comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Diuinitꝰ ꝓcuratũ
est ut de ꝓuectis du¬
q fructu ꝯugii pei¬
uatic iohẽs nalcere¬
tur. ut in opinato
ortu ꝓlis ⁊ ip̃os dñi
gracius asticeret. ⁊
cecos stupor mira¬
culi p̾parauit audi¬
⁊acharias memor
oñi cui apparet an¬
gelus ad dextͥam al¬
taris. qr ei qui me¬
mor dĩi demonst᷑¬

Expanded text:
Divinitus procuratum fuit, ut de provectis diuque fructu conjugii privatis Joannes nasceretur, ut inopinato ortu prolis et ipsos donum Dei gratius afficeret, et caeteros stupor miraculi pararet audiZacharias, memor Domini: cui apparet Angelus a dextris altaris, quia ei qui memor Domini est demonstr
Abbreviated transcription (Latin):
Non om̃t facietit hoc un
beati scitis. s qui mãdu¬
tat meũ panẽ si ut ꝓfi¬
ciat sut lateat. leuabit
me taltabit. ut imple¬
rat ñ tacuit.

Expanded text:
Non omnes facietis hoc unde beati sitis, sed qui manducat meum panem, non ut proficiat, sed ut lateat, levabit me calcabit, ut implerat non tacuit.
Abbreviated transcription (Latin):
s parãt calũpiiã. ut si
dixerit se regem contra
augustũ facientẽ potes¬
tati tradant. s dñi sic tt̃¬
petat responsũ. ut nec ał
sit locis calumpine ⁊
fideli pp̃ quos rec refetũt᷑
mani fc̃e appateat qd̃ ip̃e

Expanded text:
sed parant calumniam, ut si dixerit se regem, contra Augustum facientem potestati tradant. Sed Dominus sic temperat responsum, ut nec illis sit locus calumniae, et fidelibus propter quos haec referuntur ma
Abbreviated transcription (Latin):
¶ta q̃ hñilib ꝓposuit
qui p̾dicãnti ñ crebi¬
tar insis miracłis
credant. Mlartꝰ unc
furisse dicit. In qͥ tria

Expanded text:
ba quae humilibus proposuit qui praedicanti non credunt, visis miraculis credant. Matthaeus hunc fuisse dicit. In quo tria
Abbreviated transcription (Latin):
fruerent¬
fant hit adest
nce in ebriatus
acnidatus celo
ac terta tenebro¬
so palliotectus ⁊
stillauit de ligno¬
s sangs¬

Expanded text:
rueretrae. Hic adest Noe inebriatus ac nudatus coelo ac terra ebrioso pallio tectus, stillavit de ligno sang
Abbreviated transcription (Latin):
Qutat᷑ intention
piscatio mutant᷑ te¬
cia ĩ doctemã cupidi¬
tat in amorẽ amaꝵ
fit mare scłm naiis
eccłia. pisces bomi tma¬
li homines.

Expanded text:
Mutatur intentio non piscatio, mutantur retia in doctrinam, cupiditas in amorem animarum: fit mare saeculum, navis Ecclesia, pisces boni et mali homines.
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatẽ¬
nsbuit et esuriit ip̃e et qui
cũ eo erãt quomͦ intrunt ĩ
domũ dei subabiat rarpͥn¬
cipe sacerdotso ⁊ panes ꝓposi¬
rionis mãducauit qͥs ñ li¬
cebat edere nͥ sacerdotib ⁊

Expanded text:
necessitatebuit, et esuriit ipse, et qui cum eo erant? quomodo introivit in domum Dei sub Abiathar principe sacerdotum, et panes propositionis manducavit, quos non licebat manducare, nisi sacerdotibus,
Abbreviated transcription (Latin):
B. Nõ te turbet ꝙ
ali dũt abi melech
ambo enĩ tũc tempo¬
us illic aderãt abi¬
melech pat̾ abiathat
filius qui occiso pr̃e
a saule comes exilis¬

Expanded text:
. Non te turbet quod alii dicunt Achimelech, ambo enim tunc illic aderant. Achimelech pater, et Abrathar filius: qui occiso patre a Saule, comes exsili
Abbreviated transcription (Latin):
tielatur hoc dñs sab¬
bati ꝓpriat stistti de¬
fensores sabb̃i spbãt.
qui solam lube suꝑfi¬
ciem diligũt mentit
refecõnem nesciũt.
requiẽ aĩa ꝵ ñ norũt.

Expanded text:
e ad hoc Dominus sabbati probat, stulti defensores sabbati improbant, qui solam litterae superficiem diligunt, mentis refectionem nesciunt, requiem animarum non norunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lathe p̾epta legis miscebãt
in utres uet̾ei uinũ no¬
uum. Conuenit aute
apłis ñ his qui traditioĩ¬
b maioꝵ deprati sinceri¬
qr maior traditionib cõ¬
maculati dulcedinẽ nec¬

Expanded text:
latae praecepta legis miscebant in utres veteres vinum novum. Conveniunt autem apostolis non his qui traditionibus majorum depravati, sinceriquia majorum traditionibus accumulati, dulcedinem
Abbreviated transcription (Latin):
bͣ. sathẽ duos iuar¬
chuc ⁊ lucas nuum
a demone curatũ dũt
or alł duo gentes lig¬
nificãt de duob fanc
noe. cũ enim noettes
filios genu̾it uinut
assumpt eit ĩ posses¬

Expanded text:
. Matthaeus duos, Marcus et Lucas unum a daemone curatum dicunor. Allegorice: Duo, gentes significant de duobus filiis Noe. Cum enim Noe tres filios genuerit, unus assumptus est i
Abbreviated transcription (Latin):
in cõsciãm bonã rede¬
at. ⁊ pp̃ alior salutẽ
eangłio seruiatut p̾
dicatõis ninstͥium
fr̃ne redemptõit ac¬
comodatiun.¬

Expanded text:
in conscientiam bonam redeat et propter aliorum salutem Evangelio serviat: ut post aedicationis mysterium fraternae redemptioni accommodatum
Abbreviated transcription (Latin):
lit iil in¬
ꝯmemoratu. neq de
diuinitate saluato¬
ri aliquid scrsbens
excepto qd in capite
eusigłii sui filium d̾i
nominat ab tictio

Expanded text:
incommemorans, neque de nativitate Salvatoris altius scribens, excepto quod eum in capite Evangelii sui Filium Dei nominat, ab initio
Abbreviated transcription (Latin):
Et uidistis eum ut de
duol om̃ino similib de̾
siustum indisti illũ idi¬
sti uiderãt gͦ qm simili¬
nũ filiũ s monendi erãt.
ut talẽ ⁊̃ pre̾m intellige¬
pent. ⁊ ñ dissimilẽ¬
qnomͦ tudicis. qͣi uideo qͦ¬

Expanded text:
Et vidistis eum. Ut de duobus omnino similibus dicitur: Si istum vidisti, illum vidisti; viderant ergo quam simillimum Filium, sed monendi erant, ut talem etiam Patrem intelligerent, et non dissimileQuomodo tu dicis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
d. echiit in montẽ¬
orate dñ orat qui de¬
um orãdo q̃cit a tͥre¬
nio ad suiꝑiora ꝓgce¬
subiimioris ascendit
Qui de diuicis aut

Expanded text:
 Abiit in montem. Bene orat qui Deum orando quaerit, a terrenis ad superiora progresublimioris ascendit. Qui de divitiis, et
Abbreviated transcription (Latin):
eligend̾ est rospesne
eiꝰ in famta pͥdicatio
ledatur
stancie gener̃ale mã¬
datũ ut hospicar nec̃a¬
tudinis uita custo¬
diũt. Ideo dom̃ eligẽ¬
da ut murtãdi hospa

Expanded text:
eligendus est hospes, ne hujus infamia praedicatio laedatur. nstantiae generale mandatum ut hospitalis necessitudinis jura custodiant: ideo domus eligenda, ut
Abbreviated transcription (Latin):
. Dematos carnis affĩs
excinguere quibita
intucẽ dilignnt᷑ ut
deo minus scruiant.
ordo caritatis.

