comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eum udei fuussent gentibus traditari.
hoc est romanis. Nam pilatus romanus
erat: eumq in uideam romani presidẽ
miserant. Llt ergo iste sermo ihu imple¬
retur. id est ut eum sibi traditum gen¬
tes interficerent. quod ihc̃ futurum ẽẽ
predixerat: ideo pilatus qui romanus nu¬
dex erat. cum uellet reddere iudeis. ut
scdm legem suam nidicarent eam. nolue-¬
runt eum accipere. dicentes. nobis non
licet interficere queniquam. Ac sic im¬
pletus est sermo iħũ. quem de sua morte
predixit. ut eum a iudeis traditum ind̾¬
ficerent gnͣs minore scelere quam iudei:
qui se isto modo ab eius interfectione ue¬
lut alienos facere uoluerunt. non ut eoꝵ
innocentia. s ut dementia monstretur.

Expanded text:
eum Judaei fuissent Gentibus tradituri, eum Judaei fuissent Gentibus tradituri, hoc est Romanis. Nam Pilatus Romanus erat, eumque in Judaeam Romani praesidem miserant. Ut ergo iste sermo Jesu impleretur, id est, ut eum sibi traditum Gentes interficerent, quod Jesus futurum esse praedixerat; ideo Pilatus qui judex Romanus erat, cum vellet eum reddere Judaeis, ut secundum Legem suam judicarent eum, noluerunt eum accipere dicentes, Nobis non licet interficere quemquam. Ac sic impletus est sermo Jesu, quem de sua morte praedixit, ut eum a Judaeis traditum interficerent Gentes; minore scelere quam Judaei, qui se isto modo ab ejus interfectione velut alienos facere voluerunt, non ut eorum innocentia, sed ut dementia monstraretur.
Abbreviated transcription (Latin):
stis est occiderunt. Quod uero iohan-¬
nes euangelista subiungit. ut sermo ihu
impleretur quem dixit. significans qua
esset morte moriturus. si mortem crucis
hic uelius accipere. tanquam ideo dixe¬
rint iudei. nobis non licet interficere
quemquam. quia interfici aliud est
aliud crucifigi: non ideo quomͦ id possit
consequenter intelligi. cum hoc ad pila¬
ti uerba responderent quibus eis dixe¬
rat. accipite eum tios. & scdm legem
ur̃am uidicate eum. Num quid ergo
non eum poterant acciꝑe. & ipsi eum
cracifigere: si per tale genus supplicii
interfectionem cuiusquam uitare cuꝑie¬
bant: Quis autem non uideat quam
sit absurdum: eis licere quemꝗtiam
crucifigere: quibus non licet quemquã
interficere: Quid. quod ipse dñs ean¬
dem mortem stiam id est mortem cru-¬
cis. etiam inter fectionem uocat: sicut
legimis apud martum tibi ait. ecce
& interfitient eum. & tercia die resur:¬
hic mortem cracis uellet intelligr sed qd̃

Expanded text:
sus est, occiderunt. 5. Quod vero Joansus est, occiderunt. 5. Quod vero Joannes evangelista subjungit, Ut sermo Jesu impleretur quem dixit, significans qua morte esset moriturus: si mortem crucis hic velimus accipere, tanquam ideo dixerint Judaei, Nobis non licet interficere quemquam, quia interfici aliud est, aliud crucifigi; non video quomodo id possit consequenter intelligi, cum hoc ad Pilati verba responderint, quibus eis dixerat, Accipite eum vos, et secundum Legem vestram judicate eum. Numquid ergo eum non poterant accipere, et ipsi eum crucifigere, si par tale genus supplicii interfectionem cujusquam vitare cupiebant? Quis autem non videat quam sit absurdum eis licere quemquam crucifigere, quibus non licet quemquam interficere? Quid quod ipse Dominus eamdem mortem suam, id est mortem crucis, etiam interfectionem vocat, sicut legimus apud Marcum, ubi ait: « Ecceum, et interficient eum, et tertia die resurhic mortem crucis vellet intelligi, sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
dentibus factis. etiam crucifige cruci¬
fige clamastis: audite quid contra
nos ꝓpheta clamat. filii hominum den¬
tee cortim arma & sagittȩ: & lingua
eorum machera acuta. Ecce ꝗtubtis
armis. quibus sagittis. qua machera ui¬
stam interfecistis. quando tiobis inter-¬
ficere quenquam non licere dixistis.
Hinc est quod cum ad apprehendendt̃
iħm cum sacerdotibus non uenissent
principes s misissent: lucas tamen
euangelista ait in codem narrationis¬
suȩ loco. Dixit autem ad eos iħc: qui
uenerant ad st principes sacerdotum
& magistratus templi & semores. Qua¬
si ad latronem existis: & cetera. Sicut
ergo principes sacerdotum. non per se¬
ipsos. s per eos qtios miserant ad com¬
prehendum iħ̃m: quid aliud quam
ipsi in suȩ iussionis potestate uenerunt:
fic omnes qui crucifigendum xp̃m im¬
piis uocibus climauerunt. non quidem
per se ipsos eum. sed tamen per illtni
qui eorum clamore ad hoc nefas ipul¬

Expanded text:
dentibus factis, etiam Crucifige, Crucidentibus factis, etiam Crucifige, Crucifige, clamastis, audite quod contra vos etiam Propheta clamat, Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Ecce quibus armis, quibus sagittis, qua machaera justum interfecistis, quando vobis interficere quemquam non licere dixistis. Hinc est quod ad comprehendendum Jesum, cum sacerdotum non venissent principes, sed misissent, Lucas tamen evangelista in eodem suae narrationis loco: Dixit autem, inquienerant ad se, principes sacerdotum, et magistratus templi, et seniores: Quasi ad latronem existis , et caetera. Sicut ergo principes sacerdotum non per seipsos, sed per eos quos miserant ad comprehendendum Jesum, quid aliud quam ipsi in suae jussionis potestate venerunt? sic omnes qui crucifigendum Christum impiis vocibus clamaverunt, non quidem per seipsos eum, sed tamen ipsi per illum qui eorum clamore ad hoc nefas impul
Abbreviated transcription (Latin):
qtiem quam. Annon anterfitiebant: quẽ
intersitiendum offerebant: An forte
crax non interfecte: Sit desipiunti qui
non sectantuit sed insastantat sapientiã.
Qia est alitem mbis non licet interfi¬
cere quemquam : Si male factor est: cur
non licet: Nonne le  precipit: nes
malefactoribus. preserti qualem istum
licere interficere quemquam. ꝓpter
nari metuelũt. Itane obduruistiᷤᷤ falsi iftłe ces
Itane ominem senfum nimia malitia per-¬
didistis: ut ideo uos a sanguine innocen.¬
tis impollutos esse credatis. quia eum
fandendum alteri tradidistiꝰ: Nun-¬
quid & pilatus illum qui potestati eiꝰ
ã uobis ingeritur occidendtis: suis est
manibus occisurus: Si non eum uo-¬
liustis: occidi. si non insidiati estis ei.
si non uobis tradendum pecunia com¬
parastis: si non comprebendistis uinxis¬
tis. ad duxistis. odistis. si non occidendũ
manibus obtulistis. uocibus poposcistis:
non eum a uobis interfectum esse iacta¬
te. Si autem illis omnibus ur̃is prece¬

