comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
torserte se dũ currit: statim crepat.
Rinatrix serpens aquã ueneno inficiens.
In qͦcunq enĩ fonte fuerit: eũ ueneno
immiscet. De qͦ lucanꝰ. Rinatrix uiola¬
tor aquȩ. Cencris serpens inflexuosa.
quȩ semꝑ rectũ iter efficit. De qua luca¬
nus. Et semꝑ recto lapsurus limite cen¬
cris. Parias serpens quȩ semꝑ incauda
ambulat. & sulcũ facere uidet᷑. De qua
idẽ lucanꝰ Quo contẽptusiter cauda
sulcare parias. Boas anguis ttaliȩ im¬
mensa mole ꝑsequit᷑ greges arm̾torũ
& bubalos. & plurimo lacte riguis se
uberib innectit. & sugens interimit.
atq inde a boum depopulatione. bo¬
as nom̃ accepit. Iaculus. serpens uolans
de quo lucanꝰ. Iaculiq uolucres. Exili¬
unt enĩ in arborib. & dũ aliqđ ani¬
mal obuiũ fuerit. iactant se suꝑ eũ
& perimunt. Unde & iaculi dicti st̃.
Inarabia autẽ serpentes st̃ cũ alis.
quȩ sirenȩ uocant᷑ : quȩ plus currunt

Expanded text:
torserit se, dum currit, statim crepat. torserit se, dum currit, statim crepat. Natrix serpens aquam veneno inficiens; in quocumque enim fonte fuerit, eum veneno inmiscit. De quo Lucanus9, 720: Natrix violator aquae. Cenchris serpens inflexuosa, quae semper rectum iter efficit. De qua Lucanus9, 712: Et semper recto lapsurus limite cenchris. Parias serpens quae semper in cauda ambulat et sulcum facere videtur. De quo idem Lucanus9, 721: Quo contentus iter cauda sulcare parias. Boas, anguis Italiae inmensa mole, persequitur greges armentorum et bubalos, et plurimo lacte riguis se uberibus innectit et sugens interimit, atque inde a boum depopulatione boas nomen accepit. Iaculus serpens volans. De quo Lucanus9, 720: Iaculique volucres. Exiliunt enim in arboribus, et dum aliquod animal obvium fuerit, iactant se super eum et perimunt; unde et iaculi dicti sunt. In Arabia autem sunt serpentes cum alis, quae sirenae vocantur, quae plus currunt
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius oculi lucent ueluti lucernę. Eni¬
dris coluber in aqua uiuens. Greci enĩ
aquã. idros uocant. Idros aquatilis
serpens a quo icti obturgescunt. Cuiꝰ
quidã morbũ boam dicũnt. eo qđ fu¬
mo bouis remedietur. Idra. draco mul¬
torũ capitũ. qualis fuit in lerna pa-¬
lude ꝓuinciȩ archadię. Hȩc latine
excedra dr̃. qđ uno cęso tria capita
excrescebant. sed hoc fabulosũ est.
Nam constat idrã locũ fuisse euomentẽ
aquas. uastantes uicinã ciuitatem.
in qͦ uno meatu clauso multi erũpe¬
bant. Qđ hercules uidens loca ipsa
exussit. & sic aquȩ clausit meatus.
Nam idra. ab aqua dicta ẽ. Chelidros
qͥ & in aquis & in t̾ris morat᷑. Ham
Hic ꝑquã labitur terrã. fumare facit
Quam sic macer describit. Seu terga
expirant spumantia uirus. seu terra
fumat qua teter labitur anguis. Et
lucanꝰ. Tractiq uia fumante cheli¬
dri. Semꝑ aut̃ directꝰ ambulat. Nã si

Expanded text:
Cuius oculi lucent veluti lucernae. EnhCuius oculi lucent veluti lucernae. Enhydris colubra in aqua vivens; Graeci enim aquam ὑδωρ vocant. Hydros aquatilis serpens, a quo icti obturgescunt; cuius quidam morbum boam dicunt, eo quod fimo bovis remedietur. Hydra draco multorum capitum, qualis fuit in Lerna palude provinciae Arcadiae. Haec Latine excetra dicitur, quod uno caeso tria capita excrescebant. Sed hoc fabulosum Nam constat hydram locum fuisse evomentem aquas vastantes vicinam civitatem, in quo, uno meatu clauso, multi erumpebant. Quod Hercules videns, loca ipsa exussit, et sic aquae clausit meatus. Nam hydra ab aqua dicta est. 24. Chelydros et in aquis et in terris moratur. Nam Hic per quam labitur terram, fumare facit: quam sic Macer describit 8: Seu terga expirant spumantia virus, seu terra fumat, qua teter labitur anguis. Et Lucanus9, 711: Tractique via fumante chelydri. Semper autem directus ambulat; nam si
Abbreviated transcription (Latin):
tatione uelut esca illiciens. sollicitata
animalia perimit. Totũ enĩ corpus
tegit arents. nec ullũ indiciũ sui prȩ¬
bet. nisi ex ea parte qua inuitatas
aues. uł animalia capit. Est aut̃ flexu¬
osus plus quã alii serpentes. ita ut spi¬
nam ñ habere uideat᷑. Scitalis serpens.
uocata qđ tanta p̾fulget tergi uarieta¬
te. ut notarũ grã aspicientes retardet.¬
& quia reptando pigrior. ẽ. qͦs assequi
ñ ualet. miraculo sui stupentes. capit
Tanti aut̃ feruoris. ẽ: ut etiã hiemis
tẽpore. exuuias corporis feruentes
exponat. De qͦ lucanus. Et scitalis spar¬
sis etiã nunc sola pruinis ęxuuias po¬
sicura suas. Anfiuena dicta. eo qđ duo
capita habeat. unũ in loco suo. alterũ
in cauda. currens ex utroq capite. tra¬
Ctu corporis circulato. Hȩc sola serpen¬
tium frigori se cõmittit. pͥma omniũ
ꝓcedens. De qua idẽ lucanꝰ Et grauis
ingeminũ uergens caput anfiuena.

Expanded text:
tatione volatilia illicit atque sollicitat, et tatione volatilia illicit atque sollicitat, et animalia perimit. Totum enim corpus tegit arenis, nec ullum sui indicium praebet, nisi ex ea parte qua invitatas aves vel animalia capit. Est autosus plus quam alii serpentes, ita ut spinam non habere videatur. Scytale serpens vocata, quod tanta praefulget tergi varietate ut notarum gratia aspicientes retardet; et quia reptando pigrior est, quos adsequi non valet, miraculo sui stupentes capit. Tanti autem fervoris est ut etiam hiemis tempore exuvias corporis ferventis exponat. De quo Lucanus9, 717: Et scytale sparsis etiam nunc sola pruinis exuvias positura suas. Amphisbaena dicta, eo quod duo capita habeat, unum in loco suo, alterum in cauda, currens ex utroque capite, tractu corporis circulato. Haec sola serpentium frigori se committit, prima omnium procedens. De qua idem Lucanus9, 719: Et gravis in geminum vergens caput amphisbaena.
Abbreviated transcription (Latin):
las magicas ñ aucliens. ñ exit ad incan¬
tantẽ. Dipsa aut̃ genꝰ aspidis. qͥ latine
situla dr̃: qͥa quẽ momorderit siti ꝑit.
Ipnalis genus aspidis. dicta qđ somno
necat. Hanc sibi cleopatra apposuit.¬
& ita morte qͣsi somno soluta. ẽ. Emo¬
rois aspis nuncupatꝰ. qđ sanguinem
sudet. qͥ ab eo morsus fuerit: ita ut
dissolutis uenis. quicqͥd uitȩ. ẽ. ꝑ san¬
guinẽ euocet. Grece enĩ sanguis. emath
dr̃. Prester aspis. semꝑ ore patenti. &
uaporanti currit. Cuius poeta sic me
mantia prester. Hic quẽ ꝑcusserte di¬
stenditur. enormiq corpulentia neca¬
tur. Extuberatũ enĩ putredo sequit᷑
Spectabificus aspis. qͥ dũ momorderit
hominẽ statim eũ consumit. ita ut
li quefiat totꝰ in ore serpentis. Cera¬
stes aspis dictꝰ. eo qđ in capite cornua
habeat. fimilia arietũ. Cerasta enim¬
greci. cornua uocant. Sunt enĩ illi
quadrigemina cornicula. quorũ osten-¬

