comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cat non solum ab om̃i malo liberatã. s ctiã a malig¬
nis om̃ib seꝑatum. & ideo uidtanłꝰ. ubi confiteatur
cos iniguis. Husliꝰ inde furta tolerant᷑. nullur
sy monmagns baptitatur. sp̃m uolens emere dum
cogitat uendere : nullus alexandit grarius multa
mala ostendit. nullus pelle ouina tectus falsa fra¬
t̃nitate subrepit. Inter quales nuno uecesse est ȩo¬
cłia gemat. & quales tune oportet. cũ om̃s uis ti
congregobuntur excludat. Fł ee sunt magna epeta
dñi. exquisita in om̃s uoluntates ciꝰ: ꝑ quas nallum
consitentem descrit inscđia. nalliꝰ est urquitas.
inpunita. quando flageslat ȩciam om̃cm filiũ qnt̃
recipit. S si iustas uix saluabit᷑. peccator & imptus
ubi parebunt : Eligat sibi homo qͥo libet. Hon sic
constitata sunt oꝑa dñi. ut creatura in atbittio li¬
bero constituta: creatoris suꝑet uoluntatem. gtiam si
contra ciꝰ facut uoluntatem. Non uudt as̃ ut pecoes.
Nã ꝓmibet. Tam̃ si peccaueris. uc ꝑutes homins st.

Expanded text:
am non solum ab omni malo liberavit, sed a malignis hominibus separavit, et ideo audiamus ubi confiteatur eos iniquus, nullius Judae furta tolerantur, nullus Simon magus baptizatur, Spiritum volens emere, dum cogitat vendere ; nullus Alexander aerarius multa mala ostendit , nullus ovina pelle tectus falsa fraternitate subrepit: inter quales nunc necesse est Ecclesia gemat, et quales tunc oportet, cum omnes justi congregabuntur, excludat. Haec sunt «magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus:» per quas nullum confitentem deserat misericordia, nullius sit iniquitas impunita; quando flagellat etiam omnem filium quem recipit . Sed si justus vix salvatur, peccator et impius ubi parebunt ? Eligat sibi homo quodlibet: non sic constituta sunt opera Domini, ut creatura in arbitrio libero constituta, Creatoris superet voluntatem, etiamsi contra ejus faciat voluntatem. Non vult Deus ut pecces; nam prohibet: tam
Abbreviated transcription (Latin):
Ut autẽ morereris. & ꝑ mortẽ tuã deleretur ẽ¬
rograpbum peccatoꝵ. & p̃dicaretur penitentia ꝙ
remuissio delictoꝵ ꝑ oñs gentes. incipientib ab
ierłtm: cecitas iudeoꝵ fecit. Aliis iluminandis.
alioꝵ cecitas militanit. Cecitas eñi exparte isił
facta et: ut plenitudo gentiã intraret. & sic om̃is
ifrł siluis sieret. Cecitas exparte isrł facta oecidit
te: occisus resurrexisti. sanguine tuo peccata gentiũ
diluisti. ad dexteram patris sedens. undiq patientes
ẜad te confugientes collegisti. facta est gͥ cecitas
exparte istł: facta est ut plenitudo gentiũ intra¬
ret . & sic om̃is ifrł saluus ficret. & om̃s inimici

Expanded text:
Ut autem morereris, et per mortem tuam deleretur chirographum peccatorum , et praedicaretur poenitentia et remissio delictorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem, caecitas Judaeorum fecit. Aliis illuminandis, aliorum caecitas militavit: «Caecitas» enim «ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret» . «Caecitas ex parte Israel facta» occidit te; occisus resurrexisti, sanguine tuo peccata Gentium diluisti, ad dexteram Patris sedens undique patientes et ad te confugientes collegisti. «Facta est» ergo «caecitas ex parte Israel, facta est ut plenitudo Gentium intraret, et sic omnis
Abbreviated transcription (Latin):
unc uersũ non bene intelligimus. si non ficri iam
uiacmꝰ. Sede gͦ adextris aĩ. occultare ut credaris:
donec impicant᷑ tempora gentiũ. Sic eñi scriptũ.c̃.
Quem oportebat celũ reciꝑt. Aonec implecut᷑ tempo¬
ra gentiã. Ut cm̃ resurgeres: morturises. Ut ascen¬
deres: resurrexisti. Ut sederes ad dexterã patris:
a sc̃cdisti. Ergo ut ad dexierã patris sederes: mortu¬
us es. De morte cñi resurrectio. de resurreetione
ascensio. dt asccusione ad dexterã sessio. Hoc totum
hebet humditatis. Te itiq sedente ad dextetã patris.
implentur tempora gentiã. ponunt᷑ intmici om̃s
secaoellũ pcdum tuoꝵ. & ut adhoc ꝑueniatur. ꝑ̃riꝰ
dominaberis in medio inunicoꝵ tuoꝵ. Ad hoc

Expanded text:
Hunc versum non recte intelligimus, si non fieri jam videmus. Sede ergo a dextris Dei, occultare ut credaris, donec impleantur tempora gentium. Sic enim scriptum est: «Quem oportebat coelum recipere, donec impleantur tempora gentium» . Ut enim resurgeres, mortuus es; ut ascenderes, resurrexisti; ut sederes ad dexteram Patris, ascendisti: ergo ut ad dexteram Patris sederes, mortuus es. De morte enim resurrectio, de resurrectione ascensio, de ascensione ad dexteram sessio: hoc totum rincipium habet humilitatis. Te itaque sedente ad dexteram Patris, implentur tempora gentium, ponuntur inimici omnes scabellum pedum tuorum, et ad hoc ut perveniatur, prius domin
Abbreviated transcription (Latin):
Quio futurũ est: ꝓp̃s passus est. mortinis ẽ. resur¬
rexit tertia die. ascendit in cęlã ut nouimꝰ qͥora¬
gaslmo die. sedet ad dexterã patris. Hoc iam factã
est. hoc non uidimus. s credidimus. Quid minc sit::
Dominatur in medio inimicoꝵ suoꝵ. emissa uirga
uirtutis eiꝰ ex sron. fit hoc. Idagitur. Flormam scrui
& p̾sentem tunc uiderunt serui. & abseatem nc̃ ere¬
dunt serui. Hoc credimis ac foria serui: qͥd possimaꝰ
caꝑe ditm adhuc sumus serui. Hłoc est cñi illud lac
paruuloꝵ. quod temꝑauit panem traiciens ꝑ carnẽ.
Nã panis ille angłoꝵ. in pͥncipio erat uertũ. ¶t cam̃
pant̃ angłoꝵ mauducaret homo. creator angeloꝵ
factus est homo. Ita nobis uerbũ incarnatũ fictũ
cit receptibile. quod reciꝑe non ualercmꝰ: si fliꝰ equa¬
lis dõ non se exiianiret formã scrui accipiens. in
similitudinc hominũ factas. & habitu inuentꝰ ut

