comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
passione ꝓtestaret᷑ dicens. qͦ ego uado
uos ñ potestis uenire: int̾rogauit eum
petrus & ait. dñe qͦ uadis. responsũq est
ei. quo ego uado ñ potes me mͦ sequi. se¬
queris autẽ postea. quia nimirũ passio¬
nis mortisq eius mysteriũ necdũ intelli¬
gere. necdũ poterant imitari. maiestatẽ
uero ascensionis statim ut uidere cogno¬
uerunt: totisq animi uotis ut sequi me¬
rerentur optabant. Sed quia hȩc locutꝰ
sum uob̾: tristicia impleuit corur̃m. Sci¬
ebat dñs ipse quid hȩc sua uerba in di¬
scipłorum cordib agerent: qͥa uidelicet
tristiciã magis de abscessũ quo eos dese¬
reret. quã de ascensu quo patrẽ peteret
lȩticiam generarent. Unde benigne con-¬
solando subiunxit. Sed ego ueritatẽ di¬
co uob̾: expedit uobis ut ego uadã. Ex¬
pedit ut forma serui ur̃is subtrahat᷑¬

Expanded text:
icens: Quo ego vado, vos non potestis venire, interrogavit eum Petrus, et ait: Domine, quo vadis? Responsumque est ei: Quo ego vado, non potes me modo sequi, sequeris autem postea. Quia nimirum passionis mortisque ejus mysterium necdum intelligere, necdum poterant imitari; majestatem vero ascensionis statim ut videre cognoverunt, totisque animi votis ut sequi mererentur, optabant. Sed quia haec locutus sum vobis, tristitia implevit cor vestrum. Sciebat Dominus ipse quid haec sua verba in discipulorum cordibus agerent, quia videlicet, tristitiam magis de abcessu, quo eos desereret, quam de ascensu quo Patrem peteret, laetitiam generarent. Unde benigne consolando subjunxit: Sed ego veritatem dico vobis, expedit vobis ut ego vadam. Expedit ut forma servi vestris subtrahat
Abbreviated transcription (Latin):
disponendã cõmisit dicens. Sicut mͥgu¬
bernanda ȩccłia tradita ẽ a dño meo iħr¬
xp̃o. et potestas ligandi soluendiq. ita
& ego tͥ cõmitto: ut ordines dispositores
diu̾sarum causarũ. ꝑ qͦs actus
eccłiasticus ꝓfligetur. et tu minime in
lo coronatur. post passionẽ dñi anno
.xxxuiiͦi. qui sepultus ẽ uia aurelia in
templo apollinis. iuxta locũ ubi crucifixꝰ

Expanded text:
gubernandi tradita est a domino meo Jesu Christo potestas ligandi solvendique, ita et ego tibi committo, ut ordinans dispositores diversarum causarum, per quos actus eclesiasticos profligatus, tu minime in lo coronatur post passionem Domini, anno 38. et sepultus est via Aurelia in templo A
Abbreviated transcription (Latin):
talenta. Scio quosdã istũ qui debebat
decẽ milia talenta. dyabolũ int̃pretari:
cuius uxorẽ & filios uenundatos ꝑse¬
uerante illo in malicia. insipientiam
et malas cogitationes intelligi uoluit.
Sicut enĩ iusti uxor dicit᷑ sapientia:
sic et uxorẽ iniust & peccatoris appel¬
lari stulticiã. Sed quomͦ ei dimitatꝰ
dñs deum milia talenta. et ille nobis

Expanded text:
istum qui debebat decem millia talenta, diabolum interpretari, cujus uxorem et filios venundandos perseverante illo in malitia, insipientiam et malas cogitationes intelligi volunt. Sicut enim justi uxor, dicitur sapientia: sic uxorem 144 injusti et peccatoris, appellari stultitiam. Sed quomodo ei dimittat dominus decem millia talenta; et ille nobis
Abbreviated transcription (Latin):
nec a prudentib uiris recipiendȩ. Sic
et pater m̃s cęlestis faciet uobis: si ñ
remiseritis unusquisq fr̃i suo de cordib
ur̃is. Formidolosa sententia. Si iuxta
nr̃am m̃tem sententia dei flectit᷑ atq¬
mutatur. si parua fr̃ib ñ dimitamus.
magna nob̾ a deo ñ dimittent᷑. Et quia
potest unusquisq dicere. nichil habeo
contra eũ: ipse nouit. Habet dm̃ iudi¬
cem: ñ mͥ curȩ ẽ quid uelit agere. ego
ignoui ei. Consirmat sententiã suam:
et om̃em simulationẽ fict̾ȩ pacis euerut.
dicens. Si ñ remiseritis unusquisq

Expanded text:
nec a prudentibus viris recipiendae. Sic et Pater meus coelestis faciet vobis, si non remiserit unusquisque fratri suo de cordibus vestris. Formidolosa sententia, si juxta nostram mentem sententia Dei flectitur atqmutatur. Si parva fratribus non dimittamus, magna nobis a Deo non dimittentur. Et quia potest unusquisque dicere: Nihil habeo contra eum, ipse novit; habet Deum judicem, non mihi cura est quid velit agere, ego ignovi ei, confirmat sententiam suam et omnem simulationem fictae pacis evertit, dicens: Si non remis
Abbreviated transcription (Latin):
ille multos coudie de uniuersis ꝑ orbẽ
nationib ad̾suam fidẽ & caritate̾ in¬
temus ũ tustracuuertere ñ desistit.
hic ii
illum. ut pie
saqua baꝑtitans.
ad suscipiendũ eũ ubi appaerec doce¬
ret eẽ ꝑfectam. huic successit ille in ip̃u
et uirtute dei patris. ut plebẽ suã spu
sc̃o et igni baptirans: ad uidendã faciẽ
patris sui donaret ẽẽ ꝑfectam. Lohanne
nato congratulabantur uicim & cogna¬
ti genitrici illius. quia magnificauit dñs
miscdiam suã cum illa: dño autẽ nato

Expanded text:
ille multos quotidie de universis per orbem ille multos quotidie de universis per orbem nationibus ad suam fidem et charitatem interius illustrando convertere non desistit. Hic in illum, ut plebem ejus aqua baptizans ad suscipiendum eum, ubi appareret, doceret esse perfectam; huic successit ille in spiritu et virtute Dei Patris, ut plebem suam Spiritu sancto et igni baptizans ad videndam faciem Patris sui donaret esse perfectam. Joanne nato congratulabantur vicini et cognati genitrici illius, quia magnificavit Dominus misericordiam suam cum illa; Domino autem nato
Abbreviated transcription (Latin):
angłs nasciturũ rachariȩ p̃dicens io¬
hannem. et erit inquit gaudiũ tibi &
exultatio: & multi in natiuitate eiꝰ gau¬
debunt. Erit enĩ magnus corã dño.
Iure igitur utriusq natiuitas festa de¬
uotione celebratur. sed in illius tanqͣm
in xp̃i dñi. tanquã in saluatoris mun-¬
di. tanquã in filii dĩ om̃ipotentis. tan¬
quam in solis iusticiȩ natiuitate om̃i
popłõ gaudiũ euangłizatur:. in huius
autẽ tanquã in p̃cursoris dñi. in serui
dei eximii. in lucernȩ ardentis & lucen¬
tur.Iste magnus corã dño narratur. de
illo ꝓpheta testatur: qm̃ magnus dñs
et laudabilis nimis. et magnitudinis eiꝰ
ille int̾ peccatores conuersatus peccati
om̃is immunis ꝑmansit. Hie adhuc
ex utero matris sp̃u sco repletus ẽ: in
illo habitat om̃is plenitudo diuinitatis
corporalit̃. qui dono sui sp̃s sedẽ sibi ute¬
ri uirginalis in quo carnẽ susciꝑet iꝑse
conseerauit. Iste multos filioꝵ isrł ad
dñm suo tẽpore predicando conuertit.

