comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mollitie. zelabit oculos uirum suum et fili
um et filiam suam. et scdãs suas et quod exi¬
erit ꝑ femora eius comedet. Imio uero quan¬
to ẽ horribilius: tanto ẽ terribilius. Neq a
propha monendo dictum ẽ. s minando. Non
ut hec homines facerent. s ne illa facerent. q̃
sensus ꝑũsus exercet. et ad hec ꝑuenirent. q̃
sensus humanus ex horret. Qu̾is autem dig¬
ne eloqui possit quam sit mentis execrabili¬
or foeditas poenas ex horrere meritoꝵ. et
merita non cauere penarum: Dicat plane
spiritus sanctus. inͤtaminatus et intamina¬
bilis. quod audire anima recusat immunda.
et eẽ. non recusat inmunda. In munditiam
quippe auersatur carnis offensis sensib car¬
nis et inmunditiam. diligit suam extinc¬
tis sensib conrdis. Dicat hec sp̃c dei et ꝑ horro¬
rem talia mala paciendi. incutiet timorem
malefaciendi. Idem namq sp̃c etiam ꝑ aposto¬
lum loquens. sensus impios non ẽ uerecundatus

Expanded text:
mollitie, et zelabit oculo suo virum suum, et filium mollitie, et zelabit oculo suo virum suum, et filium suum, et filiam suam, et secundas suas, et quod exierit per femora ejus comedet . Imo vero quanto est horribilius, tanto est terribilius. Neque Propheta monendo dictum est, sed minando: non ut haec homines facerent; sed ne illa facerent quae sensus perversus exercet, et ad haec pervenirent quae sensus humanus exhorret. Quis autem digne eloqui possit, quam sit mentis exsecrabilior foeditas, poenas exhorrere meritorum, et merita non cavere poenarum? Dicat plane Spiritus sanctus intaminatus et intaminabilis, quod audire anima recusat immunda, et esse non recusat immunda. Immunditiam quippe aversatur carnis offensis sensibus carnis, et immunditiam diligit suam exstinctis sensibus cordis. Dicat haec Spiritus Dei, et per horrorem talia mala patiendi, incutiat timorem malefaciendi. 51. Idem namque Spiritus etiam per Apostolum loquens, sensus impios non est verecundatus
Abbreviated transcription (Latin):
Si certe in eo quod dominus arborem fructꝰ
bonam bouos. malam malos ñ dixit creare s
facere. uideat iste suam regulam fractam.
et comprimat linguam. Quid enim stultius
quam dicere dm̃i propħarum. ẽẽ arborem ma¬
lam. et id uelle intelligi in eo quod dominus ait.
Arbor mala fructus malos facit. Et rursus
dicere ñ facit mala s creat. Quia si faceret ali¬
ena ab illo. eent̃. eiq formsecus acciderent. Cũ
uero creat ipse illa de seipso tamquam radici¬
tus generat. Non ergo de isto deo dominus
ait. Arbor mala malos fructus facit. Qm̃
creat mala iste non facit. Ecce qui audet ac
libro de utero nomio uelut inpura ex horres¬
cens impurus exagitat. quasi deus uerecunda¬
ri debuerit pudenda impiis in rogare. uel p̃¬
nuntiare tormenta. nec eo comininari modo ut
diceret. Que mollis in uobis et tenera nimis
fuerit. cuius exꝑimentum non accepit pes
eius ambulare suꝑ terram p̃ teneritudine et

Expanded text:
sed certe in eo quod Dominus arborem bonam sed certe in eo quod Dominus arborem bonam fructus bonos, malam malos non dixit creare, sed facere, videat iste suam regulam fractam, et comprimat linguam. Quid enim stultius, quam dicere, Deum Prophetarum esse arborem malam, et id velle intelligi in eo quod Dominus ait, Arbor mala fructus malos facit: et rursus dicere, Non facit mala, sed creat; quia si faceret, aliena ab illo essent, eique forinsecus accederent; cum vero creat, ipse illa de seipso tanquam radicitus generat? Non ergo de isto Deo Dominus ait, Arbor mala malos fructus facit: quoniam creat mala iste, non facit. Ecce qui audet acclibro Deuteronomio, velut impura exhorrescens, impurus exagitat: quasi Deus verecundari debuerit, pudenda impiis irrogare vel praenuntiare tormenta, nec eo comminari modo, ut diceret, Quae mollis in vobis et tenera nimis fuerit, cujus experimentum non accepit pes ejus ambulare super terram prae teneritudine et
Abbreviated transcription (Latin):
tentie partem suꝑiorem dolo potuit preterire
ne diceret creans lucem. Quia cum sit lux
etiam confitente ipso. uitq bona ab eo crea¬
ta noluit confiteri. quem non uult creare
nisi mala. Magis uero indifferent̃ id positũ
debemus accipere. et creare et facere. Distin¬
ctionis tamen. quem sibi iste fecit regula
intelligit culpat. ibi legitur creator bonoꝵ
quod negat. Itemq ex ineuangłio nob nẽ¬
pe tamquam plurimum suis partibus
fauere oposuit: quod dominus ait. Arbor bo¬
malos fac̃. Cur gͦ non scđm istum cieat dixit. ñ
facit si uera ẽ. eius differentia. qua facientem
a creante distinguit. dicens. quod fit alienum
ẽẽ. a faciente q̃m de foris accidit. quod autem
nascitur proprium ẽẽ. qui generat. Huic enĩ
existimat dm̃ genstoͣrem maloꝵ. quia dictum
est. creans mala. putans quod et arriani pu¬
tauerunt in scripturis iłł. nichil inter eẽ.
utrum generari dicatur aliquid an creari.

Expanded text:
tentiae partem superiorem dolo potuit praeterire, tentiae partem superiorem dolo potuit praeterire, ne diceret, creans lucem: quia cum sit lux etiam confitente ipso utique bona, ab eo creatam noluit confiteri, quem non vult creare nisi mala. Magis ergo indifferenter id positum debemus accipere, creare et facere: distinctionis tamen, quam sibi iste fecit, regula intelligit culpat, ibi legitur creator bonorum, quod negat. Itemque ex Evangelio. Nempe nobis tanquam plurimum suis partibus faveret, opposuit quod Dominus ait, Arbor bofacit . Cur ergo non secundum istum, Creat, dixit; non, facit; si vera est ejus differentia, qua facientem a creante distinguit dicens, quod fit, alienum esse a faciente, quoniam de foris accedit; quod autem nascitur, proprium ejus esse qui generat? Hinc enim existimat Deum generatorem malorum, quia dictum est, creans mala; putans quod et Ariani putaverunt, in Scripturis illis nihil interesse, utrum generari dicatur aliquid, an creari:
Abbreviated transcription (Latin):
euis largitate bona facta sunt. Unde dicit
loco. et in his qui salui fiunt et in his qui ꝑ¬
eunt. Quibdam quidem odor uite inuitam.
quibdam uero odor mortis in mortem. S cũ
continuo sequatur et dicat. Et ad hec quis
idoneus. Nonne in portum quodammodo
sumus ingerere ista carnalib. non studiosis
s contentionis. Nullomodo idoneis ea capere.
que utinam desinerent caͥpͥere: Quantus
quippe conflictus aduersus arrianos fuerat
excitatus. ne unigenitum filium dicerent ẽẽ.
creaturam idem ꝑutantes creatum ẽẽ. quod
genitum iste fortassis ignorat. S ut eius
regula fallax. atq distorta. et eodem prophe¬
tico et euangłico testimonio. quod ipse posu¬
it ꝑcussa frangatur. sic deus loquitur per
propħam. Ego creans lucem et faciens te¬
nebras. faciens pacem et creans mala.
Quod ipse nec totum. nec sicut ille legitur
posuit. Atq illud facile dissimulandum qͥ
s illud p̃tereundum non ẽ. quiã huius sen¬

