comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seculo dereliquit. Iam non uxoiem. non
filios carnis. non diuitias. non honores
seculi querens: s deo cum suis seruire sta¬
tuit in illo ⁊ ex illo pusillo grege esse stu¬
dens: queri dominus allõquitur dicens.
Noli timere pusillus grex: qm complacuit
patri uestro dare uobis regnum. Nendite
que possidetis: ⁊ date elemosinam. facite
uob̾ sãculos non ueterescentes: thesaurũ
non deficientem in celis: ⁊ cetera. Illud etiã¬
quod dicit iterum dominus idera uir
sanctus facere cupiens: si uis ẽẽ ꝑfestus¬
uende omnia que habes ⁊ da pauperib.
et habebis thesarum in celo e ueni seq̃re
me Et suꝑ fidei fundamentum edificare
desiderans: non ligna fenum stipuła:
sed aurum. argentũ. et lapides preciosos.
Erat enim tunc annis maior tringuita.
sola suꝑstite matre. sibiq adherente mo¬
nica nomine: ⁊ de suscepto eius ꝓposito
seruiendi deo. ampliuis qm de carnus
nepotib exultante. Nam eius pater: an¬
tea defunctus erat. Renuntiauit eciam

Expanded text:
eculo, dereliquit; jam non uxorem, non filios carnis, non divitias, non honores saeculi quaerens; sed Deo cum suis servire statuit, et in illo, et ex illo pusillo grege esse studens, quem Dominus alloquitur, dicens: Nolite timere, pusillus grex, quoniam complacuit Patri vestro dare vobis regnum. Vendite quae possidetis, et date eleemosynam: facite vobis sacculos non veterascentes, thesaurum non deficientem in coelis , et caetera. Et illud quod dicit iterum Dominus, idem vir sanctus facere cupiens: Si vis esse perfectusvende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelis; et veni, sequere me . Et super fidei fundamentum aedificare desiderans, non ligna, fenum, et stipulam; sed aurum, argentum, et lapides pretiosos. Et erat tunc annis major triginta, sola superstite matre, sibique adhaerente, et de suscepto ejus proposito serviendi Deo amplius quam de carnis nepotibus exsultante. Nam ejus pater antea defunctus erat. Renuntiavit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
eloquio sedes dicimus: throni dei dicti sunt
hii. qui tanta diuinitatis gra replentur:
ut in Bis dominus sedeat. ⁊ suꝑ eos sua iu¬
clitia decernat. Hride ꝑ salmistam elicitur.
Sedeꝑ thronum: quia iudicas equitatem.
Cerubin quoq plenitudo scientie dicitur.
Et sublimiora illa agmina idcirco cheru
modum eo plene omnia sciant: quo uisi¬
oni conlitoris sui ꝑ meritum dignitatis
eraphin enin uocantur illa scõꝵ

Expanded text:
eloquio sedes dicimus, throni Dei dicti sunt eloquio sedes dicimus, throni Dei dicti sunt ii qui tanta divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua jucia decernat. Sedes super thronum, qui judicas aequitatem . Cherubim quoque plenitudo scientiae dicitur. Et sublimiora illa agmina idcirco cherubmodum, eo plene omnia sciant, quo visione conditoris sui per meritum dignitatis eraphim etiam vocantur illa s
Abbreviated transcription (Latin):
ut dei medicina uocaretur. Sed quia an¬
geloꝵ nomina int̾pretando ꝑstrinximus:
nunc suꝑ est ut ipsa officiorum uocabula
breuit̾ exequamur. Hirtutes etenim uocat᷑
la frequentius fiunt. Potestates etenim
uocant᷑ hii: qui hoc potentius ceteris in suo
ordine ꝑceꝑunt: ut eoꝵ ditioni uirtutes ad¬
uerse subieste sunt: quoꝵ pocestate reftenant᷑.
ne corda hominum tantum temptare p̃uale¬
ant qͣntum uolunt. quarta lectio.
funcipatus etiam uocantur. qui ipsis
quoq bonis angeloꝵ spiritib p̾sũt:
qui subiectis alus dum que sunt agenda
disponunt: eis ad explenda diuina misteria
tur: qui etiam potestatem principatuum
dissimilitudine alta transcendunt. Eỹa gͦ
angeloꝵ agmina que mira potentia premi¬
nent: pro eo quod eis cetera ad obediendum
subiesta sunt dominationes uocantur: Thro¬
ni quoq illa agmina sunt uocata: quib
ad exercerdum iudicium semꝑ deus omni¬
potens p̾sidet. Quia enim thronos latino

Expanded text:
ut medicina Dei vocaretur. Sed quia anut medicina Dei vocaretur. Sed quia angelorum nomina interpretando perstrinximus, nunc superest, ut ipsa officiorum vocabula breviter exequamur. Virtutes etenim vocantuet miracula frequentius fiunt. Potestates etiam vocantur hi, qui hoc potentius ceteris in suo ordine perceperunt, ut eouersae subiectae sint quorum potestate refrenantur, ne corda hominum tantum tentare praeualeant quantum volunt. Lectio IIa. Principatus etiam vocantur, qui ipsis quoque bonis angelorum in spiritibus presunt, qui subiectis aliis dum queque sunt agenda disponunt, eis ad explenda divina ministeria  autem vocantur, qui etiam potestates principatuum dissimulatione alta transcendunt. Quia ergo angelorum, que mira potentia preminent, pro eo quod eis cetera ad obediendum subiecta sunt, dominationes ni quoque illa agmina sunt vocata, quibus ad exercendum judicium semper Deus omnipotens praesidet. Quia enim
Abbreviated transcription (Latin):
solium meum: sedebo in monte testam̃ti
in laterib aquilonis: ascendam suꝑ altitudi¬
nem nubium. similis ero altissimo: clum in
fine mundi in sua uirtute relinquet᷑. extremo
supplicio ꝑimendus: cum michaele archan¬
gelo p̃liaturus esse ꝑhibetur: sicut ꝑ iohan-¬
nem dicitur. factum est silentium in celo: cdũ
changelo. It qui se ad cdei similitudinem su¬
ꝑbus extulerat: ꝑ michaelem ꝑemptus cliscat.
quia ad dei similitudinem nullus exsuigat ꝑ¬
el mariam quoq gabuel mittitur:
quidei fortitudo nominatur. Illum
quippe nuntiare ueniebat: qui ad debellars; as
aerias potestas. humilis apparere dignatus
est. De quo ꝑ salmistam dicitur. Acollite
glorie: Dominus fortis ⁊ potens in prelio.
dus erat: qui uirtutum dominus ⁊ potens
in p̾lio ad debellandas potestates aerias ue¬
niebat. Raphael quoq interp̃tatur ut dli¬
ximus medicina dei. Quia uidelicet dum
thobi oculos quasi ꝑ officium curationis
tetigit: cecitatis eius tenebras tersit. Qui gͦ

