comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dei inimicis gen tib iugo misere
captiuitatis ad dicunt: hi more ᷤᷤ
armatos dissipant poplõs. et
munitas diruunt ciuitates. Et¬
quid plura kmn̾i ÷ Quicquid po¬
tentie. quicquid uirium uidemꝰ
in hostibus: corruptione uitȩ nr̃ȩ
nraq infidelitate mitritur. Et
inde est quod nichil fusa ad deũ
scipplicatione profitinus: quia inces¬
Propter quod reuertentes ad bea-¬
tissimi precepta iohannis. paremꝰ
dño uiam. rectas fatiamus semitas
dei nr̃i: quatintis uidens in nobis
dominus itinera bone uoluntatis.
ouiculas suas multis iam periculis
fessas. benignisimus pastor inqui-¬
rat: ut sicut de baptistȩ domini
hodie natiuitate gaudemus. ita
de dei nr̃i reconciliatione letem᷑.
cui est honor et gloria in scla scloꝵ amei
iinctoꝵ quidem pu¬
phetarum fratres
cordatio est: beatus
hodie natalis honoratur. in tantum
rito suꝑgressus est głãm. ut dñm ie.¬
sum saluatorem nr̃m non solum esse

Expanded text:
Dei inimicis gentibus jugo miserae Dei inimicis gentibus jugo miserae captivitatis addicunt. Hi mores armatos dissipant populos, et munitas diruunt civitates. Ecquid plura, carissimi? Quidquid potentiae, quidquid virium videmus in hostibus, corruptione vitae nostrae, nostraque infidelitate nutritur; et inde est, quod nihil fusa ad Deum supplicatione poscimus; quia incesPropter quod revertentes ad beatissimi praecepta Joannis, paremus Domino viam, rectas faciamus semitas Dei nostri; quatenus videns in nobis interea Dominus itinera bonae voluntatis, oviculas suas, multis jam periculis fessas, benignissimus pastor inquirat: ut, sicut de Baptistae dominici hodie nativitate gaudemus, ita de Dei nostri reconciliatione laetemur: cui honor eCunctorum quidem prophetarum, fratres cordatio est. B. Joannatalis honoratur, in tantum rgressus est gloriam, ut Dominum Jesum Salvatorem nostrum, non solum esse
Abbreviated transcription (Latin):
Ille uiam domino suo parat: ꝗuu
luxuriantis carnis respuens
uoluptates. toto mentis suȩ sp̃u
suspensus ad deum uigore se casti¬
tatis accingit. Optimam parat do-¬
mno uiam: qui cogitationes suas
auaritie fluctibus estuantes. sere-¬
ne conscientiȩ tranquillitate cõ-¬
pescit. Uiam dño parat: qui ido¬
loꝵ uana. atq omnium suꝑstitio¬
num fignienta conculcans. untim
dei ttiui cultum et fidem uerita¬
tis inquirit. Quicumq uero uo¬
luptuiosis scli huius languet illece¬
bris. cupiditate auaricie feruen¬
tis insanit. in fraterna odia fera¬
lis iniudie facibuis in ardescit. atq
ad contumeliam dei omnipotentis
per amfractas demonum semitas
erraticus uiator incedit. non parat
dño uiam: sed inimico miser suo
exitiabilem in semet ipsum pate¬
facit ingressum. Hi mores. et ui¬
ta huiusmodi: ampla itinera.
et largissimas uias barbaris na-¬
tionibus in exitium communis
salutis aꝑiunt. Hi mores plebem

Expanded text:
Ille viam Domino suo parat, qui Ille viam Domino suo parat, qui luxuriantis carnis respuens voluptates, toto mentis suae spiritu suspensus ad Deum, vigore se castitatis accingit. Optimam parat Domino viam, qui cogitationes suas avaritiae fluctibus aestuantes, serenae conscientiae tranquillitate compescit. Viam Domino parat, qui idolorum vana, atque omnium superstitionum figmonta conculcans, unum Dei vivi cultum, et fidem veritatis inquirit. Quicunque vero voluptuosis saeculi hujus languet illecebris, cupiditatibus avaritiae ferventis insanit, in fraterna odia feralis invidiae faucibus inardescit atque ad contumeliam Dei omnipotentis, super anfractas daemonum semitas erraticus viator 210 incedit: non parat Domino viam, sed inimico miser suo exitiabilem in semetipsum patefacit ingressum. Hi mores, et vita hujusmodi ampla itinera, et largissimas vias barbaris nationibus in exsilium communis salutis aperiunt. Hi mores plebem
Abbreviated transcription (Latin):
uera annuntiare de xp̃o. qui per
assertionem iusticiȩ ut illicitas he¬
rodis nuptias increparet. nec regẽ
cimusset offendere. nec squalorem
carceris declinasset. nec tyrannico
adio refugisset occidi. Atidiamtis
adhuc paululum fratres: quid ad
profectum omnium nrͣm saluatoris
itintius predicabat. Parate inquit
itiam dm̃: rectas facite semitas dĩ
nr̃i. Here dignus beatus iobannes.
ciuius ꝓphetica esset natiuutas: qui
et illis de parentib quoꝵ esset des¬
perata posteritas dei mumere nas¬
ceretur. Nam tanta atictoritate
tantoq docendi pondere in uocem
scȩ predicationis erupit: ut & in¬
stantem dñi nuntiaret aduentũ.
et in semitas rectas male tuuentiũ
enim parare uiam domino: nisi ad¬
uentanti de celo iudici purgato
a uitiis pectore simplicis cordis
habitaculum p̃parare: Quid ẽ
rectas facite semitas dei: nisi ut
tales actuum tuoꝵ tibi munias
uias. quas perambulare propi-¬
tius ueniens ad te dñs delectet᷑:

Expanded text:
vera enuntiare de Christo, qui per vera enuntiare de Christo, qui per assertionem justitiae, ut illicitas Herodis nuptias increparet, nec regem timuisset offendere, nec squalorem carceris declinasset, nec tyrannico gladio refugisset occidi. Audiamus adhuc paululum, fratres, quid ad profectum omnium nostrum Salvatoris nuntius praedicabat: Parate, inquit, viam Domino, rectas facite semitas Dei nostri. Vere dignus beatus Joannes, cujus prophetica esset nativitas, qui et illis de parentibus, quorum esset desperata posteritas, Dei munere nasceretur. Nam tanta auctoritate, tantoque docendi pondere in vocem sanctae praedicationis 209 erupit, et instantem Domini nuntiaret adventum, et in semitas rectas male viventium enim, parate viam Domino, nisi adventanti de coelo judici, purgato a vitiis pectore, simplicis cordis habitaculum praeparare? Quid est, rectas facite semitas Dei, nisi ut tales actuum tuorum tibi munias vias; quas perambulare propitius veniens ad te Dominus delectetur?
Abbreviated transcription (Latin):
uiscerum. paruuli totius mundi gau¬
dia futura preltidunt: Hec enim
poterat ueteri sub lege ordinem fiũ
mortalis seruare natura: quando per
nouam diuinitatis gratiam. nouum
saluti hominum misterium parabit᷑.
Hic ergo est iohannes: de quo ꝓpħa¬
uit ysaias dicens. Nex clamantis in
deserto: pãrate. uram. dorluni. resta
facite semitas dei nr̃i. Uox inguit
clamantis. Quam bene uor dicitur:
qui uenientem de celestib in carne
hominis uigenitum dei pleno letus
ore clamabat. Recte uox dicitur :
cuius intonante preconio. sacramentũ
redemptionis humane furda dudũ
cepit audire morteilitas. Ut enim
uenerandus baptista muto patri
aperuit linguam: ita atires hontinũ
salutaris gratiȩ innouauit auditu.
Clamabat autem in deserto ubi ad¬
predicationem eius nec insolens tur-¬
ba perstreperet. nec infidelis ride¬
ret atiditor: sed hi tantum audire.
possent qui predicantem uerbum
salutis cura tantum diumi cultus
expeterent. et aduerterent eum

