comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e stius libro secundo belli histrici. diaminer uasimul aũt iniuictus apello
arquitenens latonius siluicolȩ fauni. neuius belli punici libro primo. siliui¬
despiciens mare ueliuolũ liuius inhelena. tuqui ꝑm̃ sus pontimaria alta
ueliuola: ennius inquarto decimo. cum procul aspiciunt hostes accedere uenti
nauib ueliuolis. idem indromache. rapitex altonaues ueliuolas. Uiti sator
curuam seruans subimagine falcẽ. acciuis inbacchis. odio myse. pater optime
diti sator semela genitus euhia. Almaq. curru noctiuago phoebe. Egnati
dererum natura libro primo. roscida noc tiuagis astris labentib phoebe
pulsaloco cessit concedens fucib altis. Iunubigenas inuic de bim̃bres cornfici
inglatico centauros foedere bimenbres caprigenũq. pecus nullo custode
pherbas. pacuuius inpaulo. qũauis caprigeno pecori grandior gressio est
accius inphiloctete caprigenũ trita ungulis. idem inmino tauro. taurig

Expanded text:
stius libro secundo belli Histrici: dia Minerva simul, simul autem invictus Apollo arquitenens Latonius. Silvicolae Fauni ... Naevius belli Punici libro primo: silviDespiciens mare velivolum, Laevius in Helena: tu qui permensus ponti maria alta velivola. Ennius in quarto decimo: cum procul aspiciunt hostes accedere ventis navibus velivolis. Idem in Andromache: rapit ex alto naves velivolas. Vitisator curvam servans sub imagine falcem, Accius in Bacchis: o Dionyse, pater optime vitisator, Semela genitus, Euhie. Almaque curru noctivago Phoebe Egnatius de rerum natura libro primo: roscida noctivagis astris labentibus Phoebe pulsa loco cessit concedens lucibus altis. Tu nubigenas, invicte, bimembris ..., Cornificius in Glauco: centauros foedare bimembres. Caprigenumque pecus nullo custode per herbas, Pacuvius in Paulo: quamvis caprigeno pecori grandior gressio est; Accius in Philoctete: caprigenum trita ungulis; idem in Minotauro: taurigeno
Abbreviated transcription (Latin):
exeseq arboris antro ꝓcauerna. & frontẽ obscenã rugis arit: arat uon
nimie sedpul chre diotum : ter secũ aerato circũ fert tegmine siluam piaculi¬
Siuirgregis ꝓcapro. & illa qũa pulora sunt. aque mons teloꝵ feges: ferreus
offeria reseltut imago & pacemq paras exqurunt & paulatĩ abolere
so cheum incipit. saepe &iam uerba ꝓ uerbis pulchre ponit or aq̃. corticib
sumulit honrenda cauatis ora pꝑsonis & discolor unde auri ꝑramos aura¬
refulst. quid: eñi aura auri. aut que ach modũ aura resulg&. sectas ier
pulebire usurpauit. & simili frondescit uirga metallo qũ abene usus ÷
fronde scit metallo. & nigri cũlacte ueneni. nigro imponere nom lactis.
Et lions aliet̃ ustȩ quib merenoius irȩ odio ẽẽ alique usitatũ ire esse
inuentũ maronis: It̃e deduob incipit dicere. & inunũ desinit.

Expanded text:
Et exesaeque arboris antro pro "caverna". Et frontem obscenam rugis arat, "arat" non nimie sed pulchre dictum. Et Ter secum ... aerato circuEt: Vir gregis pro capro. Et illa quam pulchra sunt: aquae mons, telorum seges, ferreus offensa resultat imago et: Pacemque per aras Exquirunt Paulatim abolere Sychaeum Incipit Saepe etiam verba pro verbis pulchre ponit: Oraque corticibus sumunt horrenda cavatis ora pro personis, et: Discolor unde auri refulsit. Quid est enim "aura" auri, aut quemadmodum aura "refulget"? Sed tamen pulchre usurpavit. Et simili frondescit virga metallo, quam bene usus est "frondescit metallo"! Et nigri cum lacte veneni nigro imponere nomen lactis? Et haud aliter iustae quibus est Mezentius irae, "odio esse" aliquem usitatum, "irae esse" inventum Mar
Abbreviated transcription (Latin):
diebus. endere piscantem: Omnium
scis martino auctore martini usib
Himirum. ut dixit poeta nescio
brassicrificium offerentis: uestitã que¬
eaibattr cumquis pallore po
turis qui tanti uiri constantico¬

Expanded text:
diebus, videre piscantem, omnium na, quibus piscis Martino auctore Martini usibusimirum ut dixit poeta nescio manum sacrificium offerentis uestitam quabatur, ut quis pallore potret, non defuturis qui tanti uiri constanti
Abbreviated transcription (Latin):
ago qr ñsti ñcut ceteri hõĩũ.⁊ c̃. Et uide qͦmͦ uirꝰ pestilentię paula¬
tĩ se diffundit. Pmũ fortassis aliꝙ unũ bonũ in nob̾ laudatũ sue¬
rat. s dũ mẽs ex eo in caute extollit̾. ꝯtinuo cetera qͦ in memori¬
ã uemiũt. ũ amplĩ ad elationẽ accendat᷑. Replicat studiose ꝯͣbona fu¬
ocłis ex ꝯsideratioe tantaꝵ uͥtutũ intumescit. Dũq in sui admi¬

Expanded text:
lentiae paulatim se diffundit. Primum fortassis aliquod unum bonum in nobis laudatum fuerat, sed dum mens ex eo incaute extollitur, continuo caetera quoque in memoriam veniunt, ut amplius ad elationem accendatur. Replicat studiose cuncta oculis ex consideratione tantarum virtutum intumescit. Dumque in sui admi
Abbreviated transcription (Latin):
putatiꝰ. Loquemur. Septẽ sͦ sũt̃. et exhis tria
hoeni spoliat. Ertũ expoliatũ flagellat. qͥntum
fiagellatũ eicit. Sextũ eiectũ seduc̃. Septimum
sediictũ sexuituti subicit. Sr̃bia enĩ aufert hõi
om̃. Inuidia aufert ei ꝓximũ. Tra aufert ei se¬
ip̃m: tristitia spoliatũ flagellat. Auaritia fiagel¬
latũ eicit. Gula eiectũ siducit. Luxuria seductũ
ẜuituti subic̃. Nc̃ reũtentes singła ꝑ ordinẽ ex¬
planemꝰ. Diximꝰ ꝙ sr̃bia aufert hõi dm̃. Sr̃bia
singłarit̃ dilig̃ .a. sñ eo aqͦ bonũ accep̃ ⁊pestifera
srbia ꝗd agis Cur suades riuulo ut se a fonte di¬
uidat. Cur suades radio u̾ se asole au̾tat. Cur
nͥ u̾ ⁊ille. dũ infundi desĩ arescat. ⁊ iste dũ ab il¬
amittat᷑: Hoc ꝑfecto tu agis. cũ doces donĩ xtͣ
datorẽ diligẽ. ut ꝗ partẽ boni ꝙ ab illo datũ est
pũse sibi uendicat. ⁊ totũ bonũ ꝙ in ilo÷ amit

