comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
culata. quia nullo corrupta. Circũ¬
dedit enim uirum in utero. sicut
ieremias sc̃s testatur: ⁊ ñ aliunde
accepit. faciet inquit dñs nouum
suꝑ terram. mulier circumlabit
uirum. Uere nouum ⁊ omniũ no¬
uitatum suꝑeminens nouitas uir¬
tutum. qͣndo deus quem ferre non
potest mundus. neq uiclere aliqͥs
ut uiuere pessit. sic ingressus est
hospiriũ uentris ut corporis clau¬
stra nesciret. sic q gestatur ut totus
ez echiel fatetur porta omino clau-¬
sa. Unde canitur in eisdem canticis
de ea. ortus conclusus. fons signa¬
tus: emissiones tue paraclysus. ue¬
re ortus delitiaꝵ. in quo consita sũt
uniuersa flor. genera ⁊ odoramenta
uiitutum. Sic q conclusus. ut nesci¬
at uiolari neq corrrumpi ullis in¬
sidiaꝵ fraudib. Fons itaꝙ signatꝰ
sigillo totius trinitatis. ex qͦ fons
uite manat: in cuius nomine om̃s
uicdemus lumen. quia iuxta ioh̃em
ip̃e est qui illuminat omnem homi¬

Expanded text:
culata, quia in nullo corrupta. Circumculata, quia in nullo corrupta. Circumdedit enim virum in utero, sicut Hieremias sanctus testatur, et non aliunde accepit. Faciet, inquit, Dominus novum super terram, et mulier circumdabit virum . Vere novum et omnium novitatum supereminens novitas virtutum, quando Deus quem ferre non potest mundus, neque videre aliquis ut vivere possit sic ingressus est hospitium ventris, ut corporis claustrum nesciret: sicque gestatus, ut totus Ezechiel fatetur porta omnino clausa. Unde canitur in eisdem Canticis de ea: Hortus conclusus, fons signatus, emissiones tuae paradisus . Vere hortus deliciarum, in quo consita sunt universa florum genera et odoramenta virtutum: sicque conclusus, ut nesciat violari neque corrumpi ullis insidiarum fraudibus. Fons itaque signatus sigillo totius Trinitatis: ex quo fons vitae manat, in cujus lumine omnes videbimus lumen. Quia, juxta Joannem, Ipse est qui illuminat omnem homi
Abbreviated transcription (Latin):
crecdere honorare est matrem dñi. que¬
et cleum nobis genuit ⁊ hominẽ:
neq hominem sine deo neq sine ho
negare conati sunt: nisi deum uere
genuisset incarnatum. Propt̾ea du¬
as in ap̃o recte confitemur natiui¬
tates. uinam uidelicet de patre
sine initio et sine tempore sempit̾¬
nam ⁊ coeternam deo pr̃i: alteram
cde matre cum tempore. quando mi¬
serationem induens ⁊ misericordi¬
am: spontanea uoluntate ad nos
descendit homo natus ds. ac per
hoc iuxta ueritatem ⁊ matris gesta¬
tur utero: qui semꝑ deus agnosci¬
inquit columba mea immaculata
mea: iam enim hyemps abiit ⁊re-¬
cessit. Ac deinde inquit. ueni de li-
libano uenire iubetur. qui libanus
candidatio interp̾tatur. Erat enim
⁊ dealbata niue cãdidius sp̃c sc̃i
munerib. simplicitatem columbe
in omnib representans: qm̃ quic-¬
quid in ea gestum est totum pu-
gr̃a fuit: totum miscłia ⁊ iusticia
que de celo prospexit. Et ideo imma¬

Expanded text:
namque credere, honorare est matrem Domini quanamque credere, honorare est matrem Domini quae Deum nobis genuit et hominem: neque hominem sine Deo, neque sine homnegare conati sunt, nisi Deum vere genuisset incarnatum: et propterea duas in Christo recte confitemur nativitates. Unam videlicet de patre sine initio, et sine tempore sempiternam et coaeternam Deo Patri. Alteram de matre cum tempore, quando miserationem induens et misericordiam, spontanea voluntate ad nos descendit homo natus Deus: ac per hoc juxta veritatem et matris gestatur utero, qui semper Deus agnosciinquit, columba mea, immaculata mea, jam enim hiems abiit et recessit . Ac deinde inquit, Veni de Libade Libano jubetur, quia Libanus candidatio interpretatur. Erat enim ac dealbata nive candidius Spiritus sancti muneribus, simplicitatem columbae in omnibus repraesentans: quoniam quidquid in ea gestum est, totum purgratia fuit, totum misericordia, et justitia, quae de coelo prospexit: et ideo imma
Abbreviated transcription (Latin):
totus festiius occurrit. et cum gau¬
dio eam secum in throno collocauit.
crelitur quod in lege precepit. Hono¬
ra inquit patrem tuum ⁊ matrẽ tu¬
am. Porro quod pr̃em honorauerit
ip̃e testis sibi est: cum ad iudẽos ait.
Ego głam meam ñ quero. est qui
querat ⁊ iudicet: s ego honorifico
pr̃em meum. ⁊ uos inhonorastis me.
De matre uero euuangelista cum re¬
dirent ueniens ait nazareth. ⁊ erat
subditus illis. alia aũ est natura
qua cłs pater scłm se honoratur.
alia qua iclem parentib subditur:
in utraq tamen unus idemq xp̃c
recte treditur. eo quod uerbũ caro
fc̃m est ⁊ habitauit in nobis: unꝰ
emmanuel quod est nobiscũ deus.
Hanc quippe unĩtionẽ diuinitatis
atq humanitatis. inconfusam in¬
diuisam q fides catholica seruat.
qͣm sane intelligendo cognoscit na¬
turalis atq scłm substantiã con¬
uentio unitatis: ut neq conuersio
in alt̾utram cluaꝵ substantiarũ
partem recipiatur neꝙ diuisio. Sic

Expanded text:
totus festivus occurrit, et cum gaudio eam secum in throno collocavit. creditur quod in lege ipse praecepit: Honora patrem tuum et matrem tuam ? Porro quod patrem honoraverit, ipse testis est, cum ad Judaeos ait: Ego gloriam meam non quaero: est qui quaerat et judicet: sed ego honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me . De matre vero Evangelista: Cum rediret veniens, ait, Nazareth, erat subditus illis . Sed alia est natura, qua Deus Pater secundum se honoratur, alia qua idem parentibus subditur. In utraque tamen unus idemque Christus recte creditur: eo quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, unus Emmanuel, quod est, nobiscum Hanc quippe unionem divinitatis atque humanitatis, inconfusam indivisam fides catholica servat: quem sane intelligendo cognoscit naturalis, atque secundum substantiam conventio unitatis, ut neque conversio in alterutram duarum substantiarum partem recipiatur, nec divisio. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
Que est ista que ascendit ꝑ deser¬
tum. sicut uirgula fumi ex aro¬
matib myrre ⁊ thuris. ⁊ uniuei¬
si pulueris pigmentarii: En lectu¬
lum salomonis sexaguta fortes
ambiunt ex fortissimis israel:. te
nentes gladios. ⁊ ad bella fortissi¬
mi. Unius curusq ensis suꝑ femur
suum ꝓpter timores nocturnos. Fer

