comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quinquagesimo demum anno mapiente. tube clarius
resonabant ⁊ ad omnes iuxta legem possessio reuerte¬
batur antiqua. deptima species ebdomadis est qua
propheta damel utitur more quidem legis septenis
annis singulas complecte ns ebdomãdas sed noua ra¬
cione ip̃os annos abbreuians duodens uidelicet mẽsib
lune singulos de termiinans embolismes uero menses
qui de amuus undecim epactarum diebz accrescere so-¬
lent in lege prĩa terco uel altero amo singulos adi¬
ciens sed ubi ad duodecimum numerum augescendo
peruenirent pro integro amno pariter inserens. Hoc
autem fecit non ueritatis cognicõem querentibus in¬
uidendo sed prophecie more ip̃m querentium exercendo
in genium malens utiqz suas margaritas a filuis clau¬
sas fructuoso sudore muestigari qͣz pro fusas aporcis
fastidiosa despectõe calcari. Uerum ut hec aꝑtius elu¬
cescant ip̃a iam angeli ad prophetã edicta uideamus.

Expanded text:
quinquagesimo demum anno incipiente, tubae clarius quinquagesimo demum anno incipiente, tubae clarius resonabant, et ad omnes juxta legem possessio revertebatur antiqua. Septima species hebdomadis est, qua propheta Daniel utitur, more quidem legis, septenis annis singulas complectens hebdomadas, sed nova ratione ipsos annos abbrevians, duodenis videlicet mensibus lunae singulos determinans, embolismos vero menses, qui de annuis undecim epactarum diebus accrescere solent, in lege patria tertio vel altero anno singulos adjiciens: sed ubi ad duodecimum numerum augescendo pervenirent, pro integro anno pariter inserens. Hoc autem fecit non veritatis cognitionem quaerentibus invidendo, sed prophetiae more ipsum quaerentium exercendo ingenium, malens utique suas margaritas a filiis clausas fructuoso sudore investigari, quam profusas a porcis fastidiosa despectione calcari. Verum ut haec apertius elucescant, ipsa jam angeli ad prophetam dicta videamus:
Abbreviated transcription (Latin):
precipue dies propiciacoĩs emmebat qͣ sola per ãmĩ
pontifex derelicto foris populo sancta sanctorũ intra¬
bat amuuis antea fructibus hoc ẽ frumenti uimi et
olei exordine collectis. significamus ihesum pontifi¬
cem magnum impleta dispensacõe caris per propri¬
um sanguinem celestis regni ianuas ingressũ ut
appareat mins uultui dei pro nobis qui foris adhi
positi prestulamur et diligimus aduentum eius ubi
notandum quia sicut quidam in mundi per legem
prima tercia et septima die uidebantur lustrari sit
et p̾mus tertius ac septimus mensis sus quiq ceri¬
monus extitere solemines. Quĩta ebdomada septimi
anni quo toto populus ab agricolandi opere legis int¬
perio uacabat dicente domino sex annis seres agrum
tuum septimo cessabis. derta anni iubelei hoc est
remissiomis ebdomada est que septem ebdomadibus
annorum hoc ẽ .xlix. annis teritur. qua expleta hoc ẽ

Expanded text:
praecipue dies propitiationis eminebat, qua sola per annum praecipue dies propitiationis eminebat, qua sola per annum pontifex, derelicto foris populo, sancta sanctorum intrabat, annuis antea fructibus, hoc est, frumenti, vini et olei ex ordine collectis: significans Jesum pontificem magnum impleta dispensatione carnis per proprium sanguinem coelestis regni januas ingressurum ut appareat nunc vultui Dei pro nobis qui foris adhuc positi praestolamur et diligimus adventum ejus: ubi notandum, quia sicut quidam immundi per legem prima tertia et septima die videbantur lustrari: sic et primus, tertius ac septimus mensis suis quique caeremoniis extitere solemnes. Quinta hebdomada septimi anni, quo toto populos ab agricolandi opere legis imperio vacabat, dicente Domino: Sex annis seres agrum tuum, septimo cessabis . Sexta anni jubilaei, hoc est, remissionis hebdomada est, quae septem hebdomadibus annorum, hoc est, XLIX annis texitur: qua expleta, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
dis scida hominibus obseruanda mandatur dicente do-¬
mino sex dieb operaberis ⁊ facies omma opera tua.
septino autem die sabbati dommni dei tui non facies
Prima sabbati uel una sabbati suie sabbatorũ scdã
sabbati. tercia sabbati. quarta sabbati. quĩta sabluti
serta sabbati. septima sabbati. uel sabbatũ nõ qd̃ om̃s
sabbatorum hoc ẽ requiecionum die que suo nomĩe et
eultu singularis ercellebat prima uel secunda uel tercia
uel cetere suo queqz censerentur exordine. Tercia species
ebdomadis incelebracõe penthecostes agitur septem
uidelicet septimanus dierum et monade hoc est quĩ¬
quaginta diebus impleta. qua die et moyses ardẽtẽ
conscendens in montem. legem de celo accepit ⁊ rp̃us
in lingius igneis spirtus sancti gr̃am de celo misit.
quarta septimi mensis erat ebdomada qui solemin¬
tatibus preclaris pene totus expendebatur inter qãs

Expanded text:
dis secunda hominibus observantia mandatur, dicente Dodis secunda hominibus observantia mandatur, dicente Domino: Sex diebus operaberis, facies omnia opera tua, septimo autem die sabbati Domini Dei tui non facies prima sabbati vel una sabbati sive sabbatorum, secunda sabbati, tertia sabbati, quarta sabbati, quinta sabbati, sexta sabbati, septima sabbati, vel sabbatum: non quod omnes sabbatorum, hoc est, requietionum dies, quae suo nomine et cultu singularis excellebat, prima vel secunda vel tertia, vel caeterae suo quaeque censerentur ex ordine. Tertia species hebdomadis in celebratione Pentecostes agitur, septem videlicet septimanis dierum, et monade, hoc est, quinquaginta diebus impleta: qua die et Moyses ardentem conscendens in montem, legem de coelo accepit, et Christus in linguis igneis Spiritus sancti gratiam de coelo misit. Quarta septimi mensis erat hebdomada, qui solemnitatibus praeclaris pene totus expendebatur, inter quas
Abbreviated transcription (Latin):
bdõmada grece a septenario.
numero nomen accepit. humana quidem
consuetudine septems solum acta diebus
sed scripture sacre auctoritate multis specieb in signis
que tamen cuncte in fallor ad unum finem spectant
nos sez ammonentes post operum bonorum perfectõem
in spiritus sancti gracia perpetuam sperare quietem.
Prima ergo singularis illa ebdomada et aqua cetere
formam capessunt diuina est oꝑacionem sublimis.
quia domnius ser diebz mundi ornatum complens
septima requieuit ab oꝑibus suis ub̃i notandum
quod non ideo senarius nuimerus est perfectus quia
dommus in eo mundi opera perfecerit sed sicut. Au-¬
gustinus ait ideo dominus qui omnia simul creare
ualebat in eo dignatus ẽ oꝑari quia nimerus est
ille perfectus ut eciam per hunc oꝑa sua probaret
ẽe perfecta qui suis partib primus impletur id ẽ ser¬
ta ⁊ tercia et dimidia que sunt unum duo et tria et
simul ser funt. Ad huius exemplum diuine ebdoma¬

