comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nmab suis stetere iudei. interfectis
isegrum quicquam quicquã ꝯtinge
Ies añ tercius decimꝰ
mensis acdar: titius aptid otimes
int̾fectionis fuit. Et quattodecimo
dio cedere desierunt. quem constitite¬
rutre ẽẽ sollempnem. tit in eo omni
gandio. atq cominuis. At hii qui in
urber susis cedem exercurant. tertio
decimo et quartodẽcimo eiꝰdem m̃sis
die. in cede uersati sunt. Quintodeci¬
mo. aũ die ꝑcutere desierunt. et idcir¬
to eundem drem constituere sollemp¬
nem epularum atq letitie. Hu uero
indei qui oppidis non munitis ac uillis
inorabantim. qu artum decimũ diem m̃¬
sis. idar conuuor et gaudii decreuert:
rea ut exultent in eo ⁊ mitrant sibi mu¬
tuo partes eptilarum et ciboꝵ. Scriꝑsit
itaq mardochens omnia hec. et licteris
comp̃hensa misit ad iudeos. qui in oini¬
b regis ꝓuntus morabantur. tam inu

Expanded text:
pro animabus suis stetere Iudaei interfectis pro animabus suis stetere Iudaei interfectis is eorum quicquam contingeret dies autem tertiusdecimus mensis adar unus apud omnes indie caedere desierunt. Quem constituerunt esse solemnem, ut in eo omni gaudio atque conviviis. At hi qui in urbe Susan caedem exercuerant, tertio decimo, et quarto decimo die ejusdem mensis in caede versati sunt: quinto decimo autem die percutere desierunt. Et idcirco eumdem diem constituerunt solemnem epularum atque laetitiae. Hi vero Judaei, qui in oppidis non muratis ac villis morabantur, quartum decimum diem mensis ADAR conviviorum et gaudii decreverunt, ita ut exsultent in eo, et mittant sibi mutuo partes epularum et ciborum. Scripsit itaque Mardochaeus omnia haec, et litteris comprehensa misit ad Judaeos, qui in omnibus reg
Abbreviated transcription (Latin):
uolitabiat. Itaqi ꝑcusserunt iudei mi¬
mitos suos plaga magia. et oceider uirt
eos. reddentes eis quod sibi parauenint
facere. in tantum ucc etiam in susts qͥn¬
filios aman. agagite hostis uideorum. qͦ¬
rum ista sunt nomina. pharsau. dagha
et delphon. esphatha. et phorita.⁊¬
dalia. et aridatha. et epher. mestłia. et
arisai. et aridai. et naiatha. Quos
cum occidissent. p̃dam de sub stanciis
eor tangere noluernnt. Statimq nui¬
merus eorum qui occisi erant in sitfis:
et alios decem filios amati. Quantũ
uis ut fieri iubeam: Cu illa respondit.
Si regi placet. detur potestas nuideis. ut
sicut hodie fecerunt in susis: sic ⁊ crns fa¬
ciant. et cdecemi filii aman in patibulis
suspendantura. Precepitq rex: ut ita
fieret. Seatunq in susis pependit edic¬
tum. et checem aman fauaman suspen¬
si sunt ¶Congregatis udeis quartade¬
tuna die tuensis adar. int̾feti sunt in su¬
sis crecerti turi. nec eorum ab illis ditep

Expanded text:
volitabat itaque percusserunt Iudaei inivolitabat itaque percusserunt Iudaei inimicos suos plaga magna et occiderunt eos reddentes eis quod sibi paraverant facere in tantum ut etiam in Susis qfilios Aman Agagitae hostis Iudaeorum quorum ista sunt nomina Pharsandatha et Delphon et Esphata et Phorata et Adalia et Aridatha et Ephermesta et Arisai et Aridai et Vaizatha quos cum occidissent praedas de substantiis eorum agere noluerunt statimque numerus eorum qui occisi erant in Susis et alios decem filios Aman: quantam vis ut fieri jubeam? cui illa respondit: Si regi placet, detur potestas Judaeis, ut sicut fecerunt hodie in Susan, sic et cras faciant, et decem filii Aman in patibulis suspendantur. Praecepitque rex, ut ita fieret statimque in Susis pependit edictum et decem Aman filii suspensi sunt congregatis Iudaeis quartadecima adar mensis die interfecti sunt in Susis trecenti viri nec eorum ab illis dirept
Abbreviated transcription (Latin):
ultatro. eꝑtile atq coruituia. et festi
dies. in tantum ut plutes alterius gen¬
tis et secte. eorum religiomi et cerimo¬
nus utgerentur. Grandis enim eune¬
tos uidani nminis terror inuaserat.
Igitur duodetu metisis quem adar
nocati ante iam diximts. terciadeci¬
ma die quando cundis iudeis ut̾lre¬
tio parabatur. et hostes cꝑ insidiaban¬
tur sanguini: uarsa uice indei siuo¬
res ẽẽ ceꝑunt. et se de adũsarus tun-¬
dicare. Congregatq suut ꝑ singłas
ciuitates. oppida. et loca. ut extende¬
rent manum contra irumicos. et ꝑse¬
cutores suos. Nullusq ausus est re¬
sistere: eo quod om̃s popłos magnitu¬
trurat. Nam et ꝓuinitiarum iudices.
duces et ꝓcuratores. omnisq aignitas
que singilis locis et oꝑibi p̃erat. extol-¬
lebant uideos timor mardochei quem
pͥncipem ẽẽ palatui. et plurimum pos¬
se cognoneratie. fama quoq nominis e¬
iis crescebat eotidie: et ꝑ cunctorum ora

Expanded text:
ultatio epulae atque convivia et festus ultatio epulae atque convivia et festus dies in tantum ut plures alterius gentis et sectae eorum religioni et caerimoniis iungerentur grandis enim cunctos iudaici nominis terror invaserat igitur duodecimi mensis quem adar vocari ante iam diximus tertiadecima die quando cunctis Iudaeis interfectio parabatur et hostes eorum inhiabant sanguini versa vice Iudaei superiores esse coeperunt et se de adversariis vindicare congregatique sunt per singulas civitates oppida et loca ut extenderent manum contra inimicos et persecutores suos nullusque ausus est resistere eo quod omnes populos magnitutrarat nam et provinciarum iudices duces et procuratores omnisque dignitas quae singulis locis et operibus praeerat extollebant Iudaeos timore Mardochei quem principem esse palatii et plurimum posse cognoverant fama quoque nominis eius crescebat cotidie et per cunctorum ora
Abbreviated transcription (Latin):
is p̃uenirent. Quib imꝑaute rex: ut
conuenirent iudeos ꝑ singulas crutateᷤᷤ.
et in unium p̃ciꝑent congregari. ut sta¬
rent ꝓ animab suis. et omnes inimicos
suos cum comiagib ac liberis. et unlũ¬
sis domib untłicerent atq delerent.
Et constituita est ꝑ omnes ꝓuincias
una ultionis adtes. idest teruiadecuna
mensis duodecimi adar. Suminaq
epłe̾ fuit. ut in omnib terris ic popłis
qui regis issueri imꝑio subi acebant.
notum fieret ꝑ aratos ẽẽ iudeos ad caꝑi¬
endam undictam de hostib suis. E¬
gressiq sant neredarti. celeres muntios
ꝑferentes. et edictum regis ꝑpendie in
ardocheus aũ de palatio et cle ton
nam auream portans in capite. et a¬
mittus pallio serioo. atq purpitres.
Omnis itq ctuctas exultauit atq le¬
tata est. Iudets añ noua lux oriri iusa
est: gauiluim honce et łpudium apud
om̃s popłos urbes atq ꝓuintias. Quo

