comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oceano britannico confinis. indigena:
non exiguis parentibus oriundũs. im¬
mo digni germinis dignissima pro¬
les emergens. decus quod sumpsit
exgenere. felicis uita meritis amplia¬
uit. dũ in illo. & quod głificaret
xpc̃ elegit. et quod uniuersꝰ uenere¬
tur mundus effulsit. Qui int̾ ipsa
nouellȩ uiuentutis exordia tan.¬
to fidei feruore flagrauit. ut pa.¬

Expanded text:
Oceano Britannico confinis indigena, non exiguis parentibus oriundus, imo digni germinis dignissima proles emergens, decus, quod sumpsit ex genere, felicis vitae meritis ampliavit, dum in illo et quod glorificaret Christus elegit, et quod universus veneraretur mundus effulsit. Qui inter ipsa novellae juventutis exordia tanto fidei fervore flagravit, ut pa
Abbreviated transcription (Latin):
festum sacratissimȩ uirgu
celebremus. Hinc psalmi
sonent. inde concrepent lag¬
nes. hinc populorum curoe
lȩtent᷑. in de sustententur p¬
peres xp̃i. Om̃s ergo gratiu¬
mur in domino. et ad ȩdificationem ui
riam reuocemus. Tertio decimo aecatis sir
anno. mortem ꝑdidit ad uitã inuenit:
quia solũ uitȩ dilexit auctorem. infantu
cõputabatur in annis. sed erat senectus
mentis immensa. Corpore quidem iuuo¬
cula. sed animo cana. Pulera facie. sedpl¬

Expanded text:
festum sacratissimae virginis celebremus: hinc psalmi resonent, inde concrepent lectiones: hinc populorum turbae laetentur, inde subleventur pauperes Christi. Omnes ergo gratulemur in Domino, et ad aedifrarum, tertiodecimo aetatis suae anno mortem perdidit, et vitam invenit; quia solum vitae dilexit Auctorem. Infantia quidem computabatur in annis, sed erat senectus mentis in moribus: corpore quidem juvencula, sed animo cana. Pulchra facie, sed pul
Abbreviated transcription (Latin):
suo. et ꝑdux̃ ad locum ubi ipse imꝑauerat. et
et cũ omĩ diligentia sepeliuit. Ipsa aut̃ sancta
lucina ꝑxxͣx. dies. aloco scõ ipso non discessit.
Post aliquantos aut̃ agnos. pax eccłȩ ẽ. redelita.
Quȩ statim ut eccda głam pacis accepit. domũ
requiem relinquens. fecit ipsam eccłam
heredẽ in xp̃o. qui cũ dõ patre et spũ sanc¬
to aqualis uiuit & regnat in unitate
uirtutis. in secula seculorum amen.E¬

Expanded text:
suo, et perduxit ad locum, ubi ipse imperaverat, suo, et perduxit ad locum, ubi ipse imperaverat, et cum omni diligentia sepelivit. Ipsa autem sancta Lucina per XXX dies a loco sancto ipso non discessit. 90. Post aliquantos autem annos pax Ecclesiae est reddita: quae statim ut Ecclesia gloriam pacis accepit, domum stianorum requiem relinquens, fecit ipsam Ecclesiam haeredem in Christo, qui cum Deo Patre et Spiritu sancto aequalis vivit et regnat in unitate virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
stans suꝑ g̃dꝰ eliogabelli. uenientib. ĩꝑatorib
dixit. Iniqͥs subreptionib animos ĩꝑiĩ ur̃i
tẽplorũ pontifices obsident. suggerentes de xp̃i.¬
anis falsa cõmenta. dicentes dicentes eos rei
ur̃o et ꝓsalute romani exercitus orare non
cessant. Cũ hȩc & alia diceret. dio cletianus
ait. Iune ess sebastianus quẽ nos dudum sagit.¬
tis usseramꝰ int̾fici: Sebastianus dixit. ad hoc
iudicio ꝑsecutionẽ urãm in xp̃i famulos ebul
& tã dui fustigari quam du sp̃m exalaret.
Ic̃ tulerunt corpꝰ eiꝰ nocte. et in cloacã maximã
miserunt dicentes. neforte. xpĩani eũ sibi mar¬
trrẽ faciant. Ic̃ beatus sebastianus apparuit
in soñis scẽ lucinȩ cuidã matronȩ religiosissi¬
mȩ dicens. In cloaca illa quȩ ẽ. iusta circum
in uenies corpus meum pendens inconto. hoc
tu dum leuaueris. ꝑduces ad catacũbas. et sepe¬¬
lies me in initio criptȩ uixta uestigia apłorũ.
noete abut. & leuans eum posuit. impauone

Expanded text:
eliogabali, venientibus imperatoribus dixit: Iniquis subreptionibus animos imperii vestri templorum pontifices obsident, suggerentes de Christianis falsa commenta, dicentes eos Reiperio vestro et pro salute Romani exercitus orare non cessant. Cum haec et talia diceret, Diocletianus ait: Tune es Sebastianus, quem nos dudum sagittis jusseramus interfici? S. Sebastianus dixit: Ad hoc judicio persecutionem vestram in Christi famulos ebullet tam diu fustigari, quamdiu spiritum exhalaret. Tunc tulerunt corpus ejus nocte, et in cloacam Maximam miserunt dicentes: ne forte Christiani eum sibi martyrem faciant. Tunc B. Sebastianus apparuit in somnis S. Lucinae cuidam matronae religiosissimae dicens: In cloaca illa, quae est juxta circum, invenies corpus meum pendens in gompho. Hoc tu dum levaveris perduces ad catacumbas et sepelies in initio cryptae juxta vestigia Apostolornoctis abiit, et levans eum posuit in pavone
Abbreviated transcription (Latin):
festum sacratissimȩ uirgu
celebremus. Hinc psalmi
sonent. inde concrepent lag¬
nes. hinc populorum curoe
mur in domino. et ad ȩdificationem ui¬
riam reuocemus. Tertio decimo aecatis sir
anno. mortem ꝑdidit ad uitã inuenit:
quia solũ uitȩ dilexit auctorem. infantu
cõputabatur in annis. sed erat senectus
mentis immensa. Corpore quidem iuuo¬
cula. sed animo cana. Pulera facie. sedpl¬

Expanded text:
festum sacratissimae uirginis . celebremus .| hinc psalmi resonent Inde concrepent lectiones| Hinc populorum turbae emur in domino et ad aedirarum, tertiodecimo aetatis suae anno mortem perdidit, et vitam invenit; quia solum vitae dilexit Auctorem. Infantia quidem computabatur in annis, sed erat senectus mentis in moribus: corpore quidem juvencula, sed animo cana. Pulchra facie, sed pul
Abbreviated transcription (Latin):
plurima. et ampliora promittere. Deniq
deculit secum p̃ciossima ornamenta. quȩ
abeata agne ueluti quędã sunt stercora
recusata. Unde factũ ẽ. ut uiuenis maiori
uirginis appellare. Diuitias. domos. post¬
siones. familias. atq om̃s mundi delitias rey¬
mittere : si consensum suum eius conugo
non negaret. Ad hȩc beata agnes. tale feraus
uiueni dedisse responsum. Discede amesol
peccati. nutrimentũ fatinoris. pabulum
mortis. Discede ame. qͥa iam ab alio amase
p̃uenta sum: qui michi satis meliora¬

