comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
incustodiendis iustificationib: suis custodire uolumꝰ faueat: seien¬
tes quidẽ freqnt̃ nos ab eo obtẽptationes derelinqͥ. ut ꝑea fides nrã
dusẽ Ait eñ Nonme derelinqͦs usqueqͦq nimis. Rđ & inanico
quã ferre ñ possimꝰ Scit a pbs dereinquinos ad tẽptandũ sedno¬
ui& mens: n t̃ infirmitatis pr̃ȩ dm̃ nosse dicens fidelis ẽ ds qui
ñ ꝑmittat nos tẽptari suꝑ quã possumꝰ. Iob ds̃ tẽptationi ꝑmittens
Aciuri diaboli potestatẽ animȩ eꝰ excerpsit & scđm modũ infir
consaiꝰ orat neualde derelinquat᷑ ut imbecillitatẽ eiꝰ tanꝗ petri de¬
mergendi fluctib dñs assimat utquãꝗ ad iẽpandũ sesereliccurꝰ
sit ñ tam̃ usq quaq & ualde sclic& neusq animȩ & fio ei pericu

Expanded text:
in custodiendis iustificationibus suis custodire uolumus, faueat: scientes quidem frequenter nos ab eo ob temptationes derelinqui, ut per eas fides nostra dus est; ait enim: non me derelinquas usquequaque nimis. quod et quam ferre non possimus . Scit Apostolus derelinqui nos ad tentandum: sed novit et mensuram infirmitatis nostrae Deum nosse, dicens: Fidelis est Deus, qui non permittat nos tentari super quam possumus . Job Deus tentationi permittens a jure diaboli potestatem animae ejus excerpsiorat, ne ualde derelinquatur: ut inbecillitatem eius, tamquam Petri demergendi fluctibus, dominus , ut, quamquam ad temptandum sese relicturus sit, non tamen usquequaque et ualde, scilicet ne usque ani
Abbreviated transcription (Latin):
noscer& imminere cũ hȩc p̃dictio ⁊ ꝓphetis attestaretr
a quibsi sta conscripta ⁊ prudentib dare intelligi quã uigilant̃
ex demonũ cauenda fallacia cultusq fugiendus quicũ ante
ꝑtãlongũ tẽpꝰ intẽplissuis hȩc futura tacuissent quȩ ꝑprophas
p̃dieta ĩgnontere ñ possent postea quã apꝓpinquare ceper uo¬
luer ea quasi p̃dicere neignari uictiq putarent᷑ : Cũ igitur

Expanded text:
aenosceret imminere? cum haec praedictio et in prophetis attestaretur, aenosceret imminere? cum haec praedictio et in prophetis attestaretur, a quibus sunt ista conscripta, et prudentibus daretur intellegi, quam uigilanter esset daemonum cauenda fallacia cultusque fugiendus? qui cum ante per tam longum tempus in templis suis haec futura tacuissent, quae per prophetas praedicta ignorare non possent, posteaquam adpropinquare coeperunt, uoluerunt ea quasi praedice
Abbreviated transcription (Latin):
causis fucura p̃uident᷑ eadẽ maiorib & occultiorib causis impe¬
dita mutant᷑ T allunt aut̃ etiã studio fallendi & inuida uolun¬
tate : qr hominũ errore lȩtant᷑ Sed nea pud cultores suos pondꝰ
culpa tribuat᷑ quando uł decepti fuerint uł m̃titi. Quid gͦ mirũ¬
summinente tẽploꝵ & simulachroꝵ euersione quã ꝓpħȩ dĩ
sũmi tanto ante p̃dixerant. serapis demon alicui cultoꝵ suoꝵ
hoc dȩ pximo ꝑdit : ut suã qͣsi diuinitatẽ recedens uł fugiens
com̃daret fugant᷑ enĩ isti uł etiã iussis superiorib: coñligati
abstrahunt᷑ i alienant᷑ a locissuis : ut dereb: quib: domina¬
bant᷑ quibq colebant᷑ fiat uoluntasdĩ. qui hoc tanto ante ꝑ
om̃s gentes fucurũ eẽ p̃dixit & ut ꝑ suos fideles fieret im¬
perauit . Curaut̃ hoc ñsineret᷑ dȩ mon p̃dicers cũ fibi iã p̃¬

Expanded text:
causis futura pcausis futura pdita mutantur. Fallunt autem etiam studio fallendi et invida voluntate, quia hominum errore laetantur. Sed no apud cultores suos pondusculpa tribuatur, quando vel decepti fuerint, vel mentiti. Nonnunmminente templorum et simulacrorum eversione, quam prophetae Dei summi, tanto ante praedixerant Serapis daemoniali: cui cultorum hoc de proximo prodidit, ut suam quasi divinitatem recedens vel fugiens commendaret. Fugantur enim ipsi, vel etiam jussis superioribus colligati abstrahuntur, et alienantur a locis suis, ut de rebus in quibus colebantur, fiat voluntas Dei, qui hoc tanto ante per omnes gentes futurum esse praedixit: et ut per suos fideles fieret, imperavit. Cur autem hoc non sineretur daemon praedicere, cum sibi jam pr
Abbreviated transcription (Latin):
hbeant Fallun᷑ etiã cũ causis naturalib sic̃ medici & nautȩ &
Agricole sed longe acutiꝰ longeq: p̃stantiꝰ ꝓaerii corporis sensu
sollertiore & exercitatiore p̃noscunt qr & hec ab angłis dõ summo
pie seruientib: ex alia dispositione ignota demonib: eximpuiso
Ac repente mutat᷑ tanquã si aliqͥd egro excrinsecꝰ accidat quo mori¬
at᷑ quẽ medicꝰ ueris salutis pcedentib signis uicturũ ẽȩ ꝓmiserat
A ut siaeris qualitate p̃uisa diu flaturũ illũ uentũ nautarũ aliqͥ
uit & facta ẽ. tranquillitas magna. Vel si a gricola illo anno
fructificaturã uitẽ aliquã polliceat᷑. natura utiq t̃rȩ & numeros
seminũ callens. quo tam̃ anno eã uł impiusa cȩli in tẽperies are¬
faciat uł aliqͣ iussio potenti ori eradicet ita multa etiã ad p̃sci¬
entiã p̃dictionẽq dȩ monũ ꝑtinentia quȩ minorib & usicatorib

Expanded text:
ohibeant. falluntur etiam in causis naturalibus — sicut medici et nautae et ohibeant. falluntur etiam in causis naturalibus — sicut medici et nautae et agricolae, sed longe acutius longeque praestantius pro aerii corporis sensu sollertiore et exercitatiore praenoscunt — quia et haec ab angelis deo summo pie seruientibus ex alia dispositione ignota daemonibus ex inprouiso ac repente mutantur. tamquam si aliquid aegro extrinsecus accidat, quo moriatur, quem medicus ueris salutis praecedentibus signis uicturum esse promiserat; aut si aeris qualitate praeuisa diu flaturum illum uentum nautarum aliquiuit, et facta est tranquillitas magna; uel si agricola illo anno fructificaturam uitem aliquam polliceatur, naturam utique terrae et numerum seminum callens, quo tamen anno eam uel inprouisa caeli intemperies arefaciat uel aliqua iussio potentioris eradicet: ita multa etiam ad praescientiam praedictionemque daemonum pertinentia, quae minoribus et usitatioribus
Abbreviated transcription (Latin):
fallunt᷑ Veracissima eñĩ st̃: angelica & ꝓphetica oracula. Sie
Aut̃ indignant̃ accipit᷑ qđ aliq̃ etiã talia de mones audiant & p̃diant
quasi aliqͥd indignũ sit ut qđ idõ dr̃ ut hominib in notescat: hoc
non solũ boni uerũ etiã mali ñ taceant cũ in ipsis hominib: etiã
uitȩ bonȩ p̃cepta uideamꝰ parit aiustis ꝑuersisq cantari: nec ob¬
ẽe aliqͥd immo etiã ꝓdesse ad maiorẽ notitiã famãq ueritatis.
cũ deilla etiã hi quicquid nouer̃ dicunt: qui & ꝑuersis morib
contradicunt Incȩteris aut̃ sius p̃dictionib: dȩ mones plerũq
⁊ fallunt᷑ & fallunt. Et fallunt᷑ quidẽ: quia cũ suas dispositi¬
busq potesatib subditi. qđ nom ꝓlibicuros suos p̃positos arbitrent᷑
idq facturos ẽt ꝓmittant At illi pȩnes quos maior potestas ẽ. ex
alio superiore consilio hoc totũ dispositũ atq: p̃paratũ repencȩ ꝓ¬

