comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ergo festoꝵ leges habemus in manibꝰ.
&e inde nunc sermo est: requiramꝰ
diligentius qui sit ordo festiuita¬
tum: ut ex ipsis ordinib sacrificio¬
rum ritum colligere possimus:
qualit᷑ unusquisq ex suis actib
& conuersationib sc̃is. deo festim¬
tatem possit parare.s Prima gͦ
est festiuitas dei: que appellatur
indesinens: De his enĩ mandat᷑:
quȩ indesinent̃ & sine ulla ꝓrsus
interruptione. matutinis & uesꝑ¬
tinis sacrificiis offerantur: Man¬
dans igit᷑ festiuitatũ ritus: non
statim primo uenit ad festiuita¬
tem paschȩ. neq ad azimoꝵ. neq
ad scenophegie. aliasq de quibus
p̃cipit᷑: s hanc pͥmam posuit inqͣ
sacrificium indesinens mandat of¬
ferri: quo scilicet agnoscat quisq¬
quia ñ aliqũ qͥdẽ agenda ẽ. deo
aliqͣndo uͦ non agenda festiuitas:
s semꝑ & indesinent̃. iustus agere
debet diem festum: Sacrificium
namq quod indesinent̾ in matutiniꝰ
&e in uesꝑtinis mandat᷑ offerri: hoc

Expanded text:
ergo festorum leges habemus in manibus, et inde nunc sermo est, requiramus diligentius qui sit ordo festivitatum, ut ex ipsis ordinibus et sacrificiorum ritu colligere possimus qualiter unusquisque ex suis actibus et conversationibus sanctis Deo festivitatem possit parare. Prima ergo est festivitas Dei, quae appellatur indesinens. De his enim mandatur quae indesinenter, et sine ulla prorsus interruptione matutinis et vespertinis sacrificiis offerantur. Mandans igitur festivitatum ritus, non primo statim venit ad festivitatem Paschae, neque ad Azymorum, neque ad Scenopegiae, aliasque, de quibus praecipitur; sed hanc primam posuit, in qua sacrificium indesinens jubetur offerri, quo scilicet agnoscat quisququod non aliquando quidem agenda est Deo, aliquando non agenda festivitas, sed semper et indesinenter justus agere debet diem festum. Sacrificium namque quod indesinenter et in matutinis et in vespertinis mandatur offerri, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑: noua luna E st ergo & ista festi¬
uitas: cum luna innouatur: Noua
aut̃ dicit᷑. cũ soli ꝓxima fuerit effec¬
ta. & ualde ei comuncta: ita ut sub
claritate eiꝰ lateat: S mirũ fortasse
uideat᷑ inmo suꝑfluũ: lex diuina
mandare. Quid enim religiom cõ¬
ducet lune noue. id ẽ cũ iungit᷑
soli & acdheret ei: obseruare festui¬
tatem: Hȩc si scđm litterã conside¬
rentur: nõ tã religiosa ꝗͣ suꝑsticio¬
dei susceꝑant. dicebat. Nemo gͦ uoꝰ
iudicet in cibo aut inpotu. aut¬
in parte diei festi. aut neomenia.
nia umbra futuroꝵ ẽ: certum est
quia & cetere festiuitates umbre si
milit̃ sunt futuroꝵ. S ñc de neo-¬
menia uideamus: Diximus quod
neomenie festiuitas appellat᷑. cũ lu-¬
na innouari ceꝑit: & soli ꝓxuna fierz
penitusq coniuircta: Sol iusticie
xp̃s est: huic siluna id ẽ. eccłra sua.
que lumine ipsiꝰ replet᷑. iuncta fue¬
rit. & penitꝰ ei adheserit: ita ut se-¬

Expanded text:
dicitur nova luna. Est ergo et ista festivitas, cum luna innovatur. Nova autem dicitur cum soli proxima fuerit effecta et valde ei conjuncta, ita ut sub claritate ejus lateat. Sed mirum fortasse videatur, immo superfluum lex divina mandare. Quid enim religionis condecet lunae novae, id est, cum conjungitur soli et adhaeret ei observare festivitatem. Haec si secundum litteram considerentur, non tam religiosa quam superstitioDei susceperant dicebat: Nemo ergo vos judicet, aut in cibo, aut in potu, aut parte diei festi, aut neomenia, nia umbra futurorum est, certum est quia et caeterae festivitates similiter umbrae sunt futurorum. Sed nunc de neomenia videamus. Diximus quod neomeniae festivitas appellatur, cum luna innovari coeperit, et soli proxima fieri, penitusque conjuncta. Sol jusChristus est. Huic si luna, id est, Ecclesia sua, quae lumine ipsius repletur, juncta fuerit, et penitus ei adhaeserit, ita ut se
Abbreviated transcription (Latin):
qui neq esurient. neq sicient. neq dor-
mitabunt. neq laborabunt: s erunt ꝑ¬
uigiles sic̃ angelor uita ꝑuigil dicit᷑.
cũ in illum ordinem restitui merebun-¬
tur: tunc erit uera incorrupta festiui-¬
tas. cuiꝰ festiuitatis pͥnceps ce sponsus

Expanded text:
qui neque esurient, neque squi neque esurient, neque smitabunt, neque laborabunt, sed erunt pervigiles sicut angelorum vita pervigil dicitur, cum in illum ordinem restitui merebuntur, tunc erit vera et incorrupta festivitas: cujus festivitatis princeps et sponsus
Abbreviated transcription (Latin):
neq ignem accendit: illũ scilicet ignẽ
de quo dicit᷑: ite inlumine ignis ũri.
& inflãma quam accendistis: In sabb̃o
unusquisq sedet in loco suo: & ñ pro¬
cedit ex eo: Quis gͦ ẽ locus anime¬
sapientia. sc̃ificatio. ⁊ om̃ia quȩ xp̃s
ẽ. locus anime est: Ea quo loco eam
non oportet exire. ut uera sabbata cu¬
stodiat: & diem festum in sacrificiis
exigat sabbator⁊: sic̃ & dñs dicit Qͥ
manet inme: & ego in eo Qͦd aut̃ di¬
ximus uera sabbata: si altius repeta¬
hunc mundum ẽ ueri sabb̃i obserua-¬
cio: Quod enĩ scriptũ est in genesi. qr
requieuit ds̃ in die sabbati ab oꝑib
suis: non uidemus uł tunc factum
eẽ indie septima. uł etiã nunc fieri: Sẽ.¬
per enim dm̃ uidemus oꝑari: & nullũ
sabbatum est in quo non ds̃ oꝑetur:
in quo non ꝓducat solem suum suꝑ
bonos & malos. & pluat suꝑ iustos ce
iniustos: in quo non ꝓducat in monti¬
bus foenũ & herbam seruituti homi¬
num: inquo non ꝑcutiat ⁊ sanet. de¬

