comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anima mea dñm: & exultauit sp̃s m̃s in
deo salutari meo. Primo igit᷑ hoc in loco
querendũ ẽ. quid sit magnificare dñm.
Neq enĩ fit magnus a creatura creator.
Sed sciendũ nob̾ ẽ duob modis dici ma¬
gnificare: idest aut magnũ facere. aut¬
Magnificatur enĩ ds̃ a nobis: cũ magni¬
ficari dignater in nob̾. Sed nũquid
sic in nob̾. sicut in maria: unde carnẽ
assumꝑsit ꝓ nobis: Aue inquit adeã
angłs gr̃a plena dñs tecum: benedicta
tu inter mulieres. Sp̃s sc̃s suꝑueniet
in te: & uirtus altissimi obumbrabit
tibi. Ideoq & quod nascetur ex te sc̃mi
uocabitur filius dĩ.Quȩcũq tam̃ ani¬
ma sc̃a dĩ uerbum conciꝑe potest cre¬
dendo. parere p̃dicando. magnificare
ꝓpheta dicit. Magnificate dñm mecu.
et exaltemus nom̃ eius in inuicem Acsi
attollite. Hinc iterũ dicit. Dñe ds meus
magnificatus es uehem̃ter. Unde autẽ
magnificetur in nob̾: idem ꝓpheta insi¬

Expanded text:
anima mea Dominum; et exsultavit spiritus meus in anima mea Dominum; et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo . Primo igitur hoc in loco quaerendum est, quid sit magnificare Dominum: neque enim magnus fit a creatura Creator. Sed sciendum nobis est, duobus modis dici magnificare; id est, aut magnum faceMagnificatur enim Deus a nobis, cum magnificari dignatur a nobis. Sed numquid sic in nobis, sicut in Maria unde carnem assumpsit pro nobis? Ave, inquit ad eam angelus, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu inter mulieres. Spiritus sanctrabit tibi. Ideoque et quod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei . Quaecumque tamen anima sancta Verbum concipere potes credendo, pare praedicando, magnifica propheta dicit, Magnificate Dominum mecum, et exaltemus nomen ejus in invicem : ac attollite. Hinc iterum dicit, Domine Deus meus, magnificatus es vehementer . Unde autem magnificetur in nobis, idem propheta
Abbreviated transcription (Latin):
tua meretur : Si cȩlũ uocẽ: altior es. Si
matrẽ gentiũ dicam: p̃cedis. Si formã dĩ
appellẽ: digna existis. Si dñam angłorũ
uocem: ꝑ om̃ia ẽẽ ꝓbaris. Quid ergo de
te digne dicam: Quid referam: cum ñ
sufficiat lingua carnis tuas enarrare
uirtutes: Has interim laudes sileat lin¬
gua carnis: quas semꝑ ardent̃ intus pro¬
fert animus. nunc nr̃as peto ut aures
doctrinarũ tuarũ demulceas organis.
Plaudant nunc tympanis sc̃e manus:
& inter uocis articulos armonia puerpe
concrepent. Concinant letantes chori: &
alt̾nantib modulis dulcisona carmina
amus pio m̃tis affectu. Audiamus quẽ
armoniȩ morib respondeamus. Deniq
cũ hȩc milies beatissima. ab angło iam sa-¬
lutata. spũ scõ repleta. plenitudine diui¬
nitatis afstata. ad domũ elysabeth uenis¬
set cognatȩ. ꝑost exultationẽ iohanns in
utero matris. post admirationẽ elysabeth
de aduentu eiusdẽ dñi matris: hoc dño
decantauit canticũ laudis. Magnificat

Expanded text:
tua meretur! Si coelum te vocem, altior es. Si matrem Gentium dicam, praecedis. Si formam Dei appellem, digna existis. Si dominam Angelorum vocitem, per omnia esse probaris. Quid ergo de te digne dicam, quid referam; cum non sufficiat lingua carnis tuas enarrare virtutes? Has interim laudes sileat lingua carnis, quas semper ardenter intus profert animus. Nunc nostras peto ut aures doctrinarum tuarum demulceas organis. Plaudant nunc tympanis sanctae manus, et inter veloces articulos harmonia puerpeconcrepent. Concinant laetantes chori, et alternantibus modulis dulcisona carmina amus pio mentis affectu, audiamus quemaharmoniae moribus respondeamus. Denique cum haec mulier beatissima ab angelo jam salutata, Spiritu sancto repleta, plenitudine divinitatis afflata, ad domum Elisabeth venisset cognatae, post exsultationem Joannis in utero matris, post admirationem Elisabeth de adventu ejusdem Domini Matris, hoc Domino decantavit canticum laudis: Magnificat
Abbreviated transcription (Latin):
polluat. ñ elatio corrumpat. ñ suꝑbia
inflet. ut cũ nos uirtutib ornatos. ca¬
ritate comunctos humilitate funda¬
tos. beata dei mater suȩ nos int̾es se
festiauitati ꝑspexerit: ardentius nobis
coronis ꝑennis regni clarificat sc̃os su¬
os. & est ȩterna laus et expectatio om̃ib
electis suis. ipsi gła. uirtus. potestas.
et̾nitas. et nunc & per immortalia

Expanded text:
polluat, non elatio corrumpat, non superbia inflet: ut dum nos virtutibus ornatos, charitate conjunctos, humilitate fundatos beata Dei Genitrix suae nos interesse festivitati perspexerit, ardentius nobis coronis perennis regni glorificat sanctos suos, et est aeterna laus et exspectatio omnibus electis ejus: ipsi gloria, virtus, potestas, aeternitas, et nunc et semper per immortalia
Abbreviated transcription (Latin):
rare. aut cenanti cibũ coquere. uel appo¬
nere. uel poculũ dare. potũq miscere:
fecerunt hoc ill qui potuerunt eũ in
corpore habere p̃sentem. sicut martha
et maria. quando et lazarus unus erat
ex recumbentib. sed eo mͦ xp̃o etiã iudaᷤ
ꝑditus ministrauit. Nam et loculos ipse¬
habebat. & quãuis ex eis quȩ mittebant᷑
sceleratissime furaret᷑: ꝑ illũ tam̃ etiam
necessaria parabantur. Hinc ẽ illud qđ
cũ ei diceret dñs. qđ facis fac celerĩt: ar¬
bitrati sunt quidã qd eum iusserit ꝓpt̃
diẽ festum necessaria p̃parare. uel indi¬
gentib aliquid dare. Nullomͦ igitur
de huiuscemodi ministris diceret dñs.¬
Ii ubi ego sũ ibi erit & minister m̃s:¬
& siquis mͥ ministrauerit honorifica¬
bit eum pat̾ m̃s. qm̃ udam talia mi

