comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
una: Igit᷑ iam ñ duo. s una caro ẽ.
Si gͦ ipse dixit. iam ñ duo s una caro¬
ẽ: qͥd mirũ si ut una caro. una lin¬
gua. eadem u̾ba tanqu̾a uniꝰ car¬
nis. capitis & corporis: Sic audiamꝰ
tanqu̾a unũ. ut tam̃ caput tanꝙͣ
caput. & corpꝰ tanquã corpꝰ. Non di¬
uidunt᷑ ꝑsone. s distinguit᷑ dignitas.
hibeat miscłiam. corpꝰ defleat mise¬
riã. Caput ẽ ad purganda peccata.
corpꝰ ad confitenda peccata. Una tam̃
uox: ubi ñ scriptũ ẽ quãdo dicat cor¬
pꝰ. quando caput. S nos inaudiendo
distinguimꝰ. ille aut̃ tanꝙͣ unꝰ loqͥt᷑.
Quare enĩ ñ dicat peccatoꝵ meoꝵ. qui
dixit. esuriui & nͣ dedistis mͥ manduca¬
re. sitiui & ñ dedistis mͥ potũ. hospes
fui & ñ recepistis me: infirmꝰ & in car¬
cere. & nͨ uisitastis me: Certe dñs ñ
fuit in carcere. quare hoc diceret.
Cui cũ dictũ eẽt. quando te uidimꝰ esu¬
rientẽ & sitientẽ. aut in carcere. & nͣ
ministrauimꝰ tibi. respondit sic ex

Expanded text:
una? Igitur jam non duo, sed una est caro . Si ergo ipse dixit, Jam non duo, sed una est caro; quid mirum si una caro, una lingua, eadem verba, tanquam unius carnis, capitis et corporis? Sic audiamus tanquam unum: sed tamen caput tanquam caput, et corpus tanquam corpus. Non dividuntur personae, sed distinguitur dignitas: hibeat misericordiam, corpus defleat miseriam. Caput est ad purganda, corpus ad confitenda peccata: una tamen vox, ubi non scriptum est quando dicat corpus, quando caput; sed nos in audiendo distinguimus; ille autem tanquam unus loquitur. Quare enim non dicat, peccatorum meorum, qui dixit, Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi potum; hospes fui, et non recepistis me; infirmus fui, et in carcere, et non visitastis me? Certe Dominus non fuit in carcere. Quare non hoc diceret, cui cum dictum esset, Quando te vidimus esurientem et sitientem, aut in carcere, et non ministravimus tibi? respondit, sic ex
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ nolebas. Ibi erat qd̾ oblitus eras.
Nam q̃re postea uenit in m̃tẽ cũ iam
ꝓ illo innumerabilia quȩ ñ quere¬
bant᷑. Rem dixi breuẽ fr̃s asꝑsi nesci¬
o qͥd uobis. quo accepto cetera uos ip¬
si cogitantes inueniatis qͥd sit plan¬
gere illusiones animȩ nr̃e. Acceꝑit
gͣ penã illusiones. amisit ueritatem.
Sicut enĩ pena ẽ animȩ illusio. sic p̃mi¬
u̾ animȩ ueritas. S in his illusioni¬
b constituti cũ essemꝰ uenit ad nos
ueritas: & inuenit nos cooꝑtos illusi¬
onib. Suscepit carnẽ nr̃am. uel po¬
tiꝰ a nobis id ẽ a genere humano. appa¬
ruit oculis carnis. ut ꝑ fidẽ sanaret eos
quib ueritate fuerat monstraturus.
& sanato oculo ueritas patesceret. Iy¬
se ẽ enͣi ueritas ꝙͣ nobis ꝓmisit cũ
caro eiꝰ uideret᷑. ut fides inchoaret᷑:
cuiꝰ p̾miu̾ ueritas eẽt. Non em̃ se ip¬
se xp̃c demonstrauit in tͣra. s demon¬
trauit carnẽ suã. Nam si seipsũ de

Expanded text:
quod nolebas. Ubi erat quod oblitus eras? quod nolebas. Ubi erat quod oblitus eras? Nam quare postea venit in mentem, cum jam pro illo innumerabilia quae non quaerebantur. Rem dixi brevem, fratres: aspersi nescio quid vobis, quo accepto caetera vos ipsi cogitantes, inveniatis quid sit plangere illusiones animae nostrae. Accepit ergo poenam illusionis, amisit veritatem. Sicut enim poena est animae illusio, sic praemium animae veritas. Sed in his illusionibus constituti cum essemus, venit ad nos veritas, et invenit nos coopertos illusionibus, suscepit carnem nostram, vel potius a nobis, id est a genere humano. Apparuit oculis carnis, ut per fidem sanaret eos quibus veritatem fuerat monstraturus: ut sanato oculo veritas patesceret. Ipse enim est veritas, quam nobis promisit, cum caro ejus videretur, ut fides inchoaretur, cujus praemium veritas esset. Non enim se ipse Christus demonstravit in terra, sed demonstravit car
Abbreviated transcription (Latin):
anima mea cõpleta ẽ illusionib &
ñ ẽ sanitas in carne mea. Ubi gͦ ẽ
totus homo. anima & caro ẽ Anima
cõpleta ẽ illusionib. caro sanitatẽ nͣ
habet. Qͥd remanet unde sit lȩtitia:
Nonne oportet ut contristet᷑: Tota di¬
e contristatus ambulabam. Tristiti¬
a nobis sit. donec & anima nr̃a ex¬
uat᷑ illusionib. & corpꝰ nr̃m indu¬
at᷑ sanitate. Illa ẽ eñi uera sanitas.
quȩ ẽ ĩmortalitas. Quȩ sint aut̃ il¬
lusiones animȩ si uoluero dicere.
tempꝰ quãdo sufficiet: Cuiꝰ enĩ ani¬
ma ista ñ patit᷑ : Breue ẽ qd̾ ãmone¬
o. quomͦ anima nr̃a cõpleta ẽ illu¬
sionib. A facie ipsarũ illusionũ.
aliquãdo uix orare ꝑmittit᷑. De cor¬
porib cogitare ñ nouimꝰ nͥ ymagi¬
illa in illã transire: & aliqu̾ãdo uis
redire ad id qd̾ cogitabas. & dimute¬
re unde cogitas. & aliud tͥ occurrit.
Uis recordari qd̃ oblitus eras. x nͣ tibi
uenit in mͣtẽ: & uenit potius aliud

Expanded text:
anima mea completa est illusionibus, et non est sanitas in carne mea. Ubi ergo est totus homo, anima et caro est. Anima completa est illusionibus, caro sanitatem non habet: quid remanet unde sit laetitia? Nonne oportet ut contristetur? Tota die contristatus ambulabam. Tristitia nobis sit, donec et anima nostra exuatur illusionibus, et corpus nostrum induatur sanitate. Illa est enim vera sanitas, quae est immortalitas. Quantae sint autem illusiones animae, si voluero dicere, tempus quando sufficit? Cujus enim anima ista non patitur? Breve est quod admoneo, quomodo anima nostra completa est illusionibus. A facie ipsarum illusionum, aliquando vix orare permittimur. De corporibus cogitare non novimus nisi imagiilla in illam transire: et aliquando vis redire ad id, quod cogitabas, et dimre unde cogitas, et aliud tibi occurrit: vis recordari quod oblitus eras; et non tibi venit in mentem, et venit potius aliud
Abbreviated transcription (Latin):
delictoꝵ meoꝵ. Quomͦ hic habes a fa¬
cie peccatoꝵ meoꝵ. sic & ibi habes u̾¬
ba delictoꝵ meoꝵ. Et si xp̃c utiq sine
peccato & sine delicto. incipimꝰ ñ pu¬
tare u̾ba illa psalmi illiꝰ eẽ: & ualde
durũ & contrariũ ẽ. ut ille psalmꝰ ñ
ꝑtineat ad xp̃m. ubi habemꝰ tam aꝑtã
passionẽ eiꝰ: tanqu̾a ex euangłio reci

