comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
derimꝰuobis perdñmihm: Haec ẽ enimuoluntas
d̃ sc̃ĩficatio ur̃a : ut abstineatis uos a fornicatio¬
ne ut sciat unusquisq urũm suumuas possidere
in scificatione e honore : non in passionedeside¬
rii sicut etgentes qua eignorant dm̃: et equis
super graediatur neq circumueniatꝰ in negotio
fratrem suum : qnm uindex ẽ dñs debis om̃nib:
sicut praediximus uobis et testificati sumus: Non
enimuocauit nos ds̃ in inmunditiã : sed in scifica¬
tionẽ : Ita que qui haec spernit. non hominẽ s peri¬
ut diligatis inuicem etenim facitis illud inom̃s
srdinuniuerisa cnacedonia : Nogamus autẽuos
statres ut ab undetis magis etoperamdetis. utqui¬
et sitis: etuturũm negocium agatis etoperemini
m anib ur̃is sicut praccepimusuobis ecut hones¬
ttambuletis adeosquisoris sunt etnullius alipe¬
quid desiderttis : Molumus autemuo signorare
fratres dedormientibus utnion contris temini sicut et¬
ceteri qui spem non habent: sienim credimus quod¬

Expanded text:
haec est enim uoluntas dei, sanctificatio uestra, ut abstineatis uos a fornicatione, ut sciat unusquisque uestrum suum uas possidere in sanctificatione et honore, non in passione desiderii, sicut gentes quae ignorant deum, ut ne quis supergrediatur neque circumueniat in negotio fratrem suum: quoniam uindex est deus de his omnibus, sicut praediximus uobis et testificati sumus. non enim uocauit nos deus in inmunditiam, sed in sanctificationem. itaque qui haec spernit, non hominem sperut diligatis inuicem. etenim facitis illud in omnes fratres in uniuersa Machedonia. rogamus autem uos, fratres, ut abundetis magis et operam detis, ut quieti sitis et ut uestrum negotium agatis et operemini manibus uestris, sicut praecepimus uobis, ut honeste ambuletis ad eos qui foris sunt et nullius aliquid desideretis. nolumus autem uos ignorare, fratres, de dormientibus, ut non contristemini, sicut ceteri qui spem non habent. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Aulus & siluanus & timotheus ecclesice
gratia uobis et pax Gratias agimusdo semper
proomnibus uobis memoriamur̃i facients in orati¬
onibus nr̃is sine in termissione : memores operis
fideiurae ec laboris et caritatis et sustinentiae spei

Expanded text:
aulus, et Silvanus, et Timotheus, Ecclesiaehristo. Gratia vobis, et pax. Gratias agimus Deo semper pro omnibus vobis, memoriam vestri facientes in orationibus nostris sine intermissione, memores operis fidei vestrae, et laboris, et charitatis, et sustinentiae spei
Abbreviated transcription (Latin):
tae tue ne in digeais: melius. ẽ enimmoriquamin¬
digere : uir respiciens in mensam alienã : N. ẽ uita ciꝰ
in cogitationeuictus : Alit enim animã suã cibis alie¬
nis : uircutẽ disciplinatus eruditus custodiet se:
Inore in prudentis condulcabitur inopia: et inuen

Expanded text:
tae tuae ne indigeas melius est enim mori quam indigere vir respiciens in mensam alienam non est vita eius in cogitatione victus alit enim animam suam cibis alienis vir autem disciplinatus et eruditus custodiet se in ore inprudentis condulcabitur inopia et in ven
Abbreviated transcription (Latin):
auerunt practere untem quempiam symonem cr¬
rencum uenientem deuilla patremalex andri et
rufiut tolleret crucem eius¬
Et perducunt illum ingolgo thalocum: quod ẽ iu¬
ter practatum calua rielocus. Et dab antei bibere
mrrratum uinum etnon accepit
Eteruci figentes eum diui serunt uestimenta eius:
nittentes sortem supet eis quis quid tolleret.
rat autem hora tertia: et crucifixerunteum:
Sterat titulus causa eeius inscriptus rexiudȩorũ
itumeo crucifigunt duos latrones. unumadex¬
tris et alium a sinistris eius. :
tadimpleta ẽ scriptura quae dicit : eccum ini¬
isreputatus est. Et praetereuntes blas phe¬
mabanteum: mouentes capita sua etdicentes: uab
qui destruit templum : et in tribus dieb: aedificat. :¬
saluum facte metipsum descendens decruce
Similiter t summi sacerdotes ludentes ad alteru

Expanded text:
mpiam Simonem Cyreneum venientem de villa patrem Alexandri et Rufi ut tolleret crucem eiut perducunt illum in Golgotha locum quod est interpretatum Calvariae locus et dabant ei bibere murratum vinum et non accepit et crucifigentes eum diviserunt vestimenta eius mittentes sortem super eis quis quid tolleret erat autem hora tertia et crucifixerunt eum et erat titulus causae eius inscriptus rex Iudaeorum et cum eo crucifigunt duos latrones unum a dextris et alium a sinistris eius et adimpleta est scriptura quae dicit et cum iniquis reputatus est et praetereuntes blasphemabant eum moventes capita sua et dicentes va qui destruit templum et in tribus diebus aedificat salvum fac temet ipsum descendens de cruce similiter et summi sacerdotes lud
Abbreviated transcription (Latin):
itaut miraretur pilatus : Perdiem autem festũ
dimit tere solebat illis unum exuinctis quẽ cumque¬
petissent. Erat autem qui diceba turbarabbas
quicum seditiosis eratuinctus : qui in seditione fece¬
rat homicidium: Etcum ascendisset turba coepit

Expanded text:
ita ut miraretur Pilatus. Per diem autem festum solebat dimittere illis unum ex vinctis, quemcumqupetissent. Erat autem, qui dicebatur Barabbas: qui cum seditiosis erat vinctus: qui in seditione fecerat homicidium. Et cum ascendisset turba, coepit
Abbreviated transcription (Latin):
natarenum crucifixum surrexit non est hic:
eccelocus ubi posuerunteum: sedite dicite disci¬
Atillae ex euntes fugerunt demonumento In¬
ua serat enim eas tremor et pauor: et nemini quic¬
quam dixerunt : timebantenim
Qurgens autem ihs̃ mane prima sabbati: appa¬
ruit primomariae magdalenae dequa eiecerat
septem daemonia: Illauadens nuntiauit his qui
cumeo fuerant lugentibus et flentibus : Etillia u¬
dientes quiauiueret et uisus eẽt ab ea non credider

