comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& seipsũ. Fidelis inꝙͣ. qͥ in eo uerã naturã credit. & confitet᷑ hu¬
manã id ÷ nr̃am. quãuis singłarit suscipiente do uerbo in unicũ¬
dĩ filiũ sublimatã. ita ut qͥ suscepit & qđ suscepit una eẽt in
trinitate ꝑsona. Neq enĩ homine assũpto qͣternitas facta ẽ. sed
trinitas mansit. assũptione illa in effabilit̾ faciente ꝑsonȩ uniꝰ in
nichei. nec hominẽ tm̃ sic̃ heretici fotiniani: nec ita hominẽ. ut
aliqͥd minꝰ habeat qͦd ad humanã certũ ẽ ꝑtinere naturã siue
animã. siue in ipsa anima m̃tẽ rationalẽ. siue carnẽ ñ de fe¬
mina sũptã. s factã de uerbo in carne conuerso atq mutato.
Quȩ om̃a tria falsa & uana hereticoꝵ apollinaristarũ tres par¬

Expanded text:
et seipsum. Fidelis, inquam, qui in eo veram naturam credit et confitetur huet seipsum. Fidelis, inquam, qui in eo veram naturam credit et confitetur humanablimatam, ita ut qui suscepit et quod suscepit, una esset in Trinitate persona. Neque enim homine assumpto quaternitas facta est, sed Trinitas mansit, assumptione illa ineffabiliter faciente personae unius nichaei; nec hominem tantum, sicut haeretici Photiniani; nec ita homine, ut aliquid minus habeat, quod ad humanam naturam pertinere certum est, sive animam, sive in ipsa anima mentem rationalem, sive carnem non de femina sumptam, sed factam de Verbo in carnem converso atque mutato, quae omnia tria falsa et vana haereticorum Apollinaristarum tres par
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m unicũ dĩ filiũ unũ dñm. Qͥsqͥs in capite nr̃o p̃cedentia
merita singłaris illiꝰ generationis inuenerit. ipse in nob̾ m̃briᷤᷤ
eiꝰ p̃cedentia merita multiplicatȩ regenerationis inquirat.
sleq enĩ retributa ẽ. xp̃o illa generatio s tributa. ut alienꝰ
ab om̃i obligatione peccati de spũ & uirgine nasceret᷑. Sic
& nob̃ ut ex aqua & spũ renascerem̃. ñ retributũ ẽ ꝓ aliquo
merito: s gratis tributũ. &̾ si nos ad lauacrũ regenerationiᷤ
fides dux̃. ñ ideo putare debemꝰ pͥores nos dedisse aliqͥd ut retri¬
bueret᷑ nob̾ regeneratio salutaris. Ille qͥppe nos fecit credere
in xp̃m: qͥ nob̾ fecit in quẽ credimꝰ xp̃m. Ille facit in hominibꝰ
pͥncipiũ fidei. s ꝑfectionẽ in ihũ: qͥ fecit hominẽ pͥncipem
ullũ ẽ illustrius p̃destinationis exẽplũ. quã ipse mediator. Uiqͥs¬
fidelis uult eã bene intelligere. attendat ipsũ atq inillo inueniat

Expanded text:
rum, unicum Dei Filium, unum Dominum. Quisquis in capite nostro praecedentia merita singularis illius generationis invenerit, ipse in nobis membris ejus praecedentia merita multiplicatae regenerationis inquirat. Neque enim retributa est Christo illa generatio, sed tributa, ut alienus ab omni obligatione peccati, de Spiritu et Virgine nasceretur. Sic et nobis ut ex aqua et Spiritu renasceremur, non retributum est pro aliquo merito, sed gratis tributum: et si nos ad lavacrum regenerationis fides duxit, non ideo putare debemus, priores nos dedisse aliquid, ut retribueretur nobis regeneratio salutaris; ille quippe nos fecit credere in Christum, qui nobis fecit in quem credimus Christum; ille facit in hominibus principium fidei et perfectionem in Jesum, qui fecit hominem principem ullum est illustrius praedestinationis exemplum, quam ipse Mediator. Quisquis vult eam fidelis bene intelligere, attendat ipsum, atque in illo inveniat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter contentiosos aut multũ tardiores ne aliqͥd int̾esse qͥs pu¬
tet. sciat etiã hoc mͦ iurasse apłm dicentẽ. Cotidie morior per
urãm głam. Qua ꝓpt̾ qͥ intelligit ñ in bonis s in necessariis ui¬
rationẽ habendã. refrenet se q̃ntũ potest ut ñ ea utat᷑ nͥ ne¬
cessitate. cũ uidet pigros homines ẽẽ ad credendũ qđ eis utile
ẽ credere nͥ iuratione firmet᷑. Ad hoc itaq ꝑtinet qđ hic dicit᷑.

Expanded text:
pter contentiosos aut multum tardiores, ne aliquid interesse quis putet, sciat etiam hoc modo jurare Apostolum dicentem, Quotidie morior per ur. Quapropter qui intelligit, non in bonis, sed in necessariis jurationem habendam, refrenet se quantum potest, ut non ea utatur, nisi necessitate, cum videt pigros esse homines ad credendum, quod eis utile est credere, nisi juratione firmetur. Ad hoc itaque pertinet quod sic
Abbreviated transcription (Latin):
mo. ũ qr carnes desiderauit sed qr escȩ desiderio ad¬
uersus dñm murmurauit: meruit imꝓbari. Itaq¬
nenli sunt. Et quis ẽ dñe qui ñ rapiatur aliquan¬
tulum extra metas necessitatis: Quisquis ẽ: magiꝰ ẽ.
Magnificet nom̃ tuum. Elgo autẽ ñ sum: qr pec¬
cator homo sum.  ed & ego magnifico nom̃ tuum.
& int̾pellat te ꝓ peccatis meis qui uicit scłm. numerans
me int̃ infirma m̃bra corporis sui. Quia ꝙ imꝑfec¬
tum eius uiderunt oculi tm: in libro tuo om̃s scriben

Expanded text:
mo non quia carnes desiderauit, sed quia escae desiderio admo non quia carnes desiderauit, sed quia escae desiderio aduersus dominum murmurauit meruit improbari. inendi sunt; et quis est, domine, qui non rapiatur aliquantum extra metas necessitatis? quisquis est, magnus magnificet nomen tuum. ego autem non sum, quia peccator homo sum; sed et ego magnifico nomen tuum et interpellat te pro peccatis meis qui uicit saeculum, numerans me inter infirma membra corporis sui, quia et imperfectum eius uiderunt oculi tui et in libro tuo omnes scriben
Abbreviated transcription (Latin):
meus te dare cum fit qd imꝑas fieri. Docinsti me
pater bone omma munda mundis. sed malũ ẽẽ ho¬
mini qui ꝑ offendiculũ manducat. Et omnẽ oreatu¬
rã tuam bonam eẽ. & nichil abitiendum qđ cum grarũ
actione ꝑcipitur. Et qr esca nos ũ comũdat deo. Elt
ut nemo nos iudicet in cibo. aut in potu. Et itt qͥ
manducat. ñ manducantẽ ñ sꝑnat. Et qui ñ man¬
ducat: manducantẽ ñ iudicet. Didici hoc. Grãs tibi:
immunditiã obsomi timeo: sed immunditiã cupidita¬
tis. S cio noe om̃e carnis gemis qd cibo eẽt usui man¬
ducare ꝑ missũ. Helam cibo carnis refectũ. Lohẽ
mirabili astinentia p̃ditũ. animalib hoc ẽ locustis in
escam cedentib ñ fuisse pollutũ. & scio esau lenticu¬
le concupiscentia deceptũ. Et dauid ꝓpter aque de¬
siderium a se ipso rep̃hensum. Et regẽ nr̃m ñ de¬
carne. sed de pane tẽptatũ. Ideoq & popłs in here¬

