comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quartã generationẽ eoꝵ qui oderꝰ
me. Et faciens miscdiam in milia
his qui diligunt me: & custodiunt
p̃cepta mea. Non assumes nomen
dni dĩ tui inuanũ: nec enĩ habebit
in sontem dñs. eũ qui assupserit
nomen dñi dĩ sui frustra. Mem̃to
lit diem sabbati scĩfices. Sex diebus
operaberis. & facies om̃ia oꝑa tua.
Septimo autẽ die sabbati dñi dĩ tui
non facies om̃e opus tu & filius tuus

Expanded text:
 generationem eorum qui oderunt me et faciens misericordiam in milia his qui diligunt me et custodiunt praecepta mea non adsumes nomen Domini Dei tui in vanum nec enim habebit insontem Dominus eum qui adsumpserit nomen Domini Dei sui frustra memento ut diem sabbati sanctifices sex diebus operaberis et facies omnia opera tua septimo autem die sabbati Domini Dei tui non facies omne opus
Abbreviated transcription (Latin):
Non
sequeris turbã. ad
facien¬
dũ maliĩ: nec in
iudicio
plurimoꝵ adi uiescens
senten.¬
tiȩ auero deuies. Pauꝑis¬
quoq: non misereberis in negocio.
Si occur rerts boui inimici tui. aut
asino erranti: reduc ad eũ. Si uide¬
ris asinũ odientis te iacere sub one¬
re: non ꝑtransibis seã subleuabis
cũ eo. Non declinabis in iudicio
pauperis. Mendaciũ fugies. Inson¬
tem & iustũ non occides: quia auer¬
sor impiui. Ne accipias munera.
quȩ excetant etiã prudentes: & sub¬
uertunt uerba ustoꝵ. Peregrino
molestus non eris. Scitis eñi adue¬
narũ animas. quia & ipsi peregri¬
ni fuistis in terra egypti. Sex annis

Expanded text:
non non sequeris turbam ad faciendum malum nec in iuplurimorum adquiesces sententiae, ut a uero deuies. pauquoque non misereberis in negotio. si occurreris boui inimici tui aut asino erranti, reduc ad eum. si uideris asinum odientis te iacere sub onere, non pertransibis, sed subleuabis cum eo. non declinabis in iudicio pauperis. mendacium fugies. insontem et iustum non occides: quia auersor impium. ne accipias munera, quae excaecant etiam prudentes et subuertunt uerba iustorum. peregrino molestus non eris: scitis enim aduenarum animas, quia et ipsi peregrini fuistis in terra Aegypti Et pos
Abbreviated transcription (Latin):
biintur adme. & ego audiam cla¬
morẽ eoꝵ: & indignabitur furor
m̃s. ꝑcutiamq uos gladio. & erunt
uxores ur̃e uiduȩ. & filii urĩ pupilli.
Sipecuniã mutuã dederis popło meo.
pauperi qui habitat tecũ: non urges
cũ quasi exactor. nec usuris oppri¬
mes. Si pignus aꝓximo tuo accepe¬
ris uestimentũ: ante solis occasum
redde ei. Ipsum est solũ quo operit᷑.
indumentũ carnis eiꝰ: nec habet
aliud in quo dormiat. Si clamaue¬
rit adme: exaudiam eũ. quia mise¬
ricors sũ. Diis non detrahes. & pͥn¬
cipi popłi tui non maledices. De
cimas tuas & primitias. non tar¬
dabis offerre. Primogenitũ filioꝵ
tuoꝵ dabis mͥ. De bubus quoq &
ouib similiter facies. Septe̾ dieb
sit cũ matre sua: die octauo redaes
illũ mͥ. Uiri scĩ eritis mͥ. Carnem
quȩ a bestus fuerit p̾gustata. non
comedetis. sed picietis canibus. Non
suscipies uocẽ mendacii. Nec iunges
manũ tuã: ut ꝓ impio
dicas
falsum testimoniũ.

Expanded text:
buntur ad me, et ego exaudiam clabuntur ad me, et ego exaudiam clamorem eorum et indignabitur furor meus percutiamque uos gladio et erunt uxores uestrae uiduae et filii uestri pupilli. si pecuniam mutuam dederis populo meo pauperi, qui habitat tecum, non urges eum quasi exactor nec usuris opprimes. si pignus a proximo tuo acceperis uestimentum, ante solis occasum redde ei: ipsum enim est solum quo operitur indumentum carnis eius, nec habet aliud in quo dormiat: si clamauerit ad me, exaudiam eum, quia misericors sum. diis non detrahes, et principi populi tui non male dicimas et primitias tuas non tardabis offerre; primogenitum filiorum tuorum dabis mihi, de bobus quoque et ovibus similiter facies; septem diebus sit cum matre sua die octavo reddes illum mihi viri sancti eritis mihi carnem quae a bestiis fuerit praegustata non comedetis sed proicietis canibus non suscipies vocem mendacii nec iunges manum tuam ut pro impio dicas falsum testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd non extenderit mamĩ aq̃ rem
ꝓximi sui. Suscipictq dominus tu¬
ramentũ. & ille reddere non coget᷑.¬
Quod si furto ablatũ fuerit: restituet
dapͥnũ año. Si comestũ abestia:
ꝑferat ad eũ. quod occisũ est. & non
restituet. Qui aꝓximo suo quicquã
horum mutuũ postulauerit: & de¬
bilitatũ aut mortuu̾ fuerit domino
non presente teddere cõpelletur.
Quod si in presentiarũ fuit dñs: non
restituet. maxime si conductũ uene¬
rat. ꝓ mercede operis sui. Si seduxe¬
rit quis uirginẽ necdũ desponsatã.
& dormierit cũ ea: dotabit eam. &
habebit uxorem. Si pater uirginis
dare noluerit: reddet pecuniã iuixta
modũ dotis. quã uirgines accipe¬
re consuerunt. Maleficos non pa¬
tieris uiuere. Qui coierit cũ ium̃to:
morte moriatur: Qui immolat
diis. occidetur. preter añõ soli. Ad¬
uenam non contristabis. neq affli¬
ges eũ. aduenȩ eni & ipsi fuistis in
terra egypti. Uiduȩ & pupillo ñ
nocebitis. Si leseritis eos: uocifera.¬

Expanded text:
quod non extenderit manum ad rem proximi sui, suscepitque Dominus juramentum, et ille reddere non cogettituet damnum domino. si comestum a bestia, defert ad eum quod occisum est et non restituet. qui a proximo suo quicquam horum mutuum postulauerit, et debilitatum aut mortuum fuerit domino non praesente, reddere conpelletur. quod si in praesentiarum fuit dominus, non restituet, maxime si conductum uenerat pro mercede operis sui. si seduxerit quis uirginem necdum desponsatam et dormierit cum ea, dotabit eam et habebit uxorem. si pater uirginis dare noluerit, reddet pecuniam iuxta modum dotis quam uirgines accipere consuerunt. maleficos non patieris uiuere. qui coierit cum iumento, morte moriatur. qui immolat diis, occidetur, praeter domino soli. aduenam non contristabis neque adfliges eum: aduenae enim fuistis in terra Aegypti. uiduae et pupillo non nocebitis. si laeseritis eos, uocifera
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ E ecerunt autẽ & malefici ꝑ incan¬
tationes suas similiter: eduxeruntq
ranas suꝑ terrã egypti. Uocauit autẽ
pharao moysen & aaron: & drcit eis.
Orate dñm. ut auferat ranas a me &
a popło meo: & dimittam popłm ut
sacrificet dño. Dixitq moyses pha¬
raoni. Constitue mͥ quando depͣcer
ut abigantur ranȩ ate. & a domo
tua. & apopło. & tantũ in flumine¬

