comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apud patrẽ. qđ filio nondũ demonstratũ
sit: est aliquid apud patrẽ. qđ latebat
adhuc filium. quando ista loquebatur¬
filius : Sienĩ de monstrabit. hoc est de¬
monstraturus est: nondũ demonstrauit¬
&̾ tunc filio de monstraturus est: quando
& istis. Sequitur enĩ: ut uosmiremini
& hoc difficile est uidere : qͦmͦ tanquã
temporaliter filio coeterna aliqua de¬
monstr&. & ternus pater. omĩa scienti:
quȩ sunt apud patrem Quȩ sunt tam̃
illa maiora. Noc enim forte facile est
in telligere sicut enĩ pater inquit
suscitat mortuos & iuuificat : sic & fi¬
lius quos uult uiuificat Maioragͦ sunt
oꝑa. mortuos suscitare : quã languidos
sanre
Sed suscitat pater mortuos & uiuificat.
sic &filius quosuult uiuificat. Alius ergo
pater. alius filius. sed omĩa ꝑ ipsum Ipsõs
itaq filius. quos & pater: quia non alia
nec aliter. sed hȩc & filius similiter facit
Itaplane intelligendum est. & ita tenen

Expanded text:
apud Patrem quod Filio nondum demonstratum apud Patrem quod Filio nondum demonstratum sit? est aliquid apud Patrem quod adhuc latebat Filium, quando ista Filius loquebatur? Si enim demonstrabit, hoc est, demonstraturus est; nondum demonstravit; et Filio tunc demonstraturus est, quando et istis: sequitur enim, ut vos miremini. Et hoc difficile est videre, quomodo tanquam temporaliter Filio coaeterno aliqua demonstrat aeternus Pater, omnia scienti quae sunt apud Patrem. 5. Quae sunt tamen illa majora? Hoc enim forte facile est intelligere. Sicut enim Pater, inquit, suscitat mortuos, et vivificat; sic et Filius quos vult vivificat. Majora ergo sunt opera mortuos suscitaresanare. Sed sicut suscitat Pater mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Non alios ergo Pater, alios Filius: sed omnia per ipsum; ipsos itaque Filius quos et Pater: quia non alia, nec aliter, sed haec Filius similiter facit. Ita plane intelligendum es
Abbreviated transcription (Latin):
quia uenit hora. non addidit. & nunc
est Ergo horam quandam uult. insi¬
nuare infine scłi: hora nunc est: ut
resurgant mor tui: Hora erit infine
scłi ut surgant mor tui: sed resurgant
nunc inmente. tunc incarne Resur¬
gant nunc inmente. ꝑ uerbum dĩ. fili¬
um dĩ: resurgant tuñc. incarne. ꝑuer
bum dĩ carnem factum. filium hominis
Neque enim ad iudicium uiuorum
& mor tuorum pater ipse uenturus. ẽ.
nec tamen recedit afilio pater
Quo modo ergo non t ipse uenturus
est : quia non ipse uidebitur. in iudi¬
cio: uidebunt inquem pupu gerunt:
forma illa erit iudex quȩ stetit
sub iudice : illa iudicabit. qua tudi¬
cata est Iudica ta est enim inique.
iudicabit iuste Ueni& ergofor¬
ma serui: & ipsa apparebit &enĩ
forma dĩ quo modo appareat iustis
& iniquis: Nam siugdicium non

Expanded text:
Quia venit hora. Non addidit, et nunc Quia venit hora. Non addidit, et nunc est: ergo horam quamdam vult insinuare in fine saeculi. Hora nunc est ut resurgant mortui, hora erit in fine saeculi ut resurgant mortui: sed resurgant nunc in mente, tunc in carne; resurgant nunc in mente per Verbum Dei Filium Dei, resurgant tunc in carne per Verbum Dei carnem factum, filium hominis. Neque enim ad judicium vivorum et mortuorum Pater ipse venturus est: nec tamen recedit a Filio Pater. Quomodo ergo non ipse venturus est? Quia non ipse videbitur in judicio. Videbunt in quem pupugerunt . Forma illa erit judex, quae stetit sub judice; illa judicabit quae judicata est: judicata est enim inique, judicabit juste. Veniet ergo forma servi, et ipsa apparebit. Etenim forma Dei quomodo appareret justis et iniquis? Nam si judicium non
Abbreviated transcription (Latin):
sed ipse est filius hominis. qua & filius dĩ:
herendo enĩ ad unitatem ꝑ sõnȩ filius
hominis. filio dĩ fact iest unaꝑsona
eademq filius dĩ . quȩ & filius homi¬
nis Quid autem. ꝓpter quid habeat:
difioscendum est: filius hominis
hab& animam. hab& corpus: filius
adĩ qđi est uerbum dĩ. hab& hominẽ
itanquã anima corpus: sicut anima
ihabeas corpus. non facit duas ꝑsonas.
sed unum hominem . fic uerbum habens
hominem. non facit duas ꝑsonas. sed
cunum xp̃m Quid est homo : anima
rationalis. habens cor¬
bũ dĩ. habens. hominem. Uideo dequi¬
sed dñm loquu turum: propter eos.
⁊qui uresurrexerunt. surgendo a
mor̃ te.inherende uitȩ Eui uitae:
quȩ non nouit mor tem Quare non
nouit. mor tem: quia nescit muta¬
bilitatem Quare nescit. mutabi¬
łitatem: quia uita est insem& ipso
Q potestatem deditlei udi cium
facere : quia filius hominis est
Quod iudicium. & quale iudi cium.
Nolite mirari hoc qui a dixi dedit
ei potestatem. & iudicium facere.

Expanded text:
ominis, qui et Filius Dei. Haerendo enim ad unitatem personae filius hominis Filio Dei, facta est una persona, eademque Filius Dei, quae et filius hominis. Quid autem propter quid habeat, dignoscendum est. Filius hominis habet animam, habet corpus. Filius Dei, quod est Verbum Dei, habet hominem, tanquam anima corpus. Sicut anima habens corpus, non facit duas personas, sed unum hominem; sic Verbum habens hominem, non facit duas personas, sed unum Christum. Quid est homo? Anima rationalis habens corbum Dei habens hominem. Video de quised Dominum locuturum, propter eos qui resurrexerunt surgendo a morte, inhaerendo vitae. Cui vitae? Quae non novit mortem. Quare non novit mortem? Quia nescit mutabilitatem. Quare nescit mutabilitatem? Quia vita est in semetipso. Et potestatem dedit ei et judicium facere, quia filius hominis est. Quod judicium, quale judicium? Nolite mirari hoc, quia dixi, Dedit ei potestatem et judicium facere.
Abbreviated transcription (Latin):
In printipit erat uerbũ. & uerbũ erat
apuddm̃ : &ds̃ erat uerbum Hoc erat
in principio: apud dm̃ Ecceqͦmodo dedit
ei uitã habere insem& ipso: sed quia
uerbũ caro factũ est. & habita uit in no¬
bis Dx uirgine maria homo facstus.
filius hominis. ẽ: ꝓ inde quia filius
hominis ẽ Quid accepit:potestatem.
& iudicium facere: quod iudicium : in
fine scłi: & ibi erit resurrectio mor tuoꝵ.
sed corporum Animas gͦ suscitat ds̃ per
xp̃m filium dĩ: corpora suscitat ds. per

