comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ hoc est qđ habere. ideo iniqui sꝑe hanc sapi¬
entiam ñ uident: quia repulsi ꝑ suꝑbiam. ne¬
quaquã eam habere potuerunt. Ad lum̃ quippe
eius clauserunt oculos cordis. suꝑfusis eiꝰ radiis
repugnantes: sicut intelligi etiam de eisdem ma¬
lignis spiritib potest. qđ seriptũ est. Ipsi fuerunt
rebelles luminis. E amam ergo sapientiȩ malignis
spiritib audisse est: sed eandem sapientiam non¬
uidisse. & eiusdem potentiam ex uircute cogno¬
uisse: & tam̃ sub ea humilit̾ stare uoluisse. Uisdt

Expanded text:
Deum, hoc est quod habere, ideo iniqui spiritus hanc sapiDeum, hoc est quod habere, ideo iniqui spiritus hanc sapientiam non vident, quia repulsi per superbiam nequaquam eam habere potuerunt. Ad lucem quippe ejus clauserunt oculos cordis, superfusis ejus radiis repugnantes, sicut intelligi etiam de eisdem malignis spiritibus potest, quod scriptum est: Ipsi rebelles fuerunt lumini . Famam ergo sapientiae malignis spiritibvidisse, et ejus potentiam ex virtute illius cognovisse, et tamen sub ea humiliter stare noluisse. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
quia in hac corruptibili carne constituti. na¬
turȩ eius omĩpotentiã ipsi quoq uidendo ñ
eius. Quid ꝑditionis & mortis nomine: nisi
maligni sꝑc designant᷑: Qui inuentores¬
mortis & ꝑditionis extiterunt: sicut de ipso
eoꝵ principe sub ministerii eius specie ꝑ io
cunt. Aurib nrͣis audiuimꝰ famã eius. quia
nimirũ uisionẽ illius plena beatitudine habe¬
re nequiuerunt. Uidere quippe ꝑfecte coȩter¬
nam dĩ sapientiã. hoc est quod habere. Unde
ad ioħem de munere uncentis dicit᷑. Habo tibi
calculũ candidũ: & in calculo nomen nouum
scriptum. qđ nemo seit nisi qui accipit. In
hac & enim uita. scire aliquid uel uidere possu¬
mus. etiam qd ñ accepimꝰ: habere uero nom̃
nouum in caleulo scriptũ. id est in ȩterno pre
mio notitiam dĩ. humanis mentib inusitatũ ẽ.
Quã scire nͥ potest: nisi qui hanc etiam acce¬
perit habere. Quia itaq ut diximus. uidere

Expanded text:
quia in hac corruptibili carne constituti naquia in hac corruptibili carne constituti naturae ejus potentiam ipsi quoque vivendo non ejus. - Quid perditionis et mortis nomine, nisi maligni spiritus designantur, qui inmortis et perditionis exstiterunt, sicut de ipso eorum principe sub ministri ejus specie per cunt: Auribus nostris audivimus famam ejus; quia nimirum visionem illius plena beatitudine habere nequiverunt. Videre quippe perfecte coaeternam Deo sapientiam, hoc est quod habere. Unde ad Joannem de munere vincentis dicitur: Dabo illi calculum candidum, et in calculo nomen novum scriptum, quod nemo scit, nisi qui accipit . In hac enim vita scire aliquid vel videre possumus, etiam quod non accepimus; habere vero nomen novum in calculo scriptum, esmio notitiam Dei humanis mentibus inusitatam, quam scire non potest nisi qui hanc etiam acceperit, ha
Abbreviated transcription (Latin):
ortum suũ. & creuit: & factum ẽ in arborẽ
magnam. & uolucres cęli requieuerunt in
ramis eius. Ipsum quippe est granũ sinapis.
qd in orti sepultura plantatũ. arbor ma¬
gna surrexit. Granũ nanq fuit cum mo¬
reretur: arbor cũ resurgeret. G ranum ꝑ
humilitatẽ carnis. arbor ꝑ potentiam ma¬
iestatis. Granum. quia uidimꝰ eum & non
erat aspectus : arbor. quia speciosus forma
prȩ filiis hominũ. Huius arboris rami.
scĩ prȩdicatores sunt. Et uideamꝰ quam
late tendant᷑. Quid enim de his diciture
Iñ omnẽ terram exiuit sonus eorum: & in
fines orbis terrȩ uerba eorum. In istis
ramis uolucres requiescunt: quia sc̃ȩ animae
quȩ quibdam uirtutũ pennis ad ȩterna
cogitatione se subleuant. in eoꝵ dictis atq con¬
solationibus. ab huiꝰ uitȩ fatigatione respirant.
Hoc igitur in loco postquã de sapientia dictũ
est. abscondita ẽ ab oculis omniũ uiuentiũ:
recte subiungit᷑. Uolucres quoq cȩli latet:¬

Expanded text:
suum, et crevit: et factum est in arborem magnam, et volucres coeli requieverunt in ramis ejus . Ipse quippe est granum sinapis, qui in horti sepultura plantatus, arbor magna surrexit. Granum namque fuit cum moreretur, arbor cum resurgeret; granum per humilitatem carnis, arbor per potentiam majestatis; granum, quia vidimus eum, et non erat aspectus ; arbor, quia speciosus forma prae filiis hominum . Hujus arboris rami sancti sunt praedicatores. Et videamus quam late tendantur. Quid enim de eis dicitur: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verramis volucres requiescunt, quia sanctae animae quae quibusdam virtutum pennis a terrena cogitatione se sublevant, in eorum dictis atque consolationibus ab hujus vitae fatigatione respirant. Hoc igitur in loco postquam de sapientia dictum est: Abscondita est ab oculis omnium viventium, recte subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
uallib illa rapiunt: quia hȩc de humilibus
dictis patrũ suꝑbo spu colligunt. Quȩ dũ
ꝓ suis se partib inuenisse głantur. ad ea
cũ clamorib currunt: quia uidelicet om̃e
quod sentiunt. appetitu laudis ad aures
hominũ diffamare conant᷑. Sequit᷑. In de¬

Expanded text:
vallibus illa rapiunt, quia haec de humilibus vallibus illa rapiunt, quia haec de humilibus dictis Patrum superbo spiritu colligunt, quae dum pro suis se partibus invenisse gloriantur, ad ea cum clamoribus currunt. Quia videlicet omne quod sentiunt, appetitae laudis ad aures hominum diffamare conantur. Aliter: In
Abbreviated transcription (Latin):
ergo peccata. in radice uero iuniperorum.
quid aliud quã auaritiam: id est materiẽ
intelligimꝰ peccatorũ : Quia igit᷑ plerũq
heretici sola in uerbis suis exteriora lucra
sectantur. nec ignorant quia peruersa
astruunt. sed erroris prȩdicam̃ta ñ deseruis:
dũ sumptus ꝑcipere quasi doctorũ uolunt.
bene de eis sc̃ĩ uiri nunc uoce dicit᷑. Et radix
iumperoꝵ erat cib eorum: quia dũ totis
mentis suȩ sensib auaritiam cogitant. quasi
eo alim̃to uescunt᷑. de quo nasci ꝓculdubio
peccatoꝵ sequentium punctiones solent.
Qui si quando insacro eloquio quȩdam
quasi prudent᷑ inueniunt. quȩ dũ non in¬
telligunt. ꝓ suis ẽẽ assertionib suspicantur:
mox miseris auditorib suis quoꝵ ñ animas
sed substantias appetunt. hȩc uociferantes
asꝑgunt. Unde congrue subinfert᷑. Qui de¬
conuallib ista rapientes. eũ singula repperis¬
sent: ad ea cũ clamore currebant. De con¬

