comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sequentib suo loco dicendũ. ẽ: qͥ cũ suc cessore eꝰiꝰ alhel mo multo
tẽpore adhuc diaconꝰ siue monachus fuit. referre er̾at solitꝰ: qͦd
in loco qͦ defunctꝰ ẽ. obmeritũ sc̃itatis eiꝰ multa sanitatũ sint patra¬
ta miracula. hominesq ꝓuinciȩ illius solitos ablatũ inde pulue¬
rem ꝓpt̾ languentes in aquã mittere: atq huiꝰ gustũ siue asꝑsio¬
nẽ multis sanitatẽ egrotis & hominib & pecorib conferre
ꝓpt̃ qͦd frequenti ablatione pulueris sacri fossa sit ibidẽ facta ñ mi¬
nima. Quo de functo: epatus ꝓuinciȩ illius induas parrochias
diuisus. ẽ. una data danieli quam usq hodie regit. altera alhelmo
huc. eẽt. prb̾r & abbas monasterii qͦd maildubi urbẽ nuncupant.
scripsit iubente si nodo sue gentis librũ egregiũ aduersus er rerẽ bri:
tonũ. qͦd uł pascha non suo tẽpore celebrant. uł alia ꝑplura ȩccłiastrcȩ

Expanded text:
sequentibus suo loco dicendum est, qui cum successore suo Aldhelmo multo sequentibus suo loco dicendum est, qui cum successore suo Aldhelmo multo tempore adhuc diaconus sive monachus fuit, referre est solitus, quod in loco quo defunctus est, ob meritum sanctitatis ejus, multa sanitatum sint patrata miracula, hominesque provinciae illius solitos ablatum inde pulverem propter languentes in aquam mittere atque hujus gustum sive aspersionem multis sanitatem aegrotis et hominibus et pecoribus conferre; propter quod frequenti ablatione pulveris sacri fossa sit ibidem facta non minima. Quo defuncto, episcopatus provinciae illius in duas parochias divisus est: una data Danieli, quam usque hodie regit; altera Alhuc esset presbyter, et abbas monasterii quod Maildufi urbem nuncupant, scripsit, jubente synodo sutonum, quo vel Pascha non suo tempore celebrant, vel alia perplura ecclesiasticae
Abbreviated transcription (Latin):
cerpta ꝑͥ fati scriptoris ad sensũ qͥdẽ uerborũ illius: sed breuiorib
stritisq cõ prehensa sermonib nr̃is ad utilitatẽ legentiũ hrsto¬
nis indere placuit. Nura uoluminis illius si qui scire delectae
uł in ipso uolumine. uł in eo qͦd de illo dudũ strictim ex cerpsimꝰ
eptomate requirat. MUIII. ANNo dnĩce incarnationis septin¬
gentesimo qͥnto alfrid̾ &ex nordanhy mbrorũ defunctꝰ. ẽ. anno
regni sui uicesimo necdũ impleto: cuĩ succedenss in imꝑiũ filius as
suus osred puer octo circit᷑ annorũ xi. annis regnauit. Huiꝰ
regni pͥncipio: antistes occiqͥentaliũ saxonũ hedde cȩlestẽ miꝰ¬
grauit ad uita. Bonꝰ qͥppe ẽrat iir ac iustꝰ & ep̃alẽ uitã siue
doctrina magis insito sibi uirtutũ amore: quã lectionib insti¬
tutꝰ exercebat. Deniq reuerentissimꝰ antistes pec telin de qͦ in

Expanded text:
cerpta praefati scriptoris ad sensum quidem verborum illius, sed brevioribus cerpta praefati scriptoris ad sensum quidem verborum illius, sed brevioribus strictisque comprehensa sermonibus, nostris ad utilitatem legentium Historiis indere placuit. Plura voluminis illius si qui  Al., si quem; al., si quis scire delectat, vel in ipso illo volumine, vel in eo quod de illo dudum strictim excerpsimus, e Hist. Eccles. V, 18. Anno dominicae incarnationis septingentesimo quinto, Alfridus, rex Northanhumbrorum, defunctus est, anno regni sui vicesimo necdum suus Osred, puer octo circiter annorum, regnavit annis undecim. Hujus regni principio antistes occidentalium Saxonum Haeddi  Al., gravit ad vitam; bonus quippe erat ac justus, et episcopalem vitam sive doctrinam magis insito sibi virtutum amore quam lectionibus institutus exercebat. Denique reverendissimus antistes Pechtelmus, de quo in
Abbreviated transcription (Latin):
parte fenestrȩ octo. totidẽq e regione lãpades infunib penden¬
tes usq ierosolimã ꝑ uitrũ fulgent: quarũ lux corda intuen¬
tĩ cũ quadã alacritate & cõpunctione paue facere dr̃. Indie dñi
cella de sursum uenire consueuit: & om̃s qͥ in eccłia affuerint
trę ꝓsternere. De situ etiã hebron & monum̃tis patrũ ita scri¬
bit. Hebron qͦndã ciuitas & metropolis regnidauid. nc̃ ruinis
castũ qͥd tunc fuerit ostendens un oadoriente stadas sgelimet
caoliq sinuasle habet ubi sepulera patriarcharuq̃drato snnuito
cipidiis ins arprasilic& dolatis triũ patriarcharũ candides Ndam
coscuroris ce uilioris opis qͥ raut longe ado illis ad borral emlioris¬
mnonunitis his ad borea herbosus ualde & floridꝰ eampestrẽ habens-
inuertice planiciẽ. Incuiꝰ aqͥlonali parte quercus abrahȩ duoru
hoinũ altitudinis truncꝰ eccła circundata ẽ. Hec de opusculis ex-¬

Expanded text:
parte fenestrae octo totidemque e regione lampades in funibus pendenparte fenestrae octo totidemque e regione lampades in funibus pendentes usque Hierosolimam per uitrum fulgent, quarum lux corda intuentium cum quadam alacritate et conpunctione pauefacere dicitur. In die acella desursum venire consuevit, et omnes qui in ecclesia fuerint, terrae prosternere. De situ etiam Hebron, et monumentis patrum ita scribit: Hebron quondam civitas et metropolis regni David, nunc ruinis tantum, quid tunc fuerit ostendens, uno ad orientem stadio speluncam duplicem in valle habet, ubi sepulcra patriarcharum quadrato muro lapidibus, instar basilicae, dolatis; trium patriarcharum candidis, Adam obscurioris et vilioris operis, qui haud longe ab illis ad borealem ext Al. add. est a monumentis his ad boream, herbosus valde et floridus, campestrem habens in vertice planitiem; in cujus aquilonali parte quercus Abrahae duorum hominum altitudinis truncus ecclesia circumdata est. » Haec de opusculis ex
Abbreviated transcription (Latin):
gitudine prȩstat. exceptis uitib & oliuis raro ferax arboris.
frumti qͦq & ordei fertilis. Neq enĩbrucosa s herbosa & flori¬
da soli illius . ẽ. qualitas: incuiꝰ sũmo uertice ubi dñs ad cȩlos ascen
dit. eccła rotunda grandes ternas ꝑ circũitũ cameratas habet
porticꝰ desuꝑ tectas. Interior nanq domꝰ ꝓpt̾ dñici corporis mea¬
tũ camerari & tegi ñ potuit. altare ad oriente habens angusto
culmine ꝓtectũ : in cuiꝰ medio ultima dñi uestigia cęlo de suꝑ pa¬
tente ubi ascendit uisunt᷑. Quȩ cũ cotidie a credentib t̾ra tollat᷑
nichilominꝰ manet: eandẽq adhuc speciem ueluti impressis sig¬
nata uestigiis seruat. Hȩc circa ȩrea rota iacet usq ad ceruicem
alta aboccasu habens introitũ: pendente de suꝑ introcleis magna
lampade totaq die & nocte lucente. In occidentali eidẽ ȩccłiȩ

