comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut lxx. cranstuler̃ cadus. id est gła
ab humero eorũ tolletur. ut sub lato
iuigo assyriorũ. uideant requiẽ quia
bona ÷. & terrã quia uberrima est. &
subponant ceruices suas iugo. xp̃i ad
laborandũ & fiant uiricolȩ. Unde
& isachar qui interp̃tatus ÷ merces.
ex uirtutib nom̃ accepit. Et in pro¬
pħa legimꝰ. Est merces eis qͥ seruiuiđ̃
dño. & in alio loco. Ecce merces dñi

Expanded text:
ut LXX transtulerunt κῦδος, id est, gloria, ut LXX transtulerunt κῦδος, id est, gloria, ab humero eorum tolletur, ut sublato jugo Assyriorum videant requiem, quia bona est, et terram, quia uberrima est, et supponant cervices suas jugo Christi ad laborandum, et fiant viri agricolae. Unde et Issachar qui interpretatur est merces, ex virtutibus nomen accepit. Et in Propheta legimus: Est merces his qui serviunt Domino ; et in alio loco: Ecce Domi
Abbreviated transcription (Latin):
in terra mea. & in montib meis con¬
culcem eũ: & auferetur ab eis iugum¬
eius. & onus illiꝰ abhumero eorũ tol¬
letur. Postquã ericius habitauerit
in deserta babylone. & ꝓ agris irrigu¬
is ac ꝓ fructib paludes cuncta ope¬
ruerint. ita ut nichil pristini semi¬
nis & abundantia in babylone resi¬
deat: iuram̃tũ dñi complebitur. &
ueniet qđ m̃te tractauit. ut conte¬
ratur assẏrius in terra eius. & in mon¬
tibus illiꝰ conculcet᷑. Hostis quippe
temerarius. ñ solũ terrã dĩ & humili¬
ora queq occupare festinat: sed etiã
eos qui in dĩ seruitute uircutib ꝓfe¬
cerint. ita ut montib comparenꝰtur
&dicat᷑ de eis: fundam̃ta eiꝰ in mon¬
tib scĩs. Et nota ꝓprietatẽ. in terra
conderet᷑. & in montib dĩ abipso dño
conculcabit᷑. Cum enĩ om̃s iimici
positi fuerint sub pedib xp̃. ita ut
nouissima destruat᷑ mors : tunc au¬
feretur a scĩs gratissimũ iugum assyrii
quo eos antẽ depresserat: & onus siue

Expanded text:
a mea, et in montibus meis conculcem eum. Et auferetur ab eis jugumejus, et onus illius ab humero eorum tolletur. Postquam hericius habitaverit in deserta Babylone, et pro agris irriguis ac fertilibus paludes cuncta operuerint: ita ut nihil pristini seminis et abundantiae in Babylone resideat, juramentum Domini complebitur, et eveniet quod mente tractavit, ut conteratur Assyrius in terra ejus, et in montibus illius conculcetur. Hostis quippe temerarius, non solum terram Dei et humiliora quaeque occupare festinat, sed etiam eos, qui in Dei servitute virtutibus profecerunt, ita ut montibus comparentur, et dicatur de eis: Fundamenta ejus in montibus sanctis . Et nota proprietatem. In terra conteritur: in montibus Dei ab ipso Domino conculcatur. Cum enim omnes inimici positi fuerint sub pedibus Christi, ita ut novissima destruatur mors, tunc auferetur a sanctis gravissimum jugum Assyrii, quo eos ante depresserat, et onus, sive
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Olucifer qui mane oriebaris. qͥ
quando habebas oꝑa uirtutis &e lu¬
minis uestim̃tũ eras dĩ. & de te dici
poterat. amictus lumine sic̃ uestim̃
qui descender̃ ad infernũ : &e eorum
pollutꝰ es sanguine: nequa quã uoca¬
beris uestim̃tũ dĩ. sed uestim̃tũ cru¬
ore ꝑmixtum. ñ maculatũ atq pol¬
lutũ. ut aliquid mundi habere ui

Expanded text:
sum: O Lucifer, qui mane oriebaris , qui sum: O Lucifer, qui mane oriebaris , qui quando habebas opera virtutis et luminis, vestimentum eras Dei, et de te dici poterat: Amictus lumen sicut vestimenqui descenderunt ad infernum, et eorum pollutus es sanguine, nequaquam vocaberis vestimentum Dei, sed vestimentum cruore permistum, non maculatum atque pollutum, ut al
Abbreviated transcription (Latin):
re. Hȩc om̃ia michi tradita sunt : &e
dabo tͥ ea si ꝓcidens ad oraueris me.
eadauer autẽ diaboli putridum ob
magnitudinẽ peccatorũ dubitare ñ
poterit. qui legerit peccatũ esse feti¬
dissimũ ipso p̾eccatore dicente. Com¬
putruerunt & corrupte sunt cicatri¬
ces meȩ. afacie insipientie meȩ. Econ¬
trario uirtus boni odoris. ẽ. Unde
spualium fr̃m dilectio: comparat᷑
unguento quod descendit suꝑ barbã
barbam illiꝰ aaron & suꝑ orã uestim̃ti
eius. & ad sponsam sponsus loquitur.
Odor tuus suauis. & facies tua specio¬
sa. Quomͦ autẽ cadauer diaboli spũ¬
aliter conculcet᷑: illud apłi docet.¬
Ds̃ conteret satanan sub pedib ur̃is
uelocit̃. Et dñi uerba dicentis. Quasi
lutum platearũ delebo eos. Iste quia
terrã sibi creditã ꝑdidit. & cõmissũ
sibi popłm trucidauit: nequaquã eoꝰ
uiuos reseruans dõ. sed sotios suȩ pre
rum. Porro iuxta .lxx. hunc habet sen¬

Expanded text:
re: Haec omnia mihi tradita sunt, et re: Haec omnia mihi tradita sunt, et dabo tibi ea, si procidens adoraveris me . Cadaver autem diaboli putridum, ob magnitudinem peccatorum dubitare non poterit, qui legerit peccatum esse fetidissimum, ipso peccatore dicente: Computruerunt et corruptae sunt cicatrices meae a facie insipientiae meae . E contrario virtus boni odoris est: unde et spiritualium fratrum dilectio comparatur unguento, quod descendit super barbam, barbam Aaron, et super oram vestimenti ejus . Et ad sponsam sponsus loquitur: Odor tuus suavis, et facies tua speciosa . Quomodo autem cadaver diaboli spiritualiter conculcetur, illud Apostoli docetus conteret Satanam sub pedibus vestris velociter . Et Domini verba dicentis: Quasi lutum platearum delebo eos . Iste quia terram sibi creditam perdidit, et commissum sibi populum trocidavit, nequaquam eos vivos reservans Deo, sedrum. Porro juxta LXX hunc habet sen
Abbreviated transcription (Latin):
sor cũ plurimis interfectis pollutum
atq confossum : iacebit in suꝑbie mon¬
tibus. & deducet᷑ ad inferos. Funda¬
menta autẽ laci. ꝓlapidib laci inter¬
p̃tatus . ẽ. syminachus: ut aliis uerbis
profundũ & tartarũ significaret in¬
ferni. Quasi cadauer putridũ non
habebis consortiũ: neq cũ eis in sepul
mixtũ sanguine non erit mundũ: sic
nec tu eris mundꝰ. quia terrã meã ꝑdidi¬
sti. & popłm meũ interfecisti. Quia mul¬
tũ int̾̃ se hebraicũ distat. &e septuagin¬
ta editio: separatim de singulis dissera¬
mus. Sic̃ cadauer putridũ. siue ut aqͥ¬
la transtulit conculcatũ: non habebis
consortiũ sep ulturȩ. nec cũ his quidẽ
quos interfecisti. Tu enĩ magister es.
illi fuere discipłi: & cui plus credicũ
est. plus exigitur ab eo. Tu terrã tuã
disꝑdisti. tũ popłm tuũ occidisti: eos
uidelic& qui tibi crediti sunt guber¬
nandi. Unde ad saluatorẽ audet dice¬

