comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc mrsterio figurã di¬
crucis ostenditur: qui enĩ quia
uoluit mortuus ẽ : quomodo
uoluit mortuus est : Non frustra
igitur talegenus mortis elegit:
nisi ut in eo quoq latitudinis
huius & longitudinis & altitudi¬
nis. & ꝓfunditatis magister exis¬
ter&: Nãlatitudo ẽ in eo ligno:
qđ trans uersũ de suꝑfigitur :
hoc adbona oꝑa ꝑtin& quia ibi
extenduntur manus longitu¬
do in eo quod ab ipso ligno usq
ad terrã conspicuum est: Ibienĩ
quodã modo statur idẽ ꝑsisti¬
tur &ꝑ seueratur sed & tribu¬
itur: altitudo ẽ in ea ligni
parte quae abillo qđ trans uersũ
figitur sursũ uersus relinqui¬
tur hoc ẽ ad capud crucifixi
quia bene speranciũ superna
expectacio est : lã uero illud
ex ligno quod non appar& quid
fixũ occultatur Unde totũ
illud ex surgit ꝓfunditatẽ
significat grauitate grãẽ in
quo multorũ ingenia conte¬
runtur id uestigare conanu
ut ad extremum eis dicatur
o homo. tuquises ut respon¬
deas dõ: EIATẼ qUipoTeAS

Expanded text:
In hoc mysterio figura crucis ostenditur, qui enim quia voluit mortuus est, quomodo voluit mortuus est. Non frustra igitur tale genus mortis elegit, nisi ut in eo quoque latitudinis hujus et longitudinis et altitudinis et profunditatis magister existeret. Nam latitudo est in eo ligno quod transversum desuper figitur, hoc ad bona opera pertinet, quia ibi extenduntur manus. Longitudo in eo quod ab ipso ligno usque ad terram conspicuum est. Ibi enim quodammodo statur, id est, persistitur et perseveratur, sed et tribuitur. Altitudo est in ea ligni parte, quae ab illo quod transversum figitur sursum versus relinquitur, hoc est, ad caput crucifixi, quia bene sperantium superna exspectatio est. Jam vero illud ex ligno quod non apparet, quod fixum occultatur, unde totum illud exsurgit, profunditatem significat, gratuitate gratiae, in quo multorum ingenia conteruntur, id vestigare conantia, ut ad extremum eis dicatur: O homo, tu quis es, ut respondeas Deo . Ei autem qui potens
Abbreviated transcription (Latin):
&asinum. quia siue sapientes
quosque & hebetessiue ut supra
dictũ ẽ utrũq popłm significare
senciamus . cumui delic& cuius
ceruicem iugum legis ad triuit
atque eum quẽ qui lib& seductor
repperit quasi brutũ animal
& nulla racione retinens quouo¬
luit errore subtraxit om̃s sal¬
uator adueniens satanae uin¬
culis adstrictos om̃s inimo con¬
cupiscenciae puteo de mersos
inuenit. Non ẽ enĩ distinccio
om̃s enĩ peccauerunt & egent
gloriã dei. Iustificati gratis

Expanded text:
asinum, quia sive sapientes asinum, quia sive sapientes quosque et hebetes, sive, ut supra dictum est, utrumque populum eos significare sentiamus, ut videlicet cujus cervicem jugum legis attrivit, atque eum quem quilibet seductor repperit, quasi brutum animal et nulla ratione retinens, quo voluit errore subtraxit, omnes Salvator adveniens Satanae vinculis astrictos, omnes in imo concupiscentiae puteo demersos invenit. Non est enim distinctio. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei, justificati gratis
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ omĩa hȩc pharis aei quie¬
rant auari & deridebant ellũ.
in dropicus quippe quo am plius
biberit amplius sitit. Et omis
auarus sitim multiplicat
quicũ eaquae appetit adeptus fuerit
ad appetenda alia amplius ane lat
ETRES PONDENS ADILLOS DIXIT
CUIOS URM̃ASINOS AUTbOS IMPU¬
TEVM CADIT &NON CONTINUO EX¬
TRA H& ILLṼ DIE SABBATI.
Sic obseruatores sui pharisaeos
conuincit ut eosdem &iã a uariciae
condẽpnẽ. Siuos inquit in sabbato
a sinũ aut bouẽ aut aliud qđ lib&
animal in puteum decidens eri¬
pere festinatis non animali sed
uraẽ a uariciae consulentes quan¬
tomagis ego hominẽ qui multo
melior est pecore debeo liberare :
Congruenter quȩ hrdropicum
animali qđ caecidit imputeum
comparauit humore enĩ labo¬
rabat. Sicut illã mulierem
quã decem & octo annis alligatã
dixerat & abeadem alligacione
soluebat comparauit iumento
qđ soluitur ut ad aquã ducatur.
& bene utroq loco bouem posuit

Expanded text:
autem omnia haec Pharisaei qui eautem omnia haec Pharisaei qui erant avari, et deridebant illum. Hydropicus quippe, quo amplius biberit, amplius sitit. Et omnis avarus sitim multiplicat, qui cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad appetenda alia amplius anhelat. Et respondens ad illos, dixit: Cujus vestrum asinus aut bos in puteum cadit, et non continuo extrahet illum die SSic observatores sui Pharisaeos convincit, ut eosdem etiam avaritiae condemnet. Si vos, inquit, in Sabbato asinum, aut bovem, aut aliud quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore, debeo liberare? Congruenterque hydropicum animali quod cecidit in puteum comparavit: humore enim laborabat. Sicut illam mulierem quam decem et octo annis alligatam dixerat, et ab eadem alligatione solvebat, comparavit jumento quod solvitur ut ad aquam ducatur . Et bene utroque loco bovem posuit et
Abbreviated transcription (Latin):
amplius sitire. &ideo recte
conparatur ei quẽ fluxus car¬
nalium uoluptatũ exuberans
ad grauat. conparatur &iã¬
diuiti auaro qui quanto est
copiosior diuicus quibus non
bene utitur tanto ardencius
talia concupiscit. ETRESPON¬
DENS IH̃S DIXIT ADLEGIS PERI¬
TOS &PHARISEOS SILICA SaAb¬
BATOCVRARE : AT ILLITACV¬
eRVNT. Quod dicitur res¬
pon disse ihs adhoc respicit
quod praemissũ ẽ. & ipsi obser¬
uabant eũ. Dñs enĩ nouit
cogitaciones hominũ sed
merito interroganti tacent
qui contrase dictũ quicquid di¬
xerint̃ uident. Nam silic& sab¬
bato curare. quare saluatorem
ancur& obseruant si nonlic&
quare ipsi peccora curant:
IPSE VERO APPRȨ HENSŨ SANIA¬
uIT ac dionsit.
Prouida dispensacione dñs
ante legis peritos & pharisaeos
hr dropicum curat & mox contra
auariciam disputat ut uideli
c& ꝑhuius egritudinẽ corporis¬
melius in illis exprimeretur
egritudo cordis. deniq post
multa disputacionis eius orta¬
menta subiunc tũ ẽ Audiebant

