comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ptes loice sequanuur Constat autem loica ex dyiletita
siue rel horica Oyuletica est racio sine regula dispulandi
intellectum mentis acueus nera q a fulsis distingneus hec
Ut puidam ait sicut ferrum uenenũ ac scienciam armat clõqnis
hec em̃ bene biuendi magistru est/ Ouuditur autem in
quaturr porcipales iitutes prudenciam ses atq indint iustiaaĩ
fortitudinẽ sine temperantiã prudentia est agnicis uere fudei
et sciã scripturaꝵ in qua intueri opportet illud truuodum intelle¬
ꝯentie genus quorum p̾mũ est peo quod quedam sic accipuũtur
historialit sine ulli figune spiritualiũ ut sunt iliem poecepta
Secundum ꝑ quod quedam in stripturis ꝑmuixtio iite accipuũt.
tam secundꝰ fudom ierum cestarum ꝙ̃ enam mxõ fignurum
intellectum sicat de suna et agar pͥmiõ quod uere fuerunt de¬

Expanded text:
tes logicas exsequamur. Constat autem ex dialectica siue rethorica. Dialectica est ratio siue regula disputandi, intellectum mentis acuens, ueraque a falsis distinguens. Haec, ut quidam ait, sicut ferrum ueneno sic sententiam armat eloquio. Haec enim bene uiuendi magistra est diuiditurque in quattuor principales uirtutes: prudentiam scilicet atque iustitiam, fortitudinem siue temperantiam. Prudentia est agnitio uerae fidei et scientia Scripturarum, in qua intueri oportet illud trímodιιm intellegentiae genus, quorum primum est per quod quaedam sic accipiuntur historialiter sine ulla figura spiritalium, ut sunt decem praecepta. Secundum per quod quaedam intam secundum fidem rerum gestarum quam etiam iuxta figurarum intellectum, sicut de Sarra et Agar, primum quod uere fuerunt, de
Abbreviated transcription (Latin):
ditate inflãmatuo aut gandro adepte iei extoletur tunt
non iurtates sed uere incia nũcupantur Ex his antẽ duo
sunt futuri te mporis autẽ quã quid eueniat metus et inprditas
alia duo preterit dum quid acciderit ꝯ audiũ et ellor/ Septe
antom sunt ꝓfecta princiyalia intia ex quib copioso inioꝵ
tuobu extollituo ad est qle ingliues concupestencia ẜrinicaᵉ¬

Expanded text:
m inflammatur aut gaudio adeptae rei extollitur, tunc non uirtutes sed uere uitia nuncupantur. Ex his autem duo sunt futuri temporis, ante quid eueniat, metus et cupiditas; alia duo praeteriti, cum quid acciderit, gaudium et dolor. Septem autem sunt perfecta uel principalia uitia, ex quibus copiosa uitiorum turba ex
Abbreviated transcription (Latin):
bouoꝵ nel dmuiciaꝵ hec aduersis aut pacientiedit aut prtit
resistit / Nullis emuolitur illecebris non fraupitur adutosis
pecumum negligil auariciam fugis Coutia nprbos ad
piculu annnũ proxat molestiis nulłis cedit glorre cauet¬
appelilis / Temperantia est modus inte in oñu uerbõ ueloꝑe
hec uerecundie comes est humilitato regalam custodil trq̃¬
quillitatam anum scruat ꝯtinentiam et castitutem amplectitur
fouet decus et honestatem nestomis ratione appetilum ñ
cõpornt nec rependit ꝯtumueliam Sed ex hus prndenci
aguitione ueri delectat iustina dilectiontm dei et parxum
scouat fortitudo uim uututis ħ metumq morto ꝯtempnit
Demperus isfertum carmo mederus et restrmgit axpetilum

Expanded text:
bonorum et divitiarum. Haec adversis aut patienter cedit, aut fortiter resistit, nullis emollitur illecebris, adversis pecuniam neglegit, auaritiam fugit, contra inprobos ad pericula animum praeparat, molestiis nullis cedit, gloriae cauet. Temperantia est modus uitae in omni uerbo uel opere. Haec uerecundiae comes est, humilitatis regulam custodit, tranquillitatem animi seruat, continentiam et castitatem amplectitur, fouet decus et honestatem, restringit ratione appetitum, iram conprimit nec rependit contumeliam. Sed ex his prudentia agnitionem ueri delectat, iustitia dilectionem Dei et proximi seruat, fortitudo uim uirtutis habet metumque mortis contemnit, temperantia affectionem carnis moderat et restringit appetitum.
Abbreviated transcription (Latin):
ambitione hoorum affintur et humainus landib nel illere¬
bris uane glorie de luutuo / Ista huilitatom aurat et poli
deo suo qui infpettor est mentio placere de lectas / Illa infeati
supbie fustu cor nuserum eleuat / Ista ne acelsitudine sua
corruat usq ad infime seipũm. hmiłiat/ ed quad plura. Cõ¬
cupistentia carius in amiu introꝵ multitidins sibi ꝯẽtientes¬

Expanded text:
orum, inficitur humanis laudibus, vel illecebris vanae gloriae delinitur; ista humilitatem amat, et soli Deo suo, qui inspector est mentis, placere delectat. Illa inflata superbiae fastu cor miserum elevat; ista, ne a celsitudine sua corruat, usque ad infima seipsam humiliat. 113. Sed quid plura? Concupiscentia carnis in omnium vitiorum multitudin
Abbreviated transcription (Latin):
cum stientia ꝑfecte madulatiorus hec constas ex trisi modis
id est ex sono ex nerbis et nuineris Astrononna lex est
astuorumm Aestrologia est nnicio que conuersionẽ ali et
segnorum diffut potestates ortus puo siderum nel occusis
hauc mathematit se quũtuo / Mechininia paedam penitia¬
est nel doctrma ad quam subtiliter fabritam onmiũ rere
conturrere dicunt/ medicina est stienua curatioiũ ad
tenperamẽtum criporis nel ad salutem Iunenta Cmbusqund¬

Expanded text:
cum scientia perfectae modulationis. Haec constat ex tribus modis, id est sono, uerbis et numeris. Astronomia est lex astrorum. Astrologia est ratio quae conuersionem caeli et signorum definit, potestates ortus quoque siderum uel occasus. Hanc mathematici secuntur. Mechanica est quaedam peritia, uel doctrina, ad quam subtiliter fabricam rerum omnium concurrere dicunt. Medicina est scientia curationum, ad temperamentum corporis uel salutem inuenta. Ε qu
Abbreviated transcription (Latin):
aubitrũ ꝯpequi sed polius dnñe pnetatis bonitate larono Cuadim
uuse ancericordie quidam nero reproli apt is penum p̃destũs
dimantur effers uasu nre Quod epamplum ede esea et iates
nec dum nato olligituo qui dum eent una anceptions nee
ꝓtuediti pariqi nexit peccit oamalis astruit alterum
tumen eoꝵ ad̃ se anseracerdie dnnẽ p̃nemens bonitas gratuita
tratut alterum quadam se ueritate insticie odio halctum in
massam ꝓ diciors ꝓ dicionis relictum dmiuauit acut eix

