comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uͭ uiuam: qñ nichil pot̾o tim̾e ne moriar.
Ip̃a enini ⁊ sine ullo additam̃to dr̃ uita:⁊
nec intelligit᷑ nͥȩt̾na et beata: tanꝗͣ sola
dicenda sit uita. incuiꝰ comꝑatione ista ꝗͣ
ducimꝰ mors potiꝰ sit appellanda ꝗͣ uita.
Quale illud ÷ in euuangłio. Siuis uenire
ad uitam: serua mandata. Nunqͥd addidit
et̾nam uelbeatam: Item de resurrectione
carnis cum loqueretur: qui bene fec̾unt
inquit in resurrectionem uite. Neq hic ait
et̾nȩ seu beate. Sic et hic ueniant inquit mi
serationes tuȩ et uiuam: neq hic ait ineter¬
num uiuã. uel beate unã: quasi aliud nõ
sit uiu̾e. qͣm sine ullo fine et sine ulla mise¬
ria uiu̾e. S hoc qͦm̾ito: Quia lex inqͥt
tua meditatio mea ẽ. Hec meditatio nisi
ẽẽt infide q̃ ꝑdilectionẽ oꝑatur: nunqͣm
uenire. Hoc dicendum putaui: ne qͥsqͣm
cũ totam legem memoriȩ mandau̾it. eãq
creberrima recordatione cantau̾it. non

Expanded text:
 vivam, quando nihil potero timere, ne moriar. Ipsa enim et sine ullo additamento dicitur vita, nec intelligitur nisi aeterna et beata, tanquam sola dicenda sit vita, in cujus comparatione ista quam ducimus, mors potius sit appellanda quam vita: quale illud est in Evangelio, «Si vis venire ad vitam, serva mandata» . Numquid addidit, aeternam, vel, beatam? Item de resurrectione carnis cum loqueretur, «Qui bene fecerunt,» inquit, «in resurrectionem vitae» : neque hic ait, aeternae, seu, beatae. Sic et hic, «Veniant,» inquit, «mihi miserationes tuae, et vivam:» neque hic ait, in aeternum vivam, vel, beatae vivam; quasi aliud non sit vivere, quam sine ullo fine et sine ulla miseria vivere. Sed hoc quo merito? «Quia lex,» inquit, «tua meditatio mea est.» Haec meditatio nisi esset in fide, quae per dilectionem operatur , nunquam venire. Hoc dicendum putavi, ne quisquam, cum totam legem memoriae mandaverit, eamque creberrima recordatione cantaverit, non
Abbreviated transcription (Latin):
te inquit uidebunt me ⁊ iocundabunt᷑.
ut sint ꝓmissionis filii sem̃ abrabe ĩqͦ¬
benedicuntur om̃s gentes. Qui s autẽ qui ti-¬
ment dm̃: Et quẽ uidebunt & letabunt᷑.
tanqͣm deseipso istauox xp̃i ẽ: nunqͥd ñ ip̃a
ẽ. meis quitiment dm̃: Quis ÷ gͦ illȩ qͣm
uidebunt et iocundabunt᷑: Anppłs ipse
se uidet. & iocundat᷑: Et sic dictum ẽ qͥ

Expanded text:
te,» inquit, «videbunt me, et jucundabuntur;» ut sint promissionis filii, semen Abrahae, in qubenedicuntur omnes gentes . Qui sunt autem qui timent Deum, et qtanquam de seipso ista vox Christi est; numquid non ipsi sunt in eis qui timent Deum? Quis est ergo ille quem vident, et jucundantur? An populus ipse se videt, et jucundatur, et sic dic
Abbreviated transcription (Latin):
suũ p̾catur. hoc ÷ cor menbrorũ suoꝵ: in
iustificationib dei. nͨ in uirib eoꝵ. Poscit
enim hoc: ñp̾sumit. Quod autẽ addidit
ut nͨ confundar: tale aliquid ⁊ in pͥmis
huiꝰ psalim u̾sib inuenitur. uͥ dixit. Uti¬
nam dirigantur uiȩ mee : ad custodien¬
das iustificationes tuas. Tunc ñ confun¬
dar: dum inspicio in omnia mandata
tua. Qd ibi quia dixit utinã uno uerbo
significauit optantis. hoc isto loco aꝑti¬
orib u̾bis exp̾ssit orantis dicendo. fiat
cor meũ immaculatum: ut nec in illa nec
mista sententia que utͣq una ẽ. inuenia¬
tur audacia de lib̃o arbitͥo contͣ grãm
confidentis. Quod autẽ ait ibi tc̃ ñ con¬
cupiscimꝰ adu̾sus carnẽ ne uincamur
impugna nr̃a : ꝑ dnĩce orationis effec¬
tum inqͣdicimꝰ. dimitte nob̾ debita nr̃a.
Ita donata nob regen̾atione aduita congres-¬
ssione. fusa p̾catione. fit cor nr̃m ĩ macula¬

Expanded text:
suum precatur, hoc est cor membrorum suorum; in suum precatur, hoc est cor membrorum suorum; in justificationibus Dei, non in viribus eorum: poposcit enim hoc, non praesumpsit. Quod autem addidit, «Ut non confundar;» tale aliquid et in primis hujus psalmi versibus invenitur, ubi dixit, «Utinam dirigantur viae meae ad custodiendas justificationes tuas: tunc non confundar, cum inspicio in omnia mandata tua.» Quod ibi, quia dixit, «Utinam,» uno verbo significavit optantis; hoc isto loco apertioribus verbis expressit orantis, dicendo, «Fiat cor meum immaculatum:» ut nec in illa, nec in ista sententia, quae utraque una est, inveniatur audacia de libero arbitrio contra gratiam confidentis. Quod autem ait ibi, «Tunc non consus carnem , ne vincamur in pugna nostra; per dominicae orationis effectum, in qua dicimus, «Dimitte nobis debita nostra» . Ita donata nobis regeneratione, adjuta conflictione, fusa precatione, fit cor nostrum immacula
Abbreviated transcription (Latin):
iniuste iniquitatẽ fec̾unt in me: ego
autem exercebor inmandatis tuis. Ecce
quod agit meditatio legis dei: uelpotiꝰ
me qui timent te: & qui cognoscunt
testimonia tua. In n̾nullis codicib in¬
uenimꝰ ⁊ grecis ⁊ latinis: conu̾tantur
mo: qntũ si dicatur ad me. S qui sẽ
iste qui hoc dicit: Non enim quisꝗͣ
hominũ hoc dice̾ audebit: aut si dicat
audiendusẽ. Nimirũ gͦ ille ẽ. qui c̃ẽ
suꝑius int̾posuit ꝓprietatem uocis sue dicẽs :
particeps ego sum omniũ tim̃tium te: qr
factus ÷ particeps mortalitatis nr̃e. ut &
nos participes diuinitatis illiꝰ fieremꝰ. Noᷤ
unius participes aduitam: ad mortẽ uero
particeps illȩ multorũ. Ipse ẽ enĩ adquẽ
conu̾tunt᷑ timentes dm̃: & qui cognosct
dei testimonia. de illo ꝑ propħas tanto
ante p̾dicta: ineiꝰp̾sentia ꝑ miracula pau
immadatum in tuis iustificationib: ut
nͨ confundar. Redit ad uocẽ corporis sui
scĩ scilicet ppłi sui: ⁊ ĩ maculatũ fieri cor

