comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ acceꝑat uetus testam̃tũ. &intenta erat
in ꝓmissa carnalia: & ex hoc factũ est ut nu¬
tarent eipedes. Nã & in alio qͦdã psalmo
ubi etiã titulus habet a saph. qͥd dicitur :
des: Et quasi diceremꝰ. undetͥ cõmoti sunt
pedes : paulominꝰ inqͥd effusis gressus mei :
qr zelaui inpeccatorib pacẽ peccatorũ
intuens: Cũ enĩ scđm ꝓmissa dĩ aduetus
testam̃tũ ꝑtinentia expectaret felicitatẽ
ȩternã : anĩ aduertit eã abim dare apud
impios inhisrebus quas expectabat adõ
pollere illos qͥ non colerent dm̃ : & tã quã
sine causa dõ seruiset nutauer̃ pedes eius.
Ibienĩdicit. Ecce ipsi peccatores &abun¬
dantes in scło : obtinuer̃ diuitias. Nũ qͥd
in uano iustficaui cormeũ: uidete quẽ ad modũ
paulominꝰ effusis gressus eiꝰ: ut iadicat
sibianima. Quȩutilitas qr ser uio dõ : ecce
non seruit & felix est : ego seruio & laboro.
Postremoputa qr &ego felix sũ. Quando

Expanded text:
quae acceperat Vetus Testamentum, et intenta erat quae acceperat Vetus Testamentum, et intenta erat in promissa carnalia; et ex hoc factum est ut nutarent ei pedes. Nam et in alio quodam psalmo, ubi etiam titulus habet Asaph, quid dicitur? des. Et quasi diceremus: Unde tibi moti sunt pedes? Paulo minus, inquit, effusi sunt gressus mei, quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens. Cum enim secundum promissa Dei ad Vetus Testamentum pertinentia exspectaret felicitatem terrenam, animadvertit eam abundare apud impios; in his rebus quas exspectabat a Deo, pollere illos qui non colerent Deum; et tanquam sine causa Deo servisset, nutaverunt pedes ejus. Ibi enim dicit: Ecce ipsi peccatorestias. Numquid in vano justificavi cor meum ? Videte quemadmodum paulo minus effusi sunt gressus ejus, ut jam dicat sibi anima: Quae utilitas, quia servio Deo? Ecce ille non servit, et felix est; ego servio, et laboro. Postremo puta quia ego felix sum; quando
Abbreviated transcription (Latin):
congregatiõ. cuiꝰ uocẽ audituri sumꝰ. Sedq̃m
ꝓpriȩ synagga dicta est congrogatio popłi
isrł ita ut ubicũq audierimꝰ synagogam
non iã soleamꝰ intelligere nisi popłm iuderũ :
uideamꝰ ne forte ipsius uox sit inisto psalmo
Sed qualiũ iudȩorũ. & qualis poptii srł: non
enĩ palcȩ sed forte frum̃ti : Non ramorum
fractorũ sed forte confirmatorũ. Nonenĩ
nis infiliidĩ. sed filii ꝓmissionis deputant᷑
insemine : Sunt ergo qͥdã israhelitȩ ex qͥb
erat illedequodictũ ẽ : ecceuere israhelita
in quo dolus non est. Non scđm hoc dico.
qđ & nosi siaelitȩ sumꝰ: qra nos semen abrahȩ
sumꝰ: Gentibus qͥppe loquebat᷑ apłscum
litȩ. qͥseqͥm̃ uestigia fidei patris nrĩ abrahȩ.
Sedillomͦ hic intellegamꝰ israbclitarũuocõ
quomodo dixit apłs: Nã & ego israelitasũ:
ex semine abrahȩ extribubeniamin.
audiamꝰ hic uocẽ : ut loquat᷑ synagoga

Expanded text:
congregatio est, cujus vocem audituri sumus. Sed quoniam congregatio est, cujus vocem audituri sumus. Sed quoniam proprie Synagoga dicta est congregatio populi Israel, ita ut ubicumque audierimus Synagogam, non jam soleamus intelligere nisi populum Judaeorum; videamus ne forte ipsius vox sit in isto psalmo. Sed qualium Judaeorum, et qualis populi Israel? Non enim paleae, sed forte frumenti ; non ramorum fractorum , sed forte confirmatorum. Non enimnis, hi filii Dei; sed filii promissionis deputantur in semine . Sunt ergo quidam Israelitae, ex quibus erat ille de quo dictum est: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Non secundum hoc dico, quod et nos Israelitae sumus, quia et nos semen Abrahae sumus; Gentibus quippe loquebatur Apostolus, cum litae, qui sequimur vestigia fidei patris nostri Abrahae. Sed illo modo hic intelligamus Israelitarum vocem, quomodo dixit Apostolus: Nam et ego Israelita sum ex semine Abrahae, de tribu Benjamin . audiamus hic vocem; ut loquatur Synagoga,
Abbreviated transcription (Latin):
sinagoga dicit᷑. Videamꝰ qͥd intellexerit:
ista sẏnagoga Nosautẽ intellegamꝰ pͥmitꝰ
simagogã : exinde intellegamꝰ qͥd intelle¬
xerit : Om̃is congregatio generalinomi¬
ne : synagoga appellatur : Et pecorum
& hominũ: potest dici congregatio Non
autẽ hic peccorũ congregatio ẽ quando
audimꝰ intellatũ: Na homo cũ msene gle¬
xerit intellectũ in honore positꝰ. Quid deillo
dietũ est: audi. Homo in honore positꝰ non in¬
tellexit: cõparatus est ium̃tis insensatis & simił
factus est illis: Quia ergo non est pecorum
congregatio: nec diu disserendũ est necdili¬
genter conm̃dandũ. Sed quia hominũ ẽ:
quorũ hominũ sit. hoc debemꝰ intelligere.
Nonutiq eorũ hominũ ẽ qͥ in honore posita
non intelligentes cõparatis ium̃tis insensatis
& similes factis eis: sedeorũ qͥ intellegunt.
Prescribit enĩ hoctitulus psalmtdicens: in¬
tellectus a saph Intelligens ergo quȩdam

Expanded text:
Synagoga dicitur. Videamus quid intellexerit Synagoga dicitur. Videamus quid intellexerit ista synagoga. Nos autem intelligamus primitus synagogam; exinde intelligemus quid intellexerit synagoga. Omnis congregatio generali nomine synagoga appellatur: et pecorum et hominum potest dici congregatio; non autem hic pecorum congregatio est, quando audivimus intellectum. Nam homo cum in se neglexerit intellectum in honore positus, quid de illo dictum est audi: Homo in honore positus non intellexit; comparatus est jumentis insensatis, et similis factus est illis . Quia ergo non est pecorum congregatio, nec diu disserendum est, nec diligentius commendandum; sed quia hominum est, quorum hominum sit hoc debemus intelligere. Non utique eorum hominum est, qui in honore positi non intelligentes, comparati sunt jumentis insensatis, et similes facti sunt eis; sed eorum qui intelligunt. Praescribit enim hoc titulus Psalmi, dicens: Intellectus Asaph. Intelligens ergo quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
ponere indõ spemieã : Iuã diuergo nondũ
gis. & facias tecũ anatores ciꝰ: eccesia mares
Aurigam. nonriperes ceterosuttecum
amarent : amator aurigȩ. quacũq trinsit¬
Gratis am antur flagitiosi homines:
& adõ p̃miũ quȩritur ut ametur : amadm̃
gratis. nulli inuideas dm̃. repote eũ quot qͦt
potesti quot qͦt possessuri estis. non fit angus¬
tus: nullos in illo limites facietis: totũ singuli
possidebitis & tocũ om̃s habebitis. Ergo
hoc factũ hinc est: idẽ cũ pones indõ sp̃etuã
Quid seqͥt᷑ : ut ad nuntiem om̃s laudes tuas :¬
in portis filiȩsion. Vt ad nontiem om̃s lau¬
noli diuidere popłm. sed rape adinũ & fac
unũ. Oblitussũ quã diudixi. lãfinito psal¬
mo: existo odore conitiome diuturnum
habuisse sermonẽ : sed studiis ur̃is nonsuf¬
ficio: uiolenti estisnimis. Vtinã ista uio¬
lentia rapiatis regnũ cȩlorũbi
a saph: Patine congregatio grecȩ

