comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
CRedimꝰ sane sp̃us cõ in eã siꝑueniente. & uirtute al¬
tissimi ipsã obũbrante de ipsiꝰ m̃bris ut do placuit. uires
inunũ coniienisse. & ita eãsine uir copula concepisse.
UMOUS Mua qͥdẽ res. & ad intelligendĩi difficilis.
qu̾ead modii de matre filiꝰ sine patre carnali gigni potuerit.
Uidemꝰ eñi mista hominũ consueta generatione. qͥa nͥ duabꝰ
naturis conuenientib uiri qͥde ac feminȩ. homo generari
non possit¬
in effabilis. cum ĩa consimiłe audicris qu̾a eredimꝰ & nos. &uos.
otuit sane generatio illa sic̃ & ista ꝑmiracułu fieri: s de ista
quide qͦd fuerit. auc toritatẽ habemꝰ. moysi uideliox cui muil¬
łꝰ cont̃ dic̃ legitimꝰ: de illauͦ nullã puto auctoruat̾e inuenies.
Si tam̃ delibris ꝓpħarũ aliqu̾a audieris profer

Expanded text:
Credimus sane Spiritu sancto in eam superveniente, virtute Altissimi ipsam obumbrante, de ipsius membris, ut Deo placuit, vires in unum convenisse, et ita eam sine viri copula concepisse. MOYSES. Mira quidem res et ad intelligendum difficilis, quemadmodum de matre filius sine patre carnali gigni potuerit. Videmus enim in ista hominum consueta generatione, quia nisi duabus naturis convenientibus, viri quidem ac feminae, homo generari non possitineffabilis, cum jam consimilem audieris, quam credimus et nos et vos, ri? MOYSES. Potuit sane generatio illa sicut et ista per miraculum fieri, sed de ista quidem quod fuerit auctoritatem habemus, Moysi videlicet , cui nullus contradicit legitimus, de illa vero nullam puto auctoritatem invenies, si tamen de libris prophetarum aliquam audieris profer
Abbreviated transcription (Latin):
Uichil ẽ quodopponis. Dixis  ñaq tͥ in pͥmis in meę
explanatione credulitatis. tres ipsum ẽẽ substantias xp̃m.
supͣdicta. Hȩc qͥppe anima p̃tꝰ qͦd erat deitati ad iuncta
ꝑse qͦq om̃i ũ fuit animarũ dignissima. Moys̃¬
illa susceꝑit munera. uelim mͥ certe aꝑias. qͥd scd̾m corpꝰ
eiattͥbuas. PET R. Licet ridiculose hoc ꝓferas. tam̃
siuis dica qͥd scd̃m carnẽ ei at tͥbuã. Dic̃ qͥppe id̾e ysaias.
Dabo in solitudine cedru & sethim. & mirtũ. & lignũ
oliue. Et ponã indeserto abietẽ.pinũ. & buxum simul.
nãq hoc deserto curdiceret. xũ semꝑ indeserto huius¬
modi arbores c̃omorent᷑: ꝑdesertũ gͦ intelligitur
tus
oroys. Q

Expanded text:
ihil est quod opponis. Dixi namque tibi in primis in meae explanatione credulitatis, tres ipsum esse substantias Christsupradicta. Haec quippe anima praeter quod erat Deitati adjuncta, per se quoque omnium fuit animarum dignissima. MOYSilla susceperit munera, velim mihi certe aperias quid secundum corpus ei attribuas. PETRUS. Licet ridiculose hoc proferas, tamen, si vis, dicam quid secundum carnem ei attribuam. Dicit quippe idem Isaias: Dabo in solitudine cedrum, et sethim, et myrthum, et lignum olivae, et ponam in deserto abietem, pinum et buxum simul . De aliquo namque hoc deserto cur diceret, cum semper in deserto hujusmodi arbores commorentur? Per desertum ergo intelligitur tus, o
Abbreviated transcription (Latin):
ue toritas ista meȩ ñ sufficit dubi¬
tationi. quia ñ monstrat nos ꝓpt hominẽ illum ĩ
hanc decidisse captiuitate᷑.
SETRUS Q

Expanded text:
uctoritas ista meae non sufficit dubitationi, quia non monstrat nos propter hominem illum in hanc decidisse captivitatem. PETRUS. Q
Abbreviated transcription (Latin):
dĩiuiueret in tanto p̃tio habebat. qͦd cũ aliqͥa ãdõ
implorabat ꝓ eoꝵ amore se ad epturũ e̾eͤ orabat. In
magnosi attendas discrimine ess.. Sed uolo ut di¬
cassi nosti. nunqͥdña illi qͥ tẽ suscitandi st̃ morturia
turã & potestatẽ habebt̃ filios generandi. M¬
Moydes

Expanded text:
dum viveret in tanto pretio habebat , quod cum aliquid a Deo dum viveret in tanto pretio habebat , quod cum aliquid a Deo implorabat, pro eorum amore se adepturum esse orabat? In magno si attendas discrimine estis. Sed volo ut dicas, si nosti, nunquidnam illi qui tunc suscitandi sunt mortui, naturam et potestatem habebunt filios generandi? MOYSES
Abbreviated transcription (Latin):
erũ presentiu simili¬
tudo non conuenit. Nam & si ꝓpħȩ qui minime reges
fuerunt regibꝰ subditi fuerint ñ ido conuenit aut est
necesse. ut rex ꝓpħa cuiqu̾a terreno regi subieiatur.
uelut abrahã & dauid. ꝙ iosuȩ. quoꝵ qͥsq fuit rex.
totius exstitit populi. cui legis liber tale testimoniy
ꝑhibet dicens. Non surrex̃ ꝓpħa ultrain is rł sicut
moyses qu̾e nosset dñs faciȩ ad facie̾. in om̃ibꝰ signis at¬
q portentis quȩ misit suꝑ eũ. Honne cũ isti tanii
tales q uir resuscitati illius uncti fuerint uiri subiecti.
nonne queso melius fuiss& eis ne resuscitarentur.
Preterea duo inde inconuenientia ꝓueniunt. Si enĩ mi¬
nor eo est moyses: scriptura gͦ mentit᷑. Si autẽ maior:
tanto plus uil ificatur. Mmy
plus uil ificatur. MeyIpsũ gͦ moysen regẽ ẽe̾¬
mis. Pete. id gͦunctꝰ ille facturus est: Q d
etiã abrahã. ysaae. & iacob st̃ facturi. qͦs moy ses ipse

Expanded text:
erum praesentium similitudo non convenit. Nam, etsi prophetae, qui minime reges fuerunt, regibus subditi fuerint, non ideo convenit aut est necesse ut rex propheta cuiquam terreno regi subjiciatur, velut Abraham et David, et Josue, quorum quisque fuit rex totius exstitit populi, cui legis liber tale testimonium perhibet dicens: Non surrexit propheta ultra in Israel, sicut Moyses, quem nosset Dominus facie ad faciem, in omnibus signis atque portentis quae misit super eum . Nonne cum isti tanti talesque viri resuscitati illius uncti fuerint juri subjecti, nonne, quaeso, melius fuisset eis ne resuscitarentur? Praeterea duo inde inconvenientia proveniunt. Si enim minor eo est Moyses, Scriptura ergo mentitur; si autem major, tanto plus vilificatur. MOYificatur. MOYSES. Ipsum ergo Moysen regem es. PETRUS. Quid ergo unctus ille facturus est? Quid etiam Abraham, Isaac et Jacob sunt facturi, quos Moyses ipse
Abbreviated transcription (Latin):
creatori. omĩa: cienti. omĩa
qua xat faunte. qui hominẽ ratione & sapien¬
tia preditũ omĩ p̃resuit animali. qͥb duab uir¬
tutibus & quȩ iusta sunt intelligens appeter&. &
Omp̃c̃ suo nos spũ inspirauit: & ad uiȩ rectȩ
semitã direxit : tenuem prius oculoꝵ albuginem.
ꝙ post graue corrupti animi uelamentũ remouẽs.
Tunc nobis ꝓpħarũ claustra patuerunt. & carum
archana reuelata sunt : & ad mouimus animũ ad
ꝑcipiendũ uerũ earũ intellectũ. moratiq sumꝰ
suꝑ ipsũ explanandũ. Unde ꝑpendimꝰ & qͦd in eis
intelligendũ. & qͦd inde est credendũ: uidelie& qd
uitus sit d̾s in ꝑsonatũ trinitate . quȩ nec ullo
se p̃cedunt tẽpore. nec aliqua a se segregantur
ciuisione : quas xp̃iani patrẽ & filiũ & spm sc̃m¬
nominant: & qđ beata m aꝵia de sco spũ con¬
cipiens. sine uirili cõmixtione . xp̃m peperit.
corpus generans animatũ. quod in cõp̃hensi¬
bilis ditatis e̾ẽt habitaculũ. Unus itaq xp̃o.¬

