comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xerit in legẽ ꝑfectã libertatis & ꝑman¬
serit non auditor obliiosus factꝰ. sed
factor operis: hic beatꝰ infacto suo erit :
Talem se iste uult. eẽ. ut inspiciat tanquã
inspeculũ mandata dĩ & non confundat᷑:
quia non auditor eorũ tantũ uult. ẽẽ. sed
factor : ꝓpterea optat dirigi uias suas.
ad custodiendas itificationes dĩ Vnde
dirigi. nisigrã dĩ: alioquin legẽ dĩ ha¬
bebit ñubi gratuletur. sedubi confun¬
dat᷑: si uoluerit mandata inspicere quȩ
recti one cordismei: in eo qđ didicerim
iudicia iustitietuȩ : Non. ẽ. peccatorũ
confessio ista. sed laudis. Sicut ait etiã
ipse in quo peccatũ nullũ erat. Confiteor
tibi pater dñe cȩli &terrȩ : & sicut scriptũ . ẽ.
in libro ecclesi astico. hecdic&is in confessi
Confitebor inqͥt tibi in directione cordis¬
mei : utiq sidirigantur uiȩ meȩ: Confi¬
tebor tibiqm̃ tufecisti: & tua laus.ẽ. ista
non mea : Tunc enĩ confitebor. in eoqđ didicerĩ

Expanded text:
egem perfectam libertatis, et permanserit, non auditor obliviosus factus, sed factor operis, hic beatus in facto suo erit» . Talem se iste vult esse, ut inspiciat tanquam in speculo mandata Dei, et non confundatur; quia non «auditor» eorum tantum vult esse, sed «factor.» Propterea optat dirigi vias suas ad custodiendas justificationes Dei. Unde dirigi, nisi gratia Dei? Alioquin legem Dei habebit, non ubi gratuletur, sed ubi confundatur, si voluerit mandata inspicere, quae rectione cordis, in eo quod didicerim judicia justitiae tuae.» Non est peccatorum confessio ista, sed laudis: sicut ait etiam ipse in quo peccatum nullum erat, «Confitebor tibi, Pater, Domine coeli et terrae» ; et sicut scriptum est in libro Eccl. «Confitebor,» inquit, «tibi in directione cordis.» Utique si dirigantur viae meae, confitebor tibi, quoniam tu fecisti, et tua laus est ista, non mea. Tunc enim «confitebor in eo quod didicerim
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ. & tam̃ non sunt sine peccato: quia
iam non ipsi operant᷑ illa iniqͥtatẽ sed qđ
habitat in eis peccatũ: hicdicit aliqͥs Quomͦ
agebat qđ nolebat malũ: & qͦ modo ipse nonid
agebat. sed qđ habitabat imllo peccatũ: interimn
iamilla quȩstio soluta.ẽ: Satisq apparuit scrip¬
turȩ auctoritate canonicȩ fieri posse: ut ãbulan¬
tes inuisdnĩ. quãuis nonsine peccato. ñ tam̃̃
idoꝑ int᷑ ipsi m̃enĩ qͥo ꝑant᷑ iniqͥtatẽ hoc.ẽ pecca¬
tã. quia peccatũ inqͥtas. c̃: in uiis eiꝰ ambu lauer̃:
Iãuero quaratione possit intelligi. & agens
illud ꝓpt̃ corpꝰmortis huiꝰ inqͦlex peccati habi¬
tat. a nompse agens illud ꝓpt̃ uias dm̃ inqͥb:
ambulat: alius sermo necessarius . ẽ. quia iste
ropt̃ id qđ in psalmo isto scriptũ ẽ
Non enĩ qoꝑant᷑ iniqͥtatẽ inuis eiꝰ ambu

Expanded text:
peccatum, et tamen non sunt sine peccato; quia peccatum, et tamen non sunt sine peccato; quia jam non ipsi operantur illud, sed quod habitat in eis peccatum. 3. Hic dicet aliquis: Quomodo agebat quod nolebat malum, et quomodo ipse non id agebat, sed quod habitabat in illo peccatum? Interim jam ista quaestio soluta est, satisque apparuit Scripturae auctoritate canonicae, fieri posse ut ambulantes in viis Domini, quamvis non sint sine peccato, non tamenim qui operantur iniquitatem,» hoc est peccatum, quia «peccatum iniquitas est, in viis ejus ambulaverunt.» Jam vero qua ratione possit intelligi, et agens illud propter corpus mortis hujus, in quo lex peccati habitat, et non ipse agens illud propter vias Domini in quibus ambulat; alius sermo necessarius est, quia iste ropter id quod in psalmo isto scriptum est, «Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambu
Abbreviated transcription (Latin):
in eaquȩ ante sunt extentꝰ scđmintentionẽ
sequor ad palmã suꝑnȩ uocationis dĩ in xp̃o
chu: p̃ostremo inqua aliauia cucurreram
quando dicebã. bonũ certam̃ certaui. cursũ
consũmaui : Satissint ista responsa. qͥb:
apłm paulũ inuiis dñi ambulasse dicimꝰ:
sedabillo & alud inqͥramꝰ: Dic obsecro oapłẽ:
quando adhuc in carne uiuens iniuis dñi ambu¬
labas. habebas peccatũ. ansine peccato eras: au¬
respondet : Nonne legistis ubi confiteor dicens
non eñi qđ uolo faciobonũ. sed qđ nolo malum
hoc ago: & hoc audiumꝰ: Iaitaq illud int̃rogam᷑:¬
qͣmodo muus dñi ambulabas. simalũ qđ nolebus
hocagebas. cũ psalmꝰ scs insonet dicens Nonenũ
qo ꝑant᷑ iniqͥtatẽ inuis eiꝰ ambulauer̃ : audi
continuo respondentẽ.: ꝑsententiã consequentẽ :
Si qđ nolo inqͥt ego hoc facio: iã ego non o peror
illud. sed qđ habitat inme peccatũ. Ecce quẽ¬
ad modũ qͥambulant inuiis dñi non oꝑantur

Expanded text:
in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu» ? Postremo in qua alia via cucurreram, quando dicebam, «Bonum certamen certavi, cursum consummavi» ? Satis sint ista responsa, quibus apostolum Paulum in viis Domini ambulasse didicimus: sed ab illo et aliud inquiramus. Dic obsecro, o Apostole, quando adhuc in carne vivens in viis Domini ambulabas; habebas peccatum, an sine peccato eras? Aurespondet: Nonne legistis ubi confiteor, dicens, «Non enim quod volo facio bonum, sed quod nolo malum, hoc ago?» Et hoc audivimus: jam itaque illud interrogamquo in viis Domini ambulabas, si malum quod nolebas hoc agebas. Cum psalmus sanctus insonet dicens. Non enim qui operantur iniquitatem in viis ejus, ambulaverunt. Audi continuo respondentem per sententiam consequentem. Si quod nolo inquit ego hoc facio, jam ego non operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Ecce quemadmodum qui ambulant in viis Domini, non operantur
Abbreviated transcription (Latin):
redm̃ : In hocigit᷑ miscđia . qua nosredemit :
In hoc ueritas: quia id qđ ꝓmisit impleuit.
& impleturus ẽ. qđ ꝓmittit : Qui ergo oꝑan¬
tur iniqͥtatẽ iđ infidelitatẽ . non inuis eiꝰ
ambulauer̃ : quia in xp̃o ñ credider̃: Ergo
conuertant᷑. & ineũ qͥiustificat impiũ pie
credant: atq in illo miscđiam peccatis di¬
missis. & ueritatẽ cõpletis ꝓmissis. hoc. ẽ.
uniuersasuia dñi inuemant ĩnqͥb ambu¬
lantes ñoꝑant᷑ iniqͥtatẽ. quia ñ tenebunt
infidelitatẽ sed fidẽ quȩ ꝑdilectionẽ oꝑat᷑.
& cui peccatũ non imputatur:¬

