comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tentionis. ẽ ercia consid̾atio erit. quid retͥbutioĩs
de deo expectare debeant: quẽ simulatȩ seruitu¬
tis obsequio non tã placasse ꝗͣ exasperasse non
dubitant. Pruno itaq die considationis pͥmȩ.
recurrit ad inemoriã amputata licentia amatȩ
consuetudinis. et absq dubio dolor efficit᷑. dolor utiq g¬
uis: quia non relinquit᷑ sine dolore. quod possidebat᷑ cũ
amore. Scđo die consid̾ationis scđȩ. inuenit se animus
per detͥmenta corp̾is incurrisse dampna mentis: ⁊ fit uti¬
q dolor quanto iustior tanto fortassis ⁊ gͣuior. Tercio di¬
e consid̾ationis terciȩ. dep̃hendit se gͣuia ꝑtulisse de sen¬
tentia ꝓͥa : s gͣuiora expectare debere de sententia di¬
uina. Hic est ille dies tcuis: in quo te stante scͥptura do¬
lor solet eẽ gͣuissimus. Quantus enim putas dolor men¬
tem tͣnsuerb̾at cum diligent᷑ consid̾at malum quod
ꝑtulit malum quod commisit. malum quod ꝓmu¬

Expanded text:
tentionis. Tertia consideratio erit quid retributionis de Deo exspectare debeant, quem simulatae servitutis obsequio non tam placasse quam exasperasse non dubitant. Primo itaque die considerationis primae recurrit ad memoriam amputata licentia amatae consuetudinis, et absque dubio dolor efficitur, dolor utique gravis; quia non relinquitur sine dolore quod possidebatur cum amore. Secundo die considerationis secundae invenit se animus per detrimenta corporis pervenisse ad damna mentis, et fit utique dolor quanto justior, tanto fortassis et gravior. Tertio die considerationis tertiae deprehendit se gravia pertulisse de sententia propria, sed graviora exspectare debere de sententia divina. Hic est ille dies tertius in quo, testante Scriptura, dolor solet esse gravissimus. Quantus enim putas dolor mentem transverberat cum diligenter considerat malum quod pertulit, malum quod commisit, malum quod promeru
Abbreviated transcription (Latin):
Sachar inqͥt asinus fortis habitans int̾ t̾minos. uidit re¬
qui ẽ quod eẽt bona. et t̾rã quod eẽt optima. et suppo su¬
it humerũ ad portandũ. et factus : tͥbutis seruiens. O¬
portet gͦ nos tͣ nsire de t̾ra ad trã. de tra aliena ad tra ꝓpͥa
de erilio ad patͥam. de gente ad gentẽ et de regno ad po¬
płm alt̾m. de t̾ra morientiũ ad terrã uiuentiũ. si uolu¬
mus ex piendo nosse uerũ et int̾nũ gaudiũ. Goncupis¬
camus et nos t̾rã illã: ꝗͣ is achar iste uidit et concupuit.
Si enĩ ñ uidisset ñ cognouisset: et si ñ cognouisset ñ con¬
uidit: ꝓ qͣ ad omnẽ laborẽ fortis ꝑdurauit. Uiderat sane
quod ad pulcͥtudinẽ terrȩ illius om̃s iusticiȩ nr̃ȩ erant ut
alt̾o fortis effectus. de uno humiliatꝰ de alt̾o roboratus. for¬
aitudinis sue hum̾ũ ad omnẽ laborẽ lbent᷑ inclinauit : ⁊¬
in ad qͥrenda diuina gła nonsua uero regi dignũ tributũ

Expanded text:
sachar, asinus fortis, habitans in terminis; vidit requiem, quod esset bona, et terram, quod optima, et supposuit humerum suum ad portandum, factusque est tribubus serviens. portet ergo nos transire de terra ad terram, de terra aliena ad terram propriam, de exsilio ad patriam, de gente ad gentem, et de regno ad populum alterum, de terra morientium ad terram viventium, si volumus experiendo nosse verum et internum gaudium. Concupiscamus et nos terram illam quam Issachar iste vidit, et concupivit. Si enim non vidisset, non cognovisset; et si non cognovisset, non convidit, pro qua ad omnem laborem fortis perduravit. Viderat sane quod ad pulchritudinem terrae illius omnes justitiae nostrae erant ut altero fortis effectus; de uno humiliatus, de altero roboratus, fortitudinis suae humerum ad omnem laborem libenter inclinavit, et ad requirendam divinam gloriam non suam
Abbreviated transcription (Latin):
intus morari. nc̃ foris inueniri. Exit gͦ ruben temꝑe mes¬
sis tͥticeȩ : qñ ex imꝑio obedientie ex̾cet se in oꝑib usticie.
S ꝗͣdo putas ruben ad ꝑfectã obedientiã conualesc̾et. nͥ eũ
gad et aser .i. amor abstinentiȩ et pacientiȩ ad contẽptũ
uoluptatis uł tołantiã tͥbulationis animasset. Duo enĩ
sunt q̃ solent perfectionẽ obedientiȩ p̃pedire : idẽ ne co¬
gam᷑ uł amata deserere uel asꝑa tolerare. S sisemel aĩ¬
mus amore abstinentiȩ uł pacientiȩ ꝑfecte in calu̾it: ꝓ¬
cinꝰ ruben ad omnẽ obedientiã absq ulla conc̃dictione
apud semet ipsũ statuit : q̃ difficultas eius obedientiã ułt̾i¬
ꝑ memecipsũ appeco. cur ñ magis ex adiuncta obedienti¬
a ad maioris m̾iti głam colero:

Expanded text:
intus morari, nunc foris inveniri. Exit ergo Ruben tempore mesintus morari, nunc foris inveniri. Exit ergo Ruben tempore messis triticeae, quando ex imperio obedientiae exercet se in operibus justitiae. Sed, quando putas Ruben ad perfectam obedientiam convalescere, nisi eum Gad et Aser id est amor abstinentiae et patientiae ad contemptum voluptatis, vel ad tolerantiam tribulationis animasset? Duo enim sunt quae solent imperfectionem obedientiae praepedire, id est ne cogamur vel amata deserere, vel aspera tolerare. Sed, si semel animus amore abstinentiae vel patientiae perfecte incaluerit, protinus Ruben ad omnem obedientiam absque ulla contradictione apud semetipsum statuit, quae difficultas ejus obedientiam ulteriper memetipsum appeto, cur non magis haec ex adjuncta obedientia ad majoris meriti gloriam tolero
Abbreviated transcription (Latin):
gẽ contẽplationẽ ȩternȩ felicitatis: inflãmat᷑ ad uoluntariã
cołantiam p̃ssure temꝑalis. ħ ÷ ut arbitror cur dan et nepta¬
lim prius nascantur : uel cur gad et aser pꝰceriꝰ gen̾entur.
Natis itaq gad et aser iam tempus instat. qͦ ruben i andra¬
goras inueniat : si tñ eum foras exire non pigeat. s oͣ
eum uelle exire dubitemꝰ. quẽ iã ad exeundũ uł intͦeundũ
suȩ. pꝰ toc liberos balȩ uel zelphȩ iã adultũ et posse eo uelle
ad patͥs sui imꝑium exire et int̾re.S si ꝑ ruben ut suꝑiꝰ
dictum ẽ timorẽ dei accipimus. qͥd ꝑ eius intͦitũ uł exi¬
tũ acciꝑe debemus : Qͥd ẽ eumuł intus eẽ uel foras erire:
Ruben intus ÷ qñ insecreto cordis in conspectu di de nr̃a con¬
scientia trepidamus: ruben tunc foras exit. qñ ꝓpt̃ dm̃ ho¬
minib etiã nos ad omnẽ obedientiã inclinamus. Timꝰe
itaq dm̃ ꝓpt̃ seipsũ. homines aut̃ propt̃ deũ : ẽ ruben nc̃