Expanded text:
bdomada Graece a septenario numero nomen accepit, humana quidem consuetudine septenis solum acta diebus, sed Scripturae sacrae auctoritate multis speciebus insignis, quae tamen cunctae, ni fallor, ad unum finem spectant, nos scilicet admonentes post operum bonorum perfectionem in Spiritus sancti gratia perpetuam sperare quietem. Prima ergo singularis illa hebdomada et a qua caeterae formam capessunt, divina est operatione sublimis, quia Dominus, sex diebus mundi ornatum complens, septima requievit ab operibus suis. Ubi notandum quod non ideo senarius numerus est perfectus, quia Dominus in eo mundi opera perfecerit, sed, sicut Augustinus ait: « Ideo Dominus, qui omnia simul creare valebat, in eo dignatus est operari, quia numerus est ille perfectus, ut etiam per hunc opera sua probaret esse perfecta, qui suis partibus primus impletur, id est, sexta et tertia, dimidia, quae sunt unum, duo et tria, et simul sex fiunt. » Ad hujus exemplum divinae hebdoma
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ monte inter moysen et heliam: et ceta huiusmodi. ¶Alterũ
secundum spuitum qͦ maginamur ea que ꝓ corpus sentimus:
sicut uidit petrus discũ illum submitti de celo cum uarus aĩali¬
bus. et sicut ysaias domnium in sede altissima nõ corporaliter
sed spiritaliter iudit. Non enim deum forma corporea circunter¬
minat: s quemadmõdum figurate non proprie dicuntur ml.¬
ta: ita etiam figurate multa monstrantur. ¶ Tertiũ aut̃
genus ẽ uisiomis: quod neqz corporeis sensib: neqz ulla parte
amme: qua corporalium rerum imagines capiuntur: s per
intuitum mentis. quo intellecta conspiatur ueritas: sicut
danel preditus mente uidit ꝙ balthasar uiderat corpore; sine
quo genere illa duo uel infructuosa sunt: uel eciam ĩerrorem
mictunt. ¶ Dimma tñ hec genera spurtus sanctus moderat᷑.
Habere autem propheciam nõ solum bonus: sz etiam malus
potest. Nam muemimus saulem regẽ prophetasse. Perseque¬

Expanded text:
in monte inter Moysen et Heliam, et cetera huiusmodi. Alterum in monte inter Moysen et Heliam, et cetera huiusmodi. Alterum secundum spiritum, quo imaginamur ea quae per corpus sentimus; sicut vidit Petrus discum illum submitti de caelo cum variis animalibus, et sicut Esaias Deum in sede altissima non corporaliter, sed spiritaliter vidit. Non enim Deum forma corporea circumterminat, sed quemadmodum figurate, non proprie multa dicuntur, ita etiam figurate multa monstrantur. Tertium autem genus visionis est, quod neque corporeis sensibus, neque illa parte animae qua corporalium rerum iintuitum mentis, quo intellecta conspicitur veritas; sicut Daniel praeditus mente vidit quod Balthasar viderat corpore: sine quo genere illa duo vel infructuosa sunt, vel etiam in errorem mittunt. Omnia tamen haec genera Spiritus sanctus moderatur. Habere autem prophetiam non solum bonus, sed etiam malus potest. Nam invenimus Saulem regem prophetasse. Perseque
Abbreviated transcription (Latin):
ministratur. Hii sunt prophete ueteris testamenti nouiq qͦꝵ
septem sunt. Primum genus extasis quod ẽ mentis excessus
sicut uidit petrus uas illud sũmissum in stupore mentis. ¶Se¬
cundum genus: iusio: sicut apud ysaiam legitur. udi dñm se¬
dentem sup solium excelsum cũ uariis animalib. ¶ Terciũ
genus. soniniũ. sicut iacobsubnixã ĩcelo scalam dormiens.
udit. ¶ Quartum genus. ꝑ nubem. ficut ad moysen et ad
iob post plagam loquitur deus. ¶ Quintũ genus. uox de ce¬
genus. accepta parabola: sicut apud̃ salomonẽ in prouerbus.
et apud balaã cum euocaretur ad balach. ¶ Septimum genꝰ
replecio spiritussancti sicut pene apud omnes prophetas. ¶ Alu
tria genera uisionum ẽẽ dixerunt. ¶ Unum secundum ocu-¬
los corporis: sicut uidit abraham tres uiros sub ilice mãbre. et
moyses ignem in rubo. et discipuli transfiguratum dominum

Expanded text:
ministratur. Hi sunt prophetae veteris testamenti novique, quorum ministratur. Hi sunt prophetae veteris testamenti novique, quorum septem sunt. Primum genus, extasis, quod est mentis excessus; sicut videtur Petrus vas illud submissum in stupore mentis . Secundum genus visio; sicut apud Isaiam legitur: Vidi Dominum sedentem super solium excelgenus somnium; sicut Iacob subnixam in caelo scalam dormiens vidit. Quartum genus per nubem; sicut ad Moysen et ad Iob post plagam loquitur Deus. Quintum genus vox de caegenus accepta parabola; sicut apud Salomonem in Proverbiis, et apud Balaam, cum evocaretur a Balac. Septimum genus repletio sancti Spiritus; sicut pene apud omnes prophetas. Alii tria genera visionum esse dixerunt. Unum secundum oculos corporis; sicut vidit Abraham tres viros sub ilice Mambre, et Moyses ignem in rubo, et discipuli transfiguratum Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
festum ẽ: qui ꝑ obediẽtie ministerium sca dñi luce radiantur.
¶I dithun interpretatur transiliens eos: significans eum¬
qui mente: terrena transcendit transilitoz eos qui inherentes
humo ⁊ ĩcuruati ĩt̾ra ea que mia sunt cogitant atq ĩercelso
ientis hĩtant de uirtute dei libro carmine philosophati
lui chore sicut et eman echan a saph et idithun non psalmog̃phi :
sz cantores fuere a dauid quidem ob psalmodiam electi:. s ob sigͥ¬
ficantiam nominum citul psalmorũ congruenter affixi. Cho¬
re ergo dr̃ caluarie. In cuius nominis loco dñs ẽ crucifixus ⁊ ideo
filii chore merito dicuntur qui passionis illius sacramento to¬
ta deuotione famulantur. ¶Sacharias interpretatur meõ¬
ria domini ob hoc ꝙ canit memorari testamenti sancti su¬
¶ Iohannes baptista interpretatur domini gr̃a. eo ꝙ sit lime
prophecie p̾nuncius gre : siue micium baptismatis: ꝑ quod gr̃ã

