comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ualere tibi soli superat semper.
sic ante te est orbis terrarum. et
tanquã gutta roris antelucani.
quȩ descendit in terrã. Sed mise¬
reris om̃iũ qm̃ omĩa potes. & dis¬
simulas peccata hominũ ꝓpter
penitentiã. Diligis enĩ omĩa quȩ
sunt: & nichil odisti hoꝵ quȩ fe¬
cisti. nec enĩ odiens aliquid consti¬
posset aliquid ꝑmanere nisi tu
uoluisses. aut quod a te uocatũ
non esset conseruaretur: Parcis
aut̃ om̃ibus. qm̃ tua sunt dñe
tuus in om̃ibus. ꝓpter quod hos
qui exerrant partib corporis. et
de quib peccant ammones & al¬
loqueris. ut relicta malitia credant
in te dnẽ. Iulos enĩ antiquos inba¬
bitatores scẽ tue cerre quos exhor
ruisti. qmͣ odibilia tibi oꝑa faci¬
ebant. ꝑ medicamina & sacri-¬
ficia iniusta filioꝵ suoꝵ neca¬
tores sine miscđia. & comestores
uiscerũ hominũ. & deuoratores
sangunus a medio sacramento
tuo. & auelores parentũ anima¬
rũ mauxiliatarũ uoluisti ꝑdere

Expanded text:
valere tibi soli superat semper,  staterae, sic ante te est orbis terrarum; et tanquam gutta roris antelucani, quae descendit in terram: sed misereris omnium, quoniam omnia potes et dissimulas peccata hominum propter paenitentiam. diligis enim omnia, quae sunt, et nihil odisti horum, quae fecisti; nec enim odio habens aliquid constiposset aliquid permanere, nisi tu uoluisses, aut quod a te uocatum non esset, conseruaretur? parcis autem omnibus, quoniam tua sunt, domine, est in omnibus propter quod hos qui exerrant partibus corripis et de quibus peccant admonens adloqueris ut relicta malitia credant in te Domine et illos enim antiquos inhabitatores sanctae tuae terrae odiens quoniam odibilia tibi opera faciebant per medicamina et sacrificia iniusta et filiorum necatores sine misericordia et comestores viscerum hominum devorationem et sanguinis a medio sacramento tuo et auctores parentes animarum inauxiliatarum voluisti perdere
Abbreviated transcription (Latin):
rint iusta. inuenient qͥd responde
oncupiscite ergo.uIIIant.
sermones meos. diligite illos. &
habebitis disciplinam. Clara est
& que nũquã marcescit sapientia.
& facile uidetur ab his qui diligunt
eã. & inuenietur ab his qui quer̃
illã. Preocupat qui se concupis¬
cunt. ut illis sc prior ostendat.
Qui de luce uigilauerit ad illam

Expanded text:
ta invenient quid respondeant concupiscite ergo sermones meos diligite illos et habebitis disciplinam clara est et quae numquam marcescat sapientia et facile videtur ab his qui diligunt eam et invenietur ab his qui quaerunt illam praeoccupat qui se concupiscunt ut illis se prior ostendat qui de luce vigilaverit
Abbreviated transcription (Latin):
nas habent uirtutes. Sobrietatẽ
enĩ & sapientia docet. & iustitiam
& uirtutẽ. Quib utilius nichil ẽ in
uita hominibus. Et similitudinẽ
scientia desiderat. quis scit p̃teri¬
ta & de futuris estimat. Scit uer-¬
sutias sermonũ. & dispositiones
argumentoꝵ. Signa & monstra
scit antequã fiant. & euentus tẽ¬
poꝵ & secłoꝵ. Proposui ergo hanc
assumere mͥ ad conuiuendum.
sciens am̃ cõmunicabit mecũ de
bonis. & erit allocutio cogitationis
& tedu mei. Habebo ꝓpter hanc
claritatẽ ad turbas. & honorem
apud seniores. & iuuenis & acutꝰ
inueniar in iudicio. & in conspec¬
tu potentiũ ammirabilis ero. &
facies principũ mirabuntur me.
Tacentẽ me sustinebunt. & loquen¬
tẽ me respicient. & sermocinantẽ¬
me plura. manus ori suo imponent.
Propterea habebo ꝑ hanc mimor.¬
talitatẽ. & memoriã eternã his
qui post me futuri sunt relin-¬
quã. Disponã popłos. & nationes
mͥ erunt subiecte. Timebunt me
audientes reges horrendi. in

Expanded text:
es sobrietatem enim et sapientiam docet et iustitiam et virtutem quibus utilius nihil est in vita hominibus et si multitudinem scientiae desiderat quis scit praeterita et de futuris aestimat scit versutias sermonum et dissolutiones argumentorum signa et monstra scit antequam fiant et eventus temporum et saeculorum proposui ergo hanc adducere mihi ad convivendum sciens quoniam communicabit mecum de bonis et erit adlocutio cogitationis et taedii mei habebo propter hanc claritatem ad turbas et honorem apud seniores iuvenis acutus inveniar in iudicio et in conspectu potentium admirabilis ero et facies principum mirabuntur me tacentem me sustinebunt et loquentem me respicient et sermocinante plura manus ori suo inponent propterea habebo per hanc inmortalitatem et memoriam aeternam his qui post me futuri sunt relinquam disponam populos et nationes mihi erunt subiectae timebunt me audientes reges horrendi in
Abbreviated transcription (Latin):
mebant. Et mendaces ostendit.
qui maculauerunt illũ. Et dedit
illi claritatẽ ȩternam.i¬
ec popłm iustũ & semen sine
quercla liberauit a nationibus
quȩ illũ cõprimebant. Intrauit
in animã serui dñi. & stetit contra
reges horrendos in portentis &
signis. & reddidit iustis mercedẽ
laboꝵ suoꝵ. & deduxit eos in uia
mirabili. Et fuit illis in uelam̃to

Expanded text:
et mendaces ostendit qui maculaverunt ipsum et dedit illi claritatem aeternam haec populum iustum et semen sine querella liberavit a nationibus quae illum conprimebant intravit in animam servi Domini et stetit contra reges horrendos in portentis et signis et reddidit iustis mercedem laborum suorum et deduxit illos in via mirabili et fuit i
Abbreviated transcription (Latin):
p̾estis popłis. Quid est aut̃ sapi¬
entia. & quẽadinodũ facta sit
referã. & ñ abscondã a uobis
sacram̃ta dĩ. Sed ab initio nati¬
uitatis eiꝰ inuestigabo. & ponã
in lucẽ scientiã illius.  non
p̃teribo ueritatẽ. neq cũ in¬
uidia tabescente iter habebo:
qm̃ talis homo non erit particeps
sapientie. Multitudo aut̃ sapienti¬
ũ. sanitas est orbis terrarũ. & rex
sapiens stabilimentũ popłi ẽ. Ergo
accipite disciplinã ꝑ sermones me¬
os. et proderit uobis.
Cum quidẽ & ego mortalis homo
similis om̃ib. & ex genere terreno
illius qui prior factus est: & inuen¬
tre matris figuratus sum caro.
Decẽ mensiũ tempore coagulatus
sum in sanguine. ex semine homi¬
nis. & delectamento somnii conue¬
nientis. Et ego natus accepi cõmu¬
nẽ aerẽ. & in similiter factã deci¬
di terrã. & primã uocẽ similem
om̃ib emisi plorans. In inuolu¬
mentis nutritus sũ. & curis mag¬
nis. Nemo enĩ ex regib aliud ha¬

