comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
muros & inimicis gentib subiacebit.
eritq deserta & non putabitur in ęt̾num.¬
nec fodietur. ut redigatur in uepres. &
ascendant in ea spinȩ̃. Hȩc aut̃ sub meta¬
solitudine. quod pleriq ideoꝵ putant
sub babilonus accidisse. quod & nos ex
parte factum negare non possumus.
Sed quia sequitur. &e nubib mandabo
ne pluant suꝑ eam imbre: hoc in illa
captiuitate intelligi non potest. Si quidẽ
& ieremias capta iam urbe ꝓphetauit
in popło. & et ec hiel. Daniel quoq &e tres
pueri uel ꝓphetasse uel mirabilia signa
etiam in captiuitate fecisse narrantur.
&e postea aggeus &e zacharias futura
dixerunt inconsolationẽ popłi seruientis.
Tollitur autẽ dĩ auxilium abiis qui indigni
sunt. ut quia non senserant dm̃ ꝑbeneficia.
sentiant ꝑsupplicia. Uel ideo truculenta
quȩdam &e asꝑa cõminatur. ut conuersi
adpoenitentiam. imminentia tormenta
deuitent. Uerbum hebraicũ saith om̃s

Expanded text:
muros ejus, et inimicis gentibus subjacebit. muros ejus, et inimicis gentibus subjacebit. Eritque deserta, et non putabitur in aetnec fodietur, ut redigatur in vepres: et ascendent in ea spinae. Haec autem sub metasolitudine, quod plerique Judaeorum putant sub Babyloniis accidisse: quod et nos ex parte factum negare non possumus. Sed quia sequitur: Et nubibus mandabo, ne pluant super eam imbrem, hoc in illa captivitate intelligi non potest. Siquidem et Jeremias capta jam urbe prophetavit in populo: et Ezechiel, Daniel quoque et tres pueri, vel prophetasse, vel mirabilia signa etiam in captivitate fecisse narrantur: et postea Aggaeus et Zacharias futura dixerunt in consolationem populi servientis. Tollitur autem Dei auxilium ab his qui indigni sunt: ut quia non senserant Deum per beneficia, sentiant per supplicia. Vel ideo truculenta quaedam et aspera comminatur, ut conversi ad poenitentiam, imminentia tormenta devitent. Verbum Hebraicum SAITH   omnes
Abbreviated transcription (Latin):
successuri sunt. Nec uero tautologia est
ut pleriq estimant in eo qđ ait. an quod
erpestaui ut faceret uuas. &e fecit labru¬
scis: Supra enim apud se tacitus loquit᷑.
hic autem. qđ cogitauerat alios int̾rogat
Et nunc ostendam uobis. quid ego faciã
uineȩ meȩ. Auferam sepem eius. & erit
in direptionem. Diruam maceriã eiꝰ. &e
erit in conculcationẽ. Et ponam eã deser.
supra o habitatores ierłm &e uiri tribus
uide ut udicaretis int̾ me &e uineã meã
& int̾rogaui ut diceretis quid debuerim
facere & non fecerim. Et quia uixta eu¬
angelicam parabolam ñ uultis responde¬
re quod sciscitor: ego mͥ respondebo ipse
ꝓuobis. indicans quid facturus sim. Qm̃
feci uineȩ meȩ cuncta quȩ debui. & ꝓ uius
attulit labruscas: auferam uniuersa quȩ
dederam. tollam angłor auxilia. de qͥb
inpsalmis scriptum est. circundat angłs
dñi in circũ itu timentium eũ & liberabit
cos & diripietur ab aduersariis. Destruã

Expanded text:
successuri sunt. Nec vero ταυτολογία est, successuri sunt. Nec vero ταυτολογία est, ut plerique aestimant in eo quod ait: An quod exspectavi, ut faceret uvas, et fecit labruscas? Supra enim apud se tacitus loquitur, hic autem quod cogitaverat, alios interrogat. Et nunc ostendam vobis quid ego faciam vineae meae: Auferam sepem ejus, et erit in direptionem: diruam maceriam ejus, et erit in conculcationem. Et ponam eam desertasupra, o habitatores Jerusalem, et viri tribus Judae, ut judicaretis inter me et vineam meam, et interrogavi, ut diceretis quid debuerim facere quod non fecerim. Et quia juxta Evangelicam parabolam non vultis respondere quod sciscitor, ego mihi respondebo ipse pro vobis, indicans quid facturus sim: Quoniam feci vineae meae cuncta quae debui, et pro uvis attulit labruscas, auferam universa quae dederam. Tollam angelorum auxilia, de quibus in psalmis scriDomini in circuitu timentium eum, et liberabit eos: et diripiet ab adversariis. Destruam
Abbreviated transcription (Latin):
& iudȩ. immo udicent int̾ me & uineã mei.
quid est qđ facere debui & non fecerim.
Et illis tacentib : sibi ipse respondet. Hisi
forte in hoc erraui. quod ꝓ labore meo ex¬
pectaui ut uuas faceret non labruscas.
quas inculta ac deserta uinea afferre con¬
sueuit. Tale quid & Nathan ꝓpħa ad dã
missus loquitur. & int̾rogat eũ ꝑparabolã.
ut dum dẽ alio iudicat. de se ꝓmat seutl.¬
tiam. Ergo & hic populus interrogatur
quasi de uinea. ut contra se ipse respondeat
Hunclocum in euangelio plenius saluator
enequitur. ꝗd hic prȩtmissum est scribas
& phariseos interrogat. In isaia enĩ nichil
dictum est de agricolis. nec quȩ passuri
sunt indicat᷑. sed tantum de uinea sermo :.
bi aut quasi alia sit uinea & alii agricolȩ.
sic de popło loquitur & magistris. ut ma¬
los male ꝑdat. & uineã aliis agricolis
locet significans apłos &e eos qui apłis

Expanded text:
et Judae: immo judicent inter me et vineam meam, et Judae: immo judicent inter me et vineam meam, quid est quod facere debui, et non fecerim? Et illis tacentibus, sibi ipse respondet: Nisi forte in hoc erravi, quod pro labore meo exspectavi, ut uvas faceret, non labruscas, quas inculta ac deserta vinea afferre consuevit. Tale quid et Nathan Propheta ad David missus loquitur , et interrogat eum per parabolam, ut dum de alio judicat, de se promat sententiam. Ergo et hic populus interrogatur quasi de vinea, ut contra se ipse respondeat. Hunc locum in Evangelio plenius Salvator exequitur , et quod hic praetermissum est, Scribas et Pharisaeos interrogat. In Isaia enim nihil dictum est de agricolis, nec quae passuri sint indicatur; sed tantum de vinea sermo est: ibi autem quasi alia sit vinea et alii agricolae, sic de populo loquitur et magistris, ut malos male perdat, et vineam aliis agricolis locet; significans apostolos et eos qui apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemiarum stimulos obtulerunt.
Puto aut̃ melius esse busim labruscas quã
spinas intelligi. ut cępta trans lationis si¬
militudo seruet᷑. Vnde &e saluator dicit
in euangelio. Nunquid colligunt de spinis
uuas. aut de tribulis ficus: N unc ergo
habitatores ierłm & uiri uida. udicate᷑
int̃ me & uineam meam. Quid est qđ de.¬
bui ultra facere uineȩ meȩ. & ñ fecerim er
An qđ expectaui ut faceret uuas. & fecit
labruscas: Feci inquit uniuersa quȩ de¬
bui. Plantaui uineam in locũ uberrimũ
circundedi maceria. elegi lapides. & fla¬
gella eius hastilib calamisq subreri
Uitis quoq ipsa non fuit una de plurib
sed electa & kamicarios. E dificaui fir¬
missam turrim in qua fruges reconderẽ
&e de qua insidiantes frugib bestias con-¬
templarer. Struxi torcular. ut in codẽ
potissimo loco p̃merent᷑ uuȩ. & unum
funderent. Quia hȩc gͥ feci quȩ facere
debui: respondeant michi habitatores ierb

