comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abinario inchoantes positos inter se impares rata intermissione transiliant. ut primus duo
scđs quatuor. tertius sex quartus octo. quintus decem: Uel si locos suos conduplicent. et scđm
duplicationẽ terminos intermittant: Ut ternarius qui primus ẽ. numerus et unus. omnis
onim primus unus ẽ. bis locum suum multiplicet fac iatq bis unum. qui cum duo senõ pea
duos medios transeat. Rursus seds̃ id ẽ. quinarius si locum suum duplicet. quatuor eaplicabi
hic quoqi  quatuor int̾mittat. Item si septenarius qui tertius ẽ. locum suũ duplicet .ui.erea¬
int Bisenim tres faciunt sex hic ergo in ordinẽ .ui. relinquat: Quartus quoq si locum suũ
ehuplicet .uiii. suc crescent. ille quoq .uiii. transiliant: Atꝙ hoc quidẽ in ceteris ꝑspiciendum:
modum autẽ mensionis scdm ordinẽ collo catorum ipsa series dabit: Nam primus primum

Expanded text:
a binario inchoantes, positos inter se impares rata intermissione transiliant, ut primus 2, a binario inchoantes, positos inter se impares rata intermissione transiliant, ut primus 2, secundus 4, tertius 6, quartus 8, quintus 10. Vel si locos suos conduplicent, et secundum duplicationem terminos intermittant, ut ternarius qui primus est numerus et unus omnis enim primus, unus est, bis locum suum multiplicet, faciatque bis unum. Qui cum duo sint, primus duos medios transeat. Rursus secundus, id est quinarius, si locum suum duplicet, 4 explicabit: hic quoque 4 intermittat. Item si septenarius, qui tertius est, locum suum duplicet, sex creabit: bis enim 3 senarium jungunt; hic ergo in ordinem sex relinquat. Quartus quoque si locum suum duplicet, 8 succrescent: ille quoque 8 transiliat; atque hoc quidem in caeteris perspiciendum. Modum autem mensionis secundum ordinem collocatorum ipsa series dabit. Nam primus, primum
Abbreviated transcription (Latin):
nutiplicato .xx.u. suc crescunt. Si uero post hunc quibbet quatuor intermitat eadem ordinis seruata
constantia qui eos sequitur scđm tertu id ẽ. septenarii numeri sũmã aquinario metietur. atq haec ÷
infinita progressio Si uero tertius numeris quẽ metiri possit exquiritur.ui. in medio roelinquent᷑
et quem septimum ordo monfrauerit. hic per primi numeri id ẽ. ternarii quantitatẽ metiendusẽ.
Et post illum sex aliis interpositis quem post eos numeri series dabii. ꝑ quinarium idẽ. ꝑ scdm̃
tertii eum mensura ꝑcurret Si uero alios rursus .ui. in medio quis relinquat. ille qui sequitur
ꝑ septenarium numerum ab eodẽ septenario metiendus ẽ. id ẽ. ꝑ tertii quantitatẽ. Atq hic
usq in eatremum ratus ordo progreditur. Suscipient ego metiendi uicissitudinẽ que ad¬
modum sunt naturalit᷑ in ordinẽ impares constituti. Metientur autem si per pares numeros

Expanded text:
multiplicato, 25 succrescunt. Si vero post hunc quilibet 4 intermittat, eadem ordinis servata multiplicato, 25 succrescunt. Si vero post hunc quilibet 4 intermittat, eadem ordinis servata constantia, qui eos sequitur, secundum tertii, idest septenarii numeri summam, a quinario metietur. Atque haec est infinita processio. Si vero tertius numerus quem metiri possit exquiritur, sex in medio relinquentur, et quem septimum ordo monstraverit, hic per primi numeri, id est, ternarii quantitatem metiendus est. Et post illum sex aliis interpositis, quem post eos numeri series dabit, per quinarium, id est per secundum, tertii eum mensura percurret. Si vero alios rursus sex in medio quis relinquat, ille qui sequitur, per septenarium numerum ab eodem septenario metiendus est, id est per tertii quantitatem. Atque hic usque in extremum ratus ordo progreditur. Suscipient ergo metiendi vicissitudinem, quemadmodum sunt in ordinem naturaliter impares constituti. Metientur autem, si per pares numeros
Abbreviated transcription (Latin):
primus numerus mensura. ẽ. ꝑ tertii imparis pluralitatẽ. Nam si post .xu. intermisero
xiiii. et xuiiii: Incurrit xxi. quẽ ternarius numerus scđm septenarium metitur xxinii
enim numeri ternarius septima pars. ẽ. Atq ideo hoc in infinitũ faciens reperio primum
numerũ sibinos intermiserit om̃s sequentes posse metiri scđm quantitatẽ positorum in¬
ordine imparium numerorum: Sin uero quinarius numerus qui in scđõ looo ẽ. constitutꝰ.
uelit quis guius prima ac deinceps mensura sit inuenire : transmissis quatuor imparib
quintus ei quem metiri possit occurrit: Intermitant᷑ enim quatuor impares. id ẽ .uii.uiiii.
V. enim .xu. tertio metitur. Acdeinceps si quatuor in t̾mitat. eum qui post illos locatus est
et axii post xxv. reperio. Quos quinarius scilicet numoriis sua pluralitate metitur. Qunquies quinario

Expanded text:
primus numerus, mensura est per tertii imparis pluralitatem. Nam si post 15 intermisero primus numerus, mensura est per tertii imparis pluralitatem. Nam si post 15 intermisero 17 et 19, incurrit 21, quem ternarius numerus secundum septenarium metitur, 21 enim numeri ternarius septima pars est. Atque hoc in infinitum faciens, reperio primum numerum, si binos intermisero, omnes sequentes post se metiri secundum quantitatem positorum ordine imparium numerorum. Si vero quinarius numerus, qui in secundo loco est constitutus, velit quis cujus prima ac deinceps sit mensura invenire, transmissis 4 imparibus, quintus ei, quem metiri possit, occurrit. Intermittantur enim 4 impares, id est 7 et 9 et 1i, quinque enim 15, tertio metiuntur. Ac deinceps si quatuor intermittat, eum qui post illos locatus est,  et 23, post eos 25 reperio, quos quinarius scilicet numerus sua pluralitate metitur. Quinquies enim quinario
Abbreviated transcription (Latin):
dispositis considerandum primus numerus. quem eorũ qui sunt in ordine positi primũ mecori
possit. sed duobus preteritis illum qui post eos. ẽ. positus mox metit᷑ Et si post eundem ipsum
quẽ mensus est. alii duo transmissi sint. illum qui post duos. ẽ. rursus metitur. Et eodẽ modo
si duos quis reliquerit. post eosqui ẽ a primo numero metiendus ẽ : Eodẽq modo reliciis sẽꝑ
duobus om̃s a primo in infinitum ꝑgentes metientur. sed id non uulgo neq confuse. Nam
primus numerus illum quiẽ post duos scđm se locatos ꝑ suam quantitatẽ metitur. Ternariuᷤ
duos reliquero qui mihi post illos incurrerit. a primo metiendus ẽ ꝑ scđi imparis quanti¬
tatẽ id ÷ ꝑ quinarium. Nam si post uiiii. duos relinquam id ẽ .xi. et xiii. ternarius numerꝰ
XU. metietur. ꝑ scdĩ numeri quantitatẽ id ẽ. per quinarii. qm̃ ternarius xu. qͥuinꝰquies
metitur. Rursussi a quindenario inchoans duos intermisero. qui posterior positus : eius