Expanded text:
quae ascendit per desertum, sicut virgula fumi ex aromatibus myrrhae, et thuris, et universi pulveris pigmentarii? En lectulum Salomonis sexaginta fortes ambiunt ex fortissimis Israel: Omnes tenentes gladios, et ad bella doctissimi: uniuscujusque ensis super femur suum propter timores noct
Abbreviated transcription (Latin):
ad consilium tribuencdum. Post hec
consularitatis suscepit insignia. ut
regeret liguriam emiliam ꝙ ꝓuinti¬
as: uenit ꝙ mediolanũ. Sum esset
meliolani. mortuo auxentio arriane
ꝑfidie ep̃o. cum ppłs ad seditionem¬
bem. subito uox fertur infantis in
ppło sonuisse ambrosium ep̃m: ita¬
uit. Egressus q noctis medio ciuitatẽ.
cum ticinium se ꝑgere putaret:ma-¬
ne ad portam ciuitati mectis hilesi¬

Expanded text:
ad consilium tribuendum. Post haec ad consilium tribuendum. Post haec consularitatis suscepit insignia, ut regeret Liguriam, Aemiliamque provincias, venitque Mediolanum. 6. Per idem tempus, mortuo Auxentio Arianae perfidiae epbem, subito vox fertur infantis in populo sonuisse Ambrosium epivit, egressusque noctis medio civitatem cum Ticinum se pergere putaret, mane ad portam civitatis Mediolanen
Abbreviated transcription (Latin):
cto tamen eo. ñ alius successit ei in sa-¬
cerdotium: nisi is quem ille bonũ
senem trina uoce signauerat. Eodem¬
tempore quo a nobis migrauit ad
dñm. ab hora ciciter undecima diei
usq ad illam horam qua emisit sp̃m:
expansis manib in modum crucis
orauit. nos uero labia illius tantũ¬
moueri uidebamus: uocem autẽ ñ
audiebamus. Honoratus aũ sacerdos
ecclesie uercellensis cum in superiora
domus se ad quietem composuisset.
tercio uocantis se uocem audiuit:cli¬
centis q sibi. Surge festina. quia mo
do recessurus est. Qui descendens ob-¬
tulit sco dñi corpus. quo accepto u¬
bi glutiuit: emisit sp̃m. Plurimi aũ¬
stellam supra corpus eius se uiclere
narrarunt. S lucescente die dnica. cũ

Expanded text:
cto tamen eo, non alius illi successit in sacto tamen eo, non alius illi successit in sacerdotium, nisi is quem ille bonum senem trina voce signaverat. tempore quo migravit ad Dominum, ab hora circiter undecima diei usque ad illam horam, in qua emisit spiritum, expansis manibus in modum crucis oravit: nos vero labia illius moveri videbamus, vocem autem non audiebamus. Honoratus etiam sacerdos Ecclesiae Vercellis cum in superioribus domus se ad quiescendum composuisset, tertio vocem vocantis se audivit, dicentisque sibi: Surge, festina, quia modo est recessurus. Qui descendens, obtulit sancto Domini corpus: quo accepto ubi glutivit, emisit spiritustellam supra corpus ejus se vidisse narrabant. Sed lucescente die Dominico, cum
Abbreviated transcription (Latin):
me. quotienscumq forte nuntiatũ
illi fuerat de cuiuscũq sc̃i obitu sa-¬
cerdotis: in tantum ut nos illum
sponcdebat. ñ se flere quia clecesserat
qui mortuus fuerat nuntiatus: sel
quia precesserat. uł quia difficile erat
inuenire uirum qui sũmo sacercdotio
stituti: Ante paucos uero dies qͣm
lectulo cdetineretur. cum quadragesi¬
mum tercium psalmũ dictaret me
excipiente ⁊ uidente: subito in moclũ
scuti breuis ignis caput eius coope¬
ruit. atq paulatim ꝑ os ip̃ius tan¬
qͣm in domum habitator ingressus
est post quod fc̃a est facies eius tan¬
qͣm nix: postea uero regressus est uul¬
tus eius ad speciem suam. Cum ergo
parte porticus in qua iacebat. in uno
positi castus. polemius. uenerius. et
ut uix se inuicem audirent. quod
post obitum illius orclinanclus eẽt¬
ẽc simplicianus: cum longe positꝰ
ab ip̃is iaceret. approbans exclamauit
dita. expauescentes fugerunt. Sefun¬

Expanded text:
me quotiescumque forte nuntiatum me quotiescumque forte nuntiatum illi fuerat de cujuscumque sancti obitu sacerdotis, in tantum ut nos illum debat: Non se flere, quia recesserat, qui fuerat mortuus nuntiatus: sed quia praecesserat, vel quia difficile esset invenire virum, qui summo sacerdotio 42. Ante paucos vero dies quam lectulo detineretur, cum quadragesimum tertium psalmum dictaret, me et excipiente et vidente, subito in modum scuti brevis ignis caput ejus cooperuit, atque paulatim per os ipsius tamquam in domum habitator ingressus est: post quod facta est facies ejus velut nix, et postea reversus est vultus ejus ad speciem suam. Quoparte porticus in qua jacebat in uno positi Castus, Polemius, Venerius et Fut vix se invicem audirent, quis post obitum illius episcopus et tractatui, cum longe positus ab ipsis jaceret, approbans exclamavit dita, expavescentes fugerunt; defun
Abbreviated transcription (Latin):
triqͥn eadem etiam ciuitate basili-¬
cam constituit. in qua deposuit re-¬
liquias martyrum uitalis ⁊ agri-¬
cole: quoꝵ corpora in bononiensi
cotidiano ieiunio macerans corpus.
Cui prandendi mnqͣm consuetu¬
do fuit. nisi die sabbati ⁊ dñico:
uł cum natalicia celeberrimoꝵ mar-¬
tꝰ eẽnt. Orandi etiam assiduitas mag¬
na die ac nocte. nec oꝑam declinabat
scribendi ꝓpria manu libros: nisi
cum aliqua infirmitate corpus eiꝰ
attineretur. Erat etiam illi sollicitudo
omnium ecclesiaꝵ. interueniendi etiã
magna assiluitas et constantia: in re-¬
bus etiam diuinis implendis fortis¬
atq argentum quocl habere poterat.
ecclesie uel pauꝑib contulit: predia
etiam que habebat. reseruato usu-¬
fructuario germane sue: donauit
b. et flens cum flentib. Siquidem
quotienscũq illi aliquis ob ꝑcipien¬
clam penitentiam lapsus suos con¬
fessus eẽt. ita flebat ut et illũ flere
compelleret: uicdebatur enim sibi cũ
iacente iacere Elebat etiam amarissi-¬

Expanded text:
In eadem etiam civitate basilicam constituit, in qua deposuit reliquias martyrum Vitalis et Agricolae, quorum corpora in Bononiensi otidiano jejunio macerans corpus, cui prandendi numquam consuetudo fuit, nisi die sabbati, et Dominico, vel cum natalitia celeberrimorum martyrum essent. Orandi etiam assiduitas magna die ac nocte: nec operam declinabat scribendi propria manu libros, nisi cum aliqua infirmitate corpus ejus attineretur. Erat etiam in illo sollicitudo omnium Ecclesiarum, interveniendi etiam magna assiduitas et constantia. In rebus etiam divinis implendis fortisatque argentum quod habere poterat, Ecclesiae vel pauperibus contulit. Praedia etiam quae habebat, reservato usufructuario germanae suae, donavit us, et flens cum flentibus ; siquidem quotiescumque illi aliquis ob percipiendam poenitentiam lapsus suos confessus esset, ita flebat, ut et illum flere compelleret; videbatur enim sibi cum jacente jacere
Abbreviated transcription (Latin):
ris. et quod est grauius innocentis
ageret penitentiam:si sibi apucl de¬
um uellet ẽẽ consultum. S ille
cum penitentiam declinat suꝑbo
sp̃u. ñ solum futuram s etiam pre-¬
sentem salutem amisit. Extincto¬