Expanded text:
injuste iniquitatem fecerunt in me: ego autem exercebor in mandatis tuis.» Ecce quod ait, meditatio legis Dei, vel potius me qui timent te, et qui cognoscunt testimonia tua.» In nonnullis codicibus invenimus et graecis et latinis, «Convertantur mo, quantum si dicatur, «ad me.» Sed quis est iste qui hoc dicit? Non enim quisquam hominum hoc dicere audebit, aut si dicat, audiendus est. Nimirum ergo ille est qui etiam superius interposuit proprietatem vocis suae, dicens: «Particeps efactus est particeps mortalitatis nostrae, ut et nos participes divinitatis ipsius fieremus; nos unius participes ad vitam, ad mortem vero particeps ille multorum. Ipse est enim ad quem convertuntur timentes Deum, et qui cognoscunt Dei testimonia, de illo per Prophetas tanto ante praedicta, in ejus praesentia per miracula paulimmaculatum in justificationibus tuis, ut non confundar.» Redit ad vocem corporis sui, sancti scilicet populi sui, et jam immaculatum fieri cor
Abbreviated transcription (Latin):
Ns̃ iħc in hoc psalmo ꝑ ꝓpħiam
tanqͣm sibi petiuit intellectum
dari ad eo corpori suo quod:
eccłia: ad dei mandata discenda. Cum
ipso enim uita corꝑis eius hoc÷ ppłi eius
abscondita ẽ in deo: ⁊ ipse in eodẽ corpore
suo indigentiam paticur: & poscit quod
menbris suis ẽ necessarium. Manꝰ tue in¬
quit fec̾unt me et plasmauer̃ me: dam
intellectum ut discã mandata tua. Qͥ a
tuinquit formasti me. tu reforma: ut

Expanded text:
s in hoc psalmo per Prophetam, tanquam sibi, petivit intellectum dari a Deo corpori suo quod est Ecclesia, ad Dei mandata discenda. Cum ipso enim vita corporis ejus, hoc est populi ejus, abscondita est in Deo , et ipse in eodem corpore suo indigentiam patitur, et poscit quod membris suis est necessarium. «Manus tuae,» inquit, «fecerunt me, et plasmaverunt me; da mihi intellectum, ut discam mandata tua.» Quia tu, inquit, fo
Abbreviated transcription (Latin):
quib seruabant᷑. Qm tristis nox. Sed
udeamꝰ: si ñ innocte benedicit. Dñs de¬
dit: dñs abstulit. Sic̃ dnõ placuit: ita
factum ẽ. Sit nom̃ dñibenedictũ. Qmͣ
nor atrox. Percussus uuln̾e acapite usq
ad pedes: putrefactꝰ liquescebat inse. Tc̃
eium eua ausa ẽ. temptare. Dic aliqͥd
indm̃ tuum: etmorere. dudi benedi¬
centẽ innoctib. Tocuta es inquit: qͣi
una ex insipientib mulierib. Sibona¬

Expanded text:
quibus servabantur: quam tristis nox! Sed quibus servabantur: quam tristis nox! Sed videamus si non in nocte benedicit: «Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Quam nox atra! Percussus ulcere a capite usque ad pedes, putrefactus liquescebat in se. Tunc Eva ausa est eum tentare: «Dic aliquid in Deum tuum, et morere.» Audi benedicentem in noctibus: «Locuta es,» inquit, «quasi una ex insipientib
Abbreviated transcription (Latin):
dabunt te. Qui tc̃ benedict᷑i s̃ sine defectu:
hic incipiunt benedic̾e dñm. hic intͥbula-¬
tionib ͥ intẽptationibͥ in molestiis: int̾
adu̾sitates. scͥti: int̾ insidias inimici: inter
si. Amicus autẽ sponsistat et audit eũ:
et gaudio gaudet ꝓpt̾ uocẽ sponsi. Ergo¬
qui statis in domodñi. in atriis domꝰ dĩ
dei nr̃i: innoctib extollite manꝰ ur̃as in
scã. et benedicite dñm. Bacile ẽ. benedi¬
Quando tͥ bene ẽ: benedicis dnm. Qñ
filiũ desicd̃as et nascit᷑: benedicis dnm̃.
Tibata ẽ uxortua apiculo partꝰ: benedics¬
anm. Egͣtabat filius. ⁊ forte quesisti mathe.¬
lingua s de morib tuis exiit maledictio
indm̃: exiit de morib et uitatua. Noli
gloriari quia lingͣ benedicis: siuita ma-¬
ledicis. Quomͦ inquies uita maledico:
dest quod lingͣ tua benedicit: Bene¬
dicite gͦ dñm. Quando: Innoctib Qñ
benedix̃ iob. Qm tristis nox erat. Abla¬
ta s̃ omia q̃ possidebant᷑: ablatis filiis.

Expanded text:
dabunt te» . Qui tunc benedicturi sunt sine defectu, hic incipiunt benedicere Dominum; hic in tribulationibus, in tentationibus, in molestiis, inter adversitates saeculi, inter insidias inimici, inter si, «Amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi» riis domus Dei nostri, in noctibus extollite manus vestras in sancta, et benedicite Dominum.» Facile est benediQuando tibi bene est, benedicis Dominum. Quando filium desideras et nascitur, benedicis Dominum. Liberata est uxor tua aDominum. Aegrotabat filius; forte quaesisti mathemlingua, sed de moribus tuis exiit maledictio in Dominum; exiit de moribus et vita tua. Noli gloriari quia lingua benedicis, si vita maledicis. Quomodo, inquis, vita maledico? dest quod lingua tua benedicit? Benedicite ergo Dominum. Quando? «In noctibus.» Quando benedixit Job? Quando tristis nox erat. Ablata sunt omnia quae possidebantur; ablati filii
Abbreviated transcription (Latin):
cce nc̃ benedicite dñm. om̃s
serui dñi: qui statis in domo
dñi: inatriis domꝰ dei nr̃i.
Quare addidit in atriis: A¬
tria: ampliora spacia domꝰ
intelligunt᷑. Qui stat in atriis: ñ angu-
titudine mane. et potes diligere inimi¬
cũtuũ: quia ñ ea diligis uͥ abinimico an¬
gustias patiaris. Quomͦ intellig̾is stare
inatriis: Sta incaritate: et stas in a¬
triis. Incaritate latitudo ẽ: modio an¬
gustia. Audi apłm. Ira et indignatio
tͥbulatio et angustia: in omnẽ animã
hominis oꝑantis malũ. De latitudine
autẽ caritatis quid dicit: Qm̃ caritas
datus ẽ nob̃. Ubi audis diffusionẽ. intel¬
lige latitudinẽ: uͥ audis latitudinẽ. in
quit᷑ enĩ sp̃c eos quipatiunt᷑ tͥbulationẽ
ut glorient᷑ intͥbulationib : et dic̃ eis. Ec¬
ce nc̃ benedicite dñm: onĩs serui dni. Id̾
ẽ ecce nc̃: In hoc tp̃r. Nam pꝰ tͣnsactas

Expanded text:
cce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri.» Quare addidit, «in atriis?» Atria ampliora spatia domus intelliguntur. Qui stat in atriis, non angusttitudine mane, et potes diligere inimicum tuum; quia non ea diligis, ubi ab inimico angustias patiaris. Quomodo intelligeris stare in atriis? Sta in charitate, et stas in atriis. In charitate latitudo est, in odio angustia. Audi Apostolum: «Ira et indignatio, tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum» . De latitudine autem charitatis» . Ubi audis diffusionem, intellige latitudinem; ubi audis latitudinem, intquitur enim Spiritus eos qui patiuntur tribulationem, ut glorientur in tribulationibus; et dicit eis, «Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini.» Quid est, «Ecce nunc?» In ho
Abbreviated transcription (Latin):
insipientib mulierib Adã putris rep.¬
pulit euã: tanqͣm dicens. Susfic̃ qͦd
ꝓpt̾ te mortał effectus sũ. Ualuerasin
pluerat illã animã : s ded̾at dñs su-¬
auitatẽ: ut terra nr̃a daret fructum
suũ. Innoctib extollite manꝰ ur̃as in