Expanded text:
Creatori, omnia scienti, omnia quae vult facienti, qui hominem ratione et sapientia praeditum, omni praeposuit animali, quibus duabus virtutibus et quae justa sunt intelligens appeteret, et Omnipotens suo nos Spiritu inspiravit, et ad viae rectae semitam direxit, tenuem prius oculorum albuginem, et post grave corrupti animi velamentum removens. Tunc nobis prophetiarum claustra patuerunt, et earum arcana revelata sunt, et admovimus animum ad percipiendum verum earum intellectum, moratique sumus super ipsum explanandum. Unde perpendimus, et quod in eis intelligendum, et quod inde est credendum, videlicet quod unus sit Deus, in personarum Trinitate, quae nec ullo se praecedunt tempore, nec aliqua a se segregantur divisione, quas Christiani Patrem, et Filium, et Snominant, et quod beata Maria de Spiritu sancto concipiens, sine virili commistione Christum peperit, corpus generans animatum, quod incomprehensibilis deitatis esset habitaculum. Unus itaque Chris
Abbreviated transcription (Latin):
tultissime om̃iu̾. ubi tot pecudes posser in¬
uenire : Uͦt en̾i fuert̃ homines ab ipsiꝰ mundi
origine. & futur erant usq in ipsius consum¬
mationẽ : tot utiq pecudes immolari fuisset
necesse. Pret̾ hoc etiã peccatũ illud qͦd& corpꝰ
ocenparat & animã. rationabi lt̃ deleriñ pote¬
rat. nͥ ꝓsacrificiũ quod & corpꝰ haberet & animam¬

Expanded text:
tultissime omnium, ubi tot pecudes posset invenire? Quot enim fuerunt homines ab ipsius mundi origine, et, et futuri erant usque in ipsius consummatione, tot utique pecudes immolari fuisset necesse. Praeter hoc etiam peccatum illud quod et corpus occuparat et animam, rationabiliter deleri non poterat, n
Abbreviated transcription (Latin):
ec hoc sufficit eis
de do dicere. sed etiã eũ cotidie se mel in die
plorare & ab euis oculis duas ꝓdeuntes lacri¬
mas in magnũ mare dic̃t c̾cidere. & haꝰ ful¬
gorẽ e̾ẽ affirmant ilłu qͥ tẽ pore noctur¬
nͦo de stellis uidet᷑ cadere. H ȩc autẽ ratio dm
ex iiͦ ii elem̃tis ostendit cõpositũ e̾e. Neq
enĩ fiunt lacrimȩ. nͥ ex humiditatis habun¬
dantia descendentis de capite. Si uͦ ita ẽ.
gͦ elem̃ta st̃ di mat̾ia. Om̃is autẽ mat̾ia pͥoe
est & simplicior forma. Ergo & hȩc pͥora
quare tã grauit̃ un eos inueheris & in ꝓpħas
nichildicis:  An nescis ꝓpħas dixisse. dm̃ caput
oculos nares mnanꝰ brachia & untusa corpo-¬
ris liniam̃ta habere Ipsi etiã dixert sin-¬
gulis diebꝰ irasci & ut leonẽ rugire. & mul.¬
ta alia quȩ illoꝵ ꝓbant᷑ auctoritate. Es

Expanded text:
ec hoc sufficit eis de Deo dicere, sed eum etiam quotidie semel in die plorare, et ab ejus oculis duas prodeuntes lacrymas in magnum mare dicunt concidere, et has fulgorem esse affirmant illum qui tempore nocturno de stellis videtur cadere. Haec autem ratio, Deum ex quatuor elementis ostendit compositum esse. Neque enim fiunt lacrymae nisi ex humiditatis abundantia descendentis de capite. Si vero ita est, ergo elementa sunt Dei materia. Omnis autem materia prior est et simplicior forma. Ergo et haec prioraquare tam graviter in eos inveheris, et in prophetas nihil dicis? An nescis prophetas dixisse Deum caput, oculos, nares, manus, brachia et universa corporis lineamenta habere? Ipsi etiam dixerunt singulis diebus irasci, et ut leonem rugire, et multa alia quae illorum probantur auctoritate.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ hactenꝰ ignorat̾a bre¬
ui sed luculenta mͥ
gr̃as ago de monstra¬
sti ratione. satisq
illis responsũ e̾e ui¬
deo qͥ alit̃ aliqua.¬
tenꝰ de t̾re senti-¬
unt diuisione.

Expanded text:
em hactenus ignoratam brevi, sed luculenta mihi, gratias ago, demonstrsti ratione, satisque illis responsum esse video, qui aliter aliquatenus de terrae sentiunt divisione.
Abbreviated transcription (Latin):
horã recti ortꝰ. & hora recti occasus mͥ monstra
am usq ad ipsũ stellę locũ ꝓtende. & in centro
ipsiꝰ stellȩ lineã fige. ita ut media suꝑ terrã ap¬
pareat. & media adhuclateat. ipsãq horã ipsiꝰ
stellȩ ortũ dices. Cũ gͦ sol tali mͦ oriri ceꝑit su¬
ꝑ terra illa hora apud astrologos ẽ uerꝰ ortꝰ
diei. Eode mͦ si occidente stella p̾fatã linea̾ us¬
ꝙ̃ ad eã occidentis partẽ dirigens sumitatẽ
lincȩ in stellȩ fixeris centro tta ut media
suꝑ terrã. & media sub t̾ra c̃sistat. ilła hora e̾e
occasũ dices. Cũq sol tali mͦ occiderit. illa ho¬
ra apud astrologos uerꝰ ẽ occasus diei & initi¬
um noctis.

Expanded text:
horam recti ortus, et horam recti occasus mihi monstram usque ad ipsum stellae locum protende, et in centro ipsius stellae lineam fige, ita ut media super terram appareat, et media adhuc lateat ipsamque horam ipsius stellae ortum dices. Cum ergo sol tali modo oriri coeperit super terram, illa hora apud astrologos est verus ortus diei. Eodem modo si occidente stella praefatam lineam usque ad eam occidentis partem dirigens summitatem lineae in stellae fixeris centro, ita ut media super terram, et media sub terra consistat, illam horam esse occasum dices. Cumque sol tali modo occiderit, illa hora apud astrologos verus est occasus diei, et initium noctis.
Abbreviated transcription (Latin):
adiunc ta separant᷑. cõposita destruunt᷑. & dissolutio
illa mors appellat᷑. Cũ uͦ adã ds̃ erearet. ꝑlacuit sibi
creire eũ talem. qͥ & mori & ñ moriualeret. Fecit gͦ eũ
de ȩlem̃tis subtil oribꝰ. & om̃ino ȩqualit̃ de om̃ibꝰ. ꝙ hoc
it & ipsoꝵ qualitatesium aliqu̾a se ad inuc̃e supan¬
di aliquatenꝰ ñ haberent. Talit̾ autẽ factꝰẽ. ut ñ mori
ipse potiusset. & ego eũ idõ simplice appellaui. & inmor¬
talem. Hoc mͦ quippe fuerat inmortalis. queadmod
& ect̾a simplera in mortalia st̃ om̃ia. Cuiꝰ rei manifestũ
quedã animalia tribiuit argum̃tũ. quȩ qͥa ȩqualiꝰ
cȩt̾is ȩlem̃tis condia st̃. ꝓculdubio duitiꝰ uiuunt.