Expanded text:
Deum» . In hoc igitur «misericordia,» quia nos redemit; in hoc «veritas,» quia id quod promisit implevit, et impleturus est quod promittit. «Qui» ergo «operantur iniquitatem,» id est infidelitatem, «non in viis ejus ambulaverunt;» quia in Christum non crediderunt. Ergo convertantur, et in eum qui justificat impium, pie credant, atque in illo misericordiam peccatis dimissis, et veritatem completis promissis, hoc est, universas vias Domini inveniant: in quibus ambulantes non operabuntur iniquitatem; quia non tenebunt infidelitatem, sed fidem, quae per dilectionem operatur , et cui peccatum non imputatur
Abbreviated transcription (Latin):
inom̃ib: scelerib beatitudinẽ quȩrit : Hlos
igit᷑ errantes & uera miseria falsã beatatudinẽ
reqͥrentes reuocat ad uiã si audiat᷑ uox
ista diuina: Beatiinmaculati inuia qͥam¬
bulant in lege dñi: Tanquam dicens: qͦitis :
peritis & nescitis: Non illuc itur qua ꝑgitis :
qua ꝑuenire desideratis: Nãutiq beati eẽ.
cupitis : sed musera sunt & ad maiorẽ miseriã
ducunt itinera ista qua curritis : Iam magnũ
bonũ. quȩ rere ꝑmala. nolite : Si adillud
ꝑuenire uultis: huc uenite : huc ite : Uiȩ
ꝑuersȩ relinqͥte malignitatẽ : qnon potestis
relinquere beatitudinis uoluntatem fru¬
stra tendendo fatigamini: qͦ ꝑueniendo
inqͥnamini : Pon autẽ beati. in qͥnati mner¬
rore qͥambulant in ꝑuersitate scłi: sed
beati immaculati inuia. qͥambulant in le

Expanded text:
in omnibus sceleribus beatitudinem quaerit. Hos in omnibus sceleribus beatitudinem quaerit. Hos igitur errantes, et vera miseria falsam beatitudinem requirentes, revocat ad viam, si audiatur, vox ista divina, «Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini:» tanquam dicens, Quo itis? Peritis, et nescitis. Non illac itur qua pergitis, quo pervenire desideratis: nam utique beati esse cupitis; sed misera sunt, et ad majorem miseriam ducunt itinera ista qua curritis. Tam magnum bonum quaerere per mala nolite: si ad illud pervenire vultis, huc venite, hac ite. Viae perversae relinquite malignitatem, qui non potestis relinquere beatitudinis voluntatem. Frustra tendendo fatigamini, quo perveniendo inquinamini. Non autem beati inquinati in errore, qui ambulant in perversitate saeculi; sed, «Beati immaculati in via, qui ambulant in le
Abbreviated transcription (Latin):
uidenĩ bonisit ad qđ multi pigri sunt. id ẽ
immaculatos ambulare in ina quȩ lex.ẽ.
dñi sic ostendit᷑. cũ beatos. eẽ. qͥ hoc faciunt
indicat᷑ : ut ꝓpter illud qđ om̃ suolunt. etiã
hocfiat qđ plurimi nolunt: Beatũ qͥppe. eẽ.
tãmagnũ. ẽ. bonũ: ut hoc & boni uelint & ma¬
li: Necmirũ ẽ. qđ boni ꝓpterea sunt boni:
Sedillud. ẽ. mirũ . qđ etiã mali ꝓpterea sunt mali
ut sint beati Nam qͥs qͥs libidinib: deditus.¬
ut luxuria stuprisq corrũpat᷑. in hoc malo
beatitudinẽ quȩrit : & semiserũ putat
cũ ad suȩ concupiscentiȩ uoluntatẽ lȩatiãq
non ꝑ uenit : Beatũ uero ñ dubitat iactare
cũ ꝑuenit : Ec qͥsqͥs auaritiȩ facib inardescit:
adhoc congregat quocũq modo diuitias.
utbeatus sit. Inimicorũ sanguinẽ fundere
qͥcũq desiderat. dominationẽ qͥs qͥs affectat.
crudelitatẽ suã qͥs qͥs alienis cladibus pascit:

Expanded text:
Quid enim boni sit ad quod multi pigri sunt, id est, Quid enim boni sit ad quod multi pigri sunt, id est, immaculatos ambulare in via, quae lex est Domini, sic ostenditur, cum beatos esse qui hoc faciunt, indicatur, ut propter illud quod omnes volunt, etiam hoc fiat quod plurimi nolunt. Beatum quippe esse, tam magnum est bonum, ut hoc et boni velint et mali. Nec mirum est quod boni propterea sunt boni; sed illud est mirum, quod etiam mali propterea sunt mali, ut sint beati. Nam quisquis libidinibus deditus, luxuria stuprisque corrumpitur, in hoc malo beatitudinem quaerit, et se miserum putat, cum ad suae concupiscentiae voluptatem laetitiamque non pervenit, beatum vero non dubitat jactare cum pervenit. Et quisquis avaritiae facibus inardescit, ad hoc congregat quocumque modo divitias, ut beatus sit: inimicorum sanguinem fundere quicumque desiderat, dominationem quisquis affectat, crudelitatem suam quisquis alienis cladibus pascit,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ non expectet  Iuis enĩ unquã
uł potest uł potuit uł poterit in ueniri. qͥeẽ
nolit beatꝰ : quidigit᷑ ea exortatione opꝰẽ.
ad eam rem quã sua sponte appetit animꝰ :
tafeiꝰ cũ quo agit : ad illud ꝓpter qđ exortati¬
onis adhibetur alloquium. Vt qͥdergo nobis¬
cũ agit᷑ ut uelimꝰ qđ nolle ñ possumꝰ. nisiqr
om̃s qͥdem beatitudinẽ concupiscunt. sed qͦ mͦ
adeã per ueniat᷑ plurimi nesciunt : Ideoq
hȩodocet iste qͥdicit. Beati in maculaci
inuia. qͥambulant in lege dni. Tanquã dice¬
ret: scio qͥd uelis: beatitudinẽ quȩris. Siergo
ẽẽ. uis beatus: esto immaculatꝰ: Illud enĩ om̃s.
hoc autẽ pauciuolunt. sine qͦ ñ ꝑuenit᷑ ad
illud qđ om̃s uolunt: Sedubierit qͥsq imma¬
culatꝰ nsi inuia: inqͣuia. nisi inlegedñi: acꝑ
hoc beati immaculatiinuia qͥ ambulant
in lege dñi Non su ꝑ fluonobis dicit᷑. sed ex¬
ortatio necessaria. nr̃is m̃tib: adhibetur:

