comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illustratus. Animã aut̃ hominis quanto sapientior
corpore excesserit. tanto utilius excedere ueritas
docet et ratione subtilissima. et auctoritate latis¬
sima ꝑuagata. Quã obrem qui arborẽ deicit: ani¬
mam nichil in sapientia ꝓficientẽ deillo corpore
liberat. Itaq uos homines scĩ uos inquã potissimũ
excidere arbores deberetis et earũ animas ab illo
uinculo exutas orationibus et psalmis ad meliora
ꝑducere. Andehis animis hoc fieri potest. nonqͣs
mente ad iuueritis. sed quas uentre receperitis .
quã uis idipsũ animas arborũ quã diu sunt in arboribus
ad sapientiã nom ꝓficere sũ mȩ angustiȩ quantũ arbi¬
tror uos compellunt fateri cũ a uobis quȩritur cur
et arboribus nonmittat᷑ p̃ceptor apłs. aut quur
ille qui hominib: mittit᷑ non et arborib predioet
ueritatẽ. Hio cogimini respondere illas animas ꝑ¬
cipere intalib: corporibus p̃cepta diuina nonpos¬

Expanded text:
illustratus. Animam autem hominis, quanto sapientior illustratus. Animam autem hominis, quanto sapientior corpore excesserit, tanto utilius excedere veritas docet, et ratione subtilissima, et auctoritate latissime pervagata. Quamobrem qui arborem dejicit, animam nihil in sapientia proficientem de illo corpore liberat. Itaque vos homines sancti, vos, inquam, potissimum excidere arbores deberetis, et earum animas ab illo vinculo exutas orationibus et psalmis ad meliora perducere. An de his animis hoc fieri potest, non quas mente adjuveritis, sed quas ventre receperitis? 56. Quamvis idipsum animas arborum, quamdiu sunt in arboribus, ad sapientiam non proficere, summae angustiae, quantum arbitror, vos compellunt fateri, cum a vobis quaeritur cur et arboribus non mittatur praeceptor apostolus, aut cur ille qui hominibus mittitur, non et arboribus praedicet veritatem. Hic cogimini respondere, illas animas percipere in talibus corporibus praecepta divina non pos
Abbreviated transcription (Latin):
aduerset᷑ hoc idem etiã dehis aliquando dicere
uelitis. Teneã ꝓpositũ meũ. ut a uob̵ magnis om̃i no
pollicitatoribus rationis atq ueritatis. Iuȩrã pri¬
mũ qͥd : obsit arbori non dico si pomũ inde foliũ ue
decerpas. Iuod quidẽ apud uos siquis non impru¬
dentia sed sciens fecerit signaculi corruptor sine
ulla dubitatione damnabitur. sed omnino eã radi¬
citus eruas. Anima namq illa quã rationalẽ in esse
arboribus arbitramini. arbore excisa uinculo sol¬
uitur. Uos enĩ hoc dicitis. Et eo quidẽ uinculo in quo
magna miseria. nulla utilitate tenebat᷑. Nam & reuo¬
nitari. Et non potest i n arbore anima fieri et in ho¬
mine sapientior. Nonnecandi hominis quippe
certissima ratio est neaut eũ neces ciuus sapientia
et uirtus aliis plurimũ ꝓdest. aut eũ qui forte po¬
terat ad sapientiã ꝑuenire siue extrinsecus ab aliqͦ
ad monitus. siue in teriorib: cogitationib diuinitꝰ

Expanded text:
adversentur, hoc idem etiam de his aliquando dicere adversentur, hoc idem etiam de his aliquando dicere velitis; teneam propositum meum, ut a vobis, magnis omnino pollicitatoribus rationis atque veritatis, quaeram primum quid obsit arbori, non dico si pomum inde foliumve decerpas, quod quidem apud vos, si quis non imprudentia, sed sciens fecerit, signaculi corruptor sine ulla dubitatione damnabitur, sed omnino si eam radicitus eruas. Anima namque illa quam rationalem inesse arboribus arbitramini, arbore excisa vinculo solvitur, vos enim hoc dicitis, et eo quidem vinculo in quo magna miseria, nulla utilitate tenebatur. Nam et revonitari: et num potest in arbore anima fieri, ut in homine, sapientior? Non necandi hominis quippe certissima ratio est, ne aut eum neces cujus sapientia et virtus aliis plurimum prodest, aut eum qui forte poterat ad sapientiam pervenire, sive extrinsecus ab aliquo admonitus, sive interioribus cogitationibus divinitus
Abbreviated transcription (Latin):
Neq illud hoc uobis dicendũ est his factis dnm̃ nrm̃
alia quaedã significare uoluisse. Iuis enĩ nesciat
Sed certe filio dei non ꝑhomicidiũ signũ dandũ fuit.
si arborẽ necare ut uosdicitis homicidiũ. ẽ. uel necare
animalia. Nã & dehominib: cũ quib: utiq sumus iuris
societate coniunctis. signa quaedã dedit: sed sanando
homines non necando. Quod et debilius & de arboribus
faceret sieadẽ nos cũ illis societate quã uos opinamini
coniunctos. eẽ. iudicaret. Quo loco michi auetoritas
inter ponenda uisa. ẽ ꝓpter ea quia depecorũ anima.
& dequadã uita quae dicunt᷑ arbores uiuere. non potest
uobiscũ subtilit̃ disputari. Sed qnm priuilegio quodam
uos tuemini ut deseripturis opprimi nequeatis dicendo eas
eẽ. falsa tas quanquã ea quȩ cõmemoraui dearbore et de
grege porcorũ ninquã a corruptoribus immissa
eẽ. dixistis. tamenne considerantes quantũ uobis

Expanded text:
Neque illud hic vobis dicendum est, his factis Dominum nostrum Neque illud hic vobis dicendum est, his factis Dominum nostrum alia quaedam significare voluisse: quis enim nesciat? Sed certe Filio Dei non per homicidium signum dandum fuit, si arborem necare, ut vos dicitis, homicidium est, aut necare animalia. Nam et de hominibus, cum quibus utique sumus juris societate conjuncti, signa quaedam dedit; sed sanando homines, non necando. Quod et de belluis et de arboribus faceret, si eadem nos cum illis societate, qua vos opinamini, conjunctos esse judicaret. 55. Quo loco mihi auctoritas interponenda visa est, propterea quia de pecorum anima, et de quadam vita qua dicuntur arbores vivere, non potest vobiscum subtiliter disputari. Sed quoniam privilegio quodam vos tuemini, ut de Scripturis opprimi nequeatis, dicendo eas esse falsatas; quanquam ea quae commemoravi de arbore, et de grege porcorum, nunquam a corruptoribus immissa esse dixistis: tamen, ne considerantes quantum vobis
Abbreviated transcription (Latin):
urm̃. uob tam̃ ita tribuendũ tanquã utrũq sit uerũ
Nam qđ auditores ur̃os nom phibetis carnib uesci. sed
occidere animalia ꝓhibetis. quid stultius et ꝑuersius
fieri potest : nam sitalis non contaminat cibus. uos
quoq sumite. Si contaminat. quȩ tandẽ dementia
est mauis nefas putare animã porcinã decorpore
soluere qũa humanã porcino corpore maeulañ:
Sediã admanuũ signaculũ considerandũ tractan¬
dũq ueniamus. Ao primũ quidẽ quod ab animaliũ
nece et abstipiũ laceratione uos tẽperatis. suꝑ sti¬
tiosissimũ xp̃c ostendit. qui nullũ nobiscũ belins
et arborib societatẽ iuris. eẽ. indicans. et in gregẽ
porcorũ demones misit. et arborẽ inqua fructũ male¬
dicto aridã fecit. Hichil certe porei nichil arbor illa
peccauerat. Neq enĩ usq eo dementes sumus ut arbitre¬
mur sua sponte arborẽ uel frugiferã. eẽ. uel sterilem.

