comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ eloguene uir Religiosus habitu uerbo et attu
Tastus marie qui mulierum au sortia etia
hone starum parentum ue surrum tum eẽt de
nobili genere fugrerat : hic unuis fuir Illorum
statuta ceononias q ordimiss illibata sconauerim
ꝓropter qñod toti urdim uenerandus habetur hit pa

Expanded text:
quam eloquens, vir religiosus habitu, verbo, & actu, quam eloquens, vir religiosus habitu, verbo, & actu, castus maxime, qui mulierum cōsortia etiam honestarum parentumue suarum, cum esset de nobili genere, fugiebat. Hic vnus fuit illorum qui statuta cerimoniasque Ordinis illibata seruauerunt, propter quod tot
Abbreviated transcription (Latin):
cntulir Etne omĩa diffusus in libro capłi
contmentuo. pot et de ip̃o d done dicitu ꝙ
millus suorun ut de beato manrs Cogͣi de Lecto
ut sicut intrabat uestitus etiã uestibus suis
acte stantib exrret sic silencii nocturius horis
sine Interruptione sconabat hit maguns in
e lemosinis habetur magnus q in uigilus Nam
uso ad semũ matutuns horis ecia quotidie non
deflun E t ut ueoun fatear do ix̃o uir magur
monastice zelator fernentissimus dit tum ⁊prrogayi
funi suo et in er trens Laboraret Requisitus uro
successore uocem suam editiret Cicot ignorares
tñ ueraciter et quasi poophetite Respondi dicens
Domnus pͥhannes de couobonio cepũs aintieñ uoste
pastor futurus ost uolis a deo uatus tempore hne
doctor famosissimus nam conscoirsit Euellum sune
tactetum de decius noualib qui apud nos est
uccossit in piefato officio prirris mairris domis
tacobus de mossiato detretorniu dector magis den

Expanded text:
ntulit, quæ omnia diffusius in libro Capituli continentur. Hoc etiam de ipso Oddone dicitur, quod nullus suorum, vt de beato Mauro legitur, de lecvt sicut intrabat vestitus, etiam vestibus suis attestantibus exiret. Hic silentium nocturnis horis sine interruptione seruabat. Hic magnus in eleemosynis habetur, magnusque in vigiliis. Nam vsque ad senium matutinis horis etiam quotidie non defuit. Et vt verum fatear de ipso, vir magnæ Monasticæ zelator feruentissimus. Hic cum appropinquaret fini suo, & in extremis laboraret, requisitus vt de successore vocem suam ediceret, licet ignoraret, tamen veraciter & quasi prophetice respondit, dicens, Dominus Ioannes de Borbonio Episcopus Aniciensis vester Pastor futurus est vobis a Deo datus. Tempore huius , Decretorum Doctor famosissimus. Nam conscripsit libellum siue tractatum de decimis noualibus, qui apud nos est. Successit in præfato Officio Prioris maioris domnus Iacobus de Moussiaco, Decretorum Doctor, magis doctus
Abbreviated transcription (Latin):
pancos dies in eoder collegis uite sur dr̃e clausi
clausit ixtremũ et ib̃r requie scit nñ al care
beate marie Iurta portam Librarre uninersitar
In suo tempore dnas missas quotid ianas in sacut
ditendam per dños de ordine ¶delteram uero
uororatu de uolta ⁊ connõtum Roti in ano auider
prioratu multas Reparationes fecit lam uaria
pretiosaq oonamenta toes eciam concos argenteas
tum tribus calitib argenters eidem centulit eccle¬
caciturintat un ymo quia perpetur siebat E
quod uerẽde nirandun est tum essot custos uini ot
stre tum om̃ib negociaturus eset omña tñ signo
ꝑ agobas ita ut nec furore petentur ꝓ motus net
muisꝙͣ piccibus demitus ade ulla unỹ potint uerba

Expanded text:
paucos dies in eodem Collegio vitæ suæ diem clausit extremum, & ibi requiescit ante altare beatæ Mariæ iuxta portam librariæ vniuersitatis. In suo tempore duas Missas quotidianas instituit dicendam per dominos de Ordine: alteram vero in Prioratu de Volta per Conuentum loci. In quo quidem Prioratu multas reparationes fecit. Nam varia preciosaque ornamenta, tres etiam cruces argenteas cum tribus calicibus argenteis eidem contulit Eccletaciturnitatis, imo, quia perpetuo silebat. Et quod valde mirandum est, cum esset custos vini, & fere cum omnibus negociaturus esset: omnia tamen signo peragebat, itaut nec furore petentium permotus, nec cuiusquam precibus deuictus, ad vlla vnquam potuit verba
Abbreviated transcription (Latin):
montes Racet apud el mũ iuxta cappellam sancte Dions
a parte maioris altaris Qni ualde bene cn muĩ stran
sur tempore R exit muus is hic in puerili etat
custitutus habitum sacre Religionis In prioratu d
tornaco oodinis clũm suscepit ubi sacrista extitit denda
effectus fuit. In quo officio uidel ꝓrioris mairris

Expanded text:
apud Cluniacum iuxta Capellam sancti Dionysij a parte maioris altaris, qui valde bene administrauit suo tempore. Rexit annis xvj. Hic in puerili ætate constitutus habitum sacræ Religionis in Prioratu de Tornaco, Ordinis Cluniacensis, suscepit, vbi Sacrista extitit, deindeffectus fuit. In quo officio, videlicet Prioris maioris
Abbreviated transcription (Latin):
fatieuat uñ factum ese ut in dic obitus sin psaltorm̃
mum horis diuris pro die crastina plene ꝑ so luisset
qurtidiana escolebat et ne uicio occiositaꝵ nrtaret
Reliquiũ tempus in corem es pendens ortulum sium
a fundamento ttum tun toibro toansumr hoc tñ facien

Expanded text:
faciebat. Vnde factum est vt in die obitus sui Psalterium cum horis diurnis pro die crastina plene persoluisset.quotidiana excolebat. Et ne vitio otiositatis notaretur, reliquum tempus in eodem expendens, hortulum suum a fundamentis totum cum
Abbreviated transcription (Latin):
izd Rexit aius ⁊ ⁊ euu uiro meusẽ e s diebz
O but ꝑ p C y dus septembris anno i ꝑoo
iacos apad clmũ iueta intoortũ qui inctiat gorũ
pro maiori missa doms abbas Iste Renerendis¬
abbas pater dõmis Iohannes de cossanno tr̃e¬
aurelianen eius frem̃ et ecia auũculos dicti a
et barones ꝙ̃ plures mn maguis sumꝑtib Et
cepensis
yu Ia suy donus Rohunes in magna tontordia
puusquilitate et paco Rexit conuẽtum clnm et iñ
E t in ultima sua uolinitate Regauit conuenti oñt
ibros suos tam tuus cauourci ꝙͣ cuulis
Iste ecia conuentin cempatieus pro eo quia mi strabã
poo una uice nulle francos ut ionuentus in xpem̃
munstrare teneretur in refectorio ut in domo carnũ
tempore enfrrmariorum in pra dio tuil religuese
uinm capa ciphum charitatis quilbet qualibe
die et domade Exceptis drebus quib con suome
taritas integra munstrari drebus ecia ueniori

