comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
changelum putant qui ultor iniquitatũ ⁊ peccatorum
sit in israel et quõd steterit inter mirteta que erant in
profundo. intelligi uolunt prophetas ⁊ sanctos qui ĩ me-¬
dio capti populi conuersabantur et erant in profundo.
Lentiscus quod cuspis ip̃ius lentus sit ⁊ mollis. nam len¬
tum dicimus quicquĩ flexibile est. unde ⁊ lentum unue
et uites uirgilius. et lenti uites: pro flexibiles. Huius
fructus oleum desudat. Cortex resmam que mastix appel¬
latur. cius plurina ⁊ melior in chio in fula gignitur.
Lentisci enim mentio est in damelis libro ubi susanne
historia scripta est. et ubi descino ⁊ primo. responsio ps¬
hitorum ostenditur. Latim emm scinum ⁊ prinum ilicem
et ientiscum. interpretantur quorum sensus ibi mani¬
festatur. Cerebinthus arhor grecum nomen generans
resmam omnium resmarum prestantiorem. Legitur et
in geneseos ꝙ patriarcha iacos conuocata s̃i domo sua

Expanded text:
changelum putant, qui ultor iniquitatum et peccatorum changelum putant, qui ultor iniquitatum et peccatorum sit in Israel, et quod steterit inter myrteta, quae erant in profundo, intelligi volunt prophetas et sanctos, qui in medio capti populi conversabantur et erant in profundo. Lentiscus, quod cuspis ipsius lentus sit et mollis: nam lentum dicimus, quidquid flexibile est. Unde et lentum vimen et vites. Virgilius: et lentae vites, pro flexibiles. Hujus fructus oleum desudat, cortex resinam, quae mastix appellatur, cujus plurima et melior in Chio Insula gignitur. Lentisci enim mentio est in Danielis libro, ubi Susannae historia scripta est: et ubi de schino et prino responsio presbyterorum ostenditur. Latini enim schinum et prinum ilicem et lentiscum interpretantur, quorum sensus ibi manifestatur. Terebinthus arbor, Graecum nomen, generans resinam omnium resinarum praestantiorem. Legitur et in Geneseos, quod patriarcha Jacob convocata omni domo sua
Abbreviated transcription (Latin):
adomino recedet cor eus. Erit enim quasi murice in deserto
et non uidebit cum uenerit bonum. sed habitabit in sic¬
tate in deserto in tra salsuginis ⁊ in hĩtabili. hoc de popu¬
lo dicitur udeorum qui habitant in deserto fructusq nõ
faciunt ⁊ sunt in tr̃a salsugiis que mullos fructus fac .
et in hĩtabili que hospitem non habet deum. nec ange¬
lorum presidia nec spiritus sancti graciam. nec sciẽciã
magistrorum. Mirtus amari dictã eoꝙ magis litorea
arbor sit. unde ⁊ iurgilius. litora mirtis letissima ⁊ amã¬
tes litora mirte. hine est ꝙ ⁊ agrecis mirtee dicuntur.
medicorum autem libri hanc arborem aptam scribunt
mulierum neccessitatib plurimis⁊ mirtus enm popil¬
lum gentium significat. Unde huius arboris mentio
it in zacharia propheta ubi ita legitur. et ecce ui
dens super equũ rufum ⁊ ip̃e stabat inter mirteta q̃ erãt
in profundo ⁊ cetã. Hunc uirum hebrei michaelem ar-¬

Expanded text:
a Domino recedet cor ejus. Erit enim quasi myricae in deserto, a Domino recedet cor ejus. Erit enim quasi myricae in deserto, et non videbit, cum venerit bonum, sed habitabit in siccitate in deserto, in terra salsuginis et inhabitabili . Hoc de populo dicitur Judaeorum, qui habitant in deserto, fructusque non faciunt, et sunt in terra salsuginis, quae nullos fructus facit, et inhabitabili, quae hospitem non habet Deum, nec angelorum praesidia, nec Spiritus sancti gratiam, nec scientiam magistrorum. Myrtus a mari dicta, eo quod magis littorea arbor sit; unde et Virgilius: Littora myrtis laetissima; et: Amantes littora myrtae. Hinc est quod a Graecis myrine dicitur. Medicorum autem libri hanc arborem aptam scribunt mulierum necessitatibus plurimis; myrtus enim populum gentium significat. Unde hujus arboris mentio fit in Zacharia propheta, ubi ita legitur: Et ecce vir ascendens super equum rufum, et ipse stabat inter myrteta, quae erant in profundo, etc. . Hunc virum Hebraei Michaelem ar
Abbreviated transcription (Latin):
culo hauserit liberis careat sed ⁊ feminas in fecundas effi¬
cit. Salices iuxta misterium fideles sunt in ecclĩa prope
fluenta diuine predicacionis radicati. in isaia ubi dicit᷑.
et quasi salices iurta fluentes aquas. Item salices hoĩes
infructuosi sunt. unde est illud in iob: circundabunt
eum hoc est diabolum salices torrentis. et alibi: ad torrẽ¬
tem salicem deducent eos. Populus autem ⁊ salir et tilia
molles materie funt ⁊ ad sculpturam apte. De populi
autem significacõe et ceterarum iam superius dictũ est
Mirice quam latim tramaraciam uocant ex amaritudĩe
nominata: gustus enm eius minis amarus est. Hec ar-¬
uor in solitudine ⁊ sarosa humo nascitur: exqua etiam
arbore maleficis artibus mistra id ẽ odia concitati di¬
cuntur. De hac arbore similitudo ducitur in iheremia
propheta qui ait. hec dicit dominus. maledictus homo
qui confidit in homme ⁊ point carnem brachium suum. et

Expanded text:
poculo hauserit, liberis careat: sed et feminas infecundas effipoculo hauserit, liberis careat: sed et feminas infecundas efficit. Salices juxta mysterium fideles sunt in Ecclesia prope fluenta divinae praedicationis radicati, in Isaia, ubi dicitur: Et quasi salices juxta fluentes aquas . Item salices homines infructuosi sunt; unde est illud in Job: Circumdabunt eum, hoc est, diabolum, salices torrentis ; et alibi: Ad torrentem salicem deducent eos . Populus autem, et salix et tilia molles materiae sunt, et ad sculpturam aptae. De populi autem significatione et caeterarum jam superius dictum est. Myrica, quam Latini tamarcem vocant, ex amaritudine nominata; gustus enim ejus nimis amarus est. Haec arbor in solitudine et saxosa humo nascitur; ex qua etiam arbore maleficis artibus misethra, id est, odia concitari dicuntur. De hac arbore similitudo dicitur in Jeremia propheta, qui ait: Haec dicit Dominus: Maledictus homo, qui confidit in homine et ponit carnem brachium suum, et
Abbreviated transcription (Latin):
Nam altera ẽ alba. altera ingra. Alba autem populus
dicta quia folia eius una parte sunt alba. altera uui¬
dia. Hec ergo bicolor habens quasi noctis ⁊ diei nocta
que tempora ortu solis occasuqz constant. Generãt eciã
resmam circa eridanum fluuium uelut alii narrant in
simbus sirie. Populus uirgulta castitatis ut quidam
uolunt in leuitico significat. et in malam partem illũd
accipitur in osee ubi dicitur: subtus populum ⁊ tere¬
uinthum quia bona est umbra eius. Tiliam dicũt uoca¬
tam eo quõd utilis sit ad usum celorum nntore ⁊ leuita¬
te iaculandi. Est emi genus materie leuissime que et
apibus ad mel conficiendum utillima est. si ⁊ in doctori¬
bus mansuetudo laudabilis est. et ualde suauis est pre¬
dicacio uerbi. Salix dicta ꝙ celeriter saliat hoc est uelo¬
citer crescat: arbor lenta uitibus habilis uinciendis.
auus seminis hanc dicũt ẽẽ naturã ut si quis illi

