comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
n medio captiuorum. & eors numerũ qͣsi
aienam maris. a satellitib suis hinc inde
suscipiet. & ipse de regib triũphabit. &e
tyranni riãiculi eiꝰ er̃t. Multos enĩ scos
sua supplantatione decipiet. & eos qui sibi ui¬
debant᷑ potentissimi. & trannidẽ
exercere contra demones. & eicere illos
de corporib obsessis : subiciet seruituti suȩ
& risui deputabit. Ipse uͦ fortissimꝰ coacta
manu &e ꝑditoꝵ exercitu congregato: de
omĩ munitione ridebit. & quicquid forte
fuerit nicetur euert re. Comportabit enĩ
aggerẽ. idest circundabit oꝑa t̾rena. & cũ
t̾ra fuerit aggesta: facile omnẽ capiet
& dm̃ se faciens. blasphemare incipiet crea¬
torẽ. Qđ cũ fecerit : corruet. & riuna eiꝰ
ostendet quã fortis diuinitas illius fuerit.
& idoloꝵs simulatio. sub quoꝵs imaginib
suo cultit homines subiugabat. Audiens
di huiuis. ut congreget captiuitatẽ quasi
arenã maris. & triumphet de regib. &

Expanded text:
in medio captivorum, et eorum numerum quasi in medio captivorum, et eorum numerum quasi arenam maris a satellitibus suis hinc inde suscipiet, et ipse de regibus triumphabit, et tyranni ridiculi ejus erunt. Multos enim sanctos sua supplantatione decipiet, et eos qui sibi videbantur potentissimi, et tyrannidem exercere contra daemones, et ejicere illos de corporibus obsessis, subjiciet servituti suae, et risui deputabit. Ipse vero fortissimus, coacta manu, et perditorum exercitu congregato, de omni munitione ridebit, et quidquid forte fuerit, nitetur evertere. Comportabit enim aggerem, id est, circumdabit opera terrena: et cum terra fuerit aggesta, facile omnem capiet et Deum se faciens, blasphemare incipiet Creatorem suum. Quod cum fecerit, corruet, et ruina ejus ostendet quam fortis divinitas illius fuerit, et idolorum simulatio sub quorum imaginibus suo cultui homines subjugabat. Audiens di hujus, ut congreget captivitatem quasi arenam maris, et triumphet de regibus; et
Abbreviated transcription (Latin):
Suscitatur aduersũ incredulos & contẽpto¬
res natio demonum. amara ad punien¬
dũ & ubiq p̃sens. Ambulat quoq ubi¬
cunq terrȩ est latitudo: ut possideat homi
terribilis est. & difficile ab aliquo suꝑari po¬
test. nec ante frangitur: nisi cum magnitudi.
ad consummationẽ uenerit. Equi eius &
equites: insimilitudinẽ pardorũ & luporum
semꝑ sanguinẽ sitiunt. & desiderabunt p̃das
simulabuntq absentiam. & dũ ñ sꝑantur.
cito de longe uenient. Uolabunt quasi aqͥla.
quȩ ex altans uolatũ ponere uult int̾ syde¬
ra cęli nidum suũ. & semꝑ festinat ad pre.¬
dam. Et ui ez echiele sub figura nabucho¬
donosor & regis egyptu. suꝑ diabolo descri¬
bitur. Nullus est demonũ qui parcat. Om̃s
ad predam festini ueniunt. Ante faciẽ eoꝵ.
uentꝰ urens. Quicquid aspexerint. quicquid
uultui eoꝵ obuium fuerit: urere desidera¬
bunt. & ꝑdere. Rex aut̃ potentissimꝰ erit

Expanded text:
Suscitatur adversum incredulos et contemptoSuscitatur adversum incredulos et contemptores natio daemonum, amara ad puniendum, et ubique praesens. Ambulat quoque ubicumque terrarum est latitudo, ut possideat hominterribilis est, et difficile ab aliquo superari potest, nec ante frangitur, nisi cum magnitudinead consummationem venerit. Equi ejus et equites in similitudinem pardorum et luporum semper sanguinem sitient, et desiderabunt praedas, simulabunt absentiam, et dum non sperantur, cito de longe venient. Volabunt quasi aquila, quae exaltans volatum, ponere vult inter sidera coeli nidum suum, et semper festinat ad praedam. Et in Ezechiele sub figura Nabuchodonosor et regis Aegyptii super diabolo describitur. 601 Nullus est daemonum qui parcat: omnes ad praedam festini venient: ante faciem eorum ventus urens: quidquid aspexerint, quidquid vultui eorum obvium fuerit, urere desiderabunt et perdere. Rex autem potentissimus erit
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s: & transibit &e corruet. hȩc est forti¬
tudo eiꝰ dĩ sui. Qđ ꝓpħa audiens. & intel¬
ligens iccirco nabuchoc onosor iontra uidã
siue diabolum contra creue ite a ciper
potestatẽ ut corripiat eos. & post correpti¬
onẽ. ipse quoq pum. tur infinẽ. respondit
affectu. qui a principio nos creasti cuius
miscđia huc usq subsistit iͥ. Nm enĩ sciebã
tantũ posse aduersarios ncos. nec noueram
nabuchodonosor uł diabolũ Niidihu is
& cunctarũ accepisse gentiũ potefditi .i
test resistere. Quantũ aut̃ ia id a.¬
fecti non sumꝰ. & ad morcis ꝑam ꝑ ducti
Tu enĩ dñe adiudicandum esuisti eũ. ut
ipse sit inimicus & ultor:It ꝑ illũ cor¬
ripias quicunq peccauerint tͥ sec cuia se¬
mel chaldeos suꝑ demonib int̾precati su.¬
mus. & nabucho donosor sui lege eorum
diabolo: debemus descriptione diaboli &
potentiam euis breuit̃ ꝑstringere. ut ui¬
ste ꝓpħa dicat. Dñe iniudicium posuisti
eum. & fortẽ ut corriperes fundasti eum.

Expanded text:
pertransibit, et corruet, haec est fortitudo ejus Dei sui. Quod propheta audiens et intelligens, idcirco Nabuchodonosor contra Judam, sive diabolum contra credentes accipere potestatem, ut corripiat eos, et post correptionem ipse quoque puniatur in fine, respondit affectu, qui a principio nos creasti? cujus misericordia hucusque subsistimus? Non enim sciebam tantum posse adversarios nostros, nec noveram Nabuchodonosor, vel diabolum mundi hujus, et cunctarum accepisse gentium potestatem. test resistere. Quantum autem ad fecti sumus, et ad mortis opera perducti. Tu enim, Domine, ad judicandum posuisti eum, ut ipse sit inimicus et ultor, et ut per illum corripias quicumque peccaverit tibi. Sed quia semel Chaldaeos super daemonibus interpretati sumus, et Nabuchodonosor super rege eorum diabolo, debemus descriptionem diaboli et potentiam ejus breviter perstringere, ut juste propheta dicat: Domine, in judicium posuisti eum, et fortem ut corriperes fundasti eum.
Abbreviated transcription (Latin):
rit sustine eum. quia ueniens ueniet & ñ
Itardabit. Si retra xerit se: ñ placebit ani¬
mȩ meȩ in eo. lustus aut̃. ex fide mea uiuet.
lerunt. ex fide sua uiuet. Deniq symmna¬
chus significantius int̾pretans. ait. Iustꝰ

