comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Conclusit enĩ ds om̃ia incredulitate :
ut om̃i ũmisereat᷑ Quã sententiam
suã. primũ qͥdẽ deuocatione iudȩoꝵ
& repulsione gentiũ. postiodũ uero
deuocatione gentiũ. & repulsione
iudȩorũ subtiliter pensans: seq
occulta dĩ uditia cõp̃hendere non
posse c̃siderans: exclamando subiun¬
xit Oaltitudo diuitiarũ sapientię.¬
& scientiȩ dĩ : quã inẽp̃hensibilia sunt
iuditia eiꝰ : & inuestigabiles uiȩ eius:

Expanded text:
in incredulitate, ut omnium misereatur . Quam sententiam suam primum quidem de vocatione Judaeorum, et repulsione gentium, postmodum vero de vocatione gentium, et repulsione Judaeorum subtiliter pensans, seque occulta Dei judicia comprehendere non posse considerans, exclamando subjunxit: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabi
Abbreviated transcription (Latin):
pungit : Hancinã paulus apłs p̃dica.¬
tor ȩgregius. dũ suꝑna misteria ter¬
ribiliter intonaret. se ase habere ñ
posse c̃spiciens : discipłos ad monebat
dicens : Orantes simul & ꝓnobis: ut ds̃
aperiat nobis ostiũ uerbi adloquen¬
dũmisteriũ xp̃i Quiergo loquebat᷑
misteria. sẽdincorde audientiũ eisdem
misterus addnm aperire ostiũ p̃caba¬
&: habebat qͥdẽ iatonitruũ. seddari
eidesupuiã quȩrebat: H lanc uiã ne.¬
quaquam se ioħs dart̾ posse cogno-¬
uerat : qͥdicebat: Nonnecesse habe.¬
tis ut aliquis doceat uos: sed sicut in¬
structio eiꝰ docet uos de om̃ib: hanc
dicens: Heq qͥplantat. ẽ aliqͥd. neq
qͥrigat : sed qui increm̃tũdatds̃ Ac¬
cep̃ta igit᷑uia. qͥd mber iste actoni¬
truus agat : audiamꝰ: Seqͥt᷑ & plu

Expanded text:
pungit. Hanc viam Paulus praedicapungit. Hanc viam Paulus praedicator egregius, dum superna mysteria terribiliter insonaret, se a se habere non posse conspiciens, discipulos admonebat, dicens: Orantes simul et pro nobis, ut Deus aperiat nobis ostium verbi, ad loquendum mysterium Christi . Qui ergo loquebatur mysteria, sed in corde audientium eisdem mysteriis a Domino aperiri ostium precabatur, habebat quidem jam tonitruum, sed dari ei desuper viam quaerebat. Hanc viam nequaquam se Joannes dare posse cognoverat, qui dicebat: Non necesse habetis ut aliquis doceat vos, sed sicut unctio ejus docet vos de omnibus . Hanc dicens: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Accepta igitur via quid iste imber ac tonitruus agat audiamus. Sequitur: CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
uehem̃tissimo rmbricursum p̃bu¬
it. qͥusq ad exequenda sũma p̃-
cordis inrigauit: Unde & apte
subdit᷑: Quiã sonantis tonitrui
Quidenĩ ꝑtonitruũ. nisi p̃dicatio
supnit̃roris accipit᷑ : quẽ t̾rorẽ
tiuntur : Aliquando uero intomi¬
truo ipse incarnatꝰdñs figuratur :
qr exantiquoꝵ patrũ conuenien-¬
te ꝓphetia. adnotitiã nram qͣsi
exnubiũ concursione ꝓlatus est :
Quunternos uisibiliter apparens.
ea quȩ suꝑnos erant terribiliter
grã generati: boanerges id est
filii tonitruisunt uocati Aliquan.¬
do autẽ sicut dictũ ẽ. tonitruus
Sedquia qͥlibet ille p̃dicator uerba
dare aurib potest. cordauero aperire
audientiũ inuisibiliter aditũ prestet.
incassũ p̃dicatio aure audientis ꝑcipi.¬
e. que ꝓuenire adintima surdo cor.¬
de phibet᷑: se d̃s uiã sonantis toni-¬
trtu dare asserit : qͥ cũ p̃dicationis
uerba tribuit : ꝓterrorẽ corda cõ¬

Expanded text:
vehementissimo imbri cursum praebuvehementissimo imbri cursum praebuit, qui usque ad exsequenda summa praecordis irrigavit? Unde et apte subjungitur: Et viam sonantis tonitrui. Quid enim per tonitru, nisi praedicatio superni terroris accipitur? Quem terrorem tiuntur. Aliquando vero in totruo ipse incarnatus Dominus figuratur, qui ex antiquorum patrum conveniente prophetia ad notitiam nostram quasi ex nubium concursione prolatus est. Qui inter nos visibiliter apparens, ea quae super nos erant terribiliter e ejus gratia generati, Boanerges, id est filii tonitrui sunt vocati . Aliquando autem, sicut dictum est, tonitruus Sed quia quilibet praedicator verba dare auribus potest, corda vero aperire audientium invisibiliter aditum praestet, incassum praedicatio aure audientis percipitur, quae pervenire ad intima corde surdo prohibetur, se Dominus viam sonanti tonitrui dare asserit, qui cum praedicationis verba tribuit, per terrorem corda com
Abbreviated transcription (Latin):
b ñepluant suꝑ eã imbrẽ : De hoc
cursuimbris. qͥinelectoꝵ cordib
agit᷑ : psalmista testat᷑ dicens:
Uelociter currit sermoeiꝰ: Plerũq
p̃dicatio ad aures uenit. sed cessante
interna grã. ad corda audientium
ñ ꝑtransit : Decuiꝰ p̃dicationis uerbis
ꝓpter electos dicitur: & enĩ sagit.¬
dei ꝑtrans eunt: quando uerba p̃di¬
cationis eiꝰ ab aurib ad corda des¬
cendunt : Quod quia solo diumo¬
munere agitur : pmbricursũ dñs dare
stesse testatur: Sed notandum
uideo: qđ eundẽ imbrẽ ñ uehem̃tẽ.
sed uehem̃tis simũ uocat: Ymber ue¬
hemens .ẽ. uismagna : Imber uero¬
uehem̃tissimꝰ. uis inm̃sa p̃dicationis
Ue he mens nãq pͥmber erat. cũp̃
cuncta uisibilia ꝓpter inuisibilia
contẽpni. & ꝓpter audita gaudia.
p̃sentis penas cruciatꝰq tolerari
Sedcũ fide cognita sȩuiente estu
ꝑsecutionis. totelecti possessa
posuer̃ qͥd aliud dñs fecit. nisi etiã

