comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tare. & uerum medicum de celo ue¬
nisse: ceꝑunt langroris sui & sꝑare
& requitere remedium. Et notan¬
dum qd̾ ptiella duodennis fuit. &¬
pte. Una enim eademq scli etãte &
synagoga inpatriarchis nasci. & gen¬

Expanded text:
tare, et verum medicum de coelo venisse, coeperunt languoris sui et sperare et inquirere remedium. Et notandum quod puella duodenis fuit, epit: una enim, eademque saeculi aetate et Synagoga in patriarchis nasci, et gen
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ dñs tres mortuos suscitau̾it. Pu¬
ellam udomo. liiuenẽ magro: lata¬
rium in monum̃to. Tres mortui:
monstratione oꝑis conceptam ne¬
qͥtiam adhuc incorde seruant. In a
gro sunt qui culpam ꝑconsensum
conceptam insensuum. ꝓpatulo ꝑ
oꝑationem. demonstrant. In mo
depranant. Resuscitatio mortuoꝵ:
to minus mortificatus ẽ ꝑculpam.
Tantoq minori purgat᷑ penitentie
satisfactione. quanto minori depra¬
uatus extitit imqͥtate. Unde & dñs
paucis arbitris adhibitis solo u̾bo

Expanded text:
Dominus tres mortuos suscitavit, puellam in domo , juvenem in agro . Lazarum in monumento . Tres mortui, monstratione operis conceptam nequitiam adhuc in corde servant. In agro mortui sunt, qui culpam per consensum conceptam in sensuum propatulo per operationem demonstrant. In mondepravant. Resuscitatio mortuorumiam, quanto minus mortificatus est per culpam. Tantoque minori purgatur poenitentiae satisfactione, quanto minori depravatus exstitit iniquitate. Unde Dominus, paucis arbitris adhibitis, solo verbo
Abbreviated transcription (Latin):
papẽ cognati. rome cõmonentes po¬
pulũ contͣ leonem papã. tenuer̃t
&e excecauert᷑ eũ: ñ tam̃ lumen eius
penitus extinguere potuer̃t. At ille
confugit ad karolum regẽ francoꝵ:
qui ultus ẽ eum. & restituit uisede
sua. Leo uͦ coronauit eum intemplo
scĩ petri imꝑatorem: circũdans eum

Expanded text:
ommoventes populum contra Leonem papam tenuerunt, et excaecaverunt eum; non tamen lumen ejus penitus exstinguere potuerunt. At ille confugit ad Carolum regem Francorum, qui ultus est eum, et restituit in sedem suam. Leo vero coronavit eum in templo Sancti Petri imperatorem, circumdans eum
Abbreviated transcription (Latin):
cimo. Cales ẽẽ fr̃s laboremꝰ. & imni¬
temͣ patrem filii:. magistrũ discipłi.
pastorem. S quia nr̃is uirib tã¬
lia facere ñ ualemꝰ. dũm exoremus
qui om̃ib dat affluent̃ & ũ imppe¬
rat: ut flumme sapientie sue cuiꝰ
impetus letificat curitatẽ eiꝰ. nr̃i
cordis aricditatem irrigare digne¬
tur: ut fluant deuentre m̃tis nr̃e
flumina aque uiue salientis in
uritam et̾niam. ꝑhanc enim aqͣm.
si nr̃i cordis ortum irrigauerit: ue¬
getabit᷑ in nob̾ ratix. fidei. robora¬
bitur stipes spei. erigent᷑ & exten¬
dent᷑. rami caritatis: ꝑducent᷑ fo¬
lia boni oꝑis. flores bone opurio¬
nis. ftuctus iustificationis. & glori¬
ficationis. uistificationis in uia: glo

Expanded text:
cinio. Tales esse, fratres, laboremus, et imicinio. Tales esse, fratres, laboremus, et imitemur Patrem filii, magistrum discipuli, pastoris. Sed quia nostris viribus talia facere non valemus, Dominum exoremus qui omnibus dat affluenter et non improperat , ut flumine sapientiae suae, cujus impetus laetificat civitatem ejus , nostri cordis ariditatem irrigare dignetur, ut fluant de ventre mentis nostrae flumina aquae vivae salientis in vitam aeternam . Per hanc enim aquam, si nostri cordis hortum irrigaverit, vegetabitur in nobis radix fidei, roborabitur stipes spei, erigentur et extendentur rami charitatis, producentur folia boni operis, flores bonae opinionis, fructus justificationis et glorficationis: justificationis in via, gl
Abbreviated transcription (Latin):
bat: xp̃i bonus odor sumꝰ deo. iõi
loco. De his fiorib scriptum ẽ. Me¬
lius ẽ noñi bonũ. qmͣ ungenta pre¬
ciõsa. De malis aut̾: nom̃ impioꝵ
putrescet. habet quoq fructum
lignum istud. Habet ferctum int᷑:
fructum extra: fructum supͣ. Intra
inamino: extra corã ꝑximo: supͣ in
deo. In animo ꝑ bonam conscientiã.
corã ꝓximo ꝑdoctrinam. in deo per
głam. habet gͥ lignum istud iustus
indelicet. secus salutariũ deciirsus
aquaꝵ plantatus. radicem ꝑfideni:
stipitem ꝑspeni. ramos ꝑcaritatẽ.
mecdullam ꝑintentionem: corticẽ
ꝑconũsationis sp̃em. folia ꝑbonã
actionem. flores ꝑbonã opinionẽ:
fructum sicut suꝑuis dictum est.
intus ꝑ conscientiam. foris ꝑ doctri¬
iustus iste. beatus hic cuiꝰ hodie fe¬
sta celebramꝰ. cuiꝰ urtutes recitamꝰ:
cuiꝰ sc̾itatem cõmendaniꝰ. cuiꝰ suffra¬
guim imploramꝰ: illuminamͣ u̾bo.
formamͣ eremplo: munim᷑ patro¬

Expanded text:
bat: Christi bonus odor sumus Deo in omni bat: Christi bonus odor sumus Deo in omni loco: . De his floribus scriptum est: Melius est nomen bonum, quam unguenta pretiosa . De malis autem: Nomen impiorum putrescet . Habet quoque fructum lignum istud, habet fructum extra, fructum intra, fructum supra. Intra in animo, extra coram proximo, supra in Deo. In animo per bonam conscientiam, coram proximo per doctrinam, in Deo per gloriam. Habet igitur lignum istud, justus videlicet secus salutarium decursus aquarum plantatus radicem per fidem, stipitem per spem, ramos per charitatem, medullam per intentionem, corticem per conversationis speciem, folia per bonam actionem, flores per bonam opinionem; fructum, sicut superius dictum est, intus per conscientiam, foris per doctricharissimi, justus iste. Beatus enim hic cujus hodie festa celebramus, cujus virtutes recitamus, cujus sanctitatem commendamus, cujus suffragium imploramus, illuminamur verbo, formamur exemplo, munimur patro
Abbreviated transcription (Latin):
fructum: sicut apss ait. Siue fide
enim impossibile ẽ placere d̾o. Oqͣm
bona radix ista: ꝑ qm sumit initiũ
boni: uita iusti. Stipes designat sp̃e
dentes Rami caritatẽ insimiant.
que sursum erigit᷑ ꝑdilectionẽ dei:
& in altum extenditur ꝑdilectionẽ
ꝓximi. Medulla que intrinsecꝰ latet.
occultã significat cordis intentionẽ.
Cortex qui paret. manifestam boue
conu̾sationis suꝑficiem. Intentio
cordis ad solam spectat conscientiã.
suꝑficies uͦ conu̾sationis etiã ad fa¬
mam. Istam iudicat solus d̾s. illã
etiam ꝑximꝰ. Propt̾ea ista ꝓclest tan¬
tur. significant bonã astionem: ꝑ
qm iustus circuindat᷑ & ornat᷑. Ui¬
ror folior expͥmit ensdem actionis
ꝑseuerantiã & ꝑpetuitatem. flores
ꝑpt̾ suam redolentiam significant
bonam famã. Istos flores arbor illa
frondosa. & fructifera: que incelum
comas extulerat dicens. nr̃a conũsa¬
tio incelis ẽ: istos inqmͣ fiores illa
habebat. & redolebat: quando clice¬