Expanded text:
s tria hominem exspoliant, quartum exspoliatum flagellat, quintum flagellatum ejicit, sextum ejectum seducit, septimum seductum servituti subjicit. Superbia enim aufert homini Deum. Invidia aufert ei proximum. Ira aufert ei seipsum; tristitia spoliatum flagellat; avaritia flagellatum ejicit; gula ejectum seducit; luxuria seductum servituti subjicit. Tunc revertentes, singula per ordinem explanemus. Diximus, quod superbia aufert homini Deum: superbia igit, id est sine eo, a quo bonum accipit. O pestifera superbia quid agis? cur suades rivulo ut se a fonte dividat? cur suades radio ut se a sole avertat? cur, nisi ut et ille dum infundi desinit, arescat, et iste dum ab ilamittat. Hoc profecto tu agis, cum doces dona extra datorem diligere, ut qui partem boni, quod ab illo datum est perverso sibi vindicat t
Abbreviated transcription (Latin):
militas. Scd̾a. Mansuetudd. siue benigͥtas. Tertia ꝯpunc¬
enta mĩa. Sexta cordis munditia. Septima pax. Noriꝰ¬
sime ento loco disponunt᷑ uii.beatitudines. ẜma re¬
gnũ celoꝵ. Scd̾a possessio t̃re uiuentiũ. ⁊cia ꝯsolatio.
mͦ filiatio dĩ.ħ ita pͥmo loco distingue. uͥ intelligas
ip̃a uitia qͣsi qͦsdam aĩe languores. siue uulnã interio
tis gaudiũ. Sũt gͦ.uii. uitia capitalia. siue pͥncipala
et E his uniu̾sa mala oriunt᷑. hii sũt fontes abissi te¬
nebrose. de qͥb fiumina babilonis exeũt.⁊ in õem t̃¬
grã deducta. stillicedia imꝗtatis diffundũt. De qb. flamini

Expanded text:
militas; secunda, mansuetudo sive benignitas; tertia, compuncm, quinta, misericordia; sexta, cordis munditia; septima, pax. Novisime quinto loco disponuntur, septem beatitudines. Prima, regnum coelorum; secunda, possessio terrae viventium; tertia, consolatio; alienae. Haec ita primo loco distingue, ut intelligas ipsa vitia quasi quosdam animi languores, sive vulnera interiotis gaudium. Sunt ergo septem vitia capitalia sive principalia, et ex his universa mala oriuntur. Hi sunt fontes abyssi tenebrosae, de quibus flumina Babylonis exeunt, et in omnem terram deducta stillicidia iniquitatis diffundunt. De quibus flumini
Abbreviated transcription (Latin):
tata ip̃a ꝗͣ dese gignit inuidia. q̃ qr cõmune oĩũ bonum
diligẽ noluit. recte nẽ boni alieni liuore tabescit. S ꝓfec¬
to aliene felicitatis successus ñ ureret. si illũ inoͦ oẽ boñ
teriꝰ si suũ ib diligẽt. uͥ ⁊ iuũ ⁊ alt̾i bonũ simł p̾sideret.
Nẽ gͦ qͣtũ se ꝑ elationẽ ꝯ creatorẽ extollit. tm̃ ꝑ liuorẽ
u̾ de sr̃bia in uidia nata fũt. iram ip̃a dese parit. quia

Expanded text:
a, quam de se gignit, invidia quae quia commune omnium bonum diligere noluit, recte nunc boni alieni livore tabescit. Quam profecto alienae felicitatis successus non ureret, si illum, in quo omne bterius, si suum ibi diligeret, ubi et suum, et alterius bonum simul possidereNunc ergo quantum se per elationem contra Creatorem extollit, tantum per livorem ut de invidia superbia nata fuerit, iram ipsam de se parit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
stitiã in se metipã collidr̃. Et q̃ de aligno bono pie letari
noluit: de suo malo usce cruciat᷑. Pt sr̃biam gͦ ⁊ in ui¬
diã tirã q̃ hõẽm spoliant ꝯtinuo tͥstitia seqt᷑ õ nu¬
datũ. flagellat. Cui oem̃ sucedit auaricia. õ fiagel¬
latũ oicit. qr int̾no gaudit amisso. foris ꝯsolationem
q̃itre ꝯpelit. Postea accedit gula q̃ eiectũ i̾ebuicit.qr animũ ex¬
tenorib in hiantẽ hoc uitiũ inpmis qͣi euicino tẽꝑas. ꝑ ip̃m

Expanded text:
stitiam in semetipsa colliditur; et quae de alieno bono pie laetari noluit, de suo malo juste cruciatur. Post superbiam ergo, et invidiam, et iram, quae hominem spoliant, continuo tristitia sequitur, quae nudatum flagellat. Cui deinde succedit avaritia quae flagellatum ejicit, quia, interno gaudio amisso, foris consolationem quaerere compellit. Postea accedit gula, quae ejectum seducit quia animum exterioribus inhiantem hoc vitium imprimis quasi e vicino tentans per
Abbreviated transcription (Latin):
Nã. hmͦ se defendẽ debet humilitas. Eties adulatiõe laudamti¬
ũ siue reu̾entiã exhibentiũ pubsari exteriꝰ atq̃ tẽptari se
senserit ñ attendat neq. cogitet utrũ ueꝵ sit ꝙ dese dr̃ au̾
q̃ foras pulsat̾ int̾ suscipiat. ex ip̃o suo uitio ei opponẽ curet. un
potiꝰ erubescat dicẽs cũ psalmista. Aĩtant᷑ statĩ erutescentes.¬

Expanded text:
 se defendere debet humilitas. Quoties adulatione laudantium sive reverentiam exhibentium pulsari exterius atque tentari se senserit, non attendat neque cogitet utrum verum sit quod de se diqua foris pulsatur intro suscipiat, ex ipso suo vitio ei opponere curet unde potius erubescat, dicens cum Psalmista: Avertantur statim erubescentes
Abbreviated transcription (Latin):
tit.s ineo ꝙtenet qͣdã felici securitate delectat᷑. Sa it illud nec appe¬
uitꝰ uit̾ ꝓt̾hit nec timor repeilit qͦdammͦ in idip̃m iocunditatiꝰ sine
uexatiõe reꝗescit. S qr humane m̃tis infirmitas ũ ñdicã sẽꝑ ẜ uix a¬
liqn in illã diuine ꝯteplatiois dulcedine figi põt. q̾dã interĩ studio ad
illã adꝗͣ necdũ ꝑtinge̾ sufficit stabilitatẽ assuefatienda ÷ i. si dm̃ sẽꝑ̧¬

Expanded text:
in eo quod tenet, quadam felici securitate delectatur. Quia enim illud nec appetitus ultra protrahit, nec timor repellit, quodam modo in idipsum jucunditatis sine vexatione requiescit. Sed quia humanae mentis infirmitas, ut non dicam semper, sed vix aliquando in illam divinae contemplationis dulcedinem figi potest, quodam interim studio ad illam, ad quam necdum pertingere sufficit, stabilitatem assuefacienda est: id e
Abbreviated transcription (Latin):
ex gressum: Dec prio eanius minei amiꝑpẽ. Lamie sictremulo terra & cuta
cerula candent. Felucretius insexto p̃terea sobis radiis iactatur aqua umor
& ilucem tremulo rarescit abaestu. hiocandida populus antro imimin&.
celentȩ texunt umbracul& autes. sunt qui ȩstiment hoc ierbũ umbracula
uirgilid auctore compositum ẽũ uarro rerũdiuinarũ libro decimo dixerit.