Expanded text:
um, crucifixum: surrexit, non est hic, ecce locus ubi posuerunt eum. Sed ite, dicite disciCXXXIII, 2. At illae exeuntes, fugerunt de monumento: invaserat enim eas tremor et pavor: et nemini quidquam dixerunt: timebant enim. Surgens autem mane, prima sabbati, apparuit primo Mariae Magdalene, de qua ejecerat septem daemonia. Illa vadens nuntiavit his, qui cum eo fuerant, lugentibus et flentibus. Et illi audientes quia viveret, et visus esset ab ea, non credider
Abbreviated transcription (Latin):
Ethoranona exclamauit i hs̃ uoce magnadicens:
hel ÷ hel ÷ lam azaptani quod ẽ inter p̃tatum :
ds̃ meus ds̃ mes ut quid medereliquisti : Et quidã
decirtum stantibus audientes dicebant: ecceheliã
uocat: Currens autemunus etmplensspongi¬
am ac eto circum ponensq: calamo: potumdabat
ei dicens: sinite : uideamus siueniat helias. ad de¬

Expanded text:
voce magna, dicens: Eli, Eli, lamma Sabacthani, quod est interpretatum: Deus meus, Deus meus, ut quid me dereliquisti? Et quidam de circumstantibus audientes dicebant: Ecce Eliam vocat. Currens autem unus, et implens spongiam aceto, circumponensque calamo, potum dabat ei, dicens: Sinite, videamus si
Abbreviated transcription (Latin):
eum: Pilatus uero dicebateis: Quid enimmali fecit:
Atillimagis clamabant : crucifigecum
ilatis autem uolenis populosatis facere dimisit
illis barabban et tradidit eis ihm̃ flagellis caesum
ut cruoi figeritur. Milites autem duxerunteum
introinatrium practorii etconuocant totam cohor¬
tem et induunteum purpura etinponuntei plectentes
spineam coronam etcoeperunt salutare eum: Auerex
dacorum. Et percutiebant caput eius harũn¬
dine : et conspueb anteum : et ponentes genua adora

Expanded text:
ali fecit at illi magis clamabant crucifige eum Pilatus autem volens populo satisfacere dimisit illis Barabban et tradidit Iesum flagellis caesum ut crucifigeretur milites autem duxerunt eum intro in atrium praetorii et convocant totam cohortem et induunt eum purpuram et inponunt ei plectentes spineam coronam et coeperunt salutare eum have rex Iudaeorum et percutiebant caput eius harundine et conspuebant eum et ponent
Abbreviated transcription (Latin):
quo electus scriberet indicaret contestans in se com¬
pleta eẽ quaeessent ab aliis inchoata cui ideo postbap¬
tismum filiidĩa perfectione generationis in xp̃o im¬
plecȩ repetendȩ a principionatiuitatis humane po¬
testas permissa est : ut requirentibus de mons¬
trarit in quo appraehendenserat nathanfiliũ.
introitum recurrentis indm̃ generationis amis¬
sẽ indisparabilis dĩ Praedicans in hominibus
xp̃m suumperfectiopus hominis redire in seper
filium faceret qui perdauid patrem uenientibus
iter praebebat inixp̃o: cuiluca enon in merito
etiam scribenadorum a postolo rum actuum potes¬
tas inmtsteris̃ datur : ut dõ in dm̃pleno et filio
Editionis extincto: oratione ab a poitolis
facta sorte dñi dectionis numerus compleret᷑
sicque paulus consummationem a posto licis acti¬
bus darit quem diucontra stimulõ recalcitrat¬
tem dñs clegisse:: quod legentibus acrequirentib

Expanded text:
quo electus scriberet, indicaret: contestans in se comquo electus scriberet, indicaret: contestans in se completa esse, quae essent ab aliis inchoata. Cui ideo post baptismum Filii Dei, a perfectione generationis in Christo impletae, repetendae a principio nativitatis humanae, potestas permissa est: ut requirentibus demonstraret, in quo apprehendens erat per Nathan filium David introitu, recurrentis in Deum generationis admisso, inseparabilis Dei, ut praedicans in omnibus Christum suum perfecti opus hominis redire in se per filium faceret: qui per David patrem venientibus iter praebebat in Christo. Cui lucae non immerito etiam scribendorum Actuum apostolorum potestas in ministerio datur: ut Deo in Deum pleno, et filio perditionis exstincto: oratione ab ipsis apostolis facta, sorte Domini electionis numerus compleretur. Sicque Paulus consummationem apostolicis actibus daret: quamdiu contra stimulum recalcitrantem Dominus elegisset. Quod et legentibus ac requirentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ucas syrus natione anthocnsis. arte
medicus discipulus a postolorũ postea paulũ
secutus usquead passionem eius seruiens dniosine
crimine Namneq: uxoremum quam habuit Neq
filios: septua ginta quattuor annorumobiit inbi¬
chinia plenus sp̃uscõ: quicumiam scripta essent
etangelia. permatthum quidem iniudaea. Pi
marcum autem in italiã scõ instigante spũinaca¬
iae partibus. hoc scripsit euangelium significans ip
sein principio ante alia eẽ descripta: cui extra ea quae
ordo euangelicae dispositionis exposcit ea maxime
nec essitas laboris fuit ut primum gricis fidelib: om¬
niprophetatione uenturi in carnẽdĩ xp̃i manifestata
humanitate neiudaicis fabulis attenti in sololegis desi¬
derio tenerentur: neuel hereticis fabulis e stula ssol¬
licitationibus seducti excȩderent a ueritate labora¬
ret de hinc ut in principio euangelii. iohannis natu¬
tatem praesumpta cui euangelium scriberet. Etin

Expanded text:
Lucas, Syrus natione Antiochensis, arte medicus, discipulus apostolorum, postea Paulum secutus usque ad consummationem ejus, serviens Domino sine crimine. Nam neque uxorem umquam habens, neque filios: septuaginta et quatuor annorum obiit in Bithynia plenus Spiritu sancto. Qui cum jam scripta essent Evangelia: per Matthaeum quidem in Judaea: per Marcum autem in Italia: sancto instigante Spiritu, in Achaiae partibus hoc scripsit Evangelium: significans etiam ipse in principio, ante suum alia esse descripta. Cui extra ea quae ordo Evangelicae dispositionis exposcit, ea maxime necessitas laboris fuit, ut primum Graecis fidelibus omni prophetatione venturi in carnem Dei Christi manifestata humanitate, ne Judaicis fabulis attenti in solo legis desiderio tenerentur, vel ne haereticis fabulis, et stultis sollicitationibus seducti exciderent a veritate, elaboraret. Dehinc ut in principio Evangelii Joannis nativitate praesumpta: cui Evangelium scriberet, et in
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotem: et c onueniunt omnes sacerdoces et scri¬
bacet seniores et fenioref Petrus autem a longesecu¬
tus ẽ eumusque intro inatrium summi sacerdotis ẽt se¬
debatcumministris at alefaciebat sea dignem
Iummi uero sacer dotes ecomne concilium quaere

