comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a m̾sa ñ aboratorio fuerit tã diu antiphonam aut
lectionẽ n imponat. ꝗ diu culpa illa em̃datione pro¬
missa satis fecerit. aut abbati p̾senti aut p̃positis sui
ad genua incuruatꝰ. Excõmunicati uͦ fr̃s si ita suꝑbi excie¬
teruit ut in suꝑbia cordis ꝑseruerantes int̾cia die hora nona
satis facere abbati noluerit. custoditi usq ad necẽ cedantur
uirgis & si placuerit abbati de monasterio expellant᷑  qua
talis uita necessarios ñ habet corporales uł societas frm̃ qͦs
in anima supba possidet mors. Nã merito tales debento
pligis mactati ex pelli: qui. cẽ. cũ xp̃o humilitatis dño
non merent᷑. Sed sint a ꝑpetuis ꝓmissis dei cũ actore suo
diabolo separati. q̃ de cȩlors regnis ꝓpt̃ suꝑbiã suã ꝓiectus¬
Ne fectione aut̃ cibi post frm refectionẽm solus accipiat. Ut si uerbi gr̃ã¬
fasreficiuñ sexta hora: ille fr̃ nona: Si fr̃s nona ille uesꝑa usq dun¬

Expanded text:
a mensa, non ab oratorio fuerit, tandiu antiphonam, aut lectionem non imponat, quandiu de culpa illa emendatione promissa satisfecerit, aut abbatis praesentis, aut praepositi sui ad genua incurvatus: excommunicati vero fratres, si ita superbi exstiterint, ut in superbia cordis perseverantes, in tertia die hora nona satisfacere abbati noluerint, custoditi usque ad necem cedantur virgis: et si placuerit abbati, de monasterio expellantur, quia talis vita necessarios non habet corporales vel societas fratrum, quos in anima superba possidet mors. Nam merito ergo tales debent plagis mactati expelli, qui esse cum Christo humilitatis Domino non merentur: sed sint a perpetuis promissis Dei cum auctore suo diabolo separati; qui de coelorum regnis propter superbiam suam projectusefectionem autem cibi post fratrum refectionem solus percipiat, ut si, verbi gratia, fratres sexta hora, ille frater nona; si fratres nona, ille
Abbreviated transcription (Latin):
li. Int̾rogatꝰ beatꝰ basilius qualib correptionib uti oportet
int̾ fr̃s ad enĩdationem eoꝵs qͥ delinquunt respondit. Hoc sit
in iudicio positum eors qui p̃sunt ł quanto tempore ł qͣli modo
corripi debeant. qr & ȩtas & truditio multã haberi facit dif.¬
qualis debeat. eẽ. iustũ scientib librare iudicium culpę modꝰ
ostendat. Leu iorib enĩ culpis: leuior ad hibenda ÷ correptio
Grauiorib uero.: feruentior ÷ exibenda dampnatio. Pro inde

Expanded text:
. INTERROGATIO CXCIV. Qualibus correptionibus uti oportet inter fratres ad emendationem eorum qui delinquunt. RESP. Hoc sit in judicio positum eorum qui praesunt, vel quanto tempore, vel quali modo corripi debeant: quia et aetas et eruditio multam haberi facit difqualis esse debeat, justum scientibus librare judicium culpae modus ostendit. Levioribus enim culpis levior est adhibenda correptio; gravioribus vero ferventior exhibenda damnatio. Proinde
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͥd ÷ cęt̾is sensib carnis suę iocundũ exercet ac seqͥt᷑. Qautẽ scđm¬
spirit᷑alit̾ eũ ȩdificant. &. omĩa desideria carnis spiritalis desiderii
delectatione conpescit: futura p̾sentib ante ponit. canẽ sp̃ui ante
subdit. & qͥcqͥd cupit. aut agit. ñ uult ex sua: sed dĩ sui uoluntate
ꝓcedere. cui placere totis uirib concupiscit. Dno xp̃o uero regi milita¬

Expanded text:
teris sensibus carnis suae jucundum, exercet ac sequitur qualiter edificat, facit, et omnia desideria carnis spiritalis desiderii delectatione compescit, futura praesentibus anteponit, carnem spiritui subdit, et quidquid cupit aut agit, non vult ex sua, sed ex Dei sui voluntate procedere, cui placere totis viribus concupiscit. Itaque si ut
Abbreviated transcription (Latin):
litans de implicat se negociis scłarib. ostendens ẽẽ milites dĩ
sicut sunt etiam milites scłi. Puplex ergo militia: duo genera
celestis impatoris adducit. Alios militia corporalis lãborare cuua
mundo scđm uoluntatẽ t̾rem regis astringit. Milites scłi passio¬
nib & desideriis tenent᷑ obnoxii. milites dĩ carnẽ suã crufigunt
cũ uitus & concupiscentiis. Ili dapib nutriunt᷑. Usti uirtutio. Illi
cupiurt erogare. Iili ger unde falsis laudib extollant᷑  isti quȩr̃
unde sempitnis p̃mis honorent᷑: Illiᷤ tribuit imaginẽ lȩtius
altersi existimant suꝑiorẽ sibi ꝑ illos babylonia regit᷑: ꝑ
istos & in istis a dnõ ierłm cęlestis ad ministrat᷑. Milites scłi¬

Expanded text:
litans Deo implicat se negotiis saecularibus ; ostendens esse milites Dei, sicut sunt etiam milites saeculi. Duplex ergo militia duo genera genera militum signat: alios militia corporalis laborare cum mundo, secundum voluntatem terreni regis astringit; alios militia sis variis tenentur obnoxii; milites Dei carnem suam crucifigunt cum vitiis et concupiscentiis. Illi dapibus nutriuntur; isti virtutibus. Illi unibus. Illi gerunt unde falsis laudibus extollantur; isti quaerunt unde sempiternis praemiis honorentur. Illis tribuit imaginem laetitiae alterum existimant superiorem sibi. Per illos Babylonia regitur; per istos et in istis a Domino Jerusalem coelestis administratur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ne eor quȩ legerat. ut intelligeret᷑ qͥd hȩc uerba p̃dicerent. Qđ scilic& nuime¬
rasset ds̃ regnũ illiꝰ. atq cõplesset appendisset in statera uidicũ sui. &. ante eume
iugularet gladiꝰ qͣm nat᷑a dissolueret. & imꝑiũ eiꝰ in medos diuidet᷑ & ꝑsas. Qyn
enĩ ut ante iam diximꝰ rex ꝑsarũ. iuncto sibi dario auuncło subuercit imꝑiũ¬
chaldeoꝵ. ync iubente rege inditꝰ est danibeł purpiua. & cucũdatr est
torqius aurea collo eiꝰ. & p̃dicatũ est de eo qd̾ hab̾et potestatẽ tereiꝰ in regno
siue t̾cie partis regni. Accepit aut̃ in signe regiũ. torquẽ. & purpurĩ. ut dario
qerat successurꝰ in regnũ fieret notior & ꝑ noticiã honoritior. Nec mirũ si bal¬
chasar audiens tristicia soluerit p̃miũ qđ pollieitꝰ ẽ: Ait enĩ longo post tpre
eredidit uent᷑ũ qut droeiat. aut dũ dĩ ꝓpħam honort spat se ueniã consccutu

