comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oues laban. Telfa. ostendens. Bala
inueterata. Dina transfert᷑ in causã.
Iurgii enĩ insichimis causa extitit
Thamar amaritudo ꝓuiris mortuis.
eadẽ & cõmutans. Mutauit enĩ se
in habitu meretricis. quando cũ socero
suo concubuit: Fares diuisio. ab eo qđł
diuiserit mẽbranula secundarum.
diuisoris idem fares sortitꝰ. ẽ nom̃ unde
& pharisei qui se quasi iustos apopłose¬
parabant. diuisi appellabantur. Tara
fr̃ eiꝰ in cuiꝰ manu erat coccinũ. int̾p̾tat᷑
oriens. Siue quia primꝰ apparuit. siue
qđ plurimi ex eo iusti natift᷑: ut in li¬
bro paralipomenon continet᷑. Tara id. ẽ.
oriens appellatꝰ. ẽ Iob. in latinũ uerti¬
carnis & passiones dolorum. Calamita¬
tes enĩ suas. nominis ȩthimologia prȩ¬
figurauit. Farao nom̃ . ẽ. ñ hominis sed
honoris. Sicut & apud nos augusti appel¬
lantur reges. cũ ꝓpriis nominib cense¬
antur. Exprimitur aut̃ in latinum

Expanded text:
oves Laban. Zelpha os hians. Bala oves Laban. Zelpha os hians. Bala inveterata. Dina transfertur in causam. Iurgii enim in Sichimis causa extitit. Thamar amaritudo pro viris mortuis. Item et commutans. Mutavit enim se in habitu meretricis, quando cum socero suo concubuit. Phares divisio, ab eo quod diviserit membranula secundarum, divisoris, id est phares, sortitus est nomen. Unde et Pharisaei, qui se quasi iustos a populo separabant, divisi appellabantur. Zara frater eius, in cuius manu erat coccinum, interpretatur oriens; sive quia primus apparuit, sive quod plurimi ex eo iusti nati sunt, ut in libro Paralipomenon continetur, Zara, id est oriens, appellatus est. Iob in Latinum verticarnis et passiones dolorum. Calamitates enim suas nominis etymologia praefiguravit. Pharao nomen est non hominis, sed honoris, sicut et apud nos Augusti appellantur reges, cum propriis nominibus censeantur. Exprimitur autem in Latino
Abbreviated transcription (Latin):
pc gentiũ futura princeps erat. sicut
& dñs pollicitus fuerat ad abrahã da
erit in gentes. & reges popłorũ erunt
ex ea. Agar. aduena uł conuersa. Fuit
enĩ complexui abrahȩ aduena causa
generandi data. quȩ post contẽptũ
angło increpante c̃uersa. ẽ ad sarã.
quia exaudiuit eũ ds̃. Esau trino¬
mius. ẽ: & exꝓpriis causis uarie
nuncupatus. Dicit᷑ enĩ esau id ÷ ru¬
fus. ob coctionẽ scilicet rufȩ lentis
ita appellatꝰ. cuius edulio primoge¬
nita pdidit. Edom aut̃ obruborem
& pilosus. Quandoenatꝰ. ẽ. totꝰ sicut
pellis pilosus erat. atq idem trib no-¬
minib appellatur. Esau id ẽ. rufus.
edom id ÷ sanguineus. seir id . ẽ pilo¬
sus. quia ñ habuit lenitatẽ. Rebecca
patientia siue quȩ multũ acceꝑat.
Lia laboriosa. utiq generando: Pluri¬
mos enĩ dolores quã rachel. foetundi¬
tate pariendi exꝑta ẽ. Rachel int̾¬
pretatur ouis. ꝓ ea enĩ iacob pauit

Expanded text:
pe gentium futura princeps erat, sicut pe gentium futura princeps erat, sicut et Dominus pollicitus fuerat ad AbrahamGen.erit in gentes, et reges populorum erunt ex ea.' Agar advena, vel conversa. Fuit enim. conplexui Abrahae advena causa generandi data, quae post contemptum, angelo increpante, conversa est ad Saram. quia exaudivit eum Deus.' Esau trinomius est, et ex propriis causis varie nuncupatur. Dicitur enim Esau, id est rufus, ob coctionem scilicet rufae lentis ita appellatus, cuius edulio primogenita perdidit. Edom autem ob ruborem et pilosus; quando enim natus est, totus sicut pellis pilosus erat. Atque idem tribus nominibus appellatur: Esau, id est rufus: Edom, id est sanguineus: Seir, id est pilosus, quia non habuit lenitatem. Rebecca patientia, sive quae multum acceperit. Lia laboriosa, utique generando. Plurimos enim dolores quam Rachel fecunditate pariendi experta est. Rachel interpretatur ovis. Pro ea enim Iacob pavit
Abbreviated transcription (Latin):
Faleg diuisio. cui pat̾ ꝓpterea tale non
imposuit. quia tunc natꝰ ẽ. quando
ꝑ linguas t̾ra diuisa. ẽ. Thara. explori¬
tio ascensionis. Mel chi sedeth. rex iust
Rex. quia ipse postea imꝑauit salem.
Iustꝰ. ꝓeo qđ discernens sacram̃ta legis
& euangłii. ñ pecudũ uictimas. sed
oblationẽ panis & calicis in sacrificui
obtulit. Loth declinans. Factis eni
sodomorũ ñ consensit. sed eorũ illia¬
ta carnis incendia declinauit. Mo-¬
ab expatre. & totũ nom̃ ȩthimolo¬
giam habet. Concepit enĩ eũ primo¬
genita filia de patre. Ammon cuius
causa nominis reddit᷑. filius popłi
mei. Sic diriuatur. ut ex parte sens
nominis. ex parte ipse sit sermo.
A minoi enĩ a quo dicti st̃ ammanitȩ.
uocat᷑ popłs ms. Sarai int̾pretatus
pͥnceps mea. eo qđ esset unius tintunꝰ¬
domus mat̾ familias. Postea causa no¬
minis immutata. ablata de fine .i. lit¬
tera dr̃ sara. id. ẽ. princeps. Omniũ qͥp¬

Expanded text:
Phaleg divisio, cui pater propterea tale nomen Phaleg divisio, cui pater propterea tale nomen inposuit, quia tunc natus est, quando per linguas terra divisa est. Thara exploratio ascensionis. Melchisedech rex iustus. Rex, quia ipse postea imperavit Salem. Iustus, pro eo quod discernens sacramenta Legis et Evangelii, non pecudum victimas, sed oblationem panis et calicis in sacrificio obtulit. Loth declinans. Factis enim Sodomorum non consensit, sed eorum inlicita carnis incendia declinavit. Moab ex patre. Et totum nomen etymologiam habet. Concepit enim eum primogenita filia de patre. Ammon, cuius causa nomen redditur filius populi mei, sic derivatur, ut ex parte sensus nominis, ex parte ipse sit sermo. Ammi enim, a quo dicti sunt Ammonitae, vocatur populus meus. Sarai interpretatur princeps mea, eo quod esset unius tantudomus materfamilias. Postea causa nominis inmutata, ablata de fine I littera, dicitur Sara, id est princeps. Omnium quip
Abbreviated transcription (Latin):
cognominatur. Posteritas enĩ eiꝰ eam
t̾rȩ partẽ possedit. quȩ uicino sole
calentior . ẽ. Unde & egyptꝰ usq hoddie.
ȩgyptiorũ lingua cham dr̃. Iafech la
titudo. Ex eo enĩ popłs gentiũ nascit᷑.
& qͥa lata . ẽ. ex gentib multrtudo ere¬
deritiũ. ab eadẽ latitudine iafeth di¬
ctus. ẽ. Chanaan filius cham. int̾ptat᷑
motus eoꝵ. Qd quid ẽ. aliud. nisi o¬
pus eoꝵ: Pro motu enĩ patris. id ÷ ꝓ
oꝑe eius maledictꝰ. ẽ. Arfaxat. sanans
depopulationẽ. Chus hebraice. ȩchi¬
ops int̾pretatur. Aposteritate sui gene¬
ris nom̃ sortit᷑: Ab ipso enĩ st̃ ꝓgeniti
ȩthiopes. Nembroth. int̾pretat᷑ tirannͥ
ste enĩ prior arriputt insuetã in popłi
tirannidẽ. & ipse aggressus. ẽ. atuer¬
sũ dm̃ impietatis ędificare turrem.
Heber. transitus. Ethimologia eiꝰ mysti¬
ca . ẽ. qđ ab eiꝰ stirpe transiret ds̃ nec
ꝑseueraret in eis. trans lata ingentib
grã. Ex ipso enĩ sunt ex orti hebrei.