Expanded text:
is: quid est autem sapientia, et quemadmodum facta sit, referam: et non abscondam a vobis sacramentum Dei, sed ab initio nativitatis investigabo, et ponam in luce scientiam illius, et non praeteribo veritatem: neque cum invidia tabescente iterabo: quoniam talis homo non erit particeps sapientiae. Multitudo autem sapientium sanitas est orbis terrarum: et rex sapiens populi stabilimenaccipite disciplinam per sermones meos et proderit vobis. Sum quidem et ego mortalis homo, similis omnibus, illius, qui prior factus est, et in ventre matris figuratus sum caro, decem mensium tempore coagolatus sum in sanguine ex semine hominis, et delectamento somnii convenientis, et ego natus accepi communem aerem, et in similiter factam decidi terram, et primam vocem similem omnibus emisi plorans, in involumentis nutritus sum et curis magnis. Nemo enim ex regibus aliud ha
Abbreviated transcription (Latin):
Im̃ iudicans das locũ in peccatis
penitentiȩ. Si emĩ inmicos ser¬
ueꝵ tuoꝵ & debitos morti cũ tã¬
ta cruciasti attentione. & liberasti
dans tempus et locũ ꝑ quȩ possint
mutari a malitia. cũ quanta
diligentia iudicasti fisbs tuos. qͦ¬
rũ parentib iuram̃ta & contun¬
tiones dedisti bonarũ ꝓmissionũ:
Cũ gͦ nobis disciplinã das. inimi¬
cos nr̃os multipliciter flagellas:
t bonitatẽ tuã cogitemꝰ.X.XUIII.¬
udicantes. et cũ de nobis iudica¬
tur: speremus miscdiam tuam.
Unde & illis qui in uita sua insen¬
sate et miuste uꝑxerunt. ꝑ hec
quȩ coluerunt dedisti summna
tormenta. Et enĩ in erroris uia
diutius errauerunt. dõs estunantes
bec quȩ in animalib funt suꝑuacua¬

Expanded text:
tis paenitentiae si enim inimicos servorum tuorum et debitos morti cum tanta cruciasti adtentione et liberasti dans tempus et locum per quae possint mutari a malitia cum quanta diligentia iudicasti filios tuos quorum parentibus iuramenta et conventiones dedisti bonarum promissionum cum ergo nobis disciplinam das inimicos nostros multipliciter flagellas ut bonitatem tuam cogitemus iudicantes et cum de nobis iudicatur speremus misericordiam unde et illis qui in vita sua insensate et iniuste vixerunt per haec quae coluerunt dedisti summa tormenta etenim in erroris via diutius erraverunt deos aestimantes haec quae in animalibus sunt su
Abbreviated transcription (Latin):
aures uos qui continetis multitu¬
diues. & placetis uobis in turbis
nationũ. qmͣ data est adño potestas
uobis. & uirtus ab altissimo. qui
interrogabit oꝑa ur̃a. & cogitatio¬
nes serutabitur: qmͣ cũ essetis mi
instri regni illiꝰ non recte iudica¬
stis. neq custodistis lege̾ iustitiȩ.
neq scdm uoluntatẽ dĩ ambulastis.
Horrendȩ et cito apparebit uobis.
qm̃ iudiciũ durissimũ in his qui
presunt fiet. Exigno enĩ concedit᷑
miscłia. potentes aut̃ potenter tor¬
menta patientur. Non enĩ subtra¬
het ꝑsonã cuiusquã dñs. nec uere¬
bitur magnitudinẽ cuiusquã. qmͣ
pusillũ & magnũ ipse fecit. & equa

Expanded text:
aures, uos qui continetis multitudinem et placetis uobis in turbis nationum. quoniam data est a domino potestas uobis et uirtus ab altissimo, qui interrogabit opera uestra et cogitationes scrutabitur. quoniam cum essetis m non recte judicastis, nec custodistis legem justitiae, neque secundum voluntatem Dei ambulastis. Horrende et cito apparebit vobis, quoniam judicium durissimum his qui praesunt, fiet. Exiguo enim conceditur misericordia: potentes autem potenter tormenta patientur. Non enim subtrahet personam cujusquam Deus, nec verebitur magnitudinem cujusquam: quoniam pusillum et mag
Abbreviated transcription (Latin):
delicis affluens innixa suꝑ dilec¬
arbore malo suscitaui te. ibi cor¬
rupta ẽ mater tua. ibi uiolata ẽ
gemtrix tua. Pone
me ut signaculũ suꝑ cor tuum.
ut signaculũ suꝑ brachiũ tuum.
quia fortis ẽ ut mors dilectio. du¬
ra sicut infernus emulatio. Lam¬
pades eiꝰ. lampades ignis. atq flã¬

Expanded text:
dilecarbore malo suscitavi te; ibi corrupta est mater tua, ibi violata est genitrix tua. Pone me ut signaculum super cor tuum, ut signaculum super brachium tuum, quia fortis est ut mors dilectio, dura ut infernus aemulatio. Lampades ejus, lampades ignis atque fla
Abbreviated transcription (Latin):
Otirenulas aurras faciemus tibi.
uermiculatas argento . ax eccłie
de xpͣo. Dũ eẽt rex in accubitu suo.
nardus mea dedit odorẽ suum.
Fasciculus myrre dilectus meus
mͥ. inter ubera mea cõmorabi¬
tur. Botrus cypri dilectus m̃s
mͥ. ii uineis engaddi.x. e
tu pulchra es amica mea ecce tu
pulchra. oculi tui columbarum

Expanded text:
i, vermiculatas argento. Cum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum. Fasciculus myrrhae dilectus meus mihi, inter ubera mea commorabitur. Botrus cypri dilectus meus mihi in vineis Engaddi. Ecce tu pulchra es, amica mea, ecce tu pulchra es, oculi tui col
Abbreviated transcription (Latin):
uificauit me. Si potes respon¬
de mͥ. & aduersus faciem meam
consiste. Ecce & me sicut e te fe¬
cit dĩ. & de eodem luto ego quo¬
q. formatus sum. Uerũtamen mi¬
raculũ meum non te terreat. &
eloquentia mea non sit tͥ grauis.
Dixisti gͦ in aurib meis. & uocẽ
uerboꝵ audiui. Mundus sum
ego & absq. delicto. iminaculatꝰ.
& non ẽ iniquitas in me. Quia
querelas in me repperit. ideo
arbitratus ẽ me inimicũ sibi.
Posuit in neruo pedes meos custo¬
diuit om̃s semitas meas. Hoc est
Respondebo tibi. quia maior sit
deus homine. Aduersus euͣ con
ba responderit tibi. Semel lo¬
quitur ds̃. & scđo idipsum non
repetet. Per somniũ in uisione no¬
cturna. quando irruit sopor suꝑ
homines. & dormiunt in lectulo:
tunc aperit aures uiroꝵ. & eru¬
diens eos instruit disciplina. ut
auertat hominẽ ab his quȩ fecit.
& liberet eũ de suꝑbia. eruens a

