comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dierant incorde suo dicentes. Quid putas pu¬
er iste erit: Et enim manus dñi erat cũ illo.
Magna oꝑa dm̃ exquisita in omnes uolun¬
tates eius. Ecce enim tinum zacharie silen¬
tium. non ipsi tantum cum datur ad pe-¬
nam incredulitatis et signum credendi
ꝓficit sed et cum aufertur omnes uicinos
euis miraculo ac timore stupefacit. omnia
circumquaq muntana. fama nati ꝓpħe
perfundit: om̃s qui audire poterant ad ꝑ¬
quirendum diligentuis pueri qui natus ẽ
modum statumq sollicitat. ut his uidelicet
atq huius modi futurus xp̃i ꝓpħa commen¬
detur auspiciis. iterq ut ita dixerim pre¬
cursori ueritatis precurrentia signa prebe¬
ant. Et zacharias pater eius impletus est
sp̃u sc̃o: et ꝓpħauit dicens. Benedictus dñs ds̃
iscł: quia uisitauit & fecit redemptionem
plebis sue. Quanta suꝑni muneris est lar¬
gitas. si pronita ad accipiendum nr̃e fidei
sit pietas: Ecce loquela quȩ sola est abla¬
ta diffidenti cum sp̃u ꝓphecie est resticuta

Expanded text:
erunt in corde suo dicentes: Quid putas puer iste erit, etenim manus Domini erat cum illo. Magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus . Ecce enim unum Zachariae silentium, non ipsi tantum cum datur ad poenam incredulitatis, et signum credendi proficit, sed et cum aufertur, omnes vicinos ejus miraculo ac timore stupefacit. Omnia circumquaque montana fama nati prophetae profundit. Omnes qui audire poterant, ad perquirendum diligentius pueri qui natus est modum statumque sollicitat, ut his videlicet atque hujusmodi futurus Christi propheta commendetur auspiciis, iterque ut ita dixerim praecursori veritatis praecurrentia signa praebeant. Et Zacharias pater ejus impletus estit dicens: Benedictus Dominus Deus Israel, quia visitavit et fecit redemptionem plebis suae. Quanta superni muneris est largitas, si prompta ad accipiendum nostrae fidei sit pietas. Ecce loquela quae sola est ablata diffidenti, cum spiritu prophetiae est restituta
Abbreviated transcription (Latin):
cuius non pretereunter tanta tamq benig¬
na est humilitas intuenda. qui non solum
incarnari ꝓ nobis. s eo tempore dignatus
sit incarnari. quo mox natus census cesaris
adscriberetur. atq ob nr̃i liberationem ipse
seruitio subderetur. Quam etiam nobis humi¬
litatis euis semitam: neq enun conditiones
uenit mutare. s animos petcus insinuat.
Subditi inquiens estote omni humane cre¬
ature ꝓpter dm̃. Siue regi: quasi precellenti. Siue
ducib: tamquam ab eo missis. S et coapłs ciꝰ
paulus. Reddite inquit omnib debita. Cu
tribittum tributum. cui uectigal uectigal.
Cui timorem: tunorem. Cui honorem: hono

Expanded text:
Cujus non praetereunter tanta tamque benigCujus non praetereunter tanta tamque benigna est humilitas intuenda, qui non solum incarnari pro nobis, sed et eo tempore dignatus sit incarnari, quo mox censu Caesaris ascriberetur, atque ob nostri liberationem, ipse servitio subderetur. Quam etiam nobis humilitatis ejus semitam neque enim conditiones venit mutare, sed animos Petrus insinuat: Subditi, inquiens, estote omni humanae creaturae propter Deum, sive regi, quasi praecellenti, sive ducibus, tanquam ab eo missis . Sed et coapostolus ejus Paulus: Reddite, inquit, omnibus debita. Cui tributum, tributum. Cui vectigal, vectigal. Cui timorem, timorem. Cui honorem, h
Abbreviated transcription (Latin):
urore pregnante. Suꝑna dispensatione pro¬
fessio census ita descripta est. ut suam qͥsq
patriam ire iuberetur non tantum ꝓpter
misterium quod diximus. uerum etiam ut
dñs alibi conceptus. alibi natus. insidianti
sibi herodis furorem facilius euaderet. Qui
si bethleemitis parentib nasceretur fugam¬
ergo eorum subitam callidus scrutator po¬
tuisset habere suspectam. presertun cum
eos de stirpe dauid unde xp̃s erat futurus.
cuncti genus ducere nossent. Cui datud ipse.
suo et nomine. et patria. et officio testionũ
ꝑhibet. Dauid quippe manu fortis. siue desi¬
derabilis interpretatur. Nomen quidem in¬
de mutuans: quod et gigantem fortiter stra¬
uerit. et pulcher aspectu. decoraq facie fuerit.
S altior ẽ misterio illum de sua domo ac fa¬
milia nasciturum prefigurans. qui singu¬
lariter mundi principem debellaret Speci¬
osus forma pre filiĩs hominum. et ipse in
bechleem natus. et intellectu alio pastor oui¬
um. hoc est simplicium rector animarum.

Expanded text:
 etc. Superna dispensatione professio census ita descripta est, ut in suam quisque patriam ire juberetur. Non tantum propter mysterium quod diximus, verum etiam ut Dominus alibi conceptus, alibi natus, insidiantis sibi Herodis furorem facilius evaderet. Qui si Bethleemitis parentibus nasceretur, fugam eorum subitam callidus scrutator potuisset habere suspectam, praesertim cum eos de stirpe David, unde Christus erat futurus, cuncti genus ducere nossent. Cui David ipse, suo et nomine et patria, et officio, testimonium perhibet. David quippe, manu fortis, sive desiderabilis, interpretatur. Nomen quidem inde mutuans, quod et gigantem fortiter straverit, et pulcher aspectu decoraque facie fuerit; sed altiori mysterio illum de sua domo ac familia nasciturum praefigurans, qui singulariter mundi principem debellaret, speciosus forma prae filiis hominum , et ipse in Bethleem natus et intellectualium pastor ovium, hoc est simplicium rector animarum.
Abbreviated transcription (Latin):
imponere malebant: quia uidei qui legis
ei obseruatione quasi affinitate uincti erant
magis iusticiam quȩ ex lege est sectari quã
fidei grãm suscipere cupiebant. S iois. hoc
est gr̃e dei uocabulum. mater uerbis. pater
litteris intimare satagunt. quia et lex ipsa
psalimiq ac ꝓpħe. apertis sententiarum uo¬
cib grãm xp̃i predicant. et sacerdotium il¬
lud uetus figuratis cerimoniarum et sacri¬
ficiorum umbris. eidem testimonium ꝑhi-¬
bent. sulchreq zacharias octaua die ꝓlis edi¬
te loquitur: quia per dñi resurrectionem que
octaua die hoc est post septimum sabbati
facta est occulta sacerdotii legalis archana
patuerunt. linguaq pontificum uideorum
quam diffidentie iuncula struixerant intel¬
ligentie rationabilis est uoce soluta. Et suꝑ¬

