comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tetendit. S infoueã ꝓtinꝰ caueã inue-¬
nit: qͥa sponte ad mortẽ ueniens. cor¬
ruptioĩs suȩ mox carcerẽ ꝑtulit: atꝙ
ad auras lib̾a. gr̃a int̾ueniente redũ¬
citur. S cũ multa ag̾e conat᷑. Iñ ua¬
let: eĩdem corruptiõĩs suȩ obstaculis.
qͣi caueȩ uectib ligat᷑. Iam qͥdẽ eã in
quã cecid̾at. dãpnationis foueã eua-¬
sit: qͥa secut᷑e mortis suppliciũ. manu¬
redemptioĩs adiuta. ad ueniã redeũ¬
dosuꝑauit. S tn coartata caueã tołat.
xib cingitur. ne ꝑ carnis desicłia ua-¬
getur. Quȩ gͦ sponte sua infoueã
cecidit. ad auras lib̾a. s clausa redit:
qͥa ⁊ lib̾tate arbitrii inculpã corruit:
⁊ t̾̃nhanc a suismotib ꝯditoris gr̃a coac¬
tam nolentẽq constͥnx̃. Post foueã
itaq caueã patitur: quȩ erecta ex et̾¬
no supplicio. a pͣue lib̾tatis morib. sub
celestis artificis dispensatione religa¬

Expanded text:
tetendit. Sed in fovea protinus caveam invetetendit. Sed in fovea protinus caveam invenit, quia sponte ad mortem veniens corruptionis suae mox carcerem pertulit; atque ad auras liberas, gratia interveniente, reducitur. Sed cum multa agere conatur, et non valet, ejusdem corruptionis suae obstaculis quasi caveae vectibus ligatur. Jam quidem eam in quam ceciderat damnationis foveam evasit, quia secutad veniam redeundo superavit. Sed tamen coarctata caveam tolerat, xibus cingitur, ne per carnis desideria vagetur. Quae ergo sponte sua in foveam cecidit, ad auras liberas clausa redit, quia et per libertatem arbitrii in culpam corruit, et tamen hanc a suis motibus, conditoris gratia coactam nolentemque constringit. Post foveam itaque caveam patitur, quae, erepta ex aeterno supplicio, a pravae libertatis motibus, et sub coelestis artificis dispensatione religa
Abbreviated transcription (Latin):
ueam captioĩs ruit. Sic̃ enĩ ex qͥb dã
regioĩb fert᷑. fit in eiꝰ itin̾e fouea. in
quã pecus deponit᷑: ut illuc se eius
appetitu ꝓice leȩna ꝓuocet᷑. Quȩ an¬
gusta simul ⁊ alta preparat᷑: ut in
eam ruere ambiendo ualeat:s harc
tñ ei. in qua pecus ẽ. extreme partis
aꝑtione comungit᷑. In qua nimirũ
cauea ponit᷑. ut leena corruens. qͥa
de suꝑ t̾rorib urget᷑. cũ qͣi in secrecio¬
ri parte foueȩ occultare se appetit. ca¬
ueam uolens intret. Cuiꝰ iã seuicia ne¬
quaquã ꝑtimescit᷑: qͥa clausa incauea
leuat᷑. Que enĩ sua sponte in foueã
corruit: ad suꝑiores partes circũ septa
uectib redit. Sic sic nimirũ humana
mens capta ẽ: quȩ in lib̾tate arbitrii
condita. dũ nutͥre desicłia carnis ap¬
petit. qͣi leena catulis escam q̃siuit: atꝙ
indeceptioĩs suȩ foueã cecidit: quȩ su-¬
adente hoste ad cibũ ꝓhibitũ manũ

Expanded text:
veam captionis ruit. Sicut enim ex quibusdam veam captionis ruit. Sicut enim ex quibusdam regionibus fertur, fit in ejus itinere fovea, in qua pecus deponitur, ut illuc se ejus appetitu projicere leaena provocetur: quae angusta simul et alta praeparatur, ut in eam ruere ambiendo valeat, sed hanc tamen ei, in qua pecus est, extremae partis apertione conjungitur. In qua nimirum cavea ponitur, ut leaena corruens, quia desuper terroribus urgetur, cum quasi in secretiori parte foveae occultare, se appetit, caveam volens intret; cujus jam saevitia nequaquam pertimescitur, quia clausa in cavea levatur. Quae enim sua sponte in foveam corruit, ad superiores partes circumsepta vectibus redit. Sic sic nimirum humana mens capta est, quae in libertate arbitrii condita, dum nutrire desideria carnis appetivit, quasi leaena catulis escam quaesivit, atque in deceptionis suae foveam cecidit, quae, suadente hoste, ad cibum prohibitum manum
Abbreviated transcription (Latin):
certaminis afflictꝰ. cap̃t leuare noz
sinit᷑: s p̃ssus. a ꝑpetua affuctione
lib̾at᷑. Ille se in uoluptatib erigit.
s suppliciis seq̃ntib mergit:. iste se
in dolore depͥmit: s tñ aponde ȩt̾nȩ
aĩa duersionis abscondit. Considẽt
gͦ uir sc̃s. quod aut renitens homo
uiciis. p̃senti labore afficit᷑: aut suc¬
cumbens. ꝑpetuȩ afflictioni man¬
cipat᷑: ⁊ dicat. Et sumpiꝰ fuero ue
affuctione ⁊ miseria. Ac si aꝑte de¬
ploret dicens. Aut substratus car-¬
nis desidiis supplicio et̾no subicior
aut repugnans illicitis motib. pȩ¬
na p̃senti crucior. qͥa a labore cer¬
taminis liber ñsum. S suꝑna dis¬
pensatio iccirco nos tota s intentio¬
ne seruientes. carnis nr̃ȩ ꝑmittit
impugnationib concuti: ne meis
nr̃a insuꝑbiã audeat. p̃sũptione
suȩ securitatis eleuati: ut dũ pul¬
sata trepidat. insolo auctoris adiu¬
torio sp̃ei pedẽ robustiꝰ figat. Unde
escam catulis exqͥrit: in hiant̃ in fo¬

Expanded text:
put levare non sinitur, sed pressus a perpetua afflictione liberatur. Ille se in voluptatibus erigit, sed suppliciis sequentibus mergit. Iste se in dolore deprimit, sed tamen a pondere aeternae animadversionis abscondit. Consideret ergo vir sanctus quod aut renitens homo vitiis praesenti labore afficitur, aut succumbens perpetuae afflictioni mancipatur, et dicat: Et si impius fuero, vae afflictione et miseria. Ac si aperte deploret, 327 dicens: Aut substratus carnis desideriis, supplicio aeterno subjicior; aut repugnans illicitis motibus poena praesenti crucior, quia a labore certaminis liber non sum. Sed superna dispensatio idcirco nos tota sibi intentione servientes carnis nostrae permittit impugnationibus concuti, ne mens nostra in superbiam audeat praesumptione suae securitatis elevari, ut dum pulsata trepidat, in solo auctoris adjutorio spei pedem robustius figat. Unde escam catulis exquirit, inhianter in fo
Abbreviated transcription (Latin):
exactus dicit. Febã qͦndã suꝑ eum
qͥ afflictꝰ erat. Minist̾ium pietatis
impendit: qͥait. Ocłs fui ceco: et peᷤ
claudo. Castitatis mundiciã et in
corde custodiuit: qͥa obtestando.
se aꝑit dicens. Si deceptũ ẽ cor meum
suꝑ mulierẽ. humilitatis culmen me¬
dullitus cenuit: qui dic̃. Si contẽpsi
iudicium subire cũ seruo meo. et an-¬
cilla mea: cũ disceptarent adu̾sum
me. Bñficia largitatis impendit: qͥ¬