Expanded text:
falluntur; ueracissima enim sunt angelica et prophetica oracula. sic falluntur; ueracissima enim sunt angelica et prophetica oracula. sic autem indignanter accipitur, quod aliqua etiam talia daemones audiant et praedicant, quasi aliquid indignum sit, ut quod ideo dicitur, ut hominibus innotescat, hoc non solum boni, uerum etiam mali non taceant. cum in ipsis hominibus etiam uitae bonae praecepta uideamus pariter a iustis peruersisque cantari, non obesse aliquid, immo etiam prodesse ad maiorem notitiam famamque ueritatis, cum de illa etiam hi quidquid nouerunt dicunt, qui ei peruersis moribus contradicunt. in ceteris autem suis praedicationibus daemones plerumque falluntur et fallunt. falluntur quidem, quia, cum suas dispositibusque potestatibus subditi, quod non prohibituros suos praepositos arbitrentur idque facturos se esse promittant, at illi, penes quos maior potestas est, ex alio superiore consilio hoc totum dispositum atque praeparatum repente pr
Abbreviated transcription (Latin):
modificata tẽperie seu bonas seu malas futuras piudet ualitudi¬
nes : sic dȩ mon inaeris affectione atq ordinatione sibi nota
nobis ignota futuras puidet cẽpestates : Aliquando & ho¬
minũ dispositiones ñ solũ uocȩ ꝓlatas uerũ etĩa cogitatione con
ceptas consignat. Quȩdũ ex animo exprimunt in corpore
toca facilitate ꝑdiscunt : aq hinc etiã multa futura p̃nuntiane
Alii s uidelic& mira qͥ ista disposita non nouer̃. Sic̃ enĩ apparet
concitatior animi motꝰ inuultu : ut ab hominib: quoq aliquid fo¬
rinsecus agnoscat᷑ qđ intrinsetus agit᷑ ita nondebe eẽ. in credibile
si etiã leqiores cogiationes dinc aliqua signa ꝑ corpꝰ⁊ quȩ obtonsõ
sensu hominũ cõgnosci ñ posst. acuto aut̃ dȩmonũ posst. Hac atq
huꝰ modi facultate multa de mones futura p̃nuntiant : cũ tamen
nuntient & cũ ea p̃dicunt qͥ inde audiunt non fallunt neq

Expanded text:
modificata temperie, seu bonas, seu malas futuras praevidet valetudimodificata temperie, seu bonas, seu malas futuras praevidet valetudines, sic daemon in aeris affectione, atque ordinatione sibi nota, nobis ignota, futuras praevidet tempestates? Aliquando et hominum dispositiones, non solum voce prolatas, verum edam ex animo exprimuntur in corpore, tota facilitate perdiscunt atque hinc etiam multa futura praenuntiant, aliis uidelicet mira, qui ista disposita non nouerunt. sicut enim adparet concitatior animi motus in uultu, ut ab hominibus quoque aliquid forinsecus agnoscatur, quod intrinsecus agitur, ita non debet esse incredibile, si etiam leniores cogitationes dant aliqua signa per corpus, quae obtuso sensu hominum cognosci non possunt, acuto autem daemonum possunt. Hac atque huius modi facultate multa daemones futura praenuntiant, cum tamen aenuntient; et cum ea praedicunt, quae inde audiunt, non fallunt neque
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ illos ea plerũq p̃nuntiare quȩ ipsi facturis he. Acci¬
piunt enĩ sȩpe potestatẽ & morbos immitere & ipsum
Aerẽ uitiando morbidũ reddere : & ꝑuersis atq amato¬
rib t̃renoꝵ cõmodoꝵ male facta suadere dequoꝵ morib
certi st̃ qđ sint eis talia suadentib consensuri. Suadent
aut̃ miris ⁊ inuisibilib: modis ꝑ illã subtilititẽ corporũ
suoꝵ corpora hominũ non sentientiũ penitrando. & se cogitatio¬
nib: coꝵ ꝑquȩdã i maginaria uisa miscendo : siue uigilantiũ siue
dormientiũ. Aliquando aut̃ nonquȩ ipsi faciunt : sed quȩ na¬
turalib signisfutura p̃noscunt. Quȩ signa in hominũ sensus
uenire ñ posst ante p̃dicunt. Neq eñi qr p̃uidet medicꝰ qđ ñ
p̃uidet eiꝰ artis ignarus : ido iã diuinꝰ ÷ habendus Quida ut̃
mirũ si quẽ ad modũ ille in corporis humani uł ꝑturbata uł¬

Expanded text:
est, illos ea plerumque praenuntiare, quae ipsi facturi sunt. acciest, illos ea plerumque praenuntiare, quae ipsi facturi sunt. accipiunt enim saepe potestatem et morbos inmittere et ipsum aerem uitiando morbidum reddere et peruersis atque amatoribus terrenorum commodorum malefacta suadere, de quorum moribus certi sunt, quod sint eis talia suadentibus consensuri. suadent autem miris et inuisibilibus modis per illam subtilitatem corporum suorum corpora hominum non sentientium penetrando et se cogitationibus eorum per quaedam imaginaria uisa miscendo, siue uigilantium siue dormientium. aliquando autem non quae ipsi faciunt, sed quae naturalibus signis futura praenoscunt, quae signa in hominum sensus uenire non possunt, ante praedicunt. neque enim quia praeuidet medicus, quod non praeuidet eius artis ignarus, ideo iam diuinus habendus est. quid autem mirum, si quemadmodum ille in corporis humani uel perturbata u
Abbreviated transcription (Latin):
stendi animositate considerat. simul cogit& side subiacenti
crassiori materia uł sui qͥsq corporis uł trȩ & aque lapidũ
Atq lignorũ mecallorũq uariorũ tanta quidẽ homines
posst̃ ut eosilli quihȩc non posst̃ plerũq stupendo in sui cõ¬
paratione diuinos uocent : cũ quidã illoꝵ sint artib: potentio¬
res quidã istoꝵ morib: meliores quanto maiora & mirabi¬
liora ꝓsubtilissimi corporis hoc ẽ aerii facultate ac faci¬
licate demones possunt cũ tam̃ sint prauitate uoluntatis maxi¬
meq suꝑbiae fastu& in uidentiȩ malitiȩ sp̃simmundi atq ꝑ¬
uersi Quantũ aut̃ ualeat aeris elem̃tũ quo eoꝵ corpora prȩ¬
ualent admulta uisibilia inuisibilit̃ molienda mouenda
muanda atq uersanda longũ ẽ nc̃ demonstrare : & puto
qđuł mediocrit̃ consideranti facile occurrat. Quȩ cũ ita
sint : primũ sciendũ ẽ qm̃ de diuinatione de monũ questio

