comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
co scriptum÷ massa mesRaim. qͦd nos
interp̃tati sumꝰ onius. uł pondꝰ egypti.
Possumꝰ dicere ab eo qͦd tollat ꝓpħa. &
portet iugũ dñi eũ extitisse condignũ:
qui ꝓpbetiã egipti cerneret. siue porta¬
ret. Unde miror .lxx. ⁊ in babylone ꝓ
pondere interp̃tatos uisionẽ. & in phili¬
stiim. & moab. & damasco uerbũ. & nunc
in egypto uisionẽ: cũ in ebreo in omĩb
his. ñ uerbũ & iusio. sed massa. id ÷ onus.
pondusq ponat᷑. Qđ autẽ sẏmmachꝰ &
theodotio liui Aa id ÷ assumptionẽ semꝑ
interp̃tatisunt: hoc scire debemꝰ accepis
sacram̃ta cognosceret. siue oculis mentiᷤ
aspiceret. ut̃ lxx. transtuler̃. Non ÷ aut̃
egiptus ista quã iudȩi putant. sic̃ arbi¬
tratus ÷ iosephus qͥ in libris antiquitatũ
refert oniam sacerdotẽ isaiae unplesse
uaticiqiũ: ut in territorio heliopolita¬
noꝵ quã egiptii nomon uocant extrue¬
ret templũ ad similitudinẽ dñi templi¬
& altare. Esto enĩ. concedamꝰ hȩc dicta

Expanded text:
 quod nos interpretati sumus, Onus vel pondus Aegypti: possumus dicere ab eo, quod tollat propheta, et portet jugum Domini, eum exstitisse condignum, qui prophetiam Aegypti cerneret, sive portaret. Unde miror LXX et in Babylone pro Pondere interpretatos Visionem; et in Philisthiim, et Moab, et Damasco, Verbum; et nunc in Aegypto Versionem; cum in Hebraeo in omnibus his non Verbum et Visio, sed MASSA  , id est, Onus, pondus que ponatur. Quod autem Symmachus et Theodotio λῆμμα, id est, assumptionem semper interpretati sunt, hoc scire debemus, accepisacramenta cognosceret, sive oculis mentis aspiceret, ut LXX transtulerunt. Non est autem Aegyptus ista quam Judaei putant, sicut arbitratus est Josephus, qui in libris Antiquitatum refert: Oniam sacerdotem Isaiae implesse vaticinium, ut in territorio Heliopolitano, quod Aegyptii 289 νομὸν vocant, exstrueret templum ad similitudinem Templi Dei, et altare. Esto enim, concedamus haec dicta
Abbreviated transcription (Latin):
ethnicorũ: quos nunc ethyopes scrip¬
tura cognominat: & dicit᷑ ad doctrinã
eorũ. atq sermonẽ. Qui mittis in mare
huiꝰ scłi libros: obsides ꝑuersitatis tuȩ
& epistolas ad decipiendos eos qui lec¬
turi sunt. Pergunt nuntii leues ad gen¬
tem excelsã. &e peregrinũ popłm &e pes¬
simũ. Nullus enĩ ecclesiasticorũ tantĩ
habet studii inbonũ: quantũ heretici in
malo. & in eo se lucrũ putant consequi
si alios decipiant. & ipsi ꝑditi alios per¬
dant. Gens autẽ uocat᷑ excelsa ꝓpt̾ suꝑ¬
biam: peregrina & pessima. quia aliena
adõ est. Uere gens sine spe est conculca
ta. cuiꝰ flumina in tota terra imitantur
habitationẽ eccłȩ: &e inueniunt sibi hos¬
pitiũ & regionẽ in qua eleuent signum
doctrinȩ suȩ. & in qua scripturarũ clan¬
gant tubȩ. Qua hȩc dic̃ dñs ad me. Qui¬
escam & considerabo in loco meo. sic̃ me¬
ridiana lux: clara . ẽ. ce si c̃ nubes roris in¬

Expanded text:
opes Scriptura cognominat: et dicitur ad doctrinam eorum, atque sermonem: Qui mittis in mari hujus saeculi libros, obsides perversitatis tuae, et epistolas ad decipiendos eos, qui lecturi sunt. Pergunt nuntii leves ad gentem excelsam, et peregrinum populum, et pessimum. Nullus enim ecclesiasticorum tantum habet studii in bono, quantum haeretici in malo, et in eo se lucrum putant consequi, si alios decipiant, et ipsi perditi caeteros perdant. Gens autem vocatur excelsa propter superbiam: et peregrina et pessima, quia aliena a Deo est. Vere gens sine spe, et conculcata, 287 cujus flumina in tota terra imitantur habitationem Ecclesiae, ut inveniant sibi hospitium et regionem, in qua elevent signum doctrinae suae, in qua Scripturarum clangant tuba. Quia haec dicit Dominus ad me, quiescam, et considerabo in loco meo: sicut meridiana lux clara e
Abbreviated transcription (Latin):
Itur & relinquent᷑ simul auib monti¬
Ium. & bestiis terrȩ: & estate ꝑpetua er̃
Isuꝑ eũ uolucres: & om̃s bestiȩ terrȩ suꝑ
Tillũ hiemabunt. In temꝑe illo defere¬
Itur munꝰ dm̃i exercituũ apopło auulso
⁊ terrã eiꝰ. ad locũ nominis dñi exercituũ

Expanded text:
ontium et bestiis terrae et aestate perpetua erunt super eum volucres et omnes bestiae terrae super illum hiemabunt in tempore illo deferetur munus Domino exercituum a populo divulso  terram eius ad locum nominis Domini exercituum
Abbreviated transcription (Latin):
inclinabit᷑ ad altaria quȩ fecer̃ ma¬
nus eiꝰ. &e quȩ oꝑati sunt digiti eius.
non respicient lucos & delubra. In
illo temꝑe quando de popło ifrł cui
prius dicebat᷑. oliuam fructiferam
uocauit te dñs ds̃ tuus. & de qua
in psalmis legimꝰ. filii tui sicut nouella
oliuarũ in circuitu mensȩ tuę: ꝑsiccita¬
te gr̃ę sp̃ualis. uix duas oliuas. & tres.
aut quatuor. aut quinq dñs esuriens
repperit. Sub intrauit itaq gentium
plenitudo. & nequaquã ad idola many¬
facta. sed addm̃ suũ inclinabit᷑ homo.¬
& oculi eius respicient᷑ sc̃m isrł: & aras
locosq ac delubra contempnent. scien¬
tes illud scriptũ. Om̃is plantatio quã

Expanded text:
clinabitur ad altaria, quae fecerunt manus ejus, et quae operati sunt digiti ejus: non respicient lucos et delubra. In illo tempore quando de populo Israel, cui prius dicebatur, Olivam fructiferam vocavit te Dominus Deus tuus : et de quo in Psalmis legimus: Filii tui sicut novellae olivarum in circuitu mensae tuae , pro siccitate gratiae spiritualis vix duas olivas, et tres, aut quatuor, aut quinque Dominus esuriens repererit, subintrabit gentium plenitudo, et nequaquam ad idola manufacta, sed ad Deum suum inclinabitur, et respiciens Sanctum Israel, et aras lucosque ac delubra contemnent, scientes illud scriptum: Omnis plantatio quam
Abbreviated transcription (Latin):
dȩa dĩ saluatoris tui. & eius qͥ tibi pre¬
buit fortitudinẽ ñ es recordata: ꝓpt̃¬
ea quidẽ plantabis plantationẽ fide¬
lem. siue ut aquida & theodotio int̃¬
p̃tati st̃ pulchrã. aut symmachus bo¬
nã. quia unũ dm̃ p̃dicant: sed germ̃
alienũ seminabis. ñ recipiens patrẽ
quia ñ recipis filiũ. Qui enĩ credit
in patrẽ: credit in filiũ. Et qͥa germ̃
alienũ blasphemiȩ cont᷑ iħm semina¬
sti in symgogis satanȩ idõ ñ uidemi¬
abis uiã sed labruscã. Cumq uisum
fuerit florere germ̃ tuũ & aliquam¬
umbrã habere pietatis. dũ homines
ab idolis retrahes. tamen aliquando
ad fructus ueniens colligendos in die
hereditatis dolebis grauit̃. cernens
gentiũ popłm tib esse p̃latum. Unde
& apłs loquit᷑. Tristitia est mͥ magna
& ingens dolor cordis mei. Optabã enĩ

