comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t cum inde
transisset. hoc
uideret᷑ in eo¬
dem sabbato
factum futisse: nisi lucas diceret.
factum ẽ in alio sabb̃a ut intraret
in synagogam. & doceret. & erat
ibi homo. & cet̾a. Et int̾rogabat᷑
eum. Matheus refert illos int̾ro¬
gasse. si licet sabbatis curare. cũ
marchtis & lucas referant xp̃m
hoc int̾rogasse. si licet sabbatis
bene facere. S sciendum ẽ utrã¬
q unit̾rogationem factam fuisse.
Nonne licet benefacere sabbato:
Quis erit ex uob̃. Sic soluit ꝓpo¬
sitam questionem: ut introganteᷤ
auaritiȩ condempnaret. Si uos
inqͥt in sabbato ouem & alitid¬
quodlibet anmal in foueam de¬
cidens eripere festuratis. ñ am¬
mali s ur̃e auaritiȩ constilentes:
quantomagis ego hominẽ qͥ mul¬
to melior ẽ oue. debeo liberare:
genus indicat. in fecunditate
boni oꝑis arefactum. s dm̃ mise¬
ratione caratũ. Cuits dexterã
q̃ in pͥmo parente artierat. dum
uetite arboris poma decerꝑet. sa¬
dum insontes manus in cruce

Expanded text:
t cum inde transisset, etc. Hoc videretur in eodem Sabbato factum fuisse, nisi Lucas diceret: Factum est autem in alio sabbato, ut intraret in synagogam et doceret. Et erat ibi homo , etc. Et interrogabant eum. Matthaeus refert illos interrogasse, si licet sabbatis curare? cum Marcus et Lucas referant, Christum hoc interrogasse, si licet sabbatis benefacere? Sed sciendum est utramque interrogationem factam fuisse. stus: Nonne licet benefacere sabbato? Quis erit ex vobis, etc. Sic solvit propositam quaestionem, ut interrogantes avaritiae condemnaret. Si vos, inquit, in sabbato ovem, aut aliquodlibet animal in foveam decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est ove, debeo liberare? s significat, infecunditate boni operis arefactum, sed Domini miseratione curatum. Cujus dextera, quae in primo parente aruerat, dum vetitae arboris poma decerpedum insontes manus in crucis
Abbreviated transcription (Latin):
& nichilhominꝰ derelicti sunt.
Qui ideo dicunt᷑ hypocͥte: qr
aliud agebant. & aliudinten¬
unc̃ simile
erit regntĩ
celorum de
bus. Inter¬
suminatione mundi: int̾ mul¬
ta q̃ locutꝰ ẽ. hoc quoq exem¬
plum apposuit decem uirginũ
Quarum qͥnq dicunt᷑ admitti.
qͥnq excludi: que admissio et
exclusio significat frituram
bonoꝵ malorũq discretionẽ
S querendũ ẽ. si uirginitatis
nomen ẽ honorabile: cur recep¬
tis exclusisq cõmune ẽ. Quia
student. licet differant in in¬
tentione. Uirgines enim sunt
omnes qui a luxti scłi se con¬
tinent. Quinq uͦ dictintur:
qr quinq ꝑtita est: continen¬
tia in carnis illecebris scilicet
bona intentione & dei zelo
continent: & prudentes uo¬
cantur. Alie uͦ quinq ñ ⁊elo
dei. s potius humane qlłe: um̃
merito fatue dictintur. Quȩ
cum aliis qͥnq accipientes
lampades suas. bona scilicet
oꝑa scd̃m continentiã facta.
exierunt obuiam sponso &
sponse. idest bene oꝑando uisȩ

Expanded text:
 nihilominus derelicti sunt, qui ideo dicuntur hypocritae, quia aliud agebant, et aliud intenTunc simile erit regnum coelorum, tc. Intersummatione saeculi, inter multa quae locutus est, hoc quoque exemplum apposuit decem virginum, quarum quinque dicuntur admitti, et quinque excludi. Quae admissio et exclusio significat futuram bonorum malorumque discretionem. Sed quaerendum est, si virginitatis nomen honorabile est, cur receptis exclusisque commune est, quia ntinentia, licet differant intentione. Virgines enim sunt omnes qui a luxu saeculi se continent. Quinque vero dicuntur, quia quinque partita est continentia a carnis illecebris, sed  Dei se continent, et prudentes vocantur. » Aliae vero quinque non zelo Dei, sed potius humanae gloriae. Unde merito fatuae dicuntur, quae, cum aliis quinque accipientes lampades suas, bona scilicet opera secundum continentiam facta, exierunt obviam sponso et sponsae, id est bona operando visae
Abbreviated transcription (Latin):
ne dicerent. modo apparet qͥd
uob̃ ꝓfunt adulatores ur̃i. Dum
autẽ irent emere. idest dum ad
uendentes fuos ꝑ recordationem
irent: & quantum mali cum eis
egissent cogitarent. uenit spon¬
sus. &o que parate erant. quibꝰ
nionium conscientia phibebat.
intrauerunt cum eo ad nuptias.
uͥ munda anima sempit̾no dicu¬
no consortio copuilat᷑. Et clansa
ẽ iantia. idest aditus regni celoꝵ.
qr illis receptis qui sunt in an
indiciũ millus pꝰea p̃cibus pate¬
bit aditus. Post itidicium enĩ
magna ẽ seueritas: cuiꝰ ante
ẽ. ineffabilis miscdĩȩ benignitas.
uirgines. Nonissime q̃tuidem
& ꝑ infructubsas lacrimas pul¬
sant foris relicte. Nec ẽ dictũ
quod emerit oleam: ideoq. eni¬
telligende sunt nullo iam rema-¬
dio. in angustiis & doloribꝰ re¬
dire ad implorationem dĩ. S
repulsionis conpulse. appellatio¬
nem ingeminant dñationis:
ñ uocando patrem. cuius in ui-¬
ta fua contẽpserunt miscdĩam.
At ille respondens ait. Amen

Expanded text:
o apparet, quid vobis prosunt adulatores vestri? Cum autem irent emere, etc. Id est dum ad vendentes suos per recordationem irent, et quantum mali cum eis egissent, cogitarent. Venit sponsus: et quae paratae erant, quibusis conscientia perhibebat, intraverunt cum eo ad nuptias, ubi munda anima sempiterno divino consortio copulatur. Et clausa est janua. Id est aditus regni coelestis, quia illis receptis, qui sunt vita in judicium, nullis postea precibus patebit aditus. Post judicium enim magna est severitas, cujus ante est ineffabilis misericordiae benignitas. tc. Novissime quidem et per infructuosas lacrymas pulsant foras relictae. Nec est dictum, quod emerunt oleum, ideoque intelligendae sunt, nullo jam remadio, in angustiis et doloribus redire ad implorationem Dei. Sedrepulsionis compulsae, appellationem ingeminant dominationis, non vocando patrem, cujus in vita sua contempserunt misericordiam. At ille respondens ait: Amen
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ est. & ecce caiꝰmodi clamo
exite obiuam ei. idest occurrite
ei obtuã in aera. Tunc audito
clamore surrȩxerunt a sompno
mortis omnes uirgines ille tam
bone quam male. & ornauet̃t
lampades suas. idest diligenter
apud se cogita uerunt. &o nu¬

