comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mlit᷑q: locũ primasq: in littore sedos
sastrorũ uimorẽ piunis atq aggere cingt
Iamq it̃ em̃si: turres ac tecta latinorun
ardua cernebant uiuenes. muroq subibant
Ante urbẽ pueri & pͥmeuo flore iuuentꝰ
Exercent᷑ equis. domitantq in puluere uuii
Aut acrus tendunt arcus. aut lenta lacerio
picula contoreuent. cursuq: ictuq: lacessu
cũ p̃uectus equo longeui regis ad aures
runcius ingentis ugnota in ueste reporit
uiluesse uiros: ille intra tecta uocor
Imperat or solio medius consedt au
Tectũ augustd̃m ingens centũ sublime colũm
Urbe fuit summa laurentis regia pici
horrendũ silius & religione parentum
hinc sceptra accipere. & primos actollere susq
Regib omen erat: hoc illis ouria temili
He sacris sedes epulis. hic ariete ceso
Perpetuis soliti patres consulere mensis:
Quin &eiam ueterũ effigies ex ordine auorũ
antiquȩ cedro italusq paterq sabinus

Expanded text:
moliturque locum primasque in litore sedes moliturque locum primasque in litore sedes castrorum in morem pinnis atque aggere cingit. Iamque iter emensi turris ac tecta Latinorum ardua cernebant iuvenes muroque subibant. Ante urbem pueri et primaevo flore iuventus exercentur equis domitantque in pulvere currus aut acris tendunt arcus aut lenta lacertis spicula contorquent cursuque ictuque lacessunt: cum praevectus equo longaevi regis ad auris nuntius ingentis ignota in veste reportat advenisse viros. Ille intra tecta vocari imperat et solio medius consedit avito. Tectum augustum ingens. centum sublime columnis, urbe fuit summa, Laurentis regia Pici, horrendum silvis et religione parentum. Hic sceptra accipere et primos attollere fasces regibus omen erat, hoc illis curia templum, hae sacris sedes epulis, hic ariete caeso perpetuis soliti patres considere mensis. Quin etiam veterum effigies ex ordine avorum antiqua e cedro, Italusque paterque Sabinus
Abbreviated transcription (Latin):
Saic deinde esfutus frondenti tempora lauro
Iiplicat. E geniumq. loci. primamo. deorum
allurem. nemuhaso & ad lue ignota y catur
fiumina : tum naste noclisq orientia sgia
Ideumq iouem: phrȩgiuamq ex ardine
Ie pat̃ omnipotens ter celo clarus ab eta
Iitonuit: radusq ardentem lucis . & auro
Ipse manu quaciens ostendit ab ehere nibe
deditur hio subito truiana ꝑ agmina rumon
aduenisse diem. quo debita moenia condor
contatun instaurant epulas atq omine  gn
Cratera leti statuunt. & uina oo onanoꝰ.
Postrra cũ prima lustrabat lampade t̾ras
orta dies : urbem e fines .e. lutora gentis
Siuersi arplorant: hȩo fontis stagna nin
hunc cybrin fluuium: hic fortes. habt urei
Ti satꝰ anchisa delectos ordine ab omni
Crncũ oratores augusta ad menia regi
Ire iub&  ramis uelatos pall dis amnes
Donaq ferre uiro pacẽo exposuere teueri
Saud mora festinant iissi. rapidisq: feruntar
Passib. ipse humili designat muenia fissa

Expanded text:
Sic deinde effatus frondenti tempora ramo Sic deinde effatus frondenti tempora ramo implicat et geniumque loci primamque deorum Tellurem nymphasque et adhuc ignota precatur flumIdaeumque Iovem Phrygiamque ex ordine Hic pater omnipotens ter caelo clarus ab alto intonuit radiisque ardentem lucis et auro ipse manu quatiens ostendit ab aethere nubem. Diditur hic subito Troiana per agmina rumor advenisse diem, quo debita moenia condant. Certatim instaurant epulas atque omine magno crateras laeti statuunt et vina coronant. Postera cum prima lustrabat lampade terras orta dies, urbem et finis et litora gentis diversi explorant: haec fontis stagna Numici, hunc Thybrim fluvium, hic fortis habitare Latinos. Tum satus Anchisa delectos ordine ab omni centum oratores augusta ad moenia regis ire iubet, ramis velatos Palladis omnis, donaque ferre viro pacemque exposcere Teucris. Haud mora, festinant iussi rapidisque feruntur passibus. Ipse humili designat moenia fossa
Abbreviated transcription (Latin):
eriguam in cererẽ penuria adegit edendi
& uiolare manu malisq: audacib: orbem
dtalis crusti. patulis ueo parcere quadris:
heus & iori m̃sas uronsuminus inquit iulus
o plura adiudens: ea uox audita  iaborũ
Prima tulit finem : primamq loguents ab ore
ripun paĩ. a stupefatu numine p̃ssit
Continuo saluo fittis mihi debitu teiuis.
uoiq atc otidi tronę saluite penates
no domus. hia pictria. ẽ: genitor mihi talia nãq
ie repeto anchises fatorũ archana reliquit.
sumnate faues ignota ad litora uectun.
Accisis cone dapib: consumere mensas
Lum sperare domos defessus. ilnq  memento
Prima locare manu. moliriq aggere testa
hen erat illa fames. hȩc nos suprema manebat
frecus positura modum
Qua re agite.  primo leti cum lumine solis.
Renti dore qui uehabeant homines ubi mȩnia genis
ueitigemꝰ. & apartii diuersa petamus
Nunc pateras libatt ioui. p̃cib q uocbte
Anchisen genitorẽ. e uina reponte mensis

Expanded text:
exiguam in Cererem penuria adegit edendi exiguam in Cererem penuria adegit edendi et violare manu malisque audacibus orbem fatalis crusti patulis nec parcere quadris: Heus ! etiam mensas consumimus, inquit Iulus, nec plura adludens. Ea vox audita laborum prima tulit finem, primamque loquentis ab ore eripuit pater ac stupefactus numine pressit. Continuo: Salve fatis mihi debita tellus vosque, ait, O fidi Troiae salvete penates: hic domus, haec patria est. Genitor mihi talia namque nunc repeto Anchises fatorum arcana reliquit: cum te, nate, fames ignota ad litora vectum accisis coget dapibus consumere mensas, tum sperare domos defessus ibique memento prima locare manu molirique aggere tecta. Haec erat illa fames; haec nos suprema manebat, exiliis positura modum. Quare agite et primo laeti cum lumine solis quae loca, quive habeant homines, ubi moenia gentis, vestigemus et a portu diversa petamus. Nunc pateras libate Iovi precibusque vocate Anchisen genitorem, et vina reponite mensis.
Abbreviated transcription (Latin):
SI. u tum pat᷑ ipse perens reqponsa latinir
Centum lanigeras mactabat rite bidentes
dedi harum effultus tergo stratisq iaobat
uelleril subita ex alto uox reddita luao. ẽ
e pete conubus nata sociare latinis
niea ꝓ genies. tiulamis neu crede paratis
xt̃ni uenient generi qui sanguine nrm̃
Iom̃ ue atera ferent: quorũq a forpo nopotes
Omnia sub pedib qua sol utrumq recunren
lipicit oeranũ uertiq: regiq uidebunt
lec pesponsa patris fauni menitusq slenti
Nocti datos non ipse suo premit re lotinus
Sed cireẽ late uolitans iam fama ꝑ urbes
usomas tulerat: cam lao medoncia pubes
sarneusnen mapę relignuit ab aggere olassem
Seneas prumiq duces . o pulcher iulus:
sonpora ali xamis deponunt arboris alcȩ
Iustituunt q dapes iae adorrea liba ꝑ herluas
Subieiunt epulis. nc iuppit᷑ ipsemonobat
aereale solũ pomis aggreitib augent
onsumutis hic ferte aliis. ut uertere morsus