Expanded text:
nim ignem accendit illum, scilicet ignem de quo dicitur: « Ite in lumine ignis vestri, et in flamma quam accendistis in sabbato unusquisque . » Sed et in loco suo et non procedit ex eo. Quis ergo est locus ejusapientia, sanctificatio, et omnia quae Christus est, locus animae est. Ex quo loco eam non oportet exire, ut vera sabbata custodiat, et diem festum in sacrificiis exigat sabbatorum. Sic et Dominus dicebat: Qui manet in me, et ego in eo . Quod autem diximus vera sabbata, si altius repetahunc mundum est vera sabbati observatio. Quod enim scriptum est in Genesi, quia requievit Deus die sabbati ab operibus suis , non videmus vel tunc factum sse in die septima, vel etiam nunc fieri. Semper enim Deum videmus operari, et nec sabbatum est, in quo non Deus operetur, in quo non producat solem suum super bonos et malos, et pluat super justos et injustos; non quo non producat in montibus fenum, et herbam servituti hominum; in quo non percutiat et sanet; de
Abbreviated transcription (Latin):
exposuimus. debet expleri: S qm̃ sic̃
cator conuertunt᷑ in luctum: & can-¬
tica eoꝵ in planctum: certum ẽ. quia
qui peccat ⁊ agit dies peccati. agere
non potest diem festum Et idõ. illis
dieb quib peccat: offerre ñ potest
indesinens sacrificium dõ: S ille of¬
fe̾re potest. qui indesinent̃ custodit
iusticiam: & conseruẽt semetipsum a
peccato Qua die aut̃ interruꝑit. et
peccau̾it: certũ ẽ qd̾ in illa die non
offert sacrificiũ indẽsinens deo Uere

Expanded text:
exposuimus, debet expleri. Sed quoniam,catorum convertuntur in luctum, et cantica eorum in planctum; certum est quia qui peccati, et agit dies peccati, agere non potest diem festum: et ideo illis diebus quibus peccat, offerre non potest indesinens sacrificium Deo. Sed ille offerre potest, qui indesinenter custodit justitiam, et conservat semetipsum a peccato. Qua die autem interruperit et peccaverit, certum est quod in illa die non offert sacrificium indesinens Deo. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
& ego oꝑor: ostendens ꝑhec. in nullo scli
huius sabb̃o reqͥescere dm̃ adispensa¬
cionib mundi. & a ꝓiusionib generiꝰ
humani: Nam creaturas quid̃ fecit
ex inicio: & substantias ꝓtulit qͣntas
sibi sciebat ut pote rerum conditor
ad ꝑfectionem mundi posse sufficere:
s usq ad consũmationem scłi ab earũ
ꝓuisione & dispensatione non cessat:
Erit gͦ uerũ sabbatũ in quo reqͥescet
ds̃ ab om̃ib oꝑib suis scłm futurũ:
te cum aufugiet dolor & tristicia &
gemitus: & erit omia in omib ds̃: Inqͦ
sabb̃o concedat etiã nobis ds̃ diem fe¬
stum agere secũ: aut cũ scĩs angelis
eius festa celebrare: offerentes sacrifici-¬
um laudis. & reddentes altissimo uo-¬
de quo supͣ exposuimus: meliꝰ offeret᷑
Tc̃ enĩ melius indesinent̃ assistere aĩa
poterit dõ: & offerre sacͥficium lau-¬
dis ꝑ pontificem magnũ: qui ẽ sac̾dos¬

Expanded text:
er haec in nullo hujus saeculi sabbato requiescere Deum, a dispensationibus mundi, et a provisionibus generis humani. Nam creaturas quidem fecit ex initio et substantias protulit, quantas sibi sciebat ut pote rerum conditor, ad perfectionem mundi posse sufficere: sed usque ad consummationem saeculi, ab earum provisione et dispensatione non cessat. Erit ergo verum sabbatum, in quo requiesceret Deus ab omnibus operibus suis, saeculum futurum, tunc cum aufugiet dolor et tristitia et gemitus, et erit omnia et in omnibus Deus. In quo sabbato concedat etiam nobis Deus diem festum agere secum, cum sanctis angelis suis festa celebrare; offerentes sacrificium laudis, et reddentes Altissimo vode quo supra exposuimus melius offeretur: tunc enim melius indesinenter assistere anima poterit Deo et offerre sacrificium laudis
Abbreviated transcription (Latin):
plex. S hanc bibliotecã ñ exaggrestibꝰ &
lineã directis constituit. lignis: id ẽ ñ ex
seculariũ auctorũ. s exꝓpħicis atq apos¬
tolicis uoluminib. Ipsi enim sunt qui¬
om̃ib uitus & excisis. qͣdratã continent
uitã.: & exomm parte libratã. Nã auctoreᷤ
secularium librorum. possunt quidẽ dici

Expanded text:
plex; sed hanc bibliothecam non ex agrestibus et uadratis construxit lignis, id est non ex saecularium auctorum, sed ex propheticis et apostolicis voluminibus. Ipsi enim sunt qvitiis et excisis, quadratam continent vitam, ex omnique parte libratam. Nam auctores saecularium voluminum possunt quidem dici
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s: Istam quã habet mundus:
Pacẽ meã do uobis: pacẽ meã relin¬
quo uobis: Non sic̃ hic mundus
dat pacem: ego do uobis: Negat
gͦ pacẽ mundi dare discipłis s̃s:

Expanded text:
 pacem quam habet mundus, Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis, non sicut hic mundus dat pacem, et ego do vobis. Negat ergo se pacem mundi dare discipulis suis,
Abbreviated transcription (Latin):
intra nos metipsos ce ligna cã¬
poꝵ: quȩ fructũ suũ ꝓducunt.
Que sunt ista ligna camporum:
dicit fortassis auditor Qͥd it̾m ħ
lectioĩs effugiat : Quomͦ intͣ nos¬
eẽ ligna docebit ⁊ arbores: Si nõ
facere habemus gͦ arbores intra
nos. siue bonas siue malas: ⁊q̾
bone sunt fructus malos affer¬
re non possunt. sic̃ ꝗͣ male st̃.
fructꝰ ñ afferunt bonos Uis tͥ
&e arboꝵ ipsarũ que intra nos
sunt uocabula &e appellationeᷤᷤ
expediam: Non ẽ. ficus. neq
malũ. neq uitis: s una arbor
iusticia uocat᷑: alia prudentia
alia fortitudo: alia tẽꝑantra
nominat᷑ : Et si uis maiorẽ ad¬
huc arboꝵ multitudinẽ disccre:
disce qͥb fortassis dignꝰ putabi¬
tur consitꝰ &e paradisus d̾i Est
enĩ ibi arbor pietatis: est & alia
arbor. sapientie ẽ. & alia disci¬
pline: est & alia. scientie boni

Expanded text:
intra nosmetipsos et ligna camporum, quae fructum suum producunt. Quae sunt ista ligna camporum, dicet fortassis auditor: quid iterumlectionis effugiat? Quomodo intra nos ligna esse docebit, et arbores? Si non facere . Habemus ergo arbores intra nos sive bonas sive malas, et quae bonae sunt fructus malos afferre non possunt, sicut quae malae sunt, fructus non afferre bonos. Vis tibi et arborum ipsarum, quae intra nos sunt, vocabula et appellationes expediam? Non est ficus nec malus, nec vitis, sed una arbor justitia vocatur, alia prudentia, alia fortitudo, alia temperantia nominatur. Et si vis majorem adhuc arborum multitudinem, disce quibus fortassis digne putabitur, consitus etiam paradisus Dei est. Ergo alia arbor pietas est, et alia arbor sapientiae est, et alia disciplinae est, et alia scientiae boni
Abbreviated transcription (Latin):
O ce aliud lignũ ẽ. prudentia. &
aliud iusticia: Neq enĩ cõseq̃nter
dicet᷑ ex om̃ib uirtutib solã sapi¬
entiam meruisse ꝗ̃ lignũ uite di-¬
catur: ceteras aut̃ uirtutes neqͣqͣm
simił sortis suscepisse uocabula
Ligna gͦ campi: dabunt fructum

Expanded text:
gnum est prudentiae, et aliud justitiae. Neque enim consequenter diceretur ex omnibus virtutibus, solam sapientiam meruisse quae lignum vitae dicatur, caeteras autem virtutes nequaquam similis sortis suscepisse vocabula. Ligna ergo campi dabunt fructum
Abbreviated transcription (Latin):
sacrifitio ñ edit̾: sed holo castum erit:
hoc in loco sacrifitium. uerbum ipsu.
accipiend ẽ: & doctrina deqͣ nullus edit:
hoc est nullus disputat. nullus retͣctat:
s holocaustum ẽ. Quicqͥd enim dixit
qͥcqͥd statuit: et̾na consetͣtione ꝑdurat.

