comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtitus ẽ mundus: qd̃ significat
iam grãm xp̃i diffusam ꝑmun¬
duni. qui iernauit spacio qua¬
draginta dierum. Inquo ieiunio.
quasi clamabat: abstinete uos ã de¬
sideriis huius scħ. In comestione
& bibitione post resui restionem
nelut clamabat. ecce ego uob̃cum
sum usq ad consummationẽ scħ.
Unde quamuis ñdum głemuiꝰ.
tam̃ sꝑando iam pascinrur. Congͥe
icnimum quadragesime statutum
significat nos debere a mundi ami¬
citia contiuere. ut dm̃ sequi ualea¬
mus. In abstinentia aut̃ quadra¬
genarins mimerus custoditur. quia
uirtus decalogi ꝑ quatuor libro euan¬
gelii impletur. cum enuangłnm eu¬
stoditur: Uel quia ꝑ decalogum dm̃
& pruntim diligere p̃cipimui: &
motu corporis qd̃ exquatuor subsi
stit elementis. caritas di ⁊ ꝑximi nie¬
latur: aꝑte ad diluenda peccata in
quadragenarium inrinerũ tempꝰ
penitentie surgit. Et accedens
temptator:dixit ei. Si filius dĩ es: dic
ut lapides isti panes fiant. Qni res¬

Expanded text:
titus est mundus, quod significat jam gratiam Christi diffusam per mundum, qui jejunavit spatio quadraginta dierum. In quo jejunio quasi clamabat: Abstinete vos a desideriis hujus saeculi. In comestione et bibitione post resurrectionem velut clamabat: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi . Unde quamvis non gloriemur, tamen sperando jam pascimur. jejunium Quadragesimae statutum significat nos debere a mundi amicitia continere, ut Deum sequi valeamus. In abstinentia autem quadragenarius numerus custoditur, quia virtus Decalogi per quatuor libros Evangelii impletur, cum Evangelium custoditur, vel quia per Decalogum Deum et proximum diligere praecipimur, et motu corstit elementis, charitas Dei et proximi violatur apte ad diluenda peccata in quadragenarium numerum tempus poenitentiae surgit. Et accedens tentator, dixit ei: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant. Qui res
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i recedat abeo. fidelib ant̃ eiꝰ aliqͣn¬
do confert᷑. aliquando tollitur. Qui¬
busdim tam̃ ad amorẽ cłi ⁊ pximi
conseruandum: ñqmͣ ab est. Unde
ipse ait illis. uos aut̃ cognoscetis eũ.
quia apud uos mauebit. & in uob̾
erit. Iohannes uixca auditorum ca¬
pacitatẽ: alibi ih̾m p̃dicat. uirum
fortiorem se: hic uͦ filium di. Hine
ẽ qd̃ paulus ait. Quasii parimlis in

Expanded text:
s recedat ab eo. Fidelibus autem ejus aliquando confertur, aliquando tollitur. Quibusdam tamen ad amorem Dei et proximi conservandum nunquam abest. Unde ipse ait illis: Vos autem cognoscetis eum, quia apud nos manebit, et in vobis erit . Joannes autem juxta auditorum capacitatem alibi Jesum praedicat virum fortiorem se, hic vero Filium Dei. Hinc est quod Paulus: Quasi parvulis in
Abbreviated transcription (Latin):
assumpsit cum diabolus. id ẽ temptan¬
do iiriasit: & statuit eñ supͣ pninam
templi. Id ẽ occasio fuit quare dñs a
suo spũ sit ductus ⁊ statutus illic.
Pmna nel ꝓmnaculum ẽ fastigium:
id ẽ suminitas. Solebant enim antiqui
sicut adhnc fit in plurib locis suꝑrora
domoꝵ uel temploꝵ facere plano sce¬
mate: ut ibi possent stare ⁊ agere qd̾
uellent. Unde dũs ad apłos. Quo in
aure anditis: predicate suꝑ tecta. Sca
aut̃ ciuitas hierłm dicebatur. inqua

Expanded text:
Assumpsit eum diabolus, id est, tentanAssumpsit eum diabolus, id est, tentando invasit; et statuit eum supra pinnam templi, id est, occasio fuit quare Dominus a suo spiritu sit ductus et statutus illic. Pinna vel pinnaculum est fastigium, id est summitas. Solebant enim antiqui sicut adhuc fit in pluribus locis, superiora domorum vel templorum facere plano schemate, ut ibi possent stare et agere quod vellent. Unde Dominus ad apostolos: Quod in aure auditis, praedicate super tecta . Sancta autem civitas Jerusalem dicebatur, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando diabolus debellatorẽ suũ
uenisse in mundum. sicut ꝑ obses¬
sum honunem dixit. Quid nob̾ ꝙ
tibi fili di : Clenisti ante tempus
torquere nos. Dermm tam̃ illum ee
dubitauit: mortalia patiendo. Scͥꝑ
ntendebat demonum princeps ex inui¬
tazione lapidum in panes urtutem
potestatis ni deo agnoscere: & in homi¬
ne oblectam̃to cybi patientiã esuritio¬
nis illudere. Uerum dñs de deutero¬
nonuo testimonium sumens: osten¬
dit non ipane hoc solicario. s mu̾bo
ne. delectatione. consensu. Ap̃c autẽ
suggestione sola temptatus ẽ: quia de¬
loctatio peccati mentẽ erus ñ momotort.
Non indignum temptari fuit illi qui
occidi uenerat: ut sua temptatione
nr̃as iunceret. sicut sua morte nostra
tulit peccata. Ounc assumpsit eñ
diabolus in scãm ciriitatem: & statuit
eum supra pminaculũ templ. Nonẽ
mirum si se ꝑmisit ab illo asfirmi ⁊ duci
q statui: qui se ꝑtulit a membris illꝰ
crucifigi. Potest aut̃ sic intelligi.

Expanded text:
aliquando diabolus debellatorem suum venisse in mundum, sicut per obsessum hominem dixit: Quid nobis et tibi, Fili Dei? Venisti ante tempus torquere nos . Deum tamen illum esse dubitavit, mortalia patiendo. HIERIntendebat daemonum princeps, ex tatione lapidum in panes, virtutem potestatis in Deo agnoscere, et in homine, oblectamento cibi patientiam esuritionis illudere. Verum Dominus de Deuteronomio testimonium sumens, ostendit, non in pane hoc solitario, sed in omne, delectatione, consensu. Christus autem suggestione sola tentatus est, quia delectatio peccati mentem ejus non momordit. Non indignum tentari fuit illi, qui occidi venerat ut sua tentatione nostras vinceret, sicut sua morte nostra tulit peccata. Tunc assumpsit eum diabolus in sanctam civitatem: et statuit eum supra pinnaculum templi. Non mirum si se permisit ab illo assumi et duci et statui, qui se pertulit a membris illius crucifigi. Potest autem sic intelligi:
Abbreviated transcription (Latin):
um ẽ et sẏrum. petrus grecũ ⁊ la¬
timm. & inutraq lingna nomen
a petra dirinatum ẽ. Uocat᷑ autẽ
petrꝰ. ob robur mentis. quia slidis¬
sime pecre. xp̃o adhesit. Ei notandũ
qd̾ hic petrus nom̃ acceꝑit. ñ ubi
ait illi iħe. tues petcꝰ & saꝑ hanc pe¬
tram edificabo eccłiam meam: nec ubi
mancus duodecm disciplos singilla¬
tim cominemorius dixit. qd̾ impo¬
suerit ei nom̃ ut uocarettir pet&.
Hoc einm recolendo ait. xuii. a xuiii.