Expanded text:
elligeret qui haec verba praedicerent: quod scilicet numerasset Deus regnum illius atque complesset, et apprehendisset in statera judicii sui: et ante eum jugularet gladius, quam natura dissolveret, et imperium ejus in Medos divideretur et Persas. Cyrus enim, ut ante jam diximus, rex  est torques aurea collo ejus, et praedicatum est de eo, quod haberet potestatem tertius in regno. Sive tertiae partis regni. Accepit autem insigne regium, torquem et purpuram, ut Dario qui erat successurus in regnum fieret notior, et per notitiam honoratior. Nec mirum si Balthasar audiens tristia, solverit praemium, quod pollicitus est. Aut enim longo post tempore credidit ventura quae dixerat: au
Abbreviated transcription (Latin):
comedentes ⁊ bibentes. Surgite pͥncipes. arripite clipeũ. Placuit dario &
c̃sticuit suꝑ regnũ satrapasꝰ centũ .xx. ut essent in toto regno suo. & suꝑ eos
pͥncipes tres ex qͥbꝰ danihel unꝰ erat. Iosephus de qͦ supͣ diximꝰ. huiꝰ loci
scribens hystoriã tta locutꝰ est. Dariꝰ aut̃ qui babilonioꝵ destrux̃ imꝑiũ
uiuante se & parit dimicante eyro ꝓpinquo suo annũ uitȩ agel it sexage¬
simũ scđm. quando coepit babilonẽ. E ratq filiꝰ astiagis. qͥ altero apud gre

Expanded text:
 surgite principes, arripite clypeum . Placuit Dario, et constituit supra regnum satrapas centum viginti, ut essent in toto regno suo: et super eos principes tres ex quibus Daniel unus erat. Josephus de quo supra diximus, hujus loci scribens historiam, ita locutus est: Darius autem qui Babyloniorum destruxit imperium, juvante se, et pariter dimicante Cyro propinquo suo, annum vitae agebat sexagesimum secundum, quando cepit Babylonem: eratque filius Astyagis, qui altero apud Grae
Abbreviated transcription (Latin):
origenes matrem sebunt. Unde & nouit p̾terita quę rex ignorabat᷑. Cuigilet
gͦ porphyriꝰ qui eam balthasaris somniauit uxorẽ. & illudit plus scire qͣm

Expanded text:
Origenes matrem scribunt: unde et novit praeterita, quae rex ignorabat. Evigilet Origenes matrem scribunt: unde et novit praeterita, quae rex ignorabat. Evigilet ergo Porphyrius, qui eam Balthasaris somniatur uxorem, et illudit plus scire, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ducerent magos. chaldeos & aruspices. Oblitꝰ eoꝵ quȩ nabuchodonosori accide¬
rant. antiquũ & inolitũ gentis suȩ seqͥtur errorẽ. & ñ dĩ ꝓpħam sed magos &
chaldeos & aruspices uocat. Pxapura uestiet᷑. & torquẽ aureã habebit in
collo. Rem qͥdem facio ridiculã. ut in expositione ꝓpbarũ de uerboꝵ gene¬
ribꝰ qͣsi gͣnmaticꝰ disputẽ. Sed qͥa a qͦdam nichil sciente & omĩa pollicente re-¬
p̾hensꝰ sum. cur torquẽ genere feminino tͣnstulerim. breuit̾ annotabo. quod ci¬
cero in mario torquẽ genere feminino. titus liuius mascłino dixerit. Et ter¬
cius in regno meo erit. Uł terciꝰ post me. uł unus ex tribꝰ pͥncipibꝰ quos
alibi tristegas legimꝰ. Negina aut̃ ꝓ re quȩ acciderat regi & optimatibꝰ eiꝰ
domũ c̃uiuii ingressa est. & ꝓloquens ait. Hanc iosepbus auiã balthasaris.

Expanded text:
ducerent magos, Chaldaeos et haruspices, etc. Oblitus eorum quae Nabuchodonosor accideducerent magos, Chaldaeos et haruspices, etc. Oblitus eorum quae Nabuchodonosor acciderant, antiquum et inolitum suae gentis sequitur errorem: ut non Dei prophetam, sed magos, et Chaldaeos et haruspices vocet. Purpura vestietur: et torquem auream habebit in collo. Rem quidem facio ridiculam, ut in expositione prophetarum de verborum generibus quasi grammaticus disputem: sed quia a quodam nihil sciente, et omnia pollicente reprehensus sum, cur torquem genere feminino transtulerim, breviter annotabo, quod Cicero et Maro torquem in genere feminino, Titus Livius masculino dixerint. Et tertius in regno meo er acciderat regi et optimatibus ejus, domum convivii ingressa est, etc. Hanc Josephus aviam Balthasaris,
Abbreviated transcription (Latin):
apparuerunt digiti qͣsi manꝰ hominis scribentis contͣ candelabrũ in suꝑficie
parietis aulȩ regiȩ. & rex aspiciebat articłos manꝰ scribentis. Pulchre dix̃ in ea¬
dem hora. sic̃ & suꝑiꝰ legimꝰ de nabuchodonosor. cũ adhuc sermo ẽẽt in ore regis
uox de celo ruit. ne ob aliud sibi illata supplicia. sed ob blasphemiã cognosçer&.
Uident᷑ aut̃ digiti in pariete scribere contͣ candelabrũ: ne & manꝰ & id qͦd sebe¬
bat᷑ longiꝰ a lumine ñ parerent. & sebunt in pariete aulȩ regiȩ. ut intelligat
rex ad se ꝑtinere qđ sebit᷑. I unc regis facies cõmutata est̃. Et hic notandũ
ꝓpt̾ eos psalmos qͥ habent titulos ꝓ us qͥ cõmutabunt᷑ : qd̾ ĩmutatio ñ solũ scĩs.
sed peccatoribꝰ qͦq sit. Nam & in consequentibꝰ legimꝰ. Rex balthasar satis con
turbatꝰ est. & uultꝰ illiꝰ ĩmitatꝰ est. Exclamauit itaq rex fortit̾. ut intro¬

Expanded text:
is scribentis contra candelabrum in superficie is scribentis contra candelabrum in superficie parietis aulae regiae. Et rex aspiciebat articulos manus scribentis. Pulchre dixit: In eadem hora, sicut et supra legimus de Nabuchodonosor: cum adhuc sermo esset in ore regis, vox de coelo ruit; ne ob aliud sibi illata supplicia, sed ob blasphemiam cognosceret. Videntur autem digiti in pariete scribere contra candelabrum: ne et manus, et id quod scribebatur, longius a lumine non parerent. Et scribunt in pariete aulae regiae, ut intelligat rex ad se pertinere quod scribitur. Tunc facies regis commutata est, etc. Et hic notandum propter eos psalmos qui habent titulos: Pro his qui commutabuntur, quod immutatio non solum sancti, sed et peccatoris quoque sit. Nitaque rex fortiter, ut intro
Abbreviated transcription (Latin):
ba ꝓpħarũ. ⁊ testimoniis diuinę scripture abutit᷑ ad sensũ suũ. & dat bibere
iis quos decipit. & cũ qͥb fornicata est: tollit uasa templi dni & inebriat᷑
in eis. & ñ dm̃ cuiꝰ uasa sunt. sed deos laudat aureos. argenteos.⁊ heneos. ferreos.
ligneosq & lapideos. Aurei mͥ uident᷑ dii: qͥ scłari ratione cõpositi sunt. Argen¬
tei: qͥ habent eloquii uenustatẽ.⁊ rethorica arte constructi sunt. Qui autem in¬
ferunt fabulas poetarũ. & uetustis utunt᷑ tͣditionibꝰ habentes int̾ se multã uel
elegantiȩ uł stulticiȩ differentiã. isti uocant᷑ hęnei & ferrei. Qui aut̃ penitꝰ in¬
epta ꝓponunt: lignei appellant᷑. & lapidei. Quos om̃s. in duas partes deuterono¬
miũ diuidit scribens. Maledictꝰ qͥ facit sculptile & conflatile opꝰ manuũ arti¬
ficis. & ponit illud in abscondito. Abscondunt enĩ om̃s heretici & oꝑiunt men¬
dacioꝵ suor doginata. ut sagntent in obscuro rectos corde. n eadẽ hora