Expanded text:
recte comparatur ei quem fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat; comparatur diviti avaro, qui quanto est copiosior divitiis, quibus non bene utitur, tanto ardentius talia concupiscit. Et respondens Jesus dixit ad legisperitos et Pharisaeos: Licet Sabbato curare? At illi tacuerunt. Quod dicitur respondisse Jesus, ad hoc respicit quod praemissum est: Et ipsi observabant eum. Dominus enim novit cogitationes hominum. Sed merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint vident. Nam si licet Sabbato curare, quare Salvatorem an curet observant? si non licet, quare ipsi Sabbato pecora curant? Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit. Provida dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut videlicet per hujus aegritudinem corporis, in illis exprimeretur aegritudo cordis. Denique post multa disputationis ejus hortamenta, subjunctum est: Audiebant
Abbreviated transcription (Latin):
brorũ animae atq: sensuum per
seipsũ interius in consciencia
& intellectu dñs sanat & corrigit
Deniq & paulus uoce hnĩ audita.
quidme ꝑsequeris. &egosũ ihs
quẽ tu ꝑsequeris ad anuriam
ꝑciper& & uerus eius ad proba¬
retur color : ET FaC TUM EST
dumiRent mudatisunt.
Iondũ accepta baptis mats sacram̃ta
nondũ sp̃italiter ad sacerdotes
ꝑuenerant: & tamen in fusione sp̃s
scĩ eorũ mundacio declarata est :
VNUS AUTẼ EXILLIS UT UIDIT qUA
MUNDA TUS EST REGRESSUS EST

Expanded text:
bos animae atque sensuum, per bos animae atque sensuum, per seipsum interius, in conscientia, et intellectu Dominus sanat et corrigit. Denique et Paulus voce Domini audita: Quid me persequeris? Ego sum Jesus quem tu persequeris , ad Ananiam perciperet, et verus ejus approbaretur color. Et factum est dum irent, mundati sunt. Nondum accepta baptismatis sacramenta, nondum spiritualiter ad sacerdotes pervenerant, et tamen infusione spiritus sancti eorum mundatio declarata est. Unus autem ex illis, ut vidit, quia mundatus est, regressus
Abbreviated transcription (Latin):
ueris falsisq colorũ locis
humana corpora uariant̃
atq maculantẽ. hiautẽ
tamui tandi sunt aecctȩ ut si
fieri potest longius remoti
magno clamore xpm̃ inter¬
pellent unde &apte subiungitur
QUI StETERANAT ALONOE Q̃LE¬
UAUER UOCẼ DICENTES: IHŨ
p̃CEPTOR MSERERE NRI:
Et bene ut saluentur ihm̃
p̃ceptorem nominant quia
enĩ in eiuis uerba se errasse
significant. hunc saluandi
humiliter p̃ceptorem uocant:
corporalia beneficia p̃stitit
inuenir misisse ad sacerdo¬
tes nisi leprosos: quia uidelic&
sacerdociũ iudaeorũ figura
erat futuri sacer docii legalis
quodẽ in aecta q̃uo consecrantur
om̃s ꝑtinentes ad corpus xp̃i sum¬
mi &ueri principis sacerdotum:
& quis quis uel heretica prauitate
uł suꝑ sticione gentili. uł iudaica
ꝑfidia uł &iã scismate fraterno.
quasi uario colore ꝑ dnĩ gram
caruerit. necesse ẽ ad aeccłam
ueniat caloremq fidei quẽ acce¬
perit ostendat : Cȩtera autẽ uicia
tã quã ualitudinis & quasi mem¬

Expanded text:
rum locis humana corpora variantem, atque maculantem. Hi autem tam vitandi sunt Ecclesiae, ut, si fieri potest, longius remoti, magno clamore Christum interpellent. Unde et apte subjungitur: Qui steterunt a longe, et levaverunt vocem, dicentes: Jesu praeceptor, miserere nostri. Et bene, ut salventur, Jesum praeceptorem nominant. Quia enim in ejus verbis se errasse significant, hunc salvandi hucorporalia beneficia praestitit invenitur misisse ad sacerdotes nisi leprosos, quia, videlicet, sacerdotium Judaeorum figura erat futuri sacerdotii regalis, quod est in Ecclesia, quo consecrantur omnes pertinentes ad corpus Christi summi et veri principis sacerdotum. Et quisquis vel haeretica pravitatevel superstitione gentili, vel Judaica perfidia, vel etiam schismate fraterno, quasi vario colore per Domini gratiam caruerit, necesse est ad ecclesiam veniat, coloremque fidei verum quem acceperit, ostendat. Caetera autem vitia tanquam valetudines et quasi mor
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Nouem itaq: indigen
uno. ut quadam unitatis fos¬
ma coagulentur & decens
unũ autem noneis in dig& ut cisto¬
diat unitatẽ quã obrem ut unus
ille qui gracias egit unicae
aecdȩ significacione approba¬
tus atq: laudatus ẽ ita illi no¬
uẽ quigrãs nonegerunt rȩꝓbi
effecti a consorcio unitatis
exclusisunt : Ideoq: tales in no¬
uenario numero tãquã in ꝑ¬
fecti remanebunt : & merito
eos saluator quasi ignotos ubi
sunt inquirit: Scire enĩ dieli¬
gere nescire reprobare est:
Secundũ corpus quidem faci¬
lec̃ uidere posse hominem
non habere lepram & tamen
animi eẽ. non boni : Secunđ sig¬
nificacionẽ autẽ huius miraculi
cnturbat considerantẽ q̃uomo¬
do mundus dici potest ingratus
sediã facile ẽ &iã illud uidere fiei
posse: ut quisq: in aeccta societate
doctriram integrã ueramorfidẽ
assequatur : & om̃ia secundũ catho¬
licae regulam disserat: Distinguat

Expanded text:
tur. Novem itaque indigent tur. Novem itaque indigent uno, ut quadam unitatis forma coagulentur, et decem sint. Unum autem non eis indiget, ut custodiat unitatem. Quamobrem ut unus ille, qui gratias egit, unice ecclesiae significatione approbatus atque laudatus est, ita illi novem, qui gratias non egerunt, reprobi effecti a consortio unitatis exclusi sunt, ideoque tales in novenario numero, tanquam imperfecti remanebunt, et merito eos Salvator, quasi ignotos ubi sint, inquirit, scire enim Dei eligere, nescire reprobare est. Secundum corpus quidem facile est videre posse hominem non habere lepram, et tamen animi esse non boni. Secundum significationem autem hujus miraculi conturbat considerantem, quomodo mundus dici potest ingratus. Sed etiam facile est etiam illud videre fieri posse, ut quisque in ecclesiae societate doctrinam integram veramque assequatur, et omnia secundum catholicae regulam disserat, distinguat
Abbreviated transcription (Latin):
Unus iste qui magnificans dm̃ re¬
gres sus est unius ȩcclesiȩ deuotã
xp̃o humilitatẽ significat: quibe¬
ne cadens ante pedes dñi grãs egit:
Ille enĩ uere dõ grãs agit quire¬
pressis praesũpcionis suae cogi¬
tacionibus. quã a se mo ipso infir¬
mussit humiliter uid&: qui nichil
sibi uirtutis tribuit. quibona
quae agit eẽ demi scđia condito¬
ris agnoscit: Cadit autẽ in faci¬
em quia ex malis quaese ꝑpe¬
trasse meminit aerubescit :
ET HC ERAT SAMARITARTOS:
Samaritanus quippe int̃p̃ta¬
tur custos: quonomine ille
popłs aptissime significatur
qui grãs agendo eim a quo ace¬
pit tribuit omne quod accepr
quodam modo caritans illud
depsalmo: Fortitudinẽ mea
adte custodiam quia tues ds
DENS ATẼ IHS DIXIT NONN
DECEM MUNDATISUNT & NOI
Vnũ si addatur ad nouem
quedam effigies unitatis in¬
pletur quod fit tanta cõplex
ut ultra non progrediatur
numerus nisi rursus aduni
redeatur & haec ꝑ infinito¬
tẽ numeri regula custoda¬