Expanded text:
festum est, qui per obedientiae ministerium sancta Domini luce radiantur. festum est, qui per obedientiae ministerium sancta Domini luce radiantur. Idithun interpretatur transiliens eos: significans eumqui mente terrena transcendit transilitque eos qui inhaerentes humo, et incurvati in terra, ea quae ima sunt cogitant atque in excelso mentis habitant, de virtute Dei libero carmine philosophatur. Filii Chore, sicut et Eman, Echan, Asaph et Idithun, non psalmographi, sed cantores fuere a David quidem ob psalmodiam electi; sed ob significantiam nominum titulis psalmorum congruenter affixi. Chore ergo dicitur calvaria. In cujus nominis loco Dominus est crucifixus; et ideo filii Chore merito dicuntur, qui passionis illius sacramento tota devotione famulantur. Zacharias interpretatur memoria Domini, ob hoc quod canit memorari testamenti sancti sui. Joannes Baptista interpretatur Domini gratia, eo quod sit limes prophetiae, praenuntius gratiae, sive initium baptismatis, per quod gratia
Abbreviated transcription (Latin):
surrectõem domini confessa leginius multa milia iudeorum
sicut inter alia testantur actus apostolorum. ¶ Ethan in¬
terpretatur robustus. Ethan autẽ iste sicut et eman de cãto¬
ribus dauid regis ẽ quos uerba dierum narrant filius uide¬
licet chusi filu abdi de cognacõe merari filui leui; uel de illis
sapientib quib ĩlibro regum salomonis sapiẽcia prefertur.
sapientior inquit ethan ezrahelita et eman. Tante igitur sci¬
encie hoc carmen est ut sapiẽtissimi illius nomime mereãtur
asscribi. ¶ Eman filius fuit iohel filu samuel de familia
caach filu leui unus de cantoribz quos dauid ĩcollacõe arche
prefecit reliquis ad canendum. Eman interpretatur frater
eius. Quo uocabulo dominus xp̃s appellat eos qui eius p̾cept
oꝑibqz deuoti sunt: sicut ait ĩeuangelio. Ite dicite fratrib
meis. Israhelite. id ẽ deum uidentes ꝙ utiqz illis accide̾ maĩ¬

Expanded text:
surrectionem Domini confessa legimus multa millia Judaeorum, surrectionem Domini confessa legimus multa millia Judaeorum, sicut inter alia testantur Acta apostolorum. Ethan interpretatur robustus. Ethan autem iste sicut et Eman de cantoribus David regis est, quos Verba Dierum narrant; filius videlicet Chusi, filii Abdi, de congregatione Merari filii Levi; vel de illis sapientibus, quibus in libro Regum Salomonis sapientia praefertur: Sapientior, inquit, Ethan Ezrahelita et Eman . Tantae igitur scientiae hoc carmen est, ut sapientissimi illius nomine mereantur ascribi. Eman filius fuit Johel, filii Samuel, de familia Caath filii Levi, unus de cantoribus quos David in collatione arcae praefecit reliquis ad canendum. Eman interpretatur frater ejus. Quo vocabulo Dominus Christus appellat eos, qui ejus praeceptis operibusque devoti sunt, sicut ait in Evangelio: Ite, dicite fratribus meis . Israelitae, id est, Deum videntes; quod utique illis accidere mani
Abbreviated transcription (Latin):
ergo isti habent ⁊ apostolorum ⁊ predicatorum euangelu cristi.
qui spuitale edificium dei post eritum fidelium de babilone
istius mundi atq regressum interram repromissionis uerbis
et exemplis quottidie ĩstaurando reedificant. ut q̃ prius ꝑ ne¬
gligentiam uel desidiam p̾stinorum habitatorũ corruerant.
ip̃i instanti iusu de studio ꝑ fecto cum cooꝑatorib deuotis recu¬
perent. ¶ Anamas interpretatur gr̃a dei: idẽ et spdrac lin¬
gua caldaica ꝙ interpretatur decorus meus. Azarias inter¬
pretatur auxilium doniii. idẽ et ab denago quod in latinum
uertitur seruiens taceo. ¶ Misahel quia populus doͬ᷑ ip̃e ⁊ mi¬
saac qui interpretatur risus uel gaudium. Hu tres pueri
figuram p̾tulerunt sanctorũ: qui corpus suum ĩꝑsecucõe obtu¬
lerunt. ¶ Asaph interpretatur sinagoga: siginficans cõgre¬
gacõem que credidit nõ q̃ obstinata ꝑmansit. Nam post re¬

Expanded text:
ergo isti habent et apostolorum et praedicatorum Evangelii Christi, ergo isti habent et apostolorum et praedicatorum Evangelii Christi, qui spiritale aedificium Dei post exitum fidelium de Babylone istius mundi, atque regressum in terram repromissionis, verbis et exemplis quotidie instaurando reaedificant, ut quae prius per negligentiam vel desidiam pristinorum habitatorum corruerant, ipsi instanti nisu et studio perfecto cum cooperatoribus devotis recuperent. Ananias interpretatur gratia Dei. Idem et Sidrach lingua Chaldaica, quod interpretatur decorus meus. Azarias interpretatur auxilium Domini. Idem et Abdenago, quod in Latinum vertitur serviens taceo. Misael quia populus Domini. Ipse et Misaac, qui interpretatur risus vel gaudium. Hi tres pueri figuram praetulerunt sanctorum, qui corpus suum in persecutione obtulerunt. Asaph interpretatur synagoga: significans congregationem quae credidit, non quae obstinata permansit. Nam post re
Abbreviated transcription (Latin):
domini. deptuagesimo emin amno desolatioms templi comple¬
to zacharia predicante memoratus est dommus populi sui.
ussuqz darii reuersus ẽ dei populus ⁊ reedificatũ est et urbs
et templum. Isti enim duo prophete figuram gestauerunt
sanctorum: qui nobis in huius ꝑegrinacionis uita futurũ
tempus liberacoĩs decantant. Malachias interpretatur an-
gelus domini. id ẽ mincius. Quicquid enm loquebatur qͥsi
adomino esset mandata ita credebantur. et inde ita nomen
cio uerbi domii suꝑ israel ĩmanu angeli eius. Iste emĩtipũ
saluatoris nrĩ tenuit: qui angelus magni consilu dicitur.
Esdras interpretatur adiutor. ¶eemias interpretatur
consolator a domino. Quodam enim presagio futurorũ nomina
ista sortita sunt. fuerunt enĩ ĩaduitoriũ ⁊ consolacõẽm oĩ illi
populo redeunti ad patriam. Nam ⁊ templum dñi id ẽ reedifi¬
cauerunt et murorum ac turrium opꝰ ip̃i restaurauerũt. Tipũ