Expanded text:
rare, aut coenanti cibum coquere vel apporare, aut coenanti cibum coquere vel apponere, vel poculum dare, potumque miscere, fecerunt hoc illi qui potuerunt eum in corpore habere praesentem, sicut Martha et Maria, quando et Lazarus unus erat ex recumbentibus. Sed eo modo Christo etiam Judas perditus ministravit. Nam et loculos habebat ipse. Et quamvis ex eis quae mittebantur sceleratissime furaretur, per illum tamen etiam necessaria 412 parabantur. Hinc est illud quod cum ei diceret Dominus: Quod facis fac velociter, arbitrati sunt quidam quod eum jusserit propter diem festum necessaria praeparare vel indigentibus aliquid dare. Nullo modo igitur de hujuscemodi ministris diceret Dominus: Ubi ego sum, ibi erit et minister meus. Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater m
Abbreviated transcription (Latin):
est me sequatur. nisi me imitetur: Xp̃o
relinquens nobis exemplũ: ut sequam᷑
uestigia eius. Ecce qđ dictũ ẽ: siquis mͥ mi¬
nistrat me sequatur. Quo fructu. qua mer¬
cede. quo p̃mio: Et ubi sũ inquit. illic¬
& minister m̃s erit. Gratis ametur. & oꝑis
quo ministratur illi p̃cium sit: ẽẽ cũ illo.
Ubienim bene erit sine illo: Aut quando
ẽẽ male poterit cũ illo: Audi euidentius.
Siquis mͥ ministrauerit. honorificabit
eũ pat̃ m̃s. Quo honore. nisi ut sit eũ
filio eius: Qd̃ enim suꝑius ait. ubi ẽgo
sum illic et minister m̃s erit: hoc intelli¬
gitur exposuisse cũ dicit. honorificabit
eum pat̃ m̃s. Nam quẽ maiorẽ honorẽ
acciꝑe poterit adoptatus. quã ut sit ubi
ẽ unicus. ñ ȩqualis factus diuinitati. sed
consociatus ẽt̃nitati: Quid sit autẽ mi¬
nistrare xp̃o. cui oꝑi merces tanta pro¬
mittitur: hoc potius debemus inquirere.
Si enĩ hoc putauerimꝰ ẽẽ xp̃o ministra¬
re. ea quȩ sunt corpori necessaria p̃pa¬

Expanded text:
est me sequatur, nisi me imitetur? Chrisrelinquens nobis exemplum ut sequamur vestigia ejus. Ecce quid dictum est, si quis mihi ministrat me sequatur? quo fructu? qua mercede? quo pet minister meus erit. Gratis ametur, ut operis quo ministratur illi pretium sit esse cum illo. Ubi enim bene erit sine illo, aut quando male esse poterit cum illo? Audi evidentius: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus? Quid enim superius ait? Ubi ego sum, illic et minister meus erit. Hoc intelligitur exposuisse cum dicit: Honorificabit eum Pater meus. Nam quem majorem honorem accipere poterit adoptatus quam ut sit ubi est unicus, non aequalis factus divinitati, sed consociatus aeternitati? Quid sit autem ministrare Christo, cui operi merces tanta promittitur, hoc potius debemus inquirere. Si enim hoc putaverimus esse Christo ministrare, ea quae sunt corpori necessaria praepa
Abbreviated transcription (Latin):
expressit. ñ a se ipso sed ab alio debere
occidi: qui uestigia sequitur xp̃i. Cũ
gͦ causȩ articulus uenerit ut hec condi¬
tio ꝓponatur. aut faciendũ ẽẽ contra
dei preceptũ. Qut̃ ex hac uita migran¬
dum:. quoꝵ duoꝵ homo cogatur alterũ
eligere. cõminante mortẽ ꝑsecutore: ibi
eligat deo dilecto mori. quã offenso ui¬
uere.Ibi oderit in hoc mundo animã
suam ut in uitã ȩternã custodiat eã.
Siquis mͥ ministrat. me sequat᷑. Quid¬

Expanded text:
expressit, non a seipso, sed ab alio debere expressit, non a seipso, sed ab alio debere occidi, qui vestigia sequitur Christi. Cum ergo causae articulus venerit, ut haec conditio proponatur, aut faciendum esse contra Dei praeceptum, aut ex hac vita emigrandum, quorum duorum homo cogatur alterum eligere, comminante mortem persecutore; ibi eligat Deo dilecto emori, quam offenso vivere: ibi oderit in hoc mundo animam suam, ut in vitam aeternam custodiat eam. 11. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
euangelicus. Sequit᷑ enĩ. Et qui odit
ammã suã in hoc mundo. inuitã ȩt̾nã
custodit eã. Ergo qd supradictũ ẽ qui
amat. subintelligitur in hoc mundo:
ipse itaq ꝑdet. Qui autẽ odit utiq in
hoc mundo. in uita ȩt̃na ipse custodit¬
eã. Magna et mira sententia. quemad¬
modũ sit homini in animã suam amor
ut pereat:odiũ ne ꝑeat.Si male amaue¬
ris tunc odisti: si bene oderis. tc̃ amasti.
Felices qui oderunt custodiendo. ne ꝑ¬
i. dant amando. Sed uide ne tibi sũbrepat.
ut te ipsum uelis interimere. sic intelli¬
gendo qđ debes odisse in hoc mundo
animã tuã. Hinc enĩ quidã maligni
atq ꝑuersi & in semetipsis crudeliores
et sceleratiores homicidȩ. flammis sedo¬
nant. aquis p̃focant. p̃cipitio colliduit.
et ꝑeunt. hoc xp̃c ñ docuit. immo etĩa
significans qua morte clarificaturꝰ erat
dm̃. Cum ẽes iunior cingebas te. & ibas
quo uolebas. cũ autẽ senueris alter te
cinget. & feret quo tu ñ uis: ubi satis

Expanded text:
 enim, Et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodiet eam. Ergo quod supra dictum est, Qui amat, subintelligitur, in hoc mundo; ipse utique perdet: qui autem odit, utique in hoc mundo; in vitam aeternam ipse custodiet. Magna et mira sententia, quemadmodum sit hominis in animam suam amor ut pereat, odium ne pereat! Si male amaveris, tunc odisti: si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tuam. Hinc enim quidam maligni atque perversi, et in seipsis crudeliores et sceleratiores homicidae, flammis se donant, aquis praefocant, praecipitio collidunt, et pereunt. Hoc Christus non docuit, imo etiam significans qua morte glorificaturus erat Deum: Cum esses junior, cingebas te, et ibas quo volebas; cum autem senueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis . Ubi satis
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ quinquagesimo post dñi resurre-¬
ctionem die. qui ab ascensione eius est
decimus. infusũ xp̃i discipłis sicut pro¬
missus sperabatur agnouimꝰ. Sed ad
nouos ȩccłiȩ filios instruendos: adden¬
dum ẽ etiã nr̃i sermonis obsequium.
Non enĩ timemꝰ ne sp̃uales et eruditi
nota fastidiant: ad quoꝵ fructũ ꝑtinet
ut quã plurimis insinuari uelint. quod
ipsi cũ magna sui utilitate didicerint.
Fiat gͦ ꝑ corda om̃ium dispensatio mu-¬
nerum diuinoꝵ: & seruitutẽ oris nr̃i
doct indoctiq ñ sꝑnant. Huic enim p̃¬
parationi ur̃ȩ aderit ipsa largitas. de cuiꝰ
abundantes.