Expanded text:
rt. Sicut Apostolus ait: Sine fide enim impossibile est placere Deo . O quam bona radix ista, quam sumit initium boni, vita justi. Stipes designat spem dentes. Rami charitatem insinuant, quae sursum erigitur per dilectionem Dei, et in latum extenditur per dilectionem proximi. Medulla, quae intrinsecus latet occultam significat cordis intentionem; cortex qui patet, manifestam bonae conversationis superficiem. Intentio cordis ad solam spectat conscientiam; superficies vero conversationis etiam ad famam. Istam judicat solus Deus, illam etiam proximus. Propterea ista prodest tantur significant bonam actionem, per quam justus circumdatur et ornatur. Viror foliorum exprimit ejusdem actionis perseverantiam et perpetuitatem. Flores, propter suam redolentiam, significant bonam famam. Istos flores arbor illa frondosa et fructifera, quae in coelum comas extulit, dicens: Nostra conversatio in coelis est . istos, inquam, flores illa habebat et redolebat quando dice
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsis indelicet uisibilib & cor¬
ꝑalib reb inuenuint᷑. ꝓprietates
siue intus innatura. sue foris in
forma. Non solum namqi ipse res
nob̾ sunt quasi ad cognoscendum
& appetendum sumũ & et̾im bo¬
num dictiones. & exhortationes. s¬
& naturales eaꝵ qualitates. & forma¬
les dispositiones. homo quippe quẽ
dñs docet scientiam: reuocatur ad
uerum & incõmutabile bonũ: non
tantum intus ꝑrationem & aspira¬
tionem: s foris quoq ꝑscripturam
& creaturam.Prima lilii ꝓprietas
que sensib nr̃is occurrit: uiror ẽ
Ceruimꝰ etiam lilrũ. inerestũ cres¬
cere: nec huc aut illuc erectionis sus
statũ inclinare. Medicinale ẽ. ht̾
dossas. iuradice aptissime sibi con¬
iunctas. uestit᷑ hasta baculi eiꝰ. folus
sius. Inuenit᷑ ꝑramusculos suos
sursum: quando ad plenitiidinẽ
increñiti sui ꝑtingit: pluraliter
discretũ. ht̃ florem sexifidum. cau¬
didum intus quibdã gramilis
croceũ. suaue redolentẽ. Est etiã

Expanded text:
in ipsis videlicet visibilibus et corporalibus rebus inveniuntur proprietates, sive intus in natura, sive foris in forma. Non solum namque ipsae res nobis sunt quasi ad cognoscendum et expetendum summum et aeternum bonum directiones et exhortationes; sed naturales earum qualitates et formales dispositiones. Homo quippe, quem Dominus docet scientiam, revocatur ad verum et immutabile bonum, non tantum intus per rationem et aspirationem, sed foris quoque per scripturam et creaturam. Prima lilii proprietas, quae sensibus nostris occurrit, viror est. Cernimus etiam lilium in erectum crescere, nec huc aut illuc erectionis suae statum inclinare. Medicinale est, et habet fibras in radice aptissime sibi conjunctas. Vestitur hasta baculi ejus foliis suis. Invenitur per ramusculos suos sursum, quando ad plenitudinem incrementi sui pertingit pluraliter discretum. Habet florem sexifidum candidum, intus quibusdam granulis croceum, suave redolentem. Est etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiant. Notanda st̃ quoq quatnor
ũba que dicta st̃: germinabit. fiore¬
bit. mnetnum ante dñm. In lilio fãs
pͥmũ ẽ germinare: extremũ florere.
Significat gͦ germinare bonã incho¬
actionẽ. forere cõsũmationẽ. Qd̾ uͦ
ait inet̾nũ. expͥmit ꝑpetirã iusti in
bono ꝑseuerantiã. Qd̾ dixit ante dñm
intent̾ionẽ bonã. Germinat gͥ iustꝰ
bona nichoando. floret consũmando.
inęt̾num ꝑseuerando. ante dñm:
recta intentione bona sua faciendo.
Studeamꝰ fr̾s sic germinare: sic flo¬
rere: ꝑ merita & int̾cessionẽ uisti:
cuiꝰ hodie sollempnia celebramris¬
& ut ingłam regie celestis tranffer

Expanded text:
quoque quatuor verba quae dicta sunt, germinabit, florebit in aeternum ante Dominum. In lilio, fratres, primum est germinare, extremum florere. Significat ergo germinare bonam inchoationem, florere consummationem. Quod vero ait in aeternum exprimit perpetuam justi in bono perseverantiam; quod dixit ante Dominum, intentionem bonam. Germinat igitur justus bona inchoando, floret consummando, in aeternum perseverando, ante Dominum recta intentione bona sua faciendo. Studeamus, fratres, sic germinare, sic florere per merita et intercessionem justi, cujus hodie solemnia celebramus, ut in gloriam regni coelestis tra
Abbreviated transcription (Latin):
nue initidiores lacte. rubicundi¬
ores ebore antiquo: saphiro puil¬
chriores: quia & uirgines nom te¬
stam̃ti. angłican uitam honestate
castitatis imitantes. & coniugatos
legitue conuiuentes: mirabili
dignitate p̃cellunt. & continentes
uet̾is testam̃ti etiam martyrio ru¬
bentes: & sp̃uales uiros siue ꝓpħas
excellentia singulari transcendt̾.
Muiti namq ꝓpħie & reges uet̾is
testam̃ti uoluerunt uidere: que
ipsi uid̾unt. & ñ uid̾unt: & andire
que illi audiert. & ñ audierunt.
Unde ysaias in sp̃u contemplatus
xp̃m colaphis cesum. spinis coro¬
natum: cruce suspensum. ait. ui¬
dimus enm & ñ erat aspectus: de¬
siderauimꝰ eum despectum & no¬

Expanded text:
nive: nitidiores lacte, rubicundinive: nitidiores lacte, rubicundiores ebore antiquo, sapphiro pulchriores, quia et virgines novi testamenti, angelicam vitam honestate castitatis imitantes, et conjugatos legitime conviventes mirabili dignitate praecellunt; et continentes veteris testamenti, etiam martyrio rubentes, et spirituales viros, sive prophetas, excellentia singulari transcendunt: Multi, namque prophetae et reges veteris testamenti voluerunt videre quae ipsi viderunt, et non viderunt: et audire quae illi audierunt, et non audierunt Unde Isaias, in spiritum contemplatus Christum colaphis caesum, spinis coronatum, cruce suspensum, ait: Vidimus eum, et non erat aspectus; desideravimus eum despectum et no
Abbreviated transcription (Latin):
uere uolauerunt. qui usq ad celi
tem: uolantes ꝑ contemplationẽ:
Et quasi columbe ad fenestras suas.
Columba simplex auis ẽ. nec in¬
tus ht̃ iracundiam fellis: nec foris
simulationẽ oꝑis. Simplicitatẽ
gͦ ueram significat. fenestre sensꝰ
corꝑis sunt: ꝑ quos egreduintur
interiora. & ingrediunt᷑ ext̾iora.
Sc̃i itaq apłi quasi columbe ad
fenestras suas e̾e̾ dicunt᷑. quia
columbinã simplicitatem insuis
sensib habuisse dinoscunt᷑. Se¬
quit᷑ u̾sus delaude eoꝵdem. Can¬
didiores nue. intidiores lacte:&
cet̾a. Possumus ꝑniuem que de
celo uenit. & suꝑ om̃e candidum
albet. iurgines. &e ꝑ lac qd̃ defecun¬
ditate carnis nascitur coniugatos
noui testam̃ti. acciꝑe. ꝑ ebur uero
antiquũ eo qd̾ elephãs animal ẽ.
castissimũ. continentes uet̾is tes¬
tam̃ti: ꝑ saphirum eoqd̾ celi p̃ten¬
dat colorem. sp̃uales enisdem tes¬
tañiti niros possumuis recte desig¬
nare. Sc̃ĩ aut̾ apłi candidiores st̃