Expanded text:
blasphemiarum stimulos obtulerunt. blasphemiarum stimulos obtulerunt. Puto autem melius esse, Busim labruscas, quam spinas intelligi, ut coeptae translationis similitudo servetur. Unde et Salvator dicit in Evangelio: Numquid colligunt de spinis uvas, aut de tribulis ficus . Nunc ergo habitatores Jerusalem, et viri Juda judicate inter me et vineam meam: quid est quod ubui facere vineae meae et non fecerim ei? An quod exspectavi ut faceret uvas, et fecit labruscas? Feci, inquit, universa quae debui, plantavi vineam in loco uberrimo, circumdedi maceriam, elegi lapides, et flagella ejus hastilibus calamisque subrexi: vitis quoque ipsa non fuit una de pluribus, sed electa et καλλίκαρπος. Aedificavi firmissimam turrim, in qua fruges reconderem, et de qua insidiantes frugibus bestias contemplarer. Exstruxi torcular, ut in eodem potissimum loco premerentur uvae, et vinum funderent. Quia haec igitur feci, quae facere debui, respondeant mihi habitatores Jerusalem
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑ atq calcantur ut ex eis ẽxpͥmat᷑
uinum: sic altare omĩs popłi suscipit¬
fructus. & immolatas hostias deuorat.
dabit escas. Cuncta quȩ dicuntur de
uinta possunt & ad animȩ humanȩ
referri statum. quȩ a dõ p̾lantata in
bonum non uuas attulerit. sed labrus¬
cas &e postea sit tradita bestus
conculcanda. nec diuinum imbrẽ suscept
doctrinarum. quia prȩterita dona conti¬
pserit. Et expectaui ut faceret uius
&e fecit labruscas. Pro labruscis quas nos
uertimus in hebreo scriptũ est busim: qu
aquila interp̃tatꝰ est sanrias idest frult
pessimos. simmachus atean hoc est imꝑte.¬
ctos. septuaginta & theodotion spinas. qͥb
udei dñm coronauerunt. Illo enĩ expe.¬
Ctante ut uindemiȩ tẽpore deferrent
uuas adtorcularia. ꝓ quib octauus &
octogesimus. & se.xagesimꝰ t̾cius psalmus
habent titulos: isti se curis & uitiis scłide¬
mergentes quȩ in euangłio spinȩ int̾p̃tant᷑

Expanded text:
tantur atque calcantur, ut ex eis exprimatur tantur atque calcantur, ut ex eis exprimatur vinum, sic altare omnis popfructus, et immolatas hostias devorat jdabit escas . Cuncta, quae dicuntur de vinea, possunt et ad animae humanae referri statum, quae a Deo plantata in bonum, non uvam attulerit, sed labruscas, et postea sit tradita bestiis conculcanda, nec divinarum imbrem susceperit doctrinarum; quia praeterita dona contempserit. Et exspectavi, ut faceret uvas, et fecit labruscas. Pro labruscis, quas nos vertimus, in Hebraeo scriptum est BUSIM  : quod Aquila interpretatus est, σαπρίας, id est, fructus pessimos: Symmachus ἀτελῆ, hoc est, imperfectos: LXX et Theodotio spinas: quibus Judaei Dominum coronaverunt. Illo enim exspectante, ut vindemiae tempore deferrent 70 uvas ad torcularia, pro quibus octavus et octogesimus tertius psalmus habent titulos, isti se curis et vitiis saeculi demergentes, quae in Evangelio spinae interpretantur,
Abbreviated transcription (Latin):
tetur auxilio. uel quod cunctis gentib
clarum dĩ noticiȩ lumen prȩbuerit.
t sepsit eam. & lapides elegit eixea.
& plantauit uineam sorech. & edifica¬
uit turrim in medio eiꝰ. & torcular ex.¬
truxit in ea. Per metaforam ut ꝓrius
diximus uineae describit popłm iudeoꝵ.
quem sepsit angeloꝵ auxilio. & lapides
elegit ex eo. uel idola uel omĩa quȩ dĩ
cultum poterant impedire. Et planta.¬
uit eam uineam sorech quam solus sim¬
machus elestam interp̃tatꝰ est. ñ uerbũ
euerbo ut mͥ uidetur expͥmens. sed sensũ
qui tenetur in uerbo. Aiuint enĩ hebrei
sorech genus esse uitis optimȩ. qđ uberes
fructus faciat atq ꝑpetuos. Deniq so¬
tatur. quod nos in pulcherrimos fructꝰ
uertere possumus. E dificauit quoque
turre in medio eius templum uidelicet
inmedia ciuitate. & torcular strux̾ in
ea. qđ quidã altare significare putant.
Sicut enim ad torcular om̃s uuȩ compor.¬

Expanded text:
tetur auxilio: vel quod cunctis gentibus tetur auxilio: vel quod cunctis gentibus clarum Dei notitiae lumen praebuerit. Et sepsit eam, et lapidos elegit ex illa, et plantavit vineam Sorec, et aedificavit turrim in medio ejus, et torcular exstruxit in ea. Per metaphoram, ut prius diximus, vineae, describit populum Judaeorum, quem sepsit Angelorum auxilio. Et lapides elegit ex eo, vel idola, vel omnia quae Dei cultum poterant impedire. Et plantavit eam vineam Sorec, quam solus Symmachus electam interpretatus est, non verbum e verbo, ut mihi videtur, exprimens, sed sensum qui tenetur in verbo. Aiunt enim Hebraei, Sorec genus esse vitis optimae, quod uberes fructus faciat atque perpetuos. Denique Soetatur: quod nos in pulcherrimos fructus vertere possumus. Aedificavit quoque turrim in medio ejus, templum videlicet in media civitate: et torcular exstruxit in ea, quod quidam altare significari putant. Sicut enim ad torcular omnes uvae compor
Abbreviated transcription (Latin):
cta est dilecto meo incornu. in medio oli¬
uarum. Porro septuaginta sensum magis
quam uerbũ int̾p̃tati sunt. Uinea facta
est dilecto incornu in loco pingui. siue
uberi. Pyon enim. utrunq significat
Et re uera nichil terra repmissionis pingui¬
us. si non montana quęq atq deserta. sed
omnẽ illius latitudinẽ consideres. a riuo
ȩgypti usq ad flumen magnũ euphraten
contra orientem. & a septentrionali pla.¬
ga usq ad taurum montẽ &e tepherium
ciliciȩ. qđ mari imminet. Cornu autem
regnum significare & potentiam sepe le.¬
gimus. ut est illud in euangelio. Susci¬
fauit cornusalutis nostre. in domo đđ
pueri sui. Et in psalmo. In te inimicos
nros uentilabimus cornu. & in zacha¬
ria. quattuor cornua quattuor poten¬
tissima regna demonstrant. Hebrei
hunc locum ita edisserunt. Uinea xp̃o
plantata est incornu. idest inforti loco
atq sullimi. qui appellatur filiꝰ olei
uel qͦd indigeat di miscđia ce eiꝰ susten.¬