Expanded text:
las magicas non audiens non exit ad incanlas magicas non audiens non exit ad incantantem. Dipsas, genus aspidis, qui Latine situla dicitur, quia quem momorderit siti perit. Hypnalis, genus aspidis, dicta quod somno necat. Hanc sibi Cleopatra adposuit, et ita morte quasi somno soluta est. Haemorrhois aspis nuncupatus quod sanguinem sudet qui ab eo morsus fuerit, ita ut dissolutis venis, quidquid vitae est, per sanguinem evocet. Graece enim sanguis αἷμα dicitur. Prester aspis semper ore patenti et vaporanti currit. Cuius poeta sic memmantia prester. Hic quem percusserit distenditur, enormique corpulentia necatur; extuberatum enim putredo sequitur. Seps, tabificus aspis, qui dum momorderit hominem, statim eum consumit, ita ut liquefiat totus in ore serpentis. Cerastes serpens dictus, eo quod in capite cornua habeat Graeci cornua vocant. Sunt autem illi quadrigemina cornicula, quarum osten
Abbreviated transcription (Latin):
dicta qđ ui pariat. Nam cũ uent̾ cius
ad partũ ingemuerit: catuli ñ expe¬
ctantes maturã naturȩ solutionẽ. cor¬
rosis eiꝰ laterib ui erũpunt cũ matris
interitu. Lucanꝰ. Uiꝑei coeunt abru¬
pto corpore nodi. Fertur aut̃ qđ mascu-¬
lus ore inserto uiꝑe sem̃ expuat. illa
aut̃ ex uoluptate libidinis in rabiem
uersa. caput maris ore receptũ p̾cidat:
Ita fit ut parens uterq pereat. Masculus¬
dum coit. dũ parturit femina. Ex
cantur a grecis. Aspis uocata. qđ morsu
uenena immittat & spargat. Ios enim
greci uenenũ dicunt. & inde aspis:
qđ morsu uenenato interimat. Huius
diuersa genera & species. & dispares
effectꝰ ad nocendũ. Fertur aut̃ aspis cũ
coeꝑit pati in cantatorẽ. qͥ eã quib dã
carminib ꝓpriis euocat. ut eã de cauer¬
na ꝓclucat: illa cũ exire noluerit.
unã aurem in terrã premit. alterã
cauda obturat & oꝑit. atq ita uoces il¬

Expanded text:
dicta, quod vi pariat. Nam et cum venter eius dicta, quod vi pariat. Nam et cum venter eius ad partum ingemuerit, catuli non expectantes maturam naturae solutionem conrosis eius lateribus vi erumpunt cum matris interitu. Lucanus6, 490: Viperei coeunt, abrupto corpore, nodi. Fertur autem quod masculus ore inserto viperae semen expuat; illa autem ex voluptate libidinis in rabiem versa caput maris ore receptum praecidit. Ita fit ut parens uterque pereat; masculusdum coit, dum parturit, femina. Ex cantur a Graecis. Aspis vocata, quod morsu venena inmittat et spargat; ἰὸς enim Graeci venenum dicunt: et inde aspis, quod morsu venenato interimat. Huius diversa genera et species, et dispares effectus ad nocendum. Fertur autem aspis, cum coeperit pati incantatorem, qui eam quibusdam carminibus propriis evocat ut eam de caverna producat: illa, cum exire noluerit, unam aurem in terram premit, alteram cauda obturat et operit, atque ita voces il
Abbreviated transcription (Latin):
ca semitas delit᷑escens ꝑ quas elefanti so-¬
lito gradiunt᷑: crura eorũ nodis illigat.
ac suffocatos perimit. Gignit᷑ autẽ iN
Basiliscus grece. latine int̾pretat᷑ regu¬
lus. eo qđ rex serpentiũ sit: adeo ut eũ
uidentes fugiant. qͥa olfactu suo eos ne¬
cat. Nam & homine. uł si aspiciat inte¬
rimit. Si quidem & eius aspectũ nulla
auis uolans illȩsa transit. sed quãuis¬
ꝓcul sit eiꝰ ore combusta deuoratur.
A mustelis tam̃ uincit᷑. quas illis homi¬
nes inferunt cauernis. inquib delite¬
scunt. Itaq ea uisa fugit. quẽ illa ꝑ¬
sequitur & occidit. Nichil enĩ parens
ille rerũ. sine remedio constituit.
Est autẽ longitudine semipedalis. albis
maculis liniatꝰ. Reguli aut̃ sic̃ scor¬
piones. arentia quęq sectant᷑: & post¬
quã ad aquas uenerint. ydrophobas
& limphaticos faciunt. Sibilus idem
est qui & regulus. Sibilo enĩ occidte.
ante quã mordeat uł exurat. Uipera

Expanded text:
ca semitas delitescens per quas elephantes soca semitas delitescens per quas elephantes solito gradiuntur, crura eorum nodis inligat ac suffocatos perimit. Gignitur autem inBasiliscus Graece, Latine interpretatur regulus, eo quod rex serpentium sit, adeo ut eum videntes fugiant, quia olfactu suo eos necat; nam et hominem vel si aspiciat interimit. Siquidem et eius aspectu nulla avis volans inlaesa transit, sed quam procul sit, eius ore conbusta devoratur. A mustelis tamen vincitur, quas illic homines inferunt cavernis in quibus delitescit; itaque eo visu fugit, quem illa persequitur et occidit. Nihil enim parens ille rerum sine remedio constituit. Est autem longitudine semipedalis; albis maculis lineatus. Reguli autem, sicut scorpiones, arentia quaeque sectantur, et postquam ad aquas venerint, ὑδροφόβους et lymphaticos faciunt. Sibilus idem est qui et regulus. Sibilo enim occidit, antequam mordeat vel exurat. Vipera
Abbreviated transcription (Latin):
occultis accessib serpit. Non enĩ aꝑtis
passib. sed squamarũ minutissimis
nisib repit. Illa aut̃ quȩ quatruor
pedib nitunt᷑. sicut lacertͬe & stͥclio¬
nes. ñ serpentes sed reptilia nominan¬
tur. Serpentes aut̃ reptilia st̃. quia
uentre & pectore reptant. Quorũ
tot uenena qͦt genera. tot ꝑnicies
quot species. tot dolores qͦt colores
habent᷑. Draco maior cunctorũ ser¬
pentiũ. siue omniũ animantiũ suꝑ
terrã. Hunc greci dracontã uocant.
Unde & diriuatũ. ẽ. in latinũ ut dra¬
co diceretur. qͥ sepe abspeluncis ab¬
stractus: fertur in aerẽ. concitat᷑q
ꝓpt̾ eum aer. Est aut̃ cristatꝰ. ore
paruo & artis fistulis ꝑ quas trahit¬
sp̃m. & linguã exerit. Uim aut̃ non in
dentib sed incauda habet. & uerbere
potius quã ictu nocet. Innoxius aut̃. ẽ.
a uenenis. Sed ideo huic admoret̃ faci
est: sui corporis magnitudine. Nam cir-¬