Expanded text:
adjuncta separantur, composita destruuntur, et dissolutio adjuncta separantur, composita destruuntur, et dissolutio illa mors appellatur. Cum vero Adam Deus creavit, placuit sibi creare eum talem, qui et mori et non mori valeret. Fecit ergo eum de elementis subtilioribus, et omnino aequaliter de omnibus, et hoc, ut et ipsorum qualitates vim aliquam se ad invicem superandi aliquatenus non haberent. Taliter autem factus est, ut non mori ipse potuisset, et ego eum ideo simplicem appellavi, et immortalem. Hoc modo quippe fuerat immortalis, quemadmodum et caetera simplicia immortalia sunt omnia. Cujus rei manifestum quaedam animalia tribuunt argumentum, quae quia aequalius caeteris elementis condita sunt procul dubio diutius vivunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cias qͥa animalia om̃ia
de .iiͦiͬi. st̃elem̃tis cõposita. Quȩ etiã se uariarunt
ꝓ ipson uarietate elem̃toꝵ. in eoꝵ cõpositione scdm
qualitates & quantitatessuas. imparit᷑ ad iunctoꝵ.
inde & eñi diu̾sarũ ꝓuenit dissmilitudospeticrum.
Qm̃ iͦ ipsorũ qͥbꝰ cõponunt᷑ elem̃toꝵ calor frigor hu¬
miditas siccitati. i nanitas soliditati. ponderositas
leuitati. & subtilitas obtusitati repugnat. om̃sq reli¬
quȩ quȩ in eisst qualitates sib ad iniic̃e contrarie st̃
ideo ex ipsis qͦq cõposiia sẽꝑ muiꝰat. crescunt uidelicet
atq minuunt᷑. calescunt ꝙ infrigidant᷑. ceterisquȩ
accidentibꝰ ucissim afficiunt᷑. Hisautẽ qualitatibꝰ
ita altera ad alteriꝰ ex pulsion̾e tendentib̃. si alia pau¬
losuꝑ creseat. alia paululũ deficiat. ꝓuenit ȩgritudo
Siu una ultra modũ habundante. alia itadeficiat. ut
ei contrastare nec paru̾ ualeat. conera dissoluuntur.

Expanded text:
cias quia animalia omnia de quatuor elementis sunt composita. Quae etiam se variarunt pro ipsorum varietate elementorum, in eorum compositione secundum qualitates et quantitates suas impariter adjunctorum, inde etenim diversarum provenit dissimilitudo specierum. Quoniam vero ipsorum quibus componuntur elementorum, calor frigori, humiditas siccitati, inanitas soliditati, ponderositas levitati, et subtilitas obtusitati repugnat, omnesque reliquae quae in eis sunt qualitates sibi ad invicem contrariae sunt, ideo ex ipsis quoque composita semper mutantur, crescunt videlicet atque minuuntur, calescunt et infrigidantur, caeterisque accidentibus, vicissim, afficiuntur. His autem qualitatibus ita altera ad alterius expulsionem tendentibus, si alia paulo supercrescat, alia paulum deficiat, provenit aegritudo. Si vero una ultra modum abundante alia ita deficiat ut ei contra stare nec parum valeat, connexa dissolvuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
am de maria uolo edisseras. qualit̾ eã sine uiri copula pe¬
Eperisse credas. & egosi potero contraibo.

Expanded text:
am de Maria volo edisseras, qualiter eam sine viri copula peperisse credas, et ego si potero contraibo.
Abbreviated transcription (Latin):
irmam̃tũ qͥde cũ om̃ibꝰ quȩ continet in reiletaꝰ.
ueritate cõpositũ. sed respectu eoꝵ quȩ cir¬
culo subiacent lunȩ dicit᷑ simpłu. Sic enĩ ẽ
in omĩbꝰ rebꝰ ut aliqͥd respectu eiꝰ de quofactũ
ẽ dicat᷑ cõpositũ. respectu uͦ eiꝰ qͦd de eo fit sim¬
płi. Eodẽ modo quicqͥd supͣ lunã ẽ ad ea quȩ sub
luna si simpłu ẽ. qͦd de eo facta st̃. Ad mat̾iã
uͦ cõpositũ. qm de ea ẽ factũ.

Expanded text:
irmamentum quidem cum omnibus quae continet in rei veritate est compositum, sed respectu eorum quae circulo subjacent lunae dicitur simplum. Sic enim est in omnibus rebus, ut aliquid respectu ejus de quo factum est dicatur compositum, respectu vero ejus quod de eo fit, simplum. Eodem modo quidquid supra lunam est ad ea quae sub luna sunt simplum est, quod de eo facta sunt. Ad materiam vero compositum, quoniam de ea est factum.
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ mirũ si hȩc ꝙ alia de eo dixert᷑ m̃datia. hce
adredim̃dũ eos ipse ad uenerit. Hoc ñãq deeis oseȩ¬
ꝓphauit. Uecis: qm̃ recessertame. Uastabunt. qͥa
pͥuari catist̃ innie. Et ego redemi eos : & ipsilocuti
st contrame m̃dacia. Preterea tam̃ ubi tantum
artis magicȩ ad discere potuit. ut ꝑ eã in uinum
aqũa consierterit. de x. panib hominũ milia u
refecerit. lepsos. ydropicosq sanauerit: cladis

Expanded text:
on est mirum, si haec et alia de eo dixerunt mendacia, licet ad redimendum eos ipse advenerit. Hoc namque de eis Oseeis quoniam recesserunt a me. Vastabuntur, quia praevaricati sunt in me. Et ego redemi eos, et ipsi locuti sunt contra me mendacia . Praeterea tamen ubi tantum artis magicae addiscere potuit, ut per eam in vinum aquam converterit : de quinque panibus, hominum millia quinque refeceri
Abbreviated transcription (Latin):
indelicet quod innemore arbore quandã conci¬
ditis. & postea artifioe̾ lignariũ qui illam secet.
sculpat. & in hominis speciem formet. poliat. & de¬
pingat. ꝑqͥritis & imagi̾e illam in ur̃is ȩccłiis
moelsiori uidelicet loco construitis. & ad oraties.
Unde etiã ysaias ad increpationẽ & obꝓbrium
urum dic̃ his u̾bis. Artifex lignariꝰ extendit
normã. forinaũ illud in runcinã.fec̾ imagine̾
uiri quasi speciosum hominẽ habitant᷑e in domo.
Et postea in eodẽ. Non recogitant in m̃te sua
neq cognoscunt neq sentiunt ut dicant. me¬
dietat᷑e eius combussi igni & coxi suꝑ carbones
ens panes. coxi carnes & comedi. & dereliquo euis
idolum faciã. ante trunc̾u ligni ꝓcidã : Pars enis
cinis ẽ. Cor insipiens ad orat illud. & ñliberabit
ammã suam. neq dicet forte mendatiũ est in
dextera mea
PETRUS N