Expanded text:
Nam altera est alba, altera nigra. Alba autem populus Nam altera est alba, altera nigra. Alba autem populus dicta, quia folia ejus una parte sunt alba, altera, viridia. Haec ergo bicolor, habens quasi noctis et diei notas, quae tempora ortu solis occasuque constant. Generant etiam resinam circa Eridanum fluvium, velut alii narrant, in finibus Syriae. Populus virgulta castitatis, ut quidam volunt, in Levitico significat, et in malam partem illud accipitur in Osee, ubi dicitur: Subtus populum et terebinthum, quia bona est umbra ejus . Tiliam dicunt vocatam eo, quod utilis sit ad usum telorum, nitore et levitate jaculandi. Est enim genus materiae levissimae, quae et apibus ad mel conficiendum utilissima est: sic et in doctoribus mansuetudo laudabilis est, et valde suavis est praedicatio verbi. Salix dicta, quod celeriter saliat, hoc est, velociter crescat; arbor lenta, vitibus habilis vinciendis; cujus seminis hanc dicunt esse naturam, ut si quis illud in
Abbreviated transcription (Latin):
basan . Fraxinus uocari fertur quod magis in aspera loca
montanaq ficiga nascatur. Hinc per diriuacõem frari-¬
nus utilis hastis. Potest autem significare arma uirtu¬
tum quibus utuntur sancti contra hostes suos. Tapus
uenenata arbor unde ⁊ torica uenena exprimuntur. ex
los ⁊ uenenata dogmata hereticorum exprimẽ que pariuĩt
mortem ⁊ afferunt interitum his qui in hiis lesi fuer̃t.
Alnus uocatur quod alatur annne. proximo enĩ aque
iscitur nec facile extra undas uiuit. Hinc et tener
et mollis quia in humecto loco nutritur. ulinus nomẽ
accepit ꝙ uliginosis locis ⁊ humidis meliuis proficil.
Niam in montanis ⁊ asperis minus leta ẽ. Possunt autẽ
hee due arbores illos significcre qui irrigacõe sacrarum
scripturarum ⁊ humilitate morũ magĩe proficuĩt᷑ qp̃ ili
qui inpotentia propria confidunt. Populus dicta ꝙ ex
eius calce multitudo nascatur. cuius genus duplex ẽt

Expanded text:
Basan . Fraxinus vocari fertur, quod magis in aspera loca Basan . Fraxinus vocari fertur, quod magis in aspera loca montanaque fraga nascatur. Hinc per derivationem fraxin . . . et fraxinus utilis hastis. Potest autem significare arma virtutum, quibus utuntur sancti contra hostes suos. Taxus venenata arbor, unde et toxica venena exprimuntur; ex los et venenata dogmata haereticorum exprimere quae pariunt mortem, et afferunt interitum his, qui in iis laesi fuerint. Alnus vocatur, quod alatur amne; proxima enim aquae nascitur, nec facile extra undas vivit. Hinc et tenera et mollis, quia in humecto loco nutritur. Ulmus nomen accepit quod uliginosis locis et humidis melius proficit. Nam in montanis et asperis minus laeta est. Possunt autem haec duae arbores illos significare, qui irrigatione sacrarum Scripturarum, et humilitate morum magis proficiunt, quam illi, qui in potentia propria confidunt. Populus dicta, quod ex ejus calce multitudo nascatur; cujus genus duplex est.
Abbreviated transcription (Latin):
quasi dila tatos folus unde legitur in ezechiel. platan
fuerunt eque frondibus eius. Quercus siue quernus uo¬
catur ꝙ ea soliti erant dii gentium querentibus responsa
precanere arbor multũ annosa sicut legitur de quercu.
mambre sub qua habitauit abraham que fertur usq
ad constantim regis imperium per multa secula perdut¬
rasse. Huius fructus galla appellatur ex quibus una
agrestis. Robur autẽm generaliter dicitur ex omĩ ma¬
teria quicquũ est firmissimum. Potest hec arbor tipice
significare paciẽtiam atqz longaminitatem sanctorum
qua fortiter ip̃i omina aduersa sustinentes. in constãcia
amnini sui perseuerãt. et equaminiter oĩa ferũt. Per quer¬
cum ut dixi sancti fide atqz uirtutibus robusti in isaia
mistice designantur ubi ita legitur. Et erit ostensione
sicut terehnichus. et sicut quercus que expandit ramos
suos. Item in aliã partem. et super omnes quercus inqͥt

Expanded text:
quasi dilatatos foliis: unde legitur in Ezechiel: Platani quasi dilatatos foliis: unde legitur in Ezechiel: Platani fuerunt aequae frondibus ejus . Quercus sive quernus vocatur, quod ea soliti erant dii gentium quaerentibus responsa praecanere: arbor multum annosa; sicut legitur de quercu Mambre, sub qua habitavit Abraham, quae fertur usque ad Constantini regis imperium per multa saecula perdurasse. Hujus fructus galla appellatur, ex quibus una agrestis. Robur autem generaliter dicitur ex omni materia, quidquid est firmissimum. Potest haec arbor typice significare patientiam atque longanimitatem sanctorum, qua fortiter ipsi omnia adversa sustinentes, in constantia animi sui perseverant, et aequanimiter omnia ferunt. Per quercum, ut dixi, sancti fide, atque virtutibus robusti in Isaia mystice designantur, ubi ita legitur: Et erit ostensione sicut terebinthus, et sicut quercus, quae expandit ramos suos . Item in aliam partem: Et super omnes quercus, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
lõsum est in paruulis distinctionibus albis ac fuluis
ethiopicum uero quod prestancius accipitur in nullo
est maculatum. sed est ingrum lene et corneum. pla¬
tanus alacitudine foliorum dicta uel quõd ip̃a arbor
patula sit et ampla. nam platos greci latum uocant.
ressit huius arboris scriptura ⁊ nomẽ et formar
dicens. quasi platanus dilatata sum in plateis. est
autem tenerrimis folus at mollibus ⁊ uicium similis.
mistice autem hec arbor dominum xp̃m significat. qui
in tote orbe in membris sius dilatatur. et mansuetudĩ
atqz in nocentie sue ubiqz fidelibus saluti fera monstra
erempla. de quo in psalmo scriptum est. Et erit tanqͣz
lignum quod plantatũ ẽ secus decursus aquarũ. Bene
ut arbitror ligno fuctifero comparatus est donnius
xp̃s propter crucem quans hominum salute suscepit. Itẽ
platanus sanctos significat in sermone predicationis