Expanded text:
Unus iste qui magnificans Deum, regressus est, unius ecclesiae devotam Christo humilitatem significat. Qui bene cadens ante pedes Domini, gratias agit, ille vere Deo gratias agit, qui repressis praesumptionis suae cogitationibus, quam a semetipso infirmus sit, humiliter videt, qui nihil sibi virtutis tribuit, qui bona quae agit esse de misericordia conditoris agnoscit. Cadit autem in faciem, quia ex malis quae se perpetrasse meminit, erubescit. Et hic erat Samaritanus. Samaritanus quippe interpretatur custos, quo nomine ille populus aptissime significatur, qui gratias agendo ei a quo accepit, tribuit omne quod accepit, quodammodo cantans illud de psalmo: Fortitudinem meam ad te custodiam, quia tu Deus dens autem Jesus dixit: Nonne decem mundati sunt, et novem Unum si addatur ad novem, quaedam effigies unitatis impletur, quod fit tanta complexio, ut ultra non progrediatur numerus, nisi rursus ad unum redeatur, et haec per infinitatem numeri regula custodia
Abbreviated transcription (Latin):
liter imple sub ueteri testam̃to
CARNEM SUAM CRUCIFIXERUNT¬
Si omia simul uicia crucifixa
sunt & caro quasi incruce pen¬
dens nichil concupiscit. ut quid
nobis lex quaedataẽ aduicia
cohercenda : simul illud notan¬
dũ quod eos dixerit xp̃i eẽ qui
carnem conuiciis & concupiscen¬
cuis crucifixerint. contra illos
qui solam fidem sufficere arbi¬

Expanded text:
liter implet, sub Veteri Testamento liter implet, sub Veteri Testamento carnem suam crucifixeruntSi omnia simul vitia crucifixa sunt, et caro, quasi in cruce pendens, nihil concupiscit, ad quid nobis lex, quae data est ad vitia coercenda? Simul illud notandum, quod eos dixerit Christi esse, qui carnem cum vitiis et concupiscentiis crucifixerint, contra illos qui solam fidem sufficere arbi
Abbreviated transcription (Latin):
id quod speramusee uenturũ
ã necdũ est in p̃senti fide possidemus
perantes nos tenere quod credimus
ModesTia:
Nonus fructus psȩ modestia
naec semꝑ pacem sequitur. semꝑ
pacem sectatur & ne de se umquã
irascitur: CORTI NENCIA
Decimus fructus sp̃se continen¬
cia: quã non solũ incastitate debe¬
mus accipere sed &iã incrbo
& potu in eloquio in ira quoque
& uexacione mentis & detrahen¬
di libidine: Castitas:
Vndecimus fructus sp̃se castitas
Castitas enĩ& inurginibus est:
S in continentibus & inuiduis.
& in coniugus: AdUERSUS HUIUS¬
MODI NON EST LeX
Idẽ aduersus fructus sp̃s non est
lex: Iusto quippe non est posita:
sediniquis & non subditis impiis
& peccatorib  Lex michi dicit
ulterabis. non ocides
non falsum testimoniũ dices & c&er̃:
Sihȩc omia caritate in me reg¬
nante quae est fructus sp̃s nonfe¬
cero: suꝑ flua sunt michi p̃cepta
legis : Ergo qui fructus sp̃s spĩta¬

Expanded text:
id quod speramus esse venturum, id quod speramus esse venturum, et nec dum est in praesenti, fide possidemus, sperantes nos tenere quod credimus. Modestia. Nonus fructus spiritus est modestia, haec semper pacem sequitur, semper pacem sectatur, et nec laesa unquam irascitur. Continentia. Decimus fructus spiritus est continentia, quam non solum in castitate debemus accipere, sed etiam in cibo et potu, in eloquio, in ira quoque et vexatione mentis, et detrahendi libidine. Castitas. Undecimus fructus spiritus est castitas. Castitas enim et in virginibus est, et in continentibus, et in viduis et in conjugiis. Adversus hujusmodi non est lex. Id est, adversus spiritum non est Lex, justo quippe non est posita, sed iniquis, et non subditis, impiis et peccatoribus. Lex mihi dicit: Non adulterabis, non occides, non falsum testimonium dices, etc. ; si haec omnia charitate in me regnante, quae est fructus spiritus, non fecero, superflua sunt mihi praecepta legis. Ergo qui fructus spiritus spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
scribitur: Beati pacifici qm̃
filii dĩ uocabuntur: LoNGa¬
nimtas:
Quartus fructus sp̃sẽ longa
huic contraria ẽ pusillanimi¬
tas: qui uero paciens est &u
niuersa sustentat: uir sapiens
sapiens appellatur. ut in pro¬
uerbus scriptũ ẽ: LonGarii¬
mvs vIR multus in pruden¬
cia: Bonitas:
Quintus fructus sp̃sẽ bonitas
& dehac stoici ita definiuis:
bonitas est uirtus sponte ad
bene faciendũ exposita
ex qua oritur utilitas: BENIGNI¬
Tas: Sextus fructus sp̃se
benignitas siue suauitas. quia
utrũ que sonat : uirtus ẽ lenis
blanda tranquilla & om̃ium
bonorũ apta consorcio inuitans
acfamiliaritatẽ sui dulcis
allo quio moribus tẽperata
MANSVETUDO
deptimus fructus spsẽ mansu¬
etudo quae ad uersa est irae
rhxe dissensi onibus & nũ quã
asui contraria ꝓuocatur:
phanc famulus dĩ morses testi¬
noniumi meruit accipere scrip¬
tibradicente: morses mansue¬
spes fides¬
spes fidescaritas inde enĩe
omne quodspera tur si quidem