Expanded text:
daea, Dei Salvatoris tui, et ejus qui tibi semper praedaea, Dei Salvatoris tui, et ejus qui tibi semper praebuit fortitudinem, non es recordata; propterea plantabis quidem plantationem fidelem, sive ut Aquila et Theodotio interpretati sunt, pulchram; aut ut Symmachus, bonam, unum Deum praedicans: sed germen alienum seminabis, non recipiens Patrem, quia non recipis Filium. Qui enim credit in Patrem, credit et in Filium. Et quia germen alienum blasphemiae contra Jesum seminasti in synagogis Satanae, ideo non vindemiabis uvam, sed labruscam. Cumque visum fuerit florere germen tuum, et aliquam habere pietatis umbram, dum homines ab idolis retrahis: tamen quando ad fructus veneris colligendos in die haereditatis dolebis graviter, cernens gentium populum tibi esse praelatum. Unde et Apostolus loquitur: Tristitia mihi est magna, et indesinens dolor cordi meo. O
Abbreviated transcription (Latin):
Proptea plantabis plantationẽ fide¬
lem: & germ̃ alienũ seminabis. In die
plantationis tue labrusca: & mane
sem̃ tuũ florebit. Ablata ẽ. messis
in die hereditatis. & dolebis grauit̃.
Lax. Ideo plantabis plantationẽ fi¬
delẽ. & sem infidele. & indie qua plan¬
taueris. sin autẽ mane seminaueris
florebit in messem in die hereditatis:
quando pat̾ hominis dat heredita¬
tem filiis suis. Pro eo qͦd nos iuxta
mus in die hereditatis. qͦd hebraice
dicit᷑ biomne bela: legi potest in he¬
braico in die pessima. Et ꝓ eo quod
aquila & theodotio interp̃tati st̃¬
& dolebit homo. nos docti ab hȩbreis
hominẽ qui lingua eorũ dicit᷑ enos.
interp̃tati sumꝰ anos. idest grauit̃:
de cuiꝰ uerbr ambiguitate. si uitę
huiꝰ spatiũ fuerit in ieremiã pleniꝰ
disseremꝰ ubi iuxta lxx. dicit᷑. & ho¬
mo est & quis cognosc& eũ Dicam gͦ
quod ꝓposui. Quia oblita es terra iu¬

Expanded text:
Propterea plantabis plantationem fidePropterea plantabis plantationem fidelem et germen alienum seminabis. In die plantationis 282 tuae labrusca, et mane semen tuum florebit: ablata est messis in die haereditatis, et dolebit graviter. LXX: Ideo plantabis plantationem infidelem, et semen infidele, et in die qua plantaveris, errabis. Si autem mane seminaveris, florebit in messem in die haereditatis: quando sicut pater hominis dat haereditatem filiis suis. Pro eo quod nos juxtamus, in die haereditatis, quod Hebraice dicitur BIOM NEHELA  , legi potest in Hebraico, in die pessima. Et pro eo quod Aquila et Theodotio interpretati sunt, et dolebit homo: nos docti ab Hebraeis, pro homine qui lingua eorum dicitur ENOS, interpretati sumus ANUS  , id est, graviter: De cujus verbi ambiguitate, si vitae hujus spatium fuerit, in Jeremia plenius disseremus, ubi juxta LXX dicitur: Et homo est, et quis cognoscet eum? Dicam ergo quod proposui: Quia oblita es, terra Ju
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ aratra &e segetes &erelietȩ sunt afa¬
cie filioꝵ isrł: & eris deserta. quia obli¬
ta es dĩ saluatoris tui. & fortis adiuto¬
ris tui ñ es recordata .lxx. In die illa
Terunt ciuitates tuȩ derelictȩ si c̃ dere¬
⁊liquer̃ amorrei & euei a facie filiorũ
Pisrł: & erunt deserte quia dereliqui¬
Isti dm̃ saluatorẽ tuũ. & dñi auxilia¬
Itoris tui ñ es recordata. Quomodo sub
moyse & iħu filio naue amorrei &
euei siue cetere gentes. quȩ habita¬
bant in terra rep̾missionis. derelique¬
runt uomeres & segetes & aceruos in
agris. atq fugerunt ne ab hostib oc¬
cuparentur : sic cȩtera iudea & omĩs
urbes illiꝰ robustissime. romanis iu¬
deam uastantib & obsidentib ierłm.
a suis habitatorib derelicte st̃. Et
fic apostropha ad ipsã terrã iudeȩ:
id est ad eos qui habitabant in illa.
Hȩc autẽ uniuersa ꝑpessa es. quia
oblita es dĩ saluatoris tui. qͦd interp̃
Causa ergo desertarũ urbiũ iudee

Expanded text:
sicut aratra et segetes, quae derelictae sunt a facie filiorum Israel. Et erit deserta, quia oblita es Dei Salvatoris tui, et fortis adjutoris tui non es recordata. LXX: In die illa erunt civitates tuae derelictae sicut dereliquerunt Amorrhaei, et Evaei a facie filiorum Israel. Et erunt desertae, quia dereliquisti Deum Salvatorem tuum, et Domini auxiliatoris tui non es recordata. Quomodo sub Moyse, et Jesu filio Nave, Amorrhaei, et Evaei, sive caeterae gentes quae habitabant in terra repromissionis, dereliquerunt vomeres, et segetes, et acervos in agris, atque fugerunt, ne ab hostibus occuparentur: sic terra Judaea, et omnes urbes illius robustissimae, Romanis Judaeam vastantibus et obsidentibus Jerusalem, a suis habitatoribus derelictae sunt. Et fit apostropha ad ipsam terram Judaeae, id est, ad eos qui habitabant in illa. Haec autem universa perpessa es, quia oblita es Dei Salvatoris tui, qui interpreCausa ergo desertarum urbium Judaea
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ. Quod iuxta a nagogen & futuro
rum typũ considerandum ÷. utrũ hoc
ad tempus dominici aduentꝰ referre ua¬
leamꝰ. Post finem enĩ anni acceptabilis.
in qͦ asaluatore euangłm p̃dicatum.ẽ.
ascendit de damasco gentiũ exercitꝰ in
abstulere diuitias. & miser̃ regi damasci.
uiris ecclesiasticis & doctrine euangelicȩ
qui ad comparationẽ totius mundi. ad¬
huc tunc fideles & in toto orbe disꝑsoꝵ¬

