comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
curru uehi dicitur. quia ip̃a est terra que pendet in aere
quod sustinetur rotis quia mundus rotatur et uolubi-¬
lis est. Leones illi subiciũt mansuetos ut ostendant nuil¬
lum esse genus terre tam ferũ ꝙ non subici possit aut
superari ab ea. Qruod incapite turritã gestat coronam
ostendit superpositas terre ciuitates quasi insignitas
turribus constare. Q sedes finguntur circa eã ꝙ cum
omina moueantur ip̃a non mouetur. Coribantes eius
mimytr constrictis gladus ẽẽ finguntur. ut significetur
omes proterra sua debere pugnare. Ꝙ gallos huic dee
ut seruirẽt fecerũt. significant qui semine indigeant
terram sequi oportere. in ea quippe omnia reperire. ꝙ se
apiud eam iactãt. precipitur inquiunt. ut qui t̾rã colũt
ne sedeant. semper enim ẽẽ quod agant. Cimbalorũ autẽ
sonitus ferramentorum. est crepitus incolendis agris.
uescam et ignem esse perhibent. quia terram et ignem

Expanded text:
curru vehi dicitur, quia ipsa est terra, quae pendet in aere: curru vehi dicitur, quia ipsa est terra, quae pendet in aere: quod sustinetur rotis, quia mundus rotatur et volubilis est. Leones illi subjiciunt mansuetos, ut ostendant nullum esse genus terrae tam ferum, quod non subjici possit aut superari ab ea. Quod in capite turritam gestat coronam, ostendit superpositas terrae civitates quasi insignitas turribus constare. Sedes finguntur circa eam, quod, cum omnia moveantur, ipsa non movetur. Corybantes ejus ministri constrictis gladiis esse finguntur: ut significetur omnes pro terra sua debere pugnare. Quod gallos huic deae, ut servirent, fecerunt: significant, qui semine indigeant, terram sequi oportere: in ea quippe omnia reperiri; quod se apud eam jactant, praecipitur inquiunt ut qui terram colunt, ne sedeant: semper enim esse, quod agant. Cymbalorum autem sonitus ferramentorum est crepitus in colendis agris, Vestam et ignem esse perhibent, quia terram et ignem
Abbreviated transcription (Latin):
cadem proserpina uocatur. Sed cum luna fingitur sub-¬
lustri splendet amictu cum sub cncta lucet calamos la¬
toma iurgo est. cum sub mra sedet solio plutoma con-¬
iunx. Latona autem diana. eoꝙ latoie fuerit filia.¬
¶ Cererẽ id est terrã acreandis frugib asserunt dictam
appellantes eam nomimbus plurimis. Dicunt etiam
eam et opem ꝙ opere melior fiat terra. proserpinã ꝙ ex
ea proserpinant fuiges. uestem ꝙ herbis uel uarus ues¬
tita sit reb. uel a ui sua stando. Eandem ⁊ tellurem et
matrẽ magnam fingunt turritã cum timpano ⁊ gal¬
lo ⁊ strepitu cimbalorum. Matrem uocatam ꝙ plurima
pareat magnam ꝙ cibum gignat. Alniã quia uniuet¬
sa ammalia fructibz sius alit. est enim alimentorum
nutrix terra. Simulacrum eius cum claui fingitur qz
tellus hieme clauditur uere aꝑitur ut fruges nascãtur
Q timpanum haberet significare uolunt orbem terre ꝙ

Expanded text:
eadem Proserpina vocatur. Sed cum luna fingitur, . . . . subeadem Proserpina vocatur. Sed cum luna fingitur, . . . . sublustri splendet amictu: Cum subcincta lucet calamos, Latonia virgo est: Cum subnixa sedet solio, Plutonia conjux. Latonia autem Diana, eo quod Latoniae fuerit filia. Cererem, id est terram, a creandis frugibus asserunt dictam, appellantes eam nominibus plurimis. Dicunt etiam eam et Opem, quod opere melior fiat terra; Proserpinam, quod ex ea proserpant fruges; Vestam, quod herbis vel variis vestita sit rebus, vel a vi sua stando. Eamdem et Tellurem et Matrem magnam fingunt turritam cum tympano et gallo et strepitu cymbalorum. Matrem vocatam, quod plurima pariat: magnam, quod cibum gignat. Almam, quia universa animalia fructibus suis alit. Est enim alimentorum nutrix terra. Simulacrum ejus cum clavi fingitur, quia tellus hieme clauditur, vere aperitur, ut fruges nascantur. Quod tympanum habet, significare volunt orbem terrae: quod
Abbreviated transcription (Latin):
tamen eciam solem dixerunt quasi solum ip̃m titan. qͣs
unum extitanis qui aduersum iouem non fecit. ip̃m febũ
hoc est adolescentẽ. unde ⁊ sol puer piigitur eoq quotti¬
die oriatur et noua luce nascatur. Pithium quoq appol¬
linem eundem uocari auint. aphitone nimense molis
serpente cuius non magis uenena qͥz magnitudo terre¬
bat. Hunc appollo sagutarum ictibus sternẽs nomĩs
quooz spolia reportauit ut pithics uocaretur. unde: ob
in signe uictorie pithia sacra celebranda constitiul
Dianam quoq germanã eius similiter lunã et hĩatũ
reat ⁊ ideo ambo sagittas habere finguntur. ꝙ ip̃a duo si¬
dera de celo radios usqz ad terras emittant. Dianã autẽ
uocatam quasi duanam ꝙ luna die ac nocte appareat.
ipãm et lucinam asseuerant eoc luceat. eandem et tri¬
niam quod trib fingatur figuris. Dequa uirgilius.
dria uirginis ora diane quia eadem luna. eadẽ diana.

Expanded text:
tamen etiam solem dixerunt, quasi solum, ipsum Titan, quasi tamen etiam solem dixerunt, quasi solum, ipsum Titan, quasi unum ex Titanis, qui adversum Jovem non fecit: ipsum Phoebum, quasi ephebum, hoc est, adolescentem, unde et sol puer pingitur, eo quod quotidie oriatur et nova luce nascatur. Pythium quoque Apollinem eumdem vocari aiunt a Pythone, immensae molis serpente, cujus non magis venena quam magnitudo terrebat. Hunc Apollo sagittarum ictibus sternens nominis quoque spolia reportavit, ut Pythius vocaretur. Unde et ob insigne victoriae Pythia sacra celebranda constituit. Dianam quoque germanam ejus similiter lunam et viarum p nihil pariat: et ideo ambo sagittas hebere finguntur, quod ipsa duo sidera de coelo radios usque ad terras emittant. Dianam autem vocatam, quasi duanam, quod luna die ac nocte appareat. Ipsam et Lucinam asseverant eo quod luceat: eamdem et Triviam, quod tribus fingatur figuris. De qua Virgilius: Tria virginis ora Dianae: quia eadem Luna, eadem Diana,
Abbreviated transcription (Latin):
per uiros pugnatur ut sit. mars mas licet et tria sint ge¬
nera consuetudinum sicut schitarum ubi ⁊ femine et uiri
inpugnam eunt. amazonũ ubi sole femine. romanorum
aliarumqz gentium ubi soli mares. Item mactẽ quasi
effectorem mortiĩ. Nama marte mors nuncupatur. Hunc
et adulterum dicit quia belligerãtibus incertus euentus
est. Quod uõ nudo pectore stat ut bello se quisqz sine formi¬
dine cordis obiaiat. Mars autem apud grecos gradiuus di.
impigre gradiantur.
¶Hercolem credebant deum uirtutis. dicitur autem herco¬
les grece. quasi heris cleos. id ẽlitis gloriosus ab heris. id
ẽ lis et cleos gloria. uel quasi herocleos. quod latine uirorli
fortiũ famam dicimus. fuit autẽ ut scribit sextus pompe¬
ius agricola. ideoq anchei regis stabulum stercoribus pur¬
gasse refertur. quia proprie a gricolarum est stercorare agro¬
¶ Appollinem quãuis diuinatorem et medicũ appellẽt. ipi