Expanded text:
gitudine praestat, exceptis vitibus et olivis raro ferax arboribus, gitudine praestat, exceptis vitibus et olivis raro ferax arboribus, frumenti quoque et hordei fertilis, neque enim brucosa, sed herbosa et florida soli illius est qudit, ecclesia rotunda grandis ternas per circuitum cameratas habet porticus desuper tectas; interior namque domus propter dominici corporis meatum camerari et tegi non potuit; altare ad orientem habens angusto culmine protectum, in cuius medio ultima Domini uestigia caelo desuper patente, ubi ascendit, uisuntur. Quae cum cotidie a credentibus terra tollatur, nihilominus manet eandemque adhuc sui speciem ueluti inpressis signata uestigiis seruat. Haec circa aerea rota iacet usque ad ceruicem alta, ab occasu habens introitum, pendente desuper in trocleis magna lampade totaque die et nocte lucente. In occidentali eiusdem ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
cui lapis ille magnꝰ appositꝰ. ẽ: qͥ intrinsecus ferram̃torũ uesti¬
gia usq in psens ostendit. Ilã extrinsecus usq adculminis sũmi¬
tate: totũ marmore tectũ ẽ.: Sũmu uͦ culm auro orratũ.
aureã magnã gestat crucẽ. Inhuiꝰ gͦ monumtiaquilonul
parte sepulchrũ dñĩ in eadem petra excisũ. longitudinis sey
troitũ habens alatere meridiano. ubi die noctuq duodecĩ lam¬
pades ardent. qͣttuor intra sepulcrũ. octo supͣ in margine¬
dextro. Lapis qͥ ad hostiũ monumti positꝰ erat. nunc fixis est:
cuiꝰ pars minor qͣdratũ altare ante hostui nichilominꝰ ẽidẽ
monum̃ti stat: maior uͦ inorientali eiꝰdem ȩccłiȩ loco qͣdran¬
gulũ aliud altare sublinteaminib extat. Color autẽ eiusdẽ mo¬
num̃ti & sepulcri albo & rubicundo ꝑmixtus uidetur.XUii.
oliuarũ altitudine montisy on par est. sed latitudine & lon¬

Expanded text:
cui lapis ille magnus adpositus est; quod intrinsecus ferramentorum vesticui lapis ille magnus adpositus est; quod intrinsecus ferramentorum vestigia usque in praesens ostendit. Nam extrinsecus usque ad culminis summitatem totum marmore tectum est. Summum vero culmen auro ornatum, auream magnam gestat crucem. In hujus ergo monumenti aquilonali parte sepulcrum Domini in eadem petra excisum  Al. add. est, ltroitum habens a latere meridiano, ubi die noctuque duodecim lampades ardent, qdextro. Lapis, qui ad hostium monumenti positus erat, nunc fissus est, cuius pars minor quadratum altare ante hostium nihilominus eiusdem monumenti , stat, maior uero in orientali eiusdem ecclesiae loco quadrangulum aliud altare sub linteaminibus extat. Color autem eiusdem monumenti Olivarum altitudini montis Sion par est, sed latitudine et lon
Abbreviated transcription (Latin):
te magna de suꝑ ȩrea rota cũ lampadib. Infra ipsu uͦ locũ dñicȩ cru¬
cis excisa in petra cripta ẽ: inqͥ suꝑ altare ꝓdefunctis honoratis sacri¬
ficiũ solet offerri. positis interim inplatea corporib Huiꝰ qͦq ad oc¬
casũ eccłȩ anastasis hoc ÷ resurrectionis dñicȩ rotunda ȩccła trib
cincta parietib duodecĩ colũnis sustentat᷑. int̾ parietes singulosa
latũ habens spaciũ uiȩ. quȩ tria altaria intrib locis parietis me¬
dii continet. hoc ÷ australi aqͥlonali & occidentali. Hecbis quat̃¬
nas portas id÷ introitꝰ ꝑtres eregione parietes habet. eqͥb qͣt¬
tuor ad uulturnũ. & qt tuor adeurũ spectant: Hluiꝰ in medio
monumtũ dñi rotundũ petra excisũ. ẽ: cuiꝰ culm intrinsecus sta¬
ns homo manu contingere potest. aboriente habens introitũ

Expanded text:
te magna desuper aerea rota cum lampadibus. Infra ipsum uero locum dominicae crute magna desuper aerea rota cum lampadibus. Infra ipsum uero locum dominicae crucis excisa in petra crypta est, in qua super altare pro defunctis honoratis sacrificium solet offerri, positis interim in platea corporibus. Huius quoque ad occasum ecclesiae Anastasis, hoc est resurrectionis dominicae, rotunda ecclesia tribus cincta parietibus duodecim columnis sustentatur, inter parietes singulos latum habens spatium uiae, quae tria altaria in tribus locis parietis medii continet, hoc est australi, aquilonali et occidentali. Haec bis quaternas portas, id est introitus, per tres e regione parietes habet, e quibus quattuor ad uulturnum et quattuor ad eurum spectant. Huius in medio monumentum Domini rotundum petra excisum est, cuius culmen intrinsecus stans homo manu contingere potest, ab orie
Abbreviated transcription (Latin):
criesri gͦ de loco dnĩce natiuitatis inhunc modũ bethleem
cuitas dauid indorso sita. ẽ. angusto. exom̃i parte uallib circur.
muro pextrema plani uerticis instructo. Incuiꝰ orientali angulo
qsi qͦddam naturale semiantrui. ẽ: cuiꝰ ex terior pars natiuitatis
Añicȩ fuisse dr̃ locus. interior prȩsepe dñi nõiatur. Hec spelunca tota
interius pcioso marmore tecta.ẽ. supͣlocũ: ubi dñs natꝰ specialius
tradit᷑ sc̃ȩ masiȩ grandẽ gestat ȩccłam. Scripsit itẽ hoc modo de loco
passionis ac resurrectionis illius. Ingressis aðeptentrionali parte¬
urbẽ ierosolima: pͥmũ delocis sc̃is ꝓconditione platearũ diuertendũ
ẽ ad eccłam constantinianã quȩ marty riũ appellat᷑. Hanc constan¬
imꝰ imꝑator eo qͦd ibi crux dnĩ ab helena matre reꝑta sit: magnifico
& regio cultu construxit. De hinc aboccasu golgothana uidet᷑ ȩccłia.
erucẽ dñi ꝓtulit. argenteã modo ꝑgrandẽ sustinens cruce. penden¬

Expanded text:
cripsit ergo de loco Dominicae nativitatis in hunc modum: « Bethleem, civitas David, in dorso sita est angusto ex omni parte vallibus circumdmuro per extrema plani verticis instructo; in cujus orientali angulo quasi quoddam naturale semiantrum est, cujus exterior pars nativitatis Dominicae fuisse dicitur locus; interior Praesepe Domini nominatur. Haec spelunca tota interius pretioso marmore tecta, supra locum ubi Dominus natus specialius traditur, sanctae Mariae grandem gestat ecclesiam. » Scripsit item hoc modo de loco passionis ac resurrectionis illius: « Ingressis  Al., iurbem primum de locis sanctis pro conditione platearum diuertendum est ad ecclesiam Constantinianam, quae Martyrium appellatur. Hanc Constantinus imperator, eo quod ibi crux Domini ab Helena matre reperta sit, magnifico et regio cultu construxit. Dehinc ab occasu Golgothana uidetur ecclesia, re crucem pertulit, argenteam modo pergrandem sustinens crucem, penden
Abbreviated transcription (Latin):
aderant fr̃ib & cũ parũ consedissent. ac de suꝑnis iudiciis trepidi aliqua
ac silentio tegere uolo: donec sciã qͥd de me fieri uelit ds̃. Astitit enĩ m
qda candido preclarus habitu: dicens se michael ẽ. ẽẽ. archangłm &
obhoc inqͥt missus sũ: ut te amorte reuocẽ. Donauit enĩtͥ dñs uit᷑a¬

