comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ea quȩ diiudicat agere desistit
Nã dũ cuilibet ꝑuerse agenti dicimꝰ con¬
uertere. dm̃ sequere mundũ relinque.
ubi hunc. nisi ad dominicã cenã uocamꝰ:
Sed cũ respondet. ora ꝓme qͥa peccator sũ
hoc facere ñ possũ. qͥd aliud agit. nisi &¬
rogat & excusat: Dicens nanq peccator
sũ: humilitatẽ insinuat. Subiungens au¬
tẽ conuerti ñ possũ: suꝑbiã demonstrat.
alius dixit. Uxorẽ duxi. & ideo non
possũ uenire. Quid ꝑuxorẽ. nisi uoluptas

Expanded text:
tamen ea quae dijudicat, agere desistit. tamen ea quae dijudicat, agere desistit. Nam dum cuilibet perverse agenti dicimus: Convertere, Deum sequere, mundum relinque, ubi hunc nisi ad dominicam coenam vocamus? Sed cum respondet: Ora pro me, quia peccator sum, hoc facere non possum, quid aliud agit nisi rogat et excusat? dicens namque Peccator sum, humilitatem insinuat; subjungens autem Converti non possum, superbiam demonstrat. Et alius dixit: Uxorem duxi, et ideo non possum venire. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Quid inquinq iugis boũ. nisi qͥnq corporis
sensus accipimꝰ: Qui recte qͦq iuga uoca¬
ti sunt: qͥa in utroq sexu geminantur
Qui uidelicet corporales sensus. qͥa compre¬
hendere nesciunt int̾na. sed fola exteri¬
ora cognoscunt. & deserentes intima.
ea quȩ extra sunt tangunt: recte ꝑeos
curiositas designat᷑ Graue nanq curio¬
sitatis. ẽ. uitiũ. Quȩ dũ cuiꝰ libet m̃tẽ ad
inuestigandã uitã ꝓximi exterius ducit:
semꝑ ei sua intima abscondit. Propt̾ hoc
nanq & de eisdẽ quinq iugis boũ dicit᷑.
Eo ꝓbare illa. Quia uidelicet aliquando
ꝑtinere ꝓbatio ad curiositatẽ solet. Sed
notandũ qđ & is qui ꝓpt̾ uillã. & is qͥ ꝓpt̃
ꝓbanda iuga boũ a cena sui inuitatoris
excusat. uerba humilitatis ꝑmiscet dic̃s.
Rogo te. habe me excusatũ. Dũ enĩ dicit ro-¬
go. & tam̃ uenire contẽnit: humilitas so¬
nat in uoce. suꝑbia in actione. Et ecce
hoc diiudicat prauus qͥsq cũ audit. nec

Expanded text:
 jugis boum nisi quinque corporis sensus accipimus? qui recte quoque juga vocati sunt quia in utroque sexu geminantur. Qui videlicet corporales sensus, quia comprehendere nesciunt interna, sed sola exteriora cognoscunt, et descrentes intima, ea quae extra sunt tangunt, recte per eas curiositas designatur. Grave namque curiositatis est vitium, quae dum cujuslibet mentem ad investigandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit. Propter hoc namque et de eisdem quinque jugis boum dicitur, Eo probare illa, quia, videlicet, aliquando pertinere probatio ad curiositatem solet. Sed notandum quod et is qui propter villam, et is qui propter probanda juga boum, a coena sui invitatoris excusat, verba humilitatis permiscet, dicens: Rogo te, habe me excusatum. Dum enim dicit rogo, et tamen venire contemnit, humilitas sonat in voce, superbia in actione. Et ecce hoc dijudicat pravus quisque cum audit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
diũ nr̃m iã parata sunt om̃ia. qͥa ad absite¬
gendũ m̃tis nr̃ȩ torporẽ: incena dĩ ille
nob̾ singularis agnꝰ occisus. ẽ qͥ tollit pet¬
cata mundi. Et coeperunt si mul ons
excusare. Offert ds̃ qđ rogari debuit.
rogatꝰ cdare uult: qđ uix sꝑari poterat qͥ
dignaret᷑ largiri postulatꝰ. Contẽptorib¬
uͦ paratas delicias refectionis ȩt̾nȩ denun¬
ciat. & tam̃ simul om̃s excusant: Sed di¬
cunt aliqui. Excusare nolumꝰ. Ad illud
enĩ suꝑnȩ refectionis conuiuiũ & uocati
& ꝑuenire gratulam᷑. Qui uerũ ꝓftelto
dicunt. si ñ plus t̾rena quã cȩlestia dili¬
gunt. si ñ amplius reb corporalib quã
spualib occup̾ant᷑. Unde hic qͦq ipsa excu¬
santiũ causa subiungit᷑. cũ ꝓtinꝰ sub infert᷑.
Rimus dixit ei. Villã emi. & necesse habe¬
oexire & uidere illã. Rogo te. habe me ex¬
cusatũ. Quid ꝑuillã. nisi t̾rena substan

Expanded text:
dium nostrum jam parata sunt omnia, quia ad abstergendum mentis nostrae teporem in coena Dei ille nobis singularis agnus occisus est, qui tulit peccata mundi. Et coeperunt simul omnes excusare. Offert Deus quod rogari debuit, non rogatus dare vult quod vix sperari poterat. Quia dignaretur largiri postulatus, contemnitur vero paratus, delicias refectionis aeternae denuntiat, et tamen simul omnes excusant. Sed dicunt aliqui, Excusare nolumus; ad illud enim supernae refectionis convivium et vocari et pervenire gratulamur. Qui verum profecto dicunt, si non plus terrena quam coelestia diligunt, si non amplius rebus corporalibus quam spiritualibus occupantur. Unde hic quoque ipsa excusantium causa subjungitur, cum protinus subinfertur: Primus dixit ei: Villam emi, et necesse habeo exire et videre illam: rogo te, habe me excusatum. Quid per villam nisi te
Abbreviated transcription (Latin):
darguit. Sequitꝰ enĩ
⁊ ipse dixit ei. Homo qͥdã fecit cenã
magnã & uocauit multos. Quis. ẽ iste
homo nisi ille de qͦ ꝑ ꝓpħam dicit᷑. & homo
ẽ & quis cognouit eũ : Qui fecit cenã
magnã. qͥa satietatẽ nob̾ int̾nȩ dulcedinis¬
p̃parauit. Qui uocat multos. sed pauci
ueniunt: qͥa ñ nunquã ipsi qͥei ꝑfidẽ sub¬
iecti st̃. ęt̾no eiꝰ conuiuio male uiuendo
contradicunt. Et misit seruũ suũ
hora cenȩ dicere inuitatis ut uenirent
qͥa iã parata sunt om̃ia. Quid hora cenȩ.
nisi finis. ẽ. mundi: In qͦ nimirũ nos sum
sicut iã dudũ paulus testat᷑ dicens. Nos
in qͦs fines scł oꝵ deuenerunt. Si gͦ iam
hora cenȩ est cũ uocam᷑: tantominꝰ debemus