Expanded text:
occultis accessibus serpit; non enim apertis occultis accessibus serpit; non enim apertis passibus, sed squammarum minutissimis nisibus repit. Illa autem quae quatuor pedibus nituntur, sicut lacerti, et stelliones, non serpentes, sed reptilia nominantur. Serpentes autem reptilia sunt, quia ventre, et pectore reptant; quorum tot venena, quot genera; tot pernicies, quot species; tot dolores, quot colores  Draco maior cunctorum serpentium sive omnium animantium super terram. Hunc Graeci draconta vocant unde et dirivatum est in Latinum ut draco diceretur. Qui saepe ab speluncis abstractus fertur in aerem concitaturque propter eum aer. Est autem cristatus, ore parvo et artis fistulis per quas spirittrahit et linguam exerit. Vim autem non in dentibus sed in cauda habet et verbere potius quam rictu nocet. Innoxius autem est a venenis sed ideo huic ad mortem faciest sui corporis magnitudine. Nam cir
Abbreviated transcription (Latin):
dib cruunt. quas custodiunt ne quis
auferat. captaritesq ad necẽ ꝑsequun¬
tur. Formi coleon obhoc uocatus. quia
est uł formicarũ leo. uł certe formica
parit̾ & leo. Est enĩ animal paruũ. for¬
micis satis infestũ. qđ se inpuluere ab¬
scondit. & formicas frum̾ta gestantes
int̾ficit. Proinde aut̃ leo & formica
uocat᷑. quia aliis animalib ut formi¬
ca . ẽ: formicis aut̃ ut leo est.
SERPENTIBUS
INEUIS uocabulũ
omniũ serpentiũ genꝰ. qđ cõplica¬
ri & contorqueri potest. Q inde an¬
guis qđ angulosus sit. & nunquã rectꝰ.
Angues aut̃ apud gentiles. ꝓgenies luco¬
rũ erant habiti semꝑ. Unde ꝑsius. Pinge
duos angues. pueri sacer. ẽ. locus. extra
merite. Colubrũ ab eo dictũ qđ colat
umbras. uł qđ in lubricos tractus fle¬
xib sinuosis labit᷑. Nam lubricũ dr̃
quicqͥd labitur dũ tenetur. ut piscis.
serpens. Serpens aut̃ nom̃ accepit. qͥa

Expanded text:
dibus eruunt, quas custodiunt ne quis dibus eruunt, quas custodiunt ne quis auferat, captantesque ad necem persequuntur. Formicoleon ob hoc vocatus, quia est vel formicarum leo vel certe formica pariter et leo. Est enim animal parvum formicis satis infestum, quod se in pulvere abscondit, et formicas frumenta gestantes interficit. Proinde autem leo et formica vocatur, quia aliis animalibus ut formica est, formicis autem ut leo est. § serpentibus. 1. Anguis vocabulum omnium serpentium genus, quod plicari et contorqueri potest. Et inde anguis, quod angulosus sit, et nunquam rectus. Angues autem apud gentiles pro geniis locorum erant habiti semper, unde et Persius: Pinge duos angues, pueri, sacer est locus . . . 2. Coluber, ab eo dictus, quod colat umbras, vel quod in lubricos tractus flexibus sinuosis labatur. Nam lubricum dicitur quidquid labitur dum tenetur, ut piscis, et serpens. 3. Serpens autem nomen accepit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ nominatũ: eo qđ subrigit se quando
spinis suis clauditur. quib undiq pr¬
tectꝰ. ẽ contra in siclias. Nã statĩ ut ali¬
quid p̾senserit primũ se subrigit aq
in globũ conuersus. in sua se arma re¬
colligit. Huiꝰ prudentia quȩdã ẽ Nim
dũ absciderit uuam deutte. supinꝰ sese
uolutat suꝑ eam. & sic eã exhibet natis
suis. Grillus nom asono uocis habet.
hic retro ambulat. terrã terebrat stri¬
det noctib. Uenatur eũ formica circũ¬
ligata capillo in cauernã eiꝰ coniecta.
afflato pͥus puluere ne se abscondat. ita
formicȩ cõplȩxib trahit᷑. Formica dicti
abeo qđ ferat micas farris. cuiꝰ sollertia
multa. ẽ. Prouidet enĩ infuturũ &
pͣparat ęstate qđ hieme comedat. In
messe autẽ eligit triticũ. ordeũ non
tangit. dũ pluit eis suꝑ frum̃tũ totu
eicit. Dicunt᷑ in ȩchiopia esse formiȩ
ad formã canis. quȩ arenas aureas pe¬¬

Expanded text:
dicitur nominatum eo quod subrigit se quando dicitur nominatum eo quod subrigit se quando spinis suis clauditur, quibus undique protectus est contra insidias. Nam statim, ut aliquid praesenserit, primum se subrigit, atque in globum concolligit. Huius prudentia quaedam est; nam dum absciderit uvam de vite, supinus sese volutat super eam, et sic eam exhibet natis suis. Gryllus nomen a sono vocis habet. Hic retro ambulat, terram terebrat, stridet noctibus. Venantur eum formica circumligata capillo in cavernam eius coniecta, afflato prius pulvere ne se abscondat; ita formicae conplexibus trahitur. Formica dicta, ab eo quod ferat micas farris. Cuius sollertia multa; providet enim in futurum, et praeparat aestate quod hieme comedat; in messe autem eligit triticum, hordeum non tangit; dum pluit ei super frumentum, totum eicit. Dicuntur in Aethiopia esse formicae ad formam canis quae arenas aureas pe
Abbreviated transcription (Latin):
tatq sedem. Serpentes etiã & mures
ꝑsequit᷑. Duo autẽ st̃ genera mustela¬
rum. Alterũ enĩ siluestre. ẽ. distans
magnitudine. qđ greci ictidas uocaf.
alterũ in domib oberrans. Falso aite
opinant᷑: qͥ dicunt mustelã ore concipe
aure effundere partũ. Mus araneũ. cuiꝰ
morsu aranea est in sardinia animal p¬
exiguũ aranei forma. quȩ solifuga dr̃
qđ cdiem fugiat. in metallis argentariis
plurima . ẽ. occultũ reptans. & ꝑ impri¬
dentiã suꝑsedentib pestẽ facit. Talpa
dicta. qđ sit dãnata cęcitate ꝑpetua
tenebris. Est enĩ absq oculis. Semꝑ t̾rã
fodit & humũ egerit. & radi ces subter
frugib comedit. quas greci asfalaca
uocant. Glires dicti st̃. quia pingues
eos efficit somnꝰ Nam gliscere dicimꝰ
crescere. Hieme enĩ tota dormiunt:
& immobiles quasi mortui iacent. tẽ¬
Tempore sũ cũ me nil nisi somnꝰ alit
Iriciũ animal spinis cooꝑtũ. qđ exinde