Expanded text:
arbitrii consequi, sed solius diuinae pietatis bonitate largiri. Quidaarbitrii consequi, sed solius diuinae pietatis bonitate largiri. Quidauasa misericordiae; quidam uero reprobi habiti, ad poenam praedes uasa irae. Quod exemplum de Esau et Iacob necdum natis colligitur. Qui dum essent una conceptione uel partu editi, parique nexu peccati originalis adstricti, alterum tamen eorum ad se misericordiae diuinae praeueniens bonitas gratuita traxit, alterum quadam iustitiae seueritate odio habitum in massam perditionis relictum damnauit, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
lionio ut bmius siri nec huumnũ nobitoiũ det gram anteredit
sed ipa gra ilei uoliuit item honũo p̃ueuit ut enam bcue uelit
nam poudere cnomo lynmo sic ay tuo ut ad peccandum nt faciles
aos toñ quid tamen dei adiutorio ꝑficeretur pros uerro ot
inr harcionẽ liberin arbitrii et ꝓfationõ dodei sumimus ꝓrã quia
inti pnis et ꝓficere bonũ ile ipo hẽmus a quo et gracie idouit
nostrum uero ist propt obse quentem libern᷑ aibi trii uoliᵗ
nam se dei non est eno ille grĩs aguius et si nostom nõ
ost cur retributionẽ bonap operum exp ctamus / prouide ẜ
in oo qd̵ grĩe preueniui est bouũ In do uero qd ad uene opad
p̃uerue tem gram sẽ qumio nostrum est / Nemo autem dñi
graciam meritis autecedit ut tenere cum quasi dbitrem
possit Bed niro nõ egnus om̃ib cunditeo ilios p̃ilstuadde
prorlopit illes nuero in sus pritirs merib iust iuditio de leyuis
undi uorissinũ st gracie mimius Nor ex humnaua bietutt uel ex malo

Expanded text:
 nec humanum arbitrium Dei gratiam antecedit; sed ipsa gratia Dei nolentem hominem praeuenit ut etiam bene uelit. Nam pondere carnis homo sic agitur, ut ad peccandum sit facilis, arbitrium, quod tamen Dei adiutorio perficeretur. Nos uero, et inchoationem liberi arbitrii et perfectionem de Dei sumimus gratia. Quia et incipere et perficere bonum de ipso habemus, a quo et gratiae donum bsequentem. Nostrum uero est, propter obsequentem liberi arbitrii uoluntatem. Nam si Dei non est, curilli gratias agimus? Et si nostrum non est, cur retributionem bonorum operum expectamus? Proinde ergo in eo quod gratia praeuenimur, Dei est, in eo uero quod benaevenientem gratiam sequamur, nostrum est. Nemo autem Domini gratiam meritis antecedit, ut tenere cum quasi debitorem possit; sed miro modo aequus omnibus conditor alios praedestinando elegit, alios vero in suis pissimum est gratiae munus non ex humana uirtute uel ex merito
Abbreviated transcription (Latin):
uerere / Nam sine aliis sepe ẽẽ potis / sine te onĩguam S. beue
te nstruxerus pudas el teriora facere Quod ꝓ fuiseris eoit
dierum quad aeris euit in acasione A lteri semper
muostit tib ip̃o nũiuamꝰ cantum ad mrtutomꝰ adines q̃tum
x uoluntate asscruxeris / etultum est somno electari et qͣr

Expanded text:
verere: nam saepe sine aliis esse potes, sine te nunquam. Si bene te instruxeris, pudeat deteriora facere. Quod persuaseris erit diuturnum, quod coegeris erit in occasione. Alteri semper ignoscito, tibi ipsi nunquam. Tantum ad virtutem adjicies, quantum ex voluptate abstraxeris. Stultum est somno dejectari, et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
seipsum uincere muips irascitur qui sius mistitur Aunne
sic ncipe taquam non liceat detuere/ mapuarum rorꝭ
etiã si successus non fuerit houeslus est ix̃o conatus no¬
bilitas anum est geuerositas seusus Nabilitis corporis est
genero sus amis / houestior est qui senectutem ad ocuu
incomuodo alterius, home sum quoundo dentabo secundarum rerum
Iniudiam/ ⁊ha felicitatem ⁊ actineris multi dues eris Qeuom̃o
oxtune patorciam tuelor / Impotentia accusioius locum teuet

Expanded text:
se ipsum vincere. Inique irascitur, qui suis irascitur. Amare sic incipe, tanquam non liceat desinere. Magnarum rerum etiam si successus non fuerit, honestus est ipse conatus. Nobilitas animi est generositas sensus; nobilitas corporis, generosus animus. Honestior est quem seneccommodo alterius. Homo sum: quomodo devitabo secundarum rerum invidiam? Si felicitatem jactaveris, cum multis dives eris. Quomodo optime potentiam tuebor? Impoten
Abbreviated transcription (Latin):
⁊uod em̃ dũs dacit oniia luna quecũq nultis ut fauant
uobis homines ita et nos facite illis ꝑtinet ad boru nupẽsionit
in prexiniũ  pbem quod legituo in neteri testamẽt quod tibi
fieri non uis alii non foceris ꝑtinot ad cauendum ne quis malu
infroret proxino / Ex quib dnob articulis onpone diligit᷑
puexam Dum et bonesimi imupõsione fuetur et nalla malicra

Expanded text:
 uultis ut faciant uobis homines, et uos facite illis, pertinet ad boni inpensionem in proximum. Item quod legitur in Veteri Testamento: Quod tibi fieri non uis, alteri ne feceris, pertinet ad cauendum ne quis malum inferat proximo. Ex his ergo duobus articulis congrue diligitur proximus, dum et beneficii inpensione
Abbreviated transcription (Latin):
nter fidem et spem et euritutem hoc distat fudos ist daui¬
nitats confessro et religious solidum fundamẽtum epos
est lonorum xpertatio futuroꝵ euoitus est ꝑfectu eilectio
in deum et puexunũ / hirum p̾na crndelitatem fouet
amorẽ compleclitur eteriũ Ouoquid tria in huiꝰ ite txo

Expanded text:
Inter fidem et spem et caritatem hoc distat: fides est diuiInter fidem et spem et caritatem hoc distat: fides est diuinitatis confessio et religionis solidum fundamentum, spes est bonorum expectatío futurorum, caritas est perfecta dilectio in Deum et proximum. Harum prima credulitatem fouet amorem conplectit aeternum. Quae quidem tria in
Abbreviated transcription (Latin):
suis atraq ẽẽ inta sirt et sine utuap di lectione ẽẽ nequaqua
possumus
nter fudem et opus lioc distat ꝓ ex fide possibilitas / nobis
luni oꝑis nichoatur ex oꝑe ipa fides ꝑficitiro Oquis em̃
fide p̾ueuitur. fides opibus ꝯsumatim Dya autem cn fidem
nequag̃ prodespe possunt quia nichil ualet n malo e cliai̾e
et agore quod ꝑtinet ad salutem qui ip̃m salutis nel nestit
uel nepat actorem / Icl̃em fudes sine opibus nequaquam prodesl
quia nen potest ꝓ fidam der placore qui bum ꝯtempuit in
nillo neo eẽ opus limũ Iacobus naruat fudcm nelil mlẽ
presunt nxta alterum subsequentia multum prosunt / Iaco
dirl a bralam pater nr̃ nonue ex oxib instifiratus paulus
diit caedidit abiulam des et reputatum est a ad iusticiam aad
ciptu utraꝙs se destinũt nam secund̃ pautum abratyam ex
fide instisicuri merut quando ilo credidit Secund Ino¬
buae ex opibuo plicuit quando temyt atus ad Iumolindĩ
filiũ non renisamt