Expanded text:
angelus nasciturum Zachariae praedicans Joannem, Et erit, inquit, gaudium tibi et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Erit enim magnus coram Domino. Jure igitur utriusque nativitas festa devotione celebratur, sed in illius tanquam in Christi Domini, tanquam in Salvatoris mundi, tanquam in Filii Dei omnipotentis, tanquam in solis justitiae nativitate, omni populo gaudium evangelizatur. In hujus autem tanquam in praecursoris Domini, in servi Dei eximii, in lucernae ardentis et lucentur. Iste magnus coram Domino esse narratur: de illo Propheta testatur: Quoniam magnus Dominus et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus ille inter peccatores conversatus peccati omnis immunis permansit. Hic adhuc ex utero matris Spiritu sancto repletus est, in illo habitat omnis pleAl., qui dono sui Spiritus sedem sibi uteri virginalis in quo carnem susciperet, ipse consecravit. Iste multos filiorum Israel ad Dominum suo tempore praedicando convertit;
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit in admirabile lum̃ suũ. Eius con¬
tinue flagitemꝰ auxiliũ. ut lucẽ scientiȩ
quã contulit in nob̾ ipse conseruet: atq
ad ꝑfectũ usq diẽ ꝑducat. Et ut digni si¬
mus exaudiri dep̃cantes. abiciamus ipsi
oꝑa tenebrarũ: et induamꝰ nos arma luci ᷤ
Sie etenĩ supplicantes concite quȩ desi¬
deramus accipimꝰ. quia nimirũ uerba
deuotȩ orationis adiuuat manꝰ piȩ oꝑati¬
onis. Et quia precursoris hodie natalicia
celebramꝰ. oportet ut quẽ salutis ȩternȩ
preconẽ suscepimus. hunc etiã nr̃e orati¬
onis adiutorẽ queramꝰ. Ipsũ itaq int̾ce¬
dendo rogemus imꝑetrare. ut ad eã cui
testimoniũ ꝑhibuit lucẽ. uitã et ueritatẽ

Expanded text:
vocavit in admirabile lumen suum. Ejus continue flagitemus auxilium, ut lucem scientiae quam contulit in nobis ipse conservet, atque ad perfectum usque diem perducat. Et ut digni simus exaudiri precantes, abjiciamus ipsi opera tenebrarum, et induamus nos arma lucis. Sic etenim supplicantes concite quae desideramus accipimus, quia nimirum verba divinae orationis adjuvat manus piae operationis. Et quia beati praecursoris hodie natalitia celebramus, oportet ut quem salutis aeternae praeconem suscepimus, hunc etiam nostrae orationis adjutorem quaeramus; ipsum itaque intercedendo rogemus impetrare, ut ad eum cui testimonium perhibuit, lucem, vitam et veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
impletur spu sco. ac de redẽptore nr̃o
simul & nr̃a redemptione ꝓphetat: si¬
gnificat mystice. quia multi de stirpe
sacerdotali qui a confessione xp̃i diu¬
tius ora continuerant: postiodũ ꝑ su¬
sceptionẽ fidei illius sp̃s scĩ uirtute re¬
plendi. dono ꝓphetiȩ sublimandi. a ma-¬
gisterii pastoralis officio popłis ẽẽnt p̃¬
ferendi. quãuis eadẽ acceptio sp̃s et ꝓ¬
phetia zachariȩ hoc quoq conuenient
figurare credenda ẽ: quia tc̃ instaret
tẽpus qͦ fidelib panderet᷑ om̃s legalis
sacrificii ritus & cerimonias. spũali
intus scientia et ꝓpheticis exuberare
tẽporariȩ uel et̃nȩ diuinitati testimo¬
nium ferrent. iuxta qđ ipse iudeorũ
duriciã increpans dicit. Si crederetis
moy si: cre etis forsitan & mͥ. De me

Expanded text:
impletur Spiritu sancto, ac de Redemptore nostro impletur Spiritu sancto, ac de Redemptore nostro simul et nostra redemptione prophetat, significat mystice quia multi de stirpe sacerdotali, qui a confessione Christi diutius ora continuerant, postmodum per susceptionem fidei illius Spiritus sancti virtute replendi, dono prophetiae sublimandi, et magisterii pastoralis officio populis essent praeferendi. Quamvis eadem acceptione spiritus et prophetia Zachariae hoc quoque convenienter figurari credendum est, quia tunc instaret tempus quo fidelibus panderetur omnes legalis sacerdotii ritus et caeremonias spirituali intus scientia et propheticis exuberare temporariae vel aeternae divinitati testimonium ferrent, juxta quod ipse Judaeorum duritiam increpans, dicit: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi. De me
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia montana iudeȩ diuulgabant᷑ om¬
nia uerba hȩc. Porre In tẽpore dñicȩ re¬
surrectionis ubi misso desuꝑ sp̃u gla
nominis eius ꝑ aplos mundo innotuit.
timor continuo saluberrimꝰ ñ solũ iu-¬
deorũ qui erant uicini. uel situ uidelicet
loci. uel scientia legis. sed exterarũ usq ad
fines terre gentiũ corda concussit: nec
tantũ montana cuncta iudeȩ. uerũ etiã
om̃ia mundani regni. mundanȩq sa¬
pientiȩ culmina uirtutis eiꝰ fama tran.¬
scendit: ita ut relicta ubiq cultura ac
uita p̃riori. ad ꝑcipienda fidei illius sa¬
cram̃ta confluerent. Recte etenĩ circun¬
sio dñicȩ resurrectionis imaginẽ p̃fert.
quia & hec octaua die hoc ẽ post sabba¬
tum facta ẽ: & sicut illa a reatu ꝑpetuȩ
mortis absoluere solebat. ita ista ꝑfectã
uitȩ immortalis nouitatẽ & in auctore
nr̃o exhibuit: & in nobis sperandam
monstrauit: Qđ uͦ int̃ hec zacharias