Expanded text:
darguit. Sequitur enim: At ipse dixit ei: Homo quidam fecit coenam magnam, et vocavit multos. Quis iste est homo, nisi ille de quo per prophetam dicitur: Et homo est, et quis cognoscit eum? Qui fecit coenam magnam, quia satietatem nobpauci veniunt. Quia nonnunquam ipsi qui ei per fidem subjecti sunt, aeterno ejus convivio male vivendo contradicunt. Et misit servum suum hora coenae dicere invitatis ut venirent, quia jam parata sunt omnia. Quid hora coenae nisi finis est mundi? in quo nimirum nos sumus? sicut jam dudum Paulus testabatur dicens: nos in quos fines saeculorum devenerunt. Si ergo jam hora coenae est, cum vocamur, tanto minus debemus
Abbreviated transcription (Latin):
sit: ꝓpt̾ maximã uictimã sacerdotis
neutri dubitauert. Ibi enĩ a sacerdote
Tacharia incipit sermo narrantis. ibi co¬
gnatio maRie & elisabeth cõmemorat᷑ :
ibi sacramita primi sacerdotii in infante
diligent̃ aduerti: quib appareat lucas
intentionẽ circa ꝑsonã sacerdotis habu¬
isse. Marcus gͦ qui neq stirpẽ regiam
neq sacerdotale uł cognationẽ uł conse¬
crationẽ narrare uoluit: & tam̃ in eis
animalib significasse uidetur. Hȩc autẽ
animalia tria siue leo siue homo. siue
uitulus in t̾ra gradiunt᷑ unde isti tres
euangłiste in his maxime occupati st̃:
mortalis uitȩ exercendȩ carnẽ portan¬
tib tradidit At uͦ iohes suꝑ nubila
infirmitatis humanȩ uelut aquila
uolat. & lucẽ in cõmutabilis ueritatis
acutissimis atq firmissimis oculis cordis
intuet᷑. Hȩc beati ausostii pauca de
plurib excerpta testimonia ad repellen¬
dã querulorũ calũniã epłȩ p̾fationis

Expanded text:
sit propter maximam victimam sacerdotis, sit propter maximam victimam sacerdotis, neutri dubitaverunt. Ibi enim a sacerdote Zacharia incipit sermo narrantis. Ibi cognatio Mariae et Elisabeth commemoratur. Ibi sacramenta primi sacerdotii in infante diligenter adverti, quibus appareat Lucas intentionem circa personam sacerdotis habuisse. Marcus vero, qui neque stirpem regiam, neque sacerdotalem uel cognationem uel consecrationem narrare uoluit et tamen in eis animalibus significatus uidetur. haec autem animalia tria, siue leo siue homo siue uitulus, in terra gradiuntur, unde isti tres euangelistae in his maxime occupati sunt, mortalis uitae exercendae carnem portantibus tradidit. at uero Iohannes supra nubila infirmitatis humanae uelut aquila uolat et lucem incommutabilis ueritatis acutissimis adque firmissimis oculis cointuetur. Haec beati Augustini pauca de pluribus excerpta testimonia, ad repellendam querulorum calumniam epistolae praefationis
Abbreviated transcription (Latin):
unde acie mentis acutissima atq firmis¬
sima uideret. in principio uerbũ dm̃
apud dm̃. ꝑ qđ facta sunt om̃ia & ipsũ
agnosceret carnẽ factũ ut habitaret
in nob̃. Itẽ post aliquanta unde mͥ ui-¬
dentur inqͥt attendisse illi qͥleonẽ in¬
matheo. hominẽ in marco. uitulũ iN
luca aquilã in ioħe intellexert̃: quã
illi qͥ hominẽ matheo. aquilã marco:
leonẽ iohi tribuert᷑. De principiis
enĩ librorũ quandã coniecturã caꝑe
uoluert̃. ñ de tota intentione euangeli¬
starũ quȩ magis fuerat ꝑscrutanda.
Multo enĩ congruentiis ille qui regiam
xp̃i ꝑsonã maxime cõmendauit. ꝑ leo¬
nem significatꝰ accipit᷑. Unde & iN
apocalipsi cũ ipsa tribu regia leo cõ
aboriente ad regẽ quęrendũ & ad orandũ
qui eis ꝑstellã natus apparuit. & ipse
rex herodes regẽ xp̃m formidat infartẽ
atq ut eũ possit occidere tot paruulos
necat. Qđ autẽ ꝑuitulũ lucas significatꝰ

Expanded text:
unde acie mentis acutissima atque firmisunde acie mentis acutissima atque firmissima videret in principio Verbum Domini apud Deum, per quod facta sunt omnia, et ipsum agnosceret carnem factum ut habitaret in nobis. Item post aliquanta. Unde mihi videntur, inqMatthaeo, hominem in Marco, vitulum in Luca, aquilam in Joanne intellexerunt, quam illi qui hominem Matthaeo, aquilam Marco, leonem Joanni tribuerunt. De principiis enim librorum quamdam conjecturam capere voluerunt, non de tota intentione evangelistarum, quae magis fuerat perscrutanda. Multo enim congruentius ille qui regiam Christi personam maxime commendavit, per leonem significatus accipitur. Unde et in Apocalypsi cum ipsa tribu regia leo commab Oriente ad regem quaerendum, et adorandum, qui eis per stellam, natus apparuit, et ipse rex Herodes regem Christum formidat infantem, atque ut eum possit occidere tot parvulos necat. Quod autem per vitulum Lucas significatus
Abbreviated transcription (Latin):
finis. & esset ad int̾pellandũ ꝓ nob̾ medi¬
ator dĩ & hominũ homo xp̃c iesus. Non
autẽ habuit tanquã breuiatorẽ coniunctũ
locas: sicut marcũ matheus. Et hoc forte
ñ sine aliquo sacram̃to: qͥa regũ est ñ ẽẽ:
sine comitũ obsequio. Unde ille qͥ regiã
ꝑsonã xp̃i narrandã susceꝑat: habuit
sibi tanquã comitẽ adiunctũ qui sua
ꝓpterea liicas cuiꝰ circa sacerdotium
xp̃i erat intentio: ñ habuit tanquam
sociũ subsequentẽ. qui suã narrationem
gessit. Porro autẽ ioħes ipsã maxime di-¬
uinitatẽ dñi qua patri. ẽ. ȩqualis inten-¬
dit: eãq pͣcipue suo euangłio quantũ
int̾ homines sufficere credidit. cõmen¬
dasse curauit. Itaq longe a trib istis
suꝑius fertur. ita ut hos uideas qͦdã mͦ
in t̾ra cũ xp̃o homines conuersari. illũ
autẽ transcendisse nebulã qua tegitur
om̃is t̾ra & ꝑuenisse ad liquidũ cȩlũ.

Expanded text:
finis, et esset ad interpellandum pro nobis medifinis, et esset ad interpellandum pro nobis mediator Dei et hominum homo Christus Jesus. Non autem habuit tanquam breviatorem conjunctum Lucas, sicut Marcum Matthaeus, et hoc forte non sine aliquo sacramento, quia regum est non esse sine comitum obsequio. Unde ille qui regiam personam Christi narrandam susceperat, habuit sibi tanquam comitem adjunctum qui sua propterea Lucas cujus circa sacerdotium Christi erat intentio non habuit tanquam socium subsequentem, qui suam narrationem gessit. Porro autem Joannes ipsam maxime divinitatem Domini qua Patri est aequalis, intendit, eamque praecipue suo Evangelio quantum inter homines sufficere credidit, commendare curavit. Itaque longe a tribus istis superius fertur, ita ut hos videas quodammodo in terra cum Christo homine conversari, illum autem transcendisse nebulam qua tegitur omnis terra, et pervenisse ad liquidum coelum,
Abbreviated transcription (Latin):
regiã. & pleraq scđm hominis p̾sentẽ uitã
facta & dicta eiꝰ. Marcus eũ subsecutus
tanquã pedissequiis & breuiator eiꝰ uidet᷑.
Cũ solo qͥppe ioħe nichil dixit. solus ipse
ꝑpauca: cũ solo luca pauciora. cũ matheo
uͦ plurima & multa pene tõtidẽ atq ipsis
uerbis siue cũ solo siue cũ cȩteris consonan¬
te. Lucas autẽ cirea sacerdotal ẽ dñi stir¬
pem atq ꝑsonã magis occupatꝰ apparet.
Nam & ad ipsũ dauid ñ regiũ stema secutꝰ
ascendit. sed ꝑ eos qui reges ñ fuer̃t exit
ad nachan filiũ dauid qui nec ipse rex
fuit. Non sicut matheus qͥ ꝑ salomonẽ
regẽ descendens: cȩteros autẽ reges ex or-¬
dine ꝑsecutꝰ. ẽ seruans in eis de quo postea
illud ad regendos nos: illud ad expian-¬
dos has duas ꝑsonas apud patres singillatĩ
cõmendatas suã figurã egisse declarauit.
sedẽ dauid patris sui ut regni eiꝰ ñ esset

