comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obsint cũ prodes seputata sint  Etaliquando ꝑ infirmitatem
uel cũminus sufficit neces sitatib: aliorũ uel parũ in eis ꝓficit
Quod benignitatis aclaboris impenditur. subrpit taediũ quo
fuscetur hilaritas inquadatorẽ diligit ds̃ Subrpapit autem
tanto magis quanto minus quisq: : et cantominus quantomagis
ꝓfłterit : Hisatq: huius modi consideratis. merito in oratione di¬
cimus Dimit te nob debita nr̃a. sicut et nos dimit timus debito¬
rib: nr̃is. Si tam̃ qđ dicimus faciamus: Vt uel ipsietiã diligant᷑
in imici: Uelsiquis quã adhuc in xp̃o paruulus hoc ñdũ facte
Paenitenti tam̃ qđ in eũ quisq peccauit. et ueniã paetenti ex in¬
timo cordis ignoscat siuult ut eius operationẽ patercaeles¬
tis ex audiat : In qua oratione. si contentio si eẽ nolimus. satis
nobis propositũ speculũ ẽ. ubi inspiciatur uita iustorũ. qui
exfide uiuunt et ꝑfecte currunt. Quãuis sine peccato ñ

Expanded text:
obsint, cum prodesse putata sint, et aliquando per infirmitatem, obsint, cum prodesse putata sint, et aliquando per infirmitatem, uel cum minus sufficitur necessitatibus aliorum uel parum in eis proficit, quod benignitatis ac laboris impenditur, subrepit taedium, quo fuscetur hilaritas, in qua datorem diligit deus, subrepit autem tanto magis, quanto minus quisque, et tanto minus, quanto magis profecerit — his atque huius modi consideratis merito in oratione dicimus: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; si tamen quod dicimus faciamus, ut uel ipsi etiam diligantur inimici uel, si quisquam adhuc in Christo paruulus hoc nondum facit, paenitenti tamen quod in eum quisque peccauit et ueniam petenti ex intimo cordis ignoscat, si uult ut eius orationem pater caelestis exaudiat. In qua oratione si contentiosi esse nolimus, satis nobis propositum speculum est ubi inspiciatur uita iustorum, qui ex fide uiuunt et perfecte currunt, quamuis sine peccato non
Abbreviated transcription (Latin):
fectionẽ plenitudinẽ quae iustitiae : ut ea postea sature mur:
Vnde dñs in euangelio cũ dixis sec nolite facere iustitiã uram
corã hominib: ut uid eamini ab eis Neistũ nrm cursũ fine hu¬
manae gloriae metire mur. ñ ẽ in expositione iustitiae ipsius
exsetutus nisicria ista icuniũ aelrmosinas. orationes ⁊ eui nio
scilicet uniuersamcorporis castigationẽ significans: ae irmo¬
sinis omnẽ beniuolentiã et bene ficentiã uel dandi uelignoscen¬
di in sinuansoratione in sinuans om̃s regulas scĩ desiderii
Vt quo in castigatione corporis frenatur concupiscentia quae
ñ frenari sed omnino eẽ ñ debet nec erit in illa ꝑ fectione uis¬
titiae ubinullũ erit omnino peccatũ. Et saepe inusurerũ etiã
conces sccrũ atq licitarũ exeritimmaderationẽ suã : In ipsaue¬
robenefidentia qua iustus consulit proximoqua edã fiunt quae

Expanded text:
erfectionem plenitudinemque iustitiae, ut ea postea saturemur. erfectionem plenitudinemque iustitiae, ut ea postea saturemur. unde dominus in euangelio cum dixisset: nolite facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis, ne istum nostrum cursum fine humanae gloriae metiremur, non est in expositione iustitiae ipsius exsecutus nisi tria ista: ieiunium, elemosynas, orationes; ieiunio scilicet uniuersam corporis castigationem significans, elemosynis omnem beneuolentiam et beneficientiam uel dandi uel ignoscendi et oratione insinuans omnes regulas sancti desiderii: ut quoniam in castigatione corporis frenatur concupiscentia, quae non frenari, sed omnino esse non debet nec erit in illa perfectione iustitiae, ubi nullum erit omnino peccatum, et saepe in usu rerum etiam concessarum atque licitarum exserit immoderationem, suam in ipsa uero beneficientia, qua iustus consulit proximo, quaedam fiunt quae
Abbreviated transcription (Latin):
ritũ comparatur : Nonenim ad saturitatẽ iustitiae cũ hinc
exierit quisq pueniet : nisi ad eã cũ hic ẽ esuriendo et sitiendo
cucurrerit : Beatiquippe quie suriunt et sitiunt iustitiã : quoniã
ipsisa turabuntur : Quã diuergo peregrinantes adño ꝑfidem
ambulamus ñ ꝑspeciẽ. Vnde dictũ ẽ iustus ex fide uiuit
H aec ẽ nr̃a in ipsa peregrinatione iustitia : ut adillã ꝑfectio¬
nẽ plenitudinẽ que iustitiae. ubimspecie decoris eius iam
plena et ꝑfecta carita serit : Nunc ipsius cursus rectitudine
et ꝑfectione tendamus castigando corpus nrm et seruituti
subiciendo et aelł mosinis beneficiis et dimittendis qua e in
nos sunt cõmissa peccatis. hilarit̃ et excorde faciendo et orati¬
onib: in desinent̃ in stando: Et haec faciendo indoctrina sana
qua aedificatur fides recta : spes firma carita spura : Haec est
nunc nr̃a iustitia quacurrimus esurientes et sitientes ad ꝑ¬

Expanded text:
ritum comparatur. non enim ad saturitatem iustitiae, cum hinc ritum comparatur. non enim ad saturitatem iustitiae, cum hinc exierit, quisque perueniet, nisi ad eam cum hic est esuriendo et sitiendo cucurrerit; beati quippe qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Quamdiu ergo peregrinantes a domino per fidem ambulamus, non per speciem — unde dictum est: iustus ex fide uiuit — haec est nostra in ipsa peregrinatione iustitia, ut ad illam perfectionem plenitudinemque iustitiae, ubi in specie decoris eius iam plena et perfecta caritas erit, nunc ipsius cursus rectitudine et perfectione tendamus castigando corpus nostrum et seruituti subiciendo et elemosynas in dandis beneficiis et dimittendis quae in nos sunt commissa peccatis hilariter et ex corde faciendo et orationibus indesinenter instando et haec faciendo in doctrina sana, qua aedificatur fides recta, spes firma, caritas pura. haec est nunc nostra iustitia, qua currimus esurientes et sitientes ad p
Abbreviated transcription (Latin):
uinis testimomiis agere Quo intendit : qd quale sit điligen¬
tius aduertamus : Testimonias inquit quib: ꝓbatur. p̃ceptũ
eẽ homini ut absq: peccato sit: Ad hoc respondemus: neu
trũ praeceptũ sit quaeritur: quodualde manifestũ ẽ : Sed
hoc ipsum qđ praeceptũ eẽ constat Ytrũ incorpore mor¬
tis huius possit impleri: Ubicaro concupiscit aduersus spm̃
et sp̃s aduersus carnẽ : uit ñ ea quae uolumus faciamus : Dequo
corpore mortis huius non omnis liberatur quifinit hancuitã : sed
qui in hacuita susceperit gratiã : et neinuanũ suscipiat᷑bonis
operib: egerit : Aliud ẽ enĩ exire dehoccorpore qđ omnes ho¬
mines diesuitae huius ultimus cogit : Aliud ẽ aut̃ liberari de
corpore mortis huius : qđ sola dĩ gratia ꝑ ihm̃ xpm dñm nr̃m¬
sc̃is et fidelib: eiꝰ impertit : Posthanc autẽ uitã merces ꝑficiens
redditur sed eis tantũ a quib: in hacuita eiusdẽ mercedis me¬

