comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
modo qd Quid. ẽ contrariũ taci¬
turnitati: Dixi. Quid dixisti: Fro¬
nunciabo aduersũ me iniusticiam
meã dño. & tu remisisti impietatẽ
cordis mei. Dixi. Quid dixisti: Non
iã ꝓnunciat. Promittit se ꝓnuncia¬
turũ. & ille iã dimittit. Attendite fr̃s.
Magnares. Dixi. ꝓnunciabo. Nondixit
ꝓnunciaui. & tu dimisisti. Dixi ꝓnun¬
ciabo. & tu dimisisti: Quia eo ipso qđ
dixit ꝓnunciabo. ostendit qͥa nondũ ore
ꝓnunciauerat. sed corde ꝓnunciauerat.
Hoc ipsũ dicere ꝓnunciabo. ꝓnunciare. ẽ
Idõ. & tu dimisisti impietatẽ cordis mei.
Confessio gͦ mea ad os nonlũ uenerat.
Dixerã enĩ ꝓnunciabo aduersũ mȩ. Uerũ¬
autẽ ds̃ audiuit uocẽ cordismei. Uox
mea inore nondũ erat. sed auris dĩ iã
incorde erat: Tu remisisti impiecatẽ
cordis mei. Quia dixit ꝓnunciabo. &
ciã meã dĩo. ñ sine causadixit ꝓnunci¬
abo aduersũ me. Q enĩ hoc int̾est. Mul
ti enĩ ꝓnunciant iniqͥtatẽ suã: sed

Expanded text:
Dixi. Quiddam contrarium illi taciturnitati. Dixi. Quid dixisti? Pronuntiabo adversum me injustitiam meam Domino; et tu dimisisti impietatem cordis mei. Dixi. Quid dixisti? Non jam pronuntiat, promittit se pronuntiaturum; et ille jam dimittit. Attendite, fratres; magna res: dixit, Pronuntiabo: non dixit, Pronuntiavi, et tu dimisisti; dixit, Pronuntiabo et tu dimisisti: quia eo ipso quod dixit, Pronuntiabo, ostendit quia nondum ore pronuntiaverat, sed corde pronuntiaverat. Hoc ipsum dicere Pronuntiabo, pronuntiare est: ideo et tu dimisisti impietatem cordis mei. Confessio ergo mea ad os nondum venerat; dixeram enim, Pronuntiabo adversum me: verumtamen Deus audivit vocem cordis mei. Vox mea in ore nondum erat, sed auris Dei jam in corde erat. Tu dimisisti impietatem cordis mei; quia dixi, Pronuntiabo. tiam meam Domino: non sine causa dixit, Pronuntiabo adversum me: et hoc in sed
Abbreviated transcription (Latin):
de toto mundo ꝑierit. ibi statĩ ubi
ait dñs. putas ueniens filius hominis
inueniet fidẽ int̾ra. subiecit euan¬
głista & ait. Dix̃ autẽ & ad qͦsdã qͥ
sibi iusti uidebant᷑ & spernebant cȩ¬
teros: similitudinẽ hanc: Quidam
phariseus & publicanꝰ uenerunt in
tẽplũ orare. Et cȩt̾a quȩ nostis. Pari¬
seus gͦ ille dicebat. grãs tͥ ago. Sed un¬
de sũpbus: Quia spernebat cȩteros.
Unde ꝓbas: In ipsis uerbis. Quomꝰ phari¬
seus inqͥs iste contẽpsit delonge stantẽ.
cui ds̃ confitenti ꝓpinquabat: Publicanꝰ
inqͥt de longinqͦ stabat. sed ds̃ ad illũ
de longinquo ñ stabat. Quare ds̃ ab illo
de longinquo ñ stabat: Quia alio loco
dicit᷑ ꝓpe .ẽ. dñs his qͥ obtriuerunt cor.
Uidete si publicanꝰ iste obtriuerat cor. &
ibi uidebitis qͥa ꝓpe. ẽ. dñs his qͥ obtriue¬
ris: obtritio cordis. Quid dicebat tun¬
dens pectꝰ : Dnẽ ꝓpicius esto mͥ pecca¬

Expanded text:
de toto mundo perierit; ibi statim ubi de toto mundo perierit; ibi statim ubi ait Dominus, Putas veniens Filius hominis inveniet fidem in terra? subjecit Evangelista et ait: Dixit autem et ad quosdam, qui sibi justi videbantur, et spernebant caeteros, similitudinem hanc: Quidam Pharisaeus et Publicanus venerunt in templum orare, et caetera quae nostis. Pharisaeus ergo ille dicebat, Gratias tibi ago. Sed unde superbus? Quia spernebat caeteros. Unde probas? In ipsis verbis. Quomodo? Pharisaeus, inquit, ille contempsit de longe stantem, cui Deus confitenti propinquabat. Publicanus, inquit, de longinquo stabat: sed Deus ad illum de longinquo non stabat? Quare Deus ab illo de longinquo non stabat? Quia alio loco dicitur: Prope est Dominus his qui obtriverunt cor . Videte si Publicanus iste obtriverat cor, et ibi videbitis quia prope est Dominus his qui obtriveris, obtritio cordis. Quid dicebat tundens pectus? Deus propitius esto mihi pecca
Abbreviated transcription (Latin):
mea. nã uirtꝰ in infirmitate ꝑficitur.
Unde & alioloco ipse. Quandõ infirmor:
tunc fortis sũ. Ergo qͥ uult. eẽ. fortis.
uelut pͣsumens de se & iactans merita
sua. quallacunq illa sint. erit similis
phariseo illi qͥ qđ adõ se dicebat acce¬
pisse. suꝑbe tam̃ iactabat. Grãs inqͥt
tibi. Att̾endite fr̃s mei. quale genus
suꝑbiȩ cõmendet ds̃ uere quale po¬
test sub intrare iusto homini. quale
potest surripe etiã bonȩ spei. Uere
grãs tͥ dicebat. Ergocũ dicebat grãs
tibi. fatebat᷑ ab illo se accepisse qđ ha¬
bebat. Quid enĩ habes qđ ñ accepisti:
agebat. sed qͥa suꝑ alterũ se de ip̃sis
bonis extollebat: Attendite fr̃s. Nã
unde coepit dicere similitudinẽ ipsã
dixisset. & putas ueniens filius homi¬
nis inueniet fidẽ in t̾ra. existimarent
quidã heretici qͥ attendentes & pu¬
tantes quasi lapsũ totũ mundũ. om̃s
enĩ heretici in paucis & in partes st̃.
iactarent se qđ in ipsis remansit. qđ

Expanded text:
icitur. Unde alio loco ipse ait: Quando infirmor, tunc fortis sum . Ergo qui vult fortis esse, velut praesumens de se, et jactans merita sua, qualiacumque illa sint, erit similis Pharisaeo illi, qui quod a Deo se dicebat accepisse, superbe tamen jactabat: Gratias, inquit, tibi. Attendite, fratres mei, quale genus superbiae commendet Deus: vere quale potest subintrare justo homini, quale potest subrepere etiam bonae spei viro. Gratias tibi, dicebat. Ergo cum dicebat, Gratias tibi, fatebatur ab illo se accepisse quod habebat. Quid enim habes quod non accepisti ? agebat, sed quia super alterum se de ipsis bonis extollebat. 11. Attendite, fratres: nam unde coeperit dicere similitudinem ipsam dixisset, Putas veniens Filius hominis inveniet fidem in terra? et ne existerent quidam haeretici, qui attendentes et putantes quasi lapsum totum mundum, omnes enim haeretici in paucis et in parte sunt, jactarent se, quod in ipsis remansit quod
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. in spũ eiꝰ dolus. Iã psalmꝰ incipit. &
incipit intellectꝰ. Intellectꝰ gͦuł intel¬
ligentia ipsa ẽ. ut noueris nẽc iactare te
debere de meritis tuis. nec p̾sumere de
impimnitate peccati Psalmi enĩ titulus