Expanded text:
incipio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; hoc erat in principio apud Deum. Ecce quomodo dedit ei vitam habere in semetipso. Sed quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , ex virgine Maria homo factus, filius hominis est. Proinde quia filius hominis est, quid accepit? Potestatem et judicium facere. Quod judicium? In fine saeculi: et ibi erit resurrectio mortuorum, sed corporum. Animas ergo suscitat Deus, per Christum Filium Dei: corpora suscitat Deus, per
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum apatre. Desole loquor: lucernȩ
una flammula tenuis quȩ uno flatuextin¬
possit. sispargit lucẽ suã suꝑ cuncta quȩ
subiacent. Uides lucem sparsam:. a flam¬
mula generatam: emissionemuides: se¬
parationẽ non uides. Intelligite gͦ fr̃s k̾m̃i.¬

Expanded text:
Verbum a Patre. De sole loquor. Lucernae Verbum a Patre. De sole loquor. Lucernae una flammula tenuis, quae uno flatu posexstingui, spargit lucem suam super cuncta quae subjacent. Vides lucem sparsam a flammula generatam, emissionem vides, separationem non vides. Intelligite ergo, f
Abbreviated transcription (Latin):
tingas dm̃ deqͦ tibi dicitur. abiestds tuus:
neputeste aliquid facturũ. qđ homo non pos¬
sit: hoc fecit iohannes ipse euangelista
Transcendit carnem : transcendit terram
quã calcabat. Transcendit maria quȩ uide¬
bat. transcendit a erem. ubi alites uolitant:
transcendit solem. transcenditlunã. trans¬
cendit stellas. transcendit om̃s sp̃s quinon
uidentur: Transcendit mentẽ suã ipsa
ratione animisui: transcendens ista omia.
& effundens suꝑse anima suã: Quo ꝑue-¬
nit: quiduidit: In principioerat uer¬
bum. & uerbũ erat apud dm̃ Sigͦsepa¬
rationem non uides inkice. quid separa¬
tionẽ quęris in oꝑe. uidedm̃. uide uerbũ
eius inherere uerbodicenti: quia ipse di¬
cens. non sillabis dicit. sed splendore sapi¬
entiae fulgere. hoc ÷ dicere Quid dic¬
tum est desapientia ipsius : aandor. ẽ.
lucis aeterne: Adtende candorẽsolis in
Si separas candoremsolis asole: separa

Expanded text:
tingas Deum, de quo tibi dicitur, Ubi est Deus tuus? tingas Deum, de quo tibi dicitur, Ubi est Deus tuus? 13. Ne putes te aliquid facturum quod homo non possit. Hoc fecit ipse Joannes evangelista. Transcendit carnem, transcendit terram quam calcabat, transcendit maria quae videbat, transcendit aerem ubi alites volitant, transcendit solem, transcendit lunam, transcendit stellas, transcendit omnes spiritus qui non videntur, transcendit mentem suam ipsa ratione animi sui. Transcendens ista omnia, super se effundens animam suam, quo pervenit? Quid vidit? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum. Si ergo separationem non vides in luce, quid separationem quaeris in opere? Vide Deum, vide Verbum ejus inhaerere Verbo dicenti: quia ipse dicens non syllabis dicit; sed splendore sapientiae fulgere, hoc est dicere. Quid dictum est de Sapientia ipsius? Candor est lucis aeternae . Attende candorem solis. In Si separas candorem solis a sole, separa
Abbreviated transcription (Latin):
scintilla est animi cogitantis : quã splendor
solis lucentis Solẽ orientẽ tuuides animi
motus ipsius. quã tardus . ẽ. ad animũtuũ :
Cito cupotusti cogitare qđ facturus est sol:
tem uenturus est.iã exalia parte cras orit᷑
Ubi hoc fecit cogitatiotua : adhuc ille
tardus est: & tuomĩa ꝑ agrasti Magnagͦ
res est animus sed qͦmodo dico estꝰ. transi
& ipsum: quia & ipse animus mutabilis est
Quãuis melior sit omĩ corpore : mͦ nouit.
mͦ non nouit : modo obliuiscitur. mͦ recor¬
datur . mͦ uult. mͦ non uult: modo pec¬
cat. mͦ iustus est Transi gͦ omẽm mutabi¬
litatem: non solũ omne qđ uidetur. sed &
omne qđ mutatur Transisti enĩ carnẽ quȩ
uidecur : transicelũ. solem. lunã. & stellas:
quȩ uidentur: Transi & omẽ qđ mutatur
Iamenĩ istis trans actis ueneras ad animum
tuum: sed & ibi inuenisti. mutabilitatẽ ani¬
mitui Nũquid mutabilis estds̃ : transigͦ &̾ a¬
nimũtuũ : effunde suꝑte animã tuam. ut con¬

Expanded text:
scintilla est animi cogitantis, quam splendor solis lucentis. Solem orientem tu vides animo: motus ipsius quam tardus est ad animum tuum? Cito tu potuisti cogitare quod facturus est sol. tem venturus est, jam ex alia parte cras oritur. Ubi hoc fecit cogitatio tua, adhuc ille tardus est, et tu omnia peragrasti. Magna ergo res est animus. Sed quomodo dico, est? Transi et ipsum; quia et ipse animus mutabilis est, quamvis melior sit omni corpore. Modo novit, modo non novit; modo obliviscitur, modo recordatur; modo vult, modo non vult; modo peccat, modo justus est. Transi ergo omnem mutabilitatem; non solum omne quod videtur, sed et omne quod mutatur. Transisti enim carnem quae videtur, transisti coelum, solem, lunam, et stellas quae videntur; transi et omne quod mutatur. Jam enim istis transactis veneras ad animum tuum, sed et ibi invenisti mutabilitatem animi tui. Numquid mutabilis est Deus? Transi ergo et animum tuum. Effunde super te animam tuam, ut con
Abbreviated transcription (Latin):
Iermone pristino quantũ nr̃m mou&
affectum. & in telleͥgendi pauꝑtatẽ:
Tocuti sumus exoccasione uerborum
euangelicorũ ubi scriptũ est Non potest
filius a se facere quicquã: nisi qđ uiderit

Expanded text:
ristino, quantum nostrum movit affectum et intelligendi paupertatem, locuti sumus, ex occasione verborum evangelicorum, ubi scriptum est, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit
Abbreviated transcription (Latin):
maior xp̃c quã angłi: ridendũ erat Incõpari¬
bilit̃ enĩ maior omi creatura: ꝑquẽ facta ẽ.
omĩs creatura: Sed exagitat suꝑbiã hominis:
Tues magist̃ in isrł & hȩc ignoras : ẽ anquã dicras.
om̃s angelos : quia cũ informa dĩ. eẽt. ñ rapi¬
na arbitratꝰ ẽ. et̃. se ȩqualẽ dõ: sed sem& ipsũ
exinaniuit formã serui accipiens. insimili
tudinẽ hominũ factꝰ: & habitu inuentus
ut homo. Humiliauit sem& ipsũ: factus
oboediens usq ad mortẽ & ne mortis genuscibi
aliqđ placeat: mortẽ aut̃ crucis Penddut
& insultabat̾ ei. Decruce descendere poterat
sed differebat ut desepulchro resurger&
Pertulit suꝑbos scruos dns̃: medicꝰ egrotos
Si hoc ille: qͥd illi qͦs opportet nasci ex spũ
si hoc ille uerꝰ magist incȩlo ñ hominũ tatũ
sed & angeloꝵ Si cnĩ doctis angli : uerbo di
docti s Si ũbo dĩ doctis: quȩrite unde doc

