comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dullas penetrante sanati sunt. Quod ñ fieret si sẽꝑ
expectamꝰ periditantẽ putrescentibꝰ menbris. quando
eum lib̾et uri aut secari qd̃ non ipsi medici corporis at¬
tendunt: qͥ t̾rene mercedis intuitu curant. Quotus
enĩ qͥsq reperit᷑ qͥ ferrum eorum aut ignem ñ ligatꝰ
exꝑtꝰ sit. cum & illi rariores fint qͥ nolentes ligati fue¬
rint: Plures enim resistentes & mori se malle clamantes qͣ
illo curari modo: uix lingua ipsa eorum relicta libera om¬
nibus menbris constͥiterunt. neq ad suum. neq ad reluc-¬
tantis. s ad ipsius artis arbitͥum. Quorum tamen uocibꝰ
conuitĩsq dolentiũ nec cõmouet᷑ curantis animꝰ: nec qͥes¬
cit manꝰ. Medicine autẽ celestis ministri. aut ꝑ odiorum
trabem cern̾e stipulam in ocuilo fratͥs uolunt: aut tolera¬
bilius mortẽ uids̃ peccantis quã uerbũ indignantis audire.
Qd ñ ita accidi sset. si tam sanum animum curando alt̾iꝰ

Expanded text:
dullas penetrante, sanati sunt: quod non fieret, si semper dullas penetrante, sanati sunt: quod non fieret, si semper exspectaremus periclitantem putrescentibus membris, quando eum liberet aut uri aut secari. Quod nec ipsi corporis medici attendunt, qui terrenae mercedis intuitu curant. Quotus enim quisque reperitur, qui ferrum eorum aut ignem non ligatus expertus sit? cum et illi rariores sint qui volentes ligati fuerint. Plures enim resistentes, et mori se malle clamantes, quam illo curari modo, vix lingua ipsa eorum relicta libera omnibus membris constrinxerunt; neque ad suum, neque ad reluctantis, sed ad ipsius artis arbitrium: quorum tamen vocibus conviciisque dolentium nec commovetur curantis animus, nec quiescit manus. Medicinae autem coelestis ministri, aut per odiorum trabem cernere stipulam in oculo fratris volunt , aut tolerabilius mortem videre peccantis, quam verbum indignantis audire: quod non ita accidisset, si tam sanum animum curando alterius
Abbreviated transcription (Latin):
ra possunt sigillatim referri. hortare cum oportune instas.
increpacũ importune arguis. Deide cet̾a duo. similiter
s conu̾so ordine referunt᷑. cũ om̃i longanimitate. ad susti¬
nendas indignationes eortim quos destruis: & doctrina.
adinstruenda eorum studia quos edificas. Tamen etiã si illo
usitatiore modo distinguit᷑ insta oportune. qd fi hoc modo
ñ ꝓficis importtine. ita intelligendum est. ut tu oportuni¬
tatẽ omnino ñ deseras & sic accipias qd̃ dictum ẽ impor¬
tune. ut illi uideͬris importunꝰ qͥ ñ libenter audit que
dicunt᷑ in eum: tu tamen scias hoc illi esse oportunũ
& dilectionem curamq sanitatis eius animo teneas mã¬
sueto. & modesto. & fraterno. Multi enum pꝰea cogitã.¬
tes q̃ audierint: & quã iuste audierint. ipsi se grauiꝰ
& seuerus arguerunt. & quãuis ꝑturbationes ame-¬
dico uiderent᷑ abscedẽ. paulatim uerbi uigore in mȩ¬

Expanded text:
ra possunt singillatim referri, Hortare cum opportune instas, ra possunt singillatim referri, Hortare cum opportune instas, increpa cum importune arguis; deinde caetera duo similiter, sed converso ordine, referuntur, Cum omni longanimitate, ad sustinendas indignationes eorum quos destruis; et doctrina, ad instruenda eorum studia quos aedificas: tamen etiamsi illo usitatiore modo distinguatur, Insta opportune; quod si hoc modo non proficis, importune: ita intelligendum est, ut tu opportunitatem omnino non deseras, et sic accipias quod dictum est, importune, ut illi videaris importunus, qui non libenter audit quae dicuntur in eum; tu tamen scias hoc illi esse opportunum, et dilectionem curamque sanitatis ejus animo teneas mansueto, et modesto, et fraterno. Multi enim postea cogitantes quae audierint, et quam justa audierint, ipsi se gravius et severius arguerunt; et quamvis perturbatiores a medico viderentur abscedere, paulatim verbi vigore in me
Abbreviated transcription (Latin):
Seruum autẽ dñi litigare ñ oportet. s mitẽ ẽẽ ad omnes
docibilem. pacientẽ. Et ne quisquã ex eo putet cessandũ
sͥ ẽẽ a correptione erroris alteriꝰ: uide quid adiungat. In
modestia inqͥt corripientẽ diuersa sentientes. Quom in mo¬
destia. quom corripientẽ. nͥ cum lenitatẽ corde retinemꝰ.:
& aliqua medicam̃ti acrimonia uerba correctionis asꝑginꝰ:
in omm longanimitate. & doctna. Importunitas enim
oportunitati utiq contraria ẽ. Neq omnino ullũ medi¬
camentum sanat: nͥ qd̃ oportune adhibueris. Quamqͣ.
gͦ & sic pofsit distingui insta oportie. ut alitis sit sen¬
sus importune argue. deinde cet̾a contexant᷑. hortare.
increpa cumomini longanimitate & doctna: ut tunc
oportunus sentiaris cum instas edificando. Cum autẽ
destrims arguendo: ñ curesetiã si importunꝰ indearis.
S hoc est talibus importunum: ita duo q̃ secunt᷑ ad duo fupio¬

Expanded text:
Servum autem Domini litigare non oportet; sed mitem esse ad omnes, Servum autem Domini litigare non oportet; sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem. Et ne quisquam ex eo putet cessandum sibi esse a correptione erroris alterius, vide quid adjungat: In modestia, inquit, corripientem diversa sentientes . Quomodo in modestia, quomodo corripientem, nisi cum lenitatem corde retinemus, et aliquam medicamenti acrimoniam verbo correptionis aspergimus? in omni longanimitate et doctrina . Importunitas enim opportunitati utique contraria est: neque omnino ullum medicamentum sanat, nisi quod opportune adhibueris. Quanquam ergo et sic possit distingui, Insta opportune, ut alius sit sensus, Importune argue, deinde caetera contexantur, Hortare, increpa cum omni longanimitate et doctrina: ut tunc opportunus sentiaris, cum instas aedificando; cum autem destruis arguendo, non cures etiamsi importunus videaris, si hoc est talibus importunum: ita duo quae sequuntur, ad duo superio
Abbreviated transcription (Latin):
cum liberationem eiꝰ potiꝰ quam insultationẽ. potiꝰq au¬
xilra quã contitia meditat᷑: & quantũ facultas tribuit᷑
suscipit. & ideo dicit. fratres. & si p̃ocupatꝰ fuerit hõ
in aliquatto: uosqui sp̃uales estis instruite huiꝰmo
exagitat irridetq peccantẽ. aut suꝑbe tanquã insana¬
bilem detestat᷑: in sp̃u inqͥt mansuetudinis. intendens
teipsum ne & tu tempteris. Nichil enim ad miscdĩam
sic inclinat. quã ꝓpriĩ periculi cogitatio. Ita eos nec de¬
ẽẽ uoluit fratrum correptiom: nec stud̾e certamini. Multi
enĩ hoĩes cum a sompno excitant᷑. litigare uolunt aut rur¬
sus dormire cumlitigare ꝓhibent᷑. Pax gͥ &. dilectio & cõmu¬
nis ꝑiculi cogitatio in corde reseruet᷑. Modꝰ autẽ sermonis
siue acrus fiue blandius ꝓferat᷑. sicut salus eiꝰ quẽ corrigis¬
uidet᷑ postulare. moderandꝰ est. Nam & alio loco dicit.