Expanded text:
losum est in parvulis distinctionibus albis ac fulvis: losum est in parvulis distinctionibus albis ac fulvis: Aethiopicum vero, quod praestantius accipitur, in nullo est maculatum, sed est nigrum, lene et corneum. Platanus a latitudine foliorum dicta, vel quod ipsa arbor patula sit et ampla; nam platos Graeci latum vocant. Expressit hujus arboris Scriptura et nomen et formam, dicens: Quasi platanus dilatata sum in plateis ; est autem tenerrimis foliis ac mollibus, et vitium similis. Mystice autem haec arbor Dominum Christum significat, qui in toto orbe in membris suis dilatatur, et mansuetudinis atque innocentiae suae ubique fidelibus salutifera monstrat exempla; de quo in psalmo scriptum est: Et erit tanquam lignum, quod plantatum est secus decursus aquarum . Bene, ut arbitror, ligno fructifero comparatus est Dominus Christus propter crucem, quam pro hominum salute suscepit. Item platanus sanctos significat in sermone praedicationis
Abbreviated transcription (Latin):
uite. Iumperis grece dicta siue ꝙ ab amplo in augus¬
tum finit ut ignis siue ꝙ conceptum du teneat ignẽ.
adeo ut si prune eius ex eus cniere fuerint operte usqz
ad annum peruemant. pir emm apud̃ grecos ignis di¬
ctur. De hac arbore in libro iob scriptum est radio iu¬
mperorũ erat cibus corum. Arbor namq iumperi pro
folus punctiones habet: si quippe sunt hirsuta que pro¬
fert ut spinis similia contrectantem pungere baleant.¬
Spina uero est omne pectatum quia dum trahit ad delec¬
cionem quasi pungendo lacerat mentẽ quid ergi¬
radicem iumperi nisi auaricia designatur. exqua pctoꝵ
ommium spine producuntur. Dequa et per paulu di¬
ctur radix omium malorum cupiditas. Ip̃a quippe
latenter oritur in mente sed punctiones peccatorũ om̃i
patenter produat in opera. Cbems in md̃ia ⁊ ethiopia
nascitur que cesa durescit in lapidem cuius lignum
ingrum est. et cortex leus ut lauri: sed indicũ macu¬

Expanded text:
vitae. Juniperus Graece dicta, sive quod ab amplo in angusvitae. Juniperus Graece dicta, sive quod ab amplo in angustum finit, ut ignis, sive quod conceptum diu teneat ignem, adeo ut si prunae ex ejus cinere fuerint opertae, usque ad annum perveniant: pyr enim apud Graecos ignis dicitur. De hac arbore in libro Job scriptum est: Radix juniperorum erat cibus eorum . Arbor namque juniperi pro foliis punctiones habet: sic quippe sunt hirsuta, quae profert, ut spinis similia contrectantem pungere Spina vero est omne peccatum, quia dum trahit ad delectationem, quasi pungendo lacerat mentem. Underadicem juniperi, nisi avaritia, designatur; ex qua peccatorum omnium spinae producuntur. De qua et per Paulum dicitur: Radix omnium malorum cupiditas . Ipsa quippe latenter oritur in mente, sed punctiones peccatorum omnium patenter producit in opera. Ebenus in India et Aethiopia nascitur, quae caesa durescit in lapidem, cujus lignum nigrum est, et cortex levis, ut lauri; sed Indicum macu
Abbreviated transcription (Latin):
cedro pene proxiniam habet uirtutem templorũ quoq
trahibus aptum in penetrabili soliditate nunquam
queri cedit. sed ea que in principio fuerit firmitate per¬
seuerat. Antiqui cipressi ramos prope rogum constitue¬
re solebant ut odorem cadauerum dum urerentur oppͥ¬
merent iocunditate odoris sui. Cipressus etiam in ea
medendis apta est corporum passiomibus quod suc u
neustatem come nullo uentorum in pulsu deponit. cõ¬
stanciam erprimit eorumqz actionem qui altioribus
uirtutin ornatibus sanctam ecclĩam decorant. Cipress
cedrus eraltata sum in libano et sicut cipressus ĩmẽ¬
tibus ermon. Item cipressus prophetas uel prĩarchas
uel doctores sanctos figurat. unde in cantico canticorũ
sponsa dicit. Tigna domorum ncõrum cedrmna. laquea¬
ria nr̃a apressina. Tigna et laquearia dactores sunit
in sancta eccłia propter munimẽ ⁊ decorem. cedrauo et
apressina. propter erimiãs uictutes corũ ⁊ odorẽ bone

Expanded text:
cedro pene proximam habet virtutem; templorum quoque cedro pene proximam habet virtutem; templorum quoque trabibus aptum, inpenetrabili soliditate numquam oneri cedit, sed ea qua in principio fuerit firmitate perseverat. Antiqui cypressi ramos prope rogum constituere solebant, ut odorem cadaverum, dum urerentur, opprimerent iucunditate odoris sui. Imedendis apta est corporum passionibus, quod suae venustatem comae nullo ventorum impulsu deponit, constantiam exprimit eorumque activirtutum ornatibus sanctam Ecclesiam decorant. Cypressucedrus exaltata sum in Libano, et sicut cypressus in montibus Hermon . Item cypressus prophetas vel patriarchas vel doctores sanctos figurat; unde in Cantico canticorum sponsa dicit: Tigna domorum nostrorum cedrina, laquearia nostra cypressina . Tigna et laquearia doctores sunt in sancta Ecclesia propter munimen et decorem: cedrina et cypressina, propter eximias virtutes eorum et odorem bonae
Abbreviated transcription (Latin):
sugulan preceteris sanctis emmentia fulgent. Nempe
cedrus cristum siue sanctam eccliam mmistice significat.
unde in ecclesiastico scriptum est. sicut cedrus eraltata
sum in libano. Item cedrus prophetas atqz apostolos
tipice figurat. Unde dicitur in psalmo. saciabuntur
omnnia ligna siluarũ ⁊ cedri libani quas plantasti illic
passeres indificabunt hoc est uiri spiritales in doctrina
prophetarum ⁊ apostolorum conuersantur. Item cedri
superbos hereticos. siue philosophos. seu etiam demoẽs
figurant. unde scriptum est in psalmo. Uox domini
confringentis cedros. et confringet dominus cedros liba¬
nii. et comininuet eas. Et in isaia super omnes inquit
cedros libani ⁊ erectas. Ciparissus grece dicitur ꝙ caput
arotunditate in acumen erigitur. unde ⁊ cono
pocatur iõ est alta rotunditus. hinc et fructus euis
conus quia rotunditas eius talis est ut conum mite

