comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Ad quod dici potest xp̃m
filium uirginis ẽẽ. & natura
uel naturaliter et gr̃a: nec tam̃
ad optiuus filius uirginis est.
quia non ꝑ adoptionem sed ꝑ
inonem filius uirginis ẽẽ dr̃.
filius enim uirginis dicitur. co
quod in uirgine hominem acce¬
pit in unitate ꝑsone: & hoc fuit
gr̃e non nature. Unde augustinꝰ¬
suꝑ ioħm. Quod ungenitus est
cqualis patri: non est gre seo na¬
ture. Quod autem in unitate ꝑ¬
sone unigeniti assumptus est
homo: grẽ est non nature. x p̃e
gͦ nec ⁊ ci nec hominis ẽ adopti¬
iuis filius: sed dei naturaliter.
et hominis naturaliter .ꝙ. gr̃a
filius. Q uod uͦ naturaliter sit
hominis filuis: augustinus os¬
tendit in libro de fide ad petrͣ.
Iue scilicet d̃s factus est natura¬
liter hominis filius. qui est na¬
turaliter filius uingenitus dei
patris. Quod autem non sit ad¬
optiuus filius. et tam̃ gr̃a sit f¬
lius: ex subditis ꝓbatur testimo¬
cum ut eẽt uoluntas paterna pre¬
cessit. Et ille quidem natura filius

Expanded text:
ci potest Christum filium virginis esse et natura, vel naturaliter, et gratia, nec tamen adoptivus filius Virginis est, quia non per adoptionem, sed per unionem filius Virginis esse dicitur. Filius enim Virginis dicitur, eo quod in Virgine hominem accepit in unitatem personae; et hoc fuit gratiae, et non naturae. Unde Augustis. Quod unigenitus Filius est aequalis Patri, non est gratiae sed naturae; quod autem in unitatem personae unigeniti assumptus est homo, gratiae est, non naturae. Caego nec Dei, nec hominis est adoptivus filius, sed Dei naturaliter, et hominis naturaliter, et gratia filius. » Quod vero naturaliter sit hominis filius, Augustinus ostendit in libro De fide ad Petrum. Ille, scilicet Deus factus est naturaliter hominis filius, qui est naturaliter Filius unigenitus Dei Patris. Quod autem non sit adoptivus filius, et tamen gratia sit filius, ex subditis probatur testimocum, ut esset, voluntas paterna praecessit; et il
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. non solo nomine contesta¬
tus est se ẽc̃ filium. sed & ꝓprietate.
Nos filii dei sumus: sed non talis
hic filius. Hic enu uerus & ꝓpriꝰ
filius. origine non ad optione.
ueritate. non nuncupatione.
natiuitate non ereatione. Augn
sumus filii gr̃a non natura: uni¬
genitus autem natura non gr̃a.
An hoc etiam in ipso filio ad homi¬
nem referendum est: Ita sane.
Ainbrosius quoq in primo libro
de trinitate ait. Xp̃e filius c̃ non
ꝑ adoptionem sed ꝑ naturam: per
ad optionem nos filu dicimur. ille
ꝑ ueritatem nature est. Ex his cui¬
denter ostenditur. quod xp̃e non
sit filius gr̃a adoptionis. Illa enĩ
gr̃a intelligitur: cum augustinus
cum non ẽẽ gr̃a filium asserit. Gr̃a

Expanded text:
tuum , non solo nomine contestatus est se esse Filium, sed et proprietate. Nos filii Dei sumus, sed non talis est hic filius. Hic enim verus et proprius filius est origine, non adoptione; veritate, non nuncupatione; nativitate, non creatione. » Augsumus filii gratia, non natura; Unigenitus autem natura, non gratia. An hoc etiam in ipso filio ad hominem referendum est? Ita sane. » Ambrosius quoque in primo libro De Trinitate, ait: « Christus Filius est non per adoptionem, sed per naturam; per adopper veritatem naturae est. Ex his evidenter ostenditur quod Christus non sit Filius gratia adoptionis. Illa enim gratia intelligitur, cum August. eum non esse gratia Filium asserit; gra
Abbreviated transcription (Latin):
opponitur. Si xp̃c filius ho¬
minis est. id est uirginis: aut gr̃a
aut natura. uel utroq modo:
Si uͦ natura: aut diuina ariehu¬
mana. Sed diuina nou. Ergo aut
humana natura aut non nat᷑a
est filius hominis. Si non nat᷑a.
gͦ gͦ gr̃a tantum: c sietiam na¬
tura humana non ideo miniꝰ ꝑ
gr̃am. Sigͦ gr̃a filius uirginis
est. ad optiuus filius ẽẽ uidetur.
ut idem sit naturalis filius pa

Expanded text:
opponitur sic: Christus filius hominis est, id est, Virginis, aut gratia, aut natura, vel utroque modo. Si vero natura, aut divina, aut humana: sed divina non; ergo aut humana natura, aut non natura est filius hominis. Si non natura, ergo gratia tantum; et si etiam natura humana, non ideo minus per gratiam. Si ergo gratia filius hominis est, adoptivus filius esse videtur; ut i
Abbreviated transcription (Latin):
mutit᷑. S si non egit ũn mere¬
ret᷑ exire: nicħ ledit᷑. Int̾dũ enĩ
qui foras mittit᷑ intꝰ est: ⁊ qͥ foraᷤᷤ
ẽ intꝰ uidet᷑ retineri. Ecce quał et
quantꝰ ẽ usus apłica& clauium.
Iam ostensũ ẽ ex parte qualiter
sacerdotes dimittunt pecc̃a uł te¬
uent. ⁊ tñ retinuit sibi ds̃ quan¬
dam singularẽ potestatẽ dimit.

Expanded text:
 mereretur exire, nihil laeditur. Interdum enim qui foras mittitur, intus est; et qui foras est, intus videtur retineri. Ecce qualis et quantus est usus apostolicarum clavium. Jam ostensum est ex parte qualiter sacerdotes dimittant peccata vel teneant, et tamen retinuit sibi Deus quamdam singularem potestatem d
Abbreviated transcription (Latin):
na satisfactionis uł excõmuni¬
cationis int̾dũ indignos ligans
uł soluunt. ⁊ indignos sacm̃tis ad¬
mittunt. ⁊ dignos admitti arcen.
S intelligendũ ẽ hoc in ilł quoꝵ
merita solui uł ligari postulant.
Tunc enĩ sententia sac̾dotis uidi¬
cio dei ⁊ totiꝰ celestis curie apꝓba¬
tur ⁊ confirmat᷑: cũ ita ex discre¬
tione ꝓdit ut reoꝵ meritañ con¬
tradicant. Quoscq gͦ soluunt uł
ligant. ad hibentes clauẽ discre
Quos gͦ scdm merita sententia
eccłie ꝑcellit. ledit: ⁊ illi foris sunt
a caritate. ꝑ ħ exĩt dde castris ec

