comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dicit ꝓpterea quod non ita existimẽ
intelligcn. lũ esse quod ilicit. Apostolꝰ
non omnes diligentes dm̃ in numero
illoꝵ ponere uolumus. quib omĩa
ccoperantur in bonum. nisi eos tau¬
tum qui scdm ꝓpositum uocati sũt
sancti. Manifesta est ueritas iusi illã
inpudenter negare uolueris. Sed di¬
ces fortassis non ita intelligendum esse
quod ait apostolus. Scimus quons
am diligentib dm̃ omnia cooperaui¬
tur inbonumꝰ is qui scd̃m ꝓposiũ
uocati sunt sc̃i. Dicis ergo non ita
intelligendum esse. quasi ꝑ id qued
subiungit.: is qui scđ̃m ꝓpositum
uocati sunt sancti. Aeterminare
uoluerit. quib diligentib¬
MIETI dm̃. omuia cooperantur¬
nixi inbonum. sed potius ipsos
eosdem diligentes dm̃. omnes
scłm ꝓpositum uocatos sanctõ.
S ie fortassis ergo intelligenda pu¬
tabis uerba apostoli. nec michi
credes si dicere uoluero hoc ibi
sianificatum esse. quia non omnes
predestinati sunt. qui aliquando dm̃

Expanded text:
hoc dicit, propterea non quod ita existimes hoc dicit, propterea non quod ita existimes intelligendum esse quod dicit Apostolus non omnes diligentes Deum in numero illorum ponere voluit, quibus omnia cooperantur in bonum, nisi eos tantum qui secundum propositum vocati sunt sancti. Manifesta est veritas, nisi illam impudenter negare volueris. Sed dices fortassis non ita intelligendum esse quod dicit Apostolus: Scimus quia Deum diligentibus omnia cooperantur in bonum, iis qui secundum propositum vocati sunt sancti. Dicis ergo non ita intelligendum esse quasi per id quod subjunxit iis qui secundum propositum vocati sunt sancti, determinare voluerit; quibus diligentibus. Deum omnia cooperantur in bonum, sed potius eosdem ipsos diligentes Deum omnes secundum propositum vocatos sanctos. Sic ergo fortassis intelligenda putabis verba Apostoli, nec mihi credes si dicere voluero, hoc tibi signatum esse quod non omnes praedestinati sunt, qui aliquando Deum
Abbreviated transcription (Latin):
qui in hac unitate sunt salui erunt.
quoniã ex his qui p̃uisi sunt ad uitã.
uullus peribit. Sicut enim dicit
scriptura. quos predestinauit hos
ce uocauit. & quos uocauit. hos
iustificauit. & quos iustificauit
hos or glorisicauit. Isti sunt ergo di
ligentes dm̃. quib omnia cooperan¬
tur inbonum. his qui scd̾m pro¬
positum uocati sunt saucti. Nam
qui scđm ꝓpositum uocati non
sunt. & qui ad uitam predesti¬
nati non sunt. id est si aliquando
ad tempus dm̃ diligunt. usq ad
finem in dilectione dei non ꝑseue¬
rant. quia ꝓpterea amissa caritate
pereunt. quoniã tune ad iniquita¬
tem ceciderunt. ad caritatem ñ
resurgunt. Predestinati autem pꝰ¬
quam dm̃ diligere ceperunt. uel
perseueranter diligunt. ut adi¬
lectione non cadant. uel cum a
cdilectione eccuder int. iterum ad illam re¬
surgunt ut non pereant. Quid tibi ui¬
ditur: C̃ redisue ita esse ut clico ÷ for¬
tassis non tibi sufficiet apostolus qui

Expanded text:
qui in hac unitate sunt, salvi erunt; qui in hac unitate sunt, salvi erunt; quoniam ex iis qui praevisi sunt ad vitam, nullus peribit. Sicut enim dicit Scriptura: Quos praedestinavit, hos et vocavit, et quos vocavit, hos et justificavit; et quos justificavit, hos et glorificligentes Deum quibus omnia cooperantur in bonum, qui secundum propositum vocati sunt sancti . Nam qui secundum propositum vocati non sunt, et qui ad vitam praedestinati non sunt, etsi aliquando ad tempus Deum diligant, usque ad finem in dilectione Dei non perseverant. Qui propter ea amissa charitate pereunt, quoniam cum ad iniquitatem ceciderint, ad charitatem non resurgunt. Praedestinati autem postquam Deum diligere coeperint, vel perseveranter diligunt, ut a dilectione non cadant, vel cum a dilectione ceciderint, iterum ad illam resurgunt, ne pereant. Quid tibi videtur? Credis ne ita esse ut dico? Fortassis non tibi sufficiet Apostolus qui
Abbreviated transcription (Latin):
dum habitare fratres in unum.
Q uod unum: Nanete in dilectiõe
mea. Igitur caritas. unitas ecclesie¬
est. Et dicit scriptura qui in uni¬
tate ccclesie sunt. perire non posst̃.
Hoc est quod dicere uoluisti. qui
in caritate sunt perire non possũt.
Siue caritatem siue unitatem
nomines. idem est. quia uitas
est caritas. & caritas unitas. Qui
contradicit. null us in caritate peri¬
⁊ potest. Ibi perire non potest sed
ꝑditionem non tunet. caueat ipse
ne egrediatur foras. Intus positis
perditio non est. sicut his qui foris
sunt salus non est. Qui incipit
çcire. incipit perire. Cum autẽ foris
positus ad caritatem reuertitur. add
salutem rearatur. Quid amplius
queris d Fortasi aliam unitatem
ȩcclesie interpixtari uoles. de qua uera¬
citer dicere possis. quia idcirto in illa
nullus peribit. quoniã de illa nullũ
exibit. E st enim unitas predestinati¬
onis. de qua dicitur. Nouit dñs qui
sunt cius. Et uerum est. quia omnis