Expanded text:
ibus mulieribus.» Adam putris repulit Evam, tanquam dicens: Sufficiat quod propter te mortalis effectus sum. Valueras inpluerat illam animam, et dederat Dominus suavitatem, ut terra nostra daret fructum suum ? «In noctibus extollite manus vestras in
Abbreviated transcription (Latin):
dium tuum. Desidas honorẽ int̾ra.
desidas ea q̃ etiam ium̃tis donauit
d̾s. ħ÷ uoluptatẽ temporalẽ et salu¬
tem corꝑis et talia: ñ exeis implebis
desidium tuum. Si autẽ sic dm̃ de¬
sid̾as qͦmͦ ceruus desidat ad fontes aqͣ¬
rum: si dicis desidat & defic̾ anima
mea matͥa dñi: imples desidiũ tuũ
exeis: ñq iam illi possunt tale de¬
sidium implere : s tales imitando
uenis ad eũ. qui impleuit desidium
ipsorũ. N confundet᷑: cum loquet᷑
inimicis suis importa. frẽs. ĩ porta
Q enĩ ñ uult loqui importa: latẽre
uult qͦd loquit᷑. Et forte iõ uult la
autẽ ciuitatum audent̾ dicit. Qnͣ¬
tes tenuerint: ñ erubescent. Hoc ÷
importa p̃dicare. Et quis ẽ qͥ p̾dicat
importa: Qui p̾dicat in xp̃o: quia

Expanded text:
derium tuum: desideras honores in terra, derium tuum: desideras honores in terra, desideras ea quae etiam jumentis donavit Deus, hoc est voluptatem temporalem, et salutem corporis, et talia; non ex eis implebis desiderium tuum. Si autem sic desideras, quomodo cervus desiderat ad fontes aquarum ; si dicis, «Desiderat et deficit anima mea in atria Domini» : imples desiderium tuum ex eis; non quia jam illi possunt tale desiderium implere, sed tales imitando venis ad eum qui implevit desiderium ipsorum. 13. «Non confundetur, cum loimicis suis in porta.» Fratres, in porta Qui enim non vult loqui in porta, latere vult quod loquitur; et forte ideo vult latautem civitatum audenter dicit» . Quates tenuerint, non erubescent: hoc est in porta praedicare. Et quis est qui praedicat in porta? Qui praedicat in Christo; quia
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓpt̾ea natꝰ inp̾sepio collocatus ẽ :
cognouit bos possessorẽ suũ. et asmꝰ
p̃sepe dñi sui. S ñqͥd ista exirent.
nͥsaccus excut̾etur.: nͥ ꝓpħia in uolu¬
ta accedente diligentia discut̾etur:
Nunqͥd oꝑta exirent ad nos: Omĩa
cͦ ista clausa erant: anteꝗͣ ueniret
dñs. Uenit dñs. et excussit illa clau¬
sa: et manifestata st̃. Excussi s̃ ꝓpħe:
Ipsi inmanu potentis positi: tanꝗͣ
sagite ꝑuen̾unt usq in fines terre
Unde dici ht̃ infinem: ecce hereditaᷤᷤ
dñi. filii. m̾ces fructus uentris : qr
nupotentis. Si potens illȩ: potent̾
excussit. Si potent̾ excussit: usq
infines t̾rȩ ꝑuen̾unt qͦs excussit.
Beatus homo: qui repleuit deside¬
rium suum exipsis. Eya frẽs mei.
Quis replet desid̾ium suũ exeis:
Quiñ amat scłm. Qui desicłio seculi
plenꝰ ẽ: ñ ẽ quo intret quod illi p̾dica-¬
uerunt. Funde quod portas: et capax
uitias: non potes implere exeis desi¬

Expanded text:
pterea natus in praesepio collocatus est; «Cognovit bos possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui.» Sed numquid ista exirent, nisi saccus excuteretur? Nisi prophetia involuta, accedente diligentia discuteretur, numquid operta exirent ad nos? Omnia ergo ista clausa erant, antequam veniret Dominus. Venit Dominus et excussit illa clausa, et manifestata sunt; excussi sunt Prophetae, Ipsi in manu potentis positi tanquam sagittae, pervenerunt usque in fines terrae. Unde dici habet in fine: «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris.» Quia agittae in manu potentis. Si potens ille, potenter excussit; si potenter excussit, usque in fines terrae pervenerunt quos excussit.Beatus homo qui implevit desiderium suum ex eis.» Eia, fratres mei, quis replet desiderium suum ex eis? Qui non amat saeculum. Qui desiderio saeculi plenus est, non est quo intret quod illi praedicaverunt. Funde quod portas, et capax sideras divitias; non potes implere ex eis desi
Abbreviated transcription (Latin):
sem. Hoc autem audiens hõ. si asiñ
et bouem. ut peccora et ium̃ta. quȩ
uidet cogitau̾it: nescio quid intus
tanꝗͣ in inuolucro positũ. forinsecus
ꝑtͣctauit: quid ibi sit nescit. Asmꝰ
Clausũ ẽ qͦd tangis. Excute inuolu¬
crũ. ꝓpħa nescio qͥd istis uelaminib
nominũ texit. Nescio quẽ asinũ: nes¬
cio quẽ bouẽ. significat. Nam asinꝰ in
figura ppłi dei nim̃tũ dei ẽ: portans
sessorẽ dnm. ne erret inuia. Et bos
illȩ: de qͦ dic̃ apłs. Boui triturant
osñ infrenabis. Nunqͥd de bob ꝑtineo
ad dm̃. dixit: S ꝓpt̾ nos scͥptura dicꝰ.
Omĩs homo qui p̾dicat u̾bum dei: mo¬
net: obiurgat: terret. Triturat areã:
et bouisimplet offitiũ. Ueniebat bos
de gente iudeoꝵ. Inde enim p̾dicato¬
resapłi. Uemebat et asinꝰ de gente p̾¬
putii: id÷ agentib. Uenit enĩ ut por¬
taret dñm. Et iõ in asino sedit dñs.

Expanded text:
sem. Hoc autem audiens homo, si asinum sem. Hoc autem audiens homo, si asinum et bovem, et pecora et jumenta quae videt, cogitaverit; nescio quid intus tanquam in involucro positum forinsecus pertractabit; quid ibi sit nescit. Asinuclausum est quod tangis, excute involucrum: Propheta nescio quid illis velaminibus nominum texit; et nescio quem asinum, nescio quem hovem significat. Nam asinus in figura populi Dei, jumentum Dei est, portans sessorem Dominum ne erret in via: et bos ille de quo dicit Apostolus, «Bovi trituranti os non infrenabis. Numquid de bobus pertinet ad Deum,» dixit? «Sed propter nos Scriptura dicit» . Omnis ergo qui praedicat verbum Dei, monet, objurgat, terret; triturat aream, et bovis implet officium. Veniebat bos de gente Judaeorum; inde enim praedicatores Apostoli: veniebat et asinus de gente praeputii, id est a Gentibus. Venit enim ut portaret Dominum: et ideo in asino sedit Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
illud unde exiliit. quod in heserat
excussum dicit᷑: et puluis excussus est
et apłi excussi s̃. Quare gͦ ñdicantur
filii excussorum. filii apłorum: Sed ÷
Ideo enim forte obscurius positũ ẽ. ut
multos in tellectus gn̾et: et ditiꝰ discãt
homines quia clausum in uen̾unt qͥd
multis modis aꝑiret᷑: quasi uno mͦ aꝑ¬
tum inuenirent. Dicimꝰ excuti etiã
aliquid: ut exeat inde qͦd forte abscõ¬
ditum ẽ. Alit̾ enĩ dicimꝰ excuti uestẽ
ut excutiant inde pulu̾em: et aliter
dicimꝰ excuti saccũ. ut illud qͦd intꝰ
latebat exeat. Ergo intelligo frẽs.
qͣntum possum. filios excussoꝵ. for¬
tasse ipsos apłos dictos: filios ꝓpħar̃.
ꝓpħȩ enim clausa sacram̃ta et oꝑ¬
ta continebant: & excussi s̃ ut inde
possessorẽ suũ. & asinꝰ p̃sepe dñi sui:
isrł autẽ me ñ cognou̾. Hoc mͥ int̾im
adp̾sens occurrit: quod de ꝓpħa di¬
c̾em. Si aliud occurrisset: hoc dixis¬

