comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset: neq merito eius quicq̃uã minueretur.
etiam fi ad passionẽ quã non ex debito s exdig
quod utiq hab̾e non potuisset si passus non
fuisset. Patiendo quippe omnib credentib
factus ẽ exemplum passionis: sic̃ resurgen¬
do omnib patientib forma głificationis.
hoc qͥ lucratꝰ ẽ patiendo: quod ipsũ magistrũ
et doctorẽ sequunt᷑ om̃s qͥ bene patiuntur. Mag¬
num quid lucratus ẽ. Quid sibi hoc ꝓdest:
ꝓcedit et om̃s sequunt᷑. Cuius bonum ẽ hoc ͤ
Errantes inueni. ꝓcessi ut uiã docerem. om̃s
secuti sunt. mͥ quid ꝓdest: Ego uiam sciebã.
ꝑ me incede poterã: s nonerat causa ꝑgen¬
di. si compassio non eẽt subueniendi. Stulti
et tardi ad credendũ. ñ ne oportuit pati xp̃m
et ita intrare in głam suam: Quid ẽ ita: ꝑ¬
passionẽ. P ost passionẽ głificationẽ. Quid: sͦ
xp̃c non potuit intrare ad głam. nͥ transiret

Expanded text:
fuisset, neque merito ejus quidquam minneretur, fuisset, neque merito ejus quidquam minneretur, etiam si ad passionem quam non ex debito, sed exquod utique habere non potuisset, si passus non fuisset. Patiendo quippe omnibus credentibus factus est exemplum passionis, sicut resurgendo omnibus patientibus forma glorificationis. Hoc ergo lucratus est patiendo, quod ipsum magistrum et doctorem sequuntur omnes qui bene patiuntur. Magnum quid lucratus est. Quid ipsi hoc prodest? Praecedit, et omnes sequuntur. Cujus bonum est hoc? Errantes inveni, praecessi ut viam docerem, omnes secuti sunt. Mihi quid prodest? Ego viam sciebam, per me incedere poteram; sed non erat causa pergendi, si compassio non esset subveniendi. Stulti et tardi corde ad credendum, nonne oportuit pati Christum et ita intrare in gloriam suam? Intendite: passionem. Post passionem, glorificationem. Quid? Ergo Christus non potuit intrare in gloriam, nisi transiret
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiende passionis meritũ fuit: in hoc
ipso iam constat. quia si passurus non fuis¬
set. ab inicio meritũ obedientie patiendi hab̾e
non potuisset. Si enim passio futura ñ fuisset:
obedientia patiendi nulla fuisset. Si obedien¬
tia ñ fuissec: meritum obedientiȩ non fuisset.
Sic itaq ad obtinendã głam iicorruptionis.
inducere conant᷑ necessitatẽ passionis. S mi¬
nus consicdant. quia eadẽ bouitate qua se
ad obedientiam passionis spontaneũ exhibu¬
it. quia pati uoluit: iustus et bonus et gła
dignus fuisset. etiam si pati noluissec. Si enĩ
pati noluisset. ad patiendum obediens non
fuisset. non tam̃ quia inobediens fuisset. qͥa
uoluntati patris hoc nolens ñ contradixissec.
qũi hoc et ipse pat̾ noluisset. Nam sicut
obediens fuit. qui uolenti uolens consensit.
ita ꝓculdubio obediens fuisset. si nolenti
hoc patri. idem et ipse nolens consensisset.
ltaq semꝑ obediens fuisset. etiam si passus non

Expanded text:
suscipiendae passionis meritum fuit, in hoc suscipiendae passionis meritum fuit, in hoc ipso jam constat quod, si passurus non fuisset ab initio, meritum obedientiae patiendi habere non potuisset. Si enim futura passio non fuisset, obedientia patiendi nulla fuisset. Si obedientia non fuisset, meritum obedientiae non fuisset. Sic itaque ad obtinendam gloriam incorruptionis, inducere conantur necessitatem passionis. Sed minus considerant quia eadem bonitate qua se ad obedientiam passionis spontaneum exhibuit; quia pati voluit, justus et bonus et gloria dignus fuisset, etiam si pati noluisset; si enim pati noluisset ad patiendum obediens non fuisset, non tamen inobediens fuisset, quia voluntati Patris hoc nolens non contradixisset, quoniam hoc et ipse Pater noluisset. Nam sicut obediens, fuit quia volenti volens consensit, ita procul dubio obediens fuisset, si nolenti hoc Patri idem et ipse nolens consensisset. Itaque semper obediens fuisset, etiam si passus non
Abbreviated transcription (Latin):
sidã quonͦ modeste se adiungit: quia scie¬
bat extra intelligentiã hominis eẽ ut homo
deus credetur. ꝓpt̾ea humanȩ intelligentie
adhuc subtꝰ erat nomo: neq in fide nominiᷤ
adhuc ut ds̃ credẽtur ascendat. Ideo dubitan¬
ti et amanti dixit. noli me tangere. nondum
euim asceudi ad patrẽ meum. ꝓpt̃ hoc gͦ qͥa
sciebat in conscientia humana se subtꝰ eẽ: et
ut ȩquał credetur eidem conscientiȩ lon¬
ginquũ et extraneũ eẽ : paulatim illã foue¬
bat. ut ad ueritatẽ assuefaceret. ut ueritas
ulam illuminaret. ñ nouitas scandali z aret.
Si gͥ xp̃e homo int̃ homines conu̾sando. se¬
cundũ dispensationẽ saluti numanȩ congru¬
am ꝑ temporũ int̾ualla quod in se simu
erat aꝑuit: et qđ ipse ab inicio plenum et
ꝑfectum habebat. humane cognitioni ꝑ
quosdã ꝓfectus reuelationis. se hab̾e mag̃
ac magis ꝓ ut oportebat ostendit. S dicũt.
Si in xp̃o homine ab inicio ex obedientia

Expanded text:
sidera quomodo modeste se adjungit, quia sciesidera quomodo modeste se adjungit, quia sciebat extra intelligentiam hominis esse ut homo Deus crederetur. Propterea humanae intelligentiae adhuc subtus erat homo, neque in fide hominis adhuc ut Deus crederetur, ascenderat. Ideo dubitanti et amanti dixit: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum . Propter hoc ergo quia sciebat in conscientia humana se subtus esse, et ut aequalis crederetur eidem conscientiae longinquum et extraneum esse, paulatim illam fovebat, ut ad veritatem assuefaceret, ut veritas illam illuminaret, non novitas scandalizaret. Sic ergo Christus homo inter homines conversando secundum dispensationem saluti humanae congruum per temporum intervalla quod in se simul erat aperuit, et quod ipse ab initio plenum et perfectum habebat humanae cognitioni per quosdam profectus revelationis se habere, magis ac magis prout oportebat ostendit. Sed dicunt: Si in Christo homine ab initio ex obedientia
Abbreviated transcription (Latin):
qđ deus pat̃ potest posse accepi. Hidecis g̾ qͣmͦ
filius dei fuit. diuinam sapientiã et potesta¬
tem et bonitatẽ habuit. et plene ac ꝑfecte
habutt. quia plene ac ꝑfecte fuit. Aut ideo
ab iicioꝰ non fuit. quia abiucio hoc notĩ
dixit : Hȩc inquit abmicio ñ dixi uob.sͣ¬
ab micio xp̃c nomo. ex quo nhomo eẽ cepit.
deus ñ fuit: quia ab inicio ex qͦ nonio eẽ
cepit. hoc non dixit e diu fuit. xp̃e homouit̃
homines priusqͣm dm̃ se diceret uł ꝓbaret.
et quando hoc dicere cepit. cum magua
modestia ac reuerentia hoc dixit: ne scan¬
dalirarentur qui mirarentur. ne susciꝑent
qui non caꝑent. Ideo reuerent se suggessit.
ñ p̃cipitaut᷑ ingessit. Quẽ inquit dicunt
homines eẽ filium hominis: Non p̃dicaũ
s int̾rogauit. Dici uoluit. s dicere noluit.
ue ñ ueritatẽ docere. s głam querere uidẽ¬
tur. Creditis indm̃: et in me credite. Con¬

