comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
possit incursus. Tunc gͥ temp-¬
tator assistit. tunc retia iacit:
quibus turbare mentem posfit
imꝑuidam. Tunc spiritales ne-¬
quitiȩ tenebras effundunt:
tunc omne nefas suadere con¬
tendunt. quando nullus culpe
arbiter. nullus criminis consciꝰ.
nullus potest esse testis erroris.
Ttnc tiarias disceptationes pec-¬
tori dormitanti infundunt.
ut pͥmo de statumentis deitiãt
reluctantem & aliquorum qui
sancti habentur ꝓponatur exẽ¬
plum. quod illi aliqtando deli-¬
queruit: sed postea ueniam
sint adepti. & texeriit suꝑio¬
ra delicta. Nam & si omnem
emendationem nr̃i inimicus
exosus sit. tam̃ ad tempus
ut sobriȩ mentis uirum possit
elidere. p̃tendit futuram in¬
dulgentiam. ut presentia pec
cata ꝑfuadeat. Et cum im¬
plulerit aliquẽ ad erroris as-¬
sensum. si uiderit eum iam ñ
amore uirtutis a culpa. s pe¬
ne contemplatione reuocari. in¬
serit uarias disceptationes: ut
dicat sibi. Quis meuidet: Et

Expanded text:
possit incursus. tunc igitur temppossit incursus. tunc igitur temptator adsistit, tunc retia iacit, quibus turbare mentem possit inprouidam. tunc spiritales nequitiae tenebras offundunt, tunc omne nefas suadere contendunt, quando nullus culpae arbiter, nullus criminis conscius, nullus potest esse testis erroris. tunc uarias disceptationes pectori dormitantis infundunt, ut primo de statu mentis deiciant reluctantem et aliquorum qui sancti habentur proponatur exemplum, quod illi aliquando deliquerint, sed postea ueniam sint adepti et texerint superiora delicta. nam etsi omnem emendationem nostri inimicus exosus sit, tamen ad tempus, ut sobriae mentis uirum possit elidere, praetendit futuram indulcata persuadeat: et cum impulerit aliquem ad erroris assensum, si viderit eum jam non amore virtutis a culpa sed poenae contemplatione revocari, inserit varias disceptationes, ut dicat sibi: Quis me videt? Et
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis tuis indulgentiam postu¬
labat. Postulabat a patre: oꝑaba¬
tur ꝓpria uoluntate. Non tibi
nocte media. Nocte enim sur-
gendum: ante p̃misit dicens.
Memor fui nocte nominis tui dñe.
Potest unusquisq memor esse:
& non surgere. Potest unusqͥs¬
q & furgere: & cum surrererit
que ꝓpͥo arbitrio sederint postu¬
lare. Addidit media nocte sur¬
gebam: docens surgendum esse
mecdia nocte. Nec otiosum est
quod adiuuxit ad confitendũ
tibi hoc est ut illo maxime tem¬
pore dep̃cari dm̃. & ꝓpͥa debeamꝰ
deflere peccata: nec solum p̃teri¬
tis ueniam postulare. s etiam pre¬
sentia declinare. fuituris cauere.¬
Multa enim illo in temporetẽp¬
tamenta proserpunt. Tunc
feruet carnis illecebra. tunc
temptator illudit. coquitur
cibus. potusq digeritur: stomacꝰ
eger. mens sompnolenta animꝰ
occupatus est. Itaq atit quiescẽ¬
ti calor soporis augetur: aut ingi¬
lanti nondum plenior uigor re
fusus est qui errorum catiere

Expanded text:
peccatis tuis ille indulgentiam postupeccatis tuis ille indulgentiam postulabat; postulabat a patre, operabatur propria uoluntate. non tibi nocte megendum ante praemisit dicens: Memor fui in nocte nominis tui, Domine, . Potest unusquisque memor esse, et non surgere: potest unusquisque et surgere, et cum surrexerit, ea quae proprio arbitrio sederint, postulare. Addidit: Media nocte surgebam, docens surgendum esse media nocte. Nec otiosum est quod adjunxit: Ad confitendum tibi, hoc est, ut illo maxime tempore deprecari Deum, et propria debeamus deflere peccata: nec solum praeteritis veniam postulare, sed etiam praesentia declinare, fumulta enim illo in tempore temptamenta proserpunt. Tunc feruet carnis inlecebra, tunc temptator inludit; coquitur cibus potusque digeritur, stomachus aeger, mens somnolenta, animus occupatus est. itaque aut quiescenti calor soporis augetur aut uigilanti nondum plenior refusus uigor est, qui errorum cauere
Abbreviated transcription (Latin):
nodatur. Noli ad scłãria mentẽ
aminumq defigere: sed circum¬
spice oculis ammȩ diligenter. qi
plut dñs laqueos suꝑ peccatoreᷤᷤ
ne cadentes illigare te possunit.
Quos poteris euitare: si legem
dñi non obliuiscaris. Etenim e¬
tiam qui ligatus est. si sibi sit cõ¬
scius libertatis. obliuisci libertatẽ
suam non definit. & causam non¬
numquã dicit e unctilis. & ea¬
que sibi lege sunt p̃scͥpta defen¬
dit: ac iudicio frequenter absol¬
uitur. Ergo & tii si peccaueris:
memor esto legis. Si peccaueris.
memor esto xp̃i: qui te liberat
dicens. Ego fum. ego sum. qui
deleo iniquitates tuas: & memar
non ero. Ipsum diebus ac nocti¬
bus tene: ipsi tuia confitere
nocte surgebam ad confitenduim
tibi: suꝑ iudicia iusticiȩ tuȩ. Nõ
satis est dies ad dep̃candum: sur¬
gendum est & nocte & media
nocte. Ipse dñs ꝑnoctabat in ora-¬
tione: ut te ꝓpͥo ad deprecandũ
inuitaret exemplo. Et utiq ille

Expanded text:
nodatur. Noli ad saecularia mentem nodatur. Noli ad saecularia mentem animumque defigere: sed circumspice oculis animae diligenter, quia pluit Dominus laqueos super peccatores; ne cadentes illigare te possint: quos poteris evitare, si legem Domini non obliviscaris. Etenim etiam qui ligatus est, si sibi sit conscius libertatis, oblivisci libertatem suam non desinit, et causam nonnumquam dicit e vinculis, eaque sibi legum praescripto defendit ac iudicio frequenter absoluitur. ergo et tu, si peccaueris, memor esto legis, si peccaueris, memor esto Christi, qui te liberat dicens : ego sum ego sum. qui deleo iniquitates tuas, et memor non ero. ipsum diebus ac noctibus tene, ipsi tua confitere nocte surgebam ad confitendum tibi super iudicia iustitiae tuae. non satis est dies ad deprecandum; surgendum est et nocte et media nocte. ipse dominus pernoctauit in oratione, ut te proprio ad deprecandum inuitaret exemplo. et utique
Abbreviated transcription (Latin):
de uenatoribus iustum. Atuͦ
iħu. Quem secuntur inquit
alligati uinculis. hoc ẽ uinculis
astricti caritatis & amoris. fidei
uinculis alligati. licet sic possit
intelligi alligati uinculis xp̃m
secuntur: hoc est peccatorum &
cruminum remissorem. fonten
indulgentiarum redemptionis
actorem. Sequanur ergo iuinca
la xp̃i. fugiamus uinctila uena¬
torum. ne dum incidimtis. dũ
ignoramus. laqueos eortim pes
nr̃e mentis incurrat: ne anime
nr̃e ceruicem nexibus inseramꝰ.
Insidiantur enim quasi pessi¬
mi uenatores. & quando ꝓsperoeũ
euentu animum relaxamus. ac se.¬
cundiᷤ rebus remittimus. nec excu¬
bie cautiones habemus intentas.
tunc plus iactant laqueos suos.
aut in uia qua ambulamus abs¬
condunt. ut cum fuerint eortim
laqueis innęxa. uestigia. trabant
quo securum supplantent urantẽ.
uel collo astrictos strangulent cõ¬
meantes. Noli ergo alta ambula¬
re ceruice: sicut filie uide. Altsᷤ
enim ceruicibus: cito laqueus in¬