Expanded text:
dum habitare fratres in unum . dum habitare fratres in unum . Quod unum? Manete in dilectione mea . Ergo charitas, unitas est Ecclesiae. Et dicit Scriptura: Qui in unitate Ecclesiae sunt, perire non possunt, hoc est quod dicere voluisti: Qui in charitate sunt, perire non possunt; sive charitatem, sive unitatem nomines idem est, quia unitas est charitas, et charitas unitas. Qui contradicit. Nullus in charitate perire potest. Ibi perire non potest; sedperditionem non timet. Caveat ipse ne egrediatur foras. Intus positis perditio non est, sicut iis qui foris sunt salus non est. Qui incipit exire incipit perire. Cum autem foris positus ad charitatem revertitur, ad salutem reparatur. Quid amplius quaeris? Fortassis aliam unitatem Ecclesiae interpretari voles, de qua veraciter dicere possis, quod idcirco in illa nullus peribit, quoniam de illa nullus exibit. Est enim unitas praedestinationis de qua dicitur: Novit Dominus qui sunt ejus . Et verum est quod omnes
Abbreviated transcription (Latin):
prius amicus non fuit sed putabat.
niuis manifeste amicus nec esse nec
suisse comprobatur. Illi ergo iure
dicitur: qui amicus est semꝑ diligit.
Si amicus suisti in ꝓsperitate. Ai¬
lige in aduersitate. Quid enĩ in
ꝓsperitate dilexeris. in aduersitate
estendis. Si enim amicum dilexi¬
sti. adhuc ipse est. dilige ipsum.
Cur cesset dilectio. cun quod a¬
matur non auferatur. S Si aũt
fortunam dilexisti. non habes iam
quod diligas. quia fortuna disces¬
scit. & remansit homo solus. Foe
sibi uult quod dictum est. qui ains¬
ciuĩ est semꝑ ailigit. Instas adhue
quasi mazils aliquid ad duetur ils
ad probandum. quia caritas semel
habita non recedit. O stendis inte¬
tuit. corpus xp̃i uulnerabatius.
de tamen tunica xp̃i non scui¬
debatur. Magnum dłl. qͥo astis
si bene iutelligas. Quid est enim
tunica xp̃i. nisi ecclesia xp̃i : Et qͥd¬
est integritas tunice nisi unitas ȩccłȩ.
Ecce quam bonum & quam ioccm¬

Expanded text:
prius amicus non fuit, sed putabatur, prius amicus non fuit, sed putabatur, nunc manifeste amicus nec esse nec fuisse comprobatur. Illi ergo jure dicitur qui amicus est semper diligit. Si amicus fuisti in prosperitate: dilige in adversitate. Quid enim in prosperitate dilexeris, in adversitate ostendis. Si enim amicum dilexisti, adhuc ipse est, dilige ipsum. Cur cesset dilectio, cum quod amatur non aufertur. Si autem fortunam dilexisti, non habes jam quod diligas, quia fortuna discessit et permansit homo solus. Hoc sibi vult quod dictum est, qui amicus est semper diligit. Instas adhuc quasi majus aliquid adducturus ad comprobandum quod charitas semel habita non recedat. Ostendis intetuit. Corpus Christi vulnerabatur, et tamen tunica Christi non scindebatur. Magnum est quod affers si bene intelligas. Quid est enim tunica Christi nisi Ecclesia Christi; et quid integritas tunicae nisi unitas Ecclesiae? Ecce quam bonum et quam jucun
Abbreviated transcription (Latin):
illam amittit: Sic tibi uidetur. Nul¬
ta sunt talia que deduci quo uss pos¬
sunt. sed magnum non est si aliquid
dicas. sed hoc qͥd dicis. utrum sic
sit dicendũ intelligas. Qui ami¬
cus est semper diligit. Uerum est
hoc. quia amicus semꝑ diligit. oe
inimicus semꝑ odit. & tam̃ qui
amicus est inimicus esse potest. &
odire. & qui mumicus est amicus¬
amare se simulant. o in aduer¬
sitate ꝓbantur quales sunt. Propt̃
eiusmedi dictum est. quia uerus
amicus semꝑ diligit. hoc est non
in ꝓsperitate tantum sed in aduer¬
ĩtate. hoc est semꝑ. Non est enĩ
uerus amicus. ctiam quando
amicus esse uidetur. qui sedm tem¬
pus mutatur. & in utramq par¬
tem post fortunam mouetur. ts
talis est qui semꝑ diligit. qui ho¬
minem diligit. non peccuniam.
amicum non lucrum. Quieñ
ꝓpt̃ solam pecunsam amat.
quamdiu peccunia habundat amat.
quando peccunia deficit. dilectio
deficit. & non est amicus iansi. qͥ
amicus esse uidebatur. ĩmo qui

Expanded text:
illam amittit. Sic tibi videtur: mulillam amittit. Sic tibi videtur: multa sunt talia quae possunt quovis deduci, sed magnum non est si aliquid dicas, sed si hoc quod dicis, utrum sic sit dicendum intelligas. Qui amicus est semper diligit. Verum est hoc quia amicus semper diligit, et inimicus semper odit; et tamen qui amicus est inimicus potest esse et odire; et qui inimicus est, amicuamare se simulant, et in adversitate probantur quales sunt; propter ejusmodi dictum est, quod verus amicus semper diligit, hoc est non in prosperitate tantum, sed etiam in adversitate, hoc est semper. Non enim est verus amicus etiam quando amicus esse videtur, qui secundum tempus nutat; et in utramque partem post fortunam movetur. Non talis est ille qui semper diligit, qui hominem amat non pecuniam, amicum non lucrum. Qui enim propter solam pecuniam amat, quandiu pecunia abundat, amat; quando pecunia deficit, dilectio deficit, et non est amicus jam qui amicus esse videbatur; imo qui
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunicauerunt. Cum aut̃e hii qui
aliem fuerunt. ꝓxiini esse ceperunt.
de fonte ꝓprio cõnunicare ceperunt.
& similiter qui ꝓximi fuerunt. post¬
semper sous yprius. de quo non cõmu¬
nieat alienus. Alienus enum comuni¬
care uon potest. & tamen qui alienus
est ꝓximus esse potest. Caritatem eiũ¬
malus habere non potest: sed qui ma¬
lus est bonus esse potest. Quando bo¬
nus esse icipit. caritatem habere in¬
cipit. & quando bonus esse desunit.
caritatem habere desiit. & nũquã
caritatem nisi bonus habere potest.
quia caritatem habere & simul ma¬
lus esse nemo potest. Dicis iterum.
Siquando caritas semel habita
mittitur. quid est quod clicit scri¬
rtura. qui amicus est scinꝑ diligit:
Si enim qui diligit amicus est. &
qui amicus est semꝑ diligit. ꝓfecto
qui diligit semꝑ diligit. Qui aũt
semꝑ diligit. nũquã caritatem
amittit. Si igitur uera est scrip¬
tura. & qui diligit semꝑ diligit.¬
⁊ qui semiel caritatem habet. nũquã¬

Expanded text:
ii qui alieni fuerunt proximi essse coeperunt, de fonte proprio communicare coeperunt, et similiter qui proximi fuerunt postsemper fons proprius de quo non communicat alienus. Alienus enim communicare non potest; et tamen qui alienus est proximus esse potest. Charitatem malus habere non potest, sed qui malus est bonus esse potest. Quando bonus esse incipit, charitatem habere incipit; et quando bonus esse desinit, charitatem habere desinit; et nunquam charitatem nisi bonus habere potest, quia charitatem habere et simul malus esse nemo potest. Dicis interum: Si aliquando charitas semel habita amittitur, quid est quod dicit Scriptura: Qui amicus est, semper diligit? Si enim qui diligit amicus est; et qui amicus est semper diligit; profecto qui diligit semper diligit; qui autem semper diligit, nunquam charitatem amittit. Si igitur vera est Scriptura et qui diligit semper diligit; qui semel charitatem habet, nunqua
Abbreviated transcription (Latin):
guntur: qui uidelicet dectum antifti¬
tem ail apostolici culminis apicem
ꝓuchunt. Tacta autem dectione si
forte casus uel uiolentia aliqua ob¬
stiterit. ut his qui electus est in apo¬
stolica sede iuxta consuetudinem in¬
tronizari non ualcat. ectus tam̃
quẽ admodũ statiitum est. sicut pa¬
ꝑa auctoritatem obtinere debet. re¬
gendi sanctam romanam ecdesiam.
& disponendi facultates illius:¬