Expanded text:
quod Deus Pater potest posse accepi. Videtis ergo quoquod Deus Pater potest posse accepi. Videtis ergo quoFilius Dei fuit, divinam sapientiam et potestatem et bonitatem habuit; et plene ac perfecte habuit, quia plene ac perfecte fuit. Aut ideo ab initio hoc non fuit, quia ab initio hoc non dixit? Haec, inquit, ab initio non dixi vobis Christus homo ex quo homo esse coepit Deus non fuit; quia ab initio ex quo homo esse coepit, hoc non dixit? Diu fuit Christus homo inter homines, priusquam Deum se diceret vel probaret, et quando hoc dicere coepit, cum magna modestia ac reverentia hoc dixit: ne scandalizarentur, qui mirarentur, nec susciperent qui non caperent. Ideo reverenter se suggessit, non praecipitanter ingessit. Quem, inquit, dicunt homines esse Filium sed interrogavit. Dici voluit, sed dicere noluit, ne non veritatem docere, sed gloriam quaerere videretur. Creditis in Deum et in me credite . Con
Abbreviated transcription (Latin):
in cȩlo et in t̾ra: Unde gͦ pͥus deinonib im¬
ꝑauit. angłos ministros habuit. elem̃ta ad
nutum imꝑii sui inclinauit : An forte quia
orantẽ legis. quasi precib obtinuisse pitas.
quod pͥus ipse non potuit : Pat̃ inquit clari¬
cens. Et clarificaui: et iterũ clarificabo. dudi¬
sti silium postulantẽ. patrẽ annuentẽ. Putaᷤ
quia p̃cib obtinuerit qđ non obtimuisset.
si preces ñ fudisset: Audi qdđ sequit᷑. Nlon ꝓ¬
pt̃ me inquit facta ẽ uox ista: s ꝓpter uos.
Si responsio ꝓpt̃ me facta non ẽ nec postula¬
tio ꝓpt̃ me facta ẽ. Sic̃ ego responsionẽ pat̾s
non accipio ut me exauditum intelligam:
sic uec preces patri fundo. ut qđ ñ possum ob¬
tineam. Ego enim totum possum. Lotum
qđ pat̃ potest: ego possum qui fuiꝰ su
sum
patris. Omina enim quȩ pat̃ facit
hec
et filius similit̃ facit. Ex quo enim
ut
filius dei patris eẽm. homo accepi: totum

Expanded text:
in coelo et in terra? Unde ergo prius daemonibus imin coelo et in terra? Unde ergo prius daemonibus imperavit, angelos ministros habuit, elementa ad nutum imperii sui inclinavit? An forte quia orantem legis quasi precibus obtinuisse putas, quod prius ipse non potuit? Pater, inquit, clariarificabo . Audistis Filium postulantem. Patrem annuentem. Putas quod precibus obtinuerit quod non obtinuisset si preces non fudisset? Audi quod sequitur: Non propter me, inquit, facta est vox ista, sed propter vos . Si responsio propter me facta non est, nec postulatio propter me facta est. Sicut ergo responsionem Patris non accipio, ut me exauditum intelligam, sic nec preces Patri fundo, ut quod non possum obtineam. Ego enim totum possum. Totum quod Pater potest ego possum qui Filius sum Patris. Omnia enim quae Pater facit, haec et Filius facit similiter . Ex quo enim ut Filius Dei Patris, essem homo accepi, totum
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quo factus ẽ honio: factus ẽ obediens. Ex
quo honio eẽ cȩpit. subiectus eẽ cepit. In quan¬
tum homo dignitate. in quantũ bonus uolũ¬
tate. Hic ẽ meritun. Si uoluntas semꝑ ꝑfecta.
fuit: et meritum semꝑ ꝑfectum fuit. Deus
cepit eẽ homo subiectus: et homo cepit ẽẽ¬
deus ꝑfectus. Si deus numiliatus ẽ quantũ
potuit in homine : homo sublimat᷑ ñ ẽ qͣn¬
tum potuit in deo: Si ds̃ in eo qđ nomo eẽ
cepit. passibilis et mortał eẽ cepit: et nomo
i eo qđ deus eẽ cepit. iustus et bonus et ꝑfe¬
ctus eẽ cepit. Sicut enim deus quando homo
eẽ cȩpit. quod hominis erat accepit sic et no¬
mo quando deus ẽẽ cxpit. quod dei erat accepit.
Qua ꝓpt̃ sicut deus ꝑfecta sapientia et potestas
et bonitas ẽ: ita homo ex quo deus factus est
ꝑfecte potens et sapiens et bonus in deo fact᷑
ẽ. An putas xp̃m hominẽ tunc pͥmum plenã
et ꝑfectam potentiam diuinitatis accepisse
quando dixit. data ẽ michi omnis potestas

Expanded text:
Ex quo factus est homo, factus est obediens. Ex quo homo esse coepit, subjectus esse coepit. In quantum homo dignitate, in quantum bonus voluntate. Hic est meritum. Si voluntas semper perfecta fuit; et meritum semper perfectum fuit. Ex quo Deus coepit esse homoDeus perfectus. Si Deus humiliatus est quantum potuit in homine, homo sublimatus non est quantum potuit in Deo? si Deus in eo quod homo esse coepit, passibilis et mortalis esse coepit, et homo in eo quod Deus esse coepit, justus et bonus et perfectus esse coepit. Sicut enim Deus quando homo esse coepit quod hominis erat accepit, sic et homo quando Deus esse coepit quod Dei erat accepit. Quapropter sicut Deus perfecta sapientia et potestas et bonitas est, ita homo ex quo Deus factus est, perfecte potens et sapiens et bonus in Deo factus est. An putas Christum hominem tunc primum plenam et perfectam potentiam divinitatis accepisse quando dicit: Data est mihi omnis potestas
Abbreviated transcription (Latin):
do opus temporale facit et nob̾ benefacit
amari et laudari a nob̃ meretur. et ẽ me¬
ritum oꝑis in illo ȩcernum. qđ nob̾ temꝑa¬
liter exhibetur. Neq iõ modo ñ meretur
quia prus dignus fuit: neq modo meret᷑
prius dignus non fuit. ẜst gͦ meritun
in oꝑe quia qd fit opus ẽ bonitatis: et ip¬
sum meritum tam̃ cum oꝑe in oꝑanteñ
incipit. qm̃ et ante exhibitionẽ oꝑis bo¬
nitas fuit oꝑantis. Similit̃ deus homo. qͥ
sicut indiuinitate sua ab ȩt̃no ꝑfectam
bonitatem habuit. immo ipse ꝑfecta bo¬
uitas fuit. ita in humanitate sua. apͥma
conceptione plenã et ꝑfectam bouitatẽ
accepit. nec tunc pͥmum obedientiã patien¬
di et moriendi hab̾e cepit. quando pati
et mori cepit. Ecce concedimus quia xp̃c ꝓ
pterea exaltatus ẽ a patre: quia obediens
factus ẽ patri. Ecce concedimus quia obedi¬
entia meritum ẽ: exaltatio premiũ. Qa
gͦ ⁊ Si obedientia meritũ ẽ. nonne ex quo