Expanded text:
meus, te dare quod cum imperas fieri fit. docuisti me, meus, te dare quod cum imperas fieri fit. docuisti me, pater bone: omnia munda mundis, sed malum esse homini, qui per offensionem manducat; et omnem creaturam tuam bonam esse nihilque abiciendum quod cum gratiarum actione percipitur; et quia esca nos non commendat deo, et ut nemmanducat non manducantem non spernat, et qui non manducat, manducantem non iudicet. didici haec, gratias tibi, inmunditiam obsonii timeo, sed inmunditiam cupiditatis. scio Noe omne carnis genus, quod cibo esset usui, manducare permissum, Elian cibo carnis refectum, Iohannem mirabili abstinentia praeditum animalibus, hoc est lucustis in escam cedentibus, non fuisse pollutum: et scio Esau lenticulae concupiscentia deceptum et Dauid propter aquae desiderium a se ipso repcarne, sed de pane temtatum. ideoque et populus in here
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ a uoluntate tua uetare. N udiui & illam ex mimere
tuo. quã multũ amami. N eq si manducauẽ. rimꝰ abim¬
dabimus: neq si ñ manducauerimus deerit nobis. Hoc
ẽ dicere. Nec illa res me copiosum faciet. nec illa erũp¬
nosum. Auditi & alteram. Ego enum didici. in qͥb
sum. sufficiens et̃. Et abundare noui: & penuriam
pati nomi. Omina possum in eo qui me confortat.
Ecce miles castroꝵ celestium: ñ puluis qd sumus. S ed
mem̃to dñe qr puluis sumus. & de puluere fecisti ho¬
minẽ: & ꝑierat & inuentus ẽ. Nec ille in se potuit. quia
idem puluis fuit. Quem talia dicentẽ affectu tuȩ inspira¬
tionis acdamaui. Omnia possum inquit in eo qui me
confortat. Conforta me ut possim. Ha qđ iubes. & ui¬
be qđ uis. Iste se accepisse confitetur: & qd głatur in
dño głatur. Audiui alium rogante ut accipiat. Au¬
fer a me concupiscentias uentris. Qnde apparet sc̃e ds̃

Expanded text:
et a uoluntate tua uetare. audiui et illam ex munere et a uoluntate tua uetare. audiui et illam ex munere tuo quam multum amaui: neque si manducauerimus abundabimus, neque si non manducauerimus deerit nobis; hoc est dicere: nec illa res me copiosum facit nec illa aerumnosum. audiui et alteram: ego enim didici in quibus sum sufficiens esse et abundare noui et paenuriam pati noui. omnia possum in eo qui me confortat. ecce miles castrorum caelestium, non puluis quod sumus. sed memento, domine, quia puluis sumus, et de puluere fecisti hominem; et perierat, et inuentus est. nec ille in se potuit, quia idem puluis fuit quem talia dicentem afflatu tuae inspirationis adamaui: omnia possum, inquit, in eo qui me confortat. conforta me ut possim; da quod iubes, et iube quod uis. iste se accepisse confitetur et quod gloriatur in domino gloriatur. audiui alium rogantem ut accipiat: aufer a me, inquit, concupiscentiam uentris; unde apparet, sancte deus
Abbreviated transcription (Latin):
do enim nos delectant mala. & ñ delectant bona. ro¬
gare potius debemus dm̃. ut delectent bona. quã ut
concedantur mala. N on qr malũ ẽ carne uesci. cũ de
hac re loquens apłs dicat. Oinnis creatura deiẽ bona.
& nichil abiciendum. qđ cum gr̃arũ actione ꝑcipitur. S ed
qr sicut ipse item ait. malum ẽ homim qui ꝑ offendicu¬
lum manducat. Et si ꝑ hominis offensionẽ: quanto
magis dei : Euiͦ in isrłitis ñ parua erat offensio repu¬
diare qd dabat sapientia. & petere id qđ in hiabat con¬
cupiscentia. quamuis illi nec peterent. sed qr deerat
mu̾murarent. S ed ut sciremus ñ dei creaturam ẽẽ
culpabilem. sed inobedientiã contumacem. & iordina¬
tam cupiditatem. ñ ꝓpter porcum. sed ꝓpt̾ pontũ mortẽ¬
homo primus inuenit. Et esau primatus suos ũ ꝓpt̃
gallinam: sed ꝓpter lenticulam ꝑdidit. Audiui¬
aliam uocem tuam. Post concupiscentias tuas ñeas:

Expanded text:
do enim nos delectant mala, et non delectant bona, rodo enim nos delectant mala, et non delectant bona, rogare potius debemus Deum, ut concedantur mala. Non quia malum est carne vesci, cum de hac re loquens Apostolus dicat, Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione accipitur : sed quia sicut item ipse ait, Malum est homini qui per offensionem manducat ; et si hominis offensionem, quanto magis Dei? Cujus in Israelitis non parva erat offensio, repudiare quod dabat sapientia, et petere id quod inhiabat concupiscentia: quamvis illi nec peterent, sed quia deerat murmurarent. Sed ut sciremus non Dei creaturam esse culpabilem, sed inobedientiam contumacem et inordinatam cupiditatem; non propter porcum, sed propter pomum mortem primus homo invenit , et Esau primatus suos non propter gallinam, sed propter lenticulam perdidit . 2. Qualiam uocem tuam: post concupiscentias tuas non eas
Abbreviated transcription (Latin):
pati. Sinna possum in eo qui me confortat. Eit illud.
Neq si manducauerimus abundabimus: neq si ñ man¬
ducauerimis egebunus. Et illud. Non estregnũ emĩ
esca & potus: sed iusticia & pax & gaudiũ. Et qr so¬
lent homines multum gaudere carnalib epulis. addi¬
dit in sꝑu sc̃o. Iustificatur gͦ sapientia ab om̃ĩb filiis
suis. qui intelligunt utendis terrems oportuna tempora
ẽe debere. facilitatem uͦ carendi talib. & amorẽ fruendi
et̃uis: ñ uariari oportere ꝑ tẽpora. sed ꝑ petuo retinere.
tas malo suo impetiasse: qd culpabili concupiscentia petiue¬
runte Concupierant enĩ carnib uesci: quib plue batur¬
manna de cęlo. Eastidiebant quippe qđ habebant. & qđ
ñ habebant impudent̃ petebant. Quasi ñ melius pete¬
rent. ñ ut cibus qui deerat indecenti desiderio p̃staret᷑.
sed ut ille qui aderat sanato fastidio sumerotur. Quan¬

