comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cecxp̃o. Illũ enĩ qͥ diligit. ñ solũ ñ occidit qͦd ꝓhibet lex s nec
irascitur Fri suo qͥa ita delectatur ille quẽ diligit. & ñsolũ ñ fa¬
cit adulteriũ. s nec mulierẽ respicit ad concupiscendũ. s dicit
git xp̃o quomꝰ de furto cogitet qͥ etiã sua oĩa quȩcunq ht̃ relig¬
ut sequat᷑ xp̃m: Qͥ x p̃o diligit. qnͣdo falsũ testimoniũ dicit cũ
sciat ipsũ quẽ diligit falso testimonio ꝓditũ: Necessario autẽ
qͥdiligit xp̃m. diligit & ꝑximũ suũ. Hoc enĩ solo indicio xp̃i. eẽ.
discipłs designat᷑: si caritatẽ cũ ꝓximis habeat. Certũ . ẽ. enĩ qd

Expanded text:
Christo. Illum enim qui diligit, non solum non occidit, quod prohibet lex, sed nec irascitur fratri suo, quia ita delectatur in illo quem diligit, et non solum non facit adulterium, sed nec mulierem respicit ad concupiscentiam, sed dicit hristum, quando de furto cogitet? qui etiam sua omnia quaecunque habet reliui Christum diligit, quando falsum testimonium dicit? cum sciat ipsum, quem diligit, falso testimonio proditum. Necessario autem, qui diligit Christum, diligit et proximum suum. Hoc enim solo indicio, Christi esse discipulus designatur, si charitatem cum proximis habeat, certum est enim quod
Abbreviated transcription (Latin):
quide. Apłi tam̃ auctoritate sũptũ ÷. Interĩ ueniens dñs exion
lib̾at ⁊ auercet: impietates abiacob Auer cet autẽ ĩpietates abeo.
scđm illud qͦd scriptũ.ẽ. qͥa deleuit dñs sordes filiorũ ⁊ filiarũ
onis. Et hoc ita fieri testam̃tũ ei erat ad̾o. ut qͦd sic ab eis auerte¬
rent᷑ ĩpietates: ⁊ auferrent᷑ peccata. Qͥs autẽ sit iste oĩs ifrł qui¬
saluus fiet uł quȩ erit ista plenitudo etiã gentiũ dõ solus noue:¬
rit: ⁊ unigenitꝰ suus. ⁊ siqͥ forte amici eiꝰ st ad qͦs dicat łam ñ
dicã uos seruos s amicos: qͥa nota feci uob̾ oĩa quȩ audiui apatue
tei itd nec gͣs qͥdẽ om̃s oĩno saluari posst̃ nͥ quȩ intra ple¬
nicudinẽ fuerint reꝑte. quętunq illa. ẽ q̃ ab apło pleni
dispensatiore tr aceatn  ut etla cũ sibi anima soret maloꝵ
ipsa conseierit ille qͥ nouit uniuersa ouponeser abreglo¬
hoc loco diligentus contuendũ qd cecitate isetm nͣdiit

Expanded text:
aesumptum est. Interim veniens Dominus ex Sion liberat, et avertit impietates a Jacob. Avertit autem impietates ab eo, secundum illud quod scriptum est: Quia diluet Dominus sordes filiorum Israel et fonis : et hoc ita fieri testamentum eis erat a Deo, ut sic ab eis averterentur impietates, et auferrentur peccata. Dicit salvus fiet, vel quae erit ista plenitudo etiam gentium Deus solus novit, et unigenitus ejus, et si qui forte amici ejus sunt, ad quos dicat: Jam non dicam vos servos, sed amicos, quia nota vobis feci omnia quae audivi a Patre tem, ita non gentes quidem omnes omnino salvari possunt, nisi quae intra plenitudinem fuerint repertae, quaecunque illa est quae ab Apostolo anima sortem malorum ipsa consciverit, ille qui novit universa disponere, abjectio in hoc loco diligentius contuendum, quod caecitatem istam non
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ legis: dilectio ẽ. Supͣ dixerat qr qͥ diligit pr̾ unũ legem im
p̾leuit: & dͥa difficile uidebat᷑ quomꝰ possit quis omne̾ lege̾ inu.¬
no cõplere sermone: plenissima reddit rationẽ dicens. dilectio
ꝓrimi. malũ nonoꝑat᷑. Et idõ plenitudo legis .ẽ. dilectio. Pone
ꝑ singła mandata legis dilectionẽ: ⁊ uide quã facile cunct a
atur mandatũ qd p̃cipitur. ñ occides. Iterũ nũqͥd qui ꝓainiu̾
suũ diligit. inuxor̾e eius adulteriũ comittit: Nunꝗͣ ꝓfecto
Si gͦ diligas ꝑrimũ: nec ad ulteriũ cõmittes . Similiter ⁊i qui
legis si sit erga ꝓximũ dilectio. absq aliqͦ labore seruantur.
Putas ñ ⁊ in hoc uoluit nos apłs aliqͥd cõpendiosius discere: Nã¬
& si diligentius requiras qui sit ꝓximꝰ nrͣ disceꝰ in euangłio
illũ. eẽ. ꝓximũ nrͣm qͥ uenit ⁊ iacentes nos uulneratos alatro¬

Expanded text:
ergo legis est dilectio. Supra dixerat, quia qui diligit proximum leergo legis est dilectio. Supra dixerat, quia qui diligit proximum leplevit; et quia difficile videbatur quomodo possit quis omnem legem in uno complere sermone, plenissimam reddit rationem dicens, dilectio proximi malum non operatur. Et ideo plenitudo legis est dilectio. Pone enim per singula mandata legis dilectionem, et vide quia facile cuncta atur mandatum quo praecipitur, Non occides. Et iterum, nunquid qui proximum suum diligit, in uxorem ejus adulterium committit? Non profecto: si ergo diligas proximum, nec adulterium committes. Similiter et qui legis, si sit erga proximum dilectio, absque aliquo labore servantur. Puto tamen, quod in hoc voluit Apostolus aliquid compendiosius dicere. Nam si diligentius requiras, qui sit proximus noster, disces in Evangelio illum esse proximum nostrum, qui venit et jacentes nos vulneratos a latro
Abbreviated transcription (Latin):
udormio. ũ sipater sum ubi e honor m̃s: Posteriora cane qi
cddidit ut nemini quicꝗͣ debeamꝰ: certã . ẽ. ad ministros re¬
ferri. quibꝰ debitor quis efficitur cũ peccauerit. debitũ enͣ
peccatũ eẽ. inmultis ⁊ frequent᷑ ostendimꝰ. Vult gͦ Pablus pec¬
cati quidẽ om̃e debitũ solui: nec remanere om̃ino a pcnos ddebi¬
tũ peccati: ꝑ manere tam̃ ⁊ nunꝗͣ cessare a nob̃ debitũ carita¬
tis Hoc em̃ ⁊ cotide soluere. ⁊ cotidie debe expedit nob̾. Deno
qnͣte uirtuais sit caritas. in consequentibꝰ ponit. Qui enĩ in.¬
qt diligit ꝓrimũ: legem impleuit. Nam non adulterab̾. nͣ acci¬
des. ñ furtũ facies. non fal sũ cestimoniũ dices. ñ concupisces.
⁊ siqd̾.ẽ. aliud mandatũ inhoc uerbo restaurat᷑. diliges ꝓari¬
muͣ tuũ tanquã te ipsũ. Et adultimũ rationẽ tantimꝰ pͣcepti.
breuit᷑ colligens ait. Dilectio ꝓximi maliĩ ñ oꝑat᷑. Plenitudo

