comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tione processit. Quod enim di est: so.¬
lius patris est ungenitus. Quod homo
est: solius matris . c̃. filius. Atq ideo illũ
qui ex patre ds̃. t̃. & ex matre homo est.
hoc est dm̃ & hominem unum dm̃ con¬
fitemur. Hoc aut̃ totũ factum.ẽ: ut
& d̾s ꝑcarnem hominis. misteriũ sabu¬
taris susciperet passionis: & homo ꝑuir
femineus hominem daret. & dm̃ ꝓdcꝑ
integritas uirginalis. Nascitur xp̃s
ex femina: ut sicut adam decipientem
ꝑ ruã diabolũ non potuit p̾cautre: ita dia¬
bolus aduentantem ꝑ mariam dm̃ ñ dep̃-¬
henderet. ẽe. p̃sentem. Parturit igit᷑ femina
salutẽ mundi: ut quȩ extittrat fomes iniqͥ¬
tatis. fieret ministra iusticiȩ: & ꝑ quã mors
sibi in hunc mundũ aditũ patefecit: ꝑ eã
ad nos uita haberẽt ingressum: atq ut o-¬
stender& creator humani generis utriusq
sexus curã habese. & utrũq uelle saluare.
uir nascitur & ꝓcedit ex femina: quatenꝰ

Expanded text:
tione processit. Quod enim Deus est, sotione processit. Quod enim Deus est, solius Patris est Unigenitus; quod homo est, solius matris est filius: atque ideo illum, qui ex Patre Deus est, et ex matre homo est, hoc est, Deum et hominem, unum Dominum confitemur. Hoc autem totum factum est, ut Deus per carnem hominis mysterium salutaris susciperet passionis, et homo per femineus hominem daret, et Deum proderet integritas virginalis. Nascitur Christus ex femina, ut sicut Adam decipientem r Evam diabolum non potuit praecavere, ita diabolus adventantem per Mariam Deum non deprehenderet esse praesentem. Parturit ergo femina salutem mundi; ut, quae exstiterat fomes iniquitatis, fieret ministra justitiae, et per quam mors sibi in hunc mundum aditum patefecit, per eam ad nos vita haberet ingressum. Atque ut ostenderet Creator humani generis utriusque sexus curam habere, et utrumque velle salvare; vir nascitur, et procedit ex femina, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
Cui enim alii om̃is debet cantare terta:
nisi qui umuerso terrarũ orbi. ddictoꝵ
ueniam & spem sempiternȩ salutis in¬
uexit: Magnificemus ergo fr̃es dñm
ac dm̃ nr̃m: psallamus ei atq cantemꝰ.
Dignũ ẽ. enĩ ut eorũ p̃cipue laudibus
honoretur: quos proprii corporis pas¬
sione & sanguinis sui effusione salnauit:
norem debitũ p̃senti festiuitate def᷑¬
rimus. mnultimoda clestiũ mẏsteriorũ
gr̃a reuelatur. Hodie enim hoc est in
fine temporum editus est ille: cuius
ȩt̃nitatem nulla scłorũ tempora cõpre¬
hendunt. Hodie cęli terrarũq dñs ꝓ
libertate seruorũ. formã induit serui¬
tutis. Hodie nouã feminei sexus głam
peperit uirgo: & quod uniuersa nobcũ
creatura miratur. natus est homo. non
ꝑ hominem procreatus. Sed quã ins
nouũ uideatur. non tamen incredulũ.
qͦd xp̃c in utero mariȩ sine generante
conceptus. ẽ: qui de dõ patre sine concep¬

Expanded text:
Cui enim alii omnis debet cantare terra, Cui enim alii omnis debet cantare terra, nisi qui universo terrarum orbi delictorum veniam et spem sempiternae salutis invexit? Magnificemus ergo, fratres, Dominum ac Deum nostrum, psallamus ei, atque cantemus: dignum est enim, ut eorum praecipue laudibus honoretur, quos proprii corporis passione, et sanguinis sui effusione salvavit. norem debitum praesenti festivitate deferimus, multitudo coelestium mysteriorum gratia revelatur. Hodie enim, hoc est, in fine temporum editus est ille, cujus aeternitatem nulla saeculorum tempora comprehendunt. Hodie coeli terrarumque dominus pro libertate servorum formam induit servitutis. Hodie nova feminei sexus gloria peperit virgo, et quod universa nobiscum creatura miratur, natus est homo, non per hominem procreatus. Sed quamvis novum videatur, non tamen incredulum, quod Christus in utero Mariae sine generante conceptus est, qui de Deo Patre sine concep
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a se indicat suscepisse peccata. Quod
uero in p̃sepi ubi pastus ÷ animalium
sua collocari membra ꝑmittit: in ȩt̾nã
refectionem uescendum a mortalibus
suũ corpus ostendit. Quid ilud dicã qͦd
in terras angłica multitudo descendens
uagientẽ paruulũ gloriosa laude proselit:
Stupet enĩ om̃is crtatura tam grande
miraculũ: quod unus idemq & dĩ rognat
inglo. & homo nutritur in terra. Cuiꝰ
misterii beatus dauid annuntians no.¬
uitatem. om̃t hominũ genus ad concentũ
cantici spiritalis inuitat dicens. Cantate
dño canticũ nouu: cantate dño om̃is
corportas. & humilitatem se inclinauit
humanam: Quid tã nonũ. quã quod¬
concipient & parturiente femina.
illesam unrginitatem permanere. ad¬
Eo talis utrt saluator em mundi decebat
ingressus: ut qui humani generis uem¬
dut peccata mundart: pre cederis
mundius nascerrtur. Bene etiã ꝓpħa
subiunxit. Cantate dño om̃is terra.

Expanded text:
nostra se indicat suscepisse peccata. Quod nostra se indicat suscepisse peccata. Quod vero in praesepi, ubi pastus est animalium, sua collocari membra permittit, in aeternam refectionem vescendum a mortalibus suum corpus ostendit. Quid illud dicam, quod in terras angelica multitudo descendens, vagientem puerum gloriosa laude prosequitur? Stupet enim omnis creatura tam grande miraculum, quod unus idemque et Deus regnat in coelo et homo nutritur in terra. Cujus mysterii beatus David annuntians novitatem, omne hominum genus ad concentum cantici spiritualis invitat, dicens: Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis corporeas, et humilitatem se inclinavit humanam? Quid tam novum, quam concipiente, et parturiente femina, illaesam virginitatem permanere? Et talis revera Salvatorem mundi decebat ingressus, ut, qui humani generis veniebat peccata mundare prae caeteris mundius nasceretur. Bene etiam propheta subjunxit: Cantate Domino, omnis terra.
Abbreviated transcription (Latin):
lectione cognouimus scđ̾m carnem na.¬
tus.t̃. xp̃c: incipicns quidem. eẽ. qͦd non
trat. sed non sinens. ct. qͦd erat. Nec enĩ
natiuitas hominis unmintere aut sepa¬
rare indiscrete maiestatis poterat uni¬
tatem. Quod d̃s de dõ patit processit:
ineffabilis ac ꝑmanentis. c̃. secretũ uir¬
tutis. Quod homo. ẽ. natus ex femuna:
nr̃e salutis. c̃. gr̃a. Illis gła naturȩ: hic
misteriũ uoluntatis. Qnis gͦ fr̃es ꝓfun
dũ hoc celestis consilu ualeat estimare.
qͦd unioetalitatis dñs incorrupt⁊ ꝙ
substantiȩ. ut conditione carnis mortem
suscipert pro mortalibus possit de feminco
utero nulla corpores gcaerationis lege
conceptus. humana sub lege ꝓdire: atq
hoc ita ut cũ beata mater quȩ intacca
conceperat. inuiolata ꝓferret: Obuol.¬
uitur p̃terea pannis: & ponitur in p̃sepi.
Uilitas ista infantis: p̃tiosum d̾i est sacra¬
mentũ. In pannis enĩ nr̃as infirmitates.

