comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suas & paulo post. &seruabitis eũ usq ad qͣrtã decimã mensis huiꝰ: immo¬
labitq eũ uniuersa multitudo filiorũ isrł ad uesꝑam. Quib uerbis mani¬
sstissime constat. qd ita in obseruatione paschalimentio fit diei qͣrtȩ de¬
amȩ & ñ tam̃ in ipsa die qrtadecima pascha fieri p̃cipiat᷑: sed adueniente
manȩ faciat inceli faciẽ ꝓdeunte. agnꝰ immolari iubeat᷑ & qͦd ipsa sit nox
qͥntȩ decimȩ lunȩ inqua ꝑcussis egyptiis isrł alonga seruitute redept᷑. ẽ.¬
Ipte inqͥt dieb at ima comedetis. Quib itẽ uerbis tota t̾cia septimana
eidẽ pͥmi mensis decernit᷑ solennis. eẽ. debere. Sed ne putaremꝰ easdẽ sept̾e
pͥmonerit fermtatũ indomib urĩs. Quicũq comederit ferm̃tatũ: ꝑ ibit
anima illa de isrł adie pͥmo usq ad septimã & cȩtera usq dũ ait In eadem
eni ipsa die educã exercitũ ur̃m de t̾ra ȩgypti. Primũgͦ diẽ azimorũ appel¬

Expanded text:
Immolabitque eum universa multitudo filiorum Israel ad vesperam. Quibus verbis manifestissime constat, quod ita in observatione paschali mentio fit diei quartae decimae, ut non tamen in ipsa die quarta decima Pascha fieri praecipiatur; sed adveniente manae faciat, in caeli faciem prodeunte, agnus immolari jubeatur: et quod ipsa sit nox quintae decimae lunae, in qua percussis Aegyptiis, Israel est a longa servitute redemptus. Septem, inquit, diebus azyma comedetis. Quibus item verbis tota tertia septimana ejusdem primi mensis decernitur sollemnis esse debere. Sed ne putaremus easdem septemprimo non erit fermentum in domibus vestris. Quicumque comederit fermentum, peribitanima illa de Israel. A die primo usque ad diem septimum, et caetera, usquedum ait: In eadem enim ipsa die educam exercitum vestrum de terra Aegypti. Primum ergo diem azymorum appel
Abbreviated transcription (Latin):
militer dño cõmittit: purgationẽ scilicet discipłorũ. cui utiq
ipse tanquã homo cooperari & collaborare potest. Perfecta aut̃e
mundatio illius .ẽ. solius: qͥ quos prȩsciuit & prȩdestinauit con¬
formes fieri imagini filii sui. Hinc ÷ qđ inlege ueteris testa¬
menti sanguis hostiarũ sicut iussũ erat uł in cornib alta¬
ris ponebat᷑. uł exaliquib hostiis digito sacerdotis contra do¬
minũ septies spargebat᷑: & qđ reliquũ erat adbasim altaris
fundebat᷑: Sacer dotũ enĩ÷ qͥcqͥd possunt ad utilitatẽ gregis
sibi cõmissi laborare. qͦd autẽ uires suas excedit: dño deuotis¬
sime cõmendare. Quã formã ipse pͥmꝰ pastorũ dñs & saluator
nr impressam eis reliqͥt. qͥ cũ passioni iam appropinquaret:
discipłos quos relinquere int̾ra uidebat᷑ patri dignatꝰ: ad prȩ¬
rogandũ exemplũ pastorib cõmendare dicens. Ego ꝓeis ro¬

Expanded text:
militer Domino committit, purgationem scilicet discipulorum, cui utique militer Domino committit, purgationem scilicet discipulorum, cui utique ipse tanquam homo cooperari et collaborare potest. Perfecta autem mundatio illius est solius, qui quos praescivit et praedestinavit conformes fieri imagini filii sui. Hinc est quod in lege Veteris Testamenti sanguis hostiarum, sicut jussum erat, vel in cornibus altaris ponebatur, vel ex aliquibus ostiis digito sacerdotis contra domum septies spargebatur, et quod reliquum erat ad basim altaris fundebatur. Sacerdotum enim est quidquid possunt ad utilitatem gregis sibi commissi laborare: quod autem vires suas excedit, Domino devotissime commendare. Quam formam ipse primus pastorum Dominus et Salvator noster impressam eis reliquit, qui, eum passioni jam appropinquaret, discipulos quos relinquere in terra videbatur Patri dignatus est ad praerogandum exemplum pastoribus commendare, dicens: « Ego pro eis ro
Abbreviated transcription (Latin):
atq om̃ib quȩ superius dicta sunt: conuertit᷑ pontifex
ad altare incipiens antifonã. Introibo ad altare dĩ. addm̃
qͥlȩtificat iuuentutẽ meã: & cũ psalmo cantando uadit ante
altare. & fundit qͦd remansit de aqua purificationis ad basim
altaris. Qͥd significet aqua ista exqua purificat᷑ eccła: iã su¬
perius dictũ : doctrinã scilicet eccłasticã quȩ maxime conti¬
net᷑ insacra eruditione uerbi quȩ significat᷑ ꝑsal: & in prȩdi¬
catione mortis saluatoris & redẽptionis nr̃ȩ quȩ significat᷑ ꝑ
cineres. atq incõmendatione geminȩ ipsius naturȩ quȩ sig¬
nificat᷑ ꝑaquȩ uiniq ad mixtionẽ. Per hanc gͦ sacerdos sequens
uestigia sui saluatoris ȩccłam purificat: cũ popłm se audi¬
entẽ quantũ sibi possibile. ẽ. erudit. castigat. consolat᷑. & fo¬
uet. & contra om̃s inimici insidias armari docet. Qd̾ autẽ suꝑest
aquȩ purificatoriȩ adbasim fundit altaris. qͥa qđ ipse neqͥt hu¬

Expanded text:
atque omnibus quae superius dicta sunt, convertitur pontifex ad altare, incipiens antiphonam: « Introibo ad altare Dei, ad Deum qui laetificat juventutem meam » et cum psalmo cantando vadit ante altare et fundit quod remansit de aqua purificationis ad basim altaris. Quid significet aqua ista ex qua purificatur ecclesia jam superius dictum est, doctrinam scilicet ecclesiasticam, quae maxime continetur in sacra eruditione verbi quae significatur per sal, et in praedicatione mortis Salvatoris et redemptionis nostrae quae significatur per cineres, atque in commendatione geminae ipsius naturae quae significatur per aquae vinique admistionem. Per hanc ergo sacerdos sequens vestigia sui Salvatoris ecclesiam purificat, cum populum se audientem quantum possibile est erudit, castigat, consolatur, et fovet, et contra omnes inimici insidias armari docet. Quod autem superest aquae purificatoriae ad basim fundit altaris, quia quod ipse nequit, hu
Abbreviated transcription (Latin):
tridiscipłos cõmendauit: mox passionẽ subiturus. ꝓ eis orationẽ
piȩ intercessionis effudit. Sed & beatꝰ Paoluis cũ sociis sibi prȩdi¬
catoribꝰ idẽ legitur egisse. Scriptũ: enĩ in libro actuũ apłorũ. &
cũ consticuissent eis ꝑsingulas ciuitates presbiteros & diaconos.
& orassent cũ ieiunationib cõmendauert᷑ eos qdño inquem credi¬
rant : Quid signetur inuaria unctione altaris.