Expanded text:
suorum: quod juxta anagogen et fsuorum: quod juxta anagogen et frum typum considerandum est: utrum hoc ad tempus Dominici adventus referre valeamus. Post finem enim anni acceptabilis, in quo a Salvatore Evangelium praedicatum est, ascendit de Damasco gentium exercitus, iabstulere divitias, et miserunt regi Damasci, viris ecclesiasticis et doctrinae evangelicae, qui ad comparationem totius mundi adhuc tunc fideles, et in toto orbe dis
Abbreviated transcription (Latin):
EPTNUS LBE
idem iuxta anago¬
gen scds est: ĩmo
extremꝰ. In hoc enĩ:
decẽ uisionũ tro¬
pologica explana
te compleuero: ueniam ad octauum. &
utramq explanationẽ iuxta priores usq
ad quartum librũ pariter explanabo.
Symiachꝰ & theodotio assumptio da¬
cũ addentes de suo: qͦd & in moab fecere
principio. Damasci primũ nom̃ in gene¬
si legimꝰ. qͥ ante isahac fuit uernaculus
ab raham: & putabat᷑ heres. nisi ess& sarȩ
filius exꝓmissione generatꝰ. Interp̃tat᷑
autẽ aut sanguinis poculũ: aut sangui¬
nẽ bibens. aut sanguis cilicii. Quȩ om̃a
popło conueniunt echnicorũ qui ante
fidem xp̃i amicus erat sanguinis & crude¬
litatis. & digna oꝑa planctu agebat ⁊ sac¬
co. In dierũ libro narrat historia. quod
impleto anno ascenderit contra ioas re
rit: cunctamq p̃dam miserit regidamas¬
co. qͥ cũ paucis uiris uenerat. & ds̃ tradi¬
derat in manu eoꝵ multitudinẽ magnã
nimis. eo qͦd reliquissent dñm patrũm

Expanded text:
eptimus liber idem juxta anagogen secundus est, immo extremus. In hoc enim decem visionum tropologica explanatte complevero, veniam ad octavum, et utramque explanationem juxta priores, usque ad quartum, libros, pariter explicabo. Symmachus et Theodotio, Assumptio Dacum, addentes de suo, quod in Moab fecere principio. Damasci primum nomen in Genesi legimus, qui ante Isaac fuit vernaculus Abraham, et putabatur haeres, nisi esset Sarae filius ex promissione generatus . Interpretatur autem aut sanguinis osculum, aut sanguinem bibens, aut sanguis cilicii, quae omnia populo conveniunt Ethnicorum, qui ante fidem Christi, amicus erat sanguinis et crudelitatis, et digna opera planctu agebat, et sacco. In Dierum libro narrat historia, quod impleto anno ascenderit contra Joas regrit, cunctamque praedam miserit regi Damasci, qui cum paucis viris venerat: et Deus tradiderat in manu eorum multitudinem magnam nimis, eo quod reliquissent Dominum Deum patrum
Abbreviated transcription (Latin):
to & non uidebit cũ uenerint bona:
sedhabitabit insiccitate in deserto.
in terra salsuginis &e in habitabili.
Alii uͦ dicunt ex hac arbore male¬
ficis artib mistra: id÷ odia concita¬
ri. Ergo qui prius erant in deserco
gentiliũ & in odio nominis xp̃iani.
xp̃i gregib seruient: qͥ requiescent
in eis. & ñ erit qui ex terreat: quia
dñs habitabit int̾ eos. & p̃sente pa¬
store lupũ timere ñ poterunt. Tunc
cessabit adiutoriũ dĩ ab effremqͥ
in hoc loco intelligunt᷑ scribȩ & phari¬
sei iuxta osee ꝓphetiã: qui contrari¬
os popło dĩ ephraun nominat. Et re¬
gnũ cessabit: damasco: ut nequa quã
peccatũ & peccati princeps diabolꝰ
regnet in damasco. quȩ prius sangui¬
nẽ diligebat. Sed reliquiȩ syriȩ eis
qui exgentib crediderunt sint sic̃
prius fuerant filii isrł. ablato ab
illis regno dĩ. & tradito gentib quȩ
faciunt fructus eiꝰ sic̃ dñs ds̃ exer̃¬
cituũ locutus ÷ ꝑ om̃s propħas suos.

Expanded text:
 non videbit bonum cum venerit; sed habitabit in siccitate, in deserto, in terra salsuginis et inhabitabili . Alii vero dicunt ex hac arbore maleficis artibus μίστρα, id est, odia concitari. Ergo qui prius erant in deserto gentilium, et in odio nominis Christiani, Christi gregibus servient, qui requiescent in eis, et non erit qui exterreat, quia Dominus habitabit inter eos, et praesente Pastore, lupum timere non poterunt. Tunc cessabit adjutorium Dei ab Ephraim, qui in hoc loco intelliguntur Scribae, et Pharisaei, juxta Osee prophetiam, qui contrarios populo Dei, Ephraim nominat . Et regnum cessabit a Damasco, ut nequaquam peccatum, et peccati princeps diabolus regnet in Damasco, quae prius sanguinem diligebat; sed reliquiae Syriae, id est, qui ex gentibus crediderunt sint sicut prius fuerant filii Israel, ablato ab illis regno Dei, et tradito gentibus, quae faciunt fructum ejus, sicut Dominus Deus exercituum locutus est per omnes prophetas suos.
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & noemi quȩ ꝑ am litterã scrip¬
ta est: loquit᷑ in ruth. Nolite uocare¬
me noemin id ÷ pulchrã: sed uocate¬
⁊ me amarã. Ue multitudo popłorum
multorũ ut multitudo maris sonan¬
tis: & tumultus turbarũ sonabunt

Expanded text:
Unde et Noemi, quae hac littera scripta est, loquitur in Ruth : Nolite me vocare NOEMI  , id est pulchram, sed vocate me amaram. Vae multitudo populorum multorum, ut multitudo maris sonantis, et tumultus turbarum, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
gła filiorũ isrł erunt dic̃ dñs exercitaũ.
Sic̃ in titulo demonstratũ est ꝑ damascũ
uocatio gentiũ significat᷑. quȩ amabant
uł bibebant sanguinẽ. quȩ postquã
in xp̃m crediderint. pristinȩ conuer¬
sationis ciuitates esse desistent: & er̃
sicut aceruus lapidũ in ruina. Quo¬
modo enĩ acerui lapidũ qui iagriᷤ
disꝑsi sunt in unũ tumulũ compor¬
tantur : sic de uniuersis nationib
aceruus credentiũ congregatꝰ est i
runa popłi uidȩoꝵ. illis̃ cadentib
& nobis surgentib Derelictȩ quoq
siasticis gregib erunt: ut quas iu¬
dei reseruãrant. nos in colamꝰ. Siue
destructa idolatria extruet᷑ euan¬
geliũ. Hoc & nr̃is temporib uidet᷑
esse completũ. Serapiũ namq ale
surrexer̃. & ciuitates aroer euange¬
licis gregib p̃paratȩ sunt. A roer
id ÷ mirĩcȩ. nascunt᷑ in desertis locis.
iuxta illud qͦd scriptũ. ẽ. in maledi¬