Expanded text:
diebus. Obiit iv. Idus Septembris anno 1400. Iacet apud Cluniacum, iuxta introitum quo intrat in Chorum pro maiori Missa domnus Abbas. Iste Reuerendus Pater domnus Ioannes de Cosanno tempAurelianensem eius fratrem, & etiam auunculos dicti Re& Barones quamplures cum magnis sumptibus & expensis. Hic insuper domnus Ioannes in magna concordia, tranquillitate, & pace rexit Conuentum Cluniacensem; & in vltima sua voluntate legauit Conuentui omnes libros suos, tam Iuris Canonici, quam Ciuilis. Ipse etiam Conuentui compatiens, pro eo quia ministrabatur pro vna vice mille francos, vt Conuentus in perpetuum ministrare teneretur, in refectorio, & in domo carnium tempore infirmariarum, in prandio cuilibet Religioso vnum cyphum charitatis qualibet die hebdomadæ, exceptis diebus, quibus consueuit charitas integra ministrari: diebus
Abbreviated transcription (Latin):
ultmius illopũ de consans tastes Ioh aonnes
multaq constanteo adnersa ꝑtulu idem
S fisus penitus cõnitate cncte potemt
Contuuat reguñe possethenus enm prietate
det deut̾ ut uinat per multos Conguis annos
Quarenuuis ordo suns in cuncho melioretu
et clumatus in hune per prospera amplificoturs
Incolumen x p̃us seruet per tempora Congͣae lingna¬
Seq suos monachos et tandem gandia donsr
perpetua celi sit ualos supplicat optas¬

Expanded text:
nt castro Ioannes Multaque constanter aduersa pertulit idem. Sed fisus penitus bonitate Cunctipotentis Continuat regimen possetenus cum pietate. Det Deus vt viuat per multos longius annos, Quatinus Ordo suus in cunctis melioretur, Et Cluniacus in hunc per prospera amplificetur, Incolumen Christus seruet per tempora longa, Seque, suos Monachos, & tandem gaudia donet Perpetua cœli, sic vates supplicat opta
Abbreviated transcription (Latin):
pieditarr contra tuochos et passagm̃ ordinaur
di pm̃ denta bridada ⁊ fun assa a tristo
pie confrrmatione Reg̃le hic in frixit penas maxmas
spiritualds et temporals contra inna sores regni.
uece ptatores et fantores eormidem Quarum dila
in thesauro parisus Et coria monasterio clum¬

Expanded text:
 ordinauit. Ad ipsum beata Brigida fuit missa a Christo pro confirmatione Regulæ. Hic inflixit pœnas maximas spirituales & temporales contra inuasores regni, receptatores, & fautores eorumdem. Quarum bulla est in Thesauro Parisiis, & copia in Monasterio Clu
Abbreviated transcription (Latin):
bnt  nouas martiy  A mio iz ae
aipud el nĩu in cappella beati marciatis
I ste petius fuit iustitutus peo simnuĩ ponti fitem in
abbem̃ el nuacem hic fuit facundi ssmmus
e loquentis simꝰ scia et morib nura biliteo
adornans
Et plurnna duona fecit huic eccłe clnmn ⁊
tlmũ appropriari fecit Itom domu d escinoliis
Iem fecit orologium nõuri ꝙ ẽ in marori eccla
elum Item dedit conuentin unã magna y magr̃
uirguns marie argentea que est surra maur¬

Expanded text:
 Nonas Martij anno 1344. Iacet apud Cluniacum in Capella beati Martialis. Iste Petrus fuit institutus per summum Pontificem in Abbatem Cluniacensem. Hic fuit facundissimus, eloquentissimus, scientia & moribus mirabiliter adornatus: & plurima bona fecit huic Ecclesiæ Cluniluniacensi appropriari fecit. Item domum de Escuriolis. Item fecit horologium nouum, quod est in maiori Ecclesia censi. Item dedit Conuentui vnam magnam imaginem Virginis Mariæ, argentea
Abbreviated transcription (Latin):
Poco sancti flori i ste Renerendus patco dñs
henonus de fantrerns fuit a bbas clnm incentã¬
ꝑcoriacio diceretuo et pro dicta Rasura dedir
Barbitonsori ingr̃o uasure et sictessorib sus
poo tempore dictum officii exccoce baui tͦ lil
maguas pensas que fiebant in medro ueosus ad
noctuunos in aduentu dm̃ necuo et uigilias qm
uientiui mi seritorditer compatiens auroint I
considorans Latores qnos prior clanstoalis a¬

Expanded text:
loco sancti Flori. Iste reuerendus Pater Dominus Henricus de Fautreriis fuit Abbas Cluniacenexcoriatio diceretur. Et pro dicta rasura dedit barbitonsori magistro rasuræ & successoribus suis, qui pro tempore dictum officium exercebunt, xx. libras magnas pausas, quæ fiebant in medio versus ad nocturnos in aduentu Domini, necnon & vigilias, quæ Conuentui misericorditer compatiens amouit. Item considerans labores, quos Prioris Claustralis
Abbreviated transcription (Latin):
abbas ⁊ iꝰ confirmait pensionẽ prese plam
et diffuntores approbantomis Itdm prod tũs dñs
he nomis abbas Re parauit᷑ conductu magni stagni
quod bene constitit io so libras Item ferit domos
nouas gelimati Iem statut festum torporis
xpi et precepit illud celebrari ad instar imq
festuntatu

Expanded text:
Abbas xlj. confirmauit pensionem præscriptam, & Diffinitores approbauerunt. Item prædictus Domnus Henricus Abbas reparauit conductum magni stagni, quod bene constitit mille & quinquaginta libras. Item fecit domos nouas Geliniaci. Item statuit festum corporis Christi, & præcepit illud celebrari ad instar quinque festiuitatu
Abbreviated transcription (Latin):
ornamenta ecd̃de huit contulir itam edifitari focae
cappellam sancti marciatis ⁊tem uerepit tempore sui
Regminuuis xegem philipũ fuancie tum regmia et dnos
filus suis tum multis aliis ducib tomnitil et ꝙ̃ plirmas
uaruonibus tem acquisunt domũ que dititũ palatiũ
de teoniuis parisius  It em pororãtir que dicitus¬

Expanded text:
ornamenta Ecclesiæ huic contulit. Item ædificari fecit Capellam Sancti Martialis. Item recepit tempore sui regiminis Regē Philippum Franciæ, cum Regina, & duobus filiis suis, cum multis aliis Ducibus, Comitibus, & quamplurimis Baronibus. Item acquisiuit domum quæ dicitur Palatium de terminis Parisi
Abbreviated transcription (Latin):
refertorio. Etem po sint in clausto ⁊⁊ uolimina libroꝵ
qui tenentuo carhonis. Item ditanit et ornanu
ecclam istam preciosissimis ornament ui delicet
tasulis dalinaticꝭ tucis cappis frontalib et aliis
panus seriteis et q parib ampuelarm aogen teriou
Ad altaria prmnata positarum Item ennt es sibr̃
turoñ suy quasih teoras el possessionss quas duni
ad nõ de ba marche fita sitas apud gemuãtũ pro
anito sario suo singulis annuis die su obitus faciendo
Somuis autem yuo succossor enis diceat is libr
turon. suꝑ patronalum sancti gengul phr in stitun
et ipcopetunm conenti a ssignaui Pootepre
enia ditus yno bone memorie et peo lras suas
patentes donfirmauit ey in dir anmutosaon sui
comentus de prer̾̃ is libr habeat du plicom prtatiam
piscim Item piecopit ꝙ conentus ꝑcipiat in uinea
sita in monte Rachoti quam enne a tonstantiro
De clmi uur guise sancti gongulpi io sextaria
uinr purr Item fecit horrea Iuxta turre mobendim

Expanded text:
Refectorio. Itē posuit in claustro XXII. volumina librorum, qui tenentur catenis. Item ditauit & ornauit Ecclesiam istam preciosissimis ornamentis, videlicet Casulis, Dalmaticis, Tunicis, Capis, Frontalibus, & aliis pannis sericeis, & IX. paribus ampullarum argentearum ad altaria priuata positarum. Item emit XV. libras Turonenses super quasdam terras & possessiones, quas emit a domno de la Marche, sitas apud Giuriacum pro anniuersario suo singulis annis, die sui obitus faciendo. Domnus autem Yuo successor eius dictas XV. libras Turon. super patronatum sancti Gengulfi instituit, & in perpetuum Conuentui  memoriæ, & per litteras suas patentes confirmauit quod in die anniuersarij sui, Conuentus de prædictis XV. libris habeat duplicem pictantiam piscium. Item præcepit, quod Conuentus percipiat in vinea sita in monte Racheti, quam emit a Contantino de Cluniaco burgense S. Gengulphi XX. sextaria vini puri. Item fecit horrea iuxta turrem molendini,
Abbreviated transcription (Latin):
abbatiy elumͣ tem in sollemtate peate marut
magdalene unu purrum tum flacconib It em
statint charrtatem de uino puro q̃n a liquus monachus
morituo in mouasterio clum Itom statine octo
tereos in ca ppella beate marie de infirmaris qui
accenduntur quando uenit conuentus in dtam̃ cappecdã¬