Expanded text:
um est et Syrum, Petrus Graecum et Latinum, et in utraque lingua nomen a petra derivatum est. Vocatur autem Petrus ob robur mentis, qui solidissimae petrae Christo adhaesit. Et notandum quod hic Petrus nomen acceperit, non ubi ait illi Jesus: Tu es Petrus et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Nec ubi Marcus duodecim discipulos sigillatim commemorans, dixit quod imposuerit ei nomen, ut vocaretur Petrus. Hoc nomen recolendo, ait. CAPUT XVII.
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus in montem excelsum ualde:
& ostendit ei omnia regna mundi &
głim eorum. & dixit ei. Hec omnia tͥ
dabo: sicadens ad oraueris me. Inmon¬
tem. idẽ supra montẽ ostendit regna: ñ
quod iti fum eiꝰ qui omira idet ampli¬
ficauerit: s quantum in se fuit u̾bo &
promissione ostendit: uanitatem hri¬
mane pompe qm amabat quasi speci¬
osam suadens dño. ut uel sic eũ sibi subi¬
ceret. Bene quod lucas cominemorat
in mom̃to temporis temporalia mõn¬
strant᷑: quiacito cadrnt humane po¬
testates. Dicens. hȩc omiria tͥ dabo. suꝑ¬
be loquitur.non qd̾ omina regna dare.
posset. Procidens ad oraueris dictum⁊:
quia ad oraturus diabolum ante cor¬
ruit. N oca quia omnis potestas
oidinatio potestatum a deo ẽ. si ama¬
lo potestatis ambitio. Pocestas itaq

Expanded text:
alde, et ostendit ei omnia regna mundi et gloriam eorum, et dixit illi: Haec omnia tibi dabo, si cadens adoraveris me. In montem, id est, supra montem ostendit regna; non quod visum ejus, qui omnia videt, amplificaverit; sed quantum in se fuit, verbo et promissione ostendit vanitatem humanae pompae, quam amabat quasi speciosam, suadens Domino ut vel sic eum sibi subjiceret. Bene quod Lucas commemorat, in momento temporis temporalia monstrantur, quia cito cadunt humanae potestates. Dicens: Haec omnia tibi dabo, superbe loquitur, non quod omnia regna dare posset. Procidens adoraveris, dictum est quia adoraturus diabolum, ante corruit. AMBR. Nota quia omnis potestas et ordinatio potestatum a Deo est, sed a malo potestatis ambitio. Potestas itaque
Abbreviated transcription (Latin):
minator ẽ saluator. qui seminat in
anunis credentium. uel ipse homo
seminans in corde suo. Ptedicatio
euuangłii minima ẽ om̃nium disci.¬
plinarum: quia primo ipox credit᷑
p̃dicanti xp̃m crucifixam. Philoso¬
phicis aut̃ disciplins quamins pͥmo
credatur. tam̃ ad ultimum nichiluita¬
le ineis e̾ẽ cognoscitur. & sicut olera
herbarum cito dicide̾nt. S p̃dicatio
ȩimarigłii parua uisa in principio.
tandem crescit. non sicut herbe quȩ
cito arescunt ⁊ corruut: s sicut
arbor que longa annositate ⁊ opi¬
ma fertibtate gaudet. Uolueres
sunt anime credentium : rami di̾¬
sitates iogiatum. ut ꝓ uarietate
morborum naria sit medicina. Uelita.
Negnum di. id ẽ fides ꝑ qͣm uenitur
ad dm̃. comꝑat᷑ grano sympis. uel
quia uenena dicitur expellere. idẽ

Expanded text:
minator est Salvator qui seminat in animis credentium; vel ipse homo seminans in corde suo. Praedicatio Evangelii, minima est omnium disciplinarum; quia primo vix creditur praedicanti Christum crucifixum. Philosophicis autem disciplinis quamvis primo credatur, tamen ad ultimum nihil utile in eis esse cognoscitur, et sicut olera herbarum cito decidunt . Sed praedicatio Evangelii parva visa in principio, tandem crescit, non sicut herbae quae cito arescunt et corruunt, sed sicut arbor, quae longa annositate et optima fertilitate gaudet. Volucres, sunt animae credentium; rami, diversitates dogmatum, ut pro varietate morborum varia sit medicina BEDA.. Vel ita: Regnum Dei, id est, fides per quam venitur ad Deum, comparatur grano sinapis; vel quia venena di
Abbreviated transcription (Latin):
sipeliuit. S qui reputabat᷑ minimns
ceterorum hominum. qui ꝑ holus
accipiunt᷑ iuxta illud. omnis caro
femim: creuit & factus ẽ marborẽ:
quia resurrexit & ascendit in celum.
Ramos expandit. in quib uolucres
requiscerent: quia predicatores dis¬
ꝑsit in mundam. in quoꝵ dictis &
consolationib fideles auditores ab hu¬
Ius iite fatigatione respirarent:¬

Expanded text:
sepelivit. Sed qui reputabatur minimus sepelivit. Sed qui reputabatur minimus caeterorum hominum, qui per olus accipiuntur, juxta illud, omnis caro fenum , crevit et factus est in arborem, quia resurrexit et ascendit in coelum. Ramos expandit in quibus volucres requiescerent; quia praedicatores dispersit in mundum, in quorum dictis et consolationibus fideles auditores ab hujus vitae fatigatione respirarent
Abbreviated transcription (Latin):
sumilem feruorem quẽ ht̃. Fides enĩ
primno quasi abiecta & amari sapo¬
ris ꝓpt̾ in firmitatem xp̃i. s adu̾sis
trita gra̾m suȩ uirtatis effundit. &¬
odore suo circumstantes ad imꝑlet.
dum głã resurrectionis & asocnsionis
etiam ꝑtꝰ mortem p̃dicatur toto orbe
disciplinis excolenda. ut uirtutum
gramina crescant. Qui bñ ce gra¬
num. qd̾ seuerit accepisse: quia dotia
quȩ cum patre nob̾ tribuit ex diuinitate.
nobiscum accepit ex humanitate. Unde
illud. Accepisti dona in hominibu:
cuiusq credentis: quia nemo repente
fit suminus. Nscensiones in quit
psalmista. in corde enis disposuit. uide¬
bitur deus doꝵ in syon. Uolucres gͥ¬
ad suꝑna tendunt: & ibi requiescunt.
Unde illud. Quis dabit michi pennas
ficut columbe: & uolabo ⁊⁊ requiescam:
Pocest gtiam in grano sẏnapis: do¬
minice in carnationis humilitas
in telligi. Q uod acceptum homo mi¬
sit mortum suum: quia corpꝰ cruci¬
sixi saluatoris accipiens ioseph. in orto