Expanded text:
rit, sustine eum, quia veniens veniet, et non tardabit: si retraxerit se, non placebit animae meae in eo. Justus autem ex fide mea vivet. lerunt, ex fide sua vivet. Denique Symmachus significantius intepretans ait: Justus
Abbreviated transcription (Latin):
& plasmauit me ut arguã indisciptria
Syminachus manifestius. Non ie tua rii
Dñe adiudicandũ posuisti eũ. forte ad corri¬
piendũ constitiusti. eũ Ad ꝓpħȩ querir ꝯ¬
niã dicentis. usquequo dñe clamabo & nõ

Expanded text:
et plasmavit me, ut arguam in disciplina ejus. Symmachus manifestius: Nonne tu a prinDomine, ad judicandum posuisti eum, fortem ad corripiendum constituisti illum. Ad prophetae querimoniam dic
Abbreviated transcription (Latin):
atq diuitus & fortitudine quȩ laudantur
in scło. omĩa destruent᷑: & sermo dĩ uni.¬
uersȩ munitioni illudet. & mittet aggerẽ.
& obtinebit eam : ꝑ aggerẽ &e t̾ram quȩ p̾ro¬
fert. arguens eã fr̾agilitatis. iniis inquib
sibi uidebatur prius aliqͥd habere fortitu¬
dinis. Cũ eut̃ hoc fuerit expletũ. tunc sp̃s
conuertetur. & nequaquã puniet ut ante
punierat. sed ꝑtransiens peccatores rogabit
ꝓ eis. & reconciliabit eos pristino dño. in

Expanded text:
atque divitiis et fortitudine, quae laudatur atque divitiis et fortitudine, quae laudatur in saeculo, omnia destruentur, et sermo Dei universae munitioni illudet. Et mittet aggerem, et obtinebit eam per aggerem, et terrena quae profert, arguens eam fragilitatis in his quibus sibi videbatur prius aliquid habere fortitudinis. Cum autem hoc fuerit expletum, tunc spiritus convertetur, et nequaquam puniet ut ante punierat, sed pertransiens peccatores rogabit pro eis, et reconciliabit eos pristino Domino: in
Abbreviated transcription (Latin):
dens adoraueris me. ad aduentum suũ esse
destructa. Delitiȩ enim prudentiȩ sunt & uo¬
luptas sapientiȩ: cum stulticia destruitur.
& tyramor̾ quondam potentia. suꝑata
atq deiecta: uertitur in derisum. Neq enĩ
solus draco formatus est ut lusui haberet᷑
a dio. qui principiũ plasmationis eiꝰ factus
angłis ludicrum. neq enĩ illum solũ dabit
dñs quasi passerẽ paruulo. sed siquis etiam
alius crudelis & mentis tyrannicȩ fuit.
traditur sermoni dĩ inderisum. Q ipse ait.
in omnẽ munitionẽ illudet. Quȩ est autẽ
alia munitio. nisi illa de qua loquit᷑ apłs.
arma enĩ militiȩ nr̃ȩ ñ carnalia sunt. sed
potentia dõ. ad destructionẽ munitionum
cogitationes destruentes: & omnẽ altitudi¬
nẽ eleuantẽ se aduersũ scientiã dĩ: Si quȩ
gͥ fuerint uel in sermonib qui ꝑmittunt
altitudinẽ. & magnitudinẽ se habere con-¬
trariã ueritati munitiones uł in omĩ gła

Expanded text:
dens adoraveris me  ejus adventu esse dens adoraveris me  ejus adventu esse destructa; deliciae enim prudentiae sunt, et voluptas sapientiae, cum stultitia destruitur, et tyrannorum quondam potentia superata atque dejecta, vertitur in derisum. Neque enim solus draco formatus est ut lusui haberetur a Domino, qui est principium plasmationis ejus, factus angelis ludicrum. Neque illum solum dabit Deus, quasi passerem parvulo; sed 599 si quis etiam alius crudelis, et mentis tyrannicae fuerit, tradetur sermoni Dei in derisum. Et ipse ait, in omnem munitionem illudet. Quae autem est alia munitio, nisi illa de qua loquitur Apostolus: Arma enim militiae nostrae non carnalia sunt, sed potentia Deo ad destructionem munitionum, cogitationes destruentia, et omnem altitudinem elevantem se adversus scientiam Dei . Si quae igitur fuerint, vel in sermonibus, qui promittunt altitudinem et magnitudinem se habere contrariam veritati, munitiones, vel in omni gloria
Abbreviated transcription (Latin):
&.Lx.x. transtulerunt & equitabunt᷑ equi¬
tes eiꝰ : uixta sensum quẽ supra posuimus
int̾pretatꝰ est symina chus. effundentur
equites eiꝰ. idest corruent. & allident᷑ iN
t̾ram. lupi aut̃ arabiȩ idest uesꝑe. & occi-¬
dentis recte uocantur: quib conuersatio
pessima occubuit. & ante incaligine con-¬
stituti. toto gradu uesꝑam derelinquunt.
Quã cum reliquerint. & uolauerint prom¬
pti. ut comedant carnes uerbi dĩ. tunc
consũmatio ueniet in impios. id est chalde¬
os qui resistebant uultib poenitentum.
ne reuerterent᷑ ad dnm̃ suũ. Quã obrem.
consummatio in impios ueniet. resistentes
uultib eoꝵs ex aduerso. Cũ aut̃ illi fue¬
rint consummati. & de manib erepta
captiuitas. tunc sermo diuinꝰ congrega¬
bit quasi arenã chaldaicȩ captiuitatis. &
delectabit᷑ in regib & tyranni ludicra eiꝰ
erunt. uidens potentissimũ quondã dia¬
bolũ. & regna eiꝰ quȩ saluatori quoq
ostendens ait. hȩc omĩa tibi dabo si ꝑci¬

Expanded text:
LXX transtulerunt: Et equitabuntur equites ejus, juxta sensum quem supra posuimus, interpretatus est Symmachus, effundentur equites ejus, id est, corruent et allidentur in terram. Lupi autem Arabiae, id est vesperi et Occidentis hi recte vocantur, quibus conversatio pessima occubuit, et ante in caligine constituti, toto gradu vesperam derelinquunt, quam cum reliquerint, et volaverint prompti, ut comedant carnes verbi Dei, tunc consummatio veniet in impios, id est, in Chaldaeos qui resistebant vultibus poenitentium ne reverterentur ad Dominum suum. Quamobrem consummatio in impios veniet, resistentes vultibus eorum ex adverso. Cum autem illi fuerint consummati, et de manibus eorum erepta captivitas, tunc sermo divinus congregabit quasi arenam Chaldaicae captivitatis, et delectabitur in regibus, et tyranni ludicra ejus erunt, videns potentissimum quondam diabolum, et regna ejus quae Salvatori quoque ostendens, ait : Haec omnia dabo tibi, si proci
Abbreviated transcription (Latin):
& aduersa hystoriȩ ueritati. & quomodo
ea quȩ scdm litteram suꝑ chaldeis interp̃.¬
tati sumus: nunc uixta tropologiam uide¬
antur sonare clementiam. & libertatẽ eors
qui de chaldeoꝵ manib euaserunt: hy-¬
storia stricta est: ce euagandi ñ habet fa.¬
cultatẽ. Tropologia libera. &e his tantum legib
circũ scripta. ut pietatẽ sequatur intelli¬
gentiȩ. sermonisq contextum. nec inreb
multum int̾ se contrariis uiolenta sit
copulandis. Ni euid non tu a