Expanded text:
meis ne pluant super eam imbrem . De hoc meis ne pluant super eam imbrem . De hoc cursu imbris, qui in electorum cordibus agitatur, Psalmista testatur, dicens: Velociter currit sermo ejus . Plerumque praedicatio ad aures venit, sed, cessante interna gratia, ad corda audientium non pertransit. De cujus praedicationis verbis propter electos dicitur: Etenim sagitDei pertranseunt quando verba praedicationis ejus ab auribus ad corda descendunt. Quod quia solo dimunere agitur, imbri cursum Dominus se dedisse testatur. Sed notandum video quod eumdem imbrem non vehementem, sed vehementissimum vocat. Imber vehemens est vis magna. Imber vehementissimus vis immensa praedicationis. Vehemens namque imber erat, cum prcuncta visibilia propter invisibilia contemni, et propter auditam gratiam praesentes poenas cruciatusque tolerari. Sed cum fide cognita saeviente aestu persecutionis tot electi possessa posuerunt; quid aliud Dominus fecit, nisi etiam
Abbreviated transcription (Latin):
no dei sp̃u instruimur. sed etiã exte¬
riorib p̃dicantiũ uerbis ad iuuam:
recte post diuisũ estũ subditur:
estꝰ nomine. illa in iudeȩ regionib
ꝑsecutio designatur. qr ipsa ꝑsecuti¬
onis asperitas . p̃dicatores scõs suꝑno
munere ad iutos. ap̃dicationis suȩ
misterio nullo timore cõpescuit:¬
apte subiunxit Quis dedit uehem
diuso ȩstu. cursũ uehem̃tissimo rͥmbri
dedisseiẽ. inter ipsas ꝓsecutionis an.¬
gustias. p̃dicationis impetũ roborasse:
ut quanto magis uirtꝰ p̃dicantium
cresceret. tantomagis ꝑsequentiũ
crudelitas obuiaret᷑. Quatinꝰ arentia
corda audientiũ pluuiȩ guttas in.
funderent. & siccitatẽ ꝑfidiȩ ube.¬
rius inrigarent : lit quãuis contraeos
sȩuitiȩ estus candesceret. ꝑ eos tam̃
uoxgratiȩ ñ taceret: Hunc ꝑsecuti¬
uincula . quasimale operans: sed
uerbũ dĩ non .ẽ. alligatũ: De hoc
pͥmbre : alias dicit᷑ Mandabo nubi

Expanded text:
no Dei Spiritu instruimur, sed etiam exteno Dei Spiritu instruimur, sed etiam exterioribus praedicantium verbis adjuvamur; recte post divisum aestum subditur: aestus nomine illa Judaeae regionis persecutio designatur; quia ipsa persecutionis asperitas praedicatores sanctos superno munere adjutos a praedicationis suae mysterio nullo timore coapte subjungit: Quis dedit vehemeDiviso enim aestu, cursum vehementissimo imbri dedisse est inter ipsas persecutionis angustias praedicationis impetum roborasse, ut tanto magis virtus praedicantium cresceret, quanto magis persequentium crudelitas obviaret, quatenus arentia corda audientium pluviae guttis ifunderent, et siccitatem perfidiae uberius irrigarent, ut quamvis contra eos saevitiae aestus candesceret, per eos tamen vox gratiae non taceret. Hunc persecutivincula, quasi male operans: sed verbum Dei non est alligatum . De hoc imbre alias dicitur: Mandabo nubibus
Abbreviated transcription (Latin):
Sedcũ p̃mittit᷑. ꝑ quã uiã spargitur
lux. statĩq sub iungitur: diuidittr
estꝰ suꝑ terrã: nimirũ ꝑ eandẽ uiã
ꝑquã lux spargitur: Lux etiã diui¬
di estꝰ indicatur: Alta qͥꝓpe atq
in cõp̃hensibilis scĩsp̃s gratia. cũlu¬
ce sua nr̃as m̃tes inradiat : etiam
tẽptationes aduersarii dispensan-¬
do modificat : Vt simul multȩ ñue.¬
niant᷑: ut ipse tantũ modo quȩ ferri
possunt. in lustratã ĩa adeo animã
tangant : ut cũ tactꝰ sui ardore nos
crũciant. ꝑfectionis incendio ñ exu¬
rant : Paulo attestante qͥait fide.¬
lis autẽ ds̃ qͥ ñ patit᷑ uos tẽptari
supra quã potestis: sed faciet cũ
tẽptatione etiã ꝓuentũ. ut possi¬
aliter dundit callidus supplanta.¬
tor: aliter misericors conditor:
Ille diuidit. ut ꝑ illũ citius in terimat.
iste ut eũ tolerabilẽ reddat: & quia
cũtẽptatione fatigam. ñ solũ inter¬

Expanded text:
Sed cum praemittitur, per quam viam spargitur Sed cum praemittitur, per quam viam spargitur lux; statimque subjungitur, dividitur aestus super terram. Nimirum per eamdem viam per quam lux spargitur etiam dividi aestus indicatur. Alta quippe atque incomprehensibilis Spiritus sancti gratia cum luce sua nostras mentes irradiat, etiam tentationes adversarii dispensando modificat, ut simul multae non veniant, aut ipsae tantummodo quae ferri possunt illustratam jam a Deo animam tangant, ut cum tactus sui ardore nos cruciant, perfectionis incendio non exurant; Paulo attestante qui ait: Fidelis autem Deus, qui non patietur vos tentari supra id quod potestis, sed faciet cutentatione etiam proventum ut possialiter dividit callidus supplantator, aliter misericors Conditor. Ille dividit, ut per illum citius interimat, iste ut eum tolerabilem reddat. Et quia cum tentatione fatigamur, non solum inter
Abbreviated transcription (Latin):
go occultꝰ aduersarius facile capi.¬
at : uicinas c̃spersionib deceptio¬
nes parat  Quia enĩ lȩtitiȩ uolup¬
tas iuxta.ẽ. lȩtis morib luxuriam
ꝓponit : & quia tristitia in irã faci.¬
le labitur: tristib poculũ discor¬
diȩ porrigit Quia timidi suppli¬
tia formidant. pauentib t̃rores
intentat : & quia clatos extolli lau-¬
dib c̃spicit: eos ad quȩquȩ uolu¬
erit blandis fauorib trahit Singu¬
lis igit᷑ hominib : uiciis c̃uenientib:
insidiatur: Neq eñ facile captiua.¬
ret : si aut luxuriosis p̃mia. aut aua-¬
ris scorta ꝓponeret : Si aut uoraces
deabstinentiȩ gła. aut abstinentes
degulȩ in becillitate pulsaret:
Si mites ꝑstudiũ certaminis. aut
iracundos capere ꝑpauorẽ formidi¬
nis quȩreret  Quia ergo intẽptationis
ardore callide singulis insidians.
uicinos morib laqueos abscondit.
recte dicit᷑. Diui dit᷑ ȩstꝰ suꝑ t̃ ram:

Expanded text:
go occultus adversarius facile capigo occultus adversarius facile capiat, vicinis conspersionibus deceptiones parat. Quia enim laetitiae voluptas juxta est, laetis moribus luxuriam proponit; et quia tristitia in iram facile labitur, tristibus poculum discordiae porrigit. Et quia timidi supplicia formidant, paventibus terrores intentat. Quia elatos extolli laudibus conspicit, eos ad quaeque voluerit, blandis favoribus trahit. Singulis igitur hominibus vitiis variis insidiatur. Neque enim facile captivaret, si aut luxuriosis praelia, aut avaris scorta proponeret; si aut voraces de abstinentiae gloria, aut abstinentes de gulae imbecillitate pulsaret; si mites per studium certaminis, aut iracundos capere per pavorem formidinis quaereret. Quia ergo in tentationis ardore callide singulis insidians, vicinos moribus laqueos abscondit, recte dicitur: Dividitur aestus super terram.
Abbreviated transcription (Latin):
de excrescente labore . c̃qͣruntur
dicentes: Videat dñs & iudicet.
qm̃ fętere fecistis odorẽ nr̃m corã
pharaone & seruis eiꝰ : & p̃buistis ei
gladiũ. ut inter ficeret nos: Uolen.¬
tib qͥppe exegipto discedere. pha¬
rao paleas subtraxerat: & tam̃ eiꝰdẽ¬
c̃tra legẽ submurmurat. post cuius
cognitionẽ & tẽptationũ stimulos
acriores portat : & cũsibi labores
crescere c̃spicit: in eo qđ aduersario
displicet. quasi fȩtere in oculis pha-¬
raonis dolet Fost lucẽ ergo ȩstus
seqͥt᷑ : qr nimirũ post in luminationẽ
diuinimuneris. tẽptationis certam̃
estus dicitur : qr nimirũ ñ singuli
om̃ib sed qͥb dã uicinis. ac iuxta
positis uicus fatigantur: Prius enĩ
c̃spersionẽ unius cuiꝰq antiqͥs ad¬
uersarius ꝑspicit : & tunc tẽptati¬
onis laqueos apponit : Alius nãq:
lȩtis alius tristib alius timidis¬
alius elatis morib existit: Quo er.¬

