comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& fungabunt: quia fatebunt᷑ peetata sua.
Pumus consitentiũ peccatoꝵ: extorquebit ꝙ
lacrimas humiliatoꝵ suꝑboꝵ. Tange montis
& fumigabunt. Quandiu nou tassti: magni
sibi indent᷑. Dicturi sunt. tu magitus donune.
rusca choruscationẽ. & disꝑges cos. Crebesce
miraculis tuis. & soluitur conspiratio coꝵ.
Chorusea choruscationes & disꝑges cos. iam
miraculis territi non audebunt aliqͥd contn
te. & in ipsis miraculis gxpauescentes hesitabt̃.
Quis est este qui tanta potest: Quis iste est qui sic
graltatur. cuiꝰ nom̃ tantũ ualet: Cũ dicunt
quis est iste: credituri sunt. Cboruscasti miracu.¬
lis .a. disꝑsisti malã conscusionẽ coꝵ. E mitte
sagutas tuas. & conturbabis cos. Sagitte potentis
acutȩ. Precipta tua. dicta tua. feriant cor coꝵ
Emitte sagutas tuas. & conturbabis cos. Vulne.¬
rentur male sani. ut sanent᷑ bene uulnerat:
& dicant iͣnͣ gccłia & in corpore xepi constituti.

Expanded text:
«et fumigabunt;» quia fatebuntur peccata sua. «et fumigabunt;» quia fatebuntur peccata sua. Fumus confitentium peccatorum extorquebit et lacrymas humiliatorum superborum. «Tange montes, et fumigabunt.» Quamdiu non tacti, magni sibi videntur. Dicturi sunt, Tu magnus, Domine ; rusca coruscationes, et disperges eos.» Crebresce miraculis tuis, et solvetur conspiratio eorum. «Corusca coruscationes, et disperges eos.» Jam miraculis territi, non audebunt aliquid contra te, et in ipsis miraculis expavescentes haesitabunt. Quis est iste qui tanta potest? quis est iste qui sic exaltatur, cujus nomen tantum valet? Cum dicunt, Quis est iste, credituri sunt: coruscasti miraculis, et dispersisti malam consensionem eorum. «Emitte sagittas tuas, et conturbabis eos. Sagittae potentis acutae» ; praecepta tua, dicta tua feriant cor eorum. «Emitte sagittas tuas, et conturbabis eos.» Vulnerentur male sani, ut sanentur bene vulnerati; et dicant jam in Ecclesia et in corpore Christi constituti,
Abbreviated transcription (Latin):
de ad p̾sumens. in hoc scło inuocat adittoriũ dĩ.
Inclinai olos tuos & descrnae. Qui esunt celi
inelinati: Apli inimiliati. Isti cõi oeli euarrant
głam dĩ. &. ac his celis cuarrantib głam aci.
mex dicitar. Non sunt loquele neꝙ sermones.
quoꝵ ũ andiantar uocis coꝵ. In om̃cni terram
gxiuit sonis coꝵ: d i fines orbis t̾ix nͣla coꝵ.
Cũ gͦ isti gli emĩterent noas suas ꝑ om̃s terras.
a ficerent minibilia chornscante de illis cointo¬
nante dũo miraculis & p̃ceptis: putati sunt dii
de sccndisse de celo ad homines. Ham quidam
ex gentib hoc putantes: cis gtiam sacrificare
noluerunt. Tunc illi udtutes sibi acferri in¬
debitum honorem. & expauesotutes. & detestaniis.
& eos qui sic trrabant corrigentes: ut ostenderẽt
cis motam animi sui. consciderunt uestim̃ta
inclinati erant edi ut descenderet ãs. Indina
ergo oslos tuos a aescrnde. Factum .c̃. Tange
montes a fumigabunt. Montes suꝑbos. clatio.¬
nes t̾renas: tumidas granditates. Tange inquit.

Expanded text:
n hoc saeculo, invocat adjutorium Dei: «Inclina coelos tuos, et descende.» Qui sunt coeli inclinati? Apostoli humiliati. Isti enim «coeli enarrant gloriam Dei:» et de his coelis enarrantibus gloriam Dei mox dicitur, «Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum: in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orCum ergo isti coeli emitterent voces suas per omnes terras, et facerent mirabilia, coruscante de illis et intonante Domino miraculis et praeceptis, putati sunt dii descendisse de coelo ad homines. Nam quidam ex Gentibus hoc putantes, eis etiam sacrificare voluerunt. Tunc illi videntes sibi deferri indebitum honorem, et expavescentes, et detestantes, et eos qui sic errabant corrigentes, ut ostenderent eis motum animi sui, ina» ergo «coelos tuos, et descende.» Factum est. «Tange montes, et fumigabunt:» montes superbos, elationes terrenas, tumidas granditates: «Tange,» inquit
Abbreviated transcription (Latin):
ati ci. E ct homo. qm̃ innotuisti ei. aut filius
hominis. qm̃ estimas eũ: Estimas eũ. tanti facis.
tinti pendis. Oroinas. nosti sub quo ponas. supra
quid ponas. Estimatio cũi est: quanti p̃cii sit
quidq. Quanti estimauit hominẽ. qmi ꝓ co iumci
sanguinẽ fudit: Qa est homo. qm̃ inuotiusti ei :
Cm quis innotuisti: Quid est filius hominis. qm̃
p̃ciostim quiddam esse ostendis. Nã em̃ sic deus
estimat hominẽ. quomͦ homo estimat hominem.

Expanded text:
sti ei. Quid est homo, quoniam innotuisti ei? aut filius hominis, quoniam aestimas eum?» Aestimas eum, tanti facis, tanti pendis: ordinas, nosti sub quo ponas, supra quid ponas. Aestimatio enim est, quanti pretii sit quidque. Quanti aestimavit hominem, qui pro eo Unici sanguinem fudit? «Quid est homo, quoniam innotuisti ci?» Cui, quis innotuisti Quid est «filius hominis, quonpretiosum quiddam esse ostendis. Non enim Deus sic aestimat hominem, quomodo homo aesti
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo legis caritas est. ¶paerũ qui ñhabent
caritatem psalteriũ portare possinit: cantare ũ
possunt. Ego itaq inquit inter aquas contra.
strepitu suo facient aquȩ contradictionis. ut
obmntescat psalttriũ intũ. In psalierio deccta

Expanded text:
lenitudo Legis charitas est . Caeterum qui non habent charitatem, portare psalterium possunt, cantare non possunt. Ego itaque, inquit, inter aquas contradistrepitu suo facient aquae contradictionis, ut obtumescat psalterium meum: «In psalterio decem
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus spm̃. Ubi non dicit᷑ pugna. s gaude.
Ded quis est qui hos dies uelit: Om̃is homo certe
dicit: ego. Audi quid sequitur. Uideo quia
laboras. uideo quia in pugna. in periculo diuer.¬
saris. Audi qͥd sequitur᷑. Doctat manꝰ in p̃lium.
digitos ad bellum. Contine linguã tuã a malo.
& labia tua nẽ loquantur dolum. Belina. a
malo & fac bonũ. Quomͦ cñi poteris facere bonuĩ.
nͥ dcclinaueris a malo: Qunid quęro ut uestias.
quando adhue expolias: Quid quero ut dones.
quando adbuc rapis: Declina a malo & facbonũ.
Non subte ploret primo pauꝑ: ut gaudeat ae te
pauꝑ. Declina a malo e fic bonũ. Qua mercede:
Nm sꝰ pugnas. quȩre pacem a scquere eam. Bisce.
nic. Misccłia mca co refugiũ meũ. susceptor nr̃s.¬