Expanded text:
testimoniis divinae Scripturae abutitur ad sensum suum; et dat bibere his quos decipit, et cum quibus fornicata est: tollat vasa templi Dei, et inebrietur in eis: et non Deum cujus vasa sunt, sed deos laudet aureos et argenteos, et aeneos, et ferreos, ligneosque et lapideos. Aurei mihi videntur hi qui saeculari ratione compositi sunt. Argentei, qui habent eloquii venustatem, et rhetorica arte constructi sunt. Qui autem inferunt fabulas poetarum, et vetustis utuntur traditionibus, habentes inter se multam vel elegantiae vel stultitiae differentiam, 653 isti vocantur aenei et ferrei. Qui autem penitus inepta proponunt, lignei appellantur et lapidei. Quos omnes in duas partes Deuteronomium dividit, scribens: Maledictus qui facit sculptile, et conflatile, opus manuum artificis, et ponit illud in abscondito . Abscondunt enim omnes haeretici, et operiunt mendaciorum suorum dogmata, ut sagittent in obscuro rectos corde. In eadem hor
Abbreviated transcription (Latin):
daicȩ libro obsessa babilone a medis & ꝑsis. dario uidelic& & cẏro. in tantã uenisse
balthasar regem babilonis obliuionẽ sui. ut celeberrimũ miret conuiuiũ. & in
uasis templi biberet. & obsessus uacaret epulis. Unde potest stare hẏstoria qd̃
eadẽ nocte sit captꝰ atq uigulatꝰ. dũ om̃s aut iusionis int̾pretationisq pa¬
rege ꝑsarum. ⁊ dario rege medorũ. solus dariꝰ successisse in regnĩ seribitur
ordo ȩtatis & ꝓpinquitatis & regni est. Dariꝰ enĩ. Lx. duoꝵ annoꝵ erat. &¬
successor regni debuit numerari. Unde & in uisione quȩ oent᷑ babilonem in
isaya legitur. post multa quȩ longũ est ponere hȩc futura narrant᷑. Ecce
ego suscitabo suꝑ eos medos qͥ argentũ ñ querant. nec aurũ uelint. sed sa¬
giitis paruulos nit̾ficiant. ⁊ lactentibꝰ uteri ñ misereant᷑. & ieremias. Scĩ¬
ficate inquit contͣ eam gentes. reges mediȩ & duces eiꝰ. & unuiersos magistt᷑¬

Expanded text:
tatis libro, obsessa Babylone a Medis et Persis, Dario videlicet et Cyro in tantam venisse Balthasar regem Babylonis oblivionem sui, ut celeberrimum iniret convivium, et in vasis templi biberet, et obsessus vacaret epulis. Unde potest stare historia, quod eadem nocte sit captus atque jugulatus: dum omnes aut visionis interpretationisque parege Persarum, et Dario rege Medorum solus Darius successisse in regno scribitur, ordo aetatis, et propinquitatis, et regni est. Darius enim sexaginta duorum successor regni debuit numerari. Unde et in visione quae contra Babylonem in Isaia legitur, post multa quae longum est ponere, haec futura narrantur: Ecce ego suscitabo super eos Medos, qui argentum non quaerant, nec aurum velint: sed sagittis parvulos interficiant, et lactantibus uteris non misereantur . Et Jeremias: Sanctificate, inquit, contra eam gentes, reges Mediae, duces ejus, et universos magist
Abbreviated transcription (Latin):
fecistiꝰ & hoc loquit᷑ qͣsi homo scłi. Non enuĩ qđ uult hoc facit. sed qł bo¬
nũ est hoc uult ds. Nab uchodonosor aut sic locutꝰ est. ut dri potentiã
dĩ prȩdicat iusticiã eiꝰ uideat᷑ arguere. qđ immerito poenas sustinuenrit.
Yoptimates mei & magistratꝰ mei requisier᷑ me. & in regnũ meũ resti¬
tutꝰ sũ & magnificentia amplior addita est mͥ. Ergo uirta eos qui hys¬
toriȩ contradicunt om̃s angłicȩ fortitudine ᷤᷤ requisiturȩ st̃ dia bolũ
& in tantã cresca potentiã qui quondã aduersus dm̃ suꝑbierat: ut maior futurꝰ sit

Expanded text:
s, loquitur quasi homo saeculi. Non enim quod vult hoc facit, sed quod bonum est hoc vult Deus. Nabuchodonosor autem sic locutus est, ut dum potentiam Dei praedicat, justitiam ejus videatur arguere, quod immerito poenas sustinuerit.optimates mei, et magistratus mei requisierunt me, et in regnum meum restitutus sum: et magnificentia amplior addita est mihi. Ergo juxta eos qui historiae contradicunt, omnes angelicae fortitudines requisiturae sunt diabolum; et in tantam crescet potentiam, ut qui quondam adve
Abbreviated transcription (Latin):
manũ scĩ adriani martiris in uoluit in purpura. & infun¬
dens in mirro posuit eã ingrabato ad caput suũ nullo sciente.
Post aliquantos aut̃ dies cognoscens quidam tribunus ciuitatis
qđ. ẽẽt. in eadẽ ciuitate natalia. ueniens ad palaciũ rogabat regẽ
ut eam acciperet sibi coniuigem Erat enĩ multũ diues & pͥma
in clarissimis mulieribꝰ &̾ ualde pulcra: Tribunꝰ uͦ transmisio
Nad eam honestas feminas: ut ei loquerentur de coniugio
Peata uͦ natalia audiens hȩc uerba. ita respondit eis dicens. łt
ego audi ens hȩc. multũ gauisa sũ. Quis enĩ michi pocerat prestare
hdc. ut coniungerer tałi uiro Sed hoc peto: ut decis michi tri
Hȩc aut̃ ꝓpterea dicebat. uolens fugere & abire ubi erant corpora
rant a tribuno. Ipsa uͦ post egressionẽ illarũ. abut ad reclina¬
iuxta es his qui tribulato sunt corde. respice ancillã tuã. & ne
ꝑmittas maculari thorũ corporalẽ adriani martiris tui Rogo

Expanded text:
mar| tyres hadriani . inuoluit in purpura . et infundens mero| posuit eam in grabatto ad caput suum . nullo sciente .| Post dies autem agnoscens quidam tribunus ciuitatis .| quod ibi esset Beatissima natalia . ueniens ad palatium.| Rogabat regem . ut eum acceperet sibi . in coniugium| erat enim multum diues . et prima in clarissimis mulie| ribus et ualde pulchra . tribunos uero transmisit ad| eam honestas feminas . ut ei loquerentur de coniugio| Beata uero natalia audiens haec uerba . ita respon| dit. et ego audiens haec multum gauisa sum quis enim| poterat mihi praestare hoc ut coniungerer tali uero.| Sed hoc peto ut detis mihi trium Haec autem dicebat uolens fugere et abire ubi erant| corporarant a tribuno. Ipsa uero post egres| sionem illarum . abiit ad reclinaiuxta es his qui tribulato sunt cor| de . respice in ancillam tuam. et ne permittas macula| ri concorporalem hadriani martyris tui. Rogo
Abbreviated transcription (Latin):
thasaris pateẽ nabuchodonosor uocat: ñ facit errore᷑ scientib scę̃ scrip¬
turȩ consuetudinẽ. qua patres om̃s ꝓaui & maiores uocant᷑. Et hoc con¬
siderandiũ qđ sobrius ista ñ facit sed demulentꝰ oblitꝰq poene quȩ nabu¬
chodonosor ꝓ auũ illiꝰ consecuta sit. Dibebat uinum. &̾ lauda

