comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓculus ił si ĩpocestate uautaꝵ furͣt ne id acci¬
det⁊ culpaeor fcm̃ sit lege aqlia cũ nautis a¬
ferracussi ad nauẽ ducedo. an tua manu damp¬
nũ dedis qi oib his modis ꝑ te dãpno afficior
s si fune rupto aut cũ a nlło peget᷑ naquis in¬
cũ ui nẽtoꝵ. nauis ĩpulsa eẽt ĩ funes ancho
tuint. nullã actõñe d̾adã. idẽq labo. ⁊ peutꝰ.
⁊ctrca retia piscatoꝵ ĩ ꝗ̃ nauis piscatoꝵ inci¬
d̾at exqmauert̃. Eplane si culpa naut arũ

Expanded text:
Proculus, si in potestate nautarum fuit, ne id accideret, et culpa eorum factum sit, lege Aquilia cum nautis aserraculum ad nauem ducendo an tua manu damnum dederis, quia omnibus his modis per te damno adficior: sed si fune rupto aut cum a nullo regeretur nauis incum ui uentorum nauis impulsa esset in funes anchortuit, nullam actionem dandam. idemque Labeo et Proculus et circa retia piscatorum, in quae nauis piscatorum inciderat, aestimaru‹nt› plane si culpa nautarum
Abbreviated transcription (Latin):
hip̃. Pmas ꝗs edes habebat. una ꝯtig¬
uatone tectas utsq dnisis legauit di¬
xi qr mag̃ placet tignũ pꝰse duoꝵ ita ẽẽ
ut certe part̾es cuiꝰq sit̃ ꝯtignatõnis ex
regiõe cuiꝰq dñu sore tigna nec ullã in¬
uitem habituros actõñe ius ñ ẽẽ ĩ missũ
hr̃e nec int̃ẽ pure utusq ansub ꝯditiõe

Expanded text:
Binas quis aedes habebat una contignatione tectas: utrasque diuersis legauit. dixi, quia magis placeat tignum posse duorum esse ita, ut certae partes cuiusque sint contignationis, ex regione cuiusque domini fore tigna nec ullam inuicem habituros actionem ius non esse immissum habere: nec int
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ edib obscuratis cetm̃ usu fractu loci
iegato ⁊̃ accessus dandus ẽ qr ⁊ haust¬
n relicco. iter quoq ad hauriendũ p̃¬
staretur .s. ita osficere luuiraib d obs¬
curare leg̃atas edts ꝯcedit᷑. ut nõ penitꝰ

Expanded text:
aedibus obscuratis. ceterum usu fructu loci legato etiam accessus dandus est, quia et haustu relicto iter quoque ad hauriendum praestaretur. sed ita officere luminibus et obscur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑto ꝑiete domꝰ suc q̃ten stillicidu rigõr et
nignoꝵ ptectus ꝯpetetat iamuã in puibli¬
coapp̃erut. q̃ro cũ neqi iu minib publu i
eiui uicini neq itineri uicrmi officẽt. neq
stillicidiũ in uigni donio cadat. an aliqũa

Expanded text:
 rigor et tignorum protectus competebat, ianuam in publico aperuit: quaero, cum neque luminibus Publii Maeuii uicini neque itineri uicini officeret neque stillicidium ne uicini domo cadat, an aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
aul. Si dom̃ usus legat᷑ ut sine frue¬
tu cõis refcccõ ẽ r̃er̃ sartis toxtis tãhẽdis
qm̃ uslarii. uid̾ amꝰ tñ nẽ si fructũhẽs
accipiat ip̃e resicere debcat. si u̾o talis
sit rescus usus legatꝰ st. ut hẽs frus¬

Expanded text:
usus legatus sit sine f‹r›uctu, communis refectio est rei in sartis tectis tam heredis quam usuarii. uideamus tamen, ne, si fructum heres accipiat, ipse ref‹ic›ere debeat, si uero talis sit res, cuius usus ‹le›gatus est, ut heres fru
Abbreviated transcription (Latin):
extor petẽ rem suã nõ redoitis sũptib. Id̾. ⁊̃ est
si noͣrali iuditio ẜuũ defẽdit.⁊ dãpnatus p̃sti¬
tit pecũmã. aut in area q̃ fuit pegtois ꝓ erro¬
rem insulã edisicauit. nisi tñꝑatus sit p̃etitor
S ed si pͥuer meũ cũ posside̾s erudisses. ño idẽ
obẜ ũadũ ꝓculus ex istimat. qi neq catere ser

Expanded text:
or petere rem suam non redditis sumptibus. idem est etiam, si noxali iudicio seruum defendit et damnatus praestitit pecuniam, aut in area quae fuit petitoris per errorem insulam aedificauit: nisi tamen paratus sit petitor sed si puerum meum, cum possideres, erudisses, non idem obseruandum Proculus existimat, q
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ ulis.f. legatus sit. ñ sic̃ qnͣtitatns usus. f.
leget᷑. dicẽd̾ est ita uti cũ dede neabutatur
urei .ł alt̾ius apꝑatus alibi qmͣ in scena ñ iit¬
tur. s. an ⁊ loc̾are pꝰsit uidendũ ẽ. ⁊ puto lo¬
catuꝵ. ⁊ lic⁊ testatoi ꝯmodare ñ locare ꝑ¬
uerit solctꝰ. tñ ip̃m fructuariũ locatiu tam
debe ĩpedire fructuariũ ita utetẽ. ne detĩo¬
rẽ eiꝰ ꝯditõñe faciat. d̾ ꝗbdã plane dubitat᷑
si eũ uti ꝓbibeat. an iure io faciat ut pu¬
ta doli is si forte fũdi usus. f. sit legatꝰ ⁊ pu¬
tãt ꝗdã ⁊ si defossa sũt uti ꝓ hibẽdus. d̾ ⁊ ĩ se¬
rus. ⁊ ĩ cuppis ⁊ ĩ eidis. ⁊ ãphoris putãt. id̾ in
specularib si domꝰ usus. si leget᷑.s. ⁊ ego pu¬
to nisi sit ꝯtͣria uolũtas ⁊̃ instrum̃tũ fundi

Expanded text:
tus legatus sit non sic, ut quantitatis usus fructus legetur, dicendum est ita uti eum debere, ne abutatur:ulaei uel alterius apparatus, alibi quam in scaena non utetur. sed an et locare possit, uidendum est: et puto locaturum, et licet testator commodare, non locare fuerit solitus, tamen ipsum fructuarium locaturum tam debebit impedire fructuarium ita utentem, ne deteriorem eius condicionem faciat. de quibusdam plane dubitatur, si eum uti prohibeat, an iure id faciat: ut puta doleis, si forte fundi usus fructus sit legatus, et putant quidam, etsi defossa sint, uti prohibendum: idem et in seriis et in cuppis et in cadis et amphoris putant: idem et in specularibus, si domus usus fructus legetur. sed ego puto, nisi sit contraria uoluntas, etiam instrumentum fundi
Abbreviated transcription (Latin):
tiis ꝗ dolo feẽ quomius p̾sid̾et. ut posse¬
ssoi ꝯdẽpnat᷑. accpies siue dolo desseĩt
possi d̾e. siue dolo posdo̾ne noluit aifit¬
tẽ ssi aũ ab alio res possid̾atur. sine ĩ to¬
tũ ñ ertet. locũ habebit ħ chusula
uñsi sit auꝰ possõr ab utroq hc̃oitas pe¬
tĩ pͣsit. ⁊ si ꝑ multos ambulapͣt possõ.
dñis tenentur utrũ is solus ꝗ pꝰsio⁊ stuc¬
tͥ p̃stabit. an. ⁊̃ is q dolo fecit᷑ quomut¬

