comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dete: usq ad id. hoc autem dixit.
significans qua morte clarificatu
manifestauit se discipulis suis. beati io¬
hannis etiangelium terminatur: in qͦ
iam ꝑtractauimus ut maliumus partẽ
priorem. usq ad eum locum tibi narra¬
tum est captos fuisse pisces centum qͥn¬
quaginta tres a discipulis. quib se de¬
monstrauit. & cum magni essent retia
non funt dirupta. Deinde qtiȩ secunt᷑
consideranda sunt: & quantum adiu-¬
uat dñs. sicut res postulit. ui debitur
disserenda. Pacta qtuppe illa piscatione:
dicit eis iħõ. llenite : prandete. Et nemo
audebat discumbentium interrogare
cũ tu qͥs esr scienteᷤᷤ qͥa dñs ẽ. Sigͦ scie
bãt: qͥd opꝰ erat ut łt̾rogarẽt: Si aũ ñ opꝰ erat.
q̃r dictum est non audelunt quasi opus
esset.s timore aliquo non auderent:
Sensus ergo hic est. Tanta erat euden¬
tia ueritatis. qua ihc illis dnsciptilis appe¬
rebat. ut eorum non solum negare. s ne du¬
bitare quidem ullus eorum auderet: qm

Expanded text:
dete; usque ad id, Hoc autem dixit, significans qua morte clarificaturmanifestavit se discipulis suis, beati Joannis apostoli Evangelium terminatur: in quo jam pertractavimus, ut valuimus, partem priorem, usque ad eum locum ubi narratum est captos fuisse pisces centum quinquaginta tres a discipulis quibus se demonstravit, et cum magni essent, retia non esse disrupta. Deinde quae sequuntur consideranda sunt, et quantum adjuvat Dominus, sicut res postulare videbitur, disserenda. Peracta quippe illa piscatione, Dicit eis Jesus: Venite, prandete. Et nemo audebat discumbentium interrogare eum, Tu quis esbant, quid opus erat, ut interrogarent? Si autem non opus erat, quare dictum est Non audebant, quasi opus esset, sed timore aliquo non auderent? Sensus ergo hic est: Tanta erat evidentia veritatis qua Jesus illis discipulis apparebat, ut eorum non solum negare, sed ne dubitare quidem nullus auderet, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
on parua questio est
cur aplõ petro. quando
se tercio manifestauit
disciplis. dixerit dñt
sequere me. de aplõ autem iobanne.
sic etm uolo manere donec ueniam
quid ad te. Huic questiomi quantum
dñs ipse donauerit: sitie ꝑtractande si¬
ne soluende. sermonem nonissimum
oꝑis huitis impendimus. Cum ergo
prenuntiasset dñs petro. qua morte
clirisicaturus esset deum: dicit ei.
Sequere me. Conuersus petrus. uidit illũ
discipulum quem diligebat iħc sequentem.
qti oo recubuit in cena suꝑ pectus eius &

Expanded text:
on parva quaestio est, cur apostolo Petro, quando se tertio manifestavit discipulis, dixerit Dominus, Sequere me; de apostolo autem Joanne, Sic eum volo manere donec veniam; quid ad te? Huic quaestioni, quantum Dominus ipse donaverit, sive pertractandae, sive solvendae sermonem novissimum hujus operis impendimus. Cum ergo praenuntiasset Dominus Petro, qua morte clarificaturus esset Deum, dicit ei: Sequere me. Conversus Petrus vidit illum discipulum quem diligebat Jesus, sequentem: qui et re
Abbreviated transcription (Latin):
geste in qua thomas
oblatis sibi tangen¬
dis in xp̃i carne ual¬
nerum locis uidit. quod credere nole¬
bat &o credidit: interponit hȩc euan¬
gelista iohannes. & dicit. Multa quidẽ
& alia signa fecit iħc in conspectu disci¬
pulorum suorum: quȩ non sant scriꝑ-¬
ta in libro hoc. Hec autem scripta stͥ.
ut credatis quia iħc est xp̃c filius dei:
& ut credentes uitam habeatis in nomi¬
ne eius. Hoc capitulum uelut libri
huius indicat finem: sed narratur hic
deinde quemad modum se manifestaue-¬
rit dñs ad mare tyberiadis. & in cap¬
tura piscium commendauerit ȩcclȩ
sacramentum. qualis futura est ultima
resuprectione mortuorum. Ad hoc ita¬
q cominendandum ualere arbitror. ꝗd
tanquam finis est interpositus libri. qͥ
esset etiam secuturȩ narrationis quafi
ꝑemium: quod ei quodammodo faceret
eminentiorem locum. Quȩ narratio
incipit ita postea manifestauit se ite¬
rum iħc ad mare tyberiadis: manifes-¬
tatit autem sic. Erant simul symon

Expanded text:
gestae, in qua Thomas oblatis sibi tangendis in Christi carne vulnerum locis, vidit quod credere nolebat et credidit; interponit haec evangelista Joannes, et dicit: « Multa quidem et alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum suorum, quae non sunt scripta in libro hredatis quia Jesus est Christus Filius Dei; et ut credentes, vitam habeatis in nomine ejus. » Hoc capitulum velut libri hujus indicat finem: sed narratur hic deinde quemadmodum se manifestaverit Dominus ad mare Tiberiadis, et in captura piscium commendaverit Ecclesiae sacramentum, qualis futura est ultima resurrectione mortuorum. Ad hoc itaque commendandum valere arbitror, quod tanquam finis interpositus est libri, quod esset etiam secuturae narrationis quasi prooemium, quod ei quodammodo faceret eminentiorem locum, quae narratio incipit ita: « Postea manifestavit se iterum Jesus ad mare Tiberiadis; manifestavit autem sic Erant simul Simon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ellicent indesideriis carnis lexu-¬
rie. cos qͥ paululum effugint. qͥ
inerrore conuersanttir. lib̃tatem
illis ꝓmittentes. cũ ipsi sint sep̃t
huiꝰ & seruus ẽ. Si cnim refugientes
his rursus inplicati suꝑantur. fac-¬
ta sunt eis posteriora deteriora pri-¬
oxib Mcliꝰ enim erat in illis non
cognoscere inam iustitie. qͣm post
agnitionem retrorsum contierti
abto qđ illis traditum ẽ. scõ man

Expanded text:
nis luxurie eos qui paululum effugerunt: qui in errore conversantur. Libertatem aliis promittentes; cum ipsi sint servi hujus et servus est. Si enim refugientes his rursus inpliciti superantur facta sunt eis posteriora deteriora prioribus melius enim erat illis non cognoscere viam iustitiae quam post agnitionem retrorsum converti ab eo quod illis traditum est sancto man
Abbreviated transcription (Latin):
his: inqͥb st̃ quedam difficilia intellee¬
tu. quȩ indocti & instabiles de pra-¬
uant. sicut & cct̾as scripturas. adsuam
ipsorũ ꝑditionem. Uos gͥ frs prescien¬
tes custodite. ne insipientium erire¬
transduicti: excidatis appͥa firmita¬

