comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ ⁊ post demetͥum: alexandrinã tenuit eccłiam. Qnͣte
ni capadotia eumi muitauit. ⁊ aiu tenuuit. ⁊̃ post suo oocasi¬
one sc̃oꝵ locoꝵ palestinam ueniẽs: dliu cesaree ab eo in scĩs
scͥpturis eruditus est. S ⁊ illud qd̾ ad mãmeam matrẽ ale¬
xandri imꝑatoris religiosam feminã rogatus uenit antio¬
eiꝰ utt̾as fecit que usq hodie extant. Quis ignorat ⁊ qd̃
linguam ꝯtͣetatis gentis e sue naturã edisc̾et ⁊ exceptis
lxx int̾pretib alias quoq editõnes congregaret aquile
scilic pontici ꝓseltti ⁊ theodotionis hebroniei ⁊ symmachi eiꝰ¬
dem dogmatis qui in euuangłium quoq catha matħm scͥp¬
sit cõmentaxiolos de quo ⁊ suũ dogma affirmare conatur
ꝑauit. Dyaleticam ⁊ geomet̾oam. arismeticam musicam
gramaticam rechoricam. om̃ium q philosophoꝵ sectas
didicit. ut fludiosos quoq seculariũ litt̾arum sectatores
haberet ⁊ int̃pretaret᷑ eotidie: cursus ꝙ ad eum miri fie¬

Expanded text:
quidem et post Demetrium Alexandrinam tenuit Ecclesiam. Quantae ni Cappadocia, eum invitavit et diu tenuit; et postea sub occasione sanctorum locorum Palaestinam veniens, diu Scripturis ab eo eruditus est. Sed et illud, quod ad Mammeam, matrem Alexandri imperatoris, religiosam feminam, rogatus venit Antioejus litteras fecit, quae usque hodie exstant. Quis ignorat et quolinguam, contra aetatis gentisque suae naturam edisceret: LXX interpretibus, alias editiones in unum congregaret: Aquilae scilicet Pontici proselyti, Theodotionis, Bebionei et Symmachi, ejusdem dogmatis; qui in Evangelium quoque cata Matthaeum scribit commentarium de quo et suum dogma affirmare conatur.ue et geometriam, et arithmeticam, musicam, grammaticam et rhetoricam, omniumque philosophorum sectas ita didicit, ut studiosos quoque saecularium litterarum sectatores haberet, et interpretaretur eis quotidie, concursusque ad eum miri fie
Abbreviated transcription (Latin):
xͦ. floruit herasistrritus medicus. Actor. Hic ut le¬
gitur pulsu cegnouit amantem. Unde refert ualerius quod
cum antiochus seleuci filius nouerce infinito amore cor-¬
reptus eẽt ab herasistrato medico sanatus est. Qui pulsũ¬
iugem: filio cedere non dubitauit. Eusebius. Anno phi¬

Expanded text:
 floruitErasistratusmedicus. Hic ut legitur, pulsu cognovit amantem. Unde reffert Vallerius, quod cum Anthiocus Seleuci filius Noverce infinito amore correptus esset, abErasistratomedico salvatus est » . Pauliuge filio cedere non dubitauit, quod in amo
Abbreviated transcription (Latin):
puit mediuis effusis uiscerib. In hoc quodammꝰ dela¬
tumi est ori. quo osculatus erat dñm. ne ꝑ eos seih.
effunde̾tur. Utrum añ ea die. se suspenderit. andi¬
stulerit dubium est: s ꝙ añ resurrectõem dnĩ suꝑ
psalmum habetur. Quidam tñ dixerunt. quia au¬
dita resurrcctone qmͣ ñ sperabat se suspendit. Come¬

Expanded text:
puit medius, effusis visceribus, et in hoc quodammodo delatum est ori, quo osculatus erat Dominum, ne per os spiritus effunderetur. Rupto estulerit, dubium est, sed quod ante resurrectionem Domini, super psalmum habetur. Quidam tamen dixerunt quod, audita resurrectione, quam non sperabat, se suspendit,
Abbreviated transcription (Latin):
em eiꝰ. quem addicebant. Et adduxerunt eñ uinc̃tũ
inp̃toriũ: ⁊ tradiderunt eũ ponto pylato presidi.
Et ñ introierunt ne ꝯtaminarent᷑.s. intnͣdo domũ
chanas qui possederat eũ post qͣmͣ focit ed̾ uoluit.
recessit ab eo. ⁊ idoo potuit iudas dolere qd foca̾t. ut
ex dolore itm̾ intraret in eum sathanas. face̾t eum

Expanded text:
em ejus, quem abjiciebant. Et adduxerunt eum vinctum ad praetorium, et tradiderunt Pontio Pilato praesidi, et non introierunt ne contaminarentur intrando domum tanas, qui possederat Judam, postquam fecit, quod voluit, recessit ab eo, et ideo potuit Judas dolere, quod fecerat, ut ex dolore iterum intraret in eum Satanas, ut faceret eum
Abbreviated transcription (Latin):
ab ytalia se cernitur. regio foctis ⁊ solo leca.
Ouob satis acerbis fluiiis. drauo sauoq ual¬
lata est. Comiugitur aũt cum norico ⁊ recia. ha¬
bens ab oriente missam. ab euro histriam ab
affrico u̾o alpes aꝑpennitias. Habens ab occasu gal¬
liam belgicam a septentͥone danubii fontẽ uł u
mitẽ qui germaniã galliam q secernit. Hystriam
hẏstranis uocaiuit. qui eiꝰ t̾ram influit. Ip̃e est dami¬
buis. haret aũt hystria a septẽtrione pannoniam.
Italia enim a grecis ppłis occupata magna grecia
appellata est. deinde a regis noĩe saturnia mox ⁊ la¬
tium dicta eo. qd̾ idem saturnꝰ a ioue seclib suis pul¬
regnante ytalia nũcurꝑata est. Cuiꝰ situs: longitudi¬
ne amplius qͣm latitudine. a cyrio in eurum exten¬
tdit᷑. A meridie tyrreno mari ab aquilone adriatico
claudit᷑ ab occiduo alpium iugis finitur. t̾ra om̃ib
in reb pulcherrima soli fertilitate. pabuli ubertate
gratissima. Habet lacus uenacum. arũnum atꝙ lucͥ¬

Expanded text:
uibus ab Italia secernitur: regio vero fortis et solo laeta, duobus satis acribus fluviis Drabo, Saboque vallata. Conjungitur autem cum Norico et Rhetia, habens ab Oriente Moesiam, ab Euro Istriam, ab Africo vero Alpes Appenninas, ab Occasu Galliam Belgicam, a Septentrione Danubii fontem, vel limitem, qui Germaniam, Galliamque secernit. 17. Istriam Ister amnis vocavit, qui ejus terram influit, ipse est Danubius. Habet autem Istria a Septentrione Pannoniam. 18. Italia olim a Graecis populis occupata, magna Graecia appellata est; deinde a regis nomine Saturnia, mox et Latium dicta, eo quod, idem Saturnus, a Jove sedibus suis pulregnante, Italia nuncupata est. Cujus situs longitudine amplius quam latitudine a Circio in Eurum extenditur, a Meridie Tyrrheno mari, ab Aquilone Adriatico clauditur, ab Occiduo Alpium jugis finitur: terra in rebus omnibus pulcherrima, Soli fertilitate, pabuli ubertate gratissima. 19. Habet lacus Benacum, Avernum, atque Lucr
Abbreviated transcription (Latin):
greci uesꝑo stelła nauigent ⁊ in ytalia ⁊ in hẏspania.
Que hac ratõne cliscernũtur. aut enim esꝑiam solã
dlitis. ⁊ significas ytaliam. aut adois ultrmam. ⁊ signi¬
ficas hyspaniam. q̃ in occidentis est fine. Tussia ꝑs est
narrant ab eo qd̾ tpr̃e aquose cladis ymbrib suꝑflu¬
erit. ⁊̃ ob hoc umbra grece cognoĩata. Est enĩ in iugis
appennini sita montis: in ꝑte ytalie iuxta meridiẽ
Etruria ꝑs est ytalie dicta qd̾ eins sines tendebantur

