comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illa ui toria Nam opp̃ssus insinu uallis alter consulũ
deuus more patrio deuotum diis mabus optulit caput
euitur bellum turetinum. unum quidem eitulo
Yinomine sed iuctoria multiplex: Hoc enim cãpunios:
apulos acq lucanos. & caput belli tarentinos i dc̃ tocan
taliamcumis tis om̃ib pyrrum clarissinium greciȩ re¬
gem. una ueluti runa parit̃ inuoluit: ut eorum tem¬
pore italiam consum in ar& &tins mariacos criuhos
auspicatur Marentus lacc demonuorũ opus calabriae quon¬
dam & apuliȩ totiusq lucaniȩ caput. cũ magnitudine & mu¬
ris portuq nobilis totum mirabilis situ: quippe in ipsis adria¬
tici maris faucibus posita. inonĩs terras hystriã. illyricũ.
epyrum. achaiã. africã. siciliam : uela mittit Iminini & por¬
tui adpspectum maris positum maius theatrum: Iuod quidẽ
causa miserȩ ciuitati fuit om̃ium calamitatum: Ludos forte

Expanded text:
illa uictoria. Nam oppressus in sinu uallis alter consulum illa uictoria. Nam oppressus in sinu uallis alter consulum Decius more patrio deuotum dis manibus optulit caput,m redegit. Sequitur bellum Tarentinum, unum quidem titulo et nomine, sed uictoria multiplex. Hoc enim Campanos, Apulos atque Lucanos et caput belli Tarentinos, id est totam Italiam, et cum his omnibus Pyrrhum, clarissimum Graeciae regem, una ueluti ruina pariter inuoluit, ut eodem tempore et Italiam consummaret et transmarinos triumphos auspicaretur. Tarentos, Lacedaemoniorum opus, Calabriae quondam et Apuliae totiusque Lucaniae caput, cum magnitudine et muris portuque nobilis, tum mirabilis situ, quippe in ipsis Hadriani maris faucibus posita in omnis terras, Histriam, Illyricum, Epiron, Achaiam, Africam, Siciliam uela dimittit. Inminet portui ad prospectum maris positum maius theatrum, quod quidem causa miserae ciuitati fuit omnium calamitatum. Ludos forte
Abbreviated transcription (Latin):
oculos: hostis autor fulc: Nec prius finis cȩdibus datus. quã
ugum & hostibus & duci capto reposuerunt. BELLURA
& Ruscuta SaNncci GALLCUM
mox aceruatim tameni sie ioq par om̃ib: fuit: Etrus¬
torum duo decim populi umbri inid tempus intacti. anti¬
quissimus italiȩ populus. sanitũ reliqui inexcidium
romanu nominus repente coniurant. Erat t̾ror ingens
tot simul tantorũq popłoꝵ Alatẽ etruria infestu.
quat tuor agminũ signã uolitabant Semi ius int̾um
saltus inmedio ante inuiu. plane quasi calido Nuus uł
haercinuus : Ad eo tunc terrorurat : ut senatus consuli
denuntiar& netantum periculi ingredi audera: Sed nihi
horum t̾ruit ducẽ : quin frẽ p̃misso explor& accessus:
lle ꝑ noctem pastorio habitu speculatus omĩa. refert
expluaũ : Nam subat in conditos atq palantis aegre
ius captis: suꝑioribus uigis in subiectos suo more dcto¬
nuit: Ea namq speties fuut illius belli quasi interri genas
đo a enubibis tela iacerentur. Nec incruenta tamen

Expanded text:
oculos hostis auctor fuit. Nec prius finis caedibus datus, quam iugum et hostibus et duci capto reposuerunt. BELLUM ETRUSCUM SAMNITICUM GALLICUM mox aceruatim; sic tamen quoque par omnibus fuit. Etruscorum duodecim populi, Vmbri in id tempus intacti, antiquiRomani nominis repente coniurant. Erat terror ingens tot simul tantorumque populorum. Late per Etruriam infesta quattuor agminum signa volitabant. Geminius interim saltus in medio, ante invius plane quasi Calydonius vel Herquinius, adeo terror erat, ut senatdenuntiaret ne tantum periculi ingredi auderet. Sed nihil horum terruit ducem; quin fratre praemisso explorat accessus. Ille per noctem pastorio habitu speculatus omnia refert texplicuit. Nam subito inconditos atque palantis adgressus est captisque superioribus iugis in subiectos suo iure detonuit. Ea namque species fuit illius belli, quasi in terrigenas e caelo ac nubibus tela iacerentur. Nec incruenta tamen
Abbreviated transcription (Latin):
derata siciliae ciuitas messana quereretur: Affectabat
autem urromanus itapoenus siciliam & eodem tempore
paribus uterque uotis acuiribus imperiũ orbis agitabat
Igitur spetie quidẽ socios uiuandi. re autem solicitante
preda. quam quam territar& nouitas rei : tanta tamen
inuirtute fiducia est ille rudis. ille pastori: us populus. ue¬
cerrester : ostendit iihil inter esse uirtutis equis an nauib
terra anmari dimicaretur : Iappio claudio conss
primũ fretum tum ingres susest. fabulosis in fame mons¬
celeritate uicit: ut ille ipse seprius uictum quam hostẽ
uider& fateretur : Duillio cornelioq: coñss & iam mari
congredi aususest. cum quidem ipsa uelocitas classis
diem quam cesa silua fuerat : Clx. nauium clasris in

Expanded text:
derata Siciliae ciuitas Messana quereretur. Adfectabat derata Siciliae ciuitas Messana quereretur. Adfectabat autem, ut Romanus, ita Poenus Siciliam et eodem tempore paribus uterque uotis ac uiribus imperium orbis agitabat. Igitur specie quidem socios iuuandi, re autem sollicitante praeda, quamquam territaret nouitas rei, tamen — tanta in uirtute fiducia est — ille rudis, ille pastorius populus uenihil interesse uirtutis, equis an nauibus, terra an mari dimicaretur. Appio Claudio consule primum fretum ingressus est fabulosis infame monsceleritate deuicit, ut ille ipse se prius uictum quam hostem uideret fateretur. Duilio Cornelioque consulibus etiam mari congredi ausus est. Tum quidem ipsa uelocitas classis diem quam caesa silua fuerat centum sexagin
Abbreviated transcription (Latin):
omita subactaq italia : populus .r̃. prope
quingente simum annum agens. cum bona fide
adoleuiss& : siquod est robur. siqua uiuentas
tumille uere robustus & iuuerus & par orbit̾rarũ
esse coepit: ltamirum & incredibile dictu. quippe quingentis
anius domi luc tatus est. adeo difficile fuerat dare italie
caput. isducentis annis quisecunt᷑ africam. euro pam. asiam
totum deniq orber t̾rarũ bellis uictorusq ꝑ agrautt
Hgitur uictor italiae populus. r̃. cum at̾ra fretum usque
ueniss& : more ignis quiobuias populatus incendio siluas
int̃ueniente flumine abrumpit̾. paulis ꝑ substtat: Mox
cum uider& opulentissimã iup pxuno predam quo dam modo
italiȩ suȩ abscissam . & quasi reuulsam: ad eo cupiditite eiꝰ
exarset ut quatenus nec mare iungi nec pontibus poss& : ar¬
inis belloq iungendã & ad continentem suum reuocanda
bello uderetur Sed ecce ultro ipsis uiam pandentibus
fatis. nec occasio defuit: cumde poenorum in potentia foe¬

