comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intecto ẽ non descendat tollere ali¬
quid de domo: monens ut hi quiad
excelsam ꝑfectionem uenerunt. non
iterũ ad mundi huiꝰ qui nunc do-¬
mus appellatur. humilia. & abiec¬
ta descendant: S &e illud qd̾ ait.
quod auditis in aure p̾dicate suꝑ
tecta: adhoc nichilominus respicit.
Sic gͦ exaltat᷑ suꝑ gog regnũ euis:
oe crescit regnum eius: Crescit enĩ
om̃s inimicos eius sub pedib euis:
s & nouissimum inimicũ destruat
mortem Post hec scriptũ est adhuc
de xp̃o: quia deus eduxit eum de
catur ex egypto: Et hoc designat
euangłiũ dicens: Ex egy pto uoca¬
ui filium meum: Qui sermo quib¬
dam ex hoc loco assumptus uidetur.
&e euangeliis insertus: aliis aut̃ de
goriam intelligi: quia postqmͣ uenit
adegyptum mundi huiꝰ: deduxit
eum pater. & assũpsit ad semet ip¬
sum: ut uiam faceret his qui de
egypto mundi huiꝰ ascensuri erãt
ad dm̃ Et gła unicornis eius: Oĩa

Expanded text:
in tecto est, non descendat tollere aliquid de domo , monens ut hi qui ad excelsam perfectionem venerunt, non iterum ad mundi hujus qui nunc domus appellatur, humilia et abjecta descendant. Sed et aliud, quod ait, quod audistis, praedicare super tecta , ad hoc nihilominus respicit. Sic ergo exaltabitur super Gog regnum ejus, et crescit regnum ejus. Crescit enim  inimicos ejus sub pedibus ejus. Sed et novissimum inimicum destruat mortem. Post haec scriptum est adhuc de Christo. Deus eduxit eum de ocatur ab Aegypto, et designat Evangelium dicens: Ex Aegypto vocavi filium meum . Qui sermo quibusdam ex hoc loco assumptus videtur, et Evangeliis insertus. Aliis autem vigoriam intelligi, quia posteaquam venit ad Aegyptum mundi hujus, deduxit eum Pater et assumpsit ad semetipsum, ut viam faceret his, qui de Aegypto mundi hujus ascensuri erant ad Deum. Et gloria unicornis eju
Abbreviated transcription (Latin):
ipse edet. destructa uirtute ini-¬
mici: &r crassitudines eoꝵ emedulla¬
bit: cũ omuem de eis sensum cras¬
fum &e carnalem ex tenuat: &e conu̾¬
tit ad intelligentiam sp̃ãlem:. Quod
aut̃ crassitudo culpabilit̾ inscrip¬
turis habeatur: inditio erit illud qd̃
scriptũ est. incrassatũ est cor pͦpłi huius.
Et alibi. Saciatus et incrassatus est: et
recalcitrauit dilectus. Edet gͦ gentes.
et cibum eos habet qͥ credunt in eum:
sicut et ipse dicit in euugło. Meus
cibus est: ut faciam uoluntatem eiꝰ.¬
qui me misit: Cuius utiq uoluntas
hec fuerat: ut gentes conuerterent᷑
adfidem: Quod si ut suꝑiꝰ docuimꝰ
crassitudo culpabilis habetur. ecõ¬
tra subtilitas laudabilis habenda ẽ:
similit̾ & subtilis ẽẽ ꝑhibetur Et ia-¬
ce configit: Om̃is quippe qui peccat:
inimicus eiꝰ ẽ. dũm pęccat: Si aut̃
audiat uerba dei. & agnoscens pec-¬
cata sua. configat᷑ ex eis ce compun-¬
gatur: atq adpenitentiam conuer-¬

Expanded text:
ipse edet destructa virtute inimici, et crassitudines eorum emedullabit, cum omnem eis sensum crassum et carnalem extenuat, et convertit ad intelligentiam spiritalem. Quod autem crassitudo culpabitur, in Scripturis habeatur, indicio erit illud, quod scriptum est: Incrassatum est cor populi ejus . Et alibi: Satiatus est et incrassatus est, et recalcitravit dilectus . Edet ergo gentes, et cibum habet eos qui credunt in eum: sicut et ipse dicit in Evangelio: Meus est cibus ut faciam voluntatem qui misit me . Cujus utique voluntas haec erat, ut gentes converterentur ad fidem. Quod si ut superius docuimus, crassitudo culpabilis habetur, e contrario subtilitas laudabilis est habenda,similiter et subtilis esse perhibetur. Et jaet configit. Omnis enim qui peccat, inimicus ejus est dum peccat. Si autem audiat verba Dei, et agnoscens peccata sua, configatur ex eis et compungatur, atque ad poenitentiam conver
Abbreviated transcription (Latin):
oe semꝑ ea quid̃ que retro sunt obliuis¬
cens. ad ea que in ante sunt se extendit:¬
& de loco inferiore ꝓgrediens crescit ⁊
ꝓficit ad suꝑiora. ex augm̃to uirtutũ:
ex ipsa immutatione ꝓfectuum. in tab̃¬
nacłis merito dicit᷑ habitari Uide aũ
si non sunt tabernacła que firit dñs:
etiã illa que saluatoi commemorat in
euangłio. dicens: Facite uobis amicos.
de mammona imquitatis: ut cum defẽ-¬
ceritis. recipiant uos in eterna tab̃nacu¬
la: Fixa aut̃ dicunt᷑ a deo: quasi quȩ
non circũferant᷑ om̃i uento doctrine
Sunt adhuc aut̃ tabernacła ista: isiẽ
cedri suꝑ aquas. Cedros hic non illas
dicit. in quib culpabilis notat᷑ elatio: sed
cedros dei. que suscipiunt uitis illiꝰ que
ex egy pto translata est palmites: &e in
quib requiescit fructus ille. cuiꝰ u̾bra
oꝑuit montes: Si intellixisti quantam
requiem habeat iter sapientie. quãtũ
negligere. s aggredere hoc iter: nec he-¬

Expanded text:
et semper ea quidem quae retro sunt obliviset semper ea quidem quae retro sunt obliviscens, in ea quae ante sunt se extendit, et de loco inferiore progrediens, crescit et proficit ad superiora, et augmento virtutum, et ex ipsa immutatione profectuum in tabernaculis merito dicetur habitare. Vide autem si non sunt tabernacula quae fixit Dominus, etiam illa quae Salvator commemorat in Evangelio dicens: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis: ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula . Fixa autem dicuntur a Deo, quasi quae non circumferuntur omni vento doctrinae. Sunt autem adhuc tabernacula ista, et sicut cedri juxta aquas. Cedros hic non alias dicit, in quibus culpabilis notatur elatio, sed cedros Dei quae suspiciunt vitis illius quae ex Aegypto translata est palmites, et in quibus requiescit fructus ille cujus umbra operuit montes. Si intellexisti quantam requiem habeat iter sapientiae, quantumnegligere; sed aggredere, nec e
Abbreviated transcription (Latin):
Construit enĩ celestia tabernacła: docens
unũquẽq uiam salutis. & beatarum in ce¬
lestib mansionũ it̃ ostendens: Facit tab¬
nacła paulus. cũ ab iherłm in circuitu
usq ad illiricũ replet euangłiũ dĩ. eccłiaᷤ
construendo: & hoc modo facit & ipse ta
bernacła ad similitudinẽ tab̃nacłoꝵ cele-¬
stium. que ostendit d̃s in monte moy si:
S unusquisq nr̃m. si quis tam̃ exiuit ex
egypto. & habitat in deserto: intaberna-¬
culo debet habitare: &e diem festum inta-¬
bernacłis agere: Sic̃ enĩ cominemoratio
fit egressionis ex egypto. ꝑ pascha ⁊ azi¬
ma: ita & cõmoratiõis ĩ deserto memoria per
tab̾nacła. Intab̾nacłis enĩ habitauerunt
patres nr̃i: in deserto: Unde aut̃ fieri o-¬
portet ista tabernacła. nͥ ex uerbis legis
&e ꝓpħarum: ex sermonib psalmoꝵ et
omniũ que continent᷑ inlege: Cum enĩ
ex his que scripta sunt ꝓficit anima.