Expanded text:
 quod est gravius, innocentis, ageret poenitentiam, si sibi apud Deum vellet esse consultum. Sed ille cum poenitentiam declinat superbo spiritu, non solum futuram, sed etiam praesentem salutem amisit, regn
Abbreviated transcription (Latin):
tempus quidam uir de heresi atri¬
anoꝵ acertimus nimium disputa
tractantis loquentẽ ut uerba ange¬
li ppło ep̃c renuntiare uideretur.
Quo uiso conuersus. ficlem quam

Expanded text:
t quidam vir de haeresi Arianorum, acerrimus nimium disputattractantis loquentem; ut verba angeli populo Episcopus renuntiare videretur. Quo viso conversus, fidem quam
Abbreviated transcription (Latin):
tis nondum uenit s expectatur ut
ueniat sc̃s scoꝵ. demonstrate unctionẽ.
Si aũ quod uerum est cessauit uestta
unctio. agnoscite uenisse sc̃m sc̃oꝵ. Ip̃e
enim est ⁊ lapis ille ab scisus de mõ¬
te sine manib concidentium. icl est
xp̃e natus de uirgine sine manib cõ¬
plectentium: qui tantum ereuit ut
mons magnus fieret. ⁊ impleret uni¬
uersam faciem terre. De quo monte
dicit ꝓph̾a. Uenite ascenclamꝰ ad montẽ
dicerent homines ẽẽ filium hominis.
responclerur. alii helyam. alii iheremi¬
am. aut unum ex ꝓpħis. hũc añt cog¬
nouit petrus dicens. Tu es xp̃c filius
dei uiui. Agnouit montem. ⁊ ascenclit
in montem. Testimonium dixit u̾itati.
et dilectus est a ueritate. Bic et tu mo m̃¬
yses legis lator dux ppłi isrł. testimoni¬
minus de frily ur̃is. Omnis anima q̃
ñ audierit ꝓpħam illum. exterminabitur
de ppło suo. Prohetam acitem dictum

Expanded text:
tis, nondum venit, sed exspectatur ut veniat Sanctus sanctorum, demonstrate unctionem. Si autem quod verum est cessavit unctio vestra, agnoscite venisse Sanctum sanctorum. Ipse est enim et lapis ille abscissus de monte sine manibus conscindentium, id est, Christus natus de virgine sine manibus complectentium, qui tantum crevit ut mons magnus fieret, et impleret universam faciem terrae. De quo monte dicit Propheta: Venite, ascendamus in montem dicerent homines esse Filium hominis, responderunt, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex prophnovit Petrus, dicens: Tu es Christus Filius Dei vivi . Agnovit montem et ascendit in montem, testimonium dixit Veritati, et dilectus est a Veritate. Supra yses, legislator, dux populi Israel, testimoniminus de fratribus vestris. Omnis anima quae non audierit prophetam illum, exterminabitur de populo suo . Prophetam autem dictum
Abbreviated transcription (Latin):
pauit.In medio inquid duum ani¬
malium cognosceris. Qui quousq
descendisti. expauescere me fecisti. Uer
bum ꝑ quod fc̃a sunt omnia. in pre¬
sepe iacuisti agnouit bos possessorẽ
suum. ⁊ asinus presepe dñi sui. In me¬
dio duum animalium cognosceris.
tis omnio que de xp̃o dicta sunt
colligeie. facilius me tempus qͣm copia
diserit herumptamen senem illum ex
gente ur̃a natum s in errore ur̃o ñ re-¬
lictum. symeonem sc̃m̃ in mecdio intro¬
diicam: qui meruit teneri dectepitꝰ
in hac luce quousq uideret ueram

Expanded text:
t. In medio duum animalium cognosceris, qui quousque descendisti; expavescere me fecisti, quia Verbum per quod facta sunt omnia, in praesepio jacuisti. Agnovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui . In medio duum animalium cognosceris. tis omnia quae de Christo dicta sunt colligere, facilius me tempus quam copia deserit. Verumtamen senem illum ex gente vestra natum, sed in errore vestro non relictum, Simeonem sanctum introducam, qui meruit teneri decrepitus in hac luce quousque videret veram
Abbreviated transcription (Latin):
duoꝵ hominum testimonium uerũ
sit. Proceclant ex lege ñ tantum duo
s etiam plures testes xp̃i. ⁊ conuin¬
cant auclitores legis nec fr̃õres. Dic
ysaia testimoniũ . xp̃o. Ecce inquit
uirgo in utero concipiet et pariet
filium.⁊ uocabitis nomen eius em-¬

Expanded text:
um hominum testimonium verum sit? Procedant ex lege non tantum duo, sed etiam plures testes Christi, et convincant auditores legis, nec factores. Dic, Isaia, testimonium Christo. Ecce virgo, inquit, in utero concipiet, et pariet Filium,
Abbreviated transcription (Latin):
Iam satis est quod hucusq cer¬
taui. s si adhuc in eodem labore
pro castris tuoꝵ stare me p̾cipis:
ñ recuso nec fatiscentem causabor
timeo. ip̃e custo clies. O uirũ inef¬
fabilem. nec labore uictum nec mor¬
te uincenclum: qui in nullam se
partem pronior inclinauerit:nec
mori timiierit nec uiuere recusa¬
ix. uerit. Itaq cum iam ꝑ aliquot dies
ui febrium teneretur. ñ tamen a
dei oꝑe cessabat. Pernox in oratio¬
nib ⁊uigiliis. fatiscentes artus
sp̃ui seruire cogebat: nobili illo
stratu suo in cinere ⁊ cilitio recu-¬
bans. Et cum a discipulis rogare¬
tur. ut saltem uilia sibi sineret stra¬
menta supponi. ñ decet inquit fi¬
lii. xp̃ianum nisi in cinere mori.
linquo. ip̃e peccaui. Oculis ac ma
a presbiteris qui tum ad eura con¬
fluxerant. rogaretur ut corpuscidũ
lateris mutatione releuaret: sinite
inquit sinite fr̃es me celum potius
nere iturus ad dñm sp̃c dirigatur.
hec locutus. diabolum udet ꝓpe
assistere.Qud hic astas inquit cru¬

