comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut sunt conditȩ non in angelos sed in
id quod a deo sunt conditȩ reformari.
ut et iusti et peccatores ȩquales fiant.
Demq ut scias me ñ meam explicasse
sententiã. s int̾ se hereses comparasse. quaꝵ
utrãq in greco legeram. disputationẽ
meã hoc fine compleui. Idcirco supra
diximus. Hȩc apud nos obscuriora sunt.
omnis metaphora si de alia in aliã linguã
ita reppereris. crimen fatebor. Quod est in
isto loco peccatum meũ : Illud nimirũ ꝓ
quo supͣ respondi: quare non eos aquibus
dicta sunt nominarim. Suꝑfluũ erat ꝑ
singula apłi testimonia eoꝵ nomina pon̾e.
quoꝵ me opuscula tͣnslaturũ in p̾fatione
signaueram. & tamen uinctã dici anim̃a
corpore donec ad xp̃m redeat. & in resur.¬
rectionis gła corruptiuũ & mortale corpꝰ
incorruptione & immortalitate commutet.
ñ absurdȩ intelligentiȩ est. Unde & apłs.
miser ego inquit homo. quis me liberabit

Expanded text:
ita ut sunt conditae, non in Angelos; sed in ita ut sunt conditae, non in Angelos; sed in id quod a Deo sunt conditae, reformari, ut et justi et peccatores aequales fiant. Denique ut scias me non meam explicasse sententiam, sed inter se haereses comparasse, quarum utramque in Graeco legeram, disputationem meam 483 hoc fine complevi: « Idcirco, ut supra diximus, haec apud nos obscuriora sunt, omnis metaphora, si de alia in aliam linguam ita repereris, crimen fatebor. Quod est in isto loco peccatum meum? Illud nimirum, pro quo supra respondi: quare non eos a quibus dicta sunt, nominarim? Superfluum erat per singula Apostoli testimonia, eorum nomina ponere, quorum me Opuscula translaturum in Praefatione signaveram. Et tamen vinctam dici animam corpore, donec ad Christum redeat, et in resurrectionis gloria, corruptivum et mortale corpus, incorruptione et immortalitate commutet, non absurdae intelligentiae est. Unde et Apostolus: Miser ego, inquit, homo: quis me liberabit
Abbreviated transcription (Latin):
quia prius nouerat & postea nosse desiuit.
suum recipiet locum. et incipiet id ẽẽ quod
fuerat: ita tamen ut nͣ uixta aliã heresim
om̃s in una etate sint. id est om̃s in angelos
reformentur. s unuͣ quodq menbrũ iuxta
mensurã & officium suũ ꝑfectum sit. u̾bi
gr̃a. ut angłs refuga id ẽẽ incipiat quod
creatus est: & homo qui de paradiso fuerat
eiectus. ad culturam iterũ paradisi restitu
tissimũ. non intellixisse artem expositionis
meȩ. Quando enim dico. ita tam̃ ut non
iuxta aliam heresim om̃s in una ȩtate
sint positi. id est om̃s in angelos reform̃t᷑.
ostendo et ea de quibus disputo ẽẽ heretica.
& ab alia heresi discrepare. Quȩ sunt gͦ
duȩ hereses: Una quȩ dicit om̃s rationabi.¬
les creaturas in angelos reformari: altera
quȩ asserit unũ quodq in restitutione
mundi id fore quod conditũ est: uerbi
grã. quia ex angelis demones sunt. rursũ
demones angelos fieri. & animas hominũ

Expanded text:
quia prius noverat, et postea nosse desivit quia prius noverat, et postea nosse desivit suum recipiet locum, et incipiet id esse quod fuerat: ita tamen ut non juxta aliam haeresim omnes in una aetate sint positi, id est, omnes in Angelos reformentur: sed unumqmensuram et officium suum perfectum sit. Verbi gratia, ut Angelus refuga id esse incipiat, quod creatus est: ut homo qui de paradiso fuerat ejectus, ad culturam iterum paradisi restituatissimum non intellexisse artem expositionis meae. « Quando enim dico, ita tamen ut non juxta aliam haeresim omnes in una aetate sint positi, id est, omnes in Angelos reformentur, ostendo et ea de quibus disputo esse haeretica, et ab alia haeresi discrepare. » Quae sunt ergo duae haereses? Una, quae dicit omnes rationabiles creaturas in Angelos reformari. Altera quae asserit unumquodque in restitutione mundi id fore quod conditum est. Verbi gratia: quia ex Angelis daemones sunt, rursum daemones Angelos fieri: et animas hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ. hoc quod ait. ut ostenderet in seculis suꝑ¬
uenientib habundantes diuitias gr̃e suę¬
in bonitate suꝑ nos: ad illam intelligentiã
tͣnsferet. Ecce inquies. sub diligentis lecto¬
ris ꝑsona. origenis sententias explicasti.
Fateor errorem. Non debui diligentẽ dicere.
s blasphemũ. Quod si fecissem & aliquo
scissem uaticinio te istius modi nenias sec¬
taturũ: etiam calumpniȩ uerba uitassem.
Grande crimen. si origenẽ diligentem
dixi esse lectorem: ciuius septuaginta li-¬
bros interpretatus sũ. quẽ in cęlũ laudib
tuli. ꝓ quo conpulsus sum ante biennuiũ
breui libello tuis contra me preconus re¬
spondere. Eccłiarũ magistrũ ame dictũ
esse origenẽ tuis laudibus obicis: & putas
quod ꝑtimescere debeam.si diligentem
lectore me dixisse inimicus accuses: Solemꝰ
& negociatores parcissimos. & frugi seruos.¬
tionis filii dĩ quẽ ideo agnoscere dicitur.

Expanded text:
vero hoc quod ait, ut ostenderet in saeculis supvero hoc quod ait, ut ostenderet in saeculis supervenientibus abundantes divitias gratiae suae, ad illam intelligentiam transfert. » Ecce, inquies, sub diligentis lectoris persona, Origenis sententias explicasti. Fateor errorem, non debui diligentem dicere, sed blasphemum: quod si fecissem, et aliquo scissem vaticinio te istiusmodi naenias sectaturum, etiam calumniae verba vitassem. Grande crimen si Origenem diligentem dixi esse lectorem, cujus septuaginta libros interpretatus sum, quem in coelum laudibus tuli; pro quo compulsus sum ante biennium brevi libello tuis contra me praeconiis respondere . Ecclesiarum magistrum a me dictum esse Origenem, in tuis laudibus objicis: et putas quod pertimescere debeam, si diligentem lectorem me illum dixisse inimicus accuses. Solemus et negotiatores parcissimos, et frugi servostionem Filii Dei quem ideo agnoscere dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
natis & sanctificatus ex utero matris suȩ
ad predicationẽ gentiũ antequã nasceret᷑.
postea uincla carnis acceꝑit. Q in hoc
loco triplicẽ ut supͣ expositionẽ posui.
In prima. quid michi uideret᷑. in secunda
quid origenes assereret: in tercia. quid
apollinaris contra illius uadens dogma
sentiret. Lege grecos commentarios: & nͥ¬
homines fieri. nec rursum homines in angłos
quod dicente apło. ut ostenderet in seculis
suꝑuenientibus habundantes diuitias gr̃ȩ
suȩ in bonitate super nos in .xp̃o iħu: nos
triplicem expositionem posuimꝰ. In prima
quid nobis uideretur. in scđa quid orige¬
nes opponeret: in tercia quid apollinaris
simpliciter explanaret. Quoꝵ si nomina
ñ posui. ignosce uerecundiȩ meȩ. Non de¬
bui eos carpere. quos imitabar ex parte
& quoꝵ in latinã linguã sententias tͣnsfe.¬
rebam: s dixi. Qui diligens lector est. statĩ
requiret et dicet. & rursus in fine. Alius