Expanded text:
eatæ Mariæ Magdalenæ vinum purum cum flaconibus. Item statuit charitatem de vino puro, quando aliquis Monachus moritur in Monasterio Cluniacensi. Item statuit octo cereos in Capella beatæ Mariæ de infirmariis, qui accenduntur quando venit Conuentus in dictam Capella
Abbreviated transcription (Latin):
izo s facil apud clmũ intro altaria sancti u¬
et sanctorum nazarii et telsu: tste bertrañ¬
dus de
colunberiis feliis memorie facundissimus ⁊ eloquenas
et totamn ordinem ꝑ az anuos in magna pace trãin
poides Ite m uineam que ẜun ꝓ reneti paillrou
ibud perpetuo telobrando dedit Itbin acquisim
fenda de berziaco e manrte bosserro in aruina dm
henorai de aula milus et Ragm de bofferns
donicellum Item plures petias uinearum eotignas
teauso de malete et plures alias contignas cl ausi
sancti cazari Eteni acqusum abbacia de
uello loco in argona Item con stouxit de nou
mouerut de montibz in aruerura Iten pulcoai
domos et turomi apud perrona Item fecie
chandela brun de coute et de magna aula hoso
el pituris detor aunt qtem chorun angmẽtarr
s nomim fieri fetis Iem cappellam beati
ndonti et logias suptrius et iustruns et onñs domos
nouas
ean eri apporlais de turia Romana capus
pẽati ꝑhilixi a postoli el npm̃ nurro et aogento dopnta

Expanded text:
1308. Iacet apud Cluniacum inter altare sancti V& Sanctorum Nazari & Celsi. Iste Bertrandus de Columberiis felicis memoriæ facundissimus, & eloquenti& totum ordinem per XIII. annos in magna pace & tranqBordet: Item vineam quæ fuit Perreneti Paillart. ibidem perpetuo celebrando dedit. Item acquisiuit feoda de Berziaco, de Montebosserio in Aruernia, domini Henrici de Aula Militis, & Ragnerij de Bosseriis domicelli. Item plures petias vinearum contiguas clauso de Maleto, & plures alias contiguas clauso sancti Lazari. Item acquisiuit Abbatiam de Bello-loco in Argona. Item construxit de nouo manerium de montibus in Aruernia. Item pulchras domos & turrim apud Perronam. Item fecit chamberium de Cruce, & de magna aula hospitij, & picturis decorauit. Item chorum augmentauit, & nouum fieri fecit. Item Capellam beati Ludouici, & logias superius & inferius, & omnes domos nouas. Item ipse apportauit de Curia Romana caput beati Philippi Apostoli, & fecit ipsum auro & argento decenter
Abbreviated transcription (Latin):
uo prumis de poison prior sancti marte lli
siptembris anno it ⁊ s Iacel apud clmũ in ter altaria
auuer pra In crouitis suis de yuone isto pono sit mqm
hit ẽ pieto dnum Ueobi Tuba enã goli aiitus sponsi
Colima doi ecrlus ceti Langͣa muti / pes clandr sal

Expanded text:
o primus de Poyson, Prior S. Marcelli Septembris anno 1275. Iacet apud Cluniacum inter altaria de Awerpra in Chronicis suis de Yuone isto primo inquit. Hic est præco diuini Verbi, tuba Euangelij, amicus sponsi, columna Dei, oculus cæci, lingua muti, pes claudi, sol
Abbreviated transcription (Latin):
Ita ꝙ toto tp̃e uito sue futoru in conuentũ ⁊ sd mot̃
ad muuis et ctia sepe plures eisdom neccessaria pbũs
adim stoaus et aute obitum suuimi dtam eccl̃am¬
ꝑmuifie dimisit ab om̃i debito liberam et tumumũ
Reliquit muuitam. Item fecit ymagno sancti mayo

Expanded text:
ita quod toto tempore vitæ suæ fuerunt in Conuentu CXL. Monachi ad minus, & etiam sæpe plures, eisdem necessaria plenissime administrans, & ante obitum suum dictam Ecclesiam dimisit ab omni debito liberam & immunem; reliquit munitam. Item feci
Abbreviated transcription (Latin):
tempestas maxĩa/ Cecidit q Lapis grandms
quo trat coux et ymago saluatoris expressa de¬
super quoq licteris aureis scriptum Ihud nazaui
rox tuderrum et cecidit in monasterro sancti gad̃
et de aqua de qua ⁊uiuesactus est Capis tun per

Expanded text:
t tempestas maxima, ceciditque lapis grandinis, in quo erat Crux & imago Saluatoris expressa, desuper quoque litteris aureis scriptum, Iesus Nazarenus Rex Iudæorum. Et cecidit in Monasterio S. Gabrielis. Et de aqua, de qua liquefactus est lapis, inunxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
in quo sunt duo angeli Si ftrd ͦ mauta beate marr
uirgnim Item d̃ed pieces dnis dedit nobis uox scitisie
iarolus medietate Iurisditionus quã ip̃o pox he bar
apud ualtusolos. Item ennt parisins iuxta sancta
germanũ ee pratꝭ unã domut pretio duorum mhin
iboarum. Item constitit quatuor Cimaria in
quaturr angulis in el uusteo in cautrons uitrere
Iom R ecepit sumum pontifictẽ tum nõue cadama

Expanded text:
in quo sunt duo Angeli deferentes manicam beatæ Mariæ Virginis. Item ad preces eius dedit nobis Rex Siciliæ Carolus medietatem iurisdictionis, quam ipse Rex habebat apud Valenssoles. Item emit Parisiis iuxta sanctum Germanum de Pratis vnam domum precio duarum millium librarum. Item constituit quatuor luminaria in quatuor angulis in claustro, in laternis vitreis. Item recepit Summum Pontificem cum nouem Cardina
Abbreviated transcription (Latin):
pooportum sium yno ⁊ꝰ miuro diate succe ssor ems
Li beralites et Iutcgraliter Oimplouit
tem focit duo can de labra argontea ad opus marre
aitaris Item ulceũ eiogentent cum aspor sorio suo
nogenteo Edem trucent de tristallo Item caliom
aureũ cum lapidibus preciosis ad ad ufum mai
altaris tem duas magnas pelnres argcutns¬

Expanded text:
propositum suum Yuo secundus immediate successor eius liberaliter, & integraliter adimpleuit. Item fecit duo candelabra argentea ad opus maioris altaris. Item vrceum argenteum cum aspersorio suo argenteo. Item Crucem de crystallo. Item calicem aureum cum lapidibus preciosis ad vsum maioris altaris. Item duas magnas pelues argen
Abbreviated transcription (Latin):
sensꝰ disciplineq capax. hec eñi defi¬
itio ꝑ sp̃os  differencias descendẽs
uenit adapͥũ ⁊ designat plenissime. qłd
nũcupat᷑. Quã notione̾ cominu ͭ sion¬
ꝓͥo noĩe possumus dr̃e. hec isto modo
nẽ erertitioq p̾ est aĩalib cunctis. Nõ