Expanded text:
vestrum, vobis tamen ita tribuendum, tanquam utrumque sit verum. vestrum, vobis tamen ita tribuendum, tanquam utrumque sit verum. Nam quod auditores vestros non prohibetis carnibus vesci, sed occidere animalia prohibetis, quid stultius et perversius fieri potest? Nam si talis non contaminat cibus, vos quoque sumite: si contaminat, quae tandem dementia est majus nefas putare, animam porcinam de corpore solvere, quam humanam pSed jam ad manuum signaculum considerandum tractandumque veniamus. Ac primum quidem quod ab animalium nece, et ab stirpium laceratione vos temperatis, superstitiosissimum Christus ostendit: qui nullam nobis cum belluis et arboribus societatem juris esse judicans, et in gregem porcorum daemones misit , et arborem in qua fructum non invenerat, maledicto aridam fecit . Nihil certe porci, nihil arbor illa peccaverat. Neque enim usque eo dementes sumus, ut arbitremur sua sponte arborem vel frugiferam esse vel sterilem.
Abbreviated transcription (Latin):
homo egens ille fame moriturus. ẽ. dũ tuuir sapiens
et benignus magis cucumerẽ quã hominẽ miserearis:
Hec .ẽ ꝓfecto. Iuid enĩ dicã congruentius et planius:¬
ł alsa miscđia et uera crudelitas. Nunc uecordiã uide¬
amus. Quid enĩ sinimis illis quos dederis panem
sibi emat. nonne hoc in illo pars illa ur̃a diuina qui
hanc sumit auenditore passura . ẽ. quod passura erat
site dante sũpsissec In uoluit igit᷑ sordib peccator
ille mendicus partẽ dei reuolare cupientẽ tius nũ¬
mis ad tantũ scelus ad utus: et tam̃ uos homines
prudentissimi int̃ . eẽ. arbi tramini si homicidium
facturo non detis hominẽ quẽ occidat sed scientes
pecumiã unde occidendũ comparet detis. Iuid ad
hanc insaniã addi potest. Ita enĩ fit ut aut homo
morut᷑ siuenalẽ non inuenerit cibũ. aut cibus ipse
si inuenerit quorũ alterũ ẽ. uerũ homicidiũ alterum

Expanded text:
Homo egens ille fame moriturus est, dum tu vir sapiens Homo egens ille fame moriturus est, dum tu vir sapiens et benignus magis cucumerem quam hominem miseraris. Haec est profecto quid enim dicam congruentius et planius? falsa misericordia et vera crudelitas. Nunc vecordiam videamus. Quid enim si nummis illis, quos dederis, sibi panem emat? Nonne hoc in illo pars illa vestra divina, qui hanc sumit a venditore, passura est, quod passura erat, si te dante sumpsisset? Involvit igitur sordibus peccator ille mendicus partem Dei revolare cupientem, tuis nummis ad tantum soclus adjutus: et tamen vos homines prudentissimi interesse arbitramini, si homicidium facturo non detis hominem quem occidat, sed scientes pecuniam unde occidendum comparet, detis. Quid ad hanc insaniam addi potest? Ita enim fit ut aut homo moriatur, si venalem non invenerit cibum, aut cibus ipse, si invenerit: quorum alterum est verum homicidium; alterum
Abbreviated transcription (Latin):
legium putat᷑ uel aliis dare quod redimdat. uel
certe abicere : inmagnas contrudimini crudita¬
tes totũ quod datũ.ẽ. quasi purgare cupientes: lam
uero distenti et ꝓpe crepantes eos qui sub ura disci¬
plina sunt pueros addeuoranda reliqua crudeli
dominatione compellitis. ita ut cuidã sit romȩ ob¬
iectũ quod miseros paruulos cogendo aduescendũ
tali suꝑ stitione necauerit. Iuod non crederẽ nisi
scirem quantũ nefas. eẽ. arbitremini uel aliis hȩc
dire qui electi non sunt uel certe ꝓicienda curare.
unde illa uescendi necessitas restat. quae ad turpissimã
cruditatẽ pęne quotidie aliquando tam̃ potest et usq
adhomicidiũ ꝑuenire.Quae cũ ita sint etiã panẽ men¬
dicanti dare ꝓhibetis. censetis tam̃ ꝓpter miscđiã
uel potius ꝓpter inuidiã nummos dari. Iuid hic pri¬
us arguam : crudelitatẽ anue cordiam : Quid si enim
eo loco res agatur ubi uenalis cibus inueniri non potest.

Expanded text:
legium putatur, vel aliis dare quod redundat, vel legium putatur, vel aliis dare quod redundat, vel certe abjicere, in magnas contrudimini cruditates, totum quod datum est quasi purgare cupientes. Jam vero distenti, et prope crepantes, eos qui sub vestra disciplina sunt, pueros ad devoranda reliqua crudeli dominatione compellitis: ita ut cuidam sit Romae objectum, quod miseros parvulos cogendo ad vescendum tali superstitione necaverit. Quod non crederem, nisi scirem quantum nefas esse arbitremini, vel aliis haec dare qui electi non sunt, vel certe projicienda curare. Unde illa vescendi necessitas restat, quae ad turpissimam cruditatem pene quotidie, aliquando tamen potest et usque ad homicidium pervenire. 53. Quae cum ita sint, etiam panem mendicanti dare prohibetis: censetis tamen propter misericordiam, vel potius propter invidiam nummos dari. Quid hic prius arguam, crudelitatem, an vecordiam? Quid enim si eo loco res agatur, ubi venalis cibus inveniri non potest?
Abbreviated transcription (Latin):
esse aũt in his possit qui uehement̃ cinniphas et alia
placenta carne carentia desiderasse scipse ꝓdiderit.
Tenetis igit᷑ eum quẽ cupiditas sordibus mergit. quẽuͦ
ipse cibus ut arbi tramini maculat non tenetis : cũ
inquinationẽ de concupiscentia quã deobsono longe
maiorẽ fieri fateamini  plectentes tam̃ eum qui con¬
ditis suauissimȩ frugib imminet inhians seseq non
tenet. excludentes eũ qui quas libet epulas hominum
cõprimendȩ famis causa sine ulla cupiditate paratus
sumere. & paratꝰ amittere in differenter capit. En
miri mores. en egregia disciplina. en memorabilis tẽ¬
perantia Iam qđ ea quȩ nobis quasi purganda offe¬
runt᷑ adepulas nefas putxtis siquis alius p̃ter electos
adcibandũ tetigerit. quantȩ turpitudinis & aliquan¬
do sceleris plenũ. ẽ. si quidẽ sȩpe tã multa dantur
ut consumi facile a paucis non possint : Et qm̃ sacri¬