Expanded text:
re, et pulchriora promittere. Denique detulerant secum pretiosissima ornamenta, quae a beata Agne veluti quaedam stercora sunt recusata. Unde factum est ut juvenis majori virginis appellare, divitias, domos, possessiones, familias, atque omnes hujus mundi delicias repromittere, si consensum suum ejus conjugio non negasset. 3. Ad haec beata Agnes tale fertur juveni dedisse responsum: Discede a me, peccati nutrimentum facinoris| pauolo mortis. discede a me quia iam ab alio amatore . praeuenta| sum qui mihi satis ante milior
Abbreviated transcription (Latin):
ad se tranquillinũ patrem marcellia¬
ni et marci uenire iubet. Iuẽ cũ de suorũ
pquireret arbitrio filiorum: tranquillin

Expanded text:
ad se Tranquillinum patrem Marcelliani et Marci venire jubet. Quem cum de suorum perquireret arbitrio filiorum, Tranquillin
Abbreviated transcription (Latin):
sonent. inde concrepent leccio.¬
nes. hinc populorum curbe
lȩtent᷑. in de sustententur pau¬
peres . xp̃i. Om̃s ergo gratule.
in domino. et ad ȩdificationem uirgins¬

Expanded text:
sonent, inde concrepent lectiones: hinc populorum turbae laetentur, inde subleventur pauperes Christi. Omnes ergo gratulemur in Domino, et ad aedificationem virgin
Abbreviated transcription (Latin):
pe qui ad hauc insinuandam: eius miracula digessit utquiq futuri audien¬
tes quanta & qualia uisibiliter oꝑetur. quam desꝑatos sanȩt langores de¬
b sue uirtutis medicinam oꝑari Gregorius igitur martini misccłiae con¬
scuis semꝑ illi degrege suo suggesserat. semꝑ illum ꝓstaͣtu scĩ loci sui ac ꝓtotiꝰ
regni salute interpell&. :UA. Nec p̃tereundum uidetur. quomodo
consuetam sibi humilitatem &iam in ipsa sepultura sua seruauerit: Nam in
tali loco se sepeliri fecit: ubi semper omniũ pedib conculcaretur. & ip̃sa ne
cessitas coger& neumquã inaliqua reuerentia haberi poss&: Sed grex beati
martinu talia nonferens amicum dnĩ sui deloco leuauit. & edito pulchro
mausoleo adleuam scĩ sepulcri digna reuerentia collocauit Obiit autem
lemnitatem martini quã hic iamegrotans cȩlebrare coeperat.
martinio iunctus incelo coms summar& : prestante dño chnro iħu xpõ

Expanded text:
pe qui ad hanc insinuandam ejus miracula digessit, ut quique futuri audienpe qui ad hanc insinuandam ejus miracula digessit, ut quique futuri audientes quanta et qualia visibiliter operetur, quam desperatos languores bus suae virtutis medicinam operari. Gregorius igitur Martini misericordiae conscius, semper illi de grege suo suggerat, semper illum pro statu sancti loci sui ac pro totius regni salute interpellet. Nec praetereundum quomodo consuetam sibi humilitatem etiam in ipsa sepultura sua servaverit. Nam in tali loco se sepeliri fecit, ubi semper omnium pedibus conculcaretur; et ipsa loci necessitas cogeret, ne unquam in aliqua reverentia haberi posset; sed grex beati Martini talia non ferens, amicum Domini sui de loco levavit, et edito pulchro mausoleo ad laevam sancti sepulcri digna reverentia collocavit. Obiit autem emnitatem Martini, quam hic jam aegrotans celebrare coeperat, Martino junctus in coelo consummaret, praestante Domino Jesu Christo,
Abbreviated transcription (Latin):
gente quam lingua ignotos adeius sanctissimũ tumulum confluere uideamis
ut merito deeodẽ martino dicatur. Cuius uultum desidat uniuersa terra.
Quorũ utiq stadia nrã qui uicini sumus inertiam iure uehem̃ter redar¬
guunt. non tam̃ sine diuino moderamini constat. quod eius amor ita omĩ¬
um corda penetrauit: quod eius memoria uelut alterius iosiȩ etam
dulcis ẽ omnib & quod ꝑonis fines terre ita spaciauit. ut quod xp̃c hab& nom̃
martinus honorem. Datus est eis gͣregorius non solun scĩtate : sed & doctrina
darus neurbs turonica obscurior uideretur si scriptoꝵ offitio caruiss&. Quin
potius sicut urbs romulea post apłos illustratur in altero gregorio ita & turonica
tates ad expediendum cõmittamus: Uerum ulle mouerit inimemor uł sue
uł martini uł misericordiae. quam nob̃ tantopere insinuare curauit. Iuip¬

Expanded text:
gente quam lingua ignotos ad ejus sanctissimum tumulum confluere videamus, gente quam lingua ignotos ad ejus sanctissimum tumulum confluere videamus, ut merito de eodem Martino dicatur: Cujus vultum desiderat universa terra. Quorum utique studia nostram, qui vicini sumus, inertiam jure vehementer redarguunt: non tamen sine divino moderamine constat, quod ejus amor ita omnium corda penetravit, ut ejus memoria velut alterius Josiae tam dulcis sit omnibus; et quod per omnes fines terrae ita spatiavit, ut ubi Christus habet nomen, Martinus honorem habeat. Datus est eis et Gregorius vir non solum sanctitate, sed et doctrina clarus, ne urbs Turonica obscurior videretur si scriptorum officio caruisset; quinetiam sicut  Ed. potius urbs Romulea post apostolos illustratur in altero Gregorio, ita et Turonica tates ad expediendum committamus. Verum ille non erit immemor vel suae, vel Martini misericordiae, quam nobis tantopere insinuare curavit; quip
Abbreviated transcription (Latin):
scẽ trinitatis complecto: appositus ÷ aclpatres suos nontam dierum quia
ferme tricennalis ordinatus est quam ꝑfectione plenus. Qui tam̃ nonusque¬
quaq uidetur clausus intumulo. cui restat ut uel ligͥua uiuat inmundo:
tquia sicut credimus beato martino incelo est sociatus: scõ &iam corꝑe est
illi insepulcro uicixus: Porro turonenses nediuinis munerib uideantur in¬
grati. semper necesse ẽ. ut retractent quantopere sunt adõ suffulti. Datus
namq est eis patronus non qualiscumq: sed martinus. Decuius laude quio
pͥmum uł speciale dicatur cumut scriptum ÷ eius minima alioꝵ maximis
maiora eẽ. manifestũ ẽsit tamen quanti habendus sit: testantur uniuerse
utita dicam mundi nationes que illum ita pͥuato quodã affectu diligunt
ut etiam innrõ tempore quando caritas nimium iam refrixit. multos tam