Expanded text:
eritati. Et quomodo ea quae secundum litteram super Chaldaeis interpretati sumus, nunc juxta tropologiam videantur sonare clementiam et libertatem eorum qui de Chaldaeorum manibus evaserint. Historia stricta est, et evagandi non habet facultatem. Tropologia libera, et his tantum legibus circumscripta, ut pietatem sequatur intelligentiae, sermonisque contextum, nec in rebus multum inter se contrariis violenta sit copulandis. Numquid non tu a
Abbreviated transcription (Latin):
ad poenã. ut discant ñ blasphemare. A quo
qui egerit poenitentiã. & addm̃ conuersꝰ
fuerit egrediet᷑. cum prius manib illius
teneret᷑. & esset chaldei assumptio. Si qͣn¬
do uiderimꝰ multo aliquẽ tẽpore seruisse
diabolo. & postea addm̃ esse conuersum:
dicamꝰ de eo. Assũptio eiꝰ egressa est ab eo.
Quicunq enim egerint poenitentiã & dere¬
liquerint demones. quib quasi equi prius
ad sedendum terga prebebant. & uelocita¬
te pardors & lupors uesꝑe equites suos ab-¬
iecerint &e eliserint. & uacuo leuiq dorso
adeum portandũ uenerint qui suꝑ pullũ
asinȩ mansuetus & pauꝑ ascendit. hii qͣsi
de longe ꝓꝑantes. & non contenti cursu &
impetu assument uolatũ. & uenient qͣsi
aquila ut sermonis dĩ uescant᷑ carnib &
famem tanti temporis saturent. In eo qđ¬

Expanded text:
ad poenam, ut discant non blasphemare : a quo ad poenam, ut discant non blasphemare : a quo qui egerit poenitentiam, et ad Deum conversus fuerit, egredietur, cum prius manibus illius teneretur, et esset Chaldaei assumptio. Si quando viderimus multo aliquem tempore servisse diabolo, et postea ad 598 Deum esse conversum, dicamus de eo: Et assumptio ejus egressa est ab eo. Quicumque enim egerint poenitentiam, et dereliquerint daemones, quibus quasi equi prius ad sedendum terga praebebant; et velocitate pardorum et luporum vespere equites suos abjecerint et eliserint, et vacuo levique dorso ad eum portandum venerint, qui super pullum asinae mansuetus et pauper ascendit , hi quasi de longe properantes, et non contenti cursu et impetu assument volatum, et venient quasi aquila, ut sermonis Dei vescantur carnibus, et famem tanti temporis saturent. In eo
Abbreviated transcription (Latin):
Ambulant aut̃ chaldei suꝑ latitudinẽ t̾rȩ.
ut possideant tabernacula ñ sua. Om̃is enĩ
rationabilis anima. licet ꝑ uitiũ & culpã
suam hospitiũ sit facta chaldeoꝵ. tamen
ꝑnaturã tabernaculum dĩ est. Ꝙ quanquã
in euangło pessimꝰ demon loquat᷑. uadam
indomũ meam unde exiui. ñ est ei cre¬
dendum. Si quidẽ nulla rationabilis crea-¬
tura ad hoc facta est. ut habitaculũ sit¬
demonis. Sequit᷑. Terribilis & illustris est.
ex ipso iudiciũ eiꝰ erit. & assũptio eiꝰ ab eo
egrediet᷑. Terribilis est caldeus ꝓpt̃ multa
uariaq supplicia quȩ infert incontẽpto¬
res. Illustris. quia assumit sibi diuinitatis
głam. & ꝑ oracula sua &e falsa responsa.
& curationes morborum quos ipse immise-¬
rat. apud imperitos & contẽptores dĩ uidet᷑.
illustris. Erit gͦ contẽptoris iudiciũ atq
suppliciũ ex eo: hoc est exsemet ipso. siue
ex chaldeo. Ipsi enim scđd̾m apłm traditur

Expanded text:
Ambulant autem Chaldaei super latitudinem terrae, Ambulant autem Chaldaei super latitudinem terrae, ut possideant tabernacula non sua. Omnis enim rationabilis anima licet per vitium et culpam suam hospitium facta sit Chaldaeorum, tamen per naturam tabernaculum Dei est. Et quamquam in Evangelio pessimus daemon loquatur: Vadam in domum meam unde exivi , non est ei credendum; siquidem nulla rationabilis creatura ad hoc facta est, ut habitaculum daemonis sit. Sequitur: Terribilis et illustris est: ex ipso judicium ejus erit, et assumptio ejus ab eo egredietur. Terribilis est Chaldaeus propter multa variaque supplicia quae infert in contemptores; illustris, quia assumit sibi divinitatis gloriam. Et per oracula sua et falsa responsa, et curationes morborum, quos ipse immiserat, apud imperitos et contemptores Dei videtur illustris. Erit enim contemptoris judicium atque supplicium ex eo, hoc est, ex semetipso, sive ex Chaldaeo. Ipsi enim secundum apostolum tradentur
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ aduersũ contẽptores & calumniantes ꝓui-¬
dentiã suã. suscitaturũ se chaldeos qui inter¬
pretant᷑ quasi demonia. uł angłos pessimos
significans. qui ministrant furori eiꝰ & irȩ.¬
& tribulationi quam infert in peccatores. uł
animas hominũ pessimoꝵ. ꝑ quas merentes
cruciat. Hi aut̃ chaldei gens amara est &
uelox: non parcens. & cito explens: qđ sibi
fuerit imꝑatũ. & ambulat suꝑlatitudinẽ
t̃rȩ : lata enĩ & spaciosa uia est quȩ ducit
ad mortẽ: ꝑ quam ambulabat & ille diues
in euangło qui fulgebat inpurpura. & illi
de quib dicit᷑. Qui dormiunt suꝑ lectos
ehurneos. & delitus affluunt instratis suis.
qui comedunt uitulos de armentis lactentes.
& bibunt defecatum uinum. & primis un¬
gunit᷑ ungentis. Qui quia in lata ambu.¬
lant uia: latitudo t̾rȩ appellant᷑. quȩ de
chal deoꝵs uestigiis premit᷑. Noluerunt enĩ
ambulare ꝑ artam & angustam uiã quȩ
ducit aduitã: & ꝑquã ambulabat paulꝰ.

