comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mittam eos. Sed qͥd faciam: uisitabo inuirga
miqͥtates eoꝵ & iu flagellis delicta eoꝵ. Ñ gͦ
tantũ miscđia uocantis. ẽ: sed et uerberantis
et flagellantis. Sit itaq manꝰ pat̾na suꝑte
Et si filius bonꝰ es: noli repellere disciplinã
Quis enĩ filius. cui ñdat disciplinã pat̃ eiꝰ:
Det disciplinam. dũ ñ auferat miscđiã:
cedat contumacem. dũ tam̃ reddat here¬
ditatẽ Si ꝓmissa pr̃is bene agnouisti : ñ ti¬
meas flagellari sed ex heredari Quẽ enĩ
diligit dñs corripit.: flagellat aut̃ omẽm
filiũ quẽ recipit. Peccator filiꝰ dedignat᷑ fla¬
gellari : cũ sine peccato uideat᷑ unicũ fla¬
miseret᷑ qr recipit. Flagellat enĩ omnem fi¬
liũ quẽ recipit. Nec tam̃ mͥ amarũ debet ẽẽ
qđ flagellat: qͣm dulce qđ recipit. Quomͦ
enĩ ñ flagellat custodiens paruulos dnis.¬

Expanded text:
itabo in virga iniquitates eorum, et in flagellis delicta eorum.» Non ergo tantum misericordia vocantis est, sed et verberantis et flagellantis. Sit itaque manus paterna super te, et si filius bonus es, noli repellere disciplinam: quis est enim filius, cui non dat disciplinam pater ejus? Det disciplinam, dum non auferat misericordiam; caedat contumacem, dum tamen reddat haereditatem. Tu si promissa patris bene agnovisti, non timeas flagellari, sed exhaeredari: quem enim diligit Dominus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit . Peccator filius dedignatur flagellari, cum sine peccato videat Unicum fla«miseretur,» quia recipit: flagellat enim omnem filium quem recipit, nec tam mihi amarum debet esse quod flagellat, quam dulce quod recipit. Quomodo enim non flagellet, «Custodiens par
Abbreviated transcription (Latin):
facere malũ Si enim amas uiđẽ dm̃ tuũ. si iN hac
ꝑegrinatione illo amore suspiras : eccȩ ꝓbatte
dñs ds̃ tuus. Quasi dicat tͥ. Ecce fac qđ uis. imple
cupiditates tuas. extende neqͥtiã dilata luxu¬
riam : qcqͥd libuerit licitũ puta. Ñ te hinc pu
nio. ñ te in gehennas mito : faciem meam tantũ
tͥ negabo Si expauisti : amasti Si hoc qđ di¬
ctũ ẽ faciem suã tͥ negabit ds̃ tuus. contremuit
cortuũ. in ñ uidendo dm̃ tuũ magnam poe¬
nam putasti : gratis amasti. Hanc scintillã¬

Expanded text:
facere malum. Si enim amas videre Deum tuum, si in hac peregrinatione illo amore suspiras; ecce probat te Dominus Deus tuus, quasi dicat tibi: Ecce fac quod vis, imple cupiditates tuas, extende nequitiam, dilata luxuriam, quidquid libuerit, licitum puta; non hinc te punio, non te in gehennas mitto, faciam meam tantum tibi negabo. Si expavisti, amasti; si hoc quod dictum est, Faciem suam tibi negabit Deus tuus, contremuit cor tuum, in non videndo Deum tuum magnam poenam putasti; gratis amasti. Si er
Abbreviated transcription (Latin):
cta st̃ omnia. ñ habebat ubi flagellaretur.
Ad hoc carne indutꝰ. ẽ: ut sine flagello ñ eo&ͣ
qͥ gͦ flagellat unicũ sine peccatõ: relinqͥt
accepimꝰ ut essem unico co heredes: eẽmꝰ
etiam hereditas eiꝰ. Postula a me: & dabo

Expanded text:
cta sunt omnia, non habebat unde flagellaretur. Ad hoc carne indutus est, ut sine flagello non esset. Qui ergo flagellat unicum sine peccato, relinquit accepimus, ut essemus unico cohaeredes, essemus etiam haereditas ejus . Po
Abbreviated transcription (Latin):
lia mala. ut sibi hͦc restitueret᷑ qđ recepisse
iob legimꝰ. Nã & ab illo uulnere atq putredine
saluũs ẽ. factꝰ: et ei cñcta quȩ amiserat duplicata
Nã filii ñ duplũ sed totidem redditi. etiam illos
qͦs amiserat resurrecturos significarunt: ut sic
ipsi qͦq illis pͥorib iuncti arestitutione dupli
ñ inuenirent᷑ alien. Vt gͦ ñ talem remunerati¬
onẽ sꝑaremꝰ qͣndo mala tẽporalia paterem̃: ñ
Ait sustinentiã et finem iob audistis s ait sus¬
tinentiam iob audistis. & finem dnĩ uidifas .
Tanꝗ diceret. mala tẽporalia sic̃ iob sustinete
s ꝓhac sustinentia ñ tẽporalia bona sꝑate quȩ
illi aucta redier̃ s ȩt̃na potiꝰ quaȩ in dñõ p̃cesser

Expanded text:
lia mala, ut sibi hoc restitueretur, quod recepisse lia mala, ut sibi hoc restitueretur, quod recepisse Iob legimus. nam et ab illo uulnere atque putredine saluus est factus et ei cuncta, quae amiserat, duplicatanam filii non in duplum sed totidem redditi etiam illos. quos amiserat, resurrecturos significarunt; sic ipsi quoque illis prioribus iuncti a restitutione dupli non inuenirentur alieni. ut ergo non talem remunerationem speraremus, quando mala temporalia pateremur, non ait: Sustinentiam et finem Iob audistis, sed ait: Sustinentiam Iob audistis et finem domini uidistis, tamquam diceret: Mala temporalia sicut Iob sustinete, sed pro hac sustinentia non temporalia bona sperate, quae illi aucta redierunt, sed aeterna potius, quae in domino praecesser
Abbreviated transcription (Latin):
qͣs uicto & opp̃sso suꝑbȩ illudentes. Qđ autẽ¬
carnem suã resuscitauit. & discipłoꝵ aspectib
atq contactib reddidit. eisq uidentib as¬
cendit in cȩlũ: ipsos ȩdificauit. et qͥd expectare
qͥd p̃dicare deb̾ent. eui dentissima ueritate
monstrauit : Illos aut̃ a qͥb tanta mala usq
ad mortẽ ꝑtulerat qͣsi de illo suꝑato et extin¬
cto głantes in ea opinione dereliqͥt: ut qͥs¬
qͥs eoꝵ salute ȩt̃na saluus fieri uellet. hoc de
illius mortis resurrectione cređdet qđ hi qͥ ui¬
der̃ signis contestantib p̃dicauer̃ : & ꝓ ea p̃¬
diccitione similia ꝑpet ñ dubitauer̃. Qua
taretur fideles qͥ post passionem xp̃i & resur¬
rectionẽ adhuc in ista uita tenebant᷑ dispen¬
sationem testam̃ti ueteris nouiq distinguens.
sustinentiam in qͥt iob audistis. et finẽ dñi ui¬
distis. Ne. idõ patient̃ sustinerent tẽpora¬