Expanded text:
sacerdotem et conveniunt omnes sacerdotes et scrisacerdotem et conveniunt omnes sacerdotes et scribae et seniores Petrus autem a longe secutus est eum usque intro in atrium summi sacerdotis et sedebat cum ministris et calefaciebat se ad ignem summi vero sacerdotes et omne conci
Abbreviated transcription (Latin):
eamus: eccequimetradet propeẽ
t adhuc eoloquente uenit iudas scarioth unius¬
ex duo decim etum illo turba cum gladis etlignis
a summis sacer dotib: et scribis et a senioribus
Sederat autem traditor eiu signũ eis dicens: Quem¬
cumq osculatus fuero ĩpseẽ : tenete eum : ettaute du¬
cite : Etcum uenis sit statim accedens ad eum: ait ⁊¬
rabbi : et osculatus ẽ eum: Atillimanus in iecer̃
in eum: et teniuerunteum¬
nus autem quidam decircum stantibus educens
gladium percus sit seruum summi sacerdotis: ẽtam¬
putauit illi auriculam. Et respondens ih s. ait
illis : Tam quam ad latronem existiscum gladiis et
lignis conp̃hendereme : cotidieeramapuduos iN
tem plodocens : et n on metenuistis: sed ut imple¬
antur scripturae. Tunc discipuli eius relinquen¬
tes cum fugerunt. A dolescens autem quidam se¬
quebatur illum amictus sindone superNudo et
tenuerunt eum: Atillerciecta sindone nudus ꝓ¬
fugit abeis. Et ad duxerunt ihm̃ ad sum mum

Expanded text:
rope est et adhuc eo loquente venit Iudas Scarioth unusex duodecim et cum illo turba cum gladiis et lignis a summis sacerdotibus et a scribis et a senioribus dederat autem traditor eius signum eis dicens quemcumque osculatus fuero ipse est tenete eum et ducite et cum venisset statim accedens ad eum ait rabbi et osculatus est eum at illi manus iniecerunt in eum et tenuerunt eumdam de circumstantibus educens gladium percussit servum summi sacerdotis et amputavit illi auriculam et respondens Iesus ait illis tamquam ad latronem existis cum gladiis et lignis conprehendere me cotidie eram apud vos in templo docens et non me tenuistis sed ut adimpleantur scripturae tunc discipuli eius relinquentes eum omnes fugerunt adulescens autem quidam sequebatur illum amictus sindone super nudo et tenuerunt eum at ille reiecta sindone nudus profugit ab eis et adduxerunt Iesum ad summum
Abbreviated transcription (Latin):
timonium ferebant aduersus cum̃ dicentes. qñm
nos audiuimus eum dicentem  egodis solũ atemplũ
hoc manu factum et pertriduum aliud non ma¬
Nu factum adificabo: Et nonerat conueniens
testimonium illorum : et ex surgens summus sa¬
cerdos inmedium: in terro gauit i hm̃ dicens: nom
respondes quicquam ad ea quae tibi obiciuntur ab his
Iuc autem tacebat  nihil respondit ⁊rursum summis
sacerdos interro gabateum: adicitei : Tues xp̃s filius be¬

Expanded text:
nium ferebant adversus eum dicentes quoniam nos audivimus eum dicentem ego dissolvam templum hoc manufactum et per triduum aliud non manufactum aedificabo et non erat conveniens testimonium illorum et exsurgens summus sacerdos in medium interrogavit Iesum dicens non respondes quicquam ad ea quae tibi obiciuntur ab his ille autem tacebat et nihil respondit rursum summus sacerdos interrogabat eum et dicit
Abbreviated transcription (Latin):
oncilio.incientes ihm̃ duxerunt et tradi¬
derunt pilato: E tin terro gauiteum pilatus:
tues rexiudaeorum: A tilleres pondens aitilli
Etaccus ab anteum summi sacerdotes
in multis : pilatus autem rursũ interro gabateũ
dicens: Non respondes quicquam : uide in quantis

Expanded text:
oncilio vincientes Iesum duxerunt et tradderunt Pilato et interrogavit eum Pilatus tu es rex Iudaeorum at ille respondens ait illi et accusabant eum summi sacerdotes in multis Pilatus autem rursum interrogavit dicens non respondes quicqu
Abbreviated transcription (Latin):
Uespere autem facto uenitcum duo decim: etdis¬
cumbentibus eis et manducantibus : ait ihs: A meN
dico uobis qui aunus ex uobis tradet me quiman
metum in catino: et filius quidem hominis uadit sicu
scriptum ẽ deeo : Vaeautem homini illi perquẽ filius

Expanded text:
espere autem facto, venit cum duodecim. Et discumbentibus eis, et manducantibus, ait Jesus: Amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me, qui mangit mecum manum in catino. Et Filius quidem hominis vadit, sicut scriptum est de eo: vae autem homini illi, per quem Filius
Abbreviated transcription (Latin):
Nummus auter sacer dos scindens uestimenta sua au
Iuid adhuc desideramus testes : Audistis blasphe¬
miam : quid uobis uidetur : quiomnes condemna uer̃¬
cum cẽrcum mortis. Et coeperunt quid amcons¬
puerecum uelare faciem eius ato laphis eum cae¬
dere : et diceree: prophecita: et ministrialapis eum
sit perum calefacientem se. aspiciens illumait :¬
et tucum ihũnata reno eras: Atille negauit: di¬
cens: nequescio neq nourquiddicas.
texiit foras ante atrium : et gallus cantauit :¬
rursum autem cum uidis set illum ancilla coepitdi¬
cerecircum stantib: quia hic ex illis ẽ Atilleiterũ
negauit: Et post pusillum rursus qui ad stabaNT
dicebant petro: Vere ex illis es : Nametgalileus es:
Iule autem coepit anathematita rectiura requia
nescohominem istum quem dicitis: et statim ite¬
rum gallus cantauit: Etre cordatus ẽ petrus

Expanded text:
scindens vestimenta sua, ait: Quid adhuc desideramus testes: audistis blasphemiam. Quid vobis videtur? Qui omnes condemnavereum esse reum mortis. Et coeperunt quidam conseum, et velare faciem ejus, et colaphis eum caedere et dicere ei: Prophetiza. Et ministri alapis eum set Petrum calefacientem se aspiciens illum ait et tu cum Iesu Nazareno eras at ille negavit dicens neque scio neque novi quid dicas et exiit foras ante atrium et gallus cantavit rursus autem cum vidisset illum ancilla coepit dicere circumstantibus quia hic ex illis est at ille iterum negavit et post pusillum rursus qui adstabant dicebant Petro vere ex illis es nam et Galilaeus es ille autem coepit anathematizare et iurare quia nescio hominem istum quem dicitis et statim iterum gallus cantavit et reco
Abbreviated transcription (Latin):
postbiduum. Et quaerebant summi sacerdotes
et scribae quomodo cum dolo tenerent et occiderent.
Diceb antenim: non in diefesto nefor tecum ulius
fieret populi : Etcumeẽt ix bechania indomosi¬
monis leprosierecumberet : uenit mulier habenis
alabastrumunguentinardi spicati pritios t frac