Expanded text:
sacrificio non edetur, sed holocaustum erit. sacrificio non edetur, sed holocaustum erit. Hoc in loco sacrificium, verbum ipsum accipiendum est et doctrina, de qua nullus edet, hoc est nullus disputat, nullus retractat, sed holocaustum est: quidquid enim dixit, quidquid statuit, aeterna consecratione perdurat.
Abbreviated transcription (Latin):
suer̃ turbis. Et cum satiati fuissent
om̃s. suꝑfuer̃ inqͥt fragm̃torum cofmi
duo decĩ. Istud ẽ gͦ sacfitium ex frag¬
mentis cũmimitatim que s̃ legis scã
discutimꝰ: ut spiritalẽ exhis cibum
purũq capiamꝰ. Et hec inquit. est¬
lex etͥna. Ioħs quidẽ apłs in apoca¬
lipsi dicit: ẽẽ euuangłm et̾nim. In¬
uenimꝰ ⁊ hic scͥptam ee̾ legẽ et̾nã. S
isti qui legem scdm literã seqͥ uolunt.
sacͥfitii ẽẽ possit et̾na: cum utiq de¬
structo templo subuerso altari. & omĩb
et̾ iam constat: Restat. ut scđ̾m eam
partẽ lex hec et̾na dicat᷑. qua nos di¬
cimꝰ legem ẽẽ spiritalẽ: ⁊ ꝑ eã spirita¬
lia offerri posse sacrifitia. que neq
rumpi unꝗ neq cessare possunt. Non
enim in loco sunt qui subutit᷑. aut
in tempr qͦd mutat᷑: s in fide creden¬
ts. ⁊ incorde sacͥficantis. Sane qͦd ait.
ñ edst de sacfitio sacerdotis. sed holo¬

Expanded text:
suerunt turbis, et cum satiati fuissent suerunt turbis, et cum satiati fuissent omnes, superfuerunt, inquit, fragmentorum cophini duodecim . Istud est ergo sacrificium ex fragmentis, cum minutatim quae sunt legis sancta discutimus, ut spiritalem ex his cibum purumque capiamus; et haec est, inquit, lex aeterna: Joannes quidem apostolus in Apocalypsi dicit esse Evangelium aeternum, invenimus et hic scriptum esse legem aeternam, sed isti qui legem secundum litteram sequi volunt, sacrificii esse possit aeterna? Cum utique destructo templo, subverso altari, et omnibus esse jam constat? Restat ut secundum eam partem lex haec aeterna dicatur, qua nos dicimus legem esse spiritalem, et per eam spiritalia offerri posse sacrificia, quae neque irrumpi unquam, neque cessare possunt. Non enim in loco sunt qui subvertitur, aut in tempore quod mutatur, sed in fide credentis et in corde sacrificantis. Sane quod ait: Non detur de sacrificio sacerdotis, sed holo
Abbreviated transcription (Latin):
nouum ꝓ tulit diem. Dimidiũ uͦ eiꝰ:
offerri iussit in uesꝑam. In uesꝑa enĩ
nob̾ datus est saluatoris aduentꝰ: in
qͦ pars illa dimidia hoc est sensus
uel sp̃s legis: scdm qͦd lex spiritalis ẽ:
offeratur oleo consꝑsa tenera. Oleũ
ad miscłiam reuocat᷑. que debet in sa¬
cerdotib abundare: t̃enera ad subtilẽ
⁊ tenerã intelligentiam ꝑtinet. Quod
autẽ a sartagine dr̃: puto qͦd distri¬
ctum ⁊ multa continentia aridum
⁊ torridum uelit esse sacedotẽ: in qͦ
nichil remissum hr̃i ad lixuriã. i¬
chil fluitans ad libidinem possit.
Quod autem sacͥfitium ipsũ exfrag¬
mentis nominauit: in odorẽ suauitatiꝰ:
puto qͦd fragm̃ta sacerdotum uelit
intelligi: cum legis ꝑ eos litera frangit᷑
& cib exea latens intrinsecus spirita¬
lis eli It̾: ut audientes turbe refici¬
ant᷑: ficut ⁊ dñs fecisse refert᷑ ieuã¬
geliis ubñ dixit panes. & dedit disci¬
pulis: ⁊ discipłi confringentes ap̃po¬

Expanded text:
. Dimidium vero ejus offerri jussit in vespera, in vespera enim nobis datus est Salvatoris adventus, in quo pars illa dimidia, hoc est sensus vel spiritus legis, secundum quod lex spiritalis est offeratur. Oleo conspersa tenera; oleum ad misericordiam revocatur, quae debet in sacerdotibus abundare: tenera, ad subtilem et puram intelligentiam pertinet. Quod autem a sartagine dicitur, puto quod descriptum et multa continentia aridum et torridum velit esse sacerdotem, in quo nihil remissum haberi ad luxuriam, nihil fluitans ad libidinem possit. Quod autem sacrificium ipsum ex fragmentis nominavit in odorem suavitatis, puto quod fragmenta sacerdotum velit intelligi, cum legis per eos littera frangitur, et cibus ex ea latens intrinsecus spiritalis educitur, ut audientes turbae reficiantur, sicut et Dominus fecisse refertur in Evangeliis: Ubi benedixit panes et dedit discipulis, et discipuli confringentes appo
Abbreviated transcription (Latin):
ta s̃: neq putandum ẽ libros diuinos.
egyptiorum gesta narrare. Sed que scͥp
ratꝰ es inter filios isrł. aut suscepisti in
plere munist̾ia: scias & agnoscas qͥa sur¬
rexit inte rex aliꝰ qui nescit ioseph rex
egypti: & ipse te cogit ad oꝑa sua: ipse¬
est qui te suꝑ positis magistris & com¬
pulsiorib ad oꝑa terrena flagris acuer¬
berib agit: ut edifices illi ciuitates. Ip¬
ris ac t̾re elem̃ta ꝓcupiditate turba¬
pulsare litib facit: & ꝓ exiguo terre
cespite ꝓpinqͦs iurgiis fatigare. ut ñ¬
illud dicam castitati insidiari. deciꝑe
innocentiam : domi feda. foris crudelia.
intra conc̾ientiam flagitiosa cõmittere.¬
regi egyptio militare: qͦd est mundi huiꝰ

Expanded text:
tas. Nec putandum est divinos libros Aegyptiorum gesta narrare sine causa: seratus inter filios Israel, et suscepisti in plere ministeria: scias quia surrexit in te rex alius, qui nescit Joseph, rex Aegypti; ipse te cogit ad opera sue, superappositis magistris et compulsoribus, ad opera terrena flagellis agit, ut aedifices illi civitates; pris, et terrae elementa pro cupiditate turbapulsare et pro exiguo terrae cespite propinquos jurgiis fatigare; castitati insidiari, decipere innocentiam, domi foeda, foris crudelia, intra concientiam flagitiosa committereregi Aegypti militare, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
os abẏssi: sint quia abyssus ꝑdicionis¬
commotio tinee est. Om̃s enim qͥ eum
secunt᷑. ibi congregant thesauros suos.
uͥ tinea ext̾minat: & uͥ fures effodiunt
& furantur. S & ciuitatem solis edificat
cupat mentes: que ad hoc facte sunt
ut uideant dm̃. P rospicit tñ inimi¬
nere sibi bellum: ⁊ maturũ genti sue
gens isrł ualet suꝑ nos. Utinã & de no