Expanded text:
imponere malebant, quia Judaei qui legis imponere malebant, quia Judaei qui legis ei observatione quasi affinitate juncti erant, magis justitiam, quae ex lege est sectari, quam fidei gratiam suscipere cupiebant. Sed Joannes, hoc est, gratiae Dei vocabulum, mater verbis, pater litteris intimare satagunt, quia et lex ipsa psalmique ac prophetae apertis sententiarum vocibus gratiam Christi praedicant, et sacerdotium illud vetus figuratis caeremoniarum et sacrificiorum umbris, eidem testimonium perhibet. Pulchreque Zacharias octava die prolis editae loquitur, quia per Domini resurrectionem quae octava die post septimam sabbati facta est, occulta sacerdotii regalis arcana patuerunt, linguaque pontificum Judaeorum quam diffidentiae vincula strinxerant, intelligentiae rationabilis est voce soluta. Et su
Abbreviated transcription (Latin):
larem: scripsit dicens. Ioħ̃s est nomen etus.
Et mirati sunt uniuersi. Ioħs est inquit no¬
men eus hoc est. non ei nomen imponimus:
qui iamꝰ deo nomen accepit. Habet uocabu¬
lum suum quod agnouimus: non quod ele¬
gunus. Nlec mireris sinomen mulier quod ñ
audiuit asseruit: quando ei sp̃s sc̃s qui an
xp̃m. Et bene additur. quia nemo in cog¬
natione eius uocabatur hoc. nomine. ut in
telligas nomen non generis eẽ s uatis. Aꝑ¬
tum est autem ilico os et lingua eius: & lo¬
quebatur benedicens dmñ. Et factus est ti¬
mor suꝑ om̃s uicinos eorum. Quia uox cla¬
mantis in deserto est tanto merito. est lui¬
gua patris soluta. Neq enim patrem a
laudib silere decebat. qui uerbi precone sibi
nato gaudebat. quippe. cui labia quȩ mere¬
dulitas iunxerat: fides iam soluit. uerum
hec etiam allegorice si qui ꝑscrutari deside¬
rent: ioħ̃is celebrata natiuitas. gr̃e noui
testamenti est inchoata subluntas. Cui i¬
cini et cognati. patris nometi quam ioħ̃is

Expanded text:
larem, scripsit dicens: Joannes est nomen ejus. Et mirati sunt universi. Joannes est, inquit, nomen ejus, hoc est, non ei nos nomen imponimus, quia jam a Deo nomen accepit, habet vocabulum suum quod agnovimus, non quod elegimus. Nec mireris, si nomen mulier quod non audivit asseruit, quando ei Spiritus sanctus qui angaverat Christum, et bene additur, quia nemo in cognattellegas nomen non generis esse, sed uatis. est illico os ejus et lingua ejus, et loquebatur benedicens Deum, et factus est timor super omnes vicinos eorum. Quia vox clamantis in deserto nata est, merito est lingua parentis soluta. Neque enim patrem a laudibus silere decebat, qui Verbi praecone sibi nato gaudebat, quippe cui labia, quae incredulitas vinxerat, fides jam solvit. Verum haec etiam allegorice si quis perscrutari desideret, Joannis celebrata nativitas, gratiae Novi Testamenti est inchoata sublimitas. Cui vicini et cognati patris nomen, quam Joannis
Abbreviated transcription (Latin):
tocius mundi dominum. et lucem seculis
meruit generare ꝑhennem. Et ingressus an¬
gelus ad eam dixit. Aue grã plena dñs te¬
cum. benedicta tu in mulietib. bene gr̃ã ple
na uocatur. quȩ nunirum grãm quam mil¬
la alia meruerat assequitut ut ipsum iu¬
delicet gr̃e concipiat et generet auctorem:
Quȩ cum audisset turbata est in serinone
cius: et cogitabat qualis eẽt ista salutatio.¬
Disce uirginem morib: disce uirginem uerecun¬
dia disce uirginem oraculo. disce iuirginem mi¬
sterio. Trepidare uirginum est. et ad om̃s uiri
ingressus pauere. Om̃s uiri affatus uetẽti dis¬
cant mulieres. ppositum pudoris imitari. So¬
lam impenetrabilib quam nemo iurorum
uidens solus angłs repperit: solam sine comi
te. sine teste.Ne quod de generi deprauaretur
affatu: ab angelo salutatur. Disce uirgo uer¬
borum uitare lasciiam: maria etiam salu¬
tationem angeli uerebatur. Erat tamen co¬
gitans inquit: qualis esset hec salutatio. Et

Expanded text:
totius mundi Dominum, et lucem saeculis totius mundi Dominum, et lucem saeculis meruit generare perennem. Et ingressus angelus ad eam, dixit, Ave, gratia plena, Dominus tecum: benedicta tu in mulieribus. Bene gratia plena vocatur, quae nimirum gratiam, quam nulla alia meruerat, assequitur, ut ipsum videlicet gratiae concipiat et generet auctorem. Quae cum audisset, turbata est in sermone ejus, et cogitabat qualis esset ista salutatioDisce virginem moribus, disce virginem verecundia, disce virginem oraculo, disce mysterio. Trepidare virginum est, et ad omnes viri ingressus pavere, omnes viri affatus vereri. Discant mulieres propositum pudoris imitari. Sola in penetralibus quam nemo virorum videret, solus angelus reperit, sola sine comite, sola sine teste, ne quo degeneri depravaretur affectu, ab angelo salutatur. Disce, virgo, verborum vitare lasciviam. Maria etiam salutationem angeli verebatur. Erat tamen cogitans, inquit, qualis esset haec salutatio. Et
Abbreviated transcription (Latin):
mantes. In scdo autem semel in anno solus
pontifex non sine sanguine quem offerret. &¬
cetera. Quib diei huius misterium pan-¬
dens. icħ̃m ostendit pontificem ẽẽ uerum.
qui consummatis officii sui dieb hoc est un¬
pleta dispensatione carnis. in sanguine propio
celi secreta subiit. ut propicium nobis facetet
patrem. et interpellaret pro pecatis eorum
qui ad huc preforib orantes. expectant et
diligunt aduentum eius. Pulcte gͥ ea die des¬
censio cuis ꝑ angłm nunciatur: quia eius ꝑ
legem ascensio figurabatur. quia qui des¬
cendit ipse est et qui ascendit. Et ut psalmꝰ
ait. a summo celo egressio eitis. et occtrsus
euis usq ad suminum cuis. Apparuit autẽ
illi angelus: stans a dextris altaris incensi.
Bene angelus et in templo. et uixta altare. &
a dextris apparet: quia uidelicet ueri sacer¬
dotis aduentum. et misterum saccificiĩ uni¬
uersalis. et celestis dom gauditm predicat:¬