Expanded text:
sor cum plurimis interfectis pollutum sor cum plurimis interfectis pollutum atque confossum jacebit in superbiae montibus, et deducetur ad inferos. Fundamenta autem laci, pro lapidibus laci, interpretatus est Symmachus, ut aliis verbis profundum, et tartarum significaret inferni. Quasi cadaver putridum non habebis consortium neque cum eis in sepultcommixtum sanguine non erit mundum, sic nec tu eris mundus, quia terram meam perdidisti, et populum meum interfecisti. Quia multum inter se Hebraicum distat, et LXX editio, separatim de singulis disseramus. Sicut cadaver putridum, sive ut Aquila transtulit, conculcatum, non habebis consortium sepulturae, nec cum his quidem quos interfecisti. Tu enim magister es, illi fuere discipuli: et cui plus creditum est, plus exigitur ab eo. Tu enim terram tuam disperdidisti, populum tuum occidisti, eos videlicet qui tibi crediti sunt gubernandi. Unde ad Salvatorem audet dice
Abbreviated transcription (Latin):
mona. idest uirgultũ interp̃tati st̃.
Proprie aut̃ẽ neser dicit᷑ uirgultum.
quod adradices arborũ nascitur: & ab
agricolis auulsũ quasi inutile ꝓicit᷑.
Unde & nos stirpem inutilẽ transtu¬
limus. Igitur nabuchodonosor quasi
stirps inutilis incendio p̃paratꝰ. uel
sicut sanies pollutus: obuolutus his
qui ab eo interfecti sunt gladio & des¬
cender̃ usq ad fundam̃ta laci. detra¬
hetur inprofundũ. & ne cũ his qui¬
dẽ habebit consortiũ sepulturȩ quos
interfecit. Alterius enĩ penȩ ÷ aue¬
tor delicti: & alterius qui ab aucto¬
re compulsus. ẽ. Iste est gladius. qͦ
uulnerati sunt plurimi &̾ interfecti.
De quo & in septimo psalmo legimus.
Nisi conuersi fueritis: gladium suũ
iubrauit. arcum suũ tet̾endit. & pa¬
rauit eũ. &e parauit in ipso uasa mor¬
tis. sagittas suas ardentib effecit.
His uidelicet qui in suũ cor ignita
diaboli iacula susceper̃. Porro upeta

Expanded text:
μονα, id est, virgultum, interpretati sunt. μονα, id est, virgultum, interpretati sunt. Proprie autem Neser dicitur virgultum, quod ad radices arborum nascitur, et ab agricolis avulsum quasi inutile projicitur, unde et nos stirpem inutilem transtulimus. Igitur Nabuchodonosor quasi stirps inutilis incendio praeparatus, vel sicut sanies pollutus, et involutus his qui ab eo interfecti sunt gladio, et descenderunt usque ad fundamenta laci, detrahetur in profundum, et ne cum his quidem habebit consortium sepulturae quos interfecit. Alterius enim poenae est auctor delicti, et alterius qui ab auctore compulsus est. Iste est gladius quo vulnerati sunt plurimi, et interfecti, de quo in septimo psalmo legimus: Nisi conversi fueritis, gladium suum vibrabit, arcum suum tetendit, et paravit eum. Et in ipso tis: sagittas suas ardentibus effecit , his videlicet, qui in suum cor ignita diaboli jacula susceperunt. Porro juxta
Abbreviated transcription (Latin):
pollutus. cũ interfectis & confossis gla¬
dio qui descendunt ad lapides laci.
mierunt in honore. homo in domo
sua: tu autẽ ꝓicieris in montib sic̃
Iabortiuũ. abhominabilis & inuolutꝰ
Icũ interfectis gladio. descendentibus
ad fundam̃ta terrȩ. Reges gentium
quib ds̃ scđm canticũ de uterono¬
mu gentes crediderat gub̾nandas.
qui concussi sunt anabuchodonosor
&e tam̃ non subuersi. quorũ nequaꝗͣ
cor eoꝵ in manu dĩ erat. minime corru¬
erunt. Q enĩ sic soluitur. Quomͦ ds̃
deorũ appellat᷑: sic dñs dominantiũ
cerex regum. Isti igitur reges uniu̾si
nabuchodonosor proieccus ÷ de sepul¬
chro suo: nec in morte a cruciatib
conquiescens. Proiectus autẽ quasi sa¬
nies quȩ hebraice dicit᷑ neser quiam
uidelic& & putorẽ : quȩ syminachus
theodotio germ̃. Quanquã hoc ipsỹ
uerbũ supra ubi de xp̃o legimus.¬
egredietur uirga de radice iesse & flos
de radice eius ascendet: septuaginta
florem. theodotio germ̃. aquila acre¬

Expanded text:
volutus cum interfectis, et confossis gladio, qui descendunt ad lapides laci. mierunt in honore, homo in domo sua. Tu autem projicieris in montibus sicut abortivum, abominabilis, et involutus cum interfectis gladio descendentibus ad fundamenta terrae. Reges gentium quibus Deus secundum Canticum Deuteronomii gentes crediderat gubernandas , qui concussi sunt a Nabuchodonosor, et tamen non subversi, quorum nequaquam cor eorum in manu Dei erat, minime corruerunt. Etenim Salvator, quomodo Deus deorum appellatur, sic Dominus dominantium, et rex regum. Isti igitur reges universiNabuchodonosor projectus est de sepulcro suo, nec in morte a cruciatibus conquievit. Projectus est autem quasi sanies, quae Hebraice dicitur NESER  , quam idelicet et pedorem, quem Symmachus Theodotio germen: quamquam hoc ipsum verbum supra ubi de Christo legimusEgredietur virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet, LXX florem, Theodotio germen, Aquila ἀκρέ
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs enĩ exercituũ decreuit. & quis
poterit infirmare: Et manus etꝰ
extenta. & quis auercet eã : ł om̃i
terra .lxx. uniuersũ orbem interp̃¬
tati sunt. In fine oneris uł uisionis
contra babylonẽ: qͦd latitabat ape¬
ritur: Dm̃ cogitasse consiliũ super
om̃em terrã. id ÷ orbem terrarũ. &
ñ contrac terrã chaldeorũ & regem
assyriorũ atq chaldȩoꝵ. & extentã

Expanded text:
enim exercituum decrevit, et quis poterit infirmare? Et manus ejus extenta, et quis avertet eam? Pro omni terra LXX universum orbem interpretati sunt in fine oneris vel visionis contra Babylonem. Quod latebat aperitur, Deum cogitasse consilium super omnem terram, id est, orbem terrarum, et non contra terram tantum Chaldaeorum et regem Assyrium at
Abbreviated transcription (Latin):
atq lȩtitiȩ dicens: exultet anima
mea in dño. induit enĩ me uestim̃to
salutis & tunica letitiȩ circundedit
me: sic econtrario peccator qͥ portat
imaginẽ ueteris hominis atq terreni
meretur audire. Ecce enĩ om̃s uos qͣsi
uestim̃tũ in ueterescemini: & tinea de¬
uorabit uos. Qui autẽ ꝓfecerit in sce¬
lere. & uetustatẽ noluerit emendare
nouitate : nequa quã ueteri testam̃¬
to sed panno menstruate mulieris
comparabit᷑ dicens. Errauimꝰ &e fac¬
tisumꝰ immundi om̃s nos sic̃ pannus
menstruatȩ. uniuersa iustitia nr̃a.

