comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uadit. & alio ueni. & uenit. & seruo
meo fac hoc & facit. O prudentia.
o intellectus animȩ. omundicia cor¬
in sese monstrauit imaginẽ. primi¬
tieq ex gentibus dõ credentiũ factꝰ
est. Ego ait homo sum sub potestate
regis uel principis: indignus ego
habeo sub mea potestate milites &
seruos. & tu habes scõs sub potestate
tua. angelos sicut milites. & scõs
om̃s seruos. Ego mando unicuiq.
& facit scđm preceptũ meu̾. & tu
mandas. Quod & statim cõpletur.
Q uod eñi mandas & dicis. mandas.
& sine mora ꝑficitur. Omis enim
crcatura seruit tibi: & ideo dic uerbo.
& ꝑficitur uelociter. & sanabitur¬
hic puer m̃s. O fides uiri. o religio¬
sitas militis. quomͦ te magnificemꝰ:
O dulcissime amice ueritatis: te admi¬
ratur dñs. & tuã indeficientẽ mag¬
nificat fidem. Quomͦ de tenebris
de errore eoꝵ dm̃ non cognoscentiũ.
tanta manifestata est ueritas.: Quomͦ
ex ore stultoꝵ idolis seruientiũ tam

Expanded text:
vadit; et alii, Veni, et venit; et servo vadit; et alii, Veni, et venit; et servo meo, Fac hoc, et facit. O prudentia! o intellectus animae! o munditia corin sese monstravit imaginem, primitiaeque ex gentibus Domino credentium factus est. Ego, ait, homo sum sub potestate regis vel principis, indignus ego habeo sub potestate mea milites et servos et tu habes sub sanctos sub potestate tua angelos sicut milites et omnes sanctos servos. Ego mando unicuique et facit secundum praeceptum meum: et tu mandas quod et statim completur. Quod enim mandas et dicis, et fit. Mandas, et sine mora perficitur. Omnis enim creatura servit tibi, et ideo dic verbo, et perficietur velociter, et sanabitur puer meus. O fides viri, o religiositas militis, quanto te magnificemus, o dulcissime amice veritatis! Te admiratur Dominus, et tuam indeficientem magnificat fidem. Quomodo de tenebrimodo de errore eorum Deum non cognoscentium, tanta manifestata est justitia? Quomodo ex ore stultorum idolis servientium tam
Abbreviated transcription (Latin):
nullum nrͣm ꝑtranseat sicut pusil¬
lum aliquid qđ dixit iste beatus.
non sũ dignus. ut sub tectũ meu̾
intres. Intrat & nunc dñs sub tectũ
credentiũ: duplici figura uel more.
unc enĩ quando scĩ & religiosi &
dõ acceptabiles ecclesiarũ antistites.
sub tectũ tuuͣ intrant. tunc ibidem
dñs ꝑ eos ingreditur. & tu sic estimes
tamquã dnm suscipiens. Et aliud.
Quando sem sumis cibu. quando illua
incorruptũ accipis epulũ. quando
uite pane & poculo frueris: quando
manducas & bibis corpus & sangui¬
nem dñi : tunc dñs subtectũ tuum
ingreditur. Et tu ergo humilians
temet ipsũ. imitare hunc centurio¬
nem & dicito: dñe non fũ dignus
ut intres sub tectũ meu̾. Ubi enim
indigne ingreditur. ibi adiudiciũ
ingreditur illi accipienti. Sed adbuc
quid adiecit ille beatus in subsequen¬
tibus: Nam & ego homo sũ sub
potestate constitutus. & habeo sub
me milites: & dico huic uade &

Expanded text:
nullum nostrum pertranseat, sicut pusilnullum nostrum pertranseat, sicut pusillum aliquid, quod dixit ille beatus: Non sum dignus ut sub tectum meum intres. Intrat et nunc Dominus sub tectum credentium duplici figura vel more. Nunc enim quando sancti et religiosi et Deo acceptabiles Ecclesiarum antistites sub tectum tuum intrant, tunc ibidem Dominus per eos ingreditur, et tu sic existimes tanquam Dominum suscipiens. Et aliud, quando sanctum sumis cibum, quando illud incorruptum accipis epulum, quando vitae pane et poculo frueris, quando manducas et bibis carnem et sanguinem Domini, tunc Dominus sub tectum tuum ingreditur. Et tu ergo humilians temetipsum, imitare hunc centurionem et dicito: Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum. Ubi enim indigne ingreditur, ibi ad judicium ingreditur illi accipienti. Sed adhuc quid adjecit ille beatus in sequentibus? Nam et ego homo sum sub potestate constitutus, et habeo sub me milites, et dico huic, Vade, et
Abbreviated transcription (Latin):
introitu tuo. Dñe non sũ dignus.
ut intres sub tectũ meu᷑. Moyses
primitus ille magnus tuus con¬
fabulator. ille mirabilis tuoꝵ¬
narrator operũ. ille sidelis in tota
domo tua. nimiũ se humiliauit
dicens. Non sum dignus ante hes¬
ternũ & tertiũ diem. quanto magiꝰ
ego dicam. dñẽ non sũ dignus. tit
sub tectũ meũ intres: Alienigena
sũ. gentilis sũ. miles sũ. gladio ac¬
cinctus. sanguinẽ fundens. ad prȩ.¬
liũ exiens: ideoq non sũ dignus.
ut intres sub tectũ meu᷑. sed tantũ
dic uerbo. sed tantũ ueni uerbo.
Uerbũ tuũ aspectus tuus est. uerbũ
tuũ opus confu̾matũ est. Ideoq
dic uerbo. ostende absens corpore.
quod presens spũ consũ mare potens
es. Ubiq. indeficiens tua presentia.
ubiq presens tuus aspectus. Idcireo
ego accessu & introitu tuo indignꝰ
sum: & iste infirmus uerbi tui uisi¬
tatione indiget. & ideo dic uerbo
& sanabitur puer m̃s. Sed & hoc

Expanded text:
introitu tuo. Domine, non sum dignus introitu tuo. Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum. Moses primitus ille magnus, et tuus confabulator, ille mirabilis narrator operum tuorum, ille fidelis in tota domo tua, nimium se humiliavit, dicens: Non sum dignus ante hesternum et tertium diem. Quanto magis ego dicam, Domine, non sum dignus ut sub tectum meum intres! Alienigena sum, gentilis sum, miles sum gladio accinctus, sanguinem fundens, ad praelium exiens, ideoque non sum dignus ut intres sub tectum meum, sed tantum dic verbo, sed tantum veni verbo. Verbum tuum aspectus tuus est, verbum tuum opus consummatum est. Ideoque dic verbo, ostende absens corpore quod praesens spiritu consummare potens es. Ubique indeficiens tua praesentia, ubique praesens tuus aspectus. Idcirco ego accessu et introitu tuo indignus sum, et iste infirmus verbi tui visitatione indiget, et ideo dic verbo, et sanabitur puer meus. Sed et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Ideoq. iste cognoscens corda. respon.¬
dens dicit. Ego ueniam. & curabo
eum. Ego adabraham uenions
nectute ets ysaac filiũ donans.
ego & nunc ueniens ad te curabo
petit. sciens quod non acceptabile
sit ei. ut uenias in domũ eius.
P ropter quid om̃mo hoc ꝓfers.
Obboc: ut & uos pͣualeatis. & eius
fidei similetis. uel cognoscatis quid
iste sit. uel qualis in eo fidei thes¬
aurus habeatur occultus. Iam
enͣi & primitus abrabam tẽpta-¬
ui. non pro hoc ut cognoscerem
quẽ ante sciebam. sed ut uos ei
similes in om̃i temptatione &
fortissimi inueniamini. Et iob
catus sum. sed ut uobis spem &
fiduciam uel confidentiã demon¬
strarem. Ideoq & huic dico. ego
ueniã & curabo eum. ut ipse ma¬
gnam fidem suam ꝓferens dicat.
Dnẽ terruisti me de hoc ꝓmisso. con¬
turbasti me hoc dicto. int̾fecisti
fortitudinẽ animȩ meȩ in hoc
uerbo. Non sum dignus aspectu.
non sũ dignus appropinquatio¬
ne. non sum dignus accessu uel

