comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diceret senciebat/ nichil utiq colencdũ  esse qm̃ dii humaua non
arant ¶ Deniq alio loco regiones mͬ et culous deop mane esse
officiu coficetur. Nec piecas ulla ess uelacũ sepe uideri lercere ¬
se ad lapidẽ acq hoĩes accedere ad aras ⁊ procumbere humi ꝑ¬
stracu et pandere paliuas / añ denni delubra aec aras sangue¬
multo / ppargere quadrupedam nec notis nectere bota/ Que ꝑfeclo si
cassa suns nõ oportet sublies et excelsos animos auotari et int̾ra
dencioribꝰ falte religiones/quia sentiebant esse falsasiͥs nõ est in¬
ducta uera / qr qualis aut ubi ẽẽt ignorabant ¶Itaq sic habuerũt
quasi nulla ẽẽt ommo qr uerã non pocañt iuuenire et codmod̾o
ncrdunt merrõre mulco maiorẽ quã ilłi qui falsã tenebant Nã
isci fragiłiũ culcores quauis suic mepti / quia celestia cõstituũt in
rebus corruptibilibꝰ acq t̾re nis /aliq̃d tamẽ sap̃ĩe recunet et ha¬

Expanded text:
ihil utique esse colendum, quia dii humana non curent. Denique alio loco religiones deorum et cultus inane esse officium confitetur : Nec pietas ulla est, velatum saepe videri Vertere se ad lapidem, atque omnes accedere ad aras, Et procumbere humi prostratum, et pandere palmas Ante deum delubra, nec aras sanguimulto Spargere quadrupedum, nec votis nectere vota. Quae profecto si cassa sunt, non oportet sublimes et excelsos animos avocari, atque in dentioribus falsae religiones, quia sentiebant esse falsas: sed non est inducta vera, quia qualis, aut ubi esset, ignorabant. Itaque sic habuerunt, tanquam nulla esset omnino, quia veram non poterant invenire. Et eo modo inciderunt in errorem multo majorem quam illi qui falsam tenebant. Nam isti fragilium cultores, quamvis sint inepti, quia coelestia constituunt in rebus corruptibilibus atque terrenis, aliquid tamen sapientiae retinent, et ha
Abbreviated transcription (Latin):
ita Gulgo dispucanda / ne susceptas ꝑublice religiones disputato rulis
extinguat auid̃ de eo facias qui cũ errare se senciat ułtro ipe i laꝑi¬
d̾es inpũguat at ppłus om̃is offendat Ipẽ sib̾i ocłos eruat ut eies
deci sint qui nec de alus bene mereat᷑ quos patit᷑ errare / nec de se ipo
qui ałienis accedit erroribꝰ nec utitur tande sapĩe sue bono/nt stis
ipłeat᷑ quos mente ꝑcepit E pricdens et sciens pede̾ laqueo iuserit
cũ ceteris quos liberare ut prudencior debuit ⁊ ip̃e capiatur
nii pocius siquid tibi cicero uirtutis est exꝑire ppłm fac̾e saꝑi¬
eute digna res est ubi om̃es eloquẽtis cue uires exeras ñ
ciam malas copiose ac fortit̾ defendisti S miuirũ socratis carterem
ob małe dc̃a morereris nec plus tibi laudis philippite afferre pocue¬
rũt qua discussꝰ error generis humani et mentes homiuĩt adsa

Expanded text:
illa uulgo disputanda, ne susceptas publice religiones disputatio talis illa uulgo disputanda, ne susceptas publice religiones disputatio talis extinguat. quid eo facias, qui cum errare se sentiat, ultro ipse in lapides inpingat, ut populus omnis offendat, ipsi sibi oculos eruat, ut omnes caeci sint? qui nec de aliis bene mereatur quos patitur errare nec de se ipso qui alienis accedit erroribus nec utitur tandem sapientiae suae bono, ut factis impleat quod mente percepit, sed prudens et sciens pedem laqueo inserit, ut simul cum ceteris quos liberare ut prudentior debuit et ipse capiatur. quin potius si quid tibi, Cicero, uirtutis est, experire populum sapientem. digna res est ubi omnes eloquentiae tuae exersas non tiam malas copiose ac fortiter decendistidefendisti. sed nimirum Socratis carcerem ob maledicta morerere, nec plus tibi laudis Philippicae adferre potuerunt quam discussus error geueris humani et mentes hominum ad sa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ugere uelletis subiectã pedibꝰ ur̃is terra contemꝑneretis corporis
stacu saluo Qruod̾ idarco rectũ accepistis ut ocłos atq mence cũ
eo qui fecit conferre possetis cotempnere aut et calcare t̾ra nich
a liid est ꝙͣ simulacra nõ adorare q̃ de t̾ra fc̃a sũt Ite diuicias uo
concupistere/ Soluptate corporis sꝑuͣe quia opes et corpus ip̃m cuiꝰ
qo spiclo nomur terra est bnnt cofice ut b̃muacis morit᷑ enim
necesre est qui se suam q aĩa mortuis adiudicauitos hoc¬
es quis ꝓdest̃ ad uusgus et ad hoies imꝑitos hoc medo concionã
eiii mdcauiq ecĩa doctos ac prudentes iuros cũ relidonũ int¬
celligãt uanicate nchilo ꝰ taͣuie in h̃us ip̃is pã uestio qua pra¬
uitate pentare sutelługebat acero fła esse q̃ hoĩes adorarent. Nã cum
multa bixisset que ad euersionẽ religionũ ualerent ait tauie nõ ess̃s

Expanded text:
ugere uelletis, subiectam pedibus uestris terram contemneretis corporis ugere uelletis, subiectam pedibus uestris terram contemneretis corporis statu saluo, quod idcirco rectum accepistis, quo oculos atque mentem cum eo qui fecit conferre possetis. contemnere autem et calcare terram nihil aliut est quam simulacra non adorare, quia de terra ficta sunt, item diuitias non concupiscere, uoluptates corporis spernere, quia opes et corpus ipsum cuius hospitio utimur terra est. uiuum colite, ut uiuatis: moriatur enim necesse est qui se suamque animam mortuis adiudicauit. Sed quid prodest ad uulgus et ad homines inperitos hoc modo contionari, cum uideamus etiam doctos ac prudentes uiros, cum religionum intellegant uanitatem, nihilo minus tamen in iis ipsis quuitate perstare? intellegebat Cicero falsa esse quae homines adorarent. nam cum multa dixisset quae ad euersionem religionum ualerent, ait tamen non esse
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ belestũi ianes celiui pocius intuẽaim ad cnꝰ ppectaculũ bos ex¬
Icicauit ilłe artifex bescti deus Ile uob subluũe bulcũ dedit sos in
tram curuauinu uos alcas mentes et ad parentẽ suũ cũ corporibꝰ
crectas/ ad inferiora  de primicis / canꝙͣ peniceat uos quadrupedes¬
⁊ nõ esse nacos pis nõ est celeste aial cũ terrenis ĩt̾rã q uergẽtibꝰ
coequari quid uos bũsicus celestibꝰ orbatis ꝑuiq in hunũ ur̃a spõce
ꝑcumbitis huiui eñ miseri uolucanum et cum deo rsũ queritis
quod in sublim q̃reͣ debuistis Ram iscã morcaliũ digicor ludicra
et frngilia fignenta ex quolibet macie genere formata quid aliud
sunt nisi terra ex qua uaca sunt
ntd ergo rebus infcrioribus subiacetis quio capicibꝰ uris ter¬
ram supponitis Cũ eñ uos e̾re submictitis huiliores q fir¬
titis ip̃i uos ułtio ad inferas mergitis ad moite q dampnatis
quia nichil est inferius et huilius t̾ra insi mors et inferi que si eff¬

