comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cepta contempnunt. sꝑantes in idolatruᷤ.
qui dĩ cultũ habe se iactant. ⁊ in equoꝵ
auxilio confidentes. nesciunt scriptũ.
deȩ siũ ꝑ ieremiã pollicebat᷑ auxiliũ.
Et dñm non requisier̃. Non quo non
requisierint: sed quo requisiti uerba contẽp¬
serint. Unde ⁊ de malis sacerdotib dicit᷑.
Qui deuorant plebẽ meã: dñm ñ inuoca¬
uer̃. Ipse aut̃ sapiens id ÷ dñs ad dux̃ ma¬

Expanded text:
aecepta contemnunt, sperantes in idololatris, aecepta contemnunt, sperantes in idololatris, qui Dei cultum habere se jactant; et in equorum auxilio confidentes, nesciunt scriptum: daeae, suum per Jeremiam pollicebatur auxilium. Et Dominum non requisierunt; non quo non requisierint; sed quo requisiti verba contempserint. Unde et de malis sacerdotibus dicitur: Qui devorant plebem meam, Dominum non invocaverunt . Ipse autem sapiens, id est, D
Abbreviated transcription (Latin):
& corruet auxiliator: & cadet cui prestat᷑
auxiliũ: simulq om̃s consument᷑. P ost
onus ium̃toꝵ austri ⁊ eos qui portabant
in egiptũ diuitias suas ad popłm qui eis pro¬
desse ñ poterat. qui sꝑabant auxiliũ in
fortitudine pharaonis: ⁊ habebant fidu¬
tiã in umbre egypti. su̾b specie reuersioniᷤᷤ
in ierłm. & captiuitatis laxande sub cyro
de consũmatione scłi. ⁊ de ꝑfecta iustoꝵ
beatitudine sermo ꝓpheticus nuntiarat:
tunc reuercitur ad eosdẽ. ad quos suproc
locutus fuerat ne descenderent in egiptũ.
Et hoc int̾ p̃sentẽ locũ est ⁊ p̃teritũ: quod
ibi p̃cipitur tribui iude. ne descendac
in egiptũ : hic quia contempto imperio
dñi descensuri sint ꝓphetatur: & quod a
nabuchodonosor rege babilonio. tam isrł
quã egiptii. tam ꝑfugi quã auxiliatores
parit̾ trucidentur. De quo ieremias ple¬
nissime loquitur: e b Ue gͦ his qͥ descen¬
dunt in egiptũ. ⁊ chaldeoꝵ metu dñi p̃¬

Expanded text:
et corruet auxiliator, et cadet cui praestatur auxilium, simulque omnes consumentur. Post onus jumentorum Austri, et eos qui portabant in Aegyptum divitias suas ad populum, qui eis prodesse non poterat, qui sperabant auxilium in fortitudine Pharaonis, et habebant fiduciam in umbra Aegypti, sub specie reversionis in Jerusalem, et captivitatis laxandae sub Cyro, de consummatione saeculi, et de perfecta justorum beatitudine sermo propheticus nuntiarat: nunc revertitur ad eosdem, ad quos supra locutus fuerat ne descenderent in Aegyptum. Et hoc inter praesentem locum est et praeteritum, quod ibi praecipitur tribui Judae, ne descendant in Aegyptum; hic quia contempto imperio Domini, descensuri sint, prophetatur: et quod a Nabuchodonosor rege Babylonio, tam Israel quam Aegyptii, tam perfugae quam auxiliatores pariter trucidentur. De quo Jeremias plenissime loquitur . Vae ergo his qui descendunt in Aegyptum, et Chaldaeorum metu, Domini pr
Abbreviated transcription (Latin):
tatione subdita. dũ intelligentes errorẽ
suũ destruunt eũ a quo decẽpti fuerant.
Diciturq ad illũ quod abinitio se ipse de¬
ceperit. regnũ suũ arbitrans sempit̃nũ.
cui eui parata sit gehenna ⁊ ȩt̃na suppli¬

Expanded text:
tatione subita: dum intelligentes errorem tatione subita: dum intelligentes errorem suum, destruunt eum a quo decepti fuerant. Diciturque ad illum, quod ab initio se ipse deceperit, regnum suum arbitrans sempiternum, cui parata sit gehenna et aeterna suppli
Abbreviated transcription (Latin):
& incytharis ⁊ mbellis p̃cipuis expugna¬
bit eos: demones uidelicet ⁊ om̃s impios.
cũ gaudio om̃iũ ds̃ expugnabit. Ab heri
quippe ⁊ ap̃terito tempore p̃parata. ẽ.
arege dño topheth. id ÷ lata ⁊ spaciosa
gehenna: que eos ȩternis urat ardoribus.
Nutrim̃tũ ẽius ⁊ fomes ignis ÷ iligna mul¬
ta: id÷ flãma ꝑpetua. ⁊ supplicia pecca¬
torũ. & qm̃ sicut de camino ⁊ fornace ig¬
nis ardentis. ꝓpheticus sermo p̃dixerat:
seruat metaforã. ut flatu ⁊ spu ac uolun¬
tate dũi hanc succendi sciamꝰ. mixto
sulphure qd flãmas excitat. ut sentiat
cũ ꝑcusserit eos. & erit ei in circuitu unde
fuerat ei spes auxilii in qͦ confidebant. ip¬
si cũ timpanis ⁊ cithara pugnabunt ad¬
uersus eũ excõmutatione: illud signifi¬
cat. qđ aduersũ diabolũ consurgant qͥ
ei quondã subditi fuerant. ⁊ cũ gaudio
atq leticia dimicent contra eũ. ex cõmu¬

Expanded text:
et in citharis, et bellis praecipuis expugnaet in citharis, et bellis praecipuis expugnabit eos, daemones videlicet et omnes impios cum gaudio omnium Dominus expugnabit. Ab heri quippe et a praeterito tempore praeparata est a rege Domino Thopheth, id est, lata et spatiosa gehenna, quae eos aeternis urat ardoribus. Nutrimentum ejus et fomes ignis est, et ligna multa, id est, flamma perpetua et supplicia peccatorum. Et quoniam sicut de camino et fornace ignis ardentis, propheticus sermo praedixerat, servat metaphoram, ut flatu et spiritu ac voluntate Domini hanc succendi sciamus, mixto sulphure, quod flammas, excitat, ut faciat plaga, cum percusserit eos, et erit ei in circuitu unde fuerat et spes auxilii, in quo confidebat: ipsi cum tympanis et cithara pugnabunt adversum eum ex commutatione, illud significat, quod adversum diabolum consurgant, qui ei quondam subditi fuerant, et cum gaudio atque laetitia dimicent contra eum ex commu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptũ om̃ĩb nota fient. ⁊ fortitudo bra¬
chii illiꝰ cunctis pauebit: quando retribu¬
tionis tempus aduenerit. flãmę ⁊ turbi¬
nis grandinisq magnitudine. ⁊pondere
lapidũ deferetur. suꝑ quo iezechiel in ꝓ¬
phetia ut diximꝰ. gog ⁊ magog pleno
sermone describit. Ad uocis eius imꝑiũ
pauebit assur uirga ꝑcussus: om̃is impr¬
us. om̃is imitator gentis inimice. Non qͦ
in die uidicii solus sit feriendus assirius:¬
niq sequit᷑. &erit transitus uirge fun¬
datus: quã requiescere faciet dñs suꝑ eũ.
Et est sensus. Nequaquã eũ uirga ꝑcutiet.¬
& eam rursus leuabit. aut more cedentium
finẽ faciet uerberandi: sed quasi fundatã
& alta radice defixam. in poenis eius faciet
ꝑmanere. Qđ si ita intelligitur. ubi erit
pęnitentia diaboli. preser̃tim cũ dicatur
peccatorib ite in ignẽ eternũ. quẽ p̃para¬
uit ds̃ diabolo ⁊ angłis eius : In tymꝑanis.