Expanded text:
Ponere in Deo spem meam. Quamdiu ergo nondum Ponere in Deo spem meam. Quamdiu ergo nondum gis, et facias tecum coamatores ejus? Ecce si amares aurigam, non raperes caeteros ut tecum amarent? Amator aurigae quacumque transitGratis amantur flagitiosi homines; raemium quaeritur ut ametur! Ama Deum gratis; nulli invideas Deum. Rapite eum quotquot potestis, quotquot pos essuri estis: non fit angustus; nullos in illo limites facietis; totum singuli possidebitis, et totum omnes habebitis. Ergo hoc fac cum hic es, id est, cum ponis in Deo spem tuam. Quid enim sequitur? Ut annuntiem omnes laudes tuas in atriis filiae Sion. Ut annuntiem omnes launoli dividere populum; sed rape ad unum, et fac unum. Oblitus sum quamdiu dixi. Jam finito Psalmo, et ex isto odore conjicio me diuturnum habuisse sermonem: sed studiis vestris non sufficio; violenti estis nimis: utinam ista violentia rapiatis regnum coelorum! IAsaph. Asaph latine Congregatio, graece
Abbreviated transcription (Latin):
derauer̃ : sed ea ademonibus &a diabolo
petier̃ . Qui longe sefaciunt ate. peribunt
Et quidẽ longe adõ fieri: ꝑdidistiominẽ
qͥ fornicatur abste. Huio fornicationi:
contrarius est amor castus Iui sest amor
castus: amatiã anima sponsusiũ. Quidabil¬
loquȩrit sponsosuo quẽ diligit : forte
qmͦ sibi eligunt homines aut generos. aut
sponsos femine eligit forte diuitias. & au¬
rũ eiꝰamat. & fundos & argentũ & pecuniã
&e quos & familiã &cetera : absit. Iste ipsũ
solũ amat. gratis amat qr in ipso habet om̃ia:
qr ꝑ ipsũ factas om̃ia ferdidistiomnẽ qͥfor¬
nicatur abste tuautẽ quid facis: Mihi
autẽ adherere dõbonũ est: hoc est totũ
bonũ Vultis amplius : doleo uolentes
Fr̃s qd uultis amplius : dõherefe: Nihil
est melius qͣndo uidebimꝰ facie ad faciem.
Modo ergo qͥd adhuc peregrinꝰ loquor
adherere in qͥd dõ bonũ est. Sed modo
inperegrinationẽ. qr nondũ uenitres:

Expanded text:
ddpetierunt. Qui longe se faciunt a te, peribunt. Et quid est, longe a Deo fieri? Perdidisti omnem qui fornicatur abs te. Huic fornicationi contrarius est amor castus. Quis est amor castus? Amat jam anima sponsum suum: quid ab illo quaerit, ab sponso suo quem diligit? Forte quomodo sibi eligunt homines aut generos, aut sponsos feminae; eligit forte divitias, et aurum ejus amat, et fundos, et argentum, et pecuniam, et equos, et familiam, et caetera. Absit: iste ipsum solum amat, gratis amat; quia in ipso habet omnia, quia per ipsum facta sunt omnia . Perdidisti,  Tu autem quid facis? Mihi autem adhaerere Deo bonum est. Hoc est totum bonum. Vultis amplius? Doleo volentes. Fratres, quid vultis amplius? Deo adhaerere nihil est melius, quando eum videbimus facie ad faciem . Modo ergo quid? Quia adhuc peregrinus loquor: Adhaerere, inquit, Deo bonum est; sed modo in peregrinatione, quia nondum venit res,
Abbreviated transcription (Latin):
ari: eligant aliimiliciã alii aduõtionem
aluiuarias diuersasq: doctrinas . alii negotia¬
tionẽ aliiagriculturã : istas partes sibi
faciant derebus humanis. Clamet po¬
płsdĩ. parsiea ds̃ms̃. Nona dtẽpus pars
mea : sed pasmea ds inscła Aurũ & si sẽꝑ
habeo qͥd habebo: dm̃ &si nonsẽꝑ. hab̾em.
quã magnũ bonũ hab̾em: huc accedit qr
mer & prasmea ds inscła : Factũ ẽ corcastũ
quã ipsũ a quo uult accipere. Quidergo
nullũ p̃miũdĩ : nullũ p̃ter ipsũ Pre¬
miũ dĩ ipseds̃ est. Hoc amat hoodili¬
git. Sialiud dilexerit : nonerit castus
amor. Recedis abigne in mortali :
frigescis conrũperis. Noli recedere :
corrupcio tua erit. fornicatio tuaerit.
iamdicit prasmea ds̃. Et quomodo
delectatur in ipso. quẽ sibi partẽ elegit :
Iste ergo recessit adõ sed non longe: qr
quasi pecus faccussũ inqͥd orego sẽꝑtecũ
Illiuͦ longe recesser̃ qr non solũ terrena desi¬

Expanded text:
ari: eligant alii militiam, alii advocationem, ari: eligant alii militiam, alii advocationem, alii diversas variasque doctrinas, alii negotiationem, alii agriculturam; istas partes sibi faciant de rebus humanis: clamet populus Dei, Pars mea Deus meus. Non ad tempus pars mea; sed pars mea Deus in saecula. Aurum etsi semper habeo, quid habeo? Deum etsi non semper haberem, quam magnum bonum haberem! Huc accedit quimei, et pars mea Deus in saecula. Factum est cor castum; quam ipsum a quo vult accipere. Quid ergo? nullum praemium Dei? Nullum, praeter ipsum. Praemium Dei, ipse Deus est. Hoc amat, hoc diligit; si aliud dilexerit, non erit castus amor. Recedis ab igne immortali; frigesces, corrumperis. Noli recedere; corruptio tua erit, fornicatio tua erit. jam dicit, Pars mea Deus. Et quomodo delectatur in ipso, quem sibi partem elegit! 3Iste ergo recessit a Deo, sed non longe: quia quasi pecus factus sum, inquit, et ego semper tecum. Illi vero longe recesserunt, quia non solum terrena desi
Abbreviated transcription (Latin):
felicitatẽ ipsa cȩlestẽ &arguerese qr¬
parauit uoluntatisuȩ terrenȩ p̃mium
celeste qđ accepturus est : uidit qͥdibi
sibi seruaret᷑ . Et cogitans &ȩstuans in co¬
gitatione cuiꝰdã rei ineffabilis. quã nec o¬
culus uidit necauris audiuit nec in cor
hominis ascendit non dixit illud autil¬
lud mihi est incelo. sed qͥd mest incȩlom
Quid est illud qđ habeo incȩlo: quantũ est:
beo incȩlo. at qd uolui suꝑt̾rã : seruas mͥ
tu. sicdica ut possũ. Seddate ueniã. acci¬
pite conatũm eũ deuocionẽ nitendi.
teipsũ. &ego uoluiate in t̃ra qđ habent
&impii qđ habent & maliqđ habent &
facinerosi En pecuniã aurũ &  rgentũ
gẽmas familias qđ habent: scelerati muti
qđ habent multȩ feminȩ turpesinula
Hocergo mest incȩloseruatũ: dscordis mei
& parsmea ds̃m̃s. Quid est fr̃s inuenimꝰ
diuicias nr̃as : eligat sibi partes gemꝰ humanũ
Videmꝰ homines cupiditatũ diuersitace lani¬