Expanded text:
aderant fratribus. Et cum parum consedissent, ac de supernis judiciis trepidi, aliqua aderant fratribus. Et cum parum consedissent, ac de supernis judiciis trepidi, aliqua ac silentio tegere volo, donec sciam quid de me fieri velit Deus. Adstitit enim mihi quidam candido praeclarus habitu, dicens se Michaelem esse archangelum: et ob hoc, inquit, missus sum ut te a morte revocem: donavit enim tibi
Abbreviated transcription (Latin):
repulsus & tanto honore apudeũ habitꝰ est: ut ipsũ inconcilio qͦd congre
Quib auditis. dicebant om̃s unacũ ipso pontifice uirũ tantȩ auctoritatis:
qͥꝑ qͥdraginta ꝓpe annos epãtu fungebat᷑. nequaquã danari debere. s inte¬
grũ culpis accusationũ absolutũ patriã cũ honore reuerti. Qui cũbritan¬
niã remeans ingalliarũ partes deuenisset. tactꝰ. ẽ. infirmitate repenti¬
na: & ea crescente adeo pressus. ut neq equo uehi posset.s manib ministrorꝰ
Cũq ita sine cibo & potu. sine uoce & auditu qͣtcriduo ꝑseueraret: qͥntademũ
illucescente die qͣsi de graui ex ꝑrectꝰ somno exurgens resedit. aꝑtisq o¬
culis uidit circa se choros psallentiũ simul & flentiũ fr̃m: ac modicũ sus¬
pirans in t̾rogauit ubi ẽẽt. acca prb̃r. Qui statĩ uocatꝰ intrauit. & uidens
eũ meliꝰ habentẽ ac loqui iã ualentẽ flexis genib gr̃as egit dõ cũ om̃ib qͥ

Expanded text:
repulsus; et tanti apud eum habitus est, ut ipsum in concilio quod congregQuibus auditis, dicebant omnes una cum ipso pontifice, virum tantae auctoritatis qui per quadraginta prope annos episcopatu fungebatur, nequaquam damnari debere, sed ad integrum culpis accusationum absolutum, patriam cum honore reverti. Qui cum Brittaniam remeans in Galliarum partes devenisset, tactus est infirmitate repentina, et ea crescente adeo pressus, ut neque equo vehi posset, sed manibus ministrorum Cumque ita sine cibo et potu, sine voce et auditu quatriduo perseveraret, quinta demum inlucescente  culis, vidit circa se choros psallentium simul et flentium fratrum; ac modicum suspirans interrogavit, ubi esse Acca presbyter; qui stattem ac loqui jam valentem, flexis genibus gratias egit Deo cum omnibus qui
Abbreviated transcription (Latin):
multisq & uerbo &e conuersatione saluti fuitxii. fAi cont᷑ fuit qͥdã¬
mii sed n sibimet ipsi ꝓ fuit. fuit autẽ tẽporib coenredi qͥ post edilre¬
induftria exteriori regi placens: tantũ ꝓint̾na siumet neglegentia
regiregũ displicens. Ad monebat gͦ illũ sedulo ut confiteret᷑ & em̃daret
ac relinqueret scelera sua: priꝰquã subito mortis suꝑuentu cẽpus om̃e
uenitendi & em̃dandi ꝑderet. Uerũ ille frequent̃ licet ad monitꝰ sꝑne-¬
uit uerba salutis: seseq tẽpore seqͤnti penitentiã acturũ ẽe ꝓmittebat.
c int̃ tact infirmitate decidit inlectũ: atq acri cepit dolore torque

Expanded text:
multisque et verbo et conversatione / saluti fuit. Cui scilicet visimultisque et verbo et conversatione / saluti fuit. Cui scilicet visimis, sed nec sibimetipsi profuit. Fuit autem temporibus Coenredi, qui post Edilreum pro industria exteriori regi placens, tantum pro interna suimet neglegentia displicens. Admonebat ergo illum sedulo ut confiteretur, et emendaret ac relinqueret scelera sua, priusquam subito mortis superventu tempus omne poenitendi et emendandi perderet. Verum ille, frequenter licet admonitus, spernebat verba salutis, seseque tempore sequente poenitentiam acturum esse promittebat. Haec inter tactus infirmitate, decidit in lectum, atq
Abbreviated transcription (Latin):
tib undis immergi: sicq ibidẽ quãdiu sustinere posse uidebat᷑. psalmis
uł p̾cib insistere : fixꝰq manere ascendente aqua fluminis usq adlũ
stim̃ta uda atq algida deponere curabat: donec ex suo corpore cale¬
fierent & siccarent᷑. Cũq hiemali tẽpore defluentib: circa eũ semifrac¬
tarũ crustis glacierũ qͥs & ipse aliqͣndo contriuerat. qͦ hab̾et locũ stan¬
me. hoc enĩ erat uiro nom̃: qͦd tantã frigoris asꝑitatẽ ulla ratione
tolerare p̾uales. respondebat ille simplicit̃: erat nanq homo sim¬
plicis ingenii ac modate naturȩ. frigidiora ego uidi. Q cũ dicerent:
mirũ qͦd tã austerã tenere continentiã uelis. respondebat. Nuste¬
riora ego uidi. Sicq usq addiẽ suȩ uocationis. infatigabili cȩlestiũ
bonorũ desiderio corpus senile int̾ cotidiana ie iunia domabat:

Expanded text:
tibus undis immergi; sicque ibidem quamdiu sustinere posse videbatur, psalmis tibus undis immergi; sicque ibidem quamdiu sustinere posse videbatur, psalmis vel precibus insistere, fixusque manere ascendente aqua fluminis  Al. add. stimenta uda atque  Al., vel algida deponere curabat, donec ex suo corpore calefierent et siccarentur. Cumque tempore hiemali defluentibus circa eum semifractarum crustis glacierum, quas et ipse aliquando contriverat quo haberet locum stanme hoc enim erat viro nomen, quod tantam frigoris asperitatem ulla ratione tolerare praevales! » Respondebat ille simpliciter, erat namque homo simplicis ingenii ac moderatae naturae: « Frigidiora ego vidi. » Et cum dicerent: « Mirum quod tam austeram tenere continentiam velis! » Respondebat: « Austeriora ego vidi. » Sicque usque ad diem suae vocationis infatigabili caelestium bonorum desiderio corpus senile inter quotidia
Abbreviated transcription (Latin):
sullimatꝰ. quẽ honis actib adequabat gradu p̃minens qͥ adhuc supest:
& in hib̾nia insula solitarius ultimã uitȩ ȩtatẽ pane cibario & frigida
aqua sustentat. Hic sepius ad eundẽ uirũ ingrediens audiuit ab eo re¬
petita int̾rogatione quȩ & qualia essent quȩ exutꝰ corpore uidet: ꝑ¬
cuiꝰ relationẽ ad nrãm qͦq agnitionẽ ꝑuenere quȩ de his pauca ꝑstrin¬
imꝰ. Harrabat autẽ uisiones suas etiã regi alfrido uiro undecunq
diendũ sepissime cũ illas inpartes deuenisset accederet. Cui uidelicet
monaster io tẽpore illo religiosȩ ac modestȩ uitȩ abbas & prb̃r ediluualsꝰ
preerat. qͥ nc̃ ep̃alẽ lindis farnensis ȩccłȩ cathedrã condignis gradu
ubi continuis in orationib famulatui conditoris sui liberius uaca¬
bat. & qͥa locus ipse suꝑ ripã fluminis erat situs: solebat huc creber
obmagnũ castigandi corporis affectũ ingredi. ac sepius in eo suꝑ mean¬