Expanded text:
 autem semel in anno solus pontifex non sine sanguine quem offert, etc. . Quibus diei hujus mysterium pandens, Jesum ostendit pontificem esse verum, qui consummatis officii sui diebus, hoc est impleta dispensatione carnis in sanguine proprio, coeli secreta subiit, ut propitium nobis faceret Patrem, et interpellaret pro peccatis eorum qui adhuc prae foribus orantes exspectant, et diligunt adventum ejus. Pulchre igitur ea die descensio ejus per angelum nuntiatur, qua ejus per legem ascensio figurabatur. Quia qui descendit, ipse est et qui ascendit. : Et, ut Psalmus ait, a summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque summum ejus . Apparuit autem illi angelus stans a dextris altaris incensi. Bene angelus, et in templo, et juxta altare, et a dextris apparet, quia videlicet et veri sacerdotis adventum, et mysterium sacrificii universalis, et coelestis do
Abbreviated transcription (Latin):
saluati. et ꝑfici debeat. ad predicationem ui¬
delicet ioħis penitendo et credendo i xp̃m.
Et dixit tacharias ad angłm. Unde hoc sci¬
ame Ego enim sum senȩx: et uxor mea pro¬
cessit in dieb sius. Ob altitudinem ꝓmissorum
hesitans: signum quo credere ualeat inqui¬
rit: cui sola angeli uisio. uel allocutio pro
signo sufficere debuerat. Unde meritam
diffidentie tacendo penam luit: cui tacit᷑¬
nitas eadem. et signum fidei quod quesiuit:
et infidelitatis esset pena quam meruit. Et
respondens angelis dixit ei. Ego sum gabri¬
hel qui adsto ante dm̃: et missus siun loqui
ad te : et hȩc tibi euangelizare. Et ecce eris

Expanded text:
salvari et perfici debeat, ad praedicationem visalvari et perfici debeat, ad praedicationem videlicet Joannis poenitendo et credendo in Christum. Et dixit Zacharias ad angelum: Unde hoc sciam? ego enim sum senex, et uxor mea processit in diebus suis. Ob altitudinem promissorum haesitans signum quo credere valeat inquirit, cui sola angeli visio vel allocutio pro signo sufficere debuerat. Unde meritam diffidentiae tacendo poenam luit, cui taciturnitas eadem et signum fidei quod quaesivit, et infidelitatis esset poena quam meruit. Et respondens angelus dixit ei: Ego sum Gabriel qui adsto ante Deum, et missus sum loqui ad te, et h
Abbreviated transcription (Latin):
gła. Ut conuertat corda patrum in filios.
parare domino plebem perfectam. Corda
patrum in filios conuertere est: spiritalẽ
scõrum autiquorum scientiam populis
predicando infundere. Prudentia uero iuis¬
torum est: non de legis oꝑib iusticiam pre¬
sumere. si ex fide salutem querere. Ut quam¬
uis i lege positi legis uissa ꝑficiant: gr̃a se
tamen dei ꝑ xp̃m saluandos intelligant
Iustus enim ex fide uiuit. Et petrus de iugo
legis ait: quod neq patres nr̃i neq nos porta¬
re potiumus. s ꝑ gr̃am domini iħu credimꝰ
saluari quemadmodum et illi. Qua pruden¬
tia quia ductius increduli. et ꝑ ioħem imbũti
et ꝑ helyam sunt imbuendi: recte hȩc senten¬
tia quȩ ꝑ angelum de ioħe dicta ẽ. isdem pene
sillabis est. de helia ꝑ malachiam ptedicta:
Parare inquit dño plebem ꝑfectam. Quia e¬
nun tachariam pro plebe supplicantem dixe¬
rat exauditum: docet quo ordine ples eadem

Expanded text:
gloria. Et convertat corda patrum in filios, gloria. Et convertat corda patrum in filios, parare Domino plebem perfectam. Corda patrum in filios convertere, est spiritalem sanctorum antiquorum scientiam populis praedicando infundere. Prudentia vero justorum est, non de legis operibus justitiam praesumere, sed ex fide salutem quaerere: ut quamvis in lege positi legis jussa perficiant, gratia se tamen Dei per Christum salvandos intelligant. Justus enim ex fide vivit. » Et Petrus de jugo legis ait: Quod neque patres nostri neque nos portare potuimus, sed per gratiam Domini Jesu credimus salvari, quemadmodum et illi . Qua prudentia quia diutius increduli et per Joannem imbuti, et per Eliam sunt imbuendi, recte haec sententia quae per angelum de Joanne dicta est, iisdem pene syllabis est de Elia per Malachiam praedicta. Parate inquit Domino plebem perfectam. Quia enim Zachariam pro plebe supplicantem dixerat exauditum, docet quo ordine plebs eadem
Abbreviated transcription (Latin):
citur filios istł ad dñm dm̃ ipsorum conu̾tisse:
patet profecto xp̃m esse dñm dm̃ isrł. Si autẽ¬
fotinam: xp̃o ex uirgine principium dare.
Cessent manichei: alium ppłi ifrł. atq alium
xp̃ianorum dm̃ credere. Et quia ioħs precedere
ante illum dicitur: udeant ecernum ante
secula dĩ post hominem in scłis natum. Ideo¬
q a suo precursore modo uitum post se uentu¬
rum: modo dei filium esse nominatum. Qui
bene in sp̃u et uirtute helie precedere dicitur:
quia sieut ille preco uenturus est udicis: ita
hic ꝑteco factus est redemptoris. Unde et
conuersatione prorsus simillima ambo de¬
serta secuti. uictu frugi nestitu inculti. et¬
cinctu sunt despecti ambo: regis et regine
uesaniam tolerant.Ille iordanem celum pe¬
titurus diuisit: hic ad lauacrum salutare qͦ
celum petatur conuertit. Hic cum dño uer¬
satur in terris: ille cum eo manifestatur in

Expanded text:
citur filios Israel ad Dominum Deum ipsorum convertisse, citur filios Israel ad Dominum Deum ipsorum convertisse, patet profecto Christum esse Dominum Deum ipsorum. Et ipsePhotiniani Christo ex virgine principium dare. Cessent Manichaei alium populi Israel, atque alium Christianorum Deum credere. Et quia Joannes praecedere ante illum dicitur, videant aeternum ante saecula Deum post hominem in saeculis natum, ideoque a suo praecursore modo virum post se venturum, modo Dei Filium esse nominatum. Qui bene in spiritu et virtute Eliae praecedere dicitur, quia sicut ille praeco venturus judicis, ita hic praeco factus est Redemptoris. Unde et conversatione prorsus simillima ambo deserta secuti, victu frugi, vestitu inculti, cinctu sunt despecti. Ambo regis et reginae vesaniam tolerant. Ille Jordanem coelum petiturus divisit, hic ad lavacrum salutare quo coelum petatur, homines convertit. Hic cum Domino versatur in terris, ille cum eo manifestatur in
Abbreviated transcription (Latin):
gib seu de qualibet alia manetie confectum
significant. Etoprium uero in lege natatenoꝵ
erat: iuno et sicera tempore consecrationis ab¬
stinere. Unde ioħs. sanson. et hietemias. ceteriq
tales ut semꝑ nazareni. id est sancti manere
possint. semper his abstinere satagunt. Decet
enim uas celesti gr̃e mancipatum: a scłi illece¬
bris castigari. Nec iuno in quo est luxuria de¬
briari eum qui musto sp̃e sc̃i desiderat un¬
pleti. Unde recte cui uini ebrietas tollitur: sp̃s
grã cumulatur. quia se tunc ut predictum erat
ipse repletum monstrauit cum intrante beata
maria inutero genetricis exultauit: & prectir¬
soris sue cognoscens officium. dm̃ quantum
adhuc potuit euangelitauit aduentum. Et
multos filiorum iscł conuercet ad dñm dm̃
ipsorum: & ipse precedet ante illum in sp̃u et
uirtute helie. Cum ioħs qui xp̃o testimoniũ
ptribens in euis fide populos baptitabat: di¬