Expanded text:
n Italiam et in Hispaniam. Quae hac ratione discernuntur. Aut enim Hesperiam solam dicis, et significas Italiam: aut addis ultimam, et significas Hispaniam, quia in occidentis est fine. Tuscia pars narrant, eo quod tempore aquosae cladis imbribus superfuerit, ob hoc Umbriam Graece cognominatam. Est enim in jugis Appennini montis sita, in parte Italiae juxta Meridiem. 22. Etruria pars Italiae dicta, quod ejus fines tendebantur
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. Uenerant aũ qͥdam gentiles ut adorarent in dic festo.
⁊ dixerunt philippo. Dñe iħm uolumꝰ uidere. Qui as¬
sumpto andrea: dixit ħ iħn. Et respondit iħ̾c. Uenit
ex hac hora. ⁊ uenit uox de celo: ⁊ clarificaui. ⁊ it̾m
clarificabo .i. clarum genui uͨ desistam. Uel scd̾m ho¬
minẽ clarificani in baptistuo ⁊ intnͣffiguratõne. ⁊¬
clarificabo in resurrectione ⁊ ascensione ⁊ iudicio. Et
dicebant qͥdam tonitruũ stm̃ fuisse. alii ꝙ angelus locu¬
tus est ei. Et ait ih̾c ꝓpt̾ uos hoc uox tã est. Nũt pem¬
ceps huiꝰ mindi eiciet᷑ foras .i. pͥnceps amatoꝵ mundi per¬
det potestatem. hoĩẽs pꝰ se tͣhendi. Et ogo si exaltatꝰ sub¬

Expanded text:
 Venerant autem quidam gentiles, ut adorarent in die festo, et dixerunt Philippo: Domine volumus videre Jesum. Qui, assumpto Andrea, dixit hoc Jesu. Et respondit Jesus: Venit Filium tuum. Et venit vox de coelo: Et clarificavi, et iterum clarificabo, » id est clarum genui, nec desistam. Vel secundum hominem clarificavi in baptismo, in transfiguratione, clarificabo in resurrectione, et ascensione, et judicio. « Et dicebant quidam, tonitruum factum. Alii quod angelus locutus est ei. Et ait Jesus: Propter vos haec vox facta est, nunc princeps hujus mundi ejicietur foras, » id est princeps amatorum mundi perdet potestatem post se trahendi. « Et ego si exaltatu
Abbreviated transcription (Latin):
me docuerunt astroꝵ cursus ualeo conicẽ. Orex pueri
huiꝰ ꝓfectus: qͥ nunt natus est tͥ non in tuo erit reg¬
no: set in alio meliori: ⁊ incomꝑabilit̾ eminentiori.
sicut olym balaam astrologia non uera pronunciante:
set deo ꝑ adu̾sarios ea q̃ sunt ueritatis significante:
ut omnẽ impiis extusatõnem adimeret. hiis auditis:¬

Expanded text:
me docuerunt astrorum cursus valeo conjicere: O Rex, per pueri huius profectus, qui nunc natus est tibi, non in tuo erit regno, sed in alio meliori, et in comparabiliter eminenciori, sicut sibi olim Balaam, astrologia non vera pronunciante, sed Domino, per adversarios ea que sunt veritatis, signifficante, ut omnem impiis excusacionem adimeret »,ce qui
Abbreviated transcription (Latin):
Philon iudeus natione alexandemnꝰ de genere
saceidotum idcuro a nobis int̾ scriptores eccłiasticos
ponitur qr librum de pͥma marci euuangeliste apud
alexandrinam. eccłiam in nr̃oꝵ laude uersatus est non
solum eos ibi sed in multis quoꝙ ꝓuinciis eẽ memorans
et habitacula eoꝵ clicens monast̾ia Ex quo apparet ta¬
lem primũ xp̃o credentiũ fuisse eccłiam quales mnc
rome predicatũ: quo legatus gentis sue mussus fuerat
Cumq scd̾a uice uenisset ad gaium in eadem urbe locu¬
tum ẽe cum apostolo petro: et eiusdem habuisse amicitias
et ob hanc causam marri discipuli petri apud alexandeiã
sectatores ornasse laudib. Extant huiꝰ preclara et ĩnu¬
merabilia oꝑa in quinꝙ libros moysi De confusione lin¬
graꝵ. lib̾ .uii. De natura et inuentõne ł .i. De hus que
sensim p̾eamur et decestatnu. ł .i. De eruaitõne li exie¬

Expanded text:
Philo Judaeus natione Alexandrinus de genere sacerdotum idcirco a nobis inter scriptores ecclesiasticos ponitur, quia librum de prima Marci evangelistae apud am scribens Ecclesia, in nostrorum laude versatus est, non solum eos ibi, sed in multis quoque provinciis esse memorans, et habitacula eorum dicens monasteria. Ex quo apparet talem primum Christo credentium fuisse Ecclesiam, quales nunc Romae periclitatum, quo legatus gentis suae missus fuerat. Cum secunda vice venisset ad Claudium, in eadem urbe locutum esse cum apostolo Petro, ejusque habuisse amicitias, et ob hanc causam, etiam Marci, discipuli Petri, apud Alexandriam sectatores ornasse laudibus suis. Exstant hujus praeclara et innumerabilia opera, in quinque libros Moysi, de Confusione linguarum liber unus, de Natura et Inventione liber unus, de His quae sensu precamur et detestamur
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad se ueniret. quatinus eũ honorare posset. socratem¬
q respondisse. ab eo nolle acciꝑe beneficia cui paria redd̾e
sios intuens: ait. O ocłi corruptoris pueroꝵ. Oumq dis¬
cipuli irruentes in eum. ultum uellent ire illatum magi¬
stro conuiciũ hac sententia illos rep̾ssit. Quiescite o soda¬
les quiescite. Et enim sum. sed me contineo. Agellius li¬
bro . iͦ. Stare socrates sollicitus dicit᷑ ꝑtina statu ꝑdius. ad¬
q ꝑnox. a sũmo lucis ortu usq ad solem alterum orientẽ.
dem in locum directis: cogitabundꝰ tamqͣm quodam secessu
menti atq animi facto a corpore. Temperantia quoq eũ¬
Socrates dicebat multos homines ꝓpt̾ea uelle uiuere ut
ederent et biberent: se aũt edere et bibere ut uiueret.
uox est: si demoniũ ꝑmittat. Item et cum aliquid de ue¬
ritate sapiebat. deos negnns: esculapio gallinanciũ ꝓseca¬
ri iam in fine iubebat credo ob honorem patris eiꝰ. quia so¬