Expanded text:
do opus temporale facit, et nobis bene facit, do opus temporale facit, et nobis bene facit, amari et laudari a nobis meretur; et est meritum operis in illo aeternum, quod nobis temporaliter exhibetur. Neque ideo modo non meretur quia prius dignus fuit, neque quia modo meretur prius dignus non fuit. Est ergo meritum in opere, quia quod fit opus est bonitatis, et ipsum meritum tamen cum opere et in operante non incipit, quoniam et ante exhibitionem operis, bonitas fuit operantis. Similiter Deus homo, qui sicut in divinitate sua ab aeterno perfectam bonitatem habuit; imo ipse perfecta bonitas fuit, ita in humanitate sua a prima conceptione, plenam et perfectam bonitatem accepit; non tunc primum obedientiam patiendi et moriendi habere coepit, quando pati et mori coepit. Ecce concedimus quod Christus propterea exaltatus est a Patre, quia obediens factus est Patri. Ecce concedimus quod obedientia meritum est, exaltatio praemium. Quid ergo? Si obedientia meritum est, nonne ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa uirtutis aut iusticiȩ. eũ non fecisse.
Si autẽ dicimus quia meruit. statim
inferunt aliquid eum pͥusi non debitũ sibi
oꝑando obtinusse: quod ẽ dicere. qͥa xp̃e
aut bona oꝑa ñ fecit. aut aliquid quod
sibi pͥus non debebatur. oꝑando ꝓmeruit. S
uidete qͣm stulta sit ista assercio. Quid enim:
Ergo deus bonum opus facere non potest. qͥ
nichil non debituni sibi ꝓmereri. potest. Aut
ideo oꝑando non meretur quia sibi debetur
etiam si non oꝑetur. Quando nob̾ benesicia
impendit deus. et dona munificentiȩ lar¬
gitur. nonne hȩc ipsa faciendo a nob̾ ꝓ be-¬
neficiis suis amari et laudari meretur. dut
quia meretur. ideo pͥus dignus non fuit.
aut minus fuit. et oꝑe temꝑali creuit
meritum dei. et melior se ipso factus ẽ ds̃:
slunquid non melius ẽ et multo melius ut
dicamus. quia et̾na bouitate quȩ in ipso ñ¬
qͣm creuit. quia plena in ipso et ꝑfecta sem

Expanded text:
opera virtutis, aut justitiae eum non fecisse. opera virtutis, aut justitiae eum non fecisse. Si autem dicimus quod meruit, statim inferunt aliquid eum prius non debitum sibi operando obtinuisse, quod est dicere quod Christus aut bona opera non fecit; aut aliquid quod sibi prius non debebatur operando promeruit. Sed videte quam stulta sit ista assertio. Quid enim? Ergo Deus bonum opus facere non potest, quia nihil non debitum sibi promereri potest? Aut ideo operando non mereretur, quia ipsi debetur etiam si non operetur? Quando nobis beneficia impendit Deus, et dona munificentiae largitur; nonne haec ipsa faciendo a nobis pro beneficiis suis amari et laudari meretur? Aut quia meretur, ideo prius dignus non fuit aut minus fuit et opere temporali crevit meritum Dei, et melior seipso factus est Deus? Nunquid non melius est et multo melius, ut dicamus quod aeterna bonitate quae in ipso nunquam crevit quia plena in ipso et perfecta se
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad mortem mortem autẽ crucis. ꝓpter
quod et deus illum exaltauit et donauit illi
nom̃ qd ẽ suꝑ omne nom̃ : Ecce manifeste
tiam passionis usq ad mortẽ: ñ respuit hu¬
miliari. Si gͦ ꝓpt̾ hoc exaltatus quia humi¬
liatus: gͦ exattationis causa nimiliatio fuit.
Ergo i humiliatione meruit: qui in exal¬
tatione humiliationis premiũ recepit. Si
autẽ merendo ad głam ꝑuenit: quomͦ ad
ullã ꝑuenire potuisset. si non meruisset : Si
gͥ isti argum̃tando de ꝓpositione erroris ad
conclusionẽ mendacii ꝑueniunt. fallit qͥp¬
pe eos qui meriti nom̃ ñ discerunt. Et ꝓꝑ¬
terea quia dicere non audent. xp̃m nichil
meruisse. ne forte oꝑa ab eo facta apud dm̃
millius nrtutis aut precii fuisse dicere ui¬
deant᷑. dum cadẽ tunent precipitant se.
asserentes qdđ xp̃c patiendo glam merun
ita ut si passus non fiusset. uiam nec habe
poruisset nec debuisset. Si enim dicimus
quia nicħ meruit: consequens eẽ putant

Expanded text:
tem crucis; propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen . Ecce manifeste tiam passionis usque ad mortem non respuit humiliari. Si ergo propter hoc exaltatus quia humiliatus; ergo exaltationis causa, humiliatio fuit. Ergo in humiliatione meruit qui in exaltatione humiliationis praemium recepit. Si autem merendo ad gloriam pervenit, quomodo ad illam pervenire potuisset, si non meruisset? Sic ergo isti argumentando de propositione erroris ad conclusionem mendacii perveniunt. Fallit quippe eos quod meriti nomen non discernunt. Et propterea quia dicere non audent Christum nihil meruisse, ne forte ab eo facta apud Deum nullius virtutis aut pretii fuisse dicere videantur, dum cadere timent, praecipitant se asserentes quod Christus patiendo gloriam meruit, ita ut si passus non fuisset, illam nec habere potuisset nec debuisset. Si enim dicimus quod nihil meruit, consequens esse putant
Abbreviated transcription (Latin):
mo iustus. s supra hominẽ deus fuit. carni suȩ
quam ad consorcium deitatis in conceptione sub¬
limauerat. głam incorruptionis dare potuisset.
cetiam si illam ad tolerantiã passionis et mortis
posset. Quid autẽ dicit: Uado inquit immo¬
lari ꝓ uob̾. Hic intendite. Uado immolari ꝓ
nob̾ mortuus ẽ. et nos dicius quia ꝓ semet¬
ipso mortuus ẽ. Benesicium negamus: quia
gr̃as referre nolumus. Si ꝓ se mortuus ẽ quid
gͦ tacuit sibi. et dixit nob̃: An forte erubuit
de necessitate. et głabatur de pietate : Sͦ ipse
erubuit manifestare: tu ñ erubescis imꝓꝑa¬
re. S dicunt. Si xp̃c ꝑ tolerantiã passionis
głam resur rectionis non meruit. quid ẽ qđ¬