Expanded text:
sus disciplinaeque capax. Haec enim definitio per species et differentias descendens venit ad proprium, et designat plenissime quid nuncupatur; quam notionem communi, non proprio nomine, possumus dicere. Haec isto modo ne, et exercitio praeest animalibus cunctis. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pͥuantiam otrarii eiꝰ qd̾ definitur
dũt. Bonũ e̾ qd̃ malũ ũ est. Iustũ e̾ qd̾
ĩ iustum ũ est. Et his siłia. hoc aut̃ geꝰ¬
u̾e defuntioius uti debemus cũ otra
ona sp̃es detiitionis ẽ: qͣm g̾ci¬

Expanded text:
 privantiam contrarii ejus quod definitur, dicunt: Bonum est quod malum non est. Justum est quod injustum non est, et his similia. Hoc autem genere definitionis uti debemus cum contrNona species definitionis est quam G
Abbreviated transcription (Latin):
ua urt̾ptat᷑ uita. siue ctalamitas.
siue ue. Hita: qr origo fuit nascẽdi.
salamitas ⁊ uer qr ꝓpͥuaricacionem
causa extitit moriendi. Acadendo eñ
noiũ sũpsit calamitas. Alii aut̃ dñt
ob hoc eua uita ⁊ calamitas appella
auerr sepe mulier iuro cã salutis ẽ
Sepe calamitas imortis qdꝰ e ue.¬

Expanded text:
atur vita sive calamitas sive vae. Vita, quia origo fuit nascendi: calamitas et vae, quia praevaricatione causa extitit moriendi. A cadendo enim nomen sumpsit calamitas. Alii autem dicunt: ob hoc Eva vita et calamitas appellata, quia saepe mulier viro causa salutis est, saepe calamitatis et mortis, quod e
Abbreviated transcription (Latin):
dstandinopolitano abbate qͥ ꝑi
post humanã assũptionẽ uogauit
existere de duab naturis. s solã
ĩ eo diuinã asseruit cẽ naturã. Eu

Expanded text:
Constantinopolitano abbate, qui Christum post humanam assumptionem negavit existere de duabus naturis, sed solam in eo divinam asservit esse naturam.
Abbreviated transcription (Latin):
uis ẽ ut duris carnib suꝑ adiecta ci¬
cius cocͥ cõpellat. Nascit᷑ ĩ młtis lo¬
flumꝰ mnesopotanie deꝑadiso exoriẽs
copiosissimus gemmus qui ꝑ medi¬
am babiloniã ĩ fluit. hic afrugib.
uł ab ubertate nom̃ accepit. Nam
hebraice eufrata fertilitas int̾pr.
ppesopotamiã aut̃ ĩquibdã locis
ua irrigat. sic̃ mlꝰ alerandriã. Sa¬
lustiꝰ aut̃ auctor certissimꝰ asserit.
tygrim ⁊ eufraten uno fonte mã¬
nare ĩarmenia. Qͥ ꝑ diu̾sa euutes
lougiꝰ diuidit᷑ spacio medio relie¬
to multoꝵ miliũ. que tñ t̾ra q̃ ab
ip̃is ambit᷑ mesopotanua dr̃. Ex quo
ieronimꝰ aĩaduertit alit̾ deꝑadysi
fluuꝰ qͥ radice parcatͬe montis ef¬
fusꝰ. deudens ĩ meridiẽ ip̃m adsi¬
uistrã taurũ excudit. ad dextera.¬

Expanded text:
nta est ut duris carnibus superadiecta citius coqui conpellat. Nascitur in multis lofluvius Mesopotamiae, de paradiso exoriens; copiosissimus gemmis, qui per mediam Babyloniam influit; hic a frugibus, vel ab ubertate nomen accepit. Nam Hebraice EPHRATA fertilitas interpretatur; Mesopotamiam enim in quibusdam locis ita irrigat, sicut Nilus Alexandriam. Sallustius autem auctor certissimus asserit Tigrim et Euphratem uno fonte manare in Armenia, qui per diversa euntes longius dividuntur, spatio medio relicto multorum millium, quae tamen terra, quae ab ipsis ambitur, Mesopotamia dicitur. Ex quo Hieronymus animadvertit a, qui, radice Parcohatrae montis effusus, tendens in meridiem, ipsum ad sinistram, Taurum excludit ad dextra
Abbreviated transcription (Latin):
ris regis libie filia fuit. quã iouis
ab affrica raptam cretã aduexit: it̾ci¬
am parte̾ orbis ex eiꝰ noĩe appellauit.
Iste ẽ aut̃ a genor libie filiꝰ ex quã
libia .i. affrica fert᷑ cognoĩata. Hude
aparet pͥus libiã accepisse nocabulũ.¬
postea europã. Curopa aut̃ int̾ci par¬
te orbis diuisa e̾. Incipit aflumine
tanai descendẽs ad occasũ ꝑ septẽtona¬
lem occeanũ usq ĩ fimne̾ spanie. Cuiꝰ
pars oriendał ⁊ meridiana aponto
ꝯsurgẽs. dota mari magno cingit᷑
⁊ ĩ insulis gades fiuit᷑.¬
uropa incipit sub plaga septẽtri¬
onali aflumine tanai qͣ riphei
mondes sarmatico au̾si occeano
Tanaum fluuiũ fundĩti. que preti¬
e aras ac t̾minos alexandri mag
das auget paludas qͣꝵ mim̃sa ex¬
undatio iuxta cudosũ orbem ensi¬
nũm pontũ late ĩgredit᷑. ⁊ iñuix¬
ta ostantinopolĩ longe emutunt᷑
Angustie. donec eas mare hoc est q

Expanded text:
ris regis Libyae filia fuit, quam Jovis ab Africa raptam Cretam advexit, et tertiam partem orbis ex ejus nomine appellavit. Iste autem est Agenor Libyae filius, ex qua, et Libya, id est Africa fertur cognominata. Unde apparet prius Libyam accepisse vocabulupostea Europam. Europa autem in tertiam partem orbis divisa incipit a flumine Tanai, descendens ad occasum per septentrionalem Oceanum usque in fines Hispaniae: cujus pars orientalis et meridiana a Ponto consurgens, tota mari magno conjungitur, et in insulis Gadis finitEVROPA incipit ut dixi sub plaga septentrionis, a flumine Tanai, qua Riphaei montes Sarmatico auersi oceano Tanaim fluuium fundunt, qui praeteriens aras ac terminos Alexandri Magndas auget paludes, quarum inmensa exundatio iuxta Theodosiam urbem Euxinum Pontum late ingreditur. inde iuxta Constantinopolim longae mittuntur angus
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ useꝵ ad damibiũ que  ihistiũ
dioeaut qͥ e̾ am̾idie ⁊ adoriente
duxctꝰ ponto accipit᷑ ab oriente ala¬
nia ẽ in medio dacia uͥ igothia.
dem̃ germama ẽ. uͥ plurimã parte̾

Expanded text:
de usque ad Danuuium quem et Histrum uocant, qui est a meridie et ad orientem directus Ponto accipitur ab oriente Alania est, in medio Dacia ubi et Gothia, deinde Germania est ubi plurimam partem
Abbreviated transcription (Latin):
aliena dicta suis ꝑmiscet. sic̃ solent pig¬
m̃tarii ĩpila diu̾sa mixta ꝯtund̾e. hoc
scelere accusabat᷑ mantuanus ille ua¬
des cũ qͣsdam u̾sus homeri drãfferẽs
emulis dr̃etur. ille respondit. magnaꝵ
ẽẽ uiriũ. clauã hereulis extorq̃re de