Expanded text:
stendi animositate considerat, simul cogitet, si de subiacenti stendi animositate considerat, simul cogitet, si de subiacenti crassiore materia uel sui quisque corporis uel terrae et aquae, lapidum atque lignorum metallorumque uariorum tanta quidam homines possunt, ut eos illi, qui haec non possunt, plerumque stupendo in sui comparatione diuinos uocent, cum quidam illorum sint artibus potentiores, quidam istorum moribus meliores. quanto maiora et mirabiliora pro subtilissimi corporis, hoc est aerii facultate ac facilitate daemones possint, cum tamen sint prauitate uoluntatis maximeque superbiae fastu et inuidentiae malitia spiritus inmundi atque peruersi! quantum autem ualeat aeris elementum, quo eorum corpora praeualent, ad multa uisibilia inuisibiliter molienda, mouenda, mutanda atque uersanda longum est nunc demonstrare et puto quod uel mediocriter consideranti facile occurrat. Quae cum ita sint, primum sciendum est, quoniam de diuinatione daemonum quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
centes sibi ante cellere existiment : ut nec medicos. nec
nautas nec agricolas quos prauȩ uoluntatis & iniquis
morib uiderint idõ putent sibi eẽ p̃ferendos qđ illi deua¬
litudinib illidetẽpestatib illi dearbustoꝵ frugũq gene¬
rib: multa ita p̃nuntant ut harũ rerũ in exp̃co diuinar
uideant᷑. Iđ uͦ ñ solũ dȩ mones futura p̃dicunt uerũ etia
quȩdã mira faciunt̃ pipsa utiq sui corporis excellentia
cur non contenat᷑ a prudentib: cũ plerũq iniqͥ ac ꝑditiho¬
mines ita exerceant corpore sua tantaq: diuersis artib pos¬
sint ut ea ꝗͥ hec nesciunt nec aliquando uider̃. etiã narrata
uixcredant : Quã multa fun ãbuli cȩteriq: theatrici arti¬
fices quã multa opifices maximeq: mȩthanici miranda fe¬
cer̃ : Nũ idõ meliores st̃ bonis & sca pietate p̃ditis hominib::
Quȩ iđo cõmemoraui ut qͥ hec sine ꝑuicatia & sine uano resi¬

Expanded text:
centes sibi antecellere existiment, ut nec medicos, nec centes sibi antecellere existiment, ut nec medicos, nec nautas, nec agricolas quos pravae voluntatis et iniquis moribus viderint, ideo putent sibi esse praeferendos, quod illi de valetudinibus, illi de tempestatibus, illi de arbustorum fructuumque generibus multa ita praenunciant, ut harum rerum inexperto divinare uero non solum quaedam daemones futura praedicunt, uerum etiam quaedam mira faciunt, pro ipsa utique sui corporis excellentia, cur non contemnatur a prudentibus, cum plerique iniqui ac perditi homines ita exerceant corpora sua tantaque diuersis artibus possint, ut ea qui haec nesciunt nec aliquando uiderunt, etiam narrata ut credant? quam multa funiambuli ceterique theatrici artifices, quam multa opifices maximeque mechanici miranda fecerunt? num ideo meliores sunt bonis et sancta pietate praeditis hominibus? quae ideo commemoraui, ut qui haec sine peruicacia et sine uana resi
Abbreviated transcription (Latin):
pta formidet. Vnde conicere facile ẽ. quanto possit in ae¬
Iiis corporib sensus eẽ acrior : nec idõ tam̃ dȩ mones qui
eo pditist̃ bonis hominib: p̃ponendos prudens qͥuisq e nsue¬
rit Hoc & decorpoꝵ celeritate dixeri. Ex hac enĩ p̃scantia
nsolũ a uolucrib homines uerũ a multis etia quad rupe¬
dib: ita suꝑant᷑ ut in eoꝵ cõparatione plũbei depucandi
sint : nec tam̃ ido sibihȩc animantiũ genera existimant
pponenda. quib capiendis mansuȩ faciendis atq insue
uoluntatis usu cõmodũq redigendis nonui corporis sed
rationisimperitant Illã uͦ ẽtiã dȩmonũ potentiã qđ diu¬
turna rerũ experientia quẽ ad modũ p̾noscant atq p̃¬
nuntient multa didicer᷑ nt. ita contenunt qui bȩc iugilant
eurant a uerissime lucis ueritate discernere: ut nec malos
senes plura exptos & obhoc qͦsi doctiores ido ꝓbi adoles¬

Expanded text:
perta, formidet. unde conicere facile est, quanto possit in aeperta, formidet. unde conicere facile est, quanto possit in aeriis corporibus sensus esse acrior. nec ideo tamen daemones, qui eo praediti sunt, bonis hominibus praeponendos prudens quisque censuerit. hoc et de corporum celeritate dixerim. et hac enim praestantia non solum a uolucribus homines, uerum etiam a multis dibus ita superantur, ut in eorum comparatione plumbei deputandi sint, nec tamen ideo sibi haec animantium genera existimant praeponenda, quibus capiendis et mansuefaciendis, atque in suae voluntatis usum, commodumque redigendis, non vi corporis, sed rationis imperitant. Illam vero tertiam daemonum potentiam, quod diuturna rerum experientia, quemadmodum praenoscant, atque praenuncient, multa didicerunt, ita contemnunt, qui haec vigilanter curant a verissimae lucis veritate discernere, ut nec malos senes plura expertos et ob hoc quasi doctiores ideo probi adoles
Abbreviated transcription (Latin):
idõ sibi p̃ponendos ẽẽ demones qͦacriore sensu corporis
p̃ualent acrii scilic& hoc ẽ subtilioris elem̃ti: qr nec in
ipsis t̃renis corporib bestias sibi p̃ponendas putant quȩ
acriꝰ multa p̃sentiunt uel ut sagacẽ canẽ qr latentẽ ferã
ol factu a cerrimosic inuenit. ut ad eã capiendã lucatum
quendã homini p̃beat non utiq prudentiore intellec¬
tuanimi : sed acutiore corporis sensu. Vel uulturẽ quia
piecto cadauere eximpiusa longinquitate a uolat: nec
aquilã qr sublimit̃ uolans decanto int̃uallo natantẽ sub
fluetib piscẽ dicit᷑ ꝑuidere : & grauit aquis illisa exertis
pedib: atq unguib: rapere Nec alia multa animantiũ
genera quȩ intherbas saluti suȩ noxias pascendo circũer¬
rant nec aliqͥd eoꝵ qͦ ledant᷑ aitingunt : cũ eas homo uix
experiendo cauere didicerit & multa in noxia qđ sint in ex¬

