comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mas eoꝵ. & hoc est quod supͣdicit. pͥauꝑi parcet.
Usure autẽ dicunt᷑ peccata. quia plus mali inue¬
nitur in supliciis: qͣm cõmissum est inpeccatᷤ. Ut
u̾bi grã. Cum homicida tantũ corpꝰ hominis ꝑ¬
imat. anime uͦ nicħ noceat: ipsiꝰ anima. ⁊ corpꝰ
ꝑdetur ingehenna. Etusuris gͦ redimet. pec¬
cata dimittendo: que debeant ampliora supplicia.
⁊ redimet p̾cio sanguiniᷤᷤ anunas eoꝵ: exiniquita
te. s iuuando ꝑ gr̃am: ad faciendã iusticiã. eadem
itaq repetita st̃: quȩ supͣ dicta erant. Nam par¬
cendo. redimet ab usuris. saluos autem faciendo.
retinet abiniquitate: qͦd gͦ sup̃ est: parcet pauꝑi.
ħ est hic exusuris redimet. qͦ uͭ ibi dicit animas
pauꝑũ saluas faciet. ħ est hic. exiniqͥtate redi¬
met. Uel ita ut defut᷑o accipiatur illud. amimaᷤ
paupuin saluas faciet in fut᷑s. scił ñ mͦ hic parcet.

Expanded text:
mas eorum, et hoc est quod supradixit, parcet pauperi. Usurae autem dicuntur peccata, quia plus mali invenitur in suppliciis quam commissum est in peccatis, ut verbi gratia, cum homicida tantum corpus hominis perimat; animae vero nihil noceat, ipsius anima et corpus perdetur in gehenna. Ex usuris ergo redimet peccata dimittendo, quae debebant ampliora supplicia. Et redimet pretio sanguinis, animas eorum ex iniquitat juvando per gratiam ad faciendam justitiam. Eadem itaque repetita sunt, quae supradicta erant; nam parcendo redimet ab usuris; salvos autem faciendo, redimet ab iniquitate. Quod ergo supra est, parcet pauperi, hoc est hic, ex usuris redimet. Quod vero ibi dicit, animas pauperum salvas faciet, hoc est hic, ex iniquitate redimet. Vel ita, ut de futuro accipiatur illud, animas pauperum salvas faciet, in futuro scilicet, non modo parcet.
Abbreviated transcription (Latin):
minatione: grauissimꝰ ostũdat᷑ suꝑ oues. Oues no¬
minat. ut miscdiam pũ pastoris moueat. pascue
tue. uł gregis tui. Hoc ideo dicit: quia in eos temꝑ¬
noumꝰ: non rep̾hendit. s querit quare.

Expanded text:
minatione gravissimus ostendatur super oves. Oves nominatione gravissimus ostendatur super oves. Oves nominat, ut misericordiam pii pastoris moveat; pascuae tuae, vel gregis tui, hoc ideo dicit, quia in eos tempnovimus? nec reprehendit, sed quaerit quare.
Abbreviated transcription (Latin):
sccł dauiã. qͣm ieremiã. Iste enim plorat in ꝓsꝑiᷤᷤ
fleuit ieremias captiuitate ꝑacta. Ileo autem
subu̾sio ciuitatis totiens deplorata p̾scribitur:
ueritatem. Modus. Triꝑtitus. ẽ. psalmꝰ. Primo
de sc̃bens eu̾sionẽ ierłm inreꝑabilem. querit cau¬
sam quare fuerit. qͣsi. ammirans. ⁊ conquereus.
⁊ p̾catur ꝓrepulso popło.⁊ ultionẽ indestructo¬
tes. que quidem eis utilis. ẽ. ⁊ iam fc̃a. ẽ. Sccd̃o: ostñ¬
dit salutem ubiq fcãm mnaduentu. xp̃i. ibi. Ds̃
autẽ rex. Tercio: qͦd ubiq fit p̾cat᷑ fieri uideis.
ibi. Memor esto. Ammirans gͦ. ⁊ conquitens: aro¬
ods. qͣsi. qui escreator nr̃. repulisti nos. quasi alie¬
nos. atua defensione. ⁊ hoc infinem .i. extoto. quia
etiã nec tẽplotuo parcit᷑ ꝑ hoc: int̾itum. ⁊ capti¬
Uł repulisti noᷤ usq infinẽ scłi. uł repulisti nos
tus es. uł furibundus es. s iratꝰ.ẽ furor. ut hac ge¬

Expanded text:
scilicet David, quam Jeremias. Iste enim plorat in prosperscilicet David, quam Jeremias. Iste enim plorat in prosperflevit Jeremias captivitate peracta. Ideo autem subversio civitatis toties deplorata praescribitur, veritatem. Modus: Tripartitus est psalmus. Primo describens subversionem Jerusalem irreparabilem, quaerit causam quare fuerit quasi admirans et conquerens, et precatur pro repulso populo et ultionem in destructores, quae quidem est eis utilis, et jam facta est. Secundo ostendit salutem ubique factam in adventu Christi, ibi, Deus autem rex. Tertio quod ubique fit precatur fieri Judaeis, ibi memor esto. Admirans ergo et conquerens aod. qui es creator noster, repulisti nos, quasi alienos a tua defensione. Et hoc in finem, id est ex toto, quia etiam nec templo tuo parcitur, per hoc interitum et captirepulisti nos, usque itus es, vel furibundus es; sed iratus est furor, ut hac ge
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħis. tͥa erant. scił p̾cepta. sacramenta. ꝓmissa.
Precepta eadem cum euangłio fere omnia. Mora¬
talia enĩ eadem cerimonialia ñ eadem. Sacra¬
menta: non eadem. qͦd illa tantum ꝓmitte¬
bant. ħ dant salutẽ ꝓmissa: non eadem. quia ibi
t̾rena pͥmoanimalib ꝓmittebant᷑ hic et̾na sp̃ua¬
cramenta sp̃ualium rerum. inse latentiũ. Illa gͦ tẽ¬
poralia ablata st̃: ueritas uenit. Non est enim unc¬
ma ꝓquib xp̃m occider̃t. Hanc uastationẽ uł
destructionem plangit a saph: hic. non quidem
stultus. s etiam intelligens.⁊ discernens t̾rena: acele¬
stib uetꝰ testamĩtũ a nouo testamento. uͭ scias qͥd
exhis elig̾e debeas. Et est sens̾. Hic est in tellectꝰ
⁊ quod ȩt̾na. ⁊ non temporalia quecenda st̃. Et.ẽ.
iste psalmꝰ pͥmus lamentationis ierłm. dequare:
secuntur alii duo. scił septuagesimꝰ octauꝰ. ⁊ cente¬
est hoc dictionis caritate plenũ. Docet enim flere
cum flentib ampliori autẽ miscdia plorat hic

Expanded text:
is tria erant, scilicet praecepta, sacramenta, promissa. Praecepta, eadem cum Evangelio fere omnia; moralia enim eadem; caeremonialia, non eadem; sacramenta, non eadem, quia illa tantum promittebant, haec dant salutem. Promissa non eadem, quia ibi terrena primo animalibus promittebantur; hic aeterna, spirituacramenta spiritualium rerum in se latentium. Illa ergo temporalia ablata sunt ubi veritas venit. Non est unc Christum occiderunt. Hanc vastationem vel destructionem plangit hic Asaph, non quidem stultus, sed etiam intelligens et discernens terrena a coelestibus, Vetus Testamentum a Novo Testamento, ut scias quid ex his eligere debeas. Et est sensus: Hic est intellectus et quod aeterna, non temporalia quaerenda sunt. Et est iste psalmus primus lamentationis Jerusalem, de qua re sequuntur alii scilicet duo, septuagesimus octavus, et centeus dictionis charitate plenum. Docet enim flere cum flentibus, ampliori autem misericordia plorat hic,
Abbreviated transcription (Latin):
lutare tuum. ¶ Scda pars. ubi monet letari
bonos. quos egenos ds̃ adiuuat. ⁊ lib̾at. qͣsi. di¬
teret his omnib auersis ⁊ confusis. Exultent
& letent᷑ inde. in quo st̃ lux non malio. om̃s qui
querunt ñ homines s te. qui pͥo eos quesisti ⁊ di¬
canit. qui hoc non dicit non querit dm̃. Quidꝰ
semꝑ magnificet᷑ dñs. nr̃o more dictum est. ubi
quis laudib crescit qͦd ñ ds̃. s non laudando ꝓ¬
ficimꝰ. non gͦ inse: s in nob̾ magnificat᷑. dicant
gͦ. semꝑ magnificet᷑ dñs. quia peccatorẽ uocat.
confitenti dat ueniam. iide facit iuste uiuere.
nũ qͣm debent cessare alaude eiꝰ. qui hoc dicant:
qui diligunt salutare tuũ. quia ab illo salus eis ñ¬