Expanded text:
ti. Fecerunt autem et malefici per incantationes suas similiter, eduxeruntque ranas super terram Aegypti. Vocavit autem Pharao Mosen et Aaron, et dixit eis: Orate Dominum, ut auferat ranas a me et a populo meo: et dimittam populum ut sacrificet Domino. Dixitque Moses Pharaoni: Constitue mihi quando deprecer ut abigantur ranae a te, et a domo tua
Abbreviated transcription (Latin):
natus eiꝰ. om̃ia scilicet que agebat
in popło ait. Quid est hoc quod
facis in plebe: Cur solus sedes. &
om̃is popłs prestolatur de mane
usq. aduesperam : Cui respondit
moyses. Uenit ad me popłs. que¬
rens sententiam dĩ. Cũq. acciderit
eis aliqua disceptatio: ueniunt ad
me ut udice̾ inter eos. & ostendã
precepta dĩ. & leges eiꝰ. At ille. Non
bonam inquit rem facis: stulto
labore consumeris & tu & popłs
iste qui decũ est. Ultra uires tuas
est negotiũ. solus illua non pote¬
ris sustinere. sed audi uerba mea
atq. consilia. & erit dñs tecũ. ffa
tui popło in his que ad dm̃ ꝑtinet
ut referas que dicuntur ad eum.
Ostendasq popło cerimonias & rtã
colendi: uiamq ꝑ quã ingredi de¬
beant. & opis qđ facere. Prouidi

Expanded text:
natus eius omnia scilicet quae agebat natus eius omnia scilicet quae agebat in populo ait quid est hoc quod facis in plebe cur solus sedes et omnis populus praestolatur de mane usque ad vesperam cui respondit Moses venit ad me populus quaerens sententiam Dei cumque acciderit eis aliqua disceptatio veniunt ad me ut iudicem inter eos et ostendam praecepta Dei et leges eius at ille non bonam inquit rem facis stulto labore consumeris et tu et populus iste qui tecum est ultra vires tuas est negotium solus illud non poteris sustinere sed audi verba mea atque consilia et erit Deus tecum esto tu populo in his quae ad Deum pertinent ut referas quae dicuntur ad eum ostendasque populo caerimonias et ritum colendi viamque per quam ingredi debeant et opus quod facere provid
Abbreviated transcription (Latin):
iethro uenio adte: & uxor tua & duo
filu tui cũ ea. Qui egressus in occur¬
sum cognati sui adorauit: & oscu¬
latus est eũ. salutaueruntq se mu¬
tuo uerbis pacificis. Cũq intras.¬
set tabernaculũ: narrauit moyses
cognato suo cuncta quȩ fecerat ds̃
pharaoni & egyptus ꝓpter isrł.
uniuersũ laborẽ qui accidisset eis
in itinere quo liberauerat eos dñs.
Letatusq est iethro suꝑ om̃ibus
bonis quȩ fecerat dñs israheli: eo
quod eruisset eũ demanu egypti¬
oꝵ & ait. Benedictus dñs qui libe¬
rauit uos de manu egyptioꝵ &
de manu pharaonis: qui eruit po
pulũ stiũ de manu egypti. Nunc
cognoui. quia magnus dñs suꝑ
illos. Obtulit gͦ iethro cognatus
moysi. holocausta & hostias dõ.
Ueneruntq. aaron & om̃s seniores
isrł: ut comederent panẽ̾ cum eo
coram dño. Altera autẽ die sedit
moyses. ut udicaret popłm. qui
assistebat moysi: de mane usq ad
uesperam. Quod cũ uidisset cog¬

Expanded text:
Iethro venio ad te et uxor tua et duo Iethro venio ad te et uxor tua et duo filii tui cum ea qui egressus in occursum cognati sui adoravit et osculatus est eum salutaveruntque se mutuo verbis pacificis cumque intrasset tabernaculum narravit Moses cognato suo cuncta quae fecerat Deus Pharaoni et Aegyptiis propter Israhel universum laborem qui accidisset eis in itinere quo liberarat eos Dominus laetatusque est Iethro super omnibus bonis quae fecerat Dominus Israheli eo quod eruisset eum de manu Aegyptiorum et ait benedictus Dominus qui liberavit vos de manu Aegyptiorum et de manu Pharpulum suum de manu Aegypti. Nunc cognovi, quia magnus est Domina eos. Obtulit ergo Jethro cognatus Mosi holocausta et hostias Deo veneruntque Aaron et omnes senes Israhel ut comederent panem cum eo coram Domino altero autem die sedit Moses ut iudicaret populum qui adsistebat Mosi de mane usque ad vesperam quod cum vidisset cog
Abbreviated transcription (Latin):
lapidẽ posuerunt subter cũ in quo
sedit. Aaron autẽ & hur. sustenta¬
bant manus eiꝰ. exutraq parte. Et
factũ ẽ ut manus ipsius non lassa¬
rentur: usq ad occasũ solis. Fuga¬
uitq. iosue amalech. & popłm eiꝰ:
inore gladii. Dixit autẽ dñs ad mo¬
ysen. Seribe hoc obmonimentum
in libro. & trade in aurib iosue
Delebo enͣi memoriã amalech sub
cȩlo. Edificauitq moyses altare: &
uocauit nomen eiꝰ dñs exaltatio
mea dicens. quia manus soliꝰ dñi.
& bellũ cdĩ erit contra amalech in
generatione & generationẽ. Cũq
audisset iethro sacerdos madian
tulit sephoram uxorẽ moysi quã
remiserat & duos filios eiꝰ. quorũ
unus uocabatur gersan. dicente
patre. aduena fui in terra aliena.
alter eliezer: ds enĩ ait patris mei
adiutor m̃s: & eruit me de gladio
pharaonis. Uenit gͦ ietbro cognatꝰ
moysi. & filii eiꝰ & uxor eiꝰ admoy
sen in desertũ: ubi erat castra meta.¬
tus. tuxta montẽ dĩ. & mandauit
moysi dicens. Ego cognatus tuus

Expanded text:
lapidem, posuerunt super eum, in quo sedit: Aaron autem et Hur sustentabant manus ejus ex utraque parte. Et factum est ut manus ipsius non lassarentur usque ad occasum solis. Fugavitque Josue Amalech et populum ejus in ore gladii. Dixit autem Dominus ad Mosen: Scribe hoc ob monimentum in libro, et trade auribus Josue: delebo enim memoriam Amalech sub caelo aedificavitque Moses altare et vocavit nomen eius Dominus exaltatio mea dicens quia manus solii Domini et bellum Dei erit contra Amalech a generatione in generationem cumque audisset Iethro sacerdos Madian tulit Sephoram uxorem Moysi, quam remiserat, et duos filios ejus, quorum unus vocabatur Gersam, dicente patre: Advena fui in terra aliena. Alter vero Eliezer, Deus enim ait patris mei adjutor meus, et eruit me de gladio Pharaonis. Venit ergo Jethro cognatus Moysi, et filii ejus et uxor sen in desertum ubi erat castrametatus iuxta montem Dei et mandavit Mosi dicens ego cognatus tuus
Abbreviated transcription (Latin):
Moyses loquebatur : & dñs respon¬
debat ei. Descenaitq dñs suꝑ montẽ
sinay: in ipso montis uertice. & uo
cauit moysen in cacumen eiꝰ. Quo
cłi ascendisset: dixit ad cũ. Descende
& contestare popłm: ne forte uelint
transcendere terminos ad uidendũ
anm. & pereat ex eis plurtma mul¬
titudo. Sacerdotes quoq qui acce¬
dunt ad dñm: scĩficentur: ne ꝑcu¬
tiam eos. Dixitq moyses ad dnm.¬