Expanded text:
dispositis considerandum primus numerus quem eorum qui sunt in ordine positi primum metiri possit, sed duobus praeteritis, illum qui post eos est positus, mox metitur. Et si post eumdem ipsum quem mensus est, alii duo transmissi sunt, illum qui post duos est rursus metitur. Et eodem modo si duos quis reliquerit, post eos qui est, a primo numero metiendus est. Eodemque modo relictis semper duobus, a primo in infinitum pergentes metientur. Sed id non vulgo neque confuse. Nam primus numerus illum qui est post duos secundum se locatos per suam quantitatem metitur. Ternarius duos reliquero, qui mihi post illos incurrerit, a primo metiendus est, per secundi imparis quantitatem, id est per quinarium. Nam si post 9 duos relinquam, id est, 11 et 13, ternarius numerus 15 metietur per secundi numeri quantitatem, id est per quinarii, quoniam ternarius 15 quinquies metitur. Rursus si, a quindenario inchoans, duos intermisero, qui posterior positus est, ejus
Abbreviated transcription (Latin):
descriptioq perspecta numerorum. ad latitudinem pariter imparium. ad longitudinem
parit parium numerorum ꝓprietas inuenitur. Sunt enim duabus medietatibus aequales
duae extremitates. uel una medirtate duae duplices extremitates : In langitudine uero
pariter paris numeri rem proprietatemꝙ designat. Qđ enim sub duabus mecdietatibus
continetur : aequale .ẽ. ei quod sub extremis conficitur. Uel quod ab una medietate nasctiꝰ
Descriptio autem quae subposita est. hoc modo facta ÷ Quantos cumq in ordine parit̾
parium numerorum ternarius numerus multiplicauit: quicumq ex eo ꝓcreati su
primo sunt uersu dispositi. Rursus qui eosdem multiplicante quinario nati sunt. sccło
loco sunt constituti. Post uero quos septenarius ceteros multiplicans procreauit eosd
tertio conscribimus loco. Atq idem in reliqua descriptionis parte perficimus:¬

Expanded text:
descriptioque perspecta numerorum, ad latitudinem pariter imparium, ad longitudinem pariter parium numerorum proprietas invenitur. Sunt enim in latitudinem duabus medietatibus aequales duae extremitates, vel una medietate duae duplices extremitates. In longitudinem vero, pariter paris numeri rem proprietatemque designat. Quod enim sub duabus medietatibus continetur, aequale est ei quod sub extremis conficitur, vel quod ab una medietate nascitur, scriptio autem quae supposita est hoc modo facta est: quantoscunque in ordine pariter parium numerorum ternarius numerus multiplicavit, quicunque ex eo procreati sunt primo sunt versu dispositi. Rursus qui eodem multiplicante quinario nati sunt, secundo loco sunt constituti. Post vero quos septenarius caeteros multiplicans procreavit, eosdem tertio constituimus loco, atque idem in reliqua descriptionis parte perficimus
Abbreviated transcription (Latin):
preriouendii se se uocnifacunt onim int᷑: si liquicle epnstibit. nec ab hoc aliud quod
liberehors. asftr rei uouentũ nec ab illo undnã cł iognt elius. beniuolerera eoplectere
acceptũ: Nȩcipse cosiclerins attuli non ignaua opu pondera quib aclfa conus nichilte¬
sstr uefius com s pondi sitis incanduit. Aeoium nichil uilius: eum ea sibi auiector anis¬
ulleu subiecit̃ sed eoque. egrecarum opulentia litterarum: in romane Sagtioris thes¬
rle aurume supmta conscacinus. Ita enim piei quoꝙ optris qibi ratio sionstabtiil. Queueos

Expanded text:
eos qui sese magnifaciunt, aestimantur, si liquido constabit, nec ab hoc aliud quod liberalius afferret inventum, nec ab illo unquam, quod jucundius benevolentia complecteretur acceptum. Haec ipse considerans, attuli non ignava opum pondera, quibus ad facinus nihil instructius est, cum habendi sitis incanduit. Ad meritum nihil vilius, cum ea sibi victor anilcata subjecit, sed ea quae ex Graecarum opulentia litterarum, in Romanae orationis thesaurum sumpta conveximus. Ita enim mei quoque operis mihi ratio constabi
Abbreviated transcription (Latin):
roprium autem generis est idepluribus p̃dicari quam difsenentia i &¬
ecies &e ꝓprium & accrdens animal enĩ dehomme &equo & auae & serpente:
intis: autẽ aleferentias accipere. quib diuiditur genus: non eis que cõplent. sub¬
utiã generis: amplius: contin& genus deferentiã potestate : Animalisenim:
quideo rationale est. Illud uero inraitionale: amplius quidem generi pͥo
pautẽ simul aufertin Sublato enĩ animali:. aufertur rationale &
titio nalei deferentiae uero: non auferunt genus: Nam si om̃s interimantur:
ñ sub stantia animati sensibilis subintellegitur. quae est amal: amplius
bias quidẽ in eo qđ quid est deserentia uero ineo qđ quale quiꝰ dẽ. sicut dictũ

Expanded text:
Proprium autem generis est de pluribus praedicari quam differentia et sProprium autem generis est de pluribus praedicari quam differentia et species et proprium et accidens; animal enim de homine et equo et ave et serpente, Oportet autem differentias accipere quibus dividitur genus, non eas quae complent substantiam generis. Amplius genus continet differentiam potestate; animalis enim hoc quidem rationale est, illud vero inrationale. Amplius genera quidem prioautem simul aufertur sublato enim animali aufertur rationale et inrationale, differentiae vero non auferunt genus nam, si omnes interimantur, tamen substantia animata sensibilis subintellegi potest quae est animal. Amplius genus quidem in eo quod quid est, differentia vero in eo quod quale quiddam est, quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
s nationabi liticis quedã differentia Estiatione uti: sed sub rationab:
o̾mo positus. ẽ: p̃dicatur igitim de homine ratione uti. ut que dã diffe¬
ntia: difert enĩ ceteris animalib: homo: quia ratione utitur: Demonstritum
itur est quia sicut ea que degenere p̃dicantui : Dicuntur degenere sub iectis:
i etũ ea que differentia p̃dicantur dicuntur dehis que differentie supponunt᷑
ntium pere subieita : Sed prima cõmunio demonstriuit genera despeciebrs
Uari : sicut etiã differentias Propter hanc igitur similitudinẽ: siaufenin
generi species pereunt: Sicut etiã species perine necesse ÷ que sub differen¬
s sunt : siumuersales earum differentiae consum mantur: cuius exemplumş
nĩ aufeitis animal hominẽ atq equum susculeris quiꝰ sunt species. posite
bamim ali: Siau fenis rationale. hominẽ dm̃q: sustuleris qui sunt subrtio¬
Ali differentia collecti : & de cõmunitatib quidẽ hactenus: Nundegeneris