Expanded text:
gibus, seu de qualibet alia materia confectum gibus, seu de qualibet alia materia confectum significant. Proprium vero in lege Nazarenorum erat vino et sicera tempore consecrationis abstinere. Unde Joannes, Samson et Jeremias, caeterique tales, ut semper Nazareni, id est sancti, manere possint, semper his abstinere satagunt. Decet enim vas coelesti gratiae mancipatum, a saeculi illecebris castigari, nec vino, in quo est luxuria, inebriari eum qui musto Spiritus sancti desiderat impleri. Unde recte cui vini ebrietas tollitur, Spiritus gratia cumulatur. Qua se tunc ut praedictum erat ipse repletum monstravit, cum intrante beata Maria in utero genitricis exsultavit, et praecursionis suae cognoscens officium, Domini quantum adhuc potuit, evangelizavit adventum. Et multos filiorum Israel convertet ad Dominum Deum ipsorum, et ipse praecedet ante illum in spiritu et virtute Eliae.perhibens, in ejus fide populos baptizabat, di
Abbreviated transcription (Latin):
alii quib inauditum eã tenus regni celestis
euangłitarit ingressum. Et notandum qd̃
nato precursore multi gaudent nato autem
domino adnunciat angłs gaudium mag¬
num quod erit omni ppło. quia uidelicet᷑
hic salutem multis ptedicarer ille omnib
qui ueluit aduẽnit donare. Erit enim mag¬
nus coram dño. et uinum et siceram non
bibet: et sp̃u scõ replebitur adhuc ex utero
matris suȩ. Magne coram dño iurtutis
est predicantem in descrto celestia gaudia. terre¬
nas ex integro spreuisse delicias. S et hoc co¬
ram dño magnum eminet: quamuis homini¬
b uideatur esse despectum. Quod his cui inna¬
tis mulierum maior nemo est. lascuuentis ob
ludum puelle capite truncatus est. Cuius ordi¬
nem magnitudinis ipse qui proposuit angelus
stibsequenter exponens: et uinum inquit et
siceram non bibet: Sicera enim interptetatur
ebrietas. quo uocabulo hebrei omne qd̾ inebri¬
ari potest poculum siue de pomis. siue de fru¬

Expanded text:
alii quibus inauditum eatenus regni coelestis alii quibus inauditum eatenus regni coelestis evangelizarit ingressum. Et notandum quod nato praecursore multi gaudent, nato autem Domino annuntiat angelus gaudium magnum quod erit omni populo. Quia videlicet hic salutem multis praedicare, ille omnibus qui velint advenit donare. Erit enim magnus coram Domino, et vinum et siceram non bibet, et Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae. Magnae coram Domino virtutis est praedicantem in deserto coelestia gaudia terrenas ex integro sprevisse delicias. Sed et hoc coram Domino magnum eminet, quamvis hominibus videatur esse despectum, quod is cui in natis mulierum major nemo est, lascivientis ob ludum puellae capite truncatus est. Cujus ordinem magnitudinis ipse qui proposuit angelus subsequenter exponens: Et vinum, inquit, et siceram non bibet. Sicera interpretatur ebrietas, quo vocabulo Hebraei omne quod inebriare potest poculentum, sive de pomis, sive de fru
Abbreviated transcription (Latin):
racharie filius. redemptori illius populi pre¬
conando iter sit facturtis. Singularis autem
meriti inditum dattir: quotiens hominib
a deo uel imponitur nomen uel mutatur:
Sic abram pater quia multarum gentium
erat futurus abraham est uocatus: sic iacob
quia dm̃ udit isrł appellari meruit. sic iosias
rex ob ęxunie uirtutis culmen nontina¬
tus adeo est. multo ante quam natus. Ioħs
ergo interpretatur in quo est gr̃a: uel domi¬
ni grã. Quo nomine declaratur. ptimo pa-¬
rentib eius grãm quibi decrepitis filius nas¬
ceretur ẽẽ donatam: deinde ipsi ioħi qͥ mag¬
nus coram dño futurus. et adhuc ex uteto ma¬
tris sp̃s scĩ fit muncre ditandus. postremo eti¬
am filiis isrł quos ad dñ dm̃ ipsorum erat con¬
uetsurus. Et erit tibi gaudium et exultatio:
et multi innatuutate eius gaudebunt. Me¬
rito pater gaudet quod uel in senecta. natũ.
uel talis grẽ accepetit filium: gaudent et

Expanded text:
Zachariae filius redemptori illius populi praeZachariae filius redemptori illius populi praeconando sit iter facturus. Singularis autem meriti indicium datur, quoties hominibus a Deo vel imponitur nomen vel mutatur. Sic Abram quia pater multarum gentium erat futurus, Abraham est vocatus. Sic Jacob, quia Deum vidit, Israel appellari meruit. Sic Josias rex ob eximiae virtutis culmen, nominatus a Deo est multo antequam natus. Joannes ergo interpretatur: in quo est gratia, vel Domini gratia. Quo nomine declaratur, primo parentibus ejus gratiam quibus decrepitis filius nasceretur, esse donatam; deinde ipsi Joanni, qui magnus coram Domino futurus, et adhuc ex utero matris Spiritus sancti sit munere ditandus: postremo etiam filiis Israel, quos ad Dominum Deum ipsorum erat conversurus. Et erit gaudium tibi et exultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Merito gaudet pater quod, vel in senecta natum, vel talis gratiae acceperit filium. Gaudent et
Abbreviated transcription (Latin):
rachariam confortat angelus. quia sicut
humane faagilitatis est spiritalis creature
uisione turbari. ita angelice benignitatis
est pauentes de aspectu suo mortales. mox
blandiendo consolari. At contra demonice
ferocitatis est: quos sui presentia territos
senserit. ampliori semꝑ errore concutere. qͥ
nulla meluis ratione quam fide suꝑatur
intrepida. Et uxor tuia elisabeth pariet tibi
filium: et uocabis nomen eius ioħem. Dep̃¬
cationem dictns exauditam: partum conti¬
niuo ꝓmictit uxoris. non quod ille qui pro
populo oblaturus intrauerat. telictis publi¬
cis uotis ꝓ accipiendis filiis orare potuerit:
prescitim quia nemo orat quod se accepturum des¬
petat. Ad eo autem ille iam sue etatis. et infectn¬
de conuigis memor: nasci sibi filios desperabat:
ut nec angelo hoc ꝓmittente crederet. S quod
dicit exaudita est deprecatio tua: pro popu¬
et uxor tua pariet tibi filium: eiusdem redẽp¬
tionis ordinem pandit: quod uidelicet natus