Expanded text:
per viros pugnatur, ut sit mars maris ars: licet et tria sint geper viros pugnatur, ut sit mars maris ars: licet et tria sint genera consuetudinum, scilicet Scytharum, ubi et feminae et viri in pugnam eunt; Amazonum, ubi solae feminae; Romanorum, aliarumque gentium, ubi soli mares. Item martem, quasi effectorem mortium. Nam a marte mors nuncupatur. Hunc et adulterum dicit, quia belligerantibus incertus eventus est. Quod vero nudo pectore stat: ut bello se quisque sine formidine cordis objiciat. Mars autem apud Graecos Al., Thracaimpigre gradiantur. Herculem credebant deum virtutis: dicitur autem Hercoles Graece, quasi heris cleos, id est, litis gloriosus, ab heris, id est, lis, et cleos, gloria: vel quasi herocleos, quod Latine virorum fortium famam dicimus. Fuit autem ut scribit Sextus Pompeius agricola: ideoque Anchei regis stabulum stercoribus purgasse refertur, quia proprie agricolarum est stercorare agros. Apollinem quamvis divinatorem et medicum appellent, ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
habere pennas. quia citius uerba discurrũt unde uelox
et errans inducitur. Alas eius in capite ⁊ in pedibus si¬
gnificare uoluerem fieri per aera sermonem. Nuncium
dictum quoniam per sermonem omnia cogitata enũciãt
Ideo autem furti magistrum dicunt. quia sermo ammos
audienciũ fallit. Uirgam tenee qua serpentes diuidit
id ẽ uenena Nam bellantes ac dissidentes interpretum
oracione sedantur. Unde secunidum liuium. Legati pacis
caduceatores dicuntur. Sicut enĩ per p̾fectiales bella in¬
inducebantur. ita par per caduceatores fiebat. Hermes
autem dicitur grece a potes ermenias latine interpres qͥ
obuirtutẽ multarũq artium saenciã trime gestus i est
ter maxinus nominatus est. Cur autem eum capite canmo
fingunt. Hec racõ dicitur. ꝙ inter omina ammaua camis sa¬
gacissinum genus et ꝑspicax habeatur.
¶Martem deum belli esse dicunt et martẽ appellatum quia

Expanded text:
habere pennas, quia citius verba discurrunt: unde velox habere pennas, quia citius verba discurrunt: unde velox et errans inducitur. Alas ejus in capite et in pedibus significare volucrem fieri per aera sermonem. Nuntium dictum, quoniam per sermonem omnia cogitata enuntiantur. Ideo autem furti magistrum dicunt, quia sermo animos audientium fallit. Virgam tenet, qua serpentes dividit, id est, venena: nam bellantes ac dissidentes interpretum oratione sedantur. Unde secundum Livium legati pacis caduceatores dicuntur. Sicut enim per faeciales bella indicebantur, ita pax per caduceatores fiebat. Hermes autem dicitur Graece apo tes ermeneias, Latine interpres, qui ob virtutem, multarumque artium scientiam trimegistus, id est, ter maximus nominatus est. Cur autem eum capite canino fingunt, haec ratio dicitur, quod inter omnia animalia canis sagacissimum genus et perspicax habeatur. Martem deum belli esse dicunt, et martem appellatum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ramento appellatum uolunt ꝙ quasi mares in coeundo
per eius beneficium emissis seminibz liberentur. Qidem
liber muliebrr ⁊ delicato corpore pingitur dicunt mulieres
ei at tributas. et uinum propter exatandam libidinẽ.
Unde et frons eius pampino enigitur sed ideo coronam
iuteã et cornu habet. quia cum grate et moderate uinũ
ibetur leticiam prestat cũ ultramodum exatat
id est quasi cornua dat. Idem autem et lieus apotolieo
sius amonte indie nso ubi dicitur ẽẽ nitritus ceterum
e et insa ciuitas inqua colitur idem liber unde inseus
dictus est.¬
¶ Mercurius sermonem interpretantur. Nam ideo mercu¬
rius quasi medius currens dicitur appellatus. quod ser
nio currat inter hommes medius. Ideo et hermes grece ꝙ
sermo uel interpretacõ que ad sermonẽ utiqz pertinet. her¬
menia. dicitur. Adeo et mercb preesse. quia inter uen¬
dentes et ementes sermo fit medius. Qui ideo fingitur.

Expanded text:
ramento appellatum volunt, quod quasi mares in coeundo ramento appellatum volunt, quod quasi mares in coeundo per eius beneficium emissis seminibus liberentur; quod idem Liber muliebri et delicato corpore pingitur. Dicunt enim mulieres ei adtributas et vinum propter excitandam libidinem. Unde et frons eius pampino cingitur. Sed ideo coronam viteam et cornu habet, quia cum grate et moderate vinum bibitur, laetitiam praestat; cum ultra modum, excitat lites, id est quasi cornua dat. Idem autem et Lyaeus ἀπὸ τοῦ λυσος a monte Indiae Nysa, ubi dicitur esse nutritus. Ceterum est et Nysa civitas, in qua colitur idem Liber, unde Nysaeus dictus est. Mercurium sermonem interpretantur. Nam ideo Mercurius quasi medius currens dicitur appellamo currat inter homines medius; ideo ‛Ερμη̃ς Graece, quod sermo uel interpretatio, quae ad sermonem utique pertinet, ἑρμηνεία dicitur; ideo et mercibus praeesse, quia inter uendentes
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor elementa. siue tempora. sed dum hoc fingunt
non deum sed monstrum faciunt. Neptunũ aquas mun
redicant et dictus ab eis neptunus quasi nube
nans. Uulcanum uolunt ignẽ ẽẽ et dictus uulcanus
quasi uolans calor. uel quasi uolicanus quod per aerem
uolet. Ignis enim e nubibus nascitur. Unde eciam ho¬
merus dicit eum preaipitatũ de aere in terras ꝙ omne
fulmen de aere cadit. Idarco autem uulcanus de femo¬
re iunonis fingitur natus. ꝙ fulmina de imio aere nas¬
cuntur. Claudus dicitur uulcanus. quia per
nunquam rectus est ignis. sed quasi claudus eiusmodi
speciem motũqz habet. Ideo autem in fabrorum forna¬
ce eundem uulcanum autorem dicunt quia sine igne
nullum metalli genus fundi extendiqz potest. plutor
grece la tine diespiter uel ditispater quẽ alii orcum uaaãl.
quasi receptorem mortuorũ unde et orca mincupatur¬
uas quod recipit a quas. Ip̃e et grece caron. Liberum a libe¬