Expanded text:
olivarum. Porro LXX sensum magis quam verbum interpretati sunt: Vinea facta est dilecto meo in cornu, in loco pingui, sive uberi, πίων enim utrumque significat. Et revera nihil terra Repromissionis pinguius, si non montana quaeque atque deserta, sed omnem illius latitudinem consideres, a rivo Aegypti usque ad flumen magnum Euphratem contra Orientem: et ad septentrionalem plagam usque ad Taurum montem et Zephyrium Ciliciae: quod mari imminet. Cornu autem regnum significare, et potentiam saepe legimus, ut est illud in Evangelio: Suscitavit cornu salutis nostrae in domo David pueri sui . Et, In te inimicos nostros cornu ventilabimus . 69 Et in Zacharia quatuor cornua quatuor potentissima regna demonstrant . Hebraei hunc locum ita edisserunt: Vinea Christo plantata est in cornu, id est, in forti loco atque sublimi, qui appellatur filius olei, vel quod indigeat Dei misericordia, et ejus susten
Abbreviated transcription (Latin):
a uobis. cuni omĩ malicia. Uel certe qm̃
iusti sanguinem fuderant. & sangius do-¬
minicȩ passionis clamabat ad dm̃: ꝓpt̾ea
clamorẽ ꝓiusticia reddiderunt. uixta il¬
lud qđ ingenesi legimꝰ. Uax sanguinis frĩs

Expanded text:
a vobis cum omni malitia . Vel certe quoniam a vobis cum omni malitia . Vel certe quoniam justi sanguinem fuderant, sanguis Dominicae passionis clamabat ad Dominum: propterea clamorem pro justitia reddiderunt, juxta illud q
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium: & ecce iniquitas. Et iusticiam:
&e ecce clamor. Siue ut septuaginta tran¬
stulerunt. ex pestaui ut faceret iudiciũ.
&e fecit iniquitatẽ & non iusticiã. sedela¬
morẽ. Uolumus latinis insinuare aurib.
qđ ab hebreis didicimꝰ. ludiciũ apud eos
appellat᷑ mesphath. Iniquitas siue dissi¬
patio ut interp̃tatꝰ est aquila uocatur
tera uel mutata. sic uerbor similitudi¬
nem temꝑauit. ut ꝓ mesphath diceret¬
mesphaa. & ꝓsadasa poneret saasa: &
elegantẽ structurã sonumq uerboꝵ.
iuata hebream linguã redderet. Expe.¬
ctauit aut̃ ds̃ ut popłs iudeor faceret
uidicium idest uuas. fecit iniquitatẽ.
idest labruscas. Et expectauit iusticiam.
ut largitorẽ tantor munerũ a patre missuĩ
suseperet. & fecit clamorẽ qui uociferat᷑ est
contra dñm & clamauit dicens. tolle. tolle.
crucifige talem. Unde ͤ apłs paulus scripst.
Omĩs ira &e clamor. &e blasphemia auferatur

Expanded text:
judicium, et ecce iniquitas: et justitiam, judicium, et ecce iniquitas: et justitiam, et ecce clamor, sive ut LXX transtulerunt, Exspectavi ut faceret judicium, et fecit iniquitatem, et non justitiam, sed clamorem. Volumus Latinis insinuare auribus quod ab Hebraeis didicimus: Judicium, apud eos appellatur MESPHAT  : iniquitas, sive dissipatio, ut interpretatus est Aquila, tera, vel mutata, sic verborum similitudinem temperavit, ut pro MESPHAT, MESPHAA: et pro SADACA poneret SAACA, et elegantem structuram sonumque verborum, juxta Hebraeam linguam redderet. Exspectavit autem Deus, ut populus Judaeorum faceret judicium, id est, uvas: et fecit iniquitatem, id est labruscas: et exspectavit justitiam, ut largitorem tantorum munerum a Patre missum susciperet, et fecit clamorem, quo vociferatus est contra Dominum, et clamavit, dicens: Tolle, tolle, crucifige talem . Unde et Paulus apostolus scribit: Omnis ira et clamor, et blasphemia auferatur
Abbreviated transcription (Latin):
rea abassirus pͥmum est capta samaria.
& multo post tempore iudas a chaldeis
ductus est in babilonem. quia minora
peccauerant. Vnde &e in et echiel adutriꝰq
popłi peccata purganda. isrł insinistro
latere ponitur iuxta septuaginta dies
centum nonaginta. siue uerius in hebra¬
ico continetur trecentos nonaginta. uidȩ
aut̃ quadraginta dies. Hoc dico. ut com.¬
paratione isrł idest decem tribuum ama¬
bilem atq dilectum ostendã uidã. in quo
erant sacerdotes & leuitȩ. & dĩ religio uer-¬
sabat᷑ eo tempore quo ꝓpħa isaias loque¬
batur ad popłm. Et pulchre isrł hoc est
totus popłs domus est: iudas aut̃ qui sepa-¬
ratis decem tribub postea pullulauit.
nouellum dr̃ & delectabile. Sed &e hoc
notandum. qđ uxta consuetudinẽ ꝓphe-¬
talem quȩ prius ꝑmetaforam dicta sunt
uel ꝑparabolam. postea exponunt᷑ mani¬
festius. qđ uinea & nouella plantatio isrł
&e udas sit. E xpectaui ut faceret

Expanded text:
rea ab Assyriis primum est capta Samaria; rea ab Assyriis primum est capta Samaria; et multo post tempore Judas a Chaldaeis ductus est in Babylonem, quia minora peccaverant. Unde et in Ezechiele ad utriusque populi peccata purganda, Israel in sinistro latere ponuntur, juxta Septuaginta, dies centum nonaginta, sive ut verius in Hebraico continetur, trecenti nonaginta: Judae autem quadraginta dies . Hoc dico, ut comparatione Israel, id est, decem tribuum, amabilem atque dilectum ostendam Judam, in quo erant sacerdotes et levitae, et Dei religio versabatur eo tempore, quo propheta Isaias loquebatur ad populum. Et pulchre Israel, hoc est, totus populus, domus est: Judas autem, qui separatis 73 tribubus postea pullulavit, novellum dicitur delectabile. Sed et hoc notandum, quod juxta consuetudinem prophetalem, quae prius per metaphoram dicta sunt, vel per parabolam, postea exponuntur manifestius: quod vinea et novella plantatio, Israel et Judas sit. Et exspectavi ut faceret
Abbreviated transcription (Latin):
iudei. ne ꝓuuis afferrent spinas. sed ꝓ.
sterilitate & ariditate sua precarentur
eum qui potest imbres prȩbere uirtutũ
Erit cęlum desuꝑ caput tuũ aeneũ & t̾ra
subter ferrea. & rursum. Dabit dñs plu¬
uiam t̾rȩ tuȩ. & cinis de cȩlo descendet
suꝑ te. donec eradat te & deleat. quia
t̾ra quȩ frequent̃ suꝑse uenientẽ suscipit
pluuiam & ñ facit segetẽ. sed spinas & tri¬
bulos: repba est & maledictioni ꝓxima.
cuius finis combustio est. Uin ea dru
germen delectabile eius. id est dĩ. siue
ut septuaginta transtuler. nouella plan-¬
tatio dilectissima. lsrł & uidas hoc int̾
se differunt. qđ omĩs popłs prius appel¬
labatur isrł: & postea regnante dauid¬
suꝑ tribum uida. & Roboam filio salomonis
suꝑ duas tribus uidam &e beniamin: ii qui
erant insamaria hoc est decem trib uoca¬
bantur isrł: & quib regnabant de genere
dauid appellabantur iuda. Et qm̃ ab isrł
uituli colebantur in dan & in bethel: ꝓpte.¬