Expanded text:
post biduum et quaerebant summi sacerdotes et scribae quomodo eum dolo tenerent et occiderent dicebant enim non in die festo ne forte tumultus fieret populi et cum esset Bethaniae in domo Simonis leprosi et recumberet venit mulier habens alabastrum unguenti nardi
Abbreviated transcription (Latin):
Atilleamplius loquebatur: et sio portuerit me si¬
õm nes dicebant. Etueniunt in praedium cui
nomenges semanii:¬
Etait discipulis suis: sed etehic donecorem: etas¬
sumit perum etia cobum et io hannem secu et coepit
Etcum processis sit paululum procidit super terrã.
ecorabat ut si fieriposset transirit ab eo hora: et dix̃:
abba pater. omnia possibilia tͥibi sunt : transferca¬
licem hunc a me: Sed non quod ego uolo sed qđ tu
Etuenit et inuenit cos dormientes : etait petro: si¬
mon dormis non potuistiuna hora uigilare : u¬
gila tectora te ũt non intreas intemptationem
Sp̃s quidem prumptus : caro autẽ infirma:

Expanded text:
At ille amplius loquebatur: Et si oportuerit me sit omnes dicebant. CLXXII, 1. Et veniunt in praedium, cui nomen GethsemaniEt ait discipulis suis. Sedete hic donec orem. Et adsumsit Petrum. et Jacobum. et Johannem secum. et coepit Et cum processisset paululum. procidit super terram. et orabat ut si fieri posset transiret ab eo hora et dixit Abba Pater omnia possibilia tibi sunt transfer calicem hunc a me sed non quod ego volo sed quod tu et venit et invenit eos dormientes et ait Petro Simon dormis non potuisti una hora vigilare vigilate et orate ut non intretis in temptationem spiritus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
Nonec lesiasticum ut apud latinos. sed pa
numerum sed etiam materiarum genere
coaequaret: secundus apud hebraeos nusquã
est quia etipsestilus grecam eloquentiam
redolet: Et non nulli scriptorum ueterum.
huncesseiuda ei filonis affirmant: sicut ergo
iudith et tobi. et ma chabeorum libros. legit
quidem eos ecclesia sed interca nonicas scriptu¬
ras non recipit: sic ethaec duo uolum ina legat
ad aedificationẽ plebis. nona dauctor itatem
ecclesiasticorũ docmatũ confirmandã sicuisa ne
septuaginta interp̃tũmagi seditio placet: ha¬
bet eã a nob olimemendata: neq: enĩ sic nouaco¬
dimꝰ ut uetera destruamus : ectam̃ cũ diligentissi¬
melegerit sciat magis nra intellegiqua eñ int̾tiũ

Expanded text:
non Ecclesiasticum, ut apud Lnon Ecclesiasticum, ut apud Lnumero, sed etiam materiarum genere coaequaret. Secundus apud Hebraeos nusquam est, quia et ipse stylus Graecam eloquentiam redolet: et nonnulli scriptorum veterum hunc esse Judaei Philonis affirmant. Sicut ergo Judith, et Tobi, et Machabaeorum libros legit quidem Ecclesia, sed inter canonicas Scripturas non recipit: sic et haec duo volumina legat ad aedificationem plebis, non ad auctoritatem Ecclesiasticorum dogmatum confirmandam. Si cui sane Septuaginta Interpretum magis editio placet, habet eam a nobis olim emendatam. Neque enim sic nova cudimus, ut vetera destruamus. Et tamen cum diligentissim
Abbreviated transcription (Latin):
UN GATEPISTOLAQUOSIUN¬
git sacer dotium. immocharta
uon diuidat. quos xp̃i nectit amor
Commentarios inosee amos. tacchariam
malachiam quae poscitis scripsis sem siliciuis¬
set praeualitudine: mictitis solacia sumstuũ ii¬
notarios nostros et librarios sustentatis tit uob̶
potissimum nostrum desud et ingenium.
Et ecceex latere frequens turba diuersa
poscentium quasi aut aequum sit meuobis
esurientib¬
o esurireꝰ etaliis laborare : Aut in rationedati
et accepti cuiquam praeteruos obnoxius sim¬
Ita que longa aegrotatione fractus nepenitus
hoc annoreticerem et apuduos mutus essem:
triduiopus uestronomini consecraui. Interp̃ta¬
tionem uidelicet trium salomonis uoluminum:
masloth: quas hebraciparabolas uulgata
editiopro uerbiauocat. Coelethꝰ quod grece
ecclesiasten. latine concionatorem possumus¬
dicere Sirasirim: quod in nostralin guauer¬
titur canticum canticorum pertur et pa¬
graphus qui sapientia salomonis inscribitur :
quorum priorem ethebraicum repperi&

Expanded text:
ungat epistola, quos jungit sacerdotium: immo charta non dividat, quos Christi nectit amor. Commentarios in Osee, Amos, Zachariam, Malachiam, quos poscitis, scripsissem, si licuisset prae valetudine. Minotarios nostros et librarios sustentatis, ut vobis potissimum nostrum desudet ingenium. Et ecce ex latere frequens turba diversa poscentium: quasi aut aequum sit, me, vobis esurientibus, aliis laborare: aut in ratione dati et accepti, cuiquam, praeter vos, obnoxius simItaque longa aegrotatione fractus, ne penitus hoc anno reticerem, et apud vos mutus essem, tridui opus nomini vestro consecravi, interpretationem videlicet trium Salomonis voluminum, MASLOTH  , quas Hebraei Parabolas, Vulgata autem editio Proverbia vocat: COELETH  , quem Graece Ecclesiasten, Latine Concionatorem possumusdicere: SIR ASSIRIM  , quod in nostra lingua vertitur Canticum Canticorum. Fertur et παίγραφος qui Sapientia Salomonis inscribitur. Quorum priorem, Hebraicum reperi,
Abbreviated transcription (Latin):
eteritcũ exieritsol. accipiatunus quisq: armasua :
exitecũ imp&u. Nonut descendatis deor sũ : sed quasi
imp&um facientes : tuncexplonatores necesseerit
ut fugiantad principem suuñ excitandũ adpugnam:
Cumq duceseorũ cucurrerint ad tabernaculum