Expanded text:
pati: omnia possum in eo qui me confortat ; et illud, « pati: omnia possum in eo qui me confortat ; et illud, « Neque si manducaverimus, abundabimus; neque si non manducaverimus, egebimus ; et illud, » Non est enim regnum Dei esca et potus, sed justitia et pax et gaudium. » Et quia solent homines multum gaudere de carnalibus epulis, addidit, in Spiritu sancto . Justificatur ergo sapientia ab omnibus filiis suis, qui intelligunt utendis terrenis tempora opportuna esse debere; facilitatem vero carendi talibus, et amorem fruendi aeternis, non variari oportere per tempora, sed perpetuo retineri.tas malo suo impetrasse quod culpabili concupiscentia petierunt? Concupierant enim carnibus vesci , quibus pluebaturmanna de coelo. Fastidiebant quippe quod habebant; et quod non habebant, impudenter petebant: quasi non melius peterent, sed ille qui aderat sanato fastidio sanaretur. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
tate toleraudi inopiam. & temꝑantia ꝑ abtindantiam
ñ se corrũpendi. atq oportune sum̃di uel ñ sum̃di ea
quoꝵ ñ usus sed concupiscentia refrenanda ẽ. Nonem̃
inter ẽ omnino quid almm̃tor sumas ut succurras neces¬
sitati corporis. dum mͦ congruas in generib almm̃toꝵ hus
cum quib tibi uiuendũ ẽ: neq quantum sumas mul¬
tum uter ẽ: cũ uideannis alioꝵ stomachũ citius saciari.
s eos tam̃ illi ipsi paruo quo saciantur ardenter & into¬
lerabilit̃ ꝙ omuino turpiter inhiare. alios autẽ plusculo
quidem saciari. sed tolerabilius inopiam ꝑpeti. Et uel
ante ora positas epulas si in tempore aut opus sit aut ne¬
cesse sit: cum tranquillitate aspicere atq tangere. Magis
gͦ inter ẽ ñ quid uel quanti alim̃toꝵ ꝓ congruentia ho¬
minũ atq ꝑsone sue ꝙ ꝓ sue ualitudinis necessitate qͥs
capiat. seil quanta facilitatt & serentate anumi careat. oum
hiis uel oportet uel etiam necesse ẽ carere. ut illud in

Expanded text:
i inopiam et temperantiam per abundantiam, non se corrumpendi atque opportune sumendi uel non sumendi ea quorum non usus, sed concupiscentia reprehendenda est. non enim interest omnino quid alimentorum sumas, ut succurras necessitati corporis, dummodo congruas in generibus alimentorum his cum quibus tibi uiuendum est. neque quantum sumas multum interest, cum uideamus aliorum stomachum citius satiari et eos tamen illi ipsi paruo, quo satiantur, ardenter et intolerabiliter et omnino turpiter inhiare; alios autem plusculo quidem satiari, sed tolerabilius inopiam perpeti et uel ante horam positas epulas, si id in tempore aut opus sit aut necesse sit, cum tranquillitate aspicere neque tangere. magis ergo interest non quid uel quantum alimentorum pro congruentia hominum atque personae suae et pro suae ualetudinis necessitate quis capiat, sed quanta facilitate et serenitatehis vel oportet, vel etiam carere necesse est, ut illud in
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ut nos doceremur scripta sunt: ut ꝑ patientiam¬
& consolationẽ scripturarũ spem habeamus. D ixto ergo
xꝑi fuisse istam uocem. opꝓbria exꝓbrantiũ tibi cecider̃t
suꝑ me. Quare tibic Nunquid patri exꝑbrati sunt:
s ũ ipsi xpoͤ Quare oppbria expbrantium tibi ceci¬

Expanded text:
sunt, ut nos doceremur scripta sunt; ut per consolationem Scripturarum spem habeamus . Dixit ergo Christi fuisse istam vocem: Opprobria exprobrantium tibi ceciderunt super me. Quare, tibi? Numquid Patri exprobratur, et non ipsi Christo? Quare, opprobria exprobrantium tibi ceci
Abbreviated transcription (Latin):
am plurimũ. Nam & illam singularem ueramq pulchritu.¬
dinem cum uiderit plus amabit. Et nisi amore ocusu in-¬
fixerit nec ab aspiciendo uspiam declinauerit manere in illa
beatissima uisione ñ poterit. Sectamini caritatem. Ex ser¬

Expanded text:
am plurimum. Nam et illam singularem veramque pulchrituam plurimum. Nam et illam singularem veramque pulchritudinem cum viderit, plus amabit; et nisi ingenti amore oculum infixerit, nec ab aspiciendo uspiam declinaverit, manere in illa beatissima visione non poterit. Sed dum in hoc corpore e
Abbreviated transcription (Latin):
quitur uirtus uocatur. E st enim uirtus uel recta uel ꝑfecta
ratio. Sed & ipse aspectus quãuis iam sanos oculos conuer¬
tere in lucem ñ potest nisi tria illa ꝑmaneant. fides qua creda¬
tur ita se rem habere ad quã conuertendus ẽ aspectus. ut ii-¬
sa faciat beatum. spes cum bene aspexerit se uisurum ẽẽ p̃sumat.
caritas qua uidere ꝑfruiq desideret. iam aspectum sequitur
ipsa uisio dei. qui est finis aspectus. Non quo iam ñ sit. sed qd
nichil amplius habeat quo se intendat. Et hec ẽ uere ꝑfecta
uirtus ratio ꝑueniens ad finem suum. quam beata uita conse-¬
quitur. Ipsa autem uisio intellectus ẽ ille qui in animaẽ.
Ergo cum animx dm̃ uidere. hoc ẽ dm̃ intelligere contige¬
rit uideamus utrum adhuc ei tria illa sint necessaria. Ri¬
des quare sit necessaria cum uideat. iam spes nicbilominus qͥa
iam tenes. caritati uͦ ñ solum nichil detrahitur. sed additur eti¬

Expanded text:
quitur, virtus vocatur; est enim virtus vel recta vel perfecta quitur, virtus vocatur; est enim virtus vel recta vel perfecta ratio. Sed et ipse aspectus quamvis jam sanos oculos convertere in lucem non potest, nisi tria illa permaneant: fides, qua credat ita se rem habere, ad quam convertendus aspectus est, ut visa faciat beatum; spes qua cum bene aspexerit, se visurum esse praesumat; charitas, qua videre perfruique desideret. Jam aspectum sequitur ipsa visio Dei, qui est finis aspectus; non quod jam non sit, sed quod nihil amplius habeat quo se intendat: et haec est vere perfecta virtus, ratio perveniens ad finem suum, quam beata vita consequitur. Ipsa autem visio, intellectus est ille qui in anima Ergo cum animae Deum videre, hoc est Deum intelligere contigerit, videamus utrum adhuc ei tria illa sint necessaria. Fides quare sit necessaria, cum jam videat? Spes nihilominus, quia jam tenet. Charitati vero non solum nihil detrahetur, sed addetur eti
Abbreviated transcription (Latin):
eredat quidem ita se rem habere ut dr̃. atq ita se si uidere
potuerit ẽẽ uisuram sanari tam̃ se posset despet ñne se ꝓrsus
abicit. atq contempnit. nec p̃ceptis medici obtemꝑat: P re
sertim quia ea p̃cepta necesse ẽ ut morbus dura sentiat. Er¬
nia & se sꝑet posse sanari ipsam tam̃ quȩ ꝓ mittitur lucem
ñ amet. ñ desideret. suisq tenebris que iam in consuetudine
iocunde sunt se arbitretur debere interim ẽẽ contentam. ñ ne
medicum illum nichilominus respuit: E rgo tertia caritas
necessaria est. Nichil omnino tam neccessarium. Sine tͥb
istis gͥ anima nulla sanatur. ut possit dm̃ suum uidere id est
intelligere. Qum gͦ sanos habuerit oculos. restat ut aspiciat.
Aspectus animȩ ratio ẽ. Sed quia ñ sequitur ut omnis qͥ
aspicit uideat aspectus rectus atq ꝑfectus id est quem uisio se¬