Expanded text:
vificavit me si potes responvificavit me si potes responde mihi et adversus faciem meam consiste ecce et me sicut et te fecit Deus et de eodem luto ego quoque formatus sum verumtamen miraculum meum non te terreat et eloquentia mea non sit tibi gravis dixisti ergo in auribus meis et vocem verborum audivi mundus sum ego absque delicto inmaculatus et non est iniquitas in me quia querellas in me repperit ideo arbitratus est me inimicum sibi posuit in nervo pedes meos custodivit omnes semitas meas hoc est respondebo tibi, quia major sit Deus homine. Adversus h. Cur ba responderit tibi: Semel loquitur Deus, et secundo idipsum non repetit. Per somnium in visione nocturna, quando irruit sopor super homines, et dormiunt in lectulo. Tunc aperit aures virorum, et erudiens eos instruit disciplina. Ut avertat hominem ab his quae facit, et liberet eum d
Abbreviated transcription (Latin):
dam uobis etiã ego meã sententiã.
Expectaui em̃ sermones ur̃os. au¬
diui prudentiã ur̃am: donee dis¬
ceptaremini sermonibus. & donec
putabã uos aliquid dicere: con¬
dere ex uobis sermonib eius. ne
forte dicatis. inuenimus sapien¬
tiam. deus ꝓiecit eũ & ñ homo.
Nichil locutus ẽ mͥ. & ego non
scłm ur̃os sermones responde
bo illi. Extimuerunt. & ñ respon
& non sunt locuti. steterunt.
nec responderunt ultra: respon¬
debo & ego partẽ meã. & osten¬
dam scientiã meam. P lenus
sum enĩ sermonibus. & coartat
me sp̃s uteri mei. En uenter mͣs
quasi mustũ absq spiraculo. qđ
lagunculas nouas disrumpit. Lo¬
quar . e respirabo paululum. ape¬
riã labia mea & respondebo. Non
accipiam ꝑsonã uiri. & dm̃ homi¬
ni non ȩquabo. Hescio enĩ quͣa¬
du subsistam. & si post modicũ
tollat me factor meus. Audi igit᷑
loquatur lingua mea in faucib
purã loquentur. Sp̃s dĩ fecit
me. & spiraculũ om̃ipotentis ui¬

Expanded text:
bis etiam ego meam sententiam. Exspectavi enim sermones vestros, audivi prudentiam vestram, donec disceptaremini sermonibus, et donec putabam vos aliquid dicere, condere ex vobis sermonibus eius ne forte dicatis invenimus sapientiam Deus proiecit eum non homo nihil locutus est mihi et ego non secundum vestros sermones respobo illi. Extimuerunt, non  Al. etspectavi, et non sunt locuti: steterunt, nec responderunt ultra: Respondebo et ego partem meam; et ostendam scientiam meam. Plenus sum enim sermonibus, et coarctat me spiritus uteri mei. En venter meus quasi mustum absque spiraculo, quod lagunculas novas disrumpit. Loquar et respirabo paululum; aperiam labia mea, et respondebo: Non accipiam personam viri, et Deum homini non aequabo. Nescio enim quamdiu subsistam, et si post modicum tollat me Factor meus. Cap. XXXIIloquatur lingua mea in faucibuspuram loquentur. Spiritus Dei fecit me et spiraculum Omnipotentis vi
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ diũ. Item ambrosius de sat¬
ro fr̃e suo inquit. Hoc ait sc̃s sa¬
lomon. Item ambrosius. aiunt
inquit libri hebrei. salomonẽ
uenisse in tẽplũ quod ipse edi¬
ficauerat. cũ quinq uirgis. de
quib dedit quatuor. quatuor¬
legis peritis. ut uerberaretur
ab illis ꝓ penitentia. Qui cõmuni
dixerunt consilio. quod inunctũ
diĩ non manũ mitterent. testan¬
de dauid: nolite tangere xpõs¬
meos. & cetera. A se ipso gͦ depo¬
situs ẽ. & retinuit tantũmodo tri¬
bum ephraun. & fecit sibi biꝑti¬
tũ imperium. Item aiunt salomo¬
nẽ quinquies tractũ fuisse ꝑ pla

Expanded text:
sanctum Domini. Item Ambrosius de Satsanctum Domini. Item Ambrosius de Satyro, fratre suo, inquit: Hoc ait sanctus Salemon. Item Ambrosius: Aiunt, inquit, libri Hebrei Salemonem venisse in templum, quod ipse dedicaverat cum quinque virgis, de quibus dedit quatuor peritis legis, ut verberaretur ab illis pro penitentia. Qui communi dixerunt consilio, quod in unctum Domini manum non mitterent, testante David: Nolite tangere christos meos. A se ipso ergo depositus est et retinuit tantummodo tribum Ephraym et fecit sibi bipertitum imperium. Item aiunt Salemonem q
Abbreviated transcription (Latin):
post mirã uirtutẽ & głam. amore
deprauatus femineo: & acceptam
sapientiã ꝑdidit. & in ꝓfundum
idolatriȩ flenda ruina demersit.
qua dragnta annis regnauit. qͥn.¬
quaginta & duob uitã ꝑegit. de¬
hinc finẽ imꝑio & uita edidit. se¬
pultus est in ciuitatẽ patris sui
ieronimus suꝑ ierechi uris sti¬
elem. ubi scribit de edificio in mon¬
te constituto: facit mentionẽ de sa¬
lomone dicens. Quãuis peccasset.
tamen egit pęnitentiã. scribens
ꝓuerbia ubi dicit. Nouissime egi
penitentiã.& resperi ut elige¬
rẽ disciplinã. Item hieronimus
suꝑ eccłasten. Auuit inquit hebrei
hunc librum eẽ salomonis peni¬
tentiã agentis. Ambrosius in apo¬
logia dauid. Quid de dauid dicã:
Et quid de scõ salomone: Qui qmͣ
corruit. Et dauid non dicit᷑ sc̃s.
monẽ scm̃ nominat. ut nobis de
penitentia eiꝰ dubietatẽ tollat.
sicut dauid in psalmo. Irritaue¬
runt moysen in castris. & aaron

Expanded text:
post multarum virtutum gloriam, amore post multarum virtutum gloriam, amore depravatus femineo, et acceptam sapientiam perdidit, et in profundum idololatriae flenda ruina demersus est. Quadraginta annis regnavit, quinquaginta et duobus aetatem peregit. Dehinc finem imperio et vitae dedit, sepultusque est in civitate patris sui Ieronimus super Iezechielem, ubi scripsit de ędificio in monte constituto, facit mentionem de Salemone dicens: Quamvis peccasset, tamen egit penitenciam scribens proverbia, ubi dicit: Novissime egi penitenciam et respexi, ut eligerem disciplinam. Item Ieronimus super êcclesiasten: Aiunt, inquit, Hebrhunc librum esse Salomonis poenitentiam agentis. Ambrosius in apologia David: Quid de David dicam? Et quid de sancto Salomone? qui, corruit. Et David non dicitur sanctmonem sanctum nominat, ut nobis de penitentia eius dubietatem tollat, sicut David in psalmo: Irritaverunt Moysen in castris, Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ morũ pene om̃ui disciplinã. et
scẽ religionis conuersationẽ affatĩ
copioseq conscripsit. Dictus ẽ aut̃
eccłasticus ꝓ eo quod in medio cętu
popłi. id ẽ corã eccła fuerit habitus.
Hinc eni ꝓpter nuniam sensus simi¬
litudine̾. & eloquii parilitatẽ. salo¬
monis titulo p̾notatur. Constat aut̃
bunc librũ ab hiesu filio sẏrac editũ
fuisse.. ⁊ inter reliquos sc̃arũ scrip¬
turarũ libros pari habitũ uenera
alomon filius dauid tione.¬
editus ex bersabee in hierłm: anteqͣm
nasceretur uocatus sapientissimus
om̃iũ. diũco dedicatur tẽplo. felix
imꝑio. paternis meritis impar di¬
lectus a dõ. sapiens in iudicio. in
sententia iustus. pacificꝰ in regno.
Qui poposcit sapientiã & impetrauit.
ut sciret dispositionẽ orbis terrar᷑.
x iurtutes elementoꝵ. naturas a¬
nimaliũ. & cogitationes hominũ.
naturã repperit. sacramenta xp̃i
bona fuerunt. nouissima mala. Nã