Expanded text:
Zachariam confortat angelus, quia sicut humanae fragilitatis est spiritalis creaturae visione turbari, ita et angelicae benignitatis est, paventes de aspectu suo mortales mox blandiendo solari. At contra daemonicae est ferocitatis, quos sui praesentia territos senserit ampliori semper horrore concutere, quae nulla melius ratione quam fide superatur intrepida. Et uxor tua Elisabeth pariet tibi filium; et vocabis nomen ejus Joannem. Deprecationem dicens exauditam, partum continuo promittit uxoris. Non quod ille qui pro populo oblaturus intraverat, relictis publicis votis pro accipiendis filiis orare potuerit, praesertim quia nemo orat quod se accepturum desperat. Adeo autem ille jam suae aetatis et infecundae conjugis memor, nasci sibi filios desperabat, ut nec angelo hoc promittenti crederet, sed quod dicit, exaudita est deprecatio tua, pro popuEt uxor tua pariet tibi filium, ejusdem redemptionis ordinem pandit, quod videlicet natus
Abbreviated transcription (Latin):
ordine sui pontificatus. inuicem abia succede¬
ret. Incensum autem in scã scõrum ãpontifice
defecri expectante foris templum omm ppło
decima die septumi menisis est uissum. Et hanc
diem expiationis. siue propiciationis uocari
que apud nos ob uarium lune discut sum aqͥ
menses computant hebrei: modo in septem¬
brem mensem. modo incidit inoctobrem.
quia scilicet mensis quo pascha geritur. et
ordine conditionis. et edicto legis. anni prin¬
cipium tenet dicente dño ad moysen. Men.¬
sis iste uob principium mensium primus
erit in mensib amui. Decuna die mensis huiꝰ
tollat unusquisq agnum. et cetera. Huius¬

Expanded text:
ordine sui pontificatus in vicem Abia succedeordine sui pontificatus in vicem Abia succederet. Incensum autem in sancta sanctorum a pontifice deferri, exspectante extra templum omni populo, decima die septimi mensis est jussum. Et hanc diem expiationis, sive propitiationis vocati, quae apud nos ob varium lunae discursum a qua menses computant Hebraei, modo in Septembrem mensem, modo incidit in Octobrem; quia scilicet mensis quo Pascha geritur, et ordine conditionis, et edicto legis anni principium tenet, dicente Domino ad Moysen: Mensis iste vobis principium mensium, primus erit in mensibus anni. Decima die mensis hujus, tollat unusquisq
Abbreviated transcription (Latin):
gratius afficeret. et ceteros miraculi stupor
fiituri ꝓpħȩ pararet auditui. Demq posuer̃t
omnes qui audierant in corde suo dicentes.
Q putas puer iste erit: factum est autem
cum sacerdotio fungeretur in ordine uicis sus
ante dm̃: scdm consuetudinem sacerdotii. Pec
moysen quidem dñs unum constituit summũ
sacerdotem: cui mortuo unum ꝑ ordinem suc¬
cedere iussit. Et hoc ad dauid usq tempora
seruatum ẽ: a quo plures fieri ut diximus dõ
nichilominus agente decretum est. qui uicis¬
sim munstrantes tempore uicis sue singuli
castimonie studerent. domiuq suam omni¬
no ñ tangerent. Unde nunc ⁊acharias: in or¬
dine uicis sue sacerdotio functus asseueratur.
Sorte exiit ut incensum poneret ingressus iti
templum dñi. et omnis multitudo populi¬
erat orans foris hora incensi. Non noua nunc
sorte electus est. cum incensum esset adolendũ.
s prisca tunc sorte preelectus: cum primo ex

Expanded text:
gratius afficeret, et caeteros miraculi stupor gratius afficeret, et caeteros miraculi stupor futuri prophetae pararet auditui. Denique posuerunt omnes qui audierant in corde suo dicentes, quid putas puer iste erit? Factum est autem cum sacerdotio fungeretur in ordine vicis suae ante Deum, secundum consuetudinem sacerdotii. Per Moysen quidem Dominus unum constituit summum sacerdotem, cui mortuo unum per ordinem succedere jussit, et hoc ad David usque tempora servatum est, a quo plures fieri ut diximus, Domino nihilominus agente decretum est, qui vicissim ministrantes, tempore vicis suae singuli castimoniae studerent, domumque suam omnino non tangerent. Unde nunc Zacharias in ordine vicis suae sacerdotio functus asseveratur. Sorte exiit ut incensum poneret ingressus in templum Domini; et omnis multitudo erat populi orans foris, hora incensi. Non nova nunc sorte lectus est, cum incessum esset adolendum, sed prisca tunc sorte praelectus, cum primo ex
Abbreviated transcription (Latin):
str ficatio. Cum enum mandatis celestib obe¬
dimus: in mandatis incedimus dm̃. Cum ui¬
dicamus. et congrue uidicamus: tenere dm̃i ui¬
stificationes iudemur. Pena gͥ laudatio est.
quȩ genus. mores. officium. factum. iudiciũ
comprehendit. Genus in maiorib. mores in
equitate: officium in sacerdotio. factum in
mandato. In iustificatione uidicitu quodq
adeidit sine querela: hoc est quod apłs ait
stotudentes bona non tantum coram deo. sed
etiam coram hominib. Ecclesiastes. Ne sis in¬
quit multum uistus: quia plerumq iusticia
durior. hominum querelam ꝓtiocat. Quȩ uera¬
uiꝰ. et temperata ẽ: ipsa sue dulcedinis gr̃ã etiam
iniudie querimoniam uitat. Et non erat illis
filius eo quod elisabeth eet sterilis. et ambo pro¬
cessissent in dieb suis. Duunitus est ptocura¬
tum: ut prouecte etatis diuq conugii fruc¬
tu priuatis ioħs parentib nasceretur. qua¬
tinus mopinato prolis ortti et ipsos donum