Expanded text:
ejus largitate bona factejus largitate bona factloco et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt; quibusdam quidem odor vitae in vitam, quibusdam vero odor mortis in mortem . Sed cum continuo sequatur, et dicat: Et ad haec quis idoneus ; nonne importuni quodam modo sumus ingerere ista carnalibus, nsed contentiosis, nullo modo idoneis ea capere, quae utinam saltem desinerent carpere? 49. Quantus quippe conflictus adversus Arianos fuerat excitatus, ne unigenitum Filium dicerent esse creaturam, idem putantes creatum esse quod genitum, iste fortassis ignorat. Sed ut ejus regula fallax atque distorta, ex eodem prophetico et evangelico testimonio, quod ipse posuit, percussa frangatur; sic Deus loquitur per prophetam: Ego creans lucem et faciens tenebras, faciens pacem et creans mala . Quod ipse nec totum, nec sicut illic legitur, posuit. Atque illud quidem facile dissimulandum estSed illud praetereundum non est, quia hujus sen
Abbreviated transcription (Latin):
creari magistratus atq urbes. Nam et illi
ex his qui iam homines erant constituunt᷑
in honorib cum magistratus creantur. et
ligna & lapides quib construuntur urbes utiq
iam erant. s nondũ in illam rerum faciem
quam uidemus in urbib quodam ordine et
compositione uenerant. Quod cum fit. ere¬
ari urbes dicuntur. Quod enim greci appel¬
lant.E HIZIN. hoc nr̃i aliquando creare. ali¬
quando condere interp̃tantur. Quod sepissime
idem significat in illis litteris quod ẽ. facere
Nam et fecit hominem ds̃ ad imaginem dĩ. ⁊ d̃s̃
creauit hominem in exterminabilem legi¬
mus. et si aliqiando cum aliqua differentia
dicitus. hoc rectius potest interẽe. quod dixi.
ut facere sit quod omino non erat. creare
autem ex eo quod iam erat ordinando aliquid
constituere. Ideoq hoc loco dictus est deus cre¬
ans mala. qm̃ peccantib ea conuertit in ma-¬
lum. dispositione seueritatis sue que bonitas

Expanded text:
creari magistratus atque urbes: nam et illi creari magistratus atque urbes: nam et illi ex iis qui jam homines erant constituuntur in honoribus, cum magistratus creantur; et ligna et lapides quibus construuntur urbes, utique jam erant, sed nondum in illam rerum faciem, quam videmus in urbibus, quodam ordine et compositione venerant; quod cum fit, creari urbes dicuntur. Quod enim Graeci appellant κτίζειν, hoc nostri aliquando creare, aliuando condere interpretantur, quod saepissime idem significat in illis Litteris quod est facere. Nam et fecit Deus hominem ad imaginem Dei, et Deus creavit hominem inexterminabilem , legimus: et si aliquando cum aliqua differentia dicitur, hoc rectius potest interesse quod dixi, ut facere sit quod omnino non erat; creare autem, ex eo quod jam erat ordinando aliquid constituere. Ideoque hoc loco dictus est Deus creans mala, quoniam peccantibus ea convertit in malum dispositione severitatis suae, quae bonitatis
Abbreviated transcription (Latin):
neus a se bonifactor aliquando fuisse uidebat᷑.
creator autem mali tanquam natura malus
de se ipso proferens quod creauit. Que uerba
si exconsuetudine consideremus locutionis huma¬
ne.et fieri et creari. non solum filii quos de
semet ipso quisq generat. uerum etiam magi¬
stratus dicuntur. atq urbes et queq alia q̃
non exeunt de gignente s forinsecus sunt.
Si autem quomodo scripture sc̃ẽ quib iste in¬
sidiatur loqui soleant ꝑscrutemur. aut hoc
est facere quod creare. quo tamen distinguit᷑
gignere. et uariandi uerbi causa non ad aliꝗͣ
rer̃ differentiam dici potuit faciens bona. ꝙ
creans mala. cum dici etiam posset creans bo¬
na. et faciens mala. aut si ullam uoluiss et
propheticus sp̃c hic. eẽ. distantiam. multo ac¬
commodatius sic acciꝑerentur ħ uerba. ut
intelligeremus id fieri. quod si non fieret om¬
nino non eẽt. creari autem ex eo quod erat
condi aliquid. atq constitui sicut diximus

Expanded text:
nei a se boni factor aliquando fuisse videatur, nei a se boni factor aliquando fuisse videatur, creator autem mali tanquam natura malus de se ipso proferens quod creavit. Quae verba si ex consuetudine consideremus locutionis humanae, et fieri et creari, non solum filii quos de semetipso quisque generat, verum etiam magistratus dicuntur atque urbes, et quaecumque alia quae non exeunt de gignente, sed forinsecus fiunt. Si autem quomodo Scripturae sanctae, quibus iste insidiatur, loqui soleant, perscrutemur, aut hoc est facere quod creare, a quo tamen distinguitur gignere; et variandi verbi causa, non ad aliquam rerum differentiam dici potuit, faciens bona et creans mala; cum dici etiam posset, creans bona et faciens mala: aut si ullam voluisset propheticus Spiritus hic esse distantiam, multo accommodatius sic acciperentur haec verba, ut intelligeremus id fieri, quod si non fieret, omnino non esset; creari autem, ex eo quod erat condi aliquid vel constitui, sicut diximus
Abbreviated transcription (Latin):
profert mala. Quomodo autem diceret.
aut facite arborem bonam. et fructũ eius
bonum aut facite arborem malam. et fruetũ
enis malum. Nisi homo posset munc in hoc nẽ
in illud mutata uoluntate conuerti: S ipse
Ego sum deus faciens bona. et creans mala. Ita
plane. Ipse est eium ds̃ de quo dicit apłs. Si
des ergo bonitatem et seueritatem dei: Hec
autem seueritas eius dampnabilib mala est
quia malum illis dampnationis ͫ portet. Nam
quia tusta est alio modo reperitur bona.
Omne enim iustum bonum. Quam uero eli¬
ganter sibi uidetur. iste uerba discutẽ. atq
discernere nesciens quid loqduatur. Quando¬
quidem hoc tpsum quot ita posuit hoc testi¬
monium. ut non diceretur faciens bona et
mala aut creans bona et mala. aut creans bo¬
na et faciens mala. s faciens bona et creans ma¬
la. uult uertere incrimen et conatur ostendere
quod fit forisecus fieri: quod autem creatur
apud ipsum ẽẽ. creatorem. atq inde procedere
ut uidelicet deus propħarum tanquam extra¬