Expanded text:
de excrescenti labore conqueruntur, de excrescenti labore conqueruntur, dicentes: Videat Dominus et judicet; m fetere fecistis odorem nostrum coram Pharaone et servis ejus, et praebuistis ei gladium, ut interficeret nos . Volentibus quippe ex Aegypto discedere, Pharao paleas subtraxerat, et tamen econtra legem mens submurmurat, post cujus cognitionem tentationum stimulos acriores portat; et cum sibi labores crescere conspicit, in eo quod adversario displicet, quasi fetere se in oculis Pharaonis dolet. Post lucem ergo aestus sequitur, quia post illuminationem divini muneris tentationis certamen aestus dicitur, quia nimirum non singuli omnibus, sed quibusdam vicinis ac juxta positis vitiis fatigantur. Prius enim conspersionem uniuscujusque antiquus adversarius perspicit, et tunc tentationis laqueos apponit. Alius namque laetis, alius tristibalius elatis moribus existit. Quo er
Abbreviated transcription (Latin):
reqͥratur homonesciens ꝑ quãuiam
spargit᷑lux : ac siei aꝑte dicat᷑ : dũ.
dura corda emollio. dũrigida inflecto.
dũ aspera mitigo. dũfrigida accen¬
do. dũdebilia roboro. dũuaga stabi¬
lio. dũnutantia c̃firmo: intuere siua.
cernimꝰ : nãqualiter intrinsecus effici¬
antur ignoramꝰ: Hanc uiã lucis. ẽẽ.
nobis inuisibilẽ : in eugło ueritas os¬
tendit dicens Sp̃s ubiuult spirat.
& uocẽ eiꝰ audis: sed nescisunde ueniat.
& quo uadat: Sed quia cũlux spar¬
gitur. mox abocculto aduersario.
contra fulgentẽ m̃tẽ tẽptam̃ta
suc crescunt: recte subiungit᷑. Diui.¬
dit᷑ estꝰ suꝑ terrã Hostisnãq calli¬
dus. qͦs luce iꝰtitiȩ enitescere c̃spi¬
cit. eoꝵ m̃tes inlicitis desideriis
inflãmare c̃tendit : ut plerũq
plusse urgeri tẽptationib sentiant.
quã tunc cũ lucis internt radios
ñuidebant: Vnde & israhelitȩ.
post quã uocati sunt : c̃tra moysen

Expanded text:
Requiratur ergo homo nesciens per quam viam Requiratur ergo homo nesciens per quam viam spargitur lux. Ac si ei patenter dicatur: Dum dura corda emollio, dum rigida inflecto, dum aspera mitigo, dum frigida accendo, dum debilia roboro, dum vaga stabilio, dum nutantia confirmo; intuere, si vacernimus: nam qualiter intrinsecus efficiantur ignoramus. Hanc viam lucis esse nobis invisibilem, in Evangelio Veritas ostendit, dicens: Spiritus ubi vult spirat; et vocem ejus audis, sed non scis unde veniat, aut quo vadat . Sed quia cum lux spargitur, mox ab occulto adversario contra fulgentem mentem tentamenta succrescunt, recte subjungitur: Dividitur aestus super terram. Hostis namque callidus, quos luce justitiae enitescere conspicit, eorum mentes illicitis desideriis inflammare contendit; ut plerumque plus se urgeri tentationibus sentiant, quam tunc lucis internae radios non videbant. Unde et Israelitae postquam vocati sunt, contra Moysem
Abbreviated transcription (Latin):
claruerat : & tam̃ conuersis gentib
dũ circuncisionis pondus inponeret.
qͥdrectũ diceret nesciebat: Luxer¬
go in hac uita spargit᷑ : qr ad om̃s
rei intelligentia continua ñ habet᷑
Dũ enĩ aliud sic̃. ẽ. conp̃hendimꝰ. & ali
ud ignoramꝰ : quasi sparsa luce. & ex.
parte cernimꝰ. & in obscuritate ex
parte remanemꝰ : Tunc uero luxno.¬
bis sparsa iãnonerit : quando mens
nr̃a ad dm̃ funditꝰ rapta fulgescit
& quia hȩc eadẽ lux qͥb modis hu¬
mano cordi insinuatur. ignoratur :
recte in ꝑcunctatione dicit᷑ Perquã
uiã spargitur lux: acsi aꝑte dice¬
retur : dic qͦ ordine iꝰtitiam meam
occultis sinib: cordis infundo:lum
& ꝑaccessũ ñuideor. & tam̃ uisibilia
oꝑa hominũ. inuisibiliter inmuto :
Cũunã eandẽq m̃tẽ modo ᷝͦ i nodo
illa inuirtute irradio. & tam̃ ꝑsparsã
lucẽ adhuc exparte aliqua eã intẽp.¬
tationis tenebras remanere ꝑmitto

Expanded text:
claruerat, et tamen conversis gentibus claruerat, et tamen conversis gentibus dum circumcisionis pondus imponeret, quid rectum diceret nesciebat. Lux ergo in hac vita spargitur, quia ad omnis rei intelligentiam continua non habetur. Dum enim aliud sicut est comprehendimus, ud ignoramus; quasi sparsam lucem et ex parte cernimus, et in obscuritate ex parte remanemus. Tunc vero lux sparsa nobis jam non erit, quando mens nostra ad Dominum funditus rapta fulgescit. Et quia haec eadem lux, quibus modis humano cordi insinuetur, ignoratur, recte in percunctatione dicitur: Per quam viam spargitur lux. Ac si aperte diceretur: Dic quo ordine justitiam meam occultis sinibus cordis infundo, cum et per accessum non videor, et tamen visibilia opera hominum invisibiliter immuto? Cum unam eamdemque mentem, modo hac, modo illa virtute irradio, et tamen per sparsam lucem adhuc ex parte aliqua eam in tentationis tenebris remanere permitto?
Abbreviated transcription (Latin):
Saulus adhuc spirans minarũ. & cȩdis
indiscipłos dñi: accessit ad principẽ
sacer dotũ. & pettit abeo epłas. quas
deferret addamascũ. & adsinagogas:
ut siqͦ sinuenisset huiꝰ uiȩ uiros acmu¬
lieres. uinctos deduceret in hierłm
Quia ergo nunc hic. nunc illie ꝑsecu¬
tio excreuerat : hi qͥlucẽ ueritatis
cognouer̃. quasi sub ardore diuisi
rib dictis audiuimꝰ: oportet ut hoc
interrogatione discutit᷑. ut saltem
qr nesciat doceatur: eiq dicitur:
Perquã uiã spargit᷑ lux : diuidit᷑ ȩstꝰ
suꝑt̾rã : quid enĩ lucis nomine. nisi iꝰti.
tia designat᷑. dequa scriptũ.ẽ. popłs
qͥ amblabat in tenebris. uidit lucẽ mag¬
nã : om̃e autẽ qđ spargit᷑ . ñ continue:
sed sub quada in termisssone iactatur :
&ideo spargilux dicit᷑. qr &si iam quȩ.¬
dã ut sunt ꝑspicimꝰ : quȩdã tam̃ ita
ut uidenda sunt ñ uidemꝰ: Cornãq
petri lux sparsa tenuerat. qͥ tanto
fidei. tantomiraculoꝵ fulgore