Expanded text:
titiae, dicens: Exsultet anima mea in Domino: induit enim me vestimento salutis, et tunica laetitiae circumdedit me : sic e contrario peccator, qui portat imaginem veteris hominis atque terreni, meretur audire: Ecce omnes vos quasi vestimentum veterascemini, et tinea devorabit vos . Qui autem profecerit in scelere, et vetustatem noluerit emundare novitate, nequaquam veteri vestimento, sed panno menstruatae mulieris comparabitur dicens: Erravimus, et facti sumus immundi omnes nos, sicut pannus menstruatae uni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑse immundũ est. & ita adõ condi¬
tũ qͦ olim ds̃ uestiebat᷑: sed quia
cõmitum ÷ sanguine & totũ se pol¬
luit suo uitio. & malis accedentib
ñ erit mundũ. &ꝓpt̃ea non erit
mundũ: quia t̾ram dñi ꝑdidit. &
popłm eiꝰ interfecit. Terrã uidȩ &
terrã confessionis. & scõs quosq ꝑdenᷤ
atq int̾ficiens : & idõ ñ manebit in
ꝑpetuũ. Unde & in euangłio dicit᷑.
lte in ignem ȩt̃num : qui paratus . ẽ
diabolo & angelis eius. Quomͦ audẽ¬

Expanded text:
se immundum est, et ita a Deo conditum, quo olim Deus vestiebatur; sed quia commistum est sanguine, et totum se polluit suo vitio, et malis accedentibus, non erit mundum. Et propterea non erit mundum, quia terram Domini perdidit et populum ejus interfecit, terram Judaeae, terram confessionis, et sanctos quosque perdens atque interficiens: et ideo non manebit in aeternum. Unde et in Evangelio dicitur: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis e
Abbreviated transcription (Latin):
tum. &hoc notandũ qđ addiabolũ
dicat᷑ sicut uestim̃tũ comixtũ sangui¬
ne non erit mundũ : sic & tu ñ eris
mundus. Ubi sunt gͦ qui dant dia¬
bolo pęnitentiã & dicunt illũ posse
mundari. Nec statim patebimꝰ he¬

Expanded text:
 hoc notandum quod ad diabolum dicatur: sicut vestimentum commistum sanguine non erit mundum, sic et tu non eris mundus. Ubi sunt ergo qui dant diabolo poenitentiam, et dicunt illum posse mundari? Nec statim patebimus h
Abbreviated transcription (Latin):
non aꝑuit carcerẽ. Nos om̃s uincti
eramus: & clausi tenebamur in carce¬
re. Quib uinctis dixit saluator. exite.
& his qui erant in tenebris reuelamini.
Dñs soluit compeditos: qͥ liberati ab eo.
grãs referunt dicentes. Tu dissolusti
iuncula mea. funib enĩ peccatorum:
suorũ unusquisq constringit᷑. Quos
funes atq uincula soluere possunt &
apłi. ĩmitantes magistrũ suũ qui eis
dixerat. Quȩcunq solueritis suꝑ terrã:

Expanded text:
non aperuit carcerem. Nos omnes vincti non aperuit carcerem. Nos omnes vincti eramus, et clausi tenebamur in carcere, quibus vinctis dixit Salvator, exite, et his qui 255 erant in tenebris, revelamini. Dominum enim solvit compeditos. Qui liberati ab eo, gratias referunt dicentes: Tu dissolvisti vincula mea . Funibus enim peccatorum suorum unusquisque constringitur: quos funes atque vincula solvere possunt et Apostoli, imitantes magistrum suum qui eis dixerat: Quaecumque solveritis super terram,
Abbreviated transcription (Latin):
sum. & habitationẽ dĩ habitaui in
corde maris: tu autẽ es homo & ñ ds̃.
& dedisti cor tuũ sicut cor dĩ. Iste uir
& iste homo conturbauit uniuersam
terrã: eos uidelicet qui audiuit
adam terra es & in terrã ibrs: & con¬
cussit regna siue reges quorũ cor in
manu dñi est. Concussit inqͥt non
sub uertit. Unde & unus de his qui
ut arripiant armaturã dĩ. &e stent
contra insidias diaboli. Domꝰ autẽ
quȩ supra petrã fundata est: nulla
tempestate concu̾tit᷑. Sequitur. Qui
posuit orbem terrarũ desertũ. siue
uxta hebraicũ thebel. Pret̃ .lxx.
om̃s alii transtuler̃. quasi desertũ.
hebraice thebel dicitur fecit esse
desertũ: ut nullã haberet uirtutẽ.
uł hisdẽ subiaceret uitiis quib gen¬
tium plena est solitudo. Urbes qͦq
eiusdẽ destruxit orbis. ut de eccłus
xp̃i faceret sinagogas diaboli: & mun¬
ditiam uerȩ fidei heretica sorde pol¬
lueret. Sed & uinctis eius id est orbis.:

Expanded text:
sum, habitatione Dei habitavi in sum, habitatione Dei habitavi in corde maris: tu autem es homo, et non Deus, et dedisti cor tuum sicut cor Dei . Iste vir, et iste homo conturbavit universam terram, eos videlicet qui audiunt cum Adam: Terra es, et in terram ibis , et concussit regna sive reges, quorum cor in manu Domini est . Concussit, inquit, non subvertit. Unde et unus de his qui ut arripiant armaturam Dei, et stent contra insidias diaboli . Domus autem quae supra petram fundata est, nulla tempestate concutitur . Sequitur: Qui posuit orbem terrarum desertum, sive ut juxta Hebraicum, praeter LXX, omnes alii transtulerunt, quasi desertum. EBEL   fecit esse desertum, ut nullam haberet virtutem, vel eisdem subjaceret vitiis, quibus gentium plena est solitudo. Urbes quoque ejusdem destruxit orbis, ut de Ecclesiis Christi faceret synagogas diaboli, et munditiam verae fidei haeretica sorde pollueret. Sed et vinctis ejus, id est, orbis,
Abbreviated transcription (Latin):
regna. qui posuit orbem desertũ. &
urbes eius destruxit. & unctis eius ñ
aꝑuit carcerẽ: siue ut septua ginta
transtuler̃. eos qui ducebantur non
soluit. Qui uiderint nabuchodonosor
regem babyloniũ non oculorũ sed cor¬
dis intuitu de cęlis ad inferos corruisse:
inclinabunt᷑ humilitate quȩ contra¬
ria est suꝑbiȩ. &illũ ꝓspicient. ista
dicentes. Nonne iste ÷ uir siue homo
qui conturbauit siue concitauit t̾̃rã:
Et est sensus. Qui dixerat erosimilis
altissimo. & se iactabat dm̃: homo
esse conuincit᷑. De quo in uno psalmo
qui ꝓprie contra diabolũ est dicitur.
Exurge dñe ñ confortetur homo. Et
in euangłio. Inimicus homo suꝑsemi¬
nauit zizania. Unde ad eũ & socios
eius dictũ legimꝰ. Ego dixi dii estis.
& filii excelsi om̃s. Uos autẽ sic̃ homi¬
nes moriemini: &e sicut unus de prin¬
cipib cadetis. Ec ad eundẽ sub figu¬
ra principis tỹri dicitur. Pro eo quod
exaltatum ÷ cor tuũ & dixisti. ds̃ ego