Expanded text:
Hic et tum pater ipse petens responsa Latinus Hic et tum pater ipse petens responsa Latinus centum lanigeras mactabat rite bidentis atque harum effultus tergo stratisque iacebat velleribus: subita ex alto vox reddita luco est: Ne pete conubiis natam sociare Latinis, O mea progenies, thalamis neu crede paratis: externi venient generi, qui sanguine nostrum nomen in astra ferant quorumque a stirpe nepotes omnia sub pedibus, qua Sol utrumque recurrens aspicit Oceanum, vertique regique videbunt. Haec responsa patris Fauni monitusque silenti nocte datos non ipse suo premit ore Latinus, sed circum late volitans iam Fama per urbes Ausonias tulerat, cum Laomedontia pubes gramineo ripae religavit ab aggere classem. Aeneas primique duces et pulcher Iulus corpora sub ramis deponunt arboris altae instituuntque dapes et adorea liba per herbam subiciunt epulis sic Iuppiter ipse monebat et Cereale solum pomis agrestibus augent. Consumptis hic forte aliis ut vertere morsus
Abbreviated transcription (Latin):
Preterea castis adolet dum altaria teds.
& iurta genitorẽ adstat. laumia uirgo:
uisa nefas lengis comprendere  crinibus ignem
atq omnẽ ornatũ flãma crepitante cremari:
Regalesq accensa comas occensa coronam
Insigiurgemmis: tum fumido lumine fuluo
Inuolur ac totis uulcanum spargere motis:
hoo uͦ hornendã ac uisumirabile ferri
planiq: fire n lustrẽ fama fausq canelant
Isã: sed popło magnũ portendere bellum
t rer sełlut᷑ monstris arocula fruni
hndia genitoris adio. lucosqr sub alia
Consulit albunea. ne morum quȩ in axima sacro
Fonte sont. seuamq exalat opaca mephetim
nuo stali gentes. omnisq oe notria tellur
Indubus responsa petunt: huio dona sacerdos
Fotulit &cesarũuuium be noste silenti
Pellibus uioubuit. stratus somnoq petiuit
Mudta medis simulachra uide uolitantia iniris
uarias uudit uooes fruiturq decrum
Cillogui  atq imis acheronta affatur auernis.

Expanded text:
Praeterea, castis adolet dum altaria taedis Praeterea, castis adolet dum altaria taedis et iuxta genitorem adstat Lavinia virgo, visa nefas longis comprendere crinibus ignem, atque omnem ornatum flamma crepitante cremari regalisque accensa comas, accensa coronam insignem gemmis, tum fumida lumine fulvo involvi ac totis Volcanum spargere tectis. Id vero horrendum ac visu mirabile ferri: namque fore inlustrem fama fatisque canebant ipsam, sed populo magnum portendere bellum. At rex sollicitus monstris oracula Fauni, fatidici genitoris, adit lucosque sub alta consulit Albunea, nemorum quae maxima sacro fonte sonat saevamque exhalat opaca mephitim. Hinc Italae gentes omnisque Oenotria tellus in dubiis responsa petunt; huc dona sacerdos cum tulit et caesarum ovium sub nocte silenti pellibus incubuit stratis somnosque petivit, multa modis simulacra videt volitantia miris et varias audit voces fruiturque deorum conloquio atque imis Acheronta adfatur Avernis.
Abbreviated transcription (Latin):
Filius hiuio fato idiuum prolesq uitrilis
Nulla fuit : primaq oriens erepta iuuenta . t̃
Sola domũ e tantas seruabat filia sedes
lam matura uiro. iam plenis nubilis annis:
multi illã magno e latio totaq petebant
ausonia: petit ante alios pulcherrimus omnes
Turnus. auis a tauisq potens: quẽ regia coniuno
adiungi generũ miro properabat aniore :
Sed uariis portenta dm̃ terrorib: obstont
Lurus erat tecti medio in penetral: altis
Saera comã. multosq metu seruata ꝑ onaci
Quã pat̃ inuentã primas cũ conderet arces
Ipse ferebatur phebo sacrasse latinus.
laurentisq ab ea nom̃ posuisse colonis:
huus apes sunimũ densę miribile detu
Stridore ingenti liquidũ trans ediora ueotȩ
obsedere apicẽ: e pedib: ꝑ mutua naxis.
ex amer subicũ ramo frondente pependit:
continuo uores ext̃nũ cernimus inquit
aduentare uirum & partes petere agm̃ easdem
Partibus ex hisdem &e sumina dominarier arce

Expanded text:
filius huic fato divom prolesque virilis filius huic fato divom prolesque virilis nulla fuit primaque oriens erepta iuventa est. Sola domum et tantas servabat filia sedes, iam matura viro, iam plenis nubilis annis. Multi illam magno e Latio totaque petebant Ausonia. Petit ante alios pulcherrimus omnis Turnus, avis atavisque potens, quem regia coniunx adiungi generum miro properabat amore; sed variis portenta deum terroribus obstant. Laurus erat tecti medio in penetralibus altis, sacra comam multosque metu servata per annos, quam pater inventam, primas cum conderet arces, ipse ferebatur Phoebo sacrasse Latinus Laurentisque ab ea nomen posuisse colonis. Huius apes summum densae mirabile dictu, stridore ingenti liquidum trans aethera vectae, obsedere apicem, ex pedibus per mutua nexis examen subitum ramo frondente pependit. Continuo vates: Externum cernimus, inquit, adventare virum et partis petere agmen easdem partibus ex isdem et summa dominarier arce.
Abbreviated transcription (Latin):
atq hic eneas ingentem ex equore lucum
ꝑspicit. hunc int̃ fluuio ꝙberinus ameno
Uerticibus rapidis.  multa flauus harona
In mare ꝓrumpit: uariȩ circumq supraq
assuetȩ rippis uoluores. & fluminis alueo
aethera mulcebant cantu. lucoq uolabant
Hlestere iter soous terrȩq: aduertere ꝓras
Imperat. & letus fluuio succedit opaco
Nunc age qui reges erato quȩ tempora rerũ
Quis latio antiquo fuerit status aduene classem
cum primũ ausonis exeroitus appulit oris:
Expediam. &e primȩ reuocabo exordiapugnę
Tu uatẽ tu diua mone: dicam horrida belle
dicam acies. actosq animis in funera reges
Tyrrenãq manũ. totamq sub arma coactam
hosperiã: maior rerũ mili nascitur ordo:
maius opiis moueo:rex arua latinus & urbes
lam seniar lunga placidas in pace regebat
huno fauno enimpha genitũ laurente marica
acoipimꝰ: fauno picus pat᷑: isq parentem
te saturne refert : tu sanguinis ultimus auetor

