comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mardocheus dixerat. Que res¬
pondit ei. et ussit ut diceret
mardocheo. Om̃s serui regis &
cunctȩ quę sub ditione eiꝰ sunt
norunt ꝓuintiȩ. quod siue uir
siue mulier inuocatus interius
atriũ regis intrauerit. absq
ulla cunctatione statim inter¬
ficiatur. nisi forte rex auream
uirgã ad eum tetenderit ꝓ sig
no clementiȩ: atq ita possit
uiuere. Ego igitur quomͦ ad re¬
gem intrare notero. quȩ trigin¬
ta iam diebi non sum uocata
ad eum: Quna cũ audisset mar̃¬
docheus.ium mandauit he¬
ster dicens. Ne putes qđ animã
tuã tantũ liberes. quia in domo
regis es. p̃ cunctis uideis. Si e¬
ñ nunc silueris. ꝑ aliã occasi¬
onẽ liberabuntur iudȩi: & tu
et domus patris tui peribitis.
Et quis nouit utrũ idcirco ad
regnũ ueneris. ut in tali tẽpore
parareris: Rursumq hester hec
mardocheo uerba mandauit. Ua¬
de & congrega om̃s iudȩos quos
in susis reppereris. & orate ꝓ me.
Non comedatis & non bibatis tri¬

Expanded text:
Mardochaeus dixerat. Quae resMardochaeus dixerat. Quae respondit ei, et jussit ut diceret Mardochaeo: Omnes servi regis, et cunctę, quq sub ditione eius sunt, norunt provincię, quod sive vir sive mulier non vocatus interius atrium regis intraverit, absque ulla cunctatione statim interficiatur, nisi forte rex auream virgam ad eum tetenderit pro sino clementiae, atque ita possit vivere. Ego igitur quomodo ad regem intrare potero, quae triginta jam diebus non sum vocata ad eum? Quod cum audisset Mardochaeus, rursum mandavit Esther, dicens: Ne putes quod animam tuam tantum liberes, quia in domo regis es prae cunctis Judaeis: si enim nunc silueris, per aliam occasionem liberabuntur Judaei: et tu, et domus patris tui peribitis. Et quis novit, utrum idcirco ad regnum veneris, ut in tali tempore parareris? Rursumque Esther haec Mardochaeo verba mandavit; Vade et congrega omnes Judaeos, quos in Susis repereris, et orate pro me. Non comedatis, et non bibatis tri
Abbreviated transcription (Latin):
co. spargens cinerem capiti. & in
platea mediȩ ciuitatis uoce magna
clamabat. ostendens amaritudinẽ
animi sui. Et hoc heuilatu usq ad
foris palatu gradiens. non eni erat
licitũ indutũ sacco aulam regis
introire. In om̃ib quoq ꝓuintiis.
oppidis. ac locis. ad quę crudele
pro strato utentibus. Ingressȩ sunt
autẽ puelle hester & eunuchi. nun¬
tiaueruntq ei. Quod audiens. con¬
sternata est. Et misit uestem ut abla¬
to sacco induerent eum. quã accipe¬
re noluit. Accitoq athae eunucho.
quẽ rex ministrũ ei dederat: p̾ce¬
pit ut iret ad mardocheum. & dis¬
ceret ab eo cur hoc faceret. Egres¬
susq athac: iuit ad mardocheũ.
stantem in platea ciuitatis ante
ostiũ palatii. Qui indicauit ei
otñia que acciderant. quomͦ a
man ꝓmisisset. ut in thesauros
pendebat in susis: dedit ei ut re¬
ginȩ ostenderet. & moneret eam.
ut intraret ad regẽ. & deprecare¬
tur eũ ꝓ popło suo. Regressusq.
athac: nuntiauit hester om̃ia q̃

Expanded text:
 spargens cinerem capiti: et in platea mediae civitatis voce magna clamabat, ostendens amaritudinem animi sui, et hoc ejulatu usque ad fores palatii gradiens. Non enim erat licitum indutum sacco aulam regis intrare. In omnibus quoque provinciis, oppidis, ac locis, ad quae crudele pro strato utentibus. Ingressae autem sunt puellae Esther et eunuchi, nuntiaveruntque ei. Quod audiens consternata est: et misit vestem, ut, ablato sacco, induerent eum, quam accipere noluit. Accitoque Athach eunucho, quem rex ministrum ei dederat praecepit ei ut iret ad Mardochaeum, et disceret ab eo cur hoc faceret. Egressusque Athach, ivit ad Mardochaeum stantem in platea civitatis, ante ostium palatii: qui indicavit ei omnia quae acciderant, quomodo Aman promisisset, ut in thesauros pendebat in Susis, dedit ei, ut reginae ostenderet, et moneret eam, ut intraret ad regem, et deprecaretur eum pro populo suo. Regressus Athach, nuntiavit Esther omnia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Tertia decima die mensis duodeci¬
mi qui uocatur adar: hanc enĩ
diem omp̃s ads̾. meroris & luctus
eis uertit in gaudiũ. Unde et
uos inter cęteros festos dies hanc
habetote diem. & celebrate eam
cũ om̃i lȩtitia. ut  in posterum
cognoscant om̃s qui fideliter ꝑsis
obȩdiunt : dignã ꝓ fide recipere
mercedem. Qui autẽ insidiant̃¬

Expanded text:
tertia decima die mensis duodecitertia decima die mensis duodecimi, qui vocatur ADAR. Hunc enim diem, omnipotens Deus, moeroris et luctus, eis vertit in gaudium. Unde et vos, inter caeteros festos dies hanc habetote diem, et celebrate eam cum omni laetitia, ut et in posterum cognoscatur, omnes, qui fideliter Persis obediunt, dignam pro fide recipere mercedem: qui autem insidiant
Abbreviated transcription (Latin):
regni nr̃i hester cum om̃i gen¬
te sua: nouis quibusdam & in¬
auditis machinis expetiuit in mor¬
tem. hoc cogitans: ut illis interfectis
insidiaretur nr̃e solitudini. & reg¬
nũ psarũ transferret in macedonas.
Nos autẽ a pessimo mortaliũ iude¬
os neci destiuatos in nulla penitꝰ
culpa repperimus. sed e contrario
ustis utentes legibus: & filios al¬
tissimi &e maximi semꝑq uiuentis
ai. cuius beneficio & patrib nr̃is.
& nobis regnũ ẽ traditũ. & usq
hodie custoditur. Unde cas litteras
quas sub nomine nr̃o ille direxe¬
rat sciatis eẽ irritas. ꝓ quo scelere
ante portas huius urbis id ẽ susis.
& ipse qui machinatus ẽ & om̃is
cognatio eiꝰ pendet in patibulis.
non nobis sea dõ ei reodente quod
meruit. Hoc aute̾ edictum quod
nunc nititimus in cunctis urbib
ꝓponatur. tit liceat udeis uti le¬
gib sius. Quib debetis eẽ ammi¬
netilo. ut eos qui se ad necẽ eoꝵ
parauerant: possint interficere.