Expanded text:
factus est, et ecce ejusmodi clamor: factus est, et ecce ejusmodi clamor: Exite obviam ei. Occurrite ei obviam in aera. Tunc, audito clamore, surrexerunt omnes de somno mortis. Omnes virgines illae, tam bonae quam malae, et ornaverunt lampades suas, id est diligenter apud se cogitaverunt, et nu
Abbreviated transcription (Latin):
dam ostentationibꝰ. non sump¬
serunt oleum secum. idest non
habuerunt ipsitis boni oꝑis glo¬
riam intra fuã conscientiam.
De hoc oleo arbitror daid cdixis
tis est leticia: quod intus habet
in seipso glãm habebit & ñ in
altero. Acceperunt dico oletim
idest cam bom oꝑis ostensionibꝰ.
Moram autẽ faciente sponso.
idest differente extremum iu¬
reꝓbi eque sopiunt᷑ sompno mae¬
tis. Dormire etenim mori ẽ. Ante
sompnum uͦ dormitare. ẽ. ante
mortẽ a salute languescere: qui
ꝑ ponduis egͥtudinis. ꝑuenit᷑ adsꝙ¬
num. mortis. S cum dorinitat
dicant᷑ omnes & pradentes. &
fatue. mirum ẽ qua ratione dor
prudentes quodammꝰ languis¬
cere ꝓ dilatione p̃mii. si dyxisse
dicamꝰ potuis languescere: idel
ꝓ defiderio dicum sponsi. oex
confideratione salutis conferei¬
donnseipsis deficere. Medra atꝰ
nocte. idest securis omnib
tuba dei. Et facto clamore ilo
ecce in mom̃to sponsus scilicet¬
xp̃c uenit. ad sotrandam sibi
ipetuo sponsam. ¶ lamor dico

Expanded text:
sdam ostentationibus, non sumpserunt oleum secum, id est non habuerunt ipsius boni operis gloriam intra conscientiam suam. De hoc oleo arbitror dixisse Davitis est laetitia, quam intus habet, in semetipso gloriam habebit, et non in altero. Acceperunt dico oleum, id est cum boni operis ostensionibus. Moram autem faciente sponso, id est differente extremum jueque sopiuntur somno mortis. Dormire etenim mori est. Ante somnum vero dormitare, est ante mortem a salute languescere, quia per pondus aegritudinis pervenitur ad somnum mortis, sed cum dormitare dicantur omnes, et prudentes et fatuae, mirum est qua ratione dormprudentes quodammodo languescere pro dilatione praemii, si dixisse dicamus potius languescere, id est pro desiderio divini sponsi, et ex consideratione salutis conferendae, in seipsis deficere. Media autem nocte. Id est securis omnibus et in tuba Dei, et facto clamore illo, Ecce, in momento, sponsus, Christus, venit, ad sociandam sibi perpetuo sponsam. Clamor, dico,
Abbreviated transcription (Latin):
ratias agit ut ostendat All.¬
se congaudere de salute homi¬
num: & nos ad agendas gratias.
informaret in temporalibus. Pa¬
nes fregit. cum sacram̃ta nobis¬
endus erat popłs fidelitm.
Decdit discipłis. & discipłi de¬
derunt popło: quia ꝑ p̃dicato¬
res euangłica doctna popło

Expanded text:
ratias agit, ut ostendat se congaudere de salute hominum, et nos ad agendas gratias informaret in temporalibus. Panes fregit, cum sacramenta figurendus erat populus fidelium; dedit discipulis, et discipuli populo, quia per praedicatores evangelica doctrina po
Abbreviated transcription (Latin):
cimo ñ potuerunt intelligere
aduentã xp̃i. & cum qualitatẽ
temporis ex signis p̃cedentibꝰ
cognoscerent: rem tamen ne¬
cessariam ex signis suis cognos¬
cere. negligebant. & hoc ẽ.
llos dicitis crastinũ serenum
fore q celum rubicundum
uidetis facto uespe. & dicitis
mane hodie erit tẽpestas.
sol rubicundꝰ in mane apparet.

Expanded text:
nio non potuerunt intelligere adventum Christi, et cum qualitatem temporis futuri ex signis praecedentibus cognoscerent, rem tam necessariam ex signis suis cognoscere negligebant. Et hoc est: Vos dicitis crastinum serenum fore, quia coelum rubicundum videtis facto vespere, et dicitis mane, Hodie erit tempestas, sol rubicundus apparet.
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptura testam̃ti recte intellec¬
ta. altitudinẽ nob̃ celestitm p̃¬
ceptortim mandat & p̃miorũ.
Nalia sedertuit suꝑ BE DA.
fentim: in hac autẽ suꝑ terrã.
fenum enĩ carnem & carnalia
desideria significat: iuxta illud.
Omnis caro fentim: & omnis
głã eius tanꝗͣ. flos agri. Ter¬
ra uͦ temporalia bona expͥmit.
Precipitur gͦ actiuis ut fenũ
calcent: idest desideria carnis
Contemplatitus uͦ t̾ram id est
terrenas facaltates relinquere.
& conculcare p̃cipittr. Ibi qͥnq
milia. hic quatuor pascuntur:
qi actiti qͥnq sensibus corpo¬
ris fubiacent. dum tacant exte¬
rioribtis bonis. Contemplatitri
uͦͭ ã tempoealibris possessiomibus
denudati sunt iuxta hoc quod
euangłm p̃cipit: & ideo quattior
sunt quasi doctͥna. quatuor euã¬
gelioꝵ refecti: uel qtratuior pͥnci¬
palibris uirtutibus ornati. Et
dimissa t̾urba. ascendit in naui¬
culam. & uenit in fines mage¬
dan. hic docet qr p̃dicatores mi¬
nistrato uerbo uite popło: ipsi

Expanded text:
scriptura recte intellecta altitudinem nobis coelestium praeceptorum mandat, et praemiorum. In alia, sederunt super fenum, in hac autem super terram. Fenum enim carnem et carnalia desideria significat, juxta illud: Omnis caro fenum, et omnis gloria ejus quasi flos agri . Terra vero temporalia bona exprimit. Praecipitur ergo activis ut fenum calcent, id est, desideria carnis. Contemplativis vero terram, id est terrenas facultates, relinquere, et conculcare praecipitur. Ibi quinque millia, hic quatuor pascuntur, quia activi quinque sensibus corporis subjacent, dum vacant exterioribus bonis. Contemplativi vero a temporalibus possessionibus denudati sunt, juxta hoc quod Evangelium praecipit, et ideo quatuor sunt, quasi doctrina quatuor Evangeliorum refecti, vel quatuor principalibus virtutibus ornati. Et dimissa turba ascendit in naviculam, et venit in fines Magedan, etc. Hic docet, quia praedicatores ministrato verbo vitae populo, ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptantes. &¬
nem de sublimi uenire faceret.
uel in similitudinẽ samuelis tẽ¬
ꝑore estiuo mugire tonitrua fa¬
moysi manna de celo mitteret.
Aliter enim. Non uidebatur
esse ꝑfectꝰ. & a deo missus. nͥ sig¬
na de celo ostenderet: quasi ñ
possent etiam illa calumpnia¬
ri. & dicere ex occultis & uariis

Expanded text:
tentantes, nem de sublimi venire cupiebant, vel in similitudinem Samuelis tempore aestiMoysi de coelo mitteret. Aliter enim non videretur esse perfectus, et a Deo missus, nisi signa de coelo ostenderet, quasi non possent et illa calumniari, et dicere ex occultis et var
Abbreviated transcription (Latin):
cipiunt. Notandum est qura
due pastiones in euangłio legũ.¬
tur. una ad actiuos: altera ad
contemplatiuos ꝑtinet. In alia
qͥnq panes sub figura ueteris
testam̃ti in quo licentia tem¬
poralium datur: ministrati
sunt: In hac septẽ panes sub
figira noui testamenti in quo
p̃cipitur tiende omnia quȩ ha¬
bes or da pauꝑibus: popło ap