Expanded text:
quatuor elementa sive tempora; sed dum hoc fingunt, quatuor elementa sive tempora; sed dum hoc fingunt, non Deum, sed monstrum faciunt. Neptunum aquas mundi praedicant: et dictus ab eis Neptunus, quasi nube tonans. Vulcanum volunt ignem esse, et dictus Vulcanus, quasi volans candor, vel quasi Volicanus, quod per aerem volet. Ignis enim e nubibus nascitur. Unde etiam Homerus dicit eum praecipitatum de aere in terras, quod omne fulmen de aere cadit. Idcirco autem Vulcanus de femore Jovis fingitur natus, quod fulmina de imo aere nascuntur. Claudus dicitur Vulcanus, quia per naturam nunquam rectus est ignis, sed quasi claudus ejusmodi speciem motumque habet. Ideo autem in fabrorum fornace eumdem Vulcanum auctorem dicunt, quia sine igne nullum metalli genus fundi extendique potest. Pluton Graece, Latine Diespiter vel Ditis pater: quem alii Orcum vocant, quasi receptorem mortuoruvas quod recipit aquas. Ipse et Graece Charon. Liberum a libe
Abbreviated transcription (Latin):
poete liberos suos deuorasse solitum tradiderunt. Iouis
fertur a uiuando dictus et iupiter quasi uiuans pater
hoc est ommibus prestans. Hunc et priuato titulo iouẽ
optimum dixerunt dum fuisset incestor in sius impũdi¬
cus inextraneis. Quem modo tantum fingunt proter
europe raptum. fuit enim in naui cuiuis in signe erat
taurus. modo danaes ꝑmibrem aureũ appetisse cõcubi¬
tum ubi intelligitur pudiciciam mulieris ab auro fu-¬
isse corruptã modo in similitudinem aquile. propter
quod puerũ ad stuprum rapuerit modo serpentẽ quia
raptauerit. et agnum quia cantauerit. et ideo nõ fi¬
gure iste sunt sz plane de ueritate scelera. unde erat
turpe tales deos credi. quales hommes ẽẽ non
Ianum dicunt qͣsi mundi uel celi uel mensiũ ianuam.
Duas iani facies faciunt. propter orientem ⁊ occidentẽ
cum uero facint eũ quadrifrontem et ianum geminũ
appellant ad quatuor mundi partes hoc referũt. uel ad

Expanded text:
poetae liberos suos devorasse solitum tradiderunt. Jovis poetae liberos suos devorasse solitum tradiderunt. Jovis fertur a juvando dictus, et Jupiter quasi juvans pater, hoc est, omnibus praestans. Hunc et privato titulo Jovem optimum dixerunt, dum fuisset incestor in suis, impudicus in extraneis; quem modo taurum fingunt propter Europae raptum. Fuit enim in navi, cujus insigne erat taurus: modo Danaes per imbrem aureum appetiisse concubitum, ubi intelligitur pudicitiam mulieris ab auro fuisse corruptam: modo in similitudinem aquilae, propter quod puerum ad stuprum rapuerit, modo serpentem, quia reptaverit: et cygnum, quia cantaverit. Et ideo non figurae istae sunt, sed plane de veritate scelera. Unde erat turpe tales deos credi, quales homines esse non debent. Janum dicunt, quasi mundi vel coeli vel mensium januam. Duas Jani facies faciunt propter orientem et occidentem: cum vero faciunt eum quadrifrontem, et Janum geminum appellant, ad quatuor mundi partes hoc referunt, vel ad
Abbreviated transcription (Latin):
poetis totum fictum est. ut deos suos ornarẽt aliquib
uos perditos ac dedecoris in fanna plenos fuisse
rie confitentur. omnino enĩ fingendi locus uacat ubi
ueritas cessat. Saturnus origo deorum et totius poste¬
ritatis apaganis designatur. hunc latin a sato appel¬
latum ferunt. qua ad ip̃m satio omnum pertineat re-¬
rum uel atempis longitudine ꝙ saturetur annis. unde
et eum greci crones nomẽ habere dicunt. u est tempus.
Q̾ filios suos fertur deuorasse hoc est annos quos tenpus
produrerit in se reuoluit. uel ꝙ eo semina unde orutur
redeunt. Hunc celi patris abscidisse genitalia dicunt.
quia nichil in celo de seminibus nascitur. falcem tenet
inquiũt propter agriculturã significandam. uel propter
annos et temꝑa ꝙ in se redeant. uel propter sapientiam
ꝙ intus acuta sit. In aliquibus autem aiuitatib satur¬
no liberos suos apud gentiles immolabãt quo saturnum

Expanded text:
poetis totum fictum est, ut deos suos ornarent aliquibuspoetis totum fictum est, ut deos suos ornarent aliquibus figuris, quos perditos ac dedecoris infamia plenos fuisse, historiae confitentur: omnino enim fingendi locus vacat, ubi veritas cessat. Saturnus origo deorum et totius posteritatis a paganis designatur: hunc Latini a satu appellatum ferunt, quia ad ipsum satio omnium pertineat rerum; vel a temporis longitudine, quod saturetur annis. Unde et eum Graeci Χρόνος nomen habere dicunt, id est tempus. Quod filios suos fertur devorasse, hoc est annos, quos tempus produxerit, in se revolvit; vel eo quod semina, unde oriuntur, redeunt. Hunc Coeli patris abscidisse genitalia dicunt: quia nihil in coelo de seminibus nascitur. Falcem tenet inquiunt, propter agriculturam significandam; vel propter annos et tempora, quod in se redeant; vel propter sapientiam, quod intus acuta sit. In aliquibus autem civitatibus Saturno liberos suos apud gentiles immolabant, quod Saturnum
Abbreviated transcription (Latin):
gnitudinem in numero deorum suorum eum greci trãstu¬
lerunt et in numine ortorum sacrauerũt. uonde ⁊ dicitui
preesse ortis. propter eorum fecunditatẽ. Beelz ebub pi¬
lum fuit accaron. quod interpretatur uir muscarũ.z ehil
enim musca uocatur. Epurcissimum ydolum ideo uir mus¬
carum uocatum propter sordes ydolatrie. uehemoch in la¬
tinam linguam ammal sonat. propter quod de excelsis
ad terrena cecidit. et pro merito suo ut anmal brutum
effectus sit. Ip̃e est et leuiathan. id̃ est serpens de aquis.
quia in huius seculi mari uolubili uersatur astutia.
Leuiathan autem interpretatur additamentum eorum
uorum salicz nisi hominum quibz in paradi so se
culpam preuaricacoĩs intulit. et hanc usqz ad eternam
mortem quottidie per suadendo adicit uel extendit. Que¬
dam nomina deorum suorum gentiles uanas fabulas
ad racões phisicas conantur traducere. eaqz in causis
elementorum composita ẽẽ interpretantur. Sed hoc a

