comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
De hoc & ysaias tempꝰ humanȩ redẽp¬
tionis intuens ait. In illa die erit ger¬
men dni in magnificentia & gła: &e
fructꝰ t̾rȩ sublimis. Germ̃ nãq dñi fu¬
it in magnificentia & gła: cũ sempit¬
nus dĩ filius in carne temporalit̃ ap¬
parens: magnitudine uirtutum cȩ¬
lestium mundꝰ clarus esfulsit. fructꝰ
quoq t̾rȩ sublinis effectꝰ ẽ: qͣndo car¬
nẽ quã de nr̃a natura mortalẽ ds̃ sus¬
ceꝑat: uirtute resurrectionis immor

Expanded text:
De hoc et Isaias humanae redempDe hoc et Isaias humanae redemptionis tempus intuens, ait: In illa die erit germen Domini in magnificentia et gloria, et fructus terrae sublimis . Germen namque Domini fuit in magnificentia et gloria, cum sempiternus Dei Filius in carne temporaliter apparens, magnitudine virtutum coelestium mundo clarus effulsit. Fructus quoque terrae sublimis effectus est, quando carnem quam de nostra natura Deus mortalem susceperat, virtu
Abbreviated transcription (Latin):
qui concept᷑ ex carne matris uirginis
tui. Non solum benedicta int̃ mulie¬
res: s int̾ mulieres benedictas. maiori
benedictione specialit insignis. Benedi¬
ctus fructꝰ uentris tui. Nec ipse genera¬
li scõꝵ more benedictꝰ: s sicut apłs ait.
quoꝵ patres & ex quib xp̃c scd̃m car-¬
nẽ: qui ẽ suꝑ omĩa ds̃ benedictꝰ in scła.
De huiꝰ ortu fructꝰ: psalmista mystico
sermone testat᷑ dicens. Et enim dñs da-¬
bit benignitatẽ: & t̾ra nr̃a dabit fru¬
ctũ suũ. Dedit quippe dñs benignita¬
tẽ: quia genus humanũ a reatu p̃ua-¬
ricationis ꝑ unigenitũ suum liberare
disposuit. Dedit benignitatẽ: quia eiꝰ
ingressu uirginał uteri templũ sp̃s
scĩ gr̃ã consecrauit. Et t̾ra nr̃a dedit
fructũ siuim: quia eadẽ uirgo quȩ
de tra corpꝰ habuerat filium genuit.¬
diuinitate quidẽ dõ patri coȩqualẽ.
s sibi carnis ueritate consubstantialẽ.

Expanded text:
qui conceptus ex carne matris virginis qui conceptus ex carne matris virginis tui. Non solum benedicta inter mulieres, sed inter mulieres benedictas majori benedictione specialiter insignis. Benedictus fructus ventris tui. Nec ipse generali sanctorum more benedictus, sed sicut Apostolus ait: Quorum patres, et ex quibus Chrnem, qui est super omnia Deus benedictus in saecula . De hujus ortu fructus Psalmista mystico sermone testatur, dicens: Etenim Dominus dabit benignitatem, et terra nostra dabit fructum suum . Dedit quippe Dominus benignitatem, quia genus humanum a reatu praevaricationis per unigenitum suum liberare disposuit: dedit benignitatem, qui ejus ingressui virginalis uteri templum Spiritus sancti gratia consecravit. Et terra nostra dedit fructum suum, quia eadem virgo quae de terra corpcoaequalem, sed sibi carnis veritate consubstantialem.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ẽ spũ scõ elisabech. Aꝑiente os ad sa¬
lutandum beata maria: repleta est
mox spu scõ elisabeth: repletus ẽ & io-
hannes: atq uno eodẽq sp̃u ambo edo¬
cti. illa salutantẽ quȩ eẽt agnouit. &
ut matrẽ dñi sui debita cũ benedictio
utero uirginis portaret᷑ intellexit. Et
quia lingua necdum ualuit. animo
exultante salutauit: officiũq sue p̃¬
nis ẽẽt impleturus: ante qͣm nasceret᷑
aduenienti dño quib ualebat indi¬
ciis intimauit. Aderat. nãq tempꝰ quo
impleret᷑ dñi sermo quẽ dixerat: quia
ce magna. quia magna dĩ dona cogno-¬
uit. Recte uoce magna: quia illũ quẽ
ubiq p̃sentẽ nouerat: etiã corporalit̃
adẽe sentiebat. Magna & enim uoce:
ñ tã clamosa qͣm deuota intelligendũ
ẽ. Neq enim modicȩ uocis deuotione
dñm laudare uolebat. quȩ sp̃u scõ ple¬
na flagrabat: quȩ & illum in utero
gestabat. quo in natis mulierũ maior