Expanded text:
t quedam difficilia intellectu: que indocti et instabiles depravant: sicut et ceteras scripturas ad suam ipsorum perditionem. Vos igitur fratres prescientes cavete: ne insipientium errore seducti: excidatis a propria infirmita
Abbreviated transcription (Latin):
ufficit enim p̃teritum tempus¬
ad uoluntatem gentium consũ¬
mandam: his qui ambulauerunt in
luxurũs. desideriis. uinolentus. cõmesa¬
tiomb potationib & inlicitis idolorũ
cultib Inqͦ admirantur non concurres¬
ntib uob̾ in eandem luxurie confusio¬
nem. blasphemantes.
ui reddent rationem ei. qui para¬
tus ẽ. iudicare uitios & mortuos. ꝓptꝰ
hoc enm &mortius euangłittatum ẽ.
ut iudicentur quidem scđm homines.

Expanded text:
ufficit enim praeteritum tempusad voluntatem gentium consummandam, his qui ambulaverunt in luxuriis, desideriis, vinolentiis, comessationibus, potationibus, et illicitis idolorum cultibus. In quo admirantur non concurrentibus vobis in eamdem luxuriae confusionem, blasphemantes. Qui reddent rationem ei, qui paratus est judicare vivos et mortuos. Propter hoc enim et mortuis evangelizatum est: ut judicentur quidem
Abbreviated transcription (Latin):
itaq prudentes: & uigilate inorationi¬
b Ante omĩa mutuam inuob̾met
ipsis caritatem continuam habentes:
quia caritas oꝑit multitudinem
peccatorum. Hospitales inuicem: sine
murmuratione. Unꝰ quisq sic̃ acctꝑit
gr̃am in alterutrum illam admi-¬
nistrantes: sic̃ bom dispensatores mul

Expanded text:
itaque prudentes et uigilate in orationibus, ante omnia mutuam in uosmet ipsos caritatem continuam habentes, quia caritas operit multitudinem peccatorum, hospitales inuicem sine murmuratione, unusquisque sicut accepit gratiam, in alterutrum illam administran
Abbreviated transcription (Latin):
tis: sed crediderunt uere. id est quomͦ
credendum est inconcusse. firmiter.
stabiliter. fortiter. non tanquam in
ꝓpria redituri. & xp̃m relictari. Ad¬
huc ergo discipuli non erant tales. qua¬
les eos dicit uerbis preteriti temporis
quasi iam essent prenuitians quiles
futuri essent: accepto scilicet sp̃u scoͣ.
qui eos sicut ꝓmissum est doceret om¬
nia. Quem priusquam acciperent.
quomͦ seruauerunt eius sermonem:
quod de illis quisi fecerint dixit. quan¬
do primus eortm ter eum negauit. cũ
ex ore eius audisset. quid futarum c̾c̾t
homini qui eum coram hominibus noga¬
uisseti: Dedit ergo eis uerba sicit
dixit. quȩ dedit ei pater: sed quando
illa non forit in auribus s initus in cor¬
dibus spiritalider acceperunt. tuno
uere acceperunt. quia tanc uere cog¬
nouerunt. Uere autem cognoueriꝑtt:
quia uere crediderunt. Ipsi autem
filio quomͦ pater ea tierba dederit:
quibus uerbis homo poterit explicare:

Expanded text:
tis, sed crediderunt vere, quomodo tis, sed crediderunt vere, quomodo credendum est, inconcusse, firme, stabiliter, fortiter, non jam in propria redituri, et Christum relicturi. Adhuc ergo discipuli non erant tales, quales eos dicit verbis praeteriti temporis, quasi jam essent, praenuntians quales futuri essent, accepto scilicet Spiritu sancto, qui eos, sicut promissum est, doceret omnia: quem priusquam acciperent, quomodo servaverunt ejus sermonem quod de illis quasi fecerint dixit, quando primus eorum ter eum negavit, cum ex ore ejus audisset quid futurum esset homini qui eum coram hominibus negavisset? Dedit ergo eis verba, sicut dicit, quilla non foris in auribus sed intus in cordibus spiritaliter acceperunt. Tunc vere acceperunt, quia tunc vere cognoverunt; vere autem cognoverunt, quia vere crediderunt. 7. Ipsi autem Filio quomodo Pater ea verba dederit, quibus verbis homo poterit explicare?
Abbreviated transcription (Latin):
enim pater dedit omma: cum genuit
qui haberet omnia. Qua uerba inqͥt
quȩ dedisti michi dedi eis: & ipsi acce¬
perunt. id est intellȩxerant atq tenue¬
runt. Tunc enim uerbum acipitur:
quando mente percipitur. Et cogno¬
uerunt inquit uere quia a te ęxiiu:
& crediderunt quia ta me misisti.
Et hic sabaudiendam est uere. Os
enim dixit cognouerunt uere: expo¬
nere uoluit ad itingendo. & credide¬
runt. Hoc itaq crediderunt uere:
quod cognouerunt uiere. Id enim est
a te exii : quod est du me misisti. Ccm
ergo dͥyxisset cognouerunt uere. ne
quisquam putaret istam cognitionem.
tanquam per spetiem fa ctam. non¬
per fidem. exponendo: addidt.
& crediderunt: ut subaudiamus. uere.
& intelligamus hoc dictum esse cogno¬
uerunt uere. quod est crediderunt uere.
non eo modo quem significauit paulo
ante cum dixit modo creditis. uenit
hora &d iam uenit. ut disꝑganim unus¬
quisq in ꝓpria. & me solum relinqua¬