Expanded text:
 esse uita, sicut et sine utraque dilectione esse nequaquam possumus. Inter fidem et opus hoc distat, quod ex fide possibilitas boni operis inchoatur, ex opere ipsa fides perficitur. Opus enim fide praeuenitur, fides operibus consummatur. Opera autem ante fidem nequaquam prodesse, quia nihil ualet a malo declinare et agere quod pertinet ad salutem qui ipsum salutis uel nescit uel negat auctorem. Item fides sine operibus nequaquam prodest, quia non potenullo modo esse opus bonum, Iacobus narrat fidem nihil ualerprosunt; iuxta alterum, subsequentia multum prosunt. Iacobus dicit: Abraham pater noster ex operibus iustificatus est. Paulus dicit: Credidit Abraham Deo, et reputatuutrique nos instruunt. Nam secundum Paulum, Abraham ex fide iustificari meruit, quando Deo credidit; secundum Iacobum, ex operibus placuit, quando temptatus immolandum filium non recusauit.
Abbreviated transcription (Latin):
guĩez esse diperunt ali ⁱ incorpoream nec hrẽ ullam figuram nõmilli
Iuor eiudem diẽ nature ẽẽ ptem nupia lemeritate crediderut
nas eutem candem nõ singuiẽz. non ignem sed incorpeam dicimꝰ
pispibilem at nutabilem curentom pondero figura sine coloie
uer eudinus ꝑtom sod creaturum ẽẽ dei nec dle sba bi nel il
qualibet saliattut elementoꝵ mattria sed ex nchilo fuspe
creatam Nam ut at quidam si cam ibus de semet ip̃o ferispet
nquaguã uiciosa uel mutabils nel misera eẽt Item si ex
elemẽtis espet inibilib facti hrẽt utiq exterta soliditaten ant
ex ania humarem aut flitum ex nere aut calorem ex ique¬
Dad mia hiso om̃ib caret mpparet eam inide non esse quia
facta ¶t ut et si non ẽcom̾utalilis ut dous est lames meer¬

Expanded text:
guinem esse dixerunt, alii incorpoream nec habere ullam figuram. Nonnulli quoque eandem diuinae naturae esse partem impia temeritate crediderunt. Nos autem eandem non ignem uel sanguinem, sed incorpοream dicimus, passibilem atque mutabilem, carentem pondere, figura siue colore. Nec credimus partem sed creatqualibet subiacentí elementorum materia, sed ex nihilo fuisse creatam. Nam, ut ait quidam, si eam Deus de semetipso fecisset, nequaquam uitiosa, uel mutabilis, uel misera esset. Item, si ex elementis esset uisibilibus facta, haberet utique ex terra soliditatem, aut ex aqua humorem, aut flatum ex sed quia his omnibus caret, apparet eam inde non esse, quiafacta est ut si non immutabilis ut Deus esset, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
eciam non boua dicuntur quia que precipint non ꝑficiunt
ꝯña uero euangelii quod exterius illa nuperat interius istabt¬
ꝑficiatur adiuuat / ⁊ rechielio eĩ testimonio dicit᷑ dedi eis.
precepta non bona utipz quia nicis iuedim Iuntilia ĩ furmo.
seusibus ag endui ꝓuisse sunt sicut illad ube deus ⁊ sineliturumm
puod ⁊ arualis populus ne medum exrederetur unndies lex

Expanded text:
etiam non bona dicuntur, quia quae praecipiunt non perficiunt; gratia vero Evangelii quod exterius imperat, interius ut perficiatur juvat. Ezechielis etiam testimonio dicitur: Dedi eis praecepta non bona. Utique quia in eis quaedam inutilia infirmioribus sensibus agenda permissa sunt, sicut illud, ubi Deus Israelitarum quod carnalis populus modum egrederetur vindictae, lex
Abbreviated transcription (Latin):
uero obtecta figuris sacrauic̃torum futuroꝵ euangelicam qnĩ
p̃dicrbant / In lopto cm̃ mandatu touentur / promissa uerom
euangelii᷑ plertudine ꝯsũmantur Leggem om̃ euaupe lia
emplent et sipnfiracionẽ capit plomtudo test mentoꝵ Ifem
unc hil amplius lex p̾saitit isi q solum pctũs mõ strauit nõ
abstalit/ O et sus suo tertore pdactos hmines serues affint
unde et sp̃m seruitutis habiusse poiorem populum paulus¬
apłus Sacuit euangelium nero ueniens cundelitatem legis
iplende legis oñib ꝯdonauis / et si ebucepo prmenda Alig̾s¬

Expanded text:
ramentorum, futuram Evangelii gratiam praedicabant. In lege ergo mandata tenentur, promissa vero in Evangelii plenitudine consummantur. Legem enim Evangelia complent, et significationem praecepti plenitudo Testamentorum. 127. Item nihil aliud lex praestitit, nisi quod solum peccata monst inde spiritum servitutis habuisse priorem populum Apostolus docuit. Evangelium vero veniens crudelitatem legis implendae legis omnibus condonavit, et, si deinceps punienda c
Abbreviated transcription (Latin):
metrie pace secum mebint̃ cum siuo inct̃rib reguat quande
ꝯ simupto ꝯcupistentie a galeo nec carmi spũs nec caro spiũ adiꝰ¬
sabitur sed utruꝙ Iminẽ eterue pacio ⁊cordia epulate ie¬
domptoni suo sine ulla oppuiguatione n ꝓpetuũ ad leuebut
nter gratie duño infisionẽ et humam aobilrñ bolun

Expanded text:
riae pace secura in aeternum cum suis uictoribus regnat. Quando, consumpto concupiscentiae aculeo, nec carni spiritus, nec caro spiritui aduersabitur, sed utraque inuicem aeternae pacis concordia copulatae, Redemptori suo sine ulla oppugnatione in perpetuum adhaerebunt. Inter gratiae diuinae infusionem et humani arbitrii uolun
Abbreviated transcription (Latin):
quid ꝑ illa anmalia ficurabatur / Ellit ex cuoue aqui pustsa
celobintur / hie pascha nũm Iumolatus est ppũs qui est
uerus agnus Iumaculatus./ Allit neomenie idest noue lune
principia celebuantur / Illit noua croatura in xp̃o accipit
Uet paulus ait si qui in xpo noua cractura Retera tuĩfierũt
et ce fucta sunt onña nona/ Quid pluruo: tn lege quippe ns