Expanded text:
Vere volaverunt qui usque ad coeli tem, volantes per contemplationem. Et quasi columbae ad fenestras suas. Columba avis simplex est, nec intus habet iracundiam fellis, nec foris simulationem operis. Simplicitatem ergo veram significat. Fenestrae sensus corporis sunt, per quos egrediuntur interiora, et ingrediuntur exteriora. Sancti itaque apostoli quasi columbae ad fenestras suas esse dicuntur, quia columbinam simplicitatem in suis sensibus habuisse dignoscuntur. Sequitur versus de laude eorum: Candidiores nive, nitidiores lacte, etc. . Possumus per nivem, quae de coelo venit, et super omne candidum albet, virgines, et per lae, quod de fecunditate carnis nascitur, conjugatos novi testamenti accipere; per ebur vero antiquum, eo quod elephas animal est castissimum, continentes veteris testamenti. Per sapphirum, eo quod coeli praetendat colorem, spirituales ejusdem testamenti viros recte possumus designare. Sancti autem apostoli candidiores sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Tribuit fideli qd̃ fidelis ẽ. infideli
qd̾ infidelis ẽ. iusto qd iusti ẽ. in¬
iusto qd̾ inrusti ẽ: amico qd̾ debet
amico. mimico qd̃ mimico: qͤ sunt
cesaris cesari. & que sunt dei deo.
enim diu̾sis donis multipliciter
ꝑfuudit᷑. ramusculos diuidere ñ
inconuement̾ dicit᷑. Candidus est
ꝑmundiciã. Dum namq ab om̃i
lilũ candorem. ꝑmundicie decorem
imitat᷑. Sexifidus ẽ. ꝑ ꝑfectionem.
Senarius & enim eo quod constat &
ꝑficitur expartib sins. ꝑfectionem
significat. Partes senaru sunt unu᷑
siue ter duo. sine bis tria: seuarium
consũmabis. Grana infiore croceũ
colorem p̃tendentia. caritatẽ figuirãt.
Croceus namq color. rutilũ flamme
splendorem uidet᷑ p̃ferre: sicut iam
alibi demonstrauimꝰ. Redolentia qͦ
bonam expͥmit famã. sicut malus
sermonib dictum.ẽ. Ad formã itaq
lilii. iustus uiret ꝑfidem: erigitur

Expanded text:
ideli quod fidelis est, infideli quod infidelis est, justo quod justi est, injusto quod injusti est, amico quod debet amico, inimico quod inimico, quae sunt Caesaris, Caesari, quae sunt Dei Deo .enim diversis donis multipliciter perfunditur, ramos dividere non inconvenienter dicitur. Candidus est per munditiam: dum namque ab omni lilii candorem per munditiae decorem imitatur. Sexifidus est per perfectionem: senarius etenim eo quod constat et perficitur ex partibus suis perfectionem significat. Partes senarii sunt unumsive ter duo, sive bis tria, senarium consummabis. Grana in flore croceum colorem praetendentia charitatem figurant. Croceus namque color rutilum flammae splendorem videtur prae se ferre, sicut jam alibi demonstravimus. Redolentia quoque bonam exprimit famam, sicut in aliis sermonibus dictum est. Ad formam itaque lilii
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃to. martyres. confessores.
uirgines. & om̃s demq sc̃i alui. li¬
bent̾ ap̃m incarne uidissent. eius
dostrinam salutarem audissent:
si potuissent. S hoc pͥuilegũ apłi¬
ce dignitati concossum ẽ. Om̃s gͦ
missi pͥmicias acceꝑunt. Istos
studeamꝰ dignis p̃conus uen̾ari:
istos bonis oꝑib imitari. Istoꝵ
exoremus regimine gub̾nariris¬
toꝵ int̾uentu patrocinari: deside¬
remus deniq uingi eoꝵ consor¬
tio: & coꝵ frui gaudio. p̃stante dño.¬

Expanded text:
es, confessores, virgines, et omnes denique sancti alii libenter Christum in carne vidissent, et ejus doctrinam salutarem audissent, si potuissent. Sed hoc privilegium apostolicae dignitati concessum est. Omnes emissi primitias acceperunt. Istos studeamus dignis praeconiis venerari, istos bonis operibus imitari. Istorum exoremus regimine gubernari, istorum interventu patrocinari. Desideremus denique jungi eorum consortio, et eorum frui gaudio, praestante Do
Abbreviated transcription (Latin):
pluuiam desiderabat psamista.
quando dicebat. Anima mea sicut
fructum uͦ iite et̃ne. Oqm bone
nubes iste. quaꝵ imbeꝵ t̾ram fic
inebriat. ut talem fructũ faciat. Ad¬
huc nubiũ istaꝵ stillicidus irriga¬
mur salutarib: quando eoꝵ scrip¬
ta legimus aut meditam᷑. Ptegũt
ꝑint̾cessionem. Ipsi & enim se me¬
dios int̾ dm̃ & nos ponunt.: ne d̾s
facinora nr̃a ꝑiram uideat: & nos
ꝑ districti indicu foruorẽ pumat.
Sic paulus mubes fuit. & gentes ꝑ
eum conũsas. sibi cõmissas ꝑterit.
quando ꝑeis gr̃as agebat. & sine
int̾missione orabat. Adhuc quoq
& ipse & alii uos ꝑtegunt: quando
ꝑsalute nr̃a p̃ces ad dm̃ fundunt.
Miraculis coriiscant. mortuos fus¬
citando: leprosos mundando: ce¬
cos illuminando: & alios infirmoᷤᷤ
curando: ñ solum incarne uiuen¬
tes s & nunc cum. xp̃o regnantes.¬

Expanded text:
pluviam desiderabat Psalmista quando dicebat: Anima mea sicut fructum vero vitae aeternae . O quam bonae nubes istae, quarum imber terram sic inebriat, ut talem fructum faciat! Adhuc nubium istarum stillicidiis irrigamur salutaribus, quando eorum scripta legimus aut meditamur. Protegunt per intercessionem. Ipsi etenim se medios inter Deum et nos ponunt, ne Deus facinora nostra per iram videat, et nos per districti judicii fervorem puniat. Sic Paulus nubes fuit, et gentes per eum conversas sibi commissas protexit, quando pro eis gratias agebat, et sine intermissione orabat. Adhuc quoque et ipse, et alii nos protegunt, quando pro salute nostra preces ad Deum fundunt. Miraculis coruscant, mortuos suscitando, leprosos mundando, caecos illuminando, et alios infirmos curando non solum in carne viventes, sed et nunc cum
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Sic̃ nam qr ñ solum ex sensu
quas beatoꝵ apłoꝵ quatuor desig¬
nant᷑ principales uirtiites. Nubes
quisq pluit: ubi p̃dicauit. Plint
thomas inincha maiori. bartholo¬
meus mincdia minori. symon &e
udas inꝑsia. phylippus inscicia:
matħs inethiopia. marcus malex¬
ancdria. iohes masya. andreas in
achara: petrus incapadocia. petaꝰ¬
in ytalia. Sicrt inpͥncipio gratie
mntilto sono p̃dicationis salutariũ