Expanded text:
Ideoque iste cognoscens corda responIdeoque iste cognoscens corda respondens, dicit: Ego veniam et curabo eum. Ego ad Abraham veniens, nectute eis Isaac filium donans ; ego et nunc veniens ad te, curabo nec quaerit, sciens quod non acceptabile sit ei ut venias in domum ejus; propter quid omnino hoc profers? Ob hoc, ut et vos praevaleatis, et ejus fidei similetis, vel cognoscatis quid sit iste, vel qualis in eo fidei thesaurus habeatur occultus. Jam enim et primitus Abraham tentavi, non pro hoc ut cognoscerem quem ante sciebam, sed ut vos ei similes in omni tentatione et fortissimi inveniamini. Et Job catus sum, sed ut vobis spem et fiduciam vel confidentiam demonstrarem. Ideo et huic dico, Ego veniam et curabo eum, ut et ipse magnam suam fidem proferens, dicat: Domine, terruisti me de hoc promisso, conturbasti me de hoc dicto, interfecisti fortitudinem animae meae in hoc verbo. Non sum dignus aspectu, non sum dignus appropinquatione, non sum dignus accessu vel
Abbreviated transcription (Latin):
curam habere deseruis suis uel de
ancillis suis. sicut & ille beatus cen¬
turio fecit. Puer mͣs inquit iacet
in domo. Non in una re tantum
miserabilis qđ iacet: sed in alia qđ
paralyticus. tertia quod male tor¬
quetur. Omia enĩ ista dolere cog¬
ticũ. & dure detentũ. ideo ut &
suȩ animȩ angustias demonstra¬
ret. & dnm cõmouisset: quatinus
&e illtus cruciatũ monstraret. &
dtͣ beniuolentia inuitaret. Puer
mͣs iacet in domo. & huc quare nͣ
attulisti euͭ. sicut illi illũ paraly¬
ticũ in lecto portauerunt. Ideo ait.
quia non opus est ostendere illi
omĩa uidenti. non opus est in
conspectu afferre. eius cuius po¬
tentia non terminatur. nec inclu¬
ditur. neq excluditur. Iacet indo¬
mo paralyticus. & male torquet᷑.
Quid ergo uis: Quid̃ cupis: Quid
desideras: Non multũ loquor ait.
Scio enĩ. quia ad omia cognoscentẽ
loquor. non uerbosor. Scio enim.
qͦd adom̃ta prescientẽ respondeo.

Expanded text:
curam habere de servis suis, vel de curam habere de servis suis, vel de ancillis suis, sicut et ille beatus centurio fecit. Puer meus, inquit, jacet in domo. Non in una re tantum miserabilis quod jacet, sed et in alia quod paralyticus, tertia quod male torquetur. Omnia enim ista dolore conticum, et dure detentum. Ideo ut et suae animae angustias demonstraret et Dominum commoveret, quatenus et illius cruciatum demonstraret, et Domini benevolentiam invitaret. Puer meus jacet in domo. Et huc quare non attulisti eum, sicut illi illum paralyticum in lecto portaverunt? Ideo, ait, quia non opus est ostendere illi omnia videnti. Non opus est in conspectu ejus afferre, cujus potentia non terminatur, nec includitur neque excluditur. Jacet in domo paralyticus, et male torquetur. Quid ergo vis? quid cupis? quid desideras? Non multum loquor, ait, scio enim quia ad omnia cognoscentem loquor. Non sum verbosior; scio enim quia ad omnia praescientem respondeo.
Abbreviated transcription (Latin):
sed plus angłoꝵ gaudiũ. Accessit
ad eum centurio: increpatio illoꝵ.
Illi quondã adheliam in carmelũ
ascendentes quinquagenarii mox
in infidelitate sua igne combusti
sunt. & iste in fide mox in sinu
deputatus est abrahȩ. Accessit ad
eum centurio: rogans eũ & dicenꝰ.
Dñe puer mͣs iacet in domo paraly¬
ticus. & male torquetur. Multi in
illo tempore. ꝓ diuersis rogabant
infirmitatibus. Alius ꝓ filio. alius
nisi iste solus. Et hoc ei adaugmen.¬
tum beatitudinis. & ad coronã
głe erat. Quid eni cogitabat iste
beatus: Quid estimabat iste om̃ib
bonis plenus centitrio. Iste aiebat
michi seruus est. & ego creatoris¬
seruus sum. Iste me habet super
terram dominũ : & ego hunc
magnũ in cęlis habeo dnm. Si
ego ei non misereor. quomͦ mͥ ille
miserebitur: Si ego huic non
subuenio. quomͦ mͥ ille subueniet :
Sic debent om̃s qui famulos habent.¬
& famulas cogitare. sic misereri.
sic condolere eis. sic supplicare. sic

Expanded text:
sed plus angelorum gaudium. Accessit sed plus angelorum gaudium. Accessit ad eum centurio, increpatio illorum qui quondam ad Eliam in Carmelo ascendentes quinquagenarii, mox in infidelitate sua igne combusti sunt , et iste in fide mox in sinu deputatus est Abrahae. Accessit ad eum centurio, rogans eum et dicens: Domine, puer meus jacet in domo paralyticus, et male torquetur. Multi in illo tempore pro diversis rogabant infirmitatibus, alius pro filio, alius nisi iste solus, et hoc ei ad augmentum beatitudinis, ad coronam gloriae erat. Quid enim cogitabat iste beatus? Quid aestimabat iste omnibus bonis plenus centurio? Iste aiebat: Mihi servus est, et ego servus Creatoris sum. Iste me habet super terram dominum, et ego hunc magnum in coelis habeo Dominum. Si ergo ei non misereor, quomodo mihi ille miserebitur? Si ego huic non subvenio, quomodo mihi ille subveniet? Sic debent omnes qui famulos habent et famulas, cogitare, sic misereri, sic condolere eis, sic supplicare, sic
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitate. erigens a languore
iussit portare grabbatũ suũ. &
ire in domũ suã: ut bunc̾ ipsum
lectũ portatũ ab eo ꝑ mediam ci¬
uitatẽ cla masset. saluantẽ se inuo¬
cando & laudando. Sic & illum
cecũ in natatoriã syloam misit:
ut uidentes eũ ambulare illuc
eundẽ cȩcũ & iterũ remcantem
mirati & obstupescentes crederent.
huic talia mirabilia facienti.
Post hȩc quȩ superus dicta sunt. cũ
introisset capharnaũ ciuitatem
galiles. Sic cognominata est caphar.¬
magnificentiã demonstrauit. In¬
grediente eo in capharnaũ. Cur ibi
ingressus est: Propter hoc quod
& inuenit. & statim manifestũ est.
accessit ad Ieum centurio. Accessit
uere. nonꝰ dimidius sed totus. Non
aspectu corporis tantũ. sed & ani¬
me plenitudine: non facie tantũ:
sed inmaculato corde. Accessit cen¬
turio alienigena generatione. sed
domesticus corde. Alienus natio¬
ne. sed alacer fide. Militũ princeps.