Expanded text:
s ratio- nabilitatis quaedam differentia est ratione uti, sed sub ratio- nabilitate homo positus est; praedicatur igitur de homine ratione uti ut quaedam differentia, differt enim a ceteris animalibus homo, quia ratione utitur, demonstratum igitur est quia sicut ea quae de genere praedicantur, dicuntur de generi subiectis, ita etiam ea quae de differentia praedicantur, dicuntur de his quae differentiae supponuntur. euntium perire subjecta. Sed prima communio demonstravit genera de speciebus praedicari, sicut etiam differentias. Propter hanc igitur similitudinem si auferantur genera, species pereunt. Sic etiam species perire necesse est quae sub differentiis sunt, si universales earum differentiae consumantur, cujus exemplum est: Si enim auferas animal hominem atque equum sustuleris, quae sunt species positae sub animali. Si auferas rationale, hominem Deumque sustuleris, qui sunt sub rationali differentia collocata. Et de communitatibus quidem hactenus, nunc de generis
Abbreviated transcription (Latin):
dem dehis que subipso sunt specieb p̃dicantur: queq dedifferentia sino
ue differentie e dehis quae sub differentia sunt ue differentie p̃dicantur: Cuid
centie talisẽ ee positio sunt plura que e generib p̃dicantur: ut genera uedes
mlidictur animatĩ dicitur sub fułłuaa atq haec ut generei: haec igtauu p¬
A eferentie inueniuntie que de ipsis differentus ꝑdicditur ue dieiio na

Expanded text:
et de his quae sub ipso sunt speciebus praedicantur; quaeque de differentia praedicantur ut differentiae, et de his quae sub differentia sunt ut differentiae praedicantur, cuius sententiae talis est expositio, sunt plura quae de generibus praedicantur ut genera, ut de animali dicitur animatum, dicitur substantia, atque haec ut genera, haec igitur praedicadifferentiae inueniun- tur quae de ipsis differentiis praedicantur, ut de ra
Abbreviated transcription (Latin):
aedif fenentiaen Quod sicut genus de homine declo p̃dicatun taenã rationalale or
differentia dedõ ac dehomine dictur sedñ intuieũ haec p̃dicatio funditur. Qua ũ
uimalif. generis: A nimal enĩ nondedõ solũ atq homine sed deequo e bo ue in¬

Expanded text:
et differentiae, quod sicut genus de homine et de deo praedicatur, ita etiam rationale, quod est et differentiae, quod sicut genus de homine et de deo praedicatur, ita etiam rationale, quod est differentia, de deo ac de homine dicitur, sed non in tantum haec praedicatio funditur quantum animalis, id est generis, animal enim non de deo solum atque homine, sed de equo et boue
Abbreviated transcription (Latin):
eh pdicabitur id qđ potest ratione uti: Cũ mune autẽ est & ꝑempto genere u
mo iti siñsit Radimale. Nullũ erit anim al qđ utatur raitione: posteĩ quecuntis a¬
ee is aest cõmunitatẽ : singuloꝵ ad  se similitudines acdissimi litudines Dus¬
itre qm̃ int rquinq ꝓposita genus ac differentia sunuersalires pdicgtiones
siqui demgenus & species contin& ac differentias differentie uero specues contius
neque abhis illo modo continentur̃ primũ generis ac differentia rũ similicadu
colligt asprima quidẽ ponit: h qͣt enim dict cõmunionẽ. ec̃ generiae diffe rẽ
ut specios claudant : Nam sicut genus sub sehabet species ita etiã & difpenia
Quũ que libet una carum differentia quã claudit utanimal pdicatũs aertio nal¬
inaitionabilu quo dsuta ẽ p̃dicabitum. Et dehnisqus subratio nabili sunt posite
ciebr& dehis que sub tionabilyest ergo cõmune animali etratio nali idest. oe ier

Expanded text:
edicabitur ratione uti. commune autem est et perempto ge- nere homo, ita si non sit rationale, nullum erit animal quod utatur ratione. Post eam quae cunctis adesse uisa est communitatem, sin- gulorum ad se similitudines ac dissimilitudines ququoniam inter quinque proposita genus ac differentia uniuer- salioris praedicationis sunt, siquidem genus species continet ac differentias, differentiae uero species continent neque ab his ullo modo continentur, primum generis ac differentiarum similitudines colligit, ac primam quidem ponit hanc, dicit enim commune esse generi ac differentiae, ut species claudant; nam sicut genus sub se habet species, ita etiam differentia, quam quaelibet una earum differentiarum quas claudit, ut animal praedicatur de rationabispeciebus et de his quae sub inrationali. est ergo commune animali et rationali, id est generi
Abbreviated transcription (Latin):
Citus est & locũ in quoquis aeditus. ut &x empla quoq demonstrant: Orestẽ em̃
us a tantalo genusducere: Tantalus quippe : pelopẽ. pelops atreũ atreus
nẽnonẽ. agamen non genuit orestẽ: Itaquȩ aꝓcreationẽ : genus hocdictũ ẽ
it Sed qm̃ diuersũ est. Illud a quo quis ꝓcrea tus est locusque in quoquis
parte enumerans. unã fecit: sed neu ietur dupl&x ꝑsimilitudinẽ: con¬
it digcens: & enĩ patria principiũ est uñiscuius que geneneris: quẽ ad modũ¬
Sed qm̃ insignificationib euenit fere. Ut sit aliquid qđ intellectui sigrafi
rer ꝓpinquius eẽ uideatur. Im̃ quas generis apposuit signi ficationes
eudinis scibicet & ꝓcreantis. cugeneri nom̃ conuenientius aptetur iudicat
ducta sit: hieni iaxcime cecropide sunt : quia cetrope descendunt : hi
quia romulo: quecũ itasint: confundirursus generis signi ficationes