Expanded text:
lectione cognovimus, secundum carnem nalectione cognovimus, secundum carnem natus est Christus, incipiens quidem esse quod non erat, sed non desinens esse quod erat. Nec enim nativitas hominis imminuere, aut separare indiscretae majestatis poterat unitatem. Quod Deus de Deo Patre processit, ineffabilis ac permanentis est secretum virtutis quod homo est natus ex femina, nostrae salutis est gratia. Illic gloria naturae, hic mysterium voluntatis. Quisdum hoc coelestis consilii valeat aestimare, quod immortalitatis dominus incorruptaeque substantiae, ut conditione carnis mortem suspicere pro mortalibus possit, de femineo utero, nulla corporeae generationis lege conceptus, humana voluit sub lege prodire, atque hoc 40 ita, ut eum beata mater, quae intacta conceperat, inviolata proferret? Obvolvitur praeterea pannis, et ponitur in praesepi. Vilitas ista infantis pretiosum Dei est sacramentum. In pannis enim nostras infirmitates,
Abbreviated transcription (Latin):
de dño saluatore quȩ humilia & quȩ glo.¬
riosa sunt didicisti. Uniuersa quȩ ad sa¬
lutis tus mysteriũ ꝑtinebant. sacra tibi
euangelica prodiderunt. Habes in his un¬
de dñm iłim & natũ hominem credas.
& dm̃. et. dubitare non possis. It ror see¬
Nurstsabiles humanis sensib dispositi¬
ones. ẽt. diuinas. ipsa operum dĩ altitudo
testatur: sed eo magis nobis ap̃i st̃ ueneran.¬
da misteria: quo magnitudine sui capacita¬
tem ingenii moetalis excedunt. Et ideo fr̃ẽs
cũ annuntiatur nobis sempit̾nus ille uni¬
genitus dĩ patris. cui subiacene om̃a. & ꝑ
quem creata sunt uniuersa sub fine tem¬
porũ nasci uoluisse de femina. infantiam
dignationis grãm non debemus exami¬
nart sed credere : nec discutere. sed mirari.
Quid enĩ est equius. quidue tã congruũ.:
quã ut rebus diuinis omnipotentiam
magis sequamur di. quã sapientiã mundi.
Hodie igitur nobis sicut decursa euangłui

Expanded text:
de Domino Salvatore, quae humilia, et quae glode Domino Salvatore, quae humilia, et quae gloriosa sunt didicisti; universa, quae ad salutis tuae mysterium pertinebant sacra tibi Evangelia prodiderunt. Habes in his unde Dominum Jesum et natum hominem credas, et Deum esse dubitare non possis. HOnvestigabiles humanis sensibus dispositiones esse divinas, ipsa operum Dei altitudo testatur. Sed eo magis nobis Christi sunt veneranda mysteria, quo magnitudine sui capacitatem ingenii mortalis excedunt. Et ideo, fratres, cum annuntiatur nobis sempiternus ille Unigenitus Dei Patris, cui subjacent omnia, et per quem creata sunt universa, sub fine temporum nasci voluisse de femina, infantiam dignationis gratiam non debemus examinare, sed credere; nec discutere, sed mirari. Quid enim est aequius, quidve tam congruum, quam ut in rebus divinis omnipotentiam magis sequamur Dei, quam sapientiam? Hodie igitur nobis, sicut decursa Evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
stitit ditm. Hoc uero nullis antea uidt.¬
re seculis datum. ẽ: ut unigenitꝰ altissi.
mi quem trementes angelorũ suscipi¬
unt potestates. hominem se hominib
exhiberet. & carnem quã sũpsit ab
homine transformaret in dm̃. Ample¬
ctere ergo dignationem maiestatis et̃nȩ.
& net arthanã dĩ tui discutias uoluntatẽ.
fidelib dat salutem. Quod si tibi sensu.¬
um tuorũ fragilitate minus dignum
uidetur filiũ dĩ natũ de femina credere.
uirginẽ cogita peperisse. Si tibi panni
quib obuolutus. est fortasst uilescunt.
angłos collaudantes. & in multitudine
glestis exertitus ad mirare. Si presepe
in quo infans iacuit despicis: erige pau¬
lisper oculos: & nouã in celo stellã prott¬
stantem mundo natiuitatem dominicã
contuert. Si credis uilia: crede mirifica.
Si dc his quȩ humilitatis sunt disputas:
quȩ alta sunt & glestia uenerare. Hisdt̃
tnĩ referentibus. hisdemq auctoribus

Expanded text:
stitit diem . Hoc vero nullis antea videstitit diem . Hoc vero nullis antea videre saeculis datum est, ut Unigenitus Altissimi, 38 quem trementes archangelorum suscipiunt potestates, hominem se hominibus exhiberet, et carnem, quam assumpsit ab homine transformaret in Deum. Amplectere ergo dignationem majestatis aeternae, et ne arcanam Dei tui discutias voluntatem: fidelibus dat salutem. Quod si tibi sensuum tuorum fragilitate minus dignum videtur, Filium Dei natum de femina credere: virginem cogita peperisse. Si tibi panni, quibus obvolutus est, fortasse vilescunt: angelos collaudantes, et multitudinem coelestis exercitus admirare. Si praesepe in quo infans jacuit despicis, erige paulisper oculos, et novam in coelo stellam protestantem mundo nativitatem dominicam contuere. Si vilia credis, crede mirifica. Si de iis quae humilitatis sunt disputas, quae alta sunt et coelestia venerare. Iisdem enim referentibus, iisdemque auctoribus,
Abbreviated transcription (Latin):
in spũ se uidisse lȩtatus st. Meruisti ꝑ
xp̃m: qͦd mereri quondã hebreorũ gens
electa non potuit. Tnnens enĩ ifrł a tit.¬
mens mirabatur ut legimus quod
mos ses populi princeps reconditus in
nube. & in uertite montis altissimi so¬¬
cessit: ut loqueretur om̃ib & ab om̃ib
uderetur. Ad ilũ tunc montt̃ spnã
quitũq accessiss& ex populo. prescati
pumebatur interita: ad hunc uͦ moreẽ
qui hodit natus .t̃. mundo. quicłiq ñ
accesserit morietur. Et tunc quidem
unus populus trudiebatur ad fidem :
nunc uero om̃s gentes. uocant᷑ ad uitã.
Uiderunt uenerabiles patres nr̃i in nume.¬
ra magnaq mirabilia. Celũ illis angłicas
rorauit escas: dulcia pocula lapis du¬
rissimus ministrauit. Iorelanis ꝑpecem
meatũ suũ recorsit in fontem: ualidis¬
simi hostiũ muri tubarum strepitu
corruerunt. sol quoq cõmoratꝰ inglo.
longiorem triumphanti populo pre¬