Expanded text:
atos carnis affectus exstinguere, quibus ita invicem diliguntur, ut Deo minus serviant. ordo charitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
desersit᷑ inditio stellent
ogant᷑ ex lege exqͥrere. ⁊
dinino deferunt᷑ auxilio
qui quent̃ humanũ nͦ
debebat signũ in fidelib
datum apparete domesti¬

Expanded text:
deseruntur indicio stellae, ut cogantur ex lege inquirere. Vel divino deseruntur auxilio qui quaerunt humanum. Nec decebat signum infidelibus datum apparere domesti
Abbreviated transcription (Latin):
bis fidentes sumꝰ. quo¬
mꝰ in uisibilia sꝑamꝰ.
ꝑ modica fides est. q̃ nͨ
de mininis certa est.
siduciã ⁊ ꝯdepnat ĩ fide¬

Expanded text:
his fidentes sumus, quomodo invisibilia speramus? Permodica fides est, quae nec de minimis certa est. fiduciam, et condemnat infide
Abbreviated transcription (Latin):
lath̾s dic̃ ioseph filiũ iacob. ⁊ iacob
filiũ mathan. lucas ios eph filiũ ueli. ⁊
heli filit̃ mathat. s ⁊ mathã. ⁊ mathat.
de eadẽ uxore esta noĩe. singło genueãt.
et relicdo uno filio ia cobobist ptea matdat
qui ꝑnachã descẽdit de do̾. can dẽ duxit.
⁊ gniuit heli. sic iacob ⁊ rel frẽs eiꝰ sũt
it̾m. Iacod añ uxorẽ heli frĩs sñ liberis

Expanded text:
aeus dicit filium Jacob, et Jacob filium Mathan. Lucas Joseph filium Heli, et Heli filium Mathat, sed Mathan et Mathat de eadem uxore Hesta nomine singulos genuerunt.et relicto uno filio Jacob obiit, et postea Mathat qui per Mathan descendit de David, eamdem duxit et genuit Heli, sic Jacob et Heli fratres sunt uterini. Jacob autem uxorem Heli fratris sui sine liberis
Abbreviated transcription (Latin):
Paice de ongene uñ t
triticũ oriunt᷑ .i. de semi¬
nezizania uͥ de din̾so pa¬
lre gͦ sũt qui fidei sacram̃¬
fessione seternunt. ab
elecdis. degis d̾r. qui ũ cre

Expanded text:
ae de origine unde et triticum oriuntur, id est de semine, zizania vero de diversa. Paleae ergo sunt qui fidei sacrameprofessione secernuntur ab electis. De his
Abbreviated transcription (Latin):
mediligis. ñ te pasche
agnos meos ut meos ñ
ut tuos. głiam meã in
eis q̃ ce ñ tuã mea lutra
ñ tua. qr dilectio deiꝓ

Expanded text:
e agnos meos. Non ut tuos gloriam meam in eis quaere, non tuam; mea lucra, non tua, quia dilectio Dei
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib modis entiure
tit sine nc̃o impleat᷑
arbitrio ut noc de qͦ
hie agit᷑ alia est ex p̾¬
sciẽtia dei cui ntr̃m ad¬
nuscet᷑ arbitriũ alia

Expanded text:
omnibus modis evenire, ut sine nostro impleatur arbitrio: ut haec de qua hic agitur. Alia est ex praescientia Dei cui nostrum admiscetur arbitrium. Alia
Abbreviated transcription (Latin):
Nulpes aĩai fatiat ĩ sidiis
intentũ capinas fraude
hõmti infoneis habitans
ita hetitus domũ fidei ñ
hñs auos in suã fraud̾e
tiabit ⁊ a fide seclucit.

Expanded text:
nim est animal fallax, insidiis intentum, rapinas fraudis hospitia in foveis habitans, ita haereticus domum fidei non habens, alios in suam fraudem trahit, et a fide seducit.
Abbreviated transcription (Latin):
In qua m̃. pot in hac
mensara inqua aud̾
mentucatũ est. ut cri¬
ticum aliud mensura᷑¬
titas. ut si iuuit mo¬

Expanded text:
In qua mensura. Potest in hac mensura in qua aliud mensuratum est, ut triticum, aliud mensurartitas, ut si unus mo
Abbreviated transcription (Latin):
Nir iuenit᷑ aliqͥs
ab pot uitio alicnꝰ. qr
ins quisq suis fauẽs
auena facile rep̾bẽdit
ot auena gramꝰ tol¬
lerãdot qmͣ sua sitct
auiccoritarẽ acguẽdi.
sine exemplo sue e¬
mendationis.

Expanded text:
Vix invenitur aliquis ab hoc vitio alienus, quia unusquisque suis favens, aliena facile reprehendit: et aliena gravius tolerando quam sua, sumit auctoritatem arguendi sine exemplo suae emendationis.
Abbreviated transcription (Latin):
um faisus est qui
ñ codem sensu dcã
intelligit. quo dicũ¬
templo coepora su
s in ip̃et uerbis ca¬
additis uł mutatis.¬

Expanded text:
us testis est, qui non eodem sensu dicta intelligit quo dicuntemplo corporis sui. Sed et in ipsis verbis caadditis vel mutatis
Abbreviated transcription (Latin):
s credenti que andierat ampliora replcat im¬
racula. ut que dm̃ uigo erat paritura: pͥ¬
tursorẽ quoꝙ de amutili nasctum eguosa̾t.¬
e m̾iti se extolit s sue qditi onmi. ⁊ diuinẽ digna¬
tionis ꝑ omĩa memor se
antillam illiꝰ ce fatet᷑ cua̾
mat̾ eligitut. ⁊ cum mag¬
na deuottone ꝓmssũ añ¬
geli optat impleri.

Expanded text:
sed credenti quae audierat ampliora replicat miracula, ut quae Deum virgo erat paritura, praecursorem quoque de anu sterili nasciturum cognose meriti se extollit, sed suae conditionis et divinae cognationis per omnia memor, se ancillam illius esse fatetur, cujus mater eligitur, et cum magna devotione promissionem angeli optat impleri.
Abbreviated transcription (Latin):
uelamĩto litt̾e eccul¬
tãtis ceꝯdito sacram̃¬
ta etłia incipiant
patesc̾e curauit em̃i
deus ciuitatẽ ⁊ tem¬
plũ ⁊ omia figalia

Expanded text:
velamento litterae occultantis, recondita sacramenta Ecclesiae incipiant patescere. Curavit enim Deus civitatem et templum et omnia figuralia
Abbreviated transcription (Latin):
Icꝵ. In ma traccͥats̃t
tatio loco pͥntipatꝰ cĩi
at ingredit᷑ sic dese¬
tit᷑ et dñ tenct᷑ laba¬
tur et in cercũ est.ĩ
qua mansione .i. qͣ¬

Expanded text:
tc. In via tractabant tatio loco. Principatus enim vi ingreditur, sic deseritur, et dum tenetur labitur: et incertum in qua mansione, id
Abbreviated transcription (Latin):
Male loquit᷑ qui contͣ
u̾tatẽ loquit᷑ ⁊ ẽ si ma¬
le locutꝰ sum datestimo¬
niũ quo ꝓles mendace.
¶ Ab. Dẽ ꝙ annas misit
ih̃m ad cayplam redit
ad locum natratoĩs uͥ
celiquerat pectum ut
explicet quid in domo
anne doctͥrina petri con¬

Expanded text:
Male loquitur qui contra veritatem loquitur. Si male locutus sum, da testimonium quo probes mendacem.  quod Annas misit Jesum ad Caipham, redit ad locum narrationis ubi reliquerat Petrum, ut explicet quid in domo Annae de trina Petri n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nob̃ ⁊ nos ĩ orando.
ti dum in aliis pulsã¬
ti sponso. aꝑire ꝑgit pe¬
des inquinat. qr u̾itaᷤᷤ
hũilit audit᷑ s sñ ꝑi

Expanded text:
 nos ipsi orando. ti, dum in aliis pulsanti sponso aperire pergit, pedes inquinat, quia veritas humiliter auditur, sed si
Abbreviated transcription (Latin):
litatẽ ut ꝑsecte cõ¬
meades humilitas
homini. c̃ tam alt̾
sit se humiliau̾t
int podes tradito¬
ꝗs lauarit.