Expanded text:
figurabatur. Illic ex carne agni pascha celebratur, hic pascha nostrum immolatus est Christus , qui est verus Agnus immaculatus. Illic neomeniae id est, novae lunae principia celebrantur, hic nova creatura in Christo accipitur, ut Paulus ait: Si qua nova in Christo creatura, vetera transierunt, ecce facta sunt omnia nova . Quid plura? In lege quip
Abbreviated transcription (Latin):
amor ostendituo ila / Dilectio in dñi ormo est dilcetionis in
propiniũ et dilectio in puxinũ ognitio est Dilectionis in deui
porro di lectio dei atimore molit sed non fus tuuors ꝓsone¬
int nrã de lectiro ex trõis faulis est nõ libera ꝑi nõ ꝯstat ꝑo amore¬
de. sid xtamote supplłicn In trib antem reb di lectio dei exp̾iitut
daum dicitur dilige dmu ex toto corde tuo omnes gitaciones refe¬
uendas ad dominũ precipit / dnm uero dicitur extota ainina om̃o
affectiones aiẽ ad deum roferiu iussit / Dum nero adict adiecis
ex tota mente indicat omũe Racionẽ humam qua intellignius
et disteunimus in reb dnius esse occupandam Item quo
que sibi p̃sturi ab altero nult et ipõ nõ infruait alteri que sibi

Expanded text:
amor ostenditur Dei. Dilectio in Deum origo est dilectionis in proximum; et dilectio in proximum cognitio est dilectionis in Deum. Porro dilectio Dei a timore inchoat, sed non sub timore perseverat. Nam dilectio ex timore servilis est, non libera, quia non Dei sed ex timore supplicii. In tribus autem rebus dilectio Dei exprimitur, am dum dicitur Dilige Deum ex toto corde tuo, omnes cogitationes referendas ad Deum praecipit; dum uero dicitur ex tota anima, omnes affectiones animae ad Deum referri iussit; dum uero adiecit ex tota mente, indicat omnem rationem humanam, qua intellegimus et discernimus, in rebus diuinis esse occupandam. Item duo quae sibi praestari ab altero uult, e
Abbreviated transcription (Latin):
giauit concupistent nero spũs/ o continoio coitanones sanctus
indesinẽter oppouit Illa fubuls uaiuis oblectatus et uerbis Illa
strixtiam meditationib al preceptis Illa grundet expectarulis
rerum terrestrium Ista contemplacione celestiũ gandiorum Ill
terreni ꝓ undia querit Ista gemitus et suspioia trihit Illa
lomgoreᵒ somiue ats pippone coryus uelaxas / Ista uigillius̃ ei
ueulrs ei de siderio gueturis estuit/ Ist. seniot iprum Iamino.
perpetratienũ effctis quas inteutione opitinonuis agit protectiẽ
uolantatis explere ꝯteudit / Ista eustitutis et pudincie pultri¬
tuduĩ dilexit / Illa auarmne feraina sum̃sa accipit lucrum
et fugit danua temprratiũ cerum / Ista c̃ tomꝑnous mudũ
solum tibi mndiat ppm / Illa Iuindor nllum sibi supiorem
pinfertu tabestit  Istu ele cunitor ututib gandet e miores¬

Expanded text:
s indesinenter opponit. Illa fabulis vanis oblectatur et verbis, ista Scripturarum meditationibus atque praeceptis; illa gaudet spectaculis rerum terrestrium; ista contemplatione 100 coelestium gaudiorum. Illa terrena gaudia quaerit, ista gemitus et suspiria trahit: illa torpore somni atque pigritia corpus relaxat, ista vigiliis et ventris et desiderio gutturis inaestuat, ista semetipsam jejuniis ionis agit, perfectione uoluptatis explere contendit; ista castitatis et pudicitiae pulchritudinem diligit. Illa auaritiae flamma succensa appetit lucrum et fugit damna temporalium rerum; ista contemnes mundum solum sibi uindicat Christum. Illa inuidia nullum sibi superiorem profectu tabescit; ista de cun
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi uoluerunt ut suprenciam in dnus prudentiam aute
uel strenciam in hũaius negociis pouerent / perfecta aut̃
est strentia multa agere bona et de illis laudem nõ querẽ̾
que ilus pcepit facere et sernũ nutilem se se añ dei ocules
riter sapienciam et eloquõciam ita distinguntur quod el¬
quentia ystat ex nerbis sapientia ex sententus sed sapie
sis elopuentia prodesse potest / eloauencia sine sapieutie ualere nõ
it molior em̃ est indiserta prudentia p̃ stulta loguantas/
Reoumn cun studia prosunt non ormamenta nertoꝵ porrosaps

Expanded text:
pientiam in diuinis, prudentiam autem uel scientiam in humanis negotiis ponerent. Perfecta est autem scientia multa agere bona, et de illis laudem non quaerere quae Deus praecepit facere, et seruum inutilem se esse ante Dei oculos Inter sapientiam et eloquentiam ita distinguitur, quod eloquentia constat ex uerbis, sapientia ex sententiis. Sed sapientia sine eloquentia prodesse potest. Eloquentia sine sapientia ualere non potest. "Melior est enim indiserta prudentia quam stulta loquacitas." Rerum enim studia prosunt, non ornamenta uerborum.
Abbreviated transcription (Latin):
eppollacione non tamem itu Dundintur in sabslan su
in nomie quia cadem omia bna est amuia que dum co¬
templatur spũs est dum sentit sousus est dum sapit aũmꝰ
est dum intelligit mous est  dum desceruis nicio est
dum ꝯsentil uolunitas est Dum recitndatur mencorut est
dum mẽbru nepetat amiua est et modo supit moilo le cipit
mõdo remotis paulisper cuuis enparis soyore delinte piesi
nuirfasqr cõmnt ita ad ontemplundas roꝵ yupuies.

Expanded text:
pellatione, non tamen ita diuiduntur in substantia sicut in nomine, quia eadem omnia una est anima. Quae dum contemplatur, spiritus est; dum sentit, sensus est; dum sapit, animus est; dum intellegit, mens est; dum discernit, ratio est; dum consentit, uoluntas est; dum recordatur, memoria est; dum membra uegetat, anima est, et modo sapit, modo desipit, modo remotis paulisper curis corporis sopore delinita quiescit, rursusque commota ad contemplandas rerum imagines
Abbreviated transcription (Latin):
otus pendam anum isum mẽtis acueus neraq a falsis
di stingueus
nter seusum et memoriam lioc intirest Gousus est rei
cuiir adiuẽcio memoria rei mente recrodatio ille ꝙ¬
cogitutu pexit hec reperta eustidat
nter memoriam et mẽtem et apitationẽ talis distuntio est
q. memori prieterita retiuet meus futura prerndat cogi¬
tacio prescucia anuplectitur
nter intellicibilia ei sẽsibilia talitor neteres distreuerunt
intelligibilia eẽ que in mente annno ꝑr ꝓcipitur sẽ aibiliu
aulem que insu tactuq corpeo sencĩtus Sicut autem sẽsus
sabiaret habitus oculori sou mactutudo me sine auditui uass
et sonus odonatiur indorum fongnancia nel que alit̾ in se hẽant
ꝯustui sapor aurarus seu dulcis tartui culida nel fgida
dura nel mollia aspi uel loua hi autem qmĩst sensus ex
ꝑtib olemẽtes sunt sed non ex am̃ib elemõtis quaturo si¬
ex aers terra qr ꝯiguũtu ex aero puide̾ insus auditus odorat