Expanded text:
ut ad se veniret, quatenus eum honorare posset, Socratemque respondisse se ab eo nolle beneficia accipere, cui pesios intuens ait: O oculi corruptoris puerorum, cumque discipuli irruentes in eum, ultum vellent ire illatum magistro convitium. Hac sententia illos repressit. Quiescite, o sodales, quiescite! Etenim sum, sed me contineo. Hieronymus ctes Attice Stare Socrates solitus dicitur pertinac statu, a summo lucis ortus ad solem alterum Orientem, dem in locum directis cogitabundus, tamquam quodam secessu mentis atque animi facto a corpore. Quam rem cuAttice Socrates dicebat multos homines propterea velle vivere, ut ederent et biberent; se edere et bibere, ut viveret. vox est: Si daemonium permittat. Idem et cum aliquid de veritate sapiebat deos negans, Aesculapio tamen gallinaceum prosecari iam in fine iubebat, credo ob honorem patris eius, quia So
Abbreviated transcription (Latin):
porali ⁊ in collocutõne cõmuni ⁊ salutatõne. Excoĩa¬
rios. Hec arcet a sacram̃tis ⁊ ab iugressu eccłie et cõmuis¬
one fidelium que est iu tͥb p̾dictis. Minor est qui conthitur
ex ꝑticipatõne cum illis qui sunt in maiori. Hec seꝑat a
ꝑceptõne saciam̃toꝵ ñ a cõmuniorie fideliũ. Non enĩ trmn¬
uit excoĩcatio in t̾ciam ꝑsonam.: nec etiam in quosdã qͥ ene¬
ꝑuint᷑ in decretis. De hac potest absoluere quilibet sab¬
dos de pͥori tm̃ ille qui tulit uł suꝑior. Itẽ excõĩcatõnũ q̃dã
est iusta q̃dam iniusta Iusta q̃ fit aĩo corripiendi ⁊ ꝓpcel
culꝑam debitam ⁊ iuris ordine seruato Iniusta est in
qua p̾dicta omittunt᷑. Habuit añt ortũ exooĩcatõ ab apꝰ¬
stoło qui excoĩcauit corinthiũ fornicariũ tradẽs eũ sa

Expanded text:
rporali, in locutione communi, in salutatione. Sed excommunicarios. Hec arcet a sacramentis ecclesie et communione fidelium, que est in tribus predictis. Minor est que contrahitur ex participatione cum illis qui sunt in maiori. Hec separat a perceptione sacramentorum, non a communione fidelium. Non enim transit excommunicatio in tertiam personam, nec etiam in quosdam qui excipiuntur in decretis. De hac potest absolvere quilibet sacerdos; de priori tantum ille qui tulit vel superior. Item excommunicationum quedam est iusta, quedam iniusta. Iusta est que fit animo corripiendi et propter culpam debitam et iuris ordine servato. Iniusta est in qua predicta omittuntur. Habuit autem ortum excommunicatio ab apostolo, qui excommunicavit Corinthum fornicarium, tradens eum Sa
Abbreviated transcription (Latin):
cipum mores ferre potuerũt. Uix̃unt q nõ nulli in
agris facilior quidem ⁊ tucior et aliis minus graus
aut molesta ociosoꝵ uita fructuosior aũt hoĩm ge¬
ñi ad claritatem atq amplitudiẽm aptior eoꝵ qu¬
Mellum itei suscipiat᷑. ut nicħ aliud nͥ pax q̃lli

Expanded text:
 nec populi nec principum mores ferre potuerunt; vixerunt nonnulli in agris. Facilior quidem et tutior et aliis minus gravis aut molesta ociosorum vita, fructuosior autem hominum generi et ad claritatem atque amplitudinem aptior eoruem ita suscipitatur, ut nihil aliud, nisi pax quaesita
Abbreviated transcription (Latin):
da est. Nichil. enĩ laudabilius. nichil magno ⁊ p̃olari
uiro dignius ꝑlacabilitate ⁊ clementia. Que tñ ita
gatõ debet uacare a contumelia: nec ad eiꝰ qui puni
ut castigat aliquem sed ad ꝑ .x.p. utilitatẽ refem
Gauendum est etiam ne maior sit pena qͣm culpais
ideo prohibenda est ira in puniendo maxime. Nuu¬
qͣm eium qui iratꝰ ad puniendũ accedit metdioctit̃

Expanded text:
s Nihil est laudabilius, nihil magno et preclaro viro dignius placabilitate et clementia, que tamen ita igatio debet vacare a contumelia; nec ad eius qui punit vel castigat aliquem, sed ad reipublice utilitatem referri. Cavendum est etiam ne maior sit pena quam culpa. Et ideo prohibenda est ira, in puniendo maxime, nunquam enim qui iratus ad puniendum accedit, mediocritatem
Abbreviated transcription (Latin):
Inteu dux ille iuissi neronis ꝑrexit in y̾taliam aũ i¬
so cceuitu beliatoꝵ Et cum ꝑfecisent neconis inꝑus
ꝑrecerunt romam usd̾e sc̃m petrũ. Quẽ inuenũd.
quente ad ppołm. ⁊ nudis peclib in cilicio coram o sẽ
ꝓptebant snoꝵ ueniã delictoꝵ. Tño pecꝰ uidens tuu ł¬

Expanded text:
lle iussu Neronis perrexit ad Ytaliam cum immenso exercitu bellatorum; et cum perfecissent Neronis imperium, perrexerunt Romam uidere sanctum Petrum, quem inuenerunt loquentem ad populum et nudis pedibus in cilicio coram eo prostrati petebant suorum ueniam delictorum. Tunc beatus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cithenis cõfractis ⁊ hostũs aꝑtis om̃s qui ibi adhbi
ꝓstrati baptisma ꝑetebant. Sacdotes l̃ qui eum ꝓue¬
rant: ictu fulminis extincti sunt. Tũc om̃s curẽtou
carcerẽ ecluxerunt eũ ꝓmittentes qd̾ crederent sula
dem lemonicinã. sciens qd̾ ip̃e moleste ferret utũ q̃
fec̃at: om̃s ĩtim cliuicias suas pauꝑib erogauatea
gͣ uenisset: eam ad se uenire p̃cepit. ouã usdens nle
si cõungi: itatꝰ iussit eam citius decollari. Arruigi g̃
qui eam decossauit aucliens angłos cũ laudib el ales
ferentes reũsus ad dñm suũ cum illi narrasset adiols
pedes eiꝰ ⁊ mortiuis est. tlic cepit dux cum todo soensu
nimis timere. Et indutꝰ cilicio rogauit sc̃m marauea
ad se tito uenire. Et penitẽs ꝓmisit qd̃ eredet si sul sa¬
nugerũ suscitaret. Qui statimi suscitatꝰ pedib eius ani¬

Expanded text:
et cathenis confractis et hostiis apertis omnes qui ibi aderant et cathenis confractis et hostiis apertis omnes qui ibi aderant prostrati baptisma petebant. Sacerdotes uero qui eum percusserant ictu fulminis extincti sunt. Tunc omnes currentes ad carcerem eduxerunt eum promittentes quod crederent, si illos urbem Lemouicinam, sciens quod ille moleste ferret uotum quod fecerat, omnes interim diuitias suas pauperibus erogabat. Cum ergo uenisset eam ad se uenire precepit. Quam uidens nolle sibi coniungi iratus iussit eam citius decollari. Armiger autem qui eam decollauit audiens angelos cum laudibus eius animam deferentes reuersus est ad dominum suum; cum hoc illi narrasset cecidit ante pedes eius et mortuus est. Tunc cepit dux cum toto suo exercitu nimis timere et indutus cilicio rogauit sanctum Martialem ad se cito uenire et penitens promisit quod crederet si suum armigerum suscitaret. Qui statim suscitatus, pedibus eius a
Abbreviated transcription (Latin):
sit sc̃o petro cui ⁊̃ carne ꝓpm̃qus erat. Qum gͦ bens ꝑ
trus c̃su rome p̾licasset. apparuit ei dñs dicens ut nufet
ad gallias marcialem. uocãs itaq pecoꝰ marcialẽ nati¬
p̃sbt̃s C̃ ũꝙ iam diu ꝓcessissent. unꝰ ex p̾sbr̃is mortuus s
Tñt marcialis cito romã rediit. ⁊ hoc beato perro apso
nũcsauit. At ille. Uade inqͥt cito ⁊ tolle baculũ meũ ĩ un
tua. ⁊ cum corpꝰ eiꝰ terig̾is resurget ⁊ sic fecit. Uenientes ÷
in ꝓuincia lemonicinã dñin p̾diccibant. ⁊ młta miacla
facientes. ⁊ młtos mortuos suscitantes infinitos pplo
conũtebant. Ingressi aũt nebem lemouicmã. a qͣdam mi¬
trona nobłissima benigne incepti sunt. In cuiꝰ domo cumi
Qͣdam freneticũ sanasset baptirauit mat̾nam noẽ sus¬
nam ⁊ tocam eiꝰ familiam. Et tũc ꝑbexit ad eheatum
ubi a sacdotib ydoloꝵ gͣuit̾ uerbatus missus est in cane¬
iem orin cũ seqñti oraret lux ĩmensa caroerẽ illustnus¬