Expanded text:
ideo sibi praeponendos esse daemones, quod acriore sensu corporis ideo sibi praeponendos esse daemones, quod acriore sensu corporis praeualent. aerii scilicet, hoc est subtilioris elementi, quia nec in ipsis terrenis corporibus bestias sibi praeponendas putant, quae acrius multa praesentiunt; uelut sagacem canem, quia latentem feram olfactu acerrimo sic inuenit, ut ad eam capiendam ducatum quendam homini praebeat, non utique prudentiore intellectu animi, sed acutiore corporis sensu; uel uulturem. quia proiecto cadauere ex inprouisa longinquitate aduolat: nec aquilam, quia sublimiter uolans de tanto interuallo natantem sub fluctibus piscem dicitur peruidere et grauiter aquis inlisa exertis pedibus atque unguibus rapere; nec alia multa animantium genera, quae inter herbas saluti suae noxias pascendo circumerrant nec aliquid earum, quo laedantur, adtingunt, cum eas homo uix experiendo cauere didicerit et multa innoxia, quod sint inex
Abbreviated transcription (Latin):
Leritate motꝰ multo ante cognita p̃nuntiant uł nuntunt : quȩ
homines ꝓsensus t̃rem tarditate mirent᷑. Accessit etiã de mo¬
nib: ꝑtã longũ tẽpus qͦtorũ uita ꝓtendit᷑ rerũ longe maior expe¬
riencia quã potest hominib ꝓpt̃ breuitatẽ uitȩ̃ ꝓuenire : ꝑ
has efficatias quas cȩrii corporis natura sortita ẽ non solum
multa futura p̃dicunt dȩ mones uerũ etiã multa mira fa¬
ciunt. Quȩ qm̃ homines dicere ac facere ñ posst̃ eos dignos
quidã quib: seruiant & quib: diuinos honores deferant ar¬
bitrant᷑ instigante maximo uitio curiositatis ꝓpt̃ a morem
felicitatis falsẽ atq t̃renȩ excellentiȩ tẽporalis. Quiaut̃
se ab his cupiditatib: mundant nec eisse feriendos ra¬
piendosq ꝑmitunt sed inquir̃ &amant aliqͥd qđ eodẽ mo¬
do sẽꝑ ẽ cuĩ participatione beatist̃ : primũ considerant ñ

Expanded text:
leritate motuleritate motuhomines pro sensus terreni tarditate mirentur. Accessit etiam daemonibus per tam longum tempus quo eorum vita protenditur rerum longe major experientia quam potest hominibus propter brevitatem vitae pervenire. Per has efficacias quas aerii corporis natura sortita est, non smulta futura praedicunt daemones, uerum etiam multa mira faciunt. quae quoniam homines dicere ac facere non possunt, eos dignos quidam, quibus seruiant et quibus diuinos honores deferant, arbitrantur instigante maxime uitio curiositatis propter amorem felicitatis falsae atque terrenae excellentiae temporalis. qui autem se ab his cupiditatibus mundant nec eis se ferendos rapiendosque permittunt, sed inquirunt et amant aliquid, quod eodem modo semper est, cuius participatione beati sint, primum considerant non
Abbreviated transcription (Latin):
ri. tam̃ sinit Fatendũq: ẽẽ etiã illa mala quȩ contra religionẽ
qͣds colit᷑ fiunt & displicere dõ iusto ⁊ ratione iudiciiei ab
om̃i potente ꝑmitti : sed aliud iã eẽ. tractandũ unde sint diuina¬
tiones dȩ monũ uł quilibe illi sint quos deos pagani uocant
Videndũ enĩ eẽ ne forte ñ quidẽ ꝓpterea hecbona putanda sint
qr ea fieri ꝑmitit omp̃s: sed ido qr tã magna st̃ ut nonnisi dĩ
potentiȩ tribuenda eẽ uideant᷑ Ad hoc me postea responsurũ
stuli cũ spatid̃ datũ ẽ scribendo & illa retexere : & ĩsta subtexere
Daemonũ eã eẽ natura ut aerii corporis sensu t̃renorũ corporis
sensũ facile p̃cedant celeritate etiã ꝓpt̃ eiusdẽ aerii corporis su¬
periorẽ mobilitatẽ non solũ cursus quorũ libet hominũ uł feraꝵ
uerũ etiã uolatꝰ auiũ incõparabilit̃ uincant. Quib: duab: reb:
quantũ adaeriũ corpꝰ aitinet p̃diti hoc ẽ Acrimonia sensus & ce¬

Expanded text:
ndumque esse etiam illa mala, quae contra religionem, qua deus colitur, fiunt, et dis-. plicere deo iusto et ratione iudicii eius ab omnipotente permitti; sed aliud iam esse tractandum, unde sint diuinationes uel daemonum uel quilibet illi sint, quos deos pagani uocant; uidendum enim esse, ne forte non quidem propterea haec bona putanda sint, quia ea fieri permittit omnipotens, sed ideo, quia tam magna sunt, ut nonnisi dei potentiae, tribuenda esse uideantur. ad hoc me postea responsurum stuli, cum spatium datum est scribendo, et illa retexere et ista subtexere. Daemonum eam esse naturam, ut aerii corporis sensu terrenorum corporum sensum facile praecedant, celeritate etiam propter eiusdem aerii corporis superiorem mobilitatem non solum cursus quorumlibet hominum uel ferarum, uerum etiam uolatus auium inconparabiliter uincant. quibus duabus rebus, quantum ad aerium corpus attinet, praediti, hoc est acrimonia sensus et ce
Abbreviated transcription (Latin):
qđ detẽploꝵ & simulachroꝵ suoꝵ fucura euersone ei sppheas
adtefarent᷑ qui eos coli ꝓhbebant. Nunc uͦ pofta quã tẽpus
falsos decens deos necolant᷑ uehem̃tissime p̃cepit. cur ñ hoc
etia ipsi cõꝑtũ p̃dicere sciuer̃ : ut inde clariꝰ a pparenteos
hec antea uł minime credidisse: uł suis cultorib eñcia¬
recimuisse Infine aut̃ tanquã nidil ampliꝰ habentes
qđ agerent etiã ibi uoluisse suã ostentare diunatione¬
ubi ia ꝓdunt᷑ diusimulasse diuintatẽ. Qđ aut̃ dicunt nor¬
liq don cultores etiã suoꝵ quibusdã libris hec p̃coginti con¬
tineri quã quã ex reb impletis conficca pu ancda sint

Expanded text:
quod de templorum et simulacrorum suorum futura euersione eis prophetis quod de templorum et simulacrorum suorum futura euersione eis prophetis adtestarentur, qui eos coli prohibebant. nunc uero, posteaquam tempus falsos deos dicit et. ne colantur, uehementissime praecipit, cur non hoc etiam ipsi completum praedicere sinehaec antea vel minime credidisse, vel suis cultoribus enunciare timuisse, in fine autem tanquam nihil amplius habentes quid agerent, etiam ibi ubi iam produntur diu simulasse diuinitatem? Quod autem dicunt reliqui eorum cultores etiam suorum quibusdam libris haec praecognita contineri, quamquam ex rebus inpletis conficta putanda sint,
Abbreviated transcription (Latin):
minabit deos om̃s gentiũ t̃rȩ & ad orabun eũ unꝰ quisq deloco
suo om̃s insulȩ gentiũ : aut ñ credebant ista sibi euenturi qͥ in
tẽplis genaũ colebant᷑ & hȩc idõ ꝑsuosuates ac fanaticos frequen¬
tare noluer̃ sic̃ eoꝵ poeta iunonẽ inducit ñ omĩmodo creden¬
tẽ quȩ desaturni morte iuppit̃ dixerat Iuno aut̃ ab istis pote¬
stas aeria p̃dicat᷑ que apud uirgiliũ sic loquit᷑ Nunc manet ia¬
sontẽ grauis exitus aut ego ueri ana feror qđ uto potiꝰ formu¬
dine falsa ludar eanmelius tua qui potesorsi refleccas. Auegͦ
is ca sibi que ꝑ propħas p̃dicta nouerant possẽ accidere de mones
hoc ẽ. potestates acrie dubitabant: ⁊ ꝓpt̃ea p̃dictionẽ eorũ
celebrare noluer̃. Ethinc intelligendũ ẽ. qualessint. aut
cũ ea uentura certissima scirent idõ ꝑ sua tẽpla tacuer̃ ne iã
tñcinciperent ab hominib intelligentib deseriatq contemm