Expanded text:
regiam et pleraque secundum hominum praesentem uitam regiam et pleraque secundum hominum praesentem uitam facttanquam pedissequus et breviator ejus videtur. Cum solo quippe Joanne, nihil dixit; solus ipse, perpauca; cum solo Luca, pauciora; cum Matthaeo vero, plurima; et multa pene totidem atque ipsis verbis, sive cum solo, sive cum caeteris consonante. Lucas autem circa sacerdotalem Domini stirpem atque personam magis occupatus apparet. Nam et ad ipsum David non regium stemma secutus ascendit, sed ad Nathan filium David, qui nec ipse rex fuit. Non sicut Matthaeus, qui per Salomonem regem descendens caeteros etiam reges ex ordine persecutus est, servans in eis de quo postea illud ad regendos nos, hoc ad expiandos, has duas personas apud patres singillatim commendatas, suam figuram egisse declaravit. sedem David patris sui, ut regni ejus non esset
Abbreviated transcription (Latin):
traditũ di xi. Neq enĩ mͥ a me ipso tca
uisũ: sed ita abeato AUGUSTINO expositũ
fuisse memoraui. & paucis etiã unde hoc
affirmaret adiunxi. Cuiꝰ ñ abre est si
ipsa qͦq uerba ponentes qͥd de euangłistis
uł typicis eoꝵ animalib senserit often¬
damus. quib & illud nr̃m opus ab iniusta
uituꝑatione saluet᷑: & hoc p̾posita tanti
doctoris auctoritate firmet᷑. Cũ gͦ multa
pulchre & eximie de euangłistis in libro
de consensu eoꝵ primo p̾misisset: iungit
int̾ cȩtera dicens. Q quãuis singuli suũ
quenda narrandi orclinẽ tenuise uidean¬
tur: ñ tam̃ unꝰquisq eorũ uelut alterius
p̾cedentis ignarus uoluisse scribere repe¬
ritur. uł ignorata pͣtermisisse quȩ scri¬
psisse alius inuenitur. sed sicut unicuiq
inspiratũ. ẽ. ñ suꝑfluã cooꝑationẽ suiꝰ
laboris adiunxit: Nã matheus suscepisse
intelligit᷑ incarnationẽ dñi scđm stirpẽ

Expanded text:
traditum dixi. Neque enim mihi a meipso ita traditum dixi. Neque enim mihi a meipso ita visum; sed ita a beato Augustino expositum fuisse memoravi, et paucis etiam unde hoc affirmaret adjunxi. Cujus non ab re est si ipsa quoque verba ponentes, quid de evangelistis vel typis eorum animalibus senserit ostendamus, quibus et illud nostrum opus ab injusta vituperatione salvetur, et hoc praeposita tanti doctoris auctoritate firmetur. Cum ergo multa pulchre et eximie de evangelistis in libro de Consensu eorum primo praemisisset, jungit inter caetera dicens: Et quamvis singuli suum quemdam narrandi ordinem tenuisse videantur, non tamen unusquisque eorum velut alterius praecedentis ignarus uoluisse scribere repperitur uel ignorata praetermisisse, quae scripsisse alius inuenitur, sed sicut unicuique inspiratum est non superfluam cooperationem sui laboris adiunxit. nam Mattheus suscepisse intellegitur incarnationem domini secundum stirpem
Abbreviated transcription (Latin):
cro & ꝑ dñm legentes obtestor. ut siqui
forte nr̃a hȩc qualiacunq sint opuscula
transcriptione digna duxerint: memo-¬
rata qͦq nominũ signa ut in nr̃o exempla-¬
ri reperiunt. affigere meminerint. Non¬
nulla etiã quȩ ut uerbis tuȩ sc̃ĩtatis lo-¬
quar mͥ auctor lucis aꝑuit ꝓpͥi sudoris
indicia ubi opportunũ uidebat᷑ anne-¬
xiii. qͥ in legis diuinȩ meditatione. & si
ñ ut ipse scrĩpsisti dies noctesq ꝑuigiles
ducere sufficio: ñ paruũ tam̃ studiũ
me inscripturis impendisse ñ dubito.
Et ea solũ quȩ m auctor lucis aꝑire di¬
gnatꝰ. ẽ : ñ in hoc tantũ opusculo sed in
om̃i ꝓrsus lectione potuisse uidere id ÷
recte sentiendo dinoscere. Qđ uͦ ais. mo¬
uere qͦsdã. quare in apocalipsi noua in-¬
terp̃tatione matheũ leoni. Marcũ homi¬
ni assignarẽ: intueri debuerant qͥcunq
illi sunt qͦs hoc mouet. qͥa ñ in hoc mea
noua sed antiqua patrũ explanatione

Expanded text:
cro, et per Dominum legentes obtestor, ut si qui cro, et per Dominum legentes obtestor, ut si qui forte nostra haec qualiacunque sunt opuscula transcriptione digna duxerint, memorata quoque nominum signa, ut in nostro exemplari reperiunt, affigere meminerint. Nonnulla etiam quae ut verbis tuae sanctitatis loquar mihi auctor lucis aperuit, proprii sudoris indicia, ubi opportunum videbatur, annexui. Qui in legis divinae meditatione etsi non ut ipse scripsisti dies noctesque pervigiles ducere sufficio, non parum tamen studii me in Scripturis impendisse non dubito, et ea solum quae mihi auctor lucis aperire dignatus est, non in hoc tantum opusculo, sed in omni prorsus lectione potuisse videre, id est, recte sentiendo dignoscere. Quod vero ais movere quosdam quare in Apocalypsis nova interpretatione Matthaeum leoni, Marcum homini assignarim, intueri debuerant quicunque illi sunt quos hoc movet, quod non hoc mea nova, sed antiqua patrum explanatione
Abbreviated transcription (Latin):
existerẽ. Aggregatisq hinc inde quasi in¬
signissimis ac dignissimis tanti muneris
artificib opusculis patrũ. qͥd beatꝰ am¬
BRosius. quid auGUSTINUS. quid deniq
GREGORIUS uIgILantissimꝰ iuxta suũ nom̃
nr̃ȩ gentis apłs. qͥd ieronimes sacrȩ inter¬
pres hystoriȩ. quid cȩt̃i patres in beati
liicȩ uerbis senserint. quid dixerint: dili¬
gentius inspicere sat egi. Emendandũq con¬
t̾inuo scedulis ut iussisti. uł ipsis eorũ silla¬
bis uł certe meis breuiandi causa sermo¬
nib ut uidebat᷑ edidi. Quorũ quia oꝑo¬
sũ erat uocabula int̾ serere ꝑsingula. &
quid a quo auctore sit dictũ nominatim
ostendere: cõmodũ duxi eminꝰ e latere pri¬
mas nominũ litteras imprimere. ꝑq has
uiritĩ ubi cuiꝰq patrũ incipiat. ubi sermo
quẽ transtuli desinat intimare. sollicitꝰ
ꝑom̃ia ne maiorũ dicta furari: & hȩc qͣsi
mea ꝓpria cõponere dicar. Multũq obse¬