Expanded text:
procreatus est, et locum in quo quis editus, ut exempla quoque demonstrant. Orestem enim procreatus est, et locum in quo quis editus, ut exempla quoque demonstrant. Orestem enim dicimus a Tantalo genus ducere; Tantalus quippe Pelopem, Pelops Atreum, Atreus Agamemnonem, Agamemnon genuit Orestem. itaque a procreatione genus hoc dictum esit. sed quoniam diuersum est illud, a quo quis procreatus est, locusque in quo quisparte enumerans unam fecit. sed ne uideretur duplex, per similitudinem coniunxit dicens : etenim patria principium est unius cuiusque generm in significationibus evenit saepe ut aliquid sit quod intellectui significatae rei propinquum esse videatur, quoniamque duas generis apposuit significationes, multitudinis scilicet et procreantis, cui generis nomen convenientius aptetur judicat atque ducta sit; hi enim maxime Cecropidae sunt qui a Cecrope descendunt, hi Romani qui a Romulo: quae cum ita sint, confundi rursus generis significationes
Abbreviated transcription (Latin):
te significatio: Roma nienĩ qui & genere descendunt romuli
ł que unũ quodq principaliter efficiunt : Est enĩ una causa que effec
dicitur: uł ut pateret filius : Est alia que materialis uł ut lapides
mus Tercia forma uelut hominis rationabilitas : Quarta: quã obrẽ uel
ugna uictoria : Duȩ uͦ sunt: que ꝑ acciden sunius cuiusque dicuntur esse
nc̃ipia : locus scilicet: actẽ pus: qm̃ enĩ omne qđ nascitur ał fit . in loco actẽ po
E. Quic quid lo couł tẽ pore natũ factũ uefuerit : eũ locđ uł id tẽpus acci¬
er dicitur habere principiũ: horũ omniũ in hac. secunda generis signifi¬
one duo que dã &x alteri s assũmit: que ad significatio nẽ generis uide¬
tur as cõmoda . Ex his qui t̃ diusis: que principalia sunt effectiuũ : Ex his
Iiua principaliũ causa: Et in quoquis loco est ꝓcreatus que est accidens
÷ principii: Itaque hec secunda sigñi ficatio: duo continet: eũ aquoquis

Expanded text:
e significatio; Romani enim sunt qui ex genere descendunt Romuli,cipia quae unum quodque prin- cipaliter efficiunt. est enim una causa quae effectiua dicitur, uelut pater filii, est alia quae materialis, uelut lapides domus, tertia forma, uelut hominis rationabilitas, quarta, quam ob rem, uelut pugnae uictoria. duae uero sunt quae per accidens unius cuiusque dicuntur esse principia, locus scilicet ac tempus. quoniam enim omne quod nascitur uel fit, in loco ac tempore est, quicquid loco uel tempore natum factumue fuerit, eum locum uel id tempus accidenter dicitur habere principium. horum omnium in hac secunda generis significatione duo quae- dam ex alterutris assumit, quae ad significationem generis uidebuntur accommoda, ex his quidem quae principalia sunt, effectiuum, | ex his t effectiua princi- palium causa, ‘et in quo quis loco est procreatus’, quae est accidens causa principii. itaque haec secunda significatio duo continet, eum a quo quis
Abbreviated transcription (Latin):
coniota est Eaẽ enĩ qua ȩa rouilo socieas descendit roma na
ter se om̃s. Vno generis nomine deuincit & collegit : Aliditur alt̃
cuisse hanc generis significationt̃ induas partes: Cũ copulatiuã
iunctionẽ ammiscuit dicens genushici & liquoꝵ quodã modo sel
tiũ adinũ aliquid & ad se inucẽ collutio Tqua & illud gendicatiũ¬

Expanded text:
coniuncta est. eadem enim quae a Romulo societas descendit, Romanos inter se omnes uno generis nomine deuin- cit et colligat, uidetur autem secuisse hanc generis signifi- cationem in duas partes, cum copulatiuam coniunctionem admiscuit dicens; genus dicitur et aliquorum quodam- modo se habentium ad unum aliquid et ad se inuicem collectio, tamquam et illud
Abbreviated transcription (Latin):
Vin matima paruissiinaq diuidi: maxima spatio: paruissima quantitate. scđm Q istorum
quidẽ quantum ad diuisionis spatia Ñ inuenit̾ quam disgregata medietas. Quantiate uͦ nulla est¬
minor. quam ingemina facta partitio Ut si par numerus qui est .uiii. cliuidat᷑ in .iiͦiͦi. atꝙ in
alios .iIIIͦ. Nulla erit alia diuisio. quȩ maiores partes efficiat: Porro autẽ nulla erit abia diuisio quȩ
totum numerũ minore cdiuidat quantitate : Induas enim partes diuisione Nichil minus est: Cum
enim totum quis fuerit trina diuisione partinis. spatu quidẽ sũma minuit᷑. sed numerus liuisio¬
nis auget᷑. Qđ autẽ dictum est scđm duorũ generum contrarias passiones. huius modrẽ: Edocui¬
mus enũ quantitatẽ in insinitas pluralitates accrescere. spatia uero id esi. magnitudines. in insin¬
tissimas minui paruitates. Atꝙ ideo hic contra euenit: Haeo Namq paris diuisio spatio est

Expanded text:
in maxima parvissimaque dividi. Maxima spatio, parvissima quantitate, secundum duorum istorum quideminor sit, quam in gemina facta partitio, ut si par numerus qui est 8, dividatur in 4 atque alios 4, nulla erit alia divisio, quae majores partes efficiat. Porro autem nulla erit alia divisio quae totum numerum minore dividat quantitate. In duas enim partes divisione, nihil minus est. Cum enim totum quis fuerit trina divisione partitus, spatii quidem summa minuitur, sed numerus divisionis augetur. Quod autem dictum est, secundum duorum generum contrarias passiones, hujusmodi est. Praedocuimus enim quantitatem in infinitas pluralitates accrescere, spatia vero, id est magnitudines, in infinitissimas minui parvitates, atque ideo hic contra evenit; haec namque paris divisio, spatio est
Abbreviated transcription (Latin):
haerent: Erunt ergo numeros prima quȩ iungant ad substantiã quidẽ. quae constent sẽꝑq
ꝗꝑmanearit: Neꝙ enm ex non subsistentib effici quicquã ꝑot: et sunt ipsa dissimilia et potentia

Expanded text:
haerent. Erunt ergo, numeros, prima quae conjungant, ad substantiam quidem quae constent, semperque haerent. Erunt ergo, numeros, prima quae conjungant, ad substantiam quidem quae constent, semperque permaneant. Neque enim ex non existentibus effici quidquam potest, et sunt ipsa dissimilia et potentia
Abbreviated transcription (Latin):
ratione formata: Hoc enim suit principale in animo conditoris exemplar: Hinc enim quatuor
elementorum multitudo mutuata ẽ. hinc tẽporũ uices. hinc motus astro caeliq conuersio Quae
cum ita sint. cumꝙ om̃ium status. numerorũ colligatione fungat᷑ : eum qͦꝙ numerũ necesse est
ĩꝓpria sese habentẽ equalit̃ substantia ꝑmanere. eumq compositũ Ñ exdiuersis Quid enim
numeri substantiam coniungeret. c̃um ipsius exemplũ cuncta iunxisset: Sed e& se ipso uidet᷑
eẽ compositus Porro autẽ nichil ex similib: componi uidet᷑ Neq ex his quȩ nulla racionis ꝓpor¬
tione iungunt᷑. et a se om̃i substantia naturaq discreta sunt: Constat gͦ qm̃ coniunctus : nu
irmerus. Neq ex similib ẽẽ coniunctũ. Neꝙ ex his quae ad se inuicẽ nulla ratione ꝓportionis