Expanded text:
est Spiritu sancto Elizabeth. Aperiente os ad saest Spiritu sancto Elizabeth. Aperiente os ad salutandum beata Maria, repleta est mox Spiritu sancto Elizabeth, repletus est et Joannes: atque uno eodemque Spiritu ambo edocti, illa salutantem quae esset agnovit, et ut matrem Domini sui debita cum benedictionqui in utero virginis portaretur intellexit: et quia lingua necdum valuit, animo exsultante salutavit, officiumque suae praenis esset impleturus, et antequam nasceretur adveniente Domino quibus valebat indiciis intimavit. Aderat namque tempus quo impleretur angeli sermo quem dixerat: Quia ce magna, quia magna Dei dona cognovit; recte voce magna, quia illum quem ubique praesentem noverat, etiam corporaliter adesse sentiebat. Magna etenim voce non tam clamosa quam devota intelligendum est. Neque enim modicae vocis devotione Dominum laudare valebat, quae Spiritu sancto plena flagrabat: quae et illum in utero gestabat, quo in natis mulierum major
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enim nesciat uirginẽ dõ consecra¬
tã. muliere dõ dedita gradum hab̃e
potiorẽ: Quis dubitet matrẽ regis
ȩt̃ni iure matri militis eẽ p̃ferendam:
Attam̃ ipsa memor scripturȩ p̃cipien
lestia rediit᷑: surgit ac montana con¬
scendit: gestansq in utero dm̃. seruo-¬
rum dĩ habitacła petit. ac requirit al¬
loquia. Et apte post uisionẽ angłi in
montana subiit: quȩ gustata suaui-¬
tate suꝑnoꝵ ciuium. humilitatis se¬
gressib ad uirtutũ alta transtulit. In¬
trat gͦ domum zachariȩ atq ebsabeth.
quã seruum ac p̃cursorẽ dñi paritu¬
ram nouerat saliitat: ñ quasi dubia
de oracło qđ acceꝑat: s ut congratu¬
latura de dono qđ couseruã accepis¬
se didicerat: ñ ut u̾bum angłi muli¬
eris attestatione ꝓbaret: s ut mulie¬
ri ꝓuectȩ ȩtatis. uirgo iuuencła mini-¬
sterium sedula impendet. Ut autẽ au¬
diuit salutationẽ. Mariȩ elisabeth: ex¬
ultauit infans in utero eiꝰ: & repleta

Expanded text:
Quis enim nesciat virginem Deo consecratam, muliere Deo dedita gradum habere potiorem? Quis dubitet matrem regis aeterni jure matri militis praeferendam? Attamen ipsa, memor Scripturae praecipieei ad coelestia rediit, surgit ac montana conscendit, gestansque in utero Deum servorum Dei habitacula petit, ac requirit alloquia. Et apte post visionem angeli in montana subiit, quae, gustata suavitate supernorum civium, humilitatis gressibus ad virtutum alta se transtulit. Intrat ergo domum Zachariae atque Elizabeth, quam servum ac praecursorem Domini parituram noverat, salutat, non quasi dubia de oraculo quod acceperat, sed ut congratulatura de dono, quod conservam accepisse didicerat: non ut verbum angeli mulieris attestatione probaret, sed ut mulieri provectae aetatis virgo juvencula ministerium sedula impenderet. Ut autem salutationem Mariae Elizabeth ultavit infans in utero ejus, et repleta
Abbreviated transcription (Latin):
habuit caro nr̃a. s omnẽ tribulatio¬
nẽ passi. foris pugnȩ: intꝰ timores.
S qui consolatur humiles. consola¬
tus ẽ nos ds̃: in aduentu titi. Non
solum autẽ in aduentu eiꝰ. s etiã
in consolatione qua consolatꝰ ẽ in
nob referens nob̾ ur̃m desidium.
ur̃m fletum. urãm emulationẽ ꝓ
me: ita ut magis gauderẽ. Qm̃ &