Expanded text:
is qui dolo fecit quo minus possideret, ut possessor condemnatur. accipies, siue dolo desierit possidere siue dolo possessionem noluerit admittere. siue autem ab alio res possideatur siue in totum non extet, locum habebit haec clausula. unde si sit alius possessor, ab utroque hereditas peti possit: et si per multos ambulauerit possessio, omnes tenebuntur.Sed utrum is solus qui possidet fructus praestabit an etiam is qui dolo fecit quo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ cluse fere ĩ ea possessiõe custiditbant᷑ qñ issus
ftuctꝰ ceꝑit. ñ excue eas fructuariꝰ pessit.
eccid̾e añ ñ possit: alias siqͣs initio inclustͣt
oꝑis stus ł p̾ sibi met ip̃e ĩ cid̾itit. delapse¬
ue fuint. ħ fructuarii uiris sit̃. ꝯmodissim

Expanded text:
inclusae ferae in ea possessione custodiebantur, quando usus fructus coepit, num exercere eas fructuarius possit, occidere non possit? alias si quas initio incluserit operis suis uel post sibimet ipsae inciderint delapsaeue fuerint, hae fructuarii iuris sint? commodissim
Abbreviated transcription (Latin):
cenacla diuid̾se domũ qͣn loiare põt. set
oportedit q̃i domu locare. nec balneum
penat. ego q̃d̃ ⁊ si balncũ sit ĩ domo usib do¬
minicis solitũ uacate inĩtima parte domꝰ. ł
int̃ dictas amenas ñ recte nec ex bons uiri atd̃¬
uratii sactuꝵ si id locare ceꝑit. ut publice la¬
nichis uacas pistrino locanit

Expanded text:
cenacula diuidere domum: atquin locare potest, sed oportebit quasi domum locare. nec balineum pellant. ego quidem, et si balineum sit in domo usibus dominicis solitum uacare in intima parte domus uel inter diaetas amoenas, non recte nec ex boni uiri arbitratu facturum, si id locare coeperit, ut publice larruchis
Abbreviated transcription (Latin):
legataio satisdare. placeuat utile cẽ cau¬
tioriis queq legatũ. urc refragari lepe¬
alteꝵ iegatum uelicti egcti. altm̃ incerti
usus. F. itaq noĩe partẽ prumie pecelã
A e qui satis accepit a qughioes incertiq

Expanded text:
legatario satisdare: placebat utile esse cautionis quoque legatum nec refragari senaalterum legatum velut certi, alterum incerti. usus fructus itaque nomine partem pecuniae petendam ab eo, qui satis accepit a coherede, incertique
Abbreviated transcription (Latin):
publiciana actõne oĩa ead̾ erũt. q⁊ in
rei uẽdicatõne diximꝰ. ¶ Dactõ ⁊ hedi. et
honorariis successorib ꝯpecit. ¶Si ego ñ
emero. s ẜ nus meus habebo publitiañ¬
am. Id̾ẽ ⁊ si ꝓcurator meus. ł tatoa uł
curator. ł qs iliꝰ negotiũ mngũ genͣs emiͣt¬

Expanded text:
Publiciana actione omnia eadem erunt, quae et in rei uindicatione diximus.Haec actio et heredi ‹et› honorariis successoribus competit.Si ego non emero, sed seruus meus, habebo Publicianam. idem est et si procurator meus uel tutor uel curator uel quis alius negotium meum gerens em
Abbreviated transcription (Latin):
ut ĩpune fraudẽ patiat᷑. ⁊ egestate ro¬
me iaboret. tuaticulo suo non recipto.
ꝙ asũptus par̃ ei destinauerat. ⁊ finge
senatorẽ ẽẽ filiũ famił. qui patrẽ ht̃ ĩ
pũitia nõ ne augetur utilitas ꝑ digni
it. ⁊ ꝯpeniendus si ibi mĩaniat᷑. Npl¬

Expanded text:
ut impune fraudem patiatur et egestate Romae laboret viaticulo suo non recepto, quod ad sumptum pater ei destinaverat. et finge senatorem esse filium familias qui patrem habet in provincia, nonne augetur utilitas per dignet conveniendus, si ibi inveniatur, nul
Abbreviated transcription (Latin):
rius ad lib̃tatem ꝑdinit si ferte uilis .s.
fuit tãdiu legatos qm̃diu manumitta¬
f. nã ĩcipiẽte ꝓpͥctaio manumitiẽ extĩ¬
quetur usus fructus.
medioq tp̃a sit penes hedem̃ põt heres
ufũ. f. alii legart. q̃ res fac̃ ut il ꝯditio ex¬
tterit mei legti usus f. ab hẽde relict᷑
finiat᷑.ꝙ. si ego usũ .ẜ. amisero ñ reũtitur

Expanded text:
rius ad libertatem perducet, si forte usus fructus fuerit tamdiu legatus, quamdiu manumittatur: nam incipiente proprietario manumittere extinguetur usus frumedioque tempore sit penes heredem, potest heres usum fructum alii legare: quae res facit, ut, si condicio extiterit mei legati, usus fructus ab herede relictus finiatur. quod si ego usum fructum amisero, non reuertetur
Abbreviated transcription (Latin):
ad tiõne teneit᷑. dño fũoi an frũctuaio
⁊ putat. gp̃i fructꝰ ñ sũt fruttu̾aru nisi
ab eoꝑcipiant. sic̃ ab auo ĩra separent᷑
rio autem furti accõũe. qm int̃fuit eius
fraictumius. sertasinant eiꝰ. nãsi fiũt q̃
priõne heuenit nisi ea ut ĩtiͣm fiereat
ꝓpͥctrii. mor app̃hñsi fructuari effici¬

Expanded text:
tione teneatur, domino fundi an fructuario? et putat, quoniam fructus non fiunt fructuarii, nisi ab eo percipiantur, licet ab alio terra separenturrio autem furti actionem, quoniam interfuit eius fructuarius, fortassis fiant eius: nam si fiunt, qua ratione hoc euenit? nisi ea, ut interim fierent proprietarii, mox adprehensi fructuarii effici
Abbreviated transcription (Latin):
atũ dedit. cod testõ ita cauit. ea oĩa q̃ supͣ
dari ficti uissi. ea dari fier nolo. ab om̃i hẽ¬
fid̃i eiꝰ ꝯmuitto. Q uesitũ ẽ. si lorõr .c. iuiu¬
li iuditio optiauit. an sid̾i ꝯmissa ex capi¬
te subscpto debeant᷑. Re Si hoc querat᷑
an iure eoꝵ qͦs ꝗs sibi ab ĩcestato hẽdes
bonoꝵi possõres successuros credat fid̾i cõ

Expanded text:
atum dedit: eodem testamento ita cauit: 'Ea omnia quae supra dari fieri iussi, ea dari fieri uolo ab omni herfidei eius committo.' quaesitum est, si soror centumuirali iudicio optinuerit, an fideicommissa ex capite supra scripto debeantur. respondi: si hoc quaeratur, an iure eorum, quos quis sibi ab intestato heredes bonorumue possessores successuros credat, fidei com
Abbreviated transcription (Latin):
tilisi siue ꝯcessa. pecłio filie ñ legato. m̃a¬
ciptũ hẽditariũ et̃ ꝯuenit. Si tñ pat̃ dotis
ne pcculu ꝯtẽplatõne flliã exhẽoauit et
ea ratõne reoita nich ei testam̃to yeliquit
aut eõ nunꝰ legauit filiã defenio tuebit᷑¬

Expanded text:
n legato mancipium hereditarium esse conuenit. si tamen pater dotis ac peculii contemplatione filiam exheredauit et ea ratione reddita nihil ei testamento reliquit aut eo minus legauit, filiam defensio tuebit
Abbreviated transcription (Latin):
sessor ⁊ petitdi p̾sid̾at hroitatrm cũ imiꝰ¬
qͥsq eoꝵ partẽ omdiã heditatis sibi ad¬
serat᷑. ĩ itẽ petẽ debibũt. ut partes rex
aseqnͣt᷑ aut si ꝯtrou̾siã si bi ñ fat̾rãt hẽdi¬
tatis familie heruisc̾te exꝑitieos oported¬