Expanded text:
praeceptum omnibus nota fient, et fortitudo brapraeceptum omnibus nota fient, et fortitudo brachii illius cunctis patebit, quando retributionis tempus advenerit, flammae et turbinis, grandinisque magnitudine, et pondere lapidum deseretur. Super quo Ezechiel in prophetia, ut diximus, Gog et Magog, pleno sermone scribit . Ad vocis ejus imperium pavebit Assur virga percussus. Omnis impius, omnis imitator gentis inimicae: non quo in die nique sequitur: Et erit transitus virgae fundatus, quam requiescere faciet Dominus super eum . Et est sensus: Nequaquam eum virga percutiet, et eam rursus levabit, ac more caedentium finem faciet verberandi; sed quasi fundatam et alta radice defixam in poenis ejus faciet permanere. Quod si ita intelligitur, ubi erit poenitentia diaboli: praesertim cum dicatur peccatoribus: Ite in ignem aeternum quem praeparavit Deus diabolo et angelis ejus . In tympanis
Abbreviated transcription (Latin):
heritopheth arege. p̃parata ꝓfunda ⁊ dila¬
tata. nutrim̃ta eius ignis i ligna multa.
Flatus dñi sicut torrens sulfuris succendens
eam. Lxx. Ex auditã faciet dñs uocẽ laudis
sue. ⁊ furorẽ bra chii sui ostendet cũ furore
&ira & flãma ignis deuorante fulminabit
uehement̃: & sicut aqua & grando descen¬
dens cũ ui. Auoce enĩ dñi suꝑabunt᷑ assirii.
plaga qua ꝑcutiet eos: &erit̾ ei ꝑ circuitũ
unde habebat spem auxilu in quo confide¬
bant. ipsi cũ trmpanis ⁊ cỹthara pugnab̾t
contra eũ excõmutatione. Tu enĩ ante di¬
es deciperis. Nunqͥd ⁊ tibi regnũ paratũ
est uallẽ ꝓfundũ ligna posita ignẽ ⁊ ligna
multoꝵ. Furor dñi: sicut uallis sulfure
succensa. Poteram uixta hebraicũ quid
mͥ uideret᷑ torrens legentib indicare : sed
qͥd faciam quorumdã studiis. qui nisi ⁊ lex.
interp̃tũ editionẽ disseruero. imꝑfectũ
opus me habiturũ eẽ. denuntiant: Seqͣr
igitur ceptũ ordinẽ disserendi. Uox dñi atq

Expanded text:
rata profunda et dilatata, nutrimenta ejus ignis, et ligna multa: flatus Domini sicut torrens sulphuris succendens eam. LXX: Et audiam faciet Dominus gloriam vocis suae, et furorem brachii sui ostendet cum furore et ira: et flamma ignis devorante fulminabit vehementer, et sicut aqua et grando descendens cum vi. Ad vocem enim Domini superabuntur Assyrii plaga qua percutiet eos, et erit ei per circuitum, unde habebat spem auxilii, in quo confidebat, ipsi cum tympanis et cithara pugnabunt contra eum ex commutatione. Tu enim ante dies decipieris: numquid et tibi regnum paratum est? Vallem profundam, ligna posita, ignem et ligna multorum; furor Domini, sicut vallis sulphure succensa. Poteram juxta Hebraicum quid mihi videretur currens legentibus indicare; sed quid faciam quorumdam studiis, qui nisi et LXX Interpretum editionem disseruero, imperfectum opus me habiturum esse denuntiant? Sequar igitur ceptum ordinem disserendi. Vox Domini atque
Abbreviated transcription (Latin):
cii tẽpus aduenerit. nequa quã ingrediant᷑
scã eius & montẽ id ÷ eccłam dñi: ñec sub re¬
ligionis nomine diuitias congregent ab u¬
tanturq luxuria. quasi dñi festa celebran¬
tes. Iudei de gog̃ ⁊ magog gentib quas
putant ab aquilone uenturas. id ÷ de sci-¬
tiae partib hȩc intelligunt: suꝑ quib
iezechiel plenius loquit᷑. Et auditam

Expanded text:
nequaquam ingrediantur sancta ejus et montem, id est Ecclesiam Domini: ne sub religionis nomine divitias congregent, abutanturque luxuria, quasi Domini festa celebrantes. Judaei de Gog et Magog gentibus, quas putant ab Aquilone venturas, id est, de Scythiae partibus, haec intelligunt, super quibus Ezechiel plenius loquitur . Et
Abbreviated transcription (Latin):
tem. & iux partẽ isaiȩ mediã in hoc uolu¬
mine finiturũ esse me credam. Quod si te
orante compleuero: arripienda erunt &
reliqua. quȩ a quarto decimo iez echielis
anno habebunt initiũ. Ecce nomen dñi
uenit de longe. ardens furor eius: & grauis
ad portandũ. Labia eius repleta sunt indi¬
gnatione : & lingua eius quasi ignis deuo

Expanded text:
tem, et vix partem Isaiae mediam in hoc volutem, et vix partem Isaiae mediam in hoc volumine finiturum esse me credam. Quod si, te orante, complevero, arripienda erunt et reliqua, quae a quartodecimo Ezechiae regis anno habebunt initio. Ecce nomen Domini venit de longe: ardens furor ejus et gravis ad portandum. Labia ejus repleta sunt indignatione, et lingua ejus quasi ignis
Abbreviated transcription (Latin):
nis magnitudinẽ: nec diuidi ꝓpt̃ gestorum
continentiã. Itaq ut uoluisti uirgo xp̃i eu¬
ftochiũ. ⁊ ut in cõmune placuit: sic & suꝑi¬
ores ante dictaui. ⁊ hunc ⁊ reliquos si xp̃s
annuerit dictabo libros: ut ꝓphetias sibi
copulẽ. nec eas int̾ se lacerem. atq discerpã.
in alterius finem ⁊ alterius principium.
Audio p̃terea scorpiũ mutũ animal. ⁊ ue¬
nenatũ. suꝑ responsionẽ quondã comm̃tari¬
oli mei. in danielẽ. ꝓpħam nescio qͥd musita¬
re. immno ferire conari in suo oꝑe moriturỹ:
cuiꝰ neniae & lugubres cantilenę. nec dum
michi ꝓdite sunt. & id circo dilata respon¬
sio. ẽ. magisq obȩdiendũ tibi. ẽ. ⁊ scõ atq
eruditissimo uiro fr̃i tuo paminachio: qͥ
insatiabili studio me ꝑ litteras cogit. exple¬
to isaia transire ad iez echiel: cũ ego ⁊ ęta¬
tis & corꝑis imbecillitate confectus. nota¬
riorũq penuria qui me possent suis mini¬
steriis adiuuare. in eodẽ adhuc luto hesi¬