Expanded text:
mo justus, sed supra hominem Deus fuit, carni suae mo justus, sed supra hominem Deus fuit, carni suae quam ad consortium Deitatis in conceptione sublimaverat, gloriam incorruptionis dare potuisset, etiam si illam ad tolerantiam passionis et mortis posset. Quid autem dicit? « Vado, inquit, immolari pro vobis. » Hic intendite: « Vado immolari pro nobis mortuus est; et nos si dicimus quod pro semetipso mortuus est, beneficium negamus, quia gratias referre nolumus. Si pro se mortuus est, quid ergo tacuit sibi, et dixit vobis? An forte erubuit de necessitate, et gloriabatur de pietate? Ergo ipse erubuit manifestare; tu non erubescis improperare. Sed dicunt: Si Christus per tolerantiam passionis gloriam resurrectionis non meruit, quid est q
Abbreviated transcription (Latin):
głista quia ꝓficiebat iħc ȩtate. sapientia et gr̃a.¬
non ita accipit᷑ quasi semet ipso melior factus¬
sit : s quia hominib quam ipse habebat s late¬
bat sapientiam. et grãm. ꝓ ut ratio temporum
postulabat. magis semꝑ ac magis aperuit. Ita
apud homines ipse ꝓficiebat: quando homines
ipsi in eius cognitione ꝓfecerunt. Apud dm̃ au¬
tem ꝓfecit: in eo qđ dum se sapientia et gr̃a dĩ
plenum ostendet. eos ad laudẽ dei patris a quo
hȩc eẽ testabatur. magis semꝑ ac magis ꝓuocauit.
De merito etiam xp̃i pretereundũ ñ ẽ. qđ qͥdã
minus considate dicere solent. quia scł xp̃c ho
sustinuisset. Non enim attendunt hi: quia qͦd
deus nomo mortał fuit: non necessitatis erat
s uoluntatis. Nam si prius homo sine morte
ad immortalitatẽ ꝑuenire potuisset. si se ab
inobedientiȩ culpa custodire uoluisset. quanto
magis xp̃c homo qui ñ solum sine peccato ho¬

Expanded text:
ngelista, quia proficiebat Jesus aetate, sapientia et grngelista, quia proficiebat Jesus aetate, sapientia et grnon ita accipitur quasi in semetipse melior factus, sed quia hominibus quam ipse habebat sed latebat sapientiam et gratiam, prout ratio temporum postulabat, magis semper ac magis aperuit. Ita apud homines ipse proficiebat, quando homines ipsi in ejus cognitione profecerunt. Apud Deum autem profecit in eo quod, dum se sapientia et gratia Dei plenum ostenderet, eos ad laudem Dei Patris, a quo hoc esse testabatur, magis semper ac magis provocavit. De merito etiam Christi praetereundum non est quod quidam minus considerate dicere solent, quod scilicet Chrsustinuisset. Non enim attendunt hi quia quod Deus homo mortalis fuit, non necessitatis erat; sed voluntatis. Nam si primus homo sine morte ad immortalitatem pervenire potuisset; si se ab inobedientiae culpa custodire voluisset, quanto magis Christus homo qui non solum sine peccato ho
Abbreviated transcription (Latin):
in humanitate sua totũ qđ humanitatis erat.
et hominis eẽt in diuinitate sua totum qđ
diuinitatis erat. Sic gͦ numanitatẽ u̾bi in
anima rõnali a pͥma conceptione sua ex inef¬
fabili unione diuinitatis plenam et ꝑfectam
sapientiam et potentiam et uirtutẽ et bonita¬
tem accepisse credimus: et ipsam sic̃ in unione
diuinitatis inseꝑabilit̃. sic in ipsa quȩ ex unio¬
ne diuinitatis erat plenitudine uirtutis in¬
cõmutabilit̾ ꝑmansisse confitemur. Neq enim
idcͥco deus homo int̾ nomines conuersari uo¬
luit. ut quasi ꝑ int̾ualla temporũ sapientia
aut uirtute ꝓficiens meritũ sibi compararet.
et se ipso melior fieret. s ut ea sapientia et bo¬
nitate quam ipse indiuinitate sua plenam et
ꝑfectam semꝑ habuit. et in humanttate sua
plenam et ꝑfectam semel ei simul accepit. dis¬
pensationẽ salutis humanȩ scđ̾m in effabilem
ordinationẽ compleret. Quaꝓpt̃ id qđ dicit eu̾¬

Expanded text:
in humanitate sua totum quod humanitatis erat, in humanitate sua totum quod humanitatis erat, et hominis esset in divinitadivinitatis erat. Sic ergo humanitatem Verbi, in anima rationali, a prima conceptione sua ex ineffabili unione divinitatis plenam et perfectam sapientiam, et potentiam, et virtutem, et bonitatem accepisse credimus; et ipsam sicut in unione divinitatis inseparabiliter, sic in ipsa quae ex unione divinitatis erat plenitudine virtutis incommutabiliter permansisse confitemur. Neque enim idcirco Deus homo inter homines conversari voluit, ut quasi per intervalla temporum sapientia aut virtute proficiens, meritum compararet, et seipso melior fieret, sed ut ea sapientia et bonitate, quam ipse etiam divinitate sua plenam et perfectam semper habuit, et in humanitate sua plenam et perfectam semel et simul accepit, dispensationem salutis humanae secundum ineffabilem ordinationem suam compleret. Quapropter id quod dicit eva
Abbreviated transcription (Latin):
scõ et uirgine maria dei filius unicus natus ẽ
ñ carnis cupidine s solo dei munere. Lib̾a in il¬
lo uoluntas erat. ac tantomagis erat. quanto
magis seruire peccato non poterat. Muita aut̃
queruntur de illa anima rationali. equibus
unum ẽ. ut̾rum udelicet equalẽ cum diumi¬
tate scientiam habuerit. de qua q̃stione in alio
op̾culo qđ de aĩa xp̃i intitulatũ ẽ ꝓlixius dispu¬
taui. Hic uero hoc solum cõmemarare sifficit.
quod eadem anima sicut plenam et ꝑfectã
dei sapientiã unitã habuit. ita plene et ꝑfecte
ex ipsa et ꝑ ipsam sapientiam sapiens fuit: nec
tam̃ ipsi sapientiȩ natura ȩqualis fuit quia lon-¬
ge auud ẽ sapieutia sapere. atq aliud sapienti-¬
am eẽ. Ex quo enu humanitati diuinitas con¬
iuncta ẽ: ex ipsa diuinitate humanitas acceꝑit
ꝑ grãm. totum qđ diuinitas habuit ꝑ naturã.
ita ut scdm illam ineffabilẽ unionẽ. et dei eẽt