Expanded text:
sessor et petitor possideant hereditatem, cum unusquisque eorum partem dimidiam hereditatis sibi adserat, inuicem petere debebunt, ut partes rerum consequantur: aut si controuersiam sibi non faciunt hereditatis, familiae herciscundae experiri eos oporte
Abbreviated transcription (Latin):
rat teneant᷑. ĩ quo locupletioies facto
sũt. qu̾dcũq gͥ sũptũ fẽciłit ex kreditate. ¶
qͥd dilapidautnt. ꝑdid̾int. dũ re stia abu¬
tiputant nõ p̃stabũt. nee si dõauint lo¬
cupletiores facti iudebũt᷑. qłmus ad rem¬
unerardũ sibi aliqũe oq̃ligaumt natina¬

Expanded text:
xat teneantur, in quo locupletiores facti sunt. quemcumque igitur sumptum fecerint ex hereditate, si quid dilapidauerunt perdiderunt, dum re sua se abuti putant, non praestabunt. nec si donauerint, locupletiores facti uidebuntur, quamuis ad remunerandum sibi alique
Abbreviated transcription (Latin):
ent᷑. nec eñi sufficit corpꝰ ip̃m restitui. s
opꝰ est ut ⁊ causa rei resfituat᷑. idẽ ut õẽ
hãt petitor ꝙ habitus foret. sieo tp̃ quo
iuditiũ accipiebat᷑. restitutꝰ illi ħ̾o furis
itaq partui ancille restitui deb:. qm̃uis

Expanded text:
entur. nec enim sufficit corpus ipsum restitui, sed opus est, ut et causa rei restituatur, id est ut omne habeat petitor, quod habiturus foret, si eo tempore, quo iudicium accipiebatur, restitutus illi homo fuisset. itaque partus ancillae restitui debet, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
dem dñm eiꝰ totiꝰ rei effici. uereq statuã snã
ĩ cai̾ta mea scribitur. aut ĩ tabula depĩꝗtt᷑
statĩ meũ fit. lic⁊ d̾ pictura ꝗdã ꝯtra sense¬
rĩt ꝓp̃t p̃tiũ pictut.s uecõe ẽ eirei cedi. s
b ĩ quib mea res ꝑcep̃ p̃ualẽtiã. auenã rẽs
trahit. meãq efficit. si eam rẽ ũedicẽ ꝑ er
ceptõñe doli .i. cogar p̃tiũ eiꝰ ꝙ accelserit
dar̾e. ¶ Itẽ q̃cũq alus iũcta siue adiecta a¬
ccessiõis loco cedũt. ea qmͣ diu coħ̾ent om̃
ũedicare ño põt. s ad exhibẽd̾ agt̃ põt. ut
separetit᷑ ⁊ tũc ũ̾edicent᷑. scł excepto eo ꝙ. ci¬

Expanded text:
dominum eius totius rei effici uereque statuam suam id, quod in charta mea scribitur aut in tabula pingitur, statim meum fit: licet de pictura quidam contra senserint propter pretium pictus, in quibus mea res per praeualentiam alienam rem trahit meamque efficit, si eam rem uindicem, per exceptionem doli mali cogar pretium eius quod accesserit dare.Item quaecumque aliis iuncta siue adiecta accessionis loco cedunt, ea quamdiu cohaerent dominus uindicare non potest, sed ad exhibendum agere potest, ut separentur et tunc u
Abbreviated transcription (Latin):
tcͣ me debere. s atiuo ꝗ ñ sit dñ potłi semi¬
siem. alit̃ atq si certis regionib p̾sidiatis
im funidũ. ña tẽ sine dubio ⁊ ate ⁊ atitio p¬
artes fu̾di ꝑctẽ me debt̃. qͦtiẽs em̃ certa loca
id̾o a te qͦ ⁊ atitio qoratẽ me petẽ dehẽ. q̃

Expanded text:
 totum semissem. aliter atque si certis regionibus possideatis eum fundum: nam tunc sine dubio et a te et a Titio partes fundi petere me debere: quotiens enim certa loca ideo te quoque a Titio quadrantem petere debere.
Abbreviated transcription (Latin):
ne heditatis. ⁊ de distcͣtis reb hẽditarus.
de dolo p̾cĩto. ⁊ d̾ fructib de huib cũ sor¬
pridie idus martii ꝗnt᷑ uiliꝰ balbꝰ. ⁊ p¬
ubliꝰ inbẽtiꝰ celsus titiꝰ. aufidiꝰ. oeniꝰ. se¬
uerianꝰ. ꝯsułes u̾ba ħ fecerũt. d̾ his que
ĩꝑator cẽsar traiani parthi filiꝰ diui ner¬

Expanded text:
s, de distractis rebus hereditariis, de dolo praeterito et de fructibus. de quibus cum forPridie idus Martias Quintus Iulius Balbus et Publius Iuuentius Celsus Titius Aufidius Oenus Seuerianus consules uerba fecerunt de his, quae imperator Caesar Traiani Parthici filius diui Ner
Abbreviated transcription (Latin):
b ꝯmutatis ead̾ res eẽ existimet᷑. si ⁊ ĩ m¬
ultis cetisreb. ham ⁊ legione eand̃ hab¬
eri ex qua multi decessissent. quor ĩ locũ
ali subiecti eẽnt. ⁊ ppłm eũd̾ in hoc tp̃r.
putaiͣ qui ab hinc. c. ãnis fuisset. eñ ex
Iis nemo ñe uiũct. Itẽq nanĩe si adeo sr̃
teeta cc̃c ut nulla tabula ead̾ ꝑmãnẽt.

Expanded text:
mutatis eadem res esse existimaretur, sed et in multis ceteris rebus: nam et legionem eandem haberi, ex qua multi decessissent, quorum in locum alii subiecti essent: et populum eundem hoc tempore putari qui abhinc centum annis fuissent, cum ex illis nemo nunc uiueret: itemque nauem, si adeo saepe refecta esset, ut nulla tabula eadem permaneret
Abbreviated transcription (Latin):
na sũt. hoc aũ nõ ꝑ̃tinet ad cũ qui hos¬
pitio repentino recipit᷑. ueluti uiator.
possimꝰ aũt furti uł dĩpi inuirie ac¬
tione uti cũ nautis. nt certi hõts fcm̃
greritore egimus p̃stare debemꝰ acteis¬

Expanded text:
na sunt: hoc autem non pertinet ad eum, qui hospitio repentino recipitur, veluti viator. Possumus autem furti vel damni iniuriae actione uti cum nautis, ut certi hominis factum exercitore egerimus, praestare
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑. ꝑicłm ẽ ne ꝓp̃t ĩ opiã eiꝰ cui solutũ eft.
ugatũ nicħ repeti possit. ⁊ ĩo scd̾m sena¬
tus ꝯsulti sñam subueniẽd̾ ẽ ei ut ip̃e ꝗd̾
ex recctõne reꝵ heditaĩdꝵ. sibi satis faciat.
cedit aũt accõnib petitori ꝗ suo ꝑ id̾o cas

Expanded text:
e propter inopiam eius, cui solutum est legatum, nihil repeti possit, et ideo secundum senatus consulti sententiam subueniendum ei est, ut ipse quidem ex retentione rerum hereditariarum sibi satisfaciat, cedat autem actio- nibus petitori, ut suo periculo eas
Abbreviated transcription (Latin):
doli sui p̃miũ ferãt. s si quid̾ ꝯꝓmisso aditia¬
corrupit. uł petunia uł ambicõne. uł aiduo¬
catũ diu̾se partis. uł aliqũe exhis quib cãm
suam ꝯmsat ex doliclausila potĩt quemi
uł si adu̾sãum callide cirtãuenat. ⁊ om̃io
si in hac lite dolo u̾satus ẽ. locũ habebit ex
stipulatu actõ. ⁊ id̾o si uelit de dolo aciõnam