Expanded text:
ionem passi sumus. Foris pugnae, intus timores. Sed qui consolatur humiles, consolatus est nos Deus in adventu Titi. Non solum autem in adventu ejus, sed etiam in consolatione qua consolatus est in vobis, referens nobis vestrum desiderium, vestrum fletum, vestram aemulationem pro me, ita ut magis gau
Abbreviated transcription (Latin):
on immerito in hac die sc̃s da-¬
uid sine exceptione exultandũ
precipit & lȩtandum: in qua die to-¬
tiꝰ mundi gaudia celebrant᷑. Omĩb
enim letandum ẽ: quia om̃ib ꝓdest.
Cunctis exultandũ ẽ. quia cunctis ẽ
salutare: & ideo ñ adulatoria adhi¬
benda ẽ. nec fucata lȩticia. Quisqͥs
enim in xp̃i resurrectione lȩtat᷑: lete¬
tur potiꝰ in xp̃o: quia in xp̃o ipse resur¬
rexit. In illo enim nr̃a portio: nr̃a con¬
ditio: & mortẽ ꝑtulit et reuixit. Et licet
nos adhuc resolutio corpusculi ma¬
neat: cȩpimꝰ tunc in xp̃o ȩt̃na uita
iam uiuere. Unde quãuis fragilita¬
tẽ nr̃am acceleret immature mortis
occasio: in saluatore tunc didicimꝰ
pͥus resurgere qͣm ꝑire. Ante enĩ futu¬
rus homo resurrexit in xp̃o: qͣm ui-¬

Expanded text:
on immerito in hac die sanctus David sine exceptione exsultandum praecipit et laetandum, in qua die totius mundi gaudia celebrantur. Omnibus enim laetandum est, quia omnibus prodest; cunctis exsultandum est, quia cunctis est salutare, et ideo non adulatoria est adhibenda, nec fucata laetitia. Quisquis enim in Christi resurrectione laetatur, laetetur potius quia in Christo ipse resurrexit: in illo enim nostra portio, nostra conditio, et mortem pertulit et revixit. Et licet nobis adhuc resolutio corpusculi maneat, coepimus tunc in Christo aeterna vita jam vivere; unde quamvis fragilitatem nostram acceleret immaturae mortis occasio, in Salvatore tamen didicimus prius resurgere quam perire: ante enim futurus homo resurrexit in Christo quam vi
Abbreviated transcription (Latin):
pientia quoq ꝑseuerauit mecum:
&r omĩa que desidauerunt ocłimei
ñ negaui eis: nec ꝓhibui cor meum
quin om̃i uoluptate frueret᷑: & ob¬
lectaret se in his quȩ parauerã. Et
hanc ratus sum partẽ meã: si ute¬
rer labore meo. Cũq conu̾tissẽ me
ad uniu̾sa oꝑa mea quȩ fecerant ma-¬

Expanded text:
pientia quoque perseveravit mecum: et omnia, quae desideravunt oculi mei, non negavi eis: Nec prohibui cor meum quin omni voluptate frueretur. et oblectaret se in his, quae praeparaveram: Et hanc ratus sum partem meam, si uterer labore meo. Cumque me convertissem ad universa opera, quae fecerant ma
Abbreviated transcription (Latin):
sum meruit: cur ñ mereat᷑ ueniam
xp̃ianus: & si illi dñs cum crucifigi¬
tur miseretur: multo magis huic mi¬
serebitur cũ resurgit. Et si passionis
humilitas tantum p̃stitit confitenti:
resurrectionis gła. quantũ tribuet
dep̃canti: Largior enim ad p̃standũ
solet ẽẽ sicut ipsi scitis lȩta uictoria:
qͣm addicta captiuitas. Scd̾m martũ.¬