Expanded text:
natus et sanctificatus ex utero matris suae natus et sanctificatus ex utero matris suae ad praedicationem Gentium antequam nasceretur, postea vincula carnis acceperit. » Et in hoc triplicem, ut supra, expositionem posui. In prima, quid mihi videretur; in secunda, quid Origenes assereret; in tertia, quid Apollinarius contra illius vadens dogmata sentiret. Lege Graecos Commentarios; et nhomines fieri, nec rursum homines in Angelosquod dicente Apostolo: Ut ostenderet in saeculis supervenientibus abundantes divitias gratiae suae in bonitate super nos in Christo Jesu, nos triplicem expositionem posuimus. In prima quid nobis videretur: in secunda quid Origenes opponeret: in tertia quid Apollinarius simpliciter explanaret. Quorum si nomina non posui, ignosce verecundiae meae: non debui eos carpere, quos imitabar ex parte, et quorum in Latinam linguam sententias transferebam. « Sed, dixi, qui diligens lector est, statim requiret, et dicet. Et rursus in fine, Alius
Abbreviated transcription (Latin):
& molestos pedagogos. & argutissimos fures:
diligentes uocare. & in euangelio uillicus
iniquitatis. prudenter quȩdam fecisse dicit᷑.
& prudentiores sunt filii huuis seculi. a filiis
secundi libri possidet. in quo pauli testimo¬
niũ exposuimus. huius rei gr̃a ego paulus
uinctus iħu xp̃i pro uobis gent᷑ib Et quia
ꝑ se locus ipse manifestus est: eam tantum
partẽ ponam explanationis. quȩ patet calũp¬
potest & de martyrio intelligi: quod romȩ
in uincula coniectus. hanc epłam miserit.
eo tempore quo ad philemonẽ. & ad colo¬
senses. & ad philipenses in alio loco scriptas
ẽẽ monstrauimus. Uel certe quia in plu¬
rimis locis lectum est. uinculũ animae
corpus hoc dici. quod quasi clausa teneat᷑.
in carcere: dicimus ꝓpterea paulũ corpo¬
ris nexibus coerceri. nec reuerti et ẽẽ cũ
xp̃o. ut ꝑfecta. in gentes ꝑ eum predicatio
compleatur: licet quidam aliũ sensum in
hoc loco introducant. quod paulus pͣdesti¬

Expanded text:
 molestos paedagogos, et argutissimos fures, diligentes vocare. 481 Et in Evangelio villicus iniquitatis prudenter quaedam fecisse dicitur : et, Prudentiores sunt filii hujus saeculi filiis lusecundi libri possidet, in quo hoc Pauli testimonium exposuimus: Hujus rei gratia ego Paulus vinctus Jesu Christi pro vobis gentibus ; et quia per se locus ipse manifestus est, eam tantum partem ponam explanationis, quae patet calumpotest et de martyrio intelligi, quod Romae in vincula conjectus, hanc Epistolam miserit, eo tempore quo ad Philemonem, et ad Colossenses, et Philippenses, in alio loco scriptas esse monstravimus. Vel certe, quia in plurimis locis lectum est vinculum animae corpus hoc dici, quo quasi clauso teneatur in carcere, dicimus propterea Paulum corporis nexibus coerceri, nec reverti, et esse cum Christo, ut perfecta in Gentes per eum praedicatio compleatur: licet quidam alium sensum in hoc loco introducant, quod Paulus praedesti
Abbreviated transcription (Latin):
Nimirũ iste est salustianus calpurnius.
qui nob̾ ꝑ magnũ oratorẽ nͣ magnã mo.¬
uerat questionẽ: cui breui libello satis¬
fecimꝰ. Nunc quod instat. ꝓ sacrilegio atq
ꝑiurio somnii respondendũ ẽ. Dixi me
seculares litteras non lecturũ. De futuro
sponsio est. non preteritȩ memoriȩ ab.¬
olito. & quomͦ inquies tenes. quod tanto
tempore non relegis: Rursum si aliqͥd
in teneris consuescere multũ est: dum
rennuo. crimen incurro. & pro me testi¬
moniũ ꝓferens. hoc ipso arguor. quo

Expanded text:
Nimirum iste est Sallustianus Calpurnius, Nimirum iste est Sallustianus Calpurnius, qui nobis per Magnum Oratorem, non magnam moverat quaestionem, cui libello brevi satisfecimus. Nunc quod instat, pro sacrilegio atque perjurio somnii respondendum est. Dixi me saeculares litteras deinceps non lecturum: de futuro sponsio est, non praeteritae memoriae abolitio. Et quomodo, inquies, tenes, quod tanto tempore non relegis? Rursum si aliquid in teneris consuescere multum est : dum renuo, crimen incurro, et pro me testimonium proferens, hoc ipso arguor, quo
Abbreviated transcription (Latin):
lui congregare filios tuos sicut gallina
congreg̾at pullos suos sub alas suas et no.
alias accusationis eius partes quib nos mor¬
dere nititur. transeamus. Equib prima ẽ.
me hominẽ maledicũ. omniũ detractorẽ.
in precessores meos genuinũ semꝑ infigere.
Det unũ: cuiꝰ in opusculis meis nomen
tarauero. uł quẽ uirta artẽ illius figurata
laude ꝑstrinxero. Sin autẽ cont᷑ inuidos
loquor. & lusciũ lanuinũ. uł asiniũ pollionẽ
de genere cornelioꝵ. stili mei mucro con.¬
uulnerat. si histriculȩ & liuidȩ mentis ho-¬
minẽ a me summoueo. & ad unũ stipitẽ
cuncta iacula dirigo: quid uulnera sua
patitur in multos. qui ex impatientia re.¬
spondendi ostendit se ẽẽ qui petitur:
Obicit michi & ꝑuriũ mixtum sacrilegio:
quod in libro quo ad instruendã. xp̃i
uirginẽ loquor. ante tribunal uidicis dor.¬
miens pollicitus sim. nunquã secularib
dampnatȩ eruditionis int̾dũ meminerĩ.