Expanded text:
Domini. Septuagesimo enim anno desolationis templi compleDomini. Septuagesimo enim anno desolationis templi completo, Zacharia praedicante, memoratus est Dominus populi sui, jussuque Cyri reversus est Dei populus, et reaedificatum est urbs et templum. Isti enim duo prophetae figuram gestaverunt sanctorum, qui in nobis hujus peregrinationis vita futurum tempus liberationis decantant. Malachias interprgelus Domini, idest nuntius: quicquid enim loquebatur, quasi a Domino esset mandatum ita credebatur et ita inde nomen tio verbi Domini super Israel in manu angeli ejus. Iste enim typum Salvatoris nostri tenuit, qui angelus magni consilii dicitur. Esdras interpretatur adjutor. Nehemias interpretatur consolator a Domino. Quodam enim praesagio futurorum nomina ista sortita sunt. Fuerunt enim in adjutorium et consolationem omni illi populo redeunti ad patriam. Nam et templum. Domini iidem reaedificaverunt, et murorum et turrium opus ipsi restauraverunt. Typum
Abbreviated transcription (Latin):
bilis domini fuit uocatur ampleracio: uelꝙ incertaiine cum
deo congreditur amplexantis. id ẽ luctantis sortitus ẽ nomen.
Nullus enim tam audaci uoce ausus ẽ deum addi sceptacionẽ
ie prouocare: cur ĩrebus humanis et mundi istius tã
rerum uersetur iniquitas. dignificat enm fidelem populũ
qui suꝑ excelsa eleuatus in cruce domiũ contemplatur dicẽs
cormia ĩmanibus eius illic confirmata ẽ uirtus glorie eius.
¶Dophonias speculum uel archanum domini interpreta¬
tur: quod utrũq ad prophetas conuenit. Ip̃i enĩ sciunt miste¬
ria dei. Uñ et ezechieli dr̃. speculatorem te posui et alibi nõ
faciet dominus quicqͣz nõ reuelauerit seruis sus prophetis.
Iste enim significat eos qui ꝑ contemplacoĩs archanum ad
profectum ueniunt meritorum. Aggeus interpretatur ĩlati¬
num festiius et letus resonat. Destructum enim templum
edificandum prophetat. et post luctum captiuitatis regressio¬
nis leticiam predicat. ¶ Sacharias interpretatur memoria

Expanded text:
bilis Domini fuit, vocatur amplexatio, vel quod in certamine cum Deo congreditur amplexantis, id est, luctantis sortitus est nomen. Nullus enim tam audaci voce ausus est Deum ad disceptationem justitiae provocare, cur in rebus humanis et mundi istius tanta rerum versetur iniquitas. Significat enim fidelem populum qui, super excelsa elevatus, in cruce. Dominum contemplatur, dicens: Cornua in manibus ejus, illic confirmata est virtus gloriae ejus . Sophonias speculum, vel arcanum Domini interpretatur, quod utrumque ad prophetas convenit. Ipsi enim sciunt mysteria Dei. Unde et Ezechieli dicitur: Speculatorem te posui . Et alibi: Non faciet Dominus quidquam, nisi revelaverit servis suis prophetis . Iste enim significat eos qui per contemplationis arcanum ad profectum veniunt meritorum. Aggaeus interpretatur in Latinum festivus et laetus resonat. Destructum enim templum aedificandum prophetat, et post luctum captivitatis regressionis laetitiam praedicat. Zacharias interpretatur memoria
Abbreviated transcription (Latin):
dederunt nibes qiͣ mare confragosum ita in sanctis
ecclũs resonant diuersa uota apostolorum sed quare
sit sonitus factus multitudinis aquarum pulchre su-¬
bicit quia uocem dederunt nubes. Nubes predicatores
significari sepe iam diximus de quibz scriptum ẽ man¬
dabo nubibus ne pluant eam sup ibrem qui uocẽ
suam magnam dederunt cum precepta domini uul¬
gauerunt in toto orbe terrarum sicut et alius psal¬
mus ante predicauit. In omnem terram exuut sonus
eorum ⁊ in fines orbis terre uerba eorum. Nubs ẽ protec¬
tio diuina sicut in erodo legitur tabernaculum federis¬
nubs obumbrasse. Nubs obscuritas est scripturarum bt
in psalterio. Qui operit celum nubibus.

Expanded text:
dederunt nubes: quasi mare confragosum ; ita in sanctis dederunt nubes: quasi mare confragosum ; ita in sanctis Ecclesiis resonant diversa vota populorum. Sed quare sit sonitus factus multitudinis aquarum, pulchre subjicit, quia vocem dederunt nubes. Nubes praedicatores significari, saepe jam diximus, de quibus scriptum est: Mandabo nubibus ne pluant super eam imbrem . Qui vocem suam magnam dederunt, cum praecepta Domini vulgaverunt in toto orbe terrarum, sicut et alius psalmus ante praedicavit: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines terrae verba eorum . Nubes est protectio divina, sicut in Exodo legitur tabernaculum foederisnubes obumbrasse. Nubes obscuritas est Scripturarum, ut in Psalterio: Qui operit coelum nubibus
Abbreviated transcription (Latin):
seculi tanquam ignis ⁊ lucebit iustus et ardebit ĩiust̃.
Illud autem quod in euangelio legitur ubi dominus co-¬
ram tribus discipulis transfiguratus est in monte
et ecce nuibes lucida obumbrauit eos quia materiale
tabernaculum petrus quesuut mibis accipit umbra¬
culum ut discat in resurrectione non tegnime domorũ
sed spiritus sancti gloria sanctos ẽẽ protegendos. Et
notandum quod siait domino in iordane baptisato sic
et in monte clarificato tocius sancte trinitatis miste¬
rium de claratur. Nam ubi pater in uoce filius in bap¬
tismate. et spiritus sanctus in columba ostensus est.
hic uõ pater in uoce filius in clarficacõe spiritus scũs
in nube demonstratus ẽ quia ninirum gloriam eius
quam baptismo credentes. confitemur in resurrectione
uidentes cum laudabimus. Quod autem nuibes prophe¬
tas siue predicatores diuini eloquii significent ostendͭ
illud in psalmo multitudo sonitus aquarum uocem

Expanded text:
saeculi, tanquam ignis, et lucebit justis, et ardebit injustis. saeculi, tanquam ignis, et lucebit justis, et ardebit injustis. Illud autem, quod in Evangelio legitur, ubi Dominus coram tribus discipulis transfiguratus est in monte, Et ecce nubes lucida obumbravit eos ; quia materiale tabernaculum Petrus quaesivit, nubis accipit umbraculum, ut discat, in resurrectione non tegmine domorum, sed Spiritus sancti gloria sanctos esse protegendos. Et notandum quod sicut Domino in Jordane baptizato, sic et in monte clarificato, totius sanctae Trinitatis mysterium declaratur. Nam ibi Pater in voce, Filius in baptismate, et Spiritus sanctus in columba ostensus est: hic vero Pater in voce, Filius in clarificatione, Spiritus sanctus in nube demonstratus est: quia nimirum gloriam ejus, quam in baptismo credentes confitemur, in resurrectione videntes eum laudabimus. Quod autem nubes prophetas sive praedicatores divini eloquii significent, ostendit illud in Psalmo: Multitudo sonitus aquarum, vocem
Abbreviated transcription (Latin):
idem operiendo celum unde et npte quod iuil¬
tus suos uelent unde et neptunus quod nibat
ld ẽ mar̃e et terram tegat. Nubes autem aeris densitas
facit. Uenti enim aerem conglobant nubesq faciunt.
cionem quando nubem cogitur aer Nubes autem mis
riam aliquando protectionem spiritus sancti. aliquã¬
do prophetas ⁊ prẽdicatores sanctos. Nam incarnacõem
rp̃i significat illud esaie ecce dominus ascendet super
nubem leuem et descendet megyptum et illud in erodo
dommus inquit precedebat eos ad ostendendam uiam ꝑ
diem in columnra mibis et ꝑ noctem in columna ignis.
Nubis enim ista precedens cristus idem eciam columna
quia rectus ⁊ firmus et fulciens in firmitatem nr̃am
ꝓ noctem lucens. per diem non lucens ut qui nõ uidẽt
uideant et qui uident ceci fiant. Potest et sie nõ ĩ con-¬
grue accipi quõd xp̃i sacramentum tam quam in die ma¬
infestum ẽ incarne uelut in nube. in iudicio uero tanqͣz
interrore nocturno quia tunc erit magna tabulatio