Expanded text:
existerem. Aggregatisque hinc inde quasi inexisterem. Aggregatisque hinc inde quasi insignissimis ac dignissimis tanti muneris artificibus, opusculis Patrum, quid beatus Ambrosius, quid Augustinus, quid denique Gregorius vigilantissimus juxta suum nomen nostrae gentis apostolus, quid Hieronymus sacrae interpres historiae, quid caeteri Patres in beati Lucae verbis senserint, quid dixerint, diligentius inspicere sategi; mandatumque continuo schedulis, ut jussisti, vel ipsis eorum syllabis, vel certe meis, breviandi causa, sermonibus, ut videbatur, edidi. Quorum quia operosum erat vocabula interserere per singula, et quid a quo auctore sit dictum nominatim ostendere, commodum duxi eminus e latere primas nominum litteras imprimere, perque has viritim ubi cujusque Patrum incipiat, ubi sermo quem transtuli desinat, intimare, sollicitus per omnia, ne majorum dicta furari, et haec quasi mea propria componere dicat. Multumque obse
Abbreviated transcription (Latin):
DÑO SALNTEM
IRA UERE
doctoris egregii
sententia. quia
caritas om̃ia cre¬
dit. omĩa sꝑat.
Datis nanq ad
me epłis ut ali.¬
quid tͥ scribã. rogare te dicis ad int̾ro¬
gandũ. neclũq meȩ consensionis accepto
responso: quȩsitis adhuc opusculis quasi
iã ad quisitis ac ꝑfecte consũmatis. pͣfa¬
tionis signaculũ condis. nondũ funda¬
mine iacto. ñ allata saltẽ ipsa materia:
ipse quasi cõpleto iam tanti laboris ȩdificio
claues quib introitꝰ muniat᷑ dirigis. ut
pudeat ñ cito subire opus qđ cito sub eundũ
citius explendũ fides amica p̾sumat. Non
hec certe alia quã indubitata mutui fidu¬
cia facit amoris: quȩ de amico pectore ut
dictũ . ẽ. omĩa dũtaxat. quȩ fieri possint
credit. omĩa sꝑat. Unde & ego mox lectis
tuȩ dulcissimȩ scĩtatis pagĩnulis in iuncti
me oꝑis labori supposui. in qͦ ut innume:¬
ra monasticȩ seruitutis retinacula pͣtereã:
ipse mͥ dictator simul notarius & librariꝰ

Expanded text:
no salutem! Mira vere doctoris egregii sententia, quia charitas omnia credit, omnia sperat. Datis namque ad me epistolis, ut aliqua tibi scribam rogare te dicis, et inter rogandum, necdumque meae consensionis accepto responso, quaesitis adhuc opusculis quasi jam acquisitis ac perfecte consummatis praefationis signaculum condis. Nondum fundamine jacto, non allata saltem materia, ipse quasi completo jam tanti laboris aedificio, claves quibus introitus muniatur dirigis, ut pudeat non cito subire opus quod cito subeundum, citius explendum fides amica praesumat. Non haec certe alia quam indubitata mutui fiducia facit amoris, quae de amico pectore ut dictum est omnia duntaxat quae fieri possunt credit, omnia sperat. Unde et ego mox lectis tuae dulcissimae sanctitatis paginulis injuncti me operis labori supposui, in quo ut innumera monasticae servitutis retinacula praeteream ipse mihi dictator simul notarius et librarius
Abbreviated transcription (Latin):
mina duplicauit. Quorũ unꝰ ĩpse ut
catholica scribit epła frat̃ est ia cobi. qͥ
etiã tad deus uocabat᷑. Alter autẽ a uico
in qͦ ortus. ẽ. aut ex tribu isachar p̃sagũ
suȩ condẽnationis uocabulũ sũpsit.
sachar quippe qł dicit᷑ ẽ. merces p̃ciũ
ꝓditionis insinuat. Scarioth autẽ qđ
memoria mortis int̾pretat᷑: arguit eũ
ñ repente ꝑsuasũ sed meditatũ diutius
dominicȩ traditionis subisse piaculũ.
tas. quã nec aduersarius minister infir¬
luit. Susceꝑat enĩ hominis fragilitatẽ.
& ideo nec has partes recusauit infirmi¬
tatis humanȩ. Uoluit deseri uoluit
ꝓdi: uoluit ab apło suo tradi. ut tu a
socio desertꝰ. a socio ꝓditꝰ: moderate fe¬
ras tuũ errasse iudiciũ. ꝑisse beneficiũ.
⁊ descendens¬

Expanded text:
mina duplicavit. Quorum unus, ut ipse in mina duplicavit. Quorum unus, ut ipse in catholica scribit Epistola, frater est Jacobi, qui etiam Thadaeus vocabatur. Alter, aut a vico in quo ortus est, aut ex tribu Issachar praesagium suae condemnationis vocabulum sumpsit. Issachar quippe quod dicitur merces, pretium proditionis imemoria mortis interpretatur, arguit eum non repente persuasum, sed meditatum diutius Dominicae traditionis patrasse flagitium. tas, quam nec aduersarius minister infirluit! susceperat enim hominis fragilitatem et ideo nec has partes recusauit infirmitatis humanae. uoluit deseri, uoluit prodi. uoluit ab apostolo suo tradi, ut tu a socio desertus, a socio proditus moderate feras tuum errasse iudicium, perisse beneficium. Et descend
Abbreviated transcription (Latin):
minatꝰ ipsi testant᷑ apłi qui eũ post dñi
passionẽ statĩ ierosolimorũ ordinauer̃t̃
ep̃m Quia & ante sanguinis effusionẽ
uerus etiã ipse carnalis desiderii sit sup-¬
plantator: testat᷑ iosephus uicinꝰ apłicoꝵ
tẽporũ hẏstoricus. suscepit inquiens ȩc
fuit. uinũ & sicerã ñ bibit. carnẽ nullã
comedit. nunquã attonsus ẽ. neq unct
ẽ. unguento. neq usus. ẽ. balneo. Huic
solitũ erat ingredi scã scõrũ. Si quidem
uestib laneis ñ utebat᷑ sed lineis. solusq
ingrediebat᷑ intemplũ. & fixis genib
ꝓ popło dep̾cabat᷑: in tantũ ut camelo¬
rũ duriciã traxisse eiꝰ genua crederent᷑
Symon autẽ ⁊ elotes ipse. ẽ. & sy mon cha¬
naneus de uico galileȩ chana: ubi aquas
dñs conuertit in uinũ Chana quippe
Telus. chananeus zelores int̾pretat᷑.
ipam iacobi & iudã scarioth qui fuit
ꝓditor. Et horũ distinctionis gr̃a no¬