Expanded text:
tur. Sicut namque non solum ex sensu quas beatorum apostolorum quatuor designantur principales virtutes. Nubes quisque pluit ubi praedicavit; pluit Thomas in India majori, Bartholomaeus in India minori, Simon et Judas in Perside, Philippus in Seythia, Matthaeus in Aethiopia, Marcus in Alexandria, Joannes in Asia, Andreas in Achaia, Petrus in Cappadocia, in Italia. Sic in principio gratiae multo sono praedicationis salutarium
Abbreviated transcription (Latin):
apotemata. ũbum p̾dicationis ex¬
inipso cogitatio. cogitationi: sensus
sensui: uoluntas uoluntati. affectio
affectioni. Sic sibi concordat nec de
alio in aliud se transmutat: sic̃ econ¬
u̾so destulto scͥptum ẽ. Stultus sic̃
luna mutat᷑. Sicut enim luna mͦ
sione de uno statu tranffertur. in
raptus alt̾atur: ut nunqm nec sibi
nec alt̾i conueniens: s semꝑ dissidẽs

Expanded text:
apostemata, verbum praedicationis exin ipso cogitatio cogitationi, sensus sensui, voluntas voluntati, affectio affectioni. Sic sibi concordat, nec de alio in aliud se transmutat, sicut econverso de stulto scriptum est: Stultus sicut luna mutatur . Sicut enim luna modsione de uno statu transfertur in raptus alteratur, ut nunquam nec sibi nec alteri conveniens sed semper dissidens
Abbreviated transcription (Latin):
erigim᷑ ap̃senti scło neqm: adsuꝑ¬
noꝵ sp̃ium societatẽ: ad uere bea¬
titiidinis plemtiidinẽ. ad et̾ni dei
contemplationẽ sperandã. aman¬
dam. desiderandam. querendam:
& inueniendam. Medicinalis ẽ ꝑ p̃¬
dicationem. Sicuit naniq medici¬
ne diu̾sis antidotis. duise curant᷑¬

Expanded text:
erigimur a praesenti saeculo nequam ad supernorum spirituum societatem, ad verae beatitudinis plenitudinem, ad aeterni Dei contemplationem sperandam, amandam, desiderandam, quaerendam et inveniendam. Medicinalis est per praedicationem; sicut namque medicinae diversis antidotis et medicament
Abbreviated transcription (Latin):
mereamͣ ab illo uisitari. Qui ny̾.
laudem decantans usti. incapi¬
te libri deipso dicit. Erit tanqͣm lig¬
num qd̾ plantatũ ẽ. secus deciirsus
aquaꝵ: qd̾ fructũ suũ dabit intẽpe
suo. Querendũ nob̾ fãs km̃ qͣne It̃¬
iste aque: quis decursus aquaꝵ: qͦ
radix ligni. quĩ stipes: qui rami:
quis cortex: que medulla: que folia:
qui flores: quiꝰ fructus. Aque iste do¬
ua sunt gr̾̃e : quib ds iustum irri¬
gat ut crescat: & fructũ faciat. De¬
cursus aquaꝵ: uices sunt aspiratio¬
num. Scriptum ẽ enim. Sp̃c ubi
uult spirat: & nescis unde uẽniat &
a defluit accedit recedit. affluit ad
nr̃am iustificationẽ: defluit ad nr̃am
humiliationẽ: accedit ut crescanius:
recedit nesuꝑbiamꝰ. Ut crescamꝰ uir
dona: quib iustus uegetat᷑. agmen¬

Expanded text:
mereamur ab illo visitari, qui vivitlaudem decantans justi in capite libri, de ipso dicit: Erit tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum, quod fructum suum dabit in tempore suo . Quaerenduistae aquae, quis decursus aquarum, quae radix ligni, quis stipes, qui rami, quis cortex, quae medulla, quae folia, qui flores, qui fructus. Aquae istae dona sunt gratiae, quibus Deus justum irrigat, ut crescat et fructum faciat. Decursus aquarum vices sunt aspirationum. Scriptum est enim: Spiritus ubi vult spirat, et nescis unde veniat et  defluit, accedit et recedit. Affluit ad nostram justificationem, defluit ad nostram humiliationem. Accedit ut crescamus, recedit ne superbiamus; ut crescamus virtdona, quibus justus vegetatur, augmen
Abbreviated transcription (Latin):
septuaginita forma ẽ psbiteroꝵ scd̾i
ordinis. Septuaginta drio miitun
imbuendas. ꝑhoc qd̾ binos mittie. in¬
nuit᷑ qd̃ nemo p̃dicationis officiũ
debet susciꝑe. qui erga aliũ caritatẽ
ñ ht̃. Ante faciem suã moninẽ ciui¬
tatem & locum quo erat ipse uentu

Expanded text:
pulis forma est presbyterorum secundi ordinis. Septuaginta duo mittuntuimbuendas. Per hoc quod binos mittit, innuitur quod nemo praedicationis officium debet suscipere, qui erga alium charitatem non habet. Ante faciem suam, in omnem civitatem et locum, quo erat ipse ventu
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat illis. Messis quidẽ multa: o¬
parii pauci. Messis turba credentiũ.
oꝑarii apłi. & sequates eoꝵ. & licet
messis sit u̾bo d̾i sata. tam̃ culture
laborem & sollicitũ munꝰ oꝑarii reqͥ¬
rit. ne aues celi sparsa semina dissi¬

Expanded text:
ERS. 2.-- Messis quidem multa, operarii autem pauci. Messis, turba credentium, operarii apostoli et sequaces eorum. Et licet messis verbo Dei sit sata, tamen culturae laborem et sollicitum munus operarii requirit, ne aves coeli sparsa semina dissi
Abbreviated transcription (Latin):
signare. qui more lupoꝵ fideles la¬
cerare couant᷑. Nolite portare sactu¬
lum neq peram. neq calciamenta.
et̃. ut p̃sentis uite sũptus & si ñ pre¬
uideat tam̃ sibi ñ defuturos certissi¬
me sciat. ne dum occupat᷑ mens eiꝰ
ad temꝑalia. minꝰ p̃dicet ȩt̾̃na. Et
id̾o sacculum ñ portet. Scd̾m autẽ
misticũ sensũ. pecuma in sacco clau
tur. ꝑ calciamenta mortuoꝵ oꝑa &
exempla figurant᷑. & p̃dicator omis
scłarium negocioꝵ ñ portet. nec stul¬
tor oꝑm exempla conspiciat. ne sua
oꝑa quasi exmortius pellib credat
mmunire. Et neminem ꝑuiam sa¬
lutaueritis. Qui ñ amore et̾ne patͥe¬

Expanded text:
signare, qui more luporum fideles lasignare, qui more luporum fideles lacerare conantur. Nolite portare sacculum, neque peram, neque calceamenta. esse, ut praesentis vitae sumptus, etsi non provideat sibi, tamen non desituros certissime sciat, ne, dum occupatur mens ejus ad temporalia, minus praedicet aeterna. Et ideo sacculum non portet. Secundum autem mysticum sensum, pecunia in sacculo clausper calceamenta, mortuorum operum exempla figurantur. Et praedicator onus saecularium negotiorum non portet, nec stultorum operum exempla conspiciat, ne sua opera quasi ex mortuis pellibus credat munire. Et neminem in via salutaveritis. Qui non amore aeternae pat
Abbreviated transcription (Latin):
Liber quartus
tractat demys¬
terus rerum
gestaꝵ a iosue
usq ad helcanã
patrẽ samuelis
continens cap̃decẽ.