Expanded text:
foelicitatem ipsam caelestem, et arguere paravit voluntati suae terrenae praemium coeleste quod accepturus est; vidit quid ibi sibi servaretur, et cogitans, et aestuans in cogitatione cujusdam rei ineffabilis, quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , non dixit, Illud, aut illud mihi est in coelo; sed, Quid mihi est in coelo? Quid est illud quod habeo in coelo? quid est? beo in coelo, a te quid volui super terram? Servas mihi tu: sic dicam ut possum, sed date veniam; accipite conatum meum, devotionem nitendi; te ipsum; et ego volui a te in terra quod habent et impii, quod habent et mali, quod habent et facinorosi; pecuniam, aurum, argentum, gemmas, familias; quod habent et scelerati multi, quod habent multae feminae turpes, multi Hoc ergo mihi est in coelo servatum, Deus cordis mei, et pars mea Deus meus. Quid est, fratres? Inveniamus divitias nostras; eligat sibi partes genus humanum. Videamus homines cupiditatum diversitate lani
Abbreviated transcription (Latin):
Sienĩdiscer nimꝰ duo testam̃ta uetus & no¬
uum : non sunt eadẽ sacram̃ta nec eadẽ ꝓmissa.
eadẽ tam̃ pleraq p̃cepta: Nam non occides.
non mechaberis non furaberis. honora patrẽ
uxorẽ ꝓximitui. & nobis p̃ceptũ est: Et
qͥsqͥsea non obseruauerit : deiuat . Nec om̃ino
dignꝰ est qͥaccipere mereatur montem
scm̃dĩ dequo dictũ est. Quis habitabit
in tab̾ naculo tuo &quis requiescet in monte
scõ tuo : in nocens manibus & mundus corde.
Discusiã ergo p̃cepta: aut om̃ia cadem
inueniuntur aut uix aliqua in euangelio
quȩ nondicta sunt aꝓphetis . Precepta
eadem sacram̃ta non eadẽ ꝓmissa non eadẽ
Uideamꝰ quare p̃cepta eadẽ. Iuia scđm
hȩcdõ seruire debemꝰ Sa cram̃ta non cadẽ :
quia alia sunt sacram̃ta. dantiasalutem.
alia ꝓmitentia saluatorẽ. Sacram̃ta
noui testam̃tidant salutẽ. sacram̃ta ucteris
testam̃t ꝓmiser̃ saluatorẽ : Cuergo s̃
łneas ꝓmissa quid quȩris ꝓmatentia.

Expanded text:
Si enim discernimus duo Testamenta, Vetus et Novum, non sunt eadem Sacramenta, nec eadem promissa: eadem tamen pleraque praecepta. Nam, Non occides, Non moechabeuxorem proximi tui , et nobis praeceptum est; et quisquis ea non observaverit, deviat, nec omnino dignus est qui accipere mereatur montem sanctum Dei, de quo dictum est: Quis habitabit in tabernaculo tuo; aut quis requiescet in monte sancto tuo ? Innocens manibus, et mundo corde . Discussa ergo praecepta, aut omnia eadem inveniuntur, aut vix aliqua in Evangelio quae non dicta sint a Prophetis. Praecepta eadem; SaVideamus quare praecepta eadem; quia secundum haec Deo servire debemus. Sacramenta non eadem, quia alia sunt Sacramenta dantia salutem, alia promittentia Salvatorem. Sacramenta Novi Testamenti dant salutem; Sacramenta Veteris Testamenti promiserunt Salvatorem. Cum ergo jam teneas promissa, quid quaeris promittentia,
Abbreviated transcription (Latin):
guȩ: exoretuo usti fucaberis et exore
tuo condẽnaberis. Tenuistimanũ ergo
dexterȩmeȩ : potestatẽ dexterȩ meȩ.
Quȩ erat dextera mea: quia ego sẽꝑ tecum
terrena inme fuit concupiscentia. sed
dexteramea erat qr sẽꝑ tecũ erã. Huius
dexterȩ meȩ manũ tenuisti: id est potes
Quid÷ in uoluntate tua: audi apłm. Iui
fuit pecus pͥmo terrena desiderans:
& scđm uetus testam̃tũ iuiuens. Iuid ait :
Qui pͥmo fuiblasphemꝰ & ꝑsecutor
& iniuriosus: sed miscđiã consecutus sum :
Quid est inuoluntatetua : gradi suqđsu: Et ingła

Expanded text:
ae? Ex ore tuo justificaberis, et ex ore tuo condemnaberis . Tenuisti ergo manum dexterae meae, potestatem dexterae meae. Quae erat dextera mea? Quia ego semper tecum.terrena in me fuit concupiscentia: sed dextera mea erat, quia semper tecum eram. Hujus dexterae meae manum tenuisti, id est, potesQuid est, in voluntate tua? Audi Apostolum, qui fuit pecus primo terrena desiderans, et secundum Vetus Testamentum vivens; quid ait? Qui primo fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus; sed misericordiam consecutus sum . Quid est, in voluntate tua? Gratia
Abbreviated transcription (Latin):
ut legẽ im pleret. quando caritatt̃ donauit ꝑ quã
lex posset impleri. Penitudo cm̃ legis. caritas:
Illi non habenitscaritat̃. id est ñ habentesspmgr̃ȩ. qr ca
nob : remanser̃ gloriances inlictera : Sed quia litara
occidit. sp̃sauit̃ uiuificat: non cognouiego litera¬
turã & introibo in potenaã dñi. Id eo cõuersus isce se¬
quens consirmat ꝑficitq sententiã ⁊ caut cã figac in
cordib hominũ. nec aliũ ꝑmitit om̃ino in repere
solius : Quid ad didit solius rogouos : sufficerit memo¬
rabor ioiȩtuȩ : Solius in qͥt prorsusibimcã ñ cogito:
Quid enĩ habes qđ nonaccepisti: siautr̃ accepisti qͥd
gloriaris quasi ñ acceperis : iustitia cua sola melibet:
M ea solanons̃ : nisi peccata : Nonglorier cgo de uirib
meis: non inlitara remaneam : Rȩpbẽ literaturã
id ÷ homines delicteragloriantes. & desius utrib
ꝑuersa tanquã freneticos p̃sum̃tes: reprobem
tales in tremin potentiã dñ. uc quando infirmꝰ