Expanded text:
Construit enim coelestia tabernacula, docens Construit enim coelestia tabernacula, docens unumquemque viam salutis, et beatarum in coelestibus mansionum iter ostendens, facit tabernacula Paulus, et cum ab Hierusalem in circuitu usque ad Illyricum replet Evangelium Dei, Ecclesias construebernacula ad similitudinem tabernaculorum coelestium, quae ostendit Deus in monte Moysi. Sed unusquisque nostrum, si quis tamen exivit de Aegypto, et habitat in deserto, in tabernaculo debet habitare, et diem festum in tabernaculis debet agere. Sicut enim commemoratio fit egressionis ex Aegypto per pascha et azyma, ita et commemorationis in deserto fit memoria per tabernacula. In tabernaculis enim habitaverunt patres nostri in deserto. Unde autem fieri oportet ista tabernacula, nisi ex verbis legis et prophetarum, ex sermonibus psalmorum et omnium quae continentur in lege? Cum enim ex his quae scripta sunt proficit anima,
Abbreviated transcription (Latin):
mundum me ꝓgredi conuenit: ut
uideant que sint tab̃nacła que finxit
dominus. Illa nimirũ sunt que osten-¬
dit moy si. cum tabernacłm construe¬
ret indeserto: dicens ad eum: Uide ir¬
quit facias omĩa: scd̃m typum qui os¬
tensus est cibi in monte: Adimitationẽ
gͥ istoꝵ tabernacłoꝵ que fixit dominꝰ.
isrł debet facere tabernacła: &e unus-¬
quisq nr̃m expedire. ⁊ fabricare debet¬
non fortuitu contigisse. ut petrus qͥd̃
&e andreas. & filii zebedei arte pisca-¬
tores inuenirent᷑: paulus uͦ arte fab̾
tab̾nacłoꝵ: Et quia illi uocati ab arte
capiendors piscium mutantur & fi-¬
unt piscatores hominũ: dicente dño.
uenite pꝰme & faciam uos piscatores
homitiũ: non dubiũ. quin & paulus qui et
apłs: simili artis sue trañformatione mu¬
tatus sit: ut sic̃ illi ex piscatorib piscium.
piscatores hominũ facti sunt. ita ce iste¬
a faciendis tab̾nacłis terrenis adcelestia
tabernacła construenda trans latus sit:

Expanded text:
modum me progredi convenit, ut videam quae sint tabernacula quae fixit Dominus. Illa nimirum sunt quae ostendit Moysi, cum tabernaculum construeret in deserto, dicens ad eum: Vide, inquit, ut facies omnia secundum typum, qui ostensus tibi in monte est . Ad imitationem ergo istorum tabernaculorum quae fixit Dominus, Israel debet facere tabernacula, et unusquisque nostrum expedire et fabricare tabernon fortuitum contigisse, ut Petrus quidem et Andreas et filii Zebedaei arte piscatores invenirentur. Paulus vero arte faber tabernaculorum, et illi vocati ab arte capiendorum piscium, mutantur et fiunt piscatores hominum, dicente Domino: Venite post me, faciam vos piscatores hominum , non dubium, quin et Paul, simili artis suae transmutatione mutatus sit, ut sicut illi ex piscatoribus piscium, piscatores hominum facti sunt, ita et iste faciendis tabernaculis terrenis, ad coelestia tabernacula construenda translatus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ledixit xp̃o: etiã lacrimabilit inuenit᷑
ẽẽ maledictus: Quid enĩ euenire aliud
posset his qui maledicunt sapientie: qͥ
maledicunt ueritati: qui maledicũt uitȩ:
nͥ ut abhis om̃ib bonis extorres. & exu.¬
les iaceant: Hec enim om̃ia xp̃c ẽ: ꝙ qͥ
Ego tam̃ puto. quod nõ ille solũ maledi¬
cit xp̃o qui sermonem adu̾sus eum pro¬
fert maledic̃tum: s &e ille qui sub noĩe
eiꝰ blasphemari facit inter gentes: sicut
e contrario. non ille qui sermonib solis dm̃
benedicit ipse benedicere putandus ẽ. sed¬
& qui actib & uita ⁊ morib suis facit
ab om̃ib nom̃ dñi benedici Et inistis¬
magis complebitur qd tercia ꝓpħia ba-¬
laam designat: quia benedicentes xp̃o
benedicentur: &e maledicti erunt. male-¬
dicentes sibi: Propt̃ quod. om̃i modis ca-¬

Expanded text:
ledicit Christo, etiam lacrymabiliter invenitur esse maledictus. Quid enim evenire possit aliud his qui maledicunt sapientiae, qui maledicunt veritati, qui maledicunt vitae, nisi ut ab his omnibus bonis extorres et exsules jaceantur? Haec enim omnia Christus Ego puto quod non solum maledicit Christo, qui sermonem adversus eum profert maledictum; sed etiam qui sub nomine ejus blasphemari inter gentes. Sic, e contrario, non ille qui sermonibus solis Dominum benedicit, ipse benedicere putandus est, sed qui actibus et vita et moribus suis facit ab omnibus nomen Domini benedici. Et in istis complebitur quod tertia prophetia Balaam designat, quia benedicentes Christo benedicentur, et maledicentes ei, maledicti erunt. Propter quod omnimodis ca
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uero ait. quis suscitabit eum: iccirco¬
est. quia nunc apatre dicit᷑ suscitatus. ⁊ ñc
etiã ipse templum corporis sui post tridu¬
um suscitare se dicit: ce merito in hoc quasi
percunctantis designat᷑ affectus: Qui bene-
dicunt tibi benedicti sunt: & qui maledi-¬
cunt tibi. maledicti sunt: Certum ẽ qd̾¬

Expanded text:
legerimus, quis suscitavit eum? Idcirco quia nunc a Patre dicitur suscitatus, et etiam ipse templum corporis sui post triduum suscitare se dicit, merito in hoc quasi percunctantis designatur affectus. Qui bdicunt te, benedicti sunt, et qui maledicunt te, maledicti sunt. Item apud
Abbreviated transcription (Latin):
iacob ẽ. enĩ corpus laudabile cum
continentia. ⁊ castitate. ñ nũꝗͣ cẽ cũ
martẏrio decoratur: tabnacła uero
ad animas ꝑfectas referri possũt.
quib & nomen auidendo dm̃ con-¬
nemora umbrantia: &e sic̃ paradisus

Expanded text:
Jacob. Est enim corpus laudabile cum continentia et castitate, nonnunquam autem cum martyrio decoratur. Tabernacula vero ad animas perfectas referri possunt, quibus et nomen videndo Deum connemora um
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃: hec gͦ curanda st̃ a sacerdotib:
ut incontaminata ⁊ illesa seruent᷑:
S urna habens celestem cibũ man¬
ne: thesaurus utiq ẽ uerbi diumi:
Et archa aurea inqua sunt tabule
testam̃ti. ut opinor non aliud quã
mens nr̃a eẽ declarat᷑: in qua legẽ
dei debemus habere descriptã: Hec
aut̃ mens aurea. debet eẽ. hoc ẽ pu¬
ra &e p̃ciosa: inqua legem dei descri-¬
ptam semꝑ habeamus. sic̃ apłs dicit:¬