Expanded text:
iam satis est, quod hucusque certaui: sed si adhuc in eodem labore pro castris tuis stare me praecipis, non recuso nec fatiscentem causabor timeo, ipse custodies. o uirum ineffabilem, nec labore uictum nec morte uincendum, qui in nullam se partem pronior inclinauerit, nec mori timuerit nec uiuere recusauerit. itaque cum iam per aliquot dies ui febrium teneretur, non tamen ab opere Dei cessabat: pernoctans in orationibus et uigiliis fatiscentes artus spiritui seruire cogebat, nobili illo strato suo in cinere et cilicio recubans. et cum a discipulis rogaretur ut saltim uilia sibi sineret stramenta subponi, non decet, inquit, Christianum nisi in cinere mori: linquo, peccaui. oculis tamen a presbyteris, qui tunc ad eum conuenerant, rogaretur ut corpusculum lateris mutatione releuaret, sinite, inquit, sinite me, fratres, caelum potius nere iturus ad Dominum spiritus dirigatur. haec locutus diabolum uidit prope adsistere. quid hic, inquit, adstas, cru
Abbreviated transcription (Latin):
cum annoꝵ ẽẽt duo de uiginti: ad
acto tribunatus sui tempore re-¬
nuntiaturum se seculo polliceba-
terea irruentib intra gallias bar¬
baris. iulianus cesar coacto in u-¬
num exercitu apid uuangionũ
ciuitatem: donatiuum cepri ero¬
ñ integrum sibi fore arbitrans si
donatiuum ñ militaturus accipe¬
ret.hactenus inquit acl cesarem mi¬
litaui tibi: patere ut nunc militem
deo. Bonatiuum tuum pugnatu¬
rus accipiat. Xp̃i ego miles sum:
pugnare michi ñ licet. Tum uero
aduersus hanc uocem tyrannus
infremuit. dicens eum metu pug¬
ne que postera die erat futura: nõ
religionis causa detrectar militiã.
At martinus ii drepidus si hoc in¬
quit ignauie ascribitur ũ fidei.
crastina die ante aciem inermis a¬
stabo: ⁊ in nomine dñ ħu signo
crucis ñ clipeo protectus aut ga¬
lea.hostium cuneos penetrabo se¬
curus. Retrudi ergo in custodiã
iubetur. facturus fidem dictis: ut
inermis barbaris obiceretur. post̾o

Expanded text:
 annorum duodeuiginti, ad  annorum duodeuiginti, ad acto tribunatus sui tempore renuntiaturum se saeculo pollicebatuterea inruentibus intra Gallias barbaris Iulianus Caesar coacto in unum exercitu apud Vangionum ciuitatem donatiuum coepit ero integrum sibi fore arbitrabatur, si donatiuum non militaturus acciperet —, hactenus, inquit ad Caesarem, militaui tibi: patere ut nunc militem Deo: donatiuum tuum pugnaturus accipiat, Christi ego miles sum: pugnare mihi non licet. tum uero aduersus hanc uocem tyrannus infremuit dicens, eum metu pugnae, quae postero die erat futura, non religionis gratia detractare militiam. at Martinus intrepidus, quit, ignauiae adscribitur, non fidei, crastina die ante aciem inermis adstabo et in nomine Domini Iesu, signo crucis, non clipeo protectus aut galea, hostium cuneos penetrabo securus. retrudi ergo in custodiam iubetur, facturus fidem dictis, ut inermis barbaris obiceretur. postero
Abbreviated transcription (Latin):
tib. opem ferre miseris: alere egen
uestire nudos. Nichil sibi exmi¬
litie stipendiis. preter cotidianiun
tempore cum iam nichil preter ar-¬
ma ⁊ simplicem militie uestem ha
habet in porta ambianensium ci-¬
uitatis pauperem nudum. Qui
cum pretereuntes ut sui misererẽ¬
tur oraret. omnes ꝙ nuserum pre-¬
texirent: intellexit uir deo plenus
bebat. Iam enim reliqua ĩ opus
simile consumpserat. Arrepto itaq
ferro quo accinctus erat. mediam
cuuidit. partem q eius pauperi
tribuit: reliqua rrirsus induitur.
Interea de circumstantib ridere ñ¬
nulli ceperunt quia deformis esset
quib erat mens sanior altius ge¬
mere quocl nichil simile fecissent:
cum uestire pauperem sine sua nu¬
ditate potuissent. Nocte igitur in¬
secuta cum se sopori dedisset. ui¬
dit. xp̃m clamidis sue qua pau¬
perem texerat parte uestitum.
agnoscere. Mox ad angeloꝵ circũ¬
stantiũ multitudinem audit
iħm clara uoce dicentem. Martinꝰ
adhuc cathecuminus. hac me ueste

Expanded text:
tibus, opem ferre miseris, alere egentes, uestire nudos, nihil sibi ex militiae stipendiis praeter cotidianum tempore, cum iam nihil praeter arma et simplicem militiae uestem habhabet in porta Ambianensium ciuitatis pauperem nudum: qui cum praetereuntes ut sui misererentur oraret omnesque miserum praeterirent, intellexit uir Deo plenus bebat: iam enim reliqua in opus simile consumpserat. arrepto itaque ferro, quo accinctus erat, mediam diuidit partemque eius pauperi tribuit, reliqua rursus induitur. interea de circumstantibus ridere nonnulli, quia deformis esse ttamen, quibus erat mens sanior, altius gemere, quod nihil simile fecissent, cum utique plus habentes uestire pauperem sine sua nuditate potuissent. nocte igitur insecuta, cum se sopori dedisset, uidit Christum chlamydis suae, qua pauperem texerat, parte uestitum. agnoscere. mox ad angelorum circumstantium multitudinem audit Iesum clara uoce dicentem: Martinus adhuc catechumenus hac me ueste
Abbreviated transcription (Latin):
queo sibi uitam extorsisse. Tunc cel¬
lulam in qua corpus iacebat ingre¬
ditur. exclusis ꝙ omnib turbis.
ꝓstratus corpori aliquantisper ora
constituendum antistitem fuerãt
euocati. impie repugnabant: di
nem uultu despicatum. ueste sor¬
didum. crine deformem. A ppło
sententie sanioris. hec illoꝵ itrisa

Expanded text:
queo sibi uitam extorsisse. quo cognito cellulam, in qua corpus iacebat, ingreditur, exclusisque omnibus turbis superstratus corpori aliquantisper orauconstituendum antistitem fuerant euocati, impie repugnabant, dicnem uultu despicabilem, ueste sordidum, crine deformem. ita a populo sententiae sanioris haec illorum inrisa
Abbreviated transcription (Latin):
Quocum ieris uł quecumq tẽp
taueris. diabolus tibi aduersabi-¬
tur. Tunc ei ꝓphetica uoce respon-¬
dit. Dñs michi adiutor ẽ ñ timebo
quid faciat michi homo. Statimq
litatis absoluit errore pr̃e in malis
aduersus ꝑfidiam sacerdotũ atriano¬
rũ solus pene acerrime repugna
extremũ cle ciuitate exire compul-¬
lani sibi monasterium statuit bi
ei quidam cathecuminus iunxit.
cupiens scĩssimi uiri instrui lisci-
di cellula in qua corpus iacebat ce¬
teros iubet. ac forib obseratis suꝑ
Et cum aliqͣmdiu orationi incubu-
functum paulatim menbris om̃ibꝰ
cõmoueri. ⁊ laxatis in usum uiden¬
di palpitare luminib Ille ita red¬