Expanded text:
omita subactaque Italia populus Romanus prope quingentensimum annum agens cum bona fide adoleuisset, si quod est robur, si qua iuuentas, tum ille uere robustus et iuuenis et par orbi terrarum esse coepit. Ita — mirum et incredibile dictu — qui prope quingentis annis domi luctatus est — adeo difficile fuerat dare Italiae caput — his ducentis annis qui secuntur Africam, Europam, Asiam, totum denique orbem terrarum bellis uictoriisque peragrauit. Igitur uictor Italiae populus Romanus cum ad fretum usque uenisset, more ignis, qui obuiaspopulatus incendio siluas interueniente flumine abrumpitur, paulisper substitit. Mox cum uideret opulentissimam in proximo praedam quodam modo Italiae suae abscisam et quasi reuolsam, adeo cupiditate eius exarsit ut, quatenus nec mole iungi nec pontibus posset, armis belloque iungenda et ad continentem suam reuocanda bello uideretur. Sed ecce, ultro ipsos uiam pandentibus fatis, nec occasio defuit, cum de Poenorum inpotentia foe
Abbreviated transcription (Latin):
neae in Italiam et res gostae. Ascanii regnum Alha Itale corr.¬
stalie cuius et deinceps Siluiarum. Aumitoris filia a Marte
erant: cum de ocupanda urhe conspirassent, el, detecto cumsi.¬
lio metu supplicii a populo rsomano desecissent. per M.Uale¬
rium Coruum dictatorem: qui cum silio suo eos a surore reyo¬
caxerat. Patria restituti sunt.lia sin du septieme argument

Expanded text:
neae in Italiam et res gestae. Ascani regnum Albae Italiae et deinceps Siluiorum. Numitoris filia a Marte relicti erant, de occupanda ea urbe conspirassent et detecto consilio metu supplici a populo R. defecissent, per M. Valerium Coruum dictatorem, qui consilio suo eos a furore reuocauerat, patriae restituti sunt. Res praeterea cont
Abbreviated transcription (Latin):
los hostis autor suit. Nec prius sinis eaedibus datus: quam iugum
et hostibus et duci capto reposuerunt. Hellum Etruscum:
Samniticum Gallicum. Ilactenus populo romano bellum.
BIN III SI IU. RIII:. Sed sanctius et reuerentius uisum
est nomen Augusti. ut scilicet iam tum: dum colit terras ipso

Expanded text:
los hostis auctor fuit. Nec prius finis caedibus datus, quam iugum et hostibus et duci capto reposuerunt. BELLUM ETRUSCUM SAMNITICUM GALLICUM HACTENUS populus Romanus cum  Romulus uocaretur; sed sanctius et reuerentius uisum est nomen Augusti, ut scilicet iam tum, dum colit terras, ipso
Abbreviated transcription (Latin):
concitatum: quo nomine appellem nescio: qui ppłe& seru
milita uerint. gladiatores imperauerunt. illi infim&. sor¬
tis hominies. In pessimam auxere ludibridio calamitate
Spartacus crixus enomaus. efracto lentuli lud&ͦ cumtr¬
gita aut amplius eiusdem fortiorae uiris. erupere ca¬
pua serius que aduexillum & auxilium uocatis. cum
statim dedem amplius milia coissent homines: non
modo effugisse contenti. iam uindicari uolebant. Pri
ma uelut ara uiris mons uesubius placuit: ibi cum
obsiderentur a clodio glabro: ꝑ fauces caui montis uiti¬
neis dilapsi uinculis adimas eius descendere radices. & exi¬
tu inuno iuhil tale opinantis ducis subico impeta castra
rapuerunt: inde aliacastra de iceps thorani. totam que
ꝑuagantur campaniam: nec uillarum atque uicorũ
uastationum contentr: nolam atq nuceriam. turios atq̃:
meta ponitũ terribili strage populantur: affluentib

Expanded text:
concitatum quo nomiconcitatum quo nomimilitauerint, gladiatores imperauerint, illi infimae sortis homines, hi pessumae auxere ludibriis calamitatem. Spartacus, Crixus, Oenomaus effracto Lentuli ludo cum triginta aut amplius eiusdem fortunae uiris erupere Capua; seruisque ad uexillum uocatis cum statim decem milia amplius coissent, homines non modo effugisse contenti, iam et uindicari uolebant. Prima sedes uelut ara Veneris mons Vesuuius placuit. Ibi cum obsiderentur a Clodio Glabro, per fauces caui montis uitineis delapsi uinculis ad imas eius descendere radices et exitu inuiso nihil tale opinantis ducis subito impetu castra rapuerunt; inde alia, castra Vareniana, castra deinceps Thorani; totamque peruagantur Campaniam. Nec uillarum atque uicorum uastatione contenti Nolam atque Nuceriam, Thurios atque Metapontum terribili strage populantur. Adfluentib
Abbreviated transcription (Latin):
nis ordinat: ipse ueste purpurea argenteo que baculo.
& regium inmorem fronte redimita: nonminorem quã
ille fanaticus prior conflat exercitum: acriusq multo
quasi & illum uindicare. euitos oppida. castella diripiens¬
indominos inseruos infestius quasi intrans fugas saeiue¬
bat: ab hoc quoque pretoris exercitus caesi capca seruilii
castra capta luciliysed aquilius ꝑper naeusus exemiplo
int̃ dusum hosteu conneatibus ad extrema compulit
commut itas que copĩas armis fame facile deleuit : de¬
didissent se : nistiu pleziorum metiu uoluntarian mor¬
tem prȩtulissent acne deduce quidem supplicium ex¬
gi potuit: quaniuis inmianus uenerit: quippe dum cir¬
ca ad dep̃hendendum qprca eum multi cudo conteris
inter rixantium inanus p̃da lacerata est: Bellua
decus feras: nam& ipsi ꝑfortunam inomitua obno¬
xII. tameni quasi secundum hominum genus sunt & in
bona libͥtatis nostrȩ ad obtantur: sbellum spartaco duce