Expanded text:
gnitudinem in numero deorum suorum eum Graeci transtugnitudinem in numero deorum suorum eum Graeci transtulerunt, et in numen hortorum sacraverunt. Unde et dicitur praeesse hortis propter eorum fecunditatem. Beelzebub idolum fuit Accaron, quod interpretatur vir muscarum: Zebub enim musca vocatur. Spurcissimum idolum ideo vir muscarum vocatum propter sordes idololatriae. Behemoth in Latinam linguam animal sonat, propter quod de excelsis at terrena cecidit, et pro merito suo, ut animal brutum, effectus sit. Ipse est et Leviathan, id est, serpens de aquis: quia in hujus saeculi mari volubili versatur astutia. Leviathan autem interpretatur additamentum eorum: quorum scilicet nisi hominum, quibus in paradiso semel culpam praevaricationis intulit, et hanc usque ad aeternam mortem quotidie persuadendo adjicit vel extendit. Quaedam nomina deorum suorum gentiles per vanas fabulas ad rationes physicas conantur traducere, eaque in causis elementorum composita esse interpretantur. Sed hoc a
Abbreviated transcription (Latin):
anchi in latinum contra significat. Up̃m enĩ se menciet
dum uenerit ⁊ contra eum dimicabat. et aduersabitur
sacramentis rp̃i et ueritatis eius. Nam et templũ ihero¬
solimis reparare ⁊ omnes ueteris legis cerimonias restau-¬
rare temptabit. Sed ⁊ ille anthirp̃s est qui negat esse
deum xpm. contrarius enĩ est xp̃o. Dues enĩ qui exeũt
de ecclia ⁊ ab unitate fidei preciduntur. et ip̃i anthixp̃i
funt ¶ Sel ydolum est babilonicum quod interpretatur
uetus. Fuit enim hic helus pater mini primus rex assirio¬
rum quem quidam saturnum appellant. quod nomen et
apud assirios ⁊ apud atros postea cultum est. Unde ⁊ ling
punica bel deus dicitur. Apud assirios autem bel uocat᷑.
quadam sacrorum suorum racione ⁊ saturnus et sol. Rel¬
fegor interpretatur idolum ignominie. Idolum fuit moal
cognomento baal super montem fogor quem latim p̾apũ
uocant deum ortorum. fuit autem de lapsaco ciuitate el¬
lesponti de qua pulsus est. et propter uirilis membri ma¬

Expanded text:
aece in Latinum contra significat. Christum enim se mentietur, dum venerit, et contra eum dimicabit, et adversabitur sacramentis Christi et veritati ejus. Nam et templum Jerosolymis reparare, et omnes veteris legis caeremonias restaurare tentabit. Sed et ille Antichristus est, qui negat esse Deum Christum: contrarius enim est Christo. Omnes enim, qui exeunt de Ecclesia, et ab unitate fidei praeciduntur, et ipsi Antichristi sunt. Bel idolum est Babylonicum, quod interpretatur vetus. Fuit enim hic Belus pater Nini, primus rex Assyriorum, quem quidam Saturnum appellant: quod nomen et apud Assyrios et apud Afros postea cultum est. Unde et lingua Punica Bal Deus dicitur. Apud Assyrios autem Bel vocatur, quadam sacrorum suorum ratione, et Saturnus et sol. Beelphegor interpretatur idolum ignominiae. Idolum fuit Moab cognomento Baal super montem Phegor, quem Latini Priapum vocant deum hortorum. Fuit autem de Lampsaco civitate Hellesponti, de qua pulsus est, et propter virilis membri ma
Abbreviated transcription (Latin):
utuntur ut ab eis intelligatur loquitur autem deus lyĩbz
non per substanciam inuisibilem. sed per creaturã corpora
lorum. ubi queritur quia lingua angeli loquantur. Nlon
ꝙ angelorum alique lingue sint sed per aggeracionem
dicitur. Item queritur qua lingua in futurum homile
loquantur ꝙ nuisquam reperitur. Nam dicit aplẽ siue li
gentibus posuimus quia ex lingus gentes nõ eo gentib
singue exorte sunt. De gentiũ uocabrilis a n¬

Expanded text:
utuntur, ut ab eis intelligatur: loquitutuntur, ut ab eis intelligatur: loquitnon per substantiam invisibilem, sed per creaturam corporallorum.' Ubi quaeritur qua lingua angeli loquantur; non quod angelorum aliquae linguae sint, sed hoc per exaggerationem dicitur. Item quaeritur qua lingua in futurum homines loquantur: nusquam reperitur. Nam dicit Apostolus 1 Cgentibus posuimus, quia ex linguis gentes, non ex gentibus linguae exortae sunt. De gentium vocabulis .
Abbreviated transcription (Latin):
siue latinam siue ceterarum genciũ aut audiendo potest
tenere. aut legendo ex preceptore accipere. Cum autem
ominum linguarũ sciencia diffialis sit cuiquam nemo
camen ita desidiosus est ut in sua gente positus. sue gẽ¬
tis linguam nesciat. Nam quid aliud putandus est insi
ammalibus brutis deterior. illa emin proprie uoais cla-¬
morẽ exprimunt iste deterior qui proprie caret lingue
notieia. Cuiusmodi autem lingua locutus sit deus in
prinapio mundi dum diceret. Fiat lux inuenire difficile
est. nondum enim erant lingue. Item qua lingua in so-¬
muit postea exterioribus hominum auribz. Maxime ad pa¬
nium hommẽ loquens uel ad prophetas uel dum
ter sonuit uox dicentis dei. Tu es filius meus dilectus uhi
aquibusdam creditur illa lingua una ⁊ sola que anteqͣ
esset linguarũ diuersitas. In diuersis quippe gentib cce-¬
dicur ꝙ eadem lingua illis deus loquatur qua ip̃i homies

Expanded text:
sive Latinam, sive caeterarum gentium, aut audiendo potest sive Latinam, sive caeterarum gentium, aut audiendo potest tenere, aut legendo ex praeceptore accipere. Cum autem omnium linguarum scientia difficilis sit cuiquam, nemo tamen ita desidiosus est, ut in sua gente positus, suae gentis linguam nesciat. Nam quid aliud putandus est, nisi animalibus brutis deterior? illa enim propriae vocis clamorem exprimunt: iste deterior, qui propriae caret linguae notitia. Cujusmodi autem lingua locutus sit Deus in principio mundi, dum diceret: Fiat lux ; invenire difficile est, nondum enim erant linguae. Item qua lingua insonuit postea exterioribus hominum auribus, maxime ad primum hominem loquens, vel ad prophetas, vel dum corporaliter sonuit vox dicentis Dei: Tu es filius meus dilectus; ubi a quibusdam creditur illa lingua una et sola, quae fuit antequam esset linguarum diversitas. In diversis quippe gentibus creditur, quod eadem lingua illis Deus loquatur, qua ipsi homines
Abbreviated transcription (Latin):
duodecim tabule scripte. romana que post reges exactos
apopulo romano gesta est quam nemꝰ pltuitus iurgilius
poete et eroratorib graccus ⁊cato ⁊ cicero uel ceteri effude¬
runt. Mirta que post imperium latius promotũ simul
cum morib et hominib in romanam ciuitatem ircupit
integutatẽ uerbi per soleocismos ⁊ harbarismos corrum¬
pens. Onnes autem orientis gentes in gucture lniguã
et uerla collidunt sicut hebrei ⁊ siri. Dumee mediterrauee
gentes in palato sermones ferunt sicut greci e asiant om̃e
occidentis gentes uerba indentibz frangunt sicut itali
et hispani. sirus caldeus uicmus hebreo est. insermone
consonans in plerisqz ⁊ licterarum sono. Quidam autẽ
de caldeis fuit. Ꝙ si hoc recipitur quomõdo in damele he-¬
brei pueri linguam quam nõ nouerant doceri iubentur.
em autem linguam unusquisqz hominũ siue gi