Expanded text:
sum meruit, cur non mereatur veniam sum meruit, cur non mereatur veniam Christianus, et si illi Dominus, cum crucifigitur, miseretur, multo magis huic miserebitur, cum resurgit; et si passionis humilitas tantum praestitit confitenti, resurrectionis gloria quantum tribuit deprecanti? Largior enim ad praestandum solet esse, sicut ipsi scitis, laeta victoria, quam addicta captivitas. HOM
Abbreviated transcription (Latin):
circũdedit: & udeoꝵ facinꝰ mundo
teste congemuit. I. dicium enim
qͦddam doloris in sole ẽ: tanto scele¬
ri officium luminis denegasse: & ulti¬
one quadã iudeoꝵ ocłis tenebras infu¬
disse: ut quoꝵ m̃tẽ cęcitas inuaserat:
eoꝵ ocłos cęcitas occuparet: ne luce¬
ret eis mundi lum̃. a quib fuerat lu-¬
men salutis extinctum. Damnatio gͥ
quȩdam ingerit᷑ phariseis: ut tene¬
bras in die iudicii peccatorib reꝓmis¬
sas iam apud suꝑos patiant᷑. Apud
suꝑos gͦ crucifixo xp̃o immorant᷑ te¬
nebrȩ. Quid mirum si apud suꝑos
sunt tenebrȩ: cum lux descendit ad
inferos: Igitur fr̃s om̃s in hac die scã
exultare debemꝰ: nullus se a cõmu¬
ni lȩticia peccatoꝵ conscientia sub¬
trahat: nullus a publicis uotis deli¬
ctoꝵ sarcina reuocet᷑. Quãuis enim
peccator: in hac die de indulgentia
non debet desꝑare. Est enim p̃roga¬
tiua ñ parua.Si enim latro paradi¬

Expanded text:
circumdedit, et Judaeorum facinus, mundo circumdedit, et Judaeorum facinus, mundo teste, congemuit: judicium enim quoddam doloris in sole est, tanto sceleri officium luminis 182 denegasse, et ultione quadam Judaeorum oculis tenebras infudisse; ut quorum mentem caecitas invaserat, eorum oculos caecitas occuparet, nec luceret eis mundi lumen, a quibus fuerat lumen salutis exstinctum. Damnatio igitur quaedam ingeritur Pharisaeis, ut tenebras in die judicii peccatoribus repromissas jam apud superos patiantur. Apud superos ergo, crucifixo immorantur tenebrae: quid mirum, si apud superos sunt tenebrae, cum lux descendit ad inferos? Igitur, fratres, omnes in hac die sancta exsultare debemus: nullus se a communi laetitia peccatorum conscientia subtrahat; nulla a publicis votis delictorum sarcina revocetur. Quamvis enim peccator, in hac die de indulgentia non debet desperare; est enim praerogativa non parva; si enim latro paradi
Abbreviated transcription (Latin):
ut oriretur in cęlo lum̃ in deficiens.
Sicut gͦ diẽ cęli nox omĩno ñ sequit᷑:
ita & xp̃i iustic am peccatoꝵ dene¬
brȩ non sequuntur. Ut enim semꝑ
dies cȩli splendet: lucet et fulget :
neq aliqua potest obscuritate con¬
cludi ita & lum̃ xp̃i semꝑ micat:
radiat: coruscat: nec aliqua potest
delictoꝵ caligine comp̃hendi. Unde
ait euangłista ioħs. Et lux in tene¬
bris lucet: & tenebre eã ñ compre-¬
hendunt. In resurrectione gͦ xp̃i:
elem̃ta omĩa głantur. Nã & solem
ipsum arbitror ẽẽ in hac die solito
clariorẽ. Necesse ẽ enim ut sol in eiꝰ
resurrectione gaudeat: in cuiꝰ pas¬
sione condoluit: & cuiꝰ mortẽ lugu¬
bri quadã caligine ꝓseciis ẽ. eius
uitam ntidioris lucis splendore sus¬
cipiat: & tanqͣm bonꝰ muuster sicut
tunc obscuratus ẽ ad exequias sepul¬
turȩ: sic modo coruscet in resurre¬
ctionis obsequium. Ec .uiii.¬
n passione xp̃i caliginum se nocte