Expanded text:
la. Quartus tractat de mysteriis rerum gestarum a Josue usque ad Helcanam patrem Samuelis, continens decem
Abbreviated transcription (Latin):
secreti sui uelamina ũ relinquat.
nec hoc humans oculis quasi sub¬
ducto uellere ostendat. Ad sola gͦ¬
diuma sacrificia boum primoge¬
mta ouiumq ꝓficiant. ut qͥcquid
forte umnocuumq incipimꝰ. hoc ad
honorem uitim uidicis. in ara
cordis unmolemꝰ. qd̾ ab illo tanto
nib occultatum. nullo laudis ap¬
petitu maculat᷑. Sepe aut̃ noue
conũsationis principia. adhuc car¬
nali uite sunt mixta. & iccirco in
notescere cituis ñ debent. ne cum
laudant᷑ bona quȩ placent. decep¬
tus laude fua animus. dep̃hend̾e

Expanded text:
secreti sui velamina non relinquat: secreti sui velamina non relinquat: nec hoc humanis oculis quasi subducto vellere ostendat. Ad sola ergo sacrificia divina boum primogenita oviumque proficiunt, ut quidquid forte vel innocuum incipimus, hoc ad honorem interni judicis in ara crucis immolemus: quod ab illo tanto  ab hominibus occultatum nullo laudis appetitu maculatur. Saepe autem novae conversationis principia adhuc carnali vitae sunt admista, et idcirco citius innotescere non debent, ne cum laudantur bona quae placent, deceptus laude sua animus deprehende
Abbreviated transcription (Latin):
plantaueritis inea ligna pomi¬
fera. auferetis p̃putia eoꝵ. pomoꝵ
qr germina mnmunda erunt uobis
nec comedetis exeis. Ligna pomifera
sunt oꝑa fecunda uirtutib. Prepu¬
tia itaq lignoꝵ auferimus. cum de
ipsa inchoationis infirmitate suspec
mus. Poma que germinant mi¬
munda existimamꝰ. nr̃isq cibis ũ
aptamꝰ. quia cum pͥmordia laudant᷑
boni oꝑis. dignum ẽ ut animũ ñ
ꝑascat oꝑantis. ne dum accepta laus
suauit̾ carpitur. fructus boni oꝑis
condebis primogenita ouiũ. In ꝑͥ¬
mogenito bouis oꝑari ẽ. bone con¬
u̾sationis primordia. merercitio
publice actiomis ostendere. Quium
primogenita tondere ẽ. ab occulta¬
tionis sue tegiine. humanis ocłis
inchoantia bona nr̃a demidare. In
pͥmogenito gͦ bouis oꝑari ꝓhibe¬
mur. & apͥmogento oius tondendo
compescimur. quia & si quid robu¬
stum exercere incipimus. hoc in
aꝑto citus ostendere ñ debenius.
S & cum uita nr̃a simplex quid &
innocuum nichoat. dignum ẽ ut

Expanded text:
plantaveritis in ea ligna pomifera, auferetis praeputia eorum. Poma, quae germinant, immunda erunt vobis; nec comedetis ex eis . Ligna pomifera, sunt opera perfecta virtutibus. Praeputia itaque lignorum auferimus, cum de ipsa inchoationis infirmitate suspectmus. Poma autem quae germinant, immunda existimamus, nostrisque cibis non aptamus; quia, cum primordia laudantur boni operis, dignum est ut animam non pascat operantis, ne dum accepta laude suaviter carpitur, fructus operis tondebis primogenita ovium . In primogenito bovis operari, est bonae conversationis primordia in exercitio publicae actionis ostendere. Ovium quoque primogenita tondere, est ab occultationis suae tegmine humanis oculis inchoantia bona nostra denudare. In primogenito ergo bovis operari prohibemur, et a primogenito ovium tondendo compescimur, quia si quid robustum exercere incipimus, hoc in aperto citius ostendere non debemus; sed cum vita nostra simplex quid et innocuum inchoat, dignum est ut
Abbreviated transcription (Latin):
us: a creatura mundi ꝑ ea que facta st̃
intellecta conspiciuntur. Tria sunt in¬
E iusibilia dei: potentia. sapientia. benig¬
nitas. Abhis trib ꝓcedunt omĩa: in
his tribus consistunt omnia: ꝑ hec tria
reguntur omĩa. Potentia creat. Sapi
entia gubernat. Bengnitas conseruat.
Quȩ tñ tria sicut ideo meffabiliter
unum sunt. ita moꝑatione seꝑari ñ
possunt. Potentia ꝑbenignitatem sa¬
pienter creat. Sapientia ꝑ potentiam
benigne gubernat. Benignitas ꝑ sapi¬
entiam potent̾ conseruat. Potentiam
manifestat creaturarum immensitas:
sapientiam decor: bonitatem utilitas.
Immensitas creaturaꝵ constat in mul¬
titudine. & magnitudine. Multitudo
insimilib indiuersis. in ꝑmixtis. Mag¬
nitudo ẽ in mole & spacio. Moles ẽ. in
massa. & pondere. S paciim. ẽ in lon¬
go. & lato ꝓfundo & alto. Decor creatu¬
rarum. ẽ insitu. & motu. inspecie. & qua¬
litate. Situs. ẽ. in compositione & ordi¬
ne. Ordo ẽ in loco. & temꝑe. & ꝓprietate.

Expanded text:
us a creatura mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur . Tria sunt invisibilia Dei, potentia, sapientia, benignitas. Ab his tribus procedunt omnia, in his tribus consistunt omnia, et per haec tria reguntur omnia. Potentia creat, saentia gubernat, benignitas conservat. Quae tamen tria sicut in Deo ineffabiliter unum sunt, ita in operatione separari non possunt. Potentia per benignitatem sapienter creat. Sapientia per potentiam benigne gubernat. Benignitas per sapientiam potenter conservat. Potentiam manifestat creaturarum immensitas, sapientiam decor, bonitatem utilitas. Immensitas creaturarum constat in multitudine et magnitudine. Multitudo in similibus, in diversis, in permistis. Magnitudo est in mole et spatio. Moles est in massa et pondere. Spatium est in longo et lato, profundo et alto, Decor creaturarum est in situ et in motu, in specie et qualitate. Situs est in compositione et ordine. Ordo est in loco, et tempore, et proprietate.
Abbreviated transcription (Latin):
eo gͥ sensu qui inter uoces & res uersat᷑
continet᷑ hystoria. & ei subseruiunt tres
scientie graminatica. dialetica. rethori
ca: & sub eo sensii qui uit̾ res & facta nis¬
stica uersat᷑. continet᷑ allegoria: & sub
illo qui ẽ it̾ res & facienda mystica.
continet᷑ tropologia. Et his duab sib¬
seruiunt: arithinetica. musica. geome¬
tria. astrononia. & physica. De signi¬
ficatione uocum & rerumi .u.