Expanded text:
us? Et si Pater sum, ubi est honor meus? Posteriora sane quae addit, « ut nemini quidquam debeamus, » certum est ad ministros referri, quibus debitor quis efficitur cum peccaverit; debitum enim peccatum esse, in multis, et frequenter ostendimus. Vult ergo Paulus peccati quidem omne debitum solvi nec remanere omnino apud nos debitum peccati. Permanere tamen et nunquam cessare a nobis debitum charitatis, hoc enim, et quotidie solvere, et semper debere expedit nobis. Denique quantae virtutis sit charitas, in consequentibus exponit. Qui enim, inquit, diligit proximum legem implevit. Nam non adulterabis. Non occides. Non furtum facies. Non falsum testimonium dices. Non concupisces, et si quod est aliud mandatum in hoc verbo restauratur. Diliges proximum tuum tanquam teipsum. Et ad ultimam rationem tanti hujus boni, breviter colligens ait. Dilectio proximi malum non operatur. Plenitudo
Abbreviated transcription (Latin):
nichil co̾mune ꝑ semet ipsũ hoc ÷ natura sui dr̃ s illi inqͥt̾ qͥexi¬
stimat & qͥputat aliqͥd cõmie. ẽẽ. ipsi ꝯmune. ẽ. & ne mireris
qdꝰ cogitatio mentis cibũ qͥ natura sui cõmunis uł pollutꝰ non . ẽ.
faciat pollutũ: cũ econtrario cibũ uere pollutũ. uere enĩ pollutꝰ ẽ.
qui idolis ĩmolat᷑. simplicitas mentis ⁊ nulla cogitatione scrupu¬
lositas inõi suspicione contaminationis ab soluat. Etrursũ. etiã si
mundꝰ sit cib suspicionẽ tm̃aliqͥs ꝑatiatur qͣsi qͦd idoł ĩmolat᷑

Expanded text:
Sed illi, inquit, qui existimat et qui putat aliquid commune, ipsi commune est. Et ne mireris, quia cogitatio mentis cibum, qui natura sui communis vel pollutus non est, faciat pollutum, cum e contrario cibum vere pollutum vere enim pollutus est, qui idolis immolatur, simplicitas mentis, et nulla cogitationis scrupulositas injecta, omni suspicione contaminationis absolvat. Et rursum, etiam si mundus sit cibus, suspicionem tamen aliquis patiatur, quasi quod ido
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a ẽ. uti uisuuł adbona ł ad malã similit᷑ ⁊ audituri motu ma¬
nuũ ⁊ cogitatione senꝰ. Et in hoc ÷ iustũ iudiciũ dĩ: qͦd his auȩ
ille adusus bonos dedit nos abutam̃ ad impia ⁊ iniqua ministeria.
Ita gͦ ⁊ potestas oĩs adõ data ÷: aduindictã quidẽ malorũ. lau¬
diuinas tͣeꝑant leges: ⁊idõ dicit. ltaꝙ qͥ resistit potestati. di or.¬
dinationi resistit. Non hic de illis potestatibꝰ dicit. quȩ ꝑsecutiones
infert̾ fidĩ. Ibi enĩ dicendũ. ẽ Doͣ obcẽꝑare oportet. magis qu̾a
hõibꝰ: sed deistis cõmunibꝰ dicit quȩ ñ stͣ timoriboni oꝑis s mali.
Quibꝰ utiq qͥ resistit: ipse sibi dapͥnationẽ ꝓgestorũ suorũ quali¬

Expanded text:
la, similiter et auditu, motu manuum, et cogitatione sensus, et in hoc est justum judicium Dei, quod his, quae ille ad usus bonos dedit, nos abutimur ad impia et iniqua ministeria: ita ergo et potestas omnis a Deo data est « ad vindictam quidem malorum, laudivinas temperant leges, et ideo dicit: Itaque qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit. Non hic de illis potestatibus dicit quae persecutiones inferunt fidei, ibi enim est dicendum, « Deo obtemperare oportet magis quam hominibus, » sed de istis communibus dicit, quae « non sunt timori boni operis, sed mali, » quibus utique qui resistit, ipse sibi damnationem pro gestorum suorum quali
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ adiã de misterus: n omittat Et enĩ sciens qd̾ om̃s qͣ inlegt pecca¬
uert̃ plegẽ iudicabunt᷑: umũquẽq autẽ iniudicio alla lex sine
mane legi locũ dedisse. sertũ. ẽ. gͦ qͥa in die iudicii habebit etiã ex
istis legrib laudẽ apud dm̃ qͥ nichil contra statutas cõmiserit
leges: cũ dicetur ei adnõ. Puge serue bone. ⁊ fideł suꝑ pauca fuist
fideł. suꝑ multa te constituã. Sciendũ tam̃. ẽ. qd̾ iusto non ÷ lex po
sita. sed iniustis ⁊ non subditis. scelestis. homicidis. contaminatis.
ꝑiuris. ⁊ cet᷑is qͥ huiꝰmodi st̃ Ipsi enĩ stͣ. qui timent lege̾. Qui aute
facit bonũ hoc. ẽ qui non metu legiss amore bonifãcit qͦd bo¬
nũ.ẽ. iste iã non sublege litterȩ. sed sublege sp̃s uiit.Idõ necesse :¬

Expanded text:
ittat: etenim sciens quod « omnes qui in lege peccaverunt, per legem judicabuntur, » unumquemque autem in judicio illa lex sine manae legi locum dedisse, certum est ergo, quia in die judicii habebit etiam ex istis legibus laudem apud Deum is qui nihil contra statutas commiserit leges, cum dicetur ei a Domino: Euge, serve bone et fidelis, super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam . Sciendum tamen sita, sed injustis et non subditis, scelestis, homicidis, contaminatis, perjuris et caeteris, qui hujusmodi sunt. » Ipsi enim sunt, qui timent legem. Qui autem facit bonum, hoc est, qui non metu legis, sed amore boni facit quod bonum est, iste jam non sub lege litterae, sed sub lege vivit s
Abbreviated transcription (Latin):
dissensio.S uidet᷑ hȩc paylus ꝓ fundiore magis sensu elocutꝰ. Neq
enĩ excircuncisione uenientib de edendis oleribꝰ lex aliqͥd inani¬
dauerat ut ipsis conuenire uideat᷑ qͦd ait. Qͥ autẽ infirmꝰ. et
holera manducet. Vnde constat eũ de cibo uerbi ista tractare:⁊ in¬
firmũ dicere. ee infide eũ qͥ ñ ita ꝑfectꝰ ẽ sensibꝰ ut possit õnẽ cibũ
uerbi dĩ sumere sic̃ ⁊ ipse pas Lꝰ apłs in alus dic̃. ꝑfectorũ aute: cibꝰ
solidꝰ eorũ qͥ ꝓpossibilitate sumendi exercitatos hnt sensꝰ ad discre¬
tionẽ boni ⁊ mali. & iterũ adalios dic̃. Lac uob̾ potũ dedi ñ escam.
Non dũ enĩ poteratis. Et nũqͥd ita inepti erimꝰ ut ꝑutemꝰ apłm qͥmis

Expanded text:
Sed videtur haec Paulus profundiore magis sensu elocutus, neque enim ex circumcisione venientibus de edendis oleribus lex aliquid mandaverat, ut ipsis convenire videatur quod ait, qui autem infirmus est, olera manducet. Unde constat eum de cibo verbi ista tractare, et infirmum dicere esse in fide eum, qui non ita perfectus est sensibus, ut possit omnem cibum verbi Dei sumere: sicut et ipse Apostolus in aliis dicit: Perfectorum autem est cibus solidus, eorum qui pro possibilitate sumendi exercitatos habent sensus ad discretionem boni et mali . Et iterum ad alios dicit: Lac vobis potum dedi, non escam, nondum enim poteratis . Et nunquid ita inepti erimus, ut putemus Apos
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑ mͥuidet᷑ intelligi. Hã ⁊ hoc ipso quo uerbi causa man̾u manui non re¬
fert᷑ aut conuicio conuiciũ reddunt: irȩ illius qͥ fecit in uiriã ꝑtnseundi
⁊ euanescendi locũ deder̾. Nemo eni ita Rabidꝰ inueniet᷑ qͥ illata in uria
si uicẽ ñ recipiat. iterũ seuiat s quasi effuso ac digesto furore necessa¬
rio mitescit. Est gͦ n grande lucrũ ubi ⁊ peccantis multitudo cõpescitur

