comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
c̃at᷑a insensibilib elem̃tis q̃ nat᷑a infra
ipsũ fuerũt ex p̃cepto c̾atoris sui subi¬
cit᷑ ex hac ipsa sui humiliatione c̃ãto¬
ri suo reconciliari m̃eat᷑. hõ nãq ita
factꝰ erat ut bonũ eius sol ille eẽt aqͦ
erat. Cec̾a om̃ia subipso facta s̃. ñuti
eis eẽt eiꝰ boñ: s ut exeis eẽt illius obse
cꝰ: bonũ. Om̃is gͦ qui bouus ÷ i ex bon
suo bonus ÷ inferior ⁊ ipso bono quo

Expanded text:
creatura insensibilibus elementis quae natura infra ipsum condita fuerunt ex praecepto Creatoris sui subjicitur, ex hac ipsa sua humiliatione Creatori suo reconciliari mereatur. Homo namque ita factus erat ut bonum ejus solus ille esset a quo erat; caetera omnia sub ipso facta sunt, non ut in eis esset ejus bonum, sed ut ex eis esset illius obseqcujus est bonum. Omnis ergo qui bonus est, et ex bono suo bonus est; inferior est ipso bono quo
Abbreviated transcription (Latin):
suã ꝑꝯcupiscentiã ad młtiplicia ħ ⁊tͣn¬
sitoria diuidi ꝑmisit. stabił ẽe ñ potuit.
qr sic̃ multa diligẽs in his ꝑaffectũ diuidr̃.
sic mutabilia seq̃ns uariat᷑. Quicqͥd enĩ inhis
reb ad requiẽ ⁊ cõsolationẽ appetit: ipsa eũ
mutabilitatis ꝯdicio. ad laborẽ ⁊ dolorẽ c̃ũtit.
Uñ fit u̾sic̃ ad ħ nec deficiat ire c̃pellitur.
sic abhis pꝰmodũ. ut requiescat exire cogat᷑.
inuentã uͥq declinãs afflictionẽ. ãbulat
hõ si sẽꝑ ambulau̾it deficit. Sedet gͦ ł
stat ne  deficiat. ⁊ tñ si sẽꝑ sed̾it. defic̃:
Exurimꝰ ⁊deficimꝰ. man-¬
ducamus ne deficiamꝰ. ⁊ tñ si sẽꝑ mã¬
qd̃ quesitũ ẽ ad cõsolationẽ Sic om̃ĩs mu¬
cabilitas

Expanded text:
cupiscentiam ad multiplicia haec et transitoria dividi permisit; stabilis esse non potuit, quia sicut multa diligens in his per affectum dividitur, sic mutabilia sequens variatur. Quidquid enim in his omnibus ad requiem et consolationem appetit, ipsa ei mutabilitatis conditio ad laborem et dolorem convertit. Unde fit ut sicut ad haec ne deficiat ire compellitur, sic ab his postmodum ut requiescat exire cogatur, inhomo, si semper ambulaverit deficit. Sedet ergo vel stat ne deficiat, et tamen si semper sederit, deficit. Esurimus et deficimus, manducamus ne deficiamus, et tamen si semper manquod quaesitum est ad consolationem. Sic omnis mutabilitas
Abbreviated transcription (Latin):
lia sacm̃ta ꝑꝑ humiliationẽ hõis dixi¬
mꝰ ĩstituta. ꝓpt̾ erudicionẽ qͦ ĩstituta
s̃ sac̾m̃ta. ut ꝑid qͥ foris insacͤm̃to ĩ sp̾e
uisibili c̾nit᷑ ad inuisibilẽ uirtutẽ q̃
ĩtꝰ ttre sacͤm̃ti ꝯstat agnoscendã mes̃
humana erudiat᷑. Hõ enĩ qui uisibilia
nouerat: inuisibilia ñ nou̾at. diut¬
na agnoscẽ nullatenus poss nͥ humanis
excitatꝰ. uccuro dũ ei bonum in¬
uisibile q̃ amiserat reddit᷑. foris ei eiꝰdẽ
significo ꝑ spes uisibiles adhibet᷑ ũforis
excitet᷑. uii tus reꝑet᷑. Ut in eo q̃ tc̃tat .⁊
uidet. agnoscat quale sit q ꝑcipit ⁊
ñ uidet. Dona enĩ gr̃e sp̃ualia qͣsi q̃dã an¬

Expanded text:
ter humiliationem hominis diximus instituta. Propter eruditionem quoque instituta sunt sacramenta, ut per id quod foris in sacramento in specie visibili cernitur, ad invisibilem virtutem quae intus in re sacramenti constat agnoscendam mens humana erudiatur. Homo enim qui visibilia noverat, invisibilia non noverat; divina agnoscere nullatenus posset nisi humaexcitatus. Et idcirco dum ei bonum invisibile quod amiserat redditur, foris ei ejusdem significatio per species visibiles adhibetur, ut foris excitetur; et intus reparetur, ut in eo quod tractat et videt, agnoscat quale sit quod percipit et non videt. Dona enim gratiae spiritualia quasi qua
Abbreviated transcription (Latin):
t̾renis ꝑse cũcupiscẽtiã subdidit. nũc
ꝓhumiliationẽ dm̃ reqͥrẽs ũ plenius
affectũ sue deuotioĩs insinuet. eisd se
enĩ ꝑniciosa fuit elatio suꝑiori nolle
militas ẽ absentẽ querete ⁊ ꝑseu̾ãti a¬
more usq ad inuentionẽ ab inquisitiõe
nĩ cessare. Ut sit ⁊ deuotio inhumilitate.
⁊ humilitas ĩ deuotioẽ. Nemo siqͥt: qͥ
nesciat hominẽ rõalẽ mutis ⁊ ĩsesibilib
elem̃tis ꝯditiõe suꝑiorẽ exist̾e̾. ⁊ tñ ꝯiscł¬

Expanded text:
terrenis per concupiscentiam subdidit; nunc per humilitatem Deum requirens ut plenius affectum suae devotionis insinuet eisdem senim perniciosa fuit elatio superiori nolle militas est absentem quaerere, et perseveranti amore usque ad inventionem ab inquisitione non cessare, ut sit devotio in humilitate, et humilitas in devotione. Nemo siquidem est qui nesciat hominem rationalem mutis et insensibilibus elementis conditione superiorem existere; et
Abbreviated transcription (Latin):
suilib̾tate singularit᷑ ꝑfectũ ÷ ac ꝓpria
potestate plemĩ. Om̃e autẽ qđ creatũ
est: ex parte ẽ. ⁊ ex parte potens ẽ ⁊i sa¬
piens. ⁊ libum ex parte: qͥa nec om̃is
effeetꝰ potestati creature subiert᷑. nec
om̃e occultũ sapientie manifestat᷑. nec
om̃is euentꝰ electionẽ sequit᷑. aut uolũ

Expanded text:
ibertate singulariter perfectum, ac propria potestate plenum. Omne autem quod creatum est ex parte est, et ex parte potens et sapiens et liberum ex parte; quia nec omnis effectus potestati creaturae subjicitur, nec omne occultum sapientiae manifestatur, nec omnis eventus electionem sequitur. aut vol
Abbreviated transcription (Latin):
pocẽtia fuerit ĩiusibiliñ eentiar. qͣ ue
sapientia. quolisq lib̾tas. ⁊ quantum
uł sngusare ac differẽs datũ sit. ual¬
de ineffabile ẽ. ⁊ asensu humano re¬
motũ. Sola enĩ diuina potestas. ⁊ sapt¬
entia duuua. nec t̾mino nec m̃fura
ꝯoludit᷑ ⁊ arlitͥi libertas et̃ui. atq ĩ

Expanded text:
potentia fuerit invisibilium essentiarum; quaeve sapientia, qualisque libertas, et quantum vel singulare ac differens datum sit; valde ineffabile est et a sensu humano remotum. Sola enim divina potestas et sapientia divina nec termino nec mensura concluditur; et arbitrii liberta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗuita erat. q ĩdissolubiles itł
inmnortales erãt. equale oĩb erat:
Qd̃ aũ nat᷑a potẽtes eiãt. q eẽntia sub¬
tiles erãt. q intelligẽtia sapiẽtes erãt
ilib̾catis uolũtate ꝓpti adutrũ libet
i habiles: non equale oĩb erat. ⁊ tñ
sufficient᷑ erat. Istas discretiones in¬
usibiles inuisibiliũ. utelligibiliũ natu¬
iar ioiꝰ ponderare potuit. iutiꝰ euiꝰq¬