Expanded text:
abes, a facie peccatorum meorum; sic et ibi habes, verba delictorum meorum. Et si Christus utique sine peccato et sine delicto, incipimus non putare verba illa Psalmi illius esse. Et valde durum et contrarium est, ut ille psalmus non pertineat ad Christum, ubi habemus tam apertam passi
Abbreviated transcription (Latin):
impetꝰ uł strepitꝰ. Leo forte uidet᷑
in uia. fit cont᷑batio. Latrones in¬
sidiant᷑. fit cont᷑batio cordis: pa¬
uet᷑ undiq sollicitudo incutit᷑.
Unde hoc: ¶la deseruit me forti¬
tudo mea. Si enĩ maneret illa for¬
titudo. qͥd timeret᷑: Qͥcqͥd n̾ciare¬
t᷑. qͥcqͥd frenderet. qͥcqͥd sonaret. qͥc¬
qͥd caderet. qͥeqͥd horreret: ñ tͣreret.
Sunde illa ꝑturbatio: Deseruit
me fortitudo mea. Unde deseruit
fortitudo: Et lum̃ oculoꝵ. meoꝵ.
ñ ẽ mecũ. Latuerat gͦ adam lum̃
oculoꝵ ipsus. Nam lum̃ oculoꝵ
ipsius. ipse ds̃ erat. Que cũ offen¬
disset. fugit ad umbrã: & abscondit
se int̾ ligna paradi .si. Pauebat a
facie dĩ. & quęsiuit umbrã arboꝵ.
Iam int̾ arbores lrim oculoꝵ n habe¬
bat. ad qđ gaudere consueuerat.
Si gͦ ille de origine. & nos de ꝓpagi¬
ne. & redeunt ad illũ scd̾m uł no¬
uissimũ adam m̃bra ista. qͥa no¬
uissimꝰ adam in sp̃u uiuificante.
& clamant de corpore eiꝰ in ista con¬

Expanded text:
impetus vel strepitus, leo forte videtur in via; fit conturbatio: latrones insidiantur; fit conturbatio cordis, pavetur, undique sollicitudo incutitur. Unde hoc? Quia deseruit me fortitudo mea. Si enim maneret illa fortitudo, quid timeretur? Quidquid nuntiaretur, quidquid frenderet, quidquid sonaret, quidquid caderet, quidquid horreret, non terreret. Sed unde illa perturbatio? Deseruit me fortitudo mea. Unde deseruit fortitudo? Et lumen oculorum meorum non est mecum. Latuerat ergo Adam lumen oculorum ipsius. Nam lumen oculorum ipsius ipse Deus erat: quem cum offendisset, fugit ad umbram, et abscondit se inter ligna paradisi . Pavebat a facie Dei, et quaesivit umbram arborum. Jam inter arbores lumen oculorum non habebat, ad quod gaudere consueverat. Si ergo ille de origine, et nos de propagine; et redeunt ad illum secundum vel novissimum Adam membra ista, quia novissimus Adam in spiritum vivificantem ; et clamant de corpore ejus in ista con
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ in spe: s ñdũ ẽ illud lum̃ de
quo dr̃ ostendã meipsũ illi. Est qͥd¬
dam luminis qͥa filii dĩ sumꝰ. & u¬
tiq hoc in fide retinemꝰ: s ñdũ ẽꝰ
illuã lum̃ qd uidebimꝰ. Nondũ enim
apparuit qͥd erimꝰ. Seimꝰ qͥa cũ ap¬
paruerit similes ei erimꝰ. qm̃ uide

Expanded text:
tium in spe; sed nondum est illud lumen de quo dicitur, Ostendam meipsum illi . Est quiddam luminis, quia filii Dei sumus, et utique hoc in fide retinemus: sed nondum est illud lumen quod videbimus. Nondum enim apparuit quod erimus: scimus quia cum apparue
Abbreviated transcription (Latin):
hec dicebat quȩ hic patiebat᷑. x tam̃
hoc iam de ira dñi. qͥa & de iuindi¬
cta dñi. De qua uindicta: Qua ex¬
cepit de adam. Non enĩ in illũ ñ
ẽ uindicatũ. aut frustra dixerat ds̃
morte morieris. aut aliqͥd patiõ in
ista uita. nͥ ex illa morte ꝙͣ meruimꝰ
pͥmo peccato. Eteñĩ portamꝰ corpꝰ mor¬
tale. qd̾ utiq ñ eẽt mortale plenũ tẽp¬
tationib. plenũ sollicitudinib. obnoxi¬
ũ dolorib corporalib obnexiũ indi¬
gentiis. mutabile. languidũ.x cuͣ sa¬
nũ ẽ. qͥa utiq nũdũ plane sanũ. slam
unde dicebat. ñ ẽ sanitas in carne mea.
nͥ qͥa ista quę huiꝰ uitȩ drͣ sanitas. be¬
ne intelligentib & sabbatũ recordan¬
tib ñ ẽ utiq sanitas:. Siñ manduca¬

Expanded text:
ebat quae hic patiebatur: et tamen hoc jam de ira Domini, quia et de vindicta Domini. De qua vindicta? Quam excepit de Adam. Non enim in illum non est vindicatum, aut frustra dixerat Deus, Morte morieris : aut aliquid patimur in ista vita, nisi ex illa morte quam meruimus primo peccato. Etenim portamus corpus mortale quod utique non esset mortale, plenum tentationibus, plenum sollicitudinibus, obnoxium doloribus corporalibus, obnoxium indigentiis, mutabile, languidum et cum sanum est, quia utique nondum plene sanum. Nam unde dicebat, Non est sanitas in carne mea, nisi quia ista quae hujus vitae dicitur sanitas, bene intelligentibus et sabbatum recordantibus non est utique sanitas? Si en
Abbreviated transcription (Latin):
portune ad id qd̃
cantauuim. iniqui¬
tatẽ meã ego ꝓnͣ¬
cio. & curã gero
ꝓ peccato meo: res¬
pondit hec mulier de lectione eu¬
angłii. Iniqͥtates enĩ eiꝰ intuens dñs.
canẽ appellauit dicens. Non ẽ bo¬
nuͣ panẽ filioꝵ mittere canib. At

Expanded text:
portune ad id quod cantavimus, Iniquitatem meam ego pronuntio, et curam geram pro peccato meo, respondit haec mulier de lectione Evangelii. Iniquitates enim ejus intuens Dominus, canem appellavit dicens: Non est bonum, panem filio
Abbreviated transcription (Latin):
salui. Futurũ ẽ quidẽ qͥa em̃datio no¬
minata eꝰ: sic tam̃ qͣsi ꝑ ignẽ. Futu¬
ri aut̃ qͥdã qͥ arguent᷑. & ñ emĩdabunt᷑.
Nam utiq arguet eos. quib dicet Esuri¬
ui. & nͨ dedistis mͥ manducare. sitiui.
& ñ potastis me: & cętera quȩ ibi ꝑse¬
quens quandã inhumanitatẽ & steri¬
litatẽ increpitat malis ad sinistrã
constitutis. quib dicet. Ite in ignẽ etͣ¬
nũ. qͥ p̃paratꝰ ẽ diabolo & angłis eiꝰ.
Hȩc iste grauiora formidans. excepta
uita ista in cuiꝰ malis plangit & ge¬
mit. rogat & dicit. Dñe ne in indig¬
natione tua arguas me. Non sim in¬
t̃ illos quib dicturꝰ es. ite in igne̾ et̃¬
nuͣ: qͥ p̃paratꝰ ẽ diabolo & angłis eiꝰ.
Neq in ira tua em̃des me: ut in hac
uita purges me. & talem me reddas.
cui iam em̃datorio igne nͣ opꝰ sit ꝓp¬
t̃ illos qͥ salui ert̃: sic tam̃ qͣsi ꝑ ignẽ.
Quare. nͥ qͥa hic edificant suꝑ funda¬
m̃tũ ligna. fęnum. stipulam:. Edifica