Expanded text:
cipiunt. Notandum est quia cipiunt. Notandum est quia duae passiones in Evangelio leguntur, una ad activos, altera ad contemplativos pertinet. In alia, quinque panes sub figura Veteris Testamenti, in quo licentia temporalium datur, ministrati sunt. In hac, septem panes sub figura Novi Testamenti, in quo praecipitur: Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus , po
Abbreviated transcription (Latin):
opere audita compleuerunt.
Et quod suꝑfint de fragm̃¬
tis. tulerunt septẽ sportas
plenas. Sporte sunt p̃dicatires.
quia sporte de iunco & de fo¬
liis palmarum solent contexi.
sueuit: palma uͦ uictoribus dat᷑.
Iunceis gͦ uasis merito compa¬
rantur electi: qui radicem cor¬
dis in fonte uite collocant. nea
bonis oꝑibus arescant. Assimi¬
lantur & palmis: quia uictore ᷤ
huiꝰ mundi existunt. Seꝑtem
fuisse memorant᷑: ꝓpt̾ septifor¬
mem grãm qua complentar.
fragmenta fubtilitatem miste¬
riorum dei significant: qtiã ñ
potest caꝑe popls̃. & ideo spor¬
tis traduntur. idest doctoribuis
eccłẽ reseruantur. Erant autẽ¬
ꝓpter quatuor partes mundi.
de quibus collecti sunt ꝓpter
quatuor euangłia quib refecti
sunt extra parunlos & mulie.
res. In quatuor milibtis ꝑfectos
intelligimus: qr millenarius
uͦ partos in fide significant. Mu¬
lieres uͦ: molles & uiciis efflu¬
entes significant: qui tamen
predicationem inter bonos re.¬

Expanded text:
 compleverunt. Et quod superfuit de fragmentis, tulerunt septem sportas plenas, etc. Sportae sunt praedicatores, quia sportae sunt de junco, et de foliis palmarum solent contexi. asci. Palma vero victoribus datur. Junceis ergo vasis merito comparantur electi, qui radicem cordis in fontem vitae collocant, ne a bonis operibus arescant. Assimilantur et palmis, quia victores hujus mundi existunt. Septem fuisse memorantur, propter septiformem gratiam, qua complentur. Fragmenta subtilitatem mysteriorum Dei significant, quae non potest capere populus, et ideo sportis traduntur, id est, doctoribus Ecclesiae reservantur. Erant autepropter quatuor partes mundi, de quibus collecti sunt. Vel per quatuor Evangelia, quibus refecti sunt. Extra parvulos et mulieres, etc. In quatuor millibus perfectos intelligimus, quia millenarius vero parvos in fide significant. Mulieres vero molles vitiis effluentes designant, qui tamen praedicationem inter bonos re
Abbreviated transcription (Latin):
mus fidelibus cunctis & creden¬
da reuelat᷑. & credita datur.
Noq ordeacei fuisse ꝓduntur.
sic̃ illi qͥnq. de quib funt qͥnq
milia hominum saturata: ne¬
itertim sicut in lege uitale aĩȩ¬
alimentã corporeis sacram̃tis
obtegat᷑. Hordei etentmn me-¬
dulla. tenacissima palea tegit᷑.
Patici nͦ pisces significant illas
scͥpturas qͥs habemus p̃ter no¬
tiam testam̃tũ ad edificationẽ
nr̃am uel paucos fideles ꝑfectos
nom testam̃ti. qui de fluctibꝰ
huniꝰ scłi erepti. suo exemplonos
instruendo reficiunt: ne in ura
deficiamus. Et p̃cepit turbe
s etiam facultates temporales
que ꝑ terram significant᷑. dere¬
linquere precipim. Et accipi¬

Expanded text:
us fidelibus cunctis et credenda revelatur, et credita datur. Neque hordeacei esse produntur, sicut illi quinque, de quibus sunt quinque millia hominum saturata, iterum sicut in lege vitale alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur. Hordei etenim medulla tenacissima palea tegitur. Pauci vero pisces significant alias scripturas, quas habemus, praeter Novum Testamentum ad aedificationem nostram. Vel paucos fideles perfectos Novi Testamenti, qui de fluctibus hujus saeculi erepti, suo exemplo nos instruendo reficiunt, ne in via deficiamus. Et praecepit turbsed et facultates temporales, quae per terram significantur, derelinquere praecipimur. Et accipi
Abbreviated transcription (Latin):
tamen pane uerbi pasci desi
derat. Miseret᷑ autẽ: cum pre¬
dicatores mittit. Uel triduo
dñm sustinere dr̃: quia iam in
luce trine oꝑationis bone posita
est. idest cogitationis. locutio¬
nis. & bone actionis. & tamen
in uerbo ditimo entitriri & sa¬
tiari desiderat. & ñ habent qd̃
manducent. qͣsi diceret. Ideo
necessariũ est ut eos pascã doc¬
trina celesti: qr sine pastione¬
mea nichil posfunt facere. qi
ñ habent unde confortentur
& ideo nolo eos dimittere ieiti¬
nos a cibo mee p̃dicationis &
ammnonitionis: ne defitiant
in uia huiꝰ peregͥnationis. llel
triduo sustmnent me homines.
idest in p̃senti uita: quȩ tribꝰ
temporibus constat. scilicet an¬
te legem. sub lege. sub gratia.
Quartum tempꝰ re constat
in faituro: ubi erit dies sine
nocte. In p̃senti gͦ dñs expec¬
tatur: donec ad quartũ ꝑue¬
unde nob̃ panes in deserto:
htic ẽẽ rudes: qͥ ñ recoidant᷑
qͥnq miłia hominũ qͥnq pa¬

Expanded text:
tamen pane verbi desiderat tamen pane verbi desiderat pasci. Miseretur autem, cum praedicatores mittit. Vel triduo Dominum sustinere dicitur, quia jam in luce trinae operationis bene posita est, id est, cogitationis, locutionis, et bonae actionis. Et tamen in verbo divino enutriri et satiari desiderat. Et non habent quod manducent, etc. Quasi dicat: Ideo necessarium est ut eos pascam doctrina coelesti, qui sine mea passione nihil possunt facere, quia non habent unde confortentur; et ideo nolo eos dimittere jejunos a cibo meae praedicationis et admonitionis, ne deficiant in via hujus peregrinationis. Vel triduo sustinent me homines, hoc est, in praesenti vita, quae tribus temporibus constat, scilicet ante legem, sub lege, sub gratia. Quartum tempus restat in futuro, ubi erit dies sine nocte. In praesenti ergo Dominus exspectatur, donec ad quartum perveUnde nobis in deserto huc esse rudes, qui non recordantur quinque millia hominum quinque pa
Abbreviated transcription (Latin):
Cum enim ita in mundo se hui¬
muliaret: multi ad fidem eiꝰ
contiersi sunt. Muti sunt: qui
detĩ non laudant. nec fidem con¬
fitent᷑. Ceci sunt qͥ ñ intelli¬
gunt uiam uite. nec aninad¬
uertant. Surdi funt qui ñ
obtemꝑant. quãuuis intelligãt.
Claudi sunt qͥ p̃cepta partim
implent partim ñ implent:
uel qͥ ualentes incarnali intel¬
lectui. clandicant in sp̃irali. Qͥ
autẽ ꝓiciunt eos ad pedes eius.
sunt doctores ȩccłẽ: qui infide¬
les humiliant sub pedibus do¬
mini. Ulnde ⁊ acharras. Ad dixi¬
gendos pedes nr̃os in iam pacis.
ħc conuocatis discipłis suis. No¬
tandum est quod prius aufert
debilitates postea cibat: qr pͥtis
remoriendei sunt peccata. postea
anima uerbo dei nutͥenda &
pascende. Contocat discipłos¬
stios. & quod facturus ẽ enarrat:
ut doceat magistros ecclẽ debere
minoribus consilia sua cõmuni¬
care. Dicit itaq discipłis. Mise¬
reor turbe. Miseret᷑ ut homo:
quãuis sit in fide sc̃e trinitatiᷤᷤ.