Expanded text:
enim Pater dedit omnia, cum genuit enim Pater dedit omnia, cum genuit qui haberet omnia. Quia verba, inquit, quae dedisti mihi, dedi eis, et ipsi acceperunt: id est, intellexerunt atque tenuerunt. Tunc enim verbum accipitur, quando mente percipitur. Et cognoverunt, inquit, vere quia a te exivi, et crediderunt quia tu me misisti. Et hic subaudiendum est, vere: quod enim dixit, cognoverunt vere, exponere voluit adjungendo, et crediderunt. Hoc itaque crediderunt vere, quod cognoverunt vere: id enim est a te exivi, quod est, tu me misisti. Cum ergo dixisset, cognoverunt vere, ne quisquam putaret istam cognitionem jam per speper fidem, exponendo addidit et crediderunt, ut subaudiamus vere, et intelligamus hoc dictum esse: Cognoverunt vere, quod est: Crediderunt vere; non eo modo, quem significavit paulo ante, cum dixit: Modo creditis, venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in propria, et me solum relinqua
Abbreviated transcription (Latin):
q qui hoc loco dicit tui erant & michi
eos decdisti: tam suꝑius cisdem discipulis
dicerati ego tos de mundo elegi. Centerit᷑
hic regitatio carnalis. atq dispercat. de
mundo sibi a patre dicte filius datos ho¬
minesi q sn alia loco dicit. ex uosde muã
do ebexi. Atios deus filius de mando eleg
cum patre: idem ipse homo filitis de
mundo accepit a patre. Non enim pater
illos filios dedisset: nisi elegisset. Ac per
hoc filius ficut non inde separauit patrem
quando dixit. ego nos de mundo elegi qm̃
simul cos elegit & pater: sic non inde sepa¬
rauit & se. quando dixte. tui erant qtua
& ipsitis filii pariter erant. Ninc autẽ
homo idem ipse filius accepit eos. qui ñ
erant ipsitis: qtia & formam serui accepit
detis. idem que non erant ipsuis. Sequi¬
tur: & dicit. Et sermonem tuum ser
nanerunt: nunc cognouerunt quia om¬
na quȩ dedisti michi abs de funt. id esti
cognouerunt qura abste fum. Simul

Expanded text:
que qui hoc loco dicit, Tui erant, et mihi que qui hoc loco dicit, Tui erant, et mihi eos dedisti, jam superius eisdem discipulis dixerat, Ego vos de mundo elegi . Conteratur hic cogitatio carnalis, atque dispereat. De mundo sibi a Patre dicit Filius datos homines quibus alio loco dicit, Ego vos elegi de mundo. Quos Deus Filius de mundo elegit cum Patre, idem ipse homo Filius de mundo eos accepit a Patre: non enim Pater illos Filio dedisset, nisi elegisset. Ac per hoc Filius sicut non inde separavit Patrem, quando dixit, Ego vos de mundo elegi, quoniam simul eos elegit et Pater: sic non inde separavit et se, quando dixit, Tui erant, quia et ipsius Filii pariter erant. Nunc autem homo idem ipse Filius accepit eos qui non erant ipsius, quia et formam servi accepit Deus idem quae non erat ipsius. 6. Sequitur ac dicierunt: nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi, abs te sunt: id est, cognoverunt quia abs te sum. Simul
Abbreviated transcription (Latin):
numquam non potuit. numquam. sine pa¬
tre fuit. numquam fine illo pater fuit.
Ac per hoc sicut pater eternus onimpoteiᷤ:
ita filitis coeterniis onimpotens. Et si om¬
nipotens: utiq omnitenens. Il enim potiꝰ
uerbum ẽ uerbo interpretamur si ꝓpriȩ
uolumts dicere quod a grecis dhcitur parito¬
cuator: quad nti non sic inter precarent᷑
tt ommipotens dicerent. cum sit panrocxa¬
tor omntenens. nisi tantundem tralere
sentirent. Quid ergo habere imquam po¬
tuit eternus omnitenens: quod non simul
habuerit. coeterñtis omntenens: Quod
itaq nt. & michi eos dedisti. hominem
se accepisse hanc patestatem. ite cos hab̾et
ostendit: qm̃. qui semper qninipotens fute
non semper. homi fuit: Quamobrem cã
patre potias tribiisse indeitur ut ab illo
eos acceperit. qm̃ ex ipso est quicqunid est
de quo est: etum ipsi fibi eos dedie. hoc
est cam patre deus xp̃c. homini ip̃o. qd̾¬
cum pacre non esto hominis. dedit. Deri¬

Expanded text:
et non potuit, nunquam sine Paet non potuit, nunquam sine Patre fuit, nunquam sine illo Pater fuit. Ac per hoc sicut Pater aeternus omnipotens, ita Filius coaeternus omnipotens; et si omnipotens, utique omnitenens. Id enim potius verbum e verbo interpretamur, si proprie volumus dicere, quod a Graecis dicitur παντοκράτωρ: quod nostri non sic interpretarentur, ut omnipotens dicerent, cum sit παντοκράτωρ omnitenens, nisi tantumdem valere sentirent. Quid ergo unquam habere potuit aeternus omnitenens, quod non simul habuerit coaeternus omnitenens? Quod itaque ait, Et mihi eos dedisti, hominem se accepisse hanc potestatem ut eos haberet, ostendit; quoniam qui semper omnipotens fuit, non semper homo fuit. Quamobrem, cum Patri potius tribuisse videatur ut ab eo illos acceperit quoniam ex ipso est quidquide quo est etiam ipse; sibi eos dedit, hoc est, cum Patre Deus Christus homini Christo. Vecum Patre non est, homines dedit. Deni
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat. s loquebatur quasi fecisset. quod
immobiliter esse prefixum sciebat ut face¬
ret. Quid est autem: quos dedisti michi
de mando: Dictum est enim de illis qd̃
non essent de mundo: sed hoc eis regenera¬
tio prestitit non generatio. Quid est ctum
quod sequitur: tui erant. & michi eos de¬
distie An aliquando erant patris: quando
non erant unigeniti filiĩ eits: Et habuit
aliquando pater. aliquid sine filio: Absit.
Ueruntamen habuat aliquid aliquando
deus filits. quod nondum habtut idem
ipse homo filius: quia nondum erat homo
factus ex matre. quando tamen habebat
uniuersa cum patre: quaꝓpter quod dixit
tui erant. non se inde separauit deus filius.
sine quo nichil tinquam pater habuit. sed
solet ei tribuere omne quod potest a quo
est ipse qui potest. A quo enim habet ut
sio. ab illo habet ut possit: & funul utrumq
semper habuit. quia numquam non fuit.
&e numqtam non potuit. Quo circa quic¬

