comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ait apostolus. Et qm̃ non ꝓbauerunt deum innoticiam hab̃̾e.
tradidit illos deus ĩreprobum sensum. ut faciant quȩ non
conueniunt. Qua ꝓpter ita conclusit apls. Ergo cunus uult
miseretur: & quem uult obdurat. Cuius enim nuscretur facit
eum bene oꝑari: & quem obdurat relinquit eum ut male
oꝑetur. Sed& illa miscd̃ia precedenti merito tribuitur. &
ssta obduratio precedenti impietati. ut & bona ꝑdonum dei
oꝑemur. & mala ꝑ supplicium: cum tamen homini non au¬
feratur liberum uoluntatis arbitrium. siue ad credendum
deo ut consequatur nos miscdia: siue adimpietatem ut con¬
sequat ur supplicium. Qua conclusione illata. infert questi¬
onem tanquam acontradicente. Ait enim. Dicis itaq michi.
Quid adhuc conqueritur: Nam uoluntati eius quis resistit:
sin sane inquisitioni sic respondet: ut intelligamus sp̃italib
uiris etiam non scd̃m terrenum hominem uiuentib. pare¬
re posse prima merita fidei & impietatis. quomodo deus pre¬

Expanded text:
it apostolus, Et quoniam non probaverunt Deum in notitia habere, tradidit illos Deus in reprobum sensum, ut faciant quae non conveniunt . Quapropter ita concludit Apostolus, Ergo cui vult miseretur, et quem vult obdurat. Cujus enim miseretur, facit eum bene operari; et quem obdurat, relinquit eum ut male operetur. Sed et illa misericordia praecedenti merito fidei tribuitur, et ista obduratio praecedenti impietati: ut et bona per donum Dei operemur, et mala per supplicium; cum tamen homini non auferatur liberum voluntatis arbitrium, sive ad credendum Deo ut consequatur nos misericordia, sive ad impietatem ut consequatur supplicium. Qua conclusione illata, infert quaestionem tanquam a contradicente. Ait enim: Dicis itaque mihi, Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? Cui sane inquisitioni sic respondet, ut intelligamus spiritualibus viris, et jam non secundum terrenum hominem viventibus, patere posse prima merita fidei et impietatis, quomodo Deus prae
Abbreviated transcription (Latin):
cet in apłis. Ficus arida a radicibus. synagoga acam &
aceteris a quibus omnis sanguis iustus ab abel usq ad
radicem: cui succedit oluia pulera. fructifera uocata
adño. Unde sequitur. Amen dico uobis. quia quicũq¬
ex uobis dixerit huic monti. iclest xp̃o qui est mons
crescens de lapide absciso sine manib collere & mittere
in mare. & non hesitauerit in corde suo sed crediderit
quia quod cumq dixerit fiat: fiet ei. id est quando
dicent apłi digne transferamur ad gentes alteras. qͥa
uos indignos iudicastis audiendi uerbum dei. Seqͥtur.
Ꝙ cumstatis ad orationem: dimittite si quid habetis
uersus orationis domunce: marcus suo more una orati¬
one comprehendit. Is namq cui dimissa sunt omĩa:
quid amplius rogabit. nisi ut ꝑseueret in eo quod obti¬
nuit: Q ueniunt rursus iherusoluam & reliqua.¬

Expanded text:
cet in apostolis. Ficus arida a radicibus, synagoga est a Ccet in apostolis. Ficus arida a radicibus, synagoga est a Cain, et a caeteris, a quibus omnis sanguis ab Abel usque ad radicem: cui succedit oliva pulchra, fructifera, vocata a Domino. Unde sequitur. Amen dico vobis, quia quicumque dixerit huic monti. Id est, Christo, qui est mons crescens de lapide abscisso sine manibus. Tollere et mittere in mare, et non haesitaverit in corde suo, sed crediderit, quia quodcumque dixeritdixerunt apostoli: Digne transferimur ad gentes, quia vos indignos judicastis audiendi verbum Dei. Sequitur: Et cum stabitis ad orandum, dimittite si quid habetis versus orationis Dominicae Marcus suo more in una oratione comprehendit. Is namque cui dimissa sunt omnia: quid amplius rogabit, nisi quod perseveret in eo, quod obtinuit? Et veniunt rursus Jerosolymam. Et cu
Abbreviated transcription (Latin):
idest patrissui: qm̃ filius de patre suscepit nomen.
& pater de filio. W introuut iherusolimam. et reliqua.¬
uesꝑa exit inbethaniam cum duodecim. Mane ad
iudeam uenit: atq nos inuesꝑa mundi uisitat. Esu¬
riens dñs salutem hominum. uidit a longe ficum.
foliis non fructib ornatam: idest synagogam uestitã
mandatis hominum & suꝑsticionib scopatam. Cui dene¬
gat fructum in euum. Unde templum ingrediens euer¬
tit uendentes & ementes. & mensas & cathedras: id est qui
uendunt honorem & gradus emunt. Scriptum est enim.
domus mea domus orationis uocabitur: uxta ysaiam.
Uos autem fecistis illam speluncam latronum: iuxta ihe¬
remiam. Et cum uespera facta esset et reliqua. W hoc pro¬
prie. Post se relinquens tenebras. ut sol iiudeorum cordibꝰ
egrediebatur de ciuitate ad aliam: quȩ est beniuola &
obediens. Mane reuertentes. uiderunt ficum aridam.
Occidit sol: oritur sol. lux ablata ascribis & pharyseis: lu¬

Expanded text:
id est, patris sui, quoniam filius de patre suscepit nomen, id est, patris sui, quoniam filius de patre suscepit nomen, et pater de filio. Et introivit Jerosolymam in templuvespera exiit in Bethaniam, cum duodecim, mane ad Judaeam venit, atque nos in vespera mundi visitat. Esuriens Dominus salutem hominum, vidit a longe ficum, foliis, non fructibus ornatam, id est, synagogam vestitam mandatis hominum, et superstitionibus scopatam: cui denegat fructum in aevum. Inde templum ingressus, ejecit vendentes et ementes, et mensas et cathedras evertit: id est, qui vendunt honorem et gradus emunt. Scriptum est enim: Domus mea, domus orationis vocabitur, juxta Isaiam. Vos autem fecistis eam speluncam latronum: juxta Jeremiam. Et cum vespera facta esset, egrediebatur prie. Post se relinquens tenebras, ut sol in Judaeorum cordibus egrediebatur de civitate ad aliam, quae est benevola et obediens. Mane revertentes viderunt ficum aridam. Occidit sol, oritur sol: lux ablata a scribis, lu
Abbreviated transcription (Latin):
in lasciua carne. sed iusticia & pax & gandium insp̃u
scõ. Multi autem strauerunt uestimenta sua inuia.¬
sub pullo asine. Qui sunt pedes nisi qui portant: & ex¬
tremi quos ad iudicandum constituit apłs: Qui &
ipsi & sinon sunt dorsum in quo sedit dñs: tamen cum
milib aiohanne instruuntur. Alii autem frondes
cedebant de arborib & sternebant inuia. Magis hoc
ad ornatum & sacramentum ꝑtinet. quam ad necessi¬
tatem. Iusti ut palma florebunt. angusti in radicibus.
lati in florib & in fructibus: qm̃ boms odor xp̃i sunt.
&sternunt uiam mandatoꝵ dei. bona faina. Qui pre¬
ibant. ꝓpħe sunt. & qui sequebantur apłi. ut abyssus
abyssum inuocet. idest lex legem alteram. O sanna. id:
saluifica dicentes in excelsis. & imis: ut iusti edificentur
in ruinam angłoꝵ. & terreni & subterranei saluentur
ab eo benedicto. uincente & ueniente innomine dñi.

