comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ lux oriens. in dies: mundo ma¬
gis ac magis claruit. ipsoꝵ etiam
testimonio immicoꝵ illustrata:
Que eciã in ꝓximo illo qͦd hester¬
nũ precessit colloqͥo ut tu consolan¬
do duos sapientes edociusti a deo
clarificata ẽ: ut ñ solum nunc ui¬
stificet᷑ a filiis suis: s et ab alienis.
qͥ ueritatis nr̃e lucem extinguere n¬
si sunt. Et ita hucusq magnifice
fecit d̾s nob̃cum. Comp̃hendit enĩ
mundũ in astutia sua: ipso uellet
nollet mundꝰ ꝑ mundũ ipsũ. eccłe
negotiũ quod agimꝰ clarificante
in dies. Et nos itidem mundo clari¬
ficauit: mundo sicut claros ita
⁊ caros reddens ⁊ acceptos in tm̃ut
nec nob̾ qui secuti sumꝰ te. nec eiestis
ꝓpter nos: quicqmͣ defuerit. uerũ
in hesterno colloquio uideamꝰ dili-¬
genter ⁊ discutiamꝰ qͥd dictum. qͥd
actum sit. inqͦ articulo pax eccle et
nr̃a stecerit: ⁊ qua ex causa ñ ꝓces¬
serit. Ut nob̃ uidet᷑ int̾ nos ⁊ regem.

Expanded text:
quam lux oriens, in dies mundo maquam lux oriens, in dies mundo magis ac magis claruit, ipsorum etiam testimonio inimicorum illustrata quae etiam in proximo illo quod hesternum praecessit colloquio, ut tu consolando tuos sapientes edocuisti, a Deo clarificata est, ut non solum nunc justificetur a filiis suis, sed et ab alienis, qui veritatis nostrae lucem exstinguere nisi sunt. Et ita hucusque magnifice fecit Deus nobiscum. Comprehendit enim mundum in astutia sua, ipso vellet nollet mundus per mundum ipsum Ecclesiae negotium, quod agimus, clarificante in dies: et nos itidem mundo clarificavit, mundo sicut claros ita et charos reddens et acceptos interim, ut nec nobis qui secuti te nec ejectis propter nos quidquam defuerit. Verum in hesterno colloquio videamus diligenter et discutiamus quid dictum, quid actum sit, in quo articulo pax Ecclesiae et nostra steterit, et qua ex causa non processerit. Ut nobis videtur inter nos et regem
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ nocte post decantatũ noctur¬
num pleriq de eruditis nris conue¬
nerunt. archip̃sulem alloquentes
sic. Dñe inqͥunt intende nobis. Ne¬
cesse enĩ est ⁊ eccl̃e dei ⁊ nobis qui
secuti sumꝰ te: ut uideamꝰ quomͦ
caute ambulemꝰ. intelligentes que
sit uoluntas dei bona ⁊ bñplacens.
et ñ feram᷑ impetu: s regamur u¬
ditio. Ecce quia iam sextꝰ annꝰ ꝑe¬
gͥnationis nr̃e est. Et toto temꝑe
hoc multa et regum ⁊ pͥncipum
secuti sumus colloquia. semꝑ quali¬
bet oportunitate data: pacem inqui¬
rentes ⁊ ꝑsequentes eam. uerũ nec¬
dum consequentes eã nec ꝓficientes
adhuc: causam tñ nr̃am fauente
dño nec in modico lesimꝰ: s sp̃u con¬
silii nob̃ desuꝑdato. sanam ⁊ inte¬
gram int̾ tot temptationes ⁊ laque¬
os. int̾ tot impulsores ⁊ subuerso¬
res reportamꝰ: Et que nos consolan¬
tur inom̃ib. pauꝑtatis ⁊ ꝑegrina¬
tionis nr̃e. ueritas ⁊ iusticia comites
indiuidui sunt. Qnpotiꝰ causa nr̃a tã¬

Expanded text:
 nocte post decantatum nocturnum, plerique de eruditis nostris convenerunt archipraesulem alloquentes sic: « Domine, inquiunt, intende nobis, necesse enim est, et Ecclesiae Dei et nobis qui secuti sumus te, ut videamus quomodo caute ambulemus, intelligentes quae sit voluntas Dei bona et beneplacens, et non feramur impetu sed regamur judicio. Ecce quia jam sextus annus peregrinationis nostrae est. Et toto tempore hoc multa et regum et principum secuti sumus colloquia, semper qualibet opportunitate data pacem inquirentes et persequentes eam, Verum necdum consequentes eam nec proficientes adhuc, causam tamen nostram favente Domino nec in modico laesimus: sed spiritu consilii nobis de super dato sanam et integram inter tot tentationes et laqueos, inter tot impulsores et subversores reportamus. Et quae nos consolantur in omnibus, paupertatis et peregrinationis nostrae veritas et justitia comites individui sunt. Quin potius causa nostra, tan
Abbreviated transcription (Latin):
De martyrio ⁊ martyrii mͦ. ubi ⁊ de cłi¬
co quodam int̾ponit. qui brachium suũ
int̾ gladium uenientẽ. ⁊ athlete caput:
interposuit.

Expanded text:
De martyris et martyrii modo, ubi et de clerico quodam interponit, qui brachium suum inter gladium venientem et athletae caput interposuit.
Abbreviated transcription (Latin):
te rex ꝓmissam restitutionem com¬
pleret. alias non. s mature ad ip¬
sum reu̾teremur. Et nos ita ꝓfi¬
ciscentes: regem in normannia rep¬
perimus. uerum ꝓpter febris ter-¬
ciane ualitudinẽ que iam regi su¬
ꝑuenerat: in curia ultra qmͣ crede¬
remꝰ fecimꝰ moram. Cũ autẽ conua-¬
liusset rex: ipsum noĩe archip̃sulis
suꝑ dictoꝵ ꝓmissa restitutione con¬
uenimꝰ. Conuentꝰ autẽ: more suo
distulit. distulit. ⁊ redistulit. S
tandem ad instantiam nr̃am nos
absoluit. ad magistrũ ioħem qui
loquebat᷑ ⁊ nõie archipsulis repete¬
bat: specialit̾ sermonẽ dirigens.
castellum tradam: nisi uidero pͥus¬
alit̾ uos gerere erga me. qmͣ huc¬
usq gesseritis. Et ita absoluti et
apprime intelligentes minime nos
tunc ꝓficere posse: infecto negotio
in angliam uixta qͦd nobis in uin¬
ctum fuit ñ ꝓcedentes. ad dñm no¬
strum infranciam reuersi sumus.
Audiens autem archip̃sul sic. plu¬

