comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exgentibus. Periculis inciuitate: periculis in
solitudine. Periculis in mari : periculis infalsis
fratribus in labore & crumna inuigilus
multis in fame & siti. in ieuniis multis : in
frigore & nuditate. Praeter illa quae extrin¬
secus sunt : instantia mea quottidiana. sollici¬
tudo omĩum aeccłarum. Quis infirmatur. &
ego non infermor : quis scandalitatur & ego
non uror : Sigloriari oportet : quae in firmi¬
tatis meae sunt gloriabor. Ds & pater dñi
quod nonmentior Damasci p̃positus gentis
arethae regis custodiebat ciuitatẽ damasce¬
norum : ut me comprehenderet. Et ꝑfenestrã
insporta demissus sum ꝑmurũ : & sic effugi

Expanded text:
in ciuitate, periculis in solitudine, periculis in mari, periculis in falsis fratribus, in labore et aerumna, in uigiliis multis, in fame et siti, in ieiuniis multis, in frigore et nuditate: praeter illa quae extrinsecus sunt, instantia mea cotidiana, sollicitudo omnium ecclesiarum. quis ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Si gloriari oportet, quae infirmitatis meae sunt gloriabor. Deus et Pater Doquod non mentior. Damasci praepositus gentis Aretae regis custodiebat civitatem Damascenorum ut me comprehenderet, et per fenestram in sporta demissus sum per murum, et sic effugi
Abbreviated transcription (Latin):
ero insipiens. Ueritatẽ enĩ dicã. Parco autẽ
nequis me existim et supra id quod uidet
mme aut audit exme. Et ne magnitudo re¬
uelationũ extollat me : datus est michi stimu¬
lus carnis meae angelus satanae ut me cola¬
phiret Propter quod ter dñm rogaui ut disce¬
deret ame : & dixit michi Sufficit tibi grã
mea Nam uirtus : in infirmitate ꝑficitur

Expanded text:
ero insipiens veritatem enim dicam parco autem ne quis in me existimet supra id quod videt me aut audit ex me et ne magnitudo revelationum extollat me datus est mihi stimulus carnis meae angelus Satanae ut me colaphizet propter quod ter Dominum rogavi ut discederet a me et dixit mihi sufficit tibi gratia mea na
Abbreviated transcription (Latin):
mur de uobis euacuetur in hac parte ut quẽ¬
admodum dixi parati sitis: Necũ uenerint
mecũ macedones & inuenerint uos impara¬
tos crubescamus nos: ut non dicamus uos
in hac substantia Necessarium ergo existi¬
maui rogare fratres ut p̃ueniant᷑ aduos
& p̃parent promissam benedictionẽ hanc
paratã esse : sic quasi benedictionẽ ñ quasi
auaritiã hoc autẽ dico : qui parce seminat
parce & metet. Et qui seminat in benedictio

Expanded text:
mur de uobis euacuetur in hac parte: ut, quemmur de uobis euacuetur in hac parte: ut, quemadmodum dixi, parati sitis, ne, cum uenerint mecum Machedones et inuenerint uos inparatos, erubescamus nos, ut non dicam uos, in hac substantia. necessarium ergo existimaui rogare fratres, ut peruenirent ad uos et praepararent repromissam benedictionem hanc paratam esse, sic quasi benedictionem, non quasi auaritiam. hoc autem: qui parce seminat, parce et metet, et qui seminat in
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illo fratrẽ : cuus lcius est in euangelio ꝑ
om̃s aecłas Non solum autẽ sed & ordina¬
tus ab aecclesus comes peregrinationis nr̃ae :¬
in hac grã quae ministratur anobis ad dñi
głam & destinatã uoluntatẽ nrãm. deui tan¬
tes hoc nequis nos uituperet in hac plenitu¬
dine quae ministratur a nobis. Prouidemꝰ
enimbona non solum corã dõ sed etiã corã
hominibus : Misimus autẽ cũ illis & fratrẽ
nrm quẽ probauimus inmultis saepe solli¬
citũ essẽ : nunc autẽ multo sollicitiorẽ. Confi¬
dentia multa in uos siue protito qui est sotius
m̃s & inuos aduitor: siue fr̃s nr̃i a postoli aec¬
clesiarum głae xp̃i Ostensionẽ ergo quaȩ est
ostendite : in facie a ecclesiarũ. Nã de mini¬
sterio quod fit in scõs ex abundantia est
michi scribere uobis. Scio enim: promptum
animũ ur̃m. Pro quo de uobis glorior apđ
macedonas: qm̃ achaia parata est ab anno
p̃terito. Et ur̃a aemulatio: prouocauit
plurimos Misi autẽ frs ut ne quod gloria¬

Expanded text:
est in evangelio per omnes ecclesias non solum autem sed et ordinatus ab ecclesiis comes peregrinationis nostrae in hac gratia quae ministratur a nobis ad Domini gloriam et destinatam voluntatem nostram devitantes hoc ne quis nos vituperet in hac plenitudine quae ministratur a nobis providemus enim bona non solum coram Deo sed etiam coram hominibus misimus autem cum illis et fratrem nostrum quem probavimus in multis saepe sollcitum esse nunc autem multo sollicitiorem confidentia multa in vos sive pro Tito qui est socius meus et in vos adiutor sive fratres nostri apostoli ecclesiarum gloriae Christi ostensionem ergo quae est costendite in faciem ecclesiarum nam de ministerio quod fit in sanctos ex abunmihi scribere nobis. scio enim promtum animum uestrum, pro quo de uobis glorior apud Machedonas, quoniam Achaia parata est ab anno praeterito et uestra aemulatio prouocauit plurimos. misi autem fratres, ut ne quod gloria
Abbreviated transcription (Latin):
dedit pauperibus : uistitia euis manet in ae¬
ternũ. Qui autẽ administrat sem̃ seminan¬
ti : & panẽ admanducandũ praestabit. Et
multi plicabit semen urm: & augebit in cre¬
menta frugũ iustitiae urãe. Ut in om̃ibus
locuplitati ab undecis in omnẽ simplicitatẽ:
quae operatur ꝑnos grãrũ actionẽ dõ Im̃
minis terium huus officii non solũ supplet ea
quae desunt scis: sed etiã abundat ꝑmultas
grãrum actiones in dño ꝑprobationẽ mini¬
steru huius. Glorificantes dm̃ in oboedientia
confessionis urae in cuangelio xp̃i. & simplici¬
tate communicationis in illos & in om̃s : Et in
ipsorum obsetratione pro uobis : desideranti¬
um uos propt̃ eminentẽ gram dĩ in uobis
Gras dõ. super in enarrabili dono euis ipse¬