Expanded text:
Atque hic Aeneas ingentem ex aequore lucum Atque hic Aeneas ingentem ex aequore lucum prospicit. Hunc inter fluvio Tiberinus am/ uerticibus rapidis et multa flauus harena / in mare prorumpit; uariae circumque supraque adsuetae ripis volucres et fluminis alveo aethera mulcebant cantu lucoque volabant. flectere iter sociis terraeque advertere proras imperat et laetus fluvio succedit opaco. Nunc age, qui reges, Erato, quae tempora rerum, quis Latio antiquo fuerit status, advena classem cum primum Ausoniis exercitus appulit oris, expediam et primae revocabo exordia pugnae. tu vatem, tu, diva, mone. Dicam horrida bella, dicam acies actosque animis in funera reges Tyrrhenamque manum totamque sub arma coactam Hesperiam. Maior rerum mihi nascitur ordo, maius opus moveo.Rex arva Latinus et urbes iam senior longa placidas in pace regebat. Hunc Fauno et nympha genitum Laurente Marica accipimus, Fauno Picus pater isque parentem te, Saturne, refert, tu sanguinis ultimus auctor.
Abbreviated transcription (Latin):
acternõ moriens famam caieta dedisti.
e nunc seruat honos sedẽtuus ossaq nom̃
hesperia in magna si qua .ẽ. ea gloria signat
At pius eaequiis aeneas riat solutir
prant aurȩ in noctem: nec candida cursum
mna negat: splendetremulo sub lumine pontꝰ:
ocima ciroee radduntur lutora terrȩ
ies in accentos ubi solis filia lucos
pduo resonat cantu. tectisq: superbis
nt idoratã nocturna in lumina cedrum
gito tenuis ꝑcurrens pectine telas
pe ex audire gemitus irȩq Lconum
nela recusantũ. sera sub nocte radentũ.
tgeriq: sues: aq: in presepibus ursi
uire. ao formȩ magnorũ ululare luperum
uos hominũ ex faoie dea seui potentib herbis
duerit oireȩ. in uultus ac terga ftrarum
ue ne monstra pii paterentur talia troes
um in portus. neu latora dira subinent:
leptunus uentis impleuit uda scđis.
aurora in roseis fulgobat lutea bigis
Tum uenti posuere. omnisq: repente resedit
Hatus & lento luctantur marmore tonsȩ :

Expanded text:
aeternam moriens famam, Caieta, dedisti; et nunc servat honos sedem tuus ossaque nomen Hesperia in magna, siqua est ea gloria, signat. At pius exsequiis Aeneas rite solutis,dspirant aurae in noctem nec candida cursus Luna negat, splendet tremulo sub lumine pontus. Proxima Circaeae raduntur litora terrae, dives inaccessos ubi Solis filia lucos adsiduo resonat cantu tectisque superbis urit odoratam nocturna in lumina cedrum, arguto tenuis percurrens pectine telas. Hinc exaudiri gemitus iraeque leonum vincla recusantum et sera sub nocte rudentum, saetigerique sues atque in praesaepibus ursi saevire ac formae magnorum ululare luporum, quos hominum ex facie dea saeva potentibus herbis induerat Circe in voltus ac terga ferarum. Quae ne monstra pii paterentur talia Troes delati in portus neu litora dira subirent, Neptunus ventis implevit vela secundis Aurora in roseis fulgebat lutea bigis: cum venti posuere omnisque repente resedit flatus et in lento luctantur marmore tonsae.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑgraiũ popłos. mediȩq ꝑhelidis urbun
Ibat ouons : diuumq sibi poscelat henen
damens qui uenibos. on non imitabile fular
dere e cornipedũ cursu simularat quorus
at. pat̃ omp̃s densa nter nubila telumn
contorsit. non ille faces. nec fumea tedis
Lumino precipitemq: immani turbine adigi
Niecnon e tycion terrę omniparentu aluo
Cernere erat ꝑ tota nouemeui iugera ens
Porrigitur. rostroq unmanis uultur ob do
n mortale iecur tondens fecundaq penis
uiscera rimatur.q epulis habitat q sub abto
Poctore nec sibris requies datur ulla ronad
Quid memori laphitas. xxiona perithoumq
Quo suꝑ atra suex iamiam lapsura cadendi
Imminae adsimilis. lucent genialib: altis
Iurea fulchra thoris. epulȩq ante ira paratę
Regifico luxu. furiarum maxima iuxta
Accubat. e manib ꝓliba contingere menso
exurgitq facem attellotis: atq itonat ane

Expanded text:
per Graium populos mediaeque per Elidis urbem per Graium populos mediaeque per Elidis urbem ibat ovans, divomque sibi poscebat honorem,— demens, qui nimbos et non imitabile fulmen aere et cornipedum pulsu simularet equorum. At pater omnipotens densa inter nubila telum contorsit, non ille faces nec fumea taedis lumina, praecipitemque immani turbine adegit. Nec non et Tityon, Terrae omniparentis alumnum, cernere erat, per tota novem cui iugera corpus porrigitur, rostroque immanis voltur obunco immortale iecur tondens fecundaque poenis viscera, rimaturque epulis, habitatque sub alto pectore, nec fibris requies datur ulla renatis. Quid memorem Lapithas, Ixiona Pirithoumque? quos super atra silex iam iam lapsura cadentique imminet adsimilis; lucent genialibus altis aurea fulcra toris, epulaeque ante ora paratae regifico luxu; Furiarum maxima iuxta accubat, et manibus prohibet contingere mensas, exsurgitque facem attollens, atque intonat ore.
Abbreviated transcription (Latin):
Casgri ꝙ audito. dolos subinit q. faceri.
equis opud superos furto letatur in ani
diudt seram ominissa piacula martem
onunuo suntis ultrix accineta flagello
Tisiphimouatit insultans:: toruosq sinistra
intentans angues: uerit agmina seua sororum
Tum demã horri sano stridentes cardine siere
Panduntur prtȩ : cernis custodia qualis
Uestibulo sedeat facies quo limina seri o:
Qun quaginra atris inmanishyatibus bedra
Seuior intus haba sedem: num tartartarus ipse
Sis prus an preceps tantum tenditq sum umbras
Qantus ad etherium coli suspectus olimpans
higenus anaquũ terrȩ titana mides.
q̃ ulmine deiecti fundo uoluuntur in ino
ne o aliudos geminorum un mania iudi
enperac qui manibus mignũ reander celani
aderessi supetisq icuem detrudert regnis
uidi & crudelis dantem almonco penas
ponas
dum flãmas ioiuis & tonitrus amitatur
Quatuor hic inuectus equis  laupada quassan