Expanded text:
rant, quod indissolubiles vel immortales erant: aequales omnibus erant. Quod autem natura potentes erant, quod essentia subtiles erant, quod intelligentia sapientes erant, et libertate voluntatis prompti ad utrumlibet et habiles; non aequale omnibus erat, et tamen sufficienter erat. Istas discretiones invisibiles invisibilium et intelligibilium natura solus ponderare potuit et u
Abbreviated transcription (Latin):
uare autẽ factũ sit ut firmanĩ¬
tum aquas a se diuidẽt partĩq
sup̃ atq infra partim earũdem aquar̃
nat᷑a consist̾ec. non querat extͣ se qui hec
ꝓpt̾ se facta credit. Nam ẽ in illo qui in¬
t̾us fabricatus ẽ mundo quidlã huius
deorsum posita consistit sensuał nit᷑a
homuus. celũ autẽ sursum puritas intel¬
ligentie: & quasi quodã immortał uide
motu uggetata iõ. Quas uͦ istas tam dissi¬
miles inuno homine nat᷑as magna q̃dã
desiderioꝵ moles hinc inde fluctuanti¬
um. uncontͣria sepe motu alt̾no cen¬
dentiũ oberiat. qr ialiud ẽ. qͥ subtꝰ caro
ex infirmitate p̃ssa appecit. ⁊ aliud qͥ sp̃e
sursum ꝑ contemplatione u̾itatis eleuatꝰ
intendit. S fit aliquotiẽs ut contrii matꝰ
confusionẽ gignãt nͥ tõ media iterue¬
niens diuidit ab inuicẽ. & disc̃nat uo¬
luntates. iappetitus. desicłiaq diiudicat.
quid sit uidelicet qͥexcarne deorsũ tiit.
lud ⁊ inmortale bonum ambiẽs. Nũc cũ

Expanded text:
uare autem factum sit ut firmamentum aquas a se divideret, partimque supra atque infra, partim earumdem aquarum natura consisteret, non quaerat extra se, qui haec propter se facta credit. Nam est illo qui interius fabricatus est mundo, quiddam hujus deorsum posita consistit sensualis natura hominis; coelum autem sursum puritas intelligentiae, et quasi quodam immortalis vitae motu vegetata ratio. Duas vero istas tam dissimiles in uno homine naturas, magna quaedam desideriorum moles hinc inde fluctuantium, et in contraria saepe motu alterno tendentium oberrat; quia et aliud est quod subtus caro ex infirmitate pressa appetit, et aliud quod spiritus sursum per contemplationem veritatis elevatus intendit. Sed fit aliconfusionem gignant; nisi ratio media interveniens dividat ab invicem, et discernat voluntates et appetitus, desideriaque dijudicet. Quid sit videlicet quod ex carne deorsum trahitlud et immortale bonum ambiens. Nam, cum
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sis locis unũ ⁊ idẽ ipsum est.
oli autẽ putare qn̾ partes uides
insac̾mto altaris. quasi diuisũ sit ł seꝑa¬
tum ase. aut uelut ꝑm̃bra discerptũ corpꝰ
u̾ Ipse integer manet u inse nec diuidit᷑
nec partitur. S tͥ.ẜ solã spẽm exhibi opor¬
tet qadmisticã significationẽ ꝑtinuit. Mõ¬
strat gͥ tͥ fons foris spẽm inqua seniꝰ tuus
erudiat᷑. isuat intus corꝑis sui incorru¬
ptionẽ in qua unttas eiꝰ ñ diuilat᷑. uidet᷑
pars una. ⁊ quasi pars ẽe. uidet᷑. ⁊ totũ
ibi ẽ. oxpars alta ialetur: & quasi alta uulet᷑¬
ttotũ ibi. nec minꝰ ĩparte ꝙͣ intoto. necĩ
toto mauis quã inparte. Quotc̃q partes
fec̾is insinguł totũ ẽ. Nec mireris opꝰdiẽ ħ.
Si indiũsis locis pot̾ ẽẽ inius. qͣre ñ ⁊ ĩsin
s ñ iõ falsũ ẽ si mir̃ ẽ. Et uerũ ẽ qr mirũ ÷.¬

Expanded text:
diversis locis unum et idem ipsum est. Noli autem putare quando partes vides in sacramento altaris, quasi divisum sit vel separatum a se, aut velut per membra discerptum corpus Christi. Ipse integer manet in se, nec dividitur, nec partitur. Sed tibi secundum speciem exhiberi oportebat, quod ad mysticam significationem pertinuit. Monstrat ergo tibi foris speciem in qua sensus tuus erudiatur, et servat intus corporis sui incorruptionem, in qua unitas ejus non dividatur. Videtur pars una et quasi pars esse videtur, et totum ibi est, et pars altera videtur et quasi altera videtet totum ibi. Nec minus in parte, quam in toto, nec in toto majus quam in parte. Quotcunque partes feceris, in singulis totum est. Nec mireris, opus Dei est hoc. Si in diversis locis potest esse unus; quare etiam non in sed non ideo falsum es
Abbreviated transcription (Latin):
sicut uoluit. ⁊ si uoluiss alit̾ fac̃e po¬
tuiss Nam. ⁊ qñ uult alit̾ fac̃. ⁊ ẽ. ficut
ipse uult semꝑ. Quia autẽ sic ipse fec̃.
ut corpus unum ĩ loco uno ẽet. tu qd factũ:
uidisti. ⁊nescis aliud nͥ q̃ factũ ẽ quod
uidisti. Icc̾co miraris. qm̃ aliud uides ł
audis quã uidere ł audire ꝯsuesti. Ipse
ꝙͣ alit̃ fac̾e potuss si uoluiss Iecͥco ẽ
quid mirari ceꝑis. ⁊ dix̃it forte tͥ cogitatio
tua. qm̃ ħ ẽẽ possit. cogita facientẽ. ⁊ de¬
sinet ẽẽ mirabile qͥcqͥd illuo fuerit. Et
si forte mirabile ẽe ñ desierit. tn̾ in cre¬
dibile ñ erit. Sic factor om̃ipotẽs cogita¬
tur non erit inpossibile qͥd quid erit¬

Expanded text:
i voluisset, aliter facere potuisset. Nam et quando vult aliter facit, et est sicut ipse vult semper. Quia autem sic ipse fecit, ut corpus unum in loco uno esset, tu quod factum vidisti, et nescis aliud nisi quod factum est quod vidisti, idcirco miraris quando aliud vides vel audis, quam videre et audire consuevisti. Ipse quod aliter facere potuisset, si voluisset. Idcirco cum quid mirari coeperis, et dixerit forte tibi cogitatio tua quomodo hic esse possit, cogita facientem, et desinet esse mirabile, quidquid illud fuerit. Et si forte mirabile non esse desierit, tamen incredibile non erit. Si factorum omnipotens cogitatur non erit impossibile quidquid erit
Abbreviated transcription (Latin):
Rchidiaconꝰ imꝑat
subdiaconibꝰ ⁊ leuitis. ad quemo
ista ꝑtinẽt mist̾ia. Sollicitudo
parrochiarͬ ⁊ ordinatio. ⁊ iurgia
ad eius ꝑtinẽt curã. Preꝑandis dio¬
cesanis basilicis. ipse suggerit sacerdoti
ipse inquirit pariochias cũ iussioe
id̾ ep̃o refert colleccã pecuniã. de
ꝯmunione ipse accipit ⁊ ep̃o defert.
minist̾ia sub ep̾o quasi inparte cure
aduocatꝰ. in causis eccłiasticis exami¬
nandis dispensat:¬

