comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dolet cũ facta carnis mortifi camꝰ ÷ id ẽ
cũ esurimꝰ aut sitimꝰ ꝑ abstinenitiam ÷ dũ
frenamꝰ delectationem c̃cupiscentiae ꝑ
caritatem :dũ iniuriarũ lacerationes
& contum eliarũ aculeos ꝑpatientiã
sustinemꝰ : dũ neglectis atq reiectis uolu¬
ptatib nr̃is. ꝓfructu matris eccłae la¬
boramus : quicquid in nob̵ in hac atq huius¬
modi attritione dolet: creaturci ẽ. Dolet enĩ
corpus et anima. quaȩ utiq ereatura ẽ et expe¬
ctat reuelationem filioꝵ dĩ: idẽ expectat
qͣndo appareat qđ uocatũ ẽ in ea gła ad qͣm¬
uocatũ ẽ. Quia enĩ filius dei unigenitꝰ ñ po¬
test appellari creatura: quando quidem per
ipsũ facta st̃ om̃a quaecũq ds̃ fecit : difancte
etiam nos uocam creatura ante illam euiden¬
tiã głȩ: & distincte uocam᷑ filii di : quã uis
hoc adoptione meream᷑. Nã ille unigenitꝰ

Expanded text:
dolet, cum facta carnis mortificamus, id est, dolet, cum facta carnis mortificamus, id est, cum esurimus, vel sitimus per abstinentiam, dum frenamus delectaticastitatem; cum injuriarum lacerationes et contumeliarum aculeos per patientiam sustinemus; dum neglectis atque rejectis voluptatibus nostris, pro fructu matris Ecclesiae laboramus: quidquid in nobis in hac atque hujusmodi attritione dolet, creatura est, dolet enim corpus et anima, quae utique creatura est, et exspectat revelationem filiorum Dei, id est exspectat quando appareat quod vocatum evocatum est. Quia enim Filius Dei unigenitus non potest appellari creatura, quando quidem per ipsum facta sunt omnia quaecunque Deus fecit, distincte etiam nos vocamur creatura ante illam evidentiam gloriae, et distincte vocamur Filii Dei, quamvis hoc adoptione mereamur. Nam ille Unigenitus
Abbreviated transcription (Latin):
tinent᷑ Sic aut̃ dictũ ẽ ipsa aut̃ creat᷑a libera¬
bitur a seruitute interitus in lib̾tatem głia
filioꝵ dĩ : quasi nos ñsimus creat᷑a sed filii
diiin quoꝵ głȩ lib̵tatẽ: li̾abit᷑ a seruitute
creaturi Item dicit. Scimꝰ enĩ: qr omĩs crea¬
tura in gemiscit & dolet usq ad huc.
Nsolũ aut̃ illa: sed et nos ipsx Tanꝗ aliud
simus nos : Aliud omĩs creatura. Iotũ ergͦ
capłm. particulatim considandũ est.
¶Existimo enim in qͥr qͦd indigne sint
passiones huiꝰ tẽporis : ad futurã głam qͥȩ
reuelabit᷑ in nob. Iloc manifestũ ẽ Dixe
rat enim suꝑius. Si aut̃ spũ facta carnis
mortificaueritis: uiuetis. Qđifieri ñ
potest sine molestia : cui patientia neces¬
saria ẽ. Quoꝑtinet & qđ paulo ante arx.
Si tam̃ cõpatimur. ut et congłificemur.
Qđ itaq ait. nã expectatio creaturȩ reue¬
lationem filiorũ dĩ expectat:̃ hoc eum
puto dicere. Nã et hoc ipsũ qđ in nobis

Expanded text:
 Sic autem dictum est, ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis in libertatem gloriae filiorum Dei: quasi nos non simus creatura, sed filii Dei, in quorum gloriae libertatem liberabitur a servitute creatum. Item dicit: Scimus enim quod omnis creatura congemiscit et dolet usque adhuc; non solum autem illa, sed et nos ipsi: tanquam aliud simus nos, aliud omnis creatura. Totum ergo capitulum particulatim considerandum est. 2. Existimo enim, inquit, quod indignae sint passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis: hoc maniferat enim superius: Si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. Quod fieri non potest sine molestia, cui patientia necessaria est. Quo pertinet, et quod paulo ante ait: Si tamen compatimur, ut et conglorificemur. Quod itaque ait: Nam et exspectatio creaturae revelationem filiorum Dei exspectat, hoc eum puto dicere: Nam et hoc ipsum quod in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit qd erimꝰ Scimꝰ qr cũ apparuerie
similes ei erimꝰ : qm̃ uidebimꝰ eũ sicura est.
Ipsa ẽ. reuelatio filioꝵ dĩ. quã nẽ expectax
expectatio ereature. Non qđ creatura re¬
uelationem expectet Alterius naturȩ qͤȩ
ñ sit creatura: sed ipsa qualis ñcẽ ex pec¬
tat quando sit qualis futura ẽ Tanquã
si diceretur oꝑante pictore. subiectis sibi
colorib & ad opuis eius paratis. Expecta¬
tio ocłoꝵ manifestationẽ imaginis ex¬
pectat: non q tñc alii er̃. aut̃ ñ colores
er̃ : sed tantũ qd aliam dignitatẽ habebt̃¬

Expanded text:
paruit quid erimus. Scimus quia cum apparuerit similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est » Ipsa est revelatio filiorum Dei, quam nunc exspectat exspectatio creaturae. Non quod creatura revelationem exspectet alterius naturae, quae non sit creatura, sed ipsa qualis nunc est, exspectat quando sit qualis futura est. Tanquam si diceretur: Operante pictore, subjectis sibi coloribus, et ad opus ejus paratis, exspectatio colorum manifestationem imaginis exspectat, non quia tunc alii erunt aut non colores erunt, sed tantum quod aliam dignitatem habeb
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidemꝰ sꝑamꝰ : ꝑpatientiam ex pectamꝰ
Qui ꝑseuerauerit usq in finem : ipsa ẽ illa
patientia. hic saluus erit Ipsa . ẽ salus
quam noridũ habemꝰ : sed habituri sumꝰ
Nondũ ẽ res: sed certa spes. Si redẽptor¬
nr̃ ille dr̃ captiui tenebam. Ubi gͦ tene¬
bam᷑ ut ille uenine captiuos redi mere ⁊
Ubi tenebam᷑ : Forte apđ barbayos Peiores bar¬
baris : diabolus & angłi eiꝰ. Ipsi antea tene¬
bant genꝰ humanũ. Ab his redemit Nos:
tate : suspirans a t̃nȩ hierłm. Etdocuit
nos gemere ex ipso sp̃u : quo & ille im¬
pletus gemebat. Hoc enĩ ait. Omnis cre¬
atura congemiscit: & dolet usq ad hro łt
iter Uanitati enĩ creat᷑a subiecta. ẽ. ait ñ sponte: e¬
sed ppt̃ eũ qui subiecit in spe Omnem cre¬