Expanded text:
na satisfactionis vel excommunicationis interdum indignos ligant vel solvunt; et indignos sacramentis admittunt, et dignos admitti arcent. Sed intelligendum est hoc in illis quorum merita solvi vel ligari postulant. Tunc enim sententia sacerdotis judicio Dei et totius coelestis curiae approbatur et confirmatur, cum ita ex discretione procedit, ut reorum merita non contradicant. Quoscumque ergo solvunt vel ligant, adhibentes clavem discretQuos ergo secundum merita sententia Ecclesiae percellit, laedit; et illi foris sunt a charitate, per hoc exit de castris Ec
Abbreviated transcription (Latin):
potestati ꝑsequentium eura
exposuit ad tempus. non suã
potentiam exerendo illum de¬
fendit ut non moreretur. Se¬
parauit se diuinitas: qͥa sub¬
traxit ꝓtectionem. s non sol¬
uit unionem. Separauit se fo¬
ris ut non adeẽt ad defensio¬
nem: sed non intus defuit ad
unionem. Si non ibi cohibuis¬
set potentiam sed exereuisset:
idest effectum potentie defẽ¬
dendo non exhibente. Hic est
hẏreo immolato in solitudinẽ
mittebatur : ut legitur in le¬
uitico. Duo enim hyrei: diui¬
nitas & humanitas xp̃i intel¬
liguntur. Humanitate igit᷑
immolata. diuinitas in solitu¬
dinem abiit: idest in celum.
Unde esitius. Iñ solitudinẽ
idest in celum tempore pas¬
sionis diumitas abisse dicitur.
non locum mutans. sed quodã
modo uirtutem cohibens. ut
possent impii confirmare pas¬
sionem. Abitt gͦ. idest uirtutẽ
cohibuit. et portauit iniqui¬
tates nr̃as. non ut haberet. s
ut consumeret. Ds̃ enĩ ignis
consumens est. Ex his satis os¬

Expanded text:
potestati persequentium eum potestati persequentium eum exposuit ad tempus, non suam potentiam exercendo illum defendit ut non moreretur. Separavit se divinitas, quia subtraxit protectionem, sed non solvit unionem. Separavit se foris, ut non adesset ad defensionem, sed non intus defuit ad unionem. Si non ibi cohibuisset potentiam, sed exercuisset, id est, effectum potentiae defendendo, non exhibendo. Hic est hirco immolato in solitudinem mittebatur, ut legitur in Levitico. Duo enim hirci, humanitas et divinitas Christi intelliguntur. Humanitate ergo immolata, divinitas Christi in solitudinem abiit, id est, in coelum. Unde Hesychius: In solitudinem, id est, in coelum tempore passionis divinitas abiisse dicitur, non locum mutans, sed quodam modo virtutem cohibens, ut possent impii consummare passionem. Abiit ergo, id est, virtutem cohibuit, et portavit iniquitates nostras ; non ut haberet, sed ut consumeret: Deus enim ignis consumens est . Ex his satis os
Abbreviated transcription (Latin):
tis. utiq mors ibi ẽẽ non pote¬
rat. nsi uita discederet: quia ui¬
ta diuinitas est. Hic uidet᷑ tͣdi
quod diuinitas separata sit in
morte ab homine: que nisi dis¬
cessisset. homo ille mori ñ possẽt:
quod illi ad carnem referunt.
quam dicunt a deo separatã.
Quib respondemus illam se¬
parationem sic ẽẽ accipiendã:
sicut intelligitur de relictio que
illis uerbis significatur. Utqͥd
me dereliquisti: Quomͦ gͥ xp̾c
derelictus erat a patre. cum in
cruoe se derelietum clamabat:
Non recesserat ds̃ ab homine. ita
quod eẽt soluta uinio dei & homi¬
ins: Alioquin fuit quoddã tẽpꝰ
quando xp̃e adhuc uuius homo
erat & non ds̃. quia adhuc uiuuꝰ
se derelictum clamabat uon de¬
relinquendum. Si gͦ illa derelic¬
tio. umonis intelligatur solutio:
ante facta fuit solutio deiꝙ ho¬
minis quam xp̃c mortiuis eẽt.
Sed quis hoc dicat: fateamur
gͥ dm̃ quodammͦ illum ho¬
minem in morte deseruisse: qr

Expanded text:
sit, utique mors esse non potesit, utique mors esse non poterat, nisi uita discederet, quia uita diuquod divinitas separata sit in morte ab homine; quae nisi discessisset, homo ille mori non posset. Quod illi ad carnem referunt, quam dicunt a Deo separatam. Quibus respondemus illam separationem sic esse accipiendam, sicut intelligitur derelictio, quae illis verbis significatur: Ut quid me dereliquisti? Quomodo ergo Christus derelictus erat a Patre, cum in cruce derelictum se clamabat? Non recesserat Deus ab homine, ita quod esset soluta unio Dei et hominis. Alioquin fuit quoddam tempus, quando Christus adhuc vivus homo erat, et non Deus, quia adhuc vivus se derelictum clamabat, non derelinquendum. Si ergo illa derelictio unionis intelligatur solutio, ante facta fuit solutio Dei et hominis, quam Christus mortuus esset. Sed quis hoc dicat? Fateamur ergo Deum quodammodo illum hominem in morte deseruisse, quia
Abbreviated transcription (Latin):
dicta considerandum est.
parata anima uel caro. Quidã
putauerut carnem sicut ab
anima. ita a diuinitate in mor¬
te fuisse diuisam. Si enim inqͥ¬
unt anima media diuinitas
carnem sibi uniuit. sicut suꝑiꝰ
pretaxatum est: gͦ quando di¬
uisa est caro ab anuna. diuisa ẽ
etiam a diuinitate. quia non po¬
tuit ab anima seiungi. ꝑ quam
uerbo erat unita. nisi a uerbo di¬
iuderetur. fuit autem diunisa ab
anima in morte. Alioquin uera
mors ibi non fuisset: quia ut ait
augustinus mors quam tuneN
homines separatio est anime a
carne. Mors autem quam non
timent. separatio est amme a
deo. Utraq uͦ: diaboli suasu ho¬
mini ꝓpinata est. Si gͦ in xp̃o
homine uera mors fuit. diuisa
est anima ibi: ac ꝑ hoc diuinitaᷤᷤ
a carue. Huric sue ꝓbabilitati:
addunt auctoritatis testimoni¬
um. Ambrosius enim tractans
de xp̃i derelictione qui in cruce
uoce magna clamans dixit. ds̃
ds̃ m̃s utquit me dereliquisti:
ait. Clainat homo separationẽ

Expanded text:
dicta considerandum est parata anima vel caro. Quidam putaverunt tunc carnem sicut ab anima, ita a divinitate in morte fuisse divisam. Si enim, inquiunt, anima media divinitate sibi carnem univit, sicut superius praetaxatum est; ergo quando divisa est caro ab anima, divisa est etiam a divinitate, quia non potuit ab anima sejungi, per quam Verbo erat unita, quin a Verbo divideretur. Fuit autem divisa ab anima in morte, alioquin vera mors ibi non fuisset; quia, ut ait August.: Mors quam timent homines separatio est animae a carne. Mors autem quam non timent, separatio est animae a Deo. Utraque vero diaboli suasu homini propinata est. Si ergo in Christo homine vera mors fuit, divisa est ibi anima, ac per hoc divinitas, a carne. Huic suae probabilitati addunt auctoritatis testimonium. Ambros. enim tractans de Christi derelictione, qui in cruce voce magna clamans dixit: Deus, Deus meus, ut quid me dereliquisti? ait: Clamat homo separatione
Abbreviated transcription (Latin):
ra temporis: s quia tunc ueniet
cũ non speratur. Media gͦ nocte.
scił cum ualde obscurũ erit id ẽ
occultũ ueniet: dies enĩ dm̃ sic̃
siodorus hoc tempore pͥmoge¬
nita egẏpti ꝑcussa sunt. q̃n etiã
temporis s rerũ. qr tunc cogita¬
tiones et consilia singuloꝵ pate¬
bunt. uñ in cdaniele. Iudiciũ
sedit : et libri aperti sunt.
Libri sunt ꝯscientie singuloꝵ
que tunc aꝑientur aliis ⁊ tt̃
implebit᷑. nicħ occultũ qd non
reueletur. Adueniente enĩ sum¬
mo iudice. non solũ tenebre ae¬
ris illuminabunt᷑: s ꝙ̃ abscon¬
dita cordiũ manifestabuntur.
Uirtuit gͥ diuina fiet. ut cuiq
oꝑa sua bona uł mala cuncta
inͥ memoriã reuocent᷑. ⁊ m̃tis
intuitu mira cełitate c̾nant᷑.
ut accuset uł exouset hominẽ
conscientia. ea ꝙ teste saluetur¬