Expanded text:
os abyssi. quia abyssus locuscommotio tineae est: qui enim sequuntur illud, ibi congregant thesauros suos, ubi tinea demolitur, et fures effodiuntet furantur . Civitatem quoque Solis aedificat, cupat mentes, quae factae sunt ut videant Deum. Prospicit tamen imminere sibi bella et maturum gentis Gens Israel valet super nos, utina
Abbreviated transcription (Latin):
poterant resistere moysi. In septima uigi¬
lare iubet᷑ mane ualde. & stare contͣ pba¬
raonẽ: cum gͣndinẽ & ignẽ ꝓducit &
uoces. In octaua intrare p̃cipit᷑ ad eũ:
Et ñ quidẽ intt. s uocat᷑ ad pharaonẽ.
Similit̾ & indecima. cum pͥmitua de¬
lent᷑: & cogit᷑ cũ festinatione exire de

Expanded text:
i. In septima vigilare jubetur valde mane, et stare contra Pharaonem, cum grandinem et ignem producit et voces. In octava intrare praecipitur ad eum  nec intrat, sed vocatur ad Pharaonem. Similiter in decima, cum primitiva delentur, et cogitur cum festinatione exire de
Abbreviated transcription (Latin):
ta ita dr̃. Et inlurauit dñs corpharao¬
nis regis egypti. et seruorum eiꝰ: & in¬
secutus est pꝰ filios isrł. Sed & cũ mos¬
ses de terra madian ad egyptum mitti¬
tur. & p̾cipit᷑ ei facere omnia ꝓligia
inquit itaq ea inconspectu pharaonis.
ego aucẽ indurabo eor faraonis. & ñ di¬
mittet pꝰpłm. Hic pͥmum dictum ẽ a
dño: Ego indurabo corpharaonis. s¬

Expanded text:
dicitur: Et induravit Dominus cor Pharaonis regis Aegypti et servorum ejus, et insecutus est eos. Sed et cum Moyses de terra Madian ad Aegyptum mittitur et praecipitur ei facere prodigia ea in conspectu Pharaonis: Ego autem indurabo cor Pharaonis, etc. Hinc primum dictum est a Domino: Ego indurabo cor Pharaonis,
Abbreviated transcription (Latin):
s etiam de diuinitate eiꝰ sermo miscet᷑. De¬
sursum est enim diuinitas xp̃i: quo ignis
iste festinat. Conuenient gͦ omnia hec
que in corpore a saluatore nr̃o gesta s̃. cele¬
stis ignis assumpsit: ⁊ ad diuinitatis eiꝰ nat᷑a
cuncta restituit. Lignis tamen adhibitis:
ignis iste succendit᷑. Usq ad lignum enim:
in carne passio fuit.xͥ. Ubi autẽ suspensꝰ
in ligno est: dispensatio carnis finita est.
Resurgens enĩ a mortuis ascendit in celũ:
Qiter eiꝰ nat᷑a ignis ostendit. Unde & apłs
lȩstib ⁊ diunis humana sociaũ. Int̾anca sane cũ
pedib aqua dilui iubet sermo precepti:
sacramentũ baptismi subfigurali p̃dicatiõe
denuncians. Nam int̾anea diluit: qͥ con¬
scientiã purgat. Pedes abluit. qͥ cͥonsũma¬
tionẽ suscepit sacramentũ :⁊ scit quia qui
mundus ẽ ñ indiget nͥ ut pedes lauet ⁊¬

Expanded text:
sed etiam de divinitate ejus sermo miscetur; desed etiam de divinitate ejus sermo miscetur; desursum enim est divinitas Christi quo ignis iste festinat. Convenienter ergo omnia haec quae in corpore a Salvatore gesta sunt coelestis ignis assumpsit, et ad divinitatis ejus naturam cuncta restituit. Lignis tamen adhibitis ignis iste succenditur, usque ad lignum enim in carne passio fuit Christi; ubi autem suspensus in ligno est, dispensatio carnis finita est: Resurgens enim a mortuis ascendit ad coelum quod iter ejus natura ignis ostendit, unde et Aposlestibus et divinis humana sociavit. Intestina sane cum pedibus aqua dilui jubet sermo praecepti, sacramentum baptismi sub figurali praedicatione denuntians. Nam intestina diluit, qui conscientiam purgat; et pedes abluit, qui consummationem suscipit sacramenti, et scit quia qui mundus est non indiget, nisi ut pedes lavet
Abbreviated transcription (Latin):
urnxisse mirraͤ ᷤ⁊ impectore eiꝰ recubusse. qͥd
habeat eminentie: horũ gͦ singłoꝵ causas dis¬
serere: ⁊ alia quidẽ incipientib alia uͦ bis
qͥiã ꝓficiunt infide xp̃i. alia autẽ illis qͥ iã
ꝑfecti s̃ in scientia ⁊ caritate eiꝰ aptare: hoc
est menbratim uitulũ diuisisse. Sed & qui
nouit ostencde. que suerint legis pͥncipia. qui
etiam in ꝓpħis ꝓfectus accesserit: que uͦ in
euuangliis plenitudo ꝑfectionis habeat᷑: uel
qui docere potest quo uerbi lacte alendi t᷑
& reficiendi si̾nt. qͥ infirmant᷑ infide: quis
etiam sit cib solidus ⁊ fortis qͦ impinguati¬
di sint athlete xp̃i: qui hec singula nouit
spiritali ratione diuuide ⁊ pot huiꝰmꝰ doctor
ille sacerdos uidi: qui imponit suꝑ altare
holocaustum ꝑ menbra diuisũ. Addit. &¬
ligna altari quo ignis ammet᷑ & ardeat:
ls a qͦ ñ solum de corporalib uirtutib xp̃i.

Expanded text:
unxisse misto, sed et in pectore ejus recubuisse, quid unxisse misto, sed et in pectore ejus recubuisse, quid habeat eminentiae. Horum ergo singulorum causas disserere, et alia quidem incipientibus; alia vero his qui jam proficiunt in fide Christi; alia autem illis qui jam perfecti sunt scientia: et charitate ejus aptare, hoc est membratim vitulum divisisse, et qui novit ostendere quae fuerint legis principia, qui etiam in prophetis profectus, accesserit; quae vero in Evangeliis plenitudo perfectionis habeatur, vel qui docere potest, quo verbi lacte alendi sint  refovendi sint qui infirmantur in fide; quis etiam sit cibus solidus et fortis, quo impinguendi sunt athletae Christi; qui haec singula novit spiritali ratione dividere, potest hujusmodi doctor ille sacerdos videri qui imponit super altare holocaustum per membra divisum. Addit et ligna altari quo ignis animetur et ardeat is qui non solum de corporalibus virtutibus Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
odor suauitatiᷤ dño. Quomͦ decoriet᷑ caro uer¬
bi dei ꝗ̃ hic uitulus nominat᷑ : & qͦmͦ men¬
bratĩ diuidat᷑ a sacerdotib: oꝑe p̾cnum
est ad u̾tere. Ego puto qͦd ille sacerdoᷤ
detrahit corium uituli oblati in holo cau¬
stum. & deducit pellẽ qua m̃bra euis
contegunt᷑: qͥ de uerbo dez abstrahit
uelamen litterȩ: ⁊ interanea eiꝰ que s̃ sp̃ĩ¬
talis intelligentie menbra denudat:
Et hec m̃bra uerbi int̾ioris scientię.
ñ in humili aliqͦ loco ponit. s in alto
⁊ scõ. id est suꝑ altare collocat: cũ ñ in¬
dignis hominib ⁊ humilẽ uitã ac ter¬
renã ducentib pandit diuina mist̾i̾a :
s illis qͥ altare dei s̃. inqͥb semꝑ ardet
diuinꝰ ignis.⁊ semꝑ consumit᷑ caro:¬
Suꝑ his gͦ talib: menbratim diuisus iste
holocausti uitulus collocat᷑. Diuidit nãq
menbratim uitulũ: qui explanare ꝑ ordinẽ
pot̾. & competenti distinctione disserere.
ex t̾sisse: qͣnto autẽ his potiꝰ sit caput eus