Expanded text:
is praevenirent quibus imperavit rex ut is praevenirent quibus imperavit rex ut convenirent Iudaeos per singulas civitates et in unum praeciperent congregari ut starent pro animabus suis et omnes inimicos suos cum coniugibus ac liberis et universis domibus interficerent atque delerent et constituta est per omnes provincias una ultionis dies id est tertiadecima mensis duodecimi adar summaque epistulae fuit ut in omnibus terris ac populis qui regis Asueri imperio subiacebant notum fieret paratos esse Iudaeos ad capiendam vindictam de hostibus suis egressique sunt veredarii celeres nuntios perferentes et edictum regis pependit in Susis Mardocheus autem de coronam auream portans in capite et amictus pallio serico atque purpureo omnisque civitas exultavit atque laetata est Iudaeis autem nova lux oriri visa est gaudium honor et tripudium apud omnes populos urbes atque provincias quo
Abbreviated transcription (Latin):
idtorum. quib eos in tunctis regis ꝓ¬
unicris perire p̃ceperat corrigantita
Qnomedo enim potero sustinere netẽ
et int̾fectionem popłi mei: Respon¬
ditqs rex assuerus. hester regine ⁊ mar¬
dochio iudeo. Domnun aman concessi
hester co ip̃m iussi asfigi cruq: qui
austis est mataun in iudeos mittere.
Scribite ergo tudeis sicut uobis placet
ex regis nomine signantes litteras a¬
muibo mro. Hec eium constietudo etat.
nt epłis que ex regis nomine intcceban¬
tur. ex illiꝰ antlo signate erant: nemo
auderet contradicere. Accitisq scri¬
bis ec librariis regis. eure añ tempus
tercu mensis. qui appellatur sibau. in
deos. et ad pͥncipes. ꝓcuntoresq ex iudi¬
ces. qui centum nigung septem ꝓuicici¬
is. ab indta usq ethiopiam p̃sidebãe.
iurta linguas it litteras suas. et ide
anulo illius obsignate sunt. Et misse
ꝑ ueredarios qui ꝑ omnes ꝓuintias ais¬
currentes. ueteres literas nouis minci¬

Expanded text:
Judaeorum, quibus eos in cunctis regis pJudaeorum, quibus eos in cunctis regis provinciis perire praeceperat, corrigantur. Quomodo enim potero sustinere necem, et interfectionem populi mei responditque rex Asuerus Hester reginae et Mardocheo Iudaeo domum Aman concessi Hester et ipsum iussi adfigi cruci qui ausus est manum in Iudaeos mittere scribite ergo Iudaeis sicut vobis placet ex regis nomine signantes litteras anulo meo haec enim consuetudo erat ut epistulis quae ex regis nomine mittebantur et illius anulo signatae erant nemo auderet contradicere accitisque scribis et librariis regis erat autem tempus tertii mensis qui appellatur siban vicedaeos et ad principes procuratoresque et iudices qui centum viginti septem provinciis ab India usque Aethiopiam praesidebant iuxta linguas et litteras suas et Iudaeanulo illius obsignatae sunt et missae per veredarios qui per omnes provincias discurrentes veteres litteras novis nunti
Abbreviated transcription (Latin):
iacebat hester et ait. Eciam reginaan
uult oppͥmere me p̃sente in domo mue¬
A. Hocdtm uerbum de ore regis exierat.
et statim oꝑuerunt faciem tius. Dixit¬
q arbona uniis de eunuchis. qui sta-¬
bant in mibisterio regis. En ligntm
quod parauerat mardocheo. qui locutꝰ
est ꝓ rege stat in domo aman. habens
altituduns quinquaginta cabitos. Et
dixit rex. Appendite eum in eo. Sics
qmienit Pedit die illo rex asfuerus
hester rigine domum aman aduersa¬
ris iudeorum. et mardochers ingres¬
sus est ante friciem regis. Cotfessa est e¬
im hestet ei. quod ẽẽt patruus eiꝰ.
ulitq rex anulum quem
Dab amati retipi nsserat. et tradi¬
agagite. et machinationes eiꝰ pessima
quas gxcogitauerat contra iudeos: iube¬
ret teritas faeri. At ille rex ex more
sceptritn aureum p̃tendit maru: quo
signum clementie monsttabatur. Ila¬
q consltrgetis: stecit ante eum et aic.
uiteres aman litere insidiatoris et hostiꝰ

Expanded text:
iacebat Hester et ait etiam reginam iacebat Hester et ait etiam reginam vult opprimere me praesente in domo mea necdum verbum de ore regis exierat et statim operuerunt faciem eius dixitque Arbona unus de eunuchis qui stabant in ministerio regis en lignum quod paraverat Mardocheo qui locutus est pro rege stat in domo Aman habens altitudinis quinquaginta cubitos cui dixit rex adpendite eum in eo suspenquievit die illo dedit rex Asuerus Hester reginae domum Aman adversarii Iudaeorum et Mardocheus ingressus est ante faciem regis confessa est enim ei Hester quod esset patruus suus tulitque rex anulum quem ab Aman recipi iusserat et tradiAgagitae et machinationes eius pessimas quas excogitaverat contra Iudaeosret irritas fieri. At ille ex more sceptrum aureum protendit manu, quo signum clementiae monstrabatur: illaque consurgens stetit ante eum, et ait: veteres Aman litterae, insidiatoris et hostis
Abbreviated transcription (Latin):
ue detur tͥ. et quid itis fleri: Etiam si
Uinidiam regni mei partem pecieris.
inpetrubis. Ad quem ala respondit.
Si inueni gr̃am in oculis tuis o rex. a
si tibi placet. dona tntche animam me¬
am ꝓ qua rogo. et popłm meum ꝓ quio
obsecro. Tradit enim sumus ego⁊ po¬
płs meus ue contiramur. uigulentur
et ꝑramus. Atq utinam in seruos
in familias uonderemur. ẽteq tole¬
rabse malum. et gemens taterem.
delitas redundat in regem. Respon¬
densq rex assuerus ait. Quis est iste.
et cuiꝰ potentie. ut hec audeat faice¬
re: Dixit hester. Hostis ⁊ iumicꝰ
nr̃ pessimus iste est̃ aman. Quod ille
andiens. ilito obstupaut. nultum regis
ic regine ferre non sistinens. Rex aũ
surrexit iratus. et de loco conrinui in
ster reginiam ꝓ anitna sua. intellexit
enim a rege sibi paratum malum. Qui
cum reuersus ẽẽt de horto nemorib ꝯ¬
sido. et intrassit conunuii locum: repp̃e¬
rit aman suꝑ lectulum corriusse. in qͦ