Expanded text:
rchidiaconus imperat subdiaconis et levitis, ad quem ista pertinent ministeria. Sollicitudo parochiarum et ordinatio, et jurgia ad ejus pertinent curam. Pro reparandis dioecesanis basilicis ipse suggerit sacerdoti, ipse inquirit parochias cum jussione idem refert, collectam pecuniam de communione ipse accipit et episcopo defert, ministeria sub episcopo quasi in partem curae advocatus, in causis ecclesiasticis examinandis dispensat
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ gͥ iusticia uiolaret᷑ si uidex scłaris
in eccłiasticã ꝑͣ manum mittet. Scdm
causam si eccłastica negotia examinãdi
ad illã. ł̃ reis. ⁊ꝓsuis sceleribꝰ ꝯdempnã¬
dis mnordinate uolentiã inferͣe temꝑta¬
ret. Scdm tempꝰ si sacͥs. ⁊ solle̾ptuibus
diebꝰ reuerentiã non exhib̾et. qn̾ ihis par¬
cendũ ẽ quibꝰ ꝓculpis suis supplicia debetꝰ
his gͥmodis scłaris potestas iusticiã exar̾e
debec: legũ instituta sequẽs. ⁊ nichpt̃¬

Expanded text:
go justitia violaretur; si judex saecularis in ecclesiasticam personam manum mitteret. Secundum causam, si ecclesiastica negotia examinanda ad illa etiam reis et pro suis sceleribus condemnandis inordinate violentiam inferre tentaret. Secundum tempus si sacris et solemnibus diebus reverentiam non exhiberet, quando et his parcendum est quibus pro culpis suis supplicia debentur. His igitur modis secularis potestas justitiam exercere debet, legum instituta sequens, et nih
Abbreviated transcription (Latin):
Scđm ꝑͣ aliquid licet. ⁊ aliquid non licet.
quẽ admodũ scłari iudici inꝑͥm laicam si pec¬
cau̾it manũ mitt̾e licet. incłicũ ñ licet:
Scd̾m causã iusticia det̾minat᷑. ut uide¬
licet nagotia scłaria apotestate trena. sp̾u¬
alia uͦ ⁊ eccłiastica R asp̾ali potestate exa¬
minent᷑. Scd̾m modũ siue m̃suram
iusticia dec̾minat᷑ cũ uidelicet quelibet eusia
congrua ⁊ sibi conueniẽti pena mutat᷑ ux

Expanded text:
m aliquid licet, et aliquid non licet, quemadmodum saeculari judici in personam laicam, si peccaverit, manum mittere licet, in clericum non licet. Secundum causam justitia determinatur, ut videlicet negotia saecularia a potestate terrena; spiritualia vero et ecclesiastica a spirituali potestate examinentur. Secundum modum sive mensuram justitia determinatur, cum videlicet quaelibet culpa congrua et sibi conven
Abbreviated transcription (Latin):
bescas anã homune: ne erubescas corã
itaq modũ ñ tͥ dr̾ ut pecc̃a tua hoĩ ñ
dicas. sut inhis cẽ q̃ corã hoĩe erubes¬
cenda s̃. de dĩ pietate ꝯfidas. opponis ad¬
huc lacͥmas illas petͥ qͣs legis confessio¬
nẽ ñ legis. lacͥme lauãt. delictũ qd̾ ore
pudor est ꝯfit̾i. Has gͥ lacͥmas opponis:
ñ qi ames ꝯpũctionẽ s ꝙ fugis ao⁊ fesli¬
Ionẽ
dicis gͦ ꝙ lacͥmas petͥ legis satisfacionẽ non
legis. Audistis q fleu̾it. s qͥd dĩit ñ au¬
disti. Idõ lacͥme lauãt delictũ: quod ore
pudor ẽ efiti. Quid gͦ: ħ tͥ dici putas.
ut qr petrꝰ lacͥmatꝰ legit᷑ confessꝰ ñ leg̾r
tu silac̾maris. ñ confic̾is. Nonne multo
melius est ut illud potiꝰ hͥ demonst᷑

Expanded text:
bescas coram homine, ne erubescas coram tur ut peccata tua homini non dicas, sed ut in his etiam quae coram homine erubescenda sunt, de Dei pietate confidas . Opponis adhuc lacrymas illas Petri quas legis , confessionem non legis lacrymae lavant delictum quod ore pudor est confiteri. Has ergo lacrymas opponis, non quia amas compunctionem, sed quia fugis confessionem. Dicis ergo quia lacrymas Petri legis, satisfactionem non legis. Audisti quia fleverit, sed quid dixerit non audisti. Ideo lacrymae lavant delictum, quod ore pudor est confiteri. Qui ergo: Hoc tibi dici putas ut quia Petrus lacrymatus legitur, confessus non legitur; tu si lacrymaris, non confitearis. Nonne multo melius est u
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa. Sic̃ aliud ẽ arbor ⁊ aliud fructꝰ
eius. sic alud ẽ penitentia. ⁊ aliud fiu¬
etꝰ euis. Fenitentia enĩ ẽ dolor pecc̾i.
bas ⁊ dãnas mala tua: penitentiã habes.
Qñ aũ satistatio̾e subseq̃nte ⁊ punis ⁊ cor¬
rigis mala tua: fruetꝰ habes penitentie.
Si displicet tibi qđ fecisti: penitentiã
agis. Si ꝑseq̃ris ⁊ punis qđ fecisti: frucꝰ
penitentie facis. Penitentia ẽ: facciuĩ¬
ꝓbatio. fruetꝰ penitentie delicti correp¬
sura pensanda ẽ. io fructꝰ penitentie
dignos fac̾e oportet. Si incorreptione
minor ẽ afflccio ꝗͣ inculpa delectatio
suit: ñ ẽ dignꝰ fructꝰ penitentie tue.
S dicis mͥ. Qmͦ seue possũ qn̾ condigna
sit penitentia m̃a. Quia scire ħ ñ potes:
iõ nece̾e habes sẽꝑ penit̾e. Satisfac̾e po¬
tes. nimis fac̾e ñ potes. Meliꝰ ẽ ut plus
facias ꝗͣ minꝰ. Iecuro sollicitꝰ esto. satage
da oꝑã studiũ ĩpende. ut culpa sit cũ
fine. deuotio sine fine. tñ ũ aliq̃n pe¬

Expanded text:
iud fructus ejus, sic aliud est poenitentia, et aliud fructus ejus. Poenitentia enim est dolor praeteriti, rgo improbas et damnas mala tua, poenitentiam habes. Quando autem satisfactione subsequente et punis et corrigis mala tua, fructus poenitentiae habes. Si displicet tibi quod fecisti, poenitentiam agis. Si persequeris et punis quod fecisti, fructus poenitentiae agis. Poenitentia est facti improbatio, fructus poenitentiae est delicti correcst pensanda, ideo fructus poenitentiae dignos facere oportet. Si in correctione minor est afflictio quam in culpa delectatio fuit, non est dignus fructus poenitentiae. Sed dicis mihi: Quomodo scire possum, quando condigna sit poenitentia mea? Quia scire hic non potes, ideo necesse habes semper poenitere. Satisfacere potes: nimis facere non potes. Melius est ut plus facias quam minus. Idcirco sollicitus esto, satage, da operam, studium impende, ut culpa sit cum fine, devotio sine fine. Tamen ut aliquando pe
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ fõns mulieris metͥcis facta ẽtͥ nes¬
cilt̃ti erubescẽ. Isti ñ ñ ꝗ sine aliqͦ ꝯpũ¬
ctionis motu. sine aliqͦ timoris łamoris
aĩ tacta ꝓsola consuetudine explenda
addicenda pecc̃a sua se ingerũt esti
bito pecc̃oꝵ suoꝵ absolui. Quibꝰ recce

Expanded text:
r: Frons mulieris meretricis facta est tibi, nescivisti erubescere . Isti nonnunquam sine aliquo compunctionis motu, sine aliquo timoris vel amoris Dei attractu, pro sola consuetudine explenda ad dicenda peccata sua se ingerunt, exisbito peccatorum suorum absolvi, quibus recte
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ oporteat. ⁊ si calia fuerĩt pecc̾a tua
ut ea te homini manifestare sine eru¬
bescentia ñ posse ꝯtingat. In eo enĩ de qͦ
erubescitis. c̃ hoĩ dicis erubesc̾e te ñ
oportet.c̃ dõ dicis qr ñ ĩppat dicenti. s
ꝯdonat ꝯfitenti. Dic gͦ hõi ut salubrit᷑
ꝯfundaris ad tempꝰ corã eo ũ ista ꝯfu¬
sio głam tͥ pꝰmodũ adducat ⁊i fidutiã
p̃stet. ne ĩꝑꝑiũ timeas. c̾manifestari