Expanded text:
fervorem quem habet. Fides enim primo quasi abjecta et amari saporis, propter infirmitatem Christi, sed adversis trita, gratiam suae virtutis effundit, et odore suo circumstantes adimplet, dum gloria resurrectionis et ascensionis etiam post mortem praedicatur toto orbe cclesia disciplinis excolenda, ut virtutum gramina crescant. Qui bene dicitur granum quod severit, accepisse; quia dona quae cum Patre nobis tribuit ex divinitate, nobiscum accepit ex humanitate. Unde illud: Accepisti dona in hominibus cujusque credentis, quia nemo repente fit summus Ascensiones, inquit Psalmista, in corde ejus disposuit, videbitur Deus deorum in Sion . Volucres ad superna tendunt, et ibi requiescunt. Unde illud: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo et requiescam? Potest etiam in grano sinapis, Dominicae incarnationis humilitas intelligi. Quod acceptum homo misit in hortum suum, quia corpus crucifixi Salvatoris accipiens Joseph in horto
Abbreviated transcription (Latin):
dium. & simulationes impiorum.
I onnulli tam̃ habentes zelum di.¬
s non scdm scientiã. uitare presu¬
munt nandum coniunctos incri¬
mine. non cdum confessos: acsi dicapt.
uis umus & colligemitis eos: id ẽ ex¬
comiminicabimus illos Uerum
dnima scͥptura neciron matura p̃la¬
torum sencentia corripit tales. quẽ¬
ad modum dñs increplit Iacobum
& iohannẽ: ubi non recepti in quadã
curitate dicunt. Dñe. uis dicimus
ut ignis descendat decelo. & consuntat

Expanded text:
dium et simulationes impiorum. Nonnulli tamen habentes zelum Deised non secundum scientiam, vitare praesumunt nondum convictos in crimine, nondum confessos: ac si dicant: Vis, imus et colligimus eos, id est excommunicabimus illos? Verum divina Scriptura, nec non matura praelatorum sententia corripit tales, quemadmodum Dominus increpat Jacobum et Joannem, ubi non recepti in quadam civitate, dicunt: Domine, vis dicamus ut ignis descendat de coelo, et consumat
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib: ut in predicatione nulla ti-¬
stantia sit int̾ nobiles ⁊ ignobues.
int̾ diuites ⁊ egenos. Panꝑes ȩuuan¬
gelizantur. id ẽ euriangłio attra¬
huntur. & ad fidem conuertunt᷑.
N beatus ẽ qui non fuent scandali¬
zatus in me. Hic respondit dñs
deħumilitate mortis suȩ. Beati
indelicet sunt: quorum fidei nichil
temptamenti afferet. crux: mors.
iohanni qd̾ querebat exponit: qͥa
d̾s ẽ saluos faciendi. & am̃i dm̃ exi¬
tus mortis. Uisis tot signis: non
scan dalitari s ammirari quisq
potuit. Mens tam̃ in fidelium
grauit̾ tulit: cum dñm post tot
Nnuracula mori uidit. Un¬
nde paulus. Nos aut̾
p̃dicamus xp̃m trucifixum:
Itdeis quidẽ scan dalum. gentib
aut̃ stulticiam. Mira faciebat
dnĩs: s tam̃ mori ñ dedignatꝰ:

Expanded text:
n praedicatione nulla distantia sit inter nobiles et ignobiles, inter divites et egenos. Pauperes evangelizantur, id est, Evangelio attrahuntur et ad fidem convertuntur. Et beatus est qui non fuerit scandalizatus in me. Hic respondit Dominus de humilitate mortis suae. Beati videlicet sunt, quorum fidei nihil tentamenti afferet crux, mors, Joanni quod quaerebat, exponit; quia Deus est salvos faciendi, et Domini Domini exitus mortis . Visis tot signis, non scandalizari, sed admirari quisque potuit. Mens tamen infidelium graviter tulit, cum Dominum post tot miracula mori vidit. Unde Paulus: Nos autem praedicamus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam . Mira faciebat Dominus, sed tamen mori non dedignat
Abbreviated transcription (Latin):
litatis: nec sc̃ credid̾iunt xp̃m
moriturum. Unde princeps fi¬
dei petteꝰ ait. Absit a te dũe: ñ
erit tibi hoc. Mittit quoq
ignorantie consulendo: ut tuden¬
tes sigra credant. Scandalum
enim patiebantur: qura audie.¬
rsuit iħ̃m p̃pomi magistto suo. Hoc
aut̃ in notuit: ubi dixerunt. Rabbi
cui testimonium ꝑ hibiusti. ecce
hic baptitat: & omnes ueniunt
ad eum. In ipsa aut̾ hora curauit
multos. a langorib. & plagis. &
spiritib malis. & cecis multis. do¬
nauit uisum. W respondens dix̃

Expanded text:
litatis, nec sancti crediderunt Christum litatis, nec sancti crediderunt Christum moriturum. Unde princeps fidei Petrus ait: Absit a te, Domine, non erit tibi hoc . Mittit quoque ignorantiae consulendo, ut videntes signa, credant. Scandalum enim patiebantur, quia audieJesum praeponi magistro suo. Hoc autem innotuit, ubi dixerunt: Rabbi, cui testimonium perhibuisti, ecce hic baptizat, et omnes veniunt ad eum . In ipsa autem hora curavit multos a languoribus et plagis et spiritibus malis, et caecis multis donavit visum.
Abbreviated transcription (Latin):
mantͥe sufficere qd̾ uolebat: ad iuco¬
tium sororis non qutreret. Omis ne¬
cessitatis aufertira: dulcedo ȩterne
ueritatis nunqͣm. Transit labor
multitudinis: & remanet caritas
unitatis. Ignis enim amoris qui
hic ardere inchoat. cum ipstim quẽ
amat uiderit. in amore amplitis
in ardesciͣt. Tunc aut̃ pietas opera
millis scĩs necessaria erunt. ut uide¬
licet tribuantui. esurienti cyb. siti
uocans duos de discipubs sitis. mi¬
sit ad dnm̃ dicens. Tu es qni uentu¬
riis es. an alium expectamus :
Sensus ẽ. Manda michi utrum te
debeam annunciare inferis quo
descensurus sum: an non conueniat
quatido expresenti. ⁊ non ex futitro:
ut iohannes ait. Ecce agnus cłi. Mo-¬
ricurus tam̃ requisunt ꝑdiscipulos
suos. Tues qui uenturus es an alnĩ
expectamus : In quo estenditur
quia uenisse redemptorem nouerat:
s an ꝑseipsum in infermim descen¬
deret clubitabat. O ali quippe
lapsu pietatis ⁊ amoris non in ficde¬

Expanded text:
Marthae sufficeret quod volebat, adjutoMarthae sufficeret quod volebat, adjutorium sororis non posceret. Onus necessitatis aufertur, dulcedo aeternae veritatis nunquam quam. Transit labor multitudinis, et remanet charitas unitatis. Ignis enim amoris qui hic ardere inchoat, cum ipsum quem amat viderit, in amore amplius inardescit. Tunc autem pietatis opera nullis sanctis necessaria erunt, ut videlicet tribuatur esurienti cibus, sitievocans duos de discipulis suis, misit ad Dominum, dicens: Tu es qui venturus es, in alium exspectamus? Sensus est: Manda mihi utrum te debeam nuntiare inferis, quo descensurus sum: an non conveniat iquando ex praesenti, et non futuro, ut Joannes ait: Ecce Agnus Dei . Moriturus tamen requisivit per discipulos suos: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? In quo ostenditur, quia venisse Redemptorem noverat; sed an per seipsum in infernum descenderet, dubitabat. Tali quippe lapsu pietatis et amoris, non infide
Abbreviated transcription (Latin):
di intentionem. Factus ẽ aut̃ eius
aduocatus: qui iudex fuerat inter¬
pellatus. Unde sequit᷑. Et respon¬
dens. qͥix̃ illi dñs. Martha martha
sollicita es: & turbaris erga plurima.
Porro. untim ẽ necessarium. Uerba
dñi nos ammonent. unum aliquid
esse quo tendamus: qͣndo in huius
scħ multitudine laboramus. Inde
danid. Michi adherere do bonũ ẽ.
ut in habitem in domo dmiͣ om nb
dieb uitȩ tuçȩ. Una gͦ ẽ theoria.
id ẽ contemplatio cħ̃. cui merito uni¬
u̾sa uirtutum studia postponunt᷑.
Rcpetio aut̾ nominis marthe indiꝗ¬
um ẽ dilectionis: aut ammenitio
intentionis. ut attentins audiret.
M auia optimam partem elegit: quȩ
non auferetur abea. P ars marchȩ
bona ẽ. s marie optima. quȩ non
auferetur:. sicut actiua uita cum
corpore deficit. Uult homo qͣndo
ammnnstrat aliquando facere. qd̃
non potest. Querit᷑ qd̾ deest. paratur
qd̃ ad est: distenditur animus. Si