Expanded text:
in lasciva carne, sed justitia, et pax, et gaudium in Spiritu in lasciva carne, sed justitia, et pax, et gaudium in Spiritu sancto. Multi autem vestimenta sua straverunt in via. Qui sunt pedes, nisi qui portant, et extremi quos ad judicandum constituit apostolus? Qui et ipsi, et si non sunt deorsum, in quo sedit Dominus: tamen cum militibus a Joanne instruuntur. Alii autem frondes caedebant de arboribus, et sternebant in via: ad orandum et sacramentum pertinet, quam ad necessitatem. Justi ut palma florebunt: angusti in radicibus, lati in floribus et fructibus: quoniam bonus odor Christi sunt: et sternunt viam mandatorum Dei bona fama. Qui praeibant, prophetae sunt, et qui sequebantur apostoli: ut abyssus abyssum invocat, id est, lex legem alteram. Osanna, id est, salvifica: dicentes in excelsis et imis: ut justi aedificentur in ruinam angelorum, et terreni et subterranei salventur ab eo benedicto vincente et veniente in nomine Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Ego sum uiaueritas & uita. Hȩc est uia an¬
gusta quȩ ducit ad ardua iherusolime & bethanie.
ad montem oliuarum: qui est mons luminis os con
est omnium credentium. & bene uiuentium in xp̃o
Misit duos ex discipłis siuis. Bini uocantur & bini mit
egypto. duo deportant botrum de terra sc̃a ut semper
prepositi coniungant opus et scientiam. & duo man¬
data de duabus tabulis proferant. & duob fontib ab¬
luantur & abluant: & duob uectibus archam dñi por¬
tent. & inter duo cherubin deum agnoscant mente &
sp̃u psallentes. Pullum ligatum ducunt & indomitum:
quem soluunt & domant. qui est populus gentilis liga¬
cus ante ianuam fidei criniculis peccatoꝵ suoꝵ. Inbi¬
uiostantem. id est inlibertate arbitrii dubitancẽ interui¬
sidicerent. Quis pocest dimittere peccata: . imponus
uestimenta sua. idest stolam prunam immortalitatis
ꝑbaptismi sacramenta afferunt. Q sedit iħe super
eos. idest in eosregnare cepit: ut non regnet ꝑeccatũ

Expanded text:
dicit: Ego sum via, veritas et vita. Haec est via angusta, quae ducit ad ardua Jorosolymae, et Bethaniae, ad montem Olivarum, qui est mons luminis, et conest omnium credentium, et bene viventium in Christo. Mittit duos ex discipulis suis, et ait Aegypto. Duo deportant botrum de terra sancta: ut semper praepositi conjungant opus et scientiam: et duo mandata de duabus tabulis proferant, et duobus fontibus abluantur, et abluant, et duobus vectibus arcam Domini portent: et inter duos cherubim Deum cognoscant, spiritu et mente psallentes. Pullum ligatum ducunt et indomitum: quem solvunt et domant, qui est populus gentilis, ligatus ante januam fidei, cum vinculis peccatorum suorum: in bivio stantem, in libertate arbitrii dubitantem inter vis dicvestimenta sua, id est, stolam primam immortalitatis per baptismi sacramenta afferunt. Et sedit super eum, id est, in eo regnare coepit; ut non regnet peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
in nubibus. Innube ascendit cum nube ueniet: id÷
in corpore suo solo quod sumpsit aiurgine ascendit.
& cum multiformi ęccłia que est corpus ipsius. & pleni¬
tudo eius ad iudicium uenturus est sicut dicit scđm

Expanded text:
cum nubibus coeli. In nube ascendit, cum nube veniet, id est, cum nubibus coeli. In nube ascendit, cum nube veniet, id est, in corpore suo solo, quod sumpsit a virgine ascendit: et cum multiformi Ecclesia, quae est corpus ipsius, et plenitudo ejus, ad judicium venturus est: sicut dicit secundum
Abbreviated transcription (Latin):
Exurgens suminus sacerdos. interrogat iħm. Ille au¬
tem tacebat. Ipse deus & saluator noster. qui mundo
salutem contulit. & humano generi sua pietate sub¬
uenit sicut ouis ad occisionem sine uoce ducitur: &
obmutuit & siluit abonis. Caciturnitas xp̃i. apologi¬
am ade absoluit. ꝙ dicit . ei. Lu es xp̃c filius dei bene¬
dicti: Quem expectabant delonge: in prope non
uidebant. Sicut ysaac caligantibus occłis. iacob
sub manibus non agnoscit: sed longe de eo futura
canit. Iħc autem dixit illi. Ego sum: ut in excusabi¬
les sint. & uidebitis filium hominis. Sacerdos inter¬
rogat filium dei: iħc autem respondet filium ho¬
minis. ut hic intelligamus filium dei eundem ẽẽ
& filium hominis. ut ne quaternitatem faciamus
in trinitate sed homo in deo & d̃s in homine esse¬
necesse sit. Adextris sedentem utirtutis: id est in uita reg¬
nantem sempiterna & uirtute diuina. W uenientem

Expanded text:
Exsurgens summus sacerdos interrogat Jesum: Ille auExsurgens summus sacerdos interrogat Jesum: Ille autem tacebat. Ipse Deus et Salvator noster, qui mundo salutem contulit, et humano generi sua pietate subvenit: sicut ovis ad occisionem sine voce ducitur: et obmutuit et siluit a bonis. Taciturnitas Christi apologiam Adae absolvit. Tu es Christus Filius Dei benedicti? Quem exspectabant de longe, in prope non vident. Sicut Isaac caligantibus oculis, Jacob sub manibus non agnoscit, sed longe de eo futura canit. Jesus autem dixit illi: Ego sum. Ut inexcusabiles sint. Et videbitis filium hominis. Sacerdos interrogat filium Dei, Jesus autem respondit filium hominis: ut hic intelligamus Dei filium eumdem esse et filium hominis: et ne quaternitatem faciamus in Trinitate, sed homo in Deo, et Deus in homine necesse sit. Sedentem a dextris virtutis, id est, in vita regnantem sempiterna, et virtute divina. Et venientem
Abbreviated transcription (Latin):
prie marcus. Sicut & ioseph relicto pallio: nudus de
manibus impudice dñe effugit. Qui uult effugere
manus iniquorum: relinquens mente quȩ mundi
sunt. fugiat post iħm. & conuenerunt sacerdotes &
scribe. Cunc fit congregatio taurorum in uaccis popłoꝵ
Petrus a longe sequebatur. Uir dupplex animo: incon¬
stans est in omnibus uiissuis. Cimor retrahit. karitas
trait. In atrio cum ministris. calefacit se ad ignem.
Atrium secularis circuitus est. Ministri. demonia st̃.
Ignis carnale desiderium est. Cum quibus qui manet:
flere peccata non potest. Sumini sacerdotes. querebant
falsum testimonium: aduersus iħm. Mentita est ini¬
quitas sibi: ut regina aduersus ioseph. & sacerdotes
aduersus susannam. Sed ignis. sine materia deficit.
& conuenientia testimonia non erant. Quod uariat᷑.
ille dixit quod illi dicunt: s simile uerbum de tem¬
plo corporis sui. quod post triduum resuscitauit.