Expanded text:
guntur, qui videlicet electum antistiguntur, qui videlicet electum antistitem ad apostolici culminis apicem provehunt. Facta autem electione si forte casus vel violentia aliqua obstiterit, ut is qui electus est in apostolica sede juxta consuetudinem inthronizari non valeat; electus tamen quemadmodum statutum est, sicut papa, auctoritatem obtinere debet regendi sanctam Romanam Ecclesiam et disponendi facultates illius
Abbreviated transcription (Latin):
sancti unctione. & santificatur & con¬
fertur. Ordinando aũt pontifex ma¬
num imponit. euangelicam uero
lectionem diaconus legit. C onfirmati
& ordinator & ordinatus in ipsa or¬
dinatione uterq missam celebrare
debet. & hec quidem forma consecͣu
archiepiscopus elec¬
tus ordinandus
fuerit. omnes qus¬
dem ꝓuinciȩ episcopi ad sedem me¬
tropolitanam conuenire debent.
ut ab omnib ipse ordinetur. Opor¬
tet enun ut ipse qui illis omnib¬
prcesse debet. ab omnib illis digat᷑.
ordinctur. Alioquin cassa iudicatur
conseeratio. Statutum est autem ur
arehiepiscopus infra tres menses conie¬
erationis sue ad fidem suam exponen¬
ilam & pallium iuscipiendũ ad apo-¬
stolicam sedem mittat. quod ampliꝰ
cpis copo habere digunoscitur. Archie¬
apostolica cunctis
in orbe terraꝵ. pre¬
fertur
cedesis. atq iuꝑ se metropolitanum
babere non potest. cardinales cpiscopi
preculdubio metropolitani uice fun.¬

Expanded text:
sancti unctione, et significatur, et consancti unctione, et significatur, et confertur. Ordinando autem pontifex manum imponit. Evangelicam vero lectionem diaconus legit; confirmationet ordinator et ordinatus in ipsa ordinatione uterque missam celebrare debet. Et haec quidem forma consecranarchiepiscopus electus ordinandus fuerit, omnes ejusdem provinciae episcopi ad sedem metropolitanam convenire debent, ut ab omnibus ipse ordinetur. Oportet enim ut ipse qui illis omnibpraeesse debet, ab omnibus illis eligatur et ordinetur, alioquin cassa judicatur consecratio. Statutum est autem ut archiepiscopus intra tres menses consecrationis suae ad fidem suam exponendam et pallium suscipiendum ad apostolicam sedem mittat, quod amplius habere episcopo dignoscitur. Archieapostolica cunctis in orbe terrarum praefertur Ecclesiis, atque supra se metropolitanum habere non potest: cardinales episcopi procul dubio metropolitani vice fun
Abbreviated transcription (Latin):
liter pertinet basilicarum consecratio.
unctio altaris. & consecratio crisma¬
tis. manus impositio. & comunis
super populum benedictio. Ipse pre¬
dicta officia. & ordines ȩcclesiasticos
distribuit. Ipse sacras uirgines bene¬
dicit. Dum enim precessit unusqͥs q
in singulis. iste preordinator est in
ceteris. Nullus episcopus alterũin epi¬
scopum sine consensu metropolitans
consecrare debet. nec metropolitanꝰ
ordinare episcopum. nisi trib admi¬
nus episcopis presentib. aliis omnib
qui in cadem sunt ꝓuincia episcoyis
assensum dantib. Cum uero ordi¬
natur. Auo episcopi ponȩuit &e tencat
euangelioꝵ codicem sup caput eius¬
& super uerticem. & uno suꝑ eum
fundente benedictionẽ. reliqui om̃s
episcopi qui adsunt. manib suis caput
eius tangant. Unguitur autẽ sacra
unctione caput eus. quia omnis san¬
tificatio constat in sp̃u sancto. cuius
uirtus inuisibilis in ipsa crismatis

Expanded text:
liter pertinet basilicarum consecratio, liter pertinet basilicarum consecratio, unctio altaris, et confectio chrismatis, manus impositio, et communis super populum benedictio. Ipse praedicta officio et ordines ecclesiasticos distribuit, ipse sacras virgines benedicit. Dum enim praecessit unusquisque in singulis, iste praeordinator est in cunctis. Nullus episcopus alium in episcopum sine metropolitani consensu consecrare debet, nec metropolitanus ordinare episcopum nisi tribus ad minimum episcopis praesentibus, aliis omnibus qui in eadem provincia sunt episcopis assensum dantibus. Cum vero ordinatur, duo episcopi ponunt et tenent Evangeliorum codicem super caput, et super verticem ejus, et uno super eum fundente benedictionem, reliqui omnes episcopi qui adsunt manibus suis caput ejus tangunt. Ungitur autem sacra unctione caput ejus, quia omnis sanctificatio constat in Spiritu sancto, cujus virtus invisibilis in ipsa chrismatis
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis conuersus. deo reconciliatur.
Quib omnib de sacerdot ali officiobre¬
uiter pertractatis. ãmonendi sunt xp̃i
sacerdotes. quatinus sicut excellunt
ordinis diguitate. sic excellant uite sane¬
titate. ut plebs eis cõmissa. atq coꝵ
disciplinis edocta. gratanter cis obedi¬
ant. & eoꝵ imitatione de die iudic̃
proficiant:
ACRI
canones deffini¬
unt nullum in
cpiscopum digei¬
dum. nisi qui
sacris prius ordinib religiose fucris
conuersatus. Sacros autem ordines Ala¬
conatus & presbiteratus tantũ appel¬
landos censent. quia hos solos primiti¬
ua legitur ecclesia habuisse. & de his
solis preceptum habemus apostoli.
Subdiacones quia & ipsi sacris alta¬
rib adininistrant oportunitate exi¬
gente episcopos eligi concedunt. sed
rarissime. & ipsum sine romani
pontificis. siue metropolitani licentia.
sitam᷑ spectate siue religionis & pro¬
babilis scientiȩ. Ad episcoƿum specia¬