Expanded text:
udinem, nec dividi propter gestorum continentiam. Itaque ut voluisti, virgo Christi Eustochium, et ut in commune placuit, sicut et superiores ante dictavi, et hunc et reliquos, si Christus annuerit, dictabo libros: ut prophetias sibi copulem, nec eas inter se lacerem atque discerpam, in alterius finem, et alterius principium. Audio praeterea scorpium, mutum animal et venenatum, super responsione quondam Commentarioli mei in Danielem prophetam, nescio quid mussitare, immo ferire conari in suo pure moriturum. Cujus naeniae et lugubres cantilenae necdum mihi proditae sunt, et idcirco dilata responsio: magisque obediendum tibi est, et sancto atque eruditissimo viro fratri tuo Pammachio, qui insatiabili studio me per litteras cogit, expleto Isaia, transire ad Ezechiel, cum ego et aetatis et corporis imbecillitate confectus, notariorumque penuria, qui me possent suis ministeriis adjuvare, in eodem adhuc luto haesi
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓ blasphemauer̃ scribitur in eis ad
ira cundiam concitauer̃. & ꝓsemini ne¬
quã : semen pessimũ. Quod cȩteri se¬
quentes hebraicũ merehim. in t̃pre¬
tati sunt pessimoꝵ. ut ñ tam seminiᷤᷤ
uitium sit. ne boni & mali diuersa
putetur. ẽẽ. natura: quã eorũ mali¬
tiȩ qui uoluntate ꝓpria dñm de¬
reliquer̃. In principio uoluminis
titulus. ẽ. ꝑ sonam. causã. tempusq
cõmemorans. In scđo: intentos audi¬
tores facit. Tercio: narrat quod lo¬
cutus sit dñs. In quarto: quasi in ex¬
cessib gentẽ increpat peccatricem
& popłm plenũ uł grauẽ iniquita¬
te: non quo alia sit gens. & alius po¬
pulus ut quidã putant. sed ipse ispł
& gens appellatur & popłs: & filii
scelerati siue iniqui. ut qui primũ
ꝑ beneficium filii appellati sunt
dñi: postea uitio suo uocarentur
filii iniquitatis. siue ut reliqui con¬
sona uoce dixer̃. filii corrumpenteᷤᷤ¬

Expanded text:
lasphemaverunt, scribitur in eis, ad iracundiam concitaverunt: et pro semine nequam, semen pessimum. Quod caeteri sequentes, Hebraicum MEREIM   interpretati sunt, pessimorum: ut non tam seminis vitium sit ne boni et mali diversa putetur esse natura quam eorum malitiae, qui voluntate propria Dominum dereliquerunt. In principio voluminis titulus est, personam, causam, tempusque commemorans: in secundo intentos auditores facit: in tertio narrat quid locutus sit Dominus: in quarto quasi in excessibus gentem increpat peccatricem, et populum plenum vel gravem iniquitate. Non quo alia sit gens et alius populus, ut quidam putant, sed ipse Israel, et gens appellatur et populus, et filii scelerati, sive iniqui: ut qui primum per beneficium filii appellati sunt Domini: postea vitio suo vocarentur filii iniquitatis; sive ut reliqui consona voce dixerunt, filii corrumpente
Abbreviated transcription (Latin):
sed benedictionẽ patris iacob supplan¬
tator eripuit. Primogenitus ruben:
sed tam̃ benedictio sẽminis xp̃i trans¬
fertur aduidam. Itaq illi iuxta
uocationis ordinẽ primi fuerunt.
& appellabant᷑ caput: nos scđi qui
dicebam᷑ caudauersisumꝰ in caput.
&dĩ appellam᷑ filii. Quotqͦt enĩ eũ¬
susceꝑunt: dedit eis potestatẽ filios
dĩ fieri. Nec accepimꝰ sp̃m seruituti
intimore: sed spiritum adopti¬
onis in quo clamamꝰ abba pat̾. quia
ꝑfecta dilectio foras mittit timorẽ.
Melius autẽ est iuxta hebraicũ lege¬
re. filios enutriui quã genui. Ne ui¬
sunt exdõ. quomͦ peccare potuerunt
cũ omĩs qui ex dõ natus. ẽ. peccare ñ
possit: Cognouit bos possessorẽ suũ.

Expanded text:
sed benedictionem patris Jacob supplansed benedictionem patris Jacob supplantator eripuit. Primogenitus Ruben, sed tamen benedictio seminis Christi transfertur ad Judam. Itaque illi juxta vocationis ordinem primi fuerunt, et appellabantur caput: nos secundi qui dicebamur cauda, versi sumus in caput, et Dei appellamur filii. Quotquot enim receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Nec accepimus spiritum servitutis in timore, sed spiritum adoptionis, in quo clamamus: Abba, Pater : quia perfecta dilectio foras mittit timorem . Melius est autem juxta Hebraicum legere, Filios enutrivi, quam genui, ne visunt ex Deo, quomodo peccare potuerunt: cum omnis qui ex Deo natus est, peccare non possit? Cognovit b
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentie. Filios genui & exalta¬
ui: ip̃si autẽ me spreuer̃. Pro quo
sẏmmachus & teodotio ita uerter̃:
filios enutriui & exaltaui. Ab hoc
loco narrat ꝓpħa quid dñs sit locu¬
tus: quod populũ isrł quos seruos
cõmuni lege condid erat: in filios
uerterit. dix eritq filius primogeni¬
tus m̃s isrł. Deniq & dñs in eu̾głio
aplis repmittit quod si fecerint uo¬
luntatẽ eius: iã non appellet eosser¬
uos sed amicos. Quod si suꝑbierit
isrł audiens se esse primogenitum:
intelligat primogenitũ idcirco se
dici: quia secundĩ filii significentur
ex gentibus. Non enĩ appellat᷑ uni¬
genitus qui excludit fr̃s cȩteros: sed
primogenitus ut monstret &e alios se¬
cuturos. & tam̃ iuxta mysteria scrip¬
turarũ. non primogeniti accipiunt
hereditatẽ : sed secundi. Primogenitꝰ
fuit cain: sed abel munera placuer̃
dõ. Primogenitꝰ ismael: sed isaac ac¬
cepit hereditatẽ. Primogenitus esau.

Expanded text:
intelligentiae. Filios genui et exaltaintelligentiae. Filios genui et exaltavi: ipsi autem spreverunt me. Pro quo Symmachus et Theodotio ita verterunt: Filios enutrivi, et exaltavi . Ab hoc loco narrat Propheta, quid Dominus sit locutus, quod populum Israel, quos servos communi lege condiderat, in filios verterit, dixeritque: Filius primogenitus meus Israel. Denique et Dominus in Evangelio Apostolis repromittit, quod si fecerint voluntatem ejus, jam non appellet eos servos, sed amicos . Quod si superbierit Israel, audiens se esse primogenitum: intelligat primogenitum idcirco se dici, quia secundi filii significentur ex gentibus. Non enim appellatur unigenitus, qui excludat fratres caeteros; sed primogenitus, ut monstret et alios secuturos: et tamen juxta mysteria Scripturarum, non primogeniti accipiunt haereditatem, sed secundi. Primogenitus fuit Cain, sed Abel munera placuerunt Deo. Primogenitus Ismael, sed Isaac accepit haereditatem. Primogenitus Esau,
Abbreviated transcription (Latin):
tates. thebas. & athenas. uocamus.
Estq hebraici caracteris idioma: ut
om̃ia quȩ insillabam finiunt᷑ .im.
masculina sint & pluralia: ut cheru¬
bim. & seraphim. & quȩ in oth: fe¬
terrȩ aurib ꝑcipe. Ea enĩ quȩ excel¬
sa sunt: maiorem habent intelligenti¬
am. Quȩ humiliora: terrenis sensib
inuoluunt᷑. Unde & saluator in euan¬
gelio. Quihabet aures audiendi: au¬
cipatũ in cęlestibus: audiat mystice
quȩ dicunt᷑. Si quis terrenus: simpli¬
cem sequat᷑ historiã. Illud quoq anĩ¬
aduertendũ: quod ñ dixerit. audi
cęlũ & aurib ꝑcipe terra quid uob
locutus sit dñs: sed quid locutus sit
michi. ut quod ego audiui in spu
uobis referam. qui ipsũ loquentem
audire ñ meremini. Quidã cęlum
& terrã. quasi animantia ad audien¬
dum ꝓ uocari putant. luxta illud
qđ de terra in alio loco dicitur. Qui
respicit terrã & facit tremere: Cum
hoc potestatis dĩ sit. non terrenae