Expanded text:
inabit omnes deos gentium terrae, et adorabunt eum unusquisque de loco suo, omnes insulae gentium, aut non credebant ista sibi euentura, qui in templis gentium colebantur, et haec ideo per suos uates ac fanaticos frequentare noluerunt — sicut eorum poeta Iunonem inducit non omni modo credentem, quae de Turni morte Iuppiter dixerat: Iuno autem ab istis potestas aeria praedicatur, quae apud Virgilium sic loquitur: nunc manet insontem grauis exitus, aut ego ueri uana feror. quod ut o potius formidine falsa ludar et in Melius tua, qui potes, orsa reflectas! — aut ergo ista sibi, quae per prophetas praedicta nouerant, posse accidere daemones, hoc est potestates aeriae, dubitabant et propterea praedicationem eorum celebrare noluerunt — et hinc intellegendum est quales sint — aut, cum ea uentura certissime scirent, ideo per sua templa tacuerunt, ne iam tunc inciperent ab hominibus intellegentibus deseri atque contemni,
Abbreviated transcription (Latin):
dieã nec eã qͥsꝗ toller& ab illo sed eã ipse poneret & resumer& sic̃
in euangłio dic̃ : Sed ꝓculdubio nos in illis uocib: nr̃is eramꝰ & capđ
ꝓsuo corpe loquebat᷑ ñ disiuncta significatione uocis ubi connexio¬
ñ disiungit᷑ untatis. Demq: in pͦalmo seqͥt᷑ & orans aduerte qͥo dicat
Qm̃ tuinqͥt extraxistime deuentre dsm̃s abuberib: matris meȩ
nte iactatꝰ sũ exutero deuentre matris meȩ ds̃ m̃s estu. Tanquã dic¬
r& de alia re & ab alia re in aliã rẽ metranstulisti ut tusis mͥ
bonũ ꝓt̃renis bonis mortalitatis huiꝰ quã in matris uentre sortitꝰ sũ
qr ubera suxi hȩc enĩ uetustas ẽ deqͣtu me extraxisti &  illa
carnalis natiuitatis bona st̃ a qͥb: tu spes mea es. Inde enĩ ad te con¬
uersussũ & ex utero id ẽ ex his quȩ inutero inchoaui inte iactatꝰ sũ
adte scilic& transiens totũ me tͥ cõmittens. Idõq: deuentre ma¬
trismeȩ id ẽ debonis carnis quã sũpsi inuentrematris meȩ ds̃ m̃s estu

Expanded text:
di eam nec eam quisquam tolleret ab illo, sed eam ipse poneret et resumeret, sicut in euangelio dicit? sed procul dubio nos in illis uocibus nostris eramus et caput pro suo corpore loquebatur non disiuncta significatione uocis, ubi conexio non disiungitur unitatis. Denique in psalmo sequitur et orans aduerte quid dicat: Quoniam tu, inquit, extraxisti me de uentre, spes mea ab uberibus matris meae. in te iactatus sum ex utero; de uentre matris meae deus meret, De alia re, et ab alia aliam rem me trajecisti, ut tu sis mihi bonum pro terrenis bonis mortalitatis hujus, quam in matris ventre sortitus sum, cujus ubera suxi. Haec enim vetustas est, de qua me tu extraxisti; et illa carnalis nativitatis bona sunt, a quibus tu spes mea es: inde enim ad te conversus sum. Et ex utero, id est, qui ex his in utero inchoavi, in te jactatus sum; ad te scilicet transiens, totum me tibi committens. Ideoque de ventre matris meae, id est de bonis carnis quam sumpsi in ventre matris meae, Deus meus es tu,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥo nob̵ p̃rogatũ sit ab illo qͥ demonstrauit nob exẽplum:
uc sequam uestigia eiꝰ. Quantuenĩ differat arꝗculata uox
nr̃a ab intelligentiȩ nr̃ȩ uiuacitate : longe differentior
ẽ mortalitas carnis ab ȩqualitate di . Et tam̃ cũ in eadẽ
forma e& sem& ipsũ exinamuit formã serui accipi¬
ens & cȩterausq ad mortẽ crucis. quã ob causã nisiqr¬

Expanded text:
quid nobis praerogatum sit ab illo qui demon-strauit nobis exemplum, quid nobis praerogatum sit ab illo qui demon-strauit nobis exemplum, ut sequamur uestigia eius. quantumuis enim differat articulata uox nostra ab intellegentiae nostrae uiuacitate, longe differentior est mortalitas carnis ab aequalitate dei; et tamen, cum in eadem forma esset, semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens et ce
Abbreviated transcription (Latin):
ex aliqͦ meror pectꝰ obsedit : & tñc nob̵ dr̃ uenilo quere
huic xp̃ianꝰ uult fieri. Dicit᷑ enĩ ab ignorantib: : quid
nos clciusũ intꝰ ex urat. Quib: si affectũ nrm apire non
oport& : suscipimꝰ ingratis qđ uolunt E⁊ ꝓfecto languidꝰ
& insuauis ille sermo erit : ꝓ uenã cordis ȩstuantẽ fuman¬
tẽq traietꝰ Tot igit᷑ ex causis quȩ lib& earũ serenitatẽ nr̃ȩ
in tis obnubilet scđm dm̃ st quȩrenda remedia quib re¬
laxet᷑ illa contractatio : & feruore sp̃s exultemꝰ ⁊ iocun¬
dem᷑ intranquillitate boni opis hilarẽ enĩ datorẽ : diligit
ds. Si enĩ causa illa contristat qđ intellectũ nrm Auditor
ñ capit. Acuiꝰ cacumine quodã modo descendentes cogim᷑ in
syllabarũ longe infradistantiũ tarditate de morteri ⁊ curã
gerimꝰ quẽ ad̃ modũ longis & ꝓplexis anfractib ꝓcedat
exore carnis qđ celerrimo haustum̃tis imbibit᷑. Et quia
multũ dissimilit̃ exit : tedet loqͥ ⁊ lib& tacere : togitemꝰ

Expanded text:
alo moeror pectus obsidet, et tunc nobis dicitur: Veni, loquere huic, Christianus vult fieri. Dicitur enim ab ignorantibus quod nos clausum intus exurat, quibus si affectum nostrum aperire non oportet suscipimus ingrati quod volunt, et profecto languidus et insuavis ille sermo erit, per venam cordis aestuantem fumantemque trajectus. Tot igitur ex causis, quaelibet earum serenitatem nostrae mentis obnubilet, secundum Deum sunt quaerenda remedia, quibus relaxetur illa contractio, et fervore spiritus exsultemus et jucundemur in tranquillitate boni operis. Hilarem enim datorem diligit Deus . 15. Si enim causa illa contristat, quod intellectum nostrum auditor non capit, a cujus cacumine quodam modo descendentes cogimur in syllabarum longe infra distantium tarditate demorari, et curam gerimus quemadmodum longis et perplexis anfractibus procedat ex ore carnis, quod celerrimo haustu mentis imbibitur, et quia multum dissimiliter exit, taedet loqui, et libet tacere; cogitemus
Abbreviated transcription (Latin):
ce me qͥre me dereliqͥsti longe a salute mea : ⁊anꝗͣ dicer&. Reliquendo
me hoc ẽ ñ me exaudiendo longe factꝰ es a salute mea. p̃sentisclic&
quã transfigurauit in eã quã sũpsit ex uirgine similitudinẽ carnis pec¬
cati. Hec sponsus exꝑsona sponsȩ loquit᷑ qr uniuit eã sibi quora mooo & a¬
puo isaiã ubidicit. Sic̃ sponso alligauit mͥ mitrã & si c̃sponsã ornauit me orna