Expanded text:
scribitur: Beati pacifici, quoniam scribitur: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Longanimitas. Quartus fructus spiritus est Huic contraria est pusillanimitas, qui vero patiens est et universa sustentat, vir sapiens, sapiens appellatur, ut in Proverbiis quoque scriptum est: Longanimus vir multus in prudentia . Bonitas. Quintus fructus spiritus est bonitas, et de hac Stoici ita definiunt: Bonitas est virtus sponte ad benefaciendum exposita;ex qua oritur utilitas. Benignitas. Sextus fructus spiritus est benignitas sive suavitas. Quia utrumque sonat. Virtus est lenis, blanda, tranquilla, et omnium bonorum apta consortio, invitans ad familiaritatem sui, dulcis alloquio, moribus temperata. Mansuetudo. Septimus fructus spiritus est mansuetudo, quae adversa est irae, rixae, dissensionibus, et nunquam ad sui contraria provocatur, per hanc famulus Dei Moses testimonium meruit accipere Scripturae dicentis: Moses mansuespes, fides, charitas, inde enim est omne quod operatur, siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
exclusit aregno FRUCTUS ENI
Sp̃s. est caRITAS
Quaealia inter fructus ȩ sp̃s debuit¬
tenere primatũ nisi caritas : sine
qua uirtutes cetere non reputant᷑
eẽ uirtutes. &exqua nascuntur
uniuersa quaebona sunt: siquidẽ
& inlege & ineuangelio ipsa obtin&
principatũ : Diliges dnm̃ dm̃ tuũ
ex toto corde tuo & extota anima
tua &extota uirtute tua & ꝓxi¬
mum tuũ tã quã te ipsũ: GAVDIŨ:
Secundus fructus ẽ sp̃s gaudiũ.
quod stoici quoq qui distingunt
inter uerba subtilius aliud quid
eẽ aestimant quã laeticiam:
Gaudiũ quippe eẽ aiunt aelaci¬
onem animȩ. suꝑ his quae digna
sunt exultantis laeticiam: No¬
tandũ quod post dileccionem.
gaudium sequitur: qui enim
diligit quẽ piam: semꝑ in eius
felicitate laetatur : Pax:
Tercius fructus est sp̃s pax.
aqua salomon quoq qui intrpo
xp̃i praecessit nomen accepit :¬
& de eccła psal mista canit. lac¬
tus ẽ in pace locus eius: & inter
octo euangelii benedicciones

Expanded text:
exclusit a regno. Fructus enim exclusit a regno. Fructus enim spiritus est charitas. Quae alia inter fructus sptenere primatum, nisi charitas, sine qua virtutes caeterae non reputantur esse virtutes, et ex qua nascuntur universa quae bona sunt? Siquidem et in Lege, et in Evangelio ipsa obtinet principatum: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua: mum tuum tanquam teipsum . Gaudium. Secundus fructus spiritus est gaudium, quod Stoici quoque qui distinguunt inter verba subtilius, aliud quid esse aestimant quam laetitiam? Gaudium quippe esse aiunt elationem animi super his quae digna sunt exsultantis laetitia. Notandum quod post dilectionem gaudium sequitur, qui enim diligit quempiam, semper in ejus felicitate laetatur. Pax. Tertius fructus spiritus est pax, a qua Salomon quoque, qui in typo Christi praecessit, nomen accepit, et de Ecclesia Psalmista canit: Factus est in pace locus ejus , et inter octo Evangelii benedictiones
Abbreviated transcription (Latin):
uinũ & uiri fortes ad miscen¬
dam aebrietatẽ : & dñs inquit
Cauete ne grauentur corda
urã incrapula & aebrietate:
&curis huius uite : Come¬
SACIONES:
Qunta decima quae & extre¬
ma inter carnis oꝑa comme¬
sacio est: manducauit popts
abibit & surrexerunt lu¬
dere: Inlatinis codicibus ad¬
ilcerium inpudicicia. homi¬
cidia in hoc cata logo uiciorũ
sripta referuntur sed scien¬
dũ nonplus quã quindecim carnis
oꝑa numerata de quibus edisse¬
ruimus : Et his similia
Hongum erat uniuersa carnis
opera explicare : uno tantum
& his similia : QUACPRE DICOUOBIS¬
Ubihaec praechixit : utiq ubiait.
non regn& peccatũ in uro mor¬
tali corpore adoboediendum
desideriis eius peccatũ om̃s istas
species hab& Ergo inanima in
qua regnauerit peccatũ non po¬
test dĩ regnare regnum: mn
Notandũ itaq atque deflen¬
dũ quod contendentes & dissiden¬
tes & ira cundos cũ ido latribus
ueneficis & homicidis paenitus

Expanded text:
vinum, et viri fortes ad miscenvinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem, et Dominus inquit: Cavete, ne graventur corda vestra crapula et ebrietate, et curis hujus vitae . Comessationes. Quintadecima, quae extrema inter carnis opera, comessatio est; manducavit populus, et bibit, et surrexerunt ludere . In Latinis codicibus adulterium, impudicitia, homicidia, in hoc catalogo vitiorum scripta referuntur, sed sciendum, non plusquam quindecim carnis opera numerata de quibus et disseruimus. Et his similia. Longum erat universa carnis opera explicare, uno tantum et his similia. Quae praedico vobiUbi ante praedixit? utique ubi ait: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus . Peccatum omnes istas species habet. Ergo in anima, in qua regnaverit peccatum, non potest Dei regnare regnum Quoniam Notandum itaque atque deflendum, quod contendentes, et dissidentes et iracundos cum idololatris, veneficis et homicidis penitus
Abbreviated transcription (Latin):
& domorũ mariti uidelic&
aduxorem patris ad filium
fratris ad fratrẽ. conserui
ad conseruum militis ad con¬
euenit : ut & in exposicionibus
scripturarũ oriatur dissensio
& quibus hereses quae & alio
nomine sectae dici possunt
ebulliunt: Sectae:
Duo decimo loco sectae ponun¬
tur: quae a sectando uł diuisio¬
ne sectae nominantur: Sieñ
sapiencia carnis inimica est
dõ: sectae quoq quaenunc
in carnis opere ponuntur.
non sunt amicae: inimica aut̃
sunt om̃ia dogmata falsita
Tercio decimo loco succedit
inuidia: quaesemꝑ aliena
torquetur felicitate & indu¬
plicem scinditur passionem
esse non uult. aut alium ui¬
dens ẽẽ meliorem dol& seti
non eẽ consimilem: pulchre
de inuidia lusit dicens: iustius
inuidia nichilẽ quae ꝓtinus
ipsũ auctorem rodit excruciatq
animum: & BRICTATES:
Q uartũ decimum locũ inter
carnis opera: aebrietas ten&:
aebriosi quippe. regnũ di non
possidebunt: VUe enĩ ait ꝓphoa
qui potentes estis adbibendũ

Expanded text:
r: mariti videlicet ad uxorem, patris ad filium, fratris ad fratrem, conservi ad conservum, militis ad conevenit, ut et in expositionibus scripturarum oriatur dissensio, e quibus haereses, quae et alio nomine sectae dici possunt, ebulliunt. Sectae. Duodecimo loco sectae ponuntur, quae a sectando vel divisione sectae nominantur. Si enim sapientia carnis inimica est Deo, sectae quoque, quae nunc in carnis opere ponuntur, non sunt amicae: inimica autem sunt omnia dogmata falsitatTertio decimo loco succedit invidia, quae semper aliena torquetur felicitate, et in duplicem scinditur passionem, esse non vult, aut alium videns esse meliorem, dolet se ei non esse consimilem. Pulchre de invidia lusit, dicens: Justius invidia nihil est, quae protinus ipsum Auctorem rodit excruciatque animum. Ebrietates. Quartum decimum locum inter carnis opera ebrietas tenet: Ebriosi quippe regnum Dei non possidebunt: Vae enim, ait Propheta, qui potentes estis ad bibendum
Abbreviated transcription (Latin):
Leprosi non absurde intel¬
ligi possunt. qui scienciam
uerȩ fidei non habentes. uari¬
as doctrinas ꝓferunt errors
non enĩ uł abscondunt impe¬
riciam suam. Sed prosumma
pericia ꝓferunt in lucen &
iactanciam sermonis osten¬
tant: Nulla porro falsa doc¬
trinaest quaenon aliqua
uera intermisceat : Vera ere
falsis inordinate ꝑmixta i
una disputacione uł narras¬
one hominis tãquã in unius
corporis colore apparencia