Expanded text:
expressum est. Sed prior Ennius in Melanippe, lumine sic tremulo terra et cava caerula candent, et Lucretius in sexto: praeterea solis radiis iactatur aquai umor et in lucem tremulo rarescit ab aestu. Hic candida populus antro imminet et lentae texunt umbracula vites. Sunt qui aestiment hoc verbum "umbracula" Vergilio auctore compositum, cum Varro rerum divinarum libro decimo dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
ru serat deamore germane una maritũ nimio. Obquẽ sepost mortem sic her
teri mere posse credabatur. Necenĩ sequitur ut occiso syheo ipsestatĩpo cire¬
est somnium srnize sis est ut peculi ꝓpeculii. Si aut̃ a sum nouenit in soranis id
dum somnos caperas. CRuoELIS ΛRΛS Epitheton hocdecaus a est. Nđ̃ arȩ piȩs
d auctores maltut sensum non anđas pectum pessunt referri. Tercioenim tractũ
possumus non in pictura conspicere. Vndeest illud mulcere alternos &cor
erelingua RΑΡTAVERΓ. Beneformausus est frequentatiua ꝑ quã ostendit
numerũ dixerat. EXAΝIMΩΑΙ. exanimus & exanmis dicimus sicuti & unanimus
una muris. VENSEgΑΝ Ingertirte untur uerbis Nã hocloco quia pingipotuit
stpus po suit superius quia pingiñ potuit sedreferri. ꝑfecto executus esttem pore
hocergo ad didit iu sum haectoris corp̃ utetiã grauiter gener&: Vt currũ quotractus est¬

Expanded text:
rus erat de amore germanae circa maritum nimio, ob quem se post mortem Sychaei interimere posse credebatur; nec enim sequitur, ut occiso Syest ‘somnium’, synizesis est, ut ‘peculi’ pro ‘peculii’; si autem a somno venit, ‘in somnis’, id est dum somnos caperet. CRVDELIS ARAS epitheton hoc de causa est; nam arae piae sd auctores multa ad sensum, non ad aspectum possunt referri; tertio enim tractum intellegere possumus, non in pictura conspicere. Vnde esrpora fingere lingua». RAPTAVERAT bene forma usus est frequentativa, per quam ostendit quod per numerum dixerat. EXANIMVM ‘exanimus’ et ‘exanimis’ dicimus, sicut ‘unanimus’ agmina muris». VENDEBAT ingenti arte utitur verbis; nam hoc loco, quia pingi potuit, praesens tempus posuit, superius, quia pingi hoc ergo addidit visum H
Abbreviated transcription (Latin):
congeriem. undecuncta pcreantur. & multiudunt ahed indiore scopouirgir
hassiusse. bene ergo in mediasilua uirginis habitu ei uenerẽ po&la facit ecai
qEREÑS. Nultũ &l amutum SPAR LAUE LACENE.
laconicae ubis int puella uenatrices reddit᷑ autẽ causa uirgo cursitinsiluis sali
Ueniunt autem aheo qđ est thres &chres. Ut antẽ chreissa. Nonfaciat illudest qui
uitur EATIGAT Suouidelic& scilic& cursu A RΡALICEaecest que patre senem
tũ ag&is enultitu dinecollectd. liberauit celerius quã defe mina potest credi. Vada
lumina dñ eeleritate transisse. Multũ autẽ epitheton fluminisq addidit ha

Expanded text:
congeriem, unde cuncta procreantur. Et multi volunt Aenean in horoscopo Virginem habuisse. Bene ergo in media silva virginis habitu ei Venerem poeta facit occurrere, GERENS vultum et amictum. SPARTANAE Lacaenae. Laconicae, ubi sunt puellae venatrices. Redditur autem causa virgo cur sit in silvis, sVeniunt autem ab eo quod est ‘Threx’ et ‘Cres’. Vt autem ‘Creissa’ non faciat illud est, quolvitur. FATIGAT suo scilicet cursu. HARPALYCE haec est quae patrem senem captum a Getis multitudine collecta liberavit celerius quam de femina potest credi; unde et flumina dicitur celeritate transisse. Multum autem epitheton fluminis eius addidit la
Abbreviated transcription (Latin):
uentis li cons lone acẽ inurꝑ Idest diusꝙ̃ sabeo qoꝗd sefautur id quad pcedit it supra
eẽ historia cartaginis. ut salustius seddediitagine slere melius pits quaparũ di
Noic con iox sictito ssui. Quotiens padia asperi inuenit nomifia ł inmȩtro nonfi
ua aut mutat ea. autdeli s aliquid mutilat Nã siheus sic arbas dictus est bi
didonis pater mettes  irtago caraca u dectum est & inbustoria poenorum & inliu
Sanesicheus sibreuis est ꝑnatura. sed hoelocoectas ꝑfacit ealicentia quȩ ost in ꝓpris
nominibus. Lic& ens inquauis ꝓpringinis parte syllabe mutare naturam o
&in apellatius nominib: euenit. sitart depprus originap sducant it sicanio prȩte

Expanded text:
Venus dicens longam esse iniuriam, id est causam, ab eo quod sequitur id quod praecedit, ut supra Venus dicens longam esse iniuriam, id est causam, ab eo quod sequitur id quod praecedit, ut supra esse historiam Carthaginis, ut Sallustius «sed de Carthagine silere melius puto quam parum dicere». HVIC CONIVNX SYCHAEVS ERAT quotiens poeta aspera invenit nomina vel in metro non a, aut mutat ea aut de his aliquid mutilat. nam Sychaeus Sicarbas dictus est; Belus, Didonis pater, Mettes; Carthago a cartha, ut lectum est et in historia Poenorum et in Livio. sane Sychaeus Sy brevis est per naturam; sed hoc loco ectasin fecit ea licentia quae est in propriis nominibus. licet enim in quavis proprii nominis parte syllabae mutare naturam: quod et in appellativis evenit, si tamen de propriis originem ducant, ut "Sicanio praet
Abbreviated transcription (Latin):
simlis uoceri uecoloremq & crines flauos. Nisi forte sineresis fiatinfine. id ÷
dit autoritas ualerit oiquo chonore id÷ sacrificio & autuul sȩꝓbare ñnum̃
seduirginẽ tiriã. Autcertẽ quia paphiae ueneri quaecrpricolitur ture tantũ sacrifica
& floubus DΙGΝΟR Digna meiudico ut coniugio andusaueneris dignate suꝑbo id ÷ di
sunt calciamenta uenatoꝵa crura quoq uing qstia. Nuorũ qsuuis utrique aptus est p
mutuatur. ACENORIS uadeai Q̃ fecerunt a genoridae A genor autẽ reaph¬
nicisfuit. & sic dictum est ut& taride seubodis cumarum ad labit oris. idest adcu
quã ssẽcerunt hiqde calade uenefant culitato euboea SEOFINISUDET ANC¬
ta dabiaeẽ potuerant huncaꝑta regignẽ ostendit dicendo libicos fines ⁊ iV
enim A& alibi eẽpoturunt Iori aaciaðilE insupe rabile asperũ sacuum Ger
A PNENS Hoglo coquusi stupiuit aeneas. Vnde auditoris auditat prȩscri

Expanded text:
similis, vocemque coloremque et crines flavos" ; nisi forte synizesis fiat in fine, id dit auctoritas. TALI ME DIGNOR HONORE id est sacrificio. Et aut vult se probare non numen, sed virginem Tyriam, aut certe quia Paphiae Veneri, quae Cypri colitur, ture tantum sacrificatur et floribus. DIGNOR dignam me iudico, ut «coniugio Anchisa, Veneris dignate superbo», id esunt calciamenta venatoria, crura quoque vincientia, quorum quivis utrique aptus est pedi. mutuantur. AGENORIS VRBEM quam fecerunt Agenoridae. Agenor autem rex Phoenices fuit. Et sic dictum est ut «et tandem Euboicis Cumarum adlabitur oris», id est ad Cumas, quas fecerunt hi qui de Chalcide venerant, civitate Euboeae. SED FINES ta dubia esse potuerunt; nunc aperte regionem ostendit dicendo Libycos fines. Tyrii enim et alibi esse potuerunt. INTRACTABILE insuperabile, asperum, saevum. GERMANVM FVGIENS hoc loco quasi stupuit Aeneas; unde auditoris aviditati praescribit
Abbreviated transcription (Latin):
prorectũ corpous exist&. tempestiu  siliis euertere prmu hoc uerbum
depino tempestũa acatone sumpsse. qui t pineam nucem cuesfodies lusia
decrescente eximito pose meriduems sine uento austro. Turo erte tẽpestiua
cũsem̃ suũ macurũ inseruit operi suo & grecia uerba sedñ pruns h ausost

