comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bus dm̃: miscđiam dñi subuenire.
Non ẽ. enĩ uolentis neq currentis.:
sed miserentis dĩ. Et nisi dñs ȩdifica
uerit domũ. ⁊custodierit ciuitatẽ.
in uanũ uigilauit qui ȩdificat. ⁊cus¬
todit eã. Ipse enĩ uirtutẽ tribuet
ut faciamus fortitudinẽ. ⁊ possimꝰ
dicere fortitudo mea.⁊ auxiliũ meũ¬
⁊ refugiũ. in die malorũ meorũ. Quȩ
inp̃senti loco ñ ꝓuitiis atq peccatis:

Expanded text:
bus Deum, misericordiam Domini subvenire. bus Deum, misericordiam Domini subvenire. Non est enim volentis, neque currentis, sed domum, et custodierit civitatem, in vanum vigilat qui aedificat et custodit eam . Ipse enim virtutem tribuet, ut faciamus fortitudinem, et possimus dicere: Fortitudo mea et auxilium, et refugium meum in die malorum meorum . Quae in praesenti loco, non pro vitiis atque pec
Abbreviated transcription (Latin):
Iuidex domui isrł. retribuet nobis se¬
Icundũ miscdiam suã. ⁊ scđm multitu¬
dinẽ iustitiȩ suȩ. Finito ut nos arbit᷑¬
mur primo. ut pleriq estimant sedo
saluatoris aduentu. in quo subaudit᷑
iudicantis immo pugnantis uox. qui
& popłi sui aduersarios trucidans
eruentꝰ uictorq describit᷑: Incipit ali¬
propħa loquit᷑. enarrans beneficia
in se dĩ. ⁊ sui cordis duritiã: Ob quã
⁊ ierłm incendio. ⁊ isrł captiuitate
traditus sit. Quod iudei. ad babilo¬
nia refer̃ tempora. Nos aut̃ ordine
⁊ ratione monstrauimꝰ de p̃senti diei
tempore. in quo romanis seruiunt:⁊
excluso ispł gentiũ turba successit.
Curramꝰ igitur ꝑsingula orationis men¬
bra: ⁊ ea ne laciniosa sit expositio bre¬
uit̃ disseramꝰ. Pressus pondere malo¬
rũ in nullo alio nisi in dĩ miscđia spẽ
habeo: qui facit miscđiam in milia
diligentib se. ⁊ extendit miscdiam
suã his qui cognoscunt eũ. Ex quo
ostenditur diligentib ⁊ cognoscenti¬

Expanded text:
us domui Israel, retribuet nobis secundum misericordiam suam, et secundum multitudinem justitiae suae. Finito, ut nos arbitramur primo, ut plerique aestimant secundo Salvatoris adventu, in quo subauditur, judicantis, immo pugnantis vox, suosque et populi sui adversarios trucidantis, cruentus victorque describitur: incipit aliPropheta loquitur, enarrans beneficia in se Dei, et sui cordis duritiam, ob quam et Jerusalem incendio, et Israel captivitati traditus sit. Quod Judaei ad Babylonica referunt tempora. Nos autem ordine et ratione monstravimus, de praesenti dici tempore, in quo Romanis serviunt, et excluso Israele, gentium turba successit. Curramus igitur per singula orationis membra, et ea, ne laciniosa sit expositio, breviter edisseramus. Pressus pondere malorum, in nullo alio nisi in Dei misericordia spem habeo; qui facit misericordiam in millia diligentibus se, et extendit misericordiam suam his qui cognoscunt eum. Ex quo ostenditur, diligentibus et cognoscenti
Abbreviated transcription (Latin):
sua. ⁊ indignatio eius quȩ erat cont᷑
aduersarios dĩ. popłm liberaret. Siue
eruit credentes in brachio suo: furorẽ
suũ ultrir ñ distulit. Dedux̃q sangui
ri interp̃tes contionẽ transtulerunt:
Qui om̃i studio nitebant᷑ ut unctũ
popłm ñ dimicterent. Miserationũ
dñi recordabor: laudẽ dñi suꝑ om̃ib
quȩ reddidit nobis dñs. ⁊ suꝑ multitu¬
dinẽ bonorũ domui isrł quȩ largitꝰ ẽ.

Expanded text:
sua; et indignatio ejus quae erat contra sua; et indignatio ejus quae erat contra adversarios, Dei populum liberaret. Sive eruit credentes in brachio suo, et furorem suum ultra non distulit: deduxitque sanguri interpretes, contentionem transtulerunt; qui omni studio nitebantur, ut vinctum populum dimitterent. Miserationum Domini recordabor; laudem Domini super omnibus quae reddidit nobis Dominus, et super multitudinem bonoru
Abbreviated transcription (Latin):
redemptionis meȩ uenit. De qͦ ⁊ supra
legimꝰ in bonã partẽ: p̃dicare annũ dñi
acceptũ. ⁊ diem retributionis dõ nr̃o.
Et nunc tam in mala quã in bona. Inma¬
la. dies enĩ ultionis incorde meo: in bona
annꝰ redemptionis meȩ uenit. Ut eo tẽ¬
pore quo puniunt᷑ ad uersarii dĩ popłs
liberetur. ĩ mo redimat᷑ p̃cioso sanguine
agni. qui in ioħis apocalipsi dicit᷑ truci¬
datus. De hac retributionis die. ⁊ moy¬
ses sc̃o sp̃u plenus ꝓphetabat. Et retri¬
buet uindictã inimicis: ⁊ odientibus se
restituet. Circunspexi ⁊ ñ erat auxilia¬
tor: quę siui ⁊ ñ erat qui adiuuaret.
Qui ⁊ in psalmo dixerat. Expectaui
qui contristaret᷑ ⁊ ñ fuit: ⁊ qui conso¬
laretur ⁊ ñ inueni. Ipse enĩ cũ ẽẽt. in
forma dĩ.non ÷ rapinã arbitratꝰ ȩqua¬
accipiens. ⁊ factus obȩdiens patriusq
ad mortẽ.: mortẽ aut̃ crucis. Et ꝓptẽa
donauit ei nom̃ qđ est suꝑ om̃e nom̃:
ut saluaret sibi credentes dextera

Expanded text:
enit. De quo et supra legimus, in bonam partem praedicare annum Domini acceptum, et diem retributionis Deo nostro; et nunc tam in malam quam in bonam. In malam: Dies enim ultionis in corde meo. In bonam: Annus redemptionis meae venit; ut eo tempore quo puniuntur adversarii, Dei populus liberaretur, immo redimatur pretioso sanguine agni qui in Joannis Apocalypsi dicitur trucidatus. De hac retributionis die et Moyses sancto Spiritu prophetabat: Et retribuet vindictam inimicis, et odientibus se restituet. Circumspexi, et non erat auxiliator: quaesivi, et non erat qui adjuvaret . Qui et in psalmo dixerat: Et exspectavi qui contristaretur, et non fuit, et qui consolaretur, et non inveni . Ipse enim cum esset in forma Dei, non est rapinam arbitratus aequans Patri usque ad mortem, mortem autem crucis, et propterea donavit ei nomen super omne nomen, ut salvaret sibi credentes dextera
Abbreviated transcription (Latin):
liator: quȩsiui ⁊ ñ fuit qui adiuuaret.
Et saluauit mͥ brachiũ meũ: ⁊ indig¬
⁊natio mea ipsa auxiliata ẽ. michi. Et¬
⁊ conculcaui popłos in furore meo: in
⁊ebriaui eos in indignatione mea. et
detraxi in t̾ram uirtutẽ eorũ. Septua