Expanded text:
sancto ex virgine Maria, Dei Filius unicus natus est; sancto ex virgine Maria, Dei Filius unicus natus est; non carnis cupidine, sed solo Dei munere. Libera in illo voluntas erat, ac tanto magis erat, quanto magis servire peccato non poterat. Multa autem quaeruntur de illa anima rationali, e quibus unum est. Utrum videlicet aequalem cum divinitate habuit scientiam, de qua quaestione in alio opusculo quod de anima Christi titulum habet, prolixius disputavi. Hic vero hoc solum commemorare sufficit, quod eadem anima sicut plenam et perfectam Dei sapientiam unitam habuit, ita plene et perfecte ex ipsa et per ipsam sapientiam sapiens fuit, nec tamen ipsi sapientiae natura aequalis fuit, quia longe aliud est sapientia sapere, atque aliud sapientiam esse. Ex quo enim humanitati divinitas conjuncta est; ex ipsa divinitate humanitas accepit per gratiam, totum quod divinitas habuit per naturam, ita ut secundum illam ineffabilem unionem; et Dei esset
Abbreviated transcription (Latin):
runt in xp̃o cum carne a uerbo rati¬
onalẽ animã assumptã ñ fuisse. s so¬
lam carnẽ uerbo unitam. et ipsam diumita¬
tem u̾bi carnẽ loco animȩ inuificasse. ean¬
demq diuinitatẽ ab ipsa carne quando in
cruce mortua ẽ recessisse: rursumq ad ipsam
quando resuscitataẽ uuificandam et resusci¬
tandam redisse. S catholica fides habet totũ
quod hominis erat prec̃ culpã dm̃ assumpsis¬
se: quia nec alit̃ uerus homo eẽ potuisset. nisi
totum quidem ad ueritatẽ humanȩ naturȩ
ꝑtinebat assumpsisset. Accepit gͦ cum carne et
in carne ipsa anitnã rationalẽ. que et carnem
ipsam uegetaret. et sensificaret ad uitam. et scd̾m
ub̾am uolintatẽ peocatum respueret. et secta¬
retur iusticiam. Cui et hoc ex societate diuini¬
tatis collatum ẽ. ut spontanea quidẽ lib̾tate
bonum faceret. s ad malum faciendum nulla
ꝓrsus necessitare uł infirmitate declinare po¬
tuisset. Dicit quippe beatus augustimis. De fp̃u

Expanded text:
runt in Christo cum carne a Verbo rationalem animam assumptam non fuisse, sed solam carnem Verbo unitam; et ipsam divinitatem Verbi carnem loco animae vivificasse, eamdemque divinitatem ab ipsa carne quando in cruce mortua est recessisse, rursumque ad ipsam quando resuscitata est, vivificandam, et resuscitandara rediisse. Sed Catholica fides habet totum quod hominis erat, praeter culpam, Deum assumpsisse, quia nec aliter verus homo esse potuisset, nisi totum quod ad veritatem humanae naturae pertinebat, assumpsisset. Accepit ergo cum carne et in carne ipsa animam rationalem, quae et carnem ipsam vegetaret, et sensificaret ad vitam, et secundum liberam voluntatem peccatum respueret et sectaretur justitiam. Cui et hoc ex societate divinitatis collatum est, ut spontanea quidem libertate bonum faceret, sed ad malum faciendum nulla prorsus necessitate vel infirmitate declinare potuisset. Dicit quippe beatus Augustinus: De Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatẽ factus ẽ obediens. Scd̾m diui¬
nitatẽ subeẽ ñ potuit: in qua equalis fut
aua scriptura dicit. Didicit ex his que pal¬
sus ẽ obedientiã. Dicit qđ nesciuit. Quid nes¬
ciuit: Obedientiã. Sub eẽ nesciuit. Nͥon po¬
tuit in eo qđ equalis erat ẽẽ inferior. Aꝓpt̃ea
didicit qđ neseruit: quia id quod mexcel¬
ientia deitatis exꝑtus non fuit ꝑ inferiore
naturã in usum assupsit. Factus ẽ obedical.

Expanded text:
humanitatem factus est obediens, secundum divinitatem subesse non potuit in qua aequalis fuit. Alia Scriptura dicit: Didicit ex his quae passus est, obedientiam . Didicit quod nescivit. Quid nescivit? Obedientiam. Subesse nescivit; non potuit in eo quod aequalis erat esse inferior. Propterea didicit quod nescivit, quia id quod in excellentiam Deitatis expertus non fuit, per inferiorem naturam in usum assumpsit. Factus est obediens.
Abbreviated transcription (Latin):
redo tibi paule nuntiatum quod heri
de te cum lucullo nrõ de apocsis & aliis
lo tuo lecto. idẽ. de plurunis aliqͣs litt̾as quas
sti. mira exortatione uitã moralẽ c̃tinentes usq¬
adeo refecti sumus. Quos sensus ñ puto ate dic¬
sitate callens. ut uix suffecturas putem etateᷤᷤ
hominũ. quib his institui ꝑficiq possunt

Expanded text:
redo tibi, Paule, nunciatum esse quid heri cum Lucilio nostro de apocrifis et aliis lo tuo lecto, de plurimis ad quosdam litteris, quas sti mira exhortatione vitam mortalem contemnentes, usquequaque refecti sumus. Quos sensus non puto ex te dicsitate clarent, ut vix suffecturas putem hominum aetates, quibus institui perficique possint
Abbreviated transcription (Latin):
UI. Quod sacram̃tũ altaris et sigura ẽ quantũ
ad panis et uim speciem. et res ẽ quantum ad
corꝑis xp̃i ueritatem.¬
Uii Tria ẽẽ in sacram̃to altaris. panis et uini spẽm.
Uin Quare in sp̃e panis xp̃c ẽt uini sacram̃tum cor¬
poris et sanguinis fui instituit. I corpus xp̃i.¬

Expanded text:
tum ad panis speciem et vini, et res est quantum ad corporis Christi veritatem. Tria esse in sacramento altaris: panis et vini speciemitualem. Quare in speciem panis et vini sacramentum corporis et sanguinis sui institueri
Abbreviated transcription (Latin):
UII Si post datũ preceptũ haptizandi aliqͥs sauia¬
ri possit. nͥ actualit̾ ꝑcepto sacram̃to baptismi.
UIII De sacram̃tis neophitoꝵ.
uinide cathecizacione.
xI De his quȩ post exorcizacionẽ sequunt᷑ in baptismo.

Expanded text:
Utrum post datum praeceptum baptizandi aliquis salvari possit nisi actualiter praecepto sacramento baptismi. CAP. VIII. De sacramentis neophitorum. CAP. IX. De catechizatione. XI. De iis quae post exorchizationem sequuntur in baptismo.
Abbreviated transcription (Latin):
inIDe his qui corꝑalia in eccłia comꝑando. cum eis
et in eis spiritalia emunt.
U.De eo quod sola corꝑalia uendunt᷑.¬
i.De sacram̃to comugii.
II. De origine coniugii.