Expanded text:
uabat  Al., operibus adornabat, gradu praeeminens, qui adhuc superest, et in Hibernia insula solitarius ultimam vitae aetatem pane cibario et frigida aqua sustentat. Hic saepius ad eumdem virum ingrediens, audivit ab eo repetita interrogatione, quae et qualia essent quae exutus corpore videus relationem, ad nostram quoque agnitionem pervenere quae de his pauca perstrinximus. Narrabat autem visiones suas etiam regi Aldfrido viro undecumque diendum saepissime cum illas in partes devenisset accederet. Cui videlicet monasterio tempore illo religiosae ac modestae vitae abbas et presbyter Aediluald praeerat, qui nunc episcopalem Lindisfarnensis Ecclesiae cathedram condignis gradu ubi liberius continuis in orationibus famulatui sui Conditoris vacaret. Et quia locus ipse super ripam fluminis erat situs, solebat hunc creber  Al., crebro ob magnum castigandi corporis affectum ingredi, ac saepius in eo supermean
Abbreviated transcription (Latin):
multis utillimũ. cuiꝰ auctor erat docendo ac dictando galliarũ ep̃s
maris insulas addierat. patriãq nauigio reuertens. uĩ tẽpestatis in
occidentalia britanniȩ littora delat᷑. ẽ: ac post multa ad memora¬
rant secreti: ea tantũ dehis quȩ lectione didicerint norunt Porrext
aute librũ hunc adãnanꝰ alfrido regi: ac ꝑ eiꝰ largitione etiã ini¬
norib ablegendũ contraditꝰ ẽ. Scriptor quod ipse multie abeo
mounerab Sonat: patriã remissus ẽ. De cuiꝰ seriptis aliq̃ decerpere.

Expanded text:
multis utillimum; cujus auctor erat docendo ac dictando Galliarum episcmultis utillimum; cujus auctor erat docendo ac dictando Galliarum episcAl., multasque maris insulas adierat; patriamque navigio revertens, vi tempestatis in occidentalia Brittaniae littora delatus est: ac post multa, ad memorarant, secreti, ea tantum de his quae lectione didicerint, norunt. Porrexit autem librum hunc Adamnan Aldfrido regi, ac per ejus est largitionem etiam minoribus ad legendum contraditus. Scriptor quoque ipse multis ab eo mune
Abbreviated transcription (Latin):
erant inhii uł qͥ eidẽ subditi erant monasterio. ad eũ quẽ cognouerat
quẽq ipse extoto corde susceperat ueritatis callẽ ꝑducere. nec ualuit.
Nauigauit hiberniã & prȩdicans eis ac modesta exhortatione de cla
rans legitimũ paschȩ tempus: plurimos eorũ & pęne om̃s qͥ abhiensiũ
dñio erant liberi. aberrore habito correctos adunitatẽ redux it hatho¬
licã: ac legitimũ paschȩ tẽpus obseruare ꝑdocuit. Qui cũ celebrato in
hibernia canonico pascha ad suã insulã reuertisset. suoq monaste:
nec tam̃ ꝑficere qͦd conabat᷑ posset. contigit eũ ante ex pletũ anni cir
ac pacis studiosissimꝰ ante raperetur ad eternã uitã. quã redeunte
tẽpore paschali grauiorẽ cũ eis qͥ eũ adueritatẽ sequi nolebant cogeri¬
tur habere discordiã. Seripsit idẽ uir de locis scĩs librũ legentib

Expanded text:
erant in Hii, quive eidem erant subditi monasterio, ad eum quem cognoverat, erant in Hii, quive eidem erant subditi monasterio, ad eum quem cognoverat, quemque ipse toto ex corde susceperat, veritatis callem perducere, nec valuit. Navigrans legitimum Paschae tempus, plurimos eorum, et pene omnes qui ab Hiiensium dominio erant liberi, ab errore avito correctos ad unitatem reduxit catholicam, ac legitimum Paschae tempus observare perdocuit. Qui cum celebrato in Hibernia canonico Pascha, ad suam insulam revertisset, suoque  Al., snec tamen perficere quod conabatur posset, contigit eum ante expletum anni circuac pacis studiosissimus ante ad vitam raperetur aeternam, quam, redeunte tempore Paschali, graviorem cum eis qui eum ad veritatem sequi nolebant, cogeretur habere discordiam. Scripsit idem vir de Locis Sanctis librum legentibus
Abbreviated transcription (Latin):
re plurima pars scottorũ in hib̃nia. & ñ nulla etiam de brito¬
nib inbritannia. rationabile & eccłasticũ paschalis obseruan¬
tiȩ tẽpus dnõ donante suscepit. Siquidẽ adãnanꝰ prb̃r & abbas
monachorũ qͥ erant in insula hii. cũ legationis grã missus a sua¬
gente uenisset ad alfridũ reg̾e anglorũ: & aliqͣndiu in ea ꝓuincia mo¬
ratꝰ. uideret ritus eccłiȩ canonicos: s & aplurib qͥ erant eruditiores
esset sollert̃ ad monitꝰ. ne contra uniuersalẽ ȩccłȩ morẽ uł in obseruan¬
tia paschali. uł maliis quibꝰq decretis cũ suis paucissimis & inextre¬
mo mundi angulo positis uiuere p̾sumeret. mutatꝰ m̃te. ẽ: ita ut
ea quȩ uid̾at & audierat in eccłiis anglorũ suȩ suorũq consuetu¬
dini libentissime prȩferret. erat enĩ uir bonꝰ & sapiens & scientia scrip¬
turarũ nobilissime instructꝰ. Quicũ domũ redisset: curauit suos qͥ

Expanded text:
 plurima pars Scottorum in Hibernia, et nonnulla etiam de Brittonibus in Brittania, rationabile et ecclesiasticum Paschalis observantiae tempus Domino donante suscepit. Siquidem Adamnan presbyter et abbas monachorum qui erant in insula Hii, cum legationis gratia missus a suagente, venisset ad Aldfridum regem Anglorum, et aliquandiu in ea provincia moratus, videret ritus Ecclesiae canonicos; sed et a pluribus qui erant eruditiores esset sollerter admonitus, ne contra universalem Ecclesiae morem, vel in observantia Paschali, vel in aliis quibusque decretis cum suis paucissimis, et in extremo mundi angulo positis vivere praesumeret, mutatus mente est; ita ut ea quae viderat et audierat in Ecclesiis Anglorum, suae suorumque consuetudini libentissime praeferret. Erat enim vir bonus et sapiens, et scientia Scripturarum nobilissime instructus. Qui cum domum rediisset, curavit suos qui
Abbreviated transcription (Latin):
gere in adolescentia. ac benefaciendo adei oculis abscondere curas¬
set: posset eorũ numero sociari de qͥb ait psalmista. Beati quorũ
remissȩ sunt iniqͥtates: & quorũ tecta sunt peccata. Hanc hysto¬
riã sic̃ auenerabili antistite pechelmo didici: simplicit̾ obsalut̃e
legentiũ siue audientiũ narrandã esse putaui. xIIII. Noyi
autẽ ipse frẽm quẽ utinã ñ nossem. cuiꝰ etiã nom̃ si hoc aliqͥd ꝓdes¬
set dicere possem: positũ inmonasterio nobili. s ipsũ ignobiliter
uiuentẽ. Corripiebat᷑ quidẽ sedulo afr̃ib ac maiorib loci. atq
ad castigatiorẽ uitã conuerti admonebat᷑: & quãuis eos audire
ex teriorũ erat enĩ fabrili arte singularis. Seruiebat autem
multũ ebrietati e cȩtis uitȩ remissioris ile ceoris amadis du
oriuia siradie nocftq residere quã ad psadledẽr a corquendiat¬