Expanded text:
illud unde exsiliit quod inhaeserat, illud unde exsiliit quod inhaeserat, excussum dicitur; et pulvis excussus est, et Apostoli excussi sunt. Quare ergo non dicantur «filii excussorum» filii Apostolorum? 11re non debemus. Ideo enim forte obscurius positum est, ut multos intellectus generet, et ditiores discedant homines, quia clausum invenerunt quod multis modis aperiretur, quam si uno modo apertum invenirent. Dicimus excuti etiam aliquid, ut exeat inde quod forte absconditum est. Aliter enim dicimus excuti vestem, ut excutiant inde pulverem; et aliter dicimus excuti saccum, ut illud quod intus latebat, exeat. Ergo intelligo, fratres, quantum possum, filios excussorum fortasse ipsos Apostolos dictos, filios Prophetarum. Prophetae enim clausa sacramenta et operta continebant: excussi sunt, ut inde possessorem suum, et asinus praesepe domini sui; Israel autem me non cognovit» . Hoc mihi interim ad praesens occurrit, quod de propheta dicerem: si aliud occurrisset, hoc dixis
Abbreviated transcription (Latin):
tit. aut se excutit. aut aliquid aliud.
Si aliqͥd aliud excutiat: excutiens est
excussus ñ ẽ. Si autẽ se excunat: et ex¬
cutiens ẽ. et excussus. Intendite hoc.
Planiꝰ dicã: si potuero. Si aliud excuti¬
at: excutiens ẽ ñ excussus. Si ab alio ex¬
cutiat᷑: excussus ẽ ñ excutiens. Si autẽ
excutiat seipm: excutiens ẽ. quia ex¬
cutit se. et excussus. qͥa excutitur a
se. Querit᷑ gͦ qͦs excusserint apłi. Uti¬
q seipsos. Apedib enim suis puluerẽ
excusser̃. S ait aliqͥs. Non se excusser̃:
s pulu̾em. Hoc plane calumniose đr.
Duob enim modis dr̃ aliqͥd excuti: siue. reiͣ¬
illd̾ qd inde excutit᷑ siue illd̾ ud̾ excutit᷑. Nã excussꝰ
est puluis dicimus: & excussa est uestis. Te-¬
nent aliqͥ et excutiunt uestẽ: et exit
inde puluis qui in hȩserat. Quid diciᷤᷤ
de pulu̾e : Ercussus ẽ puluis. Quid
dicis de ueste: Excussa ẽ uestis. Si
gͦ et qͦd inde excutiendo exiliit. et

Expanded text:
tit, aut se excutit, aut aliquid aliud: tit, aut se excutit, aut aliquid aliud: si aliquid aliud excutiat, excutiens est, excussus non est; si autem se excutiat, et excutiens est et excussus. Intendite; hoc planius dicam, si potuero. Si aliud excutiat, excutiens est, non excussus; si ab alio excutiatur, excussus est, non excutiens: si autem excutiat seipsum, excutiens est, quia excutit se; et excussus, quia excutitur a se. Quaeritur ergo quos excusserint Apostoli? Utique seipsos: a pedibus enim suis pulverem excusserunt. Sed ait aliquis: Non se excusserunt, sed pulverem. Hoc plane calumniose dicitur. Duobus enim modis dicimus aliquid excuti; sive illud quod inde excutitur, sive illud unde excutitur. Nam et, Excussus est pulvis, dicimus; et, excussa est vestis. Tenent aliqui et excutiunt vestem, et exsilit inde pulvis qui inhaeserat. Quid dicis de pulvere? Excussus est pulvis. Quid dicis de veste? Excussa est vestis. Si ergo et quod inde excutiendo exsiliit, et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filii excussorum. Qͦmͦ et illi excussi:
Quesitum ẽ enim de hoc u̾bo. &ẽ abhis
quiante nos ista tͣttauer̃: quare filii
excussoꝵ dictis. uel qͥ sint intelligen¬
di filii excussoꝵ: et qͥb̾dã uisumẽ. sic̃
Intendat paululum caritas ur̃a. Quȩ¬
situm ẽ. quare excussi dicti s̃ apłi. Dic¬
tum ẽ aquibꝰdam. iõ illos appellatos
excussos: qr p̾cepit eis dñs. Si exieritiꝰ
de ciuitate inqua non audiunt uos: excu-¬
tite pulu̾em de pedib ur̃is. S ait alius.
Non gͦ filii excussorum dici debuerunt:
sed filii excutientium. Excutientes it
illos fecit dñs quib dix̃. excutite pulue¬
rem de pedib ur̃is: ñ excussos. Subti¬
lit̾ quidẽ. qͣsi c̃tͣdic̾e uoluit p̾cedenti sen
U̾untam̃ nos qͣntũ adiuuat dñs. querẽ¬
tes qͦm recte dici potuerint &̃ excussi.
tusse. Qmͣuis enim ip̃i excut̾ent: seip¬
sos excutiebant. Hoc dico: quia qͥ excu¬

Expanded text:
autem filii excussorum, quomodo et illi excussi. autem filii excussorum, quomodo et illi excussi. Quaesitum est enim de hoc verbo etiam ab iis qui ante nos ista tractarunt, quare filii excussorum dicti sunt, vel qui sunt intelligendi filii excussorum; et quibusdam visum est, sicut olorum. 10. Intendat paululum Charitas vestra. Quaesitum est quare excussi Apostoli: dictum est a quibusdam, ideo illos appellatos excussos, quia praecepit eis Dominus, «Si exieritis de civitate in qua non audiunt vos, excutite pulverem de pedibus vestris» . Sed ait alius, Non ergo «filii excussorum» dici debuerunt, sed filii excutientium: excutientes enim illos fecit Dominus, quibus dixit, «Excutite pulverem de pedibus vestris;» non excussos. Subtiliter quidem quasi contradicere voluit praecedenti sentverumtamen nos, quantum adjuvat Dominus, quaerentes quomodo recte dici potuerint etiam excussi, tuisse. Quamvis enim ipsi excuterent, se ipsos excutiebant. Hoc dico: qui excu
Abbreviated transcription (Latin):
ditasista frẽs: Unde facta ẽ tam multa
hereditas. deqͣdici ht̃ infinem: ecce here¬
ditas dñi. filii. merces fructus uentris:
Excussi s̃ quidã de manu dñi tanqͣm sa¬
gntȩ: et ier̾ longe et totã t̾ram imple¬
uer̃: unde pullulant sc̃i. Nam ipsa est
hereditas: deqͣ dr̃. Postula a me et dabo
tͥ gentes hereditatẽ tuã: et possessionẽ
tuam t̾minos t̾rȩ. Et qͦmͦ ipsa possessio
ꝓtendit᷑ et crescit usq ad fines terrȩ: Ꝙ
ficut sagitȩ in manu potentis: sic filii
excussoꝵ. De arcu excutiunt᷑ sagntȩ.
Et qͣnto fortior excusserit: tanto longiꝰ
uadit saguta. Quid autẽ fortiꝰ excutien¬
te dño: De arcu suo: mittit apłos suos.
Npotuit ẽẽ residuum qͦ ñ ꝑueniret sa¬
gita: a tam forti excussa. ꝑuenit us¬
q usq ad fines terrȩ. Ideo ñ ultͣ: quia
nicħ ẽ ultͣ gn̾is humani. Nam tantas
uires illȩ ht: ut cẽ si ultͣ eẽt. qͦ ꝑtendet
sagnta: excut̾et illuc sagrtã. Sic saũ