Expanded text:
estamenti, in lateribus aquilonis, ascendam super altitudinem nubium, similis ero altissimo», dum in fine mundi in sua virtute relinquetur extremo supplitio perimendus, cum Michaele archangelo preliaturus esse perhibetur, sicut per Iohan<n>em dicitur: «Factum est prelium in celo cum changelo , ut qui se ad Dei similitudinem superbus extulerat, per Michaelem peremptus discat quia ad Dei similitudinem per superbiam nullus exsurgatd Mariam quoque Gabriel mittitur qui Dei fortitudo nominatur. Illuquippe nuntiare veniebat, qui ad debellandas potestates aereas, humilis apparere dignatus est. De quo per Psalmistam dicitur : « Dominus potens, Dominus potens in prelio»; dus erat, qui virtutum Dominus et potens in prelio ad debellandas potestates aerias veniebat. Raphael quoque interpretatur, ut diximus, medicina Dei, quia videlicet, dum Tobi oculos quasi per officium curationis tetigit, cecitatis eius tenebras tersit. D VI.
Abbreviated transcription (Latin):
tas. cum sit in carne: uitia carnis nescit.
Celestis plane ymber. uirgineumuellus
placido se infudit elapsu: ⁊ tota diui¬
nitatis unda se contulit in carne: qͣndo
uerbum caro fc̃m est. Ac demnde per
crucis patibulum exp̃ssum: terris om¬
nib pluuiam salutis effudit: ⁊ stilli¬
cidia gr̃e humanis p̾stitit mentib. Dñs

Expanded text:
tas cum sit in carne, vitia carnis nescit. Coelestis plane imber in virgineum vellus placido se infudit illapsu, et tota divinitatis unda se contulit in carne, quando Verbum caro factum est, ac deinde per crucis patibulum expressum, terris omnibus pluviam salutis effudit, et stillicidia gratiae humanis praestitit mentibus. D
Abbreviated transcription (Latin):
lus: s gabuel archangelus mittitur. Ad hoc
quippe ministerium summum angelum
uenire dignum fu̾at: qui suminum om̃iũ
nuntiabat. Nauadcuro etiam priuatis no¬
minib censenieͤ ut signetur per uocabula
etiam in oꝑatione quid ualeant. leccio . uͭ.¬
eq enim in illa sca cuitate. quam
deuisione omnipotentis dĩ plena
scientia ꝑficit: idcirco propria nomina sortiũ
sint. s cum ad nos aliquid ministraturi ue¬
niunt: apud nos etiam nomina a ministe.¬
riis trahunt. Micael naiq quis ut cl̾s.
Gabriel autem: fortitudo dei. Raphael au¬
tem dicitur: medicina dei. Et quociens mire
uirtutis aliquit agitur: michael mitti per¬
hibetur. ut ex ip̃o astu ⁊ nomine detur in¬
telligi: quia nullus pocest facere quod facẽ

Expanded text:
lus, sed Gabriel archangelus, mittitur . Ad hoc quippe ministerium summum angelum venire dignum fuerat, qui summum omnium nuntiabat. Qui idcirco etiam privatis nominibus censentur, ut signetur per vocabula etiam in operatione quid valeant. Nequeque in illa sancta civitate, quam e visione omnipotentis Dei plena sciencia perficit, idcirco propria nomina sorciuntsint, sed, cum ad nos aliquid ministraturi veniunt, apud nos etiam nomina a ministeriis trahunt. Michael namque «quis ut Deus», Gabriel autem «fortitudo Dei», Raphael vero dicitur «medicina Dei». Et quotiens mire virtutis aliquid agitur, Michael mitti perhibetur, ut ex ipso actu et nomine detur intelligi, quia nullus potest facere, <quod facere>
Abbreviated transcription (Latin):
Que cum uiris castum seruarunt cõnu¬
bium: docent integritatem magis uirgi¬
nib deo seruandam: ⁊ quod ꝓpemodum
non inferioris uirtutis est. a conugio ab¬
stinere quod aliqͣndo delectau̾it. quam
coniugii delectamenta nescire. In utroq
siquidem gradu fortitudo laudatur: et
celestis uite p̃dicatur uirtus: idcirco cog¬
nationem iam cum xp̃o uterq ordo sor¬
titur. Unde dominus. Siquis fecerit in¬
quit uoluntatem patris mei qui in celiᷤ¬

Expanded text:
quae cum viris castum servaverint connuquae cum viris castum servaverint connubium, docent integritatem magis virginibus Deo servandam: et quod propemodum non inferioris virtutis est a conjugio abstinere, quod aliquando delectaverit, quam conjugii delectamenta nescire: In utroque siquidem gradu fortitudo laudatur, et coelestis vitae praedicatur virtus. Idcirco cognationem jam cum Christo uterque ordo sortitur. Unde Dominus: Si quis, inquit, fecerit voluntatem Patris mei, qui in coeli
Abbreviated transcription (Latin):
Ueata itaq maria. hoclie iam ab
omnib gentib longe lateq p̾cdicat᷑:
⁊ uobis que secute estis exemplum tante
uirginis: beatitudo condonatur celestis.
Quas non illecebre sollicitant corporis: ñ
colluuio p̃cipitat uoluptatis. non estus
inflamiat incentiue carnis. Inmo an-¬
gelica immitatio delectatur interris: qͦꝵ ĩ
futuro equalitas rȩꝓmittitur in celis. Be¬
ate igitur iste filie: s ⁊ beate uidue: que
quia secundum apostolum: liberate a le¬
ge uiri: sic permanserunt. Beatior inqͥt
erit. si sic permanserit: sccłm meum con¬
silium. Puto enim ait: quod ⁊ ego sp̃m
dei habeo. Euidenter uolens expͥmere
quicl sit inter eam que acdhuc iuncta¬
est lege uiro: ⁊ inter eam que iam so¬
utraq beata in xp̃o: beatior tamen que¬
bene copulantur: ut ait apostolus. Mu¬
lier innupta ⁊ uirgo cogitat que sunt
domini: ut sit sc̃a corpore ⁊ sp̃u. Quocdã¬
modo enim mͣgisterium uirginitatis:
uiduarum gliscit ⁊ confortatur exempli.

Expanded text:
Beata itaque Maria hodie jam ab omnibus gentibus longe lateque praedicatur: et vobis quae secutae estis exemplum tantae virginis, beatitudo condonatur coelestis. Quas non illecebrae sollicitant corporis, non colluvio praecipitat voluptatis, non aestus inflammat incentivae carnis, immo angelica imitatio delectat in terris: quorum in futuro aequalitas repromittitur in coelis. Beatae igitur estis, filiae, sed et beatquia secundum Apostolum liberatae a lege viri, sic permanserunt. Beatior, inquit, erit, si sic permanserit secundum meum consilium. Puto enim, ait, quod et ego spiritum Dei habeo: evidenter volens exprimere, quid intersit inter eam, quae adhuc est ta, quia in Christo, beatior tamen quae bene copulantur, ut ait Apostolus: Mulier innupta, et virgo, cogitat quae sunt Domini, ut sit sancta corpore et spiritu : quodammodo enim magisterium virginitatis, viduarum gliscit et confortatur exemplis,
Abbreviated transcription (Latin):
tam p̾claro oꝑe ꝑsisterent. Incitamentum
tamen maximum fidei in illo temꝑe penes
sanctum mauricium fuit: primicerium
tunc sicut traditur legionis eius: qui cum
exuperio. ut in excercitu appellant campi¬
doctore. ⁊ candico senatore: accendebat exortã¬
do singulos. ⁊ cõmonendo: fideliumq com¬
militonum etiam martyrum exempla inge¬
rens: pro sacramento xp̃i. ꝓ diuinis legib
si ita necessitas ferret omnib ⁊ moriendum
suadebat: sequẽdosq ãmonebat socios illos.
et contubernales suos:qui iam in celum
lagrabat enim iam tunc in beatis¬
simis uiris: martyrit gloriosus
ardor. hii itaq primorib suis atq.. au¬
storib animati: maxi. miano ĩsania
adhuc estuanti mandata mittunt: sicut pia:
ita ⁊ fortia. Que feruntur fuisse in hunc
modum. Milites sumus imperator tui:

Expanded text:
tam praeclaro opere persisteret. 8. Incitamentum tamen maximum fidei in illo tempore penes sanctum Mauricium fuit primicerium tunc, sicut traditur, legionis eius, qui cum Exuperio, ut in exercitu appellant, campidoctore et Candido senatore militum accendebat exhortando singulos et monendo. Fidelium conmilitonum et iam martyrum exempla ingerens, pro sacramento Christi, pro divinis legibus, si ita necessitas ferret, omnibus et moriendum suadebat sequendosque admonebat socios illos et contubernales suos, qui iam in caelum lagrabat enim iam tunc in beatissimis viris martyrii gloriosus ardor. 9. His itaque primoribus suis adque auctoribus animati, Maximiano insania adhuc aestuanti mandata mittunt sicut pia, ita et fortia, quae feruntur fuisse in hunc modum: 'Milites sumus, imperator, tui
Abbreviated transcription (Latin):
stio oritur: cur homo ⁊ leo a dextris ip̃o¬
rum quatuor. uitulus uero a sinistris
ipsoꝵ quatuor ẽẽ perhibetur. Neq enim
sine admiratione est: cur duo a dextris¬
⁊ unum hoc ẽẽ a sinistris dicitur. Et rur¬
sum querendum est cur aquiala non¬
a dextris uextris uel a sinistris. s de suꝑ
ip̃oꝵ quatuor ẽẽ memoratur. Quas ita¬
q nobis questiones dbicimus: quas o¬
portet ut apiente domino dissoluamꝰ.
Homo igit᷑ ⁊ leo a dextris uitulus uͦ a si¬
nistris esse ꝑhibetur. Adextris ⁊ enim leta.
a sinistris uero tristia habemus. Uncle ⁊
sinistrum nobis ẽẽ clicimus hoc: quod
auersum ẽẽ deputamus. Et sicut p̾fati
sumꝰ: ꝑ hominem incarnatio. ꝑ uitulũ
passio: ꝑ leonem uero auctoris nostri
resurrectio designat᷑. De incarnatione
autem unigeniti filii qua redemptil
sumus omnes electi letati st̃: de morte
illius ip̃i electoꝵ primi sancti apostoli cõ

Expanded text:
stio oritur, cur homo et leo a dextris ipsorum quatuor, vitulus vero a sinistris ipsorum quatuor esse perhibetur. Neque enim sine miratione est cur duo illa a dextris, et hoc esse a sinistris dicitur. Et rursum quaerendum est cur aquia dextris, vel sinistris, sed desuper ipsorum quatuor esse memoratur. Duas itaque nobis quaestiones objecimus, quas oportet ut aperiente Domino dissolvamus. Homo igitur et leo a dextris, vitulus vero a sinistris esse perhibetur. A dextris etenim laeta, a sinistris vero tristia habemus. Unde et sinistrum nobis esse dicimus hoc quod adversum esse deputamus. Et, sicut praefati sumus, per hominem incarnatio, per vitulum passio, per leonem vero auctoris nostri resurrectio designatur. De incarnatione autem unigeniti Filii, qua redempti sumus, omnes electi laetati sunt; de morte vero illius ipsi electorum primi sancti apostoli co
Abbreviated transcription (Latin):
gloria singularis. qui tantum de d̃o
suo consecutus est gr̃e. ut ei martyR¬
de martyrio p̃dicaret. quem ꝓ suoꝵ
p̾rogatiua meritoꝵ. ante uictoria leti

Expanded text:
gloria singularis, qui tantum de Deo suo consecutus est gratiae, ut ei martyde martyrio prophetaret, quem pro suorum praerogativa meritorum ante victoria laeti
Abbreviated transcription (Latin):
gitur quod natura non habuit: usus
nesciuit. ignorauit ratio: mens ñ capit
humana: pauet celum. stupet terra:
creatura omnis etiam celestis miratur:
hoc totum est quod ꝑ gabrielem marie
pletur. Qua de causa: de tali tantaq
loqui. me inclignum fateor. ded ⁊ pu¬
to quod ⁊ nemo quis p̃sumat: nisi qui
tanta sint que pancduntur penitus ig
norat. Tamen ⁊si ad hec nemo ydone
inuenitur: uotis omnib cessare non
debet quilib etiam p̾cator a laudib.
qͣmuis explere non queat quod sentit᷑.
Undesmo diuinus tũ de pͤcatore ageret
in psalmis: sacrificium inquid laudis
honorificabit me: ilico subiunxit. Et
illic iter: quo ostendam illi salutare
dei. Ac si. patenter dicat. Illic iter est
laudis: ad eternã laudẽ sñ fine men¬
suram. Sed nemo app̃hendit illud: nͥ
ris: hortor uoᷤ ⁊ cõmoneo in hac sacra
sollempnitate genitricis dei marie: no¬
lite cessare a laudibz. Quo si uirgo es:
gaude: quia merusti esse. Et tu cũ lau¬
das. tantum cura: ut sis que digne

Expanded text:
gitur quod natura non habuit, usus nescivit, ignoravit ratio, mens non capit humana, pavet coelum, stupet terra, creatura omnis etiam coelestis miratur: hoc totum est, quod per Gabrielem Mariae m adimpletur. Qua de causa de tali tantaque loqui, me indignum fateor: sed et puto quod nemo sit qui praesumat, nisi qui quanta sint quae panduntur, penitunorat. Tamenetsi ad haec nemo idoneus invenitur, votis tamen omnibus cessare non debet quilibet etiam peccator a laudibus, quamvis explere non queat quod sentitur. Unde sermo divinus cum de peccatore ageret in Psalmis: Sacrificium, inquit, laudis honorificabit me, protinus addidit, et illic iter quo ostendam illi salutare Dei . Ac si patenter dicat: illic iter est laudis ad aeternam laudem sine fine mansuram, sed nemo apprehendit illud, nisris, hortor vos et commoneo, in hac sacra solemnitate genitricis Dei Mariae nolite cessare a laudibus. Quod si virgo es, gaude quod meruisti et tu esse quod laudas: tantum cura ut sis quae digne
Abbreviated transcription (Latin):
mitum est. Et ecce ante cliluculũ
clamat ut ad ep̃m curreretur: qui
mecum forte tunc erat apucl hip¬
ponem. Cum ergo eum audisset
absentem: uenirẽ p̃sbiteros postu
in ore habebat. xp̃e accipe sp̃m me
um: cum hec uerba beatissimi ste¬
phani qͣndo lapidatus est a iudeis
ultima fuisse nesciret. que huic qͦq
ultima fuerunt. Nam non multo
post etiam ipse clefunctus est. Sa¬
nati st̃ illic per euncdem martyrem
etiam potagri duo: ciuiᷤᷤ uuͦs et peregri