Expanded text:
odorem Domino. Quomodo decorietur caro Verbi Dei quod hic vitulus nominatur, et quomodo membratim dividatur a sacerdotibus operae pretium est advertere. Eos puto quod ille sacerdos detrahit corium vituli oblati in holocaustum, et detrahat pellem qua membra ejus conteguntur, qui de verbo Dei abstrahit velamen litterae, et interna ejus, quae sunt spiritalis intelligentiae, membra denudat, et haec membra, verbi interiores scientiae, non in humili aliquo loco ponit, sed in alto et sancto, id est super altare collocat, cum non indignis hominibus et humilem vitam ac terrenam ducentibus pandit divina mysteria, sed illis qui altare Dei sunt, in quibus semper ardet divinus ignis, et semper consumitur caroSuper hos ergo tales, membratim divisus iste holocausti vitulus collocatur. Dividit namque membratim vitulum, qui explanare per ordinem potest, et competenti distinctione disserere extersisse; quanto autem iis potius caput ejus
Abbreviated transcription (Latin):
psacerdotẽ uel filios sacerdotis offerre
sanguinẽ ad altare: cum ⁊ corꝑe ⁊ spũ
quis sẽs efficit᷑. Sunt enim ⁊ alii qui
offer̃ quidẽ holocaustũ carnẽ suã: s
ñ ꝑ ministium sacerdotis. Non enim
scient᷑ nec scłm legem. que more
sacerdotis ẽ. offer̃: Sed s̃ quidẽ casti cor¬
pore animo autẽ inueniunt᷑ in cesti. Aut
enim glorie humane concupiscentia.
maculant᷑: aut cupiditate auaricie
polluunt᷑: aut in uidie liuoris in feli¬
citate sordescunt: uel furentis odĩi &
ie immanitate uexant᷑ Quic̃q gͦ tales
s̃. licet corpore casti sint: tamen ñ offer̃
holocausta sua ꝑ manꝰ ⁊ minist̾iũ sacer¬
dotis. Non ẽ enĩ in eis consiliũ & pru¬
dentia ͣ qͣui sacerdotio fungit᷑ apud

Expanded text:
per sacerdotalem vel filios sacerdotis offerre sanguinem ad altare, cum et corpore et spiritu quis castus efficitur. Sunt enim et alii qui offerunt quidem holocaustum carnem suam, sed non per ministerium sacerdotis: Non enim scienter nec secundum legem quae in ore sacerdotis est offerunt, sed sunt quidem casti corpore, animo autem inveniuntur incesti. Aut enim gloriae humanae concupiscentia maculantur, aut cupiditate avaritiae polluuntur, aut invidia ac livoris infelicitate sordescunt, vel furentis odii et irae immanitate vexantur. Quicunque ergo tales sunt, licet corpore casti sint, tamen non offerunt holocausta sua per manus et ministerium sacerdotis: non est enim in eis concilium, et prudentia
Abbreviated transcription (Latin):
locũ inclinare ueliseris: habes & tu uitu¬
lum quẽ offerre debeas. Uitulus est & qͥdẽ
ualde suꝑb: caro tua. Quã siuis offerre
stodias: adduc eã ad ostiũ tab̾naculi id
ẽ. uͥ diuinoꝵ libroꝵ susciꝑe possis audi¬
tum. Masculinũ sit munꝰ tuũ ⁊ feminã
nesciat: concupiscentiã respuat : fragili¬
tatẽ refugiat. Nichil dissolutũ reqͥrat
aut molle. Impone etiã manũ tuã suꝑ
hostiã tuã. ut sit accepta dño: ⁊ iigula
illã contͣ dñm: hoc ẽ. impone ei conti¬
nentie frenũ. & manũ discipline ne au¬
feras abea: sicut imposuit manũ car
ni sue ille qui dicebat: macero corpꝰ meũ
⁊ seruituti subicio. ne forte cũ aliis p̃di¬
cauero ipse repb efficiar: Et iugula eã
contͣ dnm: mortifi cans sine dubio
menbra tua que s̃ suꝑ terrã. Sed &
filii aaron sacerdotis: offereͤnt sangͥnẽ
eiꝰ. Sacerdos iste ẽ. & filii eiꝰ mensqͥ

Expanded text:
ocum inclinare velis, habes et tu vitulum quem offerre debeas, vitulus est et quidem valde superbus caro tua; quam si vis munus stodias, adduc eam ad ostium tabernaculi, id est ubi divinorum librorum suscipere possit auditum; masculinum sit munus tuum, feminam nesciat, concupiscentiam respuat, fragilitatem refugiat, nihil dissolutum requirat aut molle. Impone etiam manum tuam super hostiam tuam, ut sit accepta Domino, et jugula illam contra Dominum, hoc est, impone ei continentiae frenum et manum disciplinae ne auferas ab ea, sicut imposuit manum suam carni suae, ille qui dicebat: Macero corpus meum, et servituti subjicio, ne forte cum aliis praedicavero, ipse reprobus efficiar. Et jugula eam contra Dominum, mortificans sine dubio membra tua quae sunt super terram. Sed et filii Aaron sacerdotes offerant sanguinem ejus: Sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
ut assistat nc̃ uultui dei ꝓ nob̾: Semꝑ in¬
quit iuuens ad int̾pellandũ ꝓ nob̾. Sigͦ
duo intelligunt᷑ uelamina. que uelut
pontifex ingressus est iħe: consequent̾
& sacͥfitiũ duplȩx intelligendum ẽ. ꝑ qͦd
& terrestria saluau̾it ⁊ celestia. Deniq
et ea que secunt᷑: plus celesti sacrificio
quã terreno uident᷑ aptanda. Et de

Expanded text:
ultui Dei pro nobis: Semper, inquit, vivens ad interpellandum pro his. Si ergo duo intelliguntur velamina, quae velut pontifex ingressus est Jesus, consequenter et sacrificium duplex intelligendum est, per quod et terrestria salvaverit et coelestia. Denique et ea quae sequuntur, plus coelesti sacrificio quam terreno videntur aptanda: De
Abbreviated transcription (Latin):
uirgines quidẽ fuer̃. & castitatẽ corꝑis
seruauer̃ : oleum autẽ caritatis & paciᷤ.
⁊ reliqͣrũ uirtutũ. in uasis suis condere
nescier̃ : Et iccirco excluse s̃ athalamo
sponsi: qm̃ sola carnis continentia ad
altare dominicũ ñ pot̾ ꝑuenire: si xeli¬
qͥs urtutib & sacerdotalib minist̾us