Expanded text:
 non fuit qui adjuvaret: Et salvavit mihi brachium meum, et indignatio mea ipsa auxiliata est mihi. Et conculcavi populos in furore meo, et inebriavi eos in indignatione mea, et detraxi in terram virtutem eorum. Misera
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ quondã ostendit in egipto. ⁊ in so¬
litudine. confitent᷑ se głãm aduentꝰ
eiꝰ ferre ñ posse: sitq qd tremor ap¬
p̃henderit montes. Pulchreq iuxta
hebraicũ quasi exauditi ẽẽnt. qͥ supͣ
fuerant dep̃cati: utinã disrũperes
cęlos ⁊ descenderes. a facie tua mon¬
tes defluerent: postea infer̃. Descen¬
disti. uerbũ caro factus es. ⁊ habita¬
sti in nobis. uere emmanuel qđ int̃p̃¬
tatur nobiscũ ds̃. ⁊ ideo a facie tua
om̃s montes defluxer̃. ⁊ de quib su¬
pra diximꝰ. Hebrei hunc locum ita
disser̃. Sic comburet ignis iniquos.
quomͦ aquȩ feruent ignis ardore.
Amasim enĩ ñ consũptionẽ ⁊ tabem.
ut cȩteri in terp̃tatist̃: sed iniquos
intelligi uolunt. A scło ñ audie¬
runt: neq aurib ꝑcẽper̃. Oculus
ñ uidit ds̃ absq te: quȩ p̃parasti

Expanded text:
uondam ostendit in Aegypto et in solitudine, confitebuntur se gloriam adventus ejus ferre non posse, sive quod tremor apprehenderit montes. Pulchreque juxta Hebraicum, quasi exauditi essent qui supra fuerant deprecati: Utinam disrumperes coelos et descenderes, a facie tua montes defluerent, postea inferunt: Descendisti, Verbum caro factum es, et habitasti in nobis, vere Emmanuel, quod interpretatur nobiscum Deus. Et ideo a facie tua omnes montes defluxerunt, de quibus supra diximus. Hebraei hunc locum ita edisserunt: Sic comburet ignis iniquos, quomodo aquae fervent ignis ardore; AMASIM   enim non consumptionem et tabem, ut caeteri interpretati sunt, sed iniquos intelligi volunt. A saeculo non audierunt: neque auribus perceperunt: oculus non vidit, Deus, absque te quae pra
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ⁊ asꝑsus ẽ. sanguis eorũ suꝑ uesti¬
m̃ta mea.⁊ om̃ia indumenta mea pol¬
lui: nequaquã sic intelligendũ. ut de¬
mones ⁊ aduersarias potestates sanguinẽ
habere credamꝰ ⁊ sed tropologice aspi

Expanded text:
tur: Et aspersus est sanguis eorum super vestitur: Et aspersus est sanguis eorum super vestimenta mea, et omnia indumenta mea pollui, nequaquam sic intelligendum, ut daemones et adversarias potestates sanguinem habere credamus: sed tropolog
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ultione atq suppliciis ponit᷑ pecca¬
toꝵ. int̃dũ in congregatione nouoꝵ
fructuũ. ꝓpęnis ponit᷑ atq torm̃tis :
quando ieremias in lam̃tationib plan-¬
gens euersionẽ ierłm loquit᷑. Torcular
calcauit dñs uirgini filiȩ udę: ideo
ego ploro. In bonam partẽ scribuntur
psalmi ꝓ torcularib octauus ⁊ octoge.¬
simꝰ terciuis : de quib in suis locis. si uita comes
fuerit dño p̃bente dicẽt᷑. Hoc torcu¬
lar. inqͦ ⁊ malis supplicia tibonis p̃mia
asaluatore reddunt᷑ solus ipse calcauit:
nullũq habuit adiutorẽ. Neq enĩ an¬
gelus. aut archangelꝰ.throni. dominati¬
ones. aut ulla cȩlestiũ potestatũ. huma¬
nũ corpus assumpsit. ⁊ ꝓnobis passus. ẽ
& conculcauit aduersarias fortitudines.
atq contriuit: nisi ille qui loquit᷑ in
psalmo. Saluũ me fac dñe quoniam
defec̃ sc̃s. iꝗtantum ut etiã confidentis.¬
simꝰ apłs petrus timore ꝑterritus fuge¬
rit. immo dñm negarit. Quodq sequi¬

Expanded text:
ponitur peccatorum, interdum in congregatione novorum fructuum: pro poenis ponitur atque tormentis, quando Jeremias in lamentationibus plangens eversionem Jerusalem loquitur: Torcular calcavit Dominus virgini filiae Judae: ideo ego ploro . In bonam partem scribuntur psalmi pro torcularibus, octavus et octogesimus tertius. De quibus in suis locis, si vita comes fuerit, Domino praebente, dicetur. Hoc torcular, in quo et malis supplicia, et bonis praemia a Salvatore calcantur, solus ipse calcavit, nullumque habuit adjutorem. Neque enim Angelus, aut Archangelus, Throni, Dominationes, aut ulla coelestium potestatum, humanum corpus assumpsit, et pro nobis passus est, et conculcavit adversarias fortitudines, atque contrivit: 749 nisi ille qui loquitur in psalmo: Salvum me fac, Domine, quoniam defecit sanctus ; in tantum, ut etiam confidentisstolus Petrus, timore territus fugerit, immo Dominum negarit . Quodque sequi
Abbreviated transcription (Latin):
tem o fili mi asinam suã. Lauauit ui¬
no stolam suã: ⁊ sanguine uuȩ pal¬
lium suũ. Iste est quẽ angelicȩ pote¬
states. uidentes ad patrẽ ascendere
cruentũ imperant cȩteris angelis.
⁊ ab eis audiunt: Leuate portas prin¬
cipes ur̃i. ⁊ eleuamini portȩ eternales
untroibit rex głȩ. Quis ẽ iste rex

Expanded text:
lavabit vino stolam suam, et sanguine uvae pallium suum . Iste est quem Angelicae potestates videntes ad Patrem ascendere cruentum, imperant caeteris Angelis, et ab eis audiunt: Levate portas, principes, vestras, et elevamini portae aeternales, et introibit rex gloriae. Quis est iste rex
Abbreviated transcription (Latin):
uinũ letificat cor hominũ. ⁊ in plena
luce atq meridie bibit᷑ ab ioseph cũ
fr̃ib siuis: ⁊ cõplebitur pleniꝰ quando
in ebriabit᷑ terro benedictionib dñi.
Triticũ quoq de qͦ panis cęlestis effici¬
tur illud ẽ: de qͦ loquit᷑ dñs. Caro mea

Expanded text:
vinum laetificat cor hominis . Et in plena vinum laetificat cor hominis . Et in plena luce atque meridie bibitur a Joseph cum fratribus suis . Et complebitur plenius, quando inebriabitur terra benedictionibus Domini. Triticum quoque de quo panis coelestis efficitur, il
Abbreviated transcription (Latin):
bo triticũ tuũ inimicis tuis. ⁊ uinum
tuũ alienigenȩ ñ bibent in qͦ laborasti.
ostendit laborẽ ante iudeorũ. ⁊ om̃ia
opera eorũ ademonib fuisse possessa:
quando int̃ dm̃ ⁊ idola fluctuabant:
quando eis dicebat helias. Usqueqͦ clau¬
dicatis utroq pede: Si dñs ẽ. ds̃: sequi¬
mini illũ. Et uixta tẏpicã historiã q̃
INudicũ libro narrat᷑. Ueniebant
madianite. ⁊ usq ad gazam fructꝰ illiꝰ
deuastabant: ita ut cybus hominum
in escaᷤᷤ brutorũ animantiũ uerteret᷑.
Hoc ẽ. aut̃ triticũ ⁊ hoc uinũ. qđ ñ
comedunt nisi laudantes dñm: ⁊ non
bibent nisi in atriis scĩs eius. de qͦ dñs
in passione dicebat. Am̃ am̃ dico uo¬
bis ñ bibam de genimine uitis huiꝰ.
donec illud bibã nouũ in regno patris
mei. Quȩ exparte complent᷑ in ecclesia:
quando dicit dñs discipłis suis. Bibite
amici mei : ⁊ inebriamini fr̃s. Quod