Expanded text:
ut Legem impleret, quando charitatem donavit, per quam Lex posset impleri. Plenitudo enim Legis charitas . Illi non habentes charitatem, id est, non habentes Spiritum granobis , remanserunt gloriantes in littera. Sed quia littera occidit; spiritus autem vivificat; non cognovi litteraturam, et introibo in potentiam Domini. Ideo versus iste sequens confirmat perficitque sententiam, ita ut eam figat in cordibus hominum, nec alium permittat omnino irrepere  solius. O solius! Quid addidit, solius? rogo vos. Sufficeret, memorabor justitiae tuae. Solius, inquit, prorsus: ibi meam non cogito: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Justitia tua sola me liberat; mea sola non sunt nisi peccata. Non glorier ergo de viribus meis; non in littera remaneam: reprobem litteraturam, id est homines de littera gloriantes, et de suis viribus perverse, tanquam phreneticos, praesumentes; reprobem tales, intrem in potentiam Domini, ut quando infirmus
Abbreviated transcription (Latin):
iã sigurã portans dm̃i. qͥsertiũ suũ cũbaculo tanquã
cũ lage p̃miserat: uenit ad iacentẽ moruũ posuit
m̃bra sua suꝑillũt . Ille in fanserat. ille iuueniserat:
contraxit & breuiauit qͦdã modo uuentutissuȩ
magnitudinẽ. paruulus faccus ut mortuo con¬
grueret : Mortuusergo surrexit. cũ seuiuus
mortuo coaptauit : & fecit dñs qđ non fecit baculus:
becitgrã : qđ ñ secit littera: Illiergo qͥmba culo
remanser : in lictera gloriantur. & ideoñ uiuisi¬
cantur: ego autẽ degrãtua uologloriari: Mihi
autẽ ait apłs ab sit gloriari . nisi incruce dñinrĩ¬

Expanded text:
 suum cum baculo, tanquam cum Lege, praemiserat; venit ad jacentem mortuum, posuit membra sua super illum. Ille infans erat; ille juvenis erat: contraxit et breviavit quodammodo juventutis suae magnitudinem, parvulus factus ut mortuo congrueret. Mortuus ergo surrexit, cum se vivus mortuo coaptavit: et fecit Dominus quod non fecit baculus; fecit gratia quod non fecit littera. Illi ergo qui in baculo remanserunt, in littera gloriantur, et ideo non vivificantur. Ego autem de gratia tua volo gloriari. Mihi autem, ait Apostolus, absit gloriari nisi in cruce Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ratores. multos insultatores multos de¬
tractores: deortatores. min antes etiam
ubi posst̃ terrentes. depͥm̃tes : Hȩc tota:
aquã contradictionis puto eẽ. hodie hic sic:
Arbitror eẽ hic non nullo s: quos amici sui
uolebant rapere ad circũ & nescio ad quas hodi¬
ernȩ festiuitates nugas : Forte ipsi: illos ad duxer̃
ad circũ ad duci ñ potuer̃: inaqua contra¬
dictions ꝓbatist̃ : Non ergo erubescas p̃di¬
care qđ nosti defendere & inter blas phemos
qđ credidisti: Sicnũ exaudiris in abscondito
tẽ pestatis: corde creditur adiustitiã: Spꝓ¬
baris in aquã contradictionis : ore confes¬
sio fit ad salutẽ Quanta ẽ enĩ ipsa a qua
contradictionis : iã pȩne siccata est : Sed sen¬

Expanded text:
tatores, multos insultatores, multos detatores, multos insultatores, multos detractores, dehortatores, minantes etiam ubi possunt, deterrentes, deprimentes: haec tota aqua contradictionis est. Puto hodie esse hic sic; arbitror esse hic nonnullos quos amici sui volebant rapere ad circum, et ad nescio quas hodiernae festivitatis nugas: forte ipsi illos adduxerunt ad circum abduci non potuerunt, in aqua contradictionis probati sunt. Non ergo erubescas praedicare quod nosti, defendere et inter blasphemos quod credidisti: si enim exaudiris in abscondito tempestatis, corde creditur ad justitiam; si probaris in aqua contradictionis, ore confessio fit ad salutem . Quanta est enim ipsa aqua, contradictionis? jam pene siccata est. Sense
Abbreviated transcription (Latin):
leuatã conscientia : Eccebaptitatuses : cons¬
ucientia qu& heri p̃mebatur : hodie gratulatur:
Exauditus es: in tribulatione : Mem̃to : tri¬
bulationis cuȩ : Ante quã accederes ada quã
qͥd sollicitudinis gerebas: quidieiuniorum
exhibebas: quid tribulationũ in corde ges¬
tabas orationũ internarũ piarũ. deuotarũ :
occisi sunt hostes tui. om̃ia peccata tua dele¬
ta sunt : In tribulatione inuocastime & eruite :
& excuidiuite in abscondito tẽpestatis:
Non intẽpestate maris : sed intẽpestate cordis :¬
Exaudraui in abscondito tẽpestatis ꝓbauite
in aquã contradictionis : Reuera fr̃sreuera :
qͥ exauditus est in abscondito tẽpestatis:
debet ꝓbari inaquã contradictionis : Cũ enĩ
crediderit. cũ baptizatꝰ fuerit. cũ uiã dĩ
carpere cȩperit cũ ingemellariũ eliquari
intenderit. & a murca publices c̃icurren¬
te se extraserit. habebit multos exagge¬

Expanded text:
levata conscientia! Ecce baptizatus es; conslevata conscientia! Ecce baptizatus es; conscientia quae heri premebatur, hodie gratulatur. Exauditus es in tribulatione; memento tribulationis tuae. Antequam accederes ad aquam, quid sollicitudinis gerebas? quid jejuniorum exhibebas? quid tribulationum in corde gestabas, orationum internanarum, piarum, devotarum? Occisi sunt hostes tui, omnia peccata tua deleta sunt: «In tribulatione invocasti me, et erui te.» 11. «Exaudivi te in abscondito tempestatis:» non in tempestate maris, sed in tempestate cordis. «Exaudivi te in abscondito tempestatis; probavi te in aqua contradictionis.» Revera, fratres, revera, qui exauditus est in abscondito tempestatis, debet probari in aqua contradictionis. Cum enim crediderit, cum baptizatus fuerit, cum viam Dei carpere coeperit, cum in gemellarium eliquari intenderit, et ab amurca publice currente se extraxerit; habebit multos exagi
Abbreviated transcription (Latin):
dorsũ eiꝰ: Quis auertit ab oneribus dorsũ.
nisi ille qͥclamauit : uenite ad meom̃s quilat¬
boratis &onerati estis : Aliomͦ hoc idẽ signifi¬
catur : Qđ faciebat insecutio egiptiorum:
hoc faciunt sarcinȩ peccatorũ : Auertit abo¬
neribus dorsũ eiꝰ: & quasi diceres qͥbusone¬
ribus: manꝰeius incophino seriuer̃ : Perco¬
phinũ : signisicantur oꝑa seruilia : Mun¬
dare stercora. terrã portare cophino : serui¬
lia sunc oꝑa. Quia om̃is qͥ facit peccatum:
seruus ẽ. peccati : Et siuos filius libauerit :
tuncuere liberi eritis : Merito & abiecta
mundi: quasi cophino deputantur: Sed
& cophinos ds̃ buccellis impleuit : quia
fortia: Sed quando incophino seruiebat
catse unaquȩq conscientia xp̃iana: deu ote
transierit marerubrũ : Sicũ fide credendi
& obseruandi linguam quã non nouerat
audiuit : recognoscat se in tribulacione
exauditã: Ipsa enĩ magna tribulatio erit.
p̃mi sarcinis peccatorũ : quatũ gauderet se¬

Expanded text:
Quis «avertit ab oneribus dorsum ejus,» nisi ille qui clamavit: «Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis» ? Alio modo hoc idem significatur. quod faciebat insecutio Aegyptiorum, hoc faciunt sarcinae peccatorum. «Avertit ab oneribus dorsum ejus.» Et quasi diceres, Quibus oneribus? «Manus ejus in cophino servierunt.» Per cophinum significantur opera servilia. Mundare, stercorare, terram portare, cophino fit; servilia sunt opera; quia omnis qui facit peccatum servus est peccati; et si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Merito et abjecta mundi quasi cophini deputantur: sed et cophinos Deus buccellis implevit; duodecfortia . Sed et quando in cophino serviebat cat se unaquaeque conscientia christiana, si devote transierit mare rubrum, si cum fide credendi et observandi linguam quam non noverat, audivit; recognoscat se in tribulatione exauditam. Ipsa enim magna tribulatio erat, premi sarcinis peccatorum; quantum gaudet re
Abbreviated transcription (Latin):
posuer & falsorũ ridendorumq simulacrorũ
tẽ plaipsi facti sunt: Magnũ opus est intus
hȩc idola frangere : & locũ dõ uenienti non
retenti mundare : Om̃s enimisti : aliud &
aliud sententes: aliosatq alio sdeossibi
facientes ipsãq fidẽ filsicate uariances. ui¬
dencur dissentire : sed om̃ saterrenis cogicatio¬