Expanded text:
viscerum parvuli totius mundi gauviscerum parvuli totius mundi gaudia futura praeludunt; nec enim poterat veteri sub lege ordinem suum mortalis servare naturam, quando per novam Divinitatis gratiam, novum saluti omnium mysterium parabatur. Hic ergo est Joannes, de quo prophetavit Isaias dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Vox, inquit, clamantis; quam bene vox dicitur, qui venientem de coelestibus in carne hominis Unigenitum Dei pleno laetus ore clamabat. Recte vox dicitur, cujus intonante praeconio sacramentum redemptionis humanae, surda dudum coepit audire mortalitas. Ut enim venerandus Baptista muto patri aperuit linguam, ita aures hominum salutaris gratiae innovavit auditum. Clamat autem in deserto, ubi praedicationem ejus nec insolens turba perstreperet, infidelis rideret auditor, sed hi tantum audire possunt, qui praedicantem verbum salutis, cura tantum divini cultus expeterent, et adverterent eum
Abbreviated transcription (Latin):
quamq magnificum. quod zacha-¬
rias sacerdos pater futurus pro-¬
phetȩ. quia hoc ipsum quod ge-¬
rebatur angło loquenti non cre¬
didit. usum loguentis amisit:
donec promissione completa natas
notu hominis preco. paterne lingus
uincula relaxaret. Os enim quod
angls clauserat: promissus ab ange¬
lo filius reser auit. Nam cum de
nuncupatione parutili cognatorum
uicinorumq hesitaret arbitrium. pri¬
prietatem ueri nominis eitis quam
angło dictante didicerat. recepta su
mutus aperuit: ut cuius natiuitatẽ
preceptione celesti tacitus expecta¬
bat. nati uocabulum loqueretur: et
agnosceret auxius senex per eum se
sibi redditum. quem de se non credi¬
derat nasciturum: nec dubitaret ul¬
tra celitus illum uel promissum fuis.¬
se uel natum. cuius causa et amisisse¬
se probabat. et recepisse sermonem.
Quid hac fratres religione gloriosi¬
us. quid hac insignius fide. in qua ste¬
loquitur: et in secreto maternorum

Expanded text:
quamque magnificum, quod Zachaquamque magnificum, quod Zacharias sacerdos, pater futurus prophetae; quia hoc ipsum, quod gerebatur, angelo loquenti non credidit, usum loquentis amisit, donec, promissione completa, natus novi hominis praeco paternae linguae vincula relaxaret. Os enim quod angelus clauserat, promissus ab angelo filius reseravit. Nam cum de nuncupatione parvuli cognatorum, vicinorumque haesitaret arbitrium, proprietatem veri nominis ejus, quam angelo dictante didicerat, recepta pri pater mutus aperuit; ut ejus nativitatem praeceptione coelesti tacitus exspectabat, nati vocabulum loqueretur, et agnosceret anxius senex, per eum se sibi redditum, quem de se non crediderat nasciturum. Nec dubitaret ultra coelitus illum vel promissum fuisse, vel natum, cujus causa, et amisisse probabat, et recepisse sermonem. Quid hac, fratres, religione gloriosius? Quid hac insignius fide? in qua steloquitur, et in secreto maternorum
Abbreviated transcription (Latin):
letabatur osfitio: uenienti ad se
beatȩ oruris in ipso salutationis: oc¬
cursu adit. Ecce ex quo facta est uox
salutationis tuȩ in auribus meis: ⁊¬
exultauit in gaudio infans in utero
meo. Quid est hoc miraculi fratres
que tantoꝵ nouitas gaudioꝵ: ut ha¬
bere se in utero elyrabeth testare¬
tur infantem. qui necdum semet¬
ipsum sentiens dominicum iam sen-¬
tiret aduentum : Uere hic omni¬
um beatissimus paruuloꝵ : qui in¬
tra uiscera adhuc materna conclu-¬
sus adesse saluatorem mundi. qr
necdum sermone poterat. ꝓpħico
gaudio reuelauit. Nulltis ignorat
km̃i omnem paruulum materno
ab utero prodeuntem. inter ipsa
lucis exordia mestis concrepare
uagitibus: solus baptista dñi.
ultra legem nascentium natiui¬
tatem suam leticiȩ exultatione
preuenit. Et quam decuit fr̃s
ut de matre sterili nasceretur.
qui fecunditatem uirginis reue¬
labat: quatintis mirabilem par¬
tum mirabiliter natus ostende¬
ret. Illud etiam quam stupendũ.

Expanded text:
laetabatur officio, venienti ad se laetabatur officio, venienti ad se beatae Mariae in ipso salutationis occursu, ait: Ecce, ex quo facta vox salutationis tuae in auribus meis, exultavit in gaudio infans in utero meo . Quid hoc est miraculi, fratres; quae tantorum novitas gaudiorum, ut habere se in utero Elisabeth testaretur infantem, qui nec dum semetipsum sentiens, dominicum jam sentiret adventum? Vere hic omnium beatissimus parvulorum, qui intra viscera adhuc materna conclusus, adesse Salvatorem mundi, quia nec tum sermone poterat, prophetico gaudio revelavit. Nullus ignorat, carissimi, omnem parvulum, materno ab utero prodeuntem, intra ipsa lucis exordia moestis concrepare vagitibus; solus Baptista Domini ultra legem nascentium nativitatem suam laetitiae exsultatione praevenit. Et quam decuit, fratres, ut de matre sterili nasceretur, qui fecunditatem virginis revelabat; quatenus mirabilem partum mirabiliter natus ostenderet. Illud etiam quam stupendum,
Abbreviated transcription (Latin):
ollempnitates nobis
ditiersoꝵ martyrũ
presentis occasus.
&̃ suscepta ab eis pro xp̃i nomine pas¬
sio consecrauit. Multimoda namq
ueterum relatione didicimus. non¬
nullos martyrum prostratos glachio.
igni alios concrematos. complures
bestiarum dilaceratos dentibus: in¬
numeros etiam uariis tormentorũ
crutiatibus affectos. spreta sui corpo¬
ris morte. xp̃iane fidei testimoniũ
reddidisse. Beatus uero baptistã
iohannes cuuis nunc festiuitate le-¬
tamur: celestia mundo gaudia ste-¬
rili ab titero hodie natus inuęxit.
Et illi quidem indubitata iam głã
regnantem confessi sunt dei filium:
hic autem et nasciturum dñm pro¬
phetalis sp̃c illuminatione preui-¬
dit. et natum priuilegio gratiȩ sin¬
gularis ostendit. In tantum autẽ
spetialis in eo prefulsit electio: ut
ante mereretur annuntiare do¬
minum. quam nascendĩ iit ium
uel linguam quȩ nuntiare posset
acciperet. Deniq ehrabeth illa
uetus mulier. et noua mater quȩ
ante partum suum de futuri filii