Expanded text:
re, etsi, talia fuerint peccata tua ut ea te homini manifestare sine erubescentia non posse contingat. In eo enim de quo erubescis cum homini dicis, erubescere te Deo non oportet cum Deo dicis; quia non improperat dicenti, sed condonat confitenti. Dic ergo homini ut salubriter confundaris ad tempus coram eo, ut ista confusio gloriam tibi postmodum adducat, et fiduciam praestet ne improperium timeas cum manife
Abbreviated transcription (Latin):
ut se ad ꝯfahulandũ hoĩ ꝓximũ ⁊ fa¬
lit̾ infirmitatẽ suã reuelaret. ⁊ supra
hominẽ dm̃ c̾dens de accepta ab illo re¬
missione peccatoꝵ suoꝵ ñ diffideret.
Dei̾ut dispensatiois gr̾a largiꝰ multi¬
plicaret᷑. ds̾ hõ homines qui puircho¬
mines erant participes fecit potesta¬
tis sue. ut officiũ ei ⁊ implerent peniten¬
tiũ ꝯfessionẽ suscipiendo. ⁊ potestatẽ
euis exercent: penitentib ⁊ ꝯfitentib

Expanded text:
ut se ad confabulandum homini proximum et faliter infirmitatem suam revelaret, et supra hominem Deum credens, de accepta ab illo remissione peccatorum suorum non diffideret. Deinde ut dispensationis gratia largius multiplicaretur. Deus homo homines qui puri homines erant participes fecit potestatis suae, ut officium ejus implerent poenitentium confessionem suscipiendo, et potestatem ejus exe
Abbreviated transcription (Latin):
sidera. Si taces pecc̾a tua: inuet̾ant᷑
si confit̾is: ꝯdonat᷑. S dicis. Ecce di¬
co pecẽm meũ. s dõ ñ hoĩ. Scͥpturam
seqͦr. Illa mͥ dicit ut dõ ꝯfitear pec¬
catũ meũ. ñ me ad hominẽ mittit.
inqͦ salus ñ est. s illuc t̾hit ꝯfessio¬
nẽ un ꝓmittit remissionẽ: dixi confice¬
r. ĩ.p.m. Audi quid facit. Nonne: Qd si¬
ille hõ fuit qui dic̃. fili remittuntur

Expanded text:
sidera si taces peccata tua, inveterantur; si confiteris, condonantur. Si dicis: Ecce dico peccatum meum, sed Deo, non homini, Scripturam sequor. Illa mihi dicit: Ut Deo confitear peccatum meum, non me ad hominem mittit in quo salus non est, sed illuc trahit confessionem, unde promittit remissionem. Dixi: Confite homo? Audi quid facit. Nonne ille homo fuit, qui dixit: Fili, remittuntur
Abbreviated transcription (Latin):
sũt sͦ x hõ discipłis suis uicẽ eiꝰ agenti¬
b int̾ia : potestatẽ dedit dimittendpec¬
di. sic̃ disciplis potestatẽ dedit ꝯficen¬
tiũ pecc̃a dimittendi: Audi qͣre uo
er corta ł coacta uid̾et᷑ ꝯfessio tua. Iecͥco
quod ad se ꝑtinit. officiũ suĩ discipu¬
lis sus ꝑagendũ iniunx̃. ut medicoꝵ
Medieis autẽ dix̾ ut curarẽt. s infirmis
ñ dix̃ ut admedicos curandi uenirẽt.
Hquasi c̃tũ ẽẽ uoluit qͣ egͥ libent᷑ salu¬
tẽ quererẽt. ⁊ se curandos offerrent.
si medicos inuenirẽt. ꝓpt̾ea solos me¬
dicoł monuit. Infirmũ enĩ ipse morbꝰ
negligentes incuratioẽ sua egrotos ĩ¬
uenerũt. eos ad salutẽ qͣrendã. ⁊ ãmoni¬
tioẽ sua exertauerũt. ⁊ p̃cepto abstraxe¬

Expanded text:
stus homo discipulis suis, vicem ejus agentibus in terra, potestatem dedit dimittendi pecdi, sicut discipulis potestatem dedit confitentium peccata dimittendi? Audi quare: vextorta vel coacta videretur confessio tua. Idcirco quod ad se pertinuit officium suum discipulis suis peragendum injunxit, ut medicorum Medicis ergo dixit ut curarent, sed infirmis non dixit ut ad medicos curandi venirent. Hoc quasi certum esse voluit, quod aegri libenter salutem quaererent, et se curandos offerrent, si medicos invenirent. Propterea solos medicos admonuit; infirmum enim ipse morbus negligentes in curatione sua aegrotos invenerunt, eos ad salutem quaerendam, et admonitione sua excitaverunt, et praecepto a
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ ꝯfitendi ñ habetis. qͣre tacere
uultis. eũ auctoritatẽ tacendi non¬
ñ habeatis: cam̃ qr auctoritatẽ qͣritiꝰ.
accipite auctoritatẽ. Antiqͣ lex pecc̃a
ꝯfit̾i iuibet. ⁊ hoĩes mittit ad sac̾dotes.¬

Expanded text:
ritatem confitendi non habetis, quare tacere vultis, cum auctoritatem tacendi non habetis. Tamen quia auctoritatem quaeritis, accipite auctoritatem. Antiqua lex peccata confiteri jubet, et homines ad Sacerdotes
Abbreviated transcription (Latin):
tiã gr̃e auos liquores mutos hc̃. oleũ
scat ⁊balsamũ. Oleũ ꝯsctentie: balsa¬
mũ fame: Oleũ qͦ intus ꝯscientia ꝑun¬
gitur. balsamũ cꝰodore foris ꝓrimi res¬
ꝑgunt᷑. oleũ intꝰ ad pacẽ c̃dõ: basamũ
q dr̃ oleũ untioĩs. qͦ cathecumini ⁊ ne¬
ophiti ungunt᷑ inpectore unt̃ scapulas
ad sacm̃tũ baptismi ꝑcipiendũ. c̾cuĩ ge¬
nus olei est. q dr̃ oleũ infirmoꝵ q̃ ad
presens sacͣmtũ ꝑtinet

Expanded text:
iquores mistos habet, oleum et balsamum; oleum conscientiae, balsamum famae: oleum quo intus conscientiae perungitur, balsamum cujus odore foris proximi resperguntur, oleum intus ad pacem cum Deo, balsamum quod dicitur oleum unctionis, quo catechumeni et neophyti unguntur in pectore et inter scapulas ad sacramentum baptismi percipiendum. Tertium genus olei est quod dicitur oleum infirmorum, quod ad praesens sacramentum pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
boniĩ ꝯseruandũ ꝓudentia ꝑtinuit. Ad
suꝑiꝰ aũ boñ optinẽdũ obedientia necessa¬
ria fuit. Puidentia exrõne obediẽtia ex
p̃ceptione. Puidentia ĩp̃cepto nature. Obe¬
dientia inp̃cepto discipline. Sic itaq pͥ¬
mꝰ hõ ĩstitutus est ut uite inferioris boñ¬

Expanded text:
onservandum providentia pertinuit; ad superius autem bonum obtinendum obedientia necessaria fuit. Providentia ex ratione, obedientia ex praeceptione; providentia in praecepto naturae, obedientia in praecepto disciplinae. Sic itaque primus homo institutus est, ut vitae inferioris bon
Abbreviated transcription (Latin):
ut ut᷑q uita iocũditatẽ suã hab̾et. alia
ad fom̃tũ alia ad gaudiũ. alia aduecessi¬
tatẽ alia ad felicitatẽ. alia ad usũ tꝑis. a¬
lia ad fructũ et̃nitatis. hoꝵ itaq bonoꝵ q̃
ad utͣnq tittã ꝑtinebat spui qui ipsicar¬
ni ĩ hõie psidebat cura inutncta ẽ. qͣtinꝰ¬