Expanded text:
ut detur tibi, et quid vis fieri? Etiamsi ut detur tibi, et quid vis fieri? Etiamsi dimidiam regni mei partem petieris, impetrabis. Ad quem illa respondit: Si inveni gratiam in oculis tuis, o rex, et si tibi placet, dona mihi animam meam, pro qua rogo, et populum meum, pro quo obsecro. Traditi enim sumus ego et populus meus, ut conteramur, jugulemur et pereamus. At utinam in servos et famulas venderemur! esset tolerabile malum, et gemens tacerem. delitas redundat in regem. Respondensque rex Assuerus ait: Quis et cuius potentiae ut haec audeat facere dixit Hester hostis et inimicus noster pessimus iste est Aman quod ille audiens ilico obstipuit vultum regis ac reginae ferre non sustinens rex autem surrexit iratus et de loco convivii intster reginam pro anima sua intellexit enim a rege sibi paratum malum qui cum reversus esset de horto nemoribus consito et intrasset convivii locum repperit Aman super lectulum corruisse in quo
Abbreviated transcription (Latin):
rex nisi se uellet honcrare respondit.
Homo quem rex houorare cuipit. de¬
bet indui uestib regiis ee imponi suꝑ
equurt qui de sella regis est. et acciꝑe
tedens elarnet et dicat. Sic honoiabit᷑.
quemcunq tex uoluerte hotiorare. Dix̃¬
q ei rex. festina ec sumpta stola ⁊ eqͣ:
far ut locutus es mardagheo iudeo. qui
sedet ante fores palaca. Caue ne qute¬
quam de his que locitus es p̃t̾mittas.
tumq mardocheum in platea etutta¬
tis. et impositum cquo p̃cedebat atq
clamabat. Hoc hanore condignus est
Ieuersus est mardocheus
Qad iantiam palacii. et aman festi
bi. Cui respondereur saprentes qos
habebat in consilio. et uror eiꝰ. Si de
semine iudeerum est mardocheus ante
quem cepist cadere. non poteris ei re-¬
sistere : sed cades in corspectu eiꝰ.
dhuc illis loquentib. uenert̃ eu¬
michi regis. et cito eum ad coniu
ut biberene cum regina. Dixitq ei¬
rex etiam secundo die. postquam uino
incaluerat. Que est prtitio tua hester.

Expanded text:
rex, nisi se, vellet honorare, respondit: Homo, quem rex honorare cupit, debet indui vestibus regiis, et imponi super equum, qui de sella regis est, et accipeedens clamet, et dicat: Sic honorabitur, quemcumque rex voluerit honorare. Dixitque ei rex: Festina, et sumpta stola et equo, fac ut locutus es Mardochaeo Judaeo qui sedet ante fores palatii. Cave ne quidquam de his, quae locutus es, praetermittas. tumque Mardocheum in platea civitatis et inpositum equo praecedebat atque clamabat hoc honore condignus est reversus est Mardocheus ad ianuam palatii et Aman festinbi cui responderunt sapientes quos habebat in consilio et uxor eius si de semine Iudaeorum est Mardocheus ante quem cadere coepisti non poteris ei resistere sed cades in conspectu eius adhuc illis loquentibus venerunt eunuchi regis et cito eum ad convivut biberent cum regina dixitqrex etiam in secundo die, postquam vino incaluerat: Quae est petitio tua, Esther,
Abbreviated transcription (Latin):
pinquabit. U erumptamen oculis
fugium tuum. Non accedat ad te
malum: et flagellum non appropiti¬
quabuit tabernatulo tuo. Qm̃ ange¬
lis suis mandauit de ter itt custodi¬
aut te in omnib uiis tuis. In mani

Expanded text:
tamen oculis fugium tuum. Non accedet ad te malum, et flagellum non appropinquabit tabernaculo tuo. Quoniam angelis suis mandavit de te, ut custodiant te
Abbreviated transcription (Latin):
in misccłia altissimi tion commetrebi¬
tur. Inueniatur manus tria otni¬
b inimicis tuis: dexteta tua inueni¬
at omnes qui te oderunt. Pones eos
ut clibanum ignis in temꝑore uultus
tui: dñs in tra sua conturbabit eos. &
deuorabit eos ignis. Fructum egeum

Expanded text:
non commovebitur. Inveniatur manus tua omnibus inimicis tuis  dextera tua inveniat omnes, qui te oderunt. Pones eos ut clibanum ignis  in tempore vultus tui. Dominus in ira sua conturbabit eos  et devorabit eos ignis. Fructum eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tua: et exultauimꝰ et delectati sumꝰ
in omnib dieb nr̃is. Ietati sumꝰ
ꝓ dieb quib nos humiliasti: et¬
annis quib itidimus mala. Re¬
spice in seruos tuos et in oꝑa tua.
et dirige filios eorum. Et sit splen¬
dor dũidei nt̃i suꝑ nos. et oꝑa ma¬
nuum nr̃arum dircge suꝑ nos: et
opus manuum nr̃arum dirige.

Expanded text:
t delectati sumus in omnibus diebus nostris. Laetati sumus pro diebus quibus nos humiliasti, annis quibus vidimus mala. Respice in servos tuos, et in opera tua, et dirige filios eorum. Et sit splendor Domini Dei nostri super nos, et opera manuum nostrarum dirige super nos, et opus manuum nostrarum dirige
Abbreviated transcription (Latin):
catores głabuntun. ¶E ffabuntur et lo¬
quentur iniquitatem: Ioquentur ora¬
ms qui oꝑantur iniustitiam. Poptilũ
tuum dñe humiliauerunt: et heredi¬
tatem ruam uexauerunt. Uiduam
et aduenam uiterfecerunte: et pupil

Expanded text:
catores gloriabuntur? effabuntur et loquentur iniquitatem, loquentur omnes qui operantur injustitiam? Populum tuum, Domine, humiliaverunt, et haereditatem tuam vexaverunt. Viduam et advenam interfecerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sicit flummina eoaum in desercũ:
et exitus aquarum in scam. T er¬
ram fructiferam in salsuginem :
a malicia in habitantium in ea.
rientes: et constitueruite curita

Expanded text:
a in desertum, et exitus aquarum in sitim. Terram fructiferam in salsuginem, a malitia inhabitantium in ea. rientes, et constituerunt civita
Abbreviated transcription (Latin):
rustificationes tuas ñ scm oblitꝰ.
Quot sunt dies sercu tur: quando
faites de ꝑsequenti me iudicium.
Narrauerunt michi iti iqui fabu¬
lationes: sed ñ ut lex. tua. Omnia

Expanded text:
justificationes tuas non sum oblitus. Quot sunt dies servi tui, quando facies de persequentibus me judicium. Narraverunt mihi iniqui fabulationes, sed non ut lex tua. Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
panis cor tominris confirmet. S atu¬
rubuntur ligna campi: et cedri liba¬
in quas plautauit. illie passeres nedi¬
ficabunt. Herodii doinus dux ẽ eox:
montes excelsi ceruis petra refugrñ
hermacus. Fecit lunam in temꝑo

Expanded text:
s confirmet. Saturabunt ligna campi, et cedri Libani quas plantavit, illic passeres nidificabunt. Herodii domus dux est eorum, montes excelsi cervis, petra refugium erinaciis. Fecit lunam in tempo
Abbreviated transcription (Latin):
Albilate deo omnis tert: psalmum
dicite nomini eius clate głarti laudi
Omnis terra adorec de et psallat tͥ:
psalmum dioat nomini tuo. Uem¬
te et uidete oꝑa dei : terrebilis in
consilris sciꝑ filios homitiũ. Qui ꝯ