Expanded text:
dam animi uisum mentis acuens, ueraque a falsis distinguens. Inter sensum et memoriam hoc interest: sensus est rei cuiusque adinuentio; memoria, rei inuentae recordatio. Ille cogitata repperit, haec reperta custodit. Inter memoriam et mentem et cogitationem talis distinctio est, quod memoria praeterita retinet, mens futura praeuidet, cogitatio praesentia conplectit. Inter intellegibilia et sensibilia taliter ueteres discreuerunt: intellegibilia esse quae in mente animoque percipiuntur; sensibilia autem, quae uisu tactuque corporeo sentiuntur. Sunt autem sensus subiacet habitus et color, seu magnitudo mensurae. Auditui uoces et sonus. Odoratui nidorum flagrantia, uel quae aliter se habent. Gustui sapor amarus seu dulcis. Tactui calida uel frigida, dura uel mollia, aspera siue lenia. Hii autem quinque sensus ex partibus elementorum sunt, sed non ex omnibus elementis quattuor, se
Abbreviated transcription (Latin):
erꝑgo at doumꝰ crediux hre conpoream formam qui candem
ad̃ suam condidit niuaqiũe huius antem ꝑtes nonuulli ueteꝵ
tres cẽ dixerunt racionabile ioastibile et conmpistisilr
Racienabile ⁊ qdᵒ Iuinsililia cõspunt Iorstibile  qd mapetus
ne sut emendut et crrigit ancupisabile ꝑ id puad tonmpi¬
pudam in pectore ec̃ uolueꝵt puidam uero in capitis mne
dusturore dicunt/ De arigine aũt eus narie hũtur opmnous
uerũptamien sine affromandi p̃sumpoone quid inde patrũ¬
despulatio songerit refiramus inter quos sauclissimuus fulgẽaus
incertum ede hac questione sic profert sentonciam cunus uui¬
omnes a mine ex adlm uenue credantur en nons fiant et ex pentibus
nĩms ꝓpaexutur / que quest̾io in defuendo difficilis est quia amtiu¬
rips abiectionib bstruitur nam illi qui nouas aniuas dicunt
sigulis corporib Dnui cum ills apponi ceporit cur aunui
puuli que nen pirpapatiro ut caio cum carne ooipuralis pẽti

Expanded text:
ergo et Deum credimus habere corpoream formam, quia eandem ad suam condidit imaginem. Huius autem partes nonnulli ueterum tres esse dixerunt: rationale, irascibile et concupiscibile. Rationale, per quam inuisibilia conspicit; irascibile, per quod impetus irae suae emendat et corrigit; concupiscibile, per quam concupiquidam in pectore esse uoluerunt, quidam uero in capitis arce currere dicunt. De origine autem eius uariae habentur opiniones. Verum tamen, sine adfirmandi praesumpdisputatio senserit, referamus. Inter quos sanctissimus Fulgentius incertam de hac quaestione sic profert sententiam, cujus breomnes animae ex Adam uenire credantur, an nouae fiant et ex parentibus minime propagentur?" Quae quaestio in definiendo difficilis est, quia contrariis obiectionibus destruitur. Nam illi qui nouas animas dicunt singulis corporibus dari, cum illis opponi coeperit cur anima paruuli, quae non propagatur, ut caro, cum carne originalis peccati
Abbreviated transcription (Latin):
nam quibusdum pola ꝯtempluno proficit quibusd̃ actio sola
est ꝯpolario his media et il utriusq compoᶜ utilior est
magis ad refbuendas mentis angustias que solent ꝑ uiuus inte¬
conẽ nnitriri et de utruisqr ꝓtibus melius tempari nam
quod ꝓ diem saluator siguis et iuaculis in mb̾ib cherustabat
actinam intam nobs cmendabat quod nero in monte oni
studio ꝓrctabat intam ꝯtemplationis siquisirabut Iccirro dei
sernus ix̃. Inmitationẽ xpã nec actiuam intum auuitit et

Expanded text:
Nam quibusdam sola contemplatio proficit, quibusdam uero actiua sola Nam quibusdam sola contemplatio proficit, quibusdam uero actiua sola est consolatio. His media et de utrisque conposita utilior est magis ad refouendas mentis angustias, quae solent per unius intentionem nutriri, ut de utriusque partibus melius temperentur. Nam et quod per diem Saluator signis et miraculis in urbibus coruscabat, actiuam nobis commendabat uitam. Quod uero in monte orationis studio pernoctabat, uitam contemplationis significabat. Idcirco Dei seruus iuxta imitationem C
Abbreviated transcription (Latin):
nõserunt luilipa ocułio sad tamen focunda quii actio lubanoti
quadem est muagnus quam alta ꝯsideraus sẽd in ac qde se cippe
proxum utilitatem plus ephibet fecundior in oub quirsi in
filus ereseit Sit et martha et maria quaꝵ uni nuitutibus
mentem excercebat in oxe Altera quiestebas de sixa in con¬
templatione / Qui autẽ ad ꝯtemplationis ociũ benuee ꝯtendũt
pauuss se in studio actiue inte opcercere studeus ut dum oxĩ
iustiia fetre percatorum exhantiũt cor miñdum exhisert
aduidendum dnñ Iam meus que temparalem adhuc gloriam p̃oit
aut crroualis cncupistenne temptationib cedit a contemplan̾o
puculdubio pulubetuo unde et populus dum legom amcperet
a monte idest a subluu contemplatione quasi caruilũ cumo¬
sitas remonetur Et in ouangelio curatus alogtone emonum¬
nuli dnm ꝑ ꝯtemplacionẽ sequi sed iubetuo bmũ reuerti et
actine inte opicione norsari / In ip̃o autem contemplations
uel actioius ifu interdum nuigua differentia anmoy est

Expanded text:
cunda, quia actio laboriosa quidem est minusque alta considerans. Sed in eo quod se erga proximi utilitatem plus exhibet, fecundior in operibus quasi in filiis crescit. Sic et Μartha et Maria, quarum una uirtutibus mentem exercebat in opere, altera requiescebat defixa in contemplatione. Hii autem qui ad contemplationis otium uenire contendunt, prius sjustitiae faeces peccatorum exhauriunt, cor mundum exhibeant ad videndum Deum. Nam mens quae aut temporalem adhuc gloriam quaerit, aut carnalis concupiscentiae tentationibus cedit, a contemplatione procul dubio prohibetur. Unde et populus dum legem aca monte, id est a sublimi contemplatione, quasi carnalium curiositas remouetur. Et in Euangelio curatus a legione uult Dominum per contemplationem sequi, sed iubetur domum reuerti et in actiuae uitae operatione uersari. In ipso autem contemplationis uel actionis usu interdum magna differentia animorum est.
Abbreviated transcription (Latin):
lobus Iuuenei cum auitulis descestort / Ium nero nudis elats
prop̾e dicinituro uio et mulior uir antẽ mĩcupatur ut ait
lactantius qdͤ marotr in eo est ins̾ p̃ in fomiiius et huic
nomen iurtutis accepit Itom muler a mollicie dicta
nuintita detractu lictera ueluti molłier / sed ideo ius plus
roluis iatum est quod facilius plus ad pacentiẽ cõmgilem
friine agerẽtiro mulier aute nõ pro corruptela ntepui¬
tatis sed pro sola maturitate etatis nuilior nonuãtus sicuit
ei uir pro sola mrulitate / eciam si ab oꝑo fumnce anuptions
habeatur nuis/ Eptreme ium et ates sonds̾ et anus noiat᷑
Reues aut itu quidim effectos nel dictes putant ea ꝙ se nesuũt
et ꝑ nunuã ct alem delirant at e sipint unde et plato ait
in pueris crestit seusus et in iuuenib uigeł in sonib niitur
Aiis item ex mults ainus dicta quasi annosa
nter ranouale et Rationale loc int̾ esse quidum sapieus