Expanded text:
umquam se tam fuisse securum, quia sciret taveris, diabolus tibi adversabitur. Tunc ei prophetica voce respondit: Dominus mihi adjutor est; non timebo quid faciat mihi homo. Statimquelitatis absolvit errore, patre in malis adversus perfidiam sacerdotum solus pene acerrime pugnaretextremum de civitate exire compullani sibi monasterium statuit. ibi ei quidam catechumenus iunxit, cupiens sanctissimi uiri institui discipdi cellulam, in qua corpus iacebat, ceteros iubet, ac foribus obseratis supeet cum aliquamdiu orationi incubuisfunctum paulatim membris omnibus commoveri, et laxatis in usum videndi palpitare luminibus. Tum ve
Abbreviated transcription (Latin):
hanc uirtutum suaꝵ consumma¬
tionem existimans. si pacem ecclesie
gos in flumine conspicat ir pisci¬
tenti uirtute uerboꝵ. ut eum cui
innatabant gurgitem relinquẽ¬
tes. aridas peterent clesertas q re¬
giones: eo nimirũ cira aues illas
usus imꝑio. quo demones fuga¬
re consuenerat. Ita grege fc̃o om̃s
in unum ille uolucres congrega¬
te. relicto flumine montes siluas¬
restituta. uirib corporis cepit re¬
pente destitui: conuocatis ꝙ di¬
scipulis indicat se iam resolui.
Tunc uero meror ⁊ luctus om̃i¬
um. uox una plangentiũ. Cur
nos pater deseris. aut cui nos de¬
solatos relinquis: Inuadent enĩ¬
gregem tuum lupi rapaces. Sci
mus quidem desiderare te xp̃m.
dilata minuentur: nr̃i potius mi¬
serere quos deseris. Tum ille mo-

Expanded text:
hanc uirtutum suarum consummationem existimans, si pacem ecclesiae gos in flumine conspicatur piscitenti uerbo, ut eum, cui innatabant, gurgitem relinquentes aridas peterent desertasque regiones, eo nimirum circa aues illas usus imperio, quo daemones fugare consueuerat. ita grege facto omnes in unum illae uolucres congregatae, relicto flumine, montes siluasret, uiribus corporis coepit repente destitui, conuocatisque fratribus indicat se iam resolui. tunc uero maeror et luctus omnium et uox una plangentium: cur nos, pater, deseris? aut cui nos desolatos relinquis? inuadent gregem tuum lupi rdesiderare te Christum, dilata minuentur: nostri potius miserere, quos deseris. tunc ille motu
Abbreviated transcription (Latin):
tius extulisset: resupinus ruit. con¬
sternatus ꝙ diuino nutu ueniã
precabatur.Non dissimile huit fuit
illud. cum eum ydola destruentẽ
cultro quidam ferire uoluiss. ip̃o
ictu ferrum ei de manib excussũ
ñ comparuit. Plerumq aũ contra¬
dicentib sibi rusticis ne eoꝵ fana
destrueret. ita predicatione sc̃a gen¬
tilium animos mitigauit: ut lu-¬
ce eis ueritatis ostensa. ip̃i sua tẽ¬
pla subuerterent. Curationũ uero
tam potens in eo gr̃a erat. ut nul¬
lus fere ad eum egrotus accesserit:
ralisis egritudine tenebatur. ita
ut iam ꝑ multum tempus nullo
acl humanos usus corporis offitio
fungeretur: omni ex parte p̾mor¬
tua. tux tenui sp̃u palpitabat. Eri¬
stes ad solam funeris expectationẽ
assistebant ꝓpinqui. cum subito
nuntiatur: acl ciuitatem illam
uenisse martinũ. Quod ubi pater
puelle comꝑit. cucurrit ad eum¬
dicas. Confido enim qd̃ ꝑ de red¬
denla sit sanitati. Qua ille cõfu

Expanded text:
tius extulisset, resupinus ruit: contius extulisset, resupinus ruit: consternatusque divino metu, veniam precabatur. Nec dissimile huic fuit illud: cum eum idola destruentem cultro quidam ferire voluisset, in ipso ictu ferrum ei de manibus excussum non comparuit. Plerumque autem contradicentibus sibi rusticis, ne fana eorum destrueret, ita praedicatione sancta gentilium animos mitigabat, ut luce eis veritatis ostensa, ipsi sua templa subverterent. XVI. Curationum vero tam potens in eo gratia erat, ut nullus fere ad eum aegrotus accesserit, ralysis aegritudine tenebatur, ita ut jam per multum tempus nullo ad humanos usus corporis officio fungeretur: omni ex parte praemortua, vix tenui spiritu palpitabat. Tristes ad solam funeris exspectationem assistebant propinqui, cum subito nuntiatur ad civitatem illam venisse Martinum. Quod ubi pater puellae comperit, cucurrit dicas, confido enim quod per te reddenda sit sanitati. Qua ille voce
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis expetiuit. ⁊ aliqͣmdiu
apud eum cõmoratus est. Tempta-
se ẽẽ uociferans: exorcistam eum¬
esse sc̃s precepit.Quam ille ordi¬
nationem ne lespexisse tanqͣm
humiliorem uicderet᷑ ñ repudia¬
uit. Nec multo post almonitus ꝑ
soporem. ut pr̃iam parentes ꝙ qͦs
adhuc gentilitas detinebat. religi¬
osa sollicitudine iusitaret: ex uo¬
luntate sci hylarii profectus est.
gressus est: contestatus fr̃es mul
ta se aduersa passurum. Int̾ alpes
nes. Cumq unus securi eleuata ĩ
caput eius librasset.ictum ferien¬
tis dextere sustinuit alter. Sinctis
tanclem post tergum manibus.

Expanded text:
ur, expetiit et aliquamdiu apud eum commoratus est. temptauise esse uociferans, esse praecepit, quam ille ordinationem, ne despexisse tamquam humiliorem videretur, non repudiavit. Nec multo post admonitus per soporem ut patriam parentesque, quos adhuc gentilitas detinebat, religiosa sollicitudine visitaret, ex voluntate sancti Hilarii profectus est, gressus est, contestatus fratres, multa se adversa passurum; quod posteanes, cumque unus securi elevata in caput ejus librasset ictum, ferientis dexteram sustinuit alter; vinctis tamen post tergum manibus
Abbreviated transcription (Latin):
stratus orauit. Deinde egram in¬
tuens. cdari sibi oleum postula¬
uit. Quod cum bñdixisset. in os
puelle uim sci liquoris infucdit:
statimq uox redelita est. Tum
paulatim singula cont actu
eius ceperunt menbra uiuisce¬
do exitu cruciabatur. Rogatus
ergo martinus ut ei manũ impo¬
xp̃ianum fore. Ita martinus impo¬
sita manu puero immundum ab
eo sp̃m eiecit. Quo uiso tetradius
cens horribile in atrio domus de¬
monium se uicdere. Gui cum ut di¬
cepit.⁊ obiios quosq laniare. Mar¬
tinus furenti se obiecit. ac primũ
stare ei imꝑat sset cumdentib fre¬
meret. hianti q ore morsum mi¬
naretur: cdigitos ei martinus
intulit. si habes inquiens aliꝙͥ
potestatis: hos deuora. Tunc u̾o
ac si candens ferrum faucibz acce¬
pisset. longe reductis dentibus
cligitos beati uiri uitabat attin¬
gere. Et cum fugere de obsesso cor-¬
pore penis ⁊ cruciatib cogeretur.
nec tamen exire ei ꝑ os liceret: fe¬
da relinquens uestigia. fluxu
uentris eiectus est