Expanded text:
nis ordinat. Ipse ueste purpurea argenteoque baculo nis ordinat. Ipse ueste purpurea argenteoque baculo et regium in morem fronte redimita non minorem quam ille fanaticus prior conflauit exercitum, acriusque multo, quasi et illum uindicaret, uicos, oppida, castella diripiens, in seruos infestius quam in dominos quasi in transfugas saeuiebat. Ab hoc quoque praetorii exercitus fusi, capta Seruilicastra, capta Luculli. Sed Titus Aquilius Perpernae usus exemplo, interclusum hostem commeatibus ad extrema conpulit comminutasque copias fame armis facile delevit; dedidissentque se, nisi suppliciorum metu voluntariam mortem praetulissent. Ac ne de duce quidem supplicium exigi potuit, quamvis vivus in manus venerit; quippe dum circa adprehendendum eum a multitudine contenditur, inter rixantium manus praeda lacerata est. BELLUM  dedecus feras; nam etsi per fortunam in omnia obnoxii, tamen quasi secundum hominum genus sunt et in bona libertatis nostrae adoptantur: bellum Spartaco duce
Abbreviated transcription (Latin):
moxiure belli refractis ergastulis . lx. amplius mi¬
liũ fecit exercitum regiisque nequidmalis de essoe. de¬
coratus insignibus : caltella. uicos. opida. miserabili di¬
rectione uastauit: quim illud quoque inultimum belli¬
dedecus. capta sunt castra prȩtorum: nec nominare
ipsos pudebit. castra matulii. lentuli pisonis hypsei : teiꝙ̃
quiꝑ fugit uarios distrahi debius sent: pretorios duces
pro fugos ꝓelio ipsi sequebantur: Itandem perperna im¬
peratorȩ . suppliciũ deis de eis suptum est: hic eñi uic¬
tos & apudhennam nouissone obsessos. cum fame quasi pest¬
lentia consũpsiss&: reliquias latronum cum pedibus.
catenis religauit. crucibusque puniuit: fuit que deser¬
uiso uatione contentus : nedignitatẽ truomphi seriuli
inscriptione uiolar&: Iiux dum respirauerat insula cũ
statim serui & asyroreditur adcilicem atheruo pastor
int̾̃fecto dominio: familiam ergastulo lib̾atton subsig¬

Expanded text:
mox iure belli refractis ergastulis sexaginta amplius mimox iure belli refractis ergastulis sexaginta amplius milium fecit exercitum; regisque, ne quid malis deesset, decoratus insignibus castella, uicos, oppida miserabili direptione uastauit. Quin illud quoque ultimum dedecus belli, capta sunt castra praetorum — nec nominare ipsos pudebit — castra Manli, Lentuli, Pisonis, Hypsaei. Itaque qui per fugitiuarios abstrahi debuissent, praetorios duces profugos proelio ipsi sequebantur. Tandem Perperna imperatore supplicium de eis sumptum est. Hic enim uictos et apud Hennam nouissime obsessos cum fame quasi pestilentia consumpsisset, reliquias latronum compedibus, catenis crucibusque puniuit; fuitque de seruis ouatione contentus, ne dignitatem triumphi seruili inscriptione uiolaret. Vixdum respirauerat insula, cum statim Seruilio praetore a Syro reditur ad Cilicem. Athenio pastor interfecto domino familiam ergastulo liberatam sub sig
Abbreviated transcription (Latin):
in principe gentium populo bella seruorum s ꝑrimũ
seruile bellum inter initia urbis herdonio ducesabio
in ipsa urbe tẽptatum est: cum occupata triburucis
seditio rubus ciuitate. capitolium obsessum est : & a consu¬
le captum: sed hic tumultus magis fuit quam bellum:
mox imperio ꝑ diuersa terrarum occupato: quis crede¬
r&e siciliã multo cruentius seruiliquã puricobello esse
uastatam : terra fruggum ferax. & quodam modo su¬
burbana prouincia : letc fundis ciuiũ romaniorum
tenebatur: hic adcultum agrifrequenta ergastula
cate natique cultores: materiam belso prebuero. SSir
quidam nomine eioius magnitude. dauidiun facrt uet
memineribus: fanatico furore sonulata diro uos qu
ueac comnasiactat: adliber tatero aert senuos quas
nioniraum imperio concitauit idque ut diui urtus
fior ꝓ barc more abdita nuce qdano sul pbar ũb
Eg stipauerat. lcuter ui prans fonmã inter ũba
fundebat: hoc miraculum primo duo milia exobulis.

Expanded text:
in principe gentium populo bella seruorum? primum in principe gentium populo bella seruorum? primum seruile bellum inter initia urbis Herdonio duce Sabino in ipsa urbe temptatum est, cum occupata tribuniciis seditionibus ciuitate Capitolium obsessum est et a consule receptum; sed hic tumultus magis fuit quam bellum. Mox imperio per diuersa terrarum occupato, quis crederet Siciliam multo cruentius seruili quam Punico bello esse uastatam? terra frugum ferax et quodam modo suburbana prouincia latifundis ciuium Romanorum tenebatur. Hic ad cultum agri frequentia ergastula catenatique cultores materiam bello praebuere. Syrus quidam nomine Eunus — magnitudo cladium facit ut meminerimus — fanatico furore simulato dum Syriae deae comas iactat, ad libertatem et arma seruos quasi numinum imperio concitauit; idque ut diuinitus fieri probaret, in ore abdita nuce quam sulpure et igne stipauerat, leniter inspirans flammam inter uerba fundebat. Hoc miraculum primo duo milia ex obuiis,
Abbreviated transcription (Latin):
rum frequenitia trucidatis quitum aderant aburbe
legatis: hoc fuit impii belli sacramenitum Inde iam
passim abomn parte italiae duce & auctore bel¬
li discursante poppedio: diuersa ꝑpopłos & urbes
signa cetinere: nec hannibalis nec prrrii fuit tanta
caedibus. ferro & igne uastantur: fuisse rutili copiae fu¬
sae caepionis: nam ipse iulius caesar exercitu amisso cum
murbem cruentus referretur. miserabili funere mediã
urbem ꝑuiam fecit: ssed magna populi romanu forcuna
& semꝑ inmalis maior : totis de suo uiribus insurrexit :
aggressi que singuli populos: catodiscutit & ruscos. gra¬
uiruus : marsos. carbo lucanos silla : samnites : strabo
uero pompeius : omaua flamniis ferroque populatꝰ.
non prius finem caediũ fecit: q̃uam ȩsculi euersione ma¬
nibus tot exercituum consulum. direptarũq: urbiũ
t cumque & sicum socus. nefas. cum libis tamen
& ingenuis dimicatum est: quis aequo animo ferat