Expanded text:
 Flebam quondam super eum qui afflictus erat . Ministerium pietatis impendit, qui ait: Oculus fui caeco, et pes claudo . Castitatis munditiam in corde custodivit, qui obtestando se aperit, dicens: Si deceptum est cor meum super mulierem . Humilitatis culmen medullitus tenuit, qui dicit: Si contempsi judicium subire cum servo meo et ancilla mea, cum disceptarent adversum me . B
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ et̾num: qui paratus ẽ diabolo
et angłis eiꝰ. Quoꝵ rursus om̃ium
corpus muniꝰ ꝑsonã significans: dic̃.
ligate ei manꝰ ⁊ pedes: ⁊mittite eũ
intenebras ext̾iores. Si itaq ignis
qͥ reꝓbos cruciat. lum̃ hr̃e potuisset:
is qͥ repellit᷑ nequaquã mitti intene¬
bras dic̾etur. hinc etiã psalmista ait.
Suꝑ eos cecidit ignis. ⁊ ñuider̃t so¬
lem. Ignis enĩ suꝑ impios cadit ⁊ s
sol igne cadente ñ cernit᷑: qͥa illos
qͦs gehenne flamina deuorat. a ui¬
sione ueri luminis cecat: ut et fo¬
ris eos dolor combustionis cruiciet.
⁊intus pena cecitatis obscuret: qͣti¬
nus qͥa actori suo corpore et corde de¬
liq̃runt. simul corpore ⁊ corde puni¬
ant᷑ ⁊ ⁊utrobiq penas sentiant: qui
dum hic uiuerent pͣuis suis delec¬
tationib ex utroꝙ seruiebant. Uñ¬

Expanded text:
um, qui paratus est diabolo et angelis ejus ; quorum rursus omnium corpus in unius persona significans, dicit: Ligate ei manus et pedes, et mittite eum in tenebras exteriores . Si itaque ignis qui reprobos cruciat, lumen habere potuisset, is qui repellitur, nequaquam mitti in tenebras diceretur. Hinc etiam Psalmista ait: Super eos cecidit ignis, et non viderunt solem : ignis enim super impios cadit, sed sol igne cadente non cernitur; quia quo illos gehennae flamma devorat, a visione veri luminis caecat, ut et foris eos dolor combustionis cruciet, et intus poena caecitatis obscuret. Quatenus qui auctori suo corpore et corde deliquerunt, simul corpore et corde puniantur, et utrobique poenas sentiant qui dum hic viverent pravis suis delectationibus ex utroque serviebant. Un
Abbreviated transcription (Latin):
parcentis lib̾at. qͦs semel in locis pena¬
lib iusticia iudicantis dampnat.
Quȩ ad hiic subtilius descͥbunttr lo
ca. cum dr̃. Oerram miseriȩ et tene¬
brarũ. Miseria ad dolorẽ ꝑtinet: te¬
nebre ad cecitatẽ. Ca gͦ que a cons¬
pectu iudicis distͥcti ex pulsos tenet.
miserie et tenebrarũ t̾raꝑibet᷑. qͥa
foris dolor cruciat. qͦs diuisos auero
lumine intus cecitas obscurat: qͣnuiᷤ
miserie ⁊ tenebrarũ t̾ra intelligi et
alit̃ potest. Nam hec qͦ t̾ra in qua
nascim᷑. ẽ qͥdem miseriȩ. s tenebra¬
rũ ñ est: qͥa multa hic corruptioĩs
nr̃ȩ mala patim᷑: s tñ adhiic inea
ꝑ conu̾sionis gr̃am ad lucem redi-¬
mus: u̾itate suadente quȩ ait. Am¬
bulate dũ lucẽ habetis: ne uos te¬
nebre comp̃hendant. Illa uͦ simul
miseriȩ et tenebrarũ t̾ra ẽ: qͥa qͥsqͥs
ad tołanda eiꝰ mala descendit. neqͣ¬
huic descͥptione subiungitur. U bi
umbra mortis: Inullus ordo. Sicut
mors ext̾ior ab aĩa diuidit carnẽ:

Expanded text:
parcentis liberat quos semel in locis poenalibus justitia judicantis damnat. Quae adhuc subtilius loca describuntur, cum dicitur: terram miseriae et tenebrarum. Miseria ad dolorem pertinet, tenebrae ad caecitatem. Ea ergo quae a conspectu districti judicis expulsos tenet, miseriae et tenebrarum terra perhibetur. Quia foris dolor cruciat, quos divisos a vero lumine intus caecitas obscurat. Quamvis miseriae et tenebrarum terra intelligi et aliter potest. Nam haec quoque terra in qua nascimur, est quidem miseriae, sed tenebrarum est. Quia multa hic corruptionis nostrae mala patimur, sed tamen in ea per conversionis gratiam ad lucem redimus, Veritate suadente, quae ait: Ambulate dum lucem habetis, ne vos tenebrae comprehendant . Illa vero simul miseriae et tenebrarum terra est, quia quisquis ad toleranda ejus mala descenderit, nehuc descriptione subiungitur: ubi umbra mortis et nullus ordo. Sicut mors exterior ab anima dividit carnem,
Abbreviated transcription (Latin):
debeant lauent᷑: quia nimirũ neces¬
se ẽ ut immundas cogitationes timo¬
ris fletus diluat. quas in acceptione
sacͥficii suꝑnꝰ amor incendat: ⁊ qͥcqͥd
mens uł de in exꝑto certamine uel
de conu̾sationis pristine memoria
patit᷑ lauet᷑: ut tanto suauiꝰ in cons¬
pectu sui inspectoris ardeat. qͣnto
cũ ei assiste pot̾it. nil t̾renum secũ.
nil lubͥcũ in ara sue orationis impo¬
nat. Uir gͥ sc̃s humane mentis dãp¬
na conspiciat: quod plerũq se cogi¬
tatione illicita inqͥnat. ⁊ pꝰquã reatũ
oꝑis iudex relaxat: ⁊ sua plorans. nr̃a
quȩ ploremꝰ aꝑiat dicens. Si pecca¬
ii. ⁊ ad horã peꝑcistimͥ: cur ab mi¬
qͥtate mea mundũ me ẽẽ ñ patͣis:
Ac si aꝑte dicat. Si culpã uenia ab¬
cordatione concutit᷑. ut ad ꝑpetrati¬
onẽ illius. longe gͣuiꝰ qͣm pͥus capta
fu̾at. urgeat᷑. ⁊ de p̃hensa trepidat:
go labore certaminis affligit᷑ ꝑ hor¬

Expanded text:
debeant, laventur, quia nimirum necesdebeant, laventur, quia nimirum necesse est, ut immundas cogitationes timoris fletus diluat, quas in acceptione sacrificii supernus amor incendat. Et quidquid mens vel de inexperto certamine, vel de conversationis pristinae memoria patitur, lavetur, ut tanto suavius in conspectu sui spectatoris ardeat, quanto cum ei assistere coeperit nil terrenum secum, nil lubricum in ara suae orationis imponit. Vir igitur sanctus humanae mentis damna conspiciat, quod plerumque se cogitatione illicita inquinat; et postquam reatum operis judex relaxat, et, sua plorans, nostra quae ploremus aperiat, dicens: Si peccavi, et ad horam pepercisti mihi, cur ab iniquitate mea mundum me esse non pateris? Ac si aperte dicat: Si culpam venia abcordatione concutitur, ut ad perpetrationem illius longe gravius quam prius capta fuerat urgeatur; et deprehensa trepidat, go labore certaminis affligitur perhor
Abbreviated transcription (Latin):
Nos qͥppe ip̃os sacͥficiũ do offermiꝰ.
cum uitã nr̃am cultui diuino dedi¬
camꝰ. Qui m̃bra hostie ꝑfrusta con¬
cisa suꝑ ignẽ ponimꝰ: cũ uitȩ nr̃e oꝑa.
uirtutib distinguentes immolamꝰ.
Cap̃t atq ea quȩ iecur continent᷑ in¬
cendimꝰ: cum in sensu nr̃o quo om̃e
corpꝰ regitur. atꝙ in occultis de sidii
flãma diuini amoris ardemus. Et
tñ p̃cipit᷑. pede̾atq ĩtestina hostiȩ
lauent᷑. Pedib enĩ t̾ra tangit᷑: inteᷤᷤ
tinis uͦ st̾cora gestant᷑: qͥa pler̃q iam
ex desidio in et̾nitate succendim᷑: iã
toto deuotioĩs sensu. ad appetitũ
nr̃e mortificationis inhiamꝰ. S qͥa
ad huic t̾renum p̃mfirmitate aliqͥd
agimus: ñ nulla etiã quȩ iam sub e¬
gimꝰ. illicita in corde tołamꝰ. Cumq
cogitationes nr̃as immunda tẽpta¬
tio inqͥnat ⁊ qͥd aliud qͣm in testina
hostiȩ stercus portant: S ut cõburi