Expanded text:
contemplationem aeternae felicitatis inflammatur ad voluntariam tolerantiam pressurae temporalis. Hoc est, ut arbitror, cur Dan et Nephtalim prius nascantur, et cur Gad et Aser posterius generentur.Natis itaque Gad et Aser, jam tempus instat quo Ruben mandragoras inveniat, si tamen eum foras exire non pigeat. Sed cur eum velle exire dubitemus, quem jam ad exeundum, vel introeundum suae, post tot liberos Balae vel Zelphae, jam adultum, et posse et velle ad patris sui imperium exire et intrare. Sed, si per Ruben, ut superius dictum est, timorem Dei accipimus, quid per ejus introitum vel exitum accipere debemus? Quid est eum vel intus esse, vel foras exire? Ruben intus est, quando in secreto cordis in conspectu Dei de nostra conscientia trepidamus. Ruben tunc foras exit, quando propter Deum hominibus etiam nos ad omnem obedientiam inclinamus. Timere itaque Deum propter seipsum, homines autem propter Deum est Ruben nunc
Abbreviated transcription (Latin):
o enũ sunt ex quib constat gaudiũ beatitudinis: carere sci¬
licet eo quod nolis. et habere quod uelis. felicẽ si qͥđe dicimꝰ
qͥ nil patitur qđ nolit: et illũ beatũ uidicamꝰ cui suppetunt
per abstinentiã hoste suum ubiq declinare pot̾it. Recte gͦ
poris diligit: uͥ q̃so ñ inueniat aliqͥd uñ affligi possit :
Si gͦ uire beatus creditur qͥ uͥq inuenit quod amat: uste
uigor pacientie aser ħ ÷ beatus nominatur. au undiq
obuat quod desiderat. Ecce duo amatores: unꝰ dei alter
sołi. ł ste ꝓpt̾ dm̃ diligit cem ꝑalẽ afflictionẽ: ille desi¬
dat tẽꝑaliũ bonoꝵ plenitudinẽ Iue qͥd ubiq inuenire
potest quod ꝓpt̃ deum diligit: iste nꝰꝗͣ app̃benđe bo
alĩ duo. qͦꝵ unꝰ odit mundi huius adu̾sitatẽ : alt̃ aut̃
decestatur mundanã uoluptatẽ.S uͥ q̃so uel ille hos¬
tẽ suũ declinare pot̾it. uł iste inimicũ suũ calcare ñ

Expanded text:
o enim sunt ex quibus constat gaudium beatitudinis, carere eo, scio enim sunt ex quibus constat gaudium beatitudinis, carere eo, scilicet quod nolis, et habere quod velis. Felicem siquidem dicimus qui nil patitur quod nolit, et illum beatum judicamus cui suppetunt per abstinentiam hostem suum ubique declinare poterit. Recte ergo fflictionem corporis diligit, ubi, quaeso, non inveniat aliquid unde affligi possit? Si ergo jure beatus creditur, qui ubique invenit quod amat, juste vigor patientiae. Aser, hoc est beatus, nominatur, cui undique obviat quod desiderat. Ecce duo amatores, unus Dei, alter saeculi. Iste propter Deum diligit temporalem afflictionem, ille desiderat temporalem bonorum plenitudinem. Ille quidem ubique invenire potest quod propter Deum diligit, iste nusquam apprehendealii duo, quorum unus odit mundi hujus adversitatem, alter autem detestatur mundanam voluptatem. Sed ubi, quaeso, vel ille hostem suum declinare poterit, vel iste inimicum suum calcare non
Abbreviated transcription (Latin):
magnã iñ pacẽ animus cõponit᷑ hinc ẽ quod nato gad
lia erclamat dicens. felicit̃. Eo iterũ aser nascente ꝓñ¬
cio ad puritatis integͥtatẽ reꝑatur. ꝗͣ a enĩ putas parcor¬
dis ẽ uel t̃nqͥllitas nulla huꝰmundi oblectam̃ta cõcu¬
piscere. nulla eiꝰ adu̾sa formidare : arũ unũ ꝑ gad
adipiscit᷑. alierũ ꝑ aser obtinet᷑. Qͥa enĩ de huiꝰ mundi
oblectamentis concupiscat. qͥ oblata delectam̃ta a more
abstinentiȩ recusat: Hel qͥd de huiꝰ mundi aduersis
timeat. qui uirtute pacientie roboratus de illatis etiã
malis tͥumphat : Sicut de apłis scͥptũ ÷ lbant gauden¬
paulũ p̃cipit᷑. in tͥbulatione gaudentes. Qͥd gͥ illius gaudiũ
ĩmuiuat. qͥ ẽ de illata contumelia uł qͣlibet p̃ssura exultat:
Ad beatitudinẽ gͦ animispectat. quicqͥd ꝓ dei amore caro du¬
rũ tolerat. Uñ enĩ corpꝰ att̾itur. conscientia exhilarat᷑. Ea
gͦ ext̾ius uidec᷑ infelicior : eo int̾us constat ẽẽ beatior. Du¬

Expanded text:
anquillitatem animus componitur. Hinc est quod, nato Gad, Lia exclamat, dicens: Feliciter; et iterum Aser nascendo pronuis affectio ad puritatis integritatem reparatur. CAPUT dis est, vel tranquillitas, nulla hujus mundi oblectamenta concupiscere, nulla ejus adversa formidare? Quorum unum per Gad adipiscitur, alterum per Aser obtinetur. Quid enim de hujus mundi oblectamentis concupiscat, qui oblata delectamenta amore abstinentiae recusat? Vel quid de hujus mundi adversis timeat, qui virtute patientiae roboratus de illatis etiam malis triumphat? Sicut de apostolis scriptum est: Ibant aPaulum praecipitur: In tribulatione gaudentes . Quid igitur illius gaudium imminuat, qui etiam de illata contumelia vel qualibet pressura exsultat? Ad beatitudinem ergo animi spectat, quidquid pro Dei amore caro durum tolerat. Unde enim corpus atteritur, conscientia exhilaratur. Et quo exterius videtur infelicior, eo interius constat esse beatior. Du
Abbreviated transcription (Latin):
uro suo tͣderet. uel tales filios ad optaret: ÷ nͥ sororis suȩ
exemplo ꝓ uocata fuisset : Prius eiũ semꝑ ẽ ut ancilla ra-¬
chel redigat᷑ sub iuri potestate ꝗͣ ancilla liȩ. Si enĩ imagi¬
nationis euagatio q̃ fit per inutiles cogitationes pͥus ñ repͥ¬
mitur : absq dubio sensualitatis appeticus ĩmoderatꝰ mi
ꝓfecto qͣnto talia rarius cogitau̾is : tanto rarius tanto cepi¬
dius nimirũ ea desid̾abis. Hec ni fallor ẽ causa: cur sub ui¬
rili dñio pͥor incuruet᷑ bala ꝗͣ zelpha. Patet nichilomi¬
nus qͦd de gad et aser abstinentia iudelicet et pacientia
ñ ꝗͣ adoptiuos filios faceret : nisi sproris sue rachel adop¬
tiuam sobolẽ assidue cerneret. Q s enĩ ũꝗͣ affectioni cor¬
dis posset persuadere. mundi buꝰ ꝓsꝑa contẽ pn̾e. et eiꝰ
adu̾sa ñ formidare. nͥ sugg̾entib dan et neptalĩ fufẽ
uite cormenta uel p̃mia ȩt̾na non solũ frequent᷑ ĩmo pene