Expanded text:
stus passus est, mortuus est, resurrexit tertia die, ascendit in coelum, ut novimus, quadragesimo die, sedet ad dexteram Patris: hoc jam factum est, hoc non vidimus, sed credimus. Quid nunc fit? Dominatur in medio inimicorum suorum, emissa virga virtutis ejus ex Sion; fit hoc, id agitur. Formam servi et praesentem tunc viderunt servi, et absentem nunc credunt servi. Hoc credimus de forma servi, quod possumus capere, dum adhuc sumus servi. Hoc est enim illud lac parvulorum, quod temperavit, panem trajiciens per carnem. Nam panis ille Angelorum, in principio erat Verbum: ut tamen panem Angelorum manducaret homo , Creator Angelorum factus est homo. Ita nobis Verbum incarnatum factum est receptibile: quod recipere non valeremus, si Filius aequalis Deo non se exinaniret formam servi accipiens, in similitudine h
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ oleum non indeterius s in melius ĩ mutata
est: hoc est a mortis contumelia ingłam ĩmorta.¬
litatis exurgens. Cũ itaq dixisset & genua mea
infiritata sunt a ietunio. ubi significatum esse
arbitror cos. qui in menbris ciꝰ fortes uidebant᷑.
tinquã p̃sentia panis quo sustentabant᷑ abstracta
i eiꝰ passione defecisse. usq ad negationẽ qͣ apꝑa¬
ruit in petro: tanquã ad cos confirmandos. ne suc.¬
cũbendo penitꝰ caderent. & caro mea inqͥt ĩmu¬
tata es ꝓpt̃ oleũ: ut illos ã mea morte deficientes.
mea resurrectionie sirmarem. emisso sp̃u scd̃
ingerem. qui non ad eos uenisset. ħͥ ego abissẽ.
Hoc cũi apxerat. Non potest ille uenire. nisi ego
abiero. Et euangłista dixit. Nundũ erat sp̃⁊
datus: quia mħ̾c ĩldum suerat glorisicatꝰ. Nũdũ
erat ĩmutata caro eꝰ. Siut aut̃ ꝑ aquani ꝓpter
ablutiont̃ & itrigationẽ. siue ꝑ olcã ꝓpt̃ exultiti¬

Expanded text:
propter oleum non in deterius, sed in melius immutata propter oleum non in deterius, sed in melius immutata est, hoc est, a mortis contumelia in gloriam immortalitatis exsurgens. Cum itaque dixisset, «Genua mea infirmata sunt a jejunio,» ubi significatum esse arbitror eos qui in membris ejus fortes videbantur, tanquam praesentia panis quo sustentabantur abstracta, in ejus passione defecisse usque ad negationem, quae apparuit in Petro; tanquam ad eos confirmandos, ne succumbendo penitus caderent, «Et caro mea,» inquit, «immutata est propter oleum,» ut eos mea morte deficientes, mea resurrectione firmarem, et misso Spiritu sancto unguerem, qui non ad eos venisset, nisi ego abiissem. Hoc enim dixerat, «Non potest ille venire, nisi ego abiero» : et Evangelista dixit, «Nondum erat Spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus» . Nondum erat immutata caro ejus. Sive autem per aquam propter ablutionem vel irrigationem, sive per oleum propter exsultati
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixus est. & cor incũ conturbatũ.ẽ. intra me.
nificauit. Sicut eni ex u̾bra declinante fit nox:
sic ex mortali carne fit mors. Excussus sum sicut
locuste. Iam hoc in menbris eiꝰ. hoc est fidelib eius
conuenientiꝰ intelligi existimo. Qd̾ ut aliquanto
aꝑtius poneret. maluit dicere sicut locuste. quã
sicut locusta. Quam uis & numero singulati pos.¬
sent accipi etiam mulit: sicut & illud est. dixit
& uenit locusta. s essit obscurius. Excussi sunt
ergo. id. ẽ. fugati a ꝑsecutorib fideles ciꝰ. quoꝵ mul
titudinẽ significart uoluit nomine locustarum.
uł quod transilicrunt de loco in locũ. Genua inca
xp̃m quadraginta dierũ habuisse iciuniũ. Sed
tantãne in eo ualuit illa in edia. ut genua cius
aptius intelligitur. & caro mea ĩmutata Ẽ p̃pt
olcũ. apt̃ gr̃am spũ alcm. unde & rp̃c appellatur
a crismate. Crisma est aut̃ unctio. Caro autem

Expanded text:
crucifixus est. «Et cor meum conturbatum est intra me.»crucifixus est. «Et cor meum conturbatum est intra me.»nificavit. Sicut enim ex umbra declinante fit nox, sic ex mortali carne fit mors. «Excussus sum sicut locustae.» Hoc jam in membris ejus, hoc est fidelibus ejus, convenientius intelligi existimo. Quod ut aliquanto apertius poneret, maluit dicere, «sicut locustae,» quam sicut locusta: quamvis et numero singulari possent accipi etiam multae, sicut illud est, «Dixit, et venit locusta» ; sed esset obscurius. Excussi sunt ergo, id est, fugati a persecutoribus fideles ejus, quorum vel multitudinem significari voluit nomine locustarum, vel quod transilierunt de loco in locum. 26. «vers.istum quadraginta dierum habuisse jejunium : sed tantumne valuit in eo illa inedia, ut genua ejus is ejus, aptius intelligitur? «Et caro mea immutata est proptatiam spiritualem. Unde et Christus appellatur a chrismate: chrisma autem unctio est. Caro autem
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ alit̃ filius: quia & eadem facit. & similit̃. Unde
in quantũ homo est filius d̾i. as illũ suscitauit a
mortuus. hoc est pat̃ cui dicit in psalmis. Suscita me.
& rtodam illis. In quantũ aut̃ dĩ ẽ: etiara ipse se sus¬
citauit. ꝓpt̃ quod dicit. Soluitt templũ hos. & in
triduo suscitabo illud. Quod ętiam hic significa¬
uit. si quis diligent̃ intendat. Scrutari cũ uissit
scripturas. quȩ testimoniũ ꝑhibcat de illo. ñ in
& ego: quod aut̃ non semel ant̃. s repetens ait
nom̃ tuũ : gram cõmendauit. Nullis cm̃ oꝑũ me¬
ritis p̾cedentib in tantã celsitudinẽ subuecta ẽ. hu.
mana natura: ut totũ simul uerbũ & caro. hoc est
ds e homo. unigenitꝰ aĩ filiꝰ diceret᷑. Hoc aut̃ fac¬
tũ. ẽt ut ab illo qui ereauerat. ꝑ id quod ñ ꝑierat.
id qͦd ꝑierat quererit᷑. Unde o hic sequit᷑. quia su
ego sũ. Egestas & pauꝑtas. infirmitas est. ex qua

Expanded text:
s; quia et eadem facit, et similiter. Unde s; quia et eadem facit, et similiter. Unde in quantum homo est Filius Dei, Deus suscitavit illum a mortuis, hoc est Pater, cui dicit in Psalmis, «Suscita me, et reddam illis» : in quantum autem Deus est, etiam ipse se suscitavit; propter quod dicit, «Solvite templum hoc, et triduo suscitabo illud» . Quod etiam hic significavit, si quis diligenter intendat: scrutari enim jussit Scripturas, quae testimonium perhibent de illo , non in et ego? Quod autem non semel «Domine,» sed repetens ait,nomen tuum;» gratiam commendavit. Nullis enim operum meritis praecedentibus in tantum celsimana natura, ut totum simul verbum et caro hoc est Deus et homo, unigenitus Filius diceretur. Hoc autem factum est ut ab illo qui creaverat per id quod non perierat id quod ego sum.» Egestas et paupertas, infirmitas est, ex qua
Abbreviated transcription (Latin):
cñ. Quidam subandiendã putauerunt miscdiã.
sic habent. Et tu dñe dñe fac mecũ ꝓpt̾ nomen
tuũ. Unde sensus altior non est p̃t̾mutendus.
ita dixisse filiũ patri. fac mecũ quia cadt̃ oꝑa
sunt patris & faii. Ubi ȩtiam miscłiam intelli¬
gamus. sequit᷑ cñi quia suauis est miscdłia tua.
s ipsam quia non dixit fac in me. uł fie suꝑ me.
uł aliquid husmodi: sed ait fac mecũ. bene in telli¬
gimꝰ a patrem & filiũ. sumul facere miscłiam. uti
suetudine habeius. cũ de aliqua re quȩ ꝓparti¬
b nr̃is est. dicimus nobiscũ facit. Pater quippe
adiuuat filiũ. in quantũ d̾s̃ hominẽ ꝓpt̾ formã
serui. Qui homini ds̃. & cui forme
scrui. etiam dñs est pat̃. Nam in forma di. filiꝰ
adiutorio non indigit. Equalit̃ eñ cũ patrt
om̃ps est. ex quo & ipse aduitor est hominis. Sicut
eñi pat̾ suscitat mortuos & tuuificat: sic & filiꝰ qͦs
uult uiiificat. Hec aliu̾s pat̾. alios fils. aut alit̃¬