Expanded text:
 Aug. Secunda pars, ubi monet laetari bonos quos egenos Deus adjuvat et liberat. His omnibus aversis et confusis, exsultent et laetentur in te, in quo sunt lux, non in alio, omnes qui quaerunt, non homines, sed te, qui prior eos quaesisti; et dicant, qui hoc non dicit, non quaerit Deum. Quid? semper magnificetur Dominus. Nostro more dictum est, ubi quis laudibus crescit, quod non Deus, sed nos laudando proficimus. Non ergo in se, sed in nobis magnificatur. Dicant ergo: Semper magnificetur Dominus, quia peccatorem vocat, confitenti dat veniam, inde facit juste vivere, nunquam debent cessare a laude ejus, qui hoc dicant, qui diligunt salutare tuum, quia ab illo salus eis, n
Abbreviated transcription (Latin):
quod illo tẽpore ꝓexpia¬
tione pendebatur dedissem utiq. Uidebat ꝓ¬
pb̃a tempus grẽ quo ħ figuratiua cessarent. Si
noluisses dedissem. s non desectaberis sacͥficiis.
non etiam holocaustis que sunt digniora que ab
aduentu xp̃i respuuntur. Quid gͦ offerenda st̃:
non petudes non hirci.¬

Expanded text:
quod illo tempore pro expiatione pendebatur, dedissem utique. Videbat propheta tempus gratiae, quo haec figurativa cessarent. Si voluisses, dedissem, sed non delectaberis sacrificiis nec etiam holocaustis quae sunt digniora, quae adventu Christi respuuntur. Quid ergo offerendum? non pecudes, non hi
Abbreviated transcription (Latin):
Uirga dr̃ disciplina que est leuis. que fir. qͣsi. ad
oues. Baculus dr̃ disciplina. que. ẽ. fortis que
fit ad grandiores filios. qͣsi. non timebo mala.
⁊ uert nam uirga tua ⁊ baculus tuus. idest disci.¬
plina tua que est uirga adoues. ⁊ simplices etiã
infirmos. ⁊ baculus tuus adgͣndiores filios qui
ab animali uita crescunt in sp̃ualem. dico ipsa
me non affaxert̃. s pociꝰ consolata sc̃. erudiendo
.i. facił animadu̾sio cum ꝑsuasionis dulce.¬
dine que sustinet .i. continet fideles in bono.

Expanded text:
irga dicit, disciplinaque est laevis, quae sit quasi ad oves. Baculus dicitur disciplina quae est fortis, quae fit ad grandiores filios. Quasi dicat: Non timebo mala, et vere, nam virga tua et baculus tuus, id est disciplina, quae est virga ad oves, id est simplices, et infirmos et baculus tuus ad grandiores filios, qui ab animali vita crescunt ad spiritualem, ipsa me non afflixerunt, sed potius consolata sunt erudiendo est facilis animadversio, cum persuasionis dulcedine, quae sustinet, id est continet fideles in bono.
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi. sustinenceᷤ te non confundent᷑. s confun
iniq faciunt ad adquireuda que tnͣseiit. ideo
iuiqua quia suꝑuactie agunt .i. insuꝑuacuis
laborant. quia oninia st̃ uana ⁊ infructuosa. que
adeo st̃ aliena.

Expanded text:
at: Sustinentes te non confundentur, sed confundinique faciunt ad acquirenda quae transeunt. Ideo iniqua, quia supervacue agunt, id est in supervacuis laborant, quia omnia sunt vana et infructuosa, quae a Deo sunt aliena.
Abbreviated transcription (Latin):
id.ẽ. potentiã illiꝰ pessimi. qui peccator.ẽ.
in se. malignus malios. uł peccator inui.N
⁊ maliguꝰ infraude. deindeI orauit affir¬
mat. queret᷑ pecc̃m illiꝰ. id .ẽ. udicabit᷑ de
ansit adhuc necessarium ad purgandoᷤ
bonos sic̃ ante. Unde supͣ. dum suꝑbit
impiꝰ incendit᷑ pauꝑ. ⁊ ñ inueniet᷑. Lunc
esse necessariũ. quia iam ñ .ẽ. in quo fit
locus pecc̃o illiꝰ. omnib iustis tunc pur.¬
gatis. sic̃ plano ferro ñ est opꝰ luna.

Expanded text:
id est potentiam illius pessimi, qui peccator est in se, et malignus in alios, vel peccator in vi, et malignus in fraude. Deinde quod oravit, affirmat Quaeretur peccatum illius, id est judicabitur de an sit adhuc necessarium ad purgandos bonos, sicut ante. Unde supra dum superbit impius, incenditur pauper. Et non invenietur, tunc esse necessarium, quia jam non est in quo sit locus peccato illius, omnibus justis tunc purgatis, sicut plano ferro non est opus lima.
Abbreviated transcription (Latin):
pium iudicem: fragilitas peccantium. ⁊ sp̃c ho¬
minis est uadens ꝑse inpeccatum.⁊ non rediens
ꝑse apeccato. Ideo ds̃ ꝑ gr̃am reuocat homines.
quia ꝑse redire non possunt. Unde inpu̾biis de
uia iniquitatis dr̃. Om̃s qui in ea ambulant
storis reducata.ẽ. ad gregem. Uel ita. Eit recorda¬
tus.ẽ. quia sp̃c hominis. ẽ. uadens de hoc mun¬
do. & non rediens ad corpꝰ in hoc mundo. & hic
ẽ. breuis diffinitio mortis.

Expanded text:
pium judicem fragilitas peccantium; Et spiritus, hominis est, vadens, per se in peccatum, et non rediens, per se a peccato. Ideo Deus per gratiam revocat homines, quia per se redire non possunt. Unde in Proverbiis de via iniquitatis dicitur: Omnes qui in ea ambulant,storis reducta est ad gregem, vel ita: Et recordatus est quia spiritus, hominis est, vadens, de hoc mundo, et non rediens, ad corpus in hoc mundo. Et est hic brevis diffinitio mortis.
Abbreviated transcription (Latin):
Quasidicẽt. exaudi ⁊ ne
tradas me inmortẽ simul cum peccatorib .i. inea
tem. non eo uoto facias quo illi. quia illi sc̃ pecca¬
tores. tuueritas. ⁊ ne ꝑdas me dampnando ue.¬
lud reum cum oꝑantib iniquitatẽ .i. sic̃ illi in