Expanded text:
 morum pene omnium disciplinam, et  morum pene omnium disciplinam, et sanctae religionis conversationem affatim copioseque conscripsit. Dictus est autem Ecclesiasticus, pro eo quod in medio coetu populi, id est, coram ecclesia fuerit habitus. Hic enim propter nimiam sensus similitudinem et eloquii parilitatem Salomonis titulo praenotatur. Constat autem et hunc librum a Jesu filio Sirach editum fuisse, et inter reliquos sacrarum Scripturarum libros pari habitum veneraalomon filius David editus ex Bethsabee in Jerusalem, antequam nasceretur, vocatus sapientissimus omnium, et dominici dedicator templi: felix imperio, paternis meritis impar, dilectus a Deo, sapiens in judicio, in sententia justus, pacificus in regno. Qui poposcit 167 sapientiam, et impetravit, ut sciret dispositionem orbis terrarum, et virtutes elementorum, naturas animalium, et cogitationes hominum. 60. naturas reperit, sacramenta Chrisbona fuerunt, novissima vero mala. Nam,
Abbreviated transcription (Latin):
declarat: atu. animã ao amorẽ ce¬
lestiũ excitans. ꝑueniendã ad con¬
sortiũ dĩ ꝓuocat. Illud etiã ñ est
omittendũ. quod a doctorib nr̃is
traditur. apud hebreos hanc fuisse
obseruationẽ. ne ciuiqua librũ hunc
legere ꝑmitterent. nisi uiro iam
ꝑfectȩ scientiȩ. & roborate fidĩ. ne
forte ꝑ imbecillitatẽ infantiȩ. & fi¬
dĩ imperiã. non tam erudiret cog¬
nitio lubricas mentes. qui potius
ad concupiscentias corporales con¬
uerteret. Om̃s enĩ scripturas a doc¬
torib eoꝵ tradi pueris solitũ est.¬
Quatuor aut̃ ista ad ultimũ tantũ¬
reseruare. id ẽ principiũ genesis.
de mundi creatione. hie zechielis¬
quoq principia. in quib de cheru-¬
bin scripsit. & finẽ eiꝰ in quo tẽpli
descriptio continetur. & cantica can¬
ticoꝵ liber sapientiȩ. qui uocatur
panarethon.. xp̃i aduentũ qui est
sapientia dĩ. passionẽq. eiꝰ apta ma
nifestatione denuntiat. Ecccłasticꝰ

Expanded text:
declarat, atque animam ad 201 amorem coedeclarat, atque animam ad 201 amorem coelestium excitans provehendam ad consortium Dei provocat. Illud etiam non est omittendum, quod a doctoribus nostris traditur, apud Hebraeos hanc fuisse observationem, ne cuiquam librum hunc legere permitterent, nisi viro jam perfectae scientiae, et laboratae fidei, ne forte per imbecillitatem infantiae, et fidei imperitiam, non tam erudiret cognitio lubricas mentes, quam potius ad concupiscentias corporales converteret. 39. Omnes enim Scripturas a doctoribus eoquatuor tantum ista ad ultimum reservare, id est principium Geneseos de mundi creatione, Ezechielisque principia, in quibus de cherubim scripsit: et finem ejus, in quo templi descriptio continetur, et Cantica canticorum. Liber Sapientiae, qui vocatur panarethon, Christi adventum, qui est sapientia Dei Patris, passionemque ejus aperta manifestatione denuntiat. Ecclesiasticus
Abbreviated transcription (Latin):
alomon tria uolumina edidit.
Primus ex his: ꝓuerbioꝵ liber ẽ.
Scd̃s: qui appellatur eccłastes. Tertius:
cuius titulus ẽ cantica canticoꝵ. In
quib quidẽ trib libris. triũ generũ
disciplinas cõposuit. quib ad rerũ
scientiã ꝑuenitur. In pͥmis nãq ethi¬
ca. id ẽ moralis. Post hec fisica. que¬
qualitatẽ nature cõp̃bendit. ad ul¬
tuũ theorica. id ẽ cõtẽplatiua. In
ꝓuerbis enĩ moralia docens. ꝑ cõ¬
mune̾ quide̾ loquendi usũ altiorẽ
intelligentiã edidit. conseruatio¬
nẽq mandatoꝵ. & doctrine cȩlestis
institutionẽ. suocinctis uersib bre¬
uis q. sententiis coaptauit. Sunt
aut̃ ꝓuerbia sub uerbis aliis res
alias explicantia. que alit̃ quã dic̃¬
t᷑ intelligunt᷑. plus in uirtute senten
dit. rerũq. om̃iũ fragilitate p̾spe¬
cta. renuntiare mido aminonuit.
In canticis aut̃ canticoꝵ suꝑgressus
uisibilia. atq. contẽplans ea que
sunt celestia uel diuina. sub specie

Expanded text:
alomon tria volumina edidit: primus ex his Proverbiorum liber est; secundus, qui appellatur Ecclesiastes; tertius, cujus titulus est Cantica canticorum. In quibus quidem tribus libris trium generum disciplinas composuit, quibus ad rerum scientiam pervenitur. In primis namque ethicam, id equalitatem naturae comprehendit, ad ultimum theoricam, id est contemplativam. In Proverbiis enim moralia docens, per communem quemdam loquendi usum altiorem intelligentiam edidit, conservationemque mandatorum, et doctrinae coelestis institutionem succinctis verbis, brevibus sententiis coaptat. Sunt autem Proverbia sub verbis aliis res alias explicantia, quae aliter quam dicuntur, intelliguntur: plus in virtute sententdit, rerumque omnium fragilitate conspecta, renuntiari mundo admonuit. In Canticis canticorum supergressus visibilia, atque contemplans ea quae sunt coelestia, vel divina, sub specie
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. Abyssus dicit ñ ẽ in me.
& mare loquitur non ẽ mecũ. Nlon¬
dabitur aurũ obritũ ꝓ eo. nec
appendetur argentũ in cõmuta¬
tione eius. Non conferetur tin¬
ctis indie coloribus. nec lapidi
sardonco p̾ciosissimo. uel laphi.¬
ro. Non ade quabitur ei aur̃
uel uitrũ. nec cõmutabuntur
ꝓ ea uasa auri. Excelsa . x emi¬
nentia nͨ memorabuntur cõpa
entia de occultis. Non adequabi¬
tur ei toparium de ethiopia. nec
tincture mundissune cõponent᷑.
ẽ locus intelligentie: Abscondi¬
ta ẽ ab oculis om̃iũ iuiuentiũ.
Uolueres quoq cęli latet. ꝑditio
& mors dixerunt. aurib nr̃ts
audiuimus famã eius. Deus in¬
telligit uiam eiꝰ & ipse no¬
uit locũ illiꝰ. Ipse eñi fines
mundi intuetur. & om̃ia qͥ
sub cȩlo sunt respicit. Qui
fecit uentis pondus. & aquas
appendit mensura. Quando
ponebat pluuiis legẽ. & iã
ꝓcellis sonantib: tunc uidit il¬
lam & enarrauit. et p̾parauit.