Expanded text:
prie Marcus. Sicut Joseph, relicto pallio, nudus de prie Marcus. Sicut Joseph, relicto pallio, nudus de manibus impudicae dominae effugit. Qui autem vult effugere manus iniquorum, relinquens mente, quae mundi sunt, fugiat post Jesum. Et convenerunt sacerdotes et scribae. Tunc fit congregatio taurorum in vaccis populorum. Petrus a longe sequebatur. Vir duplex animo, inconstans est in omnibus viis suis. Timor retrahit, charitas trahit. In atrio cum ministris calefacit se ad ignem. Atrium sacerdotis, est saecularis circuitus: ministri, daemonia sunt. Ignis, desiderium carnale, cum quibus qui manet, flere peccata non potest. Summi sacerdotes quaerebant falsum testimonium adversus Jesum, mentita est iniquitas sibi: ut regina adversus Joseph: et sacerdotes adversus Susannam: sed ignis sine materia deficit. Et convenientia testimonia non erant. Quod variatur, ille dixit, quod illi dicunt: sed simile verbum de templo corporis sui, quod post triduum resuscitavit.
Abbreviated transcription (Latin):
tretis intemptationem. In temptationem intrat: qui
orare negligit. Ter discipuli dormiunt: & ter dominus
orans suscitat. Cerna dormitatio. tres mortuos quos
dominus suscitauit significat. Primus in domo. scđ̾s
ad sepulcrum. tercius de sepulcro. Cerna domini ui¬
gilia. tres ꝑsonas habere nos in orando docet: & de
Uenit uidas cum gladiis & lignis. Incumbit uirtu¬
ti scłi. qui desꝑat de adiutorio dei. Dat signum oscłi
cum ueneno doli: sicut cain obtulit sacrificium
subdolum & reꝓbatum. Unde uinum cum aceto
in cruce ponunt. & cenuerunt iħm. Hic ad est io¬
seph iunctus uenditus afratrib: & ferrum ꝑtransiit
anima euis. Unus educens gladium. amputauit
auricłam serui. Predicatio petri: auditum a iudeis
abscidit regni dei. Tunc discipuli eius. omnes relinq̃n¬
tes eum fugerunt. Tunc ad impletum est quod dicit᷑.
Elongasti ame amicum ꝙ proximum: et notos meos
amiseria. Adholescens quidam sequebatur eum amic¬
tus syndone suꝑ nudo.utiq corpore: & tenuerunt eũ.

Expanded text:
tur Scripturae. In tentationem intrat, qui orare negligit. Ter discipuli dormiunt, et ter Dominus orans suscitat. Terna dormitatio, tres mortuos quos Dominus suscitavit significat. Primum, in domo: Secundum, ad sepulcrum: Tertium, de sepulcro. Terna vigilia Domini, tres personas habere nos in orando docet, et deVenit Judas cum gladiis et lignis. Incumbit virtuti saeculi, qui desperat de adjutorio Dei. Dat signum osculi cum veneno doli: sicut Cain obtulit sacrificium subdolum et reprobatum. Unde vinum cum aceto in cruce ponunt. Et tenuerunt Jesum. Hic adest Joseph vinctus, venditus a fratribus: et ferrum pertransivit animam ejus. Unus educens gladium, amputavit auriculam servi. Praedicatio Petri auditum a Judaeis abscidit regni Dei. Tunc discipuli ejus relinquentes eum, omnes fugerunt. Tunc adimpletum est quod dicitur: Elongasti a me amicum et proximum, et notos meos a miseria. Adolescens autem quidam sequebatur eum, amictus sindone super nudo, et tenuer
Abbreviated transcription (Latin):
cantat. Petrus negat ter. Gallus lucis nuntius. quis ẽ.
terna ab negatione qua dñm negauimus nosse. uo¬
ce ancillarum exterriti excitamur ad amarissimos
post lapsus fletus. qui male cogitauimus de deo: & ma¬
le locuti sumus ad proximos. & male fecimus ad nos¬
metipsos. & uenit in predium gechsemani: id est ual¬
lis pinguedinum. U̾bi tauri pingues obsederunt eũ.
& iutuli multi circumdederunt eum. Sedete hic. do
sione: quia ille orat. illi dormiunt pinguedine cordis
usq ad mortem. Pauere & tristrͣi docemur ante iudi¬
cium mortis: quia non possumus ꝑ nos dicere nisi ꝑ
illum. Uenit princeps mundi huius: & inme non
habet quicquam. ꝙ dixit. Abba pater. Hebraice &
grece loquitur: quia non est distinctio iudei & greci.

Expanded text:
cantat, Petrus negat ter. Gallus lucis nuntius quis est, cantat, Petrus negat ter. Gallus lucis nuntius quis est, terna abnegatione, qua Deum negavimus nosse, voce ancillarum exterriti, excitamur ad amarissimos post lapsum fletus: qui male cogitavimus de Deo, et male locuti sumus ad proximos: et male fecimus ad nosmetipsos. Et venit in praedium Gethsemani, id est, vallis pinguedinum: ubi tauri pingues obsederunt eum, et vituli multi circumdederunt eum. Sedete hic donesione: quia ille orat, illi dormiunt pinguedine cordis Abba, Pater. Pavere et tristificari docemur ante judicium mortis, qui non possumus per nos dicere nisi per illum: Venit princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam. Et dixit: Abba, Pater. Hebraice et Graece loquitur, quia non est distinctio Judaei et Graec
Abbreviated transcription (Latin):
ma luna cenam domini facit. Quod nunquam in
est in psalmo. Ꝙ laudabunt dñm qui requirunt
eum. Et. Manducauerunt & adorauerunt omnes
pingues terre. Et exierunt in monte oluiarum.
In monte oliueti iħc tenetur. & inde ad celos ascen¬
dit: ut nos sciamus quia inde ascendimus ad celos.
unde uigilamus & oramus & ligamur nec repug¬
namus in terra. Omnes uos scandalum patiemi
m. Omnes cadunt: sed non omnes iacent. Num¬
quid qui doemit non aditiet ut resurgat: Carna¬
est. Percutiam pastorem. Propheta postulat passionẽ
domini. Pater respondet. Percutiam pastorem p̃cib
scõeum: uel infernalium. filius a patre mittitur &
ꝑcutitur. id est in carnatur & patitur. Di̾ꝑguntur
oues pastore ꝑcusso. Resurrectio ꝓmittitur: ut non¬
spes extinguatur. Petrus ait. Et si omnes scandali
zantur: & reliqua. Ꝙ auis sine pennis. in altum uola¬
re nititur. Sed corpus aggrauat animam: & timore
humane mortis. timor domini uincitur. Priusquam¬