Expanded text:
os excitauit ille artifex uester deus. ille uobis sublimem uultum dedit, uos in terram curuamini, uos altas mentes et ad parentem suum cum corporibus suis erectas ad inferiora deprimitis tamquam uos paeniteat non quadrupedes esse natos. tas non est caeleste animal cum terrenis in tercoaequari. Quid vos beneficiis coelestibus orbatis, pronique in humum vestra sponte procumbitis? Humi enim miseri volutamini, cum deorsum quaeritis quod in sublimi quaerere debuistis. Nam ista mortalium digitorum ludicra et fragilia figmenta, ex quolibet materiae genere formata, quid aliud sunt, nisi terra, ex qua nata sunt? Quid ergo rebus inferioribus subjacetis? quid capitibus vestris terram superponitis? cum enim uos terrae submittitis humilioresque facitis, ipsi uos ultro ad inferos mergitis ad mortemque damnatis, quia nihil est inferius et humilius terra nisi mors et inferi. quae si eff
Abbreviated transcription (Latin):
ergo illis simulacra abiq pucibus cu satis sit audienciũ no
cumalos et corporũ suoꝵ reliquias oberrare. S camẽ pꝰꝙͣ deus
ille p̃rto esse cepit la simulachro eius opus nõ est/ Quero emi siq̃s
ymagiem hõĩs pegre ꝯsticuti conicẽplecur seꝑe et ex ea sola conci¬
piat absentisꝰ ⁊uiii idem sauus eẽ indeatur si eo reuerso acq pũce
in ꝯtemplanda ymagine presence/ ea q pocius ꝙͣ ip̃iꝰ hõis aspectu
frui uelit mimiiue ꝑfecto et came hõis ymago necessaria cunc
uidetur cum procul abest suꝑua fucura cũ p̾sto est dei aũc cuiq

Expanded text:
ra illis ubique praesentibus, cum satis sit audientium nomtumulos et corporum suorum reliquias oberrare. set tamen postquam deus ille praesto esse coepit, iam simulacro eius opus non est. quaero enim, si quis imaginem hominis peregre constituti contempletur saepius, ut ex ea solacium capiat absentis, num idem sanus esse uideatur, si eo reuerso atque praesente in contemplanda imagine perseueret eaque potius quam ipsius hominis aspectu frui uelit? minime profecto. et tamen hominis imago necessaria tum uidetur, cum procul abest, superuacua futura, cum praesto est, dei autem, cu
Abbreviated transcription (Latin):
sibrectũ et ao homio sed̃ hõĩs receptatułũ est c̃ꝰ qualicas ⁊ sigã
as exlimamitis nastułi quo cõciuet᷑ ẜ exfactis ac moribus ꝑuidet
Qui ergo colũt sinlachra corꝑa sunt hoĩbꝰ carencia qr se corꝑalib
de diderus nec bident plus aliquio mẽte / quã corꝑe/ ai sic̾ aniu
offr eũ subcilius ternere que acies corpo ralis no potest intueri
Snos hoĩes ide ille philosophus ac poet gͣmus accusat iaꝙͣ hui¬
tes et abiectos qui contra nacure sue ra cionẽ ad ueneranda se
terrena prosternant Ait eñi Et faci  uit auimos huiles for¬
nudiue dinũ dẽp̃ssos q p̾munt ad t̾rã ⁊ Alũ quidẽ ille cu hec

Expanded text:
t non homo, sed hominis receptaculum est: cuius qualitas et figura non ex liniamentis uasculi quo continetur, sed ex factis ac moribus peruidetur. qui ergo colunt simulacra, corpora sunt hominibus carentia, quia se corporalibus dediderunt nec uident plus aliquid mente quam corpore, cum sit animi officium ea subtilius cernere quae acies corporalis non potest intueri. quos homines idem ille philosophus ac poeta grauiter accusat tamquam humiles et abiectos, qui contra naturae suae rationem ad ueneranda se terrena prosternant. ait enim: et faciunt animos humiles formidine diuum depressosque premunt ad terram. aliut quidem ille cum h
Abbreviated transcription (Latin):
Qur igic᷑ oculos non incelũ tollitis et aduotatis eorũ nõuubꝰ ĩ aꝑc
sacrisicia celebratis Cur ad parietes et ligua et lapides pocissimum
quam illo spectetis ubi eos esse credicis ꝙͥ sibi cempla quid are bo¬
lunt / quid̃ demq ip̃a simulacra que aut morcuor aut absenciũ mo¬
minenta sunt Nam dĩo fingendarũ siłitudinũ racio idcirto ab ho¬
iumib̃ꝰ ĩuenta est / nt posset eoꝵ memioria recineri qui ał morte ss̃¬
tracti ał absentia fuerant seꝑaci¶ Deos gͣ in quoꝵ nuuero repone¬
mꝰ o si in mortuoꝵ quis tam scultus ut colat et si absencui Coleu¬
di ergo no sunt si nec indent q̃ facimꝰ nec audũit q̃ p̃camur
Iaut̃e dn absentes ẽẽ no possũt qui quĩ diuimi sũt in qͣtũ

Expanded text:
ur igitur oculos non in caelum tollitis et aduocatis eorum nominibus in aperto sacrificia celebratis? cur ad parietes et ligna et lapides potissimum quam illo spectetis, ubi eos esse credatis? quid sibi templa, quid arae lunt? quid denique ipsa simulacra, quae aut mortuorum aut absentium monimenta sunt? Nam omnino fingendarum similitudinum ratio idcirco ab hominibus inuenta est, ut posset eorum memoria retineri qui uel morte subtracti uel absentia fuerant separati. deos igitur in quorum numero reponemus? si in mortuorum, quis tam stultus ut colat? si in absentium, colendi ergo non sunt, si nec uident quae facimus nec audiunt quae precamur. si autem dii abs
Abbreviated transcription (Latin):
ab ignorancia diuiui nõĩs ueniret hic error Cum uero ipos
deoꝵ cultores sepe uideamꝰ deũ sumu et conficeri et p̃dicare¬
En quã sibi uenĩa sperare possũt impietatis sue qui nõ agnostunt
culcũ elus quẽ ꝑrsus ignorari ab hoie fas no ess uaui et euur
iiraut et cum exoptant et cum gr̃as agnt nõ ioue ouc deos mul¬
tos ses dẽũ nominant adeo ueritas ip̃a cogente natura ecio abĩ¬
ncib pectoribus erumpit Quod̾ quidam nõ faciũt in ꝑsperis rebꝰ
nam dum mãx̃ie deus ex memoria hõĩs elabit᷑ cĩ beneficus eiꝰ
fruentes honoie dor̃e dĩne indulgencie debent aut uero si qua ue¬
tessicas graius presserit eũc deu recordant᷑ Su belli teridi infre-¬
mint S morbomi pescifera uis incubuit Si aluueca frugibꝰ longo
sictitas denegauit Ei seua cempestas si grando ingrnat ad deum
ꝯfugit᷑ a dco petitur aubiliũ deus ut subuenat oratur Si quis in