Expanded text:
 operiendo coelum: unde et nuptae, quod vultus suos velent; unde et Neptunus, quod nubat, id est, mare et terram tegat. Nubes autem aeris densitas facit. Venti enim aerem conglobant, nubesque faciunt; in nubem cogitur aer. Nubes autem mystriam, aliquando protectionem Spiritus sancti, aliquando prophetas et praedicatores sanctos. Nam incarnationem Christi significat illud Isaiae: Ecce Dominus ascendet super nubem levem, et descendet in Aegyptum . Dominus, inquit, praecedebat eos ad ostendendam viam per diem in columna nubis, et per noctem in columna ignis . Nubes enim ista praecedens Christus, idem etiam columna, quia rectus et firmus et fulciens infirmitatem nostram: per noctem lucens, per diem non lucens, ut qui non vident videant, et qui vident, caeci fiant. Potest et sic non incongrue accipi, quod Christi sacramentum, tanquam in die, manifestum est in carne, velut in nube; in judicio vero, tanquam in terrore nocturno, quia tunc erit magna tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e ẽ qui feat utraq unum pax carnis aduersus he¬
ritum concordia in honum ut in psalmo. rogrite qie
ad pacem sunt iherusalem: et in aliam partem pred ul¬
deis uel hereticis accipituy. ut in deu

Expanded text:
ipse est qui fecit utraque unum . Pax carnis adversus spiipse est qui fecit utraque unum . Pax carnis adversus spiritum, concordia in bonum, ut in psalmo: Rogate quae ad pacem sunt in Hierusalem . Et in aliam partem pro Judaeis vel haereticis accipitur, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
rusta decisione. Spolia autem apallus quasi ex
pallia. Uictis enm de trahuntur. uictoria nr̃a ip̃s
est: cuius triumphi signum crux est. quo dyabolum
uicit ⁊ mortem superauit. Spolia autem eius q̃ de hoste
sumpsit homines sunt in deum cedentes: qui de potesta¬
te draboli eniti regi suo legitimo sociantur. Unde ip̃a
ueritas in euangelio ait. dum fortis armatus custo¬
dit atrium suum in pace sunt omnia que possidet. si
autem fortior illo superueniens uicerit eum uniuer¬
sa arma eius aufent. inquibus confidebat et spolia
eius distribuet. Uictoria est dyaboli uel aduersam tu¬
umphus. ut ẽ illud apostoli. deo autem gracias qui
dedit nobis pictoriam. Brauium est constitutum bo¬
norum premium meritorum in apostolo destinatũ per¬
sequar brauium superne uocationis. Corona eterne
glorie pro iustitia merces ut in apostolo. de reliquo ie¬
posita est michi coronei iusticie. Par cristus ẽ quia

Expanded text:
justa divisione. Spolia autem a palliis, quasi ex justa divisione. Spolia autem a palliis, quasi ex pallia: victis enim detrahuntur. Victoria nostra Christus est: cujus triumphi signum crux est, quo diabolum vicit, et mortem superavit. Spolia autem ejus, quae de hoste sumpsit, homines sunt in Deum credentes: qui de potestate diaboli eruti, regi suo legitimo sociantur. Unde ipsa Veritas in Evangelio ait: Dum fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt omnia quae possidet: si autem fortior illo superveniens vicerit eum, universa arma ejus aufert, in quibus confidebat, et spolia ejus distribuit . Victoria est diaboli vel adversarii triumphus, ut est illud Apostoli: Deo autem gratias, qui dedit nobis victoriam . Bravium est constitutum bonorum praemium meritorum; in Apostolo: Destinatum persequar bravium supernae vocationis . Corona aeternae gloriae pro justitia merces, ut in Apostolo: De reliquo reposita est mihi corona justitiae . Pax Christus est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
obtinuit sc̃d fugauit exercitũ. Hec tamen nomina
scuptores confundunt: erat autem romanorum ut
truorex hantes quadrigis ueherentur ex illo ꝙ soliti
priores ducee hoc habitu bella mire. Qruicũq autẽ
in confuctu uicissent palma aurea coronabantur.
quia palma stemulos habet: qui uero sine conflictu figiẽ¬
tem prostrauisset laurea eoꝙ hec arbor sine spinis est.
duobus autem generibus deletur exercitus aut inter¬
nicõe aut dispersione: salustius inquit hostes oppres¬
si aut dilapsi forent: sie et utrumqz uirgilius inter¬
ncione submersasqz obruere puppes: dispersiõe aut
aie diuersas aut dissice corpora ponto. Spolia autem
hostium preda manubie. exuuie partes. Preda apre¬
dando uocata. manubie eoꝙ manibz de trahuntur.
exuuie ab eruendo dicte quia exuuntur. hec ⁊ partes
apari diuisione. pro personarum qualitate et labor