Expanded text:
ra temporis, sed quia tunc veniet cum non speratur. Media ergo nocte, scilicet, cum valde obscurum erit, id est, occultum, veniet. Dies enim Domini, sicut siodorus: Hoc tempore primogenita Aegypti percussa sunt , quando et temporis, sed rerum, quia tunc cogitationes et consilia singulorum patebunt. Unde in Daniele, Vetustus dierum sedit, et libri aperti sunt coram eo. Libri sunt conscientiae singulorum, quae tunc aperientur aliis. Et tunc implebitur: Nihil occultum quod non reveletur. Adveniente autem summo Judice, non solum aeris tenebrae illuminabuntur, sed abscondita corda manifestabuntur. Virtute ergo divina fiet ut cuique opera sua bona vel mala cuncta in memoriam revocentur, et mentis intuitu mira celeritate cernantur; vel accuset vel excuset hominem conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
do. in mysterio credebant que
& illi in mysterio docebant. qua¬
lis forte fuit idua sareptana.
Que ante aduentum de media
ed tore credẽ sufficiebat:

Expanded text:
do, in mysterio credebant quae et illi in mysterio docebant; qualis forte fuit vidua Sareptana. 3. Quae ante adventum Christi de Mediatore credere sufficiebat
Abbreviated transcription (Latin):
cari. Que uidit᷑ obinare p̃missis
aũ sententie uidet᷑ illud ob¬
uiare qd̵ leges tradunt. Si quis
tactis diuinis scͥpturis iurai̾it
mulieri se eam legitimã uxorẽ
sacram̃tũ decłit. sit illi legituna
uxor. qͣuis nulla dos. nulla alia
scͥptura int̾posita sit. S hic osten¬
dit᷑ quid fieri uł eẽ debeat: non
quid tc̃fiat. Nonenĩ ꝑ ilło ura¬
mentũ tc̃ fit uxor. s fieri debet
qr iuratũ ẽ. Pot̃ & de illo uira¬
m̃to hoc dictũ intelligi: uͥde p̃¬
senti ꝯsentiunt. ac se inuicẽ sus¬
cipunt.lli ã sententie qua
dictũ ẽ solum ꝯsensũ face̾ ꝯuigi¬

Expanded text:
cari. 2. Quae videntur obviare praemissis. em sententiae videtur obviare illud quod leges tradunt: Si quis tactis divinis Scripturis juraverit mulieri se eam legitimam uxorem sacramentum dederit, sit illi legitima uxor, quamvis nulla dos, nulla alia scriptura interposita sit. Sed hic ostenditur quid fieri vel esse debeat, non quid tunc fiat. Non enim per illud juramentum tunc fit uxor, sed fieri debet, quia juratum est. Potest et de illo juramento hoc dictum intelligi, ubi de praesenti consentiunt, ac se invicem suscipiunt. Illi etiam sententiae qua dictum est, solum consensum facere conjugi
Abbreviated transcription (Latin):
fragata fu̾it. ⁊ uota succurre¬
rint legituna. Hoc aũ ñ ita
intelligendũ ẽ. tanqͣ sine enu¬
meratis ñ possit ẽẽ legitimum
& honestatẽ debitã. Que ad ne¬

Expanded text:
fragata fuerit, et vota succurrerint legitima. Hoc autem non ita intelligendum est, tanquam sine enumeratis non possit esse legitimum et honestatem debitam. In
Abbreviated transcription (Latin):
oritur intelligentia uerbi. Non
enim ideo illuo dixit augustinꝰ.
quin mox ut caro illa oꝑe sc̃i sp̃s
it. uerbo dei cum anima uiuret᷑.
ut ꝑfectus et uerus as̃. ẽẽt ꝑfectus
et uerus homo: sed quia membroꝵ
illius dominici corporis distinctio.
in ipso inomento conceptionis et u¬
ionis dei et hominis adeo tentus
memorat augustins ꝑfecta est et
notabilis facta. Incarnatum est gͥ
incorporalitate non excessit: & to¬
tum incarnatum est. et totum est
incircuiscriptum. Minoratur cor¬
poraltter et contrahitur: & diuine
est ieircumscriptum. non cum¬
extensa carne eius cum incircum¬
scripta durinitate. In omnibus
Uum uͦ incarnatio uerbi sicut
in suꝑioribus tractatum est
oꝑatio uere sit patris et filii & sp̃s
sc̃i: inuestigatione dignum nob
indetur. quare in scriptura sp̃ui
sc̃o hoc opus sepius tribuatur.

Expanded text:
oritur intelligentia verbi. Non oritur intelligentia verbi. Non enim ideo illud dixit August., quia mox ut caro illa opere Spiritusit, Verbo Dei cum anima uniretur, ut perfectus et verus Deus esset, perfectus et verus homo; sed quia membrorum illius dominici corporis distinctio in ipso momento conceptionis unionis Dei et homemorat Augustinus, fnotabilis facta. Incarnatum est ergo incorporalitate non excessit; et totum incarnatum est, et totum est incircumscriptum. Minoratur corporaliter et contrahitur; et divine est incircumscriptum, non coextensa carne ejus cum incircumscripta divinitate. In omnibus vero Incarnatio Verbi, sicut in superioribus tractatum est, operatio vere sit Patris et Filii, et Spiritus sancti, investigatione dignum nobis videtur, quare in Scriptura Spiritui sancto hoc opus saepius tribuatur,
Abbreviated transcription (Latin):
amis concupiscentia funit concep¬
tum: nec illud in se habuit uiciũ
quod in aliis est causa peccati. nec
tn eo peccauit. ideo q uere dicit᷑
uerbi caro non fuisse in xp̃o obli¬
gata peccato. Quidam uident᷑
aduersari illi sententie qua die¬
tiun est carnem xp̃i non prius
conceptam quam assumptam:
lli autem sententie qua supra lixi¬
mus carnem uerbi non ante fuis¬
se conceptam quam assumptam
indetur obiuare quod augustinꝰ
ait suꝑ ioħ̾m: ubi legitur. Solui
excitabo illud. Dixerunt iudei. Q¬
dragnita et sex annis edificatũ ẽ
hoc templum. et in trib dieb exci¬
poris ꝑficitur. Horum occasione uer¬
borum quidam dicere presump¬
serunt dominici corporis formã
tot dieb ad modum aliorum cor¬
porum ꝑfectam. et membrorum
limamentis distinctam. et inox
uerbum dei sibi unisse carnem et
animam: & hoc modo dicunt il¬
lrtm numerum ꝑfectiomi dñiei
corporis conuienire. Sed alia ratio
illuis dicti extrtit. ex qua sana