Expanded text:
mitum est. Et ecce ante diluculum clamat, ut ad episcopum curreretur, qui mecum forte tunc erat aput Hipponem. Cum ergo eum audisset absentem, uenire presbyteros postulin ore habebat: \'Christe, accipe spiritum meum1; cum haec uerba beatissimi Stephani, quando lapidatus est a Iudaeis, ultima fuisse nesciret; quae huic quoque ultima fuerunt; nam non multo post etiam ipse defunctus est. Sanati sunt illic per eundem martyrem etiam podagri duo ciues, peregri
Abbreviated transcription (Latin):
offendit. incurrit odium: qui arguit crimi¬
nosos. Dicebat iohanneᷤᷤ quod erat legis. ꝙ
iusticie: quod erat salutis: certe quod erat
ñ odii: s amoris. Ecce qualem consequutꝰ
est ab impio pietatis mercedem. Holuit in¬
quit occidere eum: timuit ppłm. facile deui¬
at iusticiam qui in causis non cl̃m: s hoĩes
pendit a crimine: auidiores recddit ad cri¬
men:⁊ estuat animo: quo usq ꝑficiat qd̃
cogitat malum. Solus enim dei est timor
qui nocentes corrigit: fugat crimina inno¬
centiam seruat: ꝑpetem tribuit facultatẽ.
Dei audiamus ipsam iohannis baptismi
passionem. Die inquit natalis herodis sal¬
tauit herodiadis filia in medio tridinio: et

Expanded text:
offendit; incurrit odium, qui arguit criminosos. Dicebat Joannes quod erat legis, quod justitiae, quod salutis; certe quod erat non odii, sed amoris: ecce qualem consecutus est ab impio pro pietate mercedem. Volens, inquit, occidere eum, timuit populum. Facile deviat a justitia, qui in causis non Deum, sed homines penderit a crimine, avidiores reddit ad crimen, et aestuat animo quousque perficiat, quod cogitat malum. Solus est Dei timor, qui mentes corrigit, fugat crimina, innocentiam servat, perpetem tribuit facultatem. Sed audiamus ipsam Joannis beatissimi passionem. Die natalis Herodis saltavit Her
Abbreviated transcription (Latin):
Noli usq adhuc aquam bibere: s uino
modico utere: ꝓpter stomacum ⁊ frequen¬
tes tuas infirmitates. Cocdearib tantum
argenteis utens: cetera uasa quib merse
inferebantur cibi. uel testea. uel lignea.
uel marmorea fuerunt: non tam necessi¬
tatis inopia: sed proposito uoluntatis.

Expanded text:
Noli usque adhuc aquam bibere, sed vino modico utere propter stomachum et frequentes tuas infirmitates . Cochlearibus tantum argenteis utens, caetera vasa quibus mensae inferebantur cibi, vel testea, vel lignea, vel marmorea fuerunt: non tamen necessitatis inopia, sed proposito voluntati
Abbreviated transcription (Latin):
lle uero beatus senex ualerius ceteris ex hoc¬
amplius exultans. ⁊ deo gratias agens. de
concesso sibi spetiali beneficio: metuere
cepit ut est humanus animus. ne
ab illa eccłia sacerdote pͥuata ad episcopa¬
tum quereret᷑: ⁊ sibi aufferretur. Nam et
id prouenisset: nisi hoc idem ep̃c cognito.
ad locum eum secretum transire curass:
atq occultatum a querentib minime in¬
ueniri fecisset. Unde amplius formidans idẽ
uenerabilis senex: ⁊ sciens se corpore ⁊ etate
infrrmissimum. egit secretis litteris pͥmatẽ
tatem corporis sui etatisq grauitatem. et
obsetrans ut hypponiensi ecclesie orclinaret᷑
petito ad uisitandum. ⁊ adueniente ad eccle¬
siam hypponiensem tunc primate numidie

Expanded text:
lle lle amplius exsultans, et Deo gratias agens de concesso sibi speciali beneficio, metuere coepit, ut est humanus animus, ne ab alia Ecclesia sacerdote privata, ad episcopatum quaereretur, et sibi auferretur: nam et id provenisset, nisi et hoc idem episcopus cognito, ad locum secretum eum transire curasset, atque occultatum a quaerentibus minime inveniri fecisset. Unde amplius formidans idem venerabilis senex, et sciens se corpore et aetate infirmissimum, egit secretis litteris apud pritatem corporis sui aetatisque gravitatem, et obsecrans ut Hipponensi Ecclesiae ordinaretur petito ad visitandum et adveniente ad Ecclesiam Hipponensem tunc primate Numidi
Abbreviated transcription (Latin):
tatus est. At illi confestim ad ipsum for¬
tuna tum id cleculerunt: petentes et ex¬
hortantes ac flagitantes: quo id minime
recusaret. Sane qm̃ idem fortunatus iam
apud cartaginem scm̃ nouerat augiislinũ
adhuc in eodem secum errore constiturũ.
cum eodem congredi pauitabat. Herunta¬
men suoꝵ maxime instantia coactus ac
ueretundatus: ꝓmisit se in comminus
rimis studiosis turbisq curiosis. ⁊ apertis
notarioꝵ tabulis: disputatio coepta pͥmo.
et secundo finita est die. In qua ille mani¬
cheus p̃ceptor ut se gestorum continet fides:
nec catholicam assertionem potuit uacu-¬
are: nec manicheoꝵ sectam ueritate sub¬
nixa ualuit compbare. s respontione cle¬
ficiens ultimo collaturum se cum suis ma¬
iorib. ea que te fellere non potuit: ꝓsecut
est. Et si sibi forte de hus fatis minime fe¬
tissent sue anime consulturũ atq ita ab
omnib apud quos magnus ⁊ doctus uide¬
batur: nichil ualuisse in sue seste assertiõe

Expanded text:
tatus est. At illi confestim ad ipsum Fortunatum id detulerunt, petentes et exhortantes ac flagitantes, quod id minime recusaret. Sane quoniam idem Fortunatus jam apud Carthaginem sanctum noverat Augustinum adhuc in eodem secum errore constitutum; cum eodem congredi pavitabat. Verumtamen suorum maxime instantia coactus ac verecundatus, promisit in cominus rimis studiosis turbisque curiosis, et apertis notariorum tabulis, disputatio coepta primo, et secundo finita est die. In qua ille Manichaeus praeceptor, ut gestorum continet fides, nec catholicam assertionem potuit vacuare, nec Manichaeorum sectam veritate subnixam valuit comprobare: sed responsione deficiens, ultimo collaturum se cum suis majoribus ea, quae refellere non potuit, prosecutus est; et si sibi forte de his satis minime fecissent, suae animae consulturum: atque ita ab omnibus apud quos magnus et doctus videbatur, nihil valuisse in suae sectae assertione
Abbreviated transcription (Latin):
tum: quasi uirgula fumi ex aromatib:
Et bene quasi uirgula fumi: qr gracilis
⁊ delicata. quia duinis extenuata disci¬
plinis: ⁊ concremata intus in holocaustũ
incendio pii amoris. ⁊ desiderio caritatis.
It uirgula inquit fumi: ex aromatib.
Numirum qr multis repleta erat uirtutũ
odorib: manans ex ea fraglabat suaiis¬
simus odor: etiam spiritib angelicis. Ascẽ
electorum anime pre gaudio: que nam
esset que etiam meritoꝵ urcutib. angło¬
rum uinceret dignitatem. De qua rur¬
sus idem sp̃c sc̃s: in eisdem canticis. Que
est ista que asceridit inquit quasi auro¬
ra consurgens: Pulcra ut luna: electa
ut sol. terribilis ut castroꝵ. acies orclina¬
ta. Admiratur autem sp̃c st̃s qr omnes de