Expanded text:
aliena dicta suis permiscet, sicut solent pigmentarii in pila diversa mista contundere. Hoc scelere quondam accusabatur Mantuanus ille vates, cum quosdam versus Homeri transferens aemulis diceretur: Ille respondit: 'Magnarum esse virium clavam Herculi extorquere de
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ. Pactrie regioni ꝓpͥus amuis hactros
uocabulũ dedit partesq eiꝰ q̃ pone sũt pͥpans
iugis ambiunt᷑. q̃ adu̾se sũt ĩ die flium fon¬
tib t̾minat᷑. reliqͣ ĩ cludit occus fluuiꝰ. mutit
bnͣctria fortissimos camelos. nũepͣm attereᷤ¬
sciti fuerũt. el suoꝵ factione a sedib suis
pulsi. iuxta bracton orientis fluuiũ ꝯsode¬
runt. ex cuiꝰ uocabulo nnom̃ sortiti. huius
gentis rex fuit ⁊ oroastres: inuentor ma¬

Expanded text:
. Bactriae regionis proprius amnis Bactros vocabulum dedit. Partes huius quae pone sunt Propanisi iugis ambiuntur, quae adversae sunt Indi fluvii fontibus terminantur; reliqua includit Ochus fluvius. Mittit Bactria fortissimos camelos numquam adterenScythae fuerunt, qui suorum factione a sedibus suis pulsi iuxta Bactron Orientis fluvium consederunt, ex cuius vocabulo et nomen sortiti. Huius gentis rex fuit Zoroastres, inventor ma
Abbreviated transcription (Latin):
ad eo ut eũ uidentes fugiãt. q olfactu su¬
o cos neccat. Iam i hoĩem uł si aspiciat:
int̾nuit. Si qͥ de̾ eiꝰ aspoctu nulla aius uolãs
illic hoĩes ĩferũt cau̾nis. ĩ quib delitescunt.
itaq ea uisa fugit. quẽ illa ꝑsocͥt᷑ noccidit¬

Expanded text:
a ut eum videntes fugiant, quia olfactu suo eos necat. Nam et hominem si aspiciat, interimit. Siquidem ab ejus aspectu nulla avis volans inferunt homines cavernis, in quibus delitescunt. Itaque ea
Abbreviated transcription (Latin):
dere grauat᷑. Basilice pͥus uocabant᷑ regũ
habitacła: uude ⁊ uom̃ hũt. Nam basileus
rer ⁊ basilice regie habitaciones. Nũc aut̃ idõ
diuiua tẽpla basilice noĩant᷑: qr ibi regi
oĩum deo cultus. ⁊ sacͥcicia offeriuit᷑. Basi¬

Expanded text:
corporaliter. Basilicae prius vocabantur regum habitacula, unde et nomen habent. Nam basileus rex, et basilicae regiae habitationes. Nunc autem ideo divina templa basilicae nominantur, quia ibi regi omnium Deo cultus et sacrificia offeruntur. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
ficãcio e̾ ita. In uocato eñi deo descendit sp̃c
sc̃s de celis. n medicatis aqͥs sc̃ificat eas¬
de semet ip̃o. iacipiũt uim purgacionis ut
ĩeis caro naĩa delictis ĩqͥnata mundetur
arabas: filiꝰ magistri eoꝵ ⁊ absq dubio
iudeoꝵ magistri qͥ ẽ diabolus. homicidi¬
oꝵ auctor. q usq hodie regnat ĩ eis. Rarach:

Expanded text:
ficatur et animus. Invocato enim Deo descendit Spiritus sanctus de coelis, et medicatis aquis sanctificat easdem, ex ipso accipiunt vim purgationis, ut in eis caro et anima delictis coinquinata mundetur. st filius magistri eorum, procul dubio Iudeorum, magistri, qui est diabolus homicidiorum auctor, qui usque hodie regnat in eis. B 29 BAR
Abbreviated transcription (Latin):
Ralsamũ ẽ arbor ip̃a. Opobalsamũ: suecꝰ
colectus ex arbore. Iam opo dr̃ suceus
Probacio autẽ̾ balsami ut dieit pliuius
hec ẽ qd̃ si ꝯtra sole̾ ferat᷑ ⁊ corruptũ ñsit:
manũ ferentis exurit. Ralteũ: cingulũ¬
eo signa dependent admonstrand̾ legioĩs
militaris sũmama. sex miliũ sexcentoꝵ
ex quo num̾o ⁊ ip̃i ꝯsistũt. Uñ ⁊ balteus dr̃¬

Expanded text:
alsamum est arbor ipsa, opobalsamum sucus collectus ex arbore. Nam opo dicitur sucus. Probatio autem balsami, ut dicit Plinius, haec est, quod si contra solem feratur et corruptum non sit manum ferentis exurit. Inter tuueo signa dependant ad demonstrandam legionis militaris summam, id est sex milium sescentorum, ex quo numero et ipsi consistunt. Unde et balteus d
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sũt duo oppida. Maior tarraconẽ spame
iuutate̾. minor barcinanã. ĩ septẽtrionẽ
u̾sus dtͣ se hñt maiori subiacent n ĩsula
bosus deiude ab oriente sardina. ab aq̃lone
mare gallicũ. ameridie ⁊ affrico maur¬
tanieũ pelagꝰ ab occasu hiberieũ pelag̾
asrosados ⁊gennaside maior ⁊ minor ñde
n⁊ eas uulgo maioricã ⁊ minoricã nũcupãt.
Iuhis pͥmũ ĩ sulis ĩuenta ẽ fuuidi. qͥ lapi¬
missa. ⁊ fundibalũ. Yirgiliꝰ. Calearis u̾bere¬

Expanded text:
insunt bina oppida, maior Tarraconam Hispaniae ciuitatem, minor Barcilonam septentrionem uersus contra se habent. maiori subiacet insula Ebusos. deinde ab oriente Sardiniam, ab aquilone mare Gallicum, a meridie et Africo Mauretanicum pelagus. ab occasu Hibericum pelagus inor, unde et eas vulgus Maioricam et Minoricam nuncupant. In his primum insulis inventa est funda, qua lapimissa, fundibalum. Virgilius ‘Balearis ver
Abbreviated transcription (Latin):
titi sũt eciã latissimis collib ꝓpaga¬
ta e̾.Sciepe similis uitis. foliis siłis ru¬
te. s albidiorib sẽꝑq manẽtib arbor
autẽ baisamũ lignũ eiꝰ xplobalsamũ.
fructus siue sem̃ carpobalsamũ succꝰ opo¬
balsamũ qd̃ ideo cũ adiectione sig̃cat᷑. eo
qd̃ ꝑcussus ferreis ungulis cortex ligni
ꝑcai̾mas erumi odoris gudta distillat.
Cau̾na eñi greco sermone ope dr̃. Cuius
guitã adult̾ant admixto eypͥno oleo uł
melle. s sinc̾es ꝓbat᷑ a melle sicũ lacte coa¬
gulau̾it. ab oleo si ĩstillatꝰ aque aut ad¬
nuxtꝰ facile fu̾it resolutus. Pret̾ea ⁊ silanee
uestes ex ip̃o pollute ñ maculant᷑. adult̾atꝰ
qͥde̾ neq cũ lacte coagulat᷑: iut oleũ ĩ a¬
quam suꝑnat᷑ ⁊ uestem maculat. Palsama
autẽ si pura su̾int: tantã uim hñt. ut si
si sol ĩ canduerit sustineri ñ possĩt. Ruca

Expanded text:
titi sunt, etiam latissimis collibus propagata est, stirpe similis vitis, foliis similis rutae, sed albidioribus semperque manentibus. Arbor autem balsamum, lignum eius xylobalsamum dicitur, fructus sive semen carpobalsamum, sucus opobalsamum. Quod ideo cum adiectione significatur, eo quod percussus ferreis ungulis cortex ligni per cavernas eximii odoris guttam distillat; caverna enim Graeco sermone ὀπὴ dicitur. Cuius guttam adulterant admixto Cyprino oleo vel melle. Sed sincerus probatur a melle si cum lacte coagulaverit, ab oleo, si instillatus aquae aut admixtus facile fuerit resolutus, praeterea et si laneae vestes ex ipso pollutae non maculantur. Adulteratus quidem neque cum lacte coagulat et ut oleum in aqua supernatat et vestem maculat. Balsama autem si pura fuerint, tantam vim habent ut, si sol excanduerit, sustineri in ma
Abbreviated transcription (Latin):
areu iacuit᷑. Balista gen̾ torm̃ti abemit¬
dendo iacula dicta. bali eñi grece emit̃te
ni iaeit hastas isara. Inde ⁊fundibalus.
qͣsi funda emittẽs. Contͣ hastã testudõ
ialet. Series eñi fit armoꝵ mibonib int̾