Expanded text:
t. Quis enim unquam vel potest, vel potuit, vel poterit inveniri, qui nolit esse beatus? Quid igitur exhortatione opus est ad eam rem, quam sua sponte appetit animus htas ejus cum quo agit ad illud propter quod exhortationis adhibetur alloquium. Ut quid ergo nobiscum agitur ut velimus quod nolle non possumus, nisi quia omnes quidem beatitudinem cad eam perveniatur, plurimi nesciunt? Ideoque hoc docet iste qui dicit, Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini. Tanquam diceret: Scio quid velis, beatitudinem quaeris; si ergo esse vis beatus, esto immaculatus. Illud enim omnes, hoc autem pauci volunt, sine quo non pervenitur ad illud quod omnes volunt. Sed ubi erit quisque immaculatus, nisi in via? In qua via, nisi in lege Domini? hoc, «Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini,» non superfluo nobis dicitur, sed exhortatio necessaria nostris mentibus adhibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
cuã sunt. non sunt filii ancillȩ tuȩ: Ego autẽ¬
uincula mea : tibi sacrificabo sacrificiũ laudis:
Neq enĩ inuenio ulla merita mea. quando tu
disrupisti uinculamea : id eo sacrificiũ laudis
tibi debeo : Quia & sigloriabor qđ seruus
simtuus. & filius ancillȩ tuȩ. non inme. sed
inte dño tuo gloriabor: qd isrupisti uincula
mea. ut afuga rediens religarer tibi: Uota
quas uouisti uictimas : quȩ incensa. quȩ holo¬
causta : Anadillud respicis qđ paulo ante
dixisti. calicẽ salutaris accipiã. & nom̃ dñi
inuocabo. & tibi sacrificabo sacrificiũ laudiss
& reuera qͥsqͥs bene cogitat. qͥduoueat dño
& quȩ uota reddat: seipsũ uoueat. seipsũ
reddat. Hoc exigit᷑. hoc debet᷑: Inspectonum¬
mo dñs : dicit Red dite cȩsari quȩ cȩsariss̃.
&dõ quȩ dĩ sunt : Imago sua redditur cȩsari :
domꝰ dĩ ẽ.: hȩc ancilla dĩ ẽ & quȩ domꝰdĩ. nisi

Expanded text:
tuam sunt, non sunt filii ancilltuam sunt, non sunt filii ancillvincula mea; tibi sacrificabo sacrificium laudis.» Neque enim inveni ulla merita mea, quando tu disrupisti vincula mea; ideo sacrificium laudis tibi debeo: quia etsi gloriabor quod servus tuus sim et filius ancillae tuae; non in me, sed in te Domino meo gloriabor, qui disrupisti vincula mea, ut a fuga rediens religarer tibi. 8. «Quas vovisti victimas? quae incensa? quae holocausta? An ad illud respicis, quod paulo ante dixisti, «Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo;» et, «Tibi sacrificabo sacrificium laudis?» Et revera quisquis bene cogitat quid voveat Domino et quae vota reddat, seipsum voveat, seipsum reddat: hoc exigitur, hoc debetur. Inspecto nummo Dominus dicit; «Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt» : imago sua redditur Caesari, idomus Dei est, haec ancilla Dei est: et quae domus Dei, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
peccata fugȩ suȩ ᷑ dep̃datꝰ : Ideo emptꝰ : quiu
redẽptꝰ ẽ : Filius eñi . ẽ. ancillȩ scđm qđ om̃is
creatura subdita creatori est : & uerissimo dño
uerissimũ deb& famulatũ. Quẽ cũ exhibet
libera ẽ : hanc accipiens ad ño grãm. ut ei m̃ie¬
cessitate sed uoluntate deseruiat : Ergo iste
filiusaẽ hierłm cȩlestis quȩ sursũ . ẽ. mater
om̃iũ nrorũ libera: & libera qͥdẽ peccato.
sed ancilla iustitiȩ Cuiꝰ filiis ad huc peregri¬
nantib dr̃. uos in libertatẽ uocatiestis Sed
rursus eosseruos facit dicens: sed in caritite
seruite inuicẽ : Quibus itẽ dicit᷑. Cũ ser uieratis
peccato. liberi eratis aiustitia : Nunc uero libe¬
rati apeccato : facti autẽ seruidõ habetis fructũ
urm inscĩficatione. finẽ uero uitã ȩt̃nã: dicat
ergo dõ. seruus iste: Multi semartires dicunt.
multi seruos tuos. quia nom̃ tuũ habent inua¬
nis heresib: & errorib: Sed quia p̃ter ecđam

Expanded text:
e suae depraedatus, et ideo emptus, quia redemptus est? Filius enim est ancillae secundum quod omnis creatura subdita Creatori est, et verissimo Domino verissimum debet famulatum: quem cum exhibet, libera est, hanc accipiens a Domino gratiam, ut ei non necessitate, sed voluntate deserviat. Ergo iste filius est Jerusalem coelestis, quae sursum est, mater omnium nostrum libera . Et libera quidem a peccato, sed ancilla justitiae: cujus filiis adhuc peregrinantibus dicitur, «Vos in libertatem vocati estis;» et rursus eos servos facit, dicens, «Sed in charitate servite invicem» : quibus item dicitur, «Cum serviebatis peccato, liberi eratis a justitia; nunc vero liberati a peccato, facti autem servi Deo, habetis fructum vestrum in sanctificationem, finem vero vitam aeternam» . Dicat ergo Deo servus iste, Multi se martyres dicunt, multi servos tuos, quia nomen tuum habent in variis haeresibus et erroribus; sed quia praeter Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
Spero tam̃ ut aliqͥs possim. a ffuturũ atq
adiuturũ dm̃. Sic enĩ feci deom̃ib: Quȩ¬
cũq sufficienter cũ prius mihi ad intelli¬
gendũ uł explicandũ difficilia acpene
impossibilia uiderent᷑. ex posui : Statui
autẽ ꝑ sermones id agere. qͥ proferunt᷑
in popłis: quas greci omelias uocant:
Hoc enĩ iustius. eẽ. arbitror. ut conuentꝰ
eccdesiastici non fraudentur etiã pfalmi
huiꝰ intelligentia : cuiꝰ ut aliorũ delectari
solent cantilena: Sed sit hucusq proemiũ:
Iamde ipso. ẽ. loquendũ: dequo istic uisũ ẽ.

Expanded text:
spero tamen, ut aliquid possim, adfuturum atque spero tamen, ut aliquid possim, adfuturum atque adjuturum Deum. Sic enim fecit in omnibus quaecumque sufficienter, cum prius mihi ad intelligendum vel explicandum difficilia ac pene impossibilia viderentur, exposui. Statui autem per sermones id agere, qui proferantur in populis, quas Graeci ὁμιλίας vocant. Hoc enim justius esse arbitror, ut conventus ecclesiastici non fraudentur etiam psalmi hujus intelligentia, cujus, ut aliorum, delectari assolent cantilena. Sed sit huc usque prooemium: jam de ipso est loquendum, de quo istuc visum est
Abbreviated transcription (Latin):
semper alleluia¬
SaLaIOs ORĨS CETEROS QUOS CODICÕ
psalmorũ nouimꝰ continere. qđ eccłȩ
consuetudine psalteriũ nuncupatur : par¬
tim sermocinando in popłis. partim dictan¬
do exposui. donante dño. sicut potui: Esal¬
mũ uero centesimũ octauũ decimũ. nontã
ꝓpt̃ eꝰ notissimã longitudinẽ. quã ꝓpter
altitudinẽ: paucis cognoscibilẽ. differebã:
Et cũ molestis sime ferrent fr̃smei eiꝰ solius
expositionẽ. quantũ ad eiusdẽ corporis
psalmi psalmos ꝑtinet de.ẽẽ. opusculis nr̃is.
meq adhoc soluendũ debitũ uehem̃ter ur¬
gerent. diu petentib iubentibq noncessi:
quia qͦ ties cũq inde cogitare tẽptaui. semꝑ
uires nr̃ȩ intentionis excessit: Quanto eñi
uidetur aꝑtior. tanto mͥꝓfundior uideri
solet : ita ut etiã quãsit ꝓ fundus de mon¬
strare non possim: Aliorũ qͥppe qͥ difficile
intelliguntur. etiã si n obscuritate sensus
latet. ipsa tam̃ apparet obscuritas. Nuiꝰ