Expanded text:
m quinquagesimo post Domini resurrectionem die, 301 qui ab ascensione ejus est decimus, infusum Christi discipulis, sicut promissus sperabatur, agnovimus. Sed ad novos Ecclesiae filios instruendos, addendum est etiam nostri sermonis obsequium. Non enim timemus ne spirituales et eruditi nota fastidiant, ad quorum fructum pertinet ut quam plurimis insinuari velint quod ipsi cum magna sui utilitate didicerunt. Fiat ergo per corda omnium dispensatio munerum divinorum, et servitutem oris nostri docti indoctique naeparationi vestrae aderit ipsius largitas, de cujusabundantes.
Abbreviated transcription (Latin):
on enim misit ds̃ filiũ suũ in
mundũ ut iudicet mundum:
sed ut saluetur mundus ꝑ ip¬
sum. Ergo quantũ in medico ẽ: sanare
uenit egrotũ. Ipse se interimit: qͥ p̃cep¬
ta medici obseruare ñ uult. Uenit sal¬
uator ad mundũ. Quare saluator dictꝰ
ẽ mundi. nsi ut saluet mundũ ñ ut
iudicet mundũ : Saluari ñ uis ab ipso:
ex te iudicaberis. Et quid dicã iudicabe¬
ris . Uide quid ait. Qui credit in eũ. ñ
iudicatur. Qui autẽ ñ credit: quid di¬
cturum putas nisi uidicatur: Iam in¬
quit iudicatus ẽ. Nondũ apparuit iu
dicium: sed iam factũ est iudiciũ. No¬
uit enĩ dñs qͥ sunt eius: nouit qͥ ꝑmane¬
ant ad coronã. qͥ ꝑmaneant ad flam-¬
mam. Nouit in area sua triticũ: no-¬
uit paleam. nouit segetẽ. nouit zirania.
Iam iudicatus ẽ qui ñ credit. Quare iu¬
dicatus: Quia ñ credit in nomine uni¬
geniti filii dei. Hoc ẽ autẽ iudiciũ: qͥa
luxuenit in mundũ. & dilexerunt ho

Expanded text:
on enim misit Deus Filium suum in mundum, ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum. Ergo quantum in medico est, sanare venit aegrotum. Ipse se interimit, qui praecepta medici observare non vult. Venit Salvator ad mundum: quare Salvator dictus est mundi, nisi ut salvet mundum, non ut judicet mundum? Salvari non vis ab ipso; ex te judicaberis. Et quid dicam, judicaberis? Vide quid ait: Qui credit in eum, non judicatur; qui autem non credit: quid dicturum speras nisi, judicatur? jam, inquitsed jam factum est judicium. Novit enim Dominus qui sunt ejus: novit qui permaneant ad coronam, qui permaneant ad flammam; novit in area sua triticum, novit paleam; novit segetem, novit zizania. Jam judicatus est qui non credit. Quare judicatus? Quia non credidit in nomine unigeniti Filii Dei. 13. Hoc est autem judicium, quia lux venit in mundum, et dilexer
Abbreviated transcription (Latin):
oppͥmit. Hoc facit sentina neglecta: qđ
facit fluctus irruens. Paulatim ꝑ senti¬
nam intrat: sed diu intrando & ñ exhau¬
riendo mergit nauim. Quid ẽ autẽ ex¬
haurire: nisi bonis oꝑib agere ne obru¬
ant peccata. gemĩdo. ieiunando. tribuen¬
do. ignoscendo: Iter autẽ huius scłr. mo¬
lestum est. Plenum ẽ temptationib in
reb ꝓsꝑis ne extollat: in reb aduersis
ne frangat. Qui tͥ dedit felicitatẽ huiꝰ
scłi. ad consolationẽ tuã dedit: non ad
corruptionẽ. Rursusq qui te flagel¬
lat in hoc scło: ad em̃dationem non ad
damnationẽ facit. Ferto patrẽ erudi-¬
entem: ne sentias iudicẽ punientem.
Hȩc cotidie dicimꝰ uobis: & sepe dicen¬
da sunt: quia bona et salutaria sunt.

Expanded text:
opprimit. Hoc facit sentina neglecta, quod opprimit. Hoc facit sentina neglecta, quod facit fluctus irruens: paulatim per sentinam intrat; sed diu intrando et non exhauriendo, mergit navim. Quid est autem exhaurire, nisi bonis operibus agere ne obruant peccata, gemendo, jejunando, tribuendo, ignoscendo? Iter autem hujus saeculi molestum est, plenum est tentationibus; in rebus prosperis ne extollat, in rebus adversis ne frangat. Qui tibi dedit felicitatem hujus saeculi, ad consolationem tuam dedit, non ad corruptionem. Rursus qui te flagellat in isto saeculo, ad emendationem, non ad damnationem facit. Ferto patrem erudientem, ne sentias judicem punientem. Haec quotidie dicimus vobis, et saepe dicenda sunt, quia bona et salutaria sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ad salutẽ ur̃am: etugilate cũ tempus ẽ.
nullus retardetur a templo dei: nulluᷤ
retardetur ab oꝑe dei. nullus auocet᷑
ab oratione continua: nullus a solita
deuotione fraudetur. Euigilate gͦ cum
dies ẽ: lucet dies xp̃c ẽ dies. Paratus est
ignoscere sed agnoscentib : punire autẽ
defendentes se. & iustos iactantes. & pu¬
tantes se ẽẽ aliquid cũ nichil sint. Indi fu¬
lectione autẽ eius & in miscdia eius qui
ambulat. etiã liberatus ab illis letalib
et grandib peccatis. qualia st̃ facinora.
homicidia. furta. adulteria ꝓpt̃ illa
quȩ minuta uident᷑ peccata ẽẽ. linguę.
aut cogitationũ. aut immoderationis
in reb concessis. facit ueritatẽ confessi¬
onis. et uenit ad lucẽ in oꝑib bonis: qm
minuta peccata plura si negligantur
occidunt. Minutȩ sunt guttȩ quȩ flumi¬
na implent:minuta sunt grana arenȩ.
si multa arena imponat᷑ premit atq

Expanded text:
ad salutem vestram, evigilate dum tempus est; ad salutem vestram, evigilate dum tempus est; nullus retardetur a templo Dei, nullus retardetur ab opere Domini, nullus avocetur ab oratione continua, nullus a solita devotione fraudetur. Evigilate ergo cum dies est: lucet dies, Christus est dies. Paratus est ignoscere, sed agnoscentibus; punire autem defendentes se, et justos se jactantes, et putantes se esse aliquid, cum nihil sint. In dilectione autem ejus et in misericordia ejus qui ambulat, etiam liberatus ab illis lethalibus et grandibus peccatis, qualia sunt facinora, homicidia, furta, adulteria; propter illa quae minuta videntur esse peccata linguae, aut cogitationum, aut immoderationis in rebus concessis, facit veritatem confessionis, et venit ad lucem in operibus bonis: quoniam minuta plura peccata si negligantur, occidunt. Minutae sunt guttae quae flumina implent: minuta sunt grana arenae; sed si multa arena imponatur, premit atque
Abbreviated transcription (Latin):
facta: quia & in hoc ipsum qd tͥ displi¬
cuit peccatũ tuũ. ñ tibi displiceret ni¬
si ds̃ tibi luceret. & eius ueritas t̾ osten¬
deret. Sed qui & admonitus diligit ꝑec¬
cata sua. odit admonentẽ lucẽ & fugit
eam: ut ñ arguantur oꝑa eius mala
quȩ diligit. Qui autẽ facit ueritatem:
accusat in se mala sua. Non sibi parcit.
ñ sibi ignoscit: ut ds̃ ignoseat. quia
qđ uult ut ds̃ ignoscat ipse agnoscit. &
uenit ad lucẽ cui gr̃as agit. qđ illi quid
in se odisset ostenderit. Dicit deo: auerte
faciẽ ti es a ꝑeccatis meis. Et qua fronte
dicit. i iterum dicat. qm̃ facinꝰ meum
ego agnosco: et delictũ meũ corã me est
semꝑ: Sitante te: qd ñ uis eẽ ante dm̃.
Si autẽ postte feceris peccatũ tuũ: retor¬
quet tibi illud dñs ante ocłõs tuos. et
tunc retorquet. quando iã pęnitentiȩ
fructus nullus erit. Currite: ne tenebre
uos comꝑ̃hendant. Pr̃s mei. euigilate