Expanded text:
tates Thebas et Athenas vocamus. tates Thebas et Athenas vocamus. Estque Hebraici characteris idioma, ut omnia quae in syllaba im finiuntur, in masculina sint et pluralia, ut cherubim et seraphim. Et quae in oth, feterrae, auribus percipe. » Ea enim quae excelsa sunt, majorem habent intelligentiam; quae humiliora, terrenis sensibus involvuntur. Unde Salvator in Evangelio ait: « Qui habet aures audiendi, aucipatum in coelestibus, audiat mystice quae dicuntur. Si quis terrenus, simplicem sequatur historiam. Illud quoque animadvertendum, quod non dixerit: Audi, coelum, et auribus percipe, terra, quid vobis locutus sit Dominus; sed quid locutus sit mihi, ut quod ego audivi in spiritu, vobis referam, qui ipsum loquentem audire non meremini. Quidam coelum et terram quasi animantia ad audiendum provocari putant, juxta illud, quod de terra in alio loco dicitur: Qui respicit terram, et facit eam tremere : cum hoc potestatis Dei sit, non terrenae
Abbreviated transcription (Latin):
geliũ. Serui inutiles sumꝰ. quod enĩ
debiumꝰ facere: fecimꝰ. Audi cęlũ
& aurib ꝑcipe terra. quia dñs locu¬
tus .ẽ. Supra quis ꝓpħa. cuius filius.
titulo demonstratũ. ẽ. Nunc cęlũ
& terrã ad audiendũ ꝓuocat. in ce¬
lo suꝑnas significans angelicas. łurtu¬
tes in terrã mortaliũ gẽnus. MET C¬
testes uocauerat dñs cęlũ & terram.
dans popło isrł legem suã. & dixerat.
Attende cęlũ & loquar. audiat t̾ra
uerba oris mei: post p̃uaricationem
popłi eiusdẽ. eadem rursũ in testi¬
moniũ uocat. ut cuncta elementa
cognoscant iuste dm̃ inultione man¬
datorũ suorũ ad iracundiã concitatũ.
Procelum: hebraicũ samaim cę̧los
sonat plurali numero: maxime cũ
audite dixerit. id est semu. quod
plurali effertur numero ñ singula¬
ri. Sed quidã uolunt pluralit̃ qui¬
dẽ dici cęlos: sed singularit̃ intelli¬
gi. luxta illud quod singulas ciui¬

Expanded text:
ngelicum: Servi inutiles sumus: quod enim ngelicum: Servi inutiles sumus: quod enim debuimus facere, fecimus . Audi, coelum, et auribus percipe, terra: quia Dominus locutus est. Supra, quis propheta, cujus filius, titulo demonstratum est: nunc coelum et terram ad audiendum provocat. In coelo supernas significans angelicasqutes, in terra mortalium genus, metotestes vocaverat Dominus coelum et terram dans populo Israel legem suam, et dixerat: Attende, coelum, et loquar; audiat terra verba oris mei, » post praevaricationem populi eosdem rursus in testimonium vocat, ut cuncta elementa cognoscant juste Deum in ultione mandatorum suorum ad iracundiam concitatum. Pro coelum, Hebraicum SAMAIM coelos sonat, plurali numero: maxime cum audite dixerit, id est, SEMU , quod plurali effertur numero, non singulari. Sed quidam volunt pluraliter quidem dici coelos, sed singulariter intelligi, juxta illud quod singulas ci
Abbreviated transcription (Latin):
aliis ꝓpħis confuse intelligendum
est. ut nesciamꝰ quid sub quo specia¬
lit̃ rege dictum sit. sed usq ad fi¬
nem uoluminis scriptũ refertur
quid seorsũ sub ozia. & quid sub io¬
athan. & quid sub achat. quid sub
romuli qui sui nominis in italia con¬
didit ciuitatẽ regnare cępisse: ut
liquido appareat quanto antiqui¬
ores sint nr̃e historiȩ quam genti¬
um cȩterarũ. Interp̃tatur autem
isaias saluatꝰ dñi. lud ȩa. confessio.
lerłm: uisio pacis. Orias: fortitudo
tenens siue robustus. Etechias: im¬
perium dñi. Qui igit᷑ dño p̃siden¬
te saluat᷑. & est filius amos. id est
fortis atq robustus: cernit sp̃ualit̃
iusionẽ confessionis. dum antiqua
peccata deplangit: & pacis. dum
post penitentiã transit ad lucẽ. &
ȩterna pace requiescit. cunctaq¬
illius temꝑa transeunt sub fortitudi¬
ne dñi & ꝑfectione eius ac robore.
Cumq om̃ia fecerit: dicit illud eu̾¬

Expanded text:
aliis Prophetis confuse intelligendum aliis Prophetis confuse intelligendum est, ut nesciamus quid sub quo specialiter rege dictum sit: sed usque ad finem voluminis scriptum refertur, quid seorsum sub Ozia, et quid sub Joatham, et quid sub Achaz, et quid sub Romuli, qui sui nominis in Italia condidit civitatem, regnare coepisse: ut liquido appareat, quanto antiquiores sint nostrae historiae, quam gentium caeterarum. Interpretatur autem Isaias, salvatus Domini: Juda, confessio: Jerusalem, visio pacis: Ozias, fortitudo tenens sive robustus: Ezechias, imperium Domini. Qui igitur Domino praesidente salvatur, et est filius Amos, id est, fortis atque robusti, cernit spiritualiter visionem confessionis, dum antiqua peccata deplangit: et pacis, dum post poenitentiam transit ad lucem, et aeterna pace requiescit: cunctaquillius tempora transeunt sub fortitudine Domini, et perfectione ejus ac robore. Cumque omnia fecerit, dicet illud Eva
Abbreviated transcription (Latin):
& postea reditũ conscensũq ad mon¬
tem scm̃ in diebus nouissimis
Que nos contraria xp̃ianorũ fid ei
uidicantes: uniuersa despicimus.
& sequentes bistorię ueritatem:
sic int̃p̃tamur sp̃ualit̃: ut quicqͥd
illi de cęlesti ierłm somniant. re
ex ea. uł ob penitentiã reuertunt᷑
ad sedem pristinã. De qua & illud
in hoc eodẽ propħa dici arbitram᷑.
Illuminare illuminare ierłm. uenit
enĩ lux tua. & gła dñi suꝑ te orta
est. & in te apparebit dñs. & gła
illius suꝑ te ostendetur. & gradi¬
entur reges in lumine tuo. & gentes
insplendore tuo. quando uenient
om̃s filii eius de longe. & filii illiꝰ
inhumeris portabunt᷑. & operient
eam cameli madian. & epha. affe¬
rentes aurũ & thus. & greges ce¬
dar congregabunt᷑ in ierłm. & ari¬
etes nabaioth ꝓperabunt: & erunt
placabiles hostiȩ suꝑ altare dñi.
Quodq in ticulo ponit᷑ ꝓphetasse
eũ sub ozia. & ioathan. & achat.¬
& ezechia regib uida : non ut in