Expanded text:
tas? An non interficiebant, quem interficiendum offerebant? An forte crux non interficit? Sic desipiunt, qui non sectantur sed insectantur sapientiam. Quid est autem: Nobis non licet interficere quemquam ? si malefactor est, cur non licet? Nonne lex eis praecipit ne malefactoribus, praesertim qualem istum licere interficere quemquam ea nari metuebat. Ita ne obduruistis, falsi Israelitae? Itane omnem sensum nimia malitia perdidistis, ut ideo vos a sanguine innocentis impollutos esse credatis, quia eum fundendum alteri traditis? Numquid et Pilatus illum qui potestati ejus a vobis ingeritur occidendus suis est manibus occisurus? Si non eum voluistis occidi, si non insidiati estis, si non vobis tradendum pecunia comparastis, si non comprehendistis, vinxistis, adduxistis, odistis, si non occidendum gentilium manibus obtulistis, vocibus poposcitis, non eum a vobis interfectum jactate. Si autem illis omnibus vestris praece
Abbreviated transcription (Latin):
quit ad caypbam in pretorium. Ad cay¬
pham quippe ab anna collega. & socero
eius dixerat missum: sed si ad cayphã.
cur in pretorium: Quod nichil alraid
tult intelligi: quam tibi preses pilatus
habitabat. Aut igitur aliqua urgente
causa. de domo annȩ quo ad audiendũ
ih̃m ambo conuenerant. caypbas per¬
rexit ad pretorium presidis & socer᷑ suo
iħm reliquerat audiendum: aut in domo
cayphȩ pretorium pilatus acceperat. et
tanta domus erat. ut seoesum habitantem
dñm stum seorsum udicem ferret. Erat
autem mane. & ipsi id est qui dacebant
iħm non introierunt in pretorium: hoc ẽ
in eam partem donitis quam pilattis tene¬
bat. si ipsa erat domus. cayphe. Cur autẽ
non introierunt in pretorium: exponens
causam. ut non contaminarentuꝵ inquit.
s manducarent pascha. Dies enim agere
ceperant a timorum: quibtis diebus conta¬
minatio illis erat. in alienigenȩ habitacu¬
lum intrare. Oimpia cecitas. Habitaculo
uidelicet contaminarentur alieno: ob non

Expanded text:
quit, ad Caipham in praetorium. Ad Caipham quippe ab Anna collega et socero ejus dixerat missum. Sed si ad Caipham, cur in praetorium? Quod nihil aliud vult intelligi, quam ubi praeses Pilatus habitabat. Aut igitur aliqua urgente causa de domo Annae, quo ad audiendum Jesum ambo convenerant, Caiphas perrexerat ad praetorium praesidis, et socero suo Jesum reliquerat audiendum: aut in domo Caiphae praetorium Pilatus acceperat, et tanta domus erat, ut seorsum habitantem dominum suum, seorsum judicem ferret. 2. Erat autem mane, et ipsi, id est qui ducebant Jesum: non introierunt in praetorium, hoc est in eam partem domus quam Pilatus tenebat, si ipsa erat domus Caiphae. Cur autem non introierunt in praetorium, exponens causam, Ut non contaminarentur, inquit, sed ut manducarent Pascha. Dies enim agere coeperant azymorum: quibus diebus contaminatio illis erat in alienigenae habitaculum intrare. O impia caecitas! Habitaculo videlicet contaminarentur alieno, et non
Abbreviated transcription (Latin):
de mer Sciebat utiq dñs. & quod ipse in¬
terroganit. & quod responsuras fuit: sed
tamen dici uoluit non ut ipse nesciret. s
ut scriberetur. quod nos uoluit ut sciremꝰ.
Respondit ei pilitus. Numquid ego iu:¬
deus sums Gens tta. & pontifices: tradi¬
deruite te michi. Quid fecisti: Respon

Expanded text:
de me? » Sciebat utique Dominus et quod ipse interrogavit, et quod ille responsurus fuit; sed tamen dici voluit, non ut ipse sciret, sed ut scriberetur quod nos voluit ut sciremus. « Respondit Pilatus: Numquid ego Judaeus sum? Gens tua et pontifices tradiderunt te mih
Abbreviated transcription (Latin):
nium qui dixit. erat autem hora tercia.
& crucifixerunt etim: qmͣ magna discep¬
tatio solet oborri. cum ad ipsum locũ
tibi crucifixus nartatur. uentum fuerit.
ut potuerimus si dñs uoluerit difseremꝰ.
Cum ergo ꝓ tribuinali sedisset pilitus:

Expanded text:
m hora tertia, et crucifixerunt eum : quoniam magna disceptatio solet oboriri, cum ad ipsum locum ubi crucifixus narratur ventum fuerit, ut potuerimus, si Dominus voluerit, disseremus. Cum ergo pro tribunali sedisset Pilatus,
Abbreviated transcription (Latin):
interficere quemquam. & omnimodo in¬
stantes. ut non ab eis sed ã preside occide:¬
retur. & ideo eum octidendum accipere
retusantes: si nunc eum accipiunt occi¬
dendum: Aut si hoc non fit: cur dictã
est tunc ergo tradidit eis illum ut cracill¬
geretur. An aliquid interest:. Plane
interest. Non est enim dictum. tuno g

Expanded text:
modo instantes, ut non ab eis, sed a praeside occideretur, et ideo eum occidendum accipere recusantes, si nunc eum accipiunt occidendum? Aut si hoc non fit, cur dictum est: Tunc ergo tradidit eis illum, ut crucifigeretur? An aliquid interest? Plane interest, non
Abbreviated transcription (Latin):
liũ. dĩ habet testimoniũ dĩ inse.
Qui ñ credit infilio. mendacem fac̃
eũ. qm̃ non credit intestimonio qd
testificatꝰ ẽ ds̃ defilio stio. Et hoc est
testimonũ. qm̃ uitã et̃nã dedit nob̾̃
ds̃: & hec uita infilio eiꝰẽ. Qui habet
filtũ. habet uitã. Qui ñ habet filiĩ

Expanded text:
lium Dei, habet testimonium Dei in se. Qui non credit Filio, mendacem facit eum: quia non credit in testimonium, quod testificatus est Deus de Filio suo. Et hoc est testimonium, quoniam vitam aeternam dedit nobis Deus. Et haec vita in Filio ejus est. Qui habet Filium, habet
Abbreviated transcription (Latin):
entes. s errando potius opinantes: Quo¬
mͦ enim diligerent patrem ueritatis: qͥ
haberent odio ueritatem: Nolunt enĩ
sua facta dampnari. Et hoc habet ueri¬
tas: ut talia facta dampnentur:. Tantum
igitur oderunt ueritatem. quantum
oderunt suas penas: quas talibus irrogat
ueritas. Hesciunt autẽ illam esse ueri¬
tatem: quȩ talessipli funt dampnat.
Oderunt ergo quam nesciunt: & cum
illam oderunt. ꝓfecto & eum de quo nata
est. nisi odise non possunt. Ac per hoc qͥa
ueritatem qua iudicante dampnantur.
de patre deo natam nesciunt: utiq etiam
ipsum & nesciunt & oderunt. O miseros
homines: qui cum esse uolunt mali. esse ue¬
ritatem qua dampnantur mali uolunt.
Nolunt enim esse quod est. cum ipsi debe¬
ant nolle esse quod sunt: ipsa manente
mutentur. nec ipsa uidicante dampnent᷑.¬