Expanded text:
te rex promissam restitutionem comte rex promissam restitutionem compleret, alias non, sed mature ad ipsum reverteremur. Et nos ita proficiscentes regem in Normannia reperimus; verum propter febris tertianae valetudinem, quae jam regi supervenerat, in curia ultra quam crederemus fecimus moram. Cum autem convaluisset rex, ipsum nomine archipraesulis super dictorum promissa restitutione convenimus. Conventus autem more suo distulit, distulit et redistulit: sed tandem ad instantiam nostram nos absolvit, ad magistrum Joannem qui loquebatur et nomine archipraesulis repetebat, specialiter sermonem dirigens: castellum tradam, nisi videro praliter vos gerere erga me quam hucusque gesseritis. » Et ita absoluti et apprime intelligentes minime nos tunc proficere posse, infecto negotio, in Angliam, juxta quod nobis injunctum fuit, non procedentes ad dominum nostrum in Franciam reversi sumus. Audiens autem archipraesul sic plu
Abbreviated transcription (Latin):
me quod dñs rex pepigisset se que¬
oam predia de feodo cantuariensis
eccłe redditurũ: feodum uidełe. cu¬
iusdam nobilis qͥ didebat᷑ wills de ros.
⁊ castrũ quodd̃a ꝓpe cantuariã quod
salwude ̃r: quod henricꝰ quidam
uir magnus de orientali saxonia.
seu ut uulgo dr de essexe cognomi¬
minatus: ante duellum quodd̃a qͦ
euictus fuerat. ab archip̃sule tene¬
bat. Et pret̾ hec turris Rophensis
custodiam. qmͣ de eccle sue iure
fore archip̃sul iam sepe ⁊ sepus
constantissime ⁊acerrime fue¬
rat ꝓtestatus. Et hec quidem que
hic expressimus erant: que archi¬
p̃lul int̾ alia acrius ⁊ instantuis
repetebat. que ⁊ rex ipsi redditu¬
rum ꝓmiserat : cum in norman¬
niam reu̾tisset. Misit itaq dñs
nr ad hoc: sc̃e recordationis ma¬
gistrum ioħ̃em saresberiensem.
postea carnotensem ep̃m. parit̾
⁊ discipłm qui scripsit hec. In iun¬
gens etiam nob̃ ut in angliam
ob dictam causam ꝓcederemꝰ: si for¬

Expanded text:
me quod dominus rex pepigisset se quaeme quod dominus rex pepigisset se quaedam praedia de feodo Cantuariensis Ecclesiae redditurum, feodum videlicet cujusdam nobilis qui dicebatur Willelmus de Ros, et castrum quoddam prope Cantuariam quod Salwude dicitur, quod Henricus quidam vir magnus de orientali Saxonia, seu, ut vulgo dicitur, de Essexe cognominatus, ante duellum quoddam quo evictus fuerat, ab archipraesule tenebat. Et praeter haec turris Rophensis custodiam, quem de ecclesiae suae jure fore archipraesul jam saepe et saepius constantissime et acerrime fuerat protestatus. Et haec quidem, quae hic expressimus, erant quae archipraesul inter alia acrius et instantius repetebat, quae et rex ipsi redditurum promiserat, cum in Normanniam revertisset. Misit itaque dominus noster ad hoc sanctae recordationis magistrum Joannem Saresberiensem postea Carnotensem episcopum pariter et discipulum qui scripsit haec, injungens etiam nobis ut in Angliam ob dictam causam procederemus, si for
Abbreviated transcription (Latin):
sequens historie ordo declarabit.
de nuntiis eiꝰ ad regẽ missis.
acti gͥ ut uidebat᷑ ea die rex
⁊ archip̃sul amici: amicabilit̾ tc̃
inuicem recessert̃. Et post dies
paucos. nuntii nr̃i mangliam
cũ litt̾is regis missi st̃. quib rex
ministerialib suis quos in t̾ra iusti¬
cias regis uocant. de pace facta man-¬
dauit: precipiens ut archip̃sulem ⁊
suos ad sua in om̃i pace ⁊ securitate
restituant. Nos uͦ in franciam ciui¬
tatem ad ꝑegrinationis nr̃e Senonis
remeantes: ad repatriandũ nos para¬
bamus. Decreuit autẽ archipsul
alios adhuc priusqmͣ intraret ip̃e
nuntios p̃missis maiores ⁊ plus in¬
oustrios. mnangliam nutt̾e: que te¬
stimonio fame. caute explorarent.
qui starent ꝓ nobis. qui contra nos.
⁊ si qua occulta molirent᷑ adu̾sum
nos. Et in possessionib nr̃is confis¬
catis: quẽ mandau̾it rex faciende
restitutionis modũ. Archip̾sul ita¬
q decreuerat sic. Ob id etram maxi¬

Expanded text:
sequens historiae ordo declarabit. 2. sequens historiae ordo declarabit. 2. DE NUNTIIS EJUS AD REGEM MISSIS. Facti igitur, ut videbatur, ea die rex et archipraesul amici, amicabiliter tunc invicem recesserunt. Et post dies paucos nuntii nostri in Angliam eum litteris regis missi sunt, quibus rex ministerialibus suis, quos in terra justitias regis vocant, de pace facta mandavit praecipiens ut archipraesulem et suos ad sua in omni pace et securitate restituant. Nos vero in Franciam ad civitatem peregrinationis nostrae Senonis remeantes ad repatriandum nos parabamus. Decrevit autem archipraesul alios adhuc, priusquam intraret ipse, nuntios praemissis majores et plus industrios in Angliam mittere qui testimonio famae caute explorarent, qui starent pro nobis, qui contra nos, et si qua occulta molirentur adversam nos; et in possessionibus nostris confiscatis quem mandaverit rex faciendae restitutionis modum. Archipraesul itaque decreverat sic, ob id etiam maxi
Abbreviated transcription (Latin):
cum eboracensi archiẽp̃o in corona¬
tione henrici filii sui fecerant: se¬
cundum censurã eccl̃iasticam sine
ipsius offensa punire sͥ liceret. Et
annuit rex. uñ ⁊ gr̃as agens de cõ¬
cessioͥ ͤ confestim in oculis om̃ium
se ab equo demisit: ⁊ humilit̃ se ad
regis pedes inclinauit. Cũ uͦ archi¬
p̃sul equũ suũ reascenderet. rex
ascendenti ascensorium aptauit
⁊ tenuit: om̃ib qui circũ uallabãt
cernentib sic ⁊ mirantib. s nes¬
cientib causam: donec archip̃sul
in recessu suis hoc secretiꝰ retuliss.
erneres quidẽ tunc ex multis
cordib cogitationes reuelari. et p̃¬
sertim int̾ aulicos: congratulanti¬
b hiis. aliis uͦ mestis ⁊ confusis. qͥ
priꝰ seditionis ⁊ discordie euomu-¬
erant uirus. Alii uͦ nec mesti nec
confusi. suspicantes simulationẽ
in his: ⁊ quod extrema patis. dissen¬
sio. luctus ⁊ dolor occuparet. Et
in hoc minime decepti hii: sicut