Expanded text:
minatus, ipsi testantur apostoli, qui eum post Domini minatus, ipsi testantur apostoli, qui eum post Domini passionem statim Jerosolymorum ordinaverunt episcopum. Quia et ante sanguinis effusionem verus etiam ipse carnalis desiderii sit supplantator, testatur Hegesippus vicinus apostolorum temporum historicus. Suscepit, inquiens, Eccfuit, vinum et siceram non bibit, carnem nullam comedit, nunquam attonsus est, neque unctus est unguento, neque usus est balneo. Huic solitum erat ingredi sancta sanctorum. Siquidem vestibus laneis non utebatur, sed lineis, solusque ingrediebatur in templum, et fixis genibus pro populo deprecabatur. In tantum, ut camelorum duritiam contraxisse ejus genua crederentur. Simon autem Zelotes, ipse est et Simon Cananaeus de vico Galilaeae Cana, ubi aquas Dominus convertit in vinum. Cana quippe zelus, Cananaeus Zelotes interpretatur. Judam Jacobi, et Judam Iscariot, qui fuit proditor. Et horum distinctionis gratia, no
Abbreviated transcription (Latin):
acobũ alphei & symonẽ qͥ uocat᷑ ⁊elotes
Hos cũ additam̃to posuit. ad distinctio¬
nẽ iacobi ⁊ebedei & symonis petri uł
etiã iudȩ traditoris. Nã & hunc: symone
fuisse dictũ iohes ostendit qͥ ait. Et cum
intinxisset panẽ. dedit uidȩ symoni sca¬
riothi. Et ia cobus quidẽ alphei ipse .ẽ. qui
in euangłio frat̃ dñi nominat᷑. qͥa maria
uxor alphei soror fuit mariꝑ matris dñi.
quã mariã cleophȩ ioħes cuangłista co¬
gnominat. Fortasse qͥa uel idem alpheus
etiã cleophas. ẽ. dictus: uł ipsa maria
defuncto post natũ iacobũ alpheo cleophȩ
nupsit. Cui sẏmonẽ filiũ genuisse. eũꝙ
consobrinũ dnĩ extantẽ eoqđ cleophas
fr̃ fuerit ioseph. ierosolimȩ post iacobũ
rexisse ȩccłam hystoria ecclesiastica
tradit. siue hic apłs symon seu quilibet
alius symon fuerit. Quia uͦ iacobus me¬
rito filius alphei. id÷ doctus sit cogno¬

Expanded text:
Jacobum Alphaei, et Simonem qui vocatur zelotes. Jacobum Alphaei, et Simonem qui vocatur zelotes. Hos cum additamento posuit, ad distinctionem Jacobi Zebedaei et Simonis Petri, vel etiam Judae traditoris. Nam et hunc Simonem fuisse dictum, Joannes ostendit, qui ait: Et cum intinxisset panem, dedit Judae Simoni Iscariot. Et Jacobus quidem Alphaei, ipse est qui in Evangelio frater Domini nominatur, quia Maria uxor Alphaei, soror fuit Mariae matris Domini, quam Mariam Cleophae, Joannes evangelista cognominat. Fortasse quia idem Alphaeus etiam Cleophas est dictus, vel ipsa Maria defuncto post natum Jacobum Alphaeo, Cleophae nupsit. Cui Simeonem filium genuisse, eumque consobrinum Domini existentem, eo quod Cleophas frater fuerit Joseph, Jerosolymae post Jacobum rexisse Ecclesiam, historia ecclesiastica tradit; sive hic apostolus Simon, seu quilibet alius Simeon fuerit. Quia vero Jacobus merito filius Alphaei, id est, docti sit cogno
Abbreviated transcription (Latin):
min possidendã similis t̾rȩ ȩgypti de
qua existis. ubi iacto semine in hortorũ
morẽ aquȩ ducunt᷑ irriguȩ. sed de cȩlo
pluuias expectans: quã ds̃ suis inuisit
om̃i tẽpore. Secularis enĩ sapientia
quasi coluber ꝑhumũ serpit. diuina
autẽ de cȩlestib intonat. Matheus do-¬
natus dicit᷑. uidelicet qͥa magno dnĩ
munere de theloneario ac publicano in
apł̃iest & euangłiste delegatꝰ officiũ.
Thomas abyssus uł geminus. unde & gre¬
ce didimꝰ appellatur. qͥa quo cȩteris diu¬
tius dubitauit: eo dominicę resurre¬
ctionis ueritatẽ altius didicit. De quo
pulchre paulinꝰ nolȩ antistes cecinit.
Hic dubius gemino didunus cognomine
thomas Adiacet. hunc xp̃c pauidȩ cun¬
ctamine mentis: Pro nr̃a dubitare fi¬
de ꝑmisit. ut & nos Hoc duce firmati:
dñmq dm̃q trementes: Uiuere post
mortẽ uere fateamur iesum. Corpore
uiua suȩ monstrantẽ uulnera carnis.

Expanded text:
mini possidendam, similis terrae Aegypti, de mini possidendam, similis terrae Aegypti, de qua existis, ubi jacto semine in hortorum morem aquae ducuntur irriguae, sed de coelo pluvias exspectans, quam Deus suus invisit omni tempore. Saecularis enim sapientia quasi coluber per humum serpit, divina autem de coelestibus intonat. Matthaeus donatus dicitur, videlicet, quia magno Domini munere de teloneario publicano in apostoli est et evangelistae delegatus officium. Thomas, abyssus vel geminus. Unde et Graece Didymus appellatur, quia quo caeteris diutius dubitavit, eo dominicae resurrectionis veritatem altius didicit. De quo pulchre Paulinus Nolae antistes cecinit: Hic dubius gemino, Didymus cognomine, Thomas, Adjacet, hunc Christus pavidae cunctamine mentis, Pro nostra dubitare fide permisit, ut et nos Hoc duce firmati, Dominumque Deumque trementes, Vivere post mortem vero fateamur Jesum Corpore, viva suae monstrantem vulnera carnis.
Abbreviated transcription (Latin):
nomina meritis aptissima gestarunt:
herode trucidante gauisus. ẽ contẽnere.
iste obamoris p̃cipũi gr̃am quã uirgi¬
nali gła meruerat. suꝑ redẽptoris sui
pectus incena recubuit. Phylippus os
lampadis int̾pretat᷑ Et recte. qͥa uocat¬
a dño mox inuento nathanaeli lum̃ qđ
agnouerat p̃dicauit dicens. Quẽ scripsit
moy ses in lege & ꝓpħȩ. inuenimꝰ iesum
filiũ iosepha naz̾areth. Et post modũ qđ
se de lumine minꝰ scire sentiebat suppli¬
cit̾ quȩsiuit. dnẽ inquiens ostende nob̾
patrẽ. & sufficit nob̾. Bartholomeus. sy¬
rũ. ẽ. ñ hebreũ. & int̾pretat᷑ filius su¬
spendentis aquas hoc. ẽ. filius dĩ. Qui
pdicatorũ suorũ m̃tes ad cȩlestia con¬
tẽplanda suspendit. ut quo celsa libe¬
rius ꝑuolant: eo t̾renorũ corda feraci¬
us dictorũ suorũ guttis in ebrient. Un¬
de bene moy ses de ȩccła mystice disse¬
rens ait. Quia ñ est t̾ra ad quã ingredi¬