Expanded text:
quasi uicto et oppresso suquasi uicto et oppresso sucarnem suam resuscitavit, et discipulorum conspectibus et contactibus reddidit, eisque videntibus ascendit in coelum, ipsos aedificavit, et quid exspectare, quid praedicare deberent, euidentissima ueritate monstrauit. illos autem, a quibus tanta mala usque ad mortem pertulerat, quasi de illo superato et extincto gloriantes in ea opinione dereliquit, ut, quisquis eorum salute aeterna saluus fieri uellet, hoc de illius mortui resurrectione crederet, quod hi, qui uiderunt, signis contestantibus praedicauerunt et pro ea praedicatione similia pet-peti non dubitauerunt. Quataretur fideles, qui post passionem et resurrectionem Christi adhuc in ista uita tenebantur, dispensationem testamenti ueteris nouique distinguens: Sustinentiam, inquit, Iob audistis et finem domini uidistis, ne ideo patienter sustinerent tempora
Abbreviated transcription (Latin):
et illam patrum etiam tẽporalem felicitatem.
in qͣ illis ex hibenda demonstrauit ds̃. etiam
qͥbona tẽporalia p̃stat et impis. Tanqͣm¬
uitã c̃cupiscere sẽpit̃nam. Iuid ꝓmagno ita uos
uultis ad ño demorte lib̾ari sic̃ libati st̃ patres
ur̃i. qͣndo cõm̃dabat dis̃ etiam t̃renȩ felici¬
ueterem hõem ꝑtinet : quae uetustas ab adam
coepit: Ego aut̃ sum xp̃c. ñ adam. Aueteri uete¬
res fuistis A nouo noui estote: usq ad mortẽ¬
Hoc enĩ uoluit inc̃spectu iimicoꝵ pati: qͦ eũ
felicitatem qͥȩ nẽ ẽ. infide : pꝰ ea uͦ erit in
specie. Deniq resurrectionẽ suã quã ñ sicut
nr̃am in longũ differri oportebat. ut iN
exẽplo carnis eiꝰ disceremꝰ qͥd in nr̃a sꝑare
debemꝰ : noluit alienis demonstrare sed suis.¬
Vt gͥ exẽplo suȩ carnis ex hortaret᷑ fideles suos
tẽporalem ꝓ ȩt̃na felicitatem contẽnere. usq
ad mortem ꝑtulit ꝑseqͥentes atq seuientes: et

Expanded text:
et illam patrum etiam temporalem felicitatem, et illam patrum etiam temporalem felicitatem, in qua illis exhibenda demonstrauit deus etiam qui bona temporalia praestat et impiis. Denuitam concupiscere sempiternam. quid pro magno ita uos uultis a domino de morte liberari, sicut liberati sunt patres nostri, quando commendabat deus etiam terrenae feliciveterem hominem pertinet, quae veritas ab Adam coepit. Ego autem sum Christus, non Adam. A veteri veteres fuistis, a Novo Novi estote usque ad morteHoc enim voluit pati in conspectu inimicorum, quo eum felicitatem, quae nunc est in fide, postea vero erit in re. Denique resurrectionem suam, quam non sicut nostram in longum differri oportebat, ut in exemplo carnis eius disceremus, quid in nostra sperare deberemus, noluit alienis demonstrare sed suistur exemplo suae carnis exhortaretur fideles suos temporalem pro aeterna felicitate contemnere, usque ad mortem pertulit persequentes atque saeuientes et
Abbreviated transcription (Latin):
int̃p̃tati st̃ disciplina. ẽ: quȩ utiq a discen¬
do nom̃ accepit. Vnde & scientia dici potest.
Ad hoc enim quȩq res discit᷑ ut sciat᷑ : quam¬
uis alia notione in his que ꝓpeccatis suis
mala unꝰ qͥsq patit᷑ ut corrigat᷑: dici soleat dis¬
ciplina. Vnde illud ẽ in epła ad hebreos. Quis
enĩ. ẽ filius cui ñ dedit disciplinã pat̃ eiꝰ:
Et illud euidentiꝰ in eadem. Omnis uͦ disciplina

Expanded text:
interpretati sunt, disciplina quae utique a discendo nomen accepit, unde et scientia dici potest. Ad hoc enim quaeque res discitur, ut sciatur. Quamvis alia notione, in iis quae pro peccatis suis mala quisque patitur ut corrigatur, dici soleat disciplina. Unde illud est in Epistola ad Hebraeos, Quis enim est filius, cui non det disciplinam pater ejus? et illud evidentius in eadem, Omnis enim
Abbreviated transcription (Latin):
ti xp̃o sit. quẽ uis eẽ xpĩcinũ. Atteridat
ad passiones xp̃i indignas: attendat illũ
sine pcccato quȩ ñ rapuit exsoluentẽ
attendat scripturã dicentẽ sibi. Flagellat
omnẽ filiũ quẽ recipit: & tu dicis. forte ex
ceptꝰ eris. Si exceptꝰ apassione flagellorũ :
exceptꝰ anumero filioꝵ. Itane in qͥes flagel¬
lat omnem filiũ : ꝓrsus flagellat omnem
filiũ ut et unicũ. Unicꝰ ille de prĩs substan

Expanded text:
to sit, quem vis esse Christianum. Attendat ad passiones Christi indignas: attendat illum sine ullo peccato, quae non rapuit, exsolventem: attendat Scripturam dicentem sibi: Flagellat omnem filium quem recipiceptus eris? Si exceptus a passione flagellorum, exceptus a numero filiorum. Itane, inquies, flagellat omnem filium? Prorsus flagellat omnem filium, ut et unicum. Unicus ille
Abbreviated transcription (Latin):
lagellat aut̃ omnẽ filium quẽ recipit:
ne te sine flagello sꝑes futurũ÷ nisi
forte cogitas ex heredari : Elagellat omẽm
filiũ quẽ recipit . Itane omnem : Ubi te uo¬
lebas absconde Omnem Et nullus exceptꝰ
nullus sine flagello erit: Ilis audire quẽ
omnem : Etiam unicus sine peccato: Non
tam̃ sine flagello.

Expanded text:
Flagellat autem omnem filium quem recipit . Nec te sine flagello speres futurum, nisi forte cogitas exhaeredari. Flagellat omnem filium quem recipit. Itane omnem? Ubi te volebas abscondere? Omnem: et nullus exceptus, nullus sine flagello erit. Quid? ad omnem? Vis audire quam omnem? Etiam Unicus sine peccato, non tamen sine flagello.
Abbreviated transcription (Latin):
t in illis Patrib qͣmuis rarissima. tam̃ fuer̃
et usq ad mortem exempla patientiae :
trũ suoꝵ a qͥb illi occisi st̃ iniqͥtate ꝑsisterent. Et
in nouo testam̃to nec defuit. nec de ẽ bonorum fi¬
deliũ multitudo. qͥ etiam ista temporali felicitate
p̃pollent: et in ea largitoris dĩ bonitatẽ: mise¬
ricordiamq exꝑiant᷑. Tenentes tam̃ qd dispensator

Expanded text:
et in illis patribus quamuis rarissima tamen fuerunt et usque ad mortem exempla patientiae a trum suorum, a quibus illi occisi sunt, iniquitate persisterent, et in nouo testamento nec defuit nec deest bonorum fidelium multitudo, qui etiam ista temporali felicitate praepolleant et in ea largitoris dei bonitatem misericordiamque experiantur tenentes tamen, quod dispensator
Abbreviated transcription (Latin):
diluuio: loth de caelesti incendio : isaac de immi¬
nenti gladio: ioseph de calũnia mulieris et cu¬
stodia carceris. morsen ab ȩgrptiis: raab de exci¬
dio ciuitatis. susannã a testib falsis: danielem
aleonib: tres uiros ab ignib: aliosq patres qͣi
exclamauer̃ et salui facti st̃. et xp̃m ñ lib̾aret
de manib iudȩoꝵ. eũq in potestate seuientiũ
usq ad mortis exitiũ delinqueret. Vt qͥd hoc :
Propt̃ qͥd hoc. nisi propt̃ illud qd paulo post
in eodem psalmo dicit ñ ad insipientiam mͥ
hͦc .ẽ corpori meo. eccłȩ meȩ. minimis meis:¬