Expanded text:
uinis testimoniis agere quod intendit. quod quale sit, diligenuinis testimoniis agere quod intendit. quod quale sit, diligentius aduertamus. \'testimonia\', inquit, \'quibus probatur praeceptum esse homini ut absque peccato sit. ad hoc respondemus: non utrum praeceptum sit quaeritur, quod ualde manifestum est; sed hoc ipsum, quod praeceptum esse constat, utrum in corpore mortis huius possit impleri, ubi caro concupiscit aduersus spiritum et spiritus aduersus carnem, ut non ea quae uolumus faciamus. de quo corpore mortis huius non omnis liberatur qui finit hanc uitam, sed qui in hac uita susceperit gratiam et ne in uanum suscipiat bonis operibus egerit. aliud est enim exire de hoc corpore, quod omnes homines dies uitae huius ultimus cogit, aliud est autem liberari de corpore mortis huius, quod sola dei gratia per legum ctis et fidelibus eius impertit. post hanc autem uitam merces perficiens redditur, sed eis tantum, a quibus in hac uita eiusdem mercedis me
Abbreviated transcription (Latin):
cato cuius culpa ẽ : quod si dixerit inquit tua ẽ : Responden¬
dũ ẽ : quomodo measẽe ñ possum : Nos respondemus. nullum
cũ eis dehis uerbis ẽe debere conflictũ quia ñ .ẽ. ausus dicere
ẽe hominẽ sine peccato uel aliquẽ uel se ipsum : sed tantũ¬
modo eẽ posse Respondit. quod neq: nos negamus quando
autẽ possit et perquẽ pos sit hocquaeritur : Si enĩ modo ẽ :
ñ omnianimae fideli positae incorpore mortis huius.
orandũ ẽ et dicendũ Dimitte nobis debita nr̃a : Cũ iã in scõ
baptismo uniuersã fuerint dimissa praeterita : Quis quis
autẽ membris fidelib: xp̃i. hoc ñ eẽ orandũ persua dereco¬
natur : Nihil aliud quã seipsum xp̃ianũ ñ ẽẽ ꝓficetur :
in ꝓficientib: agitur. et omnimodo implebitur contentione
mortis absumpta : et caritate qu& redendo et sperando nu¬
tritur: Uidendo et obtinendo ꝑfectaide inceps instituit di¬

Expanded text:
cato, cuius culpa est? quodsi dixerit\', inquit, \'tua est, respondencato, cuius culpa est? quodsi dixerit\', inquit, \'tua est, respondendum est: quomodo mea, si esse non possum?\' nos respondemus nullum cum eis de his uerbis esse debere conflictum, quia non est ausus dicere esse hominem sine peccato, uel aliquem uel se ipsum, sed tantummodo esse posse respondit, quod neque nos negamus. quando autem possit et per quem possit, hoc quaeritur. si enim modo est, non omni animae fideli positae in corpore mortis huius orandum est et dicendum: dimitte nobis debita nostra, cum iam in sancto baptismo uniuersa fuerint dimissa praeterita. quisquis autem membris fidelibus Christi hoc non esse orandum persuadere conatur, nihil aliud quam se ipsum christianum non esse profitetur. in proficientibus agitur et omni modo implebitur contentione mortis absumpta et caritate quae credendo et sperando nutritur uidendo et obtinendo perfecta. Deinceps instituit di
Abbreviated transcription (Latin):
quã debet: Siue hoc uitari uoluntate possit siue ñ possit : Quia
si potest praesens uoluntas hoc facit. si autẽ ñ potest praete¬
rita uoluntas hoc fecit : et tam̃uitari potest ñ quando uolun¬
tas suꝑba laudatur : sed quando humilis adiuuatur: P ost hat
ille quiista conscripsit introducit personã suã quasi cũ al¬
tero disputantẽ : et facit seint̃rogari : Etqua si ab interrogan¬
te sibi dici : Dasmihi bominẽ sine peccato: et res pondet: do
tibi qui eẽ possit : Etrursus ab inter rogante dicitur ei :
quis ẽ et respondet : ipse tubđ sidixeris inquid ego esse
non possum : Respondendũ ẽ : cuius culpa ẽ :Q uodsi dixe¬
rit mea : dicendũ ẽ : et quomodo cua ẽ. si ipse ñ potesIterũ
facit se in t̃rogari ẽtdici sibi : Iu ipsesine peccato es. quidicis
hominẽ sine peccato eẽ posse : it respondet : qđ ñ sũ sine pec¬

Expanded text:
quam debet, siue hoc uitari uoluntate possit siue non possit; quia quam debet, siue hoc uitari uoluntate possit siue non possit; quia si potest, praesens uoluntas hoc facit, si autem non potest, praeterita uoluntas hoc fecit; et tamen uitari potest, non quando uoluntas superba laudatur, sed quando humilis adiuuatur. Post haec ille qui ista conscripsit introducit personam suam quasi cum altero disputantem et facit se interrogari et quasi ab interrogante sibi dici: \'das mihi hominem sine peccato?\' et respondet: \'do tibi qui esse possit\'. et rursus ab interrogante dicitur ei: quis est?\' et respondet: ipse tu. quodsi dixeris\', inquit, \'ego esse non possum, respondendum est: cuius culpa est? quodsi dixerit: mea, dicendum est: et quomodo tua est, si esse non potes?\' iterum facit se interrogari et dici sibi: \'tu ipse sine peccato es, qui dicis hominem sine peccato esse posse?\' et respondet: \'quod non sum sine pec
Abbreviated transcription (Latin):
fundat sp̃s caritatẽ quaeplena et ꝑfecta tuncerit. cũ uidebimꝰ dm̃
facie ad faciem: łt hoc inquid dicendũ ẽ : Certe iustus dđs: nega¬
rienim non potest : Imputat autẽ ds̃ homini : omne peccatum :
et hoc quoq: confitendũ puto : q̃uia neq pec catũ .ẽ que quid non
imput abitur in peccatũ : łtsi ẽ aliquod peccatũ quod uitariñ pos¬
sit : quomodo iustus ds̃ dicitur si imputare cuiquã creditur qđ
uitare non possit : Respondemus iamolim contra contra suꝑbos
es seclamatũ : Beatus : ui non inputabit dñs peccatũ : Non enĩ im¬
putat his qui fideliter ei dicunt : Dimit tenobis debita nr̃a. sicut
et nos dimitcimus debitorib: nr̃is : Et iuste ñ imputat : quia iustũ
ẽ quod ait: In qua mensura mensi fueritis in eadẽ remit̃ tet᷑ uob:
Peccatũ ẽ autẽ cũ uel ñ .ẽ caritas quae eẽ debet uelminor ẽ