Expanded text:
tri discipulos commendavit, mox passionem subiturus pro eis orationem tri discipulos commendavit, mox passionem subiturus pro eis orationem piae intercessionis effudit. Sed et beatus Paulus cum sociis praedicatoribus idem legitur egisse. Scriptum est enim in libro Actuum apostolorum: « Et cum constituissent eis per singulas civitates presbyteros et diaconos, et orassent cum jejunatoribus, commendaverunt eos Domino in quem crediderunt. » Quid signetur in varia unctione altaris.
Abbreviated transcription (Latin):
patim᷑: & conregnabimꝰ: Iterũq Non sunt condigne passiones
huiꝰ tẽporis: ad futurã głam quȩ reuelabit᷑ in nob̾. Dũ gͦ doctor
talia & huiꝰ modi eccłȩ sibi cõmisse ad roborandos discipłorũ animo
apponit. altare madidũ labore humanitatis. linteo abstergit
dominicȩ imitationis. De in de offert incensũ. Per incensũ: uircu
mea sicut incensũ in conspectu tuo. Et in apocalipsis ioħis de an¬
gło dix. qđ data sunt illi incensa multa. ut daret de orationib
scorũ suꝑ altare qͦd÷ in conspectu dñi. Iure gͦ ille sacerdos oratio¬
nis uota ꝑsoluit. qͥ discipłorũ uita cũ tanto amore qͦd superius
segne reuocat. Post effusionẽ gͦ aque adbasim altaris extergitur
altare delinteo. & offertur incensũ: qͥa necesse : ut saçerdos qͥ
salut̃e populi sibi comissi dño cõmendat. & ꝑ afflictionẽ corpori
& ꝑ intentionẽ illud agat piȩ int̾cessionis. Unde dñs post quã ꝑa¬

Expanded text:
 Non sunt condignae passiones jus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis. » Dum ergo doctor talia et hujusmodi Ecclesiae sibi commissae ad roborandos discipulorum animos apponit, altare madidum labore humanitatis linteo abstergit Dominicae imitationis. Deinde offert incensum. Per incensum virtutemea, sicut incensum in conspectu tuo. » Et Apocalypsis Joannis de angelo dixit quod data suntare quod est in conspectu Domini. Jure ergo ille sacerdos per orationes vota persolvit qui discipulorum vitam cum tanto amore quod superius segne revocat. Post effusionem ergo aquae ad basim altaris extergitur altare de linteo, et offertur incensum, quia necesse est ut sacerdos qui salutem populi sibi commissi Domino commendat, et per afflictionem corporis, et per intentionem illud agat piae intercessionis. Unde Dominus postquam Pa
Abbreviated transcription (Latin):
OSsea uͦ extergit᷑ altare delinteo. Qͥd intelligit᷑ ꝑlinteũ
nisi dominicȩ passionis exemplũ: Linũ nanq de t̾ra ori¬
uariis tribulationib exercita. ꝑuenit adcandorẽ głamq re¬
surrectionis. Ex tergit᷑ gͦ altare de linteo. cũ tribulationes sc̃ȩ
eccłȩ inter pressuras mundiales liniunt᷑ saluatoris exẽpło.
Inde & ipse discipłis dicit. Non ÷ discipłs suꝑ magistrũ. Itemq
Sime ꝑsecuti sunt: & uos ꝑsequent᷑. Hoc linteo beatus Petrus dis¬
cipłorũ sudorẽ extergere curabat: cũ laborantib discipłis ex¬
emplũ dñi prȩrogabat dicens. Xp̃o igit᷑ passo in carne & uos e a

Expanded text:
teo Quid intelligitur per linteum teo Quid intelligitur per linteum nisi Dominicae passionis exemplum? Linum namque de terra orivariis tribulationibus exercita pervenit ad candorem gloriamque resurrectionis. Extergitur ergo altare de linteo, cum tribulationes sanctae Ecclesiae inter pressuras mundiales liniuntur Salvatoris exemplo. Unde et ipse discipulis dicit: « Non est discipulus supra magistrum. » Itemque: « Si me persecuti sunt et vos persequentur. » Hoc linteo beatus Petrus discipulorum sudores extergere curabat cum laborantibus discipulis exemplum Domini praerogabat, dicens: « Christo igitur passo in carne,  a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdiscipłis orare dignatꝰ est. Sic & Payluis cũ iam relicturũ
se discipłos nosset. & eis qͥ amplius eũ iã uisuri ñ essent in¬
dicasset. quasi aquã quȩ residua erat purificationis adba¬
sim altaris ꝓfudit. cũ dño fidelib uita in articulo uite
prȩsentis cõmendauit dic̃s. Et nunc cõmendo uos dnõ & uer¬
ho gr̃ȩ eiꝰ. qui potens ÷ ȩdificare & dare hȩreditatẽ inscĩs om¬
nib qͦd etiã antiphona ipsa innuit. Dicit enĩ introiturũ se
ad altare dĩ id÷ ad altare qͦd significat illud uisibile. Illud
qͦd icħs in apocalipsi uidit: dequo ascendit fumꝰ aromatũ quȩ
sunt orationes scõrũ in conspectu dñĩ offerente angło. Hoc
enĩ significat qͦd subsequit᷑. ad dm̃ qui lȩtificat iuuentutem
meã. Iuuentꝰ enĩ ista ÷ quia in ꝓcinctu qͦd contra diabolũ sus¬
ceptũ: fortem se reddit. audiens aiħe. Scribo uob̾ iuuenes
q̃m fortes estis. & uicistis malignum. :¬

Expanded text:
dignatus est. Sic et Paulus, cum jam relicturum se discipulos nosset et eis quod amplius eum jam visuri non essent indicasset, quasi aquam quae residua erat purificationis ad basim altaris perfudit, cum Domino fidelibus vitam in articulo vitae praesentis commendavit, dicens: « Et nunc commendo vos Domino et verbo gratiae ejus qui potens est vobis aedificare et dare haereditatem in sanctis omnibus; » quod etiam antiphona ipsa innuit. Dicit enim introiturum se ad altare Dei, id est ad altare quod significat illud visibile. Illud quod Joannes in Apocalypsi vidit, de quo ascendit fumus aromatum quae sunt orationes sanctorum, in conspectu Domini, offerente angelo. Hoc enim significat quod subsequitur, « ad Deum qui laetificat juventutem meam. » Juventus enim ista est, quia in procinctu quod contra diabolum susceptum est, fortem se reddit audiens a Joanne: « Scribo vobis, juvenes, quoniam fortes estis, et vicistis malignum.
Abbreviated transcription (Latin):
x dolatriȩ cultu. abdicato conubio ñ legitimo. suscepit fi¬
dẽ xp̃i & baptizatꝰ eccłȩ reb qͣntũ ualuit. in om̃ib consu¬
lere ac fauere curauit. Misit etiã galliã. & reuocauit
uͦ lundonienses ep̃m reciꝑe noluert̃: ydolatris magis
pontificib seruire gaudentes. Non enĩ tanta erat ei qͣnta
patri ipsius regni potestas: ut etiã nolentib ac contradi¬
centib paganis antistitem suȩ posset ecclȩ reddere. Uerũ¬
ptam̃ ipse cũ sua gente ex qͦ ad dñm conuersus. ẽ: diuinis
se studuit mancipare p̾ceptis. Deniq & in monasterio be¬
atissimi apłorũ principis ȩccłam scẽ dĩ genitricis fecit:

Expanded text:
idolatriae cultu, abdicato connubio non legitimo, suscepit fiidolatriae cultu, abdicato connubio non legitimo, suscepit fidem Christi, et baptizatus, Ecclesiae rebus quantum valuit, in omnibus consulere ac favere curavit. Misit etiam Galliam, et revocavit vero Lundonienses episcopum recipere noluerunt, idolatris magis pontificibus servire gaudentes. Non enim tanta erat ei, quanta patri ipsius regni potestas, ut etiam nolentibus ac contradicentibus paganis antistitem suae posset Ecclesiae reddere. Verumtamen ipse cum sua gente, ex quo ad Dominum conversus est, divinis se studuit mancipare praeceptis. Denique et in monasterio beatissimi apostolorum principis, ecclesiam sanctae Dei genitricis fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
auctorib ꝑditis excitatũ ad scelera uulgus potuit corri¬
gi: atq ad simplicitatẽ fidei & Naritatis quȩ ẽ. in xp̃o reuo¬
cari.UI. Cym oͦ & laurentꝰi mellitũ iustũq secuturꝰ¬
beatorũ apłorũ Petri & Payli de qua frequent᷑ iã diximꝰ
obdor misset : apparuit eibeatissimꝰ apłorũ pͥnceps &
multo illũ tẽpore secretȩ noctis flagellis artiorib affi¬
ciens. sciscitabat᷑ apłica districtione quare gregẽ quem
sibi ipse crediderat relinqueret. uł cui pastorũ oues
xp̃i in medio luporũ positas fugiens ipse dimit teret.
carceres. afflictiones. ipsam postremo mortẽ: mortem
autẽ crucis abinfidelib & inimicis xp̃i. ipse cũ xp̃o co¬
ronandꝰ ꝑtuli: His beatifet ri flagellis simul & exhor¬
tationib animatꝰ famulus xp̃i laurentiꝰ mox mane fa-
gasq ꝑpessus. extimuit multũ. atq anathematizato om̃i

Expanded text:
auctoribus perditis exercitatum ad scelera vulgus potuit recorriauctoribus perditis exercitatum ad scelera vulgus potuit recorrigi, atque ad simplicitatem fidei et charitatis, quae est in Christo, revocari. Cum vero et Laurentius Mellitum beatorum apostolorum Petri et Pauli de qua frequenter jam diximus, obdormisset, apparuit ei beatissimus apostolorum princeps, et multo illum tempore secretae noctis flagellis artioribus afficiens, sciscitabatur apostolica districtione, quare gregem quem sibi ipse crediderat, relinqueret, vel cui pastorum oves Christi in medio luporum positas fugiens ipse dimitteret. carceres, adflictiones, ipsam postremo mortem, mortem autem crucis, ab infidelibus et inimicis Christi ipse cum Christo coronandus pertuli? » His beati Petri flagellis simul et exhortationibus animatus famulus Christi Laurentius, mox mane factgasque perpessus, extimuit multum; atque anathematizato omni
Abbreviated transcription (Latin):
bere nouimꝰ. s tam̃ pane illo refici uolumꝰ. Cũq dili¬
gent̃ ac sepe ab illo. eẽnt. admoniti. nequaquã ita fieri
posse: ut absq purgatione sacro sc̃ã aͥs oblationi sacro¬
scẽ cõmunicaret. adultimũ furore cõmoti aiebant. di ñ uis
assentire nobis intã facili causa quã petimꝰ. ñ poteris iã in nr̃a
ꝓuincia de morari. & expuler̃ eũ: ac de suo regno cũ suis abi¬
uenit cantiã tractaturꝰ cũ laurentio & iusto coep̃is qͥd in
his. ẽẽt. agendũ. Decretũq ẽ. cõmuni consilio. qͥa satiꝰ. ẽet.
ut om̃s patriã redeuntes libera ibi dño m̃te deseruirent:
quã in t̾ rebelles fidei barbarossine fructu resident. Disces¬
sere itaq pͥmi mellitꝰ & iustꝰ. atq ad partes galliȩ secessere.
tib impune seruiebant. Nã egressi contͣ gentẽ geuuissoꝵ
inpręliũ: om̃s parit̃ cũ sua militia corruert. Nec licet

Expanded text:
bere novimus, sed tamen pane illo refici volumus. » Cumque dilibere novimus, sed tamen pane illo refici volumus. » Cumque diligenter ac saepe ab illo essent admoniti, nequaquam fierposse, ut absque purgatione sacrosancta quis oblationi sacrosanctae communicet, ad ultimum furore commoti, aiebant: « Si non vis assentire nobis in tam facili causa, quam petimus, non poteris jam in nostra provincia demorari. » Et expulerunt eum, ac de suo regno cum suis abivenit Cantiam tractaturus cum Laurentio et Justo coepiscopis, quid in his agendum esset. Decretumque est communi consilio quod satius esset ut omnes in patriam redeuntes libera mente ibi Domino deservirent, quam inter rebelles fidei barbaros sine fructu residerent. Discessere, itaque primi Mellitus et Justus atque ad partes Galliae recessere, tibus impune non serviebant. Nam egressi contra gentem Gevissorum in praelium omnes pariter cum sua militia corruerunt. Nec licet
Abbreviated transcription (Latin):
re regio fidei & castimoniȩ uira susceꝑant. Nec suꝑnȩ fla-¬
defuere.Nã crebra m̃tis uesania: & sp̃s immundi in uasio
mors Sabercti regis orientaliũ saxonũ. qͥ ubi regna ꝑen¬
nia petens. tres filios suos qͥ pagani ꝑdurauerant regnitẽ¬
poralis hȩredes reliquit. cȩꝑunt illi mox ydolatriȩ̃ quã
uiuente eo aliqͣntulũ int̾misisse uidebant᷑ palã seruire.
charistiã popło dare: dicebant ut uulgo fert᷑ ad eũ barbari
inflati stulticia. Quare ñ & nob porrigis panẽ nitidũ
rant dabas: & popło adhuc dare ineccła ñ desistis:
Quib ille respondebat. Si uultis ablui illo fonte salutari.
quo pat̾ ur̃ ablutꝰ. ẽ. potestis etiã panis scĩ cui ille parti¬
cipabat. ẽẽ. participes. Sin aut̃ẽ lauac̾rũ uite contẽpni¬
tis: nullatenꝰ ualetis panẽ uitȩ ꝑciꝑe. At illi. Nolumꝰ
inquiunt fontẽ illũ intrare: quia nec opus illo nos ha¬