Expanded text:
olemnitatem nobis diversorum martyrum, praesentis occasus, et suscepta ab eis pro Christi nomine passio consecravit. Multimoda namque veterum relatione didicimus nonnullos martyrum prostratos gladio, igni alios concrematos, complures bestiarum dilaceratos dentibus, innumeros et jam variis tormentorum cruciatibus affectos, spreta sui corporis morte Christianae fidei testimonium reddidisse. Beatus vero Baptista Joannes, cujus 207 nunc festivitate laetamur, coelestia mundo gaudia sterili ab utero hodie natus invexit. Et illi quidem indubitata jam gloria regnantem confessi sunt Dei Filium; hic autem et nasciturum Dominum prophetalis spiritus illustratione praevidit, et natum privilegio gratiae singularis ostendit. In tantum autem specialis in eo praefulsit electio, ut ante mereretur annuntiare Dominum quam nascendi initium vel linguam, quam enuntiare posset, acciperet. Denique Elisabeth illa vetus mulier, et nova mater, quae ante partum suum de futuri filii
Abbreviated transcription (Latin):
atalem sancti iohannis
hodie celebramus: qd
nulli uiquam scorum
legimus fuisse concessum. Solius enĩ
domin et beati iohannis dies natiui-¬
tatis: in uniuerso mundo celebrat᷑
istum uirgo concepit et peperit.¬
In elyrabech sterilitas uincitur :
in beata maria conceptionis consue¬
tudo mutatur. Elyrabeth uirum
cognoscendo filium genuit: mraria
anglõ credidit et concepit. Conce¬
pit ehyrabeth hominem. s solum ho-¬
minem: maria autem deum et ho-¬

Expanded text:
atalem sancti Joannis, hodie celebramus, quod nulli unquam sanctorum legimus fuisse cDomini et beati Joannis dies nativitatis in universo mundo celebraturChristum Virgo concepit; in Elisabeth sterilitas vincitur, in beata Maria conceptionis consuetudo mutatur; Elisabeth virum cognoscendo filium genuit, Maria angelo credidit et concepit hominem; concepit Elisabeth hominem, sed solum hominem, Maria vero Deum et ho
Abbreviated transcription (Latin):
consecratus. Decebat namq ut mys¬
dicam natiuitatem eius mtrabilis
uita sequeretur: et sc̃am ꝑfectam¬
q uitam mors deo deuota condu¬
deret. Propter quod fratres re¬
tissime toto hodie orbe xp̃i ȩccła pri¬
mordia natiuitatis eꝰ letisfima festiui-¬
tate concelebrat: qui eterna mortali-¬
bus ad esse gaudia stupenti mundo
testis fidelissimus reuelauit. Item

Expanded text:
mysticam nativitatem ejus mirabilis vita sequeretur, et sanctam perfectamque vitam 216 mors Deo devota concluderet. Propter quod, fratres, toto hodie orbe Christi Ecclesia primordia nativitatis ejus laetissima festivitate concelebrat, qui aeterna mortalibus adesse gaudia stupenti mundo testis fidelissimus revelavit. HOM
Abbreviated transcription (Latin):
quio non solum nosmecipsos sed om
nem familiam nr̃am. et uniuersos
ad nos ꝑtinentes pro amore dei et
telo scȩ̃ disciplinȩ prohbere totis
turibus laboremus. Non permit¬
tica luxariosa proferendo polluere.
Tunc enim pro nobis scg iohannes
nos festitutatem suam pacificos. cas
m̃i: pro paterna sollicitudine sug¬
ero. Nam deo ꝓpitio ita de ur̃a
leuotione conficbo. quod non soliam
uosinecipsos: sed etiam omnes qͥ
ad uos ꝑtinent cum omm honesta¬
te castos. sobrios custodiatis. Unde
gratias deo agens supplico. ut qui
uobis dedit ea quȩ sca funt fidelit̾
inciꝑe. concedat uobis felicem per

Expanded text:
quio non solum nosmetipsos, sed et quio non solum nosmetipsos, sed et omnem familiam nostram et universos ad nos pertinentes pro amore Dei et zelo sanctae disciplinae prohibere totis viribus laboremus, nec permittica luxuriosa proferendo polluere. Tunc enim pro nobis sanctus Joannnos festivitatem suam pacificos, sobrfratres charissimi, pro paterna sollicitudine suggero: nam Deo propitio ita de vestra devotione confido, quod non solum vos ipsos, sed etiam omnes qui ad vos pertinent, cum omni honestate castos sobriosque conservetis. Unde Deo gratias agens supplico, ut qui vobis dedit ea quae sancta sunt fideliter i
Abbreviated transcription (Latin):
saluator noster qui est uerum lu¬
men. nisi prius beatum iohannem
uelud lucernam premitteret. cli¬
ritatem eius totus mundus susti¬
nere non potuisset. Loquatur
iohannes et dicat. Ego uox cla-¬
mantis in deserto. Nox erat: quia
uocis quodammͦ mynisterio ac ue¬
hiculo ad audientem a loquente
sonans. uerbi erat mynister et
portitor. Sanctus in quam iohan¬
nes typum in se legis quȩ longe. xp̃m
per signa et inditia monstribat:
ostendit. Et ideo misit ad xp̃m
duos discipłõs suos. Isti duo discipu
puli sunt: quoram unus ex iudeis
credidit. alter ex gentibus. Iohan-¬
nes mittit ad xp̃m. lex mittit ad
gratiam: et per euangelii fidem. ue-¬
terem desiderat astrui ueritatem.
Nos tiero fratres kim̾ ut tam scam
estiuitatem non solum corporali s
tiam sp̃uali gaudio celebrare pofsi¬
mus. scdm̃ uires nr̃as ad dandas ele¬
mofinas. et ad tenendam cum omni¬
Duis pacem. nr̃os animos p̃paremtis:
et ab omni scurilitate uel ttirpi lo¬