Expanded text:
de uenatoribus iustum. At uero de uenatoribus iustum. At uero Iesu, quem sequuntur, inquit. alligati uinculis, hoc est uinculis adstricti caritatis et amoris, fidei uinculiintelligi: Alligati vinculis Christum sequuntur, hoc est peccatorum et criminum remissorem, fontem indulgentiarum, redemptionis auctorem. Sequamur ergo vincula Christi, fugiamus vincula venatorum; ne dum incedimus, dum ignoramus, laqueos eorum pes nostrae mentis incurrat, nec animae nostrae cervicem nexibus inseramus. Insidiantur enim quasi pessimi venatores: et quando prosperorum 1072 eventu animum relaxamus, ac secundis rebus remittimus, nec excubias cautionis habemus intentas, tunc plus jactant laqueos suos, aut in via qua ambulamus, abscondunt; ut cum fuerint eorum laqueis innexa vestigia, trahant quo securum supplantent viantem, vel collo astrictos strangulent commeantes. 44. Noli ergo alta ambulare cervice, sicut filiae Judae; altis enim cervicibus cito laqueus in
Abbreviated transcription (Latin):
bolus: criminum nexti. Ligat
nos uinculo fornicationis. unclõ
adulterii. uinculo ꝑfidiȩ. qua
xp̃c negatur. uinculo intudiȩ.
qua frequent̾ etiã suꝑ appẽtit᷑
iunculo crudelitatis: qua non¬
num quã sotius & conformis oc¬
ciditur. Hec sunt uincula quibꝰ
ligatus untsquisq inclinatar.
ut auimam suam leciare non
possit. obtutus ad celum. nĩtis
erigere. nsi dicat ei dñs. dimis¬
sus es ab infirmitate tua: & mu¬
nere eum sue benedictionis e¬
rexerit. Hec sunt scłatorum uĩ¬
cula. quȩ dure peccatores ligãt
hoc est diabolus & ministri eiꝰ.
uel certe nemroth. hoc est amra¬
ritudo. uel certe esau hoc est ter¬
renus & callidus. Isti enim uena¬
tores erant. qui feras laqueis cap¬
tare consuerunt: & muta ani-¬
mantia uinculis alligare. Inuti¬
les uenatores qui capiant bestiaᷤᷤ.
que pompam spectactilo popłari
p̃beant: ministerium crudelita¬
ti. Deniq nullum inuenimus
diuinarum inseriȩ scͥpturarum

Expanded text:
bolus criminum nexu, ligat bolus criminum nexu, ligat nos uinculo fornicationis, uinculo adulterii, uinculo perfidiae qua Christus negatur, uinculo inuidiae qua frequenter etiam frater adpetitur, uinculo crudelitatis qua nonnumquam socius et conformis occiditur. haec sunt uincula quibus ligatus unusquisque inclinatur, ut animam suam leuare non possit nec obtutus, ad caelum mentis erigere, nisi dicat ei dominus: dimissus es ab infirmitate tua et munere eum suae benedictionis erexerit. haec sunt sceleratorum uincula quae dure peccatores ligant, hoc est diabolus et ministri eius uel certe Nebroth, hoc est \'amaritudo\', uel certe Esau, hoc est \'terrenus et callidus\'. isti enim uenatores erant, qui feras laqueis captare consuerunt et muta animantia uinculis inligare. inutiles uenatores, qui capiant bestias quae pompam spectaculo populari praebeant, ministerium crudelitati. denique nullum inuenimus diuinarum in serie scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
tus qui hec soluit fibi uincula.
Et ideo clauuid ait. Dirumpamꝰ¬
nu utiq uifibilia tunctila dicit
esse rumpenda: sed inuisibiles
criminum nextis motum comi̾sio¬
ne .&. fidei ꝓfessione soluiendos.
Aut manu idẽm oꝑe mantis
tuȩ.eroga pauꝑibus. debiles ele-¬
uato. redime captiuos: & soluisti
uncula tua. Elemosina enim
a peccato liberat. Eripe eum
qui ducitur ad mortem. hoc ẽ
eripe intercessione. eripe gratia
tu sacerdos. aut tu imꝑator eri¬
pe sub scͥptione indulgentie: &
soluisti peccata tua. eriusti te
iunculis ttus. Uinctilis enim pec-¬
catorum suorum unusquisq cõ-¬
stringitur: sicut ipse legisti. Li¬
gat nos uinculis carnns illecebra.
Uinculum nr̃m auaritia ẽ uin-¬
culum nr̃m ebrietas est. uncu¬
lum nr̃m concupiscentia est:
uunculum nr̃m fuꝑbia est. Sunt¬
& diaboli uincula. Deniq scͥptũ
est. Hanc autẽ filiam habrahe:
quam ligauit sathanas decem
& octo annis. Ligat nos etiã dia¬

Expanded text:
tus qui haec soluit sibi uincula. tus qui haec soluit sibi uincula. et ideo Daunu utique visibilia vincula dicit esse rumpenda, sed invisibiles criminum nexus morum conversione, et fidei professione solvendos: aut manu, hoc est, opere manus tuae. Eroga pauperibus, debiles elevato, redime captivos; et solvisti vincula tua. Eleemosyna enim a peccato liberat. Eripe eum qui ducitur ad mortem, hoc est, eripe eum intercessione, eripe gratia, tu sacerdos: aut tu imperator, eripe subscriptione indulgentiae; et solvisti peccata tua, exuisti te vinculis. 42. Vinculis enim peccatorum suorum unusquisque constringitur, sicut ipse legisti: ligat uinculum nostrum auaritia est, uinculum nostrum ebrietas est, uinculum nostrum concupiscentia est, uinculum nostrum superbia est. sunt et diaboli uincula: denique scriptum est: hanc autem filiam Abrahae, quam ligauit satanas decem et octo annis. ligat nos etiam dia
Abbreviated transcription (Latin):
tur et ꝓximo. tenetur tam̃
nec se explicat & absoluit: ita
trahit unusquisq peccator uido¬
mitis moribus iniquitates. qui
ꝑtitat se liberum. quia ñ ẽ. iugo
subditus. subiectusq iudicio. &
nescit quod non sit exutus. s ma¬
gis se ut illa uitula & ipse se im¬
plicet suorum uexibus peccatorũ.
hi sunt gͥ funes delictorum nr̃oꝵ
quibus inuoluimur. & ligamuꝵ:
quemadmodum sunt & uincu¬
la delictorum. Et ideo saltrator
qui habet in potestate peccatũ
dimittere. dicit his qui sunt in
tunculis: exite. Utinam & michi
dicat. exi de unculis tuis. exi de
nexibus peccatorã tuorum: solue
funes erroris tui. quibus circũ¬
datus & ligatus es. Et si enim
nequissimꝰ sim omnium & dete¬
stabilissimtis peccatorum: illo ta¬
m̃ iubente liber ero. qui fub
uno moinento latrocinii damp¬
natum retim supplitio eripuit
constituit in regno suo. Sunt
gͦ uincula quibus constringim᷑:
& si nob̃ iudeamur liberi. Bea.¬