Expanded text:
num manui non referunt, aut convicio convicium reddunt, irae illius qui fecit injuriam, pertranseundi et evanescendi locum dederunt: nemo enim ita rabidus invenietur qui, illata injuria, si invicem non recipiat, iterum saeviat, sed quasi effuso ac digesto furore necessario mitescat. Est ergo grande lucrum, ubi et multitudo compescitur
Abbreviated transcription (Latin):
na leoe phib quȩ sufficient̃ humana lege pleccunt: ic alo.
uenire decernit. Ex quo apparet iudices mun di perte magu¬
mã dĩ legis implere Omĩa enĩ crimina quȩ uindicari uult as.
non pantistices ⁊ pͥncipes ȩccłarir̃ sed ꝑmunddi uidicẽ uoluit imn¬
dicari. Et hoc sciens Paylus: recte eũ mimstrũ dinoiat unqu
⁊labeb laudem exea: altius reqͥrendũ mͥ uidet᷑. Non enĩ conĩẽ¬
tudo ẽ pocestatib hiuꝰ scłi. laudare eos qui ñ fuernt erininoi.¬

Expanded text:
ina lege prohiberi, quae sufficienter humana lege plectuntur, illa sola tur convenire, decernit, ex quo apparet judicem mundi, partem maximam Dei legis implere; omnia enim crimina, quae vindicari vult Deus, non per antistites et principes Ecclesiarum, sed per mundi judicem voluit vindicari; et hoc sciens Paulus, recte eum ministrum Dei nominat, est et habebis laudem ex ea, altius requirendum mihi videtur. Non enim consuetudo est potestatibus saeculi hos qui non fuerint cri
Abbreviated transcription (Latin):
po de pbrt la papenaserortatur in exat tatione ñ pl sape q
salio fpecior e doctrinȩ ⁊ uerbi quo affucte anime scraptura¬
rũ di sarũ prudenter aptatis ⁊ in unũ collectis sermonibꝰ re.¬
leuant᷑. Accidit enĩ sepe animȩ tribulationũ nimietate defꝑa.¬
cio nec facile reꝑari aut refici qͥbꝰ cunq u̾b̃ potest. qͣnuis poli.¬
ta illa sint ⁊ plausibilia. Si uͦ sermo habens uirtute gr̃ȩ deifu.¬
erit adhibitus : tunc cor eiꝰ penetrat ⁊⁊ consolationẽ p̾bet ac spẽ
p̾stat indigentibꝰ: oportet in qͥt ut insimplicitate cordis hoc faciat
hoc ẽ. ne uideatur qͥdẽ benȩ facere indigentibꝰ corde uͦ laudem
querat abhominibꝰ. Non. ẽ gͦ simplicitas: si aliud agi uideatur in
sollicitudine. ẽẽ debet. non humanarũ causarũ nec scl̃ariũ reruͣ.
Hec enĩ sollitudo: aliena debet eẽ. abhis qͥ eccłȩ p̃sunt: s talem recipi¬
ant sollicitudin̾e̾. qualẽ apłs dicit. Concursus in me cotidianꝰ: sollici¬

Expanded text:
 et qui exhortatur, in exhortatione non plus sapere quam st species doctrinae et verbi, quo afflictae animae Scripturarum divinarum prudenter aptatis et in unum collectis sermonibus relevantur. Accidit enim saepe animae tribulationum nimietate desperatio, nec facile reparari aut refici quibuscunque verbis potest, quamvis polita illa sint et plausibilia: si vero sermo habens virtutem gratiae Dei fuerit adbibitus, tunc cor ejus penetrat, et consolationem praebet, ac spem praestat indigentibus, oportet, inquit, ut in simplicitate cordis hoc faciat, hoc est, ne videatur quidem benefacere indigentibus, corde vero laudem quaerat ab hominibus. Non est ergo simplicitas, si aliud agi videatur in citudine esse debet, non humanarum causarum, nec saecularium rerum, haec enim sollicitudo aliena debet esse ab his qui Ecclesiae praesunt, sed talem recipiant sollicitudinem, qualem Apostolus dicit. Concursus in me quotidianus, sollici
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ ex uob̾: hoc . ẽ. qͦd ꝓposito ur̃o ⁊ fidĩ ur̃e conuenit. Cũ mał enĩ hab̾e pa¬
cẽ ⁊ societate̾ fidei ur̾e ꝓpositoq ñ conuenit. quãuis ⁊ alio in loco possit
hab̾i distinctio. Aliud. ẽ. em̃ihoĩes amare: aliud crimina diligere. Qui o¬
mines amat. amat creaturã dĩ. Qui crimina diligit: chaboli sectator in¬
uenit᷑. Qui gͦ ꝑfecti sunt. hoc ipsũ qͦd oder̾ crimina hoiẽs amant ⁊ odio a.¬
bentes in eis illud qͦd peceant. illud qd̾ ds̾ creauit. amare ñ desinunt.

Expanded text:
convenit; cum malis enim habere paconvenit; cum malis enim habere pacem et societatem fidei nostrae propositoque non convenit: quamvis et alia in loco possit haberi distinctio. Aliud est enim homines amare, aliud crimina diligere; qui homines amat, creaturam Dei diligit, qui crimina diligit, diaboli sectatur inventa; qui ergo perfecti sunt, hoc ipso quo oderunt crimina, homines amant, et odio habentes in eis illud quod peccant, illud quod Deus creavit amare non desistunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmalo reddente. Simalũ inferre peccare ẽ: ⁊ redde malũ non ut
quibꝰdã uidetur iustũ: sed simile pecratũ ẽ.: aut ut ego arbitror etiã
gra uius Nam ille qͥ malũ pͥor intulit: non sensit malũ. ce qdfecit.
sensisse se malũ ẽe qđ reddidit & idõ respiciendĩ ẽ semꝙ ad euqdtix
ens apłs pacẽ int̃ qͦs pax habetur ñ exuna parte s exutraq consta¬
re: ne nos alterius animꝰ si forte inpacatus euenerit abono pacis im.¬
pedire uidetur moderatissimũ dedit p̃ceptũ. ut int̾ inimicos ñr ani.¬
mͦ semꝑsit paratꝰ ad pacẽ: ⁊ discordiȩ culpa. non penes nos: s penes alte¬
rũ constet. Sed forcasse dicat aliqͥs. Quomͦ potest fieri ut pacem cũ om̃ibꝰ
hõib habeamꝰ. ⁊ qͥd faciemꝰ de scriptura quȩ dic̃. furẽ uidebas ⁊ concurre¬
bas cũ illo ⁊ cũ adulteris portionẽ tuã ponebas: Idõ gͦ bene apl̃s ad didit.