Expanded text:
cognominatur. Posteritas enim ejus eam terrae partem possidet, quae vicino sole calentior est. Unde et Aegyptus usque hodie Aegyptiorum lingua Cham dicitur. Cha populus gentium nascitur; et quia lata est ex gentibus multitudo credentium, ab eadem latitudine Iapheth dictus est. Canaan filius Cham interpretatur motus eorum. Quod quid est aliud nisi opus eorum? Pro motu enim patris, id est pro opere eius, maledictus est. Arfaxat sanans depopulationem. Chus Hebraice Aethiops interpretatur; a posteritate sui generis nomen sortitus. Ab ipso enim sunt progeniti Aethiopes. Nembroth interpretatur tyrannus. Iste enim prior arripuit insuetam in populo tyrannidem, et ipse adgressus est adversus Deum impietatis aedificare turrem. Heber transitus. Etymologia eius mystica est, quod ab eius stirpe transiret Deus, nec perseveraret in eis, tralata in gentibus gratia. Ex ipso enim s
Abbreviated transcription (Latin):
Obhoc signant̃ transfertur mortuus. ẽ:
ut ostenderet᷑ ñ uixisse eũ post dilu¬
uium. sed in eodẽ cataclismo fuisse
defunctũ. Soli enĩ octo homines iN
arca diluuiũ euasert̃. Lamech ꝑcuti¬
ens. Iste enĩ ꝑcussit & int̾fecit cam.
qđ etiã ipse se postea ꝑpetrasse uxori¬
bus confitetur. Noc requies int̾ptat᷑.¬
ꝓeo qđ subillo omia retro oꝑa quie¬
uerunt ꝑdiluuiũ. unde & pat̾ eius
uocans nom̃ eiꝰ noe dixit. Iste requi-¬
escere nos faciet ab om̃ib oꝑib nr̃is.
posteritatis accepit. Ex ipso enĩ patri¬

Expanded text:
Ob hoc signanter transfertur mortuus est, Ob hoc signanter transfertur mortuus est, ut ostenderetur non vixisse eum post diluvium, sed in eodem cataclysmo fuisse defunctum. Soli enim octo homines in Arca diluvium evaserunt. 14. LAMECH percutiens. Iste enim percussit et interfecit Cain; quod etiam ipse postea perpetrasse uxoribus confitetur. 15. NOE requies interpretod sub illo omnia retro opera quieverunt per diluvium. Unde et pater ejus vocans nomen ejus 319 Noe, dixit: Iste requiescere nos faciet ab omnibus operibus nosposteritatis accepit. Ex ipso enim patri
Abbreviated transcription (Latin):
poenã sui sceleris dederit. Abel luctꝰ
int̾pretatur. Quo nomine p̃figurabat᷑
occidendus. Idem & uanitas. quia cito
solutus. ẽ. atq subtractꝰ. Seth int̾pre¬
tatur resurrectio. eo qđ post frĩs int̾
fectionẽ natus sit. quasi resurrectionẽ
fr̃is ex mortuis suscitaret. Idem & positio.
quia posuit eũ ds̃ ꝓabel. Enos iuxta
ꝓpriȩ linguȩ uarietatẽ. homo uł uir
dr̃. Et congrue hoc uocabulũ habuit.
inuocandi nom̃ dñi. Licet pleriq hebre¬
orũ arbitrent᷑. qđ tunc primũ in nomi¬
ne dñĩ & insimilitudine eius fabrica¬
ta sint idola. Enoch dedicatio. In ipsi.¬
us enĩ nomine ciuitatẽ postea ȩdifica¬
uit cam. Cainan. lam̃tatio uł possessio
eorũ. Sicut enĩ cain possessio. tea diri
uatũ nom̃ qđ est cainan facit possessio
eorũ. Matusalã int̾pretatur mortuus
ẽ: euidens ȩthimologia nominis. Qui¬
dam enĩ eum cũ patre translatũ fuis¬
se & diluuiũ prȩterisse putauerunt.

Expanded text:
poenam sui sceleris dederit. 318 8. ABEL luctus poenam sui sceleris dederit. 318 8. ABEL luctus interpretatur, quo nomine praefigurabatur occidendus. Idem et vanitas, quia cito solutus est, atque subtractus. 9. Seth interpretatur resurfectionem natus sit, quasi resurrectionem fratris ex mortuis suscitaret. Idem et positio, quia posuit eum Deus pro Abel. Enos iuxta propriae linguae varietatem homo vel vir dicitur. Et congrue hoc vocabulum habuit. invocandi nomen Domini'; licet plerique Hebraeorum arbitrentur quod tunc primum in nomine Domini et in similitudine eius fabricata sint idola. Enoch dedicatio. In ipsius enim nomine civitatem postea aedificavit Cain. Cainan lamentatio vel possessio eorum; sicut enim vativum nomen, quod est Cainan feorum. 13. Mathusalem interpretatur mortuus est. Evidens etymologia nominis. Quidam enim cum patre translatum fuisse, et diluvium praeteriisse putaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ram intellectũ hẏstoriȩ ꝑsequemur
Ubi aut̃ ethimologiȩ int̾pretationem
ñ attigimꝰ. solã ipsam in latinũ ȩthimo¬
logiam posuimꝰ Qđ aut̃ unũ nomen
hebraicũ alit̾ atq alit̾ interp̃tatur:
hoc scdm accentuũ & litterarũ euenit
diuersitatẽ ut inuariis significationib
nomina cõmutentur.Adam ficut beatꝰ
ieronimꝰ tradidit. homo. siue terrenus
siue t̾ra rubra int̾pretatur. Ex terra¬
enĩ facta. ẽ. caro. & humus hominis
faciendi materies fuit. Eua int̾pretat᷑
uita. siue calamitas. siue ue. Uita quia
origo fuit nascendi. calamitas & ue.
quia ꝑ preuaricationẽ causa extitit
moriendi. Acadendo enĩ nom sumpsit
calamitas. Alii aut̃ dicunt obhoc eua
mitatis & mortis. qđ est ue. Cam posses¬
sio int̾pretatur. Unde ȩthimologiam
ipsius exprimens pat̾ eius ait. Cam. id ÷
possedi hominẽ ꝑ dm̃. Idem & lam̃tatio.
eo qđ ꝓ int̾fecto abel int̾fectus sit. &