Expanded text:
stratus orauit. deinde aegram intuens dari sibi oleum postulat: quod cum benedixisset, in os puellae uim sancti liquoris infundit, statimque uox reddita est. tunc paulatim singula contactu eius coeperunt membra uiuescedo exitu cruciabatur. rogatus ergo Martinus, ut ei manum inpochristianum fore. Ita Martinus imposita manu puero, immundum ab eo spiritum ejecit: quo viso Tetradius cens, horribile in atrio domus daemonium se uidere. cui cum ut dicoepit, et obuios quosque laniare. tinus se furenti obiecit, ac primum stare ei imperat. sed cum dentibus fremeret hiantique ore morsum minaretur, digitos ei Martinus in os intulit: si habes, inquit, aliquid potestatis, hos deuora. tum uero, ac si candens ferrum faucibus accepisset, longe reductis dentibus digitos beati uiri uitabat attingere: et cum fugere de obsesso corpore poenis et cruciatibus cogeretur nec tamen exire ei per os liceret, foeda relinquens uestigia fluxu uentris egestus est
Abbreviated transcription (Latin):
hunc uersum arriptir. Ex ore in¬
fantium ⁊ lactentium ꝑfecisti laudẽ
ꝓpter inimitos tuos. ut destruas
inimicũ ⁊ defensorem. Quo lecto
clamor ppli tollitur. pars diuersa cõ¬
funclitur: atq ita habitum ẽ di-¬
uino nictu psalmum hunc lectum

Expanded text:
t: ex ore infantium et lactantium perfecisti laudem propter inimicos tuos, ut destruas inimicum et defensorem. quo lecto clamor populi tollitur, pars diuersa confunditur. adque ita habitum est, diuino nutu psalmum hunc lectum
Abbreviated transcription (Latin):
udite fres  nodo por nͣ
ta ꝑ quam ingrel ue est dñs. sem¬
per fuerit clausasici het hiel
ꝓph̾a in uisione diuiirel exit.
Conuerti me inquit ad iã por¬
te scũarii excerioris. que spici¬
ebat acl orientem ⁊ hec eiat clau¬
sa. Et clixit dñs ad me. Porta hec¬
quam uicdes clausa erit ⁊ ñ aꝑie¬
tur. ⁊uir ñ transiet ꝑ eam:⁊ sem
ꝑerit clausa. Ecce ubi eiuclenter
ostendit nobis quia sc̃a maria
semꝑ uirgo fuerit. uirgo ꝑmã¬
serit: uirgo ante partum. uirgo
post partum. Concepit ⁊ uirgo
est.generat ⁊uirgo est: lactat ⁊
uirgo est. Mater quippe ẽẽ potuit
beata maria.mulier ẽẽ ñ potuit.
Magnum meritum. magnum
donum: magna gr̃a. Ancilla pe-¬
perit dũm. creatura peperit cre
in terris concipiens uirgo. pariẽs
uirgo. ꝑmanens uirgo: uirgo gra¬
uida. uirgo feta. uirgo perpetua.
Quid miraris hec o homo: Seum
sic nasci oportuit. quando ligna¬
tus est ẽẽ homo. Inter hec igitur
toto affectu ad auxilium beate

Expanded text:
udite, fratres, quomodo porta per quam ingressus est Dominus semper fuit clausa, sicut Ezechiel propheta in visione divina respexit. Converti me, inquit, ad viam portae sanctuarii exterioris, quae respicit ad orientem, et haec erat clausa; et dixit Dominus ad me: porta quam vides, clausa erit, et non aperietur, et vir non transiet per eam et semper erit clausa . Ecce ubi evidenter ostendit nobis quia sancta Maria semper virgo fuerit, virgo permanserit, virgo ante partum, virgo post partum; concepit et virgo est, generat et virgo est, lactat et virgo est. Mater quippe esse potuit beata Maria, mulier esse potuit. Magnum meritum, magnum donum, magna gratia, 48 ancilla peperit Dominum, creatura peperit Creaum effudit in terris, concipiens virgo, pariens virgo, permanens virgo, virgo gravida, virgo feta, virgo perpetua. Quid miraris haec, o homo, Deum sic nasci oportuit, quando dignatus est esse homo. Inter haec igitur toto affectu ad auxilium beatae
Abbreviated transcription (Latin):
beati martyris saluum inuenit.
Dñs uero latronis pro seruo suo
iurauerat quia nequaqͣm hoc ma¬
lum egisset. Et reuersui domũ. pro
tyris late prorupit. et ebromũ nõ¬
latuit. Transacto uero spatio pene
annoꝵ trium. semꝑ lugendus ebro¬
inus qui hanc lucernam risus fu
tos interemit. ꝑcussus gladio pe
in palatio. quod multis diebus
sconsum. Erat ibi multitudo ma¬
xima ep̃oꝵ scilicet ac procerũ. Qui
dum collationem de sc̃o martyre
inter se haberent.⁊ admirarentur
ex parrochia michi concessa ad ho¬
noris processit gr̃am. eius corpus¬

Expanded text:
beati martyris salvam invenit. Domnus vero latronis pro servo iure iuraverat, nequaquam hoc malo egisset; reversus domo prottyris late prorupit, que pauloat. Transacto vero spatio pene annorum trium semper lugendus Ebroinus, qui hanc lucernam nisus fuetos interemit, percussus gladio ipse in palatium, quod multis diebus sconsum. Erat enim ibi multitudo maxima episcoporum scilicet ac procerum, qui dum collationem de sancto martyre inter se haberent, et admirarentur ex parrochia mihi commissa ad honoris processit gratiam, vel eius corpus
Abbreviated transcription (Latin):
portatus est: ⁊ in paruulo orato¬
quo sepulcro annis duob ⁊ limi¬
dio humatus fuisse dicitur. Hiis .ix.
itaq dieb sacerdos quidam qui hu¬
ius oratorii fungebatur offitio. lu¬
men splendidum absq ministerio
humano in eodem cognouit nocte
fulsisse loco: unde rumor magnus
emanauit in circuitu loci illius.
Et ueniente ad beati martyris ue¬
nerandas orationes multa turba
languentium. diuersis infirmita¬
tib detentos sanauit.Claudis se¬
licet gressum declit. cecis lumen tri¬
buit: obsessos a demonib mundauit.¬

Expanded text:
atus fuerat, in parvulo oratuquo sepulchro annis duobus et dimidio humatum fuisse dicitur. 2l. His itaque diebus sacerdus quidam, qui huius oraturii fungebat offitium, lumen splendidum absque ministerio humano in eodem cognovit noctibus fulsisse locum. Unde rumor magnus aemanavit in circuitu loci huius. Qui venientes ad eius beati martyris venerandae orationis, multa turba languentium, diversis infirmitatibus detentus sanavit, clodis scilicet gressum dedit, caecis lumen tribuit, obsessus a demonibus mundavit
Abbreviated transcription (Latin):
fere uiginti eẽt annoꝵ. ad officiũ
diaconatus electus est: atq ab ip̃o
pontifice consecratus. Peinde non
post multum temporis. archidia¬
conus effectus sub pontifice om¬
nib ecclesiis ip̃ius clyocesis est pre¬
latus. Erat enim multum facũdie
honestissime deditus. statura pre
auis. ingenio acutissimus. pruden¬
tia prouidus. zelo dei ⁊ amore fer¬
custos. Scripturis sacris aclegum
perat habitantib. Peinde cũ pater
quiclam ex monast̾io quod ẽ situm
in honore beati maxentii obisset. ius¬
su pontificis idem suscepit regen¬
clum. Quol ꝑ se sex fere annos stre¬
nue rexit. illud ꝙ magnis opib
ditauit. Erat eodem tempore minor
lotharius cum baltilde matre rex:
regens francoꝵ reguum. Hic agni¬
ta eius prucdentia cupiens eum se¬
cum habere in palatio suo: petiit¬
a pontifice ut suam daret licen¬
tia eit sacũ hahere in palatio. Qui