Expanded text:
Judaei, ne pro uvis afferrent spinas, sed pro sterilitate et ariditate sua precarentur eum, qui potest imbres praebere virtutum.Erit coelum super caput tuam aeneum, et terra subter te ferrea . Et rursum, Dabit Dominus pluviam terrae tuae. Et, Cinis de coelo descendet super te, donec eradicet te, et deleat; quia terra quae frequenter super se venientem suscipit pluviam, et non facit segetem, sed spinas et tribulos, reproba est et maledictionis proxima, cujus finis combustio est. Vinea autemgermen delectabile ejus. Id est, Dei: sive ut LXX transtulerunt, novella plantatio dilectissima. Israel et Judas hoc inter se differunt, quod omnis populus prius appellabatur Israel, super Iudam, et Roboam filio Salomonis super duabus tribus Iudam et Beniamin, ii qui erant in Samaria, hoc est, decem tribus vocabantur Israel: et qui David, appellabantur Juda. Et quoniam ab Israel vituli colebantur in Dan, et in Bethel, propte
Abbreviated transcription (Latin):
enim qm̃ ds̃ uobiscum est. Septenariꝰ &
denarius numerus ꝓpt̾ sabbatũ & decẽ
pͣcepta legis uideis familiaris est. & ideo
hoc frequent̃ abutuntur. Licet uixta
hebrei sermonis ambiguitatẽ. qui uer¬
bum saba nunc septẽ. nunc plures. nunc
iuramentũ interp̃tant᷑ possit in hoc loco
non septem significare sed plures. Hoc
scđm litteram. Cȩterum in aduentu dñi
saluatoris. septem mulieres id est septem

Expanded text:
enim quoniam Deus vobiscum est . Septenarius et enim quoniam Deus vobiscum est . Septenarius et denarius numerus propter sabbatum, et decem praecepta legis, Judaeis familiaris est: et ideo hoc frequenter abutuntur: licet juxta Hebraei sermonis ambiguitatem, qui verbum SABA , nunc septem, nunc plures, nunc juramentum interpretantur, possit in hoc loco non septem significare, sed plures. Hoc secundum litteram. Caeterum in adventu Domini Salvatoris, septem mulieres, id est, septem
Abbreviated transcription (Latin):
sit: ac de excelsis corruens. in t̾rȩ puluere
sedeat. Et apprehendent septẽ muli¬
eres iurum unum in die illa dicentes. Panẽ
nr̃m comedemus. & uestim̃tis nr̃is oꝑiem̃.
tantummodo uocet᷑ nom̃ tuum suꝑ nos.
aufer opprobriũ nr̃m. Cum pulcherrimi
uiri urbis ierłm gladio ceciderint. &
fortes ꝑierint in proelio. & moeruerint.
luxerintq portȩ eius. & ipsa fuerit deso.¬
lata obnimiam hominũ raritatẽ int̾fe¬
ctis bellatorib: septem mulieres appre.¬
hendent uirum unũ cupientes habere
sem̃ inseon & domesticos inierłm cibu
& uestimentũ se habere dicentes. tantum
ne absq marito esse uideantur. & subia¬
cere illi maledicto qđ scriptum est. ma¬
tedicta sterilis. & quȩ non facit sem̃ in isrł.
Tacharias quoq huic sensui congruit.
In dieb illis app̃hendent decẽ homines
ex omib linguis gentiũ fimbriã uiri
udei. dicentes. Ibimꝰ uobiscum. audiuimꝰ

Expanded text:
sit, ac de excelsis corruens, in terrae pulvere sit, ac de excelsis corruens, in terrae pulvere sedeat. Cap. IV Et apprehendent septem mulieres virum unum in die illa, dicentes: Panem nostrum comedemus, et vestimentis nostris operiemur, tantummodo invocetur nomen tuum super nos: aufer opprobrium nostrum. Cum pulcherrimi urbis Jerusalem gladio ceciderint, et fortes perierint in praelio; et moeruerint, luxerintque portae ejus; et ipsa fuerit desolata ob nimiam hominum raritatem, interfectis bellatoribus, septem mulieres apprehendent unum virum, cupientes habere semen in Sion, et domesticos in Jerusalem: cibum et vestimentum se habere dicentes: tantum ne absque marito esse videantur, et subjacere illi maledicto, quod scriptum est: Maledicta sterilis, et quae non facit semen in Israel . Zacharias quoque huic congruit sensui: In diebus illis apprehendent decem homines ex omnibus linguis gentium fimbriam viri Judaei dicentes: Ibimus vobiscum, audivimus
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tati sunt. Et filius tuus pulcherrimꝰ
quem diligis gladio cadet. Qđ si de ani.¬
mȩ statu intelligimus quȩ post uirtutes
peccauerit: pulcherrimum filium eius
bona accipimus oꝑa quȩ hostili gladio con-¬
ciderunt. & fortes quosq ꝑisse in proelio.
quia iusticia iusti non liberabit eum in qͣ¬
cunq die aberrauerit. Sin aut̃ sequamur
historiam: ex his sermonib docebimur ñ
de mulierib ꝓpħȩ esse sermonẽ quarum
iuiri in proelio corruer̃. sed de urbib udȩ
quas filias syon appellauit. & quarum
bellatores ceciderunt incertamine. Deniq
de etidem syon sequens uersiculus loquit᷑
Et moerebunt atq lugebunt portȩ eiꝰ.
&e ipsa urbs desol ata sedebit in terr̾a.¬
Quod usq hodie oculis cernimus. Facilis
scđ̾m tropologiam int̾p̃tatio est. qđ qui.¬
cunq locum dederit diabolo. & non omni
custodia seruauerit cor suum: lugeant
portȩ eius. & absente sponso semꝑ inluctu