Expanded text:
gere in adolescentia, ac bene faciendo a Dei oculis abscondere curasgere in adolescentia, ac bene faciendo a Dei oculis abscondere curasset, posset eorum numero sociari de quibus ait Psalmus: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Hanc historiam, sicut a venerabili antistite Pecthelmo didici, simpliciter ob salutem legentium, sive audientium, narrandam esse putavi. CAPUT XIV. uiens ipse fratrem, quem utinam non nossem, cuius etiam nomen, si hoc aliquid prodesset, dicere possem, positum in monasterio nobili, sed ipsum ignobiliter viventem. Corripiebatur quidem sedulo a fratribus ac maioriad castigatiorem vitam converti admonebatur. Et quamvis eos audire exteriorum; erat enim fabrili arte singularis. Serviebat autem multum ebrietati et caeteris vitae remissioris illecebris; magisque in officina sua die noctuque residere quam ad psallandum, atque ora
Abbreviated transcription (Latin):
constat. qͥa sic̃ beatꝰ papa GRegoriꝰ deqͥbꝰdã scribit. ñ ꝓse ista cui ñ ꝓ¬
fuere sed ꝓaliis uiderit: qͥ ei interitũ cognoscentes differre tẽpus pę¬
nitentiȩ dũ uacat timerent. ne imꝓuiso mortis articulo p̾uenti
impenitentes perirent. Qd autẽ codices diuersos ꝑhonos siue ma
los sp̃s sibi uidit offerri obid suꝑna dispensatione factũ: ẽ: ut me¬
minerimꝰ facta & cogitationes nr̃ãs ñ inuentũ diffluere. s ad exam̃
sũmi udicis cuncta seruari: & siue ꝑ amicos angłos infine nobis
ostendenda siue ꝑhostes. Qd uͦ priꝰ candidũ codic̃e ꝓtulert̃ angłi. de¬
inde atrũ demones : illi ꝑ paruũ. isti enormẽ: animaduertendũ. ẽ.
qͦd in pͥma ȩtate bona aliqua fecit. quȩ tam̃ uniuersa praue agen¬
do iuuenis obnubilauit. Qui si e contrario errores puericiȩ corri¬

Expanded text:
constat, quia sicut sanctus papa Gregorius de quibusdam scribit, non pro se ista, cui non pconstat, quia sicut sanctus papa Gregorius de quibusdam scribit, non pro se ista, cui non profuere, sed pro aliis viderit, qui eius interitum cognoscentes differre tempus penitentie, dum vacat, timerent, ne inproviso mortis articulo preventi inpenitenlos spiritus sibi vidit offerri, ob id superna dispensatione factum est, ut meminerimus facta et cogitationes nostras non in ventum diffluere, sed ad examen summi Judicis cuncta servari; et sive per amicos angelos in fine nobis ostendenda, sive per hostes. Quod vero prius candidum codicem protulerunt angeli, deinde atrum daemones: illi perparvum, isti enormem: animadvertendum est quod in prima aetate bona aliqua fecit, quae tamen universa prave agendo juvenis obnubilavit. Qui si e contrario errores pueritiae corri
Abbreviated transcription (Latin):
obscuritate tenebrosȩ faciei & primatu sedis maior esse uidebat᷑ eorũ.
ꝓferens codice horride uisionis & magnitudinis enormis & ponde¬
ris pene importabilis: ussit uni ex satellitib suis mͥ adlegendũ ꝓfer¬
litteris. Dicebatq adillos qͥ mͥ assed̾ant uiros albatos & p̃claros. Qa
hic sedetis. scientes certissime qͥa nr̃ ÷ iste: Respondert̃. Uerũ dicitis.
Accipite & incumulũ damnationis ur̃ȩ ducite. Quo dicto: statim¬
cũ magno torm̃to irrepunt uiscera mea & interiora corporis mei.
moxq ut ad se inuicẽ ꝑueniunt moriar: & paratis ad rapiendũ me
demonib in inferni claustra ꝑtrahar. Sicq loquebat᷑ miser desꝑans.
& ñ multo post defunctꝰ pęnitentiã quã ad breue tẽpus cũ fructu
ueniȩ facere suꝑsedit: in ȩt̾nũ sine fructu pęnis subditꝰ facit. De qͦ

Expanded text:
obscuritate tenebrosae faciei et primatu sedis major esse videbatur eorum, obscuritate tenebrosae faciei et primatu sedis major esse videbatur eorum, proferens codicem horrendae visionis et magnitudinis enormis et ponderis pene importabilis, jussit unum ex satellitibus suis mihi ad legendum deferpta literis. Dicebatque ad illos, qui mihi assederant, viros albos et preclaros: 'Quid hic sedetis, scientes certissime, quia noster est iste?' Responderunt: 'Verum / dicitis. Accipite et in cumulum damnationis cum magno tormento irrepunt in interiora corporis mei, moxque ut ad se invicem perveniunt, moriar et paratis ad rapiendum me daemonibus in inferni claustra pertrahar. Sicque loquebatur miser desperans, et non multo post defunctus penitentiam, quam ad breve tempus cum fructu venie facere supersedit, in eternum sine fructu penis subditus facit. De quo
Abbreviated transcription (Latin):
rũlimina uisitandi. Quȩ delectata bono adolescentis ꝓposito. misiteei
honorifice aonia tnsmitteret. Quo tẽpore: ibi gradũ archniepat hono¬
nus un ee disciplis beati lapȩ bregorii uir in ȩccłiasticis reb sullimit᷑
inticutꝰ seruabat. Ubi cũ aliqͣndiu demoratꝰ adolescens animi ui¬
uacis diligent᷑ his quȩ inspiciebat discendis oꝑam daret. supue¬
nit illo alius adolescens noĩe biscop cognomito benedictꝰ de nobi¬
lib angiorũ cupiens & ipse Rom̃a uenire ciũ supͣ meminimꝰ¬

Expanded text:
lorum limina visitandi: quae delectata bono adolescentis proposito, misit eumlorum limina visitandi: quae delectata bono adolescentis proposito, misit eumhonorifice Romam transmitteret. Quo tempore ibi gradum archiepiscopi Honorius, unus ex discipulis beati papae Gregorii, vir in rebus ecclesiasticis sublimiter institutus servabat. Ubi cum aliquandiu demoratus adolescens animi vivacis, diligenter his quae inspiciebat discendis operam daret, supervenit illo alius adolescens, nomine Biscop, cognomento Benedictus, de nobilibus Anglorum, cupiens et ipse Romam venire: cujus supra meminim
Abbreviated transcription (Latin):
maderimu etatis contigit annu: monasticã singłari uita pretulide
Tubipati⁊ suo narrauit. ia enĩ mat̾ obierat: libent᷑ eiꝰ uotis ac de¬
sdus celestib annuit. eũq ceptis insistere salutarib iussit. ente
auisulã lindisfarnensem. ibiq se monachorũ famulatua conitra¬
dens ailigent̃ ea quȩ monasticȩ castitatis ac pietatis erant. & discere
adiqt codices necdũ qͥdẽ attonsus uexũ eis qͥ tonsura maiores sunt
aaseniorib & coetaneis suis iusto colebat᷑ affectu. In qͦ uidelicet mona¬
sterio cũ aliqͦt annos deo seruiret: aniaduertit paulatim ad olescens
animi sagacis minime ꝑfecta uirtutis. eẽ. uiã quȩ tradebat᷑ ascoctis
ꝓposuitq animo uenirẽ Romã: & qͥ ad sedẽ apłicã ritus eccłiastici siuie
monisteriales seruarent᷑ uidere & q̃ cũ frib referret. laudauerue ue
fuerat monasterio sociatꝰ: indicauit ei desidiũ sibi in esse beatorũ apło¬