Expanded text:
infirmitate, erigens a languore, infirmitate, erigens a languore, jussit portare grabatum suum, et ire in domum suam , ut hunc ipsum lectum portatum ab eo per mediam civitatem clamasset, salvantem se invocando et laudando. Sic et illum caecum in natatoriam Siloam misit , ut videntes eum ambulare illuc eumdem caecum, et iterum remeantem, mirati et obstupentes, crederent huic talia miracula facienti. Post haec quae superius dicta sunt, Cum introiisset Capharnaum civitatem Galilaeae. Sic cognominata est Capharmagnificentiam monstravit. Ingrediente eo Capharnaum. Cur ibi ingressus est? Propter hoc quod et invenit, et statim manifestum est. Accessit ad eum centurio. Accessit vere, non dimidius, sed totus. Non aspectu corporis tantum, sed et animae plenitudine. Non facie tantum, sed et immaculato corde. Accessit centurio, alienigena generatione, sed domesticus corde; alienus natione, sed alacer fide. Militum princeps,
Abbreviated transcription (Latin):
legis consuetudinẽ mundatus es.
se ꝑ gr̃e operationẽ. Non ꝑterre¬
noꝵ sacerdotum imagine̾: sed per
cȩlestem suͣim sacerdotis splendo.¬
rem. Uade ostende teipsum sacer¬
doti. Sacerdoti te ostende: a sũmo
sacerdote missus. Sacerdoti te osten¬
de. a sũmo sacerdote di patris mun¬
datus : sed non uidearis in cons¬
pectu dñi manis. Non uidearis
sacerdoti manu uacua ad eũ uenire.
non uenias in conspectu scĩ tr᷑pli
infructuosus. sed offer Imunus
tuum. Ad illum eniͣ hoc tunc
dictũ nos ammonet om̃s: ad illũ
loquens nobis om̃ibus dicit. ut &
nos dona & munera nr̃a non tene¬
amus apud nos. sed reddamus dõ:
maxime. cũ de aliqua liberamur
tribulatione. Offer inquit munꝰ
tuuͣ. Quare : Ut om̃s qui uident
te portare & offerre. credant his
mirabilibus. & magnificent dmͣ
qui misertus est tui: & infidelib
ꝑ hoc increpatio & testimonium
duritiȩ cordis ipsoꝵ fiet. Sic & illũ
triginta & octo annis iacentẽ in

Expanded text:
legis consuetudinem mundatus es, legis consuetudinem mundatus es, sed per gratiae operationem, non per terrenorum sacerdotum imaginem, sed per coelestem summi Sacerdotis splendorem. Vade, ostenae te sacerdoti. Sacerdoti te ostende, a summo Sacerdote missus. Sacerdoti te ostende, a summo sacerdote Dei Patris mundatus, sed non videaris in conspectu Domini inanis. Non videaris sacerdoti manu vacua ad eum venire, non venies in conspectu sancti templi infructuosus, sed offeres munus tuum. Ad illum enim tunc hoc dictum nos admonet omnes; ad illum loquens, nobis omnibus dicit, ut et nos dona et munera nostra non teneamus apud nos, sed reddamus Deo, maxime cum de aliqua liberamur tribulatione. Offer, inquit, munus tuum. Quare? Ut omnes qui te vident et portare et offerre, credant his mirabilibus, et magnificent Deum qui misertus est tui, et infidelibus per hoc increpatio et testimonium duritiae cordis ipsorum fiet. Sic et illum triginta et octo annis jacentem in
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatẽ. ꝓpter mea̾ dulcedinẽ.
ut & uos doceamin quando aliqͥd
bom facitis non głari. non extolli.
non inaniter placere uelle in cons.¬
pectii hominũ. sicut consuetudo
est aliquantis: siue cũ aliquid boni
fecerint. siue cũ ierunauerint. siue
in pauperũ elemosinis & largitati.¬
bus. siue in altaris honore. siue in
scõꝵ honorificentia. Et enim ipsi
ante homines uolunt głari & sibi
placere: ante dnm mercedem per¬
dentes. Uide nemini dixeris. Te
enim tacente: hoc mirabiliter ela¬
mabit. Te enͣi os non aperiente:
om̃is tui corporis substantia iubi¬
labit. Hesterno inmundus. & hodie
mundus. Ante pusillũ horribilis.
&e nunc decorus. Uide ergo nemi¬
ni dixeris. sed uade ostende te sa¬
cerdoti. Ambulantẽ te ad templũ.
uidentes mirabuntur: & sacerdos
semel & bis ab eo ablutus. & osten¬
dens te ipsi mundari non potiusti.
U ade ergo. & ostende te sacerdoti:
& uidens cognoscat. quia non per

Expanded text:
humilitatem, propter meam dulcedinem, humilitatem, propter meam dulcedinem, ut et vos doceamini quando aliquid boni facitis, non gloriari, non extolli, non inaniter placere velle in conspectu hominum, sicut consuetudo est aliquantis, sive cum aliquid boni fecerint, sive cum jejunaverint, sive in pauperum eleemosynis et largitatibus, sive in altaris honore, sive in sanctorum honorificentia. Etenim ipsi ante homines volunt glorificari, et sibi placere, ante Dominum mercedem perdentes. Vide, nemini dixeris. Te enim tacente hoc mirabiliter clamabit; te enim os non aperiente, omnis tui corporis substantia jubilabit. Hesterno immundus, et hodie mundus: ante pusillum horribilis, et nunc decorus. Vide ergo, Nemini dixeris, sed vade, ostende te sacerdoti. Ambulantem te ad templum videntes mirabuntur, et sacerdos semel vel bis ablutus, et ostendens te ipsi, mundari non potuisti. Vade ergo, ostende te sacerdoti, et videns cognoscat quia non per
Abbreviated transcription (Latin):
mundasti manassem: tu innumera¬
bilibus aluis a scło peccantib misertꝰ
es. tu ergo si uis. potes me mundare.
Et dñs mox miscđiȩ porrigens manũ
dicat. Uolo. Mundare. Et iłie ait illi.
mundato a lepra: huic cui misertus
est. huic credenti dño qui confisus est
in uirtute eius. Huic ergo dixit ib̾c.
Credidisti: sanus es. sperasti: mundus
effectus es. Noli obliuisci qualis fue¬
ris. & qualis factus sis. Non cesses
grãs agere. non taceas confiteri. Hȩc
& nos debemus facere km̃i. quando
a dño nr̃o de aliquo periculo libera.¬
mur. quando ab aliquo dolore sal¬
uamur. siue infirmitatis. siue uul¬
neris. siue de huiusmodi necessitate.
Non efficiamur ingrati. non relin.¬
quamus liberatorẽ nrm. sed alacrit᷑
grãrũ actionem ei reddamus: sed &
munera scd̾m substantiam nram
adhonorificandũ eũ exhibeamus.
hoc enim & illi mandauit dñs. Uade
ait ad sacerdotem : & offer munus
tuuꝰ. Dixit ergo ei dñs. Uide nemini