Expanded text:
Salvator noster, qui est lumen veruSalvator noster, qui est lumen verum, nisi prius beatum Joannem velut lucernam praemitteret, claritatem illius totus mundus sustinere non posset. Loquatur Joannes, et dicat, Ego vox clamantis in deserto . Vox erat; quia vocis quodam modo ministerio ac vehiculo ad audientem a loquente sonans, Verbi erat minister et portitor. Sanctus, inquam, Joannes typum in se Legis, quae Christum longe per signa et indicia monstrabat, ostendit; et ideo misit ad Christum duos de discipulis suis. Isti duo discipulpuli sunt, quorum unus ex Judaeis credidit, alter ex Gentibus. Joannes dirigit ad Christum; Lex mittit ad gratiam, et per Evangelii fidem, veterem desiderat astrui veritatem.t tam sanctam festivitatem non solum corporali, sed etiam spirituali cum gaudio celebrare possimus, secundum vires nostras ad dandas eleemosynas, et ad tenendam cum omnibus pacem nostros animos praeparemus: et ab omni scurrilitate vel turpilo
Abbreviated transcription (Latin):
rei sacramentum: etiam in passio
nibus eoꝵ impletum est. Ut mi¬
nuatur homo. caput iohaniis ab¬¬
sciditur: ut exaltetur deus. xp̃c
in ligno fuspenditur. Quare aut̃
beatum iohannem dñs et salua¬
tor nrͣ lucernam esse dixerit. et
sus est enim beatus iohannes ue-
preco ante iudicem. amicus ante
sponsum. Et quia unitersum
mundum peccatoꝵ tenebre et nox
infidelitatis oppresserat. et solem us¬
ticiȩ aspicere non ualebant. beadi
iohannes quasi lucerna premittit᷑
ut coedis oculi qui lippitudine ui¬
quitatis oppressi. magnum et uerũ
lumen uidere non poterant. ad lu¬
cerne lumen prinirm quasi tenũ
splendorem nidere consuescerent:
et paulatim peccatoꝵ nubilo remo¬
to. et infi̧delitatis humore digesti
adueniente xp̃o ab illo celesti lum¬
ne letificari possit potius quam ta¬
queri. Sicut enim lippientes oculi
guum splendorem lucerne ostendi¬
ris. et amplius cruciantur si luñ
magnum ingesseris: ita et dominꝰ

Expanded text:
rei sacramentum rei sacramentum nibus amborum impletum est: ut minueretur homo, caput Joannis abscinditur; ut exaltaretur Deus, Christus in ligno suspenditur. Quare autem beatum Joannem Dominus et Salvator noster lucernam esse disus est enim velut vox ante verbum, servus ante dominum, amicus ante sponsum. Et quia universum mundum peccatorum tenebrae et nox infidelitatis oppresserat, et solem justitiae aspicere non valebant, beatus Joannes quasi lucerna praemittitur, ut cordis oculi, qui, lippitudine iniquitatis oppressi, magnum et verum lumen videre non poterant, ad lumen lucernae primum quasi tenuem splendorem videre consuescerent, et paulatim peccatoto, et infidelitatis humore digesto, adveniente Christo, ab illo coelesti lumine laetificari possent potius quam torqueri. Sicut enim lippientes oculos guum splendorem lucernae ostenderis; et amplius crucias, si lumen magnum ingesseris: ita Dominus et
Abbreviated transcription (Latin):
ergo dixit de xp̃o: Nos omnes
de plenitudine eius accepimus.
Quid ergo nos omnese Propħȩ.
patriarchȩ. apħ. quotquot sci et
ante incarnationem premissi.
uel ab incarnato missi: omnes
de plenitudine eius accepimus.
Nos uasa sumus: ille fons est.
fratres mer: iohannes homo est.
xp̃c deus est. Humiltetur homo
ut exaltetur deus: scdm̃ illud
quod de domino ipse iohannes
dixit. Illum opoetet crescere: me
autem minui. Ut humilietur
homo: eodem die natus est iohan-¬
nes. quo incipiunt decrescere dies.
Ut exaltetur dñs. eo die natus est
xp̃c. quo incipiunt crescere dies.
Magnum sacramentum fratres di¬
lectissimi. Ideo celebramus natalẽ
iohannis sicut et xp̃i. quia ipsa na-¬
tiuitas plena est mysterio. Quo
mysterio. nsi humanitatis nr̃ȩ :¬
sicut natiuitas xp̃i plena est mys¬
terio. altitudinis nr̃e : Ergo in
homine mintiamur: ut in xp̃o
crescamus. In nobis humiliemur:
ut in illo exaltemtr. Humiliet᷑
humana presumptio: ut crescat
diuina miseratio. Nam huius

Expanded text:
Nos omnes de plenitudine ejus accepimus . Quid est, Nos omnes? Ergo Prophetae, Patriarchae, Apostoli, quotquot sancti, et ante incarnationem praemissi, vel ab incarnato missi, omnes nos de plenitudine ejus accepimus: nos vasa sumus, ille fons est. fratres mei, Joannes homo est, Christus Deus est: humilietur homo, et exaltetur Deus, secundum illud quod de Domino ipse Joannes dixit, Illum oportet crescere, me autem minui . Ut humiliaretur homo, eo die natus est Joannes, quo incipiunt decrescere dies: ut exaltetur Deus, eo die natus est Christus, quo incipiunt crescere dies. Magnum sacramentum, fratres charissimi. Ideo celebramus Natalem Joannis, sicut et Christi, quia et ipsa nativitas plena est mysterio. Quo mysterio, nisi humilitatis nostrae; sicut nativitas Christi plena est mysterio altitudinis nostrae? Ergo in homine minuamur, ut in Deo crescamus; in nobis humiliemur, ut in illo exaltemur; humilietur humana praesumptio, ut crescat divina miseratio. Nam hujus
Abbreviated transcription (Latin):
decebat. ut ille quomaior inter na-¬
tos mulierum nemo surrexit. ma¬
iore pre ceteris scĩs in ipso mor ortil.
uirtutum ubare claresceret. Se¬
nes ac diu in fecundi parentes:
dono nobilissime prolis exultant.
Ipsi patri quem incredtilitas mu-¬
tum reddiderat. ad salutandum
noue gratiȩ preconem. os et lingna
reseratur: nec solum facultas deũ
benedicendi restituitur. s de eo
etiam ꝓpħandi uirtus augetur. Excr¬
tati fama facti omnes uicini amini

Expanded text:
er natos mulierum nemo surrexit, majore prae caeteris sanctis in ipso mox ortu virtutum jubare claresceret. Senes ac diu infecundi parentes dono nobilissimae prolis exsultant, ipsi patri quem incredulitas mutum reddiderat, ad salutandum novae praeconem gratiae os et lingua reseratur. Nec solum facultas Deum benedicendi restituitur, sed de eo etiam prophetandi virtus augetur. Excitati fama facti omnes vicini admi
Abbreviated transcription (Latin):
uocabis inquit nomen eius ioh̃m:
et erit gaudium tibiꝰ exultatio. et
multi in natiuitate eius gandebũt.
Magne laudis est et uirtutis indi¬
tium: quotiens in scripturis homi¬
nibus a deo nomen imponitur uel
mutatur. Bene autem precurscr
redemptoeis nr̃i. iobannes nocari
iubetur. Iohannes quippe. dñi gr̃a
siue in quo est gratia dicitur: qui
et ipse spetialem pre ceteris sc̃is eus¬
dem precursionis gratiam accepit.
et iauditam eatenus mundo celes.¬
tis ingressus gratiam predicare ad¬
uenit. Qui ergo et gratia plenus
extitit. et ceteris dei gratiam etan¬
glitauit. recte precomum gratiȩ ip¬
so etiam suo nomuine signatit: meti¬
toq in enis natiuitate multis exultan-¬
dum predicitur. ꝑ quem suȩ regenera-¬
tionis mundo auctor ostenditur. Erit
enim magnus coram dño. Notantũ
quod idem laudis preconium ioh̃i ab
anglõ. quod ab euangli̾sta parentibus
fertur illius. et illi enim iusti ante
deum. et hic coram dño magnus ẽẽ

