comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exercent̾ impii. iniusti turpes truces. uani. dementes qͦs traianus
ex parte frustratꝰ est. uetando inquiri xp̃ianos. quas nullus adrianꝰ quanꝙ
om̃ium curiositatũ explorator. nullus uespasianꝰ. quanq uideoꝵ debellator.
nullus pius. nullus uerꝰ impressit. Facilius utiq pessimi ab optimis qͥbusq
ut ab emulis. quam a suis socus eradicandi iudicarentur. Nunc religiosissi¬
mi legum & pat̾norum institutor ꝓtectores & cultores. respondeant᷑ uelĩ
de sua fide &e honore. & obsequio erga maiorũ consulta. si a nullo disciue¬
runt . si in nullo exorbitauerunt. si non necessaria & aptissima quȩq disci¬
plinȩ oblitterauerunt. qm̃ illȩ leges abier̃. sũptum & ambitionẽ com¬
primentes. quȩ centũ aera non amplius in cenam subscribi iubebant.
nec amplius quã unam inferri gallinã. & eam non saginatã: quȩ patri¬
cũ qđ decim pondo argenti habuisset ꝓmagno ambitionis titulo sena-¬

Expanded text:
exercent impii, iniusti, turpes, truces, vani, dementes? quas Traianus ex parte frustratus est vetando inquiri Christianos, quas nullus Hadrianus, quamquam omnium curiositatum explorator, nullus Vespasianus, quamquam Iudaeorum debellator, nullus Pius, nullus verus inpressit. Facibus utique pessimi ab optimis quibusque. ut ab aemulis, quam a suis sociis eradicandi iudicarentur. Nunc religiosissimi legum et paternorum institutorum protectores et ultores respondeant velim de sua fide et honore et obsequio erga maiorum consulta, si a nullo desciverunt, si in nullo exorbitaverunt, si non necessaria et aptissima quaeque disciplinae oblitteraverunt. Quonam illae leges abierunt sumptum et ambitionem comprimentes? quae centum aera non amplius in coenam subscribi iubebant nec amplius quam unam inferri gallinam, et eam non saginatam, quae patricium, quod decem pondo argenti habuisset, pro magno ambitionis titulo sena
Abbreviated transcription (Latin):
iosepo ⁊apfanethfan. & dedit ei a senet filiã phutiphare sacerdotis eliopoles
iuitortm Lica hebraice hoc nom̃ absconditoꝵ reꝑtorẽ sonet tamenda
abogipto ponitur. ipsius linguȩ debet habere rationẽ. Int̾ptat᷑ gͦ sermo¬
renio saluator mundi: eo qđ orbẽ tre ab imminente famis excidio libaret

Expanded text:
Joseph Zaphanath Phaanecha, et dedit ei Aseneth filiam Putipharis sacerdotis Heliopoleos Joseph Zaphanath Phaanecha, et dedit ei Aseneth filiam Putipharis sacerdotis Heliopoleos in uxorem. Licet Hebraice hoc nomen absconditorum repertorem sonet; tamen quia ab Aegyptio ponitur, ipsius linguae debet habere rationem. Interpretatur ergo sermoe Salvator mundi, eo quod orbem terrae ab imminente famis excidio liberaret
Abbreviated transcription (Latin):
uerꝰ Orespondit ioseph pharaoni dicens. Si ne dõ ñ respondebit᷑ salutare
pharaoni. in hebreo alit̃ habet᷑. Sine me respondebit ds pacẽ pharaoni. deniꝙ
Et ecce septẽ anni uenient abundantiȩ magnȩ in omi t̾ra egipti. Miror qͣm̾
uerbum hebraicũ sabee. qđ nos supra abund̾antiã siue satietatẽ in puteo
ferentes ibi iuram̃tũ int̾p̃tati sunt : cũ & iuram̃tũ & septẽ & satietas & ab¬
undantia ꝑut locus & ordo flagitauerit possit intelligi. Sed & in conse
& damauit ante tũ p̾co : & constituit cũ suꝑ omnẽ t̾rã egipti E qͦ aquila
transtulit. Et clamauit in conspectu eiꝰ aggenieulationẽ. Symmachus
ipsum uicrbũ hebraicũ incerp̃tans ait. &clamauit ante eũ abrae. Unde mͥ¬
unsier ntã pco siue aggeniculatio quȩ in salutando uł ad orando ioseph
aicipi potesł intel ligenda: quã illud qđ hebrei tradunt dicente patrẽ
aenrpot hoc sermone transterri: ab. qͥppe dr̃ pat̃: rechi. delicatꝰ siuieuũ

Expanded text:
Et respondit Joseph Pharaoni, dicens: Sine Deo non respondebitur salutare Pharaoni. In Hebraeo aliter habet: Sine me Deus respondebit pacem Pharaoni. Denique . Sequitur: Et ecce septem anni venient abundantiae magnae in omni terra Aegypti. Miror quomodo verbum Hebraicum Saba, quod nos supra, abundantiam sive satietatem, in puteo ferentes, ibi juramentum interpretati sunt, cum et juramentum, et septem, et satietas, et abundantia, prout locuclamavit ante eum praeco, et constituit eum super omnem terram Aegypti. Pro quo Aquila transtulit: Et clamavit in conspectu ejus ad geniculationem. Symmachus ipsum Hebraicum sermonem interpretans ait: Et clamavit eum, Abrech. Unde mn tam praeco sive adgeniculatio, quae in salutando, vel adorando Joseph accipi potest, intelligenda, quam id quod Hebraei tradunt, dicentes patrem tenerum ex hoc sermone transferri. Ab quippe dicitur pater, Rech, delicatus sive
Abbreviated transcription (Latin):
odiua. & consolatꝰ udas ascendit ad eos qͥ tondebant oues eiꝰ. ipse & thyras pastor
eiꝰ odollamitis. ꝓ pastore amicꝰ legit᷑. s uerbũ ambiguũ ÷ : quia isdẽ litteris
utrunq nom̃ scribit᷑. Uerũ amicꝰ. re: pastor .ro. legit᷑. Et sed it ad portam
uiator aspicere. qđ iter gradiendi capiat. Cognouit aut̃ iudas & dix̃. lustior
÷ thamar quã ego eo qđ ñ dedi cã selom filio meo. In hebreo habet᷑. iustificata
est ex me thamar : ñ qđ iusta fuerit. s qđ cõparatione illiꝰ minꝰ mali fecerit.
nequaquã uagã turpitudinẽ .s: liberos requirendo. Et ecce egressus ÷ fr̃eiꝰ:¬

Expanded text:
. Et consolatus Judas ascendit ad eos, qui tondebant oves ejus: ipse, et Hiras pastor ejus Odollamites. Pro pastore, amicus legitur. Sed verbum ambiguum est, quia iisdem litteris utrumque nomen scribitur: verum amicus REE  , pastor ROE legitur. Et sedit ad portam viator aspicere, quod iter gradiendi capiat. Cognovit autem Judas, et dixit: justior est illa, quam ego, eo quod non dedi eam Selom filio meo. In Hebraeo habet, justificata est ex me: non quod justa fuerit, sed quod comparatione illius minus mali fecerit, nequaquam vagam turpitudinem, sed liberos requirendo. Et ecce egressus est frat
Abbreviated transcription (Latin):
ad portandũ. & maior robore. effusus es sic̃ aqͦ: ne ad icias. Ascen disti enim
cubile patris tui: & contam inasti ftratũ in ascensu. Est aut̃ hic sensꝰ. Tues
pͥmogenitꝰ m̃s. maior inliberis. & debebas iuxta ordinẽ natiuicatis tuȩ.¬
& in hereditatẽ quȩ pͥmogenitis debebat᷑ iure sacerdotiũ accipe & regnũ
Hoc qͥppe inportando ouerȩ & p̃ualido robore demonstrac᷑. Uerũ qͥa pecasti.
&̾ quasi aꝗͣ quȩ uasculo ñ tenet᷑. uoluptatis effusus es impetu: iccirco p̃cipio
tͥ ut ultra ñ pecces sisq in fr̃m numero penã ex peccato luens: qđ pͥmo¬
uentionis suȩ: in consiliũ eoꝵ ñ ueniat anima mea. & in congregatione
eoꝵ ñ emulet᷑ iecur meũ: qͥa in furore suo int̾fecer̃ homines. & indesidio
suo subneruauer̃ taurũ. Necessitate compellimꝰ uixta ꝓpositũ oꝑis