Expanded text:
profert mala. Quomodo autem diceret, Aut facite arborem bonam, et fructum ejus bonum; aut facite arborem malam, fructum ejus malum ; nisi homo posset nunc in hoc, nunc in illud mutata voluntate converti? CAPUT XXEgo sum Deus faciens bona et creans mala . Ita plane: ipse est enim Deus, de quo dicit Apostolus, Vides ergo bonitatem et severitatem Dei . Haec autem severitas ejus damnabilibus mala est, quia malum illis damnationis importat. Nam quia justa est, alio modo reperitur bona: omne enim justum bonum. Quam vero eleganter sibi videtur iste verba discutere atque discernere, nesciens quid loquatur? Quandoquidem hoc ipsum quod ita posuit hoc testimonium, ut non diceretur, Faciens bona et mala; aut, creans bona et mala; aut, creans bona et faciens mala; sed, faciens bona et creans mala: vult vertere in crimen; et conatur ostendere, quod fit, forinsecus fieri; quod autem creatur, apud ipsum esse creatorem, atque inde procedere: ut videlicet Deus Prophetarum tanquam extra
Abbreviated transcription (Latin):
bris ueterib positoꝵ quib eius uelit nolit cer¬
uicata lingua conteritur. Ait quippe apłm
pro qualitatib ingemoꝵ inquinq ꝑsonis lo¬
quutum. Insinuans rudi enim populo adhuc.
inquit. que dei sunt non debuit aꝑfectiorib
incipere et consuetudinem ab eis uetustatis ex¬
cludens a difficilorib in choare. ne nouos ad huc
ad fidem. ꝑfecta doctrina turbaret. Deinde uo¬
lens quasi probare quod dixit eundem apłm
dicentem commemorat. Cum liber sim exoibꝰ¬

Expanded text:
bris veteribus positorum, quibus ejus, velit nolit, cerbris veteribus positorum, quibus ejus, velit nolit, cervicata lingua conteritur. Ait quippe Apostolum pro qualitatibus ingeniorum in quinque personis locutum: Insinuans enim rudi adhuc populo, inquit, quae Dei sunt, non debuit a perfectioribus incipere, et consuetudinem ab eis vetustatis excludens a difficilioribus inchoare, ne novos adhuc ad fidem perfecta doctrina turbaret. Deinde volens quasi probare quod dixit, eumdem apostolum dicentem commemorat: Cum liber sim ex
Abbreviated transcription (Latin):
cindentes u̾bum dei ꝑ traditionem urãm. quam
tradidistis. et similia huius modi multa facitis
llbi euident̃ xp̃e ostendit. et illam dei. ẽẽ. legẽ.
quam profanus iste blasphemat. et udeos suas¬
habere traditiones alibris propheticis. et legi¬
timis alienas. quas appellasse apłm profanas fa¬
bulas et aniles. et geaiealogias interminatas.
non ħeticus. s catholicus lector intelligit. Porro
si uelim testimonia cuncta colligere quib ostẽ¬
clam quemadmodum et ipse dominiis et apli
eius lege usi fuerint et propħis. quas iste ani¬
les fabulas putat quando sufficio. aut cui non
lucem. uocemq dominicam uł apłicã tam cecus
et surdus ẽ. ut ignoret quemadmodum axp̃o et
apłis. In libris ad nouum testamentum ꝑtinen¬
tib confirmetur legis ac propbetar̃ et commen¬
detur auctoritas. Proinde excogitasse se existi¬
mat. quo pacto sub t̃ fugiat moles testimoni¬
orum. in apłicis et euuangłicis litteris de li¬

Expanded text:
 traditionem vestram, quam tradidistis; et similia hujusmodi multa facitis . Ubi evidenter Christus ostendit et illam Dei esse Legem quam profanus iste blasphemat, et Judaeos habere suas traditiones a Libris propheticis et legitimis alienas, quas appellasse Apostolum profanas fabulas, et aniles, et genealogias interminatas, non haereticus, sed catholicus lector intelligit. Porro si velim testimonia cuncta colligere, quibus ostendam quemadmodum et ipse Dominus et Apostoli ejus Lege usi fuerint et Prophetis, quas iste aniles fabulas putat, quando sufficio? aut cui non lucem vocemque dominicam vel apostolicam tam caecus et surdus est, ut ignoret quemadmodum a Christo et Apostolis, in libris ad Novum Testamentum pertinentibus, confirmetur Legis ac Prophetarum et commendetur auctoritas. Proinde excogitasse se existimat, quo pacto subterfugiat moles testimoniorum in evangelicis et apostolicis Litteris de Li
Abbreviated transcription (Latin):
tubam clarissimam. et excellentissimam ueri¬
tatis. ꝑ strepitat atq insultat in sanus diceis
inꝑsõnis quinq locutum apostolum. ut ali¬
as exaliis falleret fingendos ẽẽ. quod ñ erat:
cum uideat eum gentib qui longe fuerant ad¬
co ifraelitarum eundem dm̃. eandem legem. eos¬
dem propħas. testamenta eademq p̃dicare.
Quis de angulari lapide prior locutus est. non¬
ne propħa spũ dei plenus. quem pestis iste blas¬
phemat : Ait enim. Ecce pono insyon lapidẽ
angularem. electum. p̃ciosum. qui credider it
in eam non erubescet. Quod testimonium cõ¬
memorauit et apostolus petrus. Nonne po¬
tius in psalmo pertinente ad litteras sacras po¬
puli prioris dictum ẽ. Lapidem. quem repro¬
bauerunt edificantes. hic factus ẽ. in cap̃
anguli. his enim litteris eruditus paulus
apostolus posuit. quod paulo ante comineto¬
raui. Ipso sumino angulari lapide existente. xp̃o

Expanded text:
tubam clarissimam et excellentissimam veritubam clarissimam et excellentissimam veritatis perstrepitat atque insultat insanus, dicens in personis quinque locutum Apostolum, ut alias ex aliis falleret, fingendo se esse quod non erat: cum videat eum Gentibus quae longe fuerant a Deo Israelitarum, eumdem Deum, eamdem Legem, eosdem Prophetas, Testamenta eadem praedicare. Quis de angulari lapide prior locutus est? Nonne propheta Spiritu Dei plenus, quem pestis ista blasphemat? Ait enim: Ecce pono in Sion lapidem angularem, electum, pretiosum; et qui crediderit in eum, non erubescet . Quod testimonium commemoravit et apostolus Petrus . Nonne prius in Psalmo pertinente ad Litteras sacras populi prioris dictum est: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli ? His enim Litteris eruditus Paulus apostolus posuit, quod paulo ante commemoravi, ipso summo angulari lapide existente Christo
Abbreviated transcription (Latin):
qui fecit utraq unum. et medium parietem
matherie soluens. inimiciciam incarne sua. le¬
gem mandatoꝵ indecretis euacuans. ut duos
conderet in se. In unum nouum hominem
faciens ꝑacem. ut comnuitaret utrosq in uno
corpore deo. per crucem interficiens iniicici
qui eratis longe. et pacem his qui prope. quia
per ipsum habemuis accessum ambo in uno
spiritu ad patrem. Igitur iam non estis pere¬
grini et inqulim. s estis ciues sanccoꝵ et dome¬
stici dei. super edificati supra fundamentũ
apłoꝵ et propharum. ipso summo angulari
lapide existente xp̃o iħu. Dicat iste blasphemꝰ.
quomodo prope dic̃ inuentos israelitas. qui
peiori quemadinodum blasphemat demoni
seruiebant. et longe erant gentes. que miti¬
orib demonib subdite fuerant. Quomodo diẽ.
Auenatos fuisse a societate ifrael. et ꝑegrinos
testamentoꝵ et promissioins. quando erant
spem non habentes. et sine dõ in hoc mundo
si israel non dei populus erat. Contra istam