Expanded text:
tur e proximo, tenetur tamen tur e proximo, tenetur tamen nec se explicat et absoluit, ita trahit unusquisque peccator indomitis moribus iniquitates, qui putat se liberum, quia non est iugo subditus subiectusque iudicio, et nescit quod non sit exutus, sed magis ut illa uitula et ipse se implicet suorum nexibus peccatorum. hi sunt igitur funes delictorum nostrorum, quibus inuoluimur et ligamur, quemadmodum sunt et uincula delictorum. et ideo saluator, qui habet in potestate peccatum dimittere, dicit his qui sunt in uinculis: exite. utinam et mihi dicat: \'exi de uinculis tuis, exi de nexibus peccatorum tuorum, solue funes erroris tui quibus circumdatus et ligatus es\'. etsi enim nequissimus sim omnium et detestabilissimus peccatorum, illo tamen iubente liberor, qui sub uno momento latrocinii damnatum reum supplicio eripuit et constituit in regno suo. Sunt ergo uincula quibus constringimur, etsi nobis uideamur liberi. bea
Abbreviated transcription (Latin):
nes peccatorum circumplexi fc̃
oblittis. Hoc est funibus me
circum dederunt peccatores.
ut mea implicarent uestigia:
ne possem incursus eorum p̃ui¬
dendi celeritate euitare. Non
gͦ illi funes sunt de qubiis scͥꝑ¬
tum est: funes ceciderunt mͥ
in preclaris. Sunt enim funes
illi quibus utuntur. qui termi¬
nos metiuntur agrorum. lin¬
tesq distingunt: & possessionũ
spatia disterminant. Tendun¬
tur ergo illi funes. quo ad pos¬
sessio uniuscuiꝰq diffunditur.
Sic factus est funiculus heredi¬
tatis sue isrł. Bomi ergo illi fa¬
nes. isti autẽ funes quibus tra¬
huntur peccata: ut fune lon¬
go. & ut loro iugi uitule iniqͥ¬
tatis. uitula enim indomita
plus se iactat. & excutit. cum
tenetur. nec ad quiescit imꝑe¬
rio. nec astringitur uinculo:
s magis cum loro retrahitur
ex asꝑatur. Itaq nec coacta se
subicit: nec tam̃ libera uncu¬
lorũ ẽ. Sicut gͦ trahit uitula
lorum iugi. que & si non tene¬

Expanded text:
nes peccatorum circumplexi xi nes peccatorum circumplexi xi oblitus s, hoc est: funibus me circumdederunt peccatores, ut mea 25 inplicarent uestigia, ne possim incursus eorum praeuidendi celeritate euitare. non ergo illi funes sunt de quibus scriptum est: funes ceciderunt mihi in praeclaris. sunt enim funes illi, quibus utuntur qui terminos metiuntur agrorum limitesque distingunt et possessionum spatia disterminant. tenduntur ergo illi funes quibus possessio uniuscuiusque diffunditur: sic factus est funiculus hereditatis suae Israel. boni ergo illi funes: isti autem funes quibus trahuntur - peccata ut fune longo et ut loro iugi uitulae iniquitates. uitula enim indomita plus se iactat et excutit, cum tenetur, nec adquiescit imperio nec adstringitur uinculo, sed magis, cum loro retrahitur, exasperatur. itaque nec coacta se subicit nec tamen libera uinculorum est. sicut ergo trahit uitula lorum lUgl, quae, etsi non tene
Abbreviated transcription (Latin):
pug. ne: intus timores. In
te ip̃so tibi bellum est. Bonũ
est ut in tranquillitate sit ani-¬
mus tius. & in quadam sereni¬
tate : sed ille gubernator melior
est qui in tempestate nauem
gubernat. Rege gͥ te ipsum:
quando turbatur animꝰ.
mens fluctuat. Laudaue¬
rim uirtutem gubernato¬
ris: qui nullas ꝓcellas senserit.¬
& cursum nauigii direxerit.
nulla tempestate iactatus:
S illum laudauerim. qui ad¬
uersus uentos renititur. insur¬
git aduersus fluctus. non ti-¬
met: uel cum eleuatur undis
nauigium. uel cum ad ꝓfundi
una deponitur. Ita & ille lau¬
dandus est gubernator sui. qͥ
ea quȩ aduersa funt unicit
pacientia. uirtute suꝑat: scdis
non extollitur. aduersis non
frangitur. Bellum tibi est: &
aduersus nequitias spiritales.
Aduertis eum quantis tibĩ p̃li¬
um. Et ideo meditare & statue
animo. ut ꝓcedens ad p̃lia dicã.
paratus sum. & non sum turba¬
tus: ut custodiam mandatatita.
Sequitur uersus quintus. Fu¬

Expanded text:
pugnae, intus timores; in pugnae, intus timores; in te ipso tibi bellum est. bonum est ut in tranquillitate sit animus tuus et in quadam serenitate; sed gubernator ille melior est qui in tempestate nauem gubernat. rege igitur te ipsum, quando turbatur animus, mens fluctuat. laudauerim uirtutem gubernatoris, qui nullas et cursum navigii direxerit, nulla tempestate jactatus? Sed illum magis laudaverim, qui adversus ventos renititur, insurgit adversum fluctus, non timet vel cum elevatur undis navigium, vel cum ad profundi ima deponitur. Ita et ille laudandus est gubernator sui, qui ea quae adversa sunt vincit patientia, virtute superat, secundis non extollitur, adversis non frangitur. Bellum tibi est etiam adversus nequitias spiritales. Advertis cum quantis tibi sit praelium? Et ideo meditare, et statue animo; ut procedens ad praelia dicas: paratus sum et non sum turbatus, ut custodiam mandata tua. Sequitur uersus quintus: fu
Abbreviated transcription (Latin):
ceribus corporis exaratus. cum
uermes toto corpoie effluerent.
a xp̃i tam̃ caritate non potuit
separari. Paremus gͥ affectum
nr̃m: ne imꝑatum uis repenti¬
na ꝑturbet. Deniq sciens
dñs cito nos frangi solere :¬
ait etiam apłis. Non tur-¬
betur cor ur̃m: neq formidet.
Si te cupiditas appetentiaq tẽp¬
quis terror ingruerit. dicat tibi
iħc non turbetur cor tuum neq
formidet. Siqua supplitia ꝑsecu¬
tor inflixerit. lege euangłm: di¬
cat tibi iħc. non turbetur cor
tuum. neq formidet. Lege apł̃m
dicentem. Indigne enim passio¬
nes huius temporis: ad suꝑuen¬
turam gloriam. Si in mari naii¬
ganti grauis fluctus insurgat.
tempestas atra deseuiat. dicat
tͥ iħc: ego sum noli turbari. lle¬
niens gͥ in certamen aliquod gra-¬
sum & non fam tarbattis. ut
ctistodiam mandata tua. Et
quid de scłaribus dicam: Esto
paratus non solum aduerfus
ea quȩ uides: sed etiam aduer-¬
sus ea que non uides. Foris inqͥt