Expanded text:
cum liberationem ejus potius quam insultationem, potiusque aucum liberationem ejus potius quam insultationem, potiusque auxilia quam convicia meditatur: et quantum facultas tribuit, suscipit et ideo dicit: Fratres, et si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spiritales estis hujusmoexagitat irridetque peccantem, aut superbe tanquam insanabilem detestatur, in spiritu, inquit, mansuetudinis, intendens teipsum, ne et tu tenteris. Nihil enim ad misericordiam sic inclinat, quam proprii periculi cogitatio. Ita eos nec deesse voluit fratrum correptioni, nec studere certamini. Multi enim homines cum a somno excitantur, litigare volunt; aut rursus dormire, cum litigare prohibentur. Pax igitur et dilectio, communis periculi cogitatsive acrius, sive blandius proferatur, sicut salus ejus qui corripit postulare videtur, moderandus est. Nam et alio loco dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
sectandum sibi e̾e̾ sp̃m scm̃ assertorem ac duicem liber¬
tatis suȩ.: secd ad oꝑa seriila carnalit̾ conuersi retrorsũ
sectemur: s spũ sect em᷑ inqͥt. fatebant᷑ autẽ sp̃m scõ serui
re oportere. & eum ñ sp̃u sc̃o s carne uolebant sectari: ñ
sp̃ualiter obtinentes grãm di.s in circumcisione carnali
& cet̾is huiꝰmodi spem constituentes salutis. Nonefficu¬
mur inqͥt manis glȩ cupidi: inuicem ꝓuocantes. intucẽ
inuidentes. Prorsus magnifice & omnino diuino ordine:
postea quã eos instruxit aduersus illos a quibꝰ in ser-¬
uitutẽ legis seducebant᷑. Hoc in eis cauet ne instructio¬
res facti & uolentes iam calumpniis carnalium respon¬
dere contentionibꝰ studeant: & appetitu in anis głe legis
oneribꝰ ñ seruientes uanis cupiditatibꝰ sertuant. Nichil
autẽ sic ꝓbat spĩalem uirũ quã peccati alieni tractatio.

Expanded text:
sectandum sibi esse Spiritum sanctum, assertorem ac ducem libersectandum sibi esse Spiritum sanctum, assertorem ac ducem libertatis suae; sed ad opera servilia carnaliter conversi, retrorsumsectemur; sed, spiritu sectemur, inquit. Fatebantur enim Spirire oportere: et eum non spiritu suo, sed carne volebant sectari; non spiritualiter obtinentes gratiam Dei, sed in circumcisione carnali et caeteris hujusmodi spem constituentes salutis. 55. Iamur inanis gloriae cupidi, invicem provocantes, invicem invidentes. Prorsus magnifice et omnino divino ordine posteaquam eos instruxit adversus illos, a quibus in servitutem legis seducebantur, hoc in eis caute, ne instructiores facti et volentes jam calumniis carnalium respondere, contentionibus studeant et appetitu inanis gloriae legis oneribus non servientes, vanis cupiditatibus serviant. Nihil autem sic probat spiritalem virum quam peccati alieni tractatio,
Abbreviated transcription (Latin):
in scłm scłi: de qͦ timore crucifigi optat ꝓph̃a cum dicit.
confige clatus a timore tuo carnes meas. Ista crux ẽ de
id nos uinere qd̃ sectati fuerimꝰ: sectabim᷑ autẽ quod di¬
lexerimꝰ. Itaq si ex aduerso existant duo. p̃ceptum iusti¬
cie & consuetudo carnalis: & utrumq diligitur. id secta¬
bin᷑ qd ampliꝰ dilexerimꝰ. Si tantumdem utrumq diligit᷑.
nichil eorum sectabim᷑. s aut timore aut inuiti trahemͣ
in altertitrã partem. Aut si utrumq equaliter etiam
timemꝰ. in periculo sine dubio remanebimꝰ. fluctu delec¬
tationis & timoris alternante quassati: sed pax xp̃i
uincat in cordibꝰ nr̃is. Tunc enim orationes & gemitꝰ
& in auxilitm inuocata dextera misccdie dei sacrificiũ
contribulati cordis non despicit: caritatẽq sui amplio¬
rem cõmendatione ꝑiculi. de quo liberauit &o exsucitat.
In eo atitẽ illi fallebant᷑ quod negare quidem ñ poterãt.

Expanded text:
in saeculum saeculi. De quo timore crucifigi optat propheta, cum dicit: in saeculum saeculi. De quo timore crucifigi optat propheta, cum dicit: Confige clavis a timore tuo carnes meas . Ista crux est de id nos vivere quod sectati fuerimus; sectabimur autem quod dilexerimus. Itaque si ex adverso existant duo, praeceptum justitiae, et consuetudo carnalis, et utrumque diligitur, id sectabimur quod amplius dilexerimus: si tantumdem utrumque diligitur, nihil horum sectabimur; sed aut timore, aut inviti trahemur in alterutram partem; aut si utrumque aequaliter etiam timemus, in periculo sine dubio remanebimus, fluctu dilectionis et timoris alternante quassati. Sed pax Christi vincat in cordibus nostris . Tunc enim orationes et gemitus, et in auxilium invocata dextera misericordiae Dei, sacrificium contribulati cordis non despicit, charitatemque sui ampliorem commendatione periculi, de quo liberavit, exsuscitat. In eo autem illi fallebantur, quod negare quidem non poterant,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ emulatione ponit᷑. S quia utrumq hic locis fuis dic¬
tum est: utiq distinctionem de nob̃ flagitant. Nam e¬
mulatio dolor animi cum alius ꝑuenit ad rem quã duo
plures ue appetebant: & nͥ ab uno haberi ñ potest. Istã
sanat pax. qua id appetimꝰ qd om̃s qͥ petunt. si assecunt᷑
unum in eo fiant. Inuidia uͦ dolor animi est. cum indig¬
nus unidet᷑ aliquid assequi: etiam qd̃ tu ñ appetebas.
Hanc sanat mansuetudo. cum qͥsq ad itdicium dei re¬
uocans ñ resistit uoltintati eiꝰ. & magis ei credit recte.
conseq̃nter dicit. qui sunt in xp̃o iħii. Llnde autẽ crtici¬
fixerunt nͥ timore illo casto ꝑmanente in scłm scłi: quo
catiemꝰ offend̾e̾ illum quẽ toto corde tota anima tota
nĩde diligimnus: Non enim hoc timore timet adcst̾a
ne custodiat᷑ a uiro: qͦ timet casta ne custodiat. Illi eñ tͥsis
ẽ p̃sentia uiri: huic absentra. Ec ideo timor ille corruptꝰ
ẽ: & transire ñ uult hoc scłm Iste atitẽ castus ꝑmanet

Expanded text:
. Sed quia utrumque hic locis suis dictum est, utique distinctionem de nobis flagitant. Nam aemulatio est dolor animi, cum alius pervenit ad rem quam duo pluresve appetebant, et nisi ab uno haberi non potest. Istam sanat pax, qua id appetimus, quod omnes qui appetunt, si assequantur, unum in eo fiunt. Invidia vero dolor animi est, cum indignus videtur aliquis assequi, etiam quod tu non appetebas. Hanc sanat mansuetudo, cum quisque ad judicium Dei revocans, non resistit voluntati ejus, et magis ei credit recte consequenter dicit, qui sunt in Christo Jesu. Unde autem crucifixerunt, nisi timore illo casto permanente in saeculum saeculi , quo cavemus offendere illum quem toto corde, tota anima, tota mente diligimus? Non enim hoc timore timet adultera, ne custodiatur a viro, quo timet casta ne deseratur: illi enim tristis est praesentia viri, huic absentia. Et ideo timor ille corruptus est, et transire non vult hoc saeculum: iste autem castus permanet
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ & ꝓpt̾ ipsam itsticiam diligit s eam fibi utilt ad con-¬
qͥrendam t̾rena seruire. Itaq uͥ uiderit ex alia parte
ipsam. ex abia cõmodum teꝑale: trahit᷑ pond̾e tẽporalis
cupiditatis: sicq relinqͥt insticiã. quã ꝓpterea den̾e cona¬
bat᷑ ut hab̾et illud qd̃ se nc̃ uidet amitt̾e si illam denue¬
rit. Cercia est uita sub gr̃a. quando nichil tẽporal cõmo¬
di iusticiȩ ĩponit᷑. qd nͥ caritate sp̃nali quã dñs exemplo¬
suo dociit & grã donauit fieri ñ potest. In hac uita etiã¬
siexistant desideria carnis de mortalitate corporis. tam̃
m̃tem ad consensionem peccati ñ subitigãt: ita iam non
regnat peccatũ in nr̃o mortali corpore. quamiuis ñ posiit
nͥ in habitare in eo quamdiu mortaliter potest. Prmmoenĩ
ñ regnat cum mente seruimꝰ legi dei. quãuis carne legi
peccati idest penali consuetudini cum ex illa existant de¬
fideria: qͥbꝰ tamen non obedimtis. Postea uͦ ex omni parte

Expanded text:
 propter ipsam justitiam diligit, sed eam sibi vult ad conquirendum terrena servire. Itaque ubi viderit ex alia parte ipsam, ex alia commodum temporale, trahitur pondere temporalis cupiditatis, et relinquit justitiam: quam propterea tenere conabatur, ut haberet illud quod se nunc videt amittere, si illam tenuerit. Tertia est vita sub gratia, quando nihil temporalis commodi justitiae praeponitsuo docuit, et gratia donavit, fieri non potest. In hac enim vita etiamsi existant desideria carnis de mortalitate corporis, tamen mentem ad consensionem peccati non subjugant. Ita jam non regnat peccatum in nostro mortali corpore ; quamvis non possit nisi inhabitare in eo, quamdiu mortale corpus est. Primo enim non regnat, cum mente servimus Legi Dei, quamvis carne legi peccati , id est, poenali consuetudini, cum ex illa existunt desideria, quibus tamen non obedimus. Postea vero ex omni parte
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ. Hȩc enĩ inuicẽ adu̾sant᷑ ut ñ ea quȩ uultis facia¬
tis: putant hic hoĩes liberum uoluntatis arbitͥũ nega¬
re apłm nos habere. nec intelligunt hoc eis dictã si
gr̃am fidei susceptã ten̾e nolunt ꝑ quã solam possũt
sp̃u ambulare. & concupiscentias carnis ñ ꝑfice̾. si gͦ
cupiscentia carnis quã seq̃ndo deserunt grãm fidei.
Unde &c ad romanos dĩ. Prudentia carnis inunica
in dm̃. legi enĩ dei ñ ẽ subiecta: neq enĩ potest. Cum enim
caritas legem impleat. prudentia uͦ carnis cõmoda tẽpora¬
lia consectando sp̃ali caritati adu̾set. quomͦ potest legi
dĩ ẽẽ fubiecta. idest libent̾ atq obseq̃nter implere iusticiã.
eiq ñ adu̾sari. quando etiã dum conat uincat᷑ necesse est
uͥ inuen̾it minꝰ cõmodũ temꝑale de iniqͥtate se posse asse¬
qui. quã si custodiat eqͥtatẽ : Sĩc enĩ pͥma hoĩs uita ẽ
ante legẽ cum nulla neqͥcia & malitia ꝓhibet᷑. neq ulla

Expanded text:
carnem: haec enim invicem adversantur; ut non ea quae vultis faciatis; putant hic homines liberum voluntatis arbitrium negare Apostolum nos habere, nec intelligunt hoc eis dictum, si gratiam fidei susceptam tenere nolunt, per quam solam possunt spiritu ambulare, et concupiscentias carnis non perficere; si ergo cupiscentia carnis, quam sequendo deserunt gratiam fidei. Unde et ad Romanos dicit, Prudentia carnis inimica in Deum: Legi enim Dei non est subjecta; neque enim potest . Cum enim charitas Legem impleat, prudentia vero carnis commoda temporalia consectando spirituali charitati adversetur; quomodo potest Legi Dei esse subjecta, id est, libenter atque obsequenter implere justitiam, eique non adversari; quando etiam dum conatur, vincatur necesse est, ubi invenerit majus commodum temporale de iniquitate se posse assequi, quam si custodiat aequitatem? Sicut enim prima hominis vita est ante Legem, cum nulla nequitia et malitia prohibetur, neque ulla
Abbreviated transcription (Latin):
quomꝰ potest dilig̾e: Mentiebant᷑ enĩ quidã dilectio¬
nẽ se dei habere. & de odio fraterno eam ñ hab̾e ccn¬
uincebant: de quo iudicare in cotidiana uita &. moribꝰ
facile ẽ. Si autẽ mordetis inqͥt & comeditis inuicẽ: iuide¬
te ne ab inuicẽ consumamin. Hoc enĩ maxime uitio
contẽtiõis & inuidentie ꝑnitiose disputationes in eos¬

Expanded text:
quomodo potest diligere ? Mentiebantur enim quidam dilectioquomodo potest diligere ? Mentiebantur enim quidam dilectionem se Dei habere, et de odio fraterno eam non habere convincebantur: de quo judicare in quotidiana vita et moribus facile est. Si autem mordetis, inquit, et comeditis invicem, videte ne ab invicem consumamini: hoc enim maxime vitio contentionis et in
Abbreviated transcription (Latin):
in hac & in illa epła solã ꝓximi dilectionẽ cõmemorat:
nͥ qͥa dilectione dĩ possunt ñitiri hoĩes qͥa rariores
tẽptationes eam ꝓbãt. in dilectione autẽ ꝓximi faci¬
lius conumcunt᷑ eã non hab̾e. qͥum inique cũ hõibꝰ
agant: Conseq̃ns ẽ autẽ. ut qͥ ex toto corde. ex totã
aĩa. ex tota m̃te. deũ diligit: diligat & ꝓximũ tanꝗͣ.
seipsum. quia hoc iubet ille quẽ ex toto corde. ex tota
aĩa ex tota mente diligit. Item dilig̾e ꝓximũ idest
omnẽ hominẽ tanquã seipsum qͥs potest nͥ dm̃ dili¬
gat: cuiꝰ p̃cepto &o dono dilectionẽ ꝓximi possit ĩplerȩ ͤ¬
Cum gͦ utrũq p̃ceptum ita fit ut neutrũ fine alt̾o
possit tem̾. etiã unum horum cõmemorare plerũq
sufficit cũ agit᷑ de oꝑibus iusticie: sed oportunitis il¬
lud de quio quisq faciliꝰ ꝯuincit᷑. Unde ioh̃s dĩc. Qui
eñ ñ diligit frẽm suũ quẽ tudet:  dm̃ quẽ ñ uidet

Expanded text:
c Epistola solam proximi dilectionem commemorat, nisi quia de dilectione Dei possunt mentiri homines, quia rariores tentationes eam probant: in dilectione autem proximi facilius convincuntur eam non habere, dum inique cum hominibus agunt? Consequens est autem ut qui ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente Deum diligit, diligat et proximum tanquam seipsum: quia hoc jubet ille quem ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente diligit. Item diligere proximum, id est omnem hominem, tanquam seipsum quis potest, nisi Deum diligat, cujus praecepto et dono dilectionem proximi possit implere? Cum ergo utrumque praeceptum ita sit ut neutrum sine altero possit teneri, etiam unum horum commemorare plerumque sufficit, cum agitur de operibus justitiae: sed opportunius illud de quo quisque facilius convincitur. enim non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt
Abbreviated transcription (Latin):
ni tam̃ parte ñ nͥ in resurrectione carnis adq cõmutatio¬
ne sꝑandum est. Potest autẽ mouere qd̃ ait. q̃ dico uob̃¬
sic p̃dixi: qm̃ qͥ talia agunt regnũ dĩ ñ possidebut̃. Si
querat᷑ uͥ ista p̃dicerit. nam in hac epłã ñ inuenitur
ergo aut p̃sens cum esset hoc p̃dyxerat. aut cognouerat
ꝑuenisse ad illos eplãm q̃ missa ẽ ad corinthios. Ibi entm
sic ait. Nolite errare: neq fornicatores. neq ydolis ser-¬
uientes. neq adulteri. neq molles. neq masculoꝵ concu.¬

Expanded text:
ni tamen parte nonnisi in resurrectione carnis atque commutationi tamen parte nonnisi in resurrectione carnis atque commutatione sperandum est. Potest autem movere quod ait, Quae praedico vobi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt, si quaeratur ubi ista praedixerit; nam in hac Epistola non invenitur. Ergo aut praesens cum esset, hoc praedixerat; aut cognoverat pervenisse ad illos Epistolam quae missa est ad Corinthios. Ibi enim sic ait: « Nolite errare; neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculo
Abbreviated transcription (Latin):
talia agunt regnum dei ñ possidebunt. Agunt autẽ hȩc
qͥ cupiditatibꝰ carnalibꝰ consentientes facienda ẽẽ decer-¬
nunt etiã si adimplendum facultas ñdat᷑. Ceterũ qͥ tan¬
gunt᷑ huiꝰmodi motibꝰ inmobiles in maiore caritate con-¬
sistunt. ñ solũ ñ eis exibentes mẽbra corpors ad male ope
agunt: & ideo regnum dei possidebut̃. Non enĩ iam reg¬
nat peccatũ in eorum mortali corpore ad obediendũ desi-¬
deriis eiꝰ. quamiuis habitet in eodẽ mortali corpore peccatũ.
nondũ extincto impetu consuetudinis naturalis quia
do auxinꝰ. qd̃ ab origine peccati humani dampnationis¬
q trahebamꝰ. Aliud est enĩ non peccare: aliud ñ habere
peccatũ. Nam in qͦ peccatũ ñ regnat ñ peccat. id est qͥ ñ
obedit desideriis eiꝰ. In qͦ autẽ ñ existunt omnino ista
defideria. ñ solum ñ peccat. s etiã ñ habet peccatũ. Quod
etiã si ex multis partibus in ista uita possit efficr ex om¬

Expanded text:
talia agunt, regnum Dei non possidebunt. » Agunt autem haec qui cupiditatibus carnalibus consentientes facienda esse decernunt, etiam si ad implendum facultas non datur. Caeterum qui tanguntur hujusmodi motibus, et immobiles in majore charitate consistunt, non solum non eis exhibentes membra corporis ad male operagunt, et ideo regnum Dei possidebunt. Non enim jam regnat peccatum in eorum mortali corpore, ad obediendum desideriis ejus; quamvis habitet in eorum mortali corpore peccatum, nondum exstincto impetu consuetudinis naturalis, qua do auximus quod ab origine peccati humani damnationisque trahebamus. Aliud est enim non peccare; aliud, non habere peccatum. Nam in quo peccatum non regnat, non peccat, id est, qui non obedit desideriis ejus: in quo autem non existunt omnino ista desideria, non solum non peccat, sed etiam non habet peccatum. Quod etiam si ex multis partibus in ista vita possit effici, ex om
Abbreviated transcription (Latin):
gatidiũ. pax longanunitas. bonitas. benignitas. fides. man-¬
suetudo. continentia: & addidit. adu̾sus huiꝰmodi ñ ẽ lex:
ut intelligamꝰ illos sub lege positosin qͥbꝰ ista ñ regnant.
Nam in qͥbꝰ hec regnant. ipsi lege legitime utunt᷑. qͥa ñ ẽ
lex eis ad cohercendũ posita: maior enim & p̃pollentior de¬
lectatio eorum iusticia ẽ. Sic enim ad thymotheũ dicit.
Scimtis enim qutia bonaẽ lex: siqͥs ea legitime utat᷑. Sciens
hoc quia lex uisto ñ ẽ posita: iniustis autẽ & ñ stbditis. &¬
impiis & peccatoribꝰ. scelestis & contaminatis. patͥcidis. &o

Expanded text:
ganimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia: et addidit, Adversus hujusmodi non est lex; ut intelligamus illos sub Lege positos, in quibus ista non regnant. Nam in quibus haec regnant, ipsi Lege legitime utuntur, quia non est illis Lex ad coercendum posita: major enim et praepollentior delectatio eorum justitia est. Sic enim ad Timotheum dicit: « Scimus enim quia bona est Lex, si quis ea legitime utatur: sciens hoc quia Lex justo posita non est; injustis autem, et non subditis, impiis et peccatoribus, et scelestis, et contaminati
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis obtemꝑans. Queri autẽ potest cur apłs & hic
solã cõmemorauit. caritatẽ dilectionẽ quã lege dixit
impleri. & ad romanos cum in eadẽ q̃stione t̾isaret᷑.
qͥ enĩ diligit alt̾ũ inqͥt legẽ impleuit. Non adult̾ab. ñ
homicidiũ facies. ñ furaberis. ñ ꝯctipisces. Ec si qs est

Expanded text:
icut teipsum. Quaeri autem potest cur Apostolus et hic solam commemoravit proximi dilectionem, quam lege dixit impleri, et ad Romanos, cum in eadem quaestione versaretur: Qui enim diligit alterum, inquit, legem implevit. Nam non adulterabis, non homicidium fa
Abbreviated transcription (Latin):
tionis dei & ꝓximi. Recte autẽ accipit ad hoc ꝑtin̾e qd̾
etiã dñs ait. ñ ueni legem solu̾e s ad implere: quia erat
fusa ẽ in cordibus nr̃is: oꝑantium iusticiã nullomͦ qͥsꝗͣ
ante grãm fidei. de bonis oꝑibꝰ gloriet᷑. Quappt̾ istos iac¬
tantes se de oꝑibꝰ legis ita refellit apls. dum ostendit
oꝑa uetusta sacram̃torũ umbras futuroꝵ fuisse: quas

Expanded text:
nis Dei et proximi. Recte itaque accipitur ad hoc pertinere quod etiam Dominus ait, Non veni Legem solvere, sed implere : quia erat fusa est cordibus operantium justitiam, nullo modo quisquam ante gratiam fidei de bonis operibus glorietur. Quapropter istos jactantes se de operibus legis ita refellit Apostolus, dum ostendit opera vetusta sacramentorum umbras futurorum fuisse: quas
Abbreviated transcription (Latin):
&c ego omnibus ꝑ omnia placeo. Eodidit enm non q̃rens.
quod michi ꝓdest: sed ꝗtiod multis ut salui fiant. Nulli aũt
ꝓdest ut saluus fiat. si homo ꝓpter ẽi seipsum placeat. qͥ non
placet utiliter nisi cum ꝓpter deum placet idest ut deus
placeat & gͥorificet᷑ cum dona eiꝰ attendunt in homine: agt
ꝑ ministerium hominis accipiuntur. Cumͣ fic homo placet.
non iam homos deus placet. Utrumq gͦ recte dici potest:¬
& ego placeo & non ego placeo. Si enim adsit bonus intel¬
lector piusq pulsator. patebit utrumq & nulla inter se
fratres euangłm quod euangłitatum est ã me. quia non
est sccłm̃ hominem: neq enuim ego ab homine accepi il

Expanded text:
et ego omnibus per omnia placeo: addidit enim, Non quaerens et ego omnibus per omnia placeo: addidit enim, Non quaerens quod mihi prodest, sed quod multis, ut salvi fiant . Nulli autem prodest, ut salvus liat, si homo ei propter seipsum placeat: qui non placet utiliter, nisi cum propter Deum placet, id est, ut Deus placeat et glorificetur, cum dona ejus attenduntur in homine, aut per ministerium hominis accipiuntur; cum autem sic homo placet, non jam homo, sed Deus placet. Utrumque ergo recte dici potest; et, Ego placeo, et, non ego placeo. Si enim adsit bonus intellector, piusque pulsator, patebit utrumque, et nulla inter se fratres, Evangelium, quod evangelizatum est a me, quia non est secundum hominem. Neque enim ego ab homine acc
Abbreviated transcription (Latin):
hominibus ꝓpter ueritatem placet: non enim ipse illis
s ueritas placet. Placere autẽ dixit quantũ in seipso ẽ
quantum ad eius uoluntatẽ attinet. Ac si diceret plac̾e
uellem. Non. enim si hoc eo non agente placeat alicui
quasi ꝓpter seipsum & non ꝓpter deum atq euangłm
quod adnuntiat: suꝑbie ipsits potius quã errori eiꝰ cui
ꝑuierse placet tribuendum ẽ. Iste gͥ sensus est. Modo gͦ ho¬
minibus suadeo an deo : Aut quia hominibꝰ suadeo. que
hominibus: xp̃i seruis non essem. Iubet enin ille seruis stuᷤ
ut discãt. ab ipso mites eẽ & humiles corde: quod nullommͦ
potest. qui ꝓpter seipsum idest ꝓpt̾ głam fuam quasi pͥtiatã
& ꝓpͥam placere hominbꝰ quierit. Dicit antẽ & alibi. Homi¬
nibus fuademus. deo autẽ manifesti sumꝰ. ut intelligas quod
hic ait: hominibus suadeo andeo. Non utiq deo s homi¬
mbus suadendum. Non gͦ moueat quod alibi dixit. sicut

Expanded text:
hominibus propter veritatem placet, non jam ipse illis, hominibus propter veritatem placet, non jam ipse illis, sed veritas placet. Placerem autem dixit quantum in seipso est, quantum ad ejus voluntatem attinet; ac si diceret, placere vellem. Non enim si hoc eo non agente placeat alicui, quasi propter seipsum, et non propter Deum atque Evangelium quod annuntiat, superbiae ipsius potius, quam errori ejus cui perverse placet, tribuendum est. Iste itaque sensus est: Modo ergo hominibus suadeo, an Deo? aut quia hominibus suadeo, qua, Christi servus non essem. Jubet enim ille servis suis ut discant ab ipso mites esse et humiles corde . Quod nullo modo potest qui propter seipsum, id est propter suam quasi privatam et propriam gloriam, placere hominibus quaerit. Dicit autem et alibi, Hominibus suademus, Deo autem manifestati sumus ; ut intelligas quod hic ait, Hominibus suadeo, an Deo? non utique Deo, sed hominibus suadendum. Non ergo moveat quod alibi dixit, Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tia diligere: si qua forte ipsi sua ꝓtulerint. Sicut pͣdixi¬
mus & nunc iterum dico. si quis uobis euanglir auerit p̃t̾¬
quam quod accepistis. anathema sit. Aut presens hoc p̃dire¬
rat. aut quia iterauit quod dyxit: ꝓpterea uoluit dicere sic̃
prediximus. Tamen ipsa iteratio saluberrue intentionẽ
moriet. ad firmitatẽ retinendi eam que sic comendat᷑ fidẽ¬
Modo ergo hominibus suadeo andeo: An quero hominibꝰ
placere: Si adhuc hominibꝰ placerem: xp̃i seruus ñ essẽ.
Nemo deo suadere potest: quia manifesta sunt illi omĩa.
Sed hominibus ille bene suadet qui non se illis placere uult
s ipsam quã fuadet ueritatẽ. Qui enim placet homimibꝰ
ñ ab ipsis suam głãm querens s dei ut salui fiant. iam ñ
hominibus s deo placet. aut certe iam cum & deo placet
fimul & hominibꝰ. non utiq hominibus placet. Aliud est
enim placere hominibus: alitid & deo & hominibꝰ. Itẽ qui

Expanded text:
cia diligere, si qua forte ipsi sua protulerint. Sicut praedixicia diligere, si qua forte ipsi sua protulerint. Sicut praediximus, et nunc iterum dico, si quis vobis evangelizaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit. Aut praesens hoc praedixerat, aut quia iteravit quod dixit, propterea voluit dicere, Sicut praediximus. Tamen ipsa iteratio saluberrime intentionem movet ad firmitatem retinendi eam, quae sic commendatur, fideModo enim hominibus suadeo, an Deo? an quaero hominibus placere? Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem. Nemo Deo suadet, quia manifesta sunt illi omnia, sed homised ipsam quam suadet veritatem. Qui enim placet hominibus, non ab ipsis suam gloriam quaerens, sed Dei, ut salvi fiant, non jam hominibus, sed Deo placet: aut certe jam cum et Deo placet simul et hominibus, non utique hominibus placet. Aliud est enim placere hominibus, aliud et Deo et hominibus. Item qui
Abbreviated transcription (Latin):
si homimibus placerem xp̃i sertius non essem. Miror quod
est p̃ter id quod siue ꝑ se. siue ꝑ aliquẽ dñs dedit: iam
nec euangłm recte dici potest. Uigilanter autẽ cum dyxiᷤᷤ
ꝑ illam homines saluifierent. Nisi si aliqui sunt contur¬
bantes uas. & nolentes conuertere euangłm xp̃i. Non quẽ.¬
admodum istos conturbant. ita. etiã conuertunt euanglin
xp̃i quia manet firmissimũ. s tamen conuertere uolunt
qui ab sp̃ualibus ad carnalia reuocant intentionem cre-¬
dentiũ: illis enim ad ista conuersis manet euangłm non
conuersum. Et ideo cum dyxisset conturbantes uos. non
dixit & conuertentess uolentes inquit conuertere euan¬
gelium xp̃i. S licet si nos. aut angls de celo uobis euange¬
liz auerit p̃ter quã quod euangelz auimus uobis: anathe¬
hominem. aut ꝓpter angłm ꝑ quem adnuitiat᷑. Qui e¬
nim ꝓpter adnuntiatores diligit eam. potest & menda-¬

Expanded text:
Si hominibus placerem, Christi servus non essem. Ut firmum Si hominibus placerem, Christi servus non essem. Ut firmum est praeter id quod sive per se, sive per aliquem Dominus dedit, jam nec Evangelium dici potest. Vigilanter autem cum dixisseper illa homines salvi fierent. Nisi aliqui sunt conturbantes vos, et volentes convertere Evangelium Christi. Non quemadmodum istos conturbant, ita etiam convertunt Evangelium Christi, quia manet firmissimum: sed tamen convertere volunt, qui ab spiritualibus ad carnalia revocant intentionem credentium. Illis enim ad ista conversis, manet Evangelium non conversum. Et ideo cum dixisset, conturbantes vos, non t conturbantes uos et uolentes conuertere euangelium Christi. sed licet si nos aut angelus de caelo uobis euangelizauerit praeterquam quod euangelizauimus uobis, anathehominem, aut propter angelum, per quem annuntiatur. Qui enim propter annuntiatores diligit eam, potest etiam menda
Abbreviated transcription (Latin):
donant᷑ peccata. ut reconciliem᷑ deo: pax autẽ qua recon.¬
ciliam᷑ deo. Qui dedit semetipsum ꝓ peccatis nr̃is. ut exi¬
meret nos de presenti seculo maligno. Scł̃m p̃sens malig.¬
num ꝓpt̾ malignas homines qui in illo sunt intelligen¬
dum est: sĩc dicimꝰ & malignam domum ꝓpter malignos
inhabitantes in ea. Scdm uoluntatẽ dei: & patͥs nr̃i cui
est głã in sclã scłorum am̃. Quanto gͥ magis homines ñ¬
debent arroganter ad seipsos referre siqͥd oꝑant᷑ boni:
qͣndo & ipse dei filitis in euanglo. non głãm suã se quere¬
re dixit. neq uoluntatẽ suã uenisse facere. s uoluntatẽ
eiꝰ qui misit illum. Quam uoluntatẽ głamq patͥs nc̃
cõmemorauit apls: ut ipse quoq dñi exemplo ã quo
missus est. ñ se querere głãm suam significaret: nec fac̾e
uoluntatẽ sirã in p̃dicatione euangłii sicut paulo post dicit.

Expanded text:
donantur peccata, ut reconciliemur Deo; pax autem, qua recondonantur peccata, ut reconciliemur Deo; pax autem, qua reconciliamur Deo. Qui dedit semetipsum pro peccatis nostris, ut eximeret nos de praesenti saeculo maligno. Saeculum praesens malignum propter malignos homines, qui in eo sunt, intelligendum est: sicut dicimus et malignam domum, propter malignos inhabitantes in ea. Secundum voluntatem Dei et Patris nostri, cui est gloria in saecula saeculorum, Amen. Quanto igitur magis debent arroganter ad seipsos referre, si quid operantur boni, quando et ipse Dei Filius in Evangelio non gloriam suam se quaerere dixit, neque voluntatem suam venisse facere, sed voluntatem ejus qui eum misit . Quam voluntatem gloriamque Patris nunc commemoravit Apostolus, ut ipse quoque Domini exemplo, a quo missus est, non se quaerere gloriam suam significaret, nec facere voluntatem suam in praedicatione Evangelii, sicut paulo post dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
minem. s ꝑ iħm xp̃m & deum patrem
qui suscitauit illum a mortuis: & qui
mecũ sunt omnes fratres eccłiis gala¬
thie. Qui ab hominibus mittit᷑ mendax est. qui ꝑ hominẽ
mittitur potest ẽẽ uerar: quia & deus uerax potest ꝑ ho-¬
minem mitt̾e. Qui gͦ neq ab hominibus neq ꝑ hominẽ.
s ꝑ deum mittit᷑: ab illo uerax est qui etrã ꝑ homunem
missos. ueraces facit. Priores gͦ apłĩ ueraces. qͥ non ab ho¬
minibus s a deo ꝑ hominem missi sunt: ꝑ iħm xp̃m sci¬
ꝑ iħm xp̃m totum iam dm̃ post refur rectionem eius
apls. ꝑ xp̃m totũ iam deum idest. omni ex parte inmorta¬
lem. Sit gͦ testimonii eiꝰ equalis auctoritas. in cuiꝰ honorẽ
implet clarificatio dñi. siquid habebat ordo temporis minꝰ.
Ideo enin cum dixisset & deum patrem. addidit qui sus¬
citauit illum a mortius: ut etiã ex hoc modo breuit̾ iam
aclarificato missum se ẽẽ cõmemoraret. Gratia uobis

Expanded text:
 et Deum Patrem, qui suscitavit illum a mortuis; et qui mecum sunt omnes fratres, Ecclesiis Galatiae. Qui ab hominibus mittitur, mendax est; qui per hominem mittitur, potest esse verax, quia et Deus verax potest per hominem mittere: qui ergo neque ab hominibus, neque per hominem, sed per Deum mittitur, ab illo verax est, qui etiam per hominem missos veraces facit. Priores ergo Apostoli veraces, qui non ab hominibus, sed a Deo per hominem missi sunt, per Jesum Chistum totum jam Deum post resurrectionem ejus olus, per Christum jam totum Deum, id est, omni ex parte immortalem. Sit ergo testimonii ejus aequalis auctoritas, in cujus honorem implet clarificatio Domini, si quid habebat ordo temporis minus. Ideo enim cum dixisset, Et Deum Patrem, addidit, qui suscitavit illum a mortuis; ut etiam ex hoc modo breviter jam a clarificato missum se esse commemoraret. 3. Ib. I, 3-
Abbreviated transcription (Latin):
reuelata &o credita salitũ faciebat & ad imitandũ uoca
mine libertatis imptine uob̃ peccandũ eẽ arbitremini.
S ꝑ caritatẽ inqͥt seruitei. ainuicẽ. Qui enĩ ꝑ caritatẽ
sertut libere seruit: & sine miserra obtemꝑans deocũ
amore faciendo qd̃ docet᷑. ñ cũ timore qͦ cogit᷑. Omĩs enĩ

Expanded text:
cabmine libertatis, impune vobis peccandum esse arbitremini. Sed per charitatem, inquit, servite invicem. Qui enim per charitatem servit, libere servit, et sine miseria obtemperans Deo, cum amore faciendo quod docetur, non cum timore quod cogitur. 44. I
Abbreviated transcription (Latin):
tri: de quibus alio loco dicit: quorum deusuent̾ ẽ. Augtir
ost hunc librum exposui eiusdẽ apłi epłam ad gala¬
thas: non carptim idest aliqua p̃termittens: sed conti¬
nuanter & totam. Hanc autẽ expositionẽ uno uolumine cõpre¬
hendi: in quo illud quod dictum ẽ. priores gͦ apłi ueraces qͥ non
xp̃m totum iam deum. post resurrectionem eius missus ẽ ꝓpt̾
inmortalitatẽ dictum ẽ totũ iam deum quã post resurrectionẽ
habere cepit. non ꝓpter diuinitatẽ semꝑ inmortalẽm a qua
nunquã recessit. in qua totus deus erat. & cum moriturus
adhuc erat. Hunc autẽ sensum. seq̃ntia manifestant. Adiun¬
xi enim dicens. pͥores sunt ceteri apłi ꝑ xp̃m adhuc expar

Expanded text:
tri: de quibus alio loco dicit, Quorum Deus venter tri: de quibus alio loco dicit, Quorum Deus venter ost hunc librum exposui ejusdem apostoli Epistolam ad Galatas, non carptim, id est aliqua praeter mittens, sed continuanter et totam. Hanc autem expositionem uno volumine comprehendi. In quo illud quod dictum est, Priores ergo apostoli veraces, qui non  per Iesum Christum totum iam deum post resurrectionem eius missus est, propter inmortalitatem dictum est: totum iam deum, quam post resurrectionem habere coepit, non propter diuinitatem semper inmortalem, a qua numquam recessit, in qua totus deus erat, et cum moriturus adhuc erat. hunc autem sensum sequentia manifestant. adiunxi enim dicens: priores sunt ceteri apostoli per
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃m credentes ꝑ euanglm scificant᷑ sic̃ & suꝑius dicit. Ob¬
cro uos fratres ut intendatis in eos qui dissensiones & scã.¬
dala preter doctrinam quã uos didicistis faciunt: de his
intelligit᷑ dicere quibus & ad thymotheũ scͥpsit dicens. Sĩc
rogaui te ut sustineres ephesi cum irem in machedoniam
ut denuntiares qͥbusdã ne aliter docerent. neq intenderẽt
fabulis & genealogiis int̾minatis quȩ quiestiones p̃stant
magis quã edificationem quȩ ẽ in fide. Et ad tytũ. St̃
enim multi non subditi. uaniloqui & mentis seductores.
maxime qui ex circumcisione sunt: quos oportet refelli:
qͥ uniuersas domos subierunt docentes que ñ oportet
turpis lucri gratias dixit quidam ex ipsis ꝓpͥus eorũ ꝓpħa. Creten
sessemꝑ mendaces. male bestie. uentres pigri. Ad hoc enim refer-¬
tur quod & hic ait. Hi enim xp̃o dño non seruiunt s suo uen-¬

Expanded text:
in Christum credentes per Evangelium sanctificantur: sicut et superius dicit, Obin Christum credentes per Evangelium sanctificantur: sicut et superius dicit, Obcro vos, fratres, ut intendatis in eos qui dissensiones et scandala, praeter doctrinam quam vos didicistis, faciunt, de his intelligitur dicere, de quibus et ad Timotheum scripsit, dicens: « Sicut rogavi te, ut sustineres Ephesi, cum irem in Macedoniam, ut denuntiares quibusdam ne aliter docerent, neque intenderent fabulis et genealogiis interminatis, quae quaestiomagis quam aedificationem Dei, quae est in fide. Et ad Titum: Sunt enim multi non subditi, vaniloqui, et mentis seductores, maxime qui ex circumcisione sunt, quos oportet refelli, qui universas domos subvertunt, docentes, quae non oportet, turpis lucri gratia: dixit quidam ex ipsis proprius eorum prophetses semper mendaces, malae bestiae, ventres pigri » . Ad hoc enim refertur quod et hic ait, Hi enim Christo Domino non serviunt, sed suo ven
Abbreviated transcription (Latin):
lizamus infirmos: in quo bono nos ꝓbamus cum ipsa fides
fuisse circumcisionis ꝓpt̾ ueritatẽ dei ad confirmandas ꝑ¬
missiones patrum gentes autẽ suꝑ miscłia glorificare deũ:¬
&o non suꝑbrant. Iudeis repellentibus quod ad ipsos missũ
est: factum est ut & gentibus euangłim p̾dicaretur. Quod
oo in actibus apłoꝵ manifestissime scribit᷑. cum dicunt
etiã ipsa domini testimonia cum dicit. Non sum missus
nͥ ad oues ꝑditas domus isrl: & iterum. Non ẽ bonum pa¬
nem filiorum mittere canibus. Quod gentes si bene consi-¬
derent intelligunt ista sua fide qua iam credunt omĩa mu̾¬
da mundis. ñ se debere infultare his: si qui forte infirmi ex
ster sim xp̃i iħu. ingentibꝰ consecrans euangłm dĩ. ut fiat
oblatio gentium acceptabilis scĩficata in sp̃u sc̃o: hoc intelli¬
git᷑ offerant᷑ gentes deo tanquã acceptabile sacͥficium cum

Expanded text:
lizamus infirmos, in quo bono nos probamus, cum ipsa fides lizamus infirmos, in quo bono nos probamus, cum ipsa fides fuisse circumcisionis, propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrumet non superbiant. Judaeis enim repellentibus quod ad ipsos missum est, factum est ut Gentibus Evangelium praedicaretur: quod et in Actibus Apostolorum manifestissime scribitur, cum dicunt ipsa etiam Domini testimonia, cum dicit, Non sum missus nisi ad oves perditas domus Israel; et iterum, Non est bonum panem filiorum mittere canibus . Quod Gentes si bene considerent, intelligunt ista sua fide, qua jam credunt omnia munda mundis, non se debere insultare his, si qui forte infirmi ex m Dei, ut fiat oblatio Gentium acceptabilis, sanctificata in Spiritu sancto, hoc intelligitur, ut offerantur Gentes Deo, tanquam acceptabile sacrificium, cum
Abbreviated transcription (Latin):
iudicare: id est ut quẽcumq hodie malum conuictum confes-¬
sumue dampnauerit: cras bonum inueniat cum se correxe-¬
rit: uel econtra cum aliquẽ uistum hodie laudauerit: cras
inueniat deprauatũ. Qui autẽ iudicat omnẽ diem ds̃ qr
ñ solum qualisquisq sit. s etiam qualis omni die futͣrus
sit nouit. Ergo unusqͥsq in fuo sensu habundet inqͥt. idest
quanto humano intellectui uel unicuiq homini conces¬
sum ẽ tantum audeat iudicare. Qui sapit diem inquit
suꝑius dixit: non g blasphemet᷑ bonum nr̃m. Hocẽ etiam
quod nunc ait ante istam sententiam. Tu fidem quam ha¬
bes penes temet ipsum habe coram deo. ut qm̃ bona ẽ hec
fides qua credimus omnia munda mundis. & in ea fide
nos ꝓbamus: bene utam᷑ ipso bono nr̃o. ne forte cum ad of-¬
fendiculum infirmorũ fratrum eo bono abusi. fuerimꝰ pec¬
cemus in fratres: & in eoipso bono nos iudicemꝰ cum scande¬