Expanded text:
posuerunt, et falsorum ridendorumque simulacrorum posuerunt, et falsorum ridendorumque simulacrorum templa ipsi facti sunt. Magnum ohaec idola frangere, et locum Deo viventi, non recenti in corde dare. Omnes enim isti aliud et aliud sentientes, alios atque aliosfacientes, ipsamque fidem falsitate variantes, videntur dissentire; sed omnes a terrenis cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
& non uident : ritentes hi di: Quid retentius dõ
exofficina : licet illos icimuetus cos aransarum
casses contexerint: qui sempiterni non sunt:
recentes sunt: Hoc depaganis: Nescio qͥsalius
filiũ dĩ dicens: & filiũ dĩnegans: Sienĩ filius
unicus est : hoc qđ pat̃ est : & hoc est exȩt̾nitate :
Tu autẽ nescio qͥd aliud cogitas incordetuo. dm̃
recentẽ posiusti : tẽcit sibi alius dm̃ pugnantẽ
contragentẽ tenebrarũ : tim̃ tẽ ne inuadatur.
satagentẽ necorrũ patur : Ex parte tam̃ cor¬
ruptũ : ut possit cẽ scaluus: Sed nontotus : qr
exparte corruptus : Manichei ista dicunt:
faciunt sibi &isti incorde. recentẽ dm̃ : Non est
talis ds̃nr̃ : Non est talis portio tua ia cob:
sed qͥ fecit cȩlũ & terrã ipseẽ dstuus qͥ nonegiet
bonis qͥ non timet amalis : Mulu ergo here¬
finxer̃ : alios & alios deossibi fecer̃ : & cos
&iam si non intẽplis. tam̃ qđ est peius in corde

Expanded text:
et non vident . Recentes hi dii. Quid recentius deo et non vident . Recentes hi dii. Quid recentius deo ex officina? Licet illos jam vetustos aranearum casses contexerint; qui sempiterni non sunt, recentes sunt: hoc de Paganis. Nescio quis alius, Filium Dei dicens, et Filium Dei negans. Si enim Filius unicus est, hoc quod Pater est, et hoc est ex aeternitate: tu autem nescio quid aliud cogitasti in corde tuo; deum recentem posuisti. Fecit sibi alius deum pugnantem contra gentem tenebrarum, timentem ne invadatur, satagentem ne corrumpatur; ex parte tamen corruptum, ut posset esse totus salvus; sed non totus, quia ex parte corruptus. Manichaei ista dicunt; faciunt sibi et isti in corde recentem deum. Non est talis Deus noster, non est talis portio tua Jacob: sed qui fecit coelum et terram, ipse est Deus tuus; qui non eget bonis, qui non timet a malisfecerunt, alios et alios deos sibi finxerunt; et eos etiamsi non in templis, tamen quod est pejus in suo corde
Abbreviated transcription (Latin):
sũ deoleo torcularis audiuumꝰ: Qđrestat.
magis dolendũ est & cauendũ : Ad amurcam
enĩ torcularis ꝑtinet usq in finẽ. Fortasse
ñ frustra : & interposito dia psalmate : Sed etiã
hocaudire utileẽ : ut qͥsetã in oleo uidet gaudeat.
qͥpericlitatur. neinamurcã incurrat. caueat:
U trũq: audi : Vnũ dilige : alterũ time : Audi
popłs meus & loquar & testi ficabor tibi:
N on enĩ popłoalieno: non enĩ popło non ꝑainen¬
tu adtorcular : Iudicate in qͥd: interme &uineã
recens est : ad tẽpus factus : Ds̃ autẽ nr̃ non recens
sed sẽpit̃nꝰ ds̃ : Quid enĩ ante: pͥncipiũ : & utiq in
ũbũ. Eipsexp̃cnr. uerbũ caro faccũ uchabitaret
imobis: Ab sitergo uc sic maliquod srecens Psrecens aut
lapis autp tuntasma est: Non est in qđ lapis : Ego
argentũ habeo: aluifu: Merico ipsa p̃cioset
uolunt numerare qͥdixit : Idolagentiũ argentũ
Prciosa sunt: lucida sunt : Sed tam̃ oculos habent

Expanded text:
sum, de oleo torcularis audivimus. Quod restat magis dolendum est et cavendum: ad amurcam enim torcularis pertinet usque ad finem; fortasse non frustra et interposito diapsalmate. Sed etiam hoc audire utile est, ut qui se jam in oleo videt, gaudeat; qui periclitatur ne in amurca currat, caveat. Utrumque audi: unum dilige, alterum time. «Audi, populus meus, et loquar, et testificabor tibi.» Non enim populo alieno, non enim populo non pertinenti ad torcular: «Judicate,» inquit, «inter me et vineam recens, est ad tempus factus: Deus autem noster non recens,sed sempiternus Deus. Quid enim ante principium? Et utique in istus noster Verbum caro factum, ut habitaret nobis . Absit ergo ut sit in aliquo deus recens: deus recens, aut lapis, aut phantasma est. Non est, inquit, lapis: ego argenteum habeo et aureum. Merito ipsa pretiosa voluit nominare, qui dixit, «Idola Gentium argentum pretiosa sunt; lucida sunt: sed tamen oculos habent,
Abbreviated transcription (Latin):
dito tẽpestatis ꝓbauite in aqua contradictio
nis : Recolitis quid dexp̃o dictũ sit: Signatũ
cũ eẽ in mulcorũ ruinã & multorũ resurrectionẽ
& insignũ cui contradicetur : Nouimꝰ iudimꝰ:
Signũ crucis erectũ est : & contradictũ ẽ ei : Contra¬
dictũ ẽ glȩcrucis: sed titulus erat suꝑ crucem.
qͥ non corrũ pebatur : Est enĩ titulus in psabno:
intituli in scriptione necorrũ pas: Signũ erat:
cui contradicet᷑ur : Dixer̃ cm̃ iudei : Noli facere
rex iudȩorũ : sed fac qđipse dixerit regẽ sceẽ iu¬

Expanded text:
dito tempestatis, probavi te in aqua cdito tempestatis, probavi te in aqua co dictum sit, sic natum eum esse in multorum ruinam, et multorum resurrectionem, et in signum cui contradicetur . Novimus, videmus: signum crucis erectum est, et contradictum est ei. Contradictum est gloriae crucis; sed titulus erat super crucem, qui non corrumpebatur. Est enim titulus in psalmo: «In tituli inscriptionem, ne corrumpas» . Signum erat cui contradiceretur: dixerunt enim Judaei, «Noli facere, Rex Judaeorum; sed fac quod ipse dixerit regem se
Abbreviated transcription (Latin):
a pocalipsis scriptura demonstrat: Vbiaquȩ
multe cũ uiderentur & quȩ reretur quid
eent̃ : responsũ est popłisunt: Pertulerunt
ergo illi aquã contradictionis: quando fre¬
muer̃ gentes & popłi meditati sc̃ in ania:
ille uiro forti scinson. uenienti adducendam
dea lieni genis uxorẽ : Xpo scilicet descen
denti ad habendã eccłam degentibus. fre mens
mebat mobuiã. Sed quid egit: accepit.¬
& tenuit. fregic. dissi pauit leonẽ : Factus est
imanibus eiꝰ: uelut hedus caprarũ : Quid
enĩ fieret popts fremens. nisi languidus
peccator : occisa autẽ illa feritate. iã ñsic fremit rega¬
ñ sic fremit popłsgentũ: Nonit in obuiã
xp̃o : immo uero in ipso regnogentium
inuenimꝰ leges ꝓecđa. tã quã fauũ in ore
leonis : Quid ergo iã metuã a quã contra¬
dictionis. quȩ ꝓpe iã tota siccata est: illa
pȩne iã silet : sia murca non contradicat:
Quantũ libet mali sȩuiant alieni non cos
adiuuent malinr̃i Ex audiuite in abscon¬