Expanded text:
thasaris patrem Nabuchodonosor vocat, non facit errorem scientibus sanctae Scripthasaris patrem Nabuchodonosor vocat, non facit errorem scientibus sanctae Scripturae consuetudinem: qua patres, omnes proavi et majores vocantur. Et hoc considerandum, quod sobrius ista non faciat; sed temulentus, oblitusque poenae quae Nabuchodonosor proavum illius consecuta est. Bibebant vinu
Abbreviated transcription (Latin):
& multi aliĩ quibarbaras scripsere hystorias. Hunc dariũ in grecis uolu
nomine. Unusquisq aut̃ principũ uocatoꝵ. iuxta suã bibebat ȩtatem.
Siue ut cȩteri int̾pretes transtulerunt. bibebat ipse rex uinũ corã cunc¬
tis principib quoᷤ uocauerat. Prȩcepit gͦ iã temulentus. ut
afferrentur uasa aurea atq argentea. quȩ asportauerat nabucho¬
donosor pat̾ eiꝰ de tẽplo qđ fuit in ierłm. ut biberet in eis rex & op¬
fabulã. Ad septuagesimũ primũ annũ quo beatꝰ ieremias captiuitatẽ
popłi iudeorum dixerat esse soluendã. de quo & ⁊acharias in principio
uoluminis sui loquit᷑ irritam putans di polliationẽ balchasar falsũq
ꝓmissũ: uersus ingaudiũ ficit grande conuiuiii. insultans quodã mͦ
spei uideorũ & uasis templi dĩ. Sed statĩ ultio consecuta est. Qđ aut̃ bal¬

Expanded text:
et multi alii qui barbaras scripsere historias. Hunc Darium in Graecis voluet multi alii qui barbaras scripsere historias. Hunc Darium in Graecis volunomine. Unusquisque autem principum vocatorum juxta suam bibebat aetatem: Sive ut caeteri interpretes transtulerunt: Bibebat ipse rex vinum coram cunctis principibus quos vocaverat. Praecepit ergo jam temulentus, ut afferrentur vasa aurea atque argentea, quae asportaverat Nabuchodonosor pater ejus de templo quod fuit in Jerusalem, ut biberent in eis rex, fabulam: usque ad septuagesimum annum, quo Hieremias captivitatem populi Judaeorum dixerat esse solvendam, de quo et Zacharias in principio voluminis sui loquitur, irritam putans Dei pollicitationem Balthasar, falsumque promissum, versus in gaudium, fecerit grande convivium, insultans quodammodo spei Judaeorum, et vasis templi Dei, sed statim ultio consecuta est. Quod autem Bal
Abbreviated transcription (Latin):
sar rex fecit grande conuiuiũ optimatib suis mille. & unusquisq scd̾m
suã bibebat ȩtate. Sciendũ est ñ hunc esse filiũ nabuchodonosor ut uulgo le¬
gentes arbitrant᷑: sed iuxta berosum qui chaldeã scribit hystoriã. & iosephũ
qui berosum sequit᷑ post nabuchodonosor qui regnauit annis . xł. trib in
qđ in primo anno regni sui leuauerit caput ioachim regis iudȩ & edu¬
rerit eum de domo c̃arcers. Referc idem iosephuᷤ. qđ post mortẽ euil¬
maro dach. in regnũ successerit filiꝰ etꝰ neglisar post quẽ rursum filiꝰ
eiꝰ laborsordech. quo mortuo balthasar filiꝰ eiꝰ regnũ tenuerit quẽ
nunc scripeura comiemorat. quo int̾fecto a dario rege medorum
qui cyri regis ꝑsarũ auunculus fuit. & acyro ꝑsa. quȩ duo regna isaias
ascensorem uige cameli & asini uocat: destructum esse regnũ chaldeorũ.
uod quidẽ xenophon in cyri maioris scribit in fantia. & pompeius trogus

Expanded text:
fecit grande convivium optimatibus suis mille: et unusquisque secundum suam bibebat aetatem. Sciendum est non hunc esse filium Nabuchodonosor, ut vulgo legentes arbitrantur; sed juxta Berosum, qui Chaldaeam scripsit historiam, et Josephum, qui Berosum sequitur, post Nabuchodonosor qui regnavit annis quadraginta triquod in primo anno regni sui levaverit caput Joachin regis Judae, et eduxerit eum de domo carceris . Refert idem Josephus, quod post mortem Evilmarodach, in regnum patris successerit filius ejus Neglisar: post quem rursum filius ejus Labosordach: quo mortuo Balthasar filius ejus regnum tenuerit, quem nunc Scriptura commemorat: quo interfecto a Dario rege Medorum, qui Cyri regis Persarum avunculus fuit, et Cyro Persa quae duo regna Isaias ascensorem bigae, cameli, et asini vocat destructum esse imperium Chaldaeorum. Quod quidem et Xenophon in Cyri majoris scribit infantia: et Pompeius Trogus,
Abbreviated transcription (Latin):
celi leuare cor tuum & insultare illiꝰ maiestati. & ea facere quȩ fecisti. Hunc
locũ qͥdam ad antixp̃m refert̃. qđ imitans patris sui diaboli suꝑbiam contra
dm̃ erectꝰ est. Sed querendũ nob̃ est ab eis. qͥs sit danihel qͥ ei sc̃pturã dĩ int̾¬
p̾tat᷑. & qui medi & ꝑsȩ occidentes eum & succedentes in regnũ eiꝰ. Nulli enĩ
dubium qn post antixp̃m scĩ regnaturi sint. Hȩc est aut̃ seriptura quȩ diges¬
ta est. Mane. techel. phares. Et hȩc int̾pretatio sermonis. Mano: numeruit
ds̃ regnũ tuũ. & compleuit illud. Thechel: appensꝰ es in statera. & inuentꝰ es minꝰ¬

Expanded text:
coeli elevare cor tuum, et insultare majestati illius, et ea facere quae fecesti. Hunc coeli elevare cor tuum, et insultare majestati illius, et ea facere quae fecesti. Hunc locum quidam ad Antichristum referunt, quod imitatus patris sui diaboli superbiam, contra Deum erectus sit. Sed quaerendum est ab eis, quis sit Daniel qui eis scripturam Dei interpretetur, et qui Medi et Persae occidentes eum et succedentes in regnum ejus. Nulli enim dubium, quin post Antichristum sancti regnaturi sint. Haec est autem scriptura quae digesta est: MANE, THECEL, PHARES. Et haec interpretatio sermonis: MANE, numeravit Deus regnum tuum, et complevit illud. THECEL, appensum Vulg. appensus et in
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatẽ ⁊ munera c̃tẽpnentẽ. qͥ absq p̾cio ꝓferens ueritatẽ: iam illo tempore
p̃ceptũ euangłicũ seq̃bat᷑. gratis accepistis. gͣtis date. Alioqͥn & tsticia nuncian¬
tẽ indecens erat libent̾ dona susciꝑe. Quos uolebat int̾ficiebat. ⁊ qͦs uolebat ꝑcu-¬
tiebat. Qͦs uolebat exaltabat.⁊ qͦs uolebat humiliabat. Nabuchodonosor ꝓaui po-¬
nit exemplũ. ut & dĩ uisticiã doceat. & ꝓpt̾ suꝑbiam etiã ꝓnepotẽ auo similia su¬
stinere. confirmet. Si aut̃ nabuchodonosor qͦs uolebat int̾ficiebat & qͦs uolebat
ꝑcutiebat. qͦs uolebat exaltabat & qͦs uolebat humiliabat: in huiꝰmodi int̾fectio
dũ est & qͦ sensu illud legat᷑. cor regis in manu dĩ. qͦcũq uoluerit illud declina-¬
nullus potest raꝑe ex ea. Et qͥcũq raptꝰ fuerit: intelligit᷑ in manu dñ non
qd̾ ds̃ suꝑbis resistit. humilib aut̃ dat gr̃am: ñ debueras aduersũ dñatorem