Expanded text:
viro suo traderet, vel tales filios adoptaret, nisi sororis suae exemplo provocata fuisset? Prius enim semper est ut ancilla Rachel redigatur sub viri potestate quam ancilla Liae. Si enim imaginationis evagatio quae fit per inutiles cogitationes prius non reprimitur, absque dubio sensualitatis appetitus immoderatus miProfecto namque quanto talia rarius cogitaveris, tanto rarius, tanto tepidius nimirum ea desiderabis. Haec, nisi fallor, est causa cur sub virili dominio prior incurvetur Bala quam Zelpha. Patet nihilominus quod de Gad et Aser abstinentia, videlicet et patientia, nunquam adoptivos filios faceret, nisi sororis suae Rachel adoptivam sobolem assidue cerneret. Quis enim unquam affectioni cordis posset persuadere mundi hujus prospera contemnere, et ejus adversa formidare, nisi suggerentibus Dan et Nephtalim futurae vitae torme
Abbreviated transcription (Latin):
fia .e. uitę. isti sunt gad et aser: quoꝵ pͥor calcat munda¬
nã głam : alt̃ ꝓpt̾ dm̃ libent̃ patitur mundi p̃ssurã.
alde itaq notandũ et ꝓfunde retinendũ.
quod scͥptã sac᷑ ab stinentiȩ laborẽ non calamitatẽ
s felicitatẽ appellare uoluit : et pacientie rigorẽ ñ mise¬
rum s beatum nominare decreuit. hoo aut̃ breuiter
hic cõmemorare uolumꝰ. qͦd ꝑ gad non solam illã que in ci¬
bo et potu ẽ abstinentiã intellig̾e debemus. ĩmo ꝑgad et

Expanded text:
am vitae . Isti sunt Gad et Aser, quorum prior calcat mundanam gloriam, alter propter Deum libenter patitur mundi pressuram. Valde itaque notandum et profunde retinendum quod Scriptura sacra abstinentiae laborem non calamitatem, sed felicitatem appellare voluit, et patientiae rigorem non miserum, sed beatum appellare decrevit. Hoc autem breviter hic commemorare volumus, quod per Gad non solam illam quae in cibo et potu est abstinentiam intelligere debemus; imo per Gad et
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinis ab uno ꝓgressa t̃mino.
ad infinita ꝓgressionis augm̃ta c̃gͦresc̃.
magnitudo uͦ a finita in choans qͣnt̾itate.
modũ indiuisione ñ recipit. Infintassimas
enĩ sui corporis suscipit sectiones.

Expanded text:
multitudinis ab uno progressa termino, ad infinita progressionis augmenta concrescit. Magnitudo vero, a finita inchoans quantitate, modum in divisione non recipit. Infinitissimas enim sui corporis suscipit sectiones.
Abbreviated transcription (Latin):
indigitis quidẽ ꝑfecta ponet᷑ differentia
differentia non ꝑfecta. quasi rationẽ
habens ad iuxta positos. Et hoc cantũmͦ¬
articuli. Nã solus articulus integram
p̃ponit sibi differentiã. Digit̾ siue solus

Expanded text:
digitis quidem perfecta ponetur differentia. differentia, uno minus, quasi rationem habens ad juxta positos, cumarticuli. Nam solus articulus id est sine digitis integram proponit sibi differentiam digiti sive solus
Abbreviated transcription (Latin):
tatione. ꝙͣ sit iocundus in sermone. ettiꝰ adut̾e licet quã
recte de eo scptura ꝓnunciet. Neptalĩ ceruus emissus dans
rachel de adoptiua iã ꝓle gaudere. ꝓuocatur et ip¬
Ea ancillã suam iuro suo tdere: ut possit et ipsa cum
soroie sua de filioꝵ adoptione gaudere. Sigͥ ut superuis¬
dictum ẽ per telphã sensualita tẽ debemus acciꝑe. quam
aliã q̃so uirtutis ꝓlẽ pot̾ ipsa gignere. nͥ ut discat et in
reb ꝓsperis cẽperant̃ uiuere. et in aduersis pacientiã
tes simus ad bona ꝓͥa. pꝰea eciã ut fortes simus ad toleran¬
da mala aliena. ħ÷ gemina uirtutũ ꝓles ꝗͣ ÷ elpha qͥđ

Expanded text:
tatione, quam sit jucundus in sermone, citius advertere licet quam tatione, quam sit jucundus in sermone, citius advertere licet quam recte de eo Scriptura pronuntiet: Nephtalim cervus emissus dans m Rachel de adoptiva jam prole gaudere, provocatur et ipsa ancillam suam viro suo tradere, ut possit et ipsa cum sorore sua de filiorum adoptione exsultare. Si igiturdictum est, per Zelpham sensualitatem debemus accipere, quam aliam, quaeso, virtutis prolem potest ipsa gignere, nisi ut discat et in rebus prosperis temperanter vivere, et in adversis patientiam tes simus ad bona propria; postea etiam ut fortes simus ad toleranda mala aliena. Haec est gemina virtutum proles, quam Zelpha quidem
Abbreviated transcription (Latin):
turam reficiunt. Illud aut̃ in euis diccis ẽ ualde mira bile.
dignũq ãmiratione : quod tunc fere semꝑ delectabilius blan¬
diunt᷑ qñ uixta lut̾e sensum nicħ sonare uident᷑. Quale ÷
illud. Capilli tui sicut g̃ges capͣrũ que ascendert᷑ de monte
galaad. Dentes tui sicut greges consarũ. que ascenđunt de
lauacro. Nasus cuus sicut turris libani q̃ respicit contͣ da¬
mascum. Cap̃ tuũ sic̃ carmelus. hec et huiꝰmodi alia cum
audiunt᷑ uel legunt᷑ iocunda ualde ẽẽ uident᷑. et cñ in
his omnib dum solũ lut̾ȩ sensũ seqͥm᷑. nil in eis inuenimꝰ
quod digne miremur. S forte in huius modidictis ħ ÷ qͦs
tã libent᷑ amplectimꝰ. qͦd ex iocunda qͥdã ut ita dicã lut̾e
fatuitate ad spiritalẽ intelligentiã confug̾e coartamur.
Si gͦ digne pensamꝰ iste nr̃ neptalĩ ꝗͣ sit expeditꝰ in medi¬

Expanded text:
turam reficiunt. Illud autem in ejus dictis est valde mirabile turam reficiunt. Illud autem in ejus dictis est valde mirabile dignumque admiratione quod tunc fere semper delectabilius blanditur, quando juxta litterae sensum nihil sonare videntur quale est illud: Capilli tui sicut greges caprarum quae ascenderunt de monte Galaad. Dentes tui sicut greges tonsarum, quae ascenro . Nasus tuus sicut turris Libani quae respicit contra Damascum, caput tuum sicut Carmelus . Haec et hujusmodi alia cum audiuntur, vel leguntur, jucunda valde esse videntur, et tamen in his omnibus, si solum litterae sensum sequimur, nil in eis invenimus quod digne miremur. Sed forte in hujusmodi dictis hoc est quod tam libenter amplectimur, quod ex jucunda quadam, ut ita dicam, litterae fatuitate ad spiritualem intelligentiam confugere coarctamur. Si ergo pensamus, iste noster Nephtalim quam sit expeditus in medi
Abbreviated transcription (Latin):
a terra seꝑatur. Sic nimirũ sic neptalĩ dũ ꝑ rerũ uisibi¬
liũ formã rerũ inuisibiliũ naturã querit. qͦsdã saltus
dare. ñ aut̃ ad plenũ uolatũ conualesc̾e consueuit : qr in
eo quod se ad summa dirigit. rerũ corꝑearũ sec̃ umbm
re eloquia pulcͥtudinis eloqͥa suauitatis: plena decore plena
dulcedine. qͣlia neptalĩ formare consueuit. uel qͣua eũ for¬
odor uestimentoꝵt. s.o. a. Qͥd queso dulcius huius modi elo¬
quiis qͥd iocundius inuenitur. qͥd talib eloqͥis libentiꝰ quid aui¬
dius auditur. Ista u̾ba carnale aliqͥd sonare uident᷑ : et eñ
sp̃ualia sunt que ꝑ ipsa descͥbunt᷑. Sic nouit neptalĩ carnalia
cũ sp̃ualib ꝑmiscere. et ꝑ corꝑalia in corꝑea descͥbere: ut ut᷑q
hõis natura in eius dictis inueniat. uñ se mirabilit̾ reficiat
qͥ ex corꝑea et incorꝑea natura constat. hinc ẽ fortasse quod
hõi tam suauit̃ sapiunt : qr qͦdammͦ ut dictũ ÷ utmq eius na¬