Expanded text:
interpretati sunt, et filius tuus pulcherrimus, interpretati sunt, et filius tuus pulcherrimus, quem diligis, gladio cadet. Quod si de animae statu intelligimus, quae post virtutes peccaverit, pulcherrimum filium ejus, bona 64 accipiamus opera, quae hostili gladio conciderunt: et fortes quoque periisse in praelio, quia justitia justi non liberabit eum in quacumque die aberraverit . Sin autem sequamur historiam, ex his sermonibus docebimur, non de mulieribus prophetae esse sermonem, quarum viri in praelio corruerunt; sed de urbibus Judaeae, quas filias Sion appellavit, et quarum bellatores ceciderunt in certamine. Denique de eadem Sion sequens versiculus loquitur. Et s et  Al. add. ipsa urbs desolata in terraQuod usque hodie oculis cernimus. Facilis secundum tropologiam interpretatio est, quod quicumque locum dederit diabolo, et non omni custodia servaverit cor suum, lugeant portae ejus: et absente sponso, semper in luctu
Abbreviated transcription (Latin):
theodotion ipsum uerbum hebraicũ phihi.¬
gil posuit. quod genus ornam̃ti mulieris :
Fascia pectus tegit. & eum possidet locum
infeminis. queni rationale inpontificib.
Dehac fascia pectorali. &e ieremias mystico
sermone dicebat. Si obliuisci potest sponsa
ornat᷑ sui. aut uirgo fasciȩ pectoralis suȩ.
ce ego obluuscar tui dicit dñs. Uirgo qualẽ
exhibere nos cupit apłs xp̃o. uirgo quam¬
diu noncorrumpitur in egypto. nec fran¬
guntur mamillȩ eius quȩ pectorali fascia
colligatȩ sunt: ungitur sponso. & cum co-¬
tidie uirtutũ filios genuerit. nequaquã
uirgo esse desistit. Qđ si aliquando diuari¬
cauerit pedes omĩ transeunti. & secuta
fuerit amatores suos. & iuxta oseẽ uatici¬
nium sepserit ^ iuas eius. & int̾cluserit se.¬
mitas: reuertet᷑ aduirum suum pͥorẽ. &
audiet. exuere uestimentis luctus. & in
quoq uiri tui gladio cadent. & fortes
tuim proelio. Pro pulcherrimis uiris. Lxxx.

Expanded text:
Theodotio ipsum verbum Hebraicum PHTHITheodotio ipsum verbum Hebraicum PHTHIGIL   posuit, quod genus ornamenti muliebris est. Fascia pectus tegit, et eum possidet locum in feminis, quem Rationale in Pontificibus. De hac fascia pectorali, et Jeremias mystico sermone dicebat: Si oblivisci potest sponsa ornatus sui, aut virgo fasciae pectoralis suae, et ego obliviscar tui, dicit Dominus . Virgo, qualem exhibere nos cupit Apostolus Christo , quamdiu non corrumpitur in Aegypto, nec franguntur mamillae ejus, quae pectorali fascia colligatae sunt, jungitur sponso: et cum quotidie virtutum filios generet, nequaquam virgo esse desistit. Quod si aliquando divaricaverit pedes omni transuenti, et secuta fuerit amatores suos: et juxta Osee vaticinium, sepserit Dominus vias ejus, et intercluserit semitas, revertetur ad virum suum priorem, et audiet: Exue te vestimentis luctus, et inquoque viri tui gladio cadent: et fortes tui in praelio. Pro pulcherrimis viris, LXX
Abbreviated transcription (Latin):
tutissimo in estib tegebant᷑ umbraculo.
Hȩc dicimus. ne omĩnõ tropologiã hiuus
loci fugere uideamur. Ceterum labori
est maximi insingulis immorari. aeli¬
tã explanationẽ quȩrere. Et erit
ꝓsuaui odore foetor. & ꝓzona funiculis
Foetere peccata poenitens loquit᷑. Putrut.¬
runt & corruptȩ sunt cicatrices meȩ.
facie insipientiȩ meȩ. Tona accingi lum¬
bos. apłs p̃cepit dicens. State accinctilu¬
bos ur̃os inueritate. & de peccatore legis
Funib peccatoꝵ suoꝵ. unusqͥsq constringl
Igitur ꝓhono odore uirtutũ. filiȩ syon
Nabebunt putredinẽ peccatoꝵ. & ꝓcingl¬
lo ueritatis mendacii funiculis ligabius
quos habuerunt suꝑ capita qui cum pannis
&usordib uitam regis siriȩ precabantur.
Ed ꝑꝓ fascia pectorali cilicium. Pro fascia
peccorali quam int̾p̃tatꝰ est simmachus.
clauatam purpuram transtulerunt. Quod
aquila cingulum exultationis expressit.

Expanded text:
tutissimo in aestibus tegebantur umbraculo. tutissimo in aestibus tegebantur umbraculo. Haec dicimus ne 63 omnino tropologiam hujus loci fugere videamur. Caeterum laboris est maximi in singulis immorari, et latam explanationem quaerere. Et erit pro suavi odore, foetor: et pro zona, funiculus. Foetere peccata poenitens loquitur: Putruerunt et corruptae sunt cicatrices meae a facie insipientiae meae . Zona accingi lumbos, Apostolus praecepit, dicens: State accincti lumbos vestros in veritate . Et de peccatore legimus: Funibus peccatorum suorum unusquisque constringitur . Igitur pro bono odore virtutum, filiae Sion habebunt putredinem peccatorum: et pro cingulo veritatis, mendacii funiculis ligabuntur, quos habuerunt super capita qui cum pannis et sordibus vitam a rege Syriae precabantur. Et pro fascia pectorali cilicium. Pro fascia pectorali, quam interpretatus est Symmachus, clavatam purpura transtulerunt: quod Aquila cingulum exultationis expressit.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiam gestierunt. putantes suȩ esse
ꝑotentiȩ quod habebant & nondĩ gratie
It acus. &e specula. & sindones. & uittasi
theristra. Habent acus mulieres quibus
ornam̃toꝵ crinium compago retinetur
ne laxius fluant & insparsos dissipentis
capillos. Habent & specula quib consis
uultum suũ. & siquid deesse uiderint us¬
dunt ornatui. Habent & sindones que ui.¬
cantur amictoria. & uittas qͥb crinesli¬
gantur. quas appellant tainias. Habent
&e theristra quȩ nos pallia possumꝰ appella
quo obuoluta est Rebecca. & quo hodie
arabiȩ & mesopotamiȩ oꝑiunt᷑ feminȩ.
quȩ hebraice dr̃ ardidim. grece teristra
abeo qđ in. teri. hoc est inęstate & caumo
corpora ꝓtegant feminarũ. Filiȩ gͦ syon
ꝓpt̃ suꝑbiam suam ꝑdider̃ acus. quib o¬
niũ pceptoꝵ regula stringebant᷑. ꝑdida
specula. quȩ obtulerunt in exodo infors
oꝑiebant huineros. & fluentẽ atͣq illuc
animũ constringebant. & theristra. quo

Expanded text:
tantes suae esse potentiae quod habebant, et non Domini gratiae. Et acus, et specula, et sindones, et vittas, et theristra. Habent acus mulieres, quibus ornatorum crinium compago retinetur, ne laxius fluant, et in sparsos dissipentur capillos. Habent et specula, quibus considerant vultum suum, et si quid deesse viderint, addunt ornatui. Habent sindones, quae vocantur amictoria: et vittas, quibus crines ligantur, quas appellant ταινίας. Habent et theristra, quae nos pallia possumus appellare: quo obvoluta est et Rebecca. Et hodie quoque Arabiae et Mesopotamiae operiuntur feminae: quae Hebraice dicuntur ARDIDIM, Graece θέριστρα: ab eo quod in θέρει, hoc est, in aestate et caumate corpora protegant feminarum. Filiae ergo Sion propter superbiam suam perdiderunt acus, quibus omnium praeceptorum regula stringebatur. Perdiderunt specula, quae obtulerunt in Exodo manenteoperiebant humeros, et fluentem huc atque illuc animum constringebant: et theristra, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ps cipatum norierimus mensurã nram. ac
huinilienur sub potenti manu dĩ. quia ds̃
supbis ⁊ esistens. humilib dat grãm. Quante
pane non habentes & uestim̃tũ. cum ipsi esu.¬
puant &e nudi sint nec habeant sp̃uales ci¬
bos neq xp̃i tunicam integram reseruaue.¬
rint alus &e alimoniã & uestim̃ta ꝓmit.¬
tunt. &e pleni uulnerib medicos esse se
iactant. nec seruant illud moysaicũ ꝓui¬
de alium quem mittas. il ludq mandatũ.
ne quęras uide x fieri. ne forte non possis
auferre iniquitates. Solus iesus om̃s languo.¬
res sanat & infirmitates. de quo scriptũ ÷
Quisanat contricos corde. & alligat contri¬
tiones eor. Ruit enum ierłm &¬