Expanded text:
castigatque auditque dolos, subigitque fateri, castigatque auditque dolos, subigitque fateri, quae quis apud superos, furto laetatus inani, distulit in seram commissa piacula mortem. Continuo sontes ultrix accincta flagello Tisiphone quatit insultans, torvosque sinistra intentans angues vocat agmina saeva sororum. Tum demum horrisono stridentes cardine sacrae panduntur portae. Cernis custodia qualis vestibulo sedeat, facies quae limina servet? Quinquaginta atris immanis hiatibus Hydra saevior intus habet sedem. Tum Tartarus ipse bis patet in praeceps tantum tenditque sub umbras, quantus ad aetherium caeli suspectus Olympum. Hic genus antiquum Terrae, Titania pubes, fulmine deiecti fundo volvuntur in imo. Hic et Aloidas geminos immania vidi corpora, qui manibus magnum rescindere caelum adgressi, superisque Iovem detrudere regnis. Vidi et crudeles dantem Salmonea poenas, dum flammas Iovis et sonitus imitatur Olympi. Quattuor hic invectus equis et lampada quassans
Abbreviated transcription (Latin):
Iacu: i nr̃m meliorib utere faris:
Tanrũ essatus. & in uerbo uestigia torsit.
Fespicti aenias subito  sub rupe sinistra
nia lat uide triplici circundata muro
Quę rapidus siamis ambit torrentibus amnis.
etarcus flegeta. torquent q sonantia sara
Porta aduesa ingens solido: adamant: colurninę
Uis ut rilla uirum non ipsi excindire ferra
sulicole ualeant: stet ferrea terris ad auras
Thi sighone o sedens palia succuietauerta
Uedibulũ ex somnis seruat noctasq diesq
Iunc exoudim gimitus. e seua sonare
Ue. batum stridor ferm. trneteq cateno
anstitt aenios: striuitumq ext̃ritus hausit
e sielera sucios e uirꝙ. er̃are quibus ue
ngentur pęnis. guis untus  plangor ad auras
am utes ne orsa loqui: cux inolite ceuerum
lli sus casto serleratũ insistere lunen:
Sd mecũ lucis hecate prefecit auernis
ipsa dm̃ pęnas docutt. ꝑq omnia duxit
Enisius hec radamanthus habe durissima regna

Expanded text:
rum; melioribus utere fatis! Tantum effatus, et in verbo vestigia torsit. Respicit Aeneas subito, et sub rupe sinistra moenia lata videt, triplici circumdata muro, quae rapidus flammis ambit torrentibus amnis, Tartareus Phlegethon, torquetque sonantia saxa. Porta adversa ingens, solidoque adamante columnae, vis ut nulla virum, non ipsi exscindere bello caelicolae valeant; stat ferrea turris ad auras, Tisiphoneque sedens, palla succincta cruenta, vestibulum exsomnis servat noctesque diesque. Hinc exaudiri gemitus, et saeva sonare verbera; tum stridor ferri, tractaeque catenae. Constitit Aeneas, strepitumque exterritus hausit. Quae scelerum facies, O virgo, effare; quibusve urguentur poenis? Quis tantus plangor ad auras? Tum vates sic orsa loqui: Dux inclute Teucrum, nulli fas casto sceleratum insistere limen; sed me cum lucis Hecate praefecit Avernis, ipsa deum poenas docuit, perque omnia duxit. Gnosius haec Rhadamanthus habet, durissima regna,
Abbreviated transcription (Latin):
iurã auxilio.
i quãte miseris cedes laurentib ĩstant.
uta iurũ galcasq forcia corpora uolues
ri pat̾ poscãt acies ce federa rũpant
uubi hicta dedit solio so tollit ab alto
Nut ũ herculeas sopitas ignib aras.
cutit. hesternũqi. Iatẽ prauosq penates
tis achit mactat loctas demore bidentes.
ardrus parit̃ trorana iuueritus.
ł hine ad naues gradit᷑ sociosq reuisit
ior denuricro qui se se ĩbella seqͥnt.
ancia uentura ascanio rerũq patͥsq
lsobit torũ pfulginiis unguib autis.
ma uolat paruã sub teo uulgata ꝑ urbẽ.
iire eqͥtes terreni adlitt⁊a regis.
imtũ euandrus dextiũ cõ plexꝰ euntis.
tro ĩ expletis lacrimans ac talia fatur

Expanded text:
laturam auxilio. laturam auxilio. Heu quantae miseris caedes Laurentibus instant;scuta virum galeasque et fortia corpora volves, Thybri pater! Poscant acies et foedera rumpant. Haec ubi dicta dedit, solio se tollit ab alto et primum Herculeis sopitas ignibus aras excitat hesternumque larem parvosque penatis laetus adit: mactant lectas de more bidentis Euandrus Post hinc ad navis graditur sociosque revisit. Quorum de numero qui sese in bella sequantur nuntia ventura Ascanio rerumque patrisqpellis obit totum, praefulgens unguibus aureis. Fama volat parvam subito volgata per urbem, ocius ire equites Tyrrheni ad litora regis. tum pater Evandrus dextram complexus euntis haeret inexpletus lacrimans, ac talia fatur
Abbreviated transcription (Latin):
inuider imperium serȩq ad forcia uirs
Niacũ eehortarer: ni mietꝰ᷑ matro sabell.
unc partẽ patriȩ traherae tu oitiase¬
ceneri fatũ ĩ dulg&e quẽ numiina poscunt.
adere otiuierũ atq italũ fortissime ductor.
unc tͥ p̃t̃ea spes ut salacia ñri.
lanta ad iungit subte tolerare magistro
liciã a graue martis opꝰ tua cernere facta
suescat. pͥmis ceto miret᷑ ab arinis
cades huic eqͥtes biscentũ robora pubis
ta dabo. totidẽq suo tͥ nõe pallas.
t ea fatꝰ crat. defixiq ora tenebant.
eas anchisiades c& fidꝰ at hates:.¬
eltaq dum suo tristi cũ corde putabat
sigrũ delo etherea dedissce aꝑto
sonstu uenit. & ruere oĩa uisa repente.
ronusq tubȩ mugire ꝑethera clangor
udũ rutilare uident o pulsa sonare.
spuere animus alii. sed troiꝰ heros
uẽ casum portenta ferat ego poscor olimpo
signũ cecinit nus surã diua creatrix.
bellũ ĩgruereo. uulcaniaq arma ꝑ auraf

Expanded text:
invidet imperium seraeque ad fortia vires. invidet imperium seraeque ad fortia vires. natum exhortarer, ni mixtus matre Sabella hinc partem patriae traheret. Teneri fatum indulgent, quem numina poscunt, ingredere, o Teucrum atque Italum fortissime ductor. hunc tibi praeterea, spes et solacia nostri, Pallanta adiungam; sub te tolerare magistro militiam et grave Martis opus, tua cernere facta adsuescat primis et te miretur ab annis. Arcadas huic equites bis centum, robora pubis lecta dabo totidemque suo tibi nomine Pallas. Vix ea fatus erat, defixique ora tenebant Aeneas Anchisiades et fidus Achates multaque dura suo tristi cum corde putabant, ni signum caelo Cytherea dedisset apertcum sonitu venit, et ruere omnia visa repente Tyrrhenusque tubae mugire per aethera clangor. sudum rutilare vident et pulsa tonare. Obstipuere animis alii, sed Troius herosquem casum portenta ferant: ego poscor Olympo. Hoc signum cecinit missuram diva creatrix, si bellum ingrueret, Volcaniaque arma per auras
Abbreviated transcription (Latin):
lorm̃ti genus e same roboq fluentes:
Compleru iamisio longa simantet na
At fessi tandẽ ciues in sanda furentom
armati ciro ĩ situnt ipsu .na. dnnunq
Obtruncant socios iquẽ ad sastigia actunc
Ille int cedes rutulorum elaxsus in agris
Confugere e turni difendier hosgttis arnis
Ergo omnis furus surrecit etruria iuistis
Regem ad supplicium p̃serui marie repolaute
his ego te enea ductore nlibus addan
Toto nr̃a. fremuno condense uttore punret
Eignaq: ferre iubent. retinet longeuuss
łlos uererũ. uintꝰq uirũ nues iustas in ho
tert dolor. a merita accendit metencias n
Nulli fas italo tantã subiungere ger
Cer̃nos ontate duces tum gerusca resedit
hoc acies cãpo monitis ecterrita duumn
lie oracores ad me regniq. corana
Cũ sceptro misit. mandat insignia daa
Succedã castris tyrrenaq: regna pessas
Sed mihi tarda gelu seolisq effeca son