Expanded text:
absque pretio proferens veritatem jam illo tempore praeceptum Evangelicum sequebatur: Gratis accepistis, gratis date. Alioqui, et tristia nuntiantem, indecens erat libenter dona suscipere. Quos volebat, interficiebat, et quos volebat, percutiebat: quos volebat, exaltabat, et quos volebat, humiliabat. Nabuchodonosor proavi ponit exemplum: ut et Dei justitiam doceat, et propter superbiam etiam pronepotem similia sustinere confirmet. Si autem Nabuchodonosor quos volebat, interficiebat, et quos volebat, percutiebat; quos volebat, exaltabat, et quos volebat humiliabat: in hujuscemodi honoribus, cum ita sit, quaerendum est, quo sensu illud legatur: Cor regis in manu Dei: quocumque voluerit, illud declinanullus potest rapere ex ea ; et quicunque raptus fuerit, intelligitur in manu Domini non quod superbis resistit Deus, humilibus autem dat gratiam, non debueras adversus dominatorem
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ statĩ aqͦ accepit & quȩ accepit plblicauerit. districti¬
oni seuerissime subiacebit. Illa uꝰ quę transmissa sunt.
pegrinis & ignotis de putabunt᷑. aut certe incen¬
dio cremabunt᷑. Sane qͥ suis filiis ł aliꝗͣ ad senecessi¬
tudine ꝑtinentib aliqͥd contulerit: in rem cõmunen
redactũ cui necessariũ fuerit tribuatur. Si uero cuitrans¬
missũ ÷ abbas p̃ceperitdare: tanꝗ reliqua fideliũ munera.

Expanded text:
si non statim, a quo accepit, et quae accepit publicaverit, districtioni severissimae subjacebit. Illa vero quae transmissa sunt, peregrinis et ignotis deputabuntur, aut certe incendio cremabuntur. Sane si quis suis filiis, vel aliqua ad se necessitudine pertinentibus aliquid contulerit, in rem communem redactum, cui necessarium fuerit tribuatur. Si vero cui transmissum est, abbas praeceperit dari, tanquam reliqua fidelium munera
Abbreviated transcription (Latin):
deinde omiũ uestigiis ut orent ꝓ ipso & tẽ si uisserit abba recipiat᷑
inchoro ł ordine quo abbas decreuerit. ita sane ut psalmũ aut
lectionẽ ł aliud ꝗd ñ p̾sumat inoratorio in ponere: nͥ iterũ aubas iubes
& omib horis dũplet᷑ opus dĩ ꝓiciat se int̾ra in loco qͦ stat & sic satis¬
faciat᷑ tisq dũ ei iubeat abbas iterũ ut qͥescat iã ab hac satisfactione.

Expanded text:
iis fratrum, ut orent pro ipso: et tunc, si jusserit abbas, recipiatur in choro, vel ordine quo abbas decreverit; ita sane ut psalmum vel lectionem, vel aliud quid, non praesumat in oratorio imponere, nisi iterum abbas jubeat. Et omnibus horis, dum completur opus Dei, projiciat se in terra, in loco quo stat, et sic satisfaciat, usque dum ei jubeat iterum abbas, ut quiescat jam ab hac satisfactione.
Abbreviated transcription (Latin):
toss ut orarent ꝓ ea lilic enĩ erat congregata mulaitudo fideliũ. qͥ
nogabant eã ut modicũ requiesceret. Ualde enĩ erat fatigata de naui
Bene uenisti in pace ancilla xp̃i. & filia martiruũ Ueniadnos
en requiem tuã: ueni & ꝑciꝑe ea quȩ debentur tibi & statim
natalia emisit sp̃m Uenientes uero fr̃s & sorores qui ibi erant. ut eã
excitarent: inuenerunt eã defunctã Exurgentes uͦ orauer̃. & accipien¬
aut̃ uirorũ & mulierũ ꝑmanebant ibi. abienunciantes om̃ib quȩ¬

Expanded text:
ns . ut orarent| pro ea ibi enim erat congregata multitudo fidelium qui| et rogabant eam . ut modicum requiesceret. Valde enim| erat fatigata de naue.Bene| uenisti . in pace ancilla christi et filia martyrum. Veni| ad nos in requiem tuam . ueni percipe quae debentur tibi| Et cum pnatalia emisit spiritum. Venientis| uero fratres uel sorores qui erant ibi . ut eam excitarent| inuenerunt eam defunctam . et exsurgentes orauerunt .| et accipienautem uirorum| ac mulierum permanebant ibi . et abrenunciantes om| nibus re
Abbreviated transcription (Latin):
eos. Tũc contrita st̃ parit ferrũ & tecta hȩs. argentũ & aurũ. & redacta
quasi infauillã estiuȩ areȩ.quȩ rapta st̃ auento nullusq locus inuentꝰ est
eis. Lapis aut̃ qui percusserat statuam factus est mons magnus. &. inpleuit
uniuersam terrã. Hoc est somnium. Intexp̃tationẽ quoq eiꝰ dicemꝰ corã te rex.
quibus habitant filui hominũ & bestiȩ agri uolucresq cęli dedit in manutira
& subdicione tua uniu̾sa constituit. Lues gͦ caput aureũ. Et post te consurget
regnũ aliud minꝰ tẽ.&. regnũ t̾ciũ aliud hȩreũ. qd̾ inꝑabit uniu̾se t̾rȩ. Et re¬
gnũ quartũ erit uelud ferrũ. Quo modo ferrũ conminuit & domat om̃ta sic
cõminuet omĩa hȩc & conteret. Porro qͥa udisti pedum & digitoꝵ partẽ testeã¬

Expanded text:
ntum et aurum et redacta quasi in favillam aestivae areae rapta sunt vento nullusque locus inventus est eis lapis autem qui percusserat statuam factus est mons magnus et implevit universam terram hoc est somnium interpretationem quoque eius dicemus coram te rex ia in quibus habitant filii hominum et bestiae agri volucresque caeli dedit in manu tua et sub dicione tua universa constituit tu es ergo caput aureum et post te consurget regnum aliud minus te et regnum tertium aliud aereum quod imperabit universae terrae et regnum qucomminuet omnia haec, et conteret. Porro quia vidisti pedum et digitorum partem testa
Abbreviated transcription (Latin):
nomini tuo dñe. & confundantur om̃s qͥ ostendunt serus tuis mala. Con¬
fundant᷑ in om̃i potentia. & robur eoꝵ conterat᷑. & sciant quia tues dñs ds solus.
& gloriosus super orbem terrarum. Et non cessabant qui miserant eos ministri
regis. succendere fornacem naptha & stupa & pice & malleolis. Et effundebat᷑ fla¬
mina super fornacẽ cubitis quadraguta nouem. & erupit & incendit quoc
repperit iuxta fornacẽ de chaldeis. Angłs aut̃ dñi descendit cumararia &
sociis eiꝰ infornac̾e. & excussit flammam ignis de fornace. & fecit medium
fornacis quasi uentũ roris flantem. Et ñ tetigit eos om̃ino ignis. neq con-¬
tristrauit. nec quic quã molestiȩ intulit. Tc̃ hitres quasi ex uno ore lauda