Expanded text:
ab ignorantia diuini nominis ueniret hic error. cum uero ipsos ab ignorantia diuini nominis ueniret hic error. cum uero ipsos deorum cultores saepe uideamus deum summum et confiteri et praedicare, quam sibi ueniam sperare possint inpietatis suae qui non adgnoscunt cultum eius, quem prorsus ignorari ab homine fas non est? nam et cum iurant et cum optant et cum gratias agunt, non Iouem aut deos multos, sed deum nominant: adeo ueritas ipsa cogente natura etiam ab inuitis pectoribus erumpit. quod quidem non faciunt in prosperis rebus. nam tum maxime deus ex memoria hominum elabitur, cum beneficiis eius fruentes honorem dare diuinae indulgentiae debent. at uero si qua necessitas grauis presserit, tunc deum recordantur: si belli terror infremuit, si morborum pestifera uis incubuit, si alimenta frugibus longa siccitas denegauit, si saeua tempestas, si grando ingruit., ad deum confugitur, a deo petitur auxilium, deus ut subueniat oratur. si quis in
Abbreviated transcription (Latin):
nus  deo aos curare aut ut post morte nchil sucuros i tot¬
se libidmbꝰ addiaut et dimi acere sibi pucant lop riẽdis
bosuptatibꝰ scient᷑ in amibut ꝑ quas imprudentes in laqueos morti
uosurraneꝰ Sgnorant eni que sit hois racio quã si cenere ueslerit
in puns dni sui agnosterent Pirtuce iusciciaq sequerentꝰ de
reiio figmeutis aĩas suas nõ substeruerent mortiferas libadnũ
suauitates nõ apeterent Deniq se ipos magm estimaret acq m¬
cessigerent płus esse in hdie qua iudet᷑ auꝰ uim condicionẽꝙ
non alicer pose reciueri / nisi cultu Geri parentis sau deposica
prauitate susteperint Ec quidem sicut oporcet de sũma rerũ sepe nuu¬
ro cogitaus cdmirari soleo maiestate dei singularis que concinet
gligatur hoĩes aũt ĩos ad canto cecitãte esse de ductos ut uero a
Gmo deo mortuos preferant terre nos aut sepulcosq in t̾rra ei qui su¬
datar ipiis cerre sit
ncame huie impietati hominũ ꝓosset uenia concẽdi Si om̃o¬

Expanded text:
nos esse curae, aut post mortem nihil futuros, totse libidinibus addicunt, et dum licere sibi putant, hauriendis voluptatibus sitienter incumbunt, per quas imprudentes in laqueos mortis incurrunt; ignorant enim quae sit hominis ratio. Quam si tenere vellent, in primis Dominum suum agnoscerentrrenis figmentis animas suas non substernerent, mortiferas libidinum suauitates non adpeterent, denique se ipsos magni aestimarent atque intellegerent plus esse in homine quam uidetur: cuius uim condicionemque non aliter posse retineri, nisi cultum ueri parentis sui deposita prauitate susceperint. equidem sicut oportet de summa rerum saepenumero cogitans admirari soleo, maiestatem dei singularis quae continet clegatur, homines autem ipsos ad tantam caecitatem esse deductos, ut uero ac uiuo deo mortuos praeferant, terrenos autem sepultosque in terra ei qui fundator ipsius terrae fuit. et tamen huic inpietati hominum posset uenia concedi, si omni
Abbreviated transcription (Latin):
runt msi sum ⁊̃ mncałis sunt /ostꝙͣ metuis desonut et picusa reces¬
seuuitust nt nero asacres ad Seop tempsa ꝯcurent que sibantens
sacristant᷑ hos coronat deo aũt quẽ ĩ ipa necessicate ⁊ psor meranit
sic silibo quides gras agũt /adeo ex reru yspitace suxuria ex suxuria
ners uciauotia fi impietas aduersus deuo nastir

Expanded text:
etus deseruit et pericula recesserunt, tum uero alacres ad deorum templa concurrunt, his libant, his sacrificant, hos coronant. deo autem quem in ipsa necessitate implorauerant, ne uerbo quidem gratias agunt. adeo ex rerum prosperitate luxuria, ex luxuria uero ut uitia omnia sic inpietas aduersus deum nascitur.
Abbreviated transcription (Latin):
perrent deo suo / eũ q int̃fice¬
rẽt cestionia ꝑpħaꝵ hec aute¬
censuerũt apud errã ita sc̾y¬
tuni est Et dixit erras as
ppłm hoc pascha saluacor ur
est et refagiũ ur̃ũ/ Cogitate
⁊ ascendat in cor urñ quomiã
hemꝰ huiłiare eũ in signo et
post hec ppabimꝰ in eũ ne de¬
serat᷑ hic locus met̾nũ tem¬
pus dicit dũs d̾s uirtucũ Si
ñ credideĩtis ei neq exaudieitis
ãnĩciatõnẽ eius eritis deri¬
sio ingentibꝰ : unde appet iu¬
deos nullam aliã spem̃ habe
nisi se abluerint a sang̃ne/ ac
sꝑauerũt in eũ ip̃m que nega¬
nerut Isaias quoq facinus coꝵ
dest̾uat et dicit in q̃uilitate
indiciũ eius sublatũ est Na¬
tiuitatẽ eius quis euarrabut
orm̃ auferet᷑ at̾ra uita eius
afaciuoribus spłi mei adduc¬
tus est ad mortẽ et dabo ma¬
los ꝓsepultura eius ⁊ diuices
ꝑ morte eius quia facuiꝰ non
fecit / ueq insidias ore suo lo¬

Expanded text:
interficerent, testimonia prophetarum haec antecesserunt. aput Hesdram ita scriptum est: et dixit Hesdras ad populum: hoc pascha saluator noster est et refugium nostrum. cogitate et ascendat in cor uestrum, quoniam habemus humiliare eum in signo: et post haec sperabimus in eum, ne deseratur hic locus in aeternum tempus, dicit dominus deus uirtutum. si non credideritis ei neque exaudieritis adnuntia tionem eius, eritis derisio in gentibus. unde apparet Iudaeos nullam aliam spem habere nisi se abluerint a sanguine ac sperauerint in eum ipsum quem necauerunt. Esaias quoque facinus eorum designat et dicit: in humilitate iudicium eius sublatam est. natiuitatem eius quis enarrabit? quoniam auferetur a terra uita eius, a facinoribus populi mei abductus est ad mortem. et dabo malos pro sepultura eius et diuites pro morte eius, quia facinus non fecit neque insidias ore suo lo
Abbreviated transcription (Latin):
dim uerbum deus est ucipe cõpessus est Sũmꝰ g colendi deiric
exore instĩ homis addeum directa laudatio Que tam̃ nãut
Io sit accepta /⁊ hũilicate ⁊ timore ⁊ deuocione maximia oyis est
requis forte incegritatis acqͣ inuocentie siduciam ierendicumo
n marsogantie trimen incurat eoq facto iram uirtutis auuctat
nu desiderauent / nõ est opus dicto scienti quid uelimꝰ Si puid eibo¬
s duenerit gr̃as agat si quĩ mali faciat᷑ sacis ⁊iᵈ sibi obplta sua
ruenis⁊ facẽatur / Et nnchilominus eciã in malis gras agat ⁊ ĩ boĩs
saris faciat nt idem sit semꝑ ⁊ scabilis ⁊ inuuitabilia ⁊ incõcussus
nec cantui hoc incempło ꝓueẽt sibi ẽs̃ faciendum s 2 domi ⁊ impo