Expanded text:
Sic nimirum, sic Nephtalim, dum per rerum visibilium formam, rerum invisibilium naturam quaerit, quosdam saltus dare, non autem ad plenum volatum convalescere consuevit, quia in eo quod se ad summa erigit, rerum corporearum secum umbram re eloquia pulchritudinis, eloquia suavitatis, plena decore, plena dulcedine, qualia Nephtalim formare consuevit, vel qualia eum forodor thuris . Quid, quaeso, dulcius hujusmodi eloquiis, quid jucundius invenitur? Quid talibus eloquiis libentius, quid avidius auditur? Ista verba carnale aliquid sonare videntur, et tamen spiritualia sunt quae per ipsa describuntur. Sic novit Nephtalim carnalia cum spiritualibus permiscere, et per corporalia incorporea describere, ut utraque hominis natura in ejus dictis inveniat unde se mirabiliter reficiat qui ex corporea et incorporea natura constat. Hinc est fortasse quod homini tam suaviter sapiunt, quod quodammodo, ut dictum est, utramque ejus na
Abbreviated transcription (Latin):
qñ rerũ usibiliũ ꝗͣ libec desc̾ptionẽ tͣnsfert in rerũ inui¬
sibiliũ significationẽ. U̾bi gr̃ã. Audit in sept᷑is nõiari lu¬
cem: sic̃ de deo scͥptũ ÷. qr habuat lucẽ in accessibilẽ. Que¬
rit gͦ que sit luxista incorꝑea ꝗͣ in habitat iniuisibilis ec
incorꝑea dei natura : et inuenit qr lux ista ẽ ipsa dei sapi¬
entia. qr ipsa ẽ lux uera. Sicut enĩ lut ista ext̾or illuminat o¬
culos corp̃m: ita illa absq dubio illuminare consueuit o¬
culos cordium. Ecce qͦmͦ neptalĩ ꝑ rerũ iusibiliũ qͣlitatẽ. sur¬
git ad rerũ inusibiliũ cognitionẽ. ꝑatet gͦ ꝗͣ recte scđm u

Expanded text:
quando rerum visibilium descriptionem transfert ad rerum inviquando rerum visibilium descriptionem transfert ad rerum invisibilium significationem. Verbi gratia: Audit in Scripturis nominari lucem, sicut de Deo scriptum est: Quia habitat lucem inaccessibilem . Quaerit ergo quae sit lux ista incorporea quam inhabitat invisibilis et incorporea Dei natura, et invenit quia lux ista est ipsa Dei sapientia, quia ipsa est lux vera. Sicut enim lux ista exterior illuminat oculos corporum, ita illa absque dubio illuminare consuevit oculos cordium. Ecce quomodo Nephtalim per rerum visibilium qualitatem surgit ad rerum invisibilium cognitionem. Patet ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Inspecta sepe solis claritate cor ꝑeo uidelicet lumine. consiłat ꝗͣ¬
ta futura erit lux illa sp̃alis. si tanta tãq mirabilis ẽ lux ista
corpauis. Quanta nãq putas erit luxilla que erit nobis cõmu¬
nis enm angelis. si ranta ÷ ista ꝗͣ habemus c̃munẽ cũ besti¬
is Qualis erit lux futura beatoꝵ. si talis ẽ p̃sens ista lux
miseroꝵ : Itẽ multiplicitatẽ bonoꝵ inuisibiliũ. conicit
ex multitudine bonoꝵ uisibiliũ. Quot gͦ putamus ea eẽ:
S quis ea possit dinum̾are : Quot sunt oblectam̃ta ocłoꝵ.
quot oblectam̃ta auriũ. cet̾oꝵq sensuũ: Quot sunt co¬
lores. qͦt odores. qͦt sapores : Sigͦ tot sunt delicie corꝑm.
qͦt erunt delicie sp̃ium: Si tanta possidemꝰ in temꝑe:
ꝗͣca sunt que expectamus in ec̃nitate: In hunc gͥ mo¬
dũ untꝰ cõꝑatione. Ucitur nicħominꝰ ut dictũ ÷ tͣnslatõe:

Expanded text:
Inspecta saepe solis claritate corporeo videlicet lumine considerat quanInspecta saepe solis claritate corporeo videlicet lumine considerat quanta futura erit lux illa spiritualis, si tanta tamque mirabilis est lux ista corporalis. Quanta namque putas erit lux illa quae erit nobis communis cum angelis, si tanta est ista quam habemus communem cum bestiis! Qualis erit lux futura beatorum, si talis est praesens lux ista miserorum! Item multiplicitatem bonorum invisibilium conjicit ex multitudine bonorum visibilium. Quot ergo putamus ea esse? Sed quis ea possit dinumerare? Quot sunt oblectamenta oculorum, quot oblectamenta aurium caeterorumque sensuum? Quot sunt colores, quot odores, quot sapores? Si ergo tot sunt deliciae corporum, quot erunt deliciae spirituum? Si tanta possidemus in tempore, quanta sunt quae exspectamus in aeternitate? In hunc igitur modum utitur comparatione: utitur nihilominus, ut dictum est, translatione,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cogitationẽ pulsat in uidiciũ adduc̾e. diligent᷑ discit̾e. dep̃hen¬
sum dampnare : deceptoriã cogitationẽ ex alia considatione ꝑ¬
cut̾e. et tẽpitantia mala ex tormentoꝵ recordatione extingu̾e.
Uides iã ut arbitror ꝗͣ recte hic filius dan .i. udiciũ uocetur : de
quo solo nondubitat᷑ utrũnã popłm suũ uidicare habeat. cũ solꝰ
si fieri possit ne cet̾i habeant quid uidicent non solũ assidue s et
distcte uidicare debeat. S sicut aid officiũ dan spectat ꝑ rep̃senta
tionẽ pene repͥmere exsurgentia uicia: sic ad neptalĩ ꝑtinet ꝑ
consid̾ationẽ p̃mioꝵ inslam mare desidia bona. Mirabilit᷑ enĩ
animũ nr̃m neptalim ad coꝵ desułiũ accendit. qͦtiens et̃noꝵ
bonoꝵ imaginẽ añ m̃tis oculos adducit : quod tñ duob modis
Comꝑatione: qñ ex p̃sentiũ bonoꝵ multitudine uel magnitudine
colligit illa future uite gaudia qͦt uel gͣta eẽ possint. U bi gra