Expanded text:
cum Eboracensi archiepiscopo in coronacum Eboracensi archiepiscopo in coronatione Henrici filii sui fecerant, secundum censuram ecclesiasticam sine ipsius offensa punire sibi liceret. Et annuit rex. Unde et gratias agens de concessione, confestim in oculis omnium se ab equo demisit et humiliter se ad regis pedes inclinavit. Cum vero archipraesul equum suum reascenderet, rex ascendenti ascensorium aptavit et tenuit, omnibus qui circumvallabant cernentibus sic et mirantibus, sed nescientibus causam donec archipraesul in recessu suis hoc secretius retulisset; cerneres quidem tunc ex multis cordibus cogitationes revelari et praesertim inter aulicos, congratulantibus his, aliis vero moestis et confusis, qui prius seditionis et discordiae evomuerant virus. Alii vero nec moesti nec confusi suspicantes simulationem in his et quod extrema pacis dissensio luctus et dolor occuparet. Et in hoc minime accepti hi sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ubi solum ꝓ pacis negato oscło pax
n᷑ra tunc stetit. At nunc fortis xp̃i
athleta pacis cupidus. ñ mortisti¬
midus: non exacto pacis oscło. ne
uł forte sic impediret᷑ pax. sciens
⁊ prudens pacem talem qualem
suscepit. reuera amore pacis uictꝰ.
timore mortis euatuato: quẽ amor
ille plus qmͣ mors fortis. iam foras
die beate marie magdalene. ꝓpe
ubi duoꝵ regũ colloquiũ pͥdie
fuerat. uidel̃c in confinio carno¬
tusie ⁊cenomannie. int̾ duo ca¬
stella quoꝵ unũ noĩatur uie fui:
⁊ alterũ freteual. Et ibi inprato
quodam amenissimo. qͦd tñ sicut
multo post accepimꝰ. dicit᷑ ab inco¬
lis ex antiquo. pratũ ꝓditoꝵ. Et
quidem pax nr̃a sic erat.
Rex autẽ ⁊ archip̾sul soli duo seor¬
sum se in eqͥs in quand̾a planici¬
em deflexerunt: secreto colloqñ¬
tes. Ubi int̾ alia archip̾sul regi
supplicabat. ut inuiriam qmͣ sibi
⁊ eccle sue suffraganei sui ep̃i una

Expanded text:
ubi solum pro pacis negato osculo pax ubi solum pro pacis negato osculo pax nostra tunc stetit. At nunc fortis Christi athleta, pacis cupidus, non mortis timidus, non exacto pacis osculo, ne vel forte sic impediretur pax, sciens et prudens pacem talem qualem suscepit, revera amore pacis victus, timore mortis evacuato, quem amor ille plus quam mors fortis jam foras mdie beatae Mariae Magdalenae prope ubi duorum regum colloquium pridie fuerat, videlicet in confinio Carnotusiae et Cenomanniae, inter duo castella quorum unum nominatur Viefui et alterum Freteval; et ibi in prato quodam amoenissimo, quod tamen sicut multo post accepimus dicitur ab incolis ex antiquo Pratum Proditorum. Et quidem pax nostra sic erat. Rex autem et archipraesul soti duo seorsum se in equis in quamdam planitiem deflexerunt secreto colloquentes; ubi inter alia archipraesul regi supplicabat ut injuriam, quam sibi et Ecclesiae suffraganei sui episcopi una
Abbreviated transcription (Latin):
idens itaq rex
rem iam in tam
arcto: certissime
ꝓmisit pacem.
Unde ⁊ ad quod¬
dam regum qͦd-
umminebat colloquiũ uocati: acces¬
simus. Finito uͦ die tercia regũ col¬
loquio. ⁊ xp̃iano illo rege francoꝵ
iam in recessu: in continenti de pa¬
ce nr̃a actitatur. Et ꝑ magnos qui¬
oem mediatores. quib dñs rex frã-¬
corum in recessu suo nos cõmiserat
ut de pace nr̃a tractarent: nec enĩ
ipsemet potuit seu uoluit. int̾esse
tunc. S quid ꝓtraherem: Ibi pax
nr̃a reformata: osculũ uͦ priꝰ in alio
sicut diximꝰ colloquio quesitũ s ne¬
gatum. nec archip̃sul nunc quesi¬
uit: nec rex obtulit uł negauit.
Nulla quiꝑpe ibi facta de osculo m̃¬
tione: rex publice coram pontifi¬
cib ⁊ pͥncipib qui aderant archi-¬
p̃suli ⁊ suis pacem ⁊ securitatem
concessit. In consuetudinib ⁊ m
ablatis tam mobilib qmͣ immo¬
bilib aliis ue. ea forma pacis obser¬
uata nunc ⁊ concessa. qm supra in
alio regum colloquio p̃ostendimꝰ.

Expanded text:
idens itaque rex rem jam in tam arcto certissime promisit pacem. Unde ad quoddam regum quod imminebat colloquium vocati recessimus. Finito vero die tertia regum colloquio, et Christiano illo rege Francorum jam in recessu, in continenti de pace nostra actitatur, et per magnos quidem mediatores, quibus dominus rex Francorum in recessu suo nos commiserat, ut de pace nostra tractarent, nec enim ipsemet potuit seu voluit interesse tunc. Sed quid protraheremus? Ibi pax nostra reformata, osculum vero prius in alio, sicut diximus, colloquio quaesitum sed negatum, nec archipraesul nunc quaesivit nec rex obtulit vel negavit. Nulla quippe ibi facta de osculo mentione, rex publice coram pontificibus et principibus qui aderant, archipraesuli et suis pacem et securitatem concessit. In consuetudinibus et in ablatis tam mobilibus quam immobilibus aliisve, ea forma pacis observata nunc et concessa, quam supra in alio regum colloquio praeostendimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphanius: Tolerabilis tam̃ lugubris
melus de his. Siquide et si compatien¬
dum ꝓauditis: congaudendũ tam̃
auditui. Quia postea uxta musice
artis legem. Post graues cythare cor¬
das que in huus lugubris meli mo¬
dulatione inferus resonant: ascen¬
ditur et subsequit᷑ in cythara: inacu¬
tis ipsus cordis suauissimꝰ certe me¬
lus ⁊ ocundissimus. Adeo etiam ut
cythara que sicut iam audiuimꝰ huc
usq resonabat ad luctum: postea con¬
uertatur in iubilum. uñ et mag̾ri
cytharedi ipsus regis ueri dauid in
hac cythara sua cytharizantis: uox

Expanded text:
profanius? Tolerabilis tamen lugubris profanius? Tolerabilis tamen lugubris melus de his. Siquidem etsi compatiendum pro auditis, congaudendum tamen auditui. Quia postea juxta musicae artis legem; post graves citharae chordas quae in hujus lugubris meli modulatione inferius resonant, ascenditur et subsequitur in cithara in acutis ipsius chordis suavissimus certe melus et jucundissimus. Adeo etiam ut citharae quae, sicut jam audivimus, huc usque resonabat ad luctum, postea convertatur in jubilum: unde et magistri citharoedi ipsius regis veri David in hac cithara sua citha
Abbreviated transcription (Latin):
laboriosa in multis pugna. et demũ
ipsa mors. Ecce raucus sonꝰ et spis¬
sus. Et de his. lugubris in cychara
melum¬
hac melus. Uerum acute cychare huius
corde tinniunt: cum imꝑatoris et mili¬
tis predicant᷑ diuina. Ex quib gau¬
dium. tripudium.⁊ iubilatio. palma.
et palme corona. incorruptio ipsa et
immortalitas. Ecce clarus sonus et
purus. Et melus de his iocundissimꝰ
in cythara hac. Et unum qͥdem in
cythara hac ꝓut edocti a rege cythare¬
do: artifice manu cytharizauimꝰ me¬
lum. mestũ quide ⁊ lugubrem: et
solum in grauib cythare cordis reso¬
nantem. Utpote de tamuaria et mul¬
tiplici pena. et tam frequenti qmͣ dif¬
ficili pugna. et demũ de tam dura.
tam dura morte imꝑatoris: et morte
militis. Lugubris et grauis melus hic.
Nam ut alia multa dura. grauia. et
ꝓbrosa taceam: qͥd imꝑatoris cruce gͣ¬
uius. qͥd ignominiosius : Et item.
qͥd tali militis decaluatione duriꝰ. qͥd