Expanded text:
facta; quia et hoc ipsum quod tibi displifacta; quia et hoc ipsum quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi displiceret, nisi Deus tibi luceret, et ejus veritas tibi ostenderet. Sed qui et admonitus diligit peccata sua, odit admonentem lucem et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala quae diligit. Qui autem facit veritatem, accusat in se mala sua; non sibi parcit, non sibi ignoscit, ut Deus ignoscat: quia quod vult ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et venit ad lucem; cui gratias agit, quod illi quid in se odisset ostenderit. Dicit Deo, Averte faciem tuam a peccatis meis: et qua fronte dicit, nisi iterum dicat, Quoniam facinus meum ego cognosco, et peccatum meum coram me est semper ? Sit ante te quod non vis esse ante Deum. Si autem post te feceris peccatum tuum, retorquet illud tibi Deus ante oculos tuos; et tunc retorquet, quando jam poenitentiae fructus nullus erit. 14. Currite, ne tenebrae vos comprehendant , fratres mei: evigilate
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ hoc: Quoꝵ enĩ erant bona oꝑa:
Nonne uenisti ut iustifices imꝑios: Sed
dilexerunt inquit tenebras magis quam
lucem. Ibi posuit uim. Multi enĩ dilexert̃
peccata sua: multi confessi st̃ peccata sua.
quia qui confitet᷑ peccata sua. et accusat
peccata sua. iam cũ deo facit. Accusat ds̃
peccata tua: si & tu accusas. coniungeriᷤ
deo. Quasi duȩ res sunt: homo & peccator.
Qđ audis homo. ds̃ fecit: qđ audis pec¬
cator ipse homo fecit. Dele qđ fecisti: ut ds̃
saluet qd̃ fecit. Oportet ut oderis in te opus
tuum: & ames inte opus dei. Cũ autẽ cȩ¬
perit tͥ displicere qd̃ fecisti: in de incipi¬
unt bona oꝑatua. quia accusas mala oꝑa
tua. Initiũ oꝑum bonoꝵ: confessio ẽ oꝑũ
maloꝵ. Facis ueritatẽ: & uenis ad lucem.
Quid ẽ facis ueritatẽ: Non te palꝑas. ñ
tibi blandiris: ñ te adularis. Non dicis
iustus sum cũ sis iniquus: ut incipias
facere ueritatẽ. Uenis autẽ ad lucẽ. ut
manifestentur oꝑa tua quia in dõ suit

Expanded text:
enim hoc? Quorum enim erant bona opera? Nonne venisti ut justifices impios? Sed dilexerunlucem. Ibi posuit vim; multi enim dilexerunt peccata sua, multi confessi sunt peccata sua: quia, qui confitetur peccata sua et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Deus peccata tua: si et tu accuses, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo et peccator. Quod audis homo, Deus fecit; quod audis peccator, ipse homo fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Otuum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Initium operum bonorum, confessio est operum malorum. Facis veritatem, et venis ad lucem. Quid est, Facis veritatem? Non te palpas, non tibi blandiris, non te adulas; non dicis, Justus sum, cum sis iniquus, et incipis facere veritatem. Venis autem ad lucem ut manifestentur opera tua, quia in Deo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ad lucẽ: Et hoc enĩ sequit᷑. Qui autẽ fa¬
cit ueritatẽ uenit ad lucẽ: ut manifesten¬
tur opera eius. quia in dõ sunt facta.
Quomͦ quidã bonũ opus fecerunt. ut ue¬
nirent adlucem idest ad xp̃m: Et quomͦ
quidam dilexerunt tenebras: Sienim
om̃s peccatores inuenit. ut om̃s a pecca¬
to sanaret. & serpens ille in qͦ figurata
ẽ mors dñi. eos sanat qͥ morsi fuerant.
& ꝓpt̾ morsũ serpentis erectus ẽ serpens
idest mors dñi ꝓpt̃ mortales homines
quos inuenit inustos. quomͦ intellige¬
retur. hoc ẽ iudiciũ qm̃ lux uenit in

Expanded text:
nim sequitur: Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in Deo sunt facta. Quomodo quidam opus bonum fecerunt, ut venirent ad lucem, id est ad Christum? et quomodo quidam dilexerunt tenebras? Si enim omnes peccatores invenit, et omnes a peccato sanat, et serpens ille in quo figurata est mors Domini, eos sanat qui morsi fuerant, et propter morsum serpentis erectus est serpens, id est mors Domini, propter mortales homines, quos invenit injustos; quomodo intelligitur, Hoc est judicium, quia lux ven
Abbreviated transcription (Latin):
In quibdam codicib addi¬
tur sine causa. Ceterũ in ue¬
ris diffinita sententia ẽ: ut
qui irascitur fr̃i suo. Si enim iubem᷑
uerberanti alterã prebere maxillam &
inimicos nr̃os amare. & orare ꝓ ꝑseqͦn¬
tib: om̃is urx occasio tollitur. Raden¬
dum ẽ ergo sine causa: quia ira uiri iu-¬
sticiam dei ñ operatur. Qui autẽ dixe¬
rit fr̃i suo racha. Hoc uerbũ ꝓprie he¬
breorum ẽ. Lacha enĩ dicitur cenos. idest¬
manis aut uacuus: quẽ nos possumus
uulgata inuiria absq cerebro nuncu-¬
pare. Si de ocioso sermone reddituri su¬
mus rationẽ: quantomagis de contume-¬
lia: Sed & signanter additur: qui dixe¬
rit fr̃i suo racha. Frãt enim nrͣ nullus
ẽ: nisi qui eundẽ patrẽ nobiscũ habet.
Cũ ergo similiter credat in dm̃. et xp̃m
dei nouerit sapientiam: qua ratione
stulticiȩ elogio denotari potest: Qui

Expanded text:
In quibusdam codicibus additur, sine causa: caeterum in veris definita sententia est, et Qui irascitur fratri suo. Si enim jubemur verberanti alteram praebere maxillam, et inimicos nostros amare, et orare pro persequentibus , omnis irae occasio tollitur. Radendum est ergo, sine causa, quia ira viri justitiam Dei non operatur . Qui autem dixerit fratri suo racaeorum est, Racha enim dicitur κενός, hoc est,inanis et vacuus, quem nos possumus vulgata injuria absque cerebro nuncupare. Si de otioso sermone reddituri sumus rationem, quanto magis de contumelia? Sed et signanter additur, qui dixerit fratri suo racha. Frater enim noster nullus est, nisi qui eumdem nobiscum habet patrem; cum ergo similiter credat in Deum, et Christum Dei noverit sapientiam, qua ratione stultitiae elogio denotari potest? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
aduersũ te. Non dixit si tu habes aliquid
aduersum fr̃em tuum: sed si frat tuus
habet aliquid aduersum te. ut durior
reconciliationis tibi imponat᷑ necessitaᷤ.
Quãdiu ergo illũ placare ñ possumꝰ:
nescio an consequent munera nr̃a offera¬
mus deo. Esto consentiens aduersario
tuo cito dum es in uia cũ eo: ne forte
aduersarius tradat te iudici. & iudex
tradat te ministro. & in carcerẽ mittarpᷤ.¬