Expanded text:
Cum enim se in mundo ita humiliaret, multi ad fidem illius conversi sunt. Multi sunt qui Deum non laudant, nec fidem confitentur. Caeci sunt qui non intelligunt viam vitae, nec animadvertunt. Surdi sunt qui non obtemporant, quamvis intelligant. Claudi sunt qui praecepta partim implent, partim non implent. Vel qui valentes in carnali intellectu, claudicant in spirituali. Qui autem projiciunt eos ad pedes ejus, sunt doctores Ecclesiae, qui infideles humiliant sub pedibus Domini. Unde Zacharias: Ad dirigendos pedes nostros in viam pacis em convocatis discipulis, etc. Notandum est quod prius aufert debilitates, et postea cibat, quia prius removenda sunt peccata, postea anima verbo Dei nutrienda et pascenda est. Convocat discipulos, et quod facturus est, enarrat, ut doceat magistros Ecclesiae debere minoribus sua consilia communicare. Dicit itaque discipulis: Misereor turbae, etc. Miseretur ut homo,  quamvis sit in fide sanctae Trinitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ẽ curatio filie mee. Allegoria.
Mistice canes. id est gentiles
comederunt micas: idest int̾na
misteria. Iudei uͦ crustas: idest
figuras exteriores. Dunc res¬
pondens ih̃c ait illi. Omulier.
magna est fides tua. fiat tibi
sic̃ uis. Magna p̃dicatur a dño
fides mulieris. quȩ pͥmum salua¬
torem filium dauid deinde do¬
minum uocat. ad extremum
ut deun adorat. Meruit gͥ ut
ei diceret᷑. fiat tibi sicut uis.
Quod puerum centurionis. &
filiam chananee ñ ueniens ad
domos eorum sanat: significat
sanantur intelligenda est ecclȩ
ꝑsona: quȩ sͥ ẽ & mater  filiĩ.
Nam simul omnes quib con¬
stat eccłã mater dr̃. Singuli
autẽ filii ipsi appellant᷑ oe sana¬
ta est filia ex illa hora. Ppter
filiam deseruit demonit̃. Ilbi
datur exemplam cathecizandi
& baptizandi infantes: qr ꝑ fidẽ
tismo liberant᷑ a diabolo paruu¬
li. qͥ necdum ꝑ se saꝑe. uel ali¬
sunt facere. Et cum tͣnsisset m̃¬

Expanded text:
sicut est curatio filiae meae. sicut est curatio filiae meae. Mystice canes, id est gentiles, comedunt micas, id est, interna mysteria, Judaei vero crustas, id est, figuras exteriores. Tunc respondens Jesus, ait illi: O mulier, magna est fides tua; fiat tibi sicut petisti. Magna praedicatur a Domino fides mulieris, quae primum Salvatorem filium David, deinde Dominum vocat, extremo ut Deum adorat. Meruit ergo ut ei diceretur: Fiat tibi sicut vis. Quod puerum centurionis, et filiam Chananaeae, non veniens ad domos eorum, sanat, significat sanatur, intelligenda est Ecclesiae persona, quae sibi est mater et filia. Nam simul omnes, quibus constat Ecclesia, mater dicitur, singuli autem iidem filii ipsius appellantur. Et sanata est filia ejus ex illa hora. Propter filiam deseruit daemonium. ubi datur exemplum catechizandi et baptizandi infantes, quia per fitismo liberantur a diabolo parvuli, qui nec dum per se capere, vel alisunt facere. Et cum transisset
Abbreviated transcription (Latin):
domus isrł ut prius iudeis¬
p̃dicem: postea gentibꝰ. Prius
enim predicatio erat offerẽ
da iudeis. quibꝰ facta erat pro¬
missio: deinceps cum esset re¬
pudiata ab eis. ad gentes trans¬
ferenda. Dicitur gͦ ñ sum mis¬
sus in ꝓpͥa ꝑsona. & pͥntipaliter
nͥ ad iudeos. S tamen aliqͣndo
in p̃siguratione contiersionis gẽ¬
tium: aliqͦs eorum sub aliqua
occasione curabat. Non ẽ bonũ
nerati & nuitriti sub cultu dei
ens ut a filiis auferantur. & den¬
t gentibus qui sunt canes: do¬
nec iudei repudient. quasi dicẽt.
llos gentiles indigni estis ut
faciam. hec omnia dicit ut ex¬
ploret fidem mulieris. At illa
dixit. etiã dñe. idest uerum ẽ
nam mice nob̃ sufficiunt. & hoc
est. Nam catelli non edunt
panem s micas. id est reliqͥas do¬
minorum. quasi diceret. Dñi
nr̃i sunt uidei qͥ sedent ad men¬
sam scͥpturarũ: nos ñ sumꝰ digni
sedere ad mensam. qr canes
sumus. s fub eis existendes saltẽ
aliquas reliqͥas uellemus hab̾e.

Expanded text:
Judaeis, postea gentibus. Prius enim praedicatio offerenda erat Judaeis, quibus facta erat promissio, deinceps cum esset repudiata ab eis, ad gentes transferenda. Dicitur ergo: Non sum missus in propria persona, et principaliter Judaeos. Sed tamen aliquando in praefiguratione conversionis gentium, aliquos eorum sub aliqua occasione curabat. At illa, nerati, et nutriti sub cultu unius ens ut a filiis auferantur, et dentur gentibus, qui sunt canes, donec Judaei repudient, quasi dicat: Vos gentiles indigni estis ut miracula. Haec omnia dicit ut exploret fidem mulieris. At illaine, id est, verum est. nam micae nobis sufficiunt. Et hoc est: Nam et catelli non edunt panem, sed micas, id est, reliquias dominorum, quasi dicat: Domini nostri sunt Judaei, qui sedent ad mensam Scripturarum. Nos non sumus digni sedere ad mensam, quia canes sumus, sed sub eis existentes, saltem aliquas reliquias vellemus habere,
Abbreviated transcription (Latin):
intudo gentium intrauerit: tẽ
Iistioꝵ autẽ mare uixta quos
tiento iłs. turbida & tumentia
huiꝰ scłi uolumina significat: in
quibus pͣmi delectantur. quasi
pisces in mari. D illud mare
factum est galilee: cum auicii
ad uirtutes tͣnsinigrare cepe
suos ad altiora intutat. Dñs enĩ
in monte. uerbum ẽ in alto. Ho.¬
tandum ẽ q ipse ñ stania s se¬
dens loquit᷑: qi se huaulliuit.
ut nob̃ loqueret᷑. Non enim in
telligerent illum homines in
sua maiestate fulgentẽ. Llel in
montẽ dicitur sedere: q in ce¬
lestibus docuit sessionem. idest
requiẽ esse querendam. Et ac¬