Expanded text:
de facta est tam multa haereditas, de qua dici habet in fine, «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris?» Excussi sunt quidam de manu Domini, tanquam sagittae, et ierunt longe, et totam terram impleverunt, unde pullulant sancti. Nam ipsa est haereditas de qua dicitur: «Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possesio pertenditur et crescit usque ad fines terrae? Quia «sicut sagittae in manu potentis, sic filii excussorum.» De arcu excutiuntur sagittae, et quanto fortior excusserit, tanto longius vadit sagitta. Quid autem fortius excutiente Domino? De arcu suo mandat Apostolos suos: non potuit esse residuum, quo non perveniret sagitta a tam forti excussa; pervenit usque ad fines terrae. Ideo non ultra, quia nihil est ultra generis humani. Nam tantas vires ille habet, ut etiam si ultra esset quo pertenderet sagitta, excuteret illuc sagittam. Sic sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Illi autẽ qui uolunt hoĩes inseip. e¬
sos p̾sum̾e: nolunt eos intrare ꝑpor¬
tam. Non mir̃ si claudit᷑ cont᷑ illos
porta: & ociose pulsant ut aꝑiatur.
num sermonẽ ex nr̃a pollicitatione
adiuuante dño uob̃ reddendum. ex
ces fuĩmꝰ ꝓmissores: orate ꝓ nobis.

Expanded text:
tis. Illi autem qui volunt homines in seipsos praesumere, nolunt eos intrare per portam: non mirum si clauditur contra illos porta, et otiosi pulsant ut aperiatur. num sermonem, ex nostra pollicitatione, adjuvante Domino, vobis reddendum ex ces fuerimus promissores, orate pro nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
humilis fuit. ꝓpt̾ea illis dic̃ ipsa lux.
Non ẽ discipłs suꝑ magistrũ: nec ser¬
uus suꝑ dnm suum. Qui uolebant dis¬
cipłi eẽ suꝑ magistrum suũ. et serui
uolebant eẽ suꝑ dnm̃ suũ: ante lucẽ
uolebant surge. Inuanum ibant: qr
ñ pꝰ lucem ibant. Illis gͦ dicit iste psa¬
lmꝰ. Inuanũ est uob̾: ante lucẽ sur¬
ge̾. Tales erant filii rebedei: qͥ anteꝗͣ
humiliarent᷑. scđm passionẽ dñi : iã s
loca eligebant uͥ sedent. unꝰ addext̾ã.
alt̾ ad sinistrã. Ante lucẽ uolebant
surg̾e. Ideo inuanũ ibant. Reuocat

Expanded text:
humilis fuit. Propterea illis dicit ipsa lux: humilis fuit. Propterea illis dicit ipsa lux: «Non est discipulus super magistrum, nec servus super dominum suum» . Qui volebant discipuli esse super magistrum; et servi volebant esse super dominum suum, ante lucem volebant surgere; in vanum ibant, quia non post lucem ibant. Illis ergo dicit iste psalmus, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Tales erant filii Zebedaei, qui antequam humiliarentur secundum passionem Domini, jam sibi loca eligebant, ubi sederent, unus ad dexteram, alter ad sinistram: ante lucem volebant surgere; ideo in vanum ibant. Revo
Abbreviated transcription (Latin):
atus: ꝓpt̾ nos et exaltat᷑ ÷ adcustodi¬
endos nos: humiles simꝰ. Nemo sibi
arroget aliquid. Nemo ht̃ aliqͥd bo¬
ni: nͥ ab illo acceꝑit qui solus bonꝰ ẽ.
Qui autẽ sibi uoluerit arrogare sapi¬
entiã: stultus ẽ. Sit humił: uit in illiũ
ueniat sapĩa. et illuminet illũ. Si aũ
anteqͣ uemat in illum sapĩa. putat se
eẽ. sapientem: ante lucẽ surgit: inte
psalmo: Inuanum ẽ uob: ante lucẽ
surg̾e. Quid÷ inuanũ ẽ. uob̾ ante lu¬
cem surg̾e : Si furgatis anteꝗͣ surgat Qoll¬
lux: necesse ẽ ut inuanitate remanea¬
tis: quia in tenebris eritis. Surrexit
it. Sint gͦ hic humiles: si uolunt ibi
eẽ. excelsi. uͥ xͦ excelsus ẽ. Ait eniꝰ de
his qui illi ad heserint fide: inquib
credimꝰ. Pat̾ inquit qͦs mͥdedisti: uolo
ut uͥ ego sum. et ipsi sint mecũ. Magnu
donum: magna gr̃a: magna ꝓmissio:
frẽsmei. Et quis non uult ẽẽ cum xp̃o.

Expanded text:
atus est propter nos, et exaltatus est ad custodiatus est propter nos, et exaltatus est ad custodiendos nos, humiles simus. Nemo sibi arroget aliquid. Nemo habet aliquid boni, nisi ab illo acceperit, qui solus bonus est. Qui autem sibi voluerit arrogare sapientiam, stultus est. Sit humilis, ut veniat sapientia et illuminet illum. Si autem antequam veniat in illum sapientia, putat se esse sapientem; ante lucem surgit, et ampsalmo? «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Quid est, «In vanum est vobis ante lucem surgere?» Si surgatis antequam surgat lux, necesse est ut in vanitate remaneatis, quia in tenebris eritis. Surrexit it. Sint ergo hic humiles, si volunt ibi esse excelsi, ubi Christus excelsus est. Ait enim de iis qui illi adhaeserant fide, in quibus credimus: «Pater,» inquit, «quos mihi dedisti, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum» . Magnum donum, magna gratia, magna promissio, fratres mei! Et quis non vult esse cum Christ
Abbreviated transcription (Latin):
mus hic ut humilitate sub pediburi
urãs ipse custodiat: quia nos intͣntes
uos et exeuntes possumꝰ uide. Usq ad¬
eo autẽ ñ uidemꝰ quid cogitetis in cordi¬
busur̃is: ut neq quid agatis indomi-
Quomͦ homines. Qnͣtum possumꝰ:
qͣnͣtum accepimꝰ. Et quia nos sic̃ hoĩẽs
custodimꝰ. et ꝑfecte custodire ñ possu-¬
mꝰ iõ sine custode remanebitis : Ab
diendo: s uanꝰ ẽ labor nr̃ insi illȩ cu¬
stodiat. qui uidet cogitationes ur̃as.
Custodit ille cum uigilatis: custodit et
cum dormierits. Ille enim dormiuit
in cruce semel: et surrex̾. lam ñ dormit
Estote isrł: quia ñ dormit neq dormi¬
tabit quicustodit isrł. Fya frẽs. Siuo¬
lumus subumbra alar̃ dei custodiri:¬
custodimꝰ enĩ uos exoffitio dispẽsatiõis
s̃ custodiri uolumꝰ uobcũ : tanꝗͣ uobiᷤᷤ
pastores sumꝰ. s sub illo pastore uob̾cũ
oues sumꝰ: tanqͣm uob̃ ex hoc loco do¬
ctores sumꝰ. sed subillo uno magist᷑