Expanded text:
Nos quippe ipsos sacrificium Deo offerimus, Nos quippe ipsos sacrificium Deo offerimus, cum vitam nostram cultui divino dedicamus. Qui membra hostiae per frustra concisa super ignem ponimus, cum vitae nostrae opera virtutibus distinguentes immolamus. Caput atque ea quae juxta jecur continentur, incendimus; cum in sensu nostro, quo omne corpus regitur, atque in occultis desideriis flamma divini amoris ardemus. Et tamen praecipitur ut pedes atque intestina hostiae laventur. Pedibus enim terra tangitur, tinis vero stercora gestantur, quia plerumque jam ex desiderio in aeternitatem succendimur, jam toto devotionis sensu ad appetitum nostrae mortificationis inhiamus; sed quia adhuc terrenum prae infirmitate aliquid agimus, nonnulla etiam quae jam subegimus illicita in corde toleramus. Cumque cogitationes nostras immunda tentatio inquinat, quid aliud quam intestina hostiae stercus portant? Sed ut comburi
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥnatio accusat. S pt occasũ soliᷤ
ad castra redeat: qͥa deferuescente
tẽptationiᷤꝰ ardore. necesse ẽ ut it̾m
fiduciã erga societatẽ bonorũ sumat.
tra reu̾titur. qͥ pꝰt lam̃ta penitentiȩ.
frigescente flãma cogitatioĩs illicite.
ad fideliũ m̾ita p̃sumenda repara-¬
tur: ut iam se a cet̾is longe eẽ ñ esti¬
met. qͥ mundũ se ꝑ obitũ intimi ar-¬
doris gaudet. S int̾ hȩc sciendũ ẽ.
qd̾ iccirco ñ nunquã impulsu illi¬
cite cogitatioĩs affligimur: qͥa in
qͥbdã t̾rene conu̾sationis actib.
Cũꝙ uł inminimis t̾rena accio ꝑ
desideriũ tangit᷑. crescente contra
nos antiqui hostis fortitudine. meis
nr̃a ñminima importunitate tẽp.¬
tationis inqͥnat᷑. Uñ et sac̾dos legis.
m̃bra hostię ꝑfrusta concisa. cap̃t
atq ea quȩ erga iecur sunt. iubet᷑
ignib cremare: pedes uero atq in¬
testina hostiȩ. pͥus aqua diluere.

Expanded text:
inquinatio accusat. Sed post occasum solis inquinatio accusat. Sed post occasum solis ad castra redeat, quia, defervescente tentationis ardore, necesse est ut iterum fiduciam erga societatem bonorum sumat. tra revertitur, qui post lamenta poenitentiae, frigescente flamma cogitationis illicitae, ad fidelium merita praesumenda reparatur; ut jam se a caeteris longe esse non aestimet, qui mundum se per obitum intimi ardoris gaudet. Sed inter haec sciendum est quod idcirco nonnunquam impulsu illicitae cogitationis affligimur, quia in quibusdam terrenae conversationis actibus, Cumque vel in minimis terrena actio per desiderium tangitur, crescente contra nos antiqui hostis fortitudine mens nostra non minima importunitate tentationis inquinatur. Unde et sacerdos legis membra hostiae per frusta concisa, caput atque ea quae circa jecur sunt, jubetur ignibus cremare, pedes vero atque intestina hostiae prius aqua diluere.
Abbreviated transcription (Latin):
sentire: qͥa uidelicet in re inil foris
oꝑe agitur. ⁊ sola intꝰ cogitatione
peccat᷑. Distͥctoꝙ se reatu mens ob¬
ligat: nͥ hoc sollicitis lam̃tis t̾gat.
somnio. egrediet᷑ extͣ castra: ⁊ ñ re¬
u̾tetur pͥusquã ad uesꝑam lauetͣ
aqua:⁊ post solis occasum regredi-¬
etur in castra. Nocturnũ qͥppe ẽ
somniũ. tẽptatio occulta: ꝑ quã
tenebrosa cogitatione turpe ali¬
qͥd corde concipit᷑. qͦd t̾̃n corporis
oꝑe ñ explet᷑. S somnio nocturno
pollutꝰ egredi extͣ castra p̃cipitur:¬
quia uidelicet dignũ ẽ. ut qͥ immun¬
da cogitatioẽ polluit᷑. indignũ se
cunctorũ fideliũ societatib arbitre¬
tur. Culpȩ suȩ m̾itum. añ ocłos po¬
nat: ex bonorũ se exͤtimatione de-¬
spiciat. Polluco gͦ extra castra exire
ẽ: turpi impugnatiõe laboranti.
se se ex continentiũ comparatioẽ
cũ defectũ suũ conspiciens. ad pe-¬
nitentie lam̃ta conuertit᷑: ut flea¬
tib diluat. om̃e qͦd animũ occulta

Expanded text:
sentire. Qua videlicet in re et nihil foras opere agitur, et sola intus cogitatione peccatur; districtoque se reatu mens obligat, nisi hoc sollicitis lamentis tergatsomnio, egredietur extra castra; et non revertetur prius quam ad vesperam lavetur aqua, et post solis occasum regredietusomnium tentatio occulta, per quam tenebrosa cogitatione turpe aliquid corde concipitur, quod tamen corporis opere non expletur. Sed somnio nocturno pollutus extra castra praecipiturlicet dignum est ut qui immunda cogitatione polluitur, indignum se cunctorum fidelium societatibus arbitretur: culpae suae meritum ante oculos ponat, et ex bonorum se existimatione despiciat. Pollutum ergo extra castra exire est turpi impugnatione laboranti sese ex continentium comparatione cum defectum suum conspiciens ad poenitentiae lamenta convertitur, ut fletibus diluat omne quod animum occulta
Abbreviated transcription (Latin):
in antiqͦ certamine rediuiua pulsa-¬
tione reparat᷑: ita ut qͦd pͥus egit
incorpore: hoc inportuna cogitati¬
one pꝰmodũ u̾set inmente. Quod
caute ille conspicere athleta sp̃alis
nou̾at: qͥdicebat. Computruer̃t ⁊
det̾iorauerunt cicatrices meȩ. a fa-¬
cie insipienciȩ meȩ. Quid nãq cica¬
xatas gͦ neqͥtias ad delectationẽ me¬
moriȩ redire conspex̾at: qͥ cicatͥces de-¬
flebat. Cicatͥces qͥppe computrescere
ẽ. sanata iã petc̃oꝵ uuln̾a. rursus
intemptatione serꝑe: atq ex eorũ