Expanded text:
ut utraque vita jucunditatem suam haberet. Alia ad fomentum, alia ad gaudium; alia ad necessitatem, alia ad felicitatem; alia ad usum temporis, alia ad fructum aeternitatis. Horum itaque bonorum quae ad utramque vitam pertinebant spiritui qui ipsi carni in homine praesidebat cura injuncta est, quaten
Abbreviated transcription (Latin):
sũt gn̾is significãt᷑. Eͣ matica ẽ scientia
loqͣndi recte sine uitio. dialectica dispu¬
tatioacuta uer̃ afalso distinguens. Re¬
chorica ẽ disciplina ad ꝑsuadendũ q̃q

Expanded text:
sunt generis, significantur. Grammatica est scientia loquendi sine vitio. Dialectica disputatio acuta, verum a falso distinguens. Rhetorica est disciplina, ad persuadendum quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
sita gn̾a eisd ꝓrsus ꝯstituant᷑ parcib
Dici g pot̾ has duas uoces equiuocas eẽ ad
parces dialectice. i rechorice. uł quod
fortassis melius est. Nicamꝰ inuentionẽ
iudiciũ pͥe partes ẽe diserciue: ⁊ sub
his uocibꝰ uni uocari. Ininferibꝰ mñ hꝰ¬

Expanded text:
antur partibus. Dici ergo potest has duas voces aequivocas esse ad partes dialecticae et rhetoricae, vel quod fortassis melius est dicamus inventionem et judicium proprie partes esse dissertivae et sub his vocibus univocari. In inferioribus
Abbreviated transcription (Latin):
ciplinai:. si c̃ c̃dico dialecticã eẽ scientiã
.i. artẽ uł disciplinã. ⁊ ꝓqualibet cogni¬
scientiã hr̃e eũ qui scit aliqͥd. u̾bi gr̾a.
en scio aialeticã: scientiã habeo: iuni
entiã hr̃e. S tñ aliud ẽ c̃ dico dialeci¬
ca ẽ scientia .i. ars ł disciplina. atq
aliuo c̃dico scire quod soctes ẽ sopheoni¬
ei fuliꝰ ẽ scientia. i cognitio. de om̃i scien¬
tia. que ẽ ars ł disciplina. uer᷑ ẽ dicere
ꝗͥ sit pars philosophie diuisiua. Ẽ tñ

Expanded text:
ciplinarum, sicut, cum dico dialecticam esse scientiam, id est artem vel disciplinam; et pro qualibet cognihabere eum qui scit aliquid. Verbi gratia: Si scio dialecticam, scientiam habeo, et entiam habere. Sed tamen aliud, est cum dico: dialectica scientia, id est ars vel disciplina; atque aliud cum dico: scire quod Socrates est Sophronici filius est scientia, id est cognitio. De omni scientia quae est ars vel disciplina, verum est dicere quod sit pars philosophiae divisiva; non
Abbreviated transcription (Latin):
.I. diseruitiũ t̃tegͣlit̃ ꝯstituĩt: necẽe ẽ
ut i cõpositione om̃iũ sp̾erũ eius sunł
inueniant᷑. Inuentio est. q̃ docet ĩue¬
nire argum̃ta ⁊ constituere argum̃to¬
nes. Scientia udicandi q̃ de utͦq u¬
neq sub mechanica. neq sub logiea.
de qua mag̃ uid̾et᷑ : tin̾i. Sublogica ñ ꝯti

Expanded text:
tituunt, necesse est ut in compositione omnium specierum ejus simul inveniatur. Inventio est quae docet invenire argumenta et constituere argumentationes. Scientia judicandi, quae de utroque juneque sub mechanica, neque sub logica de qua magis videretur contineri. Sub logica non
Abbreviated transcription (Latin):
cicã ñ eẽ. partẽ philosophie. s quasi q¬
dã appendentiũ.: ũstrum̃tũ ad philo¬
sophiã. De ro̾ne aũ disserendi boetius
m̃tũ ad philosophiã. sic̃ pes. manus.
lingua. ocłi. ⁊ cet̾a parces s̃ corꝑis ũ
strum̃ta. G ramatica simplicit̾ agit

Expanded text:
esse partem philosophiae, sed quasi quoddam appendicium et instrumentum ad philosophiam. De ratione autem disserendi Boetius mentum ad philosophiam, sicut pes manus, lingua, oculi, etc. partes sunt corporis et instrumenta, » Grammatica simpliciter agit
Abbreviated transcription (Latin):
re solebat. ñ quia intheat᷑ cĩ ludꝰ fie¬
rec. s quia celebrior locꝰ fuerat cet̾is.
fiebat aucẽ ludi. alii intheatris. alii
ingabuł. alii inginnasiis. aliiiam¬
phcireis. alii in arenis. alii inconiuuiis.
alii imphanis. Intheatro gesta recita
tabãt. inginasiis lucbant᷑. In amphi¬
circis cursu c̾cabãt. ł pedũ ł equoꝵ¬
łcurruii. In arenis pugilles exercebãt᷑.
In ꝯuiuiis rimis. imusicis instrum̃tis
legitimas ationes ꝯnumerabãt: qr tem¬
ꝑato motii naturat calor nutͥt᷑ incorꝑe

Expanded text:
re solebat, non quia in theatro tantum ludus fieret, sed quia celebrior locus fuerat caeteris. Fiebant autem ludi alii in theatris, alii in atriis, alii in gymnasiis, alii in amphicircis, alii in arenis, alii in conviviis, alii in fanis. In theatro gesta recitabtabant. In gymnasiis luctabantur. In amphicircis cursu certabant vel pedum, vel equocurruum. In arenis pugiles exercebantur. In conviviis, rhythmis et musicis instrumentis, legitimas actiones connumerabant, quod temperato motu naturalis calor nutritur in cor
Abbreviated transcription (Latin):
ĩteriectionẽ. uocẽ articulatã. litt̾am.
sillaba. pedes. accentꝰ. posituras. notas.
orcͥogͣphiã analogiã. echimologiã glo¬
sas differentias. harbarismũ. soloecis¬
mũ. uicia. mechaplama. soemata. tro¬
pos. ꝓsas. metrafabulas. istorias. Quoꝵ
icc̾co expositionẽ tͣnseo: qr co ꝓlixior cẽt.
quã ħꝰ scedule breuitas expectat. ⁊q¬

Expanded text:
interjectionem; in vocem articulatam, litteram, syllabam, pedes, accentus, posituras, notas, orthographiam, analogiam, etymologiam, glossas, differentias, barbarismum, soloecismum, vitia, metaplasmas, schemata, tropos, prosas, metra, fabulas, historias. Quorum idcirco expositionem transeo, quia prolixior esset quam hujus schedulae brevitas expetat,
Abbreviated transcription (Latin):
integͣles partes ht̃ inuentionẽ
iudicũ. diuisiuas uͦ. de monstrationẽ
ꝓbabilẽ. sophisticã. Demonsteio ẽ. inne¬
cessariis argum̃tis. ⁊ ꝑtinet ad philoso¬
phos. ꝓbabił ꝑtinet addialecticos. ⁊
rechores. Sophistica ad sophistas. ⁊ ca¬

Expanded text:
t, inventionem et judicium; divisivas vero, demonstrationem, probabilem, sophisticam. Demonstratio est in necessariis argumentis, et pertinet ad philosophos. Probabilis pertinet ad dialecticos et ad hos, sophistica ad sophistas: proba
Abbreviated transcription (Latin):
uͣ ł supͣ u̾ticẽ tuũ. ⁊dices uidõ te.
Qd uides:  Iã aliqͥd udes. s imaginẽ
solã. Uides illũ s imagine sua. ñdũ
infacie sua. Nũdũ cognoscis sicut
cognoscetis. ñdũ uides sic̃ uiłis. Uui¬
dis in re. uides ĩimagine. ille ad re
respicit quite uidet. tuau̾ auisus es
abillo. Conu̾t̾e ad illũ ⁊ pone faciẽ
ad faciẽ: ⁊ uideb̾ iã. ñ imaginẽ s rẽ
ipsa. pꝰ uidisti illũ. s hi tagine
sua. mͦ uides illũ ĩfacie sua. Nic̃
c̃ipsam rẽ uidẽ incipis. agnoseisꝙ
aliquid similitudinis fuit illiq̃
uisũ ẽ ĩ imagine. ad id q iudecur
m̃tũ ẽ. ad illud q uidebimꝰ faciead
faciẽ ĩ manifesta ꝯtẽplatioẽ. S qͥo:¬