Expanded text:
adversus spiritum: ubi non dicitur, Pugna; sed Gaude. adversus spiritum: ubi non dicitur, Pugna; sed Gaude. Sed quis est qui hos dies velit? Omnis homo certe dicit: Ego. Audi quid sequitur. Video quia laboras, video quia in pugna, in periculo diversaris: audi quid sequitur; docet manus in praelium, digitos in bellum. «Contine linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum; declina a malo, et fac bonum.» Quomodo enim poteris facere bonum, nisi declinaveris a malo? Quid quaero ut vestias, quando adhuc exspolias? quid quaero ut dones, quando adhuc rapis? «Declina a malo, et fac bonum.» Non sub te ploret primo pauper, ut gaudeat de te pauper. «Declina a malo, et fac bonum.» Qua mercede? Nam modo pugnas. «Quaere pacem, et sequere eam» . Disce, dic, «Misericordia mea et refugium meum, susceptor
Abbreviated transcription (Latin):
surã accipiendi qđ non habes. Miscdia mea. ꝙ
refugiũ meũ: susceptor m̃s & ertitor m̃s. Multũ
laborat p̾liator hic. tenens concupiscentem carnẽ
uis: cũ absorta fucrit mors in uictoria. quando
resuscitatũ mortale hoc corpus transsertur in
habitudinẽ angłicam. & in glestem subuolat
equalitatem. Mortui inquit in xp̃o. resurgent
primi. Deinde & nos uiuentes qui reliqui sumus
Ibi absorbebitur mors in uictoria. Ibi dicetur. ubi
est mors contentio tua: Ubi est mors aculeustuns:
Hon cũi relinquetur nec in animo nec ineorpore.
quod rebellet aduersus amorem dĩ. Plena uictoria.
plena pax. De hac nobis p̃liantib dicitur. Nenite
filii audite me. tanorem dñi docebo uos. In prelio
estis. in contentione confligitis: & tamen quandã
requiem desideratis. Qt est homo qui uult itã.
& diliget uidere dies bonos: Quis est qͥ ñ dicat
ego : Ibi uita. ibi dies boni: ubi nichil ꝯcupiseit

Expanded text:
ccipiendi quod non habes. 9. «Misericordia mea et refugium meum, susceptor meus et erutor meus.» Multum laborat praeliator hic, tenens concupiscentem adversuvis, cum absorpta fuerit mors in victoriam; quando resuscitatum mortale hoc corpus transfertur in habitudinem angelicam, et in coelestem subvolat qualitatem. «Mortui,» inquit, «in Christo, resurgent primi: deinde et nos viventes qui reliqui sumus,Ibi absorbebitur mors in victoriam: ibi dicetur, «Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus» ? Non enim relinquetur, nec in animo, nec in corpore, quod rebellet adversus amorem Dei. Plena victoria plena pax. De hac nobis praeliantibus dicitur: «Venite, filii, audite me; timorem Domini docebo vos.» In praelio estis, in contentione confligitis; et tamen quamdam requiem desideratis. «Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos?» Quis est qui non dicat: Ego? Ibi vita, ibi dies boni, ubi nihil concupiscit
Abbreviated transcription (Latin):
Attenditt pͥmo senteutiam istam de scã scriptura de.¬
promptam. quam mͦ cõmemorani. Iudiciũ eñi sine
ricordia iudicio: Suꝑponit᷑ miscdđia iudicio: in quo
inuentum fuerit opus miscłis. Et si habuerit ali
quid forie in iudicio quo pumatur: tanquã unda
miscdie peocati ignis extinguit᷑. Suꝑexaltat cuim
miscłia iudicio. Quid aut̃ cũ talib sũbuenit. & cũ
tales liberat. & cũ talib ignoscit. in istus est dẽ:
Absit. Et ibi iustus est. Hon ei toslit misccłia iusti
ciam: nec iusticia miscdiam. Uide cñi si ñ tustꝰ est.
Dinitie. & dimitto: Da. codo. Uide si non iustus est.
In qua mensura mensi fueritis: in ea remetictur uolis
Ad hoc ccũ in qua mensura. Non enĩ mensara cuise
generis. sed ad hoc cadem mensura. Ignosot & ignoso.
Est apud te mensura ueme dandę.iuemes apuo
me mensurã ueniȩ accipiende. Est apud te men

Expanded text:
Attendite primo istam sententiam de sancta Scriptura deAttendite primo istam sententiam de sancta Scriptura depromptam, quam modo commemoravi: «Judicium enim sine ricordia judicio?» Superponitur misericordia judicio: in quo inventuquid in judicio quo puniatur, tanquam unda misericordiae peccati ignis exstinguitur. «Superexaltat» enim «misericordia judicio.» Quid autem? et cum talibus subvenit, et cum tales liberat, et cum talibus ignoscit, injustus est Deus? Absit. Et iam, nec justitia misericordiam. Vide enim si non justus est: Dimitte, et dimitto; da, et do. Vide si non justus est: «In qua mensura mensi fueritis, in ea» «remetietur vobis» . Ad hoc enim, «In qua mensura:» non enim mensura ejusdem generis est; sed ad hoc eadem mensura, Ignosce, et ignosco. Est apud te mensura veniae dandae; invenies apud me mensuram veniae accipiendae: est apud t
Abbreviated transcription (Latin):
sione opus humilitatis. exerceatur opuis miscłie. &¬
pietatis. Om̃ia addentur. cũ exuero corde. os plena
fidutia dicimus illi qm uidet: dimitit nobis. sicut
& nos dinttinus. Die toto corde. dic tota fidutia.
Dic sccurus. dimitte nobis. sicut & nos dimitunus:
aut noli dimittere. si non dintitimus. Noq eñi
ut tu sis impunitus peccator: erit ille mendax
ꝓmissor. Uis inquit ut dimittam: Dimiite. Est
alina opus miscłis. Uis ut dem: Da. Uno loco¬
est positum in guangłio. dimitite & dimutetur
uobis : date & dabitur uobis. Aliquid inqͥt ego
contra te tenco. aliquid & ti contra alium tenes.
Dimitte. & dimito. Aliquid petis a me: aliqͥd alter
ꝑctit ate. Da.&. do. Et quȩ dimittit quȩ dat: Hon¬
ne caritas: & unde caruas. nͥ ꝑ spm̃ scm̃ qͥ aitꝰ est¬
habemus ꝓtiã ut miscricordes simus. Iudiciũ em̃
sine miscela: illi qui non fecit misccłiam. Parua
putatis oꝑa miscłis: Libet de his aliquid dicere.