Expanded text:
ce me; quare me dereliquisti longe a salute mea? tamquam diceret: Relinquendo ce me; quare me dereliquisti longe a salute mea? tamquam diceret: Relinquendo me, hoc est non me exaudiendo longe factus es a salute mea praesenti scilicet nis peccati, quam transfigurauit in eam, quam sumpsit ex uirgine. similitudinem carnis peccati; haec sponsus ex persona sponsae loquitur, quia uniuit eam sibi quodam modo. et apud Esaiam, ubi dicit: Sicut sponso alligauit
Abbreviated transcription (Latin):
discedere : quãuis eã se sine in firmitate in ẽt̃nũ recepturã et̃ confioat
Romde m̃te seruens legi dĩ carne aut̃ trahens desidera peceati quib
Ap̃o sed id sensu carnis recusat & refugit &si fieri possit ñ uult ex pola¬
rised supuestiri ut ab sorbeat᷑ mortale aura idẽ ut ab infirmiae
adimmortalitatẽ etiã ipsũ corpꝰ sinȩ morte media transferatir¬
Sedhec uerba qͥb humanꝰ dies & uitȩliuꝰ plixitas concupiscit uerba
st delictoꝵ: & longe st̃ ab illa salute cũ nondũ rẽ sediã spẽ geraꝰ
deqͥ scripti ẽ qr spẽ salii facti sumꝰ Spesaut quȩ uidet᷑ non ẽ sp̃es ldap¬
nuo sub iungit Longe a silute mea uerba delictoꝵ metꝵ: id ẽ hes
uerba delictoꝵ meoꝵ st̃ & longe st ab illa salute mea quã mͥ nonuetĩs sed
noui teffam̃ti gra pollicet᷑ quãꝗ etiã sic distingui potest ds̃ elsem̃s respi¬

Expanded text:
discedere, quamuis eam se sine infirmitate in aeternum recepturam esse confidat. discedere, quamuis eam se sine infirmitate in aeternum recepturam esse confidat. proinde mente seruiens legi dei carne autem trahens desideria peccati, quibChristo, sed id sensu carnis recusat et refugit et, si fieri possit, non uult expoliari sed superuestiri, ut absorbeatur mortale a uita, id est ut ab infirmitate ad inmortalitatem etiam ipsuSed haec verba, quibus humanus dies et vitae hujus prolixitas concupiscitur, verba sunt delictorum, et longe sunt ab ea salute cujus nondum rem, sed jam spem gerimus; de qua scriptinuo subiungit: Longe a salute mea uerba delictorum meorum, id est haec uerba delictorum meorum sunt et longe sunt ab illa salute mea, quam mihi non ueteris sed noui testamenti gratia pollicetur. quamquam etiam sic distingui potest: Deus, deus meus, respi
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃s respice ume quare me dereliqͥsti: In eo qͥppe derolinquit᷑ dep̃¬
cans inqͦ ñexiudit Hanc inse uocẽ transfigurauit iħs uocẽ sailic&e corpo¬
ris sui hoc ẽ ecđe suȩ auetẽ homine in nouũ homnẽ reformandȩ uocẽ
solic& in firmitatis nr̃ȩ cui deneganda fuerant bona uetis testam̃ti
ut bona noui te ftam̃ti optare atq spare ũ disceret In illis aut̃ uetis
testamti bonis adueterẽ hominẽ ꝑtinentib p̃cipue concupiscit᷑ uitȩ
huiꝰ ꝓductio tẽporalis. ut aliqͣnto diutiꝰ teneat᷑ quia ñ seꝑ potesẽ
Idõ mortis qͥoẽ dic̃ om̃s affuturũ sciunt & eũ tam̃ om̃s aut peneom̃s dis¬
ferre conant᷑ etiã qͥ post mortẽ sebeatiꝰ credunt ẽẽ uicturos: tanam
habet uĩ carnis & ammȩ dulce consortiũ Nemo enĩ unquã carnẽ suã
habuit odio Et ꝓpterea ñ uult anima uł ad tẽpꝰabeiꝰ etiã in firmtate

Expanded text:
meus, respice me: quare me dereliquisti? in eo quippe derelinquitur deprmeus, respice me: quare me dereliquisti? in eo quippe derelinquitur deprecans, in quo non exauditur. hanc in se uocem transfigurauit Iesus, uocem scilicet corporis sui, hoc est ecclesiae suae a uetere homine in nouum hominem reformandae, uocem scilicet infirmitatis humanae, cui deneganda fuerant bona ueteris testamenti, ut bona noui testamenti optare atque sperare iam disceret. In illis autem ueteris testamenti bonis ad ueterem hominem pertinentibus praecipue concupiscitur uitae huius productio temporalis, ut aliquanto diutius teneatur, quia semper non potest. ideo mortis diem omnes quidem adfuturum sciunt et eum tamen omnes aut paene omnes differre conantur, etiam qui post mortem se beatius credunt esse uicturos; tantam habet uim carnis et animae dulce consortium. nemo enim umquam carnem suam. odio habuit et propterea non uult anima uel ad tempus ab eius etiam infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd in hac uita contẽnendũ & qͥd inalia spandũ eẽt in ipsa passio¬
ne in qͦ sibi eiꝰ inimici magni uictoresq uidebant᷑ suscepit uocẽ in¬
firmitatis nr̃e qͦ simul crucifigebat᷑ uetꝰ homonr̃ ut euacuretur
ẽ. deqͥnq ꝓpositistuis . Sic incipit salmꝰ uige simꝰ primꝰ qͥdepas¬
sione ipsꝰ & reuelatione gr̃ȩ quã fidelib: faciendis liberan¬
ꝓphetũ dͥñs adse ꝑtinere demonstrins primũ ũsũ eiꝰ exclamauitocin
pender& in ligno cõmemorando exponendoq ꝑcurtã u eehocin¬
telligas quẽa dmodũ grã testam̃ti noui nec eo tẽpe tacebat᷑ quanoo
tes nr̃as portat & pnob ind&l orib ẽ. Ixhuiꝰ gͥ infirmitatis uoce de
qua paulꝰ meo qđ petebat ñ exauditꝰ & idõ qͦcđ̃a mododerelictꝰ audit com̃
ad ño sufficit tꝰ grã mea nã uirtꝰ in in firmitate ꝑficit᷑ heuoce gͦ infir

Expanded text:
quid in hac uita contemnendum et quid in alia sperandum esset, in ipsa passioquid in hac uita contemnendum et quid in alia sperandum esset, in ipsa passione, in qua sibi eius inimici magni uictoresque uidebantur, suscepit uocem infirmitatis nostrae, qua simul crucifigebatur uetus homo noster, ut euacuaretur de quinque propositis tuis. Sic incipit psalmus vicesimus primus, qui de passione ipsius, et revelatione gratiae quam fidelibus faciendis liberanprophetiam dominus ad se pertinere demonstrans primum uersum eius exclamauit, cum penderet in ligno, commemorando exponendoque percurram, ut ex hoc intellegas, quem ad modum gratia testamenti noui nec eo tempore tacebatur, quando tes nostras portat et pro nobis in doloribus est. ex huius igitur infirmitatis uoce, de qua Paulus in eo. quod petebat, non exauditus et ideo quodam modo derelictus audit tamen a domino: Sufficit tibi gratia mea; nam uirtus in infirmitate perficitur, ex uoce er
Abbreviated transcription (Latin):
lincille salmꝰ septua gesemꝰ & scđs inducit hominẽ penitentẽ qđ ali¬
quando corde ñ recit ꝓhac dõ mercede seruierit. Qua cũ pollere aq
excellere impios uideret turbatꝰ cȩꝑat cogitare qđ ds humana ñ
curet. Et cũ abista cogitatione eũ scõꝵ ad dm̃ ꝑtinentiũ reuocarec auc¬
toritas suscepit atq intendit agnoscere tã grande secretũ qđ ei labo¬
ranti ñ pate factũ ẽ. donec intrar& in scuariũ dĩ & intelliger& in
nouissima hoc ẽ donec accepto spũ scõ discer& desiderare potiora
& ꝓspiceret quȩ pȩna futura sit impis etiã qͥ fenea quadã tẽporalit̃
felicitate floriuissent Hlunc psalmũ septua gesimũ & scđm nocte qua
illucescebat solẽnitas beatissim eypriam ꝑminis teriũ nrm̃ expositũ
cordissima humamtate atq incuiꝰ forma serui discere deberemꝰ