Expanded text:
tum, sicut virgula fumi ex aromatibus ? Et bene quasi virgula fumi, quia gracilis et delicata, quia divinis extenuata disciplinis, et concremata intus in holocaustum incendio pii amoris, et desiderio charitatis. Ut virgula, inquit, fumi ex aromatibus: nimirum quia multis repleta est virtutum odoribus: manans ex ea fragrabat suavissimus odor etiam spiritibus angelicis. Ascendelectorum animae prae gaudio, quaenam esset quae etiam meritorum virtutibus angelorum vinceret dignitatem. De qua rursus idem Spiritus sanctus in eisdem Canticis: Quae est ista quae ascendit, inquit, quasi aurora consurgens, pulchra ut luna, electa ut sol, terribilis ut castrorum acies ordinata ? Admiratur autem Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
uero pacatis uitioꝵ tumultib: optata iã
in xp̃o mentis quiete ꝑfruitur. Et respon¬
dens: dixit illi dominus. Marcha mar¬
ta: sollicita es: ⁊ turbaris circa plurima.
Porro: unum est necessarium. Et beatꝰ
dauid solum hoc necessarium homini
esse diffiniens: deo iugiter inherere deside¬
rat dicens. Michi autem adherere deo bo¬
num est: ponere in domino deo spem
meam. Et alibi. Inam petii a domino
hanc requiram: ut inhabitem in domo
domini omnibz dieb uite mee. It uide¬
plum eius. In a ergo ⁊ sola est theoria:
idest contemplatio dei. cui merito om

Expanded text:
vero, pacatis vitiorum tumultibus, optata jam vero, pacatis vitiorum tumultibus, optata jam in Christo mentis quiete perfruitur. Et respondens dixit illi Dominus: Martha, Martha, sollicita es, et turbaris circa plurima, porro unum est necessarium. Et beatus David solum hoc neceesse diffiniens, Deo jugiter inhaerere desiderat, dicens: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam . Et alibi: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae, ut ab ea . Una ergo et sola est theoria, id est, contemplatio Dei, cui merito om
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut etiam noluerit carnis corruptibili
pondus cum merore portare: totisq desi¬
deris appetere: illis hymnicidis angeloꝵ
chous inter esse: ad misceri celestib ciui¬
bus: de eterna in conspectu dei in corrup¬
est qui dubitet. Et contemplaciue quidẽ
uniformis perfectio est: exutam mentem
a cunctis habere terrenis: eamq qͣntum
humanaĩbecillitas sinit. uniri cum xp̃o.
Actiue uero qͣm freq̃ns sit ministerium.
gentium magister edocet: cui crebre pri¬
se in speculo uirtutum quod ꝑ paucis est
imitabile consummatum fuisse significat.
Unde dicit. siue enim mente exceclimus cleo:
siue sobrii sumus uobis. Que stetit: ⁊ ait.
Domine: non est tibi cure. quocl soror mea
reliquit me solam ministrare: Dic ergo
illi: ut aiiuet me. Ex illoꝵ ꝑsona loquit᷑.
qui adhud diuine contemplationis igna¬
ri: solum quod didicere fraterne dilectio¬
nis. opus deo placitum ducunt. Ideoq
disse describitur: qr uita auctiua laborio¬
so desudat in certamine. contemplatiua

Expanded text:
ita ut jam noverit carnis corruptibilis pondus cum moerore portare, totisque desideriis appetere illis hymnidicis angelorum choris interesse, admisceri coelestibus civibus, de aeterna in conspectu Dei incorrupest qui dubitet. Et contemplativae quidem uniformis perfectio est, exutam mentem a cunctis habere terrenis, eamque, quantum humana imbecillitas sinit, unire cum Christo; activae vero, quam frequens sit ministerium, gentium Magister edocet, qui creberrise in speculativa virtute, quod perpaucis est imitabile, consummatum fuisse significat. Unde dicit: Sive enim mente excedimus Deo, sive sobrii sumus vobis . Quae stetit et ait: Domine, non est tibi curae quod soror mea reliquit me sola ministrare. Dic ergo illi ut adjuvet me. Ex illorum persona loquitur qui adhuc divinae contemplationis ignari, solum quod didicere fraternae dilectionis opus Deo placitum ducunt, ideoquedisse describitur, quia vita activa laborioso desudat in certamine, contemplativa
Abbreviated transcription (Latin):
strat. Si enim scire uolumus quo¬
modo in xp̃m credi oporteat: quid
lucidius eo quod ait petrus ad eum.
audire delectat qͣntũ hec fides ua¬
lel. at: quid apertius eo quod ait
dominus. de ecclesia que super eũ
edificanda erat ⁊ porte inferi non
p̾ualebunt aduersus eam: Sed hec
suis in locis plenius exponentur:
nunc autem reuertentes ad explanã¬
dam ex ordine lectionem dñitam:
primo uicleamus de loco in quo ha¬
bita memoratur. Uenit inquit ihc

Expanded text:
strat. Si enim scire volumus quomodo in Christum credi oporteat, quid lucidius eo quod ait ad eum Petrus, audire delectat quantum haec fides valeat, quid apertius eo quod ait Dominus de Ecclesia, quae super eum aedificanda erat, Et portae inferi non praevalebunt adversus eam? Sed haec suis in locis plenius exponentur. Nunc autem revertentes ad explanandam in ordine lectionem Dominicam, primo videamus de loco in quo habita memoratur. Venit inquit
Abbreviated transcription (Latin):
et meditatur in lege mandatoꝵ dei: ut
ip̃a sit forma discipline xp̃i: ⁊ exemplũ
ꝑfectionis uirginib. Conuersatur autem
cum testib sce resurrectionis. ut ip̃a testiᷤ
conu̾satur cum senatorib celi. infra cu¬
riam paradisi: sub sp̃c sancti disciplina.
de celis. Hinc ascendisse leguntur in
cenaculum: quo pascha dignissime
celebratur. Ibi quippe manebant cum
maria matre ih̃u: unanimit aspirati

Expanded text:
et meditatur in lege mandatorum Dei, ut et ipsa sit forma disciplinae Christi, et exemplum perfectionis virginibus. Conversatur autem cum testibus sanctae resurrectionis et ipsa testis. Conversatur cum senatoribus coeli intra curiam paradisi sub Spiritus sancti disciplina de coelis. Hinc ascendisse leguntur in coenaculum, in quo pascha dignissime celebrabatur: ibi quippe manebant cum Maria matre Jesu unanimiter aspirati
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis. ita ut per omnem textum sc̃i e¬
uuangelii. uideatur. nichil caro sine u̾bo
ageret neq uerbum sine carne quicqͣm
efficere. Inde quod concipit ⁊ parit uir¬
go: sicut non sine potentia u̾bi est: ita
non sine u̾itate carnis quod nascitur:
quod pannoꝵ fascus iacent inuoliitũ:
⁊ in p̾sepio reclinatur. P̾orro quod stella
duce a magis ado at ratur. licut cdeitas
est: ita humanitaus quad in egyptum¬
per fugam ne capiatur abclucitur. Sic
itaq omnia uirtutum opera conside¬
randa sunt: ut reddamus deo que cl̃i
sunt: ⁊hominis que sunt hominis.
Qm sicuti est unus qui lazarum u̾bo
potentie sue uocat ut exeat foras a mo¬
numento: sic ipse idem unus est: qui
fleuit humanitatis affectu. Sic quippe cũ¬
cta oportet considerare: quatinus ⁊ plena
diuinitas in xp̃o intelligatur homini u¬
nita: ⁊ plena humanitas in deum assũpta.
tantisꝑ de fide incarnationis xp̃i
bine latinam confurdere puritatem.