Expanded text:
iustitia eius manet in aeternum qui autem administrat semen seminanti et panem ad manducandum praestabit et multiplicabit semen vestrum et augebit incrementa frugum iustitiae vestrae ut in omnibus locupletati abundetis in omnem simplicitatem quae operatur per nos gratiarum actionem Deo quoniam ministerium huius officii non solum supplet ea quae desunt sanctis sed etiam abundat per multas gratiarum actiones in Domino per probationem ministerii huius glorificantes Deum in oboedientia confessionis vestrae in evangelium Christi et simplicitate communicationis inipsorum obsecratione pro uobis, desiderantium uos propter eminentem gratiam dei in uobis. gratias ago deo super inenarrabili dono eius
Abbreviated transcription (Latin):
oportet ante tribunal xp̃i: ut referat unus¬
quisque propria corporis prout gessit siue
bonum siue malum. Scientes ergo timorẽ
dñi hominibus sua demus: dõ autẽ manisẽ¬
stisumus. Spero autẽ & in conscientiis ur̃is
manifestos nos esse Non iterum nos com¬
mendamus uobis: sed occasionẽ damus uo¬
bis gloriandi pronobis. Vt habeatis ad eos:
qui in facie gloriantur & non incorde
Siue enim mente excedimus : dõ. Siue sõbrii
sumus : uobis Raritas enim xp̃i urget nos
Aestimantes hoc qm̃ si unus pro om̃ib mortu¬
us est ergo om̃s mortui sunt: & pro om̃ibus
mortuus est. Ut & qui uiuunt iam non sibi

Expanded text:
t unusquisque propria corporis prout gessit sive bonum sive malum scientes ergo timorem Domini hominibus suademus Deo autem manifesti sumus spero autem et in conscientiis vestris manifestos nos esse non iterum nos commendamus vobis sed occasionem damus vobis gloriandi pro nobis ut habeatis ad eos qui in facie gloriantur et non in corde sive enim mente excedimus Deo sive sobrii sumus vobis caritas enim Christi urget nos aestimantes hoc quoniam si unus pro omnibus mortuus est ergo omnes mortui sunt et pro omnibus mortuus est ut et qui vivunt iam non sibi
Abbreviated transcription (Latin):
cationẽ ihũ incorpore nr̃o circum ferentes:
ut & uita ibũ incorporibus nr̃is manifeste¬
tur. Semꝑ enĩ nos qui uiuimus in mor¬
tẽ tradimur propter ibm̃ : ut & uita ihũ
manifestetur in carne nr̃a mortali. Ergo
mors in nobis operatur : uita autẽ in uobis
habentes autẽ cundẽ sp̃m fidei sicut scriptũ
est credidi propter quod locutus sum : & nos¬

Expanded text:
in corpore nostro circumferentes, ut et uita Iesu in corporibus nostris manifestetur. semper enim nos qui uiuimus in mortem tradimur propter Iesum; ut et uita Iesu manifestetur in carne nostra mortali. ergo mors in nobis operatur, uita autem in nobis. habentes autem eundem spiritum fidei, sicut scriptum est: credidi propter quod locutus sum
Abbreviated transcription (Latin):
confirmetis in illo Raritatẽ Ideo enĩ & scripsi
ut cognoscã experim̃tũ ur̃m : an in omib: oboe¬
dientessitis Cui autẽ aliquid donastis: & ego
Nam & ego quod donaui si quid donaui propt̃
uos in ꝑsona xp̃i : ut ñ circũ ueniam̃ a satana Non
enĩ ignoramus cogitationes euis Cũuenissẽ¬
autẽ thro ade ꝓpt̃ euangeliũ xp̃i & ostiũ michi
aꝑtũ esset in dño. non habui requiẽ sp̃u meo:
eo quod non inuenerim titũ fratrẽ meum
Sed uale faciens cis : ꝓfectus sum macedoniã
Dõ autẽ gr̃as qui semꝑ triumphat nos inxp̃o
ibu: & odorẽ notitiae suae manifestat per

Expanded text:
confirmetis in illum charitatem. Ideo enim et scripsi vobis, confirmetis in illum charitatem. Ideo enim et scripsi vobis, ut cognoscam experimentum uestrum, an in omnibus oboedientes sitis. cui autem aliquid donastis, et ego. nam et ego quod donaui, si quid donaui, propter nos in persona Christi, ut non circumueniamur a satana: non enim ignoramus cogitationes eiusait, Troadem propter euangelium Christi et ostium mihi apertum esset in domino, non habui requiem spiritui meo, eo quod non inuenerim Titum, fratrem meum, sed ualefaciens eis profectus sum in Macedoniam. deo autem gratias, qui semper triumphat nos in Christo Iesu et odorem n
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ testẽ dm̃ muoco in animã meã qđ parcens uobis
ñ ueni ultra corinthũ Non quia dominam̃ fidei
urae : sed adiutores sumꝰ gaudii ur̃ĩ Nã fidestatis
Statui autẽ hoc ipse apđ me : neiterũ intristitia
uenirẽ aduos Si enĩ ego contristo uos: & quis .ẽ. qui
me laetificet nisi qui contristatur exme: Et hoc
ipsum scripsi uobis ut ñ cũ uenero tristitiã super
tristitiã habeã de quib: oportuerat me gaude¬
re Confidens in om̃ib: uobis : quia meũ gaudiũ
om̃ium urm est Nam ex multa tribulatione &
angustia cordis scripsi uobis ꝑmultas lacrimas
ut ñ contris temini: sed ut sciatis quã Hcaritatẽ
habcã abundantius in uobis: Siquis autẽ con¬
tristauit non me contris tauit sed ex parte :
ut non onerẽ om̃s uos. Sufficit illi qui eius mo¬
di est obuirgatio haec quae fit a pluribus : ita
ut econtrario magis donetis & consolemini. ne
forte abundantiori tristitia absorbeatur qui
eius modi est. Propter quod ego obsecro uos: ut

Expanded text:
 testem Deum invoco in animam meam quod parcens vobis non veni ultra Corinthum non quia dominamur fidei vestrae sed adiutores sumus gaudii vestri nam fide stetistis statui autem hoc ipse apud me ne iterum in tristitia venirem ad vos si enim ego contristo vos et quis est qui me laetificet nisi qui contristatur ex me et hoc ipsum scripsi ut non cum venero tristitiam super tristitiam habeam de quibus oportuerat me gaudere confidens in omnibus vobis quia meum gaudium omnium vestrum est nam ex multa tribulatione et angustia cordis scripsi vobis per multas lacrimas non ut contristemini sed ut sciahabeam abundantius in vobis. Si quis autem contristavit me, non me contristavit; sed ex parte, ut non onerem omnes vos. Sufficit illi, qui ejusmodi est, objurgatio haec quae fit a pluribus, ita ut e contrario magis donetis et consolemini: ne forte abundantiori tristitia absorbeatur, qui ejusmodi est. Propter quod obsecro vos, ut
Abbreviated transcription (Latin):
legatione fungimur : tanquã dõ exhortan
tẽ ꝑnos. Obsecramus proxp̃o : reconciliami¬
ni dõ Cum qui non nouerat peccatũ pecca¬
tum pro nobis fecit : ut nos efficeremur iu¬
stitia dĩ in ipso. Adiuuantes autẽ exhor