Expanded text:
videlicet quod in nemore arborem quamdam conciditis, et postea artificem lignarium, qui illam secet, sculpat, et in hominis speciem formet, poliat et depingat exquiritis, et imaginem illam in vestris Ecclesiis in celsiori videlicet loco construitis, et adoratis. Unde etiam Isaias ad increpationem et opprobrium vestrum dicit his verbis: Artifex lignarius extendit normam, formavit illud in runcina, fecit imaginem viri quasi speciosum hominem habitantem in domo. Et postea in eadem: Non recogitant in mente sua neque cognoscunt, neque sentiunt ut dicant: Medietatem ejus combussi igni, et coxi super carbones ejus panes, coxi carnes et comedi et de reliquo ejus idolum faciam? Ante truncum ligni procidam? Pars ejus cinis est. Cor insipiens adorat illud et non liberabit animam suam, neque dicet. Forte mendacium est in dextera mea . PETRUS. N
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sc̃s dicunt magis qu̾a semel. ułbis. uł decies. ł centies.
uel alio numero aliqͦ: Cursi bi tuit᷑ laudare uellent.
semel sc̃s ñdicerent: Siuꝰ multũ. ciir ñ centena ł mille¬
nam. uł innumerã laude exiberent: Mons¬

Expanded text:
s dicunt magis quam semel, vel bis, vel decies, vel centies, vel alio numero aliquo? Cur si breviter laudare vellent semel sanctus non dicerent? Si vero multum, cur non centenam vel millenam, vel innumeram laudem exhiberent? MOYS
Abbreviated transcription (Latin):
quod ait. Qͥs egosũ dñe ds. & quȩ ẽ domꝰ mea qͥa adduxist
me huc usq: desedix̃ ꝙ filio suo salomone. Sdautem
deinde intulit. sed& hoc parũ uisi ẽ inconspec tutuo nis
loquereris dedomoseruitui etiã in longinquũ. hoc reuera

Expanded text:
quod ait, quis ego sum, Domine Deus, et quae est domus mea, quia adduxisti quod ait, quis ego sum, Domine Deus, et quae est domus mea, quia adduxisti me hucusque, de se dixit et filio suo Salomone; quod autem deinde intulit, sed et hoc parum visum est in conspectu tuo, nisi loquereris de domo servi tui etiam in longinquu
Abbreviated transcription (Latin):
Et statuã eu̾ in domo mea. & iii regno meo usq in sẽpi¬
teriũ. &thronꝰ eiꝰ firmissimꝰ in ꝑpetuũ. Hic uͦsolũ¬
modo. firmabosoliũ euis suꝑ isrł in et̾nũ. Per quod
sum c̃ sub condicione. De eo quippe in libro regũ legit᷑.
ubi dauid ad filium suũ salemonẽ sie loqͣt᷑. Confirmet
inqͥt dñs sermones suos quos locutus ẽ admẽ dicens. Sicu¬
stodierint filiituilege̾ meã . & ambulauerint corãme in
ueritate in om̃i corde suo. & in om̃i anima sua. ñ aufcret᷑
tͥuir de solioisrł. Testat᷑ qͦq ipse dd̃ illam qũa p̃dirimus
ꝓphetiam. scilicet. cũ copleueris dies tuos. & cetera.
illam. & sicut explanauim intelligens. s & inde do gras
agens: ait. Es egosumm dĩe d̾s. & quȩ ẽ domꝰ mea. qͥa addu¬
xistime huc usq S̾. ꝙ hoc parũ iusũ ẽ inconspectutyo¬
ds̃. nͥ loquer eris dedomo serui tui etiam in longinquum.
&uii distime in lege hominis exaltati dñi di. Hoc quippe

Expanded text:
 in domo mea, et regno meo usque in sempiternum, et thronus ejus firmissimus in perpetuum. Hic vero solummodo, firmabo solium ejus super Israel in aeternum. Per quod sum est sub conditione. De eo quippe in libro Regum legitur, ubi David ad filium suum Salomonem sic loquitur: Confirmet, inquit, Dominus sermones suos, quos locutus est ad me dicens: Si custodierint filii tui legem meam, et ambulaverint coram me in veritate, in omni corde suo, et in omni anima sua, non auferetur tibi vir de solio Israel . Testatur quoque ipse David illam quam praediximus prophetiam, scilicet cum compleveris dies tuos, etc.; testillam, et sicut explanavimus intelligens, sed et inde Deo gratias agens ait: Quis ego sum, Domine Deus, et quae est domus mea, quia adduxisti me hucusque? Sed et hoc parum visum est in loquereris de domo servi tui etiam in longinquum, et vidisti me in lege hominis exaltati Domini Dei . Hoc quippe
Abbreviated transcription (Latin):
Sane hoc qͦd adsalomonẽ filiũ suũ loquens refert
ris ȩdificare domũ nomini meo. tanto effuso sangui¬
ne corã me. Ecce natus ẽ tͥ filiꝰ. uirqͥetissimꝰ. faciam enim
eũ requiescere ab om̃ibus inimicis suis ꝑ circuituor.
qͥa salomor uocabit᷑. & pac̾e & ocũ dabo in isrł cunc tis

Expanded text:
Sane hoc quod Salomonem filium suum loquens refert ris aedificare domum nomini meo, tanto effuso sanguine coram me. Ecce natus est tibi filius, vir quietissimus, faciam enim eum requiscere ab omnibus inimicis suis per circuitum, quia Salomon vocabitur, et pacem et otium dabo in
Abbreviated transcription (Latin):
erit mͥ infiliũ. & ego ero illi in patrẽ. firmaboq solium
regni eiꝰ suꝑ isrł in ȩt̾nũ. Et hoc qͥdẽ de salomone con¬
cedo ego dictũ e̾e̾. ꝓpt̃ illud. Eccenatꝰ eꝰtͥ filiꝰ. & postea.
Salomon uocabit᷑. Edenã testat᷑ da loqͣns ad filios isrł
de eodẽ. in hȩc ũba. De filiis icisfilios eñi multos dedit
dñs. elegit salomonẽ filrũ meũ. Et hic quidẽ sermo dd̃
ad salomonẽ om̃ino diu̾sus ẽ ab illo. que dix nathariad

Expanded text:
filium, et ego ero illi in patrem, firmaboque solium regni ejus super Israel in aeternum . Et hoc quidem de Salomone concedo ego dictum esse propter illud: Ecce natus est tibi filius, et postea, Salomon vocabitur. Quod etiam testatur David loquens ad filios Israel de eodem in haec verba. De filiis meis, filius enim multos dedit mihi Dominus, elegit Salomonem filium meum . Et hic quidem sermo David ad Salo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs nec nimiũletꝰ ẽ. nec nimiũ tͥstis s in utroq ȩqͣl is.
si rumorẽ tc̃talẽ audiat. qͦ irasci & ñ. siuelit ualcat
ipse uͦ suꝑ illosic cogitauerit ut etiã egre ferat hoc qͦd
auherit. colera qͥde rubea de qͣ ꝓcedit ira. ex huiꝰ sce¬
modi cogitatione in eocomouetur. & sic ille calescit atq
uraset᷑. & qͦ magis caleseit magis & colera moue̾t᷑. donec
om̃ino irascatur. aͦ sic mediocritas & tẽperies illa mesti¬
ciȩ atq lericiȩ qu̾a pͥus habebat destruit᷑. Si uͦderumore
illo itaqͦd eũ ñ pigeat meditet᷑. nec colera mouet᷑.
nec ipse homo calescit. aut irascit᷑. nec ab eo tẽperies illa