Expanded text:
bilate Deo, omnis terra, psalmum dicite nomini ejus, date gloriam laudi Omnis terra adoret te, Deus, et psallat tibi, psalmum dicat nomini tuo. Venite et videte opera Dei. terribilis in co
Abbreviated transcription (Latin):
et usq nunc ꝓmintiabo merabilia tua.
Et usq in senectam et semum: deus ne
derelinquas me T onec annuntiem
brachium tnum: generatiom omni q̃
uentura est. P otentiam tuam ⁊ iustici¬
am tnam usq in altissima que fecisti mag

Expanded text:
et usque nunc pronuntiabo mirabilia tua. Et usque in senectam et senium, Deus, ne derelinquas me, donec annuntiem brachium tuum generationi omni quae ventura est. Potentiam tuam et justitiam tuam, Deus, usque in altissima quae fecisti mag
Abbreviated transcription (Latin):
qui ocderunte uistum delinquent Re¬
dimet dñs animas feruorum suor: &
non delinquent omnes qui spant in eo
udica dñe nocentes me: expugua huic¬
nupuguantes me. Appbiende arnia
et scutum: et exsurge in adintorium inͥ
Effunde frmeam ex concdude adũsus
eos qui ꝑ sequuntur me: dic anime mee
salus tua ego sum. Confundantur et¬

Expanded text:
qui oderunt justum delinquent. Redimet Dominus animas servorum suorum, et non delinquent omnes qui sperant in eomine nocentes me, expugna inpugnantes me. adprehende arma et scutum: et exsurge in adiutorium mihi. effunde frameam, et conclude aduersus eos, qui persequuntur me: dic animae meae: salus tua egosum. quos cum
Abbreviated transcription (Latin):
nem frenduerunt suꝑ mne dectib fcits.
Iñe qñ respicies restitue animam meã:
a maligiitate eorum. aieonib urucam
meam Conficebor tibi in eccłia mag¬
na: in populo graui laudabo te. Non
supgaugeant michi qui adũsantur mͥ¬

Expanded text:
ne: frenduerunt super me dentibus suis. Domine, quando respicies? restitue animam meam a malignitate eorum, a leonibus unicam meam. Confitebor tibi in Ecclesia magna: in populo gravi laudabo te. Non supergaudeant mihi, qui adversantur m
Abbreviated transcription (Latin):
nis terre deus ⁊ psallite sapienter Reg¬
nauit deus suꝑ gentes: as sedet stiꝑ
sedem scãm suam. Principes ppłirũ
conpregati sunt cum deo abraham: qm̃
dn fortes terre uehementer eleuati sunt

Expanded text:
nis terrae Deus, psallite sapienter. Regnabit Deus super gentes, Deus sedet super sedem sanctam suam. Principes populorum congregati sunt cum Deo Abraham, quoniam dii fortes terrae vehementer elevati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Nugersos filios suꝑbu.
Iespondens aũ iob adño dixit. Scto
quia otunia potes. et nusla de latet
cogitatio. Quis est iste qui celat consili¬
um absq scientia: Idto insipienter lo¬
cutus sum: et que ultra modum ex ce
Auditu auris audiui te: nunc aũ ocu¬
lus metis uidet te. Idciroo ip̃e me rep̃hen¬
do. et ago penitentiam in fauilla e cine¬
re: Postquam aũ locitus est dtis uerba
hec adiob ctixit ad eliphar chemani¬
tim. Iratus est furor meus in te: ex in du¬
os amicos tuos. qm̃ non estis locuti corã
mi rectum: sicut seruus mensiob. Du-¬
mite gͥ uobis sepdem tauros. et septem
arietes. et ite. ia seruum meum iob:
stulticta. Heq enim lecuti estis ad me
recta. sicut seruiis meus iob. Abierẽ
gͦ eliphar themanites. et balaad suhi¬
tes. ec sophar naamathites: et fecert̃
sicut locutus fuerat ad eos dñs. Et
suscepit dñs faciem iob. Dñs quoq ꝯ¬
uersus est ad penitentiam rob: tum o¬
raret ille ꝓ amicis stus. Et adddidit do¬

Expanded text:
niversos filios superbiae respondens autem Iob Domino dixit scio quia omnia potes et nulla te latet cogitatio quis est iste qui celat consilium absque scientia ideo insipienter locutus sum et quae ultra modum excedeauditu auris audivi te nunc autem oculus meus videt te idcirco ipse me reprehendo et ago paenitentiam in favilla et cinere postquam autem locutus est Dominus verba haec ad Iob dixit ad Eliphaz Themaniten iratus est furor meus in te et in duos amicos tuos quoniam non estis locuti coram me rectum sicut servus meus Iob sumite igitur vobis septem tauros et septem arietes et ite ad servum meum Iob estultitia neque enim locuti estis ad me recta sicut servus meus Iob abierunt ergo Eliphaz Themanites et Baldad Suites et Sophar Naamathites et fecerunt sicut locutus fuerat ad eos Dominus et suscepit Dominus faciem Iob Dominus quoque conversus est ad paenitentiam Iob cum oraret ille pro amicis suis et addidit Do
Abbreviated transcription (Latin):
nocturna. qñ irrint soꝑor suꝑ hotui¬
nes. et aormuuit in lectulo: di aꝑte
aures utrerum. et erudienis eos instru¬
it disciplina. ta auertat hominet
ab his que fecte. et liberet etim de sti¬
ꝑbra. eruens animam eius a corrup
re facit. Ab hominabilis ei fit in ui¬
ta sua panis. eamie illꝰ cibus ante
ar sederabilis. Tabescet caro eiꝰ et ossa
que tecta faeprat midabuntur. dp-¬
propinquabit corruptioni anima
etris es iuta illius mortiferis. Si fite¬
rit ꝓ eo angłs loquens untm de mi¬

Expanded text:
nocturna quando inruit sopor super hominocturna quando inruit sopor super homines et dormiunt in lectulo tunc aperit aures virorum et erudiens eos instruit disciplinam ut avertat hominem ab his quae facit et liberet eum de superbia eruens animam eius a corruptre facit abominabilis ei fit in vita sua panis et animae illius cibus ante desiderabilis tabescet caro eius et ossa quae tecta fuerant nudabuntur adpropinquabit corruptioni anima eius et vita illius mortiferis si fuerit pro eo angelus loquens unum de mi
Abbreviated transcription (Latin):
am̃ homini non equebo. Nestio etũ
quam diu subststam. et si past moditũ
toslat me factor meus. Aitai gͥ iob ela¬
quia mea. et omnes sermones meos as¬
lingua mea in fancib meis. Simplici
corde meo sermones mei. et sententrã
fecit me: et spcraculum ommpotentiᷤ
titutficaute me. Si potes responde mͥ.
et adñsus faciem meam consiste. Etce
et me sicut et te fecit deus. et cle eodẽ
luto ego quoq formatus sum. Uerump¬
Dixisti gͥ i aurib mets. et notem uer¬
borum dudiui. Nundus ego sum et
adsꝙ delicto. inmactilatus. ex non
ẽmiquitas in me. Quia querelas in
me ropperie. ideo arbitratus est me
mitucum sibi. Posuit ii nertio pe¬
des ingos. custodiato omnes semitaᷤᷤ
meas. Hoc est gͦ in quo non es iusti¬
fiatus. Respondebo bͥ quia maior
sit do homine. Agñsus eũ contendis
qͦd non ad omita uba responderit tͥ.
Semel loquitur s. et scd̾o idipĩti
ñ repecet. Per sompnium inussiens