Expanded text:
regni nostri Esther, cum omni genregni nostri Esther, cum omni gente sua, novis quibusdam atque inauditis machinis expetivit in mortem: hoc cogitans, ut illis interfectis, insidiaretur nostrae solitudini, et regnum Persarum transferret in Macedonas. Nos autem, a pessimo mortalium Judaeos neci destinatos, in nulla penitus culpa reperimus, sed econtrario justis utentes legibus, et filios altissimi et maximi, semperque viventis Dei, cujus beneficio et patribus nostris et nobis regnum est traditum, et usque hodie custoditur. Unde eas litteras, quas sub nomine nostro ille direxerat, sciatis esse irritas. Pro quo scelere ante portas hujus urbis, id est, Susis, et ipse qui machinatus est, et omnis cognatio ejus pendet in patibulis: non nobis, sed Deo ei reddente quod meruit. Hoc autem edictum, quod nunc mittimus, in cunctis urbibus proponatur, ut liceat Judaeis uti legibus suis. Quibus debetis esse adminiculo, ut eos, qui se ad necem eorum paraverant, possint interficere
Abbreviated transcription (Latin):
mendacioꝵ cuniculis conantur
subuertere. dum aures principũ
simplices & ex sua natura alios
estimantes: callida fraude deci¬
piunt. Quȩ res & ex ueteribus
ꝓbatur hystoriis. & ex his quȩ
geruntur cotidie. quomͦ malis
quorũdam suggestionibus re¬
gum studia de prauentur. Unde
ꝓuidendum ẽ paci om̃rũ ꝓuin¬
tiarũ. nec putare debetis. si diũ¬
sa uibeamus ex animi nr̃i ueni¬
re lenitate. sed ꝓ qualitate o ne¬
cessitate temporũ. ut rei publi¬
cę poscit utilitas ferre sententiã.
Et ut manifestius quod dicimus
intelligatis: aman filius amada¬
thi &e animo & gente macedo ali¬
enusq a ꝑsarum sanguine. et
pietatẽ nrãm sua crudelitate
cõmaculans. peregrinus a nobis
tus humanitatem ut pater nr̃
uocaretur. & adoraretur ab
om̃ibus post regem secundus.
Qui in tantũ arrogantiȩ tumo¬
rẽ sublatus ẽ. ut regno nos pe¬
Nam mardocheũ cuius fide & be¬
neficuis uiuimus. & consortem

Expanded text:
mendaciorum cuniculis conentur mendaciorum cuniculis conentur subvertere, dum aures principum simplices, et ex sua natura alios aestimantes, callida fraude decipiunt. Quae res et ex veteribus probatur historiis, et ex his quae geruntur quotidie, quomodo malis quorumdam suggestionibus regum studia depraventur. Unde providendum est paci omnium provinciarum. Nec putare debetis, si diversa jubeamus, ex animi nostri venire levitate, sed pro qualitate et necessitate temporum, ut reipublicae poscit utilitas, ferre sententiam. Et ut manifestius, quod dicimus, intelligatis, Aman filius Amadathi, et animo et gente Macedo, alienusque a Persarum sanguine, et pietatem nostram sua crudelitate commaculans, peregrinus susceptuertus humanitatem, ut pater noster vocaretur, et adoraretur ab omnibus post regem secundus: qui in tantum arrogantiae tumorem sublatus est, ut regno pNam Mardochaeum, cujus fide et beneficiis vivimus, et consortem
Abbreviated transcription (Latin):
sus corruit. & pene exanimata e̾.
Rex autẽ turbabatur. & om̃s mini¬
stri eius consolabantur eam.
Exemplar epłe regis artarxer¬
xis. quã pro iudȩis ad totas reg¬
ni sui ꝓuintias misit. quod & ip¬
sum i hebraico uolumine ñ habet᷑.
Rex magnus artarxerxis ab india
usq ethiopiam centũ uiginti sep¬
tẽ ꝓuintiarũ: ducibus ac prin¬
cipibus qui nr̃ȩ obędiunt uissi¬
oni. salutẽ dicit. Multi bonitate
principũ & honore qui in eos col¬
latus est abusi sunt in suꝑbiam.
& non solum subiectos regibus ni¬
tuntur opprimere: sed datã sibi
głam non ferentes. in ipsos qui
dederunt moliuntur insidias.
Nec contenti sunt gras non agere
beneficuĩs. & humanitatis in se
iura uiolare: sed dĩ quoq cun¬
cta cernentis arbitrantur se fu¬
gere posse sententiam. Et in tan¬
tum uesanię proruperunt. ut
eos qui credita sibi officia dili¬
genter obseruant. & ita cuncta a¬
gunt. ut om̃iũ laude sint digni.

Expanded text:
sus corruit, et pene exanimata est. sus corruit, et pene exanimata est. Rex autem turbabatur, et omnes ministri ejus consolabantur eam. Exemplar epistolae regis Artaxerxis, quam pro Judaeis ad totas regni sui provincias misit: quod et ipsum in HeRex magnus Artaxerxes ab India usque Aethiopiam, centum viginti septem provinciarum ducibus ac principibus, qui nostrae obediunt jussioni, salutem dicit. Multi bonitate principum, et honore qui in eos collatus est, abusi sunt in superbiam: et non solum subjectos regibus nituntur opprimere, sed datam sibi gloriam non ferentes, in ipsos, qui dederunt, moliuntur insidias. Nec contenti sunt gratias non agere beneficiis, et humanitatis in se jura violare; sed Dei quoque cuncta cernentis arbitrantur se fugere posse sententiam. Et in tantum vesaniae proruperunt, ut eos, qui credita sibi officia diligenter observant, et ita cuncta agunt ut omnium laude digni sint,
Abbreviated transcription (Latin):
regni sui. indutus uestibus regiis.
Auroq fulgens & p̾ciosis lapidib.
eratq terribilis aspectu. Cumq
eleuasset faciem. et ardentibus o¬
culis furorẽ pectoris indicasset:
regina corruit. & in pallorẽ co¬
lore mutato: lassum suꝑ ancil¬
lulam reclinauit caput. Conũ¬
titq deus sp̃m regis in mansue¬
tudinẽ. & festinus ac metuens
ex iliuit de solio. & sustentans eã
ulnis suis. donec rediret ad se. his
uerbis blandiebatur. Quid ha¬
bes hester. Ego sum frater tuus.
Noli metuere. non morieris. Non
enĩ ꝓ te: sed ꝓ om̃ibus hec lex
constituta est. Accede igitur. &
tange sceptrũ. Cumq illa reticeret.
tulit auream uirgam & posuit suꝑ
collũ eius. et deosculatiis ẽ eã & ait.
Cur mͥ non loqueris: Quę respon¬
dit. Uidi te dñẽ mi quasi angłm
dĩ. & conturbatũ ẽ cor meũ pre
timore głȩ tuę. Ualde enĩ mirabi¬
lis es dñe. & facies tua plenia est
gr̾arum. Cumq loqueretur: rur¬