Expanded text:
Leprosi non absurde intelligi possunt, qui scientiam verae fidei non habentes, varias doctrinas proferunt erroris. Non enim vel abscondunt imperitiam suam, sed pro summa peritia proferunt in lucem, et jactantiam sermonis ostendunt. Nulla porro falsa doctrina est, quae non aliqua vera intermisceat. Vera ergo falsis inordinate permista, in una disputatione vel narratione hominis tanquam in unius corporis co
Abbreviated transcription (Latin):
mici sed cũ om̃ib habere pacem
CONTENCIONES:
Septinum locũ inter carnisoꝑa:
contencio possid&: seruũ autẽ dnĩ
nono port& rixari sed mansuetũ
ẽẽ adom̃s docibilem longanimen
cũman suetudine erudientem
&iã eos quiᷤ contrario disputant:
AE MULACIONES:
Octaua succedit aemulacio:
ficancius appellatur: quo quidẽ
malo nescio quis nr̃o careat:
Telati sunt enĩ & patriarchae
Ira deinde nono succedit loco
quaeiusticiã di non operatur. &spe¬
cies est furoris: Inter iracundiam
autẽ &irã hoc inter ẽ quod iracun¬
dus semꝑ irascitur. iratus ꝑtẽpore
concitatur & nescio quis poss& regnũ
dĩ possidere. cũ his qui irascitur
separetur a regno Rixae
De cimo loco ponitur rixa quae
quasi aliud greci significantes
VRUAC. uocant siquidem rixa

Expanded text:
mici, sed cum omnibus habere pacem. mici, sed cum omnibus habere pacem. Contentiones. Septimum locum inter carnis opera contentio possidet. Servum autem Domini non oportet rixari, sed mansuetum esse ad omnes, docibilem, longanimem, cum mansuetudine erudientem etiam eos qui contrario disputant . Aemulationes. Octava succedit aemulatio, ficantius et notius appellatur. Quo quidem malo nescio quis nostrum careat. Zelati sunt enim et patriarchae Ira deinde nono succedit loco, quae justitiam Dei non operatur, et species est furoris. Inter iracundiam autem et iram, hoc interest, quod iracundus semper irascitur, iratus pro tempore concitatur, et nescio quis possit regnum Dei possidere, cum is, qui irascitur, separetur a regno. Rixae. Decimo loco ponuntur rixae, quas aliud Graeci significantes ἐριθείας vocant, si quidem rixa
Abbreviated transcription (Latin):
filios isrł ab om̃i in mundicia
sic in hoc loco ceteras extra¬
ordinarias uoluptates ipsarũ
quoq oꝑa nupciarũ si non uere¬
cunde & cũ honestate quasi sub
oculis di fiant ut tantũ liberis
seruiantur in mundiciam &
luxuriam nominauit : Idolo¬
RŨ SERUITUS:
Quartũ incata logo operum
carnis idolatriae locũ ten&
quienĩ semel seluxuriae uo¬
luptati qr eper miscuerit:
non respicit creatorẽ: Alias
autẽ omĩs idolatriae festiui¬
tate gula uentre & his quae
intra uentrem sunt delecta¬
tur: UENEficia:
Et ne forsitan ueneficia
& maleficiae artes non uide¬
rentur . in nouo ꝓhibite testa¬
mento ipse quoque quinto loco
inter carnis oꝑa nominantur:
sepe enĩ magicis artibus &
amari miseris euenit & amare:
Inioncitiae:
Inimiciciae quoq qua e post uene¬
ficia sexto ponitur loco quẽ ha¬
beat reatũ mani festo crimine
subiecta declarat : Quantũ enim
in nobis ẽ nullius eẽ debemus ini¬

Expanded text:
filios Israel ab omni immunditia, filios Israel ab omni immunditia, sic in hoc loco, caeteras extraordinarias voluptates, ipsarum quoque opera nuptiarum, si non verecunde et cum honestate, quasi sub oculis Dei fiant, ut tantum liberis serviatur, immunditiam et luxuriam nominavit. Idolorum servitus. Quartum in catalogo operum carnis idololatria locum tenet, qui enim semel se luxuriae voluptatique miscuerit, non respicit creatorem. Alias autem omnes idololatriae festivitate, gula, ventre, et his quae infra ventrem sunt delectantur. Veneficia. Et ne forsitan veneficia, et maleficia, artes non viderentur in novo prohibitae testamento, ipsae quoque quinto loco inter carnis opera nominantur. Saepe enim magicis artibus, et amare miseris evenit et amari. Inimicitiae. Inimicitia quoque quae post veneficia sexto ponitur loco, quem habeat reatum manifesto crimini subjecta declarat. Quantum enim in nobis est, nullius esse debemus ini
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa posuit. fructus inspũ quia
uicia in sem& ipsa finiuntur
& pereunt. s uirtutes fructib
pullula int & redundant̃:
QUAE S UNT FORNICACIO
Primum itaq carnis opus est
fornicacio quã in exor dio posuit:
nederemedus ambigamus:
fecerit homo: extra corpusẽ:
qui autẽ fornicatur incarne
sua peccat: In eo quod forni
catur maioris ẽ criminis: quia
tollit membra xp̃i & facit ea
membra meretricis : crunt
quippe duo incarne una: qui
non est fidelis. nec credit inxp̃o
sua membra facit mem bra
meretricis : qui autẽ credit &
fornicatur xpimem bra fact
membra meretricis : INon¬
DICIA LUXURIA
Secum dũ opus carnis. inmun¬
dicia nuncupatur : Tercium
uero luxuria: sequitur enim
in mundiciam comes luxuria
quomodo enĩ inuetere lege
denefandis criminibus quae
in occulto fiunt & ea nominari
turpissi mum est ne & dicents
os &aures audi encium polli¬
erentur generaliter scripturo
conplexa est dicens. Uerecun¬
dos uł reuerentes facite