Expanded text:
r «AlleluiaPsalmos omnes caeteros, quos codicem Psalmorum novimus continere, quod Ecclesiae consuetudine Psalterium nuncupatur, partim sermocinando in populis, partim dictando exposui, donante Domino, sicut potui: psalmum vero centesimum octavum decimum, non tam propter ejus notissimam longitudinem, quam pratem paucis cognoscibilem differebam. Et cum molestissime ferrent fratres mei, ejus solius expositionem, quantum ad ejusdem corporis Psalmos pertinet, deesse opusculis nostris, meque ad hoc solvendum debitum vehementer urgerent, diu petentibus jubentibusque non cessi; quia quotiescumque inde cogitare tentavi, semper vires nostrae intentionis excessit. Quanto enim videtur apertior, tanto mihi profundior videri solet; ita ut etiam quam sit profundus, demonstrare non possem. Aliorum quippe, qui difficile intelliguntur, etiamsi in obscuritate sensus latet, ipsa tamen apparet obscuritas: hujus
Abbreviated transcription (Latin):
dio tui hierłm: Tuno ẽ. enĩ qđ reddit᷑ gratũ:
sidepace atq in pace reddatur Quiautẽ
atria domꝰ dñi. & omnẽ popłm eiꝰ udȩos
significari: quia clausit iste psalmꝰ ut di¬
ceret inmedio tui hierłm. cuiꝰ nomine
carnales is rahelitȩ gloriantur : ꝓ¬

Expanded text:
em?» Tunc est enim quod redditur gratum, si de pace atque in pace reddatur. Qui autem atria domus Domini, et omnem populum ejus Judaeos significari, quia ita clausit iste psalmus, ut diceret, «In medio tui, Jerusalem,» cujus nomine carnales Israelitae gloriantur;
Abbreviated transcription (Latin):
pondebit᷑ nobis: qđ isti ñ scrutant᷑ testi¬
moniadĩ: Nonenĩ quer̃ ipsa. sed aliud
quȩr̃ ꝑipsa : id.ẽ ut glorificent᷑ ab ho¬
minib uelditentur : Non .ẽ. hoc scru¬
tari testimoniadĩ. non diligere qđ osten¬
dunt : & nolle ꝑuenire qͦ ducunt ad ẽ.
addm̃: Nã autsi & ipsi sorutant᷑ testi¬
moniadĩ quãuis non ut ipsũ sed ut aliud
exhis inueniant & ad qͥrant : certe ñ in toto
corde exqͥr̃ eũ : qđ non utiq frustra hic
additũ cernimꝰ: Sciens enĩ sp̃s ꝗͥ hȩc di¬
cit multosꝓpt̃ aliud ñ ꝓpter qđ con¬
stitutũ.ẽ. scrutari testimonia eiꝰ: hon
tantũ dix̃ beati qͥscrutant᷑ testimoma

Expanded text:
pondebitur nobis quod isti non scrutantur testipondebitur nobis quod isti non scrutantur testimonia Domini. Non enim quaerunt ipsa, sed aliud quaerunt per ipsa, id est, ut glorificentur ab hominibus, vel ditentur. Non est hoc scrutari testimonia Dei, non diligere quod ostendunt, nolle pervenire quo ducunt, id est ad Deum. Aut si et ipsi scrutantur testimonia Dei, quamvis non ut ipsum, sed ut aliud ex his inveniant et acquirant; certe non «in toto corde exquirunt eum,» quod non utique frustra hic additum cernimus. Sciens enim Spiritus qui haec dicit, multos propter aliud, non propter quod constitutum est, scrutari testimonia ejus, non tantum dixit, «Beati qui scru
Abbreviated transcription (Latin):
quã ante dictũ. ẽ: Nascrutari testimonia
dñi. & eũ extoto corde exqͥrere: hoc ẽ.
immacula tũ in uia in lege dñi ambulare :
Deniq seqͥt᷑ & dicit Non enĩ qͥoꝑantur
iniqͥtatẽ : inuis eiꝰ ambulauer̃: Siergo
ambulantes inuia iđ in lege dñi. ipsi suãs
seruantes testimonia eiꝰ. & in toto corde
ñscrutant᷑ testimoniaei : Ꝙ tam̃ nouimꝰ
oparios iniqͥtatis ad hoc scrutari testimo¬
nia dñi: quia malunt docti. eẽ. quã iusti:
quẽ admodũ uiuere debeant: Talesergo
nondũ immaculati ambulant in lege
dñi. Ac ꝑ hoc nondũ beati: Quo modogͦ
eiꝰ scrutari testimonia nonbeatos.
quia non immaculatos. Na scribȩ & pha¬
risei cathedrã moysi sedentes. deqͥboñs
ait. quȩ dicunt facite. quȩ autẽ faciunt
facere nolite : Dicunt enĩ & non faciunt:
Utiq scrutabant᷑ testimoniadñi: ut habe¬
rent quȩdicerent bona. quãuis facerent
mala : & hos omittamꝰ : Recte qͥpperes¬

Expanded text:
 scrutari testimonia Domini, et eum in toto corde exquirere, hoc est immaculatum in via, in lege Domini ambulare. Denique sequitur et dicit: «Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt.» Si ergo ambulantes in via, id est in lege Domini, ipsi sunt scrutantes testimonia ejus, et in toto corde n scrutantur testimonia ejus. Et tamen novimus operarios iniquitatis ad hoc scrutari testimonia Domini, quia malunt docti esse quam justi: quemadmodum vivere debeant. Tales ergo nondum immaculati ambulant in lege Domini, ac per hoc nondum beati. Quomodo ergo ejus scrutari testimonia non beatos, quia non immaculatos? Nam Scribae et Pharisaei super cathedram Moysi sedentes, de quibus Dominus ait, «Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt» ; utique scrutabantur testimonia Domini, ut haberent quae dicerent bona, quamvis facerent mala. Sed hos omittamus: recte quippe res
Abbreviated transcription (Latin):
& prudentib & reuelastiea paruulis: Ita
pater : qm̃ sic placitũ . ẽ. corãte : Iuis non eũ
intelligat in laude patris hȩc dicere : quis
non uideat istã confessionẽ ñ ad dolorem
cordis. sed ad gaudiũ ꝑtinere. cũ etiã p̃cesse¬
rit euangelista dicens In ipsa hora exulta¬
lem̃i. qm̃ nullomodo.ẽ. om̃ino dubitandũ
tot congruentib testimoniis. qͦrũ similia
inscripturis ꝑ uosipsos potestis ad uertere.
ñ tantũ inpeccatis sed & in laudib dĩ con¬
fessionẽ diuinis litteris solere nominari:
Quid congruentius in hoc psalmo quando
allelua cantamꝰ. qđ ẽ. laudate dñm nos
ad moneri in telligimꝰ cũ audimꝰ Confite¬
minidño: qm̃ id ipsũ scilicet ut laudemꝰ
grandius ista breuitate ñuideo: cũ ita sit
ꝓpriũdõ qđ bonꝰ. ẽ. ut a qͦdã cõpellat᷑ ipse
filius dĩ Cũ audiret magisterbone. ab eo
scilicet qͥ carnẽ eiꝰ intuens. & diuinitatis
plenitudinẽ ñ intelligens. solũ hominem

Expanded text:
 prudentibus, et revelasti ea parvulis; ita, Pater, quoniam sic placitum est coram te.» Quis non eum intelligat in laude Patris haec dicere? Quis non videat istam confessionem non ad dolorem cordis, sed ad gaudium pertinere; cum etiam praecesserit Evangelista dicens: «In ipsa hora exsultaiam nullo modo est omnino dubitandum, tot congruentibus testimoniis, quorum similia in Scripturis per vos ipsos potestis advertere, non tantum in peccatis, sed et in laudibus Dei confessionem divinis Litteris solere nominari; quid congruentius in hoc psalmo, quando «Alleluia» cantamus, quod est, Laudate Dominum, nos admoneri intelligimus, cum audimus, «Confitemini Domino,» quam idipsum, scilicet ut laudemus grandius ista brevitate, non video; cum ita sit proprium Deo quod bonus est, ut a quodam compellatus ipse Filius Dei, cum audiret, «Magister bone,» ab eo scilicet qui carnem ejus intuens, et divinitatis plenitudinem non intelligens, solum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
tia: Non enĩ qͥoperantur iniqͥtatẽ : in unseiꝰ
ambulauer̃ : Qui autẽ peccatũ facit & iniqͥta¬
tẽ facit ait beatꝰ ioħs. & addidit peccatũ ini¬
qͥ tas est: Sed iam sermo iste claudendus. ẽ :
nec angustũ tanta quȩstio coartanda:¬