Expanded text:
regni sui, indutus vestibus regiis, regni sui, indutus vestibus regiis, auroque fulgens, et pretiosis lapidibus, eratque terribilis aspectu. Cumque elevasset faciem, et ardentibus oculis furorem pectoris indicasset, regina corruit, et, in pallorem colore mutato, lassum super ancillulam reclinavit caput. Convertitque Deus spiritum regis in mansuetudinem, et festinus ac metuens exilivit de solio, et sustentans eam ulnis suis, donec rediret ad se, his verbis blandiebatur: Quid habes, Esther? Ego sum frater tuus, noli metuere. Non morieris: non enim pro te, sed pro omnibus haec lex constituta est. Accede igitur, et tange sceptrum. Cumque illa reticeret, tulit auream virgam, et posuit super collum ejus, et osculatus est eam, et ait: Cur mihi non loqueris? Quae respondimeum prae timore gloriae tuae. Valde enim mirabilis es, domine, et facies tua plena est gratiarum. Cumque loqueretur, rur
Abbreviated transcription (Latin):
muilgata. Et mandauit ei haut
dubium quin hester mardoche¬
us. ut ingrederetur ad regem. &
rogaret ꝓ popło suo & ꝓ patria
sua. Memor inquit dierum hu¬
militatis tuȩ. quomͦ nutrita sis
in manu mea. quia aman secun¬
dus a rege locutus est contra nos
in mortem. Et tu inuoca dnm. &
loquere regi pro nobis. & libera
nos de morte. Nec non & ista quȩ
subdita sunt. Die autẽ tertio de¬
posuit uestimenta ornatiis sui. ⁊
circũdata est gła sua. Cumq re¬
gio fulgeret habitu. & inuocas¬
set om̃iũ rectorem & saluatorẽ
dm̃: assũpsit duas famulas. Et
suꝑ unã quidem innitebatur qͦ¬
si pre delitus & nimia teneritu¬
dine corpus suũ ferre ñ sustinens.
Altera aute̾ famularũ sequebatur
dñam. defluentia in humũ in¬
dumenta sustentans. Ipsa autẽ
roseo uultum colore ꝑfusa. et
gratis ac niteritibus oculis tristẽ
celabat animũ. & nimio timore
contractum. Ingressa igitur cun¬
cta ꝑ ordinem ostia. stetit contra
regem ubi ille residebat suꝑ soliũ

Expanded text:
 Et mandavit ei  haud dubium quin Estheri Mardochaeus  ut ingrederetur ad regem, et rogaret pro populo suo et pro patria sua. Memorare, inquit, dierum humilitatis tuae, quomodo nutrita sis in manu mea, quia Aman secundus a rege locutus est contra nos in mortem: et tu invoca Dominum, et loquere regi pro nobis, et libera nos de morte. Necnon et ista quae subdita sunt. Die autem tertio deposuit vestimenta ornatus sui, et circumdata est gloria sua. Cumque regio fulgeret habitu, et invocasset omnium rectorem et salvatorem Deum, assumpsit duas famulas, et super unam quidem innitebatur, quasi prae deliciis et nimia teneritudine corpus suum ferre non sustinens: altera autem famularum sequebatur dominam, defluentia in humum indumenta sustentans. Ipsa autem roseo vultum colore perfusa, et gratis ac nitentibus oculis, tristem celabat animum, et nimio timore contractum. Ingressa igitur cuncta per ordinem ostia, stetit contra regem, ubi ille residebat super solium
Abbreviated transcription (Latin):
ueteris interpretes. aquilam
uidelicet & symachũ & theodo¬
tione̾ curiose legunt. & ꝑ orige¬
nis laborẽ exaplois ecclesiis de¬
dicarunt. Quantomagis latinu
gratis eẽ deberent. qđ exultantĩ
mutuari. Primũ etũ magnorũ
suptuũ est & infinite difficultatis.
eremplaria posse habere omnia.
Deuide etiam qui habueruit & he¬
prei sermonis ignari sunt: magis
ertabunt ignorantes quis e mul¬
tis uerius dixerit. Quod etiam
sapientissimo cuidã nuꝑ apud
grecos accidit. ut interdũ scriptu¬
re sensum relinquens. unius cuiꝰ¬
ubet interpretis sequeretur erro¬
rem. Nos autẽ qui hebreȩ lingue
saltim paruã habemus scientiã.
& latinus nobis utcũq sermo nͣ
deest. & de aliis magis possumus
uidicare. et ea quȩ ipsi intelligimꝰ
in nr̃a liugua promere. Itaq licet
ex cethra sibilet uictor. quȩ si ñ
incendia iactet: nũquã meũ ui¬
uante xp̃o silebit eloquiũ. etiã
p̾cisa lingua balbuciet. Legant

Expanded text:
veteris interpretes, Aquilam veteris interpretes, Aquilam videlicet, Symmachum et Theodotionem, curiose legunt, et per Origenis laborem ἐν ἑξαπλοῖς Ecclesiis dedicarunt: quanto magis Latini mei grati esse deberent, quod exsultantem mutuari? Primum enim magnorum sumptuum est et infinitae difficultatis, exemplaria posse habere omnia: deinde etiam qui habuerint, et Hebraei sermonis ignari sunt, magis errabunt, ignorantes quis e multis verius dixerit. Quod etiam sapientissimo cuidam nuper apud Graecos accidit, ut interdum Scripturae sensum relinquens, uniuscujusque interpretis sequeretur errorem. Nos autem qui Hebraeae linguae saltem parvam habemus scientiam, et Latinus nobis utcumque sermo non deest: et de aliis magis possumus judicare, et ea quae ipsi intelligimus, in nostra lingua promere. Itaque licet et excetra sibilet, victorque Sinon incendia jactet : numquam meum, juvante Christo, silebit eloquium: etiam praecisa lingua balbutiet.
Abbreviated transcription (Latin):
mittite eũ ad eutiangelia. in qͥb
multa ponuntur de ueteri testa¬
m̃to. quȩ apud septuaginta inter¬
pretes non habentur. uelut illud.
qm̃ natareus uocabitur. & ex egyp¬
to uocaui filiũ meũ. & udebunt
in quẽ cõpunxerunt. Multaq ali¬
a quę latiori operi reseruamus. &
quęrite ab eo ubi scripta sint. Cils
ꝓferre non potuerit: uos legite
de his exemplaribis. que nuper
a nobis edita maledicoꝵ cotidie
linguis confodiuntur: Sed ut ad
compendiũ ueniam: certe quod
illaturus sum equissimũ ẽ. Edidi
aliquid qđ non habetur in greco.
uel aliter habet᷑ quã ame uersũi.
Quid interpretẽ laniant: Interro¬
gent hebreos. & ipsis auctoribus
translationi mee uel arrogent
uel derogent fidem. Porro aliuo
ẽ si clausis qđ dicitur oculis mͥ
uolunt maledicere. & ñ unitant᷑
grecoꝵ studiũ et beniuolentiam.
qui post septuaginta translato¬
res iam xp̃i euuangelio chorus¬
cante: iudȩos & hebionitas legis