Expanded text:
ram intellectum historiae persequimur. ram intellectum historiae persequimur. Ubi autem etymologiae interpretationem non attigimus, solam ipsam in Latino etymologiam posuimus. Quod autem unum nomen Hebraicum aliter atque aliter interpretatur, hoc secundum accentuum et litterarum evenit diversitatem, ut in variis significationibus nomina commutentur. Adam, sicut beatus Hieronymus tradit, homo sive terrenus sive terra rubra intenim facta est caro, et humus hominis faciendi materies fuit. 5. Heva interpretatur vita, sive calamitas, sive, vae: Vita, quia origo fuit nascendi; calamitas et vae, quia per praevaricationem causa exstitit moriendi. A cadendo enim nomen sumpsit calamitas. 6. Alii autem dicunt ob hoc etimitatis, et mortis, quod est vae. 7. CAIN possessio interpretatur; unde etymologiam ipsius exprimens pater ejus ait: Cain, id est, possedi hominem per Deum. Idem et lamentatio, eo quod pro interfecto Abel interfectus sit, et
Abbreviated transcription (Latin):
nulla suꝑbia cadentes. sed firmit᷑ in¬
dĩ amore & contẽplatione manentes.
nichil aliud dulce habent. nisi eum
a quo creati st̃. Qd̃ aut̃ duo seraphin
in isaia leguntur. figuralit̾ ueteris
& noui testam̃ti significationẽ osten¬
dunt. Qđ uͦ faciem & pedes dĩ operi¬
unt. quia prȩterita ante mundum.
& futura post mundũ scire ñ possumꝰ
sed melia tantũ eorũ testimonio con¬
templamur. Singuli senas alas habent.
quia de fabrica tantũ mundi. quȩ in sex
dieb facta . ẽ. inp̾senti scło nouimuis.
Qđ clamant ter sẽs alter ad alterũ. tri¬
nitatis inuna diuinitate demonstrant
mysterium: De hominib: qui quocdã
prȩsagio nomina acceperuNt. ui.
leRiq primorũ nominũ ex ꝓpriis
causis originẽ nominũ habent.
quib ita ꝓphetice indita st̃ uocabula.
ut aut futuris aut p̾cedentib eorũ
causis conueniant. Inquib tam̃ manen¬
te sp̃uali sacram̃to. nunc tantũ ad litte¬

Expanded text:
nulla sunulla suDei amore et contemplatione manentes, nihil aliud dulce habent nisi eum a quo creati sunt. Quod autem duo Seraphim in Esaia 6, 2 leguntur, figuraliter Veteris et Novi Testamenti significationem ostendunt. Quod vero faciem et pedes Dei operiunt, quia praeterita ante mundum et futura post mundum scire non possumus, sed media tantum eorum testimonio contemplamur. Singuli senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clamat ter Sanctus alter ad alterum, Trinitatis in una divinitate demonstrat mysterium. De hominibus qui quodam praesagio nomen acceperunt . Plerique primorum hominum ex propriis causis originem nominum habent. Quibus ita prophetice indita sunt vocabula, ut aut futuris aut praecedentibus eorum causis conveniant. In quibus tamen manente spiritali sacramento, nunc tantum ad litte
Abbreviated transcription (Latin):
ordine specialit᷑ designentur. tam̃ ꝑ psal
nib appellant᷑. quia hoc ipsũ officium
in ꝓprio ordine plenius accepert̃. & cũ
sint om̃ib cõmunia. ꝓprie tam̃ hȩc
nomina suis ordinib deputantur.
Unicuiq enĩ sicut p̾dictũ. ẽ ꝓpria offi¬
cia sunt iniuncta. quȩ ꝓmeruisse eos
inmundi constat exordio. Nam quia
nullũ esse locũ cui angłi ñ prȩsint.
Presunt enĩ & auspiciis oꝑum omniũ.
Hic ẽ. ordo uł distinctio angłorũ. qui
post lapsũ malorũ incȩlesti uigore
sterert̃. Nam post quã apostatȩ angłi
cecidert̃. hi ꝑseuerantia ȩt̃nȩ beatitu¬
dinis solidati st̃. Unde & post cęli
creationẽ in principio repetit᷑. fiat
firmam̃tũ. & uocatũ. ẽ. firmam̃tũ
cȩlũ. Nimirũ ostendens. qđ post rui-¬
nam angłorũ malorũ. hi qui ꝑmanse¬
runt. firmitatẽ ȩternȩ ꝑseuerantiȩ
consetuti st̃. nullo iam lapsu auersi.

Expanded text:
ordine specialiter designentur, tamen per Psordine specialiter designentur, tamen per Psnibus appellantur, quia hoc ipsud officium in proprio ordine plenius acceperunt. Et cum sint omnibus communia, proprie tamen haec nomina suis ordinibus deputantur. Unicuique enim, sicut praedictum est, propria officia sunt iniuncta, quae promeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia nullum esse locum cui angeli non praesint. Praesunt enim et auspiciis operum omnium. Hic est ordo vel distinctio angelorum, qui post lapsum malorum in caelesti vigore steterunt. Nam postquam apostatae angeli ceciderdinis solidati sunt. Unde et post coeli creationem in principio repetitur: Fiat firmamentum, et vocatum est firmamentum coelum . 31. Nimirum ostendens, quod post ruinam angelorum malorum, hi qui permanserunt, firmitatem aeternae perseverantiae consecuti sunt, nullo jam lapsu aversi,
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo. Sunt enĩ sulli miora agmi
diuina scientia cȩteris ãplius pleni st̃.
cherubin id.ẽ plenitudo scientiȩ ap¬
pellantur. Ipsa sunt duo illa animala
suꝑ ꝓpiciatoriũ arcȩ. ficta ex metallo.
ꝓpt̾ significandã angłorũ prȩsentiã
in quorũ medio ostendit᷑ ds̃. Seraphin
qͦq similit̃ multitudo. ẽ. angłorum.
qui ex hebreo inlatinũ ardentes uł
incendentes int̾pretant᷑. Qui iccirco
ardentes uocant᷑. quia int̾ eos & dm̃
nulli ali i angłi consistunt. & idõ qͣnto
uicinius corã eo consistunt. tantoma
gis claritate diuini luminis inflam¬
mantur. Vnde & ipsi uelant faciem
& pedes sedentis in throno dĩ. & iccirco
cȩtera angłorũ turba uidere dĩ essen¬
tiam plene ñ ualet. qm̃ seraphin ean
tegit. Hec gͥ uocabula agninũ angłoꝵ.
ita sunt specialia ordinũ singulorũ: ut
tam sint ex parte cõmunia omniũ. Nã
dũ throni sedes cdĩ. in quorundã angłoꝵ

Expanded text:
multitudo. Sunt enim sublimiora agminmultitudo. Sunt enim sublimiora agmindivina scientia ceteris amplius pleni sunt, Cherubin, id est plenitudo scientiae, appellantur. Ipsa sunt illa duo animalia super propitiatorium arcae ficta ex metallo, propter significandam angelorum praesentiam, in quorum medio ostenditur Deus. Seraphin quoque similiter multitudo est angelorum, qui ex Hebraeo in Latinum ardentes vel incendentes interpretantur. Qui idcirco ardentes vocantur, quia inter eos et Deum nulli angeli consistunt; et ideo quanto vicinius coram eo consistunt, tanto magis luminis claritate divini inflammantur. Unde et ipsi velant faciem et pedes sedentis in throno Dei; et idcirco cetera angelorum turba videre Dei essentiam plene non valent, quoniam Cherubin eam tegit. Haec igitur vocabula agminum angelorum ita sunt specialia ordinum singulorum, ut tamen sint ex parte communia omnium. Nam dum Throni sedes Dei in quorundam angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt᷑: Potestates sunt quib uirtutes
aduersȩ subiectȩ sc̃. & inde potestatũ
nomine nuncupant᷑. quia maligni sp̃s̃
eorũ potestate coercent᷑. ne tantũ mun¬
do noceant quantũ cupiunt Principatꝰ
sunt hi qui angłorũ agminib presunt.
qui ꝓeo qđ subditos angłos ad explendũ
ministeriũ diuinũ disponunt. principatꝰ
uocabulũ acceꝑunt. Nam alii st̃ qui ad¬
ministrant. alii qui assistunt. sicut &
ꝑ danihelẽ dr̃. Milia miliũ ministra¬
bant ei. & decies milies centena milia
assistebant illi. Dominationes st̃: hi qͥ
etiã uirtutib & principatib p̾minent.
qui ꝓeo qđ cȩteris angłorũ agminib
dominant᷑: dominationes uocantur.
Throni st̃ agmina angłorũ. qui latino
eloquio sedes dicuntur. & uocati throni
quia illis conditor p̾sidet. & ꝑ eos iudi¬
cia sua disponit. Cherubin aut̃ & ipsi
sullimes cȩlorũ potestates. & angłorũ
ministeria ꝑhibent᷑. qui ex hebreo in
linguã nr̃am int̾pretant᷑ scientiȩ