Expanded text:
bo triticum tuum inimicis tuis: et vinum bo triticum tuum inimicis tuis: et vinum tuum alienigenae non bibent, in quo laborasti, ostendit laborem antea Judaeorum, et omnia opera eorum a daemonibus fuisse possessa, quando inter Deum et idola fluctuabant, quando eis dicebat Elias: Usquequo claudicatis utroque pede? si Dominus est Deus, sequimini illum . Et juxta typicam historiam, quae in Judicum libro narratur, veniebant Madianitae, et usque ad Gazam fructus ejus devastabant, ita ut cibus hominum in escas brutorum animantium verteretur . Hoc est autem triticum, et hoc vinum, quod non comedent nisi laudantes Dominum, et non bibent, nisi in atriis sanctis ejus, de quo Dominus in passione dicebat: Amen amen dico vobis, non bibam de genimine vitis hujus, donec illud bibam novum in regno Patris mei . Quae ex parte complentur in Ecclesia, quando dicit Dominus discipulis suis: Bibite, amici mei, et inebriamini, fratres, quod
Abbreviated transcription (Latin):
rint bibent ea in atriis scĩs meis. Om¬
nipotens ds̃ qͥ dixerat ad eccłam. suꝑ
muros tuos constitui custodes. qͥ ꝑpe¬
tuo ñ tacebunt. quibusq p̃cipiam ut
nunquã orare desistant. nisi impetra-¬
uerint qđ p̃cantur: nunc urat ꝑde
xterã suã. ⁊ brachium fortitudinis suȩ.
saluator. qui uixta apłm dĩ uirtus. ẽ.
⁊ uinũ ierłm nequaꝗ cedat in hostiũ
cybis: nec alienigenȩ labore illiꝰ ꝑfru¬
atur. Sed quicũq in lacrimis seuerint
in gaudio metant: qui mesuerint.
abiectisq paleis purũ frum̃tũ in hor¬
rea congregauerint: ipsi comedant
labores manuũ suarũ ⁊ dñm ęterna
laude sustollant:⁊ bibant uinũ in atri-¬
is scĩs enis: qđ uł multas apud patrẽ
intelligimꝰ mansiones. si de futura in
regno cȩlorũ accipimꝰ beatitudine: uł
certe eccłas in toto orbe diuisas. in qͥb
plantati postea in domo diũ florebimꝰ.
Quando aut̃ dicit. nequaquã ultra da¬

Expanded text:
rint, bibent ea in atriis sanctis meis. Omrint, bibent ea in atriis sanctis meis. Omnipotens Deus, qui dixerat ad Ecclesiam, Super muros tuos constitui custodes, qui perpetuo non tacebunt, quibusque praecipiam, ut numquam orare desistant, nisi impetraverint quod precantur, nunc jurat per dexteram suam et brachium fortitudinis suae. Salvator, qui juxta Apostolum, Dei virtus est et vinum Jerusalem nequaquam cedat in hostium cibos, nec alienigenae labore illius pertruantur; sed quicumque in lacrymis seminaverint, in gaudio metant, et qui messuerint, abjectisque paleis, purum frumentum in horrea congregaverint, ipsi comedant labores manuum suarum, et Dominum aeterna laude sustollant, et bibant vinum in atriis sanctis ejus. Quod vel multas apud Patrem intelligimus mansiones, si de futura in regno coelorum accipimus beatitudine, vel certe 743 Ecclesias in toto orbe divisas, in quibus plantati, postea in domo Domini florebimus. Quando autem dicit: Nequaquam ultra da
Abbreviated transcription (Latin):
rusalẽ laudẽ in t̾ra dicere. cuiꝰ sensus
insuperiorib̾ ñ coheret: Non est enĩ
uobis sunilis si corrigat. ⁊ faciat ierłm
gaudiũ suꝑ t̾ram. Nisi forte hoc arti¬
fici eloquio coaptamꝰ: ut dicatur ad
custodes eccłȩ. nullũ eorũ similẽ fore
qui p̃dicatione sua feceriꝰt ut corriga¬
tur : ⁊ fiat ierłm gaudiũ om̃is terrȩ
urauit dñs in dextera sua. ⁊in brachio
fortitudinis suȩ. Si dedero triticum
tuũ ultra cybũ inimicis tius: ⁊ si bibe¬
rint filii alieni uinũ tuũ in qͦ laborasti.¬
: Quia qui congregant illud cõmedent
⁊ laudabunt dñm: ⁊ qui comportant
illud bibent in atriis scĩs meis. Lxx.
urauit dñs ꝑdexterã suã: ⁊ ꝑ fortitudi¬
nẽ suã. Si ultra dedero triticũ meũ ut
Isit cybus inimicis tuis: ⁊si ultrabibe¬
Irint filii alieni uinũ tuũ in qͦ labora¬
I sti. Sed qui congregauerint comedens
Iea ⁊ laudabunt dñm : ⁊ qͥ congregaue¬

Expanded text:
rusalem laudem in terra, dicere, cujus sensus rusalem laudem in terra, dicere, cujus sensus in superioribus non cohaeret: Non est enim vobis similis, si corrigat, et faciat Jerusalem gaudium super terram. Nisi forte hoc artifici eloquio coaptemus, ut dicatur ad custodes Ecclesiae, nullum eorum similem fore qui praedicatione sua fecerint, ut corrigatur, et fiat Jerusalem gaudium omnis terrae. Juravit Dominus in dextera sua et brachio fortuum ultra cibum inimicis tuis. et si biberint filii alieni vinum tuum, in quo laborasti. Quia qui congregant illud, comedent, et laudabunt Dominum: et qui comportant illud, bibent in atriis sanctis meis. LXX: Juravit Dominus per dexteram suam, et per fortitudinem brachii sui, si ultra dedero triticum meum ut sit in cibum inimicis tuis, et si ultra biberint filii alieni vinum tuum in quo laborasti: sed qui congregaverint, comedent ea, et laudabunt Dominum; et qui congregave
Abbreviated transcription (Latin):
muros tuos constitui custodes. Quo ᷤᷤ
uel angłos. uł apłos. ⁊ om̃s principes eius
atq doctores accipere possumꝰ: qui cus¬
accipiat ad gregẽ dñi deuastandũ. Iui
custodes nec̃ dĩeb debent tacere nec
& muri ierłm cũstodiant᷑. ⁊uallent᷑
eius auxilio. Unde  ad eosdẽ custodes
atq doctores sermo dirigit᷑. Ouos qui
recordamini dm̃ eiusq clem̃tiã die ac
nocte p̃cib fatigatis: cauete ne unquã
in ore ur̃o sileat oratio. Ne detis silen¬
tiũ ei sub audit᷑ dño: sed semꝑ molesti
sitis oportune importune. ⁊ imitemini
int̃pellatricẽ duri uidicis. Si enĩ ille
mentis ferotiã assudua imp̃catione
deposuit. quanto magis pat̾ cȩlestis
bona dabit petentib se. Tam diu aut̃
rogare debetis: donec ierłm quȩ in
iideis concidit. un exemplũ est atq
inaledictũ. in totius orbis t̾rarũ laude
uersetur. Mirorq quid uoluerint lxx.¬
ꝓ eo qđ habet᷑ in hebraico. ne detis si¬
lentium ei donec stabiliat ⁊ ponat ie¬