Expanded text:
tium abyssus dicit non est in me tium abyssus dicit non est in me t mare loquitur non edabitur aurum obryzum pro ea, nec appendetur argentum in commutatione ejus. Non conferetur tinctis Indiae coloribus, nec lapidi sardonycho pretiosissimo, vel sapphiro. Non adaequabitur ei aurum vel vitrum, nec commutabuntur pro ea vasa auri. Excelsa et eminentia non memoentia de occultis. Non adaequabitur ei topazion de Aethiopia, nec tincturae mundissimae componentur. us intellegentiae abscondita est ab oculis omnium viventium volucres quoque caeli latet perditio et mors dixerunt auribus nostris audivimus famam eius Deus intellegit viam eius et ipse novit locum illius ipse enim fines mundi intuetur et omnia quae sub caelo sunt respicit qui fecit ventis pondus et aquas adpendit mensura quando ponebat pluviis legem et viam procellis sonantibus tunc vidit illam et enarravit et praeparavit
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Habet argentũ uenarum
suarũ principia. & auro locus
ẽ in quo conflatur. Ferrũ de
terra tollitur. & lapis solutus
calore in es uertitur. Tempus po¬
suit tenebris. & unuiersoꝵ finẽ
ip̾e considerat. lapidẽ quoq ca¬
ligininis & umbrã mortis. Di¬
uidit torrens a popło peregri¬
nante eos: quos oblitus ẽ pes
egentis hominũ & inuios. Ter¬
ra de qua oriebatur panis in
loco suo. igne subuersa est: locꝰ
saphyri lapides eius. & glebe
illius aurũ. Semitã ignoraũ
auis. nec intuitus ẽ eã oculus
uulturis. Non calcauerunt eã
filii institoꝵ nec ꝑtransiuit ꝑ
eã leena. Ad silicem extendit
manũ suam. subuertit a radi¬
cib montes. In petris riuos ex¬
cidit. & om̃e p̾ciosum uidit ocu¬
lus eius. Profunda quoq fluin¬
oꝵ scrutatus ẽ: & abscondita
ꝓluxit in lucem. Sapientia
uͦ ubi inuenitur. & quis ẽ lo¬
cus intelligentiȩ: Nescit enim¬
homo p̃tium eius. neo inueni¬
tur in terra suauiter uiuen¬

Expanded text:
eius habet argentum venarum eius habet argentum venarum suarum principia et auro locus est in quo conflatur ferrum de terra tollitur et lapis solutus calore in aes vertitur tempus posuit tenebris et universorum finem ipse considerat lapidem quoque caliginis et umbram mortis dividit torrens a populo peregrinante eos quos oblitus est pes egentis hominum et invios terra de qua oriebatur panis in loco suo igne subversa est locus sapphyri lapides eius et glebae illius aurum semitam ignoravit avis nec intuitus est oculus vulturis non calcaverunt eam filii institorum nec pertransivit per eam leaena ad silicem extendit manum suam subvertit a radicibus montes in petris rivos excidit et omne pretiosum vidit oculus eius profunda quoque fluviorum scrutatus est et abscondita produxit in lucem sapientia vero ubi invenitur et quis est locus intellegentiae nescit homo pretium eius nec invenitur in terra suaviter viven
Abbreviated transcription (Latin):
habeat. nec abscondam. Ecce uos
om̃s nostis. & quid sine causa
uana loquimini: Nc ẽ par ho¬
minis impii apud dm̃. & here¬
ditas uiolentoꝵ: quã ab om̃ipo¬
tente suscipient. Si multiplicati
fueruit filii eius in gladio ertͣ
&e nepotes eiꝰ non saturabunt᷑
pane. Qui reliqui fuerint ex
eo. sepelientur in interitu. &
uiduȩ illius non plorabunt.
Si cõportauerit quasi terram
argentũ. & sicut lutũ p̃paraue¬
rit uestimenta: pͣparabit qui¬
dẽ. sed iustus uestictur illis: et
argentũ innocens diuidet. Coi¬
ficauit sicut tinea domũ suã.
& sicut custos fecit umbraculũ.
Diues cũ dormierit nichil sec̃
aufert. aperiet oculos suos. et
nichil inuemet. App̾bendet eũ
quasi aqua inopia. nocte oppͥ¬
met eũ tempestas. Tollet eiͣ uen¬
tus urens & auferet. & uelut
turbo rapiet enͣ de loco suo.
Et mittet suꝑ eu̾ & non parcet.
de manu eius fugiens fugiet.
Stringet suꝑ eum manus suas.
x sibilabit suꝑ eũ intuens locũ

Expanded text:
habeat nec abscondam ecce vos habeat nec abscondam ecce vos omnes nostis et quid sine causa vana loquimini haec est pars hominis impii apud Deum et hereditas violentorum quam ab Omnipotente suscipient si multiplicati fuerint filii eius in gladio erunt et nepotes eius non saturabuntur pane qui reliqui fuerint ex eo sepelientur in interitu et viduae illius non plorabunt si conportaverit quasi terram argentum et sicut lutum praeparaverit vestimenta praeparabit quidem sed iustus vestietur illis et argentum innocens dividet aedificavit sicut tinea domum suam et sicut custos fecit umbraculum dives auferet; aperiet oculos suos, et nihil inveniet. Apprehendet eum quasi aqua inopia, nocte opprimet eum tempestas. Tollet eum ventus urens, et auferet eum velut turbo. Rapiet eum de loco suo, et mittet super eum, et non parcet. De manu ejus fugiens fstringet super eum manus suas et sibilabit super illum intuens locum
Abbreviated transcription (Latin):
parte dicta sunt uiarũ eius.
& cũ uix paruã stillã sermonis
eiꝰ audierimus. quis poterit
tonitruuͣ magnitudinis illus
intueri: Addidit quoq iob as¬
sumens parabolã suã ⁊ dixit.¬
Utuit dñs qui abstulit iudiciũ
meuͣ. ⁊ omp̃s qui ad amari¬
tudinẽ addipxit animã meã.
quia donec suꝑest halitus in
me. & sps dĩ in narib meis: ñ
loquentur labia mea iniqui¬
tatem. nec lingua. mea medita¬
bitur mendacium. Absit a me
ut iustos eẽ uos tudicem. done
deficiã non recedã ab innocen¬
tia mea. Iustificationẽ meã qui
cepi. tenere non deseram. nec
enĩ rep̾hendit me cor meũ i
om̃i uita mea. Sit ut impius
immicus m̃s. & aduersarius m̃s
quasi iniquus. Que enĩ spes est
hypocritȩ. si auare rapiat. & n
liberet deus animã eius: Nũqͥa
rit suꝑ illũ angustia: Aut pote¬
rit in omĩpotente delectari. et
inuocare dm̃ in oitũ tempore:
Docebo uos ꝑ manũ dĩ. quȩ omp̃s