Expanded text:
idem deus uerbum est, ut ipse confessus est. summus igitur colendi dei ritus est idem deus uerbum est, ut ipse confessus est. summus igitur colendi dei ritus est ex ore iusti hominis ad deum directa laudatio, quae tamen ipsa ut deo sit accepta, et humilitate et timore et deuotione maxima opus est, ne quis forte i adrogantiae crimen incurrat eoque facto gratiam uirtutis amittat. ahut desiderauerit, non est opus dicto scienti quid uelimus: si quid ei boni euenerit, gratias agat, si quid mali, satisfaciat et id sibi ob peccata sua euenisse fateatur. et nihilo minus etiam in malis gratias agat et in bonis satisfaciat, ut idem sit semper et stabilis et immutabilis et inconcussus. nec tantum hoc in templo putet sibi esse faciendum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uus s om̃ium inquit que in honinũ. doctoꝵ dispucacõnẽ uersantur
inchil̃ est ꝓfecto prescabilius qũã plane intelluti nos ad iusticiã ee
natos : Is eigo solum deo exhibe̾ acq offerre debemꝰ ad quod capi¬
endum nos ip̃e gen̾auit : hoc añt dupłex sac̾sicu genus ꝙͣ sit be¬
rissuĩ trisinegistus hermes y doneus cestis est qui nobistũ id est̃
ai apsid̃ quõs seprut cam re quã beibis cougruis. de iupacia sit looites
ar qet uerg esitt adora ⁊ cosi/ Tultus aũt Deĩ unus est malit nõ
et a stem ns illo spmone p̾fecto at exaudisset asclepiũ querentẽ afiłio
so bcrit płateret pat᷑ c̾uis yftrri chus ⁊ alios odores ad sac̃sitũt Dei
aclamauit bene beuc omi nate o asclepi Est eñi maxima imꝑie¬
io tale quid de illo uno ac singulari bono in aniiũ induce̾ hec et
s siilia quit ⁊ nõ cõnenunt / dmiũ eiũ quecũq sunt plemis est
usnumi iimime indigens / ⁊los uͦ grãs agentes adoremꝰ huia

Expanded text:
quae in hominum doctorum disputatione uersantur, nihil est profecto praestabilius quam plane intellegi nos ad iustitiam esse natos. id ergo solum deo exhibere atque offerre debemus ad quod capiendum nos ipse generauit. hoc autem duplex sacrificii genus quam sit uerissimum, Trismegistus Hermes idoneus testis est, qui nobiscum, id est cum prophetis quos sequimur, tam re quam uerbis congruit. de iu o fili, adora et cole. cultus autem dei unus est malum non esse. item in illo sermone perfecto, cum exaudisset Asclepium quaerentem a filio suo utrum placeret patri eius proferri tus et alios odores ad sacrificium dei, exclamauit: bene, bene ominare, o Asclepi. est enim maxima inpietas tale quid de uno illo ac singulari bono in animum inducere. haec et his similia huic non conueniunt: omnium enim quaecumque sunt plenus est et omnium minime indigens. nos uero gratias agentes adoremus: hui
Abbreviated transcription (Latin):
dos hoĩes qui iimaniꝰ hoĩe quid similiꝰ feris belius existimandũ est
ꝙͣ id aĩal quod ad comumonẽ et inuocencia deus feat Tres sunt gͥ aẜ
ectus qui honnĩes in om̃ia facmora p̃cipites aggant ira opiditas libido
p̃ce̾s poece tres furias esre dixerunt que men̾tes honinũs exagitent
rra ultione desiderat cupiditas opes libido uolupcaces S hũs om̃ibus
deus certos linuices scatuit Quos si cranscenderunt maĩores q ee ceꝑint
ncc̃e est naturã sũa deprauent ⁊ in morbos ac bicia uercantur Qm at
suit isti liunces no est magni laboris oscendere Cupidicas ad ea coꝑari¬
da nobis daca ẽ que sunt ad uicã necessaria libido ad robolem ꝓꝑagandã
ire affectus adcohercenda pc̃ca eor qui sunt in ñra p̃tace id est ut̃ arcio¬
re distiplia mĩor etas adꝑbitatẽ insaciãq formedit que uͥ meca co¬

Expanded text:
dos homines, quid immanius homine? quid similius feris belluis existimandum est, dos homines, quid immanius homine? quid similius feris belluis existimandum est, quam id animal, quod ad communionem et innocentiam Deus fecit? Tres sunt igitur affectus, qui homines in omnia facinora praecipites agant; ira, cupiditas, libido. Propterea poetae tres Furias esse dixerunt, quae mentes hominum exagitent: ira ultionem desiderat, cupiditas opes, libido voluptates. Sed his omnibus Deus certos limites statuit: quos si transcenderint, majoresque esse coeperint, necesse est naturam suam depravent, et in morbos ac vitia vertantur. Qui autem sint isti limites, non est magni laboris ostendere. Cupiditas ad ea comparanda nobis data est, quae sunt ad vitam necessaria; libido, ad sobolem propagandam; irae affectus, ad coercenda peccata eorum, qui sunt in nostra potestate, id est, ut arctiore disciplina minor aetas ad probitatem justitiamque formetur: quae nisi metu co
Abbreviated transcription (Latin):
de quo paulo añ dixi / oblimonẽ iuriaꝵ in magnis laudib posuit
spero inquit cesar qui oblinisti nichil soles nisi nuurias: Quod̾ si hoc
ille faciebat homo no acelesti cñ s apublica quoq cułiq iusticia remo¬
cissmꝰ quãco magis ionos fac̾e debemꝰ qui in morcalitatis selut caudi¬
daci sumꝰ/ Scoici cũ affectus ex hoie cꝙͣ morbos conant᷑ euelle̾ ꝑiꝑacecici
se opponunt / eos q no m ͦ recinent sed eciãt defendunt ichilq in honũe
e dicunit ꝙ nõ magna racione ac ꝓuidencia sic in nacũ recte id quidẽ
si singulaꝵꝰ rerũ ueros t̾imos scirent. Itaq hanc ipam irã cotã dicunt
osre uirtutis caꝙͣ nemo possit adu̾sus hostem forcit̃ dimitare uͥ fuerit
rra concitatus quo plane oscendunt nec quid sit uircus sc̾ie se nec cur
sõi c̾buerit ir̃a deus Que si nobis ideo daca est ut ea ucam̃ ad ocaden¬

Expanded text:
de quo paulo ante dixi, oblivionem injuriarum in magnis laudibus posuit. de quo paulo ante dixi, oblivionem injuriarum in magnis laudibus posuit. « Spero, inquit, Caesar, qui oblivisci nihil soles, nisi injurias. » Quod si hoc ille faciebat, homo non a coelesti tantum, sed a publica quoque civilique justitia remotissimus; quanto magis id nos facere debemus, qui immortalitatis velut candidati se opponunt; eosque non modo retinent, sed etiam defendunt; nihilque in homine esse dicunt, quod non magna ratione ac providentia sit innatum. Recte id quidem, si singularum rerum veros terminos scirent. Itaque hanc ipsam iram, cotem dicunt esse virtutis, tanquam nemo possit adversus hostes fortiter dimicare, nisi fuerit ira concitatus. Quo plane ostendunt, nec quid sit virtus scire se, nec cur homini tribuerit iram Deus. Quae si nobis ideo data est, ut ea utamur ad occiden
Abbreviated transcription (Latin):
Gapientis gͦ ac uoui uiri nõ est uelle certa̾e ac se ꝑiculõ cõmicte qm̃i ł¬
opami uiri nõ adu̾sariũ uelle tollere / quod̾ fieri sine scelere ac ꝑiculo nõu
beat forcicudinis inse ip̃o cohibendo ignorabitur Si aũt lacessitus inui¬
riã letentẽ ꝑsequi ceꝑit nietus est / Si u ͦ mocũ illũ racoẽ cõpresserit᷑
hit płane imꝑat sibi hic rege̾ se pocest Que suscentacio sui recte paciẽti¬
a nom̃iat᷑ que una uirtus om̃ib est opposita dicuis ⁊ affectib het ꝑcur¬
lbiẽm sibi redit Eigo qm̃ nacure repugaa̾e impossibile est ⁊ inũcile / ut
nõ comoneant᷑ omio p̾us cñ quã cõmotio illa ꝑsiliat aduocendum quod¬
adsicri pt maturius sopiatur Precepit deus nõ occide̾ solem suꝑ ir̃a nr̃aa
nefuroris nr̃ ĩ cestis abscedat Demq marcus cullius contͣ suũ p̃ceptim