Expanded text:
nquit, nomen ejus Joannes, et erit tibi gaudium et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Magnae laudis est et virtutis indicium, quoties in Scripturis hominibus a Deo nomen imponitur vel mutatur. Bene autem praecursor Redemptoris nostri Joannes vocari jubetur, Joannes quippe Domini gratia, sive In quo est gratia, dicitur, quia et ipse specialem prae caeteris sanctis ejusdem praecursionis gratiam accepit, et inauditam eatenus mundo coelestis ingressus gratiam praedicare advenit. Qui ergo et gratia plenus exstitit, et caeteris Dei gratiam evangelizavit, recte praeconium gratiae ipso etiam suo nomine signavit. Meritoque in ejus nativitate multis exsultandum praedicitur, per quem suae regenerationis mundo auctor ostenditur. Erit enim magnus coram Domino. Notandum quod idem laudis praeconium Joanni ab angelo quod ab evangelista parentibus fertur illius. Et illi enim justi ante Deum, et hic coram Domino magnus esse
Abbreviated transcription (Latin):
tione intantum homo senex ac
decrepitus sp̃e totam auerterat.
ut neq anglõ promittenti crede¬
ret nasci sibi filium posse. S hoc
certissime sciendum quia pro popłi
saluatione grogabat: quem et maxi¬
mo peccatoꝵ languore uexatum et
insuꝑ alienigene regis dn̾̃o presstm
nouerat. UInde anglĩco oraculo et
se exauditum cognouit a deo: et qͦ
ordine saltis quam querebat esset
aduentura didicit. Quia uidelicet
nasceretur sibi filius. qui ꝓpħa et
doctor eximitis existens. eundem pi¬
pulum ad uiam ueritatis spemq
promerende salutis conuerteret:
et mox sequeretur ipse saluator qͥ¬

Expanded text:
tione in tantum homo senex ac tione in tantum homo senex ac decrepitus spem totam averterat, ut neque angelo promittente crederet nasci sibi filium posse. Sed hoc certissime sciendum quia pro populi salvatione rogabat, quem et maximo peccatorum languore vexatum, et insuper alienigenae regis dominio pressum noverat. Unde angelico oraculo et se exauditum cognovit a Domino, et quo ordine salus quam quaerebat esset adventura didicit: quia videlicet nasceretur sibi filius qui propheta et doctor eximius existens, eumdem populum ad viam veritatis spemque promerendae salutis converteret, et mox sequeretur ipse Salvator, q
Abbreviated transcription (Latin):
positum: quad carnales ueteris testa¬
menti cultores significat. Deinde
altare incensi auro tectum: pro
tymiamata erat statutum: quod
interiorem ꝑfectioremq noui testa¬
menti & cultoꝵ illius gratiam de¬
signat. Stabat etiam a dextris eius-¬
dem altaris. ut non terrena et in-¬
fima. sed gaudia celestas & sempit̾¬
ne beatitudiis quȩ per dexteram
solent figurari. hominibus se pro¬
mittere monstraret: illis maxime.
qui  cordis sui munditiam ipsi alta¬
re aureum effici. qui ꝓpe ingressũ
regni celestis sedula cogitatione as¬
sistere. qui aromata orationum ꝑ
ignem amoris deo incendere. qui
dicere possint cum ꝓpħa. Dirigat᷑
oratio mea: sicut incensum in con¬
spectu tuo. Quod autem ait za¬
chariȩ qm̃ exaudita est depreca¬
nn tua tio tuafesytabeth pariet tibi filiũ.
non est arbitrandum quia ponti¬
fex qui pro poplõ oraturus intra-¬
uerat. mutato repente animo ꝓ
priuatis negotiis ceperit rogare:
maxime pro lib̃is a quoꝵ genera¬

Expanded text:
positum, quod carnales Veteris Testamenti cultores significat. Deinde altare incensi auro tectum, propthymiamata erat statutum, quod interiorem perfectioremque Novi Testamenti et cultorum illius gratiam designat. Stabat etiam a dextris ejusdem altaris, ut non terrena et infima, sed gaudia coelestis et sempiternae beatitudinis, quae per dextram solent figurari, hominibus se promittere monstraret: illis maxime qui per cordis sui munditiam ipsi altare aureum effici, qui prope ingressum regni coelestis sedula cogitatione assistere, qui aromata orationum per ignem amoris Deo incendere, qui dicere possunt cum Propheta: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Quod autem ait Zachariae: Quia exaudita est deprecatio tua, et uxor tua Elizabeth pariet tibi filium, non est arbitrandum quod pontifex, qui pro populo oraturus intraverat, mutato repente animo, pro privatis negotiis coeperit rogare, maxime pro liberis, a quorum genera
Abbreviated transcription (Latin):
milierum maior iohanne baptista.
recellit cuncts: eminet unuiersis.
Intecedit ꝓphas. suꝑgreditur pa¬
biarchas. Et quisquis de muliere
atus est: inferior est iohanne. Dici
forte aliquis. Si inter natos mulie¬
rum iohannes maior est: maioe est
saluatore. Absit. Iohannes enim
ri simbus effusus est: iste impol¬
lutȩ uuluȩ. flore progenitus. Ideo
autem cum iohanius natiuitate
dm̃i generatio deputatur: ne do-¬
mintis extra ueritatem tudea¬
tur conditionis humanȩ. Si cõ¬
paretur hominibus iohannes:
iohannes premissus est ante deũ.
Tanta in illo excellentia erat. tan¬

Expanded text:
lierum major Joanne Baptista . Praecellit cunctis, eminet universis; antecellit Prophetas, supergreditur Patriarchas; et quisquis de muliere natus est, inferior est Joanne. Dicit fortasse aliquis: Si inter natos mulierum Joannes major est, major est Salvatore. Absit. Joannes enim ri sinibus effusus est, iste impollutae vulvae flore progenitus. Ideo autem cum Joannis nativitate Domini generatio deputatur, ne Dominus extra veritatem videatur conditionis humanae: si comparetur hominibus Joannes, praemissus est ante Deum. Tanta in illo excellentia erat, tan
Abbreviated transcription (Latin):
si ut homo in iniquitatib concept
est. contra morem tamen humane
ditionis non in delictis eum pretu¬
itionis. s in gratia remissionis ma
sua peꝑit. Neq enim dubi¬
dum est. quia sp̃c sc̃s qui eum

Expanded text:
si ut homo in iniquitatibus conceptus est, contra morem tamen humanae conditionis non in delictis eum prevaricationis, sed in gratia remissionis mater sua peperit. Neque enim dubitandum est, quia Spiritus sanctus, qui eum
Abbreviated transcription (Latin):
in tantum ut omnino non mutabũ.¬
da sed certa de filii potestate. tamqͣ
de dei tiera uirtute. deficiente in
nuptiis uino dixerit. quia uinum
non habent: sciens plane illum hoc¬
potusse quod etm mox contigit
ditino miractilo complesse. Ecce gͥ
maria fide & oꝑe xp̃i ministratrix.
& denota usq ad eius mortem se¬
cutrix. non plus gressui quam inuta¬
tionis ut credenctum est affectu:
subi non fuerit tibi non suos minis¬
tros uult esse. tibi ergo erit: Et si
ibi: nuimquid equali gratia: Et si
equali gratia: ubi equa dei censitra.
ti donata est gratia: mortuȩ erit mi¬
nenda : Abfit. Qtua si omnium
sanctoꝵ mors est pretiosa. mariȩ sane
est pretiosissima: quam tanta est co-¬
mitata gratia. ut mater dei dicat᷑¬