Expanded text:
singulari prae caeteris sanctis eminentia fulgent. Nempe singulari prae caeteris sanctis eminentia fulgent. Nempe cedrus Christum sive sanctam Ecclesiam mystice significat. Unde in Ecclesiastico scriptum est: Sicut cedrus exaltata sum in Libano . Item cedrus prophetas atque apostolos typice figurat. Unde dicitur in psalmo: Satiabuntur omnia ligna silvarum, et cedri Libani, quas plantasti, illic passeres nidificabunt , hoc est, viri spiritales in doctrina prophetarum et apostolorum conversantur. Item cedri superbos haereticos, sive philosophos, seu etiam daemones figurant: unde scriptum est in psalmo: Vox Domini confringentis cedros: et confringet Dominus cedros Libani, et comminuet eas . Et in Isaia: Super omnes, inquit, cedros Libani et erectas . Cyparissus Graece dicitur, quod caputeius a rotunditate in acumen erigitur. Unde et κῶνος vocatur, id est alta rotunditas. Hinc et fructus eius conus, quia rotunditas eius talis est ut conum imitet
Abbreviated transcription (Latin):
bies quia cecidit cedrus. Cedrus quam greci cedrosin uo
similitudinem respondent: ignum uero iocundi õdoris
est. et du durans nec atinea unquam ex terminatur.
dequo persiuis. et cedro digna locutus est scilicet propter¬
durabilem perpetutatem. Unde ⁊ in templis propter
duiturnitatem ex hoc ligno laquearia fuint. huus li¬
gni resma cedra dicitur que in conseruandis lipris adeo
est utilis ut ꝑliti ex ea nec tineas paciantur nec tempo
de consenescant: nascitur in creta affrica atq siria. Ce¬
deus namqz ut diximus arbor est impitribilis omnino
nature odoris iocundi aspectus nitidi: serpentes accẽsa
indore fugans ac ꝑimens. que uniuersa ꝑfectis quibus¬
q conueniũt quorum in superabilis est paciẽtia. fama
urtutum eximia. presentia cunctis gratissima bonis
auctoritas ad reuincendos confutandosq eos qui uĩtati
relistunt. constantissima qui ⁊ in hac uita ⁊ in futura

Expanded text:
bies, quia cecidit cedrus . Cedrus, quam Graeci cedron vocbies, quia cecidit cedrus . Cedrus, quam Graeci cedron vocsimilitudinem respondent: lignum vero jucundi odoris est, et diu durans, nec a tinea unquam exterminatur, de quo Persiudurabilem perpetuitatem. Unde et in Templis propter diuturnitatem ex hoc ligno lacunaria fiunt. Hujus ligni resina cedrea dicitur, quae in conservandis libris adeo est utilis, 335 ut perliti ex ea, nec tineas patire consenescant: nascitur in Creta, Africa atque Syria. Cedrus namque, ut diximus, arbor est imputribilis omnino naturae, odoris jucundi, aspectus nitidi, serpentes accensa nidore fugans ac perimens: quae universa perfectis quibusque conveniunt, quorum insuperabilis est patientia: fama virtutum eximia, praesentia cunctis gratissima bonis, auctoritas ad revincendos confutandosque eos qui veritati resistunt, constantissima: qui et in hac vita et in futura
Abbreviated transcription (Latin):
ac per inde hyibilis atq leuis. degua uirggiluie. etcis
abies uisura marinos. quia ex ea naues fuin. hant
quidam gallicum uoeant. Propter candorem: est autẽ
sine nodo. Abies uero propter altitudinem sui ⁊ robur
diudirabile mentem electorum infima queqz desideria
spernentem ⁊ celestium contemplacõi semper intentam
uirtute quoqz patientie singulariter excellentem non
incongrue demonstrat. Unde in libro regum scriptum
est de salonione ac templi edificacõe. et texit inquit
pauimentum tabulis a biegnis uestiuit eas auro. Au-¬
ri autem lanimine que marmori ac tabulis sunt ab iegͥs
superposite ip̃a ẽ latitudo caritatis de corde puro ⁊ consciẽ¬
tia bona ⁊ fide non ficta. que sicut aurum aliis precio¬
sus est metallis: ita ceteris exmnor uirtutibus in tem¬
plo dei singulari luce refulget. Item in aliam partem
in zacharia significacõ abietis ẽ ubi dicitur. Ulula a¬

Expanded text:
ac perinde habilis atque levis: de qua Virgilius: Et casus ac perinde habilis atque levis: de qua Virgilius: Et casus abies visura marinos, quia ex ea naves fiunt. Hanc quidam Gallicum vocant propter candorem: est autem sine nodo. Abies vero propter altitudinem sui, et robur diu durabile, mentem electorum infima quaeque desideria spernentem, et coelestium contemplationi semper intentam, virtute quoque patientiae singulariter excellentem non incongrue demonstrat. Unde in libro Regum scriptum est de Salomone ac templi aedificatione: Et texit, inquit, pavimentum tabulis abiegnis, vestivit eas auro . Auri autem laminae quae marmori ac tabulis sunt abiegnis superpositae, ipsa est latitudo charitatis de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, quae sicut aurum aliis pretiosius est metallis, ita caeteris eximior virtutibus in templo Dei singulari luce refulget. Item in aliam partem in Zacharia significatio abietis est, ubi dicitur: Ulula, a
Abbreviated transcription (Latin):
sucnium eoq sucus sit arboris. pmus creditur prodesse
cunctis que sub ea seruantur. sicut ficus nocere ominibz
potest autem timor gehemne per pinum piceam signife¬
cari quia sicut pmus arboribus creditur prodesse cũctis
que sub ea consistunt. sie tinior gehenne illis proderis
qui propter timorem penarum agunt penitenciã pecca¬
torum suorum. Econtrario uero ficus hoc est carnalis
luxus nocet omnibus qui secuntur. et abutũtur rebus
concessis per illecebram uoluptatũ. Item pmus leues
in ecclĩa significat. et ab omne opus bonum paratos.
unde in isaia ita legitur. Abres ⁊ burus et pnus li¬
mul. Rursum pmus diuites seculi huius significat u
supra. Pix inquinamentũ ⁊ incredo delictorũ. In sabo¬
mone. qui tangit picem inquinabitur ab ea adde biee
dicta ꝙ preceteris arhoribus longe eat et in excebu
promineat. cuius natura expers est terrem hunidras