Expanded text:
nem pulsat in judicium adducere, diligenter discutere, deprehensum damnare, et deceptoriam cogitationem ex alia consideratione percutere, et tentantia mala ex tormentorum recordatione exstinguere. Vides jam, ut arbitror, quam recte hic filius Dan, id est judicium, vocetur, de quo solo dubitatur utrumnam populum suum judicare habeat, cum solus, si fieri posset, ne caeteri habeant quid judicent, non solum assidue sed et districte judicare detionem poenae reprimere exsurgentia vitia; sic ad Nephtalim pertinet per considerationem praemiorum inflammare desideria bona. Mirabiliter enim animum nostrum Nephtalim ad eorum desiderium accendit, quoties aeternorum bonorum imaginem ante mentis ocComparatione, quando ex praesentium bonorum multitudine vel magnitudine colligit illa futurae vitae gaudia, quot vel quanta esse possint. Verbi gratia:
Abbreviated transcription (Latin):
lium naturã conu̾tere ad sp̃alẽ intelligentiã. Qa gͦ pene qͥc¬
quid scͥptũ reppit ad sp̃alẽ intelligentiã conu̾tit : recte con¬
ciendũ aut̃ qr illud contẽplationis genꝰ
uod in pura intelligentia uersatur. huiꝰ modispeculati¬
one que ꝑ neptalĩ designat᷑. ꝗͣ to subtilius tanto nimirũ ex¬
cellenrius eẽ cognosenur. habet cñ huiusmodi speculatio a li¬
qͥd singulare ualdeq notabile. E st enĩ p̃cet̾is rudib quidẽ
adhuc mentib minusq ex̾citatis et ad intelligendũ facilior
et ad audiendũ iocundior. Si quidẽ hec meditanti facilius oc¬
currit : et audientẽ dulcius afficit. Est plane et ꝓmptior in
meditacione : et affabilior in sermone. Uñ et per iacob de nep¬
talim dicitur. Neptalĩ ceruus emissus dans eloquia pulcͥtudi¬
nis. C eruꝰ nãq dicit᷑ ꝓpt̾ currendi facilitatẽ: emissus ꝓpt̾ cur¬
rendi auiditatẽ. Ceruꝰ animal uelox nimis multũ curr̾e pͥ:

Expanded text:
tere ad spiritalem intelligentiam. Quia ergo pene quidquid scriptum reperit, ad spiritualem intelligentiam convertit, recte conciendum autem quia illud contemplationis genus, quod in pura intelligentia versatur, hujusmodi speculatione, quae per Nephtalim designatur, quanto subtilius, tanto nimirum excellentius esse cognoscitur. Habet tamen hujusmodi speculatio aliquid singulare valdeque notabile. Est enim prae caeteris rudibus quidem adhuc mentibus, minusque exercitatis, et ad intelligendum facilior, et ad audiendum jucundior. Siquidem haec meditanti facilius occurrit et audientem dulcius afficit. Est plane et promptior in meditatione, et affabilior in sermone. Unde et per Jacob de Nephtalim dicitur: Nephtalim cervus emissus, dans eloquia pulchritudinis . Cervus namque dicitur, propter currendi facilitatem; emissus, propter currendi aviditatem. Cervus animal velox nimis multum currere potest,
Abbreviated transcription (Latin):
tis animũ in huius modi tam̃ negocio aliꝗͣ cũ ex̾citatũ. nc̃
ad sũma erigit. nc̃ ad una deponit. nc̃ ꝑ innum̾a rapit: ut
ipse ammus qui ħ patitur semecipsũ sepe miret᷑ : felici na¬
gisti̾o edoctus ꝗͣ conuenient᷑ neptalĩ nr̃ ceruus emissus dica¬
cur. Notandũ sane ꝗͣ recte ñ aui uolanti s c̾uo cͤrenti cõꝑet᷑:
nã auis quidẽ uolanido longe a t̾ra suspendit᷑. ceruus ant̃

Expanded text:
hujusmodi tamen negotio aliquantulum exercitatum nunc ad summa erigit, nunc ad ima deponit, nunc per innumera rapit, ut ipse animus, qui haec patitur, semetipsum saepe miretur felici magisterio edoctus quam convenienter Nephtalim noster cervus emissus dicatur. Notandum sane quam recte, non avi volanti, sed cervo currenti comparatur: nam avis quidem volando longe
Abbreviated transcription (Latin):
et ad illicitã delectacionẽ incitari : tociens solent &̃ in ipso
cẽptacionis aditi futura corm̃ta añ mtis ocłos pon̾e. et exta¬
u considatione qͥcqͥd mens illicitũ sugg̾it añ t᷑pẽ delectaci¬
onẽ extingu̾e. hoc gͥ mͦ in se statĩ ꝑ consudationẽ penȩ ul¬
cisc̃tur et damnant blandim̃ta culpȩ. Quia gͦ ꝑ officiũ
dan illicitas cogitationes dep̃hendimus. arguimꝰ. dãpna¬
tiiuri non leuit̃ ab hominant᷑ . eꝓ pt̃ illud quod scͥptũ inuenit᷑ :
ue qͥ cogitatis inutile. Et illud. Sp̃c sanccus discipline effugia&
ñ sine qͦdã illicito affectu  ꝗͣdo sp̃c sõs aufert se ab his eciã que
sunt sine intellectu : S epe fit ut in oratione constituti qͣsdã cogi¬
tationũ phantasias c̃ importunitate magna se ing̾entes corde co¬
leremus. S ñ ꝗd eas sñ nr̃a rep̃hensiõe neglig̾e debemꝰ : Nonne ma

Expanded text:
et ad illicitam delectationem incitari, toties solent in ipso et ad illicitam delectationem incitari, toties solent in ipso etiam tentationis aditu futura tormenta ante mentis oculos ponere, et ex tali considonem exstinguere. Hoc igitur modo in se statim, per considerationem poenae ulciscuntur, et damnant blandimenta culpae. Quia ergo per officium Dan illecebrosae cogitationes deprehendimus, arguimus, damnati viri non leviter abominantur, propter illud quod scriptum invenitur: Vae qui cogitatis inutile! Et illud: Spiritus sanctus disciplinae effugiet non sine quodam illicito affectu, quando Spiritus sanctus aufert se ab his etiam quae sunt sine intellectu? Saepe fit ut in oratione constituti, quasdam cogitationum phantasias cum importunitate se magna ingerentes corde tolerem
Abbreviated transcription (Latin):
co difficilius inuenit᷑. Unde ÷ quod dan prior. neptalĩ uero pꝰ¬
terior nascitur. hoc aut̃ in hac gemina considatione ualde notabi¬
rerũ futurar̃ imaginationẽ fictã. neptalĩ uͦ sepe per descͥptȩ
rei imaginationẽ fictã surgit ad intelligentiã uera. Neq enĩ
licet de futuris et inuisibilib bonis ꝑ spalẽ intelligentiã aliqͥd
sit ꝑ imaginationẽ cern̾e. Quis eiũ ea omnno ꝓut sunt in hac
uita contẽplari sufficiat : S qͥsq ea ꝓ arbitͥo mentis non qͣua st̃
s qͣlia fing̾e nouit fig̾ando describit. Uñ fortassis hic talis filiꝰ
dan .i. iudiciũ uocatur : qr uitali rep̃sentacioẽ non exꝑientie
documentũ s sue discretiõis seqͥtur arbitͥũ. Nã qm̃ dan fut᷑arũ
minis alia rõ : que forte ꝗͣto subtilior tanto cẽ inuenit᷑ utilior
Scĩ etenĩ uiri quotiens se sentiunt tͦpib cogitationib pulsari.