Expanded text:
omnia montana Judaeae divulgabantur omomnia montana Judaeae divulgabantur omnia verba haec. Porro in tempore Dominicae resurrectionis, ubi misso desuper Spiritu gloria nominis ejus per apostolos mundo innotuit, timor continuo saluberrimus non solum Judaeorum qui erant vicini vel situ videlicet loci, vel scientia legis, sed et exterarum usque ad fines terrae gentium corda concussit. Nec tantum montana cuncta Judaeae, verum etiam omnia mundani regni mundanaeque sapientiae culmina virtutis ejus fama transcendit, ita ut relicta ubique cultura ac vita priori ad percipienda fidei illius sacramenta confluerent. Recte etenim circuinicae resurrectionis imaginem praefert, quia et haec octava die, hoc est post sabbatum, facta est; et sicut illa a reatu perpetuae mortis absolvere solebat, ita ista perfectam vitae immortalis novitatem et in auctore nostro exhibuit, et in nobis sperandam monstravit. Quod vero inter haec Zacharias
Abbreviated transcription (Latin):
confirmat dicendo ꝑ legis latorẽ. Prophe¬
tanquã me ipsũ audietis iuxta om̃ia
quȩcũq locutus fuerit uob̾. Ipsũ quoq
legale sacerdotũ tacitis cerimoniaꝵ
suarũ typis. quasi mutis litterarũ fi¬
guris. zacharias eidẽ gr̃ȩ nascenti testi¬
moniũ ꝑhibet: quia nichil ꝓrsus in
om̃ib sacerdotii ueteris obseruationib
actũ uel dictũ eẽ credendũ ẽ: qd ñ euan¬
gelii gr̃am si recte intelligat᷑ expresserit.
Qđ autẽ declarato postmodũ & confir-¬
mato nomine iohannis aꝑtũ ẽ os zacha¬
riȩ & loquebatur benedicens dm̃: patet
utiq quia manifestata ꝑ angłos gr̃a
noui testam̃ti. multa etiã turba sacerdo¬
tum obediebat fidei. relictaq taciturni¬
tate nociua.ad confitenda. laudanda &e
p̃dicanda sui dona redẽptoris se deuota
submittebat: Et quidẽ in die circũcisio¬
nis iohannis quando & nom̃ accepit. fa¬
ctus ẽ timor suꝑ om̃s uicinos eorũ: & suꝑ

Expanded text:
confirmat dicendo per legislatorem: Propheconfirmat dicendo per legislatorem: Prophetanquam meipsum audietis, juxta omnia quaecunque locutus fuerit vobis . Ipsum quoque legale sacerdotium tacitis caeremoniarum suarum typis, quasi mutis litterarum figuris, Zacharias eidem gratiae nascenti testimonium perhibet, quia nihil prorsus in omnibus sacerdotii veteris observationibus actum vel dictum esse credendum est, quod non Evangelii gratiam, si recte intelligatur, expresserit. Quod autem declarato postmodum et confirmato nomine Joannis apertum est os Zachariae, et loquebatur benedicens Deum, patet utique quia manifestata per apostolos gratia Novi Testamenti, multa etiam turba sacerdotum obediebat fidei, relictaque taciturnitate nociva, ad confitenda, laudanda et praedicanda sui dona Redemptoris se devota submittebat. Et quidem in die circumcisionis Joannis, quando et nomen accepit: Factus est timor super omnes vicinos eorum, et super
Abbreviated transcription (Latin):
et totã euangłicȩ dispensationis gr̃am
quã predicat. & ipsũ specialit dñm si¬
gnat. ꝑ quẽ eadẽ gr̃a mundo donata ẽ.
Qui uero natũ puerũ patris zachariȩ
nomine magis quã ioħem uocandũ eẽ
decernebant. cos ꝓfecto figurant: qui dño
noua gr̃ȩ munera declarante.cuꝑent eũ
potius consueta sacerdotii ueteris edicta
p̃dicare.Unde bene ⁊acharias memordm̃
int̾pretatur. quia uidelicet memoriã an¬
tiquȩ obseruationis quȩ utiq a dño data ẽ.
gurate denunciat. Contendebant gͦ de
omine nati ꝓpħȩ hi qͥ conuenerant.
et rachariã hunc uocari satagebant: at
contra mat̃ uerbis ec pater scriptis. quia
iobannes magis appellandus ẽ astruebart:
quia fuere ñnulli celestiũ sacram̃torũ
minusꝑiti. qui in pͥmordio euangelii
choruscantis carnalia adhuc legalis sa¬
cerdotii statuta simul obseruanda eẽ de¬
cernerent: quos ꝓ certo ipsa legis do¬
ctrina de suscipienda gr̃a xp̃i. quasi ely¬
sabeth de nomine iohannis: uiua uoce

Expanded text:
otam evangelicae dispensationis gratiam quam praedicat, et ipsum specialiter Dominum signat, per quem eadem gratia mundo donata est. Qui vero natum puerum patris Zachariae nomine magis quam Joannem vocandum esse decernebant, eos profecto figurant qui, Domino nova gratiae munera declarante, cuperent eum potius consueta sacerdotii veteris edicta praedicare. Unde bene Zacharias Memor Domini interpretatur, quia videlicet memoriam antiquae observationis, quae utique a Domino data est, figurate denuntiat. Contendebant ergo de nomine nati prophetae hi qui convenerant, et Zachariam hunc vocari satagebant: at contra mater verbis, et pater scriptis, quia Joannes magis appellandus est, astruebant. Quia fuere nonnulli coelestium sacramentorum minus periti, qui in primordiis Evangelii coruscantis carnalia adhuc legalis sacerdotii statuta simul observanda esse decernerent, quos profecto ipsa legis doctrina de suscipienda gratia Christi, quasi Elizabeth de nomine Joannis viva voce
Abbreviated transcription (Latin):
sed quã uisitando et redim̃do suã fecit.
Uultis etenĩ audire fr̃s mei qualẽ inuene¬
rit eam. qualẽ reddiderit: Finis cantici
huiꝰ qđ ob noticiã simul et ꝓlixitatẽ sui
totũ caritati ur̃e recensere & explanare
longũ duximus: aꝑte denunciat dicenꝰ.
Uisitauit nos oriens ex alto. illumina¬
rehis qui in tenebris & inumbra mortisᷤ
sedent: ad dirigendos pedes ñr̃os in ui¬
am ꝑacis. Inuenit gͦ nos sedentes in te¬
nebris et in umbra mortis. hoc ẽ longa
peccatoꝵ & ignorantiȩ cecitate dep̃ssos:
atq hostis antiqui fraude deceptos. ob¬
sessosq errorib. Ipse etenĩ recte mors &
m̃dacium. sicut econtra dñs ueritas
uocatur & uita. Attulit aittẽ nob̃ uerũ
cognitionis suȩ lum̃. exclusisq errorũ
tenebris. certũ nob̾ iter patriȩ cȩlestis
aꝑuit. Direxit gressus oꝑum nr̃oꝵ. qua¬
tinus ꝑ uiã ueritatis quã monstrauit
incedere:atq ad mansionẽ ꝑpetuȩ pa¬