Expanded text:
lui congregare filios tuos, ut gallina lui congregare filios tuos, ut gallina congregs accusationis partes, quibus nos mordere nititur, transeamus. E quibus prima est, me hominem maledicum, omnium detractorem, in praecessores meos genuinum semper infigere. Det unum, cujus in opusculis meis nomen taxaverim, vel quem juxta artem illius figurata laude perstrinxerim. Sin autem contra invidos loquor, et Luscium Lavinium, vel Asinium Pollionem de genere Corneliorum, styli mei mucro convulnerat, si histriculae et lividae mentis hominem a me submoveo, et ad unum stipitem cuncta jacula dirigo, quid vulnera sua partitur in multos? quid ex impatientia respondendi, ostendit se esse qui petitur? Objicit mihi perjurium, et mixtum sacrilegio, quod in libro quo ad instituendam Christi virginem loquor, ante tribunal judicis dormiens pollicitus sim, numquam me litterisdamnatae eruditionis interdum meminerim.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s ȩccłiam. post simplicẽ expositionẽ . ori.¬
genis posuerim questionẽ: ex cuiꝰ ꝑsona
tacito nomine dixerim. opponi nobis potest
quod non sit uera sententia dicentis apłi.
nemo unquã carnẽ̾ suam odit. cũ morbo
regio laborantes phisi & cancere. & de¬
stillationib mortem uitȩ p̾ferant. & sua
oderint corpora. & statim quod ipse sen¬
tiret. adiunxi. Magis itaq ad tropicam in¬
telligentiam sermo referatur. Quando
dico tropice. doceo uerũ non esse quod
dicitur. s allegoriȩ nubilo figuratum.
Ponamꝰ tam̃ ipsa u̾ba. quȩ in origenis libro
tercio continentur. Dicamus quod illam
carnẽ quȩ uisura sit salutare dĩ. anima
diligat. et nutriat. & foueat. eam disciplinis
erudiens. & celesti saginans pane. &. xp̃i san¬
guine inrigans: ut refecta et nitida possit
libero cursu uirũ sequi. & nulla debilitate¬
& pondere pregrauari. Pulchre etiam in
similitudinẽ aꝑi nutrientis et fouentis
eccłiam. & dicentis ad hirłm. quotiens uo-¬

Expanded text:
us Ecclesiam, post simplicem expositionem, Origenis posuerim quaestionem, ex cujus persona tacito nomine dixerim: « Opponi nobis potest, quod non sit vera sententia dicentis Apostoli: Nemo unquam carnem suam odit, cum morbo regio laborantes, phthisi, et cancere et distillationibus, mortem vitae praeferant, et sua oderint corpora; et statim quid ipse sentirem adjunxi: Magis itaque ad tropicam intelligentiam sermo referatur. » Quando dico, tropicam, doceo verum non esse, quod dicitur, sed allegoriae nubilo figuratum. Ponamus tamen ipsa verba quae in Origenis libro tertio continentur: « Dicamus quod illam carnem, quae visura sit salutare Dei, anima diligat, et nutriat, et foveat eam, disciplinis erudiens, et coelesti saginans pane, et Christi sanguine irrigans: ut refecta et nitida, possit libero cursu virum sequi, et nullo debilitatis pondere praegravari. Pulchre etiam in similitudinem Christi nutrientis et foventis Ecclesiam, et dicentis ad Jerusalem: Quoties vo
Abbreviated transcription (Latin):
accedam ꝓpiꝰ. & sciscitabor quid tibi in
hac disputatione displiceat. Nempe quia
dixerim animas ut uiros fouere quasi
uxores corpora sua: ut: corruptuũi hoc
induat incorruptionẽ ñͣ muto naturam¬
corpoꝵ. s augeo głam. Nec non quod
sequitur. alarum leuitate suspensũ in aerẽ
facilius eleuet᷑. qui alas assumit id est im¬
mortalitatẽ. ut leuius ad celũ uolet. non
transferatur ad u̾bum: quib da quasi sentib
orationis. sensus & germina suffocantur.
Nisi hȩc eadem in greco reppereris: quiqͥd
dictum est. meũ putato. Sextum quod &
extremũ michi obicere dicit᷑. si tam̃ nichil in
medio fr̃ oblitus est: cur illũ locũ apłi inter¬

Expanded text:
accedam propius, et sciscitabor quid tibi in accedam propius, et sciscitabor quid tibi in hac disputatione displiceat. Nempe quia dixerim, animas ut viros fovere quasi uxores corpora sua, ut corruptivum hoc induat incorruptionecorporum, sed augeo gloriam. Nec non quod sequitur, alarum levitate suspensum in aerem facilius sublevetur: qui alas assumit, id est, immortalitatem, ut levius ad coelum volet, nontransferatur ad verbum, quibusdam quasi sentibus, orationis sensus et germina suffocantur. » Nisi haec eadem in Graeco repereris, quidquid dictum est, meum putato. 28. Sextum, quod et extremum, mihi objicere dicitur si tamen nihil in medio frater oblitus est cur illum locum Apostoli inter
Abbreviated transcription (Latin):
alarum leuitate suspensum. in aerẽ facilius
eleuetur. Foueamus igitur & uiri uxores.
& animȩ nr̃e corpora: ut et uxores in uiros
& corpora redigantur in animas. & neqͣqͣ
sit sexuum ulla diu̾sitas. s quomͦ apud an¬
gelos non est uir et mulier: ita et nos qui
similes angelis futuri sumus. iam nunc inci¬
piamus eẽ quod nobis in celestib reꝓmissũ
est. Supra. simplicem expositionẽ quȩ nob̃
in testimonio isto esse uidebatur exp̾ssimꝰ.
dicentes. Quantũ ad simplicẽ intelligentiã
precepto nunc iubem᷑ ut nutriamꝰ et foueamꝰ
conuiges. ut scilicet eis uictum atq uestitũ
&e ea quȩ sunt necessaria prebeamus. Hȩc
nr̃a sententia est. Igit᷑ omne quod sequit᷑
dicentes. opponi nobis potest: ostendimus
ñ ex nr̃a. s ex contradicentium intelligi
debere ꝑsona. Quȩ cum breuis sit & abso-¬
luta responsio. & uixta id quod supra dix.¬
imus. etiam allegoriȩ umbris de eo quod
est ad id quod non erat deprauata: tam̃

Expanded text:
facilius elevetur. Foveamus igitur et viri uxores, et animae nostra corpora, ut et uxores in viros, et corpora redigantur in animas. Et nequaquam sit sexuum ulla diversitas: sed quomodo apud angelos non est vir et mulier: ita et nos, qui similes Angelis futuri sumus, jam nunc incipiamus esse quod nobis in coelestibus repromissum est. » 29. Supra simplicem expositionem 484 quae nobis in testimonio isto esse videbatur, expressimus, dicentes: « Quantum ad simplicem intelligentiam c, nunc jubemur, ut nutriamus et foveamus conjuges: ut scilicet eis victum et vestitum, et ea quae sunt necessaria praebeamus. » Haec nostra sententia est. Igitur omne quod sequitur deinceps, et opponi nobis potest, ostendimus non ex nostra, sed ex contradicentium intelligi debere persona. Quae quum si brevis et absoluta responsio, et juxta id quod supra diximus, etiam allegoriae umbris, de eo quod est, ad id quod non erat, depravata: tamen
Abbreviated transcription (Latin):
fine capituli dixerimus ausculta. Non enĩ
ait paulus. elegit nos aconstitutione mun
di. ut essemus scĩ et inmaculati. s elegit
nos ut essemus scĩ & inmaculati. Hoc est
qui scĩ et immaculati ante non fuimus.
ut postea essemus. Quod et de peccatorib
ad meliora conu̾sis dici potest. &. stabit
illa sententia. ñ iustificabit᷑ in conspectu
tuo omnis uiuens. Id est in tota uita sua