Expanded text:
esse autem in iis possit qui vehementer cumiphas, et alia esse autem in iis possit qui vehementer cumiphas, et alia placenta carne carentia desiderasse se ipse prodiderit. Tenetis ergo eum quem cupiditas sordibus mergit, quem vero ipse cibus, ut arbitramini, maculat, non tenetis, cum inquinationem de concupiscentia quam de obsonio longe majorem fieri fateamini, complectentes tamen eum qui conditis suavissime frugibus imminet inhians, seseque non tenet: excludentes eum qui quaslibet epulas hominum comprimendae famis causa sine ulla cupiditate paratus sumere, et paratus amittere, indifferenter capit. En miri mores, en egregia disciplina, en memorabilis temperantia! 52. Jam quod ea quae vobis quasi purganda offeruntur ad epulas, nefas putatis si quis alius praeter electos ad cibandum tetigerit, quantae turpitudinis et aliquando sceleris plenum est? Siquidem saepe tam multa dantur, ut consumi facile a paucis non possint. Et quoniam sacri
Abbreviated transcription (Latin):
lucis habere arbitramini. Aquilȩ uero cui sol maxi¬
me congruit tenebrarũ animã quia sola carne
uiuit in esse defenditis: Orerũ angustias. oinere¬
dibiles. ab surditates. inquas ꝓfecto non incidissetis.
si uanissimis fabulis alieni. hoc ad continentiã seque¬
remini quodueritas ꝓbat. ut concupiscentiȩ coher¬
cende grã nonuitandȩ immunditiȩ quae nulla est
deliciosas escas respuendas iudicaretis. Nã siquis
etiã rerũ naturã uimq. animȩ et corporis minus
intuens uobis concedat animã coinquinari de obso¬
nio. multo magis eã tam̃ immundã fieri cupidita¬
te conceditis. Qiuie igit᷑ ratio .ẽ. uel potius amen¬
tia denumero electorũ hominẽ pellere qui forte car¬
nẽ ualitudinis causa nulla cupiditate gustauerit.
si aut̃ piperata tubera uoracit̾ edere concupiuerit
tis urĩs eẽ non possit qui ꝓditus fuerit non concupis¬
cendo sed mandendo partẽ aliquã cenasse galline.

Expanded text:
lucis habere arbitramini; aquilae vero, cui sol maxilucis habere arbitramini; aquilae vero, cui sol maxime congruit, tenebrarum animam, quia sola carne vivit, inesse defenditis. 51. O rerum angustias, o incredibiles absurditates in quas profecto non incidissetis, si a vanissimis fabulis alieni, hoc ad continentiam ciborum sequeremini quod veritas probat; ut concupiscentiae coercendae gratia, non vitandae immunditiae quae nulla est, deliciosas escas respuendas judicaretis. Nam si quis etiam rerum naturam vimque animae et corporis minus intuens, vobis concedat animam coinquinari de obsonio, multo magis eam tamen immundam fieri cupiditate conceditis. Quae ergo ratio est, vel potius amentia, de numero electorum hominem pellere, qui forte carnem valetudinis causa, nulla cupiditate gustaverit: si autem piperata tubera voraciter edere concupierit,tis vestris esse non possit, qui proditus fuerit, non concupiscendo, sed medendo partem aliquam coenasse gallinae:
Abbreviated transcription (Latin):
tenet᷑ alimentis. nimiũ contra uos et ad carnes eden¬
das uos instantissime impellit. Cur enĩ animas
quas in ligaturi sunt corpori qui carnib epulant᷑
p̃occupando et uescendo liberatis: sed inquit non
decarnib aliquid abeis bonȩ partis illigatur.
sed defrugib quas cũ carnib: sumunt. Iuid gͦ dea-
animis leonũ quorũ cibus sola caro est responden¬
dum uidetur:: Bibunt inquit et idõ anima illa de
aqua tracta carniq implicata est. Iuid de innumera¬
bilibus auibus: quid deipsis aquilis dici potest. quae
neq nisi carne pascunt᷑ nec ullo potu indigent.
Certe hic deficit᷑. & qͥd responderi possit non inue¬
nitur. Si enĩ anima decibis uenit. et sunt animalia
fȩtũ gygnentia quorũ et nullus potus et sola sit
caro. est in carne anima cui purgande more ur̃o
subuenire deberetis uescendo carnẽ. nisi forte
porcũ quod et frugib alitur et aquã bibit. animã

Expanded text:
tenetur alimentis, nimium contra vos, et ad carnes edentenetur alimentis, nimium contra vos, et ad carnes edendas vos instantissime impellit. Cur enim animas, quas illigaturi sunt corpori qui carnibus epulantur, non praeoccupando et vescendo liberatis? Sed, inquit, non de carnibus aliquid ab eis bonae partis illigatur, sed de frugibus quas cum carnibus sumunt. Quid ergo de animis leonum, quorum cibus sola caro est, respondendum videtur? Bibunt, inquit, et ideo anima illa de aqua tracta carnique implicata est. Quid de innumerabilibus avibus? quid de ipsis aquilis dici potest, quae non nisi carne pascuntur, nec ullo potu indigent? Certe hic deficitur, et quid responderi possit non invenitur. Si enim anima de cibis venit, et sunt animalia fetum gignentia, quorum et nullus potus, et cibus sola sit caro, est in carne anima, cui purgandae more vestro subvenire deberetis vescendo carnem. Nisi forte porcum, quod et frugibus alitur, et aquam bibit, animam
Abbreviated transcription (Latin):
q pinguiores alimento stercorũ fieri. eũuos inaccusatio¬
ne carnis nichil grauius uobis dicere uideamini. quã cũ
dicitis. eẽ. stercorũ domũ : hinc igit᷑ alunt᷑ ea quae
uobis munda sunt. quod in eare quȩ uobis immunda
est multo eẽ. immundius p̃dicatis. Iuo d si carnem
obhoc asꝑnamini quod post concubitũ nascit᷑. uer¬
miũ uoscaro delectet qui in pomis lignis int̃ra ipsa
deniq sine ullo concubitu tã multi magniq nascunt᷑.
Sed nescio qua ista simulatio est. Nam si uobis ꝓpte¬
rea dis pliceret caro quae patris et matris cõmyxti¬
one format᷑. non illos principes tenebrarũ defruc¬
tib arborũ suarũ natos fuisse diceretis. Iuos certe
amplius as ꝑnamini quã carnes quas gustare non
uultis Nã quod opinamini om̃s quidẽ animas ani¬
maliũ deparentũ cibis uenire. aquib: carcerib uos
liberare glorlamini diuinã substantiã quae in urĩs