Expanded text:
in antiquo certamine rediviva pulsain antiquo certamine rediviva pulsatione reparatur; ita ut quod prius egit in corpore, hoc importuna cogitatione postmodum verset in mente. Quod caute ille conspicere athleta spiritalis noverat, qui dicebat: Computruerunt et deterioraverunt cicatrices meae, a facie insipientiae meae . Quid namque cicaxatas ergo nequitias ad delectationem memoriae redire conspexerat, qui cicatrices deflebat. Cicatrices quippe computrescere est sanata jam peccatorum vulnera rursus in tentationem serpere, atque ex eorum
Abbreviated transcription (Latin):
neris. Ac si aꝑte dicat. Cur de me
trepido: qͥ ⁊ uniu̾sas gentes qͥa col¬
ligas scio: Quõd tñ in corde celas: qͥa
hoc ad huic aꝑto sermone ñ indicas.
uenia reddim᷑: ⁊ p̾t ꝑpetratas culpas
ad absolutionis nr̃e fiduciã. correctiõe
⁊penitentia subseq̃nte roboramur.
Ppetrate t̾n nr̃e neqͥtie adhiic memo¬
ria tangim᷑: ⁊ cogitatione illicita ad¬
u̾si nolentesꝙ pulsam᷑. Uñ apte sub
iungit. Sipeccaui ⁊ adhorã peper-¬
cistim:cur abiniqͥtate mea mundũ
me ẽẽ non pateris: Ad horã dñs pec¬
catum parcit: cũ reatũ culpe. con¬
cessis ꝓtinꝰ fletib diluit. S ab iniqͥ¬
tate nr̃a mundos nos ẽẽ ñ patit᷑:
qͥa uolentes qͥdem culpã fecimꝰ: s
ñ numꝗͣ. nolentes. eiꝰ memoriã cũ de¬
lectatione tołamus. Sepe namq hoc
qͦd a conspectu iudicis iam fletu in¬
t̾ueniente deletũ est. ad animũ re¬
dit: ⁊ deuicta culpa. ad delectatio¬
nẽ rursus inserpere nititur: atꝙ

Expanded text:
ndita. --Ac si aperte dicat: Cur de me trepido, qui et universas gentes quia colligas scio? Quod tamen in corde celas, quia hoc adhuc aperto sermone non indicas. venia reddimur, et post perpetratas culpas ad absolutionis nostrae fiduciam correctione et poenitentia subsequente roboramur; perpetratae tamen nostrae nequitiae adhuc memoria tangimur, et cogitatione illicita aversi nolentesque pulsamur. Unde et apte sub. Si peccavi, et ad horam pepercisti mihi, cur ab iniquitate mea mundum me esse non pateris? - Ad horam Dominus peccato parcit, cum reatum culpae concessis fletibus diluit. Sed ab iniquitate nostra mundos nos esse non patitur, quia volentes culpam fecimus, sed nonnunquam nolentes ejus memoriam cum delectatione toleramus. Saepe namque hoc quod a conspectu jam judicis fletu interveniente deletum est ad animum redit, et devicta culpa ad delectationem rursus inserpere nititur, atque
Abbreviated transcription (Latin):
nit. etiã subseq̃nte custodit. Nisi enĩ
mĩam subrogat: seruari ñ ualet
uita. ꝗͣ. prebet. Ip̃o qͥppe cotidie hu¬
manȩ uitȩ usu uet̾ascimus: ⁊ ext̾i¬
ori hominis impulsu. cogitatione
lubͥca abint̾iorib eximꝰ. Et nͥ nos
suꝑna uisitacio uł ad amorẽ com¬
pungendo iuuificet. uł timorem
flagellando restauret⁊ repentino
lapsu mens funditus tota destru¬
itur: quȩ longo uirtutis studio
innouata uidebat᷑. Uñ ⁊subiun¬
git. Et iusitatio tua custodiuit
sp̃m meum. humanũ qͥppe sp̃m
uisitatio suꝑna custodit: cum hc̃
uirtutib ditatũ uł flagello ꝑcu-¬
t̾e. uł compung̾e amore ñ desinit.
Nam si dona p̾stat. s hunc conti¬
nue restaurando ñ subleuat: citiꝰ
bonũ ꝑditur. qͦ ñ a largiente custo¬
dit᷑. S ecce uir sc̃s dũ se humilit̾ ag¬
noscit: conferenda gen̾aliter di
q infirmitatẽ suã ueracit̾ fatet᷑.
repente ad cognoscendã uocatio¬
nẽ gentiũ sublimit̃ rapit᷑. Nam

Expanded text:
venit, etiam subsequente custodit. Nisi enim misericordiam subroget, servari non valet vita quam praebet. Ipso quippe quotidie humanae vitae usu veterascimus, et exterioris hominis impulsu cogitatione lubrica ab interioribus eximus. Et nisi nos superna visitatio vel ad amorem compungendo vivificet, vel ad timorem flagellando restauret, repentino lapsu mens funditus tota destruitur, quae longo virtutis studio innovata videbatur. Unde subjungit: Et visitatio tua custodivit spiritum meum. Humanum quippe spiritum visitatio superna custodit, cum hunc virtutibus ditatum, vel flagello percutere, vel compungere amore non desinit. Nam si dona praestat, sed hunc continue restaurando non sublevat, citius bonum perditur, quod non a largiente custoditur. Sed ecce vir sanctus dum se humiliter agnoscit, conferenda generaliter dique infirmitatem suam veraciter fatetur, repente ad cognoscendam vocationem gentium sublimiter rapitur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
factũ est: neq ut aqua uolatilia. sic
t̾ra hominẽ ꝓtulit: s pͥusquã fieret.
faciamꝰ dr̃: ut uidelicet qͥa rationał
creatura condebat᷑. qͣi cum consilio
fc̃a uideret᷑: qͣi ꝑstudiũ de t̾ra plasma¬
tur. ⁊ inspiratione conditoris in uͥtu¬

Expanded text:
factum est ; nec ut aqua volatilia, sic factum est ; nec ut aqua volatilia, sic terra hominem protulit: sed prius quam fieret, Faciamus dicitur, ut videlicet quia rationalis creatura condebatur, quasi cum consilio facta videretur. Quasi per studium de terra plasmatur homo, et inspiratione Conditoris in
Abbreviated transcription (Latin):
plenꝰ. longe pꝰt uentura consicdat: ⁊er¬
rorũ germina p̃udens calcat dicens.
Manus tuȩ plasmauert̃ me: ⁊ fecer̃t
me totũ incircuitu. Qui enĩ et plas¬
matũ se ⁊ factũ totũ intͥcuitũ a deo as¬
serit: tenebrarũ genti nec in sp̃u suo
aliqͥdnec in carne delinqͥt. Nã plasma-¬
tũ se ꝓpt̾̃ int̾nã imaginẽ retulit: frattũ
uͦ totũ incircuitu in eo quod ex carnis
constat. indum̃to memorauit. Nocan¬
dum uͦ est. qͥa ꝑhoc qͦd se plasmatũ di
suȩ conditionis opponit. Quãuis enĩ
ꝑcoet̾num patri u̾bum cuncta crea-
ta sint: in ip̃a tñ relatione creationis
ostñditur. qͣntum cunctis aĩalib. qͣn¬
tum reb uł cȩlestib. s t̃n insensibili¬
b. hõ p̃feratur. Cuncta qͥppe dixit:
⁊ fc̃a sunt. Cum uͦ fac̾e̾ hominẽ decer¬
nit: hoc qͦd reuerent̃ pensandũ ẽ
p̃mittit dicens. Faciamꝰ hominẽ. ad
ymaginẽ ⁊ similitudinẽ nr̃am. Neꝙ
enĩ sicut de reb cet̾is scͥptũ est. fiat et

Expanded text:
plenus, longe post ventura considerat, et errorum genimina praevidens calcat, dicens: Manus tuae plasmaverunt me, et fecerunt me totum in circuitu . Qui enim et plasmatum se, et factum totum in circuitu a Deo asserit, tenebrarum genti nec in spiritu suo aliquid nec in carne derelinquit; nam plasmatum se propter internam imaginem retulit: factum vero totum in circuitu, in eo quod ex carnis constat indumento, memoravit. Adum vero est quia per hoc quod se plasmatum Deisuae conditionis opponit. Quamvis enim per coaeternum Patri Verbum cuncta cta sint, in ipsa tamen ratione creationis ostenditur quantum cunctis animalibus, quantum rebus coelestibus, sed tamen insensibilibus homo praeferatur. Cuncta dixit Deus, et facta sunt . Cum vero facere hominem decernit, hoc quod reverenter pensandum est, praemittit dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Neo sicut de rebus caeteris scriptum est: Fiat, et
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipsũ sͥ iudex indicet: qͣtinus
qͦd ille aĩaduertendo ꝑcutit. hoc in
se flendo ⁊ ip̃e castiget. Scit nãq qͦd
titur. qͥa ⁊ dolet inu̾bere: ⁊ dep̃hen¬
dere in se ꝑfecte ñ ualet. qͦd deploret.