Expanded text:
sione opus humilitatis, exerceatur in opesione opus humilitatis, exerceatur in opepietatis. Omnia delentur, cum ex vero corde et plena fiducia dicimus illi qui videt: «Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus» . Dic toto corde, dic tota fiducia, dic securus, «Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus;» aut noli dimittere, si non dimittimus. Quod etsi ut tu sis impunitus peccator, erit ille mendax promissor. Vis, inquit, ut dimittam? Dimitte. Est aliud opus misericordiae: Vis ut dem? Da. Uno loco positum est in Evangelio, «Dimittite, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis» . Aliquid, inquit, contra te teneo, aliquid et tu contra alterum tenes; dimitte, et dimitto. Aliquid petis a me, aliquid petit alter a te; da, et do. Et quae dimittit? quae dat? Nonne charitas? Et unde charitas nisi phabemus etiam ut misericordes simus. «Judicium enim sine misericordia illi, qui non fecit misericordiam.» 8. Parva puta
Abbreviated transcription (Latin):
contempnis tu dõ: nũquam efficies ut tibi caro.
Qui non obtemperas dño: torqueris a seruo. Añqͥd
si non prius tu dõ. ut ocuide tͥ caro: poteris dictre
he nerba. benedictus añs as̃ ms qui docit manꝰ
meas in p̃lium. & digitos ieos adbalũ: Preliari
uis indoctus: Dampnaberis uictus. Primo ergo
te subdas dõ. deinde illo docente te & ad iuante
sim misericos : De nulla cñi re sic uicitur
inmiens: quam cũ miscricordes sumus. Om̃ino
parat calũpnias adiudiciũ. & non potest falsa obi¬
cere: quia non est apud quem. Si eñi apud homi.¬
nẽ iudiotm nobiscũ ageret. posset eã fallere men.
tiendo: o nos grauare criminationib falais. Qma
uͦ apuo talem iudicem causa nr̃a cũ illo est qui
falli non potest: od anbit ut ad peccatũ seducit
ut habeat uera quȩ obiciat. Et ubi ffete aliquib etꝰ
ftandib succũbit humana fragilitas. sequat᷑ in conses¬

Expanded text:
contemnis Tu Deo, nunquam efficies ut Tibi caro. contemnis Tu Deo, nunquam efficies ut Tibi caro. Qui non obtemperas Domino, torqueris a servo. Numquid si non prius tu Deo, ut deinde tibi caro, poteris dicere haec verba, «Benedictus Dominus Deus meus, qui docet manus meas in praelium, et digitos meos ad bellum?» Praeliari vis indoctus, damnaberis victus. Primo ergo te subdas Deo; deinde illo docente te et adjuvante sim misericors? De nulla enim re sic vincitur inimicus, quam cum misericordes sumus. Omnino parat calumnias ad judicium, et non potest falsa objicere, quia non est apud quem. Si enim apud hominem judicem nobiscum ageret, posset eum mentiendo fallere, et nos gravare criminationibus falsis: quia vero apud talem judicem causa nostra cum illo est, qui falli non potest; ideo ambit ut ad peccatum seducat, ut habeat vera quae objiciat. Et ubi forte aliquibus ejus fraudibus succumbit humana fragilitas, sequatur in confes
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Idi quod nec iam pugnet erit: nec quos ti¬
tillet. Totum cedit in pace. Non enĩ contra .I. na.¬
turam contra aham naturã pugnat: sed tanquã
in domo maritus co upoor si aduersus se dissentiant:
molestus a ꝑiculosus est labor. Si maritus uin.¬
catur. & upxor dñctur: pax ꝑuersa. Si autẽ tipor
marito duãnti subiciatur: pax recta. Non tamen
alind ex alia natura: quia ex homine facta. Qulier
uͦ caro tua. coniunix tua. famula tua. Oolibet
aeputa: opus est ut subicias. Et sic pugna: ut
ꝓfit pugua. Hoc eñi expedit inferius fubici sole.¬
riori: ut & ille qui sibi subici uult qͦd. ẽ. inferius.
subiciatur suꝑiori se. Agnosce ordinẽ. quęre
pactm. Tu dõ. tibi caro. Qͥd iustius: Qopulchriꝰ:
Tu maiori: tibi minor. Serui tũ ei qui fecit te:
ut tibi seruiat qđ factum est ꝓpt̃ te. Non eũi
hunc ordinem nouimus. neq ordinẽ hẽ commen¬
damus. tͥ caro. & tũ dõ: sed tu dõ. & tͥ caro. Si autẽ

Expanded text:
vobis» . Ibi jam nec quod pugnet erit, nec quod titillet; totum cedet in pace. Non enim contraria natura contra aliam naturam pugnat, sed tanquam in domo maritus et uxor. Si adversus se dissentiant, molestus et periculosus labor; si maritus vincatur et uxor dominetur, pax perversa: si autem uxor marito dominanti subjiciatur, pax recta; non tamen aliud ex alia natura, quia ex homine facta mulier viro. Caro tua, conjux tua, famula tua: quodlibet deputa, opus est ut subjicias; et si pugnas, ut prosit pugna. Hoc enim expedit, inferius subjici superiori; ut et ille qui sibi subjici vult quod est inferius se, subjiciatur superiori se. Agnosce ordinem, quaere pacem. Tu Deo, tibi caro. Quid justius? quid pulchrius? Tu majori, minor tibi: servi tu ei qui fecit te, ut tibi serviat quod factum est propter te. Non enim hunc ordinem novimus, neque hunc ordinem commendamus. Tibi caro et tu Deo; sed, Tu Deo, et tibi caro. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
non solum cui non conscutiat. sed cũ qua ucc
nec regnat: in est tam̃ a quasi morat᷑ in earne
mortali. quos erit. Oucttur em̃i tocul̃ in uctoria:
s postea. Modo aut̃ corpuis quidem mortaũ ẽ. ꝓpt̃
peceatũ. Mids̃ cidem cotꝑi inest peceatã. & si regnat
peccatum. Sp̃s autẽ inita est: ꝓpt̾ iusticiã. Si autẽ

Expanded text:
non solum cui non consentiat, sed cum qua nec non solum cui non consentiat, sed cum qua nec nec regnat: inest tamen, et quasi moratur in carne mortali, quod non erit. Ducetur enim totum in victoriam, sed postea: modo autem, «Corpus quidem mortuum est propter peccatum;» et ideo eidem corpori inest peccatum, etsi non regnat peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
cinȩ. corictates. comessationes: & his similia. Quȩ
p̃dico uobis sicut p̃dpoi: qm̃ qui talia agunt. reg¬
nũ dĩ ã possidebunt. Non qui aduersus talia con.¬
fligunt: s qri tilia agunt. Cũ em̃ confligis. alind
opus est: cũ uincis. aliud opus est: cũ pact̾ & reqͥt̃
habes. aliud opus est. Hic dũ exemplis demorstro
paucis: aduertite. Suggeritur aliquod lucrum. de¬
lectat. Habet frandem. sed magnũ est lucrũ. De.¬
lectit. non consentis. Pugnam uide. adhuc suade.¬
tur. adhic instatur. adhuc deliberatur. Ergo qui
pugnat: ꝑilitatur. Uidimus pugnã. ꝯtira udtimꝰ.
Contempsit iusticiam. ut fraudem faecret: uctus. ẽ.
Contempsit lucrũ. ut iunsticie seruiret: uicit. In
his tro uictam dolco. pugnanti ietuo: uictori
congaudeo. Seo itiã ale qui uicit. nũquid omĩino
git in se ut prorsus eũ pecuna non attemptet.
aut uieha in co excitet a acctationro:
Quãuis suꝑabilis. quãuis contemptibilis. quãius