Expanded text:
sit sancto Petro cui etiam carne propinquus erat. Cum ergo beatus Petrus diu Rome predicasset, apparuit ei dominus dicens ut mitteret ad Gallias Martialem. Vocans itaque beats. Cumque iam diu processissent, unus ex presbyteris mortuus est. Tunc Martialis cito Romam rediit et hoc beato Petro apostolo nuntiauit. At ille: «Vade», inquit, «cito et tolle baculum meum in manu tua et cum corpus eius tetigicinam dominum predicabant et multa miracula facientes et multos mortuos suscitantes infinitos populos conuertebant. Ingressi autem urbem Lemouicinam a quadam matrona nobilissima benigne recepti sunt. In cuius domo cum quendam freneticum sanasset, baptizauit matronam nomine Susannam et totam eius familiam; et tunc perrexit ad theatrum ubi a sacerdotibus ydolorum grauiter uerberatus missus est in carcerem. Qui cum seq
Abbreviated transcription (Latin):
uo uule a quatiliũ quoq tegumenta plura sunt. alia¬
namq cocio ⁊ pilis teguntur ut uituli ⁊ ypotami.
alia cͥrio tm̃ ut delphini. alia cortice ut testudines.¬
lauste alia crustis ⁊ spinis ut echini. alia squamis ut
pisces Alia asꝑa cute: ut squatina qua lingua pollum¬
tur ⁊ elora aua molłi ut murena alia nutia ut polipes.

Expanded text:
 40 Aquatilium tegumenta plura sunt. alia corio et pilo integuntur ut vituli et hippopotami, alia corio tantum ut delphini, cortice ut testudines,locustae, crustis et spinis ut echini, squamis ut pisces, aspera cute ut squatina, qua lignum et ebora poliuntur, molli ut murenae, alia nulla ut polypi.
Abbreviated transcription (Latin):
ut uermes: qui ore se trahunt. Serpentia ut colu¬
uri qui ui costatũ se rapuint. Repentia pedib ut lacerte
genera tot ꝑnicies quot species tot dolores qͦt colores ha¬
benitur. Omnes aũt serpentes natura sua frigide sunt.
nec ꝑcutiunt nͥ quando calescũt. Nani qñ frigide sunt.¬
mislũ tangunt. Unde et uenena eoꝵ plus die nocent qͣm
nocte. torpent enim noctis algore ⁊ m̾ito: quia frigide sũt

Expanded text:
ut vermes, qui se ore trahunt; serpentia, ut colubri, qui vi costarum se rapiunt, repentia pedibus, scilicet genera, tot pernicies quot species, tot dolores quot colores haerus. Omnes autem serpentes natura sua frigidae sunt; nec percutiunt nisi quando calescunt. Nam quando sunt frigidae, nullum tangunt; unde et venena eorum plus die quam nocte nocent. Torpent enim noctis algore, et merito, quia frigidae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Arii. quia ñ ampliori spacio licebat nndeis in salbo ꝓgͤdi
de cuntate. uelde uala in qua erant s ꝑ mile puslis
potant cirea deambulare: Uetꝰ editõ haber: a mon¬
te tͥum luminũ. Sic aũ dictus est mons oliueti. eꝑ
de nocte ex parte occidentis illuminabat᷑ igne templio
qui erat᷑ iugis in altari. Mane ex parte orientali pͥmo
recipieliit indios solis añqmͣ illustraret cinitatem. ha¬
regressi eeñt in ihifm om̃s unanimit᷑ apłos usꝙ ad coꝵ¬

Expanded text:
arii, quia non ampliori spatio licebat Judaeis progredi de civitate vel villa in qua erant, sed per mille passus poterant circa deambulare. Vetus editio habet a monte trium luminum. Sic autem dictus est mons Oliveti, quia de nocte ex parte occidentis illuminabatur igne templi; quia erat ignis jugis in altari, mane ex parte orientis primo excipiebat radios solis, antequam illustrarent civitatem. Haregressi essent in Hierusalem omnes unanimiter, aposto
Abbreviated transcription (Latin):
se tumulari fecerunt. Actor. Cum gͥ uiii. N. aprilis .s. in
annũtiatõne dñica fu̾it decollatꝰ. et uiii. Rł. augusti ab hỹ¬
deria usqi ad compostellam tnͣslatus. et iii.Rł. iamiarii se¬
pore magis congruo celebraret. De carce petri et int̾itu¬

Expanded text:
se tumulari fecerunt. Cum ergo VIII kal. aprilis, scilicet in se tumulari fecerunt. Cum ergo VIII kal. aprilis, scilicet in annuntiatione dominica, fuerit decollatus et VIII kal. augusti ad Hyberiam usque ad Compostellam translatus et III kal. ianuarii se in tempore magis congruo celebraret. Inter cetera sanct
Abbreviated transcription (Latin):
euntes assumite ⁊ plaustro ungentes q̃ necessaria sunt
deferte: et locum sicut uolueritis edificate. Hoc aũt
dolose dicebat. Sciebat enim boues ⁊ tauros in domitos¬
ẽẽ et siluestres. Et ideo putauit qd̾ nõ possẽt iungi nec
applicari. uel si applicarent᷑ currerẽt hac uel illac cartũ
q dissiparent ⁊ eos occid̾ent corpꝰꝙ deicerent. Sed nõ est sa¬
pientia contra dñm. Illi enim maliciã eiꝰ nõ adũtentes
montẽ adeunt. ⁊ statim draconem flãmiuomũ inueniẽ¬
tes. cum in eos irruerent uiitute crucis opposite ꝑ me¬
dium uentrẽ findunt. Indeq tauros aspiciũt. et eis uir¬
ad sidem. gratant̃ obinẽt qͥcquid uolunt. Sepulto igitur
corpore ⁊ de sũptib dñe illiꝰ fabricata suꝑ ilsd̾ accłia. discipłi
eiꝰ ad p̾dicandum disꝑsi sunt. Duo tũ ex eis excubantes ad
eiꝰ tumulũ remanserũt ⁊ post mortem suam uixta eum