Expanded text:
bicibus corporis exaratus, cum bicibus corporis exaratus, cum uermes toto corpore fluerent, a Christi tamen caritate non potuit separari. paremus igitur affectum nostrum, ne inparatum uis repentina perturbet. denique sciens dominus cito nos frangi solere ait etiam apostolis: non turbetur cor uestrum neque formidet. si te cupiditas appetentiaque tempquis terror ingruerit, dicat tibi Christus: \'non turbetur cor tuum neque formidet. si qua supplicia persecutor inflixerit, lege euangelium, dicat tibi Iesus: non turbetur cor tuum neque formidet'. lege apostolum dicentem: indignae enim passiones huius temporis ad superuenturam gloriam. si in mari nauiganti grauis fluctus insurgat, tempestas atra desaeuiat, dicat tibi Iesus: \'ego sum, noli turbari\\ ueniens igitur in certamen aliquod magnsum et non sum turbatus, ut custodiam mandata tua. Et quid de saecularibus dicam ? esto paratus non solum aduersus ea quae uides, sed etiam aduersus ea quae non uides. foris, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
meditim solus pottut xp̃c affer-¬
re. Uleruntamen: & ꝓphetico ser-¬
mone facile est docere. sartinam
quandam horum temptamentoꝵ.
Hec enĩ temptamenta duo maxi¬
ma. sc̃s salomon oratione ꝓpͥa de¬
clarauit: & rogauit ut posset
excludere dicens. Diuitias autẽ
& pauꝑtatẽ ne des mͥ: sed ordina.
nichi que optis sunt & quȩ ha-¬
bundent. ne repletus mendax
fram. & dicam quis me uidet.
aut pauꝑ rapinam. & iurem no-¬
men dm̃i. Potes gͥ tu ista tẽpta¬
menta contempnere. que formi¬
dauit salomon. qui sapientiam
postulauit & meruit: Diues
erat: timuit extolli. Pauper
fieri formidauit: ne patiperta¬
tis necefsitate abstinentie grãm
non teneret. Quam multi qͥ
uidebantur sancti esse cecidert̃
ab altitudine cordis sui: quam
multi aliqua necessita : te de-¬
iecti. non potuerunt contenti
esse iniuria qui fuerant uirtu¬
tum exercitio roborati. Rarus
iob inuenitur in terri qui
& diuitias amisit & filios. & ul¬

Expanded text:
medium solus potuit Christus adfermedium solus potuit Christus adferre. Uerumtamen et prophetico sermone facile est docere sarcinam quandam horum temptamentorum. haec enim temptamenta duo maxima sanctus Salomon oratione propria declarauit et rogauit ut posset excludere, dicens: diuitias autem et paupertatem ne des mihi, sed ordina mihi quae opus sunt et quae abundent, ne repletus mendax fiam e t dicam: quis me uidet? aut pauper rapiam et peierem nomen dei. potes igitur tu ista temptamenta contemnere quae formidauit Salomon, qui sapientiam postulauit et meruit ? diues erat, timuit extolli; pauper fieri formidauit, ne paupertatis necessitate abstinentiae gratiam non teneret. quam multi, qui uidebantur sancti esse, ceciderunt ab altitudine cordis sui! quam multi aliqua necessitate deiecti non potuerunt contenti esse iniuria, qui fuerant uirtutum exercitio roborati! rarus Iob inuenitur in terris, qui et diuitias amisit et filios et ui
Abbreviated transcription (Latin):
in altum. Respondit ille ñ pe¬
tam: neq temptabo dñm. Oy¬
sticam illi ꝓposittim est s intel¬
lexit: & ueritus est ne tẽptare
dñm tuderet᷑. si signum peteret
in altum. aut in ꝓfundum. Dñs
autẽ uolens grauia tẽptamenta
remedio supplantare diumo: ait.
Hoc est magntini signun: quod
altitudinis & ꝓfundi tẽptamen¬
ta destraxit. Dñs enim iħe. ñ
rapinam arbitratus est: esse se
equalem deo. Que sua sunt ñ¬
quesiuit: sed formam serui aca¬
pit. humiliatuit se usq ad mortẽ.
Itaq neq elatus est potestate.:
neq mortis quadam deiectione
turbatus. Hoc igit᷑ signũ ꝓponit᷑
regi. ut petat sibi remeditim. ꝑ
quod nec regie potestatis exdolle¬
retur: suꝑcilio. nec certe erump¬
ne alicuius exceptione turbaret᷑:
ut erat corde turbatus. cum bel-¬
lum sibi uideret ab assyriis. infer¬
ri. Diuini gͥ oractili exemplo uo-
lumus ostendere quȩ essent hȩc
grauia temptamenta: quibus re-¬

Expanded text:
in altum. respondit ille: non pein altum. respondit ille: non petam neque temptabo dominum. mysticum illi propositum est, sed non intellexit et ueritus est, ne temptare dominum uideretur, si signum peteret in altum aut in profundum. dominus autem uolens grauia temptamenta remedio subplantare diuino, ait: hoc est magnum signum, quod altitudinis et profundi temptamenta destruxit. dominus enim Iesus non rapinam arbitratus est esse se aequalem deo neque quae sua sunt requisiuit, sed formam serui accepit, humiliauit se usque ad mortein. itaque neque elatus est potestate neque mortis quadam deiectione turbatus. hoc igitur signum proponitur regi, ut petat sibi remedium, per quod nec regiae potestatis extolleretur supercilio nec certe aerumnae alicuius exceptione perturbaretur, ut erat corde turbatus, cum bellum sibi uideret a Syris inferri. diuini igitur exemplo oraculi uoluimus ostendere quae essent haec grauia temptamenta, quibus re
Abbreviated transcription (Latin):
nefanda ceciderunt: quemad¬
modum seruus exortem eorũ
sꝑare se poterit: Ideoq men¬
tem suam p̃parare debet: ut
cum ista acciderint turbare
se non queant. Preparet ani¬
mum & meditationem cõpo¬
nat ut possit dicere si tantũ
possit. quis nos separabit a cari
paretur: adiecit. S in hisom¬
nibus suꝑamus inquit & uin¬
cimus: ꝓpteꝵ eum qui dilexit
nos. Meritoq confirmatus ait.
Confido enim qr neq mors neq
uita neq anglĩ. neq potestates
neq p̃sentia. neq futura. sepa¬
rare nos poterunt a caritate
bis est: sed alia facilia. uel certe
non huius temporis aut loci. ut
discutere omnia debeamus. quȩ
sunt quȩ nos separare possint
a caritate dei. nsi diligentius
resistamus. Illud nunc quod ui¬
detur obscuritis ñ p̃termittimꝰ.
quia ait. neq altitudo. neq pro¬
fundum. que funt grauia tẽpta¬
menta. Deniq habes in ysara scͥp.¬
tum ad regem acaz. Pete tͥ
signum a dño: in ꝑfundum aut