Expanded text:
ristus quam Angeli, ridendum erat: incomparabiliter enim major omni creatura, per quem facta est omnis creatura. Sed exagitat superbiam hominis, Tu es magister in Israel, et haec ignoras? Tanquam dicens, omnes Angelos, quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; sed semetipsum exinanivit fohominum factus, et habitu inventus ut homo: humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem et ne mortis genus tibi aliquod placeat, mortem autem crucis . Pendebat, et insultabatur ei. De cruce descendere poterat; sed differebat, ut de sepulcro resurgeret. Pertulit superbos servos Dominus; medicus aegrotos. Si hoc ille, quid illi quos oportet nasci ex Spiritu? si hoc ille verus magister in coelo, non hominum tantum, sed et Angelorum. Si enim docti sunt Angeli, Verbo Dei docti su
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̾alit̃ gͦ nascimꝰ: & inspũ nascimꝰ. Verbo.
& sacram̾̃to ad .ẽ. sp̃s: ut nascam᷑. Sp̃s in¬
iusibilit̃ ad ẽ unde nasceris: quia & tui
inuisibilit̃ nasceris. Seqͥt̾ enĩ & dicit ñ
mireris quia dixi tibi: oportet uos nas¬
ci denuo. Sp̃s ubi uult spirat. & uocem
eiꝰ audis. & nescis unde ueniat & quouadat.
Nemo uidet spm̃: & quomodo audiuimꝰ
uocẽ sp̃s : sonat psalmꝰ : uox .ẽ. sp̃s Sonat
euangeliũ : uox ẽ. sp̃s. Sonat sermo di¬
uinꝰ : uox ẽ. sp̃s. Nocẽ tiꝰ audis. & nescis
unde ueniat & qͦ eat: Sed sinascaris &
nias & qͦ eas hoc enĩ secutꝰ ait. Sic est
chodemꝰ: & dix̃ ei. q̃ uomodo poss hȩc
fieri: & reuera carnalit̃ intelligebat:
huic magistro udęoꝵ quasi insultare uolu¬
isse. Nouerat dñs qͥd agebat. Ulolebat illũ
nasci exspũ: nemo exspũ nascit̾. nisi humił
fuerit: Quia ipsa humilitas. facit nos nasci
magisterio inflatꝰ erat: & alicuiꝰ mom̃ti sibi
eẽ uidebat̾. quiaS erat iudęori: depo¬

Expanded text:
 nascimur, et in spiritu nascimur verbo et sacramento. Adest Spiritus, ut nascamur: Spiritus invisibiliter adest unde nasceris, quia et tu invisibiliter nasceris. Sequitur enim, et dicit: Non mireris quia dixi tibi, oportet vos nasci denuo: Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, sed nescis unde veniat, aut quo vadat. Nemo videt Spiritum: et quomodo audimus vocem Spiritus? Sonat Psalmus, vox est Spiritus; sonat Evangelium, vox est Spiritus; sonat sermo divinus, vox est Spiritus. Vocem ejus audis, et nescis unde veniat, et quo vadat. Sed si nascaris et nias, et quo eas. Hoc enim secutus ait: Sic est codemus, et dixit ei: Quomodo possunt haec fieri? Et revera carnaliter, non intelligebat. huic magistro Judaeorum quasi insultare voluisse? Noverat Dominus quid agebat, volebat illum nasci ex Spiritu. Nemo ex Spiritu nascitur, nisi humilis fuerit: quia ipsa humilitas facit nos nasci magisterio inflatus erat, et alicujus momenti sibi esse videbatur, quia doctor erat Judaeorum: depo
Abbreviated transcription (Latin):
aliũ uentũ uenientẽ aboriente ad occidenẽ:
Quomodo gͦ nescimꝰ unde uemat & qͦ eat:
Q uid gͦ dix̃ trenũ qđ ñ credebunt homines :
an illud qđ de tẽplo resuscitando dixerait:
suscitaturo Si t̃restria inqͥt dixi uob & non
Noc ẽ siñ creditis quia teplũ possũ suscitait
deiectũ a uob̃: qͦ modo creditis quia ꝑ spm̃ pos¬
sint homines regenerari : Et seqͥt᷑ Nemo
ascendet incȩ nisi qui descendit decę¬
lo: filius hominis qui ẽ incęlo Ecce hic
erat: & in cęlo erat hic erat carne: n
celo erat diuinitate. Immo ubiq natꝰ diui¬
nitate de matre. ñ recedens a patre. Duȩ na

Expanded text:
oriente ad occidentem? quomodo ergo nescimus unde veniat et quo eat? Quid ergo dixit terrenum, quod non credebant homines? An illud quod de templo resuscitando dixerat? Csuscitaturo. Si terrestria, inquit, dixi vobis et non Hoc est, si non creditis quia templum possum resuscitare dejectum a vobis; quomodo credetis quia per Spiritum possint homines regenerari? 8. Et sequitur: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis qui est in coelo. Ecce hic erat, et in coelo erat: hic erat carne, in coelo erat divinitate; imo, ubique divinitate. Natus de matre, non recedens a Patre. Duae na
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbauit. Nescio qͥd uidit in lusu. Illusionẽ
uidit: in illo lusu Aniadũtit scrui suꝑ¬
biã. displicuit illi. eiecit foras: Nati de
ancillis ĩꝓbi mittunt᷑ foras: & natꝰ deliba.
mittit̾ foras esau. Nemo gͦ p̃sumat quia¬

Expanded text:
improbavit. Nescio quid vidit in lusu: illusionem improbavit. Nescio quid vidit in lusu: illusionem vidit in illo lusu, animadvertit servi superbiam; displicuit illi, ejecit foras. Nati de ancillis improbi mittuntur foras, et natus de libera mittitur foras Esau. Nemo ergo p
Abbreviated transcription (Latin):
matri. suꝑbus infiliũ matris. Mat̃ enĩ eius.
magis sara quã agar . Illius uterꝰ ac cõmodatꝰ:
illius uoluntas accessit. Non facer& abrahã
qđ sara nollet: magis gͦ ille filius sarȩ :¬
budendo. quia deludendo. Quid ait sam:
Gice ancillã & filiũ eiꝰ : ñ enĩ heres erit filius
ancillȩ. cũ filio meo isaac: ñ gͦ illũ uiscera
ancillȩ cieter̃ foras: sed ceruix scruilis Esi li suꝑb sit.
seruus ẽ Et qđ peius c̃ malȩ dnȩ. ipsius
suꝑbiȩ. Itaq fr̃s mei respondete homini.
ñ posse rurs nasci hominẽ : Respondete secũ¬
ri: ñ posse rurs nasci hominẽ. Quic qͥd ite¬
rũ fit: illusio .ẽ. Quic qͥd iterũ fit: lus. ẽ:
sara ludentes. ait scriptura: & dix̃ abrahȩ
eice ancillã & filiũ eiꝰ. Displicuit sarȩ lusꝰ
pueroꝵ: aliqͥd nouũ uidit pueros liidere
Monne optant hoc quȩ filios habent ui¬
dere ludentes filios suos: uidit illa: im