Expanded text:
bubus iuuenci cum a uitulis discesserint. Iam uero mediae aetatis bubus iuuenci cum a uitulis discesserint. Iam uero mediae aetatis proprie dicuntur uir et mulier. Vir autem nuncupatur, ut ait Lactantius, quod maior in eo uis est quam in feminis, et hinc uirtus nomen accepit. Item mulier a mollitie dplus roboris datum est, quo facilius ad patientiam coniugalem feminae cogerentur. Mulier autem non pro corruptela integritatis, sed pro sola maturitate aetatis mulier nominatur; sicut et uir pro sola uirilitate, etiamsi ab opere feminae admixtionis habeatur inmunis. Extremae iam aetatis senes et anus uocantur. Senes autem ita quidam dictos putant, eo quod se nesciunt et per nimiam aetatem delirant atque desipiunt. Vnde et Plato ait; "In pueris crescit sensus, in iuuenibus uiget, in senibus minuitur". Anus autem ex multis annis dicta, quasi annosa. Inter rationale et rationabile hoc interesse sapiens quidam
Abbreviated transcription (Latin):
Eemũ nero est fessã at extreria elas et uitum ultimam
nũ dum furi potest pueri nero apunitate uocut sunt
pasi puri sins quia nũdum lanngiue florõq gorarum indinũ
puella autem apuritat uoratu quasi pulla bnde et pupiets
et pupillas non pro buditione sed pro etate puerili uocanius
pouer oluꝰ el mrestulus et fomiue appellabanturo sant infirrs.
hec cõfuetundo cõmuus puerporam uocat proprie autem prierpens
dicimꝰ que prmiũ eiuxe sunt et qd puoritie i puelle ad¬
modum pariant egrossi pueritiam mastuli pulerio nũtupãt
qui nam grquendi posibiliͭͤ sumut femine uero uirgies
nel uronines dicinitur dicta autem irago nel qd abiro
sumpta est del ꝙ sit similis mastuliur uigoris / pubertatem
steus untẽ dictus ist ab adolestendo at qr erestendo bud
et qudam il apriculture loqueus nritunastentem fuctum¬
uociuit adolestentemꝰ / post adolostentium quo inuenes
fuint / Inuenes autem dies qd Iunare posse incipuũ bt in

Expanded text:
as et uitam ultimam nondum fari potest. Pueri uero a puritate uocati sunt quasi puros, siue quia nondum lanuginem floremque genarum inducunt. Puella autem a paruitate uocata, quasi pulla. Vnde et pupillos et pupillas non pro conditione, sed pro aetate puerili uocamus. Puer olim et masculus et femina appellabantur, sicut infans. Haec consuetudo communis puerperam uocat. Proprie autem puerperas dici quae primum enixae sunt et quod pueri id est puellae, admodum pariant. Egressi pueritiam masculi puberes nuncupantur, qui iam gignendi possibilitatem sumunt; feminae uero uirgines uel uiragines dicuntur. Dicta autem uirago uel quod a uiro sumpta sit uel quod sit masculini uigoris similis. Pubertatem scens autem dictus ab adolendo atque crescendoura loquens, maturescentem fructum adulescentem uocauit. Post adulescentiam quoque iuuenes fiunt. Iuuenes autem dicti, quod iuuare posse incipiunt, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
lmentib accide solet Addduns quo auinũ morte soporiri
mnnũ sonuo obb inde prctant ẽẽ ꝯmersum proto qd actiors̃
officio sexantur qui uero utrriq indisferont̾ accpiũt benitiꝰ
sit argunũ tuntᵉ. sd neq uiuere sine seust possum neq
sentire sue atu  Iocirto nequap̃ posse dicunt cõ diuersũ
quod ase ñme sexantur sed edem unĩ et uiuendi her̃e¬

Expanded text:
mentibus solet. Addunt quoque animam morte soporari, animum somno. Ob hoc inde putant esse diuersum pro eo quod actionis officio separantur. Qui uero utrumque indifferenter accipiunt ueracius sic argumentantur: quod neque uiuere sine sensu possumus nec sentire sine uita. Idcirco nequaquam posse dicunt esse diuersum quod a se minime separatur
Abbreviated transcription (Latin):
dei indiciũ firmure possunt bt cõmue h̃ aul petui origiale
sicut am̃uue uinditant utouisq propugationẽ. sed in ꝯideru¬
cione seminũ que non concepta peuut et ip̃i ponitus obimte¬
stunt Dirit annã pmppe huanam certum est cteruitatom in
ip̃o conditionis sue muntre ꝓcepisse que neccespe est ut corpie
in quo hic alip̃tulum cuursi tempus iperit in resurrectioe
recipiat quis st̃ dicat aiinata semna profluxispe sine illa

Expanded text:
habeant peccatum originale, sicut communem uindicant utriusque propagationem. Sed in cοnsideratione seminum quae non concepta pereunt, et ipsi penitus obmutescunt. Animam quippe humanam certum est aeternitatem in ipso conditionis suae munere percepisse, quae necesse est ut corpus in quo hic quantulumcumque tempus uixerit, in resurrectione recipiat. Quis ergo dicat animata sem
Abbreviated transcription (Latin):
hũs semen ex incio et ex terrona fecundia materiam sed auã
iuia spualis creatua est micut᷑ nouit finem halere men
nouit sicut om̃ aieli itu ot aume sunt habant tm̃i Iuiciũ
finem nullum / Corpus auto quia ex quatuor dlementis ã seit
gui aero a qua et terra dum fuert epcdente amuia no¬
solatum redit unosus unde fuerat ortum Iude et ytim iumot¬
tul e⁊ ꝑtim mortules sumius Anme em̃ naturat hẽnius
õnuunnẽ cum augelio cuonẽ cuur pecierib /tuter cuonem et

Expanded text:
habens semen ex uitio, et ex terrena faece materiam. Sed anima, quia spiritalis creatura est, initium nouit, finem habere non nouit. Sicut enim angeli, ita et animae sunt. Habent enim initium, finem nullum. Corpus autem, quia ex quattuor elementis constat, igne, aere, aqua, et terra, dum fuerit excedente anima resolutum, redit rursus unde fuerat ortum. Inde et partim mortales, et partim inmortales sumus. Animae enim naturam habemus communem cum ange
Abbreviated transcription (Latin):
quia nos rotunde ut in puadirmpedib ne stars nõ pospit
Calees antem acallo pedum sic nominte fins pẽdum digiti et
decerem et usum ferunt nam curiere non possimus insi digits
in humu pressis soloq intentib npetum saltumq capiius.
Reliqua assa creporis uelut colimne quedumꝰ quib eanio sustẽta᷑
usenta sunt et nerrior uniculis olligatũ ut apt ssimo matu
flertantur / lactantiuos ceter q le pacione anporis seyͥsert¬
adolistenna quanta Inuẽtus / quinta penectus / Cextu senum
due prime etato singulis annuoꝵ tromintur elidiriadib
prapt simplicem intam nam infantia septino ãio fiitiue
quarto demus pncuicia / De huic se quens adolesteun dnol
istut ebideme dilt propt̾ intellectum et artionẽ pue dno nõ
eriut in prieris et puulo / hec itas est aquint lecuno m̾o¬