Expanded text:
in tantum ut omnino non nutabunin tantum ut omnino non nutabunda, sed certa de filii potestate, tanquam de Dei vera virtute, deficiente in nuptiis vino dixerit, Vinum non habent : sciens plane hoc illum potuisse, quod eum mox contigit divino miraculo complevisse. Ecce igitur Maria fide et opere Christi ministratrix, et devota usque ad ejus mortem secutrix, non plus gressu quam imitationis, ut credendum est, affectu: si ibi non fuerit, ubi Christus ministros suos vult esse; ubi ergo erit? Et si ibi, numquid aequali gratia? Et si aequali gratia, ubi aequa Dei censura, q prae omnibus donata est gratia, mortuae erit minuenda? Absit: quia si omnium sanctorum mors est pretiosa, Mariae sane est pretiosissima: quam tanta comitata est gratia, ut mater Dei dicat
Abbreviated transcription (Latin):
religionis fide & uere credulitatis a¬
ritate secutrix fuit. Non enimpo¬
tuit eius diunitatis nisi esse creda¬
la. quȩ sẽ nouerat hunc non uirist.
mine scđm ordinem naturȩ. sed cͥtar¬
no spiramine nuntiante. archangͥb
concepisse. uidens semꝑ fanttilantũ
angelorum ei adesse frequentiam.
ut conceptaro nato. quando uidelr¬
cet facta est cum angelo multitid
celestis exercitus. clamantium eo
dicentitim. gloeia in altissimis dei.
& in terra pax hominibus bone tr¬
ltntatis. et in egyptum fugittro ab
inde iterum redituro. Quib liqui¬
do cognoscere potuit: quia taba ob¬
sequia non nisi deum decuerant.
Unde &o stellȩ anmintiatio. eo max¬
rum de longissimuis partibus mpx¬
rata adductio: qũa maximum illi exti¬
tit inditium ueritatis. Si militer &
fynonis atq annȩ ꝓphetali dignitate
insolitus ceteris & huic spetialis oc-¬
ria conseruans his cunctis altius ad
fidem roborata pio corde conferebat.

Expanded text:
religionis fide et verae credulitatis chareligionis fide et verae credulitatis charitate secutrix fuit. Non enim potuit divinitatis ejus nisi esse credula, quae se noverat hunc non virili semine secundum ordinem naturae, sed divino spiramine nuntiante Archangelo concepisse: videns semper famulantium Angelorum ei adesse frequentiam, ut concepto et nato, quando videlicet facta est cum Angelo multitudo coelestis exercitus clamantium et dicentium, Gloria in altissimis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis : et in Aegyptum fugituro, atque inde iterum redituro: quibus liquido cognoscere potuit, quia talia obsequia non nisi Deum decuerant. Unde et stellae annuntiatio, et Magorum de longissimis partibus insperata adductio, maximum illi exstitit indicium veritatis. Similiter et Simeonis et Annae prophetali dignitate insolitus caeteris et huic specialis ocria conservans, his cunctis altius ad fidem roborata, pio corde conferebat:
Abbreviated transcription (Latin):
nistris ipsa ueritas ait. Qtu mi¬
chi mynistrat me sequatur: et
ubi fum ego. illic et mynister m̃t
erit. Si hec enim est generalis
sententia omnium ꝑ fidem et
pram oꝑationem xp̃o mynistran¬
tium: quantomagis & quomͦ spe¬
tialiter martiȩ e Mariam nãt.
operis exhibitione et fidei rigi¬
diffima ueritate myuistram fu-¬
isse: omnis qui santim sapit intelli¬
git. Absq dtibio enim oꝑe ministra¬
trix extitit. quȩ hunc in utero ges¬
sit. partuq ꝓfusum aluit &o fonit.
atq ut euangelium ait. in prescpe
redinauit. & a facie herodis fugeais
in egyptum abscondit. et omnetuni¬
fantiam eiis pio matris affectueh
prosecuta: ita ut usq ad crucem qͥ
filitm uidit pendentem. iam turuti¬
recesserit consectatui. non solum gris¬
sibtis pedum. tamꝗͣ pro reuerenta
dñi. uerum etiam imitationis asti¬
tu. Maruia ergo mynistratrix xp̃i
spetialium oꝑum qualitatibus sicito
deuotissime extitit: ita absq daibuo

Expanded text:
nistris ipsa Veritas ait, Qui ministris ipsa Veritas ait, Qui mihi ministrat, me sequatur: et ubi sum ego, illic et minister meus erit . Si enim haec est generalis sententia omnium per fidem et piam operationem Christo ministrantium, quanto magis et quomodo specialiter Mariae? Mariam namque operis exhibitione et fidei rigidissima veritate ministram Christi fuisse, omnis qui sanum sapit intelligit. Absque dubio enim opere ministratrix exstitit, quae hunc in utero gessit, partuque profusum aluit et fovit, atque, ut Evangelium ait, in praesepio reclinavit , et a facie Herodis fugiens in Aegyptum abscondit , et omnem infantiam ejus matris affectu prosecuta est; ita ut usque ad crucem, in qua filium recesserit consectatu, non solum gressibus pedum tanquam pro reverentia Domini, verum etiam imitationis affectu. Maria ergo ministratrix Christi specialium operum qualitatibus sicut devotissima exstitit; ita absque dubio
Abbreviated transcription (Latin):
nus est celum seruare quam ter-¬
ram:. tantam integritatem meri¬
to incorruptibilitas non putredi¬
nis ulla resolutio sequitur. Illud
ergo sacratissimtm coepus de qͦ
xp̃c carnem assumpsit. et diui¬
nam naturam humanȩ uniuit.
non amittens quod erat. s assu¬
mens quod non erat. ut uerbum
caro. hoc est deus homo fieret.
escam uermibus traditum. quia sen¬
tire non ualeo. dicere ꝑtunesco: com¬
muni sorte putredinis & futuri de
uernub pulueris. De quo si nichil
altius sentirem: quam de ꝓprio m-¬
chil dicerem nisi quemadmodtun
de ꝓprio. Quod absq ulla ambigui¬
tate soluendum in mortem. post
mortem futurum putredo. post
putredinem uermis: post uermẽ
ut dignum est abiectisfimus pul-¬
ius. Quod de maria credendum
non uidetur consentibile: quia esti-¬
mationem procul propellit incom¬
parabilis gratiȩ munus. Quod me
dicere multarum consideratio re¬
rum inuitat: quarum et illa qui¬
dem est. quam sus aliquando my¬