Expanded text:
sanctae Trinitatis completo, appositus est ad patres suos, non tam dierum, quia sanctae Trinitatis completo, appositus est ad patres suos, non tam dierum, quia ferme tricennalis ordinatus est, quam perfectione plenus. Qui tamen non usquequaque videtur clausus in tumulo, cui restat ut vel lingua vivat in mundo. Et quia, sicut credimus, beato Martino in coelo est sociatus, sancto etiam corpore est illi in sepulcro vicinus. Porro Turonicenses, ne divinis muneribus videantur ingrati, semper necesse est, ut retractent quantopere sint a Deo suffulti. Datus namque est eis patronus non qualiscumque, sed Martinus, de cujus laude quid primum vel speciale dicatur, cum, ut scriptum est, ejus minima aliorum maximis majora esse manifestum sit, tamen quanti habendus sit testantur universae, ut ita dicam, mundi nationes, quae illum ita privato affectu diligunt, ut etiam in nostro tempore, quando charitas nimium jam refrigescit, multos tam
Abbreviated transcription (Latin):
Quidutius dians hac illac sicue fulgir dicurrebat. Om̃s, nimio pauore
ꝑculsi solo iacebant. At gregorius ut tante uirtutis conscius: constanter eor ex¬
hertans nolite inquid timere: Rememoramixi : qualiter glob: ignis decapre
beati martini egressus celum uisus est conscendisse. Et obid: noscum his scis
reliquus ipsum credite uisi tasse. Tunc tinuersi magnificauer dm̃. & senio
cum dericas dicebat. Benedictus qui uenit innomine dni: ess dns & inluxt
solent copia commendemus sed nehanc quidem grãm illi defuisse monstre¬
mus. Ceterum adenus głam commendandam illud quã pͥmũ susficiat
quod humili corde xp̃m secutus ÷ & quod non sꝑauit in pecunie thesauris:
Oc utq est mirabilia ficisse: & quod ut partim suꝑuis monstretur apec¬
cator ẽ laqueo custoditus: Suꝑ omnẽ quippe głam : ꝓtectio: Uicesimo igiꝰ

Expanded text:
qui diutius durans hac illacque sicut fulgur discurrebat, omnes nimio pavore qui diutius durans hac illacque sicut fulgur discurrebat, omnes nimio pavore perculsi solo jacebant. At Gregorius, ut tantae virtutis conscius, constanter eos exhortans: Nolite, inquit, timere, rememoramini qualiter globus ignis de capite beati Martini egressus, coelum visus est conscendisse, et ob id nos cum his sanctis reliquiis ipsum credite visitasse. Tunc universi magnificaverunt Deum, et senior cum clericis dicebat: Benedictus qui venit in nomine Domini, Deus Dominus et illuxit iam reprobis dari solent, copia commendamus, sed nec hanc quidem gratiam illi defuisse demonstremus. Caeterum ad ejus gloriam commendandam illud nobis sufficiat, quod humili corde Christum secutus est, et quod non speravit in pecuniae thesauris. Hoc utique est mirabilia fecisse: quod ut partim superius monstratur, a peccatorum est laqueo custoditus. Super omnem quippe gloriam est a
Abbreviated transcription (Latin):
ille max diuinitus ꝑsentiens. & aboratione surgens placidoq  uultu
ad papam respiciens: dñs inquid fecit nos: & non ipsi nos: Idem in par¬
uis : qui & inmagnis: Cumq id sue cogitationi ses̃ papa responderi cognos¬
cer&. ipsa sua dep̾hensione gauisus grãm quã actenus ingregorio  mi¬
rabatur. in magna ueneratiorie deinceps habere cepit. sedemq curonicã
ita nobilitauit. ut auream ei cathedram donar&. que apud p̾fatam sedem
usqueͤ quaq magnificans: ei se ꝓpitium multis modis demonstrauerat:
suã lic& inusibilem. suo quo uideri sol& splendore manifestare dignat̃
est: Nam oratorium expromtuario p̃decessoris sui apud turonũ conse¬
craturtis reliquias scĩ saturnini martyris. ac domni martini abasilicas
susceptas cum ingenti ueneratione ferebat. Erat enim sacerdotum ac
cib in altũ sublatis. Cum ita ueniretur ad ostium. terribilis fulgor subi¬
to cellulam ꝑfundens: omĩũ oculos nimio splendore ꝑstrinxit

Expanded text:
ille mox divinitus persentiens, et ab oratione surgens, placidoque ut erat vultu ad papam respiciens. Dominus, inquit, fecit nos, et non ipsi nos; idem in parvis qui et in magnis. Cumque id suae cogitationi sanctus papa responderi cognosceret, ipsa sua deprehensione gavisus, gratiam quam hactenus in Gregorio mirabatur, in magna veneratione deinceps habere coepit, sedemque Turonicam ita nobilitavit ut auream ei cathedram donaret, quae apud praefatam sedem usquequaque magnificans, ei se propitium multis modis demonstraverat, esentiam suam, licet invisibilem, suo quo videri solet splendore, manifestare dignatus est. Nam oratorium ex promptuario praedecessoris sui apud Turonem consecraturus, reliquias sancti Saturnini martyris ac domni Martini a basilica susceptas cum ingenti veneratione deferebat. Erat enim sacerdotum et cibus in altum sublatis. Cum ita veniretur ad ostium, terribilis fulgor cellulam subito perfundens omnium oculos nimio splendore perstrinxit,
Abbreviated transcription (Latin):
eminebat. qđ nulla nisi celestia cogitare consueuerat qđ etiam
retencus corꝑe ipsa iã carnis daustra cõtemplatione transiebat
qđ mortẽ quoq que poene cunctis poena est: in delic& ut ingres¬
sum uite ⁊ laboris sui p̾miũ amabat. At nunc exoccasione cure
pastoralis secularium hominũ negotia patitur. Et posttam
pulchram quiets sue speciem. t̾reni actus puluere fȩdatur Pen¬
pendo itaq qđ tolero ꝑpendo quid amisi. Cumq in tueor illud qdđ
gdidi: fic hoc grauius qđ porto. Ecce & eni nunc magni maris flu¬
tib quatior : atq in naui m̃tis tẽpestatis ualidis ꝓcellis illidor
& cũ prioris uite recolo statum. quasi postergum reductis oculis us