Expanded text:
n videmus speramus, per patientiam exspectamus . Qui perseveraverit usque in finem, ipsa est illa patientia: hic salvus erit , ipsa est salus quam nondum habemus, sed habituri sumus. Nondum est res, sed certa spes. Et exsultnoster ille dicitur captivi tenebamur. Ubi ergo tenebamur, ut ille veniret redimere captivos? ubi tenebamur? Forte apud barbaros? Pejor est barbaris diabolus et angeli ejus. Ipsi antea tenebant genus humanum: ab eis redemit nos, tate, suspirans aeternae Jerusalem; et docuit nos gemere ex ipso Spiritu quo et ille impletus gemebat. Hoc enim ait: «Omnis creatura congemiscit et dolet usque nunc.» Et iterum: «Vanitati enim creatura subjecta est,» ait, «non sponte, sed propter eu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. ẽ &eccła. Nati sumꝰ certe ut moriam᷑.
Praecessores. genuer̃ sibi successores. Nunqͥd
genuer̃ sibi. cũ quib hic semꝑ uiuant : Sed
tanqͣm decessuri : qui illis succedent genuer̃
nerant. Generant aut̃ aduitã ȩt̃nam ÷ qr
et ipsi ae t̃ni st̃ & habemꝰ hereditatem promis¬

Expanded text:
 quomodo nati sumus? Certe ut moriamur. Praecessores genuerunt sibi successores: numquid genuerunt sibi cum quibus hic semper vivant? Sed tanquam decessuri, qui illis succederent, genuenerant: generant autem ad vitam aeternam, quia et ipsi aeterni sunt. Et habemus haereditatem promis
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnta patientia in illo ambulemꝰ: & firmauit
nos exẽplo suȩ resurrectionis qđ ab illo pati¬
ent̃ sꝑare debeamus Si enim qͦd ñ uidemꝰ sꝑamꝰ:
ꝑpatientiã expectamꝰ. Qđ ñ uidemꝰ quidem
sꝑamꝰ : sed corpus sumꝰ illiꝰ capitis : in qͦiam
ꝑfectũ.ẽ qđ sꝑamꝰ. De illo enĩ dictũ. ẽ. quod
sit caput corꝑis ecđae : primogenitus ipse
primatũ tenens. Et de nob̵ dictũ ẽ Uos aut̃
estis corpꝰ xp̃i: & m̃bra. Si aut̃ qđ ñ uidemis

Expanded text:
nta patientia in illo ambulemus: et firmavit nos exemplo suae resurrectionis, quid ab illo patienter sperare debeamus. Si enim quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus. Quod non videmus quidem, speramus: sed corpus sumus illius capitis, in quo jam perfectum est quod speramus. De illo enim dictum est quod ipse sit caput corporis Ecclesiae, primogenitus, ipse primatum tenens . Et de nobis scriptum est: Vos autem estis corpus Christi et membra . Si autem quod non videmus
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ẽ mors aculeus tuus. Nẽ aut̃ inqͥt.
non solũ om̃is creatura id ẽ cũ corꝑe¬
sed etiã nos ipsi pͥmitias sp̃s habentes :
id.ẽ nos animae quae iã primitias m̃tes
nrãs optulimꝰ dõ in nob̵ ipsis c̃gemi¬
scimꝰ  idẽ p̃t̃ corpus. Ad optionem ex¬
pectantes redemptionem corꝑis nr̃i. Id
ẽ. ut et ipsũ corpꝰ accipiens beneficium
adoptionis filioꝵ qua uocati sumꝰ : totos
nos lib̵atos trans actis om̃ib: molestus
ex om̃i parte dei filios eẽ manifes dec
¶Spe enĩ salui facti sumꝰ. Sꝑes autẽ quȩ
uidetur : non ẽ spes Inc̃ gͦ erit

Expanded text:
 inquit, non solum omnis creatura, id est, cum corpore; sed nos ipsi primitias Spiritus habentes, id est, nos animae quia primitias mentes nostras obtulimus Deo, in nobis ipsis congemiscimus: id est, praeter corpus adoptionem exspectantes redemptionem corporis nostri: id est, ut et ipsum corpus accipiens beneficium adoptionis filiorum qua vocati sumus, totos nos liberatos transactis molestiis omnibus ex omni parte Dei filios esse manifestet. Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes. Tunc ergo erit
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã si quis dicat. qm̃ solem om̃s hões ui¬
tantũ ocłis uident. Ita in hõe omĩs creat᷑a ẽ
qr et intelligit et uiuit: & corpꝰ hab&. Sed non
cũ ipsũ uiuere magis sit quã ñ uiuere : et ipũ
intelligere magis quã sine intellectu uiuere

Expanded text:
tanquam si quis dicat, quoniam solem homines vitanquam si quis dicat, quoniam solem homines vitoti vident. Ita in homine omnis creatura est, quia intelligit, et vivit, et corpus habet; sed non cum ipsum vivere magis sit quam non vivere, et ipsum intelligere magis quam sine intellectu vivere
Abbreviated transcription (Latin):
paruerit qđ erimꝰ Libabit᷑ gͦ a seruigute in¬
teritus In lib̵tatem głae filioꝵ dĩ Id ẽ er̃¬
& ipsi ex serus liberi. & ex mortuis głiosi: in
uita ꝑfecta quã habebt̃ filii dei: Scimus enĩ
qr om̃is creat᷑a ingemiscit: & dolet usq ad huc
Omnis creaturã in homine numerat᷑: ñ qr
in eo st̃ om̃s angłi. & suꝑ eminentes uirtutes
ac potestates: aut cȩlũ. et t̾ra et mare. et om̃a
quȩ in eis st̃: sed qr omĩs creatura partim
spirituał ẽ partim animalis : partim cor¬
poralis. Qđ ut ab inferiorib: considemꝰ. corpo¬
ralis creat᷑a ꝑ loca attenditur. Animalis aut̃
uiuificat corporalem : sp̃itualis animalem
regit. Et cũ bene regit: cũ ipsa regendam se¬
sũbicit dõ. Cũ autem transgredit᷑ p̃cepta eiꝰ:
laborib et erũnis ꝑ eadem ip̃sa quȩ regere
poterat implicat᷑. Ita omnis creat᷑a in hõe ẽ:
quia & intelligit sp̃u. & sentit anima: et lo
congemiscit &dolet. N enĩ tota sed om̃is dixit:

Expanded text:
Liberabitur ergo a servitute interitus in libertatem gloriae filiorum Dei: id est, erunt ipsi ex servis liberi, et ex mortuis gloriosi in vita perfecta, quam habebunt filii Dei. Scimus enim quod omnis creatura ingemiscit et dolet usque adhuc. Omnis creatura in homine numeratur: non quia in eo sint omnes angeli, et supereminentes virtutes ac potequae in eis sunt, sed quia omnis creatura partim spiritualis est, partim animalis, partim corporalis. Quod ut ab inferioribus consideremus, corporalis creatura per loca tenditur, animalis autem vivificat corporalem: spiritualis animalem regit; et tunc bene regit, cum ipsa regendum subjicit Deo. Cum autem transgreditur praecepta ejus, laboribus et aerumnis per eadem ipsa quae regere poterat, implicatur. Ita omnis creatura in homine est, quia ei intelligit spiritu, et sentit anima, et loc« congemiscit et dolet. » Non enim tota, sed omnis dixit;
Abbreviated transcription (Latin):
pnob̾: oblationem & hostiam dõ in odo¬
rem suauitatis Sic gͦ pat̾ propͥo filio ñ pẽ¬
ꝑcit: s pronob omib tradidit eũ: ut e
Traditus propt̃ formam serui. in oꝑ ꝓbrũ
hominũ et abiectionem plebis: in contu¬
melias: inflagella: in mortem crucis.
Docuit nos exemplo suae passionis. cum