Expanded text:
ma luna coenam Domini facit: quod numquam invma luna coenam Domini facit: quod numquam invest in psalmo: et laudabunt Dominum, qui requirunt eum, et manducaverunt eum, et adoraverunt omnes pingues terrae. Exierunt in montem OliIn monte Oliveti tenetur Jesus: et inde ascendit ad coelos: ut sciamus quia inde ascendimus ad coelos unde vigilamus, et oramus, et ligamur, nec repugnamus in terra. Omnes scandalizabimi. Omnes cadunt, sed non omnes jacent. Nunquid quia dormit non adjiciet ut resurgat? Carnaastorem. Percute pastorem. Propheta postulat passionem Domini: Pater res sanctorum infernalium. Filius a patre mittitur et percutitur, id est, incarnatur, et patitur. Disperguntur oves, pastore capto: resurrectio promittitur, ut spes non exstinguatuautem. Avis sine pennis in altum volare nititur: sed corpus aggravat animam ut, timore humanae mortis, timor Domini superetur. VERS
Abbreviated transcription (Latin):
ne angłi: & aqua maris rubri extinguuntur inimi¬
dit eis. Gratia. non meritis saluati sumus a deo.
& biberunt ex eo omnes. Ebrietas felix: satietas sa
lutaris. Quȩ quanto copiosus sumitur: tanto sobri¬
etatem mentibus donare dignatur. Et udas bibit
s non saturatur. nec sitim extinguit ignis eterm:
quia indigne sumit mysteria xp̃i. Hic macula in
luna ostenditur: quȩ nunquam deletur. Luna eccłiȩ
merito comparatur: que non habet a se splendorem
s a sole. certis modis suscipit lumen. idest axp̃o qui
eclesia quos sacrificium nullum emundat. sed eos
cogitatio insipiens ꝑducit ad culꝑas: que se cenose
crudelitatis fetoribus miscuerunt. Sanguis enim no¬
ui testamenti ꝓ multis effunditur: sed non omnes
emundat. Non bibam de genimine usq in diem
sed non mutat tempus: ut nos nunquam cęnam
domini ante quartam decimam lunam faciamꝰ.
Qui facit in quartadecima resurrectionem: undeci¬

Expanded text:
ne angeli: et aqua maris Rubri exstinguuntur inimine angeli: et aqua maris Rubri exstinguuntur inimidit eis. Gratia, non meritis salvati sumus a Deo. Et biberunt ex illo omnes. lutaris: quae quanto copiosius sumitur, tanto majorem sobrietatem mentibus donare dignatur. Et Judas bibit, sed non saturatur, nec sitim exstinguit ignis aeterni, quia indigne sumit mysteria Christi. Hic macula in luna ostenditur: quae numquam deletur. Luna Ecclesiae merito comparatur, quae non habet splendorem: sed a sole certis modis suscipit lumen, id est, a Christo, qui Ecclesia quos sacrificium nullum emundat, sed eos cogitatio insipiens perducit ad culpas: qui se coenosae crudelitatis  Fort. credulitatis fetoribus miscuerunt. Sanguis enim novi Testamenti, qui pro multis effundetur, non omnes emendat. Non bibam de genimine vitis, usque sed non mutat tempus: ut nos numquam coenam Domini, ante quartam decimam lunam faciamus. Qui facit in quarta decima resurrectionem: in undeci
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ut fiat armonia cythare. Omnes nerui bene
suspensi: consona uoce respondent. Numquid ego
sum domine: Unis reinissus: & pecuniȩ amore af¬
fectus dixit. Nlumquid ego sum raby: & dicit illis.
Unus de duodecim. Seꝑat lupus seorsum ouem qũa
rapit. Oius quȩ de ouili egreditur: lupi patet morsi¬
bus. filius hominis uadit. sed ue homini ꝑ quem
cuadetur. Multi bonum ut udas factunt: sed om̃¬
mino illis non proficit. Bonum erat ei si non esset
natus. Intimo latenti utero materno melius erat
non esse: quam adtormenta esse. Accepit ih̾c panem
& benedixit & fregit tradens figurans corpus suum
in panȩ quod est ȩccłia presens: quȩ accipitur in fide.
benedicitur numero. frangitur inpassionibus. dat᷑
in exemplis. sumitur in doctrinis. Formans sangui¬
nem suum in calice uino & aqua commixtum. ut
alio purgemur a culpis: alio redimamur a penis.
Danguine namq agni seruantur domus aꝑcussio¬

Expanded text:
tur, ut fiat harmonia in cithara: omnes nervi bene tur, ut fiat harmonia in cithara: omnes nervi bene suspensi, consona voce respondent: Numquid ego sum, Domine? Unus remissus, et pecuniae amore affectus, dixit: Numquid ego sum, Rabbi? Et dicit illis: Unus de duodecim. Separat lupus seorsum ovem, quam capit. Ovis, quae de ovili egreditur, lupi patet morsibus. Filius hominis vadit: sed vae homini per quem tradetur. Multi bonum, ut Judas, faciunt, sed omnino illis non proficit. Bonum erat ei si non esset natus: intimo latens utero materno, melius est non esse, quam ad tormenta esse. Accepit Jesus panem, et benedicens fregit, transfigurans corpus suum in panem, quod est Ecclesia praesens, quae accipitur in fide, benedicitur in numero, frangitur in passionibus, datur in exemplis, sumitur in doctrinis: formans sanguinem suum in calicem, vino et aqua mixtum, ut alio purgemur a culpis, alio redimamur a poenis. Sanguine namque agni servantur domus a percussio
Abbreviated transcription (Latin):
tas ȩccłia est: que muro fidei cingitur. Homꝰ occurrens:
populus primitiuus est. Amphora aquȩ: lex litere.
Sequimini eum quo ducit in altum. ubi est refectio
xp̃i. unde raab exploratoribus mandat ut non irent
ꝑ ima: sed ꝑ excelsa ꝑgerent. Cȩnaculum grande.
eccłia magna est: in qua narratur nom̃ domini
strata uarietate uirtutum. & linguarum ut est illud.
Circum amicta uarietate. In qua paratur domino:
domum suam credidit: ut sit una fides sub uno
uesꝑam indicat mundi. Circa undecimam namq
horam ueniunt nouissimi: qui prii denarium
uitȩ accipiunt ȩterne. Quiã crucem anͣte abraham
erat in inferno: & post crucem latro in paradyso.
Manducantib ait illis. Unus ex uobis me tradet: qͥ
manducat mecum panem. Quia dum falsitas ar¬
guitur: nichilominus ueritas comprobatur. Ut un¬
pleretur quod dicitur. Qui edebat panes meos mag¬
nificabat suꝑ me supplantationem. Omnes tangun¬