Expanded text:
De his qui corporalia in Ecclesia comparando cum eis; et in eis spiritualia emunt. CAP. V. De eo quod sola corporalia vendunt sacramento conjugii. CAP. II. De origine conjugii.
Abbreviated transcription (Latin):
corpus tantum masculinum et femmminum si¬
gnificari ᷑ apłs dicens. sicut enĩ mulier ex uiro:
ita et uir ꝑ mulierem. quia mulier ex uiro
facta est. ut etiam uir ꝑ mulierem post ea nas-¬
ceretur. Si ergo ħ apłs dicens non etiam ani¬
mas et sp̃c s tantum corpora utriusq sexus
uolebat intelligi.cur continuo subiunxit. oĩa
autera ex deo. Nisi quia et corpora ex dõ: Ita
quippe ait. Sicut enim mulier ex uiro: ita
et uir per mulierem. Omnia autem ex deo.
Eligat ergo iste. unde sit dictum. Si de corpo¬
rib profẽcto et corpora ex deo sunt. Quid est
ergo quod ubicumq iste in scripturis legit
ex deo quando de hominib agitur. ñ et corꝑa
si tantum animas et sp̃c uult intelligi : Si
uero quod dictum est omnia autem ex dõ. et de
corpore utriusq sexus. et de anima ac spũ dic¬
tum est: ergo scdm̃ omnia. est mulier ex iuro.
Mulier eium ex uro. uir ꝑ mulierem: omnia

Expanded text:
corpus tantum masculinum et femininum sicorpus tantum masculinum et femininum significarit apostolus dicens: sicut enim mulier ex uiro ita et uir per mu lierem. quia mulier ex uiro facta est, ut etiam uir per mulierem postea nasceretur. si ergo haec apostolus dicens non etiam animas et spiritus, sed tantum corpora utriusque sexus uolebat intellegi, cur continuo subiunxit: omnia autem ex deo. nisi quia et corpora ex deo? ita quippe ait: sicut enim mulier ex uiro ita et uir per mulierem. omnia autem ex deo. eligat ergo iste unde sit dictum. si do corporibus. profecto et corpora ex deo sunt. quid est ergo. quod ubicumque iste in scripturis legit \'ex deo\', quando de hominibus agitur, non et corpora, sed tantum animas et spiritus uult intellegi? si uero quod dictum est: omnia autem ex deo, et de corpore utriusque sexus et de anima ac spiritu dictum est, ergo secundum omnia est mulier ex niro; mulier enim ex niro, uir per mulierem, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
nescit se nescire fateatur. neq id quod ñdũ
didicit docere moliatur: ne comparetur non
peccorib s ilł hominib quos dicit apłs. llo
lentes legis ẽẽ. doctores: non intelligentes ne¬
q que locuntur: neq de quib affirmant. Dã
unde ẽ. quod ita scripturas de quib loquit᷑
non curat aduertere. ut cum legerit homi¬
nes ẽẽ. ex deo. non eos etiam scdm̃ corpus. sed
tantum scdm̃ animam et spm̃ exdeo. ẽẽ. con¬
tendat: Quod enim ait apłs. ex ipso sumus:
non uult iste. ad corpus s tantum ad anim̃a
corpora: falsum est. quod scriptũ ẽ. Ex quo
omnia. ꝑ quem omnia. in quo omnia. Deĩn
ubi dicit idem apł̃s. sicut enum męlier ex u¬
io ita et uir ꝑ mulierem. exponat nob̾ iste ꝙͣ.
propaginem significare uoluerit: anime an
corporis. an utriusq s non uult ẽẽ. animas
ex ꝓpagine. Restat ergo ut scđm ipsum. atq
omines qui ammar̃ pro paginem destruunt

Expanded text:
nescit se nescire fateatur neque id quod nondum nescit se nescire fateatur neque id quod nondum didicit docere moliatur, ne comparetur non pecoribus, sed illis hominibus, quos dicit apostolus uolentes esse legis doctores non intellegentes? neque quae quuntur neque de quibus affirmant. Nam unde est, quod ita scripturas. de quibus loquitur, non curat aduertere, ut cum legerit homines esse ex deo. non eos etiam secundum corpus, sed \'tantum secundum animam et spiritum ex deo esse\' contendat? quod enim ait apostolus: ex ipso sumus, non uult iste ad corpus, sed tantum ad animam corpora, falsum est quod scriptum est, Ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia . Deinde ubi dicit idem apostolus, Sicut enim mulier ex viro, ita et vir per mulierem; exponat nobis iste quam propaginem significare voluerit, animae, an corporis, an utriusque. Sed non vult esse animas ex propagine. Restat ergo, ut secundum ipsum atque omnes, qui animarum propaginem destruunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sserentib hominib de germaniȩ partib
didici. quod beatȩ recordationis paꝑa gre¬
gorus. dum eis ad religionem xp̃ranita¬
tis diuina gr̃a illustraret. licentiam illis dedis¬
set in quarta sese copłari generatione. Quod
quidẽ xp̃ĩanis licitum non ẽ dum usq se cog¬
nouerint. S dum rudes erant inuitandi ad¬
fidẽ. quod minime scriptũ reꝑunus non ambi¬
gamus.
mus. Capitulo quinto.

Expanded text:
sserentibus hominibus de Germaniae partibus, didici quod beatae recordationis papa Gregorius, dum eos ad religionem Christianitatis divina gratia illustraret, licentiam illis dedisset in quarta sese copulari generatione. Quod quidem Christianis licitum non est, dum usque se cognoverint. Sed dum rudes erant infidem, quanquam minime scriptum reperimus, non ambigamus. Item capitulo quinto.
Abbreviated transcription (Latin):
carnis suȩ et ĩmortalitatẽ. iam neq doloꝵẽ
neq passionẽ sentiunt ulbam: et sunt simul
iste duȩ partes extra calicem et extra passio¬
nem. qm̃ hec pͥora transierunt. Tercia pars
in calice ponitur. significans eos qui adhuc
uiuunt in passione donec et ipsi ab hac ui¬
ta exeant et transeant ad caput suũ. ubi am¬
pluis nec moriantur nec patiantur. Qđ¬
corpus xp̃i quando atuidi uidetur scđm so¬
lam speciem diuiditur. scdm se autem inte
aiu̾sis locis unum et idem ipsum est.

Expanded text:
carnis suae, et immortalitatem, jam neque dolorem carnis suae, et immortalitatem, jam neque dolorem neque passionem sentiunt ullam, et sunt simul istae duae partes extra calicem, et extra passionem, quoniam hinc priora transierunt. Tertia pars in calice ponitur, significans eos qui adhuc vivunt in passione, donec et ipsi ab hac vita exeant, et transeant ad caput suum ubi amplius nec moriantur nec patiantur. corpus Christi quando dividi videtur secundum solam speciem dividitur, secundum ipsum autem integ sic in divisis locis unum et idem ipsum est.
Abbreviated transcription (Latin):
res portiones quȩ in altari funt de
corꝑe xp̃i. mysticam significationem
habent. Est enim corpꝰ xp̃i uniu̾sa
eccłia. caput scł cum membris. Et inueni¬
untur in corꝑe isto quasi tres partes. ex qͥb
totum corpꝰ constat. Una pars ẽ ipsum caput.
ter. Itaq caput ipsum pars corꝑis una est.
Aua pars corꝑis ẽ in membris illis: que iã
secuta sunt caput. et sunt cũ ipso capite uͥ
ẽ ipsum caput. sicut scriptũ ẽ. Ubicumq
fuerit corpꝰoilluc congregabunt᷑ aquilȩ.
Iui qͦ qui iam de hac uita exiuerunt. ꝙͦz
corꝑa in sepulchris requiescunt. animȩ cum
xp̃o sunt: isti sunt pars corꝑis alt̃a. Et sunt
quidem similit̃ duȩ partes istȩ. caput scł et
quasi extra passionem: qm̃ ipsum caput iã
ĩmortale et impassibile de morte resurrex̃
amplius non moriturũ. neq passurum am¬
pliuus. et similit̃ illi qui de hac uita egressi
fc̃ scĩ. et cum ipso capite suo iam głantur et
gaudent. expectantes et ipsi resurrectionẽ