Expanded text:
sed quam visitando et redimendo suam fecit. sed quam visitando et redimendo suam fecit. Vultis etenim audire, fratres mei, qualem invenerit eam, qualem reddiderit. Finis cantici hujus, quod ob notitiam simul et prolixitatem sui totum charitati vestrae recensere et explanare longum duximus, aperte denuntiat, dicens: Visitavit nos oriens ex alto, illuminare his qui in tenebris et inendos pedes nostros in viam pacis. Invenit ergo nos sedentes in tenebris et in umbra mortis, hoc est, longa peccatorum et ignorantiae caecitate depressos, atque hostis antiqui fraude deceptos obsessosque erroribus. Ipse etenim recte mors et mendacium, sicut e contra Dominus veritas vocatur et vita. Attulit autem nobis veram cognitionis suae lucem, exclusisque errorum tenebris certum nobis iter patriae coelestis aperuit: direxit gressus operum nostrorum, quatenus per viam veritatis, quam monstravit incedere, atque ad mansionem perpetuae pa
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ille scripsit: Quid autẽ ꝓphetans & be¬
nedicens dm̃ zacharias dixerit. audiamꝰ
Benedictus dñs ds̃ isrł. quia uisitauit &
fecit redemptionẽ plebis suȩ. In quib ꝓfe¬
cto uerbis notandũ. quia beatus ⁊achari-¬
as qd inchoatũ & ꝓxime futurũ in sp̃u
p̃uiderat: ꝓphetico more quasi iã factum
ẽẽ narrabat. Yisitauit enĩ nos apparens
in carne dñs. quasi longius a se receden¬
tes: qͦs in ꝑeccatis positos queres &ͦ iustifi¬
care cu auit. Uisitauit quasi medicꝰ egro¬
tos. qui ut inueteratũ suꝑbie nr̃e languo¬
rem sanaret: nouũ nob̾ suȩ humilitatis
exemplũ adhibuit. Fecit redẽptionẽ ple¬
bis suȩ. qui nos uenundatos sub pecca¬
to.et antiqui hostis seruitio addictos:
dato sui sanguinis p̃cio liberauit. Unde
benigne nos hortat᷑ apłs dicens. Empti
estis p̃cio magno. głificate & portate
dm̃ in corpore ur̃o. Plebi ᷤᷤ autẽ suȩ dicit.
ñ utiq quã ueniens plebẽ suam repꝑit:

Expanded text:
enim ille scripsit . Quid autem prophetans, et benedicens Deum Zacharias dixerit, audiamus. Benedictus Dominus Deus Israel, quia visitavit et fecit redemptionem plebis suae. In quibus profecto verbis notandum quia beatus Zacharias quod inchoatum et proxime futurum in spiritu praeviderat, prophetico more quasi jam factum esse narrabat. Visitavit enim nos apparens in carne Dominus, quasi longius a se recedentes, quos in peccatis positos quaerere et justificare curavit. Visitavit quasi medicus aegrotos, qui ut inveteratum superbiae nostrae languorem sanaret, novum nobis suae humilitatis exemplum adhibuit. Fecit redemptionem plebis suae, qui nos venundatos sub peccato, et antiqui hostis servitio addictos, dato sui sanguinis pretio liberavit. Unde benigne nos hortatur Apostolus, dicens: Empti estis pretio magno, glorificate et portate Deum in corpore vestro . Plebis autem suae dicit, non utique quam veniens plebem suam reperit,
Abbreviated transcription (Latin):
recursoris dñi natiuitas sicut
sacratissima lectionis euange¬
licȩ prodit hẏstoria. multa
miraculoꝵ sublimitate refulget. quia
nimirũ decebat ut ille quo maior inter
natos mulierũ nemo surrexit: maiore
pre ceteris sc̃ĩs in ipso mox ortu uirtu¬
tum iubare claresceret. Senes ac q̃iu in¬
fecundi parentes dono nobilissimȩ ꝓlis
exultant. ipsi patri quẽ incredulitas
mutũ reddiderat: ad salutandũ nouȩ
gr̃e preconẽ os et lingua reseratur. Nec
solũ facultas dm̃ benedicendi restitui¬
tur. sed de eo etiã ꝓphetandi uirtus au¬
getur. Excitati fama facti om̃s uicini
admiratione ac metu ꝑcellunt᷑: om̃ium
qui audiere circũquaq ad aduentum
noui ꝓphete corda p̃parantur. Unde me¬
rito scã ꝑ orbem ȩccłia quȩ tot beatoꝵ
martyrũ uictorias quib ingressũ regni
cȩlestis meruere frequentat. huius tan

Expanded text:
tivitas sicut sacratissima lectionis evangelicae prodit historia, multa miraculorum sublimitate refulget: quia nimirum decebat ut ille quo major inter natos mulierum nemo surrexit, majore prae caeteris sanctis in ipso mox ortu virtutum jubare claresceret. Senes ac diu infecundi parentes dono nobilissimae prolis exsultant, ipsi patri quem incredulitas mutum reddiderat, ad salutandum novae praeconem gratiae os et lingua reseratur. Nec solum facultas Deum benedicendi restituitur, sed de eo etiam prophetandi virtus augetur. Excitati fama facti omnes vicini admiratione ac metu percelluntur, omnium qui audiere, circumquaque ad adventum novi prophetae corda praeparantur. Unde merito sancta per orbem Ecclesia, quae tot beatorum martyrum victorias, quibus ingressum regni coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
obseruantiã iã terminandã ẽẽ doceret:
Qđ enĩ antiquatur & senescit. ꝓpe inte¬
ritum ẽ. Quid qđ muto patre. principe
uidelicet tunc sacerdotũ ortus ẽ precur¬
sor dñi. nisi quia ipso apparente dño
lingua iã sacerdotii ueteris magna ex
parte a doctrina sensus sp̃ualis cõmu¬
tuerat. solam luterȩ custodiã curantib
ac docentib scribis & legisꝑitis. immo
et ipsã litterã plerisq in locis ꝑ suas
traditiones corrũpentib: iuxta qđ eis
dñs in euangłio sepius imꝓꝑare ꝓbat᷑:
Et quid qđ diusterili genitrice nascit᷑.
nisi quia lex quȩ auxilio sacerdotalis offi
torib regni cęlestis ianuas aꝑire ñ potu¬
it: Sed factus sub lege auctor ipse legiᷤ.
sterilitatis obꝓbriũ legi abstulit: qui
hanc sp̃ualiter intelligendã monstra¬
uit. et suꝑnȩ beatitudinis gr̃am quȩ in
euangłio nẽ aꝑtissima lucet: in ea iã olĩ
p̃figuratam et quasi conceptã fuisse

Expanded text:
observantiam jam terminandam esse doceret? observantiam jam terminandam esse doceret? Quod enim antiquatur et senescit, prope interitum est. Quid quod muto patre, principe videlicet tunc sacerdotum, ortus est praecursor Domini, nisi quia, ipso apparente Domino, lingua jam sacerdotii veteris magna ex parte a doctrina sensus spiritualis obmutuerat, solam litterae custodiam curantibus ac docentibus scribis et legisperitis, imo et ipsam litteram plerisque in locis per suas traditiones corrumpentibus, juxta quod eis Dominus in Evangelio saepius improperare probatur? Et quid quod diu sterili genitrice nascitur, nisi quia lex, quae auxilio sacerdotalis offictoribus regni coelestis januas aperire non potuit? Sed factus sub lege auctor ipse legis sterilitatis opprobrium legi abstulit, qui hanc spiritualiter intelligendam monstravit, et supernae beatitudinis gratiam, quae in Evangelio nunc apertissime lucet, in ea jam olim praefiguratam et quasi conceptam fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ma diuinitatis desitura. et baptismꝰ in¬
breui erat finẽ accepturus. Iure etiã na¬
scente dño adbreuiata dies ad crem̃tũ
luminis redit: quia ille nimirũ apparu
ctis gentib apiret. suȩ calorẽ dilectioniᷤ
in totã mundi latitudinẽ diffunderet.
Hotandũ autẽ qđ hȩc eadẽ beati ioħis
natiuitas. ñnullamhabet simili¬
tudinẽ aduentus dñici: & gr̃ȩ quã p̃¬
dicare ueniebat. Nam & congruũ ualde
ẽ: ut cui om̃s ꝓphetȩ priores & patriar-¬
chȩ. uel nascendo uel moriendo uel ui¬
uendo uelp̃dicando testimonis̃ ꝓhibu¬
erunt. hunc multo amplius p̃cursor
suus qui plusquã ꝓpheta extitit. ñ tan-¬
tum in uita & passione. sed in ipsa qͦq
sua natiuitate designet. Quid ẽ enim qđ
ueteranis parentib natus ẽ ioħes: nisi
quia illius mox secutura natiuitas si¬
gnabatur: qͥ sp̃ualia noui testam̃ti ꝓferenᷤ
archana. carnalẽ legis & sacerdotu uet̾is