Expanded text:
fine capituli dixerimus, ausculta: « Non enim fine capituli dixerimus, ausculta: « Non enim adi, cum essemus sancti et immaculati; sed, elegit nos ut essemus sancti et immaculati, hoc est, qui sancti et immaculati ante non fuimus, ut postea essemus. Quod et de peccatoribus ad meliora conversis dici potest, et stabit illa sententia: Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens, id est, in tota vita sua
Abbreviated transcription (Latin):
ui cum habitantib cedar. multũ ꝑegrinata
est anima mea. E in alio loco. Miser ego
homo. quis me liberabit de corpore mortis
Et alibi. Antequã humiliarer ego peccaui.
& cetera his similia quȩ longumꝰ est scribere:
Animaduerte quid dixerim: Alius uͦ qui
dm̃ iustum conatur ostendere. Conatur¬
inquã ostendere. non ostendit. Sin autẽ
in eo scandalum pateris. quare latissimã
origenis disputationẽ breui sermone com¬
prehenderim. & lectori sensum eiꝰ aꝑuerĩ.
atq ex eo tibi occultus illius uideor esse
sectator. quia nichil ab eo dictũ ꝓ̾t̾miserĩ:
uide ne idcirco hoc fecerim. ut extra ca¬
lumpniam declinarẽ. ne me diceretis quȩ
ab eo fortiter sunt dicta tacuisse. & illum
in greco robustius disputare. Posui ergo
omnia licet breuuis quȩ in greco rep̾peri:
ut nichil haberent discipuli eius noui.
quod latinoꝵ aurib ingererent. Facilius
enm nota quã repentina contempnimꝰ.
Exposita aũ intpretatione eius. quid in

Expanded text:
us Al. habitationibus Cedar, multum peregrinata est anima mea . Et in alio loco: Miser ego homo: quis me liberabit de corpore mortis Et alibi: Antequam humiet caetera his similia, quae longum est scribere. Animadverte quid dixerim: Alius vero, qui Deum justum conatur ostendere: conatur ostendere, inquam, non ostendit. Si autem in eo scandalum pateris, quare latissimam Origenis disputationem brevi sermone comprehenderim, et lectori sensum ejus aperuerim; atque ex eo tibi occultus illius videor esse sectator, quia nihil ab eo dictum praetermiserim, vide ne hoc idcirco fecerim, ut vestram calumniam declinarem, ne me diceretis quae ab eo fortiter sunt dicta, tacuisse, et illum in Graeco robustius disputare. Posui ergo omnia, licet brevius, quae in Graeco reperi, ut nihil haberent discipuli ejus novi, quod Latinorum auribus ingererent. Facilius enim nota, quam repentina contemnimus. Exposita autem interpretatione ejus, quid in
Abbreviated transcription (Latin):
fabri scribimus indocti doctiq poemata
passim. Nisi forte se litteras non didicisse
uirabit. quod nos illi & absq uiramento
ꝑfacile credimus: Uel Ad apłm confugiet
ꝓfitentem. Et si imꝑitus sermone. sed non
tam̃ scientia. Ille hebreis literis eruditus.
& ad pedes doctus gamaliel. quẽ non eru¬
bescit iam apłicȩ dignitatis magistrum di¬
cere. grecam facundiam contẽp̾nebat. uł¬

Expanded text:
fabri. Scribimus indocti, doctique poemata fabri. Scribimus indocti, doctique poemata passim. Nisi forte se litteras non didicisse jurabit; quos nos illi et absque juramento perfacile credimus: vel ad Apostolum confugiet profitentem: Et si imperitus sermone, non tamen scientia . Ille Hebraeis litteris eruditus, et ad pedes doctus Gamalielis, quem non erubescit, jam Apostolicae dignitatis, magistrum dicere, Graecam facundiam contemnebat,
Abbreviated transcription (Latin):
ȩque in uirgiliũ: & alioꝵ in alios. plautũ
uidelicet. lucretiũ. flaccũ. ꝑsium. atq lucanũ
Argue interpretes eorum. quare non unã
explanationẽ secuti sunt: &. in eadem re.
& dum ꝑegrina sectaris. pene tui sermonis
oblitus es: ne ueteri prouerbio sus miner.¬
uã docere uideat᷑. & in siluã ligna portare.
Illud miror quod aristarcus nrĩ temporis
puerilia ista nescieris: Quãquã tu occupatꝰ
in sensibus. & ad struendã michi calu̾niã.
cernulus: grammaticoꝵ & oratorũ p̃cepta
contempseris. parupendens yperbata post
anfractus reddere asperitatem. uitare con-¬
sonantiam. huilcam fugere dictionem.
Ridiculũ est. debilitati et fracti totius cor-¬
poris uulnera pauca monstrare. Non eligo
quod reprehendam: eligat ipse quo uicio
careat. Ne illud quidem socraticũ nosse
debuerat: scio quid nescio : Nauem agere
ignarus naius timet: abrotanũ egro. non
audet nisi qui didicit dare. Qđ medicorũ
est promittunt medici. tractant fabrilia

Expanded text:
eque in Virgilium, et aliorum in alios: Plautum videlicet, Lucretium, Flaccum, Persium atque Lucanum. Argue interpretes eorum, quare non unam explanationem secuti sint: et in eadem re et dum peregrina sectaris, pene tui sermonis oblitus es: ne veteri proverbio, Sus Minervam docere videar, et in silvam ligna portare. Illud miror, quod Aristarcus nostri temporis puerilia ista nescieris. Quamquam tu occupatus in sensibus, et ad struendam mihi calumniam cernulus, Grammaticorum et oratorum praecepta contempseris, parvipendes ὑπέρβατα post anfractus reddere, asperitatem evitare consonantium, hiulcam fugere dictionem. Ridiculum est debilitati et fracti totius corporis vulnera pauca monstrare. Non eligo quod reprehendam, eligat ipse quod vitio careat. Ne illud quidem Socraticum nosse debuerat: Scio quid nescio: Navem agere ignarus navis timet; abrotanum aegro Non audet, nisi qui didicit, dare. Quod medicorum est, Promittunt medici: tractant fabrilia
Abbreviated transcription (Latin):
mundus fieret animas dicit electas esse
Non enim ut ante iam diximus eligunt᷑
paulus & qui ei similes sint. qr erant scĩ
& immaculati. s eligunt᷑ & predestinant᷑.
ut in consequenti uita ꝑ opera atq uirtu¬
tes scĩ & immaculati fiant. Q audet
quisquã post huiusmodi sententiã nos ori.¬
genis hereseos accusare: Necem & octo fer¬
me anni sunt. ex quo istos dictaui libros:
eo tempore quo origenis nom̃ florebat
in mundo. quo ꝑiarchon illius opus. latinȩ
aures ignorabant. Ꝙ tam̃ ꝓfessus sũ fidẽ
meã. & quid michi displiceret ostendi.
Ex quo etiam si in ceteris aliquid hereticũ
monstrare potuisset inimicus: ñ tam dog.¬
matũ ꝑu̾soꝵ quȩ & hic & in aliis libris
sepe dampnaui. quã inprouidi tenerer
hensũ fr̃ ostendit. Quia ualde friuolus
est . & aꝑtam sui p̾fert calumpniam: ponã
breuit᷑. In eo testimonio ubi paulus loqͥt᷑
sedere eum faciens ad dexterã suã in cęlestib