Expanded text:
di intentionem. Factus est autem ejus di intentionem. Factus est autem ejus advocatus, qui judex fuerat interpellatus. Unde sequitur: Et respondens, dixit illi Dominus: Martha, Martha, sollicita es et turbaris erga plurima. Porro unum est necessarium. Verba Domini nos admonent unum aliquid esse quo tendamus, quando in hujus saeculi multitudine laboramus. Inde David: Mihi adhaerere Deo bonum est , ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae . Una ergo est theorica, id est, contemplativa Dei cui merito universa virtutum studia postponantur. Repetitio autem nominis Marthae, indicium est dilectionis, aut admonitio intentionis, ut attentius audiret. Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea. Pars Marthae bona est, sed Mariae optima, quae non auferetur, sicut activa vita cum corpore deficit. Vult homo, quando ministrat, aliquando facere quod non potest. Quaeritur quod deest, paratur quod adest, distenditur animus. Si
Abbreviated transcription (Latin):
retinere: ab exteriori actione quies¬
cere. soli desiderio conditoris inhe¬
rere. ad uidendam faciem creatoris
in ardescere: choris celestib ammisce¬
ri oꝑtate. Magist̾ gentium de acti¬
ua uita commemorat sua peritula:
inquib etiam uisiones & reuelatio¬
ues drũ commendans. significat se
in speculatuta uita frusse consum¬
matum. Unde dicit. Si enm men¬
te excedimus deo : siue sobrii sumꝰ
uobis. Quȩ stecit &ait. Dñe:
non ẽ tibi cũre qd̾ soror mea reliquit
me solam mrinistrare: Dic gͦ illi:
ut me adiuuet. E xilloꝵ ꝑsona
loquitur. qui adhuc dime contẽ¬
ꝑlationis ignari solum frat̾nę di¬
lectionis opus qd̾ didicere deo placi¬
tum ducunt. Q bene martha ste¬
tisse. maria secus pedes dm̃ sedisse
describitur. quia actiua uita laborio¬
so desudat certantine: contempla¬
tiua uͦ iam in ap̃o ꝑfruititr. mentis
quetȩ. ⁊son parat maria responden¬
di sermonem: ne remitteret andien¬

Expanded text:
retinere, ab exteriori actione quiesretinere, ab exteriori actione quiescere, soli desiderio Conditoris inhaerere, ad videndam faciem Creatoris inardescere, choris coelestibus admisceri optare. Magister gentium de activa vita commemorat sua pericula: in quibus etiam visiones et revelationes Domini commendans, significat se in speculativa vita fuisse consummatum. Unde dixit: Sive enim mente excedimus, Deo; sive sobrii sumus, vobis . Quae stetit et ait: Domine, non est tibi curae quod soror mea reliquit me solam ministrare? Dic ergo illi ut me adjuvet. Ex illorum persona loquitur qui, adhuc divinae contemplationis ignari, solum fraternae dilectionis opus quod didicere, Deo placitum ducunt. Et bene Martha stetisse, Maria secus pedes Domini sedisse describitur; quia vita activa laborioso desudat certamine, contemplativa vero jam in Christo perfruitur mentis quiete. Non parat Maria respondendi sermonem, ne remitteret audien
Abbreviated transcription (Latin):
iniam sedens secus pedes diũ. andie
Sedebat maria ad pedes capitis nr̃i:
& qͣnͣto humiliuus sedebat: tanto
amplius capiebat. Confluit enm
aqua ad humilitatẽ conuallis: de ta¬
morib collis. Intenta erat maria
quornodo pascert᷑ a dño: intenta
erat marcha. quomodo pasceret do¬
minum. Ista conuiuium parat
Sciendum ẽ in his duab eẽ fugura¬
tas p̾sentem uitam ⁊ futuran: la¬
boriosam & quietã. erumpnosam
& beatam. In marcha erat miago pte¬
sentiuu: in maria futu rorum. Uel
ita. Iste due sorores. duas uitas de¬
te sociamur maria contemp latinã
qua indei amore suspiramis. Acti¬
na enim uita ẽ panem efurienti tri¬
buere. u̾bo sapientie nescientem do¬
cere. errantem corrigere. ad humili¬
tatis iiam suꝑbientem ꝓx inum
reuocare. infirmantis curam gerere.
singulis quibq quȩ expediant dis¬
pensare. commissis nob̃ qualit̃ sub¬
sistant p̃uidere. Contemplattua nͦ
iuta ẽ caritatẽ dĩ ⁊ ꝑximi tota m̃te

Expanded text:
sedens secus pedes Domini, audi. AUGUST. Sedebat Maria ad pedes capitis nostri; et quanto humilius sedebat, tanto amplius capiebat. Confluit enim aqua ad humilitatem convallis de tumoribus collis. Intenta erat Maria quomodo pasceretur a Domino; intenta erat Martha quomodo pasceret Dominum. Ista convivium parat Sciendum est, in his duabus esse figuratas praesentem vitam et futuram, laboriosam et quietam, aerumnosam et beatam. In Martha erat imago praesentium, in Maria futurorum. Vel ita: Istae duae sorores duas dete sociamur; Maria contemplativam, qua in Dei amore suspiramus. Activa enim vita est, panem esurienti tribuere, verbo sapientiae nescientem docere, errantem corrigere, ad humilitatis viam superbientem proximum revocare, infirmantis curam gerere, singulis quibusque quae expediant dispensare, commissis nobis qualiter subsistant praevidere. Contemplativa vero vita est, charitatem Dei et proximi tota mente
Abbreviated transcription (Latin):
rationem indie iudicii.i
sum u̾bum non
periculo loq̃n.
dicitur & audientis. ut si fabule
narrent᷑. Ceterum qui cachin¬
bitur reus. E x u̾bis enim tuis
iustificaberis: & ex u̾bis tuis con¬
dempnaberis. H mc ẽ illud.
Mors & uita: in maib lingne.