Expanded text:
obtinuit, sed fugavit exercitum. Haec tamen nomina obtinuit, sed fugavit exercitum. Haec tamen nomina scriptores confundunt: erat autem Romanorum mos, ut triumphantes quadrigis veherentur, ex illo, quod soliti sint priores duces hoc habitu bella inire. Quicunque autem in conflictu vicissent, palma aurea coronabantur, quia palma stimulos habet: qui vero sine conflictu fugientem prostravisset, laurea: eo quod haec arbor sine spinis est. Duobus autem generibus deletur exercitus: aut internecione, aut dispersione. Sallustius inquit: « Hostes oppressi aut dilapsi forent. » Sic et utrumque Virgilius; internecione: . . . . . Submersasque obrue puppes. Dispersione: Aut age diversos, aut disjice corpora ponto. Spolia autem hostium, praeda, manubiae, exuviae, partes. Praeda a praedando vocata: manubiae eo quod manibus detrahuntur: hae et exuviae ab exuendo dictae, quia exuuntur: hae et partes a pari divisione, pro personarum qualitate, et laborum
Abbreviated transcription (Latin):
res bella. Alii federa dicta putant aporca fede ⁊ cru¬
deliter occisa: cuius mors optabatur ei qui a apace
resilisset. uirgilius. et cesa iungebant federa porca.
uictorus propagatur. Uictoria dicta quod
ui. u est uirtũte adipiscatur. hoc est enim
ius genͣtium uim ui expellere. nam turpis est dolo
quẽsita uictoria certa autem uictoria est uel ocisio
hostis uel expoliatio uel utrumqz. Non est autem
iocunda uictoria que per inmensa detrimenta contĩ¬
in cruento exercitu deportasse. pompa dicta ẽ greca
dit autem uictoria pompam ideo ꝙ ituris ad hoc cer
tamen prius est uictorie uotum conuersione. Tro¬
pheum dictum apotostrofes id est aconuersione hos¬
tis ⁊ fuga. nam ab eo ꝙ hostem quis fugasset mere¬
batur tropheum. qui occidisset trumphum. qui dc̃s
est apostriambes id ẽ ab exultacõe. Plene em̃ uic¬
torie triumphus debetur. semplene tropheum quia
non dum plenam est uictoria consecutus. non emm

Expanded text:
res bella. Alii foedera dicta putant a porca foede et crures bella. Alii foedera dicta putant a porca foede et crudeliter occisa, cuius mors optabatur ei qui a pace resilisset. Vergilius Aen. 8, 641: Et caesa iungebant foedera porca. victoriis propagatur. Victoria dicta quod vi, id est virtute, adipiscatur. Hoc est enim ius gentium, vim vi expellere. Nam turpis est dolo quaesita victoria. Certa autem victoria est vel occisio hostis, vel exspoliatio, vel utrumque. Non est autem iucunda victoria quae per inmensa detrimenta continincruento exercitu deportasse. Pompa dicta est Graecdit autem victoria pompam, ideo tamen primum est victoriae votum. 3. Trophaeum dictum ἀπὸ τῆς προπῆς, id est, conversione hostium et fuga. Nam ab eo quod hostem quis fugasset, merebatur trophaeum; qui occidisset, trest apo tes triambes, id est, ab exsultatione. Plenae enim victoriae triumphus debetur, semiplenae trophaeum; quia nondum plenam est victoriam consecutus: non enim
Abbreviated transcription (Latin):
uel aduersus uiciorum conflictiões ut in apostolo. sic puguo
non quasi aerem uerberains. Rursum bella uel certamẽ
dyxboli aduersus sanctos ut in iheremia. et bellabunt ãd¬
uersum te et non preualebunt. semper emm sancte uiei
contra uicia ⁊ contra temptamenta diaboli contradeĩ
oblectamenta carmis et illẽcebras uoluptatum dimicãt
ut sunt sancti et immaculati in conspectu dei perficiẽtes
sanctificacõem in timore ip̃ius quibus par cristus een
qui discipulis suis ait. Pacem meam do bobris fuat btia
nieam reliquo uobis. Iỹe est emim pat nĩa quu faait htĩ¬
q unum. Quatuor autẽ in bello geruntur. pugua fi¬
ga. uictoria. par paas uocabulum uidetur apacto
sumptum: posternis autem pax accipitur: fedus
primum mitur fedus est par que fit inter dimicã¬
tes uel a fide uel a fictialibus id est a sacerdotibus
dictum. per ipos enim fiebant federa sicut per secula¬

Expanded text:
vel adversus vitiorum conflictiones, ut in Apostolo: Sic pugno, vel adversus vitiorum conflictiones, ut in Apostolo: Sic pugno, non quasi aerem verberans . Rursum bella vel certamen diaboli adversus sanctos, ut in Jeremia: Et bellabunt adversum te, et non praevalebunt . Semper enim sancti viri contra vitia et contra tentamenta diaboli, contraque oblectamenta carnis et illecebras voluptatum dimicant: ut sint sancti et immaculati in conspectu Dei perficientes sanctificationem in timore ipsius, quibus pax Christus est qui discipulis suis ait: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum . Quatuor autem in bello geruntur: pugna, fuga, victoria, pax. Pacis vocabulum videtur a pacto sumptum: posterius autem pax accipitur, foedus primum initur. Foedus est pax quae fit inter dimicantes, vel a fide, vel a fetialibus, id est sacerdotibus, dictum. Per ipsos enim fiebant foedera, sicut per saecula
Abbreviated transcription (Latin):
pellum. Alii per antifrasmn putant dictum eoꝙ sit hor¬
ridum. unde illud: bella horrida. bella cum bellum cõ¬
tra sit pessimum. Prelia dicitur ab imprimendo hostem.¬
unde ⁊ prela ligna quibus uua premitur. Pugna uocata
eoꝙ in micio usus fuisset in bello pugnis contendere uel
qui primo bello pugnis mapiebant. unde ⁊ pugna etiã
duorum est aliguando et sine ferro. Hec enim bella apũ
carnales sunt qui de potentia mundana confligunt ce¬
terum apud cristrianos ⁊ fideles dei famulos alius mos
pugnandi est de quo scribit apostolus. non est nobis col¬
luctacio aduersus carnem et sanguinem. sed aduersus prĩ¬
cipes ⁊ potestates aduersus mundi rectores tenebrarũ ha¬
eum contra spiritalia nequicie in celestibus. Et item.
castigo inquit corpus meum ⁊ seruituti subicio. ne for¬
te cum alus predicauerim ip̃e reprobus efficiar. Item bel¬
la uel pugna certamen aduersus nequicias spirtalesu

Expanded text:
est bellum. Alii per antiphrasin putant dictum eo quod sit horest bellum. Alii per antiphrasin putant dictum eo quod sit horridum; unde illud Virg. Aen. 6, 86: Bella, horrida bella, cum bellum contra sit pessimum. Prelia dicuntur ab inpremendo, hostunde et prela ligna quibus uva premitur. Pugna vocata, eo quod in initio usus fuisset in bello pugnis contendere: vel quia primo bellum pugnis incipiebant: unde pugna etiam duorum est aliquando sine ferro. Haec enim bella apud carnales sunt, qui de potentia mundana confligunt. Caeterum apud Christianos et fideles Dei famulos alius mos pugnandi est, de quo scribit Apostolus: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, adversus mundi rectores tenebrarum harum, contra spiritalia nequitiae in coelestibus . Et item: Castigo, inquit, corpus meum, et servituti subjicio: ne forte, cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar . Item bella vel pugnae certamen adversus nequitias spiritales,
Abbreviated transcription (Latin):
alios eant. Alii estimant dissensionem ammorũ se¬
dicionem uocari. quam greci diastasin uocant. quomõ
autem differant. Utrumq cicero docet: potest emm
inquit eẽ bellum ut tumultus non sit: tunuulcus aut
esse sine bello non potest. Quid est enim alud tunuil¬
tus nisi perturbatio tanta ut maior timor oriatur. uñ
eciam dictus tumultus quasi timor multus grauius
autem ẽẽ tumultũ quam bellum. Nam in bẽllo uocacõa
ualent. in tumultu non ualent. differt autem beltũ
pugna ⁊ prelium. nam bellum uniuersum dicitur aut
punicũ auus partes sunt pugne ut canensis teriẽsis.
Rursum in una pugna multa sunt prelia. Aliud emm
in cormbus aliud u media. aliuõ in extrema acie ge¬
ritur. Bellum igitur ẽ totum pugna unius diei. preliũ
pars pugne est. Bellum antea duellum uocatum eoq
due sint partes dimicantiũ. uel ꝙ alterum faciat uictorẽ.
alterum uictum postea mutata et detracta littera dictũ