Expanded text:
legatione fungimur tanquam Deo exhortante per nos. Obsecramus: pro Christo reconciliamini Deo. Cum qui non noverat peccatum: pro nobis peccatum fecit: ut nos efficeremur justicia Dei in ipso. Adjuvantes
Abbreviated transcription (Latin):
UIIII
adulterantes uerbum dĩ: sed ex sinceritate
sicut ex dõ coram dõ in xp̃o loquimur
Incipimus iterum nosmet ipsos comm̃dare :¬
Aut nunquid egemus sicut quidam comm̃¬
daticus epłis aduos aut ex uobis : Epła nr̃a
uos estis scripta incordibus nr̃is: quae scitur¬

Expanded text:
urimi adulterantes verbum Dei sed ex sinceritate sed sicut ex Deo coram Deo in Christo loquimur incipimus iterum nosmet ipsos commendare aut numquid egemus sicut quidam commdaticiis epistulis ad vos aut ex vobis epistula nostra vos estis scripta in cordibus n
Abbreviated transcription (Latin):
Candẽ autẽ habentes remunerationẽ. tan¬
quã filuis dico : dilatamini &uos. Nolite iu¬
gum ducere : cũ infidelibus . Quae autẽ par¬
ticipatio iustitiae cũ iniquitate : aut quae so¬
tietas luci ad tenebras : Quae autẽ conuen¬
tio xp̃i adbelial: Aut quae pars fideli cum
infidele : qui autẽ consensus tẽplo dĩ cũ ido¬
lis : Uos enim estis templũ dĩ uiui: sicut¬

Expanded text:
habentes remunerationem, tamquam filiis dico, dilatamini et vos. Nolite jugum ducere cum infidelibus. Quae autem participatio justitiae cum iniquitate? Aut quae societas lucis ad tenebras? quae autem conuentio Christi ad Belial? aut quae pars fideli cum infidele? qui autem consensus templo dei cum idolis? uos enim estis templum dei uiui; sc
Abbreviated transcription (Latin):
babentes hanc minis trationẽ iuxta quod
miscđam consecuti sumus non deficimꝰ sed
ab dicamus occulta dedetoris Non ambulan¬
tes in astutia neque adulterantes uerbũ dĩ
sed in manifestatione ueritatis comim̃dants
nos met ipsõs ad omnẽ conscientiã hominum
corãdõ Quodsĩ etiã oꝑtum est cuangeliũ
nr̃m: in bis qui pereunt est opertũ Inquib
ds̃ huius sacculi excaecauit m̃tes infideliũ :
ut non fulgeat illuminatio euangelii głae¬

Expanded text:
abentes administrationem juxta quod misericordiam consecuti sumus, non deficimus, sed abdicamus occulta dedecoris, non ambulantes in astutia, neque adulterantes verbum Dei, sed in manifestatione veritatis commendantes nosmetipsos ad omnem conscientiam hominum coram Deo. Quod si etiam opertum est Evangelium nostrum, in iis, qui pereunt, est opertum: in quibus Deus hujus saeculi excaecavit mentes infidelium, ut non fulgeat illis illuminatio Evangelii g
Abbreviated transcription (Latin):
& dñs subsannabit eos.
Tunc loquetur ad eos in ira sua: & in
furore suo conturbabit eos
Ego autem constitutus sum rex ÷ abeo:
super sion montem scm̃ eius: praedi¬
cans praeceptum eius.
Dñs dixit ad me: filius meus estu.
ego hodie genui te
Postula ame. & dabo tibi gentes here¬
ditatem tuam: & possessionem tuam

Expanded text:
. tunc loquetur ad eos in ira sua et in furore suo conturbabit eos. ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum eius, praedicans praeceptum eius. dominus dixit ad me: filius mens es tu, ego hodie genui te. pete a me et dabo tibi gentes heredit
Abbreviated transcription (Latin):
trahit. luba minebilis est. Qui diligit canticũ psalmoꝵ
assidue non potest peccatũ agere . Qui habet laudem
dĩ in corde suo. in postremo apud dm̃ gaudebit: & am¬
mam suã incelo mirificabitur EX PLICII

Expanded text:
detrahit, tuba mirabilis est. Qui diligit canticum psalmorum detrahit, tuba mirabilis est. Qui diligit canticum psalmorum assidue, non potest agere peccatum. Qui habet laudem Dei in corde suo, postremo apud Deum gaudebit, et animam suam in coelo mirificabit. Psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
anticũ psalmoꝵ animas decoret. Inuitat angłos in
adutoriũ Effugat dȩ mones. Expellit tenebnas
Efficit sc̃itatẽ homin peccatori. Refectio m̃tis est. Delet
sol illuminat. Sicut a qua scificait. Sicut ignis exurit: Sic̃
angłoꝵ electa. Asperitatẽ eicit Omnẽ furorẽ deprunit
inatundiã firengit. laus dĩ cissidua Similis est melli
Canticũ psalmoꝵ oarm̃ electũ est apud dm̃. Om̃e perca¬
tũ expellit. Uinculũ caritatis em̃dat. Om̃a ꝑpetrat
Om̃a suffert. Om̃a implet. om̃a docet. Om̃a scificat
Animã magnificat Os purificat . Corlecificat Turrẽ
excelsa aedificat incȩlo. hominẽ clarificat. Sensum
aperit. Om̃e malũ occidit. Perfectionẽ instruit. Excel¬
sa de monstrat. Desideriũ regni cȩlestis dat Pacẽ int̃
corpus & animã facit lgne sp̃ualẽ in corde succendit
Sicut galea defendit. Spes salutis est Consolatio do
uiuenẽ castigat. Regnũ dĩ suꝑ t̃nx̃dat. Tediũ animae

Expanded text:
anticum psalmorum animas decorat, invitat angelos in adjutorium, fugat daemones, expellit tenebras, efficit sanctitatem homini peccatori. Refectio mentis est, delet sol illuminat, sicut aqua mundificat, sicut ignis exurit, sicut angelorum electa; asperitatem lenit, omnem furorem deprimit, iracundiam frangit: laus Dei assidua, simile est melli. Canticum psalmorum carmen electum est apud Deum. Omne peccatum expellit, vinculum charitatis commendat. Omnia perpetrat, omnia suffert, omnia implet, omnia docet, omnia significat, animam magnificat, os purificat, cor laetificat, turrim excelsam aedificat, hominem clarificat, sensum aperit, omne malum occidit, perfectionem instruit, excelsa demonstrat, desiderium regni coelestis dat, pacem inter corpus et animam facit. Ignem spiritalem in corde succendit,sicut galea defendit. Spes salutis est, consolatio doljuvenem castigat, regnum Dei super terram dat, taedium animae
Abbreviated transcription (Latin):
dix inducitur incaueam. & ut caprea in
laqueum : sic & cor sũ perborum & sicut
prospector uidens casum proximi sũi.
bona enim in mala conuertens insidia¬
tur : & melectis imponet macula m
Abscintilla una augetur ignis : & ab uno
doloso augetur sanguis Homo uero
peccator: sanguini insidiatur Attende
tibi a pestifero łabricat enim mala :
ne forte inducat super te subsannati¬
onem inperpetuũ. Ad micte ad te ali¬
enigenam. & subuertet te in turbine :¬
& ab alienabit te auis proprus¬
Sibene feceris. scito cui feceris: & erit
gnactia bonis tius multa. Bene fac iusto:
& inuenies retributionẽ magnã. Et si
non abipsõ: certe adõ. Non est eibene
qui assiduus est in malis : & elemosrnã
nondanti. Qñm & altissimus odio habet
peccatores : & misertus est poenitentib
Da misericordi: & ne suscipias peccato¬
rem. Et impiis & peccatorib reddet uin¬
Dabono : & non receperis peccatorem
Bene fac humili : & non dederis impio