Expanded text:
ala, confundantur in omni potentia, et robur eorum conteratur: Et sciant, quia tu es Dominus Deus solus, et gloriosus super orbem terrarum. Et non cessabant qui miserant eos, ministri regis succendere fornacem, naphtha, et stuppa, et pice, et malleolis; Et effundebatur flamma super fornacem cubitis quadraginta et novem: Et erupit, et incendit quos reperit juxta fornacem de Chaldaeis. Angelus autem Domini descendit cum Azaria, et sociis ejus, in fornacem: Et excussit flammam ignis de fornace, et fecit medium fornacis quasi ventum roris flantem; Et non tetigit eos omnino ignis, neque contristavit, nec quidquam molestiae intulit. Tunc hi tres qua
Abbreviated transcription (Latin):
potꝰ eius. & rogauit eunuchoꝵ prepositum ne contaminaretur.
elit aut̃ ds daniheli grãm & miscłiam inconspectu pͥncipis eunu¬
chor. Etait pͥnceps eunuchorũ addanihelem. Times ego dnm me.¬
ura regẽ. qͥ consticuit uobis cibum & potum. Qui si uiderit uuitͤ
uros macilentiores prȩ cȩteris adolescentib cgeius urisi condemt¬
uabitis caput meur̃e regu. E dixit daniel ad malasar qerem
consticuerat pͥnceps eunuchorum super damhel. auauuem
mafalel & aariar. iempta nos obsecro seruos tuos diebus dece
& dentur nobis legumina aduescendum xaqua aa biblensilece¬
& contemplare uultꝰ nr̃os & uultꝰ pueroꝵ qui ues auutbuendum

Expanded text:
potus eius et rogavit eunuchorum praepositum ne contaminaretur potus eius et rogavit eunuchorum praepositum ne contaminaretur dedit autem Deus Daniheli gratiam et misericordiam in conspectu principis eunuchorum et ait princeps eunuchorum ad Danihel timeo ego dominum meum regem qui constituit vobis cibum et pros macilentiores prae caeteris adolescentibus coaevis vestris, condemnabitis caput meum regi. Et dixit Daniel ad Malassar, quem constituerat princeps eunuchorum super Danielem, Ananiam, Misaelem, et Azariam, Tenta nos, obsecro, servos tuos diebus decem, et dentur nobis legumina ad vescendum, et aqua ad bibendum: Et contemplare vultus nostros, et vultus pu
Abbreviated transcription (Latin):
obsecdit eam. & craditlit dñs in manꝰ eiꝰ ioachim
regem iucla. & parte uasoꝵ domus dĩ coepit᷑. & aspor¬
tauit ea interram sennaar indomum a ei sua
& uasa intulit in domum thesauri dĩ sui. & ait
rex asfanar preposito eunuchoꝵ suoꝵ. ut in¬
Adduceret de filiis isrł & de semine regio et
tyrannoꝵ ꝓueros inquib nulla essẽt ma¬
cula decoros forma & eruditos om̃i sapientia. cautos scientia
& doctos disciplina. & qui possent in palatio regis. ut doceret
cos litteras & linguam chaldeoꝵ. Et constituit eis rex annonã
per singulos diẽs decibis suis & de uino unde bibebat ipse. ut enu¬
tnte trib annis. postea starent in conspectu regis. fuerunt ergo
inter eos de filiis uida. daniel. ananias. misahel xararias. & im¬
posint eis prȩpositꝰ cunuchoꝵ nomina. danieli balchasar. & ana¬
nie sydrach misaheli mysach. & atariȩ ab denago. P roposuit autẽ
danihel incorde suo. nepollueretur de m̃sa regis neq de uino

Expanded text:
tradidit Dominus in manu ejus Joiacim regem Juda, et partem vasorum domus Dei: Et asportavit in terram Sennaar in domum Dei sui, et vasa intulit in domum thesauri Dei sui. Et ait rex Asphanaz praeposito eunuchorum, ut introduceret de filiis Israel, et de semine regio et tyrannorum, pueros, In quibus nulla esset macula, decoros forma, et eruditos omni sapientia, cautos scientia, et doctos disciplina, Et qui possent stare in palatio regis, ut doceret eos litteras, et linguam Chaldaeorum. Et constituit eis rex annonam per singulos dies de cibis suis, et de vino unde bibebat ipse; Ut enutriti tribus annis, postea starent in conspectu regis. Fuerunt ergo inter eos de filiis Juda, Daniel, Ananias, Misael, et Azarias. Et imposuit eis praepositus eunuchorum nomina Daniheli Balthasar et Ananiae Sedrac Misaheli Misac et Azariae Abdenago proposuit autem Danihel in corde suo ne pollueretur de mensa regis neque de vino
Abbreviated transcription (Latin):
Mic hi quoq non insapientia quȩ est in me plusꝗ incunctis uiuentibꝰ sacram̃itũ
hoc reuelatũ est. sed ut int̾pͣtatio regi manifesta fieret. & cogitationes m̃tis
tuȩ scires. Turex uidebas. & ecce quasi statua una grancdis. Statua illa mag

Expanded text:
mihi quoque non in sapientia quae est in me plus quam in cunctis viventibus sacramentum mihi quoque non in sapientia quae est in me plus quam in cunctis viventibus sacramentum hoc revelatum est sed ut interpretatio regi manifesta fieret et cogitationes mentis tuae scires tu rex videbas et ecce quasi st
Abbreviated transcription (Latin):
Post hȩc danihel ingressus : ad arioch quẽ constitueratꝰ rex ut ꝑderet
sapientes babylonis. sicq ei locutꝰ est. Sapientes baby lonis ne ꝑdaso.
Introduc me inconspectum regis. & solutionẽ regi enarrabo. Tunc
arioch festinꝰ introdux̃ danielen ad regem. & dixit ei. Inueni homi¬
nẽ de filiis transmigrationis uideȩ. qui solutionẽ regi annunciet
Respondit rex & dix̃ daniheli. cui nomen erat balthasar. Pums nẽ uere potes
inclicare michi somniũ qđ uidi. & interpͣcationẽ eiꝰ : Et respondens danihel
corã rege ait. Mysteriũ qd rex interrogat. sapientes. magi. arioli & duspices noͣ
queunt indicare regi. S est as in cęlo reuelans mysteria. qͥ indicauit tͥ rex na¬
bucho donosor quȩ uentura sũt nouissimis temporib. Somniũ tuũ & uisioneᷤ
capitis tui incubili tuo. huiuscemodi sunt. Tu rex cogitare cepisti instratu tuo.
qͥd esset futurũ post hȩc. & qͥ reuelat mysteria. ostendit tͥ quȩ uentura sunt.