Expanded text:
et erit, cum exierit sol accipiat unusquisque arma sua, et et erit, cum exierit sol accipiat unusquisque arma sua, et exite cum impetu, non ut descendatis deorsum, sed quasi impetum facientes. Tunc exploratores necesse erit ut fugiant ad principem suum excitandum ad pugnam Cumque duces eorum cucurrerint ad tabernaculum
Abbreviated transcription (Latin):
tutisdnĩ inaet̃nũ ꝓquib: ñ pepercistianimae
tuae propt̃ angustias et tribulationem gene¬
ristui i sed subiuenistiruinae ante conspectũ dĩ
nr̃i : Et dix̃ omnispopulus fiat fiat : Porroachi¬
or uocatus uenit : et dix̃e : ds̃ isrł cuitutestimo¬
niũ dedisti qđ ulciscatur de inimicissuis. Ipse &uts¬
caput omnium in credulorũ incidit in hac nocte
in manumea put probes quiaita ẽ. Eccecaput ho¬
lo fernis qui contemptu suꝑliae s uaedm̃ isrł
contempsit. et tibi interitũ minabi t dicens Cum cap¬
tus fuerit populus isrłgladio ꝑforar qp̃cipiã late¬
ratua : Viden sa ut̃ ahior caputholofernis. angusti¬
atus p̃pauore ceciditin faciem suam super t̃ ram:
et aestuauit animaeius :postea uero quãre sumpto
spũ recreatus ẽ. procidit ad pedeseꝰ etadorac uit eã
etdix̃ : Benedic tatudõtuo in omnitabernaculo ia cobe
qniñ in omnigente q̃audierit nom̃tuũ magnificabit᷑
dite me fr̃s: sus penditecaput hoc suꝑ muros nr̃os:

Expanded text:
tutis Domini in aeternum, pro quibus non pepercisti animae tuae, propter angustias et tribulationem generis tui, sed subvenisti ruinae ante conspectum Dei tri. Et dixit omnis populus: Fiat, fiat. Porro Achior vocatus venit et dixit ei Deus Israhel cui tu testimonium dedisti quod ulciscatur de inimicis suis ipse caput omnium incredulorum incidit in hac nocte in manu mea ut probes quia ita est ecce caput Holofernis qui in contemptu superbiae suae Deum Israhel contempsit et tibi interitum minabatur dicens cum captus fuerit populus Israhel gladio perforari praecipiam latera tua videns autem Achior caput Holofernis angustiatus prae pavore cecidit in faciem suam super terram et aestuavit anima eius postea vero quam resumpto spiritu recreatus est procidit ad pedes eius et adoravit eam et dixit benedicta tu Deo tuo in omni tabernaculo Iacob quoniam in omni gente quae audierit nomen tuum magnificabit dite me, fratres, suspendite caput hoc super muros nostros:
Abbreviated transcription (Latin):
illius adhospiciasua ẽtconclusit uagao ħostiacu¬
biculietabiit : Cranta ut̃ om̃s fatigatia uino:
eratq: iudith sola in cubiculo ⁊ porroholo fernis
iacebat in lectonimia ebrietate sopitus. Dix̃q iu¬
dith puella esuae ut staret forips ante cubiculum:
et obseruare : Stecitq iudithantelectũ orans
ramanuũ mearũ : ut sic̃ꝓmisistihierusalem ciui¬
tatẽ tuã erigas ethoc qđ credens ꝑtȩpossefieri co¬
gitaui ꝑficiã : Et hacccũ dixisseti accessi tadcolũ¬
nã q̃erat ad caput lectulieo᷑ pugionẽ eiꝰ qui inea
ligatus pendebat ex soluit : Cũq: euaginas seaillũ.
eł et absciditcaput eretabstulit conopeũeiꝰ a co¬
lumnis ete uoluit corpus eius truncũ. Et pꝰpusillũ
exiuit et tradidit caplit holo fernis ancillae suae
etius sit ut mitieret illũ inperã suã : Et exier̃ duae
secundũ consuetudinẽ suã quasi adorationem
et transierunt castrus et grrantes uallem

Expanded text:
illius ad hospitia sua, et conclusit Vagao ostia cuillius ad hospitia sua, et conclusit Vagao ostia cubiculi, et abiit. Erant autem omnes fatigati a vino: eratque Judith sola in cubiculo. Porro Holofernes jacebat in lecto, nimia ebrietate sopitus. Dixitque Judith puellae suae ut staret foris ante cubiculum, et observaret. Stetitque Judith ante lectum, orans ra manuum mearum, ut, sicut promisisti, Jerusalem civitatem tuam erigas; et hoc, quod credens per te posse fieri, cogitavi, perficiam. Et cum haec dixisset, accessit ad columnam, quae erat ad caput lectuli ejus, et pugionem ejus, qui in ea ligatus pendebat, exsolvit. Cumque evaginasset illum, ejus, et abscidit caput ejus, et abstulit conopeum ejus a columnis, et evolvit corpus ejus truncum. Et post pusillum exivit, et tradidit caput Holofernis ancillae suae, et jussit ut mitteret illud in peram suam. Et exierunt duae, secundum consuetudinem suam, quasi ad orationem, et transierunt castra, et gyrantes vallem,
Abbreviated transcription (Latin):
inmunis traenseatabeo ⁊ unc introiuit uagao
adiudithec dix̃ : Nuereat᷑ bon apuella inroire
addominũ meũ ut honorificet᷑ ante faciem eiꝰ :
et manducetcũ eo etbibatuinũ in iocunditate:
Cuiiudidrespondit : qua eegosum ut conradi¬
cam dominomeo: omne qđerit an eoculos eius
bonuecoptimũ faciã : quicquid aut̃ illiplacuerit. hocmilierit
optimũ omnib dieb: uitae meae : Et surrex̃ et
ornaũ se uestimentosuo. etingressastea tantefa¬
ciemei Coraut holo fernis concussum ẽ : Graet
aut̃ ardens in concupiscersia eiꝰ : Et dix̃ a deãholo¬
fernis : Bibenuno etaccũbeiniocunditate qnm̃
gnatiã inuenisticorã me Etdix̃ iudith: bibam
domine qnm̃ magnificata ẽ animamea hodie
p̃omnib: dieb meis : Et accepite manducauit
et bibitcorã ipso eaquae parauerat illi ancilla eiis :¬
Etiocundus factus ẽ holo fernis ad illam. Bibit¬
inuita suas sutaut̃ sero factũ ẽ festinauer̃ serui

Expanded text:
inmunis transeat ab eo tunc introivit Bagao inmunis transeat ab eo tunc introivit Bagao ad Iudith et dixit non vereatur bona puella introire ad dominum meum ut honorificetur ante faciem eius et manducet cum eo et bibat vinum in iucunditate cui Iudith respondit quae ego sum ut contradicam domino meo omne quod erit ante oculos eius bonum et optimum faciam quicquid autem illi placuerit hoc mihi erit optimum omnibus diebus vitae meae et surrexit et ornavit se vestimento suo et ingressa stetit ante faciem eius cor autem Holofernis concussum est erat enim ardens in concupiscentia eius et dixit ad eam Holofernis bibe nunc et accumbe in iucunditate quoniam gratiam invenisti coram me et dixit Iudith bibam domine quoniam magnificata est anima mea hodie prae omnibus diebus meis et accepit et manducavit et bibit coram ipso ea quae paraverat illi ancilla eius et iucundus factus est Holofernis ad illam bibitin vita sua ut autem sero factum est festina
Abbreviated transcription (Latin):
neueniat suꝑ meoffensio : Ex his aut quae mihide¬
tuli manducabo : Cuiho lo fernisait : Sidefece¬
rint tibu ista q̃recũ deculisti quid faciemus tibi
inmanumea haecquȩ cogitaui: Ct̃duxer̃ illã
seruieius in tabernaculũ quo p̃ceperatꝰ et pe¬
tuitdũ introiret uidare tꝰ ei copia noete et ante
lucẽ e grediendiforas adorationẽ et dep̃can¬
didnm̃ : Et p̃cepit cubi culariis suis. ut sicut
placer et illi exir&etintror retadadorandũ
dm̃ suũ ꝑtriduũ: Et exi. bat noctib: in uallẽ
bethuliae et baptizabat se in fontea quae. Et ut
uiã eius ad liberationẽ populis uisetintroi¬
ensmundamanebatintaber naculo usqdũ
acciper et escã suã muesperũ : It factũ ẽ
quarto die holo fernis fecitaenã seruis suis. et dix̃
aduagao eunuchum quade et suade hebraeã illã :¬
ut sponte consentiat habitare mecũ fedũ ẽ enĩ
apud assyrus si femina inrideatuirũ agendo ut