Expanded text:
tum decimum aetatis contigit annum, monasticam saeculari vitam praetulit. Quod ubi patri suo narravit, jam enim mater obierat, libenter ejus votis ac desideriis caelestibus adnuit, eumque coeptis insistere salutaribus jussit. Venit ergo ad insulam Lindisfarnensem, ubique monachorum famulatui se contradens, diligenteet aliquot codices; necdum quidem adtonsus, verum eis quae tonsura majores sunt a coaetaneis suis justo colebatur affectu. In quo videlicet monasterio cum aliquot annos Deo serviret, animadvertit paulatim adolescens animi sagacis, minime perfectam esse virtutis viam quae tradebatur a Scottis, proposuitque animo venire Romam, et qui ad sedem apostolicam ritus ecclesiastici sive monasteriales servarentur, videre. Quod cum fratribus referret, laudaverunt ejfuerat monasterio sociatus, indicavit ei desiderium sibi inesse beatorum aposto
Abbreviated transcription (Latin):
nieroin locũ aspicis et̃nȩ ꝑditionis esse p̃paratũ Audient es
hetestrs teperẽ quigent᷑ ex hortari ut uł tunc positꝰ adhuc in
corpore penitentiã faceret. Respondebat ille desꝑpans hlone so
modo tepus uita mutandi: cũ ipse uiderim iudiciũ meũiã efser
apleturialia dicens sine uiatico salutis obiit: &e corpꝰ eiꝰ inultimis
mos cantare ł saltẽ orare p̃sumebat. Oquã gͣndi distantia diuistor
tris dei & ubi erat futurꝰ ipse post mort̾e: ibi oculos m̃tis ante mor¬
te qͦ letior occũberet misit. At contͣ faber iste tenebrosȩ m̃tis & ac-¬
tionis imminente morte uidit aꝑta tartara. uidit damnationẽ
diaboli & sequaciũ eiꝰ: uidit etiã suũ infelix int̾ tales carcerẽ. quo
miserabilius ipse desꝑata salute ꝑiret: sed uiuentib qͥ hȩc cogno¬
uissent causã salutis sua ꝑditione relinqueret. Factũ est hoc nuꝑ
in ꝓuincia berniciorũ. ac longe lateq diffamatũ multos ad a-¬

Expanded text:
itionis esse preparatum!' Audientes hęc fratres ceperunt diligenter exhortari, ut vel tunc positus adhuc in corpore penitentiam faceret. Respondebat ille desperans: 'Non est mihi modo tempus mutandi, cum ipse viderim iudicium meum iam esse completum.' Talia dicens sine viatico salutis obiit, et corpus eius in ultimismos cantare, vel saltem orare praesumebat. O quam grandi distantia divisit Dstantem a dextris Dei; et ubi erat futurus ipse post mortem, ibi oculos mentis ante mortem, quo laetior occumberet, misit. At contra, faber iste tenebrosae mentis et actionis, imminente morte, vidit aperta tartara, vidit damnationem diaboli et sequacium ejus; vidit etiam suum infelix inter tales carcerem, quo miserabilius ipse desperata salute periret, sed viventibus qui haec cognovissent causam salutis sua perditione relinqueret. Factum est hoc nuper in provincia Berniciorum; ac longe lateque diffamatum, multos  A
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ ẽ de uisione: nichilominꝰ tẽptauit iter dispositũ cũ fr̃ĩb me¬
moratis incipere. Cũq naui iã imposuissent quȩ tanti itineris neces¬
ta ÷ nocte quadã tã seua tẽpestas quȩ ꝑditis ñ nulla ex parte his quȩ
Saluata sunt tam om̃ia quȩ erant ecbercti & sociorũ eiꝰ. Tũ ipse qͣsi

Expanded text:
est factus de visione, nihilominus tentavit iter dispositum cum fratribus meest factus de visione, nihilominus tentavit iter dispositum cum fratribus memoratis incipere. Cumque jam navi imposuissent quae tanti itineris necesta est nocte quadam tam saeva tempestas, quae perditis nonnulla ex parte his quae salvata sunt tamen omnia quae erant Ecgbercti, et sociorum ejus. Tum ipse
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ꝓposuit implere. Dei enĩ uoluntatis. ẽ: ut ad colũbę monasteria
magis docenda ꝑgat. Crat autẽ colũba pͥmꝰ doctor fidei xp̃ia Nȩ¬
tnsmontanis pictis adaquilonẽ. & pͥmꝰ fundator monasterii qͦd hii mn¬
sula multis diu scottorũ pictorũq popłis uenerabile mansit. Qui
uidelicet colũba nc̃ a ñ nullis cõposito acella & colũba noĩe colũcelliȩ
uocat᷑. Audiens autẽ uerba uisionis egberctꝰ. p̃cepit fr̃i qͥ retulerat
ne cuiquã hec alteri referret: neforte illusoria uisio. ẽẽt. Ipse autẽ
quo adgentes docendas iret cessare uolebat. At post dies paucos rur
xisti ecbercto. quȩ tͥ dicenda p̾cepi: At nc̃ uade & dic illi: qͥa uelit¬
I nolit debet ad colũbȩ monasteria uenire: qͥa aratra eorũ ñ recte in¬
cedunt. Oportet autẽ eũ adrectũ hȩc tramitẽ reuocare. Qui hȩc au-¬

Expanded text:
quod proposuit, implere: Dei enim voluntatis est ut ad Columbae monasteria quod proposuit, implere: Dei enim voluntatis est ut ad Columbae monasteria magis pergat docenda. » Erat autem Columba primus doctor fidei Christiantransmontanis Pictis ad aquilonem, primusque fundator monasterii quod in Hii insula multis diu Scottorum Pictorumque populis venerabile mansit. Qui videlicet Columba nunc, a nonnullis composito a Cella et Columba nomine, Columcelli vocatur. Audiens autem verba visionis Ecgberct, praecepit fratri qui retulerat ne cuiquam haec alteri referret, ne forte inlusoria esset visio. Ipse autem quo ad gentes docendas iret, cessare volebat. At post dies paucos rursxisti Ecgbercto quae tibi dicenda praecepi? At nunc vade, et dic illi quia, velit nolit, debet ad monasteria Columbae venire, quia aratra eorum non recte incedunt: oportet autem eum ad rectum haec tramitem revocare. » Qui haec au
Abbreviated transcription (Latin):
horũ ꝑficeret: suꝑna illi oracula simul & oꝑa restitert̃. Siqͥdẽ ele¬
etis socus strenuissimis & ad p̾dicandũ uerbũ idoneis. ut pote ac¬
tione simul & eruditione pclaris. p̾paratis om̃ib quȩ nauigantib
ee necessaria uidebant᷑: uenit die quadã mane pͥmo adeũ unꝰ de
frib discipłs qͣndã inbritannia && minister dõ dilecti sacer docis
boisili: cũ. ẽẽt. ibidẽ hoisil p̃posit̾ monasterii mailro¬
nensis
sub abbate eata ut supͣ narrauimꝰ: referens ei uisionẽ qu¬
sibi eadẽ nocte apparuisset. Cũ expletis inqͥt ymnis matutina¬
gist̃ qͦndã meus & nutritor amantissimꝰ boisil apparuit: in t̾ro¬
gauitq me an eũ cognoscere possem. Aio. Etiã. Tues enĩ boisil. At ille.
dhoc inqͥt ueni. ut responsũ dñi saluatoris ecbercto afferã qͦd te
tam̃ referente oporcet ad illũ uenire. Dic gͦ illi: qͥa ñ ualet iter