Expanded text:
rietem maceriae solvens, inimicitiam in carne sua, Legem mandatorum in decretis evacuans, ut duos conderet in se in unum novum hominem, faciens pacem, ut commutaret utrosque in uno corpore Deo, per crucem interficiens inimicitim vobis qui eratis longe, et pacem his qui prope; quia per ipsum habemus accessum ambo in uno spiritu ad Patrem. Igitur jam non estis peregrini et inquilini: sed estis cives sanctorum et domestici Dei, superaedificati supra fundamentum Apostolorum et Prophetarum, ipso summo angulari lapide existente Christo Jesu ? Dicat iste blasphemus, quomodo prope dicit inventos Israelitas, qui pejori, quemadmodum blasphemat, daemoni serviebant, et longe erant Gentes, quae mitioribus daemonibus subditae fuerant? Quomodo dicit alienatos fuisse a societate Israel et peregrinos testamentorum et promissionis, quando erant spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo, si Israel non Dei populus erat? Contra istam
Abbreviated transcription (Latin):
non custoduit. Et paulo post sauli dixit ipse
samuel. disrupit dominus regnum ab ifraes ⁊
qm̃ non ẽ sicut homo ut peniteat eum. Core qui
nouerant intelligere deum. sine miseria mise¬
rantem. sine ira irascentem. sine zelo zelantẽ.
sine obluuone obliuiscentem. sine ignorantia
nescientem. sine penitentia penitentem. Non
iste qui sedm̃ uerbum dei non loquendo. et literas
euis non considerando. et uoces earum non adũ¬
tendo factus: mutus latrator. cecus. surdus. au¬
ditor. Oblriuosus inquit deus et emortua me¬
moria arcum posuit in nubib qui iris dicitur:
unde commoneatur non amplius humauum
genus delere diluuo. Quod agit omnino nes¬
ciens cui merito opus sit assiduo monitore:
Iste uero non in memoria. s anmia mortua qͥd
loquatur nesciens. si in reb aꝑtiorib calumpni¬
atur. quanto magis caliginatur inmibib ꝙ
delirare compellitur. Cui tamen ut etto res

Expanded text:
non custodivit: Et paulo post Saüli dixit ipse non custodivit: Et paulo post Saüli dixit ipse Samuel: Disrupit Dominus regnum Israel de maquoniam non est sicut homo, ut poeniteat eum . Ecce qui noverat intelligere Deum sine miseria miserantem, sine ira irascentem, sine zelo zelantem, sine oblivione obliviscentem, sine ignorantia nescientem, sine poenitentia poenitentem: non iste qui secundum verbum Dei non loquendo, et Litteras ejus non considerando, et voces earum non advertendo, factus est mutus latrator, caecus lector, surdus auditor. 43. Obliviosus, inquit, Deus et emortua memoria arcum posuit in nubibus, qui iris dicitur, unde commoneatur non amplius humanum genus delere diluvio , quid agat omnino nesciens, cui merito opus sit assiduo monitore. Iste vero non memoria, sed anima mortua quid loquatur nesciens, si in rebus apertioribus calumniatur, quanto magis caligat in nubibus, et delirare compellitur? Cui tamen ut cito res
Abbreviated transcription (Latin):
uissa sunt immolari. hoc ergo de penitentia dei
ne sic eam putaret accipiendam. ut ex eo quod
non intelligit in blasphemiarum latratus rabi¬
diis insantret. habebat unde commoneretur ui
proximo. Ipse quippe cominemorauit dm̃ di¬
xisse. Penitet me unxisse saul in regem. hoc
autem scriptum est samueli scõ. dictum fuisse:
perquem deus arguit saulem. quod homini quẽ
deus occidi uisserat pepersisset. ex haibens uelut
misericordiam contempta obedientia. Quasi ue¬
ro melius nosset quid de homine fieri debuerit.
quam ille qui hominem fecit. Sbi quod salub̾¬
ruum ẽ. dicimus ut semꝑ diuinum preceptũ.
humanum in nob̃ uincat affectum. Idem tam̃
samuel cui dixerat ds̃. penitet me unxisse saul
in regem. dicit euident̃ dm̃ non penitere. Nam
ita scriptum est. Et factum ẽ uerbum domini
ad samuel dicens. Penitet me quod constituerim
saul in regem. qm̃ aduersus ẽ a me: et uerba mea

Expanded text:
jussa sunt immolari: hoc ergo de poenitentia Dei, jussa sunt immolari: hoc ergo de poenitentia Dei, ne sic eam putaret accipiendam, ut ex eo quod non intelligit, in blasphemiarum latratus rabidus insaniret, habebat unde commoneretur in proximo. Ipse quippe commemoravit Deum dixisse: Poenitet me unxisse Saül in regem. Hoc autem scriptum est Samueli sancto dictum fuisse, per quem Deus arguit Saülem, quod homini quem Deus occidi jusserat, pepercisset, exhibens velut misericordiam contempta obedientia: quasi vero melius nosset quid de homine fieri debuerit, quam ille qui hominem fecit. Ubi quod saluberrimum est discimus, ut semper divinum praeceptum, humanum in nobis vincat affectum. Idem tamen Samuel cui dixerat Deus, Poenitet me unxisse Saül in regem; dicit evidenter, Deum non poenitere. Nam ita scriptum est: Et factum est verbum Domini ad Samuel, dicens, Poenitet me quod constituerim Saül in regem, quoniam aversus est a me, et verba mea
Abbreviated transcription (Latin):
etiam quando confunditur. et nom̃ eius
pollui non potest etiam quando polliutur.
et obliuisci non potest etiam quando obliui¬
scitur. et meminerat etiam: quando ad moue¬
tur. Sic est in effabiliᷤᷤ. hec enim de illo dicun¬
tur de quo nil ab homine. ł homini satis
digne. et satis competent̃ dicitur. Que cum
ita sint. Quis religiosus non istũ exsufflet
ut puluerem. quem proicit uentus a facie
terre: Qui tumens et elatus atq inruens
detur sibi aliquid dicere arguendo uerba in
ueteri testamendo que non intelligit. nec in¬
tuendo que in nouo intelligit. Hoc autem de pe¬
nitentia dĩ unde factum ẽ. ut loqueremur eum
cominemoremus prophetiam de xp̃o ubi dictum
ẽ. Iurauit dominus et non penitebit eum. tues
sacerdos ineternum scdm ordinem melchisedech.
Ad commend̾endum sacrificium salutare. In quo
pronobis sacer sanguis effusus ẽ. cuius umbre
fuerant sacrificia. que de peccorib unmaculatis