Expanded text:
eminebat; quod nulla nisi coelestia cogitare consueverat; quod etiam eminebat; quod nulla nisi coelestia cogitare consueverat; quod etiam retentus corpore, ipsa jam carnis claustra contemplatione transibat; quod mortem quoque, quae pene cunctis poena est, videlicet ut ingressum vitae, et laboris sui praemium amabat. At nunc ex occasione curae pastoralis, saecularium hominum negotia patitur; et post tam pulchram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Perpendo itaque quod tolero, perpendo quod amisi. Cumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Ecce etenim nunc magni maris fluctibus quatior, atque in navi mentis tempestatis validae procellis illidor, et cum prioris vitae recolo, quasi post tergum reductis oculis
Abbreviated transcription (Latin):
di
naufragio nudus euasit. In quo tanta ꝑ fection is grã cepit con¬
uersari ut iã tunc in ipsis initiis ꝑfectoꝵ numero poss& deputari
Inerat deniq ei tanta abstinentia incrbis uigilantia in oratio¬
nib strenuitas inieiunuis : ut infirmato stomacho uix consistere
poss&. Sustinebat p̃terea assiduas corporis infirmitates maxi¬
meq ea pulsabatur molesta: quã medici greco eloquio sinco¬
pin uocãt. Cuius in commodis ita uitalium cruciabat᷑ incisione
ut crebris inter ceptus angustiis ꝑ singula poene horarũ iom̃ta
adexitũ ꝓpinquar&. Qualis aut̃ in monasterio fuerit. quãq lau¬
dabili studio uitã duxerit: exipsius possumus uerbis colligere.
quibus ipse in pontificatu iã positus dũ cũ paero suo colloqueret᷑¬
diacono flendo usus est dicens Infelix quippe animus ienasarõ¬
cupationis sue pulsatus uulnere: meminit qualis aliquado. suit
quomꝰ ei labentia cuncta subter erant: quãtũ. reb que uoluuntꝰ

Expanded text:
di naufragio nudus evasit. In quo tanta perfectionis gratia coepit conversari, ut jam tunc in ipsis initiis perfectorum posset numero deputari. Inerat denique ei tanta abstinentia in cibis, vigilantia in orationibus, strenuitas 3 in jejuniis, ut infirmato stomacho vix consistere posset. Sustinebat praeterea assiduas corporis infirmitates: et maxime ea pulsabatur molestia, quam Graeco eloquio medici syncopin vocant; cujus incommodis ita dolore vitalium cruciabatur, ut crebris interceptus angustiis, per singula pene horarum momenta ad exitum propinquaret. 6. Qualis autem in monasterio fuerit, quamque laudabili studio vitam duxerit, ex ipsius possumus verbis colligere, quibus ipse in pontificatu jam positus, dum cum Petro suo diacono colloqueretur, flendo usus est, dicens: « Infelix quippe animus meus occupationis suae pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit, quomodo ei labentia cuncta subter erant; quantum rebus quae volvuntur
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ dereditibus p̾liorũ delegauit: quantũ possa illic cõmoran¬
tib adcoridiariu uictu nufficere: Reliqua uero cũ omi domura¬
undo uendidit ac paupib crogauit Nobilitatemq illan quã
aldslm undebatur habere: totam ad nancisendam suꝑne glam
clienitatis diuina grã largient conuertit Et qui antt serico am¬
atus post auli contexcos tegmirie minis gabado pauꝑ eplesp aup be¬

Expanded text:
tibus praediorum suorum delegavit, quantum posset illic commorantibus ad quotidianum victum sufficere; reliqua vero cum omni domus praesidio vendidit, ac pauperibus erogavit; nobilitatemque illam, quam ad saeculum videbatur habere, totam ad nanciscendam supernae gloriam dignitatis, divina gratia largiente, convertit. Et qui ante serico coatus, post vili contec
Abbreviated transcription (Latin):
trine fluenta pectore. que post congruenti tẽꝑe. mellito gut ture
eructara. Hic in annis adolescentiae inquib sol& huimodi etas
scłi uias ingredi : dõ cepit deuotus existere. & ad suꝑne uite patriã.:
totis denideruis anhelare. Sed dũ diu longeq cõuersationis grãm
differr& & postquã celesti est afflatus desiderio seculari habi¬
tu contegi melius putar&. uell&q p̾senti mundo quasi spe¬
ciecenus deseruire : ceper̃ multa contra eũ ex euisdem mun¬
Di cura succrescere. ut ineo non iã specie: sedũc ipse dese asse¬
iur retaneraur ⁊im̃te. Tandem cũ & parentũ iã dudũ obiti
liberam disponendarũ niarum rerum haber& facultatẽ q dm̃te
prius gestabat apuit. Quodq iã indiuinuis erat obtutib huma¬
niss etiam uinib ostendit. Mox & enĩ cuncta que habere potuit
ipse sequeretr. Sex deniq insicilia monasteria construens

Expanded text:
trinae fluenta pectore, quae post congruenti tempore mellito gutture trinae fluenta pectore, quae post congruenti tempore mellito gutture eructaret. Hic in annis adolescentiae in quibus solet ea aetas vias saeculi ingredi Deo coepit devotus existere, et ad supernae vitae patriam totis desideriis anhelare. 3. Sed dum diu longeque conversionis gratiam differret et postquam coelesti est afflatus desiderio, saeculari 2 habitu contegi melius putaret, velletque praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra eum ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo non jam specie, sed ut ipse de se asserit retineretur et mente. Tandem cum parentum jam dudum obitu liberam disponendarum rerum suarum haberet facultatem, quod prius mente gestabat aperuit; quodque jam in divinis erat obtutibus, humanis etiam visibus ostendit. Mox etenim cuncta quae habere potuit, ipse sequeretur. 4. Sex denique in Sicilia monasteria construens
Abbreviated transcription (Latin):
ReGonius urbe Nonara. Patae nordiano: MaV
Uero siluia editus. Nonsolum spectabili senatorũ
prosapia: uerum etiam religiosam originem duxit Nam
felix istius apłicę sedis antistes : uir magnẽ uirtutis & ecłae
in xpõ gła: eius at tauiis fuit. Sed tam̃ hanc URECORIUS tant
nobilitatis lineam morib extulit: probis actib decorauit.
Deniq ut post inpropatulo claruit: non sine magno pragio tale
guã uigilator seu uigilans sonat. Re & eni uera uigilauit sibi: du
diuinis inherendo p̾ceptis laudabiliter uixit. Uigilauit & fidelib
populis dũ doctrine affluentis ingenio. eis quo tramite celestia
scanderent pate fecit. Disciplinis uero liberalib hoc est gramis¬
tica rethorica. dialectica. ita apueritia est institutus : ut quã us¬
turũ iã studium. ad herere scilic& dictis maiorum. Et si quid chiȩ¬
nũ potuiss& audicu ꝑcipere : ñ segniter obliuionẽ tradere. sed cenaci
potius memorie cõmendar&. hauriebatq: iã tunc sitibundo doc¬