Expanded text:
r portiones quae in altari fiunt de corpore Christi mysticam significationem habent. Est enim corpus Christi universa Ecclesia, caput scilicet cum membris, et inveniuntur in corpore isto quasi tres partes, ex quibus totum corpus constat. Una pars est iporis. Itaque caput ipsum pars corporis una est. Alia pars corporis est in membris illis, quae jam secuta sunt caput; et sunt cum ipso capite, ubi est ipsum caput. Sicut scriptum est: Ubicunque fuerit corpus, illuc congregabuntur et aquilae . Illi ergo qui jam de hac vita exierunt, quorum corpora in sepulcris requiescunt, et animae cum Christo sunt, isti sunt pars corporis altera; et sunt quasi simul duae partes istae: caput scilicet et quasi extra passionem, quoniam ipsum caput jam immortale et impassibile de morte resurrexit, amplius non moriturus neque passurus amplius, et similiter illi qui de hac vita egressi sunt sancti et cum ipso capite suo jam gloriantur et gaudent, exspectantes et ipsi resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcutitur ictib Similit̃ autẽ et illũ ꝑcu¬
tere ꝑmulgamꝰ. qui cũ ea quam de sacro fonte
baptismatis susceꝑit. aut cũ illa quam ante ep̃mu
tenuerit cum sacro crismate fuerit uncta. for¬
nicationis ꝑpetrau̾it scelus: legitimam tam̃
si habuerit non dimittere cogatur uxorem.

Expanded text:
cutitur ictibus. Similiter autem et illum percutere promulgamus, qui cum ea quam de sacro fonte baptismatis susceperit, aut cum illa quam ante episcopum tenuerit, cum sacro chrismate fuerit uncta, fornicationis perpetravit scelus; legitimam tamen, si habuerit, non dimittere cogatur uxorem.
Abbreviated transcription (Latin):
aspidis ẽẽ decem species septemq feruntur.
hic et multoꝵ cognoscitur eẽ coloꝵ.
Et multis nasci ꝑhibetur partib orbis.
O ptimꝰ in uiridi translucentiq colore.
et qui plus soleat uirtutis hab̃e ꝓbatur.
C aste gestatꝰ fugat et febres et ydropem.
Apposit̾q iuuat mulierem parturientẽ.
Et tutamentũ portanti creditur eẽ.
N am consecrat᷑ gratum facit atq potentẽ.
Et sic̃ ꝑhibent fantasmata noxia pellit.
Hiꝰ in argento uis fortior ẽẽ putatur.
de sa phi ro. c

Expanded text:
aspidis esse decem species septemque feruntur. Hic et multorum cognoscitur esse colorum, Et multis nasci perhibetur partibus orbis. Optimus in viridi translucentique colore, 1643-44 Et qui plus soleat virtutis habere probatur. Caste gestatus fugat et febres, et hydropem, Appositusque juvat mulierem parturientem, Et tutamentum portanti creditur esse; Nam consecratus gratum facit atque potentem, Et sicut perhibent, phantasmata noxia pellit. Hujus in argento vis fortior esse putatur. § V. DE SAPPHIRO.
Abbreviated transcription (Latin):
bonum ẽ qui ꝓ dõ fratrem diligit: tantum ꝑnici-¬
osum qui eum ꝓ se ipso amplectit᷑. Plerumq diligit
homo in alium quod odit in se: ut pote in infantibꝰ.
Amamꝰ enum quandam eorum ignauiã et tam̃ odi¬
mꝰ quia ignaui esse nolumꝰ. Sic lapides ȩquos. et cȩ¬
tera quelibet diligimꝰ: s tam̃ nolumꝰ noc ẽẽ etiam
si possi m̾.
xxuiiii. De fictis amicis.

Expanded text:
bonus est, qui pro Deo fratrem diligit, tanto pernicibonus est, qui pro Deo fratrem diligit, tanto perniciosus, qui eum pro seipso amplectitur. 6. Plerumque diligit in alio homo, quod odit in se, utpote in infantibus. Amamus enim quamdam eorum ignaviam, et tamen odimus, quia ignavi esse nolumus. Sic lapides, equos et caetera, quae licet diligimus, sed tamen nolumus hoc esse, etiam si possimus. CAPUT XXIX. De fictis amici
Abbreviated transcription (Latin):
lectionem ꝓximi conseruanda. Unum ne
inalum quis inferat: alterum ut bonum
impendat. Primum ut cauet ledere: sequent̃ ut
discat prestare. Amicitia ẽ enim: animoꝵ societas.
Hec quippe aduobꝰ incipit. Nam minꝰ qͣm inter duos
dilectio ẽẽ non poterit. Antiqui dixerunt de soci¬
Erat illis cor unum et anuna una. Non quia mul¬
ta corꝑa unam habebant animam: s quia uincło
et igne caritatis coniuncti. unum omnes generalit
sine dissensione sapiebant. Amicitia et ꝓsꝑas res dul¬
ciores facit: et aduersas cõmunione temꝑat. leuoreᷤᷤ¬
q reddit. Quia dum in tribulatione amici consola¬
tio adiungitur: nec frangitur animꝰ. nec cadere
patitur. Tunc uere amicus amatur: si non ꝓse sed
ꝓ deo ama̾tur. Qui uero ꝓ se amicum diligit. in¬
sipient̃ eum amplectitur. Multum in terra demer¬
sus ẽ : qui carnalit̃ hominẽ moriturum plus dili¬
git qm̃ oportet. Qui enim in temperant̃ amicum
amat: ꝓ se magis illum qͣm ꝓ dõ amat. Quantum gͦ

Expanded text:
lectionem proximi conservanda; unum, ne 317 malum quis inferat; alterum, ut bonum impendat. Primum, ut caveat laedere; sequenter, ut discat praestare. 2. Amicitia est animorum societas. Haec quippe a duobus incipit. Nam minus quam inter duos dilectio esse non poterit. 3. Antiqui dixerunt de sociErat illis cor unum, et anima una. Non quia multa corpora unam habebant animam; sed quia, vinculo et igne charitatis conjuncti, unum omnes generaliter sine dissensione sapiebant. 4. Amicitia et prosperas res dulciores facit, et adversas communione temperat levioresque reddit. Quia dum in tribulatione amici consolatio adjungitur, nec frangitur animus, nec cadere patitur. 5. Tunc vero amicus amatur, si non pro se, sed pro Deo ametur. Qui vero pro se amicum diligit, insipienter eum amplectitur. Multum in terra demersus est, qui carnaliter hominem moriturum plus diligit quam oportet. Qui enim intemperanter amicum amat, pro se magis illum quam pro Deo amat. Quantum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ eẽ dicamꝰi. non duos aut tres. Tres deos ẽẽ
dicit : qui diuinitatẽ seꝑat trinitatis. Nos
eẽ consitemur. ita ut in tͥnitate ꝑfecta et ple¬
nitudo sit diuinitatis et unitas potestatis.
Deus enim unus ẽ. Deus nom̃ ẽ magificentiȩ.
nom̃ potestatis. Si gͦ unus deus unum nom̃.
una potestas: una ẽ tͥuitas. Deniq dicit. lte.
baptizantes eos in nomine patris et filii et
spc̃ scĩ. In noĩe itaq non in nõĩb Inum
na maiestas. Hoc nom̃ in quo oportet oñis
saluos fieri. Item. Ego et pater unũ sum̾.
Unum dixit ne fiat discrecio potestatis. Su¬
mus addidit: ut ꝑsonas cognoscamus. Non
enim pat̃ ipse qui filius. s ex patre genitus
filius. ex deo ds̃. ex pleno plemis. Non sunt
gͥ hȩc nuda noĩa: s uirtutis indicia. Pieni¬
tudo diuinitatis in patre. plenitudo in filio.
s non discrepaus nec confusum qđ tinum
ẽ. nec multiplex qd indiferens. Quomͦ faus
a patre sit genitus impossibile ẽ scire. mens