Expanded text:
credat quidem ita se rem habere ut dicitur, atque ita se, si videre credat quidem ita se rem habere ut dicitur, atque ita se, si videre potuerit, esse visuram, sanari se tamen posse desperet; nonne se prorsus abjicit atque contemnit, nec praeceptis medici obtemperat? A. Omnino ita est, praesertim quia ea praecepta necesse est ut morbus dura sentiat. R. Ernia, et se speret posse sanari, ipsam tamen quae promittitur lucem non amet, non desideret, suisque tenebris, quae jam consuetudine jucundae sunt, se arbitretur debere interim esse contentam; nonne medicum illum nihilominus respuit? A. Prorsus ita est. R. Ergo tertia charitas necessaria est. A. Nihil omnino tam necessarium. R. Sine tribus istis igitur anima nulla sanatur, ut possit Deum suum videre, id est intelligere. 13. Cum ergo sanos habuerit oculos, quid restat? A. Ut aspiciat. R. Aspectus animae, ratio est: sed quia non sequitur ut omnis qui aspicit videat, aspectus rectus atque perfectus, id est quem visio se
Abbreviated transcription (Latin):
mo credente qd̃ ñdum uidec & sꝑante atq amante qd̃ credit
Amatur gͦ & qđ ignoratur. sed tam̃ creditur. Nimirũ autẽ
cauendum ẽ. ne credens animus id qđ ñ uidet fingat sibi ali¬
quid qd̃ ñ ẽ. & sꝑet diligatq qd̃ falsum ẽ. Q si sit. ñ eric
caritas de corde puro ꝙ conscientia bona & fide ñ ficta. Que
on enim hoc ẽ habere oculos qd̃ aspicere. aut itẽm hoc
ẽ aspiere qd uidere. Ergo anime trib quibusdam
rebus opus ẽ ut oculos habeat quibus iam bene uti possit ut
aspiciat ut uideat. O culus anime mens ẽ ab omni mole
corporis pura. id est a cupiditatib rebus mortaliũ ia remo-¬
ta atq purgata. Qđ ei nichil aliud p̃stat quam fides pri
mo. d enim adhuc ei demonstrari ñ potest uiciis inquina¬
tȩ atq egrotanti quia uidere nequit nisi sana. siñ credat
alit̃ se ñ ẽe insuram ñ dat oꝑam sue sanitati. S ed quia si

Expanded text:
mo credente quod nondum videt, et sperante atque amante quod credit? mo credente quod nondum videt, et sperante atque amante quod credit? Amatur ergo et qui ignoratur; sed tamen creditur. Nimirum autem cavendum est, ne credens animus id quod non videt, fingat sibi aliquid quod non est, et speret diligatque quod falsum est. Quod si fit, non erit charitas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, quae Non enim hoc est habere oculos quod aspicere; aut item hoc est aspicere quod videre. Ergo animae tribus quibusdam rebus opus est ut oculos habeat quibus jam bene uti possit, ut aspiciat, ut videat. Oculi sani mens est ab omni labe corporis pura, id est, a cupiditatibus rerum mortalium jam remota atque purgata: quod ei nihil aliud praestat quam fides primo. Quod enim adhuc ei demonstrari non potest vitiis inquinatae atque aegrotanti, quia videre nequit nisi sana, si non credat aliter se non esse visuram, non dat operam suae sanitati. Sed quid, si
Abbreviated transcription (Latin):
ad illud & inherendum illi ut p̃sente ꝑfruamur a quo
sumus. quo absente nec ẽẽ possemus. Cum enim ꝑ fidẽ ad¬
buc ambulamus ñ ꝑspetiem ñdum utiq uidemus dm̃ sic̃ idẽ
ait facie ad faciem. Quen tam̃ nisi nc̃ iam diligamus. ñ ꝗͣ
uidebimus. Sed quis diligit qd ignorat: Sciri enim aliqͥd
ꝙ ñ diligi pocest. Hiligi autem qd̃ nescitur: quero utrum
possit. Quia si ñ posset. nemo diligit dm̃ antequã sciat. Et
quid ẽ dm̃ scire. nisi eum m̃te conspicere. firmeq ꝑciꝑe:. Non
enim corpusẽ. ut carneis oculis inquiratur. Sed & priusqũã
ualeamus conspicere atq ꝑciꝑe dm̃ sieut conspici & ꝑcipi po¬
test. qd̾ mundis cordibus licet beati eñi mundicordes quia
ipsi dm̃ uidebunt. nisi ꝑ fidem diligatur ñ poterit cor mun¬
dari. quo ad eum uidendum sit aptum s idoneum. Ebisunt
enĩ illa tria ꝓpter que in animo edificanda omniũ diuinorũ
libroꝵ machinam̃ta consurgunt. fides. spes. caritas nisi in ani-¬

Expanded text:
ad illud et inhaerendum illi, ut praesente perfruamur a quo sumus, quo absente nec esse possemus. Cum enim per fidem adhuc ambulamus, non per speciem , nondum utique videmus Deum, sicut idem ait, facie ad faciem : quem tamen nisi nunc jam diligamus, nunquam videbimus. Sed quis diligit quod ignorat? Sciri enim aliquid et non diligi potest: diligi autem quod nescitur, quaero utrum possit; quia si non potest, nemo diligit Deum antequam sciat. Et quid est Deum scire, nisi eum mente conspicere, firmeque percipere? Non enim corpus est, ut carneis oculis inquiratur. Sed et priusquam valeamus conspicere atque percipere Deum, sicut conspici et percipi potest, quod mundicordibus licet; Beati enim mundicordes, quia ipsi Deum videbunt : nisi per fidem diligatur, non poterit cor mundari, quo ad eum videndum sit aptum et idoneum. Ubi sunt enim illa tria, propter quae in animo aedificanda omnium divinorum Librorum machinamenta consurgunt, fides, spes, charitas ; nisi in ani
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Dilectissimi filii dei sumus. & ñdũ apparuit qd̾ erimꝰ.¬
Quia ñdũ apparuit. ideo fides. Scimus qd̾ cum apparuerit.
similes ei erimus. Nunquid quia cralimus: Non. Quare
Non erit iam spes. quando erit res. Et enim ipsa spes ꝑegrina¬
tioni necessaria ẽ Ipsa ẽ quȩ consolatur in uia. Qiator enĩ
quando laborat ambulando ideo laborem tolerat quia ꝑue¬
nire spat. Tolle illi spem ꝑueniendi. continuo franguntur ui¬
fidem in cordibus nr̃is:  odo ꝑfidem. tunc ꝑ spetiem M odo
ꝑ fidem quandiu in uia. quandiu in ꝑegrinatione. Quandiu
enim sumus in corpore. ꝑegrinamur a dño. Per fidem enim
quid erit. Ut sit ds omnia in omnibus. Hoc mͦ credimus:¬
hoc mͦ sꝑamus. Cum uenerimus. tenebimus. Et iam res erit.
ñ spes. C aritas quid: Nunquid & ipsa mͦ ẽ. & tunc ñ erit :
Si amamus credendo & ñ uidendo. & tenendo quomͦ amabi¬