Expanded text:
alumniantes providentiam suam suscitaturum se Chaldaeos qui interpretantur quasi daemonia, vel angelos pessimos significans, qui ministrant furori ejus, et irae et tribulationi quam infert in peccatores vel animas hominum pessimorum per quas merentes cruciat: hi autem Chaldaei gens amara est et velox, non parcens et cito explens quod sibi fuerit imperatum, et ambulat super latitudinem terrae, lata enim et spatiosa via est quae ducit  per quam ambulabat et ille dives in Evangelio, qui fulgebat in purpura , et illi de quibus dicitur: Qui dormiunt super lectos eburneos, et deliciis affluunt in stratis suis. Qui comedunt vitulos de armentis lactentes, et bibunt defoecatum vinum, et primis unguntur unguentis : qui quia in lata ambulant via, latitudo terrae appellantur, quae Chaldaeorum vestigiis premitur. Noluerunt enim ambulare per arctam et angustam viam, quae ducit ad vitam, et per quam ambulabat Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
chil uirib eiꝰ obuium fuerit. tunc mu¬
tabitur sp̃s eiꝰ in suꝑbiam. & dm̃ esse se cre.¬
dens. imaginem aureã statiet in babylone.
quã uniuersas gentes ad orare cõpellet.
Qđ cum fecerit. transibit in bestiȩ figuiram.
& postea corruet. Pro quo ꝑla &e sym¬
machus transtulerunt. uã ina. ceͤ¬
Agͣ ceͦ iͥ. id est &e delinquet. Haut haben¬
te scriptura scã consuetudinẽ. ut. uasam.
idest delinquet. ponat ꝓ eo q đ est desi-¬
net. ẽẽ. qđ fuerat. Tale quid & nos habe¬
tes. Uapulauit exercitꝰ. ꝓ eo qđ est inter¬
fectꝰ & cęsus est. Ꝙ peccauit uinea &e
ager: ꝓeo qđ est uindemia & fruges ñ
habuere ꝓuentũ. Qđ aut̃ infine capituli
dicit᷑. hȩc est fortitudo eiꝰ dĩ sui: ir̃ cͦ¬
2ͥ i kuͦ cͥ. legendum. ut sit sensus. Hec
fortitudo eiꝰ quã dedit ei bel ds̃ suus
ad cuius uultum om̃s nationes etiam ꝑscri¬
pturam & cõminationẽ mortis. seuissimo
imꝑio compellebat. Hȩc uxta hebraicum.

Expanded text:
hil viribus ejus obvium fuerit, tunc mutabitur spiritus ejus in superbiam: et Deum esse se credens, imaginem auream statuet in Babylone, quam universas gentes adorare compellet. Quod cum fecerit, transibit in bestiae figuram, et postea corruet: pro quo Aquila et Symmachus transtulerunt καὶ πλημμελήσει, id est, et delinquet: hanc habente Scriptura sancta consuetudinem, ut VASAM  , id est, delinquet, ponat pro eo quod est, desinet esse quod fuerat. Tale quid et nos habetes: Vapulavit exercitus, pro eo quod est, interfectus et caesus est: Et, peccavit vinea et ager, pro eo quod est, vindemia et fruges non habuere proventum. Quod autem in fine capituli dicitur: Haec est fortitudo ejus Dei sui, εἰρωνικῶς est legendum, ut sit sensus: Haec est fortitudo ejus, quam dedit ei Bel deus suus. Ad cujus cultum omnes nationes etiam per Scripturam et comminationem mortis saevissimo imperio compellebat. Haec juxta Hebraicum:
Abbreviated transcription (Latin):
audaciȩ & contemptꝰ in dñm ex quors ꝑso.¬
na ꝓpħa clamauerit: quare ausi sint dĩ
contemnere maiestatẽ. & temerarie loqui
& quantum in se est dĩ ꝓuidentiã calũniari
& declinare a dño. coarguentes cũ iniquita¬
tis. Uidebitis gͦ contemptores & tunc admi¬
rabimini. & omnẽ ur̃am querelã ꝓnichilo
computabitis : cũ ꝑspexeritis me facere indie¬
b ur̃is ne forte dicatis. quid ad nos ꝑtinet
de futuro. opus qđ tã grande erit. & ur̃am
omnẽ oppͥmet causationẽ. ut siquis nunc
futurũ. eẽ. prędixerit. fidẽ ñ facile accõ¬
modetis. Qđ aut̃ hoc opus sit: in consequen¬
tib demonstratur.uia ecce ego
suscitabo caldeos gentẽ amaram &e uelocẽ:
ambulantẽ suꝑlatitudinẽ t̾rȩ ut possideat¬

Expanded text:
audaciae, et contemptus in Dominum: ex quorum persoaudaciae, et contemptus in Dominum: ex quorum persona propheta clamaverat, quare ausi sint Dei comtemnere majestatem, et temerarie loqui, et quantum in se est, Dei providentiam calumniari, et declinare a Domino coarguentes eum iniquitatis. Videbitis ergo contemptores, et tunc admirabimini, et omnem vestram querelam pro nihilo computabitis, cum perspexeritis me facere in diebus vestris; ne forte dicatis: Quid ad nos pertinet de futuro? Opus quod tam grande erit, et vestram omnem opprimet causationem: ut si quis nunc futurum esse praedixerit, fidem non facile accommodetis. Quod autem hoc opus sit, in consequentibus demonstratur. Quia ecce ego suscitabo Chaldaeos, gentem amaram et velocem, ambulantem su
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is qđ nemo credet cum narrabitur.
Lixx. Uideti centu tores & respicite. & admi¬
Sramini muca e disꝑdimini. quia opꝰ
narrauerte: inmachus ꝓeo qđ diximus
quia opus fa n est indieb ur̃is. interp̃¬
tatꝰ est. quia opus fiet in dieb ur̃is. cȩtera
similit̃. Rursum in principio capituli ubi
inhebraio s.ciptũ est. rau. bag̃. gõira. &
nos transtulimꝰ aspicite ingentib.Lxx.
posuerunt uidete contẽptores. Excepto aqͥla
& syminacho & theodotione qui cũ Nirã
int̃pretatione concordant in alia quad am
declinantes. Igitur ad suꝑiorẽ querelã
inducitur. ut hanc iniquitatẽ quã insolo
nes. Et tantũ eum esse ualiturũ riturũq
postea. ut siquis prȩdi xerit qđ futurũ est.
ꝓ rei magnitudine uideat᷑ incredulũ. Sed &
hoc qđ Lx.x. & cęteri int̾pretes ediderunt.
uidete contẽptores siue uidebitis calumni.¬
atores. & declinantes: cum sensu loci huius
congruit. Et ex ipso sermone arguuntur

Expanded text:
vestris, quod nemo credet cum narrabitur. vestris, quod nemo credet cum narrabitur. LXX: Videte contemptores et respicite, et admiramini mirabilia et disperdimini: quia opusnarraverit. Symmachus pro eo quod diximus: quia opus factum est in diebus vestris, interpretatus est, quia opus fiet in diebus vestris: caetera similiter. Rursum in principio capituli, ubi in Hebraico scriptum est RAU BAGGOIM  , et nos transtulimus, aspicite in gentibus, et LXX posuerunt, videte contemptores, excepto Aquila et Symmacho et Theodotione, qui cum nostra interpretatione concordant, in alia quadam edeclinantes. Igitur ad superiores querelainducitur, ut hanc iniquitatem quam in solo nes: et tantum eum esse valiturum, ruiturumque postea, ut si quis praedixerit quod futurum est, pro rei magnitudine videatur incredulum. Sed et hoc quod LXX et caeteri interpretes ediderunt: Videte contemptores, sive videbitis calumniatores et declinantes, cum sensu hujus loci congruit, et ex ipso sermone arguuntur
Abbreviated transcription (Latin):
acceptis miunerib condemnet insontẽ. &
reum liberet. Qd quidẽ ñ solum de iudicib
scłi. sed interdum de ęccłȩ quoq principib
dici potest: qđ ꝓpt̃ munera lacerent legem
&e non ꝑducant usq ad finem iudiciũ. &
impius prȩualeat aduersus iustũ. & magis
in iudicio peccatũ diuitis: quã pauꝑis ueri¬
tas defendatur. Unde querimonia est. u¬
diciũ exire ꝑuersũ. Sed ñ debemus suꝑ
hac rerum inequalitate turbari. uidentes
&e in principio mundi abimpio cain inter¬
fectum abel iustũ. & postea exulante
iacoh: regnare in domo patris esai. Egyp¬
tii luto &e latere affligunt filios isrł: & dñs
contra quẽ querela dirigit᷑. crucifigit᷑ a iu¬
deis. & barabas latro eligit᷑. Dies me deficiae
si uoluero enumerare quomͦ in isto scło im¬
pi is prȩualentib. opprimant᷑ iusti.
Aspicite ingentib & uidete. & admirami¬
ni & obstupescite. quia opus factũ est indieb