Expanded text:
opera posuit, fructus in spiritu, quia opera posuit, fructus in spiritu, quia vitia in semetipsa finiuntur, et pereunt, virtutes fructibus pullulant, et redundant. Quae sunt fornicatio. Primum itaque carnis opus est fornicatio, quam in exordio posuit, ne de mediis ambigamus. fecerit homo extra corpus est, qui autem fornicatur, in corpus suum peccat. In eocator majoris est criminis, quia tollit membra Christi, et facit ea membra meretricis; erunt quippe duo in carne una. Qui non est fidelis, nec credit in Christo, sua membra facit membra meretricis. Qui autem credit et fornicatur, Christi membra facit membra meretricis. Immunditia, luxuria. Secundum opus carnis immunditia nuncupatur. Tertium vero luxuria, sequitur enim immunditia comes luxuriae. Quomodo enim in vetere lege de nefandis criminibus, quae in occulto fiunt, et ea nominare turpissimum est, ne et dicentis os et aures audientium polluerentur, generaliter scriptura complexa est, dicens, verecundos vel reverentes facite
Abbreviated transcription (Latin):
delectatur & breuibus: Sp̃s
ꝓpetius & futuris : Caro enĩ
frigus timo aspernatur fame
attenuatur uigilus. libi dinibus
exar descit. mollia quaerit &
iocunda desiderat : Econtra
sp̃s eaquȩ carni contraria sunt¬
& quae illam debilitare queant
& scripturae carneus intellectus
contra allegoriam & spĩtalem
doctrinã repugnat: sp̃sautẽ
aduersus carnem: id ẽ sublimi¬
ora deiectis. aeterna breuibus.
umbrae ueritas suffraga¬
tur: QUODSI SpU DU ciondii:
NON ESTIS SUbLEGE:
dẽ siuos tocos spiritalibus
occupetis actibus: non uobis
necessariaẽ lex quae non spita¬
libus sed carnalibus data est :
Spũ ducimini dicit: id ẽ spũ
gubernamini non spũ hominis
sed spũ scõ significat: de quo
mur spĩtales & sublege eẽ desistimus
MANFESTA M TEMEUNIT OPERA
CARNIS. Idẽ om̃ib: nota uł certe
his tantũ manifesta qui inxp̃õ
credunt: nam plurimi gentilium:
in suis ignominiis gloriantur:

Expanded text:
delectatur, et brevibus, spiritus perpetuis et futuris. Caro enim frigus timet, aspernatur famem, attenuatur vigiliis, libidinibus exardescit, mollia quaerit, et jucunda desiderat. Contra spiritus ea quae carni contraria sunt, et quae illam debilitare queant toria et scripturae carneus intellectus, contra allegoriam et spiritualem doctrinam repugnat. Spiritus autem adversus carnem, id est, sublimiora dejectis, aeterna brevibus, umbrae veritas refragatur. Quod si spiritu ducimini, non estis sub lege. Hoc est, si vos totos spiritualibus occupetis actibus, non vobis necessaria est lex, quae non spiritualibus, sed carnalibus data est. Spiritu ducimini dicit, id est spiritu gubernamini, non spiritu hominis, sed Spiritu sancto significat, de quo mur spirituales, et sub lege esse desistimus. Manifesta autem sunt opera carnis. Id est, omnibus nota, vel certe his tantum manifesta, qui in Christo credunt, nam plurimi gentilium in suis ignominiis gloriantur,
Abbreviated transcription (Latin):
autem est aeccła p̾sens: ubi refi¬
ciuntur uiatores deperegrina¬
cione hac in aet̾nam patriam
redeuntes : & bene iumento
inpositũ duxit instabulum.
quia nemo nisi baptizatus nisi
corporixp̃i ad unatus in aecctam
intrabit : ETALTERADIE PRO¬
TULIT DUOS DENARIOS & DEDIT

Expanded text:
autem est Ecclesia praesens, ubi refiautem est Ecclesia praesens, ubi reficiuntur viatores de peregrinatione hac in aeternam patriam redeuntes, et bene jumento impositum duxit in stabulum, quia nemo nisi baptizatus, nisi corpori Christi adunatus, Ecclesiam intrabit. Et altera die protulit duos denarios, et
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ factus & habitu inuen¬
tus ut homo con passionis nrae
suscepcione finitimus & miscđiȩ
factus ẽ conlacione uicinus:
Et appropians allicauit
VUL NERA EIUS. INRNDENS
OLEUM & UINUM
Pȩccata quae in hominibus
inuenit redar guendo cohi¬
buit: spem ueniae paeniten¬
tibus terrorem poene peccan¬
tibus incuciens: alligat enim
uulnera dũ praecipit paeni¬
tenciam agite: In fundit oleũ
dũ addit: ad propinquabit
enĩ regnũ caelorũ: In fundit
& uinũ dũ dicit: omis arbor
quaenon facit fructũ bonum.
excidetur & inignem mitt&
ETIN PONENS ILLŨ IN IUMEN¬
Iumentũ eius ẽ caro inqua
adnos uenire dignatus est
inNquo saucium inposut
quia peccata nrã portauit
incorpore suo suꝑ lignum:
& iux ita aliam parabolam
inuentam quae errauerat
ouem humerissuis inpositam
reportauit ad gregem: Itaq:
in poni iumento est: in ipsam
in carnacionẽ xp̃i credere eiusq
mesterus iniciari simul & abhostis
in cursione tutari : Stabulum

Expanded text:
hominum factus, et habitu invenhominum factus, et habitu inventus, ut homo , compassionis nostrae susceptione finitimus, et misericordiae factus est consolatione vicinus. Et appropians alligavit vulnera ejus, infundens oleum et vinum. Peccata, quae in hominibus invenit, redarguendo cohibuit, spem veniae poenitentibus, terrorem poenae peccantibus incutiens. Alligat enim vulnera, dum praecipit: Poenitentiam agite, infundit oleum, dum addit: Appropinquabit enim regnum coelorum . Infundit et vinum, dum dicit: Omnis arbor quignem mittetur. Et imponens illum in jumenJumentum ejus est caro, in qua ad nos venire dignatus est, in quo saucium imposuit, quia peccata nostra portavit in corpore suo super lignum, et juxta aliam parabolam inventam, quae erraverat, ovem humeris suis impositam, reportavit ad gregem . Itaque imponi jumento est, in ipsam incarnationem Christi credere, ejusque mysteriis initiari simul, et ab hostis incursione tutari. Stabulum
Abbreviated transcription (Latin):
deficit mortuus idelo etifero¬
q: ẽ uulnere foedatus: Acci¬
DIT MTE VT SaCERDOS qUrTã
descender& eademuia & uiso
illo praeteriuit : Similit̃
&leuita cũ ess& secus locum
& uider& eum ꝑ transut : Sacer¬
dos & leuita qui uiso saucio tran¬
sierunt. sacerdocium &̾minis¬
terium ueteris testamentiẽ:
ubi ꝑlegis decreta mundi
languentis uulnera monstrari
tantũ. non autẽ curari poterant.
quia in possibile erat ut apłsait
sanguine uitulorũ & hyrcorũ
auferripeccata: SamaRita¬
nus aute quidam iteR faciens
UENIT SECUS EUM: & UIDENS EUM¬
Samaritanus qui interpraetatur
custos dnm̃ significat: cui rectis¬
sime ꝓph&a nehos latrones
possit incurrere supplicat: Custo¬
dime inquiens ala queo quẽsta¬
tuerunt mihi : & abscandalis
operancium iniquitatẽ: qui ꝓpt̃
nos homines & ꝓpt̃ nram̃ salutẽ
ddescendit decaelo uitae p̃sentis
iter arripuit & uenit secus eũ
quiuul neribus tabescebat in¬
flictis. idẽ insimilitudinem