Expanded text:
nefanda ceciderunt, quemadnefanda ceciderunt, quemadmodum seruus exortem eorum sperare se poterit? ideoque mentem suam praeparare debet, ut, cum ista acciderint, turbare se non queant. praeparet animum et meditatione conponat, ut possit dicere, si tamen possit: quis nos separabit a caritparetur, adiecit: sed i n his omnibus superamus, inquit, et uincimus propter eum qui dilexit nos. meritoque confirmatus ait: confido enim quia neque mors neque uita neque angeli neque potestates neque praesentia neqrare nos poterunt a charitatebis est: sed alia facilia sunt, vel certe non hujus temporis aut loci; ut discutere omnia debeamus, quae sint quae nos separare possint a caritate dei, nisi diligentius resistamus. illud nunc, quod uidetur obscurius, non praetermittimus, quia ait: ne que altitudo ne que profundum, quae sunt grauia temptamenta. denique habes in Esaia scriptum ad regem Achaz: pete tibi signum a domino in profun dum aut
Abbreviated transcription (Latin):
docet uersicults qui sequitur.
Paratus stm & non sum turbatꝰ
ut custodiã mandata tua. Ubi
cogitatione quis p̃tienit quod
acturus est semꝑ paratus ad
agendum est semꝑ fixtis & tia¬
lidus: ut non queat subita ali¬
qua accidentium offensione
turbari. Nulla enim flabra
scopulose minis ambitionis exca¬
tiunt. nulla ꝓcella atq tempe¬
stas inuste inuasionis eragitat:
ñ petulantis oculiis meretricis
illaqueat. Oculus enim mere¬
tricis. laquetis amatoris ẽ. In alie¬
na miser capitur possessione:
qui in ꝓuiso igne p̃uentus pos¬
sessionem sue mentis amisit.
Si ꝑsecutio ingruit. inuenit
iam paratum: ut ubi posset ẽẽ
ꝑturbatio salutis incerte. ibi
sperata sacri corona certaminis.
ꝓuida futuri meditatione de-¬
mulceat. S qui maledictis ob¬
trectatoribus frequenter obro¬
bitur: cogitet quia non ẽ dis¬
cipłs suꝑ magistrum. nec ser-¬
uus suꝑͣ dñm. Si supra dei fi¬
lium obprobria exꝓbrantiũ

Expanded text:
docet uersiculus qui sequitur: docet uersiculus qui sequitur: paratus sum e t non sum turbatus, ut custodiam m mandata tua. ubi cogitatione quis praeuenit quod acturus est, semper paratus ad agendum est, semper fixus et ualidus, ut non queat subita aliqua accidentium offensione turbari. nulla eum flabra scopulosae nimis ambitionis excutiunt, nulla procella atque tempestas iniustae inuasionis exagitat, non petulantis oculus meretricis inlaqueat; oculus enim meretricis laqueus amatoris est. in aliena miser capitur possessione, qui inprouiso igne praeuentus possessionem suae mentis amisit. si persecutio ingruit, inuenit iam paratum, ut, ubi possit esse perturbatio salutis incertae, ibi sperata sacri corona certaminis prouida futuri meditatione demulceat. si a maledicis obtrectatoribus frequenter obroditur, cogitet, quia non est discipulus super magistrum neque seruus supra dominum. si supra dei filium obprobria exprobrantium
Abbreviated transcription (Latin):
monia eiꝰ de p̃miis castitatis. &
relinquat uias cõcupiscentiȩ.
sequatur uias xp̃i. & habebit
laudem in eis si contemplatꝰ
dñm iħm. contempnat carnis
ardorem : flaminã libidins qͣsi
quodã fonte restingnat allidat
teneras & infirmas capiditates
ad petram xp̃i. Cogitet ergo pͥ¬
mum ut eadem repetam quem
dixit. Pone dñe custodiam ori
meo ne forte dum mens inflam
mat ardorem. lingua sermone
labatur. aut multiloqtno incap¬
to. etiã quod mens non cogita-¬
uit incurrat loquendi facilitate.
Cogitet quemadinodum pedẽ
stum dirigat. manum asserat:
ne impetu indignationis impul¬
sus cum repellere debeat uu¬
riam. ipse alteri iactum notabi¬
lis cedis illidat. Cogitandum
est gͥ quid gerantis. Ubi enim
p̃cedit cogitatio: maturitas opa-¬
tionis adhibetur. Itaq pes iste
fidei uestigium est: quem medi¬
tatione ꝑpensa a corporalibus
motibus ad testimonia dituna
deflexit. Quid gͥ ꝑsit cogitare
ante quod postea facturus sis:

Expanded text:
monia eius de praemiis castitatis et monia eius de praemiis castitatis et relinquat uias concupiscentiae, sequatur uias Christi et habebit laudem in eis, si contemplatus dominum Iesum contemnat carnis ardorem, flammam libidinis quasi quodam fonte restinguat, adlidat teneras et infirmas cupiditates ad petram Christi. Cogitet ergo primum, ut eadem repetam, quemdixit: pone, domine, custodiam ori meo, ne forte, dum mens inflam- mat ardorem, lingua sermone labatur aut multiloauio incauto etiam, quod mens non cogitauit, incurrat loquendi facilitate. cogitet, quemadmodum pedem suum dirigat, manum adferat, ne impetu indignationis inpulsus, cum repellere debeat iniuriam, ipse alteri iactum no- 25 tabilis caedis inlidat. cogitandum est igitur quid geramus; ubi enim praecedit cogitatio, maturitas operationis adhibetur. itaque pes iste fidei uestigium est, quem meditatione perpensa a corporalibus motibus ad testimonia diuina deflexit. Quid igitur prosit cogitare ante, quod postea facturus sis,
Abbreviated transcription (Latin):
derit inqͥt mulierem ad concu¬
piscendum eam: iam adultera¬
uit eam in corde fuo. Hic utiq
cogitanit. ut uideret mulierem
ut uideret ad concupiscendum.
s mala hec cogitatio ut relinquat
tias suas. Alius non cogitauit
quidem. s subito aspexit & captꝰ
est: & uidit & concupunit & ideo
lapsus est. Quod si fragilem scũ
confiderasset affecttim & ante
timuisset. ne cum tudisset mulie¬
rem mente caꝑetuꝵ animo: uti¬
q non ꝑspexisset ad mulierem
ne concupisceret eam. Llidens
gͦ mulierem. non direxit pedem
suum in testimonia dm̃: qu ifi
aute lapstim suum cogitare po¬
tuisset. forsitan direxisset. Ulnus¬
quisq ergo pͥuis cogitet. quomͦ
uideat mulierem: ut non uideat
ad concupiscendum eam aut ñ
attendat eam. Si autẽ uidens
repente. uel bona cogitatione
fundatus dirigat pedem stum
ad testimonia dm̃. ne in captuti¬
cogitatio. Postremo amans inti¬
lierem diligens. concupiscens xp̃m
consideret. uidicium eiꝰ. testi-¬