Expanded text:
essationes, et his similia; quae praedico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt» . Non qui adversus talia confligunt, sed qui talia agunt. Cum enim confligis, aliud est opus; cum vincis, aliud opus est; cum pacem et requiem habes, aliud opus est. Haec dum exemplis demonstro paucis, advertite. Suggeritur aliquod lucrum, delectat; habet fraudem, sed magnum est lucrum; delectat, non consentis: pugnam vide, adhuc suadetur, adhuc instatur, adhuc deliberatur ergo qui pugnat, periclitatur. Vidimus pugnam, caetera videamus. Contempsit justitiam, ut fraudem faceret; victus est: contempsit lucrum, ut justitiae serviret; vicit. In his tribus, victum doleo, pugnanti metuo, victori congaudeo. Sed etiam ille qui vicit, numquid omnino egit in se, ut prorsus eum pecunia non attentet, aut nihil in eo excitet delectationis, quamvis superabilis, quamvis contemptibilis, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
agoniteta frandem & lucrũ. opus & p̾mtum.
fao eo tolle. Tu autẽ si calcas auaritiã. si tibi
interus non dñatur. quam sentieus uincis.
nam cdiabolum insidiantem ñ sentis. si ergo
edomuisti auaritiã: aitendis alterũ ppo¬
nit. In nocentiam
o coronã.
Fac ortolle. Et ille
dicit: &
iste. Iam tu p̃liator nite.¬
rior. si nõñ es uictus auaritia seo uictor aua.¬
ritiȩ. illum aitendis: hunc uincis. Discernis cm̃

Expanded text:
agonotheta fraudem et lucrum, opus et praemium: agonotheta fraudem et lucrum, opus et praemium: Fac, et tolle. Tu autem si calcas avaritiam, si tibi interius non dominatur, quam sentiens vincis; nam diabolum insidiantem non sentis: si ergo edomuisti avaritiam, attendis alterum proponit? Innocentiam et coronam. Fac et tolle, et ille dicit, et iste. Jam tu praelatior interior, si non es victus avaritia, sed victor avaritiae; illum attendis, hunc vincis. Discernis enim
Abbreviated transcription (Latin):
infideles. dicitur eis. fuistis aliquando tenebre.
ntinc autẽ lux in dño. Pugnastis de manu golit.
iam in manu xp̃i tollite caput golie. Hoc eñĩ
uitũ p̃ltum. alterũ autẽ: unicuiq in se ipso. Modo
ut non ea quę uultis faciatis. & hoc graue bellũ.
o qͦd est molestus inȩternũ. In quo bello si sit
quisq uicto. illos quos non uidet inimicoes.
conimuo suꝑabit. Non eñ temptat diabolus uł
angłi ciꝰ: nͥ qđ in te carnale dominat᷑. Nam
quomͦ uincinus illos hostes quos non indemus.
nͥ quia carnales inttriores motus nr̃os scutimꝰ.
cũ his confligimus. & ialos ꝑeutimꝰ: In amore
pecuniȩ. dũatat auartua. Dominantł tͥ auaritis.
diabolus forinsctus lucrũ cũ frande ꝓponit. Nlc¬
rũq cñi ad lucrũ ñ ꝑutins. nisi frande̾ feceris.
Proponit ẜ ille forinsccus auaritiȩ suȩ quã intus
non ieisti. quam non domusti. quã non tibi
subiecisti: ꝓponit tanquã athlete suo malus

Expanded text:
infideles, dicitur eis: «Fuistis aliquando tenebrae; infideles, dicitur eis: «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . Pugnastis de manu Goliae, jam in manu Christi tollite caput Goliae. 5. Hoc unum praelium: alterum autem unicuique in seipso. Modo ut non ea quae vultis, faciatis.» Et hoc grave bellum, et quod est molestius, internum. In quo bello si sit quisque victor, illos quos non videt inimicos, continuo superabit. Non enim tentat diabolus vel angeli ejus, nisi quod in te carnale dominatur. Nam quomodo vincimus illos hostes quos non videmus, nisi quia carnales interiores motus nostros sentimus? Cum his confligimus, et illos percutimus. In amore pecuniae dominatur avaritia: dominanti tibi avaritiae diabolus forinsecus lucrum cum fraude proponit. Plerumque enim ad lucrum non pervenis, nisi fraudem feceris. Proponit ergo ille forinsecus avaritiae tuae quam intus non vicisti, quam non domuisti, quam non tibi subjecisti; proponit tanquam, athletae suo malus
Abbreviated transcription (Latin):
T enebrarũ inquit harum. Mundi scilicet. non
qui ꝑ cum factus est. quia a mundus ꝑ cũ factus
est: sed mũdi qui cum non cognouit. quia &
mindus cũ non cognouit. Hȩ tenebrt. non
sunt natura. ses uoluntate. Anima cũi ꝑ sẽ¬
ipsam non lucet. quia humilit̾ ac ueracit̾ can¬
tat. Tũ illuminabis lucertiã incã dñt. ds̃ meus
illumina tenebras meas. Apud te inquit fons
uite. & in lumine tuo uidebimus lumen. Non
in lumine nr̃o. sed in lumine tuo. Nã & oeuli
nr̃i lumina uocantur. & tam̃ lux extrinsecus
si desit: gtiam sani & patentes in tenebris rema¬
nebunt. E rgo bellum gerimus aduersus rec.¬
tores tenebrarũ harũ. roctores scilicet ulfideliũ.
diabol uͥ & angłos ciꝰ. rectores gladiĩ aliꝰ. de quo
pugnat diabolus aduersus fideles. Seo qͥlomodo
golie ꝓstrato tollitur gladius ut ipsi goliȩ de suo
glidio caput amputetur: ita cũ credint ipsi

Expanded text:
«Tenebrarum,» inquit, «harum» . Mundi scilicet, non «Tenebrarum,» inquit, «harum» . Mundi scilicet, non qui per ipsum factus est; quia, «Et mundus per eum factus est:» sed mundi qui eum non cognovit; quia, «Et mundus eum non cognovit» . Hae tenebrae non sunt natura, sed voluntate. Anima enim per semetipsam non lucet: quia humiliter et veraciter cantat, «Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illumina tenebras meas» : et, «Apud te,» inquit, «fons vitae; in lumine tuo videbimus lumen» ; non in lumine nostro, sed «in lumine tuo.» Nam et oculi nostri lumina vocantur; et tamen lux extrinsecus si desit, etiam sani et patentes, in tenebris remanebunt. Ergo bellum gerimus adversus rectores tenebrarum harum, rectores scilicet infidelium, diabolum et angelos ejus, rectores gladii ejus de quo pugnat diabolus adversus fideles. Sed quomodo Goliae prostrato tollitur gladius, ut ipsi Goliae caput de gladio suo amputetur; ita cum credunt ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
digitos nr̃os ad bellum. Repetitio sententiȩ uidet᷑.
Qd est manus nrãs in p̾lim: hoc est digitos nr̃os ad
balum. A n aliquid inter est. inter manꝰ &. digitos:
Digitis utiq oꝑatur manꝰ. Non itaq digitos absur
agnoscims diusionẽ oꝑationis. & tam̃ radiccm
nera linguarũ: alii ꝓphetia. alii diudicatio spi¬
rituum. Om̃ia aut̃ hȩc. oꝑatur unus atq ide sp̃s.
diuidens ꝓpria uniciuq ꝓut uult. Alii illud. alii
hoc: diuisiones sunt oꝑationis. Om̃ia hoc oꝑatur
unꝰ atq idem sp̃s: indix est unitatis. Hisg̾̃ digitis
t gerere facilus quã explicare. Habemꝰ unum
bellũ: qd̃ cõmemorat apłs. Non est uobis colluc¬
tatio auersus carnẽ & sanguinẽ. Id est aduersus
homines a quib uidemini pati molestias. Non
adutrsus ipsos pugnatis: sed aduersus principes
& potestates. o rectores mundi. Et ne intelligeres
mundi egli a terrȩ: ostendit quid dicerit.