Expanded text:
Moses loquebatur et Dominus responMoses loquebatur et Dominus respondebat ei dSinai in ipso montis vertice, 132 et vocavit Moysen in cacumen ejus. Quo cum ascendisset, dixit ad eum: Descende, et contestare populum: ne forte velint transcendere terminos ad videndum Dominum, et pereat ex eis plurima multitudo. Sacerdotes quoque qui accedunt ad Dominum, sanctificentur, ne percutiat eos. Dixitq
Abbreviated transcription (Latin):
cuitũ. & dices. Cauete ne ascendatis
in montẽ: nec tangatis fines illius.
Om̃is qui terigerit montẽ: morte
morietur. Manus non tanget eũ.
fodictur iaculis. Siue timenttun
fuerit siue homo: non uiuet. Cũ
ceperit clangere bucina: tunc as¬
cendant in montẽ. Descenditq mo¬
yses de monte ad popłm: & scĩfica¬
uit eũ. Cũq lauissent uestimenta
suia. ait adeos. Estote parati indiẽ
terttũ. ne appropinquetis uxorib
ur̃is. lam aduenerat dies tertius.
& mane inclasuerat: & ecee ceper̃
audiri tontrua. & micare fulgu¬
ra. & nubes densissima operire
montẽ. clangorq bucine uehemen¬
tius ꝑstrepebat. Timuit popłs qui
erat in castris. Cũq edircisset eos
moyses in occursũ dĩ de loco castraꝵ.
steterunt ad radices montis. Totus
autẽ mons sinas fumabat: eo qđ
descendisset añs suꝑ eũ in igne. &
ascenderet fumus ex eo quasi de
fornace. E ratq mons om̃is terribi¬
lis: & sonitus bucine. paulatim cres¬
cebat in maius. & plixius tendebat᷑.

Expanded text:
 Cavete, ne ascendatis in montem, nec tangatis fines illius: omnis qui tetigerit montem, morte morietur. Manus non tanget eum, fodietur jaculis: sive jumentum fuerit, sive homo, non vivet. Cum coeperit clangere buccina, tunc ascendant in montem. Descenditque Moses de monte ad populum, et sanctificavit eum. Cumque lavissent vestimenta sua, ait ad eos: Estote parati in diem tertium, vestris. Jam advenerat dies tertius, et mane inclaruerat: et coeperunt audiri tonitrua, ac micare fulgura, et nubes densissima operire montem, clangorque buccinae vehementius perstrepebat: timuitque populus qui erat in castris. Cumque eduxisset eos Moyses in occursum Dei de loco castrorum, steterunt ad radicem montiautem mons Sinai fumabat eo quod descendisset Dominus super eum in igne et ascenderet fumus ex eo quasi de fornace eratque mons omnis terribilis et sonitus bucinae paulatim crescebat in maius et prolixius tendebatur
Abbreviated transcription (Latin):
& aaron tecũ. Sacerdotes autẽ &
popłs ne transeant terminos: nec
ascendant ad dñm. ne forte inter¬
ficiat illos. Descendit moyses ad po¬
pulum. & om̃ia narrauit eis. Locu¬
tusq est ds̃ cunctos sermones hos.
Ego sum añs ds tuus qui eduxi te
de terra egypti: de domo seruitutis.
Non habebis deos alienos coram me.
Non facies tibi sculptile. neq omnẽ
similitudinẽ quȩ est in celo desuper.
& quȩ in terra deorsum: nec eoꝵ

Expanded text:
 Aaron tecum: Sacerdotes quoque, et populus ne transeant terminos, nec ascendant ad Dominum, ne forte interficiat illos. Descendit Moyses ad populum, et omnia narravit eis. Locutusque est Dominus cunctos sermones hos: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Non habebis deo alieno: coram me. Non facies tibi sculptile, neque omnem similitudinem quae est in coelo desuper, et quae in terra deorsum, n
Abbreviated transcription (Latin):
att. hec dices domui iacob & adnun¬
tiabis filiis isrł. Uos ipsi uidistis que
fecerim egyptiis: quomͦ portaue¬
rim uos fuꝑ alas aquilarũ. & assup¬
serim mͥ. Si ergo audieritis uocẽ
meã. & custodieritis pactũ meu̾

Expanded text:
ait: Haec dices domui Jacob, et adnuntiabis filiis Israel: Vos ipsi audistis, quae fecerim Aegyptiis, quomodo portaverim vos super alas aquilarum, et assumpserim mihi. Si ergo audieritis vocem meam, et custodier
Abbreviated transcription (Latin):
ex eis tribunos & centuriones. &
quinquagenarios & decanos. qui
iudicent popłm om̃i tẽpore. Qui¬
quid autẽ maius fuerit: referant
adte. & ipsi minora tantũmͦ iudi¬
cent. Leuiusq tibi sit: partito in
alios onere. Si hoc feceris: implebs
imperiũ añi. & pͣcepta eiꝰ poteris
sustentare. & omĩs hic popłs reue¬
tetur cũ pace ad loca sua. Quibus
auditis moyses: fecit omĩa que ille
suggesserat. Et electis uiris strenus
de cuncto isrł: constituit eos priu¬
cipes popłi. tribunos & centuriot
& quinqua genarios & decanos. qu
iudicabant plebem om̃i tempori.
Quieqͥd autẽ grauius erat rei. relim
ad eum: faciliora tantũmͦ udicin¬
tes. Dimisitq cognatũ suũ: qui ri¬
uersus abut in terram suã. Mense
tertio egressionis istł de terra egs¬
ti: in die hac uenerunt in solitud¬
nem sinay. Nam ꝓfecti de raplido¬