Expanded text:
diluuio. Loth de caelesti incendio. Isaac de immidiluuio. Loth de caelesti incendio. Isaac de imminenti gladio, Ioseph de calumnia mulieris et custodia carceris, Moysen ab Aegyptiis, Raab de excidio ciuitatis, Susannam a testibus falsis, Danihelem a leonibus. tres uiros ab ignibus aliosque patres, qui exclamauerunt et salui facti sunt, et Christum non liberaret de manibus Iudaeorum eumque in potestate saeuientium usque ad mortis exitum derelinqueret. ut quid hoc? propter quid hoc nisi propter illud, quod paulo post in eodem psalmo dicit: Non ad insipientiam mihi, hoc est corpori meo, ecclesiae meae, minimis meis
Abbreviated transcription (Latin):
diuites sint in oꝑib bonis. facile tribuant. cõmu¬
nicet. thesauriz &a sibi fundam̃tũ bonũ in futurũ
ut app̃hendant ueram uitam : qͣlis in xp̃o ñ tantũ
sp̃u s etiam carne manifestata .ẽ. cũ resurrexit a
mortuis. ñ qͣlem iudai in illo ꝑemer̃. qͣndo eum
demanib eoꝵ ds̃ ñ eruit: eũq deliqͥsse uisus. ẽ
exclamantem . ds̃ ds̃ ms ut qͥd me deliqͥst: ut eo
mͦ inse trans figuraret martrres suos. qͥ et si mo¬
ri nolles qđ etiam p&ro dix̃ alt̾ te cing& & fe¬
ret qͦ tu ñ uis significans qͣ morte clarificaturus
erat dm̃ & ob hoc adõ suo delicti uident᷑ ad tẽpus
cũ eis nollȩt p̃stare qđ uellen illã cordis uocẽ emit¬
terent. illũq ad hib eN pietatis affectũ. quẽ passio
ne impendedde ore ꝓpͥo dñs exp̃ssit. eos in se identidẽ
cõmonuit reqͥrendam cũ addidit. ut qͥd deliqͥst me.
Idẽ quare ꝓpt̃ qͥd. quam ob ccufas ẜ rofecto enĩ
erat aliqͣ ccuisa. eaq ñ parua : ut noe libaret de

Expanded text:
bonis, facile tribuant, communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut adprehendant ueram uitam, qualis in Christi non tantum spiritu uerum etiam carne manifestata est. cum resurrexit a mortuis, non qualem Iudaei in illo peremerunt. quando eum de manibus eorum deus non eruit eumque dereliquisse uisus est exclamantem: Deus, deus meus, ut quid me dereliquisti? ut eo modo in se transfiguraret martyres suos, qui, etsi mori nollent, quod etiam Petro dixit: \'Alter te cinget et feret, quo tu non uis\\ significans. qua morte glorificaturus erat deum, et ob hoc a deo suo derelicti uiderentur ad tempus, cum eis nollet praestare, quod uellent. illam uocem cordis emitterent illumque adhiberent pietatis affectum, quem pasne impendente ore proprio Dominus expressit, eos in se identidem dit: ut quid dereliquisti me? id est quare. propter quid, quam ob causam? profecto enim erat aliqua causa eaque non parua, ut Noe liberaret de
Abbreviated transcription (Latin):
intelligamꝰ. Cluser̃ ora leonũ. cũ solus dđ¬
glistarũ significari intelligatur. et pluralit̃ dictum¬
secti st : cũ desolo isaia tradat᷑ sic̃ in psclmo etiã
qđ dictũ ẽt a fater̃ reges t̾rae. & pͥncipes c̃uener̃
in unũ. pluralem numerum ꝓsingulari positum
in actib: apłorum exponitur. Nam̃ reges propt̃
herodem : principes ꝓpt̃ pilatũ intellexer:
qͥ testimoniũ eiusdem psalmi ad hibuer̃¬

Expanded text:
ictum, Clauserunt ora leonum, cum solus Daniel significari intelligatur; et pluraliter dictumSecti sunt , cum de solo Isaia tradatur. In Psalmo etiam quod dictum est, Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum, etc., pluralin Actibus apostolorum exponitur. Nam reges propter Herodem, principes propter Pilatum intellexerunt, qui testimonium ejus psalmi adhibuer
Abbreviated transcription (Latin):
nouit suũ quẽ ad modũ excipiat. Quẽ enim
diligit dñs corripit: flagellat aut̃ om̃em
filiũ quẽ recipit. Quid sibi gͦ plaudit iniqͥus.
qr flagellũ de illo fec̃ pat̃ m̃s: Illũ assumit
ad ministeriũ : me erudit ad patrimoniũ
Nec attendẽ debemꝰ qͣntũ ꝑmitait in iustis:
s qͣntũ reseruet iustis. Sed debemꝰ optare
etiã illis ꝑ qͦs flagellam᷑: ut c̃ũtant᷑ et fla¬
gellent᷑. Sic enĩ suos fideles erudiebat:
qͣndo de saulo flagellũ sibi fecerat. Sed post¬
ea cũtit et saulũ.

Expanded text:
 excipiat: Quem enim diligit Dominus, corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit . Quid sibi ergo plaudit iniquus, quia flagellum sibi de illo fecit Pater meus? Illum assumit ad ministerium, me erudit ad patrimonium. Nec attendere debemus quantum permittat injustis, sed quantum servet justis. 5. Sed debemus optare etiam illis per quos flagellamur, ut convertantur, et flagellentur. Sic enim suos fideles erudiebat, qui de Saulo flagellum sibi fecerat, sed postea convertit et Saulum.
Abbreviated transcription (Latin):
erfectior in hac uita dilectio nulla
habet eccłiastica disciplina qđ fideles
nouer̃. cũ martyres eo loco recitant᷑ ad
altare dĩ. ubi ñ ꝓ ipsis oret᷑. ꝓ coeteris aut̃
cõmemoratis defunctis orat᷑. In. iuria
ẽ enim ꝓmartyre orare : cuiꝰ nos debemꝰ
orationib cõm̃ dari. Certatut enime
c̃tra pecccitũ. usq ad sanguiniem.
Quibusclam uͦ ad huc imꝑfectis. et tam̃ ex parte
iustificatis : Ad hebreos dic̃ apłs. Nondũ enĩ usq
ad sanguinem pugnastis adũsus peccatũ cer¬
tantes Si gͦ illi nondũ usq ad sanguinem ꝓcul
dubio aliqui usq ad sanguinem. Quiusq ad

Expanded text:
lla habet ecclesiastica disciplina, quod fideles noverunt, cum martyres eo loco recitantur ad altare Dei, ubi non pro ipsis oretur: pro caeteris autem commemoratis defunctis oratur. Injuria est enim, pro martyre orare, cujus nos debemus orationibus commendari. Certavit enim contra peccatum usque ad sanguinem. Quibusdam vero adhuc imperfectis, et tamen ex parte justificatis, ad Hebraeos dicit Apostolus: Nondum enim usque ad sanguinem pugnastis, adversus peccatum certantes . Si ergo illi nondum usque ad sanguinem, procul dubio aliqui usque ad sanguinem. Qui usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
orassȩ ꝑ paucȩ st̃. id ÷ solide in cibo
ueritatis utentes pascuis bonis de munere
dĩ. Sed mali illi pastores non parcunt
talibus. Parum ẽ qđ illas languentes & in¬
firmas et ernentes & ꝑditas non curant:
etiam istas fortes et pingues necaNt qͣntũ
tinet occidunt. Quomͦ inquis occidun.
Male uiuendo malũ exẽplũ p̃bendo.
An frustra dictũ ẽ. seruo dĩ eminenti iN
m̃bris sũmi pastoris circa om̃s te ipsũ bo¬
noꝵ oꝑm p̃bens exemplũ. et forma esto
fidelibus : Attendendo enim oues etiã
fortes plerũq p̃positum suum male ui¬
uentem. si declinet ocłos a regulis drũ.
et intendat in hõem: incipit dicere
in corde suo. Si p̃positus m̃s liuit ego
ouem fortem. Lã de coet̾is quid facit qͣi
illud qđ ñ ipse fortificauerat. sed forte
aut robustum inuenerat male uiuen¬
do int̾ficit: dico caritati ur̃ẽ: iterũ
dico Et si uiuunt oues. et si fortes st̃ oues
in ũbo dñi. et tenent illud qͦd au-¬

Expanded text:
perpaucae sunt, id est, solidae in cibo veritatis, utentes pascuis bene de munere Dei. Sed mali illi pastores non parcunt talibus. Parum est, quod illas languentes, et infirmas, et errantes, et perditas, non curant, etiam istas fortes et pingues necant, quantutinet, occidunt. Quomodo, inquis, occidunt? male vivendo, malum exemplum praebendo. Sin frustra dictum est servo Dei eminenti in membris summi pastoris: circa omnes teipsum bonorum operum praebe exemplum, et forma esto fidelibus . Attendendo enim ovis etiam fortis plerumque praeposito suo male viventi, si declinet oculos a regulis Domini, et intendit in hominem, incipit dicere in corde suo: Si praepositus meus sic vivit, ego  ovem; jam de caeteris quid faciet, qui illud quod non ipse fortificaverat, sed forte aut robustum invenerat, male vivendo interfecit? Dico Charitati vestrae, iterum dico: etsi vivunt oves, etsi fortes sunt oves in verbo Domini, et tenent illud quod au
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ et moechatꝰ ẽ iste Dñi enim uera et aꝑta
sententia ẽ Quisqͥs uidit mulierem ad
c̃cupiscendũ eam: iam moechatus ẽ. eã
in corde suo Ñ ꝑuenit ad illius cubiculũ.
et in interiore iam suo cubiculo uolutat᷑.
Sio omĩs qͥ male uiuit in c̃spectu eoꝵ
quib p̃positus ẽ. quantũ in ipso. ẽ. occidit

Expanded text:
a sententia est: Quisquis viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam maechatus est eam in corde suo . Non pervenit ad illius cubiculum, et in interiore jam suo cubiculo volutatur. Sic omnis qui male vivit in conspectu eorum quibus praepositus est, quantum in ipso est, occi
Abbreviated transcription (Latin):
ic̃ apłs tẽpora aet̃na nec futura :
Sic enim ait. In sꝑem uitȩ aet̾nȩ quã pro¬
misit ñ m̃dax ds̃ ante tempora et̃na. ma
nifestauit aut̃ temꝑib suis ũbũ suum.
Ecce dix̃ roeio qđ fuerint tẽpora ȩt̃na.
quȩ tam̃ non fuerint dõ co ȩt̃na. Si qͥdem
ille ante tempora ȩt̃na ñ solũ erbet: uerũ
etiam ꝓmisit uitam at̃nam quã mani¬
festauit tẽporib suis. id ÷ congruis. Quid
aliud quã uerbũ suum: itoc est
one fixũ eret qđ suo tẽpore futurũ erat.¬
I IN Princisio temporis dm̃ fecisse cęlũ
Det t̃ram cedamꝰ : debemus utiq in¬
telligere qđ ante pͥncipiũ tẽꝑis non ercet
tempus. Ds̃ enim fecit tẽpora. Et idõ anteꝗ
facer et tẽpora: ñ err& tempora. Ñ gͦ pos¬
sumꝰ dicere fuisse aliqͦd tempus quando
ds̃ nondũ Aliqͥd fecenrt. qͦmͦ enim erat
tempus qđ ds̃ non fecerat: cũ omnium
tempoꝵ ipse sit fabricator: Idõ dix̃ apłs

Expanded text:
s tempora aeterna, nec ea futura, Sic enim ait: In spem vitae aeternae, quam promisit non mendax Deus ante tempora aeterna; man i fe s tau ita autem temporibus suis uerbum suum. Ecce dixit retro quod fuerint tempora aeterna, quae tamen non fuerint Deo coaeterna, si quidem ille ante tempora aeterna non solum erat, uerum etiam promisit uitam aeternam, quam manifestauit temporibus suis, id est congruis, quid aliud quam Verbum suum? Hoc est eone fixum erat, quod suo tempore futurum erati in principio temporis Deum fecisse coelum et terram credamus, debemus utique intelligere quod ante principium temporis non erat tempus. Deus enim fecit et tempora: et ideo antequam faceret tempora, non erant tempora. Non ergo possumus dicere fuisse aliquod tempus quando Deus nondum aliquid fecerat. Quomodo enim erat tempus quod Deus non fecerat, cum omnium temporum ipse sit fabricator? Et si tempus
Abbreviated transcription (Latin):
negare xp̃m. Om̃s heretici negant
xp̃m in carne uenisse. Quid miramini
gant xp̃m in carne uenisse  Sed dico cari¬
tati ur̃ȩ. Etiam om̃s mali catholici. ũbis¬
c̃fitentur xp̃m in carne uenisse : factis
aut̃ negant. Nolite gͦ eẽ tanꝗ de fide securi.
Ad iungite fidei rectẽ uiam rectam. ut xp̃m
c̃fideam ini in carne uenisse. et ũbis uera
dicendo. et factis bene uiuenido. Nam si con¬
fitemini uerb & factis negatis: fides taliũ moꝵ
bant fidem sufficere. et oꝑa bona habe
nolebant: ait Iu credis qr unꝰ ẽ. ds̃: bene
facis Et daemones credunt: & contremis¬
cunt. Nun qd idõ dȩmones ab ȩt̾no igne
libabunt᷑ qr credunt & contremiscuN

Expanded text:
ne venisse. Omnes haeretici negant Christum in carne venisse. Quid miramini, gant Christum in carne venisse? Sed dico Charitati vestrae, etiam omonfitentur Christum in carne venisse, factis autem negant. Nolite ergo esse tanquam fide securi; adjungite fidei rectae vitam rectam; ut Christum confiteamini in carne venisse, et verbis vera dicendo, et factis bene vivendo. Nam si confitemini verbis, et factis negetis, fides talium propbant fidem sufficere, et opera bona habere nolebant, ait: Tu credis quia unus est Deus, bene facis: et daemones credunt, et contremiscunt . Nunquid ideo daemones ab aeterno igne liberabuntur, quia credunt et contremiscun
Abbreviated transcription (Latin):
gentes ds̃: p̃ñtiauit abrochȩ dicens. in semine¬
tuo benedicent᷑ om̃s g̃s. Ipsam scripturam
pro dõ posuit. qr dĩ. ẽ Ut illud de abraham.
in ꝓmissione in qͥt dĩ non hesitauit incre¬
dulitate. sed confortatus ẽ. fide dans głam
dõ: et plenissime credens qr quȩ promisit
potens. ẽ et facere. Contra quam diuinam
et apłicam uocem canis iste rabiosus ob¬
latrans ausus ẽ dicere abitcham dõ suo pro¬
mittenti ꝓlem ñ credidisse: ignorans illud
qđ aitꝰ: Simͥ .c. annos habenti. nascetur filitis.
ammirantis eẽ gaudium ñ diffidentia dubi¬
nec illarum scripturcirum dm̃ dic̃ aucto¬
rem. quã uis ibi aliqͣ uera reꝑiat: sic̃ deisto
cretensi ait. Dix̃ qͥdam ex ipsis ꝓpriꝰ eorũ¬

Expanded text:
gentes Dgentes Dtuo benedicentur omnes gentes . Ipsam Scripturam pro Deo posuit, quia Dei est. Vel illud de Abraham, In promissione, inquit, Dei non haesitavit incredulitate, sed confortatus est fide, dans gloriam Deo, et plenissime credens quia quae promisit, potens est et facere . Contra quam divinam et apostolicam vocem, canis iste rabiosus oblatrans, ausus est dicere, Abraham Deo suo promittenti prolem non credidisse, ignorans illud quod ait, Si mihi centum annos habenti nascetur filius , admirantis esse gaudium, non diffidentiam dubiphetas Dei, nec illarum scripturarum Deum dicit auctorem quamvis ibi aliqua vera reperiat, sicut de isto Cretensi ait, Dixit quidam ex ipsis proprius eoru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprius eoꝵ propħa. Cretenses semꝑ m̃da¬
ces male bestiȩ. uentres pigri. testimoniũ
hoc uerũ. ẽ: ignorans dictũ eẽ de qͦdam
epimenide qui cretenses fuit. in cuius li¬
bris hoc inuenit᷑. qui homo int̃ ꝓpħas
dĩ ñ inuenit᷑. nec ad illa eloquia dĩ ꝑtinet
quae iudȩis dicit credita qͥñ m̃tit᷑ Idõ ñ cõ¬
memorauit apłs nom̃ eiꝰ. sic̃ solet cõmemo¬
rare ꝓpħas dĩ : aliqͣndo dicens. sic̃ et đđ dic̃
Et iterom. Isaias aut̃ audet et dicit. sic̃ et oseȩ
dic̃. Uł tacits eoꝵ nominib cũ dic̃ sic̃ scri¬
ptũ. ẽ et ea scriptura intelligit᷑ in qͣ .ẽ. aucto¬
ritas dĩ aut euident̃ dm̃ dicere asserit cũ
aliqͦd ad hibet testimoniũ delege uł pro¬
pħis dĩ. quale. ẽ illud. boui trituranti õs
ñ infrenabis. Nunqd de bubus in qͥt cura ẽ.
dõ : an ꝓpt̃ nos scriptura dic̃ ostendens
utiq in eadem scriptura lo qui. uł illud. Pro¬
uidens aut̃ scripturc qr ex fide iustificat

Expanded text:
prius eorum propheta, Cretenses semper mendaces, malae bestiae, ventres pigri; testimonium hoc verum est : ignorans dictum esse de quodam Epimenide, qui Cretensis fuit, in cujus libris hoc invenitur; qui homo inter Prophetas Dei non invenitur, nec ad illa eloquia Dei pertinet, quae Judaeis dicit credita, qui non mentitur. Ideo non commemoravit Apostolus nomen ejus, sicut solet commemorare Prophetas Dei aliquando dicens, Sicut et David dicit ; Isaias autem audet et dicit , Sicut et Osee dicit : vel tacitis eorum nominibus, cum dicit, Sicut scriptum est ; et ea Scriptura intelligitur, in qua est auctoritas Dei: aut evidenter Deum dicere asserit, cum aliquod adhibet testimonium de Lege vel Prophetis Dei, quale est illud, Bovi trituranti os non infrenabis. Numquid de bobus, inquit, cura est Deo? An propter nos Scriptura dicit ? ostendens utique in eadem Scriptura Deum loqui. Vel illud: Providens autem Scriptura, quia ex fide justificat
Abbreviated transcription (Latin):
propriꝰ: sed cretensium. Qđutiq ad hoo di¬
ctũ ẽ: ne dĩ ꝓpħa putaret᷑. Et in actib a po¬
stoloꝵ cũ loqueretur atheniensib : ait de dõ.
In illo enim iuiuimꝰ. et mouem᷑. et fumus:
Sic̃ et quidam scđm uos dixer̃. Licet enim¬

Expanded text:
proprius, sed Cretensium; quod utique ad hoc dictum est, ne Dei propheta putaretur. Et in Actibus Apostolorum cum loqueretur Atheniensibus, ait de Deo: In illo enim vivimus, et movemur, et sumus: sicut et quidam secundum vos dixer
Abbreviated transcription (Latin):
eorum inqͥt et mens. et c̃scientia. Si nichil¬
ẽ eis mundũ: nec ds̃ nisi forte putatis mun¬
dũ uideri dm̃ illis qui cotidie blasphemaN
eũ. Si munđ ẽ placeat. Si placet : laudet᷑
Si aut̃ blaisphematur : displicet Si dis¬
plicet. quomodo tͥ potest munidus eẽ. qi
displicet

Expanded text:
eorum et mens et conscientia» . Si nihil est mundum eis, nec Deus; nisi forte putatis mundum videri Deum illis, qui quotidie blasphemant eum. Si mundus est, placeat; si placet, laudetur: si autem blasphematur, displicet; et si displicet, quomodo tibi potest mundus esse qui displicet
Abbreviated transcription (Latin):
cũ loqueretur ait. c̃fitentur enim se nosse dm̃.
factis aut̃ negant. Inuenimꝰ et istos anticbrystos
et uerba reqͥrimꝰ : Quis enim malus ñ bene
eryte quomꝰ potestis bona loqui cũ sitis
mali : uoces urãs ad aures meas affertis:
ego cogitationes ur̃as inspicio. Uoluntatem
ibi malam uideo: et falsos fructꝰ ostenditis.
Noui. quid: unde colligam. Non colligo
de tribulis ficus: ñ colligo de spinis uuas.
Una quȩq arbor. a fructu cognoscit᷑ Magis

Expanded text:
cum loqueretur, ait: 'Confitentur se nosse Deum, factis autem negant'. Invenimus et istos antichristos, et verba requirimus. Quis enim malus non critae, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali ? Voces vestras ad aures meas profertis; ego cogitationes vestras inspicio: voluntatem malam ibi video, et falsos fructus ostenditis. Novi quid unde colligam; non colligo de tribulis ficus, non colligo de spinis uvas. Unaquaeque enim arbor a fructu cognoscitur . Magis
Abbreviated transcription (Latin):
dicere ueritatie
boedientes alloqͥmur: laudantes instruimꝰ :
ñ c̃tradicentes redarguimus. Ita .uͦ. ñ c̃tra¬
dicunt lingua : sed uita. Moneo rapit ⁊
doceo rapit: p̃cipio rapit: arguo rapit
Quomͦ ñ contra dicit: Dix̃ quidam ex¬

Expanded text:
dicere veritati? bedientes alloquimur, laudantes instruimus; non contradicentes redarguimus. Ita vero non contradicunt lingua, sed vita. Moneo, rapit; doceo, rapit; praecipio, rapit; arguo, rapit: quomodo non contradicit? Dicam e
Abbreviated transcription (Latin):
societatis apta st̃. Sed cũ sua cuiq sedduntur.
et naturclem ordinem seruant. omnia munda
st̃ mundis. Immunidis aut̃ &infidelibus qua¬
les p̃cipue uos estis: Nuichil ẽ muNidu m
Coeterti iam uerba apłi quȩ securitur. uos ips
uob sa lubrit̃ diceretis. si cauteriatam ur̃am
conscientiam sanari uelletis. Seqͥtur enim.
Sed polluta st̃ eoꝵ et mens et conscientia¬

Expanded text:
societatis apta sunt; sed cum sua cuique redduntur societatis apta sunt; sed cum sua cuique redduntur et naturalem ordinem seruant, omnia munda sunt mundis; inmundis autem et infidelibus, quales praecipue uos estis, nihil est mundum. cetera iam uerba apostoli, quae secuntur, uos ipsi uobis salubriter diceretis. si cauteriatam uestram conscientiam sanari uelitis. sequitur enim: sed polluta sunt eorum et mens et conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
lĩ ait apłs om̃a munda mundis:
naturtis ipsas intelligi uoluit qͣs ds̃
creauit. scđm illud qđ morses in genesi scrip¬
sit. & fec̃ ds̃ om̃a &ecce bona ualde ñ signifi¬
cationes scđm quas ds̃ ꝑ eundem morsen ab
qͥ iã tp̃r reuelationis noui testam̃ti ad hoc
illas umbras futurdrũ ita cus todiendas
putarent. ut sine his gentes salutem quȩ in
tempus gr̃ȩ alegis tempore ñ discernerent.
Quib idõ dic̃ nichil eẽ mundũ: qr et his qe
respuebant et his quȩ sumebant ñ sc̃ȩ:
nec iuste utebant᷑. sic̃ om̃s quidem infide¬
les sed uos p̃cipue manichei. qͥb omnino
sententiam dix̃ apłs. Talem tam̃ dix̃. quae
om̃s infideles et immundos teneret: sed uos
p̃cipue maximeq conuinceret. Om̃a gͦ
munda mundis. scđm naturã inqͣ creata s̃:
ñ tam̃ om̃a scđm significationẽ munda pͥmo
popło uidȩoꝵ. nec nob̵ omnia uł ꝓpt̃ salu¬
tem corꝑis uł ꝓpt̃ consuetudinẽ humanȩ

Expanded text:
it Apostolus, Omnia munda mundis , naturas ipsas intelligi voluit, quas Deus creavit, secundum illud quod Moyses in Genesi scripsit, Et fecit Deus omnia: et ecce bona valde ; non significationes, secundum quas Deus per eumdem Moysen ab qui jam tempore revelationis Novi Testamenti, adhuc illas umbras futurorum ita custodiendas putarent, ut sine iis Gentes salutem, quae intempus gratiae a Legis tempore non discernerent. Quibus ideo dicit nihil esse mundum, quia et iis quae respuebant, et iis quae sumebant, non sancte nec juste utebantur: sicut omnes quidem infideles, sed vos praecipue, Manichaei, quibus omnino sententiam dixit apostolus; talem tamen dixit, quae omnes infideles et inmundos teneret, sed uos praecipue maximeque conuinceret. omnia ergo munda mundis secundum naturam, in qua creata sunt, non tamen omnia secundum significationem munda primo populo Iudaeorum; nec nobis omnia uel propter salutem corporis uel propter consuetudinem humanae
Abbreviated transcription (Latin):
de uirgine scđm carnem natus xp̃c offeti¬
dat. Sed tam̃ in sp̃itualib illis sũmis ubi
ñ. ẽ. aliqͥd uio labile aut corruptibile. nec
tantũ ex tẽpore: sed nec ex informi formatũ ⁊
Si qͣ dicuntur talia ad qͦrum similitudiniem
ista etiam inferioris creaturȩ genera quã¬
uis longe remotissima facta st̃: ñ debeN
cuiusquam sobriam ꝑtͣbare prudentiam:
ne cum uanũ deuitat eribrem. in ꝑni¬
tiosum incurrat errorem. Assuescat
in corporib ita sp̃itualiũ reꝑire uestigia:
ut cũ inde sursum ũsus duce ratione as¬
cende coeꝑit. ut ad ipsam in cõmutabilem
secum ad summa ꝑtrahat qđ contẽnit iN
infimis. Nec enim erubuit quidam uxo¬
rem sibi eligere sapientiam. qr nom̃ uxo¬
ris inꝓle gignenda corruptibilem con¬
cubitũ ingerit cogitanti : aut uͦ ipsa sapien¬
tia sexu femineo. ẽ qr feminini generis uo¬
cabulo. et ingreca et in latina ling eñtiat᷑¬

Expanded text:
irgine secundum carnem natus Christus offendat. Sed tamen in spiritualibus illis summis, ubi non est aliquid violabile aut corruptibile, nec natum ex tempore, nec ex informi formatum, si qua dicuntur talia, ad quorum similitudinem etiam ista inferioris creaturae genera, quamvis longe remotissime facta sunt, non debent cujusquam sobriam perturbare prudentiam, ne cum vanum devitat horrorem, in perniciosum incurrat errorem. Assuescat in corporalibus ita spiritualium reperire vestigia, ut cum inde sursum versus duce ratione ascendere coeperit, ut ad ipsam incommutabilem secum ad summa pertrahat quod contemnit in infimis. Nec enim erubuit quidam, uxorem sibi eligere sapientiam, quia nomen uxoris in prole gignenda corruptibilem concubitum ingerit cogitanti: aut vero ipsa sapientia sexu femina est, quia feminini generis vocabulo et in graeca et in latina lingua enuntiat
Abbreviated transcription (Latin):
uatur quȩ c̃tra rationem accidunt m̃tẽq
ꝑturbant: bona plane. et maxime optan
peccatum ñ habemꝰ: nos ipsos seducimus.
quantło peccatũ in hõe nullũ erit. Nẽ
uͦ satis bene uiuit᷑ sine crimine. dine peo¬
cato aut̃ qui se uiuere existimat: non
id agit ut peccatum ñ habeat. sed ue
tingere ommino ñ potest ullus affectus.
quis hunc stuporem ñ omib uitus iudi¬
cet eẽ. peiorem :
rem: Unius uxoris uir
nisi unius uxoris

Expanded text:
vatur, quae contra rationem accidunt mentemque vatur, quae contra rationem accidunt mentemque perturbant, bona plane et maxime optandpeccatum non habemus, nos ipsos seducimus, quando peccatum in homine nullum erit. Nunc uero satis bene uiuitur, si sine crimine; sine peccato autem qui se uiuere existimat, non id agit, ut peccatum non habeat, sed ut tingere omnino non potest ullus adfectus, quis hunc stuporem non omnibus uitiis iudicet esse peiorem? rem. Unius uxoris vir,nisi unius uxoris
Abbreviated transcription (Latin):
la lcuidat: odit om̃a. Quomͦ odit medio
aegritudinem aegroti. et id agit curando
ut ȩgritudo pellatur. eger leuetur : sic
ds̃ grã sua hoc in nob agit ut peccatum
consumat᷑. homo liberetur. Sed qͣndo
consumitur inquies.: Si minuit᷑. quare
ñ consumitur. Minuit᷑ aut̃ inuita pib¬
ficientium : qđ inuita c̃sumit᷑ ꝑfect̾oꝵ¬
Prima ẽ eͦ lib̾tas carere erinutubus.
I dõ et apłs paulus quando eligit ordinan¬
dos uł p̃sbrteros uł diaconos & qͥẽq ordi¬
nandus ẽ ad p̃posituram eccłȩ. ñ ait. si qͥs
sine peccato .ẽ. Hoc enim si diceret. omnis
homo reꝓbaretur. nullus ordinaretur
sed ait si quis sine crimine: sicuti ẽ. homi¬
cidium. adultium. Aliqͣ immunditia for¬
nicationis furtum. fraus sacrilegiũ. et
eoet᷑a huius modi: cũ coeꝑit ea ñ hab̾e hͦ
posset impassibilitas diceretur. si ita in¬
telligenda ẽ in animo quippe ñ in cor¬
pore accipit᷑. ut sine his affectionib ui¬

Expanded text:
la laudat, odit omnia. Quomodo odit medicus la laudat, odit omnia. Quomodo odit medicus aegritudinem aegroti, et id agit curando ut aegritudo pellatur, aeger levetur: sic Deus gratia sua hoc in nobis agit, ut peccatum consumatur, homo liberetur. Sed quando consumitur, inquies? Si minuitur, quare non consumitur? Minuitur autem in vita proficientium, quod in vita consumitur perfectoPrima est ergo libertas, carere criminibus. Ideo et apostolus Paulus quando elegit ordinandos vel presbyteros vel diaconos, et quicumque ordinandus est ad praeposituram Ecclesiae, non ait, Si quis sine peccato est; hoc enim si diceret, omnis homo reprobaretur, nullus ordinaretur: sed ait, Si quis sine crimine est , sicuti est homicidium, adulterium, aliqua immunditia fornicationis, furtum, fraus, sacrilegium, et caetera hujusmodi. Cum coeperit ea non habere homo posset, impassibilitas diceretur, si ita intelligenda est in animo quippe, non in corpore accipitur, ut sine his affectionibus vi
Abbreviated transcription (Latin):
ullus in eccła recte posset ordinari
minister. si dixxisset apłs siquis
sine peccato ubi ait. si quis sine crimine
ẽ. aut si dixisset Nullum peccaitum ha¬
bentes ubi ait nullum crim̃ habentes
Multi quippe baptizati fideles st̃ sine
crimine. Sine peccato aut̃ in hac uita
neminem dixerim qͣntum libet pela¬
giani qr hȩc dicimꝰ adũsus nos inflent᷑
et disrumpant᷑ insania. ñ qr peccati ali¬
quid remaneat qđ in baptismate ñ di
mittat᷑ sed qr in nob̾ in huius uitȩ infir¬
mȩ infirmitate manentib qͦti die fi
xem liset ualde iustũ discutias in
hac uita qͣm uis iam sit dignus iu¬
ii. sti uoccibulo: ñ ẽ tam̃ sine peccato. Audi
dixerimꝰ inquit qr pecccitũ ñ habemꝰ:
nos ipsos decipimus et ueritas in nobis
quȩ rela qđ intelligitur sine crimine
Nulla enim querela iusta ẽ de his in reb
ecitum graue: accusatione et damnatione
dignissimum. Ñ gͦ ds̃ quaedam peccata dã¬
nat : quȩdam iustificat et laudat. Nul¬

Expanded text:
utem in ecclesia recte posset ordinari minister, si dixisset apostolus: \'si quis sine peccato\',ubi ait: siquis sin e crimine est, aut si dixisset: \'nullum peccatum habentes\', ubi ait: nullum crimen habentes. multi quippe baptizati fideles sunt sine crimine; sine peccato autem in hae uita neminem dixerim, quantalibet Pelagiani, quia haec dicimus, aduersus nos inflentur et disrumpantur insania, non quia peccati aliquimittatur, sed quia in nobis in hujus vitae infirmitate manentibus quotidie fieemlibet valde justum discutias in hac vita, quamvis jam sit dignus justi vocabulo, non est tamen sine peccato: audi dixerimus, inquit, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis querela, quod intelligitur sine crimine: nulla enim querela justa est de his in rebuspeccatum grave, accusatione et damnatione dignissimum. Non ergo Deus quaedam peccata damnat, quaedam justificat et laudat: nul
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. in doctrina sana : ut c̃tradicentes re¬
darguere possit. Magnũ opus ẽ grandis
sarcina. cluius arduus: sed sꝑabo in dm̃.
quȩ magis faciat hominem dispensatorẽm
dĩ pigriorem ad redarguendos contradi¬
centes quam timor uerbi asꝑi. Prius gͦ qͥd¬
sit c̃tra dicentes redarguere: ut dñs dona¬
uerit exponam uob. Contra dicentes non
uno mͦ intelligenidi st̃. Paucissimi enim
nob̵ contͣdicun loq̾endo : sed multi. ma

Expanded text:
debere in doctrina sana, ut contradicentes redarguere possit. Magnum opus est, gravis sarcina, clivus arduus. Sed sperabo, inquiquae magis faciat hominem dispensatorem Dei pigriorem ad redarguendos contradicentes, quam timor verbi asperi. sit, contradicentes redarguere, ut Dominus donaverit, exponam vobis. Contradicentes non uno modo intelligendi sunt. Paucissimi enim nobis contradicunt loquendo: sed multi male
Abbreviated transcription (Latin):
L ropt̾ sacrtem̃t autͥ scitatem. sic̃ femina¬
au
etiã si cathecumina fuerit uitiata. ñ potest poest¬
post bcptismũ int̾ dĩ uirgines consecrari: ita ñ
absurde uisũ ẽ eũ qͥ excessit uxorium numerũ sin¬
gulcirem. ñ peccatũ aliqđ commisisse. sed normã
quandam sacrorm̃ti amisisse ñ aduitȩ bonȩ me¬
ritum. sed ad ordinationis eccłiasticȩ signaculũ
necessariã. Ac ꝑ hoc sic̃ plures antiqͦrum pa¬
antistes uniꝰ uxoris uir. significcit ex omnib
gentib unitatem. uni uiio subditam xp̃o.¬
Itaq sicut duob dñis pluribusue seruire :
sic auiuo uiro in alt̾ius transise conubiũ.
nec tnc̃ licebit. nec nc̃ licet. nec ũquã licebit
A postatare quippe ab uno dõ et ire in alte¬
rius ad ulterinam suꝑfationem : sẽꝑ ẽ. malũ.

Expanded text:
propter sacramenti autem sanctitatem sicut femia, etiam si catechumena fuerit uitiata, non potest post baptismum inter dei uirgines consecrari, ita non absurde uisum est eum qui excessit uxorum numerum singularem non peccatum aliquod commisisse, sed normam quandam sacramenti amisisse, non ad uitae bonae meritum, sed ad ordinationis ecclesiasticae signaculum necessarium. ac per hoc, sicut plures antiquorum paantistes unius uxoris uir significat ex omnibus gentibus unitatem uni uiro subditam itaque sicut duobus dominis pluribusue seruire, sic a uiuo uiro in alterius transire conubium nec tunc licuit nec nunc licet nec umquam licebit. apostatare quippe ab uno deo et ire in alterius adulterinam superstitionem semper est malum.
Abbreviated transcription (Latin):
i dixerimꝰ istam ꝑseuerantiam tam lcu¬
dabilem tamq felicem sic eẽ hõĩs ut ei
ñ sit ex dõ: illud pͥmitꝰ euacuamꝰ qđ ait dñs pe¬
tro. rogauiꝓte ne deficiat fides tua. Quid enĩ
ei rogauit. nisi ꝑseuerentiam usq in finem
Quaẽ ꝓfecto si ab homine homini eõ: a dõ
uerantiam eis orat ad dm̃. Neq enĩ nichil
malũ fac̃ qͥ bonũ deserit. & a qͦ declinare de¬
bet inclinat᷑ in malũ : ñ ꝑseuerans in bono¬
Illo etiam loco ubi dic̃ grãs ago do in omni
memoria ur̃a semꝑ in omni p̃ce mea ꝓ om̃ib
uob: cũ gaudio dep̃cationem faciens suꝑ¬

Expanded text:
i dixerimus perseverantiam tam laudabilem tamque felicem sic esse hominis, ut ei non sit ex Deo, illud primitus evacuamus quod ait Dominus Petro: « Rogavi pro te, ne deficiat fides tua . » Quid enim ei rogavit, nisi perseverantiam usque in finem? Quae profecto si ab homine homini esset, a Deo pverantiam eis orat ad Deum. Neque enim nihil mali facit qui bonum deserit, et a quo declinare non debet, inclinatur in malum non peIllo etiam loco ubi dicit, Gratias ago Deo meo in omni memoria vestri, semper in omni prece mea pro omnibus vobis cum gaudio deprecationem faciens, su
Abbreviated transcription (Latin):
iniũ. qđ aliud eis quam ꝑseuertentiam in bono
usq in finem dedi miseratione ꝓmitit
Itẽq ubi dic̃ salutat uos epa fras. qͥ ex uob̾:
nib ut scetis pleni et ꝑfeca in onmi uoluntate
dĩ quid ẽ ut stetis nisi ut ꝑseueretis: unde
dictũ ẽ dediabolo inueritate ñ ftetit qr fuit
ibi selnon ꝑmansit Nam utiq isti in fide iã
fabant : nec aliud oramꝰ cũ oramꝰ ut q̃ fcat

Expanded text:
id aliud eis quam perseverantiam in bono usque in finem, de Dei miseratione promittit? Itemque ubi dicit, Salutat vos Epaphras, qui ex vobis  Ut stetis perfecti, et pleni in omni voluntate Dei. Quid est ut stetis, nisi ut perseveretis? Unde dictum est de diabolo. In veritate non stetit , quia fuit ibi, sed non permansit. Nam utique isti in fide jam stabant. Nec aliud oramus, cum oramus ut qui stat
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ in bono ꝑseuerare usq infinem: Quid
enĩ aliud donat qͥ c̃seruat sine offensione
ut c̃fatuat ante c̃spectũ głȩ suȩ immacu¬
latos in lȩtitia. nisi ꝑseuerantiam bonã.
Quid ÷ etiam qđ in apłoꝵ actib legimus.

Expanded text:
esse, in bono perseverare usque in finem? Quid enim aliud donat, qui conservat sine offensione, ut constituat ante conspectum gloriae suae immaculatos in laetitia, nisi perseverantiam bonam? Quid est etiam quod in Apostolorum Actibus legimus
Abbreviated transcription (Latin):
ille eicit᷑ foras:: ñ aut̃ dix̃ omnis: s omnia.
N enim omnium ẽ fides Nitaq hoc ad uni¬
ũsitatem omnium retulit. sed ad creature in¬
Et illud qđ intelligimꝰ. & illud qͦ uiuimꝰ. &
illud qͦ uisibiles & contrectabiles sumus. Qui
& corpus. Quȩ rursus duo dicuntur:
qr sȩpe anima simul cum sp̃ũ nominatur
ingemiscit: & parturit usq ad hũc. Dedit
tam̃ pͥmitias sp̃s qͥ credidit dõ: & bonȩ iam
uoluntatis. ẽ Hinc enim sp̃s etiam mens uo¬
in sp̃u meo. Anima .uͦ. cũ carnalia bona
ad huc appetit caro nominat᷑. & resis¬
tit spiũ ñ natura sed c̃suetudine. pecca¬
toꝵ. Unde dr̃ m̃te seruio legi dĩ: carne
aut̃ legi peccati. Quȩ c̃suetudo in natu
ram uersa scđm generoetionem mor¬
Est aut̃ animȩ nat᷑a ꝑfecta cũ spũ sũo subdi¬
tur. & cũ sequit᷑ sequentem dm̃. Idõ animalis
homo ñ ꝑcipit quȩ st̃ sp̃s dĩ Sed ñtã cito

Expanded text:
icitur foras? Non autem dixit, omnes, sed, omnia: non enim omnium est fides . Non itaque hoc ad universitatem hominum retulit, sed ad creaturae inet illud quo intelligimus, et illud quo vivimus, et illud quo visibiles et contrectabiles sumus. Qui et corpus, quae rursus duo dicuntur, quia saepe anima simul cum spiritu nomingemescit et parturit usque nunc; dedit tamen primitias spiritus, quia credidit deo et bonae iam uoluntatis est. hic enim spiritus etiam mens uoin spiritu meo. anima uero, cum carnalia bona adhuc adpetit, caro nominatur et resistit spiritui non natura, sed consuetudine peccatorum. unde dicitur: mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. qram versa est secundum generationem moEst autem animae natura perfecta, cum spiritui suo subditur, et cum sequitur sequentem Deum. Ideo animalis homo non percipit quae sunt Spiritus Dei . Sed non tam cito
Abbreviated transcription (Latin):
scit si sp̃s filioꝵ hominum ascendit ipse
sursũ. & sp̃s pecoris descendat ipse de¬
orsum intrã: Itaq in diluuii uasti¬
tate scriptũ ẽ Et mortua. ẽ omĩs carbo
quȩ mouebat᷑ suꝑ t̾ram. uolatilium.
pecorum. et iumtoꝵ & ferarum. ł t
omnis serpens qui mouetur suꝑ t̃rã et
omnis homo et om̃a quȩc̃q habed
Vb remotis om̃ib dubitationis ambagib gene¬
rale animȩ nom̃ eẽ in telligimꝰ sp̃m: cuius
quidem nominis significatĩo tã late patet
ut etiam ds uocetur sp̃s. Iste flatus aereus
quã uis sit corporeus : appellat᷑ in psalmo
sp̃s tempestatis. Quaꝓpt̾ eam quȩ anima
ẽ. etiam sp̃m nuncupari puto: scđm illud.
bit sp̃s eoꝵ. et reũtetur in t̾ram suam: hoc ÷
corpus in puluerem suũ. Ergo nom̃ animaȩ
eo qđ corpus animet. hoo ÷ uiuificet

Expanded text:
scit, si spiritus filiorum hominis ascendat ipse scit, si spiritus filiorum hominis ascendat ipse sursum, et spiritus pecoris si descendat ipse deorsum in terram? itemque in diluuii uastitate scriptum est: et mortua est omnis caro, quae mouebatur super terram, uolatilium, pecorum et iumentorum et ferarum; et omnis serpens, qui mouetur super terram, et omnis homo et omnia, quaecumque habent ubi remotis omnibus dubitationis ambagibus generale animae nomen esse intellegimus spiritum. cuius quidem nominis significatio tam late patet, ut etiam deus uocetur spiritus; et iste flatus aerius, quamuis sit corporeus, appellatur in psalmo spiritus tempestatis. quapropter eam quae anima est etiam spiritum nuncupari puto secundum illud: et spiritus eorum, et reuertetur in terram suam, hoc est corpus in puluerem suum. ergo nomen animae eo, quod corpus animet
Abbreviated transcription (Latin):
tereris. Hȩc anima inquis qr ex flatu
dĩ habet originem. sine sensu ꝓprie atq
intellectu intimo eẽ ñ potuit qđ ẽ sp̃s.¬
sentias. id ÷ rationale nr̃m. qͦ sentit atq
intelligit anima ñ sic̃ sentit᷑ corporis
sensibus : sed sic̃ . ẽ ille inti mussensus :
ex qͦ ẽ appellata sciensia Hinc aut̃ pe¬
corib sine dubitatione pre ponim᷑
eo qđ st̃ illa rationis exꝑtia. Ñ habens
itaq sp̃m pecora. id ÷ intellectum et
rationis ac sapientiȩ sensum: sed animã
taNum. Nam et de illis dictũ. ẽ Rodu¬
cant aquȩ repentia animarum
sime ac plenissime noueris ẽam quae
anima ÷ more diuinoꝵ eloquioꝵ eaiã
spm̃ dici: appellatur pecoris sp̃s. Et utiq
non habent pecora illum sp̃m: quem tua
dilectio discernens. ab anima diffinuut
Unde manifestum ẽ qđ genercili uoccibu¬
lo anima pecoris rectẽ potuit sic uo¬
cari: sic̃ legit᷑ in libro ecclesiaste. Quis

Expanded text:
tereris: « Haec anima, inquis, quae ex flatu tereris: « Haec anima, inquis, quae ex flatu Dei habet originem, sine sensu proprio atque intellectu intimo esse non potuit, quod essentias, id est rationale nostrum quo sentit atque intelligit anima: non sicut sentitur corporis sensibus, sed sicut est ille intimus sensus, ex quo est appellata sententia. Hinc autem pecoribus sine dubitatione praeponimur, eo quod sunt illa rationis expertia. non habent itaque spiritum pecora, id est intellectum et rationis ac sapientiae sensum, sed animam tantum. nam et de illis dictum est: producant aquae repentia animarum sime ac planissime noueris eam quae anima est more diuinorum eloquiorum etiam spiritum dici, appellatur pecoris spiritus; et utique non habent pecora illum spiritum, quem tua dilectio discernens ab anima definiuit. unde manifestum est, quod generali uocabulo anima pecoris recte potuit sic uocari, sicut legitur in libro Ecclesiaste: quis