Expanded text:
cum.» Quidam subaudiendam putaverunt «misericorsic habent: «Et tu, Domine, Domine, fac mecum, propter nomen tuum.» Unde sensus altior non est praetermittendus, ita dixisse Filium Patri, «Fac mecum,» quia eadem sunt opera Patris et Filii. Ubi etiamsi misericordiam intelligamus sequitur enim, «Quia suavis est misericordia tua», et ipsam quia non dixit, Fac in me; vel Fac super me; vel aliquid hujusmodi; sed ait, «Fac mecum;» bene intelligimus et Patrem et Filium simul facere misericordiam suetudine habemus, cum de aliqua re quae partibus nostris est, dicimus: Nobiscum facit. Pater quippe adjuvat Filium, in quantum Deus hominem, propter formam servi: cui homini Deus, et cui formae servi etiam Dominus est Pater. Nam in forma Dei, Filius adjutorio non indiget; aequaliter enim cum Patre omnipotens est, ex quo et ipse adjutor est hominis. «Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat» : nec alios Pat
Abbreviated transcription (Latin):
postssionẽ tuã t̃minos t̃re: non tescio quis ianis¬
locutꝰ et. s dñs dixit ad me. Si.  in hoc psalmo
possumus dicere. Dixit. non quicũq. ñ illi qui
pant. Nũquid non implebit᷑. perut memoria coꝵ
cũ sonitu: Loquit᷑ certe & altus psalmꝰ. s non altꝰ
spẽ. Perũt memoria coꝵ cũ strepita. & añs inct̾muĩ

Expanded text:
possessionem tuam terminos terrae;» non nescio quis inaniloquus, sed «Dominus dixit ad me» . Sic et in hoc psalmo possumus dicere: «Dixit,» non quicumque, non illi qui pant; numquid non implebitur? «Periit memoria eorum cum strepitu.» Loquitur certe et alius psalmus, sed non alius spiritus: «Periit memoria
Abbreviated transcription (Latin):
gm̃ eius. ħũ quid fremendo. nũ quid inania me.
ditando. nũquis in unũ aduersus xp̃m conuem¬
endo officient. ut non unpleatur. dabo tͥ gentes
hereditatẽ tuã. &posies sionẽ tuã t̃minos terie:
Implebitur orlino. s alis frementib. & illis in ania

Expanded text:
m ejus: numquid fremendo, numquid meditando inania, numquid in unum adversus Christum conveniendo, efficient ut non impleatur, «Dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae?» Implebitur omnino
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑ : Uirgam uirtutis tue emutet dãs gosyon.
lpparet tc̃s euidentissime. apparet non de illo reg¬
trem rerũ dñm. quȩ ꝑ illũ creatȩ sunt. Quando
eĩ non rggnat in principio uerbũ. ds apud dm̃ᷤ
Dicit᷑ eñi. Regi aut̃ scłoꝵ ĩmortali. inuisibili. in¬
corruptibili. soli dõ. soli dõbonor igła in scła sc.

Expanded text:
sequitur? «Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion.» Apparet, fratres, evidentissime apparet non de illo regtrem, rerum Dominum quae per illum creatae sunt: quando enim non regnat in principio Verbum Deus apud Deum? Dicitur enim: «Regi autem saeculorum invisibili, incorruptibili, sol
Abbreviated transcription (Latin):
Non nobis dominent᷑. non nos sibi subingent. Qui
habitat in celis irridebit cos. Inimicus erat: erit
sub pedib eiꝰ. aut adoptatus. aut uictus.
Quore gͦ qutm locum habeas sub pedib dñi tui.
Qa necesse est ut habtas: aut gr̾t aut pene. Sedet
gͦ ad dexteram dĩ. donec ponant᷑ mimici eiꝰ sub
podib ciꝰ. Hoc fit. hoc agit᷑. Et si paulatĩ ꝑagitur:

Expanded text:
 non nos sibi subjugent. «Qui habitat in coelis, irridebit eos:» inimicus eras; eris sub pedibus ejus, aut adoptatus, aut victus. Quaere ergo quem locum habeas sub pedibus Domini Dei tui; nam necesse est ut habeas, aut gratiae, aut poenae. Sedet ergo ad dexteram Dei, donec ponantur inimici ejus sub pedibus ejus. Hoc fi
Abbreviated transcription (Latin):
dis. & iam non uidebunt te. Fłec iusticia eñi. ex
fide est. Iustus eñi ex fide uiuit. & tunc ex fide ui¬
uit: si non uideat qͦd credit. Quia gͦ ad iusticiam
ꝑtinet ex fide uiuere. & ex fide nemo uiuit. nͥ non
uidendo quod credidit: ut ipsam iusticiam faceret
in hominib. id. ẽ. ut crederent quod non uiderent.
de iusticia inquit quia ad patrem uado. & iam
non uidebitis me. Hec inquit erit iusticia ur̃a.
ut credatis in eum quem non uidetis. & fide mũ
dati. cũ in quem credidistis. in
resurrectionis postea uideatis. Sedet
gͦ a dextris dĩ xp̃c. adextris patris filiꝰ. In occulto
est. credamus. Eteñ duas res hic dicit. quia & dpc̃
ds̃. sede a dextris meis. & addidit donee ponam ini¬
micos tuos scabalũ pedũ tuoꝵ. hoc ẽ sub pedibꝰ tuis.
Non uides xp̃m sedcutem ad dexterã patris. uł hoc