Expanded text:
mundasti Naaman, tu aliis innumeramundasti Naaman, tu aliis innumerabilibus a saeculo peccantibus misertus es, tu ergo, si vis, potes me mundare. Et Dominus mox misericordiae porrigens manum, dicit: Volo, mundare. Et Jesus ait illi mundato a lepra, huic cui misertus est, huic credenti Domino, qui confisus est in virtute ejus, huic ergo dixit Jesus: Credidisti, sanus es; sperasti, mundus factus es. Noli oblivisci qualis fueris, et qualis factus sis. Non cesses gratias agere, non taceas confiteri. Hoc et nos debemus facere, o charissimi, quando a Domino nostro de aliquo periculo liberamur, quando ab aliquo dolore salvamur, sive infirmitatis, sive vulneris, sive de qualibet necessitate. Non efficiamur ingrati, non relinquamus Redemptorem nostrum, sed alacriter gratiarum actiones ei reddamus, sed et munera secundum substantiam nostram ad honorificandum eum exhibeamus. Hoc enim et illi mandavit Dominus. Vade, ait, ad sacerdotem, et offer munus tuum. Dixit ergo ei Jesus: Vide, nemini
Abbreviated transcription (Latin):
curare possum. Propterea om̃s tango.
non ut infirmitas mͥ adbereat: sed
ideo: ut abhis qui eam habent expel¬
lam. Sol sum eniꝰ ait incorruptibilis.
& luna iustitie: ideoq om̃ib appro¬
pio. & om̃s meis splendoribus ad sa¬
lutem radio. Ipse uero sicut fui ꝑ¬
maneo. in singulari mee scitatis
pulchritudine. Extendens manũ.
tetigit eu. Non sperno legem.
sed curo uulnus. Non destruo man¬
datum. sed fugo atq mundo lepram.
I deoq cum extendo manũ: mox ef¬
fugit hȩc contaminatio. Mea uirtu¬
te ꝓximare. uel resistere mee poten¬
tiȩ non poterit. Dico mundare. &
manũ ad tangendũ extendens effu¬
git ilico lepra : & inuenta est manus
dñi non lepram sed mundũ tetigis¬
se corpus. Consideremus & nos nc᷑
lepram in sua habeat anima. ut
nullus contaminationes delictoꝵ
in suo retineat corde. & si habet.
instanter adorans dñm dicat ad euͣ.
Dñẽ si uis. potes me mundare. Tu alũ
prius multa delicta cõmittentem

Expanded text:
curare possum, propterea omnes tango, curare possum, propterea omnes tango, non ut infirmitas mihi adhaereat, sed ideo ut ab his qui eam habent expellam. Sol sum enim, ait, incorruptibilis, et luna justitiae, ideoque omnibus appropio, et omnes meis splendoribus ad salutem irradio, ipse vero sicut fui permaneo, in singulari meae sanctitatis pulchritudine. Et extendens manum, tetigit eum. Non sperno legem, sed curo vulnus. Non destruo mandatum, sed fugo atque mundo lepram. Ideoque cum extendo manum, mox effugit haec contaminatio; meae virtuti proximare, vel resistere meae potentiae non poterit. Dico, Mundare, et manum ad tangendum extendens, effugit illico lepra. Et inventa est manus Domini non lepram, sed mundum tetigisse corpus. Consideremus et nos nunlepram in sua habeat anima, ut nullus contaminationes delictorum in suo retineat corde. Et si habet, instanter adorans Dominum, dicat ad eum: Domine, si vis, potes me mundare. Tu illum prius multa delicta committentem
Abbreviated transcription (Latin):
Magnifice credis: magnifice & mun¬
daris. Plenissime confiteris. plenis¬
sime lȩtificaris. Uolo. Mundare.
Non aubitasti credere: non tardo
sanare. Non distulisti confessionẽ.
non differam te mundare. uolo.
Mundare. Ut & magna̾ gra᷑m tibi
ostendam. manũ adte porrigo.
E xtendens itaq manũ iħc: tetigit
eum dicens. Uolo. Mundare. Et
quare eũ tetigit dñs. cum lex pro¬
hibuisset leprosum non tangere:
Propter hoc tetigit. ut ostendiset
quia om̃ia mutidda mundis: quia
alioꝵ aliis non adberent inquina¬
menta: quia extranea inmundicia
inmaculatos non coinquinat. Sed
adhuc ꝓpter quid tetigit : Ut hu¬
militatem demonstrasset: ut nos do¬
ceret nullum spernere. nullũ hor¬
rere. nullũ contemptibilẽ ducere.
ꝓpter corporis lesionem. aut ma¬
culationem. quȩ a dõ immittuntur
ꝓ qua ipse scit ratione. Extendens
ergo manũ ibc: tetigit eũ. Medicus
ait sum cęlestis: corpora cũ animab

Expanded text:
Magnifice credis, magnifice et munMagnifice credis, magnifice et mundaris. Plenissime confiteris, plenissime et laetificaris. Volo, mundare. Non dubitasti credere, non tardo sanare. Non distulisti confessionem, non differam te mundare. Volo, mundare. Ut et magnam gratiam tibi ostendam, manum ad te porrigo. Extendens itaque Jesus manum, tetigit eum, dicens: Volo, mundare. Et quare tetigit eum Dominus, cum lex prohibuisset leprosum tangere? Propter hoc tetigit, ut ostendisset quia omnia munda mundis, quia aliorum aliis non adhaerent inquinamenta, quia extranea immundities immaculatos non coinquinat. Sed adhuc propter quid tetigit? Ut humilitatem demonstraret, ut nos doceret nullum spernere, nullum horrere, nullum contemptibilem ducere propter corporis laesionem, aut maculationem quae a Domino immittuntur, pro qua ipse scit rationem. Extendens ergo manum Jesus, tetigit eum. Medicus, ait, sum coelestis, corpora cum animis
Abbreviated transcription (Latin):
Siue ergo hanc lepram ꝓpter mea
peccata portaui. dimiitens culpas
meas munda me: siue ꝓpter ꝓui.¬
dentiam tuã mirabiliter me munda.
ut ab omĩb magnificeris. Dñe si
uis. potes me mundare. Uoluntas
tua opus est quia & oꝑa uoluntati
tuȩ obędiunt : ideoq si uis potes me
mundare. Non dubito. non fallor.
non dico sicut ille. qui filii salutẽ
dep̃cabatur: si quid potes adiuua
nos. sed scio quia omia potes. Ideoq
non potentiam peto. non fortitu.¬
dinem quȩro. has enͣi scio esse in¬
deficientes. sed tantũ uoluntatem
tuã deprecor: & sequens uirtus
statim hanc gram adimplebit. Dnẽ
si uis: potes me mundare. Michi ad
beneficium. tibi ad laudẽ: uiden
di doctrinam. Dñe si uis. potes me
mundare. Tu prius naaman ait¬
principẽ syriȩ ꝑ heliseum in ior.¬
danẽ tingens lepra mundasti.
tu & modo si uis potes me mun¬
dare. Cui respondens dñs ait. Con¬
siteris quia ego possũ: ꝓfiteris¬