Expanded text:
parte dicta sunt viarum eius parte dicta sunt viarum eius et cum vix parvam stillam sermoniejus audierimus, quis poterit tonitrum magnitudinis illius intueri? ADDIDIT QUOQUE JOB, ASSUMENS PARABOLAM SUAM, ET DIXITvivit Deus qui abstulit iudicium meum et Omnipotens qui ad amaritudinem adduxit animam meam quia donec superest halitus in me et spiritus Dei in naribus meis non loquentur labia mea iniquitatem nec lingua mea meditabitur mendacium absit a me ut iustos vos esse iudicem donec deficiam non recedam ab innocentia mea iustificationem meam quam coepi tenere non deseram nec enim reprehendit me cor meum in omni vita mea sit ut impius inimicus meus et adversarius meus quasi iniquus quae enim spes est hypocritae si avare rapiat et non liberet Deus animam eius numquid rit super illum angustia aut poterit in Omnipotente delectari et invocare Deum in omni tempore docebo vos per manum Dei quae Omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
hominis uermis : Et respon¬
dens iob dixit. Cuius aduitor
es: Nũquid inbecillis: Et susten¬
tas brachiũ eiꝰ. qui ñ ẽ fortis:
Cui dedisti consilium: Forsitan
illi. qui ñ habet sapientiam:
Et prudentiam tuã ostendisti
plurimã. Aut quẽ docere uo¬
liusti: Nonne euͣ. qui fecit spi¬
ramen tuũ: Ecce gigantes ge¬
munt. sub aquis. & qui habitant
cũ eis. Nudus est inferus corã
illo. & nullũ ẽ operimentum
lonem suꝑ uacuũ. & appendit
terram suꝑ uichili. qui ligat aqͥs
ni nubib suis. ut non erũpant
pariter deorsum. Qui teuet uu¬
tũ solu fui. & expandit suꝑ illias
nebulam suam. Terminũ circũs¬
dit aquis: usq dum fiuiantur
lux et tenebre. Colupnȩ cęli cõ¬
tremiscunt. & pauent ad nutũ
ens. In fortitudine illius repen¬
te maria congregata sunt: et
prudentia eius ꝑcussit suꝑbũ
Sp̃s euis ornauit cȩlos. x obste¬
tricante manu eius: eductus ẽ
coluber tortuosus. Cece hec ex

Expanded text:
hominis vermis responhominis vermis respondens autem Iob dixit cuius adiutor es numquid inbecilli et sustentas brachium eius qui non est fortis cui dedisti consilium forsitan illi qui non habet sapientiam et prudentiam tuam ostendisti plurimam quem docere voluisti nonne eum qui fecit spiramen tuum ecce gigantes gemunt sub aquis et qui habitant cum eis nudus est inferus coram illo et nullum est operimentum lonem super vacuum, et appendit terram super nihilo. Qui ligat aquas in nubibus suis, ut non erumpant pariter deorsum. Qui tenuit vultum solii sui, et expandit super illum nebulam suam. Terminum circumdedit aquis, usque dum finiantur lux et tenebrae. Columnae coeli intremescunt et pavent ad nutum eius in fortitudine illius repente maria congregata sunt et prudentia eius percussit superbum spiritus eius ornavit caelos et obsetricante manu eius eductus est coluber tortuosus ecce haec ex
Abbreviated transcription (Latin):
ambulet ꝑ uiam uinearum.
Ad nimiũ calorẽ transeat ab aqͥs
niuiũ. & usq ad inferos pecca¬
tũ illius. Obliuiscatur eius mi¬
sericordia. dulcedo illius uer
mis. non sit in recordatione:
sed conteratur quasi lignũ in
non fecit. Detraxit fortes in for¬
titudine sua. & cũ steterit non
uiis illius. eleuatus ẽ ad modicũ
&e non subsistet. Et humili¬
abuntur. & sicut om̃ia auferent᷑:
& sicut sumitates spicaru conte¬
rentur. Qđ si non ẽ ita: quis me
potest arguere eẽ mentitũ. & po¬
nere ante dm̃ uerba mea:
Pespondens autẽ baldad subites
dixit. ł otestas & terror apud eũ
est: qui facit concordiã in subli¬
milib suis. Nũquid est numerꝰ
militũ etus: Et suꝑ quẽ non
fulget lumen illius: Nũquid
iustificari potest homo cõparat᷑
dõ. aut apparere mundus nat᷑
de muliere: Lece etiã luna ñ
splendet. & stellȩ non sunt mũ¬
de in conspectu eits. Quanto
magis homo putredo. et filius

Expanded text:
ambulet per viam vinearum ambulet per viam vinearum ad nimium calorem transeat ab aquis nivium et usque ad inferos peccatum illius obliviscatur eius misermes: Non sit in recordatione, sed conteratur quasi lignum infnon fecit. Detraxit fortes in fortitudine sua: et cum steterit, nonviis illius. Elevati sunt ad modicum, et non subsistent, et humiliabuntur sicut omnia et auferentur et sicut summitates spicarum conterentur quod si non est ita quis me potest arguere esse mentitum et ponere ante Deum verba mea respondens autem Baldad Suites dixit potestas et terror apud eum est qui facit concordiam in sublimibus suis numquid est numerus militum eius et super quem non surget lumen illius numquid iustificari potest homo conparatus Deo aut apparere mundus natus de muliere ecce etiam luna non splendet et stellae non sunt mundae in conspectu eius quanto magis homo putredo et filius
Abbreviated transcription (Latin):
Quos mibres montiũ rigant. &
ñ habentes uelamen. amplexant᷑
lapides. Uim fecerunt dep̃dan¬
tes pupillos. & uulgus pauꝑum
expoliauerunt. Nudis & inceden¬
tib absq uestitu. & esurientib
tulerunt spicas. Inter aceruos
coꝵ meridiati sunt. qui calca¬
tis torcularib sitiunt. De cuu¬
tatib fecerunt uiros geniere. &
anima uul neratoꝵ clamauit.
& deus multũ abire non patitur.
Ipsi fuerunt rebelles luminis.
nescierunt uias eiꝰ. nec reciersi
sunt ꝑ semitas illius. Mane pͥmo
consurgit homicida. interficit
egenũ ⁊ pauꝑem. ꝑ noctẽ uͦ erit
quasi fur. Oculus adulteri ob¬
seruat caliginem. dicens. Non
me uidebit ꝯculus. & operiet
uultũ suũ. Per fodit in tenebris
domos sicut in die. condixerant
sibi. x ignorauerunt lucẽ. Si
subito apparuerit aurora. arbi¬
trantur umbrã moreis. & sic in
tenebris quasi in luce̾ ambulant.
Leuis est suꝑ faciem aquȩ. ma¬
ledicta sit pars eiꝰ in terra. nec