Expanded text:
odes, quos vel Angelos, vel Apostolos, et omnes principes ejus atque doctores accipere possumus. Qui cusaccipiat ad gregem Domini devastandum. Qui custodes nec diebus debent nec noctibus et muri Jerusalem custodiantur et vallentur ejus auxilio. Unde et ad eosdem custodes atque doctores sermo dirigitur: O vos qui recordamini Domini, ejusque clementiam die ac nocte precibus fatigatis, cavete ne umquam in ore vestro sileat oratio. Ne detis silentium ei, subauditur, Domino; sed semper molesti sitis, opportune, importune, et imitemini interpella tricem duri judicis. Si enim ille mentis ferociam 742 assidua imprecatione deposuit, quanto magis Pater coelestis bona dabit petentibus se? Tamdiu autem rogare debetis, donec Jerusalem, quae in Judaeis concidit, et in exemplum est atque maledictum, in totius orbis terrarum laude versetur. Mirorque quid voluerint in Hebraeo, ne detis silentium ei, donec stabiliat et ponat Je
Abbreviated transcription (Latin):
uideis. de qua dicit in cantico canticoꝵ.
filii matris meȩ pugnauer̃ aduersũ
me: uł certe ꝓpt̾ea filia quia adõ ad op¬
tionis nom̃ accepit. Quotqͦt enĩ susce¬
per̃ eum : dedit eis potestatẽ. ut filii
dĩ fierent. Quid ẽ. aut̃ quod iubent᷑
magistri atq doctores sion filiȩ nutia

Expanded text:
Judaeis, de qua dicit in Cantico Canticorum: Judaeis, de qua dicit in Cantico Canticorum: Filii matris meae pugnaverunt adversum me ; vel certe propterea filia, quia a Deo adoptionis nomen accepit. Quotquot enim susceperunt eum, dedit eis potestatem ut filii Dei fierent . Quid est autem quod jubentur ma
Abbreviated transcription (Latin):
seant ꝑportas quib infernus ñ p̃ua¬
let. ⁊ om̃ia tollant impedim̃ta de
uia. ut absq aliquo scandalo popłs
ioħes clamabat in heremo. Ego sũ
uox clamantis in deserto: sic̃ dixit
isaias parate uiã dñi. rectas facite
semitas eius. Omĩs uallis
implebitur: ⁊ omĩs mons
⁊ collis humiliabitur.
Aluisq uerbis nunc idẽ¬
sensus. dicit᷑. Clegit lapides uir eccle¬
siasticus: qui om̃em emollit de cre¬
dentiũ corde duritiã. De quib idẽ
baptista dicebat. Potens ẽ. ds̃ de lapi
infideles acredentib separat. Quod
ne putarent uidei de se dici: iungit᷑.
Leuate signũ ingentes. ⁊ ad popłos na¬
tionũ: ut nequa quã uniꝰ terrȩ iudȩ̨
ad salutẽ ꝓuocentur angustiȩ. sed audi-¬
tũ fiat in extremis terrȩ. ut passionẽ
om̃i creatoris totꝰ mundꝰ exaudiat. Dici¬
te inquit filiȩ sion. quȩ uł ideo appel¬
latur filia sion quia primũ orta ẽ. ex

Expanded text:
seant per portas quibus infernus non praevaseant per portas quibus infernus non praevalet, et omnia tollant impedimenta de via, ut absque aliquo scandalo populuJoannes clamabat in eremo. Ego sum vox clamantis in deserto, sicut Isaias dixit: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus: omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur . Aliisque verbis nunc idesensus dicitur, Elegit lapides vir Ecclesiasticus, qui omnem emollit de credentium corde duritiam. De quibus idem Baptista dicebat: Potens est Deus de lapiinfideles a credentibus separat. Quod ne putarent Judaei de se dici, jungitur: Levate signum in gentes, et ad populos nationum, ut nequaquam unius terrae Judaeae ad salutem provocentur angustiae, sed auditum fiat in extremis terrae, ut passionem omnium Creatoris totus mundus exaudiat. Dicite, inquit, filiae Sion. Quae vel ideo appellatur filia Sion, quia primum orta est ex
Abbreviated transcription (Latin):
Tu
aut̃ uocaberis quesita ciui¬
Ite ꝑportas meas ⁊ uiã fa¬
cite popto meo: ⁊ lapides
de uia ꝓicite. Leuate signũ in gentes:
ecce enĩ dñs fecit auditũ usq ad extre¬
mũ terrȩ. Dicite filię sion. ecce salua¬
tor tuus uenit: habens mercedẽ suã
secũ. ⁊ opus suũ ante faciem suam.
Et uocabit eũ popłm scm̃ redẽptum
adño. Tu aut̃ uocaberis requisita ci¬
uitas. ⁊ ñ derelicta. Precipit custodi¬
bus inuroꝵ ierłm. quib ante p̃cepe¬
rat ne tacerent ne aliquando orare
desisterent. ut transeant ꝑportas ie-¬
rusalẽ ⁊ uiam faciant popło : qđ se.¬
mi uidei mnultimo tempore. quando
post plenitudinẽ gentiũ saluandus
explendum putant.⁊ quando erit
uera lȩticia. ⁊ unꝰquisq recipiet se¬
cundũ suũ meritũ : & nequaquã
dñm in humilitate conspiciant. sed
inhabitu sentiant iudicantis: quan
ut reddat unicuiq scđm opus suũ.
Nos aut̃ scđm cęptam explanatio¬
nẽ possumꝰ hȩc ⁊ inprimo aduentu

Expanded text:
Tu autem vocaberis quaesita civiper portas meas, et viam facite populo meo: et lapides de via projicite. Levate signum in gentes: ecce enim Dominus fecit auditum usque ad extremum terrae. Dicite filiae Sion: Ecce Salvator tuus venit, habens mercedem suam secum, et opus suum ante faciem suam: et vocabit eum populum sanctum, redemptum a Domino. Tu autem vocaberis requisita civitas, et non de elicta. Praecepit custodibus murorum Jerusalem, quibus ante praeceperat ne tacerent, ne aliquando orare desisterent, ut transeant per portas Jerusalem, et 744 viam faciant populo. Quod semijudaei in ultimo tempore, quando post plenitudinem gentium salvandus explendum putant, quando erit vera laetitia, et unusquisque recipiet secundum meritum suum, ac nequaquam Dominum in humilitate conspiciant, sed in habitu sentiant judicantis, quandut reddat unicuique secundum opus suum. Nos autem secundum coeptam explanationem possumus haec et in primo adventu
Abbreviated transcription (Latin):
mnia. peccatorib ȩterna supplicia: &
uocabit inqͥt eos ipse dñs atq saluator.
siue uxta hebraicũ. uocabunt eos apłi
⁊ apostoliciuiri popłm scm̃. ⁊ redemp¬
tũ adño. qui redempti sunt xp̃i san¬
guine. Ipsa quoq ciuitas nequaꝗ ap
pellabit᷑ derelicta ut priꝰ uocata fue¬
rat. uel in iudeis ꝓpt̃ negationẽ uel
in gentib propt̃ idolatriã: sed reqͥsita.