Expanded text:
Jam Psalmus incipit, et incipit intellectus. Intellectus ergo vel intelligentia ipsa est, ut noveris nec jactare te debere de meritis tuis, nec praesumere de impunitate peccati. Psalmi enim titulus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ abundant᷑ faciunt suꝑbiã: Sed quando
retribuet: O si modo retribueret. Modo
eos uolebã uidere humiliatos. atq ꝓstra¬
tos. Audi qͥd sequit᷑. Uirilit̾ agite. Nolite
laxas manꝰ intribulationib dimittere.
ñ nutent genua urã. Uirilit̾ agite. & con¬
fortetꝰ cor ur̃m. Ad ꝑcipienda & toleran¬
da om̃ia mala huiꝰ scłi. conforcet᷑ cor
ur̃m. Sed qui st̃ quib hoc dicit ꝓpħa. ui¬
rilit̃ agite. & confortet᷑ cor ur̃m: Nunqͥd

Expanded text:
qui abundanter faciunt superbiam. Sed quando qui abundanter faciunt superbiam. Sed quando retribuet? O si modo retribueret! modo eos volebam videre humiliatos atque prostratos. Audite quid sequitur: Viriliter agite. Nolite lassas manus in tribulationibus dimittere, non nutent genua vestra. Viriliter agite, et confortetur cor vestrum: ad perpetienda et toleranda omnia mala hujus saeculi confortetur cor vestrum. Sed qui sunt quibus haec dicit Propheta: Viriliter agite, et conf
Abbreviated transcription (Latin):
stor. & consolator ipsoꝵ. Illi st̃ qui
male cadunt. qͥ spẽ suã in hoc scłopo¬
nunt. Aufert᷑ qđ tenebat᷑ foris. nichil
remanet intꝰ. nisi fumꝰ malȩ c̃scientiȩ
Unde sẽ consolent᷑ ñ habent. ñ habent
qͦ foris exeant. ñ habent qͦ intro rede-¬
ant. Deserti pompa scłari. in anes grã
spũali: uere humiliant᷑. Ꝙ mustis
facit dĩ ista in isto tẽpore. sed ñ omĩb
Si enĩ nemini faceret quasi ñ uideret᷑ uigi¬
lare diuina ꝓuidentia. Si omĩb faceret.
ñ seruaret᷑ diuina patientia. Tii tam̃ xp̃i¬
ane tolerare didicisti. ñ uindictã retri¬
buere. Uindicari uis xp̃i anꝰ. nondũ uin-¬
dicatꝰ ẽ xp̃c. Antu passus es imꝓbũ. & ille
passus ñ. ẽ Nonne pͥor ꝓte passus. ẽ. qui
ñ habebat quare pateret᷑: Nã inte tri¬
bulatio fornax aurificis. ẽ. si tam̃ aurũ sis
& ñ palea. ut sordib careas. ñ incinerẽ
ueritatẽ requiret dñs. & recribuet his

Expanded text:
stor et consolator ipsorum. Ipsi sunt qui stor et consolator ipsorum. Ipsi sunt qui male cadunt, qui spem suam in hoc saeculo ponunt. Aufertur quod nitebat foris, nihil remanet intus nisi fumus malae conscientiae. Unde se consolentur non habent, non habent quo foras exeant, non habent quo intro redeant, deserti pompa saeculari, inanes gratia spirituali, vere humiliantur. Et multis facit Deus ista in isto tempore, sed non omnibus. Si enim nemini faceret, quasi non videretur vigilare divina providentia: si omnibus faceret, non servaretur divina patientia. Tu tamen, christiane, tolerare didicisti, non vindictam retribuere. Vindicari vis, christiane? Nondum vindicatus est Christus. An tu passus es improbum, et ille non passus est? Nonne prior pro te passus est, qui non habebat quare pateretur? Nam in te tribulatio fornax aurificis est si tamen aurum sis, et non palea, ut sordibus careas, non in cinerem eritatem requiret Dominus, et retribuet his
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ẽ. tristius sine herede. Remansit ad
solã uxorẽ. ñ suã consolatricẽ seddia¬
boli potius adiutricẽ. Humiliatꝰ ui¬
debat᷑ Uide si miser factꝰ. ẽ: uide si ñ
erat in abscondito uultꝰ dĩ. Nudus exi
ui de utero matris meȩ nudus reuer¬
tar int̾rã. Dñs dedit. dñs abstulit.
sic̃ pͣlacuit ita factũ. ẽ: sit nom̃ dni
benedictũ. Istȩ geminȩ laudesdĩ. unde
st̃ Uidete foris pauꝑem. intꝰ diuitẽ.
stę geminȩ laudes dĩ. ñ exirent de
huiꝰ ore. nisi thesauros haberet in
corde. Qui diuites. ẽẽ uultis. tales
diuitias concupiscite. quas nec in
naufragio potestis amittere. Ergota¬
les quando humiliant᷑. rolite ẽõs pu¬
tare miseros. Erratis. ñ scitis qͥd intꝰ
habeant. ex uob̾ conicitis. qͥ mundũ
diligitis. qͥa uos cũ talia ꝑditis: mise¬
riremanetis. Prorsus nolite hoc puta¬
re. habent intꝰ quo gaudeant. interior
est dominator ipsoꝵ. interior. ẽ. pa¬

Expanded text:
quod est tristius, sine haerede ; remansit ad quod est tristius, sine haerede ; remansit ad solam uxorem, non suam consolatricem, sed diaboli potius adjutricem : humiliatus videbatur; vide si miser factus est, vide si non erat in abscondito vultus Dei. Nudus, ait, exii de utero matri meae, nudus revertar in terram: Dominus dedit, Dominus abstuino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum . Istae gemmae laudis Dei unde sunt? Videte foris pauperem, intus divitem. Istae gemmae laudis Dei exirent de ejus ore, nisi thesaurum haberet in corde? Qui divites esse vultis, tales divitias concupiscite, quas nec in naufragio potestis amittere. Ergo tales quando humiliantur, nolite eos putare miseros. Erratis, non scitis quid intus habeant. Ex vobis conjicitis, qui mundum diligitis, quia vos cum talia perditis, miseri remanetis. Prorsus nolite hoc putare; habent intus quo gaudeant. Interior est dominator eorum, interior est pa
Abbreviated transcription (Latin):
fici uident᷑. nostis quia mͦ in suis uani¬
tatib excollunt᷑ Ueritatẽ reqͥret
dñs. Et retribuet᷑ qͥ abundant̃ faciunt
supbiã. Ferte donec speratis. tolerate
donec careatis. necesse. ẽ. ut dñs ueritatẽ
requirens retribuat his qͥ abundant᷑
faciunt supbiã. Iã dicturus es. Quando
retribuet.⁊ Quando uult qͥ retribuet
Certꝰ sis de retributione. ñ dubites de
tẽpore. ne audeas dõ dare consiliũ.
Prors ueritatẽ reqͥret. & recribuet his
qͥ abundant᷑ faciunt suꝑbiã. Aliquib
& hic retribuet. & uidemꝰ & didicimꝰ
qͥa retribuet: Q enĩ quando humiliant᷑
qui cdm̃ timent. si forte in aliqͣ dignitate
Nuiꝰ scłi refulserant. humiliati ñ cecidȩ¬
runt: qͥadm̃ de corde non exduser̃.
Alticudo ipsoꝵ ds est. Humiliatꝰ inidebat᷑
iob ꝑdita substantia sua. ꝑditis filiis su¬
is. Perditis quȩ seruabat᷑. ꝑditis quib
seruabat. remansit sine hęreditate. &