Expanded text:
tatque sedem. Serpentes etiam et mures tatque sedem. Serpentes etiam et mures persequitur. Duo autem sunt genera mustelarum; alterum enim silvestre est distans magnitudine, quod Graeci ἴκτιδας vocant; alterum in domibus oberrans. Falso autem opinantur qui dicunt mustelam ore concipere, aure effundere partum. Mus araneum, cuius morsu aranea. Est in Sardinia animal perexiguum, aranei forma, quae solifuga dicitur, quod diem fugiat. In metallis argentariis plurima est, occultim reptans, et per inprudentiam supersedentibus pestem facit. Talpa dicta, quod sit damnata caecitate perpetua tenebris. Est enim absque oculis, semper terram fodit, et humum egerit, et radices subter frugibus comedit; quam Graeci ἀσφάλακα vocant. Glires dicti sunt quia pingues eos efficit somnus; nam gliscere dicimus crescere. Hieme enim et immobiles quasi mortui iacent, temtempore sum, quo me nil nisi sompnus alitricius animal spinis coopertum, quod exinde
Abbreviated transcription (Latin):
qđ cattat. id. ẽ uidet Nã tanto acute
cernit: ut fulgore luminis noctis tene¬
bras suꝑet. Unde & a grecouenit cattꝰ.
Furo a furuo dictꝰ. unde & fur. Tenebro¬
sos enĩ & occultos cuniculos effodit.
& eicit prȩdã quã inuenerit. Melo uł
qđ sit rotundissimo mẽbro. uł qđ fa¬
uos petat. & assidue mella captet.
DE MINUTIS ANIMANTIBUS
us pusillũ animal. grecũ illi no-¬
men ẽ: quicqͥd uͦ ex eo trahte la¬
tinum fit. Alii dicunt mures qđ ex
humore t̾rȩ nascant᷑. Nã mus t̾ra. un¬
de & humꝰ His in plenilunio iecur
crescit. sicut quȩdã maritima augen¬
tur : quȩ rursus minuente luna defici-¬
unt. Sorex latinũ ẽ. eoqđ rodat. &
in modũ serrȩ p̾cidat. Antiqui aut̃
soricẽ. sauricẽ dicebant. sicut & clo¬
dum claudũ. Mustela dic̾ta. quasi
mus longus: na telon a longitudine
dictũ. Hȩc ingenio subdola. in domib
ubi nutrit catulos suos trans fert mu¬

Expanded text:
quod cattat, id est videt. Nam tanto acute quod cattat, id est videt. Nam tanto acute cernit ut fulgore luminis noctis tenebras superet. Unde a Graeco venit catus, Furo a furvo dictus; unde et fur. Tenebrosos enim et occultos cuniculos effodit, et eicit praedam quam invenerit. Melo, vel quod sit rotundissimo membro, vel quod favos petat et assidue mella captet. De minutis animantibus . Mus pusillum animal. Graecum illi nomen est; quidquid vero ex eo trahit Latinum fit. Alii dicunt mures quod ex humore terrae nascantur; nam mus terra, unde et humus. His in plenilunio iecur crescit, sicut quaedam maritima augentur, quae rursus minuente luna deficiunt. Sorex Latinum est, eo quod rodat et in modum serrae praecidat. Antiqui autem soricem sauricem dicebant, sicut et clodum claudum. Mustela dicta, quasi mus longus; nam telum a longitudine dictum. Haec ingenio subdola in domibus, ubi nutrit catulos suos, transfert mu
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑsȩ carnes. & positȩ ꝑ compita semi¬
tarũ. leones netant: si quantulũcunq
ex illis sũpserint. Strix animal in afri¬
ca erinacii simile. uocatũ abstridore
spinarũ. quas tergo laxatas emittit:
ut canes uulneret in sequentes. Enidros.
bestiola ex eo nuncupata qđ in aquis
uersetur : & maxime in nilo. Quȩ si
inuenerit dormientẽ corcodrillũ: uo¬
lutat se in lutũ primũ. & intrat ꝑos eiꝰ
inuentrẽ. & carpens om̃ia interanea eiꝰ:¬
sic moritur. Hinc neomon grec̾e uocatꝰ.
eoqđ odore suo. & salubria ciborũ. &
uenenosa ꝓdant᷑. De qͦ dracontius ait.
Su illus aut̃. a setis. ẽ. nuncupatꝰ. Hic
etiã serpentes insequit᷑. Qui cũ aduer¬
sus aspidẽ pugnat. caudã erigit. quã
aspis maxime incipit obseruare. qͣsi
minantẽ. Ad quã cũ uim suã transfert:
decepta corripitur. Musio appellat᷑.
qđ murib infestus sit. Hunc uulgus
captũ. a captura uocat. Alii dicunt

Expanded text:
aspersae carnes, et positae per compita semiaspersae carnes, et positae per compita semitarum leones necant, si quantulumcunque ex illis sumpserint. 35. Histrix, animal in Africa erinacii simile, vocatum a stridore spinarum, quas tergo laxatas emittit, ut canes vulneret insequentes. 36. Enhydros bestiola ex eo nuncupata, quod in aquis versetur, et maxime in Nilo. Quae si invenerit dormientem Crocodilum, volutat se in lutum primum, et intrat per os ejus in ventrem, et carpens omnia interanea esic moritur. Ichneumon Graece vocatus, eo quod odore suo et salubria ciborum et venenosa produntur. De quo Dracontius aitLaSuillus autem a saetis est nuncupatus. Hic etiam serpentes insequitur; qui, cum adversus aspidem pugnat, caudam erigit, quam aspis maxime incipit observare quasi minantem; ad quam cum vim suam transfert, decepta corripitur. Musio appellatus, quod muribus infestus sit. Hunc vulgus cattum a captura vocant. Alii dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ suppressis narib sint. & facie feda.
rugis turpit̾ follicantib Licet & capel¬
larũ sit. pressũ habere nasũ Alii simi¬
as latino sermone uocatos arbitrant᷑.
eo qđ in eis multa similitudo rationis
humanȩ sentitur. Sed falsũ. ẽ. Hi elem̃¬
torũ sagaces. noua luna exultant. me¬
dia & caua tristant᷑. Foetus qͦs amant
ante se gestant. neglecti circa matrem
hȩrent. Horũ genera quinq st̃. ex quib
circopetici caudas habent. Simia enĩ
cũ cauda. ẽ: quã quidã durã uocant:
Sfinge uillosȩ st̃ comis. mãmis ꝓminen¬
tib. dociles a feritatis obliuione. Reno¬
cefali & ipsi similes simi is. sed facie
ad modũ canis. unde & nuncupati.
Satiri. facie ad modũ grata. & gesticu¬
latis motib inquieti. Callitrices. toto
pene aspectu a cȩteris distant. Sunt
enĩ infacie ꝓducta barba. & lata cauda.
Leontofonos. bestia modica. & ex eo ita
uocata qͥa capta exuritur. eiusq cinere

Expanded text:
quod suppressis naribus sint et facie foeda, quod suppressis naribus sint et facie foeda, rugis turpiter follicantibus; licet et capellarum sit pressum habere nasum. Alii simias Latino sermone vocatos arbitrantur, eo quod multa in eis similitudo rationis humanae sentitur; sed falsum est. Hi elementorum sagaces nova luna exultant, media et cava tristantur. Fetus, quos amant, ante se gestant; neglecti circa matrem haerent. Horum genera quinque sunt, ex quibus cercopitheci caudas habent; simia enim cum cauda est, quam quidam cluram vocant. inges, villosae sunt comis, mammis prominentibus, dociles ad feritatis oblivionem. Cynocephali, et ipsi similes simiis, sed facie ad modum canis, unde et nuncupati. 33. Satyri, facie admodum grata, et gesticulatis motibus inquieti. Callitriches, toto pene aspectu a caeteris distant; sunt enim in facie producta barba, et lata cauda. 59 34. Leontophonos, bestia modica, et ex eo ita vocata, quia capta exuritur; ejusque cinere
Abbreviated transcription (Latin):
currunt. corpus dñi sui etiã mortuũ
ñ relinquunt. Quorũ postremo natura
ẽ. extra homines esse ñ posse. In canib
duost̃. aut fortitudo aut uelocitas.
Catuli abusiue dicunt᷑. quarũ libet
bestiarũ filii. Nam ꝓprie catuli canũ
sunt. ꝑ diminutione dicti. Licisci
aut̃ dicunt᷑. ut ait plinius: canes
nati ex lupis & canib. cũ int̾ se forte
miscent᷑. Solent & indi feminas canes
noctu in siluis alligatas. ad mitere
ad tigres bestias. a quib insiliri. &
nasci ex eodẽ foctu canes adeo acer¬
rimos & fortes. ut in cõplexuleones
ꝓsternant. Uulpes dicta. qͣsi uolupes.
Est eni uolubilis pedib & nunquã rectis
itinerib. sed tortuosis anfractib currit
Fraudulentũ animal. insidiisq decipiens.
Nam dũ ñ habuerit escã. fingit mortẽ.
Sicq descendentes quasi ad cadauer aues
rapit & deuorat. Simiȩ grecũ ẽ. nom̃.
id ẽ. pressis narib. Unde & simias dicimꝰ.