Expanded text:
sapientis ergo ac boni uiri non est uelle certare ac se periculo committere, qsapientis ergo ac boni uiri non est uelle certare ac se periculo committere, qoptimi viri, non adversarium velle tollere; quod fieri sine scelere ac periculo nonbeat fortitudinis in seipso cohibendo, ignorabitur. Si autem lacessitus injuuna laedentem perseqm coeperit, uictus est: qui uero motum illum ratione conpresserit, hic plane imperat sibi, hic regere se potest. quae snstentatio sui recte patientia nominatur, quae una uirtus omnibus est opposita uitiis et adfectibus. haec perepugnare impossibile est et inutile, ut non commoveamur omnino; prius tamen, quam commotio illa prosiliat ad nocendum, quoad fieri potest, maturius sopiatur. Praecepit Deus non occidere Solem super iram nostram, ne furoris nostri testis abscedat. Denique Marcus Tullius contra suum praeceptum,
Abbreviated transcription (Latin):
cen̾e Qui eñi referre inuriam mat᷑ eñ ip̃m aquo lesus est gestit
nuitari Ita qui malum nuitatr bonus ee nullo pacto potest
Snobꝰ gͣ uerbis duas uirtutes maximas bono ⁊ sapienti uiro inuocentiã
pacientiãq detraxit / S quia ip̃e cauinã illam facuudiam sicuc saluscius
d appio dictũ refert exercnt/ uoluit hoĩem camuo iͦ uin̾e̾ ut remordeat
atessitus Que ret̾bucio contunuelie/ quã ꝑutiosa sit ⁊ quas edere sole¬
e strages unde opporcumꝰ pecet᷑ exempliumm quã exipĩꝰ p̃ceptoris triscis
Racessitus iiiria paciencia tenusset si dissimiulare si ferre cõnonueliã
lomi biri esse didicisset nec illas nobiles orones alieno tioulo inscriptas
inpaciencia et lenitas ⁊ insama ꝑfudisset mĩꝙͣͣ capite suo rastra inquib
a ploruerat cruentasset nec rem ꝑnbacam funditus ꝓst̃ꝑcio illa deles

Expanded text:
tenere. qui emm referre iniuriam nititur, eum ipsum a quo laesus est gestit tenere. qui emm referre iniuriam nititur, eum ipsum a quo laesus est gestit imitari. ita qui malum imitatur, bonus esse nullo pacto potest. duobus igitur uerbis duas uirtutes maximas bono et sapienti uiro, innocentiam patientiamque, detraxit. sed quia ipse caninam illam facundiam, sicut Sallustius ab Appio dictum refert, exercuit, uoluit hominem canino modo uiuere, ut remordeat lacessitus. quae retributio contumeliae quam perniciosa sit et quas edere soleat strages, unde oportunius petetur exemplum quam ei ipsius praeceptoris tristissperdidit? quodsi lacessitus I iniuria patientiam tenuisset, si dissimulare, si ferre contumeliam boni uiri esse didicisset nec illas nobiles orationes alieno titulo inscriptas inpatientia et leuitas et insania profudisset, numquam capite suo rostra, in quibus ante floruerat, cruentasset nec rem publicam funditus proscriptio illa delesset.
Abbreviated transcription (Latin):
calamicosum cãq concriũ quã ire frena ꝓunctẽ que illũ nõ mͦ
uoni s eciã homis appellatõe deppoliet diq̃midem not̾e altĩut ip̃e
uerissume ait nõ est scdm̃ homis nacuram ⁊ lam ⁊ pecudes si laces¬
T ut ad hominũ exempla redeamus imꝑiti quoq et insi¬
piences si qũ accipiñt iiurĩa ceco ⁊ irracdilabili suroe¬
E
Diaut᷑ et his qui sib nocent uicem t̃bũe conaut᷑ Inquo
g᷑ sapicus ac bonus uir amalis ⁊ insipientibꝰ diferũ
quod haẜet inuuctã paciencia qua suulti carent ũ quod roge seac
nutigae iram sũa uouit quã illi quia uirtute indigent frenare
nõ possunt d uidelicet hec illum res fefellit quia ã de bircude
queritur inqͣcũq contentõne uinc̾e putauit ee uirtutis n ͨ uide
ullo mͦ pociunt hoĩem dolori ⁊ ire succumbentẽ quib debet pocuis¬
reluctari ⁊ ruencem quatũq imꝓbitas ꝓuocarit uirtutis officiu ñ

Expanded text:
calamitosum tamque contrarium quam irae frena permittere, quae illum non modo calamitosum tamque contrarium quam irae frena permittere, quae illum non modo boni, sed etiam hominis appeverissime ait, non est secundum hominis naturam. Nam et pecudes si laceset ut ad hominum exempla redeamus imperiti quoque et insipientes si quando accipiunt iniuriam, caeco et inrationabili furore ducuntur et iis qui sibi nocent, uicem retribuere conantur. in quo igitur sapiens ac bonus uir a malis et insipientibus differt, nisi quod habet inuictam patientiam, qua stulti carent, nisi quod regere se ac mitigare iram suam nouit, quam illi quia uirtute indigent, frenare non possunt? sed uidelicet haec illum res fefellit, quod cum de uirtute loqueretur, in quacumque contentione uincere putauit esse uirtutis nec uidere ullo moreluctari, et ruentem quacumque inprobitas prouocarit, uirtutis officium non
Abbreviated transcription (Latin):
corrupit: duid eiu opus fuerat adiũge̾ ñ lacessitus iniuria r ut᷑
si fuerit lacessicus Iam ex hoc iyo boui uiri nõiu amictat necesse ẽ
si nocebit/ Nõ minus eñ mali est referre inuiriam quã iunferre
Nam bnde cercanua int̾ hoies ide pugne concenciones q
nasd̃itur ñ quod imꝓbitati opposita imꝑaciencia magnas sepe con¬
citat tẽpestates Quod si pacienciã qua uircute nichil uerus iuchl
hoi digniꝰ inueniri pocest imꝓbicati opposueris exciugnet᷑ ꝓaiuꝰ¬
cãꝙͣ igni aquã suꝑ fuderis sm̃̃ aũt ꝓuotacrix illa imꝑbitas ipa¬
dm̃ ut id nõ fluen aliquod s effusio cruoris extinguat. Magnaia¬
ꝙ paciencie racio est quã sapiens homo ademut uouo uiro ut em̃
nchil maloꝵ siat hec sola efficit/ Que si det᷑ om̃ibus nullũ scela
nulla fraus in rebus huanis erit/ Qautõ g᷑ bono hiro potest ẽe tã