Expanded text:
fuerunt, et castitatem corporis servaverunt, oleum autem charitatis et pacis et reliquarum virtutum in lampadibus suis condere nescierunt, et idcirco exclusae sunt a thalamo sponsi . Quoniam sola carnis continentia ad altare Domini non potest pervenire, si reliquis virtutibus et sacerdotalibus ministeriis
Abbreviated transcription (Latin):
& filii sacerdotis appellant᷑. Soli enĩ s
qͥ intelligant am̃: & capaces snt sci¬
entie dei Uuit gͦ sermo dnuuꝰ ut ia¬
tionabili sensu. carnẽ tuã in castitate
offeras deo: scłm qͦd apłs dicitꝰ: ho

Expanded text:
ppellantur, soli enim sunt qui intelligunt Deum, et capaces sint scientiae Dei. Vult ergo sermo divinus ut rationabili sensu carnem tuam in castitate offeras Deo: Secundum quod Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid melius ꝓuidente utine sine
nobis consũmaretur: ꝓpterea gͦ transeiis
nobiscũ armati ad p̃lium: ut adiuuent
nos adbelligerandũ: ad expugnandos
inimicos: S illi transeunt qui armati
funt. qui uiri fortes sunt. ox potentes:
ceteri om̃s ignauȩ manus &e imbelles
remanent extra iordanem: Si qui aut̃
in ipsis uiri fortes sunt: relictis ani¬
malib & peccoribꝰ. & om̃ib impedim̃¬
tis. pugnant aduersum hostem nob̃cũ .
usq quo uincantur inimici ñti: usq qͦ
ħeditatem terrȩ bonȩ. t̾re mellis lactisq
capiamus Quis enim dubitet. qd̾ scĩ qͥ
patrum. & orationib nos uuent: & ge¬
stor suoꝵ confirment atq exhortent᷑
exemplis: S &e uoluminib suis nos¬
iuuant ꝑ ea que nobis admemoriam
scripta reliquerunt: docentes nos. & in¬
struentes. quomͦ aduersum inimicas po-¬
testates dimicandũ sit. & quomͦ ago-¬
num toleranda certamina sint: Pugnãt
ergo ꝓ nobis: & ipsi incedunt pͥmi ante

Expanded text:
idente, ut ne sine nobis consummarentur. Propterea ergo transeant nobiscum armati ad praelium, et juvent nos ad belligerandum ad expugnandos inimicos. Sed illi transeunt qui armati sunt, qui viri fortes sunt et potentes, caeteri vero omnes, ignava manus et imbellis, remanent extra Jordanem. Si qui autem in ipsis viri fortes sunt, relictis animalibus et pecoribus, et omnibus impedimentis, pugnent adversum hostem nobiscum, usquequo vincantur inimici nostri, usquequo haereditatem terrae bonae, terrae mellis lactisque capiamus. Quis enim dubitat quod sancti quique patrum et orationibus nos juvent, et gestorum suorum confirment atque hortentur exemplis? Sed et voluminibus suis per ea quae nobis ad memoriam scripta reliquerunt, docentes nos et instruentes quomodo adversum inimicas potestates dimicandum sit, et quomodo agonum toleranda certamina. Pugnant enim pro nobis, et ipsi incedunt primi ante
Abbreviated transcription (Latin):
eor ꝓlucatur idoneus testis: qui inepła
adhebreos. ubi describit om̃s illos patreᷤ.
ce patriarchas ac ꝓpħas. qui ꝑfidẽ pla-¬
cuerunt dõ: post enumerationẽ cunc-¬
⁊ oꝵ. inultima conclusione sic dicit de
eis: Et hi om̃s testimonio fidei accepto.
non receꝑunt repmissiones: dõ ꝓnobis
melius aliquid ꝓuidente. utine sine. no¬
nobis consũmarentur: Quasi diceret:

Expanded text:
horum producatur idoneus testis, qui in Epistola horum producatur idoneus testis, qui in Epistola ad Hebraeos, ubi describit illos omnes Patres et patriarchas ac prophetas qui per fidem placuerunt Deo, post enumerationem cunctorum, in ultima conclusione sic dicit de eis: Et hi omnes, testimonio fidei accepto, non perceperunt repromissiones, Deo pro nobis aliquid providente, uti ne sine nobis consumma
Abbreviated transcription (Latin):
enim nos. donec infructuosi sumus.
& nullum iusticie fructum. nullũ
pudciciȩ. nullum pietatis afferimꝰ:
arida sumus Si aut̃ nos metipsos
ceꝑimus excolere. & aduirtutũ fru-¬
gem desides animos suscitare: terra
efficimur exarida: que u̾bi dei suscep¬
ta semina leta fruge multiplicet: Est
gͦ quedam etiã in regno dei terra que
mansuetis repromittit᷑. ⁊ terra uiuentiũ
nominatur: & terra in excelsis posita de
Istius gͦ terre hereditatem. postea quam
de mundi huiꝰ egypto exierit. deo cre-¬
dens anima: consequetur: Et alibi qͥd̃e
hi qui sub lege uixerunt: alibi aut̃. qͥ
runtam̃ hi qui uidentur pͥmi oe ꝑ moy¬
sen dispensati: non priꝰ consequentur
heditatem sibi decretam: nisi & ipsi tran¬
seant cũ his quos iħs dispensat. & pug¬
nent cũ eis contͣ inimicos: & collocent
eos insedib suis: & ita ipsi consequent᷑
hereditatem. quã moyse duce meruer̃t:
S hec nisi ex scripturis diuinis appro¬
bentur. fabulȩ uidebuntur: Paulus gͦ

Expanded text:
enim nos donec infructuosi sumus, et nullum pudicitiae fructum, nullum justitiae, nullum pietatis afferimus, aridi sumus. Si autem nosmetipsos coeperimus excolere, et ad virtutum frugem desides animos suscitare, terra efficimur ex arida, quae verbi Dei suscepta semina laeta fruge multiplicet. Est ergo quaedam in regno Dei terra, quae mansuetis promittitur, et terra quae viventium nominatur, et terra in excelsis posita, de Istius ergo haereditatem terrae, posteaquam de mundi hujus Aegypto exierit, Deo credens anima consequetur. Et alibi quidem hi qui sub lege vixerunt, alibi autem quirumtamen hi qui videntur primi et per Moysen dispensati, non prius consequuntur haereditatem sibi decretam, nisi et ipsi transeant cum his quos Jesus dispensat, et pugnat cum eis contra inimicos, et collocent eos in sedibus suis, ita et ipsi consequuntur haereditatem quam Moyse duce meruerunt. Sed haec nisi ex Scripturis divinis approbantur, fabulae videbuntur. Paulus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
flumen illud qd letificat ciuitatem dei:
intra ipsa. sortem ꝓmisse patrib heredi-¬
tatis accipiat: Igit᷑ cũ dupplici ut me¬
moiauimus modo egressus designetur
ex egypto popłi. & transitus ad desertũ:
atq inde ingressus ad sc̃ẽ terrȩ heredita¬
tem: uideamus nunc quid sibi uelit.
ruben. & gad. & dimidie tribus manas-¬
ses hereditas. que ꝑ moy sen traditur:
& extra iordanem decernitur: Induodecĩ
tribubus filioꝵ isrł. occultis quidẽ & mi¬
sticis rationibus tocius humani generis
figura complectitur: uel omnium certe
hominum qui ad agnicionem dĩ uenert̃:
horum gͦ pars aliqua extra iordanem
hereditatem consequitur ꝑ moy sen: pars
uero transiordanem hereditatem suscipit
reꝓmissionis ꝑiħm Et illi quide quibus
extra iordanem hereditas decernit᷑. pͥmiti¬
ui sunt: licet minus nobiles. licet nõ in¬
ẽ primogenitus iacob: licet contamina¬
uerit thorum patris: pͥmogenitus ȩ s¬