Expanded text:
euntes assumite et plaustro iungentes que necessaria sunt euntes assumite et plaustro iungentes que necessaria sunt deferte et locum sicut uolueritis edificate». Hoc autem dolose dicebat. Sciebat enim boues et tauros esse indomitos et siluestres; et ideo putauit quod non possent iungi nec applicari, uel si applicarentur currerent hac uel illac et ita currum dissiparent et eos occiderent et corpus deicerent. Sed non est sapientia contra dominum. Illi autem maliciam eius non aduertentes, montem adeunt et statim draconem flammiuomum inuenientes cum in eos irrueret uirtute crucis opposite per medium uentrem findunt. Indeque tauros aspiciunt et eis uirad fidem gratanter optinent quicquid uolunt. Sepulto igitur corpore et de sumptibus illius domine fabricata super illud ecclesia, discipuli eius ad predicandum dispersi sunt. Duo tamen ex eis excubantes ad eius tumulum remanserunt et post mortem suam iuxta eum
Abbreviated transcription (Latin):
uate rapientes pro timore iudeoꝵ naui imposuerunt
⁊ sepulturam eiꝰ diuine prouidentie cõmittentes duce
angelo galiciam appulerunt. Et exeuntes de portu o¬
posuerunt corpꝰ eius in quodam loco ⁊ ꝑgentes ad quẽ¬
dam feminã uiduam dñam loci illiꝰ nobilem sed paga
sus ut quem noluisti uiuũ suscppe suscipias uł defune¬
tum. Et narrantes miracłin qualit̃ sine rogimine a¬
lus aduenissent. locuni illũ ubi ꝓrius eum posuerant
ad eiꝰ sepulturã pecebant. t ilła dolosi animi ⁊ ferocis
hyspauie assensum haberent Pengentes gͥad regem
inteus uissit abeuntes insequi ⁊ necari. Et cum iam¬
seitem tñsissent insequentes eos milites ruente sub
dis ponte: in flumine subñisi sunt qd̾ audiens rex
iio diecit magĩ iohes beler. sibi suis ꝙ timens mist̃ ad
rogans ut securi uenirẽt. ⁊ qd̾ promiserat obtinerent. Illi
ergo reclierũt ⁊ ad fidem xp̃i regem cum ppło conũterũo
potentib habeo inqͥt in illo monte duos boues. Quos

Expanded text:
nocte rapientes pro timore Iudeorum naui imposuerunt et sepultura eius diuine prouidentie committentes, duce angelo Galitiam appulerunt. Et exeuntes de portu posuerunt corpus in quodam loco et pergentes ad quandam dominam uiduam dominam loci illius nobilem sed pagansui ut quem noluisti uiuum suscipere suscipias uel defunctum». Et narrantes ei miraculum qualiter sine regimine illuc aduenissent, locum illum ubi prius posuerant eum ad eius sepulturam petebant. At illa dolosi animi et ferocis Hyspanie assensum haberent. Pergentes ergo ad regem nitens iussit abeuntes insequi et necari; et cum pontem transissent insequentes eos milites ruente sub eis ponte in flumine submersi sunt. Quod audiens rex, ut dicit magister Iohannes Beleth, sibi et suis timens misit ad eos rogans ut securi uenirent et quod promiserat optinerent. Illi ergo redierunt et ad fidem Christi regem cum populo conuerterupetentibus: «Habeo», inquit, «in illo monte duos boues, quos
Abbreviated transcription (Latin):
tantlum paracior. Nec ita claudenda est res familiaris
ut eam benignitas aꝑire nõ possit neo ita reseranda ut
pateat om̃ib. Causa aũt lauitõnis duplex est .s. si autt
necesse est. aut utile. Et in hus tprib mediocrstatis regn¬
la seruanda est Cem̾itate enim remota: gratissima est li¬
beralitas Nam uiri liberalis bonitas: cõe omniũ ꝑfugi¬
um est. Nec uno mͦ in disꝑib ausis affenis eẽ debemus.
ꝓpensior enim debet ẽẽ benignitas. in calamitosos: nͥ for¬
te calamitate digni fuerint. Conuenit aũt uiro liberali¬
facilem ⁊ equm multa multis de iuire suo cedentem et
alitib quantũ liceat abhorrentem. Habenda est tñ ratẽ
rei familiaris. qͣm quidem dilabi snĩe flagitõsum est: ses
ita ut illiberalitatis ⁊ auaricie absit suspicio. Necoꝵ ual¬

Expanded text:
tandum paratior. tandum paratior. ut eam benignitas aperire non possit, nec ita reseranda, ut pateat omnibus. Causa autem largitionis duplex est, scilicet si aut necesse, aut utile et in his ipsis mediocritatis regula servanda est. Temeritate enim remota, gratissima est liberalitas. Nam viri liberalis bonitas, commune omnium perfugium est. Nec uno modo in disparibus causis affecti esse debemus. Propensior enim debet esse benignitas in calamitosos, nisi forte calamitate digni fuerint. Valerius facilem et equum, multa multis de iure suo cedentem et a litibus quantum liceat abhorrentem. Habenda est tamen ratio rei familiaris, quam quidem dilabi sinere, flagitiosum est; sed ita ut illiberalitatis et avaritie absit suspicio. Lacta
Abbreviated transcription (Latin):
causa diligendi granissima Nemo enim iustus ẽẽ potest:¬
qui mortem qui dolorem. uł egestaten timet aũt ea que
hiis contraria sunt equitati anteponit. Tanta est iusti¬
cie uis ut nec illi qui maleficio ⁊ scelere pascunt᷑. sine ulla
eius ꝑticula uiuere possint. Nam ⁊ pͥnceps latronũ nisi
equalit̾ p̃dam disꝑtiat: aut int̾ficsetur a socus aũt relĩ¬
adolescentis cõmendacio proficiscitur a modestia: cum pie¬
tate in ꝑentes in suos beniuolentia. Deinde etiam faci¬
le in optimam ꝑtem uenire cognoscit᷑. si ad sapientes
et cleros uiros. ⁊ bñ consulentes .u. p. se contulerit. ⁊ cum
Beneficientie ac lib̾alitatis duplex est ratõ. Aut enim
oꝑa impendit᷑ indigentib aut pecunia. Fãcilior qͥdẽ¬
pst̾ior. locupleti p̃sertim: sed palantior ac splendidior ⁊
uiro forti. olaroq dignior ac plurib utilior Nam pͥma
exarcha scda ex uiitute deꝓmit᷑. sunt sepe qui pecunie
beneficium accipit det̾ior inde fit atq ad idem semꝑ expec¬

Expanded text:
causae diligendi gravissimae; possunt enim praetqui mortem, qui dolorem vel egestatem timet, aut ea que his contraria sunt equitati anteponit. Tanta est iustitie vis, ut nec illi qui maleficio et scelere pascuntur, sine ulla eius particula vivere possint. Nam et princeps latronum nisi equaliter predam dispertiat, aut interficietur a sociis aut relinadolescentis commendatio proficiscitur a modestia, cum pietate in parentes, in suos benevolentia. Deinde etiam facile in optimam partem declinare cognoscitur, si ad sapientes et claros viros et bene consulentes reipublice se contulerit et cum Beneficientie ac liberalitatis duplex est ratio. Aut enim opera impenditur indigentibus, aut pecunia; facilior posterior, locupleti presertim; sed prima lautior ac splendidior et viro forti claroque dignior ac pluribus utilior. Nam prima ex arca, secunda ex virtute depromitur. Et sepe qui pecunie beneficium accipit, deterior inde fit; atque ad idem semper expec
Abbreviated transcription (Latin):
In bñficiis collocantlis mores hoĩm nõ fortunã sequi hone¬
sta ratõ est. Sed quis est tandem. qui incipis ⁊ optimi uiri
cause nõ auꝰ ponat grãm niri fortunati ⁊ potentis. A quo
enim uidetur remun̾atio fore expedicior atq scelerior in
eo nr̃a uoluntas est propensior: corrupti q sunt mores et