Expanded text:
dis, et jam non videbunt te: haec justitia enim ex dis, et jam non videbunt te: haec justitia enim ex fide est. «Justus» enim «ex fide vivit;» et tunc ex fide vivit, si non videat quod credit. Quia ergo ad justitiam pertinet ex fide vivere, et ex fide nemo vivit, nisi non videndo quod credit; ut ipsam justitiam faceret in hominibus, id est, ut crederent quod non viderent, «De justitia,» inquit, «quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me.» Haec, inquit, erit justitia vestra, ut credatis in eum quem non vidati, eum in quem credidistis, in die resurrectionis postea videatis. 9. Sedet ergo a dextris Dei Christus, a dextris Patris Filius in occulto est: credamus. Etenim duas res hic dicit, quia et dixit Deus, «Sede a dextris meis;» et addidit, «donec ponam inimicos tuos scabeilum pedum tuorum,» hoc est, sub pedibus tuis. Non vides Christum sedentem ad dext
Abbreviated transcription (Latin):
quia non crediderunt inint. Quanta alia peccata
uideoꝵ. & tam̃ quasi hoc unã sit ita dixit. At peccato
quidẽ. quia ñ crediderunt in me. Hoc est illud pec¬
catũ. de quo alibi dicit. Si uon uenissem. peccatum
non haberent. Quid est hoc si non uenisse̾ peccatũ
non haberent: Ergo adiustos uenisti. & cos pecca¬
tores fecisti: S exciptis aliis peccatis quȩ possut
dimitti ꝑ fidem. hoc unũ peccatũ nominauit. Qs
si non admiteretur. om̃ia relaxarent᷑. De peccato
quidema ait. quia non crcdiderunt in me. & alibi.
Si non utiussem: peccatum non habertut. Co eñi ipso
quo uenit. & non crediderunt incum: inciderunt
in peccatum. Quod si non inciaerent: om̃a cetera
peccata dunitti possent ꝑ indulgentiã gr̃e impetra¬
tam ꝑfidem. Ergo de peccato: quia ñ crediderunt
in me. De tusticia: quia ad patrem uado. & iã non
uidebitis me. Hec est iusticia. quia ad patrem ua¬

Expanded text:
«quia non crediderunt in me.» Quanta alia peccata «quia non crediderunt in me.» Quanta alia peccata Judaeorum! Et tamen quasi hoc unum sit, ita dixit: «De» «peccato quidem, quia non crediderunt in me.» Hoc est illud peccatum, de quo alibi dicit: «Si non venissem, peccatum non haberent» . Quid est hoc, «Si non venissem, peccatum non haberent?» Ergo ad justos venisti, et eos peccatores fecisti? Sed exceptis aliis peccatis, quae possent remitti per fidem, hoc unum peccatum nominavit, quod si non admitteretur, omnia relaxarentur. «De peccato quidem,» ait, «quia non crediderunt in me:» et alibi, «Si non venissem, peccatum non haberent.» Eo enim ipso quo venit et non crediderunt in eum, inciderunt in peccatum: quod si non inciderent, omnia caetera peccata dimitti possent per indulgentiam gratiae impetratam per fidem. Ergo «de peccato, quia non crediderunt in me: de justitia, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me» . Haec est
Abbreviated transcription (Latin):
est ut crederet᷑. subtractũ est ut sperarct᷑. Spe
eñi salui factisumus. Spes aut̃ quȩ uidet᷑. ñ est
spes. Eͦo em̃ uidet qͥs qͥd sperat : Apłi uerba sunt.
que udetur non. t̃. spes. Quod cñi uidet qͥs. qͥd
sperat: Si aut̃ qͦd ̃n uidemus sꝑamus. ꝑpatien¬
tiam expectamus. Quia gͦ quȩ uidet᷑ uon. ẽ. spes.
abscondisti dulce dinẽ timentib te. Quia qͦs non
qͦd dicturus sũ. qm̃ iusticia nra gr fide ẽ: & fide
mundant᷑ corda nr̃a: ut qͦd crediditus. uidere
possimus. Utrumq eñi positã est. ebtati mundo¬
cordes. quia ipsi dm̃ indebint: & fide mundans
corda coꝵ. Quia gͦ hȩc est iusticia sidei. credert
quod non uides. & ipso merito fidti ad uisionẽ suo
tempore ꝑuenire. dñs in euangłio cũ ꝓmiteret sp̃m
scm̃: boc ait. Ipse arguet inundũ de pcccato. de
usticia. & dt iudicio. Nt quo peccato: De qͣ tusti¬
cia: De quo iudicio: Ipse seguit᷑ & exponit. conite¬
turas hontinũ non admitit. De peccato quidẽ uiqͥt.

Expanded text:
pe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat?» Apostoli verba sunt. quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, cum patientia exspectamus» . Quia ergo «quae videtur non est spes; Abscondisti» dulcedinem «timentibus te.» Quia «quod non quod dicturus sum. Quoniam justitia nostra ex fide est, et fide mundantur corda nostra, ut quod credidimus, videre possimus: utrumque enim positum est; et, «Beati mundicordes, quoniam ipsi Deum videbunt» ; et, «Fide mundans corda eorum» . Quia ergo haec est justitia fidei, credere quod non vides, et ipso merito fidei ad visionem suo tempore pervenire; Dominus in Evangelio cum promitteret Spiritum sanctum, hoc ait: «Ipse arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio.» De quo peccato? de qua justitia? de quo judicio? Ipse sequitur et exponit; conjecturas hominum non admittit: «De peccato quidem,» inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
uilius est quod potest contingere. ut non solum rex
factus priuati fulius sit añs patris sui: sed ep̃c factus
laiei fuꝰ sit pater patris sui. Ergo & eo ipso qͥ carnẽ
accepit xp̃c. quod in carne mortuus est. qͦd in cadem
carne resurrexit. qͦd in eandem ascendit in eelum.
& sedet addexterã patris. & in eadem ipsa carne sic
honorata. sic clarificata. sic in celestem habitã com¬
mutata. &. faluus est dauid: & oñs est damd. Sođ̃m hãc
cm̃i dispeasationẽ transituũ xp̃i. etiam illud ab apło

Expanded text:
bilius est quod potest contingere, ut non solum rex bilius est quod potest contingere, ut non solum rex factus privati filius, dominus sit patris sui; sed episcopus factus laici filius, sit pater patris sui. Ergo et eo ipso quod carnem accepit Christus, quod in carne mortuus est, quod in eadem carne resurrexit, quod in eadem ascendit in coelum et sedet ad dexteram Patris, et in eadem ipsa carne sic honorata, sic clarificata, sic in coelestem habitum commutata, et filius est David, et Dominus est David. Secundum hanc enim dispensation
Abbreviated transcription (Latin):
s loquenti qd̾ audiuit & scribenti credidimꝰ. Audi¬
uit gͦ prorsus. audiuit in quodam secritario ue¬
ritatis. in quodam misterioꝵ sanctuario. ubi pro-¬
phete in occulto audicrunt: quod in aꝑto p̃di caut.¬
runt. Ibi dauid audiuit. qui cũ fidutia magna
dicit᷑. Oixit dñs dño meo. sede a dextris meis. donec
ponã inimicos tuos scabellũ pedũ tuoꝵ. Nouimꝰ
xp̃m sedere ad dexteram patris. post resurrectionẽ
a mortuis. & in cȩlos asccusionẽ. Factum est ĩã nec
uidimus s credidimus. in libris legimus. p̃dicatũ
audiuimus. fide retinemus. Unde & eo ipso quod
erat filius dauid: xp̃c factus est dñs dauid. Illud eñi
quod natã ẽ. ex semine dauid: ita honoratũ est ut l̃t.
ꝙ dñs daud. Ita miraris hoc. quasi a in reb humanis
ista non fiant. Si et̃i contingat filium cuiꝰquã regt
ficri patre pͥuato. norine erit dñs patris: Admira¬