Expanded text:
etiam quando confunditur; et nomen ejus etiam quando confunditur; et nomen ejus pollui non potest, etiam quando polluitur; et oblivisci non potest, etiam quando obliviscitur; et meminit, etiam quando admonetur. Sic est ineffabilis. Haec enim de illo dicuntur, de quo nihil ab homine vel hominis satis digne et satis competenter dicitur. Quae cum ita sint, quis religiosus non istum exsufflet ut pulverem, quem projicit ventus a facie terrae ; qui tumens et elatus atque irruens detur sibi aliquid dicere, arguendo verba in Vetere Testamento quae non intelligit, nec intuendo quae in Novo intelligit? 42. Hoc autem de poenitentia Dei, unde factum est ut loqueremur, cum commemoraremus prophetiam de Christo, ubi dictum est, Juravit Dominus et non poenitebit cum, Tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedec, ad commendandum sacrificium salutare, in quo pro nobis sacer sanguis effusus est, cujus umbrae fuerant sacrificia, quae de pecoribus immaculatis
Abbreviated transcription (Latin):
dicenti. Numquid iniquus deus qui infert
iram: Iam porro si quisquam diceret confun¬
detur xp̃c. et hoc eo tempore quo iudicaturꝰ ẽ.
uiuos et mortuos. quis eum xp̃iamis. pacient̃
audiret.: Tamen in euangłio qui me inqͥt
confessus fuerit. et mea uerba ingeneratione
ista adultera et peccatrice. et filius homins
confitebiti eum cum uenerit ingła patris
sui. cum angelis sus scĩs. Cur autem orantes
dicimus scĩficetur nomen tuum si semꝑ est
scm̃: Nisi quia uerum est. et quod scriptum
ẽ. de quib dam. quia polluer̃ nom̃ dñi dei sui.
Et cur dictum ẽ. domino. Memento mei dñe¬
cum ueneris in regnum tuum. si nl obliuis¬
citur nisi quia ñ insipienter s intelligent̃
ei dr̃ obluiscere inopiam nram et tribulatio¬
nem nr̃am : Ergo et scient̃ nescit. et quod sẽꝑ
sciuit aliquando oognoseit. & cum extingui¬
tur anegantib. in extingiubilis ꝑmanet:
et tranquille irascitur. et confundi non pot̃.

Expanded text:
dicenti, Numquid iniquus Deus qui infert dicenti, Numquid iniquus Deus qui infert iram ? Jam porro si quisquam diceret, Confundetur Christus, et hoc eo tempore quo judicaturus est vivos et mortuos; quis eum christianus patienter audiret? Tamen in Evangelio, Qui me, inquit, confusus fuerit, et verba mea, in generatione ista adultera et peccatrice, et Filius hominis confundetur eum cum venerit in gloria Patris sui cum Angelis sanctis . Cur autem orantes dicimus, Sanctificetur nomen tuum , si semper est sanctum; nisi quia verum est et quod scriptum est de quibusdam, quia polluerunt nomen Domini Dei sui ? Et cur dictum est Domino, Memento mei cum veneris in regnum tuum , si nihil obliviscitur; nisi quia non insipienter, sed intelligenter ei dicitur, Oblivisceris inopiam nostram et tribulationem nostram ? Ergo et scienter nescit; et quod semper scivit, aliquando cognoscit; et cum exstinguitur a negantibus, inexstinguibilis permanet; et tranquille irascitur; et confundi non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
quando miseretur non dolet et liberat. et
quando zelat non eruciat᷑ et cruciat. Nũ
quid autem in libris noui testamenti. dest̃
hec uerbaͦ Que si accipiantur sicut in ho¬
minib intelligi solent nullomodo congͣ¬
unt diuinitati. et grauem pariunt offen¬
sionem. Cum enim de xp̃o uerissime dicat
euangłista. quod non opus habebat ut ei qͥsꝙͣ.
testimonium ꝑ hiberet de homine. ipse enim
sciebat quid esset. in homine. Cur ipse qui¬
bdam dicit. Hescio uos. Ipsos demq scõs suos
cum presciuerit et elegerit ante constraitionẽ
quid ẽ quod dicit apłs. Nunc autem cognos¬
centes dm̃ immo cogniti adeo: quasi nunc eos
cognouerit quos antea nesciebat. Quod uero
non uidebit uitam. s ira dei manet suꝑ eum.
Calumpnietur ergo et huic uerbo iste blas¬
phemus et dicat. Qualis est qui irascitur cũ
scriptum sit. iracund̾a uiri iusticiam dei non
operatur. Calumpnietur isto modo et apło

Expanded text:
quando miseretur, non dolet, et liberat; et quando miseretur, non dolet, et liberat; et quando zelat, non cruciatur, et cruciat. 41. Numquid autem in libris Testamenti novi desunt haec verba, quae si accipiantur sicut in hominibus intelligi solent, nullo modo congruunt divinitati, et gravem pariunt offensionem? Cum enim de Christo verissime dicat evangelista, quod non opus habebat ut ei quisquam testimonium perhiberet de homine; ipse enim sciebat quid esset in homine ; cur ipse quibusdam dicit, Nescio vos ? Ipsos denique sanctos suos cum praescierit et elegerit ante mundi constitutionem: quid est quod dicit Apostolus, Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo ; quasi nunc eos cognoverit, quos antea nesciebat? Quod vero non videbit vitam, sed ira Dei manet super eum ? Calumnietur ergo et huic verbo iste blasphemus, et dicat: Qualis est qui irascitur, cum scriptum sit, Iracundia viri, justitiam Dei non operatur ? Calumnietur isto modo et Apostolo
Abbreviated transcription (Latin):
homines ex hominib meciuntur. Sicut autẽ¬
de illo intelligenda sunt uix a paucis & spiri¬
talib intelliguntur. Propter quod ꝓuiden¬
tissime seriptura diuitia de illo in effabili lo¬
quens. Ad q̃dã ⁊̃ u̾ba descendit que iam ho¬
minib et ipsis carnalib c̃ deo sermo ẽ. uiden¬
tur absurda & indigna. ut c̃ tim̃tur ista sic
accipi quomodo in hominib solent et dis¬
cutiuntur. quemadmodum dedeo bene acci¬
pi possunt ibi discatur etiam illa que hu¬
manis sensib in eisdem seripturis deo di
intelligi uel credi oportere. Cito enim uidet᷑
penitentia sicut hab hominib agitur. ñ
cadere in deum. s non cito uidetur. etiam
mĩa. sicut homines miserentur non cadere
in deum. Ex illo gͦ quod requirendum fa¬
tetur discit homo et hoc requirere quod iã
sufficere arbitrabat᷑. Sic ergo quando eum
penitet non mutatur et inutat. Sicut quan¬
do irascitur non mouetur et uindicat. et