Expanded text:
c ergo curanda sunt a sacerdotibus, c ergo curanda sunt a sacerdotibus, ut incontaminata et illaesa serventur. Sed et urna habens coelestem cibum mannae, thesaurus utique verbi divini, et arca aurea in qua sunt tabulae testamenti, opinor, non aliud quam mens nostra esse declaratur, in qua legem Dei debemus habere descriptam. Haec autem mensa aurea debet esse, hoc est, pura et pretiosa, in qua legem Dei scriptam semper habeamus, sicut apost
Abbreviated transcription (Latin):
altare orationis indiciũ ẽ: illud
corde orauero: ad altare interus
ingredior: Et hoc puto ẽẽ: etiam
quod dñs in euangeliis dicit Tu
aut̃ cũ oras. intra incubiculum
tuũ. & claude ostiũ tuũ: iora pa-¬
trem tuũ in abscondito Qui ergo
ita orat ut dixit: ingredit᷑ ad al¬
tare incensi. qd̾ est interiꝰ Cũ aut̃
quis clara uoce ce uerbis cũ sono
ꝓlatis. quasi ut edificet audien
stomata popłi constitutum: Opor-¬
tet gͥ sacerdotes ea curare pcipue et
ẽustodire que intra uelam̃ interius
condeguntur: ne quid ibi pollutũ.
ne quid inueniat᷑ inmundũ: hoc:
interiorẽ hominẽ & cordis secreta
curare: ut ibi immacłata ꝑmane¬
ant. cherubin. ⁊ ꝑpiciatorium: Che-¬
rubin: scientia intelligenda ẽ. trini-¬
tatis: Int̾p̃tatũ aut̃ cherubin: mul¬
titudinem id ÷ ꝑfectionẽ scientie in-¬
dicat: Etque est illa ꝑfectio scien¬
cie: nͥ agnouisse patrẽ. ⁊filiũ ce sp̃m¬

Expanded text:
altare orationis indicium est, illud altare orationis indicium est, illud corde oravero, ad altare interius ingredior. Et hoc puto esse etiam quod Dominus in Evangeliis dicit: Tu autem cum oras, intra in cubiculum tuum, et claude ostium tuum, et ora patrem tuum in abscondito . Qui ergo ita orat ut dixi, ingreditur ad altare incensi, quod est interius. Cum autem quis clara voce et verbis cum sono prolatis, quasi ut aedificet audientstomata populi constitutum. Oportergo sacerdotes ea curare praecipue et custodire quae intra velamen interius conteguntur, ne quid ibi pollutum, ne quid inveniatur immundum: hoc est, interiorem hominem et cordis secreta curare, ut ibi immaculata permaneant cherubin et propitiatorium. Cherubin scientia intelligenda est veritatis. Interpretatio cherubin, multitudinem, id est, perfectionem scientiae indicat. Et quae est alia perfecta scientia, nisi agnovisse Patrem, et Filium, et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
tui tecũ. in conspectu tabernacdi
testimonii obseruate custodias
data qͥdẽ certa sunt ⁊euidentia:
ut obseruare debeamꝰ custodias
Qͥ sane sit qͥ obseruet. ⁊ faciat ea
quȩ sacerdotib mandata st̃ ce qͥ
se potest. qui scrutat᷑ renes ⁊ corda:
Mandant᷑ aut̃ obseruari. ñ solũ ea
que foris sunt: s ea inquit ut cu¬
rent sacerdotes. p̃cipue quȩ intͣ
uelam̃ sunt: Uelut si diceret: Cu-¬
ra sit sacerdotib &e euidentia ac
manifesta mandata diuine legis
implere: imisteria eiꝰ abscondita
⁊ uelata om̃i ꝑspicatia contueri:
Si uͦ ad hominẽ uelis referre ta¬
bernacłm testimonii: q̃m qͥdẽ cor¬
pus hominis tab̃nacłm paulus
appellat dicens: qui enĩ sumꝰ in
tabernacło hoc gemimus aggra¬
uati: in quo nolumus spoliari.
s suꝑ uestiri: si gͦ adhominem taber¬
nacłm referamus: interiora uela-¬
minis ubi inaccessibilia contegun.¬
tur. pͥncipale cordis dicemus: qd
tis. & capax ẽẽ. archanoꝵ dũ Alta

Expanded text:
 in conspectu tabernaculi testimonii observate custodias data quippe certa sunt et evidentia ut observare debeamus custodias Qui sane sit qui observet et faciat ea quae sacerdotibus mandata sunt, et qui se potest qui scrutatur corda et renes. Mandantur autem observare non solum ea quae foris sunt, sed et ea, inquit, curent sacerdotes praecipue quae intra velamen sunt; velut si diceret: Cura sit sacerdotibus evidentia ac manifesta mandata divinae legis implere, ac ministeria ejus abscondita et velata omni perspicacia intueri. Si vero ad hominem velis inferre tabernaculum testimonii, quoniam quidem corpus hominis tabernaculum Paulus appellat dicens: Qui enim sumus in tabernaculo hoc, gemimus aggravati, in quo nolumus exspoliari, sed supervestiri ; si ergo ad hominem tabernaculum referamus interiora velaminis, ubi inaccessibilia conteguntur, principale cordis dicimus, quod tis, et capax esse arcanorum
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd: quod nisi scm̃ ꝓpositũ aliquis
habeat iscĩtatis studium gerat: cum
peccauerit. nescit peccati penitudinẽ
gerere: nescit delicti remediũ q̃rere:
Qui non sunt sc̃i: inpeccatis suis mori¬
untur: Qui sc̃i sunt ꝓpeccatis suis pe-¬
nitudinem gerunt: uulnera sua senti¬
unt: intelligunt lapsus: requirunt
sacerdotem: sanitatem deposcunt:
mant peccata: Sẽs enĩ est: qͥ peccatũ
suum ꝑpontificem curat: S redeamꝰ
adpontificem nr̃m. pontificẽ magnũ.
qui penetrauit celos. iħm dñm nr̃m:¬
& uideamꝰ quomͦ ipse cũ filiis suis.
peccata nr̃a deleu̾it: nullus qui ap̃o
credit ignorat: Quomͦ ant̃. ⁊ filii eiꝰ
pͥmo apłm dicentem. Libenter enĩ
inquit expendam: &e expendar pro
animabus ur̃is Et in alio loco
Ego enĩ iam ĩmolor inquit: ⁊tẽpꝰ
regressionis siue resolutionis meȩ
instat Prohis gͦ quib scribebat:
expendi se. & immolari dicit apłs:

Expanded text:
, quod nisi sanctum propositum aliquis , quod nisi sanctum propositum aliquis habeat, et sanctitatis studium gerat, cum peccaverit, nescit peccati poenitudinem gerere, nescit delicti remedium quaerere. Qui non sunt sancti, in peccatis suis moriuntur. Qui sancti sunt, pro peccatis poenitudinem gerunt, vulnera sua sentiunt, intelligunt lapsus, requirunt sacerdotem, sanitatem deposcunt, mant peccata. Sanctus enim est qui peccatum suum per pontificem curat. Sed redeamus ad pontificem nostrum, pontificem magnum, qui penetravit coelos Jesum Dominum videamus quomodo ipse cum filiis suis, peccata deleverit, nullus qui Christum credit ignorat. Quomodo autem et filii ejus primo Paulum dicentem: Libenter, inquit, expendam et expendar pro animabus vestris. Et in alio loco. Ego non jam immolor, inquit, et tempus egressionis sive resolutionis meae instat. Pro his ergo, quibus scribebat expendisse se et immolari dicit Apostolus;
Abbreviated transcription (Latin):
actib cirẽcisis dño mancipauit:
sc̃s dicit᷑ Potest aũ fieri. ut in hoc
ipso qd dño deseruit. nõ ita om̃ia
gerat. ut geri cõpetit: s delinqͣt
in non nulls. &e peccet: Sic̃ enĩ is qui seq̃¬
strat se &e segregat abom̃ib actib ut di¬
sciplinam ierbi gr̃a medicine. aut phi¬
losophie consequatur: non utiq conti¬
nuo ut se huius modi tradiderit disci¬
plinis. ita ꝑfectus erit. ut non inueniat᷑
in aliquo peccare. immo pocius plu¬
rima delinquendo. uix ad ꝑfectionem
se adhuiꝰmodi scolas tradidit certũẽ.
eum uł inter medicos. uł int̾ philoso¬
phos numerari: ita de scĩs accipien¬
dũ ẽ. quod statim quidẽ. ut manci¬
pat se quis studiis sc̃itatis: scd̾m hoc
qd ꝓposuit sc̃s appellat᷑: scd̾m hoc
uͦ qd̾ necesse est eum inmultis delin¬
quere: donec usu & disciplina & di¬
ligentra abscidat᷑ ab eo consuetudo
peccandi: etiã peccator ut supͣ diximꝰ
appellabit᷑ Ego aut̃ ceampliꝰ addo¬

Expanded text:
cisis Domino mancipavit, sanctus dicitur. Potest autem fieri, ut et in hoc ipso quo Domino deservit, non ita omnia gerat ut geri competit, sed delinquat in nonnullis et peccet. Sicut enim is qui sequestrat se et segregat ab omnibus actibus, ut disciplinam verbi gratia medicinae aut philosophiae consequatur, non utique continuo ut se hujusmodi tradiderit disciplinis, ita perfectus erit ut non inveniatur in aliquo peccare; imo potius plurima delinquendo, vix ad perfectionem se ad hujusmodi scholas tradidit, certum est eum vel inter medicos, vel inter philosophos numerari: ita de sanctis accipiendum est, quod statim quidem ut mancipat se quis studiis sanctitatis, secundum hoc quod proposuit sanctus appelletur; secundum hoc vero quod necesse est eum in multis delinquere, donec usu et disciplina ac diligentia abscindatur ab eo consuetudo peccandi, etiam peccator, ut supra diximus, appellabitur. Ego autem et amplius addo
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ dñs qui sunt eiꝰ: & inqͥb non
sꝑatur. habet ille thesauros suos:
Non enĩ sic̃ homo uidet: ita ce ds̃
Ego non dubito & in hoc cõuentu
eẽ aliquos ipsi soli cognitos: qͥ iam
apud eum mr̃es sunt. testimonio
conscientie parati: Si qͥs exposcat
sequant᷑ eum: Hec licet ꝑ excessũ
quẽdã. necessario tam̃ uident᷑ dic-¬
ta: ut intellig̾emꝰ quomͦ ꝑ pontifi¬
cem &e filios pontificis. fiat inscĩs
remissio peccatoꝵ: Sequit᷑ pꝰ hȩc¬

Expanded text:
tamen Dominus, qui sunt ejus, et in quibus non speratur, habet ille thesauros suos. Non enim sicut homo videt, ita et Deus. Ego non dubito et in hoc conventu esse aliquos ipsi soli cognitos, qui jam apud eum martyres sint, testimonio conscientiae parati, si quis exposcatsequantur eum. Haec licet per excessum quemdam, necessario tamen videntur dicta, ut intelligeremus quomodo per pontificem et filios pontificis fiat in sanctis remissio peccatorum. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
ñ offerunt᷑ ꝓpeccatis nr̃is : peccatoꝵ
nr̃oꝵ remissio ñ fiat: &e idõ uereor
ne ꝑmanentib in nob̃ peccatis nr̃is.
accidat nobis illud qd̾ de semetip¬
sis dicunt iudei Quia ñ habentes
altare. neq templũ. neq sacerdoci¬
um: & obhoc nec hostias offerenteᷤ.:
peccata inquiunt nr̃a manent in
nobis: & idõ uenia nulla subsequit᷑¬

Expanded text:
peccatis nostris, peccatorum nostrorum remissio non fiat. Et inde vereor, ne permanentibus in nobis peccatis nostris, accidat nobis illud quod de semetipsis dicunt Judaei: quia non habentes altare, neque templum, neque sacerdotium, et ob hoc nec hostias offerentes, peccata, inquiunt, nostra manent in nobis, et ideo venia nulla subsequit
Abbreviated transcription (Latin):
pauca: Eccłiȩ dei. que ẽ chorinthi sc̃ĩ-¬
ficatis in xp̃o iħu: uocatis scĩs: Istos
gͦ quos scĩficatos i scõs appellat: audi
quãta meis pecc̃a rep̃hendat Ait eñ
in consequentibus: Cum enĩ sint int̾
uos emulationes.: ⁊ contentiones: nos¬
ne carnales estis. ⁊ scđm hominẽ am¬
bulatis: Et it̃m Iani diuites facti

Expanded text:
Dei, quae est Corinthi, sanctificatis in Christo Jesu, vocatis sanctis . Istos ergo quos sanctificatos et sanctos appellat, audi quanta in eis peccata reprehendat. Ait enim in sequentibus: Cum enim sint inter vos aemulationes et contentiones, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis
Abbreviated transcription (Latin):
gum porro est nec inp̃senti conueni-¬
ens tempore. ut płima de his testi¬
monia ꝓferamus: quib ꝓbet᷑ quod
hi qui scĩ dicunt᷑ non continuo etiã
sine peccato eẽ intelligant᷑: S ħ opi¬

Expanded text:
gum porro est nec praesenti conveniens tempori, ut plurima de his testimonia proferamus, quibus probetur quod hi qui sancti dicuntur, non continue etiam sine peccato esse intelligantur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
me aduos: inflati sunt qͥdã Et pur-¬
lo post: Omnino audit᷑ int̾ uos for¬
nicatio: quał nec int̾ gentes: Incõse¬
quentibus uero Et uos inquit in-¬
flati estis: ⁊ nõ pocius luctũ habur¬
stis In quo utiq nullũ relinquit
immunẽ: dũ aliis fornicationes. aliis
inflaciones. ⁊ suꝑbie crim̃ ascripsit:¬

Expanded text:
me ad vos, inflati sunt quidam . Et paulo post: Omnino auditur in vobis fornicatio qualis nec inter gentes . In consequentibus vero: Et vos, inquit, inflati estis, et non potius luctum habuistis . In quo utique nullum reliquit immunem, dum alii fornicationis, alii inflationis et superbiae crimen ascribit
Abbreviated transcription (Latin):
Ui meliores sunt: in¬
ferioꝵ semꝑ culpas &e
peccata suscipiunt:
ipse suum non potest auferre peccatũ:
s requirit leuitam: indiget sacerdote:
immo pocius & adhuc hoꝵ aliquid emi¬
nentius querit pontificem: Opus ẽ: ut
percatoꝵ remissionem possit accipere:
Sacerdos aut̃ si delinquat aut pontr¬
fex: ipse suum potest purgare pecc̃m:
si tam̃ ñ peccet indm̃: De huiꝰ modi.n¬