Expanded text:
proiectu corporis extet Et tempestivam silvis evertere pinum Hoc verbum de pino tempestiva a Catone sumpsit, qui ait: Pineam nuceam cum effodies, luna decrescente eximito post meridiem, sine vento austro: tum vero erit tempestiva, cum semen suum maturum erit. Inseruit operi suo et Graeca verba, sed non primus hoc ausus
Abbreviated transcription (Latin):
nonnullis magistratib ioppido id genus umbraculi concessa & ticero inquinto:
desegibas. Vis neigitur q̃m sol paululum ameridie ia deuexus uidetur.
net dusitis al his nouellis arborib omnis hic locus hoc pacatur. descendat᷑
atlirim eaque quȩrestant in illis alnoꝵ ambraculis ꝑ sequamur : similit̃
mbruto. sedut & theo phrasti doctissim hominis umibraculis. Tratis iittua¬
cursu campos atq agmina cerui puluerulenta fliga glomerant. quodait
speciose trans mittunt protranseunt. sic & lucretius insecundo. &
circum uolitant equites mediosq repente trans mittunt ualido
equos transmisimus. quod ÷ transiuimu. qua tota cohors imitata
relictis ad terrã defluxit equis. sic furius in primo. ille graui subito
deuinctus uulnere habenas isit equi lapsusq. inunũ defluxit & armis
reddidit aeratissonitun. Tumdurare slum & discludere nerea ponto
coeperit. ferit aures nostras hoc uertum discdudere. ut nouũ sed prior

Expanded text:
Nonnullis magistratibus in oppido id genus umbraculi concessum, et Cicero in quinto de legibus: Visne igitur quoniam sol paululum a meridie iam devexus videtur, nequedum satis ab his novellis arboribus omnis hic locus opacatur descendatur ad Lirim, eaque quae restant in illis alnorum umbraculis persequamur? Similiter in Bruto: Sed ut et Theophrasti doctissimi hominis umcursu campos atque agmina cervi pulverulenta fuga glomerant. Quod ait speciose "transmittunt" pro "transeunt", sic et Lucretius in secundo: et circumvolitant equites mediosque repente transmittunt valido aequis transmisimus," quod est "transivimus". Quam tota cohors imitata relictis ad terram defluxit equis. Sic Furius in primo: ille gravi subito devinctus vulnere habenas misit equi lapsusque in humum defluxit et armis reddidit aeratis sonitum. Tum durare solum et discludere Nerea pontCoeperit Ferit aures nostras hoc verbum discludere, ut novum, sed prior
Abbreviated transcription (Latin):
expedicione in regali seruicio eum in patriam regredi temptaret
genguius quos qui die abifinere dnuerticulum eum sius peteret ut ge

Expanded text:
expeditione in regali servitio, cum in patriam regredi temptaret, ue quodam die ab itinere diverticulum cum suis peteret, ut ge
Abbreviated transcription (Latin):
misceat᷑ adñsum ¶Intelligo et de simplici u̾itate. sait eĩ senͣ. Gratio
eiꝰ q m̃tati operã dat. In cõposita et simplex esse debi. Nta ergo ueritatẽ loꝗ
debes. ut dictũ tuũ hẽat pondus utis iurandi. ⁊ nichil intsit Int tuam
neste uite. Nichil tibi intsit an afirmes an iuires. PDe ⁊ eligione eĩz
⁊ fide sçias aqi. nbicũq de ueritate tactatͦ Illam ⁊ si iure ĩurando
s ad neri cũstodiam ¶Et si ꝯtingerit fidelitatẽ mẽdatio ⁊ eddimẽ. nõ
mẽtieris s pocius excusabis ꝙ̃ ubi honesta cã est. iustus secreta nõ
ꝑdit. tacenda eĩ tacet. loquẽda loquit᷑. satq illi ita pax est ꝙ secreta

Expanded text:
 11 Intelligo etiam de simplici veritate; ait enim Seneca: «Oratio eius qui veritati operam dat incomposita et simplex esse debet». 12 Ita ergo veritatem loqui debes ut dictum tuum habeat pondus iurisiurandi et nichil intersit inter tuam neste vite: « Nichil tibi intersit an affirmes an iures: de religione enim et fide scias agi ubicumque de veritate tractatur. Nam etsi iureiurando sed ad veri custodiam. Et si contigerit fidelitatem mendacio redimere non mentieris, sed potius excusaberis, quod ubi honesta causa est, iustus secreta non prodit: tacenda enim tacet, loquenda loquitur atque ita illi pax est secreta
Abbreviated transcription (Latin):
d apłus ꝯtra. Nõ est potestas nisi adeo. Que aũt sũt. Adeo ordinata sunt.
Itaq qui resistit potestati dei. ordinatioĩ resistit. Quales eĩ eẽ debeant. hii
quĩ imꝑant. nõ ẽ asoditis discuciendũ. Et ꝗde pͥmis eccłie pastorib. dicit
dñs. Scitis ꝗa reges gentiũ dñantur eoꝵ. etqui potestatem exercent
inter eos benefiçi nocantͦ. Uos aũt nõ sic. s qui nult ĩ nobis maior ẽe
ad sumẽs p̃mouit dicens. Bnꝑ cathedram moysi. sederũt scribe ⁊ pharisei.

Expanded text:
estus nisi a Deo; quae autem sunt, a Deo ordinata sunt; itaque qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit. Quales enim esse debeant hi qui imperant, non est subditis discutiendum. 17. Et quidem primis Ecclesiae pastoribus Dominus dicit: Scitis quia reges gentium dominantur eorum, et qui potestatem exercent inter eos benefici vocantur; vos autem non sic, sed qui vult in vobis esse major, assumens, praemonuit dicens: Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei:
Abbreviated transcription (Latin):
nec loqui tibi fui̾t necesẜiũ. Et nõ solũ tuñ sclẽtiũ ẜua. s ẽt alioꝵ scilentiũ
expecta. Expectare erqo debes dicẽdi tp̃s donec tibi p̃beat᷑ auditꝰ. Ait eĩ pͦ
piẽtia tua. In portuna ẽ naratio tua qñ tͥ nõ p̃betͦ auditus. ⁊ ẽ qi musa in¬
qiͣ excitat dormiẽtẽ agraui sõpno. ⁊ nõ solũ ĩ dicẽdo aliis s ẽt ĩ Rendendo
tp̃s expectare debes/. nã scriptũ ẽ. Non ꝓpe res ⁊espondere donec fui̾t finis

Expanded text:
 loqui fuerit necessarium». 8 Et non solum tuum silentium serva, sed etiam aliorum silentium expecta. 9 Expectare ergo debes dicendi tempus donec tibi prebeatur auditus. 10 Ait pientia tua». 11 Importuna enim est narratio tua quanqui excitat dormientem a gravi somno». 13 Et non solum in dicendo aliis, sed etiam in respondendo tempus expectare debes. 14 Nam scriptum est: «Ne properes respondere donec finis fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
Emẽto ꝗa puluis es. ꝗa cinis es. quia putredo et uermis es. ꝗ et si¬
aliud qd es. nisi tanto te huĩles quãto magnus es. perdis oĩno qd
es. Nũꝗd tu altior qr pͥmus angelus. Nũꝗd splendior int̾ra. qͣ iucifer
ĩ celo. Qd si ille de tanta sȯlimitate ꝑ supbiã ceçidit. qũo tu ad tantani
celsitudinẽ suꝑbiẽs de iis cõscendes Qui illa quã diu hic miuis condi¬
tione teneris. de qua ꝑ quẽdam sapientẽ dicitar. Corpus qd̾ corũpitͤ
agrauat aĩam. et depͥmit terrena in habitatio sensu młta cogitantem
Qua densissimis int̾ra suꝑbre tenebris lumen poterit ĩnolui. si potuit ĩ celo
stella que mane oriebatur. lucis sue globos amutẽ. Audi ergo potuis lumẽ
ueritatis dicentẽ. Qui sequit᷑ me inquid. nõ ambulat ĩ tenebris.s hẽbit¬