Expanded text:
quis nec nimium laetus est, nec nimium tristis, sed in utroque aequalis, quis nec nimium laetus est, nec nimium tristis, sed in utroque aequalis, si rumorem tunc talem audiat, quo et irasci et non, si velit, valeat, ipse vero super illo sic cogitaverit, ut etiam aegre ferat hoc quod audierit, cholera quidem rubea de qua procedit ira, ex hujuscemodi cogitatione in eo commovetur, et sic ille calescit atque irascitur, et quo magis calescit, magis et cholera movetur, donec omnino irascatur, et sic mediocritas et temperies illa moestitiae atque laetitiae quam prius habebat destruitur. Si vero de rumore illo ita quod eum non pigeat meditetur, nec cholera movetur, nec ipse homo calescit aut irascitur, nec ab eo temperies illa
Abbreviated transcription (Latin):
qas gͦ qͦd adã cũ ȩqualit̃ de ele¬
m̃tis om̃ibꝰ fac tꝰ Eet. ȩqualẽ etiã affec tuũ tẽpe¬
rẽ habere debuisset. ut irȩ &. mestciȩ. comedendi
atq bibendi. ac cer̃oꝵ. quoꝵ nullꝰ in homine super¬
habundat aut decrescit. nis exelem̃toꝵ suꝑhabun¬
dantia uł diminutione qualitatu. Cũu̾ eidiabolꝰ
dñi sui p̃ceptũ trans gredi consuluit. ipse aut ẽ inde
cogitauit. ita qͦd & facere elegit. nec anima ut
posset ꝓhibuit. ĩa extc peccare. & ȩqualitatem
suã ei ireincepit qͥatẽperiẽ illã amisit. & qͦ ñ
indigebat immo sibi uettũ fuerat. comedere exop¬
tauit. & sic gradat̃iusq ad opꝰ deuenit. comedit. ꝙ
tc᷑ om̃ino ȩqualitatẽ suã ꝑdidt. Qͦd sinpͥmis ita suꝑ
eo cogitaret. ut bonu ne an malũ ẽẽt qͦd audiebat tan¬
tũ inspiceret. ñ etiã eligeret: ꝓculdubionec peccaret:
nec ȩqualitatẽ amitteret. Uerbigr̾a. que ad modũ cũ

Expanded text:
d Adam cum aequaliter de elementis omnibus factus esset, aequalem etiam affectuum temperiem habere debuisset, ut irae et moestitiae, comedendi atque bibendi, ac caeterarum quarum nulla in homine superabundat aut decrescit, nisi ex elementorum superabundantia vel diminutione qualitatum. Cum vero ei diabolus Domini sui praeceptum transgredi consuluit, ipse autem inde cogitavit, ita quod et facere elegit, nec anima ut posset prohibuit, jam extunc peccare et aequalitatem suam exire incoepit, quia temperiem illam amisit, et quo non indigebat, imo sibi vetitum fuerat, comedere exoptavit, et sic gradatim usque ad opus devenit et comedit, et tunc omnino aequalitatem suam perdidit. Quod si in primis ita super eo cogitaret, ut, bonumne ad malum esset, quod audiebat tantum inspiceret, non etiam eligeret, procul dubio nec peccaret nec aequalitatem amitteret, verbi gratia, quemadmodum cum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ aliq̃ cas auc toritate confirmas. sed ꝓpͥo fingis arbi¬
tio. nec inẽ eis ulla necessitas qua me ad credendum
tͥ cogere debeas. Uolo autt̾ ut si uales aliꝗͣ de ꝓpħis
auctoritatẽ in mediũ deferas. qua captiuitate̾ istã
neu nobis in hactͥ bulatione posse certu̾ terminũ esse.

Expanded text:
non aliqua eas auctoritate confirmas, sed proprio fingis arbitrio, nec inest eis ulla necessitas qua me ad credendum tibi cogere debeas. Volo autem, ut, si vales, aliquam de prophetis auctoritatem in medium deferas, qua captivitatem istam nec nobis in hac tribulatione posse certum terminum esse.
Abbreviated transcription (Latin):
bsit. Sed & in hoc
illa supͣdic ta om̃ia habere. S & hoc si placet subtiliꝰ
multo possumꝰ intelligere. scilieet quod de eadẽ dogo
dic tumsit. nouissimȩ atq prisde. de eiꝰ uidelicet pͥn¬
cipio & fine. Nãcũcirca finẽ eiꝰ xp̃c aduenerit. per
qu̾e & in ipsa domodĩtas habitauit. gła utiq eiꝰ no¬
iussimo plꝰ qũa pͥmo magnafuit. Cuiꝰ xͥ aduentu
om̃ia quȩ & ysaias dicit & aggeus testat᷑ st̃ cõpleta.
ipso qͥppe adueniente maris multitudo &t̾re. ad
eũ ẽ conuersa. cę̧lũ. tellꝰ. & mariast comota. Cõmo¬

Expanded text:
bsit. Sed in hoc illa supradicta omnia habuere. Sed et hoc, si placet, subtilius multo possumus intelligere, scilicet quod de eadem domo dictum sit, novissimae atque primae, de ejus videlicet principio et fine. Nam cum circa finem ejus Christus advenerit , per quem et in ipsa domo deitas habitavit, gloria utique ejus novissimo plusquam primo magna fuit. Cujus Christi adventu omnia quae et Isaias dicit et Aggaeus testatur, sunt completa. Ipso quippe adveniente, maris multitudo et terrae ad eum est conversa, coelum, tellus, et maria, sunt commota. Commo
Abbreviated transcription (Latin):
re᷑ istã tͥ subtilit᷑ monstrari rogasti te qͦq il¬
lud fubtili deret oculo intueriꝰ Sͦd hoc mͦ cͣside¬
ra In qͦcũq uis loco c̃siste. & ab eodẽ lineã rectã
ad orientis dirige partẽ. Quȩ cũ ꝑuenerit
ad locũ ult᷑ quẽ uisũ tendere nequis: locũ ip¬
sũ t orientẽ e̾t̾ cognosce. Code mͦ si ab eo in quo
c̃sistis loco lineã rectã in occidentẽ direxeriᷤ
cũ ad tałe ꝑuenerit locũ qͥ uifui tuo t̃minũ po.¬
nat. ł ipsũ occidentis c̃stitue locũ¬

Expanded text:
rem istam tibi subtiliter monstrari rogasti, te quoque illud subtili decet oculo intueri. Quod hoc modo considera. In quocunque vis loco consiste, et ab eodem lineam rectam ad orientis dirige partem. Quae cum pervenerit ad locum ultra quem visum tendere nequis, locum ipsum tibi orientem esse cognosce. Eodem modo si ab eo in quo consistis loco lineam rectam in occidentem direxeris, cum ad talem pervenerit locum, qui visui tuo terminum ponat, tibi ipsum occidentis constitue locu
Abbreviated transcription (Latin):
t magnȩ rationis palatio accubituri ipstꝰ pa.¬
latii sołi qͥboła sententiarũ floribꝰ sternamꝰ.
ut poł delectabilius in eo ratiocinat᷑i sedeamꝰ.
Illȩ q sententiȩ ert nob̾ qͥda gͣdꝰ ad coͣꝓbandu
qͦd ds sit. & ad cognoscenđu qͥdsit. Priꝰ enĩ debe¬
mꝰ ꝓbare dm e̾e. & pot ostendere nichil illi simi.¬
le e̾e. Quȩdã enĩ pars hominũ & dm e̾e̾ negaił.
& mundũ ab ȩtͣno ac sine creatore fuisse cͦfir¬
mant. Quȩ noᷤ ne cessitas cogit. ut pͥus d̾m e̾e
qͥ munđi creauit monstremꝰ.