Expanded text:
deficit, mortuus idem, lethiferodeficit, mortuus idem, lethiferoque est vulnere foedatus. Accidit autem ut sacerdos quidam descenderet eadem via, et, viso illo, praeterivit. Similiter et Levita, cum esset secus locum, et videret eum, transiit. Sacerdos et Levita, quisierunt, sacerdotium et ministerium Veteris Testamenti est, ubi per legis decreta mundi languentis vulnera monstrari tantum, non autem curari poterant, quia impossibile erat, ut Apostolus ait: Sanguine vitulorum et hircorum auferri peccata. Samaritanus autem quidam iter transiens venit secus eum, et videnSamaritanus qui interpretatur custos, Deum significat, cui rectissime Propheta, ne hos latrones possit incurrere, supplicat: Custodi me, inquiens, a laqueo quem statuerunt mihi, et a scandalis operantium iniquitatem . Qui propter nos homines, et propter nostram salutem descendens de coelo, vitae praesentis iter arripuit, et venit secus eum qui vulneribus tabescebat inflictis, id est, in similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
eius intellige: In quos quia
descendebat incidit: nam
nisi prius intus intumescer&
foris tẽptatus tam facile
non cader&: Vera ẽ enim
satis sentencia quaedicit:
ante ruinam: exaltabi¬
curcor: QUISIA DESPOLIAVER EUM
Ota uidelic& in mortalitatis
&in nocenciae ueste priuarunt:
haec ẽ enĩ prima stola quaunta
aliam parabolam luxoriosus
filius ꝑ paenitenciam rediens
ornatur & qua protoplas ti
amissa cognouerunt eẽ senudos
tunicasq pellicias naturae
mortalitatis induti sunt : Et
naturae humane integrita¬
tẽ uiolando seminarium
quodlam ut ita dicam augen¬
de mortis fessis indi gdere
uisceribus : AbIERUNT :
Abierunt autẽ non ab insidus
aliquatenus cessando sed
carũdem insidiarũ fraudes
occultando: SEMVIUORE¬
licto: Semiuiuum reli¬
querunt quia beatitudinẽ
uitae in mortalis exuere. sed
non semsũ racionis abolere
ualuerunt : Ex qua enĩ parte
sapere & cognoscere dm̃ pocest
uiuus ẽ homo. ex qua uero pec¬
catis contabescit & miseria

Expanded text:
ejus intellige, in quos, quia ejus intellige, in quos, quia descendebat, incidit. Nam nisi prius intus intumesceret, foris tentatus tam facile non caderet. Vera est enim satis sententia, quae dicit: Ante ruinam enim exaltatur cor . Qui etiam despoliaverunt eum. Gloria videlicet immortalitatis et innocentiae veste privarunt. Haec est enim prima stola, quam, juxta aliam parabolam, luxuriosus filius per poenitentiam rediens ornatur, et qua protoplasti amissa, cognoverunt esse se nudos, tunicasque pelliceas naturae mortalis induti sunt. Et pnaturae humanae integritatem violando, seminarium quoddam ut ita dicam augendvisceribus. Abierunt. Abierunt autem non ab insidiis aliquatenus cessando, sed ad earumdem insidiarum fraudes occultando. Semivivo relicto. Semivivum reliquerunt, quia beatitudinem vitae immortalis exuere, sed non sensum rationis abolere valuerunt. Ex qua enim parte sapere et cognoscere Deum potest vivus est homo, ex qua vero peccatis contabescit et miseria
Abbreviated transcription (Latin):
dulegis perito respond&. ꝑfectũ
nobis saluator iter uitae caeles¬
tis ostendit: cui primo indilec¬
cione dĩ& ꝓximi legis scripta
ꝓponenti dicit: RECTE RESPON¬
DISTIS HOCEAC &UIUES:
Apertissime declarans solameẽ
dileccionem & ipsam non uerbo
tenus ostentatã sed operis ex¬
secucione ꝓbatam quae ꝑpetuã
ducat aduitam: Ille autem
UOLENS IUSTIFICARE SEIPEUM.
Dixit ad ihm̃ & quis est m̃s ꝓxi¬
sũ tẽperauit suum : ut & omnẽ
qui mi scđłiam facer& cui lib&
ꝓximum docer&. & tamen haec
eadem parabola specialiter
ipsũ dĩ filium qui nob ꝑhuma¬
nitatẽ ꝓximus fieri dignatus
DES CENDEbAT AbHIERLM
IN HIERIcHO:
Nomo istie adam intelligi¬
tur in genere humano: hierłm
ciuitas pacis illa caelestis:
Acuius beatitudine lapsus
in hanc mortalem miseramq:
uitam deuenit: quãbene
hiericho quaeluna int̾p̃ta¬
tur significat: uariis uideli¬
c&̃ defectuum laboribus er¬
roribusq: semꝑ incertam:
ETINCIOIT INLATRONES:
Latrones diabolũ & anglos

Expanded text:
legisperito respondet, perfectum nobis Salvator iter vitae coelestis ostendit, cui primo in dilectione Dei et proximi legis scripta proponenti dicit: Recte respondisti, hoc fac et vives. Apertissime ddilectionem, et ipsam non verbo tenus ostentatam, sed operis exsecutione probatam, quae perpetuam ducat ad vitam. Ille autem volens justificare seipsum, dixit ad Jesum: Et quis est meus proxisum temperavit suum, ut omnem qui misericordiam faceret cuilibet proximum doceret, et tamen haec eadem parabola, specialiter ipsum Dei Filium, qui nobis per humanitatem proximus fieri dignatus descendebat a Jerusalem in Jericho. Homo iste Adam intelligitur in genere humano. Jerusalem civitas pacis illa coelestis, a cujus beatitudine lapsus in hanc mortalem miseramque vitam devenit. Quam bene Jericho, quae luna interpretatur, significat, variis, videlicet, defectuum laboribus erroribusque semper incertam. Et incidit in latrones. Latrones diabolum et angelos
Abbreviated transcription (Latin):
sub peccato eẽ conclusa. ut pec¬
catũnisi in xp̃o credentes de¬
clinare nom possint: & sic necesse
ess& ut ꝑ solam fidem ad ꝓmis¬
sam salutẽ ꝑuenirent creden¬
tes : Itẽ conclusi idẽ in multa
distracti & diuersis obseruacio¬
nibus occupati in scola legis.
ad doctrinam fidei seruaba¬
mur qua expĩ erat tẽpor&e
reuelanda: Vt promissio
Exfide IHṼXPI DARETUR CRE¬
DENTIbUS
Idẽ ut necesse ess& sola fide xp̃i
aestimandũ inscripturam
auctorem eẽ peccati qui a
om̃ia subpeccato conclusisse
dicatur commendatũ quod
exiure p̃cipit: ostendat po¬
cius arguatq: peccatũ quã sit
casus peccati. quomodo & iu¬
dex non est auctor sceleris
neque homines uinciendo.
sed condudit eos & nocentes sentenciae
suae auctoritate pronunciat. ut
debitos poene indulgencia postea
si uoluerint principalis ab soluat