Expanded text:
fundat spiritus caritatem quae plena et perfecta tunc erit, cum uidebimus fundat spiritus caritatem quae plena et perfecta tunc erit, cum uidebimus facie ad faciem. \'Et hoc\', inquit, dicendum est: certe iustus deus — negari enim non potest — imputat autem deus homini omne peccatum. et hoc quoque confitendum puto, quia neque peccatum est quicquid non imputabitur in peccatum. et si est aliquod peccatum, quod uitari non possit, quomodo iustus deus dicitur, si imputare cuiquam creditur, quod uitari non possit?\' respondemus iam olim contra superbos esse clamatum: beatus cui non imputabit dominus peccatum. non enim imputat his qui fideliter ei dicunt: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. et iuste non imputat, quia iustum est quod ait: in qua mensura mensi fueritis, in eadem remetietur uobis. peccatum est autem, cum uel non est caritas quae esse debet uel minor est
Abbreviated transcription (Latin):
alterius : Si ipsius hominis quo modo culpa hominis ẽ si hoc ñ .ẽ qđ
ẽe ñ potest Res pondemus ideo eẽ hominis culpã qđ ñ .ẽ si ne pec¬
cato : quia sola hominis uoluntate factũ ẽ ut ad istã necessita tẽ ue¬
niret quã sola hominis uoluntas superare non possit : Iterũ ait :¬
quaerendũ ẽ sinatura hominis bona ẽ ꝗd nullus negare nisi mar¬
chion autma nicheus audebit: Quomodo iģiurbona ẽ simalo ei
non ẽ carere possibile : omne enim peccatũ malũ ẽẽ quis dubitet:
Respondemus : et naturã hominis bonã eẽ : et eã malocarere posse :
Nã id eo clamamus libera nos a malo : qđ ñ ꝑficitur quã diucor¬
pus quod corrumpitur aggrauat animã Sed hoc agitur gra¬
tia ꝑfidem ut aliquando dicatur. Vbimors contentiotua ubi
ẽ mors aculeustuus Acules autẽ mortis peccatũ uirtus uero
peccatilex . quo lexꝓhibendo augec peccati cupiditatẽ nisi dif¬

Expanded text:
alterius. si ipsius hominis, quomodo culpa hominis est, si hoc non est quod alterius. si ipsius hominis, quomodo culpa hominis est, si hoc non est quod esse non potest?\' respondemus ideo esse hominis culpam, quod non est sine peccato, quia sola hominis uoluntate factum est, ut ad istam necessitatem ueniret, quam sola hominis uoluntas superare non possit. \'Iterum\', ait, \'quaerendum est, si natura hominis bona est, quod nullus negare nisi Marcion aut Manicheus audebit: quomodo igitur bona est, si malo ei non est carere possibile? omne enim peccatum malum esse quis dubitet?\' respondemus et naturam hominis bonam esse et eam malo carere posse. nam ideo clamamus: libera nos a malo. quod non perficitur, quamdiu corpus, quod corrumpitur, adgrauat animam. sed hoc agitur gratia per fidem, ut aliquando dicatur: ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? aculeus autem mortis peccatum, uirtus uero peccati lex, quoniam lex prohibendo auget peccati cupiditatem, nisi dif
Abbreviated transcription (Latin):
uultis faciatis : Non enĩ ait haec inuicẽ aduersantur ut quae potes¬
tis facere tis sed ñ ut ea quaeuultis faciatis : Quur ergo concu¬
piscentia carnis quaeutiq: cul pabilis atq uitiosa ẽ Nihilquae ẽ
aliud quã desideriũ peccati quod idema postolus praecipit. nereg¬
net in nr̃o mortali corpore. ubi satis ostendit ẽelam in nr̃o
mortali corpore qđ ꝑmittendũ ñ sit ut regnet : Quurergo is¬
ta concupiscentia  mutata ẽ ea uoluntate quã uoluntatẽ satis
euidenter ex praessit a postolus dicens Ut ñ ea quaeuultis fa¬
ciatis si facile potest uoluntas. uolunta te mutari : Nec sane isto
modonaturã siue animae siuecorporis quam ds̃ creauit : Etque
totabona ẽ accusamus sed eam dicimus ꝓpriauo luntate uitiatã
sine dĩ gratia ñ posse sanari : Iterũ ait : quaerendũ ẽ siñ pocast
homo sinẽ peccato eẽ  cuiusculpe .ẽ ipsius ne hominis ancuius libet

Expanded text:
vultis faciatis . Non enim ait, Haec invicem adversantur, ut quae potesvultis faciatis . Non enim ait, Haec invicem adversantur, ut quae potestis facere, nolitis: sed, ut non ea quae vultis faciatis. Cur ergo concupiscentia carnis: quae utique cualiud quam desiderium peccati, quod idem apostolus praecipit, ne regnet in nostro mortali corpore, ubi satis ostendit esse tamen in nostro mortali corpore, quod permittendum non sit ut regnet — cur ergo ista concupiscentia non mutata est ea uoluntate, quam uoluntatem satis euidenter expressit apostolus dicens: ut non ea quae uultis faciatis, si facile potest uoluntas uoluntate mutari? nec sane isto modo naturam siue animae siue corporis, quam deus creauit et quae tota bona est, accusamus; sed eam dicimus propria uoluntate uitiatam sine dei gratia non posse sanari. \'Iterum\', ait, \'quaerendum est, si non potest homo sine peccato esse, cuius culpa est: ipsiusne hominis an cuiuslibet
Abbreviated transcription (Latin):
potest continens nisids̃ det: et carita sdi diffunditur incordibus
ficiunt : et praeterita obliuiscentes in ea quae ante s̃ extendun¬
tur : Ad hoc enĩ lex ista praecipit ut cũ in his implendis homo
defecerit Nonse extollat suꝑbia tumidus sed ad gratiam
confugiat fatigatus : Ac sic u lex terrendo ad xp̃mdiligendũ
peda gogi ꝑducat officio : Iterũ quae rendũ ẽ inquid q̃uomo¬
do non potest homo et̃ sine peccato : uoluntate annatura:
Sinatura peccatũ ñ ẽ siuo luntate. ꝑfacile potest uoluntas
uoluntate mutari Respondemus ammonentes et̃ cogitandũ
quanta sit ista prae sumptiqa T Nonsolum posse quod quidẽ adiu¬
uante dĩgnrtia negandũ ñ ẽ : sed etiã ꝑfacile posse uoluntatẽ uo¬
luntate mutari : Cũdicat a postolus caro concupis citaduersusspm̃¬
et sp̃s aduersus carne : haec enĩ inuicẽ aduersantur . ut ñ ea que