Expanded text:
fecerat, sed loquebatur quasi fecisset quod fecerat, sed loquebatur quasi fecisset quod immobiliter esse praefixum sciebat ut faceret. Quid est autem Quos dedisti mihi de mundo? Dictum est enim de illis quod non essent de mundo. Sed hoc regeneratio praestitit, non generatio. Quid est etiam, quod sequitur: Tui erant, et mihi eos dedisti? An aliquando erant Patris, quando non erant unigeniti Filii ejus? et habuit aliquando Pater aliquid sine Filio? Absit; veruntamen habuit aliquando aliquid Deus Filius, quod nondum habuit idem ipse homo Filius, quia nondum erat homo factus ex matre, quando tamen habebat universa cum Patre; quapropter dixit Tui erant. Non se inde separavit Deus Filius, sine quo nihil unquam Pater habuit; sed solet ei tribuere omne quod potest, a quo est ipse qui potest. A quo enim habet ut sit, ab illo habet ut possit; et id simul utrumque semper habuit, quia nunquam fuit, et non potuit. Quocirca quid
Abbreviated transcription (Latin):
in fide xp̃i. notus omnbus gentibus deus.
In hoc autem quod non est mitiriis fuis.
& cum diis falsis colendus: notus in udea
deus. In hoc ergo quod pater est huias
xp̃i per quem tollit peccatum mundr.
hoc nomen eits prits occultum omnib.
nunc manifestautt eis quos dedit ei ꝑat̾
ipse de mundo. S quomͦ manifestauit:
si nondum uenit hora de qui superias
dixerte. quod ueniret hora. cum iam non
in prouerbiis inquit loquar uobis. s palam
de patre meo annuntiabo uobis: An uero
annuntiatio manifesta putabitur ꝓtierbiĩ:
Cur ergo dictum est palani annutubo uobr
nisi quia in ꝓuerbiis non est palame. Quod
atitem non prouerbiis occaltatur. sed uer¬
bis manifestattr: procaldubio palam dr̃.
Quomͦ ergo manifestatut: quod nondum
palam dixit: Proinde sic intelligendam
est pro tempore faituro. preteritum positũ:
quemadmodum illud. omma quȩ atidini
ã patre meo nota feci uobis. quod nondum

Expanded text:
in fide Christi, notus est omnibus gentibus. in fide Christi, notus est omnibus gentibus. In hoc autem, quod non est injuriis suis et cum diis falsis colendus, notus in Judaea Deus. In hoc vero, quod Pater est hujus Christi, per quem tollit peccatum mundi , hoc nomen ejus prius occultum omnibus, nunc manifestavit eis quos dedit ei Pater ipse de mundo. Sed quomodo manifestavit, si nondum venit hora de qua superius dixerat quod veniret hora cum jam non in proverbiis, inquit, loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis? An vero annuntiatio manifesta putabitur in proverbiis? Cur ergo dictum est, palam annuntiabo, nisi quia in proverbiis non est palam? Quod autem non proverbiis occultatur, sed verbis manifestatur, procul dubio palam dicitur. Quomodo ergo manifestavit, quod nondum palam dixit? Proinde sic intelligendum est pro tempore futuro praeteritum positum, quemadmodum illud. Omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis, quod nondum
Abbreviated transcription (Latin):
pulis sius dicat. Manifestaui inquit no-¬
men tuum hominibus. quos dedisti mͥ.
Non ergo nouerant dei nomen cum es-¬
sent iudei: Et ubi est quod legitur: no¬
tus in iudea deus. in isrł magnum no-¬
men eius: Ergo manifestaui nomen
tuum hominibus istis quos dedisti mͥ
de mundo qui me audiunt hec dicentẽ:
non illud nomen tuum quo uocaris ds̃.
s illud quo uocaris pater meus. Quod
nomen: manifestari sine ipsius filii ma-¬
nifestatione non posset. Nam quod ds̃
dicitur uniuersȩ creaturȩ: etiam om¬
nibus gentibus antequam in xp̃m crede¬
rent. non omnimodo esse potuitt hoc
nomen ignotam. Hȩc est enim uis uere
diumitatis: ut creaturȩ rationali iam
ratione utenti. non omnimodo ac penitꝰ
possit abscondi. Exceptis enim paucis in
quibus natura nunium deprauata est:
uniuersum genus humanum deum mũ¬
di huus fatetur auctorem. In hoc ergo
quod fecit hunc mundum. celo terraq
conspictitim: &o antequam imbuerentuꝵ

Expanded text:
pulis suis dicat. Manifestavi, inquit, nopulis suis dicat. Manifestavi, inquit, nomen tuum hominibus quos dedisti mihi. Non ergo noverant Dei nomen, cum essent Judaei? Et ubi est quod legitur, Notus in Judaea Deus; in Israel magnum nomen ejus ? Ergo manifestavi nomen tuum hominibus istis, quos dedisti mihi de mundo, qui me audiunt haec dicentem: non illud nomen tuum quo vocaris Deus, sed illud quo vocaris Pater meus; quod nomen manifestari sine ipsius Filii manifestatione non posset. Nam quod Deus dicitur universae creaturae, etiam omnibus gentibus antequam in Christum crederent, non omni modo esse potuit hoc nomen ignotum. Haec est enim vis verae divinitatis, ut creaturae rationali jam ratione utenti, non omnino ac penitus possit abscondi. Exceptis enim paucis in quiuniversum genus humanum Deum mundi hujus fatetur auctorem. In hoc ergo, quod fecit hunc mundum coelo terraque conspicuum, etiam antequam imbuerentur
Abbreviated transcription (Latin):
dus esset apud te: omnes suos uolebat
intelligi. quibus notum faciendo patrẽ
clarificat eum. Cum enim dixisset
ut filuis tuus clarificet te: mox quem¬
admodum id fieret demonstrauit di-¬
cens. Sicut dedisti ei potestatem om̃is
carnis: ut omne quod dedisti ei. det eis
uitam eternam. Hȩc est autem uita
eterna: ut cognoscint te solum uerum
deuim. & quem misisti iħ̃m xp̃m. Non
enim potest cognitione hominum cla-¬
rificari pater: nsi & ille cognoscatur
per quem clarificatur. id est per quem
poptilis innotescit. Hȩc est glorificatio
patris. quȩ non circa solos illos aplõs
facta est: sed circa omnes homines
fit. quibus suis menbris caput est xp̃s.
Neq enim de solis apłis potest intelli¬
gi. sicut dedisti ei potestatem omnis
carnis. ut omne quod dedisti ei det eis
uitam eternam: sed utiq de omnibus
quibus in eum credentibus uita et̾na.
datur. lam nunc ergo uideamus: qͥd
de ilie a quib tunc audiebatur disci¬

Expanded text:
dus esset, apud te; omnes suos volebat dus esset, apud te; omnes suos volebat intelligi, quibus notum faciendo Patrem, clarificat eum. Cum enim dixisset, ut Filius tuus clarificet te; mox quemadmodum id fieret, demonstravit dicens, Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternum: haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum . Non enim potest cognitione hominum clarificari Pater, nisi et ille cognoscatur per quem clarificatur, id est, per quem populis innotescit. Haec est glorificatio Patris, quae non circa solos illos Apostolos facta est, sed circa omnes homines fit, quibus suis membris caput est Christus. Neque enim de solis Apostolis potest intelligi, Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam; sed utique de omnibus quibus in eum credentibus vita aeterna datur. 4. Jam nunc ergo videamus quid de illis, a quibus tunc audiebatur, disci
Abbreviated transcription (Latin):
fua in hoc mundo usq in confuminatio¬
nem sectili. Non itaq recte intelligan¬
tur de quibus dixerit. cum essem cum
eis ego seruabam eos: nsi hi quos in se
credentes seruare iam ceperat presentia
corporali. & quos relicturus fuerat ab¬
sentia corporali. ut eos cum patre serua¬
ret presentia spiritali. Post uero adiun¬
gt & ceteros suos. ubi dicit: non pro his
autem rogo tantum. sed & pro eis qui
creditari sunt per uerbum eorum in
me. Abi manifestius ostendit. quod non
de onimbus ad eum ꝑtinentibus suꝑius
loqueretur. ab eo loco ubi ait. manifestapi
nomen tuum hominibus quos dedisti mͥ:
s de his tantum qui eum cum illa dice¬
ret audiebant. Ab ipso itaq orationis
eius ȩxordio. ubi subleuatis oculis in celum
dixit. pater uenit hora clarifica filium
tuum ut filius tuus clarificet de. usq¬
ad illud quod patilo post ait. & nuno
clarifica me tu pater apud temet ipsũ
claritate quam habui priusquam mun¬