Expanded text:
Quasi dicat. Dico exaudi ne tradas me in mortem, simul cum peccatoribus, Gl. intem, non eo voto facias quo illi, quia illi sunt peccatores, tu veritas. Et ne perdas me damnando velut reum cum operantibus iniquitat
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quinta pars ubi. ẽ. psalmi conclusio. QSi
enimomnia insũma colligens: dicit se ala
Contͣ hanc laudem nichil ualent blas¬
phemie impioꝵ. qui nolentes sue culpe tͥ¬
buere qͦd peccant. mala sua excusant ꝑfor-¬
tunã: uel ꝑfatũ. uł diabłm. cui ñ pocest re¬
sisti. uel ꝑaliam nat᷑am. q̃ ñ sit exdeo. Hii
tales fluctuant errantes pociꝰ qͣm confite¬
ant᷑ deo. uͭ eis ignoscat. qui autẽ uidet me¬
rita animarũ sic ordinari adeo. uͭdũ sua
cuiq tͥbuunt᷑. pulcritudo uniu̾sitatis. nul¬
la exparte uioletur. In omnib laudat dm̃
altissimi. Psallere ad gaudiũ ꝑtinet. sicut
penitñtia peccatoꝵ adtͥstitiam. Potest hic
psalmꝰ etiã inꝑsona xp̃i intelligi. si ea q̃ hu¬
milit̾ st̃ dicta. ad infirmitatẽ nr̃am referan.¬

Expanded text:
 Quinta pars, ubi est psalmi conclusio, qua omnia in summam colligens, dicit se alacContra hanc laudem nihil valent blasphemiae impiorum, qui volentes suae culpae tribuere quod peccant, mala sua excusant per fortunam, vel fatum, vel diabolum, cui potest resisti, vel per aliam naturam, quae non sit ex Deo. Hi tales fluctuant 16 errantes, potius quam confiteantur Deo, ut eis ignoscat. Qui autem videt merita animarum sic ordinari a Deo, ut, dum sua cuique tribuuntur, pulchritudo universitatis nulla ex parte violetur, in omnibus laudat Deum, assiod. Psallere ad gaudium pertinet, sicut poenitentia peccatorum ad tristitiam. Potest et hic psalmus in persona Christi intelligi, si ea quae humiliter sunt dicta ad infirmitatem nostram referant
Abbreviated transcription (Latin):
Uel ita. Uidetur forte alicui congruentiꝰ po¬
trusse dici innocentiamanuũ. ⁊ intellectꝰ cord̃
qͣm innocentia cordis. ⁊ intellectꝰ manuũ. s sic
maluit dic̾e. quia st̃ aliqui: qui ñ facunt ma¬
la ꝓtimore. Hii uident᷑ innocentes manib
s non corde. ideo dixit. Pauit eos in innocen¬
centes. etiam incogitationib cordis. ⁊ deduxit
dentib. quasi manib quod ñ potuit ille da
uid figura hoios.

Expanded text:
el ita, videtur forte alicui congruentius potuisse dici Innocentia manuum et intellectus cordis, quam innocentia cordis et intellectus manuum; sed sic maluit dicere, quia sunt aliqui qui non faciunt mala pro timore, hi videntur innocentes manibus, sed non corde. Et ideo dixit, pavit eos in innocencentes, etiam in cogitationibus cordis. Et deduxit dentibus, quasi manibus, quod non potuit ille David qui est figura hujus.
Abbreviated transcription (Latin):
tͥa. Carmen. Lamentatio. ⁊Ue. & dictum est ꝓpħe
ut deuoraret uolumen .i. inmnentis intelligentia
trahiceret. hoꝵ tͥum mist̾ia. Carmen cantant:
qui peccatoꝵ lapsum non sensert̃. Lamentũ: qͥ
bunt dies. ego autẽ sꝑabo inte dũe. quod ñ
illi. ⁊ ideo ꝑueniam ad et̾num diso.

Expanded text:
 vel, dictum est prophetae, ut devoraret volumen, id est in mentis intelligentiam trajiceret horum trium mysteria . Carmen cantant, qui peccatorum lapsum non senserunt. Lamentum quibunt. Ego autem sperabo in te, Domine. Quod non illi, et ideo non perveniant ad aeternum diem.
Abbreviated transcription (Latin):
do etiam ⁊ corpora. ⁊ dolosi .i. inseditione alioꝵ
non dimidiabunt dies suos .i. uoluntarios ñ
adeo constitutos .i. non ꝑficient qͣntum putarł.
s intͣ tẽpus ꝑibunt. qͦd sꝑant. Uel ita. ideo de¬
duces eos inputeũ. quia ñ dimidiabunt dies
suos. ut si quos egerunt minalo reliquos agant
in bono redimentes tẽpus. s om̃s dies uite sue
ant. alii implent dies bonos. quia alii moriunt᷑
megypto. alii indeserto. alii inscã t̾ra. In egypto
moruntur qui intenebris uicioꝵ usq ad finẽ
uite conu̾santur. Indeserto: qui de confusione
peccati reu̾tentes errata ꝑpenitentiam emen¬
dant. Implent dies. scił qui sine cͥmine inoꝑe
iustitie usq ad finem uite ꝑseuerant. Hec tͥa ge¬
nera hominũ figurata st̃ ꝑ ea que scripta st̃ in

Expanded text:
do et corpora. Et dolosi in seductione, non dimidiabunt dies suos, id est voluntarios, non a Deo constitutos, et non perficient quantum putant 117, sed intra tempus peribunt, quia sperant. Vel ita, ideo deduces in puteum, quia, non dimidiabunt dies suos, ut si quos egerunt in malo reliquos agant in bono, redimentes tempus , sed omnes ant, alii implent dies bonos, quia alii moriuntur in Aegypto, alii in deserto, alii in terra sancta. In Aegypto moriuntur qui in tenebris vitiorum usque ad finem vitae conversantur. In deserto, qui de confusione peccati exeuntes, errata per poenitentiam emendant. Implent dies, qui sine crimine in opere justitiae usque ad finem vitae perseverant. Haec tria genera hominu
Abbreviated transcription (Latin):
facit bona p̃missa. qͣsi diceret. Omnna
illꝰ ꝓsꝑabunt᷑. S impiĩ ñ sic. ñ sic. qͥa ni¬
chil hoꝵ pot̾unt assequi. ⁊ nota. quia hac
repetitione ĩmiobilis firmitaᷤ monstrat᷑.
non sic. S pociꝰ sc̃ tanqͣm puluis. quia ce¬
dunt pͣuis suggestionib ñ habenteᷤ hu¬
morem grẽ dei. qͤm ꝓicit uentꝰ. id est suꝑ.¬
bia quȩ uento cõꝑatur. quia petit alta
⁊ inflat. a facie t̾re. id.ẽ. ap̃sentia stabili
hȩc nutrit ⁊ continet ext̾iorẽ hominem.
ita illa interiorem.

Expanded text:
 quasi dicat: Omnia illius prosperabuntur. Sed impii non sic, quia nihil poterunt assequi. Et nota quia hac repetitione immobilis firmitas monstratur. Non sic, sed sunt tanquam pulvis, quia cedunt pravis suggestionibus, non habentes humorem gratiae Dei; quem projicit ventus, id est superbia, quae vento comparatur, quia petit alta et inflat; a facie terrae, id est a praesentia stabilitterra nutrit et continet exteriorem hominem, ita illa interiorem.
Abbreviated transcription (Latin):
in helia. qͣndo dixit dũe derelictus sum solus
s non nocebit. boiris in futuro maloꝵ cõmixtio
quia non errat ds̃ inudicio. s singuł uyeca me¬
uunt. ⁊ ꝓximũ oderunt. ⁊ itaimpii. ⁊ uiri san¬
ta caritatis agunt. ⁊ sic domum dĩ qͣntũ in se
coratur.

Expanded text:
in Elia, quando dixit: Domine, relictus sum solus , sed non nocebit bonis in futuro malorum commistio, quia non errat Deus in judicio, sed singulis juxta meet proximum oderunt. Et ita impii et viri santa charitatis agunt, et sic donum Dei, quantum in se coratur.
Abbreviated transcription (Latin):
male sugg̾ens deductus .ẽ. ad nichilum
.i. non potuit cogi nocere alicui ⁊ hoc est
in couspectu eiꝰ. scił cognoscere. qͣre sit ma.¬
lignus. Hec est magna ꝑfeccio uit nichil ĩn
homine malignus uale. at. ⁊ hoc sit in
conͥspectu eiꝰ .i. certe sciat malignũ non. ẽẽ.
nisi qui acreatore adcreaturam conu̾titur.¬
Seqͣr. ¶ timentes autẽ dñm głificat .uiͭi.¬
uircutes supͣ posuit quȩ ꝑfectoꝵ sc̃. nunc
alia tͥa ponit. quȩ incipientib conuetuiunt.
quasi non solum ꝑfcõs qui p̾dicta habent
głificabit. s etiam głificabit ds̃ timenteᷤ dñm
.i. incipientes. quia timor. ẽ. initiũ sapiencie.
Sic̃ gͦ suꝑiora ad ꝑfectos: ita hȩc que dicturꝰ. c̃.
adincipientes ꝑtinent. Seq̃r gͦ octaua.