Expanded text:
eum. Dilectissimi, filii Dei sumus, et neum. Dilectissimi, filii Dei sumus, et nquam appareat quod erimus. Scimus quod cum apparuerit, similes ei erimus. Numquid quia credimus? Non. Quare non erit, quando erit res. Etenim ipsa spes peregrinationi necessaria est, ipsa est quae consolatur in via. Viator enim quando laborat ambulando, ideo laborem tolerat, quia pervenire sperat. Tolle illi spem perveniendi, continuo franguntur vifidem in cordibus nostris, modo per fidem, tunc per speciem; modo per fidem, quandiu in via, quandiu in peregrinatione; quandiu enim sumus in corpore, peregrinamur a Domino; per fidem enim udi: ut sit Deus omnia in omnibus. Quidquon fides: cum venerimus, tenebimus, et jam res erit, non spes. Charitas quid? numquid et ipsa modo est, et tunc non erit? Si amamus credendo et non videndo; quomodo amabi
Abbreviated transcription (Latin):
nisi crescere magis magisq. Si enim amamus que ñ uidemꝰ.
quomͦ amaturi sumus cum uiderimus: Ex serm̃ de ũbꝰ apsi.
adhue ista fides discernatur ab immundis spiritib. A Iapls¬
iacobus. E t demones eredunt. ꝙ contremiscunt. Si tantum
credis & sine spe uiuis uel dilectionem ñ habes & demones cre¬
dunt & contremiscunt. Quid magnum ẽ : Dicis xꝑm filiũ
dei. Hoc dixit petrus e audiuit. beatus es symon bariona.
Hoc dixerunt & demones. ꝙ audierunt obmutescite. P riusgͣ
discerne fidem tuam. a fide demonis. E nde enim discreta:
Demones hoc dixerunt tim̃do. petrus amando. a ade
gͦ fidei spem. Et quȩ spes ẽ. nisi de aliqua conscientiȩ bo-¬
nitate: S peiq ipsi adde caritatem. id est suꝑeminentẽ
uiam. Habemus dicente apło suꝑeminentem uiam uobis
cẽ ñ potest. Cum autem uenerimus. iam erit ibi fides: Dicet᷑
nobis credeꝰ Non utiq. El idebimus eum. contemplabimur

Expanded text:
nisi crescere magis magisque. Si enim amamus quem non videmus, nisi crescere magis magisque. Si enim amamus quem non videmus, quomodo amaturi sumus cum viderimus? Desiderium ergo adhuc ista fides discernatur ab immundis spiritibus. AJacobus: Et daemones credunt, et contremiscunt . Si tantum credis, et sine spe vivis, vel dilectionem non habes: Et daemones credunt, et contremiscunt. Quid magnum est, si dicis Christum Filium Dei? Hoc dixit Petrus, et audivit, Beatus es Simon Bar Jona: hoc dixerunt daemones, et audierunt, Obmutescite. Ille discerne fidem tuam a fide daemonis. Unde eam discernis? Daemones hoc dixerunt timendo, Petrus amando. Adde ergo fidei spem. Et quae spes est, nisi de aliqua conscientiae bonitate? Speique ipsi adde charitatem. Desuper eminentem viam habemus, dicente Apostolo, Supereminentem viam vobis esse non potest. Cum autem venerimus, jam erit ibi fides? dicetur nobis, Crede? Non utique. Videbimus eum, contemplabimur
Abbreviated transcription (Latin):
tolerantem. longanimum. patientem. Sed ñquid decipit
qui ꝓmisit: DN edicus exerit ferrum. ad secanda uulnera.
ꝙ dicit ei quẽ secturus ẽ. Datiens esto. sustine tolera. In do¬
loribus exigit patientiam. sed post dolores ꝓmittit salutem.
Et ille qui tolerat dolores inferro medici nisi sibi ꝓponat
sanitatem quam ñdum habet. deficit in dolore quem pati¬
tur.ulta gͦ mala sunt inisto scło. Intus. foris. ꝓrsus non
cessant. Abundant scandala. Nemo illa sentit. nisi qui
graditur uiam dñi. Si dr̃ in omnib diuinis paginis ut to¬
leret p̃sentia. sꝑet futura. ã met que ñ uidet. ut amplecta¬
tur cum uiderit. Caritas enim quȩ tertia nobis adiungit᷑
ad fidem. & ad spem maior ẽ supra fidem & spem. Quia fides
rerum ẽ que ñ uidentur. Erit autem species cũ uise fuerint.
Et spes rei ẽ que ñ tenetur. Adueniente ipsa re. ñ erit iam
spes quia tenebimus ñ sꝑabimus. Caritas autem ñ nouit

Expanded text:
tolerantem, longanimem, patientem. Sed numquid decipit tolerantem, longanimem, patientem. Sed numquid decipit qui promisit? Medicus exserit ferrum ad secandum vulnera, et dicit ei quem secturus est, Patiens esto, sustine, tolera: in doloribus exigit patientiam, sed post dolores promittit salutem. Et ille qui tolerat dolores in ferro medici, nisi sibi proponat sanitatem, quam nondum habet, deficit in dolore quem patitur. Multa ergo mala sunt in isto saeculo, intus, foris; prorsus non cessant, abundant scandala: nemo illa sentit, nisi qui graditur viam Dei. Ei dicitur in omnibus divinis paginis, ut toleret praesentia, speret futura, amet quem non videt, ut amplectatur cum viderit. Charitas enim quae tertia nobis adjungitur ad fidem et spem, major est supra fidem et spem : quia fides rerum est quae non videntur; erit autem species cum visae fuerint: et spes rei est quae non tenetur; quae adveniente ipsa re, non erit jam spes, quia tenebimus, non sperabimus: charitas autem non novit
Abbreviated transcription (Latin):
ullum aliud canticum nos docet ds. nisi fidei sp̃ei &
caritatis. ut fides nr̃a firma sit in ipso. quandiui non
lllum uidemus. Credentes in eum quem ñ uidemus ut gau¬
deamus cum uiderimus. Et fidei nr̃e succedat speties lucis eiꝰ.
Ubi iam ñ nobis dicetur crede qd̃ ñ uides. sed gaude quia ui¬
des. Spes etiam nr̃a imcominutabilis sit. & figatur in illo.
Et ñ nutet & fluctuet. ñ agitetur sicut ipse ds̃ in quo figi¬
tur ñ potest agitari. Spes enim mͦuocatur. G unc non
spes. sed reserit. Tandiu enim uocatur spes. quandiu ñ
uidetur qd̃ sꝑatur. dicente apło. Spes autem quȩ iudetur.
ñ ẽ spes. Qd̃ enim uidet quis. quid sꝑat: Si autem qd̃
ñ uidemus sꝑamus. ꝑ patientiam expectamus. Modo gͦ
patientia necessaria est. q uandiu ueniat qd̾ ꝓmissum est.
Nemo autem patiens ẽ in uobis. Quando exigitur de ho¬
mine patientia. in malisagit. Quando dr̃ patiens esto
tolera. sustine. molestia ẽ. Sub qua te ds̃ uult ẽẽ fortem