Expanded text:
litatem, ut perfecte commendetur humilitas homini cum tam altus sic se humiliaverit, ut et pedes traditoris lavaret.
Abbreviated transcription (Latin):
at̾am. nͨ mandatũ qd̾ ali¬
qͣndo nesciss si dũ uerbũ ⁊
sap̃iam in quo sũt omĩa
mandata genuit dedit
sic̃ filio qui est uita ebna.
codedit uitã quo genuit

Expanded text:
aturam. Nec mandatum quod aliquando nescisset: sed dum verbum et sapientiam in qua sunt omnia mandata, genuit, dedit: sicut Filio qui est vita, eo dedit vitam quo genuit
Abbreviated transcription (Latin):
¶Illagna ẽ fides genti¬
Lum q̃ in auditũ an¬
ris orediuit. ⁊ iõ salu¬
tem sibi suisq ĩpectat
ens ad cos sanat sigc̃
gentes ad q̃s ñ uenit

Expanded text:
agna est fides gentium, quae in auditu auris obediunt: et in Deo salutem sibi suisque impetrat. iens ad eos sanat, significat gentes, ad quas non venit
Abbreviated transcription (Latin):
paulat̃ ad meliora
dis in sistit. hos q̾istãc
affatut qͦs longo
studio ex̾citator ⁊ iã
deciles inuenit his

Expanded text:
paulatim ad meliora dis insistit, hos quasi stans affatur. Quos longo studio exercitatos et jam dociles invenit, his
Abbreviated transcription (Latin):
liquit. uñ martꝰ ait
bidit eos laborãtes ĩ¬
remigando ⁊ si ñ p̾sẽs
⁊ si differt tñ uidet
⁊ corrolorat.

Expanded text:
linquit. Unde Marcus ait: Vidit eos laborantes remigando . Etsi non praesens, et si differt, tamen videt et corroborat.
Abbreviated transcription (Latin):
mare ꝙ sepe fit ut c̃
aliqua subito duiti¬
ne tribnlatoĩt orit᷑
sedatio. ñ statim cre¬
ditur ueta lit̾atio. iõqꝑ
ꝑmanente pͥori forti¬
tndine uttensa ad li¬

Expanded text:
a saepe fit ut cum aliqua subito diutinae tribulationis oritur sedatio, non statim creditur vera liberatio. Ideoque permanente priori formidine, intensa ad li
Abbreviated transcription (Latin):
mortis tencbeis aduin¬
xit. In morte .ii. aĩe
ad nos suam .i. cat
nis mortem attulit
et duas ntãt soluit
simplam suã duple

Expanded text:
mortis tenebris adjunxit. In morte enim animae ad nos suam, id est carnis mortem attulit, et duas nostras solvit: simplam suam duplae
Abbreviated transcription (Latin):
oee runguibz ledit in qͦ
notat᷑ in nocencia. nec
se ad pullos suos nutri¬
nut. in quo ꝓhibem̃ a
no in quo notat᷑ absti¬
nencia alieuos tanqͣm
pullos suos fonet ecce
cacitas gemitũ ꝓcantu¬

Expanded text:
vel unguibus laedit, in quo notatur innocentia. Nec se et pullos suos nutriunt: in quo prohibemur a no: in quo notatur abstinentia, alienos tanquam pullos suos fovet, ecce charitas. Gemitum dat
Abbreviated transcription (Latin):
In abscondito elemo
bare. illa ã tm̃ appro¬
but que sãt absꝯdi¬
ta. que extra stĩt ñ
placent ei noc appro¬

Expanded text:
In abscondito eleemobare. Illa autem tantum approbat quae sunt abscondita, quae extra sunt non placent ei neque appro
Abbreviated transcription (Latin):
scĩãm aꝑtnt qͥͦs omnẽ iunendi ⁊ sperandi
Ut in loco or̃onis inter landũ deuotoĩs ꝓ
i. inuisione pacis passionis ⁊ resutrectionis
sollempnia dño duce putam᷑ bethaniã ut
mente quieca corporis ⁊ sangͥnis eꝰ sacraisi¬
tis in buam̃. ⁊ domꝰobediẽtie eẽ cucersi. q¬

Expanded text:
scientiam aperuit quos omnem vivendi et sperandi Ut in loco orationis inter laudum devotiones, id est visione pacis, passionis et resurrectionis solemnia, Domino duce petamus Bethaniam, ut mente quieta corporis et sanguinis ejus sacramentis imbuamur, et domus obedientiae esse curemus.
Abbreviated transcription (Latin):
ðagnta dies gesta suĩt
pͥmo resucrectionis diei
tatite ꝯtngit nouissi¬
mũ quo ascedit ĩ celum
⁊ pulcre bñdicturus dis¬
cipulos educit in bethani¬
am q̃ domus obediẽtie de.¬

Expanded text:
aginta dies gesta sunt, primo resurrectionis diei tacite conjungit novissimum quo ascendit in coelum. Et pulchre benedicturus discipulos, educit in Bethaniam, quae domus obedientiae d
Abbreviated transcription (Latin):
i. si qͥs semel ꝯdm̃itic
u̾itatis reftctus ad a¬
postasiam redierit.
quo alio doctore cor
Quis medet᷑ in canta¬
ton a serpente ꝑcus¬
lo: in hxc iudam ⁊ so¬
cioi ciꝰ significare cre¬
ditur. qui phlargiri
trimꝑdete. et dñm tͤ¬
dete ñ dubitauit. Qa
ã sũt multi qͣs dum
maior scĩa etigit. ad
alio locietate disun¬
git et quo puis sapi¬
unt eo plut a cõcoidi.¬
e iuitute desipiũt snd¬

Expanded text:
t, si quis semel condimentis veritatis refectus ad apostasiam redierit: quo alio doctore corrQuis medebitur incantatori a serpente percusso? In hoc Judam et socios ejus significare creditur, qui phylargyrie, et Dominum tradere non dubitavit. Quia autem sunt multi quos dum major scientia erigit, ab aliorum societate disjungit, et quo plus sapiunt, eo plus a concordiae virtute desipiunt. sub
Abbreviated transcription (Latin):
¶De mintatis adnupei¬
as solus matħ nartat
aliud simille ex ꝑte
nemo ingressnt repel¬
liturs it depͥẽti eoclla¬

Expanded text:
De invitatis ad nuptias solus Matthaeus narrat. Aliud simile ex parte nemo ingressus repellitur, sicut de praesenti Eccl
Abbreviated transcription (Latin):
auc homo aud̾ hoc tẽa
auccoritatẽ dei potest
ei uolũtas sciboem ut
taies au ferat demũdo
si facultatẽ ht̃. s ꝯsulit
istitiã dei an facere
debeat. ⁊ an deus uelit
hoĩem in hac uita qͣlis
futurut sit qui in odo

Expanded text:
lis homo audit hoc esse a a voluntatem Dei, potest ei voluntas suboriri, ut tales auferat de mundo si facultatem habeat. Sed consulit justitiam Dei, an facere debeat, et an Deus velit hominem in hac vita qualis fut
Abbreviated transcription (Latin):
sitan cras de fendet
let᷑ triticum ꝙ fictu¬
rũ erat eradicaret᷑
uł necc̃e est ut ma
caritatis mairese

Expanded text:
die, cras forte defendet leretur, triticum quod futurum erat eradicaretur. Vel necesse est ut malcharitatis marce
Abbreviated transcription (Latin):
sermo dei ẽ contrars¬
uc̃is carnalib deside¬
quo lib̾at᷑ qui p̾ceptis
eiꝰ bumilit subd̾c ali¬
oquin ex sermoneꝯ
gehennam.