Expanded text:
semetipsum sibi judex indicet, quatenus semetipsum sibi judex indicet, quatenus quod ille animadvertendo percutit, hoc in se flendo et ipse castiget. Scit namque quotitur, quia et dolet in verbere, et deprehendere in se perfecte non valet quod deploret.
Abbreviated transcription (Latin):
secura sit. altius trepidat: et cum fia¬
gellis cingitur. suꝑni iudicii incerti¬
tudine turbat᷑. sauet ne mitiũ se-¬
quentis dãpnationis sit. om̃e quod
patitur:⁊ ꝑ cogitationẽ int̾rogat iu¬
dicem ⁊ quia de uitȩ suȩ m̾itis. ambi¬
git in ꝑcussione. S cum uͥtus uite ad
ocłos mentis reducit᷑. qͣi consolatio
a iudice respondet᷑: quia nequaquã
ad ꝑdendũ ꝑcutit. quẽ in actioĩsin¬
nocentia feriendo custodit. Bñ itaq
ñc dr. indica mͥ cur me ita iudices.
Ac si aꝑte dic̾etur. Qͥa flagellando
me iudicas: ostende qͦd a iudicio ꝑ
flagella securũ reddas. Qd̾ t̃n intel¬
ligi ⁊ alit pot̃. Nam plerũq uir iꝰtus
flagella ad ꝓbationẽ ꝑcipit: ⁊uitã
suam subtilissima inqͥsitione discu¬
tiens. qͣmuis se peccatorẽ et sentiat ꝙ
fateatur. ꝓqua tñ specialit̃ culpa ꝑcu¬
titur. minime cognoscit: atq eo ma¬
gis inꝑcussione trepidat. quo cau¬
sas suȩ ꝑcussionis ignorat. Petit ut

Expanded text:
secura sit, altius trepidat, et cum flagellis tunditur, superni judicii incertitudine turbatur. Pavet ne initium sequentis damnationis sit omne quod patitur, et per cogitationem interrogat judicem, quia de vitae suae meritis ambigit in percussione. Sed cum vitae virtus ad oculos mentis reducitur, quasi consolatio a judice respondetur, quia nequaquam ad perdendum percutit quem in actionis innocentia feriendo 320 custodit. Bene itaque nunc dicitur: Indica mihi cur me ita judices. Ac si aperte diceretur: Quia flagellando me judicas, ostende quod ad judicium per flagella securum reddas. Quod tamen intelligi et aliter potest. Nam plerumque vir justus flagella ad probationem percipit, etima inquisitione discutiens, quamvis se peccatorem et sentiat et fateatur, pro qua tamen specialiter culpa percutitur, minime cognoscit; atque eo magis in percussione trepidat, quo causas suae percussionis ignorat. Petit ut
Abbreviated transcription (Latin):
Ocłi carnei fc̃a tpr̃um. ñ nͥ intp̃re
agnoscunt: qͥa et ip̃i ad udendũ
cum tpr̃e ꝓdeunt. cũ tpr̃e claudũ¬
tur. Et humanꝰ uisus qͦdlibet opus.
seqͥtur. ñ precurrit: qͥa uix existen
nis discrepant et̾nitatis: qͥa uitam
dũ int᷑ sinꝰ sui latitudinẽ format.
et̾nitas deuorat. Cuiꝰnimirũ imm̃¬
sitas quia ultra cit᷑q suꝑ nos tendi¬
tur. sine inchoatione et t̃mino eius
etͥnum ẽẽ dilatat᷑: eiq nec tͦnsacta
p̃tereunt. nec adhuic uentura qͣiq̃
ñ appareant desunt: qͥa is qͥsemꝑ ẽẽ
ht̃. cuncta sͥ p̃sentia conspic̃. Cũq as¬
piciendo pꝰt Iañ ñ tenditur: nulla

Expanded text:
pore agnoscunt, quia et ipsi ad videndum cum tempore prodeunt, cum tempore clauduntur; et humanus visus quodlibet opus sequitur, non praecurrit, quia vix existentnis discrepant aeternitatis, quia vitam dum intra sinus sui latitudinem format, aeternitas devorat. Cujus nimirum immensitas, quia ultra citraque super nos tenditur, sine inchoatione et termino ejus aeternum esse dilatatur; eique nec transacta praetereunt, nec adhuc ventura, quasi quae non appareant, desunt, quia is qui semper esse habet, cuncta sibi praesentia conspicit; cumque aspiciendo post et ante non tenditur, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
xare contͣ se u̾ba detestatioĩs incho¬
at: quȩ apud semet ipsã pͥus infir¬
me uerecundata retinebat. S sunt
ñnulli qͥ aꝑtis uocib culpasfaten¬
tur: s tñ inconfessione gem̾e nesci¬
unt: ⁊ lugendas gaudentes dicunt.
Uñet adhuc apte subiungit᷑. Ioqͣr
in amaritudine aĩȩ meȩ. Qͥculpaᷤᷤ
suas decestans loqͥtur. restat necesse
ẽ. uit hasin amaritudine aĩe loquat᷑.
ut hec ip̃a amaritudo piiniat. qͥc¬
qͥdlingua ꝑmentis iudiciũ accu-¬
sat. Sciendũ uͦ ẽ. qͥa expena peniten¬
tiȩ quã sibi mens irrogat. aliqͣtenꝰ
securitatẽ ꝑcipit: atq ad int̾roga¬
tionẽ suꝑm uidicis fidentior exur-¬
git ut semet ip̃am subtiliꝰ inueniat:
et erga se. que. qͦmͦ disponant᷑ agnoᷤ¬
cat. Un ꝓtinus additur. Dicamdo.

Expanded text:
xare contra se verba detestationis inchoxare contra se verba detestationis inchoat, quae apud semetipsam prius infirme verecundata retinebat. Sed sunt nonnulli qui apertis vocibus culpas fatentur, sed tamen in confessione gemere nesciunt, et lugenda gaudentes dicunt. Unde adhuc apte subjungiturin amaritudine animae. --Qui culpas suas detestans loquitur, restat necesse est ut has in amaritudine animae loquatur, ut haec ipsa amaritudo puniat quidquid lingua per mentis judicium accusat. Sciendum vero est quia ex poena poenitentiae, quam sibi mens irrogat, aliquatenus securitatem percipit, atque ad interrogationem superni judicis fidentior exsurgit, ut semetipsam subtilius inveniat, et erga se quaeque quomodo disponantur agnoscat. Unde et protinus additur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
dulcedinis amor accendit᷑: om̃e de¬
sidium p̃sentis uitȩ leuigat᷑. Intedi¬
um delectatio u̾titur: atꝙ hanc cũ
merore mens tołat: cui uicta pͥus re¬
ꝓbo amore seruiebat. Un et apte sub¬
s cũ presens uita uilesc̾e. cũ condito¬
ris amor dulcesc̾e ceꝑit. sese contͣ se
animꝰ accendit: ut accusare se de cul¬
pis debeat: inqͥb se añ suꝑnoꝵ nes¬
cius defendebat. Tñ ad huc recte
qͥ praua quȩ gessit. defendere excusati¬
onib conatur. S adu̾sum se eloqͥum
dimittit: qͥ accusare hoc in se incipit
qͦd errauit. Sepe uͦ et cũ delinqͥmus:
ea qͦ quȩ agimꝰ diuidicamꝰ. Accusat
mens ip̃a qd̾ ꝑpetrat: s qͥa hoc ex desi¬
cłio minime deserit. erubescit confi¬
teri qͦd fac̃. Cum uͦ iam toto udicio
carnis delectationẽ p̃mit: audaciuo¬
ce in accusatioĩs suȩ confessione se eri¬
git. Uñ recte ñc dr̃. dimittã adu̾sum
me eloqͥum meũ: qͥa fortis mens rela¬