Expanded text:
doli sui praemium ferat. sed si quidem compromisso adiciacorrupit uel pecunia uel ambitione, uel aduocatum diuersae partis, uel aliquem ex his, quibus causam suam commiserat, ex doli clausula poterit conueniri, uel si aduersarium callide circumuenit, et omnino si in hac lite dolose uersatus est, locum habebit ex stipulatu actio: et ideo si uelit de dolo actionem
Abbreviated transcription (Latin):
tiã arbitri. ¶ de olłõ arbit trãttib scic̃¬
dum est. om̃ẽ tc̃tatũ ex ip̃o ꝯ ꝓmisso sum̃¬
dũ ẽẽ. nec eñ aliuo illi uoebit. qm̃ ꝙ ibi
ut effice̾ possit ẽ eautũ. Hon eigo ꝗͥlibe sta¬
tuere arbit̃ potiͣt. nec in qua re lib⁊. isi

Expanded text:
tibus sciendum est omnem tractatum ex ipso compromisso sumendum: nec enim aliud illi licebit, quam quod ibi ut efficere possit cautum est: non ergo quod libet statuere arbiter poterit nec in qua re libet nisi
Abbreviated transcription (Latin):
dũ e̾ ⁊ ait p̃tor naute mautã agciꝑe deb¬
emꝰ eum om nauẽ eͣrercet. qmͣuns naute
appellant᷑. oñis qui nauis natugãde cã ĩ
nani sũt. s de erercitore solũmodo p̃tor
sentit. nec em̃ deb inquit por̃ p̃. ꝑ irm
igẽ. aut mersonantã obligari s ꝑ se uł ꝑ
nauis magntros qm̃qm si ip̃e alicu ex
⁊ sũt qdã in nanib qui cintodie gr̃ana
tarii. siquis gͥex his receꝑit. puto in erer
ip̃e nauiculariꝰ uł magister id faciat. qui
er ertitorib ratiũ. Itẽ litrãrus nuli caue¬
tur. s. idẽ ꝯffitui oport̾e labo scͥb̾. ⁊ ħ iure

Expanded text:
dum est. ait praetor 'nautae'. nautam accipere debemus eum qui nauem exercet: quamuis nautae appellantur omnes, qui nauis nauigandae causa in naue sint: sed de exercitore solummodo praetor sentit. nec enim debet, inquit Pomponius, per remigem aut mesonautam obligari, sed per se uel per nauis magistrum: Et sunt quidam in nauibus, qui custodiae gratia tarii. si quis igitur ex his receperit, puto in exeripse nauicularius uel magister id faciat, quodexercitoribus ratium, item lyntrariis nihil cauetur: sed idem constitui oportere Labeo scribit, et hoc iure
Abbreviated transcription (Latin):
tõnib ex currendis netẽ pent. Set ⁊ siqs
fidẽ alicuꝰ elegit᷑ ut nũmis eius ũ redim¬
atur. atq his solutis manaunittat᷑. nec ille ob¬
latã pecimã susc iꝑe uelle dicat. ꝯictus fidẽ
detegñdi ẜ uo potestas ⁊ ribitt᷑a est.

Expanded text:
tionibus excutiendis recte petet. sed et si quis fidem alicuius elegerit, ut nummis eius redimatur atque his solutis manumittatur, nec ille oblatam pecuniam suscipere uelle dicat, contractus fidem detegendi seruo potestas tributa est.
Abbreviated transcription (Latin):
locato ꝯuenistur. s sigtatis res suscepit
sũt. art pomp̃. depostiagi potiusse. mira¬
tur igitur cor honoraĩa actõ sit ĩoucta.
ess suit crules ii tor̃te m̃qͥt id̃o ut ĩnõ¬
tesçe̾t p̃ioo curã agẽ. repͥm̃ de in ꝓbitatis
hoc genꝰ hõiũ. ⁊ qr in locato ⁊ aducto tuł¬
pa. indeposito dolũi dũtꝗtat p̃stat᷑. at ħ
edicto ꝯm̃im ꝗ recẽpit tenet᷑. ⁊̃ si sine clͣ¬

Expanded text:
locato conuenietur: sed si gratis res susceptae sint, ait Pomponius depositi agi potuisse. miratur igitur, cur honoraria actio sit inducta, cum sint ciuiles: nisi forte, inquit, ideo, ut innotesceret praetor curam agere reprimendae improbitatis hoc genus hominum: et quia in locato conducto culpa, in deposito dolus dumtaxat praestatur, at hoc edicto omnimodo qui receperit tenetur, etiam si sine cul
Abbreviated transcription (Latin):
Pom̃p. Parui referte res mãs an alienas ĩ
magis qm̃i quoꝵ sũt debñt solui. ⁊ id̾osi pi¬
gnori mercei accepero obpecuniã nauticã
mͥ magis qmͣ debitori nauta tenebit᷑. d̾ i
si ĩ naue res misse. assignate sũt. an ⁊ si ñ

Expanded text:
 parui referre, res nostras an alienas intmagis, quam quorum sunt, debent solui. et ideo si pignori merces accepero ob pecuniam nauticam, mihi magis quam debitori nauta tenebitur, si si in nauem res missae ei adsign‹a›tae su
Abbreviated transcription (Latin):
mitio nullũ sit ꝯꝑfnissũ. siue sit. s pẽndcat
an ereo pena erigi põt. siue pꝰeã desiciat
pena E compmisso soluto. dre morte. accep¬
tilatõne. iudicio. pãcto ssac̃eotĩo obnemi¬
ente. uidebimꝰ an cogat᷑ arbit̃ sñam dicẽ.
ti d̾i indulgetur. cuius ssadare sac̃ootes o

Expanded text:
nullum sit compromissum: siue sit, sed pendeat an ex eo poena exigi potest: siue postea deficiat poena compromisso soluto die morte acceptilatione iudicio pacto. Sacerdotio obueniente uidebimus an cogatur arbiter sententiam dicere: ti dei indulgetur, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
et aliqua nora qui patri accõ ꝯpetet
uelit exꝑiri ita demũ ꝑ mittitur agerẽ
ei. si non sit qui patris noĩe agat. nam
⁊ iuiliano placet si filiꝰ famił. legatõneᷤ
nũ iniuriã passus sit. posse eũ utiliau¬
ditio agẽ. nedũ pat erpectatur. imp¬
imita sut maleficia. qr pat uenturus
ño ẽ. uł dum uemiat se subtͣhat is qui

Expanded text:
ex aliqua noxa, ex qua patri actio competit, uelit experiri, ita demum permittimus ei agere, ‹si› non sit qui patris nomine agat. nam et Iuliano placet, si filius familias legationis num iniuria passus sit: posse eum utili iudicio agere, ne dum pater exspectatur impunita sint maleficia, quia pater uenturus non est uel dum uenit, se subtrahit is qui
Abbreviated transcription (Latin):
si iussit me tibi date. ⁊ ualttuome sisĩ¬
peditꝰ. quo minꝰ accipias. aut aua iusta ex.
cã ꝓtulũ exstrmare penã nõ ꝯmitti. nec
si post lit. te ꝑato acciꝑs nõ dẽ. s ip̃e re¬
cte putat duo ẽẽ arbitri p̃cept᷑a. unnim

Expanded text:
si iusserit me tibi dare et ualetudine sis impeditus, quo minus accipias, aut alia iusta ex causa, Proculum existimare poenam non committi, nec si post kalendas te parato accipere non dem. sed ipse recte putat duo esse arbitri praecepta, unum
Abbreviated transcription (Latin):
bent plane curatores. qui scientes eũm̃
minorẽ ẽẽ. ꝑseueriuer̃t in eod̾ officio
nõ debuerut eñ pati acciꝑe pecumas
debitas ⁊ dedebunt hoc nõie quauri
minustrare cessauerũt. uł etiã tatõnem
reddiderũt similes sũt cetis debitorib ido¬
qi non conuenuunt᷑.¬

Expanded text:
eum minorem esse perseuerauerunt in eodem officio, non de- buerunt eum pati accipere pecunias debitas et debebunt hoc nomine conuenministrare cessauerunt uel etiam rationem reddiderunt, similes sunt ceteris debitoribus, ideoque non conueniunt
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ꝙ maioi pars om̃iũ iudicauit ratãẽ. cumm
et om̃es ĩudicasse palam est nt uiet
ipr̃e non ꝑtiñe lab̾o ait. dũ modo dicat quod
tpi uidẽtũr. ⁊ id̾o si sic fuit marbitrũ ꝯ ꝓ¬
missũ ut certãm sentr̃tiã dicat. nullum eẽ¬