Expanded text:
 virtutes adversae subiectae sunt, et inde Potestatum nomine nuncupantur, quia maligni spiritus eorum potestate coercentur, ne tantum mundo noceant quantum cupiunt. Principatus sunt hi qui angelorum agminibus praesunt. Qui pro eo, quod subditos angelos ad explendum ministerium divinum disponunt, principatus vocabulum acceperunt. Nam alii sunt qui adminisper Danielem dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies centena millia assistebant illi . Dominationes sunt hi qui etiam virtutibus et principatibus praeeminent; qui pro eo, quod ceteris angelorum agminibus dominantur, Dominationes vocantur. Throni sunt agmina angelorum, qui Latino eloquio sedes dicuntur; et vocati Throni quia illis conditor praesidet, et per eos iudicia sua disponit. Cherubin autem et ipsi sublimes caelorum potestates et angelica ministeria perhibentur; qui ex Hebraeo in linguam nostram interpretantur scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
minib traditur esse cõpositus. To.
iste ro. magister. babel ꝓprie babi-¬
loniũ sonat. & efficit᷑ nom̃ ⁊ orobabel.
iste magister de babilone. Inbabilone
enĩ ortus. ẽ. ubi & princeps gentis udeeᷝ ͤᷤ¬
extitit. DE PATRIARCHIS.
UORUNDAM patriarcharũ ȩthimolo UII.¬
giȩ notandȩ st̃. ut sciamꝰ quid in
suo uõcabũlo resonent. Nam pleriq eorũ.
ex ꝓpriis causis nomina accepert̃. Patri¬
archa int̾pretat᷑ patrũ princeps. Archos
enĩ grece princeps. ẽ. Abram primũ uo
qđ erat adhuc ꝑfidem futurũ. Gentiũ
aut̃ ñ habetur in nomine sed subaudit᷑.
quia patrẽ multarũ gentiũ posui te
Isaac ex risu nom̃ accepit. Riserat enim
pat̾. quando ei ꝓmissus. ẽ. admirans in
gaudio. risit & mat᷑ quando ꝑ illos tres
uiros ꝓmissus ẽ. dubitans ingaudio.
Ex hac gͦ causa nom̃ accepit isaac: Inter¬
pretatur enĩ risus. Sciendũ aut̃ qđ qͥnq
nominib suis ante quã nascerentur uo¬

Expanded text:
minibus tminibus tiste, ro magister, babel proprie Babylonium sonat; et efficitur nomen Zorobabel, iste magister de Babylone. In Babylone enim ortus est, ubi et princeps gentis Iudaeae extitit. De patriarchis . Quorundam patriarcharum etymologiae notandae sunt, ut sciamus quid in suo vocabulo resonant. Nam plerique eorum ex causis propriis nomina acceperunt. Patriarchae interpretantur patrum principes. Ἀρχός enim quod erat adhuc per fidem futurum. Gentium autem non habetur in nomine, sed subauditur,quia patrem multarum gentium posui te.' Isaac ex risu nomen accepit. Riserat enim pater, quando ei promissus est, admirans in gaudio. Risit et mater, quando per illos tres viros promissus est, dubitans in gaudio. Ex hac ergo causa nomen accepit Isaac; interpretatur enim risus. Sciendum autem quod quanominibus suis, antequam nascerentur, vo
Abbreviated transcription (Latin):
quidã aiunt diuisio int̾pretat᷑. ꝓeo
qđ in regno eiꝰ diuisus sit popłs isrł. &
prȩcisus a regnostirpis dauid. Diuisio.¬
nis enĩ popłi: causa iste extitit. Tam¬
ri. psalmus uł canticũ meũ. Omri.
crispans ms. Achab. fr̃ patris. Iet abel.
fluxus sanguinis. uł fluens sanguinẽ
Sed melius. ubi est sterquiliniũ Preci¬
pitata enĩ deorsũ comedert̃ carnes eiꝰ
canes sicut p̾dixerat helias. Et erunt
inqͥt carnes ierabel. sicut stercus suꝑ
faciem t̾rȩ. Ochorias apprehendens
dm̃. Ieu. ipse uł est. Ioatham. robustꝰ.
Sella. umbra eiꝰ uł petitio. Manaem.
consolans faceias. aꝑiens. Nabucho¬
donosor. ꝓphetia laginculȩ angu¬
stȩ. siue ꝓphetans istius modi signũ.
ꝓsomnio scilicet futurorũ qđ uidisse
narratur. & danihel int̾pretatꝰ. ẽ: siue
sessio magnitione angustiȩ. ꝓhis qui
in captiuitatẽ ab eo ducti st̃. Toroba¬
bel apud hebreos. ex trib integris no-¬

Expanded text:
quidam aiunt, divisio interpretatur, pro eo quidam aiunt, divisio interpretatur, pro eo quod in regno eius divisus sit populus Israel, et praecisus a regno stirpis David. Divisionis enim popZAMBRI, Psalmus, vel Canticum meum. OMRI, crispans meus. ACHAB, frater patris. 78. JEZABEL, fluxus sanguinis, vel fluens sanguinem, sed melius, ubi est sterquilinium. Praecipitata enim deorsum, comederunt carnes ejus canes, sicut praedixerat Elias: Et erunt, inquit, carnes Jezabel sicut stercus super faciem terrae. 79. OCHOZIAS, apprehendens Deum. JEHU, ipse, vel est. JOATHA, rebustus. SELLA, umbra ejus, vel petitio MANAHEM, consolans. PHACEAS, aperiens. 80. NABUCHODONOSOR, prophetia lagunculae angustae, sive prophetans istiusmodi signum, per somnium scilicet futurorum, quod vidisse narratur, et Daniel interpretatus est; sive, sessio in agnitione angustiae pro iis qui in captivitatem ab eo ducti sunt. 81. Zorobabel, apud Hebraeos ex tribus integris no
Abbreviated transcription (Latin):
Ioas spirans uł dñi robur. Amasias.
popłm tollens. Orias. forticudo dñi
Azarias. auxiliũ dñĩ. Otias aut̃. ipse
est qui & azarias. duplici nomine.
Iste. ẽ. qui illicitũ sibi sacerdotiũ uin¬
dicare conatꝰ. lepra in fronte ꝑcussus ẽ
oathas. est ꝑfectꝰ. Pulchra ȩthimologi¬
a nominis: Fecit enĩ rectũ in c̃spectu
dñi. & portã templi ȩlificauit ex cel-¬
sam. Achaz. app̃hendens. Et echias. for¬
tis dñi. Manasses. obliuiosus. Permul¬
ta enĩ scelera & sacrilegia. reliquerat
& oblitus fuerat dm̃. siue quia oblitꝰ. ẽ.
ds̃ peccatorũ illius. Amon. fidelis uł
honestus. Iosias. ubi. ẽ. incensũ dñi.
ꝓpria ȩthimologia nominis. Iste ẽ. enĩ
qui simulacra cõbussit. Ioachaz. robu¬
stus. Ioachim. ubi. ẽ. pͣparatio. Elia¬
chim. dĩ resurrectio. Iechonia. prȩpara¬
tio dñi. Sedechias. iustus dñi. Ierobo¬
am. iudicatio siue causa popłi. uł ut