Expanded text:
peccatis conversus Deo reconciliatur. peccatis conversus Deo reconciliatur. Quibus omnibus de sacerdotali officio breviter pertractatis admonendi sunt Christi sacerdotes, quatenus sicut excellunt ordinis dignitate, sic excellant vitae sanctitate, ut plebs eis commissa atque eorum disciplinis edocta, gratanter eis obediat, et eorum imitatione de die in diem proficiat. Sacri canones definiunt nullum in episcopum eligendum, nisi qui prius in sacris ordinibus religiose fuerit conversatus. Sacros autem ordines diaconatus et presbyteratus tantum appellandos censent; quia hos solos primitiva legitur Ecclesia habuisse, et de his solis praeceptum habemus apostoli. Subdiaconos tamen quia et ipsi sacris altaribus administrant, opportunitate exigente in episcopos eligi concedunt. Sed rarissime et ipsum non sine Romani pontificis sive metropolitani licentia; si tamen spectatae sit religionis, et probabilis scientiae. Ad episcopum specia
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝑ arma iusticiȩ a dextris & asinstrĩ
esse munitos. ut eos nec aduers a fran¬
gant. nec yspera extollant. Accipiunt
⁊ calicem cum uino. & patenam cum
hostiis de manu episcopi. quatinus
bis instrumentis potestatem se accłpisse
cognoscant placabilem deo hostiam
offerendi. Ad ipsos namq ꝑtinet sa¬
cramentum corporis ce sanguinis
dñi nr̃i iħu xp̃i in altarie dei c̃õficere.
orationes dicere. & benedicere dona
dei. Hoc officio usus est dñs nr̃ iħs
e uinum in corpus & sanguinem com
mutauit. & ut memoriam sue passio¬
onis idem facerent. discipulos monens
instituit. Foc quoq cxallenter offiqũ
implens erhibuit quando ipse sacerdõ
& hostia se ipsum in ara crucis ꝓpter
peccata generis humani obtulit. &
ꝑproprium sanguinem sc̃a eterna in¬
grediens celestia & terrena pacificauit.
In quo apparet. quantq eccellentia sacer¬
dotalis officii per quod cotidie in altari
passio xp̃i celebratur. & reus quisq a

Expanded text:
se per arma justitiae a dextris et a sinistris se per arma justitiae a dextris et a sinistris esse munitos, ut eos nec adversa frangant, nec prospera extollant. Accipiunt et calicem cum vino, et patenam cum hostiis de manu episcopi, quatenus his instrumentis potestatem se accepisse agnoscant, placabiles Deo hostias offerendi. Ad ipsos pertinet sacramentum corporis et sanguinis Domini in altario Dei conficere, orationes dicere, et benedicere dona Dei. Hoc officio usus est Dominus nosteet vinum in corpus et sanguinem suum commutavit, ut in memoriam suae passionis idem facerent discipulos moriens instituit. Hoc quoque excellenter officium implens exhibuit, quando ipse sacerdos et hostia seipsum in arca crucis propter peccata generis humani obtulit, et proprium sanguinem sancta aeterna ingrediens coelestia et terrena pacificavit. In quo apparet quanta sit excellentia sacerdotalis officii, per quod quotidie in altari passio Christi celebratur, et reus quisque a
Abbreviated transcription (Latin):
taxari. Unde & ad timotheum de ords¬
natione episcopi & illaconi seribit. de
presbiteris tacens. quos sub nomine epi¬
scopoꝵ. eof intelligendos reliquid. Qua¬
ꝓpter tall etiam in ecelesia presbiteros
constitiendos esse sicut cpiscopos .
apostolus asserit. & cãnones apostoli¬
cum auetoritatem setuti testantur.
Presbiteri cum ordinantur. episcopo
cos benedicente. & manus suꝑ capi¬
ta eoꝵ tenente. omnes presbiteri
uocant. Unguntur presbiteris manus
sicut episcopis. ut cognoseant se hoc sacra¬
mento grãm consecrandi accipere. &
opera misericordie erga omnes pro ui¬
rib exercere debere. Unctio capitis sp̃alir¬
ritualiter ad episcopum ꝑtinet ut in¬
telligat se uicarium illius esse de quo
scriptum est. Uuxit te ds̃ ds tuus oleo
leticie. E i ergo post inuocationem
sc̃i spiritus stolam suꝑ utrumq hume¬
rum accipiunt. que inadmodũ susten¬
tentaculum dextrum latus munit
&e sinistrum. ut exhoc intelligant

Expanded text:
taxari. Unde et ad Timotheum de orditaxari. Unde et ad Timotheum de ordinatione episcopi et diaconi scribit de presbyteris tacens, quos sub nomine episcoporum intelligendos reliquit. Quapropter tales etiam in Ecclesia presbyteros constituendos esse, sicut episcopos, et Apostolus asserit, et canones apostolicam auctoritatem secuti testantur. Presbyteri cum ordinantur; episcopo eos benedicente, et manus super capita eorum tenente, omnes presbyteri antur invocant. Unguntur presbyteris manus sicut episcopis, ut cognoscant se hoc sacramento gratiam consecrandi accipere, et opera misericordiae erga omnes pro viribus exercere debere. Unctio capitis specialiter ad episcopum pertinet, ut intelligat se vicarium illius esse de quo scriptum est: Unxit te Deus, Deus tuus oleo laetitiae . Hi post invocationem sancti Spiritus stolam super utrumque humerum accipiunt, quae in modum sustentaculorum dextrum latus munit et sinistrum, ut ex hoc intelligant
Abbreviated transcription (Latin):
cerdetes. & quod dm̃ pro peccato rⁱ¬
rant. & penitentes absoluendo deo re¬
c̃ȩiliant. Quaypter cõnuenit. ut tãquã
boni mediatores inter hominem oe
dm̃. & precepta dei ail populum deferãt
ueritatem predicando. & precem deo¬
populi offerant. pro peccatorib interce¬
dendo. Nediator autem ut ait aposto¬
stolus unius non est. quia dliscordes
reconciliare non potest. qui utrumq
secietatis & pace amiciciȩ uinculo concors
non est. Et ilcirco sacerdotes pacem cũ
deo habere ꝑ eminentiam sanctitatis¬
debent. per affectum compassionis. Qua¬
les ergo debcant esse presbiteri. apostolꝰ¬
describens ad titum insinuans ait.
Fuius rei gratia reliqui te crete. ut
admodum disposui tibi. Siquis sine
crimine est. unius uxoris uirum.
haben̾tes filios fideles non aiccusatione luxurie.
aut ñ subditos. & portet enim episcopum
sine crimine esse. Qua sententia ostendit
etiam presbiteros sub episcopoꝵ. nomine¬