Expanded text:
s scriptura demonstrat, ubi aquae multae cum viderentur, et quaereretur quid essent, responsum est, «Populi sunt» . Pertulerunt ergo illi aquam contradictionis, quando fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania; qille viro forti Samson venienti ad ducendam de alienigenis uxorem, Christo scilicet descdenti ad habendam Ecclesiam de gentibus, fremens ibat ei obviam. Sed quid egit? Accepit et tenuit, fregit et dissipavit leonem illum, et factus est in manibus ejus tanquam haedus caprarum . Quid enim aliud fieret populus ille, nisi languidus peccator? Occisa autem illa feritate, jam non sic fremit regn sic fremit populus Gentium in obviam Christo: imo vero in ipso regno Gentium in venimus leges pro Ecclesia, tanquam favum in ore leo nis . Quid ergo jam metuam aquam contradictionis, quae prope jam tota siccata est? Illa pene jam silet, si amurca non contradicat. Quantumlibet mali saeviant alieni, o si eos non adjuvent mali nostri! «Exaudivi te in abscon
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo miscđdiã dĩ meruisti. ñ te p̃uenit : Iuando autem
uel in telligis qr p̃uencuses nisi intelligas qđ ait apłs¬
adiendens om̃ia bona quȩcũq hab̾e possumꝰ. siue in na¬
in caritate. in bonis morib: iniustitia. intimoredĩ. tocũ
Non inuenitimplet᷑ bonisdĩ qͥd appellaret dm̃ suũ:
giũ meũ : intelligo qr confugis adcũ:Sidicas foratudo
mea: intelligo qe dattibi fortitudinẽ : Miscdia mea
quid ẽ totũ qͥcqͥd sũ demiscdiatua ẽ: Sed ꝓmeruttẽ in¬
uocandotẽ : ut essem : Quid feci ut essem: quitẽ ince inuo¬
carem: Quidegi sienĩegialiquid ut esstm i amcrã antaꝵ
essem: Porro si om̃in onihilerã a nit quã essem ñ ihilte
dedistimut sim & potuit m alidare ut bonꝰsim: sicumꝰ
nemomelior. nemote potentior. nemote inmiscđia
largior a quo accepiut essem. ab illo accepi ut bonꝰcem̃:¬

Expanded text:
primo Dei misericordiam meruisti, non te praevenit. Quando autem primo Dei misericordiam meruisti, non te praevenit. Quando autem vel intelligis quia praeventus es, nisi intelligas quod ait AposAttendens omnia bona, quaecunque habere possumus, sive in nain caritate, in bonis moribus, in justitia, in timore Domini, totum Non invenit impletus bonis, quid appellaret Deum suum, gium meum, intelligo quia confugis ad eum; si dicas, Fortitudo mea, intelligo quia dat tibi fortitudinem: Misericordia mea, quid est? Totum quidquid sum, de misericordia tua est. Sed promerui te, invocando te! Ut essem, quid feci? ut essem qui te invocarem, quid egi? Si enim egi aliquid ut essem, jam eram antequam essem. Porro si omnino nihil eram antequam essem, nihil te Dedisti mihi ut sim, et potuit mihi alius dare ut bonus sim? Si tu mihi nemo melior, nemo te potentior, nemo te in misericordia largior; a quo accepi ut essem, ab illo accepi ut bon
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝗ solẽ contẽplabim̃ : Exultabomanemi scđia tua: Meri¬
toin alio psalmo dicit᷑ mane a stabo tibi & contẽplabor:
Merito & ipsidni resurraetio diluculo fuit : ut impleretur
qđ diccũ ÷ in alio psalmo: Vesꝑe demorabit᷑ flecus: & in
matutinũ exultatio: Ad uesꝑam qͥppe. discipłimoriũ
ceptorins̃ &: efugiũ meũ indic tribulationisinȩȩ : Adiu¬
tormis ibi pscllã qr ds̃ sisceptorm̃ ses : Quid erã nisi sub¬
uulnꝰ mneũ medicũ om̃i potentẽ reqͥrebat : Om̃i potenti
medi conihil.ẽ insanabile. ñ reñtiat adiliquẽ : Opus ÷
utũ curariuelis: opꝰ ÷ ut manꝰciꝰ non refugias: Sed cesi
nolis curari uulnꝰ tuũ. ammonet ut cureris. &auersũ
reuocat & resugientt̃ quodã modo redire ad secõpellit
& attrait: in om̃ib implec qđ dictũ ÷ miscđia eiꝰ p̃ueniet
me : Sialiqͥd tuũ primũ actulisai. &extuo aliquobono

Expanded text:
em contemplamur. Et exsultabo mane misericordia tua. Meriem contemplamur. Et exsultabo mane misericordia tua. Merito in alio psalmo dicitur: Mane astabo tibi, et contemplabor . Merito et ipsius Domini resurrectio diluculo fuit, ut impleretur quod dictum est in alio psalmo: Vespere demorabitur fletus, et in matutino exsultatio . Ad vesperam quippe discipuli mortuum ceptor meus, et refugium meum in die tribulationis meae. Adjutor meus tibi psallam, quia tu Deus susceptor meus es. Quid eram, nisi subvulnus meum medicum omnipotentem requirebat. Omnipotenti medico nihil est insanabile; non renuntiat ad aliquem: opus est ut tu curari velis, opus est ut manus ejus non refugias. Sed etsi nolis curari, vulnus tuum admonet ut cureris: et aversum revocat, et refugientem quodammodo ad se redire compellit, et attrahit. In omnibus implet qme. Si aliquid tuum primum attulisti, et ex tuo aliquo bono
Abbreviated transcription (Latin):
caȩ &o uertentura duesꝑam: Ponũ ÷ ergo humiliari
peccatorẽ & nemoẽ insanabilior eo qͥsibi sanꝰ uidetur :
gentur ut ed ͥ nt . Id÷ ut lucrentur aliosiut in corpus
suũ trans orment credentes : Siautẽ ñ saturabuntur:
eos: dicentes qͥsaudiuit : Quare q ꝓnihilo habebis
om̃ sgentes : Sic & hic: Siautẽ non satiabuntur :¬
a murmurabunt : Concludatur psalmꝰ: Uidece
angulũ exultantẽ. iã deutroq pariete gaudentẽ :
Suꝑ biebant iudȩi humiliati st̃: despabant gontes
erete sunt: Ueniant a dangulum : ibi conueniant
ibi concurrant. ibi pacisosculũ inuenint: Dedi¬
uersoueniant : sedinaduersũ ñ ueniant : Illidecir¬
cũ cisione : istidep̃putio: Longeerant parietes:
sed antequã adangulũ uenirent : in angulo autẽ
tencint se. & totaiã eccła exutroq pariete qͥddicat :
łgo autẽ cantabo potentiã tuã &exultabo manemi¬
diabolid angłorũ ei non ex pauescemꝰ: maneqͣndoam
non adiucern q̃ pphetiȩ ambulamꝰ sedipsũ dĩuerbũ