Expanded text:
dulcedinis amor accenditur, omne dedulcedinis amor accenditur, omne desiderium praesentis vitae levigatur, in taedium dilectio vertitur, atque hanc cum moerore mens tolerat, cui victa prius reprobo amore serviebat. Unde et apte sub cum praesens vita vilescere, cum conditoris amor dulcescere coeperit, sese contra se animus accendit, ut accusare se de culpis debeat, in quibus se ante supernorum nescius defendebat. Unde adhuc recte qui prava quae gessit, defendere excusationibus conatur. Sed adversum se eloquium dimittit, qui accusare in se hoc incipit, quod erravit. Saepe vero et cum delinquimus 319 ea quoque quae agimus dijudicamus. Accusat mens ipsa quod perpetrat; sed quia hoc ex desiderio minime deserit, erubescit confiteri quod fecit. Cum vero toto jam judicio carnis delectationem premit, audaci voce in accusationis suae confessionem se erigit. Unde recte nunc dicitur: Dimittam adversum me eloquium meum, quia fortis mens rela
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdam inqͥb scã oꝑatio imitanda
p̃ponit᷑. ad respondendũ scͥpti p̾¬
notant᷑. Rectũ itaq ds̃ hominẽ
condidit: eũ ꝙ ad ꝑu̾sa defluen-¬
tẽ cũ longanimitate tolauit. Cotidie
culpas aspicit: ⁊ tñ uiuendi spatia ñ
cicius abscidit. Dona largitur: beni¬
responde metuens ñ ualet: qͥa huma¬
nigen̾is conditorẽ. qͥ ad hiic seruilit̃
formidat. ꝓculdubio ñ amat. Nã¬
tc̃ solũ deouera obseqͥa reddimꝰ. cum
eũ ꝓpt̃ amoris fidiiciã ñ timemꝰ: cũ
nos ad bona oꝑa affectus ñ metꝰ diri¬
git: cũ malũ nr̃e menti iam ñ pla¬
cet. etiã si licet. Nam qͥ a ꝑu̾sitatis
oꝑe ex timore restͥngitur: ꝑu̾sa li¬
benter ag̾et silic̾et. Nequaquã gͦ
u̾aciter rectus ẽ: qͥ adhuc a praui¬
tatis desidio liber ñ est. Bñ itaꝙ
dr̃. neq enĩ possũ metuens respon¬
dere: quia uera obseqͥa do ñ reddimꝰ.
s extimore mandatis illius. et ñ potiꝰ
ex amore seruimꝰ. S cum m̃ti nr̃ȩ eiꝰ

Expanded text:
itanda proponitur, ad respondendum scripti praenotantur. Rectum itaque Deus hominem condidit, eumque ad perversa defluentem cum longanimitate toleravit. Quotidie culpam aspicit, et tamen vivendi spatia non citius abscidit; dona largitur benirespondere metuens non valet, quia humani generis conditorem qui adhuc serviliter formidat, tunc solum Deo vera obsequia reddimus, cum eum propter amoris fiduciam non timemus; cum nos ad bona opera affectus, non metus dirigit; cum malum nostrae menti jam non placet, etiam si licet. Nam qui a perversitatis opere ex timore restringitur, perversa libenter ageret, si liceret. Nequaquam ergo veraciter rectus est, qui adhuc a pravitatis desiderio liber non est. Bene itaque dicitur: Neque enim possum metuens respondere, quia vera obsequia Deo non reddimus, si ex timore mandatis illius, et non potius ex amore servimus. Sed cum menti nostrae ejus
Abbreviated transcription (Latin):
amaritudine aĩȩ asserit: qͥd deo
aliud quã ne condempnet᷑ dic̃: Quia
amaritudo p̃sentis penitentiȩ: extin¬
guit supplicia seq̃ntis irȩ. Duob aũ
modis in hac uita hominẽ uidicat
gare. lam torm̃ta seq̃ntia incipit:
aut torm̃ta seq̃ntia flagellis p̾senti-¬
b extinguit. Nisi enĩ delictis exig̃n¬
tib. ĩtus iudex ⁊ ñc ⁊ pꝰmodũ qͦsdã
ꝑcut̾et. iudasminime dixisset. scđo
eos qͥ ñ credider̃t ꝑdidit: et de iniqͥs
psalmista ñ dic̾et. induant᷑ sicut
disploide confusione sua. Displo¬
idem qͥppe. duplũ uestim̃tum dici¬
mus. Confusione gͦ sic̃ diploide in¬
ducti st̃: qui iuxta reatus sui meri¬
tum. ⁊ tpr̃ali ⁊ ꝑpetua aĩaduersione
feriunt᷑. Solos qͥppe pena a suppli-¬
cio lib̾at quod immutat. Nam qͦs
p̃sentia mala ñ corrigũt: ad seq̃ntia
ꝑducunt. Si aut̃ neqͣquã qͦsdã pe¬
na p̃sens a supplicio ȩt̾nȩ defendet:
paulusminime dixisset. Cum iudica¬

Expanded text:
amaritudine animae asserit, quid Deo aliud quam ne condemnetur dicit? quia amaritudo praesentis poenitentiae exstinguit supplicia sequentis irae. Duobus autem modis in hac vita hominem Deus judgare jam tormenta sequentia incipit, aut tormenta sequentia flagellis praesentibus exstinguit. Nisi enim delictis exigentibus justus judex et nunc et postmodum quosdam percuteret, Judas minime dixisset, Secundo eos qui non crediderunt perdidit ; et de iniquis Psalmista non diceret: Induantur sicut diploide confusione sua . Diploidem quippe duplum vestimentum dicimus. Confusione ergo sicut diploide induti sunt qui juxta reatus sui meritum et temporali et perpetua animadversione feriuntur. Solos quippe poena a supplicio liberat quos immutat. Nam quos praesentia mala non corrigunt, ad sequentia perducunt. Si autem nequaquam quosdam poena praesens a supplicio aeterno defenderet, Paulus minime dixisset: Cum judica
Abbreviated transcription (Latin):
uens erigit᷑: qͥa is quẽ t̾roris iurga
suscitare ñ potuit. ꝑ amoris sp̃m
puer ad uitã redit. Dicat itaq ex
sua: dicat ex uoce humani gen̾is:¬
dicat. auferat a me uirgã suã: ⁊pa¬
uor eiꝰ ñ me t̾reat. Loqͣr et ñ timebo
eum. Ubr ⁊ apte subiungit. Neq¬