Expanded text:
quos imbres montium rigant et quos imbres montium rigant et non habentes velamen amplexantur lapides vim fecerunt depraedantes pupillos et vulgum pauperem spoliaverunt nudis et incedentibus absque vestitu et esurientibus tulerunt spicas inter acervos eorum meridiati sunt qui calcatis torcularibus sitiunt de civitatibus fecerunt viros gemere et anima vulneratorum clamavit et Deus inultum abire non patitur ipsi fuerunt rebelles luminis nescierunt vias eius nec reversi sunt per semitas illius mane primo consurgit homicida interficit egenum et pauperem per noctem vero erit quasi fur oculus adulteri observat caliginem dicens non me videbit oculus et operiet vultum suum perfodit in tenebris domos sicut in die condixerant sibi et ignoraverunt lucem si subito apparuerit aurora arbitrantur umbram mortis et sic in tenebris quasi in luce ambulant levis est super faciem aquae maledicta sit pars eius in terra nec
Abbreviated transcription (Latin):
ris eius. Ipse enĩ solus ẽ. & nemo
auertere potest cogitationẽ eiꝰ.
& anima eiꝰ quodcũq uoluit ho
fecit. Cum expleuerit in me
uoluntatẽ suam. & alia multa
similia presto sunt ei. Et idcirco
a facie eius turbatus sum. & con¬
siderans eũ. timore sollicitor.
Deus molliuit cor meu. & omp̃s
conturbauit me. Non enĩ perui
ꝓpter imminentes tenebras. nec
faciem meã operuit caligo. Ab
om̃ipotente non sunt abscondi¬
ta tẽpora. qui autẽ nouerunt eũ.
ignorant dies illius. Aui tͣminos
transtulerunt. diripuerunt gre¬
ges. & pauerunt eos. Asinum
pupilloꝵ abegerunt. & abstu¬
lerunt ꝓ pignore bouẽ uduȩ.
Subuerterunt pauperũ uiam. &
oppresserunt pariter mansuetos
terre. Alii quasi onagri in deser¬
to egrediuntur ad opus suũ iu¬
gilantesq ad predã p̃parant libe¬
ris. Agrũ non suũ demetunt. ⁊
uineã eiꝰ que ui oppresserint uin¬
demiant. Nludos dimittunt ho¬
mines indum̃ta tollentes. quib
non ẽ operimentũ in frigore.

Expanded text:
ius ipse enim solus est et nemo avertere potest cogitationem eius et anima eius quodcumque voluerit hoc facit cum expleverit in me voluntatem suam et alia multa similia praesto sunt ei et idcirco a facie eius turbatus sum et considerans eum timore sollicitor Deus mollivit cor meum et Omnipotens conturbavit me non enim perii propter inminentes tenebras nec faciem meam operuit caligo ab Omnipotente non sunt abscondita tempora qui autem noverunt eum ignorant dies illius alii terminos transtulerunt diripuerunt greges et paverunt eos asinum pupillorum abigerunt et abstulerunt pro pignore bovem viduae subverterunt pauperum viam et oppresserunt pariter mansuetos terrae alii quasi onagri in deserto egrediuntur ad opus suum vigilantesque ad praedam praeparant panem liberis agrum non suum demetunt et vineam eius quem vi oppresserunt vindemiant nudos dimittunt homines indumenta tollentes quibus non est operimentum in frigore
Abbreviated transcription (Latin):
romatio & heliodoro. ep̃is.
nieronimus presbiter in
dño salutem. Mirari non desi¬
no exactionis ur̃x instantiam.
Exigitis enĩ: ut librũ chaldeo serͥ¬
mone conscriptum. ad latinum
stilum trabam. Librum utiq tõ¬
biȩ. quem hebrai de catalogo di¬
uinarum scripturarũ secantes.
his quȩ agiografi memorant.
manciparunt. Feci satis deside¬
rio ur̃o. non tamen meo studio.
Arguunt enim nos hebreoꝵ. studi¬
a. et imputant nobis contra su¬
un canonem latinis atribus
ista transferre. Sed melius esse
iuidicans phariseoꝵ displicere

Expanded text:
romatio et Heliodoro episcopis Hieronymus presbyter in Domino salutem. Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de catalogo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desiderio vestro, non tamen meo studio. Arguunt enim nos Hebraeorum studia, et imputant nobis, contra suum canonem Latinis auribus ista transferre. Sed melius esse judicans pharisaeorum displicere
Abbreviated transcription (Latin):
conclusit ostia uentris qui por¬
tauit me. nec abstulit mala ab
oculis meis. Quare non in uulua
mortuus sum. egressus ex utero
non statĩ peru: Quare exceptus
genibus. cur lactatus uberibus:
Nunc enĩ dormiens silerẽ. & somno
meo requiescerem. cũ regib et
consulib terrȩ. qui edificant sibi
solitudines. aut cũ principibus
qui possident aurũ. & replent
domos suas argento. aut sicut
abortiuũ ab sconditũ ñ subsiste¬
rem. uel qui concepti ñ uidert᷑
lucẽ. Ibi impu cessauerunt a tu¬
multu. & ibi requieuerunt fessi
robore. Et quondã uicti pariter
sine molestia. non audierunt
uocẽ exactoris. Paruus & mag¬
nus ibi sunt. x seruus & liber a dño
suo. Quare data eͥ misero lux. &

Expanded text:
ntris, qui portavit me, nec abstulit mala ab oculis meis. Quare non in vulva mortuus sum, egressus ex utero non statim perii? Quare exceptus genibus?  cur lactatus uberibus? Nunc enim dormiens silerem,  et somno meo requiescerem: Cum regibus et consulibus terrae, qui aedificant sibi solitudines: Aut cum principibus, qui possident aurum,  et replent domos suas argento: Aut sicut abortivum absconditum non subsisterem vel qui concepti non viderunt lucem ibi impii cessaverunt a tumultu et ibi requieverunt fessi robore et quondam vincti pariter sine molestia non audierunt vocem exactoris parvus et magnus ibi sunt et servus liber a domino suo quare data est mis
Abbreviated transcription (Latin):
a suppliciis. reuertatur ad dies
adolescentiȩ suȩ. Dep̃cabitur dm̃
& placabilis ei erit. & uidebit fa¬
ciem eiꝰ in iubilo: & reddet homi
berauit aninia suã ne ꝑgeret in
interitũ. sed uiuens lucẽ u̾deret.
Ecce hec om̃ia operatur dĩ tribus
uicib ꝑ singulos. ut reuocet ani
net luce uiuentium. Attende iob
de mͥ. Loquęre. uolo enĩ te appa¬
rere iustũ. Quod si non habes:
audi me. lace. & docebo te sapien¬
tiam. Pronuntians itaq. helui:
etiã hec locutus est. Audite
sapientes uerba mea. & eruditi
ascultate me. Auris enĩ uerba ꝓ¬
bat. c guitur escas gustu diui¬
dicat. Iudiciũ eligamus nobis. &
inter nos uideamus qͥd sit meliꝰ.
Quia dixit iob iustus sum.  deus
subuertit iudiciũ meu̾. In iudi¬
cando enĩ me. mendaciũ ẽ: uiolen¬
ta sagita mea absq. ullo peccato.
Quis ẽ uir ut ẽ iob. qui bibit sub¬
sannationẽ quasi aquã : Qui
graditur cũ operantib iniquita¬
tem. & ambulat cũ uiris impus.