Expanded text:
laboriosa in multis pugna et demum laboriosa in multis pugna et demum ipsa mors. Ecce raucus sonus et spissus. Et de his lugubris in cithara melus. Verum acutae citharae hujus chordae tinniunt, cum imperatoris et militis praedicantur divina, ex quibus gaudium, tripudium et jubilatio, palma et palmae corona, incorruptio ipsa et immortalitas. Ecce clarus sonus et purus, et melus de his jucundissimus in cithara hac. Et unum quidem in cithara hac, prout edocti a rege citharoedo artifice manu citharizavimus melum, moestum quidem et lugubrem et solum in gravibus citharae chordis resonantem: utpote de tam varia et multiplici poena, et tam frequenti quam difficili pugna, et demum de tam dura, tam dira morte imperatoris et morte militis. Lugubris et gravis melus hic. Nam ut alia multa dura gravia et probrosa taceam, quid imperatoris cruce gravius? quid ignominiosius? Et item quid tali militis decalvatione durius? quid
Abbreviated transcription (Latin):
rici cantici uerbo: mox sicut ꝓ¬
misimus hucusq audiuimꝰ: in humi¬
lis et manufortis regis cythara. pug¬
ne militis ad pugnam imꝑatoris: qͣm
situt concors. qmͣ consona. qmͣ con¬
cinens melodia. Ecce quale canticũ.
in nullo absonum. in nullo dissonũ:
pugne uidełc imꝑatoris ⁊ pugne mi¬
litis:. quodd̃a uelut alternũ canticũ.
Imꝑatoris dico p̾cedentis ⁊ precinen¬
tis: et militis imꝑatorem suũ et si ñ
consequentis: subsequentis tñ ⁊ con¬
corditer respondentis in choro p̾cen¬
tori. hoc quippe est illud ꝓphete can¬
ticum ꝓmelech ad respondendum.
S melus totus lugubris hic. et ue¬
lut raucidum ⁊ amarũ totũ: canticũ
hoc. ut pote in inferiorib cythare cor¬
dis decantatũ. Siqͥdem iuxta musice
artis legẽ. sunt ⁊ in cythara hac sicut
gͣues corde: ⁊ acute. Et gͣues qͥdem qͣi rau¬
cũ ⁊ spissũ resonãt: s tuniunt acute.
humana. ex quib dolor et meror.
multiplex uidełc pena: et crebra et

Expanded text:
rici cantici verbo, mox sicut promisimus hucusque audivimus in humilis et manu fortis regis cithara pugnae militis ad pugnam Imperatoris, quam sicut concors, quam consona, quam concinens melodia. Ecce quale canticum in nullo absonum, in nullo dissonum, pugnae videlicet Imperatoris et pugnae militis quoddam velut alternum canticum. Imperatoris dico praecedentis et praecinentis et militis imperatorem suum, etsi non consequentis, subsequentis tamen, et concorditer respondentis in choro praecentori. Hoc quippe est illud prophetae canticum pro Melech ad respondendum. Sed melus totus lugubris hic, et velut raucidum et amarum totum canticum hoc, utpote in inferioribus citharae chordis decantatum. Siquidem juxta musicae artis legem sunt et in cithara hac sicut graves chordae et acutae; et graves quidem quasi raucum et spissum resonant, sed tinniunt acutae. humana, ex quibus dolor et moeror, multiplex videlicet poena, et crebra et
Abbreviated transcription (Latin):
ram: ad resonandũ ⁊ formandum
hunc. illuis saltẽ similis. qͥ et siñ
aliis canat dulcit᷑ canit sibi. Attemp¬
tabo inqmͣ ut cũq formare hunc:
presertim cũ ut iam diximus: pre¬
tacti ordinis ratio exigat sic. S in
pͥmis nc̃ ordine p̃disposito ꝓcedentes:
modulata iam cythara nr̃a sic: in me¬
diis ꝙythare cordis scđ̃m melum hunc
ꝓscientie nr̃e modulo resonabimus.
Ante alia decantantes nunc: quanta
fuerit uisibilis palme gła in uictori¬
osa morte imꝑatoris: et mox similit̾
qnͣta in militis. imꝑatorem suũ et si
non consequentis: euestigio tam̃ sub¬
sequentis et adorantis
Scd̃s melus:

Expanded text:
ram ad resonandum et formandum ram ad resonandum et formandum hunc, illius saltem similis qui, etsi non aliis canat, dulciter canit sibi. Attentabo, inquam, utcunque formare hunc, praesertim cum, ut jam diximus, praetacti ordinis ratio exigat sic. Sed in primis nunc ordine praedisposito procedentis modulata jam cithara nostra sic in mediis citharae chordis secundum melum hunc pro scientiae nostrae modulo resonabimus: ante alia decantantes nunc, quanta fuerit visibilis palmae gloria in victoriosa morte imperatoris, et mox similiter quanta in militis, imperatorem suum, etsi non consequentis, e vestigio tamen subsequentis et adorantis SECUNDUS MELUS
Abbreviated transcription (Latin):
et post medias eiusdem cythare nr̃e
cordas. in quib scd̾s melus ꝓut rex
magist᷑ cytharedus edocebit iam for¬
mabitur: in acutiorib et subtiliorib
cythare cordis melus t̾cius resonaret.
Hoc ꝓfecto consequens et ordo exige¬
ret sic: siqͥs tam̃ a deo edoctus in suꝑ¬
celesti musica didicisset iuxta quõd
ipsius meli consonantia et concors ar-¬
monia deposcẽt: in dauitica cychara
formare ipsum. Quod qͥdem ni fallor:
sub sole nemo. De hoc quippe melo st̃
archana illa uerba que ñ licet hõi
loqui. Etiam si angłs norit formare
hunc: nescio. Melus enĩ adeo suauis.
a deo dulcis. subtilis adeo: quod sen¬
sum omnẽ exuꝑat. ueruntam̃ si ue¬
rus rex nr̃ dauid magistꝰ ipse cycha¬
rista uł in modico ꝓut dignabit᷑
ipse edocuerit: cũ ad hoc uentũ fue¬
rit: attemptabo mouere manꝰ. apta-¬
re digitos. cauillas errgere. torque¬
re plectrum. Et sic ꝓscientie datis ui¬
rib: conabor utcumq pulsare cycha¬

Expanded text:
et post medias ejusdem citharae nostrae et post medias ejusdem citharae nostrae chordas, in quibus secundus melus prout rex magister citharoedus edocebit, jam formabitur, in acutioribus et subtilioribus citharae chordis melus tertius resonaret. Hoc profecto consequens et ordo exigeret sic: si quis tamen adeo edoctus in supercoelesti musica didicisset, juxta quod ipsius meli consonantia et concors harmonia deposceret in Davidica cithara formare ipsum. Quod quidem, ni fallor, sub sole nemo. De hoc quippe melo sunt arcana illa verba, quae non licet homini loqui. Etiamsi angelus norit formare hunc nescio. Melus enim adeo suavis, adeo dulcis, subtilis adeo, quod sensum omnem exsuperat. Verumtamen si verus rex noster David, magister ipse citharista, vel in modico prout dignabitur ipse edocuerit, cum ad hoc ventum fuerit, attentabo movere manus, aptare digitos, cavillas erigere, torquere plectrum; et sic pro scientiae datis viribus conabor utcunque pulsare citha
Abbreviated transcription (Latin):
illa et in excogitabilis supra omnem
solem. et supra omnẽ sensum in celis
celoꝵ imꝑatoris gła. ꝑ mortis obedi¬
entiam obtenta: de imꝑatoris mor¬
tis palma inuisibili est. Et quod
dico de iniusibili palma mortis im¬
ꝑatoris: similit̾ dico et de militis.
Qui sicut imꝑator ꝑ mortem: et ip¬
se similit̾ ꝑ mortem. imꝑatoris sui
obtinuit głam. S quidem ante alia
de uisibili palma mortis militis.
ad uisibilem palmã mortis imꝑato¬
ris: post pͥmũ melũ de pugna uisi¬
bili eorunde et consimili: sicut ordo
desiderat: subsequent̾ melus hic in
cythara nr̃a dauitica resonabit.
t ꝓfecto consequens et ordo exige¬
ret sic: ut subsequent᷑ post melum
hunc scł̃m de uisibili ⁊ consimili
palma mortis militis. ad mortẽ im¬
ꝑatoris: de palma mortis eorunde
inuisibili et consimili: melus terciꝰ
formaret᷑. Ut ita in calce post graues
et inferiores cythare cordas in quib
iam melus pͥmus uttũq formatꝰ ẽ.