Expanded text:
ne veniat super me offensio ex his autem quae mihi dene veniat super me offensio ex his autem quae mihi detuli manducabo cui Holofernis ait si defecerint tibi ista quae tecum detulisti quid faciemus tibi in manu mea haec quae cogitavi et induxerunt illam servi eius in tabernaculo quo praeceperat et petiit dum introiret ut daretur ei copia nocte et ante lucem egrediendi foras ad orationem et deprecandi Dominum et praecepit cubiculariis suis ut sicut placeret illi exiret et introiret ad orandum Deum suum per triduum et exiebat noctibus in vallem Bethuliae et baptizabat se in fontem aquae et ut aigeret viam eius ad liberationem populi sui et introiens munda manebat in tabernaculum usque dum acciperet escam suam in vesperam et factum est quarto die Holofernis fecit cenam servis suis et dixit ad Bagao eunuchum vade et suade Hebraeam illam ut sponte consentiat habitare mecum foedum est enim apud Assyrios si femina inrideat virum agendo ut
Abbreviated transcription (Latin):
bis omne populũ isrł sicutoues quib: ñ .ẽ. pastor
et ñ latrabit uelunus contrate. qnm̃ haec mibi
dicta sunt ꝑ prouidentiã dĩ etqnm iratus ẽ illis
dĩ hec ipsamis sa sũnuntiaretbi : Placuer̃ aut̃omni¬
a uerba haec coram holo ferne et coram pueris eus :
eminabant᷑ ad sapientiã er et dicebant altad alterũ :¬
Ñ ẽ ttlismulier suꝑ trãmas pectu mnpulhritu¬
dine et in sensu uerborũ : Et dixit adillã holofer¬
nis:bene fecitds̃ quimisitte ante populũ utdes illũ
tumn manus nr̃a s : ⁊ et qnm̃bona ẽ promisiotua si fe¬
cerit milu bocds̃tuus erite mĩ ds̃ : Et tuindo mo
nabuchodonosor magnaeris. et nomentuũ nomi¬
nabit᷑ in uniuer sa t̃ra : Tuncius siteam introire
uhi repositierant thesaurieiꝰ etussitillic mane¬
reeam et constituit quid daret᷑ illi de conuiuio
suo: Cuires ponditiudit etdix̃: Nunc non po¬
teromanduca re ex his quaȩ mihi p̃cipis tribui:

Expanded text:
bis omnem populum Israhel sicut oves quibus non est pastor bis omnem populum Israhel sicut oves quibus non est pastor et non latrabit vel unus contra te quoniam haec mihi dicta sunt per providentiam Dei et quoniam iratus est illis Deus hoc ipsa missa sum nuntiare tibi placuerunt autem omnia verba haec coram Holoferne et coram pueris eius et mirabantur ad sapientiam eius et dicebant alter ad alterum non est talis mulier super terram in aspectu in pulchritudine et in sensu verborum et dixit ad illam Holofernis bene fecit Deus qui misit te ante populum ut des illum tu in manibus nostris et quoniam bona est promissio tua si fecerit mihi hoc Deus tuus erit et meus Deus et tu in domo Nabuchodonosor magna eris et nomen tuum nominabitur in universa terra tunc iussit eam introire ubi repositi erant thesauri eius et iussit illic manere eam et constituit quid daretur illi de convivio suo cui respondens Iudith dixit nunc non potero manducare ex his quae mihi praecipis tribui
Abbreviated transcription (Latin):
nec illud ignoratur quod ei iusseris euenire:
Constat enidm̃ nr̃m sic peccatis offensu : ut manda¬
uerit ꝑ prophetas suos ad populũ qđ tradateũ
propeccatis suis et qnm̃ sciunt se offendis sedm̃
suũ filii isrł tremortuus superipsos ẽ Insuꝑ etiã
fames inuasiteos : ctabariditate aquae iaminter
mortuos conputantur : Deniq hocordinant ut in¬
terficiant pecora sua et sanguinem eorũbibant :¬
et scã dñisui q̃ praecepitdĩ ñ contingi infrumento
uino et oleo hȩccogitauer̃ inpender ẽ etuolunt
consumere qua enetmanib deberent tontingere :¬
Etgoqnm̃ haec faciunt certũ ẽ qđ in ꝑditionẽ da¬
bunt᷑ qđ ego ancillatua cognoscens fugiabillis :¬
et misit medñs haecipsa nuntia retibi  ł go enim
ancillatua dm̃colo etiamnunc apudte. et exiet
ancillatua eco rebodm̃ ecdicet mihi quando eis
reddã peccatũ suũ : etueniens nuntiabotibi Itaut
ego adducam tepermediã hierusalem ethabe¬

Expanded text:
nec illud ignoratur quod ei iusseris evenire nec illud ignoratur quod ei iusseris evenire constat enim Deum nostrum sic peccatis offensum ut mandaverit per prophetas suos ad populum quod tradat eos pro peccatis suis et quoniam sciunt se offendisse Deum suum filii Israhel tremor tuus super ipsos est insuper etiam fames invasit eos et ab ariditate aquae iam inter mortuos conputantur denique hoc ordinant ut interficiant pecora sua et sanguinem eorum bibant et sancta Domini sui quae praecepit Deus non contingi in frumento vino et oleo haec cogitaverunt inpendere et volunt consumere quae nec manibus deberent contingere ergo quoniam haec faciunt certum est quod in perditione dabuntur quod ego ancilla tua cognoscens fugi ab illis et misit me Dominus haec ipsa nuntiare tibi ego enim ancilla tua Deum colo etiam nunc apud te et exiet ancilla tua et orabo Deum et dicet mihi quando eis reddat peccatum suum et veniens nuntiabo tibi ita ut ego adducam te per mediam Hierusalem et habe
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt illa serui holo fernis iubente domino
suo : Tunc holo fernis dixitei : Aequo animoesto
& noli pauere incordetuo : qnm̃ egonum qua
nocui uirũ qui uoluit seruire nabu chodonoson
regi : Populus autẽtiius si non contempsisset
me: non alleuassem lanceammeã super illum:
Nunc autẽ dic mihi qua ex causa recessistiabillis:
& placuit tibi ut uenisses adnos Et dixitiudith
Sume uerba ancillae tuae : qnm̃ sisecutus fueris
uerba ancilla etuae perfectã remfaciet dñstecũ :¬
Viuit enim nabuchodo nosor rex terrae & uiuit
uirtus pius quȩ ẽ inte ad correctionem omnium
animarum errantium : qͥnm non solum hominas
seruiunt illi perte: sed & bestiae agriobtem pe¬
rant illi : Nuntiatur enĩ industria animitiu uni¬
uersis gentib: & indicatum ẽ omniscło qnm̃tu
solus bonus & potens es in omni regnoeius : &
disciplinatua omnib prouintis praedica¬
tur : Nec hoclatet quod locutus ẽ achior:

Expanded text:
verunt illam servi Holofernis iubente domino verunt illam servi Holofernis iubente domino suo tunc Holofernis dixit ei aequo animo esto et noli pavere in corde tuo quoniam ego numquam nocui virum qui voluit servire Nabuchodonosor regi populus autem tuus si non contempsisset me non adlevassem lanceam meam super illum nunc autem dic mihi qua ex causa recessisti ab illis et placuit tibi ut venires ad nos et dixit illi Iudith sume verba ancillae tuae quoniam si secutus fueris verba ancillae tuae perfectam rem faciet Dominus tecum vivit enim Nabuchodonosor rex terrae et vivit virtus eius quae est in te ad correptionem omnium animarum errantium quoniam non solum homines serviunt illi per te sed et bestiae agri obtemperant illi nuntiatur enim industria animi tui universis gentibus et indicatum est omni saeculo quoniam tu solus bonus et potens es in omni regno eius et disciplina tua omnibus provinciis praedicatur nec hoc latet quod locutus est Achior
Abbreviated transcription (Latin):
de exercitu eius : Etcum audissent uiri ill uerba
eius considerabant faciem eius & erat in oculis
eorum stupor : qnm̃ mirabantur pulchritudi¬
nem eiusnimis : Et dixerunt adram: Conser¬
uasti animam tuam : eo quod tale repperisti consi¬
lium ut descenderes ad dominũ nrm : Hoc autẽ
scias qnm̃ cũ steteris in conspectueius benetibi fa¬
ciet & eris gratissima incorde eius : Duxeruntq
illam ad taberna culũ holo fernis: enuntian¬
tes eã : Cumq: intras set ante faciem eius: siatim
captus ẽ in suisoculis holo fernis : Dixeruntq
ad eũ satellites eius : Quis contẽnitpopulũ hebra¬
orũ quitã decoras mulieres habent ut ñ prohis
merito pugnare contraeos debeamus : Vidensita¬
q: holo fernem sed entẽiudith in conopeo quod
erat expurpura & auro & smaragdo & lapidib
praetiosis intextũ. cũ infaciem eius intendisset
adorauit eũ prosternens se suꝑ terrã : Tt leua¬

Expanded text:
de exercitu eius et cum audissent viri verba de exercitu eius et cum audissent viri verba eius considerabant faciem eius et erat in oculis eorum stupor quoniam mirabantur pulchritudinem eius nimis et dixerunt ad eam conservasti animam tuam eo quod tale repperisti consilium ut descenderes ad dominum nostrum hoc autem scias quoniam cum steteris in conspectu eius bene tibi faciet et eris gratissima in corde eius duxeruntque illam ad tabernaculum Holofernis et nuntiantes eam cumque intrasset ante faciem eius statim captus est in suis oculis Holofernis dixeruntque ad eum satellites eius quis contemnat populum Hebraeorum qui tam decoras mulieres habent ut non pro his merito pugnare contra eos debeamus videns itaque Holofernem Iudith sedentem in conopeo quod erat ex purpura et auro et zmaragdo et lapidibus pretiosis intextum et cum in faciem eius intendisset adoravit eum prosternens se super terram et leva
Abbreviated transcription (Latin):
mispulchritudinem eius : Nihil tamen inter¬
rogantes eam dimiserunt transire dicentes:
Ds patrum nr̃orum dectibi gratiam &om¬
ne consilium tui cordis suauir tute corrobo¬
rec : & glorietur superte hierusalem & sit
nomen tuum in numeros cõrum &iustorum:
Et dixerunt hi qui illicerant omnes unauoce fiat
fiat : Iudithuero orans dnm̃ transiuit portas ips
& abra eius : actum ẽ autem cũ descendereo
montẽ circa ortũ diei : occurrerunt ei explor.¬
tores assyriorũ & tenuerunt eam dicentes:
Vnde uenis aut quouadis Quae respondit: Filia
sum hebraeorũ : ideo fugi a facie corũ q̃nm̃ futurũ
agnoui quoddentur uobis in de praedationẽ pro
eo quod contemnentes uos noluerunt ultra trade¬
reseipsos ut inuenirent miseri cordiam in cons¬
pectu ur̃o : Hac decausa cogitaui mecũ dicens
uadam ad faciem principis holo fernis ut indi¬
cem illi secreta illorũ . & ostendam illi quo aditu
possit obtinere eos hitaut non cadat unus uir

Expanded text:
mis pulchritudinem eius nihil tamen intermis pulchritudinem eius nihil tamen interrogantes eam dimiserunt transire dicentes Deus patrum nostrorum det tibi gratiam et omne consilium tui cordis sua virtute corroboret ut glorietur super te Hierusalem et sit nomen tuum in numero sanctorum et iustorum et dixerunt hii qui illic erant omnes una voce fiat fiat Iudith vero orans Dominum transiit portas ipsa et abra eius factum est autem cum descenderet montem circa ortum diei occurrerunt ei exploratores Assyriorum et tenuerunt illam dicentes unde venis aut quo vadis quae respondit filia sum Hebraeorum ideo ego fugi a facie eorum quoniam futurum agnovi quod dentur vobis in depraedationem pro eo quod contemnentes vos noluerunt ultro tradere se ipsos ut invenirent misericordiam in conspectu vestro hac de causa cogitavi mecum dicens vadam ad faciem principis Holofernis ut indicem illi secreta illorum et ostendam illi quo aditu possit obtinere eos ita ut non cadat unus vir
Abbreviated transcription (Latin):
actũ ẽ autẽ cum cessas set clamare ad dnm
surrexit deloco quo iacuerat prostratadñõ
uocauitq: abrã sua . Et descendens indomũ suã
abstulit & seciliciũ & exuit se uestimentõ uiduita¬
tis suae & lauit corpus suum & unxitsemyrro
optimo & discriminauit crinẽ capitis sui & in po¬
suit mitrã supercaput suũ & induit se uestimentis
iocunditatis suae induitq sandalia pedib: suis :¬
Ad sumpsitq: dextraliola & lilia & in aures. &
anulos & omnib: ornamentis suis ornauit se :¬
Cui etiã dñs contulit splendorẽ qnmiista conpo¬
sitio non ex libidine sed ex uirtute pendebat:
Et ideo dñs hanc in illa pulchritudinem
ampliauit: ut in comparabili decore. omnium
oculis appareret : Inposuit᷑q abrae suae
ascopamuini & uas oler& polenta & lapates
& panes & cascum & profecta ẽ : Cumq uenis¬
set ad portã ciuitatis inuenit ex pectan¬
tem otiam & praes bi teros ciuitatis Qui
cum uidis sent eam. stupentȩs mirati sunt ni¬