Expanded text:
to difficilius invenitur. Unde est quod Dan prior, Nephtalim vero posto difficilius invenitur. Unde est quod Dan prior, Nephtalim vero posterior nascitur. Hoc autem in hac gemina consideratione valde notabirerum futurarum imaginationem fictam. Nephtalim vero saepe per descriptae rei imaginationem fictam surgit ad intelligentiam veram. Neque enim licet de futuris et invisibilibus bonis per spiritualem intelligentiam aliquid per imaginationem cernere. Quis enim ea omnino prout sunt in hac vita contemplari sufficiat? Sed quisque ea pro arbitrio mentis non qualia sunt, sed qualia fingere novit, figurando describit. Unde fortassis hic talis filius Dan, id est judicium, vocatur, quia in tali repraesentatione non experientiae documentum, sed suae diminis alia ratio, quae forte quanto subtilior, tanto etiam invenitur et utilior: sancti etenim viri quoties se sentiunt turpibus cogitationibus pulsari,
Abbreviated transcription (Latin):
tione opꝰ habemus : ꝗͣ uis eã in tali nego cio ñ sine rõis dis¬
positione tͣ ctemus. S c̃ terrã lacte et melle manantẽ. &ȩ¬
lestis ierłm muros ex lapidib p̃ciosis. portas ex mariga¬
ritis. plateas ex auro legerit: qͥs sani sensus ħ hec iuxta
luterã acciꝑe uelit: Uñ statĩ ad spiritalẽ intelligenti¬
am recͤrit : et qͥd ibi mistẏcũ contineat᷑ exqͥrit. Uides ne qͦ
sñ uttelligentia sola imaginatio suffic̾e ñ posse minime
ignoratur  Recte gͦ dictũ ÷ quod ad dan specialit᷑ ꝑti¬
neat consideratio fut᷑oꝵ maloꝵ: ad neptalĩ autẽ maxi¬
me speculatio fut᷑oꝵ bonoꝵ. multa eñ et que de corm̃cis
maloꝵ sc̃pta sunt mystice accipienda: et multa simi¬
lter de futurȩ uitȩ bonis ꝗͣuis corpalia descbant᷑. sim¬
ħ ignorari potest : qr illa consid̾atio meditanti faciliꝰ
occurrit : que in sola imaginatione consistit. nã illa
que c̃ sola intelligentia ꝑmiscetur : ꝗͣto subtilior tan¬

Expanded text:
egotio non sine rationis dispositione tractamus. Sed cum terram lacte et melle manantem, coelestis Hierusalem muros ex lapidibus pretiosis, portas ex margaritis, plateas ex auro legerit, quis sani sensus homo haec juxta litteram accipere velit? Unde statim ad spiritualem intelligentiam recurrit, et quid ibi mysticum contineatur, inquirit. Videsne quomodo eatur, ubi sine intelligentia, sola imaginatio sufficere non posse minime ignoratur. Recte ergo dictum est quod ad Dan specialiter pertineat consideratio futurorum malorum, ad Nephtalim autem maxime speculatio futurorum bonorum. Multa tamen, et quae de tormentis malorum scripta sunt, mystice accipienda sunt, et multa similiter de futurae vitae bonis quamvis corporalia describantur simhoc ignorari potest, quia illa consideratio meditanti facilius occurrit, quae in sola imaginatione consistit. Nam illa, quae cum sola intelligentia permiscetur, quanto subtilior, tan
Abbreviated transcription (Latin):
dinata cogitatione . S qr ꝑfecti iuri ħ faciunt et fac̾e eos oportae
qͥ perfecti eẽ uolunt. iccͥco iacob p̃dicit uel p̃cipit dicens. Dan ui¬
dicabit popłm suũ: sicut alia tͥb in isrł. Sionĩ dan popłm su¬
ut in cet̾is tͥbub uix inueniat᷑ qđ ure dãpnari debeat. Me¬
et enĩ que statĩ in ipsa suggestione p̃cidit illebrosa cogitationẽ. non
facile rapit᷑ in pͦuam deleccationẽ : sicut culpa que cohibet᷑ añ pͣuum
consensũ ñꝗͣ tͣnsit in actum. Debet gͦ dan p̃cet̾is om̃ib uigil et distͥs
uiuere. Semꝑ inueniet dan in sua tͥbu quod examinare debeat. quod
iuste rep̃hendat : ꝗͣ uis in aliis possit fieri ut aliqñ aliqͣ earũ sine
culpa possit inueniri. Aliarũ nãq culpa ẽ in uoluntate : huiꝰ aut̃
exordinatio sepe ẽ in necessitate. Nũꝗͣ enĩ malũ aꝑꝓbo. nũꝗͣ ma¬

Expanded text:
dinata cogitatione. Sed, quia perfecti viri hoc faciunt, et facere eos oportet dinata cogitatione. Sed, quia perfecti viri hoc faciunt, et facere eos oportet qui perfecti esse volunt, idcirco Jacob praedicit vel praecipit, dicens: Dan judicabit populum suum sicut alia tribus in Israel. CAPUT XXut in caeteris tribubus raro inveniatur quod jure damnari debeat. Mens enim quae statim in ipsa suggestione praecidit illecebrosam cogitationem, non facile rapitur in pravam delectationem, sicut et culpa quae cohibetur ante pravum consensum, nunquam transit in actum. Debet ergo Dan prae caeteris omnibus vigil et districvivere. Semper inveniet Dan in sua tribu quod examinare debeat, quod juste reprehendat, quamvis in aliis possit fieri ut aliquando aliqua earum sine culpa valeat inveniri. Aliarum namque culpa est in voluntate, hujus autem exordinatio saepe est in necessitate. Nunquam enim malum a
Abbreviated transcription (Latin):
pͥm̾e inritationẽ culpȩ. et cogitationes cogitationib: castigare s
Uñ soͥptũ ÷ͥ. dan iudicabit popłm suũ: sic̃ alia tͥb in isrł. Ad filios
quippe Zelphȩ ꝑtinet disciplina oꝑm: ad filios liȩ dispositio uolun¬
tatum. Ad filios rachel sententia assertionũ : ad filios uͦ balȩ
mođatio cogiationũ. Quelibet gͦ agnatio qͣsim sua cͥbu uidiaat᷑.
qñ õẽ erratũ ꝑsuũ siile corrigit᷑. qñ uoluntas uoluntate emen¬
daturꝰ. ꝗdo opꝰ oꝑe castigatur : assertio assertiõe corrigitur.
Quotiens gͦ falsum aliqͥd sentimus : qͦtiens inuistũ aliqͥd uolumꝰ :
quotiens inordinatũ aliquid agimus: statĩ nos rep̃hensibiles
ẽẽ minime ignoramiis. S nͥquid eque oẽs rep̃hensiõe dignos
se eẽ udicant. qñ aliquid inutile uel inordinatũ cogitant :¬
ultoꝵ ẽ seipsos rep̃hendere de ꝑu̾so oꝑe.
uel pͥua uoluntate : pauci sunt qͥ seipsos diuidicent de inor¬

Expanded text:
 cogitationibus castigare? Unde scriptum est: Dan judicabit populum suum sicut alia tribus in Israel . Ad filios quippe Zelphae pertinet disciplina operum, ad filios Liae dispositio voluntatum: ad filios Rachel sententia assertionum, ad filios vero Balae moderatio cogitationum. Quaelibet ergo cogitatio quasi in sua tribu judicatur, quando omne erratum per suum simile corrigitur, quando voluntas voluntate emendatur, quando opus opere castigatur, assertio assertione corrigitur. Quoties ergo falsum aliquid sentimus, quoties injustum aliquid volumus, quoties inordinatum aliquid agimus, statim nos reprehensibiles esse minime ignoramus. Sed nunquid aeque omnes reprehensione dignos se esse judicant, quando aliquid inutile vel inordinatum cogitant? Multorum est se ipsos reprehendere de perverso opere vel prava voluntate; pauci sunt qui seipsos dijudicent de inor
Abbreviated transcription (Latin):
mota eẽ non dubitamus: qr uͥ uel qͣlia sint uidere ñ pos¬
sumus : s tñ hec qͦtiens uolumꝰ ꝑ minist̾iũ dan p̃ ocłis cor
dis habemus. Nemo fideliuĩ c̃ infernũ. flãmã gehenne.
tenebs ext̾iores. inscͥptis scĩs legit : hec fig᷑alit̃ dicta credit :
s ista u̾acit̃ et corporalit̃ alicubi eẽ non diffidit. Uñ fit nimir̃.
ut q uis hec qͥspiã añ ocłos cordis ꝑ imaginationẽ ponat. ñ stañ
eoꝵ significationẽ ꝑ spiritalẽ intelligentiã querat : qr hec ñ