Expanded text:
potest continens, nisi deus det, et caritas dei diffunditur in cordibus potest continens, nisi deus det, et caritas dei diffunditur in cordibus ficiunt et praeterita obliuiscentes in ea quae ante sunt extenduntur. ad hoc enim lex ista praecepit, ut cum in his implendis homo defecerit non se extollat superbia tumidus, sed ad gratiam confugiat fatigatus ac sic eum lex terrendo ad Christum diligendum paedagogi perducat officio. \'Iterum quaerendum est\\ inquit, \'quomodo non potest homo esse sine peccato: uoluntate an natura. si natura, peccatum non est; si uoluntate, perfacile potest uoluntas uoluntate mutari\'. respondemus ammonentes esse cogitandum quanta sit ista praesumptio, qua dicitur non solum posse — quod quidem adiuuante dei gratia negandum non est — sed etiam perfacile posse uoluntatem uoluntate mutari, cum dicat apostolus: caro concupiscit aduersus sparnem: haec enim invicem adversantur; ut non ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
gẽꝓphetas que pendere : ut intellegerimus quid quid aliud diui¬
nitus p̃ceptũ ẽ in his duob: habere finẽ łtad haec duo ẽẽ refe¬
rendũ : diliges dnm dm̃tuũ extoto cordetuo et extota animatua.
et ex tota mentetua: et diliges proximũ tũ tãquã teipsum : In his
inquit duob: praeceptis. totalexpendet et ꝓphetae : Quiel quid
ergodilege ꝓhibemur et quid quid iubemur facereã dhocꝓ hibemꝰ:
et iubemun ut duo ista compleamus: Et forte generalis ꝓhibitio
ẽ non concupisces : et generalis iussio diliges : Vnde breuit̃ et a¬
postolus paulus quodã loco utrũq: cõplexus ẽ : Prohibitio ẽ enim
nolite conformarihuic scło : iussio autẽ sed reformamini in noui¬
tate mentis urtae : Illud pertinet ad ñ concupiscere : hoc addisi¬
gere : llud ad continentiã : hoc adiustitiã : Illud ad declinandũ a
mala : hocad faciendũbonũ : Non concupiscendo enĩ uetus tate ex¬
poliamur. et nouitate induimur diligendo : Sed neqquis quã eẽ

Expanded text:
phetasque pendere, ut intellegeremus quicquid aliud diuinitus praeceptum est in his duobus habere finem et ad haec duo esse referendum: diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua, et: diliges proximum tuum tamquam te ipsum. in his, inquit, duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. quicquid ergo dei lege prohibemur et quicquid iubemur facere, ad hoc prohibemur et iubemur, ut duo ista compleamus. et forte generalis prohibitio est: non concupisces, et generalis iussio: diliges. unde breuiter et apostolus Paulus quodam loco utrumque complexus est. prohibitio est enim: nolite conformari huic saeculo, iussio autem: sed reformamini in nouitate mentis uestrae. illud pertinet ad non concupiscere, hoc ad diligere; illud ad continentiam, hoc ad iustitiam; illud ad declinandum a malo, hoc ad faciendum bonum. non concupiscendo enim uetustate expoliamur et nouitate induimur diligendo. sed nec quisquam esse
Abbreviated transcription (Latin):
ceptas ꝑficii Nã frustra ꝓhiberetur. aut iuberetur quod uel
caueri uelimpleri non pos sit : Et quomodo negabimus posse
eẽ hominẽ sine peccato : cũ confiteri neces se sit eũ tã omnia illa
quae ultantur posse cauere quã quae imperantur esficere :
om̃na cõmemorare nimis opero sum ẽ sed dñs qui uerbũ consum¬
mans et breuians fecit supterrã induobus praeceptis dixit le

Expanded text:
cepta sunt perfici. nam frustra aut prohiberetur aut iuberetur, quod uel caueri uel impleri non posset. et quomodo negabimus posse esse hominem sine peccato, cum confiteri necesse sit eum tam omnia illa quae uetantur posse cauere quam quae impe- rantur rantur efomnia commemorare nimis operosum est; sed dominus, qui uerbum consummans et breuians fecit super terram, in duobus praeceptis dixit le
Abbreviated transcription (Latin):
ea nos elezerit ante mundi constitationem : Quiusci
& inmaculati futur eramus : an ut essemus: Benedice
elegit nos in ipsor ante mundi consututionemutessens
scĩ & inmaculati: Nonergo quia futuri eramus sed
ut essemus.: hempe certum est ñ empe mani festumẽ
Ideo quippetales futuri eramus que clegit ipse prue¬
destin ans ut tales ꝑ gratium eius essemus : Itanos
ergo benedixit benedictione sp̃italiin caelestibus
in xpoihũ  Sicut elegit nos in ipso antemundi cons¬
tituti onem etessemus scĩ & in maculati in conspectu
eius in caritate : prae destinans nos incidobuone fili¬
orum per ihum̃ xpm̃ in ipsum : De in dequsldun gat
adtenditq̃ secundum placitum in quit uoluntats suue
Neurtanto bene ficio gratue deplatito gloriurem ur
uoluntatis nrãe : in qua grau ficauit nos in quid indilec¬
to filio suo in qua utiquãe uoluntatesua gratificauit nos :
Sic dictum este gratficauit gratu: sicut ustificaũ

Expanded text:
rea nos elegerit ante mundi constitutionem, quia sancti rea nos elegerit ante mundi constitutionem, quia sancti et immaculati futuri eramus, an ut essemus. Benedictus, elegit nos in ipso ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati. Non ergo quia futuri eramus, sed ut essemus. Nempe certum est, nempe manifestum est: ideo quippe tales eramus futuri, quia elegit ipse, praedestinans ut tales per gratiam ejus essemus. Ita ergo nos benedixit benedictione spirituali in coelestibus in Christo Jesu, sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem, utejus, in charitate praedestinans nos in adoptionem filiorum per Jesum Christum in ipsum. Deinde quid adjungat, attendite: secundum placitum, inquit, voluntatis suae; ne in tanto beneficio gratiae de placito gloriaremur voluntatis nostrae. In qua gratificavit nos, inquit, in dilecto Filio suo: in qua utique voluntate sua gratificavit nos. Sic dictum est gratificavit a gratia, sicut justificavit
Abbreviated transcription (Latin):
secundum preepositum. quiunt uersa operatur
s ecundum consilum uoluntatis sucie. ut simus in laudem
gloriue eius Quis in quam eum audiat & diligenter
intelligenterq: et audect dehucre quam defendimus
tam clara ueritate dubitare: Elegit ds̃ in xp̃o ante
ret eos qui nondumerant : nisi praedestinando Elegit
ergo prue destinans nos: Numquid el fgeret impios
& inmundos. Nam si quuestio prieponatur. utrum hõs¬
m̃seligat. an potius scõs & in maculatos: quidhorum res¬
pondeat quis requiret et & non statim ferat proscis in¬
maculatis quue sententiam̃ prues lebat. Ergo ait
re eritatis arbitrium : eti deo eos antem undi consti¬
tutionem in ipsa sua pruesentiu quetales futuros esse
praes cuit elegit: Elegit ergo inquid ante quam
essent : prue dsstinans filios. quos futuros scõs inmucu¬
culatos quae pruescuut : utiq: ipse non fecit: Nec sefac¬
turumsed ipsos futuros esse praeuidit : Intue amur
ergo uerbu a postoli ad que uideamus utrum propt̃¬