Expanded text:
o in odorem suavitatis . Sic ergo Pater proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, ut et traditus propter formam servi in opprobrium hominum et abjectionem plebis, in contumeliam, in flagella, in mortem crucis docuit nos exemplo passionis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
uanto ẽ quisq sanctior. & desidii sc̃i
plenior: tanto ẽ eiꝰ in orando fletꝰ
et lauabo ꝑsingulas noctes lectũ meũ. la-
crimis meis stratũ meũ rigabo: & gemitꝰ
m̃s ate ñ ẽ absconditꝰ: et dolor m̃s reno
cunt grauati: in qͦ nolunt spoliari sed suꝑ¬
uestiri. ut absorbeatur mortale hoc a
uita : nonne ipsi st̃ qͥ pͥmitias habentes
sp̃s in semet ipsis ingemiscunt: adoptio¬
nem expectantes redẽptionẽ corporis suie
Apłs saluos nos dic̃ factos ꝑlauacrũ¬

Expanded text:
uanto est quisque sanctior et desiderii sancti plenior, tanto sit eius in orando fletus et: Lauabo per singulas noctes lectum meum, in lacrimis meis stratum meum rigabo, et: Gemitus meus non est abscocunt gravati, in quo nolunt spoliari sed supervestiri, ut absorbeatur mortale hoc a vita? Nonne ipsi sunt qui primitias habentes Spiritus in semetipsis ingemiscunt, adoptione exspectantes redemptionem corporis sui? Apostolus salvos nos dicit factos, etc
Abbreviated transcription (Latin):
Noc ÷ illud. Uanitas uanitatũ : & om̃a uani¬
tas. Quȩ abundantia ẽ homini Pomni la¬
bore suo quẽ ipse laborat sub sole : cui dictũ¬
ẽ in labore manducab̵ panẽ: Uanitati gͦ
creat᷑a subiecta ẽ: non sponte Bene additũ ẽ
ñ sponte Homo qͥppe sponte peccauit.
sed ñ sponte damnatꝰ ẽ. Peccatũ itaq fuit
spontaneũ. c̃tra p̃ceptũ facere ueritatis:
ẜeccati aut̃ poena subici fallaciae Nenim
ꝓpt̾ eũ qui subiecit inspe: ldẽ propt̃ eiꝰ ius¬
reliquit. neq insanabilem uoluit ẽẽ pec-¬
cantem: Quia et ipsa creatura idẽ ipse
hͦmo cũ iã signaculo imaginis ꝓpt̃ peccatũ
amisso. remansit tantũ mͦ ereatur ci Et¬
ipsa itaq creat᷑a : id ẽ et ipsa quȩ nondũ uo¬
cat᷑ filioꝵ forma ꝑfecta: sed tantũ uocat᷑ creat᷑a
libabitur a seruitute interitus. Qđ itaq
Auit et ipsa lib̾abit᷑ facit intelligi. et ipsa

Expanded text:
oc est illud: Vanitas vanitatum, et omnia vanitas. Quae abundantia homini in omni labore suo, quem ipse laborat sub sole: cui est dictum: In labore manducabis panem? Vanitati enim creatura subjecta est non sponte. Bene additum est: Non sponte; homo quippe sponte peccavit, sed non sponte damnatus est. Peccatum itaque fuit spontaneum, contra praeceptum facere veritatis, peccati autem poena, subjici fallaciae. Non ergo propter eum qui subjecit eam in spe, id est propter jusreliquit, nec insanabilem voluit esse peccantem. Quia et ipsa creatura, id est ipse homo, cum jam signaculo imaginis propter peccatum amisso remansit tantum creatura, ipsa itaque creatura, id est ipsa quae nondum vocatur filiorum forma perfecta, sed tantum vocatur creatura, liberabitur a servitute interitus. Quod itaque ait, et ipsa liberabitur, facit intellig
Abbreviated transcription (Latin):
humido lapsu alias uenas replens: quasi
riuis et fluminib ꝑ curicta diffundit᷑.
Ita nullũ ẽ. creature genus. qđ non in
homine possit agnosci. Acsic omnis cre¬
atura in eo congemiscit et dolet. reue¬
lationem filiorũ dei expectans : quȩ
ꝑ corporis etiam resur rectionem. et si ñ
in omnibus homitubus. omnis
tam̃ a corruptiones seruitute libabitur:
quia et insingulis omnis. ẽ. Sed et nos ipsi¬

Expanded text:
humido lapsu alias venas replens, quasi humido lapsu alias venas replens, quasi rivis et fluminibus per cuncta diffunditur. Ita nullum est creaturae genus, quod non in homine possit agnosci: ac sic omnis creatura in eo congemiscit et dolet, revelationem filiorum Dei exspectans ; quae per corporis etiam resurrectionem, etsi non in omnibus hominibus, omnis tamen a corruptionis servitute liberabitur, quia et in singulis omnis est. Et si
Abbreviated transcription (Latin):
telligi potest᷑: quia rationalis in illo est.
quã uel ꝓbantur angłi hab̃e uel creduntua :
et ut ita dicam sensu̾alis. quia et bestia ñ
carent᷑ Vtuntur enim serisibus & sensualib
motibus. ad appetenda utilia. et uitanda
contraria : Et uitalis priuata sensu. qua¬
lis ad uerti in arboribus porest Nã et in
nobis sine sensu ñd fuint corporis in cre¬
menta : et cupilli nec cũ p̃ciduntur senti.¬
unt: et tam̃ crescunt. Iam uͦ ipsa corpora¬
lis creatura: euidentius appare in nob.
Quȩ licet ex t̾ra facta atq formata sit: in¬
sunt tam̃ illi ex omnib huius corporei
mundi elem̃tis quȩdam particulȩ ad tem¬
periem ualitudinis. Nã et ca lore m̃bra
uegetantur qui. ẽ ab igne : cuius etiam
lux ꝑ ocłosemieat: & aere uenarũ discur¬
sus quas arteriasuocant: atq spiram̃ta
pulmonis implentur. Et humornisi eẽt
nulla sputam̃ta confluerent: uitãque
absumer&e siccitas. Nam et ipse sanguis

Expanded text:
telligi potest, quia rattelligi potest, quia ratquam uel probantur habere angeli uel creduntur, et ut ita dicam sensualis, qua et bestiae non carent; utuntur enim sensibus et sensualibus motibus ad appetenda utilia et uitanda contraria; et uitalis priuata sensu, qualis aduerti in arboribus potest. nam et in nobis sine sensu nostro fiunt corporis incrementa et capilli nec cum punt, et tamen crescunt. Jam vero ipsa corporalis creatura evidentius apparet in nobis, quae licet ex terra facta atque formata sit, insunt tamen illi ex omnibus hujus corporei mundi elementis quaedam particulae ad temperiem valetudinis. Nam et calore membra vegetantur, qui est ab igne, cujus etiam lux per oculos emicat; et aere venarum discursus, quas arterias vocant, atque spiramenta pulmonis implentur; et humor nisi esset, nulla sputamenta confluerent, vitamque absumeret siccitas. Nam et ipse sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem qđ ñ uidemꝰ sꝑamꝰ: ꝑpatientiam
expectamꝰ. Quã diu itaq hic scđm carnẽ
sumꝰ. cuiꝰ ad optionem & redemptionem
iligit gͦ.homo sponte uanitatem: cum
deserta soliditate ueritatis. opinabilia
sequit᷑  id ẽ mutabilia. Cũ aut̃ inde meritas
poenas luit : subicit᷑ ñ sponte uanitati: sic̃ subiecta ẽ¬
creaturi in homine peccante Hinc enĩ ait apłs.
Omnis creatura uanitati subiecta ẽ ñ sponte :
qr et in homine omĩs. ẽ. In ẽ. qͥppe homini. &
inuisibile aliquid scđm animũ: & uisibile
scđm corpus. Omĩs enim creatura partĩ ẽ
uisibilis: partim inuisibilis. Nec tam̃ ẽ om̃is
in peccore: cui mens intellectualis ñ in est 
rantis ꝑ remissionem peccatoꝵ & adoptio¬
nem gr̃ȩ.Scimus enim: qr omnis creatura
in gemiscit: et ẜarturit usq adhuc nuno¬
quoq homine omnis creatura non uniũ
saliter sic̃ ẽ cęlum. & t̃ra. & om̃a quae in
eis sunt: sed generatim quodã modo iN¬