Expanded text:
ut orietur in coelo dies indeficiens . ut orietur in coelo dies indeficiens . Sicut ergo diem coeli nox omnino non sequitur, ita et Christi justitiam peccatorum tenebrae non sequuntur; semper enim dies coeli splendet, lucet et fulget, neque aliqua potest obscuritate concludi; ita et lumen Christi semper micat, radiat, coruscat, nec aliqua potest delictorum caligine comprehendi; unde ait evangelista Joannes: Et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . In resurrectione ergo Christi elementa omnia gloriantur; nam et solem ipsum arbitror esse in hac die solito clariorem; necesse enim est ut sol in ejus resurrectione gaudeat, in cujus passione condoluit; et cujus mortem lugubri quadam caligine prosecutus est, ejusdem vitam nitidioris lucis splendore suscipiat; et tanquam bonus minister, sicut tunc obscuratus est ad exsequias sepulturae, modo coruscet in resurrectionis obsequium; in passione enim Christi caliginum se nocte
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram. tartarumq complectit᷑. Lux
enim xp̃i ñ parietib obstruit᷑⁊ non
elem̃tis diuiditur: ñ tenebris obscu-¬
ubiq splendet: ubic radiat: ubiq
es autem apꝓpinq uauit. Precessit
inquit nox ñ sequit᷑. ut intelligas
s ꝑuenien e xp̃i lumine & diaboli
tenebras essugari: & peccatoꝵ obs¬
cura ñ silosequi: & iugi splendore
p̃teritas. aligines depelli: subripi¬
entia delicta ꝓhiberi. Nã quia hic
dies xp̃c celũ. t̾ram. tartarumq col¬
lus xet: scriptura testat᷑. Qđ enim
suꝑ t̾ram fulgeat: dicit ioħs. Erat
lux uera: quȩ illuminat. omnẽ homi¬
nẽ uenientẽ in hunc mundum. Qd
in inferiorib luceat: ait ꝓpħa. Qui
sedebant in regione umbrȩ mortis.
lux orta ẽ eis. Qđ in cęlis dies iste per-¬
maneat: refert dauid dicens. Ponã
diei eructat u̾bum: Ipse enim ẽ di-¬
es filius: cui pat̾ dies diumitatis suȩ
eructuat archanum. Ipse inquã ẽ
dies: qui ait ꝑ salomonẽ. Ego feci:

Expanded text:
tartarumque complectitur. Lux enim Christus non parietibus obstruitur, non elementis dividitur, non tenebris obscuubique splendet, ubique radiat, ubiquees autem appropinquavit . Praecessit, inquit, nox, non sequitur: ut intelligas, superveniente Christi lumine, et diaboli tenebras effugari, et peccatorum obscura non sequi, et jugi splendore praeteritas caligines depelli, surrepentia delicta prohiberi. Nam quia hic dies Christus coelum, terram, tartarumque collustret Scriptura testatur. Quod enim super terram fulgeat, dicit Joannes: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quod in inferno luceat, ait propheta: Qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est illis . Quod in coelis dies iste permaneat, refert David dicens: Ponam diei eructat Verbum . Ipse est enim dies Filius, cui Pater dies divinitatis suae eructat 181 arcanum. Ipse, inquam, est dies qui ait per Salomonem: Ego feci,
Abbreviated transcription (Latin):
mnẽ creaturã ad festiuitatẽ
resurrectionis xp̃i: dauid sc̃s
inuitat. Ait enim exultandum in
hac die quã fecit dñs: & lȩtandum¬
in ea. S dicit aliquis. Si in die gra¬
tulandum ẽ: his utiq gratulandũ
ẽ. quos dies ipsa complectitur. Celũ
autẽ & tartarus: extra huiꝰ mundi
diẽ sunt constituti. Quomͦ gͥ elem̃¬

Expanded text:
 creaturam ad festivitatem resurrectionis Christi David sanctus invitat: ait enim exsultandum in hac die quam fecit Dominus, et laetandum. Sed dicit aliquis: Si in die gratulandum est, iis utique gratulandum est 180 quos dies ipsa complectitur: coelum autem et tartarus extra hujus mundi diem sunt constituta: quomodo igit
Abbreviated transcription (Latin):
pices: & ꝓloquens rex ait sapientib
babilonis. Quicũq legerit scriptu¬
rã hanc. et int̾pretationẽ eiꝰ manife-¬
stam mͥ fecerit: purpura uestietur.
& torquẽ aureã habebrt in collo: &
t̃cius in regno meo erit. Tunc ing̾s¬
si om̃s sapientes regis: ñ potuer̃t¬
nec scripturã legere: nec int̾preta¬
tionẽ indicare regi. Unde rex baltha-¬
sar satis conturbatus ẽ. & iuilt illiꝰ
immutatus ẽ: s & optimates eiꝰ¬
conturbabant᷑. Regina autẽ ꝓ re
quȩ accidat regi et optimatib suis.
domum conuiuii ingressa ẽ: & ꝓlo¬
quens ait. Rex in ȩtnum uiue. Non
te conturbent cogitationes tuȩ:
neq facies tua immutetur. Est uir
tia & sapientia inuentȩ sunt in eo.
Nam & rex nabuchodonosor pat̾
tuus pͥncipẽ magoꝵ et incantato¬
rum. chaldeoꝵ et aruspicũ consti¬
tuit eum: pat̾ inquã tuus o rex:
quia sps amplior prudentiaq et¬
intelligentia. int̃pretatio somnio¬
rum et ostensio secretoꝵ. ac solutio