Expanded text:
traverit, tunc Mystice autem mare, juxta quod venit Jesus, turbida et tumentia hujus saeculi volumina significat, in quibus pravi delectantur, quasi pisces in mari, sed illud mare factum est Galilaeae, cum avitiis ad virtutes transmigrare coepersuos ad altiora invitat. Dominus enim in monte, verbum est in alto. Notandum est quia ipse non stans, sed sedens loquitur, quia se humiliavit, ut nobis loqueretur. Non enim illum intelligerent homines in sua majestate fulgentem. Vel in monte dicitur sedere, quia in coelestibus docuit sessionem, id est, requiem esse quaerendam. Et ac
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse & clamasse in uia mise.¬
rere mei dñe. & tunc eñ in mia
ñ respondisse. s xp̃m os mulie¬
remcũ filentio in domum i¬
gressos fuisse. deinceps aplõs
ꝓͦ ea rogasse. dimitte eam. & cet̾a.
In aliis uͦ omnibus conueniũt.
Magna fides chauanee. hic no
minat. Credit quia iam egres¬
sa est de finibus gentilitatis.
idest de erroribus illius. Hi¬
chil ex merito postulat. s so¬
lam dei miscdram efflagitat:
cum dicit. miserere. Non dĩc
miserere filie. s miserere mei:
qr dolor filiȩ. dolor est matͥs.
Et ut magis enm ad cõpassio¬
nem moueat: dotũ dolorem
enarrat. dicendo. filia mea
male a demonio uexat᷑. llul¬
nera medico detegit: & qͣlitatẽ.
& magnitudinẽ morbi ostendit.
Magnitudinẽ: cum dicat male.¬
qualitatem cum subiungit a de¬
monio. Qui ñ respondit ei uer¬
bum. Multe cause sunt quare
ñ respondeat. ut scilicet differẽ¬
do & non respondendo: pacien
tiens esset despecta. & etram ca¬
nibus comparata: tamen sub

Expanded text:
Miserere mei, Domine, et tunc eum in via non respondisse, sed Christum et mulierem cum silentio domum ingressos fuisse, deinceps discipulos pro ea rogasse, dimitte eam, etc. In aliis vero omnibus conveniunt. Magna fides Chananaeae hic nominat. Credit, quia jam egressa est de finibus gentilitatis, id est de erroribus illius. Nihil ex merito postulat, sed solam Dei misericordiam efflagitat, cum dicit: Miserere. Non dicit: Miserere filiae, sed miserere mei, quia dolor filiae est matris; sed ut magis eum ad compassionem moveat, totum dolorem enarrat dicendo: Filia mea male a daemonio vexatur. Vulnera medico detegit, et qualitatem et magnitudinem morbi ostendit. Magnitudinem, cum dicit, malequalitatem, cum subjungit, a daemonio. Qui non respondit ei verbum. Multae causae sunt quare non responderet, ut scilicet differendo et non respondendo, patientties despecta esset, et etiam canibus comparata, tamen cum
Abbreviated transcription (Latin):
fert sanare. ut salutẽ gentium¬
Mulier enim chananea. gen¬
tilium eccłam significat. Quȩ
egressa de fimbꝰ tbyri & sydo¬
nis. ioest de ritibus gentilitatis
q̃ erat pondere pectatoꝵ angu¬
stiata. & uenatio diaboli. Qyrꝰ
enĩ angustia. sydon uͦ uenatio¬
diaboli interpretat᷑. Orat pro
filia sua. idest ꝓ popłis nondũ
credentibus. & a demonio uexa¬
tis. Differt autẽ mulierem au¬
dire: que erat figra gentiliũ.
rendam. Sumliter stibꝑsona
huiꝰ itilieris. fides. humilitas.
pacientia eccłe designat᷑. fides.
qua credit posse saluari filrã¬
suã. Pacientia qua totiens con¬
tempta in p̃cibus ꝑseuerat.
Humilitas: qua se non cambꝰ
s catellis cõparat. Et acceden¬

Expanded text:
fert sanare, ut salutem gentiumguraret. Mulier enim Chananaea gentilium Ecclesiam significat, quae egressa de finibus Tyri et Sidonis, id est de ritibus gentilitatis, quae erat pondere peccatorum angustiata, et venatio diaboli. Tyrus enim angustia, Sidon vero venatio interpretatur. Orat pro filia sua, id est, pro populis nondum credentibus, et a daemonio vexatis. Differt autem mulierem audire, quae erat figura gentilium, rendam. Similiter sub persona hujus mulieris, fides, humilitas, patientia Ecclesiae designantur: fides, qua credidit posse salvari filiam; patientia, qua quoties contempta in precibus perseverat; humilitas, qua se non canibus, sed catellis comparat. Et acceden
Abbreviated transcription (Latin):
t egressus in
de ihc secessit
in partes ti¬
ri & sydonis.
dcribis &
phariseis relictis intrat fines
tiri& sidonis. ut filiam sirophe¬
nisse a demonio liberaret. ut ꝑ
fidem gentilis femine scribatũ
ꝑfidiã argueret: significans ꝑ
hoc quod relictis calumpnia¬
toribus pꝰ rescirrectionem ꝑ p̃¬
dicatores iret ad gentes. Ty¬
tes gentium. Sequitur. Et
ecce mulier chananea. Hic
iudecur mathetis a marcho
dissentire. Dicit enim matħs
qr mulier clamabat post apłõs.
cum dicant dimitte eam. qtra
clamat post nos. Ulnde posse
intelligi uidetur. quia in uia
sequebatur eos. & omnra illa
uerba in uia esse completa q̃
in hoc euangłõ legunt᷑. Marchꝰ

Expanded text:
t egressus inde Jesus, secessit in partes Tyri et Sidonis. Scribis et Pharisaeis relictis, intrat fines Tyri et Sidonis, ut filiam syrophoenissae a daemonio liberaret, ut per fidem gentilis feminae Scribarum perfidiam argueret, significatos per hoc, quod relictis calumniatoribus post resurrectionem per praedicatores iret ad gentilitatem. Tyunt gentium. Sequitur: Et ecce mulier Chananaea, etc. Hic videtur Marcus a Matthaeo dissentire, dicit enim Matthaeus quod mulier clamabat post apostolos, cum dicant: Dimitte eam, quia clamat post nos. Unde posse intelligi videtur, quia in via sequebatur eos, et omnia illa verba in via esse completa, quae in hoc Evan
Abbreviated transcription (Latin):
ex tota anima. & ex dota m̃te
tua. Llel tria gen̾a hominum
significant: que su ꝑuis ꝑcente.¬
sium. & sexagesimũ. & trice¬
simũ. fructum expͥmuntur.
llel omnes fideles ex tribus
partibus mundi collectos. asia.
africa. & etropa:: uel extribꝰ
filĩs noe natos significant. ¶t¬
lier uͦ est sapientia dei. que ab.¬
scondit in nobis fermentum.
nr̃a ferm̃tantur. idest sad amo¬
rem dei accendunt᷑. Hȩc omĩa
locutus est iħc in parabolis ad

Expanded text:
e tua ; vel tria genera hominum significant, quae superius per centesimum, sexagesimum, et tricesimum fructum exprimuntur. Vel omnes fideles ex tribus partibus mundi collectos, Asia, Africa, et Europa. Vel ex tribus filiis Noe natos significant. Mulier vero est sapientia Dei, quae abscondit in nobis formentum, nostra fermentantur, id est ad amorem Dei accenduntur. Haec omnia locutus est in parabolis ad
Abbreviated transcription (Latin):
lis os meum. & eructuabo. idest
de thesauro secreti mei emittã
in p̃dicatione misteria. que ab¬
scondita erant a constitutione

Expanded text:
lis, et eructabo, id est de thesauro secreti mei emittam in praedicatione mea, mysteria quae abscondita erant a constitutione
Abbreviated transcription (Latin):
cundum partem. idest scd̃m fer.¬
uorem caritatis ferm̃to compara.¬
tur. Quod acceptum mulier ab.¬
Satum genus est mensure. iuix¬
ta morem ꝓuintiȩ palestine. inpt̃
& dunidiũ modium capiens.