Expanded text:
 patientiam exspectamus.» Quamdiu itaque hic secundum carnem sumus, cujus adoptionem et redemptionem iligit ergo sponte uanitatem, cum deserta soliditate ueritatis opinabilia sequitur, id est mutabilia. cum autem inde meritas poenas luit, subicitur non sponte uanitati, sicut subiecta est in homine peccante. hinc enim ait apostolus: omnis creatura uanitati subiecta est non sponte, quia et in homine omnis est. inest quipinuisibile quid secundum animum et uisibile secundum corpus; omnis autem creatura partim est uisibilis, partim inuisibilis, nec tamen omnis in pecore, cui mens intellectualis non inest. rantis per remissionem peccatorum nem gratiae. Scimus enim quia omnis creatura ingemiscit et parturit usque adhuc. In unoquoque homine omnis crersaliter, sicut est coelum et terra et omnia quae in eis sunt, sed generatim quodammodo in
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ quã du mortale ꝓpt̃ peccatũ. qͣm diu
indigens quã diu corruptibile. qͣm diutã
mutabile ut ne puncto qͥdem tẽporis con¬
sistat in se ꝓculdubio tale. ẽ ut optem re¬
dẽptionem illius qua sit aliqͣndo ñ tale :
sed quale erit aliqͣndo. Quale idem apo¬
stolus dic̃ alio loco. Oport& corruptibile
hoc induere incorruptionẽ: et mortale
hoc induere immortalitatẽ Corpꝰ iam

Expanded text:
tamen quamdiu mortale propter peccatum, quamdiu indigens, quamdiu corruptibile, quamdiu ita mutabile, ut ne puncto quidem temporis consistat in se, procul dubio tale est, ut optemus redemptionem illius, qua sit aliquando non tale. Sed quale erit aliquando? Quale idem apostolus dicit alio loco: «Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem» . Sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Existimo enim qđ ñ st̃ condigne passiones
huius temporis adfuturã głiã quȩ reue¬
labitur in nob. Quȩ erit futuragla nr̃a:
nisi aequari angłis & uide dm̃: euantum
p̃stat coeco qͥ illi ocłm sanauerit. ut uideat
hanc lucem. Cũ sanus factꝰ fuerit ille: nec
inuenit quid dignũ rependat sanator suo
Quantũ libet enĩ ille det qd dabit tale qͣle
ille p̃stitit: ut plurimũ dec: aurum dabie
dat: uideat intenebris qđ dat Quio gͦ dabimꝰ
dabimꝰ : Quaeramꝰ : inueniamꝰ si possumꝰ. et
in angustus in qͥsitionis nr̃ȩ exclamemꝰ. Quio
retribuã dño ꝓomĩb quȩ retribuit m: &

Expanded text:
ti: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Quae erit futura gloria nostra, nisi aequari Angelis, et videre Deum? Quantum praestat caeco, qui illi oculos sanaverit, ut videat hanc lucem? Cum sanus factus fuerit ille, nec invenit quid dignum rependat sanatori suo: quantumlibet enim illi det, quid dabit tale quale ille praestitit? Ut plurimum det, aurum dabit,dat, videat in tenebris quod dat. Quid ergo dabimus dabimus? Quaeramus, inveniamus, si possumus; et in angustiis inquisitionis nostrae exclamemus: Quid retribuam
Abbreviated transcription (Latin):
ueritis: uiuetis. Nec tam̃ idõ debetis in hõe
hoc ÷ in uob ipsis non indño głari quando ñ
scđm carnem uiuitis sed spu actiones carnis
mortificatis. Ut enĩ ñ se excollerent qͥbr ista
dicebat existimantes se suo spu tanta haec bonxa
oꝑa facere posse non di ꝓpt̃ea cũ dixisset. siant̃
spũ acciones carnis mortificci uerits uiuets

Expanded text:
er ab bonum: nec tamen ideo debetis in homine, hoc est, in vobis ipsis, non in Domino gloriari, quando non secundum carnem vivitis, sed spiritu actiones carnis mortificatis. Ut enim non se extollerent quibus ista dicebat, existimantes se suo spiritu tanta haec bona opera facere posse, non Dei; propterea cum dixisset, Si autem spiritu actiones carnis mortificaveritis, vive
Abbreviated transcription (Latin):
Seuiat mundus: fremat mundus : IN¬
crepet linguis: coruscet armis: quicqd
potest faciãt. Quid faciet ad id qđ accepturi
sumꝰ : Appendo qđ patior: contra id qđ spe¬
ro. Hoc sentio : illud eredo Et tam̃ plus ua-
let qđ credo: quã qđ sentio. Quicquid. ẽ quod
seuit ꝓnomine xc̃i. si potest uiui tolerabile ÷:
si ñ potest uiui. migrare hinc facit. Non extin¬
guit: sed accelerat. Quid accelerat: Ipsum
p̃miũ : ipsam dulcedinem. Quae cũ uenerit:
sine fine erit. Opus cũ finer merces sine fine.

Expanded text:
eviat mundus, fremat mundus, increpet linguis, coruscet armis, quidquid potest faciat; quid faciet ad id quod accepturi sumus? Appendo quod patior contra id quod spero: hoc sentio, illud credo; et tamen plus est quod credo, quam quod sentio. Quidquid est quod saevit pro nomine Christi, si potest vivi, tolerabile est: si non potest vivi, migrare hinc facit. Non exstinguit, sed accelerat. Quid accelerat? Ipsum praemium, ipsam dulcedinem; quae cum vesine fine erit. Opus cum fine; merces sine fine.
Abbreviated transcription (Latin):
telligitur eẽ in homine : & om̃a uanitas.
Quȩ ãbundantia homini in omni labore
suo. qͦ ipse laborat subsole Aniste for¬
tassis hoc erat. ut ñ sit eiꝰ uita sub sole ubi
om̃a uanigas: ssed in illo fit in qͦ se tuifi¬
cari petit: Ille quippe ascendit ñ suꝑ so¬
lem tantũ : sed suꝑ om̃s cȩlos: ut ad im¬
pleret om̃a. Et in illo magis quã sub sole

Expanded text:
telligitur esse in homine; et, «Omnia vanitas: quae abundantia hominis in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole» ? An iste fortassis hoc orat, ut non sit ejus vita sub sole, ubi omnia vanitas; sed in illo sit, in quo se vivificari petit? Ille quippe «ascendit» non super solem tantum, sed «super omnes coelos, ut adimpleret omnia» . Et in illo magis quam sub
Abbreviated transcription (Latin):
scđm hominem : id ẽ caput & corpꝰ. Mem¬
bra gͦ xp̃i sumꝰ. Sꝑemus hereditatem : qr
cũ ista om̃a transierint. hoc bonũ accep¬
turi sumꝰ qđ ñ transibit: & hoc malum
eua suri qđ ñ transibit Hereditas inqͣ
coheredes xp̃i sumꝰ : ñ minuit᷑ multitu¬
dine filioꝵ : nec fit angustior numero¬
sitate coheredũ. Sed tanta ẽ. multis qͣnta
paucis: tanta singulis qͣnta omnibus