Expanded text:
tormenti genus, et sanie taboque fluentis tormenti genus, et sanie taboque fluentis complexu in misero longa sic morte necabat. at fessi tandem cives infanda furentem armati circumsistunt ipsumque domumque, obtruncant socios, ignem ad fastigia iactant. Ille inter caedem Rutulorum elapsus in agros confugere et Turni defendier hospitis armis. Ergo omnis furiis surrexit Etruria iustis: regem ad supplicium praesenti Marte reposcunt. his ego te, Aenea, ductorem milibus addam. Toto namque fremunt condensae litore puppes Signaque ferre iubent; retinet longaevus flos veterum virtusque virum, quos iustus in hostem fert dolor et merita accendit Mezentius ira, nulli fas Italo tantam subiungere gentem: externos optate duces; tum Etrusca resedit hoc acies campo, monitis exterrita divom. Ipse oratores ad me regnique coronam cum sceptro misit mandatque insignia Tarchon, succedam castris Tyrrhenaque regna capessam. Sed mihi tarda gelu saeclisque effeta senectus
Abbreviated transcription (Latin):
Frecedunt : gressumq aines comitantar
hospitis aeneę sedem & secreta peteba
Sernonũ memor & ꝓmissi muntris
Nec minus eneos se mnatitinos arł¬
cengressi iungunt dextras. medisq n
Rex prior hȩc
Marime te uerorũ ductor quo sospete i
Rex equidẽ troiȩ uictas aut regna to
Nobis ad bella auocilui pro nominii
Exigue uires. hinc tuseo claudimur
hino rutulus p̃mit & murũ circũ sone or
Sed tibi ego ingentes popłos opulentaq regi
Iungere castro paro quã fors inopina s
ostentat. fatis huc te poscentib ad fers
haud ꝓcul hinc saxo in colitur fundata e
Urbis agilinȩ sedes. ubi lidia quondon
Sens bello preclara iugis insedit etrulis
hanc multos florentẽ annos rto deinde
Quid memort̃ in fandas cȩdes quid fata temas
effera dii capiti ipsius generiq reseruent
Mortua quinetiam ungebat cerpora uiui
c̃omponens manib: q: manus atq orib:o

Expanded text:
praecedunt gressumque canes comitantur erilem. praecedunt gressumque canes comitantur erilem. Hospitis Aeneae sedem et secreta petebat sermonum memor et promissi muneris heros. Nec minus Aeneas se matCongressi iungunt dextras mediisque rRex prior haec: Maxume Teucrorum ductor, quo sospite numquam res equidem Troiae victas aut regna fatebor, nobis ad belli auxilium pro nomine tanto exiguae vires: hinc Tusco claudimur amni, hinc Rutulus premit et murum circumsonat armis. Sed tibi ego ingentis populos opulentaque regnis iungere castra paro, quam fors inopina salutem ostentat: fatis huc te poscentibus adfers. Haud procul hinc saxo incolitur fundata vetusto urbis Agyllinae sedes, ubi Lydia quondam gens, bello praeclara, iugis insedit Etruscis. Hanc multos florentem annos rex deinde Quid memorem infandas caedes, quid facta tyranni effera? Di capiti ipsius generique reservent! Mortua quin etiam iungebat corpora vivis componens manibusque manus atque oribus ora,
Abbreviated transcription (Latin):
idite cunota in ruit. teptosq autre labires
acil noi ciclopos. co huc aduerate mente
arma aeri facienda uiro nuno uiribus usus.
iunc inanib: rapidis. omninune arte magistra
łrecipitat mocas. nec plura effatus: e illi
ieius inculiere omnes pariterq laborem
Sortiti fluit aes riuis auriq metallan.
uulnificusq calibs uasta foriiace liquesoi.
Ingenut̃ clipoũ ii sormane unũ omnia contro
la latinorũ. scpienosq erbibus orbes
inpediunt. alii uentosis follib: auras
acinunt redduntq alii stridentio tingrnt
atra laciy gemit impositis in audib amrũ
lli int̾ sese multa ui brachia tollunt
nuuinerũ uersant o tenaci sorcipe mahou
iȩ pat̃ eoliis pue at dũ limnius oris
euatrũ exhumili tisto lux suseitat al no
& maratini uoluerũ sub calaunt cantus:
Consurgit senior. tunicaq inducitur ꝙi
& tyrrena pedum erroundat uincula ilis
Tum lateri atq humeris s regeum subli
demissa ableua panthere terga reto
Nec non e gemini custodes limine ab UT

Expanded text:
uit, coeptosque auferte labores, Aetnaei Cyclopes, et huc advertite mentem: arma acri facienda viro. Nunc viribus usus, nunc manibus rapidis, omni nunc arte magistra. Praecipitate moras. Nec plura effatus; at illi ocius incubuere omnes pariterque laborem sortiti. Fluit aes rivis aurique metallum, volnificusque chalybs vasta fornace liquescit. Ingentum clipeum informant, unum omnia contra tela Latinorum, septenosque orbibus orbes impediunt. Alii ventosis follibus auras accipiunt redduntque, alii stridentia tingunt aera lacu. Gemit impositis incudibus antrum. Illi inin numerum versantque tenaci forcipe massam. Haec pater Aeoliis properat dum Lemnius oris, Euandrum ex humili tecto lux suscitat alma et matutini volucrum sub culmine cantus. Consurgit senior tunicaque inducitur artus et Tyrrhena pedum circumdat vincula plantis; tum lateri atque umeris Tegeaeum subligat ensem, demissa ab laeva pantherae terga retorquens. Nec non et gemini custodes limine ab alto
Abbreviated transcription (Latin):
łatulit os sacrã celo tenebrasqͣ resoluit.
Srant paiuide ĩ muris matres ocuła sequunt᷑.
Fuluereã nubẽ & fulgen tes ere catuas
Illi odumos qͣ ꝑxima meta uiarũ
Armati tendunt ut clamor & agiune facto
Quadrupedante piatrẽ soratu qͣtit ungula cãbul
Est ĩgens gelidũ lucꝰ ꝓpe ceritis ãnẽ
Beligume patrũ late sacc undia colles
Inclusere aui & nigra nemꝰ abieste eit it̃