Expanded text:
gloria filiorum Israel erunt, dicit Dominus exercituum. gloria filiorum Israel erunt, dicit Dominus exercituum. Sicut in titulo demonstratum est, per Damascum vocatio gentium significatur, quae amabant el bibebant sanguinem, quae postquam in Christum crediderint, pristinae conversationis 279 civitates esse desistent, et erunt sicut acervus lapidum in ruina. Quomodo enim acervi lapidum, qui in agris dispersi sunt, in unum tumulum comportantur: sic de universis nationibus acervus credentium congregatus est in ruina populi Judaeorum, illis cadentibus, et nobis surgentibus. Derelictae quoque  Ecclesiasticis gregibus erunt, ut quas Judaei deseruerunt, nos incolamus: sive destructa idololatria exstruetur Evangelium. Hoc et nostris temporibus videmus esse completum: Sersurrexerunt, et civitates Aroer Evangelicis gregibus praeparatae sunt. Aroer, id est, myrice, nascuntur in desertis locis, juxta illud quod scriptum est in maledi
Abbreviated transcription (Latin):
est. Ego obhanc causã reor & saulũ qui
postea pauli exuirtute nomen accepit.
quia emulator erat legis isse damasco. &
rursũ ierłm iudeos expugnaturus as¬
cenderet. Nec alicui uideat᷑ esse con¬
trariũ siin paralipomenon libro laeta
de damasco. & nunc in isaia tristia p̃di¬
centur: q̃uia & ipsi isrł qui certe portio
dĩ est. nunc aduersa. nunc ꝓsꝑa nunti¬
antur. & quomͦ est isrł iuxta carnẽ. &
ad gentes dicit᷑. uos gentes iuxta carnẽ
qui dicimini p̃putiũ ab ea quȩ appel¬
latur in carne circũcisio: sic econtrario
est isrł iuxta sp̃m. & sunt gentes iuxta
sp̃m. & int̾ cęteras gentes est damascus
iuxta sp̃m: ne tantũ uidaicis fabulis ad¬
quiescamꝰ. Ecce damascꝰ desinet esse ci
tas. & erit sic̃ aceruus lapidũ in ruina:
derelictȩ ciuitates aroer gregib erunt:
& requiescent ibi & ñ erit qui ex terreat.
Cessabit enĩ adiutoriũ ab ephraum &
regnũ de damasco. & reliquie siriȩ sicut

Expanded text:
e Ego ob hanc causam reor, et Saulum, qui postea Pauli ex virtute nomen accepit, quia aemulator erat Legis, isse Damascum, rursum Jerusalem Judaeos expugnaturus ascenderet. Nec alicui videatur esse contrarium, si in Paralipomenon libro laeta de Damasco, et nunc in Isaia tristia praedicentur: quia et de ipso Israel, qui certe portio Dei est, nunc adversa, nunc prospera nuntiantur. Et quomodo ad Israel juxta carnem, et ad gentes dicitur: Vos gentes juxta carnem, qui dicimini praeputium ab ea quae appellatur in carne Circumcisio: sic econtrario est Israel juxta spiritum, et sunt gentes juxta spiritum, et inter caeteras gentes est Damascus juxta spiritum, ne tantum Judaicis fabulis acquiescamus. Ecce Damascus devitas; et erit sicut acervus lapidum in ruina. Derelictae civitates Aroer gregibus erunt, et requiescent ibi, et non erit qui exterreat. Et cessabit aregnum de Damasco, et reliquiae Syriae, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
quinq. Quando enĩ uenit ꝑcussio ui
deorũ. oliua illa popłs isrł quȩ sub
moyse sexcenta milia habuit ãrmen¬
torũ. & sub dauid numeratus aioab in¬
numerabilẽ habuit popłm: uix paucos
fructus offerre potuit dño saluatori.
Duas oliuas paulũ & barnaban. & tres
oliuas. petrũ. & iacobũ. & ioħ̾em. qui
& in monte tranffiguratũ dnm cons¬
pexerunt. & archisinagogi filiam ire
cũ dño meruerunt. q̃ uatuor autem oe
quinq oliuȩ reliquos nouẽ faciunt
apłos. in quib uide proditoris locum
mathias optinuit. Qui utiq ꝓ diuersi¬
tate gratiarũ quȩ nobis ignota. ẽ. in
quatuor & quinq oliuas separati sunt:
ut euangelioꝵ numerũ & legis in se
uolumina demonstrarent. quasi p̃dica¬
tores utriusq instrum̃ti. In die illa.
inclinabit᷑ homo ad factorẽ suum. &

Expanded text:
quinque. Quando enim venit percussio populi quinque. Quando enim venit percussio populi Judaeorum, oliva illa populi Israel, quae sub Moyse sexcenta millia habuit armatorum , et sub David, numerante Joab, innumerabilem populum , vix paucos fructus offerre potuit Domino Salvatori: duas olivas Paulum et Barnabam, et tres olivas Petrum et Jacobum, et Joannem , qui et in monte transfiguratum Dominum conspexerunt, et ad archisynagogi filiam ire cum Domino meruerunt . Quatuor autem et quinque olivae reliquos novem faciunt Apostolos, in quibus Judae proditoris locum Matthias obtinuit, qui utique pro diversitate gratiarum, quae nobis ignota est, in quatuor et quinque olivas separati sunt, ut Evangeliorum numerum et Legis in se volumina demonstrarent, quasi praedicatores utriusque Instrumenti . 281 In die illa inclinabitur homo ad factorem suum:
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ dicit dñs ds̃ isrł. Postquã reliquiȩ
sẏriȩ fuerint sic̃ quondã fuit gloria
filiorũ ispł & delicto eorũ salus genti¬
bus data : tunc attenuabit᷑ om̃is gła
uideoꝵ. qua gloriosi erant in uniuer¬
so orbe. & pingues carnes eorũ tabes¬
cent non habentiũ ꝓpħas: non signa
atq uirtutes. ñ presens auxiliũ dei.
ñ sacerdotii dignitatẽ: sed om̃e corpꝰ
gentis eorũ emarcescet & rediget᷑ ad
nichili. Cumq dicat᷑ de uocatione
gentiũ. messis multa oꝑarii autem
pauci: illi pauꝑes messis reliqͥas quȩ
cas legent. non de montib & rectis
locis. sed in ualle raphaim. id est in
litterȩ uilitate. & considera qͦd raphaĩ
qui gigantes int̃pretant᷑ sicut suproc
ephraim: phariseos scribasq significens̃.
lem durã interp̃tati sunt: ut duritiã
cordis iudaici exprimerent. de quorũ
humilitate legunt᷑ quasi in stipula spi¬
cȩ & quasi in uindemia racemi qͥ salua¬
ti fuerant. & sic̃ excusio oliue duarũ

Expanded text:
 dicit Dominus Deus Israel. Postquam reliquiae Syriae fuerint, sicut quondam fuerat gloria filiorum Israel, et delicto eorum salus gentibus data, tunc attenuabitur omnis gloria Judaeorum, qua gloriosi erant in universo orbe, et pingues carnes eorum tabescent, non habentium prophetas, non signa atque virtutes, non praesens auxilium Dei, non sacerdotii dignitatem: sed omne corpus gentis eorum emarcescet, et redigetur ad nihili. Cumque dicatur de vocatione gentium: Messis multa, operarii autem pauci , illi pauperes messis reliquias, quacas legent, non de montibus, et erectis locis, sed in valle Raphaim, id est in litterae vilitate. Et considera quod Raphaim, qui gigantes interpretantur, sicut supra Ephraim. Pharisaeos Scribasque significent. lem duram interpretati sunt, ut duritiam cordis Judaici exprimerent. De quorum humilitate eliguntur quasi in stipula spicae et quasi in vindemia racemi, qui salvati fuerint: et sicut excussio olivae
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Uȩ terrȩ eymbalo alarũ quȩ
est transflumina ehtiopiȩ: qͥ mittit
in mare legatos & inuasis papyri su¬
ꝑ aquas. Ite angeli ueloces ad gentẽ
conuulsã & dilaceratã: ad popłm hor¬
ribilẽ post quẽ non ÷ alius. Ad gentẽ

Expanded text:
e terrae cymbalo alarum, quae est trans flumina Aethiopiae, qui mittit in mare legatos, et in vasis papyri super aquas. Ite, angeli veloces, ad gentem convulsam et dilaceratam; ad populum terribilem, post quem non est alius; gente
Abbreviated transcription (Latin):
&ꝓpharum. Montes quoq ⁊ siluę siue
colles. qui ꝓuarietate uirtutũ prima &
media loca ⁊ ultima posseder̃. iubilare
& tuba canere scientes qđ redẽmerit do¬
minꝰ ia cob. ⁊ isrł conuersione lȩtetur:
siue ipse isrł ab errore conuersus inclitꝰ
fiat. Hȩc dicit dñs redemptor tuus. &