Expanded text:
huc spirans minarum et caedis in discipulos Domini, accessit ad principem sacerdotum, et petiit ab eo epistolas, quas deferret in Damascum ad synagogas, ut si quos invenisset hujus vitae viros ac mulieres, vinctos deduceret in Jerusalem . Quia ergo nunc hic, nunc illic persecutio excreverat, hi qui lucem veritatis agnoverant, quasi sub ardore divisi uisitum audivimus, oportet ut hoc interrogatione discutitur, ut saltem cum nesciat, doceatur, eique dicitur: Per quam viam spargitur lux, et dividitur aestus super terram? Quid enim lucis nomine, nisi justi De qua scriptum est: Populus qui sedebat in tenebris, vidit lucem magnam . Omne autem quod spargitur, non continue, sed sub quadam intermissione jactatur. Et idcirco spargi lux dicitur, quia etsi jam quaedam ut sunt perspicimus, quaedam tamen ita ut videnda sunt non videmus. Cor namque Petri lux sparsa tenuerat, qui tanto fidei, tanto miraculorum fulgore
Abbreviated transcription (Latin):
lare . ẽ : & iã nequissimorũ hominũ
corda c̃uertere : & desperatas m̃tes
uisitationis suȩ uestigiis tangendo.
mirabiliter reformare: Cũ enĩ post
inm̃sa scelera unꝰqͥsq c̃pungitur:
qͥd aliud quã in nouissimis abyssi
d̃s deambulans uidet᷑: Quasi ina¬
bisso nãq ds̃ ambulat : cũobscurũ
cor penetrans. fluctꝰ inui sibiles uici¬
oꝵ calcat Plerũq enĩ p̃terita alia
plangimꝰ.: & aliis p̃sentib urgem᷑ :
ut modo suꝑbia. modo ira. modo luxu¬
ria. modo auaritia tẽptante fatigem᷑:
Sedcũ cunctahȩc in corde nr̃o dñsoc¬
cultȩ uisitationis suȩ timore reprimit
qͥdaliud quã in abysso gressus ponit:
quos gressus m̃te c̃spicimꝰ: quando
c̃tra insurgentia uicia. qͦ modo timo¬
riseiꝰ obuent dona pensamꝰ: Hosnãq
gressus ꝓpħta c̃spexerat: cũ dicebat:
Uisi sunt in gressus tuids̃. in gressus

Expanded text:
lare est etiam nequissimorum corda hominum lare est etiam nequissimorum corda hominum convertere, et desperatas mentes visitationis suae vestigiis tangendo mirabiliter reformare. Cum enim post immensa scelera, unusquisque compungitur, quid aliud quam in novissimis abyssi Deus deambulans videtur? Quasi in abysso namque Deus deambulat, cum obscurum cor penetrans, fluctus invisibiles vitiorum calcat. Plerumque enim praeterita alia plangimus, et aliis praesentibus urgemur, ut modo superbia, modo ira, modo luxuria, modo avaritia tentante fatigemur. Sed cum cuncta haec in corde nostro Dominus occultae visitationis suae timore reprimit, quid aliud quam in abysso gressus ponit? Quos gressus mente conspicimus, quando contra insurgentia vitia quomodo timoris ejus obvient dona pensamus. Hos namque gressus Propheta conspexerat, cum dicebat: Visi sunt ingressus tui, Deus, ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
in gressus es ꝓfundũ maris : mare
cogitationib ꝑ turbat᷑: quando prio.
ris uite neqͥ cias ad memoriã reducit.
& fluctuantẽ in confusione sua ani¬
mũ concutit Profundũmaris pene¬
tratds̃ : quando etiã desperatacor¬
da ꝑmutat Sic enĩmare intrat:
quando cor scłare humiliat: Fro¬
fundũ maris in gredit᷑: quando uisi¬
tare m̃tes etiam p̃ssas scelerib non.
declignatur: Vnde & recte ꝑcunc¬
tando subiungit᷑ : & innouissimis abrs.¬
si deambulasti : quid enĩ ẽ. ab yssus.
nisimens humana : quȩdũ semet ip¬
sã cõp̃hendere ñualet: sese in om̃e
qđ ẽ. uelut obscura ab ẏssus latet:
Vnde bene ꝑpropħtã dicit᷑ Dedit
abyssus uocẽ suã ab altitudine fan¬
tasiȩ suȩ : Quia dũ semet ipsã mens
humana ñ peneͥtrat. ex cõparatione
sui diuinȩ naturȩ potentiã quãcõ¬
p̃hendi ñ sufficit. humilius laudat¬
In nouissimis ergo ab pssi dõ deambu¬

Expanded text:
ingressus es profundum maris? Mare ingressus es profundum maris? Mare cogitationibus perturbatur; quris vitae nequitias ad memoriam reducit, et fluctuantem in confusione sua animum concutit. Profundum maris Deus penetrat, quando etiam desperata corda permutat. Ipse enim mare intrat quando cor saeculare humiliat, profundum maris ingreditur quando visitare mentes etiam pressas sceleribus non dedignatur. Unde et recte percunctando subjungitur: Et in novissimis abyssi deambulasti? Quae enim est abyssus, nisi mens humana, quae dum semetipsam comprehendere non valet, sese in omne quod est, velut obscura abyssus, latet? Unde bene per prophetam dicitur: Dedit abyssus vocem suam ab altitudine phantasiae suae: quia dum semetipsam mens humana non penetrat, ex comparatione sui, divinae naturae potentiam quam comprehendere non sufficit, humilius laudatIn novissimis ergo abyssi Deo deambu
Abbreviated transcription (Latin):
dider̃: innumeriuero gentiũ popłi
uiã uitȩ illo morienteꝰ secutisunt:
Supbosnãq dũ adhuc passibilis ui-¬
ueret ptulit: a passibili uerouita mor¬
tuusftrauit Quod bene sanson inse¬
met ipso dudũ figuraliter exprȩssit :
qͥpaucos qͥdẽ dũuiuer& inter emit:
destructo autẽ tẽplo. hostes innume¬
ros cũmoreret᷑ occidit : Quianimirũ
dñs abelatione suꝑbiȩ paucoscũui¬
ueret plures uero cũtẽplũ suicorpo.¬
ris solueret᷑ ex ancxit : atq electos
exgentib quosuiuendo sustinuit. simul
om̃smoriendo ꝓstrauit: Recte itaq
post quã inferna penetrasse se edocuit.
c̃siderandã mox terrȩ latitudinem
diceret Perpende qͥd ꝑtuli: & pensa
qđ emi Nequeraris ip̃se deuerbere :
dũnescis quȩte p̃mia maneant in re¬
tributione: Inter hȩc itaq uerba crea¬
torisope p̃ciũ puto. si abono cõmuni
acpublico. Parumꝑ oculos flectimꝰ:
& quid in singulis nobis latenter
agat intuemur : dicit enim: Nũqͥd¬

Expanded text:
ero gentium populi viam vitae moriente illo secuti sunt. Superbos namque dum adhuc passibilis viveret pertulit, a passibili vero vita mortuus stravit. Quod bene Samson in semetipso dudum figuraliter expressit , qui paucos quidem dum viveret interemit; destructo autem templo, hostes innumeros cum moreretur occidit, quia nimirum Dominus ab elatione superbiae paucos cum viveret, plures vero cum templum 929 sui corporis solveretur exstinxit ; atque electos ex gentibus quos vivendo sustinuit, simul omnes moriendo prostravit. Recte itaque postquam inferna penetrasse se docuit, considerandam mox terrae latitudinem diceret: Perpende quid pertuli, et pensa quod emi; nec queraris ipse de verbere, dum nescis quae te praemia maneant in retributione. Inter haec itaque verba creatoris operae pretium puto, si a bono communi ac publico parumper oculos flectimus, et quid in singulis nobis latenter agat intuemur. Dicit enim:
Abbreviated transcription (Latin):
ductis herbis. scientiȩ uiriditate
uestitur: Quȩ conditoris nr̃i grãtia
gratuito asꝑgo: dehac enĩ pluuia:
alias dicitur Pluuiã uoluntariã os¬
segregans ds̃ : hereditati tuȩ : Uolun¬
tariam qͥppe pluuiã hereditatissuȩ
dñs segregat : qr non eã nobis ꝓnrĩs
meritis. sed ꝓsuȩ munere benigni¬
tatis prȩstat: &idcirco hocloco
pater pluuiȩ dicit᷑ : quia suꝑna nobis
p̃dicatio ñ denr̃omerito. sedde eius
grã generatur: Stillȩ enĩroris ipsi
scĩ predicatoressunt : qͥardua pecto¬
risnri intermala uitȩ p̃sentis. quasi
intenebras siccȩ noctis arentia grã
suꝑnȩ largitatis infundunt: De his
stillis: c̃tumaci uideȩ dicitur: ẜrop¬
terea ꝓhibitȩ sunt stillȩ pluuiarũ:
& serotinꝰ ꝓmber ñ fuit Ipse qͥppe