Expanded text:
cerdotes, quod Deum pro peccatcerdotes, quod Deum pro peccatrant, et poenitentes absolvendo reconciliant. Quapropter convenit ut tanquam boni mediatores inter homines et Deum, et praecepta Dei ad populum deferant, veritatem praedicando, et preces populi Deo offerant pro peccatoribus intercedendo. Mediator autem, ut ait Apostolus, unius non est , quia discordes reconciliare non potest, qui utrinque societatis pace, et amicitiae vinculo concors non est; sed idcirco sacerdotes cum Deo pacem habere per eminentiam sanctitatidebent, per affectum compassiones. Quales ergo debeant esse presbyteri Apostolus scribens ad Titum insinuat, dicens: Hujus rei gratia reliqui te Cretae, ut admodum ticrimine est, unius uxoris vir, filios habens fideles, non in accusatione luxuriae, aut non subditos Oportet enim episcsine crimine esse. Qua sententia ostendit etiam presbyteros sub episcopo
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum faciendi cõmunss est utrisq
dispensatio. Summis ergo sacerdotibus
suprapositos insolentes redderet. & soli¬
to obedientie uinculo scanilalũ genera¬
ret. Presbiteri successores sunt &e uica¬
rii septuaginta discipuloꝵ. xp̃i. qui
precedebant dñm iħm. in omnẽ qura¬
rus. Ita quipƿe presbiteri qui adiuto¬
res sunt cpiscopoꝵ rudes populos
cathetizandos nuntiant. baptiz ando
sacramentis. usq admanus ĩpositions
porulo dei ministrant. E piscori uero siueclo¬
xͥ sunt apostoloꝵ.. qui ex necessitate ad
adiutorium & suplementum sui officis
in tanta multitudine populoꝵ. regen¬
doꝵ ministerium sibi expetunt sacerdo¬
tum. sicut moyzes inheremo scptuaginta
uiros degerit prudentes quoꝵ consci¬
lio & auxilio multitudinem tantam
inferioris sint ordinis sacerdotes. id est
sumini pontificis. dum populos deli¬
quentes ad penitentiam uocant. &
orationum suaꝵ. medicamento sanãt.
ergo pro xp̃o reconciliamini deo. In hoc
igitur uice mediatoris funguntur sa¬

Expanded text:
verbum faciendi, communis est utrisque dispensatio. Summis ergo sacerdotibus superpositos insolentes redderet, et soluto obedientiae vinculo scandalum generaret. Presbyteri successores et vicarii sunt septuaginta discipulorum qui praecedebant Dominum Jesum in omnem civitarus . Ita quippe presbyteri qui adjutores sunt episcoporum, rudes populo catechizando initiant, baptizando sacramentis usque ad manus impositionem populo Dei ministrant. Episcopi vero successores sunt apostolorum, qui ex necessitate ad adjutorium et supplementum sui officii, in tanta multitudine populorum regendorum ministerium sibi expetunt sacerdotum. Sicut Moyses in eremo septuaginta viros elegit prudentes, quorum consilio et auxilio multitudinem tantam erioris sint ordinis sacerdotes, id est summi pontificis, dum populos delinquentes ad poenitentiam vocant, et orationum suarum medicamento sanant. ergo pro Christo reconciliamini Deo . In hoc igitur vice mediatoris funguntur sa
Abbreviated transcription (Latin):
legeni talia ꝓhibentem de sua uita
abstulit. auferat eum ipsa lex de ho¬
minum uita quam regit. Idem:
Nolite iudicare. ut non iudicemius.
In quo enim iudicio nulicaueritis iu¬
dicabimiui. Nũquid si iniquo iudi¬
cio iudicabunt. iniquo iudicabunt᷑:
Absit. Nulla quipre iniquitas apud
dm̃. Sed ita dictũ ẽ. in quo iudi¬
cio iudicaueritis. iudicabimiuii. tan¬
quam si diceretur. in qua uoluntate
benesereritis. in ipsa liberabunini. uł
in qua uoluntate malefeceritis. in ipsa
puniemini. E x qualitatib quippe
uoluntatum non ex temporum sya¬
cii siue recte facta. siue peccata meti¬
turi. Alioquin maius peccatum
haberetur arborem deicere. quam
hominem occidere. Illud enim sit lou¬
ga mora. ietib multis. hoc uno ictu.
breuisimo tempore. In hac quippe
sententia adhoc solum cadem mensu¬
ra est. ut quod non prestitit. ei non
prestetur. atq ita quod ipse iudicat᷑¬
quod eternum esse nequiuerit. In
cadem igitur m̃fura. quamuis non
eteruoꝵ malefactoꝵ. eterna suppli¬

Expanded text:
legem talia prohibentem de sua vita abstulit; auferat eum etiam ipsa lex de hominum vita quam regit. Idem: Nolite judicare et non judicabimini. In quo enim judicio judicaveritis, judicabimini . Nunquid si iniquo judicio judicabunt, iniquo judicabuntur? Absit! Nulla quippe iniquitas apud deum. sed ita dictum est: In quo iudicio iudicaueritis, in eo iudicabimini, tamquam diceretur: \'In qua uoluntate benefeceritis, in ipsa liberabimini\', uel: In qua uolupuniemini. Ex qualitatibus quippe voluntatum non ex temporum spatiis sive recte facta sive peccata metientur. Alioquin majus peccatum habetur arborem dejicere, quam hominem occidere. Illud enim fit longa mora, ictibus multis; hoc uno ictu, brevissimo tempore. In hsententia ad hoc solum eadem mensura est, ut, quod non praestitit, non ei praestetur atque ita, quod ipse iudicatauit, aeternum esse nequiuerit. in eadem igitur mensura quamuis non aeternorum malefactorum aeterna suppli
Abbreviated transcription (Latin):
huiuo decore uestiri. Sed ecce resur¬
rutioneni audio. essatus tamen ipsius
resurrectionis exquiro. Credo naniq
quia resurrecturus sum. sed uolo ut
audiam qualis. S cicudum quippe
nichi est. utrum in quodam alio
subtili fortasse uel acrio. an in co quo
maneo corpore surgam. S ed si mario
corport iurrgeero. iam cgo non cro qui
resurgo. Nani quomnodo est uera re¬
surreetio. si uera non potirit esse caro:
Nperta gͥ ratio sug gerit. quia si ue¬
ra caro non fucrit. ꝓculdubio resur¬
rectio uera non erit. Neq cnini rec¬
ta resurractio dici potest. ubi non
resurgit qui ceculerit. Unde etiã

Expanded text:
divivo decore vestiri. Sed ecce resurdivivo decore vestiri. Sed ecce resurrectionem audio; effectum tamen ipsius resurrectionis exquiro. Credo namque quod resurrecturus sum, sed volo ut audiam qualiter. Sciendum quippe mihi est utrum in quodam alio subtili fortasse vel aerio, an in eo quo maneo corpocorpore surrexero, jam ego non ero qui resurgo. Nam quomodo est vera resurrectio, si vera esse non poterit caro? Aperta ergo ratio suggerit quia si vera caro non fuerit, proculdubio resurrectio vera non erit. Haec enim recte resurrectio dici non potest ubi non resurgit quod cecidit. Credendum
Abbreviated transcription (Latin):
Unt non nulli qui con¬
siderantes quod spiritus
a carne soluitur. qued
caro in putredinem uertitur. quod
putredo in puluerem redigitur. qͦd
puluis ielementis soluitur. ut ue¬
quaquam ab humanis oculis uideat᷑
resurrectionem sieri posse desperant.¬
& dum arida ossa inspiciunt. hec
uestiri carnib rursumq ad uitam
iuiridescere posse diffidunt. qui re
surrectiouis fidem ex obedientia non
tenent. certe banc tenere ex ratione
debuerunt. Quid enim cottidie nisi
resurrectionẽ nostram in elementis
mundus imitatur . Per cotidiana qͥrpe
momenta lux ipsa temporalis qͣsi
moritur. dum suꝑuenientib noctis
tenebris ea quȩ aspiciebatur subtra¬
hitur. & quasi cotidie resurgit. dum
lue ab lata oculi suppressa. itrum noete
inꝙparatur. Per mnointa quoq tempoꝵ
cernimus aibusta uir iditatem folioꝵ
amittere. a fructuum prolatione ces
ligno udut quadam resurratione ue¬
uiente uidemus folia crumpore. fruc¬
tus grandescere. & totam abortm re¬