Expanded text:
in spiritu se vidisse laetatus est: meruisti pein spiritu se vidisse laetatus est: meruisti per Christum, quod mereri quondam Hebraeorum gens electa non potuit; timens enim Israel et tremens mirabatur, ut legimus, quod Moyses, populi princeps, reconditus in nube, et in vertice montis altissimi socessit, ut loqueretur omnibus, et ab omnibus videretur. Ad illum tunc montem Sina quicunque accessisset ex populo, praesenti puniebatur interitu: ad hunc vero montem, qui hodie natus est mundo, quicunque non accesserit, morietur. Et tunc quidem unus populus erudiebatur ad fidem: nunc vero omnes gentes vocantur ad vitam. Viderunt venerabiles patres nostri innumera magnaque mirabilia. Coelum illis angelicas roravit escas; dulcia pocula lapis durissimus ministravit ; Jordanis perpetem meatum suum retorsit in fontem; validissimi hostium muri tubarum strepitu corruerunt; sol quoque commoratus in coelo longiorem triumphanti populo prae
Abbreviated transcription (Latin):
Rm̃i. sicut credidistis semꝑ & cre.¬
ditis. reparatio est salutis humane. uir.
piens: nouus natus.t̃. homo. Hodie it:¬
fulsit sccdis ille adam. non incola sed dñs
parady si: que interddicte arboris pulchritu¬
do non fillat. serpens non decipiat. mulier
non seducat. Hodie gxortũ.t̃. in tenebris
accepit. Neq enĩ ut temporalis quidã.
aut qui ante ñ fuerit. de femina nobis
repentinus emersit: sed qui semꝑ erat
cũ patre ds. semꝑq regnabat. nouo ꝑ
uirginem uoluit mortalib apparert
misterio. Norius quidem homo: sed dñs
sempiternus. Nouus xp̃c: sed rex om̃iũ
scłoꝵ. Ipse.t̃. in fine temporũ natus ex
maria: qui ante om̃ia scła unigenitus
ꝓcessit ex patre. Hic est p̃dictus a patri.¬
archis: a prophetis p̃dictus. annuntiatꝰ
ab angłis: ab apłis approbatus. De uno
eodemq legis. in principio erat uerbũ:
& uerbũ caro factũ.t̃. Gaude ergo nunc
& exulta ad dm̃ tuũ tandem conuersa
gentilitas: ꝑcepisti donũ qͦd abrabam

Expanded text:
mi, sicut credidistis semper et creditis, reparatio est salutis humanae, virtpiens, novus natus est homo. Hodie refulsit secundus ille Adam, non incola, sed dominus paradisi, quem interdictae arboris pulchritudo non fallat, serpens non decipiat, mulier non seducat. Hodie exortum est in tenebris accepit. Neque enim ut temporalis quidam, aut qui ante non fuerit, de femina nobis repentinus emersit; sed qui semper erat cum Patre Deus, semperque regnabat, novo per virginem voluit mortalibus apparere mysterio: novus quidem homo, sed Dominus sempiternus; novus Christus, sed rex omnium saeculorum. Ipse est in fine temporum natus ex Maria, qui ante omnia saecula Unigenitus processit e Patre. Hic est praedictus a patriarchis, a prophetis praedicatus, annuntiatus ab angelis, ab apostolis approbatus. De uno eodemque legis: In principio erat Verbum, et Verbum caro factum est . Gaude ergo nunc et 37 exsulta ad Deum tuum tandem conversa gentilitas. Percepisti donum quod Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
deb&. euis qui minus et eius qui
amplius deliquid : aut euis qͥ¬
in nullis. & euis qui inquibus¬
dã facinorib cecidit : Perhoc
ergo qđ dicit᷑ facite fructꝰ dignos
paenitentiȩ : unius cuiusq consci¬
entia conuenit᷑: Uitanto maiora
quaerat bonorũ oꝑũ lucra ꝑpe
iutentiam: quanto grauiora
sibi intulit damna ꝑculpam:
Sediudei degeneris nobilitate
gloriantes: idcrco se agnoscere
peccatores nolebant: quia de
abrahe styrpȩ descenderant :
Quib recte dicitur : Et ne coc¬
peritis dicere: patrem habemꝰ
abraham: Dico eñĩ uobis: quia
potens ÷ ds̃ delapidibus istis.¬

Expanded text:
debet ejus qui minus, et ejus qui debet ejus qui minus, et ejus qui amplius deliquit, aut ejus qui nullis, et ejus qui in quibusdam facinoribus cecidit. Per hoc ergo quod dicitur: Facite fructus dignos poenitentiae, unusquisque conscientia convenitur, ut tanto majora quaerat bonorum operum lucra per poenitentiam, quanto graviora sibi intulit damna per culpam. Sed Judaei de generis nobilitate gloriantes, idcirco se agnoscere peccatores nolebant, quia de Abrahae stirpe descenderant. Quibus recte dicitur: Et ne coeperitis dicere, Patrem habemus Abraham. Dico enim vobis, quia potens est Deus de lapidibus istis
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib priorũ suoꝵ carnalium
uias sequuntur: quasi uenenati
filii deuenentis parentib natist̃:
Sed quia iam peccauimꝰ: quia usu
malȩ consuetudinis inuoluti sum.
dicat quid nobis faciendũ sit. ut
fugere auentura ira ualeamus:
Sequitur : Facite ergo fructus:
dignos pęnitentiae: In quibus
uerbis notũ. ẽ : quod amicus
sponsi. non solũ fructꝰ pęniten¬
tiȩ. scdignos pęnitentiȩ ad mo¬
n& essẽ faciendos: Aliud namq
est fructũ facere : aliut dignum
penitentiȩ facere: Ut em̃ scđm
dignos penitentiae fructꝰ loqua¬
mur: Sciendũ est quia quisquis
inlicita nulla cõmisit: huic uire
conceditur ut licitis utatur :
Sicq pioatis opera faciat: ut
tamen si noluerit. caquȩ mundi
sunt non relinquat :Ut siquis
infornicationis culpa. uł for¬
tasse quodest grauius madul¬
terio lapsus est . tanto asclici¬
ta deb& abscidere. quanto se
meminit & inlicita ꝑpetrasse: Neq
eñi par fructus esse boni operis