Expanded text:
re regio, fidei et castimoniae jura susceperant. Nec supernae flare regio, fidei et castimoniae jura susceperant. Nec supernae fladefuere: nam crebra mentis vesania et spiritus immundi invasione perturbationis, etiam mors Sabercti regis Orientalium Saxonum, qui ubi regna perennia petens, tres suos filios, qui pagani perduraverant, regni temporalis heredes reliquit, coeperunt illi mox idolatriae, quam vivente eo aliquantulum intermisisse videbantur, palam servire, charistiam populo dare, dicebant, ut vulgo fertur, ad eum barbara inflati stultitia: « Quare non et nobis porrigis panem nitidum,rant, dabas, et populo adhuc dare in ecclesia non desistis? » Quibus ille respondebat: « Si vultis ablui fonte illo salutari quo pater vester ablutus est, potestis etiam panis sancti, cui ille participabat, esse participes: sin autem lavacrum vitae contemnitis, nullatenus valetis panem vitae percipere. » At illi: « Nolumus, inquiunt, fontem illum intrare, quia nec opus illo nos ha
Abbreviated transcription (Latin):
cłam beatorũ apł orũ Petri & Pasli sepultꝰ. ubi & bere¬
ta regina condita. ẽ. Qui int̾ cȩtera bona quȩ gentisuę
consulendo conferebat. etiã decreta illi iudiciorũ iux¬
ta exẽpla Romanorũ cũ consilio sapientiũ constituit
quȩ conscripta anglorũ sermone hactenꝰ habent᷑. &¬
ordinũ furto auferret. uolens scilicet tuitionẽ eis
&ͦs & quorũ doctrinã susceperat prestare. Erat autẽ
nominare solent. cuiꝰ pat̾ hengist. qͥ cũ filio suo oise in
retulimꝰ. N ͦ post mortẽ edibbeti cũ filius eiꝰ eadbald
regni guber nacula suscepisset magno tenellis ibi adhuc
ȩccłȩ crem̃tis de trim̃to fuit. Siqͥdẽ ñ solũ fidẽ xp̃i reci¬
pere noluerat: s & fornicatione pollutꝰ ẽ. tali. qualẽ nec
int̾ gentes auditã apłs testat᷑: ita ut uxorẽ patris. habe¬
ret. Quo utroq scelere occasionẽ dedit ad priorẽ uomitũ
reuertendi his qͥ subimꝑio sui parentis uł fauore uł timo¬

Expanded text:
um Petri et Pauli sepultus, ubi et Berctae condita est. Qui inter caetera bona, quae genti suae consulendo conferebat, etiam decreta illi judiciorum, juxta exempla Romanorum, cum consilio sapientium constituit; quae conscripta Anglorum sermone hactenus habentur ordinum furto auferret: volens scilicet tuitionem eis, quos et quorum doctrinam susceperat, praestare. Erat autem nominare. Cujus pater Hengist, qui cum filio suo Oisc invretulimus. At vero post mortem Aedilbercti, cum filius ejus Eadbald regni gubernacula suscepisset, magno tenellis ibi adhuc Ecclesiae crementis detrimento fuit. Siquidem non solum fidem Christi recipere noluerat, sed et fornicatione pollutus est tali, qualem nec inter gentes auditam Apostolus testatur, ita ut uxorem patris haberet. Quo utroque scelere occasionem dedit ad priorem vomitum revertendi, his qui sub imperio sui parentis, vel favore vel timo
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpestate ñ tangit᷑: s tam̃ paruissimo spacio serenitatis ad
mom̃tũ excurso. mox de hyeme in hyemẽ regrediens tuis
oculis elabit᷑: ita hȩc uita hominũ ad modicũ apparet. qͥd
autẽ sequat᷑ qͥdue p̾cesserit ꝓrsus ignoramꝰ Unde si hecꝰ
uidetur. His similia & cȩteri maiores natu ac regis con¬
siliariĩ diuinitꝰ admoniti ꝓsequebant᷑. Coifi autẽ adiecit:
qͥa uellet ipsũ Paulinũ diligentiꝰ audire de deo que p̃di¬
cabat uerbũ facientẽ. Qd̾ cũ iubente rege faceret: auditis eiꝰ
colebam̾: qͥa uidelicet qͣnto studiosius in eo cultu ueritatẽ que¬
reba. tantominꝰ inueniebã. Nc̃ autẽ aꝑte ꝓfiteor. qͥa in hac
taria quȩ sine fructu utilitatis sacrauimꝰ. ocius anathemati
xp̃i susciꝑe ꝓfessus ẽ. Cũq ap̾fato pontifice sacrorũ suorũ

Expanded text:
tempestate non tangitur, sed tamen parvissimo spatio serenitatis ad tempestate non tangitur, sed tamen parvissimo spatio serenitatis ad momentum oculis elabitur. Ita haec vita hominum ad modicum apparet; quid autem sequatur, quidve praecesserit, prorsus ignoramus. Unde si haec erito esse sequenda videtur. » His similia et caeteri majores natu ac regis consiliarii divinitus admoniti prosequebantur. Adjecit autem Coifi, quia vellet ipsum Paulinum diligentius audire de Deo quem praedicabat, verbum facientem. Quod cum jubente rege faceret, exclamavit, colebamus: quia videlicet quanto studiosius in eo cultu veritatem quaerebam, tanto minus inveniebam. Nunc autem aperte profiteor, quia in hac taria quae sine fructu utilitatis sacravimus, ocius anathemati Christi suscipere confessus est. Cumque a praefato pontifice sacrorum suo
Abbreviated transcription (Latin):
tuorũ studiosius quã ego culturȩ deorũ nr̃orũ sẽꝑ se subdi¬
dit. & nichilominꝰ multi st̃ qͥ ampliora ate beneficia qua ed
& maiores accipiunt dignitates. magisq ꝓsꝑant᷑ inõĩb quȩ
agenda uł adquirenda disponunt.Si autẽ dii aliqͥd ualerent:
me potius iuuare uellent. qͥ illis impensius seruire cura¬
ui. Vnde restat. ut si ea quȩ nc̃ noua nob̾ pͣdicant᷑ meliora
ꝑspexeris. absq ullo cunctamine suscipere illa festinemꝰ
uiꝰ suasioni uerb̾q prudentib alius optimatũ regis assen¬
uita hominũ p̾sens int̾ris ad cõparationẽ eiꝰ qͦd nob̾ incer¬
tũ. ẽ. tẽporis: quale cũ te residente ad cenã cũ ducib ac mi¬
nistris tuis tẽpore brumali. accenso qͥdẽ foco inmedio &
calido effecto cenaculo: furentib autẽ foris ꝑomĩa hie
rũ domũ citissime ꝑuolauerit: qͥ cũ ꝑunũ hostiũ ingre¬
diens mox ꝑaliud exierit. ipso qͥdẽ tẽpore qͦ intꝰ. ẽ. hyemis

Expanded text:
tuorum studiosius quam ego culturae deorum nostrorum se subdidit; et nihilominus multi sunt qui ampliora a te beneficia quam ego, et majores accipiunt dignitates, magisque prosperantur in omnibus quae agenda vel adquirenda disponunt. Si autem dii aliquid valerent, me potius juvare vellent, qui illis impensius servire curavi. Unde restat, ut si ea quae nunc nobis nova praedicantur, meliora perspexeris, absque ullo cunctamine suscipere illa festinemus. Cujus suasioni verbisque prudentibus alius optimatum regis tribuenvita hominum praesens in terris, ad comparationem ejus quod nobis incertum est temporis, quale cum te residente ad coenam cum ducibus ac ministris tuis tempore brumali, accenso quidem foco in medio et calido effecto coenaculo, furentibus autem foris per domum citissime pervolaverit; qui, cum per unum ostium ingrediens mox per aliud exierit, ipso quidem tempore, quo intus est, hiemis
Abbreviated transcription (Latin):
immortali eiꝰ dicta sint ingenio. qͦd nec tanto corporis po¬
tuit dolore restringi. Nã alii qͥdã pontifices construendis
ornandisq auro uł argento ȩccłiis oꝑam dabant: hic au¬
tẽ totꝰ erga animarũ lucra uacabat. Qͥcqͥd pecuniȩ ha¬
buerat. sedulus hoc disꝑgere ac dare pauꝑib curabat.
ret᷑ ingła ita ut illud beati iob ueracit̾ dicere posset.
Luris audiens beatificabat me: & ocłs uidens testimoniũ
reddebat mͥ: qͥd lib̾assem pauperẽ uociferantẽ. & pu