Expanded text:
itas, est Ecclesia, quae muro fidei cingitur. Homo occurrens, itas, est Ecclesia, quae muro fidei cingitur. Homo occurrens, populus primitivus est. Amphora aquae lex litterae est. Sequimini eum, qui ducit in altum, ubi est refectio Christi? Unde Raab exploratoribus mandat, ut non irent per ima, sed per excelsa pergerent. Coenaculum grande Ecclesia magna est: in qua narratur nomen Domini, strata varietate virtutum et linguarum, ut est illud: Circumamicta varietate in qua paratur Domino domum suam credidit, ut sit una fides sub uno vesperam indicat mundi. Circa undecimam namque horam veniunt novissimi, qui primi denarium vitae accipiunt aeternae: quia ante crucem Abraham erat in inferno, et post crucem latro in paradiso. Manducantibus autem eis ait: Unus ex vobis me tradet, et qui manducat mecum panem. Quia dum falsitas arguitur, nihilominus veritas comprobatur, ut impleretur, quod dicitur: Qui edebat panes meos, magnificabat super me supplantationem. Omnes tangun
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ uide cum cȩteris dicitur. Uobis datum ẽ. nosse
mysterium regni dei. Et dedi uobis potestatem &
in eum sathanas. Hic nox nocti indicat scientiam. Unum¬
quodq animal. ad simile sib iungitur. Maria occurrit
ad apłos. ut dies diei eructuet uerbum: & uidas ad iude¬
os ait nor nocti indicet scientiam. Promittunt pecu¬
niam et ęmunt uitam: quam ipse recipit cũ uitam
amittit. Querebat oportunitatem. Oportunitas
doli munquam iuenitur: ut non uindicetur hic aut
illic. Promittit se tradere. Ut magister eius ante diabo
lis dicebat. Uibi dabo potestatem hanc uiuersam.
& primo die arimorum: quȩ cum a maritudine
manducantur. Azima nobis est redemptio nostra:
amaritudo uero. passio domini. Dicunt discipłi.
Quo uis eamus: Ut cum uoluntate dei dirigamus
nostros gressus. Dominus indicat cum quo mandu¬
cet pascha: & more suo mittit duos. quod supra ex¬
posumus. Ꝙ dicit. Ite in ciuitatem. & reliqua. Cun¬

Expanded text:
quoniam Judae cum caeteris dicitur: Vobis datum est nosse quoniam Judae cum caeteris dicitur: Vobis datum est nosse mysteriuin eum intravit. Hic nox nocti indicat scientiam. Unumquodque animal ad simile sibi jungitur. Maria currit ad apostolos, ut dies diei eructet verbum: Et Judas ad Judaeos, ut nox nocti indicet scientiam. Promittunt pecuniam, amittunt vitam; quam ipse recepit, cum vitam amisit. Quaerebat opportunitatem. Opportunitas doli numquam invenitur, ut non vindicetur hic aut illic. Promittit se tradere, ut magister ejus diabolus ante dicebat: Tibi dabo potestatem hanc universam. Et primo die azymorum, quae cum amaritudine manducantur: azyma nobis est redemptio nostra, amaritudo vero, passio Domini. Dicunt discipuli: Quo vis eamus? Ut cum voluntate Dei dirigamus gressus nostros. Dominus indicat cum quo manducet pascha: et more suo mittit duos, quod supra exposuimus. Et dicit: Ite in civitatem, et reliqua. Civ
Abbreviated transcription (Latin):
nostra fides trecentis emitur denariis. idest decem
sensibus ꝑ corpus & animam & sp̃m triplicatis: ut ꝙ
nos sicut gedeon trecentorum uirorum nimerum as¬
sumentes allophylorum castra. pauꝑes sp̃u fractis la¬
gunculis nostris cum tubis & lucernis destruamus:
& ut abraham cum trecentis uiris spolia ad uesꝑum
diuidamus. Sequitur. Bonum opus oꝑata ẽ. in me.¬
Qui credit in deum: reputatur ei ad iusticiam. Aliud
est enu credere er: aliud credere in eum. idest totum
te eicerȩ millum. Quod habuit hec fecit. Non aliun¬
de sperennis: quod in nobis habemus. Preuenit unge¬
deret. Iudas scariothes unus de duodecim. Unus mi¬
mero. non unus merito. Unus nomine: non unus
numine. Unus corpore. non unus animo. Unde spon¬
sus ad sponsam canit. Uulnerasti cor meum soror
mea sponsa: inuno oculorum tuorum. ꝙ in uno cri¬
ne cossi tui. Oculus & crinis sapientia est & uirtus:

Expanded text:
nostra fides trecentis emitur denariis, id est, decem nostra fides trecentis emitur denariis, id est, decem sensibus per corpus et animam et spiritum triplicatis, ut et nos sicut Gedeon trecentorum virorum numerum assumentes, Allophylorum castra, pauperes spiritu fractis lagunculis nostris cum tubis et lucernis destruamus, et ut Abraham cum trecentis viris, spolia ad vesperum dividamus. Sequitur: Bonum opus operata est in meQui credit in Deum, reputatur ei in opus justitiae. Aliud est enim credere ei, aliud credere in eum, id est, totum ejicere te in illum. Quod habuit, haec fecit. Non aliunde speremus, quod in nobis habemus. Praevenit ungederet. Judas Iscariotis, unus de duodecim. Unus numero, non unus merito: unus nomine, non unus numine: unus corpore, non unus animo. Unde sponsus ad sponsam canit: Vulnerasti cor meum, soror mea sponsa, in uno oculorum tuorum, et in uno crine colli tui. Oculus et crinis, sapientiae est virtus:
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Uitant diem festum quod euenit illis. Non est
Uenit bethaniam. Hynulus ceruorum semper. acd
lectum suum redit. id est filius obediens patri usq
ad mortemr: obedientiam a nobis petit. Symon¬
infidelem primo. & postea fidelem significat. Muli¬
er cum a labastro. eccłiam cum fide que dicit. Nardus
mea dedit odorem sium. Pysticus nardus dicitur: idest
mysticus & pretiosus. Domus impleta odore: celum &
teria est. Fractum alabastrum carnale est defidertum:
quod frangitur ad caput. ex quo omne corpus compa¬
giatum est. Recumbente ipso. idest humiliante se
ut eum tangeret fides peccatricis quȩ de pelibus ascen¬
dit ad caput. & ad pedes a capite descendit ꝑ fidem:
ces. Per synedoche dicitur: idest unusꝓ multis. & multi
ꝓ uno. Dicentes intra se. Utquid ꝑditio hȩc unguen¬
ti: Perditur de salute ꝑditionem inuenit: ut in fico
fructifera mortis laqueum naniciscatur. Centum

Expanded text:
tur. Vitant diem festum, quod convenit illis. Non est tur. Vitant diem festum, quod convenit illis. Non est derunt. Venit Jesus Bethaniam. Hinnulus cervorum semper ad lectum suum redit, id est, filius obediens patri usque ad mortem, obedientiam a nobis petit. Sinfidelem primo, et postea fidelem significat. Mulier cum alabastro, Ecclesiasticam fidem, quae dicit: Nardus mea dedit odorem suum. Pistica nardus dicitur, id est, mystica et pretiosa. Domus impleta odore, coelum et terra est. Fractum alabastrum, carnale est desiderium: quod frangitur ad caput, ex quo omne corpus compaginatum est. Recumbente ipso, id est, humiliante, ut eum tangeret fides peccatricis: quae de pedibus ascendit ad caput, et ad pedes a capite descendit per fidem: tis? Per synecdochen dicitur unus pro multis, et multi pro uno. Dicentes intra se: Ut quid perditio haec unguenti? Perditus de salute perditionem invenit, et in ficu fructifera mortis laqueum nanciscitur. Trecenti
Abbreviated transcription (Latin):
ne omnium preceptum nouissimi ꝑ pͥmos audiant.
post biduum. Nunc asꝑganus librum nr̃m¬
de sanguine & limina domorum: & funem coccine¬
um circumdemus domui orationis nostre. & coccum
in manu nostra ut zare ligemus: ut uaccam rufam
inualle occisam enarrare possimus. Pascha transitus
interp̃tatur: phase uero immolatio. De immolatione
agni & tranfitu populi ꝑ mare. uel ꝑ egẏptum prefi¬
guratur passio rp̃i. & redemptio populi de inferno:
quando nos post biduum iusitat. idest plenissima
luna ȩtate xp̃i ꝑfecta. ut nec cum aliqua parte tene¬
brosa carnes agni inmaculati qui tollit peccata
mundi anuna domo quȩ est una ȩlecta matri suȩ.
eccłia catholica: calciati caritate. & armati uirtute.
comedamus dicentes. & enim pascha nostrum: im¬
molatus est xp̃c. & querebant sumini sacerdotes. &
in babylone. Occiso etenim capite: totum corpus
enerue fit. Unde miseri facuint: quod capita moliun¬