Expanded text:
ductis herbis, scientiae viriditate ductis herbis, scientiae viriditate vestitur. Quae conditoris ngratuito aspergit. De hac enim pluvia alias dicitur: « Pluviam voluntariam segregabis Deus haereditati tuae . » Voluntariam quippe pluviam haereditatis suae Dominus segregat, quia non eam nobis pro nostris meritis, sed pro suae munere benignitatis praestat; et idcirco hoc loco pater pluviae dicitur, quia superna nobis praedicatio non de nostro merito sed de ejus gratia generatur. Stillae enim roris ipsi sancti praedicatores sunt, qui arva pectoris nostri inter mala vitae praesentis, quasi inter tenebras siccsupernae largitatis infundunt. De his stillis contumaci Judaeae dicitur: Propterea prohibitae sunt 942 stillae pluviarum, et serotinus imber non fuit . Ips
Abbreviated transcription (Latin):
ñ psistunt: fraua enĩ desideria ineoꝵ
cordib sedem inueniunt : recta uero
si quando uenerint. acsiinpellantur
decurrunt: Sed cũmisericors ds̃ pͥm¬
bri suo cursũ. & sonantis tonitui uiã
dare dignatur.: cõpuncti ꝑ internã
gram. uerbis uitȩ aures cordis aperi¬
unt: & inpletur terra inuia. qr dũp̃¬
bet aditũ uerbo cumulatur misterio.
& ꝓducit terra herbas uirentes : quia
ꝑgrãm cõpunctionis infusa p̃dicatio¬
nis uerba. ñ solũ libenter recipit.
sed &iã ubertĩ reddit ut qđ audire
ñpoterat. iã loqͥ c̃cupiscat: R quȩ ñ
audiendo etiã intrinsecus audierat.
iã loquendo quȩ sc̃a sunt. uiriditate
sua. quos libet esurientes pascat
Vnde bene ꝑꝓphetã dicitur: Emit¬
te sp̃mtuũ &creabuntur : & renouabis
faciemt̃rȩ : Sic enĩ sic facies terrȩ uir.¬
tute renouationis inmutat᷑ : dũ sicca
dudũ mens grã ueniente cõpluitur.
& post ariditatẽ pristinã. quasi pro¬

Expanded text:
non persistunt. Prava enim desideria in eorum non persistunt. Prava enim desideria in eorum cordibus sedem inveniunt, recta vero si quando venerint, ac si impellantur, decurrunt. Sed cum misericors Deus imbri suo cursum et sonanti tonitrui viam dare dignatur, compuncti per internam gratiam verbis vitae aures cordis aperiunt. Et impletur terra invia, quia dum praebet auditum verbo, cumulatur mysterio. Et producit herbas virentes, quia per gratiam compunctionis infusa, praedicationis verba non solum libenter recipit, sed etiam ubertim reddit, ut quod audire non poterat jam loqui concupiscat; et quae non audiendo etiam intrinsecus aruerat, jam loquendo quae sancta sunt viriditate sua quoslibet esurientes pascat. Unde bene per prophetam dicitur: Emitte spiritum tuum et creabuntur, et renovabis faciem terrae . Sic enim sic facies terrae virtute renovationis immutatur, dum sicca dudum mens gratia veniente compluitur, et post ariditatem pristinam, quasi pro
Abbreviated transcription (Latin):
prius dracones habitabant: oriet᷑
uiror calami & iunci Quienĩ incala.¬
monisi scriptores: qͥd ꝑiuncũ. qui
iuxta aqu& sẽꝑ humorem nascitur
nisipulli acteneri auditores sacri
eloquii designant᷑ : indraconum
uero cubilib uiror calami & iunci
orit᷑ : qr ineis popłis qͦs antiqͥhostis
malitia possidebat. & doctorũ scien¬
tia. & auditoꝵ obȩdientia coacer
uat᷑ : H lȩc tam̃ quȩ generaliter degen¬
tilitate dicta sunt. si sollerter aspici¬
mꝰ: intra sinũ sc̃ȩ eccłȩ agi nsingulis
uidemꝰ Sunt enĩ pleriq ad uerba
dĩ ualde in sen sibiles. fideiqͥdem
nomine censentur. uerba uitȩ aurib
audiunt: sedea tan sire usq ad int̃na
cordisminime ꝑ mittunt: Hiqͥdaliud
quã deserta terra sunt: quȩ scilicet
terra hominẽ ñ habet. qr eoꝵ mens
sensu rationis caret : & nullus mor¬
taliũ in hac terra cõmoratur : qͥuia
& si quando in eoꝵ c̃scientia rationa¬
biliũ sensuũ cogitationes ueniunt.

Expanded text:
prius dracones habitabant, orietur viror calami, et junci. » Quid in calamo nisi scriptores? quid per juncum, qui juxta aquam semper in humore nascitur, nisi pusilli ac teneri auditores sacri eloquii designantur? In draconum ergo cubilibus viror calami et junci oritur, quia in eis populis quos antiqui hostis malitia possidebat, et doctorum scientia, et auditorum obedientia coacervantur. Haec tamen, quae generaliter de gentilitate dicta sunt, si solerter aspicimus, intra sinum sanctae Ecclesiae in singulis agi videmus. Sunt enim plerique ad verba Dei valde insensibiles, qui fidei quidem nomine censentur, verba vitae auribus audiunt; sed ea transire usque ad interna cordis minime permittuntur. Hi quid aliud quam deserta terra sunt, quae scilicet terra hominem non habet, quia eorum mens sensu rationis caret? Et nullus mortalium in hac terra commoratur; quia, etsi quando in eorum conscientia rationabilium sensuum cogitationes veniunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ualens. ad suũ recurrat. qr sic̃ alioꝵ.
sic &iã suũnesciat. & nesciens timeat.
timens humiliet᷑. humiliatꝰ iã deopib
suis extolliñdebeat. & ñelatꝰ in gratiȩ
arce ꝓsistat᷑. Dicat᷑ ergo ei Indicamihi
sihabes intelligentiã. inqua uia habi¬
tet lux. & tenẽbrarũ qͥs locussit: ut
ducas unũ qđq ad terminos suos :
Acsidiceret᷑  Sicut qͥdemalis c̃uertan¬
tur adbona. ułqͥdebonis ad mala
redeant nescis: Ita etiã nec dete qͥd tuis
meritis exigentib agatur intelligis:
& sicut alienũ nulla tenꝰ cõp̃hendis:
ita &iã tuũ terminũ p̃noscere ñuales
Iã enĩ quantũ ipse ꝓfeceris scis: sed qͥd¬
ego adhuc dete in occulto sentiam
nescis: Iã iustitiȩ tuȩ acta c̃sideras:
sed quã districtȩ apud me pensetur
ignoras: Ue etiã laudabili uitȩ homi.¬
nũ. siremota pietate iudicetur : qr
districte discussa inde ante oculos
iudicis. unde se placere suspicatur.

