comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quib seruatis cũ homini¬
b recte conu̾setur ĩuenit
clilectionem proximi in qͦ
uno dicit apłs omĩa cõti¬
neri ut nõ occides. nõ me¬
caberis. nõ furaberis nõ fal¬
sum destimoniũ clices et si
qd̃ est aliud mandatũ sin
gule margarite sint que
in hoc sermone recapitulã¬
tur. diliges ꝓximũ tuum
tamqͣm de ip̃m: aut bonoᷤ
intellectus homo querit.
⁊ inuenit illud quo cunc¬
ti cõtinentur. in principio¬
luciclũ cardore ueritatis
⁊ soliclum firmitate eter¬
nitatis ⁊ undiq sui simi¬
le. pulcritucline cliuini¬
tatis. Qui deus penitrata¬
carnis testucline incelli¬
genclus est. le .xi.¬
lle ad margaritã ip̃am
iam peruenerat:qui te¬
gumentis mordalitatis
quasi cõcarũ obstaculo.
in ꝓfundo huuis scħ atq
inter cluricias saxeas iu¬
deoꝵ. aliqũ latuerat. Ille
gͦ ad ip̃am margaritã iã
ꝑuenerat: qui ait. Et si
intellectus. margarite no¬
mine clignus est: nnsi acl
quem cliscussis omnibus

Expanded text:
quibus servatis cum hominibus recte conversetur, invenit dilectionem proximi, in quo uno dicit Apostolus omnia contineri; ut, Non occides, non moechaberis, non furaberis, non falsum testimonium dices, et si quod est aliud mandrgaritae sint, quae in hoc sermone recapitulantur, Diliges proximum tuum tanquam teipsum . Aut bonos intellectus homo quaerit, et invenit unum illud quo cuncti continentur, in principiolucidum candore veritatis, et solidum firmitate aeternitatis, et undique sui simile pulchritudine divinitatis, qui Deus, pencarnis testudine intelligendus est. Ille enim ad margaritam ipsam jam pervenerat, qui tegumentis mortalitatis quasi concharum obstaculo, in profundo hujus saeculi, atque inter duritias saxeas Judaeorum aliquando latuerat. Ille ergo ad ipsam margaritam jam pervenerat, qui ait: Et si intellectus margaritae nomine dignus est, nisi ad quem discussis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
hesaurũ in agro abs¬
conclitũ clixit: duo
testam̃ta legis in eccłia. Q¬
cum quis exparte in tellec¬
tus atcigerit. sentit illic
magna latere. Et uaclit
⁊ uencdit omnia sua ⁊ emit
illũ. Id est condemptu tem¬
poraliũ cõparat sibi ocium.
ut sit cliues cognitione d̾.¬

Expanded text:
hesaurum in agro absconditum, dixit duo Testamenta legis in Ecclesia, quae quis cum ex parte intellectus attigerit, sentit illic magna latere: et vadit et vendit omnia sua, et emit agrum illum, id est, contemptu temporalium comparat sibi otium, ut sit dives cognitione D
Abbreviated transcription (Latin):
osissimũ margaritũ: sci¬
entia saluatoris.⁊ sacram̃¬
tum passionis illiꝰ ⁊ resur¬
rectionis archanũ. Qd̃ cũ
iuenerit negociator si¬
milis pauli apħi: omĩa le¬
seruationes pristinas ĩqͥb
inculpade uixerat qua si
ciat nõ qd̃ inuentio noue
margarite cõclempnatio
sed qd̃ cõparatione eiꝰ omĩs
alia gemma sit uilior.
Terũ simile est łc .xi.¬
regnũ celoꝵ sagene misse
in mare: ⁊ exomni gen̾e
pisciũ cõgreganti. Quã

Expanded text:
cientia Salvatoris, et sacramentum passionis illius, et resurrectionis arcanum; quem cum invenerit homo negotiator similis Pauli apostoli, omnia leservationes pristinas, in quibus inculpate vixerat, quasi pciat . Non quo inventio unius novae margaritae condemnatio sed quo comparatione ejus omnis alia gemma sit vilior. Iterum simile est regnum coelorum sagenae missae in mare, et ex omni genere piscium congre
Abbreviated transcription (Latin):
scientie absconclitiz ant d̾i
uerbũ est quod in carne xp̃i
uidet᷑ ab sconditũ: aut sc̃e
scripture in quib reposita
est noticia saluacoris. Quẽ
cũ quis in eis inuenerit: de¬
bet omĩa istius scłi emolu¬
menta contempnere, ut il¬
lum possit habere quẽ rep¬
perit. Qd̾ aũt sequit᷑ quẽ
cum inuenerit homo abs¬
conclit: id circo clicitur nõ
quod hoc de inuiclia faciatz
sed qd̃ timore seruantis
⁊ nolentis ꝑdere abscõdat
in corde suo quẽ pristinis
p̾tulit facultatib.
Terum simile est łc .x.

Expanded text:
onditi, aut Deus verbum est, qui in carne Christi videtur absconditus, aut sanctae Scripturae, in quibus reposita est notitia Salvatoris, quem cum quis in eis invenerit, debet omnia istius saeculi emolumenta contemnere, ui illum possit habere, quem reperit. Quod autem sequitur, quem cum invenerit homo, abscondit, idcirco dicitur, non quod hoc de invidia faciat, sed quod timore servantis et nolentis perdere, abscondat in corde suo, quem pristinis praetulit facultatibus. Iterum simile e
Abbreviated transcription (Latin):
ti bonas margaritas. In¬
uenta aũt una p̾ciosa mar¬
garita. abiit ⁊ uenclidit
omĩa que habuit. ⁊ emit
uestio est cur anum̾o
plurali ad singularẽ
transierit: ut cũ q̃rat ho
Aut ergo iste bonos hoĩes
querens cum quib utilit̾

Expanded text:
itas. Inventa autem una pretiosa margarita, abiit et vendidit omnia quae habuit, et emit aestio est cur a numero plurali ad singularem transierit, ut cum quaerat hAut ergo iste bonos homines quaerens, cum quibus utiliter
Abbreviated transcription (Latin):
filius dei niui. Deũ uinũ
appellat ad listinctionẽ
falsoꝵ deoꝵ: quos uario de¬
lusa errore gentilitas uel
de mortuis sibi hominib
instituitz uł maiore demẽ¬
tia de insensibili materia
quos adoraret creauit. De
quib canitur in psalmo.
Simulatra gentiũ argen¬
tum ⁊ aurum: opera ma¬
nuum hoĩm. Os habent ⁊
tum. ut cum de utraq eiꝰ¬
clem dñi ⁊ saluatoris nr̃i
natura. ab ip̃o clño ⁊ a fi¬
deli eius cliscipulo ẽẽt pro¬
ferenda sententia: clominꝰ
ip̃e humilitatem assump¬
te humanitatis ꝓfiteret᷑.
discipulus excellentiã di¬
uine eternitatis ostenderet.
Dñs de se quod minus est:
discipulus de dño intimat
quod maius est. Dñs de se
quod fr̃s est ꝓpter nos: dis¬
cipulus declarat de dño.
quod ip̃e est qui fecit nos.

Expanded text:
s Dei vivi. Deum vivum appellat ad distinctionem falsorum deorum, quos vario delusa errore gentilitas, vel de mortuis sibi hominibus instituit, vel majore dementia de insensibili materia quos adoraret, creavit, de qualibus canitur in Psalmo: Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum. Os habent et tum, ut cum de utraque ejusdem Domini et Salvatoris nostri natura ab ipso Domino, et a fideli ejus discipulo esset proferenda sententia, Dominus ipse humilitatem assumptae humanitatis profiteatur, discipulus excellentiam divinae aeternitatis ostendit. Dominus de se quod minus est, discipulus de Domino intimat quod majus est. Dominus de se quod factus est propter nos, discipulus declarat de Domino quia ipse est qui fecit nos.
Abbreviated transcription (Latin):
me ramus plenus dactilis
granclib. in manu iuueniᷤs
apparuit. Et gaudens cu¬
currit acl sponsam suam.
sent ambo cle fructu memo
sompnium uicderunt huiꝰ¬
mocdi quasi rex potens gem¬

Expanded text:
mae plenus dactylis grandibus in manu ejus apparuit. Unde gaudens juvenis ad sponsam suam ue ambo de fructu memorsomnium viderunt. Nam quasi rex potens gem
Abbreviated transcription (Latin):
sue ꝓuectionis auctorem.
cum pene omirribz domina¬
retur gentib omnium gẽ¬
tium seruiebat erroribus:
⁊ magnam sibi uiclebatur
suscepisse religionem. quia
nullam respuerat falsita¬
tem. Uncle quantum erat
ꝑ cliabolum tenatius illiga¬
ta: tantum perxp̃m ẽ mi¬
locutione linguarum im¬
buendum euangelio mũ¬
cdum distributis sibi ter¬
rarum partibz suscepissẽt:
beatissimus petrus pͥnceps
apłici orclinis ad arcem ro¬
mani clestinatur imperii:
ut lux ueritatis que ĩ om¬
nium gentium reuelaba¬
tur salutem, efficatius se
ab ip̃o capite percotũ mũ¬
ddi corpus effuncleret. Cuiꝰ
aũt nationis homines in
hac tunc urbe nõ es¬
sent. Aut que usqͣm
gentes ignorarent. qd̃ ro¬
ma clidicisset: Hic con¬
cultande philosophie opi¬
niones: hic dissoluen dẽ
erant terrene sap̃ie uani¬
tates. Hic confutan clus
clemonum cultus. hic om¬
nium sacrificioꝵ impietaᷤᷤ
clestruenda: ubi diligen¬

Expanded text:
suae provectionis auctorem, suae provectionis auctorem, cum pene omnibus dominaretur gentibus, omnium gentium serviebat erroribus, et magnam sibi videbatur suscepisse religionem, quia nullam respuerat falsitatem. Unde quantum erat per diabolum tenacius illigata, tantum per Christum est milocutione linguarum, imbuendum Evangelio mundum, distributis sibi terrarum partibus, suscepissent, beatissimus Petrus princeps apostolici 323 ordinis, ad arcem Romani destinatur imperii: ut lux veritatis quae in omnium gentium revelabatur salutem, efficacius se ab ipso capite per totum mundi corpus effunderet. Cujus autem nationis homines in hac tunc urbe non essent? aut quae usquam gentes ignorarent quod Roma didicisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant terrenae sapientiae vanitates, hic confutandus daemonum cultus, hic omnium sacrificiorum impietas destruenda, ubi diligen
Abbreviated transcription (Latin):
bonus. iustus ⁊ omni¬
potens. qui miscd̾iam suã
humano generi nũquam
negauit. omnesq in com¬
mune mortales ad cogni¬
tionem sui habundantis¬
simis semper beneficiis eru¬
diuit. uoluntariam errã¬
tium cecitatem ⁊ procliuẽ
in cleteriora nequitiam se¬
creciore cõsilio ⁊ altiori pi¬
etate miseratus est mittẽ¬
do uerbum suũ equale si¬
bi atq coeternũ. Qcl̃ ca¬
ro fc̃m. ita diuinam na¬
turam nature uniuit hu¬
mane: ut illius ad infi¬
ma inclinatio nr̃a fieret
ad summa prouectio.
in en arrabilis gre ꝑ
totum muncdũ liffunde¬
retur effectus romanum
regnum diuina prouidẽ¬
tia p̃̾parauit: cuuis ad eos
limites incrementa ꝑ duc¬
ta sunt. quib cunctarum
unliq gentium uiciria ⁊
contigna ẽẽt unu̾isitas. Dis¬
posito enim cliuinitus operi
maxime congruebat. ut mł¬
ta regna uno confecleratẽ¬
tur imperio: ⁊ tito peruios
haberet populos p̾clicatio
generalis quos unius te¬
ueret regimen ciuitatis.
Hec aũt ciuitas ignorans

Expanded text:
bonus, et justus, et omnipotens, qui misericordiam suam humano generi numquam negavit, omnesque in commune mortales ad cognitionem sui abundantissimis semper beneficiis erudivit, voluntariam errantium caecitatem et proclivem in deteriora nequitiam secretiori consilio et altiori pietate miseratus est, mittendo Verbum suum aequale sibi atque coaeternum. Quod caro factum ita divinam naturam naturae univit humanae, ut illius ad infima inclinatio, nostra fieret ad summa provectio. nenarrabilis gratiae per totum mundum diffunderetur effectus, Romanum regnum divina providentia praeparavit; cujus ad eos limites incrementa perducta sunt, quibus cunctarum undique gentium vicina et contigua esset universitas. Disposito namque divinitus operi maxime congruebat, ut multa regna uno confoederarentur imperio, et cito pervios haberet populos praedicatio generalis, quos unius teneret regimen civitatis. Haec autem civitas ignorans
Abbreviated transcription (Latin):
oculoꝵ. De quoꝵ meritis
atq uircutib que omnẽ
loquencli superant facul¬
tatem. nichil diuersum
nichil clebemus sentire dis¬
cretum: quia illos ⁊ electio

Expanded text:
oculorum. De quorum meritis atque virtutibus, quae omnem loquendi superant facultatem, nihil diversum, nihil debemus sentire discretum: quia illos et electio
Abbreviated transcription (Latin):
litatis genere clestrui po¬
cest sacramento crucis
xp̃i funclata religio. Nõ
minuitur ꝑsecutionib
eccł̾ia: secl augetur. Et
semper dominicus ager
segete clitiore uestitur: dũ
grana que singula cadũt
multiplicata nascuntur.
Unde duo ista p̾clara cli¬
uini seminis germina ĩ
quantam sobolem pullu
longe lateq rutilantibz
ppłis ambierunt. ⁊ quasi
ex multaꝵ honore gẽma¬
rum conserco uno cliacle¬
mate coronarunt. De qͦ
uinitus nobis ad exẽplũ
patientie ⁊ confirmatio¬
neri filei prepatato. imi¬
uersalider quiclem ĩ om¬
nium sc̃oꝵ cõmemoratio¬
ne letandum est: sed in
horum excellentia patrũ
merito est exultantuis
glorianclum. quos gr̃a
clei in tantũ apicem int̾
omnia eccłie membra ꝓ¬
uexit: ut eos in corpore cui
caput xp̃e est quasi gemi¬
num constituerit lumen

Expanded text:
litatis genere destrui politatis genere destrui potest sacramento crucis Christi fundata religio. Non minuitur persecutionibus Ecclesia, sed augetur; et semper Dominicus ager segete ditiori vestitur, 326 dum grana, quae singula cadunt, multiplicata nascuntur. Unde duo ista praeclara divini seminis germina in quantam sobolem pullulet longe lateque rutilantibus populis ambierunt, et quasi ex multarum honore gemmarum conserto uno diademate coronarunt. CAP. Vvinitus nobis ad exemplum patientiae et confirmationem fidei praeparato, universaliter quidem in omnium sanctorum commemoratione laetandum est, sed in horum excellentia patrum merito est exsultantius gloriandum, quos gratia Dei in tantum apicem inter omnia Ecclesiae membra provexit, ut eos in corpore, cui caput est Christus , quasi geminum constituerit lumen
Abbreviated transcription (Latin):
circumcisione crecliclerãt
eruclieras. iam antio chenã
eccłiam ubi primũ xp̃iani
nominis clignitas est orta
fundaucras: iam pontum
galathiam cappaclotiam
atq bichiniam. legibus
euangelice predi cationis
impleueras. Nes
ut du bius cle ꝓuentu
oꝑis. aut de spatio tue ig¬
narus etatis. tropheum cru¬
cis xp̃i romanis arcib infe
gentium paulus occurrens.
eocdem tibi consociatus ẽ
tempore: quo omĩs innocẽ¬
tia omnis pudor. omnisq
libertas sub neronis labora¬
bat imperio.
rannicus furor perom¬
num uitioꝵ inflammnatꝰ
excessus. in hunc eura usq
Storrentem sue p̾cipitauit
in sanie. ut primus nomi¬
ni xp̃tano atrocitatem ge¬
neralis persecutionis infer-¬
ret: quasi per scõꝵ neces gr̃a
clei possit excingui. cuius
hoc ip̃m erat maximũ lu¬
crum ut contemptus uite
huius occidue. perceptio fi¬
eret felicitatis eterne. Pre¬
ciosa gͦ est inconspectu
domini mors sc̃oꝵ
enis: nec ullo crude¬

Expanded text:
circumcisione crediderant, circumcisione crediderant, erudieras; jam Antiochenam Ecclesiam, ubi primum Christiani nominis dignitas est orta , fundaveras; jam Pontum, Galatiam, Cappadociam, Asiam atque Bithyniam legibus 325 evangelicae praedicationis imbueras; nec ut dubius de proventu operis, aut de spatio tuae ignarus aetatis, tropaeum crucis Christi Romanis arcibus infergentium Paulus occurrens, eo tibi consociatus est tempore, quo jam omnis innocentia, omnis pudor, omnisque libertas sub Neronis laborabat imperio. us furor per omnium vitiorum inflammatus excessum, in hunc eum usque torrentem suae praecipitavit insaniae, ut primus nomini Christiano atrocitatem generalis persecutionis inferret, quasi per sanctorum neces gratia Dei posset exstingui: quibus hoc ipsum erat maximum lucrum, ut contemptus vitae hujus occiduae, perceptio fieret felicitatis aeternae. Pretiosa est ergo in conspectu Domini mors sanctorum ejus ; nec ullo crude
Abbreviated transcription (Latin):
re nõ metuis:⁊consorte glo¬
rie tue paulo apło aliarũ
acdhuc eccl̾iarum orclina¬
tionib occupato. siluam
istam frementium bestia¬
rum:⁊turbulentissime
ꝓfunditatis oceanium. cõ¬
stantior quam cũ suꝑ ma¬
re graclereris ingrecleris.
Nec iuricli dominã time ᷤᷤ
romam: qui incayphe clo¬
mo expaueras sacerdotis
ancillam. Numquil aut
iudicio pylati aut seuitia
iucleoꝵ. minor est uł ĩ clau¬
clio potestas. uł in nerone
cruclelitas: Uincebat gͦ
materiam formidinis ius
amoris. Nec estimabas ter¬
peras cliligendos. le .uii.¬
unc aũt intrepicle ca¬
ritatis affectum iam
tunc ꝓfecto conceperas: qͣn¬
do ꝓfessio tui amoris in do¬
minum. trine interrogati¬
onis est soliclata misterio.
Nec aliucd ab hac mentis tue
intentione quesitum est: ꝙͣ
ut pascendis eius quesrtum¬
quem ip̃e erat opimatus im¬
pencleres. Augebant quoq
ficluciam tuam tot signa
miraculoꝵ. tot clona caris¬
matum: tot experimenta
uirtutum. Iam ppłos qui ex

Expanded text:
re non metuis, et consorte gloriae tuae Paulo apostolo aliarum adhuc Ecclesiarum ordinationibus occupato, silvam istam frementium bestiarum et turbulentissimae profunditatis oceanum, constantior quam cum supra mare gradereris, ingrederis . Nec mundi dominam 324 times Romam, qui in Caiphae domo expaveras sacerdotis ancillam . Numquid aut judicio Pilati, aut saevitia Judaeorum minor erat vel in Claudio potestas, vel in Nerone crudelitas? Vincebat ergo materiam formidinis vis amoris; nec aestimabas peras diligendos. Hunc autem intrepidae charitatis affectum jam tunc profecto conceperas quando professio tui amoris in Dominum trinae interrogationis est solidata mysterio . Nec aliud ab hac mentis tuae intentione quaesitum est, quam ut pascendis ejus quemquo ipse eras opimatus, impenderes. CAP. V. Augebant quoque fiduciam tuam tot signa miraculorum, tot dona charismatum, tot experimenta virtutum. Jam populos, qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ꝓdente patre qui feli-¬
cib eius actib in uiclebat.
cum ẽẽt annoꝵ quinclecim
raptus ⁊ cathenatus sacra¬
mentis militarib implica¬
tus est: uno tantum seruo
comite contentus. Cui tam̃
uersa uice clñs seruiebat:
a cleo ut plerumq ei ⁊ cal¬
ciamenta ip̃e detraheret. ⁊
ip̃e cletergeret. cibum una
caperent. hic sepius minis¬
traret. Triennium fere an¬
te baptisma marmis fuit:
integer tamen ab his uiciis
quib illucd hominũ genus
multiplicari solet. Multa
illi circa commilitones benig¬
nitas: mira karitas. Pacĩa
uero atq humilitas: ultra
humarium moclum. Nam
frugalitatem in eo lauclari
nõ est necesse: quia ita usuᷤ
est. ut iam illo tempore nõ
miles s monachus putare¬
tur. Quib reb ita sibi om̃s
commilitones suos deuin xe¬
rat: ut cum miro affectu¬
uenerarentur. Nec clum
tamen regeneratus in xp̃o.
agebat quemdam bonis o¬
perib baptismatis candi¬
clatum: assistere scilicet la¬

Expanded text:
tur prodente patre, qui felitur prodente patre, qui felicibus eius actibus inuidebat, cum esset annorum quindecim, captus et catenatus sacramentis militaribus inplicatus est, uno tantum seruo comite contentus, cui tamen uersa uice dominus seruiebat, adeo ut plerumque ei et calciamenta ipse detraheret et ipse detergeret, cibum una caperent, hic tamen saepius ministraret. triennium fere ante baptismum in armis fuit, integer tamen ab iis uitiis, quibus illud hominum genus inplicari solet. multa illius circa commilitones benignitas, mira caritas, patientia uero adque humilitas ultra humanum modum. nam frugalitatem in eo laudari non est necesse, qua ita usus est, ut iam illo tempore non miles, sed monachus putaretur. pro quibus rebus ita sibi omnes commilitones deuinxeratvenerarentur. Nec dum tamen regeneratus in Christo, agebat quemdam bonis operibus baptismatis candidatum: assistere scilicet la
Abbreviated transcription (Latin):
Situr martinus sabarie
pannoniarum oppido ori¬
undus fuit: s intra ytali¬
am ticini altus est. Paren¬
tib scd̃m scłi clignitatem
nõ infimis gentilib tam̃.
Pater eus miles primum:
post tribunus militum fuit.
Ip̃e armatam militiam in
adolescentia secutus: int̾
scolares alas sub rege cõstan¬
tio. de in sub iuliano cesare
militauit. Non tam̃ sponte:
quia a primis fere annis.di¬
uinam potius seruitutem.
sacra illustris pueri spira¬
uit infantia. Nam cũ ẽẽt
annoꝵ clecem inuitis parẽ¬
tib ad eccłiam cõfugit: seq
cathecuminũ fieri postula¬
uit. Mox mirum in modũ
totus indei opus conuersus:
cum ẽet annoꝵ cluo clecim
heremum concupiuit. fecis¬
secq uotis satis: si etatis ĩ¬
firmitas nõ obstitisset. Ani¬
mus tamen aut circa mo¬
nasteria. aut circa eccłiam
semper intentus: meclita¬
batur aclhuc in etate pue¬
rili. qcł postea deuotus im¬
pleuit.
a regib. ut ueterariorñ
filii ad militiam scriberẽ¬

Expanded text:
gitur Martinus Sabaria Pannoniarum oppido oriundus fuit, sed intra Italiam Ticini altus est, parentibus secundum saeculi dignitatem non infimis, gentilibus tamen. pater eius miles primum, post tribunus militum fuit. ipse armatam militiam m adulescentia secutus inter scolares alas sub rege Constantio, deinde sub Iuliano Caesare militauit: non tamen sponte, quia a - primis fere annis diuinam potius seruitutem sacra inlustris pueri spirauit infantia. nam cum esset annorum decem, inuitis parentibus ad ecclesiam confugit seque catechumenum fieri postulauit. mox mirum in modum totus in Dei opere conuersus, cum esset annorum duodecim, eremum concupiuit, fecissetque uotis satis, si aetatis infirmitas non obstitisset. animus tamen aut circa monasteria aut circa ecclesiam semper intentus meditabatur adhuc in aetate puerili, quod postea deuotus inpleuit. a regibus, ut ueteranorum filii ad militiam scriberen
Abbreviated transcription (Latin):
unc igitur petrus ue¬
lut uinctum illum de¬
sublimi aere cleposuit et
quoclam p̾cipitio in saxo
elidens eius crura cõfregit.
Et hoc in opprobriũ facti
illuis: ut qui paulo ante
uolare temptauerat. subi¬
to ambulare nõ posset. et
qui pennas assumpserat.
plantas amitteret. S ne
forte hoc mirũ uileatur.
qcł magus ille p̾sente apło
per aerem aliquã diu uoli¬
tauerit: hoc pacientia petͥ
fecit. Permisit enim illũ
sublimius ascendere: ut
altius cacderet. Uoluit eñ
in excelsum leuari ad con¬
spectum omnium: ut ru¬
entem illum cle excelso ocł
omnium peruiclerent. Hec
igitur est iniquitatis elatio:
ut in altum se ferat in su¬
blime se erigat. S sc̃a ora¬
tio omnem humiliat suꝑ¬
biam. uniuersam deicit

Expanded text:
unc igitur Petrus velut vinctum illum desublimi aere deposuit, et quodam praecipitio in saxo elidens ejus crura confregit; et hoc in opprobrium facti illius: ut qui paulo ante volare tentaverat, subito ambulare non posset; et qui pennas assumpserat, plantas amitteret. Sed ne forte hoc mirum videatur, quod magus iste praesente Apostolo per aerem aliquandiu volitaverit, hoc patientia Petri fecit. Permisit enim illum sublimius ascendere, ut altius caderet: voluit eum in excelsum levari ad conspectum omnium, ut ruentem illum de excelso oculi omnium perviderent. Haec igitur est iniquitatis elatio, ut in altum se ferat, in sublime se erigat: sed sancta oratio omnem humiliat superbiam, universam dejicit
Abbreviated transcription (Latin):
uius utiq cdulcisonos
depromere uel exprime¬
re modulos ne ip̃arum qui¬
clem uirginum ulla digna
inuenietur: quia sol me¬
rito cdecantanclum serua¬
bitur. que sola de partu. ⁊
partu cliuino gloriatur.
Gloriatur clixerim de partu:
nõ in se secl in ip̃o quem pe
gulari in celestib honoratu¬
rus gloria singulari inter¬
ris preuenire curauit ⁊ gr̃a:
qua uidelicet in effabiliter
⁊ intacta conciperet ⁊ pareret
in corrupta.

Expanded text:
ujus utique dulcisonos depromere vel exprimere modulos ne ipsarum quidem virginum ulla digna invenietur; quia soli merito decantandum servabitur, quae sola de partu, et partu divino gloriatur. Gloriatur dixerim de partu, non in se, sed in ipso quem pepgulari in coelestibus donaturus gloria, singulari in terris praevenire curavit et gratia, qua videlicet ineffabiliter et intacta conciperet, et pareret incorrupta.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i que modo ex euã¬
gelio recitata sũt: ad mo¬
nent. nos ẽẽ unũ aliquid
quo tendamus. quando in
huius scłi multitucline la¬
boramus. Tenclimus aũt
adhuc peregrinantes: nõ¬
clum manentes. Adhuc
inuia: nõdum in patria.
Adhuc desiderando: nõdũ
fruendo. Tamen tendamꝰ.
⁊sine pigritia. ⁊ sine inter¬
missione dendamus: ut ali
carne. sed etiam religione
germane. Ambe domino
coheserũt: ambe clño ĩcar¬
ne p̾senti concorcliter ser¬
uierunt. Suscepit eum
marcha sicut solent susci¬
pi peregrini: sed tam̃ sus¬
cepit famula chĩm egra
saluatorem,. creatura cre¬
atorem. Suscepit autem
sp̃u pascenda: in carne pas¬
cenclum.

Expanded text:
 quae modo ex Evangelio recitata sunt, admonent nos, esse unum aliquid quo tendamus, quando in hujus saeculi multitudine laboramus. Tendimus autem adhuc peregrinantes, nondum manentes; adhuc in via, nondum in patria; adhuc desiderando, nondum fruendo. Tamen tendamus, et sine pigritia et sine intermissione tendamus, ut aliqcarne, sed etiam religione germanae; ambae Domino cohaeserunt, ambae Domino in carne praesenti concorditer servierunt. Suscepit eum Martha, sicut solent suscipi peregrini. Sed tamen suscepit famula Dominum, aegra Salvatorem, creatura Creatorem. Suscepit autem Spiritu pascenda, in carne pascendum.
Abbreviated transcription (Latin):
ui ergo honorant mis¬
sos manifestum est
eos honorare mittentẽ: qm̃
clignitas que defertur mi¬
nistris illi sinẽ dubio cuius
ministri sunt cxibetur. ut
ait ip̃e saluator ad liscipu¬
los suos. Qui uos auclit me
auclit: ⁊ qui uos recipit me
recipit.

Expanded text:
ui ergo honorant missos, manifestum est eos honorare mittentem; cum dignitas quae defertur ministris, illi sine dubio cujus ministri sunt exhibetur, ut ait ipse Salvator ad discipulos suos: Qui vos audit me audit, et qui vos recipit me recipit
Abbreviated transcription (Latin):
tio inter cliscipulos: quis
eoꝵ uideretur esse maior.¬
ieut bonis ẽẽ moris so¬
let. in scripturis sẽper
exempla patrum p̾ceclen¬
tium quib ad meliora ꝓ.¬
ficiant. quib agnitis de
suis actib humilientur
inquirere: sic econtrario
reprobi. siquid forte ĩ elec¬
tis reprehensibile reperiũt.
quasi suas ex eo nequitia ᷤᷤ
obtecturi. aut ꝓ iusto de¬
fensuri. libentissime solẽt
amplecti. Ideoq multo ar¬
dentius legunt. quod fc̃a
est contentio inter cliscipu¬
los xp̃i quis eoꝵ uideretur
ẽẽ maior: quam qd̃ mul¬
titudinis credentium erat
cor ⁊ anima una. Multo
recolunt tenacius quod
fc̃a est dissensio inter bar¬
naban ⁊ paulum. ita ut
discederent ab inuicẽ. qͣm
quod idem paulus ait. Eñ
enim sit inter uos zelus
⁊ contentio, nõne carna¬
les estis: Nonne homines
estis: Quasi nobis in fir¬
mitas scõꝵ imitanda ꝓpona¬
tur: ⁊ nõ illud potius quia
conualuerunt de infirmi¬
tate fortes facti sunt ĩbel¬

Expanded text:
tio inter eos, quis eorum videretur esse major.icut bonis esse moris solet in Scripturis semper exempla Patrum praecedentium, quibus ad meliora proficiant, quibus agnitis, de suis actibus humilientur, inquirere, sic e contrario reprobi, si quid forte in electis reprehensibile reperiunt, quasi suas ex eo nequitias obtecturi, aut pro justo defensuri, libentissime solent amplecti. Ideoque multo ardentius legunt quod facta est contentio inter discipulos Christi quis eorum videretur esse major, quam quod multitudinis credentium erat cor et anima una . Multo recolunt tenacius, quod facta est dissensio inter Barnabam et Paulum, ita ut discederent ab invicem, quam quod idem Paulus ait: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis? nonne homines estis? quasi nobis infirmitas sanctorum imitanda proponatur, et non illud potius, quia convaluerunt de infirmitate, fortes facti sunt in bel
Abbreviated transcription (Latin):
ui delicias mundi et
consanguinitatis car¬
nalem amorem p̾ponit spi-¬
rituali amori dei. ⁊ ꝓpter
minima ⁊ caduca maxi¬
ma ⁊ et̾na q̃rere negligit:¬

Expanded text:
ui delicias mundi et consanguinitatis carnalem amorem praeponit spiritali amori, et propter minima et caduca maxima et aeterna quaerere negligit
Abbreviated transcription (Latin):
tum est tritico. Premise¬
rat qui recipit uos me re¬
cipit: ⁊ qui me recipit.
recipit eum qui me mi¬
sit. Ad susceptionẽ ma¬
gistroꝵ: discipulos ꝓuo¬
cauerat. Poterat occulta
eẽ creclentiũ responsio.
Ergo ⁊ pseudo ꝓphas. et
iudam ꝓclitorem debemꝰ
recipere.⁊illis alimoniã
ministrare. Hoc dominꝰ
ante ꝓcurans. clicit nõ ꝑ¬
sonas suscipienclas eẽ. sed
nomina:⁊mercedem nõ
ꝑdere suscipientes. licet ĩ¬
clignus fuerit. qui suscep¬
tus sit.

Expanded text:
tum est tritico. Praemisetum est tritico. Praemiserat: Qui recipit vos, me recipit: et qui me recipit, recipit eum qui me misit. Ad susceptionem magistrorum discipulos provocaverat. Poterat 66 occulta esse credentium responsio; ergo et pseudoprophetas et Judam proditorem debemus recipere, et illis alimoniam ministrare. Hoc Dominus ante procurans dicit, non personas suscipiendas esse, sed nomina: et mercedem non perdere suscipientes, licet indignus fuerit qui susceptus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
rimus. Cum ad p̾clicatio¬
nem mitcit: docet pericu¬
la nõ timenda, affectum
subicit religioni. Aurũ
supra tulerat: es de zona
extusserat. Oura euange¬
listaꝵ conclitio. Unde ergo
sumptus. unde uictus ne¬
cessaria: Ansteritatẽ mã¬
datoꝵ spe temperat ꝓmis¬
soꝵ. qui recipit inquiens
uos me recipit.⁊qͥ recipit
me. recipit eum qui me
misit: ut in suscipienclis
apłis. unusquisq creclen¬
tium se suscepisse xpistũ
arbitraretur. ⁊ in suscep¬
tione xp̃i crecleret se deum
patrem accepisse. Talem se
utiq ac tantum uult cre¬
cli: qualis ⁊ quantus est pa¬
ter. usq a deo enim inquit
nichil clistat inter me et
eum: ut qui me recipit. re¬
cipiat eum qui me misit.
ui recipit le .x.¬
ꝓph̾am in noĩe ꝓphete:
merceclem ꝓphete accipiet.
Et qui recipit instũ in no
mine iusti: merceclẽ iusti
accipiet. Qui ꝓph̾am reci¬
pit ut ꝓph̾am. ⁊ intelligit
eum de futuris loquentem:
hic merceclem ꝓph̾e accipi
fessione.ziranium mix¬

Expanded text:
rimus, cum ad praedicationem mittit, docet pericula non timenda, affectum subjicit statui religionis, aurum supra tulerat, aes de zona excusserat, dura evangelistarum conditio. Unde ergo sumptus, unde victus necessaria? Austeritatem mandatorum spe temperat promissorum: Qui recipit, inquiens, vos, me recipit; et qui recipit me, recipit eum qui me misit. Ut in suscipiendis apostolis unusquisque credentium se suscepisse Christum arbitretur, et in resurrectione Christi credat se Deum Patrem accepisse, talem se utique ac tantum vult credi, qualis et quantus est Pater: Usque adeo enim, inquit, nihil distat inter me et eum, ut qui me recipit, recipiat eum qui me misit. Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet; et qui recipit justumine justi, mercedem justi accipiet. Qui prophetam recipit ut prophetam, et intelligit eum de futuris loquentem, hic mercedem prophetae accipiefessione zizanium mix
Abbreviated transcription (Latin):
tunc amasti. Felices qͥ cus
tocdiunt ocliendo: ne per¬
dant amando. Sed inde¬
ne tibi surrepat. ut te ip̃m
uelis interimere: sic intel¬
ligendo quod debes ocdisse
in hoc mundo animã tuã.
hinc enum quidã maligni
atq peruersi ⁊ in se ip̃os cru¬
deliores ⁊ sceleratiores ho¬
micide flaminis se donant.
aquis se p̾focant p̾cipitio
collilunt ⁊ pereunt. hoc
xp̃s nõ docuit: immo etiã
liabolo p̾cipitium sugge¬
renti responcdit. Redi retͦ
sachana. Scriptũ est. Nõ
temptabis dñm deũ tuum.
Petro aũt dixit: significãs
qua morte clarificaturus
erat deum. Cum eẽs iuni¬
or. cingebas te. ⁊ ibas quo
uolebas. Cum añt senueri ᷤ.
alterte cinget. ⁊ feret quo
tu nõ uis. Ubi satis exp̾ssit:
nõ a se ip̃o. sed ab alio debe¬
re occicli. qui uestigia seqͥ¬

Expanded text:
tunc amasti. Felices qui tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tuam. Hinc enim quidam maligni atque perversi, et in seipsis crudeliores et sceleratiores homicidae, flammis se donant, aquis praefocant, praecipitio collidunt, et pereunt. Hoc Christus non docuit, imo etiam diabolo praecipitium suggerenti respondit: Redi retro, satanas; scriptum est, Non tentabis Dominum Deum tuum . Petro autem dixit, significans qua morte glorificaturus erat Deum: Cum esses junior, cingebas te, et ibas quo volebas; cum autem senueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis . Ubi satis expressit, non a seipso, sed ab alio debere occidi, qui vestigia sequ
Abbreviated transcription (Latin):
granum mortificã¬
clum ⁊ multiplicanclũ.
Mortificandum in fideli¬
tate indeoꝵ: multiplicã¬
dum fide omniũ ppłorũ.
Iam uero exhortans ad pas¬
sionis sue sectanda uesti¬
gia: qui amat inqͥt ani¬
mam suam perdet eam.
Q uod duob modis in tel¬
ligi potest. Qui amat ꝑ¬
det. Id est si amas perdes.
Si cupis uitam denere in
xp̃o: noli timere mori pro
xp̃o. Item alio modo. Qui
amat aĩam suam perdet
eam. Noli amare: ne per
das. Noli amare in hac ui¬
ta: ne perdas in eterna ui¬
ta. hoc aũt quod posteriꝰ
dixi: magis habere uidet᷑
euangelicus sensus. Se¬
quitur enim. Et qͥ odit
animam suam in hoc mũ¬
do: in uitam eternã cus¬
tocdit eam. Ergo qd̃ supͣ
dictum est qui amat sub¬
intelligitur in hoc mũcdo:
ip̃e utiq perdet. Qui aũt
oclit utiq in hoc mundo
in uitam eternam ip̃e cus¬
agna ⁊ mira senten
tia: quemadmodum
sit homini in aĩam suam¬
amor ut percat odiũ ne
pereat. Si male amaueri
tunc oclisti. Si bene oderis:

Expanded text:
granum mortificandum et multiplicandum: mortificandum infidelitate Judaeorum, multiplicandum fide omnium populorum. Jam vero exhortans ad passionis suae sectanda vestigia, Qui amat, inquit, animam suam, peQuod duobus modis intelligi potest, qui amat perdet, id est, si amas perdes, si cupis vitam tenere in Christo, noli timere mori pro Christo. Item alio modo, qui amat animam suam perdet eam: nodas; noli amare in hac vita, ne perdas in aeterna vita. Hoc autem quod posterius dixi, magis habere videtur evangelicus sensus: sequianimam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit eam. Ergo quod supra dictum est, qui amat, subintelligitur, in hoc mundo, ipse utique perdet; qui autem odit, utique in hoc mundo, in vitam aeternam ipse cusagntia, quemadmodum sit hominis amor in animam suam ut pereat; odium, ne pereat. Si male amaveris, tunc odisti; si bene oderis,
Abbreviated transcription (Latin):
um romane ur¬
bi clarum u̾bi
dei lumen fu¬
isset exortum.
symonis quiclem tenebre
cum suo auctore restincte
sunt: sermo aũt ueritati ᷤ¬
⁊ lucis qui perpecrum pre¬
clicabatur uniuersoꝵ mẽ¬
tes placiclo illustrauit au¬
clitu. ita ut coticlie au¬
clientib eum nulla un¬
quam satietas fieret. Un¬
de neq auditio eis sola
sufficit: s marcũ clisci¬
pulum eius omnib pre¬
cib exorant uti ea q̃ ille
uerbo p̾clicabat. ad perpe¬
tuam eoꝵ commonitionẽ
habenclam scripture tra¬
cleret: quo domi forisq
in huiuscemoch uerbi me¬
clitationib ꝑmanerent.
Nec prius ab obserrando
clesistunt: quam que ora¬
uerant impetrarent. Et ħ¬

Expanded text:
um Romanae urbi clarum verbum Dei lumen fuisset exortum, Simonis quidem tenebrae cum suo auctore restinctae sunt. Sermo autem veritatis et lucis, qui per Petrum praedicabatur, universorum mentes placido illustravit auditu, ita ut quotidie audientibus eum nulla unquam satietas fieret. Unde neque auditio eis sola suffecit, sed Marcum discipulum ejus omnibus precibus exorant, uti ea quae ille verbo praedicabat, ad perpetuam eorum commonitionem habendam Scripturae traderet, quo domi forisque in hujusmodi verbi meditationibus permanerent. Nec prius ab obsecrando desistunt, quam quae oraverant impetrarent. Pet
Abbreviated transcription (Latin):
taginem adolescens. mani¬
uel contra ip̃am heresim di¬
ceretur. Uncle ꝓuenit clei li¬
beratoris clementia. sui fu¬
turi sacerclotis cor pertrac¬
tantis: ut contra illũ erro¬
rem plurime legis soluerẽ¬
tur questi. ones. Atq ita
ecloctus: sensim atq pau¬
latim heresis illa miserati¬
one diuina eius exanimo

Expanded text:
thaginem adolescensel contra ipsam haeresim diceretur. Et praevenit Dei liberatoris clementia sui sacerdotis cor pertractantis, ut contra illum errorem incidentes legis solverentur quaestiones: atque ita edoctus, sensim atque paulatim haeresis illa miseratione divina ejus ex animo
Abbreviated transcription (Latin):
nazarium. Tu es na
ni talentum auri. ⁊ iussit
in obscuro carteris. Sc̃s uero
celsus paruulus: eiulans cũ
lacrimis sequebatur eos.
Unus aũt ex militib appre
henso puero: alapis ceclebat
maxillas euis. Dixitq sc̃s
nararius. In felicissime ho-¬
minum. que rabies te absq
ceteris inuasit. quod a pueri
huius ueratione nõ clesinis:¬
Et irati milites: sc̃m naza¬
Suspirante aũt sc̃o nazari¬
o: corruit miles ille ĩ faciẽ¬
suam super saxum: ibiq
amisit oculum dextrum.
Et confestim ahsconclerũt
eos in ergastulum: uolen
te nerone post triduũ ꝑle¬
re eos. uenitq ad eos ange¬
lus clñi: dicens. Nolite time¬
re. ꝑ uos confundet᷑ nero.

Expanded text:
perari+ tu es| Nazne talentum| aureum et iussit in obscuro carceris. Celsus uero paruolus . heiulans| Cum lacrimis sequebatur eos . unus+ ex militibus adprae| henso puero alapis cedebat maxillas eius. Dixitque| nazarius. Infelicissime hominum . quia rabies te absque| citeros inuasit . quod a pueri huius uexacione non cessas.| Irati militis . NazaSuspirante enim sancto| nazario . conruit mile ille in faciem super saxum ibique| amisit oculum dextrum. Et confestim abdederunt eos in| ergastulo Volente autem nerone post triduo perdere eos . | uenit ad eos angelos domini dicens. Nolite timere per uos con| funditur nero.
Abbreviated transcription (Latin):
to requieuit cursu. s ma¬
gis proposse cicius ꝓperabat:¬
ei suum ferret auxiliũ recl¬
clenclo filium ꝓprium: ser¬
uumq suum extra termi¬
nos suos nullatenus efferri
permitteret. Tunc de clemẽ¬
tia cliuine maiestatis. ⁊ int̾¬
uentu p̾ciosi confessoris qd̃
exorabat adepta est. Lu pus
namq ueniens ad terminoᷤ
territorii sc̃i beneclicti: infã¬
dulum illesum atq in colu¬
men relinquens: auia sil¬
uarum latibula repetit. Mu¬
lier recepto alacris puerulo.
grãs deo ac liberatori filii
lares pauperrimos sue reui¬
sit ꝓprietatis.

Expanded text:
to requievit cursu: sed mato requievit cursu: sed magis pro posse citius properabatei ferret auxilium, reddendo filium proprium, servumque suum extra terminos suos nullatenus efferri permitteret. Tunc deinde clementia divinae majestatis et interventu pretiosi confessoris quod exorabat adepta est. Lupus namque veniens ad terminos territorii S. Benedicti infantulum illaesum atque incolumem relinquens, avia silvarum latibula repetiit. Mulier recepto alacris puerulo gratias Deo ac liberatori filii lares pauperrimos suae revisit paupertatis.
Abbreviated transcription (Latin):
uit gallias. Clacles etiam
ex in sectatione paganoꝵ
nõ moclica: totam oceani
uit gentem. Sed ut terci¬
am uixta ꝓpħam orbis expe¬
riretur plagam: graues
immisse sunt bestiez que fa¬
mem claclemq effugien¬
tes barbaricam. hianti ore
exciperent. Acciclit autem
ea tempestate: ut mulier
queclam exmatrimacẽsi
egressa preclio. infantulũ
minuscule etatis secũ cle¬
cluceret. Qui cum aliis sue
etatis collucleret infantu¬
lis. ip̃a longius cum plu¬
rimis uiris ac mulierib
prospectante: cum subito
puit, ac sustollens nõ sil¬
uam repetiit. secl per cãpo¬
rum spatia exportare cepit.
Cernens hoc in felix muli¬
er: miserrimis uocibus
plangoribz q immensis¬
pum insequi cepit. At ille
nentiquam territus: infã¬
tulum longius protrahebat.¬
fatigatum uulgus
aꝑsecutione lupi cessaret.
desperans ei se ullo moclo
preclam excutere posse: mu¬
lier que pro filii amissione
artiori stimulabatur clo¬
lore nequaquam ab incep¬

Expanded text:
vit Gallias, clades etiam vit Gallias, clades etiam ex insectatione paganorum non modica totam per vit gentem. Sed ut tertiam juxta prophetam orbis experiretur plagam, graves immissae sunt bestiae, quae famem clademque effugientes barbaricam hianti ore exciperent. Accidit autem ea tempestate, ut mulier quaedam ex Matriniacensi egressa praedio infantulum minusculae aetatis secum deduceret, quo cum aliis suae aetatis luderet infantulis, ipsa longius cum plurimis viris ac mulieribus prospectante: cum subito puit, ac sustollens non silvam repetiit, sed per camporum spatia exportare coepit. Cernens hoc infelix mulier, miserrimis vocibus plangoribusque immensispum insequi coepit. At ille neutiquam territus, infantulum longius protrahebat.fatigatum vulgus a persecutione lupi cessaret, desperans ei se ullo modo praedam excutere posse; mulier quae pro filii amissione arctiori stimulabatur dolore, nequaquam ab incep
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis aũt specialit̾
tunc sui p̾sentiam fra¬
trib prestolanclam beatus¬
qui in clominicis eis pre¬
ceptis persistentib. saltẽ
ne ad moclicum quiclem
usquam ab esset: tamen
ad cleclaranclam sue uir¬
tutis potentiam cõmunẽ¬
q cunctoꝵ leticiam, sese
presentem clemonstrauit
per cliuine operationis effi¬
catiam. Nam aliquiel mag¬
ni se uel uiclere uel cognos¬
cere cuncti creclentes: acci¬
clit ut post recitationem
scĩ euͣngelii omnes quicũ¬
q aliquo molestabantur
in cominoclo. quosq sacre
basilice retentabant limi¬
ua. cum optate sospitatis
munere quisq repeclaret
ad ꝓpria. Sexaginta cleni¬
q utriusq sexus ⁊ etatis
curati sunt homines: oĩ
magnificentia cleo lau¬
cles cleo gr̃as ⁊ beatissimo
patri beneclicto in cõmune
referentes. Tanta siquiclẽ
perfecta clei operatione. li¬
quido cunctis patuit: qr
noster benedictus int̾ mis¬
sarum sollempnia p̾sens
karolo clisponente reg¬
num: fames ad moclum
grauis uniuersas occupa¬

Expanded text:
uam enim specialiter cum sui praesentiam fratribus praestolandam  in Dominicis eis praeceptis persistentibus saltem ne ad modicum quidam usquam abesset; tamen ad declarandam suae virtutis potentiam, communemque cunctorum laetitiam, sese praesentem demonstravit per divinae operationis efficaciam. Nam aliquid magni se vel videre vel cognoscere cunctis credentibus, accidit ut post recitationem sancti Evangelii, omnes quicunque aliquo molestabantur incommodo, quosque sacrae basilicae retentabant limina, cum optatae sospitatis munere quisque repedaret ad propria. Sexaginta denique utriusque sexus et aetatis curati sunt homines: omni magnificentia Deo laudes, Deo gratias et beatissimo P. Benedicto in communi referentes. Tanta si quidem perfecta Dei operatione liquido cunctis patuit, quia noster Benedictus inter missarum solemnia praesens corum disponente regnum, fames admodum gravis universas occupa
Abbreviated transcription (Latin):
estiua beatissimi
benetlicti sollẽp¬
nitas xp̃o domino
ꝓpiciante refulget
que ficdelium corlib ⁊ af¬
fectum cleuotionis augere.
⁊ sp̃uale gaudium affer¬
re consueuit. Merito si qͥclẽ
tanti patris memorie. iclem
ficleles congauclent: ut il¬
lud ꝓpheticum impleatur.
Dicite iusto: qm̃ bene. Et
item. Memoria iusti tum

Expanded text:
ESTIVA beatissimi Benedicti solemnitas, Christo Domino propitiante refulget, quæ fidelium cordibus: & affectum deuotionis augere, & spiritale gaudium afferre consueuit. Merito siquidem tanti Patris memoriæ iidem fideles congaudent: vt illud Propheticum impleatur. Dicite iusto, quoniam bene. Et item, Memoria iusti cum
Abbreviated transcription (Latin):
anctus ioh̾es
nõ euangeli¬
sta secl baptis¬
ta missus ẽ an¬
te faciem xp̃i:
pparare uias eius. Testimo-¬
nium xp̃i cle iohanne est.
in natis mulierum non
surrexit maior iohanne
baptista: testimoniũ io¬
hannis cle xp̃o est qui ue¬
nit post me maior me est
cuius nõ sum clignus cor¬
rigiam calciamenti solu̾e.
trumq testi¬
monium consicleremꝰ:
quod ꝑhibuit clñs seruo.
⁊ qd̃ perhibuit sernus clo¬
mino. Quod est testimo¬
nium de seruo: In natis
mulierum: nõ surrexit
maior ioh̾e bap̃a. Quod est
testimonium serui de clo¬
mirio: Qui uenit post me
maior me est.

Expanded text:
anctus Joannes, non Evangelista, sed Baptista, missus est ante faciem Christi praeparare vias ejus. Testimonium Christi de Joanne est, In natis mulierum non surrexit major Joanne Baptista . Testimonium Joannis de Christo est, Qui venit post me, major me est, cujus non sum dignus corrigiam calceamenti solvere . Utrumque testimonium consideremus, quod perhibuit Dominus servo, et quod perhibuit servus Domino. Quod est testimonium Domini de servo? In natis mulierum non surrexit major Joanne Baptista. Quod est testimonium servi de Domino? Qui venit post me, major me est.
Abbreviated transcription (Latin):
nam. Et si foris homo cer¬
rutur:intus bestia fremit.
Et ideo eos lupos ẽẽ nõ clu¬
bium est: iuxta clñi iħu
diuinam sententiã qui
ait. Attenclite nobis a fal¬
sis ꝓpħ̾is: qui ueniũt ad
nos in uestitu oniũ in¬
tus aũt sunt lupi rapa¬
ces. Ex fructib eoꝵ cognos¬
cetis eos.¬

Expanded text:
nam: et si foris homo cernam: et si foris homo cernitur, intus bestia fremit. Et ideo eos lupos esse non dubium est, juxta Domini Jesu divinam sententiam, qui ait: Attendite vobis a falsis prophetis, qui veniunt ad vos in vestitu ovium: intus autem sunt lupi rapaces; ex fructibus eorum cognoscetis eos
Abbreviated transcription (Latin):
one cduri ac rigidi. neqͣ¬
quam solent a suo errore
deflecti. Et ideo apłs ait.
Hereticum hominẽ pꝰ unã
correptionem deuita: sciẽs
quia sub uersus est. qui eiꝰ¬
mocli est. Hos scripture
uerus interpres xp̃i illu¬
dit: ut in anes suos in ua¬
rium effincdant impetus
⁊ nocere nõ possint. Qui si
quem uersuta disputati¬
onis sue circumscriptione
p̾uenerint: faciunt com¬
mutescere. Mutus est enĩ.
qui uerbum dei nõ eaclẽ
qua est gloria confitetur
Caue ergo ne tibi uocẽ tol¬
lat hereticus: si prior eum
nõ ip̃e deprehenderis: Ser¬
pit enim dum latet: eiu
perfidia. Si aũt cõmen¬
ta impietatis eius agno¬
ueris: iacturam pie uoce
timere nõ poteris. Caue gͥ
uersute clisputationis ue¬
rena. Animara petunt.
guttur inuaclunt: in ta¬
ues sunt morsus heretico¬
rum. Qui ip̃is graniores
⁊ rapaciores bestiis: nul¬
lum auaritie finem im
pietatisq nouerũt. Nes
uos moueat: qd̃ formã¬
precendere uidentur huma¬

Expanded text:
one duri ac rigidi nequone duri ac rigidi nequaquam solent a suo errore deflectere. et ideo apostolus haereticum hominem post unam correptionem deuita sciens quia subuersus est qui eiusmodi est. hos scripturae uerus interpres Christus inludit, ut inanes suos in uanum effundant inpetus et nocere non possint. qui si quem uersuta disputationis suae circumscriptione praeuenerint, faciunt ommutescere; mutus est enim qui uerbum dei non eadem qua est gloria. confitetur. caue ergo ne tibi uocem tollat haereticus, si prior eum non ipse deprehenderis. serpit enim, dum latet eius perfidia; si autem conmenta inpietatis eius agnoueris, iacturam piae uocis timere non poteris. caue igitur uersutae disputationis uenena; animam petunt, guttur inuadunt, uitaues sunt morsus haereticorum, qui ipsis grauiores et rapaciores bestiis nullum auaritipietatisque noverunt. . 52. Nec vos moveat quod formaendere videntur huma
Abbreviated transcription (Latin):
isti hereciti comparan¬
ch sunt. qui in sicliantur
ouilib xp̃i. fremunt circa
caulas. nocturno magis
tempore quã diurno: Sẽꝑ
enim ꝑfilis nox est: qui
lucem xp̃i sceue nebulis
interpretationis obluce
⁊ quantum in ip̃is est fus¬
care conantur. uersantur
ergo circa caulas. stabula
tamen xp̃i intrare nõ au¬
clent. Et ideo nõ sanant᷑.
quia in stabulum suum
nõ nult eos xp̃s inclucere
in quo curatus est ille qui
de ierłm descenclens inci¬
clit in latrones. Quẽ uul¬
nerib alligatis infuso o¬
leo ⁊ uino. imponens ĩ iu¬
mentũ suum samaritanꝰ
ille cluxit instabulum et
sananclum stabulario
dereliquit. Nõ accipiũt gͦ
meclicinam: qui meclicũ
nõ requirunt. Si enĩ reqͥ¬
rerent: nõ de rogarent. Ex¬
plorant pastoris ab sentiã.
Et ideo pastores eccłiarũ.
uel necare. uł in exilium
agere contenclunt: quia
presentib pastorib oues
xp̃i incursare nõ possũt.
gregem dñi raptore
conantur: qui corpor ea
quadam mentis intenti¬

Expanded text:
istis haeretici conparandi sunt, qui insidiantur ouilibus Christi, fremunt circa caulas nocturno magis tempore quam diurno? semper enim perfidis nox est, qui lucem Christi scaeuae nebulis interpretationis obducere et quantum in ipsis est fuscare conantur. uersantur ergo circa caulas, stabula tamen Christi intrare non audent et ideo non sanantur, quia in stabulum suum non uult eos Christus inducere, in quo curatus est ille qui de Hierusalem descendens incidit in latrones. quem uulneribus adligatis, infuso oleo et uino inponens in iumentum suum Samaritanus ille duxit in stabulum et sanandum stabulario dereliquit. non accipiunt ergo medicinam qui medicum non requirunt; si enim requirerent, non derogarent. explorant pastoris absentiam et ideo pastores ecclesiarum uel necare uel in exilium agere contendunt, quia praesentibus pastoribus oues Christi incursare non possunt. gregem domini raptores conantur, qui corporea quadam mentis intenti
Abbreviated transcription (Latin):
incligenti: altera ibi est
ubi nullum inuenit ĩli¬
gentem. Una aliena pec-¬
cata. ut sua sibi ignoscã¬
tur ignoscit: altera nec
patitur quod ignoscat: nͦ
facit quod sibi poscat ig¬
nosci. Una flagellatur
malis. ne extollatur in bo¬
nis: altera tanta plenitu¬
dine gr̃e caret omni ma¬
lo: ut sine ulla temptati¬
one suꝑbie cohereat sũmo
bono. Una bona ⁊ mala
discernit: altera sola que
bona sunt cernit. Ergo
una bona est. sed adhuc
misera: altera melior et
beata. Ista significata ẽ
per apłm petrum: illa per
ioh̾em. Tota hic agit᷑ ista
usq in huius scłi finem:
⁊ illic inuenit finem.¬

Expanded text:
indigenti, altera ibi est indigenti, altera ibi est ubi nullum invenit indigentem; una aliena peccata ut sua sibi ignoscantur ignoscit, altera nec patitur quod ignoscat, nec facit quod sibi poscat ignosci; una flagellatur malis, ne extollatur in bonis, altera tanta plenitudine gratiae caret omni malo, ut sine ulla tentatione superbiae cohaereat summo bono; una bona et mala discernit, altera quae sola bona sunt cernit: ergo una bona est, sed adhuc misera; altera melior et beata. Ista significata est per apostolum Petrum, illa per Joannem. Tota hic agitur ista usque in hujus saeculi finem, et illic invenit finem