Expanded text:
Sive ergo hanc lepram propter mea Sive ergo hanc lepram propter mea peccata portavi, dimittens culpas meas, munda me: sive propter providentiam tuam me mirabiliter munda, ut ab omnibus magnificeris. Domine, si vis, potes me mundare. Voluntas tua opus est, quia et opera voluntati tuae obediunt, ideoque, si vis, potes me mundare. Non dubito, non fallor, non dico sicut ille qui filii salutem deprecabatur, Si quid potes, adjuva nos; sed scio quia omnia potes, ideoque non potentiam peto, non fortitudinem quaero, has enim scio esse indeficientes, sed tantum voluntatem tuam deprecor, et sequens virtus statim hanc gratiam adimplebit: Domine, si vis, potes me mundare. Mihi ad beneficium, tibi ad laudem, videntdi doctr.. Domine, si vis, potes me mundare. Tu prius Naaman principem Syriae per Eliseum in Jordane tingens lepra mundasti ; tu et modo, si vis, potes me mundare. Cui respondens Dominus, ait: Confiteris quia ego possum, pr
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti de oelo. sicuti de celestibus
montibus. ad saluandos cirnales
descendente: uenit ad eñ homo
leprosus adorans cũ. Ante quam
peteret: adorare cepit. antequã ro¬
garet: culturam ostendit. Adora
inuocans adorabat eũ. Sic & illi
beati magi prius ꝓcidentes adora¬
uerunt eũ: & ita demũ ei munera
obtulerunt. Codem modo & nunc
iste cadens adorabat: & sic supplicẽ
obtulit postulationem. dño dicens
tu qui digne adoraris. qui merito
coleris. te ego ut dñm adoro. ideoq
&e adnm dico. oꝑa prius contestans.
&e sic uerba loquens. Per te enĩ om̃ia
facta sunt. Tu ergo dñe si uis. potes
me mundare. Uoluntas tua opus
est. ideo si uis potes me mundare.
Uoluisti ut hȩc inmundissima lepra
suiꝑ me ueniret: siue ꝓpter mea
peccata. ut correptus penituissem.
siue ꝓpter tuam prudentiã. ut mi¬
rabiliter me itndans magnifice¬
ris. Omĩa dispensanter. & ꝓuident᷑
facis. & salutẽ largiter tribuis.

Expanded text:
sicuti de coelo, sicuti de coelestibus sicuti de coelo, sicuti de coelestibus montibus ad salvandos carnales descendente. Venit ergo ad eum homo leprosus, adorans eum. Antequam peteret, adorare coepit: antequam rogaret, culturam ostendit. Adoravominum eum invocans, adorabat eum. Sic et illi beati magi prius procidentes adoraverunt eum, et ita demum ei munera obtulerunt . Eodem modo et nunc iste cadens adorabat, et sic supplicem obtulit postulationem: Domine, dicens, tu qui digne adoraris, qui merito coleris, te ego ut Dominum adoro, ideoque et Dominum dico. Opera prius contestans, et sic verba loquens. Per te enim omnia facta sunt: tu ergo, Domine, si vis, potes me mundare. Voluntas tua opus est, ideo si vis, potes me mundare. Voluisti ut haec immundissima lepra super me veniret, sive propter mea peccata, ut correptus poenituissem; sive propter tuam prudentiam, ut mirabiliter me mundans magnificeris. Omnia dispensanter et providenter facis, et salutem largiter tribuis.
Abbreviated transcription (Latin):
ascendunt : audientes apłm dicentẽ.
que sursum sunt querite. quȩ
sursũ sunt sapite. ubi xp̃c est in
dextera dĩ sedens. Descendente nẽ
dño. hoc est inclinate se ad infirmi¬
tatem & inpotentiã cęteroꝵ. miser¬
tus in ꝑfectioni eoꝵ uel infirmita¬
ti: secute sunt eũ turbe multȩ :
aliquanti ꝓpter caritatẽ. aliquan¬
ti ꝓpter doctrinam. aliquanti ꝓpt̃
admirationẽ & curationẽ. Et ecce
homo leprosus. unus ex illis qui
curam querebant. qui leuamen
desiderabant. Et ecce leprosus ueni¬
ens. adorabat eũ dicens. Dñe si uis:
potes me mundare. Deorsum eur¬
rens rogas o homo: & inmontem
nichil dicis. Quare sic : Quia tẽpus
& tempora om̃i rei sub cęlo. tempꝰ
doctrine. & tempus curationis.
In monte docuit. illumiaauit: mo¬
nuit. animas curauit: corda sana¬
uit. Propterea ergo ego illa ma¬
iora temptare nolui. illa summa
tarcdare passus stm. Ipsis ergo ab
illo completis: deorsum eo de
monte ad curandũ descendenit.

Expanded text:
audientes Apostolum dicentem: Quae sursum sunt quaerite, quae sursum sunt sapite, ubi Christus est in dextera Dei sedens . Descendente nunc Domino, hoc est, inclinante se ad infirmitatem et impotentiam caeterorum, misertus imperfectioni eorum vel infirmitati, secutae sunt eum turbae multae, aliquanti propter charitatem, aliquanti propter doctrinam, aliquanti propter admirationem et curationem: et ecce homo leprosus unus ex illis qui curam quaerebant, qui levamen desiderabant. Et ecce leprosus veniens, adorabat eum, dicens: Domine, si vis, potes me mundare. Deorsum currens rogas, o homo, et in monte nihil dicis? Quare sic? Quia tempus et tempora omni rei sub coelo, tempus doctrinae, et tempus curationis. In monte docuit, illuminavit, monuit, animas curavit, corda sanavit. Propterea ergo ego illa majora tentare nolui, illa summa tardare passus sum. Ipsis ergo ab illo completis, deorsum eo de monte ad curandum descendente,
Abbreviated transcription (Latin):
multe. Et ecce leprosus ueniens:
adorabat eũ dicens. Dñe. si uis:
ocente in monte dño discipłi
uenerunt ad eũ: sicut alacres.
sicut domestici. sicut proximi.
sicut amici uel fratres. Ideo ait
dñs ad eos. Uos estis sal terre. & uos
estis lux mundi. Nunc uero des.¬
cendente eo demonte. turbe secu¬
tȩ sunt eum. quȩ in montẽ ascen¬
dere non potuerunt: ut pigri po¬
puli. ut negligentes. ut inꝑfecti.
I ta & filii ifrł primitus in montem
ascendere non ualuerunt. adob.¬
uiandũ dõ ꝑgere non potuerunt.
ꝓpter suđ in religiositatem. & im.¬
pietatem: sed solus moyses ascendit.
& pauei cũ eo senioꝵ istł. Ita ae cũ
dnõ discipłi soli in montẽ ascende¬
runt. & tardiores deorsũ stetert᷑.