Expanded text:
stificatio. Cum enim mandatis coelestibus obestificatio. Cum enim mandatis coelestibus obedimus, in mandatis incedimus Domini. Cum judicamus, et congrue judicamus, tenere Domini justificationes videmur. Plena igitur laudatio, quae genus, mores, officium, factum, judicium comprehendit. Genus in majoribus, mores in aequitate, officium in sacerdotio, factum in mandato, in justificatione judicium. Quodque addidit: Sine querela, hoc est quod Apostolus ait: Providentes bona, non tantum coram Deo, sed etiam coram hominibus . Et Ecclesiastes: Ne sis inquit multum justus . Quia plerumque justitia durior, hominum querelam provocat. Quae vero temperata est, ipsa suae dulcedinis gratia etiam invidiae querimoniam vitat. Et non erat illis filius, eo quod esset Elisabeth sterilis, et ambo processissent in diebus suis. Divinitus est procuratum ut provectae aetatis diuque conjugii fructu privatis Joannes parentibus nasceretur, quatenus inopinato prolis ortu et ipsos donum
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est genus idumeo sublimen fecerat et ci¬
uem. infraudis interempto: indee regnitm
ipsi hecodi uuissu cesaris atigusti traditur gu¬
bernandum. Cuitis tricesimo primo anto itix¬
ta ꝓphetiam supradictam: qui mittendus
erat aduenit. Erant autem ambo iusti an¬
te dm̃: incedentes in omnib mandatis et
ante dm̃. Non enum omnis qui iustus est
ante hominem: iustus est ante dm̃. Aliter ui¬
dent homines: alitet tudet ds̃. Homines in
faciem: ds̃ in corde. Et ideo fieri potest ut ali¬
quis affectata bonitate populari uistus tude¬
atur michi: uistus autem ante dm̃ non
sit. si iuisticia ñ ex m̃tis simplicitate formet᷑. s adulatione
ille de quo dñs dignatur dicete. Ecce uere is¬
rahelita in quo dolus non est. Uerus enim isra¬
helita qui dm̃ uidet: et uideri se nouit a do¬
mino. et ipsi exhibet occulta cordis. Inceden¬
tes inquit in omnib mandatis et iustifica¬
tionib domini. Prius mandatum. scda est iu¬

Expanded text:
hoc est genere Idumaeo, sublimem fecerat et cihoc est genere Idumaeo, sublimem fecerat et civem vi fraudis interempto, Judaeae regnum ipsi Herodi jussu Caesaris Augusti traditur gubernandum. Cujus tricesimo primo anno, juxta prophetiam supradictam, qui mittendus erat, advenit. Erant autem justi ambo ante Deum, incedentes in omnibus mandatis et ante deum; non enim omnis qui iustus est ante hominem iustus est et ante deum. aliter uident hofacie, Deus in corde. Et ideo fieri potest ut aliquis, affectata bonitate populari, justus videatur mihi: justus autem ante Deum non sit, si justitia non ex mentis simplicitate formetur, sed adulatione ille de quo Dominus dignatur dicere: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Verus enim Israelita qui Deum videt, et videri se novit a Domino, et ipsi exhibet occulta cordis. Incedentes inquit in omnibus mandatis, et justificationibus Domini. Prius mandatum, secunda est ju
Abbreviated transcription (Latin):
aula penetrat᷑. recte et in templo salomonis. mis¬
ticus quindecim graduum accenstis fuisse nar.¬
ratur ex his qui ad dñm in tribulatione clamanꝰ
exauditur. lotidem graduum psalmis ad suꝑ¬
na ꝓducit᷑: quo tandem in atriis doinus dei
positus audire possit. benedicat te dñs ex fyon.
lempus quoq herodis alienigene iudelicet rogis:
etiam ipsi donunco adtestatur aduentiri. Pre¬
dictum namq fuerat: quia non deficiet prin¬
ceps ex iuda neq dux de femorib euis: donec
ueniat qui mittendus est. Ex quo enim patres
de egypto exietunt: suegentis tudicib tisq ad
samuelem ꝓpħam. ac deinde regib. usq ad tͣn¬
siigratione babilonse regebantur. Post teditũ tiero
de babilone. ꝑ pontificesrerĩ sũma gecebat᷑ uͥꝙ dhittanũ rige
sumil et pontificem. quo frattis inuuidia mul¬
tis calamitatib uęrato. et ad ultimum ab
herode cuiꝰ patrem ipse de ignobili aduena

Expanded text:
aula penetratur, recte et in templo Salomonis mysaula penetratur, recte et in templo Salomonis mysticus quindecim graduum ascensus fuisse narratur. Et is qui ad Dominum in tribulatione clamans exauditur, totidem graduum psalmis ad superna perducitur, quo tandem in atriis domus Dei positus, audire possit: Benedicat te Dominus ex Sion . Tempus quoque Herodis alienigenae, videlicet regis, etiam ipsum Dominico attestatur adventui. Praedictum namque fuerat, quia non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat qui mittendus est . Ex quo enim patres Aegypto exierunt, suae gentis judicibus usque ad Samuel prophetam, ac deinde regibus usque ad transmigrationem Babyloniae regebantur. Post reditum vero de Babylone, per pontifices rerum summa gerebatur, usque ad Hyrcanum regem simul et pontificem, quo fratris invidia multis calamitatibus vexato, et ad ultimum ab Herode cujus patrem ipse de ignobili advena,
Abbreviated transcription (Latin):
liam de qua ⁊acharias ortus est. sors contigit
octaua. Diuisit enun utrasq inter se familias
sortib: unam domus quȩ ceteris preerat elea¬
tar. et alteram domum que sub se habebat ce¬
teras ithamar. lege uerba dierum: s et antiqͥ¬
tatum iosephi librum septimum. ubi stata¬
tum testit. ut utraq generatio tuxta ordinem sor¬
tionis ministraret deo ꝑ dies octo: a sabbato usq
ad sabbatum. Ubi etiam de tribu leuitarum
iuginti quatuor partes factas asserit: ut ipsi
quoq eodem modo sortiti uixta morem sacer¬
dotum octo dieb ministrarent. Non autem
frustra primus noui testamenti preco in octatie
sortis uice nascitur: quia sicut septenario sepe
numero ꝓpter sabbatum uetus testamentum.
sic nouum aliquotiens octonario. ꝓpter sacra¬
mentum uel dominice. uel nr̃e resutrectionis ex¬
ptimitur. unde quia non aliter quam per ob¬
seruantiam utriusq testamenti regni celestis