Expanded text:
immortali ejus sint dicta ingenio, quod nec tanto corporis poimmortali ejus sint dicta ingenio, quod nec tanto corporis potuit dolore restingui  Al., restringi. Nam alii quidem pontifices construendis ornandisque auro vel argento ecclesiis operam dabant: hic autem totus erga animarum lucra vacabat. Quidquid pecuniae habuerat, sedulus hoc dispergere ac dare pauperibus curabaejus exaltaretur in gloria; ita ut illud beati Job veraciter dicere posset: Auris audiens beatificabat me, et oculus videns testimonium reddebat m
Abbreviated transcription (Latin):
parte quȩ uidebant᷑ obscuriores. ꝑ omelias uiginti & duas
qͣntũ lucis intꝰ habeant de monst̾rauit: excep̃to libello
responsionũ eue ad int̾rogationes scĩ augustim pͥmi an-¬
glorũ gentis ep̃i scripsit. ut & supͣ docuimꝰ. totũ ipsũ li¬
bellũ his inserentes hẏstoriis. Libellũ qͦq sinodicũ quẽ cũ
ep̃is italiȩ de necessariis eccl̃ȩ causis utillimũ cõposuit. &
familiarib ad qͦsdã litteris. Qd eo magis mirũ ẽ. tot eũ
ac tanta conde uolumina potuisse: qͦd om̃i pene iuuentutis
suȩ tẽpore ut uerbis ipsius loqͣr. crebris uiscerũ dolorib
cruciabat᷑. horis mom̃tisq om̃ib fracta stomachi uirtu¬
bat. Uerũ int̾ hec dũ sollicitꝰ pensaret. qͥa scriptura teste
om̃is filiꝰ qͥ recipit᷑ flagellat᷑: qͦ malis p̾sentib durꝰ de¬
ꝓmebat᷑ eo de ȩt̃na certiꝰ p̾sũptione respirabat. Hec qͥdẽ de

Expanded text:
partem, quae videbantur obscuriores, per homilias viginti et duas, partem, quae videbantur obscuriores, per homilias viginti et duas, quantum lucis intus habeant demonstravit. Excepto libello Responsionum, quem ad interrogationes sancti Augustini primi Anglorum gentis episcopi scripsit, ut et supra docuimus, totum ipsum libellum his inserentes historiis; libello quoque synodico. quem cum episcopis Italiae de necessariis Ecclesiae causis utillimum composuit, et familiaribus ad quosdam literis. Quod eo magis mirum est, tot eum ac tanta condere volumina potuisse, quod omni pene juventutis suae tempore, ut verbis ipsius loquar, crebris viscerum doloribus cruciabatur, horis momentisque omnibus fracta stomachi virtubat. Verum inter haec, dum sollicitus pensaret quia Scriptura teste: Omnis filius qui recipitur, flagellatur; quo malis praesentibus durius deprimebatur, eo de aeterna certius praesumptione respirabat. Haec quidem de
Abbreviated transcription (Latin):
dei uenerabilis pat̾ Gregorĩ intantũ contͣ nascentẽ
heresim nouã laborare contendit. tanta hanc instan
tia iuuante etiã piissimo imꝑatore tiberio constantino
cõminuit: ut nullus ex inde sit inuentꝰ. qͥ eiꝰ resusci¬
tator ex isteret. Aliũ qͦq librũ cõposuit egregiũ qͥ uo¬
cat᷑ pastoralis. in qͦ manifesta luce pate fecit. quales ad
eccłȩ regimen assumi. qͣlit̃ ipsi rectores uiuere. quadis
posuit. qͣs induob uoluminib ȩqua sorte distinx te.
ibros etiã dialogorũ qͣttuor fectt. in qͥb rogatu fecri
diaconisui uirtutes scõrũ qͦs initalia clariores nosse uł audi¬
re poterat ad exẽplũ uiuendi posteris collegit. Ut sic̃ in li¬
bris expositionũ suarũ qͥb sit uirtutib insudandũ edocuit:
ita etiã de scriptis scõrũ miracuł quȩ uirtutũ earundem
sit claritas ostendet. Primã qͦq & ultimã ez echielis ꝓpħȩ

Expanded text:
dei venerabilis pater Gregorius in tantum contra nascentem dei venerabilis pater Gregorius in tantum contra nascentem heresem novam laborem contia, juvante etiam piissimo imperatore Tiberio Constantino, comminuit, ut nullus exinde sit inventus qui ejus resuscitator existeret. Alium quoque librum composuit egregium, qui vocatur Pastoralis, in quo manifesta luce patefecit, quales ad Ecclesiae regimen adsumi, qualiter ipsi rectores vivere, qua disposuit, quas in duobus codicibus aequa sorte distinxit. Libros etiam Dialogorum quatuor fecit, in quibus rogatu Petri diaconi sui, virtutes sanctorum quos in Italia clariores nosse vel audire poterat, ad exemplum vivendi posteris collegit: ut sicut in libris Expositionum suarum quibus sit virtutibus insudandum, edocuit, ita etiam descriptis sanctorum miraculis, quae virtutum earumdem sit claritas ostenderet. Primam quoque et ultimam Ezechielis prophetae
Abbreviated transcription (Latin):
succensus. Nã hortati sunt eũ ut librũ beati iob magnis
in uolutũ obscuritatib mystica interp̃tatione discu¬
teret.Ileq negare potuit opus. qͦd sibi fr̃nꝰ amor multis
utile futurũ imponebat. S eundẽ librũ qͦmͦ iuxta lit¬
terã intelligend. qualit̾ ad xp̃i & ecclȩ sacram̃ta refȩ¬
libros expositionis miranda ratione ꝑdocuit. Qđ ui¬
delicet opus in regia qͥdẽ urbe apochrisiarius incͥoa
corpꝰ nr̃m in illa resurrectionis gła impalpabile.
uentis aereq subtilius e̾ẽ. futurũ. Qđ ille audiens
& ratione ueritatis & exẽplo dñice resurrectionis
ꝓbauit. hoc dogma orthodoxȩ fidei om̃imodis. ẽẽ. con¬
trariũ. Ratholica & enĩ fides habet. qͦd corpꝰ nr̃m in illa
immortalitatis gła sublimatũ subtile qͥdẽ sit ꝑeffec-¬
tũ sp̃uał potentię. s palpabile ꝑueritatẽ naturȩ: ux
ta exẽplũ dnĩci corporis. de qͦ amortuis suscitato di

Expanded text:
succensus. Nam hortati sunt eum, ut librum beati Job magnis succensus. Nam hortati sunt eum, ut librum beati Job magnis involutum obscuritatibus, mystica interpretatione discuteret: neque negare potuit opus quod sibi fraternus amor multis utile futurum imponebat. Sed eumdem librum, quomodo juxta litteram intelligendus, qualiter ad Christi et Ecclesiae sacramenta refeginta et quinque libros expositionis miranda ratione perdocuit. Quod videlicet opus in regia quidem urbe apocrisiarius inchoavcorpus nostrum in illa resurrectionis gloria impalpabile, ventis aereque subtilius esse futurum: quod ille audiens, et ratione veritatis et exemplo dominicae resurrectionis, probavit hoc dogma orthodoxae fidei omnimodis esse contrarium. Catholica etenim fides habet quod ipsum corpus nostrum in illa immortalitatis gloria sublimatum, subtile quidem sit per effectum spiritualis potentiae, sed palpabile per veritatem nta exemplum dominici corporis, de quo a mortuis resuscitato dic
Abbreviated transcription (Latin):
labore conuersionis multorũ. quã de ꝓpͥa qͦndã quiete
conuersationis habuerat. maxime qͥa & pontificali fun¬
Etꝰ officio. domũ suã monasteriũ facere curauit. Q dũ
pͥmo de monasterio abstractꝰ administeriũ altaris or¬
dinatꝰ atq constantinopolĩ apochrisiarꝰiꝰ ab apłica sede
directꝰ ẽ: ñ tam̃ int̾reno conuersatꝰ palatio ꝓpositũ uitȩ
cȩlestis int̾misit. Nã qͦsdã fr̃m ex monaster io suo qͥ eum
germanȩ haritatis gr̃a ad regiã urbem secuti st̃: intu¬
tam̃tũ cepit obseruantiȩ regularis habere. uidelicet
ut eorũ semꝑ exẽplo sicut ipse scribit ad orationis pla¬
cidũ litꝰ quasi anchore fune restringeret᷑. cũ incessabili
causarũ scłariũ impulsu fluctuaret. concussamq scli
actib m̃tẽ. int̾ eos cotidie ꝑstudiosȩ lectionis alloquiũ
roboraret. Horũ gͦ consortio ñ solũ at̾renis. ẽ. munitꝰ