Expanded text:
mittite eum ad Evangelia: in quibus mittite eum ad Evangelia: in quibus multa ponuntur quasi de Veteri Testamento, quae apud Septuaginta Interpretes non habentur, velut illud, Quoniam Nazaraeus vocabitur: et, Ex Aegypto vocavi filium meum: et, Videbunt in quem compunxerunt; multaque alia, quae latiori operi reservamus: et quaerite ab eo ubi scripta sint. Cumque proferre non potuerit, vos legite de his exemplaribus quae nuper a nobis edita, maledicorum quotidie linguis confodiuntur. Sed ut ad compendium veniam, certe qillaturus sum, aequissimum est. Edidi aliquid, quod non habetur in Graeco, vel aliter habetur, quam a me versum est. Quid interpretem laniant? Interrogent Hebraeos, et ipsis auctoribus translationi meae, vel arrogent vel derogent fidem. Porro aliud est, si clausis, quod dicitur, oculis, mihi volunt maledicere, et non imitantur Graecorum studium et benevolentiam, qui post Septuaginta translatores jam Christi Evangelio coruscante, Judaeos, et Ebionitas Legis
Abbreviated transcription (Latin):
br̃ũ ñ efferatis in publicũ. nec
fastidiosis ingeratis cybos. uite¬
tisq eoꝵ suꝑciliũ. qui iudicare
tantũ de aliis. & ipsi facere nichil
uoluerunt. Siqui autẽ fratrũ
sunt quib nr̃a nͣ displicent: his
tribuatis exemplar. admonentes
ut hebrea nomina quoꝵ gran¬
dis in hoc uolumine copia ẽ. di¬
stincte & ꝑ interualla transcri¬
bant. Nichil enĩ ꝓderit em̃dasse
librũ. nisi emendatio librarioꝵ
diligentia conseruetur. Nec quẽ¬
quã moueat qđ unus a nobis edi¬
tus liber ẽ nec apocrifarũ tertu
et quarti libri somnus delectet᷑.
quia & apud hebreos ez dre neemi¬
eq. sermones in unũ uolumen coar¬
tantur. & quȩ non habentur apud
illos. nec de uigiti quatuor se¬
niorib sunt ꝓcul abicienda. Si
quis autẽ septuaginta uobis op¬
posuerit interpretes. quoꝵ exem¬
plaria uarietas ipsa lacerata et
euersa demonstrat: nec potest utiq
uerũ asseri quod diuersum est:

Expanded text:
brum non efferatis in publicum, nec brum non efferatis in publicum, nec fastidiosis ingeratis cibos, vitetisque eorum supercilium, qui judicare tantum de aliis, et ipsi facere nihil noverunt. Si qui autem fratrum sunt, quibus nostra non displicent, his tribuatis exemplar, admonentes ut Hebraea nomina, quorum grandis in hoc volumine copia est, distincte et per intervalla transcribant. Nihil enim proderit emendasse librum, nisi emendatio librariorum diligentia conservetur. Nec quemquam moveat quod unus a nobis editus liber est: nec apocryphorum tertii et quarti somniis delectetur: quia et apud Hebraeos Ezrae Neemiaeque sermones in unum volumen coarctantur: et quae non habentur apud illos, nec de viginti quatuor senibus sunt, procul abjicienda. Si quis autem Septuaginta vobis opposuerit Interpretes, quorum exemplaria varietas ipsa, lacerata et eversa demonstrat nec potest utique verum asseri quod diversum est,
Abbreviated transcription (Latin):
regno eoꝵ: perire ꝓ scelere. Omis
autẽ ꝓuintia & ciuitas quȩ nolu¬
erit sollẽpnitatis nuius eẽ particeps.
gladio &e igne pereat. Et sic deleat᷑.
ut non solũ hominibus. sed etiam
bestiis inuia sit in sempiternum.
ꝓ eremplo contẽptus & inobedientiȩ.
necdũ statui. nam neq uobis ali¬
quid imperantibus abnuere sen¬
tentiȩ est. Et magnitudo oneris
impositi ita ceruices premit. ut
ante sub fasce ruendũ sit quͣa le¬
uandũ. Accedunt ad hoc inuidoꝵ
studia. qui om̃e quod scribimus
reprehendendũ putant. Et intͣ¬
dũ contra se conscientia repug¬
nante publice lacerant que oc¬
culte legunt. in tantũ ut cla¬
mare compellar ⁊ dicere. Dñe.
libera animã meã a labiis mi¬
quis. et a lingua dolosa. Tertius
annus ẽ quo semꝑ scribitis atq.
rescribitis. ut ezdrȩ librum
uobis de hebreo transferam. qͣ¬
extremȩ dementiȩ ẽ. Itaq obsecro
uos mi dni on e rogatiane km̃i.
ut priuata lectione contenti. li¬

Expanded text:
regno eorum, perire pro scelere. Omnis autem provincia et civitas, quae noluerit solemnitatis hujus esse particeps, gladio et igne pereat, et sic deleatur, ut non solum hominibus, sed etiam bestiis invia sit in sempiternum, pro exemplo contemptus, et inobedientiae. necdum statui. Nam neque vobis aliquid imperantibus abnuere, sententiae est: et magnitudo oneris impositi ita cervices premit, ut ante sub fasce ruendum sit, quam levandum. Accedunt ad hoc invidorum studia, qui omne quod scribimus, reprehendendum putant: et interdum contra se conscientia repugnante, publice lacerant quae occulte legunt; in tantum ut clamare compellar, et dicere: Domine, libera animam meam a labiis iniquis et a lingua dolosa . Tertius annus est quod semper scribitis atque rescribitis, ut Ezrae librum vobis de Hebraeo transferam: quextremae dementiae est. Itaque obsecro vos, mi Domnion et Rogatiane charissimi, ut privata lectione contenti, li
Abbreviated transcription (Latin):
ginta. duo. Filii phet moab filioꝵ
iosue ioab. duo milia octingenti du¬
odecim. Filii helam: mille ducen¬
ti quinquaginta quatuor. Filii
reththua. nongenti quadraginta
quinq. Filii. zaccai. septingenti
sexaginta. Filii bani: sexcenti qua¬
draginta duo. Filii bebai: sexcen¬
ti uigiiti quatuor. Filii atgad:
mille ducenti uiginti duo. Filii
adonicam: sexcenti sexaguita sex.
Filii beguai: duo milia quinqua¬
ginta sex. Filii hadin: quadrin¬
genti quinquaguita quatuor.
Filii ater qui erant ex hic zechia.
nonaginta octo. Filii besai: trecen¬
ti uiginti tres. Filii iora: centũ
duodecim. Filii asom: ducenti ui¬
ginti tres. Filii gebbar: nonagi¬
ta quinq. Filii bethleem: centum
uiginti tres. Uiri nepthophe: qͥn¬
quaginta sex. Uiri anathot: cen¬
tũ uiginti octo. Filii azamaueth
quadraginta duo. Filii cariathya¬
rim: cephiara. & beroth: septingan¬
ti quadraginta tres. Filii rama &
gaba: sexcenti uiginti uniis. Uiri
bethel & gai: ducenti uiginti tres

Expanded text:
ginta quinque; filii Phaeth Moab, filiorum Josue Joab, duo millia octingenti duodecim; filii Elam, mille ducenti quinquaginta quatuor; filii Zethua, nongenti quadraginta quinque; filii Zachai, septingenti sexaginti; filii Bani, sexcenti quadraginta duo; filii Bebai, sexcenti viginti tres; filii Azgad, mille ducenti viginti duo; filii Adonicam, sexcenti sexaginta sex; filii Beguai, duo millia quinquaginta sex; filii Adio, quadringenti quinquaginta quatuor; filii Ather qui erant ex Ezechia, nonaginta octo; filii Bezai, trecenti viginti tres; filii Jora, centum duodecim; filii Asom, ducenti viginti tres; filii Gebbar, nonaginta quinque; filii Beth-Leem, centum viginti tres; viri Netupha, quinquaginta sex: viri Anathoth, centum viginti octo; filii Azmaveth, quadraginta duo; filii Cariath-Arim, Cephira, et Beroth, septingenti quadraginta tres; filii Arama et Gaba, sexcenti viginti unus; viri Beth-El et Ai, ducenti viginti tres;
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ ut edificarẽ ei domũ in hierłm:
quȩ ẽ in iuidea. Quis est in uobis
de uniuerso popło eiꝰ. sit ds̃ illius
cũ ppso. Ascendat hierusalẽ quȩ
est in uidea. & edificet domũ dñi
dĩ isrł: ipse est deus qui ẽ in hieru¬
salem. & om̃i reliqui in cunctis