Expanded text:
acceptis muneribus, condemnet insontem, et acceptis muneribus, condemnet insontem, et reum liberet. Quod quidem non solum de judicibus saeculi, sed interdum de Ecclesiarum quoque principibus dici potest, quod propter munera lacerent legem, et non perducant usque ad finem judicium, et impius praevaleat adversus justum: et magis in judicio peccatum divitis, quam pauperis veritas defendatur. Unde querimonia est, judicium exire perversum: sed non debemus super hac rerum inaequalitate turbari, videntes et in principio mundi ab impio Cain interfectum Abel justum , et postea exsulante Jacob, regnare in domo patris Esau , et Aegyptii luto et latere affligunt filios Israel: et Dominus contra quem nunc querela dirigitur, crucifigitur a Judaeis , et Barabbas latro eligitur . Dies me deficiet, si voluero enumerare quomodo in isto saeculo, impiis praevalentibus, opprimantur justi. Aspicite in gentibus et videte, et admiramini, et obstupescite, quia opus factum est in diebus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ualet aduersus iustũ. Propt̃ hoc egredit᷑
iudicium ꝑuersũ. Ad huc ꝓpħa uł p̾opłs
loquitur addnm : qd ñ ueritate aduersi
se. sed potentia uidicatũ sit. & nic nl exlege
& iusticia sustinuerint. unde & psũ iudi¬
cium ñ habuerit finẽ suũ. Finis. aut̃ udicu
est: uidicare uste. & hoc quare loqui au¬
deat: in consequentib monstrat dicens.
Quia impius nabuchodonosor. pręualuit
aduersus iustũ uidã. Et hanc esse causam
qđ dixerit iudiciũ ñ ꝑuenisse ad finẽ. qͥa
iniquũ sit & ꝑuersũ: ut iosias rex iustꝰ
a rege egyptio trucidet᷑. & daniel. anani¬
as. misahel. & ataria scruiant. & impe¬
ret babylonius imꝑator. & int̾ scorta
& concuł in as suas. baltasar potet in phyalis
dĩ. Hec ꝓpha de suorum tempoꝵ statu. Sequi¬
mur enim. qui a semel reliusti. &e hystoriȩ
utilitatẽ. Cȩtera iuxta . lxx: communis ad¬
eum querela scors est. quarꝰ contra eos in¬
tribunal steterint uidicũ seculariũ. iudex

Expanded text:
propterea egreditur judicium perversum. Adhuc propheta vel populus loquitur ad Dominum, quod non veritate adversus se, sed potentia judicatum sit, et nihil ex lege et justitia sustinuerit. Unde et ipsum judicium non habuerit finem suum. Finis autem judicii est judicare juste. Et hoc quare loqui audeat, in consequentibus monstrat, dicens: Quia impius Nabuchodonosor praevaluit adversus justum Judam , et hanc esse causam, quod dixerit judicium non pervenisse ad finem; quia iniquum sit et perversum, ut Josias rex justus a rege Aegyptio trucidetur ; ut Daniel, Ananias, Misael, et Azarias, serviant ; et imperet Babylonius imperator, et inter scorta et concubinas suas Balthasar potet in phialis Dei . Haec propheta de suorum temporum statu sequimur enim quia semel voluisti et historiae vilitatem. Caeterum juxta LXX communis ad Deum querela sanctorum est, quare contra eos intribunal steterint judicium saecularium, judex,
Abbreviated transcription (Latin):
iudicia dĩ inuestigabilia & ꝓfundum
diuitiarũ & sapientię & scientiȩ eiꝰ. qđ
ñ ita uideat ds̃ ut uidet homo. Homo
tantũ prȩsentia respicit. ds̃ futura. &
ȩterna cognoscit. Et quomod: si egrotus
& estuans febrib aquam frigidam postu¬
let. & dicat ad mei icum uim patior. cruti¬
or. uror. ex animor usquequo medice cla¬
maho & non exaudies. & respenoeat ei sapi.¬
entiss nꝰ & clementissimꝰ medici scio qͦ
temp ire debeam dare qđ postls. non
misereor modo. quia miscđia ista crude¬
litos est. & uoluntas tua contra te petit.
atq mensuras. interdũ ñ exaudit claman¬
tem ut eũ ꝓbet. & magis ꝓuoc ⁊ ad rogan¬
dum. & quasi igne excoctum. iustiorem
tempore: & scit quia qui ꝑseuerauerit usq
infinem hic saluus erit. & głat᷑ in labore
&e dolore. & cũ ieremia dicit. ti ibulationẽ
&e miseriã inuocabo. Ut quomodo alius
inuocat dm̃: sic sc̃s uir & bellator inuictus.
ad exercendum se & ꝓbancũ. tril ulatioiẽ

Expanded text:
icia Dei investigabilia , et profundum divitiarum sapientiae et scientiae ejus, quod non ita videat Deus ut videt homo. Homo tantum praesentia respicit: Deus futura et aeterna cognoscit . Et quomodo si aegrotus et aestuans febribus aquam frigidam postulet, et dicat ad medicum: Vim patior, crucior, uror, exanimor: usquequo, medice, clamabo, et non exaudies? Et respondeat ei sapientissimus et clementissimus medicus: Scio quo tempore debeam dare quod postulas: non misereor modo, quia misericordia ista crudelitas est, 592 et voluntas tua contra te petit. atque mensuras, interdum non exaudit clamantem, ut eum probet, et magis provocet ad rogandum, et quasi igne excoctum justiorem eet scit quia qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Et gloriatur in labore et dolore. Et cum Jeremia dicit: Tribulationem, et miseriam invocabo. Ut quomodo alius invocat Deum: sic sanctus vir et bellator invictus, ad exercendum se et probandum, tribulationem
Abbreviated transcription (Latin):
uirentia cuncta arescunt. ita ad aspectũ
eorũ omĩa uastabuntur. Tantusq erit
numerus captiuorũ & predȩ. ut. y xͫ xpͣ¬
ꝑͥ u aͥ rn. etiam arenȩ possit ȩquari. Ipse
quoq idest nabuchodonosor in uniuerso
orbe regnabit. & ante currum suum tri¬
umphans de regib eos habebit irrisui. &
int̃ delitias computabit. Tantȩq potentiȩ
& suꝑbiȩ erit. ut naturam suꝑare conten¬
dat. & urbes munitissimas robore sui
exercitus caꝑe. Ueniet enim tyrũ: & ia¬
cto in mari aggere. pene insulã faciet
de insula. & introitum int̾ fluctus ma¬
ris in urbem: terra prebebit. Quã ob cau¬
sam. & suꝑ omnẽ munitionẽ ridebit &
comportabit aggerẽ & capiet eam. idest mu-¬
nitionẽ siue tẏrum. Qđ quidẽ & ineze-¬
chiel ꝑspicue declaratur ibidẽ ubi dicit᷑.
N abucho donosor rex babylonis subiugauit