Expanded text:
fici videntur; nostis quia modo in suis vanifici videntur; nostis quia modo in suis vanitatibus extolluntur: veritatem requiret Dominus. Et retribuet his qui abundanter faciunt superbiam. Ferte donec efferatis, tolerate donec careatis: necesse est enim ut Dominus veritatem requirens, retribuat his qui abundanter faciunt superbiam. Jam dicturus es: Quando retribuet? Quando vult. Quia retribuet certus sis; de retributione non dubites, de tempore non audeas Deo dare consilium. Prorsus veritatem requiret, et retribuet his qui abundanter faciunt superbiam. Aliquibus et hic retribuet, et vidimus et didicimus quia retribuit. Etenim quando humiliantur qui Deum timent, si forte in aliqua dignitate hujus saeculi refulserant, humiliati non ceciderunt, quia Deum de corde non excluserunt: altitudo ipsorum Deus est. Humiliatus videbatur Job perdita substantia sua, perditis filiis suis, perditis quae servabat, perditis quibus servabat; remansit sine haereditate, et,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓiectꝰ sũ a facie oculoꝵ tuoꝵs. Et tan¬
quã iã pire incipiens in mari. exaudi
sti uocem orationis meȩ. Exaudisti autẽ
cũ clamarẽ adte. Clamor ad dm̃. ñ est
uoce. sed corde. Multi silentes labi is
clamauer̃. multi ore strepentes. corde
auerso. nichil impetrare potuerunt
Sigͦ clamas. clama intꝰ. ubi audit ds̃.
Cũ clamarẽ inqͥt ad te. exaudisti uocẽ
bui tribulationes. inuõcaui. & nonsũ
deceptꝰ. Sꝑaui indm̃. & ñ sũ confusus.
cogitationes meas illuminauit. trepi
dationẽ meã firmauit. Diligite dũm¬
diligitis mundũ. hoc. ẽ. om̃s scĩ eiꝰ
N ã cuĩ dico ut diligat dnm. qͥd adhuc
diligit amphiteatrũ: Cui dico ut di¬
ligat dñm. quid ad huc diligit mimũ:
Quid adhuc diligit pantomimũ: Quid
adhuc diligit uinolentiã: Quid ad¬
huc diligit᷑ pompas scłi & uanitatesom̃s.
& insanias mendaces. cui dico disce ñ
diligere. ut discas diligere. auertere

Expanded text:
Projectus sum a facie oculorum tuorum: et tanProjectus sum a facie oculorum tuorum: et tanquam jam perire incipientis in mari, exaudisti, Domine, vocem orationis meae. Exaudisti autem, cum clamarem ad te. Clamor ad Deum non est voce, sed corde. Multi silentes labiisclamaverunt: multi ore strepentes, corde averso nihil impetrare potuerunt. Si ergo clamas, clama intus, ubi audit Deus. Cum clamarem, inquit, ad te, exaudisti vocem bui tribulationes; invocavi, et non sum deceptus; speravi in Deum, et non sum confusus: cogitatidationem meam firmavit. Diligite DdNam cui dico ut diligat Dominum, qui adhuc diligit amphitheatrum? Cui dico ut diligat Dominum, qui adhuc diligit mimum, qui adhuc diligit pantomimum, qui adhuc diligit vinolentiam, qui adhuc diligit pompas saeculi, et vanitates omnes, et insanias mendaces? Cui dico: Disce non diligere, ut discas diligere; avertere,
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo. Qđ enĩ. ẽ. ego dixi inextasi
mea. ꝓiectꝰ sũ a faciẽ oculoꝵ tuoꝵ.
hoc .ẽ. in illopsalmo. si dicebã motꝰ ẽ.
pes ms̃. Et qđ est in illo. miscdia tua
dñe adiuuabat me. hoc. ẽ. in isto. idõ exau¬
disti dnẽ uocẽ orationis meȩ. Atcende
illud in petro. Uidet dñm ambulantẽ
in aquis putat fantasma. exclamat
dñs Ego sũ noli timere. Confidit pe¬
trus & dicit Si tu es iube me uenire
adte suꝑaquas. Hinc ꝓbo si tues. si in
uerbo tuo potuero qđ tu potes Ait
ille. Ueni. Ꝙ uerbũ iubentis. facta ẽ.
potestas audientis. Ueni inqͥt: & de¬
scendit coepit ire. Ibat intrepidus.
tanquã in illo sꝑans. Uidens autẽ uen¬
tũ ualidũ timu̾it. Ego dixi in extasi
mea. ꝓ iectꝰ sũ a facie oculoꝵ tuoꝵ.
Et cũ coepisset mergi: exclamauit.
Dñe. peo. Et iħs porrigens ei manũ: le¬
uauit eũ dicens. Modicȩ fidei. qua¬
re dubitasti: Dixigͦ in pauore meo.

Expanded text:
psalmo. Quod enim est, Ego dixi in ecstasi psalmo. Quod enim est, Ego dixi in ecstasi mea: Projectus sum a facie oculorum tuorum; hoc est in illo psalmo, Si dicebam, Motus est pes meus. Et quod est in illo, Misericordia tua, Domine, adjuvabat me; hoc est in isto, Ideo exaudisti, Domine, vocem orationis meae. Attende illud in Petro videt Dominum ambulantem in aquis, putat phantasma. Exclamat Dominus, Ego sum, noli timere. Confidit Petrus, et dicit, Si tu es, jube me venire ad te super aquas: hinc probo si tu es, si in verbo tuo potuero quod tu potes. Ait ille, Veni, Et verbum jubentis facta est potestas audientis. Veni, inquit. Et descendit: coepit ire, ibat intrepidus, tanquam in illo sperans: videns autem ventum validum, timuit. Ego dixi in ecstasi mea: Projectus sum a facie oculorum tuorum. Et cum coepisset mergi, clamavit, Domine, pereo. Et Jesus porrigens ei manum, levavit eum dicens, Modicae fidei, quare dubitasti ? Dixi ergo in pavore meo,
Abbreviated transcription (Latin):
mundi accensã feruore sp̃s & lumine
ueritatis impleuer̃. & mirificauit dñs
miscłiã suã inciuitate circũstantię
Ego dixi in extasi mea. Recordamini
titulũ psalmi. ecce .ẽ. illa extasis.
Uidece qͥd dicat. Ego dixi inqͥt in exta¬
si mea. ꝓ iectꝰ sũ a facie oculorũ tuorũ
In pauore meo dixi. hoc. ẽ. dixi inextasi
mea: Uidit se pauentẽ nescio quã tribu¬
latione magna. sic̃ ñ desunt. attendit
cor suũ pauidũ. & trepidũ. & ait. Proie¬
ctussũ a facie oculoꝵ tuoꝵ. Si in facie
tua essẽ ñ sic timerẽ. sime attenderes
ñ sic trepidarẽ. Sed qm̃ dicit & in
alio psalmo. si dicebã motꝰ. ẽ pes ms̃.
& hic ait. Ideo exaudisti uocẽ oratio¬
nis meȩ. Quia confessus sũ. quia dixi
ꝓiectꝰ sũ a facie oculoꝵ tuoꝵ. quia ñ
suꝑbus exciti. sed cor meũ accusaui.
& intribulatione mea titubans ad te
exclamaui: exaudisti orationẽ meã.
mpletũ. ẽ. gͦ qđ cõmendaui de alio