Expanded text:
ribunos et centuriones et quinquagenarios, qui iudicent populum omni tempore. Quicquid autem maius fuerit, referant ad te, et ipsi minora tantummodo iudicent, leviusque tibi sit partito in alios onere. Si hoc feceris, implebis imperium Dei, et praecepta ejus poteris sustentare: et omnis hic populus revertetur cum pace ad loca sua. Quibus auditis, Moses fecit omnia quae ille suggesserat. Et, electis viris strenuis de cuncto Israel, constituit eos principes populi tribunos et centuriones et quinquagenarios et decanos qui iudicabant plebem omni tempore quicquid autem gravius erat referebant ad eum faciliora tantummodo iudicantes dimisitque cognatum qui reversus abiit in terram suam mense tertio egressionis Israhel de terra Aegypti in die hac venerunt in solitudinem Sinai nam profecti de Raphid
Abbreviated transcription (Latin):
& choris. quib p̃cinebat dicens.
Cantenis dño. gloriose enĩ mago¬
ficatus est: equũ & ascensorẽ deut
in mare. Tulit autẽ moyses isrł di
mari rubro: & egressi sunt indest¬
tum sur. Ambulaueruntq. trib
dieb ꝑ solitudinẽ: & non inuenie¬
bant. aquã. Et uenerunt in marad
nec poterant bibere aquas demai
eo quod essent amare. Unde & con¬
gritũ loci nomen imposuit. uocis
illud mara. id est a maritudinem.
Et murmurauit popłs contra mos¬
sen. dicens. Quid bibemus : At slii
clamauit ad dnm. qui ostendit a
lignũ. Quod cũ misisset inaquas i
dulcedinẽ uerse sunt. Iui. constitas¬

Expanded text:
horis quibus praecinebat dicens cantemus Domino gloriose enim magnificatus est equum et ascensorem eius deiecit in mare tulit autem Moses Israhel de mari Rubro et egressi sunt in desertum Sur ambulaveruntque tribus diebus per solitudinem et non inveniebant aquam et venerunt in Marath nec poterant bibere aquas de Mara eo quod essent amarae unde et congruum loco nomen inposuit vocans illud Mara id est amaritudinem et murmuravit populus contra Mosen dicens quid bibemus at ille clamavit ad Dominum qui ostendit ei lignum quod cum misisset in aquas in dulcedinem versae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter uirgiũ filioꝵ istł. & quia tẽp¬
tauerunt dnm dicentes. est ne dñs
phidim. Dixitq. moy ses ad iosue.
Elige uiros: & egressus pugna contͣ
amalech. Cras ego stabo in uertice
collis: habens uirgã dĩ in manu
mea. Eecit iosue ut locutus ei erat
moyses: & pugnauit contra ama-¬
lech. Moyses autẽ & aaron & hur:
ascenderunt suꝑ uerticẽ collis. Cũq
leuaret moy ses manus: uincebat

Expanded text:
pter jurgium filiorum Israel, et quia tentaverunt Dominum, dicentes: Est ne Dominus phidim. Dixitque Moses ad Josue: Elige viros, et egressus, pugna contra Amalech: cras ego stabo in vertice collis, habens virgam Dei in manu mea: Fecit Josue ut locutus ei erat Moses, et pugnavit contra Amalech: Moses autem et Aaron et Hur ascenderunt super verticem collis. Cumque levaret Moses manus, vinceba
Abbreviated transcription (Latin):
tuus. Uenerunt autẽ in helim ul
erant duodecim fontes a quarua
ae septuaginta palme: & castra me¬
tati sunt uixta aquas. Profectiq
sunt dehelim: & uenit om̃is mul¬
titudo filioꝵ isrł in desertũ sin.
quod est inter helim & sinay: qͥnto¬
aecimo die mensis scđi postquam
egressi sunt de terra egypti. Et
murmurauit om̃is congregatio
filioꝵ isrł contra moysen: & contͣ
aaron in solitridine. dixeruntq
ad eos filui isrł. Utinã mortui esse¬
mus ꝑ manũ dni interra egypti:
quando sedebamus suꝑ ollas car¬
niũ. &e comedebamus panes in sa¬
turitate. Cur induxistiꝰ nos in de¬
sertũ istud: ut occideretis omnẽ
multitudinẽ fame : Dixit autẽ

Expanded text:
runt autem in Helim ubi erant duodecim fontes aquarum et septuaginta palmae et castrametati sunt iuxta aquas profectique sunt de Helim et venit omnis multitudo filiorum Israhel in desertum Sin quod est inter Helim et Sinai quintodecimo die mensis secundi postquam egressi sunt de terra Aegypti et murmuravit omnis congregatio filiorum Israhel contra Mosen et conAaron in solitudine. Dixeruntque ad eos filii Israel: Utinam mortui essemus per manum Domini in terra Aegypti, quando sedebamus super ollas carnium, et comedebamus panes in saturitate. Cur eduxistis nos in desertum istud, ut occideretis omnem multitudinem fame. Dixit
Abbreviated transcription (Latin):
quar & comprehendam: diuidam
spolia. implebitur anima mea. F ua¬
ginabo gladiũ meũ: interficiet
eos manus mea. Flauit sp̃s tuus. &
operuit eos mare: submersi sunt
quasi plũbum in aquis uehementi¬
bus. Quis similis dui in fortibus
dñe: quis similis tui. magnificus
in scitate: terribilis. atq laudabilis.

Expanded text:
uar et comprehendam, dividam spolia, implebitur anima mea. Evaginabo gladium meum: interficiet eos manus mea. Flavit spiritus tuus, et operuit eos mare: submersi sunt quasi plumbum in aquis vehementibus. Quis similis tui in fortibus, Domine? qui similis tui, magnificus in sanctitate: terribilis atque laudabilis
Abbreviated transcription (Latin):
pulus. Inmutatũq. est cor pharaonis
& seruoꝵ eiꝰ suꝑ popło. & dixerunt.
Quid uoluimus facere. ut dimiteremꝰ
isrł ne seruiret nobis: Iunxit ergo
currũ: & omne̾ popłm suu̾ assup̃ sit
secũ. T̃ ulitq. sexcentos currus electos
quicquid in egypto curruũ fuit.¬
& duces totius exercitus. Indurauito
dñs cor pharaonis regis egypti. ⁊
ꝑsecutus est filios isrł. At illi erant
egressi in manu excelsa. Cũq perse
querentur ȩgyptii uestigia prece¬
denitũ: reppererunt eos in castris
suꝑ mare. Omis equitatus & currꝰ
pharaonis & uniuersus exercitus.
erant in airotb: contra beelsephon.
Cũq appropinquasset pharao. leui¬
tes filii isrł oculos: uiderunt ȩgyp¬
tios post se. & timuerunt ualde. Cli¬
maueruntq ad dñm. & dixerunt¬
ad moysen. Forfitan non erant se¬
pulchra in egẏpto: ideo tulisti nos
ut mor . remur in solitudine. Qud
hoc facere uoluisti: ut educeres nos
exegypto: Nonne iste est sermo