Expanded text:
io nominata est: sic tamen quasi per ignem. Futuri autem quidam qui arguentur, et non emendabuntur. Nam utique arguet eos quibus dicet, Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non potastis me: et caetera quae ibi prosequens, quamdam inhumanitatem et sterilitatem increpitat malis ad sinistram constitutis, quibus dicitur, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Haec iste graviora formidans, excepta vita ista, in cujus malis plangit et gemit, rogat et dicit: Domine, ne in indignatione tua arguas me. Non sim inter illos quibus dicturus es: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Neque in ira tua emendes me: ut in hac vita purges me, et talem me reddas, cui jam emendatorio igne non opus sit, propter illos qui salvi erunt, sic tamen quasi per ignem. Quare; nisi quia hic aedificant supra fundam
Abbreviated transcription (Latin):
ror. quantꝰ gemitꝰ. quantꝰ fletꝰ. qͣn¬
ta quȩ miseria. S felix ẽ. qͥ sic
miser ẽ. Unde & dñs in euangłio
beatos appellauit quosdã lugen¬
tes. Unde beatꝰ. si lugens: Unde
beatꝰ. si miser: Immo miser eẽt. si
lugens ñ eẽt. Calẽ gͦ & hic accipia¬
mꝰ sabbatũ recordantẽ. nescio quͣe
lugentẽ. Et utinã nos simꝰ ipse nes¬
cio quis. Est enĩ hic qͥdã dolens.
gemens. recordans sabbatũ. Sab¬
batũ requies ẽ sine dubio. Iste in¬
qu̾a nescio in qua inqͥetudine e¬
rat. qui cũ gemitu requiẽ recorda
bat᷑. Ipse itaq inqͥetudinẽ qua pa¬
tiebat᷑. narrat & cõm̃dat dõ. nescio
qͥd grauius timens quͣa erat ubie¬
rat. Nam qͥa in malo e᷑ aꝑte dicit.
nec intͣp̃te opꝰ eͣ: nec suspicione. nec
coniectura. In quo malo sit ñ du¬
bitat᷑ ex eiꝰ ũbis. nec opꝰ eͣ ut quȩra¬
mꝰ: s ut qd̾ dicit intelligamꝰ. Et nͥ
peius aliqͥd timeret. quã erat illud
qd̾ tenebat᷑: ñ sic inciperet.

Expanded text:
uantus gemitus, quantus fletus, quae miseria. Sed felix est, qui sic miser est. Unde et Dominus in Evangelio beatos appellavit quosdam lugentes . Unde beatus, si lugens? unde beatus, si miser? Imo miser esset si lugens non esset. Talem ergo et hic accipiamus sabbatum recordantem, nescio quem lugentem: et utinam nos simus ipse nescio quis! Est enim quidam dolens, gemens, lugens, recordans sabbatum. Sabbatum, requies est. Sine dubio iste in nescio qua inquietudine erat, qui cum gemitu requiem recorda Ipse itaque inquietudinem quam patiebatur, narrat et commendat Deo, nescio quid gravius timens quam erat ubi erat. Nam quia in malo est, aperte dicit, nec interprete opus est, nec suspicione, nec conjectura: in quo malo sit, non dubitatur ex ejus verbis, nec opus est ut quaeramus, sed ut quod dicit intelligamus. Et nisi pejus aliquid timeret, quam erat illud quo tenebatur, non sic inciperet:
Abbreviated transcription (Latin):
aut᷑ saluus erit. sic tam̃ qͣsi ꝑ ignem.
Et qͥa dr̃ saluus erit. contẽpnit᷑ ille ig¬
nis. Ita plane. Quauis salui ꝑ ignẽ.
grauior tam̃ erit ille ignis. qͣm qͥcqͥd
potest homo pati in hac uita. Et no¬
stis qͣnta hic passi st̃ mali. & posst̃ pa¬
ti: tam̃ tanta passi st̃ qͣnta potuert̃¬
pati & boni. Qͥd eñi qͥsq maleficus.
latro. adult̾. scelerat᷑. sacrileg̾. ꝑtulit le¬
gib. qd̃ ñ ꝑtulit martyi. in confessi¬
one xp̃i: Ista gͦ quȩ hic st᷑. multo faci¬
liora st̃. Et tam̃ uidete queadmodũ ea
homines ne patiant᷑. qͥcqͥd usseris fa¬
ciunt. Qͥnto meliꝰ faciunt qd̃ iubet
te petit iste ne in indignatione argu¬
at᷑. neq in ira em̃det᷑: tanꝙͣ dicens dõ.
Qmͣ iam ista quȩ patior multa st̃. mag¬
na st̃: queso ut sufficiant. Et incipit
illi numerare satisfaciens dõ. offerens
illa quȩ patit᷑. ne peiora patiat᷑. Qm̃¬

Expanded text:
autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Et quia dicitur, salvus erit, contemnitur ille ignis. Ita plane quamvis salvi per ignem, gravior tamen erit ille ignis, quam quidquid potest homo pati in hac vita. Et nostis quanta hic passi sunt mali, et possunt pati: tamen tanta passi sunt, quanta potuerpati et boni. Quid enim quisque maleficus, latro, adulter, sceleratus, sacrilegus pertulit legibus, quod non pertulit martyr in confessione Christi? Ista ergo quae hic sunt mala, multo faciliora sunt: et tamen videte quemadmodum ea homines ne patiantur, quidquid jusseris faciunt. Quanto melius faciunt quod jubet . 3. Quare autem petit iste ne in indignatione arguatur, neque in ira emendetur? Tanquam dicens Deo, Quoniam jam ista quae patior multa sunt, magna sunt, quaeso ut sufficiant. Et incipit illa enumerare satiea quae patitur ne graviora patiat
Abbreviated transcription (Latin):
ta st̃ ꝑ scripturas. ñ inuenimꝰ eũ ali¬
quando recordatũ sabbatũ. Qͥd enĩ:
Ita recordaret᷑ scd̃m illã obseruationẽ
udeoꝵ qua obseruabant sabbatũ: Qͥd:
Ita recordaret᷑ qd̾ int̾ septẽ dies necessa¬
rio ueniebat: Obseruandũ gͦ erat. ñ
sic recordandũ. Nemo enĩ recordat᷑.
nͥ qd̾ inp̃sentia ñ ẽ positũ. Uerbigr̃a
in hac ciuitate recordaris carthaginẽ
ubi fuisti aliquando. & hodierno die
recordaris hesternũ diem. uł pͥoris
anni. uł qu̾elibet anteriorẽ. & aliqd̃
factũ qͦd iam fecisti. aut aliqͥd ubi fe¬
cisti. uł cui rei int̾fuisti. Qͥd sibi uult
ista recordatio sabbati fr̃s mei: Quȩ
anima sic recordat᷑ sabbatũ: Qͥd ẽ
hoc sabbatũ: Cũ gemitu enĩ recordat᷑
Et cũ psalmꝰ legeret᷑ audistis. & mͦ cũ¬

Expanded text:
aliquando recordatum sabbatum. Quid enim ita recordaretur, secundum illam observationem Judaeorum qua observabant sabbatum; quid ita recordaretur, quod inter septem dies necessario veniebat? Observandum ergo erat, non sic recordandum. Nemo autem recordatur, nisi quod in praesentia non est positum. Verbi gratia: in hac civitate recordaris Carthaginem, ubi fuisti aliquando; et hodierno die recordaris hesternum diem, vel prioris anni, vel quemlibet anteriorem, et aliquod factum tuum quod jam fecisti, aut aliquid ubi fuisti, vel cui rei interfuisti. Quid sibi vult ista recordatio sabbati, fratres mei? quae anima sic recordatur sabbatum? quod est hoc sabbatum? Cum gemitu enim recordatur. Et cum Psalmus legeretur, audistis, et m
Abbreviated transcription (Latin):
ricordiã confessa potius impetrauit.
curã gerens ꝓ peccato suo. Nam &
curari petiuerat filiã suã. fortassis
in filia significans uitã suã. Psalmũ
gͦ totũ quantũ possumꝰ dũ conside¬
ramꝰ & ꝑtractamꝰ adũtite. Assit dñs
cordib nr̃is. ut salubrit᷑ hic inueni¬
amꝰ uoces nr̃as. & quomͦ inuenerimꝰ
ꝓferamꝰ: nec difficult᷑ inueniendo. nec
quȩ nob̾ scripta st̃ de scõ dauid ꝓpħa.