Expanded text:
esertum, et urbes ejus destruxit, et vinctis ejus non aperuit carcerem? Sive ut Septuaginta transtulerunt: eos qui ducebantur non solvit? Qui viderint Nabuchodonosor regem Babylonium, non oculorum, sed cordis intuitu, de coelo ad inferos corruisse, inclinabuntur humilitate, quae contraria est superbiae, et illum prospicient ista dicentes: Nonne iste est vir, sive homo, qui conturbavit, vel concitavit terram? Et est sensus: Qui dixerat: Ero similis Altissimo, et se jactabat Deum, homo esse convincitur, de quo in nono psalmo qui proprie contra diabolum est, dicitur: Exsurge, Domine, non confortetur homo . Et in Evangelio: Inimicus homo superseminavit zizania . Unde ad eum, et socios ejus dictum legimus: Ego dixi, dii estis, et filii excelsi omnes. Vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus de principibus cadetis . Et ad eumdem sub figura principis Tyri dicitur: Pro eo quod exaltatum est cor tuum, et dixisti: Deus ego
Abbreviated transcription (Latin):
& heretici relinquunt aquȩ uiuentis
fontẽ dñm: & fodiunt sibi lacus con¬
tritos qui aquã ñ ualeant contine¬
re. De his lacis qui feruorẽ non ha¬
bent sp̃s sc̃i. nec ieremiȩ ꝓphetiȩ si¬
miles sunt. qui iuxta septuaginta
in terp̃tes loquebat᷑ inueni aquam
calidam in deserto. sed refrigescente
caritate calorẽ sc̃ĩ sp̃s ꝑdiderunt: ille ÷
lacus de quo ieremias loquit᷑. Sicut
refrigerat lacus aquã: sic refrigerat
malitia habentes se qui utinam iuxta
apocalẏpsin ioħis. aut calidi essent auc
frigidi. idest aut crederent. aut om̃i¬
no non crederent: ne ꝑ deporem & si¬
mulationẽ fidei. a dño reicerentur.
Qui te uiderint ad te inclinabunt᷑.¬

Expanded text:
et haeretici relinquunt fontem aquae viventis et haeretici relinquunt fontem aquae viventis Dominum, et fodiunt sibi lacus contritos qui aquam non valeant continere. De his lacis, qui fervorem non habent Spiritus sancti; nec Jeremiae prophetae similes sunt, qui juxta Septuaginta interpretes loquebatur: Inveni aquam calidam in deserto ; sed refrigescente charitate, calorem Sancti Spiritus perdiderunt: ille est lacus, de quo idem Jeremias loquitur: Sicut refrigerat lacus aquam, sic refrigerat malitia habentes se . Qui utinam, juxta Apocalypsim Joannis, aut calidi essent, aut frigidi , id est, aut crederent, aut omnino non crederent, ne per teporem, et simulationem fidei a Domino rejicerentur! Qui te viderint, ad te inclinabunt
Abbreviated transcription (Latin):
infernũ sponte descendes: hoc enim
dñi saluatoris est ut uinctos de inferis
liberaret: sed ad infernũ traheris in¬
uitus. ut qui ꝑ uirtutes poteras ad ex¬
celsa conscendere. ꝑ uitia detraharis
adpęnas. Sc̃i pennas habent aquilae
& pennas columbȩ: & possunt dicere.
uolabo & requiescã. lipii autẽ &e egr̃p¬
tas siue ut melius hebetur in hebrȩo.
impietas suꝑ talentũ plumbi sedere
conspicitur. Ergo illud qͦd alibi legi¬
mus. om̃is qui se ex altat humiliabi¬
tur: etiã rex confusionis passus est.
ut decraberetur in fundam̃ta terrȩ
laci. De fundam̃tis terrę̧ in deutero¬
nomio scribit᷑. Ignis succ̃ensus est in
furore meo. ardebit usq ad infernũ
nouissimũ: deuorabit terrã &e funda¬
menta eiꝰ. eos uidelicet qͥ terreni sunł.
cent᷑ inferni : illa sunt testimonia.
assimilatus sũ cũ descendentib in la¬
infernꝰ animas suscipit Ad quẽ lacũ
descendit helianã tempore niuis &
frigoris. & interfecit in eo leonẽ. Unde

Expanded text:
ndes  Al. descendens, hoc enim ini Salvatoris est, ut vinctos de inferis liberet, sed ad infernum detraheris invitus, ut qui per virtutes poteras ad excelsa conscendere, per vitia detraharis ad poenas. Sancti pennas habent aquilae, et pennas columbae, et possunt dicere: Volabo, et requiescam . Impii autem et Aegypitas, sive ut melius habetur in Hebraeo, impietas super talentum plumbi sedere conspicitur . Ergo illud quod alibi legimus: Omnis qui se exaltat, humiliabitur , etiam rex confusionis passus est, ut detraheretur in fundamenta terraelaci. De fundamentis terrae in Deuteronomio scribitur: Ignis succensus est in furore meo, ardebit usque ad infernum novissimum. Devorabit terram, et fundamenta ejus , eos videlicet qui terreni sunt. centur inferni, illa sunt testimonia: Assimilatus sum cum descendentibus in lainfernus animas suscipit: ad quem lacum descendit Banaias tempore nivis et frigoris, et interfecit in eo leonem . Unde
Abbreviated transcription (Latin):
Locum istũ. udȩi interp̃tant᷑ carna¬
liter. quod postquã reuersi sunt de
babilone factum. ẽẽ. docere ñ potue¬
runt: neq enĩ babylonii seruierunt
eis qui eos prius ceperant. nec uictis
babylonus domos eorũ possederunt.
neq habuerunt eos in seruos & ancil¬
las. Restat igit᷑ ut uxta fabulas suaᷤᷤ
de imperio hoc futurũ esse romano¬
contendant : quib superatis in ul¬
timo tempore. seruiturȩ sint eis gen¬
tes quib ante seruierant. Quod se
quentes litterã spe se falsa decipiũ.
Quis enĩ eis concedit ut roma uocetur
babylon: Et nabuchodonosor rex
romani imperii : Quomodo cessauit
exactor. quieuit tribiitũ : Contriuit
dñs baculũ impiorũ. uirgã dominan¬
Itium. cedentẽ popłos in indignatione¬