Expanded text:
mundi accensam fervore Spiritus et lumine mundi accensam fervore Spiritus et lumine veritatis impleverunt: et mirificavit Dominus misericordiam suam in civitate circumstanEgo dixi in ecstasi mea: recordamini titulum Psalmi, ecce est illa ecstasis. Videte quid dicat: Ego dixi, inquit, in ecstasi mea: Projectus sum a facie oculorum tuorum. In pavore meo dixi, hoc est, dixi in ecstasi mea. Vidit se paventem intus nescio qua tribulatione magna, sicut non desunt: attendit cor suum pavidum et trepidum, et ait: Projectus sum a facie oculorum tuorum. Si in facie tua essem, non sic timerem; si me attenderes, non sic trepidarem. Sed quoniam dicit in alio psalmo, Si dicebam, motus est pes meus, em orationis meae. Quia confessus sum, quia dixi, Projectus sum a facie oculorum tuorum; quia non superbus exstiti, sed cor meum accusavi, et in tribulatione mea titubans ad te exclamavi: exaudisti orationem meam. Impletum est ergo quod commendavi de illo
Abbreviated transcription (Latin):
uidet futurã eccłam dĩ in omĩb gentib
Et qͥa om̃s gentes circũ undiq erant̃. quȩ
inmedio ponebant unã gentẽ iudeoꝵ.
has undiq circũ stantes gentes appella¬
uit ciuitatẽ circũ stantiȩ. Mirifica
ibi ascendit incęlũ ibi multa mirabi¬
lia fecit. sed maior laustua. ẽ qͥa mi¬
rificasti miscdiam tuã. inciuitate cir¬
cũ stantiȩ. Id . ẽ in omĩb gentib diffu¬
disti miscđiã tuã: nec unguentũ tuũ
in illa ierłm quasi inuase tenuisti. sed
tanquã fracto uase. unguentũ ꝑmun¬
dũ diffusũ. ẽ: ut impleret᷑ quod dr̃
in scripturis scĩs. unguentũ effusũ est
nom̃ tuũ. & ita mirĩficasti misccłiã tuã
inciuitate circũstantiȩ. Ascendit enĩ
incelũ. sedet ad dexterã patris. post
xp̃i. lapidati. occisi. fugatist̃. Et cũ in¬
de tanꝗͥ ex uno loco fugarent᷑. quasi li¬
gna ardentia igne diuino. totã siluã

Expanded text:
vidit futuram Ecclesiam Dei in omnibus gentibus: vidit futuram Ecclesiam Dei in omnibus gentibus: et quia omnes gentes circum undique erant, quae in medio ponebant unam gentem Judaeorum; has undique circumstantes gentes appellavit civitatem circumstantiae. Mirificasibi ascendit in coelum, ibi multa mirabilia fecit: sed major laus tua est, quia mirificasti misericordiam tuam in civitate circumstantiae, id est, in omnibus gentibus diffudisti misericordiam tuam. Nec unguentum tuum in illa Jerusalem, quasi in vase tenuisti; sed tanquam confracto vase, unguentum per mundum diffusum est, ut impleretur quod dicitur in Scripturis sanctis: Unguentum effusum est nomen tuuin civitate circumstantiae. Ascendit enim in coelum, sedet ad dexteram Patris, post Christi; lapidati, occisi, fugati sunt . Et cum inde tanquam ex uno loco fugarentur, quasi ligna ardentia igne divino, totam silvam
Abbreviated transcription (Latin):
ditione positorũ. Ipsa dicunt᷑ tab̾na¬
cula. Domꝰ ñ. ẽ. tabnaculũ Pugna in ex¬
peditione pegrinꝰ. ut saluus factꝰ inta¬
bnaculo. głosus recipiaris indomũ.
Frit enĩ in cȩlo domꝰ tua ȩt̾̃na. si modo
inhoc tab̾naculo bene uixeris. Ergo
in hoc tab̾naculo ꝓteges eos acontradi¬
ctione linguarũ. Contradicunt lin-¬
guȩ multȩ. diuersȩ hereses. diuersa
scismata. ꝑsonant. linguȩ multȩ. con¬
tradicunt ueraci doctrinȩ. Tu curre
ad cab̾naculũ dĩ. ȩcclam catholicã
tene. a regula ueritatis nolidiscedere.
& ꝓtegeris intab̾naculo a contradictio¬
cũ stantiȩ. Quȩ ẽ. ciuitas circũ stantiȩ :
In una uidea popłs dĩ erat positꝰ. quasi
inmedio mundo. ubi dicebant᷑ laudes
dõ. eiq sacrificia offerebant᷑ ubi ꝓphie¬
tia ñ cessabat canendo futura. quȩ mͦ
uidemꝰ impleri. Iste popłs. quasi in me¬
dio gentiũ erat: Attendit ꝓpħa iste. &

Expanded text:
ditione positorum. Ipsa dicuntur tabernaditione positorum. Ipsa dicuntur tabernacula. Domus non est tabernaculum. Pugna in expeditione peregrinus; ut salvus factus in tabernaculo, gloriosus recipiaris in domum. Erit enim in coelo domus tua aeterna, si modo bene in hoc tabernaculo vixeris. Ergo in hoc tabernaculo proteges eos a contradictione linguarum. Contradicunt linguae multae; diversae haereses, diversa schismata personant; linguae multae contradicunt veraci doctrinae: tu curre ad tabernaculum Dei, Ecclesiam catholicam tene, a regula veritatis noli discedere, et protegeris in tabernaculo a contradictiocumstantiae. Quae est civitas circumstantiae? In una Judaea populus Dei erat positus, quasi in medio mundo, ubi dicebantur laudes Deo, eique sacrificia offerebantur, ubi prophetia non cessabat canendo futura, quae modo videmus impleri: iste populus quasi in medio gentium erat. Attendit propheta iste, et
Abbreviated transcription (Latin):
inhoc mundo. ut cũ coeꝑit audire op
giat ad dm̃ corde. & incipiat spẽ habe¬
re indulcedine ipsius. & a conturbatio¬
ne hominũ a quib audit opꝓbria intret
in uultũ dĩ cũ conscientia sua: Intrat
plane sed si habeat cũ quo intret. id.ẽ.
siñ sit honerosa ipsa conscientia. si ñ
illi faciat sarcinã grandẽ. ad angustã
ianuã. Abscondes gͦ eos in abscondito
uultꝰ tui. a conturbatione hominũ.
Proteges eos in tab̾naculo tuo. a contra¬
dictione linguarũ. Aliqͣndo abscon¬
des eos in abscondito uultꝰ tui a cont᷑¬
batione hominũ. ut ꝓrsus in eis contur¬
batio humana deinceps. ẽẽ. ñ possit. sed
interĩ cũ pegrinant᷑ in hoc scło qͥa mul¬
tas patiunt᷑ linguas contra dicentes
qͥ tͥ seruiunt. quid eis facis: ꝓteges
eos intabnaculo. Quid ẽ. tab̾naculũ:
qͥa adhuc in hac t̾ra ꝑegrinat᷑. Tab̾na¬
culũ enĩ habitaculũ ẽ. militũ. in expe¬

Expanded text:
in hoc mundo, ut cum coeperit audire oppin hoc mundo, ut cum coeperit audire oppgiat ad Deum corde, et incipiat spem habere in dulcedine ipsius, et a conturbatione hominum, a quibus audit opprobria, intret in vultum Dei cum conscientia sua? Intrat plane, sed si habeat cum quo intret, id est, si non sit onerosa ipsa conscientia, si non illi faciat sarcinam grandem, ad angustam januam. Abscondes ergo eos in abscondito vultus tui, a conturbatione hominradictione linguarum. Aliquando abscondes eos in abscondito vultus tui, a conturbatione hominum; ut prorsus in eis conturbatio humana deinceps esse non possit: sed interim cum peregrinantur in hoc saeculo, quia multas patiuntur linguas contradicentes qui tibi serviunt, quid eis facis? Proteges eos in tabernaculo tuo. Quod est tabernaculum? quia adhuc in hac terra peregrinatur. Tabernaculum enim habitaculum est militum in expe
Abbreviated transcription (Latin):
nob figi uoluit. tanquã in sede pudoris.
gͦ in conspectu hominũ si feceris. si in¬
de corã hominib ñ erubueris. si in
conspectu filioꝵ hominũ nec ore nec
factis xp̃m negaueris: sꝑa tͥ ꝑfici dul¬
eos inqͥt. Ubi: In abscondito uultꝰ tui
Qualis . ẽ. locus iste: Nondixit. abscondes
eos incęlo tuo. ñ dix̃ abscondes eos in
paradẏso. ñ dix̃ abscondes eos in sinu
loca futura scõꝵ in scripturis scĩs posita
st̃. Uilescat totũ. quicqͥd prȩt̃ dm̃. ẽ
hoc ei ait suꝑius. Esto mͥ indm̃ ꝓtectorẽ.
& in domũ refugii. Ergo erimꝰ inuul¬
tu dĩ absconditi. Qui sinꝰ. ẽ. in facie dĩ.
a me expectatis audire: Purgate cor.
ut ipse illuminet: & quẽ inuocatis in¬
tret. Esto domꝰ eiꝰ. & erit domꝰ tua. Ha¬
bitet in te. & habitab̾ ineo. Si eũ in hoc
scło exceꝑis incorde tuo. ille post hoc
scłm excipiet te uultusuo. A conturbati¬
conturbant᷑. Putas ẽ. quisquã ita felix