Expanded text:
ui meliores sunt, inferiorum semper culpas et peccata suscipiunt. ipse suum non potest auferre peccatum, sed requirit Levitam, indiget sacerdote; imo potius, et adhuc horum aliquid eminentius quaerit: pontifice opus est, ut peccatorum remissionem possit accipere. Sacerdos autem si delinquat aut pontifex, ipse suum potest purgare peccatum, si tamen non peccet in Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ. quomͦ ⁊ sancti dicant᷑ aliqͥ: ⁊ de
peccatis eoꝵ scribatur: Non enĩ ut putars
quidã. statim ut quis sc̃s ẽẽ cepit. pecca¬
re iam non potest: & continuo sñ pecc̃o
putandus est. Si enĩ sc̃s nõ peccaret: ñ
utiq scͥptũ eẽt. sumetis peccata sanctoꝵ
Si sẽs sine pecẽo ȩẽt: nõ diceret dñs ꝑ¬
iherechielem ꝓpħam ad angelos qͦs

Expanded text:
dum est quomodo et sancti dicantur aliqui, et de peccatis eorum scribatur. Non enim putant quidam, statim ut qui sanctus esse coeperit, peccare jam non potest, et continuo sine peccato putandus est. Si enim sanctus non peccaret, non utique scriptum esset: Sumetis peccata sanctorum. Si sanctus sine peccato esset, non diceret Dominus per Ezechielem prophetam ad angelos quos
Abbreviated transcription (Latin):
afflictio anime: Hic enĩ inqͥt dies
est ꝓpiciationis: decima dies men-¬
sis septum: Uide gͦ. si uis diem fe¬
stum agere: siuis ut letet᷑ ds̃ sr̃
te: afflige animam tuam. & humi¬
lia eam: Non ei ꝑmittas explere
desideria suaͬ nec concedas lasciuii¬
is suis euagari: s inquantum fi¬
eri potest. afflige & humilia eam:
Deniq & pasche festiuitas. iazi¬
moꝵz: panem afflictionis habere
dicitur: Nec potest quis agere
diem festum pasche: nisi afflictio¬
nis panem manducauerit: Man-
ergo quales festiuitates sunt deiᶜ
Non recipiunt dulcedinem corpora-¬
lem: nichil remissum. nichil uolup¬
tuosum aut luxuriosum uolunt:
s afflictionem animȩ. & amaritudi-¬
nem humilitatemq deposcunt: qͥa
qui se humiliat exaltabit᷑ apud
dm̃: Hoc ergo deposcunt: & ꝓpicia¬
cionis dies: Cum enĩ afflicta fui̾t
anima. & humiltata in conspectu
ad eam uenit ille quem ꝓposuit

Expanded text:
afflictio animae. « Hic enim, inquit, dies afflictio animae. « Hic enim, inquit, dies est propitiationis, decima die mensis septimi. » Vides ergo, si vis diem festum agere, si vis ut laetetur Deus super te, afflige animam tuam et humilia eam. Non ei permittas explere desideria sua, nec concedas ei lascivius evagari, sed in quantum fieri potest, afflige et humilia eam. Denique et Paschae festivitas et azymorum panem afflictionis habere dicitur. Nec potest quis agere diem festum, nisi afflictionis panem manducaverit, et maergo quales sunt festivitates Dei? Non recipiunt dulcedinem corporalem, nihil remissum, nihil voluptuosum aut luxuriosum volunt, sed afflictionem animae, et amaritudinem humilitatemque deposcunt. Quia qui se humiliat, exaltabitur apud Deum . Hoc ergo deposcit et propitiationis dies. Cum enim afflicta fuerit anima, et humiliata in conspectu ad eam ven
Abbreviated transcription (Latin):
agit. qui gaudium metit: p̾cipue si
horum similes fructus si colligat. di¬
gnissime nouoꝵ fructuum festiuita¬
septem septimus quisq dies obseruat᷑:¬
&e est sabbatum id ẽ festiuitas: ita ce
inter menses. septimꝰ quisq mensis
& fit indie pͥmi mensis memoria tu¬
barum: S quis est qui festruitatem
gerat memorie tubarum: nisi qͥ pocest
scripturas ꝓpħicas & euangelicas atq
apłicas. que uelut celesti quadã ꝑso¬
nant tuba. mandare memorie : &e in¬
tra thesaurum cordis sui recondere:
Qui gͦ hec facit. & in lege dñi medi¬
tatur die ac nocte: iste festiuitatem
gerit memoriȩ tubarum S & si qͥs
dicere. canite inicium mensis tu¬
ba indie insigni sollẽpnitatis eiꝰ:
& qui scit in psalmis iubilare ei.
digne dõ agit sollẽpnitatẽ tubar̃.
Est adhuc &e alia festiuitas cum
affligunt animas suas ce humili¬
ant se deo: festa deo celebrantes Omi¬
ra festiuitas: Dies festus uocatur:

Expanded text:
agit, qui gaudium metit. Praecipue qui agit, qui gaudium metit. Praecipue qui que horum similes fructus colligat, dignissime novorum fructuum festivitas, septimus quique dies observatur sabbatum, et est festivitas, ita ut inter menses septimus quique mensis et fit in die prima mensis memoria tubarum. Sed quis est qui festivitatem gerat memoriae tubarum, nisi qui potest scripturas propheticas et evangelicas atque apostolicas, quae velut coelesti quadam personant tuba, mandare memoriae, et intra thesaurum cordis sui recondere? Qui ergo haec facit et in lege Domini meditatur die ac nocte , iste festivitatem gerit memoriae tubarum. Sed et si qudicere: « Canite in initio mensis tuba, in die insignis solemnitatis ejus , et qui scit in Psalmis jubilare, digne Deo agit solemnitatem tubarum. Est adhuc et alia festivitas cum affligunt animas suas et humiliant, sed non festa celebrantes. O mira festivitas! Dies festus vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem ꝑuenerit seges: tunc infruc-¬
tuum ꝑfectione festiuitas domini
agitur: Si gͦ & tu ius nouoꝵ diem
festum agere cũ deo: uide quomͦ semi¬
nes. aut ubi semines: ut possis tales
metere fructus. ex quib letari faciaᷤ
dm̃. aut agere diem festum: Qd̃ alit̃
implere non poteris: nisi audtas apłm
dicentem: Qui seminat in sp̃u: de spi¬
ritu metet uitam eternam: Si sic semi¬
nes & sic metas: uere diem festum agis
nouoꝵ: Propt̾ea deniq & ꝓpħ̃a admo¬
net. dicens: In nouate uobis noualia:
ce nolite serere inspinis: Qui gͦ cor suũ
& interiorem hominẽ renouat de die
indiem: iste sibi in nouat noualia: &
non seminat suꝑ spinas. s suꝑ terram
bonam: que reddat ei fructũ tricesi¬
mum. aut sexagesimum. aut cente¬
sunum: Iste gͦ est qui in sp̃u seminat:¬
& colligit fructus sp̃s: fructus aut̃
sp̃s: pͥmus om̃iũ ẽ gaudium: Et me¬
rito diem festum nouoꝵ fructuum