Expanded text:
Ioas spirans, vel Domini robur. Amasias Ioas spirans, vel Domini robur. Amasias populum tollens. Ozias fortitudo Domini. Azarias auxilium Domini. Ozias autem ipse est qui Azarias duplici nomine. Iste est qui, inlicitum sibi sacerdotium vindicare conatus, lepra in fronte percussus est. Ioatham est perfectus. Pulchram etymologiam nominis. Fecit enim rectum in conspectu Domini, et portam templi aedificavit excelsam. Achaz adprehendens. Ezechias fortis Dominus. Manasse obliviosus. Per multa enim scelera et sacrilegia reliquerat et oblitus fuerat Deum. sive quod oblitus est Deus peccatorum illius. Amon fidelis vel onustus. Iosias, ubi est incensum Domini, propria etymologia nominis. Iste est enim qui simulacra conbussit. Ioachaz robustus. Ioachim, ubi est praeparatio. Eliachim Dei resurrectio. Ieconias praeparatio Domini. Sedechias iustus Domini. Ieroboam iudicatio sive causa populi, vel, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Utiq quia fortissimꝰ in proeliis fuit.
ipse & desiderabilis. in stirpe scilicet
sua. de qua p̾dixerat ꝓpħa. ueniet de¬
sideratus cunctis gentib. SalomoN.
trinomius fuisse phibetur. Primũ uoca¬
bulũ eius Salomon dr̃ id ÷ pacificus.
eo qđ in regno eiꝰ pax fuerit. Scđm nom̃¬
eiꝰ idida. eo qđ fuerit dilectꝰ & amabi¬
lis dño. Terciũ uocabulũ eiꝰ choeleth.
qđ grece appellat᷑ ecclesiastes. latine
contionator. qđ ad popłm loqueret᷑
Ionathan. colũbȩ donũ. Absalon patris
pax. ꝑ antifrasin. eoqđ bellũ aduer¬
sus patrẽ gessisset. siue qđ in ipsobello
dauid pacatꝰ fuisse legitur filio. adeo
ut etiã magno cũ dolore extinctum
plangeret. Roboam latitudo popłi
& ipsũ ꝑ antifrasin. qđ decẽ tribub
abeo separatis. duȩ tantũ ei relictȩ
sint. Abia pat dñs. uł pat̃ fuit. Asa.
tollens siue sustollens. Iosaphat. dñi
iudiciũ. Iorã. qui. ẽ excelsus. Ochorias.
apprehendens dm̃. Athalia. tẽpus dñi.

Expanded text:
utique, quia fortissimus in praeliis fuit. Ipse et desiderabilis, in stirpe scilicet sua, de qua praedixerat propheta: Veniet Desideratus cunctis gentibus. 65. Salomon trinomius fuisse perhibetur. Primum vocabulum ejus Salomon dicitur, id est, pacificus, eo quod in regno ejus pax fuerit. Secundum nomen Idida, eo quod fuerit dilectus, et amabilis Domino. Tertium vocabulum eius Coheleth, quod Graece appellatur Ecclesiastes, Latine Contionator, quod ad populum loqueretur. Ionathan columbae donum. Absalon patris pax per antiphrasin, eo quod bellum adversus patrem gessisset, sive quod in ipso bello David pacatum fuisse legitur filio, adeo ut etiam magno cum dolore extinctum plangeret. Roboam latitudo populi, et ipsud per antiphrasin, quod decem tribubus ab eo separatis, duae tantum ei relictae sint. Abia pater Dominus, vel pater fuit. Asa tollens, sive sustollens. Iosaphat Domini iudicium. Ioram, qui est excelsus. Achazias adprehendens Dominum. Athalia tempus Domini.
Abbreviated transcription (Latin):
uisũ restituit. Nominis enĩ int̾p̃tatio.
ex angłi officio designatur. Urihel int̾¬
pretatur ignis di. Sicut legimꝰ apparu¬
isse ignẽ in rubo. legimꝰ etiã ignẽ missũ
desuꝑ. & implesse qđ prȩceptũ est. Ihro¬
ni autẽ & dominationes & principatꝰ
sam cęlestẽ societatẽ apłs cõplecticur.
ordines angłorũ & dignitates intelli¬
guntur. Et ꝓhac ipsa distributione
officiorũ alii throni. alii dominationes.
alii principatꝰ. alii potestates dicuntur.
ꝓcertis dignitatib quib inuicẽ distin¬
guntur. Uirtutes angłica quęctã mini¬
steria ꝑhibent᷑. ꝑ quas signa & miracu

Expanded text:
visum ei restituit. Nominis enim interpretatione visum ei restituit. Nominis enim interpretatione et angeli officium designatur. Uriel interpretatur ignis Dei, sicut legimus apparuisse ignem in rubo. Legimus etiam ignem missum desuper, et inplesse quod praeceptum est. Throni autem et dominationes et principasam caelestem societatem Apostolus conplectitur, ordines angelorum et dignitates intelleguntur; et pro hac ipsa distributione officiorum alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates dicuntur, pro certis dignitatibus quibus invicem distinguntur. Virtutes angelicae quaedam ministeria perhibentur, per quos signa
Abbreviated transcription (Latin):
habitabit᷑ ierłm. Si enĩ in ipsis officiis
disponerent. nullomͦ hoc qđ homini
diceret. angłs ab angło cognouisset¬
Quidã autẽ archangłorũ priuatis nomini¬
bus appellantur: ut ꝑ uocabula ipsa. in
oꝑe suo quid ualeant designet᷑. Gabriel
hebraice. in linguam nr̃am uertit᷑ forti¬
tudo dĩ. Vbi enĩ potentia diuina uł for¬
titudo manifestabit᷑ gabrihel mittit᷑
Unde & eo tẽpore quo erat dñs nasciturus
& triũ phaturus de mundo. gabrihel
uenit ad mariam ut illũ annunciaret
qui ad debellandas aerias potestates.
humilis uenire clignatꝰ . ẽ. Michael int̾¬
pretatur quis ut ds. Quando enĩ aliqͥd
in mundo mirȩ uirtutis fit. hic archan¬¬
gelus matit᷑. & ex ipso oꝑe nom̃ est eiꝰ qͥa
nemo ualet facere qđ facere potest ds̃.
Raphael int̾pretatur curatio uł medicina
dĩ. Ubicunq enĩ curandi & medendi opus
& inde medicina dĩ uocat᷑. Unde & ad
tobiã idem archangłs missus. oculis eiꝰ
curatione adhibuit. & cęcitate detersa

Expanded text:
ittit: et si in ipsis officiis nimas disponerent, nullomodo hoc, quod homini diceret, angelus ab angelo cognovissetQuidam autem archangelorum privatis nominibus appellantur, ut per vocabula ipsa in opere suo quid valeant designetur. Gabriel Hebraice in linguam nostram vertitur fortitudo Dei. Ubi enim potentia divina vel fortitudo manifestatur, Gabriel mittitur. Unde et eo tempore, quo erat Dominus nasciturus et triumphaturus de mundo, Gabriel venit ad Mariam, ut illum adnuntiaret qui ad debellandas aerias potestates humilis venire dignatus est. Michael interpretatur, Qui sicut Deus. Quando enim aliquid in mundo mirae virtutis fit, hic archangelus mittitur. Et ex ipso opere nomen est eius, quia nemo valet facere quod facere potest Deus. Raphael interpretatur curatio vel medicina Dei. Ubicumque enim curandi et medendi opus  inde medicina Dei vocatur. Unde et ad Tobiam idem archangelus missus oculis eius curationem adhibuit, et caecitate detersa
Abbreviated transcription (Latin):
fundam̃tũ. etiã ipse ȩdificatꝰ. ẽ petrus.
Cephas dictꝰ eo qđ incapite sit constitutꝰ
& ipsũ nom̃ inpetro sirũ. ẽ. Simon bar¬
iona in lingua nr̃a sonat filius colũbȩ.
& est nom̃ sirũ parit & hebreũ. Bar
qͥppe sira lingua filius. iona hebraice
colũba. utroq sermone dr̃ bar iona.
Alii simplicit᷑ accipiunt. qđ simon id ẽ
ptũ sit. una detracta sillaba. Iohanna
autẽ int̾pretat᷑ dnĩ gr̾a. & fuisse petrũ
trinomiũ. Petrũ. cephã. & simon bar¬
iona. Simonaut̃ hebraice. int̾pretat᷑
audiens. Saulus hebreo sermone tem¬
ptatio dictꝰ. eoqđ prius intẽptatione
ȩccł ȩ sit uersatus. ꝑsecutor enĩ erat.
inde nom̃ habet istud quando ꝑseque¬
batur xp̃ianos. Postea mutato nomine
de saulo factꝰ. ẽ. paulus. qđ int̾pretat᷑
mirabilis siue electꝰ. Mirabilis. uł
quia multa signa fecit. uł quia abori