Expanded text:
ne omnium praeceptum novissimi per primos audiant! ne omnium praeceptum novissimi per primos audiant! post biduum. Nunc aspergamus librum nostrum sanguine, et limina domorum, et funem coccineum circumdemus domui orationis nostrae, et coccum in manu nostra, ut Sara ligemus: ut vaccam rufam in valle occisam enarrare possimus. Pascha, transitus interpretatur: Phase vero immolatio. In immolatione agni et transitu populi per mare, vel per Aegyptum, praefiguratur passio Christi, et redemptio populi de inferno, quando nos post biduum visitat, id est, plenissima luna aetate Christi perfecta, ut nec cum aliqua parte tenebrosa, carnes agni immaculati, qui tollit peccata mundi: in una domo, quae est una electa matris suae Ecclesia catholica: calciati charitate, et armati virtute comedamus, dicentes: Etenim pascha nostrum immolatus est Christus. Et quaerebant summi sacerdotes et in Babylone. Occiso etenim capite, totum corpus enerve efficitur. Unde miseri faciunt, quod capita moliun
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Pater maior me est. Idest corpus eius in terra
positum quod est eccłia. Uigilate & orate. Nescitis
enu quando tempus. sit. Uigilia opus est mentis:¬
ante mortem corporis.omo peregre ꝓfi ciscens.
corpus est xp̃i incelum ȩleuatum. relinquens domũ
suam quȩ est ȩccłia. dans seruis suis potestatem cuiusq
oꝑis. idest octo talenta iuxta matheum. uel decem
mnas uxta lucam. E ianitori precipit ut iugilet: idest
ei qui predicat cui dicitur. Si non adnuntiaueris ini¬
quo unquitatem suam: sanguinem suum de manu
tua requiram. Uigilate ergo: & reliqua. Sero an me¬
dia nocte: quando occisa sunt egyptiorum pͥmogem¬
ta. Ne inueniat uos dormientes. Nam qui dormit.
non corpora sed fantasmata intendit: & uacuus uigi¬
lat de his quȩ uiderat. Dic nuirum quos mundi
amor rapit inuita. deserit post uitam. quod somnia¬
bant. ꝓ certo. Sequitur. Quod uobis dico. omnibus di¬
co uigilate. Hoc fine concludit sermonemr: ut commu¬

Expanded text:
dicitur: Pater major me est, id est, corpus ejus in terra positum, quod est Ecclesia. Vigilate, et orate: nescitis enim quando tempus sit. ante mortem corporis. Homo peregre proficiscens, corpus est Christi in coelum elevatum: relinquens domum suam, quae est Ecclesia. Dans servis suis potestatem uniuscujusque operis, id est, octo talenta, juxta Matthaeum, vel decem mnas, juxta Lucam. Et janitori praecipit, ut vigilet, id est, ei qui praedicat, cui dicitur: Si non annuntiaveris iniquo iniquitatem suam, sanguinem suum de manu tua requiram. Vigilate ergo, et reliqua. Sero, an media nocte, quando sunt occisa Aegyptiorum primogenita: ne inveniat vos dormientes. Nam qui dormit, non corpora vera, sed phantasmata intendit, et vacuus vigilat de his, quae viderat. Sic nimirum sunt, quos mundi amor rapit in vita, deserit post vitam, quod somniabant pro certo. Sequitur: Quod autem vobis dico, omnibus dico: Vigilate. Hoc sive concludit sermonem, ut commu
Abbreviated transcription (Latin):
cum sp̃c non sit aduersus carnem & sanguinem: nec
caro concupiscit aduersus sp̃m. Post hec angłi minis¬
tri qui uident faciem patris in celis semper mitunt᷑
nobis. ut responsa & solatia cordibus uigilantib dent:
dicentes. exaudita ÷ oratio tua. Es nolite timere: iħm
querentes nararenum. Ego quos amo arguo & casti¬

Expanded text:
cum spiritus non sit adversus carnem, et sanguinem: nec cum spiritus non sit adversus carnem, et sanguinem: nec caro concupiscit adversus spiritum. Post haec angeli ministri, qui vident faciem patris nostri in coelis, semper mittuntur nobis, ut responsa et solatia cordibus et vigilantibus dent, dicentes: Exaudita est oratio tua. Et, Nolite Jesum quaerentes Nazarenum. Et, Ego quos amo, arguo, et casti
Abbreviated transcription (Latin):
remissionis abliumur. & ascendentes spe celestia. se¬
creta. mundi cordis oculis intuemur. deinde sp̃m
cendentem ad mansuetos: & cum caritate numquam
cadente manentem suscipimus. & uox de celis dñi
ad nos adeo dilectos dirigit᷑. Deati pacifici: qm̃ filii
dei uocabuntur. E tunc in nobis complacet pater
cum filio & sp̃u scõ: quando esficimꝰ unus sp̃c cũ deo.
Unde filius patrem interpellat ꝓ nobis dicens. Pater sc̃e.
serua eos innomine tuo quos dedisti michi: ut sint
unum sicut ꝙ nos unum sumus. Tunc sp̃c nos expellit
indesertum quadragenario numero temptandos asatha¬
na: ut patientia nobis ꝓbationem. ꝓbatio autem spem.
spes uero caritatem generet. cum non sit nobis collucta¬
tio aduersus carnem ꝙ sanguinem: s aduersus pͥnci¬
patus. & reliqua.  tunc bestie pacate erunt nobis cum
in archa anime nr̃e munda cum inmundis animalibꝰ
mansui facimus. & cum leonib sicut danihel cubamus:

Expanded text:
remissionis abluimur, et ascendentes spe coelestia seremissionis abluimur, et ascendentes spe coelestia secreta mundis cordis oculis intuemur. Dehinc Spiricendentem ad mansuetos, et cum charitate numquam cadente, manentem suscipimus: et vox de coelis Domini ad nos a Deo dilectos dirigitur, Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. Et tunc in nobis complacet Pater cum Filio, et Spiritu sancto, quando efficimur unus spiritus cum Deo. Unde Filius Patrem interpellat pro nobis, dicens: Pater sancte, conserva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi, ut sint unum sicut et nos unum sumus. Tunc spiritus nos expellit in deserto quadragenario numero tentandos a Satana: ut patientia nobis probationem, probatio autem spem, spes vero charitatem generet: cum non sit nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem: sed adversus principatus, et reliqua. Et tunc bestiae pacatae erunt nobiscum, cum in arca animae nostrae, munda cum immundis animalibus mansuescimus, et cum leonibus sicut Daniel cubamus:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ angłi ministrabant ei. Marcus euuangłista sicut cer¬
uus ad fontes aquarum desid̾ans. saltus inplanis ⁊ ardus
dat. & culmina tantum pratoꝵ carpit: ⁊ palmas inuerti¬
ce portat. & uelut apis melliflua flores agri cui odoe ysa¬
ac ueri similat᷑ sũmatim gustat. Unde anararech gali¬
lee uenientem iħ̾m ad baptismum in iordane ab ioħe
acceptum ęnarrat: & statim de aqua ascendisse & ce-¬
filio complacusse. & sp̃m eum indesertum expulisse.
& temptatum asathana quadraginta dieb & qua
draginta noctibus fuisse cum bestiis. & angłis minis¬
trantib cominorasse. Qui ordo moraliter nobis scd̾m
exemplum sequendus est festinantibꝰ ad consortia an¬
gelica: quem iħc prius oꝑe ostendit. quam uoce do¬
ceret. Dic nos de uolubilitate mundi. & pendule uolup¬
tatis. flore odore munditiȩ tracti. cum adholescentib
post sponsum currimus: & ꝑ baptismi sacramenta de
duobus fontibus dilectionis dei & proximi agratia

Expanded text:
et angeli ministrabant illi. Marcus evangelista sicut cervus ad fontes aquarum desiderans, saltus in planis et arduis dat: et culmina tantum pratorum carpit, et palmas in vertice portat: et velut apis melliflua, flores agri, cui odor veri Isaac simulatur, summatim gustat: unde a Nazareth Galilaeae venientem Jesum ad baptismum in Jordane a Joanne acceptum enarrat: et statim de aqua ascendisse, et aperfilio complacuisse: et spiritum eum in desertum expulisse, et tentatum a Satana quadraginta diebus et noctibus fuisse cum bestiis, et angelis ministrantibus commoratum esse. Qui ordo moraliter nobis secundum Christi exemplum sequendus est, festinantibus ad consortia angelica, quem Jesus prius opere ostendit, quam voce doceret. Sic nos de volubilitate mundi, pendulae voluntatis odore floris munditia tracti, cum adolescentibus post sponsum currimus: et per baptismi sacramenta de duobus fontibus dilectionis, Dei et proximi, a gratia
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Ego sum uiaueritas & uita. Hȩc est uia an¬
gusta quȩ ducit ad ardua iherusolime & bethanie.
ad montem oliuarum: qui est mons luminis os con¬
est omnium credentium. & bene uiuentium in xp̃o
Misit duos ex discipłis siuis. Bini uocantur & bini mit
egypto. duo deportant botrum de terra sc̃a ut semper
prepositi coniungant opus et scientiam. & duo man¬
data de duabus tabulis proferant. & duob fontib ab¬
luantur & abluant: & duob uectibus archam dñi por¬
tent. & inter duo cherubin deum agnoscant mente &
sp̃u psallentes. Pullum ligatum ducunt & indomitum:
quem soluunt & domant. qui est populus gentilis liga¬
cus ante ianuam fidei criniculis peccatoꝵ suoꝵ. Inbi¬
uiostantem. id est inlibertate arbitrii dubitancẽ interui¬
sidicerent. Quis pocest dimittere peccata: . imponus
uestimenta sua. idest stolam prunam immortalitatis
ꝑbaptismi sacramenta afferunt. Q sedit iħe super
eos. idest in eosregnare cepit: ut non regnet ꝑeccatũ

Expanded text:
dicit: Ego sum via, veritas et vita . Haec est via angusta quae ducit ad ardua, Hierosolymae et Bethaniae ad montem Olivarum, qui est mons luminis et conest omnium credentium, et bene viventium in Christo. Mittit duos ex discipulis suis, et ait Aegypto. Duo deportant botrum de terra sancta: ut semper praepositi conjungant opus et scientiam: et duo mandata de duabus tabulis proferant, et duobus fontibus abluantur, et abluant, et duobus vectibus arcam Domini portent: et inter duos cherubim Deum cognoscant, spiritu et mente psallentes. Pullum ligatum ducunt et indomitum: quem solvunt et domant, qui est populus gentilis, ligatus ante januam fidei, cum vinculis peccatorum suorum: in bivio stantem, in libertate arbitrii dubitantem inter vis dicvestimenta sua, id est, stolam primam immortalitatis per baptismi sacramenta afferunt. Et sedit super eum, id est, in eo regnare coepit; ut non regnet peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
quod in hoc montis loco inmolatus est aries ꝓ ysaac:
iudelicet iudea separatur. &. dabant ei bibe¬
re mirratum uinum. Hoc aceto. sucus letalis pomi
abstergitur.  non accepit. idest ꝓ quo patitur.
Unde de eo dicitur. Quȩ non rapui tunc exsolue

Expanded text:
quando in hoc montis loco immolatus est aries pro Isaacquando in hoc montis loco immolatus est aries pro Isaacvidelicet Judaea separetur. Et dabant ei bibere myrrhatum vinabstergitur. Et non accepit, id pro quo patitur. Unde de eo dicitur: Quae non rapui, tunc exsolvebam.
Abbreviated transcription (Latin):
iheremiam ad uideam dicitur. Oluiam uberem.
puleram. fructiferam. spetiosam. uocauit dñs no¬
men tuum. Ut tolleret crucem enis. Dum legerent.
maledictus omnis qui pendet in ligno: factus est
maledictus. ut tolleret maledictum. Symon qui
portat crucem in angaria: ipse est qui laborat ꝑ laude
humana. Cogunt eum homines ad hunc laborem:
quem non cogit timor & dilectio dei. Ipsa species cru¬
cis. quid est nisi forma quadrata mundi: Oriens de
uertice fulget. arcton dextra tenet. auster leua consistit:
occidens sub plantis firmatur. Unde apłs dicit. Ut
sciamus quȩ sit altitudo. & latitudo & longitudo.
& ꝓfundum. Aues quando uolant ad ęthera: for¬
mam crucis assumunt. Homo natans ꝑ aquas uel
orans. forma crucis uehitur. Nauis ꝑ maria auten¬
na. cruci similata sufflatur. Tau littera: signum sa¬
lutis & crucis describitur.  ꝑducunt eum in gol¬
gota: quod interp̃tatur caluaria. Tradunt uidei