Expanded text:
ritatem pervenerit seges, tunc in frucritatem pervenerit seges, tunc in fructuum perfectione festivitas Domini geritur. Si ergo et tu vis novorum diem festum agere cum Domino, vide quomodo semines, aut ubi semines, ut possis tales metere fructus, ex quibus laetari facias Deum, et agere diem festum. Quod aliter implere non poteris, nisi audias Apostolum dicentem: « Qui seminat in spiritu, de spiritu metet vitam aeternam . » Si sic semines, et sic metas, vere diem festum agis novorum. Propterea denique et propheta admonet, dicens: « Innovate in vobis novalia, et nolite seminare super spinas . Qui ergo cor suum et interiorem hominem renovat de die in diem, iste sibi innovat novalia, et non seminat super spinas; sed super terram bonam, quae reddat ei fructum trigesimum, aut sexagesimum, aut centesimum. Iste ergo est qui in spiritu seminat, et colligit fructus spiritus. Fructus autem spiritus primum omnium est gaudium. Et merito diem festum novorum fructuum
Abbreviated transcription (Latin):
nis legib digna ẽẽ intelligentia S illd̃
magis ẽ qd horrescit & merito horrescit
ds̃ : si maliciȩ. si ire. si nequicie sp̃u. in¬
fermentet᷑ anima: & intumescat ad fla-
nr̃ȩ domo. merito exterminabimur:
S ne contempnas etiã si parũ uideris
intra te fermentari malitiam: qͥa modi¬
cum ferm̃tum totam massam corrum¬
pit: Et idõ neq de paruo pecc̃o negli¬
gas: qm̃ exuno peccato & aliud gene¬
tenuit̾ castus ẽẽ ceꝑit: accepto castita¬
tis ferm̃to cotidie castior efficit᷑: ita et
qui semel intra se licet paruũ maliciȩ
reposuerit ferm̃tũ. cotidie semetipso
nequior efficit᷑ ac deterior: Et idõ si
uis agere azimoꝵ festiuitatẽ cũ deo:
ne paruũ qͥd̃ malicie ferm̃tum intra
te residere paciaris: Post hanc seqͥt᷑
sexta festiuitas. que dicit᷑ nouoꝵ:i.
tur: Ubi enĩ fuerit seminatus ager
ce diligenter excultus : atq admatu¬

Expanded text:
nis legibus divina esse intelligentia, sed illud nis legibus divina esse intelligentia, sed illud majus est quod horrescit, et merito horrescit Deus, si malitiae, si irae, si nequitiae spiritu infirmetur anima, et intumescat ad flagiae nostrae, merito exterminabimur. Sed ne contemnas, etiam si parvam videris intra te fermentari malitiam, quia modicum fermentum totam massam corrumpit . Et ideo neque de parvo peccato negligas, quoniam ex uno peccato genetenuiter castus esse coeperit, accepto castitatis fermento, quotidie castior efficitur: ita et qui semel intra se, licet parvum malitiae reposuerit fermentum, quotidie semetipso nequior efficitur ac deterior. Et ideo si vis agere azymorum festivitatem cum Deo, ne parvum quidem malitiae fermentum intra te residere patiaris. Post hanc sequitur sexta festivitas, quae dicitur Novorum, id tur. Ubi enim seminatus fuerit ager, diligenter excultus, atque ad matu
Abbreviated transcription (Latin):
tib & trinitatis fide repletus ꝓfert᷑
ac solidus: ubi futuri scłi amoto ue¬
lamine littere. legis sp̃alis sacram̃ta
pandunt᷑: ubi spes anime auulsa
de terris iactat᷑ incelo: & in illis col¬
locatur que ocłs non uidit. nec au-¬
ris audiuit. nec in cor hominis as¬
Quib qui potest ꝑfecto intellectu
uesci & corde purificato: ille uera
festiuitate. pasche immolat sacrifi-¬
cium: & diem festum agit cũ deo
continuata huic festiuitas sequit᷑
arimoꝵ:. Quam merito celebrabis:
stodias: Neq enĩ putandum est om̃ipo¬
tentẽ dm̃ legem hominib ꝓferm̃to scribe¬
re: & ꝓpterea iubere exterminari animã
de popło: si qua forte parũ aliquid fer¬
menti huiꝰ ex farina consꝑsi. in domo sua
habuisse deprehendit᷑: eamq curam ma¬
gnoꝑe fuisse diuine maiestati: qua fer¬
menti huiꝰ causa intantũ se dicat offen
iubeat & euerti:. Non mͥ uidet᷑ hȩc diui¬

Expanded text:
ticus et Trinitatis fide repletus profertur ticus et Trinitatis fide repletus profertur ac solidus, ubi futuri saeculi, amoto velamine litterae, legis spiritalis sacramenta panduntur, ubi spes animae a vulsa de terris jactatur in coelos, et in illis collocatur « quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis asDei. Qui potest perfecto intellectu vesci et corde purificato, ille verae festivitatis Paschae immolat sacrificium, et diem festum agit cum Deo continuata huic festivitas sequitur azymorum, quam merito celebrabis,  veritatisque custodias . Neque enim putandum est omnipotentem Deum leges hominibus pro fermento scribere, et per ea jubere exterminari animam de populo; si qua forte parum aliquid fermenti hujus ex farina conspersi in domo sua habuisse deprehendantur, eamque curam magnopere fuisse divinae majestati qua fermenti hujus causa intantum se dicat offendjubeat et everti. Non mihi videtur haec divi
Abbreviated transcription (Latin):
gitat. nichil mundanum requirit.
nec hominib placere studet: s totã
se sapientie lumini. totam calori sancti
sp̃s mancipauerit.bt ili so
& sp̃alis effecta: quomͦ cerni ab hom¬
minib aut humanis potest cõspec-¬
tib apprehendi: Animalis aut̃ hõ:
intelligere &e discernere non potest
sp̾alem: Et ideo dignissime diem fe-¬
stum aget: & hostiam neomenie do-¬
mino ut pote ꝑ ipsum innouata
iugulabit Quarto in loco ponitur
inter festiuitates dei pasche sollẽp¬
nitas: in qua festiuitate agnꝰ occidit᷑.
agnum qui tollit pecc̃a mundi÷ et
carnes agni: nos aut̃ comedamꝰ car¬
nem uerbi dei Ipse enĩ dixit: Nisi
comederitis carnes meas: nõ habebitiᷤ
uitã in uobis ipsis: Hoc qd mͦ loqͥm᷑.
carnes sunt uerbi dei: si tam̃ ñ qͣsi
infirmis holera. aut quasi pueris
lactis alimoniam ꝓferamus: Si ꝑfec¬
ta loquim᷑. si robusta. si forcta: carneᷤ
uob̃ uerbi dei apponimꝰ. comedendas:
Ubi enĩ misticus sermo. ubi dogma-¬

Expanded text:
gitat, nihil mundanum requirit, nec hominibus placere studet, sed totam se sapientiae lumini, totam calori sancti Spiritus mancipaverit, subtilis et spiritalis effecta, quomodo cerni ab hominibus aut humanis potest conspectibus apprehendi? Animalis namque homo intelligere et discernere non potest spiritalem. Et ideo dignissime diem festum aget et hostiam neomeniae Domino, utpote per ipsum innovata jugulabit. Quarto in loco ponitur inter festivitates Dei Paschae solemnitas, in qua festivitate agnus occiditur. Agnum qui tollit peccata mundi, et carnes agni, nos autem comedamus carnem verbi Dei. Ipse enim dixit: « Nisi comederitis carnes meas, non habebitis vitam in vobis ipsis . » Hoc quod modo loquimur carnes sunt verbi Dei, si tamen non quasi infirmis olera, aut quasi pueris lactis alimoniam praeferam: si perfecta loquimur, si robusta, si fortia, carnes vobis verbi Dei apponimus comedendas. Ubi enim mysticus sermo, ubi dogma
Abbreviated transcription (Latin):
qui neq esurient. neq sicient. neq dor-¬
mitabunt. neq laborabunt: s erunt ꝑ¬
uigiles sic̃ angelor uita ꝑuigil dicit᷑.
cũ in illum ordinem restitui merebun-¬
tur: tunc erit uera incorrupta festiui-¬
tas. cuiꝰ festiuitatis pͥnceps ce sponsus