Expanded text:
flumen illud quod laetificat civitatem Dei, flumen illud quod laetificat civitatem Dei, intra ipsum sortem promissae patribus haereditatis accipiat. Igitur cum duplici, ut memoravimus, modo egressus designetur ex Aegypto, et transitur ad desertum, atque inde egressus ad sanctae terrae haereditatem, videamus nunc quid sibi velit Ruben et Gad, et dimidia tribus Manasse haereditas, quae per Moysen traditur, et extra Jordanem decernitur. In duodecim tribubus filiorum Israel, occultis quibusdam et mysticis rationibus, totius humani generis figura complectitur, vel omnium certe hominum qui ad agnitionem Dei venerunt. Horum vero pars aliqua extra Jordanem et haereditatem consequitur per Moysen; pars vero transit Jordanem, et haereditatem suscipitromissionis per Jesum. Et illi quidem quibus extra Jordanem haereditas decernitur, primitivi sunt; licet minus nobiles, licet non inest primogenitus Jacob; licet contaminaverit thorum patris, primogenitus
Abbreviated transcription (Latin):
Exxeundi de egypto figuram duobus
modis accipi: ce apriorib nr̃is &e anobis.
sepe iam dictum est: Nam &e cum quis
de error tenebris ad agnitionis lumen
adducitur. ⁊ de terrena conuersatione
ad spiritalia instituta conuertitur: de
egypto uidet᷑ exisse. & uenisse ad solitu¬
dinem: ad illum uidelicet uitȩ statum
in quo ꝑ silentium & quietem exerceat᷑.¬
Et diuinis legib &r eloquiis celestibꝰ im¬
buatur: ꝑ quę institutus oe directus cũ
iordanem transierit. ꝓꝑet usq ad terrã
reꝓmissionis: id ẽ. ꝑ grãm baptismi usq
ad euangłica instituta ꝑueniat. S et
illam figuram e̾e diximus exeundi de
egypto: cum relinquit anima mundi
huiꝰ tenebras. ac naturȩ corporeȩ cecita¬
tem: &e transfert᷑ ad illud scłm. qd̾ uł sinꝰ
abrahȩ ut inlazaro. uł paradisus ut in
latrone qui de cruce credidit indicat᷑:
uel etiã si qua nouit ẽẽ. ds̃ alia loca.
uel alias mansiones: ꝑ quȩ transiens
anima deo credens. & ꝑueniens usq ad

Expanded text:
Exeundi de Aegypto figuram duobus modis accipi, et a prioribus nostris et a nobis saepe dictum est. Nam et cum quis de errorum tenebris ad agnitionis lumen adducitur, et de terrena conversatione ad spiritalia instituta convertitur, de Aegypto videtur exisse et venisse ad solitudinem, ad illum videlicet vitae statum in quo per silentium et quietem exerceatur divinis legibus, et eloquiis coelestibus imbuatur: per quae institutus et directus, cum Jordanem transierit, properet usque ad terram repromissionis, id est, per gratiam baptismi, usque ad evangelica instituta perveniat. Sed et illam figuram esse diximus exeundi de Aegypto, cum relinquit anima mundi hujus tenebras ac naturae corporeae caecitatem, et transfertur ad aliud saeculum, quod vel sinus Abrahae, ut in Lazaro, vel paradisus, ut in latrone qui de cruce credidit, indicatur; vel etiam si qua Deus novit esse alia loca, vel alias mansiones, per quae transiens anima Deo credens, et perveniens usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt: ut insingulis quib ꝙ ea
dici inueniant. quȩ si intelligant᷑
&e obseruentur. possint auditores nõ
adillum locum tormenti deduci:
quo diues ille qui audire hec quȩ in
secreto ᷤ scripta. contempsit adductus
est: s in sinum eant abrahȩ ubi la-¬
zarus requiescit: Oremus ergo domi¬

Expanded text:
ta sunt ut in singulis quibus ea ta sunt ut in singulis quibus ea dicuntur inveniant. Quae si intelligantur et observentur, possint auditores, non ad illum locum tormenti deduci quo dives ille qui audire haec quae in secreto scripta contempsit, abductus est, sed et in sinus eant Abraham, ubi Lazarus requiescit. Nos autem o
Abbreviated transcription (Latin):
queri mais iam transiordanẽ here¬
ditatis terram. cum fr̾ib nr̃is: s hic
relinquimꝰ iumenta nr̃a. ⁊ sarcinas
nr̃as. & mulieres nr̃as. & infantes
nr̃os: uiri aut̃ nr̃i ibunt pariter &
transibunt iordanem: et quia post
hȩc moyses cõmendat eos iħu filio
nauȩ ce eleazaro sacerdoti filio aa-¬
ron. sub ea tam̃ condicione ut tran¬
seant cum filiis isrł. &e pugnent ẽ
eis. adu̾sum hostes qui erant trans
iordanem. donec liberet᷑ ab eis terra:
& tunc accipiant terrã quã poposce¬
runt regis seon & regis og: atq
ipsis solis ꝑ moy sen detur heredi¬
tas extra iordanem: ceteris autem
cet ergo aliquis: Quid ista ꝓ. sunt
ad hoc quod dixit abraham. hñt
moy sen &e ꝓpħas audiant illos:
tes. in locum illum non deueniant
tormentort᷑ hec aut̃ diximus exci-¬
tantes animos auditoꝵ: ut uigilan¬
cius his que leguntur uel dicunt᷑
intendant: & in moy si litteris remo
to uelamine ita intelligant que scͥp¬

Expanded text:
quaeremus jam ultra Jordanem haerequaeremus jam ultra Jordanem haereditatis terram cum fratribus nostris, sed hic relinquemus jumenta nostra, et sarcinas nostras, et mulieres et infantes nostros; viri autem nostri ibunt pariter et transibunt Jordanem; et quia post haec Moyses commendat eos Jesu Nave et Eleazaro sacerdoti filio Aaron, sub ea tamen conditione ut transeant cum filiis Israel, et pugnent cum eis adversum hostes qui erant trans Jordanem, donec liberaretur ab eis terra, et tunc accipiant terram quam poposcerunt, regis Seon et regis Og, atque ipsis solis per Moysen detur haereditas extra Jordanem, caeteris autem cit ergo aliquis: Quid ista prosunt ad hoc quod dicit Abraham, Habent Moysen et prophetas, audiant illos? tes, in locum illum non deveniant tormentorum: haec autem diximus excitantes animos auditorum, ut vigilantius his quae leguntur vel dicuntur intendant, et in Moysi litteris, remoto litterae velamine, ita intelligant quae scrip
Abbreviated transcription (Latin):
niens uidetur. hȩc scđm idignitatem. im¬
s & illud in loco memorare aptissimũ du¬
co: quod abraham cum audiret illum
diuitem positum in torm̃tis rogare se.¬
ut dimitteretur lazarus. ut ueniẽs
moneret fratres suos pie uiuere ⁊ ne¬
& ipsi in locum illum descenclerent
tormentoꝵ: respondit ei. quia habent
moy sen &e ꝓpłas. audiant illos. Nos
utiq homines aliquos dicebat in cor¬
pore positos moy sen &e ꝓpħias: s hec
que ꝑ moy sen sp̃ũ dĩ dictante con-¬
scripta sunt. moy sen nominauit:
Dicat ergo aliquis: cum hec ita sc̃p¬
ta suit: Si abraham me admoysi dic¬
ta transmittit. ut legens ea. possim
a moy se transiordanem: qͥa erant iłł
peccora multa p̃ ceteris tribubus: & qr
dicit ad eos moy ses. uidete ne exacer¬
betis dñm. sic̃ & illi decem qui missi
sunt cum iħu &e caleph. ex plorare
terram: & clicebant quia terra talis q
talis est. & non possumus eam capere:
ben. ⁊ceteri cũ ipsis. da nobis terrã
hanc. & hereditatem eius: &e nõn