Expanded text:
sermo est, contrarius carnalibus desidequo liberatur qui praeceptis ejus humiliter subditur. Alioquin ex sermone cgehe
Abbreviated transcription (Latin):
ea oꝑa gentium cruẽ¬
ta sustentat ĩ corona
spinea maledẽm soi¬
ut antiquũ. In calamo
uenenata atidit aĩa¬
lia. uł talamũ teuet
ĩ manu ut satraegiuã
scriperet in deor.

Expanded text:
nea opera Gentium cruenta sustentat: in corona spinea maledictum solvit antiquum: in calamo venenata occidit animalia, sive calamum tenebat in manu, ut sacrilegium sc
Abbreviated transcription (Latin):
punt. paꝵ gͦ eit cubi¬
tisium inttare. si ĩ¬
portuuis cegitatõib
hostium pacet.s resi¬
stend̾ ẽ cacnali sensui
cordis dirigat᷑ ad dili.

Expanded text:
nt. Parum est ergo cubiculum intrare, si importunis cogitationibus ostium patet. Sed resistendum est carnali sensui,cordis dirigatur ad Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ hoc ordine tcãdauda
nitare debemat neꝙ̃
ledamus ⁊ peccantẽ
Zelo iunsticie corcipi¬
amus ⁊ penitenti mĩe

Expanded text:
. Hoc ordine scandala vitare debemus ne quem laedamus: et peccantem zelo justitiae corripiamus, et poenitenti miser
Abbreviated transcription (Latin):
qui est de domo dd'.¬
natus cum in aria¬
peperisse. notet᷑ ẽẽ
legis ꝑitus a ciuita¬
te tanti nõit posse
et̃ aliquẽ ronum
ł eximiũ dectorẽ u
ip̃m saluatorẽ. Er¬

Expanded text:
qui est de domo Danatus cum Mariapeperisse notetur esselegisperitus, a civitate tanti nominis posse esse aliquem bonum vel eximium doctorem, vel summum Salvatorem.
Abbreviated transcription (Latin):
desteu ꝯfessionẽ suam
nec putat posse fica ut d̾i
filius eccidatur. ap̃pbendit¬
qr eum ĩ affectum suũ ł
seꝑitim dixit. ne pͥsentib¬

Expanded text:
destrui confessionem suam, nec putat fieri posse ut Dei Filius occidatur; apprehenditque eum in affectum suum, vel separatim ducit, ne praesentib
Abbreviated transcription (Latin):
Non nalet apphendere ꝙ
isitea ip̃m est. si nesciret
mactare ꝙ est.
Nisi quis a semet ip̃o de¬
fitiat ad disi qui supra
ip̃m est ñ appropinqt.

Expanded text:
Non valet apprehendere quod ultra ipsum est si nescierit mactare quod est. Nisi quis a semetipso deficiat, ad Deum, qui supra ipsum est, non appropinquat.
Abbreviated transcription (Latin):
aiã que ñ dũ est ne
sinas ĩ duici. ⁊ ab ca ĩ
qmͣ sumus induci li¬
bera quo fc̃o ncħ est
metuend̾ nicħ testai¬
¶ orand̾¬

Expanded text:
llam quae nondum est ne sinas induci, et ab ea in qua sumus ducti, libera: quo facto nihil est metuendum, nihil restat orand
Abbreviated transcription (Latin):
auditꝰ est. usq rama.
qͥ est. locut upcta ga
leẽ audita. ex agerat
ut hyꝑbolice iachel
iam mortua doiẽtis
affcũ filios flere di¬
satut. uñ ꝓhoc de tal¬
deis nystoria texitut.
simił eẽt ab eit aladi
tura nastatio. s necł
ceuelante ꝑ ennglictaᷤᷤ
spti ꝓpħia de nece pͥuoꝵ¬

Expanded text:
auditus est usque Rama, qui est locus juxta Gabaa lehem. Audita. Exaggerat, ut hyperbolice Rachel jam mortua, dolentis affectu filios jam flere dicatur. Unde per hoc de Chaldaeis historia texitur quod similis esset ab eis cladi tura vastatio. Sed verius revelante per evangelistam sp
Abbreviated transcription (Latin):
ut dñ putat unus qͥsq
qui om̃s p̾cipitare fata¬
git in quo fitmus ostend̾r.
ꝙ nulli poisit nocere. nͥ pͥ¬
us ille se deorsũ nuserit.
¶ Nota di abolũ inbic inuiti¬
u quib adam uicit quẽ
degula temptauit deligno
uetito gustare regauit de

Expanded text:
ut dum se putat unusquisquequi omnes praecipitare satagit. In quo infirmus ostenditur qui nulli possit nocere, nisi prius ille se deorsum miseri Nota diabolum in his vinci in quibus Adam vicit. Quem de gula tentavit, dum de ligno vetito gustare rogavit. De
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓculerat scriptã uin¬
citut exemplis. utit᷑
testimoniit sccipta¬
rũ ñ ut doceat. sut
fallat.

Expanded text:
ulerat, Scripturarum vincitur exemplis. Utiturtestimoniis Scripturarum, non ut doceat, sed ut fallat.
Abbreviated transcription (Latin):
priui a uidea cepulsa p̾di¬
catio tunc gentib in ad¬
uttoriũ fieret c̃ ad sue dãp¬
natioms destimoniũ uãt
illa suꝑba repuliss

Expanded text:
prius a Judaea repulsa praedicatio, tunc gentibus in adjutorium fieret cum, ad suae damnationis testimonium, hanc illa superba repuliss
Abbreviated transcription (Latin):
qͥr sit ił apũs i alt̾a sp̃e apparuit. ip̃e ⁊ ues¬
titus eiꝰ refulsit. ita ⁊ccłis meas dut iam di¬
ninaꝵ sensus albesait lcõnui

Expanded text:
apostolis in altera specie apparuit ipse et vestis ejus refulsit, ita et oculis mentis tuae jam divinarum sensus albescit lecti
Abbreviated transcription (Latin):
¶Discis assiis ip̃e mlecliator
passis in aquis humam
gen̾it captꝰ iaquo mortit
assatut tp̃r passionis. Ip̃e
⁊̃ famsi mellis nobis tesnt

Expanded text:
iscis assus, ipse mediator passus, in aquis humani generis captus laqueo mortis, assatus tempore passionis. Ipse et favus mellis nobis est in
Abbreviated transcription (Latin):
decet aut ne inpis blas¬
phemantes sua luce fru
tro mundi crncisigit᷑ di¬
luculo .i. oriende solere¬
surgit qr mortiuis ẽ pp̃

Expanded text:
 aut ne impii blasphemantes sua luce fruetro mundi, crucifigitur; diluculo, id est oriente sole, resurgit, quia mortuus est propter
Abbreviated transcription (Latin):
regnaturũ credid̃
ꝙ̃ secũ morientẽ iu¬
dit. spem hisit qr adi¬
tum postulauio
caritatẽ firmit de¬
nuit qr latronem
mana infirmitate
morientẽ. qñ nega¬
cant mirada diui¬