Expanded text:
entes, sed errando potius opinantes? Quoentes, sed errando potius opinantes? Quomodo enim diligerent Patrem veritatis, qui haberent odio veritatem? Nolunt enim sua facta damnari, et hoc habet veritas ut talia facta damnentur: tantum igitur oderunt veritatem, quantum oderunt suas poenas, quas talibus irrogat veritas. Nesciunt autem illam esse veritatem, quae tales quales ipsi sunt damnat: oderunt ergo quam nesciunt; et cum illam oderunt, profecto et eum de quo nata est nisi odisse non possunt. Ac per hoc quia veritatem qua judicante damnantur, de Patre Deo natam nesciunt; utique etiam ipsum et nesciunt, et oderunt. O miseros homines, qui cum esse volunt mali, nolunt esse veritatem qua damnantur mali! Nolunt enim eam esse quod est, cum seipsos debeant nolle esse quod sunt; ut ipsa manente mutentur, ne ipsa judicante damnent
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est ipse quod diligo. Ergo etiam ipsũ
diligo: & nescio. Et si impudicum odi. nͣ
ipsum ergo odi. quia non est quod odi:
& tamen dilecto meo. cum quo semper
in caritate pudicitie habitat anima mea.
facio ignarus inuiriam. non errans in dis-¬
cretione uirtutum atq uitiorum. s in cor-¬
dium tenebris humanorum. Pro inde
ficut fieri potest. ut homo bonus hominẽ
bonum oderit nesciens. uel potius diligat
nesciens ipsum enim diligit cum bonum
diligit. quia id quod est ille. hoc iste diligit.
oderit autem nesciens non ipsum s quod
putat esse ipsum: ita fieri potest. ut etiã
homo iniustus hominem oderit iustum.
uel dum estimat se fiti similem iniustum
diligere. nesciens diligat iustum. & tam̃
dum eum credit iniustum. diligat non
ipsum. s quod putat esse ipsum. Quem¬
admodum autem hominem: sic o deum.
Deniq si interrogarentur iudei utram
diligerent deum: quid se aliud quam dili¬
gere responderent. nec ex animo menti-¬

Expanded text:
hoc est ipse quod diligo: ergo etiam ipsum hoc est ipse quod diligo: ergo etiam ipsum diligo, et nescio. Et si impudicum odi, non ergo ipsum odi; quia non est quod odi: et tamen dilecto meo, cum quo semper in charitate pudicitiae habitat anima mea, facio ignarus injuriam, non errans in discretione virtutum atque vitiorum, sed in cordium tenebris humanorum. Proinde sicut fieri potest ut homo bonus hominem bonum oderit nesciens, vel potius diligat nesciens ipsum enim diligit cum bonum diligit, quia id quod est ille, hoc iste diligit; oderit autem nesciens non ipsum, sed quod putat esse ipsum: ita fieri potest ut etiam homo injustus hominem oderit justum, et dum aestimat se sui similem injustum diligere, nesciens diligat justum; et tamen dum eum credit injustum, diligat non ipsum, sed quod putat esse ipsum. Quemadmodum autem hominem, sic et Deum. Denique si interrogarentur Judaei, utrum diligerent Deum; quid se aliud quam diligere responderent, nec ex animo menti
Abbreviated transcription (Latin):
nec ante tempus quicquã iudicare.
donec ueniat dñs. & illuminet abscon-¬
dita tenebrarum & manifestet cogita¬
tiones cordis. & tunc laus erit unicuiq
a deo. Quando ergo non erratur in
rebus ut recta fit imꝓbatio iutioium
uirtutumq ꝓbatio: ꝑfecto si erratur
in hominibus. uenialis et humana tẽp¬
tatio. Per has auten humanorum cor-¬
dium tenebras. res multum miranda
& multum dolenda contigit: ut cũ
non nuncquam quem iniustum puta¬
mus. & tamen iustus est. & iusticiam
in eo nescientes diligimus deuitemus.
auersemur: a nr̃o ꝓhibeamus accessu.
communẽ cum illo uitam uictamq
habere nolimus. eumq etiam si disci-¬
pline imponende necessitas cogit. siue.
ne aliis nocet. sine ut fiat ipse corree¬
tior asperitate salubri ꝑsequamur. &
hominem bonum tanquam malumm
affligamus. quem nescientes amamus.
Hoo fit: si quis uerbi gratia cum sit
pudicus. a nobis creditur impudicus.
Sine dubio enim. si pudicum dilgo.

Expanded text:
nec ante tempus quidquam judicare, nec ante tempus quidquam judicare, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuique a Deo . Quando ergo non erratur in rebus, ut recta sit improbatio vitiorum virtutumque probatio; profecto si erratur in hominibus, venialis est humana tentatio. 3. Per has autem humanorum cordium tenebras, res multum miranda et multum dolenda contingit, ut eum nonnunquam quem injustum putamus, et tamen justus est et justitiam in eo nescientes diligimus, devitemus, aversemur, a nostro prohibeamus accessu, communem cum illo vitam victumque habere nolimus; eumque etiam, si disciplinae imponendae necessitas cogit, sive ne aliis noceat, sive ut fiat ipse correctior, asperitate salubri persequamur; et hominem bonum tanquam malum affligamus, quem nescientes amamus. Hoc fit, si quis, verbi gratia, cum sit pudicus, a nobis creditur impudicus. Sine dubio enim si pudicum diligo,
Abbreviated transcription (Latin):
Et si illam uel illtm iniustum esse iustum¬
ue. nescimus. amenus tamen iustician. M
iniusticiam detestemur. non quas nobis
ipsis errando confingimus. s qtias fidelit̾
hanc appetendam illamq uitandam in dĩ
ueritate conspitimus: ut cum de ipsis
rebus quod appetendum est appetimus.
quod deuitandum est deuitamus. ignos:¬
catur nobis quod de occultis hominum ali¬
quando immo assidue non uera sentimus.
Hoc enim ad humanam temptationem
ꝑtinere arbit᷑or: sine qua duci ista non po-¬
test uita. ita ut apls diceret. temptatio
uos non apprehendat nisi humana. Quid
emm tam humanum. quam non posse inspi¬
cere cor huimantim: & ideo non eius late¬
bras ꝑscrtitari. s plerumq aliud quam id
quod ibi agitur suspicari : Quam quã &
in his rerum tenebris humanarum. hoc ẽ
cogitationum alienarum. & si suspitiones
intelligere non possumus. quia homines
sumus: iudicia tamen idest definitas fir¬
masq sententias continere debemus.