Expanded text:
actum est autem cum cessasset clamare ad Dominum surrexit de loco quo iacuerat prostrata Domino vocavitque abram suam et descendens in domum suam abstulit a se cilicium et exuit se vestimentis viduitatis suae et lavit corpus suum et unxit se myrro optimo et discriminavit crinem capitis sui et inposuit mitram super caput suum et induit se vestimentis iucunditatis suae induitque sandalia pedibus suis adsumpsitque dextraliola et lilia et inaures et anulos et omnibus ornamentis suis ornavit se cui etiam Dominus contulit splendorem quoniam omnis ista conpositio non ex libidine sed ex virtute pendebat et ideo Dominus hanc in illam pulchritudinem ampliavit ut inconparabili decore omnium oculis appareret inposuit itaque abrae suae ascopam vini et vas olei et pulenta et palatas et panes et caseum et profecta est cumque venisset ad portas civitatis invenerunt expectantem Oziam et presbyteros civitatis qui cum vidissent eam stupentes mirati sunt ni
Abbreviated transcription (Latin):
aminimousq: ad maximum q̃ nm̃ sperauer
ieam iã ñ. cẽ uenturorm qͥet accendenes lumina¬
rix congyrauer̃ cirta eã uniuersi : Illa autẽ a scen¬
dens ineminentior elocd̃ iussit ficrisilentium:
cilla sua ad impleuitmisericordiã suã quã pro¬
misit domui is rł: et int̃ fecit in manum ea hostem
populisui in hac nocte : Et proferens depera ca¬
put holofernis. ostenditillis dicens : Eccecaput
holofernis principis militiae assyriorũ : et ecce
conopeũ illius inquorecũ bebat in ebrietate sua
reuertentẽ : et ñ ꝑmisitme ancillam suam dñs
comquinari. sed sinepollutione peccati reuo¬
caũ meuobis gaudentem in uictoria sua in eua¬
sionemea in li erationeurã : Confitemini illi

Expanded text:
mum quoniam speraverunt eam iam non esse venturam et accendentes luminaria congyraverunt circa eam universi illa autem ascendens in eminentiori loco iussit fieri silentium cillam suam adimplevit misericordiam suam quam promisit domui Israhel et interfecit in manu mea hostem populi sui in hac nocte et proferens de pera caput Holofernis ostendit illis dicens ecce caput Holofernis principis militiae Assyriorum et ecce conopeum illius in quo recumbebat in ebrietate sua revertentem et non permisit me ancillam suam Dominus coinquinari sed sine pollutione peccati revocavit me vobis gaudentem in victoria sua in evasione mea in liberatione vestra conf
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersae terra eis rahel: Craretiã uir tuq
castitatis adiuncta : ĩtaltn on cognosceretuirũ
omnibus diebus uitaesuae. ex quo de func¬
tus ẽ manasses uircius : Era tautem diebus
festis procedens cum gloria magna : man¬
sit autem in domouirisui an noscentum
quinq: et dimisit abram suam liberam. et
defuncta .ẽ. ac sepulta cum uiro suo in b&hu¬
lia Luxitq illam omnis populus dieb
septem : In omni autem spacio uit ce eius
non fuit quiperturbar& is rahel: Et post
mortem eius annis multis: Dies autem
uictoriae huius festiuitatis ab hebriceis
innumero dierum scõrum accipitur : et
colit̃ aiudaeis ex illo tempore usq in prae¬
sentem diem

Expanded text:
universae terrae Israhel erat etiam virtuti universae terrae Israhel erat etiam virtuti castitatis adiuncta ita ut non cognosceret virum omnibus diebus vitae suae ex quo defunctus est Manasses vir eius erat autem diebus festis procedens cum gloria magna mansit autem in domo viri sui annos centum quinque et dimisit abram suam liberam et defuncta est ac sepulta cum viro suo in Bethuliam luxitque illam omnis populus diebus septem in omni autem spatio vitae eius non fuit qui perturbaret Israhel et post mortem eius annis multis dies autem victoriae huius festivitatem ab Hebraeis in numero dierum sanctorum accepit et colitur a Iudaeis ex illo tempore usque in praesentem diem
Abbreviated transcription (Latin):
et facta sunt misistis pm̃tuũ etcreata sunt : Et non
estquir esistat uocituae: Montes a funda men¬
tis mouebuntur cumaquis. p&rae sicut cerali¬
quescent antefaciemtuam : Qui autem timent
te magnieruntapudteꝑomnia : Uaegen¬
ti insurgenti supergenus meum Dñs enim om¬
ni potens uindicabit in eis: indieiu dicii uisi tabit
illos: Dabitenim ignem et uermes in carnes
eorũ eturant᷑ et sentiaNnT usq in sempiternum:
Et factũ ẽ post haec : omnis populus postꝰ
uictoriam uenit adhierus alem adorare
dnm̃ : Et mox ut purificati sunt. obtuler unt
omnes holo causta et uota et repromissiones
suas : Porro iudith uniuersa uasa bellica
holo fernis quaededit illi populus. et conopeũ
Erat autem populus secundum faciem scõrũ:
et pertresmenses gaudium huius uictoriae
caelebratum ẽ cumiudith: Postdies autem
illos unusquisq: rediit insua : et iudidimaga¬
na facta .ẽ in behulia. et praeclarior erat

Expanded text:
et facta sunt misisti spiritum tuum et creata sunt et non et facta sunt misisti spiritum tuum et creata sunt et non est qui resistat voci tuae montes a fundamentis movebuntur cum aquis petrae sicut cera liquescent ante faciem tuam qui autem timent te magni erunt apud te prae omnia vae genti insurgenti super genus meum Dominus enim omnipotens vindicabit in eis in die iudicii visitabit illos dabit enim ignem et vermes in carnes eorum ut urantur et sentiant usque in sempiternum et factum est post haec omnis populus post victoriam venit ad Hierusalem adorare Dominum et mox ut purificati sunt obtulerunt omnes holocausta et vota et repromissiones suas porro Iudith universa vasa bellica Holofernis quae dedit illi populus et conopeum erat autem populus iucundus secundum faciem sanctorum et per tres menses gaudium huius victoriae celebratum est cum Iudith post dies autem illos unusquisque rediit in sua et Iudith magna facta est in Bethulia et praeclarior erat