Expanded text:
peccatoribus aeterna supplicia . Et vocabit, inquit, eos ipse Dominus 745 atque Salvator. Sive juxta Hebraicum, vocabunt eos Apostoli et Apostolici viri, populum sanctum et redemptum a Domino, qui redempti sunt Christi sanguine. Ipsa quoque civitas nequaquam appellabitur derelicta, ut prius vocata fuerat, vel in Judaeis, propter negotiationem? vel in gentibus, propter idololatriam, sed requisita,
Abbreviated transcription (Latin):
ne monstrare.ut in xp̃o ⁊ iuxta carnẽ.
⁊ iuxta spm iam completa doceamꝰ
Quid gͥ. Uenit filius sion saluator. cuiꝰ
merces cũ eo ẽ. ⁊ opus illius coram illo:
⁊ egressus ẽ. iustus. ⁊ splendor.⁊ saluator
accensus ẽ ut lampas. gauisusq spon¬
sus suꝑ sponsã suã eccłam. unmo exul¬
tauit suꝑ eam ds̃ suus. qui ipse ⁊ spon-
eũ ut intingatur pes tuus in sanguine.
Et sub iudȩ uocabulo in genesi ꝓphe¬
tatur. Iuda te laudabunt fr̃s tui. ma¬
nus tuȩ inceruicib inimicorũ tuoꝵ.
Adorabunt te filii patris tui catulꝰ

Expanded text:
ne monstrare, ut in Christo et juxta carnem ne monstrare, ut in Christo et juxta carnem et juxta spiritum, jam completa doceamus. Quia igitur venit filiae Sion Salvator, cujus merces cum eo est, et opus illius coram illo; et egressus est justus ut splendor, et Salvator accensus est ut lampas, gavisusque sponsus super sponsa sua Ecclesia, immo exsultavit super eam Deus suus, qui ipse 746 et seum: Ut intingatur pes tuus in sanguine . Et sub Judae vocabulo in Genesi prophetatur, Juda, te laudabunt fratres tui: Manus tuae in cervicibus inimicorum tucrum, , adorabunt te fil
Abbreviated transcription (Latin):
quia uenit lum̃ tuũ ⁊ gła dñi suꝑ te
orta ẽ. usq ad p̾̃sens capitulũ ubi di¬
citur. quis ẽ. iste qui uenit de edom
tinctis uestibus de bosra: multi nr̃o¬
rũ referunt ad finẽ mundi. in quo
siue carnalit̃. siue sp̃ualit̃. diuersa
enĩ sententia plurimorũ est. explen¬
da contendunt. Nos aut̃ quia ⁊ su¬
pra in hoc eodẽ capitulo legimꝰ. sp̃c
nuntiare pauperibus misit me. qđ
dñs atq saluator. lecto ysaię uolum¬
ne in sinagoga iudȩorũ. suꝑ se exple¬
tum eẽ. monstrauit dicens. Hodie
completa ẽ. hȩc scriptura in aurib
ur̃is. ⁊ nunc de eodem dicit᷑ quod
post passionẽ ad patrẽ cruentus as¬
cenderit: neçesfitate compellunꝰ om̃a
quȩ dicunt᷑. in primo accipere salua¬
toris aduentu. Neq enĩ fieri potest
qđ pleriq nr̃oꝵ facere nitunt᷑: ut
uarientur tempore quȩ operib co¬
pulata sunt. Nec negaius sudoris
ẽẽ. maximi. hȩc om̃ia sibi coniungere.
⁊ sic sp̃ualit̃ explenda in consumatio¬

Expanded text:
 te orta est , usque ad praesens capitulum, ubi dicitur: Quis est iste qui venit de Edom, tinctis vestibus de Bosra? multi nostrorum referunt ad finem mundi, in quo sive carnaliter, sive spiritualiter diversa enim sententia plurimorum est explenda contendunt. Nos autem quia et supra in hoc eodem capitulo legimus: Spirnuntiare pauperibus misit me: quod Dominus atque Salvator, lecto Isaiae volumine, in Synagoga Judaeorum super se expletum esse monstravit dicens: Hodie completa est haec Scriptura in auribus vestris ; et nunc de eodem dicitur, quod post passionem ad Patrem cruentus ascenderit, necessitate compellimur, omnia quae dicuntur, in primo accipere Salvatoris adventu. Neque enim fieri potest, quod plerique nostrorum facere nituntur, ut varientur tempore, quae operibus copulata sunt; nec negamus sudoris esse maximi, haec omnia sibi conjungere, et sic spiritualiter explenda in consummatio
Abbreviated transcription (Latin):
hala : qm̃ cõplacuerit sibi dñs in sion.
⁊ t̾ram ipsius habitabilẽ fecerit. quȩ
priꝰ iudaico fuerat errore deserta. Si¬
ue hoc ipsũ referamꝰ ad eccłam : quę
possessa prius abidolis. deserta fuerat
adõ. Habitabit enĩ uiuenis cũ uir¬
gine: ⁊ habitabunt in te filii tui. Et
gaudebit sponsus suꝑ sponsã: ⁊ gau¬
debit suꝑ te dĩ tuus. lxx. Et sicut
sã. sic lȩtabitur suꝑ te dñs. Diciti¬

Expanded text:
oniam complacuerit sibi Dominus in Sion, et terram ipsius habitabilem fecerit, quae prius Judaico fuerat errore deserta. Sive hoc ipsum referamus ad Ecclesiam, quae possessa prius ab idolis, deserta fuerat a Deo. Habitabit enim juvenis cum virgine, et habitabunt in te filii tui. Et gaudebit sponsus super sponsa, gaudebit super te Deus tuus. LXX: Et sicut sa, sic laetabitur super te Dominus. Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
possessamq significant. Hoc aut̃ be¬
braice consuetudinis: ut ex rebus
uocabula semꝑ imponant. Sicut
abram qͥ priꝰ dicebat᷑ pat̾ ex celsus. qͣn¬
do audiuit reꝓmissionẽ. ⁊ insemine
tuo benedicent᷑ om̃s gentes. appella¬
tus ẽ. pat̾ multarỹ gentiũ id ÷ abrabã:
& dño saluatori supra nom̃ imponit᷑
cito spolia detrahere. uelocit̃ p̃dare:
filii quoq rebedȩi. quorũ unus uocẽ
tonitrui emittere poterat. In pͥncipio
erat uerbũ ⁊ uerbũ erat apud dm̃
& ds̃ erat uerbũ: appellati st̃ sͥaee¬
hem qͦd interp̃tatur filui tonitrui.

Expanded text:
possessamque significant. Hoc est autem Hebraicae consuetudinis, ut ex eventu rebus vocabula semper imponant: sicut Abram, qui prius dicebatur, pater excelsus: quando audivit repromissionem: Et in semine tuo benedicentur omnes gentes appellatus est pater multarum gentium, id est, Abraham. Et Domino Salvatori supra nomen imponitur: Cito spolia detrahe, velociter praedare . Filii quoque Zebedaei, quorum unus vocem tonitrui emittere poterat : In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , appellati sunt BANEREEM
Abbreviated transcription (Latin):
quiescam. ⁊ cętera usq ad eũ locum
ub nunc capitulũ terminatum est.
gaudebit sponsus suꝑ sponsã. gaude¬
bit suꝑ te ds̃ tuus: seq ꝓmiserat di¬
ebus ac noctib rogaturũ. ut salua¬
tor et iustus quĩ ꝓmissus fuerat
adueniret: ⁊ instar lampadis totũ
illustraret orbem. postq introduci¬
tur ꝑsona dĩ loquentis ad ierłmid¬

Expanded text:
quiescam, et caetera usque ad eum locum, ubi nunc capitulum terminatum est: Gaudebit sponsus super sponsa: gaudebit super te Deus tuus. Seque promiserat diebus ac noctibus rogaturum, ut Salvator et Justus qui promissus fuerat, adveniret, et instar lampadis totum illustraret orbem. Post quae introducitur persona Dei loquentis ad Jer
Abbreviated transcription (Latin):
intulit. sacram̃tũ hoc magnũ ẽ. ẽgo
aut̃ dico in xp̃o ⁊ in eccła. Si gͦ propt̃
breuitatẽ temporis qđ in arto ẽ. sic
debent uiri habere uxores suas qͣsi
ñ habeant. quanto magis int̾ sponsũ
i sponsã erit scã coniunctio: Iste ẽ.
sponsus de quo in duoͦ uicesimo psalmo
cantat᷑. & ipse quasi sponsus ꝓcedeis
de thalamo suo. Et ista sponsa quȩ cre¬
brius in cantico scribit᷑ canticoꝵ. Quȩ
ñ habet rugã nec maculã. quã paulꝰ
desiderat offerre uni uiro uirginẽ
castam: ut sit sc̃a corpore ⁊ spũ. De
qua ⁊ sub nomine carissimi: quadra¬
gesimꝰ quartꝰ psalmꝰ canit. Astitit
regina ad extris tuis in uestitu deau¬
rato. circundata uarietate. Sic̃ igit᷑
sponsus gaudet suꝑ sponsã iuuenisq
cũ uirgine: in quib exemplis sc̃a con¬
iunctio ẽ. sic dñs lȩtabit᷑ in ea cuius
nomina fuerint ĩmutata. Super
muros tuos ierłm constituĩ custodeᷤ.
tota die ⁊ tota nocte ꝑpetuo ñ tace¬