Expanded text:
digitos nostros ad bellum. Repetitio sententiae videtur: digitos nostros ad bellum. Repetitio sententiae videtur: quod est, manus nostras in praelium; hoc est; digitos nostros ad bellum. An aliquid interest inter manus et digitos? Digitis utique operantur et manus: non itaque absurdagnoscimus divisionem operationis, et tamen radicem nera linguarum, alii prophetia, alii dijudicatio spirituum. Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult» . «Alii» illud, «alii» hoc; divisiones sunt operationis: «Omnia haec operatur unus atque idem Spiritus;» radix est unitatis. His ergo digitiet gerere facilius quam explicare. Habemus unum bellum quod commemorat Apostolus: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem,» id est, adversus homines a quibus videmini pati molestias; non adversus ipsos pugnatis: «sed adversus principes et potestates et rectores mundi.» Et ne intelligeres mundi, coeli et terrae, ostendit quid diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
posuit i nase pastorali. quo lac mulgert consueuerat:
His armatus. grã utiq armatus: & ideo p̾sumens non
ae se. seo de año suo. ꝓcessit aduersus goliã suꝑbum.
se iactantem. Ac sẽ p̾sumentẽ. Tulit unũ lapidem.
iccit: inunicũ in fronte ꝑcussit. Ceciit gxco loco
corꝑis: ubi signũ xp̃i ñ habuit. Hoc quoq licet at¬
tendas. Quinq lapides posint. unũ misit. Libri
quinq sunt: sed unitas uicit. Plenitudo enĩ legis
ut paulo ante cõmemorauimꝰ: caritas. Et ait apłs.
Sufferentes in uicem in dilectione. stadentes sertiare
unitatem sp̃s. in uinculo pacis. Deinde illo ꝑcusso
atq deiecto gladium eiꝰ abstulit: & inde illi caput
Quando autẽ credunt magni ciꝰ quos ille in manu
habebat. & de quib cȩteras anunas trucidabat: conuer.¬
tunt linguas suas contra cdiabolum. & sie goliȩ de
dñs ds̾ ms qui docet manus meas in
prelium: & digitos meos ad bellũ. U ex

Expanded text:
posuit in vase pastorali, quo lac mulgere consueverat? posuit in vase pastorali, quo lac mulgere consueverat? His armatus, gratia utique armatus, et ideo praesumens non de se, sed de Domino suo, processit adversus Goliam superbum, se jactantem, de se praesumentem. Tulit unum lapidem, jecit, inimicum in fronte percussit; cecidit ex eo loco corporis, ubi signum Christi non habuit. Hoc quoque licet attendas: quinque lapides posuit, unum misit. Libri quinque lecti sunt, sed unitas vicit. «Plenitudo» enim «Legis,» ut paulo ante commemoravimus, «charitas:» et Apostolus ait, «Sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Demum illo percusso, atque dejecto, gladium ejus abstulit, et mox caput quando autem credunt magni ejus, quos ille in manu habebat, et de quibus caeteras animas trucidabat, convertunt linguas suas contra diabolum, et sic Goliae de Deus meus, qui docet manus meas in praelium, digitos meos ad bellum.» Vox
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i. qui ꝓ nobis crucifpxus est: quo crucifixo
gtiam uelũ templi conscissũ est. Demq arma ille
posunt. tanquam onera sacram̃toꝵ ueteris legis:
& ipsam legem accepit. Quinq cũi lapides. quinq
libros moysi significant. Tulit ergo illos quinq
cũi mortale scłm. & p̃terfluit quicqͥd utnit in
mundũ. Erant gͦ in flumine tanquã in ppło
illo primo lapides: crant illie uuitiles. Uacabeat.
nichil ꝓderant: transibant sicut fluuius. Quid
fecit dauid: Ut lex ipsa utilis esset: acctpit grãm.
Lex cm̃ sine grã: impleri non potest. Plenitudo ciũ
qui datus est nobis. Ergo gr̃i fecit impleri legem.
Significatur aut̃ grã lacte. Hoc em̃ est in carne gra¬
Itutum. ubi mat̃ ñ querit acciꝑe: s sitagit dare.
Hoc mater gratis dat: ꝙ contristatur si desit qui¬
qui accipiat. Q uomꝰ ergo ostendit diud legem sine gr̃a
oꝑari non posse. nͥ cũ illos lapides quinq quib signi.¬
ficabatur lex in libris quinq coniungere uolens gr̃

Expanded text:
nostri, qui pro nobis crucifixus est; quo crucifixo etiam velum templi conscissum est . Denique arma ille posuit, tanet ipsam legem accepit; quinque enim lapides, quinque libros Moysis significant. Tulit ergo illos quinque enim mortale saeculum, et praeterfluit quidquid venit in mundum: erant enim in flumine tamquam in populo illo primo lapides, erant illic inutiles et vacabant; nihil proderant, transibant sicut fluvius. Sed quid fecit David, ut lex ipsa utilis esset? accepit gratiam: lex enim sine gratia impleri non potest: plenitudo enim qui datus est nobis» . Quia ergo gratia fecit impleri Legem, significatur autem gratia lacte; hoc enim est in carne gratuitum, ubi mater non quaerit accipere, sed satagit dare; hoc mater gratis dat, et contristatur si desit qui accipiat: quomodo ergo ostendit David Legem sine gratia operari non posse, nisi cum illos lapides quinque, quibus significabatur Lex in libris quinque, conjungere volens gratiae,
Abbreviated transcription (Latin):
aaretur credentib. Demq iste dauid scilioet xp̃s.
caiput s copus. tempore reuelationis noui testa¬
menti. tẽpore insinuandȩ & cõmendanqe grͣe
dĩ. quid ficit: Arma posuit. quinq lapides
tulit. Arma ut diximis onerantia posuit.
Erg sacram̃ta logis. sacramenta illa legis quę
ñ sint imposita gen.¬
tib posuit.
quȩ non obseruamus.
Memmni¬
stis eñi quanta in uetere
lege lega.¬
mus & non obseruemꝰ: sed tam̃ ad aliquã signifi

Expanded text:
edentibus» . Denique iste David, scilicet Christus caput et corpus, tempore revelationis Novi Testamenti, tempore insinuandae et commendandae gratiae Dei, quid fecit? Arma posuit, quinque lapides tulit: arma, ut diximus, onerantia posuit; ergo sacramenta Legis, sacramenta illa Legis, quae non sunt imposita Gentibus, posuit, quae non observamus. Meministis enim quanta in Veteri Lege legamus, et non observe
Abbreviated transcription (Latin):
His armatus corꝑalit̾. nomine autẽ dĩ spũaliter.
ꝓcessit & uicit. Hoc quidem fecit ille datud: ses
msteria ꝑscrutemur. Proposucramꝰ cũi titulũ
istum breuem numero uerboꝵ: s grauem pondere
misterioꝵ Uenat in mentẽ apłica illa sententia.
om̃ia hec in figura contingebant illis: ne impuden.¬
tes uideamur quęrere aliquid absconditũ: ubi pos.¬
set dici totum sine misterii ꝓfunditate. simplicit
dictum. Habeitus gͦ auctoritatem facientẽ nos
intentos ad quęrendum. uigiles ad inuestigandũ :
deuotos ad audicndũ. fiddes ad credendũ. impigros
ad faciendũ. In doind xxp̃e. sed sicut soletis intelli¬
gere cruditi. in scola cius. xp̃s caput & corpu⁊.
tanquã fundamento posito. uidete qͥ sequantur.
Nostis multis sacramentis uisibilib & corporalibus
oneratũ esse popłm primũ. circucisione. nego.¬
tioso ilo quodem saccrdotio & templo figuris
pleno. multiplicib holocaustoꝵ sacrificioꝵ ꝙ