Expanded text:
uum. Non dixit, si tu habes aliquid adversus fratrem tuum, sed si frater tuus habet aliquid adversum te, ut durior reconciliationis tibi imponatur necessitas. Quamdiu illum placare non possumus, nescio an consequenter munera nostra offeramus Detuo, dum es in via cum illo, ne forte adversarius tradat te judici, et judex tradat te tortoribus, et in carcerem mittar
Abbreviated transcription (Latin):
ulla mora penitentia uel pace studeamꝰ
sanare. et largiorib elemosinis festine¬
mus abluere. ne fortȩ si cũ peccatoꝵ uul¬
nerib ante tribunal ȩt̾ni iudicis uene¬
rimus. ab illa ȩt̾na ȩccl̃ia & ab illa cę¬
lesti ihrłm ꝑpetua excõmunicatione se¬
casti et tam sobrii & tam pacifici ad
istud altare deo auxiliante studeamꝰ
accedere: ut ab illo ȩt̾no altari ñ me-¬
reamur excludi. Qui enim ad istud
altare casto corpore & mundo corde
cum secura et munda conscientia ue¬
nerit: ad illud altare qđ incelis ẽ fe¬
lici transmigratione ꝑueniet Atem

Expanded text:
ulla mora poenitentia vel pace studeamus ulla mora poenitentia vel pace studeamus sanare, et largioribus eleemosynis festinemus abluere: ne forte, si cum peccatorum vulneribus ante tribunal aeterni Judicis venerimus, ab illa aeterna Ecclesia, et ab illa coelesti Jerusalem perpetua excommunicatione secasti et tam sobrii, et tam pacifici ad istud altare, Deo auxiliante, studeamus accedere ut ab illo aeterno altari non mereamur excludi. Qui enim ad istud altare casto corpore et mundo corde cum secura et munda conscientia venerit, ad illud altare, quod in coelis est, felici transmigratione perveniet.
Abbreviated transcription (Latin):
debet se unusquisq inuidiȩ uel odii ue¬
neno ꝑcussus. iracundiȩ furore reple¬
tus. cum reuerentia et humilitate sub¬
trahere. ꝓpter illud qđ scriptum ẽ.
uade prius reconciliari fr̃i tuo. et tc̃
offeres munus tuũ: Et it̾um. Amice
quomͦ huc intrasti. ñ habens uestem
nuptialem: Hoc enim habet textus eu¬
angłicȩ lectionis. qđ quidã fecerit nup¬
tias filio suo. et intrauerit ut uideret
simul recumbentes. & uidens ibi homi¬
nem ñ habentem uestẽ nuptialẽ: dixit
ad eũ. Amice quomͦ huc intrasti ñ habenᷤ
uestẽ nuꝑtialẽ: Et illo obmutescente:
dixit ministris. Ligate illi manus & pe¬
des: et ꝓicite eũ in tenebras exteriores.
Ibi erit fletus: et stridordentium. Ecce
qualẽ sententiã merebitur audire: qͥ ad
conuiuiũ nuptiale. idest ad altare dñi.
aut ebriosus aut adulter aut odiũ in
corde retinens. p̃sumit accedere. Auer-
ut mala ista aut nunqͣm uelimus ad¬
mittere:aut si admissa fuerint. sine

Expanded text:
debet se unusquisque invidiae vel odii veneno percussus, aut iracundiae furore repletus cum reverentia et humilitate subtrahere, propter illud quod scriptum est: Vade prius reconciliari fratri tuo, tunc offeres munus tuum . Et iterum: Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem ? Sic enim habet textus evangelicae lectionis, quod quidam fecerit nuptias filio suo, et intraverit ut videret simul discumbentes; et videns ibi hominem non habentem vestem nuptialem, dixit ad eum: Amice, quomodo huc intrasti, non habens vestem nuptialeistris: Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium . Ecce qualem sententiam merebitur audire, qui ad convivium nuptiale, id est, altare Domini, aut ebriosus, aut adulter, aut odium in corde retinens praesumit accedere. Avertaut mala ista aut nunquam velimus admittere; aut si admissa fuerint, sine
Abbreviated transcription (Latin):
taris uel templi festiui¬
tatem colimus. si fidelit̃
et diligent̃ attendimus.
& scẽ ac iuste uiuimus. qͥuicquid in tem¬
plis manufactis agitur. totum in nob̾
spũali edificatione completur. Non enĩ
mentitus ẽ ille qui dixit. Templũ enĩ dĩ
scm̃ est. qđ estis uos. Etiterũ. Nescitis qͥa
corpora ur̃a templũ est sp̃s scĩ : Quib
meritis nisi ꝑ gr̃am dei merimus fieri
templũ dei: Quantũ possumꝰ cũ ipsius
adiutorio laboremꝰ. ne ds̃ n in templo
suo hoc ẽ in nob̾ ipsis inueniat. qđ ocu¬
los suȩ maiestatis osfendat. Sed habita¬
culum cordis nr̃ euacuetur uiciis: et¬

Expanded text:
taris vel templi festivitatem colimus, si fideliter ac diligenter attendimus, et sancte ac juste vivimus, quidquid in templis manufactis agitur, totum in nobis spirituali aedificatione completur. Non enim mentitus est ille qui dixit, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos ; et iterum, Nescitis quia corpora vestra templum sunt Spiritus meritis per gratiam Dei meruimus fieri templum Dei, quantum possumus cum Dei adjutorio laboremus, ne Deus noster in templo suo, hoc est in nobis ipsis inveniat quod oculos suae majestatis offendat; sed habitaculum cordis nostri evacuetur vitiis;
Abbreviated transcription (Latin):
kmñi unusquisq consideret conscienti¬
am suam. et qͣndo se aliquo crimine
uulneratũ ẽẽ cognouerit. prius orationi¬
b. ieiuniis uel elemosinis studeat mun¬
dare conscientiã suam. et sic eucharisti¬
am presumat acciꝑe. Si enĩ agnoscens
reatũ suum ipse se a diuino altari sub¬
duxerit: cito ad indulgentiam diumȩ
humiliabit᷑. ita econt᷑rio qui se humiliat
exaltabitur. Qui enĩ sicut dixi agnoscenᷤ
reatũ suum ipse se humilit̾ ab altari
ȩccłiȩ ꝓ em̃datione uitȩ remouere uo¬
luerit: ab ȩt̾no illo & celesti conuuuo
excõmunicari penitus ñ timebit. Ro¬
go uos fr̃s kmñi: diligenter attendite.
Si ad mensam cuiusq potentis homi¬
nis nemo p̃sumit cũ uestib conscissis
et inquinatis accedere. qͣntomagis a
conuiuio ȩt̾ni regis id est ab altari dis̃i