Expanded text:
nscensumque ad montem sanctum in diebus novissimis. Quae nos contraria Christianorum fidei judicantes, universa despicimus, et sequentes historiae veritatem, sic interpretamur spiritualiter, ut quidquid illi de coelesti Jerusalem somniant, refex ea, vel ob poenitentiam revertuntur ad sedem pristinam, de qua et illud in hoc eodem Propheta dici arbitramur: Illuminare, illuminare, Jerusalem: venit enim lux tua, et gloria Domini super te orta est: et, In te apparebit Dominus, et gloria illius super te ostendetur: et gradientur reges in lumine tuo, et gentes in splendore tuo: quando venient omnes filii ejus de longe, et filiae illius in humeris portabuntur, et operient eam cameli Madian, et Epha, afferentes aurum et thus: et greges Cedar congregabuntur in Jerusalem, et arietes Nabaioth properabunt, et erunt placabiles hostiae super altare Domini Quodque in titulo ponitur prophetasse eum sub Ozia, et Joatham, et Achaz, et Ezechia, regibus Juda, non ut in
Abbreviated transcription (Latin):
Idest audi cęlũ. & aurib ꝑcipe
t̃ra. Et hȩc dicit dñs ds̃ ad idume¬
am. auditũ audiui adño: & le¬
gatũ ad gentes misit. Prophetę
enĩ prius uocabant᷑ uidentes. qui
dicere poterant oculi nr̃i semper
ad dñm: & ad ce leuaui oculos
meos qui habitas in cęlis. Unde et
apłis asaluatore p̃cipitur. Leuate
oculos ur̃os & uidete regiones quia
iam albȩ sunt ad messem. Istos cor¬
dis oculos & sponsa habebat in can¬
tico canticorũ. Cui sponsus dicit.
Uulnerasti cor meũ soror mea spon¬
sa uno ex oculis tuiꝰ. & in euange¬
lio legimus. Lucerna corporis tui:
est oculus tuus. In uetere quoq
dicit᷑ instrum̃to. quod popłs uide¬
rit uocem dĩ. Ex quo montani de¬
liram̃ta conticeant: qui in extasi
& cordis amentia propħas putat
uentura dixisse. Neq enĩ uidere
poterant: quod ignorabant. Scio
quosdã iudeã &e ierłm de cęlestib
interp̃tari: & isaiam sub ꝑsona dñi

Expanded text:
id est: Audi, coelum, et auribus percipe, id est: Audi, coelum, et auribus percipe, terra . Et: Haec dicit Dominus Deus ad Idumaeam. Auditum audivi a Domino, et legatum ad gentes misit . Prophetae enim prius vocabantur videntes, qui dicere poterant: Oculi nostri semper ad Dominum . Et: Ad te levavi oculos meos qui habitas in coelo . Unde et Apostolis a Salvatore praecipitur: Levate oculos vestros, et videte regiones: quia jam albae sunt ad messem . Istos cordis oculos, et sponsa habebat in Cantico Canticorum, cui sponsus dicit: Vulnerasti cor meum, soror mea sponsa, uno ex oculis tuis . Et in Evangelio legimus: Lucerna corporis tui est oculus tuus . In veteri quoque dicitur instrumento, quod populus viderit vocem Dei . Ex quo Montani deliramenta conticeant, qui in ecstasi, et cordis a mentia Prophetas putat ventura dixisse: neque enim videre poterant quod ignorabant. Scio quosdam Judaeam et Jerusalem de coelestibus interpretari, et Isaiam sub persona Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ditur uicina euersione samariȩ. ĩn
cõmonitionẽ duarũ tribuũ haec
uniuersa narrari. Otias autẽ: ip¬
se. ẽ. qui & atarias duplici nomine.
& uno quidẽ atq eodem tempore.
isaiam. oseae. iohel. & amos. ꝓphetas¬
se: ex regib qui ponunt᷑ in titulo
cognoscimꝰ. Sed principiũ uerb
dñi. fuit in osee filio beberi. Amos
autẽ pat̃ isaie ñ ut pleriq autu
sed alius diuersisq apud hebrȩ¬
os scribunt᷑ litteris. Iste primã &
extremã litteras hab et aleph. &
sade: ille ain & samech. Et iste
scđm quosdã interp̃tat᷑ fortitudo
siue robustus: ille populus dury
uł grauis. De quo in amos pleniꝰ
diximꝰ. Non solum autẽ hic pro¬
pheta : sed & alii cum babeant in
titulo. uisio quã uidit isaias sue
abdias. non inferunt qͥd uideriđ̃.
Uerbi gr̃ã. Uidi dñm sabaoth se¬
dentem suꝑ thronũ excelsũ & ele¬
uatũ. & seraphim duo in circuitu
eius: sed quȩ dicta sunt narraNT̃.

Expanded text:
ditur, vicina eversione Samariae in ditur, vicina eversione Samariae in commonitionem duarum tribuum haec universa narrari. Ozias autem ipse est, qui et Azarias, duplici nomine. Et uno quidem atque eodem tempore Isaiam, Osee, Joel, et Amos prophetasse, ex regibus qui ponuntur in titulo, cognoscimus: sed principium verbi Domini fuit in Osee filio Beeri. Amos autem pater Isaiae, non ut plerique autumsed alius; diversisque apud Hebraeos scribuntur litteris. Iste primam et extremam litteras habet ALEPH et SADE ; ille AIN et SAMECH : et iste secundum quosdam interpretatur fortitudo, sive robustus; ille populus durus vel gravis: de quo in Amos plenius diximus. Non solum autem hic propheta, sed et alii cum habeant in titulo: Visio quam vidit Isaias, sive Abdias, non inferunt quid viderint. Verbi gratia: Vidi Dominum Sabaoth sedentem super thronum excelsum et elevatum et Seraphim duo in circuitu ejus; sed quae dicta sunt, narrant,
Abbreviated transcription (Latin):
& ierłm in dieb ozię. ioathan. achat.
etechiȩ regum uida. Pro uida in quo
significantur due tribus: lxx. & the¬
odotio posuere uideam. que totã
terrã duodecim tribuũ ostendit.
& ꝓ eo quod nos ex hebreo uertimus
suꝑ uidã & ierłm: illi int̃pretati st̃
contra uideã & ierłm. Symina chus
more suo manifestiuᷤ de uĩdã & ierłm.
ut nec ꝓspera nec aduersa uelit titu¬
lo demonstrari: sed ea que de iuda &
ierłm in utramq partẽ prophetic
sermo p̃dixerit. Ergo isaias princi¬
palit̾ de duab loquit᷑ tribub uda
& beniamin: exceptis decẽ quȩ insa¬
maria erant. & uocabant᷑ efraum &
isył. & quas sub oria rege iudae. &
ierlm. phul rex assiriorũ uastare
iam ceperat. Deniq quinquagesimo
& scđo imꝑii eius anno. regnante apd
samariã phaceae filio romeliȩ : ue¬
nit theglathphalasar rex assirioꝵ.
& iãnię. & cedes. & asor. & galaad.
& galileã. om̃em terrã neptalĩ. & tͣn¬
stulit eos in assyrios. Ex quo osten¬