Expanded text:
A aADRV3 balista genus tormenti ab emittendo iacula dicta: balin enim Graece mittere vi iacit aut hastas aut saxa. Inde et fundibalus, quasi fundens et emittens. Contra balistam testudo valet: series enim fit armorum umbonibus inter
Abbreviated transcription (Latin):
cõpactus fossa extrinsecus late patẽs uice a¬
amuis circũfluit. afronte muroꝵ centũ por¬
te eree. ꝓp̃a aute̾ latitudo ĩ ꝯsũmacione pin¬
naꝵ utroq lat̾e habitacłis defensoꝵ equedis¬
positis. media int̾capedine sui uinctas qͣdri¬
gas capit. Doniꝰ intͥnsecꝰ quat geminas ha¬
bidaciones minaci ꝓceritate mirabiles. Ra
regina assyrioꝵ. ampliauit. nurũq eiꝰbitu¬
mine ⁊ cocto lat̾e fecit. yocabulũ aute̾ sũpsit
a ꝯfusione: eo qd̃ ibi ꝯfuse sint ate ꝑmixte lĩ¬

Expanded text:
compactus, fossa extrinsecus late patens, vice amnis circumfluita fronte murorum; centum portae aereae. Ipsa autem longitudo in consumatione pinnarum, utroque latere habitaculis defensorum aeque dispositis, media intercapidine vicinas quatrigas capit; domos intrinsecus quater geminae, habitationes minaci proceritate mirabiles. Haregina Assyriorum ampliavit, murumque urbis bitumine et cocto latere fecit. Vocabulum autem sumpsit a confusione, eo quod ibi confusae sint atque permixtae lin
Abbreviated transcription (Latin):
dumuꝰt : dñ rursus sol a sũmo celo descẽ.¬
dens ifriungit estuũ multidins. ⁊ paulit¬
ꝑ prelato ac deposito calore p̾stat tõꝑiem.
soefute dẽpestate uentoꝵ ⁊i turbine ꝓcella
graues morbos ht̃: unde ⁊ tũc oĩa folia
arboꝵ defluũt. Ut aute̾ autũnꝰ abundet
morbis. f aeit hoc ofiuiũ caloris. ⁊ frigoris

Expanded text:
tumnus est, dum rursus sol, a summo coeli descendens, infringit aestuum magnitudinem, et, paulisper relaxato ac deposito calore, praestat temperiem, sequente tempestate ventorum, et turbine procellarum, graves morbos habet. Unde et tunc omnia folia arborum defluunt. Ut autem autumnus abundet morbis, facit hoc confinium frigoris et caloris
Abbreviated transcription (Latin):
pĩcire ht̃ aut̾ longa cormia serte figu
dr̃ grece hericine hñs uirgulta subtili¬
a atot ꝓlixa. ueniens autẽ incipit corni¬
b suis luidere ad hericinã. ⁊ dũ ludit ob¬
ligat cormia sua adhericinã uirguttis
ei Cum aut̾ duu pugnãs liberare se ũ
roisent exclamat noce magna. Tunc au

Expanded text:
igurdicitur graece herecine, habens uirgulta subtilia atque prolixa; ueniens autem incipit ludere cornibus suis ad herecinam; et dum ludit, obligat cornua sua in uirgultis eius. Cum autem diu pugnans liberare se non possit, exclamat uoce magna;
Abbreviated transcription (Latin):
duo sonare uideant᷑. labdascismꝰ eꝰ: uł si pro
gius ꝓferimꝰ. qd̃ otͣcta ẽ. Iam unũ largius:
duo exiliꝰ ꝓferre debennis. Collisio e̾: quociõs
nouissume sillabe finis ĩ alt̾ius ẽ. pͥncipio ẽ
ut matertera. uł mater t̾ra. łarbarus: malꝰ

Expanded text:
duo sonare videantur. Labdacismus est, si pro duo sonare videantur. Labdacismus est, si pro gius proferimus. Quod contra est; nam unum largius, duo exilius proferre debemus. Conlisio est, quotiens novissimae syllabae finis in alterius principio est, ut 'ma
Abbreviated transcription (Latin):
barbarismꝰ uocat᷑. Quando ĩmetro: metaplas¬
mus dr̃. Rarbarisinus autẽ fit scͥpto ex ꝓ¬
nũciacione. Scripto: quatͥor modis. Sicͥs
ĩu̾bo litt̾am uł sillabam dicat. mutet. tͣns¬
mutet. uł minuat. Pronũciacione autẽ
siꝙ longa siłlaba breuis ponat᷑. aut ꝓbre
un louga. ꝑ tonos: si accentꝰ ĩ alia siuaba
cõmutet᷑. ꝑ aspiracionẽ: si adiciat᷑.h. litt̾a
ubi ñ debet aut detrahat᷑ ubi ẽẽ oportet. ꝑ
hiatũi quociens ĩ ꝓnũciacione scindit᷑ u̾sus
anteꝙͣ cõpleat᷑. siue quociẽs uocalis uocalẽ
seqͥt᷑. yt muse aouides. fit barbarismꝰ. inne
tacisinos. ⁊ iotacisinos. i labdacismos. Me¬
lacismꝰ ẽ quociens. in. litt̾am uocalis secͥtur
ut bonũ aurũ. iustũ amicũ. S hoc uiciũ
aut suspensione .i. litt̾e aut detractione
uitamꝰ. Iotacisimis ẽ: quociẽs ĩ iotha littepa
duplicat᷑ sonꝰ ut troia. iaia. ubi eaꝵ litt̾aꝵ
a deo exilis erit ꝓnũciacio ut unũ iotha ñ

Expanded text:
barbarismus vocatur; quando in metro, metaplasmus dicitur. Barbarismus autem fit scripto et pronuntiatione. Scripto quattuor modis: si quis in verbo litteram vel syllabam adiciat, mutet, transmutet, vel minuat. Pronuntiatione autem si pro longa syllaba brevis ponatur, aut pro vi longa. Per tonos, si accentus in alia syllaba commutetur. Per aspirationem, si adiciatur H littera ubi non debet, aut detrahatur ubi esse oportet. Per hiatum, quotiens in pronuntiatione scinditur versus antequam conpleatur, sive quotiens vocalis vocalem sequitur, ut 'Musae Aonides'. Fit barbarismus et per motacismos, iotacismos et labdacismos. Motacismus est, quotiens M litteram vocalis sequitur, ut 'bonum aurum', 'iustum amicum'; sed hoc vitium auvitamus. Iotacismus est, quotiens in iota littera duplicatur sonus, ut 'Troia', 'Maia'; ubi earum litterarum adeo exilis erit pronuntiatio, ut unum iota, non
Abbreviated transcription (Latin):
urbẽ a uembroth gigante fundatã. a m¬
no. uł semiramide reparatã multi ꝓdide̾
hec campi planicie undiq ꝯspicua. na¬
tura loci letissima. castroꝵ facie menib
parib ꝑ quadrũ disposita. Muroꝵ eiꝰ uix
credibilis relatu firmitas ⁊ magnitu
do .u latitudiue cubitoꝵ qͥngenta. altitu¬
dine qͣter centũ. Ceterũ ambitꝰ eius q̃drĩ¬