Expanded text:
ituerat rex ut perderet sapientes Babylonis sic ei locutus est sapientes Babylonis ne perdas introduc me in conspectu regis et solutionem regi enarrabo tunc Arioch festinus introduxit Danihelem ad regem et dixit ei inveni hominem de filiis transmigrationis Iudae qui solutionem regi adnuntiet respondit rex et dixit Daniheli cuius nomen erat Balthasar putasne vere potes indicare mihi somnium quod vidi et interpretationem eius et respondens Danihel coram rege ait mysterium quod rex interrogat sapientes magi et arioli et aruspices non queunt indicare regi sed est Deus in caelo revelans mysteria qbuchodonosor quae ventura sunt novissimis temporibus somnium tuum et visiones capitis tui in cubili tuo huiuscemodi sunt tu rex cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post haec et qui revelat mysteria ostendit tibi quae ventura sunt
Abbreviated transcription (Latin):
rate i iudicio induxisti om̃ia hȩc ꝓpt̾ peccata nr̃a. Peccauimꝰ eñi & inique egimus
recedentes ate. & deliquimꝰ in om̃ibus & p̃cepta tua non audiuimus. nec obserua¬
uimus nec fecimus sicut sicut preceperas nobis: ut bene nobis essedt. O mia ergo
quȩ induxisti super nos. & unuiersa quȩ fecisti nobis : uero iudicio fecissi.
tradidisti nos in manibus inimicoꝵ iniquoꝵ & pessimoꝵ preuaticatorũq et
regi iniusto & pessimo ultͣ omẽm terrã. Et nc̃ nonpossumus aperire os. Con¬
fusio & opprobrium facti sumus seruis tuis. & us qui colebant te. Ne quesum
tradas nos inperpetuum propt̾ nom̃ tuuim. & nedissipes testam̃tũ tuum. neq
auferas misccłiã tuã anobis. propt̾ abraham dilectũ tuum. & ysaãc seriũi tu ũ

Expanded text:
t in judicio, induxisti omnia haec propter peccata nostra. Peccavimus enim, et inique egimus recedentes a te: et deliquimus in omnibus: Et praecepta tua non audivimus, nec observavimus, nec fecimus sicut prquae induxisti super nos, & universa quae fecisti nobis, in vero judicio fecisti: 32. tradidisti nos in manibus inimicorum inicorum, pessimorum prevaricatorumque: et regi iniusto et pessimo ultra omnem terram. Et nunc non possumus aperire os: confusio et obprobium facti sumus servis tuis et his qui colunt te. Ne quesumus tradas nos in perpetuum propter nomen tuum: neque dissipes testamentum tuum neque auferas misericordiam tuam a nobis. Propter Abraham dile
Abbreviated transcription (Latin):
Tc̃ rex nabuchodonosor cecidit infaciem suã & danihelẽ ad orauit. & hostias &. ince̾sũ
sublime extulit. & mun̾a magna & multa dedit ei. & constituit eũ pͥncipeni super
om̃s ꝓuncias babylonis. & p̃fectũ magistratuũ super cunctos sapientes babyloniᷤ
D anihel aũt postulauit arege. & constituit super opera ꝓuinciȩ babyloniᷤ. sy drad
mysach. & abdenago. Ipse aut᷑ danihel: erat inforibus regis.
abucho donosor rex fecit statuã aureã alcitudine cubitoꝵ sexagnta. latitudi¬
ie cubitaꝵ sex. &statuit eam in campo auram ꝓuinciȩ habylonis. Ita nabucho

Expanded text:
hodonosor cecidit in faciem suam, et Danielem adoravit: et hostias et incensum sublime extulit, munera multa et magna dedit ei: Et constituit eum principem super omnes provincias Babylonis, et praefectum magistratuum super cunctos sapientes Babylonis. Danihel autem postulavit a rege et constituit super opera provinciae Babylonis Sedrac Misac et Abdenago ipse autem Danihel erat in foribus regis Nabuchodonosor rex fecit statuam auream altitudine cubitorum sexaginta latitudine cu
Abbreviated transcription (Latin):
um seruis tius. & incerpretationẽ eus indicabimꝰ. & respondens rex
ait chaldeis. Sermo recessit a me. Nisi indicaueritis michi somniũ
& comecturã eiꝰ: peribitis uos & domus ur̃e publicabũcur. Si autͣ¬

Expanded text:
um servis tuis et interpretationem eius indicabimus et respondens rex um servis tuis et interpretationem eius indicabimus et respondens rex ait Chaldeis sermo recessit a me nisi indicaveritis mihi somnium et coniecturam eius peribitis vos et domus
Abbreviated transcription (Latin):
telligentiam om̃tum uisionum & somnioꝵ. Coͣpletis aut̃ dieb
post qͦs dixerat rex ut introducerent᷑: introdux̃ eos p̃positꝰ eunu¬
coꝵ inconspectu nabuchodonosor. Cumq locutꝰ eis fuissed rea:
non st̃ inuenti de uniu̾sis tales ut danihel ananias. misahel. xara¬
rias. & steterunt in conspectu regis. & om̃e u̾bu̾ sapientię & intel¬
lectꝰ qđ sciscitatus est ab eis rex. in eis inuenit decuplun suꝑ cunctos
ariolos & magos qui erant inuniuerso regno euis. fuit autem da-¬
nihel usq ad annum pͥmũ cyri regis.
Nanno scđo regni nabuchodonosor ludit nabuchodonosor somniũ
& conterritus est sp̃s eius. & somnium eus fugit abeo. Precepit ergo
rex ut conuocarentur arioli magi & maleficĩ & caldei. & indicarent
regi somnia sua. Qui cum uenissent: stederunt coram rege. Et dix̃
ad eos rex. Uidi soninium. & m̃te confusus ignoro quid uiderim. Res¬
ponderuntꝙ chaldei regi syriace. Rex ineternum uiue. Dic somni¬

Expanded text:
 diebus post quos dixerat rex ut introducerentur introduxit eos praepositus eunuchorum in conspectu Nabuchodonosor cumque locutus eis fuisset rex non sunt inventi de universis tales ut Danihel Ananias Misahel et Azarias et steterunt in conspectu regis et omne verbum sapientiae et intellectus quod sciscitatus est ab eis rex invenit in eis decuplum super cunctos ariolos et magos qui erant in universo regno eius fuit autem Danihel usque ad annum primum Cyri regis in anno secundo regni Nabuchodonosor vidit Nabuchodonosor somnium et conterritus est spiritus eius et somnium eius fugit ab eo praecepit ergo rex ut convocarentur arioli et magi et malefici et Chaldei et indicarent regi somnia sua qui cum venissent steterunt coram rege et dixit ad eos rex vidi somnium et mente confusus ignoro quid viderim responderuntque Chaldei regi syriace rex in sempiternum vive dic somni
Abbreviated transcription (Latin):
dilapsus & statim abbati ł p̾posito puram dederit c̾fessionẽ.
& conꝑtum fuerit non suȩ uoluntatis fuisse quod casu ac¬
Siuero ñ sua confessione sed alteriꝰ ꝓditioni cognotũ fuerit.
ꝓ it culpȩ magnitudo po poscerit penitentię subia cebi
Si animȩ uͦ peccati casa fuerit latens: tantum abbati aut
spirit᷑alib seniorib pate faciant. qui sciant curare sua &
aliena uulnerañ detegere & publicacare. Hortam᷑ autem¬
quod si exma iorib culꝑis quod ad animȩ pertineat damp¬
suo manifestet abbati : nedũ tempore hõc animi culpam
uerecundat. cũ reatu culpȩ faciẽ diaboli interiꝰ