Expanded text:
ratione formata. Hoc enim fuit principale in animo conditoris exemplar. Hinc enim quatuor ratione formata. Hoc enim fuit principale in animo conditoris exemplar. Hinc enim quatuor elementorum multitudo mutuata est, hinc temporum vices, hinc motus astrorum, coelique conversio. Quae cum ita sint, cumque omnium status numerorum colligatione fungatur, eum quoque numerum necesse estr sese habentem aequaliter substantia, permanere, eumque compositum non ex diversis. Quid enim numeri substantiam conjungeret, cum ipsius exemplum cuncta junxisset? sed ex seipso videtur esse compositus. Porro autem nihil ex similibus componi videtur, nec ex his quae nulla rationis proportione junguntur, et a se omni substantia naturaque discreta sunt. Constat ergo quoniam conjunctus est numerus, neque ex similibus esse conjunctum, neque ex his quae ad se invicem nulla ratione proportionis
Abbreviated transcription (Latin):
enim coluri. sphera centrum pararelliq circuli. mediusq axis .ẽ. quae omia geo metricae
disciplinȩ cura s: Quare est etiam ex hoc ostendere seniorem geometriae uim : qđ omnis
motus ẽ. post quietẽ. Et natura sẽper statio prior ẽ: Mobiliũ uero astronomia : Immobilium
nibus matus ipse cȩlebrat᷑ astrorũ : Qua re constat qͦq musicaeuim. astrorũ cursus antiqͥtate
p̾cedere: Quã superare natura arithineticã dubium non ẽ. cum priorib quã illa e uideat᷑
antiquior. Proprie tam̃ ipsa numerorũ natura om̃is astroꝵ cursus om̃isq astronomica
ratio constituta ẽ. Sic enim ortus occasusq colligimus: sic tarditates ueloc natesq errantium
syderum custodimus: Sic defectus et multiplices lunae uariationes agnoscimus: Qua re qm̃
prior ut claruit arithmeticae uis ẽ : hinc disputationis sumamus exordium: II DE SUB¬

Expanded text:
enim, circuli, sphaera, centrum, parallelique circuli, mediusque axis est, quae omnia geometricae enim, circuli, sphaera, centrum, parallelique circuli, mediusque axis est, quae omnia geometricae disciplinae curae sunt. Quare est etiam ex hoc ostendere seniorem geometricae vim, quod omnis motus est post quietem, et natura semper statio prior est. Mobilium vero astronomica, immobilium nibus motus ipse celebratur astrorum. Quare constat quoque musicae vim, astrorum cursus antiquitate praecedere, quam superare natura arithmeticam dubium non est, cum prioribus, quam illa est, nversio. Proprie tamen ipsa numerorum natura omnes astrorum cursus, omnisque astronomica ratio constituta est. Sic enim ortus occasusque colligimus, sic tarditates velocitatesque errantium siderum custodimus, sic defectus et multiplices lunae variationes agnoscimus, quia quoniam prior, ut claruit, arithmeticae usus est, huic disputationis sumamus exordium, hoc ide
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑse constant. quam illa quae ad aliquid referunt᷑ : sed etiam ea ipsa musica modulatio numer&
nominib arinotat̃: Et idem in hac euenire potest. qđ ingeometrica p̃dictum : Datesaron eni &
diapente. & diapason. ab artecedentis numeri nominib: nuncupantur. Ipsorum qͦq sonorum
aduersus seꝓportio solis neq aliis numeris inuenit᷑: Qui enim sonus in diapason symphonia:
idem duplicis numeri ꝓportione colligit᷑: Quȩ diate saron ÷ modulatio: epitrta collatio¬
ne componit᷑: Quã diapente symphoniã uocant : hemiolia medietate coniungit᷑: Qui in
numeris epogdous ẽ :idem tonus in musica Et ne singula ꝑsequi laborem: huius sequrantiaa
quanto prior sit arithmetuca sine ulla clubitatione ionstrabit: Spericam uͦ atq astrono¬
miam pͥcedit quanto duȩ reliquae disciplinae hancttiam nat᷑a pͥceclunt : In astronomia

Expanded text:
se constant, quam illa quae ad aliquid referuntur, sed etiam et ipsa musica modulatio numerorum se constant, quam illa quae ad aliquid referuntur, sed etiam et ipsa musica modulatio numerorum nominibus adnotatur. Et idem in hac evenire potest quod in geometrica praedictum est. Diatessaron enim et diapente et diapason ab antecedentis numeri nominibus nuncupantur. Ipsorum quoque sonorum adversus se proportio, solis neque aliis numeris invenitur. Qui enim sonus in diapason symphonia est, idem duplicis numeri proportione colligitur. Quae diatessaron est modulatio, epitrita collatione componitur. Quam diapente symphoniam vocant, hemiolia medietate conjungitur. Qui in numeris epogdous est, idem tonus in musica. Et ne singula persequi laborem, hujus operis sequentia, quanto prior sit arithmetica, sine ulla dubitatione monstrabunt. Sphaericam vero atque astronomicam tanto praecedit, quanto duae reliquae disciplinae hanc tertiam natura praecedunt. In astronomica
Abbreviated transcription (Latin):
dicta sint. nichil secum de posteriobus trahunt: ut in eodẽ homine : Nam si hominẽ
diceris: simul qͦq animal nominabis: Idẽ enim ÷ homo qđ animal Si animal
diaeris Non speciẽ simul hominis intulisti Non enum ÷ idem animal qđ homo.
Hoc idẽ in geometria uel in arithmetica uidet᷑ incurrere: Si enim numeros
tollas unde triangulũ uel quadratum uel quicqͥd in geometria uersatur: quae
aomia numerorũ denominatiua sunt: At uõ si quadratũ. triangulũq sustuleris. omĩsꝙ
geo metrica cõsũpta sit tres & quatuor aliorũq numer& nonꝑibunt uocabula Rurs
cum aliquã geometricã fomnã digero : est illi simul nomen numerorũ implicitũ : Cum
numeros duero nundũ ullã formã geometricã nominaui Musica uͦ quã prior sit
numerorũ uis. hinc maxime ꝓbari potes: qđ non modo illa natura priora sunt quȩ¬

Expanded text:
dicta sunt, nihil secum de posterioribus trahunt, ut in eodem quoque homine. Nam si hominem dicta sunt, nihil secum de posterioribus trahunt, ut in eodem quoque homine. Nam si hominem dixeris, simul quoque animal nominabis. Idem est enim homo quod animal. Si animal dixeris, non speciem simul hominis intulisti. Non est enim idem animal quod homo. Hoc idem in geometrica vel in arithmetica videtur incurrere. Si enim numeros tollas, unde triangulum vel quadratum, vel quidquid in geometria versatur? quae omnia numerorum denominativa sunt. At vero, si quadratum triangulumque sustuleris, omnisque geometrica consumpta sit, tres et quatuor, aliorumque numerorum non peribunt vocabula. Rursum cum aliquam geometricam formam dixero, est illi simul numerorum nomen implicitum Cum numeros dixero, nondum ullam formam geometricam nominavi. Musica vero quam prior sit numerorum vis, hinc maxime probari potest, quod nor modo illa natura priora sunt, qu
Abbreviated transcription (Latin):
reis sensibus. eae disciplinȩ rursus illuminent Quae igit̾ ex hisce prima discenda ẽ: nisi ea
quȩ principium matrisq quodam modo ad ceteras obtinet portionẽ : hȩc est autem
arithinetica: Haec enim cunctis prior ẽ. Non modo qđ hanc ille huius mundanȩ
molis conditor ds̃ primam suae habuit ratiocinationis exemplar. & ad hane cunc ta
constrtuit quaecũꝙ sabricante racione ꝑnumeros. assignati ordinis inueniere cõcꝙdiam:
sed hoc qͦq prior arithmetica declaratur : qđ quaecũq natura sunt priora: his sublatis :
simul posteriora tolluntur: Quo d si posteriora pereant: nichil de prioris statu sub¬
stantis pruutat᷑: Ut animał prius ÷ homine Nam si tollas animal: siatim quoque
hominis natura deleta sit. Si hominẽ sustuleris : animal non peribit : Et ecõtͣrio
ea semꝑ posteriora sunt. quȩ secum aliud qđ lib& inferunt: ca priora quȩ cum