Expanded text:
ns rogabat eum, dicens: Domine, si vis, ocente in monte Domino, discipuli venerunt ad eum sicut alacres, sicut domestici, sicut proximi, sicut amici vel fratres. Ideo ait et Dominus ad eos: Vos estis sal terrae, et, vos estis lux mundi . Nunc vero descendente eo de monte, turbae secutae sunt eum, quae in montem ascendere non potuerunt, ut pigri populi, ut negligentes, ut imperfecti. Ita et filii Israel primitus in montem ascendere non valuerunt, ad obviandum Deo pergere non potuerunt propter suam irreligiositatem et impietatem, sed solus Moyses ascendit, et pauci cum eo seniorum Israel: ita et cum Domino discipuli soli in montem ascenderunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m quã homine̾ crederent. cum
dictũ esset. tam quã sponsus proce
dens de thalamo suo. exultauit ut
gigas ad currendam uiam: continuo
subiunctũ est. a sũmo celo egressio
eius. Quod ergo audis. ueritas de
terra orta est. dignatio est non
conditio. miscłia est non miseria.
Ueritas ut de terra oriretur. de
celo descendit. Sponsus ut de tha¬
lamo suo ꝓcederet: a summo cȩli
egressio eius. Inde est qđ hodie
natus est. quo die minor nullus
dies in terris. a quo tamen incre¬
menta dies sumunt. Quid ergo:
nclinatus est. & nos erexit. Mini¬
mũ elegit diem. sed unde lux
crescit. Ipse suo tali aduentu nos
ettã tacitos tamquã sonitu magni
clamoris exhortans. ut qui pauꝑ
Qui ꝓpter nos de terra ortus est:
in illo celũ possideamus. qui cum

Expanded text:
Christum quam hominem crederet: cum Christum quam hominem crederet: cum dictum esset, amo suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam; continuo subjunctum est, A summo coelo egressio ejus . Quod ergo audis, Veritas de terra orta est, dignatio est, non conditio; misericordia est, non miseria. Veritas ut de terra oriretur, de coelo descendit: sponsus ut de thalamo suo procederet, a summo coelo egressio ejus. Inde est quod hodie natus est, quo die minor dies nullus in terris, a quo tamen incrementa dies sumunt. Qui ergo inclinatus est, et nos erexit, minimum elegit diem, sed unde lux crescit: ipso suo tali adventu, nos etiam tacitus tanquam sonitu magni clamoris exhortans, ut qui paupequi propter nos de terra ortus est, in illo coelum possideamus. SERM
Abbreviated transcription (Latin):
in eodem psalmo sequitur factũ
est. Nam cũ ille de terra ortus ẽ.
hoc est de carne natus est. quia
de celo uenit & suꝑ om̃s est. ꝓcul
dubio cũ ascendit ad patrem. etiã
iustitia de eelo ꝓspexit. Hanc enĩ
iustitiam uerbis suis cõmendat¬
in promittendo spͣm scm. Ipse in¬
quit arguet mundũ de peceato.
de iustitia. de iudicio. De peccato
quide̾ : quia non crediderunt
in me. De iustitia: quia ad patre
uado. & iam non uidebitis me.
Hȩc est iustitia. quȩ de celo ꝓspexit.
A summo em̃ celi egressio eius. &
occursus etus usq ad sũmũ celi.
ne quisquã contepͣneret ueritatẽ.
quia de terra orta est. cũ sicut
sponsus processit de thalamo fuo.
id est de uirginali utero. uerbũ dĩ
creaturȩ humanȩ quodã in effabili
coniugio copulatũ est. Ne hoc ergo
quisquã contepͥneret. & quãuis mi¬
mirabiliter natum & dictis factisq
mirabilem. tamen ꝓpter similitu¬
dinem carnis peccati nichil ampliꝰ

Expanded text:
in eodem psalmo sequitur, factum in eodem psalmo sequitur, factum est. Nam ille qui de terra ortus est, hoc est, de carne natus est, quia de coelo venit, et super omnes est ; procul dubio cum ascendit ad Patrem, etiam justitia de coelo prospexit. Hanc enim justitiam verbis suis ipse commendat, promittendo Spiritum sanctum: Ipse, inquit, arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio. De peccato quidem, quia non crediderunt in me: de justitia, quia ad Patrem vado; et jam non videbitis me . Haec est justitia, quae de coelo prospexit. A summo enim coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum coeli. Ne vero quisquam contemneret veritatem, quia de terra orta est, cum sicut sponsus processit de thalamo suo, id est, de utero virginali, ubi Verbum Dei creaturae humanae quodam ineffabili conjugio copulatum est: ne hoc ergo quisquam contemneret, et quamvis mirabiliter natum, et dictis factisque mirabilem, tamen propter similitudinem carnis peccati nihil amplius
Abbreviated transcription (Latin):
quã uirgo est omĩs eccła. In ma¬
ria xpͣm pia uirginitas peperit.
in anna xp̃m uiduitas paruum
grandeua cognouit. in elisabech
xp̃o coniugalis castitas & anilis
fecunditas militauit. Omͣs gradꝰ
fidelũ mẽbroꝵ capiti contulert᷑.
quod ipsius grã conferre potuer᷑.
Proide quia ueritas & pax &
iustitia xp̃c est. hunc fide conei¬
oite. operib credite. ut qͦd egit
uterus mariȩ in carne xpͣi : agat
cor urͣm in lege xpͣi. Quomodo
autẽ non ad partũ uirginis ꝑti.¬
netis. quando xp̃i membra estis:
Caput urm peperit maria. uos
ȩccła. Nam ipsa quoq mater &
uirgo est. Mater uiscerib carita¬
tis. uirgo integritate fidei & pie¬
tatis. Populos parit sed unius
membra sunt. cuius ipsa est corpꝰ
& coniure. etiã in hoc similitudi¬
nem gerens illius uirginis. quia
& in multis mater est unitatis.
celebremus. quo die sicut istum
sermone̾ orsi simus. ueritas de
terra orta est. Iam enͣi & quod

Expanded text:
quam virgo est omnis Ecclesia. In Maquam virgo est omnis Ecclesia. In Maria Christum pia virginitas peperit: in Anna Christum viduitas parvum grandaeva cognovit: in Elisabeth Christo conjugalis castitas et anilis fecunditas militavit. Omnes gradus fidelium membrorum capiti contulerunt, quod ipsius gratia conferre potuerunt. Proinde quia veritas et pax et justitia Christus est, hunc fide concipite, operibus edite; ut quod egit uterus Mariae in carne Christi, agat cor vestrum in lege Christi. Quomodo autem non ad partum Virginis pertinetis, quando Christi membra estis? Caput vestrum peperit Maria, vos Ecclesia. Nam ipsa quoque et mater et virgo est: mater visceribus charitatis, virgo integritate fidei et pietatis. Populos parit, sed unius membra sunt, cujus ipsa est corpus et conjux, etiam in hoc similitudinem gerens illius virginis, quia et in multis mcelebremus: quo die, sicut istum sermonem exorsi sumus, Veritas de terra orta est. Jam enim et quod
Abbreviated transcription (Latin):
miscłia. quod ille qui sic nasci potuit.
nasci uoluit. Erat enͣi iam unicus
patri. qui unicȩ natus ẽ matri. Et
ipse est factus in matre. qui sibi fece¬
rat matrem.  Sempiternus cũ
patre. hodier ꝓͥ nus ex matre. Post
patrẽ de matre factus est ante
om̃ia. de patre non factus est
sine quo pater numquã fuisset.¬
Exultate uirgines xp̃i. consors ur̃a
potuistis. sed ꝓpter xp̃m parere no.¬
luistis. Qui non ex uobis natus.
uobis natus est. Ueru̾tamen si u̾bi
eiꝰ memineritis sicut meminisse
tatem facitis patris eius. Ipse eñi
dixxit. Qui cũq. facit uoluntatem
patris mei. ipse mͥ frater. & soror.
& mater est. Exultate uiduȩ xpͣi.
qui fecundam fecit uirginitatẽ.
illi uoustis continentiȩ scitatem.
Exultet &iam castitas nuptialis.
om̃s fideles uiuentes cũ conugib
uris. quod amisistis in corpore:
in corde seruate. Ubi iam non
potest esse concubitus. caro inte¬
gra. sit in fide uirgo conscia. seđm