Expanded text:
ergo peccata, in radice vero juniperorum ergo peccata, in radice vero juniperorum quid aliud quam avaritiam, id est, materiam intelligimus peccatorum? Quia igitur plerumque haeretici sola in verbis suis exteriora lucra sectantur, nec ignorant quia perversa astruunt, sed erroris praedicamenta non deserunt, dum sumptus percipere quasi doctorum volunt, bene de eis sancti viri nunc voce dicitur: Et radix juniperorum erat cibus eorum, quia dum totis mentis suae sensibus avaritiam cogitant, quasi eo alimento vescuntur, de quo nasci procul dubio peccatorum sequentium punctiones solent. Qui si quando in sacro eloquio quaedam quasi prudenter inveniunt, quae dum non intelligunt, pro suis esse assertionibus suspicantur, mox miseris auditoribus suis, quorum non animas, sed substantias appetunt, haec vociferantes apsergunt. Unde congrue subinfertuconvallibus ista rapientes, cum singula reperissent, cum clamore currebant. - De con
Abbreviated transcription (Latin):
delectationẽ. quasi pungendo lacerat mentẽ.
Unde iusti uoce & penitentis. dicit᷑. Conuer¬
sus sum in erũna mea: dũ confringit᷑ sp̃ina.
Quia scilicet mens ad lamentũ conuertitur:
ut peccati punctio pęnitendo frangatur. In
translatione uero alia ñ confringi. sed configi
spina ꝑhibetur. Qđ uidelicet ab eodẽ sensu
nͣ dissonat. quia pęnitentis animꝰ ad luctum
ducitur: dũ ꝑpetrata culpa in memoria fixa
ritia designatur: ex qua peccatoꝵ omnium
spinȩ ꝓducunt᷑: De qua & ꝑ paulũ dicit᷑.
Radix omniũ maloꝵ cupiditas. Ipsa quippe
latent᷑ oritur in mente: sed punctiones pecca¬
torum omniũ patent᷑ ꝓducit in oꝑe. Quas
uidelicet punctiones ab hac radice surgentes:
statim prȩdicator egregius insinuat cũ subdit.
Quã quidam ap̃petentes errauerunt a fide:
& inseruerunt se dolorib multis. Qui enim
multos dolores dixit: quasi nascentes inno¬
tuit ex hac radice punctiones. In iuniperis

Expanded text:
delectationem, quasi pungendo lacerat mentem. delectationem, quasi pungendo lacerat mentem. Unde justi voce et poenitentis dicitur: Conversus sum in aerumna mea dum confringitur spina , quia scilicet mens ad lamentum vertitur, ut peccati punctio poenitendo frangatur. In translatione vero alia non confringi, sed configi spina perhibetur, quod videlicet ab eodem sensu non dissonat, quia poenitentis animus ad luctum ducitur, dum perpetrata culpa in memoria fixa ritia designatur, ex qua peccatorum omnium spinae producuntur? De qua per Paulum dicitur: Radix omnium malorum est cupiditas . Ipsa quippe latenter oritur in mente, sed punctiones peccatorum omnium patenter producit in opere. Quas videlicet punctiones ab hac radice surgentes, statim praedicator egregius insinuat, cum subdit: Quam quidam appetentes erraverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis . Qui enim multos dolores dixit, quasi nascentes innotuit ex hac radice punctiones. In juniperis
Abbreviated transcription (Latin):
ra sacra minima precepta seruare. maiora
contẽpnere. Quos bene ueritas increpat di¬
qui decimatis mentam & anetum & ciminũ:
& reliquistis quȩ grauiora sunt legis. Qui
arborum quoq cortices mandunt: quia stͣ¬
nonnulli. qui in sacris uoluminib solã litterȩ
suꝑficiem uenerant᷑. nec quicquã de sp̃uali
intellectu custodiunt: dũ nichil in uerbis
dĩ amplius. nisi hoc qđ exterius audierint eẽ
suspicant᷑. Quos tam̃ in cunctis errorib suis
inanis głȩ appetitus possidet: eosq honoris
ambitus captiuos tenet. Et plerunq ꝑ ipsa
quȩ loquunt᷑: nichil aliud. quam terrena
lucra appetunt. De quib ꝑ paulũ dicitur.
Huius modi enim xp̃o dño non seruiunt:¬
S sed suo uentri. Unde recte quoq subiungit᷑.¬
nanq iuniperi: ꝓ foliis punctiones habet.
Sic quippe sunt hirsuta quȩ ꝓfert: ut spinis
similia contrectantẽ pungere ualeant. Spina
uero. est om̃e peccatum: quia dũ trahit ad

Expanded text:
ra sacra minima praecepta servare, majora ra sacra minima praecepta servare, majora contemnere. Quos bene Veritas increpat, diqui decimatis mentam, et anethum, et cuminum, et reliquistis quae graviora sunt legis . Qui arborum quoque cortices mandunt, quia snonnulli qui in sacris voluminibus solam litterae superficiem venerantur, nec quidquam de spiritali intellectu custodiunt, cum nihil in verbis Dei amplius nisi hoc quod exterius audierint esse suspicantur. Quos tamen in cunctis erroribus suis inanis gloriae appetitus possidet, eosque honoris ambitus captivos tenet, et plerumque per ipsa quae loquuntur nihil aliud quam terrena lucra appetunt. De quibus per Paulum dicitur: Hujusmodi enim Christo Domino non serviunt, sed suo ventri . Unde recte quoque subjungitnamque juniperi pro foliis punctiones habet. Sic quippe sunt hirsuta quae profert, ut spinis similia contrectantem pungere valeant. Spina vero est omne peccatum, quia dum trahit ad
Abbreviated transcription (Latin):
solitudine morant᷑. Ad quã nimirũ solitudi¬
nem. quia prȩdicatores falsi. sequaces suos tra¬
herent: longe ante ueritas prȩmonuit dicens.
Si dixerint uobis. ecce in deserto ẽ. nolite exire.
Qui recte ꝑhibent᷑ calamitate & miseria
squalidi: quia & morũ sunt ꝑnicie & sensus
prauitate despecti. Qui herbas quoq & ar¬
borum cortices mandunt: quia elationis suȩ
obice repulsi. in sacro eloquio magna & inti¬
ma ꝑcipere nequeunt: sed uix illa quȩdam
tenera & exteriora cognoscunt. Per herbas
quippe. dicta planiora: ꝑ arborũ cortices.
patrum eloquia exteriora signantur. Qui
ergo ea scire appetunt. ex quibus docti ne¬
quaquã sint. sed ẽẽ uideant᷑: dũ in sacris
uoluminib um caritatis erga dm̃ ac proxi¬
mum medullitus ñ exquirunt. quasi ex her¬
ba uel cortice pascunt᷑: quia uel ima uel ex¬
teriora sunt. quȩ mentes suꝑbientium nutri¬
unt. Uel certe herbas mandere ẽ. de scriptu¬