Expanded text:
m hominem, id est caput et corpus. Membra ergo Christi sumus, speremus haereditatem: quia cum omnia ista transierint, hoc bonum accepturi sumus quod non transibit, et hoc malum evasuri quod non transibit; aecohaeredes Christi sumus, non minuitur multitudine filiorum, nec fit angustior numerositate cohaeredum: sed tanta est multis, quanta paucis; tanta singulis, quanta omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
genui tẽ. Postula a me: & dabotͥ gs he¬
reditatẽ tuã. Ille qͦmͦ fit hereditas eoꝵ:
Dicit inPsalmo. Dñs pars hereditatis
meȩ & calicis mei : ut & nos illum posside¬
amus: et ipse nos possideat Ille possideat
possideamꝰ sic̃ lucem Sic̃ apłs ad he

Expanded text:
genui te. Postula a me, et dabo tibi gentes haegenui te. Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Ille quomodo fit haereditas eorum? Dicit in Psalmo: Dominus pars haereditatis meae et calicis mei . Et nos illum possideamus, et ipse nos possideat: ille nos possipossideamus sicut lucem. Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
Si aut̃ aliquis habeat unicũ filiũ: gaudet ad
illũ magis. quia solus om̃a possessũrus ẽ &
ñ habebit qui cũ eo diuidat hereditatem
& pauꝑior remaneat. Non sic ds̃ Unicum
eundem ipsũ quem genuerat & ꝑquem
cuneta creauerat misit inhurac mundũ
ut ñ ec̃e unus : sed fr̃s hab et adoptatos
Non enim nos nati sumus de dõ quomodo
ille unigenitus : sed ad optati ꝑ grãm ipsiꝰ
Ille enim uenit unigenitꝰ soluere peccata
quib peccatis implicabam᷑ : ne ad optar&
nos ꝓpt̃ impedim̃tũ eoꝵ. Quos sibi fr̃s facere
uolebat: ipse soluit & fecit coheredes: Sic
enim dicit apłs. Si aut̃ filiꝰ: et hȩres ꝑdm̃. Et
iterũ Neredes quidem dĩ : sed coheredes
xẽi Ntimuit ille habe coheredes: qr here¬
ditas eius ñ fit angusta si multi possederi.
Illi ipsi certe. illo possidente fiunt heredi¬
tas ipsius : et ille uicissim fit hereditas ip¬
soꝵ. Audi qͦmͦ ipsi fiant hereditas ipsius
dñs dix̃ ad me. filius m̃s estu: ego hodie

Expanded text:
Si autem aliquis habeat filium unicum, gaudet ad illum magis; quia solus omnia possessurus est, et non habebit qui cum eo dividat haereditatem, ut pauperior remaneat. Non sic Deus: Unicum eumdem ipsum quem genuerat, et per quem cuncta creaverat, misit in hunc mundum, ut non esset unus, sed fratres haberet adoptatos. Non enim nos nati sumus de Deo, quomodo ille Unigenitus, sed adoptati per gratiam ipsius. Ille enim venit Unigenitus solvere peccata, quibus peccatis implicabamur, ne adoptaret nos propter impedimentum eorum: quos sibi fratres facere volebat, ipse solvit, et fecit cohaeredes. Sic enim dicit Apostolus, Si autem filius, et haeres per Deum : et iterum, Haeredes quid. Non timuit ille habere cohaeredes; quia haereditas ejus non fit angusta, si multi possederint. Illi ipsi certe illo possidente fiunt haereditas ipsius, et ipse vicissim fit haereditas ipsorum. Audi quomodo ipsi fiant haereditas ipsius: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu; ego hodie
Abbreviated transcription (Latin):
et non potestati inimici. Seuire ille po¬
test: ferire si ille n pluerit ñ potest
Si ille uoluerit ut feriat: nouit suum
quem ad modũ excipiat. Quem enim
diligit dñs corripit: flagellat autẽ
omnem filiũ quẽ recipit. Quio sibi cͦ
plaudit iniquus : quia flagellũ sibi de
illo fecit pat̾ m̃s: Illum assũpsit ad
ministeriũ : me erudit ad patrimoniũ
Nec atteridere debemꝰ quantũ ꝑmit¬
tat iniustis: sed quantũ seruet uistis.
de nob̶ dictũ .ẽ. Dilectissimi filii dĩ
sumꝰ: et ñdũ apparuit quid erimus
Scimꝰ qr cũ apparuerit similes ei erimꝰ
qm uidebimꝰ eum ficuti est. Seruatur
gͦ nob nescio qđ dulce spataculam:
omnino et si cogitari ex aliqͥa parte
in enigmate et ꝑspeculum potest:
dici tamen nullo modo potest pulcri¬
tudo illius dulceditais quam seruat
ds̃ tim̃tib se ꝑficit autem sꝑantib
inse. Illuc parantur corda nr̃a. In om
Ad magnum aliquid pararis Vnde

Expanded text:
, non potestati inimici. Saevire ille po, non potestati inimici. Saevire ille potest: ferire, si ille noluerit, non potest. Et si ille voluerit ut feriat, novit suum quemadmodum excipiat: Quem enim diligit Dominus, corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit . Quid sibi ergo plaudit iniquus, quia flagellum sibi de illo fecit Pater meus? Illum assumit ad ministerium, me erudit ad patrimonium. Nec attendere debemus quantum permittat injustis, sed quantum servet justis. i Dei sumus, et nondum apparuit quod erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Servatur ergo nobis nescio quod dulce spectaculum omnino: et si cogitari ex aliqua parte in aenigmate et per speculum potest, dici tamen nullo modo potest pulchritudo illius dulcedinis, quam servat Deus timentibus se, perficit autem sperantibus in se . Illuc parantur corda nostra in omad magnum aliquid pararis. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
men dñi inuocabo. Ad tẽpus laboras¬
uis ẽ molestia tua: det̃na erit beatitudo
tua Ad modicũ dolebis sine fine gaudeb̾
Sed int̃ molestias incipis labi. Proponitur
ex ẽplũ passionũ xẽi. Uide qͥd ꝓte ꝑtulit:
qui qͣ re ꝑferret ñ hab̾et. Quanta cũque
patiaris  ñ ꝑuenies ad illas insultationes :
ad illa flagella : ad illã ignominiosam
uestem: ad illã spineam coronã : ad illã
poena generis humani sublata ẽ Cum
eniantiqui scelerati crucifigerent᷑ : mͦ nul¬
lus crucifigit᷑. Honorata ẽ et finita Finita
ẽ in poena: manet ingr̃a A locis supplici¬
orũ : fecit transitũ ad frontes imꝑatorũ
Qui tantũ honorem dedit poenis suis:
quid seruat fidelib suis : his gͦ rebus
his uerbis his allocutionib hoc tali erẽ¬
plo c̃firmat iustos dñs. Seuiant qͣntũ uo¬
luerint: & qͣntũ ꝑmissi fuerint peccatores
Confirmat iustos dominius. Quicqͥd acci¬
derit iusto uoluntati diuinȩ deputet¬