Expanded text:
succinum, eo quod succus sit arboris. Pinus creditur prodesse succinum, eo quod succus sit arboris. Pinus creditur prodesse cunctis, quae sub ea seruntur, sicut ficus nocere omnibus. Potest autem timor gehennae per pinum et piceam significari: quia sicut pinus arboribus creditur prodesse cunctis, quae sub ea consistunt: sic timor gehennae illis proderit, qui propter timorem poenarum agunt poenitentiam peccatorum suorum. E contrario vero ficus, hoc est, carnalis luxus nocet omnibus qui sequuntur, et abutuntur rebus concessis per illecebram voluptatum. Item pinus leves in Ecclesia significat, et ad omne opus bonum paratos: unde in Isaia ita legitur: Abies et buxus et pinus simul . Rursum pinus divites saeculi hujus significat, ut supra. Pix inquinamentum et nigredo delictorum. In Salomone: Qui tangit picem, inquinabitur ab ea . Abies dicta, quod prae caeteris arboribus longe eat et in excelsum promineat: cujus natura expers est terreni humoris,
Abbreviated transcription (Latin):
egestate confectos. Item demonum abus est c¬
mina poetarum secularis sapiencia. rethoricorũ põ¬
pa uerborum. hec sua omnes suauitate delectant et
dum aures uersibus dulci modulacõe aurentibz capiũt
ammain quoqz penetrant ⁊ pectoris interna deuincunt.
uerum ubi cum summo studio fuerũt ac labore peclecta¬
nichil aliud nnsi in anem soninum et sermonum strepi¬
tum suis lectoribus tribuunt. nulla ibi saturitas uerita
tis. nulla iusticie refectio repperitur. studiosi earum ĩ
faine ueri ⁊ uirtutum penuria perseuerant. piscacia di¬
ir quõd cortex pomi eius nardipistici odorem refer
de quo in sequentibus dicemus. ꝑmus arbor picea ab
acumine foliorum uocata: pinum enim antiqui acutũ
nominabant. pnum autẽ aliam pitim aliam greci pe¬
uten uocant quam nos piceam dicimus. eoꝙ desudet
ii. nam ⁊ specie differunt. In germame autem in
main facit de qualitate sua ⁊ nomen accipiens id est

Expanded text:
et egestate confectos. Item daemonum cibus est cet egestate confectos. Item daemonum cibus est carmina poetarum, saecularis sapientia, rhetoricorum pompa verborum. Haec sua omnes suavitate delectant, et dum aures versibus dulci modulatione currentibus capiunt, animam quoque penetrant, et pectoris interna devincunt. Verum ubi cum summo studio fuerunihil aliud nisi inanem sonum et sermonum strepitum suis lectoribus tis, nulla justitiae refectio reperitur: studiosi earum in fame veri et virtutum penuria perseverant. Pistacia dicitur, quod cortex pomi ejus nardi pistici odorem referat, de quo in sequentibus dicemus. Pinus arbor picea ab acumine foliorum vocata: pinum enim antiqui acutum nominabant. Pinum autem aliam pitin, aliam Graeci peuken vocant, quam nos piceam dicimus, eo quod desu nam et specie differunt. In Germaniae autem imam facit, de qualitate sua et nomen accipiens, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
ideo agrecis tale nomen accepit. eoꝙ ligni eius fructus
sit dulais. silo quippe dicunt lignum. licon dulce huuis
arhoris ponis sucus expressus accacia dicitur agrecis.
mustice autem siliqua aut uoluptatem mundĩ aut
sapienciam secularem significat. Unde lururiosus fi¬
lius in euangelio legitur. dum pasceret porcos ⁊ egeret
fame ꝙ concupisceret siliquas quas porci manduca
et nemo illi dabat. Demonum enim cibus e
ebrietas. luxuria. fornicatio. et uniuer sa uicia hec
blanda sunt ⁊ lascuia et sensus uoluptatem demulcẽt.
statimq ut apparuerunt ad usum sui prouocant.
qui bus ĩdeo luxuriosus adolescens non poterat satura
uia semper uoluptas famen sui habet. et tran¬
ta non saciat ⁊ satanas cum aliquem sua arte ceperit
et proprium ei imposuerit iugum. ult᷑ ad uiciorum
abundanciam prouocare non procurat saiens ẽe iam
mortuum sicuti multos idolatras uidenus panis mi

Expanded text:
ideo a Graecis tale nomen accepit, eo quod ligni ejus fructus ideo a Graecis tale nomen accepit, eo quod ligni ejus fructus sit dulcis: silo xylon quippe dicunt lignum: licon glyky dulce. Hujus arboris pomis succus expressus acacia dicitur a Graecis. Mystice autem siliqua aut voluptatem mundi, aut sapientiam saecularem significat: unde luxuriosus filius in Evangelio legitur, dum pasceret porcos et egeret fame, quod concupiceret siliquas, quas porci manducabant, et nemo illi dabat. Daemonum enim cibus est ebrietas, luxuria, fornicatio, et universa vitia haec blanda sunt et lascivia, et sensus voluptatem demulcent: statimque ut apparuerunt, ad usum sui provocant: quibus ideo luxuriosus adolescens non poterat saturari: quia semper voluptas famem sui habet, et transacta non satiat: et Satanas cum aliquem sua arte ceperit et proprium ei imposuerit jugum, ultra ad vitiorum abundantiam provocare non procurat, sciens esse jam mortuum: sicuti multos idolatras videmus panis miseria
Abbreviated transcription (Latin):
cetum significare potest qui per castitatem corporis uił¬
tos urtutum fructus affert. Ilex ab eiecta uocatu. hu¬
ius enim arboris fructum homines p̾mum ad uictum
sibi elegerunt. unde ⁊ poeta mortales primi ructabãt
gutture gtandem. Prius enĩ quam frumenti usus esset
antiqui homies glande uirerunt. Ilex uero misterium
tenet cruas cristi. unde legitur ꝙ abraham habitauerit
ad ilicem mambre quia in misterio prefigurabat passio¬
nem rp̃i. Fugus et esculus arbores glandifere ideo boca¬
te creduntur ꝙ fructibus earum olim homines uirerũt
ac cibum sumpserunt. escamqz habuerũt. Ilam esculus
ab esca dicta fagus. uero agreco uocabulum traxit.
fage autem gr̃ece comedere diaitur in quo facto admo¬
nemur abst̾inentie operam dare ut magis studeamus
parco uictu contenti ẽe. qͣz carnalibus epulis auide ĩ¬
cumbere. Silicum quam latini corrupte siliqͣz uocant