Expanded text:
liam, de qua Zacharias ortus est, sors contigit liam, de qua Zacharias ortus est, sors contigit octava. Divisit enim utrasque inter se familias sortibus, unam domum quae caeteris praeerat Eleazar, et alteram domum quae sub se habebat caeteros, Ithamar. Lege Verba dierum, sed et Antiquitatum Josephi librum septimum, ubi statutum refert, ut utraque generatio juxta ordinem sortitionis ministraret Deo per dies octo a Sabbato usque ad Sabbatum. Ubi etiam de tribu Levitarum, viginti quatuor partes factas asserit, ut ipsi quoque eodem modo sortiti, juxta morem sacerdotum octonis diebus ministrarent. Non autem frustra primus Novi Testamenti praeco in octavae sortis vice nascitur, quia sicut septenario saepe numero propter Sabbatum Vetus Testamentum, sic Novum aliquoties octonario propter sacramentum, vel dominicae vel nostrae resurrectionis exprimitur. Unde quia non aliter quam per observantiam utriusque Testamenti regni coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
solum a parentib s et a progenitorib glo
uita magis propagatione susceptã liberius
predicaret. Et quoniam quidem aaron pri¬
mi in lege pontificis cunctis ẽ nota digni¬
tas: dicendum paucis de abia. Cum dauid rex
et ꝓpħa magna deuotione peteret ut intieniret
tabernaculum deo iacob. dominꝰ autem ma¬
gis hoc a salomone fieri decerneret atq ideo
dauid eidem salomoni omnia quȩ adimpen¬
sas domus ꝑtinebant prepararet: ipsius quoq
domus ꝑ singulas mensuras. et descriptionem
daret. ut crescente extrinsecus statti culture etiã
deuotionis interius culmen atigesceret: dutisio¬
nem nichilominus sacerdotalium leuiticorũq
graduum. in omnia oꝑa domus domini distri¬
buit. Erant enin principes scñarii et principes
dei id est summi sacerdotes. tam de filiis eleatar.
quam de filiis ithamar quortun uices scłm mi¬
nisteria sua. ut ingrederent᷑ domum dei. uigm¬
ti quatuor sortib distuixit in quib abia fami¬

Expanded text:
solum a parentibus, sed et a progenitoribus globita magis propagatione susceptam liberius praedicaret. Et quoniam quidem Aaron primi in lege pontificis, cunctis est nota dignitas, dicendum paucis de Abia. Cum David rex et propheta magna devotione peteret, ut inveniret tabernaculum Deo Jacob, Dominus autem magis hoc a Salomone fieri decerneret, atque ideo David eidem Salomoni omnia quae ad impensas domus pertinebant praepararet, ipsius quoque domus per singula, mensuras, et descriptionem daret, ut crescente extrinsecus statu culturae, etiam devotionis interius culmen augesceret, divisionem nihilominus sacerdotalium Leviticorumque graduum in omnia opera domus Domini distribuit. Erant enim principes sanctuarii, et principes Dei, id est summi Sacerdotes, tam de filiis Eleazar quam de filiis Ithamar. Quorum vices secundum ministeria sua, ut ingrederentur domum Dei, viginti quatuor sortibus distinxit, in quibus Abia fami
Abbreviated transcription (Latin):
litabat. Quod gͥ mauis quetimtis testimo¬
nium. quam quod se fuisse qui locutus est ĩ
ꝓpħis ꝓptia uoce signauit: temonens facrile¬
gia ꝑfidorum qui alium dm̃ dicunt uet̾is
testamenti alium noui. uel qui mittum xͥ
dicunt esse de uirgine: quomodo erum cepit
ex uirgine qui ante uirginem loquebatur:
t om̃s testimonium illi dabant.

Expanded text:
lizabat. Quod igitur majus quaerimus testimolizabat. Quod igitur majus quaerimus testimonium, quam quod se fuisse, qui locutus est in prophetis, propria voce signavit? Removens sacrilegia perfidorum, qui alium Deum dicunt veteris Testamenti, alium novi, vel qui initium Christi dicunt esse de Virgine. Quomodo enim coepit ex Virgine, qui ante Virginem loquebatur? Et omnes testimonium illi dabant
Abbreviated transcription (Latin):
quaces elegit. seq suꝑne quietis solio resticuit.
Unde et nunc occulto iudicio cuncta dispen¬
sat: et in fine totius scli uidex manifestus ap¬
parebit. simul exemplum mistice ꝓponens ut
uerbi quisq predicator eiusdem sit etiam fac¬
tor. Surgat. legat. & resideat: hoc ẽ operetut
predicet: et sic premia quietis expectet. Et
notandum quod librum ipse reciolutum le¬
git. ministto autem plictum redlidit. quia
eccłiam suam misso ã patre sp̃u ueritatis do¬
cuit in omnem uetitatem. et tamen ñ omni¬
b omnia dicenda. s ꝑ captu audientium uer¬
bum doctori dispensandum suo p̃monebat
exemplo cum ait: multa habeo uobis dicere.
s non potestis ula portare modo. Et omniũ
in synagoga oculi: erant intendentes in eum.
Cepit autem dicete ad illos. quia hodie un¬
pleta est hec scciptura in autib ut̃is. Ideo u¬
tiq impleta: quia sicut illa predixerat et
magna faciebat et maiora dominus euange¬

Expanded text:
quaces elegit, seque supernae quietis solio restituit, quaces elegit, seque supernae quietis solio restituit, unde et nunc occulta judicio cuncta dispenset, et in fine totius saeculi judex manifestus appareat. Simul exemplum mystice proponens, ut verbi quisque praedicator ejusdem sit etiam factor. Surgat, legat, et resideat: hoc est, operetur, praedicet, et sic praemia quietis exspectet. Et notandum quia librum ipse revolutum legit, ministro autem plicatum reddidit. Quia et Ecclesiam suam misso a Patre spiritu veritatis, docuit in omnem veritatem, et tamen non omnibus omnia dicenda, sed pro captu audientium verbum doctori dispensandum suo praemonebat exemplo, cum ait: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo. Et omnium in synagoga oculi erant intendentes in eum. Coepit autem dicere ad illos: Quia hodie impleta est haec Scriptura in auribus vestris. In eo utique impleta, quia, sicut illa praedixerat: Et magna faciebat, et majora Dominus evange
Abbreviated transcription (Latin):
filius hominis uenturus est in gła sua cum
angelis siuis. et tune redaet unicuq seđm
opus eius. Ad cuncta igitur hec cuangelitanda¬
uel agenda ideo se dicte missum: quia sp̃c do¬
mini suꝑ eum est. Et cum plicuisset librum:
reddidit ministro et sedit. librum dominus
omnib qui aderãt audientib legit. lectum
uero ministto reddidit: quia sicut iꝑse alibi
testatur. cum e̾et inmundo: palam locutus
est. mundo semꝑ docens in synagoga et in
templo. quo om̃s uidci conuenut consueue.¬
rant S ad celestia regressutus: his qui ab micio
ipsum iuderunt. et ininistti fuerunt sermonis
euangelitandi officium tradidit. Et bene stanᷤ
quidem legit: s libro reddito resedit. Stare e¬
nim oꝑantis. sedere quies centis uel uidicantis
de se erat scripta patefaceret. ad tempꝰ in car¬
ne dignatus est oꝑari. Petacto autem pie dis¬
pensationis officio: discipulos sue doctrine se¬