Expanded text:
In beneficiis collocandis, mores hominum, non fortunam sequi honesta ratio est; sed quis tandem, qui inopis et optimi viri cause non anteponat gratiam viri fortunati et potentis, a quo enim videtur remuneratio fore expeditior atque celerior, in eo nostra voluntas est propensior corruptique sunt mores et
Abbreviated transcription (Latin):
candentia lilia ⁊rubentes rosas cum leui iuxta mur
mure serperet riuus ⁊ molli sibilo arboꝵ folia uentus
sit ⁊ ne inde se posset excuit̾e blandis sertoꝵ nexib irreti¬
tum relinqui. Quo cum recedentib cuntis meretͥe specio
libidĩem cõmoto se uictrix in pulica suꝑ iac̾et. Quid age¬
ret miles xp̃i quo se u̾teret nesciebat quẽ torm̃ta ñ uice¬
rant suꝑabat uoluptas. Tandem celitus inspircitꝰ p̃cisa mor¬
dicus ligna in osculantis se faciem expuit. ⁊ sic libidinis
sensum succedens doloris magnitudo calcauit. De paulo¬

Expanded text:
lilia candentia et rubentes rosas, cum leni juxta murmure aquarum serperet rivus, et molli sibilo arborum folia ventust ne se inde posset excutere, blandis sertorum nexibus irretitum relinqui. Quo cum, recedentibus cunctis, meretrix speciolibidinem concitato, se victrix impudica superjaceret. Quid ageret miles Christi, et quo se verteret, nesciebat. Quem tormenta non vicerant, superabat voluptas. Tandem coelitus inspiratus, praecisam mordicus linguam in osculantis se faciem exspuit; ac sic libidinis sensum succedens doloris magnitudo superavit  Al
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem eiꝰ ex collisione abiecti ꝑtus decessisse. eiꝰ ꝙ moct̃
illacrimatũ alexandrum exeqͥas ꝙ benigne ꝓsecutũ: oꝑ
eum nõ amoris ses humanitatis causa fecisse. Nam so
est uere uictum. cum post pͣlia etiam beneficiis ab holl
suꝑaretur gratumꝙ sibi ẽẽ si uincere nequeat. ꝙꝰ as
iorem ꝑtem regni usq ad eufraten fluuiũ. et alt̾am s¬
am iꝑorem et ꝓ reliquis captiuis. xxx. talentoꝵ. A
heo alexander gr̃aꝵ actõnem ab hoste suꝑuacuã esse uł
dit. nec a se quicq̃ni faccum in hostis adulatõnem. ne de
in dubiosi besi gxitus. auit in leges pacis sidoi lenacus
quereret: sed animi magnttudine quo didicetit adu̾sus
uires hostium nõ adu̾sus calamitates contend̾e. Polli¬
cetur ꝙ pstaturũ se ea dario: si sed̾s sibi nõ par haberi
uelit. Det̾m neꝙ mundum posse duob solib regi: nec or¬
bem summa duo regna saluo statu t̾raꝵ habere. Pro¬
inde aut deditõem ea die. aut imposterum aciem paret

Expanded text:
uxorem eius ex conlisione abiecti partus decessisse, eiusque mortem inlacrimatum Alexandrum exequiasque benigne prosecutum, idque eum non amoris, sed humanitatis causa fecisse;nam semes vere victum, cum post proelia etiam beneficiis ab hoste superaretur, gratumque sibi esse, si vincere nequeat, quod a maiorem partem regni usque Euphratem flumen et alteram filiam uxorem, pro reliquis captivis XXX milia talentum. Ad haec Alexander gratiarum actionem ab hoste supervacaneam esse respondit;nec a se quicquam factum in hostis adulationem, nec quod in dubios belli exitus aut in leges pacis sibi lenocinia quaereret,sed animi magnitudine, qua didicerit adversus vires hostium, non adversus calamitates contendere;polliceturque praestaturum se ea Dario, si secundus sibi, non par haberi velit. Ceterum neque mundum posse duobus solibus regi, nec orbem summa duo regna salvo statu terrarum habere. Proinde aut deditionem ea die aut posteram aciem paret
Abbreviated transcription (Latin):
sinc̾a sunt polluũt᷑ coloꝵ adult̾iis medicaminũ fuseis.
in mendaciũ nͣ mitant᷑. Dñs tuus clicit. Non poces
fac̃e capillũ unũ alłbũ aut nigrũ. Et in ad uincendã do¬
mini tui uocẽ uis te ẽe potiorem audaci conatu ⁊ sa¬
crilego ꝯteptu. Orines tuos inficis malo p̾sagio futuroꝵ:
capisos iam tͥ flãmeos auspicaris. Non metuis otu q̃
talis es. ne cum resurrectõnis dies uen̾it artifex tuns
gore censoris ⁊ iuclicis increꝑans ⁊ dicens opꝰ hoc meũ
nõ est nec ymago hec nr̃a est: fĩgura corrupta est: uultꝰ
alienꝰ est. Deũ uid̾e nõ pot̾is: cum oculi tͥ sint nõ qͦs d̾s
fecit. s qͦs dyabolus infecit. Illũ tu sectata es rutilos atꝙ
depietos oculos serpentis imitata es: de inimico tuo cõ¬

Expanded text:
sincera sunt polluuntur, et colorum adulteriis, et medicaminum fucis in mendacium vera mutantur? Dominus tuus dicit, « Non potes facere capillum unum album aut nigrum: et tu ad uincendam Domini tui uocem uis te esse potiorem, audaci conatu et sacrilego contemptu crines tuos inficis, malo praesagio futurorum capillos iam tibi flammeos auspicartalis es, ne cum resurrectionis dies uenerit, artifex tuusgore censoris et iudicis dicat: copus hoc meum non est nec imago haec nostra est. alienus est. Deum uidere non poteris, quando oculi tibi non sunt quos Deus fecit sed quos diabolus infecit. illum tu sectata es, rutilos adque depictos oculos serpentis imitata es, de inimico tuo co
Abbreviated transcription (Latin):
re ⁊ tͣnffigurare ꝯtendũt. nescitntes qr opꝰ dei est om̃e
qd̃ nascitur: dyaboli qñcũq mutat᷑. Si quis pinguen¬
di artisex uultũ alicuiꝰ ⁊ spẽm ac corporis qͣlitatem
emulo colore signasset. ⁊ signato tam ac cõsũmato si¬
mulachro manus aliꝰ afferret. iamq formata iam
picta quasi ꝑicior reformataret. grauis pͥoris artifi¬
cis inuiria ⁊ iusta indignatio uideret᷑. Et tu te exi¬
stimas impune laturã tam imꝑbe tem̾itatis auda-¬
ciã dei artificis ⁊ offensam. ut sis ĩpudica circa hoĩes
⁊ incesta fuscis lenocinantib ñ sis: corruptis uiolatis¬
q q̃ dei sunt ꝑeior adult̾a detinetis. Qd̾ ornari te ꝑu¬
tas qd̾ comi impugnatõ est ista diuini oꝑis: p̃uarica