Expanded text:
alios eant. Alii aestimant, dissensionem animorum sealios eant. Alii aestimant, dissensionem animorum seditionem vocari, quam Graeci diastasin vocant: quoniam autem differant utrumque Cicero docet: « Potest enim, inquit, esse bellum, ut tumultus non sit; tumultus autem esse sine bello non potest. » Quid est enim aliud tumultus, nisi perturbatio tanta ut major timor oriatur? Unde etiam dictus tumultus, quasi timor multus: gravior autem esse tumultum quam bellum; nam in bello vacationes valent, in tumultu non valent.' Differt autem bellum, pugna et proelium. Nam bellum universum dicitur, ut Punicum. Huius partes sunt pugnae, ut Cannensis, Thermensis. Rursus in una pugna multa sunt proelia. Aliud enim in cornibus, aliud in media, aliud in extrema acie geritur. Bellum igitur est totum, pugna unius diei, proelium pars pugnae est. Bellum antea duellum vocatum eo quod duae sint partes dimicantium, vel quod alterum faciat victorem, alterum victum. Postea mutata et detracta littera dictum
Abbreviated transcription (Latin):
sillam et marium qui bellum ciuile inuitẽ in una gẽ¬
te gesserunt. Plusquam auile bellum est ubi non
solum ciues certant sed et cognati quale accum est ĩt
cesarem ⁊ pompeium quando genet et socer inuicem di¬
micauerunt. sic in hac pugna frater cum fratre dimi¬
cauit ⁊ pater aduersus filium arma portauit. lucanus.
cesa parentis cederet bella itaq dicuntur interna ex¬
terna. seruilia. socialia. piratica. Nam piratica bella
sunt sparsa latronum agmina per maria mioparom-¬
bus leuibus ⁊ fugacibus. Non solum nauibus comea¬
tus sed etiam insulas prouinciasqz uastantibus quos
primum. geñ. pompeius post multam uastacionem qͣz
terra mariq diu egerat mira celeritate compressit ac
superauit: sicut autem bellum uocatur ꝙ contra hoste
agitur. ita tumultus ꝙ ciuili sedicõe concitatur. Nã
sedicio est dissensio ciuium. dicta ꝙ seorsum alii ad

Expanded text:
Syllam et Marium, qui bellum civile invicem in una genSyllam et Marium, qui bellum civile invicem in una gente gesserunt. Plus quam civile bellum est ubi non solum cives certant, sed et cognati; quale actum est inter Caesarem et Pompeium, quando gener et socer invicem dimicaverunt. Siquidem in hac pugna frater cum fratre dimicavit, et pater adversus filium arma portavit. Lucanus  Cui cervix caesa parentis Cederet. . . . . Bella itaque dicuntur interna, externa, servilia, socialia, piratica. Nam piratica bella sunt sparsa latronum agmina per maria myoparonibus levibus et fugacibus, non solum navibus commeatus, sed etiam insulas provinciasque vastantibus, quos primum Cn. Pompeius post multam vastationem, quam terra marique diu egerant, mira celeritate compressit ac superavit. Sicut autem bellum vocatur, quod contra hostes agitur: ita tumultus, quod civili seditione concitatur. Nam seditio est dissensio civium: dicta, quod seorsum alii ad
Abbreviated transcription (Latin):
Rimus bella instituit innus rex assiriorum
pẽ enim finibus suis nequaqͣz contentus
humane societatis fedus irrumpens exerti¬
tus ducere. aliena uastare. liberos populas.
aut trucidare. aut subicere cepit. uniuersamqz asiam
usqz ad libie fines noua seruitute perdoniuit. Hine eciã
studuit urbes in mutuo sanguine alterna crassari cẽde
quatuor autem sunt genera bellorum id est iustum.
in iustum. ciule et plusquam ciuile. iustum belluma
est. quod ex predicto geritur de rebus repetitis. aut pro¬
pulsandorum hostim causa. Inuistum bellum ẽ ꝙ de
furore non de legitima racione mitur. de quo in republi¬
ca cicero dicit. Illa in iusta bella sunt que sunt sine
causa suscepta. nam extra ulaiscendi aut pro pulsan¬
dorum hostium causam bellum geri iustum nullum
potest. Et hoc idem tullius parius interiectis subdidit
nullum bellum iustum habetur insi denũctiatũ. insi
indictum. insi de repetitis rebus. Ciuile bellum est int
ciues orta sedicio ⁊ concitati tumultus. sicut inter

Expanded text:
Primus bella instituit Ninus rex Assyriorum. Ipse enim finibus suis nequaquam contentus, humanae societatis foedus irrumpens, exercitus ducere, aliena vastare, liberos populos aut trucidare, aut subjicere coepit, universamque Asiam usque ad Libyae fines nova servitute perdomuit. Hinc jam studuit orbis in mutuo sanguine alterna grassari caede. Quatuor autem sunt genera bellorum: id est, justum, injustum, civile, et plusquam civile. Justum bellum est quod ex praedicto geritur de rebus repetitis aut propulsandorum hostium causa. Iniustum bellum est quod de furore, non de legitima ratione initur. De quo in Republica Cicero dicit 3, 35: 'Illa iniusta bella sunt quae sunt sine causa suscepta. Nam extra ulciscendi aut propulsandorum hostium causa bellum geri iustum nullum potest.' Et hoc idem Tullius parvis interiectis subdidit: 'Nullum bellum iustum habetur nisi denuntiatum, nisi dictum, nisi de repetitis rebus.' Civile bellum est inter cives orta seditio et concitati tumultus, sicut inter
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Sidera errantia quibus procella tenebraꝵ
nreternum seruata est. Hypocrite autem qui per
fictas species uirtutum sanctos imitari uidentur ta¬
men ip̃i uelut stelle de celo interram cadunt dum
a sanctorum consortio seguestrati inter peccatores
ascribuntur.
sententia qua dominus ad beatum iob locu¬
tus est animaduerti potest. Ait enm . Nũ¬
quid iungere ualebis micantes stellas pliades aut
girum acturu poteris dissipare. Pliades ster
cine sibi et diuise sunt condite. ut et simul sint et
tamen conugi nequaquam possint quatinus in ci¬
uitate quidem coniũcte sint sed tactu disiuncte.