Expanded text:
cundum partem, id est secundum fervorem charitatis fermento comparatur, quod acceptum mulier abSatum genus est mensurae iuxta morem provinciae Palestinae, unum et dimidium modium capiens.
Abbreviated transcription (Latin):
uita que inter celum & infer¬
num est sita. sicuit in medio sub¬
sistit. ita utrarumq parcium
ciues cõmtiniter recipit. Quos
tamen sc̃a eccłã nunc in discre¬
te suscipit: postmodũ in egres¬
sione discernit. Unde ꝓtintis
horrenda sententia subditur. In¬
trauit autẽ rex ut inderet discũ¬
trauit ut uideret discumbenteᷤᷤ
ñ qr est aliquid ubi ipse ñ sit. s
uͥ uult aspicere. ibi fit p̃sens.
Ulbi ñ uult. absens uidetur. In¬
trat gͦ ut uideat discumbentes:
idest fidelium turmas quasi
in fide dñi quiescentes. & recte
discumbentes dicunt᷑ quasi qͥ
tenent: & reqͥem ꝑpetuã ex-¬
pectantes. Et uidit ibi hominẽ
ñ ornatum caritate: que maxi¬
me uestis dei dicit᷑. Intrat qui¬
dem ad nuptias ñ cum nuptia
fidem habet. s caret caritate.
Sola enun dilectione actum ẽ.
ut conditor nr̃ ad sotiaudã sibi
ecclãm carnem sumeret: & mẽ¬
tes electorum inbabitaret. Ulnde
ipse ait. Sic deus dilexit mun¬

Expanded text:
vita quae inter coelum et infervita quae inter coelum et infernum sita est, sicut in medio subsistit, ita utrarumque partium cives communiter recipit, quos tamen sancta Ecclesia nunc indiscrete suscipit, postmodum in egressione discernit, unde protinus horrenda sententia subditur: Intravit autem rex ut videret discumtravit videre discumbentes, non quod est aliquid ubi ipse non sit, sed quia ubi vult aspicere, fit praesens; ubi non vult, absens videtur. Intravit ergo ut videat discumbentes, id est fidelium turmas, quasi in fide Domini quiescentes. Et recte discumbentes dicuntur, quasi qtenent, requiem aeternam exspectantes. Et vidit ibi hominem non ornatum charitate, quae maxime vestis Dei dicitur. Intrat quidem ad nuptias, non cum veste fidem habet, sed charitate caret, Sola enim dilectione Dei actum est, ut Conditor noster ad sociandam sibi Ecclesiam carnem sumeret, et mentes electorum inhabitaret, unde ipse ait: Sic Deus dilexit mun
Abbreviated transcription (Latin):
doctͥnatum. Qui enĩ in exitib
uarum ẽ: neq ex toto est re¬
motus auia. neq est in tua.
Et nota quia p̃cipitiit᷑ congre¬
gare bonos &o malos: idest os
eos qui ꝑ naturalem legem oe
morum honestatẽ quodamiuͦ
boni erant: & eos qui pꝰposita
nat᷑ali lege male uiuebant. &
absq discretione bomi & mali
antea extiterant. Lel bonos &
malos. idest predestinatos ad ui¬
tam. & predestinatos ad mortẽ.
qui in discrete utunt᷑ p̃sentis
eccle cont̾isatione. Aliter eciã
une significant actiones. Exitꝰ¬
uͦ mart̃r defectꝰ significãt actio¬
uertunt᷑. quos in terrenis actibꝰ
ꝓsꝑa ntlla comitant᷑. Et imple¬
te funt nuptiȩ discumbentiũ.
Ecce iam ipsa qualitate contui¬
tiantiuã aꝑte ostendit᷑. qi ꝑ has
regis nuptias p̃sens eccła desig¬
natur: in qua boni cũ malis
conuersant᷑. Sic enim dñs om̃s
ad fidem generat: ut tamenõs
ꝑ inouationem uitȩ ad liberta¬
tem sp̃ualis gratie culpis exi¬
gentibus ñ ꝑducat. Hec autẽ

Expanded text:
nim in exitibus viarum est, neque ex toto remotus a via, neque est in via. Et nota quod praecipiuntur congregare bonos et malos, id est et eos qui per naturalem legem, et morum honestatem quodammodo boni erant, et eos qui postposita naturali lege male vivebant, et absque discretione boni et mali antea exstiterant. Vel bonos et malos, id est praedestinatos ad vitam, et praedestinatos ad mortem, qui indiscrete utuntur praesentis Ecclesiae conversatione. Aliter etiam viae significant actiones. Exitus viarum defectus significant actiovertuntur, quos in terrenis ac vel comitantur. Et impletae sunt nuptiae discumbentium. Ecce jam ipsa qualitate convivantium aperte ostenditur quia per has regis nuptias praesens Ecclesia designatur, in qua mali cum bonis conversantur. Sic enim Deus omnes ad fidem generat, ut tamen omnes per innovationem vitae ad libertatem spiritualis gratiae, culpis exigentibus, non perducat. Haec autem
Abbreviated transcription (Latin):
menbra supplicio subiactant. q̃
hic in singłis quibusq uitiis sub¬
iecta seruiebant. Sequitur. Mtl
malorum corpꝰ expͥmitur: ge.¬
neralis ꝓtinus sententia subm¬
fertur. qua dicitur: Multi uo¬
cati. & cetera. quasi diceret. Qd̃
de uno dixi: de multis intelli¬
gatis. Et notandum qr om̃s
sententiola breuis parabolas
comprehendit. quod scilicet
in oꝑatione uinee & in edifica

Expanded text:
membra supplicio subjaceant, qui membra supplicio subjaceant, qui hic singulis quibusque vitiis subjecta serviebant. Sequitur: Multmalorum corpus exprimitur, generalis protinus sententia subinfertur, cum dicitur: Multi vocati, etc. Quasi dicat: Quod de uno dixi, de multis intelligatis. Et notandum quia sententiola brevis parabolas omnes comprehendit, quod scilicet in operatione vineae, et in aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
re debet: qr ipse quoq spemno¬
bis ꝑ psalmistam declit. dicens.
Imꝑfectũ meũ iuderunt ocaili
tui. S qr hoc in consolatione
habentis & infirmantis dixinꝰ
ñc ad eum qͥ mͦ hanc non habet
pedes & manus ꝑ districtionẽ
sententiȩ: illis qͥ modo a prauis
oꝑibus ligari noluerunt. ꝑ me¬
liorationem uite. Llel certe tẽ
ligat pena: quos modo a bonis
oꝑibtis ligauit culpa. Pedes
enim qͥ uisitare egrum negli¬
gunt. manus quȩ nichil indi¬
gentibus tribuunt: a bono oꝑe
iam ex uoluntate ligate sunt.
Qui gͦ minc sponte ligantur.
in untio: tunc inuiti ligantur.
in supplicio. Bene autẽ dicit᷑
quod in exteriores tenebras
ꝓiciatur. Interiores quidem
tenebras. dicimiis cecitatẽ cor
dis. Exteriores uͦ: et̾nam noc¬
tem dampnationis. Ulbi erit
fletus & stridor dentiũ: ut sci¬
licet illic dentes strideant. qui
hic de edacitate gaudebant.¬
& oculi defleant. & doleant.
qͥ hic ꝑ illicitas concupiscentiaᷤᷤ
uersabantur: quatinus singła