Expanded text:
it sapientibus Babylonis: Quicumque legerit scripturam hanc, et interpretationem ejus manifestam mihi fecerit, Purpura vestietur, et torquem auream habebit in collo, et tertius in regno meo erit. Tunc ingressi omnes sapientes regis, non potuerunt scripturam legere, nec interpretationem indicare regi. Unde rex Baltassar satis conturbatus est, et vultus illius immutatus est: sed et optimates ejus turbabantur. Regina autem, pro re quae acciderat regi, et optimatibus ejus, domum convivii ingressa est: Et proloquens ait: Rex, in aeternum vive: non te conturbent cogitationes tuae, neque facies tua immutetur. Est vir tia et sapientia inventae sunt in eo: Nam et rex Nabuchodonosor pater tuus, principem magorum, incantatorum, Chaldaeorum, et aruspicum constituit eum, pater, inquam, tuus, o rex: Quia spiritus amplior, et prudentia, intelligentiaque, interpretatio somniorum, et ostensio secretorum, ac solutio
Abbreviated transcription (Latin):
quatinꝰ instante hora passionis eiꝰdẽ.
minus ꝓ illiꝰ morte dolerent: quem
post mortẽ ad cęlum subleuandum
ñ dubitarent: minus de sua desola¬
tione trepidarent: quos abeunte

Expanded text:
hora passionis ejusdem, minus pro illius morte dolerent, quem post mortem ad coelos sublevandum non dubitarent; minus de sua desolatione trepidarent, quos, abeunte
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ poterat ipse in t̾ra positus da¬
re sp̃m discipłis hec loquitur: cum
ipso in tra posito & corporalit̃ conu̾̃¬
sante cum eis. ñ ualebant illi erige¬
re m̃tem ad capienda munera gre
cȩlestis: ascendente autẽ ipso ad ce-¬
los. & illi parit̃ om̃e desidium suũ
illo transferebant: iuxta hoc qd̃ ali¬
bi audierunt: ubi ẽ enim thesaurꝰ
ur̃. ibi & cor ur̃m erit: ideoq capaces
sp̃s iam facti erant: ñ ultra de mor¬
de cius contristati. s de ꝓmissionis
eiꝰ munere letati: luca attestante
qui ait. Et factum ẽ dum benedice¬
ret illis: recessit ab eis. & ferebat᷑ in

Expanded text:
quia non poterat ipse in terra positus daquia non poterat ipse in terra positus dare Spiritum discipulis, haec loquitur, cum ipso in terra posito, et corporaliter conversante cum eis, non valebant illi erigere mentem ad sitienda munera gratiae coelestis; ascendente autem ipso ad coelos, et illi pariter omne desiderium suum illo transferebant, juxta hoc quod alibi audierunt: Ubi enim est thesaurus tuus, ibi et cor tuum erit . Ideoque capaces Spiritus jam facti erant, non ultra de morte ejus contristati, sed de promissionis ejus munere laetati, Luca attestante qui ait: Et factum est dum benediceret illis, recessit ab eis, et ferebatur in
Abbreviated transcription (Latin):
potes me modo sequi: sequeris autẽ
xpĩ. mortisq eiꝰ mysteriũ necdũ
indelligere. necdum poterant imi¬
tari: maiestatẽ uͦ ascensionis statĩ
ut uidere cognouerunt: dotisq ani¬
mi uotis ut sequi mererent᷑ optabã.
S quia hȩc locutꝰ sum uobis: tristi¬
cia impleuit cor ur̃m. Sciebat dñs
ipse quid hȩc sua u̾ba in discipłoꝵ
cordib agerent: quia uidelicet tri¬
sticiã magis de abscessu quo eos de¬
sereret: qͣm de ascensu quo patrẽ pe¬
teret lȩticiã generarent. Unde beni¬
gne consolando subiunxit. S ego
ueritatẽ dico uob̃: expedit uob̃ ut
ego uadã. Expedit ut forma serui ue¬
stris subtrahatur aspectibꝰ: quatinus
uobis formã cęlo inferã: quati¬
nus maiore ꝑ hoc desiderio illuc sus-¬
piretis: sicq suspensis ad suꝑna cor-¬
dib ur̃is. ad accipienda iam sp̃s scĩ
dona capaces fiatis. Si enu ñ abie-¬
ro: paraclytus ñ ueniet ad uos. Si
autẽ abiero: mittã eum ad uos. Non