Expanded text:
illa et inexcogitabilis supra omnem illa et inexcogitabilis supra omnem solem et supra omnem sensum, in coelis coelorum imperatoris gloria, per mortis obedientiam obtenta de imperatoris mortis palma invisibili est. Et quod dico de invisibili palma mortis imperatoris, similiter dico et de militis. Qui sicut imperator per mortem, et ipse similiter per mortem imperatoris sui obtinuit gloriam. Sed quidem ante alia de visibili palma mortis militis ad visibilem palmam mortis imperatoris, post primum melum de pugna visibili eorumdem et consimili, sicut ordo desiderat, subsequenter melus hic in cithara nostra Davidica resonabit. Et profecto consequens et ordo exigeret sic, ut subsequenter post melum hunc secundum de visibili et consimili palma mortis militis ad mortem imperatoris, de palma mortis eorumdem invisibili et consimili melus tertius formaretur. Ut ita in calce post graves et inferiores citharae chordas, in quibus jam melus primus utcunque formatus
Abbreviated transcription (Latin):
bis adhuc incarne militantib: ex
parte ostendit᷑. ꝑ qm inuitam᷑ ad si¬
mile. Et hanc uisibilem palmam
dicimꝰ. Alteram uͦ palmam que supͣ
solem. que ⁊ omnẽ excedit sensum.
cuꝰ głam soli qui iam tumphant
uident et sentiunt: inuisibilem im¬
ꝑatoris et militis palmam dicimus.
Ut igit ad sequentia declaranda int̾
duas palmas has. uisibilem sciłc et in¬
uisibilem euidentissime distingua¬
mus. imꝑatoris uisibilem palmam
mortis dicimꝰ: quicqͥd sub sole in car¬
ne et ꝑ carnem triumphalit̾ gessit.
siue ab homine corporalit̾ uisum
siue non: totum tam̃ ĩd de imꝑato¬
ris uisibili palma mortis reputan¬
dum. eo qͦd sub sole factum. et in
carne ⁊ ꝑ carnẽ: et ꝓpter carnem.
Et quod dico de hac imꝑatoris palma
uisibili: simile dico et de militis. Quic¬
qͥd uidełc ipse sub sole triumphaliter
gesserit aut potiꝰ imꝑator ꝓpter ip̃m:
similit̾ ad iuisibilem mortis militis
palmam ꝑtinere. uerum admiranda

Expanded text:
bis adhuc in carne militantibus ex bis adhuc in carne militantibus ex parte ostenditur, per quam invitamur ad simile. Et hanc visibilem palmam dicimus. Alteram vero palmam, quae supra solem, quae et omnem excedit sensum, cujus gloriam soli qui jam triumphant vident et sentiunt, invisibilem imperatoris et militis palmam dicimus. Ut igitur ad sequentia declaranda inter duas palmas has, visibilem scilicet et invisibilem, evidentissime distinguamus, imperatoris visibilem palmam mortis dicimus, quidquid sub sole in carne et per carnem triumphaliter gessit, sive ab homine corporaliter visum, sive non, totum tamen id de imperatoris visibili palma mortis reputandum, eo quod sub sole factum et in carne et per carnem et propter carnem. Et quod dico de hac imperatoris palma visibili, simile dico et de militis: quidquid videlicet ipse sub sole triumphaliter gesserit, aut potius imperator propter ipsum similiter, ad visibilem mortis militis palmam pertinere. Verum admiranda
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatoris ⁊ mortẽ militis: subsequen¬
ter nunc uisibilis palma mortis mi¬
litis uisibili palme mortis imꝑatoris.
et si ñ coequet᷑: assimilet᷑ tam̃. Et
erunt sic uxta ꝓmissũ nr̃m meli
subsequentis note: de his. Quas sic̃
magist̃ cycharedus rex nos edocue¬
rit: deinceps in cythara sua cythari¬
zabimus. Uerũ melus hic sicut nec
in grauib: sic nec inacutiorib cycha¬
re cordis mõdulandus. s dumtaxat
in mediis. Nam in mediis: quo in¬
telligibilius: et tutius resonabimus.
erũ unũ hic istoꝵ meloꝵ auditores
ꝓpter ea que sequunt᷑ p̾moneo nũc
et premunio: quõd quẽ admodũ pri¬
or melus in cythara nr̃a presonuit
de imꝑatoris et militis in carne hac
pugna uisibili: ita ⁊ de iusibili pal¬
ma mortis imꝑatoris. et mortis mili¬
tis: totus hic subsequens melus reso¬
nabit. Siquicde sicut imꝑatoris sic et
mortis militis: duplex palma. Una
que sub sole in t̾ris obtinet᷑. que no¬

Expanded text:
imperatoris et mortem militis subsequenimperatoris et mortem militis subsequenter nunc visibilis palma mortis militis visibili palmae mortis imperatoris, etsi non coaequetur, assimiletur tamen. Et erunt sic juxta promissum nostrum meli subsequentis notae de his. Quas sicut Magister citharoedus rex nos edocuerit, deinceps in cithara sua citharizabimus. Verum melus hic, sicut nec in gravibus, sic nec in acutioribus citharae chordis modulandus, sed duntaxat in mediis. Nam in mediis quo intelligibilius et tutius resonabimus. Verum unum hic istorum melorum auditores propter ea quae sequuntur praemoneo nunc et praemunio, quod quemadmodum prior melus in cithara nostra praesonuit de imperatoris et militis in carne hac pugna visibili, ita et de visibili palma mortis imperatoris et mortis militis totus hic subsequens melus resonabit. Siquidem sicut imperatoris, sic et mortis militis duplex palma. Una quae sub sole in terris obtinetur quae no
Abbreviated transcription (Latin):
celestib terestrib. ⁊ infernalib ex¬
hibetur reu̾entia: et conclamatur
uictoria. Cui ⁊ omnis lingua confi¬
tet᷑ q̃d post tam durã. tam diram
capitis tunsionem: ipse sit in gla
dei ꝑatris. in gła sui imꝑatoris. Unde
et iam ab oriente et ab occĩdente et a
finib terre ueniunt: in sepulchro
dormientis adhuc adorare uulnera.
inuocare patrocinia: et supplicare suf¬
fragia.
gitur nunc ꝑ modicũ hic expectan¬
dumꝰ. Ut int̾im cythara nr̃a que priꝰ
in inferiorib et grauiorib ipsius
cordis de pena et pugna. de sudore
imꝑatoris et sudore militis. ⁊ morte¬
et morte. melum mestum ⁊ lugubrẽ.
et si concordem et consonum resona-¬
bat: deinceps ad suꝑiores et acutiores
cordas quasi plectro reflexo: ad alte¬
riusmõdi modulet᷑ melũ. ut eo dultiꝰ
quo qͥd altius resonet. Ut unxta ꝓmis¬
sum nr̃m supͣ: post penã et pugnã.
post sudores et agones. Post mortem