Expanded text:
et, quia ipse quoque spem nobis per Psalmistam dedit, dicens: Imperfectum meum viderunt oculi tui . Sed quia hoc in consolatione habentis et infirmantis diximus, nunc ad eum qui modo hanc non habet pedes et manus, per districtionem sententiae, illis qui modo a pravis operibus ligari noluerunt, per meliorationem vitae. Vel certe tunc ligat poena, quos modo a bonis operibus ligavit culpa. Pedes enim qui visitare egenum negligunt, manus quae indigentibus nihil tribuunt, a bono opere jam ex voluntate ligatae sunt. Qui enim nunc sponte ligantur in vitio, tunc inviti ligantur in supplicio. Bene autem dicitur quod in exteriores tenebras projiciatur. Interiores quidem tenebras caecitatem cordis dicimus; exteriores vero aeternam noctem damnationis. Ibi erit fletus et stridor dentium, etc. Ut scilicet illic dentes strideant, qui hic de edacitate gaudebant, et oculi defleant et doleant, qui hic per illicitas concupiscentias versabantur, quatenus singula
Abbreviated transcription (Latin):
niptiales intitatꝰ fuerat. Et
nota quod inprudentie eñ ar¬
guit: quod ueste illa carendo.
At ille obmutuit. qr argum̃tũ
excusationis male ÷ͥ conscitis ñ
habuit. S tamen sciendũ ẽ ꝙ
quisquis hanc uestem ꝑfecte ñ

Expanded text:
nuptias invitatus fuerat. Et nota quia impudentiae eum arguit, quod veste illa carendo, At ille obmutuit. Quia argumentum excusationis male sibi conscius non habuit. Sed tamen sciendum est quia quisquis han
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. natiuitatis. passionis. re¬
surrectionis. ascensionis ꝑacta
sunt: sed qui inuitati erant id
est iudei ñ fuerunt digni. qui
iusticiam suã statuere uolentes
iusticie dei noluerunt esse sub¬
iecti. Ite gͦ ad exitus uiarum.
idest ad diuersas nationes gẽ.¬
titm. & quoscumq intieneri¬
tis. cuiꝰcumq scilicet conditio¬
xp̃ianam. ꝑ nuptias significatã.
llie quidem intelligunt᷑ erro¬
res. & uaria gentium doginata.
s ex omnibus aliqui ad nuupti¬
as uenerunt. idest xp̃o credi¬
derunt. Quoscumq inueneri¬
tis. sic̃ non est distantia in nat᷑a
creationis homintum: sic ñ sit
differentia inuocatione salutis
ecrum. Et egressi serui eius
in uias: congregatierunt om̃s
quos inuenerunt bonos & ma¬
los. Gentium popls. ad quem

Expanded text:
atis, passionis, resurrectionis, ascensionis peractum est. Sed qui invitati fuerunt, id est Judaei, non fuerunt digni, qui justitiam suam statuere volentes, justitiae Dei noluerunt esse subjecti . Ite igitur ad exitus viarum, id est ad diversas nationes gentium, et quoscunque inveneritischristianam, per nuptias significatam. Viae quidem intelliguntur errores, et varia gentium dogmata, sed ex omnibus aliqui ad nuptias veniunt, id est Christo credunt. Et quoscunque inveneritis, etc. Sicut non est distinctio in natura creationis hominum, sic non fit differentia in vocatione salutis eorum. Et egressi servi illius in vias, congregaverunt omnes quos invenerunt bonos et malos, etc. Gentilis populus ad que
Abbreviated transcription (Latin):
Quia rex se in quibusdã mui¬
tantẽ contẽpmi conspicit. filii
sui nuptias nolens esse uactias.
ad alios mittit: qr o si apud
aliquos laborat. quandoq tñ
uͥ sermo dĩ requiescat intient.
Dicit itaq. Nuptiȩ quidem
parate sunt. quasi dicat. Om̃a¬

Expanded text:
Quia rex in quibusdam se iQuia rex in quibusdam se invitantem contemni se conspicit, filii sui nuptias nolens esse vacuas, ad alios mittit, quia, etsi apud aliquos laboratur, quandoque tamen ubi sermo Dei requiescat, invenitur. Dicit itaque: Nuptiae paratae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
irs suis ꝑsecuti stint. & hoc est.
hic filetur occisio sponsi: sed per
mortem seruortim ostendittir con-¬
temptus nuptiarum. Notan¬
dum est &̾ quia de morte sua ta¬
cet. de qua iam in alia parabola
diterat: sed mortem discipłõeũ
ostendit. quos post ascensum eiꝰ
occiderunt iudei. maxime sacer-
quitur littera. Rex autẽ cum
audisset: iratꝰ ẽ. Quando ad
nuptias inuitabat. & oꝑa miseri¬
cordiȩ agebat: homo tantum
uocabatur. Nunc autẽ quando
ad ultionem uenit. homo silet᷑:¬
& rex tantummͦ dicitur. Seqͥt᷑.
Et missis exercitibus stis ꝑdidit
homicidas illos. & ciuitatẽ illoꝵ
succendit. Romanus exercitus
excitasset sub duce uaspasiano
&otito: qui occisis iudeis pre¬
uaricatricem succender̃t cuntatẽ.
homicidas ꝑdidit: quia ꝑseq̃ntes
interunit. Ciuitatem igne suc
s caro in qua habitatierant ge¬
hennali. flamina cruciatur.
Tunc ait seruis suis. Huptie
quidem parate sunt. & cetera.

Expanded text:
vis suis persecuti sunt. Et hoc est: vis suis persecuti sunt. Et hoc est: hic siletur occisio sponsi, sed per mortem servorum ostenditur contemptus nuptiarum. Notandum etiam quod de morte sua tacet, de qua jam in alia parabola dixerat, sed mortem discipulorum ostendit, quos post ascensum ejus occiderunt Judaei, maxime sacerdoquitur littera: Rex autem cum audisset iratus est. Quando ad nuptias invitabat, et opera misericordiae agebat, homo tantum vocabatur. Nunc vero quando ad ultionem venit, homo siletur, et rex tantummodo dicitur. Sequitur: Et missis exercitibus suis perdidit homicidas illos, et civitates illorum succendit. Romanus exercitus excitasset sub duce Vespasiano et Tito, qui occisis Judaeis praevaricatricem succenderunt civitatem. homicidas perdidit, quia persequentes interemit; civitatem igne succae, sed etiam caro in qua habitaverant, gehennali igne cruciatur. Tunc ait servis suis: Nuptiae quidem paratae sunt, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dicunt᷑ occisa tauri & alti¬
lia: intelligendũ ẽ uel ab eo qd̵
fuerant esse occisa. uel iam ꝑ mor¬
dem carnis in requie posita. Et
notandum est qr in pͥori inuita¬
tione nichil de tauris &t altili¬
bus. dicitur. In scd̃a aucẽ tauiri
& altilia iam mactata memorã-¬
tur. qr ommipotens deus cum
uerba enis andire nolumus sĩc
nec illi in pͥori inuitatione adiun¬
git exempla. tt quod impossibile
credimus. ꝑ exempla ad creden¬
dum fiat facilitis. Sequitur. Lle¬
nite ad nuꝑtias. quasi concltisio
est. qitia uidetis tot & tales uiros
p̃cessisse participes nptiarũ
& mense. qui habuerunt fidem
incarnationis dm̃ce: gͦ uenite
& in hac fide cum eis concorda¬
te. Illi autẽ neglexerunt. Talẽ
aliiis in uillam suã. alius uͦ in
negotiationem suã. In uillam
ire ẽ: terreno labori immodera¬
te incumbere. Hegotiari est:
t̾rens lucris inhiare. Reliqui
puerunt: sed etiã illum inser¬