Expanded text:
male suggerens, deductus est ad nihilum, id est non potuit cogi nocere alicui. Et hoc est in conspectu ejus, scilicet quare sit malignus. Aug. Haec est magna perfectio, ut nihil in homine valeat malignus, et ut hoc sit in conspectu ejus, id est certe sciat malignum non esse, Gl. int. nisi qui a Creatore ad creaturam convertitur. Timentes autem Dominum glorificat.erfectorum sunt: nunc tria alia ponit, quae incipientibus conveniunt, quasi dicat, non solum perfectos qui praedicta habent glorificabit, sed etiam glorificat Deus; timentes Dominum, id est incipientes, quia timor est initium sapientiae . Sicut ergo superiora ad perfectos, ita haec quae dicturus est ad incipientes pertinent. Sequitur octava.
Abbreviated transcription (Latin):
do est iniquitas. res alienas auferens. Unde:
furta rapinȩ. p̾deq nascunt᷑. Plus autem
pͥus ponitur grando. deinde locusta. Que enĩ
gͣnͣdo non potuit ledere .i. mollia: post dicit
exodus alocustis cõmesta. Sequit᷑. & moros
eoꝵ inpruina. que multum distao a grandi¬
ne. s ⁊ hoc in exodo non legitur. Mistice gͦ ex¬
ponitur. Priuna. ẽ uitium. quo caritas ꝓximi
stulticie tenebris. quasi noct᷑no frigore conge¬

Expanded text:
do. Est iniquitas res alienas auferens; unde furta, rapinae, praedae. Plus autem prius ponitur grando, deinde locusta. Quae enim grando non potuit laedere, id est mollia, post dicit Exodus a locustis comesta. Sequitur: Et moros eorum in pruina, quae multum distat a grandine, sed et hoc in Exodo non legitur. Mystice ergo exponitur. Pruina est vitium quo charitas proximi stultitiae tenebris, quasi nocturno frigore conge
Abbreviated transcription (Latin):
na. ⁊ usibilia ista fugier̃t aspe inuisibilium. ⁊ a
fide catholica. in hereses ⁊ scismata declinauert̃. ħ
maxime gemendũ. ẽ. ⁊ dolendũ. qͦd illi etiam qui
nouert̃ qͦd fit in eccła foras fugerunt faciendo sciꝰ¬
mata ⁊ hereses ⁊ obliuionidatus sum uł oblitus.
tanqͣm mortuus acorde .i. sic inobliuonẽ eis ueni.
⁊ sic obliti st̃ me illi. qͣsi. a corde eoꝵ mortuus sim
lucrifaciens. uł adquisitos non retinens. Hoc iõ
dico: qͣm audiui ⁊ tamen tacii.

Expanded text:
invisibilia ista fugerunt a spe invisibilium, et a fide catholica in haereses et schismata declinaverunt. Hoc maxime gemendum est et dolendum, quod illi etiam qui noverunt quid sit Ecclesia foras, fugerunt faciendo schismata et haereses. Et oblivioni datus sum, vel oblitus sum, tanquam mortuus a corde, id est sic in oblivionem eis veni, et sic obliti sunt me illi, quasi a corde eorum mortuus simlucri faciens, vel acquisitos non retinens: Hoc ideo dico, quoniam audivi, et tacui,
Abbreviated transcription (Latin):
mente conspicio uenturũ. Unde ⁊ sibi bona da¬
ta dicit iste. qui pͥus conquerebat᷑ dicens. dñs
tͥbuit mͥ bona sp̃ualium non adhumanũ diẽ
ꝑtinencia ⁊ ei. dño qui tͥbuit bona cantabo
altissimi. Et est sens. Cantabo ⁊ psallam
nomini dñi altissimi .i. cũ gaudio gr̃as agã
corde ⁊ oꝑe. Sigͦ iste fidet̃ tantum desiderat:
si sic famulatur. xp̃o. adhuc uenturo. quid
faciendum est iam suscepto: Utiq omnimꝰ¬

Expanded text:
m conspicio. Alcuin. Unde et sibi bona data dicit iste qui prius conquerebatur subdens: Dominus tribuit mihi bona spiritualia, non ad humanum diem pertinentia. Et ei Domino qui tribuit bona cantabo altissimi. Et est sensus: Cantabo et Psallam nomini Domini altissimi, id est cum gaudio gratias agam corde et opere. Si ergo iste fidelis tantum desiderat, si sic famulatur Christo, adhuc venturo, quid faciendum est jam suscepto? Cassi
Abbreviated transcription (Latin):
ei putat placere mala uł non punite. Hic. ẽ.¬
ille cui supͣ dictum est. Existimasti iniqͦ qͦd
ero tui simił. Ille dicit non est ds̃. uł insipiesͤ
de lib̾ate malicie. hic homo non est ds̃. Idem.
hodie mali dicunt. Cur ita: quia

Expanded text:
ei putat placere mala, vel non punire. Hic eei putat placere mala, vel non punire. Hic est cui supra dictum est: Aestimasti quod ero tui similis . Ille dicit: Non est Deus. Vel insipiens, deliberatae malitiae: Hic homo non est Deus. Idem hodie mali dicunt: Cur ita? quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħ̃a de mał cõminando illis. ⁊ increpando. inrt̃
quos gemit parturiens. Et est sensꝰ. Hic est intel
increpant᷑ hic homines. int̾ qͦs gemit. Et notan
psalmi ostũditur. Modus. Triꝑtitus. ẽ. psalmꝰ.
Prima pars est increpatio maloꝵ. Sccła: cõmi¬
uatio ꝑfinem. ibi. Nonne scient. ⁊c̾. Tertio: dicit
quod salus sit partutienti. ibi. Quis dabit. ⁊c̃.¬
Primo gͥ increpans malos.⁊ imꝓperan ait. Dyc̃¬
insipiens. int̾ hos insipienteᷤᷤ dolendũ est. Lacet
enim singłarit̾ dicatur. tam̃ plutes intelligun¬
tur. Insipiens gͦ .i. omniᷤᷤ qui male uiuit. Dixit.
quia ds̃ audit. ⁊ si nonhõ ut quod dr̃ auditur in
corde suo. ⁊ si more non audet. Quid dix̃: non . ẽ.
ds̃. Qui enim putat plac̾e deo mala: non eum
putat. eẽ. dm̃. Uel qui dicit eũ omnib patctre
Idem namq deo. ẽ. ẽẽ. dm̃. ⁊ esse iustum. quia
iusticia indeo: ds̃ . e. Qui gͦ negat eũ. ẽẽ. iustum:
negat. ẽc̃. dm̃. Eum gͦ negat. ẽẽ. iustum qui