Expanded text:
solitudine memorantur. Ad quam nimirum solitudisolitudine memorantur. Ad quam nimirum solitudinem, quia praedicatores falsi sequaces suos traherent, longe ante Veritas praemonuit, dicens: Si dixerint vobis: Ecce in deserto est, nolite exire . Qui recte perhibentur calamitate et miseria squalidi, quia et morum sunt pernicie, et sensuum pravitate despecti. Qui herbas quoque et arborum cortices mandunt, quia elationis suae obice repulsi, in sacro eloquio magna et intima percipere nequeunt, sed vix in illo quaedam tenera et exteriora cognoscunt. Per herbas quippe dicta planiora, per arborum cortices Patrum eloquia exteriora signantur. Qui ergo ea scire appetunt ex quibus docti nequaquam sint, sed esse videantur, dum in sacris voluminibus vim charitatis erga Deum ac proximum medullitus non exquirunt, quasi ex herba et cortice pascuntur, quia vel ima, 646 vel exteriora sunt, quae mentes superbientium nutriunt. Vel certe herbas mandere est de Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ plerunq humilitas. ea etiam electorum
sensib aperit: quȩ aa intelligendũ impossibi¬
lia esse uidebant᷑. N am ꝑuersȩ hereticorum
mentes. dũ sibi suꝑbe intellectum tribuunt:
quasi certas dare sententias etiam de incognitiᷤ
prȩsumunt. Unde fit: ut ipsa eos elatio quȩ
intus apud ipsos eleuat a ueritate foras repel¬
lat: uxq in dictis dĩ exteriora capiant. qui
se secreta sp̃ualia penetrasse se singularit᷑ puta¬
bant. Unde hic quoq subdit᷑. Qui rodebant
& manducabant herbas. & arborum cortices.
Rodi solet: qł comedi nͣ potest. Heretici autẽ
quia scripturam sacram intelligere sua uirtu
quasi ñ edunt. Et quia ꝑ suꝑnam grãm non
adiuti hanc edere nequeunt: quasi quib dã
nisib rodunt. Illam exterius quippe contre.¬
ctant. cũ quidem conant᷑. sed nͣ ad eiꝰ interiora
ꝑueniunt: quia qui ab uniuersalis eccłȩ socie¬
tate disiuncti sunt: nͣ quolibet rodere. sed in

Expanded text:
Quae plerumque humilitas ea etiam electorum Quae plerumque humilitas ea etiam electorum sensibus aperit, quae ad intelligendum impossibilia esse videbantur. Nam perversae haereticorum mentes dum sibi superbe intellectum tribuunt, quasi certas dare sententias etiam de incognitis praesumunt. Unde fit ut ipsa eos elatio, quae intus apud semetipsos elevat, a veritate foras repellat, vixque in dictis Dei exteriora capiant, qui se secreta spiritalia penetrasse singulariter putabant. Unde hic quoque subditur: CAPUT et mandebant herbas et arborum cortices. - Rodi solet, quod comedi non potest. Haeretici autem, quia Scripturam sacram intelligere sua virtutt quasi non edunt; et quia per supernam gratiam non adjuti hanc edere neillam nisibus rodunt. Exterius quippe illam contrectant, cum quidem conantur, sed non ad ejus interiora perveniunt. Qui quia ab universalis Ecclesiae societate disjuncti sunt, non quolibet rodere, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentia quanto amplius ambiunt reple¬
ri. tanto amplius inanescunt: bene de eis
dicitur. Egestate & fame steriles. Immode¬
ratis nanq ausib cognitionis suꝑnȩ. scientiã
quo plus appetunt: plus amittunt. At con¬
tra hii qui in scã ȩccła ueracit᷑ sunt humiles.
& ueracit᷑ docti: norunt de secretis cȩlestibus
& quȩdam considerata intelligere. & quȩdã
ñ intellecta uenerari: ut & quȩ intelligunt
uenerant᷑ teneant. & quȩ necdum intelliguns.
humilit̃ expectent. Unde nobis ꝑ moysen
dicitur: ut comedentes agnum. quie quid
de eo reliquũ fuerit. igne comburamꝰ. Agnũ
quippe comedimꝰ: cũ multa dñicȩ humilitats
intelligendo recondimus in uentre mentis.
Ex quo quȩdam nobis remanent. quȩ cõmedi
nequeunt: quia multa adhuc de eo restant.
quȩ intelligi nequaquã possunt. Quȩ tamen
igni comburenda sunt: quia ea quȩ capere de
illo ñ possumus. humilit̾ sco sp̃ui reseruamus.

Expanded text:
intelligentia quanto amplius repleri ambiuintelligentia quanto amplius repleri ambiunt, tanto amplius inanescunt, bene de eis dicitur: Egestate et fame steriles. Immoderatis namque ausibus cognitionis supernae scientiam quo plus appetunt, plus amittunt. tra, hi qui in sancta Ecclesia veraciter sunt humiles, et veraciter docti, norunt de secretis coelestibus et quaedam considerata intelligere, et quaedam non intellecta venerari, ut et quae intelligunt veneranter teneant, et quae necdum intelligunt humiliter exspectent. Unde nobis per Moysen dicitur: Ut comedentes agnum, quidquid de eo reliquum fuerit igni comburamus . Agnum quippe comedimus, cum multa dominicae humanitatis intelligendo recondimus in ventrem mentis. Ex quo quaedam nobis remanent, quae comedi nequeunt, quia multa adhuc de illo restant, quae intelligi nequaquam possunt. Quae tamen igne comburenda sunt, quia ea quae capere de illo non possumus, humiliter sancto Spiritui reservamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓducant. Ultra se quippe sunt: quȩ ꝑseru¬
tantur. Dũq ad hoc tendunt᷑. quod com¬
prehendere nequeunt: ea cognoscere ne¬
gligunt. ex quib erudiri potuerunt.¬
Quã bene eorũ audaciam prȩdicator egregius
refrenat dicens. N on plus sapere quã opor¬
tet sapere: sed sapere ad sobrietatẽ. Hinc sa¬
Slomon ait. Prudentiȩ tuȩ pone modum.
Hinc rursum dicit. Melinuenisti. comede
qđ sufficit tibi: ne forte saturatus euomas
illud. Dulcedinẽ quidem sp̃ualis intelligen¬
tiȩ. qui ultra quã capit comedere appetit.
etiam qđ comederat uomit: quia dũ sũma
intelligere ultra uires quęrit. etiã quȩ bene
intellexerat amittit. Hinc rursum dicit.
Sicut qui mel multũ comedit ñ est ei bonũ:
sic qui scrutator est maiestatis opprimet᷑ gła.¬
Gła quippe inuisibilis conditoris. quȩ mode¬
rate inquisita nos erigit: ultra uires ꝑseru¬
tata premit. Itaq heretici quia de sublimi