Expanded text:
fere viginti esset annorum, ad officium diaconatus electus est, atque ab ipso pontifice consecratus. Deinde non post multum temporis archidiaconus effectus, cura sub pontifice omnibus ecclesiis ipsius dioecesis est praelatus. Erat enim multum facundiae honestissimae deditus, statura procavis, ingenio acutissimus, prudentia providus, zelo Dei et amore fercustos. Scripturis sacris ac legum perat habitantibus. Intantum verex monasterio quod est situm in honore beati Maxentii obiisset, jussu pontificis idem suscepit regendum: quod per sex fere annos strenue rexit, illudque magnis opibus at enim eodem tempore minor Chlothacharius cum Baldechilde inatre rex regens Prancorum regnum. Agnita eius prudentia, cupientis eum secum habere in aula regia, petierunt pontifici, ut suam daret licentiam secum habitare in palatium. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur beatus leodegarius ex proge¬
me celsa francoꝵ ac nobilissima or¬
tus. a prime etatis ifantia a pa-¬
rentib in palatio lothario francoꝵ
regi est traditus. Ab edem uero
tege ñ post multum temporis dido-
studiis clatus est. Quem idem pre¬
sul cuidam dei sacerdoti uiro ecu¬
clitissimo ad erudiendum tradidit.
qui eum ꝑ annos plurimos mag¬
nis curis edocuit: edoctum ꝙ pon¬
tifici reddidit. receptum q secum
diis discipline recinuit. Et quẽ ad.¬
modum iclem pontifex se casto
corpore custodierat. eundem puerũ¬

Expanded text:
gitur beatus Leodegarius ex progenie celsa Francorum ac nobilissima exortus, a primaevae aetatis infantia a parentibus in palatio Lothario Francorum regi traditus, ab eodem vero rege non post multum temporis Didonistudiis datus est. Quem idem praesul cuidam Dei sacerdoti, viro eruditissimo, ad erudiendum tradidit; quem per annos plurimos magnis curis edocuit, edoctumque pontifici reddidit, receptumque secum dia disciplinae retinuit, ut quemadmodum idem pontifex se castum corpore custodierat  Car
Abbreviated transcription (Latin):
rem domus sue in omnib constitu¬
it. Qui acceptis huius regni gu¬
bernaculis. quicquid maxime ad¬
uersus leges antiquoꝵ regum ac
magnoꝵ procerũ quoꝵ uita lauda¬
bilis astabat reperit ineptũ: ad
pristinum reduxit statum. Cum¬

Expanded text:
rem domus in omnibus constituit. Qui, acceptis huius regni gubernaculis, quodquod maxime adversus legis antiquorum regum ac magnorum procerum, quorum vita laudabilis adstabat, repperit ineptum, ad pristinum reduxit statum.
Abbreviated transcription (Latin):
ret. eodem tempore rex lotharius
fex hec audiens. concito cursu in
palatium ꝑrexit: ac cum suis cõ¬
militonib de rege tractare cepit.
uixta sui temporis etatem optime
disponentem: elegit quedam pais
clomus fuerat cum rege lothario.
theo dericũ germanum cupiebat
subrogare fratris in regno. Nunc

Expanded text:
ret, eodem tempore rex Chlothachafex haec audiens concitu cursu in palatium perrexit ac cum suis similibus de rege tractare coepit.iuxta suae temporis aetatem obtime disponentem, elegit quidam pars domus fuerat sub rege Chlothachario, Theudericum germanum cupiebat subrogare fratris in regno. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
natus ex patre sine tempore:ex matre
nasci dignatus est in tempore. ⁊ ad
electri similitudinẽ unus in utraq
et ex utraq natura: ⁊ cleus ꝑmansit
cum pr̃e. ⁊ ad redemptionem nr̃am
fr̃s est homo mortalis de mr̃e. Qmͣ

Expanded text:
natus ex Patre sine tempore, ex matre nasci dignatus est in tempore, et ad electri similitudinem, unus in utraque et ex utraque natura; et Deus permansit cum Patre, et ad redemptionem nostram factus est homo mortalis de matre,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi nomen posceret. Statim ꝙ xp̃i¬
anus effectus est. Mater familias¬
lisi fuisset obstricta ut ei etiam pe¬
dum usus negaretur: a uiro suo ut
illuc ꝑ multum itineris spacium
defecretur deposcit. Que cum pue¬
nisset acd scoꝵ martyrũ basilicam.
famulantium manib illata: pe¬
dib ad cliuersorium rediit. ac sa¬
nitati de p̾mortuis restituta men¬
tera satis multa sunt que uel in
purgatione clemonum uł in reli¬
quis curationib cotidie illic per
poris tractum beati innocentii
martyris menbra rodanus reuela¬
uit. Iugi enim alluuione uicinum
in se cespitem uergens. religiosa qͣ¬
dam soli ꝑnitie. ad sepulturã mar¬
tyris famulatrix unda penienit.
prolatas ergo reliquias leniter
intra ambitum basilice ceteris
martyrib sepulture p̾cepit sociani.

Expanded text:
sibi nomen poposcerit statimque Chrisibi nomen poposcerit statimque Christianus effectus sit. Nelysi fuisset obstricta, ut ei etiam pedum usus negaretur, a uiro suo, ut Agaunum per multum itineris spatium deferretur, poposcit. -quo cum peruenisset sanctorum martyrum basilicae famulantium manibus inlata pedibus ad diuersorium rediit, ac sanitati de pterum satis multa sunt.| Que uel in purgatione daemonum . uel in reliquis| curationibus cottidiae illic per poris tractum beati innocenti membra| martyres rhodanus reuelauit. Iugi enim eluuii ui| cinum in se cispitem uergens relegiosa quadam soli| perniciae ad sepultura martyris famulatrix un| da peruenit prolatas namque reliquias . leniter|intra ambitum basilice ceteris martyribus se| pulturae praeceperit sociari.
Abbreviated transcription (Latin):
est. Hec nobis tantum de numero
istoꝵ martyrũ comperta sunt noĩa.
id est beatissimoꝵ mauritii. exupe¬
rii. canclidi. atq uictoris: cetera uere
nobis quidem incognita. s in libeo
uite sunt scripta. Ex hac eadem le¬
gione fuisse dicuntur etiam illi mar¬
tyres uisus ⁊uictor. quos salodoro
passos fama confirmat. Salodorũ
uero castrum est suꝑ arolam flum̃.
neꝙ longe a reno positum. Maxi¬
mianus aũ cum dispositis insi¬
diis genero suo constantino tunc
regnii tenẽti morte moliretur. dep̾hen¬
so dolo eius apud massiliam cap
impiam uitam digna morte finiuit.
multos passionis annos. scõ theo
turIn quoꝵ honore cũ extrueretur
tilis. hic cum dñico die quo ceteri
ad expectanda diei eius festa acces¬
serant. in fabrica solus extitisset.
in illo secreto sese subito clara luce
nens. Uerberatus etiam increpatur.
quod uel die clñico ecclesie solus de
tilis auderet attingere. Quod ideo
misericorditer a scĩs factum consti¬