Expanded text:
corrupit! quid enim opus fuerat adiungere nisi lacessitus iniuria, ut corrupit! quid enim opus fuerat adiungere nisi lacessitus iniuria, ut si fuerit lacessitus: iam ex hoc ipso boni uiri nomen amittat necesse est, si nocebit. non minus enim mali est referre iniuriam quam inferre. nam unde certamina inter homines, unde pugnae contentionesque nascuntur, nisi quod icitat tempestates? Quod si patientiam, qua virtute nihil verius, nihil homine dignius inveniri potest, improbitati opposueris, extinguetuam igni aquam superfuderis. sin autem prouocatrix illa inprobitas inpadium, ut id non flumen aliquod, sed effusio cruoris extinguat. magna itaque patientiae ratio est, quam sapiens homo ademit bono uiro. ut enim nihil malorum fiat, haec sola efficit: quae si detur omnibus, nullum scelus, nulla fraus in rebus humanis erit. quid igitur bono uiro potest esse tam
Abbreviated transcription (Latin):
speculacor ac testis ꝯmnmi hunc hõi p̃ferat huic̃ malit Set¬
de causa sua ꝓmĩtiare/cuus sententiani nemo effuge̾ pt̃ nec defeus¬
one buꝰ quãni nec grã ita fit ut homio iustus cõncemptu sit oĩbe
et quia pucabit᷑ semetipm non posse defendere habebit᷑ ꝓsegm
merte Qui aũt fuerit ultus mimicũ hic fortis hic seremius
m̾icatur hunc om̃s uerent᷑ hñc colũt bonus n ͦ ille tam ⁊ si pdes¬
se plĩbus possit illum cansam suscipiũt qui uoc̾e quã qui pderre pos¬
sit S instũ prauitas homimiũ depraua̾e nõ pocerit quo niuuꝰ deo
scirdeat obcemꝑare małitq cõcempui dumi m ͦ semꝑ bom finigatut
officio małi inĩquã: sicõ in hisdem illis offĩciatibꝰ at urͦ siquis bo¬
luerit inquit al sui cõplicatam nocionẽ eboluere/ iam se ipẽ doceat
tñ uirũ bonũ erre qui ꝓsit quib possit noceat nemĩ ũ lacessicus inui¬
ria Oquã simꝑlicem ueramq sencencĩa duoꝵ uerboꝵ adiectõne

Expanded text:
peculator : ac testis omnium. hunc homini praeferat, hunc malit de causa sua pronuntiare, cuius sententiam nemo effugere potest nec defensione cuiusquam nec gratia. ita nt ut homo iustus contemptui sit omnibus, et quia putabitur se ipsum non posse defendere, habebitur pro segni et inerte. qui autem fuerit ultus inimicum, hic fortis, hic strenuus iudicatur, hunc omnes uerentur, hunc colunt. bonus uero ille tametsi prodesse pluribus possit, illum tamen suspiciunt qui nocere quam qui prodesse possit. sed iustum prauitas hominum deprauare non poterit, quominus deo studeat obtemperare malitque contemni, dummodo semper boni fungatur officio, mali numquam. Cicero in isdem illis officialibus at uero si quis uoluerit inquit animi sui conplicatam notionem euoluere, iam se ipse doceat eum uirum bonum esse qui prosit quibus possit, noceat nemini, nisi lacessitus iniuria. o quam simplicem ueramque sententiam duorum uerborum adiectione
Abbreviated transcription (Latin):
q pposito nõ cempla issi cdiestis malcicudinẽ saxis exstruenda s
ire laudab̾it᷑ Quo bno castũ quid deo dignũ uͥ quod ip̃e i illadi¬
ina lege sua popostit duo funt que offerri debeant donuĩ ⁊ sacfioñ
iuitatib incellagunt᷑ donuĩ est quitq̃d̾ auco argencoq fabricatur
Item quitquid purpura et serico cexitr sac̾siciũ ẽ uictima rquedĩ¬
q mara cremaut᷑ s utroq no utitur deus qr ⁊ ip̃e incorruptus ec
illt cocũ corĩ nycibile Itaq deo utrũq incoipale offerendim est quo
uͣctur donã ert inceg̾tas ce suc̃ficiũ laus ⁊ umpinis Si em̃ deus nõ

Expanded text:
que proposito? Non templa illi congestis in altitudine saxis extruenda sunt: que proposito? Non templa illi congestis in altitudine saxis extruenda sunt: iure laudabitur. quid ergo castum, quid deo dignum nisi quod ipse in illa diuina lege sua poposcit? duo sunt quae offerri debeant, donum et sacrificuinitatis intellegunt, donum est quidquid auro argentoque fabricatur, item quidquid purpura et serico texitur, sacrificiumque uictima et quaecumque in ara cremantur. sed utroque non utitur deus, quia et ipse incorruptus est et illud totum corruptibile. itaque deo utrumque incorporale offerendum est, quo u
Abbreviated transcription (Latin):
ac legitime ucce est uiere Cmꝰ legis pauta equidem capita posuꝙ
sum polliciois ea ins cũi mͦ eẽ dicturũ que simũ fastigiũ uirtuti ac
iusticiẽ imponen̾t Di quis uolet cec̾a om̃ia conp̃henderẽ exfonte ipͣ
pecat᷑ md̾e ad nos rmus iste manauit / Nũc de sac̾ficio ipo pauca dicam
bẜur inquit plato nõ castũ donũ deo Quĩ gͦ picta stilicet ⁊ cexta p̃cio¬
sa ymo pͦ nõ carri don deo quicquio corrumpi quitqͥd subripi pocest
S sicut hoc idit nõ oporte̾ umenti offerri aliquio quod sit exmor¬
co corpe cur illud nõ uidit nõ debẽ in corꝑali corpoiale nuꝰ of¬
ferre/. Sraco melus ⁊ ueruis reneca multis ne nos inquit dñi cog¬
tare mardñ etͣ placidũ ⁊ marestate leui uerendim amicũ ⁊ semꝑ
iupyino nõ inmolacionibꝯ̃ ⁊ sanne multo colendũ Que em̃ excrli¬
erdatione uume cautiũ uoluptas est/ Sed mence pura bono ⁊ houesto¬

Expanded text:
ac legitime necesse est uiuere. cuius legis pauca equidem capita posui, quod ac legitime necesse est uiuere. cuius legis pauca equidem capita posui, quod sum pollicitus ea me tantummodo esse dicturum quae summum fastigium uirtuti et iustitiae imponerent. si quis uolet cetera omnia comprehendere, ex fonte ipso petat unde ad nos riuus iste manauit. Nunc de sacrificio ipso pauca dicamus. ebur inquit Plato non castum donum deo. quid ergo? picta scilicet et texta pretiosa? immo uero non castum donum deo quidquid corrumpi, quidquid subripi potest. sed sicut hoc uidit, non oportere uiuenti offerri aliquid quod sit ex mortuo corpore, cur illud non uidit, non debere incorporali corporale munus offerri? quanto melius et uerius itare magnum et placidum et maiestate leni verendum, amicum et semper in proximo non imolationibus et sanguine multo colendum — que enim ex trucidatione imolantium voluptas est? —, sed mente pura, bono honesto
Abbreviated transcription (Latin):
at uchił om̃mo appecat uo cõcupistat alienũ nõ iuudeat ussł uõ fdce¬
diat quẽ ꝙͣ sic huullis imẜitors benesicus mitis hũonus pax iñ aio fsti
sac̾ficia sunt mansuecudo aĩ ⁊ bita ninocens ⁊ actus bomi Que oñauꝰ
que exhibet cociens sac̾ficat quociens bonũ aliquid ac piũ fecerit de
eñ fio desiderat uicimnã neq nuiti aĩalis neq mortis ac saniuus
s homis ⁊ uite ad quod sac̾sitiũ neq uerbenis opus ẽ neq fib̃ris nons¬
neq cespicibus que sunt uoiq uanissima s hũs que demamio pectoeꝑ
ferlntir itaq maram dei q uere maxinia est ⁊ que incorde hõis e
cotata inquiuati nõ potest sanginĩe iusticia imponitur ꝑacientia pob
inuocentia casaitas absciuenciã ħic est uerissimꝰ ritus / Hec ilła ẜ ꝓde
nt acicone dictũ est prlara ⁊ diuiua semꝑ que iecta ⁊ honesta msde
necat᷑ prana ⁊ curpia cui parencem sanctissime ac t̾cissime legi mste