Expanded text:
producant. Ultra se quippe sunt quae perscruproducant. Ultra se quippe sunt quae perscrutantur, dumque ad hoc tendunt quod comprehendere nequeunt, ea cognoscere negligunt ex quibus erudiri potuerant.Quam bene eorum audaciam praedicator egregius refrenat, dicens: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Hinc Salomon ait: Prudentiae tuae pone modum . Hinc rursum dicit: Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte saturatus evomas illud . Dulcedinem quippe spiritalis intelligentiae qui ultra quam capit comedere appetit, etiam quod comederat evomit, quia dum summa intelligere ultra vires quaerit, etiam quae bene intellexerat amittit. Hinc rursum dicit: Sicut qui mel multum comedit, non est ei bonum, sic qui 645 perscrutator est majestatis, opprimetur aa quippe invisibilis conditoris, quae moderate inquisita nos erigit, ultra vires perscrutata premit. Itaque haeretici, quia de sublimi
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus manuũ michi erat pro nichilo. Et
quia add eadem signa quȩ exhibent. nulla
humilitate concordant: recte subdit᷑. Et
uita ipsa putabant᷑ indigni. Uel certe om̃s
hereticos sc̃a ȩccła uita ipsa fatetur indignos:
quia nimirũ sub nomine xp̃i militant contͣ
nom̃ xp̃i. De quib adhuc subdit᷑. E gesta
te & fame steriles. Om̃s heretici dũ in sacro
eloquio plus secreta dĩ student ꝑscrutari quã
capiunt: fame sua steriles fiunt. Neq enim
ea quęrunt. ex quib semet ipsos ad humilita¬
tem erudiant. mores in tranquillitate dispo¬
nant. patientiã seruent. longanimitatẽ ex hi¬
beant: sed ea solummodo quȩ eos doctos ac
lo quaces demonstrent. Illa scire appetunt:
ex quib singularit᷑ eruditi uideant᷑. Plerunq
enim audacter de natura diuinitatis tractas :
cũ semet ipsos miseri nesciant. E gestate ergo
ac fame sua steriles fiunt. qui ea ꝑscrutari
desiderant: ex quib bonȩ uitȩ germina nͣ

Expanded text:
virtus manuum erat mihi pro nihilo. Et virtus manuum erat mihi pro nihilo. Et quia ad eadem signa quae exhibent nulla humilitate concordant, recte subditur: Et vita ipsa putabantur indigni. Vel certe omnes haereticos sancta Ecclesia vita ipsa fatetur indignos, quia nimirum sub nomine Christi militant contra nomen Christi. De quibus adhuc subditur: CAte et fame steriles. - Omnes haeretici dum in sacro eloquio plus secreta Dei student perscrutari quam capiunt, fame sua sterea quaerunt ex quibus semetipsos ad humilitatem erudiant, mores in tranquillitate disponant, patientiam servent, longanimitatem exhibeant; sed ea solummodo quae eos doctos atque loquaces demonstrent, illa scire appetunt ex quibus singulariter eruditi videantur. Plerumque enim audacter de natura divinitatis tractant, cum semetipsos miseri nesciant. Egestate ergo ac fame sua steriles fiunt, quia ea perscrutari desiderant, ex quibus bonae vitae germina non
Abbreviated transcription (Latin):
signa uenerari : Unde nunc scã ȩccła etiã¬
si qua fiant hereticorũ miracula despicit: qͥa
hȩc scitatis specie ñ esse cognoscit. Probatio
quippe sanctitatis ñ est signa facere: sed unũ¬
quenq ut se diligere. De dõ autem uera. de
ꝓximo uero meliora: quã de semet ipso sentire.¬
Nam quia uera uirtus in amore est. nͥ autẽ
in ostensione miraculi: ueritas demonstrat
quȩ ait. In hoc cognoscent om̃s quia mei di¬
scipuli estis: si dilectionẽ habueritis ad inui¬
cem. Qui enim nͣ ait in hoc cognoscit᷑ quia
discipuli mei estis si signa feceritis. sed ait si
dilectionẽ habueritis ad inuicem: aperte in¬
dicat. quia ueros dĩ famulos ñ miracula. sed
sola caritas probat. Testimoniũ ergo suꝑni
discipulatus: est donum frat̾nȩ dilectionis.
Quã uidelicet dilectionẽ. quia om̃s hereti¬
ei habere refugiunt. dum ab uniuersalis ȩccłȩ
unitate diuidunt᷑: iure de eis dicit᷑. Quorũ

Expanded text:
signa signa si qua fiant haereticorum miracula despicit, quia haec sanctitatis speciem non esse cognoscit. Probatio quippe sanctitatis non est signa facere, sed unumquemque ut se diligere; de Deo autem vera, de proximo vero meliora quam de semetNam quia vera virtus in amore est, non autem in ostensione miraculi, veritas demonstrat, quae ait: In hoc cognoscent omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem . Qui enim non ait: In hoc cognoscetur quia mei discipuli estis, si signa feceritis, sed ait: Si dilectionem habueritis ad invicem, aperte indicat quia veros Dei famulos non miracula, sed sola charitas probat. Testimonium ergo superni discipulatus est donum fraternae dilectionis. Quam videlicet dilectionem, quia omnes haeretici habere refugiunt, dum ab universalis Ecclesiae unitate dividuntur, jure de eis dicitur: Quorum
Abbreviated transcription (Latin):
Suirtus manuum erat mͥ pro nichilo: & uita
Sipsa putabant᷑ indigni. Uirtus quippe
in manu est. magnitudo in operatione. Sed
ducitur: quia nullius eẽ meriti conspicit
uera fide ꝑdita quicquid oꝑantur. Carita¬
tem quippe dĩ & ꝓximi diuiserunt: qui &
de dõ falsa sentiunt. & a ꝓximis uirgando
diuidunt᷑. S ed uirtutem manuu̾ sine carita¬
te testatur prȩdicator egregius nichil ualere.
ci signa quoq ac miracula faciunt: sed ut
hic prȩmia afflictionis suȩ abstinentiȩq reci¬
piant. uidelicet laudes quas amauerunt.
Unde & redẽptoris uoce dicit᷑. Multi dicens
miclii in illa die. dñe dñe. nonne in nomine tuo
ꝓpħauimus. & in nomine tuo dȩmonia eieci¬
mus: & in tuo nomine uirtutes multas feci¬
mus: Et tunc confitebor illis. quia nun¬
quam noui uos: discedite a me qui oꝑami¬
ni iniquitatẽ. Qua nimirũ sententia qͥd
datur intelligi: nisi ut in om̃ib caritatis
humilitas. non autẽ debeant uirtutum

Expanded text:
irtus manuum erat mihi pro nihilo, et vita ipsa putabantur indigni. - Virtus quippe in manu est, magnitudo in operatione: sed ducitur, quia nullius evera fide perdita, quidquid operantur. Charitatem quippe Dei et proximi deserunt, qui et de Deo falsa sentiunt, et a proximis jurgando dividuntur. Sed virtutem manuum sine charitate testatur praedicator egregius nil valere, ci signa quoque ac miracula faciunt, sed ut hic praemia afflictionis suae abstinentiaeque recipiant, videlicet laudes quas quaerunt. Unde et Redemptoris voce dicitur: Multi dicent mihi in illa die: Domine, Domine, nonne inomine tuo daemonia ejecimus, et in nomine tuo virtutes multas fecimus? Et tunc confitebor illis, quia nunquam novi vos, discedite a me, qui operamini iniquitatem . Qua nimirum sententia quid datur intelligi, nisi ut in hominibus charitas et humilitas, non autem debeant virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
utrunq moyses miscuit. ne disciplina deesset
iuxta utranq uirtutẽ dicit᷑. Cunq sederem
quasi rex circũstante exercitu: eram tam̃ me¬
rentium consolator. Sedere quippe circu̾stante
exercitu: uigor est ac disciplina regiminis.
Merentiũ uero corda consolari: ministeriũ¬
est pietatis. Sed quia intͣ hȩc necesse est ut expo¬
sitionis sermo ad spu̾alem intelligentiã recurrat:
sc̃a ȩccła ab aduersariis suis extremis tẽporibus
pręssa. reminiseit᷑ trans acti uira regiminis:
reminiseit᷑ & quanta affuctis exlibuerit
beneficia pietatis. Cuius uidelicet disciplina
& misecdã. tunc ã leuib irridet᷑: unde & sub¬
pore. Om̃s heretici ȩtati uniuersalis ȩccłȩ cõ¬
putati. uniores tempore congrue uocantur:
quia ipsi ab ea. nͣ autẽ ipsa egressa est ab illis.
Unde recte quoq ꝑ iohannẽ dicit᷑. A nobis
exierunt: sed ñ erant ex nobis. Nam si fuissers