Expanded text:
ad portandum, et major robore. Effusus es sicut aqua, ne adjicias. Ascendisti enim ad portandum, et major robore. Effusus es sicut aqua, ne adjicias. Ascendisti enim cubile patris tui, et contaminasti stratum in ascensu. Est autem sensus hic: Tu es primogenitus meus, major in liberis, et debebas juxta ordinem nativitatis tue et haereditatem quae primogeniti jure debebatur, sacerdotium accipere et regnum: hoc quippe in portando onere et praevalido robore demonstratur: verum quia peccasti et quasi aqua quae vasculo non tenetur, voluptatis effusus es impetu, idcirco praecipio tibi ut ultra non pecces, sisque in fratrum numero poenam ex peccato luens, quod primoa mea: et in congregatione eorum non aemuletur jecur meum, quia in furore suo interfecerunt homines, et in desiderio suo subnervaverunt taurum. Necessitate compellimur juxta propositum operis
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ unũ scribit᷑ in hebreo. Qđ aut̃ dic̃ se eã in areu & gladio possedisse: arcũ
hic &e gladium iusticiã uocat. ꝑ quã meruit ꝑegrinꝰ atq aduena interfecto
sichem & emor de ꝑiculo liberari. Timuit enim ut supra legimꝰ ne uicina
oppida atq castella ob euersionẽ federatȩ urbis ad uersus se consurgerent:
& dñs ñ dedit eis ut nocerent illi. Uł certe sic incelligendũ. dabo tͥ sichinã.
quã emi in fortitudine mea: hoc ÷ inpecuna quã multo labore atque
sudore adqͥsiui. Qđ aut̃ ait suꝑ fr̃s tuos: oftendit absq sorce dedisse eam
durus adferendũ. & durꝰ ꝓcacitate & in iuria: sic̃ aqͣ ñ ebullias. Ascendisti
enĩ suꝑ lectũ patris tui. tͦu uiola sti stratũ cũ ascendisti. In hebreo ita scriptũ :
Ruben primogenitꝰ mis. tu fortitudo mea & capitulũ inliberis meis. maior

Expanded text:
έτῳ, unum scribitur in Hebraeo. Quod autem dicit se eam in arcu, et gladio possedisse: arcum έτῳ, unum scribitur in Hebraeo. Quod autem dicit se eam in arcu, et gladio possedisse: arcum hic, et gladium, justitiam vocat, per quam meruit peregrinus, et advena, interfecto Sichem, et Emor, de periculo liberari. Timuit enim, ut supra legimus, ne vicina oppida, atque castella ob eversionem foederatae urbis adversum se consurgerent : et Dominus non dedit eis ut nocerent illi. Vel certe sic intelligendum: Dabo tibi Sicimam, quam emi in fortitudine mea, hoc est in pecunia, quam multo labore multoque sudore acquisivi. Quod autem ait, super fratres tuos, ostendit absque sorte dedisse eam um filiorum meorum, durus ad ferendum et durus procacitate, et injuria, sicut aqua non ebullias. Ascendisti enim super lectulum patris tui. Tunc violasti stratum, cum ascendisti. In Hebraeo scriptum est: Ruben primogenitus meus, tu fortitudo mea, et capitulum in liberis meis. Major
Abbreviated transcription (Latin):
iacob non nouem sed duos tantũ filios habuerit: presenti capitulo confirmatur.
Si quidẽ ipse iacobloqͥt᷑. duos ioseph filios habuisse ñ nouem. Qđ aut̃ dicit efra ĩ
duȩ trib er̃. & exsuis uocabulis appellabunt᷑: sic efraim & manasse duę crib
Reliqui aut̃ ait filii quos pꝰ mortẽ meã genueris. ostendens necdũ illo tẽpore ꝓ¬
creatos. tui er̃: in nomine frm̃ suorũ uocabunt᷑ in hereditatẽ suã. Non inqͥt
accipient separatim t̾rã. nec funiculos habebẽ ꝓ pͥos ut reliquȩ trib: sed in
sicimã p̃cipuã suꝑ fr̃s tuos plusq fr̃ĩb tuis. quã accepi de manib amorreorũ
ingladio meo &̾ sagitta. Sichimam uixta grecã & latinã consuetudinẽ decli¬
ut sichar legat᷑ error in oleuit : & nunc ÷ neapolis urbs samarita norum.
Quia gͥ sichen lingua hebreoꝵ transfert᷑ in humerũ: pulchre allusit ad
nomen dicens. & ego dabo tibi humerũ unũ. Pro p̃cipuo enĩ id ÷ exertoas:¬

Expanded text:
st Jacob, non novem, sed duos tantum filios habuerit, praesenti capitulo confirmatur. Si quidem ipse Jacob loquitur, duos eum filios habuisse, non novem. Quod autem dicit Ephraim duae tribus erunt, et suis vocabulis appellabuntur, sic Ephraim et Manasse duae tribus Reliquos autem, ait, filios, quos post mortem meam genueris, ostendens necdum illo tempore procreatos, tui erunt. In nomine fratrum suorum vocabuntur in haereditatem suam. Non, inquit, accipient separatim terram, nec funiculos habebunt proprios, ut reliqui tribus, sed in Sichimam praecipuam, super fratres tuos, plus quam fratribus tuis: quam accepi de manibus Amorrhaeorum in gladio meo et sagitta. Sichimam, juxta Graecam et Latinam consuetudinem decliut Sichar legatur, error inolevit, et est nunc Neapolis, urbs Samaritanorum. Quia igitur Sichem lingua Hebraea transfertur in humerum, pulchre allusit ad nomen, dicens: Et ego dabo tibi humerum unum; pro praecipuo enim, id est, ἐζαίρε
Abbreviated transcription (Latin):
dom: qđ in dicat numerũ singularẽ. Et regnauit ꝓeo iobab filiꝰ zare de
bosra. Hunc qͥđã suspicant᷑ et̃ꝰ. iob : ut in fine huius uoluminis additũ :.
Contra hebrei asser̃ de nachor eũ stripe natũ. ut iã supͣ dictũ ÷ Et israel
dulee ioseph suꝑ om̃s filios suos. qͥa erat filiꝰ senectutis: fecitq ei cunicã

Expanded text:
αμὶμ, quod indicat numerum singularem. Et regnavit pro eo Jobab filius Zarae, de αμὶμ, quod indicat numerum singularem. Et regnavit pro eo Jobab filius Zarae, de Bozra. Hunc quidam suspicantur esse Job, ut in fine voluminis ipsius additum est. Contra Hebraei asserunt de Nachor eum stirpe generatum, ut jam supra dictum est. Et Israel dilexit Joseph super omnes filios suos, quia erat filius
Abbreviated transcription (Latin):
iamim maria appellata. isdẽ enĩ scribunt᷑ litteris maria qͥb nc̃ hic ser¬
mo descriptꝰ : & uolunt illũ dũ pascit asinos indeserto patris sui aqͥrũ
congregationes repperisse. quȩ iuxta idioma linguȩ hebraicȩ maria ñ¬
cupantur qͥscilicet stagnũ repperit. cuiꝰ rei in uentio in heremo difficił
est. Non nulli putant aquas calidas iuxta punicȩ linguȩ idioma qͦ
hebret cont̾mina ÷ hoc uocabulo significari. Sunt qui arbitrentur
onagros ab hoc admissos ẽẽ. ad asinas. & ipsum istius modi reꝑperisse
concubitũ: ut uelocissimi ex iis asini nascerent᷑ qui uocant᷑ iemmim.
leriq putant qđ ȩquarũ greges ab asinis indeserto ipse fecęrit primꝰ
sy mmachus similit̾ qͥ inuenit toisemin: qͣ int̃p̃tatio pluralẽ numerii
significat. Septuaginta uͦ &e cheodotion ȩqͥlic̃ transtuler̃ dicentes. toni-¬