Expanded text:
coelestibus, terrestribus et infernalibus excoelestibus, terrestribus et infernalibus exhibetur reverentia et conclamatur victoria. Cui et omnis lingua confitetur quod post tam duram, tam diram capitis tunsionem ipse sit in gloria Dei Patris, in gloria sui imperatoris. Unde et jam ab Oriente et ab Occidente et a finibus terrae veniunt in sepulcro dormientis adhuc adorare vulnera, invocare patrocinia et supplicare suffragia. Igitur nunc per modicum hic exspectandum, ut interim cithara nostra, quae prius in inferioribus et gravioribus ipsius chordis de poena et pugna, de sudore imperatoris et sudore militis et morte melum moestum et lugubrem, etsi concordem et consonum resonabat deinceps ad superiores et acutiores chordas, quasi plectro reflexo ad alterius modi moduletur melum, ut eo dulcius quo quid altius resonet. Ut juxta promissum nostrum supra post poenam et pugnam, post sudores et agones, post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
lus ad crucifixi imꝑatoris głam. et pre¬
conium in auditũ: mox annectitur.
qui post crucẽ et ꝑ crucem ãdeo ex¬
altatur: cui nomen. et nomen quod
est suꝑ omne nomen datur. Ut per
tam ignominiosã penã etiã ẽet sibi
gr̃e: quõd et nature. Cui uelut om̃i¬
um monarcho eiuscde pene merito
ut in eode pretacto discipłi cythare¬
di melo subsequit᷑: trium scłoꝵ
mundoꝵ ue trium: omne genu cur¬
uatur. angłoꝵ uidełe. hominum
oemonũ. Cui et om̃ium credenti¬
um lingua conficetur. qͦd post tan¬
tam ignominiam crucis: ipse sit
in coequali ⁊ coet̾na gła om̃ipotentis
pt̾is. Et quicde meli huiꝰ notule consi¬
miles his imꝑatoris: similit̾ ad
głam et laudem militis in hac cytha¬
ra et si non intam altis tam acutis
cythare cordis: resonande. Ecce enĩ
quia sicut imꝑatori post crucem.
ita et militi post decaluationẽ: no¬
men maximũ ꝑ uniu̾sa orbis cli¬
mata dat᷑. Cui nec dubitandum. a

Expanded text:
lus ad crucifixi imperatoris gloriam et praelus ad crucifixi imperatoris gloriam et praeconium inauditum mox adnectitur, qui post crucem et per crucem adeo exaltatur, cui nomen et nomen quod est super omne nomen datur, ut per tam ignominiosam poenam etiam esset sibi gratiae quod et naturae. Cui velut omnium monarcho ejusdem poenae merito, ut in eodem praetacto discipuli citharoedi melo subsequitur trium saeculorum mundorumve trium omne genu curvatur, angelorum videlicet, hominum, daemonum. Cui et omnium credentium lingua confitetur quod post tantam ignominiam crucis ipse sit in coaequali et coaeterna gloria omnipotentis Patris. Et quidem meli hujus notulae consimiles his imperatoris similiter ad gloriam et laudem militis in hac cithara, etsi non in tam altis, tam acutis citharae chordis resonandae. Ecce enim quia sicut imperatori post crucem, ita et militi post decalvationem nomen maximum per universa orbis climata datur. Cui nec dubitandum a
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotum et scribis. et condemp¬
nabunt eum morte. et tradent eũ
gentib ad illudendum. et flagellan¬
dum. et crutifigendũ. Ecce luctuosus
in hac dauid cychara:. melus. ipso da¬
uid eam in grauiorib cordis tangen¬
te: et modulante sic. S que mͦ sic re¬
sonabat ad luctum: mox uertitur in
gaudium. Et tertia inqͥt die resur¬
get. Pariter et discipłs cytharedus.
cytharizans in cythara hac. et magi¬
strum sequens: mox postqmͣ dolo¬
ris et luctus melum in grauiorib
et inferiorib cythare cordis cythari¬
zauerat: mox flexo plectro. et eo dul¬
tiores quo acutiores cythare cordas suꝑi-¬
ores tangens. et alterusmodi melum
in cẏthara modulans: iocunde et ue¬
lut cũ tripudio decantabat in cytha¬
ra. Propt̾ quod inquiens exaltauit il¬
lum ds. et donauit illi nomen quod
est suꝑ omne nomen. Ecce quia post
tam luctuosum melum: qmͣ dulcis.
qͣm iocundus. qmͣ plenꝰ gaudio et
tripudio: mox alter et alteruismodi me¬

Expanded text:
condemnabunt eum morte, et tradent eum gentibus ad illudendum et flagellandum et crucifigendum . Ecce luctuosus in hac David cithara melus, ipso David eam in gravioribus chordis tangente et modulante sic. Sed quae modo sic resonabat ad luctum, mox vertitur in gaudium: Et tertia, inquit, die resurget . Pariter et discipulus citharoedus, citharizans in cithara hac et Magistrum sequens, mox postquam doloris et luctus melum in gravioribus et inferioribus citharae chordis citharizaverat, mox flexo plectro et eo dulciores quo acutiores citharae chordas superiores tangens, et alterius modi melum in cithara modulans jucunde et velut cum tripudio decantabat in cithara. Propter quod, inquiens, exaltavit illum Deus et donavit illi nomen quod est super omne nomen . Ecce quia post tam luctuosum melum quam dulcis, quam jucundus, quam plenus gaudio et tripudio, mox alter et alterius modi me
Abbreviated transcription (Latin):
uersali matre eccła.
ꝑegͥnis aut̃ ante pectus ponit᷑: aut hu¬
mero affigit᷑. Similit̾ et militis uexillũ
uasis: a siuis ante pectus. Quod supra
etiam muistice ostensum: aꝑumus.
cationem mystice palam mundo sem
ꝑ ꝓponit᷑. Similit̾ ⁊ militis uexillũ
alterũ: ob myst̾ium simile. Et hoc
pra altare ineminentiori ponit᷑. Si¬
milit̾ et militis uexillum uasis: nunc

Expanded text:
ersali matre Ecclesiperegrinis aut ante pectus ponitur aut humero affigitur. Similiter et militis vexillum vasis a suis ante pectus. Quod supra etiam mystice ostensum aperuimusad aedificationem mystice palam mundo semper proponitur. Similiter et militis vexillum alterum ob mysterium simile. Et hoc pra altare in eminentiori ponitur. Similiter et militis vexillum vasis nunc
Abbreviated transcription (Latin):
oñie Quoiret: Quo se u̾teret: Ce¬
dere qͥppe turpe: certare ꝑiculo¬
sum. Cirtudedert̃ apes. tauri pin¬
gues obsedert̃: in corde maris cir¬
cũ sepiebat occeanꝰ. S certe ut
uerũ fatear. fortis ille athleta dñi
arietem dñici gregis se recognoscen̾:
ñ cogitabat de fuga s de pugna.
iam intelligens se ñ ad homines.
s ad bestias pugnaturuĩ: ouib¬
renda: aliqͣnͣtulum incipiunt iam
obrigescere digiti. ⁊ calamꝰ quidem
tardius ⁊ trepidiꝰ figit᷑. Lo quid̃e tre¬
pidiꝰ: quo qͥs ab aliis ñ a se audita
uł uisa magis hesitans refert. uerũ¬
tñ multis ⁊ scis uiris qͥ audiert̃ et
uidert aquib ⁊ nos accepimꝰ. indu¬
bitant̾ credendũ. ne forte in credu¬