Expanded text:
virentia cuncta arescunt, ita ad aspectum virentia cuncta arescunt, ita ad aspectum eorum omnia vastabuntur, tantusque erit numerus captivorum et praedae, ut per ὑπερβολὴν, etiam arenae possit aequari. Ipse quoque, id est, Nabuchodonosor, in universo orbe regnabit, et ante currum suum triumphans de regibus, eos habebit irrisui, et inter delicias computabit: 596 tantaeque potentiae et superbiae erit, ut naturam superare contendat, et urbes munitissimas robore sui exercitus capere. Veniet enim Tyrum, et jacto in mari aggere, peninsulam faciet de insula, et introitum inter fluctus maris in urbem terra praebebit. Quam ob causam et super omnem munitionem ridebit, et comportabit aggerem, et capiet eam, id est, munitionem, sive Tyrum; quod quidem in Ezechiele perspicue demonstratur, ubi dicitur: Nabuchodonosor, r
Abbreviated transcription (Latin):
nabuchodonosor & chaldeos gentẽ pugnan¬
tissimã & uelo ẽ. cuius roboris & adbellandũ auda.¬
ciȩ om̃s pene greci qui barbaras hẏstorias
conscriperunt. testes sunt. Hȩc non est con¬
tenta finib suis. sed huc illucq discurrens.
suꝑ t̾re latitudinẽ ꝑuagat᷑. Et hoc est opus
er s ñ ut terraii uomere exerceat. sed ut
ñ suasnte quan manũ inferat. anteꝗ
prii npae adbellũ. terrorẽ portat inuul¬
tu Qł aut ait exsemet ipsa uidiciũ &
Is eiꝰ eoredietur. ꝑ quo interpretatꝰ est
tes non abeł it. uł certe quomodo fecit fi¬
et .a. Et siquastaditur: ut ipsa uastauit.
Equi auoq &e equites qui de longe uenient.
tam ꝑnices ia ꝯsequendũ. & cuncta popu¬
Siquidem lupi seuiores esse dicunt᷑ nocte
uicina ut tota die fame ad rabiẽ conci.¬
tati. Uolahunt gͦ equites. ñ ad pugnan-¬
dũ quia nullus resistet. sed ad discur.¬
rendum. ut aquila cui inuolatilib
omĩa subiacent. festinans ad deuoran.¬
dum. Et quomodo a flatu uenti urentis

Expanded text:
sor, et Chaldaeos, gentem pugnacissimam et velocem, cujus roboris, et ad bellandum audaciae, omnes pene Graeci, qui barbaras historias conscripserunt, testes sunt. Haec non est contenta finibus suis, sed huc illucque discurrens super terrae latitudinem pervagatur. Et hoc est opus ejus, non ut terram vomere exerceat; sed ut non suas: antequam manum inferat, antequam prorumpat ad bellum, terrorem portat in vultu. Quod autem ait: Ex semetipsa judicium et onus ejus egredietur, pro quo interpretatus est tes non habebit, vel certe quomodo fecit, fiet ei, et sic vastabitur, ut ipsa vastavit. Equi quoque et equites, qui de longe venient, tam pernices ad persequendum et cuncta popuos vespertinos. Siquidem lupi saeviores esse dicuntur nocte vicina, et tota die fame ad rabiem concitati. Volabunt ergo equites non ad pugnandum, quia nullus resistet; sed ad discurrendum ut aquila, cui in volatilibus omnia subjacent, festinans ad devoradum. Et quomodo ad flatum venti urentis
Abbreviated transcription (Latin):
Terribilis & illustris est. ex ipso iudicium
eus erit. & assũptio eiꝰ de se egredietur.
& exilient suꝑ pardos equi eius. & uelociores¬
Serunt lupis arabiȩ. Et equitabunt᷑ equites
Seiꝰ : & impetu uenient de longinquo. & uola¬
Ibunt quasi aquila prompta ad comedendũ.¬
I Consũretio in impios ueniet. resistentes fa¬
Icieb coꝵ ex aduerso. & congregabit quasi

Expanded text:
ibilis et illustris est: ex semetipsa judicium ejus erit, et assumptio ejus ex se egredietur: Et exsilient super pardos equi ejus, et velociores erunt lupis Arabiae, et equitabunt equites ejus, et impetu venient 595 de longinquo: et volabunt quasi aquila prompta ad comedendum, consummatio in impios veniet resistentes faciebus eorum ex adverso, et congregabit quasi
Abbreviated transcription (Latin):
sio debuerat expectari. & sic uideri:
utrum respondere debuerit. an consenti¬
re rationabili responsioni. Sed & hoc
notandũ. ex eo qđ dixerit ut uideam
quid loquat᷑ in me. ꝓpheticã uisionẽ
&e eloquiũ dĩ ñ extrinsecus &e interiori¬
homine respondere. Unde & tacharias.
Et angłs inquit qui loquebat᷑ in me. Et
in psalmis. Audiã quid loquat᷑ in me dñs.
⁊ respondit mͥ dñs: & dixit. Scribe ui.¬
sum: & explana eum suꝑ tabulas. ut ꝑcur-
rat qui legerit eum. Qua ad huc uisus
ꝓcul. & apparebit infinẽ & mentietur.
Si moram fecerit: expecta illum. quia ue.

Expanded text:
sio debuerat exspectari, et sic videre sio debuerat exspectari, et sic videre utrum respondere deberet, an consentire rationabili responsioni. Sed et hoc notandum ex eo quod dixerat, Ut videam quid loquatur in me, propheticam Visionem et eloquium Dhomini respondere. Unde et Zacharias: Et angelus, inquit, qui loquebatur in me . Et in Psalmis: Audiam quid loquatur in me Dominus . Et respondit mihi Dominus, et dixit: Scribe visum, et exrat qui legerit eum, quia adhuc visus procul apparebit in finem, et non mentietur; si moram fecerit, exspecta illum, quia veni
Abbreviated transcription (Latin):
reti suo om̃s ad interitũ traherent᷑. & ñ
cit. ut qͦd illi respondet᷑. respondeatur om¬
nib. Stabo inquit inspecula mea. id est:
in ꝓphetiȩ meȩ sullimitate. Et uidebo
post captiuitatẽ popłi. & euersionẽ ciui¬
tatis & templi. deinceps quid sequatur.
Iel certe ita. Custodiã omĩ diligentia
cor meum. & stabo super. xp̃m petram.
& hoc gyro & circino quasi muro sepi¬
ar. ne ad me leo rugiens possit irrũꝑe.
& uidebo quid mͥ post scdam questionẽ
respondeat ds̃. & post quã mͥ responde.
rit & me corripuerit male fuisse con¬
questũ: sciã quid ego quoq ei debeam
respondere. Elegant̃ aut̃ & miro sensu
humanam descripsit impatientiã: quã
in di sceptationib semꝑ habere consueui¬
mus. ut antelnob ex aduerso aliquis
respondeat. & sciamus in quo nos argu¬
at. ad respondendũ paremur. Ex quo
ostenditur: responsionẽ non rationis esse
sed contentionii. Si enĩ esset ratio. respon¬