Expanded text:
oraliter, nomine autem Dei spiritualiter, processit, et vicit . Hoc quidem ille David: sed mysteria perscrutemur. Proposueramus enim titulum istum brevem numero verborum, sed gravem pondere mysteriorum. Veniat in mentem apostolica illa sententia, «Omnia haec in figura contingebant in illis» ; ne impudenter videamur quaerere aliquid absconditum, ubi possit dici totum sine mysterii profunditate simpliciter dictum. Habemus ergo auctoritatem facientem nos intentos ad quaerendum, vigiles ad investigandum, devotos ad audiendum, fideles ad credendum, impigros ad faciendum. In David Christus: sed sicut soletis intelligere eruditi in schola ejus, Christus caput et corpus. tanquam fundamento posito, videte quae sequantur. 2. Nostis multis sacramentis visibilibus et corporalibus oneratum esse populum primum; circumcisione, negotioso illo quodam sacerdotio, et templo figuris pleno, multiplicibus holocaustorum sacrificiorumque
Abbreviated transcription (Latin):
salon huius titulus breuis est numt¬
to utrboꝵ: sod grauis pondert misterio
Bylium boc factum tempore patrũ nr̃oꝵ: de
scripturis scl̃s recolit mecũ caritas urã. Cũ cm̾
aduersus ppłm dĩ alicnigene dimicarent: ꝓuo.¬
cauit unus unũ. golias daiid: in qͦ oertamint
uoluntas dĩ ꝓcuiisq partis uictoria ꝓbarctur.
S quid de uictaria satagimus. quando ꝓuo.¬
cantem ꝓuocatumq cernamus: Prouocauit
impictas pietatem: ꝓpuocauit suꝑbia humilitatẽ
Postrcino ꝓuocauit diabolus xp̃m. Qd miramin
diabolum uictum: Ille erat grandi statura cot.¬
poris: iste autẽ statura paruus. fide magnꝰ. Acecpit
arma bellica sc̃s dauid: ut aduersus goliam ꝓce¬
deret. Hix arma ꝑ gtatem & paruam ut diximꝰ

Expanded text:
is est numero verborum, sed gravis pondere mysteriorum: Praelium hoc factum tempore patrum nostrorum, de Scripturis sanctis recolit mecum Charitas vestra. Cum enim adversus populum Dei alienigenae dimicarent, provocavit unus unum, Golias David: in quo certamine voluntas Dei pro cujusque partis victoria probaretur. Sed quid de victoria satagimus, quando provocantem provocatumque cernamus? Provocavit impietas pietatem, provocavit superbia humilitatem, postremo provocavit diabolus Christum. Quid miramini diabolum victum? Ille erat grandis statura corporis; iste autem statura parvus, fide magnus. Accepit arma bellica sanctus David, ut adversus Goliam procederet. Haec arma per aetatem, et parvam, ut d
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝓposuisset te ante te. uclnti deficientẽ te in te:
cntinno misit adintorem. Quod si spũ inquit
ancimini: non adhue estis sub lege. Qui enĩ est¬
fub lege: non implet legem. sed p̃mitur a lege.
sicut ale danid sub armis erat. Ergo si spiritu
an̾ecris: uide quis te idiunet. ut implcas qͦo
udis. Adiutor tuuis. susccptor tuns. spes tua.

Expanded text:
et proposuisset te ante te, veluti deficientem te in te, et proposuisset te ante te, veluti deficientem te in te, continuo misit ad adjutorem: «Quod si spiritu ducimini, non adhuc estis sub Lege.» Qui enim sub lege est, non implet legem, sed premitur a lege; sicut ille David sub armis erat. Ergo si spiritu duceris, vide quis te adjuvabit, ut impleas quod velis. Adjutor tuus, susceptor tuus, spes t
Abbreviated transcription (Latin):
te: qͦd non ꝑtineat ad ir. Et cũi ex peccato tiuuistis
es aduersus tc. Trabis concupiscentiȩ ꝓpaginẽ.
& tinducem mortis. Habes qͦd contra pugnes in
te. habes quod expugnes in te. Seo habes quem
inuoces. ut pugnantẽ adinuet te: & iinceutẽ
coronet te. qui non existentem fecit te. Quomͦ
inquis uincã: E coe ipse apłs. difficillimã p̃liũ
ꝓponit. Q quã laboriosũ sit. an forte insupabi.¬
le: si non intelligo ipse ostendit. Caro inqͥt
quȩ miltis faciatis: Queris quomꝰ : Aitende
ad git̾mi nasis pastoralis. lapides de siumine
in exceptorio lactis pone. S oce oego tͥ dico.
immo tibi ipsa ueritas dicit. Prorsus non
facis quod uis: pugnante carne aduersus spĩ
itũ. Si ad istam pugnam de te p̃sunus. admo.¬
necessarius aduitor. Rursus si tu ipse tua
uoluntate nchi ageres: non uocare t᷑ adunde.
Anata cñi: aliquio agentem aduiuat. Peuiq cur
dirisset caro coneupiscit aduersus spm̃ eo spiritus¬
iduersus carnem. ut non ea quȩ unltis faciatis.

Expanded text:
tineat ad te. Etenim ex peccato divisus es adversum te. Trahis concupiscentiae propaginem et traducem mortis: habes contra quod pugnes in te, habes quod expugnes in te. Sed habes quem invoces, ut pugnantem adjuvet te, et vincentem coronet te, qui non existentem fecit te. 6. Quomodo, inquis, vincam? Ecce ipse Apostolus difficillimum praelium proponit, et quam laboriosum sit aut forte insuperabile, si non intelligo, ipse ostendit. «Caro,» inqquae vultis, faciatis?» Quaeris quomodo? Attende ad gratiam vasis pastoralis, lapidem de flumine in exceptorio lactis pone. Ecce et ego tibi dico, imo tibi ipsa veritas dicit. Prorsus non facis quod vis, pugnante carne adversus spiritum tuum. Si ad istam pugnam de te praesumis, admonecessarius adjutor. Rursus, si tu ipse tua voluntate nihil ageres, non vocaretur adjutor: adjutor enim aliquid agentem adjuvat. Denique cum diadversus carnem; ut non ea quae vultis, faciatis;»
Abbreviated transcription (Latin):
sed non erant ex nobis. Ideo autẽ tanquã de his dicit.
de quib antea loquebatur: ut cũ intellectu discer-¬
nantur. quia tanquã de hisdem loquit᷑ ꝓpt̾ cõmu¬
na sacramenta. Ad ppłm cũi dĩ ꝑtinent. & si non
ꝑ uirtutẽ: cerit ꝑ speciem pictatis. De illis enim
audiuimꝰ apłm. In nouissimis temporibꝰ. instabunt
tempora sçua. Erunt cñi bomines. se ipsos aman
Utinã sibi displicerent. & dõ placerent. Qunam
in difficultatib exclamarent. & a necessitatibꝰ libe.¬
rartut᷑. S multã de st p̃sumentes. pauei facti ft̃.¬