Expanded text:
mundus fieret, animas dicit esse electas mundus fieret, animas dicit esse electas  peccatorum. » Non enim ut ante jam diximus eliguntur Paulus, et qui ei similes sunt, quia erant sancti et immaculati: sed eliguntur et praedestinantur, ut in consequenti vita per opera atque virtutes, sancti et immaculati fiant. Et audet quisquam post hujusmodi sententiam, nos Origenis haereseos accusare? Decem et octo ferme anni sunt, ex quo istos dictavi libros, eo tempore quo Origenis nomen florebat in mundo; quo περὶ Ἀρχῶν, illius opus, Latinae aures ignorabant: et tamen professus sum fidem meam; et quid mihi displiceret, ostendi. Ex quo etiam si in caeteris aliquid haereticum monstrare potuisset inimicus, non tam dogmatum perversorum, quae hic et in aliis libris saepe damnavi, quam improvidi tenerer hensum frater ostendit, quia valde frivolus est, et apertam sui praefert calumniam, ponam breviter. In eo testimonio ubi Paulus loquitur: Sedere eum faciens ad dexteram suam in coelestibus,
Abbreviated transcription (Latin):
addidi. Ꝙ putamus dm̃. dñm dominoꝵ
regemq regnantium. simplici tantũ mi¬
nisterio ẽẽ. contentũ : Quomͦ archangelꝰ
non dicitur nisi qui prior est angeloꝵ:
sic principatus. potestas. & dominatio non
appellatur. nisi subiectos aliquos habeat
inferioris gradus. Sin autem putat idcirco
me origenem sequi. quia ꝓfectus & ho¬
nores. & ascensiones et descensiones. incre-¬
menta et inmunitiones. in expositione
mea posui: sciat multũ intereẽ de angłis
& seraphin et cherubin dicere. demones
& homines fieri quod affirmat origenes.
& ipsos inter se angłos diu̾sa officiorũ
genera esse sortitos. quod eccłie non
repugnat. Quom inter homines. ordo
gradus habeat ordinẽ suũ. & tam̃ om̃s.
homines sint. sic et int̾ angelos merita
eẽ diu̾sa. & tam̃ in angelica om̃s ꝑsistere
in omni quo in mundo isto uersatus est
tempore. Quod quidem ita intellectum
& aduersum eum facit: qui ante quam

Expanded text:
addidi: « Et putamus Deum, Dominum dominorum, addidi: « Et putamus Deum, Dominum dominorum, regemque regnantium, simplici tantum ministerio esse contentum? » Quomodo Archangelus non dicitur, nisi qui prior est Angelorum: sic Principatus et Potestates et Dominationes non appellantur, nisi subjectos aliquos habeant et inferioris gradus. 480 Sin autem putat idcirco me Origenem sequi, quia profectus et honores, ascensiones et descensiones, incrementa et immunitiones, in expositione mea posui; sciat multum interesse de Angelis et Seraphim et Cherubim dicere, daemones et homines fieri, quod affirmat Origenes; et ipsos inter se Angelos diversa officiorum genera esse sortitos, quod Ecclesiae non repugnat. Quomodo et inter homines ordo dgradus habeat ordinem suum; et tamen omnes homines sunt: sic et inter Angelos merita esse diversa, et tamen in Angelica omnes persistere in omni quo in mundo isto versatus est tempore. Quod quidem ita intellectum, et adversum eum facit, qui antequam
Abbreviated transcription (Latin):
electoꝵ unuͣque̾q eligat. dicet. ante uisi¬
biles creaturas. celum. et terrã. maria. et
omnia quȩ in eis sunt. fuisse alias inuisi-¬
biles creaturas. in quib et animas: quȩ
ob quasdam causas soli deo notas deiectȩ
sint deorsum. in ualle̾ istam lacrimaru
in locum afflictionis & peregrinationis
nr̃ȩ. in quo ses constitutus orabat. ut
ad sedem pristinã reuerteret᷑ dicens. Heu
Necesse est ut subiectos habeant. &. tim̾tes
se & seruientes sibi. & eos qui asua fortitu.¬
dine roborent᷑: quȩ distributiones officiorũ
ñ solum in presentiarũ s etiam in futuro
seculo erunt: ut ꝑfingulos ꝓfectõs & hono¬
res. ascensiones etiam et descensiones. uł
crescat aliquid uł decrescat: & sub alia atq
alia potestate. uirtute. principatu. & domi.¬
natione. fiat. & post exemplum terreni
regis. totamq palacii descriptionẽ. ꝑ quã
diuersa ministerioꝵ dĩ officia de monstrabã:

Expanded text:
electorum unumquemque eligat, dicit ante visielectorum unumquemque eligat, dicit ante visibiles creaturas, coelum, terram, maria, et omnia quae in eis sunt, fuisse alias invisibiles creaturas, in quibus et animas, quae ob quasdam causas soli Deo notas dejectae sint deorsum, in vallem istam lacrymarum, in locum afflictionis et peregrinationis nostrae, in quo sanctus constitutus orabat, ut ad sedem pristinam reverteretur, dicens: HeuNecesse est, ut subjectos habeant, et timentes se, et servientes sibi, et eos qui a sua fortitudnon solum in praesentiarum, sed etiam in futuro saeculo erunt: ut per singulos profectus, et honores, et ascensiones, etiam et descensiones, vel crescat aliquis, vel decrescat, et sub alia atque alia potestate, virtute, principatu, et dominatione fiat. » Et post exemplum terreni regis, totamque Palatii descriptionem, per quam diversa ministeriorum Dei officia demonstrabam,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut elegit nos in ipso ante mundi consti.¬
tutionem. ut essemus scĩ et immaculati
coram ipso: sic interpretati sumus. utelec¬
tionem non uxta origenem eoꝵ diceremꝰ
qui prius fuerant. sed ad dĩ p̾scientiam
referremus. Deniq diximus. Quod autẽ
electos nos ut essemus sc̃i et in maculati
coram ipso. hoc est deo ante fabricã mun¬
di. testatus est. ad prescientiam dĩ ꝑtinet.
cui omnia futura iam facta sunt. & ante¬
quã fiant uniu̾sa sunt nota: sicut et
paulus ipse p̾destinatur in utero matris
suȩ. & hieremias in uulua sanctificatur.
eligitur. roboratur. & in typo xp̃i. ꝓpħa
gentib mittitur. Certe in expositione
ista nullũ crim̃ est: & origene dicente
contraria. nos ȩccliasticũ secuti sensum
sumꝰ. Et quia commentaruiꝰ officiũ est.
multoꝵ sententias ponere. & hoc me fac.¬
turũ. in prefatione promiserã. etiã ori-¬
genis absq inuidia nominis eius. expla¬
pre iudicio scientiȩ suȩ. sed ex merito