Expanded text:
valens, ad suum recurrat, quia sicut aliorum, valens, ad suum recurrat, quia sicut aliorum, sic etiam suum nesciat, et nesciens timeat, timens humilietur, humiliatus jam de operibus suis extolli non debeat, et non elatus in gratiae arce persistat? Dicatur ergo ei: Indica mihi, si habes intelligentiam, in qua via habitet lux, et tenebrarum quis locus sit; ut ducas unumquodque ad terminos suos. Ac si diceretur: Sicut qui de malis convertantur ad bona, vel qui de bonis ad mala redeant, nescis, ita etiam nec de te quid tuis meritis exigentibus agatur intelligis. Et sicut alienum nullatenus comprehendis, ita etiam tuum terminum praenoscere non vales. Jam enim quantum ipse profeceris scis, sed quid adhuc de te ego in occulto sentiam nescis. Jam justitiae tuae acta consideras, sed quam districte apud me pensentur ignoras. Vae etiam laudabili vitae 933 hominum, si remota pietate judicetur, quia districte discussa inde ante oculos judicis unde se placere suspicatur
Abbreviated transcription (Latin):
Egome ñ arbitror cõphendisse : Vnũ
autẽ quȩ retro oblitꝰ. in eaquȩ sunt pri¬
ora extendensme. ad destinatũ sequor
adpalmã suꝑnȩ uocationis dĩinxp̃o
ihu: Sequor autẽ sic c̃ p̃hendã. in quo
& c̃p̃hensus sum & certe iãdeillo uoce
dominica dictũ fuerat. Uas electio¬
nis mihi .ẽ: & tam̃ adhuc castigans cor-¬
pus suũ metuit. nereꝓbet᷑  Clȩ miseris
nobis qͥ de electione nr̃a nullã adhuc
dĩ uocẽ cognouimꝰ: & iam in ocio qͣsi
desecuritate torpemꝰ Debet ꝓfecto.
in conuersatione : ut & illa certantes
foueat. & iste torpentes pungat: Un-¬
de recte ꝑprophetã dicit᷑: Quiti¬
ment dñm. sperent in dño: Ac si apte
diceret: Despe incassũ p̃sumit: quiti¬
mere dm̃ insuis operib renuit: Sed
cur beatꝰ iob tãualida questione re¬
qͥrit᷑. que om̃ino ab hominib ignorat᷑.
ut iustoꝵ iniquoꝵq terminũ cõp̃hen¬
dat. nisiut alioꝵ finẽ cognoscere ñ.

Expanded text:
« Ego me non arbitror comprehendisse; unum « Ego me non arbitror comprehendisse; unum autem quae retro oblitus, in ea quae sunt priora extendens me, ad destinatum sequor, ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu. Sequor autem si comprehendam, in quo et comprehensus sum . » Et certe jam de illo voce Dominica dictum fuerat: « Vas electionis mihi est , » et tamen adhuc castigans corpus suum metuit ne reprobetur. Vae miseris nobis, qui de electione nostra nullam adhuc Dei vocem cognovimus, et jam in otio quasi de securiin conversatione, ut et illa certantes foveat, et iste torpentes pungat. Unde recte per prophetam dicitur: Qui timent Dominum, sperent in Domino . Ac si aperte diceret: De spe incassum praesumit, qui timere Deum in suis operibus renuit. Sed cur beatus Job de tam valida quaestione requiritur, quae omnino ab hominibus ignoratur, ut justorum iniquorumque terminum comprehendat, nisi ut aliorum finem cognoscere non
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc sensus hominũ. necqͥcquã decuiꝰ¬
libet fine cognoscit᷑ : qr diuinoꝵ iu¬
dicioꝵ ab rͥssus humanȩ m̃tis oculo
ñ penatratur: Videmꝰ nãq qđ illadõ
aduersa gentilitas. stitiȩ luce ꝑfu.¬
sa. ẽ : & iudȩa dudũ dilecta. ꝑfidiȩ . ẽ.
nocte cecata Scimꝰ etiã qđ latro
depatibulo transiuit adregnum.
iudas deapostolatꝰ gła.ẽ. lapsus in.
& apłos scimꝰ ꝑcepisse ꝓpositũ qđ de¬
siderauerant regnũ : Quis ergo discuti¬
at. inqua uia habitet lux. & tenebrarũ
quis locussit. ut ducat unũ qđq ad.
terminos suos. & intelligat semitas
domꝰ eiꝰ: Uideo paulũ exilla ꝑsecutio¬
nis sȩ uitia. ad grãm apostolatus uo.¬
catũ: & tam̃ sic int̃ iudicia occulta
formidat. ut rȩꝓbarise & iã post quã
uocatꝰ.ẽ. timeat : Ait enĩcastigo corpꝰ
meũ & seruituti subicio. neforte aliis
p̃dicans. ipse repb efficiar & rursũ:

Expanded text:
haec sensus hominum, nec quidquam de cujushaec sensus hominum, nec quidquam de cujuslibet fine cognoscitur, quia divinorum judiciorum abyssus humanae mentis oculo nullatenus penetratur. Videmus namque quod illa adversa Deo gentilitas justitiae luce perfusa est, et Judaea dudum dilecta perfidiae nocte caecata. Scimus etiam quod latro de patibulo transivit ad regnum, Judas de apostolatus gloria est lapsus in tet apostolos scimus percepisse propositum quod desideraverant Regnum. Quis ergo discutiat in qua via habitet lux et tenebrarum quis locus sit, ut ducat unumquodque ad terminos suos, et intelligat semitas domus ejus? Video Paulum ex illa persecutionis saevitia ad gratiam apostolatus vocatum , et tamen sic inter judicia occulta formidat, ut reprobari se etiam postquam vocatus est timeat. Ait enim: « Castigo corpus meum et servituti subjicio: ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar . » Et rursum:
Abbreviated transcription (Latin):
ȩternã mansionẽ p̃stat in regnũ. uel
quẽ usq ad terminũ suũ actio praua
constringens in ȩt̃nũ dãpnet suppli¬
ciũ : Domꝰ qͥppe ꝓmansione ponit᷑:
semita ꝓactione : Semitaigitur
ad domũ ducit: qr actio ad mansio¬
nẽ ꝑtrahit : Sed quis hominũ ista
discussus di cat: quisista saltem
inꝓterritꝰ audiat: Multos eñĩ uide¬
mꝰ cotidie. qr istitiȩ luce resplen.¬
deant. & tam̃ ad finẽ suũ neqͥtiȩ obs¬
curitate tenebrant᷑ : & multoscernimꝰ
peccatoꝵ tenebris obuolutos. & tam̃
iuxta uitȩ suȩ terminũ repente red:¬
di luce iꝰtitiȩ liberos: Multo enim
nouimꝰ semel inuentã uiã ititiȩ. inliba.¬
te usq ad obitũ tenuisse: & plerosq
crimina sine cessatione cumulasse :
Quisuero inter ista occultoꝵ iudicioꝵ
nubilam̃tis suȩ radiũmittat. ut aliqͣ
consideratione discernat. uł quis ꝑ.¬
durat inmalo. uł qͥs ꝑ seueret inbono
a summis reuerberet᷑ ad infiina: latent