Expanded text:
arum . Montes quoque et silvae, sive colles, qui pro varietate virtutum prima et media loca et ultima possederunt, jubentur jubilare, et tuba canere, scientes quod redemerit Dominus Jacob, et in Israel conversione laetetur, sive ipse Israel ab errore conversus, inclytus fiat. Haec dic
Abbreviated transcription (Latin):
malaq sustinuit seruitutis: ⁊ rursũ mi¬
sertũ quando remissi in patriã. pacẽ &
gaudiũ receper̃. Quomͦ enĩ luci contrariȩ
tenebre sunt: ita paci contrariũ bellũ ẽ.
Unde &econfundatur heresis quȩ malorũ
arbitratur conditorẽ dm̃: cũ hic malum
non contrariũ bono. sed ꝓ afflictione po¬
natur & bellũ. Scđm illud qͦd in euange¬
lio scriptũ. ẽ: sufficit diei malitia sua.
atq sapientiã. ut om̃s sectas contrarias ue¬
ritati. sua disputatione subuertat. Sicut
& de stephano sc̃a scriptura cõmemorat:
qͦd nullus potuerit respondere sapientiȩ
eius. Et ut reges id ÷ patriarchas singu¬
larũ hereseon suȩ subiciat potestati. et a¬
periat atq confringat quod prius uide¬
batur dialectica arte conclusũ. ⁊ in me¬
diũ ꝓferat archana hereticorũ. superans
eos atq coniuncens: uł xp̃i secreta cognos¬
cant in quo sunt om̃s thesauri sapientiȩ.¬

Expanded text:
malaque sustinuit servitutis. Et rursum mimalaque sustinuit servitutis. Et rursum misertum, quando remissi in patriam, pacem et gaudium receperunt. Quomodo enim luci contrariae tenebrae sunt: ita paci contrarium bellum est. Unde confundatur haeresis, quae malorum arbitratur conditorem Deum. Cum hic malum non contrarium bono, sed pro afflictione ponatur et bello, secundum illud 534 quod in Evangelio scriptum est: Sufficit diei malitia sua .atque sapientiam, ut omnes sectas contrarias veritati sua disputatione subvertat. Sicut et de Stephano sancta Scriptura commemorat , quod nullus potuerit resistere sapientiae ejus, et ut reges, id est, patriarchas singularum haerese ωn, suae subjiciat potestati: et aperiat atque confringat, quod prius videbatur dialectica arte conclusum: et in medium proferat arcana haereticorum, superans eos atque convincens, ut Christi secreta cognoscant, in quo sunt omnes thesauri sapientiae e
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ cognouisti auxiliatorẽ tuũ. In quo
loco satis mirari nequeo. quȩ stultitia
sit legentiũ. ut hȩc ad xp̃m referant: ꝑ
quẽ mundus reconciliatus ẽ. dõ. Ego
monẽ quippe atq rationẽ uirtutemq
meã ⁊ sapientiã quȩ in me ẽ: nullus
occidente. om̃is orbis agnoseat. nullũ
alter: pat̾ enĩ infilio. ⁊ filius in patre.
Qui loquit᷑ in euangelio. Ego ⁊ pater
unũ sumꝰ. In ezre uolumine positum
ẽ. scripsisse cyrũ ad om̃s gentes: nullũ
esse dm̃ nisi solũ dm̃ isrł. Siue ita in¬
telligendũ. qͦd captiuorũ laxatio. ⁊ dĩ
in popłm suũ clem̃tia. cunctis gentib dm̃
fecerit notiorẽ. Qui gͥ tibi dẽdi fortitu¬
dinẽ. & solus ds̃ sum : ipse res int̾ se con¬
trarias facio. lucẽ ⁊ tenebras id ÷ diem
& noctẽ : pacem.⁊ malũ. hoc ẽ. otium et
bellũ. ꝑ quȩ significat iratũ se fuisse po
pulo suo. quando tenebras captiuitatis

Expanded text:
et non cognovisti auxiliatorem tuum. In quo et non cognovisti auxiliatorem tuum. In quo loco satis mirari nequeo, quae stultitia sit legentium; ut haec ad Christum referant, per quem mundus reconciliatus est Deo. Ego,monem quippe atque rationem virtutemque meam et sapientiam, quae in me est, nullus Occidente omnis orbis agnoscat, nullum alter. Pater enim in Filio, et Filius in Patre. Qui loquitur in Evangelio: Ego et Pater unum sumus . Et in Esdrae volumine positum est, scripsisse Cyrum ad omnes gentes, nullum esse Deum, nisi solum Deum Israel. Sive ita intelligendum, quod captivorum laxatio, et Dei in populum suum clementia, cunctis gentibus Deum fecerit notiorem. Qui igitur tibi dedi fortitudinem, et solus Deus sum, ipse res inter se contrarias facio, lucem et tenebras, id est, diem et noctem: pacem et malum, hoc est, otium et bellum, per quae significat et iratum fuisse se populo suo, quando tenebras captivitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
& age pęnitentiã : quia redimendus es
p̃cioso sanguine. Quod si feceris. scias in
salute tuã cę̧los t̃ramq lȩtari. ⁊ om̃ia
elem̃ta concinere : siue angłos qui mo¬
rantur incęlis. ⁊ alias potestates quib
terrȩ fundam̃ta purgant᷑: uel certe

Expanded text:
et age poenitentiam, quia redimendus es et age poenitentiam, quia redimendus es pretioso sanguine. Quod si feceris, scias in salute tua coelos terramque laetari, et omnia elementa concinere. Sive angelos qui morantur in coelis, et alias potestates, quibus terrae fundamenta portantur. Vel certe
Abbreviated transcription (Latin):
isrł glabitur. lxx. Uem̃to horũ iacob:
& isrł. qm̃ puer m̃s es tu: formaui te pue¬
rũ meũ: & tu isrł ne obliuiscaris mei.
Ecce enĩ deleui sicut nubẽ iniquitates
tuas: & sicut caliginẽ peccata tua. Re¬
⁊ uertere ad me redimã te. Lȩtamini cęli
⁊ qm̃ misertus ẽ. dñs israelis: canite tuba
fundam̃ta terrȩ: clamate montes lȩtici¬
Iam. colles ⁊ om̃ia ligna quȩ in eis sunt.
Eqm̃ redemit dñs iacob.⁊ isrł inclitus erit.
Cum hȩc se ita habeant.⁊ idola hominũ
scias figm̃ta o iacob.⁊ puer m̃s isrł ne o¬
bliuiscaris creatoris tui. tibiq ipse inui¬
riam facias: ut incurueris oꝑi manuũ
tuarũ. Quȩ quia in aduentũ pueri mei
quẽ elegi pęnitus destruenda sunt: ꝓp¬
terea tota mentis auiditate cognosce.
qͦd sicut nubes caligo ⁊ nebula uł solis
calore dissoluit᷑. uel uento raptante te¬
nuatur: ita iniquitates tuas. ⁊uniuersa
peccata quib prius me offenderas. dissol.¬
ui faciam. Tu tantũ reuertere ad me