Expanded text:
vero nonnulli qui, considerantes quod spiritus a carne solvitur, quod caro in putredinem vertitur, quod putredo in pulverem redigitur, quod pulvis ita in elementa solvitur, ut nequaquam ab humanis oculis videatur, resurrectionem fieri posse desperant; et dum arida ossa inspiciunt, haec vestiri carnibus, rursumque ad vitam viridescere posse diffidunt; qui si resurrectionis fidem ex obedientia non tenent, certe hanc tenere ex ratione debuerant. Quid enim quotidie nisi resurrectionem nostram in elementis suis mundus imitatur? Per quotidiana quippe momenta lux ipsa temporalis quasi moritur dum, supervenientibus noctis tenebris, ea quae aspiciebatur subtrahitur, et quasi quotidie resurgit, dum lux ablata oculis, suppressa iterum nocte, reparatur. Per momenta quoque temporum cernimus arbusta viriditatem foliorum amittere, a fructuum prolatione postligno velut quadam resurrectione veniente videmus folia erumptus grandescere, et totam arborem re
Abbreviated transcription (Latin):
lunt habere peccati ꝑfunctionẽ. inueni¬
ant eterne uindicte scueritatem.
tem de eodem.
CIE UELIM eUO¬
modo iustum sit. ut cul
Foc recte dicerctur. si districtus iu¬
dex uon corda hominum sed facta
pensaret. Iniqui cnun ideo cum fiune
deliquerunt. quia cum fine uixerũt.
Nam uoluisent utiq si potuissent
sine fine uiuere. ut potuissent siue
fine peccare. O stendint enun qui a
uii peccato semper uiuere cupiunt.
qui uunquam desuiunt peccare dũ
uiuunt. Ad magnam ergo iustitiam
iudicantis pertinet. ut nũquã care¬
at supplitio. qui in hac uita nũquã¬
nũquam uoluerunt carere peccato.
Quomodo diabolus nõne cruciatur
& quomodo in suturo cruciabitur:
A CI QUUS hostis
nequitiȩ suȩ uinculiꝰ
fine patietur. Quia enim alueis
intime ordine cccidit. nunc semetip¬
sum intrinsecus horroris caligine con¬
fundit. Sed post hoc amaritudine
inuoluitur. quia suꝑbie eius suppli¬
tia non solum omnimoda. sed etiam
iufinita preparantur. Quȩ uidelicet

Expanded text:
ere peccati perfruitionem, inveniat aeternam vindictae severitatem. CAP. X. De eodem. Scire velim quomodo justum sit, ut culpHoc recte diceretur, si districtus judex non corda hominum sed facta pensaret. Iniqui enim ideo cum fine deliquerunt, quia cum fine vixerunt. Nam voluissent utique si potuissent sine fine vivere, ut potuissent sine fine peccare. Ostendunt enim quia in peccato semper vivere cupiunt, qui nunquam desinunt peccare dum vivunt. Ad magnam ergo justitiam judicantis pertinet, ut nunquam careant supplicio, qui in hac vita noluerunt carere peccato. CAP. XI. Quomodo diabolus nunc cruciatur, et quomodo in futuro cruciabitur. Antiquus hostis nequitiae suae vinculis fine patietur. Quia enim a lucis intimae ordine cecidit nunc semetipsum intrinsecus horroris caligine confundit. Sed post hac amaritudine involvetur, quia superbiae ejus supplicia non solum omnimoda, sed etiam infinita praeparantur. Quae videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
& condempnatur iriste in cadem
mensura recipit. quamuis non hoc
quod dedit. Iudicio enim fecit:
iudicio & patitur. quamuis dãp
nationeni fecit quqd iniquum est.
patitur dampnationem quod iustũ
cesserat tam cito nocentium finien
da tormenta. quam cito factum
est homicidium uel adulterium
uel sacrilegium. uel quodlibet ali¬
ud scelus. non temporis longitudi¬
ne. sed iniquitatis  impietatis
magnitudine metiendum:¬

Expanded text:
et condemnatur iuste, in eadem et condemnatur iuste, in eadem mensura recipit, quamuis non hoc quod dedit. Iudicio enim fecit, iudicio patitur; quamuis fecerit damnatione quod iniquum est, patiatur damnatione quod iustum censeret tam cito nocentium finienda esse tormenta, quam cito factum est uel homicidium uel adulterium uel sacrilegium uel quodlibet aliud scelus non temporis longitudine, sed iniquitatis et inpietatis magnitudine metiendum
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ipsum şternum ignẽ
ꝓ diuersitate meritoꝵꝵ qͣm¬
uis maloꝵ alis leuiorein. alis esse
suturum grauiorem. siu̾e ipsius uis atq
ardor pro pena aigna cuiusq uarietur.
siue ipse equaliter ardeat. sed non equa
ignis: sed non omnes uno
culya: tantum illie sentitur: pena. Nã
sicut in hoc mundo sub uno sole om̃s
constituuntur. nec tam̃ eiusdem solis
ardorem equaliter sontunt. quia ali
plus estuat. alius minus. ita illie in
uno igne non unus est modus incendii.
quia quod hic diuersitas corpoꝵ. hoc
illu agit diuersitas peccatoꝵ. ut ig
uem non dissimilem habeant. & tam̃
cosdem singulos dissimiliter exurat.
culya eterna pena reddatur.
Uomodo gͥ uerum ẽ
inquiunt quod ait
xp̃s uester. in qua mensura mensi
sueritis in cadem remetietur uobis.
si temporale peccatum supplitio puni
uicissitudinem mali. id est ut qui
mala fecerit mala patiatur. dictam
fuisse candem mensuram. De iudi
loquebatur. Proinde qui iudicat o
condempnat iniuste. si iudicatur