Expanded text:
iamim maria appellata; iisdem enim scribuntur litteris maria quibus et nunc hic seriamim maria appellata; iisdem enim scribuntur litteris maria quibus et nunc hic sermo descriptus est; et volunt illum, dum pasceret asinos in deserto patris sui, aquarum congregationes reperisse, quae, juxta idioma linguae Hebraicae, maria nuncupantur; quod scilicet stagnum repererit, cujus rei inventio in eremo difficilis est. Nonnulli putant aquas calidas, juxta Punicae linguae viciniam, quae Hebraicae conterminata est hoc vocabulo significari. Sunt qonagros ab hoc admissos 363 esse ad asinas: et ipsum istius modi reperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur qui vocantur JAMIM  . Plerique putant, quod equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus . Et Symmachus similiter τοὺς ἐμὶμ, quae interpretatio pluralem numerum significat. Septuaginta vero, et Theodotion aequaliter transtulerunt dicentes: τὸν ἰ
Abbreviated transcription (Latin):
& chorrei habitantes trã. & reliqua postq enumerauit filios esau: altius
repecit & exponit qui ante esau in edom terra pͥncipes fuerint chorreoꝵ.¬
qͥ in lingua nr̃a int̾p̃tant᷑ liberi. Legamus diligent̃ deutero nomiũ ubi mani-
ditate posseder̃. Et fuer̃ filii lothan borri & ommon: & soror luthan tẽna.
Nȩc temna de qua supra dictum est. Et temna erat concubina elifar filii
primogeniti esau: & ex ipsa natus ÷ a malech. Iecirco chorreoꝵ recordatus
est: quia pͥmogenitꝰ filiorũ esau ex filiab eoꝵ acceꝑat concubinã. Qđ̾ aut̃
dicitur thenan & cenet. & amalech. & reliqua: sciamꝰ pꝰea regionis id u meoꝵ
ex his uocabula imposita. Ipse ÷ ana qui inuenit iamim indeserto. cum
pasceret asinos sebeon patrissui. Multa & uaria apud hebreos de hoc capło
disputantur. Apud grecos quippe a nr̃os. suꝑ hoc silentiũ ÷. Alii putañ

Expanded text:
et Chorraei habitantes terram, etc. Postquam enumeravit filios Esau, altius et Chorraei habitantes terram, etc. Postquam enumeravit filios Esau, altius repetit et exponit, qui ante Esau in Edom terra principes fuerint equi in lingua nostra interpretantur liberi. Legamus diligenter Deuteronomium II, 21, ditate possederint. Et fuerunt filii Lothan, Chorri et Aemam: et soror Lothan Thamna. Haec est Thamna, de qua supra dictum est. Et Thamna erat concubina Eliphaz filii primogeniti Esau, et ex ipsa natus est Amalech. Idcirco autem Chorraeorum recordatus est, quia primogenitus filiorum Esau ex filiabus eorum acceperat concubinam. Quod autem dicitur, Theman et Cenez et Amalech, et reliqua: sciamus postea regionibus Idumaeorum ex his vocabula imposita. Ipse est Ana, qui invenit Jamin in deserto, cum pasceret asinos Zebeon patris sui. Multa et varia apud Hebrdisputantur. Apud Graecos quippe et nostros super hoc silentium est. Alii putant
Abbreviated transcription (Latin):
currĩ gregis significari. hoc ÷ congregationis &e eoetus. qđ ae micheas pro p ha
testatur dicens. & tu turris gregis nebulosa. filiȩ syon: &ecetera. illoq tempore
ia cob trans locum ubi postea templum edificatum est habuisse tentoria. Sed
si sequamur ordinem uiȩ pastorum. iuxta bethleem locus est ubi uł angłorum
grex in ortu dñi cecinit: uł iacob pecora sua pauit. loco nomen imponens. uł
q̃d uerius est quodam uaticinio futurum iam misterium monstrabatur. Et
uenit ia cob ad isaac patrem suum in mambre ciuitatem arbee hȩc ÷ chedron
& mambre : ab amico abrahe ita antiquitus appellata. et peꝑit ad es esauelifat.
ste ÷ elifar: cuiꝰ scriptura in iob uolumine recordat᷑. Isti filii esau: & isti
principes eorum. Iste ÷ edom: & hifiliiseir. Esau & edom & seir: uniꝰ nom̃ est.
hominis. & quare uarie nuncupetur. supra dictum est. Qđ autẽ sequitur.

Expanded text:
turrim gregis significare, hoc est, congregationis et coetus: quod et Miturrim gregis significare, hoc est, congregationis et coetus: quod et Mitestatur, dicens: Et tu, turris gregis nebulosa, filia Sion , etc.; illoque tempore Jacob trans locum, ubi postea aedifisi sequamur ordinem viae, pastorum juxta Bethleem locus est, ubi vel Angelorum rex in ortu Domini cecinit: vel Jacob pecora sua pavit, loco nomen imponens: vel quod verius est, quodam vaticinio futurum jam tunc mysterium monstrabatur, Et venit Jacob ad Isaac patrem suum in Mambre, civitatem Arbee, haec est Chebr MAMBRE, ab amico Abrahae ita antiquitus appellata. Et peperit Ada Esau Eliphaz. Iste est Eliphaz, cujus Scriptura in Job volumine recordatur. Isti filii Esau, et isti princhominis, et quare varie nuncupetur supra dictum est. Quod autem sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
est si transferat᷑ in electo t̾re tẽpore cũ introiret effrata Porro uernũ tẽpus
significat. cũ inflorẽ cuncta rũpunt᷑: & anni tẽpꝰ electũ ÷ ułcũ transeuntes
ꝑuiã carpunt & eligunt e uicinis agris qđ cunq ad manũ uenerit: diuer¬
sis florib inuitati. Effrata uͦ & bethleem uniꝰ uocabuli urbis :. subint̃p̃ta¬
tione consimili. Si qͥdẽ infrugiferã & indomũ panis uertit᷑: ꝓpt̃ eũ panẽ qui
uocauit nom̃ eiꝰ filiꝰ doloris mei. pat̾ uͦ eiꝰ uocauit nom̃ eꝰ beniamin. In hebreo
similitudo resonat. Filiꝰ enĩ doloris mei qđ nom̃ moriens mat̾ imposuit. dr̃
benoni: filiꝰ uͦ dȩxterȩ hoc ÷ uirtutis qđ iacob mutauit. uocat᷑ beniamin.
Unde errant. qͥ putant ben iamin filiũ dierũ incptari. Cũ enĩ iamin dextera
ader̃. Hunc locũ ẽt᷑. hebrei uolunt ubi postea tẽplũ edificatũ: &e turrĩ ader