Expanded text:
homines ex hominibus metiuntur, sicut authomines ex hominibus metiuntur, sicut autem intelligenda de illo sunt vix a paucis et spiritualibus intelliguntur. Propter quod providentissime Scriptura divina de illo ineffabili loquens ad quaedam etiam verba descendit, quae jam hominibus et ipsis carnalibus, cum de Deo sermo est, videntur absurda et indigna: ut cum timentur ista sic accipi, quomodo in hominibus solet, et discutiuntur quemadmodum de Deo bene accipi possint, ibi discatur etiam illa quae humanis sensibus in eisdem Scripturis Deo digintelligi vel credi oportere. Cito enim videtur poenitentia, sicut ab hominibus agitur, non cadere in Deum: sed non cito videtur etiam misericordia, sicut homines miserentur, non cadere in Deum. Ex illo ergo quod requirendum fatetur, discit homo et hoc requirere, quod jam sufficere arbitrabatur. Sic ergo quando eum poenitet, non mutatur, et mutat; sicut quando irascitur, non movetur, et vindicat; et
Abbreviated transcription (Latin):
ni meo. et hostia pura. quia magnum ẽ no¬
men meum ingentib. Non enim sicut hoiẽm
penitet dm̃. s sicut dm̃ quemadinodum non
sicut homo irascitur. nec sicut homo miseret᷑.
nec sicut homo zelat. s omita sicut ds̃. Fe¬
nitentia dei non ẽ post errorem. ira dei non ht̃
perturbati animi ardorem. Mĩa dĩ ñ habet¬
compacientis miserum cor. Synde in latina
lingua nomen accepit. zelus dĩ non ht̃ m̃tis
liuorem. S penitentia dei dr̃ rerum in eius po¬
testate constitutarũnt. hominib inopinata
mutatio. Ira dei ẽ. undicta pecrati. mĩa dĩ ẽ
bonitas opitulandi. ⁊elus dei ẽ. ꝓuidentia qͣ
non sinit eos quos subditos ht̃ impune ama
re quod prohibet. Unde iste qui tam loqua¬
citer exagitauit dei penitentiam. discat pͥmo
ux inueniri aliquid quod digne de deo dig¬
ne dici possit. sed plurima et pene omnia. noᷤᷤ
de illo dicere loquendi necessitate. que magis

Expanded text:
ni meo, et hostia pura; quia magnum est noni meo, et hostia pura; quia magnum est nomen meum in gentibus. 40. Non enim sicut hominem poenitet Deum; sed sicut Deum: quemadmodum non sicut homo irascitur, nec sicut homo miseretur, nec sicut homo zelat; sed omnia sicut Deus. Poenitentia Dei non est post errorem: ira Dei non habet perturbati animi ardorem: misericompatientis miserum cor, unde in Latina lingua nomen accepit: zelus Dei non habet mentis livorem: sed poenitentia Dei dicitur, rerum in eius potestate constitutarum hominibus inopinata mutatio. Ira Dei, est vindicta peccati: misericordia, est bonitas opitulantis: zelus Dei, est providentia, qua non sinit eos quos subditos hre quod prohibet. Unde iste qui tam loquaciter exagitavit Dei poenitentiam, discat primo, vix inveniri aliquid quod digne de Deo dici possit; sed plurima et pene omnia nos de illo dicere loquendi necessitate, quae magis
Abbreviated transcription (Latin):
omnipotens. et hostiam non accipiam de
manib ur̃is. Coce quod ẽ scdm̃ ordinem
aaron. Cur autẽ hoc ñ accipiat addit et
dicit. Quia ab ortu solis usq ad occa sum glo¬
rificatum ẽ nomen meum ingentib & in
omm loco incensum offertur nomini meo.
et hostia pura quia magnum est nomen
meum ingentib dicit dominus omnipodens.
Ccce quod ẽ sedm̃ ordinem melchisedech.
Incensum enim quod ẽ. grece timiania: sic̃
exponit iohanne ᷤ in apocalipsi. orationes
sunt scõꝵ. Deus quippe ille sicut canitur
in psalmo. qui uocauit terram a solis ortu
usq ad occasu. cuii terre idẽ. cui populo dis¬
fuso abortu solis usq ad occa sum diceret.
Non accipiam de domo tua uitulos. immola
deo sacrificium laudis. ipse per hunc prophe¬
tam quod certissime futurum erat iam ue¬
lut factum predicans ait. Abortu solis usq
ad bccasum glorificatum est nomen meum
ingentib et omni loco incensum offertur nomi¬

Expanded text:
omnipotens, et hostiam non accipiam de omnipotens, et hostiam non accipiam de manibus vestris. Ecce quod est secundum ordinem Aaron. Cur autem hoc non accipiat, addit, et dicit: Quia ab ortu solis usque ad occasum glorificatum est nomen meum in gentibus, et in omni loco incemagnum est nomen meum in gentibus, dicit Dominus omnipotens . Ecce quod est secundum ordinem Melchisedec. Incensum enim quod est graece θυμίαμα, sicut exponit Joannes in Apocalypsi, orationes sunt sanctorum . Deus quippe ille, sicut canitur in Psalmo, qui vocavit terram, a solis ortu usque ad occasum; cui terrae, id est, cui populo diffuso a solis ortu usque ad occasum, diceret, Non accipiam de domo tua vitulos; immola Deo sacrificium laudis : ipse per hunc prophetam quod certissime futurum erat jam velut factum praedicans ait, Ab ortu solis usque ad occasum glorificatum est nomen meum in gentibus, et in omni loco incensum offertur nomi
Abbreviated transcription (Latin):
iħc in euangłio de se conscriptum esse testat᷑.
querens auideis respondentib xp̃m filium ẽẽ.
dauid. quod solum de illo carnalit̾ nouerant.
quomodo eum dauid in sp̃u dixerit dñm:
Tunc enim huius psalmi commemorauit
exordium. Dix it domimis domino meo sede
a dextris meis. donec ponam immicos tuos
scabellum pedum tuoꝵ. Ibi quippe et hoc
dietum ẽ. Iurauit dominus. et non penitebit
eum. tues sacerdos in eternum scdm̃ ordinem
melchisedech. Nouerunt qui legunt quid
protulerit melchisedech. quando benedixit
abraham. et si iam sunt participes eius
uident tale sacrificium minc offerre deo to¬
to orbe terrarum. Dei autem uiratio incre¬
duloꝵ ẽ increpatio. et quod dm̃ non peni¬
tebit significatio ẽ. quia hoc sacerdotium
non mutabit. Mutabit quippe sacerdo tiũ
sedm ordinem aaron. Unde alius propha
dicit ad eum. qui carnalit̾ ẽ israel. Nonẽ
michi uoluntas in uob̾ dicit dominus