Expanded text:
um credidit quem secum morientem vidit. Spem habuit, qui aditum postulavit. Charitatem firmiter tenuit, qui latronem mana infirmitate morientem, quem negarant miracula divi
Abbreviated transcription (Latin):
Qd ꝑucuĩt pectora in
plicit̾ pot̾ intelligi. siue
eñi uitã dilexerat in c̾te
eccisum dolebant sũ tuiꝰ
mortẽ impetrasse me¬
min̾ant. hunt ĩ morte
ampliꝰ głificatũ treme¬
bant. s quẽcq cã pectuᷤ
tondere cegerit uideamꝰ
distanciani gentis ⁊ gẽts.
gentiles morifte xp̃o dt̃i
timẽces aꝑte confessioĩt

Expanded text:
d percutiunt pectora in pliciter potest intelligi. Sive enim cujus vitam dilexerant, injuste occisum dolebant: sive cujus mortem se impetrasse meminerant, hunc in morte amplius glorificatum tremebant. Sed quaecunque causa pectus tundere coegerit, videamus distantiam gentis et gentis. Gentiles, moriente Domino Deum timentes, apertae confessionis
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃a increpatio fu¬
purum centis scan¬
dalum ⁊̃ cuta credẽtes
renelat quoꝵ alu
a dexcris alii asinists.¬
S

Expanded text:
Ipsa increpatio futurum crucis scandalum etiam circa credentes revelat, quorum alii a dextris, alii a sinistris
Abbreviated transcription (Latin):
eR. Et plilippũ Qui
oc iampadis. Qui il lu¬
minat ore ꝙ accepit.
cui datũ est. ori illumi¬
nati. hoc locutionis ge¬
nus sepe scriptã ꝯmenie¬

Expanded text:
is. Et Philippum. Qui os lampadis est, qui illuminat ore quod accepit, cui datum est opus oris illuminati. Hoc locutionis genus saepe Scriptura commemo
Abbreviated transcription (French):
lucẽ sus simple mortit
nc̃e. que n corpore erat.
et aĩa opposuit ⁊ utrãq
nram curauit. Si em̃ n¬
tranq suscepisset nosa

Expanded text:
e mortis quae in corpore erat et anima, apposuit, et utramque nostram curavit. Si enim utramque suscepisset, nos a
Abbreviated transcription (Latin):
Lapidem in mense meg¬
nteudinc renolutũ stape¬
bant et corpꝰ tam uen̾a¬
bile ñ inuentsi dolebs̃t
sic̃ temptatio insolitudi¬
ne dño expleta nictori¬
a angłi ministrabant
ueniũt angłi qui ñ solũ
uerbo s ⁊̃ fulgenti rabi¬
tu głiam annũciãt triũ¬
phantis. Et sic̃ corpori in
sepulchro astiteit sit ⁊̃
corpori consecrato inalta¬
n cotidie assistunt

Expanded text:
lapidem immensae magnitudinis revolutum stupebant, et corpus tam venerabile non inventum dolebant. Sicut tentato in solitudine Domino, expleta victoria angeli ministrabant venerunt angeli, qui non solum verbo, sed etiam fulgenti habitu gloriam annuntiant triumphantis. Et sicut corpori in sepulcro astiterunt, sic etiam corpori consecrato in altari quotidie assistunt
Abbreviated transcription (Latin):
¶Postꝙ ꝯuicera illos de aua¬
ricia ⁊ molatẽe sabbĩ in¬
cipit decere de euñgłica gcã
illos q̃ ad erat ydonei. ĩ ui¬
a quomͦ debeant accubitꝰ
in eccłia eligere
uisitat ⁊ diudicat tãta sui
sp̃ hũili dona pͥstat ut
eos cetus fideliũ c̃ amirati¬
on e głificet stuipentq in aue¬
toris sui laudẽ ꝓsiliat dicẽ¬

Expanded text:
illos de avaritia et violatione sabbati, incipit docere de Evangelica gratia illos qui aderant idonei, invia quomodo debeant accubitus in Ecclesia eligerevisitat et dijudicat, tanta spiritus sui humilibus dona praestat, ut eos coetus fidelium cum admiratione glorificet; stupensque in auctoris sui laudem prosiliat, dice
Abbreviated transcription (Latin):
ordo ꝑ ambitiones ⁊ cõ¬
tentiones pontificũ con
cercotũ est intrare in sãc¬
tariũ ⁊ intelligere in
nouissima mistiornm
nasciturũ iorẽm agnoᷤ¬
citi qr dum decdore al¬

Expanded text:
ordo per ambitiones et contentiones pontificum confcerdotum est intrare in sanctuarium Dei, et intelligere in novissima mysteriorum nasciturum Joannem cognoscit; quia dum doctore
Abbreviated transcription (Latin):
corit amboin deserto ambo in uictu pacti nes¬
titu in cultiambo cegum in samani touerãt
ille iordanem celum peciturus. aiuisit uic
ad lanacrum salutare quo celum pecitur cõ¬
aͥtit hic cum diso ꝯuersatur in terris. ille cũ
ꝙ manifectatur in głia.

Expanded text:
ia ambo in deserto, ambo victu parci, vestitu inculti, ambo regum insaniam tolerant. Ille Jordanem coelum petiturus divisit, hic ad lavacrum salutare quo coelum petatur, convertit. Hic cum Domino versatur in terris, ille cum eo manifestatur in gloria.
Abbreviated transcription (Latin):
qr ⁊ ip̃e cum eis cor¬
porali p̾sentia aduo¬
catus. łos̃solator e¬
opus erat ut illũ di¬
ceret uenturil qui
cõfirm acec eos ccͤ

Expanded text:
quia ipse cum eis corporali praesentia advocatus vel consolator eopus erat ut illum diceret venturum qui confirmaret eos contra
Abbreviated transcription (Latin):
Postqͣm sublin uolatu
ultra omnẽ ce̾atam ĩ
altitudinẽ theologie as¬
platũ est mox ad huma¬
nitatẽ hũane natẽ. ⁊
sp̃alit̾ p̾cursoris neobi des

Expanded text:
Postquam sublimi volatu ultra omnem naturam in altitudinem theologiae asplatus est, mox ad humilitatem humanae naturae, et specialiter praecursoris Verbi des
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeũ lib̾ati dicant᷑.
Quo aũt horcline
filii dei fiant. ⁊ quo¬
mͦ hgen̾atio distet
a carnali subd̾. Qui
ñ ex sangiunib.¬

Expanded text:
eum liberati dicantur, quo autem ordine filii Dei fiant, et quomodo haec generatio distat a carnali, subditur: Qui non ex sanguinib
Abbreviated transcription (Latin):
Quia p̾serebant opꝰ
moysi suo opi os¬
tendit illdꝰ es minꝰ
qi ã fuit panis ds
est panit de celaqͥ
dat uitã. ⁊ hic ast
cio quẽ supra dix̾¬

Expanded text:
Quod praeferebant opus Moysi suo operi, ostendit illud esse minus, quia non fuit panis de est panis de coelo qui dat vitam, et hic est cibus que
Abbreviated transcription (Latin):
signi grã huic libro
sules ascribunt᷑ tabu¬
lis emptionis. qnͣto
magis redemptoĩ
hoĩm debuit temp᷑
ascribi. habemuc h
bulum sũmã potes¬
tatẽ gentis. diẽ iocũ
cãm testes. qi adhi¬
cens. uos eritis mͥ tes¬
tes in ierłm.¬

Expanded text:
signi gratia, huic libro sules ascribuntur tabulis emptionis, quanto magis redemptioni omnium debuit tempus ascribi? Habes ergo bulum summam illic potestatem gerentis, diem, locum, causam. testes quoque adhicens: uos eritis mihi testes in Hier
Abbreviated transcription (Latin):
milia hom̃ reficit Tercͥd
discipłis sue carnis ⁊ sã¬
gͥnis mist̾ium credit. ad
ultimũ magno munece
dat electis ut edant ⁊ bitãt
suꝑmentã suam ĩ togno.¬