Expanded text:
dinis concupiscentiam fuit concepdinis concupiscentiam fuit conceptum; nec illud in se habuit vitium, quod in aliis est causa peccati, nec in eo peccavit. Ideoque vere dicitur Verbi caro non fuisse in Christo obligata peccato. 5. Quidam videntur adversari illi sententiae qua dictum est carnem Christi non prius conceptam quam assumptam. Illi autem sententiae, qua supra diximus carnem Verbi non ante fuisse conceptam quam assumptam, videtur obviare quod August. ait super Joannem, ubi legitur, cap. excitabo illud. Dixerunt ergo Judaei: Quadraginta et sex annis aedificatum est hoc templum, et tu tribus diebus exciporis perficitur. Horum occasione verborum quidam dicere praesumpserunt, dominici corporis formam tot diebus ad modum aliorum corporum perfectam, et membrorum lineamentis distinctam; et mox Verbum dicitur sibi unisse carnem et animam; et hoc modo dicunt illum numerum perfectioni dominici corporis convenire. Sed alia ratio illius dicti extitit, ex qua sana
Abbreviated transcription (Latin):
re obligata peccato non fuerit ĩ
uo circa primitiam nr̃e xp̃o.
masse recte assumpsisse dicit᷑
.rꝑc. quia non carnem peccati .s
similitudinem carnis peccati acce¬
perit. Misit enim ds̃ filium suum
ut ait apłs in similitudine carnis
peccati. Assumpsit enim uerbum
carnem peccatrici similem in pe¬
na et non culpa: & ideo non pec
nis caro peceati est. sola illius non
est caro peccati. quia non eũ ma
ter concupiscentia sed gr̃a concep̃
Habet tamen similitudinẽ carniᷤ
peccati ꝑ passibilitatem & morta¬
litatem: quia esuriit et sitiuit.
& huiusmodi. Licet gͦ eadem caro
cta est in utero sicut nr̃a. Est enĩ
scĩficata in utero et nata sine pec¬
cato: & nec ipse in illa unquam
peccauit. Iñ penagͦ sumlis ẽ nr̃s.
non in qualitate peccati: quia
pollutionem que concupiscentie
motu concepta est omnino non
habuit. nec ex carnali delectati¬
one nata est. Uenit gͦ ad corpus
iminaculatum. quod preter libi¬

Expanded text:
re obligata peccato non fuit in re obligata peccato non fuit in uocirca primitiam nostrae massae recte assumpsisse dicitur Christus, quia non carnem peccati, sed similitudinem carnis peccati accepit. Misit enim Deus Filium suum, ut ait Apostolus, in similitudinem carnis peccati . Assumpsit enim Verbum carnem peccatrici similem in poena, et non in culpa; et ideo non peccnis caro peccati est; sola illius non est caro pecter concupiscentia, sed gratia concepit; habet tamen similitudinem carnis peccati per passibilitatem et mortalitatem, quia esuriit, sitiit, et hujusmodi. Licet ergo eadem caro cta est in utero sicut nostra. Est enim sanctificata in utero, et nata sine peccato, et nec ipse in illa unquam peccavit. In poena ergo similis est nostrae, non in qualitate peccati; quia pollutionem quae ex concupiscentiae motu concepta est, omnino non habuit, nec ex carnali delectatione nata est. Venit ergo ad corpus immaculatum, quod praeter libi
Abbreviated transcription (Latin):
genesim.Sic̾ut adam peccante qͥ
in lumbis eius erant peccaueruñ.
sic abraham dante decimas. qui
in lumbis eius erant decimati
sunt. Sed hoc non consequitur in
xp̃o. licet in lumbis ade et abra¬
he fuerit: quia non scdm carnis
concupiscentiam inde descendit.
Cum gͦ leui et xp̃c scd̾m carnem
eẽnt in lumbis abrahe quando
decimatus est. ideo pariter deci¬
mati non sunt. quia scdm aliꝗͤ
modum non erat ibi xp̃c quo e
illam seminalem ibi fuit leui.
qua ratione ꝑ concubitum uen¬
turus erat in matrem: scłm quã
rationem non erat ibi xp̃i caro.
quamuis scd̾m ipsam ibi fuerat
marie caro. Ille gͦ decimatus est
in abraham. qui sic fuit in lũbis
abrahe. sicut ille fuit in lumbis pa¬
tris fui. idest qui sic est natiti de
patre abraham sicut ille de suo pa
tre natus est. scilicet ꝑ legem car¬
nis et inuisibilem concupiscentiã.
Qua ratione caro xp̃i dicta ẽ in
scriptura non fuisse peccatrix. sed¬

Expanded text:
Genesim: « Sicut Adam peccante, qui Genesim: « Sicut Adam peccante, qui in ejus lumbis erant, peccaverunt; sic Abraham dante decimas, qui in lumbis illius erant, decimati sunt. » Sed hoc non sequitur in Christo, licet in lumbis Adae et Abrae fuerit; quia non secundum concupiscentiam carnis inde descendit. Cum ergo Levi et Christus secundum carnem essent in lumbis Abrahae, quando decimatus est, ideo pariter decimati non sunt, quia secundum aliquem modum non erat ibi Christus quo erillam seminalem ibi fuit Levi, qua ratione per concubitum venturus erat in matrem; secundum quam rationem non erat ibi Christi caro, quamvis secundum ipsam ibi fuerit Mariae caro. Ille ergo decimatus est in Abraham, qui sic fuit in lumbis Abrahae, sicut ille fuit in lumbis patris sui; id est, qui sic est natus de patre Abraham, sicut ille de patre suo natus est, scilicet per legem carnis, et invisibilem concupiscentiam. 4. Qua ratione caro Christi dicta est in Scriptura non fuisse peccatrix, sed
Abbreviated transcription (Latin):
gularis uerbis explicari non po¬
test. aute quam eẽt uerbo uiuta.
obuoria fu̾it peccato in maria et
in aliis a quib ꝓpagine traducta
est. non ummerito uideri potest
in abraham peccato subiacuisse.
cuius unuiersa caro peccato sub¬
iacebat. Unde queri solet quare
leui decimatus dicatur in abra¬
ham et non xp̃e: cum in lumbis
abrahe uterq fuerit scđm mate¬
rialem rationem. quando abra¬
ham decuatus est. id est decias
dedit melehisedech. Tunc enĩ apłs
leui decimatum dicit in abraham.
tanquam in materiali carisa: quia
ea decimatione sicut abraham
minor melchisedech ostenditur.
cui ꝑsonaltter decimas soluit. ita
et leuiticus ordo qui m abraham
scđm rationem seminalem erat.
et ex eo ꝑ concupiscentiam carnis
descendit. Ap̃c autem non est deci¬
matus: quia licet ibi fuit scđm¬
carnem. non tamen inde descen¬
dit scdin legem communem. scili¬
cet ꝑ carius libidinem. Sicut etiã
non xp̃c. Tnde augustinus suꝑ