Expanded text:
extulit os sacrum caelo tenebrasque resolvit. extulit os sacrum caelo tenebrasque resolvit. Stant pavidae in muris matres oculisque sequuntur pulveream nubem et fulgentis aere catervas. Olli per dumos, qua proxuma meta viarum, armati tendunt; it clamor, et agmine facto quadrupedante putrem sonitu quatit ungula campum. Est ingens gelidum lucus prope Caeritis amnem, religione patrum late sacer; undique colles inclusere cavi et nigra nemus abiet
Abbreviated transcription (Latin):
lut sternadꝰ erat cui nc̃ tam̃ om̃us
stult hec atumos dextra ac totidẽoxit armis.
ego ne dulei ãplexu diuellerer usquar.
Hlate tuo. net finatimo ir. etenciꝰ uiꝗ
huic capiti ĩ sultans tot ferro itua dedissce
Funera tã multis uiduass& ciuib urbẽ
At uos o suꝑi & diuũ tu maxime rector
lubit̃. arcnadi queso miserescite ragis
Et patrias audite p̃ces si⁊ aumina ura
In colum̃ pallanta mͥ si fata reseruant.
Siuisurꝰ eũ uiuo &euenturꝰ ĩunum
Uitã oro. pacior quẽ uis durart laborem
Sin aliquẽ ĩfandũ casũ fortuna minaris.
Cõplexu teneo qͣuior ne suinciꝰ aures
Iulner&. hec genitor dig̃ssu dicta supmo
Fundebat famuli c̃ lapsũ ĩ tectu ferebat̃
lao adet exierat portis eͥtatꝰ aꝑtis
mneas ĩt̃ pͥmos ce fidꝰ achates
Inbe alii troie ꝓceres ipse agmine palias.
Inmedio clamide & pictis c̃s pectꝰ ĩarmis
Quał ubi oceani ꝑ fusuis lucifer unda.
Qu ẽ uenꝰ ante alios astreꝵdiligit ignes

Expanded text:
ndus erat; cui tunc tamen omnis abstulit haec animas dextra et totidem exuit armis: non ego nunc dulci amplexu divellerer usquam, nate, tuo, neque finitimo Mezentius umquam huic capiti insultans tot ferro saeva dedisset funera, tam multis viduasset civibus urbem. At vos, o superi, et divom tu maxume rector Iuppiter, Arcadii, quaeso, miserescite regis et patrias audite preces. Si numina vestra incolumem Pallanta mihi, si fata reservant, si visurus eum vivo et venturus in unum: vitam oro, patior quemvis durare laborem. Sin aliquem infandum casum, Fortuna, minaris: complexu teneo, gravior neu nuntius auris volneret. Haec genitor digressu dicta supremo fundebat: famuli conlapsum in tecta ferebant. Iamque adeo exierat portis equitatus apertis, Aeneas inter primos et fidus Achates, inde alii Troiae proceres, ipse agmine Pallas in medio chlamyde et pictis conspectus in armis: qualis ubi Oceani perfusus Lucifer unda, quem Venus ante alios astrorum diligit ignis,
Abbreviated transcription (Latin):
Iuũ ĩdienat sinule simloq minãti
Aspicorii. pomit auder ⁊ ouia uellerr clodes
E fluuii amelis ĩnaroadia ruptis.
Iniuna ui stoi carneie manliꝰ arcis
Stabas pe ao. & lanitalia. colsa. toriebat
Anr uloo. ricuns horrebat rusia culmo
uto: hu aurats uonans argenters anser
Poticib gallos ilinat e adõo canghar.

Expanded text:
dignanti similem similemque minanti aspiceres, pontem auderet quia vellere Cocles et fluvium vinclis innaret Cloelia ruptis. In summo custos Tarpeiae Manlius arcis stabat pro templo et Capitolia celsa tenebat, Romuleoque recens horrebat regia culmo. Atque hic auratis volitans argenteus anser porticibus Gallos in limine adesse canebat.
Abbreviated transcription (Latin):
No auderent aciẽ ueu credere cãpo
mq. cauis expestant turrib hostẽ¬
equus. cristaq tegit galea aurea rubra.¬
epiũ pugna cetãpo sese arduus ĩfert
riorẽ ĩcipiunt socii fremituq sequunt᷑.
strit cieqͦ muros aditũq ꝑ auia querit
ueluti pleno lupꝰ ĩsidiatꝰ ouili
renut ad caulas uentos ꝑpessꝰ & imbres
aete suꝑ media.tuti submatrib agni
longo rabies. ce siccȩ sanguine fances
it alit̾ rutulo muros cẽ castra tuenti
essunt ux̧. duris dolor ossib ard&¬

Expanded text:
 auderent aciem neu credere campo;armatique cavis expectant turribus hosteportat equus cristaqprincipium pugnae, et campo sese arduus infert. Clamore excipiunt socii fremituque sequuntur lustrat equo muros aditumque per avia quaerit. Ac veluti pleno lupus insidiatus ovili cum fremit ad caulas, ventos perpessus et imbris, nocte super media; tuti sub matribus agni ex longo rabies et siccae sanguine fauces: haud aliter Rutulo muros et castra tuenti ignescunt irae, duris dolor ossibus ard
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlum̃ agit̃: fessos quatit ager ahnolitus artus:
Tu demu peps salcu sese omnib ormis
influuium dedit: ille suo cum gurigto fleuo
& lecũ sociis ab luta ude remist
anditut interea domͦ omniptentis olympi
sonciliũq uocat diuũ pat̃ atq horninũ ⁊e
cuiraq dardanidũ aspectat osq: latinos
corsumt tectis in patentibus: incipt ipse
eluo magni quia nam i mentia uebis
upia retro tantũq auims certatii inquis

Expanded text:
 potestas, flumen agit; fessos quatit aeger anhelitus artus.  potestas, flumen agit; fessos quatit aeger anhelitus artus. Tum demum praeceps saltu sese omnibus armis in fluvium dedit: ille suo cum gurgite flavo laetum sociis abluta caede remisit. Panditur interea domus omnipotentis Olympi, conciliumque vocat divom pater atque hominum recastraque Dardanidum adspectat populosque Latinos. Considunt tectis bipatentibus, incipit ipse: Caelicolae magni, quianam sententia vobis versa retro tantumque animis certatis iniquis?
Abbreviated transcription (Latin):
& giomerare manũ: egu sȩuum turba leoneni
Cũ telis pͥmit infensis aueritus ille
a sper acerba tuens retro redi. & neq t̃ga
Ira dare uit uireꝰ patitur nec tinae conera
Ille quidẽ hoc cupiens potis .ẽ ꝑ tela uirosa
Haud alit̃ retro dabius uestigia turnus
Iriꝑperata refert : & me is exestuat ira
Quin &iam bis cũ medios inuaserat hoites
Bis confusa fuga ꝑ mures agmina uermn:
Sod manus e castris ꝓpere cote omnis in unum
Nec cntra uires audet saturnia iuno
Siffuere. aeriam cęlo nam iuppit̃ yrim
Demisit germanȩ haud mollia iussa ferentẽ:
Ni turnꝰ cedat teuerorũ męnib altis:
Ergo nec clipeo iuuenis subsistere cantum
Nec dextra ual&: in iectis sio undioi teuis
Obruit᷑: strepit ossiduo caua tẽpora cirruia
T uinitu galea: & soxis solida oera fatisont:
discusieq iub piti. nee suffuca umbo
Ietibui nig minemt hastis: oo troes & ipse
tulraiuuũ nine seheus: tum tota errpare sudar