Expanded text:
michi, ut edificarem ei domum in Ierusalem, quae est in Iudea. Quis est in vobis de universo populo eius? Sit Deus illius cum ipso. Ascendat Ierusalem, que est in Iudea et aedificet domum Dei Israel. Ipse est Deus, qui est in Ierusale
Abbreviated transcription (Latin):
spm. ut ascenderent ad edifican¬
dũ templũ dñi qđ erat in hierłm.
Uniuersiq quierant in circuitu
adiuuerunt manus eoꝵ in uasis
argenteis & aureis. in substantia
&e iumentis. in suppellectili. excep¬
tis his quȩ sponte obtulerant.
Rex quoq cyrus ꝓtulit uasa cẽpli
am̃. quȩ tulerat nabuchodonosor
de hierłm: oe posuerat ea in tẽplo
dĩ sui. ꝑrotulit autẽ ea cẏ̃rus rex

Expanded text:
m, ut ascenderent ad aedificandum templum Domini, quod erat in Ierusalem. Universique, qui erant in circuitu, adiuverunt manus eorum in vasis argenteis et aureis, in substantia et iumentis et subpellectili, exceptis his, quae sponte optulerant. Rex quoque Cyrus protulit vasa templi Domini, quae tulit Nabochodonosor de Ierusalem et posuerat ea in templo d
Abbreviated transcription (Latin):
berim uinũ libaminũ. Et nũqua
lȩtata sit ancilla tua ex quo huc
translata sum usq in presentem
diem. nisi inte dñe ds̃ abraham.
Ds fortis suꝑ om̃s. exaudi uocem
eoꝵ. qui nullam aliã spẽ babent.
& libera nos de manu iniquoꝵ.

Expanded text:
berim vinum libaminum: et numquam berim vinum libaminum: et numquam laetata sit ancilla tua, ex quo huc translata sum usque in praesentem diem, nisi in te, Domine Deus Abraham. Deus fortis super omnes, exaudi vocem eorum qui nullam aliam spem habent, et libera no
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ tuam. & claudere ora te lau¬
cdantiũ. atq extinguere głam tẽ¬
pli & altaris tui. ut aperiant ora
gentiũ. & laudent idoloꝵ fortitu¬
dine̾. & predicent carnalem rege̾
in sempiternum. Ne tradas dñe
sceptrũ tuũ his qui non sutit. ne
rideant ad riunã nr̃am. seo ced¬
uerte consiliũ eoꝵ suꝑ eos. & eñ
qui in nos cepit seuire disꝑde.
Meitiento dñe. & ostende te nobis
in cẽpore cribulationis nr̃e. et
monem compositum in ore meo
in conspectu leonis. et transfer
cor illius in odium hostis nirͣi.
ut & ipse pereat. & cęteri qui ei
consentiunt. Nos aute̾ libera ma¬
quia oderim głam iniquoꝵ. & de¬
tester cubile incircũcisoꝵ. & om̃is
alienigene. Tu scis necessitatẽ me¬
am. quod abominer signũ suꝑbiȩ.
et detester illud quasi pannum
menstruate. et non portẽ in dieb
silentii mei. Et quod ñ comede¬
rim in mensa aman. nec mͥ pla¬
cuerit conuiuiũ regis. & non bi¬

Expanded text:
tatem tuam, et claudere ora te lautatem tuam, et claudere ora te laudantium, atque exstinguere gloriam templi et altaris tui, ut aperiant ora gentium, et laudent idolorum fortitudinem, et praedicent carnalem regem in sempiternum. Ne tradas, Domine, sceptrum tuum his, qui non sunt, ne rideant ad ruinam nostram: sed converte consilium eorum super eos, et eum qui in nos coepit saevire, disperde. Memento, Domine, et ostende te nobis in tempore tribulationis nostrae, monem compositum in ore meo in conspectu leonis, et transfer cor illius in odium hostis nostri, ut et ipse pereat, et caeteri qui ei consentiunt. Nos autem libera maquia oderim gloriam iniquorum, et detester cubile incircumcisorum, et omnis alienigenae. Tu scis necessitatem meam, quod abominer signum superbiaeet detester illud quasi pannum menstruatae, et non portem in diebus silentii mei, et quod non comederim in mensa Aman, nec mihi placuerit convivium regis, et non bi
Abbreviated transcription (Latin):
deposuisset uestes regias: fletibus
& luctui apta indumenta susce¬
pit. Et ꝓ unguentis uarus cinere
& stercore impleuit caput. & cor¬
pus suum humiliauit ieiumis.
Om̃iaq loca in quibus ante lȩtari
consueuerat. crimũ laceratione
cõpleuit. Et depͣcabatur dnmͣ am̃
ifrł dicens. Dne mi qui rex nrͣ
es solus. adiuua me solitariam.
Et cuius preter te nullus auxilia¬
tor est alius. periculũ meu̾ in
manibus meis est. Audiui a patro
meo quod tu dñe tulisses isrł de
cunctis gentibus. & patres nr̃os ex
om̃ib retro maioribus suis. ut pos¬
sideres hereditatem sempiternã.
fecistiq eis sicut locutus es. lecca¬
uimus in conspectu tuo. & idcirco
tradidisti nos in manus inimicoꝵ
nr̃oꝵ. coluimus enĩ deos eoꝵ. Iustus
es dñe. Et nunc non eis sufficit. qu
durissima nos opprimunt seruitu¬
te: sed robur maniui suarũ idoloꝵ
potentiȩ deputantes. uolunt tua
mutare ꝓmissa. & delere heredi¬

Expanded text:
deposuisset vestes regias, fletibus deposuisset vestes regias, fletibus et luctui apta indumenta suscepit, et pro unguentis variis, cinere et stercore implevit caput, et corpus suum humiliavit jejuniis, omniaque loca, in quibus laetari ante consueverat, crinium laceratione complevit. Et d dicens: Domine mi, qui rex noster es solus, adjuva me solitariam, et cujus praeter te nullus auxiliator est alius. Periculum meum in manibus meis est. Audivi a patre meo, quod tu, Domine, tulisses Israel de cunctis gentibus, et patres nostros ex omnibus retro majoribus suis, ut possideres haereditatem sempiternam, fecistique eis sicut locutus es. Peccavimus in conspectu tuo, et idcirco tradidisti nos in manus inimicorum nostrorum: coluimus enim deos eorum. Justus es, Domine: et nunc eis sufficit, quod durissima nos opprimunt servitute; sed robur manuum suarum, idolorum potentiae deputantes, volunt tua mutare promissa, et delere haeredi
Abbreviated transcription (Latin):
tira cuncta sunt posita. & non ẽ
qui possit tuȩ resistere uoluntati.
sti celũ et terram. et quicquid cȩ¬
li ambitu continetur. Dñs om̃iũ
es: nec est qui resistat maiestati
tuȩ. Cuncta nosti et scis quia non
pro supbia & contumelia & aliqͦ
głe cupiditate fecerim hoc: ut non
ad orauerim aman suꝑbissimum.
Libenter eñi ꝓ salute isrł: etiã uesti¬
gia pedũ eius deosculari paratus
essem. Sed tunui ne honorem dei
mei transferrem ad hominẽ. & neqͥ¬
quã adorarem excepto deo meo.
It nunc dñe rex deus abraham mise¬
rere popłi tui. quia uolunt nos
inimici nr̃i ꝑdere. & hereditatem
tuam delere. Ne despicias partem
tuã. quã redemisti de egypto. Exau¬
di dep̾cationẽ meã. & ꝓpitius esto
sorti & funiculo tuo. Et conuerte
luctũ nrm in gaudiũ. ut uiuentes
laudemus nomen tuũ dñe. & non
claudas ora te canentiũ. Om̃is qͦq
isrł: pari mente & obsecratione cla¬
mauit ad dñm. eo quod eis certa
periculũ quod unminebat. Cũq