Expanded text:
re et transfigurare contendunt, nescientes quia opus Dei est omne quod nascitur, diaboli quodcumque mutatur. Si quis pingendi artifex vultum alicujus et speciem et corporis qualitatem aemulo colore signasset, et, signato jam consummatoque simulacro, manus alius inferret, ut jam formata, jam picta quasi peritior reformaret, gravis prioris artificis injuria et justa indignatio videretur. Tu te existimas impune laturam tam improbae temeritatis audaciam, Dei artificis offensam? Ut enim impudica circa homines et incesta fucis lenocinantibque quae Dei sunt peior adultera detineris. quod ornari te putas, quod putas comi, inpugnatio est ista diuini operis, praeuaricatio
Abbreviated transcription (Latin):
Syprianꝰ. ⁊ sunc nob̾ ad uirgines sermo est quaꝵ qͦ
sublimior głia est: maior ⁊̃ cura est. Nlos est slle eccłiai¬
ci germinis: d̾s atq ornam̃tum gr̃e sp̃ualis. leta indoles
laudis.⁊ honoris: opus integrum atq incorruptũ yma
go dei respondẽs ad sõioniam dñi: illustͥor porcio grogis
xp̃i Porro situ te sumptuosiꝰ comas. ⁊ ꝑ publicũ notabliter
incedas aculos in te iuuentutis illicias suspiria adolescen
tib p̾bens excusari nõ ꝑotes. quasi mente casta sis ⁊ ꝑu¬
dica. Redarguit te cultꝰ suꝑb ⁊ impudicus ornatꝰ nec cõ¬
induere ñ possunt. auxo ⁊ margaritis ⁊ monilib ador¬
nate. ornamenta corclis ac pectoris ꝑdid̾unt. Quis ñ id e

Expanded text:
im. Nunc nobis ad virgines sermo est, quarum quo sublimior gloria, maior & cura est. Flos est ille Ecclesiastici germinis: decus, atque ornamentum gratiæ spiritualis. Læta indoles laudis & honoris, opus integrum atque incorruptum Dei: imago respondēs ad sanctimoniam Domini, illustrior portio gregisum, si tu te sumptuosius comas, et per publicum notabiliter incedas, oculos in te juventutis illicias, suspiria adolescenttibus praebeas, excusari non potes quasi mente casta sis et pudica. Redarguit te cultus improbus et impudicus ornatus, nec cominduere non possunt: auro et margaritis, et monilibus adornatae ornamenta cordis ac pectoris perdiderunt. Virgine
Abbreviated transcription (Latin):
ei amꝑrtauit mox in serto ꝑ os pollice ad otchonẽ
detulit. Ille lixis calonis ꝙ donauit qui hasta suffrũ
nõ sine ludibrio cucũ castrũ lud portarunt. de qͥntili

Expanded text:
 abdidit, mox inserto per os pollice ad Othonem detulit. ille lixis calonibusque donauit, qui hasta suffixum non sine ludibrio circum castra portarunt adcl
Abbreviated transcription (Latin):
nis ꝯcubinasq quas secum eluc̾et tondendi ad uirile
mod̾um ⁊ securib pelcis ꝙ amazonicis instruendi. Maxi¬
ma aũt popularitate. efferebatur om̃im emulus qui qͦ¬
dam mͦ animũ nulgi mouerẽt. Sunt qui tradant paridem
hystrionem ccrisum ab eo quasi grauem aclũsariũ. Erat
illi et̃nitatis ꝑpetue ꝙ fame cupido: sed inconsulta. Ideoꝙ młtis
reb ⁊ locis uet̾i appellatõne detracca nonã incluxit ex suo
ꝑ quietẽ nauem uͦbi regenti exoctum gab̾nacłm tħiq se ab

Expanded text:
nis concubinasque, quas secum educeret, tondendi ad uirilem nis concubinasque, quas secum educeret, tondendi ad uirilem modum et securibus peltisque Amazonicis instruendi. moxme autem popularitate efferebatur, omnium aemulus, qui quoquo modo animum uulgi mouerhistrionem occisum ab eo quasi grauem aduersarium. erat illi aeternitatis perpetuaeque famae cupido, sed inconsulta. ideoque multis rebus ac locis uetere appellatione detracta nouam indixit ex suo r quietem nauem sibi regenti extortum gubernaculum trahique se ab
Abbreviated transcription (Latin):
sis naufragio p̾ciosissimis reb ñ dubitau̾it int̾ suos dis¬
cere pisces eas ꝯͥ relaturos. ⁊ ich̾ eque doluit qͣm malũ
uit a deo lente ac secure tulit ut gaudentib etiã suspieio¬
nẽ p̃beret tanqͣm occatõne nacta spopliandaꝵ iure bel¬
li opulentissimaꝵ ꝓuinciaꝵ statimqꝙ in harenam ꝓgres¬
sus certantes atlechas esfusissimo frucdio spectaret Post ꝙ̃¬
capite conu̾berato actum de se ꝓmintiauit nec eo citius¬
Quĩmino cum ꝓspere quidẽ ex prouinciis nũciatum est¬
ex suꝑi habundantissimã cenam icrularia indefectõnis
spectaiculis theatͥ olam islatus cuidem cenico ꝑlacẽtio mi¬
sit nũcium abuti eum occupatõnib suis. Inicio starim
trmultus mlta ⁊ ĩmania uerum nõ ab horrentia a na¬
licanoꝵ eẽt contrucidare illos ne desciscentib aggregarẽ¬
uniũsum ueneno ꝑ conuiuia necare: urbem incend̾e
curam habuit delegendi uehicula poetandis cenicis orga¬

Expanded text:
sis naufragio pretiosissimis rebus non dubitauerit inter suos dicere pisces eas sibi relaturos. Neapoli de motu ue lente ac secure tulit ut gaudentis etiam suspicionem praeberet tamquam occasione nata spoliandarum iure belli opulentissimarum prouinciarum; statimque in gymnasium progressus certantis athletas effusissimo studio spectauit. capite conuerberato, actum de se pronuntiauit consolantiquin immo, cum prosperi quiddam ex prouinciis nuntiatum esset, super abundantissimam cenam iocularia in defectionis spectaculis theatri clam inlatus cuidam scaenico placenti nuntium misit abuti eum occupationibus suis. Initio statim tumultus multa et inmania, uerum non abhorrentia a na hominum Gallicanorum esset contrucidare, illos ne desciscentibus adgregarenuniuersum ueneno per conuiuia necare; urbem incendere curam habuit deligendi uehicula portandis scaenicis orga
Abbreviated transcription (Latin):
proximã cellam decubu̾it suꝑ lectum modica culett᷑
eriꝑet scrobem coram se fieri imꝑauit dim̃sus ad corpo
mox cadaueris fuñi. flens ad singula atq idẽptidem
diccitans. Qualis artifex ꝑeo. Int̾ moras ꝑlato a cur¬
puniret᷑. cont̾itus duos pugiones qͦs secũ extulerat an¬
ripuit. Temptataq utͥusq acie rursus condidit: causatꝰ
quis ad mortem capessendam exemplo iuuaret. Int̃oũ¬
propinquabant quib p̾ceptum erat ut uinũ attherent

Expanded text:
proximam cellam decubuit super lectum modica culcita, eriperet, scrobem coram fieri imperauit dimensus ad corpmox cadaueri, flens ad singula atque identidem dictitans: 'qualis artifex pereo!' Inter moras perlatos a curi, conterritus duos pugiones, quos secum extulerat, arripuit temptataque utriusque acie rursus condidit, causatusquis ad mortem capessendam exemplo iuuaret; intpropinquabant, quibus praeceptum erat, ut vivum extraherent.
Abbreviated transcription (Latin):
bittio quib diũso uicioꝵ gen̾e grassantib a deo se ab¬
utendum ꝑmisit ⁊ tͣdidit ut uex ip̃e sibi constaret
mͦ accerbior ꝑtiorq mͦ remissior ac negligentior qͣm¬
inudua flagiabat apud milites ⁊sam cũ in ũba esu
absentis iurantib donatiuũ grandius solito p̾positi