Expanded text:
ma divinitatis desitura, et baptismma divinitatis desitura, et baptismrus  Al., accepturum. Jure etiam nascente Domino abbreviata dies ad incrementum luminis redit  Al., rediit, quia ille nimirum apparuictis gentibus aperiret, suae calorem dilectionis in totam mundi latitudinem diffunderet. Notandum autem quod haec eadem beati Joannis nativitas nonnullam habet similitudinem adventus Dominici, et gratiae quam praedicare veniebat. Nam et congruum valde est ut cui omnes prophetae priores et patriarchae, vel nascendo, vel moriendo, vel vivendo, vel praedicando testimonium perhibuerunt, hunc multo amplius praecursor suus, qui plus quam propheta exstitit, non tantum in vita et passione, sed in ipsa quoque sua nativitate designet. Quid est enim quod veteranis parentibus natus est Joannes, nisi quia illius mox secutura nativitas signabatur, qui spiritualia Novi Testamenti proferens arcana, carnalem legis et sacerdotii veteris
Abbreviated transcription (Latin):
ẏmnũ głȩ dõ canendo. quid illa ꝑ orbẽ
eẽt actura. priores ipsi de cęlis admone¬
bant. Recte igit᷑ natiuitas celebrat᷑ illus:
qui talis potentia magnitudinis dñi-¬
cis ꝓpinquabat oꝑib¶ Recte ortus illius
sollemnitas colitur. cuiꝰ tanta est uitȩ
sublimitas: ut quicquid illo sublimius
ẽ.hoc sã hominis naturã transcendere du-¬
bium ñ sit. Siquidẽ dñs cũ maiorẽ eo
neminẽ in natis mulierũ ẽẽ dixisset.
mox subdidit dicens. Qui autẽ minor ẽ
in regno cȩloꝵ maior ẽ illo: se ipsũ ude¬
licet insinuans. qui humana natiuitate
posterior iohanne. sed cȩlestis regili eẽt
apice p̃stañtior. Nec uacat a my sterio
qd iohanuis natiuitas cũ dies decrescere.
am aute cũ dies crescere inchoant᷑. facta¬
meniorat᷑. Huiꝰ etenĩ secretũ distantiȩ.
reuelat ipse ioh̾es. Qui cũ pre magni¬
tidine uirtutũ xp̃e crederetur a tur¬
bis. dñs autẽ p̃ infirmitate carnis a qui
lux diurna minorari incipit. cuiꝰ fa¬

Expanded text:
ymnum gloriae Deo canendo quid illa per orbem esset actura, priores ipsi de coelis admonebant. Recte igitur nativitas celebratur illius qui talis potentia magnitudinis Dominicis propinquabat operibus. Recte ortus illius solemnitas colitur, cujus tanta est vitae sublimitas, ut quidquid illo sublimius est, hoc jam hominis naturam transcendere dubium non sit. Siquidem Dominus cum majorem eo neminem in natis mulierum esse dixisset, mox subdidit dicens, Qui autem minor est in regno coelorum, major est illo, seipsum videlicet insinuans, qui humana nativitate posterior Joanne, sed coelestis regni esset apice praestantior. Nec vacat a mysterio quod Joannis nativitas cum dies decrescere, Domini autem cum dies crescere inchoant. Hujus etenim secretum distantiae revelat ipse Joannes, qui cum prae magnitudine virtutum Christus crederetur a turbis, Dominus autem prae infirmitate carnis a quiblux diurna minorari incipit, cujus fa
Abbreviated transcription (Latin):
considerat. rapinȩ desiderio anhelat:
talicia celebramus: debemus imitari qd̃
colimꝰ. Ostendat nr̃e obsequiũ deuotio¬
nis: immutatȩ sollemnitas m̃tis. Despi¬
ciamus quȩ t̾rena sunt. relictis tempo¬
ralib mercemur ȩt̃na. Si autẽ necdũ pos¬
sumus relinquere ꝓpria: saltẽ ñ con¬
cupiscamus aliena. Si necdũ mens nr̃a
accenditur igne caritatis: in ambitione
sua habeat frenũ timoris. ut ꝓuectꝰ sui
passib uegetata. dũ ab alienoꝵ appetitu
cõpescitur. quandoq ad ꝓpria contẽp¬
nenda ꝑducatur.¬

Expanded text:
considerat rapinae desiderio anhelat. considerat rapinae desiderio anhelat. talitia celebramus, debemus imitari quod colimus. Ostendat nostrae obsequium devotionis immutatae solemnitas mentis; despiciamus quae terrena sunt, relictis temporalibus, mercemur aeterna. Si autem necdum possumus relinquere propria, saltem non concupiscamus aliena. Si necdum mens nostra accenditur igne charitatis, in ambitione sua habeat frenum timoris, ut profectus sui passibus vegetata, dum ab alienorum appetitu compescitur, quandoque ad propria contemnenda perducatur
Abbreviated transcription (Latin):
desit. qd alter assequitur. Et quia semꝑ
inuidia a bona uoluntate discordat. mox
ut hȩc m̃tem ceꝑit. illa discedit. Unde predi¬
catores sc̃i ut possent ꝓximos ꝑfecte di¬
ligere. studuerunt in hoc scło nil amare:
nil unquam appetere. nil uel sine appe¬
titu possidere. Quos bene ysaias intu¬
ens ait. Qui sunt isti qui ut nubes uo¬
lant. & quasi columbe ad fenestras su¬
as : Uidit quippe eos trena despicere.
m̃te cȩlestib ꝓpinquare. uerbis pluere.
miraculis choruscare: & quos a terrenis
contagiis sca predicatio & sublimis uita
oculi. quia ꝑ ipsos anima respicit: qd̃
exterius concupiscit. Columba uero sim¬
plex ẽ animal. atq a malicia fellis alie¬
num. Quasi colũbe ergo ad fenestras suas
sunt: qui nichil in hoc mundo concupis¬
cunt. qui om̃ia simplicit᷑ aspiciunt: &
in his quȩ uident rapacitatis studio non
trahunt᷑. At contra miluus & ñ colũba
ad fenestras suas ẽ: qui. ad ea quȩ ocłis