Expanded text:
eo igitur sensu qui inter voces et res versatur, eo igitur sensu qui inter voces et res versatur, continetur historia, et ei subserviunt tres scientiae, dialectica, rhetori sub eo sensu qui inter res et facta mystica versatur, continetur allegoria. Et sub illo qui est inter res et facienda mystica, continetur tropologia. Et his duabus subserviunt arithmetica, musica, geometria, astronomia et physica. CAP. V. De significatione vocu
Abbreviated transcription (Latin):
cessaria ẽ cognitio uocum: sic in eo sen¬
su qui int̾ res & facta. uel facienda mysti¬
ca uersatur. necessaria ẽ cognitio rerum.
Cognitio uocum: induob consistit. in
ꝓnuntiatione. & significatione. Ad so¬
lam ꝓnuntiationem ꝑtinent grãma¬
tica. Ad solam significationẽ ꝑtinet di¬
aletica. Ad ꝓnuntiationẽ sunul & sig¬
nificationem ꝑtinet rethorica. Cogn¬
tio rerum. iii forma. & natura. forma ẽ
in exteriori dispositione. natura in in¬
teriori qualitate. Om̃is autem dispo¬
sitio uel in numero ẽ. ad quẽ ꝑtinet a¬
rithinetica. uel in ꝓportione ad quam
ꝑtinet musica. uel insitu ad quẽ ꝑti¬
net grometria. uel unmotu ad quent
ꝑtinet astronomia. Adinteriorem qͣli¬
tatem physica. spectat. Quod scriptu¬
ra mundana sibseriuat diuine .iiii.¬
iues itaq artes subseruiunt diui¬
ue sapientie. & inferior scientia rec¬
te ordinata. ad suꝑiorem conducit. Sup

Expanded text:
cessaria est cognitio vocum, sic in eo sencessaria est cognitio vocum, sic in eo sensu qui inter res et facta vel facienda mystica versatur, necessaria est cognitio rerum. Cognitio vocum in duobus consistit, in pronuntiatione et significatione. Ad solam pronuntiationem pertinet grammatica, ad solam significationem pertinet dialectica. Ad pronuntiationem simul et cognitionem pertinet rhetorica. Cognitio rerum est in forma et natura. Forma est in exteriori dispositione; natura, in interiori qualitate. Omnis autem dispositio vel in numero est, ad quam pertinet arithmetica; vel in proportione, ad quam pertinet musica; vel in situ, ad quem pertinet geometria; vel in motu, ad quem pertinet astronomia. Ad interiorem qualitatem physica spectat. CAP IV. Quod scriptura mundana subserviat divinae. Omnes itaque artes subserviunt divinae sapientiae, et inferior scientia recte ordinata ad superiorem conducit. Sub
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. in sensib. & aippetitib. Rationalis
ẽ in factis & inconsiluis. Species ẽ for¬
ma nisibilis. que oculo discernit᷑. sic̃
colores. & figurȩ corporum. Qualitaᷤ
ẽ ꝓprietas interior que cet̾is sensib
glantia modore. olfactu nariũ. leni¬
tas incorꝑe: tactu manuũ. Utilitas
creaturaꝵ: constat ingrato. & apto.
& commodo & necessario. Gratum ẽ.
quod placet. Aptum. quod connenit.
Commodũ. quod ꝓdest. Necessarium:
modo tractandi. iii.¬
ractat de materia sua tripliqi mͦ
tio: que inprima significatione litt̃e
continet᷑. Allegoria ẽ. cum ꝑ id quod
factum dicitur. aliud factum siue in
preterito. siue inpresenti. siue infu¬
turo significatur. Cropologia ẽ. cum
ꝑ id quod factum legimus. quid nob̾
sit faciendum agnoscuntis. Et in hoc
ualde excellentior ẽ. diuina scriptura
scientia seculari: qd̾ in ea ñ solum uo¬
ces. s & res significatiue sunt. Sicut
gͥ ineo sensu qui ẽ int̾ uoces. & res. ne¬

Expanded text:
 in sensibus et appetitibus: Rationalis est in factis, et consiliis. Species est forma visibilis, quae oculo discernitur, sicut colores et figurae corporum. Qualitas est proprietas interior, quae caeteris sensibus grantia in odore olfactu narium, levitas in corpore tactu manuum. Utilitas creaturarum constat in grato, et apto, et commodo, et necessario. Gratum est quod placet, aptum quod convenit, commodum quod prodest, necessarium modo tractandi. Tractat de materia sua triplici modtio, quae in prima significatione litterae continetur. Allegoria est, cum per id quod factum dicitur, aliud factum sive in praeterito, sive in praesenti, sive in futuro significatur. Tropologia est, cum per id quod factum legimus quid nobis sit faciendum agnoscimus, et in hoc valde excellentior est divina Scriptura scientia saeculi, quod in ea non solum voces, sed et res significativae sunt. Sicut igitur in eo sensu, qui est inter voces et res, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ane scriptura secularis. materiã
habet opus conditionis. qiuina
scriptura materiam habet opus.
restaurationis. Duo quippe sunt opera:
opus conditionis. & opus restaurationis
Opus conditionis ẽ: quo factum ẽ. ut ẽxtͣ
quȩ non erant. Opus restaurationis est.
quo factum est ut melius essent. quȩ
ꝑierant. Opus conditionis ẽ. creatio
mundi cum omnib elementis suis:
opus restaurationis ẽ. incarnatio u̾bi
cum omnib sacramentis suis. Opus
conditionis in sex diebus factum ẽ: opus
restaurationis non nisi sex ȩtatibus.
ꝑfici potest. Sex tn sunt contra sex: ut
idem cognoscatur ẽẽ redemptor qui

Expanded text:
scriptura saecularis materiam habet opus conditionis. Divina Scriptura materiam habet opus restaurationis. Duo quippe sunt Dei opera: opus conditionis, et opus restaurationis. Opus conditionis est quo factum est ut essent quae non erant; opus restaurationis est quo factum est ut melius essent quae perierant. Opus conditionis est creatio mundi cum omnibus elementis suis. Opus restaurationis incarnatio Verbi est cum omnibus sacramentis suis. Opus conditionis in sex diebus factum est. Opus restaurationis non nisi sex aetatibus perfici potest. Sex tamen sunt contra sex, ut idem cognoscatur esse Redemptor, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tum facit. cum in iꝑsa ꝑfecta bonor
opm plenitudo crescit. fructus se¬
minis iustificatio hominis.

Expanded text:
tum facit; cum in ipso perfecta bonorum operum plenitudo crescit. Fructus seminis, justificatio est hominis.
Abbreviated transcription (Latin):
offensus. quo diem maxime scĩficati¬
oms inquiuent. idẽ lucem pie actio¬
nis uel cogitationis. errorib obnubi¬
lent. S nos huiꝰ modi mercatũ claui¬
sis muris nr̃e urbis. idẽ custodia in

Expanded text:
onsensus: quo diem maximae sanctificationis inquinent, id est lucem piae actionis, vel cogitationis erroribus obnubilent. Sed nos hujusmodi mercatum, clausis muris nostrae urbis, id est custodia
Abbreviated transcription (Latin):
assyrioꝵ. & indicit᷑ bellum sardanapal¬
lo. At sardanapallus cũ resistere rebelł¬
gentib ñ ualeret. in regiã se recepit.
ubi accensa pira. se suasq diuitias ig¬
ne concremauit. Sicq regnũ assyrioꝵ
ad medos transtatum. De regno me