Expanded text:
utrumque Moyses miscuit, ut nec disciplina deesset utrumque Moyses miscuit, ut nec disciplina deesset juxta utramque virtutem dicitur: Quumque sederem quasi rex circumstante exercitu, eram tamen moerentium consolator. Sedere quippe circumstante exercitu, vigor est ac disciplina regiminis; moerentium vero corda consolari, ministerium pietatis. Sed quia inter haec necesse est ut expositionis sermo ad spiritalem intelligentiam recurrat, sancta Ecclesia, ab adversariis suis extremis temporibus pressa, reminiscitur transacti jura regiminis; reminiscitur et quanta afflictis exhibuerit beneficia pietatis. Cujus videlicet disciplina et misericordia tunc a levibus irridetur. Unde et subpore. - Omnes haeretici universali Ecclesiae comparati, juniores tempore congrue vocantur, quia ipsi ab ea, non autem ipsa egressa est ab illis. Unde recte quoque per Joannem dicitur: « A nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent
Abbreviated transcription (Latin):
deruntq in die illo: quasi uiginti tria mi¬
lia hominũ. Eece qui uitã omniũ etiam cũ
sua morte petut: ñ paucoꝵ uitam gladio ex¬
tinxit. Intus arsit ignib amoris: foras accen¬
sus est zelo seueritatis. Tanta fuit pietas. ut
se pro illis coram dño morti offerre ñ dubitar&:
tanta seueritas. ut eos quos diuinitus feriri ti¬
muerat. ipse iudicii gladio feriret. Sic amauit
eos quib prȩfuit. ut ꝓ eis nec sibi parceret: &
tam̃ delinquentes sic ꝑsecutus est quos amauit.
ut eos etiam dño parcente ꝓsterneret. Utrobiq
legatus fortis. utrobiq mediator admirabilis:
causam populi apud dm̃ precib. causam dĩ
apud populũ gladiis alligauit. Intus amans
diuinȩ irȩ supplicando obstitit: foris sȩuiens.
culpam feriendo consũpsit. Suecurrit citius
ds̃ fidelem famulũ suũ citius exaudiuit agen¬
tem ꝓ populo: quia uidit quid suꝑ populũ
acturus eẽt ipse ꝓ dnõ. In regimine ergo popłi

Expanded text:
deruntque in die illo quasi viginti tria mideruntque in die illo quasi viginti tria millia hominum. Ecce, qui vitam omnium etiam cum sua morte petiit, paucorum vitam gladio exstinxit. Intus arsit ignibus amoris: foris accensus est zelo severitatis. Tanta fuit pietas, ut se pro illis coram Domino morti offerre non dubitaret; tanta severitas, ut eos, quos divinitus feriri timuerat, ipse judicii gladio feriret. Sic amavit eos, quibus praefuit, ut pro eis nec sibi parceret, et tamen delinquentes sic persecutus est, quos amavit, ut eos etiam Domino parcente prosterneret. Utrobique legatus fortis, utrobique mediator admirabilis, causam populi apud Deum precibus, causam Dei apud populum gladiis allegavit. Intus amans divinae irae supplicando obstitit: foris saeviens culpam feriendo consumpsit. Succurit citius nipotens Deus fidelem famulum suum citius exaudivit agentem pro populo, quia vidit, quid super populum acturus esset ipse pro Deo. In regimine ergo populi
Abbreviated transcription (Latin):
offensam. ita ut eius rector audiret. descen¬
de. peccauit popłs tuus. aesi ei diuina uox
diceret. qui in tali peccato lapsus est iam
m̃s non est: atq subiungeret. dimitte me
ut irascat᷑ furor m̃s contra eos & deleam eos.
faciamq te in gentem magnam: ille semel &
iterum ꝓ populo cui prȩerat obicem se ad
impetũ dĩ irascentis opponens ait. Aut di¬
mitte eis hanc noxam: aut si ñ facis. dele me
de libro tuo quẽ scripsisti. Pensemus ergo.
quib uiscerib eundem populum amauit:
pro cuiꝰ uita de libro uitȩ deleri se petut.
Sed tam̃ iste qui tanto eius populi amore
constringit᷑: contra eius culpas pensemus.
quanto zelo rectitudinis accendat᷑. Mox
lerentur obtinuit: ad eundem populum
ueniens ait. Ponat uir gladiũ suꝑ femur
suu̾. ua Item. Et redite de porta usq ad
portam ꝑ mediũ castrorum: & occidat unus¬
quisq frẽm & amicũ & ꝓximũ suum. Ceci¬

Expanded text:
offensam, ita ut ejus rector audiret: Descenoffensam, ita ut ejus rector audiret: Descende, peccavit populus tuus, ac si ei divina vox diceret: qui in tali peccato lapsus est, jam meus non est, atque subjungeret: Dimitte me, ut irascatur juror meus contra eos, et deleam eos, faciamque te in gentem magnam, ille semel et iterum pro populo, cui praeerat, obicem se ad impetum Dei irascentis opponens ait: Aut dimitte eis hanc noxam, aut si non facis, dele me de libro tuo, quem scripsisti. Pensemus ergo, quibus visceribus eumdem populum amavit, pro cujus vita de libro vitae deleri se petiit. Sed tamen iste, qui tanto ejus populi amore constringitur, contra ejus culpas pensemus quanto zelo rectitudinis accendatur. Mox ae veniam obtinuit, ad eundem populum veniens, ait: Ponat vir gladium suum super femur suum, ite et redite de porta usque ad portam per medium castrorum, et occidat unusquisque fratrem et amicum et proximum suum; ceci
Abbreviated transcription (Latin):
tas cũ seueritate. faciendũ quoddã ex utroq
temꝑamentũ : ut neq multa asꝑitate ex ulce¬
rentur subditi. neq nmia benignitate sol¬
uantur. Hoc nimirũ illa tabernaculi ar-¬
cha significat. in qua cũ tabulis uirgasimul
& manna est: quia cum scriptura saerae
scientiȩ in boni rectoris pectore si est uirga
districtionis. sit & manna dulcedinis. Hinc¬
etiam dauid ate. Uirga tua & baculus tuus.
ipsa me consolata sunt. Uirga enĩ ꝑcutimur:¬
& baculo sustentam᷑. Si ergo est districtio
uirgȩ quȩ feriat. sit & consolatio bacult quȩ
sustentat. Sit itaq amor. sed ñ emolliens:
sit uigor sed ñ exasperans. Sit zelus. sed ñ
immoderate sȩuiens: sit pietas. sed ñ plus ꝗͦ
expediat parcens. Intueri libet in moy si
pectore. miscd̾am cũ seueritate sociatam.
Uideamus amantem pie: & districte sȩui¬
entem. Certe cũ israheliticus popłs ante
dĩ oculos pęne inuenialem contraxisset