Expanded text:
rete suo omnes ad interitum traherentur, et non rete suo omnes ad interitum traherentur, et non cit, ut quod illi responderetur, respondeatur omnibus: Stabo, inquit, in specula mea, id est, in prophetiae meae sublimitate, et videbo post captivitatem populi, et eversionem civitatis et templi, et deinceps quid sequatur. Vel certe ita: Custodiam omni diligentia cor meum, et stabo super Christum petram. Et hoc gyro et circino quasi muro sepiar, ne ad me leo rugiens possit irrumpere, et videbo quid mihi post secundam quaestionem respondeat Deus: et postquam mihi responderit, et me corripuerit male fuisse conquestum, quid ego quoque ei debeam respondere. Eleganter autem et miro sensu humanam describit impatientiam, quam in disceptationibus semper habere consuevimus: ut antequam nobis ex adverso aliquis respondeat, et sciamus in quo nos arguerit, ad respondendum paremur. Ex quo ostenditur responsionem non rationis esse, sed contentionis. Si enim esset ratio, respon
Abbreviated transcription (Latin):
loquatur ad me. & quid respondeam ad
correptionẽ meam. Symmachus manife
stabo uelut inclusus. & contẽplabor ut
uideam quid dicat᷑ michi. & quid respon¬
deã. & contradicã aduersũ arguentẽ me.
Pro munitione & petra. in cuiꝰ loco symina¬
chus interpretatus est conclusũ. in hebreo
ponitur. masur. Qđ theodotio gyrũ. aqͥ¬
la & quinta editio. circũ transtulerunt.
Primȩ causationi: responderat dñs. Aspici¬
te in gentib & uidete. & admiramini.
& obstupescite. Adquẽ ꝓpħa quasi suꝑ pͥori
dicto agens poenitentiam: tẽꝑauerat qͥdẽ
moriem᷑. sed nichilo minꝰ cum ueneratio¬
ne & laudib dĩ. id ipsum fuerat scisci¬
tatꝰ. Mundi sunt ocłi tui ut ñ uideas
malum : & respicere adiniquitatẽ nescis
Quare non respicis suꝑ inique agentes. & ta¬
ces deuorante impio iustiorẽ se: & quȩ
esset iusti deuoratio. exequutus in partib
est. Ut fierent homines quasi pisces maris.
& quasi reptilia. & qͦd hamo & sagena &

Expanded text:
l. ad me, et quid respondeam ad correptionem meam. Symmachus manifesstabo velut inclusus, et contemplabor ut videam quid dicatur mihi, et quid respondeam, et contradicam adversum arguentem me. Pro munitione et petra, in cujus locum Symmachus interpretatus est conclusum, in Hebraeo ponitur MASUR  , quod Theodotio gyrum, Aquila et quinta editio circinum transtulerunt. Primae causationi responderat Dominus: Aspicite in gentibus, et videte, et admiramini, et obstupescite. Ad quam propheta quasi superioris dicti agens poenitentiam, temperaverat quidem . Sed nihilominus cum veneratione et laudibus Dei ipsum fuerat sciscitatus: Mundi sunt oculi tui ut non videas malum, et respicere ad iniquitatem nescis . Quare non respicis super iniqua agentes, et taces, devorante impio justiorem se? Et quae esset justi devoratiouasi pisces maris, et quasi reptilia. Et quod hamo, et sagena, et
Abbreviated transcription (Latin):
suis &e cętera quȩ incentesimo quadrage.¬
simo tercio psalmo plenius describuntur.
in querulam uocẽ & plenã doloris erũpat.
Quare respicis contẽptores. & taces concul¬
cante impio iustiorẽ se. & facis homines
quasi pisces maris. & quasi reptilia non
habentia ducem. Tale quid &e in septua.¬
gesimo scđo psalmo legimus. Mei autem

Expanded text:
suis, et caetera quae in centesimo quadragesuis, et caetera quae in centesimo quadragesimo tertio psalmo plenius scribuntur in querulam vocem et plenam doloris erumpat. Quare respicis contemptores, et taces, conculcante impio justiorem se: et facis homines quasi pisces maris, et quasi reptilia non habentia ducem? Tale quid et in septuagesimo secundo psal
Abbreviated transcription (Latin):
Quare ostendisti mͥ labores & dolores. uidere
miseriã & impietatẽ: Interim scđm litterã
causatur aduersum dm̃ ꝓpħa. cuł nabucho¬
donosor templum uastetꝰ & udam. cur
clamet popłs & non audiatur. uociferetur
ad dnm̃ oppressus a caldeis & ñ saluetur.
quare etiam ipse ꝓpħa uel popłs ex cuiꝰ ꝑso¬
na nunc lo quitur ad hoc uixerit & huc¬
usq ꝑductus sit. ut iniquitatẽ hostiũ. &
suũ uideat laborẽ: cur in iusticia prȩuale¬
at aduersum se. & hoc dic̃ premente an¬
gustia: nesciens aurũ in igne conflari. &
t̾res pueros de camino puriores exisse quã
intrauerant. Sed & generalit̃ acciꝑe possu¬
mus : qđ ex ꝑsona humanȩ impatientię.
uidens ꝑpħa peccatores abundantes. &
in scło possidere diuitias: filios eoꝵ quasi
nouellam plantationẽ in adolescentia sua.
& filias ornatas quasi similitudinẽ templi
cellaria eors plena eructantia ex hoc in il¬
lud. oues foetosas &e multiplicatas inuiis

Expanded text:
olores, videre miseriam et impietatem? Interim secundum litteram causatur adversum Deum propheta, cur Nabuchodonosor templum vastet, 591 et Judamclamet populus, et non exaudiatur? vociferetur ad Dominum oppressus a Chaldaeis, et non salvetur? Quare etiam ipse propheta, vel populus ex cujus persona nunc loquitur, ad hoc vixerit, et hucusque perductus sit, ut iniquitatem hostium et suum videat laborem? Cur injustitia praevaleat adversum se? Et hoc dicit prae mentis angustia, nesciens aurum in igne conflari, et tres pueros de camino puriores exisse, quam intraverunt . Sed et generaliter accipere possumus, quod ex persona humanae impatientiae videns propheta peccatores abundantes, et in saeculo possidere divitias, filios eorum quasi novellam plantationem in adolescentia sua, et filias ornatas quasi similitudinem templi, cellaria eorum plena eructantia ex hoc in illud, oves eorum fetosas et multiplicatas in viis
Abbreviated transcription (Latin):
ma & quarta mensis in sexto mense. in anno
scđo darii regis. inseptimo mense. uicesima
& pͥma mensis: factum est uerbũ anũ
in manu aggei ꝓpħȩ dicens. Loquere ad zoro
babel filium salathiel ducem uida. & ad iesũ
filium iosedech sacerdotẽ magnum. & ad reli¬
quos popłi dicens. Quis in uob̾is est derelictus
qui uidit domum istam in gła pͥma: Et qͥd
uos uidetis hanc nunc: Hunquid non ita ÷
quasi non sit inoculis ur̃is: & nunc confor¬
tare zoro babel dicit dñs. & confortare iesu
fili iosedech sacerdos magne: & confortare
omĩs popłs terrȩ dicit dñs exercituũ &
facite. qm̃ ego uobiscum sũ dicit dñs exerci.¬

Expanded text:
ma et quarta mensis, in sexto mense, in anno secundo Darii regis. In septimo mense, vigesima et prima mensis, factum est verbum Domini in manu Aggaei prophetae, dicens: babel filium Salathiel Ducem Juda, & ad Jesum filium Josedech Sacerdotem magnum, & ad reliquos populi dicens: Quis in vobis est derelictus, qui vidit domum istam in gloria sua prima? Et quid vos videtis hanc nunc? numquid non ita est, quasi non sit in oculis vestris? Et nunc confortare Zorobabel, dicit Dominus: & confortare Jesu filii Josedech Sacerdos magne, & confortare omnis populus terrae, dicit Dominus exercituum: & facite quoniam ego vobiscum sum, dicit Dominus exerci
Abbreviated transcription (Latin):
domũ: & acceptabilis mͥ erit &e glorificabor
dicit dñs. Respexistis ad amplius: & ecce
factum est minus. & intulistis in domum:
& exufflaui illud. Quã obcausam dic̃ dñs
exercituum. Quia domꝰ mea deserta est &
uos festinatis unusqͥsq indomũ suã: ꝓpter
hoc suꝑ uos ꝓhibiti sunt cęli ne darent rorẽ.