Expanded text:
Domini? quo iret? quo se verteret? CeDomini? quo iret? quo se verteret? Cedere quippe turpe, certare periculosum. Circumdederunt apes, tauri pingues obsederunt, in corde maris circumsepiebat oceanus. Sed certe, ut verum fatear, fortis ille athleta Domini arietem Dominici gregis se recognoscens, non cogitabat de fuga sed de pugna, jam intelligens se non ad homines, sed ad bestias pugnaturum ovibrenda, aliquantulum incipiunt jam obrigescere digiti, et calamus quidem tardius et trepidius figitur, eo quidem trepidius quo quis ab aliis non a se audita vel visa magis haesitans refert. Verumtamen multis et sanctis viris, qui audierunt et viderunt, a quibus et nos accepimus, indubitanter credendu
Abbreviated transcription (Latin):
hanc regressurum: nͥ quia tẽ tam
festus tã sollemnis urgebat dies.
uidełc natalis dñi. qͦ eccle sue abesse
noluit. Et ita ñ ꝓcedens: cantuariã
reuersus est.
Iudientes itaq sic ne ꝓcederet.
mimici ei extulert̃ caput.⁊ ipsuis¬
U.
iam capiti minabant᷑. Et p̾sertim
ꝓgenies illa iuꝑarũ que dr de Sro¬
cheis: turpib ⁊ ignominiosis iniu¬
riis lacessiebant. Int̾ qͦs imꝰ erat de
funesta illa ꝓgenie dictus rob̾tus
de Broc: clericus ut aiebant. Hic
in ignominiã ⁊ contẽptũ archip̃¬
sulis um̾tum quodd̃a quod que¬
dam culine nr̃e necessaria uehe¬
bat. cui forte obuiauit in uia: ex¬
curtauit. Ium̃tum hoc mutilatũ
sic: añ archip̾sulem ductum est.
his ⁊ huiꝰcemi ꝓbrosis: domꝰ illa ex¬
asꝑans diatim nos exacerbabat:
existimans appͥme regi patͥ qui
nob̃cũ pacẽ fecerat: gratũ se ex
felicior. qͥa in pace amaritudo nr̃a
amarissima. Qd gͥ faceret athleta

Expanded text:
hanc regressurum, nisi quia tunc jam hanc regressurum, nisi quia tunc jam festus tam solemnis urgebat dies, videlicet Natalis Domini, quo ecclesiae suae abesse noluit. Et ita non procedens Cantuariam reversus est. Audientes itaque sic ne procederet inimici ejus extulerunt caput, et ipsius jam capiti minabantur. Et praesertim progenies illa viperarum quae dicitur de Brocheis turpibus et ignominiosis injuriis lacessebant. Inter quos unus erat de funesta illa progenie, dictus Robertus de Broc clericus, ut aiebant. Hic in ignominiam et contemptum archipraesulis jumentum quoddam, quod quaedam culinae nostrae necessaria vehebat, cui forte obviavit in via, excurtavit. Jumentum hoc mutilatum sic ante archipraesulem ductum est. His et hujuscemodi probrosis domus illa exasperans diatim nos exacerbabat, existimans apprime regi patri qui nobiscum pacem fecerat gratum se ex felicior, quia in pace amaritudo nostra amarissima. Quod igitur faceret athleta
Abbreviated transcription (Latin):
tia sua in orto dñi distorte ⁊ in com¬
posite excreuert̃. Itaq post dies pau¬
cos a cantuaria ꝓfecti: in multo co¬
mitatu londoniam uienimꝰ. Milites
uͦ aliquot nob̾cum. qͥa ut dicebat᷑:
in uia abscondert̃ suꝑbi laqueum
nob̃. Cũ uͦ ciuitati appropinqͣre¬
mꝰ: uniu̾sa ciuitas cõmota p̃ gau¬
dio : ⁊ ciuitatenses qͦtqͦt archip̃suli
occurrert̾: ip̃m cũ gaudio ⁊ exul¬
tatione multa excipientes.
ncrastino uͦ cũ iam pararemꝰ nos
ad ꝓcedendũ: ecce in mane regis
uinioris nuntii. noĩe regis archip̃-¬
suli in hibentes. ne ꝓcecł̾et: s ad
eccł̃iam suã reu̾teret᷑. Nec tñ ar¬
bitret᷑ qͥs hoc de regis iunioris aĩo
ꝓuenisse: s potiꝰ de aulicoꝵ con¬
silio sub quoꝵ custodia erat ipse:
arbitrantiũ se sic regi patͥ presta¬
turos obsequiũ. Archip̃sul uͦ tan¬
qmͣ qui sp̃u feruens: mox respon¬
dit se nullatenꝰ ꝓpt̾ in hibitionem

Expanded text:
tia sua in horto Domini distorte et incomtia sua in horto Domini distorte et incomposite excreverunt. Itaque post dies paucos a Cantuaria profecti in multo comitatu Londoniam venimus; milites vero aliquot nobiscum, quia ut dicebatur, in via absconderunt superbi laqueum nobis. Cum vero civitati appropinquaremus, universa civitas commota prae gaudio et civitatenses quotquot archipraesuli occurrerunt, ipsum cum gaudio et exsultatione multa excipientes. In crastino vero, cum jam pararemus nos ad procedendum, ecce in mane regis junioris nuntii, nomine regis archipraesuli inhibentes ne procederet, sed ad ecclesiam suam reverteretur. Nec tamen arbitretur quis hoc de regis junioris animo provenisse, sed potius de aulicorum consilio, sub quorum custodia erat ipse, arbitrantium se sic regi patri praestaturos obsequium. Archipraesul vero, tanquam qui spiritu fervens, mox respondit se nullatenus propter inhibitionem
Abbreviated transcription (Latin):
uidebat᷑. Et hoc quide ut ꝓcerto acce¬
pimꝰ ñ de uoluntate pueri. s quia
alit̾ ꝓ rege patre ñ audebat. nec
ꝓaulicis ipsus pedagogis. qͥb fili¬
um suũ rex cõmiserat: qui plus pa¬
trem qmͣ filiũ uerebant᷑. Uñ ⁊ mis¬
sus nr̃ nec ab his nec ab illis in aula
benigne exceptꝰ est: ꝓ rege patre
ñ audentib alit̾.
Assus itaꝙ nr̃ ad nos in breui re¬
uersus. utpote sicut diximꝰ puero
regi minꝰ acceptꝰ. certũ nob̃ ñ repor¬
tauit responsum: s in aduentu suo
ad curiã. retulit nob̃ aule fastum.
uuiltũ. ⁊ suꝑcilia. Archip̃sul uͦ tan¬
qm constantie uir. nichominꝰ sepa¬
rabat ad iter: uolens in pͥmis sicut
disposuit quẽ necdũ uiderat. alũp¬
num suũ puerũ uidere regẽ. et
postea ꝓuinciam aqua tam diu ab¬
sens fuerat circuire. ꝓꝑans ⁊ anhe¬
lans ad discurrendũ ubiq: ut ex¬
plantaret ⁊ eradicaret que in absen¬