Expanded text:
et glomerare manum. Ceu saevum turba leonem et glomerare manum. Ceu saevum turba leonem cum telis premit infensis, at territus ille, asper, acerba tuens, retro redit, et neque terga ira dare aut virtus patitur, nec tendere contra ille quidem hoc cupiens potis est per tela virosque: haud aliter retro dubius vestigia Turnus improperata refert, et mens exaestuat ira. Quin etiam bis tum medios invaserat hostis, bis confusa fuga per muros agmina vertit; sed manus e castris propere coit omnis in unum, nec contra vires audet Saturnia Iuno sufficere, aëriam caelo nam Iuppiter Irim demisit germanae haud mollia iussa ferentem, ni Turnus cedat Teucrorum moenibus altis. Ergo nec clipeo iuvenis subsistere tantum nec dextra valet: iniectis sic undique telis obruitur. Strepit adsiduo cava tempora circum tinnitu galea, et saxis solida aera fdiscussaeque iubae capiti, nec sufficit umbo ictibus: ingeminant hastis et Troes et ipse fulmineus Mnestheus. Tum toto corpore sudor
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ galea longe iacuit caput inde ferarum
U astatorẽ amicũ quo non felicior alter
Inguere telamanu ferrũq armare ueneno
Et lgibiũ coliden & amicum orethea musis
Cretea musarũ comitẽ cui carmina semꝑ
& citharȩ cordi. numerosq: intendere neruis:
Sẽꝑ. equos atq arma uirum pugnasq canebat
Tandẽ ductores audita cede suorum
Conueniunt teueri: mnestheus. acerq: seresthus
Palantisq uident socios. hostemq receptum
& mnestheus quo de inde fugã. quo tenditis inquit
Quos alios muros quȩ ut ultra moenia habetis:
Unus homo & ur̃is o ciues undiq septus
a ggerib tantas stragos impune ꝑ urbemi
A.diderit: iuuenũ primas tet misert orco:
Non infelicis patriȩ̨ ueterumꝙ deorum
& magni aeneę segnes miseraeq pudaeq
T olio accensi firmantur & agnine denso
Consistunt: turnus paulatim ecudere pugna
Et fluuiũ petere ac partemq cingitur undi
Acrius hoc teueri clamore in cumbere magno

Expanded text:
cum galea longe iacuit caput. Inde ferarum cum galea longe iacuit caput. Inde ferarum vastatorem Amycum, quo non felicior alter ungere tela manu ferrumque armare veneno, et Clytium Aeoliden et amicum Crethea Musis, Crethea Musarum comitem, cui carmina semper et citharae cordi numerosque intendere nervis. Semper equos atque arma virum pugnasque canebat. Tandem ductores audita caede suorum conveniunt Teucri, Mnestheus acerque Serestus, palantisque vident socios hostemque receptum. Et Mnestheus: Quo deinde fugam, quo tenditis? inquit. Quos alios muros, quae iam ultra moenia habetis? Unus homo et vestris, o cives, undique saeptus aggeribus tantas strages inpune per urbem ediderit, iuvenum primos tot miserit Orco? Non infelicis patriae veterumque deorum et magni Aeneae, segnes, miseretque pudetque? Talibus accensi firmantur et agmine denso consistunt. Turnus paulatim excedere pugna et fluvium petere ac partem, quae cingitur unda; acrius hoc Teucri clamore incumbere magno
Abbreviated transcription (Latin):
att e sublatũ alte consurgit in ensem:
uediã ferro gemina int̃ tẽpora frontem
de. impubesq immani uulnere malas:
Sutus. ingenta conoussa . ẽ. pondere tellus
Fonlapsos artus atq arma cruenta cerebro
Stnie humi moriens atq illi partibus equis
Hist caput ator iluo huniero ea utroq pependit
Siffugiunt uersi trepida formidine trees:
S si continue uctorem ea cura subuse
Sumpe laustra manu scciosq in matere portis
Ultimus ille dies bello. gentiq fuissae
Sed furor ardentẽ cedisq in sana cupido
Egit in adũsos
Priuecpio phalerim  sueciso poplite grgen
Fescipit: hitie raptas fugientib ingert hasta
Aat̾gũ : iuno uires animum ꝙ ministrat
Addit halim comitẽ e conficum phegea parma
Ignaros : deinde in muris martemq cientes
A lecndrũq aliũq noe monapq phrȩtaninq
Togea tendentẽ contra. sociosq uocantem
Cibranti gladio conixus ab aggere dextra
Occupat huie uno deiectũ comminus iotu

Expanded text:
ait et sublatum alte consurgit in ensem et ait et sublatum alte consurgit in ensem et mediam ferro gemina inter tempora frontem dividit inpubesque immani volnere malas. Fit sonus, ingenti concussa est pondere tellus: conlapsos artus atque arma cruenta cerebro sternit humi moriens, atque illi partibus aequis huc caput atque illuc umero ex utroque pependit. Diffugiunt versi trepida formidine Troes: et si continuo victorem ea cura subisset, rumpere claustra manu sociosque immittere portis, ultimus ille dies bello gentique fuisset; sed furor ardentem caedisque insana cupido egit in adversos. Principio Phalerim et succiso poplite Gygen excipit; hinc raptas fugientibus ingerit hastas in tergum, Iuno vires animumque ministrat; addit Halym comitem et confixa Phegea parma, ignaros deinde in muris Martemque cientis Alcandrumque Haliumque Noemonaque Prytanimque. Lyncea tendentem contra sociosque vocantem vibranti gladio conixus ab aggere dexter occupat; huic uno desectum comminus ictu
Abbreviated transcription (Latin):
alos setũ moludit recipitqruentis.
uens gai rictilum in medio non agnune regẽ
unt in rumpentẽ ultroq inoluserit urbi
uiẽ ueluti pecora inter inertia tigrim
tanuo noualux oculis effulsit. & arma
mindum sonuere. tremunt inuertioe cristȩ
uguinee clipeoq micancia fulmina mattit
iscunt faciem inuisam atq immania m̃bra
rati subito aeneadȩ. tum pandarus ingens
nat . & mortis frat̾nȩferuidus ira
tur. non hec dotalis regia amate
muris cohibet patriis media ardea turnũ
da inimica uides. nulla binc exire potestas
sibridens sedato pectore turnus
priamo narrabis achillẽ
naz. ille rudem nodis & cortice crudo
qet summus adnixus uiribus hastam.
upere aurȩ uulnus saturnia iuino
risit ueniens portȩq infigitur hasta
uen hoc telũ mea quod ui dextera uersat
figies. neq enĩ is teli nec uulneris auctor.