Expanded text:
e dicamus, non duos aut tres. Tres deos esse dicit qui divinitatem separat Trinitatis. Nos esse confitemur, ita ut in trinitate perfecta et plenitudo sit divinitatis, et unitas potestatis. Deus enim unus est. Deus nomen est magnificentiae, nomen potestatis. Si ergo unus Deus, unum nomen, una potestas, una est trinitas. Denique dicit: « Ite baptizantes in nomine Patris et Filii et Sna majestas. Hoc nomen est in quo oportet omnes salvos fieri . Item: « Ego et Pater unum sumus . » Unum dixit, ne fiat discretio potestatis. Sumus addidit, ut personas cognoscamus. Non enim Pater ipse qui Filius, sed ex Patre genitus Filius, ex Deo Deus, ex pleno plenus. Non sunt ergo haec nuda nomina, sed virtutis indicia, plenitudo divinitatis in Patre, plenitudo in Filio, sed non discrepans, nec confusum quod unum est, nec multiplex quod indifferens. Quomodo Filius a Patre genitus sit, impossibile est scire: mens
Abbreviated transcription (Latin):
quod suscepit. una eẽt in tͥnirate ꝑsona.
seq enun homine assumpto quat̃nitas
facta ẽ. s tͥnitas marisit. assumptione ilia
ineffabilit faciente ꝑsonȩ unius in deo et
uerum natum de deo patre. et uerum no¬
minẽ natum de homine matre: nec eius
humanitatẽ qua maior ẽ pater. minuere
aliquid eius diuinitati qua equalis ẽ patri.
Hoc gͦ utrumq unus ẽ xp̃c qui et scđin dm̃¬

Expanded text:
quod suscepit una esset in Trinitate persona. quod suscepit una esset in Trinitate persona. Neque enim homine assumpto, quaternitas facta est; sed Trinitas mansit; assumptione illa ineffabiliter faciente, personae unius in Deo et sed Deum verum natum de Deo Patre, et verum hominem natum de homine matre. Nec ejus humanitatem qua minor est Patre, minuere aliquid ejus divinitati qua aequalis est Patri. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quod sit ex patre et filio. Pat̃ gͦ pͥncipium
deitatis. qui sic̃ nunqͣm fuit ñ pater. filius
Non confusa ut sabellius dicit trimitasiti¬
una psona. neq seꝑata aut diuisa in natũ¬
ra druinitatis ut arrius blasphemat. s al¬
in diuinitate patris. dei filius. ipse fieret in no¬
mine hominis filius. neq faii nom̃ ad alterum
transiret. qui non eet natiuitate filius. Dei gͦ
natiuitate filius. hominis factus ẽ filius : nat̾
scdm u̾itatẽ naturȩ ex dõ dĩ filius. et sedm u̾i
tatẽ naturȩ ex homine hominis fuius: ut
ueritas geniti ñ adoptione nec appellatione.
s in utraq natiuitate filii nom̃ nascendo ha¬
b̾et: ec eẽt uerus deus. et uerus homo unus
filius Item. Non gͦ duos xp̃os neq duos filios.
s dm̃ et hominẽ unum filium. quẽ ꝓptea
unigenitum dicunꝰ. manentẽ in duab sub
stanciis. sicut ei nature ueritas contulit.
non confusis naturis neq immixtis. Ita enĩ
filius assumpsit hominẽ ut qui suscepit et

Expanded text:
quod sit ex Patre et Filio. Pater ergo principium deitatis, qui sicut nunquam fuit non Deusnon confusa, ut Sabellius dicit, Trinitas in persona, neque separata aut divisa in natura divinitatis, ut Arius blasphemat, sed alin divinitate Patris Dei Filius, ipse fieret in homine hominis filius, neque Filii nomen ad alterum transiret, qui non esset nativitate Filius. Dei ergo nativitate filius hominis factus est Filius: natus secundum veritatem natatem naturae, ex homine hominis filius, ut veritas geniti non ased in utraque nativitate filii nomen nascendo haberet, et esset verus Deus, verus homo, unus filius. Item non ergo duos christos, neque duos filios, sed Deum et hominem unum Filium. Quem propterea Unigenitum dicimus, manstantiis, sicut ei naturae veritas contulit non confusis naturis, neque immistis. Ita enim Filius assumpsit hominem, ut qui suscepit et
Abbreviated transcription (Latin):
adiuncta excusat. Nec tam̃ facit ut malum
ꝓrsus uon sit. s. dampnabile non sit: qͥpye
ꝓpt hoc malum non fit culpabile ulud botiũ.
immo ꝓpt̃ hoc bonum ueniale fit illud malũ.
sisi eniti malum ẽẽt non opꝰ hab̾et excusari:
et rursum nͥ remedium hab̾et deberet imputa¬
ri. Si autẽ coniugium nichil boni in se habe¬
ret: remedium contra malum ẽẽ non posset.
slunc autẽ ipsa quȩ ei infunt bona. malum
quod ab eo non queritur s in eo to leratur
excusant: ut non imputetur ad dampnatio¬
nem qd necessitas imponit. non uoluntas exa¬
git. Item augustinus ad ualerium. Non tantũ
facunditas cuiꝰ fructus ẽ in ꝓle. nec tantũ pu¬
dicttia cuius uinculum fides ẽ s etiã sacram̃tũ
mnptiarum cõmendatur fidelib coniugatis
huiꝰ sacram̃ti res ẽ ut legitime copulati quam¬
diu uiunt non seꝑantur.

Expanded text:
adjuncta excusat. Nec tamen facit ut malum adjuncta excusat. Nec tamen facit ut malum prorsus non sit, sed ut damnabile non sit; quippe propter hoc malum non fit culpabile illud bonum; imo propter hoc bonum veniale fit illud malum, nisi enim malum esset, non opus haberet excusari. Et rursum nisi remedium haberet, deberet imputari. Si autem conjugium nihil boni in se haberet, remedium contra malum esse non posset. Nunc autem ipsa quae ei insunt bona, malum quod ab eo non quaeritur, sed in eo toleratur, excusant, ut non imputetur ad damnationem, quod necessitas imponit, non voluntas exigit. Item Augustinus ad Valerium: Non tantum fecunditas cujus fructus est in prole, nec tantum pudicitia cujus vinculum fides est, sed etiam sacramentum nuptiarum commendatur fidelibus conjugatis. Hujus sacramenti res est, ut legitime copulati, quandiu vivunt, non separentur