Expanded text:
labore conversionis multorum, quam de propriae quondam quiete labore conversionis multorum, quam de propriae quondam quiete conversionis habuerat, maxime quod et pontificali functus officio, domum suam monasterium facere curavit. Et dum primum de monasterio abstractus, ad ministerium altaris ordinatus, atque Constantinopolim apocrisiarius ab apostolica sede directus est, non tamen in terreno conversatus pcaelestis intermisit. Nam quosdam fratrum ex monasterio suo, qui eum gratia germanae caritatis ad regiam urbem secuti sunt, in tutamentum coepit observantiae regularis habere; videlicet ut eorum semper exemplo, sicut ipse scribit, ad orationis placidum litus, quasi anchorae fune restringeretur, cum incessabili causarum saecularium impulsu fluctuaret, concussamque saeculi actibus mentem inter eos quotidie per studiosae lectionis roboraret alloquium. Horum ergo consortio n
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa iã carnis claustra contẽplatione tͣnsiret. ut mort̾e
qͦq quȩ penȩ cunctis pena. ẽ. uidelicet ut ingressum
pastoralẽ incurrisse uidebat᷑ referre consueuerat. Deniq
tẽpore qͦdã secreto cũ Petro diacono suo colloquens: enume¬
ratis animi sui pͥscis uirtutib. mox dolendo sub iunx̃. At
nc̃ ex occasione curȩ pastoralis scłariũ hominũ negocia
patit᷑: & pꝰ tã pulcra quietis sue speciẽ t̾reni actꝰ puluere fȩ
dat᷑ Cũq se ꝓ condescensione multorũ ad ex t̃iora sparserit.
etiã cũ int̾iora appetit: adhȩc ꝓculdubio minor redit. ꝑ pen¬
do itaq qͥd tolero: ꝑpendo qd amisi. Dũq intueor illud qd
ꝑdidi: fit hoc grauius qͦd porto. Hȩc qͥppe sc̃s uir ex
magne humilitatis intentione dicebat. Sed nos credere
decet nichil eũ monachicȩ ꝑfectionis ꝑdidisse occasione
pastoralis curȩ. immopotiorẽ tunc supsisse ꝓfectũ de

Expanded text:
ipsa jam carnis claustra contemplatione transiret, ut mortem ipsa jam carnis claustra contemplatione transiret, ut mortem quoque quae pene cunctis poena est, videlicet ut ingressum pastoralem incurrisse videbatur, referre consueverat. Denique tempore quodam secreto, cum diacono suo Petro conloquens, enumeratis animi sui virtutibus priscis, mox dolendo subjunxit: « At nunc ex occasione curae pastoralis saecularium hominum negotia patitur, et post tam pulcram quietis suae speciem, terreni datur. Cumque pro condescensione multorum se ad exteriora sparserit, etiam cum interiora appetit, ad haec proculdubio minor redit. Perpendo itaque quid tolero, perpendo quid amisi; dumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. » Haec quidem sanctus vir ex magnae humilitatis intentione dicebat, sed nos credere decet nihil eum monachicae perfectionis perdidisse, occasione curae pastoralis; imo potiorem tunc sumpsisse profectum de
Abbreviated transcription (Latin):
gentẽ de potestate sathanȩ ad fidẽ xp̃i industria sua con¬
uertit. latiorẽ in nr̃a hystoria eccłastica facere sermonẽ.
Quẽ recte nr̃m appellare possumꝰ & debemꝰ apłm. Quia cũ
pͥmũ in toto orbe pontificatũ gereret. & conuersis ĩa du¬
ydolis mancipatã xp̃i fecit eccl̃am. ita ut aplicũ illũ de
eo liceat nob̾ ꝓferre sermonẽ. Quia & si aliis ñ . ẽ. apłs:
lũ nobile s & religiosũ ducens. Deniq telix eiꝰdẽ apłicȩ sed¬
S ipse nobilitatẽ religionis ñ minore quã parentes &
cognati uirtute deuotionis exercuit. Nobilitatẽ uͦ illã
quã adscłm uidebat᷑ habere. totã ad nanciscendã suꝑne
mutato repente habitu scłari monasteriũ petiit. in qͦ
tante ꝑfectionis gr̃a cȩpit conuersari. ut sic̃ ipse postea
flendo solebat attestari: animo illiꝰ labentia cuncta
subt̃. ẽent. ut reb om̃ib quȩ uoluunt᷑ emineret. ut
nulla nͥ celestia cogitare soleret. ut etiã retentꝰ corpore.

Expanded text:
gentem de potestate Satanae ad fidem Christi sua industria convertit, latiorem in nostra Historia ecclesiastica facere sermonem, quem recte nostrum appellare possumus et debemus apostolum. Quia cum primum in toto orbe pontificatum gereret, et conversis jam duidolis mancipatam Christi fecit Ecclesiam: ita ut apostolicum illum de eo liceat nobis proferre sermonem, quia etsi aliis non est apostolus, lum nobile, sed et religiosum ducens. Denique  Al., deinde Felix eSed et ipse nobilitatem religionis non minore quam parentes et cognati virtute devotionis exercuit. Nobilitatem vero illam quam ad saeculum videbatur habere, totam ad nanciscendam supernit. Nam mutans repente habitu saeculari, monasterium petiit, in quo tanta perfectionis gratia coepit conversari, ut, sicut ipse postea flendo solebat adtestari, animo illius labentia cuncta subter-essent, ut rebus omnibus quae volvuntur, emineret, ut nulla nisi caelestia cogitare soleret, ut etiam retentus corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuincie exparte ꝓphanatã: misit ad corrigendũ errorẽ re¬
uocandãq ad fidẽ ueritatis ꝓuinciã iarumã ep̃m: qͥ trũhem
successor erat. Qui multa agens sollertia. iuxta qͦd m prb̃r qͥ
comes itineris illi & cooꝑator uerbi extiterat. referebat: erat
eñĩ religiosus & bonꝰ uir longe lateq omĩa ꝑuagatꝰ. & popłm
& regẽ pͣfatũ ad uiã iusticiȩ redux̃: adeo ut relictis siue de¬
structis fanis arisq qͥs fecerant aꝑirent ȩccłas. ac nom̃ xp̃i
cui contͣdixerant confiteri gaudent. magis cũ fide resurre¬
ctionis in illo mori. quã inꝑfidie sordib int̾ y dola uiuere
cupientes. Quib ita gestis: & ipsi sacerdotes eorũq doctores