Expanded text:
o Dei. Si malum inferre peccare est, et reddere malum non, ut quibusdam videtur, justum est, sed simile peccatum est, aut ut ego arbitror, etiam gravius. Nam ille qui malum prior intulit non sensit malum esse, quod fasensisse se malum esse quod reddidit, et ideo respiciendum semper est ad eum ens Apostolus pacem inter quos pax habetur non ex una parte, sed ex utraque constare, ne nos alterius animus, si forte impacatus venerit, a bono pacis impedire videretur; moderatissimum dedit praeceptum, ut interim noster animus semper sit paratus ad pacem, et discordiae culpa non penes nos, sed penes alterum constet. Sed fortasse dicat aliquis, quomodo potest fieri ut pacem cum omnibus hominibus habeamus? et quid faciemus de Scriptura, quae dicit: Furem videbas, et currebas cum i
Abbreviated transcription (Latin):
irã sibi thesaurizant indiẽ irȩ. tinc cũ reddet ds̃ unicuiq scc̾m opa
sua. Sigͦ nosmet ipsos uindicemꝰ: ñ. ẽ magnũ qͦd ꝓmiuria suscepta red¬
chimꝰ. Uerbi causa. Aut palmã ꝓpalma. aut̃ sarũ psaro aut ꝓ contumelia¬
ser monis. sermonis nichilominꝰ contumeliã. i uͦ seruem ea uindicte
dĩ in eo qͥ lesit nos locũ cdamꝰ ire. illi sine dubio: quã sibi ipse suis mał ac.¬
tibꝰ thesauritat. qͥ de eo iniudicio di multo grauiores quã nos inferre

Expanded text:
irae, tunc cum reddiderit Deus unicuique secundum opera sua. Si ergo nosmetipsos vindicemus, non est magnum quod pro injuria suscepta reddimus, verbi causa, aut palmam pro palma, aut saxum pro saxo, aut pro contumelia sermonis nihilominus contumeliam: si vero servemus ea vindictae Dei, in eo qui laesit nos locum damus irae, illi sine dubio, quam sibi ipse suis malis actibus thesaurizat, quae de eo in judicio Dei multo graviores, quam nos inferre
Abbreviated transcription (Latin):
uate capita urã. qm apꝓpiat redẽptio ur̃ã. fit̾ autẽ ⁊ ꝑsingłos
diei hiꝰ aduentꝰ. ⁊ nob̾ eniͣ si xp̃s icorde sit. diẽ nob̃ facit. Si
ignorantias nr̃as scientię ratio fuget ⁊ indignos actus decli¬
nantes. pia quȩq ihonesta sectem᷑. inluce sumꝰ positi. ⁊ qͣsi in
die oneste ãbulamꝰ. Quȩ sint autẽ oꝑa tenebrarũ quȩ abicien

Expanded text:
iam appropiat redemptio vestra . Fit autem per singulos diei hujus adventus, et nobis enim si Christus in corde sit, diem nobis facit; si ignorantias nostras scientiae ratio fuget, et indignos actus declinantes pia quaeque et honesta sectemur, in luce sumus positi, et quasi in die honeste ambulamus. Quae sint autem opera tenebrarum, quae abjicien
Abbreviated transcription (Latin):
diuersitates dari ꝓnuntiat gr̃arũ. Ut u̾bi causa. accepta qͥs gr̃ã.
cuiq autẽ datur manifestatio sp̃s adid qͦd expedit Et post pauca
ait. Omĩa autẽ oꝑatur unꝰ atq idem sp̃s: diuidens singłis ꝓut
uult. Unde mͥ uidet᷑ tã ad Romanos qua adcorinthios scribens
.uiꝰ. capiendȩ gr̃e modos docere: ut ⁊ ex nob̾ ineo agi aliqͥd osten-¬
dat. plurimu̾ tam̃ in dĩ largitione consistere. Ponit gͦ ⁊ men¬
qͣnta possit sublimior gr̃a ꝓmereri: nr̃i oꝑis uidetur ⁊ studu.
Ut aut᷑e adid detur qͦd expedit ⁊ utile fit accipienti: h̃iudiciũ . ẽ.
uł oĩo si dariuelit in ipso . ẽ. loõ ⁊ in alus idẽ apłs dacitit c̃ ate cds

Expanded text:
diversitates dari pronuntiat gratiarum, ut, verbi causa, accepta quis gratia cuique autem datur manifestatio Spiritus ad id quod expedit ; et post pauca addit: Omnia autem operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Unde mihi videtur, tam ad Romanos quam ad Corinthios scribens, tres capiendae gratiae modos docere, ut ex nobis in eo agi aliquid ostendat, plurimum tamen in Dei largitione consistere. Ponit ergo et « menquanta possit sublimiorem gratiam promereri, nostri operis videtur et studii. Ut autem ad id detur quod expedit, et utile sit accipienti, Dei judicium est, vel omnino si dari velit, in ipso est; ideo et in a
Abbreviated transcription (Latin):
chutiarũ h̃. ⁊ sapientiȩ eiꝰ tanta ẽ. altitudo. ⁊ scientiȩ nicinco¬
miꝰ anta. altitudo omĩa eñ hȩc altitudinis sermo de serur
ue forutri uidicia eiꝰ qͥbꝰ unãqnq animã atq omnȩat uerau
ta incedit inuestigare aliqͥs possit. Aliqͥs enĩ dicim. n foluẽ
hoinũ si i totius treature Neq enĩ inscrutabilia iudicia ⁊uin

Expanded text:
 sapientiae ejus tanta est altitudo, et scientiae nihilominus tanta est altitudo ad omnia enim haec altitudinis sermo deservit, ut scrutari judicia ejus, quibus unamquamque animam atque omnem naturam ovidentia incedit investigare aliquis possit. Aliquis autem dicimus non solum hominum, sed et totius creaturae: neque enim inscrutabilia judicia
Abbreviated transcription (Latin):
sine dubio ut contingat nob̾ unũ c̾ẽ. cũ bono. Caritatẽ frͣnitatis.
inuicẽ diligentes H oc mandatũ ut diligamꝰ in uice̾. sicͣ ⁊dsͣ dilexͣ
nos. cũ sit pͥmũ pꝰ pͥmũ. pͥmũ nãq ẽ. diligere dm̃ ⁊ int̾ hoĩes iterũ
hoc pͥmũ. ẽ. ut inuicẽ diligamꝰ: nescio quomꝰ qͣsi ultimũ ⁊ minuᷤ
necessariũ int̾ hoĩes sꝑnitur: ⁊ odiũ qd̃ nob̾ insitũ. eẽ. diximꝰ adł oc
ut mala odio habeamꝰ: pͣpostero ordine exercemꝰ in nob ⁊ uicia car.¬
nis ac peccata diligentes. frẽm odio habemꝰ. Hec alit̾ accidit odisse nos
non iudicare. Si enĩ ꝓutas aliquẽ impiũ. eẽ. ⁊do eũ non uidicas di¬
ne dignꝰ ÷. Dñs enĩ: diligit uistos. Honore: inuicẽ p̃uenientes. hoc :
qd̾ ⁊ dñs docuit cũ notaret scribas ⁊ phariseos pͥma sibi loca in conui¬
is uindicantes: & docet ut cũ uocatꝰ fueris tu adcena. in nouissimo lo.¬

Expanded text:
sine dubio ut contingat nobis unum esse cum bono. Charitatem fraternitatis invicem diligentes. Hoc mandatum ut diligamus invicem, sicut et Deus dilexit nos, cum sit primum post primum primum namque est diligere o quasi ultimum et minus necessarium inter homines spernitur, et odium quod nobis insitum esse diximus, ad hoc ut mala odio habeamus, praepostero ordine exercemus in bonis, et vitia carnis ac peccata diligentes, fratres odio habemus. Nec aliter accidit odisse nos, non judicare, si enim putas aliquem impium esse, et ideo eum non judicas dine dignus est: Dominus enim diligit justos . Honore invicem praevenientes. Hoc est quod et Dominus docuit, cum notaret scribas et Pharisaeos prima sibi loca in conviviis vindicantes, et doceret, ut cum vocatus fueris tu ad coenam, in novissimo lo
Abbreviated transcription (Latin):
to quis cõtidie exscrip̃turarũ ꝓficit lectione. qͣnto altius ini:¬
tellectus eiꝰ accedit: tanco semꝑ nouus. ⁊ cotidie nouus efficit᷑. Nes¬