Expanded text:
Jesus in Evangelio de se conscriptum esse testatur, Jesus in Evangelio de se conscriptum esse testatur, quaerens a Judaeis respondentibus Christum filium esse David, quod solum de illo carnaliter noverant, quomodo eum David in Spiritu dixerit Dominum. Tunc enim hujus psalmi commemoravit exordium: Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. Ibi quippe et hoc dictum est: Juravit Dominus, et non poenitebit eum, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec . Noverunt qui legunt, quid protulerit Melchisedec, quando benedixit Abraham : et si jam sunt participes ejus, vident tale sacrificium nunc offerri Deo toto orbe terrarum. Dei autem juratio incredulorum est increpatio. Et quod Deum non poenitebit, significatio est quia hoc sacerdotium non mutabit. Mutavit quippe sacerdotium secundum ordinem Aaron. Unde alius propheta dicit ad eum qui carnaliter est Israel: Non est mihi voluntas i n vobis, dicit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
iohannisq conscripta sunt. Que si illoꝵ. ẽẽt.
recepta. eeñt. ab ecclesia que abilloꝵ temporib
ꝑ ep̃orum successiones certissimas. usq ad nr̃a.
et de inceps tempora perseuerat. et imnmolat
deo incorpore xp̃i sacrificium laudis. ex quo
ds̃ dõꝵ locutus uocauit terram asolis ortu
usq ad occasum. Hec quippe ecclesia est israł
scdm̃ spm̃. aquo distinguitur ille israel scdmcarnẽ.
qui seruiebat in umbris sacrificioꝵ. Quib
significatur singłare sacrificium. quod muinc
offert israel sedm̃ sp̃m cui dictum atq p̃dic¬
tum ẽ. Audi populus meus et loquar tibi isrł
et testificabor tibi. et cetera que iam supra cõ¬
memoraui. De huius enim domo non accepit
uitulos. neq de gregib eius hyroos. Iste im¬
molat deo sacrificium laudis. non scđm ordi¬
nem aaron. s scđm ordinem melchisedech.
Quod in eo psalmo positum est quem dominꝰ

Expanded text:
Joannisque conscripta sunt. Quae si illorum essent, Joannisque conscripta sunt. Quae si illorum essent, recepta essent ab Ecclesia, quae ab illorum temporibus per episcoporum successiones certissimas, usque ad nostra et deinceps tempora perseverat, et immolat Deo in corpore Christi sacrificium laudis, ex quo Deus deorum locutus vocavit terram, a solis ortu usque ad occasum. Haec quippe Ecclesia est Israel secundum spiritum; a quo distinguitur ille Israel secundum carnem, qui serviebat in umbris sacrificiorum, quibus significabatur singulare sacrificium quod nunc offert Israel secundum spiritum, cui dictum atque praedictum est, Audi, populus meus, et loquar tibi; Israel, et testificabor tibi : et caetera, quae jam supra commemoravi. De hujus enim domo non accipit vitulos, neque de gregibus ejus hircos. Iste immolat Deo sacrificium laudis, non secundum ordinem Aaron, sed secundum ordinem Melchisedec. Quod in eo psalmo positum est, quem Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
sensum. s quia que unmolant inquit. id est
idolorum cultores. demomiis et non deo im¬
molant. Holo uos socios demonioꝵ fieri.
Iustum sensum ueritas ipsa declarat. quia
intemplo cui seruiebat carnaliter israel: non
utiq idolum colebatur. Nam si sacrificia q̃
in ilło templo. scdm ueterem legem offerebant᷑
deo. tamquam idoloꝵ sacrificia dampnarent᷑.
uel tamquam demoniis immolata. nullomͦ
iꝑse dominus xp̃c leproso quem mundaue¬
rat diceret.Uade ostende te sacerdoti: et offer
munus quod precepit moyses intestimoniũ
illis. Nondum enim dederat pro sacrificiis
illis omnib sui corporis sacrificium: nondũ
suscitauerat sui corporis templum. Dec de illo
templo eiciens eos qui boues et columbas uen¬
debant dixerat. Domus mea. domus orationis
uocabitur: uos autem fecisti illam spelumcã¬
latronum. Sane de apocriphis iste posuit
testimonia: que sub nominib apłoꝵ andree.

Expanded text:
sensum; sed quia quae immolant, inquit, id est, sensum; sed quia quae immolant, inquit, id est, idolorum cultores, daemoniis, et non Deo, immolant. Nolo vos socios daemoniorum fieri. Istum sensum veritas ipsa declarat: quia in templo cui serviebat carnaliter Israel, non utique idolum colebatur. Nam si sacrificia quae in illo templo secundum veterem Legem offerebantur Deo, tanquam idolorum sacrificia damnarentur, vel tanquam daemoniis immolata, nullo modo ipse Dominus Christus leproso quem mundaverat, diceret: Vade, ostende te sacerdoti, et offer munus quod praecepit Moyses in testimonium illis . Nondum enim dederat pro sacrificiis illis omnibus sui corporis sacrificium, nondum suscitaverat sui corporis templum. Nec de illo templo ejiciens eos qui boves et columbas vendebant, diceret: Domus mea domus orationis vocabitur; . Sane de apocryphis iste posuit testimonia, quae sub nominibus apostolorum Andreae
Abbreviated transcription (Latin):
michi. fugite ab idorum cultura. Deinde
secutus oftendit ad quod sacrifictum iam de¬
benit ꝑtiere. dicens. Quasi prudentib dico.
iudicate uos quod dico. Calix benedietionis
quem benedicimus. nonne commiinicatio ẽe
sanguinis xp̃i: Panis quem frangimus. ñne
comimucatio ẽ. corporis dñi: Quia unus
panis. unum corpus multi sumus. Omnes.ti.
de uno participamur. Et propter hoc sub¬
uirxit. Sidete israel scđm carnem. Nonne
qui de sacrificiis manducant. socii sunt altaris:
Ut intelligerent ita se iam socios esse corporis x.
quemadmodum illi socii sunt altaris : et quia
ut hoc diceret. ab idolatria prohibebat. uñ
locus iste sermonis eius sicut commemoraui
sumꝑsit ȩxordium. ne putarent ido ñ ẽẽ. cu¬
randum. si de sacrificus ederent idoloꝵ. quia
idolum nichil est. existimantes sibi hec ue¬
lut superflua non nocere. confirmauit quidẽ
et ipse nichil. ẽẽ. idolum. nec ideo se ista prohi¬
bere q idolis immolantur que ñ habent