Expanded text:
ricordiam potius impetravit, curam gerens pro peccato suo. Nam et curari petiverat filiam suam, fortassis in filia significans vitam suam. Psalmum ergo totum, quantum possumus, dum consideramus et pertractamus, advertite. Adsit Dominus cordibus nostris, ut salubriter hic inveniamus voces nostras, et quomodo invenerimus proferamus, nec difficulter inveniendo, nec quae nobis scripta sunt de sancto David propheta,
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris peccatoꝵ aliquando głatos. sic̃
apłs dic̃. Quã enĩ głam habuistis ali¬
quando. in qͥb nc̃ erubescitis: Qđ au¬
tẽ addidit. ualde uelocit᷑: aut ad optan¬
tis affectũ. aut ad xp̃i potentiã refe¬
rendũ ẽ. qui gentes quȩ ꝓ idolis suis
ꝑ sequebant᷑ ȩccłiam. ad euangłii fidẽ

Expanded text:
tenebris peccatorum aliquando gloriatos, sicut tenebris peccatorum aliquando gloriatos, sicut Apostolus dicit, Quam enim gloriam habuistis aliquando in his quibus nunc erubescitis . Quod autem addidit, valde velociter, aut ad optantis affectum, aut ad Christi potentiam referendum est: quam gentes, quae pro idolis suis persequebantur Ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ea iã p̃teritũ ẽ. Cũ gͦ iudicii dies ue¬
nerit. tcͣ sentient peccatores quã nͣ sit
longa om̃is uita quȩ transit. Nec om̃i¬
no eis uideri poterit tarde uenisse.
qd̃ ñ desiderantib s potiꝰ ñ credenti¬
b uenerit. quãquã ⁊ illud hic accipi po¬
test. ut qua tã gem̃tẽ & tã sepe diuq
flentẽ dñs exaudiuit. intelligat᷑ lib̾ata
a peccatis. & om̃s ꝑu̾sos motꝰ carnalis
affectionis domuisse. sic ut dicat. Dis¬
cedite a me om̃s qui oꝑamini iniqui¬
tatẽ. qm̃ exaudiuit dñs uocẽ flet̾ mei.
fecta sit: ut oret ꝓ inimicis meis. Potest
gͦ ad hoc ꝑtinere qd̃ dixit. erubescant
&e contͣbent᷑ om̃s inimici mei. ut de pec¬
catis suis agant pęnitentiã. qd̾ sine con¬
fusione & cont᷑batione fieri ñ potest. Ni¬
chil itaq impedit sic acciꝑe & illud qd̵
sequit᷑. conu̾tant᷑ & erubescant: .i. con¬
ũtant᷑ ad dm̃. & erubescant se in pͥorib

Expanded text:
ea jam praeteritum est. Cum ergo judicii dies veea jam praeteritum est. Cum ergo judicii dies venerit, tunc sentient peccatores quam non sit longa omnis vita quae transit; nec omnino eis videri poterit tarde venisse, quod non desiderantibus, sed potius non credentibus venerit. Quanquam et illud hic accipi potest, ut quia tanquam gementem et tam saepe diuque flentem Deus exaudivit, intelligatur liberata a peccatis, et omnes perversos motus carnalis affectionis domuisse, sicut dicit: Discedite a me, omnes qui operamini iniquitatem, quoniam exaudivit Dominus vocem fletus mei, erfecta est ut oret pro inimicis suis. Potest ergo ad hoc pertinere quod dixit, Erubescant, et conturbentur omnes inimici mei, ut de peccatis suis agant poenitentiam, quod sine confusione et conturbatione fieri non potest. Nihil itaque impedit sic accipere et illud quod sequitur, Convertantur et erubescant, id est, convertantur ad Deum, et erubescant se in prioribus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ tranquillitate iudicas. Qd aut̃
cranquillũ ẽ: ñ eͣ ꝑturbatũ. Non gͦ
cadit in dm̃ iudicẽ ꝑturbatio. s qd̃ in
eiꝰ ministris fit. qi ꝑ leges eiꝰ fit. ira eiꝰ
dr̃. In qua ira ñ solũ argui se ñ uult
anima qͣ nẽ orat. s nec corripi: i. em̃
dari. uł erudiri. Nam in greco. ne a¬
ligna. fenũ. stipulã. Detrim̃tũ enim
patient᷑. s salui ert̃ tãquã ꝑ ignẽ. Qͥ d
gͦ iste orat qͥ ñ uult in ira dnm̃i uł argu¬
i uł em̃dari: Qͥ d nͥ ut sanet᷑. Ubienĩ
sanitas e nec mors metuenda ẽ: nec
urentis aut secantis medici manꝰ. Se¬
ñ uideat eẽ iustissimã pęnã. ut conũ¬
sionẽ ad confusionẽ habeant. qui ad
salutẽ habere noluert: Deinde addit.
Ualde uelocit᷑. Cũ enĩ iam desꝑari cę-¬
ꝑit iudicii dies. cũ dixerint pax: tc̃
eis repentinꝰ ueniet interitꝰ. Quando¬
cũq aut̃ uenerit. celerrime uenit qd̃
Nam nichil uidet᷑ eẽ celeriꝰ. quã qͥcqͥd in

Expanded text:
as ; quod autem tranquillum est, non est perturbatum. Non ergo cadit in Deum judicem perturbatio; sed quod in ejus ministris fit, quia per leges ejus fit, ira ejus dicitur. In qua ira, non solum argui se non vult anima quae nunc orat, sed nec corripi, id est emendari vel erudiri: nam in gralignum, foenum, stipulam; detrimentum enim patientur, sed salvi erunt tanquam per ignem . Qgo iste orat, qui non vult in ira Domini vel argui vel emendari? Quid, nisi ut sanetur? ubi enim sanitas est, nec mors metuenda est, nec urentis aut secantis medici manusn judicet esse justissimam poenam, ut conversionem ad confusionem habeant, qui ad salutem habere noluerunt? Deinde addidit, valde velociter; cum enim jam desperari coeperit judicii dies, cum dixerint, Pax, tunc eis repentinus veniet interitus . Quandocumque autem venerit, celerrime venit quod nam nihil videtur esse celerius, quam quidquid in
Abbreviated transcription (Latin):
bo. S cũ latini uellent etiã ipsa duo
u̾ba ponere. q̃sitũ ẽ qͥd eẽt uicinũ ire.
& positꝰ ẽ furor. Idõ uarie codices habẽt.
Nam maliis pͥus inuenit᷑ ira. deinde
furor: in aliis pͥus furor. deinde ira.
in aliis ꝓ furore indignatio ponitur.
aut bilis. S qͥcqͥd illud ẽ. motꝰ ẽ ani¬
mi. ꝓuocans ad pęnã inferendã. Qͥ
tam̃ motꝰ ñ cãqͣm animȩ. dõ tribuendꝰ¬

Expanded text:
rsu; sed cum Latini vellent etiam ipsi duo rsu; sed cum Latini vellent etiam ipsi duo verba ponere, quaesitum est quid esset vicinum irae, et positum est furor. Ideo varie codices habent: nam in aliis prius invenitur ira, deinde furor; in aliis, prius furor, deinde ira; in aliis pro furore indignatio ponitur, aut bilis. Sed quidquid illud est, motus est animi provocans ad poenam inferendam: qui tamen motus, non tanquam anim
Abbreviated transcription (Latin):
corporis. ad ueterẽ hominẽ & ad uet̾ testa¬
m̃tũ ꝑtinentib. ꝑactis etiã munerib ani¬
mi. ad nouũ hominẽ & ad nouũ testam̃tũ
relatis sic septenario nimero transacto. qr
unũ qd̃q tẽporalit̾ agit᷑. quat᷑nario incor¬
pꝰ. t̾nario in animũ distributo: ueniet oc¬
tauus iudicii dies. qͥ meritis cribuens qd̃
debet᷑. ñ iaͣ ad oꝑa tẽporalia. s ad uitã ȩt̾nã
psalmo dicens. Dnẽ ne in ira tua arguas me.
Dic̃ etiã apłs irã iudicii. Thesaurizas tibi in¬
qͥt irã in die mrȩ iusti iudicii dĩ. In qua se
ñ uult argui. qͥsqͥs in hac uita sanari desi¬
derat. Neq in furore tuo corripias me. Cor¬
ripias mitiꝰ uidet᷑. Ad em̃dationẽ enĩ ualet.
Nam qͥ arguit̃ .i. accusat᷑: metuendũ est ne
finẽ habeat dãpnatioẽm. S qm̃ furor
plus uidet᷑ eẽ quã ira: potest mou̾e
puto unã rẽ duob u̾b̾ significatã. Nlã
hoc significat qd̃. opͣ i2ͥ. qd ẽ in scdo u̾¬

Expanded text:
d Vetus Testamentum pertinentibus, peractis etiam numeris animi ad novum hominem et ad Novum Testamentum relatis, sicut septenario numero transacto, quia unumquodque temporaliter agitur, quaternario in corpus, ternario in animum distributo, veniet octavus judicii dies, qui meritis tribuens quod debetur, jam non ad opera temporalia, sed ad vitam aeternam psalmo, dicens: Domine, ne in ira tua arguas me. Dicit etiam Apostolus iram judicii: Thesaurizas tibi, inquit, iram in die irae justi judicii Dei ; in qua se non vult argui, quisquis in hac vita sanari desiderat. Nec in furore tuo corripias me: corripias, mitius videtur; ad emendationem enim valet. Nam qui arguitur, id est accusatur, metuendum est ne finem habeat damnationem. Sed quoniam furor plus videtur esse quam ira, potest movere puto unam rem duobus verbis significatam: nam hoc significat quod ὀργή, quod est in secundo ve
Abbreviated transcription (Latin):
tuor etiã tẽporib ãministrat᷑. u̾no. ȩstate. au¬
tũno hieme. Hec st̃ notissima. Nlam de quat᷑¬
nario numero corporis tractat᷑ etiã subtiliꝰ.
s obscuriꝰ. Qd̃ in hoc sermone uitandũ est :
qũe etiã minꝰ eruditis accõmodatũ eẽ uolu¬
mꝰ. Ad animũ uͦ tnariũ numerũ ꝑtinere
potest intelligi. ex eo qd̃ triplicit᷑ dm̃ dili¬
gere iubem᷑: ex toto corde. ex tota anima.
ex tota m̃te. De qͥb singłis ñ in psalterio s

Expanded text:
r etiam temporibus administratur, verno, aestate, autumno, hieme. Haec sunt notissima. Nam de quaternario numero corporis tractatur etiam alibi subtilius, sed obscurius: quod in hoc sermone vitandum est, quem etiam minus eruditis accommodatum esse volumus. Ad animum vero ternarium numerum pertinere potest intelligi, ex eo quod tripliciter Deum diligere jubemur, ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente : de quibus singulis
Abbreviated transcription (Latin):
homine dm̃co accipien¬
dũ ẽ: beatꝰ uir qui non abiit
in consilio impioꝵ. sicut homo
t̾renus qui uxori consensit de¬
ceptȩ a serpente. ut dĩ p̃cepta
p̃teriret. Et in uia peccatoꝵ ñ
stetit. Qͥa uenit qͥdẽ in uia
peccatoꝵ nascendo sicut pecca¬
tores. sed ñ stetit: qͥa ñ eũ tenu¬
it illecebra scłaris. Et in cathe¬
dra pestilentiȩ ñ sedit. Noluit
regnũ t̾renũ cũ suꝑbia. quȩ ca¬
thedra pestilentie idõ recte intel¬
ligit᷑: qͥa ñ fere quisquã ẽ qui
careat amore dñidi. & huma¬
nã ñ appetat głam. Pestilentia
ẽ eñ morbus late ꝑuagatꝰ. et
om̃s aut pene om̃s inuoluens.

Expanded text:
homine Dominico, accipiendum est. Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum: sicut homo terrenus qui uxori consensit deceptae a serpente, ut Dei praecepta praeteriret. Et in via peccatorum non stetit: quia venit quidem in via peccatorum, nascendo sicut peccatores; sed non stetit, quia eum non tenuit illecebra saecularis. Et in cathedra pestilentiae non sedit: noluit regnum terrenum cum superbia; quae ideo cathedra pestilentiae recte intelligitur, quia non fere quisquam est qui careat amore dominandi et humanam non appetat gloriam; pestilentia est enim morbus late pervagatus, et omnes aut pene omnes i
Abbreviated transcription (Latin):
corde. beati pacifici. De quib sen¬
tentiis septẽ. cotũ illũ sermonẽ ꝓ¬
lixũ ꝓductũ eẽ animadũti potest.
Nam octaua ubi dictũ ẽ beati qͥ ꝑse¬
cutionẽ patiunt᷑ ꝓpt̾ iusticiã. ipsũ
ignẽ significat. qͦ septẽplicit᷑ ꝓbat᷑ ar¬

Expanded text:
corde, beati pacifici : de quibus sencorde, beati pacifici : de quibus sententiis septem totum illum sermonem prolixum dictum esse animadverti potest; nam octava, ubi dictum est, Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, ipsum ignem significat, quo septe
Abbreviated transcription (Latin):
salutare tuũ. Et idõ intelligit᷑ illo po¬
suisse. qd̃ ad miseriã mopũ auferen¬
dã & cõsolandũ gemitũ pauꝑum ꝑ-¬
tinet. Fiducialit᷑ agam in eo. Scđm
illud in euangłio. Erat docens eos
tãꝙͣ potestatẽ habens. ñ tãꝙͣ scribȩ¬
eoꝵ. Eloquia dñi. eloquia casta.
loqͥa casta. Casta dicit. sine corrupti¬
one simulationis. Multi enĩ pͣdicant
ueritatẽ ñ caste. qͥa uendunt illã pͣ¬
cio cõmoditatũ huiꝰ scłi. De talibus
caste. Argentũ igne examinatũ tͣre.
Ipsa eloqͥa dñi ꝑ tribulationes ꝓba¬
ta peccatorib. Purgatũ septuplum.
ꝑtimorẽ dĩ ꝑ pietate̾. ꝑ scientiã. ꝑ for¬
ticudinẽ. ꝑ cõsiliũ. ꝑ intellectũ. ꝑ
sapientiã. Nam septẽ st̃ etiã beati¬
tudinis gradus. quos in eodẽ ser¬
mone qu̾e habuit in monte dñͣs
exequit᷑ catamatheũ. Beati pauꝑes
spũ. beati mites. beati lugentes. be¬
ati qͥ esuriunt & sitiunt iusticiã.
beati misericordes. beati mundo

Expanded text:
salutare tuum : et ideo intelligitur in illo posuisse quod ad miseriam inopum auferendam et consolandum gemitum pauperum pertinet. Fiducialiter agam in eo; secundum illud in Evangelio: Erat enim docens eos tanquam potestatem habens, non tanquam Scrib Eloquia Domini, eloquia casta. eloquia casta: casta dicit, sine corruptione simulationis. Multi enim praedicant veritatem non caste, quia vendunt illam pretio commoditatum hujus saeculi: de talibus caste . Argentum igne examinatum terrae. Ipsa eloquia Domini per tribulationes probata peccatoribus. Purgatum septuplum: per timorem Dei, per pietatem, per scientiam, per fortitudinem, per consilium, per intellectum, per sapientiam . Nam septem sunt etiam beatitudinis gradus, quos in eodem sermone quem habuit in monte Dominus exsequitur κατὰ Matthaeum: Beati pauperes spiritu, beati mites, beati lugentes, beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, beati misericordes, beati mundo
Abbreviated transcription (Latin):
ligi. qͥa nemo ẽ cũ qͦ sit oꝑandũ malũ.
& dilectio ꝓximi malũ ñ oꝑat᷑. Labia
dolosa in corde & corde locuta st̃ ma¬
la. Qd̾ his ait. in corde & corde. du¬
quis se exceptũ putet. sic̃ apłs dicit.
In omnẽ animã hominis opantis
malũ. udei pͥmũ & greci. Linguã
magniloqu̾a. Linguã suꝑbã. Qͥ¬