Expanded text:
lem, in diebus Oziae, Joatham, Achaz et Ezechiae, regum Juda. Pro Juda, in quo significantur duae tribus, LXX et Theodotio posuere, Judaeam, quae totam terram duodecim tribuum ostendit. Et pro eo quod nos ex Hebraeo vertimusinterpretati sunt, contra Judaeam et Jerusalem. Symmachus more suo manifestius, de Juda et Jerusalem; ut nec prospera, nec adversa velit titulo demonstrari: sed ea quae de Juda et Jerusalem in utramque partem Propheticus sermo praedixerit. Ergo Isaias principaliter de duabus loquitur tribubus, Juda et Benjamin: exceptis decem, quae in Samaria erant, et vocabantur Ephraim et Israel; et quas sub Ozia rege Juda, et Jerusalem, Phul rex Assyriorum vastare jam coeperat. Denique quinquagesimo et secundo imperii ejus anno, regnante apud Samariam Phacee filio Romeliae, venit Teglathphalasar rex Assyriorum, et Janoe et Cedes et Asor et Galaad et Galilaeam, omnem terram Nephthali, et transtulit eos in Assyrios . Ex quo osten
Abbreviated transcription (Latin):
ta illud qd scriptũ. ẽ. Cognoscent errantes
sp̃u intelligentiã: ⁊ cor contritũ ⁊ humilia¬
tũ ds̃ ñ despiciet. Conterit᷑ sp̃c: quando fu¬
erit eleuatus. Qđ de rege inimico isrł intelli¬
gitur. Indurauit dñs sp̃m eius. & de babyloni¬
⁊te dñs ds̃. ⁊ seruos suos uocabit nomine a¬
I lio. In quo qͥbenedictus ẽ suꝑ t̾ram benedi¬
⁊ cet᷑ in dño am̃: ⁊ qui uirat in t̾ra. iurabit

Expanded text:
ta illud quod scriptum est: Cognoscent errantes ta illud quod scriptum est: Cognoscent errantes spiritu intelligentiam . Et: Cor contritum et humiliatum Deus non despicies . Conteritur spiritus quando fuerit elevatus; quod de rege inimico Israel scribitur: Induravit Dominus spiritum ejus . Et de Babylonite Dominus Deus, et servos suos vocabit nomine alio, in quo qui benedictus est super terram, benedicetur in
Abbreviated transcription (Latin):
letificat cor hominis: ita ut bibentes pos¬
sint dicere dedisti lȩticiã in corde meo.
De hoc cybo ⁊ potu int̾ octo beatitudines
dicit᷑. Beati qͥ esuriunt ⁊ sitiunt iusticiam.
Et mat̃ dñ plena sp̃u sc̃o. ꝓphabat. Esuri-
entes impleuit bonis: qͥ prius cybũ dñi ñ
habebant. Et diuites dimisit in anes. qͥ dati
respuer̃. De quib ⁊in alio loco psalmasta
dicantat. Duntes eguerunt ⁊ esurierunt.
q seruientes xp̃o ⁊ credentes ei lȩtati fue¬
rint: ⁊laudauerint dm̃ p̃exultatione cordiᷤ
& gaudio: tunc illi confundent᷑. uidente ᷤᷤ
in suũ locũ alios successisse. ⁊ clamabunt p̃
dolore cordis. implentes illud qđ scriptũ ẽ.
Ibierit fletus. ⁊ stridor dentiũ. Quando
steterint agni gentiũ atq ustoꝵ ad dexte¬
rã. ⁊ hȩdi uidȩoꝵ atq impioꝵ asinistris.
aliis recipientib ȩt̃̾ia p̃mia : aliis sempit̃¬
dis. intelligenda in conscientia peccatorũ: iuix¬

Expanded text:
laetificat cor hominis , ita ut bibentes poslaetificat cor hominis , ita ut bibentes possint dicere: Dedisti laetitiam in corde meo . De hoc cibo et potu inter octo beatitudines dicitur: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam . Et mater Domini plentes implevit bonis, qui prius cibum Domini non habebant, et divites dimisit inanes , qui dati respuerunt. De quibus et in alio loco Psalmista decantat: Divites eguerunt, et esurierunt ,que servientes Christo, et credentes ei laetati fuerint, et laudaverint Deum prae exsultatione cordis et gaudio: tunc illi confundentur, videntes in suum locum alios successisse; et clamabunt prae dolore cordis, implentes illud quod scriptum est: Ibi erit fletus et stridor dentium : quando steterint agni gentium atque justorum ad dexteram, et haedi Judaeorum atque impiorum a sinistris: aliis recipientibus aeterna praemia, aliis aeterore cordis intelligenda in conscientia 786 peccatorum, jux
Abbreviated transcription (Latin):
saluator loquit᷑. Ego sũ panis qͥ de cȩlo
descendi. & eccłastes. Aperi oculos tuos:
one erit. De isto pane ⁊ conuiuio sp̃uali:
discipłos instruebat. Uos qui ꝑseuerastis
mecũ in temptationib meis: edetis in m̃¬
sa patris mei in regno cȩloꝵ. Quod si de
simplici pane accipiamꝰ. quomͦ illud expla¬
nare poterimꝰ. non int̾ficiet dñs fame ani¬
mã iustã : & it̾m. Cognoscit dñs uias im¬
maculatoꝵ : ⁊ hereditas eorũ erit in ȩtnũ.
Non confundent᷑ in tempore pessimo: ⁊ in
dieb famis saturabunt᷑. Quanti enĩ sc̃ĩ in
ꝑsecutione moriunt᷑. fame ⁊ egestate confec¬
ti. Quanti iusti esuriunt. ⁊ impii crudeli¬
tatib distendunt᷑. Potus aut̃ ille accipi¬
endus ẽ. qui haurit᷑ de fontib isrł: quẽ
qui biberit habebit in se fontẽ aquȩ sali¬
entis in uitã ȩt̃nã. Quẽ ⁊ saluator in regno
patris se bibiturũ cũ apłis pollicet᷑. Qui

Expanded text:
Salvator loquitur: Ego 785 sum panis qui de coelo Salvator loquitur: Ego 785 sum panis qui de coelo descendi . Et Ecclesiastes: Aperi oculos tuos, onem erit . De isto pane et convivio spirituali, discipulos instruebat: Vos qui perseverastis mecum in tentationibus meis, edetis in mensa Patris mei in regno coelorum . Quod si de simplici pane accipiamus, quomodo illud explanare poterimus: Non interficiet fame Dominus animam justam . Et iterum: Cognoscit Dominus vias immaculatorum, et haereditas eorum erit in sempiternum. Non confundentur in tempore pessimo, et in diebus famis saturabuntur . Quanti enim sancti in persecutione moriuntur fame et egestate confecti; quanti justi esuriunt, et impii cruditatibus distenduntur! Potus autem ille accipiendus est, qui hauritur de fontibus Israel; quem qui biberit, habebit in se fontem aquae salientis in vitam aeternam . Quem et Salvator in regno Patris se bibiturum cum Apostolis pollicetur: qui
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̾ea hȩc dic̃ dñs. Ecce serui mei co¬
Amedent: uos aut̃ esurietis. Ecce serui mei
bibent: uos aut̃ sitietis. Ecce serui mei¬
‸ gaudebunt: uos aut̃ confundemini. Eece
serui mei exultabunt in gaudio: uos aut̃
clamabitis ꝓpt̃ dolorẽ cordis ur̃i. ⁊ ꝓpt̃
contritionẽ sp̃c ur̃i ululabitis. Non solũ
gladio corruetis uos qͥ dereliquistis dñm
⁊ fecistis malũ in conspectu eius ⁊ p̃sentẽ
noluistis audire : sed multã int̾ uos et
gentiũ multitudinẽ cernitis differentiã.
Illi enĩ qui seruier̃ michi comedent ⁊ bi¬
bent. lȩtabunt᷑. ⁊ laudabunt. p̃ exultatio¬
ne cordis: uos aut̃ econtrario esurietis.
atq sitietis. confundemini ⁊ p̃dolore cor¬
dis ⁊ contritione sp̃c ululabitis. Quȩ om̃a¬
xuestct ai in mille annis putant esse com¬
plenda: eybum ⁊ potũ regnũ dĩ eẽ. creden¬
tes. Nec intelligentes illud qđ scriptum ẽ.
operamini non cybum qui perit: sed nec¬
tũ ligni uitȩ. comedere cupientes. De quo