Expanded text:
gularis verbis explicari non vagularis verbis explicari non valet, antequam esset Verbo unita, obnoxia fuerit peccato in Maria et in aliis a quibus propagatione traducta est, non immerito videri potest in Abraham peccato subjacuisse, cujus universa caro peccato subjacebat. Unde quaeri solet quare Levi decimatus dicatur in Abraham et non Christus, cum in lumbis Abrahae uterque fuerit secundum materialem rationem, quando Abraham decimatus est, et decimas dedit Melchisedech. Tunc enim Apostolus Levi decimatum dicit in Abraham, tanquam in materiali causa; quia ea decimatione sicut Abraham minor Melchisedech ostenditur, cui personaliter decimas solvit, ita et Leviticus ordo, qui in Abraham secundum rationem seminalem erat, et ex eo per concupiscentiam carnis descendit. Christus autem non est decimatus, quia, licet ibi fuerit scarnem, non tamen inde descendit secundum legem communem, scilicet per carnis libidinem; sicut in non Christus. Unde B. Augustinus Super
Abbreviated transcription (Latin):
ab omni peccato inimunis extite
quiens. Excepta sc̃a iurginẽ maria:
de qua propter honorem dñi nil¬
lam prorsus cum de peccatis agi¬
tur haberi uolo questionem. Inde
etiam scuus quod ei plus gr̃e sit
collatum ad unicendum ex omni
parte peccatum. quod coneipere
et parere meruit quem constat
millum habuisse peccatum. Hac
gͦ uirgine excepta. si om̃s scĩ ⁊ sc̃e
congregari possent. et quereret᷑
ab eis anpeceatum haberent. qͥd
responderent nisi quod iolis ait:
Si dixerimus qm̃ peccatum nor
habemus: nos ipsos seducimus.¬
llia autem uirgo singulari gr̃a
preuenta est atq repleta. ut ipsũ
haberet uentris sui fructũ. quẽ
ex micio habet uiuersitas dñm:
ut illud quod nascebatur ex pro¬
pagine prum hominis. tantumiͦ
generis et non cruminis originem
duceret. Quare xp̃e nou fuit de
cimatus in abraham sicut leui.
cum caro quam accepit. in eo fue.¬
Ium autẽ rit peccato obnoxia.
illa caro cuius excellentia sin¬

Expanded text:
ab omni peccato immunis extiterab omni peccato immunis extiterquiens: Excepta sancta virgine Maria, de qua propter honorem Domini, nullam prorsus, cum de peccatis agitur, haberi volo quaestionem. Inde enim scimus quod ei plus sit gratiae collatum ad vincendum ex omni parte peccatum, quod concipere ac parere meruit quem constat nullum habuisse peccatum. Hac ergo Virgine excepta, si omnes sancti et sanctae congregari possent, et quaereretur ab eis an peccatum haberent, quid responderent, nisi quod Joannes ait: « Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimuslla autem Virgo singulari gratia praeventa est atque repleta, ut ipsum haberet ventris sui fructum, quem ex initio habuit universitas Dominum; ut illud quod nascebatur ex propagine primi hominis, tantummodo generis, non criminis originem duceret. 3. Quare non fuit Christus decimatus in Abraham, sicut Levi, cum caro quam accepit in eo, fuit peccato obnoxia. Cum autem illa caro, cujus excellentia sin
Abbreviated transcription (Latin):
receptiuiam preparaus. sumul autẽ
et grueratiuam: et tune obumbra¬
uit ipsam dei altissum ꝑ se sapientia
& uirtus existens. id est filius dei pa¬
tri omousyon. idest consubstautia¬
lis sicut diuinum semen. et copula¬
uit sibupsi ex scissimis & purissumꝰ
ipsius mirginis sanguinb carnem
creans. Quare simul caro. simuldĩ
caro. simul caro auimata. rationa¬
no. Ex his ꝑspicuum fit quod ante
diximus. carnem scilicet uerbi si¬
mul conceptam et assumptami. e¬
andemq imino totam uirginem
sp̃u sc̃o preueniente ab omni labe
peccati castificatam. Cũi collata ẽ
potentia nouo more generandi.
ut sine coitu uiri. sine libidine con¬
cipientis in utero iui ginis celebrti¬
retur couceptus dei et hominis. Ii¬
la enum caro quã ds̃ ex uirginesͥ
unire dignatus est: sine iicio con¬
cepta. sine peccato nata est. Hanc
tamen carnem non celestis. non
aerie. non alteruis cunusquã pu¬
ter quisquam nature. sed eiuus cu¬
ius est omnium hominum caro:

Expanded text:
receptivam praeparans, simul autem et generativam. Et tunc obumbravit ipsam Dei altissimi per se Sapientia et virtus existens, id est, Filius Dei Patris ὁμούσιος, id est, consubstantialis, sicut divinum semen. Et copulavit sibi ipsi, ex sanctissimis et purissimis ipsius Virginis sanguinibus, nostcreans: quare simul caro, simul Dei Verbi caro, simul caro animata rationa. Ex his perspicuum fit quod ante diximus, carnem, scilicet, Verbi simul conceptam et assumptam; eamdemque, imo totam Virginem, Spiritu sancto praeveniente, ab omni labe peccati castificatam. Cui collata est potentia novo more generandi, ut sine coitu viri, sine libidine concipientis in utero Virginis celebraretur conceptus Dei et hominis. Illa enim caro quam Deus de Virgine sibi unire dignatus est, sine vitio concepta, sine peccato nata est. Hanc tamen carnem non coelestis, non aeriae, non alterius cujusque putes esse naturae; sed ejus, cujus est omnium hominum caro.
Abbreviated transcription (Latin):
cet. nel sic debilitando et extemi¬
ando. ut ei postinodum pecc̃ã cd oc¬
casio uullatenris extiterit. Poten¬
tiam quoq generandr: absq ui¬
ri semine uirgini p̃parauit. Ita e¬
nini uerba euanglii docent: ubi
augłs uirginem alloquens ait.¬

Expanded text:
cet, vel sic debilitando et extenucet, vel sic debilitando et extenuando, ut ei postmodum peccandi occasio nullatenus extiterit. Potentiam quoque generandi absque viri semine Virgini praeparavit. Ita enim verba Evangelii docent, ubi Angelus Virginem alloquens ait
Abbreviated transcription (Latin):
uolumras et oꝑatio fecit. Non au¬
tem in utero uirginis prius caro
suscepta est & postmodum diuni¬
tas uenit in carnem: led mox ut
uerbum uenit in uterum. serua¬
ta ueritate proprie nature factũ
est caro & ꝑfec tus homo. io est in
De hocetiam gregorius in morali
De earne uerbi assumpta qualis
ante fuerit. . quał assumpta sit.
ueritur etiam de carne u̾bi.
an prius quam conciꝑetur
obligata fuerit peccato. et an talis
assumpta fuerit a uerbo. Sane di¬
ci potest et credi oportet uixta sc̃o¬
rum atcestationis conuenientiam.
ipsam prius peceato fuisse obno¬
riam. sicut reliqua uirginis caro:
sed sp̃s sc̃i oꝑatione ita mundata.
ut ab omni peccati contagione ita¬
iminums uniretur uerbo. pena
tamen non necessitate sed uolun¬
tate assumentis remauente. Ma¬
riam quoq totam sp̃s sc̃s in eam
preueniens a peccato prorsus pur.¬
gauit. et a fomnte peccati etiam li¬
berauit. uel fomitem ipsum peni¬
tus euacuando ut quibusdã pla¬