Expanded text:
roris virga suscitare non potuit, per amoris spiritum puer ad vitam rediit. Dicat itaque ex sua, dicat ex voce humani generis: Auferat a me virgam suam, et pavor ejus non me terreat; loquar, et non timebo eum. Ubi et apte subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ metũ ad dñm sed affectũ ad patr̃e
sumit. Et timorẽ despieit:
qͥa ꝑ ad optioĩs gr̃am ad amorẽ sur¬
git. Hinc ioh̾es ait. Timor ñ ẽ incari¬
tate: s ꝑfecta caritas foras mutit ti¬
morẽ. Hinc zacharias ait. Ut sine
tuore de manu inimicoꝵ nr̃oꝵ li¬
b̾ati: seruiamꝰ illi. Apecc̃i gͥ morte
timor nos suscitare ñ ualuit: s ad sta¬
tũ uitȩ. aspirata mansuetudinis
grã erex̃. Quod bñ heliseo filiũ su
namitis suscitante signat᷑. Qui cũ
bacło puerũ mittens. extincto filio
uitam minime reddidit: ꝑsemet¬
ipsũ uͦ ueniens. seq suꝑ mortuũ
sternens. atq ad eius se membra
colligens. huc illicq de ambulan᷑.
et more mortui septies aspirans. hẽ
ad rediuiuã lucem ꝓtinꝰ ꝑminist̾i-¬
um compassionis aĩauit. Auctor qͥp¬
pe humani gen̾is deus qͣi mortuũ
puerũ doluit: cũ extinctos nos mi¬
qͥtatis aculeo miseratus aspexit. Et
baculo mortuũ suscitare ñ ualuit:

Expanded text:
metum ad Dominum, sed affectum ad patrem sumit; et timorem despicit, quia per adoptionis gratiam ad amorem surgit. Hinc Joannes ait: Timor non est in charitate, sed perfecta charitas foras mittit timorem . Hinc Zacharias dicit: Ut sine timore de manu inimicorum nostrorum liberati serviamus illi . A peccati igitur morte timor nos suscitare non valuit, sed ad statum vitae aspirata mansuetudinis gratia erexit. Quod bene Elisaeo Sunamitis filium suscitante signatur , qui cum baculo puerum mittens, exstincto filio vitam minime reddidit; per semetipsum vero veniens, seque super mortuum sternens, atque ad ejus membra se colligens, huc illucque deambulans, et in ore mortui septies aspirans, hunc ad redivivam lucem protinus per ministerium compassionis animavit. Auctor quippe humani generis Deus, quasi mortuum puerum doluit, cum exstinctos nos iniquitatis aculeo miseratus aspexit. Et baculo mortuum suscitare non valuit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ suꝑnȩ reu̾entiȩ considatione refre¬
namꝰ. In qua refrenatione scił m̃tis
nr̃ȩ facies cõmutatur: qͥa quȩ pͥus
ñ capiens audent̃ sũma reqͥrebat:
infirmitatẽ suã pꝰmodũ agnoscens.
uen̾ari inchoat qͦd ignorat. S in ip¬
sa hac cõmutatione dolor ẽ: qͥa ual¬
de affligit᷑. q̃m pͥmȩ culpȩ m̾ito.
ad intelligenda ea quȩ de ip̃a sunt
cecat᷑. Quȩ patitur uixta ẽẽ consid̾at: pa¬
uet ne in dolore ꝑ inlicentiã locutioĩs
excedat. Orisilentiũ indicit: s exci¬
tatus dolor. eo ip̃o quo restͥngitur. au¬
getur. Dicat gͦ. cum dixero. nequaqͣm
ita loquar. cõmuto faciẽ meã. ⁊ dolore

Expanded text:
t supernae reverentiae consideratione refret supernae reverentiae consideratione refrenamus. In qua refrenatione scilicet mentis nostrae facies commutatur, quia quae prius non capiens audenter summa requirebat, infirmitatem suam postmodum agnoscens, venerari inchoat quod ignorat. Sed in ipsa commutatione dolor est, quia valde affligitur, quoniam primae culpae merito ad intelligenda ea quae de ipsa sunt caecatur. Quae patitur, justa esse considerat; pavet, ne in dolore per licentiam locutionis excedat; ori silentium indicit, sed excitatus dolor eo ipso quo restringitur augetur. Dicat ergo: Cum dixero, Nequaquam ita loquar, commuto faciem meam, et dolore
Abbreviated transcription (Latin):
b letat᷑. Sic̃ gͦ aqͥla uolans ad escam.
dies nr̃i uelocit̃ transeunt: qͥa qͦ ima
petimus. eo subsist̾e̾ inuita ꝓhibem̃.¬
S cũ hȩc ante m̃tis ocłos continua co¬
gitatione reuoluimꝰ : duristacita m̃¬
te q̃stionib urgem᷑. cur omp̃c ds̃ coi¬
didit quẽ ꝑit᷑um ẽẽ p̾sciuit: curis
qͥ summe potens et sũme bonus ẽ.
nequaqͣm uoluit hominẽ talẽ fac̾e.
qͥꝑire ñ posset. Cum uͦ hȩc tacita
mens int̾rogat. pauet ne ip̃o inter¬
rogationis ausumsuꝑbiã erũpat:
seq humilit compͥmit. et cogitatio¬
fugit᷑. quo int̾ mala quȩ sustinet.
etiam de conditoris sui abscondito
intellectu cruciat᷑. Uñ hic qͦ apte
subiungitur. Cũ dixero nequaqͣm
ita loqͣr:. cõmuto faciẽ meã et dolo¬
re torqueor. Nequaquã qͥppe ita noᷤᷤ
deb̾e loqͥ dicimꝰ: cum nr̃e infirmi-¬
tatis mõdũ ex inqͥsitione tͣnseuntes.
nosmet ip̃os pauore rep̃hendimus :¬

Expanded text:
bus laetatur. Sicut ergo aquila volans ad escam, bus laetatur. Sicut ergo aquila volans ad escam, dies nostri velociter transeunt, quia quo ima petimus, eo subsistere in vita prohibem cum haec ante mentis oculos continua cogitatione revolvimus, duris taciti quaestionibus urgemur, cur omnipotens Deus condidit quem periturum esse praescivit? cur is qui summe potens et summe bonus est nequaquam voluit hominem talem facere qui perire non posset? Cum vero haec tacita mens interrogat, pavet ne ipso interrogationis ausu in superbiam erumpat, seque humiliter comprimit, et cogitatiofligitur, quo inter mala quae sustinet etiam de conditionis suae abscondito intellectu cruciatur. Unde hic quoque apte subjungitur: Cum dixero, Nequaquam ita loquar, commuto faciem meam, et dolore torqueor. Nequaquam quippe ita nos debere loqui dicimus cum, nostrae infirmitatis modum ex inquisitione transeuntes, nosmetipsos pavore reprehendimus, e
Abbreviated transcription (Latin):
ne ñ exerit pondusuitȩ. Pomoꝵ gͦ
odorib repletur : ⁊ t̃n huc illucq
leuit̾ mentis nr̃ȩ nauis impellit᷑.
qͥa et paradisi celsitudinẽ cũ ardo¬
ris recordatione meminimꝰ: et umn¬
portunos temptationũ fluctus ex
carne cołamꝰ. Uñ ⁊apte subiungi¬
tur. Sicut aqͥla uolans ad escam.
Aqͥla et enĩ alto uolatu ualde sus¬
pendit᷑. iannisu p̃peti ad ethera
librat᷑: s ꝑ apetitũ uentͥs t̾ras expe¬
tit: seseq a sublimib repente de¬
orsum fundit. Sic sic humanũ ge¬
nus inparente pͥmo adima de sub¬
limib corruit: quod nimirũ con¬
ditionis suȩ dignitas inr̃onis celsi¬
tudine qͣi in aeris lib̾tate suspende-¬
rat. S qͥa contͣ p̃ceptum cibũ con-¬
tigit. ꝑuentͥs concupiscentiã ad t̾raᷤˢᷤ
uenit: ⁊ qͣi p̾t uolatũ carnib pascit.
qͥa illa lib̾a contẽplationis inspiracła
ꝑdidit. et deorsũ corporis uoluptati¬