Expanded text:
Sicut elegit nos in ipso ante constitutionem mundi: ut essemus sancti et immaculati coram ipso , sic interpretati sumus, ut electionem non juxta Origenem, eorum diceremus, qui prius fuerant; sed ad Dei praescientiam referremus. Denique diximus: « Quod autem electos nos, ut essemus sancti et immaculati coram ipso, hoc est, Deo, ante fabricam mundi, testatus est, ad praescientiam Dei pertinet, cui omnia futura jam facta sunt, et antequam fiant universa sunt nota. Sicut et Paulus ipse praedestinatur in utero matris suae; et Jeremias in vulva sanctificatur, eligitur, roboratur, et in typo Christi Propheta Gentibus mittitur. » Certe in expositione ista nullum crimen est: et Origene dicente contraria, nos Ecclesiasticum sensum secuti sumus. Et quia Commentatoris est officium, multorum sententias ponere, et hoc me facturum in Praefatione promiseram, etiam Origenis, absque invidia nominis ejus, explapraejudicio scientiae suae, sed ex merito
Abbreviated transcription (Latin):
dubia quod sibi consequentius uidetur:
hoc transfert. Quid ad peregrina te mitto:
Reuolue aristotilem. & alexandrũ aristoti¬
lis uolumina disserentẽ. & quanta ambi¬
guoꝵ sit copia. eoꝵ lectione cognosces: ut
tandem desinas amicũ tuũ in eo rep̾hen¬
dere. quod nec ꝑ somniũ quidẽ aliquando

Expanded text:
dubia, quod sibi consequentius  Al. convenientius videtur, dubia, quod sibi consequentius  Al. convenientius videtur, hoc transfert. Quid ad peregrina te mitto? Revolve Aristotelem, et Alexandrum Aristotelis volumina disserentem; et quanta ambiguorum sit copia, eorum lectione cognosces: ut tandem desinas amicum tuum in eo reprehendere, quod ne per somnium quidem aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
dixeram. ad orate filium. in ipso corpore
ne uiolentus uiderer interpres. & udaicȩ
calumniȩ locum dare. dixerim. ad orate
pure siue electe: quod aquila quoq et
simmachus transtulerunt: Quid hoc
eccłiasticȩ fidei nocet. si doceatur lector
ducere. & rationabiles creaturas aliis atq
aliis uestire corporib xp̃mq dicere sepe
passum. et sepius eẽ passurũ. ut quod semel
ꝓfuit. semꝑ prosit adsumptũ. tibi quoq
tantã assumis auctoritatẽ. ut de heretico
martyrem. de origenis libris hereticorum
adulteria mentiaris: michi non licebit
disputare de uerbis. & in commentariorũ
opere latinos docere. quod ab hebreis didici:
Nisi & ꝓlixum esset. & redoleret gloriolam:
iam nunc tibi ostenderem. quid utilitatis
habeat magistroꝵ limina terrere. & artem
ab artificibus discere: & uideres quanta sil¬
ua sit apud hebreos ambiguoꝵ nominum
atq uerborum. Quȩ res diu̾sȩ intͣpretationi
materiam prebuit : dum unusquisq intͣ

Expanded text:
dixeram, adorate filium; in ipso corpore, ne violentus viderer interpres, et Judaicae calumniae locum darem, dixerim, adorate pure, sive electe: quod Aquila quoque et Symmachus transtulerunt. Quid ergo Ecclesiasticae fidei nocet, si doceatur lector, ducere, et rationabiles creaturas aliis atque aliis vestire corporibus, Christumque dicere saepe passum, et saepius passurum, ut quod semel profuit, semper prosit assumptum: tibi quoque ipse tantam assumis auctoritatem, ut de haeretico martyrem, de Origenis libris haereticorum adulteria mentiaris: mihi non licebit disputare de verbis, et in Commentariorum opere Latinos docere, quod ab Hebraeis didici? Nisi enim et prolixum esset, et redoleret gloriolam, jam nunc tibi ostenderem, quid utilitatis habeat magistrorum limina terere, et artem ab artificibus discere: et videres quanta silva sit apud Hebraeos ambiguorum nominum atque verborum. Quae res diversae interpretationi materiam praebuit: dum unusquisque inter
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ in explanatione huius epłȩ uicii potu¬
erit demonstrari:si ego illud in grecis
uoluminib unde in latinũ uertisse me
dixi. ostendere non potuero. crim̃ agnoseã:
& meũ erit quod alienũ non fuerit
Lamen ne rursum uidear cauillari. &
hac excusationis stropha. gradũ ñ audere
conferre : ponam ipsa testimonia quȩ
uocantur in crimen. In primo statim¬

Expanded text:
ergo in explanatione hujus Epistolae vitii potuergo in explanatione hujus Epistolae vitii potuerit demonstrari, si ego illud in Graecis voluminibus, unde in Latinum vertisse me dixi, ostendere non potuero, crimen agnoscam, et meum erit, quod alienum non fuerit. Tamen ne rursus videar cavillari, et hac excusationis stropha, gradum non audere conferre, ponam ipsa testimonia, quae vocantur in crimen. 22. Commentat
Abbreviated transcription (Latin):
commnentarus ad ephesios quȩdam ab eo
reprehensa narrauit. & pauca ex his memo¬
riȩ tradidit. michiq ipsa demonstrauit
loca: non debeo subter fugere. Quesoq
lectorem: ut si paululũ in ꝓponendis et
deluendis criminib longior fuero. neces¬
sitati det ueniam. Non enim alterũ accu-¬
so. s me nitor defendere: & obiectam here¬
seos calumpniam refutare. In epła pauli
ad ephesios. tria origenes scripsit uolumina.
Didimus quoq & apollinaris ꝓpria opus¬
cula condiderunt. quos ego uł tͣnsferens
uł imitans. quid in prologo eiusdẽ oꝑis
scripserĩ subiciam. Illud quoq in p̾fatione
commoneo ut sciatis origenẽ tria uolumi-¬
na in hanc epłam conscripsisse. quẽ et nos
ex parte secuti sumus : apollinarem etiam
etiam et didimũ. quosdam commentariolos
edidisse. equibus licet pauca decersimus.
& non nulla que nobis uidebantur adie.¬
cimus. siue subtraximus: ut studiosus
statim in principio lector agnoscat. hoc
opus uł alienũ esse uł nr̃m. Quicquid