Expanded text:
reis sensibus, hae disciplinae rursum illuminent. Quae igitur ex his prima discenda est, nisi ea reis sensibus, hae disciplinae rursum illuminent. Quae igitur ex his prima discenda est, nisi ea quae principium matrisque quodammodo ad caeteras obtinet portionem? Haec autem est arithmetica. Haec enim cunctis prior est, non modo quod hanc ille hujus mundanae molis conditor Dconstituit, quaecunque fabricata ratione per numerum assignati ordinis invenere concordiam, sed hoc quoque prior arithmetica declaratur, quod quaecunque natura priora sunt; his sublatis, simul posteriora tolluntur. Quod si posteriora pereant, nihil de statu prioris substantiae permutat, ut animal prius est hohominis natura deleta sit. Si hominem sustuleris, animal non peribit. Et econtrario ea semper posteriora sunt quae secum aliud quolibet inferunt, ea priora quae, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ł mente comp̃hendi. Sed hino sũpsit sibi ipsa ratio. inquib possit indagatricẽ exertere sol
lertiam. Delegit enim infinitȩ multitudinis pluralitate. finitae terminũ quantitatis
Et intminabilis magnitudinis sectione reiecta : diffinita sibi ad cognitionẽ spatia depoposcit
Constat gͥ quisquis haec p̃termiserit: omem philosophiȩ ꝑdidisse doctrinam: Hoc gͥ illud
quadruium ÷ . quo his uiandũ sit : quib excellentior animus a nobiscum procreatis
sensib ad intelli gentiȩ certiora perducitur Sunt enim quidam gracdus certȩq pro¬
gressionũ dimensiones. quib ascendi ꝓgrediꝙ possit. ut animi illum oc ulum qui ut
ait plato multis oculis corporalib saluari constituiqꝙ sit dignior. qđ eo solo lumine
uestigari uel inspici ueritas queat: hunc inquam oculum demersum orbatũ ꝙ corpo¬

Expanded text:
vel mente comprehendi. Sed hinc sumpsit sibi ipsa ratio, in quibus possit indagatricem veritatis exevel mente comprehendi. Sed hinc sumpsit sibi ipsa ratio, in quibus possit indagatricem veritatis exercere solertiam. Delegit enim de infinitae multitudinis pluralitate, finitae terminum quantitatis, et interminabilis magnitudinis sectione rejecta, definita sibi ad cognitionem spatia depoposcit. Constat igitur quisquis haec praetermiserit, omnem philosophiae perdidisse doctrinam. Hoc igitur illud quadrivium est, quo iis viandum sit, quibus excellentior animus a nobiscum procreatis sensibus, ad intelligentiae certiora perducitur. Sunt enim quidam gradus certaeque progressionum dimensiones, quibus ascendi progredique possit, ut animi illum oculum, qui ut ait Plato multis oculis corporalibus salvari constituique sit dignior, quod eo solo lumine vestigari vel inspici veritas queat. Hunc, inquam, oculum demersum, orbatumque corpo
Abbreviated transcription (Latin):
uendicauit Quib quatuꝙ partib si careat inquisitor: uerũ inuenire non possit: Ac sine
hac quidem speculatione ueritatis: nulli recte sapiendũ est Est enim sapientia earum
rerum quȩ uere sunt: cognitio et integra conprehensio Qđ hȩc qui spernit id est has semi¬
tas sapientiȩ : ei denuntio non recte philosophandum Si quidẽ philosophia ÷ amor sapi¬
entiȩ: quã in his sꝑnendis ante contẽpserit: Illud qͦq ad dendũ arbitror. qđ cuneta uis
multitudinis ab uno progressa termino ad infinita progressionis augmenta concrescit:
M agnitudo uero a finita inchoans quantitate : modũ indiuisione non recipit: Infinitissimas
enim sui corporis suscipit sectiones: Hanc igitur naturȩ infinitatẽ. indet̾minatãq poten¬
tiam: philosophia sponte repudiat. Nichil enim quod insinitũ est: ł scientia potest colligi:

Expanded text:
vindicavit. Quibus quatuor partibus si careat inquisitor, verum invenire non possit, ac sine vindicavit. Quibus quatuor partibus si careat inquisitor, verum invenire non possit, ac sine hac quidem speculatione veritatis nulli recte sapiendum est. Est enim sapientia earum rerum quae vere sunt, cognitio et integra comprehensio. Quod haec qui spernit, id est, has semitas sapientiae, ei denuntio non recte philosophandum. Siquidem philosophia est amor sapientiae, quam in his spernendis ante contempserit. Illud quoque addendum arbitror quod cuncta vis multitudinis ab uno progressa termino, ad infinita progressionis augmenta concrescit. Magnitudo vero, a finita inchoans quantitate, modum in divisione non recipit. Infinitissimas enim sui corporis suscipit sectiones. Hanc igitur naturae infinitatem, indeterminatamque potentiam philosophia sponte repudiat. Nihil enim quod infinitum est vel scientia potest colligi,
Abbreviated transcription (Latin):
apartibus. et quasi aceruatim in unum redacta concilium. ut lgeaa populus. chorus. s¬
uaceruus. et quicqͥd quorum partes propriis extremitatibus terminantur. & ab alterius
fine discretȩ sunt : His proprium nomen ẽ multitudo. Rursus multitudinis alia ft̃¬
metper se. ut tres uel iiͦiͦi. uel quilibet numerus. qui ut sit nullo indiget: Alia uero
per sese ipsa non constant. sed ad quiddam aliud referuntur. ut duplum. ut dimi¬
dium. ut sesqualterum. uel sesqui tertium. et quicquid tale est: quod nisi relatum
sit ad aliud: ipsum esse non possit Magnitudinis uero alia sunt manentia. motuq carentia:
Ialia uero quȩ mobili semꝑ ratione uertuntur: nec ullis temparibus ad quiescunt: Horũ
ergo illam multitudinẽ quae per se c̃: arithmetica speculatur integritas. Illam uero quae
ad aliquid: musici modulaminis temperamenta prȩnoscunt Immobilis uero magnitudi¬
nis. geometrica notitiam pollicetur: Mobilis scientiam: astronomicȩ disciplinae peritia