Expanded text:
e Dominum? Ad tempus laborasvis est molestia tua, aeterna erit beatitudo tua: ad modicum doles, sine fine gaudebis. Sed inter molestias incipis labi? Proponitur exemplum et passionum Christi. Vide quid pro te pertulit, qui quare perferret non habebat. Quantacumque patiaris, non pervenies ad illas insultationes, ad illa flagella, ad illam ignominiosam vestem, ad illam spineam coronam, ad illam poena generis humani sublata est. Cum enim sub antiquis scelerati crucifigerentur, modo nullus crucifigitur. Honorata est, et finita. Finita est in poena, manet in gloria. A locis suppliciorum fecit transitum ad frontes imperatorum. Qui tantum honorem dedit poenis suis, quid servat fidelibus suis? His ergo rebus, his verbis, his allocutionibus, hoc tali exemplo confirmat justos Dominus. Saeviant quantum voluerint, et quantum permissi fuerint peccatores: confirmat justos Dominus. Quidquid acciderit justo, voluntati divinae deputet
Abbreviated transcription (Latin):
Mortui enĩ estis : et uita ur̃a absc̃dita ẽ cũ xp̃o
indõ. Ac ꝑ hoc sĩ uit̾a nr̃a ibi. ẽ ubi. ẽ ueri¬
tas ñ ẽ uita nr̃a sub sole ubi uanitas. Sed
hoctam magnũ bonũ magis habemꝰ in spe :
ñ tenemꝰ in re. łt scđm spem nr̃am beatus
apłs ista locutꝰ.ẽ: qr &t illud cũ dixisset. ua¬
nitati ereat᷑a subiecta. ẽ adiecit atq ait. ñ
sponte sed propt̃ eũ qui subiecit in spe. Ergo
in spe qͣ sꝑamꝰ nos ad hesuros contẽplandȩ
peccauit: & inimica facta ẽ ueritati. Sed ut
merito puniretur : ñ sponte subiecta ẽ. ua¬
nitati Deniq pꝰpaucã. Non solũ aut̃ inqͥr :
sed & nos ipsi primitias sp̃s habentes  Idẽ.
qͥ nondũ quidem extoto qđ sumꝰ. sed ex ea.
parte qͣ peccatorib meliores sumꝰ : dõ. ñ

Expanded text:
tra abscondita est cum Christo in Deo» . Ac per hoc si vita nostra ibi est ubi veritas, non est vita nostra sub sole ubi vanitas. Sed hoc tam magnum bonum magis habemus in spe, non tenemus in re: et secundum spem nostram beatus Apostolus ista locutus est; quia et illud cum dixisset, «Vanitati creatura subjecta est,» adjecit atque ait, «Non sponte, sed propter eum qui subjecit in spe.» Ergo in spe, qua speramus nos adhaesuros contemplandae peccavit, et inimica facta est veritati: sed ut merito puniretur, non sponte subjecta est vanitati. Denique post pauca, «Non solum autem,» inquit, «sed et nos ipsi primitias spiritus habentes,» id est, qui nondum quidem ex toto quod sumus, sed ex ea parte qua pecoribus meliores sumus, Deo, non
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possumꝰ cređe Sed siue illa quã executi
sumꝰ. siue alia aliqa huiꝰ capituli expositio
ꝓferat᷑ : id tantũ cauendũ ẽ ne uiolet aut
uulneret catholicã fidem. Scio enim uanos
hereticos. de hoc capitulo multa impia:

Expanded text:
ri. Sed sive illa quam exsecuti sumus, sive alia aliqua hujus capituli expositio proferatur; id tantum cavendum est, ne violet aut vulneret catholicam fidem. Scio enim vanos haereticos de hoc capitulo multa impia
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ uͦ ipse sit & sp̃s filii. apłs dicit Mi¬
sit ds̃ sp̃m filii sui in corda nr̃a clamantẽ
abbapat᷑ : Hoc ÷ clamare facientem. Nos
enĩ clamamꝰ sed in illo : id.ẽ ipso diffuna¬
dente caritatem in cordib nr̃is : sine qͦa
in anit̃ clamat qͥc̃q clamat. Unde itẽ dic̃

Expanded text:
s filii, apostolus dicit: misit deus spiritum filii sui in corda nostra clamantem: abba pater, hoc est clamare facientem; nos enim clamamus, sed in illo, id est ipso diffundente caritatem in cordibus nostris, sine qua inaniter clamat quicumque clamat. unde item dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
redes xp̃i. & filii atq heredes dĩ cũ etiam
hereditas morte decessoris firma teneat᷑ :
respondetur ipso quidem mortuo factos
du cũ illis ẽ sponsus. Heredes gͦ dicim᷑:
quia reliquit nob pacis eclesiafacȩ pos¬
sessi onem ꝑfidem dispe&i sationis tem

Expanded text:
redes Christi, et filii atque haeredes Dei ; cum etiam haereditas morte decessoris firma teneatur, respondetur, ipso quidem mortuo factos mdiu cum illis est sponsus . Haeredes ergo ejus dicimur, quia reliquit nobis pacis ecclesiasticae possess
Abbreviated transcription (Latin):
pat᷑. Et iterũ ait. Misit ds̃ spm filii sui in corda nr̃a
clamantẽ abba pat Oportuit enim ut bonꝰ magister et uerus sal¬
uator infirmiorib: cõpatiens. in se ipso demons¬
traret ñ debe suos martyres desꝑare. si qua
forte cordib eoꝵ irreꝑst sub tẽpus passionis
ex humana fragilitate tristitia: cũ eã uince¬
rent uoluntati suȩ p̃ponendo uoluntatem
dĩ : qr ille scit qͥd expediat quib: consulit::¬

Expanded text:
pater, et iterum ait: misit deus spiritum suum in corda nostra pater, et iterum ait: misit deus spiritum suum in corda nostra clamantem abba pater. oportuit enim ut bonus magister et uerus saluator infirmioribus conpatiens in se ipso demonstraret non debere suos martyres desperare, si qua forte cordibus eorum inreperet sub tempus passionis ex humana fragilitate tristitia, cum eam uincerent uoluntati suae praeponendo uoluntatem dei, quia ille scit, quid expediat quibus consulit
Abbreviated transcription (Latin):
poene ñ amore iustitiae : seruiliter fit non
libaliter : & ideo nec fit. Non enim bonus
fructus ẽ : qui non decaritatis radice pib¬
ligrum : in qͦ clamamꝰ abba pat̃
Qualis aes ẽ si pignꝰ tale. ẽ: Nec pignus sed
Sarra dicenda ẽ Pignus enim quando poni¬
tur : cũ fuerit res ipsã reddita: pignus aufert᷑
Arra autem de ipsa redatur quaedando pro¬
mictitur : ut res quando reglditur. impleatur¬
qđ datũ ẽ non mutetur. Qđ aut̃ marcus non¬
solũ pat̾ sed abba pat̾ dnm dixisse cõmemorat:¬
aeum hoc ẽ abba hebraice qđ ẽ. latine pat̃. Et fortasse
dñs ꝓpt̃ aliquod sacram̃tũ utrũq dixerit: uo¬
lens ostende illam se tristitiam in ꝑsona sui cor¬
poris id ẽ eccłȩ suscepisse : Cui factus. ẽ angula¬
ris lapis. uenienti ad eũ param ex hebreis. ad
qͦs ꝑtinet qđ ait abba partim ex gentib ad qͦs
tens hoc sacram̃tũ : in qͦ clamamꝰ inquit abba