Expanded text:
rationem in die judicii. Si sum verbum non periculo loquentdicitur et audientis, ut si fabulae narrentur. Caeterum qui cachinbitur reus. Ex verbis enim tuis justificaberis, et ex verbis tuis condemnaberis. Hinc est illud: Mors et vita in
Abbreviated transcription (Latin):
ab iufructuosis fructuosa disceruere.
Q d̃ in manu dñi sicum indicat arbitti¬
um potestatis recondentis triticum.
io ẽ ꝑfectos fructus credentium in hor¬
reis: ⁊ concrematis paleas. idẽ inftu¬
ctuosorum hominum manitatem
igne iuchcii.er uentilabrumdis¬
cretio iusti eraminis: ꝑ areami uͦ p̃sens
eccłia figiratur. Cuius arce purga¬
tio etiam nc̃ gerit᷑: cum ꝑu̾si ob ma¬
nifesta peccata de eccłia eicuntur.
uel pt᷑ mortẽ diuina districtione
dampnantur: Int̾ paleas ⁊⁊ zizania
distat: quia palee. a semine puri
tritici ꝓdeunt: ziz ania adit̾sa
origine ꝓcreant᷑. Ergo palee sig¬
inficant᷑ eos qui fidei mysteriis
imbuuntur. s leuitate ꝑfidie ab
electis dissentiunt. ⁊ izania illos:
qui oꝑe ⁊ ꝓfessione. ab ebectis secer¬
mintur. Hii uentilabro hoc ñ re¬
mouent᷑. quia iani iudicati sunt.
s palce uentilantur. L Multa
quidem ⁊ alia ex hortans: euuange¬
litabat populo.A xiu
ec nn bethania facta sunt traus

Expanded text:
ab infructuosis fructuosa discernere. Quod in manu Domini situm indicat arbitrium potestatis, recondentis triticum id est perfectos fructus credentium in horreis, et concremantis paleas id est infructuosorum hominum inanitatem igne judicii. Per ventilabrum discretio justi examinis, per aream vero praesens Ecclesia figuratur. Cujus areae purgatio etiam nunc geritur, cum perversi ob manifesta peccata de Ecclesia ejiciuntur, vel post mortem divina districtione damnantur; inter paleas et zizania distat, quia paleae a semine puri tritici prodeunt, zizania a diversa origine procreantur. Ergo paleae significant illos qui fidei mysteriis imbuuntur, sed levitate perfidiae ab electis dissentiunt; zizania illos qui opere et professione ab electis secernuntur. Hi ventilabro hoc non removentur, quia jam judicati sunt, sed paleae ventilantur. L. Multa quidem et alia exhortans evangelizabat populo. A. 13X Haec in Bethania facta sunt trans
Abbreviated transcription (Latin):
legitimũ tempꝰ imple
etatis ostendens his qui omnẽ ecatẽ
uel ad sacerdottum uel ad docendum
ꝑutant oportunam. Quod ñ e insi
aliquando miracilo d̾i contingat. ut
hierennie ⁊ dameli: qui ꝓpsne spm̃

Expanded text:
legitimum tempus etatis ostendens his qui omnem aetatem vel ad sacerdotium vel ad docendum putant opportunum. Quod non est, nisi aliquando miraculo Dei contingat, ut Jeremiae et Danieli, qui p
Abbreviated transcription (Latin):
plicem obcausam salualuator a ioħe
baptiratus ẽ. ut scd̾m homine̾ &
iusticiam & legis humilitatẽ imple¬
ret. ut iohannis baptisma comꝓba¬
ret: ut in lauacro eredentium ad¬
uentum sq̃ sp̃c monstraret. ut tu ñ
dedigneris susciꝑe baptismum dm̃
cum ipse susceꝑit bapcismum serui.
piens quasiomclia decima.¬

Expanded text:
ator a Joanne baptizatus est, ut secundum hominem et justitiam et legis humilitatem impleret, ut Joannis baptisma comprobaret, ut in lavacro credentium adventum sancti Spiritus monstraret, ut tu non dedignareris suscipere baptismum Domini, cum ipse susceperit baptismum servi. piens quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ baptisma mundabimur: Unde apłs.
Unuiscuiusq opus quale sit: ignis
ꝓbabit. E unangłista ioħes scͥpsit. cuiꝰ
non sum dignis. ut soluam eiꝰ corrigiã
caltum enti: qd̾ ad inyst̾ium spectat.
MMos apud neteres fuit: ut siquis eam alb¬
quȩ sibi competeret acciꝑe urorem
nollet: ille ei calciamentum solueret.
qui iurȩ ꝓpinquitatis eam sͥ despon¬
saret. Xpͥc aut̃ sporisus eccłie fuit : ut
iohanties ait. Quri ht̃ sponsam: sponsus
bat᷑: recte se indignum eẽ deminciat.
ad soluendum coirigum eiꝰ ealciamtti.¬
Quasi dicat. Esgo redemptoris uestigia
demidore non ualeo: quia spons no¬
men mͥ non usurpo. Uelita. Caicia¬
menta ex mortius anmalib frrint.
Dñs uͦ quas calciatus apparuit: post¬
quam caruem assumpsit. Huius in¬
cirnationis myst̾nm: nemo unqͣm
ad plenum in uestigare potuit. Cor¬
rigia calciamenti ẽ: ligatura tanti
mysterii. Non ualet gͦ iohannes ad
plenum corrigiam soluere: quia iu¬

Expanded text:
per baptisma mundabimur. Unde Apostolus: per baptisma mundabimur. Unde Apostolus: Uniuscujusque opus quale sit ignis probabit . Evangelista Joannes scripsit: Cujus non sum dignus ut solvam ejus corrigiam calceamenti , » quod ad mysterium spectat. Mos apud veteres fuit ut si quis eam quae sibi competeret accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum solveret qui jure propinquitatis eam sibi desponsaret. Christus autem sponsus Ecclesiae fuit, ut Joannes ait: « Qui habet sponsam sponsus batur, recte se indignum esse denuntiat ad solvendum corrigiam eQuasi dicat: Ego Redemptoris vestigia denudare non valeo, quia Sponsi nomen mihi non usurpo. Vel ita: Calceamenta ex mortuis animalibus fiunt. Dominus vero quasi calceatus apparuit, postquam carnem assumpsit. Hujus incarnationis mysterium nemo unquam ad plenum investigare potuit. Corrigia calceamenti est ligatura tanti mysterii. Non valet ergo Joannes ad plenum corrigiam solvere, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris etas nob̾ conuenit myste
rium trinitatis. ⁊ oꝑationẽ decalogi.
Qui gͦ baptiratur uel gandet se esse
uaptizatum. tricennalis sit in hunc
modum: nt infide sc̃e trinitatis
incelligat ⁊ compleat decalogum.

Expanded text:
as nobis convenit propter mysterium trinitatis et operationem Decalogi. Qui ergo baptizatur vel gaudet se esse baptizatum, tricennalis sit in hunc modum, ut in fide sanctae Trinitatis intelligat et compleat Decalogum.
Abbreviated transcription (Latin):
secuti sumis. m. uͦ. litt̾a. significat
qd̃ de p̃dictis seu aliis expositionib
particulatim colligitur: uel enusti¬
bet magistri sententiã. Cum enim
scͥptum sit sp̃m nolite extnuguere.
ꝓpħias nolite sꝑnere. bene aquolibet
apponere. Clara itaq sententiaꝵ
positio: in compositionẽ u̾borum
merito excrisabit. Angustinxis¬

Expanded text:
secuti sumus. M vero littera significat, secuti sumus. M vero littera significat, quod de praedictis seu aliis expositionibus particulatim colligitur, vel cujuslibet magistri sententiam. Cum enim scriptum sit: Spiritum nolite exstinguere, prophetias nolite spernere : bene a quolibet apponere. Clara itaque sententiarum positio, incompositionem verborum merito excusabit. Quid en
Abbreviated transcription (Latin):
positionis luccm sumpsimus.
aIeroronimo hylario. Rabano
suꝑ matheum. a ieromimo & beda.
suꝑ marcum. in lucam uͦ ab ambro¬
sio ⁊ beda: in ioħem ab augustino &
eius abreuiatore albino. Insuꝑ etiam
opus illuminant. angustinus de con¬
cordia ȩinuangłistaꝵ. augristinus de
u̾bis dm̃. augustuis de questionib
euuangelii. omelie ongenis. Gregorii.
Ubi gͦ sententiarum incisiones aliqͣnͣ¬
tulum ꝓlixe sunt: exposicorum no¬
mina uel primas sillabas siue litt̾as
affiximus. in margine atit suꝑ sinten¬
tiarum principia: ut uelsic discerna¬
tur. quȩ citius auctons sit sententia.
Hoc eqiidem Rabantis. hoc & beda.
fecere potiora scõꝵ dicta suaui eloqͥo
colligentes: uelut apes ad mellifican¬
duim qulcissimos flores. Igit᷑ .i. litt̾a
lectori designec ieronimum super
matheum. A. litt̾a augustinum suꝑ
iohannẽ. & suꝑ sermone dm̃ in mon¬
te habitum .B. uͦ bedam suꝑ luc am
inquio ambrosii expostqelaro sermo¬
ne explicatin. Hos siqindem maxanie