Expanded text:
emento quia pulvis et cinis es , » « quia putredo et vermis es ; aliquid es, nisi tanto te humilies, quanto magnus es, perpendis omnino quod es. Nunquid altior es quam primus angelus? Nunquid splendidior in terra quam Lucifer in coelo? Quod ille de tanta sublimitate per superbiam cecidit, tu ad tantam celsitudinem superbiens de imis conscendens? qui illa, quandiu hic vivis, conditione teneris, de qua per quemdam sapientem dicitur: « Corpus quod corrumpitur aggravat animam et deprimit terrena inhabitatioamus in terra superbiae tenebris lutum nostrum involvi , si potuit in coelo stella, quae mane oriebatur, lucis suae globos amittere ? Audi ergo potius lucem veritatis dicentem: Qui sequitur me, non ambulat i
Abbreviated transcription (Latin):
Quanta nales. que ipi nõ ualent. Nõ ergo tibi ant supiores esse.
aut etiã equales debent: S ꝯgratulatio frat̾ni ꝓfectꝰ. R.
conẜuas. Semꝑ eĩz de alto peior fit ⁊ uina. Enod si tibi ut asseris
qdam supiores nł equales sũt. qui te ledit. quid te nocet᷑. Cane prorsus
ne dũ aliis locũ cessitudinis muides. illũ imitteris de quo scriptũ ẽ. Inuidia
diaboli. mors introiuit ĩ orbem t̾raꝵ. Imittant᷑ aũt illũ. qui st̃ ex ꝑte illiꝰ:
Bsit ut illũ ames quẽ ĩ oĩb ꝯtrariũ habes. qui tibi derogat. ꝗ tibi

Expanded text:
a vales, quae ipsi non valent? Non ergo tibi aut superiores esse, aut etiam aequales esse debent. CONGRATULATIO FRATRUM RESPONDET: conservas. Semper enim de alto pejor fit ruina. Quod si tibi, ut asseris, quidam superiores, aut aequales sunt, quid te laedit, quid te nocet? Cave prorsus, ne dum locum celsitudinis invides, illum imiteris, de quo scriptum est: « Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum. Imitantur autem illum, qui ex parte bsit, ut illum diligas, quem in omnibus contrarium habes; qui tibi derogat, qui tibi
Abbreviated transcription (Latin):
oirtutũ acies deseuit. O quã dirus o qͣ amarus est suꝑbie cõgressus. que
Angłos de celo ꝓiecit. horẽs de paradiso minauit. c niꝰ exercitus atq armor
cõflictꝰ uicia sũt. que breuiter ꝯp̃hensa tetigimus. Ei uide amus quẽ admodũ
castra celi et inferni dimittẽt arma xp̃i et diaboli collsa decertent.
Erte mltis ĩmo etiã pẽne omĩb meliores uerbo. scientia. diuiciis.¬

Expanded text:
virtutum acies desaevit? O quam durus, o quam amarus est superbiae congressus! quae virtutum acies desaevit? O quam durus, o quam amarus est superbiae congressus! quae angelos de coelo projecit, homines de paradiso eliminavit; cujus exercitus, atque armorum conflictus vitia sunt, quae breviter comprehensa tetigimus. Sed videamus quemadmodum castra coeli et inferni dimicent, arma Christi et diaboli consilia decertent. erte multis imo etiam pene omnibus melior est verbo, scientia, divitiis
Abbreviated transcription (Latin):
COntra lib̾tatẽ iuste cõrectionis. detractio. uii.¬
COntra pacientiã. Ira. uiii.
COntra mansuetudinẽ. proternia. uiiii.¬
COntra satisfationẽ. tumor. x.¬
Contra spiritale gandiũ scłi. tristicia. xi.¬
COntra ntutis ex̾ciciũ. torpor uł ignamia. xii.
Contra firmã stabilitatẽ. dissoluta nagatio.xiii.
COntra spei fidutiã. desperatio. xiiii.¬
Contra mũdi cõ tẽptam. enpiditas. xu.¬
Contra miẜicordiam. obduratio. xui.¬
Contra ĩnocentiã. furtũ et frans. xuii.
Contra ueritatẽ. fallatia atq mẽdaciũ. xuiii¬
Contra ciboꝵ ꝑcimoniã. uentris ingluuies. xuiiii.¬
COntra moderatũ merorẽ. Inepta letitia. XX.¬
COntra discretã taciturnitatẽ. multiloquiũ. xxi.¬
COntra carnis integritatẽ. Inmondicia. xxii.¬
COntra cordis monditiã. spñalis fornicatio .xxiiii.¬
Antra Amorẽ patrie celestis. Appetitus scłi pñtis obpugnãs semet
ĩmergit. qd alind qͣ crudelis pie ninẽtiũ ꝑsetutio. adu̾sus cõglobatas

Expanded text:
contra libertatem justae correptionis detractio, contra patientiam ira militat, contra mansuetudinem protervia, contra satisfactionem tumor, contra spirituale gaudium saeculi tristitia, contra virtutis exercitium torpor, contra firmam stabilitatem dissoluta vagatio, contra spei fiduciam desperatio, contra mundi contemptum cupiditas, contra misericordiam obduratio, contra innocentiam fraus et furtum, contra veritatem fallacia et mendacium, contra ciborum parcimoniam ventris ingluvies, contra moderatum moerorem inepta laetitia, contra discretam taciturnitatem multiloquium, contra carnis integritatem immundicontra cordis munditiam spiritualis fornicatio, contra amorem patriae coelestis appetitus saeculi praesentis, opponens, semet immergit: quid aliud, quam crudelis pie viventium persecutio adversus conglobatas
Abbreviated transcription (Latin):
torpeant dicit. Omẽs qui pie uolũt uiuere in xp̃o yħu. psecutionem
paçient᷑ Et ecce ꝗa xpĩanitas ĩsus pͥncipibus iam religiosa iãq
fidelis est. Desunt pie uiuẽtib ĩ ep̃o uħn. bincula. uerbera. flagra. carceres.
pacis tp̃r ułt pie uiue̾ ĩ xp̃o yħu. et ideo desunt ista. Quis hoc uł despicies
dixerit. In hac ergo apłi sentia. nõ sp̃alis quordam si qnͣalis oĩu ꝑsecutio
deb intelligi. Et ꝗdem młti st̾ intra sinũ matas eccłie ꝯstituti. qui pie
niuẽtes ĩ xp̃o cõtumeliis afficiũt᷑. ob ꝓbriis. Ininziis. derisionib q lacestant.
Ista ne est illa gñalis psecutio quã apłas oẽs pie niuẽtes pati descripsit. Nõ
facile dixerim.cũ sint ꝗdam religiosi. quib nemo pranoꝵ audeat ĩ faciẽ
derogare. Alia ergo intelligenda est. q̃ ĩmanior ⁊ magis noxia ẽ. qͣrq ĩ
mãterialis ĩtorquet seneritas s uitiorr gignit adu̾sitas.