Expanded text:
partibus, et quasi acervatim in unum redacta concilium, ut grex, populus, chorus, acervus, et quidquid eorum quorum partes propriis extremitatibus terminantur, et ab alterius fine discretae sunt. His, proprium nomen est multitudo. Rursus multitudinis alia sunt per se, ut tres vel quatuor, vel tetragonus, vel quilibet numerus, qui, ut sit, nullo indiget. Alia vero per seipsa non constant, sed ad quiddam aliud referuntur, ut duplum, ut dimidium, ut sesquialterum, vel sesquitertium, et quidquid tale est, quod nisi relatum sit ad aliud, ipsum esse non possit. Magnitudinis vero, alia sunt manentia, motuque carentia, alia vero, quae mobili semper rotatione vertuntur, nec ullis temporibus acquiescunt. Horum ergo, illam multitudinem quae per se est, arithmetica speculatur integritas. Illam vero, quae ad aliquid, musici modulaminis temperamenta pernoscunt. Immobilis vero magnitudinis, geometrica notitiam pollicetur. Mobilis scientiam, astronomicae disciplinae peritia
Abbreviated transcription (Latin):
atꝙ hinc si fiat infinita ꝓgressio. tales cunctos inuenuies. factiq sunt ab uno induplici ꝓportior
̃pares: Illud aut̃ non minima consideratione dignum ÷ qđ eius omis pars ab

Expanded text:
hinc si fiat infinita progressio, tales cunctos invenies. Factique sunt ab uno in duplici proportione, et omnes sunt pariter hinc si fiat infinita progressio, tales cunctos invenies. Factique sunt ab uno in duplici proportione, et omnes sunt pariter pares. Illud autem non minima consideratione dignum est, quod ejus omnis pars, ab
Abbreviated transcription (Latin):
toners fiat uso el febuisio partiũ aed mliuisibilẽ naturalit pueniat unna tẽ itt sccpor¬
auat d naniat n unuerus. habet medietatẽ goceni: hic aut̃ medietarẽ ai hie uero uta
Hure qͦo quat narius inequa partit᷑ qui binarii duplus ẽ Sed binarius uhucate meti¬
tate diuidit᷑: quȩ unotas nat᷑alit̃ singuleris non recipit sec cione luieniunero ucis tue
accedere. ut quȩc ũq eius fuerit pars. cum nomine ipso uocabuloꝙ parnerpar inueniat᷑. tũctiã
quantitate: Sed ideo mih idet᷑ hic numerus pariters uocatus qł om̃s eius partes et nomine
et quantitate pariterpares inueniant᷑: Quo aut̃ modo et nomine et quantiaie pares habeat
partes hic numerus: post dicemus : Horum autẽ generatio talis ẽ: Ab uno enim quosc ũq
in duplici ꝓportione notaueris semꝑ paresparit᷑ ꝓcreant̃: Preter hanc generationẽ ut
nascant̾ aliter in possibile ẽ: Huius autẽ rei tale denir pordinẽ descriptionis eocemplum:

Expanded text:
totiens fiat, usque dum divisio partium ad indivisibilem naturaliter perveniat unitatem. Ut 64 numerus habet medietatem 32, hic autem medietatem 16, hic vero 8, hunc quoque quaternarius in aequa partitetate dividitur, quae unitas naturaliter singularis, non recipit sectionem. Huic numero videtur accidere, ut quaecunque ejus fuerit pars, cum nomine ipso vocabuloque pariter par inveniatur, tum etiam quantitate. Sed ideo mihi videtur hic numerus pariter par vocatus, quod ejus omnes partes et nomine et quantitate pares pariter inveniantur. Quomodo autem et nomine et quantitate pares habeat partes hic numerus, post dicemus. Horum autem generatio talis est. Ab uno enim quoscunque in duplici proportione notaveris, semper pares pariter procreantur. Praeter hanc autem generationem ut nascantur aliter, impossibile est. Hujus autem rei tale videtur per ordinem descriptionis exemplum.
Abbreviated transcription (Latin):
t primũ quid sit numerus disfinienchum est: Numeris ÷ unitatũ collectio .ł. quantntatis acer¬
Quus ex unnatib profusus: Huius igitur prima diuisio ẽ in imparẽ. atq parem. Et par quidẽ
eft qui potest in equalia duo diuidi uno medio non int̾cedente Impar uero. quẽ nullus
in equalia diuidit. qđ in medio p̃dictus unus intcedat: Et haec quidẽ huius mocli diffini¬
tio uulgaris ẽ et nota . iIII. diffinitio paris et imparis secundum pytaGΟRaM

Expanded text:
et imparis. Et primum quid sit numerus diffiniendum est. Numerus est unitatum collectio, vel quantitatis acervus ex unitatibus profusus. Hujus igitur prima divisio est in imparem atque parem. Et par quidem est, qui potest in aequalia duo dividi, uno medio non intercidente. Impar vero quem nullus in aequalia dividit, quin in medio praedictus unus intercidat. Et haec quidem hujusmodi diffinitio vulgaris est et nota. CAPUT IV. Diffinitio numeri paris et imparis secundum Py
Abbreviated transcription (Latin):
suerit: alia impar inueniri q̃at : aut cũ na impar sit. alia par possit intelligi:
Impar uero numerus ẽ. qui ad quãlibet illam cdiuisionẽ ꝑ inęqualia sẽꝑ diuidiur. in

Expanded text:
fuerit, alia impar inveniri queat, aut cum una impar sit, alia par possit intelligi. fuerit, alia impar inveniri queat, aut cum una impar sit, alia par possit intelligi. Impar vero numerus est qui ad quamlibet illam divisionem, per inaequalia semper dividitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
neutra diuione uel imparitati paritas. uel paritati imparitas misceat᷑: p̃ter solũ paritatis
consiat. et ex prima duorũ quodã moclo paritate Qđ autẽ dico tale ẽ: Si enim ponatur par
numerus potest induo aequalia diuidi. ut denarius diuidit᷑ inquinos: Porro autẽ et per
in aequalia. ut idem denarius intres & septẽ : sed hoc modo. ut cum una pars fuerit di¬
uisionis par : alia qͦq. par inueniatur Et si una impar : reliqua ab eius imparitate non
discrepet. ut in eodẽ numero quiȩ denarius. Cum enĩ diuisus ẽ inquinos. ł cũ intres
et septẽ. ut rȩq. in utraq portione partes impares extiterunt. Si aut̃ ipse ł alius numer
par. diuidat᷑ in aequales. ut octonarius in .iiii. et .iiii. et ntẽ ꝑ maequales. ut idẽ octona¬
rius inquinq et tres: in illa quidẽ diuisione utrȩꝙ pares partes faciȩ sunt : In hac
utrȩq extiter̾ impares Neq umquã sieri potest ut eum una pars diuisionis par