Expanded text:
Locum istum Judaei interpretantur carnaLocum istum Judaei interpretantur carnaliter, quod postquam reversi sunt de Babylone, factum esse docere non poterunt. Neque enim Babylonii servierunt eis, qui eos prius ceperant; nec victis Babyloniis, domus eorum possederunt: neque habuerunt eos in servos et ancillas. Restat igitur ut juxta fabulas suas de imperio hoc putent futurum esse Romano: quibus superatis in ultimo tempore, serviturae sint eis gentes, quibus ante servierint. Quod si sequentes litteram, spe se falsa decipiunt, quis eis concedet, ut Roma vocetur Babylon, et Nabuchodonosor rex Romani imperii? Quomodo cessavit exactor, quievit tributum? Contrivit Dominus baculum impiorum: virgam dominantium, c
Abbreviated transcription (Latin):
Requiescere quoq eos faciet super
terrã suã: de qua saluator loquitur.
Beati mites: qm̃ ipsi possidebunt
terrã. Et credo uidere bona dũi: in
terra uiuentiũ. Adiungetur quoq¬
isrł. & adducent eos in locũ suũ. ut
habitent in tabnaculis eorũ: & possi¬
debit eos domus isył suꝑ terram dm̃
in seruos & ancillas. Pro dest quippe
malis: ut bonis seruiant. Unde ⁊ esau
dicitur. Serues fr̃i tuo. &ia cob. Ser¬
uiet tibi fr̃ tuus. Et accipient eos qui
se sophismatib ante deceꝑant. & ex¬
actores suos qͥ om̃ia lucri causa faci¬
unt redigentes in seruitutẽ. Postquã
autẽ requieuerit iacob & isrł a labo¬
re suo. quo multũ contra scłm & here¬
ticos pugnando laborauerat. & a con¬
fusione & seruitute sua qua malignȩ
interp̃tationi & falsis dogmatib an¬
te seruierat: tunc sumet planctum
atq parabolã contra regem babyloniᷤ.
sermonẽ udelicet hereticũ erroris
& confusionis. & dicet quȩ secuntur.

Expanded text:
Requiescere quoque eos faciet super Requiescere quoque eos faciet super terram suam, de qua Salvator loquitur: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram , et Credo videre bona Domini in terra viventium . Adjungentur quoqIsrael, et adducent eos in locum suum, ut habitent in tabernaculis eorum; et possidebit eos domus Israel super terram Domini in servos et ancillas. Prodest quippe malis, ut bonis serviant. Unde et Esau dicitur: Servies fratri tuo. Et ad Jacob, Serviet tibi frater tuus . Et accipient eos qui se sophismatibus ante deceperant: et exactores suos, qui omnia lucri causa faciunt, redigent in servitutem. Postquam autem requieverit 248 Jacob et Israel a labore suo, quo multum contra saeculum et haereticos pugnando laboraverat; et a concussione et servitute sua, qua malignae interpretationi et falsis dogmatibus ante servierat: tunc sumet planctum atque parabolam contra regem Babylonis: sermonem videlicet haeretici erroris et confusionis: et dicet quae sequuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
tua. & a seruitute dura quã ante ser¬
iusti: sumes parabolam istam contra
regem babilonis & dices. Ero aduena.
interp̃tati sunt. qui hebraice ger di
citur: unde puto & moysi filiũ qui
aduena erat in terra. nominatum a
patre gersan. Ergo georas non est
uerbũ hebraicũ greca consuetudine
declinatũ: licet quidã hebrei ser¬
monis ignarus. grecã ieo ethimolo¬
giã exprimere conetur. ab eo quod
terrenȩ rei curã habeat. Se enĩ in¬
idest solitudo. Rursum ꝓmasal quã
aquila &e sẏminachꝰ &e theodotio pa¬
rabolam transtuler̃. quos & nos secu¬
ti sumus: lxx. planctũ interp̃tati
sunt. Est autẽ ordo. Post quã baby¬
lon deserta fuerit in ȩternũ. ita ut
habitatio bestiarũ sit : miserebitur
dñs iacob & eius udelicet qui uitia
supplantauit & eliget isrł eum qͥ
mente conspicit dm̃. Et nota uer¬
borũ ꝓprietatem. iacob qui ad huc
in lucta positus. ẽ: miseretur. Israeli
uero qui post uictoriã nom̃ accepit.
non misccłia sed electio coaptatur.

Expanded text:
a servitute dura, qua ante servisti: sumes parabolam istam contra regem Babylonis, et dices. Pro advena, interpretati sunt: qui Hebraice GER   dicitur. Unde puto et Moysi filium, qui advena erat in terra, nominatum a patre, Gersam. . Ergo georas est verbum Hebraicum, Graeca consuetudine declinatum: licet quidam Hebraei sermonis ignarus, Graecam in eo etymologiam exprimere conetur, ab eo quod terrenae rei curam habeat: γῆ enim, inid est, sollicitudo. Rursum pro MASAL   quam Aquila et Simmachus et Theodotio parabolam transtulerunt, quos et nos secuti sumus, LXX planctum interpretati sunt. Est autem ordo: postquam Babylon deserta fuerit in aeternum, ita ut habitatio bestiarum sit, miserebitur Dominus Jacob, ejus videlicet qui vitia supplantavit; et eliget Israel, eum qui mente conspicit Deum. Et nota verborum proprietatem: Jacob, qui adhuc in lucta positus, est miserebitur: Israeli vero, qui post victoriam nomen accepit, non misericordia, sed eiectio coaptatur.
Abbreviated transcription (Latin):
esau. Et sirenȩ requiescent in delubriᷤᷤ
uoluptatis. quȩ dulci & mortifero car¬
mine animas ꝑtrahunt in profundũ:
ut sȩuiente naufragio a lupis & cani¬
bus deuorent᷑. Prope est ergo & instat
cotidie tempus ruinȩ hereticorum.
& ñ differetur eorũ subuersio. Mise¬
rebitur enĩ dñs iacob & eliget adhuc.
de isrł. &e requiescere eos faciae suꝑ
humũ suã. Ad iungetur alienigena
ad eos. & adherebit domui iacob.
& tenebunt eos popłi. &e adducent
eos in locũ stẽ possidebit eos domꝰ
ifrł suꝑ terrã dñi inseruos &e ancil¬
Ilas: &e erunt capientes eos qui se cepe

Expanded text:
Esau: et sirenae requiescent in delubris Esau: et sirenae requiescent in delubris voluptatis quae dulci et mortifero carmine animas pertrahunt in profundum, ut saeviente naufragio a lupis et canibus devorentur. Prope est ergo et instat quotidie tempus ruinae haereticorum, et non differtur eorum subversio. Miserebitur enim Dominus Jacob, et eliget adhuc de Israhel et requiescere eos faciet super humum suam adiungetur advena ad eos et adherebit domui Iacob et tenebunt eos populi et adducent eos in locum suum et possidebit eos domus Israhel super terram Domini in servos et ancillas
Abbreviated transcription (Latin):
sirenarũ. quȩ auditores suos ducit
ad mortẽ. Tempus autẽ unminere
iudicii & diem consũmationis baby¬
loniȩ non elongare nequaquã mira¬
bitur. qͥ cotidie ꝑscõs uiros in his qͥ
credunt in dño. subuerti uiderit ba¬
bylonem: & eternitate comparata
omnẽ longitudinẽ esse uicinã. De ge¬
nerib bestiarũ immo inonstrorum
breuit̃ diximꝰ : quia in priori libro
iuxta historiã exparte ꝑstricta sunt.
Hoc quoq considerandũ qđ postquã
ecclesiasticꝰ sermo & doctrina saluato¬
ris urbẽ confusionis euerterit. ita ut
sodomȩ & gomorrȩ comparet᷑. non ha¬
bitetur ascĩs uiris. nec pastores reqͥes¬
escant in ea qui xp̃r gregem pascere¬
consuerunt: sed econtrario requies¬
cant ibi bestiȩ & dracones. & strucio¬
nes. & pilosi saltent in ea. Quicquid
heretiei locunt᷑ in sinagogis satane:
non ÷ doctrina dñi. sed ululatus de¬
monũ & pilosorũ quos imitabatur