Expanded text:
principatum, noverimus mensuram nostram, et principatum, noverimus mensuram nostram, et humiliemur sub potenti manu Dei: quia Deus superbis resistens, humilibus dat gratiam . Quanti panem non habentes, et vestimentum, cum ipsi esuriant et nudi sint, nec habeant spirituales cibos, neque Christi tunicam integram reservarint, aliis et alimoniam et vestimenta promittunt, et pleni vulneribus, medicos esse se jactant; nec servant illud Mosaicum: Provide alium quem mittas: aliudque mandatum: Ne quaeras judex fieri: ne forte non possis auferre iniquitates . Solus Jesus omnes languores sanat, et infirmitates, de quo scriptum est: Qui sanat contritos corde, et alligat contritiones eorum . 56 Ruit enim Jer
Abbreviated transcription (Latin):
sustentare nos poterunt. sed infirmitas
ista siue cib m̃s ex tuo sanabit᷑ &e pendet
arbitrio. Et respondebit indie illa
dicens. Nonsum̃ medicus. & indomo mea
non est panis: neq uestimentũ. Nolite con¬
stituere me principẽ popłi. Promedico.
simmachus & septuaginta transtulerunt
liget uulnera. & ꝓuideat sanitati. Respy¬
debit inhebreo ñ habetur. sed de septua¬
ginta additum est. In hebreo enim iis quę
supra scripta sunt iungit᷑. In die illa dicit.
non sum medicus & reliqua. is aut̃ dicit
qui princeps fuerit electus. & sicut popls
qui eum quem comparatione sui locuplet¬
orem intelligit. principẽ habere desiderat.
sic qui eligitur considerans pauꝑtatẽ &
imbecillitatẽ suã. in dignũ sẽ esse delato
honore testatur. nec posse mederi uitus.
idest curare languentes. esurientib cibun
tribuere. uestire nudos. qui ipse sustentut
uix ualeat. Ergo non statim inultitudi.
Nadquiescamus iudicio. sed electi ad

Expanded text:
sustentare nos poterunt, sed infirmitas sustentare nos poterunt, sed infirmitas ista, sive cibus meus, ex tuo sanabitur et pendebit arbitrio. Et respondebit in die illa, dicens, non sum medicus, et in domo mea non est panis, neque vestimentum; nolite constituere me principem populi. Pro medico, Symmachus et LXX transtulerunt, liget vulnera, et provideat sanitati: Respondebit, in Hebraeo non habetur, sed de LXX additum est. In Hebraeo enim his quae supra scripta sunt jungitur: In illa die dicet, non sum medicus, et reliqua. Is autem dicet, qui princeps fuerit electus. Et sicut populus qui eum quem, comparatione sui locupletiorem intelligit, principem habere desiderat, sic qui eligitur considerans paupertatem, et imbecillitatem suam, indignum se esse delato honore testatur, nec posse mederi vitiis, id est, curare languentes, esurientibus cibum tribuere, vestire nudos, qui ipse se sustentare vix valeat. Ergo non statim multitudinis acquiescamus judicio, sed electi in
Abbreviated transcription (Latin):
& mutuo corruent. & implebitur illuo
apostolicum. mordentes inuicem. consugi
estis abinuicem. Hȩc sub tito filio uespasũ¬
ni accidisse popło iudeoꝵ scribit iosephis
&e qͦd cum expugnarent᷑ a romanis fu¬
rit inierłm in tres partes diuisa seditio.
Ipprehendet enim uir fratrem suũ. dome¬
sticum patris sui. Uestimentũ tibi est. pͥnci
esto nr̃. ruina aut̃ hȩc sub manu tua. Pn
riuna. simmachus & theodotion infirm¬
tatẽ transtulerunt. septuaginta cibũ Sigi¬
ficat aut̃ raritatẽ hominũ. & maxime
mentũ habuerit : potens & diues & inclit
esse credat᷑. Qđ aut̃ ait iuxta hebraicun
ruina hȩc sub manu tua: hunc sensũ habt
Miseria nr̃a & calamitas. tuo sustentet᷑ & ꝓt¬
gatur auxilio. Et hoc considerandũ. quo
singuli sibi eligunt principes singulos.
In pͥncipum electione seditio fit: dum alia
alios pͥncipatu dignos putant. nec dicuit
a deos. Possessiones tuȩ & diuitiȩ & redaĩ

Expanded text:
et mutuo corruent. Et implebitur illud et mutuo corruent. Et implebitur illud Apostolicum: Mordentes invicem, consumpti estis ab invicem . Haec sub Tito filio Vespasiani accidisse populo Judaeorum, scribit Josephus : et quod, cum expugnarentur a Romanis, fuerit Jerusalem in tres partes divisa seditio: nt. Apprehendet enim vir fratrem suum, domesticum patris sui. Vestimentum tibi est, princeps esto noster: ruina autem haec sub manu tua. Pro ruina, Symmachus et Theodotio infirmitatem transtulerunt, LXX cibum. Significat autem ramentum habuerit, potens, et dives, 55 et inclytus esse credatur. Quod autem ait juxta Hebraicum: Ruina autem haec sub manu tua, hunc sensum habet: Miseria nostra et calamitas tuo substentetur et protegatur auxilio. Et hoc considerandum quod singuli sibi eligant principes singulos, et in principum electione seditio sit, dum alii alios principatu dignos putant. Nec dicunt ad eos, possessiones tuae, et divitiae, et reditus
Abbreviated transcription (Latin):
nam quasi fulgur cadentẽ de cȩlo.
Et effeminati dominabunt᷑ eis. Pro quo
in hebraico scriptum. ẽ. talulim: qͦd. Lxxx.
&e theodotion illusores int̾p̃tati sunt
pitudinis exerceant uices. quales in uidicũ
libro suꝑ concubinã leuitȩ in gabaa legimꝰ.
Consideremus patriarchas iudeoꝵ. & uiue¬
nes siue pueros effeminatosq ac delitus
affluentes. & impletã ꝓphetia esse cerne¬
mus. Possumus illusores dicere & magi¬
stros popłi isrł. qui deuorant popłm dei
sicut escam panis. & ꝑuersȩ scripturas scãs
interp̃tantur. illuduntq stulticiȩ discipłoꝵ.
It corruet popłs. uir ad uirum. unusqͥsq
ad ꝑximum suum. Tumultuabit᷑ puer
contra senẽ. & ignobilis contra nobilem.
Quando iuuenes fuerint principes & illu.¬
sores dñi. quales ꝓpheticus sermo descri-¬
bit: tunc nec dignitatis nec ȩtatis nec
scientiȩ ullus ordo seruabit᷑. sed rebella-¬
bunt pͥueri senib. & ignobiles nobilib