Expanded text:
ersa operatur secundum consilium voluntatis suae, ut simus in laudem gloriae ejus : quis, inquam, haec audiat diligenter et intelligenter, et audeat de hac, quam defendimus, tam clara veritate dubitare? Elegit Deus in Christo ante ret eos qui nondum erant, nisi praedestinando? Elegit ergo praedestinans nos. Numquid eligeret impios et immundos? Nam si quaestio proponatur, utrum hos eligat, an potius sanctos et immaculatos; quid horum respondeat quis requirat, ac non statim ferat pro sanctis immaculatisque sententiam? 36. « Praesciebat ergo » , ait rae voluntatis arbitrium: et ideo eos ante mundi constitutionem in ipsa sua praescientia, qua tales futuros esse praescivit, elegit. Elegit ergo, » inquit, « antequam essent, praedestinans filios, quos futuros sanctos immaculatosque praescivit: utique ipse non fecit, nec se facturum, sed illos futuros esse praevidit. » Intueamur ergo verba Apostoli, atque videamus utrum propte
Abbreviated transcription (Latin):
gisse ante mundi constitutionem Cac praedsstinas¬
seut lam scĩ & in maculatigratia atq opere eius
essemus: Sed audiant & ipsi in hoc testimonio ubi
dicit  Sortem consecuti sumus Prae destinati secun¬
dum pra&epositum. qui uni uersa operatur: Ipseergo
ut credere incipiamuse Operatur. qui uni uersa operat᷑ :
Vocatione quippe illa de qua dictum. et sine pae ni¬
tentia enimsunt dona & uocatio dũ Et de quadic¬
tum ẽ Non exoperibus sed exuocante. cum possit
dicere sed excredentecelectionen quam signifi¬
cauit dns dicens. Non uos me elegistiscsedego uos
elegi. Nec fides ipsa praecedit᷑. Non enim quia
credidimus. sed & ut credumus Elent nos ñe
priores eum elegisse dicamur. falsum quuesit quiȩ
absit. Mon uos me elegistis sed ego uos elegi: Nec quiu
credidimus sed ut credamus uocamur. atq illa
uocatione quaesine puenitentia est. id prorsus agitur
& peragitur ut credumus: nec omnia replicandusumt

Expanded text:
gisse ante mundi constitutionem, ac praedestinasgisse ante mundi constitutionem, ac praedestinasse, ut etiam sancti et immaculati gratia atque opere ejus essemus. » Sed audiant et ipsi in hoc testimonio, ubi dicit, Sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum, qui universa operatur. Ipse ergo ut credere incipiamus operatur, qui universa operatur. Vocationem quippe illam de qua dictum est, Sine poenitentia enim sunt dona et vocatio Dei ; et de qua dictum est, Non ex operibus, sed ex vocante ; cum posset dicere, Sed ex credente: et electionem quam significavit Dominus, dicens, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi ; nec fides ipsa praecedit. Non enim quia credidimus, sed ut credamus elegit nos: ne priores eum elegisse dicamur, falsumque sit, quod absit, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi. Nec quia credidimus, sed ut credamus vocamur: atque illa vocatione, quae sine poenitentia est, id prorsus agitur et peragitur, ut credamus. Nec omnia replicanda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
agimus forsitan dicunt Pelagiantis hoc apostoli
testimonia refutari᷑ ubi dicit: d eonos electos i xp̃o
et prue destinatos ante constitũdonem mundi utessemꝰ
scĩ & in maculutun conpectu eius. incaritate : Ipsleñ
putant acceptis pruec eptis iam pernos ipsos fieri
libere uoluntatis arbitrio scõs & i muculutos in cons¬
pectu eius incaritate : quod futurumds. qniñ pruesciũ
inquiunt i deonos ante constitucionem mundi elegit
& prȩdistinauit in xp̃o ÷ cum dicat apostolus Noñ
qui a futuros tales nos esse presciuit Sed ut es semꝰ
tales peripsam electionem grucue suce quu grati¬
fic auit nos in dilecto filio suo: Cum ergonos pruedes¬
timnuuit õpussuum pruesclut : quonos scos & inmaculatos fucit:
Vnde recte. hoc testimonio pelagiands error extingui¬
tur : Nos autem dicimus inquiunt: nos tram dm̃ non praes¬
cis se: Nisifidem qua credere incipilint: It ideo nos ele¬

Expanded text:
agimus, forsitan dicunt, Pelagianos hoc apostolico agimus, forsitan dicunt, Pelagianos hoc apostolico testimonio refutari, ubi dicit ideo nos electos in Christo et praedestinatos ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati in conspectu ejus in charitate. Ipsi enim putant, « acceptis praeceptis jam per nos ipsos fieri liberae voluntatis arbitrio sanctos et immaculatos, in conspectu ejus in charitate: quod futurum Deus quoniam praescivit, » inquiunt, « ideo nos ante mundi constitutionem elegit et praedestinavit in Christo. » Cum dicat Apostolus, Non quia futuros tales nos esse praescivit, sed ut essemus tales per ipsam electionem gratiae suae, qua gratificavit nos in dilecto Filio suo. Cum ergo nos praedestinavit, opus suum praescivit, quo nos sanctos et immaculatos facit. Unde recte hoc testimonio Pelagianus error arguitur. « Nos autem dicimus, » inquiunt, « nostram Deum non praescisse nisi fidem, qua credere incipimus, et ideo nos ele
Abbreviated transcription (Latin):
Fecit autem hoc secundum plucitum uoluntatis suue:
ut nemo de sua sed de illius erguse uoluntate gloriu&ur:
Fecit hoc secundom diuitics gratiue suueñs ecundũ
bonam uoluntatem suam : quam proposuit in dilecto
filio suo in quosortem consecuti sumus ꝓrue distinati
secundum prdepositum non nos trum sed eius qui un¬
uersa operatur : us que adeo ut ipse in nobis operetur
et uelle : Operatur autem secundum consilium uolun¬
tatis suce. ut simus in laudem gloriue etus : hinc ẽ quod
clumamus ut nemo glorietur in homineAcper hoc
nec insepso : Sed quigloriatur indnõ lorietur : Lit simus
in luudemgloriue eus : Ipse quippe operatur secundũ
propositum suum ut simus in laudem gloriueeius. &¬
Vti quae scĩ & in maculati : propter qos uocauit prue¬
destinans ante mundi constitutionemĩ ex hoc propo¬
sito eius est illu electorum propria uocatio: quib
omnia co operatur in bonum : quia secundum pro¬