Expanded text:
mihi, fugite ab idolorum cultura. Deinde secutus ostendit, ad quod sacrificium jam debeant pertinere, dicens: Quasi prudentibus dico, judicate vos quod dico. Calix benedictionis quem benedicimus, nonne communicatio est sanguinis Christi? Panis quem frangimus, nonne communicatio est corporis Domini? Quia unus panis et unum corpus multi sumus; omnes enim de uno pane participamus . Et propter hoc subjunxit, Videte Israel secundum carnem: nonne qui de sacrificiis manducant, socii sunt altaris? Ut intelligerent ita se jam socios esse corporis Christi, quemadmodum illi socii sunt altaris. Et quia ut hoc diceret, ab idololatria prohibebat; unde locus iste sermonis ejus, sicut commemoravi, sumpsit exordium: ne putarent ideo non esse curandum, si de sacrificiis ederent idolorum, quia idolum nihil est, existimantes sibi haec velut superflua non nocere, confirmavit quidem et ipse nihil esse idolum: nec ideo se ista prohibere, quia idolis immolantur quae non habent
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificioꝵ. Isti autem uamloqui repreben¬
sores ueteris testamenti. etiam si cetera que
cominemoraui de hoc psalmo minus in del¬
ligunt. sufficiat eis quantũ ad p̃sentem q̃sti¬
onem adtinet q  deus propħarum. qui deus
nes. nec sanguinem potat hyrcoꝵ. Talem
quippe eum nouerant scĩ. qui pleni eius
spũ ita dicebant. Unde illud quod dauid
obtulit ut᷑populo parceretur. umbra erat
futuri qua significatum ẽ. quod peruerũ
sacrifictum cuius illa figura erat saluti po¬
puli sp̃alr̃ parcitur. Ipse enim ẽ xp̃c ihc¬
qui traditus ẽ. sic̃ apostolus dicit. propter
delicta nr̃a: et rexurrexit propt̃ ustificati¬
onem nram. Propter etiam dicit. Pascha no
probare conatus ẽ. euidenter seruisse demoniis.
qui sacrificiis ea ꝓmeruit. uolens : intelligi de
sc̃o dd̃ ibi euidentius. quanta fraude imꝑttoꝵ
amimis insidietur ostendit. Ad bibuit enim
apłm testem eo quod dixerit. Wide israel car¬

Expanded text:
sacrificiorum. Isti autem vaniloqui reprehensacrificiorum. Isti autem vaniloqui reprehensores Veteris Testamenti, etiam si caetera quae commemoravi de hoc psalmo minus intelligunt, sufficiat eis quantum ad praesentem quaestionem attinet, quia Deus Prophetarum, qui Deus nes, nec sanguinem potat hircorum. Talem quippe eum noverant sancti, qui pleni ejus Spiritu ista dicebant. Unde illud quod David obtulit, ut populo parceretur, umbra erat futuri, qua significatum est, quod per unum sacrificium, cujus illa figura erat, saluti populi spiritualiter parcitur. Ipse est enim Ch sicut Apostolus dicit, propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram : propter quod etiam dicit, Pascha nosprobare conatus est, evidenter servisse daemoniis, qui sacrificiis ea promeruit, volens hoc intelligi de sancto David, ibi evidentius quanta fraude imperitorum animis insidietur ostendit. Adhibuit enim Apostolum testem, eo quod dixerit, Videte Israel car
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ego deus ds̃ tuus sum. Non super sacrifi
cia arguam de. holocausta autem tua in con¬
spectu meo semper Non accipiam de domo
tua uitulos. neq de gregib tuis hyrcos. Qm̃
mee sunt omnes bestie silue: peccora iu monti¬
b et boues. Cognoui omnia uolatilia celi:
et species agri mecum est. Si esuriero ñ di¬
cam tibi. meus ẽ enim orbis terre et pleni¬
tudo eus. Numquit manducabo carnes tau¬
rorum. aut sanguinem hyiroꝵ potabo: Im¬
mola deo sacrificium laudis: et redde altissi¬
mo uota tua. Et it̾m infine psalmi eusdẽ.
Sacrificium inquit laudis honorificabit
me: et ibi ua qua ostendam illi salutare
dei. Iam de hoc salutari dĩ quod ipse sit.xͦ.
supra commemoraui atq monstraui. Qđ
est autem saeratius laudis sacrificium. qmͣ
in actione gratiarum: Et unde maiores
agende sunt deo gr̃ȩ. quam pro ipsrus grã
totum fideles in eeclesie sacrificio sciunt:
cuius umbre fuerant omnia prioꝵ gen̾a

Expanded text:
quoniam Deus Deus tuus ego sum. Non super sacrificia quoniam Deus Deus tuus ego sum. Non super sacrificia tua arguam te; holocausta autem tua in conspectu meo sunt semper. Non accipiam de domo tua vitulos, neque de gregibus tuis hircos. Quoniam meae sunt omnes bestiae silvae, pecora in montibus et boves. Cognovi omnia volatilia coeli, et species agri mecum est. Si esuriero, non dicam tibi: meus est enim orbis terrae et plenitudo ejus. Numquid manducabo carnes taurorum, aut sanguinem hircorum potabo? Immola Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua. Et iterum in fine psalmi ejusdem: Sacrificium, inquit, laudis honorificabit me, et ibi via qua ostendam illi salutare Dei . Jam de hoc salutari Dei, quod ipse sit Christus, supra commemoravi atque monstravi . Quod est autem sacratius laudis sacrificium, quam in actione gratiarum? Et unde majores agendae sunt Deo gratiae, quam pro ipsius gratitotum fideles in Ecclesiae sacrificio sciunt, cujus umbrae fuerunt omnia priorum genera
Abbreviated transcription (Latin):
crificaretur cum regia potestate possent
ausi fuertnt imperare. Quicumq tñ ausi
sunt ꝑ hoc s eos haberi uoluerunt. Sacri¬
ficiis autem deum ñ egere quis nesciat:S
nec laudib nr̃is eget. Ulerum sicut nob̃ ñ
illi utile est. laudare deum. sic nobis non il¬
li utile est offerre sacrificium deo. Qm̃ sin¬
gulari et solo uere sacrificio. pro nobis xͥ
sanguis esfusus ẽ. Ideo pͥmis temporib ad
hoc sacrificium talib significationib pro¬
phetandum iminaculatorum ammalium sa¬
crificia. ds̃ sibi ussit offerri: ut quemadmodũ
illa inimaculata erant a corꝑoꝵ uiciis. ita
speraretur imimolandus ẽẽ. pro nobis. qui solus
immaculatus fuerat a peccatis. Que tempora
ꝑ propłram sic premintiantur. Deus doꝵ do¬
minus locutus ẽ. et uocauit terram. Asolis
ortu usq adeccasum. exsion species decoris
euis. Et paulo post in eodem psalmo. audi po¬
pulus meus et loquar tibi et testificabor tibi:

Expanded text:
crificaretur, cum regia potestate possent, crificaretur, cum regia potestate possent, ausi fuerint imperare. Quicumque tamen ausi sunt, per hoc se deos haberi voluerunt. Sacrificiis autem Deum non egere, quis nescit? Sed nec laudibus nostris eget. Verum sicut nobis, non illi, utile est laudare Deum; sic nobis, non illi, utile est offerre sacrificium Deo. Quoniam singulari et solo vero sacrificio pro nobis Christi sanguis effusus est: ideo primis temporibus ad hoc sacrificium talibus significationibus prophetandum, immaculatorum animalium sacrificia Deus sibi jussit offerri; ut quemadmodum illa immaculata erant a corporum vitiis, ita speraretur immolandus esse pro nobis, qui solus immaculatus fuerat a peccatis. Quae tempora per prophetam sic praenuntiantur: Deus deorum Dominus locutus est, et vocavit terram, a solis ortu usque ad occasum; ex Sion species decoris ejus. Et paulo post in eodem psalmo: Audi, populus meus, et loquar tibi; Israel, et testificabor tibi: