comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ineattis. e. Et obhanc causam deder̃t
ocasionẽ eusebio. ut hoc de gentib ma-¬
as quȩ nec spem habeant nec testamentũ
d ner ꝓpħas intelligendũ putauerit:
quam de uideis. quod abipsis postea
ecelia quȩ inspecula constituta est dona
dit suꝑ nubem leuẽ & ingredietur ȩgy-¬
ptu. & mouebuntur simulacra ȩgypti
a facie eiꝰ. & cor ȩgypti tabescẽt in me.¬
lo eius. Moris est scripturarũ obscuris
manifesta sub nectere. &e qđ prius sub eni¬
gnatib dixerint. aꝑta uoce ꝓferre.
UInde & in p̃senti loco: quia contra ȩgyptũ
manfestiorẽ facit intelligentiã. & ad
isam cõminꝰ egyptũ loquitur. qđ nequa.¬
qum ꝑangelos. sed ipse dñs ueniat suꝑ
nubẽ seuẽ idest uelocẽ. & ingredietur
eggyptum. & omĩa idola egẏpti contre.¬
Quidam hanc ꝓphetiam ad saluatoris
tepora referunt. quando egressus est suꝑ
nubem leuem idest corpus humanumꝰ
qlexurgine assumpserat nullo huma¬
ii comixtionis semine prȩgrauatũ siue

Expanded text:
ntem. Et ob hanc causam dederunt occasionem Eusebio, ut hoc de gentibus magis, quae nec spem habeant, nec Testamentum Dei, nec Prophetas, intelligendum putaverit, quam de Judaeis: quod ab ipsis postea Ecclesiae, quae in specula constituta est, donadet supra nubem levem, et ingredietur Aegyptum, et movebuntur simulacra Aegypti a facie ejus, et cor Aegypti tabescet in medio ejus. Moris est Scripturarum, obscuris manifesta subnectere, et quod prius sub aenigmatibus dixerint, aperta voce proferre. Unde et in praesenti loco, quia contra Aegyptum manifestiorem fecit intelligentiam, et ad ipsam comminans Aegyptum loquitur, quod nequaquam per Angelos, sed ipse Dominus veniat super nubem levem, id est, velocem, et ingrediatur Aegyptum, et idola Aegypti contremQuidam totam hanc prophetiam ad Salvatoris tempora referunt, quando ingressus est super nubem levem, id est, corpus humanum, quod ex Virgine assumpserat, nullo humanae commixtionis semine praegravatum: sive
Abbreviated transcription (Latin):
uersiculum in quo ait. erubesce sidon.
radunt enim historiȩ. qđ tyrus colonia
sidonis sit. T rans fretantes mare reple.¬
uerunt te in aquis multis. semen nili.
messis fluminis fruges eiꝰ. Tyrũ negotiati¬
one gaudere. &e totius orbis esse empori-
& presentia tẽpora ꝓbant. & etechi.¬
hel lato sermone descrilit. Quod autem
negotiatores in subuehendis mercib trans.¬
fretant maria. nemo quis dubitet. Nec
tantas habet opes ipsa urbs de terra regi.¬
onis suȩ quȩ ualde angusta est. & galileȩ
damasciq finib p̃mitur: quantas de sub¬
uectione nauium. Nilus omĩs & egypti
fertilitas infunditur tyro. Pro nilo qđ
apud hebreos legimus sior: septuaginta¬
& theodotion negotiatores interp̃tati st̃.
Quod uerbum turbidum. & ꝑhoc nili aqͣs
significat. ieremia testante. Quid tibi
& egypto. ut bibas aquam Geon: Pro qͦ
in hebraico habet sior. id est turbidas.¬

Expanded text:
versiculum, in quo ait: Erubesce, Sidon. versiculum, in quo ait: Erubesce, Sidon. Tradunt enim historiae, quod Tyrus colonia Sidonis sit. Transfretantes mare repleverunt te, in aquis multis semen Nili, messis fluminis fruges ejus. Tyrum negotiatione gaudere, et totius orbis esse emporion, et praesentia tempora probant, et Ezechiel lato sermone describit. Quod autem negotiatores in subvehendis mercibus transfretent maria, nemo est qui dubitet; nec tantas habet opes ipsa urbs de terra regionis suae, quae valde angusta est, et Galilaeae, Damascique finibus premitur, quantas de subvectione navium. Nilus omnis, et Aegypti fertilitas e vicino infunditur Tyro. Pro Nilo, quod apud Hebraeos legimus SIOR  , LXX et Theodotio negotiatores interpretati sunt; quod verbum, turbidum, et per hoc Nili aquas significat, Jeremia testante, quid tibi, et Aegypto, ut bin Hebraeo scriptum est SIOR  , id est, turbida
Abbreviated transcription (Latin):
noab. & agareni. iebal. & amon. &e ama¬
leb. alienigenȩ cum habitantib tẏrum.
sa quib omnib discimus pondus irȩ dĩ suꝑ
trũ uenisse meretricem. quȩ hic subspe¬
de scorti. in et echiel sub nauis transla¬
tione describitur. Ululate inquit naues
maris. Pro quo inseptuaginta legimus.
cartaginis. & habetur in hebreo tharsis.
go tyrioꝵ colonia est in p̾senti loco thar¬
sis non mare generalit̾ sed cartaginem
accipe. quod nequaquã de africa nauis
ꝙrum ueniat. nec de t̾ra cethim quã ciprũ
quidam interp̃tant᷑. Usq hodie enim est
apud eos urbs cethim de qua & ⁊enonsto¬
ice sectȩ heresiarches fuit. Quanquã ple
cetlum italiȩ macedoniȩq insulas arbi¬
trentur. Hoc en imscriptura cõmemorat.
qd̃ alex ander rex macedonũ egressus
sit de terra cethim. Insulam quoq nomi-¬
nans non mentitur. Postea enĩ anabucho¬
donosor uel abalexandro t̃ra continens
sasta est. ꝓpt̾ ex pugnationẽ multis in
breui freto aggerib comportatis. Hego

Expanded text:
Moab, et Agareni, Gebal, et Ammon, et Amalech, alienigenae cum habitantibus Tyrum . Ex quibus omnibus discimus, pondus irae Dei super Tyrum venisse meretricem, quae hic sub specie scorti, in Ezechiel sub navis translatione describitur . Ululate, inquit, naves maris. Pro quo in LXX lCarthaginis: et habetur in Hebraeo THARSIS go Tyriorum colonia est, in praesenti loco Tharsis, non mare generaliter, sed et Carthaginem accipere: quod nequaquam de Africa naves Tyrum veniant, nec de terra Cethim, quam Cyprum quidam interpretantur: usque hodie enim est apud eos urbs Citium, de qua et Zeno Stoicae sectae Haeresiarches fuit: quamquam plerCethim Italiae Macedoniaeque insulas arbitrentur. Hoc enim Scriptura commemorat, quod Alexander rex Macedonum egressus sit de terra Cethim. Insulam quoque nominans, non mentitur: postea enim a Nabuchodonosor, 228 vel Alexandro terrae continens facta est, propter expugnationem multis in brevi freto aggeribus comportatis. Negot
Abbreviated transcription (Latin):
meam laceratam atq conuulsam. ad
popłm robustissimum. qui omĩb quondã
in circũitu gentib terrori fuit. qui semꝑ
dĩ expectat auxilium. & ꝓpeccatorum
magnitudine qđ sꝑat non meret᷑ acciꝑe
cuius diuersarũ gentium reges uastauere
t̾rã. Et cętera quȩ secuntur. Fusebius cesa.¬
riensis historicam int̾p̃tationẽ titulo
reꝑmittens : diuersis sensib euagatur.
Cuius cum libros legerẽ: aliud multum
repꝑi quã dicere ꝓmittebat. Ubicunq
eni eum historia defecerit transit ad al¬
legoriã. & ita separata sociat: ut mirer
eum noua synonis fabrica in unũ cor¬
pus lapidẽ ferrumq conungere.
Hoc breuit̃ admoneo. ne quis pũtet nõs¬
ex illius fontib mutuasse quȩ dicimus
N am ce inp̃senti capitulo aduersus iudeos
& ierosolimã dic̃ ꝓphetiam dirigi. quod
inpͥncipio fidei xp̃ianȩ ad totas gentes

Expanded text:
meam laceratam atque convulsam, ad meam laceratam atque convulsam, ad populum robustissimum, qui omnibus quondam in circuitu gentibus terrori fuit, qui semper Dei exspectavit auxilium, et pro peccatorum magnitudine, quod sperat, non meretur accipere: cujus diversarum gentium reges vastavere terram, et caetera quae sequuntur. Eusebius Caesariensis historicam interpretationem titulo repromittens, diversis sensibus evagatur, cujus cum libros legerem, aliud multo reperi, quam indice promittebat. Ubicumque enim eum historia defecerit, transit ad allegoriam, et ita separata consociat, ut mirer eum nova sermonis fabrica in unum corpus lapidem ferrumque conjungere. Hoc breviter admonui, ne quis nos putet ex illius fontibus mutuasse quae dicimus; nam et in praesenti capitulo adversum Judaeos et Hierosolymam dicit prophetiam dirigi, quod in principio fidei christianae ad totas gentes
Abbreviated transcription (Latin):
I& conculcat᷑ã. cuius diripuerunt flumina
terrã eius. Apud hebreos &e ȩgyptios. &¬
ce egyptius &e ȩgyptia. uno uocabulo
nuncupantur mesraim. Hoc dictũ sit.
nequis in uerbo hȩreat. cum ꝓ genere fe¬
minino masculinũ inuenerit. id est ꝓ
t̃ra hominem. quia & tunc dr̃. qui mitait
in mari legatos. hoc est ipsa mesram.
ipse egẏptius. eo qđ de alexandria quȩ
tunc̾ ut dixximꝰ nõ uocabat᷑ legati missi
tentes dixerint. lte uelocit᷑ ad iudeor
gentẽ conuulsam. &e assirioꝵ impugnatio.¬
ne laceratã. ad popłm quondã terribilẽ
qui dĩ utebatur imꝑio. ad cuiꝰ potentiã
nullus alius comparandus est. ad gentẽ
quȩ dĩ semꝑ expectat auxiliũ. & nichilo¬
minꝰ abomib conculcatur. cuiꝰ t̃rã flumi¬
na idest diuersi reges depopulati sunt.
Alii aut̃ putant qđ apostropha dirigat᷑
ad dnm. & sit sensus. O ds̃ qui mittis in
imꝑas nunci is. Ite uelocit̾ ad gentẽ

Expanded text:
et conculcatam cuius diripuerunt flumina et conculcatam cuius diripuerunt flumina terram ejus. Apud Hebraeos et Aegyptus et Aegyptius et Aegyptii, uno vocabulo nuncupantur MESRAIM . Hoc dictum sit, ne quis in verbo haereat, cum pro genere feminino masculinum invenerit, id est, pro terra hominem, quia et nunc dicitur: Qui mittit in mari legatos, hoc est, ipsa Mesraim, ipse Aegyptius, eo quod de Alexandria, quae tunc, ut diximus, No vocabatur, legati missi tentes, dixerint: Ite velociter ad Judaeorum gentem convulsam, et Assyriorum impugnatione laceratam; ad populum quondam terribilem, qui Dei utebatur imperio, ad cujus potentiam nullus alius comparandus est: ad gentem, quae Dei semper exspectabat auxilium, et nihilominus ab hominibus conculcatur: cujus terram flumina, id est, diversi reges depopulati sunt. Alii autem putant, quod apostropha dirigatur ad Dominum, et sit sensus: O Deus, qui mittis in imperas nuntiis: ite velociter ad gentem
Abbreviated transcription (Latin):
a negiesta sit inuocatio. spsa est enim
terra quȩ est trans flumen ȩthiopiȩ idest
trans riuos nili fluminis. quẽ de ęchiopia
inȩgyptum fluere nemo dubitat. Potest
egyp̃tus alarũ cimbalum dici. ꝓpt̾ ueloci¬
tatẽ frugum. Uel ox quippe &e concitꝰ aui¬
um uolatus reddit cimbali sonitꝰ. Quidã
exeo qđ sequitur. qui mitcit in mari lega¬
tos. & in uasis papiri suꝑ aquas Romanũ
regnum intelligunt. & omnẽ historiam
referunt ad uespasiani & titi tempora.
a quib ierosolima subuersa est. Sed hoc
fidei nr̃ȩ non conuenit ut minet᷑ dñs re¬
gno romano quare impiam gentẽ subuer-¬
terit. & rursum in montẽ sion dicat mu.¬
nera offerenda. nisi forte &e hȩc sp̃ualiter
in ȩccłia accipiamꝰ. Qui mitait in ma¬¬
ri legatos. & in uasis pap̃iri suꝑ aquas.¬
Ilte angłi uoloces ad gentẽ conuulsã & di¬
laceratam. ad popłm terribilẽ post quẽ
ñ est alius. gentẽ expectantẽ. ex pectantẽ

Expanded text:
Dei neglecta sit invocatio. Ipsa est enim Dei neglecta sit invocatio. Ipsa est enim terra, quae est trans flumina Aethiopiae, id est, trans rivos Nili fluminis, quem de Aethiopia in Aegyptum fluere nemo dubitat. Potest Aegyptus alarum cymbalum dici propter velocitatem frugum: velox quippe et concitus avium volatus reddit cymbali sonitum. Quidam ex eo quod sequitur: Qui mittit in mari legatos, et in vasis papyri super aquas, Romanum regnum intelligunt et omnem historiam referunt ad Vespasiani et Titi tempora, a quibus Hierosolyma subversa est. Sed hoc fidei nostrae non convenit, ut minetur Dominus regno Romano, quare impiam gentem subverterit, et rursum in montem Sion dicat munera deferenda, nisi forte et haec spiritualiter in Ecclesia accipiamus. Qui mittit in mari legatos, et in vasis papyri suite angeli veloces ad gentem convulsam et dilaceratam ad populum terribilem post quem non est alius gentem expectantem expectantem
Abbreviated transcription (Latin):
machus sonitus. theodotion naues inter.¬
p̃tati sunt. & nos incimbalũ uertimus.
aquila inumbrã transtulit. Sed sciendũ
qđ umbra sel dr̃. Hic aut̃ sillaba ipsa ge¬
minatur. Ex quo possumꝰ dictũ intelli¬
gere. Ue terrȩ. quȩ inumbra alarũ suarũ
pollicet᷑ auxilium. Et cum scriptura
dicat. qui habitat in adiutorio altissimi.
inꝓtectione dĩ cęli confirmabit᷑. ꝓ quo
inhebreo scriptum est. inumbra omĩpo¬
tentis cõmorabitur: ipsa dĩ similitudinẽ
habere sẽ iactans. & inꝑiculis constituta
aliis suffragia reꝑmittit. Significat
aut̃ siue nõ ęgẏpti ciuitatẽ quȩ nunc
alexandria dr̃. siue ȩgyptũ in qua semꝑ
irłm quasi suꝑ quassatã harundinem
innisa est quȩ confracta manũ ꝑforat
incumbentis. Et est hic ordo pulcherri.¬
mus ut quomͦ in pͥori uisione sermo ꝓphe.¬
teus damasco minabatur. qđ decem
trib in illa habuerint auxiliũ tanquã¬
sayti uastitas prȩdicit᷑. ob cuiꝰ auxiliũ

Expanded text:
machus, sonitum, Theodotion, aves interpretati sunt, et nos in cymbalum vertimus. Aquila bis umbram transtulit. Sed sciendum quod umbra SEL dicitur, hic autem syllaba ipsa geminatur. Ex quo possumus dictum intelligere: Vae terrae, quae in umbra alarum suarum pollicetur auxilium. Et cum Scriptura dicat: Qui habitat in adjutorio Altissimi, in protectione Dei coeli commorabitur , pro quo in Hebraeo scriptum est, In umbra Omnipotentis commorabitur: ipsam Dei similitudinem habere se jactans, et in periculis constituta aliis suffragari repromittit. Significat autem sive No, Aegypti civitatem, quae nunc Alexandria dicitur, sive Aegyptum, in qua semper Jerusalem quasi super quassatam arundinem innixa est, quae confracta manum perforat incumbentis. Et est hic ordo pulcherrimus: ut quomodo in priori Visione sermo propheticus Damasco minabatur, quod decem tribus in illa habuerint auxilium, misernunc Aegypto vastitas praedicetur; ob cujus auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
& arabas. & damascenos. & deinceps egy.¬
ptios fuisse subuersos. Qͦd aut̃ semꝑsiat
gentes. & prȩcipue tẏrus impugnauert
isrł. & in illius subuersione letata sit:
amos ꝓpha in exordio sui uolumins
explicat. & breuit̾ laudes dõ canens psal.¬
mista declarat. Ds quis similis tibi. Ne ta

Expanded text:
et Arabas, et Damascenos, ac deinceps Aegyet Arabas, et Damascenos, ac deinceps Aegyptios fuisse subversos. Quod autem semper hae gentes, et praecipue Tyrus impugnaverit Israel, et in illius subversione laetata sit, Amos propheta in exordio sui voluminis explicat , et breviter laudes Deo canens Psalmista declarat: Deus, quis
Abbreviated transcription (Latin):
clipeum. & uineas atꝙͣ temꝑabit in
muros tuos. & turres tuas destruet u
aͬmatura sua. & cȩtera quȩ usq ad firem
uisionis sequuntur. Nam̃ & in alia ꝓpħt¬
tia quȩ aduersus ȩgyptios cernitur:
eadem scriptura contexit. Fili hominis
nabuchodonosor rex babilonis seruit
fecit exercitum suum seruitute masui
aduersus tẏrum. Omẽ caput decalua¬
tum. & omĩs humerus depilatꝰ. & me¬
ces non est reddita ei & exercitui eiꝰde
tyro. Perquȩ significat multo tempore
abexercitu babilonis aggerẽ cõportatũ
ut quod postea fecit alexander insulã
continenti t̃rȩ socians: ille ante facere
sit conatus. Quomodo gͦ aduersus ba¬
bilonem. & philistum. & moab. & egi.¬
tum. & idumeos. & ismahelitas. supra
dĩ cõminationẽ legimus. qđ insultauerit
captiuitati populi eiꝰ: ita etiam nunc ad¬
uersus tẏrum inimicã &e insultatricem
subuersionis ierłm ꝓphetia texitur. qdđ
& ipsa ab eodem hoste sit destruenda.
repꝑimꝰ post captiuitatẽ ierłm palestinos

Expanded text:
s temperabit in muros tuos, et turres tuas destruet in armatura sua, et caetera quae usque ad finem visionis sequuntur. Nam et in alia prophetia, quae adversum Aegyptios cernitur, eadem Scriptura contexit: Fili homNabuchodonosor Rex Babylonis servire fecit exercitum suum servitute magna adversus Tyrum: omne caput decalvatum, et omnis humerus depilatus, et merces non est reddita ei, neque exercitui ejus de Tyro . Per quae significat multo tempore ab exercitu Babylonis aggerem comportatum, ut quod postea fecit Alexander, insulam continenti terrae socians, ille ante facere sit conatus . Quomodo ergo adversus Babylonem et Philistiim, et Moab, et Aegyptum, et Idumaeos et Ismaelitas, supra Dei comminationem legimus, quod insultaverint captivitati populi ejus, ita etiam nunc adversum Tyrum inimicam, et insultatricem subversionis Jerusalem prophetia texitur, quod etiam ipsa ab eodem hoste sit destruenda. reperimus post captivitatem Jerusalem, Palaestinos,
Abbreviated transcription (Latin):
t̃rȩ. &e estate ꝑpetua erunt suꝑ eũ uolu¬
cres. & om̃s bestiȩ t̾rȩ suꝑ illum hiemaba
Quia de meridie dixerat. & nubem roris
inestate ac messe prȩmiserat. & ab agriu¬
tura translationẽ sumpserat: seruat᷑ cĩ
in reliquis describens egypti suꝑbiã ep
płi illius uastitatẽ. & cadauera ꝑuniuensi
ꝓuinciam. quȩ a uolucrib deuoranda sir
Quomͦ enĩ ante maturitatẽ segetes erumpen¬
tes cito ꝑeunt. & antequam ꝑfectio tẽpor
ueniat germinantes inutił es sunt: sc
inquit egyptii popłi quasi rami in ut
falcib precident᷑. & cuncte ꝓpagines
dabuntur. Ac ne putares eũ de uinea dus
& ñ de hominib : uertit metaphorã in
historiȩ ueritatẽ. Et relinquent᷑ inquit
simul auib montiũ. & bestiis terrȩ. luis
enĩ & bestiȩ. ñ abscisos arboꝵ ramos sed
cadauera deuorant. Legamꝰ pleniꝰ ezechi¬
el ubi ꝓphetat contra pharaonẽ &e con¬
tra ȩgẏptum. & hec omĩa aꝑtissime sen¬

Expanded text:
et aestate perpetua erunt super eum volucres, et omnes bestiae terrae super illum hyemabunt. Quia de meridie dixerat, et nubem roris in aestate ac messe praemiserat, et ab agricultura translationem sumpserat, servat eam in reliquis, describens Aegypti superbiam, et populi illius vastitatem, et cadavera per universam provinciam, quae a volucribus devoranda sint. Quomodo enim ante maturitatem segetes erumpentes, cito pereunt, et antequam perfectio temporis veniat, germinantes inutiles sunt: sic, inquit, Aegyptii populi quasi rami inutiles falcibus praecidentur, et cunctae propagines nudabuntur. Ac ne putares eum de vinea dicere, et non de hominibus, vertit metaphoram in historiae veritatem: Et relinquentur, inquit, simul avibus montium, et bestiis terrae. Aves enim et bestiae non abscisos arborum ramos, sed cadavera devorant. Legamus plenius Ezechiel, ubi prophetat contra Pharaonem et contra Aegyptum: et haec omnia apertissime scr
Abbreviated transcription (Latin):
uidebitis. & clangorẽ tubȩꝰ audietis. Cun¬
ctȩ inquit gentes ꝑcircũitũ quando meã
uissionẽ quasi signũ in montib eleuatũ.
meumq imꝑium quasi clangorẽ tubȩ
sullimit̾ resonantis audieritis: tunc uide¬
bitis quid prȩceꝑim.
Quia hȩc dicit dominus ad me.
Quiescam. & considerabo in loco meo. Quid
scam. ut udei p̾utant intẽplo. ut nos in
cȩlestib. Et considerabo in qui rerũ finis
adueniat. Sicut meridiana lux
clara est. & sicut nubes roris in die messis.
Sicut in tota die nichil est clarius meridie
quando sol de medio cȩlo rutilat. & om¬
nẽ orbẽ parit̃ illustrat. sicut in ęstu &
calore torrente quando nudus messor
excoquitur. & oꝑis magnitudinem
anehlitu ꝓbat gratissima est roris tepris
si arentes stipulas matutinus humor ste¬
biles faciat: ita m̃s sermo quẽ consideribs
in loco meo. cunctis in me credentib a¬
ueniet. Ante messem enĩ tot᷑ eflons
&e immatura ꝑfectio germinabit. Pt p¬

Expanded text:
unctae, inquit, gentes, per circuitum, quando meam jussionem, quasi signum in montibus elevatum, meumque imperium, quasi clangorem tubae sublimiter resonantis audieritis, tunc videbitis quid praeceperim. Quia haec dicit Dominus ad me: Quiescam, et considerabo in loco meo. Quid scam: ut Judaei putant, in Templo; ut nos, in coelestibus. Et considerabo, inquit, qui rerum finis adveniat. Sicut meridiana lux clara est, et sicut nubes roris in die messis. Sicut in toto die nihil est clarius meridie, quando sol de medio coelo rutilat, et omnem orbem pariter illustrat, et sicut in aestu et calore torrente, quando nudus messor excoquitur, et operis magnitudinem anhelitus probat, gratissima est roris temperies, si arentes stipulas matutinus humor secabiles faciat: ita meus sermo, quem considerabo in loco meo, cunctis in me credentibest: Ante messem totus effloruit, et immatura perfectio germinabit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
urbs post sodomam & gomorrã. ad amã
& seboim. quȩ ad p̃ces loth parua seruata
est. appellat᷑q bala idest absorta. traden¬
tib hebreis quod t̃cio t̾rȩ motu ꝓstrata
sit. Ipsa est quȩ hodie siro sermone uocat᷑
toora. hebraice segor. utroq paruula.
Possumus &e uitulã cont̾nantẽ ꝓ ꝑfecta¬
ȩtate acciꝑe. Sicut enĩ tricesimꝰ annus in
hominib. ita in pecudib ac iumentis ter¬
cius robustissimus est. Uectes quoq pro
t̃minis & robore intellige. eo qđ segor
infinib moabitarũ sita sit. diuidẽns ab
eis t̾rã philistiim. Per ascensũ enĩ luith
flens ascendit. Et ieremias. Per ascensum
luith. plorans ascendit infletũ. Intelligimꝰ
aut̃ cluium esse itineris qđ ducit ad as¬
sirios. & ꝑhoc captiuitatẽ significari.
Et in uia oronaim clamorẽ contritionis
Teuabunt. Rursũ ieremias. Uar clamoris

Expanded text:
urbs post Sodomam, et Gomorrham, Adamam, urbs post Sodomam, et Gomorrham, Adamam, et Seboim, quae ad preces Lot parva servata est. Appellaturque Bala, id est, absorpta, tradentibus Hebraeis, quod tertio terrae motu prostrata sit. Ipsa est quae hodie Syro sermone vocatur Zoora , Hebraeo Segor, utroque parvula. Possumus vitulam conternantem pro perfecta aetate accipere. Sicut enim tricesimus annus in hominibus, ita in pecudibus ac jumentis tertius robustissimus est. Vectes quoque pro terminis, et robore intellige, eo quod Segor in finibus Moabitarum sita sit, dividens ab eis terram Philisthiim. Per ascensum enim Luith flens ascendet. Et Jeremias: Per ascensum Luith plorans ascendet in fletum. Intelligimus autem clivum esse itineris quod ducit ad Assyrios, et per hoc captivitatem significari. Et in via Oronaim clamorem contritionis levabunt. Rursum Jeremias: Vox clamoris
Abbreviated transcription (Latin):
ei ululabit sibi. Uerbũ hebraicũ elusẽ ꝓ
quo aquila exonos idest expeditos & exer¬
tis humeris. simmachus accinctos interp̃¬
tatꝰ est: quidã putant ñ uiros sed nomen
urbis intelligi quȩ hodie appellat᷑ elusa.
& est inmoabitis partib sita. Possumꝰ aut̃
&e hoc dicere. quod uniuersa pugnatorum
foraitudo corruerit. & mutius fletib omĩs
terra resonarit. Sin aut̃ eluse ut aquila
ualuit cxertis humeris intelliguntur: ille
nobis sensus suggerit᷑. qđ ad plangendum
cuncti nudauerint pectora. Cor meum
adnioab clamabit. Propħa loquit᷑ dolentis
afestu uel qđ hostis quoq creatura sit dĩ
inquo tot mala suꝑueniant. uel qđ tantis
ulanitatib oppͥmendi: ut etiã inimicis
Uectes eiuis usq ad segor uitulam cont̾.¬
nantẽ. Et ieremias. A segor inquit usq
ad oronaim uitulam conternantẽ. De hac
& in libris quȩstionũ hebraicarũ diximꝰ.
& nunc breuit᷑ annotamus. qđ ipsa sit qͥnta

Expanded text:
ejus ululabit sibi. Verbum Hebraicum ELUSE , pro ejus ululabit sibi. Verbum Hebraicum ELUSE , pro quo Aquila ἐξώμους, id est, expeditos, et exertis humeris, Symmachus accinctos interpretatus est, quidam putant non viros, sed nomen urbis intelligi, quae hodie appellatur Eluza, et est in Moabitidis partibus sita. Possumus autem et hoc dicere, quod universa pugnatorum fortitudo corruerit, et mutuis fletibus omnis terra resonarit. Sin autem Eluse, ut Aquila voluit, exertis humeris intelligantur, ille nobis sensus suggeritur, quod ad plangendum cuncti nudaverint pectora. Cor meum ad Moab clamabit. Propheta loquitur dolentis affectu, vel quod hostes quoque creatura Dei sint, in quos tot mala superveniant: vel quod tantis calamitatibus opprimendi, ut etiam inimicis Vectes ejus usque ad Segor vitulam conternantem. Et Jeremias: A Segor, inquit, usque ad Oronaim vitulam conternantem. De hac et in libris Quaestionum Hebraicarum diximus, et nunc breviter annotamus, quod ipsa sit quinta
Abbreviated transcription (Latin):
ntruus eiꝰ accincti sunt sacco. suꝑ tecta eiꝰ
mnplaceis eiꝰ omis ululatus descendit in
fietum. Honerunt priuatȩ lacrimȩ. publi¬
cumluctũ publica lam̃ta resonabunt.
Net matronȩ nec uirgines. nec ȩtas parua
oueror. nec faracti senum gressus tenebunt᷑
domi. Pudorẽ & imbecillitatẽ extrema
captuuitas nesciet. Ela mabit esebon
& edeale. Nomina ciuitatũ moabiticȩ ꝓ¬
iuntiȩ. quarũ esebon urbs fuit quondã
regis amorreoꝵ. de quã idem ieremias.
Iqnis egressus est de esehon. & flamma de
nedio seoN. Interp̃tat᷑ aut̃ esebon cogita
tio. Et ideo alludens ad nom̃ ieremi as
contra esebon: ait. Cogitauerunt mala.
sꝙ iasa audita est uax eoꝵ. Urbs iasa
nortuo mari imminet. ubi est t̾minus ꝓuntiȩ
mnoabitarũ. Hoc gͦ indicat. qđ usq ad ex¬
rrmos fines ululatus ꝓuintię ꝑsonabunt.
UInde & ieremias ait. De clamorib esebon
usq elealẽ. & iasan deder̃ uocẽ suã.
Suꝑhoc expediti moab ululabunt. anima

Expanded text:
us accincti sunt sacco; super tecta ejus, et in plateis ejus omnis ululatus descendet in fletum. Non erunt privatae lacrymae, publicum luctum publica lamenta resonabunt; nec matronae, nec virgines, nec aetas parva puerorum, nec fracti senum gressus tenebuntur domibus, pudorem et imbecillitatem extrema captivitas nesciet. Clamabit Esebon et Eleale. Nomina civitatum Moabiticae provinciae, quarum Esebon urbs fuit quondam regis Amorrhaeorum, de qua idem Jeremias, Ignis egressus est de Esebon, et flamma de medio Seon. Interpretatur autem Esebon, cogtio: et ideo alludens ad nomen, Jeremias contra Esebon ait: « Cogitaverunt mala, usque Jesa audita est vox eorum. » Urbs Jesa Mortuo mari imminet, ubi est terminus provinciae Moabitarum. Hoc ergo indicat, quod usque ad extremos fines ululatus provinciae personabat. Unde nunc Jeremias ait: « De clamore Esebon usque Eleale et Jasan dederunt vocem suam.hoc expediti Moab ululabunt, anima
Abbreviated transcription (Latin):
nomine ꝓpt̃ latices qui tacite fluunt.
Usq hodie in different̃ & dimon & diboñ
uidebatur quid esset: sequenti uersiculo
demonstrauit dicens. lis qui fugerint
de moab leonem &e reliquiis t̾rȩ̃. ut etiã
qui fuga lapsi sunt a bestiis consumant᷑.
Quanquam ce ꝑ metaphoram leonẽ regẽ
hostium possumꝰ intelligere. ut potentiã
Eeius quasi rugitum nemo possit euah¬
Emitte agnum dominatorẽ tent
de petra deserti ad montem filiȩ syon
Qͦd interp̃tamur. non est historia sed poist
transit ad aliud. ne si ordinẽ scriptum
conseruet: ñ sit uaticinium. sed nara
Et est sensus. O moab in qua deseuituris
leo. & de qua ne reliquiȩ quidẽ salun
poterunt: habeto solatium. Egredieu
de te agnus immaculatꝰ qui tollit pt¬
cata mundi. qui dominet᷑ in orbe t̾ĩs
De petra deserti. hoc est de ruth quȩ man
morte uiduata. de boot genuit obeia
de obed genuit iesse. & de iesse daui

Expanded text:
nomine propter latices qui tacite fluant, nomine propter latices qui tacite fluant, usque hodie indifferenter et Dimon et Dibon hem facere videbatur, quid esset, sequenti versiculo demonstravit dicens: His qui fugerint de Moab leonem, et reliquiis terrae: ut etiam qui fuga lapsi sunt, a bestiis consumantur. Quamquam et per metaphoram leonem, regem hostium possumus intelligere, ut potentiam ejus quasi rugitum nemo possit evaEmitte Agnum, dominatorem terrae, de petra deserti ad montem filiae Sion. Quod interpretamur, non est Historia, 189 sed ptransit ad aliud: ne si ordinem Scriptura conservet, non sit vaticinium, sed narratio. Et est sensus: O Moab, in quam desaeviturus est leo, et de qua ne reliquiae quidem salvari poterunt, habeto solatium hoc: Egredietur de te Agnus immaculatus qui tollat peccata mundi, qui dominetur in orbe terrarum. De petra deserti, hoc est, de Ruth, quae mariti morte viduata, de Booz genuit Obed et de Obed Jesse, et de Jesse David,
Abbreviated transcription (Latin):
uillam infinib eoꝵ sitã. cuiꝰ a plerisq
accolȩ inmonte oreb heliȩ prębuisse ali¬
menta dicunt᷑. Qd nomen ꝓpt̾ ambigui¬
tatẽ trans fert᷑. & incuruos atq occidentẽ.
lusaq campestria. Est aut̃ sensus. lux ta
morbi magnitudinẽ. erit uisitatio. Uisi¬
mor t̃minos moab. Usq ad gallim ulu¬
latus eiꝰ. & usq ad puteũ helim clamor
eiꝰ. Fadem ꝓpe omĩa &e ieremias scribit.
Sunt aut̃ urbes & loca moabitarũ. in qͥb
elamor &e eiulatio captiui popłi descri¬
bitur. Quia aquȩ dimon repletae
sunt sanguinẽ. Ubi prius erat luxuria
ꝓpt̃ irriguos agros & fontes uigit̾ ema¬
nantes: ibi ꝓmultitudine int̾fectoꝵ riu
sanguinis fluent. Ponã enĩ suꝑ dibon
additamenta his qui fugerint de moab
leonem & reliquiis t̾rȩ. Ne quis scripto¬
ris uitium putet. & errorẽ dũ emenda¬
litteram scribitur. e quib dimon silen¬¬
tium int̾p̃tat᷑. dibon fluens. indito utroq

Expanded text:
villa in finibus eorum sita, cujus a plerisque villa in finibus eorum sita, cujus a plerisque accolae in monte Oreb Eliae praebuisse alimenta dicuntur: quod nomen propter ambiguitatem transfertur et in corvos, atque Occidentem, locaque campestria. Est autem sensus: juxta morbi magnitudinem erit visitatio. Visimor terminum Moab, usque ad Agallim ululatus ejus, et usque ad puteum Elim clamor ejus. Eadem prope omnia, et Jeremias scribit. Sunt autem urbes, et loca Moabitarum, in quibus clamor, et ejulatio captivi populi describitur. Quia aquae Dibon repletae sunt sanguine. Ubi prius erat luxuria propter irriguos agros, et fontes jugiter emanantes, ibi prae multitudine interfectorum rivi sanguinis fluent. Ponam enim super Dibon additamenta his qui fugerint de Moab leonem, et reliquiis terrae. Ne quis Scriptoris vitium putet, et errorem emendalitteram scribitur: E quibus Dimon, silentium interpretantur; Dibon, fluens. Indito utroque
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝑspicuum sit uel urbiũ in moab uel
locoꝵ esse nomina. quȩ deser̃ transmi¬
grantes. Aquȩ enĩ nemrim desertȩ
erunt. Hoc oppidum suꝑ mare mortuum
est salsis aquis. & obhoc ipsũ sterilib.
Siue autem allusit ad nomen. siue qͦd ante
non fuerat: post uastitatẽ accidit. ut
etiam aquȩ in amaritudinẽ uerterentur.
Quia aruit herba. defecit germen. ui¬
ror omĩs interuit. Non ut quidã putant
uere ꝓpt steriles nemrim aquas omnis
herba eraruit. sed ꝑmetaphorã scriptura
loquitur. Et est sensus. In cuncto moab
aquȩ nemrim er̃ salsȩ &e amarȩ. Et quomͦ
ibi nulla herba pullulat: sic totã ꝓiun¬
tiam siccitas consequet᷑. idest a segor usq
oronaim. a finib usq ad fines. idipsum
ieremias. Aquȩ nemrim pessimȩ erunt.
Scd̾m magnitudinem oꝑis & uisitatio
eorum. ad torrentẽ salicum ducent eos.
Pro salicib in hebreo legimꝰ arabin. qͦd pos.¬
sunt & arabes intelligi. &r legi orbim. id ÷

Expanded text:
cum perspicuum sit vel urbium in Moab, vel locorum esse nomina, quae deserunt transmigrantes. Aquae enim Nemrim desertae erunt. Hoc oppidum super mare Mortuum est, salsis aquis, et ob hoc ipsum sterilibus. Sive autem allusit ad nomen, sive quod ante non fuerat, post vastitatem accidit, ut etiam aquae in amaritudinem verterentur. Quia aruit herba, defecit germen, viror omnis interiit. Non ut quidam putant, vere propter steriles Nemrim aquas omnis herba exaruit, sed per metaphoram Scriptura loquitur. Et est sensus, in cuncto Moab aquae Nemrim erunt salsae et amarae; quomodo ibi nulla herba pullulat, sic totam provinciam siccitas consequetur, id est, a Segor usque ad Oronaim, a finibus usque fines. Id ipsum Jeremias: Aquae Nemrim pessimae erunt . Secundum magnitudinem operis, et visitatio eorum: ad torrentem salicum ducent eos. Pro salicibus in Hebraeo legimus ARABIM , quod potest et Arabes intelligi, et legi ORBIM , id est,
Abbreviated transcription (Latin):
imminutus. Pia quidẽ uoluntas inter.¬
riȩ. Nos aut̃ dicimus. qͦd subuersa dama¬
sco. &e decem tribub ductis in assirios.
residui tribuum qui erant ex isrł ad ete.¬
chiȩ litteras conuersi sint ad cultũ dĩ.
ce ad templũ ierosolimam uenerint
sicut parali pomenon narrat historia.
Deleta gͦ damasco. conuertent᷑ homines
ad factorẽ suũ idest dm̃ qui eos creauit.
& oculi eoꝵ nequaquã idola quȩ fecerant
in bethel & in dan sed dm̃ respicient.
contemnentes delubra & altaria quȩ
oꝑati sunt digiti eor. Indie illa
erunt ciuitates fortitudinis eiꝰ dereli¬
ctȩ. sicut aratra & segetes quȩ derelictȩ
sunt a facie filioꝵ israel: & erit deser¬
ta. Hoc non loquitur contra damascum.
sed contra decem trib quȩ uocabantur
isrł: ut quomodo ad aduentũ ex egy¬
pto popłi dĩ. om̃s gentes quȩ incolebant
terram reꝑmissionis subito pauore territȩ
aratra dimiserunt. aceruosq frugum.

Expanded text:
imminutus. Pia quidem voluntas interpimminutus. Pia quidem voluntas interpdinem. Nos autem dicimus, quod subversa Damasco, et decem tribubus ductis in Assyrios, residui tribuum qui erant ex Israel, ad Ezechiae litteras conversi sint ad cultum Dei, et ad templum Jerusalem advenerint, sicut Paralipomenon narrat historia . Deleta ergo Damasco, convertentur homines ad factorem suum, id est, ad eum qui eos creavit, et oculi eorum nequaquam idola quae fecerant in Bethel et in Dan, sed Deum respicient, contemnentes delubra et altaria, quae operati sunt digiti eorum. In die illa erunt civitates fortitudinis ejus derelictae sicut aratra, et segetes quae derelictae sunt a facie filiorum Israel, et erit deserta. Hoc non loquitur contra Damascum, sed contra decem tribus, quae vocabantur Israel; ut quomodo ad adventum ex Aegypto populi Dei, omnes gentes quae incolebant terram repromissionis, subito pavore conterritae aratra dimiserunt, acervosque frugum
Abbreviated transcription (Latin):
lunt intelligi. qđ sub assiria captiuitate
damascus ñsit omĩno deleta. sed trans.¬
latis quib dam in cirenen. alia pars
cultoꝵ t̾rȩ dimissa sit quȩ ce ipsa postea
babilonio uastante deleta est: donec
sub macedonib & ptolomeis rursum
restauraret᷑. & in aduentu xp̃i esset qͥdẽ
ciuitas. sed non tantȩ potentiȩ quantȩ
ante fuerat. Et est sensus. Tam pauci
remanebunt in damasco. quã solent
post messores paucȩ remanere spicȩ
quas in ualle raphaim latissima &e põ.¬
tentissima solent pauꝑes legere. uel
in olea paucȩ oliuȩ quȩ diligentiã le.¬
gentis euaserint. Indie illa ineli-¬
nabitur homo ad factorẽ suũ. & oculi
ad altaria quȩ fecerunt manus eius. &
quȩ oꝑati sunt. digiti eius. & non respi.¬
ciet lucos & delubra. Hoc axp̃i temporib
putant esse completum. quando destructo
regno damasci ꝑpetuum saluatoris suc-¬
cessit imꝑium: & idolatriȩ error est

Expanded text:
lunt intelligi, quod sub Assyria captivitate lunt intelligi, quod sub Assyria captivitate Damascus non sit omnino deleta, sed translatis quibusdam in Cyrenem, alia pars cultorum terrae dimissa sit, quae et ipsa postea Babylonio vastante deleta est: donec sub Macedonibus et Ptolemaeis rursum instauraretur, et in adventu Christi esset quidem civitas, sed non tantae potentiae quantae antea fuerat. Et est sensus: tam pauci remanebunt in Damasco, quam solent post messores paucae remanere spicae, quas in valle Raphaim latissima et potentissima solent pauperes legere: vel in olea paucae olivae, quae diligentiam legentis evaserint. In die illa inclinabitur homo ad factorem suum, et oculi ad altaria, quae fecerunt manus ejus, et quae operati sunt digiti illius: et non respicient lucos et delubra. Hoc Christi temporibus putant esse completum, quando destructo regno Damasci, perpetuum Salvatoris successit imperium, et idololatriae error est
Abbreviated transcription (Latin):
Icongregans in messe quod restiterit.
S&e brachium eius spicas leget. & sicut
Iquęrens spicas in ualle raphaim.
Et relinquetur in eo sicut racemus. &e sic̃
excussio ol eȩ duarum aut triũ oliua¬
Irũ insummitate rami. siue quattuor¬
S aut quinq. in cacuminib eiꝰ fructus
eiꝰ dicit dñs ds̃ isrł. Qui pręsentem
damasci uastitatẽ sub romano intelli.¬
gunt regno: hȩc de apłis significata
contendunt. quod quomodo paucȩ spicȩ
&e oliuȩ remanere soleant in agro uel
in arborib : sic reliquiȩ saluentur isrł.
maxime quia sequatur. Indie illa in¬
clinabitur homo ad factorẽ suũ. &e
oculi eiꝰ ad scm̃ isrł respicient. idest
ad xp̃m. Duas oliuas &e tres &e quattu¬
or. & quinq. quattuordecim apłos in-¬
terp̃tantur. idest duodecim qui electi
sunt. & terciũ decimum iacobũ qui
appellabatur fr̃ xp̃i. paulũq apłm
uas electionis. Qui uero assirioꝵ tẽ porib
putant cõpleta quȩ dicta sunt: hoc uo¬

Expanded text:
congregans in messe quod restiterit, et brachium ejus spicas leget: Et erit sicut quaerens spicas in valle Raphaim. Et relinquetur in eo sicut racemus, et sicut excussio olivae duarum vel trium olivavarum in summitate rami, sive quatuor aut quinque in cacuminibus ejus fructus ejus, dicit Dominus Deus Israel. Qui praesentem Damasci vastitatem sub Romano intelligunt regno, haec de Apostolis significata contendunt, quod quomodo paucae spicae et olivae remanere soleant in agro vel in arboribus, sic reliquiae Israel salventur; maxime quia sequatur: In die illa inclinabitur homo ad factorem suum, et oculi ejus ad Sanctum Israel respicient, id est, ad Christum. Duas olivas, et tres, et quatuor, et quinque, quatuordecim Apostolos interpretantur, id est, duodecim qui electi sunt, et tertiumdecimum Jacobum, qui appellatur frater Domini; PaulumAssyriorum temporibus putant completa quae dicta sunt, hoc vo
Abbreviated transcription (Latin):
respondebit ei quia dñs fundauerit sy¬
on: & ipse humilem popłm sua uirtute
ꝓtexerit. Pro angelis. septuaginta tran¬
stulerunt reges. unius alepħ litterȩ er¬
planctum. suꝑ nabo & suꝑ medaba mo.¬
ab ululauit. De onere & pondere semel
dixisse sufficiat. Hoc tantum breuiter
admoneo. qđ onus semꝑ tristia conseqͣnt᷑.
uisionẽ aut̃ uel statim leta. uel infine lȩca
post tristia. Moab ꝓuintia est arabum.
in qua fuit balac filius beor qui con¬
ducrit ariolum balaam de mesopota¬
mia ut malediceret isrł: ubi & initiat᷑:
popłs beel phegor. Huius metropolis est¬
ciuitas ar. quȩ hodie ex hebreo & greco
sermone composita ariopolis nuncu¬
patur. ñ ut pleriq estimant qđ aRoS
idest martis sit ciuitas. Interp̃tatur
rius. Quantȩ aut̃ fuerit potentiȩ : iere.¬
mias testatur dicens. Non est ultra exul¬¬
tatio in moab. Et iterum. Habuisti fi¬
duciã in munitionib tuis. & in thes¬

Expanded text:
respondete eis, quia Dominus fundaverit Sirespondete eis, quia Dominus fundaverit Sion, et ipse humilem populum sua virtute protexerit: Pro Angelis   LXX transtulerunt reges  , unius ALEPH litterae erplanctum super Nabo et super Medaba Moab ululadixisse sufficiat. Hoc tantum breviter admoneo, quod onus semper tristia consequantur. Visionem autem vel statim laeta, vel in fine laeta post tristia. Moab provincia est Arabum, in qua fuit Balac filius Beor ; qui conduxit hariolum Balaam de Mesopotamia, ut malediceret Israel, ubi et initiatus est populus Beelphegor . Hujus metropolis civitas AR  , quae hodie ex Hebraeo et Graeco sermone composita Areopolis nuncupatur; non ut plerique existimant quod ἄρεος, id est, Martis civitas sit. Interpretatur rius. Quantae autem fuerit potentiae, Jeremias testatur , dicens: Non est ultra exsultatio in Moab. Et iterum: Habuisti fiduciam in munitionibus tuis, et in thes
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis. Sermonẽq dirigit adurbes
palestinoꝵ. quȩ eiulare debeant & lugere
ueniente sennacherib: & terrentis mõdo
cuncta uastante. Sub rege enim e⁊ echia
uenit assiriꝰ. & int̾ cȩteras nationes uasta¬
uit philisteos. ad quos loquit᷑ ieremias.
Ecce aquȩ ascendent abaquilone. & erunt
quasi torrens inundans. & oꝑient terrã
& plenitudinem eiꝰ. urbẽ & habitatores
illius. Ab aquilone enĩ uenit assiruis. &
de eiꝰ ardore egredientis niniuen &e nati¬
ones cȩteras subiugantis. eo tempore quo
hec canebantur: fumus ascendebat
in excelsum. idest rumor inpopłos ua.¬
gabatur ꝑordinem cunctarum gentiũ.
phenices quoq & palestinos esse uastan.¬
tis : Quia dñs fundauit syon: & in ip̃so
sꝑabunt pauꝑes popłi eiꝰ. Quia dixerat.
nullus est qui effugiat agmen eiꝰ: uidebat᷑
in generali sententia etiam iudeos esse
comp̃hensos. Si inquit quęsierint angłi
gentis assiriȩ quare solus iudas eu aserit.:

Expanded text:
civitatis. Sermonem quoque dirigit ad urbes civitatis. Sermonem quoque dirigit ad urbes Palaestinorum quod ejulare debeant, et lugere veniente Senacherib, et torrentis modo cuncta vastante. Sub rege enim Ezechia venit Assyrius, et inter caeteras nationes vastavit Philisthaeos. Ad quos loquitur Jeremias: Ecce aquae ascendent ab aquilone, et erunt quasi torrens inundans: et operient terram et plenitudinem ejus, urbem et habitatoreillius. » Ab aquilone enim venit Assyrius, et de ejus ardore egredientur Niniven et nationes caeteras subjugantes. Eo tempore quo haec canebantur, fumus ascendebat in excelsum, id est, rumor in populis vagabatur per ordinem cunctarum urbium, Phoenices quoque et Palaestinos esse vastantis? quia Dominus fundavit Sion, et in ipsa sperabunt pauperes populi ejus. Quia dixerat, Nullus est qui effugiat agmen ejus, videbatur in generali sententia etiam Judas esse comprehensus. Si; inquit, quaesierint Angeli gentis Assyriae, quare solus Judas evaserit,
Abbreviated transcription (Latin):
idest reguli serpens uolans. ut draconem
uolantem intelligas. Et pascentur
primogenita pauꝑum. & pauꝑes fiducia¬
lit̃ requi escent. Cum te ꝑcusserit regulus.
& draco uolans t̾minos tuos deuastarit.
nequaquã insidiaberis uidȩ. & pauꝑculũ
popłm meum tua fraude terrebis. sed
pressus ꝓprus angustus flebis calamitatẽ
tuã. Humiles aut̃ &e pauꝑes qui ñ indiuitus
& in potentia. sed in meo nomine confide¬
bant: secura pace requiescent. & nullius
hostis impetũ formidabunt. Et inte¬
rire faciam infame radicẽ tuã. ꝙ reliqͥas
tuas interficiã. Totum ꝑfiguras loquitur
Est aut̃ sensus. qđ popło dĩ fiducialit requi¬
escente siccetur radix philistum. & om̃s
reliquiȩ consumantur. Ulula porta
clama ciuitas. ꝓstrata est philistea om̃is
Ab aquilone enĩ fumus ueniet. & ñ est qui
effugiat agmen eiꝰ. Portã uocat ꝓus qui
in porta sunt : & ciuitatẽ ꝓhabitatorib

Expanded text:
id est, reguli serpens volans, ut draconem id est, reguli serpens volans, ut draconem volantem intelligas. Et pascentur primogeniti pauperum, et pauperes fiducialiter requiescent. Cum te percusserit regulus, et draco volans tuos terminos devastaverit, nequaquam insidiaberis Judae, et pauperculum populum meum tua fraude terrebis; sed pressus propriis angustiis, flebis calamitatem tuam. Humiles autem et pauperes, qui non in divitiis et in potentia, sed in meo nomine confidebant, secura pace requiescent, et nullius hostis impetum formidabunt. Et interire faciam in fame radicem tuam, et reliquias tuas interficiam. Totum per figuras loquitur. Est autem sensus, quod, populo Dei fiducialiter requiescente, siccetur radix Philisthiim, et omnes reliquiae consumentur. Ulula porta, clama civitas, prostrata est Philisthaea omnis: ab aquilone enim fumus veniet, et non est qui effugiat agmen ejus. Portam vocat pro his qui in porta sunt, et civitatem pro habitatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
gentis. sed omĩũ exxt̾narũ gentiũ uocabu¬
lum sit. Ne inquit lȩteris ophilisteã. ne
insultes popło meo. qđ ꝑcussoris tui achaz
confracta sit uirga. quod baculus qui tẽ
ferire solitus erat uideatur morte contrit̾.
qđ coluber interfectus. Pro hoc enĩ nocen¬
tor nascitur e techias regulus quẽ greci
uocant basiliscũ. qui te suo aspeftu int̃¬
suat. & sp̃u oris sui occidat. Quomͦ enĩnulla
auis reguli aspectũ potest illesa transire.
sel quamuis ꝓcul fuerit eiꝰ ore sorbetur:
sas tu a conspectu regis e techiȩ totus
pbis. Et pulchre seruauit metap̾horam.
etechias: audi regum librum. Ipse ꝑcus¬
sit philistum usq ad gataram &usq ad
terminos eius. a turre custodum ufqd aqd
urbes munitas. Pro eo aut̃ qđ nos transtu¬
limus absorbens uolucrem: in hebraico
scriptumest. saraphinophet. & interp̃tari
potest serpens uolans. ut sit sensus. De radi¬
ce colubri nascetur regulus. & fructꝰ illiꝰ

Expanded text:
gentis, sed omnium externarum gentium vocabugentis, sed omnium externarum gentium vocabulum sit. Ne, inquit, laeteris, o Philisthaea, ne insultes populo meo, quod percussoris tui Achaz virga confracta sit; quod baculus qui te ferire solitus erat, videatur morte contritus; quod coluber interfectus. Pro hoc enim nocentior nascetur Ezechias regulus, quem Graeci vocant basiliscum, qui te suo aspectu interliciat, et spiritu oris occidat. Quomodo enim nulla avis reguli aspectum potest illaesa transire: sed quamvis procul fuerit, ejus ore sorbetur: ita et tu a conspectu regis Ezechiae totus peribis. Et pulchre servavit metaphoram: qEzechias, audi Regum librum: Ipse percussio Philisthiim usque ad Gazam, et usque ad terminos ejus: a turre custodum usque ad urbes munitas . Pro eo autem quod nos transtulimus absorbens volucrem, et in Hebraeo scriptum est SARAPH MOPHETH , interpretari potest, serpens volans: ut sit sensus: de radice colubri nascetur regulus, et fructus illius,
Abbreviated transcription (Latin):
apieliandum contra eam. & reliqua
quȩ supra comiemorat. lgitur subachat
usq ad prȩsentẽ locum quẽ nunc exponere
nttunur. omĩa quȩ in medio posita sunt
uaticma cognoscimꝰ. Quo mortuo: quartꝰ
idest ultimus succedit e techias. sub quo
onis usq ad finẽ texitur liber.
Ueletris philistea omĩs tu: qm̃ cõminu¬
ta est uirga ꝑcussoris tui. De radice enim
colubri egredietur regulus. & sem̃ eiꝰ absor¬
bens uolucrem. Naturale est qđ dicimus.
Mortuo rege aduersarũ gentium. semꝑ lȩtan¬
tur immici: ex reb nouis bella ciuilia
& seditiones ac regnandi imꝑiũ p̃stolantes.
Mortuo achaz peccatore qui ambulauerat
inuiis regum isrł & cognationi eiꝰ fuerat
copulatus: intelligimꝰ philisteos ẽ uicino
fuisse lȩtatos. & insultasse regno israel.
qd maturo rege ꝑdito ezechię uiueni sub.¬
iacerent. Phi listeos aut̃ ut supra diximus
palestinos significat. quos alienigenas
uulgata scribit editio. cũ hoc non unius

Expanded text:
aeliandum contra eam, et reliqua quae Scriptura commemorat. Igitur sub Achaz usque ad praesentem locum, quem nunc exponere nitimur, omnia quae in medio posita sunt, vaticinata cognoscimus: quo mortuo quartas, id est, ultimus succedit Ezechias, sub quo omnis usque ad finem texitur liber. Ne laeteris Philisthaea omnis tu, quota est uirga percussoris. tui. de radice enim colubri eg.redietur regulus et semen eius absorbens volucrem. Naturale est quod dicimus: mortuo rege adversarum gentium, semper laetantur inimici, ex rebus novis bella civilia et seditiones ac regnandi imperitiam praestolantes. Mortuo igitur Achaz peccatore, qui ambulaverat in viis regum Israel, et cognatione eis fuerat copulatus, intelligimus Philisthaeos e vicino fuisse laetatos, et insultasse Israeli, quod maturo rege perdito, Ezechiae juveni subjacerent. Philisthaeos autem, ut supra diximus, Palaestinos significat, quos alienigenas Vulgata scribit editio: cum hoc non unius
Abbreviated transcription (Latin):
principes t̾rȩ surrexerunt᷑ de solus suis:
cuncti principes nationũ. uniuersi re.¬
spondebunt & dicent tibi. Hȩc empha¬
ticos legenda sunt & scȩnȩ modo. ñ quo
facta sint. sed quo fieri potuerint. Nisi
forte animas regum quos int̾fecerat. exul¬
tantes regi babisonio occurrisse credimꝰ
Solatium ẽnĩ maloꝵ est: cũ inimicos ui.¬
derint eadẽ sustinere. Et tu uulne
detur cadauer tuum. Subt̃ te sternetur
tinea. & oꝑimentũ tuũ erunt uermes.
Sermo potentiũ & principũ t̾rȩ quos supͣ
cedros & abietes appellarat. ad regem
babilonium dirigit᷑ in inferis constitu.¬
tum. lam non dolemus nos fuisse succi.¬
sos. cum ceͣ eadẽ securi corrueris. Omĩs
potentia tua & in cęlũ eleuata suꝑbia.
ad t̾rã detrasta est. Ergo nunc & tuũ
cadauer tinea sustentabit. & scatentiũ
opiet uermiũ multitudo. Senties per
mortõ hominis uilitatẽ. qui dĩ poten
tiȩ tẽ prȩferebas. Quomodo cecidi¬

Expanded text:
principes terrae surrexerunt de soliis suis: principes terrae surrexerunt de soliis suis: cuncti principes nationum universi respondebunt, et dicent tibi. Haec emphatic ῶs legenda sunt et scenae modo; non quod facta sint, sed quod fieri potuerint: nisi forte animas regum quos interfecerat, insultantes regi Babylonio occurrisse credimus. Solatium enim malorum est, cum inimicos viderint eadem sustinere. Et tu vulnerdetur cadaver tuum, subter te sternetur tinea, et operimentum tuum erunt vermes. Sermo potentium et principum terrae, quos supra cedros et abietes appellarat, ad regem Babylonium dirigitur in inferis constitutum. Jam non dolemus nos fuisse succisos, cum et tu eadem securi corrueris. Omnis potentia tua, et in coelum elevata superbia, ad terram detracta est. Ergone et tuum cadaver tineam sustentabit, et scatentium operiet vermium multitudo? Senties per mortem hominis vilitatem, qui Dei in te potentiam praeferebas. Quomodo cecidi