Expanded text:
omnibus priorum suorum carnalium omnibus priorum suorum carnalium vias sequuntur, quasi venenati filii de venenatis parentibus nati sunt. 8. Sed quia jam peccavimus, quia usu malae consuetudinis involuti sumus, dicat quid nobis faciendum sit, ut fugere a ventura ira valeamus. Sequitur: Facite ergo fructus dignos poeniverbis notum est, quod amicus sponsi non solum fructus poenitentiae, sed dignos poenitentiae admonet esse faciendos. Aliud namque est fructum facere, aliud dignum poenitentiae facere. Ut enim secundum dignos poenitentiae fructus loquamur, sciendum quia quisquis illicita nulla commisit, huic jure conceditur ut licitis utatur. Sicque pietatis opera faciat, ut tamen si non voluerit, ea quae mundi sunt non relinquat; at si quis in fornicationis culpa, vel fortasse quod est gravius in adulterium lapsus est, tanto a se licita debet abscindere, quanto se meminit et illicita perpetrasse. Neque enim par fructus boni operis esse
Abbreviated transcription (Latin):
in hac sententiã proph&a prophe¬
tiȩ oculum. Nisi ad extremũ iudicu
diem tendit.  ubi cũaꝑtis calis.
ministrantib angelis. consedentib
apparuerit: om̃s hunc & electi
& reprobi parit̾ uidebunt . ut &
iusti demuncre retributionis sine
fine garideant. & iniusti inultione
supplicii in ꝑpetuũ gemant: Nam
quia ad hoc ista sententia intendit.
quod in extremo examine ab om̃i
carne uidebitur : recte sub iungit:
Dicebat auĩt adturbas: quȩ exi¬
bant ut baptizarentur ab eo: Gem¬
min a uperarum : quis ostendit
uobis fugere auentura ira u uen¬
tura eñi uaest anim aduersario
ultionis extremȩ: quatunc fu¬
gere peccator non ual&. quinunc
adlamenta paenitentiȩ nonrecurrit:
Et notandũ: quod malȩ soboles
maloꝵ parentũ actiones imitantes
genimia iuperarũ uocantur :
Quia ꝑ hoc quodbonis inuident
eosq ꝑsequuntur: quod quibus¬
dam mala r&eribuunt. qđ lesio¬
nes proximis exquir̃. qm̃ in his

Expanded text:
in hac sententia propheta prophein hac sententia propheta prophetiae oculum nisi ad extremi judicii diem tendit? Ubi cum apertis coelis, ministrantibus angelis, consedentibus apparuerit, omnes hunc et electi et reprobi pariter videbunt, ut et justi de munere retributionis sine fine gaudeant, et injusti in ultione supplicii in perpetuum gemant. Nam quia ad hoc ista sententia intendit, quod in extremo examine ab omni carne videbitur, recte subjungitur: Dicebat autem ad turbas quae exibant ut baptizarentur ab eo: Genimina viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Ventura enim ira est animadversio ultionis extremae, quam tunc fugere peccator non valet, qui nunc ad lamenta poenitentiae non recurrit. Et notandum quod malae soboles, malorum parentum actiones imitantes, genimina viperarum vocantur, quia per hoc quod bonis invident, eosque persequuntur, quod quibusdam mala retribuunt, quod laesiones proximis exquirunt, quoniam in his
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃is uallis implebitur. & om̃is
mons & collis humiliabitur.
quia humiles donũ accipiunt.
quod ase corda suꝑbientium re¬
pellunt: Sequitur  Et ert̃ pra¬
ua indirecta. & aspera inuias
planas: Praua directafiunt cũ
maloꝵ corda ꝑ iustitiam detor¬
ta adiusticiȩ regulã dirigunt᷑:
& aspera inuias planas in mutan¬
tur : cũ ĩmites atq iracundę m̃¬
tes. ꝑ infusionem suꝑnȩ gratiae.
adlenitatem mansuetudinis
redcunt: Quando eñi uerbum
ucritatis ab iracunda mente
non recipitur : quasi asperitas
itincris. gressũ ꝑgentis repellit:
Scdcũmens iracunda ꝑ acceptã
mansuetudinis grãm. correp¬
tionis uł exortationis uerbum
recipit: ibi planã uiã prȩdicator¬
inuenit. ubi prius proasperitato
itineris ꝑgere. id est predicatio¬
nis gressum ponere non ualebat᷑:
Sequitur : Et uidebit om̃is caro:
salutare dĩ: Quia om̃is caro acci¬
pitur om̃is homo: salutare dĩui
homo uidere non potuit: Vbi gͦ

Expanded text:
Omnis vallis implebitur, et omnis Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur, quia donum humiles accipiunt, quod a se corda superbientium repellunt. 6. Sequitur: Et erunt prava in directa, et aspera in vias planas. Prava directa fiunt cum malorum corda per injustitiam detorta ad justitiae regulam diriguntur . Et aspera in vias planas immutantur cum immites atque iracundae mentes per infusionem supernae gratiae ad lenitatem mansuetudinis redeunt. Quando enim verbum veritatis ab iracunda mente non recipitur, quasi asperitas itineris gressum pergentis repellit. Sed cum mens iracunda per acceptam mansuetudinis gratiam, correptionis vel exhortationis verbum recipit, ibi planam viam praedicatorinvenit, ubi prius prae asperitate itineris pergere, id est praedicationis gressum ponere non valebat. 7. Sequitur: Et videbit omnis caro salutare Dei. Quia omnis caro accipitur omnis homo, salutare Dei, vhomo videre non potuit. Ubi ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sed quia ipse ueritatis uoce audiebat
intus. ut loqueretur foras: Quod
benegaudiũ impletũ dicit: quia
quisquis desua uoce gaud&: plenũ
gaudiũ non habet: Aquo & sub¬
ditur: Illũ oport& crescere : me
aũt minui: Qua inre quęrendũ
est in quo creuit xp̃c: in quo inmi¬
nutꝰ est iohannes: Nisi quod ppłs
iołns abstinentiã uidens Remotũ
hunc abhominub esse conspiciens.
cũ publicanis comedentem. in ter
peccatores ambrlantẽ intuens. cũ
non xp̃m sed esse proph&ã cradebat:
qui propheta esse putabatur.xp̃c :
pletũ est quod de xp̃o suus praecur¬
sor praedixit. illũ oport& crescere
meaũt minui: In aestimatione
quippe populi: Et xp̃s crtuit
quia agnitus est quoderat: & ioħes
decreuit. quia cessauit dici quod
nonerat: Igitur qm̃ & isdem io¬
hannes ideo inscĩtate ꝑstitit quia
incordis humilitate ꝑdurauit.¬
& multi idcirco cetider̃. quia
apud sem& ipsos elata cogitatio¬
ne tumuerunt: dicantur recte :