Expanded text:
Filius enim hominis venturus est in gloria sua cum Filius enim hominis venturus est in gloria sua cum angelis suis, et tunc reddet unicuique secundum opus ejus . Ad cuncta igitur haec evangelizanda ideo se dicit missum, quia spiritus Domini est super eum. Et cum plicuisset librum, reddidit ministro, et sedit. Librum Dominus omnibus qui aderant audientibus legit, lectum vero ministro reddidit. Quia sicut ipse alibi testatur, cum esset in mundo, palam locutus est mundo, semper docens in synagoga et in templo, quo omnes Judaei convenire consueverant. Sed ad coelestia regressurus, his qui ab initio ipsi viderunt, et ministri fuerunt sermonis, evangelizandi officium tradidit. Et bene stans quidem legit, sed libro reddito resedit. Stare enim, operantis; sedere, quiescentis vel judicantis  scientiae quae de se erat scripta patefaceret, ad tempus in carne dignatus est operari. Peracto autem piae dispensationis officio, discipulos suae doctrinae se
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ non spernit. Atq ideo missum se dicit
ad medetidum confractis siue contritis corde
uixta quod psalmista de ulo. Qui sanat
inquit contritos corde. ec alligat contritiones
eorum. Uel certe dimittere confractos in remissi¬
onem. eos qui legis pondere graui atq impor¬
tabili fuerant depressi. eleuare adq in remissi¬
onem uenit gr̃e spiritalis admittere: et hoc
ipsum predicare annum domini acceptum.
lunc enim uerus iuibelei. id ẽ libertatis antiꝰ
aderat: tempus uidelicet eccłie quo in tẽpore
uersata ꝑegrinatur ad dominum. De quo
psalmista canit. Benedices coronam anni be¬
nignitatis tue. Neq enim ille quo dominus
predicabat solus fuit acceptabilis: s etiam
iste quod predicat apłs dicens. Ecce nunc tem¬
pus acceptabile: ecce nunc dies salutis. Post
annum sane domini acceptabilem: etiam di¬
em retributionis extoeme predicat diceris.

Expanded text:
Deus non spernit . Atque ideo missum sive unctum se dicit, Deus non spernit . Atque ideo missum sive unctum se dicit, ad medendum confractis, sive contritis corde; juxta quod et Psalmista de illo: Qui sanat, inquit, contritos corde, et alligat contritiones eorum . Vel certe dimittere confractos in remissionem eos qui legis pondere gravi atque importabili fuerant depressi relevare, atque in remissionem venit gratiae spiritalis admittere. Et hoc ipsum est praedicare annum Domini acceptum. Tunc enim verus Jubilaei, id est, libertatis annus aderat tempus, videlicet, Ecclesiae, quo in corpore versata peregrinatur a Domino. De quo Psalmista canit: Benedices coronam anni benignitatis tuae . Neque enim ille, quo Dominus praedicabat, solus fuit acceptabilis, sed etiam iste quo praedicat Apostolus dicens: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Post annum sane Domini acceptabilem, etiam diem retributionis extremae praedicat, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
stantie sue nosnon habet Et quia erat unctio
spiritalis. et nequaquam human corporis.
ut fuit in sacerdotib udeorum: ideirco pre
consortib. id ẽ ceteris scĩs unctus e̾e memorat᷑
cuius unctio illo expleta ẽ tempore. quando
baptitatus est in iordane. et sp̃s sc̃s in spe¬
cie columbe descendit suꝑ eum. et mansit
in illo. Unctus est gͥ oleo spiritali et iurtute
celesti. ut pauꝑtatem conditionis humane
thesauro resurrectionis rigaret eterno. cap¬
tiuitatem mentis auerteret et cecitatem il¬
luminaret aniorum¬
eati inquiens pauꝑes. quia ur̃m ẽ regnum
dei. Et iterum. Si uos filuis liberauerit:
uere liberi eritis. Et iterum. Qui sequitur me.
non ambulat in tenebris. s habebit lumen
uitȩ eternȩ. Dimictere confractos in temissionẽ
predicate annum dm̃i acceptum: et diem re¬
tributionis. Sacrificium inquit deo sp̃s con¬
tribulatus. cor contritum et humiliatum

Expanded text:
stantiae suae nos habet. Et quia erat unctio stantiae suae nos habet. Et quia erat unctio spiritalis, et nequaquam humani corporis, ut fuit in sacerdotibus Judaeorum, idcirco prae consortibus, id est, caeteris sanctis unctus esse memoratur. Cujus unctio illo expleta est tempore, quando baptizatus est in Jordane, et Spiritus sanctus in specie columbae descendit super eum, et mansit in illo. Unctus est igitur oleo spiritalis et virtute coelesti, ut paupertatem conditionis humanae thesauro resurrectionis rigaret aeterno, captivitatem mentis auferret, caecitatem illuminaret animorumeati, inquiens, pauperes, quia vestrum est regnum Dei . Et iterum: Si vos Filius liberaverit, vere liberi eritis . Et iterum: Qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae . Dimittere confractos in remissionem. Praedicare annum Domini acceptum, et diem retributionis. Sacrificium, inquit, Deo, spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum
Abbreviated transcription (Latin):
tice lectionis adtestatione corrigeret. Et ut
reuoluit librum: inuenit locum ubi scͥptũ
erat. Pulchre librum ꝓphetie clausum acci¬
pit. s reuolutum legit. quia misterium in¬
carirationis sue ꝓpħarum uoce prescriptum
et prius suscepit exhibendum. et post intel¬
ligendum mortalib apparuit. Sp̃s domini
suꝑ me ꝓꝑter quod unxit me: euangelizare
tione gentium. et eccł̃ie confirmatione: per
ꝓpħam saluator. cum inter cetera diceret.
ego dñs in tempore cuis subito faciam illud:
confestim hoc quod hic lectum ẽ intulit. sp̃c
domini suꝑ me: nonquod dñs ds̃ habeat do¬
mnum dm̃. s quod uixta dispensationem
carnis assumpte dicat ea quȩ humilia sunt.
ad quem psalmista iam cdicerat. Dilexisti ui¬
sticiam et odisti iniquitatem. ꝓpterea unxit
te ds ds̃ tuus oleo leticie pre consortib tuis.
Quando etum consortes nominantur: natu¬
ram carnis intelligere ẽ. qua ds̃ consortes sub¬

Expanded text:
ticae lectionis attestatione corrigeret. Et ut ticae lectionis attestatione corrigeret. Et ut revolvit librum, invenit locum ubi scriptum erat. Pulchre librum prophetae clausum accipit, sed revolutum legit, quia mysterium Incarnationis suae prophetarum voce praescriptum, et prius suscepit exhibendum, et post intelligendum mortalibus aperuit. Spiritus Domini super me, propter quod unxit me evangelizaretione gentium et Ecclesiae confirmatione per prophetam Salvator, cum inter caetera diceret: Ego Dominus, in tempore ejus subito faciam istud , confestim hoc, quod hic lectum est, intulit: Spiritus Domini super me. Non quod Dominus Deus habeat Dominum Deum, sed quod juxta dispensationem carnis assumptae dicat ea quae humilia sunt. Ad quem Psalmista jam dixerat: Dilexisti justitiam et odisti iniquitatem, propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae prae consortibus tuis . Quando enim consortes nominantur, naturam carnis intellige, qua Deus consortes sub