Expanded text:
et si illum vel illum injustum esse justumet si illum vel illum injustum esse justumve nescimus, amemus tamen justitiam, et injustitiam detestemur; non quas nobis ipsi errando confingimus, sed quas fideliter, hanc appetendam, illamque vitandam in Dei veritate conspicimus: ut cum de ipsis rebus quod appetendum est appetimus, quod devitandum est devitamus, ignoscatur nobis quod de occultis hominum aliquando, imo assidue non vera sentimus. Hoc enim ad humanam tentationem pertinere arbitror, sine qua duci ista non potest vita, ita ut Apostolus diceret, Tentatio vos non apprehendat nisi humana . Quid enim tam humanum quam non posse inspicere cor humanum; et ideo non ejus latebras perscrutari, sed plerumque aliud quam id quod ibi agitur suspicari? Quanquam et in his rerum tenebris humanarum, hoc est cogitationum alienarum, etsi suspiciones intelligere non possumus, quia homines sumus; judicia tamen, id est, definitas firmasque sententias continere debemus,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum nosse quisquã potest: qui uidere
faciem suam non potest. S utiq tanto
certius. quam notia est alĩs. ipse se notut:
quanto certius interiore conspectu potest ud̾e
quod sapio. uidere quod cupie. uidere quod
uiit. Quȩ cum aꝑiuntur &o nobis: tunc ue¬
re fit cognitus nobis. Hȩc itaq qm̃ plerum¬
q ad noe de absentibus uel etiam mortuuis
siue fama siue litteris ꝑferuntur: hinc fit
ut sepe quos numquam facie corporis uidimꝰ.
non tamen quos ommnino nescimus. uel ode¬
rimus homines. uel amemus. S plerumq
in eis nr̃a credalitas fallitur: quia nonnũ¬
quam de historia & multomagis fama men-¬
titiłr. Pertinet autem ad nos. ne ꝑnitiosa
dpitione fallantur: ut qtua non possumus
ho̾minum̃ indagare conscientiam. de ipsis
rebus habeamas ueram certamq scientiam:
hocest ũdsislle ueł ille homo utrum sit
impudicas. pudicus ue nescimus. oderimus
tamen impuditiam. & pudicitiam. diligamꝰ.̃

Expanded text:
ipsum nosse quisquam potest, qui videre ipsum nosse quisquam potest, qui videre faciem suam non potest. Sed utique tanto certius quam notus est aliis ipse se novit, quanto certius interiore conspectu potest videre quod sapit, videre quod cupit, videre quod vivit: quae cum aperiuntur et nobis, tunc vere fit cognitus nobis. Haec itaque quoniam plerumque ad nos de absentibus vel etiam mortuis, sive fama, sive litteris perferuntur; hinc fit ut saepe quos nunquam facie corporis vidimus non tamen quos omnino nescimus, vel oderimus homines, vel amemus. 2. Sed plerumque in eis nostra credulitas fallitur; quia nonnunquam et historia, et multo magis fama mentitur. Pertinet autem ad nos ne perniciosa opinione fallamur, ut quia non possumus hominum indagare conscientiam, de ipsis rebus habeamus veram certamque sententiam. Hoc est, ut si ille vel ille homo utrum sit impudicus pudicusve nescimus, oderimus tamen impudicitiam, et pudicitiam diligamus:
Abbreviated transcription (Latin):
odit: qui suꝑus dixerat.
Hȩc facient uob̃: quia
nesciunt eum qui mi¬
Eit me. Non itaq dissimulanda nascitur
questio: quomͦ possint odise quiem nesciũt.
Si enim deum non quod est ipse. s nescio qͥd
aliud. eum suspicantur aut crectunt. & hoc
oderunt: utiq non ipsum oderunt. s quod
sua mendaci suspitione uel uana credalitate
ꝯcipiũt. Siaũ qͥ ẽ. hoc de illo sentiũt: qͣm eũ
nescire bicunt᷑: Ꝙ de hõibꝰ qͥdẽ fieri pocest.
ut eos sepe qͦs nũꝙͣ uidimꝰ diligamꝰ: hac ꝑhoc
tama quippe de aliquo sermocinantt seu
bene seu male: sit non inmerito. io
amenus uel oderimus ignotum. S si fa-¬
ma fit uerax: quomͦ est de quo uera didi¬
cimus. dicendus ignotus : An quia eius
faciem non uidimus: quam cum & ipse ñ
uideat. nulli tamen potest notior esse quã
sibiẽ Nonigitur in eius facie corporali no¬
bis intimatur cuiusq notitia: sed tanc
nobis ad cognitionem patet. quando eitis
mores. & uita non latet. Alio quin nec sȩ¬

Expanded text:
odit; qui superius dixerat, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Non itaque dissimulanda nascitur quaestio, quomodo possint odisse quem nesciunt. Si enim Deum non quod est ipse, sed nescio quid aliud eum suspicantur aut credunt, et hoc oderunt; utique non ipsum oderunt, sed quod sua mendaci suspicione vel vana credulitate concipiunt: si autem quod est, hoc de illo sentiunt, quomodo eum nescire dicuntur? Et de hominibus quidem fieri potest ut eos saepe quos nunquam vidimus, diligamus; ac per hoc Fama quippe de aliquo sermocinante seu bene seu male, fit non immerito ut amemus vel oderimus ignotum. Sed si fama sit verax, quomodo est de quo vera didicimus, dicendus ignotus? An quia ejus faciem non vidimus? Quam cum et ipse non videat, nulli tamen potest potior esse quam sibi. Non igitur in ejus facie corporali nobis intimatur cujusque notitia. Sed tunc nobis ad cognitionem patet, quando ejus mores et vita non latet. Alioquin nec se
Abbreviated transcription (Latin):
carnis de positͥb sordium. sed consci¬
entie bone int̾rogatio indm̃: ꝑ refur¬
rectionem iħu xp̃i qui est indext̾a
dei. deglutiens mortem ut uite
et̃ne heredes efficeremur. ꝓfectus in
celum. subiectis sibi angelis et potesta¬
tibus. & uirtutibus.
p̃õ igitur passo in carne. & uos
eadem cogitatione armanuni.
quia qui passus est carne desiit a pecca¬
tis. ut iam non hominun desideriis s
uoluntati dei quod reliqium est in car¬
ne uinat temporis.

Expanded text:
positio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio in Deum per resurrectionem Jesu Christi, qui est in dextera Dei, deglutiens mortem, ut vitae aeternae haeredes efficeremur: profectus in coelum, subjectis sibi angelis, et potestatibus et virtutibus hristo igitur passo in carne et vos eadem cogitatione armamini quia qui passus est carne desiit a peccatis ut iam non hominum desideriis sed voluntate Dei quod reliquum est in carne vivat temporis
Abbreviated transcription (Latin):
ancilla: scd̃m carnem natꝰ ẽ. Qui aut̃
delib̾a: ꝑ reꝓmissionem. Que sunt: pen
allegoriam dicta. Hec eñ st̃ duo testa¬
menta. Unum qͥdem amonte sina m-
seruitutem generans: que ẽ. agan. Sina
enim mons est mnarabia qui coniutit¬
cum filiis suis Illa aut̃ quȩ surftĩ ẽ.