Expanded text:
uod maior pars omnium iudicavit, ratum est, cum et omnes iudicasse palam est. Paulus aetorem non pertinere Labeo ait, dummodo dicat quod ipsi videtur. et ideo si sic fuit in arbitrum compromissum, ut certam sententiam dicat, nullum e
Abbreviated transcription (Latin):
ne cuiꝰ detĩor cã fiat ex facto alieno. ⁊ eũ
intelligit iuditioꝵ ętitũ mĩdũ duriorẽ
nob ꝯstitui opposito nob̃ alio adũsarioĩ
eã qͦ rem ꝓsperiͣt. ut siꝗs alieñado reiꝑ
alliũ nob̾ adu̾sariũ suo loco substittͣt. idq

Expanded text:
ne cuius deterior causa fiat ex alieno facto. Et cum intelligit iudiciorum exitum interdum duriorem nobis constitui, opposito nobis alio adversario, in eam quoque rem prospiciat, ut si quis alienando rem, alium nobis adversarium suo loco sub
Abbreviated transcription (Latin):
amnitͣtit cãpitis dimnutio. exceptis his q̃
ĩ ure alieno ꝑ̃sonis p̃ositis deserut᷑ igitͣ
q̃ ⁊ hereditates eriñ legitime qi agnatis
destrunt᷑. ꝯui desmũt eẽ familia mutata
ex nouis aut legib ⁊ heditates ⁊ tutele
płm̃q sic deferunt᷑. ut ꝑsone nat᷑alit de¬
sigñetur. ut ecce deferunt᷑ heditate sena¬
tus ꝯsulta matri ⁊ filio. ¶ Iniariaꝵ ⁊ ac¬
tionũ ex delicto ueniementiũ obligatio¬
nes cũ capite ambulãt. ¶di lib̾tate ad¬
c̃p̃ta capitis diminutio subsecuta sit. nu¬
uli restitutõm adt̾sus ẜuu locus erit. qr¬

Expanded text:
amittit capitis minutio exceptis his, quae in iure alieno personis positis deferuntur. igitur qua et hereditates exinde legitimae, quia adgnatis deferuntur, qui desinunt esse familia mutati. ex novis autem legibus et hereditates et tutelae plerumque sic deferuntur, ut personae naturaliter designentur: ut ecce deferunt hereditatem senatus consulta matri et filio. Iniuriarum et actionum ex delicto uenientium obligationes cum capite ambulant. Si libertate adempta capitis deminutio subsecuta sit, nulli restitutioni aduersus seruum locus est, q
Abbreviated transcription (Latin):
Si res pupillans uł adolesgen¬
is distracta fuit qm̃ lex distrahi nõ ꝓhĩb¬
⁊ et. ũcbitio ꝗd̾ ualet. ueꝵ tñ si grande
dãpnũ pupilli uł adolescẽtis u̾setͣ. etiã
si collusio nõ int̃cẽssit᷑. disitactõ. per

Expanded text:
Si res pupillaris uel adulescentis distracta fuerit, quam lex distrahi non prohibet, uenditio quidem ualet, uerumtamen si grande damnum pupilli uel adulescentis uersatur, etiam si collusio non intercessit, distractio per
Abbreviated transcription (Latin):
insolutũ ĩ ꝯsulte dedit ad suã eꝗtatẽ per
i̾it̾. restitutõñe reuocanda res est. ĩrsuiͣs
pecume qmͣ ꝯstittũt. ex tutela debĩ repu¬
tans:⁊ cũ qnͣtitate fuctuũ ꝑceptor ꝯpen.¬
ũeto in uendic̃one adolescẽti iussit sũoũ
restitui eu̾q pͣtiũ ep̃tori redd̾e ⁊ hic nol¬
it uti hac. inm̃. pestitutõneᷤ ꝓeh tẽtia acta
itutꝰ fuit in eam cãm ĩ qua ip̃e ꝯffituit
⁊ qmͣ mutare ñ potundet. si tuinor auxi¬
lium p̃toris non implorasset.

Expanded text:
in solutum inconsulte dedit: ad suam aequitatem per in integrum restitutionem reuocanda res est, usuris pecuniae, quam constiterit, ex tutela deberi, reputatis et cum quantitate fructuum perceptoruento in uenditione adulescenti iussit fundum restitui eumque pretium emptori reddere, et hic nolit ‹uti› hac in integrum restitutione paenitentia acta,itutus fuerit in eam causam, in qua se ipse constituit et quam mutare non potuisset, si minor auxilium praetoris non implorasset.
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ita faciendam. ut hui dies restitu
usit. puta rem tuam possedi. uno minꝰ
die statuto musucꝓpionis tp̃. denĩ rei.¬
p. cã abeẽ cepi. resfirutio adu̾sus me uns
neci̾a. Multi eñĩ casus euenixe potuerẽ
qui dẽscrẽt restitutiõis auxiliũ. nec sigil¬
latĩm enumerari potuerũt. ut quotiens e¬
quitas restitutõne suggit. ad hane clausu¬
lam erit descendendũ. ut puta legatione
ꝓcuratorẽ. siue non. Idem puto ⁊ si testi¬
monii causa sit uocatus ex qualib ꝓum¬

Expanded text:
ionis ita faciendam, ut hi dies restituaxclusit, ut puta rem tuam possedi uno minus die statuto in usucapionibus tempore, deia abesse coepi, restitutio aduersus me unius necessari‹o›: multi enim casus euenire potuerunt, qui deferrent restitutionis auxilium, nec singillatim enumerari potuerunt, ut quotiens aequitas restitutionem suggerit, ad hanc clausulam erit descendendum. ut puta legatione procuratorem siue non. idem puto, et si testimonii causa sit euocatus ex qualib
Abbreviated transcription (Latin):
bitriũ receptũ nisi om̃s ꝯtrousias fuuerit ñ
uidetur dicta sña. s õo huc erit a p̃core cog¬
endꝰ. uñ uidẽdũ erit. an mutare suam pos¬
sit. ⁊ alias ꝗuid̾ ẽ agitatũ. si arbit iussit dari
mor uͣetuit. utrũ eo quid̃ iussit. an eoꝙ te¬
tuit stari debeat. ⁊ sabinꝰ quid̃ putauit p̾se.¬
cassius snãm magistrisui bene excusat. et
litigatões hłͥ adẽẽ. mox idib iubeat: Nam
mutare eura diem pꝰse. cetm̃si ꝯdc̃p̃nauit̃. ł
absoluit. dũ arbit esse desicit mutare srĩãm¬

Expanded text:
biterium receptum, nisi omnes controuersias finierit, non uidetur dicta sententia, sed adhuc erit a praetore cogendus.Unde uidendum erit, an mutare sententiam possit. et alias quidem est agitatum, si arbiter iussit dari, mox uetuit, utrum eo quod iussit an eo quod uetuit stari debeat. et Sabinus quidem putauit posse.Cassius sententiam magistri sui bene excusat et alitigatores calendis adesse, mox idibus iubeat: nam mutare eum diem posse. ceterum si condemnauit uel absoluit, dum arbiter esse desierit, mutare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe cq̃ coguita. ut putasi fuit infamatus
a litigatonb aut si inimicitie capitales
int̃ eum ⁊ utigatores aut altm̃ ex litiga¬
torib int̃cessint. aut si etas aut ualitudo
que postea ꝯtĩgit id munꝰ ei remittat. aut
occupatio negotioꝵ ꝓpͥoꝵ. uł ꝓsectõ urgẽs