Expanded text:
a, et non est qui possit tuae resistere voluntati. sti caelum et terram, et quicquid caeli ambitu continetur, Dominus omnium tu es, nec est qui resistat maiestati tuae. Cuncta nosti, et scis, quia non pro superbia et contumelia, et aliqua gloriae cupiditate, fecerim hoc ut non adorarem Aman superbissimum libenter enim pro salute Israel etiam vestigia pedum ejus deosculari paratus essem, sed timui ne honorem Dei mei transferrem ad hominem, et ne quemquam adorarem excepto Deo meo. Et nunc, Domine rex Deus Abraham, miserere populi tui, quia volunt nos inimici perdere, et haereditatem tuam delere. Ne despicias partem tuam, quam redemisti tibi de Aegypto. Exaudi deprecationem meam, et propitius esto sorti et funiculo tuo: et converte luctum nostrum in gaudium, ut viventes laudemus nomen tuum, Domine, et ne claudas ora te canentium. Omnis quoque Israel pari mente et obsecratione clamavit ad Dominum, eo quod eis certa periculum, quod imminebat. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
sabasar principi uidȩ. Et nic
ẽ numerus eoꝵ. Fialȩ aureȩ tri¬
ginta. Fialȩ argentee mille. Cul¬
tri uiginti nouẽ. Seifi aurei tri¬
ginta. Scifi argentei secundi. qua¬
dringenti decẽ. Uasa alia mille.
Omĩa uasa aurea & argentea. qͥnq
milia quadringenta. Uniuersa
tulit sasabasar: cũ his qui ascen¬
debant de transinigratione baby¬

Expanded text:
. Et hic est numerus eorum: phialae aureae triginta, phialae argenteae mille, cultri viginti novem, scyphi aurei triginta, scyphi argentei secundi quadringenti decem: vasa alia mille. Omnia vasa aurea et argentea quinque millia quadringenta: universa tulit Sassabasar, cum his qui ascendebant de transmigratione Baby
Abbreviated transcription (Latin):
olofernis principis militiȩ assy¬
rioꝵ. & ecce conopeũ illius in quo
recũbebat in ebrietate sua. ubi
& ꝑ manũ fentinȩ ꝑcussit illum
& hinc euntem. & ibi cõmorantẽ.
& inde huc reuertentem. Et non
ꝑmisit me ancillam suã dñs co¬
inquinari. sed sine pollutione
peccati reuocauit me uobis gau¬
dentẽ. in uictoria sua. in euasione
mea. in liberatione ur̃a. Confitemi¬
ni illi om̃s qm̃ bonus. qmͣ in scłm

Expanded text:
Holofernis, principis militiae AssyHolofernis, principis militiae Assyriorum, et ecce conopeum illius, in quo recumbebat in ebrietate sua, ubi per manum feminae percussit illum et hinc euntem, et ibi commorantem, et inde huc revertentem, et non permisit me ancillam suam Dominus coinquinari sed sine pollutione peccati revocavit me vobis gaudentem in victoria sua in evasione mea in liberatione vestra confiteamur illi omnes quoniam bonus quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
exiuit & tradidit caput olofernis
ancillȩ suȩ. & ussit ut mitteret
illud in peram suam. Et exierunt
duȩ scd̃m consuetudinẽ suam qͣsi
ad orationem. & transierunt ca¬
stra. Et gyrantes uallem. uener̃
ad portam ciuitatis Et dixit ui¬
dith alonge custodib murorum.
Aperite portas qm̃ nobiscũ ẽ deus.
qui fecit uirtutem in isrł. Et
factũ ẽ cum audissent uocẽ uiri
eius. uocauerunt prb̃os ciuitatis.
& concurreriuit ad eam om̃s a mi¬
nimo usq ad maximu. qmͣ spera¬
uerunt eam iam non eẽ uentu¬
ram. Et accendentes luminaria.
congirauerunt circa eã uniuĩsi.
Illa autẽ ascendens in eminentio¬
ri loco. uissit fieri silentiũ. Cũq
om̃s tacussent: dixit uidith.
deseruit sperantes in se: & in me
ancilla sua adimpleuit miscłiã
suam. quã ꝓmisit domui isrł.
& interfecit in manu mea hostẽ
Dopłi sui in hac nocte. Et ꝓfe¬
rens de pera caput olofernis.
ostendit illis dicens. Ecce caput

Expanded text:
exivit et tradidit caput Holofernis exivit et tradidit caput Holofernis ancillae suae et iussit ut mitteret illud in peram suam et exierunt duae secundum consuetudinem suam quasi ad orationem et transierunt castra et gyrantes vallem venerunt ad portam civitatis et dixit Iudith a longe custodibus murorum aperite portas quoniam nobiscum est Deus qui fecit virtutem in Israhel et factum est cum audissent viri vocem eius vocaverunt presbyteros civitatis et concurrerunt ad eam omnes a minimo usque ad maximum quoniam speraverunt eam iam non esse venturam et accendentes luminaria congyraverunt circa eam universi illa autem ascendens in eminentiori loco iussit fieri silentium cumque omnes tacuissent dixit Iudith deseruit sperantes in se: et in me ancilla sua adimplevit misericordiam suam, quam promisit domui Israel: et interfecit in manu mea hostem populi sui hac nocte. Et proferens de pera caput Holofernis, ostendit illis, dicens: Ecce caput
Abbreviated transcription (Latin):
& conclusit uagao ostia cubiculi
ce abiit. Crant autẽ om̃s fatiga¬
ti a uino. eratq iudith sola incu¬
biculo. Porro olofernis iacebat
in lecto. nunia ebrietate sopitus.
Dixitq uidith puellȩ suȩ. ut staret
foras ante cubiculũ. & obseruaret.
Stetitq udith ante lectũ orans
cũ lacrimis. & labioꝵ motu in
silentio dicens. Confirma me
dñe ds̃ isrł. & respice in hac ho¬
ra ad opera manuum mearum.
ut sicut ꝓmisisti. hierłm ciuitatẽ
tuã erigas. & hoc quod credens
ꝑ te posse fieri cogitaui: ꝑficiam.
Et hec cũ dixisset. accessit ad colũp¬
nã quȩ erat ad caput lectuli eiꝰ.
&e pugionẽ eius qui in ea ligatus
pendebat exsoluit. Cumq eua¬
ginasset illũ. apprehendit comã
capitis eiꝰ & ait. Confirma me
dñe ds̃ isrł: in hac hora. Et ꝑcus¬
sit bis in ceruicem eiꝰ. & abscidit
caput eius. Et abstulit conopeũ
eiꝰ a colupnis. & euoluit corpus
eius truncũ. Et post pusillum.