Expanded text:
etiam ipsum aeternum ignem pro diuersitate meritorum quamuis malorum aliis leuiorem, aliis futurum esse grauiorem, siue ipsius uis adque ardor pro poena digna cuiusque uarietur, siue ipse aeqignis; sed non omnes uno a tantum illic sentietur poena. Nam sicut in hoc mundo sub uno sole multi constituuntur; nec tamen ejusdem solis ardorem aequaliter sentiunt; quia alius plus aestuat atque alius minus, ita illic in uno igne non unus est modus incendii; quia quod hic diversitas corporum, hoc illic agit diversitas peccatorum, ut et ignem non dissimilem habeant, et tamen eosdem singulos dissimiliter exurat. culpa aeterna poena reddatur. Quo modo ergo uerum est, inquiunt, quod ait Christus uester: In qua mensura mensi fueritis, in ea remetietur uobis. si temporale peccatum supplicio punituicissitudinem mali, id est ut qui mala fecerit mala patiatur, eandem dictam fuisse mensuram. Quamuibus. Proinde qui iudicat et condemnat iniuste, si iudicatur
Abbreviated transcription (Latin):
on enim nulla sempitna
mors erit. quando nee ui
Prima mors animã pellit a corpore¬
uolentem. sedła mors anmã nolentẽ
tenet in corpore. Al utraq morte com¬
muniter id habetur. ut quod non
uult anima de suo corpore patiat᷑.
llic anima posita beata esse per¬
didit: & esse non perdidit. E x
qua re semper cogitur. ut & mortem
sine morte. & defectum sine defectu. &
fiuem sine fine patiatur. quatinus eius¬
o mors in mortalis sit. & defectus in¬
deficiens. & finis infinitus.
Anet dissimilitudo passoꝵ
cuiam in similitudine passio¬
nium. & licet sub eodem tormento non
est idem uirtus & uitium: nam sicut
sub uno igne aurum rutilat. palca fu¬
mat. & sub cadem tritura stipulȩ comi¬
nuuntur. frumenta purgantur. nec
ideo cum oleo amurca confunditur.
quia eodem predi pondere exprimit᷑.
ita una cademq uis irruens bonos
probat. purgat. diquat. malos dãp¬
nat uastat exterminat. tantum inter¬
est non qualia. sed qualis quisq patiat᷑.¬

Expanded text:
on enim nulla, sed mors erit, quando nec uiuPrima mors animam nolentem pellit e corpore, secunda mors animam nolentem tenet in corpore; ab utraque morte communiter id habetur, ut quod non uult anima de suo co moriantur. Illic anima posita beata esse perdidit, et esse non perdidit. Ex qua re semper cogitur, ut et mortem sine morte, defectum sine defectu, et finem sine fine patiatur, quatenus ei et mors immortalis sit, et defectus indeficiens, et finis infinitus.  omnes. Manet dissimilitudo passorum etiam in similitudine passionum, et licet sub eodem tormento, non est idem virtus et vitium. Nam sicut sub uno igne aurum rutilat, palea fumat; et sub eadem tribula stipulae comminuuntur, frumenta purgantur, nec ideo cum oleo amurca confunditur, quia eodem preli pondere exprimitur; ita una eademque vis irruens bonos probat, purgat, eliquat; malos damnat, vastat, exterminat. Tantum autem interest non qualia, sed qualis quisque patiatu
Abbreviated transcription (Latin):
superiorib partib. quo ita non ascen¬
dit flãma illius incendii. quẽ admo¬
dum nec uuda diluiii. Talia quippe
illii merunt corpora. ut illic sint ubi
esse uoluerint. Sed nec ignem con¬
clagrationis illius pertimesecrent
immortales atq incorruptibiles facti.
bilia. atq mortalia. in camino arden¬
ti illesa uiuere potuerunt

Expanded text:
superioribus partibus quo ita non ascensuperioribus partibus quo ita non ascendet flamma illius incendii, quemadmodum nec unda diluvii. Talia quippe illis inerunt corpora, ut illic sint ubi esse uoluerint. Sed nec ignem conflagrationis illius pertimescent inmortales adque incorruptibiles facti, ora adque mortalia in camino ardenti inlaesa uiuere potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
sola in posterum tormenta ꝑtrahant᷑.
Unde o ardenti diuiti in inferno
dicitur. Memento fili. quia aciepisti
bona in uita tua. & lazarus similiter
mala. At cum bonis hic bene est. & malĩ
male. incertum ualde fit. utrum boni
udcnto bona accipiant. ut prouocati ad
aliquid melius crescant. an iusto latentiq
dei iudicio hic suoꝵ. operum remunera¬
tionẽ percipiant. ut apremiis uite scq̃n¬
tis manescant. Et utrum mali idcirco
aduersa f er̾ant. ut ab eternis supplicus
defendant. an hic eoꝵ. pena incipiat.
ut quandoq complenda ad ultima ge¬
henue tormenta perducat. Ubi crũt¬
sci corporaliter quando mundꝰ ardebit:
Uerat forsan aliquis. si
post factum iudicium
iste mundus ardebit.
ante quam pro illo celum nouum
& terra noua reponatur. eo ipso tem¬
pore conflagrationis qus. ubi erũt
sacti cum eo habentes corpora in ali¬
quo corporali loco esse necesse sit:
Possumus respondere futuros esse in

Expanded text:
sola in posterum tormenta pertrahantur. sola in posterum tormenta pertrahantur. Unde et ardenti diviti in inferno dicitbona in vita tua, et Lazarus similiter mala. At cum bonis hic bene est, et malis male, incertum valde fit, utrum boni idcirco bona accaliquid melius crescant, an justo judicio atque latenti hic suorum operum remunerationem percipiant, ut a praemiis vitae sequentis inanescant. Et utrum malos idcirco adversa feriant, et ut ab aeternis suppliciis defendant, an hic eorum poena incipiat, ut quandoque complenda ad ultima gehennae tormenta perducat. C corporaliter sancti quando mundus ardebit. Quaerat forsan aliquis si post factum judicium iste mundus ardebit, antequam pro illo coelum novum et terra nova reponatur, eo ipso tempore conflagrationis ejus ubi erunt sancti, cum eos habentes corpora in aliquo corporali loco esse necesse sit? Possumus respondere futuros eos esse in
Abbreviated transcription (Latin):
ignobilitatis abscondant. & cetera
huiusmodi:
UNE quando non so¬
lum in malo sunt boni.
& in bono mali quod
uidetur iniustum. uerumetiam
bilia sunt iudicia dei. o inuestiga¬
biles uie cius. Cum uero ad illud
iudicabunt᷑. uerumetiam quȩcũq
ab initio iudicata. & quȩcumq
usq ad illud tempus iudicanda sũt.
apparebunt esse iustissima. Ubihoc
quoq in anifestabitur. quam iusto
iudicio dei fiat. ut non tam multa ac
pene omnia iudicia dei lateant sensũ
mentes mortalium. cum tamen in
hac re pioꝵ fidem non lateat iustũ
est. quod latet.
Uoi ualcle occulta sint
diuina iudicia. eur in
hac uita non unquãboniꝰ
male sit. malͥs bene. tunc occultiora
sunt. cun & bonis hic bene est ce malis
male. Nam cum bonis male est ce mali
bene. hoc fortasse deprehenditur. quia
& boni siqua deluiquunt. hic recipiũt.
ut abeterna plenius dampnatione
liberentur. & malibona quȩ pro hac
uita faciunt. hic inueniunt. ut ad