Expanded text:
nam, quasi fulgor cadentem de coelo . nam, quasi fulgor cadentem de coelo . Et effeminati dominabuntur eis. Pro quo in Hebraeo scriptum est THALULIM  , quos LXX et Theodotio illusores interpretati sunt, pitudinis exerceant vices. Quales in Judicum libro super concubina Levitae in Gabaa legimus . Consideremus Patriarchas Judaeorum, et juvenes sive pueros, effeminatosque ac deliciis affluentes, et impletam prophetiam esse cernemus. Possumus illusores dicere et magistros populi Israel, qui devorant populum Dei, sicut escam panis, et perverse Scripturas sanctas interpretantur, illuduntque stultitiae discipulorum. Et corruet populus vir ad virum, unusquisque ad proximum suum: tumultuabitur puer contra senem, et ignobilis contra nobilem. Quando juvenes fuerint principes, et illusores Domini, quales propheticus sermo describit, tunc nec dignitatis, nec aetatis, nec scientiae ullus ordo servabitur; sed rebellabunt pueri senibus, et ignobiles nobilibus,
Abbreviated transcription (Latin):
quoq qui admittentem se dñm dixerat.
qui es dominator dnẽ. ecce ego nescio loqͥ
quia iuuenis sum: respondit dñs. Ne dicas
quia iuuenis sum: prius enĩ quam forma¬
reris inutero noui te. & antequã exires
de uulua matris tuȩ scĩficaui te: & ꝓpħam
in gentib constitui tẽ. Ob hanc reor causã
&e adolescentulas uiduas iubere ab apło
ut accipiant maritos. & matres familiȩ
sint. & educent lib os suos. quia multę
retro abierunt post sathanam: ce cum
luxuriatȩ fuerint in xp̃o nubere uolunt.
habentes damnationẽ. quia pͥmã fidem
irritam fecerunt. Nec ȩccłiasticis uidua
sustentatur alimentis. nisi quȩ sexaginta
annoꝵ est. & maturitatẽ habet moꝵ pa.¬
quia paruulus est infide. ne el atꝰ insuꝑ¬
biam incidat inuidicium diaboli. ludici.¬
um aut̃ diaboli nullum est aliud nisi
suꝑbię. ꝓpt̾ quam de cęlestib cecidit.
Unde &e saluator loquitur. Ui debam satha¬

Expanded text:
quoque, qui ad mittentem se Dominum dixerat, quoque, qui ad mittentem se Dominum dixerat, Qui es dominator, Domine: Ecce ego nescio loqui, quia juvenis sum , respondit Dominus, Ne dicas, quia juvenis sum; prius enim quam formareris in utero, novi te, et antequam exires de vulva matris tuae, sanctificavi te, et prophetam in gentibus constitui te. Ob hanc causam reor et adolescentulas viduas juberi ab Apostolo , ut accipiant maritos, et matresfamiliae sint, et educent liberos suos, quia multae retro abierunt post Satanam. Et cum luxuriatae fuerint in Christo, nubere volunt, habentes damnationem, quia primam fidem irrsustentatur alimentis, nisi quae sexaginta annorum est, et maturitatem habet morum paquia parvulus in fide est, ne elatus in superbiam, incidat in judicium diaboli. Judicium autem diaboli nullum est aliud, nisi superbia, propter quam de coelestibus cecidit. Unde et Salvator loquitur, Videbam Sata
Abbreviated transcription (Latin):
architectum. & prudentẽ auditorẽ. & cȩt̃a :¬
ꝓ his dabo pueros principes. Qui enim
appellatus est prb̃r: recte iuuenes pͥnci¬
pes accipiunt. de quib & in ȩcclesiaste le¬
gimus. Ue tibi ciuitas cuius rex iuuenis.
& principes tui mane comedunt. Beata
terra. cuius rex filius ingenuoꝵ. Talis
fuit rex iuuenis roboam filius salomo.¬
nis. qui secutus est iuuenum consilia. ñ
quo ȩtate esset uiuenis. sed sapientia.
Alio quin quadraginta &e amplius annoꝵ
regnum accepissẽ narratur. & e contra-¬
rio salomon duodecim annoꝵ erat.
bat sapientiam: ꝓpt̾ea non est appellat᷑
iuuenis. Erat enim in eo latitudo cor-¬
dis &e amplitudo sapientię: quanta
arena est in maris litorib Vnde & apłs
scribit ad timotheum. Nemo adolescen¬
tiam tuam contemuat. Qui eͥ tate iuue¬
nͥses: maturitate senex es. Ꝙ daniel
iurta theodotionẽ antequã iudicaret:
accepit prbri dignitatem. leremiȩ

Expanded text:
architectum et prudentem auditorem, etc. Parchitectum et prudentem auditorem, etc. Pro his dabo pueros principes. Qui enim appellatus est presbyter, recte juvenes principes accipiunt . De quibus, et in Ecclesiaste legimus: Vae tibi civitas, cujus rex juvenis, et principes tui mane comedunt. Beata terra, cujus rex filius ingenuorum . Talis fuit rex juvenis Roboam filius Salomonis, qui secutus est juvenum consilia . Non quod aetate esset juvenis, sed sapientia. Alioqui quadraginta et amplius annorum regnum accepisse narratur. Et econtrario Salomon duodecim annorum erat bat sapientiam, propterea non est appellatus juvenis. Erat enim in eo latitudo cordis, et amplitudo sapientiae quanta arena est in maris littoribus. Unde et Apostolus scribit ad Timotheum, Nemo adolescentiam tuam contemnat . Qui enim aetate juvenis est, maturitate senex est. Et Daniel juxta Theodotionem antequam judicaret, accepit presbyterii dignitatem. Jeremiae
Abbreviated transcription (Latin):
poteris inuenire doctorem qui scã pͣcipiat.
& contẽptis diuitiis sectandã doceat pau¬
ꝑtatẽ. De istiusmodin cantatorib contͣ
serpentes & aspides. idest contra peccato.¬
res qui dĩ iusticiam reliquerunt: dauid
loquebat᷑ inpsalmo. Alienati sunt peccato¬
res auulua. errauerunt abutero. locuti
sunt falsa. Furor eoꝵ insimilitudinem
serpentis. sicut aspidis surdȩ & opturantis
aures : quȩ non exaudiun uocẽ in cantantiũ
&e uenefici medicantis sapienter. Omnis
serimo apostoli contra serpentes & aspides
inc.antatio est. quem non exaudiunt pec.¬
catores & heretici. quia claudunt aures
suas ne audiant ueritatem. Et dabo
pħa loquitur. dabo pueros principes eor.
& effeminati dominabunt᷑ eis: Ergo uix.¬
ta consuetudinem ꝓphetalem loquente
Sublatis enim iis quȩ ante donaueram. & qͣsi
bona iratus abstuleram: nunc econtrario
dabo mala. Tuli senem & quinquagenariũ.
& admirabilem consiliariũ. & sapientem