Expanded text:
sirenarum, quae auditores suos ducit sirenarum, quae auditores suos ducit ad mortem. Tempus autem imminere judicii, et diem consummationis Babyloniae non elongari, nequaquam mirabitur, qui quotidie per sanctos viros in his qui credunt in Domino, subverti viderit Babylonem; et aeternitati comparatam, omnem longitudinem esse vicinam. De generibus bestiarum, immo monstrorum, breviter diximus: quia in priori libro juxta historiam ex parte perstricta sunt. Hoc quoque considerandum, quod postquam ecclesiasticus sermo et doctrina Salvatoris urbem confusionis everterit, ita ut Sodomae et Gomorrhae comparetur; non habitetur a sanctis viris, nec pastores requiescant in ea, qui Chrconsueverunt, sed contrario requiescant ibi bestiae, et dracones, et pilosi saltent ibi. Quidquid enim haeretici loquuntur in synagogis Satanae, non est doctrina Domini, sed ululatus daemonum et pilosorum, quos imitabatur
Abbreviated transcription (Latin):
centauri nom̃ ex asinis centaurisque
compositũ : uidetur michi significare
eos qui exparte aliquid humanum sa¬
piunt. & rursum uoluptatib & cęno
turpitudinis adducuntur ad uitia.
om̃is gła & suꝑbia chaldȩorũ &e con¬
fusio mundi recedit anobis: & ita
omĩa subuertantur. sicut sub uertit
ds̃ sodomã & gomorrã : nec ultra mun¬
di istius futurus sit status sed pereat.
nec ponat ibi arabs tentoria sua. de
quo insexagesimo septimo psalmo di¬
citur. iter facite ei qui ascendit suꝑ
occasum dñs nom̃ est eius. nec pasto¬
res ibi requiescant. angeli qui huma¬
no p̃sunt generi. & cotidie uid ent fa¬
cient patris : sed requiescant ibi bes¬
tiȩ & dra cones. & struciones. & pilosi
ce̾ ulule & sirenȩ: Quas om̃s bestias
fugarũ intelligimꝰ angeloꝵ uł demo¬
num & eorũ quib tradim᷑ ad puni¬
endũ: & in domib quondã uolupta¬
tis. ubi erat lȩtitia & gaudium. sit
planetus ulularũ uł lam̃tabilis uox

Expanded text:
centauri nomen, ex asinis centaurisque centauri nomen, ex asinis centaurisque compositum, videtur mihi significare eos, qui ex parte aliquid humanum sapiunt; et rursum voluptatibus et coeno turpitudinis abducuntur ad vitia. omnis gloria et superbia Chaldaeorum, et confusio mundi, recedat a nobis; et ita omnia subvertantur, sicut subvertit Deus Sodomam et Gomorrham; nec ultra mundi istius futurus sit status, sed pereat in aeternum. Nec ponat ibi Arabs tentoria sua, de quo in sexagesimo septimo psalmo dicitur; Iterfacite ei qui ascendit super occasum, Dominus nomen ejus . Nec pastores ibi requiescant, Angeli videlicet qui humano praesunt generi, et quotidie vident faciem Patris: sed requiescant ibi bestiae et dracones, et struthiones, et pilosi, et ululae, et sirenae, quas omnes bestiasfigura intelligimus Angelorum, vel daemonum, et eorum quibus tradimur ad puniendum. Et in domibus quondam voluptatis, ubi erat laetitia et gaudium, sit planctus ulularum, et lamentabilis vox
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd uerbum hebraico continetur.⁊ &
habitabunt ibi struciones. qͦd animal
semꝑ est solitudinis appetens. De quo
in iob pleniꝰ seribitur : qͥ cũ pennas ba¬
bere uideant᷑. tam̃ de terra altius ñ
p̃tati sunt. Pilosos autẽ qui dicuntur
hebraice syrim. theodotio rectis & stan¬
tibus pilosis interp̃tatus. ẽ: syminachꝰ
& lex. dęmonas transtuler̃. Pro onocen¬
tauris quoq quos soli septuaginta in¬
terp̃tati sunt imitantes gentilium fa¬
bulas qui dicunt fuisse ỹpocentauros.
tres reliqui interp̃tes ipsum uerbũ posu¬
erunt hebraicũ ihim : quos nos in ulula ᷤᷤ
uertimꝰ. Ubi aut̃ lxx. dixer̃ cubicula
faciunt ericii in domib eorũ. & in he¬
braico positum est henium: aquila
syminachus & theodotio syrenas int̃¬
p̃tati sunt. significantes uł bestias ali¬
as esse. uł dȩmonas uixta errorem
gentiliũ dulce cantantes & decipientes
homines. quib scłi naufragiũ clausis
aurib transire non possunt. Porro ono¬

Expanded text:
quod verbum in Hebraico continetur. Et habitabunt ibi struthiones, animal semper solitudines appetens, de quo in Job plenius scribitur: qui cum pennas habere videatur, tamen de terra altius nonirenas interpretati sunt. Pilosos autem qui dicuntur Hebraice SIRIM  , Theodotio, erectis et stantibus pilis interpretatus est. Symmachus et LXX daemonas transtulerunt. Pro onocentauris quoque, quos soli LXX interpretati sunt, imitantes gentilium fabulas, qui dicunt fuisse hippocentauros, tres reliqui interpretes ipsum posuere verbum Hebraicum IIM   quod nos in ululas vertimus. Ubi autem LXX dixerunt, cubilia facient hericii in domibus eorum, et in Hebraico positum machus et Theodotio, sirenas interpretati sunt; significantes vel bestias aliquas esse, vel daemonas, juxta errorem gentilium dulce cantantes, et decipientes homines, qui hujus saeculi naufragium clausis auribus transire non possunt. Porro ono
Abbreviated transcription (Latin):
re : sed econtrario requiescent ibi bestiȩ.¬
de quib testatur psalmista dicens. Ne
tradas bestiis animã confitentẽ tibi. Pro
quib aquila & sẏmmachus & theodotio
ipsum uerbũ hebraicũ posuerunt sum.
Et implebunt᷑ domus eorũ hoc. ẽ. ba¬