Expanded text:
. LXX: Memento horum, Jacob et Israel; quoniam puer meus es tu: formavi te puerum meum: et tu, Israel, ne obliviscaris mei. Ecce enim delevi sicut nubem iniquitates tuas: et sicut caliginem peccata tua. Revertere ad me, et redimam te. Laetamini, coeli, quoniam misertus est Deus Israelis. Canite tuba, fundamenta terrae, clamate, montes, laetitiam: colles et omnia ligna quae in eis sunt, quoniam redemit Deus Jacob: et Israel inclytus erit. Cum haec se ita habeant, et idola hominum scias esse figmenta, o Jacob, et puer meus Israel, ne obliviscaris Creatoris tui, tibique ipsi injuriam facias, ut incurveris operi manuum tuarum. Quae quia in adventu pueri mei, quem elegi, penitus destruenda sunt; propterea tota mentis aviditate cognosce, quod sicut nubes et caligo, et nebula, vel solis calore dissolvitur, vel vento raptante tenuatur: ita iniquitates tuas, et universa peccata, quibus prius me offenderas, dissolvi faciam. Tu tantum revertere ad me,
Abbreviated transcription (Latin):
tiquũ: uentura ⁊ quȩ futura sunt anñti¬
ent eis. Nolite timere neq conturbemi¬
ni: ex tunc audire te feci & anñtiaui.
& formator quẽ ego non nouerim: Plas¬
Itȩ idoli om̃s nichil sunt: ⁊ amantissima
Ieorũ non ꝓderunt eis. Ipsi sunt testes eo¬
Irũ quia ñ uident neq intelligunt ut
Iconfundantur. Quis formauit dm̃ ⁊ scul.¬
ptile & conflauit ad nichil utile Cece¬
÷ om̃s participes eius confundent᷑: fabri
I enĩ sunt ex om̃ib Conuenient om̃s. sta¬
Ibunt ⁊ pauebunt. ⁊ confundent᷑ simul.
f aber ferrarius lima oꝑatus ÷ in prunis
& in malleis formauit illud: & oꝑatus est
in brachio fortitudinis suȩ. Esuriet &e de¬
ficiet: ñ bibet aquã ⁊ lassescet. Artifex
lignarius extendit normã. formauit illud¬

Expanded text:
tiquum, et quae ventura sunt annuntiet eis? Nolite timere, neque conturbemini; ex tunc audire te feci, et annuntiavet formator quem ego non noverim? Plastae idoli omnes nihil sunt, et amantissima eorum non proderunt eis: ipsi sunt testes eorum, quia non vident, neque intelligunt ut confundantur. Quis formavit Deum, et sculptibile conflavit ad nihil utile? Ecce omnes participes ejus confundentur; fabri enim sunt ex hominibus: convenient omnes, stabunt, et pavebunt, et confundentur simul. Faber ferrarius lima operatus est: in prunis et in malleis formavit illud, et operatus est in brachio fortitudinis suae. Esuriet, et deficiet, non bibet aquam, et lassescet. Artifex lignarius extendit normam Al. formam,
Abbreviated transcription (Latin):
misit. quando ꝓuarietate meritorũ alius
dicet dñi ego sum. alius uocabit in nomi¬
ne iacob alius scribet manu sua ẽẽ. se do¬
mini. ⁊ cũ ortus sit infideli turba genti-¬
um. in nomine assimilabitur isrł. ut de
relictis idolis uniꝰ dĩ cultorsit. incipit al

Expanded text:
misit, quando pro varietate meritorum alius misit, quando pro varietate meritorum alius dicet, Domini ego sum: alius vocabit in nomine Jacob: alius scribet manu sua se esse Domini, et cum ortus sit de infideli turba gentilium, in nomine assimilabitur Israel, ut relictis idolis, unius Dei cultor sit: incipit al
Abbreviated transcription (Latin):
Itus . ẽ: & succendit ⁊ coxit panes. De re¬
liquo autẽ oꝑatus ẽ. dm̃ & ad orauit : &¬
fecit sculptile ⁊ curuatus ẽ. ante illud.
.Medium etꝰ combussit igni : ⁊ de medio
Teius carnes comẽdit. Coxit pulmentũ
& saturatus ẽ. ⁊ cale factus ẽ: & dixit.
Uah: cale factus sũ. uidi focũ. Reliquũ
Ibera me: q̃uia ds̃ m̃s estu. Nescier̃ neq¬
⁊ intellexer̃. obliti enĩ sunt ne uideant¬
: oculi eorũ nec intelligant corde suo: ñ¬
:recogitant mente sua. neq cognoscunt.
⁊neq sentiunt ut dicant. Mediũ eius cõ¬
bussi igni. & coxi suꝑ carbones eiꝰ panes:¬
coxi carnes ⁊ comedi. ⁊ de reliquo idolũ
faciam: Ante truncũ ligni ꝓcidam : Pars ÷¬
eius cinis. ẽ. Cor insipiens adorabit illud:
& non liberabit animã suã neq dicet for¬
te mendatiũ est indextera mea. Post¬
p̃dicationẽ apłorum. uocationẽ gentiũ.
saluatoris aduentũ. effusionẽ sp̃c sancti.
quẽ cunctis credentib daturũ se eẽ pro¬

Expanded text:
coxit panes. De reliquo autem operatus est Deum, et adoravit: fecit sculptile, et curvatus est ante illud. Medium ejus combussit igni, et de medio ejus carnes comedit. Coxit pulmentum, et saturatus est, et calefactus est, et dixit: Vah! calefactus sum, vidi focum. Reliquum icens libera me quia deus meus es tu nescierunt neque intellexerunt lutati enim sunt ne videant oculi eorum et ne intellrecogitant mente sua, neque cognoscunt, neque sentiunt, ut dicant: Medium ejus combussi igne, et coxi super carbones ejus panescoxi carnes et comedi, et de reliquo idolum faciam. Ante truncum ligni adorabo; pars eius cinis est'. Cor insipiens adoravit illud et non liberavit animam suam. Neque dicit: Forte mendatium est in dextera mea. onem gentium, Salvatoris adventum, et effusionem Spiritus Sancti, quem cunctis credentibus daturum se esse pro
Abbreviated transcription (Latin):
IRES AI¬
HISUNT QUOD
uiro amabili
ep̃o rogatus. ut
cũ decem isaiȩ
scribere uisiones
pro angustia illius
temporis quid michi uideretur in solis
breui sermone ꝑstringerem. historiam
tantũ qͦd pecebat edĩsserens. nunc ate

Expanded text:
res anni sunt quod viro Amabili episcopo rogatus, ut in decem Isaiae scriberem Visiones, pro angustia illius temporis quid mihi videretur in singulis brevi sermone perstrinxi: historiam tantum quod petebat, edisserens. Nunc a
Abbreviated transcription (Latin):
qđ uasa dñi armatura sit sp̃ualis: de qua
& paulus apłs loquebatur. Indute uos ar¬
maturam dĩ. & ꝑ singula enumerat lori
Adhȩc addidit cingulũ ueritatis. ⁊ cal¬
ciatos p̾edes in p̃paratione euangelii paciᷤ.
Et in alio loco. Deponentes gͦ opera tene¬
brarum: induamur armis lucis. Sequit᷑.
Non in tumultu exhibitis. nec in fuga ꝓ¬
perabitis. Nleqͣ uit uicti de ierusalẽ sed
ut uictores recesser̃: ut qui quotidie p̃di¬
cantes in templo euangłm dĩ. multa milia
congregaret eos dm̃ isrł. hoc est de orbe
terrarũ gregẽ unũ faceret: ⁊ impleret᷑
illud quod dñs in euangłio ad patrẽ lo¬
quitur. Da ut sicut ego ⁊ tu unũ sumus.
sic ⁊ isti in nobis unũ sint. Ut eodẽ sensu
&̾ eadẽ sententia repugnantia inter se
uitia. atq contraria deserentes: unã ap¬
p̃henderent solamq uirtute. Neq enĩ
uitia ⁊ ꝑturbationes inuicẽ se sequunt᷑
qđ de uirtutib dicit᷑ in quib nec yrie¬