Expanded text:
ne non exerit pondus vitae. Pomorum ergo ne non exerit pondus vitae. Pomorum ergo odoribus repletur, et tamen huc illucque leviter mentis nostrae navis impellitur, quia et paradisi celsitudinem cum odoris recordatione meminimus, et importunos tentationum fluctus ex carne toleramus. Unde et apte subjungitur: Sicut aquila volans ad escam.Aquila etenim alto valde volatu suspenditur, et adnisu praepeti ad aethera libratur; sed per appetitum ventris terras expetit, seseque a sublimibus repente deorsum fundit. Sic sic humanum genus in parente primo ad ima de sublimibus corruit, quod nimirum conditionis suae dignitas in rationis celsitudine quasi in aeris libertate suspenderat; sed quia, contra praeceptum, cibum tiam ad terras venit; et quasi post volatum carnibus pascitur, quia illa libera contemplationis inspiracula perdidit, et deorsum corporeis voluptati
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. si ꝑ innocentiã stare uolu¬
isset. S qͥa ad mutabilitatis undas
ꝑculpã cecidit: ad p̃sentisuitȩ ma¬
ria p᷑t t̾ram uenit. Poma etiã t̾re
huiꝰ fuer̃t: mandati sermo. conces¬
sa possibilitas oꝑis. nature indita
intelligentia conditoris. S hȩc po
ria portamꝰ: qͥa concessa bona tot
munerũ. inconcussi custodire in
paradiso noliumꝰ: et seruare ñc in
temptationib conam᷑. Tendentes
ad t̾̃minum aura uitȩ p̃sentis impel¬
lim᷑⁊ mutabilitatis nr̃e fluctu fati¬
gam̃: s qͥa ꝑcrucis mist̾ium ad inge¬
nita nat᷑e bona restͥngim᷑. qͣi ꝑlignũ
poma portamꝰ. Quod tn intelligi et
alit̾ pot̃. Naues ⁊ enĩ cum poma
portant. suauitatẽ odoris habent:
nũgenus a paradisi gaudiis ex pul-¬
sum. uim contẽplationis ñ ꝑdidit:
robur condite fortitudinis amisit.
cũꝙ ad suꝑna repetenda se erigit:
fraglat qͥdem odore memoriȩ. s dig¬

Expanded text:
potuit, si per innocentiam stare volupotuit, si per innocentiam stare voluisset. Sed quia ad mutabilitatis undas per culpam cecidit, ad praesentis vitae maria post terram venit. Poma etiam terrae hujus fuerunt mandati sermo, concessa possibilitas operis, naturae indita intelligentia conditoris. Sed haec poria portamus, quia concessa bona tot munerum inconcussi custodire in paradiso noluimus, et servare nunc in tentationibus conamur. Tendentes ad terminum, aura vitae praesentis impellimur, mutabilitatis nostrae fluctu fatigamur. Sed quia per crucis mysterium ad ingenita naturae bona restringimur, quasi per lignum poma portamus. Quod tamen intelligi et aliter potest. Naves etenim cum poma portant, suavitatem odoris habent, num genus paradisi gaudiis expulsum vim contemplationis perdidit, robur conditae fortitudinis amisit; cumque ad superna repetenda se erigit, fragrat quidem odore memoriae, sed dig
Abbreviated transcription (Latin):
s qͥa sponte ad culpã decidit: quo
attigit uetitũ ꝑtulit decursũ: quẽ
ñc homo p̃sentis uitȩ desidio opp̃s-¬
sus. indesinent̾ et tołat. ⁊ optat. Ne
enĩ finiat᷑. uiu̾e appetit: s ꝑ augm̃¬
ta uitȩ cotidie ad finẽ tendit. Nec
dep̾hendit ualde. tp̃rum increm̃¬
ta qͣm nulla sint: nͥ cũ repente tͣns¬
acta fiunt. quȩ uenientia longua
n̾is uoce dãpna decursus ingemis¬
cat: dicens. Dies mei uelociores fue¬
runt cursore: fuger̃t. ⁊ñuider̃t bo¬
num. Ac si aꝑte dicat. Ad hoc hõ
conditꝰ fuit. ut bonũ qͦd ẽ ds uide
potuiss: s qͥa stare ad lucẽ noluit.
fugiendo ocłos amisit: qͥa quo ꝑ
culpã cepit adima decurrere : eose
cum cecitatẽ ꝑtulit. ne intimũ lu¬
menuidet. De qͥb adhiic dieb ap¬
te subiungit᷑. Ptͣnsier̃t qͣi naues po¬
ma portantes. Nauescum poma
portant: fructus t̾re uidelicet per
fluctꝰ fer̃t. Terra uͦ hoĩs paradisus
extitit: quȩ hc̃ inconcussũ tenere

Expanded text:
Sed quia sponte ad culpam decidit, quo attigit vetitum, pertulit decursum, quem nunc homo praesentis vitae desiderio oppressus indesinenter et tolerat et optat. Ne enim finiatur, vivere appetit, sed per augmenta vitae quotidie ad finem tendit. Nec deprehendit valde temporum incrementa quam nulla sint, nisi cum repente transacta fiunt quae venientia longa veris voce damna decursus ingemiscat, dicens: Dies mei velociores fuerunt cursore; fugerunt, et non viderunt bonum. Ac si aperte dicat: Ad hoc homo conditus fuit, ut bonum, quod Deus est, videre potuisset; sed qui stare ad lucem noluit, fugiendo oculos amisit, quia quo per culpam coepit ad ima decurrere, eo caecitatem pertulit, ne intimum lumen videret. De quibus adhuc diebus apte subjungitur: Pertransierunt quasi naves poma portantes. Naves cum poma portant, fructus terrae videlicet per fluctus ferunt. Terra vero hominis paradisus exstitit, quae hunc inconcussum tenere
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ ꝑcarnẽ factus. qͥa solusin
culpe. etiã sine culpa ꝑuenit ⁊ et
hominẽ arguit ne delinq̃ret:⁊ do
obstitit ne feriret. Exẽpla innocen¬
tiȩ p̃buit: penã malicie suscepit. fa¬
ciendo gͦ utrũq arguit: qui et cul¬
pam hoĩs iusticiã aspirando corripuit:
nram udicis moriendo temꝑauit.
Atq inut̾sq manũ posuit. qͥ et exem¬
pla hominib que imitaren¬
tur p̃buit: ⁊ deo inse oꝑa qͥb erga
hoĩes placaret᷑. ostñdit. Dullus qͥppe
añ hunc extitit: qͥ sic ꝓ alienis erran¬

Expanded text:
hominis per carnem factus, quia justus in culpae etiam sine culpa pervenit, et hominem arguit ne delinqueret, et Deo obstitit ne feriret, exempla innocentiae praebuit, poenam malitiae suscepit. Patiendo ergo utrumque arguit, qui et culpam hominis, justitiam aspirando, corripuit, et iram judicis moriendo temperavit; atque in utrisque manum posuit, quia et exempla hominibus quae imitarentur praebuit, et Deo in se opera, quibus erga homines placaretur, ostendit. Nullus quippe ante hunc exstitit, q
Abbreviated transcription (Latin):
Uir gͥ sc̃s humanũ genus considẽt
qͦ deflux̃ ⁊ et̾nȩ mortis dãpna conspici¬
at: cui nunirũ constat. quia nequaꝗͣ.
iusticia humana contͣdicat. Uideat
quam ꝑu̾se homo deliq̃rit: uideat
quã cdistricte contra hoĩem conditor
irascat᷑ ⁊ et mediatorẽ dĩ et hoĩs dm̃
et hominẽ reqͥrat: quẽ quia longe

Expanded text:
Vir igitur sanctus humanum genus consideret Vir igitur sanctus humanum genus consideret quo defluxit; aeternae mortis damna conspiciat; cui nimirum constat quia nequaquam justitia humana contradicat, videat quam perverse homo deliquerit; videat quam districte conditor contra hominem irascatur, et mediatorem Dei et hominis, Deum et h