Expanded text:
re; sed e contrario requiescent ibi bestiare; sed e contrario requiescent ibi bestiae, quas detestatur Psalmista, dicens: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . Pro quibus Aquila, et Symmachus, et Theodotio, ipsum verbum Hebraicum posuerunt SIIM  . Et implebuntur domus eorum, hoc est Ba
Abbreviated transcription (Latin):
sus confusiones urbis suscitatis. qͥ nec
aurũ in bonis reputant nec argentũ.
qui sagitis interficiunt paruulos.
& lact̾antib uteri non miserebunt᷑.
&e suꝑ filios non parcet oculus eorũ.
urbs quondã inclita quȩ erat in suꝑ¬
bia chaldȩorũ qui interp̃tant᷑ quasi
dȩmonia: sic subuertit᷑ quomͦ subuer¬
sa est sodoma & gomorra. ut nullum
in ea maneat pristinȩ mansioni¬
uestigium. Sed postquã fuerit cȩlũ nouũ
& terra noua. & p̃terierit figura huius
mundi : non habitetur urbs̃ confusionis
in ꝑpetuum. & nequa quã eundẽ statum
recipiet. Non enĩ ponet postquã in pris¬
tina gła esse desisterit arabs tentoria
sua qui interp̃tatur occidentalis & ues¬
ꝑtinus: ut in ea cupiat habitare quam
uiderit esse desertam. Arabs autẽ in
p̃senti loco in bonam partem accipitur.
quod semꝑ tendat ad finem. & oblitus
p̃teritorũ extendat se in priora. Nec
pastores requiescent ibi. qui mansuetis¬
simũ dñi gregem in ierłm solent pasce¬

Expanded text:
sus confusionis urbes suscitatis, qui nec aurum in bonis reputant, nec argentum, qui sagittis interficiunt parvulos, et lactantibus uteris non miserebuntur, et super filios non parcet oculus eorum. Urbs quondam inclyta quae erat in superbia Chaldaeorum, qui interpretantur quasi daemonia, sic subvertitur, quomodo subversa est Sodoma et Gomorrha, ut nullum in ea maneat pristinae mansionivestigium; sed postquam fuerit coelum novum, et terra nova, et praeterierit figura hujus mundi , non habitein perpetuum; et nequaquam eumdem statum recipiet. Non enim ponet ibi, postquam in pristina gloria esse desierit, Arabs tentoria sua, qui interpretatur occidentalis et vespertinus; ut in ea cupiat habitare, quam viderit esse desertam. Arabs autem in praesenti loco in bonam partem accipitur: quod semper tendat ad finem, et oblitus praeteritorum, extendat se in priora. Nec pastores requiescent ibi, qui mansuetissimum Domini gregem in Jerusalem solent pasce
Abbreviated transcription (Latin):
tur domus eorũ draconib & habi
tabunt ibi strutiones. & pilosi salta¬
bunt ibi. & respondebunt sibi ululȩ
in ȩdibus eius: & sirenȩ in delubris uo¬
luptatis: Prope est ut ueniat tempus
eius: & dies ens ñ elongabitur. Lex.
& erit babylon quȩ uocatur inclita
Ia regionib chaldȩorũ: sicut subuercit
Ids̃ sodomã & gomorrã. Non habita¬
Ibitur in ȩternũ nec ingredietur eam
Iꝑ inultas generationes. nec transibunt
Iꝑ illam arabes. neq pastores requies¬
Icent in ea : sed requiescent ibi bestiȩ.
&r implebunt᷑ domus sonitu. & accuba¬
Ibunt ibi sirenȩ: & demonia saltabunt
Iibr. & onocentauri habitabunt. &¬
I cubilia facient erici in domib eoꝵ.
Cito ueniet ce non tardabit. Qluodq

Expanded text:
tttabunt ibi struciones, et pilosi saltabunt ibi, et respondebunt ulule in edibus eius, et syrenae in delubris voluptaejus, et dies ejus non elongabuntur. LXX: Et erit Babylon, quae vocatur inclyta gloriosa regis Chaldaeorum, sicut subvertit Deus Sodomam et Gomorrham; non habitabitur in aeternum; nec ingredietur eam per multas generationes; nec transibunt per illam Arabes: neque pastores requiescent in ea, sed requiescent ibi bestiae, et replebuntur domus sonitu, et accubabunt ibi sirenae, et daemonia saltabunt ibi, et onocentauri ibi habitabunt, et cubicula facient hericii in domibus eorum. Cito veniet et non tardab
Abbreviated transcription (Latin):
endũ ꝓhis qui uersantur in cȩlo. Quo¬
modo si dicamus. om̃is ciuitas elama¬
uit. & ob uiam iudicis urbs uniuersa
ꝓcessit. Fundam̃ta uero terrȩ & in pro¬
uerbiis legimus. Ds sapientia funda¬
uit terrã. Et adiob loquitur dominꝰ
Ubi eras quando fundabam terramꝰ
Non quo terra habeat fundamenta
ꝑfunda mole deiecta: sed uoluntas
&potestas dĩ qua omĩa continentur
fundam̃ta illiꝰ appellanda sunt. Ipse
enĩ suꝑ maria fundauit eã: & suꝑ flu¬
mina eollocauit eã. Et ipse appendit
eam suꝑ nichili: & erit quasi dãmula fu¬
giens. & quasi rex ouium. & non erit qui
congreget. Unusquisq ad popłm suũ con¬
uertetur. & singuli ad terrã suã fugient.
Om̃is qui inuentus fuerit occidetur : &

Expanded text:
endum pro his, qui versantur in coelo, quoendum pro his, qui versantur in coelo, quomodo si dicamus, omnis civitas conclamavit, et obviam judici urbs universa processit. Fundamenta vero terrae et in Proverbiis legimus: Deus sapientia fundavit terram . Et ad Job loquitur Dominus: Ubi eras quando fundabum terram ? Non quod terra habeat fundamenta profunda mole dejecta; sed voluntas et potestas Dei, qua omnia continentur, fundamenta illius appellanda sunt. Ipse enim super maria fundavit eam, et super flumina collocavit eam, et ipse appendit eam super nihili . Et erit quasi damula fugiens, et quasi grex ovium, et non erit qui congreget: unusquisque ad populum suum convertentur, et singuli ad terram suam fugient. Omnis qui inventus fuerit, occid
Abbreviated transcription (Latin):
transtulit spiloma ofir: qͦd nescio
quid uolentes septuaginta interp̃ta¬
ti sunt lapides de sofir. Est autem
indiȩ locus in quo aurũ optimũ nascitur
sicut in genesi leginus. de fluuio phison:
iste qui circuit om̃em terram euilath
ubr est aurũ: & aurũ terrȩ illius opti¬
mũ. & ibi est carbunculus. & lapis pra¬
sinus. Preciosior autẽ intelligitur: ꝑ eo
quod est rarior. Om̃e enĩ quod rarum
isrł. Suꝑ hoc cęlum coneutiam: & moue¬
bitur terra de loco suo : Cęlum enĩ fure¬
bit: & terra mouebitur a fundamtis suis.
Cum p̃ciosior fuerit uir auro. & homo
mundo obrizo. & impletũ qͦd scriptũ
est putas cũ uenerit filius hominis in¬
ueniet fidem suꝑ terrã: Tunc & cęli mo¬
uebuntur & terra. Cęlum enĩ & terra
ꝑ transibunt: non sua uoluntate & ꝓpͥo
arbitrio ut pleriq ęstimant. animantia
ea esse credentes: sed ꝓpt̾ indignationẽ
dñi exercituũ. & ꝓptͣ diem furoris eius.:
qui respicit terram & facit eã tremere.