Expanded text:
sed loquenti quod audivit et scribenti credidimus. Audised loquenti quod audivit et scribenti credidimus. Audivit ergo prorsus, audivit in quodam secretario veritatis, in quodam mysteriorum sanctuario: ubi Prophetae in occulto audierunt, quod in aperto praedicaverunt; ibi audivit David, qui cum fiducia magna dicit, «Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum.» Novim sedere ad dexteram Patris post resurrectionem a mortuis, et in coelos ascensionem. Factum est jam; nec vidimus, sed credidimus: in Libris legimus, praedicatum audivimus, fide retinemus. Unde et eo ipso quod erat filius David Christus, factus est Dominus David. Illud enim quod natum est ex semine David, ita honoratum est, ut esset et Dominus David. Ita admiraris hoc, quasi et in rebus humanis ista non fiant. Si enim contingat filium cujusquam regem fieri patre privato, nonne erit dominus patris? Admira
Abbreviated transcription (Latin):
rogas: Ecce uirgo accipiet in uttro & parict filiũ.
ꝙ nocabunt nomen eius cnmanuel: qd̾ est iut̃preta.¬
tã nobiscũ ds. Accipiet uirgo in utero. uirgo ge
semine dauid pariet aluim. ut sit filiꝰ dauid. Erãt
eñi ioseph & maria. At domo & patria dd. Peperit
gͦ illa uirgo. ut esset filius dauid. Sco ille quem
peperit. uocabunt nomen cius emmanuel: nobiscum
&s. Eccc habes & dnm dauid. Aliquid nobis fortas
xtiam psalmus iste uitunauit. Audiamus ergo
eptractemus eũ. Pulsemus pietate. extorqueamus
caritate. Dauid gͦ ipse dicit. Noq eũi dũo
contradicert licet. Dauid in quit in sp̃u. dicit
cũ cdum̃. Ipse gͦ daud de xp̃o quid dicit: Nã ipsi
dauid psalmus & istt . ẽ. Totus titulus simplex. sine
sigura questiotus. suit ullo itͦi difficultatis. Quid
ergo dieit dauid: Dixit dãs dño meo. sede a dectͥs
meis. donec ponã mimicos tuos scabellũ pedum
tuoꝵ. Quod est seabellũ pedũ tuoꝵ: hoc est sub

Expanded text:
rogas? «Ecce virgo accipiet in utero, et pariet filium, rogas? «Ecce virgo accipiet in utero, et pariet filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum, Nobiscum Deus» . Ac erant enim Joseph et Maria de domo et patria David . Peperit ergo virgo illa, ut esset filius David. Sed ille quem peperit, «vocabunt nomen ejus Emmanuel, Nobiscum Deus:» ecce habes et Dominum David. 7. Aliquid nobis fortassinus David, etiam psalmus iste intimabit. Audiamus ergo, et pertractemus eum; pulsemus pietate, extorqueamus charitate. David ergo ipse dicit: neque enim Domino contradicere licet: «David,» inquit, «in spiritu dicit eum Dominum.» Ipse ergo David de Christo quid dicit? Nam, «Ipsi David Psalmus:» et iste est totus titulus, simplex, sine figura quaestionis, sine ullo nodo difficultatis. Quid ergo dicit David? «Dixit Dominus tuos scabellum pedum tuorum.» Quod est, «scabellum pedum tuorum;» hoc est, «sub
Abbreviated transcription (Latin):
dixit dñs aũo meo sedt ad dexterã ncã. donce po.¬
uã mimicos tuos sub pedib tuis: quomiꝰ nos di¬
certius. nisi a te disccremus: łunc aut̃ quia di¬
dicimus: dicimus. In principio eras ucrbũ. &
uerbã cras apud dm̃. & ds cras uerbum. Om̃ia ꝑ te
facta sunt. E ece dris dauid. S nos ꝓpt̃ infirmita.¬
tem ntãm quia cato desꝑata iacebamus. uerbum
caro factum es ut babitares in nobis. Ecce filius
dauid. Cerce tu in forma dĩ cũ esses. non rapina
arbitratus es esse equalis aõ. idõ dñs dauid. S temet¬
ꝙpsum exinanisti formã serui accipiens. inde filiꝰ
daud. Deni que & in ipsa int̾rogatione tua di¬
cens
quomͦ filius eiꝰ es: non te filimm
eiꝰ negasti: std modũ quo idsieret inquisisti. Dicit
eũ inquis dauid dnm̃. Quomꝰ filius eiꝰ est: Hon
nego. s dic quomͦi. Ergo illi ex litaris quas legebant.
& non intelligebant. si in ista int̾rogatione reco¬
lereat modũ. nonue respondereut. quomꝰ inter¬

Expanded text:
no meo, Sede ad dexteram meam, donec ponam inimicos tuos sub pedibus tuis.» Quomodo nos diceremus, nisi a te disceremus? Nunc ergo quia didicimus, dicimus: In principio eras Verbum, et Verbum eras apud Deum, et Deus eras Verbum; omnia per te facta sunt: ecce Dominus David. Sed propter infirmitatem nostram, quia caro desperata jacebamus, Verbum caro factum es, ut habitares in nobis : ecce filius David. Certe tu in forma Dei cum esses, non rapinam arbitratus es esse aequalis Deo; ideo Dominus David: sed temetipsum exinanisti formam servi accipiens ; inde filius David. Denique et in ipsa interrogatione tua dicens, «Quomodo filius ejus est?» non te filium ejus negasti, sed modum quo id fieret inquisisti. «Dicit eum,» inquis, «David Dominum;» quomodo filius ejus est? non nego, sed dic quomodo. Illi ergo ex Litteris quas legebant, et non intelligebant, si in ista interrogatione recolerent modum, nonne responderent: Quomodo inter
Abbreviated transcription (Latin):
liũ dauid confiteamur. ut illuminari mercamur.
Sentimus cũi transcuntẽ filiũ dauio: & illuminamꝰ
a dño dauid. Ecce gͦ quia magist᷑ nr̃ int̾rogauit iu¬
dõs. & idõ non responderiit quia discipłi esse no¬
lucrunt: ecce si nos int̾rogaret. qͥd responaeremꝰ:
Defecerunt in hac iut̾rogatione indei. ꝓficianit ap̃i¬
ani. Non ꝑturbentur. s crudiantur. Non enim
dñs ui t̾rogat discere uolens. s tanquam doctor
int̾rogat. Dicertit miseri iuudti. tu dic nobis.
Malucrunt inflata taciturnitate disrũpi. quam
humili confessione edoceri. Dicat gͦ nobis ma¬
gister nr̃. & uideamus quid int̾roganti respon¬
dcamus. Quid uobis uidetur de xp̃o. cuiꝰ. c̃. filiꝰ:
Respondeamus om̃ino quod uidei. s non rema¬
neamus ubi iudei. Rccolamus euangłm qͦd
credimis. Liber generationis iħu xp̃i filii danid.
Non quia int̾rogannir. excidat nobis xp̃m cc̃. filiũ