Expanded text:
pulus inmutatumque est cor Pharaonis pulus inmutatumque est cor Pharaonis et servorum eius super populo et dixerunt quid voluimus facere ut dimitteremus Israhel ne serviret nobis iunxit ergo currum et omnem populum suum adsumpsit secum tulitque sescentos currus electos quicquid in Aegypto curruum fuit et duces totius exercitus induravitque Dominus cor Pharaonis regis Aegypti et persecutus est filios Israhel at illi egressi erant in manu querentur Aegyptii vestigia praecedentium, repererunt eos in castris super mare; omnis equitatus et currus Pharaonis, et universus exercitus, erant in Phiahiroth contra Beelsephon. Cumque appropinquasset Pharao, levantes filii Israel oculos, viderunt Aegyptios post se, et timuerunt valde, clamaveruntque ad Domad Moysen. Forsitan non erant sepulchra in Egypto: ideo tulisti nos: ut moreremur in solitudine? quid hoc facere voluisti? ut educeres nos ex Egypto? Nonne iste est sermo
Abbreviated transcription (Latin):
secum. eo quod adiurasset filios isrł
dicens: uisitabit uos dñs & efferte
ossa mea hinc uobiscũ. Profectiq de
socchot: castra metati sunt in etham
in extremis finib solitudinis. Dñs
autẽ pͣcedebat eos adostendendam
uiam ꝑdiem in columpna nubis:
& ꝑ noctem in colup̃na ignis. ut dux.
esset itieris utroq tempore. Nũquã
defuit colup̃na nubis ꝑ diem: nec
columpna ignis ꝑ noctem coram
popło. Locutis est autẽ dñs ad moy¬
sen dicens. Loquere filuis urł. Reuer¬
si castra metentur eregione phiaroth
que est inter magdalũ & mare contͣ
beelsephon: in conspectu eiꝰ castra
ponetis suꝑ mare. Dicturusq ẽ pha¬
rao suꝑ filuis isrł. Coartati sunt in
terra: conclusit eos desertũ: & indu¬
rabo cor eiꝰ. ac ꝑsequetur uos: & glo¬
rificabor in pharaone & in om̃i exer¬
citu eius: scientq. egyptii quia ego
sũ dñs. F eceruntq ita. Et nuntiatũ
est regi ȩgyptioꝵ quod fugisset po¬

Expanded text:
secum: eo quod adjurasset filios Israel secum: eo quod adjurasset filios Israel dicens. Cum visitaverit vos Deus: afferte ossa mea hinc vobiscum. Profectique de Socoth: castrainis Dominus autem praecedebat eos ad ostendendam viam per diem in columna nubis et per noctem in columna ignis ut dux esset itineris utroque tempore numquam defuit columna nubis per diem nec columna ignis per noctem coram populo locutus est autem Dominus ad Mosen dicens loquere filiis Israhel reversi castrametentur e regione Phiahiroth quae est inter Magdolum et mare contra Beelsephon in conspectu eius castra ponetis super mare dicturusque est Pharao super filiis Israhel coartati sunt in terra conclusit eos desertum et indurabo cor eius ac persequetur vos et glorificabor in Pharao et in omni exercitu eius scientque Aegyptii quia ego sum Dominus feceruntque ita et nuntiatum est regi Aegyptiorum quod fugisset po
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃e autẽ primogenitũ hominis de
filiis tuis: pretio redimes. Cumq
intͣrogauerit te filius tuus cras di¬
cens. quid est hoc: Respondebis ei.
In manu forti eduxit nos dñs de
terra ȩgẏpti. de domo seruititis.
Nam cũ induratus esset pharao. &
nollet nos dimittere: occidit dnͣs
om̃e primo genitũ in terra egypti.
aprimogenito hominis. usq ad
primogenitũ ium̃toꝵ. Idcirco im¬
molo año om̃e qd̃ aperit uuluã
masculini sexus: & om̃ia pͥmoge¬
nita filioꝵ eoꝵ redimo. Erit igitur
quasi signũ in manu tua: & quasi
adpensum quid obrecordationem
inter oculos tuos. eo quod in manu
non eos duxit dĩ ꝑ uiam terrȩ pbi¬
listiim. quȩ uicina est. reputans ne
forte peniteret eũ si uidisset aduersũ
se bella consurgere: & reuerteretur
in egyptũ. sed circũduxit ꝑ uiam
deserti quȩ est uixta mare rubrum.
Et armati ascenderunt filii isrł de t̾ra
egypti. Tulit quoq moyses ossa ioseph

Expanded text:
Omne autem primogenitum hominis de Omne autem primogenitum hominis de filiis tuis, pretio redimes. Cumque interrogaverit te filius tuus cras dicens: Quid est hoc? respondebis ei: In manu forti eduxit nos Dominus de terra Aegypti de domo servitutis. Nam cum induratus esset Pharao, et nollet nos dimittere, occidit Dominus omne primogenitum in terra Aegypti, a primogenito hominis usque primogenitum jumentorum: idcirco immolo Domino omne quod aperit vulvam masculini sexus, et omnia primogenita filiorum meorum redimo. Erit igitur quasi signum in manu tua, et quasi appensum quid, ob recordationem, inter oculos tuos: eo quod in manu non eos duxit Dominus per viam terre Philistiim que vicina est: reputans ne forte peniteret eum: si vidisset adversum se bella consurgere: et reverteretur in Egyptum: sed circumduxit per viam deserti: que est juxta mare Rubrum. Et armati ascenderunt filii Israel de terra Egypti. Tulitque Moyses ossa Joseph
Abbreviated transcription (Latin):
& iebusei. quã iurauit patrib tuis:
ut daret tibi terram fluentẽ lacte
& melle: celebrabitis hunc morẽ
sacroꝵ mense isto. Septẽ dieb uesce¬
ris azimis: & in die septimo erit
sollep̃nitas añi. Atima comedetis
septẽ dieb. non apparebit apud
te aliquiad fermentatũ: nec in cun¬
cas finib tuis. Nar rabisq filio tuo
indie illo dicens. Hoc est qđ fecit
dñs mͥ: quando egressus sũ de
gypto. Et erit quasi signũ in
manu tua: & quasi monimentum
ante oculos tuos. o ut lex dm̃ sc̃ꝑ
in ore tuo. In manu em forti editx̃
te dñs de egypto: custodies huius¬
cemodi cultũ statuto tempore. a
dieb in dies. Cũq introduxerit
te interrã chananei sicut iurauit
tibi & patrib tuis. & dederit eam
tibi: separabis om̃e quod aperit
uuluã dño. & qđ primitiuũ est in
pecoribus tuis. quicquid habueris
masculini sexus: consecrabis año.
Primogenitũ asini: mutabis oue.
Quod si non redimeris: interficies.

Expanded text:
et Iebusei quam iuravit patribus tuis et Iebusei quam iuravit patribus tuis ut daret tibi terram fluentem lacte et melle celebrabis hunc morem sacrorum mense isto septem diebus vesceris azymis et in die septimo erit sollemnitas Domini azyma comedetis septem diebus non apparebit apud te aliquid fermentatum nec in cunctis finibus tuis narrabisque filio tuo in die illo dicens hoc est quod fecit Dominus mihi quando egressus sum de Aegypto et erit quasi signum in manu tua et quasi monumentum ante oculos tuos et ut lex Domini semper in ore tuo in manu enim forti eduxit te Dominus de Aegypto custodies huiuscemodi cultum statuto tempore a diebus in dies cumque introduxerit te in terram Chananei sicut iuravit tibi et patribus tuis et dederit eam tibi separabis omne quod aperit vulvam Domino et quod primitivum est in pecoribus tuis quicquid habueris mascuPrimogenitum asini mutabis ove, quod si non redemeris, interficies.
Abbreviated transcription (Latin):
faciet illud. Quod si quis pei egri¬
noꝵ in uraͣ uoluerit transire cob¬
niam. & facere phase dm̃: circãci¬
qetur prius om̃e masculinũ cius.
& tunc rite celebribit. eritq sicut
indigena terrȩ. Si quis autẽ cir:¬
cumcisus non fuerit: non uescet᷑
ex eo. Cadem lex erit indigene &
colono: qui peregrinatur apua
uos. Eecerunt om̃s filii isrł sicut
p̃ceperat dñs moysi & aaron: &
in eadem die eduxit dñs filios istł
de terra egypti. ꝑ turmas suas.
Locutus est dñs ad moysen dicens.
Scifica mͥ om̃e primogenitũ quod
aperit uuluã in filus istł: tam de
hominib quã de iumentis. mea st̃
eni omĩa. Et ait moyses ad popłm.
Mementote diei huius. in qua egressi
estis de egypto. & de domo seruitu¬
tis: qmͣ in manu forti eduxit uos
dñs de loco isto. ut non comedatis
fermentatũ panẽ. Hodie egredini¬
ni mense nouarũ frugũ. Cũq. te
introduxerit dñs in terram chana¬
nei. & hethei. & amorrei. & euei.