Expanded text:
em a Nembroth gigante fundatam, a Nino vel Semiramide reparatam, multi prodidere. Haec campi planicie undique conspicua, natura loci laetissima, castrorum facie moenibus paribus per quadrum disposita; murorum ejus vix credibilis relatu firmitas et magnitudo, id est, latitudine cubitorum quinquaginta, altitudine quater tanta, caeterum ambitus ejus tr
Abbreviated transcription (Latin):
dusse legis inposteꝵ. pͥncipiũ gͦ dier:¬
uox dei c̃. fiat lux. ⁊ fc̃a e̾ lux fiis dier
uesꝑa ẽ. Etiã seq̃ns dres: ex noctis fine
mo uocauit luce̾ diei ⁊ scd̃o uocauit
tenebras nocte̾. preclare ⁊̃ unũ ñ pͥmũ
dieꝰ dixit.Nã secuturo scd̾o ⁊ tereio q
deinceps reliqͥs pͥmũ potuit dr̃e.¬

Expanded text:
tuisse legis in posterum. principium ergo dieituisse legis in posterum. principium ergo dieiuox dei est: fiat lux. et facta est lux. finis diei uespera est. iam sequens dies ex noctis fine  diem primo uocauit lucem et secundo uocauit tenebras noctem. praeclare etiam unum, non primum diem dixit; nam secuturo secundo et tertio die et deinceps reliquis p
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uesꝑe imane dies unus.
uerunt aliqͥ cur pͥmũ uesꝑũ pt̾ea
maue scͥptura memorau̾it. ne forte
uoctẽ pͥuseim die̾ sigc̃are iuideat᷑. nec
ad u̾tunt pͥmo qd̾ p̾miserit die᷑ diee᷑¬
do iuocauit d̾s lucẽ die̾ itenbras uo¬
cauit noctẽ. deiñ qd̃ uesꝑ fius diei sit
umane finis uoctis. Ergo ut p̾rogati
uã ⁊ pͥmatũ nouidatis d̾ei daret. pͥus
tine̾ diei sig̃cauit. ptꝰ quẽ socuta nox
ẽẽt. Nem̃ ptꝰ ea fine̾ noctis adiuuxit.
Eo uses ãd uocte̾ diei scͥptura antefer¬
re ũ potuit. ut idiei moctis cẽꝑa diei
appelaciõe ꝯcluserit: itaqͣm pͥneipalis
auctoritatẽ uoĩs uendicau̾it ⁊ihãc sc̃p¬
ture ẽẽ ꝯsuediue̾. ut pociori aꝓpellaci¬
one deputẽt. freq̃ntib ex emplis ꝓba¬
mus. Si qͥde̾ ⁊ iacob dixit. Dies uite
mee: pusilli ⁊ magͥni. Et it̾ui oẽs dig
iute mee. ⁊dauid posuit dies annoꝵ
meoꝵ ñ dixit moctes Nũ adu̾timus
ea q̃ nũc ĩ sp̃e historie tradunt᷑ ium sta¬

Expanded text:
 est mane, dies unus. quaerunt aliqui, cur prius uesperum, postea mane scriptura memorauerit, ne forte noctem prius quam diem significare uideatur. nec aduertunt primo quod praemiserit diem dicendo: et uocauit deus diem lucem et tenebras uocauit noctem, deinde quod uespere finis diei sit et mane finmatus natiuitatis diei daret, prius finem diei significauit, post quam secutura nox esset, deinde postea finem noctis adiunxit. eo usque autem noctem diei scriptura anteferre non potuit, ut et diei et noctis tempora diei appellatione concluserit et tamquam principalis auctoritate nominis uindicauerit. et hanc scripturae esse consuetudinem, ut potiori appellationem deputet, frequentibus exemplis probamus, siquidem et Iacob dixit: dies uitae meae pusilli et mali et iterum: omnes dies uitae meae et Dauid posuit: dies annorum meorum, non dixit et noctes, unde aduertimus ea quae nunc in specie historiae traduntur uim sta
Abbreviated transcription (Latin):
oliiularia insũmis laterib na¬
uiũ loca cõcaua ꝑ que enment
ueni. dicta credo qd̾ sit̃ similialati¬
bulis eolumbaꝵ ĩ eiͥb nditicaut.so¬
ꝯu̾saciones colores mutent auesi
mansuete n ĩ hominũ multitudĩe
ꝯu̾santes. ac sine felle. quas anticͥi
tieners nũcupabaant. eo qd mdos
frequetant. ⁊ osculo amoro ⁊cipiut.

Expanded text:
olumbaria in summis lateribus navium loca concava per que eminent remi, dicta credo quod sint similia latibulis columbarum in quibus nidificant.conversiones colores mutent; aves mansuetae, et in hominum multitudine conversantes, ac sine felle; quas antiqui Venerias nuncupabant, eo quod nidos frequentant, et osculo amorem concipiant.
Abbreviated transcription (Latin):
euos greci comos uocant siue acomera¬
cione. Solebant eñi post cibũ hoĩes adens
audieudos neuire. S comiei pͥuatoꝵ ho¬
urinũ p̾dicant acta. uagiei u̾o res pub¬
ucas ⁊ regũ hystorias. Ite tragicoꝵ ar¬
gum̃ta. ec reb lutuosis. Comeoꝵ ex
eptiterũt. ut plautus. aetuis. serenet
carpiuit᷑. ut flacus ꝑsius. uiuenał. uł
alii. hii eñi ii̾isoꝵ delecta corrip̃t.
nec uetabat᷑ eis pessimũ quẽq dese̾¬
bere nes cuiuilibet peccata moresq
reꝑhend̾e. iuide ⁊ nudi pingiuit᷑ eos¬

Expanded text:
commessatione. Solebant enim post cibos, homines ad eos audiendos venire. Sed comici privatorum hominum predicant acta. Tragici vero respublicas, ac regum historias. Item tragicorum argumenta ex rebus luctuosis sunt. Comicorum ex extiterunt; ut Plautus, Actius, Terentius: carpuntur, ut Flaccus, Persius, Iuvenalis vel alii. Hi enim universorum delicta corripiunt, nec vitabatur eis pessimum quemque describere, nec cuilibet peccata moresque reprehendere. Unde et nudi pinguntur, eo
Abbreviated transcription (Latin):
olere dicim᷑ hoĩes quos honorifi¬
ca uł recordacione uł p̾sencia fer¬
q̃ntamus. Nec solũ ea qͥb nos reli¬
coli. Nam ex hoc u̾bo ⁊ agͥcole ⁊ colo¬
ui nincole uoeant᷑. ⁊ ip̃os deos ñ ob̾
aliud appellant celicolas nͥ qd̾ celũ
colant. ñ utiei uen̾ando. s ĩ habitã¬
sic̃ appellant᷑ coloni qui ꝯdicionẽ de¬
lent genitali solo ꝓpt̾ ag̾culturam
sub dũo possessoꝵ. s sieꝰ ait eidã lati¬
ni eloquii magnus auctor. Irbs
auticria fuit tyrii tenuere coloni
ab a ĩcolendo em̃i eolonos uocauit.

Expanded text:
olere homines, quos honorifica vel recordatione vel praesentia frequentamus. Nec solum ea quibus nos reliibentur coli. Nam ex hoc verbo et agricolae et coloni et incolae vocantur. Et ipsos deos non ob aliud appellant coelicolas, nisi quod coelum colant; non utique venerando, sed inhabitansicut appellantur coloni, qui conditionem debent genitali solo propter agriculturam sub dominio possessorum, sed, sicut ait quidam Latini eloquii magnus auctor : Urbs antiqua fuit, Tyrii tenuere coloni. Ab incolendo colonos vocavit,
Abbreviated transcription (Latin):
des. sdloni sũt cultores aduene. dieti
a cultura ag sũt eiũ aliunde uenie᷑.¬
dos ado alienũ dgrũ locatũ colentes
ac debeutes ꝯdicione genital solo
art agͥ eultura sub dñio posessoris
⁊ ec cĩd his locatus c̃ fundusudloni¬

Expanded text:
e. Coloni sunt cultores advenae, dicti a cultura agri. Sunt enim aliunde venientes atque alienum agrum locatum colentes, ac debentes conditionem genitali solo propter agri culturam sub dominio possessoris, pro eo quod his locatus est fundus
Abbreviated transcription (Latin):
lia. Climar ẽ gradacio cũ ab co u̾bo q¬
seusus suꝑior t̾minat᷑. i ferior incipiat.
de de hinc qͥsi ꝑ gradus dicendi ordo
seruatᷤᷤ ut e̾ illud affyicam. Exunocẽ¬
eia nasert᷑ dignũas. et digiite honor
ephonore unꝑiũ. ex imꝑio ubertas.