Expanded text:
 Ecce servi mei comedent, vos autem esurietis. Ecce servi mei bibent, vos autem sitietis. Ecce servi mei gaudebunt, vos autem confundemini. Ecce servi mei exsultabunt in gaudio, vos autem clamabitis propter dolorem cordis vestri, et propter contritionem spiritus vestri ululabitis. Non solum gladio corruetis vos qui dereliquistis Dominum, et fecistis malum in conspectu ejus, et praesentem noluistis audire, sed multam inter vos et gentium multitudinem cernetis differentiam. Illi enim qui servi erunt mihi, comedent, et bibent, laetabuntur, et laudabunt prae exsultatione cordis. Vos autem e contrario, esurietis atque sitietis, confundemini et prae dolore cordis et contritione spiritus ululabitis. Quae omχιλιασταὶ in mille annis putant esse complenda, cibum et potum, regnum Dei esse credentes, nec intelligentes illud quod scrimini non cibum qui perit, sed tum ligni vitae comedere cupientes. De quo
Abbreviated transcription (Latin):
fructud faciat atq ꝑpetuos. Deniq so¬
qđ nos pulcherrimos fructus uertere poᷤᷤ
cular struxit in ea: qđ quidã altare
significari putantꝰ sic̃ ad torcular om̃s
uuȩ comportant᷑ atq calcant᷑ ut ex eis
exprimat᷑ uinũ: sic altare om̃is popłi¬
suscipit fructus. ⁊ immolatas hostias
deuorat. luxta illud qđ de beniamin
dicit᷑. Beniamin lupus rapax. mane cõme¬
det: aduesꝑam dabit ęscas. Cuncta
quȩ dicunt᷑ de uinea. possunt & ad
animȩ humanȩ referri statũ: quȩ adõ
plantata in bonũ. ñ uuas attulerit sed
labruscas. & postea sit tradita bestiis
conculcanda: nec diuinũ ymbrem susce¬
ꝑit doctrinarũ. quia p̃terita dona con¬
tempserit & expectaui ut faceret uuas:
& fecit labruscas. Ro labruscis quas no ᷤᷤ
uertimus. in hebrȩo scriptum ÷ busim:
qđ aquila interp̃tatus .ẽ catt ipiac id ẽ

Expanded text:
fructus faciat atque perpetuos. Denique Sofructus faciat atque perpetuos. Denique Soquod nos in pulcherrimos fructus vertere possucular exstruxit in ea, quod quidam altare significari putant. Sicut enim ad torcular omnes uvae comportantur atque calcantur, ut ex eis exprimatur vinum, sic altare omnis popsuscipit fructus, et immolatas hostias devorat juxta illud, quod de Benjamin legitur: Benjamin lupus rapax mane comedit, et ad vesperam dabit escas . Cuncta, quae dicuntur de vinea, possunt et ad animae humanae referri statum, quae a Deo plantata in bonum, non uvam attulerit, sed labruscas; et postea sit tradita bestiis conculcanda: nec divinum imbrem susceperit doctrinarum; quia praeterita dona contempserit. Et exspectavi, ut faceret uvas, et fecit labruscas. Pro labruscis, quas nos vertimus, in Hebraeo scriptum est BUSIM : quod Aquila interpretatus est, σαπρίας, id e
Abbreviated transcription (Latin):
est illud in eu̾głio. Suscitauit cornu
salutis nr̃e in domo dauid pueri sui.
& in te inimicos nr̃os uentilabimꝰ cornu.
& in tacharia. Qua tuor cornua: qua¬
tuor potentissima regna demonstran¬
tur. Hebrȩi. hunc locũ ita edisserunt.
Uinea xp̃o planta ÷ in cornu. id ÷ in for¬
ti loco atq sublimi: qui appellat᷑ filiꝰ
suscitet᷑ auxilio: uł quod cunctis gen¬
tibus clarum dĩ notitiȩ lum̃ p̃buerit.
& sepsit eam. ⁊ lapides elegit ex illa.
& plantauit uineã sorech: ⁊ edificauit
turrem in medio eiꝰ. ⁊ torcular extru¬
xit in ea. Per metaforan ut priꝰ diximꝰ¬
iudeoꝵ. quẽ sepsit angłoꝵ auxilio. &
lapides elegit ex eo: uł idola. uł om̃ia
quȩ dĩ cultũ poterant impedire. Et plan¬
tauit eam uineã sorech quã solus sẏmma¬
chus electã interp̃tatꝰ est: non uerbũ euer¬
bo ut michi uidet᷑ exprimens. sed sensũ
qui tenet᷑ in uerbo. Aiunt enĩ hebraei
sorech genus eẽ. uitis obtimȩ: qduberes

Expanded text:
itavit cornu salutis nostrae in domo David pueri sui . Et, In te inimicos nostros cornu ventilabimus . Et in Zacharia quatuor cornua quatuor potentissima regna demonstrant . Hebraei hunc locum ita edisserunt: Vinea Christo plantata est in cornu, id est, in forti loco atque sublimi, qui appellatur filius sustentetur auxilio: vel quod cunctis gentibus cllapidos elegit ex illa, et plantavit vineam Sorec, et aedificavit turrim in medio ejus, et torcular exstruxit in ea. Per metaphoram, ut prius diximJudaeorum, quem sepsit Angelorum auxilio. Et lapides elegit ex eo, vel idola, vel omnia quae Dei cultum poterant impedire. Et plantavit eam vineam Sorec, quam solus Symmachus electam interpretatus est, non verbum e verbo, ut mihi videtur, exprimens, sed sensum qui tenetur in verbo. Aiunt enim Hebraei, Sorec genus esse vitis optimae, quod uberes
Abbreviated transcription (Latin):
uł patruelẽ: quadragesimi quarti psal¬
mi nos inscriptio docet. canticũ ꝑ dilecto
Q uox dñi patris in eu̾gło. Hic est filius
m̃s dilectus. in qͦ michi cõplacui. Et in
sexagesimo septimo psalmo leguꝰ. Dñs
dabit uerbũ euangelizantib uircute
multa: rex uirtutũ dilecti. Hic ergo
dilectus carm̃ lugubre fecit uineȩ suȩ
qđ ego cantabo dilecto atq miserabili
popło meo. Uel certe ita intelligendũ.
cantabo om̃ipotenti dõ patri canticũ
xp̃i qui est patruelis m̃s: hoc ẽ ex eadẽ
gente generatus. Quod aut̃ uinea dĩ
appellet᷑ popłs isrł .⁊ in fine huiꝰ can¬
tici legimus: unea dñi exercituũ do

Expanded text:
vel patruelem, quadragesimi quarti psalmi nos inscriptio docet: Canticum pro dilecto. Et vox Dei Patris in Evangelio: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Et in sexagesimo septimo psalmo legimus: Dominus dabit verbum evangelizantibus virtute multa. Rex virtutum dilecti . Hic ergo dilectus carmen lugubre fecit vineae suae, quod ego cantabo dilecto atque miserabili populo meo. Vel certe ita intelligendum: Cantabo Omnipotenti Deo Patri canticum Christi, qui est patruelis meus, hoc est, ex eadem mecum gente generatus. Quod autem vinea Dei appelletur populus Israel, et in fine hujus cantici legimus: Vinea Domini exercitu
Abbreviated transcription (Latin):
iabstuleris a te colligationẽ ⁊ ordi¬
nationẽ uerborũ murmurationis. ⁊ de-¬
deris esurienti panẽ tuũ ex animo tuo.
& animã humiliatã saturaueris: cunc
orietur in tenebris lum̃ tuũ. ⁊ tenebre
tuȩ erunt sic̃ meridies. Uerbũ hebrai¬
cũ mota. qͦd in ieremia torques fer¬
rea interp̃tatur: in p̃senti capitulo bis
legitur. In eo enĩ loco ubi supra iux.¬
ta septuaginta diximꝰ. dissolue obliga¬
tiones uiolentarũ cõmutationũ. pro
uno uerbo mota sciamꝰ eos posuisse
uolentaᷤᷤ cautiones.  quib aquila er¬
rorẽ. simmachus declinationẽ. theodo¬
tio lea oͣN idẽ torquẽ. transtulert̃.
Rursum inp̃senti loco ubi nos conuer