Expanded text:
o adpetat, nihil concupiscat alienum, non inuideat ulli, non fastidiat quemquam, sit humilis misericors beneficus mitis humanus, pax in animo eius sacrificia sunt mansuetudo animi et uita innocens et actus boni: quae omnia qui exhibet, totiens sacrificat, quotiens bonum aliquid ac pium fecerit. deus enim non desiderat uictimam. neque muti animalis neque mortis ac sanguinis, sed hominis et uitae. ad quod sacrificium neque uerbenis opus est neque februis neque cespitibus, quae sunt utique uanissima, sed iis quae de intimo pectore proferuntur. itaque m aram dei, quae uere maxima est et quae in corde hominis conlocata inquinari non potest sanguine, iustitia imponitur, patientia fides innocentia castitas abstinentia. hic est uerissimus ritus, haec illa lex dei, ut a Cicerone dictum est, praeclara et diuina, semper quae recta et honesta iubet, uetat praua et turpia: cui parentem sanctissimae ac certissimae legi iuste
Abbreviated transcription (Latin):
affiiet ne sine ilło suo dampuo id ip̃m quod comod̾at int̃ bona oc¬
ycea mĩetur / Mimius nõ acciꝑiat apauꝑe ut si quid ip̃e p̃sticerit co
bonũ sit quo suerit gracutũ maledicenci benedicto respondeat
onꝙ ipe maleditat ne uerbum malũ ꝓcedat exore homis qui
conit serbũ bonũ /srum ecĩs caneat diligent̾ neqn inimicũ sua
culya fatiat ⁊ si quis exticerit tam ꝓc̾nus / qui bouo ac iusto faci

Expanded text:
 sine ullo suo damno id ipsum quod commodat inter bona opera numeretur. munus non accipiat a paupere, ut si quid ipse praestiterit, eo bonum sit, quod fuerit gratuitum. maledicenti benedicto respondeat, numquam ipse maledicat, ne uerbum malum procedat ex ore hominis qui colit uerbum bonum. quin etiam caueat diligenter ne quando inimicum sua culpa faciat, et si quis ext
Abbreviated transcription (Latin):
Item quod nõm̃ ip̃m docet nulla alia causa ã efficiende sobolis
qui se distipulos dei ꝓf̃cebmt᷑ ita morati raititts nt iup art
sibi possuit crram qui uoluptutibus indulgent quilibidmm obsequint᷑
an auam sũa corꝑi mancipant ad moitẽ q codempnant quia se cor¬
qt ad iudeciora destendere Modo placeant ercta ⁊ houesta que me¬
lb aous iocundiora sunt quã praua ⁊ iuhonesta peioribuꝵ . nõdio

Expanded text:
partem, quod nomen ipsum docet, nulla alia causa nisi efficiendae subolis partem, quod nomen ipsum docet, nulla alia causa nisi efficiendae subolis qui se discipulos dei profitebuntur ita morati et instituti, ut inperare sibi possint. nam quiii animam suam corpori mancipant, ad mortemque condemnant: quia se corum ad deteriora desciscere: modo placeant recta et honesta, quae melioribus jucundiora sunt quam pr
Abbreviated transcription (Latin):
nccessicas ꝓhibet cñ uͦ maxia ad hibond̾a uirtus erit / ut cupidi¬
ditati conciñencia reluctet᷑ nec caucũ alienis cħoris que actinge̾
nõ licet uoꝵ eciã publicis milgatis q corꝑib absauendũ deus p̃
cepit docet q nos ãi duo int̾ sẽ corꝑa fu̾u̾nt copulata unũ corpus
effice̾ Itu qui segeno inmerserit cr̃uo sic oblicus ucce est ⁊ corpꝰ
quidem cico ablui pocest mens aũt concagione impudici corporis
inquinata nõ pt ñ ⁊ longo cẽꝑe ⁊ multis bouis oꝑib abea que in¬
heferit colluuione purgari/ Oporcet ergo sibi quẽq ꝑpon̾e duoꝵ
sexũũ comuctõnẽ gene̾randi cansa dacam eẽ uientibꝰ/ eã q legẽ
hus affectibus positam ut successionẽ parent Sicut añt dedit no¬
bis oclilos deus nõ ut spectemꝰ uoluptacẽ ꝙ capiamꝰ s ut uidecꝰ
pp̃ eos actus qui ꝑtinent ad uite uccĩcatẽ ita genicalem corꝑis

Expanded text:
necessitas probebit, tum uero maxime adhibenda uirtus erit, ut cupinecessitas probebit, tum uero maxime adhibenda uirtus erit, ut cupiditati continentia reluctetur. nec tantum alienis toris quaeque attingere non licet, uerum etiam publicis uulgatisque corporibus abstinenducepit; docetque nos, cum duo inter se corpora fuerint copulata, unum corpus efficere. ita qui se caeno inmerserit, caeno sit oblitus necesse est. et corpus quidem cito ablui potest, mens autem contagione inpudici corporis inquinata non potest nisi et longo tempore et multis bonis operibus ab ea. quae inhaeserit conluuione purgari. oportet ergo sibi quemque proponere duorum sexuum coniunctionem generandi causa datam esse uiuentibus eamque legem his affectibus positam, ut successionem parent. sicut autem dedit nobis oculos deus non ut spectemus uoluptatemque capiamus, sed ut uideamus propter eos actus qui pertinent ad uitae necessitatem, ita genitalem corporis
Abbreviated transcription (Latin):
amplias istos appellarẽ posum qua impios ⁊ parricidas qubis
nõ sufficiat sexus adeo datus nͥ ecia suũ sexum ꝑfane᷑ acͣ ptus¬
lant᷑ illudant ħec tam aꝑud illos lema ⁊ quasi honesta Quidd¬
cam de qus qui ab hominandam no libidinẽ sed iusauiam pocius exe¬
cent. Piget dic̾e s quid hus fore credamꝰ quod nõ piget face̾ ec
cam̃ dicendũ est quia fit De istis loquor quoꝵ tec̾runa libido ⁊ exe¬
crabilis furor ne capiti quidem parat Quibus hoc uerbis aut qna
indignacone tantũ nefas ꝓsequar: uicit officũ lugne sceleris
magniendo Cum gͥ libido hec edat oꝑa ⁊ hẽc facmora dessuetiar¬
mand̾i aduersus eam uirtuce maxĩa sumꝰ quis quis affectus illos
frena̾e no ꝑorest cohibeat eos intͣ p̃scriptũ legictim chori ut et
illud ꝙ auide expecit cõseqͣtur ⁊ tñ in pcc̃m non uicidat Nam quid
sibi homũes ꝑdici nolunt Rempe honesta oꝑa soluptas seqmtu
se ipam ꝑse ãppecunt niita ⁊ legictima ẜrui licet Ꝙ nod si aliqua