Expanded text:
rum frequentia trucidatis qui tunc aderant ab urbe rum frequentia trucidatis qui tunc aderant ab urbe legatis. Hoc fuit inpii belli sacramentum. Inde iam passim ab omni parte Italiae duce et auctore belli discursante Poppaedio diuersa per populos et urbes signa cecinere. Nec Hannibalis nec Pyrrhi fuit tanta caedibus, ferro et igne uastantur. Fusae Rutili copiae, fusae Caepionis. Nam ipse Iulius Caesar exercitu amisso cum in urbem cruentus referretur, miserabili funere mediam urbem peruiam fecit. Sed magna populi Romani fortuna, et semper in malis maior, totis denuo uiribus consurrexit; adgressique singulos populos Cato discutit Etruscos, Gabinius Marsos, Carbo Lucanos, Sulla Samnites; Strabo uero Pompeius omnia flammis ferroque populatus non prius finem caedium fecit, quam Asculi euersione manibus tot exercituum, consulum direptarumque urbium tcumque. Etsi cum sociis — nefas — cum liberis tamen et ingenuis dimicatum est: quis aequo animo ferat
Abbreviated transcription (Latin):
xenit. post quam ille domestico scelere oppressus est
eadem fax quȩ illum cremauit. socios inarma & inex¬
pugnationẽ urbis accendit: quidhac clade tristius.
quid calamitosius. cum omne lacium atq picenum &¬
ruria omnus. atque cãparua. postremo italia con¬
tra matrem ac parentem suam urbem consurgerent.
cum omne robur fortissioiorum fidelis simorum que
sociorum. sub suis quisque signis haberent. municipalia
illa ꝓdigia : poppedius marsos & latinos: afranius
umbros: totus senatus & consules. sannium lucaniãq
telle sinus. cum regnum & gentium arbiter populus
ipsum seregere non poss&. ut uic trix asiae europae.
que acor finio roma peteretur: primũ fuit belli inal¬
bano monte consiliũ. ut festo die latinarum: iulius
caesar & marcius philippus consules. int̾sacra & aras
immolarentur: postquã idnefas proditione discus sum
est: aesculo furor omnus erupit. in ipsa quidem ludo¬

Expanded text:
xerat, postquam ille domestico scelere oppressus est, xerat, postquam ille domestico scelere oppressus est, eadem fax, quae illum cremavit, socios in arma et expugnationem urbis accendit. Quid hac clade tristius? Quid calamito-sius? Cum omne Latium atque Picenum, Etruria omnis atque Campania, postremo Italia contra matrem suam ac parentem urbem consurgerent; cum omne robur fortissimorum fidelissimorumque sociorum sub suis quisque signis haberent municipalia illa prodigia, Poppaedius Marsos et Paelignos, Latinos Afranius, Vmbros Plotius, Egnatius Etruscos, Samnium Lucaniamque Telesinus; cum regum et gentium arbiter populus ipsum se regere non posset, ut uictrix Asiae et Europae a Corfinio Roma peteretur. Primum fuit belli in Albano monte consilium, ut festo die Latinarum Iulius Caesar et Marcius Philippus consules inter sacra et aras inmolarentur. Postquam id nefas proditione discussum est, Asculo furor omnis erupit, in ipsa quidem ludo
Abbreviated transcription (Latin):
uentii obsessa ciuitas iuderetur: ausus tamen obro¬
gare delegibus consul plnlippus. sed apprehensum
faucibus uiator non ante dimisit: quam sanguis ina
tetoculos redumdar&: sic ꝑuim late iussa equȩ leges
sed pretium rogationis: staton sociis flagitare cum in¬
terim drusuni aegrum quererum temere mocaraui
natura ut inttili discrinune mors abstulit neci dẽoniuit net idõminꝰ¬
soci ꝓmisa drusi apopulo romano reposcere armis dessẽ¬
ociabellum uocctur lic& : ut ex tenuem
muidiam siuerum tamere uoluoius. illus cuule bellũ
fuit: quippe cum populus romanius. & ruscos. latinos sa¬
binosque miscuerit. & unum exomrubus sanguinẽ du¬
cat : corpus fecit e. membris & exomnnubus unus est
nec minore flagitio socii intraitaliam: quam intra
urbem ciues rebellabant : Sitaquȩ cum tusci ciuitates
quas uiribus auxerant. socii iustissime postularent:¬
ad quam spem eos cupidine dominationus drusus ere¬

Expanded text:
ventu obsessa civitas videretur. Ausus tamen obroventu obsessa civitas videretur. Ausus tamen obrogare legibus consul Philippus, sed adprehensum faucibus viator non ante dimisit quam sanguis in os et oculos redundaret. Sic per vim latae iussaeque leges. Et pretium rogationis statim socii flagitare, cum inparem Drusum aegrumque rerum temere motarum matura, ut in tali discrimine, mors abstulit. Nec ideo minussocii promissa Drusi a populo Romano reposcere armis desieociale bellum vocetur licet, ut extenuemus invidiam, si verum tamen volumus, illud civile bellum fuit. Quippe cum populus Romanus Etruscos, Latinos Sabinosque sibi miscuerit et unum ex omnibus sanguinem ducat, corpus fecit ex membris et ex omnibus unus est; nec minore flagitio socii intra Italiam quam intra urbem cives rebellabant. Itaque cum ius civitatis, quam viribus auxerant, socii iustissime postularent, quam in spem eos cupidine dominationis Drusus ere
Abbreviated transcription (Latin):
ta potestate sub nisi. ut qui facta fortunasque principũ
haberent inmanu: int̃ceptis uectigalibus speculabantur
suo ture rem publicam: senatus: exilio metelli. daninatio¬
ne rutilui debilitatus: onme decus maiestatis amiserat
in hoc statureum: pares opibus. animis dignitate. eunde
& nata liuio druso aemulation accesserat aquitum: ser¬
uilius caepio senatum liuius drusus asserere sigian&
aquilae & uexilla aderant: caeterum sic urbe iriua
qua si inbirus castris dissi debat̃: Prior caepio insenatuum
impetu facto : reos ambitus scaurum & plulippum prrinci¬
pes nolibitatis elegit: his ut motibus resisterera drusus.
plebem adse gacchanis legibus eisdẽ socios adplebem spe
ciuitatis erexit:extat uos ipsius nihilse adlargionem
ulli reliquisse nisi siquis aut caenum diuidere uella
aut caclum. Aderat promulgandi dies: cum subito
taita uis hominum undique apparuit. ut hostium ad¬

Expanded text:
ta potestate subnixi, ut qui fata fortunasque principum ta potestate subnixi, ut qui fata fortunasque principum haberent in manu, interceptis uectigalibus peculabantur suo iure rem publicam; senatus exilio Metelli, damnatione Rutili debilitatus omne decus maiestatis amiserat. In hoc statu rerum pares opibus, animis, dignitate unde et nata Liuio Druso aemulatio accesserat equitem Seruilius Caepio, senatum Liuius Drusus adserere. Signa et aquilae et uexilla deerant: ceterum sic urbe in una quasi in binis cimpetu facto reos ambitus Scaurum et Philippum principes nobilitatis elegit. His ut motibus resisteret, Drusus plebem ad se Gracchanis legibus, isdemque socios ad plebem spe civitatis erexit. Extat vox ipsius, nihil se ad largitionem ulli reliquisse, nisi si quis aut caenum dividere vellet aut caelum. Aderat promulgandi dies, cum subito tanta vis hominum undique apparuit, ut hostium ad
Abbreviated transcription (Latin):
tu regem ex satellitibus suis se apellatum laetus accepit
cum uero iam conspiratione senatus . ipso quoque iam
mario consule quia tueri non poterat aduerso. directę
inforo acies: expulsus inde capitolium inuasit sed cun
abruptis fistulis obsideretur. senatui que per legatos
penitentiae fide facer&: abarce degressus. cumi ducib
factionus receptus incuriam est: ibieum facta in ruptio¬
ne popłs fustibus saxis que cooꝑtum itupsa quoque mor¬
ost remoliuius drusus non tribunatus modo uirib
sed ipsius &iam senatus auctoritate totuis que ita¬
liae consensu. easdẽ leges asserere conatus dum aliud.
captat exalio. tantum conflauit incendium. ut ne
prima illuis flamma poss& sustineri & subita morte
correptus hereditarium imposterios suos bellum ꝓpagar&:
uidiciaria lege.q. gracchi: diuiserant populũ romanum.
& bicipitẽ exuna fecerant ciuitatẽ: equites romanii tan¬