Expanded text:
currunt; corpus domini sui etiam mortuum currunt; corpus domini sui etiam mortuum non relinquunt. Quorum postremo naturae est extra homines esse non posse. In canibus duo sunt: aut fortitudo, aut velocitas. Catuli abusive dicuntur quarumlibet bestiarum filii. Nam proprie catuli canum sunt, per diminutionem dicti. Lycisci autem dicuntur, ut ait Pliniuscf. 8, 148, canes nati ex lupis et canibus, cum inter se forte miscuntur. Solent et Indi feminas canes noctu in silvis alligatas admitti ad tigres bestias, a quibus insiliri, et nasci ex eodem foetu canes adeo acerrimos et fortes ut in conplexu leones prosternant. Vulpes dicta, quasi volupes. Est enim volubilis pedibus, et numquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currit, fraudulentum animal insidiisque decipiens. Nam dum non habuerit escam, fingit mortem, sicque descendentes quasi ad cadaver aves rapit et devorat. Simiae Graecum nomen est, id est pressis naribus; unde et simias dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
grece a morib appellat᷑. qđ rabie
rapacitatis. quȩq inuenerit trucidet.
Iui lupos uocatos aiunt quasi leopos.
qđ quasi leoni. ita sit illi uirtꝰ inpedib
De qͦ rustici aiunt. uocẽ hominẽ ꝑdere.
si eũ lupus prior uiderit. Unde & subi¬
to tacenti dr̃. lupus in fabula. Certe.
si se p̾uisũ senserit: deponit feritatis
audaciã. Lupi. toto anno nĩ amplius
quã dies duodecĩ coeunt. Famẽ diu
portant. & post longa ieiunia multũ
deuorant. Lupos ȩthiopia mittit. cer¬
uice iubatos & tanto uarios. ut nullũ
colorẽ illis dicant abesse. Canis. no¬
menlatinũ. grecã ȩchimologiã habe¬
eũ quidã a canore latratꝰ appellatũ
existiment. eoqđ insorat. Unde &
canere. Nichil aut̃ sagacius canib Plus
enĩ sensus cȩteris animalib habent.
Nanq soli sua nomina recognoscunt. do
minos suos diligunt. dñorũ tecta de¬
fendunt. ꝓ dominis suis se morti obi¬
ciunt. uoluntarie cũ dño ad prędã

Expanded text:
Graece a moribus appellatur, quod rabie Graece a moribus appellatur, quod rabie rapacitatis quaequae invenerit trucidet. Alii lupos vocatos aiunt quasi leopos,  quasi leoni, ita sit illi virtus in pedibDe quo rustici aiunt, vocem hominem perdere, si eum lupus prior viderit. Unde et subito tacenti dicitur, lupus si se praevisum senserit, deponit feritatis audaciam. Lupi toto anno non amplius quam dies duodecim coeunt, famem diu portant, et post longa jejunia multum devorant. Lupos Aethiopia mittit cervice jubatos, et tantum varios, ut nullum colorem illis dicant abesse. 25. Canis nomen Latinum Graecam etymologiam videeum quidam a canore latratus appellatum aestiment, eo quod insonet, unde et canere. Nihil autem sagacius canibus, plus enim sensus caeteris animalibus habent. 26. Namque soli sua nomina recogminos suos diligunt; dominorum tecta defendunt; pro dominis suis se morti obiciunt; voluntarie cum domino ad praedam
Abbreviated transcription (Latin):
transeat in usũ humanũ. Linces dicit
culi eorũ apti sunt medicaminibus.
ꝓpt̃̾ quos cũ p̾senserint uenatorem.
ipsi se castrant: & morsib uires suas
amputant. De quib cicero in scauria¬
na. Redimunt se ea parte corporis.
ꝓpt̾quã matime expetunt᷑. Iuuenalis
Qui se eunuchũ ipse facit. cupiens eui¬
dere damno testi culi. Ipsi st̃ & fibri
qͥ etiã pontici canes dicunt᷑. Ursus fer¬
tur dictus. qđ ore suos formet foctus
quasi orsus. Nã aiunt eos informas ge¬
nerare partus. & carne quandã nasci.
quã mat̾ lambendo in mẽbra compo¬
nit. Unde . ẽ. illud. Sic format lingia
foctũ quã ꝓtulit ursa. Sed hoc imnma¬
turitas partus facit. Deniq tricesimo
die generat. Unde euenit. ut p̾cipiti¬
ta foecunditas: informes ꝓcreet
Ursorũ caput inualidũ. Uis maxima.
in brachiis & lumbis. Unde interdũ
erecti insistunt. Lupus greca diriua¬
tione in linguã nr̃am transfertur.

Expanded text:
transeat in usum humanum. Lynces dicit transeat in usum humanum. Lynces dicit culi eorum apti sunt medicaminibus, propter quos cum praesenserint venatorem, ipsi se castrant et morsibus vires suas amputant. De quibus Cicero in Scauriana2, 7: 'Redimunt se ea parte corporis, propter quod maxime expetuntur.' Iuvenalis12, 34: Qui se eunuchum ipse facit, cupiens evadere damno testiculi. Ipsi sunt et fibri, qui etiam Pontici canes vocantur. Ursus fertur dictus quod ore suo formet fetus, quasi orsus. Nam aiunt eos informes generare partus, et carnem quandam nasci quam mater lambendo in membra conponit. Unde est illud: Sic format lingua fetum cum protulit ursa. Sed hoc inmaturitas partus facit: denique tricesimo die generat. Unde evenit ut praecipitata fecunditas informes procreet. Ursorum caput invalidum; vis maxima in brachiis et lumbis; unde interdum erecti insistunt. Lupus Graeca derivatione in linguam nostram transfertur.
Abbreviated transcription (Latin):
boreis nascit᷑ montib. omĩ parte
corporis leones st̃: alis & facie simi¬
les aquilis. equis uehem̃t̾ infesti.¬
Nã & homines uisos discerpunt. Ca
meleon ñ habet unũ colorẽ. sed
diuersa. ẽ. uarietate consꝑsus: ut
leontis. Corpusculũ ad colores qͦs
uidet facillima conuersione uaria¬
tur: qđ aliorũ animaliũ. ñ est ita
ad conuersionẽ facilis copulentia.
Cameleo pardus dictꝰ. qđ dũ sit ut
pardus albis maculis suꝑasꝑsus collo¬
equo similis. pedib buibalis: capite
tam̃ camelo. ẽ. similis. Hunc ethiopua
gignit. Lincis dictꝰ. quia in luporũ
genere numerat᷑ bestia maculis terti
distincta ut pardus. sed similis lupo
Unde & ille licos iste lincis. Huiꝰ urinꝰ
conuerti in duriciã preciosi lapidis
dicunt. qͥ ligurius appellat᷑. qđ &
ipsas linces sentire. hoc docum̃to pro¬
batur. Nam egestũ liquorẽ arenis
in quantũ potuerint contegunt. in¬
uidia quadã naturȩ. ne talis egestio