Expanded text:
duodecim tabulae scriptae. Romana, quae post reges exactos duodecim tabulae scriptae. Romana, quae post reges exactos a populo Romano gesta est, quam Naevius, Plautus, Virgilius, poetae, et ex oratoribus Gracchus et Cato et Cicero vel caeteri effuderunt. Mista, quae post imperium latius promotum simul cum moribus et hominibus in Romanam civitatem irrupit, integritatem verbi per soloecismos et barbarismos corrumpens. Omnes autem Orientis gentes in gutture linguam et verba collidunt, sicut Hebraei et Syri. Omnes Mediterraneae gentes in palato sermones feriunt, sicut Graeci et Asiani. Omnes Occidentis gentes verba in dentibus frangunt, sicut Itali et Hispani. Syrus et Chaldaeus vicinus Hebraeo est in sermone, consonans in plerisque, et litterarum sono. Quidam autem de Chaldaeis fuit. Quod si hoc recipitur, quomodo in Daniele Hebraei pueri linguam, quam noverant, doceri jubentur? Omnem autem linguam unusquisque hominum, sive Graecam,
Abbreviated transcription (Latin):
dubitacõem nomĩs uel interpretacoĩs sermo unius lĩgue
actulerit. Greca autem lingua inter ceteras gentium cla¬
rior hebetur. est enim et latins ⁊ omnibz linguis sonan¬
tior. Cuius uauetas inquinqz partibus discernitur. quar
pͥma dicitur cenodo ud ẽ mixta siue cõmunis qua omnes
utuntur. Secunda attica uidelicet athemensis qua usi
it omnes grecie autores. Tercia dorica quam hal
egypar ⁊ siri. Quarta ionica. Quinta eolica qua se eolice
locutos dixerunt et sunt obseruacõe grece lingue eiusmo¬
di certa discrimina. Sermo enim eorũ ita ẽ dispertitus. La¬
tinas autem liuguas quatuor esse quidam dixerũt. id est
priscam . latinam romanam. mixtam. Prisca est qua
uetustissimi italie sub iano ⁊ saturno sunt usi. ĩ cõpito
ut se habent carmina saliorum. Latina quam subiano et
regibus tuscie ⁊ ceti inlatino sunt locuti ex qua fuerunt

Expanded text:
dubitationem nominis vel interpretationis sermo unius linguae dubitationem nominis vel interpretationis sermo unius linguae attulerit. Graeca autem lingua inter caeteras gentium clarior habetur. Est enim et Latinis et omnibus linguis sonantior. Cujus varietas in quinque partibus discernitur, quarum prima dicitur coine, id est, mista sive communis, qua omnes utuntur. Secunda Attica, videlicet Atheniensis, qua usi sunt omnes Graeciae auctores. Tertia Dorica, quam habent Aegyptii et Siculi. Quarta Ionica. Quinta Aeolica, qua sunt Aeoles locuti, et sunt in observatione Graecae linguae ejusmodi certa discrimina. Sermo enim eorum ita est dispertitus. Latinas autem linguas quatuor esse quidam dixerunt, id est, priscam, Latinam, Romanam, mistam. Prisca est, qua vetustissimi Italiae sub Jano et Saturno sunt usi, incondita, ut se habent carmina Saliorum. Latina, quam sub Jano et regibus Tusciae, caeteri in Latio sunt locuti, ex qua fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
inguarũ diuersitas exorta est in edifficacõe
turris post diluuiũ. Nam priusq superbia
curris illius in diuersos signorũ sonos huma¬
nam diuideret societatem una omiũ natio¬
num ligua fuit q̃ hebrea uocatur. qua patriarche ⁊ pco¬
phete usi sunt. Non solum in sermonib suis. Uerũ eta
in licteris sacris. inicio autem quot gentes tot lingue fue¬
runt. Deinde plures gentes qͣ ligue quia en bña ligua
multe sunt gentes eporte. Lingue autem dicte in hoc loco pro
uerbis que per linguam fuint genere locucoĩs illo quo is
qui efficit per iõ quod efficitur nominatur sicut os dici so¬
let pro uerbis sicut. manus pro litteris. Tres sunt autem
linque sacre hebrea. greca. latina. que toto orbe maxime
excellunt. his enĩ tribz linguis super crucem domini api¬
lato causa eius fuit scripta. unde et propter obscurita¬
tem sanctarum scripturarum harum trium linguarum
cognicõ neccessaria est ut ad alteram recuratur si aliqͣz

Expanded text:
Linguarum diversitas exorta est in aedificatione turris post diluvium. Nam priusquam superbia turris illius in diversos signorum sonos humanam divideret societatem, una omnium nationum lingua fuit, quae Hebraea vocatur, qua patriarchae et prophetae usi sunt, non solum in sermonibus suis, verum etiam in litteris sacris. Initio autem quot gentes, tot linguae fuerunt. Deinde plures gentes, quam linguae: quia ex una lingua multae sunt gentes exortae. Linguae autem dictae in hoc loco pro verbis, quae per linguam fiunt, genere locutionis illo, quo is, qui efficit per id, quod efficitur, nominatur, sicut os dici solet pro verbis, sicut manus pro litteris. Tres sunt autem linguae sacrae: Hebraea, Graeca, Latina: quae toto orbe maxime excellunt. His enim tribus linguis super crucem Domini a Pilato causa ejus fuit scripta. Unde et, propter obscuritatem sanctarum Scripturarum, harum trium linguarum cognitio necessaria est, ut ad alteram recurratur, si aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
trum nostrum. qui accusabat illos in conspectu dei nr̃i
die ac nocte. Satanas in latinum sonat aduersarius siue trãs¬
gressor. Ip̃e est enim aduersarius qui est ueritatis inmitꝰ
et semper sanctorum uirtutibus contraire nititur. Ip̃e ẽt
transgressor quia et preuaricator effectus. In ueritate qͣ
conditus est non stetit. Idem et temptator qui ad temptã¬
dam iustorum innocentiam postulat. sicut in iob scribit᷑.
Anthixp̃s appellatur. qui contra xp̃m uenturus est. nõ
quomodo quidam simplices intelligunt anthixp̃m ideo
diccum ꝙ ante xp̃m̃ uenturus sit. id est post eum uemiat