Expanded text:
misericordia, quod ille qui sic nasci potuit, misericordia, quod ille qui sic nasci potuit, nasci voluit. Erat enim jam unicus Patri, qui unicus natus est matri: et ipse est factus in matre, qui sibi fecerat matrem; sempiternus cum Patre, hodiernus ex matre: post matrem de matre factus, ante omnia de Patre non factus: sine quo Pater nunquam fuiExsultate, virgines Christi, consors vestra ee non potuistis, sed propter Christum parere noluistis. Qui non ex vobis natus est, vobis natus est. Verumtamen si verbi ejus memineritis, sicut meminisse quia voluntatem facitis Patris ejus. Ipse enim dixit: Quicumque facit voluntatem Patris mei, ipse mihi frater et soror et mater est . Exsultate, viduae Christi: qui fecundam fecit virginitatem, illi vovistis continentiae sanctitatem. Exsulta etiam, castitas nuptialis, omnes fideliter viventes cum conjugibus vestris: quod amisistis in corpore, in corde servate. Ubi jam non potest esse a concubitu caro integra, sit in fide virgo conscientia, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
odie ueritas de terra orta est.
xp̃c de carne natus est. Gaudete
sollep̾nter. & sempiternũ diem
hodiernũ quoq. admoniti cogitate.
eterna dona spe firmissima concu¬
piscite. filii dĩ eẽ accepta potestate
pͣsumite. Propter uos temporalis
effectus est tempoꝵ effector. ꝓpter
uos in carne apparuit mundi con¬
ditor. ꝓpter uos creatus ẽ. creator.
Quid adhuc mortales rebus mortalib
oblectamini. & fugitiuam uitam
si fieri possit tenere conamini :
Spes longe clarior refulsit in tͣris.
ut terrenis uita ꝓmitteretur in
celis. Hoc ut crederetur: res incre¬
dibilior pͣrogata est. deos factos
qui homines erant. homo factusẽ.
qui ds erat. Nec amittens qͦd erat.
fieri uoluit ipse qđ fecerat. Ipse fecit
quod esset. quia homine̾ dõ addidit.
cendi modũ incredulis ꝑsuadere co¬
namur. quod utero non seminato
germen prolis exortũ est. & a com¬
plexu carnis uiscera inmunia filiũ
partu incorrupta ꝑmansit. Mira ẽ
ista potentia. sed plus est miranda

Expanded text:
odie Veritas de terra orta est , Christus de carne natus est. Gaudete solemniter, et sempiternum diem hodierno quoque admoniti cogitate, aeterna dona spe firmissima concupiscite; filii Dei esse accepta potestate praesumite. Propter vos temporalis effectus est temporum effector, propter vos in carne apparuit mundi Conditor, propter vos creatus est Creator. Quid adhuc mortales mortalibus rebus oblectamini, et fugitivam vitam, si fieri posset, tenere conamini? Spes longe clarior effulsit in terris, ut terrenis vita promitteretur in coelis. Hoc ut crederetur, res incredibilior praerogata est. Deos facturus qui homines erant, homo factus est qui Deus erat: nec amittens quod erat, fieri voluit ipse quod fecerat. Ipse fecit quod esset, quia hominem Deo addidit, cendi modum incredulis persuadere conamur, quod in utero non seminato germen prolis exortum est, et a complexu carnis viscera immunia filium partu incorrupta permansit. Mira est ista potentia, sed plus est miranda
Abbreviated transcription (Latin):
ad palatum eius in siti. Paruuli
petierunt panem. & non erat qͥ
frangeret eis. he. Qui uescebant᷑
uoluptuose. interierunt in uiis.
Qui nutriebantur in croceis: am¬
plexati sunt stercora. uat. Et maior
effecta est iniquitas populi mei pec¬
cato sodomoꝵ que subuersa est in
momento. & non cȩperunt in ea
manus. Tat. Candidiores eius¬
nazarei niue. nitidiores lacte :¬
rubicumdiores ebore antiquo.
saphyro pulchriores. Hech. De¬
nigrata est suꝑ carbones facies
eoꝵ. & non sunt cogniti inpla-¬
teis. Ad hesit cutis eoꝵ ossib.
aruit. & facta est quasi lignum.¬
Thech. Melius fuit occisis gla¬
dio . ꝗ̃ int̾fectis fame. qm̃ siti ex¬
tabuer̃t. consumpti asterilitate
terre. loch. Manus muliertĩ
misericordiũ coxert filios suos.
facti sunt cibus earũ in contriti¬
one filis̨ populi mei. Caph. Cõ¬
pleuit dñs furorẽ suũ effudit
irã indignationis sue. & succen¬
dit ignem in syon. et deuorauit
fundam̃ta eius. Lameth. Nlon
credidert̃ reges terre. & uniu̾¬

Expanded text:
ad palatum eius in siti parvuli petierunt panem et non erat qui frangeret eis HE qui vescebantur voluptuose interierunt in viis qui nutriebantur in croceis amplexati sunt stercora VAV et maior effecta est iniquitas filiae populi mei peccato Sodomorum quae subversa est in momento et non ceperunt in ea manus ZAI candidiores nazarei eius nive nitidiores lacte rubicundiores ebore antiquo sapphyro pulchriores HETH denigrata est super carbones facies eorum et non sunt cogniti in plateis adhesit cutis eorum ossibus aruit  Teth.  Melius fuit occisis gladio, quam interfectis fame: quoniam isti extabuerunt consumpti a sterilitate terrae IOTH manus mulierum misericordium coxerunt filios suos facti sunt cibus earum in contritione filiae populi mei CAPH conplevit Dominus furorem suum effudit iram indignationis suae et succendit ignem in Sion et devoravit fundamenta eius LAMED non crediderunt reges terrae et unive
Abbreviated transcription (Latin):
perierat mortalibus reddita est.
Natalis est hodie saluatoris. de quo
angłs pastoribus dicit. natus est
hodie uobis saluator. de quo & pro¬
pheta dicit. filius datus est nobis.
puer natus est nobis. Mascitur ergo.
quẽ regem gentiũ alius ꝓpheca testa¬
tur. & nascitur ex uirgine. sicut