Expanded text:
sed non erant ex nobis.» Ideo autem tanquam de his dicit, sed non erant ex nobis.» Ideo autem tanquam de his dicit, de quibus antea loquebantur, ut cum intellectu discernantur; quia tanquam de hisdem loquitur, propter communia Sacramenta. Ad populum enim Dei pertinent, etsi non per virtutem, certe per speciem pietatis; de illis enim audivimus Apostolum: «In novissimis temporibus instabunt tempora saeva; erunt enim homines seipsos amantUtinam sibi displicerent, et Deo placerent; utinam in difficultatibus exclamarent, et a necessitatibus liberarentur. Sed multum de se praesumentes, «pauci facti
Abbreviated transcription (Latin):
sum. sacrificiũ iundã ofsertur nomni meo.
Ubi erant om̃ia ĩ munda sacrificia quando descrtũ
erant. quando squalebant. quan do salie erant
om̃s gentes: ibi nunc fontes. ibi nd̃ flumina. ibi uẽ
tetuerunt ciuitatem habitationis. Interim ha¬
bitationis in fpe: qm̃ qui me andit inqͥt. habitabit
inspe. Et constituerunt cruitatem habitationis.
& semiuauerut agros.  plantauerunt uintas. &
fecerunt fructum frumenti. Ad quem gaudet
oꝑarius ille qui dicit. non quia quęro datum.
s requiro fructum. Et benedixit cis & multipli¬
cati sunt nimis. & iumenta coꝵ non st̃ ĩminuta.
hoc stat. Firmũ eũi fundamentũ cĩ stat: qͥa nouit
dñs qui sunt eł. Iumenta copeccora dicuntur in
secłia simplicit̃ ambulantia. s utilia. ñ multũ
docta: s fide plena. Ergo & spirituales & carna.¬
internõ. Ut eñi pauei fierent: ex nobis exierunt.

Expanded text:
sum, sacrificium mundum offertur nomini meo» . sum, sacrificium mundum offertur nomini meo» . Ubi erant omnia immunda sacrificia, quando desertum erant, quando squalebant, quando salinae erant omnes gentes; ibi nunc fontes, ibi nunc flumina, ibi nunctituerunt civitatem habitationis:» interim habitationis in spe; quoniam, «Qui me audit,» inquit, «habitabit in spe» . «Et constituerunt civitatem habitationis. Et seminaverunt agros, et plantaverunt vineas, et fecerunt fructum frumenti:» ad quem gaudet operarius ille qui dicit, «Non quia quaero datum, sed requiro fructum» . «Et benedixit eos, et multiplicati sunt nimis, et jumenta eorum non sunt deminuta.» Hoc stat. «Firmum» enim «fundamentum Dei stat, quia novit Dominus qui sunt ejus» . Jumenta et pecora dicuntur, in Ecclesia simpliciter ambulantia, sed utilia; non multum docta, sed fide plena. Ergo et spirituales et carnainterno. Ut enim pauci fierent, «ex nobis exierunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetiam: ã inuenis.
Queris sa¬
ccodotẽ: non inuenis.
Queris sacri ficiũ: ñ inutms. Queris
templũ: non inuenis. Quare hoc: guia postit flu¬
mina in desertũ. & exitus aquarũ ui sitim: terram
fructiseram in salinas. Unde: Quo merito: A ma¬
litia inhabitatitiũ in ea. Ecec quomͦ suꝑbis resistit. audi
quomͦ humilib cdat grãm. Posuit desertã in stagna
aquarũ. ⁊ t̾ram sine aqua in erittis aquarũ. Et
habitare fecit illic esurientis. Qm̃ illi dictam est.
tu es sacerdos inȩternũ sođm oroinẽ melchisedech.
Queris ibi sacrisiciũ apud iudeos. non habes sed̾m
ordinẽ aaron: quia posuit flumina in desertum.
Queris sodđm ordinẽ machisedech apud illos: non
iuuenis. s ꝑ totũ orbẽ celebrat᷑ in cecłia. A solis
ortu usq ad occastim: laudatur nomen dñi. Q
dicit ds̃ illis. quoꝵ posuit flumina in desertũ. Non
est mͥ uoluntas in uobis dicit dñs. nec accipiã sacͥfi¬
ciũ de manib ur̃is : qm̃ ab ortu solis usq ad occa¬

Expanded text:
 invenis; quaeris sacerdotem, non invenis, quaeris sacrificium, non invenis; quaeris templum, non invenis. Quare hoc? Quia, «Posuit flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim; terram fructiferam in salinas.» Unde, quo merito? «A malitia inhabitantium in ea.» Ecce quomodo superbis resistit: audi quomodo humilibus det gratiam. «Posuit desertum in stagna aquarum, et terram sine aqua in exitus aquarum. Eli dictum est: «Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec» . Quaeris enim sacrificium apud Judaeos; non habes secundum ordinem Aaron, quia posuit flumina in desertum: quaeris secundum ordinem Melchisedec; apud illos non invenis, sed per totum orbem celebratur in Ecclesia. «A solis ortu usque ad occasum laudatur nomen Domini» . Et dicit Deus illis quorum flumina posuit in desertum: «Non est mihi voluntas in vobis, dicit Dus vestris, quoniam ab ortu solis usque ad occa
Abbreviated transcription (Latin):
si ficri potest occurrat in st. Loquor aut̾ hominib
qui ambulant uiam dĩ. ꝙ constituti st̃ in aliquo ꝓ.¬
sictu spũ aũ. Vnde si qui forte ꝓpt̾ hoc minꝰ me
intessigiat. inueniant ubi stnt: & ꝓficiendo ad in¬
tenioetum sestinent. Non autẽ arbitror deserturt̃
am̃ conatum nr̃m. ut ad om̃s ꝑueniat qͦd loquimꝰ:
siue exꝑtos. sine inexꝑtos. ut exꝑti approbent. i¬
erꝑti desiaerent:  om̃ib suauis sit disputatio
mea. quȩ primũ año suauis erit. si ueridica erit.
Ucridica autẽ erit: si non mͥ a me. sed ab illo erit.
Non potest autẽ consiteri. qui gustare noluit.
Unde eñi dicturus est suaue esse quod nescit:
Uos aut᷑ si gustastis quã suauis est dt̃is. confitemi¬

Expanded text:
t in se. Loquor autem hominibus qui ambulant viam Dei, et constituti sunt in aliquo provectu spirituali: unde si qui forte propter hoc minus me intelligunt, inveniant ubi sint, et proficiendo ad intellectum festinent. Non autem arbitror deserturum Deum conatum nostrum, ut ad omnes perveniat quod loquimur, sive expertos, sive inexpertos, ut experti approbent, inexperti desiderent, et omnibus suavis sit disputatio mea: quae primum Domino suavis erit, si veridica erit; veridica autem erit, si non mihi a me, sed ab illo erit. Non potest autem confiteri qui gustare noluit: unde enim dicturus est suave esse quod nescit? Vos autem si gustastis quam suavis est Dominus , «Confitemi
Abbreviated transcription (Latin):
iam in ma positus es: iũ audisti dͥo agert debtas. qͥd
sperare. Qtͥd aliud excipit : Qm̃ conaris. & suꝑaris:
sedentes intenebris & ũbra mortis. edpeditos in men¬
dicitate. oͣ ferrõ. Unde hoc : il quia tibi tͥbuebas quia
gradm aĩ non agnosectas. qͥi consiliũ qm̃ circa te
altissimi gracerbauerunt. & humiliatũ est in la¬
borib cor coꝵ. Ꝙ nunc pugna contra ꝯcupiscentiã.
dõ desistente ab ad iutorio. laborare potes: uincert non
potes. Et cũ fucris p̃ssus consuctudint tua praua:
humiliabit᷑ cor tuã in laborib: ut iam corde humiliato
discas clamare. Infelix ego homo. quis me libembit
de corꝑe mortis husꝰ: Humiliatũ est gͦ in laborib
cor coꝵ. infirmati sunt nec fuit qui adiuuaret eos.