Expanded text:
ne stare non possit Calces autem a callo pedum sic nominatae sunt. 72. Pedum digiti et decorem et usum ferunt. Nam currere 92 non possemus, nisi digitis in humum pressis soloque nitentibus impetum saltumque capiamus. Reliqua ossa corporis, velut columnae quaedam, quibus caro sustentatur, inserta sunt, et nervorum vinculis colligata, ut aptissimo motu flectantur. Haec Lactantius caeterique de ratione corporis sadolescentia, quarta juventus, quinta senectus, sexta senium. Duae primae aetates singulis annorum terminantur hebdomadibus, propter simplicem vitam. Nam infantia septimo anno finitur, quartodecimo pueritia, dehinc sequens adolescentia duabus constat hebdomadibus propter intellectum et actionem. Quae duae nondum erant in pueris, et po
Abbreviated transcription (Latin):
aroparisqr irtutim / habet nĩr ista etas a uirsimo oelano
et infiniuus xtus deficiuns / Porio senectus iualuoo ebima¬
dib mipletur ꝓpter arcci outom inillis trib anum et cupors
ꝯnutatem Iunpnt em̃ hec etas a puinfraposimo anuo et
septungesumo et pextimo termmatuo Ultima neno semũ millo

Expanded text:
Ista aetas a uicesimo octauo et in feminis partus deficiunt. Porro senectus quattuor ebdomadibus conpletur propter accedentem in illis tribus animi et corporis grauitatem. Incipit enim haec aetas a quinquagesimo anno et septuagesimo septimo te
Abbreviated transcription (Latin):
in quo ancipuut Confiuadunt tunoi e iuctores et ateuam
sedendi officio ficta est ne p̃ mente corps. mole ossis
cederet femia sunt semoy ꝓtes quib iequit audo t̾go eqͣꝵ
adherenius: unde et płiatores fomnnib equos aiisse ditũt᷑¬

Expanded text:
in quo concipiunt. Confundunt tamen hoc auctores et uterum in quo concipiunt. Confundunt tamen hoc auctores et uterum sedendi officio facta est, ne, premente corporis mole, ossibus cederet. Feminae sunt femorum partes, quibus in equitando tergis equorum adhaeremus. Vnde et praeliatores feminibus equos amisisse
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt / effbctum autẽ micundie in fille pauoris in crede
in spleue letitie / in puliuonib nero aerem cntinere quia
cordo ꝓ uouus quas a cterras uorant diffunditur ut paulati
inspidi nespiatudi q tractu totum anuuet aopus In
ueruro guis ħ sedem qui uelut subuolare ostonditir ⁊n
arom solum aud̾ oculos / sod ecrm ad ceteras amꝑs seuflis tenuess
⁊ decirtionis eibuy amplexu et culefuit fuo succo et
in sangnicm mntandioe Intostiaꝵ autem ratio Icciore
liugis an firctib inurculoꝵ aodinatẽ st modo ut sic cepts
cibas paulatim eporunt et ex ipis ea que intorusetus se
lumnorẽ Iosum sustipiant Alime dictus co ꝙ in eoui qͣi
in alutu auñs humor eiboꝵ ꝓmxtus de feuat᷑ ats decr̃at
et menaorubili modo ciloy furo unãsum coipus ꝙͣr e lectere
uulls unmas iorigando adimpleat pxoio alius et uẽter
et nterus ita diffiruntus uenter est eñ qui aꝑpet extuset¬
aibam iecipis et pnogare solet utorum sole muilieres hĩt

Expanded text:
in corde; in splene laetitiae. In pulmonibus uero aerem contineri, qui a corde per uenas quas arterias uocant diffunditur, ut paulatim inspirandi respirandique tractu totum animet corpus. In iecore ignis habet sedem, qui uelut subuolare ostenditur in sus tenues e decoctionis ciborum amplexu et calefacto suo et in sanguine mutandorum. Intestinarum autem ratio: idcirco longis anfractibus in circulorum ordinatae sunt modo, ut susceptos cibos paulatim egerant, et ex ipnt. Aluus dictus eo quod in eum, quasi in alueum, omnis humor cibo permixtus defluat ac recurrat, et inenarrabili modo ciborum suco uniuersum corpus quasi e latere, ualles uicinas inrigando adimpleat. Porro aluus, uenter et uterus differunt. Venter est enim qui apparet extsolet. Vterum solae mulieres habent
Abbreviated transcription (Latin):
Quintus auricularis eo ꝓ aurem stalxius: Pario pertus
lomius as aspectu docatum est In muts cñi inuir̃tib ad
Doru oppssum at ab aspcitu remotum haminus autem peitꝰ
pateus et ectum pleriũ eñ incione non decebat eẽ lateus.
Uel humile / papile sunt maine capitule mamme auterm
tumores pertoris: louiter exmpentos. he feminus date sunt ad
alendes fitus marib autem ad polum decus ne informe poctꝰ
espe inderetur Neq em decebat in femus a libi esse quã
ut annil intelligeus ex cordo alimoniim sumeret paris
Aunbiliaus st nota npresse que undiũ uentris de sipnat

Expanded text:
Quintus auricularis, quod eo aurem scalpimus. 64. Porro pectus Quintus auricularis, quod eo aurem scalpimus. 64. Porro pectus hominis ab aspectu vocatum. In mutis enim animantibus ad est, atque ab aspectu remotum; hominis autem aspectui patens et erectum. Plenum enim ratione non decebat esse latens et humile. 65. Papillae sunt mammarum capitula. Mammae autem tumores pectoris leviter exsurgentes: haec sunt feminis ad alendum fetum datae, maribus ad solum decus, ne informe pectus esse videretur. Neque enim decebat in feminis alibi esse, quam ut animal intelligens ex corde alimoniam sumeret. 66. Porro umbilicus est nota impressa quae medium vent
Abbreviated transcription (Latin):
at sbnciũ. nel ompressime labioꝵ deulis dicti sunt quasi
cibos duudeutes si quidem estas nicidunt et cõmunuũt atiiz
opportimus stmicha tradunt hoꝵ p̾nes qui cibum p̃ndint
aduerse deuts dicuntur molares intrm qui sabu̾intur ea¬
quendis untib nomiãte sunt iue mapuam pulchoi tudiuẽ¬
oris ꝯferunt dum unditatom denciũ teput fauas st̃ august
fistule quasi fuces ꝑ quas localo spño ab nituuo pectore exileens
sonũ ueus ceuuctit mandibule mmapuillaꝵ ꝓtes sunt quibus
mandimus dicta autẽ mapilla ꝑ diumucionẽ sic̃ pax illus
i pallo ctallum ad iustuo olli p̃notatũ est añ rigidum et
est di spansis dig tis sicnt et cobor. dispansis nuus Itu
est et ordo decentissimus Ex hyio pnus rector oũm et modo¬
rator pollex Uocatuo eo ꝓ pluruiũ nr̃ cotens pollit id st
plus ualent / esecundus index et saluturis. uocatur quia e
quartus medicus eo ꝓ tricum ollioiũ e medits clligitur