Expanded text:
hinc ille psalmus septuagesimus et secundus inducit hominem paenitentem, quod alihinc ille psalmus septuagesimus et secundus inducit hominem paenitentem, quod aliquando corde non recto pro hac deo mercede seruierit, qua cum pollere atque excellere impios uideret, turbatus coeperat cogitare, quod deus humana non curet. et cum ab ista cogitatione eum sanctorum ad deum pertinentium reuocaret auctoritas, suscepit atque intendit agnoscere tam grande secretum, quod ei laboranti non patefactum est, donec intraret in sanctuarium dei et intellegeret in nouissima, hoc est donec accepto spiritu sancto disceret desiderare potiora et prospiceret, quae poena futura sit impiis, etiam qui faenea quadam temporaliter felicitate floruissent. hunc psalmum septuagesimum et secundum nocte, qua inlucescebat sollemnitas beatissimi Cypriani, per ministerium nostrum expositum cuius misericordissima humanitate atque in cuius forma seruili discere deberemus,
Abbreviated transcription (Latin):
Acceditanimȩ ut sit unꝰ homo : si c ñ auget᷑ numerꝰ ꝑsonaꝵ cũ homo
accedit uerbo ut sit unꝰ xp̃s. Legi᷑ itaq uerbũ caro factũ . ẽ ut incelli¬
gamꝰ huiꝰ ꝑsonȩ singulariatẽ ñ ut suspicem᷑ in carnẽ diuinitatẽ . Itaq¬
xp̃chomo ut ꝑeũ reuelaret᷑ noui grã testam̃ti quȩ ñ ad tẽporalem
sed adȩt̃nã uitã ꝑtinet ñ utiq t̾rena felicitate cõm̃danoꝰ fuit
Inde subiectio inde passio inde flagella sprita contumeliȩ crux uiilnera
& tanꝗͣ suꝑato subiectoq mors ipsa. ut fideles eiꝰ discerent quale pie¬
tatis p̃miũ ab illo cuiꝰ filii factieent petere atq sꝑare deberent:
ne ad hoc ꝓmagno seruiret᷑ dõ ut t̃renã felicitatẽ ad ipisci quȩre¬
rent ipsi qͥseruirent ipsi abicientes & conculcantes fidẽ suã estiman¬
do eã mercede uilissima. Vnde beneficentissima ꝓuidentia om̃s
ds̃ t̃renã felicitatẽ concessit & impiis : ne ꝓmagno quȩreret᷑ abonis

Expanded text:
accedit animae, ut sit unus homo, sic non augetur numerus personarum cum homo accedit Verbo ut sit unus Christus. Legitur itaque Deus homo, ut intelligamus hujus personae singularitatem, non ut suspicemur in carnem mutatam dihomo, ut per eum reuelaretur noni gratia testamenti, quae non ad temporalem sed ad aeternam uitam pertinet, non utique terrena felicitate commendandus fuit. inde subiectio, inde passio, inde flagella, sputa, contumeliae, crux, uulnera et tamquam superato subiectoque mors ipsa, ut fideles eius discerent, quale pietatis praemium ab illo. cuius filii facti essent, petere atque sperare deberent, ne ad hoc pro magno seruiretur deo, ut terrenam felicitatem adipisci quaererent, qui seruirent ipsi, abicientes et conculcantes fidem suam aestimando eam mercede uilissima. unde beneficentissima prouidentia omnipotens deus terrenam felicitatem concessit et impiis, ne pro magno quaereretur a bonis.
Abbreviated transcription (Latin):
hunc infernũ hoc ẽ inferiorẽ caliginosũ aerẽ tanquã
carcerẽ acceperint. Qui tam̃ aer qm̃ & cȩlũ dicit᷑ ñ illud
cȩlũ in quo se sidera. sed hoc inferiꝰ cuiꝰ caligine nubila con¬
głos contra quos inuidos nob piȩ uiuendo pugnamꝰ spũalia
nequitiȩ incȩlestib nominat Qđ ne deillis superiorib: cȩlis
intelligat᷑ : aꝑtȩ alibi dicit: Scđm principẽ potescatis acris
huiꝰ: quinuncoꝑat᷑ infiliis diffidentiȩ Itẽ quia peccatũ uel¬

Expanded text:
hunc inferum, hoc est inferiorem caliginosum aerem tamquam hunc inferum, hoc est inferiorem caliginosum aerem tamquam carcerem acceperint, qui tamen quoniam et caelum dicitur, non illud caelum, in quo sunt sidera, sed hoc inferius, cuius caligine nubila congelos, contra quos nobis inuidos pie uiuendo pugnamus, "spiritalia nequitiae in caelestibus" nominat. quod ne de illis superioribus caelis intellegatur, aperte alibi dicit: secundum principem potestatis aeris huius, qui nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Accipientib nocendi potestatẽ & bonoꝵ patientia ꝓbetur
⁊ maloꝵ iniqͥtas puniat᷑ Nã ꝑpotestatẽ diabolo latã & iob
ꝓbatꝰ ẽ ut iustꝰ apparer& & pecrus tẽptatꝰ nedese p̃sumer&.
⁊ paulus colafitatꝰ ne se extoller& : & iudasdãnatꝰ ut se
suspender& : Cũ gͦ ꝑpotestatẽ quã diabolo dedit omĩa iuste
ipse ds̃ fecerit : ñ tam̃ ꝓhis iuste factis sed ꝓiniqͦ nocendiuo¬
luncate quȩ ipsius diaboli fuit ei reddet᷑ infine suppliciũ.
cũ dicet᷑ impiis qui eiꝰ nequltiȩ consentire ꝑseuerauer
Ite inignẽ ȩcnũ quẽ parauit pat̃m̃s diabolo & angłis eius
Quia uͦ& ipsimali angłi ñ adeo malist conditi sed peccando
tib ñ peꝑcit sed carcerib caliginis inferi trudens tradidit
iniudicio puniendos seruari. Hinc p&rus ostendit ad huc
eis ultimi ludicii pȩnã deberi: de qua dñsdicit. Ite inignẽ
ȩt̃nũ qͥ paratꝰ ẽ diabolo ⁊ angłis eiꝰ : quãuisiã penaliter

Expanded text:
accipientibus nocendi potestatem bonorum patientia probetur et malorum iniquitas probatus est, ut iustus adpareret, et Petrus temptatus, ne de se praesumeret, et Paulus colaphizatus, ne se extolleret, et ludas damnatus, ut se suspenderet. - cum ergo per potestatem, quam diabolo dedit, omnia iuste ipse deus fecerit, non tamen pro his iuste factis, sed pro iniqua nocendi uoluntate, quae ipsius diaboli fuit, ei reddetur in fine supplicium, cum dicetur impiis, qui eius nequitiae consentire perseuerauerint: ite in ignem aeternum, quem parauit pater meus diabolo et angelis eius. Quia uero et ipsi mali angeli non a deo mali sunt conditi, sed peccando  peccantibus non pe-. percit, sed carceribus caliginis inferi trudens tradidit in iudicio puniendos seruari. hinc Petrus ostendit adhuc eis ultimi iudicii poenam deberi, de qua dominus dicit : ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. quamuis iam poenaliter
Abbreviated transcription (Latin):
sic inscripturis inuenit᷑ Scriptũ .ẽ Omĩs creatura di : bona
ẽ Ac ꝑ hoc & om̃e lignũ qđ in para disods plantauit : utique
bonũ .ẽ. Nongͦꝰ malam naturã homo appeciuit cũ arborem
uetitã tetigit : sed id qđ meliꝰ erat deserendo factũ malum