Expanded text:
Fecit autem hoc secundum placitum voluntatis suae, Fecit autem hoc secundum placitum voluntatis suae, ut nemo de sua, sed de illius erga se voluntate glorietur: fecit hoc secundum divitias gratiae saue, secundum bonam voluntatem suam, quam proposuit in dilecto Filio suo, in quo sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum, non nostrum, sed ejus, qui universa operatur, usque adeo ut ipse in nobis operetur et velle . Operatur autem secundum consilium voluntatis suae, ut simus in laudem gloriae ejus. Hinc est quod clamamus, ut nemo glorietur in homine , ac per hoc nec in se ipso; sed qui gloriatur, in Domino glorietur , ut simus in laudem gloriae ejus. Ipse quippe operatur secundum propositum suum, ut simus in laudem gloriae ejus, utique sancti et immaculati, propter quod nos vocavit, praedestinans ante mundi constitutionem. Ex hoc proposito ejus est illa electorum propria vocatio, quibus omnia cooperatur in bonum: quia secundum pro
Abbreviated transcription (Latin):
tem siuam : in hoc mis terio uoluntatissiue Posuit
diuctius gratiuesue : sctundum bonam uoluntatem suũ
Non secundum nostr̃aquae bonaeẽ nonposset. nisi
ipse secundũ bonam uoluntatom suum ut bona fieret
sub ueniret: Cum autem dixisset secundum bonum
uoluntatem suam: subiecit : quum proposuit in illo
idest indilecto filio suo indispositionemplenitu dinis
temporum in staurare omnia in xp̃o quue in cueliss̃¬
sumus : prue destrati secundum prdeposum qui uni uer¬
sa operatur secundum consilũ uoluntatissu ue: ut si¬
mus inluudem gloriueeius : Nimis longum est desin¬
gulis disputare : Cernitis autem procul dubio cerni¬
tis Quanta manifestatione a postolici elo quii defen¬
dutur hȩc gratui Contra quam merita extolluntur
humana:amquum homo ali quiddet prior. ut
retribuatur ei : Elegtergo nos ds̃ in xp̃o ante mundi
constitutionem ÷ prue destinuns nos in adobrtionem
fili orum : Non quac pernos scĩ & inmaculati futuri
eramusc Sed eleit pruedistinauit quae utes semꝰ hsci:

Expanded text:
e posuit divitias gratiae suae, secundum bonam voluntatem suam, non secundum nostram: quae bona esse non posset, nisi ipse secundum bonam voluntatem suam, ut bona fieret, subveniret. Cum autem dixisset, Secundum bonam voluntatem suam; subjecit, quam proposuit in illo, id est, in dilecto Filio suo, in dispensatione plenitudinis temporum instaurare omnia in Christo, quae in coelisqui universa operatur secundum consilium voluntatis suae, ut simus in laudem gloriae ejus. 37. Nimis longum est de singulis disputare. Cernitis autem procul dubio, cernitis quanta manifestatione apostolici eloquii defendatur haec gratia, contra quam merita extolluntur humana, tanquam homo aliquid prior det, ut retribuatur ei. Elegit ergo nos Deus in Christo ante mundi constitutionem, praedestinans nos in adoptionem filiorum: eramus, sed elegit praedestinavitque ut essemus.
Abbreviated transcription (Latin):
gratiu ille talis actantus est Curdiuersa est gratia
ubinatura communis est : certenon est. acceptio ꝑso¬
narum apuddm : quis non dico cristianus. sed insanus
huecdicat Appareat itaque n ob̵ in nostro capite
ipse fons graticeꝰ. unde secundum unius cuius que men¬
suram seꝑ incuncta eius menbra difundit: Et hgratia
fit ab initio fideisue homo quicum que cristianus:
qua gratia ho moille ab initio suo factus est xp̃s:
deipso spũ & hicrenatus̃ de quo est illenatus: edem
spũ fit in nobis remissio peccatorum : quo spũ factus
est nullum haberet ille peccatum: haec seds̃ ẽẽ dm̃
facturum profecto praesciuit: Ipsa ẽ igitur prae¬
destinatio scõrum. quue in scõ scõrũ maxime cluruit. ⁊¬
quamnegrare quis potuit recte intelegentium
elo qui a ueritatis: Nam & ipsum dnm̃ gloriaerin quan¬
tum homo factus ẽ dĩfilius praedestinatu mes se didici¬
mus : Clamat doctor gentiuman capite epistolarum

Expanded text:
gratia ille talis ac tantus est. Cur diversa est gratia, gratia ille talis ac tantus est. Cur diversa est gratia, ubi natura communis est? Certe non est acceptio personarum apud Deum . Quis, non dico christianus, sed insanus haec dicat? 31. Appareat itaque nobis in nostro capite ipse fons gratiae, unde secundum uniuscujusque mensuram se per cuncta ejus membra diffundit. Ea gratia fit ab initio fidei suae homo quicumque christianus, qua gratia homo ille ab initio suo factus est Christus: de ipso Spiritu et hic renatus, de quo est ille natus; eodem Spiritu fit in nobis remissio peccatorum, quo Spiritu factum est ut nullum haberet ille peccatum. Haec se Deus esse facturum profecto praescivit. Ipsa est igitur praedestinatio sanctorum, quae in Sancto sanctorum maxime claruit: quam negare quis potest recte intelligentium eloquia veritatis? Nam et ipsum Dominum gloriae, in quantum homo factus est Dei Filius, praedestinatum esse didicimus. Clamat Doctor Gentium in capite Epistolarum
Abbreviated transcription (Latin):
quod eius bonum qualecum quec pruecessit: quid
egit ante : quid credidit: quid petiuit ut ad hunc
in effabilem excellentiam per ueniret Nonne
faciente a ut suscipiente uerbo ipse homo ex quo
esse coepit. filius dĩ unicus esse coepitꝰ filius di
difilius unicus natus este Non carnis cupidine ged solo
dĩ munere : Numquid metundum fuit: Nec acce¬
dente a&ate homo ille libero peccar& arbitrio
Aut ideo in illo libera fuit uoluntas: ac non tanto
magis erat. quanto magis seruire peccato : Nonpote¬
ratꝰnempe ista omnia singulariter admiran da
talia si quaeius propria uerissime dicipossunt.
lissuis praecedentibus meritis : Repondeat hic homo
dõsi audet. et dicat : quur non etego : Et si audierit
Ohomo tuquis es quires pondeas do iNec sic colbeatse.
sed augeat impudentiam.et dicat : quomodo audefat
tuquis es ohomo cumsim quod audio. i dest homo. quod
est & ille de quoaro: Curnonsim quod et illeꝰ agenĩ