Expanded text:
re in Christo Jesu persecutionem patientur . Et ecce Christianitas in suis principibus jam religiosa, jamque fidelis est. Desunt pie viventibus in Christo Jesu vincula, verbera, flagella, carceres, pacis tempore vult pie vivere in Christo Jesu, et ideo desunt ista? Quis hoc vel desipiens dixerit? In hac ergo Apostoli sententia non specialis quorumdam, sed generalis omnium persecutio debet intelligi. Et quidem sunt multi intra sinum matris Ecclesiae constituti, qui pie viventes in Christo, contumeliis assumuntur, opprobriis, injuriis, derisionibus lacessuntur. Ista nec illa generalis persecutio, quam Apostolus omnes pie viventes pati descripserat, facile dixerim, cum sint quidam religiosi, quibus nemo pravorum audeat in faciem derogare. Alia ergo intelligenda est quae immanior et magis noxia est, quam non mortalis intorquet severitas, sed vitiorum gignit adversitas.
Abbreviated transcription (Latin):
traltare noluis. ¶Primo tpr̃e ⁊ loco lit̃am ponas. ẜeꝯdo cañz. Tertio ke
młta suꝑ hoc ⁊ sup quolib u̾bo huiꝰ u̾siculi ꝓ tue nolũtatis arbitrio pot̾is
excogitare. Na sic̃ suꝑ abecadaĩo scͥpture oẽs uoluũt᷑ ita suꝑ hoc n̾sicło
Quia uita littatoꝵ pociꝰ ĩ dicẽdo qr ĩ faciendo ꝯsistit. seneca hoc testãte
qui dix̃. E tulta est ⁊ minime ꝯueĩes litt̾ato uiro. occupatio ex̃cendi
lacertos ⁊ dilatandi u̾tutẽ. Si añt suꝑ façiẽdo uoluis hr̃e doct̾ͥnam. de¬
trahas de hoc u̾siculo istud n̾bũ dicas. ⁊ loco illiꝰ ponas hoc u̾bũ facias/
demq anditis te circa p̃dicta ex̾citatione ĩtentissima ⁊ usu abi ex̃ceas. Naz
ex̾citatio ingeniũ ⁊ naturã uĩcit semp. ⁊ usus oĩu magr̃oꝵ p̃cepta suꝑat
Et sic pot̾is doctͥnã dicẽdi ac faciendi ĩpũptũ hr̃e.sideũ Insuꝑ exora q
mihi donauit p̃dicta narare. Ut ad etna gandia nos faciat puenire.

Expanded text:
primo tempore et loco litteram ponas, secundo casum, tertio littere poteris excogitare. Nam sicut super abecedario scripture omnes volvuntur, ita super hoc versiculo quia vita litteratorum potius in dicendo quam in faciendo consistit, Seneca hoc testante, qui ait: « Stulta est et minime conveniens litterato viro occupatio exercendi lacertos et dilatandi virtutem ». Si autem super faciendo volueris habere doctrinam, detrahe de hoc versiculo istud verbum « dicas » et loco illius ponas hoc verbum « facias », denique auditis, te circa predicta « exercitatione intentissima et usu acri » exerceas - « nam exercitatio ingenium et naturam sepe vincit et usus omnium magistrorum precepta superat » - et sic poteris doctrinam dicendi ac faciendi in promptu habere. Deum insuper exora, qui mihi donavit predicta tibi narrare, ut ad eterna gaudia nos faciat pervenire. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
Till̃r ĩ ꝯsciliis reqras tarditatẽ ⁊ nõ uelocitatẽ uł festinãtiã. scͥptũ ẽ eĩ.
De ꝯsciliis ꝙ diu tractauis id puta rectissime.sbelox eĩ ꝯsciliũ seꝗtͦ¬
penitẽtia. et iteꝵ. Tria sũt qͣria ꝯscilio. festinãtia.Ira.atq cuꝑiditas. In
facieñ aũt post deliberationẽ uelocitatẽ exerce̾ debes. Nit eĩ senͣ In epłis.
MInus dicito qͣ facias. s⁊ diu delibato cito facito. sc eleritas eĩ bñficiũ
gratũ facit.s⁊ salamõ dix̃. U Idisti hoĩe nelocẽ ĩ oĩ oꝑe suꝑ corã regib¬

Expanded text:
iter in consiliis requiras tarditatem et non velocitatem vel festinantiam. 41 Scriptum est enim de consiliis: «Quod diu tractaveris, id puta rectissimum». 42 «Velox eiterum: « Tria sunt contraria consilio: festinantia et ira atque cupiditas ». In faciendo autem post deliberationem velocitatem exercere debes. Ait enim Seneca in epistolis: « Minus dicito quam facias et diu deliberato et cito facito »: « celeritas enim beneficium gratum facit ». Et Salomon dix
Abbreviated transcription (Latin):
dispensanda ẽ ¶Nã alia simplicitate narranda sũt salia auctoritate sue¬
dente. IAlia cũ ĩdignatione deꝓm̃da IAlia misatione nectenda. Ita ut
ne labia detor qͣant᷑. nͨͦ ĩ modicus hyatus. nec suppinus ułtus. nͨ ciecti ĩ
terrã oculi. Nec ĩclina ceruix nͨ elenata aut depressa suꝑcilia ꝗa nichil
sunt. Cũ ꝑua dicimꝰ sb̾tilit. Cũ mediocͥa temꝑate̾. Nã ĩ p̃uis cãis nicħ
grande. nichil sõlime dicendũ est s leui ac pedestri mõe loquẽdũ est.
In caĩs uoͣ maiorib uͥ de deo hoĩ nũqͣ salute ⁊eferimꝰ. plus maqͥficẽtie

Expanded text:
dispensanda est. 14 Nam alia simplicitate narranda sunt, alia auctoritate suadenda, alia cum indignatione depromenda, alia miseratione flectenda, ita ut ne labia detorqueantur nec immodicus hiatus nec supinus vultus nec eiecti in terra oculi nec inclinata cervix nec elevata aut depressa supercilia, quia nisunt, cum parva dicimus subtiliter, cum mediocria temperate. 20 Nam in parvis causis nichil grande, nichil sublime dicendum est, sed levi ac pedestri more loquendum. 21 In causis vero maioribus, ubi de Deo vel hominum salute referimus, plus magnificientie
Abbreviated transcription (Latin):
ĩueniri. Ait eĩ cassiodorus.¶ Podus ubiq laudandus ẽ. Modus itaq
tuus ꝗncuplex sit. U ĩ ꝓnũciatiõe. ĩ uelocitate. ĩ tarditate. ĩ qͣntitate.¬
dieqͥlitate. bidendũ ẽ igitͦ ꝗd sit ꝓnũciatio. P Ronũciatio ẽ u̾bor
digͥtas ⁊ebus ⁊ sensibus a comodata. ⁊ corporis moderatio. ħ eĩ ĩ tantũ
si optime ꝓferatur.et qͣuis exposita si indocent̾ p̃dicet᷑ ꝯtẽptũ rrisiono¬