Expanded text:
et convertentur ad vesperam. Bonum est ergo humiliari peccatorem; et nemo est insanabilior eo qui sibi sanus videtur.  vers. 16. Dispergentur ut edant: id est, ut lucrentur alios, ut in corpus suum transforment credentes. Si autem non satiabuntur, eos, dicentes: Quis audivit? Quare? Quia pro nihilo habebis omnes gentes. Sic et hic: Si autem non satiabuntur, et murmangulum exsultantem, jam de utroque pariete gaudentem . Superbiebant Judaei; humiliati sunt: desperabant Gentes; erectae sunt. Veniant ad angulum; ibi conveniant, ibi concurrant, ibi pacis osculum inveniant: de diverso veniant, sed in adversum non veniant; illi de circumcisione, isti de praeputio. Longe erant parietes, sed antequam ad angulum venirent: in angulo autem teneant se, et tota jam Ecclesia ex utroque pariete, quid dicat? Ego autem cantabo potentiam tuam, et exsultabo mane miet diaboli et angelorum ejus non expavescimus, mane quando jam non ad lucernam prophe
Abbreviated transcription (Latin):
geliũ accepit stimulũ carnis a quo cola fitabatur:
Quis nrm̃ hocdicere auderet nisuille c̃ficeri ñerubes¬
ceret : sicnĩ dixerimꝰ hocñ passũ fuisse paulũ. cũ ei
quasi honorẽ deftrimꝰ mendacẽfaciemꝰ: Sed quia
uerax ẽ. &uerũ dix̃ oportet ut credamꝰ datũ illi eẽ.
angłm satanȩ. nemagnitudine reuclationum
extolleretur : Ecce quã tim̃dus ÷ serpens suꝑbiȩ:
liatis̃ & maiore humilitate erigimeruer: Hoc ẽ cõ¬
p̃hendent̃ insuꝑbia sua: Et ex maledicto am̃datio an¬
ñciabunt̃ c̃sũmationesld ÷ ideomagis ꝑficient̃ . qin ma¬

Expanded text:
gelium, accepit stimulum carnis a quo colaphizaretur. gelium, accepit stimulum carnis a quo colaphizaretur. Quis nostrum hoc dicere auderet, nisi ille confiteri non erubesceret? Si enim dixerimus hoc non passum fuisse Paulum; cum ei quasi honorem deferimus, mendacem facimus. Sed quia verax est, et verum dixit; oportet ut credamus datum illi esse angelum satanae, ne magnitudine revelationum extolleretur. Ecce quam timendus est serpens superbiae! liati sunt, et majore humilitate erigi meruerunt: hoc est, Comprehendantur in superbia sua. Et ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes: id
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc egomalũ suꝑbiet̃ impediens ꝑfactionẽ licat ergo seqͥs
dediutiis iacut depulchriciidine & deuirib: corporis certe
istiom̃u mortalius : Ridendist̃ qͥ se demortalib iactant.
aqb reb plerũq aucuiui deseruntur. aut mortui eas
necesscẽ ut deserant: Ulud ẽ. uitiũ capitale. qđcũ qͥsq
benȩ ꝓficerit suꝑbiatẽptat᷑: ut ꝑdat totũ qđ ꝓficit:
Deniq om̃iauitia in male factis cm̃da st̃ : suꝑbia in bene¬
factis plus metuenda est : Nonicaq mirũ quia sic est hu¬
milis apłs utdicat quando in firmortunc forcissum:
Na hocuitione&d ipsetẽptarit᷑. quale sibi medicam̃cũ dicit
appositũ c̃tratumorẽ a medico qͥ sciret qͥd curaret :
nemagnitudine in qͥt reuelatonũ extollar: ditus ẽ
mͥstimulus carnis incȩ angłs satanȩ. qͥ mecola fitit.¬
nã uirtus in in firmitate ꝑficit᷑ : Uidecequȩ sint consũ¬
mationes : Apłsdoctorgontiũ pac̃ fideliũ ꝑ euan¬

Expanded text:
Hoc ergo malum superbia est, impediens perfectionem. Jactet ergo se quisque de divitiis, jactet de pulchritudine et de viribus corporis: ista certe omnia mortalia sunt; ridendi sunt qui se de mortalibus jactant, a quibus rebus plerumque aut vivi deseruntur, aut mortui eas necesse est ut deserant. Illud est vitium capitale, quod cum quisque bene profecerit, superbia tentatur, ut perdat totum quod profecit. Denique omnia vitia in malefactis timenda sunt; superbia in benefactis plus metuenda est. Non itaque mirum quia sic est humilis Apostolus, ut dicat: Quando infirmor, tunc fortis sum. Nam hoc vitio ne ipse tentaretur, quale sibi medicamentum dicit appositum contra tumorem, a medico qui sciret quid curaret? Ne magnitudine, inquit, revelationum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphinam virtus in infirmitate perficitur . Videte quae sint consummationes. Apostolus, doctor gentium, pater fidelium per Evan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhis qui immutabunt̃ in atuli inscrip¬
tionẽ ipsi dauid indoctrinam cumsuc¬
cendit me sopotamiam syriȩ. & syriam
sobal & conuertit io ab & ꝑcussit:

Expanded text:
PRO HIS QUI IMMUTABUNTUR, IN TITULI INSCRIPTIONEM IPSI DAVID IN DOCTRINAM, CUM SUCCENDIT MESOPOTAMIAM SYRIAE, ET SOBAL, ET CONVERTIT JOAB, ET PERCUSSIT
Abbreviated transcription (Latin):
uesꝑam. & fam̃ patient᷑ ut canes: Sedutcanes. non
ut oues autuituli: It canes utgentes. ut peccatores.
qr & ipsi cognouer̃ peccatũ suũ qͥhibuusti uidebant̃:
Deqͥb dictũ ÷ in alio psalmo. postei accelerauer: hoc
dictũẽ hic ad uesꝑam: Nãĩb. sic est : Multiplici¬
test̃in firmitatis eorũ: postea acrelerauer̃ : Vnde a ccde¬
rauer̃ postea q multi plicatȩ st̃ in firmitates corũ: Nãsi sibi
adhuc saniuiderentur: nũquã accelerarent: Qđ ergo
ibidictũ ẽ nula plicaꝗst̃ infirmicates eorũ: hoc dic¬
tũ ẽ. hic conp̃hend bit᷑ in suꝑbia sua: & ex maledicto