Expanded text:
dices: Video te. Quid vides? Jam aliquid vides, sed imaginem solam. Vides illum, sed in imagine sua, nondum in facie sua. Nondum cognoscis sicut cognosceris; nondum vides, sicut videris. Videris in te, vides in imagine. Ille ad te respicit qui te videt; tu autem aversus es ab illo. Converte te ad illum, et pone faciem ad faciem; et videbis jam non imaginem, sed ipsam rem. Prius vidisti illum, sed in imagine sua: modo vides illum in facie sua. Tamen cum ipsam rem videre incipis, agnoscis quia aliquid similitudinis fuit illi quod visum est in imagine, ad id quod videtamentum est ad illud quod videbimus facie ad faciem in manifesta contemplatione. Sed quo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ pͥ usioẽ p̃sentis dĩ roborat᷑ sola ꝑsua¬
sione ꝓstt̾ꝰ erat. Ut aũ in ħ p̃lio inuietꝰ
stare possit. ⁊ bonũ suũ illesũ ⁊ c̾todi¬
re. dant᷑ ei ut dictũ est insac̾m̃tis ar¬
ma qͥbus se muniat. in oꝑib bonis:
tela quib hostẽ ꝓst̃nat. Ut .s. fidĩca¬
ritate ⁊ spe ad uincta int̾iꝰ parit̾ ro¬
boret᷑ ⁊ uiuat:

Expanded text:
oratus, sola persuasione prostratus erat. Ut autem in hoc praelio invictus stare possit, et bonum suum illaesum custodire, dantur ei ut dictum est in sacramentis arma, quibus se muniat; in operibus bonis tela quibus hostem prosternat, ut scilicet fidei charitate et spe adjuncta, interius pariter roboretur et vivat.
Abbreviated transcription (Latin):
admodũ cum eductꝰ de ergastulo fue¬
rit. ⁊ intͦductꝰ ingaudiũ dñi sui: ui¬
ũe habebit excõtẽplatione. S miradĩ
dispẽsatioẽ agit᷑ qͥ nũc int̾un malicia
hostis antiqui ad inpugnãdos ⁊ ꝑseq̃n¬
dos fideles relaxat᷑. qͣtinus uidelicet.

Expanded text:
atus cum eductus de hoc ergastulo fuerit et introductus in gaudium Domini sui, vivere habebit ex contemplatione. Sed mira Dei dispensatione agitur quod nunc interim malitia hostis antiqui ad impugnandos et persequendos fideles relaxatur, quatenus videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
Enigma ẽ. scͥpt᷑a sac᷑. Qr : ꝙr obscu¬
rã ht signficonẽ. Speculũ ÷ cor
cuũ : si tm̃ mũdũ fuerit. ⁊iextẽ¬
sũ ⁊clarificatt̃. Imago inspeculo
fides incorde tuo. Ipse enĩ fides
umago ẽ ⁊ sac̾m̃tũ. Cũtẽplatio
autẽ futura res ũtꝰ sacͣm̃ti. su
fidẽ ñ hñt : nicħ uident. Quisidẽ
hñt. iã aliqͥd iud̾e incipiũt. si

Expanded text:
 obscuram habet significationem. Speculum est cor tuum, si tamen mundum fuerit et extersum et clarificatum. Imago in speculo fides in corde tuo. Ipsa enim fides imago est, et sacramentum. Contemplatio autem futura, res et virtus sacramenti. Qui fidem non habent nihil vident; qui fidem habent jam aliquid videre incipiu
Abbreviated transcription (Latin):
q mutabile ẽ aliqn̾ nõfuisse neccesse est:
Quia q stare non potuit quid ẽp̃sens
fuit: indicat se aliqn̾ ñ fuisse. pͥusꝗͣ fuit
Sie responoẽt qͣ foris sũt hisquitꝰ uidęt᷑
ad u̾itatẽ conꝑbandã. ⁊ actorẽ suũ n atͣa¬

Expanded text:
quod mutabile est, aliquando non fuisse necesse est; quia quod stare non potuit cum praesens fuit, indicat se aliquando non fuisse priusquam fuit. Sic respondent qui foris sunt iis quae intus videntur ad veritatem comprobandam
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Scdm aũ qd adtuendã falsitatẽ
cestimoniũ u̾itatis irreu̾ent᷑ usurpat᷑
Qui uidit aliũ faisũ iuram̃tũ iurare no¬
lentẽ particeps peccati efficitur: si ꝯsẽ¬
cit. ⁊isine qͣntũ pot̾ salua u̾itate nema¬
lũ ꝑficiatur ꝯtͣ dicendo ⁊ ãmonẽdo ob¬

Expanded text:
itatem testimonium veritatis irreverenter usurpatur. Qui viderit alium falsum jurare volentem, particeps peccati efficitur si consentit: et si non quantum potest salva veritate ne malum perficiatur contradicendo et admonendo ob
Abbreviated transcription (Latin):
bonerat Et c̃ factũ est. ifactũ est
Quoluit. qui bonũ erat. ⁊ hocuo¬
luit. Eñ dicis. Omiꝰ habuit uolũ¬
tas eius. iminus adepta ẽ. ⁊ minꝰ
impleca uinꝑfecla temansit. qr
factũ ñ ẽ bonũ qđd uoluit id no¬
luit malũ factũ est. Non gͥ ꝯside¬
ras qr sic̃ malum ñ ht̃ q̃ factũ ẽ
q̃ noluit: tta nec bono earet q fa¬

Expanded text:
tum est, id factum est quod voluit; quoniam bonum erat, et hoc voluit. Tamen dicis: minus habuit voluntas ejus et minus adepta est et minus impleta, et imperfecta remansit; quia factum non est bonum quod voluit; et quod noluit malum factum est. Non ergo consideras quod sicut malum non habet quod factum est quod noluit; ita neque bono caret,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥe refert᷑t. uou̾e siquidẽ ÷ testificationem
ꝓmissionis spontanee dõ se obligare. aut
debitorẽ statuere: nã qui ꝓmutit: simpli¬
ꝓmissĩonẽ. uͭ in qͣntũ ẽ ꝓmissio: tenet᷑
inqͣntũ est testatio obligat᷑. uotũ autẽ
alud occultũ ẽ ad am̃. icorã dõ. aliud
manifestũ est ad Am̃ coram hoĩe. Occultũ
uotũ faͣctũ peccatũ est manifestũ autẽ
uotũ fractũ. peccatũ iscandatũ. In illo

Expanded text:
e refertur. Vovere siquidem est testificatione promissionis spontaneae Deo se obligare ac debitorem statuere. Nam qui promittit simplipromissionem. Ubi inquantum est promissio, tenetur, inquantum est contestatio, obligatur. Votorum autem aliud occultum est ad Deum et coram Deo, aliud manifestum ad Deum coram homine. Occultum votum fractum, peccatum est. Manifestum autem votum fractu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtaguĩiã olr̃ ibalaã pullulaũ. qͥ diuina¬
tiõnis p̃cio ꝓposito. ad maledicẽdũ ppłm dĩ
prex. De hunc hꝰ hesis duo legũt᷑ auctores.
pestilẽtes. emerssisse. alt̾ sub ꝓhica. alter
sub apłica doctͥna. Pmus gieri. magist᷑ ẽẽ
uendentiũ. dein simon auctor uidet᷑ ẽptoꝵ.
Hoꝵ au̾ ũ dictũ ẽ sectatores sic̃ ñ s̃ ierpore
diu̾si. ita nec ĩdãpnatioe discreti. De his