Expanded text:
dix inducitur in foveam, et ut caprea in dix inducitur in foveam, et ut caprea in laqueum, sic et cor superborum; et sicut prospector videns casum proximi sui. Bona enim in mala convertens insidiatur, et in electis imponet maculam. Ab scintilla una augetur ignis, et ab uno doloso augetur sanguis. Homo vero peccator sanguini insidiatur. Attende tibi a pestifero; fabricat enim mala: ne forte inducat super te subsannationem in perpetuum. Admitte ad te alienigenam, et subvertet te in torpore, et alienabit te a tuis propriiSi benefeceris, scito cui benefeceris, et erit gratia in bonis tuis multa. Benefac justo, et invenies retributionem magnam; et si non ab ipso, certe a Deo. Non est eis bene qui assnon danti; quoniam et Altissimus habet peccatores odio, et misertus est poenitentibus. Da misericordi, et ne recipias peccatorem, et impiis, et peccatoribus redde vindi, et ne susceperis peccatorem. Benefac humili, et ne dederis impio.
Abbreviated transcription (Latin):
practereat : & relinquet om̃ia aliis. Sta
in testamento tuo & in illo colloquere: &
inopere mandatorum tuorum ueterox¬
sce. Nemanseris in operib: peccatorũ:
confide autẽ in dõ. & mane in loco tuo
łacile est enim in oculis dĩ : subito hone¬
stare pauperẽ. Benedictio di in mercedẽ
iusti festinat : & in honore uel oci proces¬
sus illius fructificat Nedicas quid est
michi opus: & quae erunt michi ex hoc
bona Ne dicas sufficiens sum : & quid
ex hoc pessimabor In die bonorum
ne immemorsis malorum : & indie ma¬
lorum neimmemorsis bonorũ. Qñm
facile est corẽ dõ in die obitus retribu¬
ere unicuique : scđm uias suas. Malitia
horre obluuonem facit luxuriae ma¬
gnae : & infine hominis denudatio o¬
perum illius. Ante mortẽ ne laudes
hominẽ quem quã : qnm infiliis sius a¬
gnoscitur uir. Non omnẽ hominem
inducas in domum tuam: multae enim
insidiae sunt dolosi. Sicut enim eru
ctant praecordia foetantiũ. & sicut per¬

Expanded text:
praetereat et relinquet omnia aliis sta praetereat et relinquet omnia aliis sta in testamento tuo et in illo conloquere et in opere mandatorum tuorum veteresce ne manseris in operibus peccatorum fide autem in Deo et mane in loco tuo facile est enim in oculis Dei de subito honestari pauperem benedictio Dei in mercedem iusti festinat et in honore veloci processus illius fructificat ne dicas quid est mihi opus et quae erunt mihi ex hoc bona ne dicas sufficiens sum et quid ex hoc pessimabor in die bonorum ne inmemor sis malorum et in die malorum ne inmemor sis bonorum quoniam facile coram Deo in die obitus retribuere unicuique secundum vias suas malitia horae oblivionem facit luxuriae magnae et in fine hominis denudatio operum illius ante mortem ne laudes hominem quemquam quoniam in filiis suis agnoscitur vir non omnem hominem inducas in domum tuam multae enim insidiae sunt dolosi sictant praecordia infantium, et sicut per
Abbreviated transcription (Latin):
us quã audias ne respondeas uerbum :¬
& in medio seniorũ ne adicias loqui
De ea re quae te non molestat ne cer¬
teris : & in uidicio peccantium ne consi¬
stas. Fili ne in multis sint actus tui: &
si diues fueris non eris immunis ade¬
licto Si enim secutus fueris non appre
bendes : & non effugies si praecucurre¬
ris Est homo laborans & festinans &
dolens impiũs: & tanto magis non abun¬
dat Est homo marcidus egens recu¬
peratione : plus deficiens uirtute & ab¬
undans paupertate. Et oculus dĩ respe¬
xit illum inbono: & erexit illum abhu¬
militate ipsius. & ex altauit caput eius
& mirati sunt in illo multi: & honoroe¬
uerunt dm̃. Bona & mala uita & mors
paupertas & honestas : adõ sunt Datio
dĩ permanet iustis : & profectus illius
successus habebunt in acternũ. Est qui
locupletatur parce agendo : & haec pars
mercedis illius. In eo quod dicit inueni
requiem michi: & nunc manducabo de
bonis meis solus. Et ne scie quod tempus

Expanded text:
usquam audias, nec respondeas verbum, eusquam audias, nec respondeas verbum, et in medio seniorum ne adjicias loqui. De ea re quae te non molestat, ne certeris, et in judicio peccantium ne consistas. Fili mi, ne in multis sint actus tui, et si dives fueris, non eris immunis a delhendes, et non effugies si praecucurreris. Est homo laborans et festinans et dolens impius, et tanto magis non abundat. Est homo marcidus, egens recuperatione, plus deficiens virtute, et abundans paupertate: et oculus Dei respexit illum in bono, et erexit illum ab humilitate ipsius et exaltabit caput ejus, et mirati sunt in illo multi et honoraverunt Deum. Bona et mala, vita et mors, paupertas et honestas a Deo sunt. Datio Dei permanet justis, et profectus illius successus habebunt in aeternum. Est qui locupletatur parce agendo, et haec pars mercedis irequiem mihi et nunc manducabo de bonis meis solus et nescit quod tempus
Abbreviated transcription (Latin):
ficabit exhonorantẽ animam suam :¬
Pauper gloriatur per disciplinam & ti¬
morem suum & est homo qui honori¬
ficatur propter substantiã suã Qui¬
autẽ gloriatur in paupertate : quan¬
tomagis in substantia Ecqui gloriat᷑¬
in substantia : paupertatẽ uereatur
Sapientia humiliati ex altabit caput
illius & in medio magnatorum consede¬
re illum faciet Non laudes uirum inspe¬
cie sua neque spernas hominẽ in uisũ
suo. Breuis in uolatilib est apis : & initi¬
um dulcoris habet fructus illius. Inue¬
stitu ne glorieris unquã nec in die hono¬
ris tui extollaris. Inm mircebilia ope¬
re altissimi solius. & gloriosa & abscon¬
sa : & inuisa opere illius. Multi trran¬
ni sederunt inthrono: & insuspicabi¬
lis portabit diadema Multi potentes
oppressi sunt ualide: & gloriosi traedi¬
ti sunt in manus alterorum. Pruis quã
interroges ne uituperes quem quam:
&cum interrogaueris corripe uiste Pri¬