Expanded text:
transtulit σπήλωμα ὀφεὶρ, quod nescio quid volentes LXX 242 interpretati sunt, lapidem de Sophir. Est autem ndiae locus, in quo aurum optimum nascitur; sicut in Genesi legimus de fluvio Phison: Iste est qui circumit omnem terram Evila, ubi est aurum; et aurum terrae illius optimum: et ibi est carbunculus et lapis prasinus . Pretiosior autem intelligitur, pro eo quod est rarior. Omne enim, quod rarum Israel . Super hoc coelum concutiam, et movebitur terra de loco suo. LXX: Coelum enim furiet, et terra movebitur a fundamentis suis. Cum pretiosior fuerit vir auro, et homo mundo obrizo, et impletum quod scriptum est: Putas cum venerit Filius hominis, inveniet fidem super terram ? tunc et coeli movebuntur et terra. Coelum enim et terra pertransibunt, non sua voluntate, et proprio arbitrio, ut plerique aestimant, animantia ea esse credentes; sed propter indignationem Domini exercituum, et propter diem furoris ejus, qui respicit terram, et fa
Abbreviated transcription (Latin):
tit ds̃. ad hoc ꝑcucit ut emendet.
Deniq quando uebem̃ter irascitur
suꝑ eos qui ñ agunt pęnitentiã: non
uisitabo inquit suꝑ filias ur̃as cũ fue¬
rint fornicatȩ. & suꝑ nurus ur̃as
cũ adulterauerint. Econtrario de
his qui in xp̃m credituri sunt dicit᷑.
Uisitabo in uirga iniquitates eorum.
& in flagellis peccata eorũ. miscdiam
autẽ ineã non auferam ab eis. Et

Expanded text:
cutit ut emendet. cutit ut emendet. Denique quando vehementer irascitur super eos qui non agunt poenitentiam: Non visitabo, inquit, super filias vestras, cum fuerint fornicatae: et super nurus vestras, cum adulteraverint . E contrario de his qui in Christo credituri sunt, dicitur : Visitabo in virga iniquitates eorum, et in flagellis 241 peccata eorum: misericordiam autem meam non au
Abbreviated transcription (Latin):
ad ponendũ orbem terrarũ in solitu¬
dinem & peccatores de ea penitus au¬
ferendos: tunc ad comparationẽ di¬
uinȩ maiestatis. stellȩ cęli & omnis
splendor earũ retrahent lum̃ suum.
Nec mirum ÷ hoc de minorib stellis
dicere: cũ etiã sol obtenebrescit in
ortu suo. & luna splendorẽ solitum
non habeat. Illud autẽ quod .lxx.¬
transtulerunt. qͦd stellȩ & orion &om¬
nis ornatus cęli obtenebrent᷑ sole orien
Hoc enĩ om̃i fit tempore: ut orto sole
stellȩ quȩ in cęlo sunt ñ appareant.
Nec mirũ hoc dixisse de sole: cũ etiã
plena luna & tota nocte fulgente.
pleraq astra non luceant. Tsse autẽ
etiã ꝑdiem stellas in cęlo probat solis
deliquiũ : quod quando umbra terrȩ
ut pbilosophi disputant. & obiecto
orbe lunȩ fuerit obscuratus. clariora
in cȩlo astra uideantur. Et uisitabo
suꝑ orbis mala : &e contra impios iniqͥ¬
tatem eorũ. Quando uisitat ce ꝑcu

Expanded text:
ad ponendum orbem terrarum in solituad ponendum orbem terrarum in solitudinem, et peccatores de ea penitus auferendos ; tunc ad comparationem divinae majestatis, stellae coeli, et omnis splendor earum retrahent lumen suum. Nec mirum est hoc de minoribus stellis dicere, cum etiam sol obtenebrescat in ortu suo, et luna splendorem solitum non habeat. Illud autem quod LXXtranstulerunt, quod stellae et Orion, et omnis ornatus coeli obtenebrentur sole orienthoc enim omni fit tempore, ut orto sole, stellae quae in coelo sunt non appareant. Nec mirum hoc dixisse de sole, cum etiam plena luna, et tota nocte fulgente, pleraque astra non luceant. Esse autem etiam per diem stellas in coelo, probat solis deliquium, quod quando umbra terrae, ut philosophi disputant, et objecto orbe lunae fuerit obscuratus, clariora in coelo astra videantur. Et visitabo super orbis mala, et contra impios iniquitates eorum. Quand
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum posuer̃ hebraicũ sileem. pro
quo septuaginta orionẽ transtulert̃.
ad dentes de suo: & om̃is ornatus cęli.
quod obelo p̃notandũ est. Orionem
autẽ gentilium fabulȩ dicunt uiginti
duas habentẽ stellas: equib quatuor
terciȩ magnitudinis sunt. nouẽ quar¬
tȩ. rursum aliȩ nom̃ quintȩ. & ab alus
appellantur bootes. Legimus quoq in
iob hyadas. & uesꝑum. & arcturũ. &
thesauros. siue in teriora austri: de qͥ¬
bus in suo loco dicendũ.ẽ. Nec putare
debemus apud hebreos has stellas his
appellari nominib quȩ grecus sermo
sonat & latinus: sed propria habere
uocabula. Sicut enĩ ds̃ uocauit lucẽ
diem. & firmam̃tum cęlũ. & aridam
terrã. & congregationẽs aquarũ maria :
sic & singulas ftellas suis appellauit
nominib. quorũ ꝓprietatem nr̃a lin¬
gua non exprimit. Scriptum ÷ de dõ
in alio loco. Qui numerat multitudi¬
nẽ stellarum: & om̃ib eis nomina uo¬
cat. Quando igitur dies dñi uenerit

Expanded text:
unt Hebraicum CHISILEEM : pro quo LXX Orionem transtulerunt, addentes de suo, et omnis ornatus coeli, quod obelo praenotandum est. Orionem autem gentilium fabulae dicunt viginti duas habere stellas, e quibus quatuor tertiae magnitudinis sunt, novem quartae, rursum aliae novem quintae, et ab aliis appellantur Bootes. Legimus quoque in Job, Hyadas, et Vesperum, et Arcturum, et thesauros, sive interiora Austri , de quibus in suo loco dicendum est. Nec putare debemus apud Hebraeos has stellas his appellari nominibus, quae Graecus sermo resonat et Latinus: sed propria habere vocabula. Sicut enim Deus vocavit lucem, diem; et firmamentum, coelum; et aridam, terram; et congregationes aquarum, maria sic et singulas stellas suis appellavit nominibus, quarum proprietatem nostra lingua non exprimit. Scriptum est de Deo in alio loco: Qui numerat multitudinem stellarum: et omnibus eis nomina vocat. Quando igitur dies Domini venerit
Abbreviated transcription (Latin):
cidente uenient & accumbent cũ abra¬
ham & isaac & iacob. in regno cȩlorum.
Proptẽa autẽ una uox & consona dicit᷑.
ut illud apostolicũ ꝓbetur. Id ipsum
dicatis om̃s. & ñ sint in uobis scismata :
sed sitis ꝑfecti in eodẽ sensu & in eadẽ
scientia. Secundo hereticorũ describi¬
tur suꝑbia : qui inmontib se esse cre¬
dentes. erigunt᷑ contra scientiam dei.
& iniquitatẽ in excelso locunt᷑. & po¬
nunt in cęlũ os suũ: qui & ipsi habent

Expanded text:
Occidente venient, et accumbent cum AbraOccidente venient, et accumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum . Propterea autem una vox, et consona dicitur, ut illud Apostolicum probetur: Idipsum dicatis omnes, et non sint in vobis schismata, sed sitis perfecti in eodem sensu, et in eadem sententia . Secundo, haereticorum describitur superbia, qui in montibus se esse credentes, eriguntur contra scientiam Dei, et iniquitatem in excelsum loquuntur, et ponu