Expanded text:
est: ego autem dico in Christo et in Ecclesia . Si ergo propter brevitatem temporis, quod in arcto est, sic debent viri habere uxores suas, quasi non habeant: quanto magis inter sponsum et sponsam erit sancta conjunctio? Iste est sponsus de quo in duodevicesimo psalmo canitur: Et ipse tamquam sponsus procedens de thalamo suo . Et ista sponsa quae crebrius in Cantico scribitur Canticorum, quae non habet rugam nec maculam . Quam Paulus desiderat offerre uni viro virginem castam, ut sit sancta corpore et spiritu . De qua et sub nomine charissimi, quadragesimus quartus psalmus canit: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate . Sicut igitur sponsus gaudet in sponsa, juvenisque cum virgine, in quibus exemplis sancta conjunctio est: sic Dominus laetabitur in ea, cujus nomina fuerint immutata. Super muros tuos, Jerusalem, constitui custodes: tota die et tota nocte perpetuo non tace
Abbreviated transcription (Latin):
bulatione eorũ ipse ẽ. tribulatꝰ. id: ds̃.
ut ñ solũ peccata. sed ⁊ tribulationes
nr̃as ipse portarit. Ipse enĩ infirinitates
nr̃as portat: ⁊ pnobis dolet. Porro bex¬
posuer̃ aliud. qđ in hebraico ñ habet᷑.
Non legatus neq angłs sed ipse salua¬
uit eos: de qͦ in suo dicemꝰ loco. Dixit
igit̾ ds̃. qui iustus est udex domui is¬
rael: ⁊ austeritatẽ iustitiȩ clem̃tia
mitigat iudicantis. Genui quidẽ
filios ⁊ exaltaui: ⁊ ipsi spreuer̃ me. Ue¬
rũtam̃ quia popłs m̃s st̃. ⁊ sem̃. filii nomi¬
nati: ñ peribunt in ꝑpetuũ. Si me sper¬
nere ⁊ negare desierint. sentient salua¬
torẽ : qui in om̃i tribulatione eorum
ipse tribulatus ẽ. siue ñ est tribulatꝰ. ⁊
ut parumꝑ eos desereret: ⁊ nudatos
auxilio eius cõgeret ad rogandũ. llel
certe nequaꝗ tribulauit eos. sed econ¬
trario cȩteris ꝑsequentib ad iutor fuit:
misitq angłm suũ qui eos de ꝑiculo

Expanded text:
bulatione eorum ipse est tribulatus, id est, Deus: bulatione eorum ipse est tribulatus, id est, Deus: ut non solum peccata, sed et tribulationes nostras ipse portaret. Ipse enim infirmitates nostras portat, et pro nobis dolet. Porro Sealiud quod in Hebraeo non habetur, non legatus, neque Angelus, sed ipse salvavit eos: de quo in suo dicemus loco. Dixit igitur Deus qui justus est judex domui Israel, et austeritatem justitiae clementia mitigat judicantis: Genui quidem filios et exaltavi, et ipsi spreverunt me. Verumtamen quia populus meus sunt, et semel filii nominati, non peribunt in perpetuum; si me spernere et negare desierint, sentient Salvatorem: quia in omni tribulatione eorum ipse tribulatus est. Sive non est tribulatus, ut parumper eos desereret, et nudatos auxilio suo cogeret ad rogandum. Vel certe nequaquam tribulavit eos, sed e contrario, caeteris persequentibus, adjutor fuit, misitque Angelum suum, qui eos de periculo
Abbreviated transcription (Latin):
Ulerũtam̃ popłs m̃s est filii ñ negantes:
& factus ẽ. eis saluator. In om̃i tribula-¬
tione eorũ non ÷ tribulatus : ⁊ angelus
faciei eius saluauit eos. In dilectione sua.
⁊ in indulgentia sua ipse redemit eos:
&eportauit eos ⁊ leuauit eos cunctis die¬
spm̃ scĩ eius: ⁊ conuersus ẽ eis in inimi.¬
cũ: ⁊ ipse deleuit eos. lex It dixit.
Non popłs m̃s filii nequaꝗ rẽꝓhabunt:
& factus ẽ. eis in salutẽ ex om̃i tribula¬
tione eorũ. Non legatus neq augelus.
sed ipse saluauit eos. qđ diligeret illos
& parceret ei ᷤ. Ipse redemit eos ⁊ susce¬
pit illos: ⁊ exaltauit om̃ib dieb scłi.
Ipsi aut̃ non credider̃ ⁊ exacerbauer̃¬
ipse pugnauit contra eos. Ubi nos int̃¬
p̃tati sumꝰ in om̃i tribulatione eorũ
non ẽ. tribulatus. qđ hebraice dicit᷑
lo. ⁊ est negantis ad uerbiũ. ꝓ non. legi
potest ⁊ ipse. Ut sit sensus. In om̃i tri¬

Expanded text:
VerumtamVerumtamEt factus est eis salvator. In omni tribulatione eorum non est tribulatus, et angelus faciei eius salvavit eos. In dilectione sua et in indulgentia sua ipse redemit eos et portavit eos et levavit eos cunctis diem ejus; et conversus est eis in inimicum, et ipse debellavit eos. LXX: Et dixit: Non populus meus, filii nequaquam reprobabunt. Et factus est eis in salutem ex omni tribulatione eorum: non legatus, neque Angelus, 752 sed ipse salvavit eos, quod diligeret illos, et parceret eis, ipse redemit eos, et suscepit illos, et exaltavit omnibus diebus saeculi. Ipsi autem non crediderunt, eipse pugnavit contra eos. Ubi nos interpretati sumus: In omni tribulatione eorum non est tribulatus, quod Hebraice dicitur LO, et est negantis adverbium, pro non, legi potest et ipse, ut sit sensus: In omni tri
Abbreviated transcription (Latin):
tatis quã suꝑ domũ isrł exercuit.
ricordiã suã. ⁊ scđ̾m multitudinẽ ius¬
titiȩ suȩ. Hoc aut̃ non potest dicere.
nisi ille qui intelligit iuste sustinere se¬
quȩ patit᷑. Deniq in septuagesimo se¬
cundo psalmo cuiꝰ exordiũ est quam
bonꝰ isrł ds̃. his qui recto sunt corde:
sunt pedes. pęne effusi st̃ gressus mei.
pacẽ peccatoꝵ uidens: ⁊ cetera usq
ad finem psalmi. Unde apłs paulus
qui dñm udicẽ bonũ iustũq cogno¬
uerat: loquit᷑ confident̃. Reposita ẽ.
michi corona iustitiȩ: quã reddet mͥ
iustus udex. Non solũ aut̃ mͥ: sed &e
om̃ib qui diligunt aduentũ dñi. &
saluatoris nr̃i. Nec est int̾ bonum &e
iustũ ut heretiei uolunt ulla distan¬
tia: eodẽ scribente. Ergo lex sc̃a est
licet bonitas ingenere. iustitia intelligat᷑
in specie. Quã obrem scribit ad romanos.
Uix enĩ.ꝓiusto quis morit᷑. Nam ꝓbono
forsitan quis audeat mori: t dixit.