Expanded text:
to quis quotidie ex Scripturarum proficit lectione, quanto altius into quis quotidie ex Scripturarum proficit lectione, quanto altius intellectus ejus accedit, tanto semper novus et quotidie novus efficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
sers scsm delectat᷑: formã tͥ scłi pͣsentis imponant. dii contiterie
mansuetudo patiencia. lenitas. continentia. fides ueritas. cetereq
uirtutes habitent in sensu tuo conformẽ te fintura scłi faciat.
Q ita pulcrã animȩ tuȩ speciẽ reddent. ut uerbũ dĩ q despon
dit eã sibi in mĩa ⁊ fide: dicat adeam. Tota es formosa ꝓacima mea.
⁊ macula non. ẽ inte. Intendec autẽ diligentius qͦd ait. sedrefar¬
mamini renouatione in nouitate sensus ur̃i ut ostendat quia for¬
mã qͥdem culpabilem pͥus formã malitiȩ habuit oĩs anima. sed ad¬
horcatur ex hoc sermo apłicus ut illa abiecta ad singulariũ un¬
tutũ speciẽ reformem & ita demũ possimꝰ renouato uultu cor¬
dis głam dñi speculari abhuiꝰ modi imagine tnsformati. Q uomͦ
aute in hec tͣnsfor memꝰ. ipse edocet dicens. Renouatione sens
ur̃i. Renouatur autẽ sensus mrͣ ꝑ exercitia sapientiȩ ⁊ medi¬
tationẽ uerbi di ⁊ legis eius intelligentiã spiritalem. & qͣn¬

Expanded text:
sens saeculum delectatur, formam tibi saeculi praesentis imponant. Si vero e contrario mansuetudo, patientia, lenitas, continentia, fides, veritas, caeteraeque virtutes habitent in sensu tuo conformem te futuri saeculi facient, et ita pulchram animae tuae speciem reddent, ut verbum Dei quod desponin misericordia et fide, dicat ad eam: Tota es formosa, proxima mea, et macula non est in te . Intende autem diligentius quod ait: Sed reformamini in novitate sensus vestri, ut ostendat formam quidem culpabilem: prius enim formam malitiae habuit omnis anima. Sed adhortatur ex hoc sermo Apostolicus, ut illa abjecta ad singularum virtutum speciem reformemur, et ita demum possimus revelato vultu cordis gloriam Domini speculari ab hujusmodi imagine transformati. Quomodo autem in haec transformemur ipse edocet dicens, renovatione sensus vestri. Renovatur autem sensus noster per exercitia sapientiae, et meditationem verbi Dei, et legis ejus intelligentiam spiritalem, et quan
Abbreviated transcription (Latin):
hospitalitatẽ: non illud solũ ostendit ut ueniente̾ ad nos hospitem
suscipiamꝰ sed ⁊ requiramꝰ & sollicici simꝰ ⁊ sectem᷑ ac ꝑquiramꝰ ubiq
hospites nec ubi forte in plateis sedeant nec extra tecͥtũ iaceana. Re¬
cordare loth: ⁊ muenies qd̃ ñ illũ hospites sed ille quesierit hospites.
lem locũ latius apłs erequers: actus mentẽ. ꝓpositũ. os qͦ ipsũ disci.¬
płorũ lingua̾q cõponit. Nonuult credentes xp̃o de ore suo ꝓferre
maledictũ. s bene loqͥ. benedicere bene pͣcari. ut ex hoc ⁊ bom dni
serui. ⁊ boni magistri credantur ẽẽ. discipłi. Sciendũ tam̃. ẽ. qd̾ ser¬
mohic benedictionis inscripturis diuerse positus inuenit᷑. Nam ⁊ d̾s
benedicere: uł hoĩes ł cęt̾a quȩ creauerat inuenit᷑. ⁊ hoies ł ceterȩ cre

Expanded text:
hospitalitatem, non illud solum ostendit, ut venientem ad nos hospitem suscipiamus, sed requiramus, et solliciti simus, et sectemur, ac perquiramus ubique hospites. Necubi forte in plateis sedeant, ne extra tectum jaceant. Recordare Lot, et invenies quod non illum hospites, sed ipse quaesierit hospites , lem locum latius Apostolus exsequens, actus, mentem, propositum, os quoque ipsum discipulorum, linguamque componit. Non vult credentes Christo de ore suo proferre maledictum, sed bene loqui, bene dicere, bene precari, ut ex hoc et boni domini servi, et boni magistri credantur esse discipuli. Sciendum tamen est quod sermo hic benedictionis in Scripturis diverse positus invenitur. Nam et Deus benedicere vel homines, vel caetera quae creaverat invenitur, et homines vel caeterae cre
Abbreviated transcription (Latin):
expe deire a hiors errta nonir dicet nedessario duueit uniciunq piit
nol ex or petionis ad plebẽ e hoc ipso elatos aton asi ꝓbiã uersos.
miudi cui ancitiis se haboli. Alios accepisse cͥdem sraie s qeeple¬
gentda anima ⁊ uite desidia corrupisie. Inde erat̃ ualle qͥ acceptũ
Senaria insudario colligauit nec oꝑari exep alidͥo ioliune: Pgt se¬

Expanded text:
enti non judicet, necessario dividat unicuique prout vel exhortationis ad plebem, et ex hoc ipso elatos atque in superbiam versos, in judicium incidisse diaboli; alios accepisse quidem gratiam, sed negligentia animi et vitae desidia corrupisse; unde erat et ille qui acceptum denarium in sudario colligavit, nec operari ex eo aliquid voluit
Abbreviated transcription (Latin):
tes malitiȩ ꝓlap̃s. Inde ⁊ filii hiꝰ scłi: prudentiores dicunt᷑ quã
filii lucis. pꝰlus enĩ sapiunt: quã oportec saꝑe. & sic insingłis
qͥbꝰq uirtutibꝰ potest aliqͥs plus saꝑe quã oportet saꝑe Potest etiã

Expanded text:
tes malitiae prolapsus. Inde et filii hujus saeculi prudentiores dicuntur quam tes malitiae prolapsus. Inde et filii hujus saeculi prudentiores dicuntur quam filii lucis : plus enim sapiunt quam oportet sapere, et sic in singulis quibusque virtutibus potest aliquis plus sapere qu
Abbreviated transcription (Latin):
uideamꝰ qͥd ẽ. qͦd ꝑ grãm quȩ data .ẽ. sibi apłs dicit õĩbꝰ qͥ st
insultantes ramis qͥ debona oliua de fracti stͣ etiã hc̃ aptare
sermonẽ: ⁊ dicere eis ñ deb̾e plussaꝑe qua oportec sape. Qđ
simile.ẽ huic sermoniquẽ dixͣ. noli suꝑbe saꝑe. hoc ẽ. enĩ pł
tur hac difinitio̾e ut naturã uł causã peccati in eo ponant si
iustꝰ. ẽ. Si qͥ uͦ subspecie iusticiȩ erga uinictas nimius fiat.⁊
seuius agat: inultionis crudelitate: exiusticia de uolutꝰ est.
Unde ⁊ salomon dicit. Noli fieri iustꝰ multũ. Similit᷑ ⁊ lib̾tas.
si intra tẽꝑantiã suã sit : uirtꝰ ẽ. Si minꝰht᷑. timiditas. si ampli
te meritas noĩabit᷑ Pari mͦ ⁊ prudentia si in sua mensura sit:
uirtꝰ. eͣ Siminꝰ habeat: ĩprudentia. Si plusꝗ oportet. malitia
appellatur. Inde puto qͦd ⁊ serpens inparadiso prudentior dic¬
cus sit cetersꝰ bestus. hoc. ẽ ex cedens menfurã prudentiȩ & inpar¬