Expanded text:
trum nostrorum, qui accusabat illos in conspectu Dei nostri trum nostrorum, qui accusabat illos in conspectu Dei nostri die ac nocte.' Satanas in Latino sonat adversarius, sive transgressor. Ipse est enim adversarius, qui est veritatis inimicus, et semper sanctorum virtutibus contraire nititur. Ipse et transgressor, quia praevaricator effectus in veritate, qua conditus est, non stetit. Idem et temptator, quia temptandam iustorum innocentiam postulat, sicut in Iob scribitur. Antichristus appellatur, quia contra Christum venturus est. Non, quomodo quidam simplices intellegunt, Antichristum ideo dictum quod ante Christum venturus sit, id est post eum veniat
Abbreviated transcription (Latin):
multa dare. In est enm illis cognicio rerum plusq̃z in¬
firmitati humane partim subtilioris sensus acumine.
partim expientia longissime uite partim per dei ius-¬
sum angelica reuelacõe. Hi corporum aeriorum natu¬
ra uigent. Ante transgressionem quidem celestia cor¬
pora gerebant. Lapsi uõ in etheream qualitatem conu̾¬
si sunt. Nee aeris illius puriora spacia sed ista caligi¬
sa perpessi sunt tenere qui eis quasi carcer est.
ad tempus iudicu. Hi preuarieatores angeli quorum
diabolus princeps est. Dyabolus hebraice dicitur deor¬
sum iluens quia quietus niceli culmmine stare contẽp¬
sit. sed superbie pondere deorsum corruens cecidit. Gre¬
ce enim dyabolus crimnator uocatur. quod uel crimina
inqua ip̃e illicit. ad deum referat. Uel quia electorum
innocenciam criminibus fictis accusat. Unde ⁊ in apoca¬
lipsi uoce angelica diatur. Proiectus est accusator fra¬

Expanded text:
multa dare. Inest enim illis cognitio rerum, plusquam inmulta dare. Inest enim illis cognitio rerum, plusquam infirmitati humanae, partim subtilioris sensus acumine, partim experientia longissimae vitae, partim per Dei jussum angelica revelatione. Hi corporum aereorum natura vigent. Ante transgressionem quidem coelestia corpora gerebant: lapsi vero in aetheream qualitatem conversi sunt. Nec aeris illius puriora spatia, sed ista caliginosa permissi sunt tenere, qui eis quasi carcer est usque ad tempus judicii. Hi praevaricatores angeli, quorum diabolus princeps est. Diabolus Hebraice dicitur deorsum fluens, quia quietus in coeli culmine stare contempsit, sed superbiae pondere deorsum corruens cecidit. Graece enim diabolus criminator vocatur, quod vel crimina in quae ipse illicit ad Deum referat, vel quia electorum innocentiam criminibus fictis accusat. Unde et in Apocalypsi voce angelica dicitur: Projectus est accusator fra
Abbreviated transcription (Latin):
latria ydolorum seruitus siue cultura interpretatur.
Nam latria grece latine seruitus dicitur que quãtum
ĩo ueram religionem attinet. non nisi uni e soli deo de¬
hetur. Hauc sicut impia superbia siue hoĩmi siue demo-¬
num sibi exhiberi ueluibet uel cupit. ita pia humilitas
uel hominum uel angelorum sauctorum sibi oblatam
recusat. et cui debetur ostendit. ydolum autem est si¬
mulacrum quod humana effigie factum ⁊ consecratũ
est. Iurta uocabuli interpretacõem. Idos enm grece
sonat forma. et ab eo per dimnuicoem ydolum deductũ
eqz apud nos formulam facit. Igitur omnis formalis
formula pdolum sedici exposcit. Inde ydolatria omnis
circa omne ydolum famulatus ⁊ seruitus. Quidam uero
latini ignorantes grecam linguam impite ydolum ex
dolo dicunt sumpsisse nomen quod dyabolus creature
cultum diuini nominis inuexit. Demones agrecis dic
prescuint enim futura multa. unde solent responsã

Expanded text:
lolatria, idolorum servitus sive cultura interpretatur. lolatria, idolorum servitus sive cultura interpretatur. Nam latreia Graece, Latine servitus dicitur, quae, quantum ad veram religionem attinet, non nisi uni et soli Deo debetur. Hanc sicut impia superbia sive hominum sive daemonum sibi exhiberi vel jubet vel cupit: ita pia humilitas vel hominum vel angelorum sanctorum sibi oblatam recusat, et cui debetur ostendit. Idolum autem est simulacrum, quod humana effigie factum et consecratum est, juxta vocabuli interpretationem. Eidos enim Graece sonat formam, et ab eo per diminutionem idolum deductum, aeque apud nos formulam facit. Igitur omnis forma vel formula idolum se dici exposcit. Inde idololatria omnis circa omne idolum famulatus et servitus. Quidam vero Latini, ignorantes Graecam linguam, imperite idolum ex dolo dicunt sumpsisse nomen, quod diabolus creaturae cultum divini nominis invexit. Daemones a Graecis dictpraesciunt enim futura multa, unde solent responsa
Abbreviated transcription (Latin):
rentur imagines uel effigies tanquam incelum recep¬
tis. pro quibz se interris demones colendi supposuerunt.
et sibi sacrificare adeceptis ⁊ perditis persuaserunt. Si¬
mulacra autem a fimilitudine nuncupata eoy manu
artificis ex lapide alia ue materia eorum uultus imitã¬
tur inquorum honore finguntut. Ergo simulacra uel
pro eo ꝙ sunt similia. uel pro eoꝙ sint simulata atq cõ¬
ficta. unde ⁊ falsa sunt. Et notandum ꝙ latin
sed dicitur. Iudei dicunt ꝙ ysmahel primus simulacrũ
luto fecerit. Gentiles autem primum prometheũ simu¬
lacra hommium de luto finxisse perhibent. ab eoꝙ natã
esse artem simulacra et statuas fingendi. Unde poete¬
et abeo homines primũ factos ẽẽ confingunt figura-¬
et athenensium urbs exminerue appellacõe nomen sot¬
tita est. hic primus omnium iouem appellauit simu¬
lacca reꝑit aras statuit. uictimas inimolauit. nequa¬
quam istius modi rebus in grecia unquam uisis. Ido¬

Expanded text:
rentur imagines vel effigies, tamquam in caelum receprentur imagines vel effigies, tamquam in caelum receptis, pro quibus se in terris daemones colendi supposuerunt, et sibi sacrificari a deceptis et perditis persuaserunt. Simulacra autem a similitudine nuncupata, eo quod manu artificis ex lapide aliave materia eorum vultus imitantur in quorum honore finguntur. Ergo simulacra vel pro eo quod sunt similia, vel pro eo quod simulata atque conficta; unde et falsa sunt. Et notandum quod LatSemel dicitur. Iudaei dicunt quod Ismael primus simulacrum luto fecerit. Gentiles autem primum Prometheum simulacrum hominum de luto finxisse perhibent, ab eoque natam esse artem simulacra et statuas fingendi. Unde et poetae ab eo homines primum factos esse confingunt figuraet Atheniensium urbs ex Minervae appellatione nomen sortita est. Hic primus omnium Iovem appellavit, simulacra repperit, aras statuit, victimas inmolavit, nequaquam istius
Abbreviated transcription (Latin):
Uos pagani deos asserunt hommes olim fuisse
produntur. et pro uniuscuiusqz uite meritis co¬
li apud suos post mortem ceperunt. ut apud e¬
gyptum isis. apud eretam. iouis. apud̃ mauros uba. apd
latinos faunus apud̃ romanos quirmꝰ. Codem quoq mo¬
do apud athenas minerua. apud samum uino. apud pa¬
fos uenus. apud lenmos. uulcanus. apud naxos. leber.
apud delios apollo. In quorum eciam laudibus accesse¬
runt et poete eciam positis carminibz in celũ eos sustu
tibus autem uocantur ut mercurius qui nercib pre est
liber aliberalite. Fuerunt quidam uiri fortes aut brbiũ
conditores quibz mortuis hommes qui eos dilexerunt
simulachra finxerunt ut haberent aliquõd eximaginũ
contemplacione solacium. sed paulatim hune errorem
persuadentibus demonibz ita in posteris irreplisse. ut
quos illi pro sola nominis memoria honorauerunt suc¬
cessores deos existimarent atqz colerent. Siniulacrorũ
usus erortus est. eum ex desiderio mortuorum constitue¬