Expanded text:
nitatis: ita ut per omnem textum sancti Enitatis: ita ut per omnem textum sancti Evangelii videatur nihil caro sine Verbo agere, neque Verbum sine carne quidquam efficere. Unde quod concipit et parit Virgo, sicut non sine potentia Verbi est, ita non sine veritate carnis quod nascitur, quod pannorum fasciis jacet involutum, et in praesepio reclinatur. Porro quod stella duce a Magis adoratur , sicut deitatis est: ita et humanitatis, cum in Aegyptumper fugam ne capiatur, adducitur. Sic itaque omnia virtutum opera consideranda sunt, ut reddamus Deo quae Dei sunt, et homini quae sunt hominis. Quoniam sicut est unus qui Lazarum verbo potentiae suae vocat, ut exeat foras a monumento: sic idem ipse unus est qui flevit humanitatis affectu. Sic quippe cuncta oportet considerare: quatenus et plena divinitas in Christo intelligatur homini unita, et plena humanitas in Deum assumpta. XIII. tantisper de fide Incarnationis Chrisbine Latinam confundere puritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta subsistentiam uel ꝑsonam. Hĩc
est: quod unus idemq manens filius
unigenitus. indisseparatus in utrisq
naturis conspicitur: ⁊ que sunt utriusq
singularem. ⁊ inconuinctam:
non ageret utiq. Nunc autẽ
emmanuel dum unus est:⁊ in eo ipso
utraq eadem deus ⁊ homo. que utriq
nature sunt ueraciter gessit: sccd̃m aliud
⁊ aliud que gesta sunt operans. Ergo
sccłm quod homo: idem ipse que huma¬
na sunt: se ip̃m uolens ostendere. ꝙ łs
idem ip̃e ⁊ homo sit. Et ideo idem ipse
tam que diuina sunt agit: quam que
humana similiter t eloquitur. Et non
alius quidem miracula oꝑatus est.
alius perpetrauit humana: passionesq
sustinuit: sed unus sclemq xp̃c filius
dei. atq hominis filus. qui ⁊ cliuina
iquidem inseparabiliter atq inli¬
uise comniunes xp̃c habuit actio¬
nes: s intelligende sunt ip̃oꝵ operum
qualitates. Contemplandumq semꝑ
ad que prouehatur humanitas car¬
nis: ⁊ ad que inclinetur altitudo cliui¬

Expanded text:
uxta subsistentiam vel personam. Hinc est quod unus idemque manens Filius unigenitus, indisseparatus in utriusque naturis conspicitur, et quae sunt utriusquesingularem et inconjunctam, non ageret utique. Nunc autem Emmanuel dum unus est, et in eo ipso utraque, id est, Deus et homo, quae utriusque naturae sunt, veraciter gessit, secundum aliud et aliud quae gesta sunt operans. Ergo secundum quod homo, idem ipse quae humana sunt, seipsum volens ostendere quod Deus idem ipse et homo sit. Et ideo idem ipse tam quae divina sunt agit, quam quae humana similiter: et non alius quidem miracula operatus est, alius perpetravit humana, passionesque sustinuit: sed unus idemque Christus filius Dei atque hominis filius, qui divina iquidem inseparabiliter atque indivise communes Christus habuit actiones. Sed intelligendae sunt ipsorum operum qualitates: contemplandumque semper ad quae provehatur humilitas carnis, et ad quae inclinetur altitudo divi
Abbreviated transcription (Latin):
mentis amplexabatur amplexibus.
eniq amor xp̃i desiderium. Le.ui.¬
pariebat. desiderium uero gliscens.
quasi nouis replebatur ardoribus. in¬
tantum ut credam. non nunquam
quod omnia etiam et semet ip̃am drã¬
scenderit. qui a omnino amor impaci¬
meruerant pro paruis duxere: si deum
quem amau̾ant non uiderent: sicuti
neficiis reddebat. interdum obsequiũ
sanctitatis: dum beneficiorum. in ter¬
ris posita ñ poterat udere largitorem.
Et ideo hodie dilectissime eleuatur su¬
ꝑ choros angelorum. ut possit speciẽ
uultumq uidere saluatoris. quem a¬
mau̾at. quem excupierat ex toto corde.
Quod si gaudium. fit in celo de quo¬
libet peccatore conuerso. multomagis
putandum pro tante uirginis exul¬
tatione et gła. quod exultatio sit insu-¬
pernis. cuius myst̾ium festiuitatis. om¬
nium supernorum cuuum est gratu¬
latio. presertim quia eius celebritas
laus et fauore est saluatorisr

Expanded text:
lexibus. Denique amor Christi, desiderium pariebat! desiderium vero gliscens, quasi novis reparabatur ardoribus, intantum ut credam nonnumquam, quod omnia etiam et semetipsam transcenderet: quia omnino amor impatii omnia quae meruerant, pro parvis duxere, si Dominum quem amaverant, non viderent: sicuti ensis beneficiis reddebat interdum obsequium sanctitatis, dum beneficiorum in terris posita non poterat videre largitorem: et ideo hodie, dilectissimae, elevatur super choros angelorum, ut possit speciem vultumque videre Salvatoris, quem amaverat, quem cupierat ex toto desiderio cordis. XIV. Quod si gaudium fit in coelo de quolibet peccatore converso, multo magis putandum pro tantae Virginis exaltatione et gloria, quod exsultatio fiat in supernis: cujus nimirum festivitas, omnium supernorum civium est gratulatio: praesertim quia ejus celebritas laus et favor est Salvatoris.
Abbreviated transcription (Latin):
solaretur aspectior: hoc quippe habet¬
impaciens amor quem desiderat. ut semꝑ
inuenire. se credat. Ignorat siquidem iu¬
ditium. ratione multotiens caret. mo¬
dum. nescit. nec aliud cogitare. potest.
quam quod diligit. Amor ñ accipit de
impossibilitate. solatium: neq ex dif¬
ficultate. remedium. Quelibet beata