Expanded text:
fundamentum etiam ipse aedificatus est Petrus. Cephas dictus eo quod in capite sit constitutus et ipsud nomen in Petro Syrum est. Simon Bar-iona in lingua nostra sonat filius columbae, et est nomen Syrum pariter et Hebraeum. Bar quippe Syra lingua filius, Iona Hebraice columba; utroque sermone dicitur Bariona. Alii simpliciter accipiunt, quod Simon, id est ptum sit, una detracta syllaba. Iohanna autem interpretatur Domini gratia. Et fuisse Petrum trinomium: Petrum, Cephan, et Simon Bariona: Simon autem Hebraice interpretatur audiens. Saulus Hebraeo sermone temptatio dicitur, eo quod prius in temptatione Ecclesiae sit versatus. Persecutor enim erat: inde nomen habet istud, quando persequebatur Christianos. Postea mutato nomine de Saulo factus est Paulus, quod interpretatur mirabilis, sive electus. Mirabilis, vel quia multa signa fecit, vel q
Abbreviated transcription (Latin):
dictisq suis pͣnunciassent. Helia in¬
terpretat᷑ dñs ds̃. Ex futuri gͥ prę¬
sagio sic uocatꝰ. Namdũ alt̾ caretur
in sacrificio cũ qua dringentis sacer
dotib baal. inuocato nomine dñi. de¬
scendit de celo ignis suꝑ holocaustũ.
Qđ cũ uidisset om̃is popłs. cecidit iN
faciem suã & ait. Dñs ipse. ẽ. dĩ. Ex¬

Expanded text:
dictisque suis praenuntiassent. Helias indictisque suis praenuntiassent. Helias interpretatur Dominus Deus. Ex futuri igitur praesagio sic vocatus. Nam dum altercaretur in sacrificio cdotibus Baalim, invocato nomine Domini, descendit de celo ignis super olocaustum ‘quod cum vidisset omnis populus cecidit in faciem suam et ait: Dominus ipse est De
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretat᷑ filius dexterȩ. qđ est uirtu¬
tis. Dextera enĩ appellat᷑ iamin. Mat̃
quippe eiꝰ moriens uocauerat nom̃ eiꝰ
benonim. id .ẽ. filius doloris mei. Pat̾
hoc mutauit: filiũ dexterȩ nominans.
Manasses dictꝰ. ab eo qđ sit pat̾ eiꝰ oblitꝰ
calmorũ suorũ Ita enĩ hebraice uoca¬
tur obliuio. Effraim. eoqđ auxerit
eũ dĩ. & ex hoc uocabulo in linguam
nr̃am transfertur augmentum.
quasi prȩfatores. quia porro fantur &
de futuris uera pͣdicunt. Qui autẽ
a nob ꝓpħȩ. inueteri testam̃to uidentes
appellabant᷑: quia uidebant ea quȩ
Hinc ẽ. qđ scriptũ. ẽ. in samuhele.
eanus ad uidaentẽ. Hinc isaias. Uidi
inqͥt dñm sedentẽ. suꝑ thronũ ex¬
celsũ & eleuatũ. Et ezechiel. Aꝑti
st̃ cęli. & uidi uisiones dĩ. Quorun¬
dam aut̃ ꝓpħarũ ethimologiȩ nomi¬
num annotandȩ st̃. Uocabula enĩ eu
satis ostendunt. quid infuturis facts

Expanded text:
interpretatur filius dexterae, quod est virtuinterpretatur filius dexterae, quod est virtutis. Dextera enim appellatur Iamin. Mater quippe ejus moriens vocavit nomen ejus Benoni, id est filius doloris mei. Pater hoc mutavit, filium dexterae nominans. Manasses dictus ab eo, quod sit pater eius oblitus laborum suorum. Ita enim Hebraice vocatur oblivio. Ephraim, eo quod auxerit eum Deus; et ex hoc vocabulo in linguam nostram transfertur augmentum. quasi praefatores, quia porro fantur et de futuris vera praedicunt. Qui autem a nobis prophetae, in Veteri Testamento videntes appellabantur, quia Hinc est quod scriptum est in Samuele: Eamus ad videntem . Hinc Isaias: Vidi, inquit, Dominum sedentem super thronum excelsum et elevatum . Ezechieli aperti t caeli et vidi visiones Dei.' Quorundam autem prophetarum etymologiae nominum adnotandae sunt. Vocabula enim eorum satis ostendunt quid in futuris factis
Abbreviated transcription (Latin):
Neptalim de conuersione siue cõpara¬
tione causa nominis eiꝰ est. Unde &
dixit rachel. cũ eũ peꝑisset ancilla
bitatione cũ sorore mea. Dan inter¬
pretatur iudiciũ. Bala enĩ dũ eum
pepisset : dixit rachel domina eiꝰ.
mͥ filiũ. Causã nominis expressit.
ut abeo qđ iudicasset dñs. filio ancil¬
lȩ. iudicii nom̃ imponeret: Gad. ab
euentu siue ꝓcinctu uocatꝰ. ẽ. Quan¬
do enĩ peꝑit eũ zelfa: dixit domina
Et abeo qđ beata dr̃ ex ȩthimologia
nominis beatũ uocat᷑. Ioseph. ab eo qđ
sibi aliũ adli mat̾ optauerat. uocauit
augm̃tũ. Hunc farao safanet appella¬
uit. qđ hebraice absconditorũ reꝑtorẽ
sonat. ꝓeo qđ obscura somnia reuelauit.
& sterilitatẽ pͣdixit. Tam̃ quia hoc no¬
men ab egyptio ponit᷑. ipsius linguȩ
debet habere rationẽ Int̾pretatur gͦ
saphanet ȩgyptio sermone saluator
mundi. eo qđ orbem t̾rȩ ab imminenti
famis excidio liberauit. Beniamin

Expanded text:
Nephtalim. De conversione, sive conparaNephtalim. De conversione, sive conparatione causa nominis eius est. Unde et dixit Rachel, cum eum peperisset ancilla bitationem cum sorore mea.' Dan interpretatur iudicium. Bala enim dum eum peperisset, dixit Rachel domina eius mihi filium.' Causam nominis expressit, ut ab eo quod iudicasset Dominus, filio ancillae iudicii nomen inponeret. Gad ab eventu, sive procinctu vocatus est. Quando enim peperit eum Zelpha, dixit domina et ab eo, quod beata dicatur, ex etymologia nominis beatum vocavit. Ioseph ab eo, quod sibi alium addi mater optaverat, vocavit augmentum. Hunc Pharao Zaphanath appellavit, quod Hebraice absconditorum repertorem sonat, pro eo et sterilitatem praedixit. Tamen quia hoc nomen ab Aegyptio ponitur, ipsius linguae debet habere rationem. Interpretatur enim Saphaneth Aegyptio sermone salvator mundi, eo quod orbem terrae ab imminenti famis excidio liberavit. Benjamin
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. quando tota nocte luctatꝰ. ui¬
cte in certamine angłm. & oriente luci¬
fero benedictus. ẽ. Inde ꝓpt̾ uisionem
dĩ isrł appellatus . ẽ. sicut & ipse ait.
Ruben int̾pretat᷑ uisionis filius. Sic enĩ
quando eũ peꝑit lia. uocauit nom̃ eiꝰ
rubendicens: qͥa uidit ds̃ humilitatẽ
meã. Symeon int̾pretat᷑ auditio. Sic
enĩ dixit lia quando peꝑte eũ: quia
exaudiuit me ds̃. Leui additꝰ. Dixit
enĩ lia quando peꝑit eũ. ñ ambigens
de amore uiri. Nunc mecũ erit
uir ms. quia peperi ei tres filios. Iuda
confessio dr̃ quando enĩ peꝑte eũ lia.
laudẽ dño retulit dicens. nunc suꝑ hoc
confitebor dño. & ob id uocatꝰ. ẽ. iuda.
est merces. Is. quippe dr̃ est: achar
merces. Hoc autẽ idõ. quia mandra¬
goris filii ruben. introitũ uiri qui
racheli dehebatur. ad se emerat lia.
tatur habitaculũ. Sextũ enĩ hunc
filiũ genuerat lia. ꝓpterea iã secura
& filius eiꝰ uocatꝰ. ẽ. habitaculum.