Expanded text:
est si transferatur, in electo terrae tempore cum introiret Ephratha. Porro vernum tempus est si transferatur, in electo terrae tempore cum introiret Ephratha. Porro vernum tempus significat, cum in florem cuncta rumpuntur, et anni tempus electum est: vel cum transeuntes per viam carpunt, et eligunt e vicinis agris quodcumque ad manus venerit, diversis floribus invitati. Ephrata vero et Bethleem unius urbis vocabtione consimili. Siquidem in frugiferam et in domum panis vertitur, propter eum panem qui vocavit nomen ejus, Filius doloris mei: pater vero ejus vocavit nomen ejus Benjamin. In Hebraeo similitudo nominis resonat; filius enim doloris mei, quod nomen moriens mater imposuit, dicitur BENONI  . Filius vero dextrae, hoc est, virtutis, quod Jacob mutavit, appellatur BENJAMIM. Unde errant qui putant BENJAMIM   filium dierum interpretari. Cum enim dextera Ader. Hunc locum Hebraei esse volunt, ubi postea templum aedificatum est: et turrim Ader,
Abbreviated transcription (Latin):
nutrix rebeccȩ. & sepulta ÷ uixta bethel. Si mortua ÷ nutrix rebeccȩ nomi¬
ne debbora ut .lxxͣ. qͦq hic interp̃tes transtulerunt. & ipsum uerbũ ÷ hebraicũ
menecha: scire non possumꝰ quare ibi substantiã posuerunt. hic nutricem.
eiꝰ isrł. Dudũ nequaquã ei ab angło nom̃ imponic᷑. s qͥa ei adõ imponendũ
sit p̃dicat᷑. Qđ gͥ ibi futurũ ꝓmittit᷑ : hic docet᷑ explecũ. Et factũ est. dum
apꝓpinqͣret chabratha in t̾ra chanaan ut ueniret effrata: peꝑit rachel. Uerbũ
hebraicum chabratha in consequentib ubi ia cobloqͥt᷑ ad ioseph. ego aut̃ cũ
uenirẽ de mesopotamia syriȩ mortua ÷ mat̾ tua rachel interra chanaan
inuia hippodromi ut uenirẽ effratã: nescio qͥd uolentes hippodromũ. lxx
bethleem : rursũ. Lxxͣ. ꝓeffrata posuer̃ hippodromũ cũ utiq sichabratha
hppodromꝰ ÷: effrata hippodromꝰ ẽẽ. ñ possit. Aqͥla aut̃ hoc ita transtulit.

Expanded text:
nutrix Rebeccae, et sepulta est subtus Bethel . Si mortua est nutrix Rebeccae nomine Debbora, ut LXX quoque hic interpretes transtulerunt, et ipsum verbum est Hebraicum Meneket, scire non possumus quare ibi substantiam posuerint, hic nutricem. erit Isigitur ibi futurum promittitur, hic docetur expletum. Et factum est dum appropinquaret Chabratha in terra Chanaan, ut veniret Ephratha, peperit Rachel Verbum Hebraicum   CHABRATHA, in consequentibus, ubi Jacob loquitur ad Joseph: Ego autem cum venirem de Mesopotamia Syriae, mortua est mater tua Rachel in terra Chanaan, in via Hippodromi, ut venirem Ephrata : nescio quid volentes, Hippodromum SeptBethleem , rursum Septuaginta pro Ephrata posuerunt Hippodromum: cum utique si CHABRATHA Hippodromus est, Ephrata Hippodromus esse non possit. Aquila autem hoc ita transtulit:
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłam. insenectute p̃dicator euangłii fuerit: tam̃ in hebreo sic legitur: ben¬
iamin lupus rapax. siue capiens. inmatutino comedet p̃dã: & ad uesꝑã diuid&
spolia. Qđ ita hebrei edisserunt. Altare in quo immolabant᷑ hoftiȩ & uictima¬
rum sanguis adbasem illiꝰ fundebat᷑. in parte ben iamin fuit. Hoc inqui unt
eͦ significat. qđ sacerdotes mane immolent hostias: & ad uespã diuidant ea
que a popło sibi ex lege collata sunt : lupũ sanguinariũ. lũpum uoracẽ suꝑ
altaris interp̾tatione ponentes. & spolioꝵ diuisionem suꝑ sacerdotib qui

Expanded text:
esiam, in senectute praedicator Evangelii fuerit; tamen in Hebraeo sic legitur: Benjamin lupus rapax sive capiens, in matutino comedit praedam, et ad vesperam dividit spolia, quod ita Hebraei edisserunt: Altare in quo immolabantur hostiae, et victimarum sanguis ad basem illius fundebatur, in parte tribus Benjamin fuit. Hoc, inquiunt, ergo significat quod sacerdotes mane immolent hostias, et ad vesperam dividant ea quae sibi a populo ex lege collata sunt: lupum sanguinarium, lupum voracem super altaris interpretationem ponentes, et spoliorum divisionem super sac
Abbreviated transcription (Latin):
Ante ruben & dimidiã tribũ manasse ad filios qͥs trans iordanẽ in possessione᷑
dimiserat pꝰ qͣttuor deci annos reuertens pliũ aduersũ eos gentiũ uicinarũ
grande repperit. & uictis hostib forait̃ dimicauit. Lege librũ iesu naue ꝙ
parali pomenon. Non ignoro plura inbenedictionib patriareharũ ẽẽ. miste¬
ria. ẜ adp̃sens opusculũ ñ ꝑtinet. Neptalim uirgultũ resolutũ. dans ingene¬
ratione pulchritudinẽ. In hebreo ita scriptũ ÷ Neptalĩ ager irriguus: dans
eloqͥa pulchricudinis : significans qđ aquȩ calidȩ nascunt᷑ in ipła tribu. siue

Expanded text:
quod Ruben, et dimidiam tribum Manasse, ad filios, quos trans Jordanem in possessionem quod Ruben, et dimidiam tribum Manasse, ad filios, quos trans Jordanem in possessionem dimiserat, post quatuordecim annos revertens, praelium adversum eos gentium vicinarum grande repererit, et victis hostibus, fortiter dimicarit. Lege librum Jesu Nave , et Paralipomenon I, V. Non ignoro plura in benedictionibus patriarcharum esse mysteria, sed ad praesens opusculum non pertinet. Nephthalim virgultum resolutum, dans in generatione pulchritudinem. In Hebraeo ita scriptum est: Nephthalim ager irriguus, dans eloquia pulchritudinis, significans, quod aquae calidae in ipsa nascantur tribu: sive
Abbreviated transcription (Latin):
dan fuit. Hoc gͦ dicit nunc. Uidens in spu comã nutrire sanson natareu cuũ.
cesis hostib trium phare. qđ insimilitudinẽ colubri reguliq obsidentis uiuas
nullũ ꝑ t̾rã isrł transire ꝑmittat: s etiã siqͥs temerariꝰ uirtute sua q̃s ieqͣ
uelocitate confisus eã uoluerit p̃donis more populari: effugere ñ ualebit᷑
Totũ auc̃ ꝑmetaphoram serpentis & eqͥtis loqͥt᷑. Uidens gͦ tam fortẽ nazareũ
tuũ. qđ &e ipse ꝓpt̃ meretricẽ morcuus ÷ : & moriens nr̃os occidit in imicos.¬
ut ueniat eui repofitũ est. & ipse eric expectatio gentium. Gad latrunculus latro¬
einabit᷑ eũ: & ipse latrocinabit᷑ plantam. luxta hebreũ int̾ptati sumꝰ s ubi
nos latrunculũ posuimꝰ ibi scriptũ: cedud: uc ad gad nom̃ alluderet : qui
significantiꝰ ciz onos id ÷ accinetꝰ siue expeditꝰ ex pͥmi potest. Totũ aut̃ illud ÷