Expanded text:
sequi, sequeris autem onis mortisque ejus mysterium necdum intelligere, necdum poterant imitari; majestatem vero ascensionis statim ut videre cognoverunt, totisque animi votis ut sequi mererentur, optabant. Sed quia haec locutus sum vobis, tristitia implevit cor vestrum. Sciebat Dominus ipse quid haec sua verba in discipulorum cordibus agerent, quia videlicet, tristitiam magis de abcessu, quo eos desereret, quam de ascensu quo Patrem peteret, laetitiam generarent. Unde benigne consolando subjunxit: Sed ego veritatem dico vobis, expedit vobis ut ego vadam. Expedit ut forma servi vestris subtrahatur aspectibus, quatenusvobis formam coelo inferam, quatenus majori pro hoc desiderio illuc suspiretis, sicque, suspensis ad superna cordibus vestris, ad accipienda jam Spiritus sancti dona capaces fiatis. Si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos; si autem abiero, mittam eum ad vos. Non
Abbreviated transcription (Latin):
bet apłs iudicari eos qui carnib ues¬
cebantur & uinum bibebant: ab eis
qui se ab huiꝰmodi alim̃tis tẽꝑabant.
Qui manducat inquit: ñ mandu¬
cantẽ ñ sꝑnat. Et qui ñ manducat:
manducantẽ ñ iudicet. Ad hoc etiã

Expanded text:
tolus indicari eos qui carnibus uescebantur et uinum bibebant ab eis qui se ab huius modi alimentis temperabant: qui manducat, inquit, non manducantem non spernat, et qui non manducat, mand
Abbreviated transcription (Latin):
minicȩ natiuitatis sollemnia puriorib
animis uenire meream᷑. Aduuet ipse
ad facienda oꝑa spiritalia. ad ꝑcipien-¬
da dona cȩlestia desidium nr̃m: qui
ꝓ nob̃ incarnari atq int̾ homines ui-¬
uendi formã dare uoluit unigenitum

Expanded text:
minicae nativitatis solemnia purioribus animis venire mereamur, adjuvante ipso ad facienda opera spiritualia, et ad percipienda dona coelestia desiderium nostrum, qui pro nobis incarnari, atque inter homines vivendi formam dare voluit unigenitum
Abbreviated transcription (Latin):
entur e regione phiahiroth que est
int̃ magdalum et mare contra beel¬
sephon: in conspectu eius castra po¬
netis supra mare. Dicturusq ẽ pha¬
rao suꝑ filios isrł. Coartati sunt in t̃ra:
conclusit eos desertum. Et indurabo
cor eius ac ꝑsequetur uos: & glorifi-¬
cabor in pharaone. & in om̃ĩ exerci¬
tu eius: scientq egiptii quia ego sũ
dñs. feceruntq ita. Ꝙ nunciatum ẽ
regi egiptioꝵ. qđ fugisset popłs. Im¬
mutatumq ẽ cor pharaonis &e seruo¬
rum eius suꝑ popło: & dixerunt. Qd
uoluimus facere. ut dimitteremꝰ isrł
ne seruiret nob̃: Iunxit gͦ currum. &
omnẽ popłm suum assumpsit secũ::
tulitq sexcentos currus electos. quic¬
quid in egipto curruum fuit: & du¬
ces totiꝰ exercit᷑. Indurauitq dñs cor
pharaonis regis egipti: & ꝑsecutꝰ est
filios isrł. At illi egressi erant in ma-