Expanded text:
voluntas et operatio, fecit. voluntas et operatio, fecit. tem in utero Virginis prius caro suscepta est et postmodum divinitas venit in carnem, sed mox ut Verbum venit in uterum, servata veritate proprie nature, factum est caro et perfectus homo, id est in De hoc etiam Gregorius doctor in NE QUAM VERBUM ASSUMPSIT, QUALIS ANTE FUERIT, ET QUALIS ASSUMPTA SIT. 1. Quaeritur etiam de carne Verbi, an priusquam conciperetur obligata fuerit peccato, an et talis assumpta fuerit a Verbo? Sane dici potest, et credi oportet, juxta sanctorum attestationis convenientiam, ipsam prius peccato fuisse obnoxiam sicut reliqua Virginis caro; sed Spiritus sancti operatione ita mundatam, ut ab omni peccati contagione immunis uniretur Verbo, poena tantum, non necessitate, sed voluntate assumentis, remanente. Mariam quoque totam Spiritus sanctus, eam praeveniens, a peccato prorsus purgavit, et a fomite peccati etiam liberavit, vel fomitem ipsum penitus evacuando ut quibusdam pla
Abbreviated transcription (Latin):
i autem queritur utrum u̾bũ
carnem sumil et aminam assũp¬
serit. an prius auimam quam car¬
nem. uel carnem quam aminam.
et utrum caro illa prius fuerit in
uterb uirginis concepta & postea
assumpta: uerissime & absq ambi¬
guitate ulla dicitur. quia ex quo
hominem ds̃ assumpsit. totum as
sumpsit. sumilq sibi uniuit aĩam
et carnem. nec caro prius fuit con¬
cepta et postinodum assumpta. s
in conceptione assumpta. & in as¬
sumptione concepta. Unde augu
stinus urlibro de fide ad petrum.
firmissime tene et nillatenus du¬
bites non carnem xp̃i sine diuinita¬
te conceptam in utero uirginis pͥ¬
us quam susciꝑetur a uerbo: sed¬
ipsum uerbum dei sue carnis ac¬
ceptione conceptum. ipsamq car¬
nem uerbi incarnatione conceptã.
Idem in primo libro de trinitate.
No̾n cẽt dei hominiunq mediator.
nisi eẽt idem ds̃. idem homo. IN
utroq uinis et uerus. quaudo ser¬
uilem formam a solo filio suscep¬
tam. tota trinitas cuius una est

Expanded text:
i autem quaeritur utrum Verbum carnem simul et animam assumpserit? Et an prius animam quam carnem, vel carnem quam animam? Et utrum caro illa prius fuerit in utero Virginis concepta, et postea assumpta? verissime et absque ulla ambiguitate dicitur; quia ex quo hominem Deus asssumpsit, simulque sibi univit animam et carnem, nec caro prius fuit concepta, et postmodum assumpta; sed in conceptione assumpta, et in assumptione concepta. Unde Aug. in lib. de Fid«Firmissime tene et nullatenus dubites, non carnem Christi sine divinitate conceptam in utero Virginis priusquam susciperetur a ipsum Verbum Deum suae carnis acceptione conceptum, ipsamque carnem Verbi incarnatione conceptam. » Idem in libro De Trinitate: « Non esset Dei hominumque mediator, nisi esset idem Deus, idem homo, in utroque unus et verus: quam servilem formam a solo Filio susceptam tota Trinitas, cujus est una
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilis et inuisibilis ueritas
ꝑ sp̃m animam. et ꝑ anmam cor¬
sit. & ab omnib infirmitatibus
liberauit: Eoce hie dieit dei sapi¬
entiam ꝑ sp̃m assumpsisse animãt
et ꝑ animam corpus. Sp̃s enĩ. scili¬
cet pars anime suꝑior. maiori sum¬
litudine deo propinquat quam
anima scilicet eadem ipsa secłm
inferiorem partem. et anuna ma¬
gis quam corpus: et ideo non in¬
congrue dicitur anima assũpta

Expanded text:
visibilis et incommutabilis veritas visibilis et incommutabilis veritas per spiritum animam, et per animam corsit, et ab omnibus infirmitatibus liberavit? Ecce hic dicit Dei sapientiam per Spiritum assumpsisse animam, et per animam corpus. Spiritus enim, scilicet pars animae superior, majori similitudine Deo propinquatur quam anima, scilicet ipsa eadem secundum inferiorem partem; et anima magis quam corpus, et ideo non incongrue anima dicitur assumpta
Abbreviated transcription (Latin):
ssumpsit gͥ dei filiꝰ anma
carnem et animam: sed car¬
nem mediante anira. Unitũ ẽ
carm ꝑ medium intellec tum uer¬
bum dei.T̃ante enim subtilitatis
atq simplicitatis diuina essentia¬
est: it corpori de limo terre forma¬
to uniri non congruit. nisi medi¬
ante rationali et̃ntia. Ila autem
unio in explicabilis est. ad eo ut
ctiam ioħs ab utero sanctificatuᷤ.
se non eẽ cdigi.: un fateatur soluere
corrigiam calciamenti ilni. quia
illius uiuonis modum unuestiga¬
re alusq explicare non erat suffi¬
ciens. Non sunt gͥ audiendi. qui
non uerum hominem filium dei
suscepisse dicunt. neq natum de¬
femina. sed falsam carnem& una¬
ginem corporis simulatam osten¬
disse uidentibus. In quem errorẽ
prorumpunt. quia timent quod
fieri non potest: scilicet ne huma¬
na carne ueritas et substantia
dei inquinetur. Et tamen predi
mundos & sinceros seruare.Si gͦ
insibilia munda usibilibus im¬
mundis contingi possunt & non
inquinari. quantomagis incom¬

Expanded text:
ssumpsit ergo Dei Filius carnem et animam, sed carnem mediante anima; unitum est carni per medium intellectum Verbum Dei. Tantae enim subtilitatis atque simplicitatis est divina essentia, ut corpori de limo terrae formato uniri non congruerit, nisi mediante rationali essentia. Illa autem unio inexplicabilis est adeo, ut tiam Joannes ab utero sanctificatus, se non esse dignum fateatur solvere corrigiam calceamenti Jesu, quia illius unionis modum investigare, aliisque explicare non erat sufficiens. Non sunt ergo audiendi qui non verum hominem Filium Dei suscepisse dicunt, neqfemina, sed falsam carnem et imaginem corporis simulatam ostendisse videntibus in quem errorem prorumpunt, quia timent quod fieri non potest, scilicet ne humana carne veritas et substantia Dei inquinetur, et ideo veritatmundos et sinceros servare. Si ergo visibilia munda visibilibus immundis contingi possunt et non coinquinari, quanto magis in
Abbreviated transcription (Latin):
augustins suꝑ hoc mouet questi¬
ouem in hunc modum: & eandem
det̃minat in encheridion ita in¬
Uam illam creaturam quã uir¬
go concepit et peꝑit quaius
ad solam ꝑsonam filu ꝑtinentem
tota triuitas oꝑata sit. neq eiim se¬
parabilia sunt oꝑa trinitatis. cur
in ea facienda sp̃s sc̃s solus nomina¬
tus est: An et quando unius triũ
in aliquo oꝑe nominatur. uiuer¬
sa oꝑari trinitas intelligitur. Ita
uere est: & exemplis doceri potest
Audistis et ꝓpositam questionem:
ciuslemq solutionem uel exposi¬