Expanded text:
tagium jam olim in Balaam pullulavit, qui divinationis pretio proposito ad maledicendum populum Dei perrexit . Dehinc hujus haeresis duo leguntur auctores pestilentes emersisse: alter sub prophetica, alter sub apostolica doctrina. Prius Giezi magister esse vendentium , deinde Simon auctor videtur emptorum . Horum autem, ut dictum est, sectatores, sicut non sunt in errore diversi, ita nec in damnatione dis
Abbreviated transcription (Latin):
alis uiqͥtatis ar̃ si ꝑseu̾et᷑ ignorat᷑ moꝗ p
fecto istudiũ ĩ meliora ꝓficiendi oran
do unstando uigilantiꝰ adhibet᷑. i facien¬
di demãmona uqͥtatis scõs amicos cura ñ
sꝑnit᷑. Uer̃ qr ista lib̾atio qͣsit siuie sius qͥbq¬

Expanded text:
alis iniquitatis, etiam si perseueret, ignoratur modus, profecto et studium in meliora proficiendi orando et instando uigilantius adhibetur et faciendi de mamona iniquitatis sanctos amicos cura non spernitur. uerum ista liberatio, quae fit siue suis q
Abbreviated transcription (Latin):
bone ut ad tantã beatitudinẽ adipiscen¬
dã eis ipsa sufficiat: nͥ eoꝵ m̾itis quos ami¬
cos fecert̃ miscdĩam ꝯseqͣnt᷑. Mirari aũ
soleo ñ ap̃ uirgiliũ reꝑiri istã sententiuã¬
uͥ ait. facite uob̾amicos demanimona
ũqͥtatis: ut ⁊ ipsi recipiãt uos ĩet̾na
cab̾nacła. Nã cũ eliseos cãpos poeta illa
descͥbet. ut putãt habitare aĩas beatoꝵ:
ñ solũ ibi posuit eos qͥpiohis meritisad
illas sedes ꝑuenire potuert᷑. s adiecit
atq ait. Quiq sui merores alios fec̾e me¬
rendo

Expanded text:
bonae, ut ad tantam beatitudinem adipiscendam eis ipsa sufficiat, nisi eorum meritis quos amicos fecerint misericordiam consequantur. mirari autem soleo etiam apud Vergilium reperiri istam dominicite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut ipsis recipiant vos in aeterna habitacula . Nam cum Elisios campos poeta ille describeret, ubi putant habitare animas beatorum, non solum ibi posuit eos qui propriis meritis ad illas sedes pervenire potuerunt, sed adjecit atque ait: Quique sui memores alios fecere merendo
Abbreviated transcription (Latin):
cessanã notionẽ psonis assignauit: ut asse
erat intͥnitate pat̃ ⁊ filiꝰ. isũpta s uocabula
erat. Et cauit prudẽtia eloquii sicͥ ne ple¬
na similitudo crecłet᷑ ĩter difparia: siui
deitate pat̃ pͥor aut siliꝰ pꝰcior credet. Sic
enĩ se ĩ hominib nat᷑a ht ut pat̃ eẽ ñ poss¬
qui non fuerit pͥor filio: neq filiꝰ qm patte
pͦsterior nõsit. llõ ꝑat̾ potẽtia assignata .⁊
sapiẽtia filio: nõ qr mag̃ erat. s qr muiꝰ eẽ ce¬
di pot̾at. Dixerat enĩ scͥpt᷑a sc̃a qr dõ pat̃ ẽ i

Expanded text:
cessariam notionem personis assignavit ut assereerat in Trinitate Pater et Filius; et sumpta sunt vocabula erat. Et cavit prudentia eloquii sacri ne plena similitudo crederetur inter disparia, si in deitate Pater prior aut Filius posterior diceretur. Sic enim se in hominibus nato fuerit prior; neque Filius qui Patre posterior non sit; ideo Patri potentia assignata est, et sapientia Filio; non quia magis erat, sed quia minus esse credi poterat. Dixerat enim Scriptura sancta quod Deus Pater est; et
Abbreviated transcription (Latin):
ista ex p̃cepto. Neq enĩ estimãdũ ẽ ila
pͥma nat᷑ał legis sacram̃ta siue decinus
uilł. siue sacͥficia siue oblatiõs. ita
hõi ex necessitate indicta: ut qͥ eanex
tũ deuotionis sue inueniret. Nusq̃en
legimꝰ qͥ ante legẽ scͥpiã ds̾ hoĩ dst¬

Expanded text:
a prima naturalis legis sacramenta, sive decimas videlicet, sive sacrificia, sive oblationes; ita homini ex necessitate indicta, ut qui ea noritum devotionis suae inveniret. Nusquam enim legimus quod ante legem scriptam, Deus homini d
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ uircutũ inse sc̃ificonis suscipiunt:
ut sint ex scĩfic̾one sc̾ificãntia. atq ħ¬
exsola exsua sibq celitꝰ indita scĩficõne ̃ferre
pͥmo loco sac̾m̃ta gr̃e ad esfxtũ salutis
sc̃ĩficat. mediantib istis ⁊̃ illa pͥoristẽ¬
poris sacram̃ta sc̃ificabat. ut ead cecas.
ĩ his qui recta fide signa fut᷑o᷑ꝵ inillic
uen̾ati sũt. ⁊ his qui effectũ salutis n

Expanded text:
onem virtutem in se sanctificationis suscipiunt, ut sint ex sanctificatione sanctificantia, atque haec ex sua sibique coelitus indita sanctificatione primo loco sacramenta gratiae ad effectum salutis anctificat, mediantibus istis etiam illa prioris temporis sacramenta sanctificabat, ut eadem salus esset, et his qui recta fide signa futurorum in illis venerati sunt, et his qui effectum salutis in
Abbreviated transcription (Latin):
Et̃ pͥmũ ꝑse: deude ꝑ ei que erint extͣse facta
sołm se. Una pietas. una deuotio. una cult̾a
inse: ne scisma mentiuĩ fieret in plura pͥnci¬
pia. iñ eẽt ẽta salus. Et melius ẽẽ ⁊ cõsoñ magis
u̾itati. ⁊ consentaneũ natiue. pͥncipiũ unuo.
ifinẽ unũ. inque̾ habe posset᷑ ꝯũsionẽ: que
ab illo exisf̾ent om̃ia. alioquiu dissipitionẽ
eẽ uniu̾sitatis: sine capite ⁊ sine pͥntipio
mnodĩtore ẽẽ. Et elimauit illi nat᷑a foris. ⁊ cõ¬
cestata est ad eudẽ u̾itate: ⁊dix̃ opꝰ unũ. ⁊ acto¬
re̾ unũ. ⁊ con cordiã unã. consiliũ unũ. i unã
administrationẽ. ꝓuidẽtia unã. Et minifestꝰ.¬

Expanded text:
et primum per se deinde per ea quae erant extra se facta secundum se. Una pietas, una devotio, una culturain se, ne schisma mentium fieret in plura principia: et non esset certa salus. Et melius esse et consonum magis veritati et consentaneum naturae principium unum et finem unum in quem habere possent conversionem quae ab illo existerent omnia. Alioqui dissipationem esse universitatis sine capite et principio et moderatore. Et clamavit illi natura foris, et contestata est ad eamdem veritatem; et dixit opus unum et auctorem unum; et concordia una consilium unum, et una administratio providentiam unam. Et manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
Unũ tͥ sine alt̾o ñsuffic̃. Utr̃q cognosce
Utrũq ꝯfic̾ẽ Sicreatorẽ credis. agnoscis
ꝙͣ factus es Si redẽptorẽ ꝯfit̾is agnoscis
qͣrepatꝰ es. Unus est creator ⁊ redemptor.
Insuo te fecit ĩtuo te refec̃ & utrꝙͣ unꝰ
fecit Supse te feciss ⁊ alt̾ te refeciss: de¬
b̾es illi qͥ factus es. ⁊ deb̾es alti qͥ refectꝰ
es. ⁊ẽet diuisa intentio tua. ⁊ dilectio tua.¬
⁊ obedientia tua. ⁊ ñ eẽs uniꝰ cotꝰ. ⁊de
auit te. dedit tͥ eẽ. Qui redemit te: de¬
alt̃ qͥdã redẽptor ꝙͣ ipse cieator. uoluit
ipse creator ẽẽ redẽptor. ⁊ sustinuit tuã
ꝓmissionẽ. ut em̃et tuã dilectionem
Missus est nat᷑ał filiꝰ ꝓ ad optãdis. q si¬
ne ipso alieni intͦducendi ñ fuerãt in hẽ¬
ditatẽ. Uenit sapientia ut hostis ñ po¬
testate s io̾ne iunc̾et᷑. & in his oĩb fides
tua inuno ꝯstat. ⁊ ad unũ ⁊una. ꝙr¬
⁊ redẽptor. c̾ator ad nat᷑am. saluator ad