Expanded text:
boreis nascitur montibus, qui parte boreis nascitur montibus, qui parte corporis leones sunt, alis et facie aquilis similes, equis vehementer infesti: homines visos discerpmeleon non habet unum colorem, sed diversa est varietate conspersus, ut leontis corpusculum ad colores, quos videt, facillima conversione variatur, quod aliorum animalium non est ita ad conversionem facilis corpulentia. Cameleopardus dictus, quod, dum sit, ut pardus, albis maculis asequo similis, pedibus bubulis, capite tamen camelo est similis. Hunc Aethiopia gignit. Lyncis dictus, quia in luporum genere numeratur; bestia maculis terga distincta ut pardus, sed similis lupo: unde et ille λύκος, iste lyncis. Huius urinam convertere in duritiam pretiosi lapidis dicunt, qui lyncurius appellatur, quod et ipsas lynces sentire hoc documento probatur. Nam egestum liquorem harenis, in quantum potuerint, contegunt, invidia quadam naturae ne talis egestio
Abbreviated transcription (Latin):
Rostrũ aut̃ proboscida dr̃ qm̃ illo pabu¬
lum ori admouet: & est angui similis.
uallo munitꝰ eburno. Hos boues. lucas
dictos ab antiquis romanis. Boues qͥa
nullũ animal grandius uidebant.
Lucas. qͥa in lucania illos primꝰ pẏrrus
in proelio obiecit romanif. Nã hoc
genꝰ animantis. in reb bellicis aptũ
est. In eis enĩ persȩ & indi. ligneis
turrib collocatis. tanquã de muro
iaculis dimicant. Intellectu aut̃ &
memoria multa uigent. gregatĩ ince¬
cdunt. motuq qͦ ualent salutant
Murẽ fugiunt. auersi coeunt. Quando
aut̃ parturiunt: in aquis uł insulis
dimittunt foetꝰ ꝓpt̾ dracones. qͥa
inimici st̃: & ab eis implicati necan¬
tur. Biennio enĩ portant foetꝰ nec
amplius quã semel gignunt: nec
plures sed tantũ unũ. Uiuunt aut̃
annos trecentos. Apud solã africã
& indiã elefanti prius nascebant᷑:
nunc sola eos india gignit. Gripes
uocat᷑. qđ sit animal pennatũ &

Expanded text:
Rostrum autem proboscida dicitur, quoniam illo pabuRostrum autem proboscida dicitur, quoniam illo pabulum ori admovet; et est angui similis, vallo munitus eburno. Hos boves Lucas dictos ab antiquis Romanis: boves, quia nullum animal grandius videbant: Lucas, quia in Lucania illos primus Pyrrhus in proelio obiecit Romanis. Nam hoc genus animantis in rebus bellicis aptum est. In eis enim Persae, et Indi, ligneis turribus collocatis, tanquam de muro jaculis dimicant. Intellectu autem, et memoria multa vigent. 16. Gregatim incedunt, motu quo valent salutant, murem fugiunt, aversi coeunt, quando autem parturiunt, in aquis, vel insulis dimittunt fetus propter dracones, quia inimici sunt, et ab eis implicati necantur. Biennio autem portant fetus, nec amplius, quam semel gignunt, nec plures, sed tantum unum. 55 Vivunt annos trecentos. Apud solam Africam et Indiam elephanti prius nascebantur; nunc sola eos India gignit. 17. Gryphes vocantur, quod sit animal pennatum,
Abbreviated transcription (Latin):
storia didicit. Leonẽ cum parda. aut
parctũ cũ leena concũbere: & ex utroq
coitu degeneres partus creari. ut mu-¬
lus & asinꝰ. Rinoceron a gretis uocatꝰ
latine int̾pretat᷑ in nare cornu. Idem
& monoceron. id÷ unicornꝰ. eo qđ unũ
cornu in media fronte habeat. pedũ
quattuor: ita acutũ & ualidũ: ut
quicqͥd impeterit. aut uentilet aut
ꝑforet. Nam & cũ elefantis sepe certa-¬
men habet. & inuentre uulneratum
ꝓsternit. Tantȩ aut̃ esse fortitudinis.
ut nulla uenantiũ uirtute capiatur.
sed sicut asserunt qͥ naturas anima¬
lium scripsert̃. uirgo puella ꝓponit᷑.
quȩ uenienti sinũ aꝑit. in quo ille
om̃i ferocitate deposita caput ponit.
sicq soporatꝰ uelut inermis capitur.
Elefantũ greci a magnitudine corporis
uocatũ putant. qđ formã montis prȩ¬
ferat. Grece enĩ mons ełefio dicit᷑:
Apud indos aut̃ a uoce barro uocatur.
Unde & uox eiꝰ barritꝰ. & dentes ebur.

Expanded text:
storia dicit leonem storia dicit leonem pardum cum leaena concumbere et ex utroque coitu degeneres partus creari, ut mulus et burdo. Rhinoceron a Graecis vocatus. Latine interpretatur in nare cornu. Idem et monoceron, id est unicornus, eo quod unum cornu in media fronte habeat pedum quattuor ita acutum et validum ut quidquid inpetierit, aut ventilet aut perforet. Nam et cum elephantis saepe certamen habet, et in ventre vulneratum prosternit. Tantae autem esse fortitudinis ut nulla venantium virtute capiatur; sed, sicut asserunt qui naturas animalium scripserunt, virgo puella praeponitur, quae venienti sinum aperit, in quo ille omni ferocitate deposita caput ponit, sicque soporatus velut inermis capitur. Elephantum Graeci a magnitudine corporis vocatum putant, quod formam montis praeferat; Graece enim mons λόφος dicitur. Apud Indos autem a voce barro vocatur; unde et vox eius barritus, et dentes ebur.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ omniũ animaliũ sit amicus. ex¬
om̃e dr̃. Bestia minutis orbiculis suꝑ¬
picta ita ut oculatis ex fuluo circulis.
nigra uł alba cdistinguat᷑ uarietate.
Hȩc semel om̃ino parturit. Cuiꝰ causȩ
ratio manifesta. ẽ. Nam cũ in utero
matris coaluere catuli. maturisq ad
nascendũ uirib pollent. odiunt tẽpo¬
rũ moras. Itaq oneratã foetib uuluã.
tanquã obstantẽ partui. unguib lace¬
rant. Effundit illa partũ. seu potius
demitcit dolore cogente. Ita postea
corruptis & cicatricosis sedib genitale
semꝰ infusũ. ñ hexet acceptũ: sed irritũ
cũ acutis unguib frequent̾ parere non
posse. Uitiant᷑ enĩ intrinsetus se mo-¬
uentib catulis. Pardus scds post pante¬
ren. ẽ: genꝰ uariũ ac uelocissimũ. &
prȩceps ad sanguinẽ. Saltu enĩ ad mor¬
tem ruit. Leo pardus. ex adulterio
leenȩ & pardi nascit᷑. & terciã originẽ
efficit: sicut & plinius innaturali hẏ¬