Expanded text:
uos pagani deos asserunt, homines olim fuisse produntur, et pro uniuscuiusque vita vel meritis coli apud suos post mortem coeperunt, ut apud Aegyptum Isis, apud Cretam Iovis, apud Mauros Iuba, apud Latinos Faunus, apud Romanos Quirinus. Eodem quoque modo apud Athenas Minerva, apud Samum Iuno, apud Paphos Venus, apud Lemnos Vulcanus, apud Naxos Liber, apud Delos Apollo. In quorum etiam laudibus accesserunt et poetae, et conpositis carminibus in caelum eos sustultibus autem vocantur, ut Mercurius, quod mercibus praeest; Liber a libertate. Fuerunt etiam et quidam viri fortes aut urbium conditores, quibus mortuis homines, qui eos dilexerunt, simulacra finxerunt, ut haberent aliquod ex imaginum contemplatione solacium; sed paulatim hunc errorem persuadentibus daemonibus ita in posteris inrepsisse, ut quos illi pro sola nominis memoria honoraverunt, successores deos existimarent atque colerent. Simulacrorum usus exortus est, cum ex desiderio mortuorum constitue
Abbreviated transcription (Latin):
nominum peruenerũt. Filu chanaan undecim exquo cha¬
naneorum decem gentes quorum terram hus expulsis
uidei possederunt quorum primogenitus sidon aquo si¬
dones. unde et urbs corum in fenice sidon uoccitur. Secund
ech aquo echei. Tercius iebuseus aquo iebusei quorum
fuit iherusalem. Quartus amorreus aquo amorrei.
Quĩtus gergeseus a quo gergesei. Sextus eueus aquo
euei ip̃i sunt gabaonite aciuitate gabaon qui suppli¬
ces uenerũt ad ihm̃. Septimus aracheus qui archas cõ¬
didit oppidum contra cripolmn in radiab libani situm
Octauus a saneus aquo afanei. Nonus aradius aquoara¬
reus aquosirie nobilis ciuitas que uocatur celis. Undeci¬
mus ematheus. He sunt gentes destirpe cham asidone us¬
q ad gaditanum fretum omnem meridianam partem te¬
nent. Item tribus filiorum iafech. filui ergo iafech septẽ
nommantur. Gomer ex quo galache id est galli. Gomer¬

Expanded text:
nominum pervenerunt. Filii Chanaam undecim, ex quo Chanominum pervenerunt. Filii Chanaam undecim, ex quo Chananaeorum decem gentes, quorum terram his expulsis Iudaei possiderunt. Quorum primogenitus Sidon, a quo Sidones. Unde et urbs eorum in Phoenice Sidon vocatur. Secundus Cheth, a quo Chetaei. Tertius Iebus, a quo Iebusaei, quorum fuit Hierusalem. Quartus Amorrhaeus, a quo Amorrhaei. Quintus Gergesaeus, a quo Gergesaei. Sextus Hevaeus, a quo Hevaei. Ipsi sunt Gabaonitae, a civitate Gabaon, qui supplices venerunt ad Iesum. Septimus Aracaeus, qui Arcas condidit oppidum contra Tripolim in radicibus Libani situm. Octavus Sinaeus, a quo Sinaei. Nonus Aradius, a quo Arareus, a quo Syriae nobilis civitas, quae vocatur Coeles. Undecimus Amathaeus. Haec sunt gentes de stirpe Cham, quae a Sidone usque ad Gaditanum fretum omnem meridianam partem tenent. Item tribus filiorum Iafeth. Filii igitur Iaphet septem nominantur: Gomer, ex quo Galatae, id est Galli. M
Abbreviated transcription (Latin):
futh dicitur. omnisq circa eum regio futensis.
¶ Canaan aquo afri ⁊ fenices et cananeorũ decem gentes.
Item ex nepotib cham filui chus nepotes chain ser. Filuꝰ
chus saba ⁊ euiula sabatha rechema sabathacha.¬
¶ Saba aquo progeniti et appellati sabei de guibz uirgilius
¶ Eila a quo getuli in partem remocõris affrice ⁊ heremo
coherentes.¬
¶ Sabatha aquo sabatham qui nune astabari nominãtur.
rechema uero et sabathacha paulatim antiqua uocabula
perdiderunt. et que nũc a reteribus habeant ignoratur
Filui rechina saba et dadan hie saba ꝑsin literata scribit᷑
in hebreo. ille autem suꝑior saba persam et aquo appella¬
tos sabeos. interpretatur autem ñc saba arabia. Dadan
aquo gens est ethiopie in occidentali plaga. filu mesra
lestinos uocamus. Cetere sex gentes ignote sunt que a
bello ethiopico subuerse usqz ad obliuionem preteritor

Expanded text:
Phut dicitur, omnisque circa eum regio Phuthensis. Phut dicitur, omnisque circa eum regio Phuthensis. Chanaam, a quo Afri et Phoenices et Chananaeorum decem gentes. Item ex nepotibus Cham filii Chus, nepotes Cham sex. Filii Chus: Saba et Hevila, Sabatha, Rhegma, Seba, Cuza. Saba, a quo progeniti et appellati Sabaei, de quibus Vergiliis. Hi sunt et Arabes. Hevila, a quo Getuli in parte remotioris Africae heremo cohaerentes. Sabatha, a quo Sabatheni, qui nunc Astabari nominantur. Rhegma vero et Seba et Cuza paulatim antiqua vocabula perdiderunt, et quae nunc a veteribus habeant ignorantur. Filii Rhegma, Saba et Dadan. Hic Saba per Sin litteram scribitur in Hebraeo; ille autem superior Saba per Samech, a quo appellatos Sabaeos: interpretatur autem nunc Saba Arabia. Dadan, a quo gens est Aethiopiae in occidentali plaga. Filii MesraiPalaestinos vocamus. Ceterae sex gentes ignotae sunt, quia bello Aethiopico subversae usque ad oblivionem praeteritorum
Abbreviated transcription (Latin):
scuiptum est. uir erat in terra hus. Secundus hul a quo ac¬
eni. Tercius gether aquo carmem siue carie. Qua
mesa aquo sunt hu qui uocantur meones. Posteritas
arfarat filii sem. Heber nepos arfarat a quo hebrei iectan
filius heber aquo indorum orta est gens . sale filius iectan
aquo bactriam licz eos alu scitharum exules suspicentur.
nahel filius abraham aquo ismahelite qui nunc a¬
to nomine sarracen quasi a sarra ⁊ agaren abagar. Na¬
baioth filius ismahel a quo nabuthei qui abeufrate in
mare rubrum in habitant. Moab et ammon filu loth. aqͥ
moabite ⁊ ammonite. Edom filius esau aquo idumei. He
gentes q̃ de sem stirpe descendunt possidentes tertam meri¬
thanam ab ortu solis usqz ad fenices.¬
¶ filu cham quatuor ex quibz orte sunt nac. thus. aquo ethio¬
pes progeniti mesram aquo egypeui perhibentur erorti.
fuch aquo libu unde ⁊ mauritame fluuius usq in presens