Expanded text:
que pinguiores alimento stercorum fieri, cum vos in accusatioque pinguiores alimento stercorum fieri, cum vos in accusatione carnis nihil gravius vobis dicere videamini, quam cum dicitis esse stercorum domum. Hinc ergo aluntur ea quae vobis munda sunt, quod in ea re quae vobis immunda est, multo esse immundius praedicatis. Quod si carnem ob hoc aspernamini, quod post concubitum nascitur, vermium vos caro delectet, qui in pomis, lignis, in terra ipsa denique sine ullo concubitu tam multi magnique nascuntur. Sed nescio quae ista simulatio est. Nam si vobis propterea displiceret caro, quod patris atque matris commixtione formatur, non illos principes tenebrarum de fructibus arborum suarum natos fuisse diceretis, quos certe amplius aspernamini quam carnes, quas gustare non vultis. 50. Nam quod opinamini omnes quidem animas animalium de parentum cibis venire, a quibus carceribus vos liberare gloriamini divinam substantiam, quae in vestris
Abbreviated transcription (Latin):
non colore et forma et odore et sapore ducimini.
ut bonũ his rebus in esse iudicetis quid aliud potes¬
tis ad ferre. An argumento uob̾ est firmitas
quaedã atq ualentia quȩ istis rebus detrahi uidet᷑
dũ aterra sẽparant᷑ atq tractant᷑ Sed si hoc uobis
moueret quanquã falsũ id esse cito anim aduerti
potest: ꝓpt̃ non nullorũ auctã post quã terrae
detracta sunt firmitatẽ ut iã deuino cõmemoratũ. ẽ.
qđ fit robustius uetustate. tam̃en sihȩe firmita suos
moueret ut dixi. in nullo magis cibo quã in carnib
copiosiorẽ partẽ dei. eẽ. ꝓbaretis. Non enĩ ahletȩ
quib illud robur et ualentia maxime necessaria
est. holere ac pomis et non carne uescunt᷑ Anquia
carnes aluntur arborib: arbores aut̃ carnibus
non alunt᷑ id circo arbi tramini illarũ quã nr̃a
corpora. eẽ. meliora: non consideratis rem tam
in pmptu sitã arbusta letiora et fecundiora segetes¬

Expanded text:
non colore et forma et odore et sapore ducimini, non colore et forma et odore et sapore ducimini, ut bonum his rebus inesse judicetis, quid aliud potestis afferre? An argumento vobis est firmitas quaedam atque valentia, quae istis rebus detrahi videtur, dum a terra separantur atque tractantur? Sed si hoc vos moveret quanquam falsum id esse cito animadverti potest, propter nonnullorum auctam postquam terrae detracta sunt, firmitatem, ut jam de vino commemoratum est, quod fit robustius vetustate: tamen si haec firmitas vos moveret, ut dixi, in nullo magis cibo quam in carnibus, copiosiorem partem Dei probaretis esse. Non enim athletae, quibus illud robur et valentia maxime necessaria est, olere ac pomis, et non carne vescuntur. 49. An quia carnes aluntur arboribus, arbores autem carnibus non aluntur, idcirco arbitramini illarum quam nostra corpora esse meliora? Non consideratis rem tam in promptu sitam, arbusta laetiora et fecundiora, segetes
Abbreviated transcription (Latin):
existimandũ est: Iuid cȩtera ꝑsequar quae om̃i
dici nec facile. ẽ. nec necessarium: Cui enĩ non
occurrit quã multa cocta suauiora et salubria sint:
quod non deberent si ut opinamini huiuscemo di
commotionib: deserunt᷑ bono: Nichil uos prorsus in¬
uenire arbitror unde istis corporis sensib: approbetis
Ideo carnes immundas. eẽ atq animas inquinare ues¬
centiũ. quod carpte fruges post multas cõmotiones
uertant᷑ in carnẽ. Presertim cũ & uetus tatẽ cor¬
ruptionẽq aceti putetis uino essemundiorẽ
Et caroenũ quod bibitis nichil aliud qũa coctũ uinũ
.eẽ. udeamus. quod uino deberet esse sordidius simoti¬
bus & coctionib dereb corporeis menbra diuina
discedunt. Si aũt non ita est cur arbitremini fru¬
ges cum carpunt᷑. reponunt᷑ tractant᷑ coquntur.
digerunt᷑. fugiente bono deseri: & ꝓpterea sordi¬
dissimã creandis corporib p̃bere materiã. Iuo dsi

Expanded text:
existimandum est? 47. Quid caetera persequar, quae omnia existimandum est? 47. Quid caetera persequar, quae omnia dici nec facile est, nec necessarium? Cui enim non occurrit, quam multa cocta suaviora et salubriora sint? Quod non deberent, si, ut opinamini, hujuscemodi commotionibus deseruntur bono. Nihil vos prorsus invenire arbitror, unde istis corporis sensibus approbetis, ideo carnes immundas esse, atque animas inquinare vescentium, quod carptae fruges post multas commotiones vertantur in carnem; praesertim cum et vetustatem corruptionemque aceti, putetis vino esse mundiorem, et caroenum quod bibitis, nihil aliud quam coctum vinum esse videamus, quod vino deberet esse sordidius, si motibus et coctionibus de rebus corporeis membra divina discedunt. Si autem non ita est, non est cur arbitremini fruges, cum carpuntur, reponuntur, tractantur, coquuntur, digeruntur, fugiente bono deseri, et propterea sordidissimam creandis corporibus praebere materiam. 48. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
paulo durius ut subigendo fiat melior. et quo
dici ꝑuersius nichil potest luce fugiente candi¬
dior. Pastillarius mella diu subicit ut ad illũ
candorẽ ꝑueniant. et minus noxiam mitio¬
remq dulcedinẽ. Hoc quomodo eueniat bo¬
no discedente disserite. Iuod si non uisu &odo¬
ratu et gustatu sed auditu etiã delectato p̃sen¬
tiam dei placet ꝓbare. caro citharis neruos et
tibi is ossa largitur. quie siccata et adtrita &
torta sonora reddunt᷑. Ita dulcedo musica quã
de diuinis regnis uenisse contenditis. nobis mor¬
tuarũ carniũ sordib exhibetur. et tẽpore are fa¬
ctis et adtritione tenuatis. & tortione distentis.
Iuib afflictati onib etiã dereb uiuentibus
diuinã substantiã fugere p̃dicatis. quod etiam
decoctione earũ accidere dicitis. Cur ergo elixa¬
ti cardui minime obsunt ualitudini: utrum igit᷑¬
abeis dum ita coquuntur dm̃ ante pestem dicere