Expanded text:
matri, superbus in filium matris; mater enim ejus matri, superbus in filium matris; mater enim ejus magis Sara quam Agar. Illius uterus accommodatus, illius voluntas accessit; non faceret Abraham quod Sara nollet: magis ergo ille filius Sarae. ludendo, quia deludendo; quid ait Sara? Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Non ergo illum viscera ancillae ejecerunt foras, sed cervix servilis. Et si liber superbus sit, servus est; et quod pejus est, malae dominae, ipsius superbiae. Itaque, fratres mei, respondete homini non posse rursus nasci hominem; respondete securi non posse rursus nasci hominem. Quidquid iterum fit, illusio est; quidquid iterum fit, lusus est. enim eos Sara ludentes, ait Scriptura, et dixit Abrahae, Ejice ancillam et filium ejus. Displicuit Sarae lusus puerorum; aliquid novum vidit pueros ludere. Nonne optant hoc quae filios habent, videre ludentes filios suos? Vidit illa, et
Abbreviated transcription (Latin):
habebat. ut qͥs testimoniũ ꝑhiberet de homine
ipse aut̃ sciebat qͥd cẽt in homine. Ecceiã illi
credebant in ihm̃: & ipse ihs̃ ñ se credebat eis
Quare : qr ñdũ erant renati exaqua & spũ: unde
hortati sumꝰ & hortam̃ fr̃s nros cathecuminos.
Si enĩ int̾roges eos. ĩ credider̃ in iħm: sed quia
iħs Quid faciduit ut se illis credat iħseyenas
mat̃nis ñ recedant . Nullus potest homoredire
in matris uiscera. & iterũ nasci sed de ancilla
nescio qͥs natꝰ ÷ Nũ qͥd tunc qͥnatis deancillis
redier̃ in uterũ liberarũ. ut denuo nasceren:
sem̃ abraham inismahele. & ut possit abraã
facere filiũ deancilla: uxor auctor fuit.
Natꝰ ẽ. ex semine uiri: & ñ uttro. sed solo pla¬
cito uxoris. Nũ qͥd qr de ancilla. idõ exhere¬
datꝰ : Si ꝓptra exheredatꝰ. qr de ancillanatꝰ:
nulli ancillarũ filii ãmitterent᷑ adhereditatẽ:
filii iacob apͦnissis adhereditatẽ Isma helaũt.
ñ quia exancilla natꝰ exheredatꝰ. sed qr suꝑb

Expanded text:
mine; ipse enim sciebat quid esset in homine » . Ecce jam illi credebant in Jesum, et ipse Jesus non se credebat eis. Quare? Quia nondum erant renati ex aqua et Spiritu. Inde hortati sumus, et hortamur fratres nostros catechumenos. Si enim interroges eos, jam crediderunt in Jesum: sed quia Jesus. Quid faciant, ut se illis credat Jesus? Renmaternis non recedant. 4. Nullus potest homo redire in matris viscera, et iterum nasci. Sed de ancilla nescio quis natus est? Numquid tunc qui nati sunt de ancillis, redierunt in uterum liberarum, ut denuo nascerentur? Semen Abraham et in Ismael; et ut posset Abraham facere filium de ancilla, uxor auctor fuit. Natus est ex semine viri, et non utero, sed solo placito uxoris . Numquid quia de ancilla, ideo exhaeredatus? Si propterea exhaeredatus quia de ancilla natus est, nulli ancillarum filii admitterentur ad haereditatem. Filii Jacob admissi sunt ad haereditatem: Ismael autem, non quia ex ancilla natus, exhaeredatus, sed quia superbus
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝗ filius ia cob de ancilla: quã baptizari
iuãuis natꝰ ex lib̾a. Iȩc fr̃s tenete ñ uos
palpamꝰ Nulla spes urã in nob̵ sit : nec nob
blandim᷑ nec uob̵ Vnꝰqͥsq suã sarcinã por¬
tat . Nrm̃ .ẽ dicere ne male iudicemꝰ:
arm .ẽ. audire. & corde audire: ne exigat᷑
qđ damꝰ. ĩmo quando exigit᷑: lucrũ in¬
ueniat᷑ ñ detrim̃tũ. Bicit dominꝰ nicho¬
demo: & exponit ei. Am̃ am̃ dico tibi¬
nisi quis renatꝰ fuerit exaqua & spũ: ñ
potest introire in regnũ dĩ. Tu inqͥt carna

Expanded text:
tanquam filius Jacob de ancilla, quam baptizari quamvis natus ex libera. Haec, fratres, tenete. Non vos palpamus, nulla spes vestra in nobis sit: nec nobis blandimur, nec vobis; unusquisque suam sarcinam portat. Nostrum est dicere, ne male judicemur: vestrum est audire, et corde audire, ne exigatur quod damus; imo quando exigitur, lucrum inveniatur, non detrimentum. 5. Dicit Dominus Nicodemo, et exponit ei: Amen, amen dico tibinisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnum Dei. Tu, in
Abbreviated transcription (Latin):
oms gs̃. ẽ redidit tunc unꝰ qđ ñdũ debebata
uident homines & excȩcant᷑. Cõpletũ .ẽ. in gen¬
ab qđ ꝓmissũ. ẽ uni: & separant᷑ a cõmunione
gentiũ. qͥ & qđ ĩpletũ .ẽ. uidere nolunt. Sed
quid eis ꝓd .ẽ quia uidere nolunt: Uident.
uelint. nolint : aꝑta ueritas. & clausos oculos
ferit. Responsũ ẽ nichodemo: quia ex eis erat
qͥ credidente in iħm. & ipse iħs ñ se credebat
eis. Quib dã enĩ ñ se credebat. cũ iã in illo cre¬
didissent: sic habes scriptũ. Multi credider
in nomine eiꝰ: uidentes signa quȩ faciebat Ipse

Expanded text:
ebat: vident homines, et excaecantur. Completum est in gentibus quod promissum est uni: et separantur a communione gentium, qui et quod impletum est videre nolunt. Sed quid illis prodest quia videre nolunt? Vident, velint nolint; aperta veritas et clausos oculos ferit. 3. Responsum est Nicodemo, qui ex eis erat qui crediderant in Jesum, et ipse Jesus non se credebat eis. Quibusdam enim non se credebat, cum jam in illum credidissent. Sic habes scriptum: « Multi crediderunt in n
Abbreviated transcription (Latin):
arbitror scĩtati ur̃ȩ . Sed quare hanc ipsã remꝑ
colũbã oportuit de monstrari. si breuit̃ dici
possit. dicerem: Sed quia diu dicendũ ẽ. & one¬
rare uos nolo: qͦ modo ad iutꝰ sũ orationib ur̃is.
ut illut qđ ꝓmisi ĩplerem: adiuuante &iã atq
&iã pia intentione & uotis bonis. & illud appa¬
rebat uob̾ quare ioħis qđ didicit in dño. qr ipse
aẽ qͥbaptitat in spũ scõ. & nulli seruo trans leͤ¬
gauit potestatẽ baptizandi: ñ debuit discere
nisi ꝑcolũbam:

Expanded text:
arbitror Sanctitati vestrae: sed quare hanc ipsam rem per columbam oportuit demonstrari, si breviter dici posset, dicerem: sed quia diu dicendum est, et onerare vos nolo, quomodo adjutus sum orationibus vestris, ut illud quod promisi, implerem; adjuvante etiam atque etiam pia intentione et votis bonis, et illud apparebit vobis, quare Joannes quod didicit in Domino, quia ipse est qui baptizat in Spiritu sancto, et nulli servo suo translegavit potestatem baptizandi, non debuit discere nisi per columbam.
Abbreviated transcription (Latin):
modo putores. eorruptibilis enĩ om̃is caro:
in putredines defluit. nisi qͦdã condim̃to animȩ
teneatur Sed hoc c̃mune illiẽ. c̃pecoribus.
Anima illa magis miranda dixi quȩ adm̃tis
& intellectũ ꝑtinet: ubi &iã ad imaginẽ creatoris
sui renouat᷑. ad cuiꝰ imaginẽ factꝰ. ẽ homo.
Quid erit hȩc uis animȩ : eũ & corpꝰ hoc induerit
incorruptionẽ. & mortale hoc induerit ĩ mor¬
tuoꝵ: Hȩc tam̃ anima ut dixi ãmirabilis natu¬
rȩ atq substantiȩ in uisibilis res. ẽ: & intelligibilis :

Expanded text:
modo putores. Corruptibilis est enim omnis caro, in putredines defluit, nisi quodam condimento animae teneatur. Sed hoc commune illi est cum pecoris anima: illa magis miranda quae dixi, quae ad t intellectum pertinent; ubi etiam ad imaginem Creatoris sui renovatur, ad cujus imaginem factus est homo . Quid erit haec vis animae, cum et corpus hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortuorum? Haec tamen anima, ut dixi, admirabilis naturae atque substantiae, invisibilis res est et intelligibilis:
Abbreviated transcription (Latin):
sic factꝰ .ẽ. homo. ut ꝑderet qđ ds̃ erat accessit
illi homo ñ amiss .ẽ. ds̃ Ipse gͦ fecit hoc : qui
illa omĩa: ñ itaq miremͣ quia ds̃ fecit: Sed
onẽ fecit. Aliquid enĩ reł & in ipsis factis innuit
nob̾ puto ñ sine causa uenit adnuptias ex¬
cepto miraculo. aliqͥd & in ipso facto misteru
& sacram̃ti latet: Pulsemꝰ ut aperiat: de uino
in uisibili in ebriet nos: quia & nos aqua eramꝰ.
& uinũ nos fecit: sapientes enuĩ nos fecit. Sa¬
pimꝰ enĩ fidẽ ipsius: qͥ pͥus insipientes eramus:
oforte ad ipsã sapientiã ꝑtinet c̃honore dĩ. &
c̃laude maiestatis eiꝰ. & c̃karitate potentissimȩ

Expanded text:
sic factus est homo, ut perderet quod Deus erat: accessit illi homo, non amissus est Deus. Ipse ergo fecit hoc, qui illa omnia. Non itaque miremur quia Deus fecit; sed onem fecit. Aliquid enim et in ipsis factis innuit nobis. Puto quia non sine causa venit ad nuptias. Excepto miraculo, aliquid in ipso facto mysterii et sacramenti latet. Pulsemus ut aperiat, et de vino invisibili inebriet nos: quia et nos aqua eramus, et vinum nos fecit, sapientes nos fecit; sapimus enim fidem ipsius, qui prius insipientes eramus. Et forte ad ipsam sapientiam pertinet, cum honore Dei, et cum laude majestatis ejus, et cum charitate potentissimae
Abbreviated transcription (Latin):
apostolica quod animalis homo non perci¬
pit ea qr ae sunt spiritus dĩ: & cogitantes
in hac presente turba caritatis uestrae ne¬
cesse esse. ut multi sint Anumales. qui ad¬
huc scđm carnem sapiant. nondumq se pos

Expanded text:
imalis homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei , et cogitans, in hac praesenti turba Charitatis vestrae necesse esse ut multi sint animales, qui adhuc secundum carnem sapiant, nondumque se pos
Abbreviated transcription (Latin):
NTER OMNES DIUINAS AUCTORITATES QUAESCĨS
litteris continentur: euuangłiũ merito excellit. Qđ enĩ lex & ꝓpħae
futurũ prenuntiauerunt: hoc redditum atq completum. in euu angłio
meminerant. uerum etiam quae priusquã illi ꝑdiscipulatũ ad hese¬
sant mei natiuitate uł infantia uł pueritia. diuinitus gesta. & digna
memona siuie ab ipso siue a parentibus eius siue a quibus lib& aliis. cer¬
cosunis inditus. & fidelis simis testimoniis inquirere. & cognoscere
poruerunt. imposito sibi euuangeliz andi munere. generi huma no
dununtrare curarunt. Quorum quidam hoc ÷ matheus & iohes
ciuamseripta de illo quat seribenda uisa sunt: libris singulis edider:
aene putanttur quodattinet ad ꝑcipiendum & p̃dicandum euu anglmꝰ
parr esst alicuid utrumilli annuntient qui cundem dnm hic incarnc ap-¬
parentem discipulatu famulante secuti sunt. anhĩ quiex illis ficetitea
somere eseilider̃: diuna prouidentia ꝓcuratũ : perspmscm̃. ut quib da

Expanded text:
nter omnes diuinas auctoritates, quae sanctis litteris continentur, euangelium merito excellit. quod enim lex et prophetae futurum praenuntiauerunt, hoc redditum adque conpletum in euangelio meminerant, uerum etiam quae, priusquam illi per discipulatum adhaesein eius natiuitate uel infantia uel pueritia diuinitus gesta et digna memoria siue ab ipso siue a parentibus eius siue quibuslibet aliis certissimis indiciis et fidelissimis testimoniis requirere et cognoscere potuerunt, inposito sibi euangelizandi munere generi humano adnuntiare curarunt. quorum quidam, hoc est Mattheus et Iohannes, etiam scripta de illo, quae scribenda uisa sunt, libris singulis ediderunt. Ac ne putaretur, quod adtinet ad percipiendum et praedicandum euangelium, interesse aliquid, utrum illi adnuntient, qui eundem dominum hic in carne apparentem discipulatu famulante secuti sunt, an hi, qui ex illis fideliter conperta crediderunt, diuina prouidentia procuratum est per spiritum sa
Abbreviated transcription (Latin):
ant ibi recitandũ ẽ nob euangłm. ut
fides nra ꝑmaneat. aut imponenda ẽ.
manus. ab aliquo praeposito Ista omĩa
alligam̃ta. ftactura sunt ꝑfectã sanita
tẽ Sanitate detrahentur: sed ad eam
non ꝑueniret᷑. nisi alligarentur. Panat

Expanded text:
Aut ibi recitandum est nobis Evangelium, ut Aut ibi recitandum est nobis Evangelium, ut fides nostra permaneat? aut imponenda est manus ab aliquo praeposito? Ista omnia alligamenta fracturae sunt; perfecta sanitate detrahentur: sed ad eam non perveniretur, n
Abbreviated transcription (Latin):
rigat. Quomodo tu frangis : quomo¬
dotu conteris : conficendo puniendo
peccata tua. quid aliud significat
pectoꝵ tunsio. nisi forte putamus
ossa nr̃a aliquid peccasse cum cedi mꝰ
pectus : sed significans noscor conte
ꝑfecta : cum & corporis reparatio imple¬
bitur quȩ promissa est. Nunc interea
quid facit medicus : Alligat contritionẽ
tuas: ut possis ꝑuenire ad plenissimã
firmitatẽ. donec consolidetur qđ fra¬
ctum ẽ qđ alligatum est. Quȩ sunt ista
alligam̃ta: temporalia sacramenta.
Alligam̃ta medicinalia sunt contriti.¬
onts nr̃e. Sacramenta interĩ tẽporalia
quib habemus consolationẽ: & ista
omnia quȩ loquimur uob ipsa quae
sonant & transeunt. Quicquid in eccła
gerit᷑ temporalit̃ : alligam̃ta s̃ contri¬
tionum quẽ ad modũ medicus ꝑfecta
sanitate detra hit ligaturã: sic in
illa ciuitate iherłm cũ aquales angłi
fuerimus facti Nam quid putatis ibi
accepturos nos eẽ . qđ hic accepimus:

Expanded text:
rigat. Quomodo tu frangis? quomorigat. Quomodo tu frangis? quomodo tu conteris? Confitendo, puniendo peccata tua. Quid aliud significat pectorum tunsio? Nisi forte putamus ossa nostra aliquid peccasse, cum caedimus pectus. Sed significamus nos cor conterperfecta, cum et corporis reparatio implebitur quae promissa est. Nunc interea quid facit medicus? Alligat contritiones tuas, ut possis pervenire ad plenissimam firmitatem, donec consolidetur quod fractum est, quod alligatum est. Quae sunt ista alligamenta? Temporalia Sacramenta. Alligamenta medicinalia sunt contritionis nostrae, Sacramenta interim temporalia, quibus habemus consolationem: et ista omnia quae loquimur vobis, ipsa quae sonant et transeunt, quidquid in Ecclesia geritur temporaliter, alligamenta sunt contritionum. Quemadmodum enim medicus perfecta sanitate detrahit ligaturam; sic in illa civitate Jerusalem, cum aequales Angelis facti fuerimus, numquid putatis ibi accepturos nos esse quod hic accipimus?
Abbreviated transcription (Latin):
Medici frangunt: & faciunt uulnus
nouũ. quia mala erat sanitas praua
Sic ergo recte s̃ inquit scriptura
uiȩ dñi : sed prauicordius in illis
habens. Putat torta eẽ . oniã quae
dicuntur adõ : putat praua eẽ omĩa
quȩ fecit ds̃. & displicent illi omĩa
iudicia dĩ. maximeq in quib ipse
corripitur : & sed & & disputat quã
male faciat ds̃. quia ñ ꝓ eiꝰ uoluntate
facit. Distortum corparũ ẽ quod
non se corrigit ad dm̃  et dm̃
uult distor quere adse. Quid ergo
ei dic̃ desuꝑ ds̃: tortus es xquus
sum. Situ rectus esses sentires ȩqui¬
tatẽ meã : quẽ ad modũ si in pauim̃¬
ta a equali poneres distortũ lignũ
non collocaret᷑. undiq nutaret. un¬
diq agitaret᷑. non qđ loci in ȩquali¬
tas sed distortio ligni facit sic ait
scriptura. Quam bonus isr ł ds̃ re¬
ctis corde Quid ergo tortũ ẽ cor
quomodo dirigitur e & tortũ est &
durum.  Iam ergo tortũ & durũ fran¬

Expanded text:
medici, frangunt, et faciunt vulnus medici, frangunt, et faciunt vulnus novum, quia mala erat sanitas prava. Sic ergo «rectae sunt,» inquit Scriptura, «viae Domini; sed pravicordius in illis habens. Putat torta esse omnia quae dicuntur a Deo, putat prava esse omnia quae fecit Deus, et displicent illi omnia judicia Dei, maximeque in quibus ipse corripitur; et sedet, et disputat quam male faciat Deus, quia non pro ejus voluntate facit. Distortum cor, parum est quod non se corrigit ad Deum; et Deum vult distorquere ad se. Quid ergo dicit Deus desuper? Tortus es, aequus sum. Si tu rectus esses, sentires aequitatem meam. Quemadmodum si in pavimento aequali poneres distortum lignum, non collocaretur, undique nutaret, undique agitaretur; quod non loci inaequalitas, sed distortio ligni facit: sicut ait Scriptura, «Quam bonus Israel Deus rectis corde» ! Quid ergo? tortum cor quomodo dirigitur? Et tortum est, et durum: jam ergo tortum et durum fran
Abbreviated transcription (Latin):
in uob̾ hoc ergo pignus accepit sps
nr̃ : ut incipiamus fide seruire dõ
& ex fide appellare iusti: qm̃ iustus ex
fide uiuit. Quicquid aut̃ nob adhuc
repugnat & resistit: de mortalitate
carnis .ẽ. & hoc sanabitur. Viuificabit¬
ohiic enim inquit & mortalia
corpora urã ꝑ in habitantem spm̃¬
bis est. Ad hoc pignus dedit: ut
compleat qđ ꝓmisit. Quid ergo
nune in hac uita quando adhuc
confessores sumus nondũ possesso¬
res : quid in hac uita : quid fi&:
quo modo durabitur e sanat
conitritos corde Sed
perfecta sanitas turic
erit quando diximus
Nunc ergo quid: Alligat
contritiones eorum
Quicurat inquit contritos¬
it corde. quorum ꝑ fecta
sanitas in resurrectione
iustorum erit: alligat
modo contritiones eoꝵ. Quȩ sunt
alligamenta contritionũ : sicut
medici alligant fracturas. Aliquan¬
do enĩ intelligat & hoc caritas ur̃a
& motũ ẽ eis qui animaduerter
uł amedicis audier̃: aliquando pra¬
ue & distortee firmata ut corrigant

Expanded text:
 . Hoc ergo pignus accepit spiritus noster, ut incipiamus fide servire Deo, et ex fide appellari justi: quoniam justus ex fide vivit . Quidquid autem nobis adhuc repugnat et resistit, de mortalitate carnis est; et hoc sanabitur. «Vivificabit» enim, inquit, «et mortalia corpora vestra, per inhabitantem Spirbis.» Ad hoc pignus dedit, ut compleat quod promisit. Quid ergo nunc in hac vita, quando adhuc confessores sumus, nondum possessores, quid in hac vita, quid fiet? Quomodo curabitur? «Sanat contritos corde;» sed perfecta sanitas tunc erit, quando diximus. Nunc ergo quid? «Alligat contritiones eorum.» Qui curat, inquit, contritos corde, quorum perfecta sanitas in resurrectione justorum erit; alligat modo contritiones eorum. 7. Quae sunt alligamenta contritionum? Sicut medici alligant fracturas. Aliquando enim; intelligat et hoc Charitas vestra, et notum est eis qui animadverterunt, vel a medicis audierunt: aliquando prave et distorte firmata, ut corrigant
Abbreviated transcription (Latin):
infelix homo : iã cor conterere est. Ille sper&
felicitatẽ: qui confitetur infelicitatẽ dic
igitur. Infelix homo quis me libabit
de corpore mortis huius : ut respon
gratia dĩ. unde nunc pignus accepi¬
mus : Audi eundẽ apłm: Corpꝰ qͥdem
inquit mortuũ ẽ. ꝓpt̃ peccatũ. spr̃
sps eius qui suscitauit iħm ex mortuis
habitat in uobis : qui suscitauit xpm¬