Expanded text:
provinciae ex parte profanatam, misit ad corrigendum errorem, reprovinciae ex parte profanatam, misit ad corrigendum errorem, revocandamque ad fidem veritatis provinciam Jaruman episcopum, qui successor erat Trumheri: qui multa agens sollertia, juxta quod mihi presbyter qui comes itineris illi et cooperator verbi extiterat, referebat, erat enim religiosus et bonus vir, longe lateque omnia pervagatus, et populum et regem praefatum ad viam justitiae reduxit: adeo ut relictis, sive destructis fanis arisque quas fecerant, aperirent ecclesias, ac nomen Christi, cui contradixerant, confiteri gauderent, magis cum fide resurrectionis in illo mori, quam in perfidiae sordibus inter idola vivere cupientes. Quibus ita gestis, et ipsi sacerdotes, doct
Abbreviated transcription (Latin):
Pat̾no itaq affectu salutantes ur̃am excellentiã. diuinã
p̃cam᷑ iugit̃ clem̃tiã. quȩ uos ur̃osq om̃s inom̃ib honis
mẽ excellentiã ur̃ãm superna pietas custodiat. Quis sane ꝓuigar¬
do reꝑtꝰ ac dedicatꝰ sit antistes: in libro sequenti oportuniꝰ dicet᷑.
quãuis ipsi regi merciorũ uulfhere subiecti. Quȩ uidelicet ꝓ¬
uincia cũ p̾fatȩ mortalitatis cdade p̾meret᷑: sighere cũ sua
parte popłi relictis xp̃ianȩ fidei sacram̃tis ad apostasiã con¬
uersus. ẽ. Nã & ipse Rex & plurimi de plebe siue de optima:¬
tib diligentes hanc uitã & futurã ñ querentes siue etiã ñ. ẽẽ
credentes: cȩꝑunt fana quȩ derelicta erant restaurare. & adora¬
re simulacr̾a qͣsi ꝑhȩc possent amortalitate defendi. Porro socius
ꝑceptã cũ suis om̃ib deuotione seruauit: magnaq uitã fide
lẽ felicitate cõpleuit. Qđ ubiRex hulfere cõꝑit fidẽ uidelicet

Expanded text:
stram excellentiam, divinam precamur jugiter clementiam, quae vos vestrosque omnes in omnibus bonis mem excellentiam vestram gratia superna custodiat. » Quis sane pro Uighardo repertus ac dedicatus sit antistes, libro sequente opportunius dicetur. quamvis ipsi regi Merciorum Uulfhere subjecti. Quae videlicet provincia cum praefatae mortalitatis clade premeretur, Sigheri cum sua parte populi, relictis Christianae fidei sacramentis, ad apostasiam conversus est. Nam et ipse rex, et plurimi de plebe sive optimatibus, diligentes hanc vitam, et futuram non quaerentes, sive etiam non esse credentes, coeperunt fana quae derelicta erant, restaurare, et adorare simulacra: quasi per haec possent a mortalitate defendi. Porro socius eptam cum suis omnibus devotiolem felicitate complevit. Quod ubi rex Uulfheri comperit, fidem videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
Pauli. de cuiꝰ pio studio cognoscentes tantũ cuncta sedes
apłica una nob̾cũ letat᷑: qͣntũ eiꝰ pia oꝑa corã deo flagrant
insulã deo xp̃o dicare. ꝓ fecto enĩ habet ꝓtectorẽ humani
generis redep̃torẽ dñm nr̃m iħm xp̃m. qͥ ei cuncta ꝓsꝑa¬

Expanded text:
Pauli. De cujus pio studio cognoscentes, tantum cuncta sedes Pauli. De cujus pio studio cognoscentes, tantum cuncta sedes apostolica una nobiscum laetatur, quantum ejus pia opera coram Deo flagrant suam Deo Christo dicare. Habet enim profecto protectorem humani generis Redemptorem D
Abbreviated transcription (Latin):
iredn aisitu ne ⁊ib pote m̃ebrũ existens arp̃i. in om̃ib piã
luminaria cęli illuminant mundũ: sic doctrina eorũ cor¬
da hominũ cotidie illustrat credentiũ. E post ñ nulla qͥb de
celebrando ꝑ totũ orbẽ uno uero pascha loqͥt᷑: hominẽ deniq
inqͥt docilẽ. & in om̃ib ornatũ antistitẽ scđ̾m ur̃orũ scripto¬
rũ tenorẽ minime ualuimꝰ nc̃ reꝑire ꝓlonginqͥtate itineris.
ꝓfecto enĩ dũ huiꝰ modi apta reꝑtaq ꝑsona fuerit. eũ instru¬
ctũ adurãm dirigemꝰ patriã: ut ipse & uiua uoce & ꝑdiuina
oracula omnẽ inimici ⁊ izaniã ex om̃i insula ur̃a cũ diumo
nutu eradicet. Munuscula autẽ a ur̃a celsitudine beato
pͥncipi apłorũ directa: ꝓ ȩt̾na eiꝰ memoria suscepimꝰ : eiq
clero. Itaq qͥ hȩc optulit munera de hac subtractꝰ ÷ luce.
płorũ Petri & Pauli. & scõrũ martyrũ. laurentii. Ioħis &
bentẽ de sacratissimis uinculis beatorũ apłorũ Petri &

Expanded text:
situdinem, utpote membrum existens Christi, in omnibus piam luminaria coeli illuminant mundum, sic doctrina eorum corda hominum quotidie illustrat credentium. Et post nonnulla, quibus de celebrando per orbem totum uno vero Pascha loquitur: Hominem denique, inquit, docibilem, et in omnibus ornatum antistitem secundum vestrorum scriptorum tenoreProfecto enim dum hujusmodi apta repertaque persona fuerit, eum instructum ad vestram dirigemus patriam, ut ipse et viva voce, et per divina oracula omnem inimici zizaniam ex omni vestra insula cum divino nutu eradicet. Munuscula a vestra celsitudine beato principi apostolorum directa, pro aeterna ejus memoria suscepimus, graticlero. Itaque qui haec obtulit munera, de hac subtractus est luce, postolorum Petri et Pauli, et sanctorum martyrum Laurentii, Joannis et bentem de sacratissimis vinculis beatorum apostolorum Petri et
Abbreviated transcription (Latin):
sit uil fridũ prb̃m ad regem galliarũ. qͥ eũ sibi suisq con¬
secrari faceret ep̃m. At ille misit eũ ordinandũ ad agil¬
berctũ de qͦ supͣ diximꝰ: qͥ relicta britannia parisiacȩ ciui¬
tatis factꝰ erat ep̃s. & consecratꝰ ẽ. magno cũ honore abip¬
so. conuenientib plurimis ep̃is in uico regio qͥ uocatur in
tiã uirũ sc̃m. modestũ morib scripturarũ lectione sufficient᷑
instructũ. & ea quȩ agenda inscripturis didicerat. operib sol¬
lert̃ exequentẽ: qͥ eboracensis ȩccłȩ ordinaret᷑ ep̃s. Erat aut̃
prb̃r uocabulo ceadda fẽ reuerentissimi ceddi antistitis cuiꝰ¬
Misitq rex cũ eo prb̃m suũ uocabulo eadhedũ. qͥ postea reg¬
nante egfrido hyrpensis ȩccłȩ prȩsul factꝰ.ẽ. Uerũ illi can¬
tiã ꝑuenientes. inuenert archiep̃m deusdedit iã migrasse
de scło: & necdũ aliũ ꝓ eo constitutũ. eẽ. pontificẽ. Unde di