Expanded text:
Deum homini non aequabo nescio enim Deum homini non aequabo nescio enim quamdiu subsistam et si post modicum tollat me factor meus audi igitur Iob eloquia mea et omnes sermones meos alingua mea in faucibus meis. Simplici corde meo sermones mei, et sententiam fecit me, et spiraculum Omnipotentis vivificavit me. Si potes, responde mihi, et adversus faciem meam consiste. Ecce, et me sicut et te fecit Deus, et de eodem luto ego quoque formatus sum. Verumdixisti ergo in auribus meis et vocem verborum audivi mundus sum ego absque delicto inmaculatus et non est iniquitas in me quia querellas in me repperit ideo arbitratus est me inimicum sibi posuit in nervo pedes meos custodivit omnes semitas meas hoc est ergo in quo non es iustificatus respondebo tibi quia maior sit Deus homine adversum eum contendis quod non ad omnia verba responderit tibi semel loquitur Deus et secundo id ipsum non repetit per somnium in visione
Abbreviated transcription (Latin):
uos ali antiquiores: idcirco demisso ca¬
pcce ueritus sitm indicare uobis meã
sententtam. Sperabam enim qtod
etas ꝓlixior loqueretur. et annorum
multitudo adoceret sapientiam. Sed nͦ
uddes sp̃c est in hominib. et insprra¬
tio omnipotentis dat intelligenttam.
Non sunt longoui sapientes. nec senes
intelligunt uidicium. Ileo dicam au
derabam. Sed ut utdeo non est qui¬
possit arguere tob: et respondere ex
inuentmmus sãpientiam. d̾s ꝓiecte
eum et non homo. Nicha lotutus ẽ
michi. et ego non scđm ttr̃os sexino¬
nes respondebo illi. Extimuerunt
runtq a se eloquia. Qm̃ gͥ exspecta¬
in et non surite lociti. steteruns. nec
responderunt ultra: respondedo ⁊
ego partem meam. et ostendam sti¬
entiam meam. Plenus sum enim
sermonib. et coartat me sp̃c uteri
mei. En ueuter meus quasi mustũ
absꝙ spiraculo. quod lagunculas no-¬
uas disrumpit. Loquar et respirabo
panlum. aꝑiam labia mea e respon¬
debo. Noti accipiam ꝑsonam iuri. et

Expanded text:
vos autem antiquiores: idcirco demisso capite, veritus sum indicare vobis meam sententiam. Sperabam enim quod aetas prolixior loqueretur, et annorum multitudo doceret sapientiam. Sed, ut video, spiritus est in hominibus, et inspiratio omnipotentis dat inNon sunt longaevi sapientes, nec senes intelligunt judicium; ideo dicam: Auderabam; sed ut video, non est, qui arguere possit Job, et respondere ex Invenimus sapientiam, Deus projecit eum, et non homo. Nihil locutus est mihi, et ego non secundum sermones vestros respondebo illi. Extimuerunt,runtque a se eloquia. Quoniam igitur exspectavi, et non sunt locuti: steterunt, nec responderunt ultra: Respondebo et ego partem meam; et ostendam scientiam meam. Plenus sum enim sermonibus, et coarctat me spiritus uteri mei. En venter meus quasi mustum absque spiraculo, quod lagunculas novas disrumpit. Loquar et respirabo paululum; aperiam labia mea, et respondebo non accipiam personam viri et
Abbreviated transcription (Latin):
me steriles. Qui rodebant in solitudine
squalentes calamitate et miseria et tran¬
debant herbas et arborum cortices. et ra-¬
dix trimperoꝵ erat tibus eorum. Qui de
conuallib ista rupiendes cum singula rep¬
perissent. ad ea cuim clamore currebant.
In desertis habitarit torrentium. et in ca¬
uernis terre. uiel siꝑ glaream. Qm utt̃
tibi delitias computabant. filii stultoꝵ ⁊
ignobilium. et in terra penitus non pa
nantur me et louge sugiunt a me. et
faciem meam conspucere non uereutun.
Nh arecrama enim suam aꝑitit et afflẽ
me. et frenum posuit in os meum. Ad dex
et opp̃sserunt qu. asi flctib semitis suts.
Dissip auerunt tainera mea. instilatist
michi et p̃ualuerunt. et nou fure qui fer¬
ret auxilium. Quasi rupto muro et aꝑ¬

Expanded text:
me steriles qui rodebant in solitudine me steriles qui rodebant in solitudine squalentes calamitate et miseria et mandebant herbas et arborum cortices et radix iuniperorum erat cibus eorum qui de convallibus ista rapientes cum singula repperissent ad ea cum clamore currebant in desertis habitabant torrentium et in cavernis terrae vel tibus delicias computabant. Filii stultorum et ignobilium, et in terra penitus non appnantur me, et longe fugiunt a me, et faciem meam conspuere non verentur. Pharetram enim suam aperuit, et afflixit me, et frenum posuit in os meum, et ad det oppresserunt quasi fluctibus semitis suis. dissipaverunt itinera mea insidiati sunt mihi et praevaluerunt et non fuit qui ferret auxilium quasi rupto muro et ap
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ me ueruetat. et cor uudue consolatus
sum. Insticia indutus sum: et nestrui
me sieret uestimento. et diademate iudi¬
cio meo. Oculus fui ceco. et pes claudo. Pa¬
ter eram pauꝑum. et causam quam nesci¬
ebam daigercissime inuestigabam. Coci¬
terebam molas tniqtu. et de dentib als
lo meo mortar. et sicut palma multipli¬
cabo dies. Radix mea aꝑta est secus aqͣti.
et ros morabitur in messioue mea. Gła
mea semꝑ innouabitur. et arcus meus
in matiri mea instaurabitua. Qui me
audiebant exspectabint seutentiani me
um. Uerbis meis addere uichil audebatit.
et suꝑ illos stillabat eloquium meuul
Eespect. ibant me sicut pluiiam. et os su¬
u̾m aꝑiebant quasi ad imbrem serotiuũ.
Si quando ridebam ad eos non credebant.
ec lux itultus mei non cadebat in t̾xam.
Si uoluissem ire adess. sedebam pͥmus.
Cumq sederem quasi rex circunstante
nere cum canib gregis mei. Quorum u̾¬
tus mamium etut michi ꝓ nichilo. ⁊ uita
ip̃a putabantur indigni. egestate et fa-¬