Expanded text:
alios secum includit recipitque ruentis, alios secum includit recipitque ruentis, demens, qui Rutulum in medio non agmine regem viderit inrumpentem ultroque incluserit urbi, immanem veluti pecora inter inertia tigrim. Continuo nova lux oculis effulsit, et arma horrendum sonuere; tremunt in vertice cristae sanguineae, clipeoque micantia fulmina mittit: agnoscunt faciem invisam atque immania membra turbati subito Aeneadae. Tum Pandarus ingens emicat et mortis fraternae fervidus ira effatur: Non haec dotalis regia Amatae, nec muris cohibet patriis media Ardea Turnum. Castra inimica vides; nulla hinc exire potestas. Olli subridens sedato pectore Turnus: Incipe, Priamo narrabis Achillem. Dixerat. Ille rudem nodis et cortice crudo intorquet summis adnixus viribus hastam: excepere aurae volnus; Saturnia Iuno detorsit veniens, portaeque infigitur hasta. At non hoc telum, mea quod vi dextera versat, effugies; neque enim is teli nec volneris auctor. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
m iaculo neq enĩ iaculo uitã ille dedissa
iinagnũ stridens contorta phalarioa uenit
minis actamͦ. quã nec duo taunea t̾ga
duplici squama lorica fidelis & auro
tinuit. om lapsa ruunt immania membra
cellus gemitũ. & clipeum intonat ingens:
dis in cuboioo baiarũ littore quondam
uea pila cadit. magnis quã molibus ante
istructã ponto iaciunt. sie illa ruinã
ma trahit penitusq: uadis in lisa recumbit
ant se maria & nigre tollunt᷑ harenȩ.
senitu ꝓchita alta tremit durumq cubile
uimȩ iouis imperiis inposta thipheo:
mars armipotens animum uiresq latinis
lidit. & stimulos acres sub pectore uerttt
luorq animo deus incidit
dicus ut fuso germanũ corpore cernit.
no sit fortuna loco. qui casus agat res
aui multa conuerso cardine torquet
aulatis humeris. multosq suorum
aib ecclusos duro incertamine linquit

Expanded text:
non iaculo, neque enim iaculo vitam ille dedisset, non iaculo, neque enim iaculo vitam ille dedisset, sed magnum stridens contorta phalarica venit, fulminis acta modo, quam nec duo taurea terga nec duplici squama lorica fidelis et auro sustinuit: conlapsa ruunt immania membra. Dat tellus gemitum, et clipeum super intonat ingens. Talis in Euboico Baiarum litore quondam saxea pila cadit, magnis quam molibus ante constructam ponto iaciunt; sic illa ruinam prona trahit penitusque vadis inlisa recumbit: miscent se maria, et nigrae attolluntur harenae; tum sonitu Prochyta alta tremit durumque cubile Inarime Iovis imperiis imposta Typhoeo. Hic Mars armipotens animum viresque Latinis addidit et stimulos acris sub pectore vertit ellatorque animo deus incidit. Pandarus ut fuso germanum corpore cernit et quo sit fortuna loco, qui casus agat res, portam vi magna converso cardine torquet, obnixus latis umeris, multosque suorum moenibus exclusos duro in certamine linquit; ast
Abbreviated transcription (Latin):
Inrũpunt aditus rutuli ut uidere patri
continuo quercens & pulcher aquiculus ari
& p̃ceps animi timarus & mauorcius hemoni
Augminibus totis aut uersi terga dederi
aut ipso portę posuere in limine uitam
lum magis in cresount animis discordib ir
& iam collecti troes glomerantur eodem
& conferre manũ. e ꝓcurrere longius audes
ductori turno diuersa in parte furenti
lurbantiq uiros ꝑfertur nuncius. hostem
feruere cede noua. & portas p̃bere pate
Deserit inceptũ. atq immani conctus ira
dardaniã ruit ad portã. fr̃sq superbos
onrimũ antifatenisenim sȩ primus agebiat
idina de matre nothũ sarpedonis alti
uecto sternit iaculo uolat itala cornus
ga ꝑ tenerũ. stomaohoq infixa sub altum
otus adut. reddit speous atri uulneris undã
iumantẽ & fico ferrũ in pulmone tepesoit
meropẽ atq erimata manu tũ st̃nt aphitnũ
nbithiã ardentẽ oculis animisq frementẽ.

Expanded text:
inrumpunt aditus Rutuli ut videre patentis inrumpunt aditus Rutuli ut videre patentis continuo Quercens et pulcher Aquiculus armis et praeceps animi Tmarus et Mavortius Haemon agminibus totis: at versi terga dedere aut ipso portae posuere in limine vitam. Tum magis increscunt animis discordibus irae; et iam collecti Troes glomerantur eodem et conferre manum et procurrere longius audent. Ductori Turno diversa in parte furenti turbantique viros perfertur nuntius, hostem fervere caede nova et portas praebere patentis. Deserit inceptum atque immani concitus ira Dardaniam ruit ad portam fratresque superbos. Et primum Antiphaten, is enim se primus agebat, Thebana de matre nothum Sarpedonis alti, coniecto sternit iaculo; volat Itala cornus aëra per tenerum stomachoque infixa sub altum pectus abit: reddit specus atri volneris undam spumantem, et fixo ferrum in pulmone tepescit. Tum Meropem atque Erymanta manu, tum sternit Aphidnum, tum Bitian ardentem oculis animisque frementem
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓcul in tenuẽ ex oculis euanuit auram
agnouere dm̃ ꝓceres diuinaq tela
dardanidȩ pharetrãq: fuga sensert sonantẽ
Ergo auidũ pugnȩ dictis ac numine phebi
a scaniũ ꝓhibent : ipsi in certamina rursus
Succedunt. animasq in aꝑta pericula mittur
It clamor totis ꝑ propugna cula muris.
Intendunt acris artus. ammencaq torquent
St̃nitur omne solũ telis. tunc seuta caueq
dant sonitũ flatu galeg. pugna asꝑa surgi
Quantus ab occasu ueniens phiuialib neus
Quos iouis eduxit lucro siluestribus hera.
habietib iuuenes patruis & montib equos
Portã quȩ ducis imperio cõmissa recludunt
Freti armis. ultroq inuitant moenib hostẽ
Ipsi intus dextra ac leua ꝓ turribus adstant
armati ferro. & cristis capita alta chorus
Quales aeriȩ liquentia flumina circum
Siue padi rippis a tesim seu ꝓpt a moenũ
consurgunt geminȩ querous. intonsaq cȩlo
Attollunt capita. & sublimi uertice nutant

Expanded text:
et procul in tenuem ex oculis evanuit auram. et procul in tenuem ex oculis evanuit auram. Agnovere deum proceres divinaque tela Dardanidae pharetramque fuga sensere sonantem. Ergo avidum pugnae dictis ac numine Phoebi Ascanium prohibent, ipsi in certamina rursus succedunt animasque in aperta pericula mittunt. It clamor totis per propugnacula muris, intendunt acris arcus amentaque torquent. Sternitur omne solum telis, tum scuta cavaeque dant sonitum flictu galeae, pugna aspera surgit: quantus ab occasu veniens pluvialibus Haedis quos Iovis eduxit luco silvestris Iaera abietibus iuvenes patriis et montibus aequos, portam, quae ducis imperio commissa, recludunt, freti animis, ultroque invitant moenibus hostem. Ipsi intus dextra ac laeva pro turribus adstant, armati ferro et cristis capita alta corusci: quales aëriae liquentia flumina circum, sive Padi ripis Athesim seu propter amoenum, consurgunt geminae quercus intonsaque caelo attollunt capita et sublimi vertice nutant.