Expanded text:
nomina meritis aptissima gestarunt. nomina meritis aptissima gestarunt. Herode trucidante gavisus est contemnere. Iste ob amoris praecipui gratiam, quam virginali gloria meruerat, super redemptoris sui pectus in coena recubuit. Philippus os lampadis interpretatur. Et recte, quia et vocatomino, mox invento Nathanaeli lumen quod agnoverat praedicavit dicens: Quem scripsit Moyses in lege et prophetae, invenimus Jesum, filium Joseph a Nazareth . Et postmodum quod se de lumine minus scire sentiebat, suppliciter quaesivit: Domine, inquiens, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis . Bartholomaeus Syrum est non Hebraeum, et interpretatur filius suspendentis aquas, hoc est, Filius Dei. Qui praedicatorum suorum mentes ad coelestia contemplanda suspendit, ut quo celsa liberius pervolant, eo terrenorum corda feracius dictorum suorum guttis inebrient. Unde bene Moyses de Ecclesia mystice disserens ait: Quia non est terra, ad quam ingredi
Abbreviated transcription (Latin):
LUcas in cathalogo apłoꝵ usitato nomi
pellari maluit᷑. Ipse uͦ matheus iuxta
qđ scriptũ. ẽ. dic tu iniquitates tuas
ut iustificeris. & manifeste matheũ
de theloneo uocatũ. & ordine se apłoꝵ
publicanũ cognominat. Sed & cũ pari
suo ⁊ homȩ cũ cęteris euangłistis sit
pręlatꝰ se in ordine supponit. Iacobus
sane & ioħes qͥ ob eximiũ uirtutis &
animi culm̃ filii tonitrui. hoc est
boanerges. siue ut emendatius scribi
banerges sunt adño cognominati.
Nec frustra quorũ unus e cȩlestib into¬
sp̃ualẽ quã nemo prius edere nouerat
emisit. Inprincipio erat uerbũ & uer¬
bũ erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbũ & cȩt̾a
Quȩ tanto robore grauida reliqͥt. ut si
aliquanto plus intonare uoluisset: nec
ipse caꝑe mundus posset. Sed ambo sepe
seorsũ & in montẽ a dño duci: & aliquan¬
do sonũ de nube terrificũ ꝑciꝑe meru¬
runt. Hic ẽ. filius ms̃ dilectus. Prisca qͦq

Expanded text:
Lucas in catalogo apostolorum usitato nominLucas in catalogo apostolorum usitato nominpellare maluit. Ipse vere Matthaeus, juxta quod scriptum est: Dic tu iniquitates tuas, ut justificeris; et manifeste Matthaeum de telonio vocatum, et in ordine se apostolorum publicanum cognominat, sed et compari suo Thomae cum a caeteris evangelistis sit praelatus, se in ordine supponit. Jacobus sane et Joannes qui ob eximium virtutis et animi culmen filii tonitrui hoc est, βοανεργεῖς, sive ut emendatius scribitur, banereem, sunt a Domino cognominati. Nec frustra. Quorum unus e coelestibus intoam, quam nemo prius edere noverat emisit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, etc. . Quae tanto robore gravida reliquit, et si aliquanto plus intonare voluisset, nec ipse capere mundus posset. Sed et ambo saepe seorsum, et in montem a Domino duci, et aliquando sonum de nube terrificum percipere meruerunt: Hic est filius meus dilectus. Prisca quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Uiolent᷑ gͦ quidã latino uł greco nomine
hebream quȩrentes ȩthimologiã. dicunt
petrũ dissoluentẽ siue discalcantẽ uł
agnoscentẽ int̾pretari cũ expositio io¬
hannis euangłistȩ cuiꝰ memini & ipsa
lingua hebrea quȩ litterã . P. omĩno ñ so
nomini falsã int̾pretationẽ subnectunt.
Symon autẽ. oboediens int̾pretat᷑. Porro
recte uocabulis apłorũ primi decorant᷑.
qui mox ut agnũ dĩ a ioħe cognouer̃t.
eũ uidere & audire curauerunt. Qđ
uͦ symon. ponens merorẽ uł audiens
tristiciã in t̾pretat᷑: illi tẽpori congru¬
it. quando post resurrectionẽ uiso dño
uł mortis illius uł suȩ negationis me¬
rorem deposuit: sed suȩ confestim mor¬
tis tristiciã audiuit dicente dño. Cũ
autẽ senueris. excendes manꝰ tuas: & aliꝰ
te cinget. & ducet quo ñ uis. acorum
& ioħem. phylippũ & bartholomeũ. ma¬
theum & thomã. Pulchre ac reuerent᷑

Expanded text:
Violenter ergo quidam Latino vel Graeco nomini Violenter ergo quidam Latino vel Graeco nomini He sive discalciantem, vel agnoscentem interpretari: cum et expositio Joannis Evangelistae cujus memini, et ipsa lingua Hebraea, quae P litteram omnino non sonanomini falsam interpretationem subnectunt. Simon autem obediens interpretatur. Porro recte vocabulis, apostolorum primi decorantur, qui mox agnum Dei a Joanne cognoverunt, eum vi Simon, ponens moerorem, sive audiens tristitiam, interpretatur, illi tempori congruit, quando post resurrectionem, viso Domino, vel mortis illius, vel suae negationis moerorem deposuit: sed suae confestim mortis tristitiam audivit, dicente Domino: Cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet qet Joannem, Philippum, et Bartholomaeum, Matthaeum et Thomam. Pulchre ac reverenter
Abbreviated transcription (Latin):
ad se adductũ intuitꝰ dixit. Iues symon
filius iohanna. tu uocaberis cephas qđ
int̾pretat᷑ petrus. Sed cũ uolens lucas¬
nomina duodecĩ apłorũ enumerare ne¬
cesse haberet petrũ dicere. breuit̃ innii¬
ere uoluit. qđ ñ hoc ante uocaret᷑ sed
tunc sed quando ioħes ipsa dñi uerba po
suit. intentos uidelicet reddens audito¬
res. Nã si hocante uocaret᷑: ñ tu uideres
mysteriũ petrę. putans eũ casu sic uoca¬
ri. ñ ꝓuidentia dĩ. Ideo uoluit eũ prius
aliud uocari. ut ex ipsa cõmutatione no¬
minis: sacram̃ti uiuacitas cõmendaret᷑
Idem gͦ p̾etrus latine: qđ sẏriace cephas.
& in utraq lingua nom̃ a petra diriuati¬
uũ. ẽ: haud dubiũm. quin illa de qua paulus
cent᷑. sic & symoni qͥ credebat in petram
xp̃m petri largitꝰ ẽ. nom̃. Cuiꝰ alias al¬
ludens ȩthimologiȩ dixit. Tues petrus.
& suꝑ hanc petrã ȩdificabo ȩccłam meã.