Expanded text:
l quem usque ad terminum suum actio prava constringens in aeternum damnet supplicium. Domus quippe pro mansione ponitur, semita pro actione. Semita igitur ad domum ducit, quia actio ad mansionem pertrahit. Sed quis hominum ista discussus dicat? quis ista saltem imperterritus audiat? Multos enim videmus quotidie, qui justitiae luce resplendent, et tamen ad finem suum nequitiae obscuritate tenebrantur; et multos cernimus peccatorum tenebris obvolutos, et tamen juxta vitae suae terminum repente reddi luci justitiae liberos. Multos etiam novimus semel inventam viam justitiae illibate usque ad mortem tenuisse, et plerosque crimina sine cessatione cumulasse. Quis autem inter ista occultorum judiciorum nubila mentis suae radium mittat, ut aliqua consideratione discernat; vel quis perduret in malo, vel quis perseveret in bono, a summis revertatur ad infima? Latent
Abbreviated transcription (Latin):
habet oculos qͥmalignis consiliis ꝑuer¬
auditoꝵ cordi succendit: apte subiun.¬
git᷑: Deore eiꝰlãpadesꝓcedunt: Qui
enĩ ꝓuident oculi : qͥ autẽ p̃dicant.
osuocant᷑: Sed de hoc ore exeunt lã-¬
pades: tm̃tes audientiũ adamorẽ
ꝑfidiȩ accendunt : & unde qͣsi ꝑsapien¬¬
tiãlucent. inde ꝓculdubio ꝑneqͥtiã
c̃cremant: Sed qualis ipsa. sapientiȩ
coꝵ lux sit ostendit̾. cũptinꝰ subinfert᷑ :

Expanded text:
habet oculos qui malignis consiliis perverhabet oculos qui malignis consiliis perverauditorum corda succendit, apte subjun10. De ore ejus lampades procedunt. - Qui enim procedunt, oculi; qui autem praedicant, os vocantur. Sed de hoc ore lamia mentes audientium ad amorem perfidiae accendunt; et unde quasi per sapientiam lucent, inde procul dubio per nequitiam concremant. Sed qualis ipsa sapientia eorum lux sit ostenditur, cum protinus subinfertur:
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ antixp̃i uerũ. ẽe. mane polli.¬
cent᷑ Spondent enĩ se tenebrasre¬
pellere. & ueritatis lucẽ signisclares¬
centib nuntiare : qr nec ꝓsuadere
quȩ uolunt possunt nisi exhibere fe
meliora fateant᷑ : Vnde hic ipse co.¬
luber inparadis primis hominib:lo¬
quens. in eo qͦ se melius aliqͥd ꝓuidere
simulauit. quasi diluculi palpebras
aperuit : qͣndo ininnocentib m̃tib hu¬
manitati s ignorantiã rep̃hendit. & sci-¬
entiã diuinitatis ꝓmisit: Qua sugno.¬
rantiȩ enĩ tenebrasrepellebat: &ȩt̾nȩ
scientiȩ diuinũmane. nunciabat dicens
Aperient᷑ oculiuri & eritis sic̃dii: scientes
bonũ & malũ: Ita in illo tunc dãpnato
homine ueniens. eiꝰ oculi palpebris di¬
luculic̃õparant᷑: qr sapiente s illius.
simplicitatẽ uerȩ fidei. qͣsi transactȩ
noctis tenebras respuunt. & eiꝰ signa
m̃datia. qͣsi ex surgentis solis radiosos.¬
tendunt: Sedqr leuiathin iste ñ solũ

Expanded text:
tionem Antichristi verum esse mane pollitionem Antichristi verum esse mane pollicentur. Spondent enim se tenebras repellere et veritatis lucem signis clarescentibus 1110 nuntiare, quia nec persuadere quae volunt possunt, nisi exhibere se meliora fateantur. Unde hic ipse coluber in paradiso primis hominibus loquens , in eo quod se melius aliquid providere simulavit, quasi diluculi palpebras aperuit, quando in innocentibus mentibus humanitatis ignorantiam reprehendit, et scientiam divinitatis promisit. Quasi ignorantiae enim tenebras repellebat, et aeternae scientiae divinum mane nuntiabat, dicens: Aperientur oculi vestri, et eritis sicut dii, scientes bonum et malum . Ita in illo tunc damnato homine veniens, ejus oculi palpebris diluculi comparantur, quia sapientes illius simplicitatem verae fidaei quasi transactae noctis tenebras respuunt, et ejus signa mendacia quasi exsurgentis solis radios ostendunt. Sed quia Leviathan iste non solum
Abbreviated transcription (Latin):
potentia. qͣsi qͦ dã ignis lumine resplen¬
dere uideat᷑ Qergo cõmotũ caput
illius. miraculis clarescere nitit᷑. recte
eiꝰ sternutatio splendor ignis uoeat᷑:
In eo enĩ qđ se ad ꝑsequendos iustos
cõmouet: ante reꝓboꝵ oculos signo.¬
rũ uirtutib lucet : & qr eiꝰtirannidi
sapiente smundi adherent: eorũq
c̃silus om̃e qđ prauũ molit̾ exercet :
rentes capiti. utilitati uisionis inser.¬
uiunt. ñ in merito eiꝰ c̃siliarii desig¬
nant᷑ : Quidũ ꝑuersis machinationib
quȩ qͣliter agenda sunt p̃uident. ma¬
lignis eiꝰ operarus qͣsios tensũ pedib
it p̃bent: Quirecte. palpebris dilucu.¬
li cõparant᷑: Palpebrasnãq diluculi¬
extremas noctis horas accipimꝰ: in qͥb:
nox quasi oculos aperit. dũuenturȩ
lucis ia inicia ostendit Frudentes
culi: qr fidẽ quã in xp̃o inuenumt.
qͣsi erroris noctẽ ad serunt : & uenera¬

Expanded text:
potentia quasi quodam ignis lumine resplenpotentia quasi quodam ignis lumine resplendere videatur. Quia ergo commotum caput illius miraculis clarescere nititur, recte ejus sternutatio splendor ignis vocatur. In eo enim quod se ad persequendos justos commovet, ante reproborum oculos signorum virtutibus lucet. Et quia ejus tyrannidi sapientes mundi adhaerent, eorumque consiliis omne quod pravum molitur exercet, rentes capiti, utilitati visionis inserviunt, non immerito ejus consiliarii designantur, qui dum perversis machinationibus quae qualiter agenda sunt, praevident, malignis ejus operariis quasi ostensum pedibus iter praebent. Qui recte palpebris diluculi comparantur. Palpebras namqextremas noctis horas accipimus, in quibus nox quasi oculucis jam initia ostendit. Prudentes culi, quia fidem quam in Christo inveniunt quasi erroris noctem asserunt, et venera
Abbreviated transcription (Latin):
ritib. seu in reꝓbis hominib qͥilli ꝑsimili¬
tudinẽ in iqͥtatis adheser̃. qͣsi inflatio surgit
apectore . dũelatio se erigit. exp̃senti scłi
potestate : Iuȩ uelut ademanandũ poros
ñ inuenit : qi in hoc qđ c̃traiꝰtos extollit᷑.
disponente dõ quantũ appeat p̃ualere
ꝓhibet᷑ Ex surgens autẽ cerebrũ tangit
acc̃cutit: E collecta elatio satane sensũ
infine mindiartius pcutit: & caputtur¬
bat.: dũipsũ auctorẽ malignoꝵ sp̃ituũ.¬
ꝑeũqͥantixp̃e dicit᷑. in ꝑsecutione fideliũ
uehem̃tius excitat: Lunc congesta infla.
tio eiꝰ pnares egredit᷑: qr tota suꝓbie eiꝰ
iniqͥtas. aꝑtis maliciȩ flatib: demonstra¬
tͦ: Qergo sternutatio caput maxime
c̃cutit. leinathanistius sternutatiouocat᷑.
quitanta tunc uirtute sẽ cõmouet. utm̃¬
bra dñi si potest fieri. etiã electa ptur b&:
Tantis signis & ꝑdus utit᷑. ut miraculoꝵ