Expanded text:
quaestionem, in hunc modum eam determinat in Enchiridio, ita inm illam creaturam, quam Virgo concepit et peperit, quamvis ad solam personam Filii pertinentem, tota Trinitas fecerit, neque enim separabilia sunt opera Trinitatis: cur in ea facienda Spiritus sanctus nominatus est? An etiam quando unus trium in aliquo opere nominatur, universa operari Trinitas intelligitur? Vere ita est, et exemplo doceri potest. Audistis propositam quaestionem, ejusdemque solutionem vel exposi
Abbreviated transcription (Latin):
ctoritatib supͣ sit asser¬
tum in uera cordis ꝯtritione
ritur si post cordis ꝯtritionẽ
confiteri ꝯtẽpserit. uł in pec¬
catũ idem uł simile recidit.
an pecc̃a dimissa redeant.
Cuius questionis solutio obs¬
cura ẽ ⁊ ꝑplexa. allus asseren¬
tib. aliis e contͣ negantib pec¬
cata semel dimissa ulteruis
replicari ad penã. Quiuͦ di¬
cunt peccã dimissa redire:
subditis se muniunt testimo¬
Alioqͥn ds̃ repetit dimissa. Si

Expanded text:
ctoritatibus supra sit assertum, in vera cordis contritione ritur si post cordis contritionem confiteri contempserit, vel in peccatum idem vel simile ceciderit, an peccata dimissa redeant. Cujus quaestionis solutio obscura est et perplexa, aliis asserentibus, aliis contra negantibus peccata semel dimissa ulterius replicari ad poenam. Qui vero dicunt peccata dimissa redire, subditis se muniunt testialioquin Deus repetit dimissa. Si
Abbreviated transcription (Latin):
entiã augeant᷑ ut iob. uł ad cus¬
todiã uirtutũ ne suꝑbia tẽptet
ut paulo. uł ad corrigenda pec¬
cata ut marie lepͣ. uel ad głam
dei ut de ceco nato. uł ad inicium
pene ut herodi: quatinꝰ hic uide¬
atur quid in inferno sequatur.
nos sentire oĩa q̃ tẽꝑalit pumuñ
non ulteriꝰ a deo pumenda. Nam
et si suꝑ eundẽ locũ ieꝵ dicat egip¬
tios s ĩfrłitas a ato tẽꝑalit̾ punitoᷤ
ne in et̃nũ punirentur: non est¬

Expanded text:
ta augeantur, ut Job; vel ad custodiam virtutum, ne superbia tentet, ut Paulo; vel ad corrigenda peccata, ut Mariae lepra; vel ad gloriam Dei, ut de caeco nato; vel ad judicium poenae, ut Herodi, quatenus hic videatur quid in inferno sequatur, nos sentire omnia quae temporaliter puniuntur non ulterius a Deo punienda: nam etsi super eumdem locum Hieronymus dicat Aegyptios et Israelitas a Deo temporaliter punitos ne in aeternum punirentur
Abbreviated transcription (Latin):
inunctã sibi a sac̾dote satisfacti¬
onẽ expleu̾it. cet̾is tacitis. ñ ꝓ illo
picc̃o ampliꝰ iudicandꝰ ẽ de quo
satisfecit ad arbitriũ sacerdotis
qui uicẽ xͥ in eccłia gerit. Ideo ꝙ
side eo iterũ iudicabit᷑: bis in
id ip̃m iudicat ds̃. & ꝯsurgit du¬
plex tribulatio. S de his gͦ tm̃¬
oportet illud intelligi. qͥ p̾sentib
suppliciis cõmutant᷑ in bonum.
get duplex tͥbulatio. Qui uͦ int̃
flagella duriores & deteriores
fuint. ut pharao: p̃senti bus
etna ꝯnectunt. ut tẽpora .n. le
suppliciũ sit eis ed̃ne pent ⁊
inicium. Uñ augꝰ. Ignis succen¬

Expanded text:
itentiam a sacerdote in satisfactionem expleverit, caeteris tacitis, non pro illo peccato amplius judicandus est, de quo satisfecit ad arbitrium sacerdotis qui vicem Christi in Ecclesia gerit. Ideoque si de eo iterum judicetur, bis in idipsum judicat Deus, et consurget duplex tribulatio. Sed de his oportet ippliciis commutantur in bonum, get duplex tribulatio. Qui vero inter flagella duriores et deteriores fiunt, ut Pharao, praesentibus aeterna connectunt, ut temporale supplicium sit eis aeternae poenae initium. Unde August.: Ignis succen
Abbreviated transcription (Latin):
cͥmini ꝯsentiens non fucrit. licen¬
tia nubendi alii ñ neget᷑. Aappa¬
ret hanc fuisse desponsatã sine
pactione ꝯingau de p̃senti. Liõ
non fuisse coniugẽ: eui inuente
sponso alteri nubendi licentia
non negat᷑. Sunt enĩ quedam
nuptialia pacta de futuro. ex
quib sponsi ⁊ sponse uocantur.
nec ex inde comuges sunt: & ẽ
p̃senti que sponsũ a sponsãctiã
ꝯtuges facit. ⁊ utͣq pactio despõ
lemnia pacta nuptialia. Quare
non mox tradantur sponse:

Expanded text:
crimini consentiens non fuerit, licencrimini consentiens non fuerit, licentia nubendi alteri non negetur. Apparet hanc fuisse desponsatam sine pactione conjugali de praesenti, et ideo non fuisse conjugem, cui vivente sponso alteri nubendi licentia non negatur. Sunt enim quaedam nuptialia pacta de futuro, ex quibus sponsi et sponsae vocantur, nec exinde conjuges sunt. Et est praesenti quae sponsum et sponsam etiam conjuges facit. Et utraque pactio desponsuaedam solemnia pacta nuptialia. 12. Quare non statim tradantur spons
Abbreviated transcription (Latin):
ligitur.Siͥ quis sponsã filii op¬
prisserit. & pꝰ filiꝰ ciꝰ eã duxerit:
pat̃ postea non habeat ipxorem.
nec mulier uirũ. filiꝰ qui patͥs
facinꝰ ignorauit aliã ducat. Si
coniunx illa fuiss. qd utiq fo¬
ret si in sponsalib pactio ꝯi¬
galis int̃cessisset: ñ ꝑmitteret᷑
sponsus aliã duce. Mechis aũ
pena ñ nubendi ex rigore in¬
fligit᷑: ut alii t̾reantur. Item
ex eob̾. Quidã desponsauit
uxorem & dotauit. ⁊ cũ ea coire
non potuit: quã clanculo frat̃
eius corrupit & gͣuidã reddidit.
Decretũ ẽ. ut quãius nupta non
potuerit ẽẽ legitimo uiro. des¬
ponsatã tñ fr̃i fr̃ hab̾e ñ possit:
s mechus & mecha fornicationis
quidẽ uindictã sustineant. lici
tauͦ eis comugia non negentur.
De illa desponsatione hoc intelli¬
gi debet: uͥi non fuit consensus
ꝯiugał de p̃senti. alioquin non
liceret eis alia sortiri ꝯuigia.
publica ptnit̾ntia multet᷑. ⁊ sine
spe ꝯuigũ maneat: ⁊ si ipsa eid̾