Expanded text:
i autem de libera, per repromissionem; quae sunt in allegoria. Haec enim sunt duo testamenta, unum quidem a monte Sina in seruitutem generans, quod est Agar; Sina enim mons est in Arabia, quae coniunccum filiis suis. Quae autem
Abbreviated transcription (Latin):
rosolimam cum barnaba: assũpto &
tito. Ascendi autẽ scđ̃m reuelationẽ:
de contuli cum illis enangłium qͦd p̃¬
dico ingentibus. Seorsum aut̃ his
cuum currerem: aut cucurrissem.
Sed neq titꝰ mecũ erat. cum eẽt.
gentilis: conpulsus est circũcidi. S
nos inseruitutem redigerent. neq¬

Expanded text:
 adsumpto et Tito ascendi autem secundum revelationem et contuli cum illis evangelium quod praedico in gentibus seorsum autem his cuum currerem aut cucurrissem sed neque Titus qui mecum erat cum esset gentilis conpun seruitutem redigerent, q
Abbreviated transcription (Latin):
reliquie scđm electionem gr̃e salue fas¬
te sunt. Si autem gr̃a. iam non exoꝑib
Auioquim: gr̃a iam non est gr̃a. Quidergo
Quod ꝗuerebat isrł. hoc non est consecutł
lectio uͦ consecuta est: cet̾i uͦ excecati stͥ.
sic̃ scriptum est. Dedit illis qͥs sp̃m con¬
punctionis. oculos ut non uideant &

Expanded text:
m electionem gratiae factae sunt si autem gratia non ex operibus alioquin gratia iam non est gratia quid ergo quod quaerebat Israhel hoc non est consecutus electio autem consecuta est ceteri vero excaecati sunt sicut scriptum est dedit illis Deus spiritum conpunctionis oculos ut non videant
Abbreviated transcription (Latin):
atum dilectissimum mͥ indño. Salu-¬
cate urbanum adiutorem nr̃m in
lutate appellem. & ꝓbum in xp̃o.
Salutate eos qui sunt exaristoboli
domo. Salutate herodianum cogna¬
tum merm: salutate eos qui sunt ex
narcsti domo qui sunt indño. Salu¬
tate triphenam & triphosam. qui
laborauer̃ indño. Salutate ꝑfidem
carissimam. quȩ multum laborani
&x matrem eus & meam. Saliitate as¬
cretum. flegontam. herman patip¬
bam herman: &e qui cum eis sunt
tr̃i. Salutate philologum. & piliã.
nereum. & soroiem eiꝰ. & olimpiadẽ.

Expanded text:
atum dilectissimum mihi in Domino. Salutate Urbanum adjutorem nostrum lutate Appellen probum in Christo. Salutate eos qui sunt ex Aristoboli domo. Salutate Herodianum cognatum meum. Salutate eos qui sunt ex Narcissi domo, qui sunt in Domino. Salutate Tryphaenam et Tryphosam, quae laborant in Domino. Salutate Persidem charissimam, quae met matrem ejus, et meam. Salutate Asyncrytum et Philegontem, Herman, Patrobam, Hermen, et qui cum eis sunt, fratres. Salutate Philologum et Juliam, et Nereum et sororem ejus, et Olympiadem,
Abbreviated transcription (Latin):
suo iłntri: & ꝑdulces sermones ce
benedictiones. scducunt corda
innocentium. Ur̃a enini obedientia.
mominem locum diuulgata est. Gau¬
deo igitur in nob̾. sed uolo uos sapi¬
entes eẽ inbono. & simplices in male.
Ns̃ autem pacis conterat satanam
subpedib ur̃is uelociter. Gr̃a dñ¬

Expanded text:
r dulces sermones, et benedictiones, seducunt corda innocentium. Vestra enim obedientia in omnem locum divulgata est. Gaudeo igitur in vobis. Sed volo vos sapientes esse in bono, et simplices in malo. Deus autem pacis conterat Satanam sub pedibus vestris velociter. Gra
Abbreviated transcription (Latin):
minime fecise stis: de hoc solo uos ne¬
mo dignos uenia iudicaret. qđ dnĩn¬
ꝓmissum. non solum susciꝑe uoliustis
sed etiam morte pessima ꝑemistis.
Quem nos ut cognouimꝰ. statim credidi¬
mus cum nob̃ de eo non fuerit antẽ
p̃dictum. Unde ꝓbatur qđ idolis
seriuiums. ñ obstinationi m̃tis sed
ignorantie deputandum. Qui enĩ
agnitũ ilico sequim᷑. olim utiq seque¬
remur si antea cognouissemꝰ. Sic aut̃
uos degeneris nobilitate iactatis:
quasi non morũ imitatio magis
quam carnalis natiuitas filios fatiat
cum ex abrahe stirpe sint. minime¬
tñ infilios reputantur. His gͦ talit̃
alt̾ cantib apłs se medium int̾ po¬
nens: ita partium diriit questi¬
ones. ut ne utrum eoꝵ sua iustitia
saltitem meruisse ostendat: arabos
uͦ popłos & scient̃ & grauit̃ deliqͥs¬
cionem legis qm̃ in honorauerint

Expanded text:
minime fecissetis, de hoc solo vos neminime fecissetis, de hoc solo vos nemo dignos veniae judicaret quodpromissum, non solum suscipere noluistis, sed etiam morte pessima peremistis: quem nos ut cognovimus, statim credidimus, cum nobis de eo non fuerit ante praedicatum. Unde probatur quod si idolis servivimus, non obstinationi mentis, sed ignorantiae deputandum. Qui enim agnitum illico sequimur, olim utique sequeremur, si ante cognovissemus. Sic autem vos de generis nobilitate jactatis, quasi non morum imitatio magis quam carnalis nativitas vos faciat filcum ex Abrahae stirpe sint, minime in filios reputantur. His taliter altercantibus Apostolus se medium interponens, ita partium dirimit quaestiones, ut neutrum eorum sua justitia salutem meruisse ostendat; ambos vero populos et sciente et graviter deliquistionem legis
Abbreviated transcription (Latin):
amini nͥqͥa larga dei semꝑ clem̃tia:
uoluit uos ad nr̃am initationem
admitt̾e. Gentes etiam econtͣrio res¬
pondebant. Quanto enim maiora
erga uos dĩ benefitia narraueritis:.
tanto maioris uos criminis reos eẽ.
monstrabitis. Semꝑ enĩ his omĩb ex¬
titistis ingrati. Nam ipsis pedib qͥb
aridũ mare transistis. ludebatis ante
idola que fecistis: & ipso ore qͦ ꝑaulo
ante necem adu̾sariou dño cantaue¬
ratis simulachra uob fieri poposcif¬
tis. Illis ocłis ueneranda quib dm̃ in
nube uł igne c̃sꝑic̾e̾ solebatis: simula¬
chra intuebamim. Magna qͦq uob̾
fastidio fuit. & semꝑ indeserto contra
añm murmurastis: ad egyptũ unde
uos manu ualida eiecerat uolentes
redire. Quid plura. Ita patres ur̃i
crebra ꝓuocatione dñm̃ irritauer̃. ut ẽs
inheremo morerent᷑: nec plus ex sem¬
orib eorum quam duo homines ter¬
ram reꝓmissionis intrarent. Sed quid
antiqua replicamꝰ᷑. Cum etiam si illa