Expanded text:
pere causa cognita: ut puta si fuerit infamatus a litigatoribus, aut si inimicitiae capitales inter eum et li‹ti›gatores aut alterum ex litigatoribus intercesserint, aut si aetas aut ualetudo quae postea contigit id ei munus remittat, aut occupati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓcurateiẽ possit subuemiͣ. p̃t̃ eoqui in
seruitute detinent᷑. ẽ gõ aũt etiq̃ nomie
ip̃ius qui ĩ hosũ potestate ẽ. si curator
tere estime. ¶ Non muꝰ aũ abhostibus
cursũ uidetur. ¶ Si dãpni infecti missus
sit ĩ edes misitis. ui quidem p̃sente eo iuss¬
it p̃tor possidi. non restituit᷑ si uo absẽte

Expanded text:
curatorem possit subveniri praeter eos, qui in servitute detinentur. ego autem etiam nomine eius, qui hostium potitus est, si curator tere existimo. Non minus autem ab hostibus t, succursum videtur. Si damni infecti missus sit in aedes militis, si quidem praesente eo iussit praetor possideri, non restit
Abbreviated transcription (Latin):
respitiendã q̃ capitis diminutione ꝑeãt
et pͥmo d̾ ea capitis diminutõne q̃ sal¬
ua eruitate acudet. ꝑ qm publua iuta ñ
int̾uerti ꝯstat. Nom manere magistratũ
uel seratorẽ ut iudicem cectũ est.

Expanded text:
respiciendum, quae capitis deminutione pereant: et primo de ea capitis deminutione, quae salua ciuitate accidit, per quam publica iura non interuerti constat: nam manere magistratum uel senatorem uel iudicem certum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Sciendũ aũt ẽ non pasisin minoribus
subueniri. set cansa dognitasi capti esst
ꝓponantut᷑. ¶ Item non restituetut ꝗ
sobrie remri suam idministrans. occasio¬
ne dampni non masulte accidentis set
fato uelit restitui. hon eñĩ euert᷑ dampf¬
ni restitutionẽ indulget. ẜ inꝯsulta sa¬

Expanded text:
Sciendum est autem non passim minoribus subueniri, sed causa cognita, si capti esse proponantur. Item non restituetur, qui sobrie rem suam administrans occasione damni non inconsulte accidentis, sed fato uelit restitui: nec enim euentus damni restitutionem indulget, sed inconsulta fa
Abbreviated transcription (Latin):
uł p̃donib ⁊ potẽtiore m̃ passus ĩ ũicłis co¬
herredatin. uieloꝵ. aũ applłatõ lati accipi¬
tur. nam ⁊ inclusos uelati latim̃nus uĩcta¬
rũ uumero habĩ placet. qr nctut rat̃sit p¬
arietib an cõpedib teneat᷑. custodiã aũt
solam publicã acc̃ipi labeo putat.s q¬
ip̃. In ead̾ cã sũt.⁊ qui a mulitib stratori¬
b.q uł a muncipalib m̃misteris obser¬
uãtur. si ꝓlubet᷑ reisue suꝑcẽ ñ potuisse.
sũt ut si ne de decore ĩ publico app nre

Expanded text:
donibus uel p‹o›tentiore ui oppressus uinculis coercebatur. uinculorum autem appellatio latius accipitur: nam etiam inclusos ueluti lautumiis uinctorum numero haberi placet, quia nihil intersit, parietibus an compedibus teneatur. custodiam autem solam publicam accipi Labeo putat. qui a militibus statoribusque uel a municipalibus ministeriis adseruantur, si probentur rei suae superesse non potuisse. sunt, ut sine dedecore in publico pare
Abbreviated transcription (Latin):
ẜũada sũt. ꝙ possessio defuncti. qͣi hͥiũctĩ
d̃escẽdit adhedem. ⁊ płmq nõdũ hẽditate
tsticeꝑit. ⁊ p̾usucapion̾e alienam̃t rem
restitutõ facienda erit.⁊ licet sitie dolo .ii.¬
abfui̾t ⁊ usuceꝑit. lucro eiꝰ occurri oportet
¶It̃e in reliquis om̃ib causis restruto faciẽ¬
da erit. uelutisi adũstis eũ ꝓnũtiatũ sit.

Expanded text:
uanda sint: quia possessio defuncti quasi iniuncta descendit ad heredem et plerumque nondum hereditate pionem alienauerit rem, restitutio facienda erit et licet sine dolo afuerit et usuceperit, lucro eius occurri oportet. item ex reliquis omnibus causis restitutio facienda erit, ueluti si aduersus eum pronuntiatum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
minori pecumã credidit. melior ẽ cãł
ꝑꝯsum̃tis nisi locupletior ex ħ ĩueniat᷑
litis ꝯtestate tp̃i. is qui accep̃. ¶ Mino¬
res si in iudic̃e ꝯpmiserũt. ⁊ tutore aue¬
tore stipulatisunt. añm. restitutõnem
adu̾sus talẽ obligatõne iure oesid̾ant.

Expanded text:
minori pecuniam credidit, melior est causa consumentis, nisi locupletior ex hoc inueniatur litis contestatae tempore is qui accepit. Minores si in iudicem compromiserunt et tutore auctore stipulati sunt, integri restitutionem aduersus talem obligationem iure
Abbreviated transcription (Latin):
ut si ꝑ dilatõñe iudicis effectum siet ut ac¬
tio erimat᷑. fiat restitutios ⁊ si magisir¬
atus copia non fuĩt. labeo ait restitũtioñe
saciendã. ꝑ magistratũ aũt factũ ita acci¬
piendũ ẽ siius non dexit. alioqͥusitã cog¬

Expanded text:
ut si per dilationes iudicis effectum sit, ut actio eximatur, fiat restitutio. sed et si magistratus copia non fuit, Labeo ait restitutionem faciendam. per magistratus autem factum ita accipiendum est, si ius non dixit: alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
b reis altiͣ. accepto tulct in utrũq restitu¬
enda ẽ actõ. Ex hoc intelligimꝰ. si dãpno¬
sam sibi nouatõnẽ fecit for si ab idonco de¬
bitore. ad ĩ opẽ noũadi cã tnstulit obligatõ¬
ñe oportẽ cũ ĩpͥoiẽ debitorẽ restittus ad¬
u̾sus cos quoq restitutõ p̃stãda ẽ. quor de

Expanded text:
 reis alteri acceptum tulerit, in utrumque restituenda est actio. Ex hoc intellegimus, si damnosam sibi nouationem fecerit, forte si ab idoneo debitore ad inopem nouandi causa transtulerit obligationem, oportere eum in priorem debitorem restitui. Aduersus eos
Abbreviated transcription (Latin):
q. si ex ea pecunia pluris qua bp̃dttet.e
ñuł. ita tẽꝑanda res eriti ut iubeat᷑ ueni¬
ditor roddito p̃tiorctuꝑare p̃diũ. tta ut
sine alt̾rus de p̃no etiam creditor a inue¬
ne suũ ꝯsequaturtͣet᷑ quo scilc⁊ simul ĩte¬
lligimꝰ quid obẜ uari oporteat. si sua pe¬
cunia pluis qua opeatẽt em̃et. ut tñhoc
⁊ suꝑiore casu ueditor qui p̃diũ. uẽdi¬
dit. ctiam usuras quas ex ea pecunia ꝑ¬
beꝑit. aut ꝑciꝑe potinit redeat. ⁊ fructꝰ
quib locuplcuoi fictꝰ ẽ. iuuenis recipiat.
Item ex diuetso si minore p̃tis qm opor¬
tet uẽdidit adolescẽs. ep̃tor quid̾ iuberi
debebit p̃dia cũ fructib restitue᷑. i nu