Expanded text:
millia reficit, tertio discipulis suae carnis et sanguinis mysterium credit: ad ultimum magno munere dat electis, ut edant et bibant super mensam suam in regno
Abbreviated transcription (Latin):
lam tangitfideł accessit.
religiosa credidit. Sapiẽs
se et sanatã cognosait.
sit plebs gẽtuim q̃ credi¬
dit deo patm eclibuit ut
desereret. fidem decicit
ut credeut. deuotõm ex¬
hibuit ut regaret. Sapi¬
enciã undiit ut sanita¬
te suam ⁊ ip̃a sentiret
fiduciã sumplit tt fa¬

Expanded text:
iam tangit, fidelis accessit, religiosa credidit: sapiens se esse sanatam cognoscit: sic plebs gentium quae Deo credidit, peccatum erubuit ut desereret, fidem detulit ut crederet, devotionem exhibuit ut rogaret, sapientiam induit ut sanitatem suam et ipsa sentiret, fiduciam sumpsit ut fa
Abbreviated transcription (Latin):
inquo hñt ambulate
nĩ offendant ⁊ sñ eo am¬
buiãtes offendũt utmͦ
nolec̃et eũ mori qui ꝓ
om̃ib uenerat mori.
qui saeratꝰ numetus qͥ
ꝑmanet plenus Electo
eñ inda qui s̃ lucebat
intechoras: alꝰ subrogat᷑.

Expanded text:
nt ambulare ne offendant, et sine eo ambulantes offendant, ut modo nolentes eum mori qui pro hominibus venit mori. est sacratus numerus qui permanet plenus: dejecto enim Juda, qui non lucebat inter horas, alius subrogat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑam indicat mũda
citea undecimã nãꝙ
roram ueniũt nouis¬
sur qui pͥmi denari¬
um uite actipiũt ecͥ¬
erat in inferno ⁊ pꝰt
crucẽ latro s̃ ꝑadiso.
gitauerãt. s plus cre¬
dunt magc̃o ꝙͦ sibi
⁊ timentes fragaita¬
tem suam tͥtet de pͦ¬
ã ꝓprie designat in
manũ retrabentib
a cibis. temetitate
⁊̃ impudencia qua
dñm tradit ⁊ manũ
cum magc̃o ĩ tati¬
no mittit ut andaci¬
tiretur.

Expanded text:
peram indicat mundi. Circa undecimam namque horam veniunt novissimi, qui primi denarium vitae accipiunt aeteerat in inferno, et post crucem latro in paradiso.gitaverant: sed plus credunt magistro quam sibi, et timentes fragilitatem suam, tristes de peproprie designatur. manum retrahentibus a cibis temeritate et impudentia qua Dominum tradit; etiam manum cum magistro in catino mittit ut audacitiretur.
Abbreviated transcription (Latin):
Et qui in firmũ fide as¬
sumit. Et qni tribula¬
tione seu caieere tris¬
ticie oppͥsso subuenit
compationdo ⁊ ꝯsolã¬
doueram dilecdeẽr ad¬
implet.

Expanded text:
t, infirmum in fide assumit; et qui tribulatione aliqua seu carcere justitiae oppresso subvenit compatiendo, vel consolando, veram dilectionem adimplet.
Abbreviated transcription (Latin):
querat ⁊ iudicet.¬
¶ Due sũt cemptatões
una pbatiois de qua
temptat uos deus nt̃.
alia deceptionis de qua
quẽ tatitas foias antat.
art qui ꝑmanet in scłm
sali. sio ⁊ duo inicia.
tinã dampnationis. qͥ¬

Expanded text:
quaerat et judicet. Duae sunt tentationes. Una probationis, de qua: Tentat vos Deus . Alia deceptionis, de quaquem charitas foras mittit, alter qui permanet in saeculum saeculi. Sic et duo judicia: unum damnationis, q
Abbreviated transcription (Latin):
cendente dño demõ¬
ante se ad ificm¬
tatẽ nr̃e carnis illo
qui erat in forma di
gent ut ab eo exalte

Expanded text:
cendente Domino de moniante se ad infirmitatem nostrae carnis illo qui erat in forma Deigent, ut ab eo exalte
Abbreviated transcription (Latin):
actam mam uiteue
cogeret nemo in dum̃¬
tã salutis quid iam¬
fient utilia suadẽdo
contilit nemo sed̾
q nuillus stulca e
de pͥmendo correcit.

Expanded text:
arctam viam vitae ire cogeret. Nemo indumenta salutis quibus calefieret, utilia suadendo contulit. Nemo sedit, quia nullus stultitiam ejus deprimendo correxit.
Abbreviated transcription (Latin):
Noluntas deisemꝑ
sit. soramꝰ ut libertat
nũ arbitrii societ᷑ ꝑ
gtam sue uoiũtati
q̃ est scĩficatio nr̃a¬

Expanded text:
Voluntas Dei semper fit: sed oramus ut libertas nostri arbitrii societur per gratiam suae voluntati, quae est sanctificatio no
Abbreviated transcription (Latin):
nos tum nos in illo
reposcimus. ĩ nob cã¬
canuis. In qua sãfi¬
catẽe pax beatitudĩs
firmatur ⁊ plena sa¬
prentia donatuc.

Expanded text:
nobis dum nos in illo re poscimus in nobis sancamus, in qua sanctificatione pax beatitudinis firmatur et plena sapientia donatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ agend̾ est uerb̃
s reb uitentione cor¬
dis affectu simplici q̃
mus s nos tp̃r orandi
recordam᷑.¬

Expanded text:
m agendum est verbis, sed rebus, intentione cordis, affectu simplici. Quae mus, sed nos tempore orandi recordam
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat .i. manifestet᷑
hoĩb. quib ut lux ce¬
cit ñ uidet᷑ ꝙ nullus
ignorare pot̾it. cã fi¬
uns iidicare nen̾it
ĩ quo regnabunt sc̃¬

Expanded text:
est, manifestetur hominibus a quibus ut lux caecis non videtur, quod nullus ignorare poterit, cum Filius judicare venerit. In quo regnabunt
Abbreviated transcription (Latin):
ta erant ĩ sinuat. lex .ii.
i lapide scripta est cuiꝰ
abiato tegmine głła re¬
surrectionis ostensa est.
et abolitio mortis an¬
tiq ⁊ uita nobis sꝑanda
ꝑpetua toto cepit orbe
predicati

Expanded text:
tegebantur, insinuat. Lex enim in lapide scripta est, cujus ablato tegmine, gloria resurrectionis ostensa, et abolitio mortis antiquae, ac vita nobis speranda perpetua toto coepit orbe praedicari
Abbreviated transcription (Latin):
ligitur q circa humani¬
tatem xp̃i pͥncipalit̾ im¬
morat. Marcꝰ. in leone
qr agit deresurrectõe. lu¬
cas in uitulo: agens de
sacerdotio. Ioħes in aqͥla:
scrirens sacramenta di¬
cribunt homo fuit deuir¬
gine natꝰ. uitulus in im¬
molatõe. leo iresurcectõe.
aquila in ascensione
Uł in hoĩe humanitas.
In uitulo sacerdociũ. In
leone regnũ. In aquila:
expͥmitur diuinitatis sãt

Expanded text:
humanitatem Christi principaliter immoratur. Marcus in leone, quia agit de resurrectione. Lucas in vitulo, agens de sacerdotio. Joannes in aquila, scribens sacramenta Dicribunt, homo fuit de virgine natus: vitulus in immolatione, leo in resurrectione, aquila in ascensione. Vel in homine humanitas, in vitulo sacerdotium, in leone regnum, in aquila exprimitur Divinitat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtes. fidem nunciãt tri¬
quadrifida morte ꝑemp¬
tum: eoꝵ erat pͥdicãtõe
gelia deciderũt net recep¬
ta sunt quia dñs nole¬
sari. pp̃ iurtutẽ saccamẽti.
De signant᷑ ⁊̃ euingłiste iiiͦi.

Expanded text:
tes fidem nuntiant Triquadrifida morte peremptum eorum erat praedicatione gelia deciderunt, nec recepta sunt: quia nolesari propter virtutem sacramenti. Design
Abbreviated transcription (Latin):
Ieꝵ. Ouatuor sũt qͣ¬
litates dequib scĩ e¬
nangelista cõtexunt᷑
ꝓcepta. mandata. tes¬
tunonia exempla.
In preceptit: nisticia.
In mandatit cacctas.
Intestuoniis fides.
In exemplis ꝑfectio.¬

Expanded text:
do. Quatuor sunt qualitates, de quibus sancta Evangelia contexuntur: praecepta, mandata, testimonia, exempla. In praeceptis justitia: in mandatis charitas: in testimoniis fides: in exemplis perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
arto cdeople ⁊ socio eiꝰ. Quinco ceu̾sis illis ⁊ narrãtu qͦ¬
mau cogno ueit etm in fractione panis apꝑaruit sanuis clausis uͥ thomas abierat serto ꝑ̾t
dies oct̾o qñ cum eis erat thomas. Septimo piscantio ad mare tp̃b̾iadis. etano in monte
galilee qui ñ longeerat ab ierłm. flouo recõbentib ał i detimo die quo ascencłts undeci¬
MA
uniderũt eum iam ñ utt̾ra posctũ. s elenatũ inaera. celosq petentẽ dicenti sibi angłis. Sic ue¬

Expanded text:
arto Cleophae et socio ejus. Quinto illis reversis et narrantibus quomodo cognoverunt eum in fractione panis, apparuit januis clausis, ubi Thomas aberat. Sexto post dies octo, quando cum eis erat Thomas. Septimo piscantibus ad mare Tyberiadis. Octavo in monte Galilaeae qui longe erat ab Jerusalem. Nono recumbentibus undecim quo die ascendit. Decimo viderunt eum jam non in terra pos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcepta. mandata. tes¬
tunonia exempla.
In preceptit: nisticia.
In mandatit cacctas.
Intestuoniis fides.
In exemplis ꝑfectio.¬

Expanded text:
cet, mandata, testimonia, exempla: in praeceptis justitia, in mandatis charitas, in testimoniis fides, in exemplis perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
tincti sint cestimoniis
⁊ rota: rotam eadem
cs cum matheo lu¬
In scdo cum matheo
⁊lnca In quateo cũ

Expanded text:
tincti testimoniis;is: et rota rotam eadem cus, cum Matthaeo, LuIn secundo, cum Matthaeo et Luca. In quarto, cum
Abbreviated transcription (Latin):
um ut hoc Iores tet¬
timoniũ phiret de
me grareo cestimo¬
pat̾ ip̃e qui ĩ me ma¬
net testimoniũ ꝑhi¬
uet de me ⁊c̃. exem¬
pla ut uoc. Discite a
pceptum doluci ysto¬

Expanded text:
um, ut hoc: Joannes testimonium perhibet de me, sed habeo testimoPater ipse qui in me manet, testimonium perhibet de me. Exempla, ut hoc: Discite a Praeceptum domini
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ auctoritatis hñt desti¬
ꝑtes. fidem nunciãt tri¬
quadrifida morte ꝑemp¬
tum: eoꝵ erat pͥdicatõe
gelia deciderũt net recep¬
ta sunt quia dñs nole¬
sari. pp̃ iuitutẽ sacramẽti.
Designant᷑ ĩ euͣngłiste iiiͦi.

Expanded text:
t auctoritatis testipartes fidem nuntiant Triquadrifida morte peremptum eorum erat praedicatione gelia deciderunt, nec recepta sunt: quia nolesari propter virtutem sacramenti. Design
Abbreviated transcription (Latin):
ligitur q circa humani¬
tatem xp̃i pͥncipalit̾ im¬
morat. Martꝰ. in leone
qr agit deresurrectõe. lu¬
cas inuitulo: agens de
sacerdotio. Ioħes in aqͥla:
scrirens sacramenta di¬
cribunt homo fuit de uir¬
gine natꝰ. uitulus in im¬
molatõe. leo iresurcectõẽ.
aquila in ascensione.
Uł in hoĩe humanitas.
In uitulo sacerdociũ. In
leone: regnũ. In aquila:
expͥmitur diuinidatis satͣ¬

Expanded text:
a humanitatem Christi principaliter immoratur. Marcus in leone, quia agit de resurrectione. Lucas in vitulo, agens de sacerdotio. Joannes in aquila, scribens sacramenta Dicribunt, homo fuit de virgine natus: vitulus in immolatione, leo in resurrectione, aquila in ascensione. Vel in homine humanitas, in vitulo sacerdotium, in leone regnum, in aquila exprimitur Divini
Abbreviated transcription (Latin):
Marlũ ꝑsalomonẽ descẽdit eam priuc dux
et celicc̾o uno filio iacob obiit p᷑tea mathat
qui ꝑnathã descẽclit de do̾. ean dẽ duxit.
⁊gnuit heli. siciacob ⁊ rely frẽs eiꝰ sũt
itm. Iaco añ uxorẽ heli frĩs sñ liberis
de functi ad suscitand̾ semiẽ eiꝰ. accipiẽs.

Expanded text:
r Salomonem descendit, eam prius duxit, et relicto uno filio Jacob obiit, et postea Mathat qui per Mathan descendit de David, eamdem duxit et genuit Heli, sic Jacob et Heli fratres sunt uterini. Jacob autem uxorem Heli fratris sui sine liberis defuncti, ad suscitandum semen ejus, accipiens,
Abbreviated transcription (Latin):
lug̃. Om̃ib diuine scͥp¬
ture paginis euͣngłm ex¬
fut᷑um p̾dixerũt. hoc com¬
pletũ dic̃ eungłm. Int̾ ip̃oᷤᷤ
ã euͣngłioꝵ scriptores io¬
hannes eminet in diui

Expanded text:
US. Omnibus divinae Scripturae paginis, Evangelium exfuturum praedixerunt, hoc completum dicit Evangelium. Inter ipsos autem evangeliorum scriptores Joannes eminet in divi
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc ad seruanda mã¬
data instruendiu qr nͣ
ꝑriꝰ aĩam fidem recipi¬
at ñ est dandus baptis¬
mus. nec nalet mũda¬
ñ insitat bonis oꝑio¬

Expanded text:
tunc ad servanda mandata instruendus. Quia nisi prius anima fidem recipiat, non est dandus baptismus, nec valet mundnon insistat bonis o
Abbreviated transcription (Latin):
unusquisq ur̃m: ad considerationẽ
suam mentis oculos reducat: Etsi
seruat post baptismũ. quod ante
baptismam spopondit: certus iamn
quia fidelis est gaudeat: Sedecte si.¬
quod promisit minime seruauit
sed ad exercenda praua opera. ad con¬
cupiscendas mundi pompas dilap¬
sus est: uideamus suam scit plan¬
gere quod errauit: Apud miscri¬
cordem nãq uidicem: Nec ille fal¬
lax habebitur. qui adueritatẽ re¬
uertitur &iam post quã mentit᷑ :
nitentiam suscipit: ipse suo iuditio