Expanded text:
Assyrios, et indicitur bellum SardanapaAssyrios, et indicitur bellum Sardanapalo. At Sardanapalus cum resistere tot rebellantibus non valeret, in regiam se recepit, ubi accensa pyra se, suasque divitias igne concremavit. Sicque regnum Assyriorum ad Medos translatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
& balens. armamitres. belocus. baleus
althadas. iamintis. machaleus. sper¬
reus. mamillus. sparretus. ascatades.
amintes. belocus. bellopares. lampti¬
des. sosares. lampares. pamas. sosar¬
dergilius. eupales. laostenes. pyrritia¬
des. offrateus. offratanes. acrarapes.
tonos. concolores. qui grece dicit᷑. sar¬
danapallus. Porro isti sunt reges qui
post sardana ꝑallũ in assyria tegnasse.
ful. teglatphalasar: salmanasar: senna¬
cherib. Deniq prefatus sardana pallꝰ
fuit uir muliere corruptior. Semꝑ¬
emini int̃ femmnaꝵ contub̾nia u̾sabat᷑.
Adqͦm adnutu cũ die quadã p̃festus
medis arbastiis qui & arbaces uocabat᷑.
obtinuisset: in uenit euͣ iit̾ scortoꝵ
greges. purpuram colo nentem. & int̾
uirgines. pensa diuidentẽ. Quo uiso.
reu̾sus ad socios que uiderit refert.
negatq illi ꝓrsus se parere posse. qui
se malit ẽẽ feminã quã uirum. Mox¬
q fit coniuratio medoꝵ contra gentẽ¬

Expanded text:
et Baleus, Armamitres, Belochus, Balens, et Baleus, Armamitres, Belochus, Balens, Altadas, Mamintus, Machaleus, Sparreus, Mamillas, Sparretus, Ascatades, Amintes, Belochus, Bellopares, Lamprides, Sosares, Lampares, Pamas, SosarPergilius, Eupales, Laosthenes, Piorithiades, Offrateus, Offratenes, Acrazepes, Thonos, Conolores, qui Graece dicitur Sardanapalus. Porro isti sunt reges qui post Sardanapalum in Assyria regnasse Ful, Teglat, Falasar, Salmanasar, Sennacherib. Caeterum praefatus Sardanapalus fuit vir muliere corruptior. Semper enim inter feminarum conturbernia versabatur, ad quem admitti cum die quadam praefectus Medis Arbastus, qui et Arbaces vocabatur, obtinuisset, invenit eum inter scortorum greges purpuram colo nentem, et inter virgines pensa dividentem. Quo viso reversus ad socios, quae viderit refert, negat se illi prorsus parere posse, qui se malit esse feminam quam virum, moxque fit conjuratio Medorum contra
Abbreviated transcription (Latin):
ssyriorum regnũ sub belo pͥmo
rege exortum. ab anno uiginti qͥn¬
q seruch ꝓaui abrahe. usq ad annũ
septimũ orie regis uide cucurrit.
Alu a nino filio hely regnũ assyrioꝵ
inchoant. ꝓpt̾ hoc qd̾ sub eo pͥmum in
exteras gentes dilatatũ ẽ. Post mortẽ
niiii. semiramis uxor eiꝰ tunens cõmit
annos erat. nec ipsa ausa palam trac¬
tare. filium inthalamo sedere fecit. &
qͥa similis erat filio. induta ueste uirili
sexum mentita fuixit se ꝓfemina pu¬
erum. ꝓuxore nini filium. & sic reg¬
nũ obtinuit. & multuͣ dilatauit. &
qͣmplurima uitilit̾ egit. Adulto filio
regnum ei tradidit. & tandem accensa
in concupiscentiã eiꝰ. eum adturpem
dolore correptiis. eam int̾fecit. Cucur¬
rit aut̃ regnũ assyrioꝵ ꝑ annos ntille
.ccc. & duos. & ꝑreges trignita & septẽ.
usq ad sardanapallũ. post qͦm ad me¬
dos transiatũ ẽ. Reges assyrior hi fue¬
runt. Belus. niuiꝰ. semiramis. ⁊ ameis.
qui & miias. ariꝰ. aralius. xerses. qui

Expanded text:
mo rege exortum, ab anno vicesimo quinto Sarug proavi Abraae usque ad annum septimum Oziae regis Judae cucurrit. Alii a Nino filio Beli regnum Assyriorum inchoant, propter hoc quod sub eo primum in exteras gentes dilatatum est. Post mortem Nini, Semiramis uxor ejus timens committgnandi annos erat, nec ipsa ausa regnum tractare, filium in thalamo sedere fecit, et quia similis erat filio, induta veste virili, sexum mentita, finxit pro femina puerum, pro uxore Nini filium, et sic regnum tenuit, et multum dilatavit, et quamplurima viriliter egit. Adulto filio regnum ei tradidit, et tandem accensa in concupiscentiam ejus, eum ad turpem dolore correptus, eam interfecit. Cucurrit autem regnum Assyriorum per annos mille reges triginta septem usque ad Sardanapalum, postquam ad Medos translatum est. Reges Assyriorum hi fuerunt: Belus, Ninus, Semiramis, Zameis qui et Ninias, Arius, Aralius, Xerxes qui
Abbreviated transcription (Latin):
odo narrabo quomͦ
abinitio regna mũ¬
di cucurrer̃t. usq
ad aduentũ xp̃i.
¶Post diluuiũ: qua¬
tuor pͥmũ inhumano gen̾e excellẽ¬
tia regna. exorta sunt. Scitarũ ab a¬
quilone ubi tanus. assyrioꝵ aborieu¬
te ubi belus. egyptioꝵ a meridie ubi
mineus. sitionioꝵ ab occidente. ubi
egialeus pͥmi regnauer̾t. S de reg¬
uo scitarum longe remotum fuit.
sita. ñ minꝰ illustria pͥncipia qm im¬
ꝑia habuit. nec uiroꝵ magis quam
feminaꝵ uirtutib claruit. Scite ꝑ
multas solitudines errare soliti. non
agrũ exercent. s urores & liberos se¬
cum inplanstris ueunt. corus un¬
brem & hyemis asꝑitatẽ ęuitantes.
arm̃ta & pecora cum eis gradiunt᷑.
lacte & melle uescunt᷑. Gens laborib
& bellis asꝑa. uires corporũ in mense.

Expanded text:
odo narrabo quomodo ab initio regna mundi cucurrerunt usque ad adventum Christi. Post diluvium quatuor primum in humano genere excellentia regna exorta sunt. Scytharum ab aquilone, ubi Tanus. Assyriorum ab oriente, ubi Belus. Aegyptiorum a meridie, ubi Mineus. Sicyoniorum ab occidente, ubi Aegialeus, primi regnaverunt. Sed de regno Scytsita, non minus illustria principia quam imperia habuit, nec virorum magis quam feminarum virtutibus claruit. Scythae per incultas solitudines errare soliti non agrum exercent, sed uxores et liberos secum in plaustris vehunt, coriis imbrem et hiemis asperitatem evitantes, armenta et pecora secum pertrahunt. Lacte et melle vescuntur; gens laboribus et bellis aspera, vires corporu
Abbreviated transcription (Latin):
arþace pͥmo rege exortum. ab an¬
no septimo regis orie usq mannũ¬
nonũ decimũ transinigrationis baby¬
ges octo: quoꝵ ista st̃ nomina: Arbaces.
sosarinus. medidus. cardiceas. diodes.
fraortes. arsaces. astiages. Denq cyrus
nepos astiagis cum ad oleuisset. astragi
bellum indixit. & fasta congressione
exertitum euis fudit. & ipsũ astiagem
cepit. s nichil ei pret̾ regnũ abstulit.
Itaq cyrus iste dignitatem medoꝵ.