Expanded text:
sua in hoc mundo usque in consummatiosua in hoc mundo usque in consummationem saeculi . Non itaque recte intelliguntur de quibus dixerit, Cum essem cum eis, ego servabam illos, nisi hi quos in se credentes servare jam coeperat praesentia corporali, et quos relicturus fuerat absentia corporali, ut eos cum Patre servaret praesentia spirituali. Post vero adjungit et caeteros suos, ubi dicit: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro his qui credituri sunt per verbum eorum in me. Ubi manifestius ostendit quod non de omnibus ad eum pertinentibus superius loqueretur, ab eo loco ubi ait, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi; sed de his tantum qui eum, cum illa diceret, audiebant. 3. Ab ipso itaque orationis ejus exordio, ubi sublevatis oculis in coelum, dixit, Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet teo post ait, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mun
Abbreviated transcription (Latin):
ra. S ut de his solis quos tunc habebat
discipulis hec loqui intelligatur. illud
magis urget quod paulo post ait. cam
essem cum eis ego seruabam eos qui in
nomine tuio. quios dedisti michi custodiui.¬
& nemo periio ex his nisi filius perditio¬
nis. ut scriptara impleatur: uidam signifi¬
cans qui tradidit eum. Ex isto quippe duo¬
deuario numero apłõrum solus periit. De¬
inde subitingit. nunc autem ad te uenio:
unde manifestam est eum de corporali sua
dixisse presentia. cum essem cum eis ego
seruabam eos. ueluti iam cum eis ea pre¬
sentia non esset. Eo modo enim significa¬
re uoluit ascensionem suam moꝵ futur ã
de qua dixit. nunc autem ad te uenio
iturus utiq ad dexteram patris: unde
uenturus ad uinos & mortuos iucdcan¬
dos. presentia itidem corporali scdm fidei
regulam sanamq doctrinam. Nam pre¬
sentia spiri cum eis erat utiq futurus
post ascensionem suam: & cum tota ȩcclĩ

Expanded text:
ra, sed ut de his solis quod tunc habebat ra, sed ut de his solis quod tunc habebat discipulis haec loqui intelligatur, illud magis urget, quod paulo post ait: Cum essem cum eis, ego salvabam eos in nomine tuo. Quos dedisti mihi, custodiviet nemo ex eis periit, nisi filius perditionis, ut Scriptura impleatur; Judam significans qui tradidit eum: ex isto quippe duodenario numero Apostolorum solus periit. Deinde subjungit: Nunc autem ad te venio. Unde manifestum est eum de corporali sua dixisse praesentia, Cum essem cum eis, ego servabam eos, veluti jam cum eis ea praesentia non esset. Eo modo enim significare voluit ascensionem suam mox futuram, de qua dixit, Nunc autem ad te venio: iturus utique ad dexteram Patris; unde venturus est ad vivos et mortuos judicandos praesentia itidem corporali, secundum fidei regulam sanamque doctrinam: nam praesentia spirituali cum eis erat utique futurus post ascensionem suam, et cum tota Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
hominibus. quos dedisti michi de mundo.
quale illud quod patilo ante dixerat. ego
te clarificaui super terram. pro temꝑore
futuro hic & illic preteritum ponens:
ficut qui sciret predestinatum esse ut
id fieret. & ideo fecisse se dicens. quod
erat sine ulla dubitatione facturus. S
de his qui iam erant disciptili eius non
de omnibus qui in illum fuerant credi¬
turi. eum dixisse quod dixit. manifesta¬
ui nomen tuum hominibus. quos de-¬
disti michi de mundo. ea quȩ secuntur
credibilis esse demonstrant: cum enim
hoc dixisset. adiunxit. tui erant & michi
eos dedisti. & sermonem tuum seruaue¬
runt. nuno cognouerunt. quia omiia
quȩ dedisti michi abs te sunt. quia uer-
ba quȩ dedisti michi dedi eis. & ipsi acce¬
perunt. & cognouerunt uere quia ate
exim & crediderunt quia tu me misi¬
sti: quamquam & hȩc omnia de omui¬
bus futuris fidelibus dici potuerunt:
spetiȩ perfecta cum adhuc essent futu¬

Expanded text:
hominibus, quos dedisti mihi de mundo, hominibus, quos dedisti mihi de mundo, quale illud quod paulo ante dixerat: Ego te clarificavi super terram; pro tempore futuro, et illic et hic praeteritum ponens, sicut qui sciret praedestinatum esse ut id fieret, et ideo fecisse se dicens, quod erat sine ulla dubitatione facturus. Sed de his qui jam erant discipuli ejus, non de omnibus qui in illum fuerant credituri, eum dixisse quod dixit: Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, ea quae sequuntur credibilius esse demonstrent. Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Tui erant, et mihi eos dedisti, et sermonem tuum servaverunt. Nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mipsi acceperunt et cognoverunt vere, quia a te exii, et crediderunt, quia tu me misisti. Quanquam et haec omnia de omnibus futuris fidelibus dici potuerunt specie perfecta, cum adhuc essent futu
Abbreviated transcription (Latin):
e his uerbis dñi
sicut ipse donaue¬
rit: sermone isto
disputari sumus.
quȩ ita se habent. Manifestaui nomen
tuum hominibus: quos dedisti michi
de mundo. Quod si de his tantum
dicit discipulis. cum quibus cenauit.
&o ad quos antequam orare inciperet
tam multa locutus est: non pertinet
hoc ad illam clarificationem. siue ut
alii interpretati sunt glorificationem
de qua fuꝑitis loquebatur. qua filius
clarificat uel glorificat patrem. Quan¬
ta est enim uel qualis gloria: duodecĩ
uel undetim potius in notuisse morta¬
libus : Si autem quod ait. manifesta¬
tu nomen tuum hominibus. quos de¬
disti michi de mundo. omnes intelligi
uoluit etiam qui in eum fuerant cre¬
dituri. ad eius magnam quȩ futura
qua in psalmo canitur in eccłã magna con-¬
fitebor tibi: est plane ista clarificatio qua
filits clarificat patrem. cum eius nomen
notum facit omnibus gentibus & tam
multis generationibus hominum. Et tale
est hoc quod ait. manifestaui nomen tuũ