Expanded text:
videbatur: et hoc quidem, ut pro certo accevidebatur: et hoc quidem, ut pro certo accepimus, non de voluntate pueri, sed quia aliter pro rege patre non audebat nec pro aulicis ipsius paedagogis, quibus filium suum rex commiserat, qui plus patrem quam filium verebantur. Unde et missus noster nec ab his nec ab illis in aula benigne exceptus est pro rege patre non audentibus aliter. Missus itaque noster ad nos in brevi reversus, utpote, sicut diximus, puero regi minus acceptus, certum nobis non reportavit responsum, sed adventu suo ad curiam retulit nobis aulae fastum, vultum et supercilia. Archipraesul vero, tanquam constantiae vir, nihilominus se parabat ad iter, volens in primis sicut disposuit, quem necdum viderat, alumnum suum puerum videre regem, et postea provinciam a qua tam diu absens fuerat circuire, properans et anhelans ad discurrendum ubique ut explantaret et eradicaret quae in absen
Abbreviated transcription (Latin):
clarabit. Et int̾im ad archip̾sułe nr̃m
hystorie stilus retorqueat᷑. ⁊ preosten-¬
damꝰ qualit̾ post aduentũ suũ. se
in anglia gesserit.
taq ut prefati sumꝰ cantuariã ueni-¬
ens: post paucos aduentꝰ sui dies mi¬
sit ad iam sepedictũ egregiũ illum
puerũ henricũ regis filiũ. tunc re-¬
gem. a iam suspensis ep̃is corona¬
tum. Misit autẽ bone memorie ⁊
utinam bone. ricardũ tc̃ priorem
sc̃i martini de dorob̃nia. uirũ satis
eloq̃ntem ⁊ industriũ: postea in
sede metropolitana dñi ñri succes¬
sorem. Qui ad regem ueniens. ip̃m¬
noĩe archip̃sulis officiose salutauit.
et eiꝰ aduentũ in t̾ram nuntiauit. ip¬
sum de ep̃oꝵ suspensione sicut in uin¬
ctum fuerat. excusans. ⁊ qͦd de ꝑmis¬
sione regis patris sui: factũ fuisset
sic. Adiciens qͦd ad ipsum tanqmͣ ad
oñm uenire in breui: archip̃sul se
pararet. Uerũ puer ille rex nec nun¬
tium nec nuntii uerba: acceptare

Expanded text:
clarabit. Et interim ad archipraesulem nostrum clarabit. Et interim ad archipraesulem nostrum historiae stylus retorqueatur et praeostendamus qualiter post adventum suum se in Anglia gesserit. Itaque, ut praefati sumus, Cantuariam veniens post paucos adventus sui dies misit ad jam saepe dictum egregium illum puerum Henricum regis filium, tunc regem a jam suspensis episcopis coronatum. Misit autem bonae memoriae et utinam bonae Ricardum tunc priorem Sancti Martini de Dorobernia, virum satis eloquentem et industrium, postea in sede metropolitana domini nostri successorem. Qui ad regem veniens ipnomine archipraesulis officiose salutavit et ejus adventum in terram nuntiavit, ipsum de episcoporum suspensione sicut injunctum fuerat excusans, et quod de permissione regis patris sui factum fuisset sic: adjiciens quod ad ipsum tanquam ad dominum venire in brevi archipraesul se pararet. Verum puer ille rex nec nuntium nec nuntii verba acceptare
Abbreviated transcription (Latin):
Unam contestantes ip̃m debere le¬
sis: ledenti alteram. Querulo itaq
et exacerbatiuo sermone mox enar¬
rant: qmͣ p̾cipitant᷑. qmͣ temere.
qm suꝑbe. cantua riensis archiep̃c
maduentꝰ sui mitio regnũ tur¬
bauerit ⁊ sacerdotiũ: pace de regia
miseratione concessa sibi ⁊ siuis.
abutens. Nñ ⁊ totam anglicanã eccł̃i¬
am in luctu ẽẽ addebant. uniu̾sis ꝑ
angliam ep̃is suspensis: semetipsis
etiam excõmunicatis ⁊ suspensis. Et
totã hanc factam eis confusionẽ ad¬
oebant. ꝓ causa tã regia. tã magni¬
fica. tam necessaria. tã honesta: qͦd
uidełc filiũ suũ pͥmogenitũ regni
heredem coronassent. Phec ⁊ his si¬
milia ⁊ maiora his: diatim ꝑ se. et
ꝑ complices suos regẽ in archipsulẽ
instigant sic. Uerũ qualit̃ ⁊ qnͣtum
rex cõmotꝰ. immo in qualem ⁊ quan¬
tum furorem ⁊ insaniam instigan¬
tib his conu̾sus fu̾it. int̾mitto nc̃:
sequens id loco suo hystorie ordo de¬

Expanded text:
unam contestantes ipsum debere laesis, laedenti alteram. Querulo itaque et exacerbativo sermone mox enarrant quam praecipitanter, quam temere, quam superbe Cantuariensis archiepiscopus in adventus sui initio regnum turbaverit et sacerdotium, pace de regia miseratione concessa sibi et suis abutens. Unde et totam Anglicanam Ecclesiam in luctu esse addebant universis per Angliam episcopis suspensis, semetipsis etiam excommunicatis et suspensis. Et totam hanc factam eis confusionem addebant, pro causa tam regia, tam magnifica, tam necessaria, tam honesta, quod videlicet filium suum primogenitum regni haeredem coronassent. Per haec et his similia et majora his diatim per se et per complices suos regem in archipraesulem instigant sic. Verum qualiter et quantum rex commotus, imo in qualem et quantum furorem et insaniam instigantibus his conversus fuerit, intermitto nunc; sequens id loco suo historiae ordo de
Abbreviated transcription (Latin):
in lege formam exemplarem: a sum-¬
mo om̃ium aurifice ⁊ ipsuis largito¬
re fãbricata. Carismatũ uidełc uarie¬
tate multiplici int̾ra silis et distincta:
et quatuor p̾̃sertim exprẽsis ⁊ in pres¬
sis uirtutib pͥncipalib. quasi quatuor
ipsuis sp̃c scĩ fabricatoris digitis: alta.
Aureola quidẽ dicta ñ ꝓ paruitate aut
diminutione corone: s potus ꝓ ꝑfe¬
ctoꝵ quib solis danda ẽ paucitate.
Hec duplex militis tͥumphatoris coro-¬
na: illa ni fallor mite magnitudiĩ¬

Expanded text:
in lege formam exemplarem a sumin lege formam exemplarem a summo omnium aurifice et ipsius largitore fabricata. Charismatum videlicet varietate multiplici in terra silis et distincta et quatuor praesertim expressis et impressis virtutibus principalibus, quasi quatuor ipsius Spiritus sancti fabricatoris digitis alta. Aureola quidem dicta non pro parvitate aut diminutione coronae, sed potius pro perfectorum quibus solis danda est paucitate. Haec duplex militis triumphatoris corona illa, ni fallor, mirae magnitudi