Expanded text:
poteris invenire doctorem, qui sancta praecipiat, poteris invenire doctorem, qui sancta praecipiat, et contemptis divitiis, sectandam doceat paupertatem. De itiusmodi incantatoribus contra serpentes et aspides, id est, contra peccatores, qui Dei justitiam reliquerunt, David loquebatur in Psalmo: Alienati sunt peccatores a vulva: erraverunt ab utero, locuti sunt falsa. Furor eorum juxta similitudinem serpentis: sicut aspidis surdae et obturantis aures suas, quae non exaudit vocem incantantium, et venefici medicantis sapienter . Omnis sermo Apostoli contra serpentes et aspides incantatio est, quem non exaudiunt peccatores, et haeretici, quia claudunt aures suas, ne audiant veritatem. Et dabo opheta loquitur: Dabo pueros principes eorum, et effeminati dominabuntur eis? Ergo juxta consuetudinem prophetalem loquente sublatis enim his quae ante 53 donaveram, et quasi bona iratus abstuleram, nunc econtrario dabo mala. Tuli senem et quinquagenarium, et admirabilem consiliarium, et sapientem
Abbreviated transcription (Latin):
auditorẽ. theodotion prudentẽ in cantato.¬
rẽ. aquila prudentẽ susurratorẽ. simma.¬
chus prudentẽ eloquii mystici. quẽ & nos in
hoc loco secuti sumꝰ. Dicendum pͥmũ iuaxta
etiam prudens auditor in ȩccłia necessariꝰ sit.
Alii enĩ datur ꝓphetia. alii discretio sp̃uum.
Unde &e constituti erant in popło udeoꝵ sacer¬
dotales gradus qui ꝓpħas pseudo ꝓphetasq
discernerent. hoc est intelligerent qui de
dĩ sp̃u loquerent᷑. qui de contrario. Legamꝰ
ieremiam. Prudens aut̃ eloquii mystici
siue susurator. & ut theodotion uoluit in¬
cantator uidetur mͥ uir esse eruditus siue
exercitatus tam in lege & ꝓpħis. quã & in
euangelio & apłis. qui possit singulas
animi ꝑturbationes sua sanare doctrina.
& ad statum mentis reducere. dum & scor.¬
tator recipit castitatẽ. & ganeo frugali¬
tatem. & quondam auarus dat elemosinã.
Cuentila om̃s uideoꝵ sinagogas. & nullum

Expanded text:
auditorem; Theodotio, prudentem incantatoauditorem; Theodotio, prudentem incantatorem; Aquila, prudentem susurratorem; Symmachus, prudentem eloquii mystici, quem et nos in hoc loco secuti sumus. Dicendum primum juxta etiam prudens auditor in Ecclesia necessarius sit. Alii enim datur prophetia: alii discretio spirituum . Unde, et constituti erant in populo Judaeorum sacerdotales gradus, qui prophetas, pseudoprophetasque discernerent: hoc est, intelligerent, qui de Dei spiritu loquerentur, qui de contrario. Legamus Jeremiam. Prudens autem eloquii mystici , sive susurrator, et ut Theodotio voluit, incantator, videtur mihi vir esse eruditus et exercitatus tam in Lege et Prophetis, quam in Evangelio et Apostolis, qui possit singulas animi perturbationes sua sanare doctrina, et ad statum mentis reducere: dum et scortator recipit castitatem, et ganeo frugalitatem, et quondam avarus, dat eleemosynam. Eventila omnes Judaeorum syanagogas, et nullum
Abbreviated transcription (Latin):
de tribu neptalim. & habebat patrem
tyriũ artificẽ ęris. ingressusq est ad ñ
&e fecit omĩa oꝑa regi sal omoni. uiquo
typus est edificandȩ eccłiȩ. quod ñ solu
de tribu iuda. sed de neptalim quoq &
patre tyrio generatus sit. qui ha buit
matrem uiduã. quia pͥorẽ uirũ ꝑdident
Et multo plures sunt filii deserte. mags
quam eius quȩ habet uirum. Sed & in parali¬
pomenon libro legimus uallem artificum:
arias aut genuit ioab patrẽ uallis artifi¬
cum. Ibi quippe artifices erant. Qui ꝓptẽa
habitare dicuntur in ualle. qđ non eos in¬
flabit scientia: sed humilẽ atq in ansuetũ
sequebantur iesum. & cum apło dicere po.¬
terant. Ego enim sum minimꝰ apłor. qui
non sum dignꝰ uocari apłs. Et alibi. Expar.¬
te enuim cognoscimꝰ & ex parte ꝓphetamus.
ꝙ nunc ꝑspeculum uidemꝰ in enigmate.
It prudentem eloquii mystici. Pro quo
septuaguita interp̃tati sunt prudentem

Expanded text:
de tribu Nephthali, et habebat patrem de tribu Nephthali, et habebat patrem Tyrium, artificem aeris. Ingressusque est ad regem, et fecit omnia opera regi Salomoni: in quo typus est aedificandae Ecclesiae, quae non solum de tribu Juda, sed de Nephthali quoque, et patre Tyrio generatus sit, qui habuit matrem viduam; quia priorem virum perdiderat . Et multo plures sunt filii desertae, magis quam ejus quae habet virum . Sed et in Paralipomenon libro legimus vallem artificum: Saraias autem genuit Joab patrem vallis artificum: ibi quippe artifices erant . Qui propterea habitare dicuntur in valle, quia non eos inflabat scientia, sed humilem atque mansuetum sequebantur Jesum, et cum Apostolo dicere poterant: Ego enim sum minimus Apostolorum, qui non sum dignus vocari Apostolus . Et alibi: Ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus, et nunc per speculum videmus in aenigmate . Et prudentem eloquii mystici. Pro quo 52 LXX interpretati sunt, prudentem
Abbreviated transcription (Latin):
cȩtera etiam senes uidea ꝑdiderit: quonͥ
poterit habere consilium qđ ꝓprie senin
est: Et sapientem architectũ. Pro quo
aquila transtulit sapientissimũ artificum
ut ostenderet eos plures quondã habuise
artifices. qualis & ille fuit beseleel filiꝰ
uri filii ur de tribu uida. quem imple¬
uit ds sp̃u sapientiȩ & intelligentiȩ aq
disciplinȩ. ut in omĩ oꝑe esset faber ꝑfe¬
ctissimus non solum inauro aut in argor
sed & in ȩre &e cęteris quȩ moyses enum.¬
rat. qui edificauit tabernaculum dĩ. Unat¬
paulus apłs dicit. Quasi sapiens archit¬
ctus fundam̃tũ posui. Et ieremias archi.¬
tectus erat. qui non solũ eradicabat &e sif¬
fodiebat & ꝑdebat. sed & edificabat
structor maceriarum. Et in euangelio
filius fabri sugellatur. qui uniuersaca¬
diderit. In regum quoq uolumine legu
qđ miserit rex salmon & tulerit hirm
tyrum filium mulieris uiduȩ quient

Expanded text:
caetera etiam senes Judaea perdiderit, quomodo caetera etiam senes Judaea perdiderit, quomodo poterit habere consilium, quod proprie seniorum est? Et sapientem architectum. Pro quo Aquila transtulit sapientissimum artificum, ut ostenderet eos plures quondam habuisse artifices: qualis et ille fuit Beseleel filius Uri, filii Ur de tribu Juda, quem implevit Deus spiritu sapientiae, et intelligentiae, ac disciplinae, ut in omni opere esset faber perfectissimus, non solum in auro, et argento, sed et in aere, et caeteris quae Moses enumerat, qui aedificavit Tabernaculum Dei . Paulus apostolus dicit: Quasi sapiens architectus fundamentum posui . Et Jeremias architectus erat, qui non solum eradicabat, et suffodiebat, et perdebat, sed et aedificabat  noster appellatur structor maceriarum . Et in Evangelio filius fabri sugillatur, qui universa condiderit . In Regum quoque volumine legimus, quod miserit rex Salomon, et tulerit Hyram Tyrium, filium mulieris viduae, qui erat