Expanded text:
regorius hac urbe Romana, patre Gordiano, matre vero Silvia editus, non solum de spectabili senatorum prosapia, verum etiam religiosa, originem duxit. Nam Felix, istius apostolicae sedis antistes, vir magnae virtutis, et E gloria, ejus atavus fuit. Sed tamen hanc Gregorius tantae nobilitatis lineam moribus extulit, probis actibus decoravit. Denique, ut post in propatulo claruit, non sine magno quodam praesgua vigilator, seu vigilans sonat. Re etenim vera vigilavit sibi, dum divinis inhaerendo praeceptis, laudabiliter vixit. Vigilavit et fidelibus populis, dum doctrinae affluentis ingenio eis quo tramite coelestia scanderent patefecit. 2. Disciplinis vero liberalibus, hoc est grammatica, rhetorica, dialectica, ita a puero est institutus, ut quamturum jam studium: adhaerere scilicet majorum dictis; et si quid dignum potuisset auditu percipere, non segniter oblivioni tradere, sed tenaci potius memoriae commendare: hauriebatque jam tunc sitibundo doc
Abbreviated transcription (Latin):
catũ in cipit nasci. Si autẽ etiã ex de libatione consentit: tunc
petcatũ cognoscit᷑ ꝑfici. in suggestione igit᷑ peccati initiũ ẽ in
delectatĩone fit nutrim̃tũ. in consensu ꝑfectio & sepe contingit.
ut hoc qđ maligni sp̃s seminant in cogitatione caro in delec¬
noluptatib reluctans in delectatione carnali aliqͦ modo liga¬
tur in uitꝰ. ut ei ex ratione contradicat ne consentia. & tam̃
Unde &ille cȩlẽstis exercitꝰ p̾cipuus miles: gemebat dicens
Uideo aliã legẽ in m̃bris meis repugnantẽ legim̃tis meȩ &cap¬
tiuũ me ducentẽ in lege peccati: quȩ ẽ in m̃bris meis. Si autẽ
captiuus erat . minimẽ pugnabat. Sed & pugnabat : qua ꝓpt̃¬
& captiuus erat. & piignabat igit᷑ legim̃tis cui łex quȩ mm̃¬
bris . ẽ repugnabat᷑. Si autẽ pugnabat captiuus ñ erat cce
itaq homo ẽ. ut ita clixerĩ. captiuus & lib̵. Lib ex iustitia quã

Expanded text:
catum incipit nasci: si autem etiam ex deliberatione consentit, tunc catum incipit nasci: si autem etiam ex deliberatione consentit, tunc peccatum cognoscitur perfici. In suggestione igitur peccati initium est, in delectatione fit nutrimentum, in consensu perfectio. Et saepe contingit ut hoc quod malignus spiritus seminat in cogitatione, caro in delecvoluptatibus reluctans, in delectatione carnali aliquo modo ligatur invitus, ut ei ex ratione contradicat, ne  Al., nec conseUnde et ille caelestis exercitus praecipuus miles gemebat dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis. Si autem captivus erat, minime pugnabat. Sed et pugnabat, quapropter captivus non erat. Et pugnabat igitur lege mentis, cui lex quae in membris est repugnabat. Si hoc pugnabat, captivus non erat. Ecce itaque homo est, ut ita dixerim, et captivus et liber: liber ex justitia quam
Abbreviated transcription (Latin):
in inglu uiẽ cecidisse. Sm uero ex turpi cogitatione uigilantis
oritur illusio dormientis pat& animo suoreatus suus. Uidete
eñ a qͦ radice in quinatio illa ꝓcesserit. quia qđ cogitauit sciens
hoc ꝑtulit nescrens. Sed pensandũ ẽ ipsa cogitatio ũtrũ suggesti¬
derit. Trib enĩ
modis impletur om̃e peccatũ. uide¬
lic& suggestione. delectatione. consensu. Suggestio quippe
fi ꝑ diãbolũ. delectatio ꝑ carnẽ : consensus ꝑ spm̃ quia & pri¬
mã culpã serpens suggessit. eua uelud caro delectata ẽ adã
uero uelud sp̃s consensit. &̾ necessaria . ẽ magna discretio
ut int̃ suggestionẽ atq delectationẽ. int̃ delectationẽ & con¬
sensu. udex sui animꝰ p̃sideat. Cũ enĩ malignꝰ sps peccatũ sug¬
gert inm̃te. si nulla peccati delectatio sequatur: peccatũ
oñĩ modo ꝑpetratũ ñ .ẽ. Cũ uero caro delectare ceperit: tunc pec¬

Expanded text:
in ingluviem cecidisse. Sin vero ex turpi cogitatione vigilantis in ingluviem cecidisse. Sin vero ex turpi cogitatione vigilantis oritur inlusio dormientis, patet animo reatus suus: videt enim a qua radice inquinatio illa processerit, quia quod cogitavit sciens, hoc pertulit nesciens. Sed pensandum est, ipsa cogitatio utrum suggestiderit. Tribus enim modis impletur omne peccatum; videlicet suggestione, delectatione, consensu. Suggestio quippe fit per diabolum, delectatio per carnem, consensus per spiritum: quia et primam culpam serpens suggessit, Eva velut caro delectata est, Adam vero velut spiritus consensit: et necessaria est magna discretio, ut inter suggestionem atque delectationem, inter delectationem et consensum, judex sui animus praesideat. Cum enim malignus spiritus peccatum suggerit in mente, si nulla peccati delectatio sequatur, peccatum omnimodo perpetratum non est; cum vero delectari caro coeperit, tunc pec
Abbreviated transcription (Latin):
da : quia hanc animꝰ nesciens ꝑtulisse magis dolendũ. ẽ. quã fecisse
cũ uero ultra modũ appetitus gule in sum̃dis alimtis rapitur. atq id¬
cireo bumoꝵ recepta cula grauantur: hab& ex inde animꝰ aliquẽ rea¬
tũ pũ tauĩ. uss ad ꝓhibitionẽ ꝑcipiendi sci mysterii. uł missarũ solẽnia¬
celebrandi. cũ fortisse aut festus dies exigit aut exiberi mi sterũ peo
qđ sacerdos alius in loco de .ẽ. ipsa necessitas cõpelli ga siaqss¬
aun qui umplere ministeriũ ualeant: illusio ꝓcripula facta. a pcep¬
tione sacri mysterii ꝓhiberi ñ deb& s& ab immolatione sacpe
rũq illusio nascitur: ut eoꝵ animꝰ etiã in sono corporis positus.
tui pib imagnationib ñ fedetur. qua in re unũ ibi ostenditur.
ipsa mens reã: n tam̃ suo uidicio libera cũ se asi dormuenti cor¬
pore Niebil meminit uidisse : tam̃ in uigiliis corporis memint

Expanded text:
da, quia hanc animus nesciens pertulisse magis dolendus est quam fecisse. da, quia hanc animus nesciens pertulisse magis dolendus est quam fecisse. Cum vero ultra modum appetitus gulae in sumendis alimentis rapitur, atque idcirco humorum receptacula gravantur, habet exinde animus aliquem reatum, non tamen usque ad prohibitionem percipiendi sacri mysterii, celebrandi, cum fortasse aut festus dies exigit, aut exhiberi ministerium, pro eo quod Sacerdos alius in loco deest, ipsa necessitas compulit, um  Al., mysterium valeant, inlusio pro crapula facta, a perceptione sacri mysterii prohibere non debet; sed ab immolatione sacri rumque inlusio nascitur, ut eorum animus, etiam in somno corporis positus, turpibus imaginationibus non foedetur. Qua in re unum ibi ostenditur, ipsa mens rea, non tamen vel suo judicio libera, cum se, etsi dormienti corpore, nihil meminit vidisse, tamen in vigiliis corporis, meminit
Abbreviated transcription (Latin):
N trogatio augustini si pꝰ illusionẽ quȩ ꝑ somniũ sol& accidere uł
corpꝰ dñi quis lib& accipere ualeat. uł si sacerdos sit sacra mus
gis sicut in suꝑiori capitulo iã diximꝰ im pollutũ dicit. & nisi lotũ
aqͣ eiusq ad uesperũ in trare ęccłam concedit. Qđ tam̃ alit̃ popłs¬
intelligens: sub eodẽ intellectu accipi& quo p̃fati sumus. qͥa quasi ꝑ
sõnũ illuditur : qͥ tẽptatur. Immunditia ueris imaginib in cogitati¬
one inqͥnatur : sed lauandus .ẽ. aqua. ut culpas cogitationis lacrimis
ablirat. &̾insi priꝰ ignis tẽptationis recederit: reũ se quasi usq ad
uesperã cognoscat. Sed .ẽ in eadẽ illusione ualde necessaria dis¬
cretio : quȩ subtilit̃ pensari debeat ex qua re accidit m̃ti dormien¬
tis. Aliquando enĩ ꝑ erapulã. aliquando ex nature suꝑfluitate uł in¬
firmitate. aliquando ex cogitatione contingit. & quide cũ ex nature
suꝑfluitate uł in firmitate euenerit. omi modo hȩc illusio ñ ẽ. tim̃¬