Expanded text:
Commentariis ad Ephesios quaedam ab eo reprehensa narravit, et pauca ex his memoriae tradidit, mihique ipsa demonstravit loca, non debeo subterfugere: quaesoque lectorem, ut si paululo in proponendis et diluendis criminibus longior fuero, necessitati det veniam. 477 Non enim alterum accuso; sed me nitor defendere, et objectam haereseos calumniam refutare. In Epistolam Pauli ad Ephesios, tria Origenes scripsit volumina. Didymus quoque et Apollinarius propria opuscula condidere. Quos ego vel transferens, vel imitans, quid in Prologo ejusdem operis scripserim, subjiciam: « Illud quoque in Praefatione commoneo, ut sciatis Originem tria volumina in hanc Epistolam conscripsisse, quem et nos ex parte secuti sumus: Apollinarium etiam, et Didymum quosdam Commentariolos edidisse. Ex quibus licet pauca, decerpsimus; et nonnulla quae nobis videbantur, adjecimus, sive subtraximus: ut studiosus statim in principio lector agnoscat, hoc opus vel alienum esse, vel nostrum . » Quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
& quod noxiũ eẽ poterat si nudũ ꝓferret᷑
in uulgus. quodã tectũ uelamine ꝓferat᷑.
Homo aut̃ cui incibit necessitas mentiendi.
diligent̃ attendat. ut sic utat᷑ int̾dum
mendacio quomͦ condim̃to atq medicamine.
ut seruet mensurã eius: ne excedat t̾minos
quib usa est uidith. contra olofernem. &
uicit eum prudenti simulatione uerboꝵ
Imitet᷑ esther. quȩ artarxexis sententiam
diu tacita gentis ueritate correxit. Q
in primis patriarchã iacob. quẽ legimus
benedictiones patris artifici impetrasse
mendatio. Ex quo ꝑspicuũ est. quod nisi
ita mentiti fuerimus. ut magnũ nobis
simus. quasi inimici eius qui ait. Ego sũ
ueritas. Hȩc origenes scripsit: negare ñ
possumꝰ. scripsit in his libris. quos ad ꝑfec¬
tos & ad discipulos loquebat᷑. docetq ma¬
gistris mentiendũ: discipulos aut̃ ñ debere
mentiri. Qͥ gͦ bene mentit᷑. & absq ulla

Expanded text:
 quod noxium esse poterat, si nudum proferretur  quod noxium esse poterat, si nudum proferretur in vulgus, quodam tectum velamine proferatur. Homo autem, cui incumbit necessitas mentiendi, diligenter attendat, ut sic utatur interdum mendacio, quomodo condimento atque medicamine; ut servet mensuram ejus, ne excedat terminos, quibus usa est Judith contra Holofernem, et vicit eum prudenti simulatione verborum. Imitetur Esther, quae Artaxerxis sententiam, diu tacita gentis veritate correxit. Et in primis Patriarcham 475 Jacob, quem legimus benedictiones patris artifici impetrasse mendacio. Ex quo perspicuum est, quod nisi ita mentiti fuerimus, ut magnum nobis simus, quasi inimici ejus, qui ait: Ego sum veritas . » Haec Origenes scripsit, negare non possumus: scripsit in libris, quos ad perfectos et ad discipulos loquebatur: docetque magistris mentiendum; discipulos autem non debere mentiri. Qui ergo bene mentitur, et absque ulla
Abbreviated transcription (Latin):
negatio contra dm̃ altissimũ. & hebrei
iuxta linguȩ suȩ proprietatẽ deoscula¬
tione̾ pro ueneratione ponunt: id tͣns¬
tuli quod ipsi intelligunt. quoꝵ uerbũ
est ͫ BaR aut̃ apud illos diuersa significat.
Dicit᷑ enĩ et filius. ut est illud bariona filiꝰ
columbȩ. & bar tholomeus filius tholomei.
& bar thimeus. et bar hiesu. & barabbas.
triticũ quoq & spicarũ fasciculus et electꝰ
ac purus. Quid gͥ peccaui.si u̾bũ ambi¬
guũ diu̾sa int̃pretatione conũti: & qui
in comm̃tariolis ubi lib̾tas est disserendi.
ueritatẽ unusqͥsq cum ꝓximo suo: ñ debemꝰ
dicere. quis est ꝓocimus m̃s. s considerare
quomͦ philophus caute dixerit. dõ indecers
& in attile ẽe mendaciũ. hominib int̾dum
utile: & quod ne dispensatione quidem
putandus sit ds̃ aliquando mentiri. Sinaũ
cõmodũ audientis exegerit. uerbis loqͥtur
ambiguis. & ꝑ enigmata quȩ uult. ꝓfert:
ut & ueritatis apud eũ dignitas conseruet᷑.¬

Expanded text:
negatio contra Deum altissimum , et Hebraei juxta linguae suae proprietatem, deosculationem pro veneratione ponunt, id transtuli, quod ipsi intelligunt, quorum verbum est. BAR autem apud illos diversa significat. Dicitur enim et filius, ut est illud: Barjona, filius columbae, et Bartholomaeus, filius Tholomaei, et Barthimaeus, et Barhiesu, et Barrabas. Triticum quoque, et spicarum fasciculus, et electus, 476 ac purus. Quid igitur peccavi, si verbum ambiguum diversa interpretatione converti? et qui in Commentariolis, ubi libertas est disserendi, veritatem unusquisque cum proximo suo , non debemus dicere, quis est proximus meus? sed considerare quomodo philosophus caute dixerit: Deo indecens et inutile esse mendacium, hominibus interdum utile; et quod ne pro dispensatione quidem putandus sit Deus aliquando mentiri. Sin autem commodum audientis exegerit, verbis loquitur ambiguis et per aenigmata quae vult, profert: ut et veritatis apud eum dignitas conservetur: et
Abbreviated transcription (Latin):
tiã suam nunc me in eis arguit. in quib
ante laudauerat: undiq strictus tenebit᷑.
Aut enim idcirco me hereticũ hominem¬
ante laudauit. qr eiusdẽ mecũ dogmatis
erat: aut nunc frustra inimicus accusat.
quẽ prius ut orthodoxũ predicauit.
Sed forsitan tunc errores meos quasi amicꝰ¬

Expanded text:
tiam suam nunc me in eis arguit, in quibus tiam suam nunc me in eis arguit, in quibus ante laudaverat, undique strictus tenebitur. Aut enim idcirco me haereticum hominem laudavit, quia ejusdem mecum dogmatis erat: aut nunc frustra inimicus accusat, quem prius ut orthodoxum praedicavit. Sed forsitan tunc errores meos quasi amic
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem moysi putat. Nec dedignat᷑ hebreã
scripturã interp̾tans ꝑ singula loca: quid
papȩ theophili epistolis in quib origenis
exponit errores. dicit᷑ obturasse aures
suas. & auctorẽ tanti mali clara cũ om̃ib
uoce damnasse: & dixisse usq ad illud
tempiis se ignorasse quod tã nefaria scrip¬
serit. Non recuso. nec dico quod alius forsitan
diceret. ñ potiusse eum ignorare. quod intͣ¬
pretatus est: cuius apologiam scriptã ab
heretico sub nomine martyris edidit: cuiꝰ
defensionẽ etiam ꝓprio uolumine ꝓfessus
est. Aduersũ quod. in consequentib si dic¬
tanti spacium fuerit. disputabo. Hoc loqͦr
cui contradicere non potest. Si sibi non¬
licet intellexisse quod tͣnstulit: quare mͥ
non liceat ignorasse libros ꝑiarchon quos
ante non legi. & eas tantĩi omelias legisse
quas tͣnstuli. in quib nichil eẽ mali. ipsi
testimoniũ est : Sin autẽ contra senten¬