Expanded text:
horum perficeret, superna illi oracula simul et opera restiterunt. Siquidem elehorum perficeret, superna illi oracula simul et opera restiterunt. Siquidem electis sociis strenuissimis et ad praedicandum verbum idoneis, utpote actione simul et eruditione praeclaris, praeparatisque omnibus quae navigantibus esse necessaria videbantur, venit die quadam mane primo ad eum unus de fratribus, discipulus quondam in Brittania, et minister Deo dilecti sacerdotis Boisili, cum esset idem Boisil praepositus monasterii Mailrosensis sub abbate Eata, ut supra narravimus, referens ei visionem qusibi eadem nocte apparuisset: « Cum expletis, inquiens, hymnis matutinagister quondam meus et nutritor amantissimus Boisil, interrogavitque me, an eum cognoscere possem. Aio: Etiam, tu es enim Boisil. At ille: Ad hoc inquit, veni, ut responsum Domini Salvatoris Ecgbercto adferam, quod te tamen referente oportet ad illum venire. Dic ergo illi quia non valet iter
Abbreviated transcription (Latin):
ino metropolitano ep̃o galliarũ: & sedit insede sua pͥdie lel̃m
septẽbriũ dñica. Qui int̃ multos qͦs ordinauit antistites. etiã
gechinundo rofensis eccłȩ p̾sule defuncto Tobiã ꝓ illo consecrauit.
uirũ latina. greca & saxonica lingua atq eruditione multiplicit᷑¬
instructũ i. Eo tẽpore uenerabilis & cũ om̃i honorificentia
nominandꝰ famulus a p̃i & sacerdos ecberctꝰ quẽ inhibernia insu¬
la peregrinã ducere uit̾a ꝓ adipiscenda incelis patria retulimꝰ: ꝓ¬
rũ ingermania plurimas nouerat esse nationes. aqͥb angli uł sa¬
aones qͥ ñc britanniã incolunt. genꝰ & originẽ duxisse noscuntur.
seruientes. Ad quos uenire p̾fatꝰ xp̃i miles circũ nauigatabritan-¬
nia disposuit: siqͦs forte ex illis ereptos sachanȩ ad xp̃m tͣnfer re
ualeret uł si hoc fieri ñ posset: romã uenire ad uidenda atq adoran¬
da beatorũ apłorũ ac martyrũ xp̃i limina cõgitauit. Sedne aliqͥd

Expanded text:
ino metropolitano episcopo Galliarum: et sedit in sede sua pridie Kalendarum Septembrium Dominica; qui inter multos quos ordinavit antistites, etiam Gebmundo Hrofensis Ecclesiae praesule defuncto, Tobiam pro illo consecravit, virum Latina, Graeca et Saxonica lingua atque eruditione multiplicit venerabilis, et cum omni honorificentia nominandus famulus Christi et sacerdos Ecgberct, quem in Hibernia insula peregrinam ducere vitam pro adipiscenda in caelis patria retulimus, prum in Germania plurimas noverat esse nationes, a quibus Angli vel Saxones qui nunc Brittaniam incolunt, genus et originem duxisse noscuntur; servientes, ad quos venire praefatus Christi miles circumnavigata Brittania disposuit, si quos forte ex illis ereptos Satanae ad Christum transferre valeret, vel si hoc fieri non posset, Romam venire ad videnda atque adoranda beatorum apostolorum ac martyrum Christi limina cogitavit. Sed ne aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
alterutrũ requirere qͥs. ẽẽt. ille W il fridꝰ ep̃s Tunc bonifacius consilia¬
rius apłici papȩ & alii ꝑplures. qͥ eũ tẽporib agathonis papȩ ibi uĩ¬

Expanded text:
alterutrum requirere, quis esset ille Wilfridus episcopus. Tum Bonifacius consiliaalterutrum requirere, quis esset ille Wilfridus episcopus. Tum Bonifacius consiliarius apostolici papae, et alii perplures, qui eum temporibus Agathonis papae ibi vid
Abbreviated transcription (Latin):
uit. & scđo anno alfridi qͥ post egfridũ regnauit: sedẽ suã & ep̃atũ
cũ apłico papa ioħe. om̃iũ iudicio ꝓbatũ. ẽ. accusatores eiꝰ ñ nulla in
parte falsas contra machinasse calũnias. scriptũq. ẽ ap̃fato papa re¬
gib anglorũ ed ilredo & alfrido. ut eũ inep̃atũ suũ eo qͦd iniuste fue¬
di beatȩ memoriȩ agathonis pape quȩ qͦndã ipso p̾sente inurbe atq
in eodẽ concilio int̾ ep̃os residente ut p̃diximꝰ acta ẽ. Cũ enĩ causa exi¬
gente sinodꝰ eadẽ corã nobilib & frequentia popłi iubente apłico papa
dieh aliqt legeret᷑: uentũ ẽ ad locũ ubi scriptũ erat. Wil fridꝰ deo
amabilis ep̃s eboracȩ ciuitatis apłicã sedẽ de sua causa appellans. &
abhac potestate decertis in certisq reb absolutꝰ: & cȩta quȩ supͣ posuimꝰ
Qd ubi lectũ ẽ. stupor app̃hendit audientes. & silente lectore ceꝑunt

Expanded text:
vit: et secundo anno Aldfridi qui post Ecgfridum regnavit, sedem suam et episcopatum, cum Apostolico papa Johanne, omnium judicio probatum est accusatores ejus non nulla in parte falsas contra eum machinasse calumnias: scriptumque  Al. add. est a praefato papa regibus Anglorum Aedilredo et Aldfrido, ut eum in episcopatum suum, eo quod injuste fuedi beatae memoriae papae Agathonis quae quondam ipso praesente in urbe atque in eodem concilio inter episcopos residente ut praediximus acta est. Cum ergo, causa exigente, synodus eadem coram nobilibus et frequentia populi, jubente apostolico papa, diebus aliquot legeretur, ventum est ad locum ubi scriptum erat: Wilfridus Deo amabilis episcopus Eboracensis civitatis, apostolicam sedem de sua causa appellans, et ab hac potestate de certis incertisque rebus absolutus, etc., quae supra posuimus. Quod ubi lectum est, stupor apprehendit audientes: et silente lectore, coeperunt
Abbreviated transcription (Latin):
multos annos inhib̾nia peregrinꝰ anachoreticã inmag¬
Na ꝑfectione uitã egerat. ascendit nauẽ: & fresiã ꝑueniens
dicabat. neq aliquẽ tanti laboris fructũ apud barbaros inuenit
auditõres. Tum reuersus addilecte locũ peregrinationis: solito in
amplius ex uirtutũ exemplis ꝓdesse curabat .X. Ut autẽ uidit uir¬