Expanded text:
faciet illud quod si quis peregrifaciet illud quod si quis peregrinorum in vestram voluerit transire coloniam et facere phase Domini circumcidetur prius omne masculinum eius et tunc rite celebrabit eritque sicut indigena terrae si quis autem circumcisus non fuerit non vescetur ex eo eadem lex erit indigenae et colono qui peregrinatur apud vos fecerunt omnes filii Israhel sicut praeceperat Dominus Mosi et Aaron et in eadem die eduxit Dominus filios Israhel de terra Aegypti per turmas suas locutusque est Dominus ad Mosen dicens sanctifica mihi omne primogenitum quod aperit vulvam in filiis Israhel tam de hominibus quam de iumentis mea sunt enim omnia et ait Moses ad populum mementote diei huius in qua egressi estis de Aegypto et de domo servitutis quoniam in manu forti eduxit vos Dominus de loco isto ut non comedatis fermentatum panem hodie egredimini mense novarum frugum cumque te introduxerit Dominus in terram Chananei et Hetthei et Amorrei et Evei
Abbreviated transcription (Latin):
Sed & uulgus ꝓmiscuũ in numera¬
bile ascendit cũ eis. oues & arm̃ta
& animantia diuersi generis mab
nimis. Coxeruntq farinã quam
dudũ conspersam de egypto tuli¬
rant: & fecerunt subcineritios
panes azimos. Neq eñi poterate
fermentari. cogentib exire eri¬
tiis. & nullam sinentib facere moriꝰ
Nec pulmenti quicquã occurrerant
p̃parare. Habitatio autẽ filioꝵ isrł
qua manserant in egypto: fuit
qua dringentoꝵ triginta aunoꝵ.
Quib expletis: eadem die egressinsc
om̃is exercitus dñi de terra egspi¬
Nox est ista obseruabilis dm̃: quando
eduxit eos de terra egypti. Hane
obseruare debent om̃s filu istahe
in generationib suis. Dixitq dñs¬
adinoysen. Hec est religio phase.
Om̃is alienigena non comedet ex eo.
Om̃is autẽ seruus emptitius circña¬
detur: & sic comedet. Aduena & me¬
cennarius non edent ex eo. In utu
domo comedetur: nec efferetis de
carnib eiꝰ foras. nec os illius cen¬
fringetis. Om̃is cętus filioo istł

Expanded text:
ed et vulgus promiscuum innumerabile ascendit cum eis oves et armenta et animantia diversi generis multa nimis coxeruntque farinam quam dudum conspersam de Aegypto tulerant et fecerunt subcinericios panes azymos neque enim poterant fermentari cogentibus exire Aegyptiis et nullam facere sinentibus moram nec pulmenti quicquam occurrerant praeparare habitatio autem filiorum Israhel qua manserant in Aegypto fuit quadringentorum triginta annorum quibus expletis eadem die egressus est omnis exercitus Domini de terra Nox est ista observabilis Domini, quando eduxit eos de terra Aegypti: hanc observare debent omnes filii Israel in generationibus suis. C. aron haec est religio phase omnis alienigena non comedet ex eo omnis autem servus empticius circumcidetur et sic comedet advena et mercennarius non edent ex eo in una domo comedetur nec efferetis de carnibus eius foras nec os illius confringetis omnis coetus filiorum Israhel
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ erat in carcere: & om̃e primo¬
genitũ iumentoꝵ. Surrexitq.
pharao nocte & om̃s serui eiꝰ cun¬
ctaq egẏptus: & ortus est clamor
magnus in egypto. neq eñi erat
domis. in qua non iaceret mortu¬
ron nocte: ait. Surgite egredimi¬
ite immolate dño sicut dicitis.
Oues ur̃as & armenta assumite: ut
petieratis. & ab euntes benedicite
mͥ. Urgebantq. egyptii popłm de
terra exire uelociter: dicentes. Om̃s
moriemur. Tulit igitur popłs con¬
spersam farmã antequã fermen¬
taretur: & ligans in palluis posuit
suꝑ humeros suos. Feceruntq filu¬

Expanded text:
cere et omne primogenitum iumentorum surrexitque Pharao nocte et omnes servi eius cunctaque Aegyptus et ortus est clamor magnus in Aegypto neque enim erat domus in qua non iaceret morturon nocte ait surgite egredimiite immolate Domino sicut dicitis oves vestras et armenta adsumite ut petieratis et abeuntes benedicite mihi urguebantque Aegyptii populum de terra exire velociter dicentes omnes moriemur tulit igitur populus conspersam farinam antequam fermentaretur et ligans in palliis posuit super umeros suos feceruntque fil
Abbreviated transcription (Latin):
sui. Suꝑuenere pastores. & eiecerunt
cas. Surrexitq moyses. & defensis
puellis: ad aquauit oues earũ. Quȩ
cũ reuertissent adraguhel patrem
suũ: dixit ad eas. Cur uelocius ue¬
nistis solito: Responderunt. Uir
egyptius liberauit nos de manu
pastoꝵ: insuꝑ & hausit aquã no¬
biscũ. potũq. dedit ouibus. At ille.
Ubi ẽ. inquit: quare dimisistis homi¬
nem: Uocate eu. ut comedat panẽ.
Iurauit gͦ moyses: qđ habitaret cũ

Expanded text:
unt eas. Surrexitque Moyses, et defensis puellis, adaquavit oves earum. Quae cum revertissent ad Raguel patrem suum, dixit ad eas: Cur velocius venistis solito? Responderunt: Vir Aegyptius liberavit nos de manu pastorum: insuper et hausit aquam nobiscum, potumque dedit ovibus. At ille, ubi est, inquit? Quare dimisistis hominem? Vocate eum, ut comedat panem. Juravit ergo Moyses quod habi
Abbreviated transcription (Latin):
fruges eiꝰ. Anno autẽ septimo di¬
mittes eam & requiescere facies. ut
comedant pauꝑes popłi tui. & quic¬
quid reliqui fuerit edant bestie
agri. Ita facies inuinea. & in oliueto
tuo. Sex dieb operaberis. septimo
die cessabis. ut requiescat bos & asinꝰ
tuus. & refrigeretur filius aneille
tuȩ & aduena. Omĩa que dixi uob̃
custodite. & ꝑ nomen externorum
deoꝵ non uirabitis. neq audietur
ex ore ur̃õ. Tribus uicib ꝑ singulos
annos: mͥ festa celebrabitis. Sollemp¬
nitatẽ azimoꝵ custodies. Septẽ dieb
come¬
des azima: sicut precepi
tibi.
tempore mensis no¬
quando egressus es
de egyp¬
to. Non apparebis
in cons¬
pectu. meo uacuus.
Et sollẽp¬
nitatẽ mensis primi¬
tiuoꝵ operis tui: quecũq seueris
in agro. Sollep̃nitatẽ quoq. in exitu
anni. quando congregaueris om̃s
fruges tuas deagro. Ter in anno ap¬
parebit om̃e masculinũ tuũ: corã
dnõ dõ. Non immolabis suꝑ ferm̃to
sanguine̾ uictime tue: nec remane¬