Expanded text:
ullum aliud canticum nos docet Deus, nisi fidei, spei, et charitatis: ut fides nostra firma sit in ipso, quamdiu non illum videmus, credentes in eum quem non videmus, ut gaudeamus cum viderimus, et fidei nostrae succedat species lucis ejus, ubi jam non nobis dicetur, Crede quod non vides; sed, gaude quia vides. Spes etiam nostra incommutabilis sit, et figatur in illo, et non nutet et fluctuet, non agitetur; sicut ipse Deus in quo figitur, non potest agitari. Spes enim modo vocatur; tunc non spes, sed res erit. Tamdiu enim vocatur spes, quamdiu non videtur quod speratur, dicente Apostolo: «Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus» . Modo ergo patientia necessaria est, quamdiu veniat quod promissum est. Nemo autem patiens est in bonis. Quando exigitur de homine patientia, in malis agit: quando dicitur, Patiens esto, tolera, sustine, molestia est, sub qua te Deus vult esse fortem,
Abbreviated transcription (Latin):
durationis: & inuemmnus. Merito nanq peccati u¬
muersa massa dampoata est: nec obdurat ds̃ imꝑti¬
endo malitiam. sed ñ imptiendo miscad̃iam. Quib em̃
ñ imptitur nec digni sunt nec merentur. Ac potius
ut ñ imꝑtiatur hoc digni sunt hoc merentur Q ue¬
rimus autem meritum miscdłie nec inuenimus qr nullũ
ẽ: ne gr̃a euacuetur siñ gratis donẽtur. sed mertis red¬
ditur. Si enim dixerimus fidem p̃cessisse. in qua ẽẽt
meritum gr̃ȩ. quid meriti habebat homo ante fidem.
tum. consilium. fortitudinem. scientiam. pietatem. timo.¬
rem dei. nisi scadm ꝓpħicum eloquium accepisset spm
sapientiȩ & intellectus. consilu & fortitudinis. scientie s
pietatis & timoris dei. sicut ñ haberet uirtutem. can¬
tatem. continentiami nisi acepto sꝑu de quo diet apłs.¬
ñ emm accepimus sꝑm timoris. sed uirtutis ꝯ caritatis
& continentie: ita ñ haberet fidem nisi accepisset spm

Expanded text:
durationis et inuenimus. merito namque peccati udurationis et inuenimus. merito namque peccati uniuersa massa damnata est nec obdurat deus impertiendo malitiam sed non impertiendo misericordiam. quibus enim non impertitur. nec digni sunt nec merentur ac potius, ut non impertiatur, hoc digni sunt hoc merentur. quaerimus autem meritum misericordiae nec inuenimus. quia nullum est. ne gratia euacuetur. si non gratis donatur, sed meritis redditur. Si enim dixerimus fidem praecessisse. in qua esset meritum gratiae, quid meriti habebat homo ante fidem, tum, consilium, fortitudinem, scientiam, pietatem, timorem dei, nisi secundum propheticum eloquium accepisset spiritum sapientiae et intellectus. consilii et fortitudinis. scientiae et pietatis et timoris dei, sicut non haberet uirtutem, caritatem. continentiam, nisi accepto spiritu, de quo dicit aposn enim accepimus spiritum timoris sed uirtutis et caritatis et continentiae, ita non haberet fidem, nisi accepisset spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
omnib debebatur. Datis sit interim xpiano ex fide
adhuc inuenti. & nundum cernenti qđ ꝑfectum
ẽ sed ex parte scienti. nosse uel credere qđ nemiñe
quam illum liberet aut ñ liberet scritetur qͥ potest.
iudicioꝵ eius tam magnum ꝓfundum. uerumptamen
caueat p̃cipitium. Nunquid enim iniquitas apud
dm̃e Absit. S̾ ed inserutabilia sunt iudicia eius. &
trii defensores. immo deceptores quia inflatores. &
inflatores quia p̃sumptores. ñ aduersum nos sed ad¬
uersum euangelium locuturi quid aliud dicent.
quam id qd apłs sibi quasi quasi a talib dicere¬
tur obiecit: Dicis itaq michi. Quid adhuc conqͣ¬
ritur: Nam uoluntati enis quis resistit: H anc cõ.¬
tradictionem sibimet ipsi tanquam ab altero oppo¬
sute. uelut ex eon uoce qui nolunt accipe qđ supiꝰ
T alib itaq cum apło dicamus. ñ enim melius illo
in uenire possumus. qđ dicamus. O homo. tu quis es
qui respondeas deo: Querimus enim meritum ob¬

Expanded text:
omnibus debebatur? satis sit interim Christiano ex fide omnibus debebatur? satis sit interim Christiano ex fide adhuc uiuenti et nondum cernenti, quod perfectum est, sed ex parte scienti nosse uel credere. quod neminem quam illum liberet aut non liberet, scrutetur, qui potest, iudiciorum eius tam magnum profundum. uerum tamen caueat praecipitium. numquid enim iniquitas apud deum? absit! sed inscrutabilia sunt iudicia eius et trii defensores. immo deceptores quia inflatores et inflatores quia praesumptores non aduersus nos sed aduersus euangelium locuturi quid aliud dicent quam id, quod apostolus sibi, quasi a talibus diceretur. obiecit? Dicis itaque mihi: \'Quid adhuc conqueritur? nam uoluntati eius quis resistit?\' hanc contradictionem sibimet ipsi tamquam ab altero opposuit uelut ex eorum uoce. qui nolunt accipere, quod stalibus itaque cum apostolo dicamus — non enim melius illo inuenire possumus, quid dicamus -:s o homo. tu quis es. qui respondeas deo? Quaerimus enim meritum ob
Abbreviated transcription (Latin):
diat qđ conuenit homini. O homo tuquis es qui
refpondeas deo: Audiat hec & ñ contempnat. O uod
si contempserit: etiam ut contempneret se inuemat
obduratum. Si autem ñ contempserit: etiam ut non
contempneret se credat adiutum. S ed obduratũ debi¬
te: aduitum gratis. Quonãse isti excusabunt mnͦ: Nẽpe
illo qũe breuit tanqũã ex eoꝵ uoce s obiecit apłs. ut
dicant. Quid adhuc conqueritur: Nam uoluntati
eius quis resistit: H oc ẽ enim dicere M uid de nobis
fit querela qd dñm offendamus male uiuendo. eũ
illius uoluntati nemo possit resistere. qui nos obdu¬
rauit miscdłiam ñ p̃stando: S igͦ illos ñ pudet hac
excusatione ñ nobis sed apło contradicere. eur nos
dieit figm̃tum ei qui se fuixit quare sic me fecisti: An
ñ habet potestatem figulus luti ex eadem massa utiq
debitam ꝓpt̃ ire iustitiam. & ut notas faceret diuiti¬
as głe sue in uasa miscłie. sic ostendens quid eis largia¬
tur. cum id supplicium recipiant uasa irȩ qđ pariter

Expanded text:
diat quod convenit homini. « O homo, tu qui es, » ut « respondeas Deo? » Audiat hoc, et non contemnat. Quod si contempserit, etiam in hoc ut contemneret, se sciat obduratum; si autem non contempserit, etiam ut non contemneret, se credat, adjutum, sed debielabit. Postremo quonam se isti excusabunt modo? nempe illo, quem breuiter tamquam ex eorum uoce sibi obiecit apostolus. ut dicant: Quid adhuc conqueritur? nam uoluntati eius quis resistit? hoc est enim dicere: \'Quid de nobis fit querela, quod deum offendamus male uiuendo. cum illius uoluntati nemo possit resistere. qui nos obdurauit misericordiam non praestando?\' si ergo illos non pudet hac excusatione dicit figmentum ei qui se finxit: Quid me fecisti sic? An non habet potestatem figulus luti ex eadem massa, » utique debitam propter irae iustitiam et ut n otas faciat diuitias gloriae suae in uasa misericordiae sic ostendens, quid eis largiatur, cum id supplicium recipient uasa irae, quod pariter
Abbreviated transcription (Latin):
liberentur ex muudo. H unc enim spetiosum forma p̃
filiis hominum uiderunt homines in cruce passionis. ꝙ
ñ habuit spetiem ueq decorem.sed facies eius abiecta ꝙ
deforiis positio eius. Ex hac tam̃ deformitate redẽp¬
toris ur̃i. manauit p̃eium decoris ur̃i. S el decoris
interioris. Omnis enim pulcritudo filiȩ regis intrm¬
secus. Bac puleritudine illi placete. Hanc pulcritud iñẽ
studiosa cura & sollicita cogitatione componite. Non a¬
mat ille fauaciarum fucos. Ueris. ueritas aelectatur. Est
iue si qđ iogisi agnoscas. ueritas uocatur. E go sum inqͥt
erulo. C iuite in illo. cum illo. de illo. Affertib ueris
o scissima caritate a uiro tali amate amari. Porro hoc