Expanded text:
ficabit exhonorantem animam suam ficabit exhonorantem animam suam pauper gloriatur per disciplinam et timorem suum et est homo qui honorificatur propter substantiam suam qui gloriatur in paupertate quantoin substantia, paupertatem vereatur. Sapientia humiliati exaltabit caput et in medio magnatorum considere illum faciet. Non laudes virum in specie sua, neque spernas hominem in visu suo. Brevis in volatilibus est apis, et initium dulcoris habet fructus illius. In vestitu ne glorieris unquam, nec in die honoris tui extollaris; quoniam mirabilia opera Altissimi solius, et gloriosa, et absconsa, et invita opera illius. Multi tyranni sederunt in throno, et insuspicabilis portavit diadema. Multi potentes oppressi sunt valde, et gloriosi traditi sunt in manus alterorum. Priusquam interroges, ne vituperes quemquam: et cum interrogaveris, corripe juste. Pri
Abbreviated transcription (Latin):
humilium sensũ Non est creata homini¬
bus sũperbia : neque inacundia natio¬
ni mulierum. Semen hominũ honora¬
bitur: hoc quod timet dm̃. Semen autẽ
hoc ex honoraebitur : quod practerit
mandata dñi. in medio fratrũ rector
illorũ in honore : & qui timent dm̃ er̃
in oculis illius. Gloria diuitum bonora¬
torũ & pauperum : timor dĩ est Non¬
despicere hominẽ iuistũ pauperem : &
non magnificare uirum peccatorem
diuitem Magnus est uidex & potens
est honore: & non est maior illo qui
timet dm̃ Seruo sensato liberi serui¬
unt : &uir prudens & disciplinatus ñ
murmuraebit correptus. & inscius non
honoraebitur. Noli te extollere infa¬
ciendo opera tua & noli cunctari intẽ¬
pore angustiae. Melior est qui opera¬
tur & abundat in om̃ibus : quã qui glo¬
riatur & eget pane Fili in mansuetu¬
dine serua animã tuã : & dã illi honorẽ
scđ n meritũ suũ Peccantẽ in animã
suam quis iustificabit : & quis honori¬

Expanded text:
humilium sensu non est creata hominihumilium sensu non est creata hominibus superbia neque iracundia nationi mulierum semen hominum honorabitur hoc quod timet Dominum semen autem hoc exhonorabitur hominum quod praeterit mandata Domini in medio fratrum rector illorum in honore et qui timent Deum erunt in oculis illius gloria divitum honoratorum despicere hominem iustum pauperem et non magnificare uirum peccatorem diuitem. magnus est iudex et potens est in honore, et non est maior illo qui timet deum. seruo sensato liberi seruiunt: uir prudens et disciplinatus non murmurabit correptus. honorabitur. Noli te extollere in faciendo opera tua, et noli cunctari in tempore angustiae. Melior est qui operatur et abundat in omnibus, quam qui gloriatur et eget pane. Fili, in mansuetudine serva animam tuam et da illi honorem secundum meritum suum peccantem in animam suam quis iustificabit et quis honori
Abbreviated transcription (Latin):
Quaro autẽ nichil est scelestius. Quid
superbit terra &cinis : Nichil est ini¬
quius : quã amare pecuniam. hic enĩ
animam suam uenalem habet : qñm
inuita sua proiecit intima sua Om̃is po¬
praecidit medicus : sic & rex hodie est &
cites morietur. Cum enĩ morictr homo
haereditabit serpentes & bestias & uermes
nitium superbiȩ
hominis apostatare adõ: qñm ab eo
qui fecit illum recessit cor eius. Inm ini¬
tum peccati est om̃is superbia: qui te
nuerit illam adimplebitur maledictis &
subuertet eos infinem. Propter ea exho¬
norauit dñs conuentus malorũ : & destru¬
xit eos usque infinẽ. Sedes ducum su¬
perborum destruxit dñs: & sedere fecit
mites pro eis. Radices gentium super¬
barum arefecit ds̃ : & plantauit humi¬
les ex ipsis gentibus Terras gentium
euertit dñs & perdidit eas usque ad
fundamentum. Are fecit ex ipsis & dis¬
perdidit illos : & cessare fecit memoriã
eorum a terra. Perdidit ds̃ memoriam
superborum : & reliquit memoriam

Expanded text:
aro autem nihil est scelestius quid superbit terra et cinis nihil est iniquius quam amare pecuniam hic enim et animam suam venalem habet quoniam in vita sua proiecit intima sua omnis popraecidit medicus . Sic et rex hodie est, et cras morietur . Cum enim moritur homo, haereditabit serpentes, et bestias et vermes nitium superbie hominis apostatare a Deo, quoniam ab eo qui fecit illum recessit cor eius, quoniam initium peccati est omnis sunuerit illam adimplebitur maledictis et subvertet eos in finem propterea exhonoravit Dominus conventus malorum et destruxit eos usque in finem sedes ducum superborum destruxit Deus et sedere fecit mites pro illis radices gentium superbarum arefecit Deus et plantavit humiles ex ipsis gentibus terras gentium evertit Dominus et perdidit eas usque ad fundamentum arefecit ex ipsis et disperdidit illos et cessare fecit memoriam eorum a terra perdidit Deus memoriam superborum et reliquit memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
Notã fecisti in populis uirtutẽ tuã: rede¬
misti in brachio tuo populũ tuũ. filios
Uiderunt te aquae ds̃ uideruntte aquae
& timuerunt: & turbatae sunt abyssi
Multitudo sonitus aquarũ : uocẽ dederunt
Et enim sagittae tuae transeunt: uox
tonitrui tui in rota.
Illuxerunt coruscationes tuae orbi t̾rae:
commota est & contremuit terra.
In mari uia tua. & semitae tuae in aquis
multis : & uestigia tua non cognoscentur
Deduxisti sicut oues populum tuum : inma

Expanded text:
tuam redemisti in brachio tuo populum tuum filios viderunt te aquae Deus viderunt te aquae et timuerunt et turbatae sunt abyssi multitudo sonitus aquarum vocem dederunt nubes etenim sagittae tuae transeunt vox tonitrui tui in rota inluxerunt coruscationes tuae orbi terrae commota est et contremuit terra in mari via tua et semitae tuae in aquis ultis et vestigia tua non cognoscentur deduxisti sicut oves popu
Abbreviated transcription (Latin):
oce mea ad dñm clamaui. uoce
mea ad dm̃: & intendit michi.
In die tribulationis meae dm̃
ex quisiui manibus meis nocte contra eũ.
Renuit consolari anima mea: memor fui
dĩ & delectatus sum. exercitatus sum. & de
Antici pauerunt uigilias oculi mei : turbatꝰ
Cogitaui dies antiquos: & annos aeternos
Nunquid in aeternum proiciet ds̃: & non
apponet ut complaci sit adhuc
Aut in finẽ miscđam suã abscidet: a gene