Expanded text:
 magnae rationis palatio accubituri ipsius palatii solum quibusdam sententiarum floribus sternamus, ut post delectabilius in eo ratiocinaturi sedeamus. Illaeque sententiae erunt nobis quidam gradus ad comprobandum quod Deus sit, et ad cognoscendum quid sit. Prius enim debemus probare Deum esse, et post ostendere nihil illi simile esse. Quaedam enim pars hominum et Deum esse negant, et mundum ab aeterno ac sine Creatore fuisse confirmant. Quae nos necessitas cogit ut prius Deum esse qui mundum creavit monstremus.
Abbreviated transcription (Latin):
spetiali. qui nc̃ e̾ homini. qͥa nec eiꝰ subiciuntur dif¬
finitioni: Diffinitio en̾i hominis ẽ. animal rationa¬
le mortale. Sꝰ de inmortalibꝰ hominib̾. diffinitio
ista prȩdicari ñ potest. Quare nec spetialis homo. Unde
ꝑ hoc medium colligitur recte ut quos homines uocas.
homines ñsint : quod ẽ in conueniens. Iterũ sic̃ supe¬
rius diximꝰ. multitudini eoꝵ spatiũ totiꝰ terrȩ non
sufficere posset.si ipsam maximã multitudine᷑ in mor¬
talẽ asseramꝰ. cũ supra sine intermissione eos genera¬
turos e̾ẽ dixerimꝰ. & si ad lapidũ modĩi sibimet suꝑ¬
ponerentur. nullatenus induplicato terrȩ spatio con¬
cluderent᷑.
Moys. C

Expanded text:
speciali, quae nunc est hominis, subjiciuntur difspeciali, quae nunc est hominis, subjiciuntur diffinitioni. Diffinitio enim hominis est animal rationale, mortale. Sed de immortalibus hominibus diffinitio ista praedicari non potest. Quare nec specialis homo. Unde per hoc medium colligitur recte, ut quos homines vocas, homines non sint, quod est inconveniens. Iterum sicut superius diximus, multitudini eorum spatium totius terrae non sufficere posset, si ipsam maximam multitudinem immortalem asseramus, cum supra sine intermissione eos generaturos esse dixerimus, et si ad lapidum modum sibimet superponerentur, nullatenus in duplicato terrae spatio concluderentur. MOYSES. C
Abbreviated transcription (Latin):
lla igitur
mulier quȩ post tres aut plures habitos maritos ẽ mor¬
tua. in resurrect ione qu̾e ex his est habitura. Hãsi
primũ habiturã responderis. lex moysi destruetur
dicentis. qͦd post scd̾̃m ñ debeat ad pͥmũ redire maritũ.
Siuͦ aliũ qu̾a primũ habiturã responderis. in eo etiã
est destructio legis. ead̾e nãq iubente pͥmo uiro uiuen¬
te nec ẽa repudiante: cuiqu̾a non poterit mibere. Sed
ecce cum tot suscitati totq posteos fuerint nati qͥ lib&
hoꝵ ert̃ quandoq morituri: MOYS.nn
Inmor¬
tales exinde ꝑmanebt᷑.
atio starenon
posse quod dicis demonstrat. Tũ eñi homo comederit.
biberit. generandiusũ habuerit. necesse ẽ qͦd ex uͦiͦi
elem̃tis cõpositussit. Qͥc qͥ d aut̃e talit̾ c̾opositum est.
id etiã corru̾pi necesse ẽ. Ergo & eos mortis corruptio¬
ni cũ taliter cõpositisint subiacere necessitas con¬
eludit. Rursussi in mortales fuerint. ĩa nequaqu̾a

Expanded text:
lla igitur mulier quae post tres aut plures habitos maritos est mortua, in resurrectione quem ex his est habitura? Nam, si primum habituram responderis, lex Moysi destruetur dicentis, quod post secundum non debeat ad primum redire maritum; si vero alium quam primum babituram responderis, in eo etiam est destructio legis, eadem namque jubente, primo viro vivente, nec eam repudiante, cuiquam non poterit nubere . Sed ecce cum tot suscitati, totque post eos fuerint nati, quilibet horum erunt quandoque morituri? MOYSES. Immortales exinde permanebunt. atio stare non posse quod dicis demonstrat. Cum enim homo comederit, biberit, generandi usum habuerit, necesse est quod ex quatuor elementis compositus sit. Quidquid autem taliter compositum est, id etiam corrumpi necesse est. Ergo et eos mortis corruptioni cum taliter compositi sint, subjacere necessitas concludit. Rursus, si immortales fuerint, jam nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
ruetanimã siã de manu inferi: ꝑhoc nãq quod
ait. qͥs ẽ homo qui uiuet. & ñ uidebit mort̾e̾. innuit
nullũ ẽẽ qͥñ moriat᷑ homine. ꝑhoc autẽ qͦd ẽ & eru¬
et animã suã de manu inferi. insinuat nullã tẽpore
suo animã. ⁊ de inferni manu potuisse seruari.
Erechias qͦq ut in ysazalegimꝰ licet bonꝰ homo & sc̃s
fuerit. sic̃ inoratione sua testat᷑ ipse. cũ dieit. obsecro
dñe mem̃to que so qͦm ambulaueri corãte inuerita¬
te & incorde ꝑfecto. & quod bonu̾ ẽ in oculis tuis fe¬

Expanded text:
ruet animam suam de manu inferi? Per hoc namque quo ait: Quis est homo qui vivet et non videbit mortem, innuit nullum esse qui non moriatur hominem, per hoc autem quod est, et eruet animam suam de manu inferi, insinuat nullam tempore suo animam de inferni manu potuisse servari. Ezechias quoque ut in Isaia legimus licet bonus homo et sanctus fuerit, sicut in oratione sua testatur ipse cum dicit: Obsecro, Domine, memento, quaeso, quomodo ambulaverim coram te in veritate et in corde perfecto
Abbreviated transcription (Latin):
du pͥncipio caret ac fine. Sed ubicũꝙ pͥncipi.¬
um queris uel t̾minũ. ibide̾ ꝓculdubio inue.¬
mes & mediũ
mediũ PEIR Confidera gͥ aren in ta¬¬
li loco sperȩ t̃restris e̾e. ut & ab aqͥlonari &
ab australi ȩ qualit᷑ polo distet utroq & ꝑ me-
diũ eiꝰ cotidie tͣnseant duo pͥma puncła ari.¬
etis & librȩ. Habebit gͥ ad utrũq połu. xc¬

Expanded text:
icunque principium quaeris vel terminum, ibidem procul dubio invenies et medium. PETRUS. Considera igitur Aren in tali loco sphaerae terrestris esse, ut et ab aquilonali et ab australi aequaliter polo distet utroque, et per medium ejus quotidie transeant duo prima puncta Arietis et Librae. Habebit igitur ad utrumque polu
Abbreviated transcription (Latin):
agnȩ cecitatis ue lam̃ de pectore meo educenᷤ.
ueritatis lucernã clarissime infudisti. qua re
digna a do cõpenset᷑ retͥbitio tͥ. Sed qͣm suꝑi¬
us dixisse te memini aren ciuitatẽ in medio
cȩli hemisꝑio sitã ita ut ȩqualit̾ ab om̃ibꝰ par.¬
tibꝰ distet. & in pͥmo .uii. climatũ e̾ẽ posita uo¬

Expanded text:
agnae caecitatis velamen de pectore meo educens, veritatis lucernam clarissime infudisti, quare digna a Deo compensetur retributio tibi. Sed quoniam superius dixisse te memini Aren civitatem in medio coeli hemisphaerio sitam, ita ut aequaliter ab omnibus partibus distet, et in primo
Abbreviated transcription (Latin):
onne creditis quia cĩiuri resurre¬
xerint mortui ad ueniente uncto. ada qͦq & seth.
alatusalã. abrahã. Ysaac ꝙ iacob. moyses. & aaron. oete¬
obiert. parit̾ cũ eissint resiirretturi. & omͦia humani
corporis officia agentes & patientes. pͥstinosq ritus
recolentes. antiqͦ more t̃ras denuosint in habitaturi. &
a aron ac filii eiꝰ sacͥficiũ ut olĩ oblaturi. &ã moyse sacer¬
dotal ibus uestim̃tis induendi sint:
Moydes

Expanded text:
onne creditis quia, cum vestri resurrexint mortui adveniente uncto, Adam quoque et Seth, Mathusalem, Abraham, Isaac et Jacob, Moyses et Aaron, caeteobierunt, pariter cum eis sint resurrecturi, et omnia humani corporis officia agentes et patientes, pristinosque ritus recolentes, antiquo more terras denuo sint inhabitaturi, et Aaron ac filii ejus sacrificium ut olim oblaturi, et a Moyse sacerdotalibus vestimentis induendi sint? MOYSES
Abbreviated transcription (Latin):
uandoqͥdẽ ita e̾e ut diximꝰ ne.¬
cessaria c̾stat ratione & in totiꝰ t̾rȩ spatio
ñ ft̃ loca orientis & occidentis ȩqualia nec
horȩ ortꝰ & occasus ẽẽde. unde necessariose.¬
qͥtur. stellasquȩ qͥbusdã occiđt. aliis eadẽ ho¬
ra oriri neo in rot᷑a cȩli spera certꝰ ẽ orien.