Expanded text:
t'. Climax est gradatio, cum ab eo, quo sensus superior terminatur, inferior incipit, ac dehinc quasi per gradus dicendi ordo servatur, ut est illud Africani: 'ex innocentia nascitur dignitas, ex dignitate honor, ex honore imperium, ex i
Abbreviated transcription (Latin):
bitͥum humane uoluntatis uocabła
acceꝑunt. Sũt aut̃ echmologie uo¬
qr sit ex humo. aut exꝯtͣrio ut ala¬
uando lotus. dũ lotũ sit mundũ. et
lucus qz ũbra opacus paꝵ luceat.
Qdam ĩ fc̃a sũt ex nominũ d̾iuatiõe
ut a prudẽtia prudẽs. q̃dam ⁊̃ ex uo¬
lidate garrulꝰ. qͥdã ex gͥca echimolo¬
gia orta  declinata sũt ĩ latinũ ut
urbiũ fluminũ traxert uocabula.

Expanded text:
bitrium humanae voluntatis vocabula acceperunt. Sunt autem etymologiae noquia sit ex humo; aut ex contrariis, ut a LAVANDO lutum, dum lutum non sit mundum, et lucus, quia umbra opacus, parum luceat.facta sunt ex nominum derivatione, ut a PRUDENTIA prudens. Quaedam eLITATE graculus. Quaedam ex Graeca etymologia orta, et declinata sunt in Latinum, ut urbium, fluminum traxerunt vocabu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ qua hõis ꝑsonã fingimꝰ ꝓ ex pͥmẽ¬
dis affectib etatis studii. fortune. leti
cie. sexus meroris. audatie. Nã cũ pira¬
te ꝑsona suscunt᷑. audax. ab rupta. te¬
ticirustici: ⁊ philosophi diu̾sa or̃o dicen¬
da est. Alit̾ em̃ loqͥt᷑ gaudio affectus.
alit̾ uuln̾atꝰ. In quo gen̾e dictionis il¬
la sũt maxime cogitanda qͥs locit᷑.
⁊ ap̃d quẽ. ⁊ dequo . ⁊ ubi. ⁊ quo tẽꝑre
Quid egerit. qͥd aucturus sit. aut q ͥo
pati possit si hec ꝯsulere neglexerit:¬

Expanded text:
in qua hominis personam fingimus, pro exprimendis affectibus etatis, studii, fortune, sexus, letitie, meroris, audacie. Nam cum pirate persona suscipitur, audax, abrupta, terustici et philosophi diversa oratio dicenda est, aliter etiam loquitur gaudio affectus, aliter vulneratus; in quo genere dictionis illa sunt maxime cogitanda, quis loquatur et apud quem et de quo et ubi et quo tempore; quid egerit, quid acturus sit, aut quid pari possit, si hec consulta neglexerit
Abbreviated transcription (Latin):
de nenro raculis dimicant. Intellectu
ardemoria multa iugent. Gregati
ĩcedunt. moduq quo ualent saltant
onutẽ fugiũt. adusi eoeunt. Qu aur
parturiũt ĩ acͥs uł ÷ sulic fetꝰ oi
ab eis implicati necant᷑. Biennio a
portant fetꝰ. nuec ampliꝰ qͣui semel giͣ¬
gnũt. nec plures s dm̃ iiũ. ħ uunt
aut̃ annos crecentos. apd̃ sola iudiã

Expanded text:
aculis dimicant. Intellectu autem et memoria multa vigent, gregatim incedunt, motu quo valent salutant, murem fugiunt. Aversi coeunt, quando autem parturiunt in aquis ab eis impliciti necantur. Biennio autem portant fetus, nec amplius quam semel gignunt; nec plures, sed tantum unum. Vivunt autem annos trecentos. Apud solam Africa
Abbreviated transcription (Latin):
nitidus. Flectrũ qd̃ ẽ uaturale eiꝰ¬
modi nature e̾. ut ĩ iuiuio ⁊ ad lu¬
mina clariꝰ cũctis metallis fulge¬
at i uenenũ ꝓdat. Nam si eo uene¬
nũ ĩfuidas stridorem edit. ⁊ colores
uarios ĩ modũ arcus celestis enut¬

Expanded text:
t. Electrum, quod est naturale, ejusmodi naturae est, ut in convivio et ad lumina clarius cunctis metallis fulgeat, et venenum prodat. Nam si eo infundas venenum, stridorem edit, et colores varios in modum arcus coelestis emit
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o sententia ꝓmit᷑ ꝑ qͣm tumłtuo se tur¬
be seditio cõpͥmat᷑. ⁊ cũ multi diu̾sa sen¬
ciant. ꝑ ꝯcionantis rationẽ aduam
sentendiã ꝑducunt᷑. hic gͥ lber iccͥco
⁊cionator dr̃. cir salomon ĩ eo qͣiͣ tumul¬
tuantis sen̾sũ turbe suscepit: ut ea ꝑĩ

Expanded text:
 sententia promitur, per quam tumultuosae turbae seditio comprimatur, et cum multi diversa sentiant, per concionantis rationem ad unam sententiam perducuntur. Hic igitur liber idcirco Concionator dicitur, quia Salomon in eo quasi tumultuan
Abbreviated transcription (Latin):
inder future dẽpestatis ac tͣnqͥllaitatis
cũ ꝓ cellam uentoꝵ p̾senserit. calculũ
ualidũ arripit. eũq uelut saburram
uehit  tamcyͣ anchorã trahit ne eycu¬
s alieno stat ⁊ eregit᷑ pond̾e. Quo ĩdicio:
uaute uelut signũ future ꝑturbatioĩs
capessũt.⁊ sͥ p̾cauent ne eos imꝑatos
turbo inꝑpuisus ĩueniat. Echuiꝰ iste t̾re¬
nus. quẽ uulgo ericiũ uscant. si qͥd iu¬
sidiaꝵ p̾senserit. spinis suis claudit᷑ atei
ĩ sua se arma colligit ut qͥcũq eũ ꝯtĩ
gend̾ putau̾it uuln̾et᷑. s clemes echinꝰ
futuri pͥuidẽs gẽminas sͥ respirandi
uias munil. ut qñ boreã futurũ col¬
tho cognou̾it detegi aeris nubila: ad
septẽtͥonale̾ se oferat. ut flatꝰ declinet
dobliquos. ⁊ eregione nocit᷑nos. Echi¬

Expanded text:
index futurae tempestatis aut diuersisque cum procellam uentorum praesenserit, calculum ualidum arripit eumque uelut saburram uehit et tamquam ancoram trahit, ne excused alieno stabilit et regit pondere. quo indicio nautae uelut signum futurae perturbationis capessunt et sibi excitet, ne eos inparatos turbo inprouisus inueniat. qui mathematinus, quem vulgo ericium vocant, si quid insidiarum praesenserit, spinis suis clauditur, atque in gendum putauerit uulneretur. idemque echinus futuri prouidens geminas sibi respirandi uias munit, ut quando boream flaturum nutnoto cognouerit detergi aeris nubila, ad septentrionalem se conferat, ut flatus declinet obuios et e regione nocituros.