Expanded text:
e his verbis Domini, sicut ipse donaverit, sermone isto disputaturi sumus, quae ita se habent: Manifestavi nomen tuum hominibus quos dedisti mihi de mundo. Quod si de his tantum dicit discipulis cum quibus coenavit, et ad quos antequam orare inciperet, tam multa locutus est; non pertinet hoc ad illam clarificationem, sive ut alii interpretati sunt, glorificationem, de qua superius loquebatur, qua Filius clarificat vel glorificat Patrem. Quanta est enim vel qualis gloria, duodecim vel undecim potius innotuisse mortalibus? Si autem quod ait, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, omnes intelligi voluit, etiam qui in eum fuerant credituri, ad ejus magnam quae futura qua in Psalmo canitur, In Ecclesia magna confitebor tibi ; est plane ista clarificatio qua Filius clarificat Patrem, cum ejus nomen notum facit omnibus gentibus, multis generationibus hominum. Et tale hoc est quod hic ait: Manifestavi nomen tuum
Abbreviated transcription (Latin):
pisse a patre illa uerba credatar: quamqͣ
natus ex uirgine quando & quomͦ ea didi¬
cerit quis enarrabit : Quando etum ip¬
sam quȩ de uirgine facta est: generationẽ
eius quis enarrabit: Si tiero sołm id qd̾
est de patre genitus putriq cocternus. ac¬
cepisse a patre ista uerba cogitatur. ni¬
chil ibi temporis cogitetur: quasi prius
fuerit qui ea non habuerit. atq ut ha¬
beret quȩ non habebat acceꝑit: qm̃ qͥo
quid deni piter deo filio dedit. gignen¬
do dedit. Ita enim dedit filio pater fine
quibus filtus esse non posset: sicut ei de¬
dit ut esset. Nam quomͦ aliter uerbo. tier¬
ba daret aliqua: in quo ineffabiliter dix̃

Expanded text:
pisse a Patre illa verba credatur, quanquam natus ex Virgine, quando et quomodo ea didicerit, quis enarrabit? quando etiam ipsam quae de Virgine facta est generationem ejus quis enarrabit ? Si vero secundum id quod est de Patre genitus, Patrique coaeternus, accepisse a patre ista verba cogitetur, nihil ibi temporis cogitetur, quasi prius fuerit qui ea non habuerit, atque ut haberet quae non haberet acceperit, quoniam quidquid Deus Pater Deo Filio dedit, gignendo dedit. Ita enim dedit Filio Pater, sine quibus Filius esse non posset, sicut ei dedit ut esset. Nam quomodo aliter verbo verba daret aliqua, in quo ineffabiliter dixit
Abbreviated transcription (Latin):
dum annuntiatus hominibus innotescit.
& per fidem credentium predicatur.
ꝓpter quod dicit. Ego te claraficam supp
terram: opus consummati. quod dedisti
michi ut faciam. Non ait inffisti. sed
dedisti: ubi consummatur euidens gratia.
Quid enim habet: quod non accepit etiã
in unigenito humana natura : An non
accepit ut nichil mali. s bona faceret om¬
nia: quando inunitatem personȩ suscep¬
ta est a uerbo. per quod facta sunt om̃ia:
S qtiomꝰ consumimauit optis. quod acceptt
ut faciat. cum restit adhuc pasfionis expi-¬
mentum. ubi martiribus suis maxime
prebutt quod sequerentur exemplum. uñ
ait apłs petrus. xp̃c passuis est pro nobis. re¬
linquens nobis exemplam ut sequaniur ues¬
tigia euis: nisi qua consuminasse se dicit.
quod se consummaturum esse certissime
nonorit. sicute longe ante in ꝓphetia pre¬
teriti temporis usus est uerbis. quando pꝰ
antios pharimos futurum fuerat. quod
dicebat: Fiderunt mantis meas & pe-¬

Expanded text:
dum annuntiatus hominibus innotescit, dum annuntiatus hominibus innotescit, et per fidem credentium praedicatur. Propter quod dicit, Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut dedisti, ubi commendatur evidens gratia. Quid enim habet, quod non accepit, etiam in unigenito humana natura? An non accepit ut nihil mali, sed bona faceret omnia, quando in unitatem personae suscepta est a Verbo, per quod facta sunt omnia? Sed quomodo consummavit opus, quod accepit ut faciat, cum restet adhuc passionis experimentum, ubi martyribus suis maxime praebuit quod sequerentur exemplum; unde ait apostolus Petrus: Christus pro nobis linquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus : nisi quia consummasse se dicit quod se consummaturum esse certissime novit? Sicut longe ante in prophetia praeteriti temporis usus est verbis, quando post annos plurimos futurum fuerat quod dicebat: Foderunt, inquit, manus meas et pe
Abbreviated transcription (Latin):
noscant te: sic te igitur filius glorificat.
ut omnibus quos dedisti ei te cognitũ
faciat. Porro si cognitio dei est uita et̾na:
tantomagis uiuere tendimus. quanto
magis in hac cognitione ꝓficimus. Non
autem moriemur in uita eterna. Tunc
ergo dei cognitio ꝑfecta erit: quando nul
la mors erit. Sumina tanc dei claifica¬
tio. quia sumina gloria: quȩ grece dicitur
qͥora. Vnde dictum est doxason: quod
latini quidam sunt interpretati clarifi¬
ca. quidam glorifica. Aueteribus auten
gloria. qua gloriosi homines dicintur: ita
est diffinita. Gloria est frequens dtaliqͦ
fama cum laude. At si homo liubtr
cum fame creditur : quomͦ deus laudabit᷑.
quando ipse uidebitur: Ppter quod
scriptum est. Beati qui habitant in do¬
mo tua: in scłã scłorum laudabunt te.
Ibi erit dei sine fine lauditio  ubi erit
dei plena cognitio. Et quia plena cogni¬
tio: ideo summa clarificatio uel ghrfi¬
catio. S prius hic glorificatur deus:

Expanded text:
noscant te: sic te igitur Filius glorificat, noscant te: sic te igitur Filius glorificat, ut omnibus quos dedisti ei, te cognitum faciat. Porro si cognitio Dei est vita aeterna, tanto magis vivere tendimus, quanto magis in hac cognitione proficimus. Non autem moriemur in vita aeterna. Tunc ergo Dei cognitio perfecta erit, qula mors erit. Summa tunc Dei clarificatio; quia summa gloria, quae graece dicitur δόξα. Unde dictum est δόξασον, quod latini quidam interpretati sunt, clarifica; quidam, glorifica. A veteribus autem gloria, qua gloriosi homines dicuntur, ita est definita: Gloria est frequens de aliquo fama cum laude. At si homo laudatur cum famae creditur, quomodo Deus laudabitur quando ipse videbitur? Propter quod scriptum est, Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te . Ibi erit Dei sine fine laudatio, ubi erit Dei plena cognitio; et quia plena cognitio, ideo summa clarificatio vel glorificatio. 4. Sed prius hic clarificatur Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
faciat omni carni. quam dedisti ei.
Sic enim dedisti: ut onine quod de¬
disti ei. det eis uitam eternam. Hȩc
est autem uita eterna inquit: ut
cognoscant te solum deum uerum.
& quem mifisti iħm xp̃m. Ordo uer¬
borum est: ut te & quem misisti ihm
xp̃m cognoscant solum uerum deũ.
Consequenter enim & sp̃c sanctus in¬
telligitur. quia sp̃c est patris & filiĩ.
tanquam caritas substantialis. & con¬
substantialis amborum: qm̃ non duo
dii. pater & filiusnec D¬
tres dĩi pater & filius & sp̃c sanctus.
s ipsa trimitas unus solus uerus deus.
Nec idem tamen pater qui filius.
nec idem filius qui pater. nec idem
sp̃o sc̃s qui pater aut filius: qm̃ tres
sunt pater & filius & sp̃e sanctus. s
ipsa trinitas unus est deus. Si ergo eo
modo te glorificat filius. sicut dedisti ei
potestatem omnis carnis. & sic dedisti.
ut omne quod dedisti ei det eis uitam
eternam. & hȩc est uita eterna ut cog¬

Expanded text:
faciat omni carni, quam dedisti ei. faciat omni carni, quam dedisti ei. Sic enim dedisti, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam. Haec est autem vita aeterna, inquit, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum. Ordo verborum est: ut te, et quem misisti Jesum Christum, cognoscant solum verum Deum. Consequenter enim et Spiritus sanctus intelligitur, quia Spiritus est Patris et Filii, tanquam charitas substantialis et consubstantialis amborum quoniam non duo dii Pater et Filius; nec tres dii Pater et Filius et Spiritus sanctus; sed ipsa Trinitas unus solus verus Deus. Nec idem tamen Pater qui Filius, nec idem Filius qui Pater, nec idem Spiritus sanctus qui Pater aut Filius, quoniam tres sunt, Pater, et Filius, et Spiritus sanctus, sed ipsa Trinitas unus est Deus. Si ergo eo modo te glorificat Filius, sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, et sic dedisti, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam, et haec est vita aeterna, ut cog
Abbreviated transcription (Latin):
predicatione cdarificat patrem. Hoc
quippe aꝑit odo ipse uerborum. Cari¬
fica inquit filium taum: ut filins cuus
clarificet te. Tanquam diceret. Re¬
fuscita me: ut innotescas. toto orbi ꝑ
me. Deinde magis magisq pandens
quomͦ clarificet patrem filius: sicut
dedisti inquit ei potestatem omnis
carnis. ut onine quod dedisti ei det
eis uitam eternam. Omnem carnem
dixit omnem hominem i parte totũ
significans: quemadmodum rursus a
parte suꝑiore significatus est homo to-¬
tus. ribi ait apłs. omnis anima potesta¬
tibus sublimioribus fubdita sit. Quid
enim dixit omnis anua: nisi omnis
homo: Hoc autem quod potestas
xp̃o a patre data est: omnis carnis se¬
candum hominem intelligendum ẽ.
Nam scdm̃ deum. omnia per ipstim
facta sunt: & in ipso condita sunt
omnia in celo. & in terra. uifibilia.
& inuisibilia. Sicit ergo dedisti ei
potestatem inquit omnis carnis. ita
te glorificet filius : id est notum te

Expanded text:
praedicatione clarificet Patrem. Hoc praedicatione clarificet Patrem. Hoc quippe aperit ordo ipse verborum. Clarifica, inquit, Filium tuum ut Filius tuus clarificet te, tanquam diceret: Resuscita me, ut innotescas toti orbi per me. Deinde magis magisque pandens, quomodo clarificet Patrem Filius: Sicut dedisti, inquit, ei potestatem omnis carnis, ut omne, quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Omnem carnem, dixit omnem animam, a parte totum significans, quemadmodum rursus a parte superiore significatus est homo totus, ubi ait Apostolus: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit . Quid enim dixit omnis anima, nisi, omnis homo? Hoc autem, quod potestas Christo a Patre data est omnis carnis, secundum hominem intelligendum est; nam secundum Deum omnia per ipsum facta sunt, et in ipso condita sunt omnia in coelo et in terra, visibilia et invisibilia . Sicut ergo dedisti ei potestatem, inquit, omnis carnis, ita te glorificet Filius, id est, notum te
Abbreviated transcription (Latin):
serui. quam pater
suscitatut a mortuis.
& ad suam dexteram collocauit: resipsa
indicat. & nullus ambigit xp̃ianus. S
qm̃ non tantum dixit. pater clarifica fi¬
hum tuum. s addidit etum ut filius tu¬
iis clarificet te: merito queritur quomͦ
patrem clarificauerit filius. cum sempit̾na
claritas patris. nec diminuta fuerit in for¬
ma htimana. nec augeri potuerit in sua
ꝑfectione diuina. s in se ipsa claritas pa¬
tris neo nunui. nec augeri potest. apud
homines autem pculdubio minor erat.
Quando in iudea tantum modo deus¬
notus erat: nondum a solis octu usq
ad occasum laudabant pueri nomen
dñi. Hoc autem quia per euangeliũ
xp̃i. factum est. ut per filium pater
innotesceret gentibus: ꝓfecto patrẽ
clarificauit filius. Si autem tantum.¬
modo mottuus fuisset filius nec resur-¬
rexisset: proculdubio nec a patre cla-¬
rificatus esset. nec patrem clarificas¬
set. Hunc autem resurrectione cla¬
rificatus a patre: resurrectionis sue