Expanded text:
mota non dubitamus, quia ubi vel qualia sint videre non posmota non dubitamus, quia ubi vel qualia sint videre non possumus, sed tamen haec quoties volumo fidelium cum infernum, flammam gehennae, tenebras exteriores in Scripturis sanctis legit, haec figuraliter dicta credit, sed ista veraciter et corporaliter alicubi esse non diffidit. Unde fit nimirum ut, quamvis quispiam haec ante oculos cordis per imaginationem ponat, non statim eorum significat
Abbreviated transcription (Latin):
imaginatio ad rachel ꝑtin̾e uideat᷑: et que rõnalis
ñ ẽ eius adoptiõe ꝓrsus indigna iudicat᷑.S rõnalis ima¬
ginatio alia ÷ per rõnẽ disposita: alia intelligentiȩ ꝑmix
le aliud aliquid mente disponimꝰ : nec tñ ex eo inuisibile a¬
liqͥd cogitamus. Ista uͦ tunc utim᷑: ꝗͣ do ꝑusibiliũ rerũ spe¬
ciem. ad in iuisibiliũ cognitionẽ ascendẽ nitim᷑. In illa ẽ
imaginatio ñ sine rõne : in ista intelligentia non absq
imaginatioẽ. Isti sunt duo filii balȩ : qͦꝵ pͥmogenitꝰ dan
dicit᷑. posterior neptalim nominatur. Ad dan itaq spe¬
cialit᷑ ꝑtinet consideratio futuroꝵ maloꝵ: ad neptalĩ autẽ
speculatio fut᷑oꝵ bonoꝵ. Dan nicħ nouit nͥ corꝑalia : s ea
tñ rimat᷑ que longe sunt a sensu corꝑeo remota. Neptalĩ ꝑ
rerũ iusibiliũ formã : surgit ad rerũ inuisibiliũ uttel¬
ligentiam. Infernalia tormenta longe a sensu corꝑeo re¬

Expanded text:
quae rationalis non est, ejus adoptione prorsus indigna judicatur. Sed rationalis imaginatio alia est per rationem disposita, alia intelligentiae permile aliud aliquid mente disponimus, nec tamen ex eo invisibile aliquid cogitamus. Ista vero tunc utimur, quando per visibilium rerum speciem ad invisibilium cognitionem ascendere nitimur. In illa est imaginatio non sine ratione, in ista intelligentia non absque imaginatione. Isti sunt duo filii Balae, quorum primogenitus Dan dicitur, posterior Nephtalim nominatur. Ad Dan itaque specialiter pertinet consideratio futurorum malorum: ad Nephtalim autem speculatio futurorum bonorum. Dan nihil novit nisi corporalia, sed ea tamen rimatur quae longe sunt a sensu corporeo remota. Nephtalim per rerum visibilium formam surgit ad rerum invisibilium intelligentiam. Infernalia tormenta longe a sensu corporeo re
Abbreviated transcription (Latin):
am tñ domũ imaginari possumus si uolumꝰ. Hoc utiq bestia fa¬
cere ñ potest: soli h rõnali creaturȩ ħ possibile ÷. huiꝰ modi ima¬
ginatiõe sepe utimur: cũ quȩ sint fut᷑ȩ uitȩ bona uel mala dili¬
gentius rimam᷑. Nusꝗͣ hc sola bona nusꝗͣ hic sola mala : s. ꝑ¬
mirta simul eo bona et mala. Et ꝗͣuis in utq gen̾e sint multa :
nũꝗͣ ct̃ inueniunt᷑ sola. Ibi inueniri possunt et bona sine admix¬
tione maloꝵ : et mala nichilominꝰ sine admixtiõe bonoꝵ. Itẽ
hic sic̃ noc sola : sic nec summa inuenimus. Ibi et sũ maet ĩ pmix¬
ta bona et mala ẽẽ non dubitamꝰ. E ciens igit᷑ ex multis bonis
uel malis q̃ in hao uita sensus corꝑeus exꝑit᷑. qͣ le uel ꝗͣnĩ eẽ
possit illud fut᷑e uitȩ sũmũ bonũ siue maluĩ colligit᷑: et ex hoꝵ
imaginatiõe q̃dã fiituroꝵ imago figͦat᷑ : talis utiq imagina¬

Expanded text:
ossumus si volumus. Hoc utique bestia facere non potest, soli rationabili creaturae possibile. Hujusmodi imaginatione saepe utimur, cum quae sint futurae vitae bona, vel mala diligentius rimamur. Nusquam hic sola bona, nusquam hic sola mala, sed permista simul et bona et mala. Et, quamvis in utroque genere sint multa, nunquam tamen inveniuntur sola. Ibi inveniri possunt et bona sine admistione malorum, et mala nihilominus sine admistione bonorum. Item hic sicut nec sola, sic nec summa invenimus. Ibi, et summa et impermista bona, et mala esse non dubitamus. Quoties igitur ex multis bonis, vel malis quae in hac vita sensus corporeus experitur, quale, vel quantum esse possit illud futurae vitae summum bonum sive malum colligitur, et ex horum imaginatione, quaedam futurorum imago figurat
Abbreviated transcription (Latin):
dum mens utitur. actio ꝓculdubio q̃dam efficit᷑. que simi¬
lit̃ imaginatio nominat᷑. hec uolu breuit᷑̃ cõmemorare.
s in his ĩmorari diutiꝰ non ẽ necẽẽ.S nc̃ ad ꝑsecutionis
Pordinẽ reu̾tamur

Expanded text:
dum mens utitur, actio procul dubio quaedam efficitur, quae simidum mens utitur, actio procul dubio quaedam efficitur, quae similiter imaginatio nominatur. Haec volui breviter commemorare, sed in his immorari diutius non est necesse. Sed nunc ad prosecutionis ordinem revertamur
Abbreviated transcription (Latin):
lem. S hocuolo eẽ int̾ mat̾rẽ et filiũ. quod ÷ int̾ instrumentũ et
actum : uel ħ ÷ int̾ matrẽ et eiꝰ ꝓlẽ quod ẽ int̾ genus et spẽm.
Nã genus adiuncta sibi diffe̾ntia ex se spẽm gen̾at: quẽ ad mo¬
dũ copula uiri feminã ad ꝓlem fecundat. Et sepe instrum̃tũ
et eiꝰ accionẽ uno nomine appellamꝰ : nã illud quđ uidemꝰ ec
illud qͦ uidemꝰ iusũ uocamus. Sic c̃ rõ uel uoluntas uel intel
lectus nõiatur: aliꝗͣdo instrum̃tũ. aliqñ eiꝰ actio intelliga᷑.
Et scimꝰ quidẽ qr instrum̃tũ ꝗͣ eius actio semꝑpͥor ÷: et sine
ipsa eẽ non pot̃. hc̃ gͦ ab instrumento accio ẽẽ . ñ instrum̃¬
cũ ab actione. Uñ nec in conueniens ÷ : ꝑ instrum̃tũ matrẽ.
ꝑ actionẽ aut̃ filiũ euis intellig̾e. Imaginatiogͦ qñ instru¬
mentũ significat. ẽ ius illa aĩȩ qͣ cum uolu̾it quidlibet
imaginari ualet. hoc instrumento cũ ad aliqͥd imagian¬

Expanded text:
 instrumentum et actum, vel hoc est inter matrem et prolem ejus, quod est inter genus et speciem. Nam genus adjuncta sibi differentia ex se speciem generat, quemadmodum copula viri feminam ad prolem fecundat. Et saepe instrumentum et ejus actionem uno nomine appellamus: nam illud quod videmus, et illud quo videmus, visum vocamus. tus nominatur, aliquando instrumentum, aliquando ejus actio intelligitur. Et scimus quidem quia instrumentum quam ejus actio semper prius est, et sine ipsa esse potest. Habet ergo ab instrumento actio esse, non instrumentum ab actione. Unde nec inconveniens est, per instrumentum matrem, per actionem autem filium ejus intelligere. Imaginatio ergo, quando instrumentum significat, est vis illa animae qua cum voluerit quodlibet imaginari valet. Hoc instrumento cum ad aliquid imaginan
Abbreviated transcription (Latin):
te eo nato : mat̃ eiꝰ exclamat. Uidit deus humilitatẽ in eã :
nosci : udere dm̃ ꝑ intiuitũ formidinis. uideri adeo ꝑ respes¬
tũ pietatis. P mo filio nato eo paulatĩ crescente scđ̾s nascit᷑ : qr