Expanded text:
sub peccato esse conclusa, ut pecsub peccato esse conclusa, ut peccatum nisi in Christo credentes declinare non possint, et sic necesse esset, ut per solam fidem ad promissam salutem pervenirent credentes. Item conclusi, id est, in multa distracti ex diversis observationibus, occupati in schola legis ad doctrinam fidei servabamur, quae Christi erat tempore revelanda. Ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus. Id est, necesse esaestimandum Scripturam auctorem esse peccati, quia omnia sub peccato conclusisse dicatur, cum mandatum quod ex jure praecipitur, ostendat potius arguatque peccatum, quam sit causa peccati. Quomodo et judex non est auctor sceleris, nequam homines vinciendo: sed concludit eos, et nocentes sententiae suae auctoritate pronuntiat, ut debitos poenae indulgentia postea si voluerit, principalis absolvat
Abbreviated transcription (Latin):
ess& iustica Donũ ꝓmissae
hereditatis: iusticiã nominauit:
Acsidicer& : Sidata ess& lex
quae poss& p̃stare uitam & id
qđ reꝓmissio spoponderat ex hi¬
bere uere ꝓmissio ꝑlegem puta¬
retur exclusa: Nunc autẽ ꝓpt̃
trans gressiones ut supra diximꝰ
posita magis eos arguit peccatores
quibus post repromissionẽ incusto.¬
diam & ut ita dicam in carcerem
data ẽ : ut qui uoluntariȩ noluer
in nocentis expectare promissũ.
legalibus uinculis praepediti
& in seruitutẽ mandatorũ redac¬
ti custo direntur in aduentu
futurae fidei in xpõ quae finem
repromissionis afferr&: Sedcon¬
cato: Adueniente xpõ qui
sublege morsi erant conclusi st̃
subpeccato siultra in legis obser¬
uacione ꝑmanere uoluerint:
qui a maledicti quium bram
legis non deseruerint ueritate
praesente : Nam& hoc ostendit:
quod non potuit inueniri qui
om̃ia p̃cepta legis impler&:
Siue conclusit dicit subpecca¬
to idẽ de praehendit om̃ia

Expanded text:
esset justitia. Donum promissae esset justitia. Donum promissae haereditatis justitiam nominavit, ac si diceret, si data esset lex, quae possit praestare vitam, et id quod repromissio spoponderat exhibere, vere promissio per legem putaretur exclusa. Nunc autem propter transgressiones, ut supra diximus, posita magis eos arguit peccatores, quibus post repromissionem in custodiam, et ut ita dicam, in carcerem data est, ut qui voluntarie noluerunt innocentis exspectare promissum, legalibus vinculis praepediti, et in servitutem mandatorum redacti, custodirentur in adventu futurae fidei in Christo, quae finem repromissionis afferret. Sed concato. Adveniente Christo, qui sub lege Mosi erant, conclusi sunt sub peccato, si ultra in legis observatione permanere voluerint. Quia maledicti qui umbrae legis deservierint, veritate praesente. Nam et hoc ostendit, quod non potuit inveniri, qui omnia praecepta legis impleret. Sive conclusa sit dicit sub peccato, id est, deprehendit omnia
Abbreviated transcription (Latin):
Subauditur unius partis nonẽ
mediator sed interduas fit
ut mediussit: D̾S ATẼ UNUSẽ:
Hoc autẽ ideo addidit. nequis
putar& xpm̃ abunitate diui¬
nȩ naturae poenitus eẽ diuisũ.
quia mediatoris suscepiss&
officium: LEX ERGO ADUERSUS
PRomeSa dirabsit:
Acsidicero : Lexdĩ promissa
non aufert: sed p̃parat ad pro¬
missam: Sicut mediator dĩ &
hominũ inter daritẽ & accipi¬
entẽ legem medius fuit: sic
lex ipsa quae post rȩꝓmissionẽ
& compleccionẽ eius media
surrepsit: quae non idcrco arbi¬
tranda ẽ repromissionẽ excludere
qua postea subsecuta eã quae prius
fuit uidetur abolere : Sed exeo
qđ non potuit uiuificare nec id
tribuere quod rȩꝓmissio prima
pollicitaẽ. manifestũ ẽ incusto¬
diam eam rȩꝓmissionis non in sub¬
uersionem datã: SicNĩ data
Ideo nonuiui ficabat quia peccatũ
originale auferre non poterat:
uł certe quia non hyrcorũ aut
taurorũ. sed xp̃i sanguine erat
uita donanda: VERE EX LEGE

Expanded text:
Subauditur unius partis non est Subauditur unius partis non est mediator, sed inter duas, ut medius sit. Deus autem unus est. Hoc autem ideo addit, ne quis putaret Christum ab unitate divinae naturae penitus esse divisum, quia mediatoris suscepisset officium Lex ergo adversus promissa Dei? absit. Ac si diceret: Lex Dei promissa non aufert, sed praeparat ad promissa. Sicut mediator Dei et hominum inter dantem et accipientem legem medius fuit, sic lex ipsa, quae post repromissionem et completionem ejus media subrepsit, quae non idcirco arbitranda est repromissionem excludere, qua postea subsecuta eam quae prius fuit, videretur abolere, sed ex eo quod non potuit vivificare, nec id tribuere quod repromissio prima pollicita est, manifestum est in custodiam eam repromissionis non in subversionem datam. Si enim data Ideo non vivificabat, quia peccatum originale auferre non poterat, vel certe quia non hircorum aut taurorum, sed Christi sanguine erat vita donanda. Vere ex lege
Abbreviated transcription (Latin):
sita quasids̃ loquens induci¬
tur: angłs quidem uere ex
ministris pluribus qui cũq
sit ui sus sed in illo mediator
loquitur quidicit: Egosũ ds
ihis xp̃s de quo adtimotheum
scribitur : unus ds̃. unus & media¬
manũ mediatoris: potenciam
& uirtutẽ eius debemus acciper
Quidam mediatorem. mor sen
putant : Nam & mor ses aiunt:
interdnm & popłm medius fuit:
Sic enĩ ipse ad popłm ait: facie
ad faciem locutus ẽ nobis dñs
inmonte. de medio ignis: E go
sequester & medius fui inter
dm̃ &uos intẽpore illo: ut ad¬
nunciarem uobis uerba eius
quia uero leccionis ordo cons¬
sus ẽ et ꝑiperbaton ꝑturba¬
tur sic nobis reddendus ui¬
detur: Lex posita ẽ ꝑ anglos
inmanu mediatoris ꝓpter
trans gressiones ordinata ꝑ anglos
donec uenir& semen cui reꝓmis¬
sũẽ: Semen autẽ haud dubiũ
qui xpm̃ significat. de quo matheus
ait: liber generacionis ihũ xpi.
filii dauid filii abrahã. Medi¬
ATOR MTE UNIVS NONEG̃

Expanded text:
stea quasi Deus loquens, inducistea quasi Deus loquens, inducitur angelus quidem vere ex ministris pluribus, quicunque sit visus, sed in illo mediator loquitur, qui dicit: Ego sum Deus hristum, de quo et ad Timotheum scribitur: Unus Deus, unus media. Manu mediatoris potentiam et virtutem ejus debemus accipere. Quidam mediatorem Mosen putant. Nam et Moses, aiunt, inter Deum et populum medius fuit, sic enim ipse ad populum ait: Facie ad faciem locutus est nobis Dominus in monte de medio ignis, ego sequester et medius fui inter Deum et vos in tempore illo, ut annuntiarem vobis verba ejus. Quia vero lectionis ordo confusus est, et hyperbato perturbatur, sic nobis reddendus videtur: Lex posita est per angelos in manu mediatoris, propter transgressiones ordinata per angelos, donec veniret semen, cui repromissum est, semen autem, haud dubium, quin Christum significet, de quo Matthaeus ait: Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham . Mediator autem unius non est.