Expanded text:
Quod ejus bonum qualecumque praecessit? Quid Quod ejus bonum qualecumque praecessit? Quid egit ante, quid credidit, quid petivit, ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret? Nonne faciente ac suscipiente Verbo, ipse homo, ex quo eDeus unicus natus est, non carnis cupiditate, sed solo Dei munere? Numquid metuendum fuit, ne accedente aetate homo ille libero peccaret arbitrio? Aut ideo in illo non libera voluntas erat, ac non tanto magis erat, quanto magis peccato servire non poterat? Nempe ista omnia singulariter admiranda, et alia si qua ejus propria verissime dici possunt, lis suis praecedentibus meritis. Respondeat hic homo Deo, si audet, et dicat, Cur non et ego? Et si audierit, O homo, tu qui es qui respondeas Deo ? nec sic cohibeat, sed augeat impudentiam, et dicat, Quomodo audio, Tu qui es, o homo? Cum sim quod audio, id est homo, quod est et ille de quo ago, cur non sim quod et ille? At enim
Abbreviated transcription (Latin):
tradare : Vt quodilli audere non possunt sententiũ
ueram plune & antiquitus cristianã raptus est nema¬
litia mutaret intellectum eius destruere moliantur ͣ¬
& id adstruere. quodnondico crediturum. sed som¬
nia turum neminem putaremus : secundum ea scilic&
uidicari quem quam mortuorum qub gesturus fuerat.
Sitempore prolixiore uixiss &i ita quippe cluret
inuictum esse quod dicimus gratiam dĩ non secundũ
merita nostra dari ut huic ueritati contradicentes
in geniose homines huec ab omnium auribus & corita¬
clurissimum lumen prae destinationis & gratiue ipse
saluator Ipse mediatar dĩ &hominum homo xp̃s
ihs : qui ut hoc esset : quibus tandem suis uel operum
uel fidei praedentibus meritis. natura humana quue
in illo est comparauit : Respondeatur quaeso ille homo
ut a uerbo patrigusa&erno inunitatem ꝑsone
ad sumptus filius dĩ unigenitus esset. Vnde hoc meruit:

Expanded text:
tra dari; ut quod illi audere non possunt, sententiam tra dari; ut quod illi audere non possunt, sententiam veram plane et antiquitus christianam, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus, destruere moliantur; et id astruere, quod, non dico crediturum, sed somniaturum neminem putaremus, secundum ea scilicet judicari quemque mortuorum, quae gesturus fuerat, si tempore prolixiore vixisset. Ita quippe claret invictum esse quod dicimus, gratiam Dei non secundum merita nostra dari, ut huic veritati contradicentes ingeniosi homines haec, ab omnium auribus et cogitaEst etiam praeclarissimum lumen praedestinationis et gratiae, ipse Salvator, ipse Mediator Dei et hominum homo Christus Jesus: qui ut hoc esset, quibus tandem suis vel operum vel fidei praecedentibus meritis natura humana quae in illo est comparavit? Respondeatur quaeso: ille homo, ut a Verbo Patri coaeterno in unitatem personae assumptus, Filius Dei unigenitus esset, unde hoc meruit?
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ideliber sapientiue: quitanta numero sitate an no¬
rum legimeruit inecclessia xp̃i In quo & hoc legitur. pa¬
ti debet iniurium : quia resistit eist qui promeritis homi¬
num falluntur. ut ueniant contradi manifestissimã
gratiam ÷ quue maximae apparet in paruulis
quorum cum alubaptizati. alii non baptizati uitue
huius terminum sum ant satis indicant misericordiũ
&uditium  Misericordiam quidem gratuitam :
uiditium debitum : Sienim iudicanentur homines
promeritissuae uitae Quae non habuerunt mote
prueuenti. sed hubituri essent siuiuerent: ni hil prod¬
ess& erquiraptus est ne maliti mutar et intellectũ
eius : Nihilpro dess& eis quilapsi mmoriuntur Si
ante morerentur : quod nullus dicere xp̃ianus
audebit : quocirca. non debent fratres nostri quipro
nobifcum procatholicafide pernicem pelagiani
erroris : pugnant. huic pelagiane intantum fauere opini¬
onequid pinantur gratium dĩ secundum merita nos¬

Expanded text:
Nec ideo liber Sapientiae, qui tanta numerositate annoNec ideo liber Sapientiae, qui tanta numerositate annorum legi meruit in Ecclesia Christi, in quo et hoc legitur, pati debet injuriam, quoniam resistit eis qui pro meritis hominum falluntur, ut veniant contra Dei manifestissimam gratiam: quae maxime apparet in parvulis; quorum cum alii baptizati, alii non baptizati vitae hujus terminum sumunt, satis indicant misericordiam et judicium; misericordiam quidem gratuitam, judicium debitum. Si enim judicarentur homines pro meritis suae vitae, quae non habuerunt morte praeventi, sed habituri essent, si viverent; nihil prodesset ei qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus; nihil prodesset eis qui lapsi moriuntur, si ante morerentur: quod nullus dicere christianus audebit. Quocirca non debent fratres nostri, qui nobiscum pro catholica fide perniciem Pelagiani erroris impugnant, huic Pelagianae in tantum favere opinioni, qua opinantur gratiam Dei secundum merita nos
Abbreviated transcription (Latin):
reas gratulurig: et alio loco Pueri in quit lubrice
ut parentes saluare possimus  mansillic noscarorũ
numerus expectat parentum. fratrum. filiorum.
frequensnos & copiosa turba desiderat. Iam desua
incoldmitate secura : adhuc denostra salute sollicita :
his adq huius modi doctor ille sententis in catho¬
lice fidei luce clarissimis. satis apertisq testatur
his que adhũdus corporis de tpositionem peccandi
pericula temptationis: queme tuendes : Deinceps nul¬
la taliu quem quamessepassurum: quod & sinon
testaretur : quundo dehucre xpĩanus qualiscumq
dubit aret: Quomodo initur homini lupso & in eo dẽ
lupsu istam uitam misere finienti atque in paenasseund
talibus debitas quomodo inquam huic plurimum
summȩ que prodesset hoc temptationum loco prius¬
quam liberctur morte ruperetur: Ac ꝑ hoc si ub sit
nimis in considerata contentio tota quaestio ista finitaẽ
deillo quiraptus est nemalitia mutar & intellemcii