Expanded text:
iderit, inquit, mulierem ad concuiderit, inquit, mulierem ad concupiscen dum eam, iam adulterauit eam in corde s u o. hic utique cogitauit, ut uideret mulierem, ut uideret ad concupiscendum; sed mala haec cogitatio relinquat uias suas. alius non cogitauit quidem, sed subito aspexit et captus est et uidit et concupiuit et ideo lapsus est. quodsi fragilem suum considerasset affectum et ante timuisset, ne, cum uidisset mulierem, mente caperetur et animo, utique non prospexisset ad mulierem, ne concupisceret eam. uidens ergo mulierem non direxit pedem suum in testimonia domini, qui, si ante lapsum suum cogitare potuisset, forsitan direxisset. unusquisque ergo prius cogitet quomodo uideat mulierem, ut non uideat ad concupisc-endum eam, ut non adtendat eam. si autem uidens repente uel bona cogitatione fundatus dirigat pedem suum ad testimonia domini, ne in captiuicogitatio. postremo amans mulierem diligens concupisc-ens Christum consideret, iudicium eius, testi
Abbreviated transcription (Latin):
tis intentione decideris. stas gͥ
cogitans quȩ sit uia quȩ in ciui¬
tatem ducat. ad quam tibi pu¬
tas esse ꝑgendum: quanto igit᷑
magis animo debes ac mente
conistere. qui ad regnum ce-¬
leste contendis. & cogitare tect̃.
quia non omnis uita eo dticit.
non omnis uia illo dirigit. ad ie¬
rusalem illam quȩ in celo est.
Sunt uiȩ quȩ malos exitus ha¬
bent. quas diaboli temptamen¬
ta triuerunt: & ideo exitus ea¬
rum exitus mortis sunt. He nẽ.¬
pe sunt uie de quibus legisti in
ꝓuerbiis. quia sunt uiȩ quȩ ui¬
dentur uiro recte esse: ultima
autẽ earum aspitiunt in fundũ
inferm. Estautẽ uia. angustior
illa quȩ ducit ad dei regnum.
llolens gͥ eam ingredi tuam que
ad deum diicit. non circumspitieᷤᷤ
non tecum ipse tractabis. non con¬
siderabis. ne facile capiaris affec¬
tm : sed uie latittidine ꝓtiocatꝰ
ingrediaris iter quod ad infer-¬
na dedacat: Cogita ergo ante
atq ꝑpende quid facias. Qui m¬

Expanded text:
tis intentione decideris, stas igitur tis intentione decideris, stas igitur cogitans quae sit uia, quae in ciuitatem ducat ad quam tibi putas esse pergendum, quanto igitur magis animo debes ac mente consistere, qui ad regnum caeleste contendis, et cogitare tecum, quia non omnis uia illo ducit, non omnis uia illo dirigit ad Hierusalem illam quae in caelo est! Sunt uiae quae malos exitus habent, quas diaboli temptamenta triuerunt, et ideo exitus earum exitus mortis sunt. hae nempe sunt uiae, de quibus legisti in Prouerbiis, quia sunt uiae quae uidentur uiro rectae esse, ultima autem earum aspiciunt in profundum inferni. est autem uia angustior illa quae ducit ad dei regnum. uolens igitur eam ingredi uiam, quae ad deum ducit, non circumspicies, non tecum ipse tractabis, non considerabis, ne facile capiaris affectu, si uiae latitudine prouocatus ingrediaris iter quod ad inferna deducat? cogita ergo ante atque perpende quid facias. Qui u
Abbreviated transcription (Latin):
inciderem. ut si agere aliqutid ue-¬
lim ante cogitem. utrum agen¬
dum sit illud quod desidero. aut
quio agendum modo. similiter
si loquendum. utrum id loqui
debeam deinde publice an secre-¬
to loqui. p̃sentibus aliquibus aut
nullis: sicut illud est tit si uelis
fratrem corripere. pͥmo solus cor-¬
ripias. scdõ. p̃sentibus duobus
aut tribus testibus. tercio si non
audierit coram eccłã. Itaq si p̃¬
termisso ordine. uel coram eccła
fratrem increpatieris quẽ ante
monere debueras: erratum ip¬
se cognoscis. Omna gͥ cum cogi-¬
tatione facito: ut non te penite¬
at oꝑis tui. An uero si uiam in¬
gresstis. cum ueneris ad compi¬
tum aliquod. ita enim appellat᷑
plurimartim uelut quidam con¬
cursus uiarum.si nescias quod
iter ingredi debeas. stas tam̃
&o cogitas ipse decum utrum
uel certe quintã. si ita est uã
eligas quã sequaris. nec putas
pͥtis adoriundum iter quã am¬
mo diffimeris. & pleniore men¬

Expanded text:
inciderem, ut, si agere aliquid ueinciderem, ut, si agere aliquid uelim, ante cogitem. utrum agendum sit illud quod desidero aut quo agendum modo, similiter si adloquendum, utrum adloqui debeam, deinde publice an secreto loqui, praesentibus aliquibus aut nullis; sicut illud est ut, si uelis fratrem corripere, primo solus corripias, secundo praesentibus duobus aut tribus testibus. tertio, si non audierit, coram ecclesia. itaque si praetermisso ordine uelis coram ecclesia fratrem increpare quem ante monere debueras, erratum ipse cognoscis. omnia igitur cum cogitatione facito, ut non te paeniteat operis tui. an uero si uiam ingressus, cum ueneris ad competum aliquod — ita enim appellatur plurimarum uelut quidam concursus uiarum —, si nescias quod iter ingredi debeas, stas tamen et cogitas ipse tecum, utrumuel certe quintam, si ita est, uiam eligas quam sequaris nec putas prius adoriundum iter quam animo definieris et pleniore men
Abbreviated transcription (Latin):
possem mereri morum conuer-¬
sione studioq uirtutum. au̾ti
pedes meos in testimonia tuia:
ut iam non meis gressibus quibꝰ
ante sum lapsus sed testimonioꝵ
tuorum itineribus ambrilarem:
qtio tuorum. semite mandatoꝵ
me errare non sinerent. nec ue-¬
stigium indeitia & tortuosa
deflecterem. frequenter enim
ignorantes iter si strata uiarũ
sequantur. ꝑueniunt quo defi¬
derant ꝑuenire: & carent er-¬
roris an fractu. Sin autẽ usur-¬
pent scire quod nesciunt. & ꝑti¬
tent aliqua sequenda compen-¬
dia a publici tractus itinere
recedentes. errorem laberintos
frequenter incurrunt. ut eos
de itinere deflexisse peniteat:¬
& ideo post multa laborum
difpendia. ad iter quod relique¬
riit redire contendant. Hic gͦ
sensus uisus est: alius autẽ ita.
Cogitan uias meas non stiꝑiores
s faturas. ut ante actus meos co-¬
gtationibus p̃tienirem: ne incon¬
stilta oꝑatione ꝓgressus. aliquid
in ipsis contionibuis offensionᷤ