Expanded text:
dies adolescentiae suae. Deprecabitur Deum, et placabilis ei erit: et videbit faciem ejus in jubilo, et reddet hominberavit animam suam, ne pergeret in interitum, sed vivens lucem videret. Ecce, haec omnia operatur Deus tribus vicibus per singulos. Ut revocet animnet lucem viventium. Attende, Jobde mihi, loquere: volo enim, te apparere justum. Quod si non habes, audi me: tace, et docebo te sapientiam. PRetiam haec locutus est: Audite, sapientes, verba mea, et eruditi, auscultate me. Auris enim verba pbat et guttur escas gustu diiudicat iudicium eligamus nobis et inter nos videamus quid sit melius quia dixit Iob iustus sum et Deus subvertit iudicium meum in iudicando enim me mendacium est violenta sagitta mea absque ullo peccato quis est vir ut est Iob qui bibit subsannationem quasi aquam qui graditur cum operantibus iniquitatem et ambulat cum viris impiis
Abbreviated transcription (Latin):
uire institi ut potui. Et quia ui¬
cina est chaldeoꝵ lingua sermoni
hebraico. utriusq linguę peritis¬
simũ loquacem repperiens. unius
diei laborẽ arripui. et quicquia
ille mͥ hebraicis uerbis expressit.
hec ego accito notario sermonib
latinis exposui. Orationib ur̃is mer¬
cedem buius operis compeusabo.
cum gratum uobis didicero me
quod iuberi estis dignati cõplesse.

Expanded text:
vire, institi ut potui. Et quia vicina est Chaldaeorum lingua sermoni Hebraico: utriusque linguae peritissimum loquacem reperiens, unius diei laborem arripui: et quidquid ille mihi Hebraicis verbis expressit, hoc ego accito notario, sermonibus Latinis exposui. Orationibus vestris mercedem hujus operis compensabo, cum gratum vobis didicero me, quod jubere estis dignati, complesse.
Abbreviated transcription (Latin):
pondere iob eo quod iustus sibi
uideretur. Et iratus indignatꝰq.
heli filius barachel burzites
de cognatione ram: iratus est
aut᷑ aduersum iob: eo quod ui¬
stũ se eẽ diceret corã dõ. Porro
aduersũ amicos eius indignatꝰ ẽ:
eo quod non muenissent respon¬
sionem rationabilẽ. sea tantumͦ
condẽpnassent iob. Igitur heliu
expectauit iob loquentẽ. eoquod
semiores essent qui loguebant᷑.
Cum aut̃ uidisset qđ tres respon¬
dere non potiussent. iratus est
uehementer. R espondensq helu
filius barachel burites. dixit.
unior sum tempore. uos autem
antiquiores: ideirco demisso ca¬
pite ueritus sum indicare uobis

Expanded text:
pondere Iob eo quod iustus sibi pondere Iob eo quod iustus sibi videretur et iratus indignatusque Heliu filius Barachel Buzites de cognatione Ram iratus est autem adversus Iob eo quod iustum se esse diceret coram Deo porro adversum amicos eius indignatus est eo quod non invenissent responsionem rationabilem sed tantummodo condemnassent Iob igitur Heliu expectavit Iob loquentem eo quod seniores se essent qui loquebantur cum autem vidisset quod tres respondere non potuissent iratus est vehementer respondensfilius Barachel Buzites, dixit: Junior sum tempore, vos autem antiquiores: idcirco, demisso capite veritus sum indicare vobis
Abbreviated transcription (Latin):
oderat. & exultaui quod inuenis¬
set eũ malũ. Non enĩ dedi ad pec¬
candũ guttur meũ. ut expeterẽ
maledicens animã eius. Si non
dixerunt uiri tabernaculi mei.
quis det de carnib eiꝰ tt saturem᷑:
Toris non mansit peregrinus. osti
ũ meũ uiatori patuit. Si abscon¬
di quasi homo peccatũ meii. et
celaui in sinu meo miquitatem
meã. si expaui ad multitudinem
nimiã : & despectio ꝓpinquorum
terruit me. & non magis tacui.
nec egressus sum ostium. Quis
mͥ tribuat auditorem. ut deside¬
riũ meũ om̃ps audiat. & librũ
scribat ipse qui udicat. Ut in
humero meo porte̾ illũ. & circũ¬
dem illum quasi coronã mͥ. Per
singulos gradus meos ꝓmintia¬
bo illũ. & quasi principi offẽ¬
ram eum. Si aduersũ me terra
mea clamat: & cũ ea. sulci eiꝰ
deflent. Si fructus eiꝰ comedi
absq pecunia. & animã agrico¬
larũ eius affuxi: ꝓ frumento o¬
riatur mͥ tribulus.⁊ ꝓ ordeo
spina. Finita sunt uerba iob.
Omiserunt autẽ tres uiri isti res¬

Expanded text:
quod invenisset eum malum non enim dedi ad peccandum guttur meum ut expeterem maledicens animam eius si non dixerunt viri tabernaculi mei quis det de carnibus eius ut saturemur foris non mansit peum meum uiatori patuit. si abscondi quasi homo peccatum meum et celaui in sinu meo iniquitatem meam? si expaui ad multitudinem nimiam, et despectio propinquorum terruit me, et non magis tacui, nec egressus sum ostium? quis mihi tribuat auditorem, ut desiderium meum omnipotens audiat et librum scribat ipse qui iudicat: ut in umero meo portem illum et circumdem quasi coronam mihi? per singulos gradus meos pronuntiabo illum et quasi principi offeram eum. si aduersum me terra mea clamauit et cum ipsa sulci eius deflent si fructus eius comedi absque pecunia et animam agricolarum eius adflixi pro frumento oriatur mihi tribulus et pro hordeo spina finita sunt verba Iob omiserunt autem tres viri isti res
Abbreviated transcription (Latin):
Destrurit me undiq & pereo. et
quasi euulse arbori abstulit
spem meã. Iratus ẽ contra me fu¬
ror euis. &s sic me habuit quasi
hostem sitũ. Simul uenerunt
latrones eius. ⁊ fecerunt sibi u¬
am ꝑme: & obsederunt in gyro ta¬
bernaculũ meũ. Fratres meos lon¬
ge fecit a me: & noti mei quasi
alieni recesserunt ame. Derelique¬
runt me ꝓpinqui mei. & qui me
nouerant obliti sunt mei. Inqui¬
lini domus meȩ & ancille mee sic̃
alienũ habuerunt me. & quasi
peregrinus fui in oculis eoꝵ. Ser¬
uũ meuͣ uocaui & non respondit.
ore ꝓprio dep̾cabar illũ. Halitũ
meũ exhorruit uxor mea. & ora¬
bã filios uteri mei. Stulti quoq
despiciebant me: & cũ ab eis reces¬
sissem. detrahebant mͥ. Abomina¬
ti me sunt quondã confiliarii

Expanded text:
Dextruxit me undique, et pereo,  et Dextruxit me undique, et pereo,  et quasi evulsae arbori abstulit spem meam. Iratus est contra me furor ejus,  et sic me habuit quasi hostem suum. Simul venerunt latrones ejus, et fecerunt sibi viam per me,  et obsederunt in gyro tabernaculum meum. Fratres meos longe fecit a me,  et noti mei, quasi alieni recesserunt a me. Dereliquerunt me propinqui mei:  et qui me noverant, obliti sunt mei. Inquilini domus meae, et ancillae meae, sicut alienum habuerunt me,  et quasi peregrinus fui in oculis eorum. Servum meum vocavi, et non respondit;  ore proprio deprecabar illum. Halitum meum exhorruit uxor mea,  et orabam filios uteri mei. Stulti quoque despiciebant me,  et cum ab eis recessissem, detrahebant mihi. Abominati sunt me quondam consiliari