Expanded text:
poenae, non amore justitiae, serviliter fit, non poenae, non amore justitiae, serviliter fit, non liberaliter; et ideo nec fit. Non enim bonus fructus est qui non de charitatis radice proliorum, in quo clamamus; Abba, Pater. Qualis res est si pignus tale est; nec pignus sed arrha dicenda est. Pignus enim quando ponitur, cum fuerit res ipsa reddita, pignus aufertur. Arrha autem de ipsa re datur quae danda promittitur, ut res quando redditur impleatur datum est non mutetur. Quod autem Marcus nosolum pater sed abba pater eum dixisse commemorat, hoc est abba Hebraeice, quod est Latine pater. et fortasse dominus propter aliquod sacramentum utrumque dixerit uolens ostendere illam se tristitiam in persona sui corporis, id est ecclesiae suscepisse, cui factus est angularis lapis, uenienti ad eum partim ex Hebraeis, ad quos pertinet quod ait abba, partim ex gentibus, ad qutens hoc sacramentum: in quo clamamus, inquit, abba
Abbreviated transcription (Latin):
qruid faciat dñs eiꝰ. Non utiq ille
seruus ad timorem ꝑtinens castũ.
diũ dñi tui : sed ille seruus ꝑtinens ad
timorem foras accritate mittendus
De qͦ alibi dicit. Seruus ñ manet INdomo
in ȩt̃nũ : filius att̃ manet in et̃nũ. Qm itaq¬
dedit nob̾ potestatem filios dĩ fieri. ut
ñ serui sed filii si m: ut miro qͦdã et ma¬
effabili sed tam̃ uero mͦ serui non serui
eẽ. possimꝰ: serui scilicet timore casto
tendo : ad quẽ ꝑtinet seruus ñ maners
indomo inaet̃nũ. Ut aut̃ tales serui ñ
serui simꝰ dñm facere scimꝰ. Hoc ser
ipse faciat ñ dñs eiꝰ: & głiat᷑ in se ñ ua¬
qͣsi non acceꝑit. Nemo inuitꝰ bẽne
facit ȩtiam si bonũ ẽ qđ facit: qr ru
chil ꝓdest sp̃s timoris ubi ñ ẽ sp̃s ca¬
ritatis. Penitudo legis caritas. ẽ qr ꝑcari¬
tatẽ lex impletur ñ ꝑtimorem. Intantum
enim fiunt mandata iustitiae: in qͣntum ad¬
uiuat sp̃s gr̃ȩ. Mandatũ dĩsi timore fit

Expanded text:
quid faciat dominus ejus. Non ille utique servus ad timorem pertinens castum, dium domini tui ; sed ille servus pertinens ad timorem foras a charitate mittendum, de quo alibi dicit: Servus non manet in domo in aeternum; filius autem manet in aetdedit nobis potestatem filios Dei fieri , non servi, sed filii simus: ut miro quodam et ineffabili, sed tamen vero modo, servi non servi esse possimus; servi scilicet timore casto,tendo, ad quem pertinet servus non manens in domo in aeternum. Ut autem tales servi non servi simus, Dominum facere sciamus. Hoc autem ipse faciat, non Dominus ejus; et in se, quasi non acceperint. Nemo invitus bene facit etiam si bonum est quod facit, quia nihil prodest spiritus timoris ubi non est spiritus charitatis. Plenitudo legis charitas est, quia per charitatem lex impletur, non per timorem. In tantum enim fiunt mandata justitiae, in quantum adei et timore. Mandatum Dei si timore fit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊xp̃i.agna beniuolentia : magna
miscđia Unicus natꝰ ẽ & noluit remanere
unꝰ. Multi hões cũ filios ñ habuerint. ꝑacta
etate adoptant sibi. & uoluntate faciunt
qđ ⁊ iatura ñ potuer. Hoo facuitꝰ hões¬

Expanded text:
tit? Magna benivolentia, magna misericordia. Unicus natus est et noluit manere unus. Multi homines cum filios non habuerunt, perhacta etate adoptant sibi; et voluntate faciunt, quod natura non potuerunt; hoc faciunt ho
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a qͥfecit utrtiq unũ : ut duos conderet in
se in unũ hominẽ nouũ faciens pacẽ: et cõmu¬
ta ret ut rosq inuno corpore dõ: in qͦ corpore
sumꝰ filii dĩ. clamantes abba pat̃ Abb& ꝓpter
redditam p̃seritia ipsius ꝓmissionẽ : uit tam̃ alio
loco. Habeo alias oues quae ñ st̃ ex hoc oruli
oport& me ipsas adducere : ut sit unꝰ grex &

Expanded text:
qui fecit utraque unum, ut duos conderet in se in unum novum hominem, faciens pacem, et coadunaret utrosque in uno corpore Deo ; in quo corpore sumus filii Dei, clamantes, Abba, Pater : Abba propter redditam praesentiae ipsius promissionem; ait tamen alio loco, Habeo alias oves quae non sunt de hoc ovili; oportet me et ipsas adducere, ut sit unus grex et
Abbreviated transcription (Latin):
Nrius int̃p̃tet᷑ primũ: Nã hoc ÷ abba qđ pat̃:
elegant̃ aut̃ intelligit᷑ ñ frustra duarum
unguarũ uerba posiusse idem significantia:
propt̃ uniũ sũ popłm qͥ de iudȩis & gentibus
inunitatẽ fidei uocatꝰ. ẽ. ut hebreũ uerbũ
ad iudaeos grecũ ad gentes : litriꝰq tam̃ uer¬
bi eadem significatio ad eiꝰdem fidei sp̃sq uni¬

Expanded text:
riore interpretaretur primum: nam hoc est, Abba, quod Pater. Eleganter autem intelligitur non frustra duarum linguarum verba posuisse idem significantia, propter universum populum, qui de Judaeis et de Gentibus in unitatem fidei vocatus est: ut hebraeum verbum ad Judaeos, graecum ad gentes, utriusque tamen verbi eadem significatio ad ejusdem fidei spiritusque uni
Abbreviated transcription (Latin):
In illo timore quẽ foras caritas mitat
.ẽ. etiam seruitus simulforas cũ ipso ti¬
more mittenda. Utrũq enĩ iunxit
apłs ÷ hoc ÷ & seruitutem et timorem
dicendo. Non enĩ accepistis sp̃m serui¬
tutis iterum in aimore Ad hanc serua¬

Expanded text:
. In illo timore quem foras charitas mittit, . In illo timore quem foras charitas mittit, est etiam servitus simul foras cum ipso timore mittenda. Utrumque enim junxit Apostolus, hoc est servitutem et timorem, dicendo: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Ad hanc ser
Abbreviated transcription (Latin):
sed amando iustitiam. Unde gͦ ista dilectio
id ẽ caritas ꝑ quã fides oꝑatur : nisi un de
illam fides ipsa impetrauit: Neq enim
eẽ iti nob̵ quantacũq sit innobis : nisi
est diffuadi in cordibus nr̃is non qra nos
ipse diligit: sed qͣ nos facit dilectores suos:
sic̃ iustitia dei qua iusti eius munere ef̃¬
ficimur : & dm̃ salus qua nos saluos facit :¬
& fides inũ xp̃i qua nos fideles facit
Hec ẽ iustitia dei quã non solũ docet
ꝑ legis p̃ceptũ : uerũ etiam dat ꝑ sp̃s donũ¬
Cic̃ enim duo st̃ timores qui faciunł
duo genera tim̃tiũ : Sic duȩ sunt
seruitutes quȩ facunł duo genera ser¬
uorũ. Est timor quẽ ꝑfecta caritas fo¬
ras mittit : & ẽ alius timor castus ꝑma¬
ñ ẽ in caritate. attendebat apłscum
dicebat: Non enim accepistis spm seruitutis ite ĩ
intimore : Illũ aut̃ timorem castũ atterde¬
bat. cũ dicebat Noli altũ saꝑe sed time