Expanded text:
ac dentium, uel conpressione labiorum. Dentes dicti quasi ac dentium, uel conpressione labiorum. Dentes dicti quasi cibos diuidentes. Siquidem escam incidunt et comminuunt atque oportunius stomacho tradunt. Horum priores, qui cibum praecidunt, aduersi dentes dicuntur; molares intimi, qui subigunt; gnendis dentibus nominatrunt, dum nuditatem dentium tegunt. Fauces sunt angustae fistulae, quasi foces, per quas vocalis spiritus ab intimo pectore exiliens sonum vocis emittit. 61. Mandibulae maxillarum partes sunt quibus mandimus. Dicta autem maxilla per diminutionem, sicut paxillus a palo. Collum ad instar columnae vocatum. Est enim rigiest dispansis digitis, sicut et arbor dispansis ramis. Item, est, et ordo decentissimus. Ex his primus rector omnium et moderator pollex vocatur, eo quod plurimum inter caeteros polleat, id est praevaleat. Secundus index et salutaris vocatur, quia eoquartus medicus, quod eo tritum collyrium a medicis colligitur.
Abbreviated transcription (Latin):
distedere quad eract in cioculum orbem qr moutatur uent
anter agenib dacte sunt demq complicatum in itero
cigru ẜrmari  homine dicunt itu ut genua sursuro
suit quib oculi fromẽtio ut cam ac necondit frant ideari
et qui alicuis lacruas elice cupuit genua tangunt
ac ra eprecantur eo qd in utero ẜuaueꝵt oeulos aliir nu¬
toierunt ip̃e genaꝵ tumoo ad iustar clłĩ lenter epus
tous ali ãu pte antra inuimentis ictus aulos efferit eutes
Nares dicte sunt quia ꝓ cas aeu nee sp̃o mauert nõ de suãt
In h̃s tria sunt offica unũ ancendi sp̃ẽ alterum capiendi
eduues Terciũ pugamẽta cerebri de fluentis / Eu dictum est¬
masi crripis ostum euius spenes in Dduob offrss constat
sumẽi uictus et lomuendi liugua labia a lambendo nouuãta se
Quod autom sapus est labium dicimꝰ quad inferus labrum
Rmpue nomen a lungenda cibas nupositum hec interpres anrun
uorem motib suis in neoba distinguit uel in lesrone palati

Expanded text:
descendere. Quod aer ictus in circulum orbemque moveatur. 56. Genae, a genibus dictae. Quia complicatum in utero gigni formarique hominem aiunt, ita ut genua sursum sint, quibus oculi formentur, ut cavi ac reconditi fiant. Ideoque et qui alicujus lacrymas elicere cupiunt, genua tangunt, ac per ea deprecantur, quod in utero formaverint oculos, atque enutrierint. Ipse genarum tumor instar collium legens ab omni parte contra inminentes ictus oculos efficit tutos. Nares dictae quia per eas aer uel spiritus manare non desinit. Ιn his tria sunt officia; unum ducendi spiritus, alterum capiendi odoris, tertium purgamenta cerebri defluendi. Os dictum quasi corporis ostium. Cuius species in duobus constat sumendi uictus et loquendi lingua. Labia a lambendo nominata. Quod autem superius est labium dicimus; quod inferius labrum. Linguae nomen a ligando cibo inpositum. Haec interpres animi uocem motibus suis in uerba distinguit, uel inlisione palati
Abbreviated transcription (Latin):
autom at ait sanctus angristinus tres tũp nento culi ierobũ
ꝯstituti sunt unus anterior ad faciem a quo ouño sesus
dlõ posterior ad cerunõ a quo onñs motus: Terrius inter
utrimqr in puo menioria inge̾ ilmõ stratur ne cuu sẽ sus reguit
motus non comertut lomo quos fanendum est si fuerit iuod.
se cit iblitus faties dicta est eo ꝙ noticiam homĩs facrat n̾ houud
fariem antem et uultum hec differencia est qd̵ fatus natilis.¬

Expanded text:
autem, ut ait sanctus Augustinus, tres tamquam uentriculi cerebri autem, ut ait sanctus Augustinus, tres tamquam uentriculi cerebri constituti sunt: unus anterior ad faciem, a quo sensus omnis; alter posterior ad ceruicem, a quo motus omnis; tertius inter utrumque, in quo memoria uigere demonstratur, ne cum sensus sequitur motus, non connectat homo quod faciendum est, si fuerit quod fecit oblítus. Facies dicta est eo quod notitiam faciat hominis. Inter faciem autem et uultum haec differentia est, quod facies nat
Abbreviated transcription (Latin):
carnib ꝯstat dunditur ꝙ in quatuor clementis habet in se
oĩ uliqurd igius aeris anut et terre / Racio terie in curne est
liuioris in sunginẽ aeris in spũ iuis in calore uit ilis sid
et qua drixitita humani oixis ratis putuor elemõtoꝵ ile sig̃t
spenem  Caput nãq ad celum refertuo in qno sunt eduo ocli
quasi dus luãria polis et lune / prctus acri oniusitur qi
sic inde euncti spioauius featis ut ex iere uentoe spus.
Uenter autom mari assimolatio propt̾ collections̃ cmm̃ huo s
uero in capitis arre meus collocita est tã p i ie lo eeus nt
as alto speculetur muã at recas / factus est antom hamo ad
ꝯtemplationẽ celi ⁊gidus et erectus non sicut peccora in
humũ prona at uergonti in cuiꝰ sumitate caput collocit¬
ost datum q illi hec nomẽ ꝙ huit capuũ iniũ seusus ei
norui / Capilli autom capitis nol ad speniem funt deroris
uel ad aocendum Iumuriam forgaris sine caloris / tn cipite

Expanded text:
mentis. Habet enim in se aliquid ignis, aeris, aquae et terrae. Ratio autem terrae in carne est; humoris in sanguine, aeris in spiritu, ignis in calore uitali. Siquidem et quadripertita humani corporis ratio quattuor elementorum designat speciem. Caput namque ad caelum refertur, in quo sunt duo oculi, quasi duo luminaria solis et lunae. Pectus aeri coniungitur, quia sic inde emittiVenter autem mari adsimilatur, propter collectionem omnium humorum, uero in capitis arce mens collocata est, tamquam in caelo Deus, ut ab alto speculetur omnia atque regat. Factus est autem homo ad contemplationem caeli rigidus et erectus, non sicut pecora in humum prona atque uergentia; in cuius summitate caput est collocatum, datumque illi hoc nomen, quod hinc capiant initium sensus et nerui. Capilli autem capitis uel ad speciem sunt decoris uel ad arcendam iniuriam frigorís siue caloris. In capite