Expanded text:
oce mea ad Dominum clamavi, voce mea ad Deum, et intendit mihi. In die tribulationis meae Deum exquisivi, manibus meis nocte contra eum, Renuit consolari anima mea, memor fui Dei et delectatus sum, et exercitatus sum, et depaverunt vigilias oculi mei, turbatus Cogitavi dies antiquos, et annos aeternos Nunquid in aeternum projiciet Deus, aut non apponet ut complacitior sit adhuc. Aut in finem misericordiam suam abscid
Abbreviated transcription (Latin):
HROMATIO ET HELI¬
ODORO EPISCOPIS:
HIERONIMUS PRES¬
BITERIN OÑO SALUT̃E
Mirari non desino: exa¬
ctionis ur̃ae instantiam
Exigitis enim ut librum chaldaeo ser¬
mone conscriptum: ad latinum stilum
trocham. librum utique tobiae quẽ he¬
braei de catalogo diuinarũ scripturarum
secantes : his quae agio grapha memoraa man¬
ciparunt. Peci satis desiderio ur̃o : non ta¬
men meo studio. Arguunt enim nos
hebraeorum studia: & imputant nobis
contrac suum canonem latinis auribus
ista trans ferre Sed melius esse uidicans
pharisacorum displicere iudicio & episco¬
porum iussionibus deseriure institi ut
potui. Et quia uicina est chaldaeorum
ei laborẽ arripui. Et quicquid ille michihe¬
braicis uerbis expressit: haec ego accito no¬
tario sermonibus latinis exposui. Oratio¬
nibus uestris mercedem huius operis
compensabo : cũ gratum uobis didicero
me quod uibere estis dignati complesse¬
IN CIPIT LIBER

Expanded text:
hromatio et Heliodoro episcopis Hieronymus presbyter in Domino salutem. Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de catalogo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desiderio vestro, non tamen meo studio. Arguunt enim nos Hebraeorum studia, et imputant nobis, contra suum canonem Latinis auribus ista transferre. Sed melius esse judicans pharisaeorum displicere judicio, et episcoporum jussionibus deservire, institi ut potui. Et quia vicina est Chaldaeorum ei laborem arripui: et quidquid ille mihi Hebraicis verbis expressit, hoc ego accito notario, sermonibus Latinis exposui. Orationibus vestris mercedem hujus operis compensabo, cum gratum vobis didicero me, quod jubere estis dignati, complesseNCIPIT LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
nistrando Siue qui docet in doctrina. Iui ex¬
hortatur : in exhortando. Qui tribuit: in simpli¬
citate. Iui prae est : in sollicitudine. Quimi¬
serecur : in hilaritate. Dilectio: sine simulati¬
one. Odientes malum: adhaerentes bono
Κ aritate fr̃nitatis : inuicẽ diligentes . hono¬

Expanded text:
trando; sive qui docet, in doctrina; sive qui exhortatur, in exhortatione; qui tribuit, in simplicitate; qui praeest, in sollicitudine; qui miseretur, in hilaritate. Dilectio sine simulatione; odio habentes malum, adhaerentes bono: charitate fraternitatis invicem diligentes, hono
Abbreviated transcription (Latin):
Nox praecessit : dies autẽ appropinquauit
Abiciamus ergo opera tenebrarũ & induamꝰ
armalucis : sicut indie honeste ambulemus
Non in comes ationibus & ebrietatibus. non incu¬
bilibus & impudicitiis : non in contentione &
aemulatione : sed induite dñm ibm̃ xp̃m¬
nibus cogitationũ. Alius enĩ credit mandu¬
care om̃ĩa: Qui autẽ in firmus est : olus mandu

Expanded text:
adpropiavit abiciamus ergo opera tenebrarum et induamur arma lucis sicut in die honeste ambulemus non in comesationibus et ebrietatibus non in cubilibus et inpudicitiis non in contentione et aemulatione sed induite Dominum Iesnibus cogitationum. Alius enim credit se manducare omnia: qui autem infirmus est, olus  Ms.
Abbreviated transcription (Latin):
dit Stabit autẽ. Potens est enĩ ds̃ statuere
illũ. Nam alius iudicat diẽ interdiẽ : alius
uidicat omnẽ dicm. Unus quisque : in suo sen¬
su abundet. Qui sapit diẽ : dño sapit Et qui
manducat dño manducat : gras enĩ agit dõ
Et qui non manducat dño non manducat : &
gras agit dõ. Nemo enim nr̃m sibi uiuit:
& nemo sibi moritur. Siue enimuiuimus.
dño uiuimus Siue morimur dño morimur
ut & mortuorum &uiuorum dominetur
łu autẽ quidiudicas frẽmtuũ : Aut tu qua¬
ne spernus fratoẽ tuum: Om̃s enĩ stabimus¬
ante tribunal dĩ Scriptum est enĩ. Viuo ego
dicit dñs qm̃ michi flectet om̃e genu & om̃is
lingua confitebitur dõ Itaque unus quisque
nr̃m: prose rationẽ reddet dõ Non ergo am¬
plius inuicẽ iudicemus. Sed hoc iudicate ma¬
gis. neponatis offendiculũ frĩ uel scandalũ
Scio & confido in dño ibũ quia nichil com

Expanded text:
est enim deus statuere illum. nam alius iudicat diem inter diem, alius iudicat omnem diem. unusquisque in suo sensu abundet. qui sapit diem, domino sapit : et qui manducat, domino manducat: gratias enim agit deo. et qui non manducat, domino non manducat, et gratias agit deo. nemo enim nostrum sibi uiuit et nemo sibi moritur. siue enim uiuimus, domino uiuimus: siue morimur, domino morimur.ut mortuorum et uiuorum dominetur. tu autem quid iudicas fratrem tuum? aut tu quare spernis fratrem tuum ? omante tribunal Dei scriptum est enim vivo ego dicit Dominus quoniam mihi flectet omne genu et omnis lingua confitebitur Deo itaque unusquisque nostrum pro se rationem reddet Deo non ergo amplius invicem iudicemus sed hoc iudicate magis ne ponatis offendiculum fratri vel scandalum scio et confido in Domino Iesu quia nihil
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis anima: potestatibus sublimiorib
subdita sit Non enim est potestas : nisi a dõ
Quae autẽ sunt : adõ ordinata sunt Itaque
qui resistit potestati : dĩ ordinationi resistit
Qui autẽ resistunt: ipsi sibi damnationem
adquirunt. Nam principes timori boni ope¬
ris sedmnali Uis autẽ nontimere potes tatẽ :
Bonum fac: & habebis laudẽ exilla: Dĩ enim