Expanded text:
qui neque esurient, neque sitient, neque dorqui neque esurient, neque sitient, neque dormitabunt, neque laborabunt, sed erunt pervigiles sicut angelorum vita. Pervigiles dicentur, cum in illum ordinem restitui merebuntur; tunc erit vera et incorrupta festivitas, cujus festivitatis princeps, et sponsus
Abbreviated transcription (Latin):
indie festo: s inparte diei festi: Ex par¬
te enĩ non ex integro: diem festum in
hoc mundo positi celebramus Inter¬
peslamur enim etiã si nolumus ab
onere carnis: pulsam᷑ concupiscencis
eius: curisq & sollicitudinib terebra-¬
mur: Corpus enĩ corruptibile ut ait¬
ille sapientissimꝰ aggrauat animam:
& deprunit sensum multa cogitantẽ:
Exparte gͦ in hoc mundo sancti diem
festum agunt: quia ex parte sciunt
que ꝑfecta sunt: destruent᷑ ista quȩ
ex parte sunt: Sic̃ enĩ ꝑfecte scien¬
& ꝑfecte festiuitati cedit ista que ex
parte est festiuitas: Neq enĩ qd̃ ꝑfec¬
ut diximus necessitas corporis nunc
cibum. nẽ potum. nunc sompnum
suggerit: nc̃ etiã quantãcũq necessa¬
rio uite presentis sollicitudinem mo¬
uet: Que omĩa interrumpunt sine
dubio: continuationem festiuitatis deiz
Cum aut̃ uenerit illud qd̾ dictum est
de his qui restituent᷑ in sc̃ã: si tam̃ ex
his eẽ. & nos meream᷑. qui restituendi st̃

Expanded text:
in potu, aut in parte diei festi. Ex parte enim, et non ex integro, diem festum in hoc mundo celebramus. Interpellamur etiam si nolumus ab onere carnis, pulsamur a concupiscentiis ejus, curisque et sollicitudinibus terebramur. Corpus enim corruptibile, ut ait sapientissimus, aggravat animam, et deprimit sensum multa cogitantem . Ex parte enim in hoc mundo sancti agunt diem festum, quia ex parte sciunt, quae perfecta sunt, destruentur ista quae ex parte sunt. Sicut enim perfectae scienet perfectae festivitati cedit ista quae ex parte est festivitas. Neque enim quod perfecut diximus, necessitas corporis, nunc cibum, nunc potum, nunc somnum suggerit; nunc etiam quantamcunque necessario vitae praesentis sollicitudinem movet. Quae omnia interrumpunt sine dubio continuationem festivitatis Dei. Cum autem venerit illud quod dictum est de his qui restituentur in sancta, si et nos ex his esse mereamur, qui restituendi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
& ego oꝑor: ostendens ꝑhec. in nullo scli
huius sabb̃o reqͥescere dm̃ adispensa¬
cionib mundi. & a ꝓiusionib generiꝰ
humani: Nam creaturas quid̃ fecit
ex inicio: & substantias ꝓtulit qͣntas
sibi sciebat ut pote rerum conditor
ad ꝑfectionem mundi posse sufficere:
s usq ad consũmationem scłi ab earũ
ꝓuisione & dispensatione non cessat:
Erit gͦ uerũ sabbatũ in quo reqͥescet
ds̃ ab om̃ib oꝑib suis scłm futurũ:
te cum aufugiet dolor & tristicia &
gemitus: & erit omia in omib ds̃: Inqͦ
sabb̃o concedat etiã nobis ds̃ diem fe¬
stum agere secũ: aut cũ scĩs angelis
eius festa celebrare: offerentes sacrifici-¬
um laudis. & reddentes altissimo uo-¬
Tunc fortassis & sacrificium indesinẽs
de quo supͣ exposuimus: meliꝰ offeret᷑
Tc̃ enĩ melius indesinent̃ assistere aĩa¬
poterit dõ: & offerre sacͥficium lau-¬
dis ꝑ pontificem magnũ: qui ẽ sac̾dos¬

Expanded text:
er haec in nullo hujus saeculi sabbato requiescere Deum, a dispensationibus mundi, et a provisionibus generis humani. Nam creaturas quidem fecit ex initio et substantias protulit, quantas sibi sciebat ut pote rerum conditor, ad perfectionem mundi posse sufficere: sed usque ad consummationem saeculi, ab earum provisione et dispensatione non cessat. Erit ergo verum sabbatum, in quo requiesceret Deus ab omnibus operibus suis, saeculum futurum, tunc cum aufugiet dolor et tristitia et gemitus, et erit omnia et in omnibus Deus. In quo sabbato concedat etiam nobis Deus diem festum agere secum, cum sanctis angelis suis festa celebrare; offerentes sacrificium laudis, et reddentes Altissimo voTunc fortassis et sacrificium nostrum indesinens, de quo supra exposuimus, melius offeretur. Tunc enim melius indesinenter assistere poterit Deus, et sacrificium laudis
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ uerbũ apłi. qui se iungit do¬
mino unus cũ eo sp̃s fiat: tunc fe¬
stiuitatem neomenie agit: Tunc
enĩ noua efficit᷑. cũ abiecent uete¬
rem hominẽ. & induta fuerit no-
tatem. que ẽ neomenie festiuitas
geret: qd tunc deniq ẽ. quando neq
uideri neq cõprehendi humanis
aspectib potest Anima enĩ cum
tota se sociauerit dño. & sub
splendore lucis eius tota concesse¬
rit: nichilq omnino terrenum eo¬

Expanded text:
cundum verbum Apostoli: « qui se jungit Docundum verbum Apostoli: « qui se jungit Domino, unus cum eo spiritus fiat , » tunc festivitatem neomeniae agit. Tunc enim nova efficitur, cum abjecerit veterem hominem, et induta fuerit novutatem, quae est neomeniae festivitas, gerit. Tunc denique est, quando neque videri neque comprehendi humanis aspectibus potest. Anima enim cum totam se sociaverit Domino, et in splendorem lucis ejus tota concesserit, nihilque omnino terrenum co
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑: noua luna E st ergo & ista festi¬
uitas: cum luna innouatur: Noua
aut̃ dicit᷑. cũ soli ꝓxima fuerit effec¬
ta. & ualde ei comuncta: ita ut sub
claritate eiꝰ lateat: S mirũ fortasse
uideat᷑ inmo suꝑfluũ: lex diuina
mandare. Quid enim religiom cõ¬
ducet lune noue. id ẽ cũ iungit᷑
soli & acdheret ei: obseruare festui¬
tatem: Hȩc si scđm litterã conside¬
rentur: nõ tã religiosa ꝗͣ suꝑsticio¬
sa uidebunt᷑. S sciebat apłs. quia
dei susceꝑant. dicebat. Nemo gͦ uoꝰ
iudicet in cibo aut inpotu. aut¬
in parte diei festi. aut neomenia.
nia umbra futuroꝵ ẽ: certum est
quia & cetere festiuitates umbre si
milit̃ sunt futuroꝵ. S ñc de neo-¬
menia uideamus: Diximus quod
neomenie festiuitas appellat᷑. cũ lu-¬
na innouari ceꝑit: & soli ꝓxuna fierz
penitusq coniuircta: Sol iusticie
xp̃s est: huic siluna id ẽ. eccłra sua.
que lumine ipsiꝰ replet᷑. iuncta fue¬
rit. & penitꝰ ei adheserit: ita ut se-¬