Expanded text:
ens videtur haec secundum dignitatem Sed et illud in loco commemorare aptissimum duco quod Abraham cum audisset illum divitem positum in tormentis rogare sut dimitteretur, et veniens moneret fratres suos pie vivere ne in locum illum descenderent tormentorum, respondit ei: Quia habent Moysen et prophetas, audiant illos . Non utique homines aliquos dicebat in corpore positos Moysen et prophetas, sed haec quae per Moysen Spiritu Dei dictante conscripta sunt, Moysen ea nominavit. Dicat aliquis: Cum haec ita scripta sunt, si Abraham me ad Moysi dicta transmittit, ut legens ea possim a Moyse trans Jordanem, quia erant illis pecora multa prae caeteris tribubus? et quia dicit ad eos Moyses: Videte ne exacerbetis Deum, sicut et illi decem qui missi sunt cum Jesu et Caleb explorare terram et dicebant, quia terra talis et talis est, et non possumus eam capere, ben, et caeteri cum ipsis: Da nobis terram hanc et haereditatem ejus, et non
Abbreviated transcription (Latin):
in popło eccłiȩ intelligantur qͥdam eẽ.
spiritales: & intra iordanem ꝑcipere
hereditatem terre fluentis lac & mel. sa-¬
pientiȩ scilicet & scientie dulcedinem ca
circumdat᷑ & rigatur: Alii aut̃ sunt
carnales: iumentis &e peccudib i. crassis
&e solidis sensibus habundantes: sic̃ erãt
illi de quib dicebat apłs: Ita insensa
uos fascinauit ueritati non obedire:
S &e unusquisq nr̃m nisi se armaue¬
rit: & abiectis brutis & beluinis sensi¬
bus. ad sp̾alem intelligentiã ꝓpau̾it:
remanebit extra iordanem : nec pote¬
rit sapientiȩ flum̃ incedere. quod
letificat cuitatem dei. id ẽ. ani-¬
mam dei capacem: nec assequetur
duo reges occisi sunt: ubi dicatur
interficiet. xxac. & eo ampliꝰ reges: il¬
los fortasse de quib dicit᷑ qr adsti¬
terunt reges terre: ce principes con
ora misteria: usquequo etiã ad illum
ueniat locum. ubi sedes dei ẽ. c ihe

Expanded text:
in populo Ecclesiae, intelligantur quidam esse spiritales, et intra Jordanem percipere haereditatem terrae, fluentis lac et mel, sapientiae scilicet et scientiae dulcedinem capcircumdatur et rigatur. Alii autem sunt carnales, qui jumentis et pecudibus, id est, crassis et solidis sensibus abundantes, sicut erant illi de quibus dicebat Apostolus: Ita insensatfascinavit vos veritati non obedire? Sed unusquisque nostrum nisi se armaverit, et abjectis brutis et belluinis sensibus, ad spiritalem intelligentiam properaverit, remanebit extra Jordanem, nec poterit per sapientiae flumen incedere quod laetificat civitatem Dei, id est, animam Dei capacem: non assequetur duo reges occisi sunt, ubi dicatur interficiet triginta et eo amplius reges, illos fortasse de quibus dicitur: Quia astiterunt reges terrae, et principes congora mysteria, usquequo etiam ad illum veniat locum ubi sedes est De
Abbreviated transcription (Latin):
la conficiant: & semꝑ in ꝓcinctu posi¬
tos. ut non solum semetipsos. s & cet̾os
uitutis condicionem pugnare nõ posst̃.
abhostium tueantur insidiis: u̾bo doc¬
trinȩ eos &r exemplo uitȩ. & commoni¬
cionum sedulitate munientes. si tam̃
ñ desit eis fides: Siue enim bellatores
siue inbelles: impossibile ẽ saluari sine
fide: Inter ipsos tam̃ bellatores. eos dũ¬
taxat. qui militant dõ. considera alioᷤ
ita ẽẽ paratos & expeditos: ut nullis
ut placere possint ei cui se ꝓbauer̃t.
s in lege dñi meditari die ac nocte
Isti ergo qui huiꝰ modi sunt: sũma
bellatoꝵ appellantur: Deniq non

Expanded text:
la conficiant, et semper in procinctu posila conficiant, et semper in procinctu positos non solum semetipsos, sed et caeteros vitutis conditionem pugnare non possunt, ab hostium tueantur insidiis, verbo doctrinae eos exemploque vitae et commonitionum sedulitate munientes, si tamen non desit eis fides; sive enim bellatores, sive imbelles, impossibile est salvari sine fide; inter ipsos tamen bellatores esse duntaxat qui militant Deo. Considera alios ita esse expeditos, ut nullis iis, ut placere possint ei qui se probavit, sed in lege Dei meditari die ac nocte. Isti ergo qui hujuscemodi sunt, summa bellatorum appellantur. Isti sun
Abbreviated transcription (Latin):
in eo ordine qui bellatores appellant᷑.
s & inter ipsos inbelles. est nichilomi¬
nus aliqua differentia: Nec ipsi enĩ eqͣli¬
ter & uno ordine: om̃s appellant᷑ inbel¬
les: Quidam enim ita inbelles sunt. ut
nũqͣm possint fieri bellatores: &e hoc est
senilis ȩtas. & om̃is femineus sexus. s &e¬
condicio seruilis: Puerilis uͦ ȩtas ita in¬
bellis est. ut spem gerat aliquando fieri
bellatrix: scilicet cum occurrerit in ui¬
rum ꝑfectum. in mensuram ȩtatis: tunc
non solum bellatores ex pueris fieri. s
& in summam bellatoꝵ uenire se sꝑant
&& ẽẽ electi & induodecĩ milib numera¬
ri: uł etiã p̃ferri. his & ẽẽ pͥncipes elec¬
tor: Considera nunc presentis scłi sta¬
tum. & uide om̃ia bellis repleta: om¬
nemq humanam uitam inuisibilibus
p̃liis ce impugnationib demonũ ꝑ ur-¬
geri: inppło uero dei ẽẽ quosdã ita ro-¬
bustos fide. armatosq uirtutibus ut
aduersum huiꝰmodi hostes cotidie bel-¬

Expanded text:
in eo ordine, qui bellatores appellantur. Sed et inter ipsos imbelles est nihilominus aliqua differentia. Nec enim ipsi aequaliter et uno ordine omnes appellantur imbelles. Quidam enim ita imbelles sunt ut nunquam possint fieri bellatores, id est, senilis aetas, et omnis femineus sexus, et conditio servilis. Puerilis vero aetas ita imbellis est, ut spem gerat aliquando fieri bellatrix. Scilicet cum occurrerit in virum perfectum, in mensuram aetatis, tunc non solum bellatores ex pueris fieri, sed et in summam bellatorum venire se sperant et esse electi, et in duodecim millibus numerari, vel etiam his praeferri et esse principes electorum. Considera nunc praesentis saeculi statum, et vide omnia bellis repleta, omnemque humanam vitam invisibilibus praeliis et impugnationibus daemonum perurgeri; in populo vero Dei esse quosdam ita robustos, fide armatos et virtutibus, ut adversum hujusmodi homines quotidie bel