Expanded text:
servi, quam Pater suscitavit a mortuis, et ad suam dexteram collocavit, res ipsa indicat, et nullus ambigit christianus. Sed quoniam non tantum dixit, Pater, clarifica Filium tuum, sed addidit etiam, ut Filius tuus clarificet te; merito quaeritur quomodo Patrem clarificaverit Filius, cum sempiterna claritas Patris nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri potuerit in sua perfectione divina. Sed in seipsa claritas Patris nec minui nec augeri potest; apud homines autem procul dubio minor erat, quando in Judnotus erat : et nondum a solis ortu usque ad occasum laudabant pueri nomen Domini . Hoc autem quia per Evangelium Christi factum est, ut per Filium Pater innotesceret gentibus, profecto Patrem clarificavit et Filium. Si autem tantummodo mortuus fuisset Filius, nec resurrexisset, procul dubio nec a Patre clarificatus esset, nec Patrem clarificasset. Nunc autem resurrectione clarificatus a Patre, resurrectionis suae
Abbreviated transcription (Latin):
conformes fieri imaginis filiĩ eius: ut sit
primogenitus in multis fratribus. Quos
autem predestininte: illos & uocauit.
Nisi focte ipsum predestinatum dicere
formidibimus: quia de nobis tantum ut
effitiamur conformes imagniis eitis. hoc
dixisse uidetur apl. Quasi uero quis¬
quam regulam fidei fideliter intuens.
filium dei negiturus ꝓpredestinitum.
qui eum negire hominem non potestr:
recte qiuppe dicitur non predestinatus.
sodm̃ id qriod est uerbum dei. deus apud
deum. Ut quid enim predestinaretur
cum iam esset quod erat: sine initio.
sinc termino. sempiterntis: Illud autẽ
predestinandum erat quod nondum
erat: ut sic suo tempore fieret. quemad¬
modum ante omnia tempora predesti¬
natum erat. ut fieret. Quisquis igit
dei filium predestinatum negat᷑. hunc
eundem filium hominis negat. Sed
ꝓpter contentiosos: etiam hinc andia-¬
mus apostolum in fuarum exordio
litterarum. Nam & in prima episto¬
larum eius est ad romanos: & ipsius

Expanded text:
conformes fieri imaginis Filii ejus, ut sit conformes fieri imaginis Filii ejus, ut sit primogenitus in multis fratribus. Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Nisi forte ipsum praedestinatum dicere formidabimus, quia de nobis tantum, ut efficiamur, conformes imaginis ejus, hoc dixisse videtur Apostolus. Quasi vero quisquam regulam fidei fideliter intuens, Filium Dei negaturus est praedestinatum, qui eum negare hominem non potest. Recte quippe dicitur non praedestinatus secundum id quod est Verbum Dei, Deus apud Deum. Utquid enim praedestinaretur, cum jam esset quod erat, sine initio, sine termino sempiternus? Illud autem praedestinandum erat, quod nondum erat, ut sic suo tempore fieret, quemadmodum ante omnia tempora praedestinatum erat ut fieret. Quisquis igitur Dei Filium praedestinatum negat, hunc eumdem filium hominis negat. Sed propter contentiosos etiam hinc audiamus Apostolum in suarum exordio Litterarum. Nam et in prima Epistolarum ejus, quae est ad Romanos, et ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
ne quȩ in illo est naturȩ. ex moctali im¬
mortalis aptid patrem futurȩ. & hoc
iam predestinando factum fuisse. ante¬
quam mundus fuisset. quod in intindo
etiam suo tempore fieret. Si enim de
nobit dexit apb̃. ficat elegit nos in ipso
ante mundi constitutionem: cur abhor¬
rere putatur a uero. si tanc pater ca¬
put nr̃m glorificauit. quando nos in ip¬
so ut menbra eitis essemus elegit : Sic
enim nos electi. quomꝰ ipse clarificatus.
quia priusquam mundus esset nec nos
eramus. nec ipse mediator dei & homi-
sum in quantum uerbum euis est etiã
non funt tanquam fint. ꝓfecto scdm̃ id
quod mediator dei & hominum homo ẽ
ante mundi constitutionem pro nobis
deus pater glorificauit ipsum. si tunc
elegit etiam nos in ipso. Quid enim dĩc
apłs: Scimus autem qm̃ diligentib
detim omma cooꝑantur in bonum: his
qui scdm ꝓpositum uocati sunt sancti.
Quos enim presciit. & predestinatte

Expanded text:
nae quae in illo est naturae, ex mortali imnae quae in illo est naturae, ex mortali immortalis apud Patrem futurae; et hoc jam praedestinando factum fuisse antequam mundus esset, quod in mundo etiam suo tempore fieret. Si enim de nobis dixit Apostolus, Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem ; cur abhorrere putatur a vero, si tunc Pater caput nostrum glorificavit, quando nos in ipso, ut membra ejus essemus, elegit? Sic enim nos electi, quomodo ipse clarificatus; quia priusquam mundus esset, nec nos eramus, nec ipse mediator Dei et hominsum in quantum Verbum ejus est, etiam non sunt, tanquam sint ; profecto secundum id quod mediator Dei et hominum homo est, ante mundi constitutionem pro nobis Deus Pater glorificavit ipsum, si tunc elegit etiam nos in ipso. Quid enim dicimus autem quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, iis qui secundum propositum vocati sunt. Quos enim praescivit et praedestinavit,
Abbreviated transcription (Latin):
nunc. sicut tunc predestinatione. ita et
nunc ꝑfectione. fac in mundo. quod
apud te iam fuerat ante mundum:
fac in suo tempore. quod ante omnia
tempora statuisti. Hoc quidam sic mn¬
telligendum putatierunt. tanquam hai-¬
mana natura quȩ suscepta est a uerbo.
conuerteretur in uerbum. & homo
mutarctur in deum : imnio si diligen¬
tius quod opinati sunt cogitemus. homo
periret in deo. Hon enim quisquam
ex ista mutatione hominis. uel dapli¬
cari dei uerbum dicturus est uel au¬
geri: aut ut duo fint quod unum fuit.
aut amplius sit quod minus fuit. Por¬
ro si natura humana in uerbum mu¬
tata atq conuersa. uerbum dei quan¬
tum erat. & quod erat. hc erit: uibi ẽ
homo si non perit: S hac opinone
quam ueritati prorsus non uideo con¬
uenire. nichil nos urget. si filio dicente.
& nunc clarifica me tu pater apud te¬
med ipsum clarisitate ꝗtiam habmi prius¬
quam mundus esset apud te: intelliga¬
mus predestinationem claritatis huma¬

Expanded text:
nunc; sicut tunc praedestinatione, ita et nunc; sicut tunc praedestinatione, ita et nunc perfectione: fac in mundo, quod apud te jam fuerat ante mundum; fac in suo tempore, quod ante omnia tempora statuisti. Hoc quidam sic intelligendum putarunt, tanquam natura humana quae suscepta est a Verbo, converteretur in Verbum, et homo mutaretur in Deum; imo, si diligentius quod opinati sunt cogitemus, homo periret in Deo. Non enim quisquam ex ista mutatione hominis vel duplicari Dei Verbum dicturus est, vel augeri, ut aut duo sint quod unum fuit, aut amplius sit quod minus fuit. Porro si natura humana in Verbum mutata atque conversa, Verbum Dei quantum erat et quod erat hoc erit, ubi est homo si non perit? 7. Sed ad hanc opinionem, quam veritati prorsus non video convenire, nihil nos urget, si Filio dicente, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te, intelligamus praedestinationem claritatis huma