Expanded text:
mus hic, ut humilitate sub pedibus vmus hic, ut humilitate sub pedibus vnovit mentes vestras ipse custodiat. Quia nos intrantes vos et exeuntes possumus videre; usque adeo autem non videmus quid cogitetis in cordibus vestris, ut neque quid agatis in domibus Quomodo homines; quantum possumus, quantum accepimus. Et quia nos sicut homines custodimus, et perfecte custodire non possumus, ideo sine custode remanebitis? Absidiendo, sed vanus est labor noster, nisi ille custodiat qui videt cogitationes vestras. Custodit ille cum vigilatis, custodit et cum dormieritis. Ille enim dormivit in cruce semel, et surrexit; jam non dormit. Estote Israel; quia non dormit, neque dormitabit, qui custodit Israel . Eia, fratres, si volumus sub umbra alarum Dei custodiriodimus enim vos ex officio dispensationis; sed custodiri volumus vobiscum. Tanquam vobis pastores sumus, sed sub illo Pastore vobiscum oves sumus. Tanquam vobis ex hoc loco doctores sumus; sed sub illo uno Magistro
Abbreviated transcription (Latin):
area in fine fuit uentilata: omĩs gͦ mi¬
m̾us fidelium scõꝵ ex hominib cõmu¬
tandoꝵ ut fiant eqͣles angłis dĩ. ad¬
iuncti etiam ipsi angłis qui mͦ ñ ꝑegri¬
nantur sed expectant nos qñ aꝑegͥna¬
tione redeamꝰ: om̃s fimul unã domũ
dei faciunt et unam ciuitatẽ. Ipsa ẽ
tes. qͦmͦ laborantes. ut edificet᷑: sic ht̃
et custodientes. Nam ad custo diã ꝑti¬
net: quod dic̃ apłs. Timeo ne sic̃ ser¬
pens seduxit euam astutia sua: sic ce
inxͦ. Custodiebat. custos erat: uigila¬
bat qͣntũ pot̾at suꝑ eos quib p̾erat.
Et ep̃i hoc faciunt. Nam idõ altior lo¬
cus positus ẽ ep̃is: ut ip̃i suꝑ intendant
et tanꝗͣ custodiant ppłm. Nam et gͣce
quod dr᷑. Nycconoc. hoc latine suꝑ¬
intentior int̾ptat᷑: quia suꝑ intendit:
quia desuꝑ uidet. Qmͦ enĩ unitori al¬
tior locꝰ ad custodiendam uineã: sic ⁊
epĩs altior locꝰ factus ẽ. Et de isto alto
loco ꝑiculosa reddit᷑ rõ: nͥ eo corde ste¬

Expanded text:
entilata : omnis ergo numerus fidelium sanctorum, ex hominibus commutandorum ut fiant aequales Angelis Dei, adjuncti etiam ipsi Angelis, qui modo non peregrinantur, sed exspectant nos quando a peregrinatione redeamus; omnes simul unam domum Dei faciunt, et unam civitatem. Ipsa est tes, laborantes ut aedificetur; sic habet et custodientes. Nam ad custodiam pertinet quod dicit Apostolus: «Timeo ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic e. Custodiebat, custos erat; vigilabat, quantum poterat, super eos quibus praeerat. Et episcopi hoc faciunt. Nam ideo altior locus positus est episcopis, ut ipsi superintendant, et tanquam custodiant populum. Nam et graece quod dicitur episcopus, hoc latine superintentor interpretatur; quia superintendit, quia desuper videt. Quomodo enim vinitori altior fit locus ad custodiendam vineam, sic et episcopis altior locus factus est. Et de isto alto loco periculosa redditur ratio, nisi eo corde ste
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce hereditas dñi. filii : merces fructꝰ
uentris. Huius fructus uentris que ẽ.¬
ip̃a merces: Resurg̾e amortuis. Quȩ eꝰ
ip̃a merces: Surg̾e pꝰea quã sedistis. Ac
ip̃a m̾̃ces: Letari pꝰea qͣm manducastis
panẽ doloris. Cuius uentris: Eccłiȩ. In
cuiꝰ uentre. quia eius typum rebecca
gestabat: duo illi gemini tanqͣ duopo¬
płi luctabant᷑. Una mat̾ inuisc̾ib suis
dissentientes frẽs ñdum natos contine¬
bat. Pulsabant mat̾na uisca : discordiiᷤᷤ
nnit̾ms. Gemebat illa: uim patiebatur:
s pariens disc̾nebat. qͦs geminos preg¬
nans ꝑtulerat. Sic et mͦ frẽs qͣm diu ge¬
mitus datꝰ ẽ. eccłiȩ qͣm dii parturit ec¬
cłia: ipsi s̃ intꝰ. et boni et mali. fructus
autẽ uentris iniacob erit: quia ipsum
dilexit mat̾. Iacobdilexi dic̃ dñs: esauaũ
odio habui. Ambo de uno ut̾o ꝓcessert᷑.
Unꝰ amarim̾uit: aliꝰ reꝓbari. Indilectis gͦ¬

Expanded text:
«Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris.» Hujus «fructus», non, hic ipsa merces? Resurgere a mortuis. Quae est ipsa merces? Surgere, posteaquam sedisti. Quae est ipsa merces? Laetari posteaquam manducasti panem doloris. Cujus ventris? Ecclesiae: in cujus ventre, quia ejus typum Rebecca gestabat, duo illi gemini tanquam duo populi luctabantur . Una mater in visceribus suis dissentientes fratres nondum natos continebat: pulsabant materna viscera discordiis internis; gemebat illa, vim patiebatur; sed pariens discernebat quos geminos praegnans pertulerat. Sic et modo, fratres, quamdiu gemitus datus est Ecclesiae, quamdiu parturit Ecclesia, ipsi sunt intus et boni et mali. Fructus autem ventris in Jacob erat, quia ipsum dilexit mater. «Jacob dilexi,» dicit Deus, «Esau autem odio habui» . Ambo de uno utero processerunt; unus amari meruit, alius reprobari. In dilectis
Abbreviated transcription (Latin):
xͥanꝰ: qñ illa lux tua ñ hic quesut
mundanã felicitatẽ : ante lucẽ uissur¬
gere. Necesse ẽ. ut intenebris ꝑseu̾es.
Mutare: sequere lucem tuam. Quando¬
surrex̃: surge. Sede pͥus: et sic surge. Cũ
dñi ÷ filii m̃ces fructus uentris. Qndo di¬
cit fructus uentris: parturiti s̃ filii isti
E st quedã mulier: inqͣ sp̃ualit̾ ostendi¬
tur qͦd dictum ẽ euȩ: ingemitu partu¬
ries. Parit enim ȩccłia filios: conux xͥ.
Et si parit: parturit. Incuiꝰ figurã. õẽ
eua mat̾ uiuoꝵ appellata ẽ. In mbris
parturientis erat illȩ: qui dicebat. filio¬
li m̃i qͦsit̾m parturio : donec xͦ formet᷑
inuobis. S ñ frustra part᷑iuit: nec fru¬
stra peꝑit. Erit sem̃ scm̃: in resurrecti¬
one mortuoꝵ. Abundabt̃ iusti: qui dif-¬
fusi s̃mͦ toto orbe terrar̃. Gemit illos cc¬
cłia: part᷑it illos ȩccłia. Inilla autẽ resur¬
rectione mortuoꝵ apparebit partꝰ eccłiȩ:
tͣnsiet dolor et gemitus. Et quid dicet᷑:

Expanded text:
quando illa lux tua non hic quaesivit mundanam felicitatem; ante lucem vis surgere; necesse est ut in tenebris perseveres. Mutare, sequere lucem tuam; qua resurrexit, surge: sede prius, et sic surge, «cumDomini, filii, merces fructus ventris.» Quando dicit, «fructus ventris;» parturiti sunt filii isti. Est quaedam mulier, in qua spiritualiter ostenditur quod dictum est Evae: «In gemitu parturies.» Parit enim Ecclesia filios conjux Christi; et si parit, parturit. In cujus figura etiam Eva «mater vivorum» appellata est . In membris parturientis erat ille qui dicebat: «Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis» . Sed non frustra parturivit, nec frustra peperit: erit semen sanctum in resurrectione mortuorum; abundabunt justi, qui diffusi sunt modo toto orbe terrarum. Gemit illos Ecclesia, parturit illos Ecclesia: in illa autem resurrectione mortuorum apparebit partus Ecclesiae, transiet dolor et gemitus. Et quid dicetur?
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ht̃ ianuam tanꝗͣ domꝰ: et ht̃ portã
tanꝗͣciuitas. Qui ẽ. gͦ ianua domꝰ: ipse:
porta ciuitatis. Ergo si xͦporta ciuitatis:
illȩ ñ erubescit qui in xͦ stat. et sic p̾di¬
cat. Qui autẽ contͣ. xp̃m p̾dicat: clau¬
ditur contͣ illum porta. Qui s̃ isti qͥctͣ
se s̃. sagute de manu potentis. et ꝑue¬
n̾unt usq infines terrȩ : et ipsa ẽ he¬
reditas dñi. deqͣ dictum ẽ. postula a
me. et dabo tͥ g̃s̃ ħeditatẽ tuã: et pos

Expanded text:
domus, et habet portam tanquam civitas. Qui est ergo janua domus, ipse est porta civitatis. Ergo si Christus porta civitatis, ille non erubescit qui in Christo stat, et sic praedicat. Qui autem contra Christum praedicat, clauditur contra illum porta. Qui sunt illi qui sae sunt sagittae de manu potentis, et pervenerunt usque in fines terrae; et ipsa est haereditas Domini, de qua dictum est, «Postula a m
Abbreviated transcription (Latin):
alloqͣm᷑. et ipsos potiꝰ nominemꝰ qui ñ
nobis irascuntur: quia ideo de illis ista
conscͥpta sunt : ut alii cau̾ent suꝑbiam.
inqͣip̃i correpti s̃. Quid gͦ uultis ante lu-¬
cẽ surg̾e : Inuanum ẽ uob̾. E xaltari uul¬
tis: anteqͣm humiliemini. Dñs ipse ur̃
qui ẽ. luxur̃a humiliatus ẽ: ut exalta¬
ret᷑. Audite paulum dicentẽ. Qui cũ ĩ
forma dei ẽẽt: ñ rapinã urbitratꝰ ẽ esse
ȩqualis deo. Quare illi ñ erat rapina: ce¬
genitꝰ ÷ S quid fec̃ ꝓpt̾ nos: Semet ip̃m
exinaniuit formã seru accipiens: insi-¬
militudinẽ hõiũ factꝰ. et habitu ĩ uentꝰ

Expanded text:
loquamur, et ipsos potius nominemus, qui non loquamur, et ipsos potius nominemus, qui non nobis irascuntur; quia ideo de illis ista conscripta sunt, ut alii caverent superbiam in qua ipsi correpti sunt. Quid ergo vultis «ante lucem surgere? In vanum est vobis.» Exaltari vultis, antequam humiliemini? Dominus ipse vester, qui est lux vestra, humiliatus est ut exaltaretur. Audite Paulum dicentem: «Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo.» Quare illi non erat rapina? genitus est. Sed quid fecit? Propter nos «semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudine hominum f
Abbreviated transcription (Latin):
Inuanum ẽ uob̃: ante lucẽ furg̾e. Et q̃n
surgimꝰ: Cũ fuimꝰ humiliati. Surgite
pꝰea qͣm sedistis. Surrectio exaltationẽ
significat: sessio. humilitatẽ significat.
Aliis locis intelligitur. sessio inhonore
iudicandi: aliis locis humilitatẽ osten¬
dit. Qmͦ in honore iudicandi sessio: Se
Hora uiͣ. dñs fatigatꝰ: sedit adputeũ.
fatigatio dñi. infirmitas dñi fuit: in¬
firmitas uirtutis: infirmitas sapĩe.
S ip̃a infirmitas. humilitas. Ergo si¬
se sedit ex infirmitate: sessio illa hu¬
militatẽ significat. Et ipsa sessio ipsus.
id: humilitas ipsiꝰ. ipsa nos fec̾ saluos:
quia qͦd infirmũ ÷ dei. fortius ẽ. qͣm ho¬
mines. Ideo dic̃ in quodã psalmo. Dñẽ
tu cognouisti sessione̾ meã. et refurre¬
ctionẽ meã : id÷ humilitatẽ meã̾ et exal¬
tationẽ meã. Quid gͦ uos ante lucẽ uul¬
tis exaltari. o filii rebedei: Sic enĩ uos¬

Expanded text:
«In vanum est vobis ante lucem surgere.» Et quando «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Et quando surgemus? Cum fuerimus humiliati: «Surgite» «posteaquam sedistis.» Surrectio exaltationem significat, sessio humilitatem significat. Aliis locis intelligitur sessio in honore judicandi, aliis locis humilitatem ostendit. Quomodo in honore judicandi sessio? «Se«Hora sexta Dominus fatigatus sedit ad puteum» . Fatigatio Domini, infirmitas Domini fuit, infirmitas virtutis, infirmitas sapientiae: sed ipsa infirmitas, humilitas. Ergo si sedit ex infirmitate, sessio illa humilitatem significat. Et ipsa sessio ipsius, id est humilitas ipsius, ipsa nos fecit salvos; quia, «Quod infirmum est Dei, fortius est quam homines.» . Ideo dicit in quodam psalmo: «Domine, tu cognovisti sessionem meam, et resurrectionem meam» ; id est humilitatetationem meam. Quid ergo vos ante lucem vultis exaltari, o filii Zebedaei? Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
diret: et dix̃ illis. Potestis bib̾e calicẽ
quẽ ego bibit᷑us sũ: E goueni humł
ẽẽ ÷ et uosante me uultis eẽ. exceli:
Quo ego eo: illuc sequimini. Nam si
huc uultis ire quo ego ñ eo: inuañ est
uob̾ ante lucẽ surg̾e. Et petrꝰ ante lu¬
cem surrex̾at: quando consiliũ dño
dare uolebat ut ñ pat̾etur ꝓnob̾. Di¬
x̾at enim illȩ de passione sua inqua
salui fut᷑i eramꝰ: de ipsa humilitate.
Humił enim passus ẽ. Cumgͦ de pas¬
sione sua futura dic̾e̾t: ex pauit pe-¬
trus qui illum paulo ante dix̾at fi¬
lium dĩ. Timuit ne moreret᷑: ⁊ ait illi.
Absit ate dne. ꝓpicius esto tͥ. Nfiec
illud. Ante lucem uolebat surgere:
et luci consilium dare. S qͥo fec. dñs.
fecit illum ut post lucẽ surgat. Redi pꝰ
me: sathana. Ideo enim sathanas: quia
ante uis surg̾e. Redi pꝰme: ut ego p̾cedã
tu sequaris: quo ego eo illuc eas: ñ qͦ tu
uis ire. illuc me uelis dute. Ergo illis qui
uolebant ante lucẽ surg̾e: dic̃ psalmus.