Expanded text:
ideamus quid est quod per gratiam quae data est sibi Apostolus dicit: Omnibus qui sunt insermonem, et dicere eis, non debere plus sapere quam oportet sapere: quod simile est illi sermoni, quem dixit: Noli superbe sapere ; hoc est entur hac definitione, ut naturam vel causam peccati in eo ponant, si justus est: si quis vero sub specie justitiae erga vindictas nimius fiat, et saevius agitet ultiones, in crudelitatem, ex justitia devolutus est. Unde et Salomon dicit: Noli fieri multum justus . Similiter et libertas, si intra temperantiam suam sit, virtus est; si minus habeat, timiditas; si amplius, temeritas nominatur. Pari modo et prudentia si in sua mensura sit, virtus est; si minus habeat, imprudentia; si plus quam oportet, malitia appellatur. Inde puto quod et serpens in Paradiso prudentior dictus sit caeteris bestiis, hoc est, excedens mensuram prudentiae, et in par
Abbreviated transcription (Latin):
legis diuinȩ che ac nocte ꝑsistit: ⁊. ẽ magni huiꝰ corꝑis ocłs. Alius
ad u̾isendos decũbentes. ⁊ requirendos tribulantes. ⁊ positos in
necessitatibꝰ eruendos. ẽ impiger. qͥ pessine dubio excłastici corꝑi̾
appellat᷑. & ita inuenias unũquẽq ꝓpensius erga unũ aliqͥd of¬
ficiũ. ⁊ specialius oꝑam dare. cęt̾a uͦ seqͤntia hab̾e. Heq enĩ hoc
dicimꝰ: qđ unũ sufficere debeat. s scłm formã ꝓpositi exẽpli. sicͣ

Expanded text:
legis divinae die ac nocte persistit, et est magni hujus corporis oculus; alius, legis divinae die ac nocte persistit, et est magni hujus corporis oculus; alius, ad videndos decumbentes, et requirendos tribulantes, et positos in necessitatibus eruendos est impiger; qui pes sine dubio ecclesiastici corporis appellatur, et ita invenias unumquemque propensius erga unum aliquod officium et specialius operam dare, caetera vero sequentia habere. Neque enim hoc dicimus, quod unum sufficere debeat, sed secundum formam
Abbreviated transcription (Latin):
qua rũ na pslorui de fensionẽ aut erga hospitalitatis sollicitudi¬
naArec g singła diuisit unicuiq M. scđm mensurã fidi.So fi his
qui accepit gr̃amut de uno aliꝗͦ horũ sapet. ⁊ non incellieabo
mensuram sibi dlate gre seduelit saꝑe de sapientia dĩ: de uerbo
doctrine. de ꝓfundioris scientiȩ ratione inquo grãm ñaccepit &¬
non tam discere uelit quã docere quȩ nescit: istẽ cũ minꝰ fapiati
plus ut sãꝑe qua oportet. Non enĩ sapit adtemꝑantia ut custoehat
unicuiq sicũt ds dusit mensurã fidei. Uerũ ut euidentius adhuc
dr suis apls assignaret: introducit exemplũ ⁊ dicit Nic em̃ĩ nunois
ꝓpͥos hñt actus. ⁊ officiis suis unũ qđq de seruit. nec tam̃ possibi¬
le .ẽ. ut non consensu mutuo sibi inuicẽ cedant: ita inqͥt ⁊ in eccła
quȩ ẽ corpͥa p̃ĩ diuersos singłi habemꝰ actus. Uerbi gr̃a. Alius om̃e
studiũ erga sapientiã dĩ ⁊ doc trinã uerbi adhibet ⁊ in meditatione

Expanded text:
uarum et pupillorum defensionem, aut erga hospitalitatis sollicitudinem; haec ergo singula divisit unicuique Deus secundum mensuram fidei. Sed si is qui accepit gratiam ut de uno aliquo horum saperet, non intelligat mensuram gratiae sibi datae, sed velit sapere de sapientia Dei, de verbo doctrinae, de profundioris scientiae ratione, in quo gratiam non accepit, et non tam discere velit, quam docere quae nescit, iste cum minus sapiat, plus vult sapere quam oportet. Non enim sapit ad temperantiam, ut custodiat unicuique sicut divisit Deus mensuram fidei. » Verum ut evidentius adhuc de his Apostolus assignaret, introducit exemplum, et dicit: Sicut enim in uno proprios habent actus, et officiis suis unumquodque deservit, nec tamen possibile est ut non consensu mutuo sibi invicem cedant; ita, inquit, et in Ecclesia quae est corpus Christi, diversos singuli habemus actus, verbi gratia: alius omne studium erga sapientiam Dei et doctrinam verbi adhibet, et in meditatione
Abbreviated transcription (Latin):
pauerat de poplo illo ut ñ eos diceret generationẽ. ceabeãe
s generatione uparũ ⁊ his adderet. Nolite hice ari eutiens¬
habenabrsam bico enĩ uob: qͥa potens e es̃ delapidibꝰ istis
hscrare filios abrahȩ. Huic gͦ ista de popło conquerenti. reue¬
pondeat᷑ adño ⁊ saluatore nr̃o. Ego scio qͦs elegi Et iterũ. Ques
mes uocẽ meã audiunt & ego pͣcedo eas: & secunt᷑ me meȩ.
Et iterũ. habeo alias oues quȩ non st̃ de ouili hoc. oportet me¬

Expanded text:
peraverat de populo illo, ut non eos diceret generationem esse Abrahae, sed generationem viperarum, et his adderet: Nolite dicere, quiam. Dico enim vobis quia potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Huic ergo ista de populo conquerenti respondeatur a Domino et Salvatore nostro: Ego scio, quos elegerim; et iterum: Oves meae vocem meam audiunt, et ego praecedo eas, et sequuntur me meae; et iteru
Abbreviated transcription (Latin):
hostiã uiuent̾e. scãm. placentẽ dõ. rationabilit᷑ offertͣ ⁊ lege̾
sacficiorũ quȩ in leuitico data. ẽ. scd̾m spiritalẽ intelligentiã¬
c̃oplent. Uerbi causa. ut ubi offerebant uiculũ pͥmo locoł scd̾o
hee nc insuo corpore unꝰ qͥsq purificans ⁊ spiricali sensu chsoꝵ¬

Expanded text:
hostiam viventem, sanctam, placentem Deo rationabiliter offerunt, et legem hostiam viventem, sanctam, placentem Deo rationabiliter offerunt, et legem sacrificiorum, quae in Levitico latacomplent. Verbi causa, ut ibi offerebant vitulum primo loco, vel secundo haec nunc in suo corpore unusquisque purificans, et spiritali sensu discer
Abbreviated transcription (Latin):
qd ꝓ pħa dicit. hostiã i oblatione̾ noluisti. nec placita stͣ tͥ: nc̃ ait
doceo uos qͥbꝰ hostus delectetur ds̃. Et hec doceo non qͣsi imꝑans.
nichil em̃ ꝓficit legis imꝑiũ sed quasi qͥ officiũ susceꝑim recon¬
ciliandi uos dõ. Ob̃secro uos fũs. ⁊ obsecro nͣ ꝑpotentiã: s ꝑmi-
scdđiã dĩ. Qa enĩ sic̃ suꝑͣ ostendit. om̃s conclusi ftͣ subpeccato. nc̃
iã non inmeritis. s inmiscdia di salus humana consistit. Quid
autẽ ÷ qͦd uos obsecro : ut exibeatis corpa ur̃a hostiã uiuentem.
scaͣm. placentẽ doͣ. ut sit rationabile obsequiũ ur̃m. Obsequiuͣ.
hic: cultũ dicit. Qui cultꝰ qm dudũ inpecudũ mutorũ corpo¬
ribꝰ consistebat: Nc̃ inqͥt incorꝑe rationabił hois offerat᷑. &
corꝑa magis nr̃a quã pecudũ fi̾ant sacͥ ficiũ dõ. atq insacris
altarib collocent᷑. Hii enĩ qͥ mẽbra sua mortificant ab incen¬
tiuo libidinis ⁊ furoris .⁊ actus corpori sui dõ placitos habent.