Expanded text:
est. haec nobis tantum de numero est. haec nobis tantum de numero illo martyrum conperta sunt nomina: id est beatissimorum Maurici, Exuperi, Candidi atque Uictoris, cetera uero nobis quidem incognita, sed in libro uitae scriptasunt. ex hac eadem legione fuisse dicuntur etiam illi martyres Ursus et Uictor quos Salodoro passos fama confirmat. Salodorum uero castrum est super ara flumen. Neque lon| ge a reno positum us est. cum dispositis insdiis genero suo Constantino tunc regnum tenenti mortem moliretur, deprehenso dolo eius apud Massiliam captimpiam uitam digna morte finiuit. multos passionis annos sancto Theotur in quorum honorem cum exstrueretur t. hic cum dominico die quo ceteri ad exspectanda diei illius festa discesserant in fabrica solus substitisset, in illo secreto se subito clara luce nens uerberatus etiam et increpatus, quod uel die dominico ecclesiae solus deecipere gentilis auderet. quod adeo misericorditer a sanctis factum consti
Abbreviated transcription (Latin):
sam: s hoc solum reminiscentes.
se illum confiteri: qui nec reclamã¬
Do ad occisionem ductus est: ⁊ tan¬
qͣm agnus ñ aꝑuit os suum. Ip̃i
quoꝙ tanqͣm grex dñicaꝵ ouiũ
laniari se tanqͣm ab irruentibus
lupis passi sunt.O ꝑta est terra
illic procumbentib in morte cor¬
porib pioꝵ. fluxerunt q p̾ciosi
sanguinis riui. Ne iusti puniren-
tur multitudo ñ optinuit. cum
inultum ẽẽ soleat quod multitu¬
do delinquit. Uictor aũ martyr
nec legionis eiusclem fuit neq
miles. s emerite iam militie uete¬
xanus. Hic cum iter agens subito
incilisset in hos qui passim epu¬
labantur leti martyrum spoliis.
et ab hus al conuescendum in¬
uitatus. prolatam ab exultantib
ꝑ orcdiniem causam cognouisset:de
fugiebat. Requirentib ꝙ ne ⁊ ip̃e
et semꝑ futurum responclit. Ac sta¬
tim ab irruentib interfectus est: ce¬
teris q martyrib in hoc loco sicut
morte. ita etiam honore coiunctus

Expanded text:
sam, sed hoc solum reminiscentes sam, sed hoc solum reminiscentes se illum confiteri qui nec reclamando ad occissionem ductus est et tamquam agnus non aperuit os suum, ipsi quoque tamquam grex dominicus ouium laniari se tamquam ab inruentibus lupis passi sunt. operta est terra illic procumbentibus in mortem corporibus piorum, fluxerunt pretiosi sanguinis riui. tur, multitudo non obtinuit cum inultum esse soleat, quod multitudo delinquit. hac igitur nec legionis eiusdem fuit neque miles, sed emeritae iam militiae ueteranus. hic cum iter agens subito incidisset in hos qui passim epulabantur laeti martyrum spoliis atque ab his ad conuescendum inuitatus prolatam ab exultantibus per ordinem causam cognouisset, ac fugiebat requirentibusque ne et ipse et semper futurum esse respondit ac statim ab inruentibus interfectus est ceterisque martyribus in eodem loco sicut morte ita etiam honore coniunctus
Abbreviated transcription (Latin):
gere compellimur ut hunc offen¬
damus. tibi ut fecimus hactenus
adhuc parebimus. sin aliter.illi pa¬
rebimus potius qͣm tibi. Prignaui¬
mus pro fide. quam quo pacto
seruabimus tibi: si hanc cdeo nr̃o ñ
exhibemus: Iurauimus primum
in sacramenta diuina.cleinde in sa¬
cramenta regia. Nichil nobis de secũ¬
dis credi necesse est: si prima ꝓrum¬
imꝑator armauit. ip̃a saltẽ que
fortissima est in ꝑiculis desperatio.
nes. tormenta. ferrum. subire parati
sumꝰ. Xp̃ianos nos fatemur. ꝑsequi
xp̃ianos ñ possumus. Cum p̾dicta
maximianus auclisset. desperans¬
se gloriosam eoꝵ constantiam pos¬
se reuocare:unsententia omnes¬
interfici decreuit. et rem ꝑfici cucũ¬
fusis militum agminib iubet. Qͥ
cum missi ad beatissimam legionẽ
uenissent. stringunt in scõs impi¬
um ferrum: mori ñ recusantes uite
iugulum intectum corpus offe en-¬
tes. Non in ip̃a suoꝵ multitudine
ñ armoꝵ motione elati sunt. ut
ferro conarentur assere iusticie cau¬

Expanded text:
gere compellimur, ut hunc offendamus, tibi, ut fecimus hactenus, adhuc parebimus, sin autem, illi parebimus potius, quam tibi. Offerimus pro fide. quam quo pacto conseruabimus tibi, si hanc deo nostro non exhibemus ? iurauimus primum in sacramenta diuina; iurauimus deinde in sacramenta regia, nihil nobis de secundis credas necesse est,. si prima perrumimperator, armauit ipsa saltim quae fortissima est in periculis desperatio. nes, tormenta, ferrum, subire parati sumus. Christianos nos fatemur, persequi Christianos non possumus. Cum haec talia Maximianus audisset obstins gloriosam eorum constantiam posse reuocari una sententia interfici omnes decreuit et rem confici circumfusis militum agminibus iubet. qui cum missi ad beatissimam legionem uenissent. stringunt in sanctos impium ferrum mori non recusantes uitae uel intectum corpus offerentes. non uel ipsa suorum multitudine, non armorum munitione elati sunt, ut ferro conarentur adserere iustitiae cau
Abbreviated transcription (Latin):
tem in theloneo matheum nomi-¬
ne. ac temporalib curis intentum:
repente miseratus uocauit. et cle
publicano iustum de theloneario
discipulum fecit. Quem etiam pro¬
ficientib eiuslem gr̃e crementis. cle
cõmuni discipuloꝵ numero ad apła¬
tus gradum promouit. Nec solum
prelicancli uerum etiam scribendi
eluiangeliũ illi ministerium com¬
misit. ut qui terrestrium omiserat:
celestium talentoꝵ eẽ dispensator
inciꝑet. Quod ob id utiq ꝓuiden-¬
tia suꝑna fieri disposuit. ut nullũ
rum. a speranda uenia reuocaret: cũ
tantis mundi nȩxib absolutũ. tam
celestem fc̃m conspiceret: ut com¬
municato cum angelicis spiritib
uocabulo euuangelista nomina¬
uiii. retur et eẽt. Uidit inquit ih̾c ho¬
minem seclentem in theloneo ma¬
theum nomine. et ait illi. Sequere

Expanded text:
tem in telonio Matthaeum, ac temporalibus curis intentum, repente miseratus Dominus vocavit, et de publicano justum, de telonario discipulum fecit: quem etiam proficientibus ejusdem gratiae incrementis, de communi discipulorum numero ad apostolatus gradum promovit, nec solum praedicandi, verum etiam scribendi Evangelium illi ministerium commisit, ut qui curam terrestrium omiserat negotiorum, coelestium talentorum dispensator esse inciperet. Quod ob id utique providentia superna fieri disposuit, ut nullum rum, a speranda venia revocaret, cum hunc tantis mundi nexibus absolutum, tam coelestem factum conspiceret, ut, communicato cum angelicis spiritibus vocabulo, evangelista nominaretur et esset. Vidit, inquit, Jesus hominem sedentem in telonio, Matthaeum nomine, et ait ill