Expanded text:
 si ex ea pecunia pluris quam oporteret emit, ita temperanda res erit, ut iubeatur uenditor reddito pretio reciperare praedium, ita ut sine alterius damno etiam creditor a iuuene suum consequatur. ex quo scilicet simul intellegimus, quid obseruari oporteat, si sua pecunia pluris quam oportet emerit, ut tamen hoc e‹t› superiore casu uenditor, qui pretium reddidit, etiam usuras, quas ex ea pecunia percepit aut percipere potuit, reddat, et fructus, quibus locupletior factus est iuuenis, recipiat. item ex diuerso si minore pretio quam oportet uendiderit adulescens, emptor quidem iuberi debebit praedia cum fructibus restituere, i
Abbreviated transcription (Latin):
si dñs quadrupedis non sit solũedo daĩ de¬
bet de dõlo hrͣruis si nqͣre deditõ sit sccu¬
ta. non puto dandam nec in io ꝙ̃. ercedit.¬
Idem labco quetit si compeditur ser¬
uum meum ut sugeret solueris. ande
dolo actõ danida ẽ. Et ait ꝗntꝰ mutius.¬

Expanded text:
si dominus quadrupedis non sit soluendo, dari desi dominus quadrupedis non sit soluendo, dari debere de dolo, quamuis si noxae deditio sit secuta, non puto dandam nec in id quod excedit.Idem Labeo quaerit, si compeditum seruum meum ut fugeret solueris, an de dolo actio danda sit? et ait
Abbreviated transcription (Latin):
ulio tenet Er quo apͦparet eeteros co¬
gnatos uł affines alt̾ius ẽe ꝯditõnis. necͥ
alit̃ aud ri oportẽ qm̃ sier uolũtate ad¬
olescentis postulẽt. aut eiꝰ uite sit iste
adolescẽs. ut mito etiã bonis ei de be¬
pꝯsul creditori adustis eũ accioñe. ꝙ si¬

Expanded text:
ulio tenetur. ex quo apparet ceteros cognatos uel adfines alterius esse condicionis, nec aliter audiri oportere, quam si ex uoluntate adulescentis postulent aut eius uitae sit iste adulescens, ut merito etiam bonis ei debeproconsul creditori aduersus eum actionem.
Abbreviated transcription (Latin):
derct᷑. uł in uicłis eẽt. secũ ue agñdi pote¬
starẽ ñ facẽt. aut cũ eũ mru̾itũ inus uoe¬
arinon licẽt. neq defendat᷑. Cũ ue magi¬
stratus de eare ap̃pellat̾ ẽ. siue ciiꝑ ma¬
gistratũ sine dolo tp̃iũs exẽpta eẽ actio

Expanded text:
di potestatem non faceret, aut cum eum inuitum in ius uocari non liceret neque defenderetur: cumue magistratus de ea re appellatus esset siue cui pro magistratu sine dolo ipsius actio
Abbreviated transcription (Latin):
ad eais edictũ capitis diminutiones que sa¬
lua ciuitate ꝯtingũt. cętm̃ siie amissione
ciuitatis siue lib̾tatis amisione ꝯtĩgat ca¬
pitis dimimitio cessabet edictũ. neq p̾sũt
hu petitus ꝯuenĩ. dabit᷑ plane accõ ineos.
ad quos bona eoꝵ ꝑuenerũt. ¶ at ꝑtor

Expanded text:
ad eas capitis deminutiones, quae salua ciuitate contingunt. ceterum siue amissione ciuitatis siue libertatis amissione contingat capitis deminutio, cessabit edictum ‹n›eque possunt hi penitus conueniri: dabitur plane actio in eos, ad quos bona
Abbreviated transcription (Latin):
ri debe hoc dño qui tali ꝯmisit sta neg
otia. idq ⁊̾ marcello placet.
tiis maioris int̾ueniͣt. restituẽdus erit.
ne maiori dãpnũ accidat. Ꝙ si hoc facẽ
recusauit. tc̃ si ꝯuẽtus fu̾it. neg̃.g̃. ad u̾¬

Expanded text:
ri debet hoc domino, qui tali commisit sua negotia. idque et Marcello placet. tiis maioris interuenerit, restituendus erit, ne maiori damnum accidat. quod si hoc facere ‹re›cusauerit, tunc si conuentus fuerit negotioru
Abbreviated transcription (Latin):
sessorei. licet cũ eõ non sit ꝯtͣetũ ut pu¬
tarem aminore emisti. ⁊ am uendi disti
restitui. ne rem suã ꝑdãt. uł re sua cͥa¬
reatꝰ ⁊ hoc id cognitione p̃cõria ł p̃es¬
c̾ssa alienatione dato ĩ rem iudĩtio  põ¬
didet. ⁊ tradid̾it. si emptor rurslis eurꝯ
abenauiͣt. si quidẽ emptoi seq̃ñs scit r̃e
ita gestam. ristitutione adu̾sus eũ faci¬
endam. si ignorauit ⁊ por ep̃tor solũe¬
do eẽt non eẽ ficiendã. sn uõ non eẽt

Expanded text:
sessorem, licet cum eo non sit contractum. ut puta rem a minore emisti et alii vendidisti: essorem restitui, ne rem suam perdat vel re sua careat, et hoc vel cognitione praetoria vel rescissa alienatione dato in rem iudicio. Pomdidit et tradidit, si emptor rursus eum alienauit, si quidem emptor sequens scit rem ita gestam, restitutionem aduersus eum faciendam: si ignorauit et prior emptor soluendo esset, non esse faciendam: s
Abbreviated transcription (Latin):
restiturtur deb p̃stare. si quid ex hẽdit¬
ate in rera eius ꝑuenit. nec ꝑnt ꝑ eta¬
tis in betcillitate. ¶ hodie certo iure
sine dolo cunsaa logatũ repudiaũt
uł inoptõnis legato captus sit cũ elegiͣt
detͣiorem. uł si du̾as res ꝓmisitͣ illam
aut illam. ⁊ p̃tiosiorem dedit debere
subueniri. ⁊ subuiemend̾ẽ. ¶ Quesi¬
tũ ẽ ex eo ꝙ. in lucro quoꝙ muioribus
subuemiesidũ dicitur. si res eiꝰ uenierit.
⁊ eristat ꝗ plus liceatur. an initi. ꝓp̃t
lucrũ restituendus sit. ⁊ cotidie p̃toies
eos restituũt. ut rursus adipitatur li
reb que forturtis casib subiecte sunt
diĩ. nisi aut sordes. aut eiudẽs grã tu¬
toꝵ suc curatoꝵ doceatur. ¶ restitut᷑
aũt cũ se heditati misteat. mł eam ade¬
at qm̃ repudiauit. rursus restitui pot̾e¬
ori substit̾utũ ẜuũ necessariũ repudiã¬
te quid̃ hẽditatẽ minore necessarium
fore.⁊ si fuit redlitit mninor. libm ni¬
cħominꝰ iemanẽ. Si. aũ pus minor adi¬

Expanded text:
restituitur, debet praestare, si quid ex hereditate in rem eius peruenit nec periit per aetatis inbecillitatem.Hodie certo iure sine dolo cuiusquam legatum repudiauerit, uel in optionis legato captus sit dum elegit deteriorem, uel si duas res promiserit illam aut illam et pretiosiorem dederit, debere subueniri: et subueniendum est.Quaesitum est ex eo, quod in lucro quoque minoribus subueniendum dicitur, si res eius uenierit et existat qui plus liceatur, an in intlucrum restituendus sit? et cottidie praetores eos restituunt, ut rursum admittatur licrebus, quae fortuitis casibus subiectae sunt, dum, nisi aut sordes aut euidens gratia tutorum siue curatorum doceatur.Restitutus autem cum se hereditati misceat uel eam adeat quam repudiauit, rursus restitui poteori substitutum seruum necessarium repudiante quidem hereditatem minore necessarium fore, et si fuerit restitutus minor, liberum nihilo minus remanere: si autem prius minor adi
Abbreviated transcription (Latin):
to. non ẽ eqũu fid̾ iusseu ĩ necẽ in eam
cui potius sub uemendũ erit. uttum
creditor an fid̾ufsoii. Nam minor
captus neut cenebitur. facilꝰ in m̃a¬
datore bicẽdũ ent nõ debe̾ ei subue¬