Expanded text:
ipturis inuenitur scriptum: omnis creatura dei bona est, ac per hoc et omne lignum, quod in paradiso deus plantauit, utique bonum est. non ergo malam naturam homo appetiuit, cum arborem uetitam tetigit, sed id, quod melius erat, deserendo factum malum
Abbreviated transcription (Latin):
& ineffabilẽ potentiã in uirginis utero fuisse. ne sanqui¬
ne eius pollueret᷑ cũ x inaplis & in multis dignis fe¬
minis habita uerit& nc̃ in habitet quȩ utiq corpora
babent sanguinẽ habent. Sienĩ inmaria coinquinari
potuit & in om̃ib potuit. Si aut̃ ñ potiut in illis. utiq
nec inmaria potuit: incuiꝰ uiscerib: susceptionẽ cor¬
poris oꝑata ẽ dĩ sapientia. Certe ipsũ manicheũ de
patre atq dematre natũ fuisse ñnegabunt : cuiꝰ animã
scđm suũ errorẽ dmñeẽ om̃i potentẽ similit̃ ñ negabunt
qͥse mira suꝑbia assũptũ a gemino suo. hoc ẽ ab spuscõ. cẽ.¬

Expanded text:
 ineffabilem potentiam in uirgineo utero credere fuisse, ne sanguine eius pollueretur, cum et in apostolis et in multis dignis feminis et habitauerit et nunc habitet, qui utique corpora habent et sanguinem habent. si enim in Maria coinquinari potuit et in omnibus potuit; si autem non potuit in illis. utique. nec in Maria potuit. in cuius uisceribus susceptionemcorporis operata est dei sapientia. Certe ipsum Manicbaeum de patre atque de matre natum faisfte non negabunt, cuius animam secundum suum errorem deum esse omnipotentem similiter non negabunt. qui se mira superbia adsumptum a gemino suo, hoc est spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃s ut sp̃ssc̃s Qui tam̃ manicheus carnẽ habuit Inqua
corpoꝵ cȩlestiũ usq ad t̃res ꝑueniat & ñ coinqͥnat᷑ cũma
nifestũ sit solẽ istũ cui genu flectunt in om̃ib stercorib
x putorib radios suos expandere & eos nusquã coinquina¬
ri : desinant blasphemare & rogent dm̃ ut aberrore li¬
berent᷑ In coinquinabilis enĩ sũbscantia ñ idõ ñ comqͥnat᷑
qr nichil attingit sed qr ꝑmanet in sua mundicia quale¬
cunq sit quĩ quidattigerit: sic̃ corpꝰinuulnerabile aut
in penitrabile nunquid illud dicimꝰ qđ non ꝑcutit᷑ ferro:

Expanded text:
s sanctus. qui tamen Manichaeus carnem habuit. in qua corporum caelestium usque ad terras perueniat et non coinquinetunifestum sit solem istum, cui genu flectunt, in omnibus stercoribus et putoribus radios suos expandere, et eis nusquam coinquinari: desinant blasphemare, et rogent Deum ut ab errore liberentur. Incoinquinabilis enim substantia non ideo non coinquinatur, quia nihil attingit; sed quia permanet in sua munditia, qualecumque sit quidquid attigerit. Sicut corpus invulnerabile aut impenetrabile numquid illud dicimus quod non percutitur ferro
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uerba contexta s̃ littãrũ elem̃ta cognoscerent ita & humana
ignoratio admores ad disciplinã ad cõgnitionẽ dĩ ꝑhunc singu¬
larũ litt̃arũ octonariũ numerũ ipsis uelud infantilis doctrinȩ
nr̃e recipit in firmitas diuinis institutis nisi ꝑ eiꝰ grãm qui hȩc isa
dederit erudiri. Namq qͥ simplicit̃ eaquȩ int̃manꝰ sibi inci¬
derint legunt existimant nicdnl differentiȩ in uerb̵ nichil
in nominib: nidul in reb: existere. Sed si is tuo cõmunis colloquis
sermo ñ patit᷑ ut sub diuersis rerũ ñcupationib: non diuersa

Expanded text:
sibi uerba contexta sunt, litterarum elementa cognoscerent, ita et humana sibi uerba contexta sunt, litterarum elementa cognoscerent, ita et humana ignoratio ad mores, ad disciplinam, ad cognitionem dei per hanc singularum litterarum octonarium uumernm ipsis uelut infantilis doctrinae inostrae recipit infirmitas diuinis institutis, nisi per eius gratiam, qui haec ipsa dederit, erudiri. namque qui simpliciter ea, quae inter manus sibi inciderint, legunt, existimant nihil differentiae in uerbis, nihil in nominibus, nihil in rebus existere. sed si istud communis conloquii sermo non patitur, ut sub diuersis rerum nuncupationibus non diuersa
Abbreviated transcription (Latin):
solã uerã atq utilis doccrinȩ cẽ. prudentiã quȩ ab ȩatis initus
Atq ab infantiȩ ipsius inhoaret᷑ exordiis : hȩc ad timotheũ inter
sti & qđ ab infantia sacras litteras nosti quȩ te possint instruere
insalutẽ Hoc ꝓpt̃ p̃sentẽ psalmũ ita dictũ sit. In qͦ cũ cognitio ue¬
ricatis ad eruditionẽ humanȩ ignorantiȩ eẽt edenda ꝑ ipsa
t̃arũ atq elem̃torũ initia doctrinȩ ordo ẽ distributꝰ. Scđm enĩ
ebreoꝵ litãs : insingulis octonis uersib: singulȩ lictȩ p̃feruNt᷑
ꝑst aut̃ om̃is numerꝰ uersuũ incentũ septua gina sex uersib:
nã cũ exiuginti duab: littĩs omis hebreus sermo conueniat &¬
octonos uersus lict̃ȩ singulȩ explicent numerꝰ iste uersuũ
octonis parcib: multiplicatꝰ explet᷑. Hanc igit᷑ extitisse cau¬
sã existimo ut plittã s̃ totiꝰ istiꝰ psalmi ordo decurreret : ut sic
paruuli & imꝑiti & ad legendũ imbuendi. hȩc primũ ꝑquȩ

Expanded text:
ilis doctrinae esse prudentiam, quae ab aetatis initiis atque ab infantiae ipsius inchoaretur exordiis, haec ad Timotheum inter s, et quod ab infantia sacras litteras nosti, quae te possint instruere in salutem. hoc propter praesentem psalmum ita dictum sit, in quo, cum cognitio ueritatis ad eruditionem humanae ignorantiae esset edenda, per ipsa litterarum atque elementorum initia doctrinae ordo est distributus, secundum enim Hebraeorum litteras in singulis octonis uersibus singulae litterae praeferuntur. est autem omnis numerus uersuum in centum septuaginta sex uersibus. nam cum ex uiginti duabus litteris omnis hebraeus sermo conueniat et octonos uersus litterae singulae explicent, numerus iste uersuum octonis partibus multiplicatus expletur. Hanc igitur exstitisse causam existimo, ut per litteras totius istius psalmi ordo decurreret; ut sicut paruuli et inperiti et ad legendum inbuendi haec primum, per quae