Expanded text:
tu regem ex satellitibus suis se appellatum laetus accepit. tu regem ex satellitibus suis se appellatum laetus accepit. Tum uero iam conspiratione senatus, ipso quoque iam Mario consule, quia tueri non poterat, aduerso, directae in foro acies; pulsus inde Capitolium inuasit. Sed cum abruptis fistulis obsideretur senatuique per legatos paenitentiae fidem faceret, ab arce degressus cum ducibus factionis receptus in curiam est. Ibi eum facta inruptione populus fustibus saxisque coopertum in ipsa quoque morostremo Liuius Drusus non tribunatus modo uiribus, sed ipsius etiam senatus auctoritate totiusque Italiae consensu easdem leges adserere conatus, dum aliud captat ex alio, tantum conflauit incendium, ut nec prima illius flamma posset sustineri et subita morte correptus hereditarium in posteros suos bellum propagaret. Iudiciaria lege Gracchi diuiserant populum Romanum et bicipitem ex una fecerant ciuitatem. Equites Romani tan
Abbreviated transcription (Latin):
ro pensatũ est: Seditio apuleiata
ihilominus apuleuis saturninus: gracchanas as¬
sere releges non destitit: tantum animorum iuros
marius dabat : qui nobilitati semꝑ inimicus. consulatus
suo preterea confisus: oc ciso palã comitus annio conpeti¬
tore tribunatus subrogare conatus est incius locum.q
gracchum. hominẽ sine tribu. sine nomine: sed subdito titulo
in familiã ipsese ad obtabat: cum tõtantis que ludibrus
exultar& impune : rogandis gracchorum legibus ita
uehementer incubuit. ut senatum quoque coger& inuer¬
ba iurare. cum aͣbnuentibus aqua & igni inter dicturũ¬
se minaretur: uius tamęxi excicit: qui mall& exilium
Igicur post metelli frigam omni nobilitate ꝑculsa. cim
iam tertium annum dominaretur eo uesaruȩ progres¬
sus ÷ ut consularia quoque comitia noua caede turbare
quippe ut sacellitẽ furoris sui. clauciam consulem facer&
.e memmium conpetitorem int̾fici uissit & meo tu mul¬

Expanded text:
ro repensatum. SEDITIO APULEIANA ro repensatum. SEDITIO APULEIANA ihilo minus Apuleius Saturninus Gracchanas adserere leges non destitit. Tantum animorum uiro Marius dabat, qui nobilitati semper inimicus, consulatu suo praeterea confisus Occiso palam comitiis A. Ninnio competitore tribunatus subrogare conatus est in eius locum C. Gracchum, hominem sine tribu, sine notores, sine nomine; sed subdito titulo in familiam ipse se adoptabat. Cum tot tantisque ludibriis exsultaret inpune, rogandis Gracchorum legibus ita uehementer incubuit, ut senatum quoque cogeret in uerba iurare, cum abnuentibus aqua et igni interdicturum minaretur. Vnus tamen exstitit, qui mallet exilium. Igitur post Metelli fugam omni nobilitate perculsa cum iam tertium annum dominaretur, eo uesaniae progressus est, ut consularia quoque comitia noua caede turbaret. Quippe ut satellitem furoris sui Glauciam consulem faceret, C. Memmium competitorem interfici iussit, et in eo tumul
Abbreviated transcription (Latin):
coepta  comitiorum prorogari sibi uell& imperium
obiua nobilium manu. eorumq quos agris inouerat.
ciedes a foro coepit: indecum incapitolium ꝓfugiss&
plebemq ad defensionẽ salutis suȩ manu caput tangens
hortaretur: prebiit speciem regnion sibi & dia dema
poscentis atque tta duce scipione nasica concitato
inarma populo: quasi iure oppressus est
nore impetu incaluit .q. gracchus: qui cum patri
tumultu atque torrente plebẽ mauitos agros ar¬
cesser&. ecrecentem at tali hereditatẽ inalimenta
popło polliceretur. iamque niius & potens altero
tribunatu secunda plebe uolitar&: abrogare auxo
legibus suis muiucio tribuno. fretus comitum manu.
fatale familiȩ suę capitoliũ inuasit: inde proximorum cae¬
de depulsus. cum se in auentinum recepissa: inde quo¬
que obuia senatus manu ab opimio. coñs. oppressus
est: insultatum quoque mortis reliquiis. & illud sa¬
cro sanctum caput tribunu plebis: ꝑcussoribus au¬

Expanded text:
coepta die comitiorum prorogari sibi vellet imperium, coepta die comitiorum prorogari sibi vellet imperium, obvia nobilitas manu eorum, quos agris moverat. Caedes a foro coepit; inde cum in Capitolium profugisset plebemque ad defensionem salutis suae manu caput tangens hortaretur, praebuit speciem regnum sibi et diadema poscentis, atque ita duce Scipione Nasica, concitato in arma populo, quasi iure oppressus est.nore impetu incaluit C. Gracchus. Qui cum pari tumultu atque terrore plebem in avitos agros arcesseret, et recentem Attali hereditatem in alimenta populo polliceretur, iamque nimius et inpotens altero tribunatu secunda plebe volitaret, obrogare auso legibus suis Minucio tribuno, fretus comitum manu fatale familiae suae Capitolium invasit. Inde proximorum caede depulsus cum se in Aventinum recepisset, inde quoque obvia senatus manu ab Opimio consule oppressus est. Insultatum quoque mortis reliquiis, et illud sacrosanctum caput tribuni plebis percussoribus au
Abbreviated transcription (Latin):
pars popłi erant. & tamen relictas sibi amaioribus se¬
des aetate quasi uire possidebant: ISeditio TIBERI GRACH
rimam certaminum facem gracchus accendit
genere. farma. eloquentia. facile princes sed hic siue
mancinia nae deditionis quia sponsor focderis fue¬
rat contagium timens. & inde popularis : siue aequo
& bono ductus quia depulsam agissuis plebem misera¬
tus est. nepo pulus gentium uctar orbisque possessor
laribus ac focis sius exular&. quacumque mente rem
ausus ingenten: post quam rogatiorus dies aderat :
ingenti stipatus agmine rostra conscendit: nec de erat
obiua manu tota indie nobilitas:. & tribun in partib:
Sedubi int̃cedentẽ legibus suis .3. octauium rud& grac¬
chus contra fascollegii. uis potestatis: iNuecta manu
depulit rostris ad eoque presenti metu mortis ext̃¬
ruit : ut abdicare se magistratu cogeretur: Sic trium¬
iir creatus duudendis agris. cm adperpetranda