Expanded text:
o, non est aequum fideiussori in necem meam cui potius subueniat, utrum creditori an fideiussori: nam minor captus neutri tenebitur. facilius in mandatore
Abbreviated transcription (Latin):
tri. ꝓinde quicquid huc habẽt si ño ma¬
numisisset. id ei mĩe p̃stabit᷑. sec ⁊ nõĩe
eaꝵ. teꝵ. quas om̃cas ẜum manumissus
suppͥmebat. ꝯpetũt adu̾sus eũ actõnes.
delicto in ẜuitute scõ. dño adu̾siis eum
pꝰ libtatẽ actio ñ ꝯpetit. ⁊ ħ rescͥpto di¬
ui seuiͣ. ꝯtinetur. ¶ Quod si mitior xxu.¬

Expanded text:
roinde quidquid hic haberet, si non manumisisset, id ei nunc praestabitur. sed et nomine earum rerum, quas dominicas seruus manumissus supprimebat, competunt aduersus eum actiones adelicto in seruitutem facto domino aduersus eum post libertatem actio non competit: et hoc rescripto diui Seueri continetur.
Abbreviated transcription (Latin):
intulit. ut accepto ubaretur. in icũ non
et̃ reftituendom acc̃. s si fid̾iussorẽ nisi a¬
dũsus reum quoqi acc̃. restituat debere
in quadruplũ ⁊ dẽpnarised ẽ uerius ꝙ
martellus notat. etiam adu̾sus reum q:¬

Expanded text:
intulit, ut accepto liberetur, in reum non esse restituendam actionem, sed fideiussorem, nisi aduersus reum quoque actionem restituat, debere in quadruplum condemnari. sed est uerius, quod Marcellus notat: etiam aduersus reum co
Abbreviated transcription (Latin):
sarium meũ. ut absolu̾etur. an de dolo
michi actõ adu̾sus eũ qui uicit ꝯpetat
põt queni. ⁊ puto non compete si patus
sit reus tñsferie iuditiũ sub exceptiõe
lo actionem adustis cum qui affirm̃a¬
uerat idoneũ ẽẽ eum cui mutua pccu¬
nia dabatur.ꝙ ueꝵ ẽ. Nara nisier mag¬
na ⁊ c̃uidenti calliditate non debet oͥ¬
iabi.tũ llicti gͥcã affirmasti michi idõ¬
neũ cẽ. mito adusus te. cũ mei decipiep¬
di grã aliũ falsolaudasti. de dolo uditi
naiit᷑ minimã ẽẽ hẽditatẽ.itaq eam
ab hẽde emit. non ẽ de bolo accõ. cũer
ũcdeto suffiũat. sm aũt michi ꝑsuasg̾rit
uon sit. dico de dõlo deĩdam s callide hoc
fecerit. ¶ Item si tabule testam̃ti ne d

Expanded text:
sarium meum, ut absolueretur, an de dolo mihi actio aduersus eum qui uicit competat, potest quaeri. et puto non competere, si paratus sit reus transferre iudicium sub exceptione lo actionem aduersus eum, qui adfirmauerat idoneum esse eum, cui mutua pecunia dabatur, quod uerum est: nam nisi ex magna et euidenti calliditate non debet abi, tui lucri gratia adfirmasti mihi idoneum esse, merito aduersus te, cum mei decipiendi gratia alium falso laudasti, de dolo iudiciauit minimam esse hereditatem et ita eam ab herede emit, non est de dolo actio, cum ex uendito sufficiat. Si autem mihi persuaseris, lior eo in familia non sit: dico de dolo dandam, si callide hoc feceris. Item si tabulae testamenti, ne d
Abbreviated transcription (Latin):
dem.Nit p̃tor gestũ esse dicet᷑. Ge¬
aliquid. siuendidit. si sotietͥatem cont.
bitore pat̃no soluta sit. uł ꝓprio et
hãc ꝑdidit dicendũ ẽ ei subuem᷑. ꝙͣi ge
itorem ad hib̾e deb cutatores ut eis s¬
oluatur petuĩa. cẽtĩ non ei ꝯpelletur
soluͣe. s hodie solet petiũa medera depo
inor ꝑdat pecuniam. aut cũtatorib
solui Isũt. ¶ ꝑmittit᷑etiã et ꝯ¬
stitutione principum debitori ꝯpelle¬
re adolescentẽ ad petendos sbi cura¬
tores. Ꝙ tam̃ si p̃tor decernat soluẽ¬
dum pecimiam minori sine curatori¬
bi ⁊ soluenit. an possit ẽẽ stcurus. ou¬
bitari põt. puto aũt si allegans min¬
orem esse ꝯpulsus fit ad solitionem.
nihil ei imputandũ. nisi forte qł ad¬

Expanded text:
m.Ait praetor: 'gestum esse dicetur'. gealiquid, si uendidit, si societatem coit, sbitore paterno soluta sit uel proprio et hanc perdidit, dicendum est ei subueniri, itorem, adhibere debet curatores, ut ei soluatur pecunia: ceterum non ei compelletur soluere. sed hodie solet pecunia in aedem deponinor perdat pecuniam, aut curatoribus solui, si sunt. permittitur etiam ex constitutione principum debitori compellere adulescentem ad petendos sibi curatores. quid tamen: si praetor decernat soluendam pecuniam minori sine curatoribus et soluerit, an possit esse securus? dubitari potest: puto autem, si allegans minorem esse compulsus sit ad solutionem, nihil ei imputandum: nisi forte qua
Abbreviated transcription (Latin):
de tuõ agetur. at si res tibi ꝓradita sit.
siquid̾ mortuo te ea res extitit. agetur
cum hẽde tuo. si niinͦ non agecut. set
utiq in hẽd eiꝰ ꝑpet̾uo dabitur. qr non
debet lucrar exalieno dampno. cui cõ¬
ueniens ẽ. ut ⁊ in rp̃o qui dolo ꝯmisit
in id quo loclipletior esset. ꝑpetuo dan¬
da sit infactum actio.

Expanded text:
de tuo agetur. at si res tibi tradita sit, si quidem mortuo te ea res extitit, agetur cum herede tuo, si minus, non agetur. sed utique in heredem perpetuo dabitur, quia non debet lucrari ex alieno damno. cui conueniens est, ut et in ipso, qui dolo commiserit, in id quod locupletior esset perpetuo danda sit in factum actio.
Abbreviated transcription (Latin):
te manẽs etiam inuito patre ex ꝯdẽp¬
natione ꝯueniri auxiliuta inpetrare
debebit si ip̃e queniat᷑s an hoc auxi¬
liũ patri quoq ꝓsit ut solet int̃oum aĩ¬
it ꝓsuturumꝰ. sugitur filus ꝯueniat᷑
postulet auxilir si patrem ꝯueniar er¬
ebitor. Aut ilrum eessat ser cepta qutir¬
in dationẽ. In hac eñi filiꝰ uissr pats nu

Expanded text:
te manens etiam inuito patre ex condemnatione conueniri: auxilium impetrare debebit, si ipse conueniatur. sed an hoc auxilium patri quoque prosit, ut solet interdum fito profuturum. si igitur filius conueniatur, postulet auxilium: si patrem conueniat creditor, auxilium cessat: excepta mutui datione: in hanc enim si iuss
Abbreviated transcription (Latin):
uł pecuniã debitam. non ab ip̃o sibi sꝑ¬
onte datam sine ullo iudĩce temĩt pꝰsid̾e
uł accepisse. isq fibi ius in eantem dix¬
use iui crediti non habebit
Si cũ exceptõne adu̾sus te
ꝑ petuatutus essem coegeto re accep¬
tum inͥ facere. cessare hoc edictũ. qr
nichil tibi ãbẽ. ¶ Siquis non restitua
ut aaret ei restituendi ficultatẽ. si penͦ

Expanded text:
 pecuniam debitam, non ab ipso sibi sponte datam, sine ullo iudice temere possidere vel accepisse, isque sibi ius in eam rem dixisse: ius crediti non habebitsi, cum exceptione aduersus te perpetua tutus essem, coegero te acceptum mihi facere, cessare hoc edictum, quia nihil tibi abest. Si quis non restituatut daret ei restituendi facultatem, si uult