Expanded text:
 Si post illusionem, quae per somnium solet accidere, vel corpus Domini quilibet accipere valeat, vel si sacerdos sit, sacra mysteris legis, sicut in superiori capitulo jam diximus, pollutum dicit, nisi lotum aqua ei usque ad vesperum intrare Ecclesiam non conceditur. Quod tamen aliter popintelligens sub eodem intellectu accipiet quo praefati sumus, quia quasi per somnium illuditur qui, tentatus immunditia, veris imaginibus in cogitatione inquinatur. Sed lavandus est aqua, ut culpas cogitationis lacrymis abluat. Et 1162 nisi prius ignis tentationis recesserit, reum se quasi usque ad vesperam cognoscat. Sed est in eadem illusione valde necessaria discretio, quia valde subtiliter pensari debet ex qua re accidat menti dormientis. Aliquando enim ex crapula, aliquando ex naturae superfluitate vel infirmitate, aliquando ex cogitatione contingit. Et quidem cum ex naturae superfluitate vel infirmitate evenerit, omnimodo haec illusio non est timen
Abbreviated transcription (Latin):
deierosolimoꝵ ȩcła ex beati lneronimi traditione tẽpore
beatȩ memoriȩ damasi papȩ traditur tractũ. Et ideo ma¬
gis in hacre illã coñsuetudinẽ ãputauimꝰ quȩ inc a grecis.
fuerat tradita Sub dia conos autẽ ut spoliatos ꝓcedere fa¬
cerẽ : Antiqͣ consuetudo ecłȩ fuit. Sed quia placuit cuidã
nr̃o pontifici nescio qui eos uestitos procedere p̃cepit. Nã sicilie cc¬
cłȩ̃. nun quid traditionẽ a grecis acceper̃: unde gͦ habent hodie
ut subdia conĩ in eis tunĩcis ꝓcedant : nisi qͥa hoc a matre sua romana

Expanded text:
de Jerosolymorum Ecclesia ex beati Hieronymi traditione tempore de Jerosolymorum Ecclesia ex beati Hieronymi traditione tempore beatae memoriae Damasi papae traditur tractum, et ideo magis in hac re illam consuetudinem amputavimus quae hic a Graecis fuerat tradita. Subdiaconos autem ut spoliatos procedere facerem, antiqua consuetudo Ecclesiae fuit. Sed placuit cuidam nostro pontifici, nescio cui, qui eos vestitos procedere praecepit. Nam vestrae Ecclesiae nunquid traditionem a Graecis acceperunt? Unde habent ergo hodie ut subdiaconi lineis in tunicis procedant, nisi quia hoc a matre sua Romana
Abbreviated transcription (Latin):
euisde numeri di ctauuit quidẽ. sea i siascente stomacho languo
continuo aliis ꝓnuntianda cõmisit. Uuꝑ corpora bea¬
at. Petru apauli apłor⁊ missarũ sollenia celbrorabet¬
uit̃. Ad qui sicis numerosissimis oliuetis quor suma in tabuiis
marmoreis p̃forib eiꝰdẽ basilicȩ ad notauit. Luminaria suꝑ ad di¬
dit. officia sedula depritaiat. De sepultura iuxta ȩccłam cõmodũ
sꝑare ꝓhibuit. Septẽ ex defensorib honore regionario de coran¬
dos in dix̃. Alleliua extra pente costen tẽpora dici ad missas
fecit. Subdiaconos expoliatos procedere statuit. bxnrie eleyson
cantari p̃cepit : & orationẽ dñicã mox pꝰ canonẽ suꝑ hostiã censuit
recitari.. Dequib: cũ pꝰea quosdã murmurare senti¬
r&. tanquã qui constantinopolitanȩ ȩccłȩ consuetudines seque¬
rentur. pius pat̃ ñ de dignatus ẽ reddere rationẽ dicens Nos in
nullo hoꝵ aliã eccłam secuti sumꝰ. Nã ut alła. hic ñ diceret᷑

Expanded text:
ejusdem numeri dictitavit quidem, sed lassescente stomacho, languore continuo aliis pronuntiandas commisit. Qui sicut vetorum Petri et Pauli apostolorum missarum solemnia celebrari decrevit, acquisitis numerosissimis olivetis, quorum summam in tabulis marmoreis prae foribus ejusdem basilicae 51 annotavit. Luminaria superaddidit, officia sedula deputavit. De sepultura juxta Ecclesiam, commodum sperare prohibuit. Septem ex defensoribus honore regionario decorandos indixit. Alleluia extra Pentecostes tempora dici ad missas fecit. Subdiaconos exspoliatos procedere statuit. Kyrie eleison cantari praecepit, et orationem Dominicam mox post canonem super hostiam censuit recitari. 21. De quibus cum postea quosdam murmurare sentiret, tanquam qui Constantinopolitanae Ecclesiae consuetudines sequeretur, piissimus Pater non dedignatus est reddere rationem, dicens: « Nos in nullo horum aliam Ecclesiam secuti sumus. Nam ut Alleluia hic diceretur,
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. a popło respondet᷑ & totidẽ uocib etiã xpẽ eleyson dicit᷑.
qđ apud grecos nullo modo dicit᷑  in cotidianis autẽ missis:
mꝰ ut in his dep̃cationis uocib: paulo diutius occupem᷑. Orati¬
onẽ uero dñicã idicireo mox pꝰ p̃cẽ dicimꝰ : qua mos apłoꝵ fuit
ut ad ipsam solũ modo orationẽ oblationis hostiã conseerarent
Et ualde michi in conuemens musũ.e. ut p̃cẽ quã scolaticus cõ