Expanded text:
pars populi erant, et iam relictas sibi a maioribus separs populi erant, et iam relictas sibi a maioribus sedes aetate quasi iure possidebant? SEDITIO TIBERI GRACCHI Primam certaminum facem genere, forma, eloquentia facile princeps. Sed hic, siue Mancinianae deditionis, quia sponsor foederis fuerat, contagium timens et bono ductus, quia depulsam agris suis plebem miseratus est, ne populus gentium victor orbisque possessor laribus ac focis suis exularet, quacumque mente rem ausus ingentem est. Postquam rogationis dies aderat, ingenti stipatus agmine rostra conscendit, nec deerat obvia manu tota inde nobilitas; et tribuni in partibus. Sed ubi intercedentem legibus suis C. Octavium videt Gracchus, contra fas collegii, ius potestatis, iniecta manu depulit rostris, adeoque praesenti metu mortis exterruit, ut abdicare se magistratu cogeretur. Sic triumvir creatus dividendis agris, cum ad perpetranda
Abbreviated transcription (Latin):
uit: quȩ specie quidem plebis tuendae cuius in auxiliũ
com parata est. re aũt dominationẽ sibi ad quireais : stu¬
dium populi ad fauorem agarus. frumenitaris. iudicariis.
legibus aucupabatur: Inerat omnbus species aequitatis
quid tam iustum enim quam recipere plebem uissuum
apatribus. nepopulus gentium uictor . orbisque possessor
excorri sacris ac focis ager&: quid tam aequum quam
inopem popłm uęuere exaerariosuo: quidius libertatis
aequandae magis efficax. quã ut senatu regente prouin¬
cias. orditus equestris autoritas saltem uidiciorum reg¬
no niteretur  sed haec ipsa in ꝑniciem rediebant. & misera
resp̃. inexitium suum merceserat: nam &asenatu in equitẽ
trans lata iudiciorum potestas. uec tigalia id est imperu
patrimonium sub primebat: &emptio frumenti. ipsos rer
publicae neruos exauriebat aerarium reduci plebs in
agros unde poterat sine possidentium euersione. qui ipsi

Expanded text:
vit, quae specie quidem plebis tuendae, cuius in auxilium vit, quae specie quidem plebis tuendae, cuius in auxilium comparata est, re autem dominationem sibi adquirens, studium populi ac favorem agrariis, frumentariis, iudiciariis legibus aucupabatur. Inerat omnibus species aequitatis. Quid tam iustum enim quam recipere plebem sua a patribus, ne populus gentium victor orbisque possessor extorris aris ac focis ageret? Quid tam aequum quam inopem populum vivere ex aerario suo? Quid ad ius libertatis aequandae magis efficax quam ut senatu regente provincias ordinis equestris auctoritas saltem iudiciorum regno niteretur? Sed haec ipsa in perniciem redibant, et misera res publica in exitium sui merces erat. Nam et a senatu in equitem translata iudiciorum potestas vectigalia, id est imperii patrimonium, subprimebat, et emptio frumenti ipsos rei publicae nervos exhauriebat, aerarium; et reduci plebs in agros unde poterat sine possidentium eversione, qui ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
arma sociorum Iquitd aũt̃ bella seriulia. unde nobis nisi
exhabundantia familiarum sꝰ unde gladiatori aduersus
dominios suos exercitus. nisi ad conciliandum plebis fauorẽ:
effusa largicio cumspectaculis indulg&: supolicia quonda
hostium artem facit: iam ut spetiosiora uitia tangamus
non ne ambitus honorum abisdẽ diuicus incitatus. & at qui
inde mariana indesillana tempestas. aut magnificus appa¬
ratus conuuuiori & suptuo largitio non ab opulen⁊ ae
paricura. mox egestacom shaec catilonon patris suas
impegit: denique illa ipsa principatus & dominandi cupidio un¬
de nisi erͣnimiis opibus uenit: at quin haec caesarem atque pom¬
peium furialibus inexitium rei publicȩ facibus armauit: hos
igitur .pir. omines domesticos motus separatos ab ex ternus uis¬
tis que bellis exordine ꝑsequemur: DeLEGIUS QRACCHANS
editionum omnium causas. criburucia potestas excita¬

Expanded text:
arma sociorum. Quid autem? Bella servilia unde nobis nisi arma sociorum. Quid autem? Bella servilia unde nobis nisi ex abundantia familiarum? Unde gladiatorii adversum dominos suos exercitus, nisi ad conciliandum plebis favorem effusa largitio, dum spectaculis indulget, supplicia quondam hostium artem faceret? Iam ut speciosiora vitia tangamus, nonne ambitus honorum ab isdem divitiis concitatus? Atquin inde Mariana, inde Sullana tempestas. Aut magnificus apparatus conviviorum et sumptuosa largitio non ab opulentia paritura mox egestatem? Haec Catilinam patriae suae inpegit. Denique illa ipsa principatus et dominandi cupido unde nisi ex nimiis opibus venit? Atquin haec Caesarem atque Pompeium furialibus in exitium rei publicae facibus armavit. Hos igitur omnis domesticos motus separatos ab externis iustisque bellis ex ordine persequemur. DE LEGIBUS GRACCHANIS SEDITIONUM omnium causas tribunicia potestas excita
Abbreviated transcription (Latin):
pul chirum acdecorum. itaeodem tempere dinicasse domicit¬
suibus socus maicipiis glatdiatoribus. totoq interse senatu
turpe atque miserandum: ac nescio ansatis fueruit popło
romano sicilia. & africa contento fuisse. authis &iam ipsis
carere dominanti initalia sua quam eo magnituditus cres¬
cere: ut uiribus suis conficterecur: quȩ enimres alia auiles
furores peperit. quam nimia felicitas: srria primanos¬
uicta corrupit: mox asiatica ꝑgameru rogis hereditas
ulae opes atque diuitiȩ: afflixere seculi mores mersamq
uitiis suis quasi sentina.r̃.p̃. pessum dedere: Unde enim
populus romanus a tribuus agros & cybaria Flagitaura
nisi ꝑfamena quam luxu fecerat: Ihinc ergo grac chana¬
& prima. & secuida. & illa. tertia apulerania seditio:
udiciaris legibus iussus a senatu eques nisi exauaritia ut
ut uecti galia reip. atque ipsa iudicia inquestu ihabe¬
rentur shinic rursus & promissa ciuitas lacio & ꝑhoc