Expanded text:
 vasa Domini, armatura Dei sit spiritualis. De qua et Paulus Apostolus loquebatur: Induite vos armatura Dei , et per singula enumerat: loriAd haec addit, cingulum veritatis, et calceatos pedes in praeparatione Evangelii pacis. Et in alio loco: Deponentes ergo opera tenebrarum, induamur arma lucis . Sequitur: Non in tumultu exibitis, nec in fuga properabitis. Neque enim ut victi de Jerusalem, sed ut victores recesserunt: ut qui quotidie praedicantes in Templo Evangelium Dei, multa millia congregaret eos, Deum Israel, hoc est, de orbe terrarum unum gregem faceret, ut impleretur illud quod Dominus in Evangelio in Patrem loquitur : Da, ut sicut ego et tu unum sumus: sic et isti in nobis unum sint: ut eodem sensu et eadem sententia, repugnantia inter se vitia atque contraria deserentes, unam apprehenderent solamque virtutem. Neque enim vitia et perturbationes invicem se sequuntur: quod de virtutibus dicitur, in quibus nec
Abbreviated transcription (Latin):
ctu eius om̃s familiȩ gentiũ. quia dñi
est regnũ. & ipse dominabitur gentium. ⁊
ut ñ solum uarietas gentiũ singularũ.
sed & om̃s mundi cardines credituri p̃di
tur. Cum aut̃ p̃dicatũ fuerit hoc eu̾¬
erit finis. Alii sũmitates ⁊ extrema t̾rȩ
eos intelligi uolunt qui ñ in media t̃rę.
sed in extremis eius instar rotarũ finib̾
consistentes humilia deser̃: ad excelsa
festinant. Necedite. recedite exite
inde. Pollutum nolite tangere: exite
de medio eius. Mundamini qui fertis
uasa dñi : qm̃ non in tumultu exibitis.
nec inpugna ꝓperabitis. Precedet enĩ
uos dñs : ⁊ congregabit uos ds̃ isrł.Lx x.
ecedite recedite egredimini inde. &
immundũ nolite tangere. Exite de me¬
dio eius: separamini qui portatis uasa:
dñi: quia ñ cũ tumultu exibitis. neq
disserere conantur. Exite de babylone:
& idola eorũ derelinquite. Exite de me¬
dio illius: & uasa quȩ nabuchodonosor
capta ierłm tulerat. cẏ̃ro lanxante cap¬

Expanded text:
um omnes familiae gentium; quia Domini est regnum, et ipse dominabitur gentium ; ut non solum varietas gentium singularum, sed et omnes mundi cardines credituri praenitur: Cum autem praedicatum fuerit hoc Evaerit finis . Alii summitates et extrema terrae, eos intelligi volunt, qui non in media terra, sed in extremis ejus instar rotarum finibus consistentes, humilia deserunt et ad excelsa festinant. Recedite, recedite, exite inde, pollutum nolite tangere: exite de medio ejus, mundamini qui fertis vasa Domini. Quoniam non in tumultu exibitis: nec in fuga properabitis. Praecedet enim vos Dominus, et congregabit vos Deus Israel. LXX: Recedite, recedite, egredimini inde, et immundum nolite tangere: exite de medio ejus: separamini qui portatis vasa Domini, quia non cum tumultu exibitis, neque disserere conantur: Exite de Babylone, et idola eorum derelinquite. Exite de medio illius, et vasa quae Nabuchodonosor, capta Jerusalem, tulerat , Cyro laxante cap
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquã cũ iudeis blasphemantib ma¬
neant. in quorũ necẽ romanꝰ paretur ex¬
ercitus: sed pollutos derelinquant. & se¬
parentur ab eis atq mundentur. Qui por¬
tant uasa dñi: templũ enĩ sunt spc̃ sci. et
magnȩ domus uasa aurea ⁊ argentea. Iua

Expanded text:
nequaquam cum Judaeis blasphemantibus maneant, in quorum necem Romanus paretur exercitus; sed pollutos derelinquant: et separentur ab eis atque mundentur, qui portant vasa Domini. Templum enim sunt Spiritus sancti , et magnae domus vasa aurea et arg
Abbreviated transcription (Latin):
mus congregatio tauroꝵ int̾ uaccas põ
sic de area comedent ut fuerit uentila¬
tũ: ne qͥd uidelic& in eybo eorũ mixtũ
sit palearũ: de quib in ieremia scriptũ
est. Quid paleis ad triticũ dicit dominꝰ:
Et quȩ in euangłio comburunt᷑ igni in ex¬
tingiubili. Porro iuxta lxx. ium̃ta quȩ
necdũ rationis sapientiȩq st̃ plena. &
de quib unꝰ loquit᷑ ad dm̃ si c̃ ium̃tum
factus sũ apud te : pascent᷑ in loco pin¬
guissimo & spatioso qui ñ affert spina ᷤᷤ¬
& tribulos. sed quasi terra isrł lacte &
melle decurrit: & plenã pascentibus
tribuit lib̾tatẽ. Tauri autẽ & boues qͥ

Expanded text:
us: Congregatio taurorum in vaccis popuus: Congregatio taurorum in vaccis popuperantur terram, sic de area comedent, ut fuerit ventilatum, ne quid videlicet in cibo eorum mixtum sit palearum, de quibus in Jeremia scriptum est: Quid paleis ad triticum, dicit Dominus ? et quae in Evangelio comburuntur igni intextinguibili . Porro juxta LXX jumenta, quae necdum rationis sapientiaeque sunt plena, et de quibus unum loquitur ad Deum: Sicut jumentum factus sum apud te , pascentur in loco pinguissimo et spatioso, qui non affert spinas et tribulos, sed quasi terra Israel lacte et melle decurrit, et plenam pascentibus tribuit libertatem. Tauri autem et boves qui
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo saturata sint milia. Ita & in p̃senti
loco ñ prius dabit᷑ pliuia semini sp̃uali.
& panis terrȩ uberrimꝰ atq pinguissimus:
nisi idola deargentata & deaurata fueriñ
cõminuta & reputata insterquilinium.
Nisi enĩ uicia recesserint: uircutes non
suber̃. Pascet᷑ in possessione tua in die illo:
agnꝰ spatiose. Tauri tui & pulli asinarum
qui oꝑant᷑ terrã. cõmixtũ migma cõmedent:
Isic in area ut uentilatum ÷. Lax. Et pas¬
Icent᷑ ium̃ta tua in die illa locũ pinguem.
I& spatiosũ. Tauri ur̃i & boues uri qui ope¬
rant᷑ terrã: comedent paleas cõmixtas in
hordeo uentilato. In rerũ om̃iũ abundan¬
tiã cel esti pluuia descendente. & illo pa¬
ne qui de cęlo descendit quẽ qͥ comedit
nunquã esuriet. pascent᷑ agni in loco spa¬
ciosissimo qui secunt᷑ agnũ quocunque
uadit: & qui semꝑ addexteram sunt.
Tauri autẽ principes gregis de quib legi