Expanded text:
r, a populo respondetur, et totidem vicibus etiam Christe eleison dicitur, quod apud Graecos nullo modo dicitur. In quotidianis autem Missis aste eleison dicimus, ut in his deprecationis vocibus paulo diutius occupemur. Orationem vero Dominicam idcirco mox post precem dicimus, quia mos apostolorum fuit, ut ad ipsam solummodo orationem oblationis hostiam consecrarent. Et valde mihi inconveniens visum est, ut precem quam
Abbreviated transcription (Latin):
pis sacri & diuini muneris sanguinis abipso dno celebrationis sũpsit. Hac die in
coto orbe scm̃ crisma conficitur. Hac die &iã poenitentib ꝓindulgentiã subuenitꝰ
Discordes ad concordiã hac die redeunt. Patificantur irati. dant indulgentiã cri¬
minosis. Seruis malis indulgent dni. iudices &iã latronib parcunt. Patescunt
carteres ⁊ intoto orbe hac die adl&xiciã fertiuitatis exeunt quise clauser ꝓdolen¬
tis austeritate culparũ flendo quod ridendo forte. aut irascendo aut libent̃ conms

Expanded text:
is et divini sanguinis ab ipso Domino celebrationis sumpsit initium. Hac die in toto orbe sanctum chrisma conficitur: hac etiam die poenitentibus per indulgentiam subvenitur; discordes ad concordiam hac die redeunt, pacificantur irati; dant indulgentiam principes criminosis; servis malis indulgent domini; judices etiam latronibus parcunt, patescunt carceres in toto orbe. Hac die ad laetitiam festivitatis exeunt qui se clauserunt, propter austeritatem culparum flendo, quod ridendo forte, aut irascendo, aut aliis quibusl
Abbreviated transcription (Latin):
etoritatẽ nri ꝓpositi qđ ita tenuisse nrõs apłos nob priores asserimꝰ. Tam̃ qm̃
ratio flagitatur aura caritate reddenda est. Si omis dnĩca dies resurrectione¬
dni causa ten&air ⁊ colitur: iustũ ẽ ut omĩs sabbatoꝵ dies causa sepulture ie¬
cũ eis deresurrectione eidẽ mereamur. Sed dicebant greci. unũ eẽ. sabbatũ se¬
pulture inquo semel in annũ ieuiniũ ÷ colendum. Quib sc̃s siluester dicebat

Expanded text:
ctoritatem nostri propositi, quod ita tenuisse apostolos priores cognovimus; tamen quia ratio flagitatur a vestra charitate, reddenda est. Si omnis Dominicus dies causa resurrectionis Domini tenetur, justum est ut omnis Sabbatorum dies causa sepulturae jeti, gaudere cum eis de resurrectione ejusdem mereantur. Sed dicebant Graeci unum esse Sabbatum sepulturae, in quo semel in anno jejunium est colendum. Quibus papa Silvester dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
Mirantib cunctis oculos aꝑio totos lacrimarũ ymbre ꝑfusos:
ut & iã incredulis fidem facerẽ exdolore: Nec uero sopon ina¬
nis fuit: aut ꝑana somnia quib sepe deludimur: Teste ẽ.

Expanded text:
mirantibus cunctis oculos aperio, tanto lachrymarum imbre perfusos, ut incredulis fidem facerem ex dolore. Nec uero sopor ille inanis fuit, aut uana somnia quibus sępe deludimur. Testis est
Abbreviated transcription (Latin):
illo se quod erat negante. atq ita ex hac dissidia infirmis
scandalum nasceretur: & memorabili augustino antistite om̃ĩ¬
modis instante ad controuersiam. ambo calamenses epĩ uener̃
ꝓconsulari & lib̾ari sententia ꝓnuntiatus hereticus ꝓ quo
ille apud cognitorem catholicus ep̃s int̾ cessit: ne auraria
multa exiger& ur. & ei est benefitium impetratum. Vnde
cũ in gratus ad piissimum principem prouocass&: & ab imꝑatore
relationi debitum est responsum solutum:
& consequent᷑ pracceptũ nullo prorsus loco hereticos donatistar
eẽ debere: & cos adium legum omiũ contra hereticos lateram ubi
tenere debere exquo & uidex & offium & idẽ crispinus quod min
Protinus oꝑa data est ꝑcatholicos epõs p̾cipue per scẽ memorie
augustinum : ut illa omiũ condẽpnatio commerati principis

Expanded text:
illo se quod erat negante, atque ita ex hac desidia infirmis illo se quod erat negante, atque ita ex hac desidia infirmis scandalum nasceretur. Et memorabili Augustino antistite omnimodis instante, ad controversiam ambo illi Calamenses episcopi venproconsulari et libellari sententia est pronuntiatus haereticus. Pro quo ille apud Cognitorem catholicus episcopus intercessit, ne auraria mulcta exigeretur; et ei est beneficium impetratum. Unde cum ingratus ad piissimum Principem provocasset, et ab Imperatore relationi debitum est responsum solutum, et consecutum est praeceptum, nullo prorsus loco haereticos Donatistas esse debere, et eos ad vim legum omnium contra haereticos latarum ubique teneri debere. Ex quo et Judex, et Officium, et idem Crispinus, quod minprotinus opera data est per catholicos episcopos, praecipue per sanctae memoriae Augustinum, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
tam eigi in ȩccła uiri studium domusq dĩ zelum aduersus pre¬
dicos rebaptizatores donatistas gestum & ꝑfectũ est. Cum forte unꝰ
r&e &que didicerat ꝓpace ȩccłe contra illam heresim praedica¬
&: Factum est ut medio itinere eoꝵ insidias incurriss&. & ꝑua¬
sũ cũ omib illi comitantibis sublaas animalibis & rebus in iu¬
I Et preceptus est crispinus qui idem donatista in calamensi
ciuitate & regione ep̃s fuit: praedicator scilic& & multi tẽporis
edoctus ad multam teneri aurariam publicis legib contra he¬
ricos constitutã. Iui resultans legib praesentatus cum apud
ꝓconsulem se negar& hereticum. oborta est necessitas ut illi re¬
cedente ȩccłe defensore acatholico epõ resisteretur. ⁊ conuin¬
ceretur eũ eẽ quod se fuisse negauerat. Qñ si ab eodem dissimu¬
laretur. forte catholicus ep̃s & ignorantib hereticis crederetꝰ

Expanded text:
tam egregii in Ecclesia viri studium domusque Dei zelum adversus praetam egregii in Ecclesia viri studium domusque Dei zelum adversus praedictos rebaptizatores Donatistas gestum et perfectum est. Cum forte unusret, et quae didicerat pro pace Ecclesiae contra illam haeresim praedicaret, factum est ut medio itinere eorum insidias incurrisset, et pervasum cum omnibus illi comitantibus, sublatis animalibus et rebus, injurit. Et praeceptus est Crispinus, qui eisdem Donatistis in Calamensi civitate et regione episcopus fuit, praedicatus scilicet et multi temporis, et doctus ad mulctam teneri aurariam publicis legibus contra haereticos constitutam. Qui resultans legibus praesentatus cum apud Proconsulem se negaret haereticum, oborta est necessitas, ut illi recedente Ecclesiae defensore, a catholico episcopo resisteretur, et convinceretur eum esse, quod se fuisse negaverat: quoniam si ab eodem dissimularetur, forte catholicus episcopus ab ignorantibus haereticus crederetur,
Abbreviated transcription (Latin):
atq ingreco sermone translatos : ab illo uno homine & ꝑillũ mul¬
tos fauente dõ cunctos innotescere meruer̃. Atq hinc ut scriptũ
est : peccator uidens irascebatur dentib suis fremebat & tabescebat
Serui aut̃ tui ut dictum est : cum his qui oderant pacem erant patisfic
& cumlo querentꝰ debellabantur gratis abeis. Mliquotiens uͦ etiam¬
uias armati idem circilliones famulo dĩ augustino obsiderunt: dũ
plebes: quod etiam frequentissime fatiebat et aliquando contigit ut
illis succenturiati actenus perderent captionem. Euenit enĩ quidẽ
ꝓuidentia seductoris hominis errore. ut ꝑaliam uiam cũ suis co-¬
rorẽ manus impias euasisse. Etcũ in omĩb: liberatori dõ grãs egiss&¬
⁊ omnino suo more illi nec laicis nec dericis pepercerunt. sicut publi¬
ca
oantur gsta. Interea silendũ non est quod adlaudem di ꝑillius

