuris soluat oꝑando
ut qđ auditu didicit: exequat᷑ & actu. In
usura qͥppe. pecunia etiã ñ data recipit᷑.
Uel certe de accepto uerbi foenore usurassol¬
uit. qͥ ex eo qđ audit. etiã alia studet intel¬

Expanded text:
mensam. Utrumque enim ἀργύριον Graecus mensam. Utrumque enim ἀργύριον Graecus sermo significat: Eloquia Domini, inquit, eloquia casta, argentum igne examinatum. Pecunia ergo et argentum praedicatio Evangelii est, et sermo divinus, qui dari debuit ad mensam, hoc est, promptis paratisque fidelium cordibus intimari. Ad quam videlicet mensam, id est, auditorum mentem, non alia quam Dominica est deferenda pecunia, ut omnis sermo docentis Scrilibet pecuniam, sed suam dicit nummulariis esse fenerandam, exponit Apostolus, dicens: Si quis loquitur quasi sermones Dei. Et ego veniens, cum usuris utique exegissem illud? Qui verbi pecuniam a doctore percipit, emitque credendo, necesse est eam cum usuris solvat operando, ut quod auditu didicit, exsequatur et actu. In usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Vel certe de accepto verbi fenore usuras solvit, qui ex eo quod audit etiam alia studet intel
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc . ẽ. enĩ quasi metere ubi ñ seminauit.
id ÷ etiã eos impietatis reos tenere : quib
uerbũ legis aut euangłii ñ ministratũ ẽ
Hoc autẽ ueluti ꝑiculũ iudicii deuitantes:
pigro languore a uerbi ministratione con¬
quiescunt. Et hoc ẽ. quasi sudarioligare
qcͣ acceperunt. Dicit ei. De ore tuote
iudico serue nequã. Seruus nequã uocat᷑.
qͥa & piger ac deses. ẽ ad exercendũ nego¬
tiũ & ꝓcax ac suꝑbus ad accusandũ dñĩ
iudiciũ. Sciebas qđ ego austerus hõ
sũ: tollens qđ ñ posui. & metens qđ ñ semi¬
naui. Et quare ñ dedisti pecuniã meã ad
mensã: Qđ putauerat se ꝓ excusatione
dixisse. in culpã ꝓpriã uertit᷑. Si in qͥt
durũ & crudelẽ esse me noueras & aliena
sectari. ibiq metere ubi ñ seuerim. quare
ñ tͥ istiusmodi cogitatio incussit timorẽ.
ut scires me mea diligentius quȩsiturũ
& dares pecuniã meã siue argentũ ad

Expanded text:
Hoc est enim quasi metere ubi non seminavit, Hoc est enim quasi metere ubi non seminavit, id est, eos etiam impietatis reos tenere, quibus verbum legis aut Evangelii non ministratum est. Hoc autem veluti periculum judicii devitantes, pigro languore a verbi ministratione conquiescunt, et hoc est quasi in sudario ligare quod acceperunt. Dicit ei: De ore tuo te judico, serve nequam. Servus nequam vocatur, quia et piger ac deses est ad exercendum negotium, et procax ac superbus ad accusandum Domini judicium. Sciebas ergo quod ego austerus homo sum, tollens quod non posui, et metens quod non seminaetc. Quod putaverat se excusatione dixisse, in culpam propriam vertitur, si, inquit, durum et crudelem esse me noveras, et aliena secta sectari, ibique metere, ubi non seminaverim, quare non tibi istiusmodi cogitatio incussit timorem? ut scires me mea diligentius quaesiturum, et dares pecuniam meam, sive argentum ad
Abbreviated transcription (Latin):
tates loquunt᷑ lingua mutata. qđ int̾preta¬
tur chanaan. Et qͥ eas a tenebris docendo
cõmutauerat: recte quinq ciuitatib pͣfici
memorat᷑. qͥa ñ de suis tantũ sed & de audi¬
torũ suorũ qͦs ad lucẽ uocauit ꝓfectib hono.¬
ratur. E⁊ alter uenit dicens. Dnẽ. ecce
mnatua. quã habui repositã insudario. Timui¬
enĩ te qͥa homoausterus es: tollis qđ ñ posu¬
isti. & metis qđ ñ seminasti. Seruus qͥ nego¬
tiari iussus acceptã dñi pecuniã in sudario
detrectant. Pecuniã qͥppe insudarioliga¬
re.ẽ: ꝑcepta dona sub otiolenti torporis
abscondere Sunt enĩ homines hac sibi ꝑ¬
uersitate blandientes. ut dicant. Sufficit.
ut de se unꝰquisq rationẽ reddat. Quid
opus. ẽ. aliis p̾dicare. ut etiã de ipsis ratio.¬
nẽ reddere quisq cogat᷑. cũ apud dñm etiã
illi sint inexcusabiles quib lex data ñ ẽ.
neq audito euangłio dormiert̃. quia ꝑ
creaturã poterant creatorẽ cognoscere :

Expanded text:
tates loquuntur lingua mutata, quod interpretatur Chanaan. Et qui eas a tenebris docendo commutaverat, recte quinque civitatibus praefici memoratur, quia non de suis tantum, sed et de auditorum suorum, quos ad lucem vocavit, profectibus honoratur. Et alter venit, dicens: Domine, ecce mina tua, quaenim te, quia homo austerus es: tollis quod non posuisti, et metis quod non seminasti. Servus qui negotiari jussus acceptam domini pecuniam in sudario detrectant. Pecuniam quippe in sudario ligare, est percepta dona sub otio lenti torporis abscondere. Sunt enim homines hac sibi persitate blandientes, ut dicant: Sufficit ut de se unusquisque rationem reddat. Quid opus est aliis praedicare, ut etiam de ipsis rationem reddere quisque cogatur, cum apud Dominum etiam illi sint inexcusabiles quibus lex data non est, neque audito Evangelio dormierunt, quia per creaturam poterant Creatorem agnoscere ?