Expanded text:
nobis figi voluit, tanquam in sede pudoris, nobis figi voluit, tanquam in sede pudoris, ergo in conspectu hominum si feceris, si inde coram hominibus non erubueris, si in conspectu filiorum hominum nec ore nec factis Christum negaveris; spera tibi perfici duleos in abscondito vultus tui. Qualis est locus iste? Non dixit, Abscondes eos in coelo tuo: non dixit, Abscondes eos in paradiso: non dixit, Abscondes eos in sinu loca futura sanctorum in Scripturis sanctis posita sunt. Vilescat totum quidquid praeter Deum est. hoc ei ait superius: Esto mihi in Deum protectorem, et in domum refugii. Ergo erimus in vultu Dei absconditi. Quis sinus est in facie Dei, a me exspectatis audire? Purgate cor, ut ipse illuminet, et quem invocatis intret. Esto domus ejus, et erit domus tua: habitet in te, et tu habitabis in eo. Si eum in hoc saeculo exceperis corde tuo, ille post hoc saeculum excipiet te vultu suo. Abscondes, iconturbantur. Putas est quisquam ita felix
Abbreviated transcription (Latin):
spant inte inconspectu filioꝵ hominũ.
Quomꝰ dicit dñs. qͥ me negauerit corã
hominib: negabo & egõ eũ corã patre
meo. Ergo si sꝑas indño. corã hominib
spa. ne forte abscondas ipsã spẽ tuã in
corde tuo. & timeas c̃fiteri. cũ tͥ ꝓcri¬
mine obiciat᷑ qͥa xp̃ianꝰ es. Cui autẽ
modo obicit᷑ quia xp̃ianꝰ es: łã pauci
ñ xp̃iani remanser̃. ut eis magis obici¬
atur qͥa xp̃iani ñ st̃. quã ipsi audeant
Nemo sentit. nisi qͥ exꝑtꝰ . ẽ. Ergo intende.
intuere qđ audis. Uis uiuerẽ ut xp̃ianꝰ:
Uis sequi uestigiadnĩ tui: Obiciat᷑ tͥ eru¬
bescis. & erubescendo dimittis. Uiã pdi¬
disti. Uideris tͥ corde credidisse ad iu¬
sticiã. sed ꝑdidisti ore confessio fit ad
salutẽ. Si gͦ uis ambulare uiã dñ. etiã
in conspectu hominũ sꝑa indm̃. id.ẽ. no¬
li erubescere de spe tuã. Quomͦ uiuit
incorde tuo: sic habitet inore tuo. Quia
ñ sine causa signũ suũ xp̃c infronte

Expanded text:
conspectu filiorum hominum. Quomodo dicit Dominus: Qui me negaverit coram hominibus, negabo et ego illum coram Patre meo . Ergo si speras in Domino, coram hominibus spera: ne forte abscondas ipsam spem tuam in corde tuo, et timeas confiteri, cum tibi pro crimine objiciatur quia christianus es. Cui autem modo objicitur quia christianus est? Tam pauci non christiani remanserunt, ut eis magis objiciatur quia christiani non sunt, quam ipsi audeant Nemo sentit nisi qui expertus est. Ergo intende, intuere quod audis. Vis vivere ut christianus? vis sequi vestigia Domini tui? Objiciatur tibi, erubescis, et erubescendo dimittis. Viam perdidisti. Videris tibi corde credidisse ad justitiam, sed perdidisti; ore confessio fit ad salutem . Si ergo vis ambulare viam Domini, etiam in conspectu hominum spera in Deum, id est, noli erubescere de spe tua. Quomodo vivit in corde tuo, sic habitet in ore tuo: quia non sine causa signum suum Christus in fronte
Abbreviated transcription (Latin):
& maris. & t̾rȩ. & sẏderũ: Impius es.¬
sed crede ineũ qͥ iustificat impiũ. ut
possint & bona oꝑatua esse oꝑa bona.
N ã nec bona illa ap̃pellauerĩ. quã diu
ñ de radice bona ꝓcedunt: Quid ẽ. hoc:
Aut uitã tẽporal ẽ abȩterno dõ sꝑas. aut
uitã ȩc̾nã a demonib sꝑas. Inquã libet
partẽ impius es Corrige fidẽ. dirige fi¬
dẽ. dirige uiã. Et si habes bonos pedes:
ambula iã securus. curre. Uiã tenes.
quanto melius cucurreris: tanto faciliꝰ
ꝑuenies. Sed forte claudicas aliqͣntũ.
Ialtẽ a uia noli recedere. Et si tardius
ꝑuenturus. es: noli remanere. noli re¬
tro conuerti. noli deuiare. Quid gͦ.
Qui st̃ beati: Nũ inquib ñ inuenerit
ds̃ peccatũ: Nã inomĩb inuenit.
Om̃s enĩ peccauer̃: & egent gładĩ. Sigͦ

Expanded text:
erum? Impius es. Crede in eum qui justificat impium, ut possint et bona opera tua esse opera bona. Nam nec bona illa appellaverim, quamdiu non de radice bona procedunt. Quid est hoc? Aut vitam temporalem ab aeterno Deo speras, aut vitam aeternam a daemonibus speras: in qualibet parte impius es. Corrige fidem, dirige fidem, dirige viam: et si habes bonos pedes, ambula jam securus, curre, viam tenes: quanto melius cucurreris, tanto facilius pervenies. Sed forte claudicas aliquantum. Saltem a via noli recedere; etsi tardius, perventurus es: noli remanere, noli retro converti, noli deviare. 7. Quid ergo? Qui sunt beati? Non in quibus non invenerit Deus peccatum: nam in omnibus invenit. Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib. Iusticiã quidẽ fidei quã bona
ñ sequunt᷑. Intendite gͦ uos. Alioquin
male intelligendo ꝓicitis uos in illã
uoraginẽ impune peccandi. & ego
liber sũ. sic̃ ipse apłs abomĩb male
intelligentib liber fuit Libent̃ enĩ
male intellexer̃. nebona oꝑa sequeren¬
tur. Nolite esse de numero taliũ fr̃s.
Dicit᷑ in qͦdã psalmo. de qͦdã homine
tali. id .ẽ. de tali genere. quasi de uno.
N oluit inqͥt intelligere. ut bene ageret
Nondictũ.e. ñ potuit intelligere. Uos
gͦ oportet ut uelitis intelligere. ut be¬
ne agatis. Intellectꝰ enĩ uob̃is ñ deerit
manifestꝰ. Quid.ẽ. manifestꝰ intelle¬
ctus: Nemo iactet bonaoꝑa sua ante
fidẽ. nemo sit piger inbonis oꝑib ac¬
cepta fide. Dat ds̃ gͦ indulgentiã
om̃ib impiis. & Neos iustificat ex fide

Expanded text:
tem quam? Fidei, quam bona consequuntur. 8. Intendite ergo vos: alioquin male intelligendo projicitis vos in illam voraginem impune peccandi: et ego liber sum, sicut ipse Apostolus ab omnibus male intelligentibus liber fuit. Libenter enim male intellexerunt, ne bona opera sequerentur. Nolite esse de numero talium, fratres. Dicitur in quodam psalmo, de quodam homine tali, id est de tali genere, quasi de uno: Noluit, inquit, intelligere ut bene ageret . Non dictum est, Non potuit intelligere. Vos ergo oportet ut velitis intelligere, ut bene agatis. Intellectus enim vobis non deerit manifestus. Quis est manifestus intellectus? Nemo jactet bona opera sua ante fidem, nemo sit piger in bonis operibus accepta fide. Dat Deus ergo indulgentiam omnibus impiis, et eos justificat ex fide
Abbreviated transcription (Latin):
illa die iustꝰ iudex. Nonsolũ autẽ mͥ.
sed & omĩb qͥ diligunt aduentũ eiꝰ.
Uidete quẽ admodũ exultat uenturus
ad passionẽ. Ergo gaudet coronan¬
dus. contristat᷑ coronaturus : Quid
gͥ portabat: Infirmitatẽ qͦrundã
qui adueniente tribulatione uł mor¬
te contristant᷑. Sed uide. qͦmͦ eos
ducit in dilectione cordis Ecce tii
uolebas uiuere. nolebas tͥ aliqͥd acci¬
dere: sed ds̃ aliud uoluit Duȩ uolun¬
tates fc̃. sed uoluntas tua corrigatur
aduoluntatẽ dĩ. ñ uoluntas dĩ detor¬
queat᷑ ad tuã. Praua. ẽ. en ĩ tua. regu¬
la .ẽ. illa. Stet regula. ut qđ prauũ. ẽ.
ad regulã corrigat᷑. Uidete. quomͦ

Expanded text:
us judex. Non solum autem mihi, sed et omnibus qui diligunt adventum ejus . Videte quemadmodum exsultat, venturus ad passionem. Ergo gaudet coronandus: contristatur coronaturus. Quid igitur portabat? Infirmitatem quorumdam, qui veniente tribulatione vel morte contristantur. Sed vide quomodo eos ducit in directionem cordis. Ecce tu volebas vivere, non volebas tibi aliquid accidere; sed Deus aliud voluit: duae voluntates sunt; sed voluntas tua corrigatur ad voluntatem Dei, non voluntas Dei detorqueatur ad tuam. Prava est enim tua, regula est illa: stet regula, ut quod pravum est, ad regulam corrigatur. Videte quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ita & cor tuũ quã diu prauũ ẽ & di¬
stortũ. ñ potest collineari rectitu¬
dini dĩ. & ñ potest in illo collocari
głamini dixit. Quomꝰ recti corde
gloriant᷑ : Audite gloriationẽ ipsoꝵ
N on solũ autẽ dicit apłs. sed & głamur

Expanded text:
ita et cor tuum quamdiu pravum est et diita et cor tuum quamdiu pravum est et distortum, non potest colliniari rectitudini Dei, et non potest in illo collocari gloriamini dixit. Quomodo recti corde gloriantur? Audite gloriationem ipsorum: Non solum autem, dicit Apostolus, sed et glor
Abbreviated transcription (Latin):
ista. ergo aut ñ est ds̃ hoc dix̃ impius
cui displicet qͥcqͥd illi accidit prȩt̃ uo¬
luntatẽ & alteri ñ accidit cui se p̾po¬
nit. aut iniustꝰ. ẽ. ds cui ista placent &
qui hȩc facit. aut ñ gubernat dĩ res hu¬
manas. nec cura .ẽ. illi de omib In istis
trib sententiis magna impietas. aut
negare diñ. aut clicere iniustũ. aut
auferre illi gubnationẽ rerũ. Qua¬
rehoc: Quiã distortꝰ ẽ corde Rectꝰ ẽ.
ds̃. & ideo distortꝰ illi ñ ad quiescit:
Qđ in alio psalmo .ẽ. Quã bonꝰ ds isrł.
rectis corde. Et qͥa talẽ ipse habebat
aliquando de se sententiã qͦmͦ sciuit
ds̃. aut si ẽ. scientia in altissimo. idõ
ibi subicit. Mei aut̃ pene cõmoti st̃
pecdes. Quomͦ distortũ lignũ & si po¬
nas in pauim̃to ȩquali ñ locat᷑ ñ cõ¬
paginat᷑. ñ adiungit᷑. sẽꝑ agitat᷑ &
nũtat. ñ quia in ęquale.ẽ. ubi posu¬
isti. sed qͥa distortũ. ẽ. qđ posuisti:

Expanded text:
ista. Ergo aut, Non est Deus: hoc dicit impius, ista. Ergo aut, Non est Deus: hoc dicit impius, cui displicet quidquid illi accidit praeter voluntatem, et alteri non accidit cui se praeponit: aut, Injustus Deus est, cui ista placent, et qui haec facit: aut, Non gubernat Deus res humanas, nec cura est illi de omnibus. In istis tribus sententiis magna impietas, aut negare Deum, aut dicere injustum, aut auferre illi gubernationem rerum. Quare hoc? Quia distortus est corde. Rectus est Deus, et ideo distortum cor illi non acquiescit. Quod in alio psalmo est, Quam bonus Deus Israel, rectis corde! Et quia talem habebat ipse aliquando sententiam, Quomodo scivit Deus, aut si est scientia Altissimo? ideo ibi subjecit: Mei autem pene moti sunt pedes . Quomodo distortum lignum, etsi ponas in pavimento aequali, non collocatur, non compaginatur, nec adjungitur, semper agitatur et nutat; non quia inaequale est ubi posuisti, sed quia distortum est quod posuisti:
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ : ꝑcuiꝰ uoluntatẽ patiunt᷑. Aut
quia non ei audent dare iniqͥtatẽ: au¬
ferunt ei gub̾nationẽ. Quia ipse inqͥt
ñ potest facere iniquũ. iniquũ. ẽ. aut̃
ut ego patiar: & ille ñ patiat᷑ Con¬
cedõ enĩ ut sim peccator: certe st̃ peio¬
res qͥ lȩtant᷑. & ego tribulor. Quiagͦ
hoc iniquũ . ẽ. ut etiã peiores me lȩcen¬
tur & ego tribuler. aut iustꝰ aut mu¬
nus peceator quã illi st. & certũ ẽ apud
me hoc ec̃ iniustũ. & certũ. ẽ. apud me
qͥa ds ñ facit iniustũ: ds ñgubernat res
humanas. nec cura ẽ. illi de nob. Ergo
praui cordes. id. ẽ. distorci corde. tres
habent sententias. Aut ñ ẽ ds. dixit
eniꝰ stultꝰ in corde suo. ñ ẽ ds̃. & fuit
dictũ de diluuio illo. ñ defuit talis
doctrina phylosophorũ. ñ defuerunt
qͥ dicerent ñ eẽ. dm̃ quigub̾nat om̃ia.
& condit om̃ia. sed esse multos deos ua¬
cantes sibi prȩt̾ mundũ ñ curantes

Expanded text:
itatem, per cujus voluntatem patiuntur; aut itatem, per cujus voluntatem patiuntur; aut quia non ei audent dare iniquitatem, auferunt ei gubernationem. Quia ipse, inquit, non potest facere iniquum, iniquum autem est ut ego patiar, et ille non patiatur; concedo enim ut sim peccator, certe sunt pejores qui laetantur, et ego tribulor: quia ergo hoc iniquum est, ut etiam pejores me laetentur, et ego tribuler, qui aut justus, aut minus peccator quam illi sum, et certum est apud me hoc esse injustum, et certum est apud me quia Deus non facit injustum; Deus non gubernat res humanas, nec cura est illi de nobis. Ergo pravi corde, id est distorti corde, tres habent sententias. Aut, Non est Deus: dixit enim stultus in corde suo, Non est Deus . Et fuit dictum de diluvio illo: non defuit talis doctrina philosophorum, non defuerunt qui dicerent non esse Deum, qui gubernat omnia et condidit omnia; sed esse multos deos vacantes sibi praeter mundum, non curantes
Abbreviated transcription (Latin):
ni in uob̃. iã credentes in eũ qͥ iustifi¬
cat impiũ. deputet᷑ fides urã ad iu¬
sticiã. Lȩtamini in dno & exultate
iusti. Exultate. sub audis indño. Qua¬
re. Quia iã iusti. Unde iusti: Non
meritis uris. sed grã illius. Unde iu¬
sti: Quia iustificati.  głamini
om̃s recti corde. Quid ẽ. recti corde:
Non resistentes dõ. Intendat gͦ caritas
urã. & intelligite rectũ cor. Breuit᷑
dico. sed tam̃ maxime cõmendandũ.
Dõ autẽ grãs qđ in fine. ẽ. inhereat sen¬
sib nr̃is Int̾ rectũ cor & prauũ. hoc in¬
ter est. Quisqͥs homo qͥcquid patitur
prȩt̃ uoluntatẽ. afflictiones. merores.
labores. humiliationes. ñ tribuit nisi
uoluntati dĩ iustȩ. ñ illidans insipien¬
tiã. qđ quasi nescit quid agat. qͥa talẽ
flagellat. & talib parcit. ipse. ẽ. rectꝰ
corde. Peruersi aute corde stͣ. & praui
& distorti. qͥ omĩa quȩ patiunt᷑ mala
inique se pati dicunt. dantes illi iniqͥ¬

Expanded text:
eum qui justificat impium, deputetur fides vestra ad justitiam . Laetamini in Domino, et exsultate justi. Et exsultate, subaudi, in Domino. Quare? Quia jam justi. Unde justi? Non meritis vestris, sed gratia illius. Unde justi? Quia justificati. 25. Et gloriamini omnes recti corde. Quid est, recti corde? Non resistentes Deo. Intendat Charitas Vestra, et intelligite rectum cor. Breviter dico, sed tamen maxime commendandum: Deo autem gratias, quod in fine est, inhaereat sensibus vestris. Inter rectum cor, et pravum cor hoc interest: quisquis homo quidquid patitur praeter voluntatem, afflictiones, moerores, labores, humiliationes, non tribuit nisi voluntati Dei justae, non illi dans insipientiam, quod quasi nesciat quid agat, quia talem flagellat, et talibus parcit; ipse est rectus corde: perversi autem corde sunt, et pravi et distorti, qui omnia quae patiuntur mala, inique se pati dicunt, dantes illi iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
cat impiũ. deputat᷑ fides eiꝰ ad iusticiã.
Si iustificat᷑ impius: ex impio iustꝰ fit.
Siex impio iustus fit. quȩ st̃ oꝑa impi¬
orũ  Iaccet etiã impius oꝑa sua. & di¬
cat. Do paupib. nichil alicui aufero.
Non uxorẽ alienã concupisco. nonquen¬
quã occido Nulli fraudẽ facio deposi¬
tũ apud me nullo teste rep̃sento. Hȩc
omĩa dicat. Quęro utrũ pius sit. an
impius. Et qͦmͦ sũ impius inqͥt. ista faci¬
ens : Quomͦ illi de quib dictũ. ẽ. & ser¬
uierunt creaturȩ potius quã creatori.
qͥ est benedictꝰ in scła. Quomꝰ es impius.
Quid si de om̃ib bonis oꝑib. aut illud
sꝑas qđ sꝑandũ ẽ. sed ñ ab illo aquo spe¬
randũ. ẽ. aut hoc sꝑas qđ sꝑandũ ñ est.
etiã ab illo a quo ȩt̃na uitã spanda. ẽ.
Probonis oꝑib sꝑasti t̾renã qͥuandã fe¬
licitatẽ. impius es. ñ ẽ. ista merces fidei.
Carares. ẽ. fides: uili illã addixisti.
Impius gͦ es. & nulla st̃ ista oꝑatua. Mo¬

Expanded text:
cat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Si justificatur impius, ex impio fit justus: si ex impio justus fit, quae sunt opera impiorum? Jactet etiam impius opera sua, et dicat: Do pauperibus, nihil alicui aufero, non uxorem alienam concupisco, non quemquam occido, nulli fraudem facio, depositum apud me nullo teste repraesento; haec omnia dicat: quaero utrum pius sit, an impius. Et quomodo sum impius, inquit, ista faciens? Quomodo illi, de quibus dictum est: Et servierunt creaturae potiusquam Creatori, qui est benedictus in saecula . Quomodo es impius? Quid si de his omnibus bonis operibus, aut illud speras quod sperandum est, sed non ab illo a quo sperandum est; aut hoc speras, quod sperandum non est, etiam ab illo a quo aeterna vita speranda est? Pro bonis operibus sperasti terrenam quamdam felicitatem, impius es. Non est ista merces fidei. Cara res est fides, vili illam addixisti. Impius ergo es, et nulla sunt ista opera tua. Mo
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ gͦ iustificat᷑ homo ꝑfidẽ̾ sinẽ
hoc tͥ dixi ohomo. ne quasi de oꝑib
tuis pͣsumere uidereris. & merito oꝑum
tuoꝵ accepisse fidei gr̃am. Noli gͦ p̃sume¬
re de oꝑib ante fidẽ. noueris quia te¬
peccatorẽ fides inuenit. Et si te fidesda

Expanded text:
Quomodo ergo justificabitur homo per fidem sine Quomodo ergo justificabitur homo per fidem sine hoc tibi dixi, o homo, ne quasi de operibus tuis praesumere videreris, et merito operum tuorum te accepisse fidei gratiam. Noli ergo praesumere de operibus ante fidem. Noveris quia peccatorem te fides invenit, etsi te fide
Abbreviated transcription (Latin):
alio loco dicat fidesquȩ ꝑdilectionẽ
ipsũ paulũ ipsi paulci opponamꝰ & dica¬
musei. Hic nos quodã mͦ ꝑmittis impu¬
ne peccare. cũ dicis arbitram᷑ iustificari
hominẽ ꝑfidẽ sine oꝑib. & hic dicis.
fides quȩ ꝑdilectionẽ oꝑat᷑. Quomͦ hic
quasi securus fio si oꝑatuis ñ fuero. hic
autẽ nec spẽ. nec ipsã fidẽ uideor ha¬
bere bonã. nisi oꝑatꝰ fuero ꝑdilectionẽ:
Te ipsũ audio apłe. Certe fidẽ mͥ hic sine
opib uis cõm̃dare. Opus autẽ fideidi¬
lectio . ẽ. qͥa dilectio uacare ñ potest.
nisi & mali nichil oꝑet᷑. & qͥcquid potest
honi opet᷑. Quid enĩ facit dilectio
Declina amalo & facbonũ. Hic gͦ fidẽ
sine opib cõm̃das. & alio locodicis. Et¬
si fidẽ habeã ita ut montes transferã.
caritatẽ autẽ ñ habeã: nichil m ꝓd ẽ.
Ergo si nichil ꝓdest fides sine caritate.
caritas autẽ ubi fuerit necesse. ẽ. ut
opet᷑. fides ipsa ꝑdilectionẽ oꝑatur.