Expanded text:
ad se adductum intuitus dixit: Tu es Simon ad se adductum intuitus dixit: Tu es Simon filius Joannae, tu vocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus . Sed cum volens Lucasnomina duodecim apostolorum enumerare, necesse haberet Petrum dicere, breuiter insinuare uoluit, quod non \'hoc ante uocaretur, sed tunc, sed quando Iohannes ipsa uesuit, intentos videlicet reddens auditores. Nam si hoc ante vocaretur, non ita videres mysterium petrae, putans eum casu sic vocari, non providentia Dei. Ideo voluit eum prius aliud vocari, ut ex ipsa commutatione nominis, Sacramenti vivacitas commendaretur. Idem ergo Latine Petrus, quod Syriace Cephas, et in utraque lingua nomen a petra derivatum est, haud dubium quin illa, de qua Paulus centur, sic et Simoni qui credebat in petram Christum, Petri largitus est nomen. Cujus alias alludens etymologiae dixit: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam .
Abbreviated transcription (Latin):
cunt᷑. Cuius sacram̃tũ nominis exponens
euangłista marcus. ait. Et fecit ut essent
duodecĩ cũ illo. & ut mitteret eos p̃dica¬
re euangłiũ. Et ipse dñs dicit. Sicut mi¬
sit me pat̾. & ego mitto uos. Qui bene .xii.
sunt electi. ut uidelicet mundi salutẽ
quã uerbo pͣdicarent: suo qͦq numero
mystice cõmendarent ler enĩ quat̾ni.
decus dipondius. Hinc ẽ. enĩ qđ & su-
perius dixi. qͥa cũ typo ęccłȩ salomon
dño templũ conderet. fecit & mare ȩneũ
in qͦ sacerdotes lauarent᷑ duodeciq
illud boũ clunib imposuit. quorũ tres
aquilonẽ. tres occidentẽ. tres meridiem.
& tres aspicerent orientẽ. figuralit᷑ in
cunctas orbis quadrati plagas fide & con¬
fessione sc̃e trinitatis essent a peccatorũ
labe purgaturi. Symonẽ quẽ cogno¬
minauit petrũ. & andreã frẽm eius:
Non nunc primũ symoni petri cognom̃
indidit. sed longe ante cũ a fre andrea

Expanded text:
cuntur. Cujus sacramentum nomine exponens cuntur. Cujus sacramentum nomine exponens evangelista Marcus, ait: Et fecit ut essent duodecim cum illo, et ut mitteret eos praedicare Evangelium. Et ipse Dominus dicit: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos. Qui bene duodecim sunt electi, ut videlicet mundi salutem quam verbo praedicarent, suo quoque numero mystice commendarent. Ter enim quaterni, decus dipondium  sic . Hinc est enim quod et superius dixi, qua cum in typo Ecclesiae Salomon Domino templum conderet, fecit et mare aeneum, in quo sacerdotes lavarentur, duodecimque illud boum clunis imposuit, quorum tres aquilonem, tres occidentem, tres meridiem, et tres aspicerent orientem, figuraliter incunctas orbis quadrati plagas fide et confessione sanctae Trinitatis essent a peccatorum labe purgaturi. Simonem quem cognominavit Petrum, et Andream fratrem ejus. Non nunc primum Simoni Petri cognomen indidit, sed longe ante cum a fratre Andrea
Abbreviated transcription (Latin):
trem iesum xp̃m. Si aduocatꝰ ẽ: debet
ꝓmeis int̾uenire peccatis. Non gͦ quasi
infirmꝰ: sed quasi pius obsecrat. Uis sci¬
re qͥa omĩa quȩ uelit possit: & aduocatꝰ
& iudex. ẽ. In altero pietatis officiũ.
in altero insigne. ẽ. potestatis. Et erat
ꝑnoctans in oratione di Formatͥ p̃scri¬
bitur. quã debeas emulari. Quid enĩ
te ꝓsalute tua facere oportet. quando
ꝓte xp̃c in oratione ꝑnoctat: Quid te
facere conuenit. cũ uis aliqđ officium
pietatis ad ornari. quando xp̃c missurus
apłos prius orare curauit: Uisscire.
qͥa mͥ ñ sibi orauerit: E⁊ cũ dies in¬
quit factus esset: uocauit discipłos suos
& elegit .xͫͫ. ex ipsis Ubi notandũ. qđ
euanglica & apłica scriptura ñ solũ illos
duodecĩ appellat discipłos xp̃i. sed &
om̃s qui in cũ credunt. magisterio eiꝰ ad
regnũ cȩlorũ erudiant᷑. Dĩscipłi quippe
a discendo sunt uocati. ex quorũ multi-

Expanded text:
trem Jesum Christum . Si advocatus est, debet trem Jesum Christum . Si advocatus est, debet pro meis intervenire peccatis. Non ergo quasi infirmus, sed quasi pius obsecrat. Vis scire quam omnia quae velit, possit? et advocatus, et judex est. In altero, pietatis officium; in altero, insigne est potestatis. Et erat pernoctans in oratione Dei. Forma tibi praescribitur quam debeas aemulari. Quid enim te pro salute tua facere oportet, quando pro te Christus in oratione pernoctat? Quid te facere convenit, cum vis aliquod officium pietatis adoriri, quando Christus missurus apostolos prius orare curavit? Vis scire quam mihi, non sibi oraverit? Et cum dies, inquit, factus esset, vocavit discipulos suos, et elegit duodecim ex ipsis. Ubi notandum, quod evangelica et apostolica Scriptura non solum illos duodecim appellat discipulos Christi, sed et omnes qui in eum credentes magisterio ejus ad regnum coelorum erudiebantur. Discipuli quippe a discendo sunt vocati, ex quorum multitu
Abbreviated transcription (Latin):
deret dexterã: quasi ñ eoꝵ quisq maiora
sabbatis egerit. cibos portando. porrigen¬
do calicẽ. cȩteraq quȩ uictui necessaria
sunt in exequendo. Neq enĩ qui dixit &
facta st̃: sabbato laborasse poterat con¬
acium. ẽ. autẽ. In illis dieh exiit iN
montẽ orare. Non omĩs qui orat. ascen¬
dit in montẽ. Est enĩ oratio quȩ peccatũ
facit. sed ille bene orat: qui dm̃ orando
quęxit. Hic a terrenis ad suꝑiora ꝓgredi¬
ens uerticẽ curȩ sullimioris ascendit
Qui uͦ de diuitiis aut de honore scłi aut
certe de inimici morte sollicitꝰ obsecrat.
ipse in infimis iacens uiles ad dm̃ p̾ces
mittit. Orat autẽ dñs: ñ ut ꝓse obsecret
sedut ꝓ me impetret Nã & si omĩa po¬
suerit pat̾ in potestate filii: filius tam̃
ut formã hominib impleret. obsetran¬
dũ patrẽ putat esse ꝓ nob̾ qͥa aduocatꝰ ẽ.
nr̃ Aduocatũ enĩ inqͥt habemꝰ apud pa¬

Expanded text:
derit dexteram. Quasi non eorum quisque majora derit dexteram. Quasi non eorum quisque majora Sabbatis egerit, cibos portando, porrigendo calicem, caeteraque quae victui necessaria sunt exsequendo. Neque enim qui dixit et facta sunt, Sabbato laborasse poterat conactum est autem in illis diebus, exiit in montem orare. Non omnis qui orat, ascendit in montem. Est enim oratio quae peccatum facit. Sed qui bene orat, qui Deum orando quaerit, hic a terrenis ad superiora progrediens, verticem curae sublimioris ascendit. Qui vero de divitiis, aut de honore saeculi, aut certe de inimici morte sollicitus obsecrat, ipse in infimis jacens, viles ad Deum preces mittit. Orat autem Dominus, non ut pro se obsecret, sed ut pro me impetret. Nam et si omnia posuerit Pater in potestate Filii, Filius tamen ut formam hominis impleret, obsecrandum Patrem putat esse pro nobis, quia advocatus est noster: Advocatum enim, inquit, habemus apud Pa
Abbreviated transcription (Latin):
homini. Extende manũ tuã. Et extendi
& restituta. ẽ. manꝰ eius. Sananda ma¬
nus arida iubet᷑ extendi. qͥa infructuosȩ
debilitas animȩ nullo melius ordine
quã elemosinarũ largitate curatur
U nde iohes baptista turbis sciscitantib
quid facerent ut ñ uelut arbores aridę
mitterent᷑ in igne̾: hoc solũ p̃cepit. qui
habet duas tunicas det ñ habenti. &
qͥ habet escas similit̾ faciat. Et in eccle¬
si astico dicit᷑. Fili ñ sit manꝰ tua ad
accipiendũ porrecta. & ad dandũ colle¬
expandit. qui ñ has ad uiduã rogantẽ
beneficiũ laturus extenderit. Iesi autẽ
repleti sunt insipientia. & colloquebant᷑
ad inuicẽ quidnã facerent iesu. Magna
utiq insipientia. eos qͥ salute plurimũ
indigebant: de nece saluatoris agere con¬
silium. Qui quantũ nequiciȩ studeant
ostendit᷑. cũ & hoc in crim̃ reputant qđ
ad uerbũ illius saluã qͥ languebat exten¬