Expanded text:
eius anno autem septimo dimittes eam et requiescere facies ut comedant pauperes populi tui et quicquid reliqui fuerit edant bestiae agri ita facies in vinea et in oliveto tuo sex diebus operaberis septima die cessabis ut requiescat bos et asinus tuus et refrigeretur filius ancillae tuae et advena omnia quae dixi vobis custodite et per nomen externorum deorum non iurabitis neque audietur ex ore vestro tribus vicibus per singulos annos mihi festa celebrabitis sollemnitatem azymorum custodies septem diebus comedes azyma sicut praecepi tibi tempore mensis noquando egressus es de Aegypto non apparebis in conspectu meo vacuus et sollemnitatem messis primitivorum operis tui quaecumque serueris in agro sollemnitatem quoque in exitu anni quando congregaveris omnes fruges tuas de agro ter in anno apparebit omne masculinum tuum coram Domino Deo non immolabis super fermento sanguinem victimae
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uirgatus contra moysen: ait. di
nobis aquã. ut bibamus. Quibil̃
respondit moyses. Quid iurgami¬
ni contra me. & cur tep̃tatis dñm:
Sitiuit ergo popłs ibi ꝓ aquȩ penu¬
ria: & murmurauit contra moysen
dicens. Cur nos exire fecisti de egyp¬
to: ut occideres & nos & liberos nr̃os
ac iumenta siti: Clamauit autem
moyses ad dñm dicens. Quid faciã
popło huic: Adhuc pauxillũ. & la¬
pidabit me. Ait dñs ad moysen.
Antecede popłm. & sume tecũ de se¬
morib isrł: & uirgã qua ꝑcussisti
fluuiũ tolle in manu tua & uade.
En ego stabo coram te ibi suꝑ petram
horeb. Percutiesq petram. & exibit
exea aqua. ut bibat popłs. Fecit
moyses ita. corã seniorib tsrł: &¬

Expanded text:
qui iurgatus contra Mosen ait da qui iurgatus contra Mosen ait da nobis aquam ut bibamus quibus respondit Moses quid iurgamini contra me cur temptatis Dominum sitivit ergo populus ibi pro aquae penuria et murmuravit contra Mosen dicens cur nos exire fecisti de Aegypto ut occideres et nos et liberos nostros ac iumenta siti clamavit autem Moses ad Dominum dicens quid faciam populo huic adhuc pauxillum et lapidabunt me ait Dominus ad Mosen antecede populum et sume tecum de senibus Israhel et virgam qua percussisti fluvium tolle in manu tua et vade en egoHoreb, percutiesque petram, et exibit ex ea aqua ut bibat populus. Fecit Moyses ita coram senioribus
Abbreviated transcription (Latin):
Nullus egrediatur de loco suo: die
nomen eius man. quod erat quis
semen coriandi albũ: gusttisq eius
quasi similȩ cũ melle. Dixit autem
moyses. Iste est sermo quẽ p̃cepit
dñs. Imple gomor ex eo: & custodu¬
tur infuturas recro generationes.
ut nouerint pane̾ quo alui uos i
solitudine: quando educti estis de
terra egypti. Dixitq. moyses ad
aaron. Sume uas unũ: & mitte
ibi man quantũ potest capere gon
& repone coram dño ad seruandũ
in generationes uras. sicut p̃cepit
dñs moysi. Posuitq illud aaron u
tabernaculo reseruandũ. Filii autĩ
isrł comederunt inan quadragn¬
ta annis: donec uenirent in terrã
habitabilem. Hoc cibo aliti sunt:
usquequo tangerent fines terre
chanaan. Gomor autẽ decima pats
est ephẽ. Igitur ꝓfecta om̃is mubti¬
tudo filioꝵ isrł de deserto sin. pet
mansiones suas. iuxta sermonẽ dĩ
castra metati sunt in raphidrmm. ibi
non erat aqua adbibendũ popło.

Expanded text:
nullus egrediatur de loco suo die snullus egrediatur de loco suo die somen eius man quod erat quasi semen coriandri album gustusque eius quasi similae cum melle dixit autem Moses iste e gomor ex eo, et custodiatur in futuras retro generationes: ut noverint panem, quo alui vos in solitudine, quando educti estis de terra Aegypti. Dixitque Moyses ad Aaron: Sume vas unum, et mitte ibi Man, quantum potest capere gomor: et repone coram Domino ad servandum in generationes vestras sicut praecepit Dominus Mosi posuitque illud Aaron in tabernaculo reservandum filii autem Israhel comederunt man quadraginta annis donec venirent in terram habitabilem hoc cibo aliti sunt usquequo tangerent fines terrae Chanaan gomor autem decima pars est oephi igitur profecta omnis multitudo filiorum Israhel de deserto Sin per mansiones suas iuxta sermonem Domini castrametata est in Raphidim ubi non erat aqua ad bibendum populo
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ sufficere poterat aduescen¬
dum. Cũq. incaluisset sol: liquefie¬
bat. In die uero sexta: collegerunt
cibos duplices: id est duo gomor ꝑ
singulos homines. Uenerunt
autẽ om̃s principes multitudinis:
& narrauerunt moysi. Qui ait
eis. Hoc est quod locutus est dñs.
Requies sabbati: scĩficata est dño.
Cras qđ cũq operandũ est facite: &
que coquenda sunt coquite. Quic¬
quid autẽ reliquũ fuerit: reponi¬
te usq mane. Eeceruntq. ita ut
pͣceperat moyses: & non cõpu¬
truit. neq uermis inuentus est
in eo. Bixitq moyses. Comedite
illud hodie. quia sabbatũ est dño.
non inuenietur hodie in agro.
non inuenietur. Uenit septima
dies. & egressi de popło ut collige¬
rent: non in uenerunt. Dixit autẽ
dñs ad moysen. Usq. quo non
uultis custodire mandata mea &
legem meã: Uidete qđ dñs dedert
uobis sabbatũ: & ꝓpter hoc tribus¬
rit uobis die sexto cibos duplices
Maneat unusquisq apudsem et ipsu