Expanded text:
tatis, quam super domum Israel exercuit. tatis, quam super domum Israel exercuit. ricordiam suam, et secundum multitudinem justitiae suae. Hoc autem non potest dicere, nisi ille qui intelligit juste sustinere quae patitur. Denique in septuagesimo secundo psalmo, cujus exordium est: Quam bonus Israel Deus, his qui recto sunt corde, sunt pedes: pene effusi sunt gressus mei, pacem peccatorum videns, et caetera, usque ad finem psalmi. Unde apostolus Paulus qui Dominum judicem bonum justumque cognoverat, loquitur confidenter: Reposita est mihi corojustus judex. Non solum autem mihi, sed et omnibus qui diligunt adventum Domini et Salvatoris nostri . Nec est inter bonum et justum, ut haeretici volunt, ulla distantia, eodem scribente: Ergo lex sancta est videlicet bonitas in genere, et justitia intelligatur in specie. Quamobrem scribit ad Romanos: Vix enim pro justo quis moritur: nam pro bono forsitan quis audeat mori . Et dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
iom̃ib quȩ retribuet mͥ. ꝓ quo in
hebraico laudes dñi continent᷑: sig¬
na intelligamꝰ atq miracula. ꝓ quib
ponuntur sepe uirtutes. Ut ibr. Glan
meã alteri ñ dabo: nec uirtutes meaᷤᷤ
sculptilibus. Et alibi. Uirtutes eius
in insulis nuntiabunt. Uel gentibus
totiꝰ mundi. uł eccliis quȩ firma mo¬
le fundatȩ sunt: ⁊ feriunt᷑ potius
quã subuertunt᷑. Int̾dũ uirtus nequa¬
quã ꝓ fortitudine accipit᷑. atq mira¬
culis: sed ꝓ conuersatione bona: Ut
scientia ur̃a uirtutẽ. Et pauli. Si qͣ
uirtus: ⁊ si qua laus. Iuxta qđ in alio
loco dicitur. Melior ẽ. sterilitas cum
uircute. Prior uirtutis intelligentia
dõ. scđa hominib conuenit. Pro eo
aut̃ qđ nos interp̃tati sumꝰ. suꝑ om̃i¬
bus quȩ reddidit nobis dñs qͦd pocest
⁊ inbonã ⁊ in malã partẽ accipi: sim.¬
machꝰ manifestius in bonorũ posuit
retributionẽ. dicens. P om̃ib in quib
benefecit nobis: ⁊ ꝓ multitudine boni¬

Expanded text:
 quo in Hebraico, laudes Domini, continentur, signa intelligamus atque miracula, pro quibus ponuntur saepe virtutes, ut ibi: Gloriam meam alteri non dabo, nec virtutes meas sculptilibus . Et alibi: Virtutes ejus in insulis nuntiabunt, vel gentibus totius mundi, vel Ecclesiis quae firma mole fundatae sunt, et feriuntur potius quam subvertuntur. Interdum virtus nequaquam pro fortitudine 751 accipitur atque miraculis: sed pro conversatione bona, ut scientia vestra virtutem ; et Pauli: Si qua virtus, et si qua laus . Juxta quod et in alio loco dicitur: Melior est sterilitas cum virtute. Prior virtutis intelligentia Deo: secunda hominibus convenit. Pro eo autem quod nos interpretati sumus: Super omnibus quae reddidit nobis Dominus, quod potest et in bonam et malam partem accipi, Symmachus manifestius in bonorum posuit retributione, dicens: Pro omnibus, in quibus benefecit nobis, et pro multitudine boni
Abbreviated transcription (Latin):
accipit. Sic̃ qui repetit : sic qui deb&.
Dissipatione dissipabit᷑ terra: & direp¬
tione p̃dabitur. Dñs enĩ locutus ÷ uer¬
bũ hoc. Post specialẽ singularũ genti¬
um correptionẽ. iud eȩ. babylonis. phi¬
listum. moab damasci. isrł. egẏpti. de¬
serti maris. idumeę. & arabiȩ. uallis
uisionis. & ad extremũ trri. in quarũ
explanatione quȩ potuimꝰ diximus.¬
nunc quid totus orbis in consũmatio¬
ne mundi passurꝰ sit ꝓpheticus sermo
describit: & nequaquã de singulis gen¬
tib sed de cunctis parit̃ ꝓphetatur.
Et primũ quidẽ quȩ impii tormenta
passuri st̃. & quomͦ iuxta euangłm &¬

Expanded text:
sic qui debet: dissipatione dissipabitur terra, et direptione praedabitur: Dominus enim locutus est verbum hoc. Post specialem singularum gentium correptionem, Judaeae, Babylonis, Philistiim, Moab, Damasci, Israel, Aegypti, deserti maris, Idumaeae et Arabiae, vallis visionis, et ad extremum Tyri: in quarum explanatione quae potuimus diximusbis in consummatione passurus sit, propheticus sermo describit, et nequaquam de singulis gentibus, sed de cunctis pariter prophetatur. Et primum quidem quae impii tormenta passuri sint: et quomodo juxta Evange
Abbreviated transcription (Latin):
tate cogente uacuas circumire iuĩtes.
& paucã uiarũ grana colligere. Higͥ
qui remanserint᷑. & post uindemiam
inundi atq pressurã manꝰ quiuerint
antixp̃i ꝑsequentis effugere. uolente
res: lauãbunt uocẽ suã in sublime
dm̃q laudabunt: quando uenerit
dinẽ. lȩtitiȩ magnitudinẽ gestientes:
& hinnient de mari huiꝰ scłi. Propt̃ea
qui nc̃ scripturis scĩs eruditi estis &
scitis uobis tantũ gaudiũ tantaq pre¬
mia reseruari: in doctrinis glorificate
dñm. audientes illud qͦd scriptũ est qͥ

Expanded text:
tate cogente, vacuas circuire vites, tate cogente, vacuas circuire vites, et pauca uvarum grana colligere. Hi igitur qui remanserint, et post vindemiam mundi atque pressuram, manus quiverint Antichristi persequentis effugere, sive res, levabunt voces suas in sublime, Deumque laudabunt. Quando venerit dinem, laetitiae magnitudine gestientes, et hinnient de mari hujus saeculi. Propterea qui nunc in Scripturis sanctis eruditi estis, et scitis vobis tantum gaudium tantaque praemia reservari, in doctrinis glorificate Dominum, audiente
Abbreviated transcription (Latin):
ritate in hoc loco lxx. distet translatio:
sequentia uerba monstrabunt. Quomͦ
si quis excutiat oliuã sic excutient eos.
& si quiescat uindemia isti clamore uo¬
ciferabunt᷑: qui aut̃ relicti fuerint suꝑ
terrã lȩtabunt᷑ simul. cũ gła dñi con¬
turbabit aquaᷤ maris. Propt̾ea gła dñi
in insulis erit maris: nom̃ dñi dĩ glori¬
osũ erit dñi dĩ isrł. Relictis hominib
paucis. quando maledictio uorauerit
terrã & in urbe fuerit solitudo. & hec
imiuersa contigerint in medio terrę
in medio popłoꝵ &gentiũ: tanta erit
scõꝵ paucitas de quib dñs loquit᷑ in
euangłio multi uocati & pauci electi.
& tam uehemens pressura iustorũ. ut
temptent᷑ si fieri potest etiã eleeti dĩ.
& paucitas eoꝵ bacis oliuarũ rarissi¬
mis comparetur. quȩ cũ ex cussȩ fue¬
rint atq dimissȩ uix paucȩ remanent
in ramorũ cacumine. & quomͦ cũ fuerit
finita uindemia. solent pauꝑes eges¬