Expanded text:
 me veniebat, et cor viduae consolatus sum; iustitia indutus sum, et vestivi me sicut vestimento et diademate iuditio meo. Oculus fui ceco et pes claudo; pater eram pauperum et causam quam nesciebam diligentissime investigabam. Conterebam lo meo moriar, et sicut palma multiplicabo dies. Radix mea aperta est secus aquas, et ros morabitur in messione mea. Gloria mea semper innovabitur, et arcus meus in manu mea instaurabitur. Qui me audiebant exspectabant sententiam mebis meis addere nihil audebant et super illos stillabat eloquium meum expectabant me sicut pluviam et os suum aperiebant quasi ad imbrem serotinum si quando ridebam ad eos non credebant et lux vultus mei non cadebat in terram si voluissem ire ad eos sedebam primus cumque sederem quasi rex circumstante nere cum canibus gregis mei quorum virtus manuum erat mihi pro nihilo et vita ipsa putabantur indigni egestate et fa
Abbreviated transcription (Latin):
spectu eorum. Domis eoꝵ secure suut
et pacate. et non est uirga dei fuꝑ illos.
Bos torum concepit. et non abortuuit.
uacra pepit. et non est pr uata fetu suo.
et infantes eanii exultant lusib Ceneta
gimpanum et cytharam. et gaudent
ad sonttum organi. Ducunt in bonis di¬
es fuos. ex in puncto ad infertia descen¬
dint. Qui dixerunt deo. recede a nod̾.
et scientram uiarum tuiarum nolumꝰ.
Quid est onmipotens. ut serura mus ei:
Et quid nobis ꝓcdest sieͣa auerimus illũ:
Uerumptamen quia non sunt in mauu
eoram botia sua. consilium impioꝵ. lon

Expanded text:
spectu eorum. Domus eorum secure sunt spectu eorum. Domus eorum secure sunt et pacate, et non est virga dei super illos. Bos eorum concepit et non abortivit; vacca peperit et non est privata fetu suo. et infantes eorum exsultant lusibus. Tenent tympanum, et citharam, et gaudent ad sonitum organi. Ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt. Qui dixerunt Deo: Recede a nobis, et scientiam viarum tuarum nolumus. Quid est Omnipotens, ut serviamus ei? et quid nobis prodest si oraverimus illum? Verum tamen quia non sunt in manu eorum bona sua, consilium imp
Abbreviated transcription (Latin):
Non remansit de tibo enis. et ꝓpt̃e a
nichil remanebit de bonis eius. Cam sa¬
ciatus fuerit artabitur. estuabit. ⁊ om¬
nis dolor irruet in eum. utinam ittiplea¬
tur uenter eius. et emcccat in eum nũ
furoris sui. et pluat siꝑ illum bellũ suũ.
fugiet arma ferrea. et irruet in areuin
eterm. edcctus et egrediens de uagitia sua
et fulguimis in amaritudine sua uadit.
asfligetur relictus in tabernaculo suo.
Reuelabitt celi iniquitatẽ eius. et ter¬
ra consurget adũsus eum. Aꝑtum erit
germen domus illiꝰ. detrahetur in dte fu¬
roris dei. Hec est pars hominis impri a deo.
e hereditas u̾borum  a dño
Nespondit aũ iob et dixit. Andite
initentiam. Sustinete me it a ego loqͦt.
lttendide me et obstupescire. et suꝑpo¬
nite cligicam ori ur̃o. Et ego quando re¬
cordatus fuero ꝑtimesto. et concutie car¬
nem meam tretuor. Quare gͦ impũ ui¬
iunt. sublenati sunt. conforcatiq diuici¬
is: Bemen eorum ꝑmanet coram ets.
ꝓpinquorum turda et riepotam in con¬

Expanded text:
ibo ejus, et propterea nihil permanebit de bonis ejus. Cum satiatus fuerit, arctabitur, aestuabit, et omnis dolor irruet in  Al. super eum. Utinam impleatur venter ejus, ut emittat in eum iram furoris sui, et pluat super illum bellum suum. Fugiet arma ferrea, et irruet in arcum aereum. Eductus, et egrediens de vagina sua, et fulgurans, in amaritudine sua vadit: adfligetur relictus in tabernaculo suo revelabunt caeli iniquitatem eius et terra consurget adversus eum apertum erit germen domus illius detrahetur in die furoris Dei haec est pars hominis impii a Deo et hereditas verborum eius a Domino respondens autem Iob dixit audite nitentiam. Sustinete me, et ego loquar; Attendite me, et obstupescite, et superponite digitum ori vestro: Et ego quando recordatus fuero, pertimesco, et concutit carnem meam tremor. Quare ergo impii vivunt, sublevati sunt, confortatique divitiis? Semen eorum permanet coram eispropinquorum turba et nepotum in con
Abbreviated transcription (Latin):
Ecficanie sicie tynea domum suam.⁊
situr custos fecte umbtaculum. Dities
tum aoemierit nichil secum aufecͤt. aꝑi-¬
it oculos fuos. ex nichil inueruer. App̃¬
hendee eum qtiasi aqua inopta. nocte
oppͥmet eum tempestas. Tallet eum
uentus urens et auferet. et uelut ł apa¬
et eum ae loco suo. Et incccet suꝑ eũ
ee non parret. de martu enis fagiens
fugtens fugiet. Stringet suꝑ eum ma
nus scias. et sibiladit suꝑ etim intuens
quo conssatua. ferrum de terra tolli¬
tur. et lapis soltitus calore i es uerti¬
tur. Tempns postut tenebris. et uni¬
ũserur firem ip̃e consideuit. Lapioẽ
quoq caliginis et umbram mortis Di

Expanded text:
ficavit sicut tinea domum suam, et sicut custos fecit umbraculum. Dives cum dormierit, nihil secum auferet; aperiet oculos suos, et nihil inveniet. Apprehendet eum quasi aqua inopia, nocte opprimet eum tempestas. Tollet eum ventus urens, et auferet eum velut turbo. Rapiet eum de loco suo, et mittet super eum, et non parcet. De manu ejus fugiens fugnus suas, et sibilabit super illum, intuens quo conflatur. Ferrum de terra tollitur: et lapis solutus calore in aes vertitur. Tempus posuit tenebris, et universorum finem ipse considerat, lapidem quoque caliginis, et umbram mortis. Di
Abbreviated transcription (Latin):
is ireis. Saltrm nunc iritelligite. qͥa
As ñ equo inditio afflixetit int. et fla¬
gellis fais me cuperit. Ecce clamabo
uum patiens. et nemo auiliet. Uocife¬
nsdor: et non est qui iudicet. demiea
meam circumsepste. et trunstt ñ pas¬
sum. et in calle meo tenebins posute.
Spoliaut me głamea. et absttlit co¬
ronam de capita meo. Desirexto me
undiqte quasi eiuilse atbori absttalti
spem mc̾ami. Iratus est contra me fura
euis. et sic me habuit qrasi ħoste m situm.
Simul uenerunt latrones eiꝰ. et frcerurt
sibi uiam ꝑme: et obsederuite ingiro
tab̾naculum ieum. Ftes meos longe fe¬
tit a me: et nog mei quasi alieti recesse.¬
runt a me. De relignerture me ꝓpin
qui mei. et qui mo nouerant obliti st
mei. Inquiliiu domus mee et aucille me¬
e sicũt aliemim habuerunt mne. et qua¬