Expanded text:
pulchpulchciuibus, sociis, mancipiis, gladiatoribus totoque inter se senatu turpe atque miserandum. Ac nescio an satius fuerit populo Romano Sicilia et Africa contento fuisse, aut his etiam ipsis carere dominanti in Italia sua, quam eo magnitudinis crescere, ut uiribus suis conficeretur. Quae enim res alia ciuiles furores peperit quam nimiae felicitatesvicta corrupit, mox Asiatica Pergameni regis hereditas. Illae opes atque divitiae adflixere saeculi mores, mersamque vitiis suis quasi sentina rem publicam pessum dedere. Unde enim populus Romanus a tribunis agros et cibaria flagitaret nisi per famem quam luxus fecerat? Hinc ergo Gracchanae prima et secunda et illa tertia Apuleiana seditio. Unde iudiciariis legibus divulsus ab senatu eques nisi ex avaritia, ut vectigalia rei publicae atque ipsa iudicia in quaestu haberentur? Hinc Drusus et promissa civitas Latio et per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
animus arserat auri cupiditate : eius & iam mortuum
& exꝰ inguine corpus auro ureretur: ANACEPHA LaCOSs
aec est illa tertia actas populi romani trans¬
marina. qua italia progredi ausus: orbe toto
arma circum tulit: cuius aetatis. suꝑiores cen¬
tum̃ anni: sancti .pii & ut diximus aureis sine flagi¬
cio sine scelere dum sincera adhuc & innoxia pastoriae
illius sec̾ tȩ integritas. dumque poenorum hostium in¬
minenis metus: disciplinam ueterem continebat: postre¬
mi centum. quos acharthaginis. chorinti. numantrȩ que
excidiis & ai tali regis asiatica hereditate. dediximus.
incȩsarem & pompeium. setutum que hos de quodi cimus
uugustum: & claritate rerum bellicarum magnifici.
ica domestics cla idibus miseri & erubescendi. quippe sicut
galliam. chraciam ciliciã. capadociam. uberrimas ualidis¬
sias quc piuncias. armeniuas &iam & brit tannos. ut non
inusuim ita adimperii speciem magna nomuia ad quisis se

Expanded text:
animus arserat auri cupiditate, eius etiam mortuum animus arserat auri cupiditate, eius etiam mortuum et exsangue corpus auro ureretur. ANACEFALAEOSIS HAEC est illa tertia aetas populi Romani trans-marina, qua Italia progredi ausus orbe toto arma circumtulit, Cuius aetatis superiores centum anni sancti, pii et, ut diximus, aurei, sine flagitio, sine scelere, dum sincera adhuc et innoxia pastoriae illius sectae integritas, dumque Poenorum hostium inminens metus disciplinam veterem continebat. Posteri centum, quos a Carthaginis, Corinthi Numantiaeque excidiis et Attali regis Asiatica hereditate deduximus in Caesarem et Pompeium secutumque hos, de quo dicemus, Augustum, ut claritate rerum bellicarum magnifici, ita domesticis cladibus miseri et erubescendi. Quippe sicut Galliam, Thraciam, Ciliciam, Cappadociam, uberrimas vali- dissimasque provincias, Armenios etiam et Britannos, ut non in usum, ita ad imperii speciem magna nomina adquisisse
Abbreviated transcription (Latin):
inmediam camporum uastitatem eodemduce ductus eeer¬
citus: undique chosti exponeretur: Itaque uix dum uene¬
rat carrbas: cum undique prefecti regis filaces & srrenas¬
ostendere. signa auro serecisque uexillis uibrantia tum siue
mora circum fusi undique equitatus: inmodũ grandinis
atque. nimborum densa pariter tela fuderunt: sic. mira¬
bilistrage deletus exercitus: ipse inconloquium sollicitatus
signo dato. uiiiius in hostiũ manus incidit: Sed nisi tribunus
reluctantibus: fugam ducis barbari ferro occupassent
Sic quoque relatum caput ludibrio hosti fuit: filiũ ducis
poene. in conspectu patris eisdẽ telis operuerunt reliqͥȩ
infelicis exercitus : quoquenque rapuit fuga. in arme¬
niam. ciliciam. sẏriamque distractae: iux nuntium da¬
dis retulerunt: caput eius recissum cum dextera manu
adregem reportatum ludibrio fuit: neque indigno. fuit¬
aurum enim liquidũ inrictum oris infusum est. ut cuus

Expanded text:
in mediam camporum uastitatem eodem duce ductus exerin mediam camporum uastitatem eodem duce ductus exercitus, ut undique hosti exponeretur. Itaque uixdum uenerat Carrostendere signa auro sericisque vexillis vibrantia. Tunc sine mora circumfusi undique equitatus in modum grandinis atque nimborum densa pariter tela fuderunt. Sic miserabili strage deletus exercitus. Ipse in conloquium sollicitatus, signo dato vivus hostium in manus incidisset, nisi tribunis reluctantibus fugam ducis barbari ferro occupassent. Sic quoque relatum caput ludibrio hostibus fuit. Filium ducis paene in conspectu patris idem telis operuerunt. Reliquiae infelicis exercitus, quo quemque rapuit fuga, in Armeniam, Ciliciam Syriamque distractae, vix nuntium cladis rettulerunt. Caput eius recisum cum dextera manu ad regem reportatum ludibrio fuit, neque indigno. Aurum enim liquidum in rictum oris infusum est, ut cuius
Abbreviated transcription (Latin):
um gallos ꝑcȩsarem inseptentrione debellatus¬
interim adorientem graue udinus a parthis
populus romanus accepit: nec defortuna queri pos¬
sumus : car& solacio clades: ad uersis & dus & homunibus:
Cupiditas consulis crassidum partinco inhiat auro  sr¬
decim strage legionum & ipsius capite nultaest ir
butus plebis metellus exeunitem lucem hos tilibus diris
deuouerat: & cum zeugina transiss& exercitus. rapta
subitis signa turbinubus hausit eufrates: & cuum apati
nice forun castra possuissa : missi aborode res ielam
Senuntiauere ꝑcussorum cum pompero foedersonnisuil ane¬
que memunus s& rigus inhnaus ille the sauriss nihil ingi¬
nario quidem uire. sed se leuaae seres ponsurio essere spon¬
dit Etaque du foederum ultores: nec insidus. net uirtua
hostiun defuerunit iam prinum qui solus & subuehore
com meatis & inunire poterat. atergo relictus eu frates: tũ
simulato trans fugae cuidam maz zarȩ syro creditur. dum