Expanded text:
dicitur nova luna. Est ergo et ista festivitas, cum luna innovatur. Nova autem dicitur, cum soli proxima fuerit effecta, et valde ei conjuncta, ita ut sub claritate ejus lateat. Sed mirum fortasse videatur, imo superfluum lex divina mandare. Quid enim religionis conducit lunae novae, id est, cum conjungitur soli et adhaeret ei, observare festivitatem? Haec si secundum litteram considerentur, non tam religiosa quam superstitiosa videbuDei susceperant dicebat: Nemo ergo vos judicet, aut in cibo, aut in potu, aut parte diei festi, aut neomenia, nia umbra futurorum est, certum est quia et caeterae festivitates similiter umbrae sunt futurorum. Sed nunc de neomenia videamus. Diximus quod neomeniae festivitas appellatur, cum luna innovari coeperit, et soli proxima fieri, penitusque conjuncta. Sol jusChristus est. Huic si luna, id est, Ecclesia sua, quae lumine ipsius repletur, juncta fuerit, et penitus ei adhaeserit, ita ut se
Abbreviated transcription (Latin):
sabbatum est in quo non ds̃ oꝑetur:
in quo non ꝓducat solem suum suꝑ
bonos & malos. & pluat suꝑ iustos ce
iniustos: in quo non ꝓducat in monti¬
bus foenũ & herbam seruituti homi¬
num: inquo non ꝑcutiat ⁊ sanet. de¬
ducat in infernum & reducat: in quo
non occidat & uiuere faciat. Unde ce
dñs in euangelio. cũ iudei p̃scribereñ
sibi de oꝑatione & curatione sabbate

Expanded text:
sabbatum est, in quo non Deus operetur, sabbatum est, in quo non Deus operetur, in quo non producat solem suum super bonos et malos, et pluat super justos et injustos; non quo non producat in montibus fenum, et herbam servituti hominum; in quo non percutiat et sanet; deducat ad infernum, et reducat; in quo non occidat et vivere faciat. Unde et Dominus in Evangeliis, cum Judaei praescriberent sibi de operatione et curatione
Abbreviated transcription (Latin):
actib uacat: iste ẽ qui sacrificiũ sab¬
bati & diem festum agit sabbatorum:
neq onera portat inuia: onus enim est
om̃e peccatũ. quẽ ad modũ dicit & ꝓpha.
sic̃ onus graue grauate sunt suꝑ me:
de quo dicit᷑: ite inlumine ignis ũri.
& inflãma quam accendistis: In sabb̃o
unusquisq sedet in loco suo: & ñ pro¬
cedit ex eo: Quis gͦ ẽ locus anime¬
sapientia. sc̃ificatio. ⁊ om̃ia quȩ xp̃s
ẽ. locus anime est: Ea quo loco eam
non oportet exire. ut uera sabbata cu¬
stodiat: & diem festum in sacrificiis
exigat sabbator⁊: sic̃ & dñs dicit Qͥ
manet inme: & ego in eo Qͦd aut̃ di¬
ximus uera sabbata: si altius repeta¬
hunc mundum ẽ ueri sabb̃i obserua-¬
cio: Quod enĩ scriptũ est in genesi. qr
requieuit ds̃ in die sabbati ab oꝑib
suis: non uidemus uł tunc factum
eẽ indie septima. uł etiã nunc fieri: Sẽ.¬
per enim dm̃ uidemus oꝑari: & nullũ

Expanded text:
actibus vacat, iste est qui sacrificium sabactibus vacat, iste est qui sacrificium sabbati et diem festum agit sabbatorum, neque onera portat in via. Onus enim est omne peccatum. Quemadmodum dicit et Propheta: Sicut onus grave gravatae sunt super de quo dicitur: « Ite in lumine ignis vestri, et in flamma quam accendistis in sabbato unusquisque . » Sed et in loco suo et non procedit ex eo. Quis ergo est locus ejusapientia, sanctificatio, et omnia quae Christus est, locus animae est. Ex quo loco eam non oportet exire, ut vera sabbata custodiat, et diem festum in sacrificiis exigat sabbatorum. Sic et Dominus dicebat: Qui manet in me, et ego in eo . Quod autem diximus vera sabbata, si altius repetahunc mundum est vera sabbati observatio. Quod enim scriptum est in Genesi, quia requievit Deus die sabbati ab operibus suis , non videmus vel tunc factum sse in die septima, vel etiam nunc fieri. Semper enim Deum videmus operari, et nec
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitas sab̃b̃i. nisi illa de qua
apłs dicit: relinquit᷑ gͦ sabbatismꝰ.
hoc ẽ. sab̃b̃i obseruatio. popło dei᷑
bati obseruatio uideamus. Die sab¬
bati nichil ex om̃ib mundi actib
oportet oꝑari. Si gͦ desinas ab om̃ib
scłarib oꝑib &e nichil mundanũ ge¬
ras. s sp̃alib oꝑibus uaces: ad eccłiã
conuenias: lectionib diuinis & tractati¬
bus aurem p̃beas: de celestib cogites:
de futura spe sollicitudinẽ geras: uen¬
turum iudicium p̃ ocłis habeas: non
respicias ad presentra & uisibilia. s ad
inuisibilia &e futura: hoc ẽ. obseruatio
sabb̃i xpiãno: S hec ⁊ iudei obseruare
debent: Deniq etiã apd̾ ipsos. si faber.
si structor. & si quis huiꝰ modi opificũ.
fuerit: ociat᷑ indie sabb̃i Lector autẽ
legis diuine uł doctor. non desinit ab
oꝑe suo: & tam̃ sabbatũ nõ contaminat:
Sic enĩ &e dñs dicit adeos: Aut non
legistis. quia sacerdotes. ⁊in templo sab¬
batum uiolant: & sine crimine sunt:

Expanded text:
festivitas sabbati, nisi illa de qua Apostolus dicit: « Relinquetur ergo sabbatismus, hoc est sabbati observatio, populo Dei .bati observatio videamus. Die sabbati nihil ex omnibus mundi actibus oportet operari. Si ergo desinas ab omnibus saecularibus operibus, et nihil mundanum geras, sed spiritalibus operibus vaces, ad ecclesiam venias, lectionibus divinis et tractatibus aurem praebeas, de coelestibus cogites, de futura spe sollicitudinem geras, venturum judicium prae oculis habeas, non respicias ad praesentia et visibilia, sed ad invisibilia et futura: haec est observatio sabbati Christiano. Sed haec Judaei observare deberent. Denique etiam apud ipsos, si faber, si structor, et si qui hujusmodi opificum fuerit, oriatur in die sabbati; lector autem divinae legis et doctor non desinit ab opere suo, et tamen sabbatum non contaminat. Sic enim dicit ad eos: Aut non legistis, quia sacerdotes in templo sabbatum violant, et sine crimine sunt ?
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec uenitur in galgath: quod
interp̃tat᷑ temptam̃tum. siue
constipatio Fortitudo quedã ut uideo
&x munimen ẽ animȩ: temptam̃tum
Ita enim uirtutib admiscetur: ut in¬
ideatur absq his uirtus nec decora eẽ.
nec plena: & idõ ꝓficientib ad uirtu¬
tem. ⁊ uariȩ. & frequentes mansiones
intemptationeb fiunt:¬

Expanded text:
ost haec venit in Gadgad, quod interpretatur tentamentum, vel constipatio. Fortitudo quaedam in Deo et munimen, est animae tentamentum. Ita enim virtutibus admiscetur, ut videantur usque eo nec decorae esse nec plenae, et ideo proficiscentibus ad virtutem variae et frequentes mansiones in tentationibus fiunt