Expanded text:
dilapsus, statim abbati vel praeposito puram dederit confessionem, et compertum fuerit non suae voluntatis fuisse quod casu acnon sua confessione, sed alterius proditione cognitum fuerit, prout culpae magnitudo poposcerit, poenitentiae subjacebiSi animae vero peccati causa latens fuerit, tantum abbati aut spiritualibus senioribus patefaciat, qui sciant curare et sua et aliena vulnera, non detegere et publicare. § o et majoribus culpis, quod ad animae majorem pertineat damnsuo manifestet abbati: ne dum tepore animi culpam verecundat, cum reatu culpae faciem diaboli interius
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs dñ in labore qͦuis in qͦqͥna incellario. in ministerio in pistr is deli
In orto. in arce aliqͣ dũ laborat. ł in qͦcũq loco aliqͥd deliquerit
aut fregerit qͥ ppiam ꝗ ut ꝑ didit ł aliud qͥd excesserit ubi & ubi¬
ꝓdđit delistũ suũ dũ ꝑaliũ cognitũ fuerit maiori subiaceat em̃dationi
Hinc cassia nꝰ dicit. Si qis auiquid fregerit aut ꝑdidit .
non aliter negligentiam suam delebĩt nisi coram om¬
nib fratrib tam̃ dui supplicauerit deo int̾ra ꝓ stratꝰ.
donec oratione soluatur abbatis. Supͣ enm nominate

Expanded text:
s dum in labore quovis in coquina, in cellario, in ministerio, in pistrino, in horto, in arte aliqua dum laborat, vel in quocunque loco, aliquid deliquerit, aut fregerit quippiam, aut perdiderit, vel aliud quid excesserit ubi ubiprodiderit delictum suum: dum per alium cognitum fuerit, majori subjaceat emendationiI CASSIANI . Si quis autem aliquid fregerit aut perdiderit, non aliter negligentiam suam delebit, nisi coram omnibus fratribus tandiu supplicaverit Deo in terra prostratus, donec oratione solvatur abbatis. Similite
Abbreviated transcription (Latin):
a feliciorem consuetudinẽ suã. Quȩ famulos dei tanto ãplius
decet ꝗtominꝰ indiget net ibieos teneat uoluptas iã uegedos.
quo necessitas ligauerat infirmos. Illi se existiment ditiores
qui insufferenda pacitate fuerint fortiores. meliꝰ enĩ minꝰ egere
nequis se fingat ꝓpt̾ refectionis edacitatẽ infimũ. Nã qui se
dixerit. eẽ. egrotum & ad opꝰ dei non surrexerit. & continuo iacu¬
erit ad culpam ñ uocet᷑. s in refectione solũ modi sucꝰ. ł oua. aut

Expanded text:
ad fdecet, quanto minus indigent: ne cibi eos teneat voluptas jam vegetos, quos necessitas levaverat infirmos. Illi se aestiment ditiores, qui in superanda parcitate fuerint fortiores. Melius est enim minus egere noscere abbas; ne quis se fingat propter refectionis edacitatem infirmum. Nam dixerint esse, et ad opus Dei se non levaverint, et continuo jacuerint, ad culpam non vocentur: sed in refectionem solummodo succum, vel ova, aut
Abbreviated transcription (Latin):
n firmoꝵ cura ante omĩa: & su ꝑomĩa adhibenda ÷ : ut sicut reuera
xp̃o ita eis seruiat᷑ quia ipse dixit. In firmꝰ fui : & uisitafis me. & qđ
basilius quali affectu debemꝰ infirmis frĩb ministrare: Respon¬
dit. Sicut ipsi dnõ offerentes obseqͥa. qui dix̃ qͥa cũ fecistis uni¬
chord̾ ait. Hors cura qui infirmitatib detinent᷑ qͣlis. eẽ. debet:
pietas auctoris declarat cũ dicit. Quȩ cũq uultis ut faciant¬
uob̾ homines: & uos facite eis similit̃. Licet hoc inomnibus
sit a gendũ p̃cipue tam̃ in infirmantiũ cura p̃ceptio ÷ exibenda

Expanded text:
nfirmarum cura ante omnia et super omnia adhibenda est, ut sicut revera Christo, ita eis serviatur, quia ipse dixit: Infirmus fui, et visitatis me; et: Quod usque « quali affectu debemus infirmis fratribus ministrare, » respondet: « Sicut ipsi Domino offerentes obsequium, qui dixit quia quaecunque fecDAM . Horum cura qui infirmitatibus detinentur, qualis esse debet, pietas auctoris declarat, cum dicit: Quaecunque vultis, ut vobis faciant homines, et vos facite eis similiter . Licet hoc in omnibus sit agendum, praecipue tamen in infirmantium cura haec praeceptio est
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ minorib hiemis tẽpore ieunent: ali is uͦ dieb ad sextã
reficiant horã In estatis uͦ dieb qͣrta sexta & sabbato in¬
fantuli sexta hora reficiant. Aliis uͦ dieb recreentur. Quia¬
in maiorib dieb minors̃ etas iꝯ uirͥb sicut & sustinendi sens
discreta. Sed infantes ad Hanc relaxationem tales pmittimꝰ
Qui intra.xͦiͫi. annos degunt etate ampliori uͦ qui fuerit ad for¬
mã teneatur maioꝵs. Nam iusto iudicio infantuli & senio ꝓ¬
uecti & infirmi: ȩquali debent refectionum iudicio relaxari

Expanded text:
t in hiemis tempore jejunent, aliis vero diebus ad sextam reficiant horam. In aestatis vero diebus quarta, sexta, et sabbato infantuli sexta hora reficiant; aliis vero diebin majoribus diebus minor est aetas in viribus, sicut et sustinendi sensu discreta. Sed infantes ad hanc relaxationem tales permittimus, qui intra duodecim annos degunt aetate. Ampliori vero qui fuerit, ad formam teneatur majorum. Nam justo judicio infantuli, et senio provecti, et infirmi aequali debent refectionum judicio relaxari
Abbreviated transcription (Latin):
ueniantꝰ. & ꝑ patientiam suã ac uitȩ meritum fratrum mereant᷑
infirmos tolerare debent. Qui autẽ infirmi sunt: sanos &
laborantes ante ponendos sibi ñ dubitent. Qui sani sunt corpo
portare magis quam ab infirmis portari. Necesse ÷ enim ut pa¬
cient̃ portemꝰ infirmos: ut iterũ infirmi pacient̃ portemur

Expanded text:
veniantur, et per patientiam suam ac vitae meritum fratrum mereantur infirmos tolerare 554 debent; qui autem infirmi sunt sanos et laborantes anteponendos sibi non dubitent. Nullum opoportare, magis quam ab infirmis portari; necesse est enim ut patienter portemus infirmos, ut iterum infirmi patienter portemur
Abbreviated transcription (Latin):
mittit᷑ qr illic inuitꝰ ꝑicit᷑ in nocte dãpnationis. qͥ hic sponte
cecidit incȩcitatẽ cordis. Ubi qͦq fletus & stridor dentiũ. ẽẽ per¬
hibet᷑. Ut illic dentes strideant: qͥde ędacitate hic gaudebant
llic oculi defleant: qͥ hic ꝑ illicitas concupicentias uersabant᷑. qͣtinꝰ
singula quȩq m̃bra supplicio sub iaceant: quȩ hic singulis quib¬
quẽ uitiis subiecta seruiebant: In fletu qͦq oculoꝵ & stridore
dentiũ: ꝑ inechaforã m̃broꝵ corporaliũ magnitudo ostenditur

Expanded text:
nis, qui hic sponte cecidit in caecitatem cordis. Ubi fletus quoque et stridor dentium esse perhibetur, ut illic dentes strideant, qui hic de edacitate gaudebant. Illic oculi defleant, qui hic per illicitas concupiscentias versabantur, quatenus singula quaeque membra supplicio subjaceant, quae hic singulis quibusque vitiis subjecta serviebant. In fletu quoque oculorum et stridore dentium, per metaphoram membrorum corporalium magnitudo ostenditur