Expanded text:
coetum significare potest, qui per castitatem corporis mulcoetum significare potest, qui per castitatem corporis multos virtutum fructus affert. Ilex ab electo vocata: hujus enim arboris fructum homines primum ad victum sibi elegerunt: unde et poeta: Mortales primi ructabant gutture glandem. Prius enim, quam frumenti usus esset, antiqui homines glande vixerunt. Ilex vero mysterium tenet crucis Christi. Unde legitur, quod Abraham habitaverit ad ilicem Mambre: quia in mysterio praefigurabat passionem Christi. Fagus et aesculus arbores glandiferae ideo vocatae creduntur, quod fructibus earum olim homines vixerunt ac cibum sumpserunt, escamque habuerunt. Nam aesculus ab esca dicta, fagus vero a Graeco vocabulum traxit. Fage phagein autem Graece comedere dicitur, in quo facto admonemur abstinentiae operam dare, ut magis studeamus parco victu contenti esse, quam carnalibus epulis avide incumbere. Xyliglycon quam Latini corrupte siliquam vocant,
Abbreviated transcription (Latin):
nuntur. In quibus dum plerumqz intellectũ littere fu-¬
Dumqz ab ip̃is cortex littere subtrahitur. allegorie can-¬
dor interior demonstratur. et dum corter relinquitur
exterioris intelligentie uirentia exempla monstrãtur
quas bene iacob in aque canalibus posuit. quice
demptor noster in libris eas sacre scientie quibus nos
nctrinsecus in fundinuir fixit. Has aspicientes arietes
cum ouibus coeunt quia racionabiles nostri spiritus
intellectus dum in earum intentione defixi sunt. sin
gulis quibusqz actiomibus permmiscentur ut tales fec
operum procreent qualia exempla precedentiũ in uocib
preceptorum uident. Castaneam latini agreco appellãt¬
uoccibulo. hane enim greci castaneam uocant propter
quõd fructus eius gemim in modum testiculorum ĩtra
osliculum reconditi sunt qui dum eiciuntur qi
castrantur. Hec arbor simul ut excisa fuerit camquam
silua expullulare consueuit. Hec arbor continencium

Expanded text:
nuntur, in quibus dum plerumque intellectum litterae fununtur, in quibus dum plerumque intellectum litterae fuDumque ab ipsis cortex litterae subtrahitur, allegorice candor interior demonstratur; et cum cortex relinquitur, exterioris intelligentiae virentia exempla monstrantur. Quas bene Jacob in aquae canalibus posuit, quia et Redemptor noster in libris eas sacrae scientiae, quibus nos intrinsecus infundimur, fixit. Has aspicientes arietes cum ovibus coeunt, quia rationales nostri spiritus intellectus, dum earum intentigulis quibuscunque actionibus permiscentur, ut tales fetus operum procreent, qualia exempla praecedentium in vocibus praeceptorum vocabulo: hanc enim Graeci castanon vocant, propter quod fructus ejus gemini in modum testiculorum intra folliculum reconditi sunt, qui dum ejiciuntur, quasi castrantur. Haec arbor simul ut excisa fuerit, tanquam silva, expullulare consuevit. Haec arbor continentium
Abbreviated transcription (Latin):
pimus dequa scribitur. placebo domino in regione ui¬
uorum. Legitur iacob patriarcha tulisse uirgas popu-¬
leas uirides. amigdalinas. et explatanis ãtqz ex par
is decorticasse ⁊ posuisse in canalibus ubi effui¬
batur aqua ante oues: ut cum uenissent. greges ad
bibendum. coram se haberent iuirgas ut in aspectu eaꝵ
conciperent. Quid ẽ uirgas uindes amigdalias. atq
explataiis ante oculos gregum ponere: insi per scrip¬
ture seriem antiquorum patrum uitas uel sentencias.
in eremplum populis prebere. Que nimirum quia uxt
racionis examen recte sunt. uirge nominantur. quibus
exparte corticem subtrahit. ut in his que expoliantur
intimus candor appareat. et ex parte corticem seruant
sicut fuerant exterius in ueritate permaneant. uariusq
iurgarum color efficitur dum cortex exparte subtrahit᷑.
et ex parte retinetur . Ante consideracois emin nr̃e ocu¬
los precedencium patrũ sentencie quasi uurge uarie po¬

Expanded text:
pimus, de qua scribitur: Placebo Domino in regione vipimus, de qua scribitur: Placebo Domino in regione vivorum . Legitur Jacob patriarcham tulisse virgas populeas virides, et amygdalinas, et ex platanis atque ex parte eas decorticasse, et posuisse in canalibus, ubi effundebatur aqua ante oves: ut cum venissent greges ad bibendum, coram se haberent virgas, ut in aspectu earum reliqua. Quid est virgas virides et amygdalinas atque ex platanis ante oculos gregum ponere, nisi per Scripturae seriem antiquorum Patrum vitas atque sententias in exemplum populis praebere? Quae nimirum quia juxta rationis examen rectae sunt, virgae nominantur. Quibus ex parte corticem subtrahit, ut in his quae exspoliantur, intimus candor appareat; et ex parte corticem servat, si ut fuerant exterius in veritate permaneant; variusque virgarum color efficitur, dum cortex ex parte subtrahitur, et ex parte retinetur. Ante considerationis enim nostrae oculos praedicantium Patrum sententiae quasi virgae variae po
Abbreviated transcription (Latin):
quasi minorem micem dequa uiggilius. Cum se nux
plurima silius induit in florem: cunctis enĩ arborib
prior se flore conuestit. et ad inferenda poma arbusta
sequentia preuenit. unde ⁊ primitiuam eccliãm que
ex iideis credidit significat. de qua salomon ait. flore¬
bit amigdalum. que sentẽcia ⁊ alitẽ iurta allegoriam
in telligi potest. Dicit enm ecclesiastes. florebit amig¬
dalum impinguabitur locusta. et dissipabitur cappa¬
ris. quoniam ibit homo in domum eternitas sue. trad̃t
per hec humanorum membrorum fieri significuntiã.
nam in flore amigdali canos capilles in impinguacõe
locuste humorẽ pedum. in dissipacõe capparis concu-¬
piscencie fugus ostendit que cum sem in postreme
etatis tempore acciderunt. tunc neccesse est ut in trã
id̃ ẽ quasi eternitatis sue domum redeat. Uene quoq
hanc eternitatis domum illam futuram terram acci¬