Expanded text:
ritate in hoc loco LXX distet translatio, ritate in hoc loco LXX distet translatio, sequentia verba monstrabunt. LXX: Quomodo si quis excutiat olivam, sic excutient eos: et si quiescat vindemia, isti clamore vociferabuntur. Qui autem relicti fuerint super terram, laetabuntur simul cum gloria Domini, conturbabitur aqua maris, propterea gloria Domini in insulis erit maris, nomen Domini gloriosum erit, Domini Dei Israel. Relictis hominibus paucis, quando maledictio voraverit terram, et in urbe fuerit solitudo, et haec universa contigerint in medio terrae, in medio populorum et gentium, tanta erit sanctorum paucitas, de quibus Dominus loquitur in Evangelio: Multi vocati, et pauci electi : et tam vehemens pressura justorum, ut tententur, si fieri potest, etiam electi Dei: et paucitas eorum baccis olivarum rarissimis comparetur, quae cum excussae fuerint atque demessae, vix paucae remanent in ramorum cacumine; et quomodo cum fuerit finita vindemia, solent pauperes, eges
Abbreviated transcription (Latin):
rũ uestiunt᷑ marmorũ crustis. & secti
eboris nitore resplendent: rema nebt̃
uacue. Clamor erit in platẽis suꝑ ui¬
nũ. Non in arca & in angusta uia quȩ
ducit ad uitã: sed in lata & spatiosa
quȩ ducit ad mortẽ. Suꝑ uinũ &e ebri¬
etãtẽ erroris eorũ. qui dornuer̃ somnũ
arũ in manib suis. Trans latum ÷ inqͥt
in cȩlis gaudiũ terrȩ. & relicta est in
urbe quondã celeberrima solitudo:
&e portas uiarũ frequentiũ ꝑ quas po¬
puloꝵ influebat agmina: Opprimet
habitatorũ calamitas. & ut sciremus
ꝑspicue de totius orbis interitu nun
in medio gentiũ siue popłoꝵ. Quomͦ
si paucȩ oliuȩ quȩ remanser̾ ex cutian¬
tur ex olea. & racemi cũ fuerint finita
uindemia. Hi leuabunt uocẽ suã atq
laudabunt: cũ glorificatꝰ fuerit dñs
hinnient de mari. Propt̃ hoc in doc¬
trinis glorificate dñm: in insulis mariꝰ
nom̃ dñi dĩ isrł. Quantũ ab hebraica ue¬

Expanded text:
rum vestiuntur marmorum crustis, et secti rum vestiuntur marmorum crustis, et secti eboris nitore resplendent, remanebunt vacuae. Clamor erit in plateis super vino, non in arcta et angusta via quae ducit ad vitam: sed in lata et spatiosa, quae ducit ad mortem . Super vino et ebrietate erroris eorum, qui dormierunt somnum arum in manibus suis . Translatum est quippe in coelos gaudium terrae, et relicta est in urbe quondam celeberrima solitudo, et portas viarum frequentium per quas populorum influebant agmina, opprimet habitatorum calamitas. Et ut sciremus perspicue de totius orbis interitu nuntin medio gentium sive populorum. Quomodo si paucae olivae, quae remanserunt, excutiantur ex olea, et racemi cum fuerit finita vindemia. Hi levabunt vocem suam atque laudabunt, cum glorificatus fuerit Dominus, hinnient de mari: propter hoc in doctrinis glorificate Dominum: in insulis maris Domini Dei Israel. Quantum ab Hebraica ve
Abbreviated transcription (Latin):
tinant. laudẽ eius audiuimꝰ p̃dicari:
& quod gła uł spes iusti non sit irrita.
sed rebus om̃ia compleant᷑. Dicentibus
itaq hȩc scĩs. & hinnientib de mari. &
leuantib uocẽ suã atq laudantibus.
ꝓpħa sibimet ipsi loquit᷑. Cum inquit
hec audissem. & in subuersione orbis
uaticiniũ ꝓpħarũ explendũ esse ꝑspi¬
cerem: locutus sũ michi int̃no cordis
affectu. Non possum cuncta narrare
quȩ cerno. Heret lingua faucib meis.
uox dolore cluditur. Uȩ mͥ quantus
ordo penarũ ante oculos uersat᷑ meos.
Cerno p̃sentia quȩ futura st̃. Errant
autẽ qui hoc putant exꝑsona dĩ deb̾e
intelligi. rerũ ordinem ñ sequentes.
Mirorq quo sensu ꝓpsalmis & laudib
qđ in ebraico dicitur zemroch: lxx.
portenta in terp̃tati st̃. nisi forte signũ
est atq portentũ. ut ex cluso popło ui¬
deorũ incredula prius gentiũ turba
saluetur. Preuaricatorẽs p̃uaricati st̃:

Expanded text:
tinant, laudes ejus audivimus praedicari: tinant, laudes ejus audivimus praedicari: t quod gloria vel spes Justi non sit irrita, sed rebus omnia compleantur. Dicentibus itaque haec sanctis, et hinnientibus de mari, et levantibus vocem suam atque laudantibus, Propheta sibimetipsi loquitur: Cum, inquit, haec audissem, et in subversionem orbis vaticinium Prophetarum explendum esse perspicerem, locutus sum mihi interno cordis affectu: Non possum cuncta narrare quae cerno. Haeret lingua faucibus meis, vox dolore concluditur. Vae mihi, quantus ordo poenarum ante oculos versatur meos! cerno praesentia quae futura sunt. Errant autem qui hoc putant ex persona Dei debere intelligi, rerum ordinem non sequentes. Mirorque quo sensu pro psalmis, et laudibus, quod in Hebraico legitur ZEMROTH , LXX portenta interpretati sunt, nisi forte signum est atque portentum, ut excluso populo Judaeorum, incredula prius gentium turba salvetur. Praevaricantes praevaricati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
atq laudat᷑ nom̃ dñi dĩ quondã isrł:
siue hominis uidentis dm̃. luxta. lxx.
omĩa quȩ de scĩs intelleximꝰ referripos¬
sunt ad impios. Quod cũ fuerit finita
uindemia : tune illi clament in suppli¬
ciis constituti. Qui autẽ euaserint im
bus terrȩ laudes audiuimꝰ. głam iusti:
& dixi. Secretũ meũ michi : secretũ me¬
um mͥ. Uȩ michi. lxx. Ab alis t̾rȩ por¬
tenta audiuimꝰ: spes iusto. & dicent.
michi. in lxx. non habetur : sed de the¬
odotionis translatione ingreco addi¬
tũ .ẽ. Rursũ ꝓ eo qͦd illi posuer̃ uȩ ut
sequenti uersiculo iungeret᷑: in ebrai¬
eo dicit᷑ oili. qͦd ꝓprie sonat ue michi
Pro finib quoq quod nos ꝓpt̃ explana¬
tionẽ sensus aꝑtius posuimꝰ: in ebraico
babet meccaꝑ. qͦd alam ñ finẽ sonat.
Hi gͦ de quib supra dictum ÷ leuabun
uocẽ suã atq laudabunt. cũ hinnie¬
sona uoce cantabunt & dicent. Ab alis
ptis alis columbȩ ad cęlorũ regna fes¬

Expanded text:
i Dei quondam Israel, sive, hominis videntis Deum. Juxta LXX, omnia quae de sanctis intelleximus, referri possunt ad impios, quod cum fuerit finita vindemia, tunc illi clament in suppliciis constituti. Qui autem evaserint impbus terrae laudes audivimus, gloriam Justi, et dixi: Secretum meum mihi, secretum meum mihi: vae mihi. LXX: Ab aliis terrae portenta audivimus: spes justo, et dicent mihi, in LXX non habetur, sed de Theodotionis translatione in Graeco additum est. Rursum pro eo quod illi posuerunt vae, ut sequenti versiculo jungeretur, in Hebraico dicitur OI LI , quod proprie sonat, vae mihi. Pro finibus quoque quod nos propter explanationem sensus apertius posuimus, in Hebraico habetur MECCHENAPH , quod alam, non finem, sonat. Hi ergo, de quibus supra dictum est: Levabunt vocem suam atque laudabunt, cum hinniesona voce cantabunt, et dicent: Ab aliisomini, qui assumptis alis columbae, ad coelorum regna fes