Expanded text:
ia: «Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt. Qui» autem «peccatum facit, et iniquitatem facit,» ait beatus Joannes; et addidit, «Peccatum iniquitas est» . Sed jam sermo iste claudendus est, nec in angustum tanta quaestio coarctanda
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ille ñ scrutabat᷑ testimonia eiꝰ. nec quȩ¬
rebat eũ qͥdicebat. magisterbone qͥdbon
faciã ut uitã ȩternã consequar : sed qͥ modo
eũ in toto corde que siuit. cuiꝰ consilto diui¬
tias suas p̃tulit᷑. qͦ audito. tristis abscessit:
ut eo inuento ñ sint impii nec iniqui:
quomodo ergo iãbeati. cũ ad huc testimo
iniqͥs. qͥs uel impius dixerit. uł iniquus:
qꝑscrutant᷑ testimonia eiꝰ intoto corde exqͣ̃
cũ: Nonquia scrutant᷑ a ex qͥr̃: sed quia
inuentur sunt qđ exqͥr̃: In toto eni corde:
non neglegenter exquir̃: Siergo spe beatiꝰ
fortassis etiã spe immaculati: Nã ꝓfecto
in hac uita licet in lege dñi ambulemꝰ. licet
scrutem᷑ testimonia eiꝰ. & in toto corde reqra¬
mꝰ eũ : si dixerimꝰ quia peccatũ ñ habemꝰ.
nos ipsos seducimꝰ & ueritas in nobis non est:

Expanded text:
rutabatur testimonia ejus, nec quaerebat eum, qui dicebat, «Magister bone, quid boni faciam, ut vitam aeternam consequar?» Sed quomodo eum in toto corde quaesivit, cujus consilio divitias suas praetulit, quo audito tristis abscessit ? ut eo invento non sint impii, nec iniqui. Quomodo ergo jam beati, cum adhuc testimoniniquos, quis vel impius dixerit aut iniquus? qui scrutantur testimonia ejus, in toto corde exquirunt eum;» non quia scrutantur et exquirunt, sed quia inventuri sunt quod exquirunt: in toto enim corde, non negligenter exquirunt. Si ergo spe beati, fortassis etiam spe immaculati. Nam profecto in hac vita, licet in lege Domini ambulemus, licet scrutemur testimonia ejus, et in toto corde exquiramus eum, «si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos sed
Abbreviated transcription (Latin):
non heli sed samu hel. non saul sed dauid:
qͥd adiungat attendite: Iatoto inqͥt
corde meo exqͥsiuite : nerepellas me
amandatis tuis : Ecce orat ut ad iuuetur
ad custodienda uerba dĩ: inqͦ dixerat
uiã suã corrigere iuniorẽ : Nã utiq hocẽ :
nere pellasme amandatis tuis Quid.ẽ. enĩ
adõ repelli. nisi non adiuuari: mandatis
qͥppe eiꝰ rectis atq: arduis humana non con¬
temperatur infirmitas: nisi p̃ueniens eiꝰ
adiuuet caritas: Quos autẽ non adiuuat.
hosmerito ꝑhibetur repellere. & tanquã
flammea framea ꝓhibent᷑ in digni. nema¬
nũ extendant ad arborẽ uitȩ : Quis ẽ.
autẽ dignꝰ. ex quo ꝑunũ hominẽ peccatum
intrauit inmundũ. & ꝑpeccatũ mors. &i ta
inom̃s homines ꝑtransiit. in quo om̃s pecca¬
uer̃  sed in debita dĩmiscđia : sanatur
in toto corde meo exqͥsiuite : & hoc unde
posset. nisieũ auersum ad se ipse conuerteret

Expanded text:
non Heli, sed Samuel; non Saul, sed David; non Heli, sed Samuel; non Saul, sed David; quid adjungat attendite: «In toto,» inquit, «corde meo exquisivi te; ne repellas me a mandatis tuis.» Ecce orat, ut adjuvetur ad custodienda verba Dei, in quo dixerat viam suam corrigere juniorem. Nam utique hoc est, «Ne repellas me a mandatis tuis:» quid est enim a Deo repelli, nisi non adjuvari? Mandatis quippe ejus rectis atque arduis humana non contemperatur infirmitas, nisi praeveniens ejus adjuvet charitas. Quos autem non adjuvat, hos merito perhibetur repellere, tanquam flammea framea prohibeantur indigni, ne manum extendant ad arborem vitae . Quis est autem dignus, ex quo per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt ? Sed indebita Dei misericordia sanatur In toto corde meo exquisivi te;» et hoc unde posset, nisi eum aversum ad se ipse converteret
Abbreviated transcription (Latin):
endo uerba dĩ. quȩ tanquã panẽ pat̃nũ esu¬
rens concupiuit : Neq eñ ĩcorrigeret uiã suã
ergo ille correx̃ uiã suã : quã seita de prauasse
ꝑuersamq habuisse confessus est. ut patri
diceret. iã ñ sũ dignꝰ uocari filius tuus: Tertiꝰ
qͦq mͥ intellectꝰ occurrit: Quẽ qͥdeme go quan¬
tũ ꝓmodulomeo sapio. duob superiorib
ante pono: Ut senior agnoscat᷑ uetꝰ homo. & no¬
uusiunior. senior qͥ portat iaginẽ terreni
hominis. uniõ qͥcȩlestis: Quia ñ prius qđ spiri¬
tale. ẽ. sed qđ animale: postea spiritale : Sic
ergo licet quilibet quantũ adȩtatẽ ꝑtin&
corporis annos auetustate decrepitus. iumor
erit addm̃ ꝑcepta gr̃ȩ nouitate conuersus.
& in hoc corrigit iuuenior uiã suã incustodien¬
do uerbaeiꝰ. hociẽ. uerbũ fidei qđ p̃dicamꝰ:
cantator cantici noui. heres testam̃ti noui :
iste iunior. noncain sedabel. ñ ismael sedisa ae.
nonesau sed isrł. non manasses sedeffraim.

Expanded text:
e tanquam panem paternum esuriens concupivit? Neque enim corrigeret viam suam ergo ille correxit viam suam, quam se ita depravasse perversamque habuisse confessus est, ut patri diceret, «Jam non sum dignus vocari filius tuus» . Tertius quoque intellectus mihi occurrit, quem quidem ego, quantum pro modulo meo sapio, duobus superioribus antepono: ut senior agnoscatur, vetus homo; et novus, junior: senior, qui portat imaginem terreni hominis; junior, qui coelestis: quia «non prius quod spirituale est, sed quod animale; postea spirituale» . Sit ergo licet quilibet, quantum ad aetatem pertinet corporis, annosa vetustate decrepitus, junior erit ad Deum percepta gratiae novitate conversus; et in hoc corrigit viam suam, in custodiendo verba ejus: hoc est verbum fidei quod praedicamus cantator novi cantici, haeres testamenti novi, iste junior non Cain, sed Abel; non Ismael, sed Isaac; non Esau, sed Israel; non Manasses, sed Ephraem;
Abbreviated transcription (Latin):
didi & locutꝰ sum: sed ꝓpt̃ hoc dicit se
locutũ . eẽ. quia credidit: Simul enĩ credioit:
& qđ p̃miũ loquendo sꝑaret : & quã pȩnã
Passus .ẽ. enĩ multas tribulationes ꝓpt̃ uerbũ
qđ fideliter tenebat. fideliter impendebat:
& humiliatꝰ ẽ nimis qđ illi timuer̃ qͥ ama
uer̃ głam hominũ magis quãdĩ: Sed qͥd . ẽ.
ego autẽ : nisi quia homo humiliari potest
abeis qͥueritati contradicunt. non ipsa
ueritas quã credit & loqͥt᷑: Vnde & apłs
cũdecatena suadiceret: sed sermo inqͥt dĩ
ñ ẽ alligatꝰ: Sic & iste quia ipsa. ẽ. una