Expanded text:
us sublimioribus subdita sit. non est enim potestas nisi a deo. quae autem sunt, a deo ordinatae sunt. itaque qui resistit potestati, dei ordinationi resistit. qui autem resistunt, ipsi sibi damnationem adquirunt. nam principes non sunt timori boni operis, sed mali. uis autem non timere potestatem? bonum fac, et habebis laudem e
Abbreviated transcription (Latin):
permiscđam dĩ ut exbibeatis corpora urã ho¬
stiam uiuentẽ scam dõ placentẽ : rationa¬
bile obsequiũ urm. Et nolite conformarihuic
sacculo sed reformamini in nouitate sensũs¬
ur̃i ut probetis quae sit uoluntas dibona & be

Expanded text:
tis corpora uestra hostiam uiuentem, sanctam, deo placentem, rationabile obsequium uestrum. et nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in nouitate mentis uestrae, ut probetis uos quae sit uoluntas dei, e
Abbreviated transcription (Latin):
cis &pinguedinis oliuae factus es Noliglo¬
riari aduersus nemos. Iuodsĩ gloriaris non tu
radicẽ portas sed edix te Dicis ergo Practi
sunt rami: ut ego inserar. Bene Propter in¬
Noli altũ sapere : sed time: Si enim ds̃ natura¬
libus ramis non peꝑcit: ne forte nec tibi par¬
cat. Uide ergo bonitatẽ : & saeueritatẽ dĩ
In eos quidẽ qui ceciderunt saeueritatẽ : in te
autẽ bonitatẽ dĩ si ꝑmanseris inbonitate : Ali¬

Expanded text:
cis et pinguedinis olivae factus es, noli gloriari adversus ramos. Quod si gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te. Dicis ergo: Fracti sunt rami, ut ego inserar. Bene, Propter innoli altum sapere, sed time. si enim deus naturalibus ramis non pepercit, ne forte nec tibi parcat. uide ergo bonitatem et seueritatem dei: in eos quidem qui ceciderunt seueritatem, in te autem bonitatem, si
Abbreviated transcription (Latin):
naturã inserentur suae oliuae. Nolo enĩ
uos ignorare fratres mrsteriũ hoc ut non si¬
tis uobis ipsis sapientes quia caecitas ex parte
contigit in isrł donec plenitudo gentiũ intra¬
ret : & sic om̃is isrł saluus fieret: Sicut scri

Expanded text:
naturam inserentur suae olivae? Nolo enim vos ignorare, fratres, mysterium hoc ut non sitis vobis ipsis sapientes, quia caecitas ex parte contigit in Israel, donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
uit circumspectionẽ dĩ Qui ex cogitat
uias illius in suo corde : &mnabsconditis
illius intelligens : Uadens post illum
sistens Qui respicit perfenestras eius :¬
& in ianuas illius audiens. Qui requiescit
iuxta domum illius : & in parietib: illius
figens palum. Statuet casulam suã ad
manus illius: & requiescunt in casula
illius bonaper a euũ: Statuet filios sub
tegmine illius : & sub rcmis illius mora¬
bitur. Protegetur sub tegmine illius a
feruore : & in gloria eius requiescet. Qui
timet dm̃ faciet illud : & qui continens
est iustitiae apprehendet illam. Et ob¬
uiabit illi quasi mater honorificatal &¬
quasi mulier a uirginitate suscipiet illũ

Expanded text:
bit circumspectionem dei: qui excogitat bit circumspectionem dei: qui excogitat uias illius in suo corde et in absconditis illius intellegens. Et post XXV sistens. Qui respicit per fenestram ejus, et in januam illius audiens. Qui requiescit juxta domum illius, et in parietibus illius figens palum. Statuit casulam suam ad manus illius et requiescunt in casula illius dona per aevum. Statuet filios suos sub tegmine illius, et sub ramis illius morabitur, protegitur sub ramis illius a fervore, et in gloria ejus requiescet. Qui timet Dominum faciet illud, et qui continens est justitiae apprehendet illam, et obviabit illi quasi mater honorificata, quasi mulier a virginitate suscipiet
Abbreviated transcription (Latin):
Fili si habes bene fac tecũ : & dõ dignas
oblationes offer Memor esto qñm
mors non tardat & testamentũ in fe¬
rorum : quia demonstratum est tibi
Testamentum enim huus mundi:
morte morietur. Ante mortẽ bene¬
fac amico tuo: & scđm iures tuas ex¬
porrigens da pauperi Non defraude¬
ris adiebono : & particula boni doni
non te praetereat. Nonne aliis relin¬
ques dolores & labores tuos : Indiuisio¬
ne sortis da & accipe : &iustifica animam
tuam Ante obitum tuum operare iustitai¬
am : qñm non est apud inferos inuenire
cibum. Om̃is caro sicut faenum ueteras¬
cet: & sicut folium fructificans in arbore
uiridi Alia generantur & alia deicun¬
tur : sic generatio carnis & sanguinis
Alia finitur : & alia nascitur Om̃e opus
corruptibile infine deficiet: & qui illud¬
operatur ibit cum ipso. Et om̃e opus ele¬
ctum iustificabitur : & qui operatur il¬
lud hon orabitur in illo Beatusiir qui
in sapientia sua morebitur : & qui inui¬
stitia sua meditabitur & insensu cogita¬

Expanded text:
Fili, si habes, benefac tecum, et Deo dignas obligationes offer. Memor esto quoniam mors non tardat, et testamentum inferorum, quia demonstratum est tibi: testamentum enim humorte morietur. Ante mortem benefac amico tuo, et secundum vires tuas exporrigens da pauperi. Non defrauderis a die bona, et particula boni doni non te praetereat. Nonne aliis relinques dolores et labores tuos in divisione sortis? Da, et accipe, et justifica animam tuam. Ante obitum tuum operare justitiam, quia non est apud inferos invenire cibum. Omnis caro sicut fenum veterascet, et sicut folium fructificans in arbore viridi. Alia generantur, et alia dejiciuntur: sic generatio carnis et sanguinis, alia finitur, et alia nascitur. Omne opus corruptibile in fine deficiet: operatur ibit cum ipso. Et omne opus electum justificabitur, et qui operatur illud honorabitur in illo. Beatus vir qui in sapientia sua morietur et qui in iustitia sua meditabitur et in sensu cogita
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃e ex ecnementum erroris odit dñs: &
non erit amabile timentib illum. D
ab initio constituit hominem: & reliquit
illum in manu consilii sui. Abiecit man¬
data & praecepta sua. Si uolueris manda¬
ta conseruare conseruabunt te : & in per¬
petuum fidem placitam facere. Apposu¬
it tibi ignem & aquam: ad quod uolueris
porrige manũ tuã. Ante hominem uita
& mors bonum & malum: quod placue¬
rit ei dabitur illi. Inm̃ multa sapientia
dĩ & fortis in potentia : uidens omnes
sine in termissione: Oculi dñi ad timentes
eum : &ipse agnoscit omnem operam ho¬
minis Nemini mandauit impie agere
& nemini dedit spatium peccandi. Non
enim concupiscit multitudinẽ filiorum
infidelium : & in utilium