Expanded text:
Jeremiam ad Judaeam dicitur: Olivam uberem, Jeremiam ad Judaeam dicitur: Olivam uberem, pulchram, fructiferam, speciosam vocavit Dominus nomen tuum. Ut tolleret crucem ejus. Dum legerent: maledictus omnis qui pendet in ligno: factus est maledictus, ut tolleret maledictum. Simon qui portat crucem in angaria: ipse est qui laborat pro laude humana. Cogunt eum homines huic labori, quem non cogit timor et dilectio Dei. Ipsa species crucis, quid est nisi forma quadrata mundi? Oriens de vertice fulgens, Arcton dextra tenet: Auster in leva consistit: Occidens sub plantis firmatur. Unde Apostolus dicit: Ut sciamus, quae sit altitudo, et latitudo, et longitudo, et profundum. Aves, quando volant ad aethera, formam crucis assumunt: homo natans per aquas, vel orans, forma crucis vehitur. Navis per maria, antenna cruci similata sufflatur. T littera, signum salutis et crucis describitur. Et perducunt eum in Golgotha, quod interpretatur Calvaria. Tradunt Judaei,
Abbreviated transcription (Latin):
adest ysaac cum lignis. & abraham cum ariete in sa¬
beth herente. Hic adest ioseph cum fasce gemino
somniato. & tunica talari sanguine lita. Hic adest
moyses cum uirga & serpente supenso. inligno. Hic
adest botrus in ligno portatus. Hic ad est helyseus
cum ligno ad querendam securem quȩ in una demer¬
sa est ꝙ natauuit ad lignum: idest genus humanum
quod aligno uetito in infernum cecidit. & ꝑ lignum
crucis xp̃i. & ꝑ baptisium aquȩ ad paradysum na¬
tauit. Hic adest ionas de ligno sortis in mare in uen¬
tremq ceti triduo missus. Q angariauerunt pre¬
tereuntem quendam symonem: uenientem de
suorum cominemorantur. alii ꝑ merita filioꝵ suoꝵ.
hic autem symon qui crucem in angaria portat:
meritis filiorum suoꝵ qui erant discipłi cominemo¬
ratur. De hoc nos in presenti uita ad monemur pa¬
rentes adiuuari ꝑ natorum suorum sapientiam: ur
dine enim radicis. surgit dulcedo oliuȩ. Unde ꝑ

Expanded text:
adest Isaac cum lignis, et Abraham cum ariete in Saadest Isaac cum lignis, et Abraham cum ariete in Sabech haerente. Hic adest Joseph cum fasce gremio somniato, et tunica talari sanguine lita. Hic adest Moyses cum virga, et serpente suspenso in ligno. Hic adest botrus in ligno portatus. Hic adest Elisaeus cum ligno ad quaerendam securim, quae in ima demersa est, et natavit ad lignum, id est, genus humanum: quod a ligno vetito in infernum cecidit, per lignum crucis Christi, et per baptismum aquae ad paradisum natavit. Hic adest Jonas, de ligno sortis in mare, in ventremque ceti triduo missus. Et angariaverunt praetereuntem quempiam Simonem Cyrenaeum, vesuorum commemorantur: alii per merita filiorum suorum. Hic autem Simon, qui crucem in angaria portat, meritis filiorum suorum, qui erant discipuli, commemoratur. Per hoc nos in praesenti vita admonemur, parentes adjuvari per natorum suorum sapientiam, ut dine enim radicis surgit dulcedo olivae. Unde per
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tatur. quȩ est synagoga que situle more limpi¬
dum liquorem non tenet: & quisquilia inmunda colli¬
git. Dansan noster maxilla uerbi sui inmimeras cater¬
uas iudeorum & demonum hic sternit: & fontem ꝑhen¬
nis uite sitientib nobis. idest corpori suo aperit. Pon¬
tifices concitauerunt turbas ut peterent baraban:
& crucifigerent iħm. Hic duo hyrci adsunt. Unus
apopompeus. idest emuissarius cum peccato populi
indesertum absolutus inferni dimititur: alter ꝓ pec¬
catis absolutorum ut agnus occiditur. Pars domini
semper mactatur: pars diaboli qui est magister eoꝵ
effrenata intartarum precipitatur. Milites induunt¬
iħm purpura. & reliqua. Uestimentis suis nudat᷑ id est
fine iudaica rursus induitur plebe. Cum enim intra-¬
uerit plenitudo gentium: tum omnis isrł saluus
fiet. Ꝙ adducunt iħm ut crucifigerent eum. Hic e¬
ducitur abel in agrum a fratre: ut perimatur. Hic

Expanded text:
interpretatur: quae est synagoga, quae situlae more limpiinterpretatur: quae est synagoga, quae situlae more limpidum liquorem non tenet; et quisquilia immunda collegit. Samson noster maxilla verbi sui innumeras catervas Judaeorum et daemonum hic sternit: et fontem perennis vitae sitientibus nobis, id est, corpori suo aperiet. Pontifices concitaverunt turbas, ut peterent Barabbam, et crucifigerent Jesum. Hic duo hirci adsunt: unus ἀποπομπαίος, id est, admissarius: cum peccato populi in deserto inferni absolutus dimittitur: alter pro peccatis absolutorum, ut agnus occiditur. Pars Domini semper mactatur; pars diaboli, qui est magister eorum, effrenata in tartarum praecipitatur. eum purpura, etc. Vestimentis suis nudatur, id est, ne: Judaica rursum induitur plebe. Cum enim intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus erit. Et adducunt illum, ut crucifigerent eum. Hic educitur Abel in agrum a fratre, ut perimatur: Hic
Abbreviated transcription (Latin):
liberos fecerunt. Corona spinea capitis eius: diade¬
ma regni adepti sumus. Uulneribus eius sanati sumꝰ.
Sepultura eius resurgimus. De descensione eius ad in¬
feros: nos ascendimus ad celos. Hic inuenitur mel in
ore leonis mortui. Hec omnia preuidens ꝓpħa ait.
Quid retribuam dño ꝓ omnibus quȩ retribuit michi:
Et cum esset petrus in atrio: & reliqua. Petrus sine sp̃u.¬
uoci ancille cessit: cum sp̃u. nec pͥncipibus nec regibus
cedit. Prima ancilla titubatio. est. scda consensio. ter¬
cus uir. actus. Hec trina negatio: quam abluit per
fletus. uerb i xp̃i recordatio. Tunc nobis gallus cantat:
quando predicator quisq ꝑ penitentiam corda nr̃a
ad conpunctionem excitat. Cunc incipimus flere.
quando ignimur uitus ꝑ scintillam scintillȩ: & foris
eximus extra quod fiumus. Uinctum iħm tradunt
pilato. Hic adest sanson uinctus a dalia. Sanson sol
eorum quibus occubuit sol inmneridie. dalia situla

Expanded text:
liberos fecerunt. Corona spinea capitis ejus, diadeliberos fecerunt. Corona spinea capitis ejus, diadema regni adepti sumus. Vulneribus ejus sumus sanati. Sepultura ejus resurgimus. Descensione ejus ad inferos, nos ascendimus ad coelos. Hic invenitur mel in ore leonis mortui. Haec omnia praevidens propheta ait: Quid retribuam Domino pro omnibus, quae retribuit mihi? Et cum esset Petrus in atrio deorsum, voci ancillae cessit: cum spiritu, nec principibus, nec regibus cedit. Prima ancilla, titubatio est: secunda, consensio: tertius vir, actus est. Haec est trina negatio, quam abluit per fletus verbi Christi recordatio. Tunc nobis gallus cantat, quando praedicator quisque per poenitentiam corda nostra ad compunctionem excitat. Tunc incipimus flere, quando ignimur intus per scintillam scientiae: et foras eximus extra quod fuimus. CAPUT XV. Eterent. Adest Samson vinctus a Dalila . HIERON. Samson sol eorum erat, quibus occubuit sol in meridie. Dali