Expanded text:
lium David confiteamur, ut illuminari mereamur. lium David confiteamur, ut illuminari mereamur. Sentimus enim transeuntem filium David, et illuminamur a Domino David. 6. Ecce ergo quia Magister noster interrogavit Judaeos, et ideo non responderunt, quia discipuli esse noluerunt; ecce si nos interrogaret, quid responderemus? Defecerunt in hac interrogatione Judaei, proficiant Christiani; non perturbentur, sed erudiantur. Non enim Dominus interrogat discere volens, sed tanquam doctor interrogat. Dicerent miseri Judaei: Tu, dic nobis. Maluerunt inflata taciturnitate disrumpi, quam humili confessione edoceri. Dicat ergo nobis Magister noster, et videamus quid interroganti respondeamus: «Quid vobis videtur de Christo? cujus est filius?» Respondeamus omnino quod Judaei, sed non remaneamus ubi Judaei. Recolamus Evangelium quod credimus: «Liber generationis Jesu Christi, filii David.» Non quia interrogamur excidat nobis Christum esse filium
Abbreviated transcription (Latin):
toriũ dñs fecit. Est aut̃ aliud qͦdstat. Aliud. e.
inquam transitoriũ dñi. aliud stabile dñi. Tran¬
sitoriũ dñi. uirginis partus. uerbi incaruatio.
etatum gradatio. mira culoꝵ exehibitio. ꝑsecutionũ
ꝑpessio. mors. resurrectio. ascensio in celũ. Hoc
adhuc moritur. aut adhuc resurgit. aut ad huc
ascendit in celum: Nonne uidetis ista facta ꝑ
tempora cucurrisse. ꝑ tempora exhibuisse uiato¬
rib quiddam transitoruim. uc in uia remanereut.
s ad patriam ꝑuenirent: Deniq & illi ceci adiuã
sedebant. ibi transeuntẽ senserunt. & clamando te.¬
nuerunt. In uia gͦ scłi huiꝰ hoc transĩtoriũ sui dñs
oꝑatus est. & hoc transitoriũ ꝑtinet ad filiũ dauid.
Ideo illi dũo traniseunti clamaucrunt. miscrere
nr̃i fili dauid. Tanquam dicerent. Filium dauid
in transeunte cognoscimus. filium dautid factũ
in transitu discimus. Agnoscamus gͦ & nos & fi.¬

Expanded text:
torium Dominus fecit: est autem aliud quod stat. Aliud est, torium Dominus fecit: est autem aliud quod stat. Aliud est, inquam, transitorium Domini, aliud stabile Domini. Transitorium Domini, Virginis partus, Verbi incarnatio, aetatum gradatio, miraculorum exhibitio, passionum perpessio, mors, resurrectio, ascensio in coelum: hoc adhuc moritur, aut adhuc resurgit, aut adhuc ascendit in coelum. Nonne videtis ista facta, per tempora cucurrisse, per tempora exhibuisse viatoribus quiddam transitorium, ne in via remanerent, sed ad patriam pervenirent? Denique et illi caeci ad viam sedebant, ibi transeuntem senserunt, et clamando tenuerunt. In via ergo saeculi hujus hoc transitorium sui Dominus operatus est, et hoc transitorium pertinet ad filium David. Ideo illi Domino transeunti: «Miserere nostri, fili David.» Tanquam dicerent: Filium David in transeunte cognoscimus, filium David factum in transitu discimus. Agnoscamus ergo et nos, et fi
Abbreviated transcription (Latin):
uerpnn los autt̃ fr̃o. credamus & dicamꝰ. Corde
eñi eꝓpditur ad iusticiam. ore aut̃ confessio fit ad
saluiga. C redamus inquam. & dicamus & filium
dauid: & dñm̃ dauid. Non crubescamꝰ de filio dauid.
ne iratum inueniamꝰ dñm dauid. Foc eñi nomue
illũ rectissime transeuntem appellantes ccci illami¬
nari meruerunt. Transibat cñi iħe. & illi audito
sonitu transeuntis. aurt iam cognoscentes quod
nũdũ poterant oculis: acclamauerunt uoce magna
& dixerunt. Miscrere nr̃i fili dauid. Turbe aut̃ illoᷤ
increpabant ut tacerent. & illi nichilominꝰ lucis
desiderio turbarũ contradictionẽ uincentes: inela¬
mando ꝑseuerauerunt. transeuntem tenuerunt.
&a tangente illuminari meruerunt. Dicebant
gͦ transcunti. Misertit nr̃i fili dauid. Stetit ille.
& uicto ab eis clamore contradicentiũ. qͥd inquit
Tetigit. & aꝑuit oculos eoꝵ. Uiderunt p̃sentem.
quem senserant transcuntem. Aliquid gͦ transi¬

Expanded text:
tres, credamus, et dicamus: corde enim creditur ad justitiam; ore autem confessio fit ad salutem : credamus, inquam, et dicamus et filium David, et Dominum David. Non erubescamus de filio David, ne iratum inveniamus Dominum David. 5. Hoc enim nomine illum rectissime transeuntem appellantes caeci, illuminari meruerunt. Transibat enim Jesus, et illi audito sonitu transeuntis turbae, aure jam cognoscentes quod nondum poterant oculis, acclamaverunt voce magna, et dixerunt: «Miserere nostri, fili David.» Turbae autem illos increpabant, ut tacerent: et illi nihilominus, lucis desiderio, turbarum contradictionem vincentes, in clamando perseveraverunt; transeuntem tenuerunt; et a tangente illuminari meruerunt. Dicebant enim transeunti: «Miserere nostri, fili David.» Stetit ille, et victo ab eis clamore contradicentium: «Quid,» inqTetigit et aperuit oculos corum; viderunt praesentem, quem senserant transeuntem . Aliquid ergo transi
Abbreviated transcription (Latin):
Seoe non solum in alto. s s in occulto: excellens ut
dñeris. lateus ut crodaris. Qui cñi cẽt. inerres
fidci. nisi lateret quod credunus: Merces aut̃ fidei
est uidere quod credimus. antequam uidereinus.
Sicut cũi scriptura ꝑsonat. iustus ex fide uiuit. Nlon
gͦ eẽt iusticia fidti. nͥ esset absconditũ qͥd p̃dicatum¬

Expanded text:
e,» non solum in alto, sed et in occulto: excellens ut domineris, latens ut credaris. Quae enim esset merces fidei, nisi lateret quod credimus? Merces autem fidei est, videre quod credidimus antequam videremus. Sicut autem Scriptura personat, «Justus ex fide vivit» . Non ergo esset justitia fidei, n
Abbreviated transcription (Latin):
fanis in quo principio erat uerbũ. quia uerbũ
erat apud atũ. Quio crgo: Si a pat̃ principiũ.
& filius pͥncipiũ. duo pͥncipia : Absit. Sic̃ eñi
pater ar̃. & fiuliꝰ as̃. pater aut̃ & filius. non duo dii.
s unus do: sie pat̃ pͥncipium. & faiꝰ pͥnciprũ: pat̃
aut̃ ꝙ filius non duo. s unũ pͥncipiũ. Tccũ pͥnci¬
prũ. Tunc uideberis. quonsi tecũ sit pͥncipium.
Non em̃ ame. non tecũ pͥncipiũ. Nonne eñi tu
dixisti. ecce itis quisq adsua. & me solũ relin¬
quitis. s non sũ solus. quia pater mecũ est:
R he ergo tecũ pͥncipiũ. Oteisti cũi calibi. Pater
aut᷑ m me manens. facit᷑ oꝑ̾a sua. lccũ pͥcipium.
nec unquam a te separatas est pater. Sed quando
&: Eteñ hic philippus te uidebat. & patrẽ quȩ¬
rebat. Tunc ergo iudebitur. quod nunc creditur.
Tunc tecũ principiũ uidentib seĩs. uiacutib ius.¬
tis: sublatis de medio impiis. ne uideant honorẽ