Expanded text:
inveniri. 5 Ait enim Cassiodorus: «Modus ubique laudandus est». 6 Modus itaque inveniri. 5 Ait enim Cassiodorus: «Modus ubique laudandus est». 6 Modus itaque tuus quintuplex sit, viet qualitate. Videndum est igitur quid sit pronuntiatio. « Pronuntiatio est verborum dignitas, rebus et sensibus accomodata, et corporis moderatio. Hec enim in tantum si optime proferatur; et quamvis expolita, si indecenter predicetur, contemptum irrision
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ dei ẜuitio qd̃ facẽ nõ deberẽt. Caũa uõ dicendi ꝓ amico te mouẽ deb
peccati si amici cã peccanͣis. Amici eĩ crimĩa s si fers facis tua. Plus
ꝗ nocentẽ adiuuat. Uam sociꝰ fit culpe qui nocentẽ adiuuat et
maxiẽ ĩ re turpi ubi duplex ẽ peccatũ. Ait eĩ seneca. In turpi re
peccare bis est delĩquere. Innoxie eĩ amicũ deffenderẽ debes. ut ue¬
r us deffensor dicaris. Ait eĩz cassiodorus. Ille pprie deffensor dicẽdꝰ
qui deffendit ĩnoxie. Pro oĩbus nõ p̃dictis libentiꝰ u̾ba fundas utilia
ad expositionẽ huiꝰ ad u̾bii enr dici ualeãt. ħ brenitas cã tͥ sufficiant.
De Expositione suꝑ hoc aduerbio Qũo.
Redictis auditis et intellectis suꝑ hoc adu̾bio cur. Expositionẽ et
ꝯsuenit. Est modus ĩ rebus s̃ certi demq fines. Ouos ultra citͣ qr neꝗt
ꝯsistere ⁊ectũ. Ita ⁊ ĩ dictis si modus omittit᷑. nichil landabile poterit

Expanded text:
pro Dei servitio, quod facere non deberent. 26 Causa vero dicendi pro amico te movere debet, peccati si amici causa peccaveris ». « Amici enim crimina si feras, facis tua ». Pluqui nocentem adiuvat. Nam « socius fit culpe qui nocentem adiuvat ». Et maxime in re turpi, ubi duplex est peccatum. Ait enim Seneca: « In turpi re peccare bis est delinquere ». Innoxie enim amicum defendere debes ut verus defensor dicaris. Ait enim Cassiodorus: « Ille proprie defensor est dicendus qui defendit innoxie ». Pro omnibus vero predictis libentius verba fundas utilia,ad expositionem huius adverbii « cur » dici valeant, hec, brevitatis causa, tibi sufficiant. V Expositio super hoc adverbio quomodo 1 Predictis auditis et intellectis super hoc adverbio «cur», expositionem etconsuevit: «Est modus in rebus, sunt certi denique fines, quos ultra citraque nequit consistere rectum», ita et in dictis si modus omittatur nichil laudabile poterit
Abbreviated transcription (Latin):
R. suꝑ hac sillaba quis.
Equiras ergo ĩ dĩo tuo ate ip̃o. quis es qui dice̾ nis. Utrũ dictũ ild̾
ad te ꝑtinẽat an potius ad aliñ Nã ad aliũ poçius qͣr ad te dictũ
illud ꝑtineat. illi dicto te ĩmisce̾ nõ debes. Bic̃ eĩ ꝑ leges calpa est
Si misce se rer ad se nõ ꝑtinẽti ut dicit regła iuris. Ita ẽ culpa dicẽ qd̃ adso
nõ ꝑtineat. Uñ salamon ĩ ꝓuerbiis dixit᷑ ¶ bĩc ꝗ app̃hendit anib ⁊ canẽ.
ita qui transit ⁊ ĩpaciens ꝯmiscet᷑ alt̾itis ⁊ixe. ⁊ pͦ syrac dixit DE
ea re q̃ te nõ molestat ne certaueris.¶Seꝯdo ⁊eꝗras te ip̃m ⁊ a te ip̃o
Fam si turbatus est aĩus tuus debes a loentione cessare. et motus tui aĩ fͦbatos
chohibere ra durante sait eĩ tuliꝰ. Uirtus est cohibere motus aĩ turbatoda
et petitiones obediẽtes efficere rõm Et ideo tacẽ debes ratus. qu ut ait señ

Expanded text:
r hac sillaba quis equiras ergo in animo tuo a te ipso quis es, qui dicere vis, utrum dictum illud ad te pertineat an potius ad alium. Nam si ad alium potius quam ad te dictum illud pertineat, illi dicto te immiscere non debes. Sicut enim per leges culpa est immiscere se rei ad se non pertinenti, ut dicit regula iuris, ita culpa est dicere quod ad se non pertineat. Unde Salomon in Proverbiis dixit: « Sicut qui apprehendit auribus canem, ita qui transit et impatiens commiscetur alterius rixe ». Et Jesus Sirac dixit: « De ea re que te non molestat ne certaveris ». Secundo requiras te ipsum et a te ipso am si turbatus est animus tuus, a locutione cessare debes et motus tui animi turbatos cohibere ira durante. 8 Ait enim Tullius: «Virtus est cohibere motus animi turbatos et appetitiones efficere rationi». 9 Et ideo tacere debes iratus, quia, ut ait Seneca:
Abbreviated transcription (Latin):
modũ. Nã sicut ait cassiodorus. Si comodã mensurã equalitat excesẜit.
⁊ alieno. Ait eĩz lex Natura equũ ẽ/ neĩe cu altiꝰ iactura fieri locuple¬
tiorẽ. plus et ꝓcedit talliꝰ dicẽs. Heq timor neq dolor neq mors neq
aliqd qd̾ extͥnsecus hõ accedere possit tam ẽ qͣ nam qͣ ex alieno ĩ comodo
susum augẽ et maxĩẽ de exignitate m̃dici. Ait eĩ cassiodorus. Ultra
omẽs endelitates est diuitẽ uelle fieri de exignitate m̃dici. Pro utroq
aũt hoc est. ꝓ dei ẜuitio ⁊ humano comodo. Dicũt u̾ba alii sac̾dotes et
cłici scłares pͥncipałr ꝓ dei ẜuitio. scłario ꝓ suo comodo. Uiuẽ eĩ debent

Expanded text:
modo ». Nam ut ait Cassiodorus: « Si commodum mensuram equalitatis excesserit est cum commodo nostro et alieno. Ait enim lex: « Natura equum est neminem cum alterius iactura fieri locupletiorem ». Plus etiam procedit Tullius dicens: « Neque timor neque dolor neque mors neque aliquid quod extrinsecuum » et maxime de exiguitate mendici. Ait enim Cassiodorus: « Ultra omnes crudelitates est divitem velle fieri de exiguitate mendici ». Pro utroque autem, id est pro Dei servitio et humano commodo, dicunt verba alii sacerdotes et clerici seculares: principa
Abbreviated transcription (Latin):
S Icut ignĩs qͣͥnto magis ligna susceꝑit semꝑ ĩ maiorẽ flamã erigit᷑
Ita malus homo qͣnto magis rõ uẽ audierit semꝑ ĩ maiorẽ malitiam
ercitat᷑. Unde In malinolã aĩar nõ intrabit sapiẽtia. q̃r cato dixit
Contra u̾bosos noli ꝯtendere u̾bis.Fermo datͦ ꝯctis aĩ sapĩa pancis.
Itẽ regras ne desecretis cũ ebrioso uł młiere mala loqͣris dixit eĩ
salamõ. Nullũ secretũ ubi regnat ebrietas. ⁊ alius dix̃. G arulitas
młieꝵ id solũ nouit celare qd̾ nescit. PDeniq reꝗras. ꝗb audiẽtibus
aliꝗd dicas. scriptũ ẽ eĩ.sprospice te circũ si uis ꝓferre sinistrum
Ne lateat forsan qui male dicat idem ¶Et certe młta exempla ad
expositionẽ et Intelligẽtiã huiꝰ dictioĩs eni poni ualerẽt. ẜ ista tibi¬