Expanded text:
millia ex eo saturata sint . Ita et in praesenti millia ex eo saturata sint . Ita et in praesenti locet panis terrae uberrimus atque pinguissimus, nisi idola deargentata et deaurata fuerint comminuta, et reputata in sterquilinium. Nisi enim vitia recesserint, virtutes non subeunt. Pascetur in possessione tua iagnus spatiose et tauri tui et pulli asinorum qui operantur terram commixtum migma comedent sic in area ut ventilatum est et e illa locum pinguem et spatiosum. Tauri vestri et boves vestri qui operantur terram, comedent paleas commixtas in hordeo ventilato. In rerum omnium abundantia, coelesti pluvia descendente, et illo pane qui de coelo descendit, quem qui comederit, numquam esuriet, pascentur agni in loco spatiosissimo, qui sequuntur agnum quocumque vadit, et qui semper ad dextram sunt. Tauri autem principes gregis, de quibus legim
Abbreviated transcription (Latin):
ceptorẽ tuũ. & aures tuȩ semꝑ audie¬
rint. hȩx uia ambulate in ea. neq ad de¬
xterã neq ad sinistrã: tunc om̃s errores
& idola. ac similitudinẽ ueritatis quȩ
artifex ligna composuerat in splendo¬
re eloquentiȩ qͦd interp̃tat᷑ argentũ.
& in ratione sapientiȩ qđ aurũ sonat
cõminues atq disꝑges: & ita iudicabis
immunda. ut menstruate mulieris sor¬
didissimo sanguini cõpares. qͦd uerbis
aliis aquã meñstruatȩ lxx transtuler̃.¬
& dabit᷑ pluuia sem̃ini tuo. ubicunq
seminaueris in terra: &e panis frugũ
terrȩ. erit uberrimuᷤ &e pinguis. Lxx.¬
Tunc erit pluuia semini terrȩ tuȩ : &
panis frugũ terrȩ tuȩ. erit abundans
&e pinguis. Scriptũ ÷ in regũ uolumine:
quod postquã interfecti sunt ab helia
pseudo ꝓpħȩ. data sit pluiuia t̾rȩ isrł.
& qđ panis helisei &e postea saluatoris
uberrimꝰ fuerit atq pinguissimꝰ. & tantã
habuerit plenitudinẽ. ut multa hominũ

Expanded text:
semper audierint: Haec via, ambulate in ea, neque ad dextram, neque ad sinistram; tunc omnes errores et idola, ac similitudines veritatis, quae artifex lingua composuerat in splendore eloquentiae, quod interpretatur argentum, et in ratione sapientiae, quod aurum sonat, comminues atque disperges, et ita judicabis immunda, ut menstruatae mulieris sordidissimo sanguini compares, quod verbis aliis aquam menstruatae Septuaginta tr dabitur plubia semini tuo ubicumque seminaberis in terra: et panis frugum terre erit uberrimus eTunc erit pluvia semini terrae tuae, et panis frugum terrae tuae erit abundans et pinguis. Scriptum est in Regum volumine , quod postquam interfecti sunt ab Elia pseudoprophetae, data sit pluvia terrae Israel: et quod panis Elisaei et postea Salvatoris uberrimus fuerit atque pinguissimus, et tantam habuerit plenitudinem, ut multa hominum
Abbreviated transcription (Latin):
paleas mixtos cũ hordeo uentilato. Le¬
gimꝰ qͦd & ysaac ordeũ seuerit: &e quia
apud allophilos erat. centenariã ordei
frugẽ receꝑit. Et osee choro & dimidio
choro ordei. conduxit mulierẽ ad ulte¬
ram. Saluator quoq qͥnq milia uiroꝵ
qͥ adhuc sensib corꝑis seruiebant. &
legẽ sequebant᷑ moysi. ordeaceis panib
saturauerit: qͥ in alio loco frangens. unͤi
panes & infrusta cõminuens. quãtuor mi
gelicũ numerũ sequebant᷑. Istius modi
popłi comedunt & partẽ palearũ. dũ
in quibusdã secunt᷑ licterã : &e tamenꝑ
paleas & ordeũ paulatim ꝓficiunt ut
transeant ad frum̃tũ. Et erunt sup
om̃em montẽ excelsũ. & suꝑ omnẽ collẽ:
eleuatũ riui currentiũ aquarũ. indie
interfectionis multorũ. cũ cecidint tur¬

Expanded text:
paleas mixtas cum hordeo ventilato. Legimus quod Isaac hordeum severit, et quia apud allophylos erat, centenariam hordei frugem receperit . Et Osee coro et dimidio coro hordei conduxit mulierem adulteram . Salvator quoque quinque millia virorum qui adhuc sensibus corporis serviebant, et Legem sequebantur Moysi, hordeaceis panibus saturaverat . Qui in alio loco frangens septem Legis panes et in frusta comminuens, quatuor millngelicum numerum sequebantur . Istiusmodi populi comedunt et partem palearum; dum in quibusdam sequuntur litteram, et tamen per paleas et hordeum paularumentum. Et erunt super omnem montem excelsum, et super omnem collem elevatum rivi currentium aquarum in die interfectionis multorum, cum ceciderint tur
Abbreviated transcription (Latin):
nistrã: scđm qͦd alibi legit᷑. Nec ad dex¬
terã nec ad sinistrã declinabimꝰ: ua re¬
gia gradiem᷑. In utraq enĩ parte qͥcqͥd
supramodũ est in uitio. ẽ: & de dextriᷤ
partib dicit᷑. Ne sis iustus multum. De
sinistris autẽ qͦd in hedorũ & in pereun¬
tiũ parte ponant᷑: nulla dubitatio.ẽ.
& contaminabis lãminas sculptiliũ ar¬
genti tui. & uestim̃tũ conflatilis auri
tui: &e disꝑges ea sicut immunditiam
menstruatȩ. Egredere  dices ei. Lxxx.
& contaminabĩs idola argentata de de¬
aurata. cõminues ea. & disꝑgẽs sic̃ aquã
menstruatȩ: & si c̃ stercus abicies ea. Cũ
intellexeris ueritatẽ. & decipientes ad te

Expanded text:
egitur: Nec ad dextram, nec ad sinistram declinabimus, via regia gradiemur . In utraque enim parte quidquid supra modum est, in vitio est. Et de dextris partibus dicitur: Ne sis justus multum . De sinistris autem quod in haedorum, et in pereuntium parte ponantur, nulla dubitatio est. Et contaminabis laminas sculptilium argenti tui, et vestimentum conflatilis auri tui, et disperges ea sicut immunditiam menstruatae: egredere, dices ei. LXX: Et contaminabis idola deargentata, et deaurata: comminues ea et disperges sicut aquam menstruatae, et sicut stercus abjicies ea. Cum intellexeris verita
Abbreviated transcription (Latin):
quinq pugnantiũ. qͦd ad mentẽ & ad¬
quinq sensus referre debemꝰ. mille
homines & in condita turba fugientiũ
sustinere ñ poter̃: donec relinquami¬
ni quasi malus nauis inuertice montiᷤ.
& quasi signũ suꝑ collẽ. Scribit & iere¬
inias qͦd interfectis gladio & fame. his
qͥ in egiptũ confugerant: pauci reman¬
serint. qui reuersi st̃ in uidȩã. & quomͦ
sifracta naui & compage illiꝰ dissolu¬
ta sola arbor quȩ malus dicit᷑ remane¬
at. & ponat᷑ ꝓsigno in sũmitate monti
siue in excelso colle: sic ꝓsigno atq ues¬
tigio uix unꝰ & alt̾ resideant. ad dĩ poten¬
tiã demonstrandã. Et tunc inqͥt scient

Expanded text:
quinque pugnantium quinque pugnantium quinque sensus referre debemus mille homines et incondita turba fugientium sustinere non poterunt. Donec relinquamini quasi malus navis in vertice montis,  quasi signum super collem. Scribit et Jeremias quod interfectis gladio et fame his qui in Aegyptum confugerant, pauci remanserint qui reversi sint in Judaeam . Et quomodo si fracta navi et compage illius dissoluta, sola arbor quae malus dicitur, remaneat, et ponatur pro signo in summitate montis, sive in excelso colle: sic pro signo atque vestigio, vix unus et alter resideant, ad Dei potentiam demonstrandam. Et tunc, inquit, s