Expanded text:
quod omnium animalium sit amicus, exquod omnium animalium sit amicus, exomne dicitur: bestia minutis orbiculis supicta, ita ut oculatis ex fulvo circulis, nigra vel alba distinguatur varietate. Haec semel omnino parturit; cuius causae ratio manifesta est. Nam cum in utero matris coaluere catuli maturisque ad nascendum viribus pollent, odiunt temporum moras; itaque oneratam foetibus vulvam tamquam obstantem partui unguibus lacerant: effundit illa partum, seu potius dimittit, dolore cogente. Ita postea corruptis et cicatricosis sedibus genitale semen infusum non haeret acceptum, sed inritum  animalia cum acutis unguibus frequentur parere non posse; vitiantur enim intrinsecus se moventibus catulis. Pardus secundus post pantherem est, genus varium ac velocissimum et praeceps ad sanguinem. Saltu enim ad mortem ruit. Leopardus ex adulterio leaenae et pardi nascitur, et tertiam originem efficit, sicut et Plinius in naturali hi
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ conspectis uenabulis t̾reantur
Rotarũ timent strepitꝰ. sed ignes magis.
Cũ dormierint uigilant oculi. cũ am¬
bulant cauda sua cooꝑiunt uestigia
sua: ne eos uenator inueniat. Cum
genuerint catulũ. trib dieb & trib
noctib catulus dormire fertur. Iunc
deinde patris fremitu uł rugitu.
ueluti tremefactꝰ cubilis locus: su¬
scitare dr̃ catulũ dormientẽ. Circa
hominẽ leonũ natura. ẽ : ut nisi lesi
nequeant irasci. Patet enĩ eorum
misccłia: exemplis assiduis. Prostratis
enĩ parcunt. captiuos obuios repatri-¬
are ꝑmittunt. Hominẽ ñ nisi in ma¬
gna fame interimunt. De quib lucre¬
ꝓpt̃ uolucrẽ fugã. Ita enĩ nominant
ꝑsȩ & medi sagittã. Est enĩ bestia ua¬
riis distinc̾ta maculis. uirtute &
uelocitate mirabilis. ex cuiꝰ nomine
flum̃ tigris appellat᷑. qđ is rapidissi¬
mus sit om̃iũ fluuiorũ. Has magis
hircania gignit. Panter dictꝰ. siue

Expanded text:
minus conspectis venabulis terreantur. minus conspectis venabulis terreantur. Rotarum timent strepitus, sed ignes magis. 5. Cum dormierint, vigilant oculi; cum ambulant, cauda sua cooperiunt vestigia sua, ne eos venator inveniat. Cum genuerint catulum, tribus diebus et tribus noctibus catulus dormire fertur; tunc deinde patris fremitu, vel rugitu veluti tremefactus cubilis locus, suscitare dicitur catulum dormientem. 6. Circa hominem leonum natura est benigna, ut nisi laesi nequeant irasci. Patet enim eorum misericordia exemplis assiduis. Prostratis enim parcunt; captivos obvios repatriare permittunt; hominem 52 non nisi in magna fame interimunt. De quibus Lucrepropter volucrem fugam; ita enim nominant Persae et Medi sagittam. Est enim bestia variis distincta maculis, virtute et velocitate mirabilis; ex cuius nomine flumen Tigris appellatur, quod is rapidissimus sit omnium fluviorum. Has magis Hyrcania gignit. Panther dictus, sive
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulũ ꝓprie conuentt leo¬
nib. pardis. tigrib lupis &
uulpib. canibusq & simiis. ac cȩte¬
ris quȩ uł ore uł unguib seui unt
exceptis serpentib. Bestiȩ aut̃ di¬
ctȩ : aui qua seuiunt. Ferȩ appella¬
tȩ : eoqđ naturali utant᷑ libertatȩ
& desiderio suo ferant᷑. Sunt enum
liberȩ earũ uoluntates. & huc atq
illuc uagant᷑. & qͦ animꝰ duxerit: eo
feruntur. Leonis uocabulũ ex greca
origine inflęxũ. ẽ. in latinũ. Grece
enĩ leon uocat᷑. &. ẽ. nom̃ nothũ.
qͥa ex parte corruptũ. Leena uͦ
totũ grecũ est: sicut & dracena. Ut
aut̾ leena lea dicat᷑: usurpatũ. ẽ. a
poetis Leo aut̃ grece latine rex inter¬
pretat᷑. eo qđ princeps sit om̃iũ bestia
ni Cuiꝰ genꝰ trifariũ dr̃. Equib bre¬
ues & iuba crispa imbelles st̃. Longi
a coma simplici: acres. Animos eorũ:
frons & cauda indicat. Uirtus eorũ
in pectore: firmitas in capite. Septi
a uenatorib terrã contuent᷑: quo

Expanded text:
ocabulum proprie convenit leonibus, pardis, tigribus, lupis et vulpibus canibusque et simiis ac ceteris, quae vel ore vel unguibus saeviunt, exceptis serpentibus. Bestiae dictae a vi, qua saeviunt: ferae appellatae, eo quod naturali utantur libertate et desiderio suo ferantur. Sunt enim liberae eorum voluntates, et huc atque illuc vagantur, et quo animus duxerit, eo feruntur. Leonis vocabulum ex Graeca origine inflexum est in Latinum. Graece enim leon vocatur, et est nomen nothum, quia ex parte corruptum. Leaena vero totum Graecum est, sicut, et dracaena. Ut autem leaena lea dicatur usurpatum est a poetis. Leo autem Graece, Latine rex interpretatur, eo quod princeps sit omnium bestiarum. 4. Cujus genus trifarium dicitur. E quibus breves, et juba crispa, imbelles sunt; longi, et coma simplici, acres. Animos eorum frons et cauda indicat. Virtus eorum in pectore, firmitas in capite. Septi a venatoribus terram contuentur, quo
Abbreviated transcription (Latin):
tricem. Ideoq illi uulgo opifices sup¬
plicant. sed hoc poetice fingitur. Non
enĩ minerua istarũ artiũ princeps. ẽ:
sed qͥa sapientia in capite esse dr̃ homi¬
nis. & minerua de capite iouis nata fin¬
gitur. hoc ẽ. ingeniũ. Ideoq sensus sa¬
pientis qͥ inuenit om̃ia in capite est.
deo & dea artiũ minerua dr̃. qͥa nichil

Expanded text:
tricem. Ideo illi vulgo opifices suptricem. Ideo illi vulgo opifices supplicant: sed hoc poetice fingitur. Non enim Minerva istarum artium princeps est: sed quia sapientia in capite esse dicitur hominis, et Minerva de capite Jovis nata fingitur, hoc est, ingenium; ideoque sensus sapientis, qui invenit omnia, in capite est: ideo et Dea artium Minerva
Abbreviated transcription (Latin):
antiqͥtatẽ quia ueteres pennas dicebant. ñ pin¬
nas. Hȩc & dolabra. qđ habeat duo
labra. Nam securis simplex ẽ. Dextra¬
lis dexterȩ habilis. Ascia ab astulis
dicta. quas a ligno eximit. Cuius cti¬
minutiuũ. ẽ. asciola. Est aut̃ manii¬
brio breui. ex aduersa parte referens.
uł simplicẽ malleũ. aut cauatũ. uel
bicorne rastrũ. Scalprus dictꝰ. qđ scal¬
pturis & foraminib sit aptꝰ. qͣsi scalfo¬
rus. cuiꝰ diminutiuus scalpellus. Tere¬
bra uocata. a uerme ligni qͥ nuncupat᷑
terebra. quẽ greci teredonã uocant
Hinc dicta terebra. qđ ut uermis terendo
forat. quasi terefora. uł quasi trans fo¬
rans. Taratrũ. quasi teratrũ. Scofina
dicta. qđ hȩrendo scofem facrt. Cante¬
ingeniis p̾dicant. Hanc enim
primã laneficii usũ monstrasse. hanc
etiã telã ordisse. & colorasse lanas ꝑ¬
hibent. Oliuȩ qͦq hanc dicunt inuen¬
tricẽ. & fabricȩ. multarũq artiũ rep¬