Expanded text:
solaretur aspectibus. Hoc quippe habetsolaretur aspectibus. Hoc quippe habetimpatiens amor ut quae desiderat, semper invenire se credat. Ignorat siquidem judicium, ratione multoties caret, modum nescit, nec aliud cogitare potest quam quod diligit. Amor non accipit de impossibilitate solatium, neque ex difficultate remedium. Quae scilicet beata
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis humane: si totum adhibe.¬
as. non sufficiet ut cogitare. ualeas.
quanto urdesignenter: cremabatur
ardore pii amoris. quantis moueba¬
tur repleta sp̃u sc̃o celestium secreto¬
rum incitamentis. Quia ⁊ si dilige¬
bat xp̃m ex toto corde. ⁊ ex tota ani¬
ma. et ex tota uirtute: noius quoq
cotidie. inflammabatur presentia.
absens desideriorum affectib. Tanto
totam. incanduerat diuinus amor:
ita ut⁊ in ea nichil cẽt ĩmundus
amandus ex toto corde ⁊ ex tota
anuna. atq ex tota iurtute. queren¬
dus maxime tamen. ab ea ardentius
cuius dominus erat et filius. fortasis
ergo p̃nimio amore. in loco quo se¬
pultus dicitur. int̾dum habitasse. e¬
am credimus. quatinus piis pascere¬
tur int̾nus amor obtutib. Sic nãq
locus medius est hinic deinde constitu¬
tus ut adire. posset ascensionis eiusue¬
stigia.⁊ locum sepulture. ac resurrecti¬
onis. seu omnia. in quibz passus est
loca iniusere: ñ qd̃ iam iuuiuentem

Expanded text:
virtutis humanae, si totum adhibevirtutis humanae, si totum adhibeas, non sufficiat ut cogitare valeas, quanto indesinenter cremabatur ardore pii amoris: quantis amovebatur repleta Spiritu sancto coelestium secretorum incitamentis: quia etsi diligebat Christum ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota virtute, novis tamen quotidie inflammabatur praesentia absens desideriorum affectibus: tanto  gratia: quam totam incanduerat divinus amor: ita ut in ea nihil esset, mundanus  est amandus, ex toto corde, et ex tota anima, atque ex tota virtute quaerendus: maxime tamen ab ea ardentius, cujus et Dominus erat, et filius. Fortassis ergo prae nimio amore, in loco quo sepultus dicitur, interdum habitasse eam credimus: quatenus piis pasceretur internus amor obtutibus. Sic namque locus medius est hinc inde constitutus, ut adire posset ascensionis ejus vestigia, et locum sepulturae ac resurrectionis, et omnia in quibus passus est, loca invisere: non quod jam viventem
Abbreviated transcription (Latin):
dicebantur: conferens in corde suo. Con¬
ferte ergo ⁊ uos in cordib ur̃is karissime.
que de ipso eodeiq domino catholice
dicuntur: ut ⁊ fidem integram ser¬
uare possitis: ⁊ matrem eus debite ue¬
nerari. Quoniam nullus honor eius
alius. nisi cum ille iuire honoratur: qui
nasci dignatus est ex ea. Ceterum rogo
quecumq estis filie: quecumq matres.
cogitate atcentius: ⁊ ꝑpendite diligentinᷤ
quib afficiebantur beata ⁊ intemerata
uirgo dolorib post xp̃i ad celos ascensũ:
expletis omnib que de ipso erant ab ã¬
gelis p̃dicata. ⁊ a ꝓphetis multifarie mł¬
tisq modis p̃signata: diuinis declarata
oracuł: uitutib exhibita: ⁊ que hu¬
manitatis. sunt ostensa p̃sagus .łc.iiii.
ueso si qua sunt in uobis iuscera.
pietatis. considerate quo crucia¬
litur amore. quoue desiderio estua¬
bat hec uirgo. dum reuolueret. animo
cuncta que audierat. que. uiderat:
que cognouerat. Puto quicquid cor¬
dis est quicquid mentis. quicquid

Expanded text:
icet, conferens in corde suo . Conferte ergo et vos in cordibus vestris, charissimae, quae de ipso eodemque Domino catholice dicuntur: ut et fidem integram servare possitis, et matrem ejus debite venerari. Quoniam nullus honor ejus est alius, nisi cum ille jure honoratur, qui nasci dignatus est ex ea. Caeterum rogo quaecumque estis filiae, quaecumque matres, cogitate attentius, et perpendite diligentius, quibus afficiebatur beata et intemerata virgo Maria doloribus post Christi ad coelos ascensum, expletis omnibus quae de ipso erant ab angelis praedicata, et a prophetis multifarie multisque modis praesignata, divinis declarata oraculis, virtutibus exhibita, et quae humanitatis sunt ostensa praesagiis. uaeso, si qua sunt in vobis viscera pietatis, considerate quo cruciabatur amore, quoque desiderio aestuabat haec virgo, dum revolveret animo cuncta quae audierat, quae viderat, quae cognoverat. Puto quod quidquid cordis est, quidquid mentis, quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
mam locum: ubi illi qui incõmertio san¬
guinis illius morte int̾cedente de captiui¬
tate dẏaboli. ⁊ mortis ꝑpetue baptrzati fu¬
erint redimantur. Cominutationẽ uͦ p̃¬
cii tu xp̃i pauꝑibs largieris: quite illi de¬
uotissime obtulisti. lectio quinta.
iis ita expletis eccl̃ia illic dei se om¬
nipotentis semꝑ in omnib ⁊ ubi

Expanded text:
mam locum, ubi illi, qui in commercio sanguinis illius, morte intercedente, de captivitate diaboli et mortis perpetuae baptizati fuerint, redimantur. Commutationem vero pretii tu Christi pauperibus largieris, qui te illi devotissime obtulisti. CAPUT XXII. His ita expletis, ecclesiam illic, Dei se omnipotentis semper in omnibus et ubi
Abbreviated transcription (Latin):
q comitante auxilio iuxta facultatem su¬
arum uirium. utque nouus adhuc ad¬
que necdum locis illis et populis nota e¬
rat construxit: ac officia deuote domino
seruientium dexicoꝵ ex more constituit:
probatasq ꝑsonas honore secundi ordi-¬
nis ampliauit: incensanter restituens
populos creatori. quos adeuio. cultu re¬
uocauerat creature. Cintus ergo fide et

Expanded text:
 comitante auxilio, juxta facultatem virium suarum, utque novus adhuc adhristi, quae necdum locis illis et populis nota erat, construxit, ac officia devote Domino servientium clericorum ex more constituit, probatasque personas honore secundi ordinis ampliavit, incessanter restituens populos creatori, quos a devio cultu revocaverat creaturae. Cinctus ergo fide et
Abbreviated transcription (Latin):
passione redemptoris nr̃i pilato assensum
p̃buit: filius est herodis illius: sub quo et¬
dominus natus est. Qui cum post natiui¬
tatem dominicam pauco tempore regnaret:
sicut euungelica testatur historia. archelaꝰ
ei filius successit in regnum. Quo cũ uix
decem annis potiretur. accusantib insolen¬
tiam eius iudeis pulsus est regno ab augto:
ac ppetuo dampnatus exilio. lectio prima.¬