Expanded text:
andum malum; et dilectio proximi malum non operatur . Labia dolosa, in corde et corde locuti sunt mala. Quod bis ait, in corde et corde, duquis se exceptum putet, sicut Apostolus dicit: In omnem animam hominis operantis malum, Judaei primum et Graeci . Linguam magniloquam: linguam superbam.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis. Multiplicata ẽ miscdia tua
nalis. cẽporalis. Ergo homines ñ ha¬
bent aliquid apud dm̃ exceꝑtũ. qd̃
ium̃ta ñ mereant᷑. & quo ium̃ta ñ
ꝑueniant: habent plane. Et ubi
ẽ qd̾ habent: Filii aut̃ hominũ
sub tegmine alarũ tuarũ sꝑabt᷑.
Attendat caritas ur̃a dulcissimã
sententia. Homines & ium̃ta sal¬
uos facies. Iam dixit homines &
quasi alii sint homines. alii aut̃ filii
hominũ. Aliquando in scripturis
filii hominũ dicunt᷑ generalit᷑ ho¬
mines. aliquando ꝓpͥo quodã mͦ di¬
cunt᷑ filii hominũ ꝓpͥa quadã sig¬
nificatione: ut ñ om̃s homines in¬
telligant᷑. maxime quando habet
distinctionẽ. Non aut̃ sine causa i¬
bi positũ ẽ. homines & ium̃ta sal¬
uos facies dñe: filii autͣ hominũ.
Quasi hos sequestratos custodit.
sciunctos filios hominũ. Seiune̾¬
tos a quib: Non solũ a ium̃tis. s ab

Expanded text:
uae salus. 12. Ergo homines non habent aliquid apud Deum exceptum, quod jumenta non mereantur, et quo jumenta non perveniant? Habent plane. Et ubi est quod habent? Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Attendat Charitas Vestra dulcissimam sententiam: Homines et jumenta salvos facies. Jam dixit homines et quasi alii sint homines, alii autem filii hominum. Aliquando in Scripturis filii hominum dicuntur generaliter homines, aliquando proprie quodam modo dicuntur filii hominum, propria quadam significatione, ut non omnes homines intelligantur: maxime quando habet distinctionem. Non enim sine causa ibi positum est, Homines et jumenta salvos facies, Domine: filii autem hominum: quasi his sequestratis, custodit sejunctos filios hominum. Sejunctos a quibus? Non s
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. ut ꝑueniat ad habitudinẽ & fir¬
mitate̾ cibi solidioris: ut possit in¬
telligere. in pͥncipio erat u̾bũ. et
Antequã hoc possit nutrit᷑ in fide.
& conat᷑ intelligere: ut intelligat
qͣndo ds̃ dederit. Nunquid & hoc
cũ conatu intelligit. qd̾ tibi fieri
nͣuis. alii ne feceris: ut qͥa ñ uis
pati iniquitatẽ. ñ facias iniqui¬
tatẽ: qͥa ñ ius dolũ & insidias. ñ
insidieris alteri: Hoc aut᷑ cũ ñ
uis intelligere. uoluntati tuetri

Expanded text:
tur ut perveniat ad habitudinem et firtur ut perveniat ad habitudinem et firmitatem cibi solidioris; ut possit intelligere, In principio erat Verbum, et Antequam hoc possit, nutritur in fide: et conatur intelligere, ut intelligat quantum Deus dederit. Numquid et hoc cum conatu intelligit: Quod tibi fieri non vis, alii ne feceris ; ut quia non vis pati iniquitatem; non facias iniquitatem; quia non vis pati dolum et insidias, non insidieris alteri? Hoc autem cum non vis intelligere, voluntati tuae tri
Abbreviated transcription (Latin):
aliud aut̃ qͣndo ꝑnitiosius agit
adu̾sus seipsũ cor humanũ ut cũ
possec intelligere si bona uoluntas
accideret. ñ intelligat: ñ qͥa diffi¬
cile ẽ. s qͥa uoluntas adu̾sa ẽ. Hoc¬
rt̃ p̃cepta dĩ. Sermo eni dĩ adu̾sari-¬
us tuus ẽ: si tu amicus sis miquita¬
tis tuȩ. Si aut̃ tu adu̾sarius sis ii¬
quitatiᷤᷤ tuȩ. sermo dĩ amicus tuus
ẽ. c adu̾sarius iniquitatis tuȩ
gͦ odisti iniquitatẽ tuã. iungis te
sermoni dĩ: & eritis duo adu̾sus
ꝑ te ex uirib tuis nichil potes. adui¬
uat te ille qͥtibi sermone̾ misit: et
uincit᷑ iniquitas. Situ illã odisti.
& ds̾ dimisit: & eis liber. Si autẽ
ipsã diligas. contrariũ ẽ tibi intel¬
ligere quicqͥd contra illã dr̃. Fac
hominẽ quȩrere quomͦ sit ȩqualis
filius patri. credit. quęrit. intelli¬
gere ñdũ potest. Magna enĩ res e:
& uires maiores desiderat ut possit
capi: & ẽ miciũ fidĩ. qd̾ custodit a¬
nimã donec roboret᷑. Lacte nutri¬

Expanded text:
autem est quando perniciosius agit adversum seipsum cor humanum, ut quod posset intelligere, si bona voluntas accederet, non intelligat: non quia difficile est, sed quia voluntas adversa erunt praecepta Dei. Sermo enim Dei adversarius tuus est, si tu amicus sis iniquitatis tuae: si autem tu adversarius sis iniquitatis tuae, sermo Dei amicus tuus est, et adversarius iniquitatis tuae. Si ergo odisti iniquitatem tuam, jungis te sermoni Dei; et critis duo adversus per te ex viribus tuis nihil potes: adjuvat te ille qui tibi sermonem misit, et vincitur iniquitas. Si tu illam odisti; et Deus dimisit, et eris liber: si autem ipsam diligas; contrarium est tibi intelligere quidquid contra illam dicitur. Fac hominem quaerere quomodo sit aequalis Filius Patri; credidit, quaerit intelligere, nondum potest. Magna enim res est, et vires majores desiderat ut possit capi; et est initium fidei quod custodit animam donec roboretur. Lacte nutri
Abbreviated transcription (Latin):
tes attendentes. & tͣram desiderantes.
cũ fluctib uolunt liberari. ad sa¬
xa cõpulsi sunt: & naufragiũ int̾¬
ra fecerunt. Ad tales montes sedu¬
cebat᷑ ille qui ait. In dño confido. quo¬
mͦ dicitis animȩ meȩ. transmigra in
montes sicut passer: Nolo sit spes
mea in arrio. nolo in donato: auxi¬
liũ meũ a dño. qui fecit cęlũ & tͣrã.
Discite quantũ p̃sumatis de dõ. &
qu̾atũ tribuatis hominib. quia
re ȩccłiam s sponsco ñ sibi. & horrens
illos quãdo uoluert̃ dicere. ego sũ
pauli. & ego apollo. suã ꝑsonã potiꝰ¬
ap assũpsit. ꝙ̃ calcaret & contẽpneret.
ut xp̃m głificaret. Nunqͥd paulus
ꝓ uobis crucifixus ẽ. aut in nomine
pauli baptitati estis: Repellit a se:
s ut mittat ad xp̃m. Non uult a spon¬
sa amari ꝓ sponso. nec amicũ spon¬
si. Amici enĩ sponsi. apłi. Hiuc
sponso. & ille humilis ioħes qui
putabat᷑ xp̃c ⁊elabat. unde ait. Non