Expanded text:
atque in graecum sermonem translatos, ab illo uno homine, et per illum mulatque in graecum sermonem translatos, ab illo uno homine, et per illum multis, favente Deo, multa innotescere meruerunt. Atque hinc, ut scriptum est, peccator videns irascebatur, dentibus suis frendebat, et tabescebat : servi autem Dei, ut dictum est, cum his qui oderant pacem, erant pacifici; et cum loquerentur, debellabantur gratis ab eis . CAPUT XII.-- Auplebes; quod ipse frequentissime faciebat. Et aliquando contigit, ut illi succenturiati hactenus perderent captionem: evenit enim Dei quidem providentia, sed ducatoris hominis errore, ut per aliam viam cum suis cognovit errorem, manus impias evasisset. Et cum in omnibus liberatori Deo gratias egisset, omnino suo more illi nec laicis nec clericis pepercerunt, sicut publica contestantur gesta. Inter ea silendum non est, quod ad laudem Dei per illius
Abbreviated transcription (Latin):
terio dõ
seruientes: & ecđłe ipponiensi derici ordinari coeper̃
cdeinde in¬
notescente ⁊ clarescente dedie indiem. & eccłe catholice praedicatu
praedicatio¬
nis ueritate. scõꝵq seruorũ dĩ proposito continentia & pauꝑtate
ꝓfunda. exmonasterio quod ꝑ illũ memorabilem uirũ. & eẽ. & cres¬
cere coeperat. magno desidio poscere atq accipere epõs & dericos
ꝑax eccłe atq unitas & coepit pͥmo. & postea consecuta est
am ferme decem quos ipse noui scõs acuenerabiles uiros con¬
tinentes & doctos beatissimus augustinus diuersis ecdus non nullis
quoq eminentiorib rogatus dedit. Similiterq & ipsi & illo scõꝵ
& studio crescente aȩdificationis uerbi dĩ ceteris ecđus ꝓmotos frs̃
ad suscipiendum sacerdotiũ praestiter̃. Unde ꝑmultos & in multis
salubris fidĩ. & spei. & Karitatis ecđe innotescente doctrina: non
solum ꝑ om̃s africę partes. uerũ etiã in transinarinis & libros editos

Expanded text:
terio Deo servientes, Ecclesiae Hipponensi clerici ordinari coeperunt. Ac deinde innotescente et clarescente de die in diem Ecclesiae catholicae praedicationis veritate, sanctorumque servorum Dei proposito, continentia, et paupertate profunda, ex monasterio quod per illum memorabilem virum et esse et crescere coeperat, magno desiderio poscere atque accipere episcopos et clericos pax Ecclesiae atque unitas et coepit primo, et postea consecuta est. Nam ferme decem, quos ipse novi, sanctos ac venerabiles viros continentes et doctissimos, beatus Augustinus diversis Ecclesiis, nonnullis quoque eminentioribus, rogatus dedit. Similiterque et ipsi ex illorum  studio crescente aedificationis verbi Dei, caeteris Ecclesiis promotos fratres ad suscipiendum sacerdotium praestiterunt. Unde per multos et in multis salubris fidei, spei, et charitatis Ecclesiae innotescente doctrina, non solum per omnes Africae partes, verum etiam in transmarinis, et per libros editos
Abbreviated transcription (Latin):
nimus ꝑado: insrriam ꝑrexit. Et dũ inposessionem euagrii
prbi moraretur: malchum monachum ⁊aliquando captiuũ
repperit: Percunctatusq eũ : omnem captiuitatis eius accepit
hystoriam: Quã postea edidit scriptam & romanis fidelibus
misit: hȩc in huius hystorie ꝓlogo interserens: Scrib̾e in quir
ꝓposui sitam̃ ds̃ uitã dederit & si uituperatores mei saltem fu¬
gientẽ me & clausũ ꝑsequi desieruit. Ad deserta de inde loca ad
quȩ olim obagendam inibi poenitentiam ꝓperare cupierat: ita
& quȩ idem hieronimis sponte ꝑtulit ipsius dĩ ad fuisse grãm¬

Expanded text:
nymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii nymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi poenitentiam properare cupierat, ita , idem Hieronymus quae sponte pertulerit, ipsius Dei adfuisse gra
Abbreviated transcription (Latin):
pulas: plagas sensisse ꝑsomniũ: Et tanto de hine studio diuina
legi: quanto moralia ante non legeram: INterea hieronimꝰ
scrutator. diuinoꝵ dissertor uoluminũ: dũ ꝑtriennium cõtinu¬
um carus acceptusq: popularibus ueneratur. omniumq uidi¬
tio dignus esse summo sacerdotio decernitur: quidã exdericoꝵ
monachorũq ordinib ꝓpetulantia ꝓque ingluuie discursan¬
cẽ ego dixerim. huiꝰ fugę euentũ corrigentis xpĩ iuditio dispensa
tũ fore existimo: scilic& ut romana eccła petri instituta regimi
& grecorũ quorũclã leuitas que sibi diuinitus inspiradas omnes
diuinas scripturas ase accepisse romanos credebat. eos habere
quod non hab& recognoscat: Igitur hieronimus roma ȩgressus
adorientem tendens: ꝓfectus ÷ adGReGORĨ nazanzẽnum
constantinopolitanȩ urbis ep̃m Ubi ita ꝓfecit & studuit: ut
mira scienta donar& : Qui ut sanctarũ scripturarũ studiis ple¬
ĩ constantino politanã urbẽ obseruabat: Hoc discipulatu hiero¬

Expanded text:
pulas, plagas sensisse per somnium; et tanto dehinc studio divina legisse, quanto mortalia antea non legeram. Interea Hieronymusscrutator, divinorum dissertor voluminum, dum per triennium continuum carus acceptusque popularibus veneratur, omniumque judicio dignus esse summo sacerdotio decernitur, quidam ex Clericorum Monachorum ordinibus pro petulantia proque ingluvie discursanfelicem dixerim, hujus fugae eventum corrigentis, Chritum fore existimo: scilicet ut Romana Ecclesia, Petri instituta regiminet Graecorum quorumdam levitas, quae sibi Romanos a se omneinitus inspiratas accepisse plaudebat, eos habere quod non habet, recognoscat. Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit, ut mira scientia donaretur. Qui ut sanctarum Scripturarum studiis pleptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hiero