Expanded text:
accepit quando, tota nocte luctatus, vicit in certamine angelum et, oriente Lucifero, benedictus est; inde propter visionem Dei Israel appellatus est, sicut et ipse ait: Ruben, interpretatur visionis filius. Sic enim quando eum peperit Lia vocavit nomen ejus Ruben dicens: Quia vidit Deus humilitatem am. 8. Simeon, interpretatur auditio. Sic enim dixit Lia quando peperit eum: Quia exaudivit me Deus. 9. LEVI, additus. Dixit enim Lia quando peperit eum, de amore viri: Nunc mecum erit vir meus, quia peperi ei tres filios. Juda confessio dicitur; quando enim peperit eum Lia, laudem Domino retulit, dicens: Nunc super hoc confitebor Domino. Et ob id vocatus est Juda. ‘est merces’: ‘is’ quippe dictus est, ‘achar’ merces. Hoc autem ideo, quia mandragoris filii Ruben introitum viri, qui Racheli debebatur, ad se emerat Lia. tatur habitaculum. Sextum enim hunc filium genuerat Lia: propterea iam secura et filius eius vocatus est habitaculum.
Abbreviated transcription (Latin):
templũ dñi idem reedificauert᷑. & mu
rorũ ac turriũ opus ipsi restaurauert᷑.
Annanias grã dĩ. Idem & sidrach lingua
chaldea. qđ int̾pretatur decorus ms̃.
At arias auxiliũ dñi. idem & abdena¬
go. qđ in latinũ uertitur seruiens
taceo. Misahel. qui popłs dñi. Ipse
& misac qđ int̾pretatur risus uł
gaudiũ. Achia. fr̃ ms̃. Semeia. au-¬
diens dñm. Asaph. congregans. Ethan
robustus siue ascensus. Idithũ. transi¬
liens eos siue saliens eos. Quosdã enĩ
inherentes humo curuatos in terrã.
& ea quȩ in imo st̃ cogitantes & inreb
transeuntib spem ponentes. transiliuit
canendo. iste qui uocat᷑ transiliens.
Eman. accipiens uł formido eorum.
Theman robustus. Barachia. benedictꝰ
dñi. uł benedictꝰ dñs. Olda. discretio
siue deuerticulũ. Iudith. laudans uł
confitens. Hester. absconsa. Tacharias.
nemor dñi. Obhoc qđ canit memo¬

Expanded text:
ttrorum ac turrium opus ipsi restauraverunt. Ananias gratia Dei. Idem et Sidrac lingua Chaldaea, quod interpretatur decorus meus. Azarias auxilium Domini. Idem et Abdenago, quod in Latinum vertitur serviens taceo. Misahel, qui populus Domini. Ipse et Misac, quod interpretatur risus vel gaudium. Ahia frater meus. Semeia audiens Dominum. Asaph congregans. Ethan robustus sive ascensus. Idithun transiliens eos, sive saliens eos. Quosdam enim inhaerentes humo, curvatos in terram, et ea quae in imo sunt cogitantes, et in rebus transeuntibus spem ponentes transilivit canendo iste, qui vocatur transiliens. Eman accipiens, vel formido eorum. Ethan robustus. Barachia benedictus Domini, vel benedictus Dominus. Olda districtio, sive diverticulum. Iudith laudans, vel confitens. Hester absconsa. Zacharias memoria Domini, ob hoc quod canit
Abbreviated transcription (Latin):
& ex eo qđ uerũ helias locutꝰ ẽ ille qͥ
suscitatus ẽ. filius nuncupatꝰ. ẽ. ueri¬
tatis. Tacharia. memoria dñi. Septu¬
agesimo enĩ anno desolationis tẽpli
completo. ⁊acharia p̾dicante memora.¬
tus. ẽ. dñs popło suoͥ. iussuq darii
reuersus. ẽ. dĩ popłs. & reȩdificata st̃
& urbs & templũ. Aggeus. in latinũ
festiuus & lȩtus resonat. Destruetũ
enĩ templũ ȩdificandũ ꝓphetat. &¬
post luctũ captiuitatis. regressionis
lȩticiã predicat. Malachias int̾pre¬
tatur angłs dñi. id ẽ. nuncius. Quic¬
quid enĩ loquebatur: quasi a dño es-¬
sent mandata ita credebant᷑. & inde
ita nom̃ eius septuaginta transtule¬¬
suꝑ isrł. in manu angłi eiꝰ. Esdras. ad¬
iutor. Neemias. consolator a dño.
Quodã enĩ prȩsagio futuri. nomina
ista sortͥit᷑i st̃. Fuert̃ enĩ in adiuto¬
rium & consolationẽ omĩs illius
popłi. redeuntis ad patriã. Nam &¬

Expanded text:
et ex eo quod verum Helias locutus est, ille, qui et ex eo quod verum Helias locutus est, ille, qui suscitatus est, filius nuncupatus est veritatis. Zacharias memoria Domini. Septuagesimo enim anno desolationis templi conpleto, Zacharia praedicante, memoratus est Dominus populum suum, iussuque Darii reversus est Dei populus, et reaedificatum est et urbs et templum. Aggaeus in Latino festinus et laetus resonat. Destructum enim templum aedificandum prophetat, et post luctum captivitatis regressionis laetitiam praedicat. Malachias interpretatur angelus Domini, id est nuntius. Quidquid enim loquebatur, quasi a Domino essent mandata, ita credebantur; et inde ita eius nomen Septuaginta transtulesuper Israel in manu angeli eius.' Esdras adiutor. Nehemias consolator a Domino. Quodam enim praesagio futuri nomina ista sortiti sunt. Fuerunt enim in adiutorium et consolationem omni illius populo redeunti ad patriam. Nam e
Abbreviated transcription (Latin):
greditur. amplexantis id ẽ. luctantis
sortitus. ẽ. nom̃. Nullus enĩ tã audaci
uoce ausus. ẽ. dm̃ ad disceptationem
iusticię ꝓuoeare. cur in reb humanis
& mundi istius tanta rerũ uersat᷑ ini¬
quitas. Micheas. quis hic uł quis iste
Cõminatur samariȩ ob causã simula¬
lum uł archanũ dnĩ int̾pretat᷑. Utrunq
ad ꝓpħam conuenit. Ipsi enĩ sciunt
mysteria dĩ. Unde & ad ezechiel dr̃.
missus. uidet & pͣdicat quȩ ꝓphetali
digna st̃ ministerio & seruitute. Inde
seruus dnĩ. Ionas int̾pretatur colũba.
siue dolens. Colũba ꝓ gemitu. quando
inuentre coeti triduo fuit. Dolens aut̃.
uł ꝓpt̾ tristiciã quã habuit de salute
niniuitarũ. uł ꝓpt̾ hederã subito
arescentẽ. cuiꝰ umbraculo tegebatur
contra solis ardorem. Ipse . ẽ. & amathi
sareptenȩ uiduȩ filius. ut iudei affir¬
mant: quẽ resuscttauit helias. matre
puerum amathi uocitatũ. Amathi enĩ
ex hebreo. in latinã linguã ueritas dr̃.