Expanded text:
unusquisque vestrum ad considerationem unusquisque vestrum ad considerationem suam mentis oculos reducat; et si servat post baptismum quod ante baptismum spopondit, certus jam quia fidelis est, gaudeat. Sed ecce quod promisit minime servavit, si ad exercenda prava opera, ad concupiscendas mundi pompas, dilapsus est; videamus si jam scit plangere quod erravit. Apud misericordem namque judicem nec ille fallax habebitur, qui ad veritatem revertitur, etiam postquam mentitur, nit
Abbreviated transcription (Latin):
mundo tanta fideliũ messis exsur¬
ger&. Sidemanu dñi suꝑrationalẽ
terram illa electa grana p̃dicantiũ
nonuenissent: Sequitur: Quicre¬
diderit &baptitatus fuerit.: Saluus
erit: Quiuero non crediderit: con¬
dempnabitur: Fortasse unus quisq
apud sem& ipsũ dicat: Ego iam credi¬
di: saluus cro Verum dicit: si fidẽ
operibus ten&: Uera & eñ fides
est̃. quac in hoc quod uerbisdicit. mo¬
ribus non contra dicit: Hinc est
em̃ quod dequibrisdam falsis fidelib
paulus dicit: Qui confitentur se
nosse dm̃. factas aũt negant: Hine
iohannes ait: Quidicit se nesse dm̃
& mandata eus non custodit: men¬
dax est Quodcũ ita sit: fidȩi nrãe
ueritatẽ. inuitȩ nrãe consideratione
debemus ag nosccre Iunc em̃ ueracit̃
falles sumus. Si quod uerbis ꝓmit¬
timus opcribus implemus: Indie
quippe baptismatis: om̃ib nos
antiqui hostis opcribus. & pompis.
abrenuntiare promisimus: Itaq

Expanded text:
 universo mundo tanta fidelium messis exsur universo mundo tanta fidelium messis exsurgeret, si de manu Domini super rationalem terram illa electa grana praedicantium non venisset. Sequitur: 3. Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit, qui vero non crediderit, condemnabitur. Fortasse unusquisque apud semetipsum dicat: Ego jam credidi, salvus ero. Verum dicit, si fidem operibus tenet. Vera etenim fides est, quae in hoc quod verbis dicit, moribus non contradicit. Hinc est enim quod de quibusdam falsis fidelibus Paulus dicit: Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Joannes ait: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Quod cum ita sit, fidei nostrae veritatem in vitae nostrae consideratione debemus agnoscere. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus operibus implemus. In die quippe baptismatis omnibus nos antiqui hostis operibus atque omnibus pompis abrenuntiare promisimus. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
uiuunt : sentiunt: sed non discer¬
nunt: Angeli & enĩ sunt: uiuunt
sentiunt. & discernunt: Om̃is aũt
creaturȩ. aliquid hab& homo:
Hab& nãq cõmune esse cũlapi¬
dibus: uiuere cũ arboribus. sentire
cũ animalibus. intelligere cũ ange¬
lis:. Si igitur cõmune hab& aliqͥo
cũ om̃i creatura homo: iuxta
aliquid om̃is creatura homo:
Omni ergo creaturȩ predicatur
euangeliũ. cũ soli homini praedi¬
catur Quia ille udelic& docet᷑
ꝓpt̾ qũe interra cuncta creatast̃.
& a quo om̃ia ꝑquandã similitu¬
dinem aliena non sunt: Pocest
&ĩa om̃is citaturȩ Nomine : om̃is
natio gentiũ dengnari: Ante &¬
eñi dictũ fuerat ininam gentium
tunc nobis in adiutoriũ fieret :
cũhanc illa addãpnationis suae
testmoniũ suꝑba reppuliss&e: Sed
cũ discipulos ad predicantũ ueri¬
tas mitit. quid aliut inmundo
facit nisi grana seminis spargita
& pauca grana mittit inscmine:
ut multarũ messiũ frugis reciput

Expanded text:
vivunt, sentiunt, sed non discervivunt, sentiunt, sed non discernunt. Angeli etenim sunt, vivunt, sentiunt, et discernunt. Omnis autem creaturae aliquid habet homo. Habet namque commune esse cum lapidibus, vivere cum arcum animalibus, intelligere cum angelis. Si igitur commune habet aliquid cum omni creatura homo, juxta aliquid omnis creatura homo. Omni ergo, creaturae praedicatur Evangelium, cum soli homini praedicatur, quia ille videlicet docetur, propter quem in terra cuncta creata sunt, et a quo omnia per quamdam similitudinem aliena non sunt. Potest etiam omnis creaturae nomine, omnis natio gentium designari. Ante etenim dictum fuerat: In viam gentium tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repulisset. Sed cum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, quid aliud in mundo facit, nisi grana seminis spargit? Et pauca grana mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat
Abbreviated transcription (Latin):
increpasse discipulos memorat:
Qua mnre. quid considerandũ ẽ. Nisi
quod idurco dñs tunc discipulos
increpauit cũ corporalit̃ reliquit.
ut uerba quȩ recedens dicer&. incor¬
de audientium artius inprȩssa rema¬
ner& Increpata igitur eorũ dun¬
tia : quid ad monendo dicat audiamꝰ:
Euntes inmundũ uniuersũ. predi¬
cate cuangelium om̃i creaturȩ. Nũ¬
quid fris mei scm̃ euangeliũ uł insen¬
satis rebus. uelbrutis animalibus
fuerat p̃dicandũ. ut deco discipulis
dicatur predicate om̃i creaturae.
Sedom̃is creaturȩ nomine: Signat᷑
homo: Sunt namq lapides: sed nec
liuuunt uec sentiunt: Sunt herbę
& arbusta uiuunt quidẽ sednon
sentiunt : Viuunt dico : non ꝑamim̃a
sed ꝑuiriditatẽ: Quia & paulus dicit:
Insipicns tu : quod seminas nonunu¬
ficatur. Nisi prius moriatur: Uuut
ergo quodinaitut : ut uiuificecur :
lapides itaqedit: Sed nonuiuunt:
Arbicta gut̃ sunt : uiuunt sed non
sci̾tiunt: B̾ruta uero animalia sunt:

Expanded text:
increpasse discipulos memorat. Qua in re quid considerandum est, nisi quod idcirco Dominus tunc discipulos increpavit, cum eos corporaliter reliquit, ut verba quae recedens diceret in corde audientium arctius impressa remanerent? Increpata igitur eorum duritia, quid admonendo dicat, audiamus: Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae. 2. Nunquid, fratres mei, sanctum Evangelium vel insensatis rebus, vel brutis animalibus fuerat praedicandum, ut de eo discipulis dicatur: Praedicate omni creaturae? Sed omnis creaturae nomine signatur homo. Sunt namque lapides, sed nec vivunt, nec sentiunt. Sunt herbae et arbusta; vivunt quidem, sed non sentiunt. Vivunt dico, non per animam, sed per viriditatem, quia et Paulus dicit: Insipiens, tu quod seminas non vivificatur, 1570 nisi prius moriatur . Vivit ergo quod moritur, ut vivificetur. Lapides itaque sunt, sed non vivunt. Arbusta autem sunt, et vivunt, sed non sentiunt. Bruta vero animalia sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Km̃i amare signa quȩ possunt bo¬
in cũ reprobis habere communia:
sed haet quȩ modo diximus cari¬
tatis atq pietatis miracula amate.
quȩ tanto securiora sunt quanto &
occulta Edequib apud dñm eo
maioriit r&ributio : quo apud ho¬
mines minor egloria: Sequitur:
Et dñs quidem iħc postqrã locutꝰ
est eis assũptus ÷ incelũ: & d& adex¬
tris di. Inueteri testamento cogno

Expanded text:
mi, amare signa quae possunt cum reprobis haberi communia; sed haec quae modo diximus charitatis atque pietatis miracula amate, quae tanto securiora sunt, quanto et occulta, et de quibus apud Dominum eo major sit retributio, quo apud homines minor est gloria. Sequitur: 5. Et Dominus quidem Jesus postquam locutus est eis, assumptus est in coelum, et sedet a dextris Dei. In Veteri T