Expanded text:
«Infelix homo,» jam cor conterere est. Ille speret «Infelix homo,» jam cor conterere est. Ille speret felicitatem, qui confitetur infelicitatem. Dic ergo, «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus;» ut respondgratia Dei, unde nunc pignus accepimus? Audi eumdem Apostolum: «Corpus quidem,» inquit, «mortuum est propter peccatum; spiritus Spiritus ejus qui suscitavit Jesum ex mortuis, habitat in vobis; qui suscitavit
Abbreviated transcription (Latin):
sentientes Tales sanat: sed ꝑfecta
eoꝵ sanitas transacta mortalitate
fiet : quando corruptibile hoc indu¬
erit incorruptionẽ. & mortale hoc
induerit immortalitatẽ : quando
nihil erit qđ excarnis labe sol¬
licit&. non solum
nihil cui consentiamus : sed nihil
qđ suggeratur in carne: Etenĩ
modo frs̃ mei. quantȩ illicitae
delectationes animũ tangut :
quãuis eis ñ consentiamus ut mem¬
bra nr̃a iustitiae seruiant nori
iniquitati: tam̃ uł delectaritalib
& si non consentis. nondũ
ꝑfecta sanitas Sanaberisergo :
corde contrito sanaberis: oli
erubescere. conterecor Etales
sanat ds̃ sed quid ago in quies mo¬
do: condelector enĩ legi dĩ scđm
interiorem hominẽ : uideo autẽ
aliam legẽ in mẽbris meis.¬
repugnantẽ legi mentis meȩ & captiuũ
me ducentem in lege peccati Quidagis
conterecor. Confitere age dic sequentia
infelix ego homo. quis me liberabit de
corpore mortis huius  Hoc eñi dicero

Expanded text:
sentientes. Tales sanat; sed perfecta sentientes. Tales sanat; sed perfecta eorum sanitas transacta mortalitate fiet, quando corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ; quando nihil erit quod ex carnis labe sollicitet, non solum nihil cui consentiamus, sed nihil quod suggeratur ex carne. Etenim modo, fratres mei, quantae illicitae delectationes animum tangunt! Quamvis eis non consentiamus, ut membra nostra justitiae serviant, non iniquitati; tamen vel delectari talibus, etsi non consentis, nondum est perfecta sanitas. Sanaberis ergo, corde contrito sanaberis. Noli erubescere, contere cor; tales sanat Deus. Sed quid ago, inquies, modo? «Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem; video autem aliam legem in membris meis,repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati.» Quid agis? Contere cor, confitere; age, dic sequentia: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» Hoc enim dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
dõ dicebat. si uoluisses sacrificium:
dedissem : utiq holo caustis non de¬
lectaberis : Quid ergo: sine sacrificii
oblatione remanebimus : Audi qͥd
te uelit offerre: sequit᷑ & dic̃. Sa¬
crificiũ dõ sps̃ contribulatꝰ : cor con¬
tritum & humiliatũ ds̃ ñ sꝑnit sa¬
nat gͦ contritos corde : quia illis pro¬
pinquat ut san&: sicut dr̃ alio loco
ꝓpe ẽ dñs his qui obtriuer̃cor. Qui
obtriuer̃ cor humiles : qui non
obtriuerunt cor suꝑbi Contritum
sanabitur: elatum elidetur Adhoc
enĩ forte eliditur: ut contritũ san&
Ne uelit ergo fr̃s cor nrm̃ eẽ erectũ
antequã sit rectũ Male erigitur
qđ non primo corrigitur : quisanat
contritos corde & allicat corriti¬
ones eoꝵ sanat inquit contritos
corde: sanat gꝰ humiliatos corde.
sanat confitentes : sanat seipsos pu¬
mientes in se sȩuerũ iudiciũ exer¬
centes : ut possint eẽ illius miscđiã

Expanded text:
Deo dicebat, «Si voluisses sacrificium, Deo dicebat, «Si voluisses sacrificium, dedissem utique; holocaustis autem non delectaberis.» Quid ergo? Sine sacrificii oblatione remanebimus? Audi quid te velit offerre. Sequitur, et dicit: «Sacrificium Deo spiritus contribulatus; cor contritum et humiliatum Deus non snat» ergo «contritos corde:» quia illis propinquat ut sanet; sicut dicitur alio loco, «Prope est Dominus his qui obtriverunt cor» . Qui obtriverunt cor? Humiles. Qui non obtriverunt cor? Superbi. Contritum sanabitur, elidetur elatum. Ad hoc enim forte eliditur, ut contritum sanetur. Ne velit ergo, fratres, cor nostrum esse erectum, antequam sit rectum: male erigitur, quod non primo corrigitur. 6. «Qui sanat contritos corde, et alligat contritiones eorum. Sanat,» inquit, «contritos corde:» sanat ergo humiliatos corde, sanat confitentes, sanat seipsos punientes, in se severum judicium exercentes, ut possint esse illius misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
tuus. ẽ. Misit ergo ad captiuitatẽ nr̃am
redemptorẽ filium suũ. Porta inquit
tecũ sacc̃um : ferto ibi p̃tium captiuoꝵ
Induit enĩ se mortalitatẽ carnis: & ibi
erat sanguis: quo fuso. redimerentur
illo sanguine Colligit disꝑsiones
isrł & siille collegit olim disꝑsos
quomͦ satagendũ .ẽ. ut colligantur mo¬
do disꝑsi: si collecti sunt disꝑsi. ut in
manu artificis ad aedificium forma¬
rent᷑ : quomͦ colligendi sunt qͥ de manu
artificis inquietudine cecider̃ : Aedi¬
ficans iherłm dñs. Ecce quẽ laudamꝰ
ecce cuilaudẽ tota uita nr̃a debemus
agit ut colligat : QuISANAT INquit¬
contritos corde. Ecce quomꝰ colli-¬
guntur disꝑsiones isrł : ut sanentur
contriti corde. quicor ñ conterunt :
non sanant᷑ : Quid . ẽ. conterere cor:
notũ sit km̃i: fiat ut sanari possitis
dictum .ẽ. enĩ multis aliis scriptura¬
rum locis. & maxime illo loco uoce
nr̃a. quidam cantans dicebat. qm̃ si
uoluisses sacrificium dedissem. utiq

Expanded text:
tuus est.» Misit ergo ad captivitatem nostram redemptorem Filium suum. Porta, inquit, tecum saccum, ferto ibi pretium captivorum. Induit enim se ille mortalitatem carnis, et ibi erat sanguis quo fuso redimeremur. Illo sanguine collegit dispersiones Israel. Et si ille collegit olim dispersos, quomodo satagendum est ut colligantur modo dispersi? Si collecti sunt dispersi, ut in manu artificis ad aedificium formarentur; quomodo colligendi sunt, qui de manu artificis inquietudine ceciderunt? «Aedificans Jerusalem Dominus.» Ecce quem laudamus, ecce cui laudem tota vita nostra debemus.agit, ut colligat? «Qui sanat contritos corde.» Ecce quomodo colliguntur dispersiones Israel, ut sanentur contriti corde. Qui cor non conterunt, non sanantur. Quid est, conterere cor? Notum sit, charissimi; fiat, ut sanari possitis. Dictum est enim multis aliis Scripturarum locis; et maxime illo loco, voce nostra quidam cantans, dicebat, «Quoniam si voluisses sacrificium, dedissem utique:»
Abbreviated transcription (Latin):
coniunxisti te furto. Qđ ipsius solũ erat
factũ ẽ. & tuũ : qͥa placuit tibi. Si autẽ
displicuerit tibi & oraueris ꝓ eo & de¬
p̃catꝰ ueniã dederis ut possis libera
fronte dicere in p̃cib tuis quas tͥ uiris.¬
peritꝰ cȩlestis dictauit: Dimite no¬
bis debita nr̃a sic̃ & nos dimittimꝰ de