Expanded text:
Dan fuit. Hoc ergo dicit: Nunc videns in spiritu comam nutrire Samson Nazaraeum tuum, Dan fuit. Hoc ergo dicit: Nunc videns in spiritu comam nutrire Samson Nazaraeum tuum, caesisque hostibus triumphare; quod innullum per terram Israel transire permittat. Sed etiam si quis temerarius, virtute sua quasi equi velocitate confisus, eam voluerit praedonis more populari, effugere non valebit. Totum autem per metaphoram serpentis et equitis loquitur. Videns ergo tam fortem Nazareum tuum, quod ipse propter meretricem mortuus Ut veniat cui repositum est et ipse erit exspectatio gentium. Gad latrunculus latrocinabitur eum, et ipse latrocinabitur plantam. Juxta Hebraeum interpretati sumus. Sed ubi nos latrunculum posuimus, ibi scriptum est GEDUD  , ut ad GAD nomen alluderet, qui significantius εὔζωνος, id est, accinctus, sive expeditus exprimi potest. Totum autem illud est,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs siue qͥa int̾fr̃s tuos maior futurꝰ es: forcissima siqͥde trib suit etrai in
ut in regnoꝵ & parali ppomenon libris legimꝰ. oinꝗ fili mi ioseph quitũ
puleber es ut ce cota de muris &e currib ac fenestris puellarũ ȩgypti
tesliuoris sagitas : & teli iaculis uulnerati. Uerũ tu arcũ tuum & arma pug-¬
ab ipso soluta sunt a dirupta. ut ex tuo semine trib nascatur efrãim fortis
&stabilis. & instar lapidis durioris inuicta. imꝑans qͦq decẽ tribub isrł.

Expanded text:
atres tuos major futurus es fortissima siquidem tribus fuit Ephraim, ut in Regnorum et Paralipomenon libris legimus; o, inquam, fili mi Joseph, qui tam pulcher es, ut te tota de muris et turribus ac fenestris puellarum Aegypti tes livoris sagittas, et zeli jaculis vulnerati. Verum tu arcum tuum et arma pugab ipso soluta sunt et disrupta, ut ex tuo semine tribus nascatur Ephraim fortis et stabilis, et instar lapidis durioris invicta, imperans quoque decem tribubus Israel.
Abbreviated transcription (Latin):
germinis ꝓpc̃tẽpora neas fruges transferri. uelocitatẽ t̃rȩ uberioris ostendeis
ẜ meliꝰ si ad doctrinã saluatoris cuncta referamꝰ. qđ ibi ul marime tocis¬
gridu cõposito incedentes suꝑ murũ & exaterba uer̃ eu & contenderune
or nascebant aduersus cũ habentes sagitas. Sedic in forti aitus eiꝰ & arurta sun
braehia manuũ eiꝰ a manib forcis iacob: inde pascet lapis isrł etosplitruptusur

Expanded text:
er temporaneas fruges, et velocitatem terrae uberioris ostendit. Sed melius, si ad doctrinam Salvatoris cuncta referamus; quod ibi vel maxime docgradu composito incedentes super murum. Et exacerbaverunt eum, et contenderunt, et irascebantur, adversum eum habentes sagittas. Sedit in forti arcus ejus, et disrupta sunt brachia manuum ejus a manibus fortis Jacob; inde pascetur lapis Israel a Deo patr
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ quȩ egressȩ sunc de femorib iacob introier̾ egiptũ. nulla dubitatio ÷
Ita enĩ &̾ paulatĩ ꝑ singulos supputatꝰ numerꝰ appbat. & in hebreis uolu¬
minib inuenit᷑. hoc aut̃ qđ in .lxx. legimꝰ . filiiꝰ aut̃ ioseph qͥ nati sunt ei
inegipto animȩ nouẽ : sciamꝰ in hebreo ꝓnouẽ eẽ. duas. Efraim qͥppe et
manasse anteq iacob intraret ȩgiptũ. & famis cẽpꝰ in grueret: natisunt de
a seneͤch filia petefre inegipto. Sed & illud qđ supra legimꝰ. facti sunt a ut̃
filii manasse quos genuit ei concubina sira machir. & machir genuit galaad:
filii autẽ efraim fris manasse suthalaã & thaã : filii uͦ suthalaam. edem addi¬
tum est: si quidẽ ia qd pꝰ ea legimꝰ. qͥsi ꝑanticipationẽ factũ ẽe. describatur
N eq allo tem pore quo ingressus : iacob ȩgiptum eiꝰ ȩtatis erant efraim & manasse ut

Expanded text:
animae quae egressae sunt de femoribus Jacob, introierunt Aegyptum, nulla dubitatio est. Ita enim paulatim per singulos supputatus numerus approbat, qui in Hebraeis voluminibus invenitur. Hoc autem quod in LXX legimus: Filii autem Joseph qui nati sunt ei in Aegypto, animae novem, sciamus in Hebraeo pro novem esse duas. Ephraim quippe et Manasse antequam Jacob intraret in Aegyptum, et famis tempus ingrueret, nati sunt de Aseneth filia Putipharis in Aegypto. Sed et illud quod supra legimus: Facti sunt autem filii Manasse, quos genuit ei concubina Syra Machir; et Machir genuit Galaad. Filii autem Ephraim fratris Manasse Suthalaam, et Thaam. Filii vero Suthalaam, Edem, additum est: si quidem id quod postea legimus, quasi per anticipationem factum esse describitur. Neque enim illo tempor
Abbreviated transcription (Latin):
et nec latinꝰ. s hebreus ipse corruptus est. dicit᷑ enĩ in uau hoc: in palude.
Sed qͥa uaulittera apud hebreos ce.hi. similes sunt: & tantũ magnitudi¬

Expanded text:
est, nec Latinus. Sed et Hebraeus ipse corruptus est: dicitur enim in Ahu, hoc est in palude. est, nec Latinus. Sed et Hebraeus ipse corruptus est: dicitur enim in Ahu, hoc est in palude. Sed quia vau littera apud Hebraeos, et iod similes sunt, et tantum magnitudi
Abbreviated transcription (Latin):
oriens. Siue gͥ qͥa pͥmꝰ apparuit. siue qđ ex eo plurimi iusti nati sunt ut
in libro paralipomenon continet᷑. ⁊ ara id÷ oriens appellatꝰ st. Post haec
uerba peccauit pͥnceps uinariorũ regis egipti. Ubi nos posuimꝰ pͥncipeni
uinarioꝵ. in hebreo scriptũ : masec : illud uerbũ qđ in nomine serui abrahã
dudũ legimꝰ. quẽ nos possumꝰ more uulgi uocare picernã. Nec uile putec
officiũ. cũ apud reges barbaros usq hodie maxime dignitatis sit regi po¬
sculũ porrexisse:
poetȩ quoq de catamito & ioue scriptitent. qđ amasium suum huic oficio
manciparit. Et ecce uitis in conspectu meo. & inuite tres fundi. & ipsa ger-¬
minans Tres fundos tria flagella &e tres ramos uł ꝓpagines hebreo sermone
portare incapite meo. ħ trib canistris conditoꝵ tres coficios farinȩ in he¬
breo habet᷑. & etce de fluuio septem boues speciose adindendũ. & electȩ¬
carnib & pascebant in achibis. Ingenesi scriptũ : achii. & nec grecꝰ sermo