Expanded text:
sed quia ipse veritatis vocem audiebat sed quia ipse veritatis vocem audiebat intus ut loqueretur foris. Quod bene gaudium impletum dicit, quia quisquis de sua voce gaudet, plenum gaudium non habet. A quo et subditur: Illum oportet crescere, me autem minui . 5. Qua in re quaerendum est in quo crevit Christus, in quo imminutus est Joannes, nisi quod populus Joannis, abstinentiam videns, remotum hunc ab hominibus esse conspiciens, cum publicanis comedentem, inter peccatores ambulantem intuens, eum non Christum, sed esse prophetam credebat. qui propheta esse putabatur Christupletum est quod de Christo suus praecursor praedixit: Illum oportet crescere, me autem minui . In aestimatione quippe populi et Christus crevit, quia agnitus est quod erat; et Joannes decrevit, quia cessavit dici quod non erat. Igitur quoniam et idem Joannes ideo in sanctitate perstitit, quia in cordis humilitate perduravit; et multi idcirco ceciderunt, quia apud semetipsos elata cogitatione tumuerunt, dicatur recte:
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes: Nũ quid xp̃c estu. Seo
nisi isdẽ ioħes apudiẽ uallis esset:
repletus grãe spũ non fiuiss&: qui
uthoc quoderat ostender&: dix̃:
Uanit fortior me: cuius non sum
dignus soluere corrigiã caltiam̃ti
cius: & rursũ. ait: Qui hab& spon
sam: Sponsus est: Amicus autem
sponsi quistat & audit eũ. gaudio
gaud& propt̃ uoce sponsi: Hoc aũt
gaudium incũ: impletũ est: Illum
oport& crescere: meaut̃ minui:
Ecce cũ promira operatione uirtu¬
tũ talis ess& utiq ut xp̃c esse cre¬
respondit. sed oeiam corrigiam
caltramenti euis: Soluere. idest
incarnationis cius misteriũ per¬
scrutari. non se dignũ esse ꝑhibuit:
Eius esse sponsam ȩcclesiã credebant:
quihiunc quia xp̃e ess& estimabant:
Sedait: Quihab& sponsam: spon¬
susest: Acsi dicer&: Ego nonsum
sponsus.: Sed amicus sponsisum :
Nec propt̃ uocem suã. sedinuoce
sponsi segaudere ꝑhibebat: Quia
non ideo letabat᷑ incorde qm̃ a po¬
pulis humilit̾ audiebatur loquets.

Expanded text:
dicentes: Nunquid Christus es tu ? Sed nisi idem Joannes apud se vallis esset, repletus gratiae spiritu non fuisset. Qui ut hoc quod erat ostenderet, dixit: Venit fortior me post me, cujus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus . Et rursum aisam sponsus est, amicus autem sponsi qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Hoc autem gaudium meum impletum est. Illum oportet crescere, me autem minui . Ecce cum pro mira operatione virtutum talis esset, ut Christus esse crerespondit, sed etiam corrigiam calceamenti ejus solvere, id est incarnationis ejus mysterium perscrutari non se dignum esse perhibuit. Ejus esse sponsam Ecclesiam credebant, qui hunc quia Christus esset existimabant. Sed ait: Qui habet sponsam sponsus est . Ac si diceret: Ego sponsus non sum, sed amicus sponsi sum. Nec propter vocem suam, sed in voce sponsi se gaudere perhibebat, quia non ideo laetabatur in corde, quoniam a populis humiliter audiebatur loquens,
Abbreviated transcription (Latin):
fructibus portans. hacc ipsa sta effi¬
cit. quȩ bene sustenat aliena: Quia
uero ad magna nos opera io hannes
admon& dicens: Facite ergo fruc¬
tus dignos pacnitentiȩ. & rursus.
quihab& duas tunicas. det non ha¬
benti. e qui hab& escas similit̃ faciat.:
iam patent̃ datur intelligii. quid÷¬

Expanded text:
fructibus 1524 portans, haec ipsa sua effifructibus 1524 portans, haec ipsa sua efficit, quae bene sustentat aliena. 14. Quia vero ad magna nos opera Joannes admonet, dicens: Facite ergo fructus dignos poenitentiae . Et rursus: Qui habet duas tunicas, det non habenti; et qui habet escas, similiter faciat ; jam patenter datur intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
eos quispiritalib donis plenisunt
sustentantem : ipsequoq scõꝵ uitae
quanta ual& largitate inseruiat.
& cȩlestium uirtutũ botros quosgie¬
nendo nonual&. sustinendo fe rat:
Adhoc buxus ponitur : ut qui habere
multos adhuc in infirmitate positos.
uere fidei uprłłatem considenit: ese
ipsc infidelis crubescat : Bene ergo
descriptis prius arborib dicitura:
ut uideant. Et sciant. & recogient.
& intelligant: Ubi & apte subium¬
gitur : parit̃: Quia cũ intrascãm
ȩcclesiã diuersi hominũ m̃ores. di¬
uersi sunt ordines: Necesse ÷ ut om̃s
simul discant. dũ inea spiritales
iuri diuerse qualitatis. aetatis & or¬
dinis adimitandã simuł uidentar:
Sed ecce nos dum monstrare uliiu
quęrimus: ꝑ multa arbusta longius
euagati sumus: Adhoc taq propt̃
quod proph&ȩ testimorũ produbmꝰ.
reuertamur: Quarecipit prophxã
in nomine proph&ȩ: mercedem pro¬
ph&ȩ accipi&: Quia & si fructum
ulmus non hab& : intem tamen cum

Expanded text:
eos qui spiritalibus donis pleni sunt eos qui spiritalibus donis pleni sunt sustentat, ipse quoque sanctorum vitae quanta valet largitate inserviat, et coelestium bonorum botros quos gignendo non valet sustentando ferat. Ad hoc buxus ponitur, ut qui habere multos adhuc in infirmitate positos verae fidei viriditatem considerat, etiam esse ipse infidelis erubescat. Bene ergo descriptis prius arboribus dicitur: Ut videant et sciant, et recogitent et intelligant. Ubi et apte subjungitur Pariter, quia cum intra sanctam Ecclesiam diversi hominum mores diversi sunt ordines, necesse est ut omnes simul discant, dum in ea spiritales viri diversae qualitatis, aetatis et ordinis, ad imitandum simul videntur. Sed ecce nos, dum monstrare ulmum quaerimus, per multa arbusta longius evagati sumus. Ad hoc itaque propter quod prophetae testimonium protulimus revertamur. Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet, quia etsi fructum ulmus non habet, vitem tamen cum
Abbreviated transcription (Latin):
quis a proximo odoramina uir¬
tutũ spiritaliũ trahit. ipse quoq
interrenȩ uitȩ dilectione nontor¬
peat. sedaddonorũ cȩlestiũ deside¬
ria igniscat: Ad hoc spina ponit᷑.
ut qui prȩdicationis eius uerbo con¬
punctus fuerit. ipse quoq exem¬
plo illius. discat corda requirentiũ
praedicationis uerbo conpungere :
Adhoc myrtus ponitur : utqui mn
ardore tribulationis . a bore. uł
oꝑe proximi conpatientis. t̃ẽpe¬
ramentũ consolationis acceperit :
ipse &iam discat qu̾e ad modum
afflictis proximuis. suȩ consolatio¬
nis tc̃peram̃tũ proferat: Ad hoc
olina poritur. utqui aliene mui¬
scdiȩ opeta cognoscit: discat qũe¬
ad modũ debeat indigenti proximo.
& ipse misereri: Adhoc abies ponit᷑.
ut quisquis iuim contẽplationis euss
cognouerit. ipse quoq ad contẽplan¬
da a&erna praemia succendatur:
Adhoc ulmus ponitur : ut quisquis
intuctur eum qui habere uirtutum
fructũ spiritaliũ nonual&. sedtam̃