Expanded text:
Propheta de malis, minando illis et increpando, inter quos gemit parturiens. Et est sensus; hic est, inteincrepantur hic homines inter quos gemit. Et notandpsalmi ostenditur. Modus tripartitus est psalmus. Prima pars est increpatio malorum. Secunda, comminatio per finem, ibi, nonne. Tertio, dicit quod salus sit parturienti, ibi, quis dabit. Primo ergo increpans malos et improperans, ait: in., Aug. Inter hos insipientes dolendum est, licet enim singulariter dicatur, tamen plures intelliguntur. Insipiens. Ergo, id est omnis qui male vivit, dixit, quia Deus audit, etsi non homo, ut quod dicitur, auditur in corde suo, etsi aure non audet. Quid dixit? Non est Deus. Qui enim putat Deo placere mala, non eum putat esse Deum. Vel qui dicit eum omnibus parcere. Idem namque Deo est esse Deum, et esse justum, quia justitia in Deo Deus est. Qui ergo negat eum esse justum, negat esse Deum. Eum vero negat esse justum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Lulibro regum legitur quod
dauid fugiens a facie saul. abiit
cum sexcentis uiris ad achis regem geth. qui dedit
ei ciuitatẽ sichelech qͣm dauid absente amalechite
inuaserunt ⁊ succendert̃ captiuas quoq dixcerunt
uxores eiꝰ ⁊ alioꝵ. ⁊ filios ⁊ filias. quod cum accepisset
dauid reuertens de eterciti regis achis insecutus. ẽ.
eos atq ꝑcussit. reduxitq omnia que rapuerant.¬
hanc hẏstoriam tangit iste tytulus. Amalae¬
chite uͦ qui int̾p̾tantur popłs lingens t̾ram sig¬
nificant antrxp̃m.⁊ suos t̾rena amantes. quim

Expanded text:
libro Regum legitur quod David fugiens a facie Saul abiit cum sexcentis viris ad Achis regem Geth, qui dedit ei civitatem Sicelech, quam David absente Amalechitae invaserunt, et succenderunt, captivas quoque duxerunt uxores ejus, et aliorum, et filios et filias. Quod cum accepisset David, revertens de exercitu regis Achis, insecutus est eos atque percussit, reduxitque; omnia quae rapuerantHanc historiam tangit iste titulus. Amalechitae vero, qui interpretantur populus lingens terram, significant Antichristum et suos, terrena amantes, qui i
Abbreviated transcription (Latin):
ñ obliuio pauꝑis erit apud dm̃ infinẽ. uł
erit. id.ẽ. pauꝑ non erit infine. in obliuõe.
⁊ si hic uidet᷑. cũ mali florent: felicitate
scłi⁊ iusti laborant. infine. mundi: non con¬
tẽpnent᷑ pauꝑes.⁊ hoc ꝓpt̾ pacientiã. Undc
subdit. Et pacientia pauꝑum ñ ꝑibit in
finẽ. ꝓpt̾ hoc p̃cipue memor erit pauꝑũ
dos malos. quia iam seꝑati sc̃ uoluntatib.
donec finalit̾. id .ẽ. inultimo iudicio sepa¬
rent᷑: localit̃. de quo iudicio fut᷑o: subdit.

Expanded text:
 oblivio pauperis non est apud Deum in finem, vel fine, id est pauper non erit in fine in oblivione; et si hic videtur, cum mali florent felicitate saeculi, et justi laborant. In fine mundi non contemnentur pauperes: et hoc propter patientiam. Unde subdit; et patientia pauperum non peribit in finem, et propter hoc praecipue memor erit Deus pados malos, qui jam separati sunt voluntatibus, donec finaliter, id est in ultimo judicio, separentur localiter. De quo judicio subdit.
Abbreviated transcription (Latin):
qui ħ illis fecisti. quisoles me regere. ⁊ ds̃ m̃s quiso¬
les subuenire. ideo dicit ds̃ ne dubites dedeo xp̃o¬
a. quin xp̃c dequoloquitur ds̃ sit. Et nota quod
ds̃ idem nr̃. ẽ. ⁊ illoꝵ. Tempora enim uariata sc̃.
tui essentiã qͦd seruat᷑ inrisurrectione iustis.

Expanded text:
i es rex meus, qui soles me regere, et Deus meus, qui soles subvenire. Ideo dicit Deus, ne dubites de Deo  quin Christus de quo loquatur sit Deus. Et nota quod idem Deus noster est et illorum. Tempora enim variata sunt; est per tui essentiam, quod servatur in resurrectione justis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa de amatorib mundi huiꝰ ostũdens eos cũ
gła sua ꝑituros. ⁊ de xp̃o redemptore non illor
s contẽptoꝵ mundi. redarguens eos qui colunt
dm̃. ut hic eis bene sit qui murmurant ⁊ blas¬
pbemant dm̃ qui mali florent. ⁊ ipsi p̾muntur
qͣsi. ds̃ hȩc ignoret uł non curet ne ipse laboret
uidendo uł corrigendo. contͣ hos loquit᷑ hic ꝓ.¬
pħa filiis chore. Ett . t̃. sensꝰ. Psalmꝰ iste clauid¬
p̾cietur elatos. Modus. Quatuor st̃ particioneᷤ.
primo attñtos facit adnoua. ⁊ ad ingentia que
dictutꝰ est. Scdo: incipit ꝓsequi illa dicens quod
xp̃c non redimet impios. ibi. Curtuebo. Ter¬
cio: dicit que impiis ⁊ iniustis reddenda st̃. ibi.
Sic̃ oues ininferno. Quarto: ad monet ne time¬
antur potentes. qui omnia cum luce .i. uita re¬
linquet. ibi. Netimueris. Primo gͦ reddens at¬

Expanded text:
a de amatoribus hujus mundi, ostendens eos cum gloria sua perituros; et de Christo redemptore, non illorum, sed contemptorum mundi, redarguens eos, illos qui colunt Deum, ut hic eis bene sit: qui murmurant vel blasphemant Deum, quia mali florent, et ipsi premuntur, quasi Deus haec ignoret, vel non curet, ne ipse laboret videndo, vel corrigendo. Contra hos loquitur hic Propheta filiis Core. Et est sensus: Psalmpretietur elatos. Modus. Quatuor sunt partitiones. Primo attentos facit ad nova, et ad ingentia quae dicturus est. Secundo incipit prosequi illa, dicens quod Christus non redimet improbos, ibi, cur timebo. Tertio quae impiis et justis reddenda sunt, ibi, sicut oves. Quarto admonet ne timeantur potentes, qui omnia cum luce relinquunt, ibi, ne timueris. Primo ergo reddens at
Abbreviated transcription (Latin):
eccłas. ⁊ aurib audiendi ꝑcipite. quasi. non transe.¬
untes audiatis om̃s qui habitatis orbẽ .i. om̃s iusti
qui sr̃ dñ nonserui rerũ. habitant enmm orbem
qui non tenentur ab orbe. nec eiꝰ exrorib implican¬
tur post ea quod dixerat exponit dicens.¬

Expanded text:
esias, et auribus audiendi percipite. Quasi dicat: Non transeuntes audiatis omnes qui habitatis orbem; id est, omnes justi, qui sunt domini, non servi rerum: habitant enim orbem, qui non tenentur ab orbe, nec ejus erroribus implicantur. Postea quod dixerat exponit, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
inigrattrꝰ sum restat hoc pet̾e. Remite mͥ. Tel
ita uinge. quia sum apud te. ido remute mͥ qͥa
curis uror ut refrigerer ꝑmisccłiã. qͥa habet estꝰ¬
Refrigerer dico. pͥusqͣm abhac uita ab eã. necũ
ut refrigerer ego ibo de hac uita. ⁊ iã ampliꝰ ñ ero.¬

Expanded text:
migraturus sum restat hoc petere, remitte, etc. Vel ita junge: Quia sum apud te, ideo, remitte mihi, qui curis uror, ut refrigerer per misericordiam, quia habetRefrigerer, dico, priusquam ab hac vita abeam, Aug. ne cum ut refrigerer, ego ibo de hac vita; et jam non ero
Abbreviated transcription (Latin):
dit ut unus moriat᷑ ꝓ popło illud. ⁊ si hunc di¬
mutis non es amicus cesaris. Isti st̃ mali coloni qͥ
occisis seruis deliberant occidere filiũ patͥs filrũ
mam nonne. habet ⁊ resumendi eam. ⁊ ħ. ẽ. num¬
quid qui dormit. nũqͥd mortuus. ẽ. necessitate uł
inuitus ut putatis. s sponte dormit cito eiigila¬
turus non adicient ut resurgant. ⁊ nota qͦd ait
dormit quia sic̃ delat̾e dormientis ade qui erat for¬
ma futuri assc̃pta. ẽ. costa deqͣ formata. ẽ. eua. ita
dormiuit xp̃c sompno mortis ut de lat̾e dor.¬
mientis de quo ꝓflucerunt sanguis ⁊ aqua. que
st̃ nr̃e redemptionis sacramenta formet᷑ ei spon¬