Expanded text:
amini, nisi quia larga Dei semper clementia amini, nisi quia larga Dei semper clementia voluit vos ad nostram imitationem admittere. Gentes etiam e contrario respondebant: Quanto majora erga vos Dei beneficia narraveritis, tanto majoris vos crmonstrabitis. Semper enim his omnibus extitistis ingrati. Nam ipsis pedibus, quibus aridum mare transistis, ludebatis ante idola quae fecistis: et in ipso ore quo paulo ante ob necem adversariorum Domino cantaveratis, simulacra vobis fieri poposcitis: illis oculis. quibus venerando Deum in nube vel igne conspicere solebatis , simulacra intuebamini. Manna quoque vobis fastidio fuit , et semper in deserto contra Dominum murmurastis, ad Aegyptum, unde vos manu valida ejecerat, redire cupientes. Quid plura? Ita patres vestri crebra provocatione Dominum irritaverunt, ut omnes in eremo morerentur, nec plus ex senioribus eorum quam duo homines terram repromissionis intrarent . Sed quid antiqua replicamus, cu
Abbreviated transcription (Latin):
omani sunt qui ex iudeis
gentilibq crediderunt:
hi suꝑba contentione uole
se alterutrũ suꝑ pone¬
re. Nam nidei dicebant. Nossumꝰ
popłs dr̃ quos abinitio dilex̃ & fouit.
Nos circucisi ex genere abraham ex
iudeam tantũ ds̃. Nos de egypto
dĩ signis & uirtutib lib̾ati. mare sicco
transuumus cu inunicos nr̃os grauis¬
simi fluctus inuoluerent. Nob mag¬
na pluit dñs indeserto. & quasi filus
suis celeste pabulum ministrauit.
Nos die noctuq incolunna nub̃ ig¬
nisq p̃cessit: ut nob̾ munr̃ it̃ ostcn¬
deret. Atq ut cet̾a ciꝰ cirra nos in¬
mmñsa benefitia taceamꝰ. nos soli digni
fumus dĩ legem acciꝑe. & uocem dei
loquentis audire: eique agnoscere uo¬
ꝑier̃ domꝰ isrł: cũ uos canes potius
quã homines apellauerint. Equũ
ne ergo ẽ. ut hodie idola deserentes
quib abinitio deseriustis. nob̃ cõpa¬
remini & non potiꝰ inꝓselitoꝵ locum.
ex legis auctoritate & consuetudine
deputemini. Et hoc ipsum non mere-¬

Expanded text:
OMANI sunt qui ex Judaeis et Gentibus crediderunt. Hi superba contentione volebant se alterutrum superponere. Nam Judaei dicebant: Nos sumus populus Dei, quos ab initio dilexit et fovit. Nos circumcisi ex genere Abraham, Judaeam tantum Deus ; nos de Aegypto Dei signis et virtutibus liberati mare sicco transivimus pede, cum inimicos nostros gravissimi fluctus involverent: nobis manna pluit Dominus in deserto, et quasi filiis suis coeleste pabulum ministravit; nos die noctuque in columna nubis ignisque praecessit, ut nobis in invio iter ostenderet : atque ut caetera ejus circa nos immensa beneficia taceamus, nos soli digni fuimus Dei legem accipere, et vocem Dei loquentis audire, ejusque cognoscere voIrael , cum vos canes potius quam homines appellaverit. Aequum ne ergo est ut hodie idola deserentes, qui bus ab initio deservistis, nobis comparemini, et non potius in proselytorum loco ex legis auctoritate et consuetudine deputemini; et hoc ipsum non mereb
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. Sed dico. Hunquid non audier̃
quidem. Inomnem tram exinit sonͦ
corum: & infines orb t̃re uerba eoꝵ.
ed dico. Nun quid isrł non cognorẽ
Primꝰ morses dicit. Ego ademulationẽ
uos adducam in ñ gentem. ingentem
insipientem: in iram uos mittam. lsaꝵ.¬
as autem audet. & dic̃. Inuentus stĩ
a non querentib me: palam appa¬
rui his qui me non interrogabant.
Adifrł aut̃ dic̃. Totadie expandi mantis
meas. ad płm non credentem: & contra¬
dicentem mͥ. Sed dico. Nunqͥd rep

Expanded text:
ico: Nunquid non audierunt? Et quidem in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Sed dico: Nunquid Israel non cognovit? Primus Moyses dicit : Ego ad aemulationem vos adducam in non gentem, in gentem insipientem, in iram vos mittam. Isaias autem audet, et dicit: Inventus sum a non quaerentibus me, palam apparui his qui me non interrogabant . Ad Israel autem dicit: « Tota die expandi manus meas ad populum non credentem, sed contradi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quo xp̃c mortuus est. Non ergo
plasphemetur bonum nr̃m. Non
est enim regnum dei esca & potꝰ:
sed iustitia & pax. & gaudium in
sp̃u scõ. Qui enim in hoc seruit. xp̃o
placet dõ & ꝓbatꝰ est hominibus.
opiis dei. Omnia quidem munda
sunt: sead malum ẽ. homini qui ꝑ of¬
fenticulum manducat. Bonum⁊
non manducare carnem. & nonbi¬
bere uinum: neq inquo fr̃ tuus¬
offendat. aut scandalitetur. aut

Expanded text:
us mortuus est. Non ergo blasphemetur bonum nostrum. Non est enim regnum Dei, esca et potus: sed justitia, et pax, et gaudium in Spiritu sancto: qui enim in hoc servit Christo, placet Deo, et probatus est hominibus. opus Dei. Omnia quidsunt, sed malum est homini, qui per offensionem manducat. bonum est non manducare carnem et non bibere uinum neque in quo frater tuus scandalizatur aut
Abbreviated transcription (Latin):
abrahȩ om̃s filũ. sed inisaãc uocabitur
tibi scm̃. id est non qͥ filii carnis .ii. filũ
dei. sedqui filii sunt ꝓmissionis. ex isti-¬
mantur insemine. Pmissionis enim tier¬
bum. hoc est scđm hoc tempꝰ ueniam:
&erit sare filius. Non solum autẽ. sed
& rebecca exuno concubitu habens ysa¬
ac patris nr̃i. Um enim non dum fu¬
issent nati. aut aliqͥd egissent boni aut
mali. ut scđm electionem ꝓpositum
dei maneret: non ex oꝑibꝰ ant exno¬

Expanded text:
Abrahae; « sed in Isaac vocabitur tibi semen , » id est, non qui filii carnis hi filii Dei, « sed qui filii sunt promissionis , » aestimantur in semine. Promissionis enim verbum hoc est: « Secundum hoc tempus veniam, et erit Sarae filius . » Non solum autem  Rebecca ex uno concubitu habens Isaac patris nostri. Cum enim nati nondum fuissent, aut aliquid egissent boni aut mali, ut secundum electionem, propositum Dei maneret, non ex o
Abbreviated transcription (Latin):
mei oblatio accepta fiat inierosolima
sc̃ĩs. ut ueniam aduos ingaudio ꝑ uo¬
luntatem dei: & refrigerer uobiscum.
Deus aittem pacis sit cum om̃ib uob̾
am̃. Commendo autem uob̾ plebem
sororem nr̃am que est inministerio
ȩccłȩ que est centris: ut eam suscipiatis
andnõ digne sc̃ĩs. & assistatis ei in qͦc̃q
negotio ur̃i indiguerit. Et eni ipsa
quoꝙ astitit multis. & mͥ. Salutate
prischam. caquilam. ad iutores meos
inxp̃o ułm: quia pro anima mea suas
ceruices sub postierunt. quib ñ
solum ego grãs ago. sed cecuncte ꝑi¬
aosie gentium. & domesticam eoꝵ
ȩccłȩ asiam. Salutate enphenetum di¬
lectum mͥ: qui est primitiius asie