Expanded text:
judicare: id est, ut quemcumque hodie malum convictum confesjudicare: id est, ut quemcumque hodie malum convictum confessumve damnaverit, cras bonum inveniat cum se correxerit; contra, cum aliquem justum hodie laudaverit, cras inveniat depravatum. Qui autem judicat omnem diem, Deus est; quia non solum qualis quisque sit, sed etiam qualis omni die futurus sit, novit. Ergo, Unusquisque in suo intellectu abundet, inquit: id est, quantum humano intellectui, vel unicuique homini concessum est, tantum audeat judicare. Qui sapit, inquit, diesuperius dixit, Non ergo blasphemetur bonum nostrum. Hoc est etiam quod nunc ait ante istam sententiam, Tu fidem quam habes penes temetipsum, habe coram Deo: ut quoniam bona est haec fides qua credimus omnia munda mundis , et in ea fide nos probamus, bene utamur ipso bono nostro; ne forte cum ad offendiculum infirmorum fratrum eo bono abusi fuerimus, peccemus in fratres; et in eo ipso bono nos judicemus, cum scanda
Abbreviated transcription (Latin):
uidemꝰ ferre sententiã. In his enim rebus que ita comp̃hen.¬
dunt᷑ ut eas bono & casto animo ñ posse fieri manifestũ sit:
ñ imꝑbat᷑ si iudicemꝰ. Itaq hoc quod de cibis dicit quia igno¬
rat᷑ quo animo fiat: non uult nos ee̾ uidices s deum. De illo aũt
ne fario stupro ubi uxorem patris sui. quidã habuit p̃cepit
debere iudicari. Non enim poterat ille dicere: bono animo
se tam immane flagitium cõmisisse. Ergo quͤicumq facta
ita manifestant᷑ ut non possit dici bono animo feci: uidican¬
da sunt a nobis. Quecumq autẽ ita fiunt. ut quo animo
fiant incertum sit: non sunt iudicanda: s reseruanda u-¬
iudicat alt̾nos dies. alius quidem iudicat omnẽ diem: seq̃¬
strata int̾im meliore consideratione. non de duobus homi¬
nibus mͥ uidet᷑ dictum: s de homine & deo. Qui enim alt̾.¬
nos dies iudicat homo ẽ. Potest enim hodie aliud. cras aliud

Expanded text:
videmus, ferre sententiam. In his vero rebus quae ita comprehenvidemus, ferre sententiam. In his vero rebus quae ita comprehenduntur, ut eas bono et casto animo non posse fieri manifestum sit, non improbatur, si judicemus. Itaque hoc quod de cibis dicit, quia ignoratur quo animo fiat, non vult nos esse judices, sed Deum: de illo autem nefario stupro, ubi uxorem patris sui quidam habuerat, praecepit debere judicari . Non enim poterat ille dicere, bono animo se tam immane flagitium commisisse. Ergo quaecumque facta ita manifestantur, ut non possit dici, Bono animo feci, judicanda sunt a nobis; quaecumque autem ita fiunt, ut quo animo fiant incertum sit, non sunt judicanda, sed reservanda jujudicat alternos dies, alius autem judicat omnem diem, sequestrata interim meliore consideratione, non de duobus hominibus mihi videtur dictum, sed de homine et Deo. Qui enim alternos dies judicat, homo est: potest enim hodie aliud, cras aliud
Abbreviated transcription (Latin):
cientes inciderent in ea quȩ ydolis sacrificabant᷑. Om̃is
enim tunc immolaticia caro in macello uendebat᷑. & de
pͥmitiis uini libabant gentes simulacris suis: & quedã
in ipsis tortularibus sacrificia faciebat. Iubet gͦ apłs & his
qui salua conscientia talibus alimentis utebant᷑ non sper-¬
nere infirmitatẽ illorum qui se a talibꝰ cibis &o potibus
abstinebant. & illis infirmis ne eos quiꝰ carnibꝰ non ab-¬
stinebant & uinum bibebant. tanquã pollui iuidicarent᷑.
Ad hoc ualet quod conseq̃nter dicit. Qui manducat. ñ
manducantẽ non sꝑnat: & qui non manducat. manducan¬
tem non iudicet. firmi enim infirmiores contumaciter
contempnebant: & infirmmi firmos temere iudicabat᷑. Quod
autẽ dicit. tu qui es qui iudices alienum seruũ: ad hoc dicit
ut in his rebus que possunt & bono animo fieri & malo ui¬
dicium deo dimittamꝰ: nec audeamꝰ de alteriꝰ corde quod ñ

Expanded text:
cientes inciderent in ea quae idolis sacrificabantur. Omnis cientes inciderent in ea quae idolis sacrificabantur. Omnis enim tunc immolatitia caro in macello vendebatur, et de primitiis vini libabant Gentes simulacris suis, et quaedam in ipsis torcularibus sacrificia faciebant. Jubet ergo Apostolus et his qui salva conscientia talibus alimentis utebantur, non spernere infirmitatem illorum qui se a talibus cibis et potu abstinebant: et illis infirmis, ne eos qui carnibus non abstinebant, et vinum bibebant, tanquam pollui judicarent. Ad hoc valet quod consequenter dicit, Qui manducat, non manducantem non spernat; et qui non manducat, manducantem non judicet. Firmi enim infirmiores contumaciter contemnebant, et infirmi firmos temere judicabant. LXXIX. Ib. XIV, 4. Quod autem dicit, Tu quis es qui judices alienum servum? ad hoc dicit, ut in his rebus quae possunt et bono animo fieri et malo, judicium Deo dimittamus, nec audeamus de alterius corde, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
tiis: ostendit non ẽẽ. culpandã carnis ꝓuidentiã quando
ea ꝓuident᷑ quȩ ad necessitatẽ salutis corporalis ualent.
Si aut̃ ad suꝑfluas delectationes atq luxtirias ut quisq
in his gaudeat quȩ caro cupit recte rep̃hendit᷑. quia ꝓui-¬
dentiã carnis in concupiscentiis facit: qm̃ qͥ seminat in
carne sua de carne metet corruptionẽ idest qui delecta¬
num. hoc dicit. ut eũ qui infirmus in fide ẽ recipiamꝰ:
& nr̃a firmitate infirmitatẽ eius sastineamꝰ. neq diiu¬
dicemꝰ cogitationes eiꝰ. idest quasi ferre audeamꝰ sentẽ.¬
tiam de alieno corde quod non uidemꝰ. Ideo sequitur
& dicit. Alius quidẽ credit manducare omĩa. Qui
aut̃ infirmꝰ ẽ holus manducet. Quia illo iam tẽpore
multiiam firmi in fide. & scientes scd̾m sententiã dñi ñ
cõmaculare ea quȩ in os intrant. s quȩ exeunt: indif.¬
ferenter sumebant. cibos salua conscientia. Quidam uͦ
infirmiores abstinebãt a carnibus & a uino: ne uel nes¬

Expanded text:
t non esse culpandam carnis providentiam, quando ea providentur quae ad necessitatem salutis corporalis valent. Si autem ad superfluas delectationes atque luxurias, ut quisque in his gaudeat quae carne cupit, recte reprehenditur, quia providentiam carnis in concupiscentiis facit. Quoniam qui seminat in carne sua, de carne metet corruptionem , id est, qui delectanum, hoc dicit, ut eum qui infirmus in fide est, recipiamus, et nostra firmitate infirmitatem ejus sustineamus, neque dijudicemus cogitationes ejus, id est, quasi ferre audeamus sententiam de alieno corde, quod non videmus. Ideo sequitur, et dicit, Alius quidem credit manducare omnia: qui autem infirmus est, olus manducet. Quia illo jam tempore multi jam firmi in fide, et scientes secundum sententiam Domini, non commaculare ea quae in eos intrant, sed quae exeunt , indifferenter sumebant cibos salva conscientia: quidam vero infirmiores abstinebant a carnibus et a vino, ne vel nes