Expanded text:
tes attendentes, et terram desiderantes, tes attendentes, et terram desiderantes, cum de fluctibus volunt liberari, ad saxa compulsi sunt, et naufragium in terra fecerunt. A talibus montibus non seducebatur ille qui ait: In Domino confido, quomodo dicitis animae meae, Transmigra in montes sicut passer ? Nolo sit spes mea in Ario, nolo in Donato: Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram. Discite quantum praesumatis de Deo, et quantum tribuatis hominibus; quiare Ecclesiam, sed sponso, non sibi, et horrens illos quando voluerunt dicere, Ego sum Pauli, ego Apollo ; suam personam potius assumpsit, quam calcaret et contemneret, ut Christum glorificaret: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Repellit a se, sed ut mittat ad Christum. Non vult a sponsa amari pro sponso nec amicum sponsi. Amici enim sponsi Apostoli. Huic sponso et ille humilis Joannes, qui putabatur Christus, zelabat. Unde ait: Non
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rarũ. Et idõ loco quodã dicit in
psalmo. Leuaui oculos meos ad
montes. unde ueniet auxilm mͥ.
S noli putare qͥa ipsi montes tͥ dabt᷑
auxiliũ. accipiunt enĩ qd̾ dent.
nͣ de suo dant: & si remanseris ĩ mon
nat montes: s spes tua & pͣsũptio
ueniet de montib. qͥa scripturȩ tͥ¬
ꝑ montes ministratȩ st̃: ꝑ magnos p̃¬
dicatores ueritatis. S noli in illis
figere spem tuã. audi quid dicat cõ¬
sequent᷑. Leuaui oculos meos ad
montes. unde ueniet auxiliũ mͥ. Qͥd
gͦ: Nontes dĩ dant auxiliũ: Non.
Audi sequentia. Auxiliũ meu̾ a dño.
qͥ fecit celũ & t̾ram. De montib ue¬
nit auxiliũ. s ñ a montib Et a quo:
Adnõ qui fecit cȩlũ & tͣram. Erant
montes alii. ꝑ quos unusquisq cũ
duceret nauẽ: naufragiũ faceret.
Emersert᷑ enĩ pͥncipes hesc heresum.
& montes erant. Arrius mons erat.
donatus mons erat: maximianꝰ mͦ qͣ¬
si mons factus ẽ. Multi in istos mon¬

Expanded text:
loco dicit in psalmo: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Sed noli putare, quia ipsi montes tibi dabunt auxilium: accipiunt enim quod dent, non de suo dant. Et si remanseris in montnat montes spes tua et praesumptio veniet tibi de montibus, quia Scripturae per montes tibi ministratae sunt, per magnos praedicatores veritatis: sed noli in illis figere spem tuam. Audi quid dicat consequenter: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Quid ergo? Montes tibi dant auxilium? Non: audi sequentia: Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram . De montibus venit auxilium, sed non a montibus. Et a quo? A Domino qui fecit coelum et terram. Erant montes alii, per quos unusquisque cum duceret navim, naufragium faceret. Emerserunt enim principes haeresum, et montes erant. Arius mons erat, Donatus mons erat. Maximianus modo quasi mons factus est. Multi in istos mon
Abbreviated transcription (Latin):
rabant a dõ bona quȩ dat & ium¬
tis. qͥa ñdũ ad illos uenerat filius
hominis. ut eẽnt filii hominrĩ. Tamͣ
iam habebant nubes annuntiantes
filiũ hominis. Uenerunt ad illos
ibi quidã qui intelligebant. et
spem futurã habebant: ut acci¬
rant ibi qͥ ñ nisi carnalia desi¬
derarent. & tͣrena tẽporalemq
felicitatẽ. Ipsis labebant᷑ pedes. ad
facienda uł adoranda idola. Quã¬
do enĩ illos ãmonebat. & flagella¬
bat in his om̃ib quib delectabant᷑.
& auferebat ea: patiebant᷑ famem.
bella. pestilentias. morbos. & conũ¬
tebant᷑ ad idola. Calia bona quȩ
ꝓ magno a dõ desiderare debebant.
ab idolis desiderabant: & dimit¬
tebant dm̃. Attendebant enĩ ipsa
bona quȩ querebant abundare
impiis & sceleratis. putabant se fru¬
stra dm̃ colere: qͥa ñ dabat merce¬
dẽ t̾renã. O homo oꝑarius es dĩ. post¬
ea eͣ tẽpus mercedẽ accipiendi. Qio
iam flagitas mercedẽ. anteꝙͣ oꝑeris:
Si uenerit oꝑarius ad domũi tuam.

Expanded text:
 quae dat et jumentis, quia nondum ad illos venerat Filius hominis, ut essent Filii hominum: tamen jam habebant nubes annuntiantes Filium hominis. Venerunt ad illos ibi quidam qui intelligebant, et spem futuram habebant, ut acciErant ibi qui nonnisi carnalia desiderarent et terrenam ac temporalem felicitatem. Ipsis labebantur pedes ad facienda vel adoranda idola. Quando enim illos admonebat, et flagellabat in his omnibus quibus delectabantur, et auferebat ea, patiebantur famem, bella, pestilentias, morbos, et convertebantur ad idola. Talia bona quae pro magno a Deo desiderare debebant, ab idolis desiderabant, et dimittebant Deum. Attendebant enim ipsa bona, quae quaerebant, abundare impiis et sceleratis, et putabant se frustra Deum colere, quia non dabat mercedem terrenam. O homo! operarius es Dei; postea est tempus mercedem accipiendi: quid jam flagitas mercedem antequam opereris? Si venerit operarius ad domum tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
quando tibi ueniat pes suꝑbiȩ. qͣndo
labaris ut deiciat: tu aut̃ caput eiꝰ
obserua: iniciũ om̃is peccati suꝑ¬
bia. Ibi ceciderunt qui oꝑant᷑ iniqͥ¬
tatẽ. expulsi sunt nec potuerunt
stare. Prior ille qui in ueritate ñ ste¬
tit. deinde ꝑ eũ illi quos dimisit
ds̃ de paradyso. Unde ille humilis
qͥ ñ se dicit dignũ soluere corrigi¬
ã calciam̃ti ñ ẽ expulsus. s stat &
audit eũ. & gaudio gaudet ꝓpter
uocẽ sponsi: ñ ꝓpt̾ sua̾ ne ueniat
ei pes suꝑbiȩ & expellat᷑. nec possit
stare. Et si cũ labore aliquib ur̃m
tedio fuerimꝰ. fimuimꝰ psalmu. Tran¬
sit tediũ & gratulabim᷑. qͥa psalmꝰ
totus expositus ẽ. In medio ia ti¬
mens ne onerarẽ uos. dimissurꝰ
eram. Cogitaui qͥa intentio nr̃a
p̃cideret᷑. & ñ sic rediret᷑ ad dimi¬
dium quomͦ excurremꝰ totũ: et
malui uobis grauis eẽ quã re in¬
ꝑfecta reliquias seruare. Debet᷑
aut̃ uobis etiam crastinꝰ sermo.
orate ꝓ nobis ut ualeamus exhi¬

Expanded text:
quando tibi veniat pes superbiae, quando labaris, ut dejiciat; tu autem caput ejus observa: initium omnis peccati superbia . Ibi ceciderunt qui operantur iniquitatem: expulsi sunt, nec potuerunt stare: prior ille qui in veritate non stetit, deinde per eum illi quos dimisit Deus de paradiso. Unde ille humilis qui non se dicit dignum solvere corrigiam calceamenti, non est expulsus, sed stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem ei pes superbiae, et expellatur, nec possit stare. 19. Et si cum labore aliquibus vestrum taedio fuerimus, finivimus Psalmum, transivit taedium, et gratulabimur, quia Psalmus totus expositus est. In medio jam timens ne onerarem vos, dimissurus eram: sed cogitavi quia intentio nostra praecideretur, et non sic rediretur ad dimidium, quomodo si excurreremus totum; et malui vobis gravis esse, quam re imperfecta reliquias servare. Debetur enim vobis etiam crastinus sermo: orate pro nobis ut valeamus exhi
Abbreviated transcription (Latin):
det. Humilis figere in dõ. & ñ ual¬
de cures qͥd tibi dicat᷑. Hinc ẽ qd̾
alibi dr̃. Ab occultis meis mun¬
da me dñe. & ab alienis parce ser¬
nis parce seruo tuo: Neq manꝰ pec¬
catoris moueat me. Serua qd̾ int̾
de qua de qua dictũ ẽ. iudicia tua
sicut multa abyssus: ut ad illũ
ꝓfundũ ꝑuenirent. ubi peccatores
ceciderunt: In pede suꝑbie. Audi¬
te pedẽ suꝑbiȩ. Qͥ cũ cognouissent
illis gͦ pes suꝑbiȩ. unde uenerunt
in ꝓfundũ. Tradidit illos ds̃ in con¬
cupiscentiã cordis eoꝵ. facere quȩ
ñ conueniunt. Radicẽ peccati. et
caput peccati timuit qui dixit. ñ
ueniat mͥ pes suꝑbiȩ. Quare illũ
pedem dixit: Qͥa suꝑbiendo dm̃
deseruit. & discessit. Pedem ipsius.
effectũ ipsus dixit. Non uentat
mͥ pes suꝑbiȩ. &ͣ manꝰ peccatoris ñ
moueat me. Id ẽ oꝑa peccatoris ñ¬