Expanded text:
 dicit: Hostias et oblationem noluisti , nec placita sunt tibi: nunc, ait, doceo vos quibus hostiis delectetur Deus; et haec doceo non quasi imperans, nihil enim proficit legis imperium, sed quasi qui officium susceperim reconciliandi vos Deo, obsecro vos, fratres, et obsecro nondiam Dei; quia enim, sicut supra ostendi, omnes conclusi sunt sub peccato, nunc jam non in meritis, sed in misericordia Dei salus humana consistit. Quid autem est, quod vos obsecro? Ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, sanctam, placentem Deo, ut sit rationabile obsequium vestrum. Obsequium hic cultum dicit; qui cultus quoniam dudum in pecudum mutorum corporibus consistebat, nunc, inquit, in corpore rationabilis hominis offeratur, et corpora magis vestra quam pecudum fiant sacrificium Deo, atque in sacris altaribus collocentur. Hi enim qui membra sua mortificant ab incentivo libidinis et furoris, et actus corporis sui Deo placitos habent,
Abbreviated transcription (Latin):
uerã qui . ẽ. xp̃c exerceamꝰ ĩn nob̾: de ista uinea non ministris scłi tri¬
buta pendem. s ipsi dño fructus intẽpore reddemꝰ: scđm qd̃ ipse
aluis colonis qͥ redðant ei fructus intẽpore. Sed ⁊ hoc ipsũ qd̾ dicit red
sequentibꝰ addt᷑ cui timore̾ timore̾. cui honorẽ honore̾: diuisũ m
uidet᷑. & adeos quidẽ qͦs supͣ diximꝰ ministros ꝑtinere tͥbuta ⁊ uec¬
tigalia. Exigunt enĩ nos tributa t̾re nr̃e. ⁊ uectigalia negotiationis
carne positus. Q iccirco se dic̃ ex soluere. non quo debitor sit s ne¬
scanda litet eos. Q si ille qͥ nichil habebat in se cesaris ⁊ inquo
pnceps h̃mund ueniens non inuenit qcquã de suis cũ lib. ee
soluit tam̃ tributũ uenit enĩ ⁊ inmortẽ ut. eẽt ⁊ inter mortui¬
oslib: qnto magis nos necesse. ẽ ista tͥbuta carnis ex pendẽo ine¬
gotiacionis nr̃e. si tm̃ negotiam̃ margaritas regni celorũ ꝑdi
uersas tẽptationes. erigentibꝰ nos sp̃ibꝰ uectigalia pensitare.

Expanded text:
uae est Christus, exerceamus in nobis, de ista vinea non ministris saeculi tributa pendimus, sed ipsi Domino fructus in tempore reddimus, secundum quod ipse eam aliis colonis, qui reddent ei fructus in tempore suo . Reddite norem honorem, » divisum mihi videtur, et ad eos quidem quos supra diximus ministros, pertinere tributa et vectigalia; exigunt enim de nobis tributa terrae nostrae et vectigalia negotiationis ristus in carne positus, quod idcirco se dicit exsolvere, non quod debitor sit, sescandalizet eos . Quod si ille qui nihil habebat in se Caesaris, in quo princeps hujus mundi veniens non invenit quidquam de suis, cum liber esset, solvit tributum venit enim et in mortem, ut esset et « inter mortuos liber, » quanto magis nos necesse est ista tributa carnis expendere et negotiationis nostrae, si tamen negotiamur margaritas regni coelorum, per diversas tentationes exigentibus nos spiritibus vectigalia pensitare!
Abbreviated transcription (Latin):
monet ne ꝓ maledictis maledicta reddamꝰ. s faciamꝰ qd̃ ipse desemet¬
ipso scribit ubi dicit. Maledicim᷑. ⁊ benedicimꝰ Gaudẽ cũ gaudentib.¬
flere cũ flentibꝰ. habenda. ẽ. etiã in hoc cõpetens ⁊ apta distinc̾tio.
on enĩ quibꝰcunq gaudiis xp̃ianoꝵ gaudia socianda st̃. nec quibꝰ.¬
cunq fletibꝰ lacrimȩ nr̃e iungende stͣ Neq emĩ si uideã gaud̃e ali.¬
quẽ suꝑ questu pecuniȩ aut possessionũ latitudine aut scł̃aris ho.¬
noris eminencia congratulari debeo talibꝰ qͥ sciã qd̾ himodi gau.¬
dia luctus sequant᷑ ⁊̃ lacrimȩ. Intantũ ⁊ enĩ non÷ gaudendũ de ta¬
lib: ut d̃is discipłis suis ne inde qͥdẽ gaude concesserit. qd̾ demonia
siboi uidebat ce subiectas. Ait eis Nolitegaudẽ qͥa demonia uob̾ subiesa¬

Expanded text:
o maledictis maledicta reddamus, sed faciamus quod ipse de semetipso scribit, ubi dicit, maledicimur et benedicimus . Gaudete cum gaudentibus. Habenda est etiam in hoc competens et apta distinctio, non enim quibuscunque gaudiis, Christianorum gaudia socianda sunt, nequcunque fletibus lacrymae nostrae jungendae sunt. Neque enim si videam gaudere aliquem super quaestu pecuniae, aut possessionum latitudine, aut saecularis honoris eminentia, congratulari debeo talibus, qui sciam quod hujusmodi gaudia luctus sequantur et lacrymae: in tantum etenim non est gaudendum de talibus, ut Dominus discipulis suis ne inde quidem gaudere concesserit, quod daemonia sibi videbant esse subjecta, sed ait eis: Nolite gaudere quia daemonia vobis subje
Abbreviated transcription (Latin):
excidat:. s patitur ⁊ reseruet ꝓspiciens qͥa aliqͥd boni in aluᷤ
facturꝰ sit ꝑ alteriꝰ ꝓpositũ inali: abhis opinor de qͥbꝰ loque¬
batur retulit ocłos cordis sui ad ipsam malitiȩ origine̾ qd
eã ex initio in his qͥbꝰ oborta .ẽ. qͥcunq illi stͣ pullusantẽ ⁊ ar¬
bitrii lib̾tate crescentẽ utile non iudicauerit resecare. sede¬
miserit eos uti ꝓposito suo: sciens ⁊ ꝓspiciens quã multoꝵ ꝓ
fectus ⁊ utilitas ex malitie illorũ occasione consurget: ⁊m
tantũ apud bonũ dm̃ uirtuti locus. ẽ. ut & malicie opꝰ qͣnuis
illi ꝑniciosa sit de quo ꝓcedic beneficiũ tam̃ p̃stare dispense¬
tur ei cui agones cõmouet cũ fuerit suꝑata. Considans gͥ sc̃s¬

Expanded text:
excidat, sed patiatur, et reservet: prospiciens quia aliquid boni in aliis excidat, sed patiatur, et reservet: prospiciens quia aliquid boni in aliis facturus sit per alterius propositum malum: ab his, opinor, de quibus loquebatur, retulit oculos cordis sui ad ipsam malitiae originem, quod eam Deus ex initio in his quibus orta est, quicunque illi sunt, pullulantem et arbitrii libertate crescentem utile non judicaverit resecare; sed permiserit eos uti proposito suo, sciens et prospiciens quia multorum profectus et utilitas ex malitiae illorum occasione consurget, et in tantum apud bonum Deum virtuti locus est, ut et malitiae opus quamvis illi perniciosa sit, de quo procedit, beneficium tamen praestare dispensetur cui agones commovet, cum fuerit superata. Considerans igitur s
Abbreviated transcription (Latin):
reliquias squȩ daluande dicimt᷑ inquibꝰ electio credentiuese
tes credunt in eũ qͥ suscitauit x p̃m iħor amortuis. Et scd̾m oe
hec uͦ etiã latentes ⁊ ꝓfundiores in credulitatis eorũ aꝑit cau¬
sas ⁊dicit Quia sicut uos gentes qͦndã non credebatis do
nec tamen icei eo penitus reliqͥt uos dõ. s aliqnͣdo adultimmũ
płi isrł incredulita extitit: ita ⁊ iam hi qͥ nc̃ de popło isrł ñ s
crechder̾ ⁊ ꝓ incredulitate sua derelictist᷑ ut uos di miscd̾ia ãs
plecteretur: non usq qͣq relinquent᷑ in incredulitate sua. sed
postea quã plenitudinis gentiũ fuerit impleta dispensatio.
etiã ipsi miscdiã consequent᷑. in quo uolens apł̃s bonitatẽ dĩ
in qͥt ds̃ om̃s in in credulitate. ut õibꝰ misereatur. non qͦ ipses
eis iniecerit incredulitatis ꝓpositũ. s ex ipsorũ incredulita¬
tis ꝓposito. credendi ad itũ aluis qͥ ⁊si pͥus increduli fuerant
di causas. quomͦ ds̃ malũ ꝓpositũ. non continuo resecet