Expanded text:
r, quia primus apparuit, sive quod plurimi justi ex eo nati sunt, ut in libro Paralipomenon continetur, ZARA  , id est, oriens appellatus est. Post verba haec, peccavit princeps vinariorum regis Aegypti. Ubi nos posuimus, principem vinariorum, in Hebraeo scriptum habet MASEC  , illud verbum quod in nomine servi Abraham dudum legimus, quem nos possumus more vulgi 366 vocare pincernam. Nec vile putetur officium, cum apud reges barbaros usque hodie maximae dignitatis sit, regi poculum porrexisse: Poetae quoque de Catamitho et Jove scriptitent, quod amasium suum huic officio manciparit. Et ecce vitis in conspectu meo, et in vite tres fundi, et ipsa germinans tres fundos. Tria flagella, et tres ramos, sive propagines, Hebraeus sermo portare in capite meo. Pro tribus canistris chondritorum, tres cophinos farinae in Hebraeo habet. Et ecce de fluvio ascecarnibus, et pascebantur in achi. Bis in Genesi scriptum est achi; et neque Graecus sermo
Abbreviated transcription (Latin):
oratione c̾et. paratꝰ. & nunciatũ÷ ioseph. Ecce pat̾ tuus egrotat. Q tulit du¬
os filios secũ. manasse & efraim. ex hoc illua qđ supra diximꝰ de monstrat.
qͥa ioseph ad id locoꝵ duos filios tantũ habuerit. e fraim &e manasse. Sienim
pꝰ multos annos moriente iacobpatre suo duos tantũmͦ filios dux̃ adbene¬
diccioneꝰ utiq tẽpore illo cũ filii eiꝰ generare neqͥuerant paruuli at lac¬
tentes in ingres su patris & fum ne potes ex eis habere ñ pocuit. ꝓconfortusꝰ

Expanded text:
adorationem esset paratus. Et nuntiatum est Joseph, Ecce pater tuus aegrotat; et tulit duadorationem esset paratus. Et nuntiatum est Joseph, Ecce pater tuus aegrotat; et tulit duos filios suos secum, Manasse et Ephraim. Ex hoc illud quod supradictum est demonstratur quia Joseph ad id locorum duos tantum filios habuerit, Ephraim et Manassen. Si enim post multos annos moriente Jacob patre suo, duos tantum filios ducit ad benedictionem, utique ullo tempore cum filii ejus generare nequiverant, parvuli atque lactantes in ingressu patris et fratrum, nepotes ex eis habere non potuit. Et confortatus
Abbreviated transcription (Latin):
ingentib diuulgata. lica pleriq tradant lucã euangł istã ut ꝓselitũ hebreaᷤ
litteras ignorasse. ludã uͦ misit ante se adioseph: ut occureret ei ad urbem
modo gosen. Nonnulli uideoꝵ asser̃ gosen nc̃ thebaidẽ uocari. & id qđ post ea
sicolim uocatũ autumant: & dix̃ ei. lura mͥ. Et iurauit ei. & ad orauit isrł
contra sumitattꝰ uirgȩ tiꝰ. Iin hoc loco qͥdã frustra simulant adorasse ia cob¬
sumitate sceptri ioseph qͦ uidelic&e honorans fil iũ potestatẽ eiꝰ adora uerit.
cum hebreo multo alit habeat᷑. Et ad orauit inqͥt isrł ad caput lecculi. qđ¬
scilie&e postꝗ nrauerit ei filiꝰ. securꝰ de petitione quã roga uerat adorauerit¬
am̃ contra caput lecculi sui. Ses qͥppe uir & dõ deditꝰ. oppressus senectute
sic habebat lectulũ positũ : ut ipse iacentis habitꝰ absq ulla difficuiltace ad

Expanded text:
in gentibus divulgata: licet plerique tradant Lucam Evangelistam, ut proselytum Hebraeas in gentibus divulgata: licet plerique tradant Lucam Evangelistam, ut proselytum Hebraeas litteras ignorasse. Judam vero misit ante se ad Joseph, ut occurreret ei ad urbem ntummodo Gesen. Nonnulli Judaeorum asserunt, Gesen nunc Thebaidem vocari. Et id quod postea sic olim vocatum autumant. Et dixit ei, jura mihi. Et juravit ei: et adoravit Israel contra summitatem virgae summitatem sceptri Joseph, quod videlicet honorans filium, potestatem ejus adoraverit, cum in Hebraeo multo aliter legatur. Et adoravit, inquit, Israel ad caput lectuli scilicet postquam juraverit, et filius securus de petitione quam rogaverat adorare Deum contra caput lectuli sui. Sanctus quippe et Deo deditus vir, oppressus senectute, sic habebat lectulum positum, ut ipse jacentis habitus absque difficultate ulla
Abbreviated transcription (Latin):
nisti de uniuersis uasis domꝰ tuȩ : Ponat᷑ corã fr̃ib meis & fr̃ib tuis : ꝙ
diuidicent int̾nos. Neq enĩ possumꝰ credere. ut scriptura cõmemorat᷑
qđ iacob exceptis liberis secũ fr̃s aliqͦs habuerit. & concepit rebecca uxor.
eiꝰ: & mouelunt᷑ filii eiꝰ in ea. ꝓ motione. septuaginta int̾p̃tes posuer᷑. eschir¬
ton: id ÷ ludebant. siuȩ calcitrabant. Uel ut aqͥla transtulit. confringe¬

Expanded text:
asis domus tuae? Ponatur coram fratribus meis et fratribus tuis: et dijudicent inter nos . Nec enim possumus credere, ut Scriptura commemoret, quod Jacob, exceptis liberis, secum fratres aliquos habuerit. Et concepit Rebecca uxor ejus, et movebantur filii ejus in ea. Pro motione, Septuaginta Interpretes posuerunt ἐσκίρτων, id est, ludebant, sive calcitrabant; quod Aquila transtulit, confringe
Abbreviated transcription (Latin):
qđ claudicantis femur iacob ibi conualuerit & sanatum sic: ꝓpt̾ea eandem
ciuitatẽ eurati atq ꝑfecti uocabulum consecutam. Et uenit emmor et¬
sychẽ filius eius ad portam ciuitatis suȩ: & locuti sunc ad uiros ciuitatis di-¬
centes. Uiri isti pacifici nobis sunt. Ubi nunc . lxx. interp̃tes pacificos tran¬
stulerunt. aquila interp̃tatus est . AΠHΡTIA AΠOΥC. id ÷ consũmatos ato
ꝑfectos: ꝓ qͦ in hebreo legitur salamin. Ex qͦ ꝑspicuum ÷ uerũ eẽ. illud qđ
breo scriptum ÷ REtE. id ÷ audacter & confidenter. Et uenit iacob in lurã

Expanded text:
quod claudicantis femur Jacob ibi convaluerit, et sanatum sit, propterea eamdem quod claudicantis femur Jacob ibi convaluerit, et sanatum sit, propterea eamdem civitatem curati atque perfecti vocabulum consecutam. Repetitio. chem filius ejus ad portam civitatis, et locuti sunt ad viros civitatis dicentes: Viri isti pacifici nobis sunt . Ubi nunc LXX interpretes pacificos transtulerunt, Aquila interpretatus est, ἀπηρτισμένους, id est, consummatos atque perfectos; pro quo in Hebraeo legitur Salamin. Ex quo perspicuum est verum esse illud quod braeo scriptum est Beta, id est, audacter et confident
Abbreviated transcription (Latin):
que libers erant cũ filiis earũ. pͥmasq ire faceret ancillas. scđas lib̾as:
ipse aut̃ ante utrunq gregẽ frem adoraturus occurreret Et edificauit¬
lociilliꝰ tabnacula. Ubi nos tab̾nacula habemꝰ: in hebreo habet᷑ socoth.
s Itesq hodie ciuitas trans iordanem hoc uocabulo int̾ partes serto poleos.
ciuitas appellet᷑: cũ ierłm in qua regnauit melchi sedeth. salẽ antea sit
dicta. Auit gͥ uniꝰ urbs utraq nominis ÷ qđ eciã de plurib iudeȩ locis pos¬
sumꝰ inuenire. ut idẽ urbis& loci nom̃ in alia atq alia tribusit. aut cerce
istã salẽ quȩ nc̃ ꝓsychẽ nominat᷑. dicimꝰ hic int̾p̃tari consũmacã acq ꝑ¬
secta & ilaꝰ quȩ postea ierłm dieca : pacificã nr̃o sermone transferri:
U trunq enim accentu paululum declinato hoc uocabulo sonat. Tradunt hebrei