Expanded text:
positionis lucem sumpsimus ab Hieronymo, Hilario, Rabano, super Matthaeum; ab Hieronymo et Beda, super Marcum; in Lucam vero, ab Ambrosio et Beda; in Joannem, ab Augustino et ejus abbreviatore Albino. Insuper etiam opus illuminant Augustinus De concordia evangelistarum, Augustinus De verbis Domini, Augustinus De quaestionibus Evangelii, Homiliae Origenis, Gregorii, Ubi ergo sententiarum incisiones aliquantulum prolixae sunt, expositorum nomina vel primas syllabas sive litteras affiximus in margine, aut super sententiarum principia, ut vel sic discernatur quae cujus auctoris sit sententia. Hoc equidem Rabanus, hoc et Beda fecere, potiora sanctorum dicta suavi eloquio colligentes, velut apes ad mellificandum dulcissimos flores. Igitur H littera, lectori designet Hieronymum super Matthaeum, A littera, Augustinum, super Joannem, et super sermonem Domini in monte habitum, B vero, Bedam super Lucam, in quo Ambrosii expositio claro sermone explicatur. Hos siquidem maxime
Abbreviated transcription (Latin):
sicut uicensum in conspectu tuo.
Indaiud. ut desicda biles inueniamur
do̾ nr̃o: fortes contra goliam spũalem.
In salomone. ut quantum ii nobis ẽ
cum omnib pacem habeamus: quia
latituidine sp̃ulium bonorum gaudeamꝰ.
In abia. ut fr̾̃s simtis habentes dm̃ patrẽ.
In asa. ut dirigamus meditationem
nr̃am auiciis ad uirtutes. a t̾renis ad
celestia. In iosaphat. ut recte iudice¬
mus omni ꝑsone. In ioram. ut quȩ
sursum sunt que rannis. ut suꝑnun
sapiamus effectum indño sublimes.
& nr̃am incelis conu̾sationẽ. In oria.
ut confortemur indño ⁊ inpotentia
uirtutis eiꝰ. In ioathan. ut ꝑfecta oꝑa
faciamus. iurta enuangłm. Estote ꝑ¬
fecti. sicut & pat̾ u̾r ꝑfectus ẽ. In achar

Expanded text:
sicut incensum in conspectu tuo . sicut incensum in conspectu tuo . In David, ut desiderabiles inveniamur Deo nostro, fortes contra Goliam spiritualem . In Salomone, ut quantum in nobis est, cum omnibus pacem habeamus , quia,latitudine spiritualium bonorum gaudeamus. In Abia, ut fratres simus habentes Deum patrem, In Asa, ut dirigamus meditationem nostram a vitiis ad virtutes, a terrenis ad coelestia. In Josaphat, ut recte judicemus omni personae. In Joram, ut quae sursum sunt quaeramus ut supernum sapiamus effectum in Domino sublimes, et nostram in coelis conversationem. In Ozia, ut confortemur in Domino, et in potentia virtutis ejus. In Joathan, ut perfecta opera faciamus, juxta Evangelium: Estote perfecti,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃̾is: ot sol iustitie ubiq splendeat.
in mentib urĩs. Inthamar: ut cũ
palma uictorie pompas diaboli &
concupiscentias mutidi suꝑemus.
In efrom. ut sagate simus sabutis
dm̃: ut de nobis possit dic. Sagnit
potentis acute. cum carbonib desola¬
toriis. In aram. ut elect dñi sumis
& genus electum. regale sacerdotiũ.
xp̃i excelso merito simius. In amini¬
nadab: ut spontaneus simus dñi ppłs.
in edificationem corporis xp̃i fui.
In naason. ut mundanis auguriis
gentium derelictis: ꝓmissis dicrinis
fidem adhibeamus. Insalmon. ut
sensibiles. idẽ. intellectuale ueritatis
di & factores inueniamur meo. In
boor. ut conficeam ur dño. & urrilit̾
agamus in xp̃o. criumphantes ae¬
rias potestates. Iniaab. ut latum
maudatum dũi obseruemus: dili¬
stinemus ing̾di ad dm̃. dum tempꝰ
habemus. In iesse. ut incensum ora¬
tionum nr̃aꝵ in ara crucis offeramꝰ
dño dicente ꝓpħa. Duigat᷑ oratio mea

Expanded text:
nostris, et sol justitiae ubique splendeat nostris, et sol justitiae ubique splendeat in mentibus nostris. In Thamar, ut cum palma victoriae, pompas diaboli et concupiscentias mundi superemus. In Esrom, sagittae simus salutis Domini, ut de nobis possit dici: Sagittae potentis acutae, cum carbonibus desolatoriis . In Aram, ut electi Domini simus et genus electum, regale sacerdotium Christi excelso merito simus. In Aminadab, ut spontaneus simus Domini populus, in aedificatione corporis sui. In Naasson, ut mundanis auguriis gentium derelictis, promissis divinis fidem adhibeamus. In Salmon, ut sensibiles, id est, intellectuales veritatis Dei et factores inveniamur in eo . In Booz, ut confiteamur Domino, et viriliter agamus , in Christo triumphantes aerias potestates. In Rahab, ut latum mandatum Domini observemus, dilistinemus ingredi ad Deum , dum tempus habemus . In Jesse, ut incensum orationum nostrarum in ara crucis offeramus Domino, dicente Propheta: Dirigatur oratio mea
Abbreviated transcription (Latin):
augmentum inte ec̃ne. ut ipse dic̃.
Ego ueni ut intã habeant: & habun¬
tius habeant. In sca̾ aut̾ ⁊ ꝑpetua
iurgine maria de qua natus ẽ stella
maris. id ẽ lux hunis minidi: quȩ
illuminat omnẽ hominẽ uenientẽ
in hunc mudũ. ꝑ istas enim man¬
siones ipse uenit inmundum: at
nos ꝑ istas ueniens in t̾ram et̃nę ꝓ¬
missionis in troduceret. Moralit̾
quoq in t̾pretationes nominum
patͥarcharum: nr̃m defignant ꝑ¬
fectum. In abraham ut patres
simus multartim uirtutũ. &r he¬
titatis iure multiplicationem bo¬
norum oꝑ um possideamus. In ysa¬
ac gandium habeamus: ut apłs
ait. Gaudete indño semꝑ. iterũ
dico gaudete. In iacob ut supplan¬
tatores uicior nr̃orum ⁊ carnatia
defideria ac diaboli potestatem ti¬
uaci pede calcenns. Inuda ut p̃¬
damur ab mmipiis: auctusq urõs
ab eoꝵ socictate secernamus. In za¬
ra. ut lucifer uerus oriat᷑ u cordib