Expanded text:
iat in Hierosolyma sanctis ut veniam ad vos in gaudio per voluntatem Dei et refrigerer vobiscum Deus autem pacis sit cum omnibus vobis amen commendo autem vobis Phoebem sororem nostram quae est in ministerio ecclesiae quae est Cenchris ut eam suscipiatis in Domino digne sanctis et adsistatis ei in quocumque negotio vestri indiguerit etenim ipsa quoque adstitit multis et mihi ipsi salutate Priscam et Aquilam adiutores meos in Christo Iesu qui pro anima mea suas cervices subposuerunt quibus non solus ego gratias ago sed et cunctae ecclesiae gentium et domesticam eorum ecclesiam salutate Ephaenetum dilectum mihi qui est primitivus Asiae
Abbreviated transcription (Latin):
sicut scriptum est. Ueniet exsron:
qui eripiat & auertat impictatem
abiacob. Et hoc illis ame testamentũ.
cum abstusero peccata eorum. Scd̃m
enuangłiamꝰ quidem inimnici ꝓpter
uos: scđm electionem autem caris¬
simi ꝓpt̾ patres. Sine penitentia
enim sunt: dona ceuocatio dĩ. Sic̃
enim aliqͣndo nos non credidistis

Expanded text:
et ex Sion qui eripiat avertet impietates ab Iacob et hoc illis a me testamentum cum abstulero peccata eorum secundum evangelium quidem inimici propter vos secundum electionem autem carissimi propter patres sine paenitentia enim sunt dona et vocatio Dei sicut enim aliquando et vos non credidi
Abbreviated transcription (Latin):
geni: & omis lingua confitebitur dõ.
Itaq unus quisq nr̃m ꝓse rationem
redaet dõ. Non ergo amplius inuicem
indicemꝰ Sed hoc indicate magis: ne
ponatis offendiculum fr̃ĩb uł scanda¬
lum. Scio enim & confido incño iħri:
quod nichil cõmune ꝑ ipstim. nͥ eiqui
ex istimat qđ cõmune eẽ illi cõmu

Expanded text:
omnis lingua confitebitur deo. itaque unusquisque nostrum pro se rationem reddet deo. non ergo amplius inuicem indicemus. sed hoc iudicate magis, ne ponatis offendiculum fratri uel scandalum. scio et confido in domino Iesu, quia nihil commune per ipsum, nisi ei qui existimat quid commune esse, illi
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m: & carnis curam ne feceritis
indesideriis. Infirmum autem infide
asfiumnite: ñ indesceptationib cogitatio¬
num. Alius enim credit manducare¬
se omĩa. Qui autem infirmꝰ est: olus
manducet. Is qui manducat: non man¬
ducantem ñ sꝑnat. Ꝙ qui non manda

Expanded text:
Christum et carnis curam ne feceritis in desideriis infirmum autem in fide adsumite non in disceptationibus cogitationum alius enim credit manducare omnia qui autem infirmus est holus manducat is qui manducat non manducantem non spernat
Abbreviated transcription (Latin):
non falstim testimonium dices: non
concupiscis. Et si quoa est alind man¬
datum: mhoc uerbo instauratur. Dili¬
ges ꝑ ximum tiun. tanquam te ip¬
sum. Dilectio ꝓximi: maltim non o¬
ꝑatur. Penitudo ergo legis est dilec¬
tio. Et hoc scientes quia hora est: iam
nos de somno surgere. Nunc enim
ꝓpͥoi c̃. nr̃a salus: quam cum credidimus.

Expanded text:
on concupisces et si quod est aliud mandatum in hoc verbo instauratur diliges proximum tuum tamquam te ipsum dilectio proximo malum non operatur plenitudo ergo legis est dilectio et hoc scientes tempus quia hora est iam nos de somno surgere nunc enim propior est nostra salus quam cum credidi
Abbreviated transcription (Latin):
stimas autem o ohmno qui uidicas eos
qui talia agunt & facis ea quia tueffu¬
gies nditium dei: An diuitias boni-¬
tatis eis. & pacientiȩ. & longanimita¬
tis contennis: Ignoras qm̃ benigni¬
tas dei ad penitentiam te adducit :

Expanded text:
stimas autem, o homo omnis, qui iudicas eos, qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies iudicium dei? an diuitias benignitatis eius et patientiae et longanimitatis contemnis? ignoras, quoniam benignitas dei ad paen
Abbreviated transcription (Latin):
ulteriꝰ locum non habens in his
regionib. cupiditatem autem habens
ueniendi aduos: exmultis iam p̃ce¬
dentib annis. Sedcum in hispaniã
ꝓficisci cepero. spero quod preterieas
uideam uos: & a uob̾ deducar illnc
si nob̾ primum exparte fruitꝰ fuero.
Nunc igitur ꝓficiscar mierlm: mira¬
strare scis. Probauerunt enim mnacha¬
ia & maccdonia collationem aliquã¬
facere in pauꝑes scõrum: qui sunt in
ierłm. Placuit enim reħeis. & debitores
sunt eorum. Nam si spualium eorum
participes facti sunt gentiles. debent
& incarnalib ministrare eis. Hoc igit᷑
cum cunsũmanero &e assignauero eis
fructum hunc: ꝑficiscar ꝑuos in bispa¬
mam. Scio antem qm̃ ueniens aduos:

Expanded text:
ulterius locum non habens in his regionibus, cupiditatem autem habens veniendi ad vos, ex multis jam praecedentibus annis. Sed cum in Hispaniam proficisci coepero, spero quod praeteriens videam vos: et a vobis deducar illuc, si vobis primum ex parte fruitus fuero. Nunc igitur proficiscar in Jerusalem ministrare sanctis. Probaverunt enim Macedonia et Achaia collationem afacere in pauperes sanctorum qui sunt in Hierusalem placuit enim eis et debitores sunt eorum nam si spiritalium eorum participes facti sunt gentiles debent et in carnalibus ministrare eis hoc igitur cum consummavero et adsignavero eis fructum hunc proficiscar per vos in Hispaniam scio autem qu
Abbreviated transcription (Latin):
& ego ipse denobis: qm̃ & ipsi pleni estis
dilectione. repleti omni scientia. ita
ut possitis alt̾utrum monere. Audatiꝰ
autem scripsi fr̃s ex parte tanquam
inmemoriam uos reducens. ꝓpt̾ gr̃at
que data est mͥ adõ. ut sim minster
xp̃i iłr ingentib sanctrficans etiuan

Expanded text:
go ipse de vobis: quoniam et ipsi pleni estis dilectione: repleti omni scientia: ita ut possitis alterutrum monere. Audatius autem scripsi vobis fratres ex parte: tanquam in memoriam vos reducens: propter gratiam que data est mihi a Deo: ut sim Minister Christi Jesu in gentibus: sanctificans
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenit. Quare: Qia non exfide:
sea quasi ex opibus. Offenderunt enĩ
inlapidem offensionis. sic̃ scͥptum est.
Ecce pono insron lapidem offensionis
& petram scandati: & omĩs qui credide
rit millum non confundetur. Fr̃s
uoluntas quidem cordis mei cobse¬
cratio addm̃ fit ꝓ illis insalutem.
Iestimonium enim ꝑhibeo illis quod