Expanded text:
quasi minorem nucem, de qua Virgilius: . . . . . Cum se nux quasi minorem nucem, de qua Virgilius: . . . . . Cum se nux plurima silvis Induit in florem. . . . . Cunctis enim arboribus prior se flore convestit, et ad inferenda poma arbusta sequentia praevenit. Unde et primitivam Ecclesiam, quae ex Judaeis credidit, significat: de qua Salomon ait: Florebit amygdalus, quae sententia et aliter juxta allegoriam intelligi potest. Dicit enim Ecclesiastes: Florebit amygdalum, impinguabitur locusta, et dissipabitur capparis: quoniam ibit homo in domum aeternitatis suae . Tradunt per haec humanorum membrorum fieri significantiam: nam in flore amygdali canos capillos, in impinguatione locustae humorem pedum, in dissipatione capparis concupiscentiae frigus ostendit: quae cum seni in postremae aetatis tempore acciderunt, tunc necesse est, ut in terram, id est, quasi in aeternitatis suae domum redeat. Bene quoque hanc aeternitatis domum, illam futuram terram acci
Abbreviated transcription (Latin):
sed cum adiectione terrarum quibus antea nata sunt.
ut persica. punica. maciana. cidonia. et cetera. Misti¬
ce autem nuas arbor significat ecclĩam uel sanctũ uuũ
dulcedinem fructuum uirtutum in abdito cordis gestãtẽ.
unde sponsa in cantico canticorum dicit. Descendi ador¬
tum nucum ut uiderem poma conuallium. Ortus ⁊ ceui
micũ ecclia est presens ubi nrãis consciencias alterutrũ
mimime uidemus. sed fracta per temptacõem testa cor¬
poris. apparebit interne dulcedins gustus. Poma cõ¬
uallis fructus est humilitatis. descendit sancta ecclĩa
per doctores sanctos. ut uideat quo proficiant ad fruct
bonos. qui ue ad huc in digeant doctrine irrigatione.
Item mces incarnationem domini saluatorĩs. siue
misterium sancte trinitatis ut quidam putant sigmi¬
ficant. Unde in libro numeri de iurga aaron ita legi¬
tur ⁊ germimauit nuces. Amigdala grecum nomen q̃
la tine nux longa uocatur. hanc alii nuiculam uocant

Expanded text:
sed cum adjectione terrarum in quibus antea nata sunt: sed cum adjectione terrarum in quibus antea nata sunt: ut Persica, Punica, Matiana, Cydonia, etc. Mystice autem nucis arbor significat ecclesiam vel sanctum virum dulcedinem fructuum virtutum in abdito cordis gestantem. Unde sponsa in Cantico canticorum dicit: Descendi ad hortum nucum, ut viderem poma convallium . Hortus etenim nucum ecclesia est praesens, ubi nostras conscientias alterutrum minime videamus: sed fracta per tentationem testa corporis, apparebit internae dulcedinis gustus. Poma convallis fructus est humilitatis: descendit sancta Ecclesia per doctores sanctos: ut videat, qui proficiant ad fructus bonos: quive adhuc indigeant doctrinae irrigatione. Item nuces incarnationem Domini Salvatoris, sive mysterium sanctae Trinitatis ut quidam putant significant. Unde in libro Numeri de virga Aaron ita legitur: Et germinavit nuces . Amygdala Graecum nomen, quae Latine nux longa vocatur: hanc alii nuciclam vocant,
Abbreviated transcription (Latin):
greges. hoc dicendum est quod humilem pastorem ⁊ rusti¬
cum assumpserit dominus. et miserit ad populum suum
israel ⁊ preceperit ei ut egrederetur de terra sua. et sama-¬
riam pergeret. Item sicomorus uana sciencia. In hiere¬
mia habitabunt dracones hoc est demones cum fatuis
ficarus. Item in bonam partem ascendit zacheus in arbo¬
rem sicomorum . Mux appellata quod umbra uel stillia¬
dium foliorum eius proxinus arboribus noceat. hanc a¬
lio nommne latini ioglãdem dicunt. quasi iouis glandẽ.
fuit enim hec arbor consecrata ioui cuius ponium tãtã
uim habet ut missum inter suspectos herbarum uel fun¬
gorum cibos. quicquid in eis. uirulentum est. elidet. ra¬
piat. atq extiguat. Nuces autem generaliter dicunt
omina pomia tecta corio duiore. ut pinee. nices. auella¬
ne. glandes. castanee. amigdale: hinc ⁊ miclei dicti ꝙ sũt
duro corio tecti. At contra poma omiia mollia mala.

Expanded text:
greges . Hoc dicendum est, quod humilem pastorem et rustigreges . Hoc dicendum est, quod humilem pastorem et rusticum assumpserit Dominus, et miserit ad populum suum Israel, et praeceperit ei, ut egrederetur de terra sua, et Samariam pergeret. Item sycomorus vana scientia. In Jeremia: Habitabunt dracones, hoc est, daemones, cum fatuis ficariis . Item in bonam partem: Ascendit Zachaeus in arborem sycomorum . Nux appellata quod umbra vel stillicidium foliorum ejus arboribus noceat: hanc alio nomine Latini juglandem dicunt, quasi Jovis glandem: fuit enim haec arbor consecrata Jovi, cujus pomum tantam vim habet, ut missum inter suspectos herbarum vel fungorum cibos, quidquid in eis virulentum est, elidat, rapiat, atque exstinguat. Nuces autem generaliter dicunt omnia poma tecta corio duriore: ut pineae, nuces, avellanae, glandes, castaneae, amygdalae: hinc et nuclei dicti, quod sunt duro corio tecti. At contra poma omnia mollia mala dicta,
Abbreviated transcription (Latin):
uocata quam latini rubum appellant eo ꝙ fructus uel
uirgulta eius rubent. est emm mora siluestris fructꝰ
afferens. quibus in deserto pastorum fames ac penu-¬
ria confouetur. huius folia superiactata serpẽti ferũ¬
tur interimere eum. Rubus ergo ut quidam opinãtur
ris rubo. saluatorem tamqͣz rosam emiserit. aut ꝙ uim
duuim fulgoris sine sui consumpcõe pertulerit. Unde in ex¬
odo legitur. Apparuit donnius moisi in flanima ignis de
medio rubi. et uidebat quod rubus arderet et non combu¬
reretur. Sicomorus sicut et morus greca nomina sunt.
dicta autem sicomorus eo ꝙ fint folia eius similia moro.
hanc latini celsam appellant ab altitudine quia nõ est
breuis ut morus. Alii autem dicunt eam ficũ ẽẽ siluestrẽ.
unde amos propheta ad amasiam ait. Non sum prophe¬
ta. nec filius prophete. sed cum ẽem armentarius. et
ruborum mora stringerem. tulit me domnnius sequentem