Expanded text:
amplius istos appellare possum, quam impios et parricidas, quibus non sufficit sexus a deo datus, nisi et suum prophane et petulanter inludant. haec tamen apud illos leuia et quasi honesta sunt. quid dicam de iis qui abominandam non libidinem, sed insaniam potius exercent? piget dicere, sed quid iis fore credamus quos non piget facere? et tamen dicendum est, quia fit: de istis loquor quorum teterrima libido et execrabilis furor ne capiti quidem parcit. quibus hoc uerbis aut qua indignatione tantum nefas prosequar? uincit officium linguae sceleris magnitudo. cum igitur libido haec edat opera et haec facinora designet, armandi aduersus eam uirtute maxima sumus. quisquis affectus illos frenare non potest, cohibeat eos intra praescriptum legitimi tori, ut et illut quod auide expetit consequatur et tamen in peccatum non incidat. nam quid sibi homines perditi nolunt? nempe honesta opera uoluptas sequitur: si ipsam per se adpetunt, iusta et legitima frui licet. quodsi aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
or don opis p̾mo cmid ag̃is inquit quid machmaris quid abstou¬
en dmoꝙ te unis sequit᷑ Alut tib̃i ꝑegͣnacio sub duxit ałiũ mours
asdicmn fegis ⁊ arbitrũ remoneo ꝓuca tibi cõagisse ut oculos om
s saoe testem iest uc ẽgo arbitror mentt sua qua uichil homi
dedat deus ip̃e dimius / Item cĩ de mito ac bono sud laquẽtur Ica
tasis uir inquit nõ m ͦ fac̾e s ne cogitare quidẽ quitꝙͣ audebit qd̾
n pncemꝰ ꝙ nos momentis omibus nõ maliquo ut ille dixit orbis
dre tseatsͫ ab̾ somib ẜ desuꝑ spectari as eo qui ⁊ iuder ⁊ cests ipe
sorus ert cũ racionẽ uite repostenti actus suos inficiari nõ licebit¬
go scus ẽ ant effuge cõstĩam aut nõs ip̃is ultro apire anuũ et
ucienꝰ rescissis nułuei̾bus effundere quib nemo alius mederi pocet
igauit inõitnos exaitauit ilłe ardorẽ cupiditatis extiuguet exst

Expanded text:
jusdem operis primo: « Quid agis, inquit? quid machinaris? quid abscondis? Custos te tuus sequitur; alium tibi peregrinatio subduxit, alium mors, abditum legis, et arbitros removes? Putas tibi contigisse, ut oculos omnse habere testem; id est, ut ego arbitror, mentem suam, qua nihil homini dedit Deus ipse divinius. » Item cum de justo ac bono viro loqueretur: « Itaque talis vir arbitremur, putemusque nos momentis omnibus non in aliquo, ut ille dixit, orbis terrae theatro ab hominibus, sed desuper spectari ab eo qui et iudex et testis idem futurus est, cui rationem uitErgo satius est aut effugere conscientiam, aut nos ipsos ultro aperire animum, et perniciem rescissis vulneribus effundere: quibus nemo alius mederi potestpurgavit, mortuos excitavit. Ille ardorem cupiditatis extinguet, ext
Abbreviated transcription (Latin):
non cantũ adulc̾ium ẽẽ uitandum uerũ eciã cogitationẽ ue quis asi¬
at alienam ⁊ aiõ comipistat adulc̃am em̃ fieri mente si ne suis aspiti
uoluptatis sibi ipa depmxerit᷑ mens est euĩ ꝑfecto que pectat᷑  ͫͥ ̃ͥ ͦm¬
derate libidinis fructu cogicatone coplectitm In ẜro ꝓcrmi qu e i no
ħac om̃e delictũ 2tam ⁊ si corpus mlla sit laẜ̾e matulatit no ͫ est in¬
cũ ꝑudititie racio sĩ aminꝰ incestus est nec illibata castit᷑as dideri iato
frenos impon̾e̾ uoluꝑtati eamq nagam ⁊ erraute cascitatis prgitiᷝe ẽẽ

Expanded text:
ntum adulterium esse uitandum, uerum etiam cogitationem, ne quis aspiciat alienam et animo concupiscat: adulteram enim fieri mentem, si uel imaginem uoluptatis sibi ipsa depinxerit. mens est enim profecto quae peccat, quae immoderatae libidinis fructum cogitatione conplectitur, in hac crimen eomne delictum. nam etsi corpus nulla sit labe maculatum, non constat tamen pudicitiae ratio, si animus incestus est, nec inlibata castitas uideri potestfrenos inponere uoluptati eamque uagam et errantem castita
Abbreviated transcription (Latin):
berrauĩt referat pedem seq p̾m̃ recipiat ac reformet E reuocae
berdui supas qͣ eliadere ad aras hot ꝯpus hic labor est degustatis
qu iase iociudis Soluptatibus uix diuelli ab hus possunt faclius
oi astquerent᷑ si caꝵ suauitates nõ actigissent ⁊ si eripiant se male
penerint Nes lucrari sequis quã pucet si daacti cõstium nõ habebis¬

Expanded text:
berraverit, referat pedem, seque quamprimum recipiat ac reformet: Sed revocare gradum, superasque evadere ad auras, Hoc opus, hic labor est. Degustatis enim male jucundis voluptatibus, vix divelli ab his possunt: facilius recta sequerentur, si earum suavitates non attigissent. Sed si eripiant se malaerexerint. Nec lucrari se quisquam putet, si delicti conscium non habeb
Abbreviated transcription (Latin):
pars iure cominidt uc adult hobeat᷑ quisquis compagen/ corpis
itepto fecu maribus repugnare uoluisset solam ominũ iuliere
uatient  Gn feat scilicet ne femĩs repugnantibus libido coge¬
pt diros aliud appecẽ eoq facto casticatis głiam nõ cenerent Si
ieq moilioi uirnitẽ pudicicie caꝑd si pectar dero posset Na quis¬
uod s ppaat qma ncce est indolore atq inꝑiculũ pemat si
admiserit Null̃a igit᷑ laus ẽ nõ fac̾e quid fac̾e no possis Ideo
adm pudiatia in honne laudat᷑ quia nõ natutalis est s uoliui

Expanded text:
pari jure conjungit, ut adulter habeatur, quisquis compagem corporis imantes suscepto foetu maribus repugnare voluisset, solam omnium mulierem patientem viri fecit; scilicet ne foeminis repugnantibus, libido cogeret viros aliud appetere, eoque facto, castitatis gloriam non tenerent. Sed neque mulier virtutem pudicitiae caperet, si peccare, quia necesse est in dolorem atque in periculum ueniat, si admiserit. nulla igitur laus est non facere quod facere non possis. ideo autem pudicitia in homine laudatur, quia non naturalis e
Abbreviated transcription (Latin):
cogitabit cũ cogitatio ipa uichil aliud sit quã mentis agitatio de¬
inq qui hanc inmobilicate amini asserunt p̾uare aminũ bica bo¬
ceuo s ut iubentib fac̾e̾ nos contͣ legem dei contͣq iusticia nb¬
lis mus aut supplicus u̾. eamur quo iniuis dei iussionẽ qois p̃fe

Expanded text:
cogitabit, cum cogitatio ipsa nihil aliut sit quam mentis agitatio. decogitabit, cum cogitatio ipsa nihil aliut sit quam mentis agitatio. denique qui hanc immobilitatem animi adsernnt, priuare animum uita uocebo —, sed ut iubentibus facere nos contra legem dei contraque iustitiam nullis minis aut suppliciis terreamur, quominus dei iussionem iussioni h