Expanded text:
licem quem ego bibiturus sum» . Ego veni humilis esse, et vos ante me vultis esse excelsi? Qua ego eo, illac sequimini, ait. Nam si hac vultis ire, qua ego non eo, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Et Petrus ante lucem surrexerat, quando consilium Domino dare volebat, ut non pateretur pro nobis. Dixerat enim ille de passione sua, in qua salvi futuri eramus, de ipsa humilitate; humilis enim passus est: cum ergo de passione sua futura diceret, expavit Petrus, qui illum paulo ante dixerat Filium Dei; timuit ne moreretur, et ait illi, «Absit a te, Domine; propitius esto tibi: non fiet istud.» Ante lucem volebat surgere, et luci consilium dare. Sed quid fecit Dominus? Fecit illum ut post lucem surgeret: «Redi post me, satanas» . Ideo enim satanas, quia ante lucem vis surgere. «Redi post me,» ut ego praecedam, tu sequaris: qua ego eo, illac eas; non qua tu vis ire, illac me velis ducere. 5. Ergo illis qui volebant ante lucem surgere dicit Psalmus,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius sumꝰ. S autẽ m̃bra eiꝰ sumꝰ: tc̃ su¬
mꝰ dilecti eiꝰ : tc̃ ad nosꝑtinet illa resur¬
rectio quȩ p̾cessit in dño: ut lux surre¬
x̾it ante nos. ñ pꝰ lucẽ: quia in uanũ ẽ.
nob ante lucẽ surg̾e: id ÷ altitudinẽ q̃¬
rere anteqͣm moriam᷑: cum xͦ lux nr̃a

Expanded text:
ipsius sumus. Si autem membra ejus sumus, tunc suipsius sumus. Si autem membra ejus sumus, tunc sumus dilecti ejus, tunc ad nos pertinet illa resurrectio quae praecessit in Domino, ut lux surrexerit ante nos, nos post lucem: quia in vanum est nobis ante lucem surgere, id est, altitudinem quaerere antequam moriamur; c
Abbreviated transcription (Latin):
tuã exaltationẽ pꝰ mortẽ sꝑa̾ in resur¬
rectione mortuoꝵ sꝑa: qr illȩ resurrex
et ascendit. S uͥ dormiuit: Incruce.
Quando dormiũ in cruce. sigñ gesta-¬
bat. ĩmo implebat qͦd significatũ ẽ in
adã: qr c̃ dormiret adã. costa illi detͣc¬
ta ÷ et eua facta ẽ. Sic et dñs cũ dor¬
miret incruce. latꝰ eiꝰ lancea ꝑcussũ ẽ:
et sacͣm̃ta ꝓflux̾unt unde facta est
ȩccłia. E ccł̃ia enim comux dñi fac̾ta
ẽ. de latere: qͦmͦ eua illa facta ẽ. de lat̾e
Sed qͦmͦ illa ñ ẽ facta nͥ de lat̾e dormien¬
tis: sic ista ñ ẽ facta nͥ de lat̾e morientis.
Si gͦ illȩ ñ surrex̃ nͥ mortuus: tu ȩxaltati¬
onemͣ sꝑas. nͥ pꝰ hanc uitã: S ut doceat
te iste psalmꝰ: quasi interro gares qͣndo
Cũ dormierint dilecti eiꝰ: tc̃ surgent dile¬
qͦmͦ dilecti eiꝰ. Omniũ : resurrectio mortu¬
oꝵ. Sed quid ait apłs: Om̃s quidẽ resur¬
gemꝰ: s ñ omĩs ĩmutabim᷑. Resurgent

Expanded text:
ionem post mortem spera, in resurrectione mortuorum spera, quia ille resurrexit et ascendit. Sed ubi dormivit? In cruce. Quando dormivit in cruce, signum gestabat, imo implebat quod significatum est in Adam: quia cum dormiret Adam, costa illi detracta est, et Eva facta est ; sic et Domino cum dormiret in cruce, latus ejus lancea percussum est , et Sacramenta profluxerunt, unde facta est Ecclesia. Ecclesia enim conjux Domini facta est de latere, quomodo Eva facta est de latere. Sed quomodo illa non est facta nisi de latere dormientis, sic ista non est facta nisi de latere morientis. Si ergo ille non resurrexit nisi mortuus, tu exaltationem speras nisi post hanc vitam? Sed ut doceat te iste psalmus, quasi interrogares, Quandocum dormierint dilecti ejus; tunc surgent dilectio mortuorum; sed quid ait Apostolus? «Omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur» . Resurgunt
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. lapis angularis: uenientẽ ppłm ex
circũcisione credentium: et uenien¬
credentiũ. fecit unam eccłiã de duo¬
b pͦpłis: et factus ẽ illis lapis angu¬
laris. Et iõ uerꝰ pacificꝰ. Quia gͦ illȩ
uerꝰ salomon. salomon autẽ ille fili
dauid de muliere bersabeȩ. rex in¬
inisrł. figuram gestabat huiꝰ paci¬
fici qñ templũ edificauit: iõ ne illũ
putes salomonẽ qui edificauit dom̃
deo: aliũ salomonẽ tͥ ostendens ista¬
scͥptura: sic cȩpit in psalmo.
rant multi in edificando. S si ñ illȩ
edificet: inuanũ laborauer ȩdificã¬
tes eam. Qui sunt isti qui laborant ȩdi¬
ficantes: Om̃s qui in eccłia p̾dicant u̾bũ
dei: ministri sacͣmentoꝵ dei. Om̃s curri

Expanded text:
nienti populo ex circumcisione credentium, et veniencredentium; fecit unam Ecclesiam de duobus populis, factus est illis lapis angularis , et ideo vere pacificus. Quia ergo ille verus Salomon; Salomon autem ille filius David de muliere Bethsabee , rex Israel, figuram gestabat hujus pacifici, quando templum aedificavit: ideo ne illum putes Salomonem qui aedificavit domum Deo, alium Salomonem tibi ostendens Scriptura sic coepit in Psalmo: rant multi in aedificando; sed si non ille aedificet, «in vanum laboraverunt aedificates eam.» Qui sunt qui laborant aedificantes? Omnes qui in Ecclesia praedicant verbum Dei, ministri Sacramentorum Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
rationis. Ascensiones enĩ fac̃ d̾s in corde.
S uͥ illas disponit: Ascensiones inqͥt in
corde eiꝰ disposuit. Quis: ds̃. Si ascensi¬
ones incorde: ideo cantant canticũ gͣdu¬
um. Humiliem᷑ in scło: ascendamꝰ. Qmͦ:
Corde: quia ip̃a ascensio cordis. a cõualle
plorationis surgit. Inconualle plorati
onis in qͥt. Qͦmͦ erectis̃ montes: sic sede¬
runt conualles. Conualles enĩ dicunt᷑:
loca dep̾ssa t̾rarum. Colles enĩ dicunt᷑
eminentiora loca: minꝰ tam̃ qͣm mõtes.
Multũ excelsa loca terrar᷑: montes diẽt᷑.
Par᷑ ẽ. Nonait. acolle surgite: nec ait.
a campo. s a conuallȩ: ut sit aliqͥd hu¬
miliꝰ qͣm campꝰ ÷. Si gͦ in conualle plora¬
tionis manducas panẽ doloris. et dicis :¬
facte sunt mͥ lacͥmȩ meȩ panis die ac no-¬
surgis. qm̃ sedisti. Et quasi dices. qͣndo

Expanded text:
rationis. Ascensiones enim facit Deus in corde. rationis. Ascensiones enim facit Deus in corde. Sed ubi illas disponit? «Ascensiones,» inquit, «in corde ejus disposuit.» Quis? Deus. Si ascensiones in corde, ideo cantant canticum graduum. Humiliemur in saeculo: ascendamus. Quomodo? Corde. Quia ipsa ascensio cordis, a convalle plorationis surgit. «In convalle,» ionis» . Quomodo erecti sunt montes, sic sederunt convalles: convalles enim dicuntur loca depressa terrarum: colles autem eminentiora loca, minus tamen quam montes; multum excelsa loca terrarum montes dicuntur. Parum est: non ait, A colle surgite; nec ait, a campo; sed, a convalle, ut sit aliquid humilius quam campus est. Si ergo in convalle plorationis manducas panem doloris, et dicis, «Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nosu