Expanded text:
didi, et locutus sum; sed propter hoc dicit se didi, et locutus sum; sed propter hoc dicit se locutum esse, quia credidit. Simul enim credidit, et quod praemium loquendo sperare, et quam poenam Passus est enim multas tribulationes, propter verbum quod fideliter tenebat, fideliter impendebat; et humiliatus est nimis: quod illi timuerunt qui «amariam hominum magis quam Dei.» Sed quid est, «Ego autem,» nisi quia homo humiliari potest ab eis qui veritati contradicunt, non ipsa veritas quam credit et loquitur? Unde et Apostolus, cum de catena sua diceret: «Sed sermo,» inquit, «Dei non est alligatus» . Sic et iste, quia ipsa est una
Abbreviated transcription (Latin):
tur non credunt. & illiquerũ qđ credunt non
locunt᷑. merito rȩꝓbant᷑  qͥserit seruus uere
dicendus fidelis. nisi ille cuidr̃ euge bone ser
te constituã intraingaudiũ dñĩtui: talis
itaq seruus. nec antequã credat loqͥt᷑ neccũ
crediderit tacet : Velsiceroget ut ipse non ha¬
beat: uel qđ habet ñerogando ñ habeat: Sic
bonꝰ seruuscantans alleluia. idͤ sacrificans
dño sacrificiũ laudis aquo auditurus. ẽ. intra
ingaudiũ dñitui. Exultet & dicat:
Credidi ꝓpt̃ qđ locutꝰ sum hoc. ẽ. ꝑfecte
credidi Nonenĩ ꝑfecte credunt : qͥ qđ credut̃
loqͥnolunt: Adipsam em̃ fidẽ ꝑtinet: etiam
illud credere qđ dictũ. e. Quime c̃fessus
fuerit᷑ hominib: confitebor eũ corã angłisdi:
Ex hoc enĩ. ẽ. appellatꝰ fidelisille seruus:
non tantũ quia accepit. sed quia impendit
atq lucratus est: Ita & hoc loco. ñ aitcre¬

Expanded text:
tur non credunt, et illi qui verum quod credunt non tur non credunt, et illi qui verum quod credunt non loquuntur, merito reprobantur; quis erit servus vere dicendus fidelis, nisi ille cui dicitur: «Euge, ste constituam; intra in gaudium domini tui?» Talis itaque servus nec antequam credat loquitur, nec cum crediderit tacet; ne vel sic eroget ut ipse non habeat, vel quod habet non erogando non habeat. Sic bonus servus cantans «Alleluia,» id est, sacrificans Domino sacrificium laudis, a quo auditurus est, «Intra in gaudium Domini tui;» exsultet, et dicat, «Credidi, propter quod locutus sum:» hoc est, perfecte credidi. Non enim perfecte credunt qui quod credunt loqui nolunt: ad ipsam enim fidem pertinet etiam illud credere quod dictum est, «Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor eum coram Angelis Dei» . Ex hoc enim est appellatus fidelis ille servus, non tantum quia accepit, sed quia impendit atque lucratus est. Ita et hoc loco non ait, Cre
Abbreviated transcription (Latin):
sione. si ue ueritate : xp̃c annunti&ur : Verita¬
tẽ qͥppe annuntiabant: etiã si nonueritate.
idiẽ non uero animo isti locuntur. qđ non cre¬
dunt : & ideorȩpbati sunt. quãuis sint utiles
eis qͦ sinstruit dñs dicens. quȩdicunt facite
quȩ autẽ faciunt facere nolite : Dicunt enĩ
& non faciunt: Unde . nisi quia utilia non
credunt. eẽ. quȩdicunt : sunt autẽ aliiqͥ
credunt & non locunt᷑ qđ credunt: uel pi¬
gritia. ueltimore : Nã & ille seruus quãuis
talentũ habuerit. tam̃ quia erogare noluit
audit atlño iudice Ser uenequã & piger:
& alio euangłulo codictũ. ẽ. qđ multi expͥn¬
cipib iudȩorũ credidissent in eũ. sed noneũ
confitebant᷑. ne expellerentur desynagogis:
Sed etiã ipsi rep̃hensi. atq imꝓbatisunt: Seqͥt᷑
enĩ euangłista dicens: Am auer̃ enĩ głam homi¬
nũ. magis quã dĩ : Siergo &illi qͥuerũ qđ locun¬

Expanded text:
sione, sive veritate Christus annuntietur» . Veritasione, sive veritate Christus annuntietur» . Veritatem quippe annuntiabant, etiamsi non veritate, id est non vero animo. Isti loquuntur quod non credunt, et ideo reprobati sunt; quamvis sint utiles eis quos instruit Dominus, dicens: «Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt» . Unde, nisi quia utilia non credunt esse quae dicunt? Sunt autem alii qui credunt, et non loquuntur quod credunt, vel pigritia, vel timore. Nam et ille servus quamvis talentum habuerit, tamen quia erogare noluit, audit a Domino judice: «Serve nequam et piger.» Et alio Evangelii loco dictum est quod multi ex principibus Judaeorum credidissent in eum, sed non eum confitebantur, ne expellerentur de synagogis; sed etiam ipsi reprehensi atque improbati sunt: sequitur enim Evangelista dicens, «Amaverunt enim gloriam hominum magis quam Dei» . Si ergo et illi qui verum quod loquun
Abbreviated transcription (Latin):
loco dicit. non exueritate sed exoccasi¬
one p̃dicare uerbũ dĩ. ñ caste id .ẽ. non
ex animo purȩ acsincerȩ caritatis: A liuo
enĩ sentiebant qđ in eoꝵ morib apparebat:
& aliud p̃dicabant ut sc̃õ nomine placeret̃
hominib : Nã de his iterũ dicit᷑ Neq eñ
isti dõ feruiunt: sed suo uentri : Quos tam̃
xp̃m annuntiare ꝑmittit: Quãuis enĩ ea
potius crederent quȩ ipsi faciebant ut mo¬
rirent᷑ : ea tam̃ p̃dicabant quȩ sialii creden¬
tes facerent saluarent᷑: Non enĩ aliud
annuntiabant : p̃ter regulã fidei : Eos qͥppe
tatẽ: qr xp̃s ueritas est: Deistis autẽ dicit.
qđ xp̃mannuntient sed ñ caste : id ẽ ñ animo
smplici& puro exfide sincera. quȩ ꝑ dilectionẽ
oꝑat᷑: Terrenis qͥppe cupiditatib consulentes
regnũ cȩlorũ annuntiabant: habentes inpec¬
tore falsitatẽ. in lingua ueritatẽ. Sciensitaq
liberatos istos qͦq ita ꝑmittit : Siue in qͥt occa¬