Expanded text:
ritibus, sive in reprobis hominibus, qui illi per similiritibus, sive in reprobis hominibus, qui illi per similitudinem iniquitatis inhaeserunt, quasi inflatio surgit a pectore, dum elatio se erigit ex praesentis saeculi potestate. Quae quasi ad emanandum poros non invenit, quia in hoc quod contra justos extollitur, disponente Deo, quantum appetit praevalere prohibetur. Exsurgens autem cerebrum tangit et concutit, quia collecta elatio Satanae sensum in fine mundi arctius percutit, et caput turbat, dum ipsum auctorem malignorum spirituuus dicitur in persecutione fidelium vehementius excitat. Tunc congesta inflatio per ejus nares egreditur, quia tota superbiae ejus iniquitas apertis malitiae flatibus demonstratur. Quia ergo sternutatio caput maxime concutit, Leviathan istius sternutatio vocatur atur. Qui tanta tunc virtute se commovet, ut membra Domini, si potest fieri, etiam electa perturbet; tantis signis et prodigiis utitur, ut miraculorum
Abbreviated transcription (Latin):
raliũ uoluptatũ: Inqͦnimirũ c̃iuuio pa-¬
rit̃po tant: qr delectationissuȩ illece-¬
bris se c̃corditer debriant: Igit᷑ qr m̃bra
leiathanistius . id ẽ. iniqͦ som̃s qͦscdeiser¬
mo squamarũ c̃parationib ẽparat. ad
defensionẽ suã culꝑa c̃cordat: benedici.
Pna alteri adherebunt: & tenentes st̃
neqͣ quã separabunt᷑: Tenentesenĩse sẽpa.¬
rarinequeunt : qr eo ad defensionẽ suã
uicissim ẽstricti sunt: qͦse sibi ꝑom̃a
similes eẽ. meminer̃ De scriptoitaq eiꝰ
cõpore. ad caput sermoreducit᷑: & qͥd
psemet ipsũ extreme ꝑ secutionis tẽꝑe.
antiqͥs hostis exerceat: nunciat᷑ : Nãsecͥt̃¬
exponimꝰ: si priussternutatio qͦ modo
agat᷑ indagemꝰ: Insternutatione qͥꝓpe
inflatio apectore. surgit: Quȩcũ ap-¬
tos ademanandũ poros ñ inuenit. cere¬
brũ tangit : & c̃gesta ꝑnares exiens .co.¬
tũcaput ꝓtinꝰ c̃cutit: In hocitaq leuia.¬
thancorpore id ẽ. siue in malignisspi.¬

Expanded text:
ralium voluptatum. In quo nimirum convivio pariter potant qui delectationis suae illecebris 1109 se concorditer debriant. Igitur quia membra Leviathan istius, id est iniquos omnes, quos Dei sermo squamarum compactionibus comparat, ad defensionem suam par culpa concordat, bene dicitur: Una alteri adhaerebunt, et tenentes se nequaquam separabuntur. Tenentes enim se separari nequeunt, quia eo ad defensionem suam vicissim constricti sunt, quo se sibi per omnia similes esse meminerunt. Descripto itaque ejus corpore, ad caput sermo reducitur, et quid per semetipsum extremae persecutionis tempore antiquus hostis exerceat nuntiatur. Nam seexponimus, si prius sternutatio quomodo agatur indagemus. In sternutatione quippe inflatio a pectore exsurgit, quae cum apertos ad emanandum poros non invenit, cerebrum tangit, et congesta per nares exiens, totum caput protinus concutit. In hoc itaque Leviathan corpore, id est sive in malignis spi
Abbreviated transcription (Latin):
rubigo c̃sumit: qi sȩpe dũuentis inglu¬
uies ꝑ abstinentiã restringit᷑.irȩ in paci¬
entia acriusdominat᷑: Quȩ more rubigi¬
nis qͣsi exurendo messẽ comedit. qr ui¬
tutũ fructꝰ. inpacientiȩ flãma tabe facit:
Dũergo uiciis uncia succedunt: agrũm̃tis
alia pestis deuorat. dũ aliarelinqͥt: Bene
autẽ illic subdit᷑: Exꝑgisciminiebru&e fiete :
Ebriiqͥppe uocati sunt qͥmundihuiꝰ amore
c̃fusi. mala ñsentiunt quȩ patiunt᷑ : Quid ẽ
somnũur̃e insensibilitatis excutite. & inde¬
uastatione cordis tot sibi succedentib uici-¬
oꝵ pestib uigilantib lam̃tis obuiate : ꝑtot
igit̃ globos. deleuiathannarib fumꝰ surgit :
ꝑqͦt nimirũ pestes. frugẽ cordis reꝓbi occul¬
ta adspiratione c̃sumit : Cuiꝰ adhuc fumi
uim sollicite dñsexprimit: cũilico sub¬
iungit: Sic̃ ollȩ succensȩ atq feruentes¬

Expanded text:
rubigo consumit, quia saepe dum ventris inglurubigo consumit, quia saepe dum ventris ingluvies per abstinentiam restringitur, irae impatientia acrius dominatur; quae more rubiginis quasi exurendo messem comedit, quia virtutum fructus impatientiae flamma tabefacit. Cum ergo vitia vitiis succedunt, agrum mentis alia pestis devorat, dum alia relinquit. Ve flete . Ebrii quippe vocati sunt qui, mundi hujus amore confusi, mala non sentiunt quae patiuntur. Quid est somnum vestrae insensibilitatis excutite, et, in devastatione cordis tot sibi succedentibus vitiorum pestibus, vigilantibus lamentis obviate? Per tot igitur globos de Leviathan naribus fumus surgit, per quot nimirum pestes frugem cordis reprobi occulta aspiratione consumit. Cujus adhuc fumi vim sollicite Dominus exprimit, cum illico subjungit: Sicut oll
Abbreviated transcription (Latin):
quȩcor qđ tenet ita polluit. ut insupe-¬
rioris munditiȩ surgere amore ñ possit:
Quid ꝑlocustã quȩ saltib uolat. nisim
anisgła exprimit᷑. quȩ se uanis p̃sũpti.
onib exaltat : Quid ꝑbruchũ cuiꝰpene
totũcorpꝰinuentre colligit᷑. nisi edendi
ingluuies figurat᷑ : qͥd ꝑrubiginẽ. quȩdũ
tangit incendit. nisi ira innuit᷑ : Residuũ
ergo erucȩ. locusta comedit: qr sȩpecũlu.¬
xuriȩ uiciũ am̃te recesserit. in anisgła
succedit : Nãqr iã ꝑamorẽ carnis ñster¬
nit᷑ : qͣsi sc̃m̃ se excastitate głoriat᷑: & resi¬
duũ locustȩ bruchus comedit.: qr sȩpe
cũ mani głȩ quȩ qͣsi ex scĩtate ueniebat
resistit᷑: lił uentri uł qͥb libet ãbitionis
desiderus. inmoderatius indulget᷑ Mens
enĩ dĩ nescia. tanto atrocius ad quẽlibet
ambitũ ducit᷑: qͣnto nullo uł humanȩ
laudis amore refrenat᷑: Residuũ bruchi

Expanded text:
quae cor quod tenet, ita polluit, ut in supequae cor quod tenet, ita polluit, ut in superioris munditiae surgere amorem non possit. Quid per locustam quae saltibus evolat, nisi inanis gloria expronibus exaltat? Quid per bruchum, cujus pene totum corpus in ventrem colligitur, nisi edendi ingluvies figuratur? Quid per rubiginem, quae dum tangit incendit, nisi ira innuitur? Residuum ergo erucae locusta comedit, quia saepe cum luxuriae vitium a mente recesserit, inanis gloria succedit. Nam quia jam per amorem cordis non sternitur, quasi sanctam se ex castitate gloriatur. Et residuum locustae bruchus comedit, quia saepe cum inani gloriae, quae quasi ex sanctitate veniebat, resistitur, vel ventri vel quibuslibet ambitionis desideriis immoderatius indulgetur. Mens enim Dei nescia, tanto atrocius ad quemlibet ambitum ducitur, quanto nullo vel humanae laudis amore refrenatur. Residuum bruchi