Expanded text:
quae liberae erant cum filiis earum; primasque ire faceret ancillas, secundas liberas, quae liberae erant cum filiis earum; primasque ire faceret ancillas, secundas liberas, ipse autem ante utrumque gregem, fratrem adoraturus occurreret. VEnacula . Ubi nos tabernacula habemus, in Hebraeo legitur Succoth. Est autem usque hodie civitas trans Jordanem hoc vocabulo interpretata, Scythopoleos, civitas appelletur, cum Jerusalem in qua regnavit Melchisedech, Sale ante sit dicta. Aut igitur unius urbs utraque nominis est, quod etiam de pluribus Judaeae locis possumus invenire, ut idem urbis et loci nomen in alia atque alia tribu sit. Aut certe ista salem, quae nunc pro Sichem nominatur, dicimus hi interpretari consummatam atque perfectam, et illam quae postea Jerusalem dicta est, pacificam, nostro sermone transferri. Utrumque enim accentu paululum declinato hoc vocabulum sonat. Tradunt Hebraei
Abbreviated transcription (Latin):
& antiquã linguã parentũm ꝓuinciȩ in qua habitabat. sermone cõmu-¬
tauerat. Et occurrerunt ei angłi dĩ: & dix̃ iacob ut uidit eos. Castra dei
hȩc sunt. Et uocauit nom̃ loci illiꝰ castra. Ubi hic castra posita sunt: in
tantiũ excipit᷑ choris. Et dix iacob. ds patris mei isaac dnẽ qͥdixisti ad
me reuertere int̾ra tuã. & benedicã tͥ. minorsũ om̃i miscđia tua : & ueri

Expanded text:
t antiquam linguam parentum, provinciae, in qua habitabat, sermone mut antiquam linguam parentum, provinciae, in qua habitabat, sermone mutaverat. Et occurrerunt ei Angeli Dei, et dixit Jacob ut vidit eos: Castra Dei haec sunt, et vocavit nomen loci ejus Castra. Ubi hic castra posita sunt, in tantium excipitur choris. Et dixit Jacob, Deus patris mei Isaac, Domine, qui dixisti ad me, Revertere in terram tuam, et benedicam tibi: minor sum omni misericordia tua,
Abbreviated transcription (Latin):
futuros fȩtꝰ uniꝰ coloris sibi pecora ꝓcrearent. & qͥd plura: Usq ad uices
decẽ sẽꝑ alaban pecoris sui siue aiacob mutata conditio est. ꝙ qđ cunq
sibi ꝓposuerat ut nasceret᷑ : in colorẽ contrariũ uertebat᷑. Lege uirgiliũ
in hebreo therafim scriptũ est. Quȩ aqͥla morfomata. id ÷ figuras uel
imagines int̾p̃tat᷑. Hoc aut̃ idõ: ut sciamꝰ qͥd in iudicũ libro therafĩ sonet.
mons diceret᷑. s ꝑ anticipationẽ ut freqͥnt᷑ diximꝰ illo uocat᷑ nomine. quo
postea nuncupandus est. Et mutasti mercedẽ meã dexẽ uicib. Idẽ error
lapides. Et congregatis lapidib fecer̃ aceruũ : & comeder̃ suꝑeũ. Et uoca.¬
uit illũ laban aceruũ testimonii. & iacobuocauit illũ aceruus testis
testimonii. igar setudt : agentis suȩ sermone uocauit. Erat enĩ syrus :¬

Expanded text:
futuros fetus unius coloris sibi pecora procrearent. Et quid plura? usque ad vices futuros fetus unius coloris sibi pecora procrearent. Et quid plura? usque ad vices decem semper a Laban pecoris sui, sive Jacob, mutata conditio est. Et quodcumque sibi proposuerat ut nasceretur, in colorem contrarium vertebatur. Ne cui autem in Hebraeo Teraphim scriptum est, quae Aquila μορφώματα, id est, figurata, vel imagines, interpretatur. Hoc autem ideo, ut sciamus quid in Judicum libro Theraphim sonet.mons diceretur, sed per anticipationem, ut frequenter diximus, illo vocatur nomine, quo postea nuncupandus erat. Item supra. - Et mutasti mercedem meam decem agnis . Idem error s: Colligemus lapides, et congregatis lapidibus fecerunt acervum, et comederunt. Et vocavit illum Laban acervum testimonii, et Jacob vocavit illum acervum testis.testimonii, IGAR SEDUTHA, gentis suae sermone vocavit. Erat enim Syrus, e
Abbreviated transcription (Latin):
loco ubi scriptũ ÷ ut conciꝑent in uirgis: in hebreo habet. ia ta hamega.
t pater uester mentitus est michi: & mutauit mercedem meã decẽ uicibus.
& non dedit ei ds̃ ut noceret mͥ. Sidixerit hoc. uariũ pecus erit merces tua:¬
nascebatur omne pecus uarium. Et si dixerit. uniꝰ coloris erit merces tua :
nascebat᷑ omẽ pecus unius coloris. ł eo qđ nos posuimꝰ. mutauit mercedẽ
meã detẽ uicib: lxx. posuer̾ decẽ anͦnis. nescio qͦ opinione inducti.
cũ uerbũ hebreũ: moni. numerũ magis quã annos sonet. Deniq & excon-¬
sequentib hinc magis sensus ꝓbat᷑: qđ ꝑ singulos foetꝰ semꝑ laban conditi-¬
onẽ muta uerit. Siuidebat uariũ nasci pecus: post foetũ dicebat. Uolo
ut infuturũ mͥ uaria nascantur. Rursũ cũ uidisset uniꝰ coloris nasci
pecora: iacob qͥppe hoc audito uirgas incanalib ñponebat. dicebat ut

Expanded text:
loco ubi scriptum est, ut conciperent in virgis, in Hebraeo habet, iehammenna . loco ubi scriptum est, ut conciperent in virgis, in Hebraeo habet, iehammenna . . Idem qui supra. - Et pater vester mentitus est mihi, et mutavit mercedem meam decem vicibus, et non dedit ei Deus ut noceret mihi. Si dixerit: Hocnascebatur omne pecus varium; et si dixerat: unius coloris erit merces tua, nascebatur omne pecus unius coloris. Pro eo quod nos posuimus, mutavit mercedem erpretes posuerunt, decem agnis, nescio qua opinione ducti, cum verbum Hebraicum, MONI   numerum magis quam agnos sonet. Denique et ex consequentibus hic magis sensus probatur, quod per singulos fetus semper Laban conditionem mutaverit. Si videbat varium nasci pecus, post fetum dicebat, volo ut in futurum mihi varia nascantur. Rursum cum vidisset unius coloris nasci pecora Jacob quippe hoc audito, virgas in canalibus non ponebat, dicebat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ut concipent eo tẽpore qͥ conuenirent adpotandũ : & concipiebant pecora
contra uirgas. la cob uirgas qͣs posuerat corã pecorib incanalib ad con-
autẽ dicit scriptura: hoc est. la cob prudens & callidus. uisticiã & ȩqͥtatẽ
etiã in noua arte seruabat. Si enĩ om̃s agnos & hedos uarios pecora ꝓ¬
creassent: erat aliqua suspicio doli. & aꝑte huio rei laban inuidus
contra i issec. Ergo ita om̃ia tẽperauit. ut &e ipse fructũ laboris sui ac-¬
cipet : & laban non penitꝰ spoliaret᷑. Siqͣndo ouesae caprȩ pͥmotpr
ascen debant᷑ qͥa melior uernus : foetꝰ : ante ipsas ponebat uirgas ut
uaria soboles nasceret᷑. Quȩcunꝙ aut̃ oues & caprȩ sero quȩrebant ma-¬
rẽ. ante harũ ocłos ñ ponebae: ut unius coloris pecora nascerent᷑. Et
laban. uniꝰ enĩ tã innigro quã in alboꝰ coloris petꝰ oriebat᷑. In eo autẽ