Expanded text:
sit Uilfridum presbyterum ad regem Galliarum, qui eum sibi suisque consecrari faceret episcopum DCCLXIV. At ille misit eum ordinandum ad Agilberctum, de quo supra diximus, qui, relicta Brittania, Parisiacae civitatis factus erat episcopus; et consecratus est magno cum honore ab ipso, convenientibus plurimis episcopis in vico regio qui vocatur in tiam virum sanctum, modestum moribus, Scripturarum lectione sufficienter instructum, et ea quae in Scripturis agenda didicerat, operibus sollerter exequentem, qui Eboracensis Ecclesiae ordinaretur episcopus. Erat autem presbyter vocabulo Ceadda, frater reverentissimi antistitis CMisitque rex cum eo presbyterum suum vocabulo Eadhaedum , qui postea regnante Ecgfrido, Hrypensis Ecclesiae praesul factus est. Verum illi Cantiam pervenientes, invenerunt archiepiscopum Deusdedit jam migrasse de saeculo, et necdum alium pro eo constitutum
Abbreviated transcription (Latin):
uorũ dĩ. Desidabiles litteras excellentiȩ ur̃e suscepimꝰ qͣs
in sua gente regnat. ita & cũ xp̃o de futuro conregnare.
Benedicta gͥ gens quȩ talẽ sapientissimũ & dei cultorẽ ꝓmȩ¬
ruit habere regẽ. qͥa ñ solũ ipse dei cultor extitit. sed etiã
om̃s subiectos suos meditat᷑ die ac nocte ad fidẽ Icatholicã¬

Expanded text:
vorum Dei. Desiderabiles litteras excellentiae vestrae suscepimus, quas s, sperans, sicut in sua gente regnat, ita et cum Christo in futuro conregnare. Benedicta igitur gens, quae talem sapientissimum et Dei cultorem promeruit habere regem. Quia non solum ipse Dei cultor existit, sed etiam omnes subjectos suos meditatur die ac nocte ad fidem catholica
Abbreviated transcription (Latin):
paschȩ diẽ ut sepiꝰ dictũ. ẽ. ñ secus morẽ canonicũ aqͣrta de¬
cima usq ad uicesimã lunã celebrant. Non enĩ erat tc ullus. ex¬
cepto illo uuine in tota britannia canonice ordinatꝰ ep̃s.
Consecratꝰ gͦ in ep̃atũ ceadda. maximã mox cȩpit eccłasticȩ
ueritati & castitati curã impendere. humilitati. continen¬
tiȩ. & lectioni oꝑã dare: oppida.rura. casas. uicos. castella.
ꝓpt̃ ȩugłizandũ ñ equitando s apłorũ more pedib ince¬
dendo ꝑ agrare. Erat enĩ de discipłis aidani. & eisdẽ actib
ac morib iuxta exẽplũ eiꝰ & fris sui ceddi suos instituere
curauit auditores. Ueniens qͦq britanniã & i frid iã ep̃s
factꝰ. & ipse ꝑ plura catholicȩ obseruationis moderamina ec¬
diis anglorũ sua doctrina contulit. Vnde factũ. ẽ ut cres¬
cente ꝑdies institutione lcatholica: scotti om̃s qͥ int̃ anglos
morabant᷑. aut his manꝰ darent: aut suã ad patriã redirent.¬

Expanded text:
Paschae diem, ut saepius dictum est, secus morem canonicum a quarta decima usque ad vicesimam lunam celebrant. Non enim erat tunc ullus, excepto illo Uine, in tota Brittania canonice ordinatus episcopus. Consecratus ergo in episcopum Ceadda, mox coepit ecclesiasticae veritati et castitati curam impendere; humilitati, continentiae, lectioni operam dare; oppida, rura, casas, vicos, castella propter evangelizandum, non equitando, sed apostolorum more pedibus incedendo peragrare. Erat enim de discipulis  Al., discipulus Aidani, eisdemque actibus ac moribus juxta exemplum ejus, ac fratris sui Ceddi, suos instituere curavit auditores. Veniens quoque Brittaniam Uilfrid jam episcopus factus, et ipse perplura catholicae observationis moderamina Ecclesiis Anglorum sua doctrina contulit. Unde factum est, ut, crescente per dies institutione catholica, Scotti omnes qui inter Anglos morabantur, aut his manus darent, aut suam redirent
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc cũ mensura gustaret. qͦd uidelicet lac ꝓͥdie nouũ inphr
ala ponere solebat: & post noctẽ ablata suꝑ ficie crassiore.
ipse residuũ cũ modico ut diximꝰ pane bibebat. Cuiꝰ modũ
continentiȩ: etiã qͣd raginta dieb ante natale dñi. totidẽ¬

Expanded text:
t hoc cum mensura gustaret: quod videlicet lac pridie novum in  t hoc cum mensura gustaret: quod videlicet lac pridie novum in  Al. om. in phiala ponere solebat, et  Al., ut post noctem ablata superficie crassiore, ipse residuum cum modico, ut diximus, pane bibebat. Cujus modum continentiae etiam quadraginta diebus ante natale  Al., natale
Abbreviated transcription (Latin):
ecbercte. o qͥd fecistiꝰ Sꝑabam qͥa parit̾ ad uitã ȩt̾nã intraremꝰ.
Ierũptam̃ scito: qͥa quȩ postulasti accipies. Didicerat enĩ ꝑuisio¬
nẽ & qͥd ille petisset: & qͥa petita impetrasset. Qͥd multa : Ipse
edelhun ꝓxima nocte defunctꝰ ẽ. At uͦ ecberet decussa mole:¬
stia egritudinis conualuit. ac multo postea tẽpore uiuens: ac
tionis septingentesimo uicesimo nono cũ. ẽẽt ip̃se annorũ no¬
naginta. migrauit ad regna cȩlestia. Duxit aut̾e uitã in ma¬
gna humilitatis. mansuetũdinis. continentiȩ. simplicitatis &
iusticiȩ ꝑfectione. Vnde & genti suȩ & illis inqͥb exulabat na
tia docendi. & auctoritate corripiendi. & pietate largiendi
de his quȩ adiuitib acceꝑat multũ ꝓfuit: Addidit aut̃e
uotis quȩ diximꝰ ut sẽꝑ in qͣd ragesima ñ plusquã semel in
septimana reficeret: ñ aliud quã panẽ ac tenuissimũ lac¬

Expanded text:
Ecgbercte, o quid fecisti? Sperabam quia pariter ad vitam aeternam intraremus. Ecgbercte, o quid fecisti? Sperabam quia pariter ad vitam aeternam intraremus. Verumtamen scito quia quae postulasti, accipies. Didicerat enim per visionem, et quid petiisset, et quia petita inpetrasset. Quid multa? Ipse Aedilhun proxima nocte defunctus est: at vero Ecgberct decussa molestia aegritudinis convaluit, ac multo postea  Al., post temportionis septingentesimo vicesimo nono, cum esset ipse annorum nonaginta, migravit ad regna caelestia. Duxit autem vitam in magna humilitatis, mansuetudinis, continentiae, simplicitatis et justitiae perfectione. Unde et genti suae, et illis in quibus exulabat nattia docendi, et auctoritate corripiendi, et pietate largiendi de his quae a divitibus acceperat, multum profuit. Addidit autem votis quae diximus, ut semper in Quadragesima non plus quam semel in die reficeret, non aliud quam panem ac lac tenuissimum, e