Expanded text:
quantum sufficere poterat ad vescenquantum sufficere poterat ad vescendum, cumque incaluisset sol, liquefiebat. In die vero sexta collegerunt cibos duplices, id est, duo gomor per singulos homines: venerunt autem omnes principes multitudinis, et narraverunt Mosi. Qui ait eis: Hoc est quod locutus est Dominus: Requies sabbati sanctificata erit Domino cras: quodcumque operandum est, facite, et quae coquenda sunt, coquite; quidquid autem reliquum fuerit, reponite usque in mane. Feceruntque ita ut praeceperat Moses, et non computruit, neque vermis inventus est in eo. Dixitque Moses: Comedite illud hodie, quia sabbatum est Domini: non invenietur hodie in agro. non invenietur. Venit septima dies, et egressi de populo, ut colligerent, non invenerunt. Dixit autem Dominus ad Mosen: Usquequo non vultis custodire mandata mea et legem meam videte quod Dominus dederit vobis sabbatum et propter hoc tribuerit vobis die sexto cibos duplices maneat unusquisque apud semet ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
tonsũ in similitudine pruine suꝑ
terram. Quod cũ uidissent filu
isrł: dixerunt adinuicẽ. Manhũ:
qđ significat. quid est hoc. Ignora¬
bant eñi quid esset. Quib ait moy¬
ses. Iste est panis: quẽ dedit uobis
dñs aduescendũ. Hic est sermo
quẽ pͣcepit dñs. Colligat ex eo unꝰ¬
quisq quantũ sufficiat aduescen¬
dum. G omor ꝑ singula capita.
iuxta numerũ animarũ ur̃arũ
que habitant in tabernaculo sic
tolletis. Eeceruntq tta filii israbel.
& collegerunt alius plus. alius
miiui: & mensi sunt ad mensurã
gomor. Nec qui plus collegerat
habuit amplius: nec qui minus
parauerat repperit minus. sed sin¬
guli iuxta id qđ edere poterant
congregauerunt. Dixitq moyses
ad eos. Nullus relinquat ex eo in
mane. Qui non audierunt euͣ. sed
dimiserunt quidã ex eis usq mane:
& scatere cepit uermibus. atq com¬
putrut. & iratus est contra eos mo¬
ẏ ses. Colligebant autẽ mane singuli:

Expanded text:
tonsum in similitudinem pruinae super tonsum in similitudinem pruinae super terram. Quod cum vidissent filii Israel, dixerunt ad invicem: Manhu? quod significat: Quid est hoc? ignorabant enim quid esset. Quibus ait Moyses: Iste est panis, quem dedit vobis vobis ad vescendum hic est sermo quem praecepit Dominus colligat ex eo unusquisque quantum sufficiat ad vescendum gomor per singula capita iuxta numerum animarum vestrarum quae habitant in tabernaculo sic tolletis feceruntque ita filii Israhel et collegerunt alius plus alius minus et mensi sunt ad mensuram gomor nec qui plus collegerat habuit amplius nec qui miparaverat, reperit minus: sed singuli juxta id quod edere poterant, congregaverunt. Dixitque Moses ad eos: Nullus relinquat ex eo in mane. Qui non audierunt eum, sed dimiserunt quidam ex eis usque mane, et scatere coepit vermibus, atque computruit, et iratus est contra eos Moses. Colligebant autem mane singuli,
Abbreviated transcription (Latin):
eduxerit uos. de terra ȩgypti: &
mane uidebitis głam dñi. Audi¬
ui eñi murmur urm contra
dñm. Nos uero quid sumus: quia
musitastis contra nos: Et ait mo¬
ẏses. Dabit dñs uobis uespere car¬
nes edere: & mane panes insatu¬
ritatẽ: eo qđ audierit murmu¬
rationes ur̃as. quib murmurati
estis contra eũ. Nos enĩ qͥd sumus :
Nec contra nos est murmur urm.
sed contra dñm. Dixitq moyses ad
aaron. Dic uniuersȩ congregatio.¬
ni filioꝵ isrł. Accedite coram dño.
audiuit enĩ murmur urm. Cũq
loqueretur aaron ad omnẽ cȩtum
filioꝵ isrł: respexerunt ad solitudi¬
nem: & ecc̃e gła dm̃ apparuit in
nube. Locutus est autẽ dñs ad moy¬
sen dicens. Audiui mur muratio¬
nes filioꝵ ifrł. loquere ad eos. ues¬
pere comedetis carnes: & mane
saturabimini. panibus. scietisq
ruit castra. mane quoq ros iacuit
ꝑcircuitũ castroꝵ. Cũq. operuis¬
set suꝑficiem terre: apparuit. in
solitudine minutũ. & quasi pilo

Expanded text:
uxit vos de terra Aegypti: et mane videbitis gloriam ejus: audivi autem murmur vestrum contra Dominum: nos vero quid sumus, quia mussitastis contra nos? Et ait Moyses: Dabit vobis Dominus vespere carnes edere, et mane panes in saturitate: eo quod audierit murmurationes quibus mumurati estis contra eum, nos enim quid sumus? nec contra nos est murmur vestrum sed contra Dominum dixitque Moses ad Aaron dic universae congregationi filiorum Israhel accedite coram Domino audivit enim murmur vestrum cumque loqueretur Aaron ad omnem coetum filiorum Israhel respexerunt ad solitudinem et ecce gloria Domini apparuit in nube locutus est autem Dominus ad Mosen dicens audivi murmurationes filiorum Israhel loquere ad eos vespere cosaturabimini panibus: scietis quruitque castra: mane quoque ros jacuit per circuitum castrorum. Cumque operuisset superficiem terrae, apparuit in solitudinem minutum et quasi pilo
Abbreviated transcription (Latin):
manũ tuã suꝑ aquas egypti. & suꝑ
fluuios eor & riuos ac paludes: &
om̃s lacus aquarũ. ut uertantur
in sanguinẽ: & sit cruor in omni
terra egypti.tam in ligneis uasis.
quã in saxeis. Feceruntq ita moyses
& aaron sicut p̃ceperat dñs. Et ele¬
uans uirgam ꝑcussit aquã flumi¬
nis coram pharaone & seruis eius.
que uersa est in sanguinẽ. & pisces
qui erant in flumine mortui sunt.
Cõputr uitq fluuius. & non pote.

Expanded text:
egypti, et super fluvios eorum, et rivos ac paludes, et omnes lacus aquarum, ut vertantur in sanguinem: et sit cruor in omni terra Aegypti, tam in ligneis vasis quam in saxeis. Feceruntque ita Moses et Aaron, sicut praeceperat Dominus: et elevans virgam, percussit aquam fluminis coram Pharaone et servis ejus; quae versa est in sanguinem. Et pisces, qui erant in flumine, mortui sunt: comput
Abbreviated transcription (Latin):
moysi & aaron. qui stabant ex ad¬
uerso egredientes apharaone. &
arxerunt ad eos. Uideat dñs & iu¬
dicet. qm̃ fȩtere fecistis odorẽ nr̃m
coram pharaone: & seruis ciꝰ. & pre¬
buistis ei gladiũ ut occideret nos.
misisti me: Ex eo eñi quo ingressus
sum adpharaonẽ ut loquerer de no¬
mine tuo: afflixit popłm tuũ. & non
liberasti eos. Dixit dñs ad moysen.
Nunc uidebis. quȩ facturus sũ phara¬
dni. Per manũ em̃ fortẽ dimittet
eos: & in manu robusta eiciet illos

Expanded text:
Moyses et Aaron, qui stabant ex adMoyses et Aaron, qui stabant ex adverso, egredientes a Pharaone: et dixerunt ad eos: Videat Dominus et judicet quoniam fetere fecistis odorem nostrum coram Pharao et servis eius et praebuistis ei gladium ut occideret nos rmisisti me ex eo enim quo ingressus sum ad Pharaonem ut loquerer nomine tuo adflixit populum tuum et non liberasti eos dixit Dominus ad Mosen nunc videbis quae facturus sum Pharaoni per manum enim fortem dimittet eos et i