Expanded text:
neutra divisione vel imparitati paritas vel paritati imparitas misceatur. Preter solum paritatis constat, et ex prima duorum quodammodo paritate. Quod autem dico, tale est: si enim ponatur par numerus, potest in duo aequalia dividi, ut denarius dividitur in quinos. Porro autem et per inaequalia, ut idem denarius in 3 et in 7. Sed hoc modo, ut cum una pars fuerit divisionis par, alia quoque par inveniatur, et si una impar, reliqua ab ejus imparitate non discrepet, ut in eodem numero qui est denarius. Cum enim divisus est in quinos, vel cum in 3 et in 7 utraeque in utraque portione partes, impares exstiterunt. Si autem ipse vel alius numerus par dividatur in aequales, ut octonarius in 4 et in 4, et item per inaequales, ut idem octonarius in 5 et in 3, in illa quidem divisione utraeque partes pares factae sunt, et in hacres exstiterunt. Neque unquam fieri potest, ut cum una pars divisionis par
Abbreviated transcription (Latin):
tenera ceruice mag̃r ire uiam quam monstret
eques uenaticus ex quo tempore cerumam pel¬
lem latrauerit aula. militat in siluis catulus
nunc adbibe priro pectore uerba puer nunc te
meliozibus offer. Quo semel est imbuta recens
seruabit odorem testa du et c̃.

Expanded text:
docilem cervice magister Ire viam, quam monstrat eques. Venaticus ex quo Tempore cervinam pellem latravit in aula, Militat in silvis catulus. Nunc adhibe puro Pectore verba puer, nunc te melioribus offer. Quo semel est imbuta recens servabit odorem Testa diu.
Abbreviated transcription (Latin):
nabili clunia c̃abbi inregimine s ꝯmisso: place sũmo rec¬
tou. Iue si uit a paruitate mea prudens diligentia
⁊ Diligens prudentiq ur̃a qͥd m̃ significare uidit᷑
calicis eleuatio ⁊ eꝰ repositio qͥd signi ficent illȩ cõsig¬
nationes q̃ fiunt suꝑ calicẽ ⁊ unt᷑ n extͣ q̃ p̃t̃nussa

Expanded text:
nsium abbati, in regimine sibi commisso placere summo rectori Quaesivit a parvitate mea prudens diligentia et diligens prudentia vestra, quid mihi significare videatur calicis elevatio et ejusdem repositio, quid significant illae consignationes quae fiunt super calicem et intra, et extra
Abbreviated transcription (Latin):
ħ cõ memorat᷑. qđ iosepħ ⁊ nichodemꝰ accepta li¬
centia apilato corpꝰ xp̃i & cruce d̾ posuer̃. ⁊ uen̾a¬
bilit̃ sepulture mand auer̃. Haoc Shissentio ñ res
ł diuina inspiratione dicere ualuerit.  demo¬

Expanded text:
licentia a Pilato, corpus Christi de cruce deposuerunt, et venerabiliter sepulturae mandaverunt. Haec de iis sentio, non respvel divina inspiratione dicere valuerit. De mo
Abbreviated transcription (Latin):
mulier consulenꝰ famȩ suȩ adu̾s hanc infamiã purgare
seuoluerit. romanoꝵ pontificũ xssti. leonis. exemplo edoc¬
ti cõsulimꝰ prudentie urẽ. ut scd̾m qđ fama crebescit
qͥnta manu mulieriꝰ uł septima. purgationẽ eiꝰ accipia¬
tis : qͣtinꝰ sic ilegib uĩ nõ faciatis. ⁊ cõscientie ur̃ȩ. ⁊ se¬
dando rumorẽ cõsulatid̾. Dec̾to ap̃eq ulium.¬

Expanded text:
mulier consulens famae suae adversus hanc infamiam purgare se voluerit, Romanorum pontificum Xisti et Leonis exemplo edocti consulimus prudentiae vestrae , ut secundum quod fama crebrescit, quinta manu mulieris vel septima purgationem ejus accipiatis, quatenus sic et legibus vim non faciatis, et conscientiae vestrae et sedando rumori consulatis. De caetero apud di
Abbreviated transcription (Latin):
iudñt᷑. Pret̃ illas cõsigndtiones. q̃ distincte añ istas
tbꝰ in locis frequẽtat᷑. In his enĩ spetialt̃ intendr̃ ut
illa dona qiã uocant᷑ sacrificia in xp̃i corpꝰ n⁊ sangninẽ
cõmutent  ł cõmutata salutana nob̵ efficiant᷑. Cũ aũ
panis ⁊ calix adhibito dia cono eleuat᷑. ex altatio ap̃i¬
x corꝑis incruce cõme morat᷑. Iduꝰ cũ hostia iã cõsecͣ¬

Expanded text:
ter illas consignationes quae distincte ante istas in tribus locis frequentantur. In his enim specialiter intenditur ut illa dona quae jam vocantur sacrificia, in Christi corpus et sanguinem commutentur, vel commutata salutaria nobis efficiantur. Cum autem panis et calix adhibito diacono elevatur, exaltatio Christi corporis in cruce commemoratur; quod vero cum hostia jam consecr
Abbreviated transcription (Latin):
si int̾ni uidicis aĩad u̾sio ⁊ humane fragilitatis ꝯsi¬
Satio. dilegentiꝰ attendat᷑. Cũ enĩ criminalis culpa
S linquentẽ separãs acapite ⁊ acorꝑe. rõnis ordo
ħ exigit. ut int̾nus iudex. tanto remitrat cele¬
udet in facie usq ad eo d̾ linquentes. sub peccĩ pena
etineat. donec ꝑ manifestũ penitentiȩ fructũ qͣͥ
sit penitentis affectis intelligat. ꝑint̾nũ enĩ ge¬
mitũ satis fit int̾no iudici udcirco in dilata ad¬
ed dat᷑ peccĩ remissio. cui manifesta ÷ inc̾na cõ¬
u̾sio. Aeccdła ũ q̃ occulta cordis ignorat. nõ solut
ligatũ. licet suscitatũ nͥ omonum̃to elatũ : i. pub¬
lica satis factione purgatũ. hino ÷ qd̃ aeccłia¬
emina sua cõfitentes a sac̃mtoꝵ comunione suspẽ¬
dit. ⁊ incin̾e ⁊ cilicio positos ab intitu aecđar̃ statuto

Expanded text:
si interni judicis animadversio et humanae fragilitatis consideratio diligentius attendatur. Cum enim criminalis culpa delinquentem separet a capite et a corpore, rationis ordo hoc exigit ut internus judex tanto remittat celetantum videt in facie, usque adeo delinquentes sub peccati poena detineat, donec per manifestum poenitentiae fructum, qui sit poenitentis affectus intelligat. Per internum enim gemitum satisfit interno judici, et idcirco indilata datur ab eo peccati remissio, cui manifesta est interna conversio. Ecclesia vero, quia occulta cordis ignorat, non solvit ligatum, licet suscitatum nisi de monumento elatum, id est publica satisfactione purgatum. Hinc est quod Ecclesia sua cdit, et in cinere et cilicio positos ab introitu ecclesiarum statuto