Expanded text:
Arbace primo rege exortum, ab anno septimo regis Oziae usque ad annum decimum nonum migrationis Babyges octo, quorum ista sunt nomina: Arbaces, Sosarinus, Medus, Cardiceas, Diocles Phaartes Phraortes, Arsaces, Astyages. Denique Cyrus nepos Astyagis, cum adolevisset. Astyagi bellum indixit, et facta congressione exercitum ejus fudit, et ipsum Astyagen cepit, sed nihil ei praeter regnum abstulit. Itaque Cyrus iste dignitatem Medorum
Abbreviated transcription (Latin):
sortinis imꝑium. gallias iam de¬
dum a barbaris occupatas. ꝑ imilta
bella tandem deletis hostib lib̾arit.
Egit duo cuulia bella. unuͣ moriente
quo saturnũ tẏrannũ opp̃ssit. & alti¬
ud quo ꝓculum & bonosum apud a
ater tagenio. uita & morib barbaraꝰ.¬

Expanded text:
sortitus imperium, Gallias jamdudum a barbaris occupatas, per multa bella tandem deletis hostibus liberavit. Egit duo civilia bella, unum in oriente, quo Saturnum tyrannum oppressit, et alterum quo Proculum et Bonosum apud Agacer ingenio, vita et moribus barbar
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i. hora cene. tempꝰ gr̃e: uocatio p̃di¬
catio. Inuitati ad cenam uenire no¬
lentes: repbi t̾renis intendentes. Ille
qui uillam emit significat cupidos:
ille qͥ qͥnq iuga boum emt. qͥnq sen¬
sib corꝑis reb ext̾iorib intentos: ille
qͥ uxorem duxit. carnis uoluꝑtatib
deditos. S niga boum qͥnq ẽẽ dicurit᷑.

Expanded text:
s; hora coenae, tempus gratiae; vocatio, praedicatio; invitati ad coenam venire nolentes, reprobi terrenis inhaerentes. Ille qui villam emit, significat cupidos; ille, qui quinque juga boum emit, quinque sensus corporis rebus exterioribus intentos; ille, qui uxorem duxit, carnis voluptatibus deditos. Sed juga boum quinque esse dicuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
oues creature rationales: nonaginta
nouẽ oues: nouẽ angłoꝵ ordines: oiis
centesima huimana natura: oius
centesime reqͥfitio liumna incarna¬
tio. onis relatio humana redẽptio:
amici & iucini. angłi. amicoꝵ & uici¬
noꝵ de inuentione oins congratu¬
latio. angłoꝵ de humana saluatione
exultatio. Que mulier habens drag¬
mas decem. & ẽ. Mulier diuina sapi¬
entia decem dragine nouem ordines
angłoꝵ: cum adunctione humane
nature. Mulier enim decem dragniã
habuit. cum d̾s hominẽ & angłos ad
imaginem suã creauit. s unã ꝑdidit
cum homo a similitudine creatoris
recessit. S sapientia lucernã ad querẽ¬
dum accendit. cum uncarne apparuit
qͥa lucerna lux ẽ intesta. idẽ u̾bum ĩ¬
carne. Qd̃ ubi int̾ homines claruit
domũ eu̾tit. qͥa conscientias homi¬
num dereatu suo ꝑturbaint: & sic
dragiia reppit᷑. dum in homine simi¬
litudo conditoris reꝑat᷑. De homine

Expanded text:
oves, creaturae rationales; nonaginta novem oves, novem angelorum ordines; ovis centesima, humana natura; ovis centesimae requisitio, divina incarnatio; ovis relatio, humana redemptio; amici et vicini, angeli; amicorum et vicinorum de inventione ovis congratulatio, angelorum de humana salute exsultatio. Quae mulier habens drachmas decem, etc. Mulier, divina sapientia; decem drachmae, novem ordines angelorum, cum adjunctione humanae naturae. Mulier enim decem drachmas habuit, cum Deus homines et angelos ad imaginem suam creavit. Sed unam perdidit, cum homo a similitudine Creatoris recessit. Sed sapientia lucernam ad quaerendum accendit, cum in carne apparuit, quia lucerna lux ecarne. Quod ubi inter homines claruit, domum evertit, quia conscientias hominum de reatu suo perturbavit, et sic drachma reperitur, dum in homine similitudo Conditoris reparatur. Habe
Abbreviated transcription (Latin):
um. Maior filius qͥ incultu umꝰ dei
ꝑmansit: minor qui usq ad colenda
ydola dm̃ deseruit. Substantia est
om̃e qd̾ uiuimiꝰ. sapimꝰ. cogitamꝰ. lo

Expanded text:
um. Major filius, qui in cultu unius Dei permansit; minor, qui hucusque ad colenda idola Deum deseruit. Substantia, est omne quo vivimus, sapimus, cogitamus, lo
Abbreviated transcription (Latin):
iniuas & sepes: & compelle intrare.
Isti qui intrare compellunt᷑. sunt ils
qui adu̾sitatib fracti aprauitatib
corrigunt᷑. & adamorẽ dei reducunt᷑.
Possumꝰ aut̃ ꝑ pͥmos ad cenã uenien¬
tes electos ex uideis actiꝑe: ꝑscd̾os uͦ¬

Expanded text:
nque inveneris, compelle intrare. Isti qui intrare compelluntur, sunt illi qui adversitatibus fracti a pravitatibus corriguntur, et ad amorem Dei reducuntur. Possumus autem per primos ad coenam venientes, electos ex Judaeis accipere;
Abbreviated transcription (Latin):
runt. ut unꝑii regimen suꝑ eos acci¬
ꝑet. Quib sepe nominatus ꝑhocas
obaudiens: regalem purpurã sũpsit.
nũ misadens imꝑiũ: imꝑauit
amus octo. Hiec ut factus ẽ impator
leuntiam uxorem suã coronauit au¬
gustam. Imꝑui deniq huiꝰ anno scd̾o
uenãbilis papa gregoriꝰ ex hac luce
migrauit. Cuiꝰ inlocum ad apłatus
officium sabinꝰ ẽ ordinatus. Et sabi¬
no subrogatus ẽ bonefacus i̾tius. Et
bonefacio t̾cio: bonefacius qͦrtus. Quo
rogante: statit memoratꝰ augustus.
sedem romane & apłice ecclie caput
c̃ẽ omniũ eccłiaꝵ. Nam antea eccłia
constantinopolitana. pͥmam se om̃i¬
um scribebat eccłiaꝵ. Impetrauit
quoq ipse papa borrefacius ap̃fato
pͥncipe dari ęccłie xp̃i templũ rome
quod abantiquis pantheon antea¬
uocabat᷑. Porro phocas cũ crudelit̾
in suos domesticos deseiuret. heraclii
affrice patritii uissu ꝑemptus est

Expanded text:
runt, ut imperii regnum super eos accirunt, ut imperii regnum super eos acciperet. Quibus saepe nominatus Phocas obediens, regalem purpuram sumpsit. num invadens imperium imperavit annis octo. Hic ut factus est imperator Leuntiam uxorem suam coronavit Augustam. Imperii denique hujus anno secundo venerabilis papa Gregorius ex hac luce migravit. Cujus in locum ad apostolatus officium Sabinus est ordinatus, et Sabino subrogatus est Bonifacius tertius, et Bonifacio tertio Bonifacius quartus. Quo rogante statuit memoratus Augustus sedem Romanae et apostolicae Ecclesiae caput esse omnium Ecclesiarum. Nam antea Ecclesia Constantinopolitana primam se omnium scribebat Ecclesiarum. Impetravit quoque ipse papa Bonifacius a praefato principe dari Ecclesiae Christi templum Romae, quod ab antiquis Pantheon vocabatur. Porro Phocas cum crudeliter in suos desaeviret domesticos, Heraclii Africae patricii jussu peremptus est