Expanded text:
liberarentur ex mundo. hunc enim speciosum forma prae liberarentur ex mundo. hunc enim speciosum forma prae filiis hominum uiderunt homines in cruce passionis, et non habuit speciem neque decorem, sed facies eius abiecta et deformis positio eius. ex hac tamen deformitate redemptoris uestri manauit pretium decoris uestri, sed decoris interioris; omnis enim pulchritudo filiae regis intrinsecus. hac pulchritudine illi placete; hanc pulchritudinem studiosa cura et sollicita cogitatione conponite. non amat ille fallaciarum fucos, ueris ueritas delectatur; et ille, si quod legisti agnoscis, ueritas uocatur; ego sum, inquitex illo; uiuite in illo cum illo, de illo. adfectibus ueris et sanctissima castitate a uiro tali amate amari. Audiat
Abbreviated transcription (Latin):
sit sca ꝙ corpore ꝙ sꝑu. Quȩ autem nupta ẽ. sollicita est
que sunt mundi. quomodo placeat uiro. Non ait solli¬
cita ẽ ea que sunt mundi. ut sc̃a ñ sit. S ed certe inmor
ẽ diuina sc̃itas ex ea parte curarum qua mundana cogi¬
tatur uoluptas. Quiequid itaq intentionis animi etiam¬
in hiis reb impenderettir quib placendum eẽt uiro col-¬
ligert quodammꝰ & redigere debet iunupta xpiana in
eam intentionem qua placendum ẽ deo. Et uide eui
placeat. quȩ dño placet. Et unq tanto ẽ beatior. quan¬
to plus ei placet. Quanto alitem magis cogitat ea que
sunt mundi. tanto iniuus placet. Placeit itaq tota inten¬
tione specioso forma p̃filiis hominum. Sius enun gr̃a illi
placens. quȩ diffusa ẽ in labiis cius. Placete illi ea quoq
parie cogitationis quȩ occuparetur mundo: ut placeret᷑
uiro. ꝑ iacete illi qui displicuit mundo. ut placentes ei

Expanded text:
sit sancta et corpore et spiritu; quae autem nupta est, sollicita est sit sancta et corpore et spiritu; quae autem nupta est, sollicita est quae sunt mundi, quomodo placeat uiro. non ait: sollicita est ea quae sunt mundi, ut sancta non sit. sed certe minor est diuina sanctitas ex ea parte curarum, qua mundana cogitatur uoluptas. quidquid itaque intentionis animi etiam his rebus inpenderetur, quibus placendum esset uiro, colligere quodam modo et redigere debet innupta christiana in eam intentionem, qua placendum est domino. et uide, cui placeat, quae domino placet. et utique tanto est beatior, quanto plus ei placet; quanto autem magis cogitat ea quae sunt mundi, tanto minus placet. placete itaque tota intentione specioso forma prae filiis hominum. eius enim gratia illi placetis, quae diffusa est in labiis eius. placete illi ea quoque parte cogitationis, quae occuparetur mundo, ut placeretur uiro. placete illi, qui displicuit mundo, ut placentes ei
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ñ posset nisi illul malum ẽẽt. aut ominno ũ ẽẽt. Ha¬
bent oculi incorpore magnum honorem. Sed mino¬
rem haberent si soli eẽnt: & alia imuoris houoris m̃bra
ũ cẽnt. In glo ipso sua luce sol lunam suꝑat. ñ uituꝑat.
ꝙ stella ab stella differt in gła. ñ dissidet in suꝑbia.l do
quia omuia. Nam &s ꝑ singula oꝑa dicebatur. Elidit
ds quia bonum ẽ. Ubi autem omnia nomiuata suit. ad¬
ditum ẽ ualde. & dictum ẽ uidit ominia quȩ fecit. ꝙ ecce
bona ualde. Membia enim quȩdam meliora singula qũa
atia singula. S ei meliora simul omuia. quam quelibet
singula. X ꝑiitaq te doctrina sana in eius coppore
sanam faciat ꝑ eius gr̃am. ut id qd̾ alis melius habes in
corpore & sꝑu idem ipse sꝑc tuus qui eorpori dñatur nec
extollat in solenter. nec discernat inscient̃. Ex eodem ł.¬
ue innupta ẽ inquit sollicita ẽ ea que sunt dñi. ut

Expanded text:
esse non posset, nisi illud malum esset aut omnino non esset. haesse non posset, nisi illud malum esset aut omnino non esset. habent oculi in corpore magnum honorem; sed minorem haberent, si soli essent et alia minoris honoris membra non essent. in caelo ipso sua luce sol lunam superat, non uituperat, et stella ab stella differt in gloria, non dissidet in superbia. ideo quia omnia. nam et per singula opera dicebatur: uidit us quia bonum est. ubi autem omnia nominata sunt, additum est ualde et dictum est: uidit deus omnia quae fecit, et ecce bona ualde. meliora enim quaedam singula quam alia singula; sed meliora simul omnia quam quaelibet singula. Christi itaque doctrina sana in eius corpore sanam te faciat per eius gratiam, ut id. quod aliis melius habes in corpore et spiritu, idem ipse spiritus, qui corpori dominatur, nec extollat insolenter nec discernat inscienter. Nec sunt domini, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ scdm̃n scripturam subdita uiro. ñ sit scã corpore. sed tan¬
tũ mͦ sꝑu. ẜ ieri enim ñ potest ut sc̃ificato sꝑu ñ sit sc̃m
etiam corpus. quo scificatus utitur sꝑc. Sed ne cuiqũa
nos potius argum̃tari. quam hoc diuino eloquio ꝓbare
uideamur. qm̃ petrus saram commemoraturus sc̃ȩ inqͥt
mulieres tantum mͦ ñ ait ꝙ corpore. illud eiusdem pauli
consideremus ubi ꝓhibens forncatioues ait. Nescits quia
am m̃brum meretricis: Absit. Ergo audeat aliquis
paulo post ait. E orpus ur̃m templum in uobisẽ sc̃ispe
gͦ sunt nupte: ibi ꝙ ininiptȩ. Sed distinetȩ mertais. ꝙ
canquã m̃bris m̃bra p̃lata. quoꝵ tam̃ neutra sint a corpore
& sꝑi. ampliorem iuimiptarum ꝙ iu corpore ꝙ in spu
sc̃ificationem intelligi uoluit. ñ corpus nuptarum om̃i
sẽificatione priuauit. Hisce itaq bonum tuum. immo
mem̃to qđ didicisti. Bonum tuum plus iaudari. quia
ẽ ilud bouum quo sit hoc melius. quã si alit̃ hocbouũ