Expanded text:
mi, unusquisque consideret conscientiam suam, et quando se aliquo crimine vulneratum esse cognoverit, prius orationibus, jejuniis vel eleemosynis studeat mundare conscientiam suam, et sic eucharistiam praesumat accipere: si enim agnoscens reatum suum, ipse a divino altari se subduxerit, cito ad indulgentiam divinaehumiliabitur, ita e contrario, qui se humiliat exaltabitur . Qui enim, sicut dixi, agnoscens reatum suum, ipse se humiliter ab altari ecclesiae pro emendatione vitae removere voluerit, ab aeterno illo et coelesti convivio excommunicari penitus non timebit. Rogo vos, fratres, diligenter attendite: si ad mensam cujuscunque potentis hominis nemo praesumit cum vestibus conscissis et inquinatis accedere, quanto magis a convivio aeterni Regis, id est ab altari Domi
Abbreviated transcription (Latin):
nis deleat᷑. Esuriamꝰ paululũ dilectissimi.
et aliquantulũ qđ uiuandis possit ꝓdes¬
se pauꝑib nr̃e consuetudini subtraha¬
plenitudinẽ legis & ꝓpħarũ in hac ge¬
minȩ caritatis unitate constituit. ut ne-¬
mo ambigeret deo se offerre qͥcquid ho
Smini contulisset. dicente dño saluato¬
re cũ dealendis uuandisq pauperib
loqueret᷑. qđ uni horũ fecistis mͥ fecistis.

Expanded text:
 IV. Esuriamus paululum, dilectissimi, et aliquantulum quod juvandis possit prodesse pauperibus, nostrae consuetudini subtrahaplenitudinem legis et prophetarum in hac geminae charitatis unitate constituit, ut nemo ambigeret Deo se offerre quidquid al., quod homini contulisset, dicente Domino Salvatore, cum de alendis juvandisque pauperibus loqueretur: Quod uni eorum fecistis, mihi fecistis
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. Ieuinate ab aduersis: abstinete
a contrariis. ego sim cibus ũr ce potus.
Nemo quȩ mea sunt in efficacit concu¬
piscat. Qui enĩ ad me tendit: ex mei
simi cohortationib quib uos ad bona
incõmutabilia & ad gaudia inuitat ȩt̃na.
plenȩ sunt om̃s diuinarũ pagine littera¬
rum: et hoc nobiscũ agit testam̃ãti utrius¬
q doctrina. ut inhereamꝰ ueris & contine-¬
amus a uanis. Nonenĩ app̃hendi potest
qđ ꝓmittitur: nisi custoditũ fuerit qđ
iubetur. Quid autẽ iustius quã ut homo
cuius fert imaginẽ faciat uoluntatẽ: &
ꝑ abstinentiã cibi ieiunet a lege peccati:
Ideo enĩ ipsa continentiȩ obseruantia
quatuor ẽ assignata tẽporib. ut in idip¬
sum totius anni redeunte decursu. co¬
gnosceremꝰ nos indesinent̃ purificatio¬
nib indigere. sẽꝑq ẽẽ nitendũ dũ huiꝰ
uitȩ uarietate iactam᷑. ut peccatũ qͦd

Expanded text:
tatem. Jejunate ab adversis, abstinete tatem. Jejunate ab adversis, abstinete a contrariis. Ego sum cibus vester et potus: nemo quae mea sunt inefficaciter concupiscit; qui enim ad me tendit ex mei simi, cohortationibus, quibus nos ad bona incommutabilia et ad gaudia invitat aeterna, plenae sunt omnes divinarum paginae litterarum; et hoc nobiscum agit Testamenti utriusque doctrina, ut inhaereamus veris et contineamus a vanis. Non enim apprehendi potest 365 quod promittitur nisi custoditum fuerit quod jubetur. Quid autem justius quam ut homo, cujus fert imaginem, faciat voluntatem, et per abstinentiam cibi jejunet a lege peccati? Ideo enim ipsa continentiae observantia quatuor est assignata temporibus, ut in idipsum totius anni redeunte decursu, cognosceremus nos indesinenter purificationibus indigere, semperque esse nitendum, dum in hujus vitae varietate ja
Abbreviated transcription (Latin):
spũale ieiuniũ. qđ & corpus et animã
sui puritate scĩficet: cordis nr̃i secrera
rimetur. & quib reb aut contristentur.
aut gaudeant. iusto discutiamus exa¬
mine. Ac siquis amor uanȩ głe. siqua
radix auariciȩ. si quod inest uirus inui¬
diȩ: nichil taliũ anima sumat escarũ.
sed uirtutũ intenta delicuis. cȩlestes
epulas terrenȩ p̃ferat uoluptati. Ag¬
noscat homo sui generis dignitatem:
factũq se ad imaginẽ ce similitudinẽ
sui creatoris intelligat. nec ita de mi¬
seriis quas ꝑ peccatũ illud maximũ
et cõmune incidit expauescat.ut ñ
se ad miscłiam sui reparatoris attollat.
Ipse enim dicit. scĩ estote quia ego sẽs
sum. hoc ẽ me eligite. & in his quȩ m
displicent abstinete. facite. quod amo.
amate qd facio. Et cũ uidetur difficile
eẽ qđ iubeo. ad iubentẽ recurrite: ut
unde datur p̃ceptũ. p̃stetur auxilium.
Non negabo oꝑem: qui tribui uolun¬

Expanded text:
spiritale jejunium, quod et corpus et animum spiritale jejunium, quod et corpus et animum sui puritate sanctificet, cordis nostri secreta rimemur, et quibus rebus aut contristentur aut gaudeant, justo discutiamus examine. Ac si quis amor vanae gloriae, si qua radix avaritiae, si quod inest virus invidiae, nihil talium anima sumat escarum, sed virtutum intenta deliciis, coelestes epulas terrenae praeferat voluptati. Agnoscat homo sui generis dignitatem, factumque se ad imaginem et similitudinem sui Creatoris intelligat; nec ita de miseriis quas per peccatum illud maximum et commune incidit expavescat, ut non se ad misericordiam sui Reparatoris attollat. Ipse enim dicit: Sancti estote, quoniam ego sanctus sum : hoc est, me eligite, et ab iis quae mihi displicent abstinete. Facite quod amo, amate quod facio. Et cum videtur esse difficile quod jubeo, ad jubentem accurrite; ut unde datur praeceptum, praestetur auxilium; non negabo opem qui tribui volun
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiore indicit᷑. ab inferiore negligit᷑.
Ut autẽ mens rationalis salubrit᷑ exteri¬
ora castiget. debet etiã ꝓpria exercere
ieiunia: quia ñ solũ carnis desideriis.
sed etiã animi cupiditatib conuenit
repugnari. dicente scriptura. Post con¬
cupiscentias tuas ñ eas: & a uolunta¬
te tua auertere. Ieiunans gͦ abhis quȩ
caro expetit: ieiunet & abhis quȩ male
interior substantia concupiscit. Pessimꝰ
enim animȩ cibus ẽ. uelle qđ ñ licet. &¬
noxia cordis delectatio ẽ. quȩ aut turpi
lucro pascit᷑. aut suꝑbia extollitur: aut
ultione lȩtatur. Quamuis enĩ his af¬
fectib motus quoq corporis seruiant.
ad originẽ tam̃ suam cuncta respieunt:
et ubi censetur qualitas actionis. ibi
inuenitur initiũ uoluntans. quam a¬
ximuniq ieuniũ ẽ. Quia tẽ ẽ edendi
abstinentia fructuosa: quando exterior
parcitas a temꝑantia interiore ꝓcedit
Celebratur iterum dilectissimi uerũ &