Expanded text:
erat Verbum, quia Verbum erat apud Deum. Quid ergo, si et Pater principium, et Filius principium, duo principia? Absit. Sicut enim Pater Deus et Filius Deus, Pater autem et Filius non duo dii, sed unus Deus: sic Pater principium et Filius principium, Pater autem et Filius non duo, sed unum principium. «Tecum principium.» Tunc videberis quomodo tecum sit principium. Non enim et hic non tecum principium. Nonne enim tu dixisti: «Ecce itis quisque ad sua, et me solum relinquetis; sed non sum solus, quia Pater mecum est» ? Et hic ergo «tecum principium.» Dixisti enim et alibi, «Pater autem in me manens facit opera sua» . «Tecum principium;» nec unquam a te separatus est Pater. Sed quando es : etenim hic Philippus te videbat, et Patrem quaerebat. Tunc ergo videbitur quod nunc creditur: tunc «tecum principium» videntibus sanctis, videntibus justis; sublatis de medio impiis, ne videant honorem
Abbreviated transcription (Latin):
in gentio quȩ ꝓmisit: & post impietionẽ ꝓmissoꝵ
suoꝵ ingentib etiam hoc impleturꝰ uit: ueniat.
a quod p̃rogauit exigat: discernat uasa tot a ua.¬
sis misccłie. reddat impiis quod minatꝰ est: iustis
quod pollicitus. Hoc ergo totũ ꝓphetandum fuit.
ut non subito ueniens horret᷑ur: s creditum sx.¬

Expanded text:
in gentibus quae promisit, et post impletionem promissorum in gentibus quae promisit, et post impletionem promissorum suorum in gentibus etiam hoc impleturus ut veniat, et quod praerogavit exigat, discernat vasa irae a vasis misericordiae, reddat impiis quod minatus est, justis quod pollicitus ut non subito veniens horreretur, sed creditus exs
Abbreviated transcription (Latin):
longe cramus: Quam ille sursũ. quã nos dẽ¬
orsum: Quam ille in summo. quã nos mimo
aesperati iaccbamus: Sine expectatione salu¬
tis egrotabamꝰ. missus est medieus. quẽ ñ cogno¬
uit egrotus. Si eñi cognouissent. ñquã dñm
medicamcatũ: quod medicũ occidit egrotꝰ. Veuit
ut uisitaret. occisus est ut sanarit. Insinuauit se
eredentib dm̃ & hominẽ. Dm̃ ꝑquem facti sumus.
hominẽ ꝑ quem recrtati sumus. Aliud in illo appa.¬
rebat. aliud latebat. Ex quod latebat multo crat
prestantiꝰ: quam io quod apparebat. S quod erat
p̃stantius: uideri non poterat. Curabatur eger
ꝑ id quod uideri poterat: ut postea capads fieret
uisionis eiꝰ quȩ latendo differebatur. non negando
auferebat᷑. U̾nicus itaq filiꝰ dĩ uenturꝰ ad homines.
assumpturus hominẽ. & ꝑid quod sumpsit futurꝰ
homo moriturus. resurrecturus. ascensurꝰ in
celum. sessurus ad dexteramꝰ patris. & mmpleturꝰ

Expanded text:
longe eramus? quam ille sursum, quam nos delonge eramus? quam ille sursum, quam nos deorsum? quam ille in summo, quam nos in imo desperati jacebamus? Sine exspectatione salutis aegrotabamus: missus est medicus, quem non cognovit aegrotus. Si enim cognovissent, nunquam Domimedicamentum, quod medicum occidit aegrotus: venit ut visitaret, occisus est ut sanaret. Insinuavit se credentibus Deum et hominem; Deum per quem facti sumus, hominem per quem recreati sumus. Aliud in illo apparebat; aliud latebat; et quod latebat, multo erat praestantius quam id quod apparebat: sed quod erat praestantius, videri non poterat. Curabatur aeger per id quod videri poterat; ut postea capax fieret visionis ejus, quae latendo differebatur, non negando auferebatur. Unicus itaque Filius Dei venturus ad homines, assumpturus hominem, et per id quod sumpsit futurus homo, moriturus, resurrecturus, ascensurus in coelum, sessurus ad dexteram Patris, et impleturus
Abbreviated transcription (Latin):
in morte de animab suis ꝑtimescebant. ale
alis sccuritatem iam de capillis dabat. Itane
uͦ anima ͤ. cuiꝰ capillus non ꝑit: Uerũtam̃
fr̃s quia incredibile uudebatur bominib qͥa
ꝓmutebat as ex hac mortalitate. corruptione.
abiectione. infirmitate. puluere. & cinere.
futuros homines equales angłis dĩ: ñ solum
scripturam hominib fecit ut crederent. scd
ctiam fidei sue posuit mediatorem. non quẽ.¬
libet principem. aut quẽlibet angłm. uł ar¬
changłm: sed unicũ filiũ suũ. ut qua uia nos
ꝑducturus esset ad illũ finẽ quẽ ꝓmisit. cum
tpsum filiũ suũ o ostenderet o p̃berit. Parum
ciĩ erat dd̃. si filiũ suũ faccret demonstratorẽ
uit. eũ ipsũ uiam fecit. ut ꝑ illũ ires regtutẽ
te: ambulantẽ ꝑ se. Promisit gͦ quia uenturi
assemꝰ ad cum. id est ad illam in effabilem ĩmorta¬
litatem. & cũ angłis eius equalitatem. Quam

Expanded text:
in morte de anima sua pertimescebant, ille in morte de anima sua pertimescebant, ille ipsis securitatem etiam de capillis dabat. Itane vero anima perit, cujus capillus non perit? Verumtamen, fratres, quia incredibile videbatur hominibus quod promittebat Deus, ex hac mortalitate, corruptione, abjectione, infirmitate, pulvere et cinere futuros homines aequales Angelis Dei; non solum Scripturam cum hominibus fecit, ut crederent; sed etiam fidei suae posuit mediatorem, non quemlibet principem, aut quemlibet angelum vel archangelum, sed unicum Filium: ut qua via nos perducturus esset ad illum finem quem promisit, per eum ipsum Filium suum et ostenderet et praeberet. Parum enim erat Deo si Filipsum viam fecit, ut per illum ires regentem te, ambulantem per se. 3. Promisit ergo quia venturi essemus ad eum, id est ad illam ineffabilem immortalitatem, et cum Angelis ejus aequalitatem. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo iustificentur. oꝑ cius indulgentiã dele¬
tis om̃ib peccatis suis in illo incipiant uiuert
iuste. qui nũquani uixit iniuste. Hanc habent
ꝑnciem cogitationis sug in sc ipsos: ut dicant
anĩ res humanas non curare. nec iude posse
cogitare mundi huiꝰ artificem atq rectorem:
quem admnodũ quisq mortalis in terta uiuat.
ta nec edputari se homo putat a dõ: qͥfactus. ẽ
a ds. Tilem homint̃ si alloqui possum̃. si
admitat nos prius ad aures suas. deide ad
cor suũ. si non repellat resistendo quȩ rentẽ
se. co patiatur ꝑditus inueniri se: possumꝰ
ci dicere. O homo. quomͦ te as factã non co.¬
putabit. qui ut sicres ante curauit: Cur te ra
ordine rerũ conditarũ numerari non putas:
Noli eedere seductori. capilli tui ntimerati sunt¬
a conditore. Hoc deniq & dñs in euangłio
discipłis suis ait. ne mortem timerent. ne
aliquid suũ in morte ꝑiturũ putarent. Illi