Expanded text:
quis a proximo odorem virquis a proximo odorem virtutum spiritalium trahit, ipse quoque in aeternae vitae dilectione non torpeat, sed ad bonorum coelestium desideria ignescat. Ad hoc spina ponitur, ut qui praedicationis ejus verbo compunctus fuerit, ipse quoque exemplo illius discat corda sequentium praedicationis verbo compungere. Ad hoc myrtus ponitur, ut qui in ardore tribulationis ab ore vel opere promixi compatientis, temperamentum consolationis acceperit, ipse etiam discat quemadmodum afflictis proximis suae consolationis temperamentum proferat. Ad hoc oliva ponitur, ut qui alienae misericordiae opera cognoscit discat queadmodum debeat indigenti proximo et ipse misereri. Ad hoc abies ponitur, ut quisquis vim contemplationis ejus agnoverit, ipse quoque ad contemplanda aeterna praemia succendatur. Ad hoc ulmus ponitur, ut quisquis intuitus fuerit eum qui habere virtutum fructum spiritalium non valet, sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
renis operibus postai. iam cȩlesta
contẽplantur. Ei quãuis nascen¬
do deterra exierunt: contẽplan¬
do tameni. iam iuxta aethera
uerticm mentis extollunt: Et
quid ꝑ ulmũ. pisi seculariũ m̃tes
ex praesse sunt. quȩ dũ terręns
adhuc curis inseruiunt : nullũ
uirtutũ spiritaliũ fructũ fert̃:
Sed &sifructũ propriũ ulmus
non hab& : portare tamen uitem
cũ fructu sol& Quia & sȩculares
uiri intra scãm aecclesiã. quaus
spiritaliũ uirtutum dona non
habeant. dũ tamen scõs uiros
donis spiritalib plenossua lar¬
gitate sustentant. quid aliud
quam uitem cũbotris portant.  Bu¬
xus autẽ. quos alios designat quod
maltũ non proficit. et quãus fructũ
non habeant uiriditatẽ hab&. Nisi
cos qui intiu scam̃ ȩcclesiã adhuc
exetatis infirmitate bona opera
ferre nonualent.  Sedtamen paren¬
tũ fideliũ credulitatem sequentes :
fidem ꝑp&uae uiriditatis tenent:
cędrus inȩcclesia ponitur: ut quis¬

Expanded text:
rrenis corporibus positi jam coelestia rrenis corporibus positi jam coelestia contemplantur? Et quamvis nascendo de terra exierunt, contemplando tamen jam juxta aethera verticem mentis extollunt. Et quid per ulmum nisi saecularium mentes expressae sunt? Quae dum terrenis adhuc curis inserviunt, nullum virtutum spiritalium fructum ferunt. Sed etsi fructum proprium ulmus non habet, portare tamen vitem cum fructu solet, quia et saeculares viri intra sanctam Ecclesiam, quamvis spiritalium virtutum dona non habeant, dum tamen sanctos viros donis spiritalibus plenos sua largitate sustentant, quid aliud quam vitem cum botris portant? Buxus autem quos alios designat, quae in altum non proficit, et quamvis fructum non habeat, viriditatem tamen habet, nisi eos qui intra sanctam Ecclesiam adhuc ex aetatis infirmitate bona opera ferre non valent, sed tamen parentum fidelium credulitatem sequentes, fidem perpetuae viriditatis tenent? cedrus in Ecclesia ponitur, ut quis
Abbreviated transcription (Latin):
lacrime decurrant: Myrtus uͦ
temperatiuae uirtutis est : itaut
dissoluta membra tẽperando
constringat: Quiitaq ꝑ myrtũ.
uisi hisignatist̃ qui afflictionib
proximorũ compati sciunt. eoꝵq
tribulationem ꝑ conpasso̾nem tẽ¬
perant. a luexta hoc : qđ scriptũ
est: Gratias aut̃ dõ qui consolat᷑
nos mom̃i tribulatione nr̃a ut
possimus &ipsi consolari cos qui
mom̃i prȩssura sunt: Quidum
afflictis proximis. uerbũ uł opẽ
consolationis fer̃.: Cos procul
dubio ad statum recaitudinis restrmn¬
gunt. Ne in moderata tribulatione.
indesperationem soluantur Quos
aũt ꝑoliuam. nisi miseri cordes
ricordia uocatur : Etquasi oluae
liquor. ante om̃i potentis dĩ oculos
miscđiae fructus luc& Cui ad¬
huc in promissione. Sub iungit᷑ :
Ponam indeserto abietem : ulmũ
&buxũ simul Quiꝑ abietẽ. quȩ
ualde crescendo adaeris alta sus¬
tollitur: Nisi hi designate sunt.
qui intra scam̃ ȩcclesiã adhuc int̃¬

Expanded text:
lacrymae decurrant. Myrtus vero lacrymae decurrant. Myrtus vero temperativae virtutis est, ita ut dissoluta membra temperando restringat. Quid itaque per myrtum nisi hi signati sunt qui afflictionibus proximorum compati sciunt, eorumque tribulationem per compassionem temperant? juxta hoc quod scriptum est: Gratias autem Deo, qui consolatur nos in omni tribulatione nostra, ut possimus et ipsi consolari eos qui in omni pressura sunt . Qui dum afflictis proximis verbum vel opem consolationis ferunt, eos procul dubio ad statum rectitudinis restringunt, ne immoderata tribulatione in desperationem solvantur. Quos autem per olivam, nisi misericordia vocatur, et quasi olivae liquor ante omnipotentis Dei oculos misericordiae fructus lucet. Cui adhuc in promissione subjungitur: Ponam in deserto abietem, ulmum et buxum simul . Qui per abietem, quae valde crescendo ad aeris alta sustollitur, nisi ii designati sunt, qui intra sanctam Ecclesiam adhuc in
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinȩ post modũ riuos emana¬
promittitur: Dabo insolitudine
cȩdrum: Et spinam: Caedrũ. quia
magni odoris est atq in putribilis
nature : iure accipimus in pronisfi¬
one: Despina uero. cũ peccanti
homini dictũ sit. terra tua spinas
& tribulos germinabit tibi. quid
mirũ siscãe aecclesiȩ illuqͥ ꝓmittitur
quod peccati homini propęna mul¬
tiplicatur. a Sed cedri signantur no¬
mine : hi qui uirtutes & signa ex¬
hibent in sua operatione: Quidice¬
re cũparlo ualent xp̃o: bonus odor
suus dõ: Quorũ corda ita in ae¬
terno amore solidata sunt: ut ca
dem terreni amoris putredo nulla
corrũ pat Pospinã uero signatist̃
doctrine spiritales uiri: quidũ
depeccatis acuirtutib disserunt.¬
& modo aeterna supplicia minan¬
tur. modo celestis regni gaudia
promittunt : Coraudientiũ pun¬
gunt : Sicq mentem dolore con¬
punctionis ꝑforant: ut ab corum
oculis quasi quidã sanguis amme