Expanded text:
det. Humilis figere in Deo, et non valdet. Humilis figere in Deo, et non valde cures quid tibi dicatur. Hinc est quod alibi dicitur: Ab occultis meis munda me, et ab alienis parce sernis parce servo tuo? Neque manus peccatoris moveat me. Serva quod intus m. de qua dictum est, Judicia tua sicut abyssus multa; ut ad illud profundum pervenirent, ubi peccatores ceciderunt? In pede superbiae. Audite pedem superbiae: Qui cum cognovissent illis pes superbiae, unde venerunt in profundum: Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum, facere quae non conveniunt . Radicem peccati, et caput peccati timuit qui dixit: Non veniat mihi pes superbiae. Quare illum pedem dixit? Quia superbiendo Deum deseruit, et discessit: pedem ipsius, affectum ipsius dixit. Non veniat mihi pes superbiae; et manus peccatoris non moveat me: id e
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt. & cui dixerunt. demoniũ
ꝙ diabolus possidet corda ur̃a. Non
hoc dixit. Qd̃ si diceret. uerũ diceret.
S ñ erat tempus ut hoc diceret. ne ñ
ueritatẽ p̃dicare. s maledictũ red¬
dere uideret᷑. Dimisit qd̾ audiuit.
quasi ñ audisset. Medicus enĩ erat.
mͦ medicus ñ curat quicquid au¬
diat a frenetico. s quomͦ conua¬
lescat & fiat sanus freneticus. nec
si x pugnũ ab illo accipit curat:
ille illi facit noua uulnera. ille
ueterẽ febrẽ sanat: sic & dñs ad
egrotũ uenit. ad freneticũ uenit:
ut quicquid audiret. quicquid
passus eẽt contẽpneret. hoc ipso
eos docens humilitatẽ. ut humi¬
litatẽ docti sanarent᷑ a suꝑbia.
de qua iste liberari dep̾cat᷑ dicens.
Non ueniat mͥ pes suꝑbiȩ. Et manꝰ
peccatoris ñ moueat me. Si enim
uenit pes suꝑbiȩ. mouet manꝰ pec¬
catoris. Quȩ ẽ manꝰ peccatoris:
Malesuadentis oꝑatio. F actus es eñi¬
suꝑb. cito te corrũpit qͥ male sua¬

Expanded text:
t, Daemonium  diabolus possidet corda vestra. Non hoc dixit, quod si diceret, verum diceret; sed non erat tempus ut hoc diceret, ne non veritatem praedicare, sed maledictum reddere videretur. Dimisit quod audivit, quasi non audisset. Medicus enim erat, modo medicus non curat quidquid audiat a phrenetico, sed quomodo convalescat et fiat sanus phreneticus; nec si et pugnum ab illo accipiat curat; ille illi facit nova vulnera, ille veterem febrem sanat: sic et Dominus ad aegrotum venit, ad phreneticum venit, ut quidquid audiret, quidquid passus esset contemneret, hoc ipso eos docens humilitatem, ut humilitate docti, sanarentur a superbia; de qua iste liberari deprecatur dicens: Non veniat mihi pes superbiae; et manus peccatoris non moveat me. Si enim venerit pes superbiae, movet manus peccatoris. Quae est manus peccatoris? Male suadentis operatio. Factus es superbus? Cito te corrumpit, qui male sua
Abbreviated transcription (Latin):
re: Qlo feci: Et ille illud fecit. et
ille hoc fecit. Iam etiã defendere
uolunt. qd arguit sermo diuinꝰ.
Abyssus ẽ. Idõ quodã loco ait scriptu¬
ra. Audi abyssũ. Feccator inquit
cũ uenerit in ꝓfundũ maloꝵ cõtẽp¬
net. Ecce iudicia tua sic̃ abyssꝰ mul¬
ta. S ñdũ es mons: nͣdũ abyss. fu¬
ge abyssũ. attende in montes: s nec
remaneas in montib. Auxiliũ tuũ
a dño. qͥ fecit celũ & t̾rã. Homines¬

Expanded text:
re? quid feci? Et ille illud fecit; et re? quid feci? Et ille illud fecit; et ille hoc fecit. Jam etiam defendere volunt quod arguit sermo divinus: abyssus est. Ideo quodam loco ait Scriptura, audi abyssum: Peccator, inquit, cum venerit in profundum malorum, contemnit . Ecce judicia tua sicut abyssus multa. Sed nondum es mons, nondum es abyssus: fuge abyssum, attende in montes; sed nec remaneas in montibus. Auxilium enim tuum a Domino, qui fecit coelum et terram.
Abbreviated transcription (Latin):
habiti st̃ qͥ traderent᷑ in concupis¬
centiã cordis sui. & facti st̃ abyss
multa: ut nͣ solũ peccarent s etiã
dolose agerent. ne intelligerent
iniquitatẽ suã & odissent. Ista ꝓfun¬
ditas ẽ maliciȩ. ut nollent inue¬
nire & odisse. S ad istã ꝓfundita¬
tẽ quomͦ quisq ꝑuenit. uide. Iudi¬
cia tua abyssus multa. Sicut mon¬
tes dĩ iusticia eiꝰ. qͥ ꝑ gr̾am ipsius
fiunt magni: sic & ꝑ iudicia ip¬
sius fuint in ꝓfundo. qͥ mergunt᷑
in ultima. Hac gͦ delectent te mon¬
tes. hac au̾tere ab abysso: & conũte¬
re ad illud qđ dr̃ auxiliũ meuͣ a
dño. S unde: Qͥa le uaui oculos
meos ad montes. Qͥd ẽ hoc: Latine
dicam. In eccłia xp̃i inuenis abrs¬
sũ. inuenis & montes. Inuenis ibi
pauciores bonos. qͥa montes pauci
sunt. abyssus lata ẽ. id ẽ multos
male uiuentes ab ira dĩ. qͥa sic ege¬
rtͣ ut traderent᷑ in concupiscentiã
cordis sui. ut iam defendant pecca¬
ta sua. & ñ conficeant᷑ s dicant. Qa¬

Expanded text:
traderentur in concupiscentias cordis sui, et facti sunt abyssus multa, ut non solum peccarent, sed etiam dolose agerent, ne intelligerent iniquitatem suam, et odissent. Ista profunditas est malitiae, ut nollent invenire et odisse. Sed ad istam profunditatem quomodo quisque pervenit, vide: Judicia Dei abyssus multa. Sicut montes Dei justitia ejus, qui per gratiam ipsius fiunt magni: sic et per judicia ipsius fiunt in profundo, qui merguntur in ultima. Hac ergo delectent te montes, hac avertere ab abysso, et convertere ad id quod dicitur: Auxilium meum a Domino. Sed unde? Quia levavi oculos meos in montes. Quid est hoc? Latine dicam: In Ecclesia Christi invenis abyssum, invenis et montes; invenis ibi pauciores bonos, quia montes pauci sunt, abyssus lata est, id est, multos male viventes ab ira Dei, quia sic egerunt ut traderentur in concupiscentias cordis sui, ut jam defendant peccata sua, et non confiteantur, sed dicant: Qua