Expanded text:
antiquitatem; quia veteres pennas dicebant, non pinantiquitatem; quia veteres pennas dicebant, non pinnas. Haec et dolabra, quod habeat duo labra; nam securis simplex est. Dextralis dexterae habilis. Ascia ab astulis dicta quas a ligno eximit; cuius diminutivum est asciola. Est autem manubrio brevi ex adversa parte referens vel simplicem malleum, aut cavatum, vel bicorne rastrum. Scalprus dictus quod scalpturis et foraminibus sit aptus, quasi scalforus. Cuius diminutivum scalpellus. Terebra vocata a verme ligni, qui nuncupatur terebra, quem Graeci τερηδόνα vocant. Hinc dicta terebra quod ut vermis terendo forat, quasi terefora; vel quasi transforans. Taratrum, quasi teratrum. Scobina dicta quod haerendo scobem faciat. Cantheingeniis praedicant. Hanc enim primam laneficii usum monstrasse. Hanc etiam telam ordisse, et colorasse lanas perhibent: olivae quoque hanc dicunt inventricem, et fabricae, multarumque artium reper
Abbreviated transcription (Latin):
quã serrã artifices nuncupant. Pro cuiꝰ
artis inuentione. dedalus magister eiꝰ
inuidiȩ liuore ꝑmotus. prȩcipitẽ pue¬
rum ex arce deiecit. De hinc exulatus
creta abiit. ibiq aliquandiu fuit. &¬
ut fabulȩ ferunt ex creta pennis uo¬
lauit. & inciuciam uenit. Circinus
dictus. qđ uergendo efficiat circulũ.
Huius motuis duplicata linea fit: quȩ
simplex ꝑ latitudinẽ extensa fuerat.
Punctus aut̃ in medio circini centrum
a grecis dr̃ in cuiꝰ mediũ cuncta conuer¬
gunt. Securis uocat᷑ eoqđ ea arbores
succidant᷑. quasi succuris. Itẽ securis
quasi semicuris. Ex una enĩ parte acu¬
ta .ẽ. ex altera fossoria. Hȩc apud ue¬
teres penna uocabat᷑. utranq aut̃ ha¬
bens aciẽ. bipennis. Nambi pennis dr̃
qđ ex utraq parte habeat acutã aclem.
quasi duas pernas. Pinnũ aut̃ antiqui
acutũ dicebant. Unde & auiũ penne
quia acutȩ. Et ecce nom̃ qđ reseruauit

Expanded text:
quam serram artifices nuncupant. Pro cuius quam serram artifices nuncupant. Pro cuius artis inventione Daedalus magister eius invidiae livore permotus praecipitem puerum ex arce deiecit, dehinc exulatum Cretam abiit ibique aliquamdiu fuit, ut fabulae ferunt. Ex Creta pinnis volavit et in Ciliciam venit. Circinus dictus quod vergendo efficiat circulum. Huius modus duplicata linea fit, quae simplex per latitudinem extensa fuerat. Punctus autem in medio circini centrum a Graecis dicitur; in cuius medium cuncta convergunt. Securis vocatur eo quod ea arbores succidantur, quasi succuris. Item securis quasi semicuris; ex una enim parte acuta est, ex altera fossoria. Haec apud veteres penna vocabatur; utrimque autem habens aciem, bipennis. Nam bipennis dicitur quod ex utraque parte habeat acutam aciem, quasi duas pinnas. Pennum autem antiqui acutum dicebant; unde et avium pinnae, quia acutae. Et ecce nomen quod reservavit
Abbreviated transcription (Latin):
trabes coeunt. Cuplȩ uocate qđ copu¬
lent in se luctantes. Luctantes qđ ere¬
cti inuicẽ se teneant. more luctantiũ
A grantes.
Asseres abasse dicti. qͥa soli ponunt᷑. neo
coniuncti. Scindule. eo qđ scindant᷑
id ẽ. diuidant᷑. E pigri & claui st̃. quibꝰ
lignũ ligno adheret. Claui aut̃ dicti
quasi calibi. qͥa ex calibe fiunt id÷ fer¬
ro. Calibs enĩ ferrũ est. Iabulȩ a ue¬
terib tagulȩ uocabant᷑ a tegendo scili¬
cet. unde & tegulȩ. Cõmissura dicit᷑.
tabularũ coniunctio. Sectio aut̃ dicta
a sequendo ea quȩ coeꝑit. Nam secare.¬
sectari & sequi. ẽ. Serrȩ autẽ nom̃ de
sono factũ. ẽ: ict ẽ. ab stridore fee r.i.
Circiniq usũ ꝑdix quidã adolescens in¬
uenit. quẽ puerũ dedalus frat̾ matris
suiȩ studus ꝑdocendũ acceꝑat. Cuius
pueri tantum ingeniũ fertur. ut dũ
materiȩ diuidencde cõpendiũ quȩreret.
spinã piscis unitatꝰ. e ferro laminã ex

Expanded text:
trabes coeunt. Coplae vocatae quod coputrabes coeunt. Coplae vocatae quod copulent in se luctantes. Luctantes, quod erecti invicem se teneant more luctantium. Agrantes. Asseres ab asse dicti, quia soli ponuntur neque coniuncti. Scindulae, eo quod scindantur, id est dividantur. Epigri et clavi sunt, quibus lignum ligno adhaeret. Clavi autem dicti, quasi calibi, quia e calibe fiunt, id est ferro; chalyps enim ferrum est. Tabulae a veteribus tagulae vocabantur, a tegendo scilicet; unde et tegulae. Commissura dicitur tabularum coniunctio. Sectio autem dicta a sequendo ea quae coeperit; nam secareet sequi est. Serrae autem nomen de sono factum est, id est ab stridore. Serrae circinique usum Perdice quidam adolescens invenit, quem puerum Daedalus frater matris suae studiis perdocendum acceperat. Cuius pueri tantum ingenium fertur ut, dum materiae dividendae conpendium quaereret, spinam piscis imitatus e ferro lamminamsic
Abbreviated transcription (Latin):
IGNARIUS generalit̃ ligni
opifex appellatur. Carpentarius speci¬
ale nom̃ ẽ. Carpentũ enĩ solũ facit. sic̃
nauicularius. qͥ tantũ nauiũ. ẽ. fabrica¬
tor & artifex. Sarcitector dictꝰ. qđ ex
multis hinc & inde coniunctis tabulis.
unũ tecti sarciat corpus. Idẽ & tigna¬
rius. qͥ tectoria lignis inducte. Lignũ
uocatũ greca ȩthimologia. qͥa incensũ
in lum̃ conuertit᷑ & in flammã. Unde
inde dicit᷑ om̃e lignũ qđ ex ea aliqͥd
efficiatur. uł si ad ianua referas. uł ad
statuã: materia erit. Ad aliquid enĩ
semꝑ materia accipiencda. ẽ: sic̃ elem̃ta
materiã rerũ esse dicimꝰ qͥa inde ea quȩ
sunt facta uicdemꝰ. Et materia qͣsi mat̾
dicta. Trabes uocatȩ. qđ intransuerso
positȩ. utrosq parietes contineant.
Aliud aut̃ st̃ tigna aliud trabes. Tigna
enĩ iucta trabẽ faciunt. trabes autꝰ st̃
cũ sunt dolatȩ. Tolus ꝓprie ẽ ueluti
scutũ breue. qđ in medio tecto. ẽ in qͦ

Expanded text:
Lignarius generaliter ligni opifex appellatur. Carpentarius speciale nomen est; carpentum enim solum facit, sicut navicularius quia tantum navium est fabricator et artifex. Sarcitector dictus quod ex multis hinc et inde coniunctis tabulis unum tecti sarciat corpus. Idem et tignarius, quia tectoria lignis inducit. Lignum vocatum Graeca etymologia, quia incensum in lumen convertitur et in flammam. Unde inde dicitur omne lignum, quod ex ea aliquid efficiatur; vel si ad januam referas, vel ad statuam, materia erit. Ad aliquid enim semper materia accipienda est, sicut elementa materiam rerum esse dicimus, quia inde ea quae sunt facta videmus, et materiadicta. Trabes vocatae quod in transverso positae utrosque parietes contineant. Aliud autem sunt tigna, aliud trabes. Tigna enim iuncta trabem faciunt. Trabes autem sunt quum sunt dolatae. Tholus proprie est veluti scutum breve, quod in medio tecto est, in quo