Expanded text:
nnos in Hibernia peregrinus anachoreticam in magna perfectione vitam egerat DCXC, ascendit navem, et Fresiam perveniens dicabat, neque aliquem tanti laboris fructum apud barbaros invenit auditores. Tunc reversus ad dilectae locum peregrinationis DCXCI, solito in amplius ex virtutum exemplis prodesse curabat. CAPUT X. Ut Ui
Abbreviated transcription (Latin):
&.UIͭ. annis genti anglorũ simul & britonũ głosissimȩ
p̾esset. eqͥb sex etiã ipse ut diximꝰ xp̃i regno militauit.
prȩbente illi penda uiro strenuissimo de regio genere
merciorũ. qͥ & ipse ex eo tẽpore gentis eiꝰdẽ regno annis.xx.
& duobꝰ. uaria sorte p̾fuit. & conserto graui prelio incãpo

Expanded text:
 annis genti Anglorum simul et Brittonum gloriosissime praeesset, e quibus sex etiam ipse, ut diximus, Christi regno militavit,  praebente illi Penda viro strenuissimo de regio genere Merciorum, qui et ipse eo tempore, gentis ejusdem regno annis viginti et duobus varia sorte praefuit: et conserto gravi praelio in campo
Abbreviated transcription (Latin):
sedis apłice. Scripta quȩ ꝑlatores ad sc̃e memoriȩ seueri¬
nũ papã adduxert̃: hac de luce eo migrante reciꝓca res¬
ponsa & adea quȩ postulata fuerant siluert̃. Quib resera¬
tis: ne diu tantȩ questionis caligo indiscussa remaneret:
cũ hebreis celabrare nitentes. Quo epłȩ pͥncipio manifeste
exolarat n totaeorũ gente .s. ꝯͦstlã ieis hae fiisse impli¬
eros E posita aute ratione paschalis obseruantio. ura de
qd om̃ino hortam ut aur̃is mntib hui modi uenenatũ
supsticionis facim auferat᷑. Nã qualit̃ ipsa qͦq execranda
heresis qanata e latere uos ñ debet. qͥa ñ solũ ꝑistos du¬
centos annos abolita ẽ: s & cotidie a nob ꝑpetuo anathe¬
mate sepulta dãnat᷑. & hortam ne quorũ arma cõbusta
sunt: apud uos eorũ cineres suscitent᷑. Nã qͥs ñ execret᷑ su¬
pbũ eorũ conamꝰ impiũ. dicentiũ posse sine peccato homi¬
nẽ existere ex ꝓpͥa uoluntate & ñ exgr̃a deiꝰ & pͥmũ qͥdẽ

Expanded text:
sedis. Scripta quae perlatores ad sanctae memoriae Severinum papam adduxerunt, eo de hac luce migrante, reciproca responsa ad ea quae postulata fuerant siluerunt. Quibus reseratis, ne diu tantae quaestionis caligo indiscussa remaneret, cum Hebraeis celebrare nitentes. Quo epistolae principio manifeste exortam, et non totam eorum gentem, sed quosdam ex eis hac fuisse implicitos. Exposita autem ratiquod omnino hortamur ut a vestris mentibus hujusmodi venenatum superstitionis facinus auferatur. Nam qualiter ipsa quoque execranda haeresis damnata est, latere vos non debet; quia non solum per istos ducentos annos abolita est, sed et quotidie a nobis perpetuo anathemate sepulta damnatur: et hortamur, ne quorum arma combusta sunt, apud vos eorum cineres suscitentur. Nam quis non execretur superbum eorum conamen et impium, dicentium posse sine peccato hominem existere ex propria voluntate, et non ex gratia Dei? Et primum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ac tenuit: usq dũ & ipse suo tẽpore ad cȩlestia regna
cũ glosi fructu laboris ascendit. Inqua ȩccła moriens.
palliũ qͦq qͦd aromano papa acceꝑat reliqͥt. Reliquerat.
nas antiquo hosti prȩdas docendo & baptizando eripuit.
Cui nomine uicꝰ in&ͦ maxime solebat habitare iuxta
cataractã usq hodie cognominat᷑. Qui qͣm cantandi in
eccla erat ꝑitissimꝰ. recuꝑata post modũ pace in ꝓuin¬
cia &e crescente numero fideliũ. etiã magist᷑ ȩccłasticȩ
cantionis iuxta morẽ Romanorũ. siue cantuariorũ
multis cȩpit existere. & ipse senex ac plenꝰ dierũ. uixta
scripturas. patrũ uiã secutꝰ est.

Expanded text:
ac tenuit, usquedum et ipse suo tempore ad caelestia regna ac tenuit, usquedum et ipse suo tempore ad caelestia regna cum gloriosi fructu laboris ascendit. In qua Ecclesia moriens, pallium quoque, quod a Romano papa acceperat, reliquit. Reliquerat anas antiquo hosti praedas, docendo et baptizando eripuit: cujus nomine vicus in quo maxime solebat habitare, juxta Cataractam, usque hodie cognominatur. Qui quoniam cantandi in ecclesia erat peritissimus, recuperata postmodum pace in provincia, et crescente numero fidelium, etiam magister ecclesiasticae cantionis juxta morem Romanorum seu Cantuariorum multis coepit existere: et ipse senex ac plenus dierum, juxta Scripturas, Patrum viam secutus est.
Abbreviated transcription (Latin):
reb nordanhy mbrorũ huiꝰ articło cladis. cũ nichil
alicubi p̾sidii nͥ infuga. e̾ẽ. uideret᷑: paulinꝰ assũpta
baldo multũ honorifice susceptꝰ ẽ. Uenit autẽ ill uc
duce basso milite regis ȩduuini fortissimo. habens
baldi & osuualdi regũ misit ingalliã nutriendos regi
defuncti & iuxta honorẽ uł regiis pueris uł uinꝗr¬
centio: ap̃i congruũ in ȩccła sepulti sunt. Atulit au¬
tẽ secu uasa p̾ciosa ȩduiuni regis ꝑ plura. inqͥb & eru¬
ce magnã aureã & calicem aureũ conseeratũ admi
nisteriũ altaris. quȩ hactenꝰ in ȩccła cantiȩ conseruata
monstrant᷑. Quo intẽporȩ rofensis eccła pastorẽ mine¬
me habebat: eo qͦd Romanꝰ prȩsul illius adhonoriũ pa¬
pa aiuisto archi ep̃o legatarius missus. absorptꝰ fuerat̾
fluctib it alici maris: Ac ꝑhoc curã illius p̾fatꝰ paulinꝰ
inuitatione honorii antistitis & eadbaldi regis suscepit

Expanded text:
rebus Nordanhymbrorum hujus articulo cladis, cum nil rebus Nordanhymbrorum hujus articulo cladis, cum nil alicubi praesidii nisi in fuga esse vibaldo multum honorifice susceptus est. Venit autem illuc duce Basso, milite regis Aeduini fortissimo, habens baldi et Osualdi regum, misit in Galliam nutriendos regi defuncti, et juxta honorem vel regiis pueris, vel innocentibus Christi congruum, in ecclesia sepulti sunt. Attulit quoque secum vasa pretiosa Aeduini regis perplura, in quibus et crucem magnam auream, et calicem aur quae hactenus in ecclesia Cantiae conservata monstrantur. Quo in tempore, Hrofensis Ecclesia pastorem minime habebat, eo quod Romanus praesul illius ad Honorium papam a Justo archiepiscopo legatarius missus, absorptus fuerat fluctibus Italici maris: ac per hoc curam illius praefatus Paulinus, invitatione Honorii antistitis et Eadbaldi regis suscepit