Expanded text:
scriptum est: Vir erat in terra Hus . Secundus Hul, a quo Arscriptum est: Vir erat in terra Hus . Secundus Hul, a quo Armenii. Tertius Gether, a quo Arcananii sive Curiae. Quartus Mesa, a quo sunt hi qui vocantur Meones. Posteritas Arphaxat filii Sem. Heber nepos Arphaxat, a quo Hebraei: Jectan filius Heber, a quo Indorum orta est gens; Sale filius Jectan, a quo Bactriani, licet eos alii Scytharum exsules suspicentur. Ismael filius Abraham a quo Ismaelitae, qui nunc corrupto nomine Sarraceni, quasi a Sarra. et Agareni ab Agar. Nabaioth filius Ismael, a quo Nabathaei, qui ab Euphrate in marMoabitae et Ammonitae. Edom filius Esau, a quo Idumaei. Haec sunt gentes quae de Sem stirpe descendunt, possidentes terram meridianam ab ortu solis usque ad Phoenices. Filii Cham quattuor, ex quibus ortae sunt gentes haec: Chus, a quo Aethiopes progeniti; Mesraim, a quo Aegyptii perhibentur exorti. Phut, a quo Libyi. Unde et Mauretaniae fluvius usque in praesens
Abbreviated transcription (Latin):
Ens est multitũdo ab uno principio orta siue ab
alia nacõe secundum propriam collectionem dis¬
tincta ut grecia asia hine gentisitas diatur. es
autem appellatã propter generacões familiarũ id est a
gignendo sicut nacio a nascendo. Gentes a quibus diuisa¬
est terra quindecim sunt de iafath . xxui. de cham pr uiude
sem que fiunt spriũ. uel potius ut racõ declarat lou. due
totidem lingue que per terras ẽẽ ceperunt que crescendo pro-¬
uincias ⁊ insulas impleuerunt.¬
¶ Filu sem quinque singulariter gentes singulas procreaue¬
runt. Quorum primus elam aquo elamite principes per¬
sidis. Secundus assur a quo assiriorum pullulauit impe¬
rium. Tercius arfarat aquo gens caldeorum erorta est.
oruartus lud aque lidii. Quĩtus aram aquo siri quorum
metropolis fuit damascus.
filui aram nepotes sem quatuor. hus et hul. et gether. et
mesa. et hus traconitidis conditor que inter palestinam
et coelesiriam tenuit principatũ unde fuit iob secundum ꝙ

Expanded text:
ens est multitudo ab uno principio orta sive ab alia natione, secundum propriam collectionem distincta, ut Grecie, Asie. Hinc et gentilitas dicitur. Gens autem appellata propter generationes familiarum, id est a gignendo; sicut naest terra, LXXIII: quindecim sunt de Japhet, XXXI de Cham, XXVII de Sem, quae fiunt LXXIII, vel potius, ut ratio declarat, LXX duae, totidemque linguae per terras esse coeperunt, quae crescendo provincias et insulas impleverunt.i Sem quinque singulariter gentes singulas procreaverunt. Quorum primus Elam, a quo Elamitae principes Persidis. Secundus Assur, a quo Assyriorum pullulavit imperium. Tertius Arphaxat, a quo gens Chaldaeorum exorta est. Quartus Lud, a quo Lydii. Quintus Aram, a quo Syri quorum metropolis fuit Damascus. Filii Aram, nepotes Sem quatuor: Hus, et Hul, et Gether, et Mesa. et Coelesyr
Abbreviated transcription (Latin):
ra decem tribuum nomen imposuit. nam antea hebrei
ilus est diuisus. mine due tribz que de stirpe iudo
ges habebant iudeorum nomen sortiti sunt. reliqua pars
decem tribuum que in samaria regem sibi constituit ob
populi magnitudinem pristinum nomen retinut israel¬

Expanded text:
ra decem tribuum Hebreis imposuit. Nam antea Hebrei ulus Dei divisus est, tunc due tribus, que de stirpe Iuda reges habebant, Iudeorum nomen sortite sunt; reliqua pars decem tribuum, que in Samaria regem sibi constituit, ob populi magnitudinem pristinum nomen retinuit Israel
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta hucaniam primum furtim occupauerũt. deinde ple¬
raqi fimum eciam uirtute obtinuerunt.
Assuui ab assur filio sem uocati gens potentissim
ab effratẽ usq ad indorum fines onnẽ in medio tenuit
regionem.
¶ Medi a rege suo cognomiinati putantur. Nanqz iason
peliari regis frater apelie filus tessala pulsus. cũ media
urore sua cuius fuit preuignus mẽdus rex atheniensium
qui propter mortem iasomis orientis plagam perdonuit.
ibiqz mediam urbem conddit gentemq medorum nomĩe
suo appellauit. sed iuenies ingenesi quod madai autor
gentis medorum fuit a quo ⁊ cognomiinati ut superius
dictum est.
Perse aperseo rege sunt uocati qui agrecia asiam transi¬
ens ibi barbaras gentes graui diuturnoqz bello ꝑdomuit
Nouissime uictor nomen subiecte genti dedit. Perse autẽ
ante cirum ignobiles fuerunt et nullius inter gentes
loci habebantur. medi semper potissimi fuerunt. Per sa

Expanded text:
juxta Hyrcaniam primum furtim occupaverunt, deinde plejuxta Hyrcaniam primum furtim occupaverunt, deinde pleraque finium, etiam virtute obtinuerunt. 45. Assyrii ab Assur filio Sem vocati, gens potentissima, quae ab Euphrate usque ad Indorum fines omnem in medio tenuit re Medi a rege suo cognominati putantur. Namque Iason, Peliaci regis frater, a Peliae filiis Thessalia pulsus est cum Medea uxore sua; cuius fuit privignus Medus rex Atheniensium, qui post mortem Iasonis Orientis plagam perdomuit, ibique Mediam urbem condidit, gentemque Medorum nomine suo appellavit. Sed invenimus in Genesi quod Madai auctor gentis Medorum fuit, a quo et cognominati, ut superius dictum est. Persae a Perseo rege sunt vocati, qui e Graecia Asiam transiens, ibi barbaras gentes gravi diuturnoque bello perdomuit, novissime victor nomen subiectae genti dedit. Persae autem ante Cyrum ignobiles fuerunt, et nullius inter gentes loci habebantur. Medi semper potentissimi fuerunt. Cha