Expanded text:
possim mereri morum conuerpossim mereri morum conuersione studioque uirtutum, auerti pedes meos in testimonia tua, ut non iam meis gressibus, quibus ante sum lapsus, sed testimoniorum tuorum iti- neribus ambularem, quo tuorum semitae mandatorum me errare non sinerent nec uestigium in deuia et tortuosa deflecterem. frequenter enim ignorantes iter, si strata uiarum sequantur. perueniunt quo desiderant peruenire et carent erroris anfractu; sin autem usurpent scire quod nesciunt et putent aliqua sequenda conpendia, a publici tractus itinere recedentes erroris labyrinthos frequenter incurrunt, ut eos de itinere deflexisse paeniteat, et ideo post multa laborum dispendia ad iter quod reliquerant redire contendunt. Hic ergo sensus unus est, alius autem ita: cogitaui uias meas, non superiores, sed futuras, ut ante meos actus cogitationibus praeuenirem, ne inconsulta operatione progressus aliquid in ipsis conationibus offensionis
Abbreviated transcription (Latin):
contractorum seriem peccatorũ
misdiã dei querit. Itaq & si uti-¬
q miscdĩa dei indiget: aliter
tam̃ angło miscdia. aliter homi¬
ni debetur. Letie enim utium
setur. Peccatum quoq adoles¬
centiȩ in homine mitiore sen¬
dentia quam peccatum senectu¬
tis astringitur: & citius relaxa¬
tur. Ppħa gͥ in isto uersiculo
diuidit causas ut & miscłiam
quasi homo postulet. quia ne-¬
mo sine sorde peccati. & iusticiã
quasi ꝓpheta deposcat. uel cer-
de qm̃ licet peccatierit ut hõ.
& quasi peccator misccłia egeat.
tam̃ correxit errorem. peniten¬
tiam gessit: abstinuit a temu¬
lentia delinquendi. sobrietate
turtutis. Petit ergo iusticiam
sccłm uerbum dei. quia uerbi
sententia est ut conuersis uenia
donetur: si tam̃ legitime ẽ fac-¬
ta conuersio. Cogitaui uias meaᷤ
& auerti pedes meos in testimo¬
nia tua. Dituduus senstis. aut
quia uias meas suꝑiores cogita¬
ui plenas lapsu atq peccati. et
ideo ut remissionem peccatorũ

Expanded text:
contractorum seriem peccatorum contractorum seriem peccatorum misericordiam quaerit. itaque etsi uterque misericordia indiget, aliter tamen angelo misericordia, aliter homini debetur. leue enim uitium setur, peccatum quoque adulescentiae in homine mitiore sententia quam peccatum senectutis adstringitur et citius relaxatur. Propheta igitur in isto uersiculo diuidit causas, ut et misericordiam quasi homo postulet, quia nemo sine sorde peccati, et iustitiam quasi propheta deposcat uel certe quoniam, licet peccauerit sicut homo et quasi peccator misericordia egeat, tamen correxit errorem, paenitentiam gessit, abstinuit a temulentia delinquendi sobrietate uirtutis. petit ergo iustitiam secundum uerbum dei, quia uerbi dei sententia est, ut conuersis uenia donetur, si legitime est facta conuersio. Cogitaui uias meas et auerti pedes meos in testimonia tua. diuiduus sensus: aut quia uias superiores meas cogitaui plenas lapsus atque peccati, et ideo, ut remissionem peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
fretus erat: cur misericordiã
ante p̃misit : Aut si miscdĩã
requirebat: cur eam ad men-¬
suram iusticiȩ putauit esse
poscendam: Qui enim bene
agit & bene uiuit opus non
habet miscłia: quia miscchia
a peccato liberat. Deniq ñ
diuitibus non fortibtis. & feli¬
citate subnixis miscdĩa con¬
ferri consueuit a nobis: sed
egentibtis uel debilibus. uel
his qui ex diuitiis in pau¬
ꝑtatẽ. aut captiuitatem
aut necessitatem aliquam deci-¬
derunt. Ergo qui eget miscdia
peccator est qui autẽ peccator
non est utiq iustus est. & non
eget misccłia dei. Scdm quid
g unusquisq hoc est scđm quẽ
statum egeat miscdĩa aut iusti¬
ciam habeat: considerandum est.
Aliter enim eget iusticia dei an
natura non utiq ita corrupte¬
le obnoria est ut natura gene¬
ris humani: & ideo ille eget
miscdia dei. ne possit errare.
& auersa a se gratia dei labait᷑
inuicium. Homo autẽ & si iam
infirmiore ꝓposito est: tam̃ ꝓpt̾

Expanded text:
fretus erat, cur misericordiam fretus erat, cur misericordiam ante praemisit, aut si misericordiam requirebat, cur eam ad mensuram iustitiae putauit esse poscendam? qui enim bene agit et bene uiuit, opus non habet misericordia, quia misericordia a peccato liberat. denique non diuitibus, non fortibus et felicitate subnixis misericordia conferri consueuit a nobis, sed egentibus uel debilibus uel his, qui ex diuitiis in paupertatem aut captiuitatem aut necessitatem aliquam deciderunt. ergo qui eget misericordia peccator est, qui autem peccator non est utique iustus est et non eget misericordia dei. Secundum quid igitur unusquisque, hoc est secundum quem statum egeat misericordia aut iustitiam habeat, considerandum est. aliter enim eget iustitia dei angnatura non utique ita corruptelae obnoxia est ut natura generis humani, et ideo illa eget misericordia dei, ne possit errare et auersa a se dei gratia labatur in uitium, homo autem, etsi iam firmiore proposito est, tamen propter
Abbreviated transcription (Latin):
uide gͦ bonitatem. & seueritatẽ
dei. in eos quidem qui cecidert̃
seueritatẽ. in te autẽ bonitatẽ
si ꝑmanseris in bonitate. osten¬
dens iudeorum popłm uire esse
ꝑfidie uirtis contaminaret ec¬
clesiam: popłm autẽ gentium
bonitate dei receptum. & obe¬
dientiȩ munere gloriari. Iure gͥ
huic diuina bonitas stiffragat᷑.
qua in diuina bonitate ꝑmane¬
at: si uͦ & ipse desciscat. ꝓ crim¬
nis sui qualitate dampn̾abitar.
Qua gratia deus & ltx & ignis
esse describitur: ut in tenebris
ambulanti luceat quasi lumen.
ne dicitius possit errare. qui que¬
rit luminis claritatẽ. Ei autẽ
qui multa fuerit oꝑatus. que
manere non debeant ardere.
ignis est dñs. ut oꝑis nr̃i fenum
stiptilamq consumat. atq uti¬
li nos saluos faciat detrimento:
sicut aurum quod excoquit᷑
plus ꝓbatur. fortasse dicat ali¬
quis. qua ratione dixerit pro¬
pheta: miserere mei sodm uer¬
bum tuum. Uerbum enim
dei: iusticia est. Si gͥ iusticia