Expanded text:
augmentum vitae aeternae, ut ipse dicit: augmentum vitae aeternae, ut ipse dicit: Ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant . In sancta autem et perpetua virgine Maria, de qua natus est, stella maris, id est, lux hujus mundi, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Per istas enim mansiones ipse venit in mundum, ut nos per istas veniens in terram aeternae promissionis introduceret. Moraliter quoque interpretationes nominum patriarcharum, nostrum designant profectum. In Abraham, ut patres simus multarum virtutum, et haereditatis jure multiplicationem bonorum operum possideamus . In Isaac, gaudium habeamus, ut Apostolus ait: Gaudete in Domino semper, iterum dico, gaudete . In Jacob, ut supplantatores vitiorum nostrorum, et carnalia desideria ac diaboli potestatem vivaci pede calcemus. In Juda, ut prdamur ab impiis, actusque nostros ab eorum societate secernamus. In Zara, ut lucifer oriatur in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ meus. qui dix. Ego & pater
unum sintus. & qui ẽ pat̾ omnium
credentium & caput. In eliachim
dnĩ resurrectio: qui ait. Qui cre¬
dit mine: non moriet᷑ in et̾num.
Et ego resuscitabo euim in nouissi¬
mo die. In azor ad iuctis: qui ait.
Non solus sum. quia pat̾ mecuni ẽ.
⁊ ipse ad uito omnium sꝑantium
inse. In sadoch iustus sic̃ septum est.
nit sit ipse iustus iustificans eos qui
in fide abrahe sunt: In achim. frat̃¬
meus. ut ait. Si quis fec̾it uolunta¬
tem patͥs mei qui in celis ẽ: ipse ms
sr̃ q soror & mater est. In eluio. d̾s nis.¬
Hoc ex nr̃a infirmitate: dix̃ ad pa¬
trem. D̾s meus ad ce de luce ingilo
idẽ ad te resurgo. In eleatar. d̾s
misit pat᷑: necum ẽ. In mathan
donum: quia ꝑ ipsim pat̾ onnia
donauit. Ꝙ ipse ascendit incełũ.
dedit dona hominib. In iacobsup¬
plantator antiqui hostis. qui fidelib
tes ⁊ scorpiones & supra omnẽ uir¬
tutem inimici. In ioseph auctus ꝙ

Expanded text:
pater meus, qui dixit: Ego et pater pater meus, qui dixit: Ego et pater unum sumus , et qui est pater omnium credentium et caput. In Eliachim, Domini resurrectio qui ait: Qui credit in me, non morietur in aeternum . Et ego resuscitabo eum in novissimo die . In Azor, adjutus, qui ait: Non solus sum, quia Pater mecum est , et ipse adjutor omnium sperantium in se. In Sadoch, justus, sicut scriptum est: Ut sit ipse justus, justificans eos qui in fide Abrahae sunt . In Achim, fratmeus, ut ait: Si quis fecerit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse meus frater, et soror et mater est . In Eliud Deushoc ex nostra infirmitate dixit ad Patrem: Deus Deus meus, ad te de luce vigilo , id est, ad te resurgo. In Eleazar, Deusmisit Pater mecum est . In Mathan, donum, quia per ipsum Pater omnia donavit . Et ipse ascendens in altum, dedit bona hominibus . In Jacob, supplantator tes et scorpiones et supra omnem virtutem inimici . In Joseph, auctus et
Abbreviated transcription (Latin):
In asa attollens: de quo iohannes.
ram excelsus: quia ipse ascendit ce
lum. Inoria robustus dũi: quia
captuam humani geni̾s captiii¬
tatem libauit. & in alta celorum
deduxit. In ioatham ꝑfectus: sic̃
in eitangłio dicit. Nos enun decet
implere omnẽ insticiam. In achaz
apprehendens: quia celum palmo
ponderauit. Terram pugillo concha¬
sit. In erechia foititudo dm̃: quia
ait. Cousidite: quia ego uici mun¬
dum. In manasse. oblunosus iniqͥ¬
tatis nr̃e: sicut in erechiel legitur.
In qua die comisis fuerit peccator.
abiniquitate sua: om̃s iniquitateᷤᷤ
eius oblruiom tradentur. In am¬
nion fidelis: quia ait. Petite: & da¬
bitur uobis. Item pauliis. ut mise¬
ricors fieret & fidelis. pontifex addm̃.
In iosia salus dñi: quia quicumq in¬
uocauerit nomen dm̃. saluus erit.
In iechonia preparatio dñi: qui ait.
Si abiero: & preparauero uobis.
peccatoꝵ & publicanorum: ut tos
ab errore uiȩ suȩ reuocaret. In abiud

Expanded text:
In Asa attollens, de quo Joannes: In Asa attollens, de quo Joannes: ram, excelsus, quia ipse ascendit in coelum . In Ozia, robustus Domini, quia captivam humani generis captivitatem liberavit, et in alta coelorum deduxit . In Joathan, perfectus, sicut in Evangelio dicit: Nos enim decet implere omnem justitiam . In Achaz, apprehendens, quia coelum palmo ponderavit, terram pugillo conclusit . In Ezechia, fortitudo Domini, qui ait: Confidite, quia ego vici mundum . In Manasse, obliviosus iniquitatis nostrae, sicut in Ezechiele legitur: In qua die conversus fuerit peccator ab iniquitate sua, omnes iniquitates ejus oblivioni tradentur . In Amon, fidelis, quia ait: Petite, et dabitur vobis . Item Paulus: Ut misericors fieret, et fidelis pontifex ad Deum . In Josia, salus Domini, quia quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit . In Jechonia, praeparatio Domini, qui ait: Si abiero, et praeparavero vobis locum . peccatorum et publicanorum, ut eos ab errore viae suae revocaret. In Abiud,
Abbreviated transcription (Latin):
In obedseriuens: quia non uenit
inmistrari s ministrare. sicut apłs
dicit: formam serui accipiens. In
ruth. festinans ad salutem nt̾am.
Iniesse incendium: quod ait. Ignẽ
ueni nittere int̾ram. & quid uolo
nisi ut ardeat : & iohannes dicit.
Ipse uos baptizabit in spũ sc̃o &
igsie. In dauid desida̾bilis. quia
dictum ẽ. Speciosus forma p̃filus
hominum. Item bellator fortis.
dum diabolum uicit. & humilia¬
uit calumpnriatorem nr̃m. In sa¬
lomone pacificus. sicut ipse dixit.
Pacem meam do uob̃. pacem reliqͦ
uobis. Item apłs. Ipse ẽ ꝑax nr̃a:
qui fecit utraq unum. In uria:
lux mea cłi. In beth sabee. filius
iuramenti: de quo dictum est.
Iurauit dñs ⁊ non penitebit eum.
In roboam latitudo fidelis ppħ. Un¬
de ait. Multi aboccidente & oriente
uenient: & recumbent cum abra¬
ham & ysaac. & iacob. in regno celoꝵ
In abia: pat̾ dñs: qui ait. Nolite
uob̾ patrem uocare suꝑ terram.
Unus ẽ enim pat̾ ur̃: qui in celis ẽ.