Expanded text:
ignobilitatis abscondant, et caetera ignobilitatis abscondant, et caetera hujusmodi. nc quando non solum in malo sunt boni, et in bono mali quod videtur injustum, verum etiambilia sunt judicia Dei et investigabiles viae ejus . Cum vero ad illud iudicabuntur, uerum etiam quaecumque ab initio iudicata et quaecumque usque ad illud tempus adhuc iudicanda sunt. apparebunt esse iustissima. Ubi hoc quoque manifestabitur, quam iusto iudicio Dei fiat, ut nunc tam multa ac paene omnia iusta iudicia Dei lateant sensus mentesque mortalium, cum tamen in hac re piorum fidem non lateat, iustum esse quod latet.Cum valde occulta sint divina judicia cur in hac vita nonnunquam bonis male sit, et malis bene, tunc occultiora sunt cum et bonis hic bene est, et malis male. Nam cum bonis male est, et malis bene, hoc fortasse deprehenditur quod et boni si qua deliquerunt hic recipiunt, ut ab aeterna plenius damnatione liberentur; et mali bona quae pro hac vita faciunt hic inveniunt, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
Ulicat ds hoc tempore. ñ solũ
uniuersaliter de genere demonũ
atq hominum ut miseri suit.
ꝓyter prunoꝵ meritum peccatoꝵ.
sed etiam de singuloꝵ operib ꝓpriis
que cgerunt arbitrio uoluntatis. Nesci¬
mus enim quo iudicio aci bonus ille
sit pauper. ialus ille sit diues. Iste gau¬
deat quem pro suis ꝑditis morib cruci¬
ari debuisse ꝑsuadet. E xeat de iudicio
non solum multus. uerumetiam damp¬
natus in nocens. aut iniquitate iudicis
pressus. aut falsis obrutus testimoniis.
econtrario scdestus aduersarius qus.
non solum impunitus. uerum etiã
iniudicatus insultet. impius opti¬
me ualeat. pius languorib tabescat.
latrocinentur sauissimi iuuenes. ce
qui nec uerbo quenquam ledere po¬
tuerunt. diuersa menbroꝵ attro¬
citate affligantur. infantes utiles
reb humanis iumatura morte ra¬
piantur. & qui uidentur nec na¬
sci debuisse. diutissime insuꝑ uiuãt.
plenus criminib sublimetur honorib.
& hominem sine querela tenebre

Expanded text:
udicat Deus hoc tempore non solum universaliter de genere hominum atque daemonum, ut miseri sint propter primorum meritum peccatorum, sed etiam de singulorum operibus propriis quae gerunt arbitrio voluntatis. Nescimus enim quo judicio Dei bonus ille sit pauper; malus ille sit dives. Iste gaudeat quem pro suis perditis moribus cruciari debuisse persuadet; exeat de judicio non solum inultus verum etiam damnatus, innocens aut iniquitate judicis pressus, aut falsis obrutus testimoniis. Econtrario scelestus adversarius ejus non solum impunitus; verum etiam judicatus insultet. Inspius optime valeat, pius languoribus tabescat, latrocinentur sanissimi juvenes; et qui nec verbo quemquam laedere potuerunt, diversa morborum atrocitate affligantur. Infantes utiles rebus humanis immatura morte rapiantur, et qui videtur nec nasci debuisse insuper diutissime vivat plenus criminibus, sublimetur honoribus, et hominem sine querela tenebrae
Abbreviated transcription (Latin):
s̃cant. Sed si hoc est in consilio ercatoris.
ut ii ertigie suacunusq ꝓprictas. & ili¬
s̃cernibilis s̃imulitudo scruetur. in octeris
auten corporis bonis equalia cuneta red¬
dantur. ita modifcabitur illa in uno¬
queq materies. ut nec aliquid ex ea pere
at. & quoil alicui defuerit ille supple¬
at. qui & de nichilo potuit quod uo¬
luit operari. Si autem in corporibus
rasurgentium rationabilis iequalitas
tus. hoc fiet cuiq de materia corporis
sui. quod & hominem reilelat auge¬
licñ ectib. & nichil inconueniens eoꝵ
non erit: sel quieqͥd iuurum est hoc
decebit.
i in stauiam potest artisex
homo quam ꝓptes aliqͣm
contlare. & pulcherrimam reddere.
ita ut nichil substantię scl sola defor
mitas pereat. ac siquid in illa forma
priore iudecenter ȩitrahatur. nec pa¬
rilitati partium congruebat. uon
de toto uude fecerat amputare atq scpa¬
rare. sed ita spargere uniuerso atq mi¬

Expanded text:
scant. Sed si hoc est in consil o Creatoris, scant. Sed si hoc est in consil o Creatoris, ut in effigie sua cujuscunque proprietas et discernibilis similitudo servetur; in caeteris autem corporis bonis aequalia cuncta reddantur, ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec alat, et quod alicui defuerit, ille suppleat qui etiam de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium rationabilis inaequalitas etur, hoc fiet cuique de materia corporis sui, quod hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens eorum non erit; sed quidquid futurum est hoc decebit, nim statuam potest artifex homo quam propter aliquam conflare et pulcherrimam reddere ita ut nihil substantiae sed mitas pereat: ac si quid in illa forma priore non decenter exstabat, nec parilitati pretium congruebat, nec de toto unde fecerat amputare atque separare; sed ita conspergere universo atque mi
Abbreviated transcription (Latin):
tionen carnis non credentib occurrit
inforinitas. Secl quem admodũ si sta¬
tua cuiuslibet uolubilis metalli aut
migne li quesceret. aut contertretur in
pulueren. aut confunderciur in massã.
oe cam uelut artifer rursus ex illius
materie quantitate repararet. iuhil
interesset ad eius integritatem. que
particula materie euicumq mnenbro
statue redidereur. dum tam̃ totum
x quo constituta fuerat resumeret¬
ssabiliter artifex. de toto quo caro
ur̃a constiterat. cam in esfabili &
mirabili celeritate restituet. nec ali¬
quid attinebit ad qus rei initegrita¬
tem utrum capilli ad capillos rale¬
ant. an ungues ad ungues. an qͥcꝗd
coꝵ perierat muretur in carnem.
& in partes alias corporis reuocet᷑.
curante artificis ꝓuidentia nequid
indocens fiat. Nec illud est conse¬
quens ut ideo diuersa statura sit
reuiuiscentum singuloꝵ. quia
fuerat diuersa uiuengum. aut
maeri cum eadem macie. aut
ringues cum cadem pinquecline reuiui¬

Expanded text:
tionem carnis non credentibus, occurrit tionem carnis non credentibus, occurrit informositas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli aut igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursus ex illius materiae quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cui membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerit resumereteffabiliter artifex de toto quo caro nostra constiterat eam mirabili et ineffabili celeritate restituet; nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem utrum capilli ad capillos redeant, et ungues ad ungues, an quidquid eorum perierat mutetur in carnem, et in partes aliacurante artificis providentia ne quid indecens fiat. Nec illud est consequens ut ideo diversa statura sit reviviscentium singulorum, quia fuerat diversa viventium, aut macri cum eadem macie, aut ngues cum eadem pinguedine revivi