Expanded text:
paulo durius, ut subigendo fiat melior, et quo paulo durius, ut subigendo fiat melior, et quo dici perversius nihil potest, luce fugiente candidior. Pastillarius mella diu subigit, ut ad illum candorem perveniant, et minus noxiam mitioremque dulcedinem: hoc quomodo eveniat bono discedente, disserite. Quod si non visu et odoratu et gustu, sed auditu etiam delectato praesentiam Dei placet probare, caro citharis nervos, et tibiis ossa largitur; quae siccata et attrita et torta sonora redduntur. Ita dulcedo musica, quam de divinis regnis venisse contenditis, nobis mortuarum carnium sordibus exhibetur, et tempore arefactis, et attritione tenuatis, et tortione distentis: quibus afflictationibus etiam de rebus viventibus divinam substantiam fugere praedicatis; quod etiam decoctione earum accidere dicitis. Cur ergo elixati cardui minime obsunt valetudini? Utrum ab eis dum ita coquuntur, Deum an partem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
claritate quã multũ diligitis purus bonũ in ari¬
diorib quã in uiridiorib eẽ. testat᷑. Ex quo fit
ut aut negetis dĩ partẽ in luce pura quã infumo¬
sa. eẽ. maiorẽ. et ita omĩa documenta ur̃a tur¬
betis. Aut fateamini fieri posse ut de stipibus
amputatis uel euulsis sidiuturniore tẽpore ponan¬
tur : copiosius fugiat malinatura qũa boni Iuo con¬
fesso: tenebimus defrugib carptis maius malũ
posse abire. atq ita in carnib: maus bonũ posse
remanere. Et hoc quidẽ detẽpore dictũ sit. Nã sicõ¬
motione et subactione &ad tritione harũ rerũ fuge
occasionẽ inuenit illa diuina natura. multa uos
similit̃ redarguunt quae fiunt mouendo melio¬
ra. Hordei quidã suco uinũ imitant᷑ quod mouen¬
do fit obtimũ. Sane quod minime p̃tereundum .ẽ.
hoc genus potus citissime in ebriat. Nec tamen
iquã sucum hordei fel principũ. eẽ. dixistis.
parciore aqua perite contrahitur

Expanded text:
claritate quam multum diligitis, purius bonum in ariclaritate quam multum diligitis, purius bonum in aridioribus, quam in viridioribus esse testatur. Ex quo fit ut aut negetis Dei partem in luce pura quam in fumosa esse majorem, et ita omnia documenta vestra turbetis; aut fateamini fieri posse ut de stirpibus amputatis vel evulsis, si diuturniore tempore reponantur, copiosius fugiat mali natura quam boni. Quo concesso, tenebimus de frugibus carptis majus malum posse abire, atque ita in carnibus majus bonum posse remanere. Et hoc quidem de tempore dictum sit. 46. Nam si commotione et subactione et attritione harum rerum, fugae occasionem invenit divina illa natura, multa vos similia redarguunt, quae fiunt movendo meliora. Hordei quidam succo vinum imitantur, quod movendo fit optimum. Sane, quod minime praetereundum est, hoc genus potus citissime inebriat: nec tamen unquam succum hordei, fel principum esse dixistis. Farina parciore aqua perite contrahitur
Abbreviated transcription (Latin):
ista inuini uetustate non sunt : quia diuinȩ substan¬
tiȩ pars magna discessit. Ab surdũ .ẽ. dicere uobis pre¬
sertim qui p̃sentiã partis dĩ oculis. narib. palato cũ
his sensus bene afficiunt᷑ indicatis. Iam uero quae
toita ꝑuersio.ẽ. uinũ putare fel principũ tenebra¬
rũ. et uiis comedendis non parcere : magisne in¬
erit illud fel cũ incupa quã cũ inacinis fuerit:
Q uod si bono discedente quasi meracius remanet
malũ et id tẽporis mora contingit. non oporte¬
bat easdẽ uuas suspensas atq seruatas fierimitio¬
res. dultiores. salubriores. neq ipsũ uinũ quod
supra dictũ.ẽ. et amissa luce liquidius atq lucu¬
lentius et salutifera substantia discedente salubri
us. Quid dic̃ã delignis et frondib quao tẽpore
arescunt. nec ex eo auobis dici potest deteriora
fieri Id enĩ amittunt quo fumus gignit᷑. id aũt
retinent unde lucida flãma consurgit. et ea

Expanded text:
ista in vini vetustate non sunt, quia divinae substanista in vini vetustate non sunt, quia divinae substantiae pars magna discessit? Absurdum est dicere; vobis praesertim qui praesentiam partis Dei, oculis, naribus, palato, cum hi sensus bene afficiuntur, judicatis. Jam vero quae tanta perversio est, vinum putare fel principum tenebrarum, et uvis comedendis non parcere? Magisne inerit illud fel cum in cupa, quam cum in acinis fuerit? Quod si bono discedente quasi meracius remanet malum, et id temporis mora contingit; non oportebat easdem uvas suspensas atque servatas fieri mitiores, dulciores, salubriores: neque ipsum vinum quod supra dictum est, et amissa luce liquidius atque luculentius, et salutifera substantia discedente salubrius. 45. Quid dicam de lignis et frondibus, quae tempore arescunt, nec ex eo a vobis dici possunt deteriora fieri? Id enim amittunt quo fumus gignitur, id autem retinent unde lucida flamma consurgit, et ea
Abbreviated transcription (Latin):
ora bono fierent quanto diuturnius reponuntur
post quã a t̾ra quasi amatre separata sunt. Caro ipsa
pridie occisorũ animaliũ ꝓfecto ẽ iocundior atq
commodior. Non aũt ita . eẽ. oportebat siut ad seritis
plus haberet boni eo die recens animante interemp¬
to. quã post pridie : cũ diuinae substantiȩ maior fuga
facta esset. Uinum uero uetustate purius meliusq
fieri quis ignoret. nec ad ꝑuertendos sensus dolenti¬
us ut putatis sed aduegetandũ corpus utilius. tantũ
ad sit modus. quẽ in omni re dominari decet. Nam
musto recentiore ꝑuersitas sensuum citius solet
accidere ita ut si aliquando in lacu remanserit ali¬
quantũq fer buerit : in tuentes desuꝑ ꝑcusso cerebro
p̃cipites agat. et nisi aliquo modo sub uenut᷑ extin¬
guit Iam qđ ad ualitudinẽ attinet. in flari eocorpora.
ꝑnitioseq distendi quis abnuat: num ideo tanta in com¬
moda insidunt quia plus habet bonum: Propter ea

Expanded text:
ora bono fierent, quanto diuturnius reponuntur, ora bono fierent, quanto diuturnius reponuntur, postquam a terra quasi a matre separata sunt. Caro ipsa pridie occisorum animalium profecto est jucundior atque commodior: non autem ita esse oportebat, si, ut asseritis, plus haberet boni, eo die recens animante interempto, quam postridie cum divinae substantiae major fuga facta esset. 44. Vinum vero vetustate purius meliusque fieri quis ignoret? nec ad pervertendos sensus redolentius, ut putatis, sed ad vegetandum corpus utilius: tantum adsit modus, quem in omni re dominari decet. Nam musto recentiore perversitas sensuum citius solet accidere: ita ut si aliquando in lacu remanserit, aliquantumque ferbuerit, intuentes desuper percusso cerebro praecipites agat, et nisi aliquo modo subveniatur, exstinguat. Jam quod ad valetudinem attinet, inflari eo corpora pernicioseque distendi, quis abnuat? Num ideo tanta incommoda insunt, quia plus habet boni; propterea
Abbreviated transcription (Latin):
do uos mouet. non quȩ insuauitate coloris. ẽ. sed
quae in partiũ congruentia : utinã hoc esset.
Iuando enĩ corporib animantiũ in quorũ forma
paria paribus menbra respondeant auderetis
Q uomodo ꝓbatis. ꝑ morã temporis et ꝑ obstritiones
quas fugere decorporib substantiã boni nisi
quia inde discedit dĩ ut adseritis et deloco
in locum migrat plenũ . ẽ. dementiae : uerũ tam̃
signa uos adistã sententiã & indicia quantũ existi.¬
mare possũ nulla duxerunt. Multa enĩ capta de
arborib uel euulsa det̾ra. antequã ad cibum nr̃m
ueniant. int̃positione aliqua tẽporis meliora reddun¬
tur ut porri. et intiba. lactucȩ uuȩ mala. ficus et
quedã pira. et multa preterea quȩ & colorant᷑ melius
dũ nonstatim ut decerpta fuerint absumunt᷑. et cor¬
pore capiunt᷑ salubrius & sapiuut inore conditius.
que tanta cõmoditas et suauitas in .eẽ. his rebus mini¬