Expanded text:
doctrinae postmodum rivos emanadoctrinae postmodum rivos emanapromittitur: Dabo in solitudine cedrum et spinam . Cedrum, quia magni odoris est, atque imputribilis naturae, jure accipimus in promissione. De spina vero, cum peccanti homini dictum sit: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi , quid mirum si sanctae Ecclesiae illud promittitur quod peccanti homini pro poena multiplicatur? Sed cedri signantur nomine hi qui virtutes et signa exhibent in sua operatione, qui dicere cum Paulo valent: Christi bonus odor sumus Deo . Quorum corda ita in aeterno amore solidata sunt, ut eadem jam terreni amoris putredo nulla corrumpat. Per spinam vero signati sunt doctrinae spiritalis viri, qui dum de peccatis ac virtutibus disserunt, et modo aeterna supplicia minantur, modo coelestis regni gaudia promittunt, corda audientium pungunt. Sicque mentem dolore compunctionis perforant, ut ab eorum oculis, quasi quidam sanguis animae,
Abbreviated transcription (Latin):
co operatores simus ueritatis:
Quieñĩ spiritaba dona habentib
tẽporalia subsidia tribuit : in ip¬
sis donis spiritalib cooperator
existit: Nancũ paucisint qui
spira talia dona ꝑcipiunt: Et
mult quirebus tẽporalib ab un¬
dant: ꝑ hoc se diutes. uirtutib
pauperib. desuis diuitiis solitiant
lictę gentilitati id est scãe gcclesiȩ
spiritaliũ uirtutum merita tãꝗ
deserto arbusta promitter&: ulmũ
quoq parit̃ promisit dicens: Ponã
desertũ instagna aquarũ : Et terrã
inuiam in riuos aquarũ: Dabo
insolitudine caedrum & spinam:
myrtũ &lignũ oliię: Ponam in
deserto abietem. ulinum. & buxum
simul: ut uideant. & sciant. & reco¬
gitent. & intelligant parit̾: De
sertum quippe dñs in stagna aqͣrũ.
ꝑariditatem mentis nullos bonoꝵ
oꝑũ fructus ferebat. fluenta sc̃ȩ
p̃dicationis dedit Et ipsa ad quã
prius pro asperitate suae siccitates
uia praedicatorib non patebat :

Expanded text:
cooperatores simus veritatis . cooperatores simus veritatis . Qui enim spiritalia dona habentibus temporalia subsidia tribuit, in ipsis donis spiritualibus cooperator existit. Nam cum pspiritalia dona percipiunt, et multi qui rebus temporalibus abundant, per hoc se divites virtutibus pauperibus de suis divitiis solatiantur. Dominus gentilitati, id est sanctae Ecclesiae, spiritalium virtutum merita, tanquam deserto arbusta, promitteret, ulmum quoque pariter promisit, dicens: Ponam desertum in stagna aquarum, et terram inviam in rivos aquarum; dabo in solitudine cedrum et spinam, myrtum et lignum olivae; ponam in deserto abietem, ulmum et buxum simul, ut videant et sciant, et recogitent et intelligant pariter . 13. Desertum quippe Dominus in stagna aquarum per ariditatem mentis nullos bonorum operum fructus ferebat, fluenta sanctae praedicationis dedit, et ipsa, ad quam prius pro asperitate suae siccitatis via praedicatoribus non patebat,
Abbreviated transcription (Latin):
mundo nihil possid& : tanto lo¬
quendi prousticia fiduciam ma¬
iorem hab&: Hunc dũ ille sustenat
qui inhoc mundo aliquid possio&.
& fortasse adhuc prouistitia loqui
libere. non presumit: iustieiȩ illius
libertatem sibi participem facit: ut
cumco pariter iusticiae praemia re¬
cipiat quem sustent ando uiuat.
quatenus candẽ iusticiam libere
loqui potiuss&: Ille prophȩtiae
spu plenus est: Sed tamen corpo¬
reo eg& alimento: Et si corpus
non reficitur: certũ ẽ. quoduox
ipsa subtrahatur : Quiigitur
alimentum prophoa propt̃ hoc
quod proph&a est tribuit: pro¬
phȩtiac illius uires adloquendũ
dedit: Cũ proph&a ergo merce¬
dem proph&e recipi& : quia &si
spu propheiȩ plenus non fuit.
hoc tamen ante oculos dĩ exhi¬
buit qđ adiunauit: Hinc est qđł
dequib dam peregrinantib fr̃ib
gaio ꝑ iohannem dr̃: Pronomi¬
ne erum xp̃i profectist̃ : Nuhil
accipientes agentibus: Nosgͦ
debemus suscipere eius modi: ut

Expanded text:
mundo nihil possidet, tanto lomundo nihil possidet, tanto loquendi pro iustitia fiduciam maiorem habet. Hunc dum ille sustentat, qui in hoc mundo illiquid possidet et fortasse adhuc pro iustitia loqui libere non praesumit, iustitiae illius libertatem sibi participem facit et cum eo pariter iustitię pręmia recipiet, quem sustentando adiuvit, quatenus eandem iustitiam libere loqui potuisset. Ille prophetię spiritu plenus est, sed tamen corporeo eget / alimento; et si corpus non reficitur, certum est, quod vox ipsa subtrahatur. Qui igitur alimentum prophetae propter hoc, quod propheta est, tribuit, prophetię illius vires ad loquendum dedit. Cum propheta ergo mercedem prophetę accipiet, qui, etsi spiritu prophetiae plenus non fuit, hoc tamen ante oculos dei exhibuit, quod adiuvit. Hinc est, quod de quibusdam peregrinantibus fratribus Gaio per Iohannem dicitur: Pro nomine enimaccipientes a gentibus. Nos ergo debemus suscipere hujusmodi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
clude ademosinam in corde pauꝑis.
echaec prote exorabit: Hinc bonꝰ
pat̾ in nocentem filium ad mon&.
dicens: Simultũ tibi fuerit ab un
dant̃ tribue: si exiguum fucrit.
aociam exiguũ libent̃ stude in ꝑ¬
tiri: Vt aut̃ quanta ess& uirtus
incontinentia & susceptione indi¬
gentium. redq̃ptor nr̃ oftender& :
dixit: Quirecipit proph&am in
nomine proph&ȩ: mercedẽ pro¬
ph&e accipi&  Et qui recipit iꝰtũ
in nomine iusti: mertedem iusti
accipi&: In quib uerbis notandũẽ.
quia non ait mercedem deproph&a.
uel mercedem de usto. sed mercedẽ
proph& e. & mercedem iusti accipi&:
Aluit est enim mertes deproph&a
aliut merces prophecȩ: Atq aliut
merces deiusto: aliut merces iusti:
Quid est cñi dicere mercedẽ propħȩ
acipi&: ⁊nii quia isqui proph& am
sua largitate sustentat. quamiuis
ipse prophetiã non habeat: apud
om̃i potentem tamen dñm pro¬
ph&riȩ pracmia habebit. iste cnĩ
fortasse iustus est : Et quanto in hoc