Expanded text:
et secundum scriptum subdita viro, non sit sancta corpore, sed tantu. fieri enim non potest, ut sanctificato spiritu non sit sanctum etiam corpus, quo sanctificatus utitur spiritus. sed ne cuiquam nos potius argumentari quam hoc diuino eloquio probare uideamur, quoniam Petrus Sarram commemoraturus, sanctae, inquit, mulieres tantummodo, non ait et corpore\', illud eiusdem Pauli consideremus, ubi prohibens fornicationes ait: nescitis quia am membra meretricis? absit. audeat ergo aliquis paulo post ait: corpus uestrum templum in uobis est spiritergo sunt nuptae ibi et innuptae; sed distinctae meritis et tamquam membris membra praelata, quorum tamen neutra sint a corpore et spiritu, ampliorem innuptarum et in corpore et in spiritu sanctificationem intellegi uoluit, non corpus nuptarum omni sanctificatione priuauit. Disce itaque bonum tuum. immo memento quod didicisti. bonum tuum plus laudari, quia est aliud bonum, quo sit hoc melius, quam si aliter hoc bonum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dat: melius facit. Et hoc illo beato beatius. ubi ait.
B eatior autem erit si sic ꝑmanserit. Sicut gͦ bono
melius. ꝙ beato beatius: sic honesto honestius ẽ. qđ ho¬
nestum uoluit appellare. Absit enim ut turpe sit:
uude loquens beatus apłs petrus ait. Eii uxorib
ur̃is tanqũa uasi infirmiori & subiecto tribuite ho¬
norem. quasi coheredib gr̃e. Et illas alloquens sub¬
ditas eẽ uiris suis exemplo sare adhortatur. Nam sie qͣ¬
dam inquit sc̃ȩ mulieres quȩ in dño spabant ornabant
se obsequentes uiris suis. Quomͦ sara obediebat abrhe
dnm illum uocans. cuius factȩ estis filiȩ benefacientes
& ñ tim̃tes ullam ꝑturbationẽ. Siquis autẽ turpẽ

Expanded text:
qui non dat nuptum, melius facit: et hoc illo beato beatius, ubi ait, qui non dat nuptum, melius facit: et hoc illo beato beatius, ubi ait, Beatior autem erit, si sic permanserit . Sicut ergo bono melius et beato beatius, sic honesto honestius est, quod honestum voluit appellare. Absit enim ut turpe sit unde loquens apostolus Petrus ait: Viri, uxoribus vestris tanquam vasi infirmiori et subjecto tribuite honorem, quasi cohaeredibus gratiae. Et illas at loquens, subditas eaedam, inquit, sanctae mulieres, quae in deum sperabant, ornabant se, obsequentes uiris suis, quomodo Sarra obaudie bat Abrahae, dominum ilium uocans, cuius factae estis filiae benefacientes et non timentes ullam perturbationem. Vnde et illud,
Abbreviated transcription (Latin):
in nuptarum bonum honestum dirit. ideo putare debeniꝰ
turpe ẽẽ uinculum coniugale. Alioquin etiã primas
nuptias condempnanius. quas nec catafriges. net nouati¬
ani. nec disertissimus eoꝵ astipulator tertullianus tur-¬
pes ausus ẽ dicere. Sed quemadmodũ cum att dico
autem innuptis & uiduis bonũ ẽt̃ illis si sic ꝑmnanserint.
titiq bonum pofuit ꝓ meliore. Qm̃ om̃e qđ bouo ab
paratum melius dĩ eciam hoc ꝓculdubio bomũ ẽ. Nam
quia est aliud qđ ita dr̃ inelius: nisi qđ magis bonũ ẽ :
Nec ideo consequent̃ eum sensisse ar bitiamar malum
ẽẽ si uupseruit. qm̃ dixit bouum eẽ illis si sic ꝑmauserint.
Ita etiam cum ait. sed ad id qđ honestum ẽ. ñ matrimo¬
mum turpe ẽẽ monstrauit: sed qđ honesto erat honesti
generalis honesti nounne cõm̃dauit. Quia honestus
quid est: nisi qđ magis houestum ẽ: Magis autẽ honestũ
utiq houestum ẽ. Aꝑte quippe declarauit hoc c̃ẽ illo
bono melius. ubiait. Qui dat nuptum bene facit. qui

Expanded text:
innuptarum bonum honestum dixit, ideo putare debemus turpe esse vinculum conjugale; alioquin etiam primas nuptias condemnabimus, quas nec Cataphryges, nec Novatiani, nec disertissimus eorum astipulator Tertullianus turpes ausus est dicere. Sed quemadmodum cum ait, Dico autem innuptis et viduis, bonum esse illis si sic permanserint; utique bonum posunparatum melius dicitur, etiam hoc procul dubio bonum est - nam quid est aliud quod ita dicitur melius, nisi quod magis bonum est? — nec ideo consequenter eum sensisse arbitramur malum esse, si nupserint, quoniam dixit: bonum esse illis, si sic permanserint, ita etiam cum ait: sed ad id quod honestum est, non matrimonium turpe esse monstrauit, sed quod honesto erat honestius generalis honesti nomine commendauit, quia honestius quid est, nisi quod magis honestum est? magis autem honestum utique honestum est. aperte quippe declarauit hoc esse bon
Abbreviated transcription (Latin):
bis apłi. aliquid dissimile. Simile quidem illud. qđ ꝙ
ibi dicit. p̃ceptum dm̃ ñ babeo. consilium do. Et hicdicit
Ego dico ñ dñs. Quale ẽ enim p̃ceptum dñi ñ habeo. tale
ẽ. ñ dicit. dñs. Et quale ẽ confilium do: tale ẽ. egodico.
Illud autem dissimile. ẽ. Quia de nubendo ꝙ ĩ nuben¬
do potest dici hoc bene fieri: illud melius. Qm̃ utrun¬
q expedit: minus aliud. maius aliud. At uͦ de cou¬
iuge infideli dimittendo uel ñ dimittendo. qm̃ unum
hoꝵ ñ expadit. aliud expedit. dici ũ oportet. Qui dunit¬
ut bene facit. ꝙ qui ñ dimitat melius facit. Sed dici o¬
portet. ñ dimittat. Et ñ dimittat. quia & si licet non
expedit. Sic gͦ possumus dicere. melius ẽẽ infidelẽ con¬
iugem ũ dimittere quãuis liceat & dimittere: quẽ ad¬
modum recte dicunus. melius ẽ qđ & licet & expedit. qũa

Expanded text:
bis apostoli, aliquid dissimile. simile quidem illudquod et bis apostoli, aliquid dissimile. simile quidem illudquod et ibi dicit: praeceptum domini non habeo, consilium autem do, et hic dicit: ego dico, non dominus. quale est enim \'praeceptum domini non habeo\\ tale est non dicit dominus\'; et quale est \'consilium do\\ tale est e god i co, illud autem dissimile est, quia de nubendo et non nubendo potest dici, hoc bene fieri, illud melius, quoniam utrumque expedit, minus aliud, magis aliud; at uero de coniuge infideli dimittendo uel non dimittendo, quoniam unum horum non expedit, aliud expedit, dici non oportet: qui dimittit, bene facit; et qui non dimittit, melius facit, sed dici oportet: non dimittat, quia etsi licet, non expedit. sic ergo possumus dicere melius esse infidelem coniugem non dimittere, quamuis liceat et dimittere, quemadmodum recte dicimus