Expanded text:
conjunxisti te furi: quod ipsius solum erat, conjunxisti te furi: quod ipsius solum erat, factum est tuum; quia placuit tibi. Si autem displicuerit tibi, et oraveris pro eo, et deprecatus veniam dederis, ut possis libera fronte dicere in precibus tuis, quas tibi Jurisperitus coelestis dictavit, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittim
Abbreviated transcription (Latin):
nere : & unꝰ qui ante . ẽ. solus portat caput.
& ñ ponit sũꝑ alterũ. Sed cũ & ipse defe¬
cerit: tollit se ab anteriore parte redit
posteriꝰ ut & ipse in altero reqͥescit & sic
portant om̃s onera sua & ꝑueni unt ad
qđ desidant. & ñ patiunt᷑ naufragiũ. quia
quasi nauis . ẽ. illis caritas. Itaq caritas
portat onera: sed ñ timeat ne p̃mat᷑ one.¬
rib talib Ne peccatis suis unꝰ qͥsq. p̃mat᷑.
adtendat. Nã qͣndo portas infirmitatẽ
frĩs tui. ñ te onerant peccata ipsius ꝑla.¬
ne si consentias iã tua te p̃munt ñ alterius
Quisqͥs enĩ consenserit peccatori: ñ alienis
sed suis grauat᷑ Consensio enĩ ad pecca¬
tũ alteriꝰ. tuũ sit peccatũ: & ñ .ẽ. quare
queraris qđ peccata aliena te p̃mant
Dicit᷑ etuĩ tibi p̃munt te: sed tua Vidis¬
tifurem cucurristi cũ eo. qͥd .ẽ. hoc
pedib: ambulasti ad furtũ : immom̃te

Expanded text:
nere; et unus, qui ante est, solus portat caput nere; et unus, qui ante est, solus portat caput et non ponit super alterum: sed cum et ipse defecerit, tollit se ab anteriore parte et redit posterius, ut et ipse in altero requiescat: et sic portant omnes onera sua, et perveniunt ad quod desiderant; et non patiuntur naufragium, quia quasi navis est illis charitas. Itaque charitas portat onera; sed non timeat ne prematur talibus oneribus: ne peccatis suis unusquisque prematur, attendat. Nam quando portas infirmitatem fratris tui, non te onerant peccata ipsius. Plane si consentias, jam tua te premunt, non alterius. Quisquis enim consenserit peccatori, non alienis, sed suis gravatur. Consensio enim ad peccatum alterius, tuum fit peccatum; et non est quare queraris quod peccata aliena te premant. Dicitur enim tibi: Premunt te, sed tua. Vidisti furem, cucurristi cum eo . Quid est hoc? Pedibus ambulasti ad furlum; imo mente
Abbreviated transcription (Latin):
portant inuicẽ onera sua. nisiqͥhabent
caritatẽ : qͥ ñ habent caritatẽ : graues
s̃ sibi. Qui autẽ habent caritatẽ: por¬
tant se. Lȩsit te aliqͥs: petit ueniam
Si ñ dimittis: ñ portas onus fr̃is tui.
Si dimittis : portas infirmũ & tusi
forte in aliqͣ infirmitate cecideris qͣsi
homo : oport& ut sic te port& & ille
quẽ ad modũ &tu. Audi qͥd p̃cesserit.
Fr̃s inqͥt. si p̃occupatꝰ fuerit homo
in aliqͦ delicto: uos qͥ spiritales estis
instruite huiꝰ modi in spũ lenitatis
& neforte qͥa spiritales monuerat. ue¬
lut securi sibi uiderent᷑. continuo sũb¬
iecit. Intendens te ipsũ : ne & tutẽp¬
teris. Deinde qđ cõmemoraui sub¬
uix̃ : alt̃ alterius onera portate : &¬
sic ad implebitis legẽ xp̃i. Cinde dicit:
& ꝓpt̃ legẽ tuã sustinui te dnẽ. dicunt᷑
cerui quando transeunt freca in ꝓximas
insulas pascuȩ gr̃a. capita suꝑ in incẽ po-¬

Expanded text:
portant invicem onera sua, nisi qui habent portant invicem onera sua, nisi qui habent charitatem? Qui non habent charitatem, graves sunt sibi; qui autem habent charitatem, portant se. Laesit te aliquis, petit veniam: si non dimittis, non portas onus fratris tui; si dimittis, portas infirmum. Et tu si forte in aliquam infirmitatem cecideris, quasi homo, oportet ut sic te portet et ille, quemadmodum et tu. Audi quid praecesserit: «Fratres,» inquit, «si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis.» Et ne forte quia spirituales monuerat, veluti securi sibi viderentur, continuo subjecit: «Intendens teipsum, ne et tu tenteris.» Deinde quod commemoravi, subjunxit, «Alter alterius onera portate, ic adimplebitis legem Christi» : unde dicit, «Propter legem tuam sustinui te, Domine.» Dicuntur cervi, quando transeunt freta in proximas insulas pascuae gratia, capita super se invicem po
Abbreviated transcription (Latin):
tuus : quã diucũ illo ñ concordas . Con¬
cordas autẽ cũ cȩpent te delectare fa.¬
cere : qđ dicit sermodĩ Iam qͥ erat ad¬
uersariꝰ : fit amicꝰ. Sic finita uia : non
erit quite tradat iudici. Ergo ꝓpter
legẽ tuã sustinui te dñe : qͥa dignatꝰ es
legẽ miscđiȩ afferre mͥ dimittere om¬
nia peccata mea. Dare mͥ de cetero
monita. ne te offendã in ipsis monitis
Si qͥd forte titubauero dedistimͥ reme¬
diũ qͦ te orem dicens. Dimitte nobis
debita nr̃a sic̃ & nos dimittimꝰ debito¬
rib nr̃is Hanc legẽ statiustimͥ. ut
quomͦ dimitto dimittat᷑ mͥ. ꝓ pt̃ hanc
legẽ sustinuite dñe. Expectaui qͣndo
uenias. & liberes ab om̃i neces sitate :
qͥa in ipsa necessitate ñ deseriusti legẽ
miscđiȩ. Audi qͣm legẽ dicat. si ñdũ
intellexisti. Quia legẽ mͦ dicit carita¬
tis : Audi apłm . Inuicẽ onera ur̃a por¬
tate : & sic implebitis legẽ xp̃i. Qui

Expanded text:
tuus, quamdiu cum illo non concordas. Contuus, quamdiu cum illo non concordas. Concordas autem, cum coeperit te delectare facere quod dicit sermo Dei. Jam qui erat adversarius, fit amicus: sic, finita via, non erit qui tradat te judici. Ergo «propter legem tuam sustinui te, Domine;» quia dignatus es legem misericodiae afferre, mihi dimittere omnia peccata mea, dare mihi de caetero monita ne te offendam: in ipsis monitis si quid forte titubavero, dedisti mihi remedium, quo te orem, dicens, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Hanc legem statuisti mihi, ut quomodo dimitto, dimittatur mihi. «Propter» hanc «legem sustinui te, Domine.» Exspectavi quando venias et liberes ab omni necessitate, quia in ipsa necessitate non deseruisti legem misericordiae. 4. Audi quam legem dicat, si nondum intellexisti quia legem modo dicit charitatis; audi Apostolum: «Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi.» Qui