Expanded text:
clude eleemosynam in sinu pauperis clude eleemosynam in sinu pauperis et haec pro te exorabit . Hinc bonus pater innocentem filium admonet, dicens: Si multum tidanter tribue; si exiguum fuerit, etiam exiguum libenter stude impertire! Ut autem, quanta esset virtus in continentia et susceptione indigentium, redemptor noster ostenderet, dixit: Qui recipit prophetam in nomine prophetę, mercedem prophetę accipiet; et qui recipit iustum in nomine iusti, mercedem iusti accipiet. In quibus verbis notandum est, quia non ait 'mercedem de propheta' vel 'mercedem de iusto', sed 'mercedem prophetae' et 'mercedem iusti / accipiet'. Aliud est enim merces de propheta, aliud merces prophetae, atque aliud merces de iusto, aliud merces iusti. Quid est enim dicere 'mercedem prophetae accipiet', nisi quia is, qui prophetam sua largitate sustentat, quamvis ipse prophetiam non habeat, apud omnipotentem tamen dominum prophetiae praemia habebit? Iste enim fortasse iustus est, et quanto in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtin&: Ut non solũ extenora quas
& minus necessaria: sedipsa nobis ual¬
de necessaria diuidere cũ proximis
debeamus. scilic& uel escam qua car¬
nalit̾ uiuimus: ueltunicam quaues¬
timur : quia in lege scriptũ ẽ. dili¬
ges proximum tuũ ficut teipsum :
minus proximum amare conuin¬
cit᷑. qui non cumeo in necessitate
illiuis &iam eaquae sibi sunt neces¬
saria partitur: Idcirco ergo de
diuidendis cũ proximo duabus
tunicis datur praeceptũ: quia hoc
deuna dici non potuit: Qm̃ siumna
diuiditur : nemo uestitur: Indi¬
micha quippe tunica. & nudus
reman& quiaccipit: Et nudus
quidedit: Int̾ haec aut̃ sciendũ est :¬
quantũ miscdie oꝑa ualeant: cũ
ad fructus dignos pacnitentiȩ. ipsa
praeceteris pracciprunt᷑: Hincꝓxiã
ꝑsem& ipsam ueritas dicit: Date
aclemosinam: Et ecce om̃ia munda
sunt uobis: Hinc rursus ait:
Datt. Et dabitur uobis Hinc
scriptũ est: Ignẽ ardotẽ extin¬
guit aqua : Et elcmosina resistit
peccatis: Hinc iterũ dicitur: Con¬

Expanded text:
pertinet ut non solum exteriora quaeque et minus necessaria, sed ipsa valde nobis necessaria dividere cum proximis debeamus, scilicet vel escam qua carnaliter vivimus, vel tunicam qua vestimur. Quia enim in lege scriptum est: Diliges proximum tuum sicut teipsum , minus proximum amare convincitur qui non cum eo in necessitate illius etiam ea quae sibi sunt necessaria partitur. Idcirco ergo de dividendis cum proximo duabus tunicis datur praeceptum, quia hoc de una dici non potuit, quoniam si una dividatur, nemo vestitur. In dimidia quippe tunica et nudus remanet qui accipit, et nudus qui dedit. Inter haec autem sciendum est quantum misericordiae opera valeant, cum ad fructus dignos poenitentiae ipsa prae caeteris praecipiuntur. Hinc etiam per semetipsam Veritas dicit: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Hinc rursus ait: Date, et dabitur vobis . Hinc scriptum est: Ignem ardentem exstinguit aqua, et eleemosyna resistit peccatis . Hinc iterum dicitur: Con
Abbreviated transcription (Latin):
ut exemplũ uitȩ suae secularibus
praebeat: Nesi quod mn illo iuste
reprehenditur: ex cius uitio ipsa
religionis nrãe estimatio gnuet᷑:
Cũ monachũ uideris: ad monendus
est ut reuerentiam habitus sui in
actu. in locutione. incogitatione
sua semꝑ circũ spiciat: eaquae mun¬
disunt ꝑfecte deserat. Et quod os¬
tendit humanis oculis habitu:
hoc ante dĩ oculos morib pracxr¬
tendat: Ite itaq iam sc̃i est : ad¬
moneatur ut crescat: Ille uero¬
qui adhuc iniquus est: admoneat᷑
ut corrigat: Quatinus quis quis
se adsacerdotem iunc xerit. Sale
sermonis illius conditus recedat:
Haec fr̃s uobiscũ sollicite cogitate.
haec proximis ur̃is inpendite :
om̃i potena dõ fructũ uos red¬
dere. denegotio quod accepistis
parate: Sed ista quȩ dicimus:
melius apudnos orando. quam
loquendo obtinebimus: Oremus:
Ds quinos pastores in populo
quodhumano ore dicimur: in
tius oculis esse ualeamꝰ: ꝑ dnm̃¬

Expanded text:
ut exemplum vitae saecularibus ut exemplum vitae saecularibus praebeat, ne si quid in illo juste reprehenditur, ex ejus vitio ipsa religionis nostrae aestimatio gravetur. Cum monachum videmus, admonendus est ut reverentiam habitus sui in actu, in locutione, in cogitatione sua semper circumspiciat, ut ea quae mundi sunt perfecte deserat, et quod ostendit humanis oculis habitu, hoc ante Dei oculos moribus praetendat. Iste itaque jam sanctus est, admoneatur ut crescat; ille vero adhuc iniquus est, admoneatur ut se corrigat, quatenus quisquis se ad sacerdotem junxerit, sale sermonis illius conditus recedat. Haec, fratres, vobiscum sollicite cogitate, haec et proximis vestris impendite; omnipotenti Deo fructum vos reddere de negotio quod accepistis parate. Sed ista quae dicimus melius apud vos orando quam loquendo obtinebimus. OREMUS. Deus, qui nos pastores in populosquod humano ore dicimur, in tuis oculis esse valeamus. Per Domi
Abbreviated transcription (Latin):
baptismatis. : quae peccata baptita¬
mittit. Et ipsa postea inchloacas
descendit: Timcamus haec fratres:
conueniat actioni nrãe ipsũ minis¬
teriũ nr̃m. Depeccatorũ nr̃orũ
cotidie relaxatione cogitemꝰ: Ne
nr̃o peccato obligata remaneat.
Tonsideremꝰ sine cesatione quid
sumus: pensemꝰ negotium nr̃m.
pensemus pondus quod suscepimꝰ:
Faciamus cotidie nobiscũ rationes
quascũ nr̃o iudice habeamus: Et
sic debemus agere curam nr̃i : ut
non negligamus curam proximi:
Ut quisquis ad nos iuingitur : ex
linguȩ nrae sale condiatur: Cũ
uacantem quẽ piam & lubricum
uidemus : admonendus est. ut con¬
iugio refrenare studeat iniqͥtatẽ
suam: Quatinus perhoc quodlic&
discat superare quod nonlic&: Cũ
coniugatũ uidemus: ad monendꝰ
est ut sic exerceat curam sȩculi. ne
post ponat amorẽ dĩ: Sic placeat
uoluntati comugis: ut non displi¬
ceat conditoris: Cũ clericũ uidemꝰ:
admonendus est quatinus sicuiuat.

Expanded text:
baptismatis quae peccata baptizabaptismatis quae peccata baptizamittit, et ipsa postea descendit ad cloacas? Timeamus haec, fratres; conveniat actioni nostrae ipsum ministerium nostrum. De peccatorum nostrorum quotidie relaxatione cogitemus, ne  peccato obligata remaneat, Consideremus sine cessatione quid sumus, pensemus negotium nostrum, pensemus pondus quod suscepimus. Faciamus quotidie nobiscum rationes, quas cum nostro judice habemus. Et sic debemus agere curam nostri, ut non negligamus curam proximi, ut quisquis ad nos jungitur ex linguae nostrae sale condiatur. Cum vacantem quempiam et lubricum videmus, admonendus est ut conjugio frenare studeat iniquitatem suam, quatenus per hoc quod licet discat superare quod non licet. Cum conjugatum videmus, admonendus est ut sic exerceat curam saeculi, ne postponat amorem Dei; sic placeat voluntati conjugis, ut non displiceat conditori. Cum clericum videmus, admonendus est quatenus sic vivat,