Expanded text:
Si quis sponsam filii oppresserit, et post filius ejus eam duxerit, pater postea non habeat uxorem, nec mulier virum; filius qui patris facinus ignoravit, aliam ducat. Si conjux illa fuisset quod utique foret, si in sponsalibus pactio conjugalis intercessisset, non permitteretur sponso aliam ducere. Moechis autem poena non nubendi ex rigore infligitur, ut alii terreantur. Idem ex eodem: Quidam desponsavit uxorem et dotavit, et cum ea coire non potuit, quam clanculo frater ejus corrupit et gravidam reddidit, decretum est, ut quamvis nupta non potuerit esse legitimo viro, desponsatam tamen fratri frater habere non possit; sed moechus et moecha fornicationis quidem vindictam sustineant, licita vero eis conjugia non negentur. De illa desponsatione hoc intelligi debet, ubi non fuit consensus conjugalis de praesenti; alioquin non liceret eis alia sortiri conjugiapublica poenitentia mulctetur, et sine spe conjugii maneat. Et si ipsa eidem
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ ꝑ xp̃i resurrectionẽ octaua die
factam circũcidet᷑ a pecc̃is dĩa cu¬
nisq in eum credentis. Due gͥ res
mutata ẽ circũcisio ꝑ baptismũ:
quia sacramentũ baptisini ⁊ com¬
accumulatũ. Ibi enim peccãta¬
solum dimittebantur. s nec gr̃a
tutum possessio uł augmentum
iutrix confertur. & uirtutes augeg᷑.
Uñ aqua refectionis dr̃. que aridoᷤᷤ
fecundat. &iam fructificantes
ampliori ub̾tate donat: qr qͣntũ¬
cunq ꝑ fidem & caritatẽ añ habi¬
tam aliquis iustus ad baptismũ
accedit. ubiorem ibi recipit gr̃am.
S: non ita in circuncisione. Unde
abrahe ꝑ fidem ĩustificato iam sig¬
naculum tm̃ fuit. nicħ ci uitꝰ contri
lit. De paruuilis defunctis añ diem

Expanded text:
et per Christi resurrectionem octava die et per Christi resurrectionem octava die factam, circumciditur a peccatis anima cujusque in eum credentis; duae ergo res mutata est circumcisio per Baptismum, quia sacramentum Baptismi comaccumulatum. Ibi enim peccatsolum dimittebantur, sed nec gratc virtutum possessio vel augmentum jutrix confertur, et virtutes augentur. Unde aqua refectionis dicitur, quia aridos fecundat, etiam fructificantes ampliori ubertate donat: quia quantumcumque per fidem et charitatem ante habitam aliquis justus ad Baptismum accedit, uberiorem ibi recipit gratiam; sed non ita in circumcisione. Unde Abrahae per fidem jam justificato signaculum tantum fuit, nihil ei intus contulit. 11. De parvulis defunctis
Abbreviated transcription (Latin):
ic dicendum ẽ in qͦ instituta fu¬
it circumcisio. ⁊ qͣr. & cur mu¬
tata ꝑbaptisinum. Abrahã primꝰ
mandatũ cirẽcisionis habuit ad ꝓ¬
bationẽ obedientie: nec ei soli p̃cep¬
ta fuit circ̃cisio. s ⁊ semini eiꝰ. idest
oĩb hebreis: que fiebat scđm legẽ
octano die lapideo cultro in carne
p̃puen. Data aut̃ fuit circ̃cisio plu¬
rib de causis. scił ut ꝑ obedientiã
mandati abraham placeret deo. cui
ꝑ p̃uaricationem adam displicue¬
rat. Daͣta ã. fuit in signũ magne
fidei abrahe: qui credidit se habi¬
turũ filiũ in quo fieret bñdictio
õiũ. Deinde: ut hoc signo a cet̾is na
uͦ p̃pucii iõ nissa ẽ fieri circ̃cisio: qr
in remedtiũ instituta ẽ originał pecc̃i
qd a parentib trahimꝰ ꝑ ꝯcupiscen
tiã. que in parte illa magis dñatur.
Et quia in parte illa culpã mobedi¬
entie priꝰ hõ sensit: decuit ut ibi
sigñ obetientie acciꝑet. fiebat autẽ
ab electis. bsticie eur corruptio.

Expanded text:
 in quo instituta fuerit circumcisio, et quare, et cur mutata per Baptismum. Abraham primus mandatum circumcisionis habuit, ad probationem obedientiae; nec ei soli praecepta fuit circumcisio, sed et semini ejus, id est, omnibus Hebraeis; quae fiebat secundum legem octava die lapideo cultro in carne praeputii. Data autem fuit circumcisio pluribus de causis: scilicet, ut per obedientiam mandati Abraham placeret Deo, cui per praevaricationem Adam displicuerat: data etiam fuit in signum magnae fidei Abrahae, qui credidit se habiturum filium in quo fieret benedictio omnium. Deinde, ut hoc signo a caeteris nvero praeputii ideo jussa est fieri circumcisio, quia in remedium instituta est originalis peccati, quod a pareis, quae in parte illa magis dominatur, et quia in parte illa culpam inobedientiae primus homo sensit, decuit ut ibi signum obedientiae acciperet. 9. Quare die ab electis abscindetur corruptio;
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt añ circ̃cisionẽ. ⁊ de
feminis que fuer̃t añ ⁊ pꝰ. qd̾ reme¬
dium contͣ pecc̃m habuerut. Qͥdã
dicunt sacrificia & oblationes eis
ualuisse ad remissionẽ pecc̃i. Sed
si adulte erant. uel parentũ si par¬
circ̃cisio̾is paruulos in fide parentũ.
parentes uͦ ꝑ uirtutẽ sacͥficioꝵ scił
quã intelligebant sp̃ualit̃. in illis
sacrificiis iustit̾icatos. Uñ õs. Quod
apud nos ualet aqua baptismi. hoc
egit apud ueteres uł ꝓ paruulis
sola fides. uł ꝓ maiorib uirtꝰ sacͥ¬
ficũ. uł ꝓhis qui ex abrahe stirpe
ꝓdierunt mnisterium circũcisionis.

Expanded text:
nt ante circumcisionem, et de feminis quae fuerunt ante et post, quod remedium contra peccatum habuerint. Quidam dicunt sacrificia et oblationes eis valuisse ad remissionem peccati. Sedsi adultae erant, vel parentum, si parcircumcisionem, parvulos in fide parentum; parentes vero per virtutem sacrificiorum, scilicet quam intelligebant spiritualiter in illis sacrificiis, justificatos; undanos valet aqua baptismalis, hoc egit apud veteres, vel pro parvulis sola fides, vel pro maioribus virtus sacrificii, vel pro his qui ex Abrahe stirpe prodierant misterium circumcisionis.
Abbreviated transcription (Latin):
instituta ẽ errc̃cisio in popło dei.
ad pͣgationẽ ualebat magnis &. par¬
uulis originalis uet̾isq pecc̃i: sicut
baptismus ex illo uałe cepit ad in¬
nouationẽ hoĩs. ex qͦ institutus est.
Item beda. Idem salutifere cͣatioĩs
auixiliũ circ̃cisio in lege ꝯtͣ originał
peccĩ mulnꝰ agebat. qđ baptismus
qd regni celestis ianuã ñdũ intrare
pot̾ant. tñ insinu abrahe pꝰ mortẽ
beata requie consolati suꝑne paciꝰ
ingressum spe felici expectabant.
His aꝑte traditur ꝑ circ̃cisionẽ ex qͦ
instituta fuit remissionẽ originał¬

Expanded text:
instituta est circumcisio in populo Dei, ad purgationem valebat magnis et parvulis originalis veterisque peccati, sicut Baptismus ex illo valere coepit ad innovationem hominis, ex quo institutus est. Item Beda: Idem salutiferae curationis auxilium circumcisio in lege contra originalis peccati vulnus agebat, quod Baptismus quod regni coelestis januam nondum intrare poterant; tamen in sinu Abrahae post mortem requie beata consolati, supernae pacis ingressum spe felici exspectabant. His aperte traditur circumcisionem, ex quo instituta fuit, remissionem pecca