Expanded text:
autem dicuntur occisa tauri et altiautem dicuntur occisa tauri et altilia, intelligendum est vel ab eo quod fuerant occisa, vel jam per mortem carnis in requie posita. Et notandum quod in priori invitatione nihil de tauris et altilibus dicitur. In secunda autem tauri et altilia jam mactata memorantur, quia omnipotens Deus, cum verba ejus audire nolumus, sicut nec illi in priori invitatione, adjungit exempla, ut quod impossibile credimus, per exempla ad credendum fiat facilius. Sequitur: Venite ad nuptias. Quasi conclusio est, quia videtis tot et tales viros praecessisse participes nuptiarum et mensae, qui habuerunt fidem Incarnationis Dominicae: ergo venite, et in hanc fidem cum caeteris concordate. Illi autem neglexerunt. Talem,alius in villam suam, alius vero in negotiationem suam. In villam ire, est terreno labore immoderate incumbere. Negotiari vero est terrenis inhiare. Reliqui puerunt, sed et illum in ser
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedens de thalamo suo. Et i¬
sit seruos suos uocare inuitati
ad nptias. & nolebant ueniri.
Quando misit seruos: iam inur¬
tati erant. Popls̃ enim isrł in
glãm et̾nitatis ꝑ legem inuta¬
tus fuit: uel ꝑ patriarcharum
datud. nathan. salomon. cecens¬
ꝓph̃e fuerunt. quibus inuita
credere noluerunt. Iterũ mi¬
sit alios seruos. aplõs scilicet.
Bis itaq seruos adimnuitandã
misit. qͥ in carnationem filiip
ba celestitm misteriorum. de fi¬
ho dei. quasi dicat. Ecce mensã
ex omm lege: & ex omnibꝰ ꝓpħis.
& scͥpturis ordinati. Tauri mei
patrum ueteris & noui testam̃ti
sunt apposita. Cauri sunt patres
ueteris testamenti: qui dum ex
ꝑmissione legis acceperant ut
suos aduersarios odio retribu¬
tionis ꝑcuterent: quid aliud quã
tauri erant. qui inimicos suos
coeporee iirtutis cormi feriebãt:
Aitilia uͦ patres sunt nom testa¬
tantur ad subluma. contempla¬
tionis suȩ penna. &o ñ sufficit eis
uẽt ĩnnicoꝵ suorũ dilectione. Qd

Expanded text:
cedens de thalamo suo . Et misit servos suos vocare invitatos ad nuptias, et nolebant venire. Quando misit servos, jam invitati erant. Populus enim Israel in gloriam aeternitatis per legem invitatus fuit, vel per patriarcharum David, Nathan, Salomon, caee fuerunt, quibus invitati credere noluerunt. Iterum misit alios servos, apostolos scilicet. Bis itaque ad invitandum servos misit, qui incarnationem Filii pba coelestium mysteriorum de Filio Dei, quasi dicat: Ecce mensam ex omni lege et ex omnibus prophetis et Scripturis ordinavi. Tauri mei,patrum Veteris et Novi Testamenti sunt apposita. Tauri sunt patres Veteris Testamenti, qui dum ex permissione legis acceperant, ut suos adversarios odio retributionis percuterent, quid aliud quam tauri erant, qui inimicos suos corporeae virtutis cornu feriebant? Altilia vero sunt patres Novi Testaantur ad sublimia, contemplationis suae penna. Et non sufficit eos vent inimicorum suorum dilectione. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ex duabus ꝑsonis fieri solet
ista comunctio: absit hoc ab in¬
x duabus enim atq in dua¬
bus hunc naturis existere dici¬
nrus: sed ex duabus ꝑsonis cõ¬
positum credi ut nefas initamus
Apertius gͥ atq securnis dici po¬
test: quia in hoc pater regi filio
nuptias fecit. quo ei ꝑ incarna.¬
tionis misterium scãm eccłam
coptilauit. Ulterus autẽ uirgi¬

Expanded text:
ex duabus personis fieri solet ex duabus personis fieri solet ista conjunctio, absit hoc ab inx duabus quippe atque in duabus hunc naturis existere dicimus; sed ex duabus personis compositum credi, ut nefas, vitamus. Apertius ergo atque securius dici potest quia in hoc Pater regi Filio nuptias fecit, quo ei per incarnationis mysterium sanctam Ecclesiam sociavit. Uterus autem g
Abbreviated transcription (Latin):
iteruim in
parabolis eis¬
parabolam ꝓponente. & dicente
qm̃ iusticia dei a iideis trans¬
ferenda erat. non sunt territi.
S pratie cogitationi eorum
quã habebant de morte sua
occurrens. grauiorem dei iram
ꝑaliam parabolam prenunti¬
at eis esse. futuram. Nam si
illi qui timere debebant non
timuerunt. s potius exasꝑati
sunt: quantomagis xp̃c tace¬
re non debuit. quem timere
ñ oportuit: Illos facit auda¬
ces stia malitia: istum ꝓpͥa po¬
testas. Regnum celorum quod
homini regi assimilatum est:
regnum celorum dicitur. qr dũ
scõrum corda nichil ambiunt
in terra: ꝑ hoc quod iam sus¬
pirant ad suꝑna.iam in eis reg¬
nat dñs. quasi in celestibus. Ho¬
mo uͦ iste cui regnum celorum
assimilatur. deus est pater: qͥ
licet homo dicat᷑. humanam
tamen nat᷑am ñ suscepit. sed
ꝓpter causam parabole homo
dicitur qui fecit nuptias filio
suo. Cunc enim deus pater
do hunc in utero uirginis hu¬
mane naturȩ comuxit. quẽ
deum ante scła gentit. S q¬

Expanded text:
iterum in parabolisparabolam proponente, et dicente: Quoniam justitia Dei a Judaeis auferenda erat, Sed pravae cogitationi eorum quam habebant, de morte sua occurrens, Dei graviorem iram per aliam parabolam praenuntiat illis venturam. Nam si illi qui timere deberent, non timuerunt, sed potius exasperati sunt, quanto magis Christus tacere non debuit, quem timere non oportuit. Illos facit audaces sua malitia, istum propria potestas. Regnum coelorum, quod homini regi assimilatum est, regnum coelorum dicitur, quia, dum sanctorum corda nihil ambiunt in terra, per hoc quod jam suspirant ad superna, jam in eis regnat Dominus, quasi in coelestibus. Homo vero iste, cui regnum coelorum assimilatur, Deus est Pater, qui, licet homo dicatur, humanam tamen naturam non suscepit, sed propter causam parabolice homo dicitur. Qui fecit nuptias filio suo. Tunc enim Deus Pater do hunc in utero Virginis humanae naturae conjunxit, quem Deum ante saecula genuit.