Expanded text:
tas cum severitate, faciendumque quoddam ex utraque tas cum severitate, faciendumque quoddam ex utraque temperamentum, ut neque multa asperitate exulcerentur subditi, neque nimia benignitate solvantur. Hoc nimirum illa tabernaculi arca significat, in qua cum tabulis virga simul et manna est, quia cum scripturae sacrae scientia in boni rectoris pdistrictionis, sit et manna dulcedinis. Hinc David ait: Virga tua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt . Virga enim percutimur, baculo sustentamur. virgae, quae feriat, sit et consolatio baculi, quae sustentet. Sit itaque amor, sed non emolliens; sit rigor, sed non exasperans; sit zelus, sed non immoderate saeviens; sit pietas, sed non plus quam expediat parcens. Intueri libet in Moysi pectore misericordiam cum severitate sociatam. Videamus amantem pie et districte saevientem. § 1. Certe quum Israeliticus populus ante Dei oculos paene inveniabilem contraxisset
Abbreviated transcription (Latin):
Sistum. Scã itaq ęccła auditorũ suoꝵ mentem
& de miscdȩ benignitate subleuat. & deiudicu
districtione ꝑturbat: quatinus in prȩdicatio
ta iustitia prȩsumant. nec de prȩterita in iqui¬
tium consolator: sciendũ nobis est. quod ualde
ȩdificare lectorem etiam iuxta historiã potest.
si ꝑpendat quomodo bonis rectorib mixta sit¬
& regendi auctoritas. & benignitas consolan¬
di. Ait enim. Cunq sederem quasi rex circũ¬
stante exercitu: ecce auctoritas regiminis.
subditos suos messe rectorib debet: & iuste
consulens miscda. & pie seuiens disciplina.
Hinc est qd semiuiui illius uulnerib qui a
samaritano in stabulũ ductus est: & uinum
adhibetur & oleum. ut ꝑ uinũ mordeantur
uulnera. ꝑ oleum foueant᷑: quatinꝰ unus qͥsq
qui sanandis uulnerib prȩest. in uino morsũ
districtionis adhibeat: in oleo molliciem pie¬
tatis. Per uinũ mundent᷑ putrida: ꝑ oleum
sananda foueant᷑. Miscenda est ergo leni¬

Expanded text:
a itaque Ecclesia auditorum suorum mentem et de misericordiae benignitate sublevat, et de judicii districtione perturbat, quatenus in praedicationta justitia praesumant, nec de praeterita iniquitlectorem aedificare etiam juxta historiam potest, si perpendat quomodo bonis rectoribus permista sit et regendi auctoritas, et benignitas consolandi. Ait enim: Cumque sederem quasi rex circumstante exercitu, ecce auctoritas regiminis: subditos suos inesse rectoribus debet et juste consolans misericordia, et pie saeviens disciplina. Hinc est quod semivivi illius vulneribus, qui a Samaritano in stabulum ductus est, et vinum adhibetur et oleum , ut per vinum mordeantur vulnera, per oleum foveantur, quatenus unusquisque qui sanandis vulnedistrictionis adhibeat, in oleo mollitiem pietatis; per vinum mundentur putrida, per oleum sananda foveantur. Miscenda est ergo leni
Abbreviated transcription (Latin):
trannidis exigit. suisq uoluptatibus oculos
seruire cõpellit: atq ut ita dicam fenestras lu¬
minis. ad tenebras aperit cȩcitatis. Unde sc̃i
uiri cũ sinistra pulsari delectatione se sentiunt:
prauę cogitationis uisio lenocinata famuletur.

Expanded text:
rannidis exigit, suisque voluptatibus oculos servire compellit, atque, ut ita dicam, fenestras luminis ad tenebras aperit caecitatis. Unde sancti viri cum sinistra pulsari delectatione se sentiunt, pravae cogitationis visio lenocinata famuletur.
Abbreviated transcription (Latin):
prehendunt. Uident ergo hanc iuuenes
& abscondunt᷑: quia dep̾hendi in suis occultis
actib metuunt. Senes uero assurgentes stant:
quia ꝑfecti quiq ex humilitate indicant. qͦn¬
tum in bona actione ꝓfecerint. S ed quia hȩc
de suis loquit᷑: narret qualitͣ ab exteris time

Expanded text:
prehendunt. Vident ergo hanc juvenes prehendunt. Vident ergo hanc juvenes et absconduntur, quia deprehendi in suis occultis actionibus metuunt. Senes vero assurgentes stant, quia perfecti quique ex humilitate indicant, quantum in bona operatione profecerunt. Sed quia haec de suis loquitur, narret quoque qualiter ab exteris time
Abbreviated transcription (Latin):
sed morũ grandeuitate maturi sunt. Unde
ꝑ quendã sapientẽ dicit᷑. Senectus uenerabi¬
Ilis est ñ diuturna. neq numero annoꝵ com¬
putata. Cani sunt autẽ sensus hominis: &
Sȩtas senectutis. uita immaculata. Unde recte
quoq dñs ad moysen dicit. Congrega michi
septuaginta uiros de seniorib isrł: quos tu
nosti qđ senes populi sint. In quib quid aliud.
quã senectus cordis requirit᷑. cũ tales iubent᷑
eligi: qui senes sciunt᷑ : Si enim senectus in
eis corporis quereret᷑: a tantis sciri poterant.
a quantis uideri. Dũ uero dicit᷑ quos tu nosti.
qđ senes populi sunt: ꝓfecto liquet. quia se¬
nectus mentis ñ corporis eligenda nuntiat᷑.
quia uigorem eiꝰ atq rectitudine̾ immaturi
formidant. grandeui glorificant. Leues quiq
fugiunt: graues uero atq ꝑfecti hanc uitȩ
suȩ meritis assurgendo uenerant᷑. Disciplinã
quippe illius ꝑfecti diligunt: imꝑfecti re¬

Expanded text:
sed morum grandaevitate maturi sunt. Unde sed morum grandaevitate maturi sunt. Unde per quemdam sapientem dicitur: Senectus enim venerabilis est, non diuturna, neque numero annorum computata. Cani autem sunt sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata . Unde recte quoque Dominus ad Moysen dicit: Congrega mihi septuaginta viros de senioribus Israel, quos tu nosti quod senes pquam senectus cordis requiratur, cum tales jubentur eligi qui senes sciuntur? eis corporis quaereretur, a tantis sciri poterant, a quantis videri. Dum vero dicitur: Quos tu nosti quod senes populi sunt, profecto liquet quia senectus mentis, non corporis, eligenda nuntiatur.quia vigorem ejus atque rectitudinem immaturi formidant, grandaevi glorificant. Leves quique sunt, fugiunt; graves vero atque perfecti hanc vitae suae meritis assurgendo venerantur. Disciplinam quippe illius perfecti diligunt, imperfecti re
Abbreviated transcription (Latin):
ad ciuitatis portam ꝓcedit: quia ut aditum re¬
gni cȩlestis ꝑcipiat. in sc̃is se actionibus ẽxerit.
Cui in platea parat᷑ cathedra: quia in magnȩ
auctoritatis latitudine. sui magisterii libertatẽ¬
exhibet. Quȩ enĩ recta quȩ sentit publica uoce
prȩdicat. quasi in platea cathedra sedet: cum
nullũ de sua prȩdicatione metuit. nulliꝰ p̃ssa
tortorib se sub silentio abscondit. Annon in
publico ad docendũ prȩsidet: quã simul & sen¬
tiendi ueritas. & docendi potestas fulcit: Sed
cũ ad portam ꝓcederet. & in platea cathedra se¬
deret: quid a leuib. quid ue a grauib age¬
retur. ad Eiungit dicens. Uidebant me iu
bant. Si historiȩ intendimꝰ: quȩ dixit credimꝰ.
si allegoriȩ quȩ prȩdixit uidemꝰ. Iuuenes nãq
dici solent: qui nulla consilii grauitate depͥ¬
muntur. Senes uero ñ eos seriptura sacra uo¬
care consueuit: qui sola quantitate temporũ.