Expanded text:
desit quod alter assequitur. Et quia semper desit quod alter assequitur. Et quia semper invidia a bona voluntate discordat, mox ut haec mentem ceperit, illa discedit. Unde praedicatores sancti ut possent proximos perfecte diligere studuerunt in hoc saeculo nihil amare, nihil unquam appetere, nihil vel sine appetitu possidere. Quos bene ens: Qui sunt isti, ait, qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas ? Vidit quippe eos terrena despicere, mente coelestibus propinquare, verbis pluere, miraculis coruscare. Et quos a terrenis contagiis et sancta praedicatio et sublimis vita oculi, quia per ipsos anima respicit quod exterius concupiscit. Columba vero simplex est animal, atque a malitia fellis alienum. Quasi columbae ergo ad fenestras suas sunt, qui nihil in hoc mundo concupiscunt, qui omnia simpliciter aspiciunt, et in his quae vident rapacitatis studio non trahuntur. At contra milvus et non columba ad fenestras suas est, qui ad ea quae oculis
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ inuenio qđ in ara tuȩ laudis ĩpono:
quia qui nr̃a datione ñ pasceris. oblatio¬
ne cordis melius placaris.Nichil quippe
offertur dõ ditius. uoluntate bona. Uo¬
luntas enĩ bona ẽ:sic aduersa alterius
sicut ñra ꝑtimescere. sic de ꝓsperitate
ꝓximi sicut de ñro ꝓfectu gratulari: ali¬
ena damna nr̃a credere. aliena lucra nr̃a
deputare: amicũ ñ ꝓpt̃ mundũ sed ꝓpt̃
dm̃ diligere. inimicũ etiã amando tole¬
rare: nulli qđ pati ñ uis facere. nulli qđ
tibi iuste impendi desideras denegare:
sed ꝓdesse etiã ultra uires uelle. Quid
ergo isto holocausto locupletius. quan¬
do ꝑ hoc qđ deo immolat. in ara cordis
amma semet ipsã mactat: Sed hocbonȩ
uoluntatis sacrificiũ nunquã plene ꝑ¬
soluitur. nisi mundi huiꝰ cupiditas ꝑ¬
fecte deseratur. Nam quicqͥd in eo concu¬
piscimus. hoc ꝓcul dubio proximis
inuidemus. Uidetur etenim qđ nobis

Expanded text:
tamen invenio quod in ara tuae laudis impono, tamen invenio quod in ara tuae laudis impono, quia qui nostra datione non pasceris, oblatione cordis melius placaris. Nihil quippe offertur Deo ditius voluntate bona. Voluntas autem bona est sic adversa alterius sicut nostra pertimescere, sic de prosperitate proximi sicut de nostro profectu gratulari, aliena damna nostra credere, aliena lucra nostra deputare, amicum non propter mundum, sed propter Deum diligere, inimicum etiam amando tolerare, nulli quod pati non vis 1452 facere, nulli quod tibi juste impendi desideras denegare, sed prodesse etiam ultra vires velle. Quid ergo isto holocausto locupletius, quando per hoc quod Deo immolat in ara cordis anima semetipsam mactat? 4. Sed hoc bonae voluntatis sacrificium nunquam plene persolvitur, nisi mundi hujus cupiditas perfecte deseratur. Nam quidquid in eo concupiscimus, hoc procul dubio proximis invidemus. Videtur etenim quia nobis
Abbreviated transcription (Latin):
dimidiũ substantiȩ. quia dimidiũ ali¬
ud ad hoc qd iniuste abstulit: restituen¬
dum in quadruplũ reseruauit. Ualuit
petro & andreȩ dimissis retib & naui.
ualuit uiduȩ duob minutis: ualet alte¬
ri calice aquȩ frigidȩ. Regnũ itaq dei
ut diximus. tanti ualet quantũ habes.
Pensate igitur fr̃s quid uilius cũ emitur:
quid carius cũ possidetur. Sed fortasse
nec calix aquȩ frigidȩ suppetit. qui in-¬
digenti prebeatur: tunc etiã securitatem
nobis ꝓmittit sermo diuinus. Redẽptore
etenĩ nato. cȩli ciues ostensi sunt qui cla¬
marent. Gla in excelsis dõ. & in t̾ra pax
hominib bonȩ uoluntatis. Ante nãq dĩ
ocłos nunquã est uacua manus a mune¬
re. si fuerit archa cordis repleta bona uo¬
luntate. hinc etenĩ psalmista dicit. In me
sunt ds̃ uota tua: que reddã laudationiᷤ
tibi. Acsi aꝑte dicat. Et si exterius mune¬
ra offerenda ñ habeo. intra memet ipsũ

Expanded text:
dimidium substantiae, quia dimidium alidimidium substantiae, quia dimidium aliud ad hoc quod injuste abstulit restituendum in quadruplum reservavit . Valuit Petro et Andreae dimissis retibus et navi , valuit viduae duobus minutis , valuit alteri calice aquae frigidae . Regnum itaque Dei, ut diximus, tantum valet quantum habes. 3. Pensate igitur, fratres, quid vilius cum emitur, quid charius cum possidetur. Sed fortasse nec calix aquae frigidae suppetit qui indigenti praebeatur, etiam tunc securitatem nobis promittit sermo divinus. Redemptore etenim nato, coeli cives ostensi sunt, qui clamarent: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Ante Dei namque oculos nunquam est vacua manus a munere, si fuerit arca cordis repleta bona voluntate. Hinc etenim Psalmista dicit: In me sunt, Deus, vota tua quae reddam, laudationes tibi . Ac si aperte dicat: Etsi exterius munera offerenda non habeo, intra memetipsum
Abbreviated transcription (Latin):
& habita cũ amore possidemꝰ. & ea quȩ
minime habemus: ex desiderio querimus.
Multũ ergo petrꝰ & andreas dimisit. qͣndo
ut̃q etiã desideria habendi dereliquit. Mul¬
tum dimisit: qui cũ re possessa etiã concu¬
piscentiis renunciauit. A sequentib ergo
tanta dimissa sunt: quanta a ñ sequen¬
tib concupisci potuerunt: Nemo igtiur
etiã cũ quosdã conspicit multa reliqͥsse.
apud semet ipsũ dicat. Imitari huiꝰmodi
contemptores uolo: sed qđ relinquã ñ
habeo. Multa fr̃s relinquitis. si desideriis
derrenis renunciatis. Exteriora enĩ nr̃a.
dño quamlibet parua sufficiunt.Cor nãq
& ñ substantiã pensat. nec ꝑpendit qͦn¬
tum in eius sacrificio sed ex quanto ꝓ¬
feratur. Nam si exteriorẽ substantiã per¬
pendamus. ecce sc̃i negociatores nr̃i ꝑ
petuam angłoꝵ uitã datis retib & na¬
ui mercati sunt. Estimationẽ quippe p̃¬
cii ñ habet. sed tam̃ regnũ dei tanti
ualet quantũ habes. Ualuit nãq zacheo

Expanded text:
et habita cum amore possidemus, et ea quae minime habemus ex desiderio quaerimus. Multum ergo Petrus et Andreas dimisit, quando uterque etiam desideria habendi derelinquit. Multum dimisit, qui cum re possessa etiam concupiscentiis renuntiavit. A sequentibus ergo tanta dimissa sunt, quanta a non sequentibus concupisci potuerunt. Nemo igitur, etiam cum quosdam conspicit multa reliquisse, apud semetipsum dicat: Imitari mundi hujus contemptores volo, sed quod relinquam non habeo. Multa, fratres, relinquitis, si desideriis terrenis renuntiatis. 1451 Exteriora etenim nostra Domino quamlibet parva sufficiunt. Cor namque, et non substantiam pensat; nec perpendit quantum in ejus sacrificio, sed ex quanto proferatur. Nam si exteriorem substantia‹m› perpendamus, ecce sancti negotiatores nostri perpetuam angelorum vitam datis retibus et navi mercati sunt. Aestimationem quippe pretii non habet, sed tamen regnum Dei tantum valet quantum habes. Valuit namque Zacchaeo
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a ñ uult hoc sponte deserere: qđd̃ cotidie
ꝑdit inuita. Quid gͦ fr̃s km̃i. quid in eiꝰ
iudicio dicturi sumus. qui ab amore p̃¬
sentis scli nec p̃ceptis flectimur. nec uer¬
berib em̃damur: Sed fortasse aliquis ta¬
citis sibi cogitationib dicat. Ad uocem
dñicam ut̃q iste piscator quid aut qͣntr̃
dimisit. qui pene nichil habute: Sed