Expanded text:
et conclusit Bagao ostia cubiculi et conclusit Bagao ostia cubiculi et abiit erant autem omnes fatigati a vino eratque Iudith sola in cubiculo porro Holofernis iacebat in lecto nimia ebrietate sopitus dixitque Iudith puellae suae ut staret foras ante cubiculum et observaret stetitque Iudith ante lectum orans cum lacrimis et labiorum motu in silentio dicens confirma me Domine Deus Israhel et respice in hac hora ad opera manuum mearum ut sicut promisisti Hierusalem civitatem tuam erigas et hoc quod credens per te posse fieri cogitavi perficiam et haec cum dixisset accessit ad columnam quae erat ad caput lectuli eius et pugionem eius qui in ea ligatus pendebat exsolvit cumque evaginasset illud adprehendit comam capitis eius et ait confirma me Domine Deus Israhel in hac hora et percussit bis in cervicem eius et abscidit caput eius et abstulit conopeum eius a columnis et evolvit corpus eius truncum et post pusillum
Abbreviated transcription (Latin):
uagao ad iudith. & dixit. slon
uereatur bona puella introire
ad dnmͣ ieũ. ut honorificetur
ante faciem eius. & manducet
cũ eo. & bibat uinu in iocundi¬
tate. Cui iudith respondit. Quȩ
ego sum ut contradicã dño meo:
Om̃ẽ quod erit ante oculos eius
bonũ & optimũ. faciam. Quic¬
quid autẽ illi placuerit. hoc mͥ
erit optimũ om̃ib dieb uitȩ meȩ.
Et surrexit. & orna uit se ue¬
stitͣto suo. & ingr essa stetit
ante faciem eius. Cor autẽ olo¬
fernis concussum ẽ: erat enĩ ar¬
dens in concupiscentia eius. Et
dixit ad eam olofernis. Bibe nc̃
& accũbe in iocunditate. qmͣ gra¬
tiã inuenisti coram me. Et dixͣ
ficata ẽ anima mea hodie. pre
om̃ib dieb meis. Et accepit et
manducauit & bibit corã ipso. ea
quȩ parauerat ei ancilla eus. Et
iocundus factus ẽ olofernis ad
quantũ nũquã biberat in uita sua.
Ut autẽ sero sero factũ ẽ: festinaue¬
runt serui illius ad hospitia sua.

Expanded text:
Vagao ad Judith, et dixit: Non Vagao ad Judith, et dixit: Non vereatur bona puella introire ad dominum meum, ut honorificetur ante faciem ejus, ut manducet cum eo, et bibat vinum in jucunditate. Cui Judith respondit: Quae ego sum, ut contradicam domino meo? Omne quod erit ante obonum et optimum faciam quicquid autem illi placuerit hoc mihi erit optimum omnibus diebus vitae meae et surrexit et ornavit se vestimento suo et ingressa stetit ante faciem eius cor autem Holofernis concussum est erat enim ardens in concupiscentia eius et dixit ad eam Holofernis bibe nunc et accumbe in iucunditate quoniam gratiam invenisti coram me et dixit ficata est anima mea hodie prae omnibus diebus meis et accepit et manducavit et bibit coram ipso ea quae paraverat illi ancilla eius et iucundus factus est Holofernis ad quantum numquam biberat in vita sua ut autem sero factum est festinaverunt servi illius ad hospitia sua
Abbreviated transcription (Latin):
ducabo. Cui olofernis ait. Si de¬
cilla tua. donec faciet ds̃ in ma¬
nu mea hȩc quȩ cogitaui. Et in¬
duxerunt illã serui eius in tab̾¬
naculũ quo p̾ceperat. Et petũt
dum introiret. ut daretur ei
copia nocte & ante lucẽ egredi¬
endi foras ad orationẽ. & depre¬
candi dnm. Et p̾cepit cubicu¬
lariis suis. ut sicut placeret illi:
exiret & introiret ad orandũ dm̃
suũ ꝑ triduũ. Et exibat noctibus
in uallem bethuliȩ. et baptirabat
se in fontẽ aquȩ. Et ut ascendebat.
orabat dñm dm̃ isrł: ut dirigeret
uiam eius ad liberationẽ popłi sui.
Et introiens munda manebat in
tabernãtulo. usq dũ acciperet
escam suam in uesperum. Et
factũ ẽ quarto die. olofernis fe¬
cit cenã seruis suis. ⁊ dixit ad
uagao eunuchũ. Uade & suade
hebream illam. ut sponte con¬
sentiat habitare mecũ. Fedũ ẽ
em̃ apud assẏrios. si femina ir¬
rideat uirũ agendo. ut iminu¬
nis transeat ab eo. Cunc introiũ

Expanded text:
ducabo. Cui Holophernes ait: Si deducabo. Cui Holophernes ait: Si decilla tua, donec faciat Deus in manu mea haec quae cogitavi. Et induxerunt illam servi ejus in tabernaculum, quod praeceperat. Et petiit dum introiret, ut daretur ei copia nocte et ante lucem egrediendi foras ad orationem, et deprecandi Dominum. Et praecepit cubiculariis suis, ut sicut placeret illi, exiret et introiret ad adorandum Deum suum, per triduum: et exibat noctibus in vallem Bethuliae, et baptizabat se in fonte aquae. Et ut ascendebat, orabat Dominum Deum Israel, ut dirigeret viam ejus ad liberationem populi sui. Et introiens, munda manebat in tabernaculo, usque dum acciperet escam suam in vespere. Et factum est, in quarto die Holofernes fecit coenam servis suis, et dixit ad Vagao eunuchum suum: Vade, et suade Hebraeam illam, ut sponte consentiat habitare mecum. Foedum est enim apud Assyrios, si femina irrideat virum, agendo ut immunis ab eo transeat. Tunc introivit
Abbreviated transcription (Latin):
popłm isrł: sicut oues quib nͣ
ẽ pastor. & non latrabit uel unꝰ
contra te: qm̃ hȩc mͥ dicta sunt
ꝑ ꝓuidentiam dĩ. Et qm̃ iratus
ẽ illis ds̃: hoc ipsũ missa sum
nuntiare tibi. Placuerunt autẽ
om̃ia uerba hȩc corã oloferne &
corã pueris eius. & mirabantur
ad sapientiã eiꝰ. Et dicebat alter
ad alterũ. Non ẽ talis mulier su¬
ꝑ terrã. in aspectu. in pulchri¬
tudine. & in sensu uerboꝵ. Et dixͣ
ad illã olofernis. Benefecit deus.
qui misit te ante popłm ut des
dĩ cuus. erit s m̃s di᷑. Et tu in do¬
mo nabuchodonosor magna eris
& nomen tuu nominabitur in uni¬
uersa terra. Tunc iussit eam utti¬
ire ubi repositi erant thesauri
eius. & iussit illic manere eam.
s constituit quid daretur illi de
coniuuio suo. Cui respondens iu¬
dith dixit. Nunc non potero man¬
ducare ex his quȩ mͥ p̾cipis tribu
i. ne ueniat suꝑ me offensio. Ex
his autẽ quȩ michi detuli man¬