Expanded text:
dicens: Sidera errantia, quibus procella tenebrarum dicens: Sidera errantia, quibus procella tenebrarum in aeternum servata est. Hypocritae autem, qui per fictas species virtutum sanctos imitari videntur, tamen ipsi velut stellae de coelo in terram cadunt, dum a sanctorum consortio sequestrati inter peccatores ascribuntur. sententia qua Dominus ad beatum Job locutus est, animadverti potest. Ait enim: Nunquid jungere valebis micantes stellas pleiades? aut gyrum arcturi poteris dissipare? . Pleiades stcinae sibi et divisae sunt conditae, ut et simul sint, et tamen conjungi nequaquam possint, quatenus in civitate quidem conjunctae sint, sed tactu disjunctae.
Abbreviated transcription (Latin):
ecclĩam debenius accipere. stellas diuersos eus ordĩes
sanctitate pollentes ut sunt episcopi prespiti dia¬
coni et ceteri qui uelut stelle celesti noscuntur cõ¬
uersatione radiare. Hec omnia in potestate noctis.
id ẽ in seculi istius tenebris data sunt ut per eos ca¬
liginosa reluceant corda mortalium. Item stelle st
sancti siue docti eo quõd uirtutum oꝑibus in hoe
mundo resplendent ut in psalt̾i̾o. qui numerat ml¬
titudinem stellarum et omnibz eis nomina uocat.
Astra sunt sancti angeli ut in iob. Cum me lauda¬
rent astra matutina. In contrariam ergo signifi-¬
cationem ponuntur sidera quando aut peruersos
angelos significant aut hereticos. siue hipocritas.
Peruersos ergo angelos de celo cecidisse testatur a¬
pocalipsis dum dicit draconem terciam partem sy¬
derum secum traxisse in terrami. Hereticos autem sb̃
siderum nomnie denotat iudas apłs in epistola sua

Expanded text:
Ecclesiam debemus accipere; stellas, diversos ejus ordines Ecclesiam debemus accipere; stellas, diversos ejus ordines sanctitate pollentes, ut sunt episcopi, presbyteri, diaconi, et caeteri, qui, velut stellae, coelesti noscuntur conversatione radiare. Haec omnia in potestate noctis, id est, in saeculi istius tenebris data sunt, ut per eos caliginosa reluceant corda mortalium. Item stellae sunt sancti sive docti eo, quod virtutum operibus in hoc mundo resplendent, ut in Psalterio: Qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocat . Astra sunt sancti angeli, ut in Job: Cum me laudarent astra matutina . In contrariam ergo significationem ponuntur sidera, quando aut perversos angelos significant, aut haereticos, sive hypocritas. Perversos ergo angelos de coelo cecidisse testatur Apocalypsis, dum dicit draconem tertiam partem siderum secum traxisse in terram. Haereticos autem sub siderum nomine denotat Judas apostolus in Epistola sua,
Abbreviated transcription (Latin):
lumen sed a sole illuminari dicuntur sicut et lima.
Sidera uero aliquando in bonam ꝑtem aliquando ĩ
contrariam accipiuntur. In bonam ergo partẽ acci¬
piuntur quando sanctos et electos dei significant
qui sunt in ecclĩa. Unde ẽ illud quõd ad abraham
dominus ait. Multiplicabo semen tuum sicut stellas
celi. et apostolus stella inquit ab stella differt in
claritate sit erit et resurrectio mortuorum. Sstella
xp̃s est ut in apocalipsi. Ego sum stella splendida
et matutina et alibi oriẽtur stella et iacob. et in a¬
pocalipsi septem inguit stelle angeli sunt septẽ eccle¬
siarum. Nam et apostolus paulus septem scabit ec¬
clesus non tamen hisdem quibz iohanuem et septẽ
loca figura sunt tocius eccłie que septiformis spũs
sancti graciam habet. Hinc et psalmmista de creato¬
is ope art lunam et stellas in potestatem ne
quonam in seculum mĩa eius. Lunam ut iam diri

Expanded text:
lumen, sed a sole illuminari dicuntur, sicut et luna. lumen, sed a sole illuminari dicuntur, sicut et luna. Sidera vero aliquando in bonam partem, aliquando in contrariam accipiuntur. In bonam ergo partem accipiuntur, quando sanctos et electos Dei significant, qui sunt in Ecclesia. Unde est illud, quod ad Abraham Dominus ait: Multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli . Et Apostolus: Stella, inquit, ab stella differt in claritate: sic erit et resurrectio mortuorum . Stella Christus est, ut in Apocalypsi: Ego sum stella splendida et matutina . Et alibi: Orietur stella ex Jacob . Et in Apocalypsi: Septem, inquit, stellae angeli sunt septem ecclesiarum . Nam et apostolus Paulus septem scribit ecclesiis, non tamen hisdem, quibus Joannes, et septem loca figura sunt totius Ecclesiae, quae septiformis Spiritus sancti gratiam habet. Hinc et Psalmista de Creatoris opere ait: Lunam et stellas in potestatem noctis, quoniam in saeculum misericordia ejus . Lunam ut jam diximus
Abbreviated transcription (Latin):
crescere nnchoat pulcre hanc in pascha obseruare preci¬
muir. ut gracie quam accipinius nuinquam obliti
ꝑ singulos gradus spiritalis transitus largitori illiꝰ
obediendo uicem rependere memmerimus uel certe ĩ
crescente ad homines luna uite nobis actiue in reuer¬
sa uero ad celos speculatiue typus ostenditur uel in
hac nobis conuersione dilectio proximi in illa nr̃
signatur auctoris aut huc conuersus lucis eus
ꝓfectus ut bona foras opemur admonz porro illuc
ut eadem bona oꝑa solo superne mercedis intuitu
geramus. ut hue luceat lux nr̃a coram hominibus
le gͦ. et sidera et astra. ita inter se differũt
Nam stella est quelib singularis. Sidera uõ
sunt stellis plurimis facta ut hiades pliades astra
autem stelle grandes ut orion boetes. Sed hec noĩa
scaptores confundunt et astra prostellis et stellas
pro sideribz ponunt. Et stellas non habere proprium

Expanded text:
crescere inchoat: pulchre hanc in pascha observare praecicrescere inchoat: pulchre hanc in pascha observare praecipimur: ut gratiae quam accipimus nunquam obliti, per singulos gradus spiritalis transitus largitori illius obediendo vicem rependere meminerimus. Vel certe in crescente ad homines luna vitae nobis activae, in reversa vero ad coelos speculativae typus ostenditur. Vel in hac nobis conversione dilectio proximi, in illa nostri signatur auctoris: aut huc conversus lucis ejus profectus, ut bona foras operemur, admonet: porro illuc, ut eadem bona opera solo supernae mercedis intuitu geramus: huc, ut luceat lux nostra coram hominibus, lae ergo et sidera et astra ita inter se differunt. Nam stella est quaelibet singularis: sidera vero sunt stellis plurimis facta, ut Hyades, Pleiades; astra autem stellae grandes, ut Orion, Bootes. Sed haec nomina scriptores confundunt, et astra pro stellis, et stellas pro sideribus ponunt. Et stellae non habere proprium