Expanded text:
do vos movet, non quae in suavitate coloris est, sed do vos movet, non quae in suavitate coloris est, sed quae in partium congruentia? Utinam hoc esset Quando enim corporibus animantium, in quorum forma paribus paria membra respondeant, auderetis quomodo probatis per moram temporis, et per obtritiones quasdam, fugere de corporibus substantiam boni, nisi quia inde discedit Deus, ut asseritis, et de loco in locum migrat? Plenum est dementiae. Verumtamen signa vos ad istam sententiam et indicia, quantum existimare possum, nulla duxerunt. Multa enim carpta de arboribus vel evulsa de terra, antequam ad cibum nostrum veniant, interpositione aliqua temporis meliora redduntur; ut porri et intiba, lactucae, uvae, mala, ficus, et quaedam pira: et multa praeterea quae et colorantur melius, dum non statim ut decerpta fuerint, absumuntur, et corpore capiuntur salubrius, et sapiunt in ore conditius: quae tanta commoditas et suavitas inesse his rebus mini
Abbreviated transcription (Latin):
bouis carne sordidior. quo sic cato rustici sic utunt᷑
ad focũ. ut eius igne facilius nichil sit. fumoq purga¬
tius. Quid quod sinitor et fulgor maiorẽ p̃sentum
diuinȩ partis ostendit eã uos non purgatis. non con¬
signatis. non libertatis : si quidẽ est maxime in flo¬
rib ut omittã sanguinẽ. & innumerabilia in carne
uel excarne simillima. quos certe flores habere in
epulis non potestis. Iuisi etiã carnib uesceremini.
s qua smas certe pisciũ et quosdã ueriiculos atq
muscas quae om̃a etiã in tenebris luce ꝓpria cho¬
ruscant pulmentis urĩs non adhiberetis. Quid
igit᷑ restat nisi ut dicere desinatis habere uos
idoneos indices oculos. nares. palatũ. quib diui¬
nȩ partis p̃sentiã incorporib aꝓꝓbetis:
His aut̃ remotis. unde docebitis non modo maio¬
rem dei partẽ instipibus. eẽ. quã in carnib sed
om̃ino. eẽ. aliquid eius instipibus: anpulchritu¬

Expanded text:
bovis carne sordidior, quo siccato rustici sic utuntur bovis carne sordidior, quo siccato rustici sic utuntur ad focum, ut ejus igne facilius nihil sit fumoque purgatius? Quid quod, si nitor et fulgor majorem praesentiam divinae partis ostendit, eam vos non purgatis, non consignatis, non liberatis? Siquidem est maxime in floribus, ut omittam sanguinem, et innumerabilia in carne, vel ex carne simillima, quos certe flores habere in epulis non potestis: qui si etiam carnibus vesceremini, squamas certe piscium, et quosdam vermiculos atque muscas, quae omnia etiam in tenebris luce propria coruscant, pulmentis vestris non adhiberetis. 43. Quid igitur restat, nisi ut dicere desinatis, habere vos idoneos judices oculos, nares, palatum, quibus divinae partis praesentiam in corporibus approbetis? His autem remotis, unde docebitis non modo majorem partem Dei in stirpibus esse quam in carnibus, sed omnino esse aliquid ejus in stirpibus? An pulchritu
Abbreviated transcription (Latin):
estis : cur uos epulantes immundos faciant
pulm̃ta et disputantes hȩc portenta non facunt.
presertim cũ solis istius radius quẽ uos
certe et carnib om̃ib et frugib p̃ponitis.
nec oleat. nec sapiat. sed tantũmodo int̃ cȩtera
corpora p̃stantia fulgentissimi coloris emineat .
Qui uos magnopere hortat᷑ atq adeo cogit in ui¬
tos. ut int̃ documenta cominixti boni nichil coloris
nitori p̃feratis. Ad illas igit᷑ reducemini angustias.
magis in sanguine et in his quae animaliũ carnibus
fetidissima sed nitide colorata intus egerunt᷑. quam
inoliuȩ foliis pallentib partem dei habitare fate¬
amini. Iuod si dicitis. nã etiã hoc dicitis oliuȩ folia cũ
incendunt᷑ ignẽ emittere. in quo p̃sentia lucis appa¬
ret carnes aũt cũ incendunt᷑ non idẽ facere. quid
dead ipe respondebitis qui ꝓpe om̃es italas lucer¬
nas illuminat. quid defimo bubali qui . ẽ. certe

Expanded text:
estis? Cur vos epulantes immundos faciant estis? Cur vos epulantes immundos faciant pulpamenta, et disputantes haec portenta non faciant: praesertim cum solis istius radius, quem vos certe et carnibus omnibus et frugibus anteponitis, nec oleat, nec sapiat, sed tantummodo inter caetera corpora, praestantia fulgentissimi coloris, emineat; qui vos magnopere hortatur, atque adeo cogit invitos, ut inter documenta commixti boni, nihil coloris nitori praeferatis? 42. Ad illas ergo reducimini angustias, ut magis in sanguine, et in iis quae animalium carnibus foetidissima, sed nitide colorata in vicis egeruntur, quam in olivae foliis pallentibus partem Dei habitare fateamini. Quod si dicitis, nam etiam hoc dicitis, olivae folia, cum incenduntur, ignem emittere, in quo praesentia lucis apparet; carnes autem, cum incenduntur, non idem facere: quid de adipe respondebitis, qui prope omnes Italas lucernas illuminat? Quid de fimo bubulo, qui est certe
Abbreviated transcription (Latin):
putatis  Nolite ergo tanto pere flores mirari
atq laudare quos iudicandos ad tribumal
palati non potestis admittere. Nolite portu lacam
saltẽ carnib ante ponere. quae abhis coctis et
colore &odore et sapore superat᷑: porcellus assus.
Hoc enĩ cogitis ut debono et demalo non scriptoribus
& librariis sed quoquis et dulciariis ministris uobis.¬
cum potius disseramꝰ. Porcellus ergo assus et colore
nitidus &odore blandus. et sapore iocundus est
Habetis ꝑfectũ diuinȩ substantiȩ in habitantis indi¬
cium. trino testimonio uos inuitat et purgari
urã sc̃ĩtate desiderat. inuadite: Iuid cunctamimi.
quid contradicere preparatis. Colore solo lenticu¬
lam fimus uincit infantis. Odore solo assa offella
superat mitẽ ac uiridẽ ficum. Sapore solo hedus
occisus herbã quã uiuus pascit᷑ uincit. Inuenta . ẽ.
etiã ergo cuius causa his simul tribus testib: adiu¬
uetur. Iuid quȩritis amplius. aut quid dicturi