Expanded text:
ad civitatis portam procedit, quia ut aditum coead civitatis portam procedit, quia ut aditum coelestis regni percipiat, in sanctis se actionibus exerit. Cui in platea paratur cathedra, quia in magnae auctoritatis latitudine sui magisterii exhibet libertatem. Quae enim recta quae sentit publica voce praedicat, quasi in platea cathedram sedet, cum nullum de sua praedicatione metuit, nullius pressa terroribus, se sub silentio abscondit. An non in publico ad docendum praesidet, quam simul et sentiendi veritas, et docendi potestas fulcit? Sed cum ad portam procederet, et in platea cathedram sederet, quid a levibus, quidve a gravibus ageretur, adjungit dicens: CAPUT XVII. Si historiae intendimus, quae dixit credimus; si allegoriae, quae praedixit videmus. Juvenes namque dici solent qui nulla consilii gravitate deprimuntur. Senes vero non eos Scriptura sacra vocare consuevit, qui sola quantitate temporum,
Abbreviated transcription (Latin):
suo adherebat. Mos ueterũ fuit. ut seniores
in porta consisterent. & causas introeuntium
iudicarent: quatinꝰ tanto eẽt pacificus urbis
popłs. quanto ad hanc discordes ingredi non
liceret. Sed nos sacram historiã uenerantes hȩc
egisse beatum iob ꝓ cultu iustitiȩ certũ tene¬
mus: atq ad indaganda allegoriȩ mysteria
ducim᷑. Quid ergo ꝑ eiuitatis portam. nisi
bona quȩq actio designat᷑: ꝑ quã anima ad
conuentũ regni cȩlestis ingredit᷑: Unde pro
pheta ait. Qui exaltas me de portis mortis.
ut annuntiem om̃s laudationes tuas in portis
filiȩ sẏon. Portȩ quippe mortis sunt actiones
prauȩ: quȩ ad interitũ trahunt. Quia autẽ
syon speculatio dicit᷑. portas syon actiones
bonas accipimus: ꝑ quas suꝑnam patriam
ingredim᷑: ut regis nrͣi głam contemplemur.
Quid ergo ꝑ cathedram: nisi magisterii au¬
ctoritas designat᷑ : Greca autem uoce:¬
platẽa ꝓ latitudine dicit᷑. N unc ergo sc̃a ȩccla

Expanded text:
sunt.---Mos veterum fuit ut seniores in porta consisterent, et causas introeuntium judicarent, quatenus tanto esset pacificus urbis populus, quanto ad hanc discordes ingredi non liceret. Sed nos sacram historiam venerantes, haec egisse beatum Job pro cultu justitiae certum tenemus, atque ad indaganda allegoriae mysteria ducimur. Quid ergo per civitatis portam, bona quaeque actio designatur, per quam anima ad conventum regni coelestis ingreditur? Unde nunc pheta ait: Qui exaltas me de portis mortis, ut annuntiem omnes laudationes tuas in portis filiae Sion . Portae quippe mortis sunt actiones pravae, quae ad interitum trahunt. Quia autem Sion speculatio dicitur, portas Sion, actiones bonas accipimus, per quas supernam patriam ingredimur, ut Regis nostri gloriam contemplemur. Quid vero per cathedram, nisi magisterii auctoritas designatplatea pro latitudine ponitur. Nunc ergo sancta Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
uat om̃a. Stare enĩ dĩ est: incõmutabili cogi¬
tatione mutabilia cuncta disponere. Qui gͦ
uoces petentiũ transiens audiuit. stans lumͣ
reddidit: quia & si ꝓpt̾ nos temporalia ꝑtulit.
inde tam̃ nobis lucem tribuit. unde habere
mutabilitatis transitũ nescit. Quia igitur
quando ꝑ carnẽ appareret hominib incertum
fuit: recte nunc dicit᷑. Dsͣ intelligit uiam eiꝰ.
& ipse nouit locum illius. Aesi aꝑte diceret᷑.
Himanȩ cogitationi occulta sunt: uel quando
ꝑ carnẽ ad homines sapientia ueniat. uel quo¬
modo apud patrem inuisibilis. etiam cũ foris
apparuerit ꝑsistat. Quãuis hoc in¬

Expanded text:
vat omnia. Stare enim Dei, est incommutabili cogivat omnia. Stare enim Dei, est incommutabili cogitatione mutabilia cuncta disponere. Qui ergo voces petentium transiens audivit, stans lumen reddidit, quia etsi propter nos temporalia pertulit, inde tamen nobis lucem tribuit, unde habere mutabilitatis transitum nescit. Quia igitur quando per carnem appareret hominibus incertum fuit, 606 recte nunc dicitur: Deus intelligit viam ejus, et ipse novit locum illius. Ac si aperte diceretur: Humanae cogitationi occulta sunt, vel quando per carnem ad homines sapientia veniat, vel quomodo apud Patrem invisibilis, etiam cum foris apparuerit, persistat. 6. Ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
ergo sapientia habet uiam. atq aliter locum.
Uiam ꝑ humanitatis transitũ. locum uero ꝑ
statum diuinitatis. Inde enim ñ transit. unde
ȩterna est: sed inde transit. unde ꝓpt nos appa¬
ruit temporalis. Sie nanq in ȩuangłio scriptũ
est: quia egrediens ab iherico dñs transibat.
Duo autẽ cȩci sedentes iuxta uiam elamauert̃
Idicentes. Dnẽ. miserere nr̃i fili dauid. Ad
quoꝵ uocem sicut illic scriptum ẽ: stetit iħe
& lumen reddidit. Quid ẽ autẽ transeundo
audire. stando lumen restituere. nisi id quod
ꝑ humanitatẽ suam nobis misertus est: qui ꝑ
diuinitatis potentiã a nobis mentis nr̃ȩ tene¬
bras exclusit: Qđ enim ꝓpt̾ nos natus &
passus est: quod resurrexit & ascendit in cȩlũ
quasi transit iħe: quia nimirũ hȩc actio tem¬
poralis est. Sed stans eos tetigit & illuminauit:
quia ñ sicut illa dispensatio temporalis. ita
uerbi ȩternitas transit. quȩ in se manens inno¬