Expanded text:
uandoquidem ita esse, ut diximus necessaria constat ratione, et in totius terrae spatio non sunt loca orientis et occidentis aequalia, nec horae ortus et occasus eaedem. Unde necessario sequitur stellas quae quibusdam occidunt, aliis eadem hora oriri, nec in tota coeli sphaera certus est orien
Abbreviated transcription (Latin):
olo pͥus respondeas. si genera¬
tionis officiũ in eis natura negabit. aut legis iussum
ꝓhibebit. Moys. Le¬
egis prȩcepto eos constrin¬
gendos respondeo. PE TR. Cum igͥ moysilex fi¬
lios procreari. pręcipiat. nouã uos lege̾̃ habituros de¬
monstras. quod contra fide uestr̾a.
MOYS. N.

Expanded text:
olo prius respondeas, si generationis officium in eis natura negabit, aut legis jussum prohibebit. MOYSLegis praecepto eos constringendos respondeo. PETRUS. Cum igitur Moysi lex filios procreari praecipiat, novam vos legem habituros demonstras, quod est contra fidem vestram. MOYSES.
Abbreviated transcription (Latin):
militudinẽ. ułoq int̾̃ creaturas excellentẽ c̃o¬
positũ creauit & simplic̾e: cõpositũ qͥde̾ ut mun¬
dĩi istũ habitaret. ac suꝑ eũ potestate imꝑiumq
haberet. dissolutionisq et iã susceptibilis ẽe pos¬
set. simplicẽ iͦi ut qͣndo ereatori placeret. ad cęlestẽ
angłoꝵ patriã sine carnis morte transiret: quoniã
inqu̾a cũ talẽ ds̃ creauit. cũ hoc uidisset diabolus
qͥ in hoc aere inferiori ꝓpe t̾rã habitabat inuidit:
ꝙ eiꝰ dãpnationẽ ꝓut potuit ꝑquisiuit. Qͥn& ut dĩ
p̃ceptũ transiret. & de fructu uerito comederet. cor¬
di eiꝰ inspirauit: ꝓpt̃ hoc ut de dignitate sua conci¬
deret. que ad modũ & ipse concidit.
MOYSES

Expanded text:
 inter creaturas excellentem, compositum creavit et simplicem: compositum quidem, ut mundum istum habitaret, ac super eum potestatem imperiumque haberet, dissolutionisque etiam susceptibilis esse posset; simplicem vero, ut quando Creatori placeret, ad coelestem angelorum patriam. sine carnis morte transiret: quoniam, inquam, eum talem Deus creavit, cum hoc vidisset diabolus, qui in hoc aere inferiori prope terram habitabat, invidit, et ejus damnationem prout potuit perquisivit, quin et ut Dei praeceptum transiret, et de fructu vetito comederet, cordi ejus inspiravit, propter hoc ut de dignitate sua concideret, quemadmodum et ipse concidit. MOYSES
Abbreviated transcription (Latin):
equaꝗͣ potest hoc ẽe. Qͦa eñi ait. c̾u
c̃opleueris dies tuos ut uadas ad patres tuos. qͦd ẽ cũ mortuus
fueris. suscitabosem̃ tiũi postte. patet qͦd dic tum ñ est de
Salomore. Rex ñaq ĩa erat salomon. iuuente ad huc suo¬
patre. Na si de salomone uellet dicere utiq ñ di xisset.
qͦd erit de filiis tuis. s qͦd erit dete. Qͦdetiã seqͥt᷑ & statu¬
am eũ indomo mea& in regno meousq in ȩt̃nũ & thronꝰ
eius firmissimꝰ in ꝑpetiũi. patent̃ agnoscit᷑ ñ desalomo¬
ne ẽẽ dictiem. Salomon nãq nec indomodi siue regno
ẽ statitus. nec fuit in ꝑpetiũ firmissimꝰ thronꝰ eius.
Et cũ hoc conueniat dõsoli. tt̃ ille deqͦhicagit᷑ homofu¬
turus fuerat atq ds̃. Moys.C

Expanded text:
am potest hoc esse. Quod enim ait, cum compleveris dies tuos, ut vadas ad patres tuos, quod est, cum mortuus fueris, suscitabo semen tuum post te, patet quod dictum non est de Salomone: rex namque jam erat Salomon vivente adhuc patre suo. Quod si de Salomone vellet dicere, utique non dixisset, quod erit de filiis tuis, sed, quod erit de te. Quod etiam sequitur, et statuam eum in domo mea, et in regno meo usque in aeternum, et thronus ejus firmissimus in perpetuum, patenter agnoscitur non de Salomone esse dictum. Salomon namque nec in domo Dei sive regno est statutus, nec fuit in perpetuum firmissimus thronus ejus. Et cum hoc conveniat Deo soli, tunc ille de quo hic agitur, homo futuru
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ. ut siqͥd de alio ꝓdeat. nat᷑e eiꝰ similitudinẽ reci¬
piat. Animauͦ adã cum subtilioris e̾e̾t nature. quam
corpiis atq fortioris. qͥa peccato illi assensũ p̃buit &
cũ posset ñ restitit. s om̃is anima. quȩ corpori ex cor¬
ruptione illa ꝓgenito se miscuit. ob culpã Tã cũ de
corpore exiret cȩli sũmitatẽ quod suȩ erat naturȩ.
transcendere iãneqͥuit. immo in inferiori aere hic
ꝓpe t̾rã remansit. Qu̾e in locũ qͥa ipsaquasi ad ue¬
na deuenit. sius autẽ erat diaboli. ꝓpt̃ hoc dab
suꝑẽa potestatẽ habuit. & desiderũ suũ qͦd ipse
dẽsderauerat. cõpletũ fuit. Quia uͦ etã ade pecca¬
tũ duplex fuit. sp̃uale sciliet & corporale. sp̃uale
tinet . & obȩdire elegit. corporale autẽ qͥase in ue¬
titi fructus dulcedine. qͦd suũ ẽ corporis delec tauit
idõsane mortẽ carnis. & mortẽ anime. pena scil¬
cet duplic̃ȩ. ipse sustinuit.
Moyo

Expanded text:
at, naturae ejus similitudinem recipiat. Anima vero Adam cum subtilioris esset naturae quam corpus, atque fortioris, quia peccato illi assensum praebuit, et cum posset non restitit, omnis anima quae corpori ex corruptione illa progenito se miscuit, ob culpam illam cum de corpore exiret, coeli summitatem quod suae erat naturae transcendere jam nequivit, imo in inferiori aere hic prope terram remansit. Quem in locum quia ipsa quasi advena devenit, civis autem erat diaboli, propter hoc diabolus super eam potestatem habuit et desiderium suum quod ipse desideraverat, completum fuit. Quia vero etiam Adae peccatum duplex fuit, spirituale scilicet et corporale: spirituale itum pertinet, et obedire elegit, corporale autem, quia se in vetiti fructus dulcedine, quod sui est corporis delectavit, ideo sane mortem carnis et mortem animae, poenam scilicet duplicem ipse sustinuit. MOY
Abbreviated transcription (Latin):
ocẽ qͦd explanare disposii. & hȩc ẽ causa
cur in potestatẽ diabol adã deuenerit. Cũgͦ creato¬
ris obȩdientiã transire cordi eiꝰ umisit. suꝑeo cog¬
rauit. postqu̾a uͦ cogitauit. elegit. postqũa elgit opta¬
uit. postqu̾a optauit ꝙ fecit. cũ autẽ fecit. peccauit.
postqũa uero peccauit. ȩqualitatẽ qu̾a habebat & sic¬