Expanded text:
abstuleris a te colligationem, et ordinationem et verbum murmurationis, et dederis esurienti panem tuum ex animo tuo, et animam humiliatam saturaveris: tunc orietur in tenebris lumen tuum, et tenebrae tuae erunt sicut meridies. Verbum Hebraicum MOTA  , quod in Jeremia torques ferrea interpretatur , in praesenti capitulo bis legitur. In eo enim loco ubi supra juxta Septuaginta diximus: Dissolve obligationes violentarum commutationum, 694 pro uno verbo MOTA sciamus eos posuisse violentas cautiones, pro quibus Aquila errorem, Symmachus declinationem, Theodotio κλοιὸν, id est, torquem, transtulerunt. Rursum in praesenti loco u
Abbreviated transcription (Latin):
uł diuitus multis ut lxx. transtuler᷑:
mistice intelligendi sunt. Sicut enĩ
miscđia dñi in ponderib est atque
mensura: sic & cruciatꝰ ac supplicia
habent mensurã suã: ut postquã tres
anni transierint in quib relinquet᷑
paruus ⁊ modicꝰ ⁊ nequaquã multus:
tunc ingloriosus ẽẽ. desistat. Et hoc
notandũ. qđ uixta iezechielis ꝓpheciã.
quando dies. ꝓ annis numerant᷑: isrł
hoc est decem tribub quȩ maiora
peccauerant. supputent᷑ in pęnis anni
trecenti sexaginta quinq¬
ece si utin ebraico continet᷑. aut

Expanded text:
vel divitiis multis, ut LXX transtulerunt, vel divitiis multis, ut LXX transtulerunt, mystice intelligendi sunt. Sicut enim misericordia Domini in ponderibus est atque mensura: sic et cruciatus ac supplicia habent mensuram suam, ut postquam tres anni transierint, in quibus relinquetur 276 parvus, et modicus, et nequaquam multus, tunc, inglorius esse desistat. Et hoc notandum, quod juxta Ezechielis prophetiam, quando dies pro annis numerantur Israeli , hoc est, decem tribubus, quae majora peccaverant, supputentur in poenis anni trecenti nonaginta, ut in Hebraico continetur, non
Abbreviated transcription (Latin):
est dñs ad moab ex tunc. pręmio in quo
dixerat uerbũ contra moab siue onꝰ
sciamꝰ epilogũ redditũ: ut qͦd ibi cępe¬
rat. hic compleuerit. Extunc autẽ in¬
telligendũ. ex quo cȩpit ad eũ loqui: ut
om̃e quod dixit unũ uerbũ dĩ sit. id ÷
una sententia. Porro iuxta septuaginta
qui interp̃tati sunt interiora propħȩ̨
quasi murũ renouata adõ. & erubesce¬
re eum id ÷ moab. & intrare a daras &
adea quȩ manu facta sint : ita dissere¬
re possumꝰ ut dicamꝰ semꝑ propħȩ re
nouari uiscera. & adõ fieri fortiora. ut
aduersarii confundant᷑: & ea quȩ hu¬
mana manu fabricata st̃ cassa intelli¬
gant. & nichil ad salutẽ ꝓficientia.
Et nunc locutus ÷ dñs dicens. In trib
anius quasi anni mercennarii aufere
tur gła moab suꝑ om̃i popło multo:
& relinquet᷑ paruus & modicus. nequa¬
quã multus. Tres anni in quib aufere¬
tur gła moab suꝑ om̃i popto eiꝰ multo

Expanded text:
est Dominus ad Moab ex tunc, prooemio in quo est Dominus ad Moab ex tunc, prooemio in quo dixerat, verbum contra Moab, sive onus, sciamus epilogum redditum, ut quod ibi coeperat, hic compleverit. Ex tunc autem, intelligendum ex quo coepit ad eum loqui, ut omne quod dixit, unum verbum Dei sit, id est, una sententia. Porro juxta LXX qui interpretati sunt: Interiora prophetae quasi murum renovata a Deo, et erubescere eum, id est, Moab, et intrare ad aras, et ad ea quae manu facta sint, ita disserere possumus, ut dicamus semper prophetae novari viscera, et a Deo fieri fortiora, ut adversarii confundantur, et ea quae humana manu fabricati  Al. fabricata sunt, cassa intelligant, et nihil ad salutem proficientia. et nunc locutus est Dominus, dicens: « In tribus annis quasi anni mercenarii, » et tur gloria Moab super omni populo multo, et relinquetur parvus, et modicus, nequaquam multus. Tres anni, in quibus auferetur gloria Moab super omni populo ejus multo,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ uiscera & interiora ꝓpħȩ. de quib &
dauid dicebat in psalmo. Benedic anima
mea dñm: & om̃ia interiora mea nomen
scm̃ erꝰ. Quomͦ enĩ citharoc ñ emittit uoca¬
lem sensũ atq compositũ. si saltem una
corda rupta fuerit: sic sp̃ualis uent̃ pro¬
pħȩ. si una in eo uirtutũ corda defuerit
non poterit melos dulce resonare: nec
ad latericiũ murũ cunctis clamare uis¬
cerib. Philosophorũ quoq sententia ÷
herere sibi uirtutes. Et apłi ia cobi. cui
una defuerit: om̃s deesse uirtutes. Cũ
autẽ intellexerit moab. frustra se in his
quȩ prius stabant excelsa dogmatib
laborasse. ingredietur ad sc̃a sua. non
Uel certe deserto errore m̃dacii. ad
scãm eccłiam intrare conabit᷑. ut suam
eam faciat: &oret. & obsecret. sed non
p̃ualebit. Neq enĩ statim ut uolueri¬
mus: ꝑfectam possumꝰ capere uirtutẽ.
Quodq infert. hoc uerbũ qͦd locutus

Expanded text:
tem viscera et interiora prophetae, de quibus et tem viscera et interiora prophetae, de quibus et David dicebat in Psalmo: Benedic, anima msanctum ejus . Quomodo enim cithara non emittit vocalem sonum atque compositum, si saltem una chorda rupta fuerit; sic spiritalis venter prophetae, si una in eo virtutum chorda defuerit, non poterit melos dulce resonare; nec ad lateritium murum cunctis clamare visceribus. Philosophorum quoque sententia est, haerere sibi virtutes; et Apostoli Jacobi, ut cui una defuerit, huic omnes deesse virtutes. Cum autem intellexerit Moab frustra se in his, quae prius putabat excelsa, dogmatibus laborasse, ingredietur ad sancta sua, nonon poterit. Vel certe deserto errore mendacii, ad sancta Ecclesiae intrare conabitur, ut sua ea faciat, et oret, et obsecret, sed non praevalebit. Neque enim statim ut voluerimus, perfectam possumus capere virtutem. Quodque infert: Hoc verbum quod locutus