Expanded text:
loco dicit non ex veritate, sed ex occasione praedicare verbum Dei, non caste , id est, non ex animo purae et sincerae charitatis. Aliud enim sentiebant, quod in eorum moribus apparebat; et aliud praedicabant, ut sancto nomine placerent hominibus: nam de his iterum dicit, «Neque enim isti Deo serviunt, sed suo ventri» . Quos tamen Christum annuntiare permittit. Quamvis enim ea potius crederent quae ipsi faciebant, ut morerentur: ea tamen praedicabant, quae si alii credentes facerent, salvarentur; non enim aliud annuntiabant praeter regulam fidei. Eos quippe tatem; quia Christus veritas est . De istis autem dicit quod Christum annuntient; sed non caste, id est, non animo simplici et puro, et fide sincera quae per dilectionem operatur : terrenis quippe cupiditatibus consulentes, regnum coelorum annuntiabant, habentes in pectore falsitatem, in lingua veritatem. Sciens itaques esse liberatos, istos quoque ita permittit: «Sive,» inquit, «occa
Abbreviated transcription (Latin):
Deqͥb apłs paulus iustitiã fidei cõm̃dans. in
psalmo scriptũ. eẽ. monstrauit. beatiqͦrũ
remissesunt iniqͥtates. & quorũ tecta sunt
peccata: beatꝰ uir cui ñ imputauit dñspec
exfide uiuit: ab ista uiadnĩ illa alienat
iniqͥtas. quȩ .ẽ. infidelitas: In hac autẽ in a.
iđ. infide pia. qͥs qͥs ambulat. aut peccatũ
ñ oꝑat᷑. aut siqͥd ad euiante cõmittit᷑ ꝓpt̃
uiam ñimputat᷑. & tanquã non fuerit oꝑatꝰ¬
accipit᷑: & ideo bene etiã sic intelligitur.
non eñi qͥoperant᷑ iniqͥtatẽ in uis eiꝰ ambi¬
lauer̃ : ut hanc inqͥta tẽ significauerit
quȩ recedit afide. aut non accedit ad fi¬
dem Quẽ ad modũ enĩ ait dñs deiudeis.
si non uenissem peccatũ ñ haberent. Nec
utiq sine Ulo peccato erant antequã xp̃c
ueniret in carne. & exqͦuenit coeper̃ ha¬
bere peccatũ  sed peccatũ qđ dã certũ

Expanded text:
De quibus apostolus Paulus justitiam fidei commendans, in De quibus apostolus Paulus justitiam fidei commendans, in psalmo scriptum esse monstravit, «Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata: beatex fide vivit , ab ista via Domini illa alienat iniquitas, quae est infidelitas. In hac autem via, id est, in fide pia, quisquis ambulat, aut peccatum non operatur, aut si quid a deviante committitur, propter viam non imputatur, et tanquam non fuerit opera«Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt;» ut hanc iniquitatem significaverit, quae recedit a fide, aut non accedit ad fidem. Quemadmodum enim ait Dominus de Judaeis, «Si non venissem, peccatum non haberent» ; nec utique sine ullo peccato erant, antequam Christus veniret in carne, et ex quo venit, coeperunt habere peccatum; sed peccatum quoddam certum,
Abbreviated transcription (Latin):
cimꝰ eẽt. impl&um. siue dicentes ueniat regnũ
tuũ. siue dicentes liba nosamalo: sed qm̃tẽpta¬
tio. ẽ. uita humana suꝑ t̃rã. etiã si a criminibus
longe simꝰ ñ tam̃ de est. ubi desideriis peccati
maiora ugilantib: quȩ incautis minuta subre¬
punt: Quȩ si aduersus nos colligant᷑ & si ñ singula
suis motib conter̃. om̃ia. tam̃ acer uonosobruuñ:
& ꝓpt̃ hoc etiã hiqͥ ambulant in uiis dñi dicuãs
dimitte nobis debita nrã m̃ aduasdñi &ipsa
oratio ꝑtinet. & ipsa confessio. quãuis non
adea peccata ꝑtineant iltaq inuiqs dñi quas
om̃iffides una cõplectitur qͦ ineũ creditur
qͥiuistificat impium: qͥetiã dix̃ egosum uia :
nemo peccatũ oꝑat᷑ sed confitetur : Deuiat
ergo cũ peccat: & ideo peccatũ uiȩ ñ tribuit᷑.
qđ adeuiante cõmitat᷑. sed inuia fidei ꝓñpec¬
cantib habent᷑. qͥb peccata ñ imputantur :

Expanded text:
cimus esset impletum, sive dicentes, «Veniat regnum cimus esset impletum, sive dicentes, «Veniat regnum tuum;» sive dicentes, «Libera nos a malo» : sed quoniam tentatio est vita humana super terram ; etiamsi a criminibus longe simus, non tamen deest ubi desideriis peccati, majora vigilantibus, quaedam incautis minuta subrepunt, quae si adversus nos colligantur, etsi non singula suis motibus conterunt, omnia tamen acervo nos obruunt. Et propter haec etiam hi qui ambulant in viis Domini, dicunt: Dimitte nobis debita nostra , quoniaoratio pertinet, et ipsa confessio, quamvis non ad eas peccata pertineant . Itaque in viis Domini , quas omnes fides una complectitur, qua in eum creditur qui justificat impium , qui etiam dixit: Ego sum via , nemo peccata operatur, sed confitetur. Deviat ergo cum peccat; et ideo peccatum viae non tribuitur, quod a deviante committitur: sed in via fidei pro non peccantibus habentur, quibus peccata non imputantur.
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ cõmouendo : Non enĩqͥoꝑant᷑ iniqͥtatẽ
id ẽ. qͥobȩdiunt desideriis peccati: in iis dñi
ambulauer̃ : Sed ad huc quȩrendũ . ẽ. quȩ peta¬
mꝰ dimita nobis. quando dicimꝰ dõ. dimitte
nobis debita nrã: Utrũ qr nos oꝑam̃. quando
peccati desideriis obȩdimꝰ. an ipsa desideria
nobis dimittiuolumꝰ. quȩ nos nonoꝑam. sed qđ
habitat innobis peccatũ: quantũ qͥdem egosaꝑe
possum łangoris illius & infirmitatis. unde &¬
illicita desideria cõmouentur. qđ peccatum
appellat apłs. uniuers. sreatꝰ sacram̃to bapts¬
matis. ẽ solutꝰ. cũ om̃ib quȩ illi obȩdientes
fecimꝰ. diximꝰ. cogitauimꝰ. Nec nobis deinceps
languor iste obesset quãuis in eẽt. si desiderus
eiꝰ illicitis nullis umquã obȩdientiã p̃beremꝰ.
siue oꝑatione. siue locutione. siue tacita assen¬
sione : donec etiã ipse sanar&ur. cũ id qđ pos¬

Expanded text:
eadem commovendo. «Non enim qui operantur iniquitatem,» eadem commovendo. «Non enim qui operantur iniquitatem,» id est, obediunt desideriis peccati, «in viis» Domini «ambulaverunt.» 2. Sed adhuc quaerendum est quae petamus dimitti nobis, quando dicimus Deo, «Dimitte nobis debita nostra:» utrum quae nos operamur, quando peccati desideriis obedimus; an ipsa desideria nobis dimitti volumus, quae nos non operamur, sed quod habitat in nobis peccatum. Quantum quidem ego sapere possum, languoris illius et infirmitatis, unde illicita desideria commoventur, quod «peccatum» appellat Apostolus , universus reatus sacramento Baptismatis est solutus, cum omnibus quae illi obedientes fecimus, diximus, cogitavimus; nec nobis deinceps languor iste obesset, quamvis inesset, si desideriis ejus illicitis nullis unquam obedientiam praeberemus, sive operatione, sive locutione, sive tacita assensione; donec etiam ipse sanaretur, cum id quod pos
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ in ur̃o mortali corpore. ad obȩdiendũ
desideriis eiꝰ : nec exhibeatis m̃braurã. armaini¬
qͥtatis peccato: Sunt itaq desideria peccati:
quibus nos ꝓhibuit obȩdire : Oꝑant᷑ ergo pec¬
catũ hȩc desideria. quib si obȩdimꝰ & nosoꝑa¬
mͦ: Si autẽ obtẽꝑantes apło non eis obȩdimꝰ.¬
ñ illud nos oꝑam̃. sed qđ in nobis habitat pec¬
catũ: Si autẽ desideria nulla haberemꝰ illicita :
neo nos nec peccatũ malialiꝗͥd oꝑaret᷑ in nobis
M otũ porro illiciti defiderii. cui ñ obȩdiendo
non eũ nosoꝑam᷑. Ideo & nos agere dicimꝰ: qm̃
A quo langore om̃imodo saluierimꝰ : cũ & animo
& corpore immortales facti fuerimꝰ : Iua ꝓpt̃.
& quia inuis dñi ambulamꝰ ñ obȩdimꝰ desiderus
peccati : & quia ñ sumꝰ sine peccato. habemꝰdesi¬
deria peccati: acꝑ hoc iãnosea ñ oꝑam. non eis
obȩdiendo sed qđ in nobis habitat peccatũ