Expanded text:
nit quare quia non ex fide sed quasi ex operibus offenderunt in lapidem offensionis sicut scriptum est ecce pono in Sion lapidem offensionis et petram scandali et omnis qui credit in eum non confundetur fratres voluntas quidem cordis mei et obsecratio ad Deum fit pro illis in salutem testimonium enim perhibeo il
Abbreviated transcription (Latin):
Letamini gentes cum plebe eius. Et
iterum. Laudate om̃s gentes dñni:
& magnificate etm omnes popłi.
Et rursum isayas ait. Erit ractix
iesse: & qui exsurget regere gentes:
ineum gentes sperabunt. Dt¬

Expanded text:
etamini gentes cum plebe ejus. » Et iterum: « Laudate omnes gentes Dominum, et magnificent eum omnes populi. » Et rursum Isaias ait: « Erit radix Jesse et qui exsurget regere gentes, in eum gentes sperabunt
Abbreviated transcription (Latin):
uocabo non plebem meam plebem
meam. & non dilectam meam dilectam:
& non miscłiam consecutam. miscdiam
consecutam. Et erit. In loco ubi dictũ ẽ.¬
eis non ꝑlebs mea uos: ibi uocabunt᷑

Expanded text:
ocabo non plebem meam, plebem meam; et non dilectam meam, dilectam; et non misericordiam consecutam, misericordiam consecutam; et erit in loco ubi dictum est: Non plebs mea vos, ibi vocabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
aut cadit. Stabit autem. Potens ẽ enĩ
ds̃ statuere illum. Nam aluus uidicat
diem int̾ diem: alius iudicat omnẽ diẽ.
Unus quisq instio sensui habundat. Qui
sapit diem dño saꝑit: & qui manducat
anõ mancucat. Gr̃as aemm agit dõ. Et
qui non manducat: año ñ manducat:
& gr̃as agit deo. Nemo enĩ nr̃m sibi m¬
uit. & nemo sibi moritur. Sne enim iui¬
nimꝰ dnõ tunimus: siue morimur. dño
morimur. Siue gͦ uinimꝰ siae morim᷑

Expanded text:
aut cadit. Stabit autem; potens est enim Deus statuere illum. Nam alius judicat diem inter diem, alius autem judicat omnem diem. Unusquisque enim in suo sensu abundat. Qui sapit diem Domino sapit, et qui manducat, Domino manducat gratias enim agit Deo et qui non manducat Domino non manducat et gratias agit Deo nemo enim nostrum sibi vivit et nemo sibi moritur sive enim vivimus Domino vivimus sive morimur Domino mori
Abbreviated transcription (Latin):
sed qđ habitat in me peccatum. Inuenio
igitur legem uolenti mͥ facere bonum:
qm̃ mͥ malum adiacet. Condelector enĩ
legi dei. scd̾m interiorem hominem. Ui¬
deo autem aliam legem imembris
meis repugnantem legi mentis meẽ:

Expanded text:
sed, quod habitat in me, peccatum. inuenio igitur legem uolenti mihi facere bonum, quia mihi malum adiacet. condelector enim legi dei secundum interiorem hominem. uideo autem aliam legem in membris meis repugna
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ comparatione quã prius posui petrus
tro. Proinde t̾ciam sic ꝓponimꝰ. Qui est
duoꝵ discipłõ melior. qui minus quam
condisciptiltis etus diligit xp̃m. & plus
quã condiscipls̃ eias diligitur a xp̃o:
an ille quẽ minus quã condisciptilum eiꝰ
diligit xp̃c. cum plus ille quã suus condis¬
cipulus diligit xp̃m : Hic pline cunctatͥ
responsio: & auget᷑ questio. Quantũ antẽ
ipse sapio meliorẽ qͥ plus diligit xp̃m. fe¬
litiorẽ uͦ quẽ plus diligit xp̃c. facile res¬
ponderem: si iusticiã liberatoris nr̃i. minꝰ
eũ diligentis a quo plus diligitur. & eũ
plus a quo minus diligit᷑. quẽ admodum
defenderem haberem. Aggrediar igiti
ruptibili corpore. qd̃ aggrauat animã. uitã
nos miserã inere: sed qtia iam redẽpti

Expanded text:
ergo comparatione quam prius posui, Petrusergo comparatione quam prius posui, Petrustro. Proinde tertiam sic proponimus: quis est duorum discipulorum melior, qui minus quam condiscipulus ejus diligit Christum, et plus quam condiscipulus ejus diligitur a Christo? an ille quem minus quam condiscipulum ejus diligit Christus, cum plus ipse quam suus condiscipulus diligat Christum? Hic plane cunctatur responsio, et augetur quaestio. Quantum autem ipse sapio, meliorem qui plus diligit Christum, feliciorem vero quem plus diligit Christus, facile responderem; si justitiam Liberatoris nostri minus eum diligentis a quo plus diligitur, et eum plus a quo minus diligitur, quemadmodum defenderem, perviderem. 5. Aggrediar igitur ruptibili corpore quod aggravat animam , vitam nos miseram vivere. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
gins eum dixit. Diligis me plas bis :
Qs utiq sciebat. & tamen interrogabat:
illo int̾rogante &o isto respondente. nosse¬
mus. Quod autẽ in eo qd̃ respondit pe¬
trus amo te. ñ addit plus his: hoc respõ¬
dit. qd̃ de se ipso sciebat. Non enim quan¬
tum ab alio quolibet diligeret᷑ scire pote¬
rat. qui cor altertus uidere non poterat:
s tamen sciꝑioribiis uerbis. dicendo etiam
dñe tu scis. satis & ipse declaratit scientẽ
dm̃ni int̾rogasse quod interrogauit. Scie¬
bat ergo dñs. non solum qͣ diligeret: tie¬
rum etiam quod plus illis omnib eum
diligeret petrus. Et tamen si ꝓponamꝰ
querentes quis sit melioi. utrum qui
plus an qui minus diligit xp̃m: quis du¬
bitabit respondere eum qui plus diligit
esse meliorem: Item si ꝓponamꝰ quis duoꝵ
sit melior. titrũ quemminꝰ. aut quẽ plus
diligit xp̃c: eum qui plus diligit᷑ a xp̃o.¬
meliorem ꝓcaldubio respondebimꝰ. In illi

Expanded text:
gans eum dixit: Diligis me plus his? gans eum dixit: Diligis me plus his? quod utique sciebat, et tamen interrogabat, illo interrogante, et isto respondente, nossemus. Quod autem in eo quod respondit Petrus, Amo te, non addit plus his; hoc respondit quod de seipso sciebat. Non enim quantum ab alio quolibet diligeretur scire poterat, qui cor alterius videre non poterat; sed tamen superioribus verbis dicendo: Etiam, Domine, tu scis, satis et ipse declaravit scientem Dominum interrogasse quod interrogavit. Sciebat igitur Dominus non solum quod diligeret, verum etiam quod plus illis eum diligeret Petrus; et tamen si proponamus quaerentes, quis duorum sit melior, utrum qui plus, an qui minus diligit Christum, quis dubitabit respondere eum qui plus diligit esse meliorem? Item si proponamus quis duorum sit melior, utrum quem minus, an quem plus diligit Christus, eum qui plus diligitmeliorem procul dubio respondebimus. In illa