Expanded text:
is meis. Saltem nunc intelligite, quia Deus non aequo judicio afflixerit me, et flagellis suis me cinxerit. Ecce clamabo vim patiens, et nemo audiet; et vociferabor, et non est qui judicet. Semitam meam circumsepsit, et transire non possum, et in calle meo tenebras posuit, et spoliavit me gloria mea; et abstulit coronam de capite meo. Destruxit me t quasi evulsae arbori abstulit spem meam iratus est contra me furor eius et sic me habuit quasi hostem suum simul venerunt latrones eius et fecerunt sibi viam per me et obsederunt in gyro tabernaculum meum fratres meos longe fecit a me et noti mei quasi alieni recesserunt qui mei, et qui me noverunt, obliti sunt mei. Inquilini domus meae, et ancillae meae sicut alienum habuerunt me, et
Abbreviated transcription (Latin):
libris medorum atq ꝑsarum. Et qͦ¬
mͦ i ardecheus idaiti generis setuti¬
duis a rege assitero fuerit. et magnus
et loquens ea que ad patem sui semitus
fide exp̃ssi. Hec añ que sequnti¬
tut. scripta repperi in editione uul¬
gata. qui grecorum lingua et litteriᷤᷤ
contiuentun. Et interim post finem
libri. Hoc capctulum ferebatur. quod
uixca consuetudinem nt̃am obelo. id
est teru p̃notammus.
uriq mardocheus. A deo facta
sunt ista. Recordatus sum somp¬
ni quod uicleram. hec eadem signifi¬
cantis: nec eorum quiequam irritum
fuit. Parius fons qui crert in fluuiũ.
et in lutem solemq comtsus est. et in
aquas plurimas redundaute: hester
est quam rex acceptt uxorem. et uolu¬
it ẽt regiam. Quo aũ dracones. ego
sum ce aman. Gentes que cuneneñte.¬

Expanded text:
libris Medorum, atque Persarum, et qulibris Medorum, atque Persarum, et quomodo Mardochaeus Judaici generis secundus a rege Assuero fuerit, et magnus et loquens ea quae ad pacem seminis fide expressi. Haec autem, quae sequuntur, scripta reperi in editione Vulgata, quae Graecorum lingua et litteris continetur, et interim post finem libri hoc capitulum ferebatur: quod juxta consuetudinem nostram obelo ÷, id est, veru praenotavimus. ÷ Dixitque Mardochaeus: A Deo facta sunt ista. Recordatus sum somnii, quod videram, haec eadem significantis; nec eorum quidquam irritum fuit. Parvus fons, qui crevit in fluvium, et in lucem solemque conversus est, et in aquas plurimas redundavit; Esther est, quam rex accepit uxorem, et voluit esse reginam. Duo autem dracones: ego sum, et Aman. Gentes, quae conven
Abbreviated transcription (Latin):
qui religiom eoꝵ uolueruit copulari.
Et nulli liceat duos hos d̾tes absq sol¬
lempnitate transigere. quos script̾a
testanr. et cetera expetunt tempora.
annis sibi iugct̃ succedentib. Isti suite
dies quos nilla unquam delebit obliuio.
et ꝑ singulas geueratisnes cuncte in to¬
to orbe ꝓuintie celebrabunt. Nec est
ulla cuitas in qua cdies phitrum. idest
sorctum non obsernentur a nudeis. et ab
eoꝵ ꝓgenie. qui hiis cerninginis obliga¬
ta est ꝑcͥpseruntq hester regina filia
uers abantur. itt haberent pͥacem et
susciperent ueritatem. obseruantes
dies sortium. et suo tempore cum gandi¬
o celebrarent. sicut constituerunt mar¬
dochens ee hester. Ex illi obseruanda
susceperant a se et a semine suo. teru¬
na atq elamores et sortium dies. et om
ee cunctas meris insulas fecit tri¬
Bu̾tarias. Cuius fortitudo et imꝑuim
et ddignitas. atq sciblimitas qua exal¬
tauit mardocheum. scripta sunt in

Expanded text:
qui religioni eorum voluerunt copulari, qui religioni eorum voluerunt copulari, ut nulli liceat duos hos dies absque solemnitate transigere: quod Scriptura testatur, et certa expetunt tempora, annis sibi jugiter succedentibus. Isti sunt dies, quos nulla unquam delebit oblivio, et per singulas generationes cunctae in toto orbe provinciae nec celebrabunt. Nec est ulla civitas in qua dies phurim, id est sortium, non observentur a Judaeis, et ab eorum progenie, quae his caeremoniis obligata est. Scripseruntque Esther regina filia versabantur, ut haberent pacem et susciperent veritatem. Observantes dies Sortium, et suo tempore cum gaudio celebrarent: sicut constituerant Mardochaeus, et Esther, et illi observanda susceperunt a se, et a semine suo, jejunia et clamores, et Sortium dies, et omnterram et cunctas maris insulas fecit tributarias: cujus fortitudo et imperium, et dignitas atque sublimitas, qua exaltavit Mardochaeum, scripta sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
no. sollempni honore celebutrent. qͥa in
sp̃is dieb se ulti sunt iudeide iminicis su¬
is. et luctus atq tͥsticia in hylaritatem
gaudrum q conũs ꝗsint. essitq iste dies
epularum atq leticie. ee mitcerent sibi
inuucem erbor partes. et pauꝑib munus
sollempnem ritum en ucta que eo tem¬
pore facere ceꝑant. et que mardocheꝰ
lteris facienda matioauerat. lman ent̃
filiꝰ amadathi stirpis agag hostis & adũsa¬
rius iudeoꝵ. cogitauit contra eosmalũ.
ite occideret illos atq deleret. et misie
phur: quod nr̃a lingua ñtitur in sortẽ.
Et postea ingressa est hester ad regem.
obseciuns ut conatus eiꝰ literis regis ir
pud eius. Demq ⁊ ip̃m et filios eiꝰ affixe¬
runt cruci. atq ex illo tempore dies
isti appellati sume phuerim. idest sorti¬
um. es quod phur idest sors. in urnam
missa fuerat. Et cuncta que gesta st̃
epłe id est libri huiꝰ uolumine continen¬
tur. Q ueq sustinuerunt. & que dein¬
ceps iminutata sunt: susceꝑe udei su

Expanded text:
no solemni honore celebrarent. Quia in ipsis diebus se ulti sunt Judaei de inimicis suis, et luctus atque tristitia in hilaritatem gaudiumque conversa sunt, essentque isti dies epularum atque laetitiae, et mitterent sibi invicem ciborum partes, et pauperibus munuscta quae eo tempore facere coeperant, et quae Mardochaeus litteris facienda mandaverat. Aman enim filius Amadathi stirpis Agag, hostis et adversarius Judaeorum, cogitavit contra eos malum, ut occideret illos, atque deleret: et misit PHUR, quod nostra lingua vertitur in sortem. Et postea ingressa est Esther ad regem, obsecrans ut conatus ejus, litteris regis irrput ejus. Denique et ipsum et filios ejus affixerunt cruci, atque ex illo tempore dies isti appellati sunt PHURIM, id est, sortium, eo quod PHUR, id est, sors, in urnam missa fuerit. Et cuncta quae gesta sunt, epistolae, id est, libri hujus, volumine continentur: quaeque sustinuerunt, et quae deinceps immutata sunt, susceperunt Ju
Abbreviated transcription (Latin):
Aa ssucem excendit manum suam. sub¬
uertit a nditib montes. In petris ritoᷤ
excidit. et omne p̃uosam udit occilus
enis. Proftnda quoq fliuiorũ struta¬
tus est: et abscondita pdaxte in lucẽ
Sapientia tiero tibi inuenicur. et quis
est locus intelligentie: ⁊sestio enum hõ¬