Expanded text:
jam in via positus es, jam audisti quid agere debeas, quid sperare. Quid aliud excipit, quoniam conaris et superaris? «Sedentes in tenebris et in umbra mortis, compeditos in mendicitate et ferro.» Unde hoc, nisi quia tibi tribuebas, quia gratiam Dei non agnoscebas, quia consilium Domini circa te Altissimi exacerbaverunt. Et humiliatum est in laboribus cor eorum.» Et nunc pugna contra concupiscentiam. Deo desistente ab adjutorio, laborare potes, vincere non potes. Et cum fueris pressus consuetudine tua prava, humiliabitur cor tuum in laboribus; ut jam corde humiliato discas clamare: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Humiliatum est» ergo «in laboribus cor eorum; infirmati
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s dõs. qm̃ om̃s diĩ gentiã demonia. Isti gͦ inimici
cũ rege fuo di abolo captuũ tenebant ppłm dei.
De qua captiuitate cũ redimisi. & princeps huius
mundi mittitut foras: edificat᷑ domꝰ pꝰcaptiuitatẽ.
cuiꝰ lapis angularis est. xp̃s. qui auos condidit in
se in unũ nout̃ hominẽ. faciens pacem: quã dies
exdie ueniens ęuangłi tauit eis qui crant ꝓpe. &
tis qni erant longe. faciens utraq unñ. & addu¬
ccus alias oues quȩ nonst̃ de hoc ouili : ut sit unꝰ
grer. & uuꝰ pastor. Et ita dedit as̃ in misedias¬

Expanded text:
omnes deos: quoniam omnes dii Gentium daemonia» . Isti ergo inimici cum rege suo diabolo captivum tenebant populum Dei. De qua captivitate cum redimimur, et princeps hujus mundi mittitur foras, aedificatur domus post captivitatem: cujus lapis angularis est Christus, qui duos condidit in se, in unum novum hominem, faciens pacem, quam dies ex die veniens evangelizavit eis qui erant prope, et eis qui erant longe, faciens utraque unum ; et adducens alias oves quae non sunt de hoc ovili, ut sit unus grex et unus pastor . Et ita De
Abbreviated transcription (Latin):
ad portum ꝑdiixit. Qui cum deniq constituit
meo ppło ubi humilib dat gc̃am: non in illo ubi
suꝑbis resistit. & fecit eũ suui. ut intus maneuss
multiplicaretur. ñ ut foras exiens minueretur.
Hoc uident recti. & iocundant᷑. Om̃is gͥ inqͥtas
opilabit os suã. & sapiens qui est custodiet bec.¬

Expanded text:
ad portum perduxit: qui eum denique constituit ad portum perduxit: qui eum denique constituit in eo populo, ubi humilibus dat gratiam, non in illo ubi superbis resistit; et fecit eum suum, ut intus manens multiplicaretur, non ut foras exiens minueretur. Hoc vident recti, et jucundantur. «Omnis» ergo «iniquitas oppilabit os suum,» et qui est «sapie
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ humilitatẽ inserens: Quid ds̃ secit : Audite hȩc
duo. Dicitur primo queadmodũ suꝑbis resistat. dc̃inde
quemadmodũ humilib det grãm. Posuit flumina in
desertum. Currebant ibi aquȩ. currebant ꝓphetię.
Quęrt mͦ apud iudeos ꝓpłiam: non inuenis. Posuit eñi
flumraa in desertil. & exitus aquarum in sitĩ. Iosuit
flumina in desertũ. Dicant. iam ñ.c̃. ꝓpħia. & nos¬

Expanded text:
propter humilitatem inserens ? quid fecit Deus? Audite haec propter humilitatem inserens ? quid fecit Deus? Audite haec duo: Deus primo quemadmodum superbis resistat, deinde quemadmodum humilibus det gratiam. «Posuit flumina in desertum.» Currebant ibi aquae, currebant prophetiae: quaere modo apud Judaeos prophetam, non invenis. «Posuit» enim «flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim. Posuit flumina in desertum.» Dicant, «Jam n
Abbreviated transcription (Latin):
non uires
nr̃e. ñ sapientia nr̃a:
s miserationes eius. Ille ametur in om̃i nr̃a
liberatione. qui est in uocatus in om̃i nr̃a tͥbula¬
cat. unde om̃a ista ꝓlocutꝰ sit: unde hȩc omĩ a
enumeraucrit. ubi agant᷑ hec. Exaltent eum
in ȩcella ppłl. ꝙ in cathedra senioꝵ laudent eũ.
& exalitntꝰ cã. hoc est laudent eũ: & laudent eũ.
hoc esb ꝓraltent cũ. E raltent. laudent popti.
& senoru. nogotiatores. & gub̃natores. Quid em̃
fecit in hao sectia: Quid constituit: Unde
illam eruit: Quid ci p̾stinit. R. uemad moda
suꝑbis resttit. humilib aut̃ giam dedit: Suꝑbis sei¬
licet. pͥmo popło iudcoꝵ arroganti & getollenti sc̃ dc
gruere abrahȩ. & quod illi genti sint crebita eloquia dĩ.
Non eis hȩc ualebant ad sanitatẽ. s ad exaltationem
cordis. ad tumorẽ potius quã ad magnitudinẽ. Quid
ergo fecit ds suꝑbis resistens. humilib aut̃ dans gr̾am.
ramos naturales ꝓpt̾ suꝑbiam amputans. oleastrum

Expanded text:
non vires non vires nostrae, non sapientia nostra; sed miserationes ejus. Ille ametur in omni nostra liberatione, qui est invocatus in omni tribulacat, unde omnia ista praelocutus sit, unde omnia haec enumeraverit, ubi agantur haec. «Et exaltent eum in Ecclesia populi, et in cathedra seniorum laudent eum. Et exaltent eum,» hoc est, «laudent eum:» et laudent eum,» hoc est, «exaltent eum.» Exaltent, laudent populi et seniores, negotiatores et gubernatores. Quid enim fecit in hac Ecclesia? quid constituit? unde illam eruit? quid ei praestitit? Quemadmodum superbis restitit, humilibus gratiam dedit : superbis, scilicet primo populo Judaeorum, arroganti et extollenti se de genere Abrahae, et quod illi genti sint credita eloquia Dei . Non eis haec valebant ad sanitatem, sed ad exaltationem cordis, ad tumorem potius quam ad magnitudinem. Quid ergo fecit Deus, superbis resistens, humilibus dans gratiam; ramos naturales propter superbiam amputans, oleastrum