Expanded text:
passionem Redemptoris nostri Pilato assensum passionem Redemptoris nostri Pilato assensum praebuit, filius est Herodis illius sub quo Dominus natus est: qui cum post nativitatem dominicam pauco tempore regnaret, sicut evangelica testatur historia, Archelaus ejus filius successit in regnum; quo cum vix decem annis potiretur, accusantibus insolentiam ejus Judaeis , pulsus est regno ab Augusto ac perpetuo damnatus exsilio. Deinde A
Abbreviated transcription (Latin):
inpletum uidemꝰ de iohanne quod de illo an¬
gelus zacharie priusqͣm nasceretur p̃cdixit:
qr p̃cederet ante dñm in sp̃u ⁊ uirtute helie.
Ambo namq continent̾ uiuentes: ambo ha¬
bitu inculti ambo insolitudine degentes:
ambo p̃cones u̾itatis: ambo regis ⁊ regine
ꝑsecutionem ꝓpt̾ iusticiam ꝑpessi sũt. Ille
ahab ⁊ iezabel: iste herodis ⁊ herodiaclis.
Ille ne ab impiis occideretur: igneo curru
est raptus in celum: iste ne ab impiis uinc̾e¬
retur: ꝓfecto martyru certamine sp̃u celestia
regna petiuit: angeloꝵ utiq subuestus au¬
xilio: de quib scriptum est. currus dei detẽ
milib. multiplex milia letantium dñs ĩ illis.
Et iterum. Qui facit angelos suos sp̃c: ⁊ mi¬
nistros suos ignem urentem. E querit forte
aliquis. quis sit iste herodes. qui ue frater eiꝰ.
que etiam herocdias de quib sermo est̃. He¬
rodes iste qui ⁊ iohannem decollauit. ⁊ in

Expanded text:
Impletum videmus in Joanne quod de illo anImpletum videmus in Joanne quod de illo angelus Zachariae priusquam nasceretur, praedixit: quia praecederet ante Dominum in spiritu et virtute Eliae. Ambo namque continenter viventes, ambo habitu inculti, ambo in solitudine degentes, ambo praecones veritatis, ambo regis et reginae persecutionem propter justitiam perpessi sunt: ille Achab et Jezabel, iste Herodis et Herodiadis. Ille ne ab impiis occideretur, igneo curru est raptus in coelum; iste ne ab impiis vinceretur, perfecto martyrii certamine spiritu coelestia regna petivit, angelorum utique subvectus auxilio, de quibus scriptum est: Currus Dei decem millia multiplex millia laetantium, Dominus in illis . Et iterum: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Sed quaerit forte aliquis quis sit iste Herodes, quive frater ejus, quae etiam Herodias, de quibus sermo iste? Herodes iste qui et Joannem decollavit, et in
Abbreviated transcription (Latin):
mam ih̾u: ⁊ ait pueris suis. Hic
est iohannes baptista ipse surrexit a mor¬
tuis: ⁊ ideo uirtutes oꝑantur in eo. Qui
bene intellexit mortuum posse hominẽ
resuscitari ad uitam: uene de resurrectio¬
nis gła senfit: qui iustos post resurrectionẽ
capit: futuros esse ꝑspexit. Sẽd misere desipu¬
it qui quod de homine puro sponte credere
potuit: hoc de deo homine credere. tot mira¬
culis attestantib tantis p̃dicatoꝵ p̃coniis
consonantibz nulla ratione consensit. Qͣre
hoc fratres kiñi: nisi ut nos aꝑte intelliga¬
mus. si incredibile resurrectionis miracłm:
s pͣuoꝵ animos a credencdi gr̃a peccatis ob¬
stantib esse p̃peditos: maioresq illi gr̃as
referamus: qui nr̃is cordib allato erroris
uelaminẽ. lucem u̾itatis aperire lignatus
est. Herodes enim tenuit iohannem. ⁊ alli¬
gauit eum. ⁊ posuit in carcem: ꝓpter hero¬
diadem uxorem fr̃is sui. Dicebat enĩ illi
iohãnes. Non licet tibi habere eam. Nona.¬

Expanded text:
m Jesu, et ait pueris suis: Hic est Joannes Baptista, ipse surrexit a mortuis, et ideo virtutes operantur in eo. Qui bene intellexit mortuum posse hominem resuscitari ad vitam, bene de resurrectionis gloria sensit, qui justos post resurrectionem capit, futuros esse perspexit: sed misere desipuit, qui quod de homine puro sponte credere potuit, hoc de Deo homine credere tot miraculis attestantibus, tantis praedicatorum praeconiis consonantibus, nulla ratione consensit. Quare hoc, fratres charissimi, nisi ut nos aperte intelligamus, non incredibile resurrectionis miraculum, sed pravorum animos a credendi gratia peccatis obstantibus esse praepeditos, majoresque illi gratias referamus, qui nostris cordibus, ablato erroris velamine, lucem veritatis aperire dignatus est. Herodes enim tenuit Joannem, et alligavit eum, et posuit in carcerem, propter Herodiadem uxorem fratris sui. Dicebat enim illi Joannes: Non licet tibi habere eam.
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ad eos pontianus quidam ciuis ip̃oꝵ.
in qͣntum affer p̃lare in palatio militãs.
Nescio quid ab eis uolebat. Et consedert̃
ut colloquerentur. Et forte suꝑ mensula
lusoriam que ante eos erat attendit codi¬
cem. tulit aperuit. Inuenit apł̃m. paulum
inopinate sane. Putauerat enim aliquid
de libris. quoꝵ professio eos continebat. Tũc
arridens augustinumnq intuens gratula.¬
torie miraitus est: quod eas ⁊ solas p̃oculis

Expanded text:
et Alypium Ponticianus quidam, ciuis noster, in quantum Afer, praeclare in palatio militans: nescio quid a nobis uolebat. et consedimus, ut conloqueremur. et forte supra mensam lusoriam, quae ante nos erat, adtendit codicem: tulit, aperuit, inuenit apostolum Paulum, inopinate sane; putauerat enim aliquid de libris, quorum professio me conterebat. tum uero arridens meque intuens gratulatorie miratus est, quod eas et solas prae oculis
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis scĩs utiliter animum ĩtendimus:
cum ñ solas in eis uirtutes ac p̾mia iustoꝵ
uerum etiam uitia uindictamq repborum
ad incitamentum nobis bene agendi ꝓponi¬
mus. Hoc siquid̃ ⁊ ip̃ius dñi docemur exem¬
plo: qui ut humane suꝑbie ceruicem fran¬
gat: ac sublime nobis humilitatis iugum
imponat: ñ sue tantum humilitatis formã
quam seqͣmur insinuat dicens: discite a me
quia mittis sum ⁊ humilis corde: s etiam an¬
gelice suꝑbie deiectionem quam caueamus.
ad memoriam nobis reuocat dicens. Hidebã
sathanã quasi fulgur de celo cadentem. Qua¬

Expanded text:
Scripturis sanctis utiliter animum intendimus, cum non solum in eis virtutes ac praemia justorum, verum etiam vitia, vindictamque reproborum ad incitamentum nobis bene agendi proponimus. Hoc siquidem et ipsius Domini docemur exemplo, qui ut humanae superbiae cervicem frangat, ac sublime nobis humilitatis jugum imponat, non suae tantum humilitatis formam quam sequamur, insinuat dicens: Discite a me, quia mitis sum, et humilis corde , sed etiam angelicae superbiae dejectionem, quam caveamus ad memoriam nobis revocat, dicens: Videbam Satanam quasi fulgur de coelo cadentem , qua