Expanded text:
ad silicem extendit manum suam subvertit a radicibus montes in petris rivos excidit et omne pretiosum vidit oculus eius profunda quoque fluviorum scrutatus est et abscondita produxit in lucem sapientia vero ubi invenitur et quis est locus intellegentiae nescit
Abbreviated transcription (Latin):
ne renes toy. Ducit sacerlotes inglorros.
et ꝯptimates supplantat. comiutans
labium ueratitim. et doctrinam senum
auferens. Efftidit despestionem siꝑ pͥa¬
tipes. et eos qui opp̃ssi fuerant rebeuans
Qui reuelat ꝓfunda de tenebris. et ꝓ¬
ducit in luceen umbram mortis. Qui
multiplitat gentos ei ꝑdit eas. et sudũ¬
ur frustra incedatit ꝑ inuium. Palpa¬
bunt quast in terebris et non iuluce.⁊
erraro eos facret quasi ebrio¶ Eoce om

Expanded text:
e renes eorum. Ducit sacerdotes inglorios, et optimates supplantat. Commutans labium veracium, et doctrinam Senum auferens. Et effundit despectionem super principes, et eos qui oppressi fuerant relevans. Qui revelat profunda de tenebris, et producit in lucem umbram mortis. Qui multiplicat gentes, et ut frustra incedant per invium: Palpabunt quasi in tenebris, et non in luce, et errare eos faciet quasi ebrios h. ebri
Abbreviated transcription (French):
gentiam. Si cestruxerit. nerno est qui e¬
dificer. si i cliferit hominem. nullits est
qui aꝑtat. Si continerit aquas. omĩa
stec abunticr. et si emiserit eas. subũtent
terram. Apud ip̃m est fortitudo et sapi¬
entia. ip̃s nouit et decipientem. et ip̃m

Expanded text:
qui aedificet et si incluserit hominem nullus est qui aperiat si continuerit aquas omnia siccabuntur et si emiserit eas subvertent terram apud ipsum est fortitudo et sapientia ipse novit et decipientem et eum
Abbreviated transcription (Latin):
danter tribue. Et si exiguum fuerte:
etiam exiguum liben̾ter imꝑtire stu¬
de. Premiun enim tͥ bonum chesauri¬
tas in ctie necessitatis. qm̃ elemosina ab
omni peccato ee a morte liberat. ec p̃
pacietur animam ire in tenebras. fi¬
dutia magna erit coram sumino deo
elemosina: omnib facientib eam.
tcende ł fili ab ommi fornicatio¬
ne. ⁊ p̃ter uxorem tuam nunꝗͣ
patiaris crimen stire. Suꝑbiam iuinꝙͣ.
ꝑmittas. in ip̃a erum initium summp¬
sit omnis ꝑ dicio. Q uitunq b aliquido
patus fuerit: statim ei mercedem resti¬
tue. Et merces tercennaru tui: a¬
pudce omnino non remaneat. Quod
abalio odis fieritͥ: iude ne aliquando¬
ninum trum suꝑ sepulturum iusti con¬
suitue. et noli ix eo manducam et bibere
cum peccntorib. Consiliura semꝑ a
sapiente ꝑquire. Oumi tempore bene¬
dic lm̃. et pete ab eo ito uias tuas diri¬
gat. et omnia consilra tua in ip̃o ꝑma¬
naant. Indico etiam tibi fili ii dedisse

Expanded text:
danter tribue: si exiguum tibi fuerit, danter tribue: si exiguum tibi fuerit, etiam exiguum libenter impertiri stude. Praemium enim bonum tibi thesaurizas in die necessitatis. Quoniam eleemosyna ab omni peccato et a morte liberat, et non patietur animam ire in tenebras. Fiducia magna erit coram summo Deo eleemosyna omnibus facientibus  Al.Attende tibi, fili, ab omni fornicatione, et praeter uxorem tuam nunquam patiaris crimen scire. Superbiam autem permittas: in ipsa enim initium sumpsit omnis perditio. Quicumque aliquid tibi operatus fuerit, statim mercedem ei restitue; et merces mercenarii apud te omnino non maneat. Quod ab alio odis fieri vinum tuum super sepulturam justi constitue, et noli ex eo manducare et bibere cum peccatoribus. Consilium semper a sapiente perquire omni tempore benedic Deum et pete ab eo ut vias tuas dirigat et omnia consilia tua in ipso permaneant indico etiam tibi fili mi dedisse
Abbreviated transcription (Latin):
ne fuerit ad misediam tuam ꝑuenire
lictbit. Non enim delectaris in ꝑditio¬
nib nr̃is : quia past tempestatẽ trau¬
quillitatem fatis. et post latrimationiẽ
et fletum: exultationeta infundis. Sit
nom̃ turim ds iscł:. benedictum in scła.
In illo temporre exaudite sunt p̃ces am
borum in conspectu głe sunimi dei: ex
missus est angłs domni sc̃s raphael ut
turaret eos ambos. quorum tno tempo
te⁊ Igitur cum tobias putaret orationẽ
sunm exaudiri ut mori potuusset: uoca¬
uit ad se tobiam filtum suum. dixitq ei
Audifili mi uerba oris mei. et ea in cor¬
de tuo quasi fundamentum construe.
tri tue omnib dieb iude eiis. Memnor
enim ẽĩ debes. que et quanta ꝑicula
passa sit ꝓpt̾ te inutero suo. Cum añ
ne. iliquando pectato consentias. et p̃
tia tua fac elemosinam. to noli auerte¬
re faciem tuam ab ullo paupere. Ida e¬
nim fiet ut nec a te auertatur facies
domim. Quomodo potueris: ita esto
misericors. Si multum łͥ fuerit: habun¬

Expanded text:
one fuerit ad misericordiam tuam pervenire licebit non enim delectaris in perditionibus nostris quia post tempestatem tranquillum facis et post lacrimationem et fletum exultationem infundis sit nomen tuum Deus Israhel benedictum in saecula in illo tempore exauditae sunt borum in conspectu gloriae summi Dei: et missus est angelus Domini sanctus Raphael, ut curaret eos ambos, quorum uno temporatae.  Cap. IV. Igitur cum Tobias putaret orationem suam exaudiri ut mori potuisset, vocavit ad se Tobiam filium suum, dixitque ei: Audi, fili mi, verba oris mei, et ea in corde tuo, quasi fundamentum construe. tri tuae omnibus diebus vitae ejus: memor enim esse debes, quae et quanta pericula passa sit propter te in utero suo. Cum autene aliquando peccato consentias, et pratia tua fac eleemosynam, et noli avertere faciam tuam ab ullo paupere: ita enim fiet, ut nec a te avertatur facies Domini. Quomodo potueris, ita esto misericors. Si multum tibi fuerit, abun