Expanded text:
dit ut unus moriatur pro populo , etc. Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris . Isti sunt mali coloni, qui occisis servis deliberant occidere filium patrisfamilias, suam, nonne habet et resumendi eam? Et hoc est, nunquid qui dormit, non quidem mortuus est necessitate, vel invitus ut putatis, sed sponte dormit, cito evigilaturus, non adjiciet ut resurgat. Et nota quod ait, dormit, quia sicut de latere dormientis Adae, qui erat forma futuri, assumpta est costa, de qua formata est Eva, ita dormivit Christus somno mortis, ut de latere dormientis, de quo profluxerunt sanguis et aqua, quae sunt nostrae redemptionis sacramenta, formetur ei spon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculis hominũ
expositis: itẽ uoce inenbroꝵ p̾cat᷑ dicens. Exau¬
di me dñe. ħ est causa audiendi. qm̃ benigna est
uł suanis. ẽ. misccłia tua. ñ qͥamerui. tͥbulato sua¬
ius. ẽ. misccłia. ut panis. ẽ. esurienti. qͣm suauuita¬
tem nob̾ dñs cõmendat. de tͥbulatione in missa
⁊dilatata lib̾atione. Uenit enĩ tͥbulatio. ⁊ differt
as subuenire. ut moueat desidium. ⁊ ita fit dulce
anxilium. qͦd eum fit: iam non. ẽ. quo differat.
cedunt.E
edunit. Et neauertas faciem tuam apue¬
ro tuo: qm̃tribulor uelociter exaudi me.

Expanded text:
iculis hominum expositis, item voce membrorum, precatur, dicens: Exaudi me, Domine. Haec est causa audiendi, quoniam benigna est, vel suavis misericordia tua, non quia merui. Tribulato suavis est misericordia, ut panis esurienti, quam suavitatem nobis Dominus commendat de tribulatione immissa et dilatata liberatione. Venit enim tribulatio, et differt Deus subvenire, ut moveat desiderium. Et ita fit dulce auxilium, quod cum sit jam non est quo differat. cedunt. VERS. 21.-- « Et ne avertas faciem tuam a puero tuo; quoniam tribulor, velociter exaudi me.
Abbreviated transcription (Latin):
tur nubes. Unde. Qui st̃ isti qui ⁊ ut nubes uolant
⁊ qͣsi columbe adfenestras suas. ⁊ alibi. Oancabo
nubib meis ne pluant. suꝑ eam imbrem. Et est sen¬
sus. Ueritas tua usq adnubes uenit .i. utritatem
tuam nubib ⁊ ꝑnubes hominib aliis p̾stas ꝑqͣm
naufragium facerer. ⁊ bene doctores etiam monteᷤᷤ
oꝵ corda descendit. iõdico deeis. ⁊ si non ab eis. mi¬
nistri enim st̃ doctͥne non auctores. s quos ds̃ illu¬
minat. ꝑ iusticiam fuint montes. ⁊ ꝑ udicia tua st̃
alii abyssus .i. ꝓfundi inpeccatis. ⁊ hec abyssus est¬
multa. quia illi tales st̃ multi. montes uͦ st̃ pauci
abeodem dicit. ẽe. quasi diceret. non solum sp̃ualia
s etiã tẽporalia adeo st̃. quia homines ⁊ iumenta .i.¬

Expanded text:
ui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas? Et alibi: Mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem . Et est sensus: Veritas tua usque ad nubes venit, id est veritatem tuam nubibus, et per nubes omnibus aliis praestas, naufragium faceret. Et bene doctores etiam montes dd est in inferiorum corda descendit. Ideo dico de eis, et si non ab eis; ministri enim sunt doctrinae, non auctores, sed illuminati per justitiam fiunt montes, et per judicia tua, fiunt alii abyssus, id est profundi in peccatis, et est haec abyssus multa, quia isti tales sunt multi, montes vero pauci. Hesse ab eodem dicit. Quasi dicat: Non solum spiritualia, sed etiam temporalia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
bentis. quia dix̃ ⁊ fcã sc̃. uł ideo dicit uelociter
scribentis ut notet᷑ uirtꝰ ꝓphetie. que ñ sub crui¬
ciatu humano cogitat. quod de archano diuini¬
tatis aliis diuulgat. Uel calamo cõꝑat linguam
suã. ut ꝑħ intelligat᷑ scripsisse quod dicit. Lin¬
gua mea calamꝰ scribe: quia quod dico ⁊ scribo

Expanded text:
, Aug. Quia dixit, et facta sunt . Vel ideo dicit, velociter scribentis, ut notetur virtus prophetiae, quae non sub cruciatu humano cogitat, quod de arcano Divinitatis aliis divulgat. Vel calamo comparat, ut per hoc intelligat scripsisse quae dicit. Et est lingua mea calamus scribae, quia quod dico et scribo,
Abbreviated transcription (Latin):
de acceꝑunt me adeo cuiꝰ dispositio erat. ut
qui: pͥncipes qui erant sic̃ leo .i. diabłs. para¬
tus ad p̾dam. quicuruit querens quẽ deuoret
.i. cõꝑandi erant leoni diabło. quo auctore fa.
sic̃ catulus leonis .i. filiꝰ diabłi cui dictum est.
Uos expatre diabło estis. habitans in abditis.
lis uota tegere ut latent̾ possint ꝑficere. Cogi.

Expanded text:
de acceperunt me a Deo, cujus dispositio erat ut mQui? principes qui erant sicut leo, id est diabolus paratus ad praedam, qui circuit quaerens quem devoret comparandi erant leoni diabolo, quo auctore facisicut catulus leonis, id est filius diaboli, cui dictum est: Vos ex patre diabolo estis habitans in abditis, os est malis vota tegere, ut latenter possint perficere. Aug.
Abbreviated transcription (Latin):
cant qͥ uolunt uł cogitant mͥ mala. Nota. quia
diu̾sa st̃ tempora inȩccła. primo fuit impetꝰ
ꝑsequentiũ. Unde supͣ dixit. qui quer̾t̃ animã
meã. mͦ: remansit maliuolentia cogitationt̃.
Unde hic agit. qui uolunt mͥ mala.
uertant᷑ statim erubescentes: qui dicunt

Expanded text:
cant qui volunt vel cogitant mihi mala. Nota quia diversa sunt tempora in Ecclesia. Primo fuit impetus persequentium unde supra dixit, qui quaerunt animam meam; modo remansit malevolentia cogitationum. Unde hic ait, qui volunt VERS. 4.-- « Avertantur statim erubescentes, qui dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
id.ẽ. bona uoluntas tua. qua nos uocasti.
nob̃ estͥ talis. ut scutum contͣ inimicũ quo
ꝓtegamur: ⁊ ipsa. ẽ. tanqm arma uictricia
luntas dei p̃cedit nr̃am bonam uolunta.¬
tẽ ut uocet ad penitentiã. Et hec sunt ar
tra eum. qui intbulationib ⁊ tẽptationib
suggerit nob̃ desꝑationẽ. ⁊ ẽ. sensꝰ bona uo¬
luntas tua. qua uocas ⁊ ꝓtegis nos ⁊ uincere
ditate dr̃. ⁊ est rotundũ: inpatͥa dauid. ẽ. duo
facit: quia corpꝰ munit. caput coronat. Ita
gratiuta dei uoluntaᷤ que nos uocat est
defensiohic contͣomnia. anfut᷑o erit coro¬
na. ut clẏpeus capiti aptatus. corona. ẽ. cor¬
poris est defensio. ⁊ est. Dñe coronasti nos
ut scuto bone uoluntati tue. id.ẽ. bona uo¬
luntas tua inp̃senti nob.ẽ. ut scutũ. infu¬
turo ut corona.