Expanded text:
In Oded, serviens, quia non venit In Oded, serviens, quia non venit ministrari, sed ministrare , sicut Apostolus dicit: Formam servi accipiens . In Ruth, festinans ad salutem nostram. In Jesse, incendium, quod ait: Ignem veni mittere in terram; et quid volo nisi ut ardeat? Et Joannes dicit: Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igne . In David, desiderabilis, quia dictum est: Speciosus forma prae filiis hominum . Item bellator fortis, dum diabolum devicit et humiliavit calumniatorem nostrum. In Salomone, pacificus, sicut ipse dixit: Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis . Item Apostolus: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum . In Uria, lux mea Dei. In Bersabee, filius juramenti, de quo dictum est: Juravit Dominus, et non poenitebit eum. . In Roboam, latitudo fidelis populi. Unde ait: Multi ab oriente et occidente, venient, et recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob in regno coelorum . In Abvobis patrem vocare super terram. Unus est enim pater vester, qui in coelis est .
Abbreviated transcription (Latin):
uastatorem humani genĩs. & uasa
euis distribuit. Inuida confeffio.
sicut ipse ait. Confiteor tͥ dñe. pat̾
celi ⁊ t̾re. In phares diuisio: quia
ipse segregat oues abhedis. In ⁊ara
oriens ad nr̃am salutem: sicut di¬
ctum ẽ. Timentib nom̃ dm̃. ori¬
etur sol iuisticie. In chamar pal¬
ma nictorie: sicut ipse dicit. Confi¬
dite: quia ego uici mundum. In es¬
rom. sagita salutis dirigens: siẽ
dictum ẽ. Sagite potentis acute.
In aram electus: de quo loquitur
ꝑat̃. Ecce puer meus electus quẽ
elegi: posui suꝑ eum sp̃m meum.
In aminadab populus spontaneus.
quia sponte posutt animam ꝓsa
lute nr̃a. ut nos efficeret ppłmꝰ deo.
landabilem. In naason augur. id:
ꝓpħa fortis: qui dicit. Cum uene¬
rit filius hominis in maiestate sua:
tunc sedebit insede maiestatis sue
nt indicet orbem in equitate. In
uirtutis exprimitur: sicut ait.
Omnia traham ad meipsum. In
raab: latitudo eccłie designatur

Expanded text:
vastatorem humani generis, et vasa vastatorem humani generis, et vasa ejus distribuit. In Juda, confessio, sicut ipse dixit: Confiteor tibi, Domine, Pater coeli et terrae . In Phares, divisio, quia ipse segregat oves ab haedis . In Zara, oriens ad nostram salutem, sicut dictum est: Timentibus nomen Domini, orietur sol justitiae . In Thamar, palma victoriae, sicut ipse dicit: Confidite quia ego vici mundum . In Esrom, sagittas salutis dirigens, sicut dictum est: Sagittae potentis acutae . In Aram, electus, de quo loquitur Pater: Ecce puer meus electus, quem elegi, posui super eum Spiritum meum . In Aminadab, populus spontaneus, quia sponte posuit animam pro salute nostra, ut nos efficeret populum Domini laudabilem . In Naasson, augur, id est propheta fortis, qui dicit: Cum venerit Filius hominis in majestate sua; tunc sedebit in sede majestatis suae, ut judicet orbem in aequitate . In virtutis exprimitur, sicut ait: Omnia traham ad me ipsum . In Rahab, latitudo Ecclesiae designatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad optionem efficinur filii dei.
ꝑcarnalem uͦ gen̾ationẽ. filius dĩ
ꝓpt̾ nos filius hominis factus est.
denis narrat: iste descendens.
Quod enim dicit apłs misit ds fi¬
lium suũ insimilitudinẽ carnis pec¬
cati: peccatortim ẽ susceptio. Quod
aut̾ addidit ut depeccato damp¬
ꝑsalomonẽ descendit. i cuius
matre dauid peccauit: lucas uͦ ꝑ
actu et nomine in carnationẽ xp̃i
significant: & oma ut ait apłs infi¬
gura contingebant illis. Albinus Inomł.¬
itaq diaconiis : eorum uomina
sic ad aptat allegorice. Ap̾c patri¬
archaruni in se gerens officium:
in eorum int̾pretatione nominum
nrãm uoluit designare salutem. In
abraham ille ẽ pat̾ omnnium creden¬
tium: & oninib clamare libet & di¬
cere abbapat̃. In ysaac gaudium
ominum fidelirim: de quo cecinit
angis. Ecce annuncio uob̾ gaudi¬
ui magnum: quod erit om̃i ppło.
In iacob supplantator: quia ipse
subneruauit & contruit diabolũ.

Expanded text:
adoptionem efficimur filii Dei, adoptionem efficimur filii Dei, carnalem vero generationem Filius Dei propter nos filius hominis factus est. dens narrat, iste descendens. Quod enim dicit Apostolus: Misit Deus Filium suum in similitudine carnis peccati , peccatorum est susceptio. Quod autem addidit, ut de peccato damSalomonem descendit, in cuius matre ille peccauit; Lucas uero actu et nomine incarnationem Christi significant, et omnia, ut ait Apostolus, in figura contingebant illis . Albinus itaque diaconus eorum nomina sic adaptat allegoriae: « Christus patriarcharum ingerens officium, in eorum interpretatione nominum nostram voluit designare salutem. In Abraham, ille est pater omnium credentium, et omnibus clamare libet et dicere: Abba, Pater . In Isaac, gaudium omnium fidelium, de quo cecinit angelus: Ecce annuntio vobis gaudium magnum quod erit omni populo . In Jacob, supplantator, quia ipse subuervavit et contrivit diabolum
Abbreviated transcription (Latin):
ad transinigrationẽ babyloras. ge¬
nerationes quatuordecim. Ꝙ a tͥns¬
iigratione babylonis usq ad xp̃m
genãtiones quatuordecim. In pri¬
ma qnat̾dena ẽ abraham primus.
& dauid ultimus. In soda ẽ primus
salomon: iechonias ultimus. In cer¬
cia iechonias. filius iechome pͥmus.
&̾ iħc ultimus. qui uenit in mun¬
dum ꝑ electos patres & ꝑ circumei¬
sos. Nam electio in dauid. ⁊ circũ¬
cio ii abraham. de monstratur
Non mireris si lucas a xp̃o usq ad
dauid plures successiones. maths
pauciores postierunt: hoc ẽ uinis
quadraginta duas. alt̾ ugiti sep¬
tem. Palias enimꝑsonas narrauit
unus quam alt̾. & potuit fieri ut
alii patres duitius inuerent aliis
⁊ cardius generarent. Matħs
descendendo expriuit xp̃m. ad
hanc in ortalitatem descendisse:
ut nos regeret. Lucas aut̾ ascen¬
dendo canqͣm sac̾dotem assignans.
uarrat generationes a baptismo
xp̃i ꝑ ueniens ad dm̃. cui munda¬
ti reconcibamtii: W merito adop¬
tionis origiem suscepit: quia ꝑ

Expanded text:
Babylonis, generationes quatuordecim, et a transmigratione Babylonis usque ad Christum, generationes quatuordecim. In prima quaterdena est Abraham primus, et David ultimus. In secunda est primus Salomon, Jechonias ultimus. In tertia Jechonias filius Jechoniae primus, et Jesus ultimus, qui venit in mundum per electos patres et circumcisos. Nam electio in David, et circumcisio in Abraham demonstratur. Non mireris si Lucas a Christo usque ad David plures successiones, Matthaeus pauciores posuerunt, hoc est, unus qradraginta duas, alter viginti septem. Per alias enim personas narravit unus quam alter, et potuit fieri ut alii patres diutius viverent aliis, et tardius generarent. Matthaeus descendendo exprimit Christum ad hanc mortalitatem descendisse, ut nos regeret. Lucas autem ascendendo tanquam sacerdotem assignans, narrat generationes a baptismo Christi perveniens ad Deum, cui mundati reconciliamur. Et merito adoptionis originem suscepit, quia per