Expanded text:
te, eo nato, mater ejus exclamat: Vidit Deus humilitatem meam , eote, eo nato, mater ejus exclamat: Vidit Deus humilitatem meam , eonosci; videre Deum per intuitum formidinis, videri a Deo per respectum pietatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ex tota m̃re tua. et ex aĩ uͥtite tuia : et ꝓximũ tuũ sic̃ tripsũ. &
alibi. Nolite dilig̾e mundũ neo ea q̃ in mundo sunt. Similit̃ de¬
bemꝰ et de aliis affectib intellig̾e : aliꝗͣdo ordinatos et iaͥabo
nos: aliꝗͥdo in ordinatos et itcͥco malos eẽ. De bonis aut̃ qͦs ec ia
ũ sapienrie timor domini. hec gͦ ÷ pͥma uͥtutũ ꝓles: sine qͣce¬
teras habere ñ potes. Qͥ talẽ filiũ hab̾e desiderat: mala q̃ fecit
ñ solũ freꝗ̃t̃ s eo diligent̃ aitendat. hino magnitudinẽ sui sce¬
leris. illinc potentiã uidicantis. Ex tali consideratiõe timor nas
mala non p̃uidet: qͥ ñ erubesat pͣuitatẽ suã. qͥ ñ expauescit
potestatẽ diuinã.S incipiat ista uidere. incipiet parit᷑ et
timere : eo ꝗͣ to ꝑfectiꝰ cognou̾it. tanto uehem̃tiꝰ timebit .ui¬
des ut arbit᷑r ꝗͣ uiste ruben uocet᷑ qͥ ex tali uisiõe gen̾at᷑. Nec¬

Expanded text:
ex tota mente tua, et ex tota virtute tua, et proximum tuum sicut teipsum . Et ex tota mente tua, et ex tota virtute tua, et proximum tuum sicut teipsum . Et alibi: Nolite diligere mundum, nec ea quae in mundo sunt . Similiter debemus et de aliis affectibus intelligere, aliquando ordinatos, et idcirco bonos; aliquando inordinum sapientiae timor Domini . Haec ergo est prima virtutum proles, sine qua caeteras habere non potes. Qui talem filium habere desiderat, mala quae fecit, non solum frequenter, sed et diligenter attendat; hinc magnitudinem sui sceleris, illinc potentiam judicantis. Ex tali consideratione timor nascmala non praevidet, qui non erubescit pravitatem suam, qui non expavescit potestatem divinam. Sed, si incipiat ista videre, incipiet pariter et timere, et quanto perfectius cognoverit, tanto vehementius timebit. Vides, ut arbitror, quam juste Ruben vocetur, qui ex tali visione generatur. Rec
Abbreviated transcription (Latin):
inuet̾ata dicit᷑: quȩ inuet̾atoꝵ morẽ imitat᷑.s de garrulitate bale.¬
filus et pͥꝰ de filiis liȩ dicendũ iudet᷑: nã et ipsa pͥor peperisse legit᷑.
Filiĩ iacob exlia ut diximꝰ: nicħ aliud sunt ꝗͣ ordinati affectus. Nãsi
inordinati sunt: eiꝰ utiq filiiꝰ dici ñ possunt. Septenaria itaq lie ꝓleꝰ :
moderatꝰ. Oidinatus qͥde : ꝗͣdo ad illud ÷ ad qͦd eẽ debet. Moderatꝰ: qnͦ¬
rincipales gͦ affectus uii sunt: qͥ ex una aĩ asfectiõe alt̾natĩ
surgunt. Spes uidelicet et timor. gaudiũ et dolor. odiũ amoret
segmodiumꝰ minime dixisset. Iilic trepidabant timore uͥ nꝰ erat ti¬
mor.Itm si ñ ee̾t timor ordinatꝰ: scͥptũ ñ ẽẽt. Timordm̃ sc̃s ꝑ .i. s.s.¬
Itẽ si ñ eẽo amor m ordinatꝰ mͦ inordinatꝰ : scͥptura sacꝰ nec hunc
p̃ciꝑet noc illũ ꝓhib̾et. Dilige inqͥt dm̃ tuũ ex toco corde tuo. et

Expanded text:
inveterata  dicitur, quinveterata  dicitur, qufiliis, et prius de filiis Liae dicendum videtur: nam et ipsa prior peperisse legitur. Filii Jacob ex Lia, ut diximus, nihil aliud sunt quam ordinati affectus. Qui quidem si inordinati sunt, ejus utique filii dici non possunt. Septenaria itaque Liae proles, moderatus. Ordinatus quidem, quando illud est ad quod esse debet; moderatus, qPrincipales ergo affectus septem sunt qui ab una animi affectione alternatim surgunt. Spes videlicet et timor, gaudium et dolor, odium, amor et sermo divinus minime dixisset: Illic trepidaverunt timore, ubi non erat timor . Item, si non esset timor ordinatus, scriptum non esset: Timor Domini snordinatus, Scriptura sacra nec hunc praeciperet, nec illum prohiberet: Diliges, inquit, Deum tuum ex toto corde tuo, et
Abbreviated transcription (Latin):
sa rachel iux uel oĩo cohib̾e ñ possit. hinc ÷ qͦd sepe dũ psallimꝰ uel ora¬
mꝰ: phantasias cogitationũ uel qͣs libet unagines rerũ ab oculis
cordis a mou̾e uolumus nec ualemꝰ. Qm̃ gͦ huiꝰ modi ꝑstrepentiũ¬
cogitationũ cumultus coctidie eciã inuiti patim᷑. qͣlis uel qͣnta sit
balȩ garrulitas cottidiano exꝑim̃to docem᷑. aueq et enĩ uisa uel
audita q̃nq ꝗͣ ipsi gessimꝰ uel diximꝰ ad memoriã reuocat: et q̃ ipsa
iã enarrando explicau̾it eadẽ it̾m atq it̾m replicare ñ cessat. &
sepe cũ nulla uoluntas cordis ei audiendi assensũ p̃beat: ipsani¬
cħominꝰ ꝗͣuis nullo qͣsi audiente narrationẽ suã explicat. Sic utiq de¬
crepiti senes et inuet̾ate anꝰ solent quelibet absq oĩ auditore referre :
et qͣsi aliqͥb p̃sentib c̃ eis sermonẽ conferre. Uñ ñ imm̾ito bala ħ est

Expanded text:
sa Rachel vix vel omnino cohibere non possit. Hinc est quod saepe dum psallimus vel orasa Rachel vix vel omnino cohibere non possit. Hinc est quod saepe dum psallimus vel oramus, phantasias cogitationum vel quaslibet imagines rerum ab oculis cordis amovere volumus, nec valemus. Quonis vel quanta sit Balae garrulitas quotidiano experimento docemur. Quaeque etenim visa, vel audita, quandoque quae ipsi gessimus vel diximus, ad memoriam revocat, et quae ipsa jam enarrando explicaverit, eadem iterum atque iterum replicare non cessat. Et saepe, cum nulla voluntas cordis ei audiendi assensum praebeat, ipsa nihilominus quamvis nullo quasi audiente narrationem suam explicat. Sic utique decrepiti senes, vel inveteratae anus, solent quaelibet absque omni auditore referre, et quasi aliquibus praesentibus cum eis sermonem conferre. Unde non immerito Bala hoc est