Expanded text:
ult hoc sponte deserere quod quotidie perdit invita. Quid ergo, charissimi, quid in ejus judicio dicturi sumus, qui ab amore praesentis saeculi nec praeceptis flectimur, nec verberibus emendamur? 2. Sed fortasse aliquis tacitis sibi cogitationibus dicat: Ad vocem dominicam uterque iste piscator quid aut quantum dimisit, qui pene nihil habuit? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s km̃i. quia ad unius iussioniᷤ
uocẽ: petuꝰ & andreas relictis
retib secuti sunt redẽptoreor.
Nulla uero hunc facere adhuc miracu¬
la uiderant. nichil ab eo de p̃mio ȩd̃nȩ
retributionis audierant: & tamen ad
unum dñi preceptũ. hoc qd̃ possidere ui¬
debantur oblit sunt. Quanta nos eius mi¬
racula uidemus. quot flagellis affligim᷑.
quantis minarũ aspitatib det̾remur:
& tam̃ uocantẽ sequi contẽpnimus. In cȩlo
iam sedet: qui de conuersione nos admo¬
net. Iam iugo fidei colla gentiũ subdidit.
iã mundigłam strauit: iã ruinis eiꝰ cre¬
brescentib districti sui urdicii diẽ ꝓpin

Expanded text:
rissimi, quia ad unius jussionis vocem Petrus et Andreas, relictis retibus, secuti sunt Redemptorem. Nulla vero hunc facere adhuc miracula viderant, nihil ab eo de praemio aeternae retributionis audierant; et tamen ad unum Domini praeceptum hoc quod possidere videbantur obliti sunt. Quanta nos ejus miracula videmus, quot flagellis affligimur, quantis minarum asperitatibus deterremur, et tamen vocantem sequi contemnimus? In coelo jam sedet, qui de conversione nos admonet; jam jugo fidei colla gentium subdidit, jam mundi gloriam stravit, jam, ruinis ejus crebrescent
Abbreviated transcription (Latin):
se conscendere: atq elatus subrto magicis
artib uolare cȩpisset. tunc petrus fixis
genib precatus ẽ dñm: et precatione sc̃a
uicit magicã leuitatẽ. Prior enĩ ascendit
addñm oratio quã uolatus. Etante ꝑ¬
uerit iusta petitio. quã iniqua p̃sumꝑ¬
tic. Ante inquã petrus in terris positꝰ
obtinuit qd̃ petebat. quã symon ꝑue-¬
niret in cȩlestib quo tendebat. Tunc igit᷑
petrus uelut uinctũ illũ de sublimi ae-¬
re deposuit. & quodã precipitio in saxũ
elidens: eius crura confregit. Et hoc in
obꝓbriũ facti illius. ut qui pauloante
uolare temꝑtauerat: subito ambulare

Expanded text:
se conscendere, atque elatus subito magicis se conscendere, atque elatus subito magicis artibus volare coepisset; tunc Petrus fixis genibus precatus est Dominum, et precatione sancta vicit magicam levitatem; prior enim ascendit ad Dominum oratio quam volatus, et ante pervenit justa petitio quam iniqua praesumptio; ante Petrus in terris positus obtinuit quod petebat quam Simon perveniret in coelestibus quo tendebat. Tunc igitur Petrus velut vinctum illum de sublimi aere deposuit, et quodam praecipitio in saxo elidens ejus crura confregit: et hoc in opprobrio facti illius, ut qui paulo ante volare tentaverat, subito ambulare
Abbreviated transcription (Latin):
martyrisi ꝑtulerunt: In urbe roma.
quȩ princiꝑatũ & caput obrnet natio¬
num: scilicet ut ubi caput suꝑstitionis
erat. illic caput quiesceret sc̃itatis: et ubi
gentiliũ principes habitabant. illic ȩccl̃ia¬
rum principes morerent᷑.Ciuus autem
meriti sint beatissimi petrus & paulus.
hinc possumꝰ intelligere. qđ cũ dñs orien¬
tis regionẽ ꝓpria illustrauerit passione:
occidentis plagã nequid minus ẽẽt uice
sui apłoꝵ sanguine illuminare dignatꝰ
ẽ. Et licet illius passio nob̾ sufficiat ad
salutẽ. tam̃ etiã hoꝵ martyriu̾ nob̾ con¬
tulit ad exemplũ. Hodierna igitur die¬
beati apłi sanguinẽ ꝓfuderunt. sed ui¬
deamus causã quare ista ꝑpessi st̃. scili¬
cet qđ inter cetera mirabilia etiã magũ
illũ symonẽ orationib suis de aeris ua-¬
cuo precipitii ruina ꝓstrauerint. Cum¬
enĩ idem symon se xp̃m diceret. & tanqͣm
filiũ ad patrem assereret uolando se pos¬

Expanded text:
martyrium pertulerunt? In urbe Romana, martyrium pertulerunt? In urbe Romana, quae principatum et caput obtinet nationum: scilicet ut ubi caput superstitionis erat, illic caput quiesceret sanctitatis; et ubi gentilium principes habitarent, illic Ecclesiarum principes morarentur. Cujus autem meriti sint beatissimi Petrus et Paulus, hinc possumus intelligere quod Dominus Orientis regionem propria illustraverit passione; Occidentis, ne quid minus esset, vice sui, apostolorum sanguine illuminare dignatus est; et licet illius passio nobis sufficiat ad salutem, tamen et amborum martyrium nobis contulit ad exemplum. Hodierna die igitur beati apostoli sanguinem profuderunt; sed videamus causam cur ista perpessi sunt, scilicet, quod inter caetera mirabilia etiam magum illum Simonem orationibus suis de aeris vacuo praecipiti ruina prostraverunt. Cum idem Simon se Christum diceret, et tanquam filium ad patrem assereret volando se pos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑceperunt. scientiȩ iste. ille potentiȩ. Di¬
uitias immortalitatis ille dispensat: sci¬
entiȩ thesauros iste largit᷑. Sunt enĩ sci¬
entiȩ thesauri. sicut scriptũ ẽ: in quo
sunt om̃s thesauri sapientiȩ & scientiȩ
absconditi. Ergo beati petrus et paulus
eminent int̃ uniuersos apłos. & pecu¬
liari quadã p̃rogatiua p̃cellunt. Uerũ
int̃ ipsos quis cui p̃ꝑonatur incercũ ẽ.
Puto enĩ illos ȩquales ẽẽ meritis. quia
ȩquales sunt passione & simili eos fidei
deuotione uixisse. qͦs simul uidemꝰ ad
martyrii głam ꝑuenuse. Non enĩ sine
causa factũ putamus. qđ una die. uno
in loco.unus tyranni tolerauere senten¬
tiam. Una die passi sunt: ut ad xp̃m pa¬
riter ꝑuenirentYno in loco: ne alteri ro¬
ma deesset.Sub uno ꝑsecutore: ut ȩqualiᷤ
crudelitas utrũq constringeret. Dies
ergo ꝓ merito. locus ꝓ gła: ꝑsecutor de¬
cretus ẽ ꝓ uircute. Et in quo tandẽ loco