Expanded text:
ilis mihi erit, et glorificabor, dicit Dominus. Respexistis ad amplius, et ecce factum est minus: et intulistis in domum, et exsufflavi illud. Quam ob causam? dicit Dominus exercituum. Quia domus mea deserta est, et vos festinatis unusquisque in domum suam. Propter hoc super vos prohibiti sunt coeli n
Abbreviated transcription (Latin):
ptile quia sculpsit illud fictr suris confla¬
ti e & imaginẽ falsam. quia sꝑauit infig.¬
mento fictor eiꝰ. ut faceret sim: lacra mu¬
ta: Ne qui dic̃ ligno ex ꝑgiscere. i: ge la¬
pidi tacenti Nunquid ip̃se doceri Ioterit:
Ecce iste cooꝑtus est auro x argento &
omĩs sp̃s non est inuiscerib eius Dñs
aut̃ in templo scõ suo: sileat a facie eiꝰ
omĩs t̾ra.O¬

Expanded text:
ptile, quia sculpsit illud fictor suus, conflatile et imaginem falsam, quia sperauit in figmento fictor eius, ut faceret simulacra muta? uae qui dicit ligno: expergiscere: surge, lapidi tacenti: numquid ipse docere poterit? ecce iste coopertus est auro et argento, et omnis spiritus non est in uisceribus eius. dominus autem in templo sancto suo: sileat a facie eius omnis terra.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse de regib triumphabit: & uranni ridi¬
culum eius erunt. Ipse suꝑ minẽ munitio¬
nẽ ridebit. & comportabit aggerẽ &e capi¬
et eam. Tunc mutabitur sp̃s. & transiet.
e corruet. Hȩc est fortitudo eius dĩ sui.
Hunquid ñ ti a principio dñe ds̃ nĩs. scẽ
m̃s. &e non moriemur: Dñe inudicium
posiusti eum. & fortẽ ut corriperes fun-¬
dasti eũ. Mundi sunt oculi tui ne uideas
malũ: & respicere ad iniquitatẽ ñ poteris.
Quare non respicis suꝑ iniqua agentes. &¬
taces impio deuorante iustiorẽ se: & facies
homines quasi pisces maris. & quasi reptile
non habens principẽ: Totũ in hamo sulleua.¬
uit. traxit illud insagena sua: & congrega.¬
uit in reti suo. Suꝑ hoc lȩtabit᷑ & exultabit.
ꝓpt̃ hoc immolabit sagenȩ suȩ & sacrifi¬
cabit reti suo: quia in ipsis incrassata est
pars eius. & cib eiꝰ electus. Propt̃ expandit¬

Expanded text:
ipse de regibus triumphabit et tyranni ridiipse de regibus triumphabit et tyranni ridiculi eius erunt ipse super omnem munitionem ridebit et conportabit aggerem et capiet eam tunc mutabitur spiritus et pertransibit et corruet haec est fortitudo eius dei sui numquid non tu a principio Domine meus, et non moriemur? Domine, in judicium posuisti eum: et fortem, ut corriperes, fundasti eum. Mundi sunt oculi tui, ne videas malum; et respicere ad iniquitatem non poteris  Quare respicis super iniqua agentes, taces impio devorante justiorem se? Et facies homines quasi pisces maris, et quasi reptile non habens principem. Non dico sinet traxit illud in sagena sua et congregavit in rete suo super hoc laetabitur et exultabit propterea immolabit sagenae suae et sacrificabit reti suo quia in ipsis incrassata est pars eius et cibus eius electus propte
Abbreviated transcription (Latin):
Uociferabor
id te iuim patiens.
& non saluabis: Qua.¬
re ostendisti mͥ iniquitatẽ & laoorem.
uidere predam & in iusticiã contra me:ꝰ
& factum est udiciũ &e contradictio poten.¬
tior. Propter hoc lacerata est lex. &e non
puenit usq ad finem iudicium. Quia im¬
pius prȩualet aduersus iustum: ꝓpterea
egreditur uidicium ꝑuersũ. Aspicite in gen¬
tib &e uidete. & admiramini. & obstũ.¬
pescite : quia opus factum est᷑ ur̃ĩs. qđ
nemo credet cum narrabitur. Quia ec¬
ce ego suscitabo caldeos. gentem amaram
& uelocem. ambulantẽ suꝑ latitudinẽ terrȩ:
ut possideat tabernacula non sua. Horribi¬
lis & terribilis est: ex semet ipsa udicium
&e onus eius egredietir. lcuiores pardis
equi eius. & uelociores lupis uesꝑtinis: &
diffundentur equie eias. E quites nanq eiꝰ
de longe uenient. uolaimnt pasi aquila
festinans ad comedenchai. Uisii ad predam
ucnient. facies eorum uentus urens. Et
congregabit quasi arenam captiuitatẽ. &

Expanded text:
ociferabor ad te vim patiens: et non salvabis? Quare ostendisti mihi iniquitatem et laborem: videre predam et injusticiam contra me? Et factum est judicium: et contradictio potentior. Propter hoc lacerata est lex: et non pervenit usque ad finem judicium: quia impius prevalet adversus justum. Propterea egredietur judicium preversum. Aspicite in gentibus et videte: et admiramini et obstupescite: quia opus factum est in diebus vestris: quod nemo credet cum narrabitur. Quia ecce ego suscitabo Caldet velocem, ambulantem super latitudinem terrae, ut possideat tabernacula non sua; horribilis et terribilis est ex semet ipsa iudicium et onus eius egredietur leviores pardis equi eius et velociores lupis vespertinis et diffundentur equites eius equites namque eius de longe venient volabunt quasi aquila festinans ad comedendum omnes ad praedam venient facies eorum ventus urens et congregabit quasi harenam captivitatem et
Abbreviated transcription (Latin):
in iniquitate. Hunquid ñ hȩc adño sunt
exercituum: rrabunt enur pepuli
in muto gni & gentes inua ui n: &e de i.¬
cient. Quia ryle ntur t̾ra ut iogi oscat
głam dñi. quasi aquȩ oꝑienti nare. De qͥ¬
potum dat amici suo intteni sel riũ o
in ebriar̾s: ut aspiciat ni duatẽ eiꝰ Reile.¬
tus est ignominꝰ a ꝓgła bibe tu quoq
& consopire. Circundabit te caliz dexa e

Expanded text:
id non hec a Domino sunt id non hec a Domino sunt exercituum? laborabunt enim populi in multo igni: et gentes in vacuum et 184 deficient. Quia replebitur terra ut cognoscant gloriam Domini: quasi aque operientis mare. Qpotum dat amico suo mittens fel suum et inebrians, ut aspiciat nuditatem ejus. Repletus est ignominia pro gloria . Bibe tu quoque et consopire. Circumdabit te calix dexterae