Expanded text:
Omne exsecramentum erroris odit Deus, et Omne exsecramentum erroris odit Deus, et non erit amabile timentibus illum. Deus ab initio constituit hominem, et reliquit illum in manu consilii sui. Adjecit mandata et praecepta sua: si volueris servare mandata, conservabunt te, et in perpetuum fidem placitam facere. Apposuit tibi aquam et ignem; ad quod voles porrige manum tuam. Ante hominem vita et mors, bonum et malum; quod placuerit ei, dabitur illi. Quoniam multa sapientia Dei, et fortis in potentia, videns omnes sine intermissione. Oculi Dei ad timentes eum, et ipse agnoscet omnem operam hominis. Nemini mandavit impie agere; et nemini dedit spatium peccandi. Non enim concupiscit multitudinem filiorum infidelium et inutilium
Abbreviated transcription (Latin):
& aqua sapientiae salutaris potabit il¬
lum Et firmabitur in illo & non flecte¬
tur & continebit illum & non confunde¬
tur : & in altabit illum apud proximos
suos. Et in medio aecclesiae aperiet os
illius : &implebit illum spu sapientiae
& intellectus. & stolu gloriae uestiet il¬
lum. Iocunditatẽ & exultationẽ thesau¬
rizabit super illum : & nomine acterno
haereditabit illum. homines stulti non
apprehendent illam : & homines sensa¬
ti obuiabunt illi. Homines stulti non ui¬
debunt illam : longe enim ab est a super¬
bia & dolo Uirimendaces non erunt illius
memores : & uiri ueraces inueniuntur in illa.
& successum habebunt usque ad inspectio¬
nem dĩ. Non est speciosa laus in ore pecca¬
toris : qñm adõ profecta est sapientia Sa¬
pientiae enim dĩ astabit laus & in ore fide¬
li abundabit : & dominator dabit eam illi
Non dixeris perdm̃ ab est: quae odit enĩ
ne feceris. Non dicas ille me implanauit
Non enim necessarii sunt illi homines impii

Expanded text:
ris potabit illum et firmabitur in illo et non flectetur et continebit illum et non confundetur et inaltabit illum apud proximos suos et in medio ecclesiae aperiet os illius adimplebit illum spiritu sapientiae et intellectus et stolam gloriae vestiet illum iucunditatem et exultationem thesaurizabit super illum et nomine aeterno hereditabit illum homines stulti non adprehendent illam et homines sensati obviabunt illi homines stulti non videbunt illam longe enim abest a superbia et dolo viri mendaces non erunt illius memores et viri veraces inveniuntur in illa et successum habebunt usque ad inspectionem Dei non est speciosa laus in ore peccatoris quoniam a Deo profecta est sapientia sapientiae enim Dei adstabit laus et in ore fideli abundabit et Dominator dabit eam illi non dixeris per Deum abest quae odit enim ne feceris non dicnon enim necessarii sunt illi homines impii.
Abbreviated transcription (Latin):
rauit dm̃ om̃ium: quia magna fecit in o¬
mni terra. Qui auxit dies nr̃os auentre
matris nr̃ae : & fecit nobiscum secundum
suam misericordiam. Det nobis iocundi¬
tatem cordis: & ficri pacem in diebus
nr̃is in israchel perdies sempiternos. Cre¬
dere is rabel nobiscum esse misericordiam
dĩ : ut liberet eos indiebus suis. Ouas gentes
odit anima mea: tercia autem non est gens
quam oderim. Qui sedent in monte seir. &
philistum : & stultus populus quihabitat
in sichimis. Doctrinam sapientiae & disci¬
plinae scripsit in codice isto hiesus filius
siracb hierus olrmita : qui renouauit sapi¬
entiam decorde suo Beatus qui in istis uer¬
saturbonis . qui ponit illa in corde suo : sa¬
piens erit semper. Si enim haec fecerit ad
om̃ia ualebit : quia lux dĩ uestigiũ eius. ẽ.¬

Expanded text:
rate Dominum omnium qui magna fecit in orate Dominum omnium qui magna fecit in omni terra qui auxit dies nostros a ventre matris nostrae et fecit nobiscum secundum suam misericordiam det nobis iucunditatem cordis et fieri pacem in diebus nostris in Israhel per dies sempiternos credere Israhel nobiscum esse misericordiam Dei ut sanet vos in diebus suis duas gentes odit anima mea tertia autem non est gens quam oderim qui sedent in monte Seir et Philisthim et stultus populus qui habitat in Sicimis doctrinam sapientiae et disciplinae scrSyrach Ierosolimita, qui renovavit sapientiam de corde suo. Beatus qui in istis versatur bonis. Qui ponit illa in corde suo, sapiens erit semper. Si enim hec fecerit, ad omnia valebit, quia lux Dei vestigium eius e
Abbreviated transcription (Latin):
in manibus ipsorum : conem om̃i synagoga
israbel. Et consummationẽ fungens in anoc
amplificare oblationẽ excelsi regis Porre¬
xit manum suã inlibatione : & libauit de
sanguine uuae. Effudit in fundamento
altaris odorẽ suauitatis: excelso principi
Tunc exclamauerunt filii aaron in tubis
productilibus sonuerunt : & auditã fece¬
runt magnam uocẽ in memoriam corãe
dõ. Tunc om̃is populus simul properaue¬
runt &ceciderunt in faciem super terrã
adorare dñm suum. & dare preces om̃ipo¬
tenti dõ excelso Et amplificauerunt p¬
sallentes in uocibus suis : & in magna do¬
mo actus est sonus sũauitatis plenus
Et rogauit populus dñm excelsum in
prece usque dum perfectus est ho¬
nor dñi. & munus suum perfecerunt
Tunc descendens extulit manus suas in o¬
mnem congregationem filiorum ifrabel.
dare gloriam dõ labiis suis. & in nomine i¬
psius gloriari: Et iterauit orctionem suã
uolens ostendere uirtutem dĩ. Et plus o¬

Expanded text:
in manibus ipsorum coram omni synagoga in manibus ipsorum coram omni synagoga Israhel et consuamplificare oblationem excelsi regis. Porrexit manum suam in libatione, et libavit de sanguine uvae. Effudit in fundamento altaris odorem divinum excelso ptunc exclamaverunt filii Aaron in tubis productilibus sonaverunt et auditam fecerunt magnam vocem in memoriam coram Deo tunc omnis populus simul properaverunt et ceciderunt in faciem super terram adorare Dominum suum et dare preces Deo omnipotenti excelso et amplificaverunt psallentes in vocibus suis et in magna domo auctus est sonus suavitate plenus et rogavit populus Dominum excelsum in prece usque dum perfectus est honor Domini et munus suum perfecerunt tunc descendens extulit manus suas in omnem congregationem filiorum Israhel dare gloriam Deo a labiis suis et in nomine ipsius gloriari et iteravit orationem suam volens ostendere virtutem Dei et nunc o