Expanded text:
id est bona voluntas tua, qua nos vocasti, nobis est ut scutum contra inimicum quo protegamur; et ipsa est ut victricialuntas Dei praecedit nostram bonam voluntatem, ut vocet ad poenitentiam; et haec sunt armscutum contra eum qui in tribulationibus et tentationibus suggerit desperationem. Et est sensus, bona voluntas tua qua vocas, protegit nos, et vincere ditate dicitur, et est rotundum in patria David, duo facit, quia corpus munit, caput coronat. Ita gratuita Dei voluntas, qui nos vocat, est defensio hic contra omnia, et in futuro corona, ut clypeus capiti aptatus, corona est, cordi defensio. Et, Domine coronasti nos ut scuto bonae voluntatis tuae, id est bona voluntas tua, in praesenti nobis est ut scutum, in futuro ut corona.
Abbreviated transcription (Latin):
desursum. ẽ.⁊ adcelum te uocat. que in decẽ p̾¬
cepta breuit̾ ostñsa ẽ. ⁊ est. psallite illi inpsalt̾io
decem cordarum .i. laudate eum dum attenditiᷤ
que suꝑiora nob̃ dedit. scit celestem docͥtnam
Uel ꝑcytharam intelligitur caro que. ẽ. inferior

Expanded text:
cat, quae in decem praeceptis breviter ostensa est. Et est, psallite illi in psalterio decem chordarum, id est laudate eum dum attenditis quae superiora vobis dedit scilicet coelestem doctrinam. Vel per citharam intelligitur caro, quae est inferior
Abbreviated transcription (Latin):
ID. Psalmꝰ iste agit de errore quoꝵ dã
dicentium omnia mala. ẽe. exuicio nature ⁊ creatio¬
nis nr̃e. bona uero. ẽẽ. exlibero arbitͥo. quoã destruit
arbitum. bona uͦͭ exdeo ꝑ gr̃am. Unde intitulo recte
bona deo. sibi mala tͥbuit. Et . ẽ. psalmꝰ iste tendens
infinẽ. atͥbuit᷑ dauidd .i. fideli alicui. qui loquit᷑ in hoc
psalmo seruo dni. scił recte dedeo sentienti. Qui om¬

Expanded text:
n. Psalmus iste agit de errore quorumdam dicentium omnia mala esse ex vitio naturae et creationis nostrae; bona vero esse ex libero arbitrio. Quod destruit nobis, bona vero a Deo per gratiam. Unde et in titulo recte bona a Deo, mala sibi attribuit. Et est psalmus iste tendens in finem attribuitur David, id est fideli alicui, qui loquitur in hoc psalmo, servo Domini, scilicet de Deo recte sentienti, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ uni dõ. dicendo enum tͥ singulariter unitatẽ
essentie. uotat dicendo. cõplaceat tͥnitatẽ ꝑsonarũ.
Complaceat dico: ut eruas me amał. ⁊ nota qͥd
ait cõplaceat. non diffideus de potentia dei. si add¬
sit uoluntas. Quasi dic̾et. Si tu uis potes dñe re¬

Expanded text:
 uni Deo. Dicendo enim, tibi, singulariter unitatem essentiae notat: dicendo complaceat, trinitatem personarum. Complaceat dico ut eruas me a malis. Aug. Et nota quod ait, complaceat, non diffidens de potentia Dei, si adsit voluntas. Quasi dicat: Si tu vis, potes, Domine
Abbreviated transcription (Latin):
defrrictib suis. Uel induti st̃ ueste nuptiali .i. ca
ritate. ⁊ ualles .i. humiles populi. habundabunt
frumento .i. fruge boni oꝑis. quia multũ fructũ
afferunt. & clamabunt non inblaspheinia adu̾¬
sus dm̃. s in ymno. & enim ẏmnũ dicent. & ꝓpt̾
hoc habundabunt frumento. Psalmꝰ iste canta¬
tur inexsequiis fidelium defunctoꝵ. qͥa agit de
reditu babilonie huiꝰ mundi ad patam celestem.
ad qͣm scĩ inobitu decarne edusti. felicit̾ migrant.
simplam stolam statu ricipienteᷤ. donet inre¬
surrectione stola gemine beatitudiniᷤ głificentuR.

Expanded text:
de fructibus suis. Vel, induti sunt veste nuptiali, id est charitate. Et valles, id est humiles populi, abundabunt frumento, id est fruge boni operis, quia multum fructum afferunt; et clamabunt, non in blasphemia adversus Deum, sed in hymno; etenim hymnum dicent. Et propter hoc abundabunt frumento. Psalmus iste cantatur in exsequiis fidelium defunctorum, quia agit de reditu Babyloniae hujus mundi ad patriam coelestem, ad quam sancti in obitu de carne educti feliciter migrant, simplam stolam statim recipientes, donec in resurrectione stola geminae beatitudinis glorificentur.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmdiu mali erimꝰ: donec saluator adutniat. id̾eo
fiat manus tua. o ds̃. suꝑ uirum dȩxt̾e tue .a. ostũ¬
dat se miscdia tua fac bene cum uinͣea de mon¬
tatur. ⁊ magnum munꝰ dei ostñditur. quia tam¬
ami salus isrł potuit dubitari donec xp̃c uenit.
s tunc cõpleta. ẽ. ꝓmissio. nec ultra abeo disce¬
fectum ꝓmissa ꝑducat.⁊ p̾catur oꝑationẽ scẽ
incarnationis impliri.

Expanded text:
Quandiu mali erimus? donec Salvator adveniat. Ideo fiat manus tua, o Deus, super virum dexterae tuae. Ostendat se misericordia tua, fac bene cum vinea sua demontatur, et magnum munus Dei ostenditur, quia tandiu salus Israel potuit dubitari, donec Christus venit; sed tunc completa est promissio, ne ultra ab eo discefectum promissa perducat, et precatur operationem sanctae incarnationis.
Abbreviated transcription (Latin):
que oꝑat᷑ ds̃ ꝑme intellexerunt. ⁊ ideo destrue̾ illos
⁊ non edificab̾ eoᷤᷤ.i. non sic destrues ut in meliꝰ edi¬
fices. sicut paulum ⁊ multos alios. ⁊ destruxisti
ut faceres meliores. scłm illud̃ ieremie. Misi
te ut euallas. ⁊ dissipes. destrues. ⁊ disꝑdas. ⁊ edi¬

Expanded text:
eratur, intellexerunt. Et ideo, destrues illos, et non aedificabis eos, id est non sic destrues, ut in melius aedifices, sicut Paulum et multos alios destruxisti ut faceres meliores, secundum illud Jeremiae: Misi te ut evellas, et dissipes, et destruas, et disperdas, et aedi
Abbreviated transcription (Latin):
tio eoꝵ: ut quem hominẽ maliuolo animo tẽpta¬
uerunt. ñ agnoscerent. ẽẽ. dm̃. ⁊ quo consilio pater¬
incarnatũ misit. ⁊ ñ intellexerunt anoꝑa manu¬
um eiꝰ uisibilia .i. nec ipsis uisibilib oꝑib moti
lia ducerent᷑. ẜ. non intellexerunt. ⁊ ideo destrue il¬
los uel destrues. ut nichil mͥ noceant. nec post eccl̃ȩ
meẽ. ⁊ non edificab̃ eos post ea ut solebas. olim post
captiuitatẽ. s dehac. captiuitate ñ reducent᷑. Uelita.¬
oꝑa que fecerunt hoc sufficeret dampnationi eoꝵ.
qͦd ipsi non intellexerunt cum ꝑ legem ⁊ ꝓph̃as.

Expanded text:
tio eorum, ut quem malivolo animo tentaverunt, non cognoscerent esse Deum, quo consilio incarnatum Pater misit; et non intellexerunt in opera manuum ejus visibilia, id est nec ipsis visibilia ducerentur, sed non intellexerunt. Et ideo destrue illos, vel destrues, ut nihil mihi noceant, nec prius ecclesiae meae et non aedificabis eos, postea, ut solebas olim post captivitates, sed de hac captivitate non reducentur. Alcuinopera quae focerunt, hoc sufficeret damnationi eorum, quod ipsi non intellexerunt per legem et prophetas,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ confusionẽ meã. que eximpꝑio mͥ est in pã¬
sione ⁊ reu̾entiam. tił ueretundiam meã. alsi
int̾p̾tes dicunt. ignominiã. ut alapas flagel¬
la. & qͦd pilato tanqͣm reus traditꝰ. ẽ. Hȩc om¬
nia non ꝓsuo reatu. s ꝓ nob̾ sustinuit. ut in
talib sustinendis nos instrueret. ideo ad pa¬
trem loquens dicit. Tu scis impꝑiũ meũ &
confusionẽ meam. ⁊ reu̾entiã meã. Quia qͣre
sint mͥ ista: tu nosti. inumici uͦ non norunt.

Expanded text:
confusionem meam, quae ex improperio mihi est in passione, et reverentiam, vel verecundiam meam, alii interpretes dicunt ignominiam, ut alapas, flagella, et quod Pilato tanquam reus traditus est. Haec omnia non pro suo reatu, sed pro nobis sustinuit, ut in talibus sustinendis nos instrueret. Ideo ad Patrem loquens, dicit: Tu scis improperium meum, et confusionem meam, et reverentiam meam, quia quare sint mihi ista tu nosti; inimici vero non norunt.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra absorbuit: Illi enim .i. minores consensert. &
secuti st̃. & studio contẽptionis accensi aducib suiᷤ
recedere noluerunt. ⁊ ideo uenit ardor consũptioniᷤ
suꝑ ardorẽ dissensioniᷤ. Duces uͦ absorti st̃ at̾ra
ita hii peccantes scient̾ descendunt inuoragine¬

Expanded text:
terra absorbuit. Illi enim, id est minores, consenserunt, et terra absorbuit. Illi enim, id est minores, consenserunt, et secuti sunt, et studio consensionis accensi, a ducibus suis recedere noluerunt. Et ideo venit ardor consumptionis, super ardorem dissensionis; duces vero absorpti sunt a terra. Ita hi scienter peccantes descendunt
Abbreviated transcription (Latin):
scismaticis fuerunt. ⁊ suꝑbi se separauerunt ab nui¬
tate. Uenit noua mors. Aꝑuit enim se t̾ra ⁊ im
pios absorbuit. Unde & hic qͣsi exponendo subdit.
⁊ descendant ininfernum uiuentes .i. inuoraginẽ
t̾rene cupiditatiᷤ. descendant dico uiuentes. scił sci¬
ent̾ peccantes. scientes qͥa ꝑeunt. ⁊ tam̃ ꝑ euntes
hiatu t̾rene cupiditatis absorbeant᷑. Hec est noua
mors. ⁊ agit cõmunit̾ de maiorib ⁊ minorib.
Uel ita. ut distinguas int̾ maiores ⁊ nunores sicut
millo scismate fuit. Duces enim absorti st̃ at̾ra.
popłs uͦ sequens fuit igne uastatꝰ. ita hic in p̾catur
diuisim aucrorib mali & factorib dicens. Ueniat
morᷤᷤ suꝑ illos .i. suꝑ inimicos minores qͥ consenti¬
unt maiorib ueniat ignis consumptionis ut suꝑ
popłm illũ ignis decelo uenit. ⁊ descendant maio¬
res. qui st̃ auctores mali. ininfernũ t̾rene cupidi¬
tatis uiuentes .i. scient̾ peccantes. ut duces eoꝵ

Expanded text:
schismatis fuerunt, et superbi se separaverunt, venit nova mors; aperuit enim terra se, et vivos absorbuit. Unde et hic quasi exponendo subdit, et descendant in infernum, id est in voraginem terrenae cupiditatis. Descendant dico, viventes, id est scienter peccantes, scientes quia pereunt. Et tamen pereuntes hiatu terrenae cupiditatis absorbeantur. Haec est nova mors, et agit communiter de majoribus et minoribus. Vel ita ut distinguas inter majores et minores, sicut in illo schismate fuit. Duces enim absorpti sunt a terra, populus vero sequens fuit igne vastatus, ita hic divisum imprecatur auctoribus mali, et fautoribus, dicens: Veniat mors super illos, id est super minores qui consentiunt majoribus veniat ignis consumptionis, ut super populum ignis de coelo venit; et descendant, majores qui sunt auctores mali, in infernum terrenae cupiditatis viventes, id est scienter peccantes, ut duces illorum
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ supͣ aꝑtis inimicis: ita hic occultis in p̾cat᷑.
⁊aaron sic̃ innumeris legit᷑. qͦs uiuos t̾ra absor¬
buit cum tab̾nacuł ⁊ omni substantia eoꝵ.
Chote uͦ ⁊ cum eo ducenti qͥnquaguita illoꝵ se¬
quentes maliciam. arripuert̃ turribula ut
adolerent incensum inconspectu dni qͥ diu¬
uo igne consũpti sunt. qui etiã de popło qua

Expanded text:
Sicut supra apertis, ita hic occultis imprecatur.Aaron, sicut in Numeris legitur, quos vivos terra absorbuit, cum tabernaculis et omni substantia eorum. Chore quoque et cum eo ducenti quinquaginta illorum, sequentes malitiam, arripuerunt thuribula, ut adolerent incensum, in conspectu Domini, qui divino igne consumpti sunt, qui etiam po
Abbreviated transcription (Latin):
eis infauore tuo. mnitinere huiꝰ uite. ꝑducess
eos adfinẽ głe conspectus tui. Uel de se ipso
xp̃c dicit. adimpleb̾ mne letitia cum uultu
tuo. ⁊ delectationes erunt mͥ indext̾a tua .i.
leticia ⁊ delectationes mͥerunt inconsessu
tuo humanis obtutib subtracto. ⁊ hoc usq

Expanded text:
eis in favore tuo, in itinere hujus vitae, perducens eos ad finem gloriae conspectus tui. Vel de seipso Christus dicit, adimplebis me laetitia cum vultu tuo, delectationes erunt mihi in dextera tua, id est laetitia et delectatio erit mihi in consessu tuo, humanis obtutibus subtracto. Et hoc usque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbiam ceciderunt. ⁊ adimpleb̾ me.i. meoᷤᷤ
infuturo. lecicia cũ uultu tuo .i. ita ut nicħ
ultra desiderent. cum facie ad faciẽ te uide-¬
ant. inquib quia ego sũ: dico adimplebis
me. ⁊ int̾im sc̃ eis. delectationes in uin̾e huiꝰ

Expanded text:
erbiam ceciderunt. Et adimplebis me, id est, meos in futuro, laetitia cum vultu tuo, id est ut nihil ultra desiderent cum facie ad faciem te viderint, in quibus quia ego sum, dico, adimplebis me, et interim sunt eis delectationes
Abbreviated transcription (Latin):
parabola. Hoc autẽ testimoniũ suscitatur¬
dum lex scͥbitur. quia pͥus ignorantia sopitũ
erat. s ex tunc.⁊ ipsum signum in memoria
fuit. ⁊ res figurata extunc cepit. & hoc est.
Et suscitauit testimoniũ iniacob .i. illud qͦd
accidit iacob insignũ. pͥus sopitũ ignorantia

Expanded text:
parabola. Hoc autem testimonium suscitaturparabola. Hoc autem testimonium suscitaturdum lex scribitur, quia prius ignorantia sopitum erat, sed ex tunc, et ipsum signum in memoria fuit, et res figurata ex tunc coepit. Et hoc est, Et sucitavit testimonium in Jacob, id est illud quod accidit Jacob in signum, prius sopitum ignorantia.