Expanded text:
ius est coelum servare quam terius est coelum servare quam terra; tantam integritatem merito incorruptibilitas, non putredinis ulla resolutio sequitur. Illud ergo sacratissimum corpus, de quo Christus carnem assumpsit, et divinam naturam humanae univit, non amittens quod erat, sed assumens quod non erat, ut Verbum caro, hoc est, Deus homo fieret, escam vermibus traditum quia sentire non valeo, dicere pertimesco communi sorte putredinis et futuri de vermibus pulveris. De quo si nihil altius sentirem quam de proprio, nihil dicerem nisi quemadmodum de proprio. Quod absque ulla ambiguitate solvendum in mortem, post mortem est futurum putredo, post putredinem vermis, post vermem, ut dignum est, abjectissimus pulvis. Quod de Maria credendum non videtur consentibile: quia aestimationem procul propellit incomparabilis gratiae munus. dicere multarum consideratio rerum invitat: quarum et illa quidem est, quam suis aliquando mi
Abbreviated transcription (Latin):
osingloriam tul: ut sua claritate fru¬
antur: qui hic sua fide iuncti unu
cum eo esse digni iudicantur. Si ergo
cos secum habere uult. ac ꝑ hoc potest
qui omina potest: quid estimandum
est de matre tbi digna fit haberi.
si non in presentia filii: Quantum
quantum credo. marie anima cla-¬
ritate fruitur. xp̃i. et gloriosis cons¬
pectibus eius semꝑ uidere siciens.
et seniꝑ conspiciens. dum mestima¬
biliter pascitur. excellentiori quadã
spetialiq prerogatiua a filio hono¬
ratur: possidens in xp̃o corptis suũ
quod geniit clarificatum in dex-¬
tera patris. & si non sutim ꝑ quod
genuit. tamen suum quod genuit.
Et quare non suum per quod ge¬
nuitꝰ. s Si non obitrauerit necdum
ꝑspecta auctoritas uere credo et
per quod genut: quia tanta sanc¬
tificatio dignior celo est quam ter-¬
ra. Thronimi dei. thalamum celi.
domum atq tabernaculum xp̃i:
dignum est ibi esse ubi est ipse.
Tam pretiosum thesaurum dig-¬

Expanded text:
os in gloria vult, ut sua claritate fruos in gloria vult, ut sua claritate fruantur, qui hic sua fide juncti, unum cum eo esse digni judicantur! Si igitur eos secum habere vult, ac per hoc potest qui omnia potest; quid aestimandum est de matre, ubi digna sit haberi, nisi in praesentia Filii? CAPUT VIquantum credo, Mariae anima claritate fruitur Christi, et gloriosis conspectibus ejus; semper videre sitiens, et semper conspiciens, dum inaestimabiliter pascitur, excellentiori quadam specialique praerogativa a Filio honoratur: possidens in Christo corpus suum quod genuit, clarificatum in dextera Patris; et si non suum per quod genuit, tamen suum quod genuit. Et quare non suum per quod genuit? Si non obviaverit necdum perspecta auctoritas, vere credo, et per quod genuit; quia tanta sanctificatio dignior coelo est quam terra. Thronum Dei, thalamum coeli Domini, domum atque tabernaculum Christi dignum est ibi esse ubi ipse est. Tam pretiosum enim thesaurum dign
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o de quib ipse dixit. Pater scẽ
ferua eos in nomine. tuo quios deciclisti
nichi: ut sint uirim ficut & nos. Et
ittem de omnib itistis. Non pro his
autem rogo tantum. s & pro eis qui
credituri sunt per uerbum eoꝵ in me.
it omnes unum sunt. ficut & ct pater
mime. & ego in te: hoc est ut ipsi sint
per gratiam quod nos fuimus. ꝑ diui-¬
iitatis naturam. Hanc quippe gratiȩ
tuntatem quȩ cunctis in xp̃m creden¬
tbus seruatur. si mariȩ nec mintis
sapientium estimatione non tollitur:
quantomagis cum gratiȩ tinitate ipsa
spetialis naturȩ unum efficit matrẽ
& filium. filium et matrem: Uiden¬
dum etiam est quod de his quos secũ
per gatiam tinum esse uoluit: conse-¬
quenter aditingit. A it enim. Pater
sancte. quos decdisti micbi uolo ut uibi
ego stim. & illi fint mecum: ut uide¬
ant claritatem meam quam dedisti
michi. O magnan et inestimabilem
bonitatem dei. qui habere secum fu¬

Expanded text:
in Christo, de quibus ipse dixit, Pater sancte, in Christo, de quibus ipse dixit, Pater sancte, serva eos in nomine tuo: quos dedisti mihi, volo ut sint unum sicut et nos. Et iterum de et pro his qui credituri sunt per verbum eorum in me, ut omnes unum sint sicut et tu Pater in me, et ego in te: hoc est, ut ipsi sint per gratiam, quod nos sumus per divinitatis naturam. Haec quippe gratiae unitas, quae cunctis in Christum credentibus servatur, si Mariae etiam minus sapientium aestimatione non tollitur: quanto magis cum gratiae unitate ipsa specialitas naturae unum efficit matrem et filium, filium et matrem? Videndum est etiam quid de his quos secum per gratiam unum esse voluit, consequenter adjunxit. Ait enim, Pater sancte, quos dedisti mihi, volo ut ubi sum ego, et illi sint mecum; ut videant claritatem meam quam dedisti mihi . O magnam et inaestimabilem bonitatem Dei, qui habere secum su
Abbreviated transcription (Latin):
qui conceptus & genitus atq a moti¬
is fufcitatus est per gloriam patris:
sicut prolecto ipse testatur post resir¬
rectionem quando apłis dicit. Hcda
manus meas & pedes meos: quia ip̃e
ego stim. Quid enim est ipse ego fut
nisi quia alter non sum quam qui tĩ
eram quando passus sum: Hoc siqui¬
demi cognoscere potestis: qui in man.¬
bus & pedib clatioꝵ uulnera cogrosi¬
tis. Ipse ergo idemq celos ascencdit s
carnem quam de matre suscepte. sꝑ
astra transuexit: honorans omnem
humanam naturam. et multomags
maternam. Si igitur natura est mi
tris filius. conueniens est ut sit et fili
mater: non quantum pertinet ad ppi¬
amininistrationem sed quantum ꝑtͥnt
ad eandem reciprocam suibstantian.
ut homo de homine. caro de carre.
mater a filio. filits a matre. non al
untatem ꝑsone. sed ad unitatem er
petialis naturȩ: quantomagis ubi gr̃ȩ
anitas. et corpoeis est spetialis natuntas:
Iͥnitas namq gratiȩ est: ut disciplõeũ