Expanded text:
Unum tibi sine altero non sufficit. Utrumque agnosce, utrumque confitere. Si Creatorem credis agnoscisque quod factus es; si redemptorem confiteris, agnoscis quod reparatus es. Unus est creator et redemptor. In suo te fecit, in tuo te refecit; et utrumque unus fecit. Si ipse te fecisset, et alter te refecisset; deberes illi quod factus es, et deberes alteri quod refectus es. Et sic esset divisa intentio tua et dilectio et obedientia tua; et non esses unius totus. Et de emit te, dealter quidam redemptor, quam ipse creator, voluit ipse creator esse redemptor, et sustinuit tuam passionem ut emeret tuam dilectionem. Missus est naturalis filius pro adoptandis, quia sine ipso alieni introducendi non fuerant in haereditatem. Venit sapientia, ut hostis non potestate, sed ratione vinceretor; et in his omnibus fides tua in uno constat, et ad unum et una,  redemptor. Creator ad naturam, salvator ad
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑ eido exorcitar᷑. qui suꝑ ca¬
dos. ut eos de corꝑibꝰ obsessis eiciant
cio non discordet ⁊ malignũ quẽ
ꝑ acceptũ officuĩ expellit de corꝑe
alieno: ꝑmundã uitã expellat decor¬
ie suo. hii cũ ordinãt᷑ accipiũt de
manu ep̃i librũ exorcisioꝵ. ⁊ dr̾ eie.¬
accipite ⁊ memorie cõm̃date.: ⁊ habe¬
tote potestatẽ imponendi manꝰ suꝑ e
neguminos siue catecuminos. Exorci¬
ste iordine ⁊ minist̾io eccłie constituti
sut.ẜ officia. que intẽplo salomonis erãt
disposita. q̃q posterrꝰ ⁊ ab esdmn disꝑti¬
ta. Legr enĩ sub esclra fuisse auctores
cẽpli filii seruoꝵ salomonis. qui accum
tẽpli tocus sub eura hrent aut sacͥs
oblationib deseruuirẽt. & cũ fuisset̃
exordine ⁊ minist̾io tẽpli. longe tñ fuerũt
ab officio altaris dĩ. Neq enimpsalmistis.i.
cantoriu. nec hostiariis. nec sacroꝵs s̾uisat¬
tinge licebat ad munera altaris: nisi tm̃ le

Expanded text:
 exorcistarum, qui super cados, ut eos de corporibus obsessis ejiciant. cio non discordet, et malignum quem per acceptum officium expellit de corpore alieno, per munditiam vitae expellat de corde suo. Hi cum ordinantur accipiunt de manu episcopi librum exorcismorum, et diAccipite et memoriae commendate, et habetote potestatem imponendi manus super energumenos, sive catechumenos. Exorcistae in ordine et ministerio Ecclesiae constituti sunt secundum officia quae in templo Salomonis erant disposita. Quae posterius sunt ab Esdra dispertita. Leguntur enim sub Esdra fuisse actores templi filii servorum Salomonis, qui actum templi totius sub cura sua haberent; aut sacris oblationibus deservirent. Et cum fuissent ex ordine in ministerio templi, longe tamen fuerunt ab officio altaris Dei. Neque enim psalmistis, id est cantoribus, nec ostiariis, nec sacrarum servis attingere licebat ad munera altaris, nisi tantumm
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ hos duos conplectit᷑ laicos &
dericos qͣsi duo lat̾a corꝑis tiniꝰ. Quasi enĩ
ad sinistra s̃ iaici. qui uite p̃sentis necessita¬
ti inseruuit. Non ita dico ad sinistrã quẽad¬
modũ illi ad sinistrã statuent᷑ quibꝰ dr̃ Ite
maledicti inigne et̾nũ. ab sit ame ut bonos
laicos ibi statuere p̃sumã. Nam qui honi
erũt siue laici siue clerici ibi nõ erunt.
⁊ qͥ mali er̃t̃ siue laici siue cdericribi er̃t.
Non gͦ ad illã sinistrã laicos ⁊anos qui ueri¬

Expanded text:
aicos et clericos, quasi duo latera corporis unius. Quasi enim ad sinistram sunt laici qui vitae praesentis necessitati inserviunt. Non ita dico ad sinistram quemadmodum illi ad sinistram statuentur, quibus dicetur: Ite, maledicti, in ignem aeternum . Absit a me ut bonos laicos ibi statuere praesumam! Nam qui boni erunt sive laici sive clerici ibi non erunt; et qui mali erunt sive laici sive clerici ibi erunt. Non ergo ad illam sinistram laicos Chris
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ sit. ⁊ ꝙͥ portionẽ aliã in t̾ra hr̃e non
spectat̃. cui statutũ est decimis. ⁊ oblationibꝰ
que dõ offerunt᷑ sustentari. Iaicis gͦ t̾anis
fidelib terrena posside concedit᷑. clericis
olim in illo ppło pͥore. cet̾e t̾bꝰ que tyꝑtĩ lai¬
coꝵ preferebat. portiones inħeditare aoce¬
ꝑunt. sola tͥhꝰ leui quȩ clerieos figurabat.
decimis &e oblationibꝰ ⁊ sacͥficioꝵ uictimis

Expanded text:
llius sit, et quod portionem aliam in terra habere non spectant. Cui statutum est decimis et oblationibus quae Deo offeruntur, sustentari. Laicis Christianis fidelibus terrena possidere conceditur, clericis olim in illo populo priore caeterae turbae, quae typum laicorum praeferebant, portiones in haereditate acceperunt, sola tribus Levi, quae clericos figurabat decimis et oblationibus et sacrificiorum victimis
Abbreviated transcription (Latin):
mite̾ent᷑ .i. unus tm. siue uir. siue muli¬
er. ꝓpt̾ea fortassis ne sp̾uał cognatio. eui
reu̾entiã exhib̾e oportebat passim diffusa.
inmatͥmonis copula obẽẽ potuiss S q̃dã
ecclie hac consuetudinẽ ñ s̃uant. plures
ad suscoeptionẽ paruoloꝵ ammittentes.
ħsimilit᷑ sc̃itũ ẽ u aliũ inbaptismo ł in
S nec monachi ꝯpat᷑s aut ꝯmat᷑s facẽ
possũt: quibꝰ eiusmodi ꝯmercia familia¬
ritatis ꝓhibent᷑. Patͥni fideuissores st̃.
ꝓhis quos in baptismo susceꝑũt. uͥ eos.
cum ad legitimã etatẽ ꝑuenerĩt: amnone¬
ant fidem rectã. ⁊ conu̾sationẽ bonã cꝰtodi¬
re ante omĩa simbolũ. ⁊ oronẽ dtũcã upsi
teneant. ⁊eis insinuẽt. ꝓquoꝵ fide sponsi

Expanded text:
id est unus tantum, sive vir sive mulier. Propterea fortassis ne spiritualis cognatio, cui reverentiam exhibere oportebat, passim diffusa, in matrimonii copula obesse potuisset. Sed quaedam Ecclesiae hanc consuetudinem non servant, plures ad susceptionem parvulorum admittentes. Hoc similiter sancitum est, ut alium in baptismo vel in Sed nec monachi compatres aut commatres facere possunt, quibus ejusmodi commercia familiaritatis prohibentur. Patrini fidejussores sunt, pro iis quos in baptismo susceperunt, ut eos, cum ad legitimam aetatem pervenerint, admoneant fidem rectam et conversationem bonam custodire. Ante omnia symbolum et orationem Dominicam ipsi teneant, et eis insinuent, pro quorum fide sponsi