Expanded text:
uide ergo bonitatem et seueritatem uide ergo bonitatem et seueritatem dei: in eos quidem qui ceciderunt seueritatem, in te autem bonitatem, si permanseris in bonitate, ostendens Iudaeorum populum iure esse perfidiae uirus contaminaret ecclesiam, populum au- tem gentium bonitate domini receptum et oboedientiae munere gloriari. iure igitur huic diuina bonitas suffragatur, cum in diuina bonitate permaneat: si uero et ipse desciscat, pro criminis sui qualitate damnabitur. qua gratia dominus et lux et ignis esse describitur, ut in tenebris ambulanti luceat quasi lumen, ne diutius possit errare qui quaerit luminis claritatem. ei autem, qui multa fuerit operatus quae manere non debeant, sed ardere, ignis est dominus, ut operis nostri faenum stipulamque consumat atque utili nos saluos faciat detrimento, sicut aurum quod excoquitur plus probatur. Fortasse dicat aliquis, qua ratione scripserit propheta: miserere mei secundum eloquium tuum; uerbum enim dei iustitia est. si igitur iustitia
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotis ex torqueat. Nonne
cum uni indulget indigno:
plurimos facit. ad ꝓlapsionis
contagnim ꝓuocari: facilitas
enim ueniȩ: incentuium tribuit
delinquendi. Hoc eo dictum est:
ut sciamus scdm uerbum dei. se¬
cundum rationem dispensandã
esse miscłiam debitoribus. Medi¬
cus ipse si serpentis interius intie¬
niat utlneris cicatricem. cum
debeat resecare ulceris uitium.
ne latitis serpat. tam̃ a secandi
urendiq ꝓposito lacͥmis inflȩxtis
egroti. mẽdicamentis tegat qd
ferro aꝑiendum fuit: nonne
ista inutilis miscdia est: si ꝓpter
breciem incifionis uel extistioniᷤᷤ
dolorem corptis omne tabescat.
uite usts intereat: Recte gͥ &
sacerdos uulntis. ne latius ser-¬
pat a toto corpore eccłẽ quasi bo¬
nus medicus debet abscidere. &
ꝑdere uirus criminis. quod late¬
bat non fouere: ne dum tinm
ex cludendum non putat. plu-¬
res dignos faciat. quos excludat
ab eccła. Iure ergo apls diuino
nos hortatur exemplo dicens.

Expanded text:
sacerdotis extorqueat. nonne, sacerdotis extorqueat. nonne, cum uni indulget indigno, plurimos facit ad prolapsionis contagium prouocari ? facilitas enim ueniae incentiuum tribuit delinquendi. hoc eo dictum est, ut sciamus secundum uerbum dei, secundum rationem dispensandam esse misericordiam debitoribus. medicus ipse si serpentis interius inueniat uulneris cicatricem, cum debeat resecare ulceris uitium, ne latius serpat, tamen a secandi urendique proposito lacrimis inflexus aegroti medicamentis tegat quod ferro aperiendum fuit, nonne ista inutilis misericordia est, si propter breuem incisionis uel exustionis dolorem corpus omne tabescat, uitae usus intereat ? recte igitur et sacerdos uulnus, ne latius serpat, a toto corpore ecclesiae quasi bonus medicus debet abscidere et prodere uirus criminis quod latet, non fouere, ne, dum unum excludendum non putat, plures dignos faciat quos excludat ab ecclesia. Iure ergo apostolus diuino nos hortatur exemplo dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
absoluendum putet. cui ad-¬
huc latrocinandi aspiret affectꝰ.
nonne innocentes tradet ȩxitio.
qui liberat multorum exitia
cogitantẽ: Certe si gladium
reprimit uincula dissoluit: cur
laxat exilio. cuii latrocinandi
qua potest clementiore uia non
eripit. facultatem. qui uolunta¬
tem extorquere non potuit :
Deinde inter duos. hoc est ac-¬
cusatorem & reum pari peri-¬
culo de capite decernentes. al-¬
terum si non ꝓbasset alterum
si ñ esset ab accusatore conuiatꝰ.
non id quod iusticie est iudex
sequetuꝵ. si dum miseretur
rei dampnet ꝓbantem: aut dũ
accusatori fanet qui ꝓbare ñ
possit addicat innorium. Nõ
potest igit᷑ hȩc dici iusta mse¬
ricordia. In ip̃sa eccłã ubi maxi¬
me misereri decet teneri quã
maxime debet forma iusticie:
ne quis a consortio cõmunionis
abstentus. breui lacͥntila atq
ad tempus parata. uel etiam
uberioribus fletibis cõmunio¬
nem quã plurimis debet po¬
stuilare temporibus facilitate

Expanded text:
absoluendum putet, cui adabsoluendum putet, cui adhuc latrocinandi adspiret affectus, nonne innocentes tradet exitio qui liberat multorum exitia cogitantem? certe si gladium reprimit, uincla dissoluit, cur laxat exilio ? cur latrocinandi qua potest clementiore uia non eripit facultatem, qui uoluntatem extorquere non potuit? deinde inter duos, hoc est accusatorem et reum pari periculo de capite decernentes, alterum si non probasset, alterum si non esset ab accusatore conuictus, non id quod iustitiae est iudex sequatur, sed, dum miseretur rei, damnet probantem aut, dum accusatori fauet qui probare non possit, addicat innoxium? non potest igitur haec dici iusta misericordia. In ipsa ecclesia, ubi maxime misereri decet, teneri quam maxime debet forma iustitiae, ne quis a consortio communionis abstentus breui lacrimula atque ad tempus parata uel etiam uberioribus fletibus communionem, quam plurimis debet postulare temporibus, facilitate
Abbreviated transcription (Latin):
quid iniustus detis: Nonutiq
S quia quasi fragili atq infir.¬
mo. quid caueret ante p̃scͥpsit
infirmus enĩ non usurpare de¬
bet. s obedire mandatis. Ideo
p̃uaricationis reum tenuit:
quem ꝓlapsionis addirit. In
illum igitur iusta seueritatis
ꝓcessit sententia: quia scire uo¬
ltuit. quod scire non ꝓfuit. Nob̃
autẽ qui hereditat᷑io uinculo
tenemur astricti. qui in hac
carne sumus. que pͥorum pre¬
iudicio detrita iam. atq assue¬
facta peccatis non potuit emer-
gere: quasi iustus indulsit. Iu¬
ste enim ignouit heredi: qui
p̃itidicio laborat auctoris. Est
ergo iusta miscłia: sed est etiã
iniusta miscdia. Deniq in lege
scͥptum est. de quodam: non
misereberis illius. Et in libro
regnorum legis. qr satil ꝓpterea
contraxit offensam. quia mise.¬
ratus agãg hostium regem:
quem ꝓhibuerat sententia di¬
uina seruari. Ult siquis latro¬
nis filiis dep̃cantibtis motus.
& lacrimis comugis eiꝰ inflȩxus.

Expanded text:
quid injustus Deus? Non utique. quid injustus Deus? Non utique. Sed quia quasi fragili atque infirmo quid caveret ante praescripsit infirmus enim non usurpare debet, sed obedire mandatis, ideo praevaricationis magis reum tenuit, quam prolapsioni addixit. In illum igitur justa severitatis processit sententia; quia scire voluit, quod scire non profuit. Nobis autem qui haereditario vinculo tenemur astricti, qui in hac carne sumus, quae priorum praejudicio detrita 1065 jam atque assuefacta pecgere, quasi iustus indulsit: iuste enim ignouit heredi qui praeiudicio laborat auctoris. Est ergo iusta misericordia, sed est etiam iniusta misericordia. denique in lege scriptum est de quodam: non misereberis illius et in libris Regnorum legis, quia Saul propterea contraxit offensam, quia miseratus est Agag hostium regem, quem prohibuerat sententia diuina seruari. ut si quis latronem filiis deprecantibus motus et lacrimis coniugis eius inflexus