Expanded text:
tus. his diuerso uitiorum genere grassantibus adeo se abutendum permisit et tradidit, ut uix sibi ipse constaret, modo acerbior parciorque, modo remissior ac neglegentior qinuidia apud milites. nam cum in uerba eius absentis iurantibus donatiuum grandius solito praepositi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sunclata quidẽ cet̃oꝵ excercitium defectõne: litt̾as prã.¬
dencl tͣditas conscͥpsit. m̃sam subũtit duos cifos gra¬
qͣm in forum p̾ueniret cliscerꝑetur. Sic cogitatõne
in post̾um flilata: ad mecliam fere noctem excitatus
misit qui citarent amicos. Et q nicħ a quo qͣm renũ¬
tiabatur. ip̃e cum paucis hosꝑicia singuloꝵ adiit. ueꝵ
clausis omniũ forib. Rendente nullo in cubiculũ rediit:
Uñ etiam custodes tliffugerant clireptis stragulis ac¬

Expanded text:
ceterorum exercituum defectione litteras prandenti sibi redditas concerpsit, mensam subuertit, duos scyphos graquam in forum perueniret discerperetur. Sic cogitatione in posterum diem dilata ad mediam fere noctem excitatusmisitque circum amicos, et quia nihil a quoquam renuntiabatur, ipse cum paucis hospitia singulorum adiit. uerum clausis omnium foribus, respondente nullo, in cubiculum rediit, unde iam et custodes diffugerant, direptis etiam stragulis, a
Abbreviated transcription (Latin):
ad meroen. inuenit numerum stalioꝵ. Dispositis qͦ
ꝑ interualla lecoꝵ a septentͥone meriliem ñsus. uasis
horoscopicis simili dementõne et gnomonum equa lon¬
gitudine formatis. totidem. gnomonice supputatõnis
obseruare fecit: et notare unamquamq sui gnomonis
umbram quante eẽt longitudinis. At e ita comꝑit qd̃
ultra. dcͣc. statlia ad unius longitulinis gnomonem
umbra nõ respondit. Et hoc aũt conclusit qd̾ ꝑtes. crͣo.¬
lxͣ. quib omnis Rodiaci tractus cliuidit᷑ ad terras usꝙ
ꝑueniant et ꝑs que ibi comꝑta et inestimabilis est men
dioꝵ mensuram optineat. Comꝑta ergo magnitudine u¬
nius ꝑtis terraꝵ que ad dediacum ꝑtinet: et illam tre¬
cencies sexagies multiplicando circulum t̾̃re cliffiniuit
Igitur. xxͣiiii. ꝑtem tot staclioꝵ transcuxrit sol in una
hora .i. staclia .x. ⁊ d. siue milłe ccͣo .xii. miliaria et se¬
censu. uł descensu solem. dec. staclia siue . lxxxuiii. milia¬

Expanded text:
ad Meroem invenit numerum stadiorum; dispositis quoque per intervalla locorum a septentrione meridiem versus horoscopicis vasis simili dimensione et gnomonum aequa longitudine formatis totidem doobservare fecit; et notare unumquemque sui nogmonis umbram, quante esset longitudinis, atque ita comperit quod ultra VIIc stadia ab unius longitudinis nogmonice umbranum non respondit. Ex hoc autem conclusit; quod partes IIIcLX quibus omnes zodiaci tractus dividitur ad terras usque pervernerint, et pars que ibi comparata et inestimabilis est mensdiorum mensuram obtineat, comparata ergo magnitudine unius partem terrarum, que ad zodiacum pertinet, et illam trecesies sexagesies multiplicando circulum terre diffinuit igitur XXXIIII partes tot stadiorum transcurrit Sol in una hora, et stadia Xm et Vc ; sive mille IIIcXII miliaria et secensu vel descensu sole, VIIc stadia, sive LXXXVII milia
Abbreviated transcription (Latin):
merito eiueritur. ad quod melius uidendũ dñis ꝙ anna:
data est in uyorem a ioseph genero suo cleophe fr̃i ip̃iis
ioseph. de quo susceptam filiam. uocatam q mariam:
qui ꝓ iuda post cum mathia electus fuit. Et hii quat¬
s ⁊ putabant᷑ agnati eius. tanqmͣ ex duob frib iosephi

Expanded text:
merito quaeritur. Ad quod melius videndum dicimus, quod Anna , quae data est in uxorem Joseph genero suo, nupsit Cleophae fratri ipsius Joseph, de quo post susceptam filiam, vocatamque Mariam, qui pro Juda post cum Mathia electus fuit Et hi quats
Abbreviated transcription (Latin):
dictꝰ est fr̃ dñi. qr qmͣ simillimꝰ fuit ei in facie. Itẽ mortus
Qebedens: habuites ex ea filios iacobum maiorẽ ⁊ iohe̾m
Qui lic postĩor natn. tñ maior dictꝰ est: qr uocatꝰ ẽ a¬
dñõ ⁊ pͥus adhesit ei. Qd̃ ⁊ romana obẜuat eccłia. ut
singłis in ordimb suis pͥores sint pͥus ordinati. Ita dic̃ ieroꝰ
Alii uero uidentes mulieres ignominari solere nomĩb
uiroꝵ ut marcia cathonis. dixerunt pͥorib uiris mortu¬
is has duas marias nupsisse. cleophe ⁊ salome. Ut pͥores
uiros fuisse binomios: ⁊ dicunt zebedeum. elcopham. al¬

Expanded text:
i, quia quam simillimus fuit ei in facie. Item mortuo Zebedaeus, habuitque ex ea filios, Jacobum majorem et Joannem, qui licet posterior natu, major tno, et prius adhaesit ei. Quod Romana servat Ecclesia, ut singuli in ordinibus suis priores, sint prius ordinati. Ita dicit Hieronymus. Alii vero videntes mulieres agnominari solere a nominibus virorum, ut Marcia Catonis, dixerunt prioribus viris mortuis, has duas Marias nupsisse Cleophae et Salome, vel priores viros fuisse binomios, et dictum Zebedaeum Cleopham, Al
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Statura fuit eminenti colore pallido. corpore enormi ge¬
cilitate maxima ceruicis et crurum. oculis et timporayã
cauis. fronte lata et torua. capillo raro. ac cirea u̾ticem ul¬
lo: hyrsutus cet̾a. Muare transeunte eo prospicere ex suꝑite
ꝑte. aut omnino quatũq de causa capram nominare: art¬
nosum et excitiale habebatur. Uultum uero natura tene
et horridam etiam ex inclustria efferebat cõponens ad pa¬
lum in omnẽ terrorem ac formidinem. Ualitudo ei nꝑł
poris neq animi constitit. Incitabatur: in somꝑno matits
neꝙ enim plusqͣm trib nocturnis horis quiescebat. arte
hus quidem placida quiete sed pauida miris recum
ginib ut qui inter ceteras pelagi qͦndam sp̃em col̃ioqĩti
secum uidere uusus sit. Ideoq magna ꝑte noctis uigl ib¬

Expanded text:
cit. Statura fuit eminenti, colore expallido, corpore enormi, gracilitate maxima ceruicis et crurum, oculis et temporibus concauis, fronte lata et torua, capillo raro at circa uerticem nullo, hirsutus cetera. quare transeunte eo prospicere ex superiore parte aut omnino quacumque de causa capram nominare, criminosum et exitiale habebatur. uultum uero natura horridum ac taetrum etiam ex industria efferabat componens ad speculum in omnem terrorem ac formidinem. Valitudo ei neque corporis neque animi constitneque enim plus quam tribus nocturnis horis quiescebat ac ne iis quidem placida quiete, sed pauida miris rerum imaginibus, ut qui inter ceteras pelagi quondam speciem conloquentem secum uidere uisus sit. ideoque magna parte noctis uigi