Expanded text:
ab illo justificentur, et per ejus indulgentiam deleab illo justificentur, et per ejus indulgentiam deletis omnibus peccatis suis incipiant in illo vivere juste, qui nunquam vixit injuste, hanc habent perniciem cogitationis suae in seipsos, ut dicant Deum res humanas non curare, nec inde posse cogitare mundi hujus artificem atque rectorem, quemadmodum quisque mortalis in terra vivat. Ita nec computari se homo putat a Deo, qui factus est a Deo. Talem hominem si alloqui possimus: si admittat nos prius ad aures suas, deinde ad cor suum; si non repellat resistendo quaerentem se, et patiatur perditus inveniri se; possumus ei dicere: O homo, quomodo te Deus factum non computabit, qui ut fieres ante curavit? Cur te in ordine rerum conditarum numerari non putas? Noli credere seductori: capilli tui numerati sunt conditori . Hoc denique et Dominus in Evangelio discipulis ait, ne mortem timerent, ne aliquid suum in morte periturum putarent. Illi
Abbreviated transcription (Latin):
misit cũi bominib diuinitatẽ. mortalib ĩ morta¬
litatẽ. peccatorib iustificationẽ. abiectis glori.¬
ficationẽ. Quic quid ꝓmisit. indignis ꝓmisit.
ut non quasi oꝑib merces ꝓmuteret᷑: sed grã ã
nomine suo gratis daretur. Quia & hoc ipsum
quod iuste uiuit. in quantũ homo potest iuste
uiuere: non meriti humaui. s benesieii est dei.
Hemo eñi uiste uiuit nisi iustisicatus id.ẽ. iustꝰ
esfectus. Ab illo cũi fit homo iustus. qui ñquã
potest esse iniustas. Sicut eũi lucerna non
a se ipsa accendit᷑: ita nec anima humana sibi
sit regnũ eloꝵ non inpeccato ꝑmanentibꝰ. sed
a ꝑcecato liberatis & iusticie seruientib quod
ipsum ut possint. gr̃a ut diximus adiuuant᷑:
debatur tantam dm̃ curam gerere ꝓhominibꝰ.
hodiẽq qui de grã diuina desꝑant. atq a pessi¬
mis morib nolbant se conuertert ad dm̃: ut

Expanded text:
misit enim hominibus divinitatem, mortalibus immortamisit enim hominibus divinitatem, mortalibus immortalitatem, peccatoribus justificationem, abjectis glorificationem. Quidquid promisit, indignis promisit, ut non quasi operibus merces promitteretur, sed gratia a nomine suo gratis daretur. Quia et hoc ipsum quod juste vivit, in quantum homo potest juste vivere, non meriti humani, sed beneficii est divini. Nemo enim juste vivit, nisi justificatus, id est, justus effectus: ab illo autem fit homo justus, qui nunquam potest esse injustus. Sicut enim lucerna non a seipsa accenditur, ita nec anima humana sibi sit regnum coelorum, non in peccato permanentibus, sed a peccato liberatis, et justitiae servientibus; quod ipsum ut possint, gratia, ut diximus, adjuvantur, dibile videbatur tantam Deum curam gerere pro hominibus, hodieque qui de gratia divina desperant, atque a pessimis moribus nolunt se convertere ad Deum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
& deinceps usq in finem. tempꝰ est unplendi quę
ꝓmussa suuit. faodis ds̃. qui se nr̃m debitorẽ fecit.
non aliquid a nobis accipiendo: s tanta nobies
ꝓmittendo. Parum erat ꝓmissio. ętiam scripto
se teneri uoluit. ueluti faciens nobiscã cyro¬
graphum ꝓmissoꝵ suoꝵ. ut cũ ca quę ꝓmisit
solucrt inciꝑet: in scriptura ꝓmissoꝵ conside¬
raremus oroinẽ soluendoꝵ. Tempus itaq pro.¬
phetiȩ. p̃dictio erat ut scpe iam diximus ꝓmis¬
sionũ. ꝑromisit salutem. xt̃nam obeatam utam
cũ angłis sine sut. & hereditatem ĩ marcessibilẽ.
głam sempit̃nam. Atileedinẽ uultꝰ sui. domum
seĩficationis suȩ in glis. ex resurrectione a mor¬
tus: nullum dcinceps moriendi metum. Hoc
est ꝓmissum eiꝰ tanquam siuiale. quo decurrit
om̃is nrã intentio. quo cũ uencu rimꝰ: nichil
amplius requiramus. nichil ampliꝰ exigamus.
S ad illud quod erit in fine quo ordine ueniat᷑.
neq hoc tacuit ꝓmittendo & p̃nunciando. Pro¬

Expanded text:
 deinceps usque ad finem, tempus est implendi quae promissa sunt. Fidelis Deus qui se nostrum debitorem fecit; non aliquid a nobis accipiendo, sed tanta nobis promittendo. Parum erat promissio, etiam scripto se teneri voluit, veluti faciens nobiscum chrirographum promissorum suorum; ut cum ea quae promisit solvere inciperet, in scriptura promissorum consideraremus ordinem solvendorum. Tempus itaque prophetiae, praedictio erat, ut saepe jam diximus, promissionum. Promisit salutem aeternam, et beatam vitam cum Angelis sine fine, et haereditatem immarcescibilem, gloriam sempiternam, dulcedinem vultus sui, domum sanctificationis suae in coelis, ex resurrectione a mortuis nullum deinceps moriendi metum. Hoc est promissum ejus tanquam finale, quo decurrit nostra omnis intentio, quo cum venerimus, nihil amplius requiramus, nihil amplius exigamus. Sed ad illud quod erit in fine quo ordine veniatur, neque hoc tacuit promittendo et praenuntiando. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
responderunt dauid. Responsioni coꝵ. congruit eu¬
angłm. Habet hoc non solũ suspicio iudeoꝵ. sed ꝙ
sides xp̃ianoꝵ. Adhuc alia firmamenta conspicio.
Dicit apło. Qui factus est ei ex semine dauid scdm car.¬
nem. Dicit ctiam ad timotheum. Memor esto xp̃m
ib̃m resurrexisse a mortuis ex semine dauid scd̾m
euangłm meã.&. de ipso euangło qͥd dicit: In quo
laboro usq a uincula tanquã malefaciens. sca
sermo dĩ nori esti alligatus. Laborabat gͦ usq ad
uincula apłs ꝓ euangłio suo .io. ẽ. ꝓ dispensatione
cuangłiaa⁊ qn̾am popłis p̃dicabat. quam popłis
imperdedat : ille qui mane rapuerat escas. adues¬
dentib iudcis quod p̃dicabat apłs: retulit uocem
tanquam contradictionis & ait. Quori gͦ dauid in
spũ dicit cum dñm : Et interposuit testimonium
de hoc psalmo. Dyxit añs dño meo. Si gͦ in sp̃u¬
ille dicit cũ dñm. quomͦ filiꝰ eiꝰ est: Indei sub bac

Expanded text:
responderunt, «David.» Responsioni eorum congruit Evangelium. Habet hoc non solum suspicio Judaeorum, sed et fides Christianorum. Adhuc alia firmamenta conspicio. Dicit Apostolus, «Qui factus est ei ex semine David secundum carnem» : dicit etiam ad Timotheum, «Memor esto Christum Jesum resurrexisse a mortuis ex semine David, secundum evangelium meum.» Et de ipso evangelio quid dicit? «In quo laboro usque ad vincula, tanquam malefaciens; sed sermo Dei non est alligatus» . Laborabat ergo usque ad vincula Apostolus pro evangelio suo, id est pro dispensatione evangelica, quam populis praedicabat, quam populis impendebat: ille qui mane rapuerat, escas ad vesdentibus Judaeis quod praedicabat Apostolus, retulit vocem tanquam contradictionis, et ait: «Quomodo ergo David in spiritu dicit eum Dominum?» et interposuit testimonium de hoc psalmo, «Dixit Dominus Domino meo. Si ergo in spiritu dicit eum Dominum, quomodo filius est