Expanded text:
Dum Gallos per Caesarem in septentrione debellat, ipsDum Gallos per Caesarem in septentrione debellat, ipsinterim ad orientem grave volnus a Parthis populus Romanus accepit. Nec de fortuna queri possumus; caret solacio clades. Adversis et dis et hominibus cupiditas consulis Crassi, dum Parthico inhiat auro, undecim strage legionum et ipsius capite multata est. Et tribunus plebi Metellus exeuntem ducem hostilibus Diris deuouerat, et cum Zeugma transisset exercitus, rapta subitis signa turbinibus hausit Euphrates, et cum apud Nicephorium castra posuisset, missi ab Orode rege legati denuntiauere, percussorum cum Pompeio foederum Sullaque meminisset. Regiis inhians ille thensauris, nihil ne imaginario quidem iure, sed Seleuciae se responsurum esse respondit. Itaque dii foederum ultores nec insidiis nec uirtuti hostium defuerunt. Iam primum, qui solus et subuehere commeatus et munire poterat a tergo, relictus Euphrates, dum simulato transfugae cuidam Mazzarae Syro creditur. Tum
Abbreviated transcription (Latin):
uios adithtempus montium tumulos. ꝑ incactas uias &
niues. expedita manuȩ merosus: occupat galliam
& exditantibus hibernis castra contraxit: & ante inmedia
allia fuit quam abultima timeretur. tumipsa capitabella
ag gressus urbes: al uaricum quadraguniti milium propugnan¬
tu sustulit aclesiam ducentorum quinqua ginta miliũ
uiuentute subnixam: flammis adequauit: Circa georgo¬
iuam aruennorum : tota belli moles fuit: quippe aun
Lieex milia muro & arcae & abruptis defenderent inaxinã
ciuitatem uallo subdibus & fossa. inductoq fossae flumine
Adhoc XUIII. castellis ingentique lorica circumdatam. pri¬
inum fame domuit mox audentem eruptiones: iuallo
gladus subdibusqpȩ concidit nouissime : indeditionen
redegit. Ip̾se ille. rex maximum uictorię decus. supplex
cum in castra uenisset: faleras. & sua arma ante cesaris
genua ꝓiecit: habes inquit fortom uirum. uir fortis sinie
Particua

Expanded text:
uios ad id tempus montium tumulos, per intactas uias et uios ad id tempus montium tumulos, per intactas uias et niues, expedita manu emensus Galliam, et ex distantibus hibernis castra contraxit, et ante in media Gallia fuit quam ab ultima timeretur. Tum ipsa capita belli adgressus urbes, Auaricum cum quadraginta milibus propugnantium sustulit, Alesiam ducentorum quinquaginta milium iuuentute subnixam flammis adaequauit. Circa Gergouiam Aruernorum tota belli moles fuit. Quippe cum octoginta milia muro et arte et abruptis ripis defenderent maximam ciuitatem, uallo, sudibus et fossa inductoque fossae flumine, ad hoc decem et octo castellis ingentique lorica circumdatam, primum fame domuit, mox audentem eruptiones in uallo gladiis sudibusque concidit, nouissime in deditionem redegit. Ipse ille rex, maximum uictoriae decus, supplex cum in castra uenisset, ecum et phaleras et sua arma ante Caesaris genua proiecit : «Habe», inquit, «fortem uirum, uir fortissime, PARTHICUM
Abbreviated transcription (Latin):
classe maiore auctisque copus in eudẽ rursus oceanũ
eosdemq: rursus brittanos. calidoruas secutus insulas.
unum quoque eregibus caueliarus inuincula dedit: conten¬
tus his. non enim prouinciȩ sed nomini studebatur: cun
maiore quam prius prȩdare uectus est: ipso quoque
oceano tranquillo magis & ꝓpitio. quasi in patreni sefate¬
retur : Sed maxima omnuum eademque nouissima con¬
iuratio fuit galliarum : cum omnes pariter aruernos.
atque bituricas. carnuntas simul seciła nosque contrax̃¬
ille corpore. armis spirituq: terribilis. nomine &iam quasi
terrore conposito uergingetoris Ille festis diebus o
concilialibus cumi frequentis simos in lucis haber&. Fero¬
cibus dictis adius pristinũ lib̾tatis eexit Iaberat
tunc caesar: rauennae delectum agens. & hieme creue¬
rant alpes: sic int̾ clussum prtabant iter Sed ille qua¬
lis erat : ad nutium .rei. felicis simȩ̨ temeritatis. ꝑ in¬

Expanded text:
classe maiore auctisque copiis in eundem rursus Oceanum classe maiore auctisque copiis in eundem rursus Oceanum eosdemque rursus Britannos. Caledonas secutus in siluas unum quoque e regibus Casuellanum in uincula dedit. Contentus his — non enim prouinciae, sed nomini studebatur — cum maiore quam prius praeda reuectus est, ipso quoque Oceano tranquillo magis et propitio, quasi inparem se fateretur. Sed maxima omnium eademque nouissima coniuratio fuit Galliarum cum omnis pariter Aruernos atque Biturigas, Carnuntas simul Sequanosque contraxit corpore, armis spirituque terribilis, nomine etiam quasi ad terrorem composito, Vercingetorix. Ille festis diebus et conciliabulis, cum frequentissimos in lucis haberet, ferocibus dictis ad ius pristinum libertatis erexit. Aberat tunc Caesar Rauennae dilectum agens, et hieme creuerant Alpes: sic interclusum putabant iter. Sed ille, qualis erat ad nuntium rei — felicissimam temeritatem — per in
Abbreviated transcription (Latin):
sed insaltus ac paludes genus ommne diffugerauet ancã
pauoris incussit intra ripã subito romana ius nec semel
rhenus & iterum quoque & quide ponte facto. penetra¬
tuis est seomiaior aliquanto trepidatio quippecum rhenũ
suum sic ponte quasi uigo captum uiderent: fuga rursus
insiluas & paludes: Sed quod acerbis simum cesariꝰ fuit. non
fuere qui uincerentur. Omnibus terramari que captis . res¬
pexit oceanum & quasi hic romanus orbis non sufficer&
alterum cogitauit: classe igitur conparata: britaruã petit¬
nbritaruiam transit mira celeritate: quippe quitertia
uigilia marino soluiss& aportum minus quam medio die in¬
sulam ingressus ÷: plena erant cumultu hosti colitora.
& trepidantia ad conspectumm rei nouae. carpenta uolita¬
bant: itaque trepidatio prouictoria fuit: arina & obsi¬
des accepit atrepidis & ulterius iss& : nisi improbam classe
naufraugio castigass& oceanus: Reuersus igitur ingalluã

Expanded text:
sed in saltus ac paludes genus omsed in saltus ac paludes genus ompavoris incussit intra ripam subito romana vis. Nec semel Rhenus, et iterum quoque, et quidem, ponte facto, penetratus est; sed maior aliquanto trepidatio. Quippe quum Rhenum suum sic ponte quasi iugo captum viderent, fuga rursus in silvas et paludes; sed quod acerbissimum Cesari fuere qui uincerentur. Omnibus terra marique peragratis respexit Oceanum et, quasi hic Romanis orbis non sufficeret, alterum cogitauit. Classe igitur comparata Britanniam transit mira celeritate; quippe qui tertia uigilia cum Morinorum soluisset a portu, minus quam medio die insulam ingressus est. Plena erant tumultu hostico litora, et trepidantia ad conspectum rei nouae carpenta uolitabant. Itaque trepidatio pro uictoria fuit. Arma et obsides accepit a trepidis et ulterius isset, nisi inprobam classem naufragio castigasset Oceanus. Reuersus igitur in Galliam,