Expanded text:
peccatum in vestro mortali corpore, ad obediendum peccatum in vestro mortali corpore, ad obediendum desideriis ejus; nec exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato» . Sunt itaque desideria peccati, quibus nos prohibuit obedire. Operantur ergo peccatum haec desideria; quibus si obedimus, et nos operamur: si autem obtemperantes Apnon illud nos operamur, sed quod in nobis habitat peccatum. Si autem desideria nulla haberemus illicita, nec nos, nec peccatum mali aliquid operaretur in nobis. Motum porro illiciti desiderii, cui non obediendo non eum nos operamur, ideo et nos agere dicimur, quoa quo languore omnimodo salvi erimus, cum et animo et corpore immortales facti fuerimus. Quapropter, et quia in viis Domini ambulamus, non obedimus desideriis peccati; et quia non sumus sine peccato, habemus desideria peccati. Ac per hoc jam nos ea non operamur, non eis obediendo; sed quod in nobis habitat peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
& tam̃ ambulent uias dñi. quas non ambulant
qͥ oꝑant᷑ iniqͥtatẽ. soluta ẽ . dicente apło paulo :¬
iam ñ ego operor illud. sed id qđ mme habitat
peccatũ: Quomodo enũ ẽ. sine peccato. in qͦ habi¬
tat peccatũ : Ambulat tam̃ uias dñi. qͦsnon amł¬
tur illud. sed qđ in eo habitat peccatũ : Uerũta¬
m̃ita soluta .ẽ. ita quȩstio. ut difficilior altera
nasceret᷑ : qͦ modo agat homo qđ ipse ñ agit :
illud. sed qđ habitat inme peccatũ: Vnde
intelligere deb̾emꝰ. quando peccatũ qđ habi¬
tat in nobis oꝑatur in nobis. tunc nos id non
oꝑari : quando nequaquã ei uoluntas nr̃a con¬
sentit & tenet etiã corporis m̃bra. neobȩdi¬
ant desideriis eiꝰ: Quid enĩ oꝑat᷑ peccatũ nolen¬
tib nobis. nisi sola illicita desideria: qͥbus siuo¬
luntati ñ adhibeat᷑ assensus: moue t᷑ qͥdem.
non nullus affectꝰ sed nullus eirelaxat᷑ effectꝰ:
Hoc p̃cepit idẽ apłs ubidicit Nonergoregnet

Expanded text:
ias Domini, quas non ambulant qui operantur iniquitatem: soluta est, dicente apostolo Paulo, «Jam non ergo operor illud, sed id quod in me habitat peccatum.» Quomodo enim est sine peccato, in quo habitat peccatum? Ambulat tamen vias Domini, quas non amtur illud, sed quod in eo habitat peccatum. Verumtamen ita soluta est quaestio ista, ut difficilior altera nasceretur, Quomodo agat homo quod ipse non agit.  sed quod habitat in me peccatum» . Unde intelligere debemus, quando peccatum quod habitat in nobis, operatur in nobis, tunc nos id non operari; quando nequaquam ei voluntas nostra consentit, et tenet etiam corporis membra, ne obediant desideriis ejus. Quid enim operatur peccatum nolentibus nobis, nisi sola illicita desideria? Quibus si voluntatis non adhibeatur assensus; movetur quidem nonnullus affectus, sed nullus ei relaxatur effectus. Hoc praecepit idem apostolus, ubi dicit: «Non ergo regnet
Abbreviated transcription (Latin):
Tuncerimꝰ in regione uiuorũ. ex om̃i parte
placentes in conspectu dñi: exnulla ab eo
parte peregrini: Quandiuenĩ sumꝰ ꝓ
incorpore : peregrinamur ad nõ: Ꝙ in
quantũ inde peregrinam ad nõ. in tantũ
nonsumꝰ in regione uiuorũ : Confidimꝰ
autẽ & bene arbitramur magis pere¬
grinari acorpore & inmanere addnm̃.
& ideo ambimꝰ siue manentes siue
peregrinantes placentes illi. eẽ : Ambi¬
gimꝰ quidem nunc: quia expectamus
adhuc redẽptionẽ corporis nr̃i : Sed
cũ abforta fuerit mors inuictoria.
& corruptibile hoc induerit incorrup¬
tionẽ. & mortale hoc induerit in mortali¬
tatẽ. nullus erit fl&us. quia nullus lap¬
sus: & nullus lapsus. quia nulla corrup¬
tio : &ideo iam non ambigemꝰ placere.
sed om̃i no placebimꝰ in conspectu dñi in re¬
gione uiuorum:

Expanded text:
Tunc erimus «in regione vivorum,» ex omni parte placentes in conspectu Domini, ex nulla ab eo parte peregrini. «Quamdiu enim sumus in corpore, peregrinamur a Dominquantum inde peregrinamur, in tantum non sumus «in regione vivorum.» «Confidimus autem et bene arbitramur magis peregrinari a corpore, et immanere ad Dominum; et ideo ambimus, sive immanentes, sive peregrinantes, placentes illi esse» . «Ambimus» quidem nunc, qui exspectamus adhuc redemptionem corporis nostri : sed cum absorpta fuerit mors in victoriam, et corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ; tunc nullus erit fletus, quia nullus lapsus; et nullus lapsus, quia nulla corruptio. Et ideo jam non ambiemus placere, sed omnino placebimus in conspectu Domini, in regione vivorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Atilli stragẽ ftinerũ ubiq facientes: ecłam
xp̃i mori arbitrabantur : Eccenunc enarrat
impiorũ. Non haberet istã potestatẽ : nsi
sibi datũ. eẽt. desuꝑ: Sȩpefiliũ paterfani
lias ꝑneqͥssimosseruos em̃dari ub&: cũilli
hereditatẽ. illis cõpedes p̃pararet Quȩ ẽ.
ista hereditas: auri. ẽ. an argenti. angẽmarũ.
in qͥt mͥportas iustitiȩ : Ecce audiuimꝰ por¬
tas: quid. ẽ. intus : in gressus inqͥt in eas
confitebor dño Illa confessio laudis. ẽ:
ad mirabilis usq ad domũ dĩ. inuoce exul¬
tationis & confessionis. sonifestiuitatẽ

Expanded text:
At illi stragem funerum ubique facientes, Ecclesiam At illi stragem funerum ubique facientes, Ecclesiam Christi mori arbitrabantur. Ecce nunc enarrat impiorum: non haberet istam potestatem, nisi sibi data esset desuper. Saepe filios palias per nequissimos servos emendari jubet; cum illis haereditatem, illis compedes praeparet. Quae est ista haereditas? Auri est, an argenti, an gemmarum, inquit, «mihi portas justitiae.» Ecce audivimus portas. Quid est intus? «Ingressus,» inquid, «in eis» «confitebor Domino.» Illa confessio laudis est «admirabilis usque ad domum Dei, in voce exultationis et confessionis, soni festi