Expanded text:
qui conceptus, et genitus, atque a mortuqui conceptus, et genitus, atque a mortuis suscitatus est per gloriam Patris: sicut profecto ipse testatur post resurrectionem, quando Apostolis dicit, Videte manus meas et pedes meos, quia ipse ego sum . Quid enim est, ipse ego sum; nisi quia alter non sum, quam qui tunc eram quando passus sum? hoc siquidem cognoscere potestis, qui in manibus et pedibus clavorum vulnera cognoscitis. Ipse ergo idemque coelos ascendit, et carnem quam de matre suscepit, super astra transvexit: honorans omnem humanam naturam, et multo magis maternam. Si igitur natura matris est filius, conveniens est ut sit et filii mater, non quantum pertinet ad aequam administrationem, sed quantum pertinet ad eamdem reciprocam substantiam: ut homo de homine, caro de carne, mater a filio, filius a matre, non ad unitatem personae, sed ad unitatem corspecialis naturae; quanto magis ubi gratiae unitas, et corporis est specialis nativitas? Unitas namque gratiae est, ut discipulorum
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. & qui consiliarits enis fuit:
nunquid non ꝑtinet ad benignita.¬
tem dñ matris seruare honorem.
qui legem non soluere uenerat sed
a dimplere : Lex enini sicut honorẽ
matris precipit: ita in honorationẽ dã¬
nat. Qui enim in uita pre ceteris
illam gratia sui conceptus honorauit:
pium credere est singłari saluatione eã
in morte & spetiali gratia honoeasse.
Potuit enim eam a putredine et pul¬
uere alienam facere: qui ex ea nascens
do namq & uermis: humanȩ est oppro¬
brium conditionis. A quo opprobrio
cum iħs sit alienus natura oxiris exci¬
pitur: quam iħc de ea suscepisse proba¬
tur. Caro enim ihti caro marcie est:¬
& multo spetialius quam iosephinꝙ
ceteroeumq fratrum eius quibus dit¬
bat. frater enim & caro nr̃a est. Can
enim xp̃i quantus glã resurrections
fuerit magnificata. & potenti suꝑ oñ
celos ascensione glorificata: eademtas
carnis mansit & manet natura. quȩ
fuscepta est de mraria. Ipse enu est

Expanded text:
Domini, et qui consiliarius ejus fuit, Domini, et qui consiliarius ejus fuit, Numquid non pertinet ad benignitatem Domini, matris servare honorem, qui legem non solvere venerat, sed adimplere ? Lex enim sicut honorem matris praecipit, ita inhonorationem damnat. Qui enim in vita prae caeteris illam gratia sui conceptus honoravit, pium est credere singulari salvatione eam in morte et speciali gratia honorasse. Potuit enim eam a putredine et pulvere alienam facere, qui ex ea nascens do namque et vermis humanae est opprobrium conditionis, a quo opprobrio cum Jesus sit alienus, natura Mariae excipitur, quam Jesus de ea suscepisse probatur. Caro enim Jesu caro est Mariae, et multo specialius quam Joseph Judae caeterorumque fratrum ejus, quibus dicebat, Frater enim et caro nostra est . Caro enim Christi, quamvis gloria resurrectionis fuerit magnificata, et potenti super omnes coelos ascensione glorificata, eadem tamen carnis mansit et manet natura, quae suscepta est de Maria. Ipse enim est
Abbreviated transcription (Latin):
elegit nasci deus de homine. Ma-¬
ria ergo oc si cominunicat
erumnis euȩ: non comiuncat
parturiendo cum dolore. Prome¬
ruit enim hoc singularis scĩtas eiꝰ.:
oo fingularis gratia. qua susceptio¬
ne dei singulariter estimata est
digna. Non inmerito ergo excipr¬
tur a quibusdam generalibus ue¬
ra estimatione quam tanta ser-¬
uat gratia: & attollit dignitatis
prerõgatina. Quantum enum
xp̃i potestas possit. mundi osten¬
dit tiniuersitas: quantum gratia.
orarqȩ monstrat integritas. Quȩ
sicut diuersa est a natura: ita diuer¬
sa & ab usu. Quid ergo in tanta
diuerfitate dicimus : Humane
sortis mortem subisse. nec tamen tum
calis eius retineri. per quam deus
uoluit nasci. & carnis suibstantia cõ¬
municare: numquuid impium erit:
Scimus enim iħm omnia posse: qui
de seipso ait. Data est michi omnis
potestas:in celo & interra. Si ergo¬
tis seruare pudore: cur non uelit
incorruptam a putredinis seruare
fetore: Dicat qui cognouit senfum

Expanded text:
elegit nasci de homine. Maelegit nasci de homine. Maria ergo etsi communicat aerumnis Evae, non communicat parturiendo cum dolore. Promeruit enim hoc singularis sanctitas ejus et singularis gratia, qua susceptione Dei singulariter aestimata est digna. Non immerito ergo excipitur a quibusdam generalibus vera aestimatione, quam tanta servat gratia et attollit dignitatis praerogativa. Quantum enim Christi potestas possit, mundi ostendit universitas; quantum gratia, Mariae monstrat integritas: quae sicut diversa est a natura, ita diversa est ab usu. Quid ergo si in tanta diversitate eam dicimus humanae sortis mortem subiisse, nec tamen ejus vinculis retineri, per quam Deus voluit nasci, et carnis substantia communicare, numquid impium erit? Scimus enim Jesum omnia posse, qui de se ipso ait, Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . CAPtis servare pudore, cur non velit incorruptam a putredinis servare fetore? Dicat qui cognovit sensum
Abbreviated transcription (Latin):
enis quȩ de oraria suimpta est: et¬
si moetua est ex infirmitate. reuixit
douoliit resurgere potuit. Excipi¬
tur ergo ab illa generali sententia:
de urgine sumpta natura. Quod
si non maris congruit: tamen filio
filiuis: contuenda sunt quȩ enȩ dic-¬
ta sunt. si cunctis feminis funt gene-¬
ralia & si in aliquio excipiatur ma¬
nu. Scriptum qtrippe est. Mulieri
quoq dixit deus. Multiplicabo er̃p.
nas tuas: et conceptus tuos. In dolo¬
re paries filios. & sub uiri potestate
eris: & ipse dominabitur tui. Erũ-¬
ceptus non multiplicauit. nec sub
uiri id est mariti potestate degu-¬
it. quȩ integerrimis uiscerib de
sp̃u sancto. xp̃m suscepit. et uirgi-¬
nitatis integritate manente uir¬
go ꝑmansit. Quem quia sine pec-¬
cati colluuione. & fine uirilis am¬
mixtionis detrimento suscepit:
sine dolore genuit. & sine integri¬
tatis uiolatione pudore uirginita¬
tis integra permansit. Hoc enim
potuit efficere de matre: quia sic

Expanded text:
ejus quae de Maria sumpta est, etejus quae de Maria sumpta est, etsi mortua est ex infirmitate, revixit o voluit resurgere, potuit. Excipitur ergo ab illa generali sententia de virgine sumpta natura. Quod si non Mariae congruit, congruit tamen filio Filius; contuenda sunt quae etiam Evae dicta sunt, si cunctis feminis sint generalia, et si in aliquo excipiatur Maria. Scriptum quippe est, Mulieri quoque dnas tuas, et conceptus tuos; in dolore paries filios, et sub viri potestate eris, ipse dominabitur tui. De poeceptus non multiplicavit, nec sub viri, id est, mariti potestate deguit, quae integerrimis visceribus de Spiritu sancto Christum suscepit, et virginitatis integritate manente virgo permansit. Quem quia sine peccati colluvione, et sine virilis admixtionis detrimento suscepit, sine dolore genuit, et sine integritatis violatione, pudore virginitatis integra permansit. Hoc enim potuit efficere de matre, quia sic Deus