Expanded text:
reas, gratularis? Et alio loco: Pueri, inquit, periculut parentes salutare possimus? Magnus illic nos charorum numerus exspectat parentum, fratrum, filiorum; frequens nos et copiosa turba desiderat, jam de sua incolumitate secura, adhuc de nostra salute sollicita. His atque hujusmodi doctor ille sententiis in catholicae fidei luce clarissima, satis aperteque testatur, usque ad hujus corporis depositionem peccandi pericula tentationesque metuendas; deinceps nulla talia quemquam esse passurum. Quod etsi non testaretur, quando de hac re christianus qualiscumque dubitaret? Quomodo igitur homini lapso, et in eodem lapsu istam vitam misere finienti, atque in poenas eunti talibus debitas; quomodo, inquam, huic non plurimum summeque prodesset, si ex hoc tentationum loco priusquam laberetur, morte raperetur. 29. Ac per hoc, si absit nimis inconsiderata contentio, tota quaestio ista finita est de illo qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatissuue in quugratificauit nos in dilecto filiosuo
in quo hubemus redemtionem per sanguinem ipsius
remissionem peccatorum. secundu mdiuitius gruticieota
quue habunduuit: in nobis inomni sapientia & prudentia
Vt ostenderet nobis mysterium uoluntatis sule

Expanded text:
gratiae suae, in qua gratificavit nos in dilecto Filio suo. In quo habemus redemptionem per sanguinem ejus, remissionem peccatorum, secundum divitias gratiae ejus, quae superabundavit in nobis in omni sapientia et prudentia: ut notum faceret nobis sacramentum voluntatis suae,
Abbreviated transcription (Latin):
finer qui non habet finem: Eleitergo ds̃ fideles sed
ut sint . non quiuiam erant : A postolus ia cobus dicit:
Non ne ds̃ elegit pauperes in hocmundo: iuites infide.
etheredes regni. quod repromisit ds̃ diligentibusseo
elegendo ergo facit diuites in fide : sicut heredes
regni: Recte quippe i eis hoc elꝑgere dictur : quod
utineis faciat eos clegit : Nogo quis eorum audicat dim̃
dicentem Mon uos me elegistis sedego uos elegi Etau¬
deat dicere credere homines ut eligastur : cum potius
eligantur ut credant ne contra scientiam ueritatis
priores inueniantur elegisse xp̃m. quibus dicit xp̃s
Nonuos me elegistis sed ego uoselegi quis audpãt

Expanded text:
fine qui non habet finem. Elegit ergo Deus fideles, sed fine qui non habet finem. Elegit ergo Deus fideles, sed ut sint, non quia jam erant. Apostolus Jacobus dicit: Nonne Deus elegit pauperes in hoc mundo, divites in fide, et haeredes regni, quod repromisit Deus diligentibus se ? Eligendo ergo facit divites in fide, sicut haeredes regni. Recte quippe in eis hoc eligere dicitur, quod ut in eis faciat, eos eligit. Rogo, quis audiat Dominum dicentem, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi; et audeat dicere, credere homines ut eligantur, cum potius eligantur ut credant, ne contra sententiam veritatis priores inveniantur elegisse Christum, quibus dicit Christus, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi? CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ergo eos demundo. Cum hic ageret carnem: sed etium
electis  Insȩ ipso antȩ mundi consituitionem: huec est
immobilis ueritas: praedestinationis et gratiue :
Nam quidẽpo quod caita postolus. sicut elegit nos in ipso
ante mundi constitudionem: q uod profectosi propt̃¬
Lea dictum est. quia praesciuit ds̃ credituros. Non
quia fafurus fuerat ipsecredentes: contraistam prae¬
scientium loquitur filius dicens Non uos meelegistis
sed ego uos elegi: Cum hoc potus pruesciere quod
ipsi eum fuerant electuri ut ab illo eligimererentur:
e lecti sunt itaq: ante mundi constitutionem  ea prue¬
destinatione: in quads̃ sua futura facta prues ciuit :
Electi sunt autem demuedo eauocatione. Qua ds̃
id quod pruedistinauit impleuit: Quos enim pruedesti¬
nauit ipsos uio cauit : Illu scilicet uocatione secundum
propositum  Non ergo alias. sed quos prue desti nauit.
& iustificauuit. uocauit ipsos et glorificauit : illo utiq

Expanded text:
ergo eos de mundo cum hic ageret carnem, sed jam ergo eos de mundo cum hic ageret carnem, sed jam electos in se ipso ante mundi constitutionem. Haec est immobilis veritas praedestinationis et gratiae. Nam quid est quod ait Apostolus, Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem ? Quod profecto si propterea dictum est, quia praescivit Deus credituros, non quia facturus fuerat ipse credentes; contra istam praescientiam loquitur Filius, dicens, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi: cum hoc potius praescierit Deus, quod ipsi eum fuerant electuri, ut ab illo mererentur eligi. Electi sunt itaque ante mundi constitutionem ea praedestinatione, in qua Deus sua futura facta praescivit: electi sunt autem de mundo ea vocatione, qua Deus id quod praedestinavit, implevit. Quos enim praedestinavit, ipsos et vocavit; illa scilicet vocatione secundum propositum: non ergo alios, sed qvocavit, justificavit, ipsos et glorificavit ; illo utique
Abbreviated transcription (Latin):
non perdidit ex eo quic quam: Quis quis ergo in de
est omnino non perit : nec erat inde quiperit : Propt̃
quod dictum estł x nobis exierunt sed nonerant
exnobis Namsi fuissent ex nobis mansissent utique
nobiscum : Intellegamus ergo uocationẽ quiu fiunt eleco :
non qui eleguntur quia crediderunt : sed qui eliguntur
ut credunt: hanc enim & dñs ipse satis a perit : ubi dicit:
Nonuos me elegistis: sed ego uos elogi : Namsi propter¬
ea electi erant quia crediderant. ipsi eumi prius utiq
elegerant credendo in eum. ut elizi mererentur:
Aufert autem hoc omnino. quidicit: non uos me ele¬
gistis. sed egouos elegi: Et ipsi quidem procul dubio
elegerunt eum : quando crediderunt in eum : Vn de non
ob aliud dicit Nonuos me elegistis. sed ego uos elegi:
Nisiquia non elegerunt ut elꝑger& cos. sed ut el gerent
eum. Elegit eos quia misericordiaeius praeuenit eos
Secundum gratium. non secundum debitum: Flegit

Expanded text:
non perdet ex eo quidquam . Quisquis ergo inde non perdet ex eo quidquam . Quisquis ergo inde est, omnino non perit: nec erat inde qui perit. Propter quod dictum est, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utiqu34. Intelligamus ergo vocationem qua fiunt electi: non qui eliguntur quia crediderunt, sed qui eliguntur ut credant. Hanc enim et Dominus ipse satis aperit, ubi dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Nam si propterea electi erant, quia crediderant; ipsi eum prius utique elegerant credendo in eum, ut eligi mererentur. Aufert autem hoc omnino, qui dicit, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi. Et ipsi quidem procul dubio elegerunt eum, quando crediderunt in eum. Unde non ob aliud dicit, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi; nisi quia non elegerunt eum ut eligeret eos, sed ut eligerent eum elegit eos: quia misericordia ejus praevenit eos secundum gratiam, non secundum debitum. Elegit