Expanded text:
superiore indicitur ab inferiore negligatur. superiore indicitur ab inferiore negligatur. Ut autem mens rationalis salubriter 364 exteriora castiget, debet etiam propria exercere jejunia: quia non solum carnis desideriis, sed etiam animi cupiditatibus convenit repugnare, dicente Scriptura: Post concupiscentias tuas non eas, et a voluntate tua avertere . Jejunans ergo ab iis quae caro appetit, jejunet et ab iis quae male interior substantia concupiscit. PESSIMUS enim animae cibus est, velle quod non licet; et noxia cordis delectatio est, quae aut turpi lucro pascitur, aut superbia extollitur, aut ultione laetatur. Quamvis enim his affectibus motus quoque corporis serviant, ad originem tamen suam cuncta respiciunt, et ibi consetur qualitas actionis, ubi invenitur initium voluntatis, quam ximumque jejunium est, quia tunc est edendi abstinentia fructuosa quando exterior parcitas a temperantia interiore proceditCelebraturi igitur, dilectissimi, verum et
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m ita in his quȩ ad obseruan¬
tiam xp̃ianam ꝑtinent ẽẽ deuo¬
tos: ut nr̃is cohortationib ñ indigeant
admoneri. Qd enĩ dudũ & traditio de-¬
creuit. & consuetudo firmauit: nec erit¬
ditio ignorat. Nec pietas pret̾mittit.
Sed quia sacerdotalis officii ẽ erga oms
eccłiȩ filios curã habere cõmunem in
id qđ & rudib ꝓsit & doctis. qͦs simul
diligimus pariter incitamꝰ. ut ieuinium
Qd nob̾ septimi m̃sis recursus indicit.
fide alacri ꝑ castigationẽ animi & corꝑo¬
ris celebremꝰ. Quãuis enĩ diminutio cibi
carnẽ ꝓprie uideatur afficere: nichil
tam̃ corporeis sensib uel concedit᷑ uel ne-¬
gatur. qd ñ sicut ad seruientẽ. ita ꝑtine¬
at ad iubentẽ. Cum itaq unusqͥsq homo
duplicẽ in se legẽ habeat continentiȩ.
nichilq actionum nr̃aꝵ ad solũ corpus.
multa autẽ ad solũ referenda sint am¬
mum: prudent̃ debemꝰ aduertere. quã
indecens quãq iniustũ sit. si quod a

Expanded text:
trum ita in iis quae ad observantiam Christianam pertinent esse devotos, ut nostris cohortationibus non indigeant admoneri. Quod enim dudum et traditio decrevit, et consuetudo firmavit, nec eruditio ignorat, nec pietas praetermittit. Sed quia sacerdotalis officii est erga omnes Ecclesiae filios curam habere communem, in id quod et rudibus prosit et doctis, quos simul diligimus, pariter incitamus: ut jejunium quod nobis septimi mensis recursus indicit, fide alacri per castigationem animi et corporis celebremus. Quamvis enim diminutio cibi carnem proprie videatur afficere, nihil tamen corporeis sensibus vel conceditur vel negatur, quod non sicut ad servientem, ita pertineat ad jubentem. Cum itaque unusquisque homo duplicem in se legem habeat continentiae, nihilque actionum nostrarum ad solum corpus, multa autem ad solum referenda sint animum, prudenter debemus advertere quam indecens quamque injustum sit, si quod a
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c habitator sit. haut dubie sit legenda.
Sin uͦ popłs ꝑfidus aut p̃ceptor hereticuᷤ
deformet habitaculũ: uitanda hereticoꝵ
cõmunia. fugienda synagoga censetur.
excutiendus pedũ puluis. ne fatiscentib
ꝑfidi sterilis siccitatib tanquã humi
arido harenosoq m̃tis uestigiũ pedum
polluat᷑. Nam sicut corporeas infirmita¬
tes popłi fidelis susciꝑe in se debet euan¬
gelii predicator. et tanqͣm ꝓpriis inania
gesta pulueri cõparanda alleuare atq
abolere uestigiis. iuxta qđ scriptũ ẽ. quis
infirmatur & ego ñ infirmor: ita siqua
ẽ eccłia quȩ fidẽ respuat. nec apłicȩ p̃di¬
cationis fundam̃ta possicdeat. ne quã
labẽ ꝑfidiȩ possit asꝑgere. deserenda est.
Quos apłs quoq euident̃ asseruit di¬
cens. Hereticũ hominẽ post unam cor¬
reptionem deuita.

Expanded text:
Christus, habitaturus sit, haut dubie sit legenda. Christus, habitaturus sit, haut dubie sit legenda. sin uero populus perfidus aut praeceptor haereticus deformet habitaculum, uitanda haereticorum conmunio, fugienda synagoga censetur. excutiendus pedum puluis, ne fatiscentibus perfidiae sterilis siccitatibus tamquam humi arido harenosoque mentis tuae uestigium polluatur. nam sicut corporeas infirmitates populi fidelis suscipere in se debet euangelii praedicator et tamquam propriis inania gesta pulueri conparanda adleuare atque abolere uestigiis iuxta quod scriptum est: quis infirmatur et non ego infirmor? ita si qua est ecclesia, quae fidem respuat nec apostolicae praedicationis fundamenta possideat, ne quam labem perfidiae possit aspergere, deserenda est. quod apostolus quoque euidenter adseruit dicens: haereticum hominem post unam correptionem deuita
Abbreviated transcription (Latin):
de hospitii religione uenerabilis ẽ forma
precepti: ita etiã de mysterio sententia
cȩlestis arridet. Etenĩ cũ domꝰ eligitur.
dignus hospes inquiritur. U ideamus
igitur ne forte ȩccłia p̃ferenda designe¬
tur & ap̃c. Quȩ enĩ dignior doraus apłice
p̃dicationis ingressu. quã sca ecłia: Aut
quis p̃ferendus magis hominib uidet᷑¬
ẽẽ quam xp̃c: qui pedes suis lauare con¬
sueuit hospitib : Et quoscunq sua re¬
ceperit domo pollutis ñ patitur habita¬
re uestigiis. sed maculosos licet uitȩ
prioris. in reliquũ tam̃ dignat᷑ mun¬
dare ꝓcessus. Hic ẽ igitur solus quẽ ne¬
mo deserere debet. nemo mutare. cui
benedicit᷑. Dñe ad quẽ ibimus: Uerba
uitȩ et̾nȩ habes. et nos credimꝰ. Uidimꝰ
executorem cȩlestiũ p̃ceptoꝵ. qui qm̃ ñ
mutauit hospitiũ. celestis consortium
consecrationis emeruit. Fides igitur in¬
pͥmis ȩccłiȩ querenda mandatur: in qͦ si