Expanded text:
alio loco dicat: Fides quae per dilectionem ipsum Paulum ipsi Paulo opponamus, et dicamus ei: Hac nos quodammodo permittis impune peccare, cum dicis, Arbitramur justificari hominem per fidem sine operibus: et hac dicis, Fides quae per dilectionem operatur. Quomodo hac quasi securus fio, si operatus non fuero: hac autem nec spem, nec ipsam fidem videor habere bonam, nisi operatus fuero per dilectionem? Teipsum audio, Apostole. Certe fidem mihi hic sine operibus vis commendare: opus autem fidei dilectio est; quae dilectio vacare non potest, nisi et mali nihil operetur, et quidquid potest boni operetur. Quid enim facit dilectio? Declina a malo, et fac bonum . Hanc ergo fidem sine operibus commendas; et alio loco dicis: Etsi fidem habeam, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Ergo si nihil prodest fides sine charitate, charitas autem ubi fuerit necesse est ut operetur, fides ipsa per dilectionem operatur.
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura iustificatũ abrahã: Credi¬
dit autẽ abrahã dõ: & reputatũ. ẽ.
illi ad iusticiã. Ergo. ex fide iustifi¬
catꝰ.ẽ. abrahã. Iã qui audit. ñ ex oꝑib
sed ex fide: obseruat illã uoraginẽ
de qua locutꝰ sũ. Uides gͦ qͥa ñ exoꝑib¬

Expanded text:
Scriptura justificatum Abraham? Credidit autem Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . Ergo ex fide justificatus est Abraham. 3. Jam qui audit, non ex operibus, sed ex fide; observet illam voraginem, de qua locutus sum: Vides ergo, quia ex fi
Abbreviated transcription (Latin):
candũ de miscdia dĩ. Ab utroq te re¬
uocat pͣceptũ diuinũ: & ab illa altitu¬
dine. & abista ꝓfunditate. Illuc si
ascenderis: pͣcipitaberis. hac si lapsus
fueris. demergeris. Ne inqͥt declines
p̾sumas ad regnũ de iusticia tua. ne
pͣsumas ad peccandũ de miscđia dĩ
Respondebis. Quid gͦ faciã: Psalmꝰ
iste docet nos. Quo plecto. atq tractato.
suo audiat. & sic̃ sibi conscius fuerit.
ita uel doleat corrigendus. uł gaudeat
apꝓbandus. Si se deuiasse inuenerit.
redeat ut inuia ambulet. Si se inuia
inuenerie. ambulet ut ꝑueniat: Nemo
sit supbus extra uiã. nemo piger in uia
unc autẽ psalmũ ad eã grãm ꝑtinere
qua xp̃iani sumꝰ. testatꝰ. ẽ. apłs paulus.
unde ipsã lectionẽ nob̾ legiuoluimꝰ.
Hoc dix̃ apłs. cũ cõmendaret iusticiã
quȩ ex fide. ẽ. aduersus eos qͥ głant᷑

Expanded text:
candum de misericordia Dei. Ab utroque te recandum de misericordia Dei. Ab utroque te revocat praeceptum divinum; et ab illa altitudine, et ab ista profunditate. Illuc si ascenderis, praecipitaberis; hac si lapsus fueris, demergeris. Ne, inquit, declinespraesumas ad regnum de justitia tua, ne praesumas ad peccandum de misericordia Dei. Respondebis: Quid ergo faciam? Psalmus iste docet nos: quo perlecto atque tractato, suo audiat; et sicut sibi conscius fuerit, ita vel doleat corrigendus, vel gaudeat approbandus. Si se deviasse invenerit, redeat ut in via ambulet: si se in via invenerit, ambulet ut perveniat. Nemo sit superbus extra viam, nemo piger in via. 2. Hunc autem psalmum ad eam gratiam pertinere, qua christiani sumus, testatus est apostolus Paulus: unde ipsam lectionem vobis legi voluimus. Hoc dixit Apostolus, cum commendaret justitiam quae ex fide est, adver
Abbreviated transcription (Latin):
ut in nullo offendat. atq inpotestate
sua se habere uitã suã. ut omĩno nusquã
labat᷑. nusquã deficiat. nusquã titubet
nusquã caliget. sibiq hoc tribuat. & po¬
tentatui uoluntatis suȩ. etiã si forte
impleuerit omĩa quȩ iusta uident᷑ corã
oculis hominũ. ita ut nichil inueniat᷑
inuita eiꝰ qđ possit rep̃hendi abhomini
bus: ipsã p̃sũptionẽ iactationẽq suꝑ-¬
biȩ damnat ds̃. Quid gͥ fit : Si se hõ
iustificauerit. & de iusticia sua p̾sũpse¬
rit: cadit. Si considerans & cogitans
infirmitatẽ suã. & p̾sumens de miscdia
dĩ. neglexerit uita suã mundare
a peccatis suis. & se om̃i gurgiti flagi¬
tiorũ demerserit: & ipse cadit. Prȩsũptio
de iusticia. quasi dextera. ẽ: cogitatio
impunitatis peccatoꝵ quasi sinistra. ẽ
Audiamꝰ uocẽ dĩ dicentẽ nob̃. Ne declines
indexterã aut sinistrã. Ne p̃sumas ad
regnũ de iusticia tua. ne pͣsumas ad pec¬

Expanded text:
ut in nullo offendat, atque in potestate ut in nullo offendat, atque in potestate sua se habere vitam suam, ut omnino nusquam labatur, nusquam deficiat, nusquam titubet, nusquam caliget, sibique hoc tribuat, et potentatui voluntatis suae: etiam si forte impleverit omnia quae justa videntur coram oculis hominum, ita ut nihil inveniatur in vita ejus, quod possitactationemque superbiae damnat Deus. Quid igitur fit, si se homo justificaverit, et de justitia sua praesumpserit? Cadit. Si considerans et cogitans infirmitatem suam et praesumens de misericordia Dei, neglexerit vitam suam mundare a peccatis suis, et se omni gurgite flagitiorum demerserit; et ipse cadit. Praesumptio de justitia, quasi dextera est: cogitatio impunitatis peccatorum, quasi sinistra est. Audiamus vocem Dei dicentem nobis: Ne declines in dexteram aut sinistram . Ne praesumas ad regnu
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃ia dĩ omĩb peccatorib inquibiis libet
peccatis ꝑseuerantib tantũ credentib
quia dĩ liberat. ds̃ ignoscit. ita in finẽ
parata .ẽ. ut nemo ꝑeat fideliũ iniquoꝵ.
id ẽ. nemo peat eoꝵ qͥ sibi dicunt. qͥcqͥd¬
uis faciã. quib libet facinorib & flagi¬
tiis inquiner. quantũ libet peccẽ. lib̾at
me ds̃ miscdia sua. qͥa credidi in eũ. qui
gͦ dicit neminẽ pire taliũ: cogitatione
mala inclinat᷑ in impunitatẽ peccatoꝵ.
& ds̃ ille iustꝰ cuicantat᷑ miscdia & u¬
diciũ. ñ sola miscđia sed & iudiciũ. inue¬
nit hominẽ male de se pͣsumentẽ. & ad
interitũ suũ miscđia dĩ abutentẽ. & ne¬
cesse. ẽ. ut dãnet. Ialis itaq cogitatio
p̃cipitat hominẽ. Qđ si qͥsquã extollit᷑.
si se inaudaciã quandã p̃sũptionis ere¬
xerit. & de suis uirib iusticiaq p̃sũpse.¬
rit. & ꝓposuerit animo implere iusticiã
& om̃ia quȩ pͣcipiunt᷑ in lege ita faciatꝰ

Expanded text:
i omnibus peccatoribus, in quibuslibet peccatis perseverantibus, tantum credentibus quia Deus liberat, Deus ignoscit, ita in fine parata est ut nemo pereat fidelium iniquorum; id est, nemo pereat eorum qui sibi dicunt, Quidvis faciam, quibuslibet facinoribus et flagitiis inquiner, quantumlibet peccem, liberat me Deus misericordia sua, quia credidi in eum. Qui ergo dicit neminem perire talium, cogitatione mala inclinatur in impunitatem peccatorum; et Deus ille justus, cui cantatur misericordia et judicium , non sola misericordia, sed et judicium, inntem, et ad interitum suum misericordia Dei abutentem, et necesse est ut damnet. Talis itaque cogitatio praecipitat hominem: qua quisque territus, si se in audaciam quamdam praesumptionis erexerit, et de suis viribus justitiaque praesumpserit, et proposuerit animo implere justitiam, et omnia quae praecipiuntur in Lege ita facere