Expanded text:
ntis sortitus est nomen. Nullus enim tam audaci voce ausus est Deum ad disceptationem justitiae provocare, cur in rebus humanis, et mundi istius πολιτεία tanta rerum versatur iniquitas. 15. MICHEAS, quis hic, vel quis iste? Comminatur enim Samariae ob causam simulalum, vel arcanum Domini interpretatur. Utrumque ad prophetam convenit; ipsi enim sciunt mysteria Dei. Unde et ad Ezechiel dicitmissus venit et praedicat, quae prophetali digna sunt ministerio et servitute: inde servus Domini. Ionas interpretatur columba, sive dolens. Columba pro gemitu, quando in ventre ceti triduo fuit. Dolens autem vel propter tristitiam, quam habuit de salute Ninivitarum, vel propter hederam subito arescentem, cuius umbraculo tegebatur contra solis ardorem. Ipse est et Amathi, Sareptanae viduae filius, ut Iudaei adfirmant, quem resuscitavit Helias, matre puerum Amathi vocitatum. Amathi enim ex Hebraeo in Latinam linguam veritas dicitur;
Abbreviated transcription (Latin):
DE CIUITATIBUS.
EAUCTORIBUS condita¬
rum urbiũ. plerunq
lissensio inuenitur.
adeo ut nec urbis qui
dem romȩ origo pos¬
N am salustius dicit. Urbem romã sicuti
ego accepi condidere atq habitauere¬
in initio troiani. & cũ his aborigines.
Alii dicunt ab euandro. scđm qđ Girgiliꝰ
Tunc rex euandrus romanȩ conditor

Expanded text:
De civitatibus. De auctoribus, conditarum urbium plerumque dissensio invenitur, adeo ut nec dem Romae origo dilNam Sallustius dicit «urbem Romam, sicuti ego accepi, condidere atque habuere initio Troiani et cum his Aborigines»; alii dicunt ab Euandro, secundum quos Vergilius «tunc rex Euandrus, Romanae conditor
Abbreviated transcription (Latin):
nit. In his apocrifis & si inuenitur
aliqua ueritas. tam̃ ꝓpt̾ multa fal¬
sa.nulla. ẽ. in eis canonica auctoritas.
quȩ recte a prudentib iudicantur
ñ esse eorũ credenda quib ascribunt᷑.
Nam multa & sub nominib ꝓpħarũ.
& recentiora sub nominib apłorũ
abhereticis ꝓferuntur. quȩ om̃ia
sub nomine apocriforũ auetoritate
canonica. diligenti examinatione remo-¬

Expanded text:
nit. In his apocrifis, etsi invenitur nit. In his apocrifis, etsi invenitur aliqua veritas, tamen propter multa falsa, nulla est in eis canonica auctoritas, quae recte a prudentibus judicantur, non esse eorum credenda, quibus ascribuntur . Nam multa et sub nominibus prophetarum, et recentiora sub nominibus apostolorum ab haereticis proferuntur, quae omnia sub nomine apocriforum auctoritate canonica diligenti examinatione remo
Abbreviated transcription (Latin):
& ioħes & iudas suas scripsert̃ epłas.
Actus apłorũ. primordia fidei xp̃ia¬
nȩ ingentib & nascentis ȩccłȩ hysto¬
riam digerit: Actuũ uͦ apłorũ seri¬
ptorem. lucã esse euangłistã dicunt
Inqͦ oꝑe nascentis ȩccłȩ infantia tęxi¬
tẽpore quo ꝓpt̾ euangłii pͣdicatio.¬
nem. in insula pathinos traditur
relegatꝰ. A pocalipsis autẽ. ex greco
in latinũ reuelatio int̃pretatur.
Reuelatio enĩ dr̃ manifestatio eorũ
quȩ abscondita erant. iuxta qđ &
ipse iohes dicit. Apocalipsin it᷑iu xp̃i
quã dedit illi ds̃ palã facere seruis
suis. Hi st̃ scriptores sacrorũ librorũ.
nem nr̃am & p̾cepta uiuendi & creden¬
di regulam conscripsert̃. Prȩter hȩc
alia uolumina. apocrifa nuncupant᷑.
A pocrifa aut̃ dic̾ta. id ÷ secreta. quia
in dubiũ ueniunt. Est enĩ eorũ oc¬
culta origo. nec patet patrib a quib
usq ad nos auctoritas ueraciũ scri

Expanded text:
et Iohannes et Iudas suas scripserunt Epistolas. et Iohannes et Iudas suas scripserunt Epistolas. Actus Apostolorum primordia fidei Christianae in gentibus et nascentis Ecclesiae historiam digerit. Actuum Apostolorum scriptorem Lucam esse evangelistam, in quo opere nascentis Ecclesiae infantia texitempore quo ob Evangelii praedicationem in insula Pathmos traditur relegatus. Apocalypsis autem ex Graeco in Latinum revelatio interpretatur. Revelatio enim dicitur manifestatio eorum quae abscondita erant, juxta quod et ipse Joannes dicit: Apocalypsis Jesu Christi, quam dedit illi Deus palam facere servis suis. 50. Hi sunt scriptores sacrorum librorum, nem nostram, et praecepta vivendi et credendi regulam conscripserunt 51. Praeter haec et alia volumina apocrypha nuncupantur. Apocrypha autem dicta, id est, secreta, quia in dubium culta origo, nec patet Patribus, e quibus usque ad nos auctoritas veracium Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
lia. quia ꝑ quattuor mundi partes.
fides xp̃ianȩ religionis. eorũ prȩdi¬
catione disseminata. ẽ. Animalia
aut̃ eorũ recta quia nichil priuũ
in euangłi is. ẽ. & alas senas. tegentes
crura & facies suas. Reuelata st̃ enĩ
quȩ tegebant᷑. in aduentũ xp̃i.
Euangłiũ aut̃ int̾pretat᷑ bona annim¬
ciatio. Grece enĩ eu bonũ. angeliũ
annunciatio dr̃. unde & angłs nun¬
cius int̾pretat᷑. Paulus apłs suas
scripsit epłas quattuordetĩ. ex quib
nouẽ septe ecclesi is scripsit. reliquas
discipłis suis. timotheo. tito & phi¬
lemoni. Ad hebreos autẽ epła a ple¬
risq latinis eius esse incerta. ẽ ꝓpt̃
dissonantiã sermonis. eandẽq alii
barnaban conscripsisse. alii a cdlemte
scriptã fuisse suspicant᷑. Petrus seri¬
psit duas nominis sui epłas. quȩ ca¬
tholicȩ idõ nominant᷑: quia ñ uni tan¬
tũ popło uł ciuitati. sed uniuersis
gentib generalit̾ scriptȩ st̃. Iacob

Expanded text:
 quia per quatuor mundi partes  quia per quatuor mundi partes fides Christianae religionis eorum praedicatione disseminata est. Animalia autem eorum recta, quia nihil pravum in Evangeliis est; et alas senas, tegentes crura et facies suas; revelata sunt enim quae tegebantur in adventum Christi. Evangelium autem interpretatur bona adnuntiatio. G angelus nuntius interpretatur. Paulus Apostolus suas scripsit Epistolas quattuordecim, e quibus novem septem ecclesiis scripsit, reliquas discipulis suis Timotheo, Tito et Philemoni. Ad Hebraeos autem Epistola plerisque Latinis eius esse incerta est propter dissonantiam sermonis, eandemque alii Barnaban conscripsisse, alii a Clemente scriptam fuisse suspicantur. Petrus scripsit duas nominis sui Epistolas, quae Catholicae ideo nominantur, quia non uni tantum populo vel civitati, sed universis gentibus generaliter scriptae sunt. Iacobus