Expanded text:
de hospitii religione venerabilis est forma de hospitii religione venerabilis est forma praecepti: ita etiam de mysterio sententia coelestis arridet. Etenim cum domus eligitur, dignus hospes inquiritur. Videamus igitur ne forte Ecclesia praeferenda designetur, et Christus. Quae enim dignior domus apostolicae praedicationis ingressu, quam sancta Ecclesia ? Aut quis pesse quam Christus, qui pedes suis lauare consueuit hospitibus et quoscumque sua receperit domo pollutis non patiatur habitare uestigiis, sed maculosos licet uitae prioris in reliquum tamen dignetur mundare processus? hic est igitur solus quem nemo deserere debet, nemo mutare, cui bene dicitur: domine, ad quem ibimus? uerba uitae aeternae habes, et nos credimus. uides exsecutorem caelestimutauit hospitium, caelestis consortium consecrationis emeruit. fides igitur mpiimis ecclesiae quaerenda mandatur, in qua si
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium dat᷑ pacis atq constantiȩ genera¬
le mandatũ: ut pacẽ ferant. constantiã
seruent. hospitalis necessitudinis ura cu¬
stodiant. alienũ a p̃dicatore regni cȩlestis
astruentes cursitare ꝑ domos. & iniuola¬
bilis hospitii iura mutare. sed ut hospi¬
tii gĩa deferenda iure censet᷑. ita etiã si ñ
recipiatur excutiendũ puluerẽ & egredi¬
endum de ciuitate mandat᷑. Quo ñ medi¬
ocris boni remuneratio docetur hospitii.
ut ñ solũ pacẽ tribuamꝰ hospitib. uerũ
etiã siqua eos terrenȩ obumbrant delicta
leuitatis. receptis apłicȩ p̃dicationis ue¬
stigiis auferant᷑. Nec ociose scd̾m mather̃
domus quã ingrediant᷑ apł̃i legenda de-¬
cernitur: ut mutandi hospitii necessitu
dinisq uiolandȩ causa ñ suppetat. Non
tam̃ eadem cautio receptori mandatur
hospitii. ne dũ hospes eligit᷑. hospitalitaᷤᷤ
ipsa minuat᷑. Sed hȩc ut scdm litteram

Expanded text:
omnium datur pacis atque constantiae generaomnium datur pacis atque constantiae generale mandatum, ut pacem ferant, constantiam seruent, hospitalis necessitudinis iura custodiant, alienum a praedicatore regni caelestis adstruens cursitare per domos et inuiolabilis hospitii iura mutare. sed ut hospitii gratia deferenda censetur, ita etiam si non recipiantur, excutiendum puluerem, egrediendum de ciuitate mandatur. quo non mediocris boni remuneratio docetur hospitii, ut non solum pacem tribuamus hospitibus, uerum etiam si qua eos terrenae obumbrant delicta leuitatis, receptis apostolicae praedicationis uestigiis auferantur. nec otiose secundum Matthaeum domus quam ingrediantur apostoli legenda decdinisque violandae causa non suppetat. Non tamen eadem cautio receptori mandatur hospitii; ne dum hospes eligitur, hospitalitas ipsa minuatur. 67. Sed haec ut secundum litteram
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ forma sapientiȩ in uidus filio esto
ȩccłiam crediturã: in archisinagogi filia
credituros quidẽ iudeos. sed ex plurib pau¬
ciores. Et quicũq ñ receꝑint uos: exeun¬
tes de ciuitate illa etiã puluerẽ de pedib
ur̃is excutite in testimoniũ supͣ illos. Qua¬
lis debeat ẽe qui euangłizat regnũ dĩ pre¬
ceptis euangłicis designat᷑. ut sine uirga.
sine pera. sine calciam̃to. sine pane. sine
pecunia. hoc ẽ subsidii secularis amini¬
cula ñ requirens. et fidei deditus sit. et¬
qͣntominus appetit tẽporalia: tantomagiᷤᷤ
speret ea suppetere sibi posse. Qui uolurt
ad eũ diriuare tractatũ. ut sp̃ualẽ quoq¬
tantũmodo locus iste formare uideat᷑ af¬
fectũ. Qui uelut indum̃tũ qđdam uide-¬
atur corporis exuisse. ñ solũ potestate re-¬
iecta contẽptisq diuitiis. sed etiã carnis
ipsius illecebris abdicatis. Quib primũ

Expanded text:
etiam forma sapientiae in uiduae filio cito etiam forma sapientiae in uiduae filio cito ecclesiam credituram, in archisynagogae filia credituros quidem Iudaeos, sed ex pluribus pauciores. Et quicumque non receperit uos, exeuntes de ciuitate illa etiam puluerem de pedibus uestris excutite in testimonium supra illos. qualis debeat esse qui euangelizat regnum dei praeceptis euangelicis designatur, ut sine uirga, sine pera, sine calciamento, sine pane, sine pecunia, hoc est subsidii saecularis amminicula non requirens fideiquanto minus appetat temporalia, tanto magis posse subpetere. quae possunt qui uolunt ad eum deriuare tractatum, ut spiritalem tantummodo locus iste formare uideatur adfectum, qui uelut indumentum quoddam uideatur corporis exuisse non solum potestate reiecta contemtisque diuitiis, sed etiam carnis ipsius inlecebris abdicatis. quibus primo
Abbreviated transcription (Latin):
uel quia ꝑ legis litterȩ cantilenã exultati¬
onem synagoga ñ poterat caꝑe sp̃ualemꝰ.
iussit ei dari manducare. qd ẽ testimoniũ
uitȩ. ut ñ fantasma sed ueritas crederetur.
Beatus ille. cuiꝰ manũ sapientia tenet. Uti¬
nam eos qͦq teneat. actus teneat. manũ
iusticiȩ teneat. dei u̾bum inducat in pe¬
netrabilia sua. sp̃m auertat erroris. con¬
uertat salutis. Dari mͥ iubeat manducare.
panis enĩ cęlestis ẽ dei uerbũ. Inde & illa
sapientia quȩ diuini corporis & sanguiniˢ
sacroscã altaria repleuit alim̃tis: ueni
te inquit & edite panes meos. et bibite
umũ qđ miscui uob̃. Quȩ tam̃ tante
diu̾sitatis ẽ causa: Supra publice uiduȩ
filius suscitatur: hic remouent᷑ plures
arbitri. Sed puto qđ in eo quoq pietas
dñi iħ̃u declaretur: quia uidua mater
unici ñ patiebat᷑ moras. et ideo ne am¬
plius afficeretur. maturitas addit᷑. Est

Expanded text:
vel quia per Legis et litterae cantilenam, exsultativel quia per Legis et litterae cantilenam, exsultationem Synagoga non poterat capere spiritalem. 63. jussit ei dari manducare. Quod est testimonium vitae; ut non phantasma, sed veritas crederetur. Beatus ille cui manum sapientia tenet. Utinam meos quoque teneat actus, teneat manum justitia, teneat Dei Verbum, inducat in penetralia sua, spiritum avertat erroris, convertat salutis, dari mihi jubeat manducare! panis enim coelestis, Dei verbum est. Inde et illa sapientia quae divini corporis et sanguinis sacrosancta altaria replevit alimentite inquit edite panes meos et bibite uinum, quod miscui uobis. quae tamen tantae diuersitatis est causa? supra publice uiduae filius suscitatur, hic remouentur plures arbitri. sed puto quod in eo quoque pietas ibi domini declaretur, quia uidua mater unici non patiebatur moras, et ideo ne amplius adficeretur maturitas additur. est