Expanded text:
ut conciperent eo tempore, cum venirent ad potandum. Et concipiebant pecora ut conciperent eo tempore, cum venirent ad potandum. Et concipiebant pecora contra virgas Jacob, virgas quas posuerat coram pecoribus Al. pecore in caautem dicit Scriptura, hoc est: Jacob prudens et callidus justitiam et aequitatem etiam in nova arte servabat. Si enim omnes agnos et haedos varios pecora procreassent, erat aliqua contraiisset. Ergo ita omnia temperavit, ut ipse fructum sui laboris acciperet, et Laban non penitus spoliaretur. Si quando oves et caprae primo tempore ascendebantur, quia vernus est fetus, ante ipsas ponebat virgas, ut varia soboles nasceretur. Quaecunque oves et caprae sero quaerebant mares, ante harum oculos non ponebat, ut unius coloris pecora nascerentur: etLaban: unius enim, tam
Abbreviated transcription (Latin):
lib positis. uarius erat imaginum color. Nec mirũ. hanc inconceptu femi-¬
narum tradunt et̾. naturã: ut qͥles ꝓspexerint uł metite conceperint in extre-¬
mo uoluptatis estu quȩ concipiunt. talem sobolẽ ꝓcreent. cũ hoc ipsũ etiam
in ȩquarũ gregib apud hispanos dicat᷑ fieri. & qͥntillianꝰ in ea contro uersia
in qua accusabat᷑ matrona qđ ethiopẽ peperit: ꝓ defensione illiꝰ argum̃tetꝰ
hanc eẽ. conceptuũ naturã quã supra diximꝰ . Fostq aut̃ nati fuerant hedi & agni
uarii &e discolores. ex albis a uniꝰ coloris gregib separabat ia cobillos. et
ꝓcul et̾. faciebat a pristino grege. Siqͥ aut̃ nascebant᷑ uniꝰ coloris. id ÷ ałbi uł
nigri : tradebat inmanib filioꝵ laban: & ponebat uirgas quas decoriauerat
incanalib ubi effundebant᷑ aquȩ. & ueniebant ad potandũ contra pecora.

Expanded text:
libus positis, varius erat etiam imaginum color. Nec mirum hanc in conceptu femilibus positis, varius erat etiam imaginum color. Nec mirum hanc in conceptu feminarum esse naturam, ut quales perspexerint, sive mente conceperint in extremo voluptatis aestu, quae concipiunt, talem sobolem procreent: cum hoc ipsum etiam in equarum gregibus apud Hispanos dicatur fieri: et Quintilianus in ea controversia, in qua accusabatur matrona quae Aethiopem pepererit, pro defensione illius argumentetur, hanc conceptuum esse naturam, quam supra diximus. Postquam autem nati fuerant haedi, et agni varii et discolores ex albis et unius coloris gregibus, separabat illos Jacob, et procul esse faciebat 354 a pristino grege. Si qui autem nascebantur unius coloris, id est, albi, sive nigri, tradebat in manus filiorum Laban: et ponebat virgas quas decorticaverat, in canalibus quibus effundebantur aquae, et veniebant ad potandum contra pecora,
Abbreviated transcription (Latin):
nouam strofam cõmentatus est: & contra naturã albi & nigripecoris naturali
arte pugnauit. Tres enĩ uirgas populeas & amigdalinas & mali granati.
quanquã .lxiͫ. storacinas & nucineas & plataninas habeant. ex parte de-¬
corians uariũ uirgarũ fecit colorem. ut ubicunq inuirga corticẽ reli¬
quisset antiquus ꝑmaneret color. ubi uͦ tulisset corticẽ color candidus
panderet᷑. Obseruabat gͦ ia cob & tempora quo ascendebant᷑ pecora. & pꝰ
calorẽ diei ad potandũm auida ꝑgebant. discolores uirgas ponebat in
canalib & ad missis arietib & yrcis in ipsa potandi auiditate oues et
capras faciebat ascendi. ut ex duplici desiderio dũ auide bibunt & as¬
cendunt᷑ amarib : tales foetus conciꝑent quales umbras arietũ & yrcoꝵꝰ
desuꝑ ascendentiũ in aquarũ speculo concẽplabant᷑. Et uirgis enĩ incana¬

Expanded text:
novam stropham commentus est, et contra naturam albi et nigri pecoris, naturali novam stropham commentus est, et contra naturam albi et nigri pecoris, naturali arte pugnavit. Tres enim virgas, populeas et amygdalinas et maligranati, quamquam Septuaginta styracinas et nucinas et plataninas habeant, ex parte decorticans, varium virgarum fecit colorem, ut ubicumque in virga corticem reliquisset, antiquus permaneret color: ubi vero tulisset corticem, color candidus panderetur. Observabat ergo Jacob et tempore, quo ascendebantur pecora, et post calorem diei ad potandum avida pergebant, discolores virgas ponebat in canalibus, et admissis arietibus et hircis, in ipsa potandi aviditate, oves et capras faciebat ascendi, ut ex duplici desiderio, dum avide bibunt, et ascenduntur a maribus, tales fetus conciperent, quales umbras arietum et hircorum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Ex virgis enim in cana
Abbreviated transcription (Latin):
rachel ouis. cuiꝰ filiꝰ ioseph ab eo qđ sibi aliũ addi optauerat uocat᷑
peccus uariũ . & discolor & omẽ pecus uniꝰ coloris in agnis. & uarium
& discolor incapris: & erit merces mea. & respondebit mͥ iusticia mea
& uarias tam oues quã capras: & trade in manꝰ filioꝵ tuoꝵ. Rursũs
ex utroq grege alba & nigra peccora. id ÷ uniꝰ coloris da mͥ. Siqͥd gͣ
ex albis & nigris quȩ uniꝰ coloris sunt uariũ natũ fuerit: meum eritꝰ.
Siqͥd uͦ uniꝰ coloris : tuũ. Rẽ ñ difficilẽ postulo. Tecũ faciat natura pec¬
corũ: ut alba ex albis. & nigra naseant᷑ exnigris : mecũ iusticia mea.
dũ ds̃ humilitatt̃ meã respicit &e laborẽ. Optionẽ laban datãlibent᷑
arripuit: & ita ut iacob postulabat faciens. triũ dierũ iter int iacob
& filios suos separauit. ne quis exuicinitate pecoris nasceretur dolus. Itaq ia cob

Expanded text:
RACHEL  , ovis, cujus filius IOSEPH  , ab eo quod sibi alium addi mater optaverat, vocatur RACHEL  , ovis, cujus filius IOSEPH  , ab eo quod sibi alium addi mater optaverat, vocatur pecus varium et discolor, et omne pecus unius coloris in agnis, et varium et discolor in capris, et erit merces mea. Et respondebit mihi justitia mea et varias, tam oves quam capras; et trade in manus filiorum tuorum. Rursus ex utroque grege, alba et nigra pecora id est, ex albis et nigris, quae unius coloris sunt, varium natum fuerit, meum erit: si quid vero unius coloris, tuum. Rem non difficilem postulo. Tecum facit natura pecorum, ut alba ex albis, et nigra nascantur ex nigris: mecum erit justitia mea, dum Deus humilitatem meam respicit et laborem. Optionem Laban datam libenter arripuit, et ita ut Jacob postulabat faciens, trium dierum iter inter Jacob t filios suos separavit, 353 ne quis ex vicinitate pecoris nasceretur dolus. Itaque Jacob