Expanded text:
Sicut ignis quanto magis ligna susceperit semper in maiorem flammam erigitur, ita malus homo quanto magis rationem audierit semper in maiorem malitiam excitatur ». Et « in malivolam animam non intrat sapientia ». Quare Cato dixit: « Contra verbosos noli contendere verbis. Sermo datur cunctis, animi sapientia paucis ». Item requiras ne de secretis cum ebrioso vel muliere mala loquaris. Dixit enim Salomon: « Nullum secretum ubi regnat ebrietas ». Et alius dixit: « Garrulitas mulierum id solum novit celare quod nescit ». Denique requiras quibus audientibus aliquid dicas. Scriptum est enim: « Prospice te circum si vis proferre sinistrum », ne lateat forsan qui maledicat idem. Et certe multa exempla ad expositionem et intelligentiam huius dictionis « cui » poni valerent, sed ista i
Abbreviated transcription (Latin):
qũali. ꝙ oĩa facta q̃ pietatẽ estimationẽ uerecõdiã nr̃am ledũt ⁊̃ ut
qñalis dicã q̃ ꝯ̃ bonos mores fiũt. nͨ nos façe̾ posse Redendũ est. Ut lex
nr̃a dicit. ergo ĩ ea dicẽ debemus. Ait eĩ socrlites.¶Que face̾ tͦpe est.
est. et c̾te ĩfinita exempla suꝑ hoc u̾bo ꝗd ad eiꝰ expositionẽ ⁊ intelligẽtiã
dici ualerent. s hec ad pñs tibi dicta sufficiant
R. super hac dictione Cui.
abito tctatu sup hiis duabus sillabis ꝗs ⁊ qd. Accedas ad tractatũ super
Ihac dictione.c ii. ⁊ certe cũ loqui desideras. Regras cui loq̃ris utruz
amico an alii. IAmico bene ⁊ zecte loqui potes. ꝗa nichil ẽ dulcis qͣr habere
amica cũ quo tãq̃s cũ te ip̃o loq̃ris. nõ tñ talia dicas de qb ꝓpalandus timeas

Expanded text:
quod omnia facta que pietatem, extimationem, verecundiam nostram ledunt et, ut generaliter dicam, contra bonos mores fiunt nec nos facere posse credendum est, ut lex nostra dicit, ergo nec ea dicere debemus. Ait enim Socrates: « Que facere turpe est, est ». Et certe infinita exempla super hoc verbo « quid » ad eius expositionem et intelligentiam dici valerent, sed hec ad presens tibi dicta sufficiant. III Super hac dictione cui Habito tractato super hiis duabus sillabis « quis » et quid » accedas ad tractatum super hac dictione « cui ». Et certe, cum loqui desideras, requiras cui loquaris, utrum amico an alii. Amico loqui bene et recte potes, quia nichil est « dulcius quam habere amicum cum quo tamquam cum te ipso
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ fit sõ simłatione boni. Ait eĩ tuliꝰ. Holla capitalior ĩuiria ẽ. qͣ eoꝵ ꝗ¬

Expanded text:
que fit sub simulatione boni. Ait enim Tullius: « Nulla capitalior est iniuria quam eoque fit sub simulatione boni. Ait enim Tullius: « Nulla capitalior est iniuria quam eo
Abbreviated transcription (Latin):
honeste nite dixit. Auerbis qͦ tͦpibus abstineto. ꝗ licẽtia eos ĩ pru¬
dẽtia nuteit. ⁊ salamõ dixit. H omo assuetus. ñbis ĩ ꝓperii nõ erudietͦ
ꝯctio diebus nite sue. ss̾mo itãq tuus nõ sit turpis. s semp ĩ gratia
Nichil int̾est neget ꝗs san taceat. an obscure respondeat. quantũ ad hoc
ut incertũ dimitt̃at int̾roꝗantẽ. scriptũ ẽ eĩ. Sacius ẽ mutũ esse
q̃ ꝙ nemo intelligat diceͣ. Ictauo zegras ne ꝗd sophisticũ dicas. ssut¬
dĩ ỹ syrac Im sophistice loquit᷑ odibiłis ẽ. oĩ re defrandabit᷑ ¶lo eĩ
data illi adomino gr̃a.Fono ⁊eqras ne ꝗd ĩ iuriosu uł ꝯtumeliosum
dicas. uł facias. scriptũ est eĩ M ultis minat᷑ qui uni facit ĩ iuriã.
Uñ uͦ syrac dixit. O mĩs Iniurie ꝑximi ne memineris. ⁊ nichil
agas łoperib ĩiurie.set Cassiodorus ait Iniuria uniꝰ ꝯpaco tota

Expanded text:
honeste vite dixit: «A verbis quoque turpibus abstineto, quia licentia eorum impudentiam nutrit». 52 Et Salomon dixit: «Homo assuetus in verbis improperii non erudietur cunctis diebus vite sue». 53 Sermo itaque tuus non sit turpis, sed semper in gratia «Nichil interest, neget quis an taceat an obscure respondeat, quantum ad hoc ut incertum dimittat interrogantem». 57 Scriptum est enim: «Sanctius est mutum esse, quam quod nemo intelligat dice « Qui sophistice loquitur odibilis est, omni re defraudabitur, non enim data est illi a Domino gratia ». Nono requiras ne quid iniuriosum vel contumeliosum dicas vel facias. Scriptum est enim: « Multis minatur qui uni facit iniuriam ». Unde Jesus Sirac dixit: « Omnis iniurie proximi ne memineris et nichil agas in operibus iniurie ». Et Cassiodorus dixit: « Iniuria unius compago tota
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ ea qñ patiat᷑.Nã ut ait uͦ sorac. R Egnũ agente ĩ gentẽ tnsfertur
ꝑ ĩiusticias ĩiuirias ⁊ ꝯtumelias. Et nõ adicendõ uł faciẽdo alii ĩiuriam
chohibere te debes atq cessare. s alii uolẽti dice̾ uł facere ĩuiriã obstare
debes si comode potes. ¶Ait eĩ tuliꝰ ĩ libro de officiis. pͥmo sdno sũt ĩiusti¬
cie qnͣa. unũ eoꝵ ꝗ ĩferũt Alt̾u eoꝵ ꝗ ab hiis ꝗb ĩfertur si possunt.
nõ ꝓpulsant ĩiuria. ⁊ tã est ĩuitio ꝗ nõ obstat ĩ iuzie si põt. qͣ si ꝑentes

Expanded text:
e patiatur. Nam ut ait Jesus Sirac: « Regnum a gente in gentem transfertur propter iniustitias, iniurias et contumelias ». Et non solum a dicendo vel faciendo alii iniuriam cohibere te debes atque cessare, sed etiam alii, volenti dicere vel facere iniuriam, obstare debes, si commode potes. Ait enim Tullius in libro De Officiis primo: « Duo sunt inustitie genera: unum eorum qui inferunt, alterum eorum qui ab hiis quibus infertur, si possunt, non propulsant iniuriam, et tam est in vitio qui non obstat iniurie, si potest, quam si parentes
Abbreviated transcription (Latin):
doces. ꝗ p̃dicas ne fureis. qui dicis nõ mecandũ mecharis ꝗ abomĩaris
ydola saclegiũ facis. deũ ĩhonoras. ⁊ cato dixit ¶Que cłpare soles ea tu
ne feceris ip̃e Ił urpe ẽ doctori. cũ culpa redarguit ip̃m .Nlã bene dicere
simili ne te derideat alter. ¶Enarto ⁊eqras a te ip̃o ⁊ intra te f& iuis es
qui dice̾ nelis. Utrũ bene doctus an Indoctus. et utrũ bene scias q̃ dice̾¬

Expanded text:
andum furaris; qui dicis non mecandum mecaris; qui abhominaris sacrilegium facis, deum inhonoras». 27 Et Cato dixit: «Que culpare soles, ea tu ne feceris ipse. Turpe est doctori cum culpa redarguit ipsum». 28 Nam «bene dicere simili ne te derideat alter». 30 Quarto requiras a te ipso intra te quis es, qui dicere velis, utrum bene doctus vel indoctus et utrum quod dice