Expanded text:
oc est quod explanare disposui, et haec est causa cur in potestatem diaboli Adam devenerit. Cum ergo Creatoris obedientiam transire cordi ejus immisit, super eo cogitavit; postquam vero cogitavit, elegit, postquam elegit, optavit; postquam optavit, et fecit, cum autem fecit, peccavit; postquam vero peccavit,
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Et statuã eu̾ indomomea. & regno meousq in sempi¬
ternũ. Et thronꝰ eius firmissimꝰ in ꝑpetiũ. Dic inquam õ
moyses ista deqͦ dicta ẽ prophetia.
MOV SES D

Expanded text:
t, et statuam eum in domo mea, et regno meo usque in sempiternum, et thronus ejus firmissimus in perpetuum . Dic, inquam, o Moyses, ista de quo dicta est prophetia? MOYSES. D
Abbreviated transcription (Latin):
criptu ꝓfecto apud nos ẽ. esse
diabolos. & de pͥncipibꝰ eoꝵ hura & hararel eẽ appel¬
latos: s hoc uellẽ ego libent̃ audire. qua philo¬
sophica ratione eos ẽe. uł qͥdsint possis ostendere.

Expanded text:
nos est esse diabolos, et de principibus eorum Huza et Hazazel esse appellatos, sed hoc vellem ego libenter audire qua philosophica ratione eos esse, vel quid sint, possis ostendere.
Abbreviated transcription (Latin):
icitis siqͥde eũ sin¬
gulis diebꝰ semel in die ir asci afferente sin
mediũ testimoniũ dauid dicentis fortiꝰ ira.¬
scit᷑ cotidie. Prima etiã hora diei eũ irasci
asseritis. causa huiꝰ ire e̾e dicentes qͦd in illa
hora reges iniqͥtatis exurgentes dia de¬
mata sibi mpont᷑. & sołe adorant. Uides¬
ne qͣnt absurdꝰ sit sermo iste. & quã fatin
fint qͥ hȩc ꝓtuler̾t. cũ irȩ discretionẽ ꝓr¬
sus ignorent. qͣm si nossent ñ hoc de deo
sentirent.¬
. MoySͣQ

Expanded text:
icitis siquidem eum singulis diebus semel in die irasci, afferentes in medium testimonium David, dicentis: Fortis irascitur quotidie . Prima etiam hora diei eum irasci asseritis, causam hujus irae esse dicentes, quod in illa hora reges iniquitatis exsurgentes, diademata sibi imponunt, et solem adorant. Videsne quam absurdus sit sermo iste et quoniam fatui sint qui haec protulerunt, cum irae discretionem prorsus ignorent, quam si nossent, non hoc de Deo sentirent. MOYS
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ tã subtiłe ostende.  Constituamꝰ gͦ
solẽ in pͥmo arieris gradu. & in pͥmo punctogͣ¬
dus. & dicamꝰ qͥa cepit mͦ oriri cuitati aRen
quȩ fita ẽ in pͥmo septẽ climatũ t̾rȩ. habens
arenꝰ
peri scͥptũ. duȩ adhuc hore de p̃oedentire.¬

Expanded text:
Constituamus ergo solem in primo arietis gradu et in primo puncto gradus, et dicamus quia coepit modo oriri civitati Aren, quae sita est in primo septem climatum terrae, habens Aren? peri scriptum, duae adhuc horae de praecedenti re
Abbreviated transcription (Latin):
pontremꝰ. multos sic̃ & ipsi libros nugarũ fabidis im-¬
pleremꝰ. Pauca autrꝰ induximꝰ. ut roꝵ uł sapirntia.
suscipinda. uł auc toritatr uidicas cõꝓbandam.
Eruat tr diuina misrratio. de roꝵ execrabilibus
p̃cyptis atq consiliis. qu̾rad modĩi & me. licit ñ mris
eripuit meritis. & te mrcũ parit̃ salutiferis subdat
imperiis. quatinus utrumq parit ditii suis ineffabilibꝰ
Seđs dcotnoscenda p̃sentiꝰ uido
Uaptinttaticausa t᷑ctat.: ꝓdui.

Expanded text:
poneremus, multos sicut et ipsi libros nugarum fabulis imponeremus, multos sicut et ipsi libros nugarum fabulis impleremus. Pauca autem induximus, ut eorum vel sapientia, suscipiendam, vel auctoritatem judicas comprobandam? Eruat te divina miseratio de eorum exsecrabilibus praeceptis atque consiliis, quemadmodum et me, licet non meis eripuit meritis, et te mecum pariter salutiferis subdat imperiis, quatenus utrumque pariter ditet suis ineffabilibus De cognoscenda praesentis Judaeorum captivitatis causa tractat,
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑a in aliquã partẽ ẽ mobilis. ñ moue̾t᷑ in
eandẽ partẽ nͥ ꝑnaturã suã. Notũ ẽ autẽ qͦd
pars illa ad quã moue̾t ꝑ naturã illa ẽ etus
nat᷑alis locꝰ. Cũq ita sit. impossibile e̾ ut ulła
dim̃sionẽ habeat ad aliã partẽ quȩ sit c̾t᷑ria
nat᷑ali eiꝰ loco. Iuod si inuentũ fuerit ad aliã
ꝑunasse inurnit. Dimisit gͦ eũ uic tus. qͥ ut dicitis usq
in p̃sintr̃ dir̾ incolumis ꝑmanet atq uiuiis. Considera
quiso qua risu dignissima in hoc possint notari sermun¬¬
culo. Qͥa rñi płꝰ mirrm anfatuitate angłi qͥ callidam
hominis artr̃ ñ pͥus agnouit. an hominr̾ audito ꝑ angłm
dĩ p̃crpto. cont̃ ipsũi p̃crptũ ausũ fiussi uirari. andica
potuissit expellere. anascribamꝰ dĩ ignorantiȩ. qͦd non
Alit̾ scire potuit utrũ ꝑuirꝰ fuissit . nͥ eiꝰ utx libros
reuolui uibrret. Nonne hix om̃ia fatuissima st̃.
Qͦasi om̃tia quȩ doc łores ur̃i similia his conscripsirt̃

Expanded text:
natura in aliquam partem est mobilis, non movetur in eamdem partem nisi per naturam suam. Notum est autem quod pars illa ad aliquam movetur per naturam, illa est ejus naturalis locus. Cumque ita sit, impossibile est ut ullam dimensionem habeat ad aliam partem, quae sit contraria naturali ejus loco. Quod si inventum fuerit ad aliam perjurasse invenit. Dimisit ergo eum victus, qui, ut dicitis, usque in praesentem diem incolumis permanet atque vivus. Considera, quaeso, quam risu dignissima in hoc possunt notari sermunculo. Quid enim plus miremur? an fatuitatem angeli qui callidam hominis artem non prius agnovit, an hominem, audito per angelum Dei praecepto, contra ipsum praeceptum ausum fuisse jurarpotuisset expellere, an ascribamus Dei ignorantiae: quod non aliter scire potuit utrum perjurus fuisset, nisi ejus vitae libros revolvi juberet? Nonne haec omnia fatuissima sunt? Quod si omnia quae doctores vestri similia his conscripserunt