Expanded text:
vocata, quam Latini rubum appellant, eo quod fructus ejus velut vocata, quam Latini rubum appellant, eo quod fructus ejus velut virgulti rubent. Est enim morus silvestris fructus afferens, quibus in deserto pastorum fames ac penuria confovetur: hujus folia superjactata serpenti feruntur interimere eum. Rubus ergo ut quidam opinanturris rubo, Salvatorem tanquam rosam, emiserit: aut quod vim divini fulgoris sine sui consumptione pertulerit. Unde in Exodo legitur: Apparuit Dominus Moysi in flamma ignis de medio rubi: et videbat quod rubus arderet et non combureretur . Sycomorus, sicut et morus, Graeca nomina sunt: dicta autem sicomorus eo quod sint folia ejus similia moro. Hanc Latini celsam appellant ab altitudine, quia non est brevis, ut morus. Alii autem dicunt eam ficum esse silvestrem. Unde Amos Propheta ad Amasiam ait: Non sum propheta, nec filius prophetae: sed cum essem armentarius, et ruborum mora stringerem, tulit me Dominus sequentem
Abbreviated transcription (Latin):
dinem bone operacoĩs. flagrantiam feruide dilectioĩs.
piguedinem animi mifericordis. deo deuota profi
sed hec ficus domnio ad eam tercio ueniente hoc est in
legis lacõe per moysen in sedula increpacione ⁊ exhorta¬
cione per prophetas. in oblacõe gracie perseip̃m uirtu¬
tis fructum ferre neglexit. propter quõd ad maledictõe
eus eterna aridats damna est. Item ficus prisca ler
unde dicitur in euangelio. Homo quidam plantauit
uineam hoc ẽ plebem iudaicam. et in uinea plantauit
ficum. Folia ficus asperitas est legis uel prurigo ui¬
ciorum. hinc ẽ illud in genesi. et sumpserunt folia fi¬
cus et fecerunt sibi perizoniata hoc est succinctoria
genitalium. Caprificus appellata eo quõd parietes qͥb
in nascitur carpat. rumpit enim ⁊ prodit exlatebris qͥb
epta est. Alu caprificum putant dictum. quõi
ficus arbor eius remedio fecundetur. Morus agrecis

Expanded text:
dinem bonae operationis, flagrantiam fervidae dilectionis, dinem bonae operationis, flagrantiam fervidae dilectionis, pinguedinem animi misericordis, Deo devota proferebat: sed haec ficus, Domino ad eam tertio veniente, hoc est, in legislatione per Moysen, in sedula increpatione et exhortatione per Prophetas, in oblatione gratiae per seipsum, virtutis fructum ferre neglexit: propter quod ad maledictionem ejus aeterna ariditate damnata est. Item ficus, prisca lex: unde dicitur in Evangelio: Homo quidam plantavit vineam, hoc est, plebem Judaicam, et in vinea plantavit ficum . Folia ficus, asperitas est legis, vel prurigo vitiorum. Hinc est illud in Genesi: Et sumpserunt folia ficus, et fecerunt sibi perizomata , hoc est, succinctoria genitalium. Caprificus appellata eo, quod parietes, quibus innascitur, carpat: rumpit enim et prodit ex latebris, quibus concepta est. Alii caprificum putant dictum, quod ficus arbor ejus remedio fecundetur. Morus a Graecis
Abbreviated transcription (Latin):
qui uirtutibz sunt mirabiles ⁊ moribus uenerabiles
et in cruce rp̃i gloriari nõ erubescentes. et hec magna
sunt ualde que uidentur in ea: sed multo maiora que
non uidentur et in futura reseruantur. Potest⁊ ima¬
lo granato intelligi ecclĩa de multis gentib congrega¬
ta. siue diuersas in se gratias habens. unde in cañtiãs
canticorum de ea scriptum legitur. emissiões tue paradi¬
sus malorumgranatorum cum fructu pomorum. Sicus
latine a fecunditate uocatur. seratior est enim arboribz
ceteris. nam terquaterqz per singules annos generat fruc¬
tum atq alto maturescente alter ob oritur: hine ⁊ cari¬
ce acopia nominate sunt. ficus mistice significat sinago¬
gam uideorum ut ẽ illud in euangelio. Arefacta e
tinuo ficulnea. et in abacub. ficus inquit non afferet
fructum. et non erit generacio in uineis et cetera. ficꝰ
uinee ⁊ oliua erat sinagoga iudeorum. quando dulce¬

Expanded text:
qui virtutibus sunt mirabiles, et moribus venerabiles, qui virtutibus sunt mirabiles, et moribus venerabiles, et in Christi cruce gloriari non erubescentes. Et haec magna sunt valde quae vinon videntur et in futura reservantur. Potest et in malogranato intelligi Ecclesia de multis gentibus congregata sive diversas in se gratias habens: unde in Canticis canticorum de ea scriptum legitur: Emissiones tuae paradisus malorum granatorum cum fructu pomorum . Ficus Latine a fecunditate vocatur: feracior est enim arboribus caeteris: nam ter quaterque per singulos annos generat fructum, atque altero maturescente alter oboritur: hinc et caricae a copia nominatae sunt. Ficus mystice significat synagogam Judaeorum, ut est illud in Evangelio: Arefacta est continuo ficulnea . Et in Habacuc: Ficus, inquit, non afferet fructum, et non erit generatio in vineis, etc. Ficus vineae, et oliva erat synagoga Judaeorum, quando dulce
Abbreviated transcription (Latin):
ligna siluestria. sic xp̃s antecellit omnes sanctos. qui
filii dei dicuntur sed gracia ille solus natura. et eodem
rodeunte quem semper adesse quesiui quiesco ae secu
permaneo. quia gracie sue celesti dulcedine me reficit.
malum punicum dica eo ꝙ ex punica regione sit genus
eus translatum idẽ et malumgranatum. eo ꝙ intra
corticis rotunditatẽ granorum̃ contineat. multitdinẽ
Ma lapunica ecclĩa est siue unitas fidei ⁊ pacis concordia
ob ciius figuram israhelitici exploratores in libro nime¬
ri de terra repromissionis malumpunicum cum botro pa¬
riter ⁊ ficis portabant: et in exodo. in ornanento sacera¬
tis malapunica tintimiabulis aureis coniungi preci¬
piuntur. Malum autem punicũ significat cẽtum sc̃õr
et electorum uirorum. unde sponsa ad sponsum incãtico
canticorum dicit. sicut cortex malipunici gene tue. absq
occultis tius. Gene sancte ecclĩe spiritalẽs sunt patres:

Expanded text:
ligna silvestria: sic Christus antecellit omnes sanctos, qui ligna silvestria: sic Christus antecellit omnes sanctos, qui filii Dei dicuntur: sed gratia, ille solus natura, et eodem prodeunte, quem semper adesse quaesivi, quiesco ac secura permaneo: quia gratiae suae coelesti dulcedine me reficit. Malum Punicum dici eo, quod ex Punica regione sit genus ejus translatum: idem et malumgranatum, eo quod intra corticis rotunditatem granorum contineat multitudinem. Mala Punica Ecclesia est sive unitas fidei, et pacis concordia, ob cujus figuram Israelitici exploratores in libro Numeri de terra repromissionis malum Punicum cum botro pariter et ficis portabant. Et in Exodo, In ornamento sacerdotis mala Punica tintinnabulis aureis conjungi praecipiuntur. Malum autem punicum significat coetum sanctorum et electorum virorum: unde sponsa ad sponsum in Cantico canticorum dicit: Sicut cortex maloculis tuis. Genae sanctae Ecclesiae spirituales sunt Patres,