Expanded text:
ergo ipsa sapientia habet viam, atque aliter locum. ergo ipsa sapientia habet viam, atque aliter locum. Viam per humanitatis transitum, locum vero per flatum daeterna est; sed inde transit, unde propter nos apparuit temporalis. Sic namque in Evangelio scriptum est: Quia egrediens ab Jericho Dominus transibat; duo autem caeci sedentes juxta viam clamaverunt, dicentes: Domine, miserere nostri fili David . Ad quoruet lumen reddidit. Quid est autem transeundo audire, stando lumen restituere, nisi quod per humanitatem suam nobis misertus est, qui per divinitatis suae potentiam a nobis mentis nostrae tenebras exclusit? Quod enim propter nos natus et passus est, quod resurrexit, ascendit in coelum; quasi transit Jesus: quia haec nimirum actio temporalis est. Sed stans nos tetigit, et illuminavit; quia non sicut illa dispverbi aeternitas transit, quae in se manens inno
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ hoc est qd habere. ideo iniqui sꝑe hanc sapi¬
entiam ñ uident: quia repulsi ꝑ suꝑbiani. ne¬
quaquã eam habere potuerunt. Ad lum̃ quippe
enus clauserunt oculos cordis. suꝑfusis eiꝰ radiis
repugnantes: sicut intelligi etiam de eisdem ma¬
lignis spiritib potest. q scriptũ est. Ipsi fuerunt¬
Srebelles luminis. E amam ergo sapientiȩ malignis
spiritib audisse est: sed eandem sapientiam non¬
uidisse. & eiusdem potentiam ex uirtute cogno¬
uisse: & tam̃ sub ea humilit̾ stare uoluisse. Uist
ueritatis uoce de ipso malignorũ spuum capite
dicit᷑. Ille homicida erat ab initio. & in ueritate
alit᷑ habet uiam. atq aliter locũ. Locum uero
si quis intelligat ñ localem. Nam teneri corpo¬
raliter ñ potest ds̃. S ed sicut dictum est. locus
intelligitur nͣ localis. Locus sapientiȩ pater est:
locus patris sapientia sicut ipsa sapientia atte¬
stante dicit᷑. Ego in patre. & pat᷑ in me. Aliter

Expanded text:
Deum, hoc est quod habere, ideo iniqui spiritus hanc sapiDeum, hoc est quod habere, ideo iniqui spiritus hanc sapientiam non vident, quia repulsi per superbiam nequaquam eam habere potuerunt. Ad lucem quippe ejus clauserunt oculos cordis, superfusis ejus radiis repugnantes, sicut intelligi etiam de eisdem malignis spiritibus potest, quod scriptum est: Ipsi rebelles fuerunt lumini . Famam ergo sapientiae malignis spiritibvidisse, et ejus potentiam ex virtute illius cognovisse, et tamen sub ea humiliter stare noluisse. Hinc Veritatis voce de ipso malignorum spirituum capite dicitur: Ille homicida erat ab initio, et in veritate aliter viam habet, atque aliter locum. Locum vero si quis intelligat, non localem. Nam teneri corporaliter non potest Deus; sed, ut dictum est, locus intelligitur non localis, Locus sapientiae Pater est, locus Patris sapientia. sicut ipsa Sapientia attestante dicitur: Ego in Patre, et Pater in me. Aliter
Abbreviated transcription (Latin):
quia in hac corruptibili carne constituti. na¬
turȩ eius omĩpotentiã ipsi quoq uidendo ñ
euis. Quid ꝑditionis & mortis nomine: nisi
maligni sꝑe designant᷑: Qui inuentores¬
mortis & ꝑditionis extiterunt: sicut de ipso
eoꝵ principe sub ministerii eius specie ꝑ io
cunt. Aurib nr̃is audiuimꝰ famã eius. quia
nimirũ uisionẽ illius plena beatitudine habe¬
re nequiuerunt. Uidere quippe ꝑfecte coȩter¬
nam dĩ sapientiã. hoc est quod habere. Unde¬
S ad ioħem de munere uincentis dicit᷑. Dabo tibi¬
I calculũ candidũ: & in caleulo nomen nouum
scriptum. qđ neno seit nisi qui accipit. In
hac & enim uita. seire aliquid uel uidere possu¬
mus. etiam qd ñ accepimꝰ: habere uero nomͣ
nouum in calculo seriptũ. id est in ȩterno pre¬
mio notitiam dĩ. humanis mentib inusitatũ ẽ.
Quã scire ñ potest: nisi qui hane etiam acce¬
perit habere. Quia itaq ut diximus. uidere

Expanded text:
quia in hac corruptibili carne constituti naquia in hac corruptibili carne constituti naturae ejus potentiam ipsi quoque vivendo non ejus. - Quid perditionis et mortis nomine, nisi maligni spiritus designantur, qui inmortis et perditionis exstiterunt, sicut de ipso eorum principe sub ministri ejus specie per cunt: Auribus nostris audivimus famam ejus; quia nimirum visionem illius plena beatitudine habere nequiverunt. Videre quippe perfecte coaeternam Deo sapientiam, hoc est quod habere. Unde ad Joannem de munere vincentis dicitur: Dabo illi calculum candidum, et in calculo nomen novum scriptum, quod nemo scit, nisi qui accipit . In hac enim vita scire aliquid vel videre possumus, etiam quod non accepimus; habere vero nomen novum in calculo scriptum, est in aeterno praemio notitiam Dei humanis sensibus inusitatam, quam scire non potest nisi qui accipit, habere. Quia itaque, ut diximus, videre
Abbreviated transcription (Latin):
ortum suũ. & creuit: & factum ẽ in arborẽ
magnam. & uolucres cęli requieuerunt in
ramis eius. Ipsum quippe est granũ sinãpis.
qđ in orti sepultura plantatũ. arbor ma¬
gna surrexit. Granũ nanq fuit cum mo¬
reretur: arbor cũ resurgeret. G ranum ꝑ
humilitatẽ carnis. arbor ꝑ potentiam ma¬
iestatis. Granum. quia uidimꝰ eum & non
erat aspectus: arbor. quia speciosus forma
prȩ filiis hominũ. Huius arboris rami.
scĩ prȩdicatores sunt. Et uideamꝰ. quam
late tendant᷑. Quid enim de his diciture
Inomnẽ terram exiuit sonus eorum: & in
fines orbis terrȩ uerba eorum. In istis
ramis uolucres requiescunt: quia sc̃ę animae
quȩ quibdam uirtutũ pennis ad ȩterna
cogitatione se subleuant. in eoꝵ dictis atq con¬
solationibus. ab huiꝰ uitȩ fatigatione respirant.
Hoce igitur in loco postquã de sapientia dictũ
est. abscondita ẽ ab oculis omniũ uiuentiũ:
recte subiungit᷑. Uolucres quoq cęli latet:

Expanded text:
suum, et crevit: et factum est in arborem magnam, et volucres coeli requieverunt in ramis ejus . Ipse quippe est granum sinapis, qui in horti sepultura plantatus, arbor magna surrexit. Granum namque fuit cum moreretur, arbor cum resurgeret; granum per humilitatem carnis, arbor per potentiam majestatis; granum, quia vidimus eum, et non erat aspectus ; arbor, quia speciosus forma prae filiis hominum . Hujus arboris rami sancti sunt praedicatores. Et videamus quam late tendantur. Quid enim de eis dicitur: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eoimae, quae quibusdam virtutum pennis a terrena cogitatione se sublevant, in eorum dictis atque consolationibus ab hujus vitae fatigatione respirant. Hoc igitur in loco postquam de sapientia dictum est: Abscondita est ab oculis omnium viventium, recte subjungitur: Volucres qu