Expanded text:
perierat, mortalibus reddita est. perierat, mortalibus reddita est. Natalis est hodie Salvatoris, de quo angelus pastoribus dicit, Natus est vobis hodie Salvator : de quo et propheta dicit, Filius datus est nobis, puer natus est nobis . Nascitur ergo quem regem gentium alius propheta testatur, et nascitur ex virgine, sic
Abbreviated transcription (Latin):
tiauit gabrihel uocamus nomen
eiꝰ emmanuel. Eactus est enim
homo ꝑmanens ds. ut & filius
hominis recte uocetur nobiscũ
as. non alter dĩ. alter homo. Exul
tet in credentibus mundus. quib
saluandis uenit ꝑ quẽ factus est
mundus. Conditor mariȩ. natus
ex maria. ł ilius dauid. dñs dauid.
Semen abrahȩ. qui est ante abrabã.
Factor terre. factus in terra. Crea.¬
tor cȩli. creatus sub celo. Ipse est
dies quẽ fecit dñs. & dies cordis
nrͣi ipse est dñs. Ambulemus in
lumine eius. exultemus & iocun¬
uis tantarum rerũ uerboꝵq.
copia instructus exsistat. qui
huius diei grãm dignis possit
laudibus predicare. Unde si hu¬
iusmodi nullus est: non erubes¬
cimus. &iam si nobis nitidior di¬
cendi factindia desit. uel medio¬
ori tamen sermone parcũ sacrȩ
uirginis & ortum dñici corporis
disserentes conabimur explicare.
Natalis est ergo hodie saluatoris
km̃i. in quo lumen additũ mundo
est. & inmortalitas quȩ ꝑpeccatũ

Expanded text:
tiavit Gabriel, vocamus nomen tiavit Gabriel, vocamus nomen ejus Emmanuel. Factus est enim homo, permanens Deus, ut et filius hominis recte vocetur Nobiscum Deus: non alter Deus, alter homo. Exsultet itaque in credentibus mundus, quibus salvandis venit per quem factus est mundus. Conditor Mariae, natus ex Maria: filius David, Dominus David: semen Abrahae, qui est ante Abraham: factor terrae, factus in terra: creator coeli, creatus sub coelo. Ipse est dies quem fecit Dominus, et dies cordis nostri ipse est Dominus. Ambulemus in lumine ejus, exsultemus et jucunuis tanta rerum verborumque copia instructus existat, qui hujus diei gratiam dignis possit laudibus praedicare? Unde si hujusmodi nullus est, non erubescimus etiam, si nobis nitidior dicendi facundia desit: vel mediocri tamen sermone partum sacrae Virginis, et ortum Dominici corporis disserentes conabimur explicare. Natalis est ergo hodie Salvatoris, charissimi, in quo lumen additum mundo est, et immortalitas quae per peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
Ego & pater unũ sumus. Nam si
uerbũ in carnem. hoc est dsͦ in
homine̾. mutatus conuerteret᷑.
non esset ueru nisi pater maior
me est. quia homine maior ẽ ds.
illud autẽ falsum esset. ego & patͣ
unũ sumus. quia non sunt unuͣ
homo & ds. Sed forsitan possit
dicere. ego & pater non unum
sumus. sed unum fuimus. Quod
eni erat. & esse destitit: non est
utiq sed fuit. Nunc autẽ & ꝓptͣ
ueram formã serui quã accepe¬
rat uerũ dixit. pater maior me
est. & ꝓpter ueram formaᷤ dĩ in
qua ꝑmanebat ueru dixit. ego
& pater unum sumus. Creinani.¬
uit ergo se apud homines non
ita factus quod non erat. ut non
esset quod erat. sed occultans qđ
erat & demonstrans quod factꝰ
erat. Proinde quia uirgo concepit
& peperit filium. ꝓpter manifestã
serui formã puer natus est nobis.
Quia uero dĩ uerbũ quod manit
in eternũ caro factum est ut ha¬
bitaret in nobis. ꝓpter dĩ formã
latentem sed manentẽ sicut nun¬

Expanded text:
Ego et Pater unum sumus . Nam si Ego et Pater unum sumus . Nam si Verbum in carnem, hoc est, Deus in hominem mutatus converteretur, non esset verum, nisi, Pater major me est; quia homine major est Deus: illud autem falsum esset, Ego et Pater unum sumus; quia non sunt unum Deus et homo. Sed forsitan posset dicere: Ego et Pater, non unum sumus, sed unum fuimus. Quod enim erat et esse destitit, non est utique, sed fuit. Nunc autem, et propter veram formam servi, quam acceperat, verum dixit, Pater major me est; et propter veram formam Dei, in qua permanebat, verum dixit, Ego et Pater unum sumus. Exinanivit ergo se apud homines, non ita factus quod non erat, ut non esset quod erat: sed occultans quod erat, et demonstrans quod factus erat. Proinde quia Virgo concepit et peperit filium, propter manifestam servi formam, Puer natus Quia vero Dei Verbum quod manet in aeternum, caro factum est, ut habitaret in nobis, propter Dei formam latentem, sed manentem, sicut nun
Abbreviated transcription (Latin):
manet in eternuͣ. & in cõmutabi.¬
ex tempore. ut ad temporalem
uitam nr̃am ꝓcederet. non in
carne amisit ȩternitate᷑. sed &iã
carni prestitit in mortalitatem.
Ita ipse tamquã sponsus ꝓcedens
de thalamo suo. exultauit ut gigas
ad currendam uiam. Qui cum
in forma dĩ esset. non rapinam
arbitratus est esse se equalem doͬ.
sed ut ꝓpter nos fieret qđ non
erat semetipsum exinaniuit.
non forma diͣ ꝑdens. sed formaͬ
serui accipiens. & ꝑ hanc insimi¬
litudine hominũ factus. nec pro¬
pria substantia sed habitu in¬
uentus ut homo. Hoc en̾i totuͣ
quod sumus. uel in anima uel
in corpore nr̃a natura est illius
habitus. Nos nisi hoc essemus.
non essemus. Ille si hoc non esset.
esset utiq ds. Et cum hoc esse
cepit quod non erat. homo factꝰ
est ꝑmanens ds. ut non unum
horum sed utrumq uerissime
diceretur. & ꝓpter quod homo
factus est: Qmͣ pater maior me
est. Et ꝓpter quod ꝑmansit ds:

Expanded text:
manet in aeternum, et incommutabimanet in aeternum, et incommutabiex tempore, ut ad temporalem vitam nostram procederet, non in carne amisit aeternitatem, sed etiam carni praestitit immortalitatem. Ita ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam . Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo: sed ut propter nos fieret quod non erat, semetipsum exinanivit; non formam Dei perdens, sed formam servi accipiens: et per hanc in similitudinem hominum factus; nec propria substantia; sed habitu inventus ut homo . Hoc enim totum quod sumus vel in anima vel in corpore, nostra natura est, illius habitus: nos nisi hoc essemus, non essemus; ille si hoc non esset, esset utique Deus. Et cum hoc esse coepit quod non erat, homo factus est permanens Deus: ut non unum horum, sed utrumque verissime diceretur; et propter quod homo factus est, Quoniam Pater major me est ; et propter quod permansit Deus,