Expanded text:
putatis? Nolite ergo flores tantopere mirari putatis? Nolite ergo flores tantopere mirari atque laudare, quos judicandos ad tribunal palati non potestis admittere. Nolite portulacam saltem carnibus anteponere, quae ab his coctis et colore et sapore et odore superatur. Porcellus assus hoc enim cogitis, ut de bono et de malo, non scriptoribus et librariis, sed coquis et dulciariis ministris vobiscum potius disseramus: porcellus ergo assus et colore nitidus, et odore blandus, et sapore jucundus est: habetis perfectum divinae substantiae inhabitantis indicium; trino testimonio vos invitat, et purgari vestra sanctitate desiderat. Invadite, quid cunctamini? quid contradicere paratis? Colore solo lenticulam fimus vincit infantis, odore solo assa offella superat mitem ac viridem ficum, sapore solo haedus occisus herbam, quam vivus pascitur, vincit: inventa est etiam caro, cujus causa his simul tribus testibus adjuvetur. Quid quaeritis amplius? aut quid dicturi
Abbreviated transcription (Latin):
quã cisterninã aquã bibere debuistis. quia ꝑ fusa
imbri terra siccior nares miro odore ꝑmulcet. me¬
liusq olet tale lutum quã si exciperetur pluuia
purior. Iuod si saporem opus .ẽ at testari ut cognos¬
camus habitare in corpore aliquid dei. magis ha¬
bitat indactilis et melle quã in carne porcina.
sed magis in carne porcina quã in faba. Magis
infico: quã inficato. Ecce concedo. sed et uos con¬
cedite. Magis inficato quã inbeta. Iuid quod ista
ratione cogimini confiteri quadã stipes quas cer¬
te om̃s mundiores uultis quã carnẽ exipsa car¬
ne accipere dm̃. si sapore dĩ immixtus agnoscit᷑.
Nam et holera sapidiora fiunt cocta. cũ carnibus
et herbas quib peccora pascunt᷑ gustare non
possumus : Conuersas aũt insucũ lactis & colore
prȩstantiores & s apore cõmodissimas iudicamꝰ
Anbona tria simul ubi fuerint id ẽ. color bo¬
nus &odor. et sapor ibi esse maiorẽ boni partem

Expanded text:
quam cisterninam aquam bibere debuistis; quia perfusa quam cisterninam aquam bibere debuistis; quia perfusa imbri terra siccior, nares miro odore permulcet, meliusque olet tale lutum, quam si exciperetur pluvia purior. Quod si saporem opus est attestari, ut cognoscamus habitare in corpore aliquid Dei, magis habitat in dactylis et melle quam in carne porcina, sed magis in carne porcina quam in faba; magis in fico quam in ficato, ecce concedo; sed et vos concedite, magis in ficato quam in beta. Quid quod ista ratione cogimini confiteri, quasdam stirpes, quas certe omnes mundiores vultis quam carnem, ex ipsa carne accipere Deum, si sapore Deus immixtus agnoscitur? Nam et olera sapidiora fiunt cocta cum carnibus: et herbas quibus pecora pascuntur, gustare non possumus; conversas autem in succum lactis, et colore praestantiores, et sapore commodissimas judicamus. 41. An bona tria simul ubi fuerint, id est color bonus et odor et sapor, ibi esse majorem boni partem
Abbreviated transcription (Latin):
atq fulgorẽ olei clamare copiam eo admixtiboni ar¬
bitramini. et ad id purgandũ fauces et uentrẽ paratis:
Depingui aũt carne simillimi fulgoris. de stillantibus
guttis labra contingere formidatis : Cur de thes¬
auris dei melonẽ putatis. eẽ. aureũ. et ꝑne ad apicẽ
rancidã uel oui mediũ non putatis: Cur uobis
candor in lactucis p̃dicat dm̃. in lacte non p̃dicat :
Decolorib enĩ adhuc loquor in quib ut omittaom
cȩtera. unius pauonis pennis et plumis quae certe de con¬
cubitu et carne nascunt᷑. nulla potestis uestita
florib prata conferre. Nam &sio dore inuenitur
hoc bonũ non nullorũ animaliũ carnib miri odo¬
ris conficiunt᷑ ungenta. cibi deniq ipsi qui cumca¬
rnib melis̃sculis conquoqui solent. multo iocundius
olent. quã sieis caro defuisset. Postremo si suauius olen¬
tia mundiora uidicatis. quodã luto uesci auidius

Expanded text:
atque fulgorem olei, clamare copiam coadmixti boni aratque fulgorem olei, clamare copiam coadmixti boni arbitramini, et ad id purgandum fauces et ventrem paratis; de pingui autem carne simillimi fulgoris destillantibus guttis labra contingere formidatis? Cur de thesauris Dei melonem putatis aureum esse; et pernae adipem rancidam, vel ovi medium non putatis? Cur vobis candor in lactucis praedicat Deum, in lacte non praedicat? De coloribus enim adhuc loquor, in quibus ut omittam caetera, unius pavonis pennis et plumis, quae certe de concubitu et carne nascuntur, nulla potestis vestita floribus prata conferre. 40. Nam si et odore invenitur hoc bonum, nonnullorum animalium carnibus miri odoris conficiuntur unguenta. Cibi denique ipsi, qui cum carnibus meliusculis concoqui solent, multo jucundius olent quam si eis caro defuisset. Postremo si suavius olentia mundiora judicatis, quodam luto vesci avidius,
Abbreviated transcription (Latin):
et pomis in.eẽ. istam nescio quã partẽ der. Ex ipso
coloris nitore inquiunt & odoris iocunditate. et sapo¬
ris suauitate manifestũ. ẽ. Iuȩ dum non habent pu¬
tria : eodẽ bono sese deserta. eẽ. significant. Non
pudet dm̃ naso et palato inuentũ putare. Sed hoc omit¬
to. latine enĩ uobis dicã et ut dici ad solet multum. ẽ.
aduos. illud potius quali cũq. mente intelligendũ fuit.
Si colore apparet incorporib boni p̃sentia. fimum ani¬
malium quod ipsarũ etiã carniũ purgamentũ. ẽ. diuer¬
sis nitere colorib. Alias candido. plerũq aureolo. Et¬
ut aliis huiuscemodi quos in pomis et florib uelut tes¬
tes dei p̾sentis atq inherentis accipitis. Iuid tandẽ
eundẽ damnatis insanguine: cur inuiola eundẽ colo¬
rẽ amplectimini. quẽ incholerib:. in morbo ic tericorũ.
in infantis deniq fimo asꝑnamini : Curnitorem