Expanded text:
reliquias autem quae salvandae dicuntur, in quibus electio credentium sutes, credunt in eum qui suscitavit Christum Jesum a mortuis. Et secundum hoc haec etiam latentes et profundiores incredulitatis eorum aperit causas, et dicit: Quia sicut vos Gentes quondam non credebatis Deo, nec tamen idcirco penitus reliquit vos Deus. Sed aliquando ad ultimum puli incredulitas exstitit, ita etiam hi qui nunc de populo Israel non crediderunt, et pro incredulitate sua derelicti sunt, ut ad nos Dei misericordia flecteretur, non usquequaque derelinquentur in incredulitate sua, sed postquam plenitudinis gentium fuerit impleta dispensatio, etiam ipsi misericordiam consequentur; et quotidie patet eis ibus misereatur: non quo ipse eis injecerit incredulitatis propositum, sed ex ipsorum incredulitatis proposito credendi aditum aliis qui et ipsi prius increduli fuerant di causas, quomodo Deus malum propositum non continuo resecet, et
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis excipiat. qͥppe: cui nichil sit cũ creatura cõmune nͥ be¬
neficientiȩ opus. Sed i qͦd ait. qͥs illi consiliarius fuit. non qͣsi
miñ ipse sufficiens consilio indigeret alteriꝰ: sed consilii parti¬
cipẽ nullã qͥdem int̾creaturas. ẽẽ. ꝓnunciat Consiliũ iͦ sapi¬
enti necessario insapientia sua. ẽ. qui est.ip̃s. ⁊ insci̾tate qͥ est
ligendũ. Nemo enĩ aliqͥd factori suo pͥor contulit. qppe eũ etiã
hõc ipsũ qd̾ t unꝰqͥsq a conditore susceꝑit. Qm̃ ex ipso ⁊ꝑ ipsũ:i¬

Expanded text:
quippe cui nihil sit cum creatura commune, nisi beneficentiae opus. Sed et quod ait: Quis illi consiliarius fuit? non quasi minus ipse sufficiens consilio indigeret alterius, sed consilii participem nullum quidem inter creaturas esse pronuntiat. Consilium vero sapienti necessario in sapientia sua est, qui est Christus, etligendum est. Nemo enim aliquid factori suo prior contulit: quippe cum etiam hoc ipsum quod est, unusquisque a conditore susceperit. Sed qu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eri antẽ eũ ui dit non cõmoneat. ñ corrigat. simulata ca¬
ritas ista dicenda ẽ. & idõ nichil habe addulatoriũ. nichl
fuicctũ caritas debet: sicut ⁊ alibi ide a pladicit: Caritas
decorde puro ⁊ co nscientia bona ⁊ fide ñ ficta. Odien
bona uir cuntũ assumit᷑ odiũ. ⁊ tanqua necessariũ ab apło
gonituir. Unde cercũ ẽ in ẽẽ anime odu affectũ est enilau¬
dabile odisse uicia odisse peccata. Hisi enĩ qͥs otio habeat uicra.
nͣ potest a mare nec conseruare uirtutes. Uerbi grã. Siqͥs pudici¬

Expanded text:
cum errantem eum viderit non commoneat, non corrigat, simulata chacum errantem eum viderit non commoneat, non corrigat, simulata charitas ista dicenda est: et ideo nihil habere adulatorium, nihil fucatum charitas debet, sicut et alibi idem Apostolus dicit : Charitas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. Huic iam odium, et tanquam necessarium ab Apostolo ponitur. Unde certum est inesse animae etiam odii affectum. Est enim laudabile odisse vitia, odisse peccata, nisi enim quis odio habeat vitia, non potest amare, nec conservare virtutes. Adhaerentes
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃. Qͦq autẽ hec illis ꝓmissa sint ꝑ ꝓpħas: in multis qͥdem
ꝓpħicis uoluminib inuenit᷑. Ponemꝰ tam̃ qͦd sufficiat adp-¬
sens unũ de ieremia testimoniũ: ita continens. si exaltetur
cecitas facta .ẽ. in isrł ꝓõibꝰ quȩ fecerͣ. sine dubio cũ ingressa fue¬
rit gentiũ plenitude. cecitas cessat. Qͦd si uis inqͥt apłs scire
quomͦ etiã p̾cecitatẽ saluandꝰ sit isrł. audi qͦmͦ scriptũ. ẽ. Ueni

Expanded text:
as, in multis quidem propheticis voluminibus invenitur. Ponemus tamen quod sufficiat ad praesens unum de Jeremia testimonium, ita continens: Si exaltetur caecitas facta est in Israel pro omnibus quae fecerunt, sine dubio cum ingressa fuerit gentium plenitudo, caecitas cessabit. Quod si vis, inquit Apostolus, scire quomodo etiam post caecitatem salvandus sit Is
Abbreviated transcription (Latin):
dicat fortasse aliqͥs. Si hȩc oĩa ꝑ gr̃a̾m dant᷑: non erit inculpa siqͥs
non ꝓpħet.aut non ministreẽ aut nͣdoceat. aut ñ exortet᷑aut nͣ
tͥbuat. aut ñ pͣsit. aut ñ misereat᷑. aut ñdiligat. qr horũ om̃iu
gram ñ accepit S ad hec dicemꝰ. Sic̃ est fides quã docuimꝰ. eẽ.
in nob̾ ⁊ rursus. ẽ fides quȩ ꝑgram datur. sic̃ supͣdiximꝰ. scripc̃
.eẽ alii fides in eodẽ spũ: ita etiam inimo quoq horu̾ quȩ enu¬
merauimꝰ adõ ꝑgrãm dari. ẽ. ⁊ in nob̃ aliqͥd ad cuius meritu unꝰ¬
quisq mensuram uł racionẽ grãm ꝓmeretur. Neq enim de
sola sapientia accipiendũ ẽ illud qd scriptũ ẽ qͥa ⁊ si sit aliqͥs ꝑfec.¬
ris infilushoĩnũ si desit ei sapientiaquȩ ex dõ . ẽ. ad nichilũ depita¬
biti u. s odẽ nãd mͦ possumꝰ dice etia si sit aliqͥs ꝑfectus in fide infi

Expanded text:
dicat fortasse aliquis, si haec omnia per gratiam dantur, non erit in culpa si quis non prophetet, aut non ministret, aut non doceat, aut non exhortetur, aut non tribuat, aut non praesit, aut non misereatur, aut non diligat, quia horum omnium gratiam non accepit. Sed ad haec dicemus: sicut est fides quam docuimus esse in nobis, et rursus est fides quae per gratiam datur, sicut supra diximus scriptum esse, alii fides in eodem Spiritu; ita etiam in unoquoque horum quae enumeravimus a Deo per gratiam dari, est et in nobis aliquid ad cujus unusquisque mensuram vel rationem gratiani promeretur. Neque enim de sola sapientia accipiendum est illud quod scriptum est: quia etsi sit aliquis perfectus in filiis hominum, si desit ei sapientia, quae ex te est, ad nihilum deputabitur . Eodem namque modo possumus dicere: etiamsi sit aliquis pe