Expanded text:
vesperam; et famem patientur ut canes. Sed ut canes, non ut oves, aut vituli: ut canes, ut Gentes, ut peccatores; quia et ipsi cognoverunt peccatum suum qui sibi justi videbantur. De quibus dictum est in alio psalmo, Postea acceleraverunt: hoc dictum est hic, Ad vesperam. Nam ibi sic est: Multiplicatae sunt infirmitates eorum; postea acceleraverunt . Unde acceleraverunt postea? Quia multiplicatae sunt infirmitates eorum: nam si sibi adhuc sani viderentur, nunquam accelerarent. Quod ergo ibi dictum est, Multiplicatae sunt infirmitates eorum; hoc dictum est hic, Comprehendantur in superbia sua, et ex male
Abbreviated transcription (Latin):
mauer̃ iuuere ex piuescunt : It quẽ int̾ra concẽpser̃ ingelo
adorari a bom̃ib: gentib ammirant᷑ Sic occiduntur
delita oriscorũ & sermolabiorũ eorũ & cõp̃hend nt̃
in suꝑbia sua : Quid ẽ cõp̃hendint᷑ in suꝑbiasua q frus¬
lut leo paratꝰ ad p̃dã ueluctiuri pingues: sic̃ẽosalio lo co¬
cõmemorit tauri pingues obseder me: Quid autẽ ficer̃
in xp̃os nonuitã sed mortẽ occider̃ : Extincta qͥppe mor¬
te in moriente &resurgente uita. demorte a uiuente¬
ł teñi psese resuscitauit. qr erait in illo & qđ mori ñ po¬
tuit. Suid secer̃ audiqͥd sicer̃ : Soluer̃ cẽplũ quid uero
ipsefecit : triduo resuscitauit illud : Fhoc ergo occisa sẽ
delictaoris corũ &e sermo labiorũ eorũ Etqdiã factũ ÷
in his qͥ conuersi sunt : & cõp̃hendunt᷑ in suꝑbias ua:

Expanded text:
maverunt, vivere expavescunt; et quem in terra contempserunt, in coelo maverunt, vivere expavescunt; et quem in terra contempserunt, in coelo adorari ab omnibus gentibus admirantur: sic occiduntur delicta oris eorum, et sermo labiorum eorum. 4. Et comprehendantur in superbia sua. Quid est, comprehendantur in superbia sua? Quia fruslut leo paratus ad praedam, velut tauri pingues, siccommemorat: Tauri pingues obsederunt me . Quid autem fecerunt in Christo? Non vitam, sed mortem occiderunt. Exstincta quippe morte in moriente, et resurgente vita de morte in vivente, etenim et ipse se resuscitavit, quia erat in illo et quod mori non potuit, quid fecerunt? Audi quid fecerunt: solverunt templum. Quid vero ipse fecit? Triduo resuscitavit illud . Per hoc ergo occisa sunt delicta oris eorum, et sermo labiorum eorum. Et quid jam factum est in his qui conversi sunt? Et comprehen
Abbreviated transcription (Latin):
audiendo : erigite corda. ut adiuuetis me intenaione.
ne forte in obscuritate & ꝑplexitate aliquantũ sermo
nr̃ ñ suifficiat intentioniurȩ Et debetis aliqͥd & a uob̾
afferre ut qđ nos dicendo ñ impleuerimꝰ: intelligendo
suppleatis. Sicergo posita ẽ ista sententia in medio:
ut quo iungatur ñ ficile uidcamꝰ: Delicta oriscorũ
sermonẽ labiorũ corũ : Recurramꝰergo adsuperiori :
qm̃ dixerit neoccideris cos neqndo obliuiscant᷑ legistuȩ
qͦ stam̃ dixerat inimicos : Adiunxitduos uersiculos
disꝑgeco sinuirtute tua. & deduc eosꝓtector m̃s dñe
& continuo intulit : Delicta oris eorũ sermonẽ labiorũ
corũ: Hocest illũ occide m̃psos: Honergo occidascos ne¬
ergo illos & deduccos Idẽ nolidesererecũ dis ꝑgis qu ñde¬
serendo habes qđ imillisagas cũipsos ñoccidis : Iud ergo occi¬
eorũ sermonẽ labiorũ ipsorũ : uippequẽ ꝑdendõ la¬

Expanded text:
audiendo, erigite corda ut adjuvetis me intentione; audiendo, erigite corda ut adjuvetis me intentione; ne forte in obscuritate et perplexitate aliquantum sermo noster non sufficiat intentioni vestrae: et debetis aliquid et a vobis afferre, ut quod nos dicendo non impleverimus, intelligendo suppleatis. Sic ergo posita est ista sententia in medio, ut quo jungatur non facile videamus: Delicta oris eorum, sermonem labiorum eorum. Recurramus ergo ad superiora. Quoniam dixerat, Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae, quos tamen dixerat inimicos; adjunxit duos versiculos, Disperge eos in virtute tua, et deduc eos, protector meus Domine: et continuo intulit, Delicta oris eorum, sermonem labiorum eorum, hoc est, illum occide, non ipsos. Non ergo occideris eos, neergo illos, et deduc eos: id est, noli deserere, cum dispergis; quia non deserendo habes quid in illis agas, cum ipsos non occidis. Quid ergo occieorum, sermonem labiorum eorum. Quippe quem perdendum cla
Abbreviated transcription (Latin):
Etdeinde ñ eoccideris cos nequando obliuiscantur
legis tuȩ: hocdictũ ẽ. deiudȩis: Sed qͥd illis ficies:
disꝑgr illos inuirtute tua : Ostende illis qr tu fortis es
ñipsi qͥd euirtute sua p̃sum̃do. ueriticẽ tuã ñ cogno¬
uer̃ : Non quales ipsi fortess̃ deqͥb dictũ ẽ irruer̃
suꝑme forces sed qualis tufortis ad disꝑgendoscos:
ineo ipso moꝓcoas: uedeipsorũ disꝑsione habeã
tostimoniũ miscdiȩ tuȩ : & scqͥõ : Delicta oris corũ :
tentia : delicta in qͥt oris corũ sermonẽ labiorũeoꝵ:
Sequentia ñ ita conectuntur ucdoceant nos quo
coniungacur ista sententua : Delicta in qͥt oriscorũ
sermonẽ labiorũ ipsorũ & cõp̃hendantur in su
ꝑbiasua: Et exmaledicto &m̃dacio a nñciabuntor c̃sã¬
mationes : in ira c̃sũmacionis & ñer̃ : Hoc obscurion
etiã heridiximꝰ : & ideo a d recentiores m̃te surãs expo¬
sitionẽ disctulerimꝰ: Nuncitaq qm̃ ñ dũ fatigati estis

Expanded text:
nequando obliviscantur legis tuae: hoc dictum est de Judaeis. Sed quid illis facies? Disperge eos in virtute tua. Ostende illis quia tu fortis es, non ipsi qui de virtute sua praesumendo, veritatem tuam non cognoverunt: non quales ipsi fortes sunt, de quibus dictum est, Irruerunt super me fortes; sed qualis tu fortis ad dispergendos eoin eo ipso me protegas, ut de ipsorum dispersione habeam testimonium miseritentia? Delicta, inquit, oris eorum, sermonem labiorum eorum. Sequentia non ita connectuntur, ut doceant nos quo conjungatur ista sententia. Delicta, inquit, oris eorum, sermonem labiorum eorum: et comprehendanturo annuntiabuntur consummationes, in ira consummationis, et non erunt. Hoc obscurum etiam heri dixeramus, et ideo ad recentiores mentes vestras expositionem distuleramus. Nunc itaque, quoniam nondum fatigati estis in
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ remansit suꝑfacientes cõp̃hensis in suꝑbia sia. uider se
subimniqͥtate sua Restabat ergo ut conficerent᷑ peccatũ &
illeignosceret qͥpeccantib cesserit. & mortẽ suĩ donarit occi¬
sus amortius &tiuiuificans mortuos Cõp̃hensisergo insu ꝑ¬
bi sua : & exmaledicto & m̃dicio anñtiabunt c̃sũmationes
inira c̃sũmationis & ñer̃ : & hoc difficile intellegit᷑ qͣiuin¬

Expanded text:
autem remansit super facientes; comprehensi sunt in superbia sua, viderunt se sub iniquitate sua. Restabat ergo ut confiterentur peccatum, et ille ignosceret qui peccantibus cesserat, et mortem suam donaret occisus a mortuis, et vivificans mortuos. Comprehensi sunt ergo in superbia sua. 5. Et ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes, in ira consummati