Expanded text:
et pomis inesse istam nescio quam partem Dei. Ex ipso et pomis inesse istam nescio quam partem Dei. Ex ipso coloris nitore, inquiunt, et odoris jucunditate, et saporis suavitate manifestum est: quae dum non habent putria, eodem bono sese deserta esse significant. Non pudet Deum naso et palato inventum putare? sed haec omitto. Latine enim vobis dicam, et, ut dici assolet, multum est ad vos. Illud potius qualicumque mente intelligendum fuit, si colore apparet in corporibus boni praesentia, fimum animalium, quod ipsarum etiam carnium purgamentum est, diversis nitere coloribus, alias candido, plerumque aureolo, et aliis hujusmodi, quos in pomis et floribus velut testes Dei praesentis atque inhaerentis accipitis. Quid tandem eumdem damnatis in sanguine? Cur in viola eumdem colorem amplectimini, quem in choleribus, in morbo ictericorum, in infantis denique fimo aspernamini? Cur nitorem
Abbreviated transcription (Latin):
erit nimias sordes reliquas fieri: et idõ eorũ qui
uescunt᷑ carnib: animã coinquinari. Orerũ naturȩ¬
obscuritas. quantũ tegmen .ẽ. falsitatis : quis non
hec audiens qui rerũ causas non didicit. qui nondũ
ueritatis quantulo cũq lumine asꝑsus corporeis
imaginib fallit᷑ eo ipso qđ hec minime apparent.
et ꝑ quȩdã simulachra rerũ uisibiliũ cogitant᷑. et
diserte dici possunt : uera. eẽ. arbitret᷑. Ialiũ aut̃
hominũ magnȩ turbȩ atq greges uocant᷑. quos re¬
ligiosus timor ab his fallacuis potius quã ratio tutos
facit. Quã obrẽ ita ego ista conabor refellere
quantũ me ds̃ adiuuare dignabit᷑. ut non solum
prudentiũ iudicio quo simul ac dicta fuerint inꝓban¬
tur. sed ipsi etiã uulgari intelligentiȩ quansint fal¬
sa et absurda satis eluceat. Primo enĩ quaero unde
doceatis infrumentis & legumine et holerib: & florib:

Expanded text:
erit, nimias sordes reliquas fieri, et ideo eorum qui erit, nimias sordes reliquas fieri, et ideo eorum qui vescuntur carnibus, animam coinquinari. CAPUT obscuritas, quantum tegmen est falsitatis? Quis non, haec audiens, qui rerum causas non didicit, qui nondum veritatis quantulocumque lumine aspersus corporeis imaginibus fallitur, eo ipso quo haec minime apparent, et per quaedam simulacra rerum visibilium cogitantur, et diserte dici possunt, vera esse arbitretur? Talium autem hominum magnae turbae atque greges vocantur, quos religiosus timor ab his fallaciis potius quam ratio tutos facit. Quamobrem ita ego ista conabor refellere, quantum me Deus adjuvare dignabitur, ut non solum prudentium judicio, quo simul ac dicta fuerint improbentur, sed ipsi etiam vulgari intelligentiae, quam sint falsa et absurda satis eluceat. 39. Primo enim quaero, unde doceatis in frumentis, ac legumine, et oleribus, et floribus,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ om̃ib uilis. ẽ. dare ꝓhibetis. ne menbrũ dĩ qđ his
reb admixtũ .ẽ. suis peccatis sordidatũ areditu im¬
pediat. Carnes aut̃ iam deipsis sordib dicitis. eẽ.
concretas Fugit enĩ aliquid partis illius diuina ut
ꝑhibetis dũ fruges et poma carpunt᷑. fugit cũ affli¬
gunt᷑ uel terendo uel moliendo. uel coquendo. uel
etiã moriendo atq mandendo. fugit etiã in om̃ib
motib animaliũ. uel cũ gestiunt. uel cũ exercentur.
uel cũ laborant. uel cũ om̃ino aliqͥd oꝑant᷑. fugit
etiã inipsã quiete nr̃a dũ incorpore illa quae ap¬
pellat᷑ digestio interiore calore conficit᷑. atq ita
tot occasionib diuina fugiente natura quddam
sordidissimũ remanet. ude ꝑ concubitũ caro for¬
met᷑. Cũ anima tam̃ boni generis qm̃ quãuis
plurimũ non tam̃ totũ bonũ memoratis illis mo¬
tibus euolat. Iuo circa cũ anima etiã carnẽ deseru¬

Expanded text:
quae omnibus vilis est, dari prohibetis; ne membrum Dei, quod his quae omnibus vilis est, dari prohibetis; ne membrum Dei, quod his rebus admixtum est, suis peccatis sordidatum a reditu impediat. 37. Carnes autem jam de ipsis sordibus dicitis esse concretas. Fugit enim aliquid partis illius divinae, ut perhibetis, dum fruges et poma carpuntur; fugit cum affliguntur vel terendo vel molendo vel coquendo, vel etiam mordendo atque mandendo. Fugit etiam in omnibus motibus animalium, vel cum gestiunt, vel cum exercentur, vel cum laborant, vel cum omnino aliquid operantur. Fugit etiam in ipsa quiete nostra, dum in corpore, illa quae appellatur digestio, interiore calore conficitur. Atque ita tot occasionibus divina fugiente natura, quiddam sordidissimum remanet, unde per concubitum caro formetur; cum anima tamen boni generis, quoniam quamvis plurimum, non tamen totum bonum, memoratis illis motibus evolat. Quocirca, cum anima etiam carnem deseru
Abbreviated transcription (Latin):
rum substantiȩ commixtũ. ẽ. ut etiam refrenaret
atq a summo furore comprimeret. Sic enĩ dicitis.
Decõmixta utraq natura id est boni & mali mundus
est fabricatus Pars aut̃ illa diuina ex om̃i parte
mundi quotidie purgat᷑. et insua regna resumit᷑.
sedhȩo ꝑterrã ex halans et ad celum tendens incur¬
rit instipes qm̃ radicib: t̃rȩ ad figunt᷑ atq ita
om̃s herbas et arbusta omia fȩcundat et uegetat.
Hinc animalia cibum capiunt. Iuae si concum¬
bunt: ligant in carne diuinum illud menbrũ
et a sux certo itinere auersũ atq impeditum
errorib erumnisq implicant. Itaq cibi qui defru¬
gib: et pomis parantur si ad sanctos ueniant
psalmos quicquid in eis . ẽ. luculentũ et diuinũ
purgat᷑ id est om̃i ex parte ꝑficit᷑ ut ad regna ꝓ¬
pria sine ulla sordium difficultate referatur
Hinc .ẽ qđ manducanti homini qui manicheus
nonsit panẽ uel aliquid frugũ uel aquã ipsam

Expanded text:
rum substantiae commixtum est, ut eam refrenaret, rum substantiae commixtum est, ut eam refrenaret, atque a summo furore comprimeret sic enim dicitis, de commixta utraque natura, id est boni et mali, mundus est fabricatus. Pars autem illa divina ex omni parte mundi quotidie purgatur, et in sua regna resumitur: sed haec per terram exhalans, et ad coelum tendens, incurrit in stirpes, quoniam radicibus terrae affiguntur, atque ita omnes herbas, et arbusta omnia fecundat et vegetat. Hinc animalia cibum capiunt, quae si concumbunt, ligant in carne divinum illud membrum, et a certo suo itinere aversum atque impeditum, erroribus aerumnisque implicant. Itaque cibi qui de frugibus et pomis parantur, si ad sanctos, id est psalmos, quidquid in eis est luculentum et divinum purgatur, id est ex omni parte perficitur, ut ad regna propria sine ulla sordium difficultate referatur. Hinc est quod mendicanti homini, qui manichaeus non sit, panem vel aliquid frugum, vel aquam ipsam,