Expanded text:
populum Israel, sicut oves, quibus non populum Israel, sicut oves, quibus non est pastor, et non latrabit vel contra te quoniam haec mihi dicta sunt per providentiam Dei et quoniam iratus est illis Deus hoc ipsa missa sum nuntiare tibi placuerunt autem omnia verba haec coram Holoferne et coram pueris eius et mirabantur ad sapientiam eius et dicebant alter ad alterum non est talis mulier super terram in aspectu in pulchritudine et in sensu verborum et dixit ad illam Holofernis bene fecit Deus qui misit te ante populum ut deDeus tuus erit et meus Deus et tu in domo Nabuchodonosor magna eris et nomen tuum nominabitur in universa terra tunc iussit eam introire ubi repositi erant thesauri eius et iussit illic manere eam et constituit quid daretur illi de convivio suo cui respondens Iudith dixit nunc non potero manduci, ne veniat super me offensio: ex his autem, quae mihi detuli, man
Abbreviated transcription (Latin):
na tua om̃ib ꝓuintiis pdicat᷑.
Nec hoc latet. quod locututus est
achior. nec illud ignoratur. qđ
ei iusseris euenire. Constat enĩ
dm̃ nrm sic peccatis offensum.
ut mandauerit ꝑ ꝓphetas suos
ad popłm. quod tradat eũ pro
peccatis suis. Et qmͣ seiunt se of¬
fendisse dm̃ siuĩ filii isrł: tremor
tuus sũꝑ ipsos est. Insuꝑ etiam
fames uiuasit eos. & ab aridita¬
te aquę iam inter mortuos cõ
putantur. Deniq hoc ordinant
fiͣmento. uino. & oleo. hec cogita¬
uerunt impendere. & uolunt
consumere. quȩ nec manib de¬
berent contingere. Ergo qmͣ hec
faciunt. certũ est quod in ꝑditio¬
nẽ dabuntur. Quod ego ancilla
tua cognoscens fugi ab illis. et
misit me dñs hȩc ipsa nuntiare
tibi. Ego enĩ ancilla tua dm̃ colo.
etiam nunc apud te. Et exiet
ancilla tua & orabo dm̃. et
dicet mͥ quando eis reddat pec¬
catũ suũ. Et ueniens nuntiabo
tibi. ita ut ego adducam te per
mediã hierłm. & habebis omuẽ

Expanded text:
na tua omnibus provinciis praedicatur na tua omnibus provinciis praedicatur nec hoc latet quod locutus est Achior nec illud ignoratur quod ei iusseris evenire constat enim Deum nostrum sic peccatis offensum ut mandaverit per prophetas suos ad populum quod tradat eos pro peccatis suis et quoniam sciunt se offendisse Deum suum filii Israhel tremor tuus super ipsos est insuper etiam fames invasit eos et ab ariditate aquae iam inteputantur. Denique hoc ordinant,frumento, vino, et oleo, haec cogitaverunt impendere, et volunt consumere quae nec manibus deberent contingere: ergo quoniam haec faciunt, certum est quod in perditionem dabuntur. Quod ego ancilla tua cognoscens, fugi ab illis, et misit me Dominus haec ipsa nuntiare tibi. Ego enim ancilla tua Deum colo, etiam nunc apud te: et exiet ancilla tua, et orabo Deum, et dicet mihi quando eis reddat peccatum suum, et veniens nuntiabo tibi, ita ut ego adducam te per mediam Jerusalem, et habebis omnem
Abbreviated transcription (Latin):
pidibus preciosis iutextum. & cũ
in faciem eius intendisset: adora¬
uit eũ ꝓsternens se suꝑ terram.
Et eleuauerunt illã striu olofernis.
iubente dño suo. Tunc olofernis
dixit ei. Equo animoesto. & noli
pauere in corde tuoliq̃ ego nũ¬
quã nocini uirũ qui uoluit ser¬
uire nabuchodonosor regi. Popi¬
lus autẽ tuus si non contẽpsisset
me. non alleuassem lanceã meaͬ
suꝑ illũ. Nunc autẽ dic mͥ qua
ex causa recessisti ab illis. & pla¬
cuit tibi ut uenires ad nos: Et
dixit illi uidith. Sume uerba
ancille tuę. qmͣ si secutus fueris
uerba ancille tuę: ꝑfectã rem
faciet dñs tecum. Uunt enĩ na¬
buchodonosor rex terre. & uiuit
uirtus eius eius quȩ est in te ad
correptionẽ om̃ium animarium
errantiũ. qmͣ non solũ homines
seruient illi ꝑte: sed & bestiȩ
agri obtẽperant illi. Nuntiat᷑
enĩ industria animi tui uniũ
sis gentibus. & indicatũ ẽ om̃i
es in om̃i regno eius. & discipli¬

Expanded text:
pidibus pretiosis intextum et cum pidibus pretiosis intextum et cum in faciem eius intendisset adoravit eum prosternens se super terram et levaverunt illam servi Holofernis iubente domino suo tunc Holofernis dixit ei aequo animo esto et noli pavere in corde tuo quoniam ego numquam nocui virum qui voluit servire Nabuchodonosor regi populus autem tuus si non contempsisset me non adlevassem lanceam meam super illum nunc autem dic mihi qua ex causa recessisti ab illis et placuit tibi ut venires ad nos et dixit illi Iudith sume verba ancillae tuae quoniam si secutus fueris verba ancillae tuae perfectam rem faciet Dominus tecum vivit enim Nabuchodonosor rex terrae et vivit virtus eius quae est in te ad correptionem omnium animarum errantium quoniam non solum homines serviunt illi per te sed et bestiae agri obtemperant illi nuntiatur enim industria animi tui universis gentibus et indicatum est omnies in omni regno eius et discipli
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Uadam ad faciem principis
olostrnis. ut indicem illi secreta
illoꝵ. & ostendam illi quo aditu
possit optinere eos. ita ut non ca¬
dat unus uir de exercitu eius. Et
cũ audissent uiri illi uerba eius.
considerabant faciem eius. x erat
in oculis eoꝵ stupor. qm̃ miraban¬
tur pulchritudinẽ eius nimis. Et
dixerunt ad eam. Conseruasti ani¬
mã tuã. eo quod tale repperisti
consilium: ut descenderes ad dnm
nr̃m. Hoc autẽ scias. qm̃ cũ ste¬
teris in conspectu eiꝰ. bene tibi fa¬
ciet. & eris gratissima in corde
eius. Duxeruntq illã ad taberna¬
culũ olofernis. nuntiantes eam.
Cumq intrasset ante faciem eius.
statim captus est in suis oculis
oloferiis. Dixeruntq ad eu satel¬
utes eius. Quis contẽpnit popłm
hebreoꝵ. qui tam decoras muli¬
cres habent. ut non ꝓ his merito
pugnare contra eos debeamus:
Uidens itaq olofernẽ udith seden¬
tem in conopeo quod erat ex pur¬
pura. & auro. & smaragdo. & la¬

Expanded text:
dicens vadam ad faciem principis dicens vadam ad faciem principis Holofernis ut indicem illi secreta illorum et ostendam illi quo aditu possit obtinere eos ita ut non cadat unus vir de exercitu eius et cum audissent viri verba eius considerabant faciem eius et erat in oculis eorum stupor quoniam mirabantur pulchritudinem eius nimis et dixerunt ad eam conservasti animam tuam eo quod tale repperisti consilium ut descenderes ad dominum nostrum hoc autem scias quoniam cum steteris in conspectu eius bene tibi faciet et eris gratissima in corde eius duxeruntque illam ad tabernaculum Holofernis et nuntiantes eam cumque intrasset ante faciem eius statim captus est in suis oculis Holofernis dixeruntque ad eum satellites eius quis contemnat populum Hebraeorum qui tam decoras mulieres habent ut non pro his merito pugnare contra eos debeamus videns itaque Holofernem Iudith sedentem in conopeo quod erat ex purpura et auro et zmaragdo et la