Expanded text:
perceperunt, scientiae iste, ille potentiae; diperceperunt, scientiae iste, ille potentiae; divitias immortalitatis ille dispensat, scientiae thesauros iste largitur; sunt enim scientiae thesauri, sicut scriptum est, In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Ergo beati Petrus eminent inter universos apostolos, et peculiari quadam praerogativa praecellunt. Verum inter ipsos quis cui praeponatur incertum est. Puto enim illos aequales esse meritis, qui aequales sunt passione; et simili eos fidei devotione vixisse, quos simul videmus ad martyrii gloriam pervenisse. Non enim sine causa factum putemus quod una die, uno in loco, unius tyranni toleravere sententiam. Uno die passi sunt, ut ad Christum pariter pervenirent; uno in loco, ne alteri Roma deesset; sub uno persecutore, ut aequalis crudelitas utrumque constringeret: dies ergo pro merito, locus pro gloria, persecutor decretus est pro virtute. Et in quo tandem loco
Abbreviated transcription (Latin):
parem gr̃am apud dñm scĩtatis
obtineant. nescio quo tam̃ pa¬
cto petrus & paulus iudentur
pre ceteris peculiari quadã in saluatore¬
fidei uirtute p̃cellere. Qđ quidẽ ex ipsiuᷤ
dñi iudicio possumꝰ apꝓbare. Nam petro
sicut bono dispensatori clauẽ regni cęle
stis dedit: paulo tanquã idoneo doctori
magisteriũ ȩccłiasticȩ institutionis in¬
unxit: scilicet ut quos iste erudierit at
salutẽ. ille suscipiat ad quietẽ. ut quorũ
corda paulus patefecerit doctrina uerbo¬
rum:eorũ animab petrus aꝑiat regna
cȩloꝵ. Cauẽ enim quodammͦ a xp̃o sci¬
entiȩ. & paulus accepit. Clauis enim di¬
cenda ẽ. qua ad fidem peccatorũ corda
reserantur: mentiũ secreta panduntur
Et quicquid intrinsecus clausũ tenetur:
in palã ratioriabili manifestatione pro¬
ducitur. Claiuis inquã ẽ quȩ & conscien¬
dam ad confess ionẽ peccati aperit. &
gr̃am ad et̾nitatem mysterii salutaris
includit. Ambo igit᷑ claues a dõmino

Expanded text:
parem gratiam apud Dominum sanctitatis obtineant, nescio quo tamen pacto Petrus et Paulus videntur prae caeteris peculiari quadam fidei virtute praecellere; quod quidem ex ipsius Domini judicio possumus approbare. Nam Petro, sicut bono dispstis dedit; Paulo, tanquam idoneo doctori, magisterium ecclesiasticae institutionis injunxit: scilicet ut quos iste erudierit ad salutem, ille suscipiat ad quietem; ut quorum corda Paulus patefecerit doctrina verborum, eorum animabus Petrus aperiat regna coelorum. Clavem enim quodam modo a Christo scientiae et Paulus accepit. Clacenda est, qua ad fidem peccatorum dura corda reserantur, mentium secreta panduntur, et quidquid intrinsecus clausum tenetur, in palam rationabili manifestatione producitur. Clavis, inquam, quae et conscientiam ad confessionem peccati aperit, et gratiam ad aeternitatem mysterii salutaris 231 includit. Ambo igitur claves a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posset. & qui pennas assũpserat. plantaᷤ
amitteret. Sed ne forte hoc mirũ uideat᷑.
qd magus iste p̃sente apło ꝑ aerẽ aliquan¬
diu uolitauerit: hoc patientia petri fe¬
cit. ꝑ misit illũ sublimius ascendere: ut¬
de altius caderet. Uoluit eũ in excelsũ le¬
uari ad conspectũ om̃ium: ut ruentem
illũ de excelso oculi om̃iũ ꝑuiderent. Hȩc
igitur ẽ iniquitatis elatio. ut in altũ se
ferat: in sublime se erigat. sed sc̃a oratio
om̃em humiliat suꝑbiam: uniuersam
deicit uanitatem.

Expanded text:
n posset; et qui pennas assumpserat, plantas amitteret. Sed ne forte hoc mirum videatur, quod magus iste praesente Apostolo per aerem aliquandiu volitaverit, hoc patientia Petri fecit. Permisit enim illum sublimius ascendere, ut altius caderet: voluit eum in excelsum levari ad conspectum omnium, ut ruentem illum de excelso oculi omnium perviderent. Haec igitur est iniquitatis elatio, ut in altum se ferat, in sublime se erigat: sed sancta oratio omnem humiliat superbiam, universam dejicit vanitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
dẏabolo carnales militant uoluptates:
qui animas ad suꝑna tendentes. corrup¬
tibiliũ bonoꝵ delectationib obligare.
& ab illis de quib ipse excidit gaudet
abducere: Contra cuiꝰ insidias sapient̃
debet fidelis quisq uigilare: ut inimi¬
cũ suũ de eo qđ temptauit possit elide¬
re. Hichil ẽ autẽ ualidius dilectissim.
contra dẏaboli dolos quã benignitas
miscdiȩ & largitas caritatis. ꝑ quam
om̃e peecatũ aut declinat᷑ aut uincitur
Sed huiꝰ uirtutis sublimitas ñ pͥus app̃¬
henditur: quã illud qđ ei ẽ aduersariũ
subruatur. Quid autẽ tam immicum
emergit: quȩ nisi in suis fomitib enece¬
tur. necesse ẽ ut in agro illius cordis in qͦ
huius mali planta conualuit. spinȩ ꝑo¬
tius tribuliq uicioꝵ. quã ullũ uere uir¬
tutis sem̃ oriatur. Resistamꝰ gͦ dilectissi¬
mi huic tam pestifero malo: de caritatẽ
sine qua nulla uirtus ꝑotest nitere secte¬

Expanded text:
diabolo carnales militant voluptates, diabolo carnales militant voluptates, qui animas ad superna tendentes corruptibilium bonorum delectationibus obligare et ab illis sedibus de quibus ipse excidit gaudet abducere? Contra cujus insidias sapienter debet fidelis quisque vigilare, ut inimicum suum de eo quod tentatur possit elidere. Nihil autem est validius, dilectissimi, contra diaboli dolos, quam benignitas misericordiae et largitas charitatis, per quam omne peccatum aut declinatur aut vincitur. Sed hujus virtutis sublimitas non prius apprehenditur quam illud quod ei adversarium est subruatur. Quid autem tam inimicumemergit? Quae nisi in suis fomitibus enecetur, necesse est ut in agro cordis illius, in quo hujus mali planta convaluit, spinae potius tribulique vitiorum, quam ullum verae virtutis semen oriatur. Resistamus ergo, dilectissimi, huic tam pestifero malo, et charitatem, sine qua nulla virtus potest nitere , secte