Expanded text:
sed amando iustitiam. unde ergo ista dilectio, sed amando iustitiam. unde ergo ista dilectio, id est caritas, per quam fides operatur. nisi unde illam fides ipsa inpetrauit ? neque enim esset in nobis, quantacumque sit in nobis, nisi dest diffundi in cordibus nostris, non qua nos ipse diligit, sed qua nos facit dilectores suos, sicut iustitia dei, qua iusti eius munere efficimur, et domini salus, qua nos saluos facit, et fides Iesu Christi, qua nos fideles facit. haec est iustitia dei, quam non solum docet per legis praeceptum, uerum etiam dat per spiritus donucut enim duo sunt timores qui faciunt duo genera timentium, sic duae sunt servitutes quae faciunt duo genera servorum. Est timor quem perfecta charitas foras mittit , et est alius timor castus permanon est in charitate, attendebat Apostolus cum dicebat: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore . Illum autem timorem castum attendebat, cum dicebat: Noli altum sapere, sed time
Abbreviated transcription (Latin):
p̃putio. iudaei pͥmum & gieci: qm̃ unꝰ. ẽ.
ds̃ qui iustificat circũ cisionem exfide
& p̃pritiũ ꝑfidem . Cũ aut̃ clamant : ali¬
quid petunt. Et quid petunt: nisi qđ
esuruint & sitiunt : Et hoc qͥd ẽ nisi quod
de illis dictũ. ẽ beati qͥ esuriunt & sitiuN¬
iustitiam : q̃m ipsi saturabunt᷑ : hucgͦ
transeant qui sub lege st̃ ut ex seruis
filii fiant: nec sic tam̃ ut serui. ẽẽ defis¬
tant: sed ut tanꝗ filii dño et pr̃i libalit̃
seruiant: qr & hoc acceper̃. Dedit enim
potestatem ille unicus filios dĩ fieri cere¬
dentib in nõe eiꝰ eosq ãdmonuit pe¬
tere. quȩrere pulsare : ut accipiant et
inueniat : & aꝑiatur eis : ad dens incre¬
pationem &dicens. Si uos cũ sitis mali nostis
bona data dare filiis ur̃is: qͣnto magis pat̃
ur̃ qͥ ẽ in caelis. dabit bona peteaitibus se¬
hac ẽ fides quae ꝑdilectionem oꝑatur non
ꝑtimorem: non formidando poenam:

Expanded text:
praeputio, Iudaei primum et Graeci. quoniam unus est praeputio, Iudaei primum et Graeci. quoniam unus est deus, qui iustificat circumcisionem ex fide et praeputium per fidem. cum autem clamant, aliquid petunt et quid petunt nisi quod esuriunt et sitiunt? et hoc quid est, nisi quod de illis dictum est: beati qui esuriunt iustitiam, quoniam ipsi saturabuntur? huc ergo transeant qui sub lege sunt, ut ex semis filii fiant, nec sic tamen, ut serui esse desistant, sed ut tamquam filii domino et patri liberaliter seruiant, quia et hoc acceperunt; dedit enim potestatem ille unicus filios dei fieri credentibus in nom i ne eius eosque admonuit petere, quaerere, pulsare, ut accipiant et inueniant et aperiatur eis, addens increpationem et dicens: si u o s, cum sitis mali, nostis bona data dare filiis nostis, quanto magis pater uester, qui est in caelis, dabit bona petentibus shaec est fides, quae per dilectionem operatur, non per timorem, non formidando poenam,
Abbreviated transcription (Latin):
eis qui gr̃am non dum intelligebant : ut
de sua infirmitate atq peccatis ꝑ legem
conuincerentur : sed lex illis fieret peda¬
gogus qͦ ꝑclucerent᷑ ad grãm quȩ ẽ ex
fide iiu xp̃i. De hoc aut̃ sp̃u adoptionis
dit : idẽ lex conscripta tantũ mͦ sine ad¬
iutorio gr̃ae Et illi qͥsublege st̃ & timore
poene iustitiam suam facere conant᷑: et idõ
ñ faciunt dĩ iustitiam qr caritas eam facit.
in uoluntate qͣa mallet si fieri posset li¬
cere qđ ñ licet : Et illi gͦ cyedunt deo. Nam
si omnino ñ credent : nec poenam legis
utiq formidarent: Sedñ hane fidem cõ¬
m̃dat apłs qui dicit. Non enĩ accepistis
sp̃m seruitutis iterum intimore sed ac¬
cepistis spm adoptionis filioꝵ: in quo
clamamꝰ abba pat᷑. Timor gͦ ille ser¬
uilis ẽ: & ideo in illo quamꝰ uis dõ cre¬
datur: non tam̃ iustitia diligitur
sed damnatio timetur Filii mn. ueo :¬
clamant abba pat̃. Quarũ duarum
uocum. una ẽ ex circũcisione alterti ex

Expanded text:
eis, qui gratiam nondum intellegebant, ut de sua infirmitate atque peccatis per legem conuincerentur et lex illis fieret paedagogus, quo perducerentur ad gratiam quae est in fide Iesu Christi. de hoc autem spiritu adoptionis dit, id est lex conscripta tantummodo iubens sine aduoniam et illi qui sub lege sunt et timore poenae iustitiam suam facere conantur et ideo non faciunt dei iustitiam, quia caritas eam facit, in uoluntate qua mallet, si fieri posset, licere quod non licet. et illi ergo credunt deo; nam si omnino non crederent, nec poenam legis utique formidarent. sed non hanc fidem commendat apostolus, qui dicit: non enim accepistis spiritum seruitutis iterum in timorem, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo c 1 amamus: abba pater. timor ergo ille seruilis est et ideo in illo quamuis domino credatur. non tamen iustitia diligitur. sed damnatio timetur. filii uero clamant: abba pater. quarum duarum uocum una est ex circumcisione, altera ex
Abbreviated transcription (Latin):
adbeneficia : uerũ etiam aduindictã
commemorari. Nunqd aliud etiã supͣ dix̃
nocuit aquarũ diuisio ut intrantes
possent aquis redeuntib obriui: filus uͦ
sp̃s irae dei Vnde significat᷑ ꝓpt̃ diũsas
oꝑationes et effectũs. sp̃s dei dissimilit̃
appellari : cũ sit unus atq idem alle dr̃¬
taxat. qui etiam sp̃s sc̃s inunitate tri¬
nitatis accipit᷑. Pro inde ñ arbitror aliũ
quã eundem significari: ubi dic̃ apłs
Non enim accepistis spm seruitutis iterũ
intimore. s accepistis sp̃m adoptionis

Expanded text:
ad beneficia uerum etiam ad uindictam commemorari. nam quid aliud etiam supra dixinocuit aquarum diuisio, ut intrantes possent aquis redeuntibus obrui, filiis uespiritus irae dei. unde significatur propter diuersas operationes et effectus spiritum dei dissimiliter appellari, cum sit unus atque idem ille dumtaxat, qui etiam spiritus sanctus in unitate trinitatis accipitur. proinde non arbitror alium quam eundem significari, ubi dicit apostolus: non enim accepistis spiritum seruitutis iterum in timorem, sed accepistis spiritum adoptionis