Expanded text:
homini: Extende manum tuam. Et extendit, homini: Extende manum tuam. Et extendit, et restituta est manus ejus. Sananda manus arida jubetur extendi, quia infructuosae debilitas animae nullo melius ordine quam eleemosynarum largitate curatur. Unde Joannes Baptista turbis sciscitantibus quid facerent, ut non velut arbores aridae mitterentur in ignem, hoc solum praecepit: Qui habet duas tunicas, det non habenti, et qui habet escas, similiter faciat . Et in Ecclesiastico dicitur: Fili, non sit manus tua ad accipiendum porrecta, et ad dandum colleexpandit, qui non has ad viduam rogantem beneficium laturus extenderit. Ipsi autem repleti sunt insipientia, et colloquebantur ad invicem, quidnam facerent Jesu. Magna utique insipientia, eos qui salute plurimum indigebant, de nece Salvatoris agere consilium. Qui quantum nequitiae studeant, ostenditur, cum et hoc in crimen reputant, quod ad verbum illius salvam qui languebat exten
Abbreviated transcription (Latin):
sume bonꝰ auctor mali nob̾ aut ꝑditionis
esse possit: sed qđ eiꝰ ñ saluare scripturȩ
consuetudine ꝑdere dicat᷑. sicut dicitur
indurasse cor pͥharaonis. non qđ molle
obdurauerit. sed qđ meritis pcedentib
obduratũ miscđiter emollire noluerit
Et nos cũ rogamꝰ ne nos inducat intẽpta¬
tionẽ. ꝓtinꝰ addendo sed libera nos a
malo. manifeste docemꝰ. eiꝰ inducere in
tẽptationẽ. ñ aliud esse quã ñ liberare
amalo: eiꝰ ꝑdere animã esse a ꝑditione
saluã ñ facere. Si quẽ uͦ mouet. quare
dñs cũ corpus esset curaturis de animȩ
saluatione int̾rogauerit. intelligat
uł animã more scripturarũ ꝓhomine
positã sicut dicit᷑. hȩ sunt animȩ quȩ
exierunt de femore iacob. uł qđ illa
miracula ꝓpt̾ animȩ salutẽ faciebat.
uł qđ ipsa manꝰ sanatio salutẽ animȩ
significabat: quȩ abonis ut p̾dixi cessans
oꝑib aridã quodã mͦ dexterã habere

Expanded text:
summe bonus, auctor mali nobis aut perditionis summe bonus, auctor mali nobis aut perditionis esse possit, sed quod ejus non salvare, Scripturae consuetudine perdere dicatur. Sicut dicitur indurasse cor Pharaonis, non quod molle obduraverit, sed quod meritis praecedentibus obduratum, misericorditer emollire noluerit. Et nos cum rogamus, ne nos inducas in tentationem , protinus addendo: Sed libera nos a malo , manifeste docemur ejus non inducere in tentationem, non esse aliud, quam liberare a malo; ejus perdere animam esse, a perditione salvam non facere. Si quem vero movet quare Dominus cum corpus esset curaturus, de animae salvatione interrogaverit, intelligat vel animam more Scripturarum pro homine positam, sicutexierunt de femore Jacob , vel quod illa miracula propter animae salutem faciebat, vel quod ipsa manus sanatio salutem animae significabat, quae a bonis ut praedixi cessans operibus, aridam quodammodo dexteram habere
Abbreviated transcription (Latin):
carnale phanc sed spuale sabbatũ didice-¬
rint esse p̃ceptũ. Hrĩ autẽ ad illos
iesus. Int̾rogo uos. si licet sabbato bene
facere an male: Prȩueniens dñs calum¬
niã iudeorũ quã sibi ꝑfida m̃te paraue¬
rant: arguit eos quia legis p̾cepta pra¬
ua int̾pretatione uiolarent: estimando
in sabbato etiã abonis oꝑib feriandũ.
cũlex amalis abstinere iubeat dicens.
Om̃e opus seruile ñ facietis in eo. id÷ pecca¬
tũ. Omĩs enĩ qui facit peccatũ seruus est
peccati. Eodẽ prȩcepto simul & futuri scłi
formã in p̾sentib adumbrans. ubi illi
qui ꝑsex scłi huiꝰ ȩtates bona fecerunt.
in septima quiete malorũ tantũmͦ non
autẽ & bonorũ sint ferias habituri. Nã
licet scłaria oꝑa conquiescant. ñ otiosus
tam̃ boni oꝑis actus. ẽ. indĩ laude quiesce¬
re. Animã saluã facere an ꝑdere: Hoc
est hominẽ curare annon: Idem . ẽ. qđ prȩ¬
miserat. bene facere an male: Non qđ ds̃

Expanded text:
batum didicerunt esse praeceptum. Ait autem ad illos Jesus: Interrogo vos, si licet Sabbato bene facere an male? Praeveniens Dominus calumniam Judaeorum quam sibi perfida mente paraverant, arguit eos quia legis praecepta prava interpretatione violarint, aestimando in Sabbato etiam a bonis operibus ferrandum, cum lex a malis abstinere jubeat dicens: Omne opus servile non facietis in eo , id est peccatum: Omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati . Eodem praecepto simul et futuri saeculi formam in praesentibus adumbrans, ubi qui per sex saeculi hujus aetates bona fecerunt, in septima quiete malorum tantummodo, non autem et bonorum sint ferias habituri. Nam licet saecularia opera conquiescant, non otiosus tamen boni operis actus est in Dei laude quiescere. Animam salvam facere, aut perdere? Hoc est hominem curare, an non. Idem est quod praemiserat: Bene facere, an male. Non quod Deus
Abbreviated transcription (Latin):
inhonorẽ tanti tãq terribilis sacram̃ti pla¬
cuisse magistris ȩccłȩ. pͥmo nos dnĩcę pas¬
sionis participatione muniri. primo spua¬
lb epulis interius exteriusq sacrari: ac
deinde t̾renis dapib corpus & uilib escis
refici. Qđ autẽ dicit hic. ẽ calix nouũ te¬
stam̃tũ in sanguine meo. ad distinctionẽ
ueteris testam̃ti respicit qđ hyrcorũ & ui¬
tulorũ .ẽ. sanguine dedicatũ dicente int̾¬

Expanded text:
in honorem tanti tamque terribilis sacramenti plain honorem tanti tamque terribilis sacramenti placuisse magistris Ecclesiae, primo nos dominicae passionis participatione muniri, primo spiritalibus epulis interius exteriusque sacrari, ac deinde terrenis dapibus corpus et vilibus escis refici. Quod autem dicit: Hic est calix novum testamentum in sanguine meo, ad distinctionem veteris Testamenti respicit, quod hircorum et vitulorum est sanguine dedicatum, dicente int