Expanded text:
ejusdem Moysi putat, 470 nec dedignatur Hebraeam ejusdem Moysi putat, 470 nec dedignatur Hebraeam Scripturam interpretans per singula loca, quid papae Theophili epistolis, in quibus Origenis exponit errores, dicitur obturasse aures suas, et auctorem tanti mali clara cum  Al. coram omnibus voce damnasse, et dixisse: usque ad illud tempus se ignorasse, quod tam nefaria scripserit. Non recuso, nec dico quod alius diceret forsitan, non potuisse eum ignorare, quod interpretatus est, cujus Apologiam scriptam ab haeretico sub nomine martyris edidit: cujus defensionem etiam proprio volumine professus est: adversum quod in sequentibus, si dictandi spatium fuerit, disputabo. Hoc loquor, cui contradicere non potest. Si illi licet non intellexisse quod transtulit, quare mihi non liceat ignorasse libros περὶ Ἀρχῶν, quos ante non legi; et eas tantum Homilias legisse, quas transtuli, in quibus nihil esse mali, ipsius testimonium est? Sin autem contra senten
Abbreviated transcription (Latin):
amarũq processerit: ut qui totoͤꝑe dam¬
nauerim eos qui credunt animas ex angłis
conditas. subito mei oblitus id defenderẽ
quod ante damnaui. Stulticiã mͥ obicere
non potest: quẽ desertissimũ et eloqͣntissi¬
hominis. quã eloquentis putanda est.
Quid in illis libris ꝓprie accũset ignoro.
Fama enĩ ad me criminũ eius. ñ scripta
uenerunt: & stultum est uixta apłm. pug¬
nis aerem uerberare. Tam̃ in incertũ res¬
pondebo. donec ad certa ꝑueniam AttÑ¬
III AON meũ docebo senex. quod puer
didici: multa ẽẽ genera dictionũ. & pro
qualitate materiȩ ñ solum sententias.s
& antipater int̾ spineta uersant᷑. Demos¬
tenes et eschines contra se inuicem fulminanł.
Lisias et isocrates. dulcit᷑ fluunt. Mira in
id quod est uerius confitet᷑. Octogesimũ
quoq nonũ psalmũ qui scribit᷑ oratio
moysi hominis dĩ & reliquos undecim qͥ
ñ habent titulos. scđm huilli expositionẽ

Expanded text:
amarumque processerit: ut qui toto opere damamarumque processerit: ut qui toto opere damnaverim eos, qui credunt animas ex Angelis conditas, subito mei oblitus 471 id defenderem quod ante damnavi. Stultitiam mihi objicere non potest, quem disertissimum et eloquentissihominis, quam eloquentis putanda est. Quid in libris proprie accuset, ignoro. Fama enim ad me criminum ejus, non scripta venerunt: et stultum est juxta Apostolum, pugnis aerem verberare. Tamen in incertum respondebo, donec ad certa perveniam: ἀντίζηλον meum docebo senex, quod puer didici, multa esse genera dictionum; et pro qualitate materiae, non solum sententias, sed et Antipater inter spineta versantur. Demosthenes et Aeschynes contra se invicem fulminant. Lysias et Isocrates dulciter fluunt. Mira in quod est verius, confitetur. Octogesimum quoque nonum Psalmum, qui scribitur: Oratio Moysi hominis Dei, et reliquos undecim, qui non habent titulos, secundum Huilli expositionem,
Abbreviated transcription (Latin):
scripsi ad te statm breuẽ epłam. expostu¬
lans suꝑ laudib tuis. Quã quia romȩ ñ
eras. amici mei tibi mittere noluerunt :
eo quod te dicerent cũ sodalib tuis indig¬
na nomine xp̃iano. de mea conu̾sationẽ
iactare. Cuius exemplar huic uolumini
subdidi: ut scias quantũ dolorẽ quanta
moderatione necessitudinis temꝑarim.¬
sophe carpere. & hominẽ rugosȩ frontis
adductiq suꝑcilii. plautino in me sale
inconstantia. & ꝓfessȩ inimiciciȩ disputa¬
tionẽ habeant mendacii. tamen audact᷑
conferã gradũ. uolens scĩre qͥd hereticũ
scripserim: ut aut cũ illo agam penitentiã
& origenis mala ignorasse me urem. ac
nunc pͥmũ apapa theophilo didicisse
impietates eius: aut certe doceã me quidẽ
bene sensisse. sed illum more suo. ñ intellig̾e.
Neq enim fieri potest. ut in eisdem ad ephe-¬
sios libris quos ut audio criminat᷑. & bene
& male dixerim. & de eodem fonte dulce

Expanded text:
scripsi ad te statim brevem Epistolam, expostuscripsi ad te statim brevem Epistolam, expostulans super laudibus tuis. Quam, quia Romae non eras, amici mei tibi mittere noluerunt, eo quod te dicerent cum sodalibus tuis indigna nomine Christiano de mea conversatione jactitare. Cujus exemplum huic volumini subdidi, ut scias quantum dolorem, quanta moderatione necessitudinis tempersophice carpere, et hominem rugosae frontis adductique supercilii, Plautino in me sale inconstantia, et professae inimicitiae suspicionem habeant mendacii: tamen audacter conferam gradum, volens scire quid haereticum scripserim, ut aut cum illo agam poenitentiam, et Origenis mala ignorasse me jurem, ac nunc primum a papa Theophilo didicisse impietates ejus: aut certe doceam me quidem bene sensisse, sed illum more suo non intelligere. Neque enim fieri potest ut in eisdem ad Ephesios libris, quos ut audio, criminatur, et bene et male dixerim; et de eodem fonte dulce
Abbreviated transcription (Latin):
nauit đd̾. illius expositione concludit. &.¬
& laudatorem meu̾ ẽẽ te dicis: Si asꝑior
sum in hereticos. & illorũ in publicũ strophas
profero: lȩtare inuectione mea: ne si dolueris.
hereticus eẽ uidearis. Quando sine nomine
contra uicia scribit᷑. qui irascit᷑. accusator
sui est. Prudentis hominis fuerat. etiam si
dolebas dissimulare conscientiam: & cordis
nubilũ. frontis serenitate discutere. Alioqͥn¬
si quid contra origenẽ & sectatores eiꝰ dicit᷑.
Imꝑatoꝵ quoq scripta. quȩ de alexandria
& egipto origenistas pelli uibent: me sug¬
gerente. dictata sunt: Ut romanȩ urbis pon¬
tifex miro eos odio detestet᷑: meũ consiliũ
fuit: Ut totus orbis post translationẽ tuã
in odio origenis exarserit. quẽ antea sim¬
pliciter lectitabant: m̃s oꝑatus est stilus:
Si tantũ possum. miror cur me non metuas
Ego ille moderatus in epła publica. qui
diligenter caui ne quid inte dictũ putares.

Expanded text:
navit David, illius expositione concludit; navit David, illius expositione concludit;  laudatorem meum te esse dicis, si asperior sum in haereticos, et illorum in publicum strophas profero? Laetare invectione mea; ne si dolueris, haereticus esse videaris. Quando sine nomine contra vitia scribitur; qui irascitur, accusator sui est. Prudentis hominis fuerat, etiam si dolebat, dissimulare conscientiam; et cordis nubilum, frontis serenitate discutere. idquid contra Origenem et sectatores ejus dicitur, Imperatorum quoque scripta, quae de Alexandria et Aegypto Origenistas pelli jubent, me suggerente, dictata sunt. Ut Romanae urbis Pontifex miro eos odio detestetur, meum consilium fuit. Ut totus orbis post translationem tuam in Origenis odia exarserit, quem antea simpliciter lectitabat, meus operatus est stylus. Si tantum possum, miror cur me non metuas. Ego ille moderatus in epistola publica , qui diligenter cavi, ne quid in te dictum putares,