Expanded text:
entur in regione Phiairoth: que est inter Magdalum et mare contra Beelsephon. In conspectu ejus castra ponetis super mare: dicturusque est Pharao super filiis Israel: Coartati sunt in terra: conclusit eos desertum. Et indurabo cor ejus ac persequentur vos: 113 et glorificabor in Pharaone: et in omni exercitu ejus scientque EgyptDominus. Feceruntque ita. Et nuntiatum est regi Aegyptiorum quod fugisset populus, immutatumque est cor Pharaonis et servorum ejus super populo, et dixerunt: Quid voluimus facere, ut dimitteremus Israel, ne serviret nobis? Junxit ergo currum, et omnem populum suum assumpsit secum. Tulitque sexcentos currus electos, et quidquid in Aegypto curruum fuit, et duces totius exercitus. Induravitque Dominus cor Pharaonis regis Aegypti, et persecutus est filios Israel, at illi eg
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur dicens. Ds̃ omĩum qui es
ds̃ nis: cur me dereliquisti: Nichil
tus dolus in ore eiꝰ. Hec autẽ dicit:
ut manifestaret ꝓpt̾ nos se eẽ dere-¬
lictum. quoꝵ peccata portabat: ac
uidentes discerem & nos ꝓ ipso scõ
& iusto mori: cum ꝓ peccatorib ille
exitus appbaret. Et qm̃ sequentia pe¬
ne manifesta sunt: illum inspicia¬
mus u̾sicłm in quo ait. Ego autem
sum u̾mis & ñ homo. Cur totiꝰ ds̃
creaturȩ. u̾micło se uoluerit com¬
parari: possumꝰ hoc quidẽ humilita¬
ti pͥmitus assignare. quȩ scõꝵ urtꝰ
ẽ maxima: sicut sc̃s moyses ante dm̃¬
si animal irrationabile ꝓfitetur:
dauid pulicẽ se sepe commemorat.
S magis illud accipiendum puto:
qm̃ u̾mis nulla extrinsecꝰ ad mixtio¬
ne alieni corporis. s de sola & pura
t̾ra ꝓcreat᷑: ideo illum comparatum
dño: qm̃ &e ipse saluator de sola & pu¬
ra maria generatur.

Expanded text:
videatur, dicens: Deus omnium, qui es videatur, dicens: Deus omnium, qui es Deus meus, cur me dereliquisti? nihil et dolus in ore ejus. Haec autem dicit, ut manifestaret propter nos se esse derelictum, quorum peccata portabat, ac videntes disceremus et nos pro ipso sancto et justo mori, cum pro peccatoribus et ille exitus approbaret. Et quoniam sequentia pene manifesta sunt, illum inspiciamus versiculum in quo ait: Ego autem sum vermis et non homo . Cur totius Dominus creaturae vermiculo se voluerit comparari, possumus hoc quidem humilitati primitus assignare, quae sanctorum virtus est maxima, sicut sanctus Moyses ante Deum animal se irrationabile profitetur, David pulicem se saepe commemorat. Sed maquoniam vermis nulla extrinsecus admistione alieni corporis, sed de sola et pura terra procreatur: ideo illum comparatum Domino, quoniam et ipse Salvator de sola et pura Maria generatur.
Abbreviated transcription (Latin):
comparanda sunt. solẽ hic iusticiȩ
arbitror designari. hoc ẽ xp̃m dnm̃n:
ctrinȩ suȩ lum̃ infuidit: & quos non
habebamꝰ ocłos cordis inseruit: & ue¬
lut radios quosdã apłos suos misit.⁊
qui nos de nocte deterrimȩ delinqͤn¬
tiȩ lib̾arent. & paulatim resolutis
in nobis tenebris peccatoꝵ. matuti
na susceptione consuescerent: ut
ꝑfecti faciliꝰ possem tolerare solis
ardorẽ. hoc ẽ ut pͥmum nos p̃ceptis
simpliciorib erudirent: quo capa¬
ciores efficerent cȩlestiũ secrecoꝵ. le .iiii.
nĩ xp̃i solis iusticiȩ matutino
peccatoꝵ caligo tota ꝑimit᷑: sicut
ipse ꝓph̃a ait ex ꝑsona dñi. In ma-¬
tutino int̃ficiebam om̃s peccatores
t̃rȩ: hoc ẽ oriente in nob sole iusti¬
ciȩ qui habitacłm dĩ sumꝰ: omĩs co¬
saluatoris: quippe cum plura de eo
in nouo posita sint testam̃to. Dicit
itaq. Ds̃ ds̃ m̃s respice in me. Et re¬
liqua. Quain re assumpti hominis
agit causã: ut int̾rogare quodãmͦ

Expanded text:
comparanda sunt , solem hic justitiae arbitror designari; hoc est Christum Doctrinae suae lumen infudit; et quos non habebamus, oculos cordis inseruit, et velut radios quosdam apostolos suos misit, qui nos de nocte teterrima delinquentiae liberarent, et paulatim, resolutis in nobis tenebris peccatorum, matutina nos susceptione consuescerent; ut perfecti facilius possimus tolerare solis ardorem, hoc est primum nos praeceptis simplicioribus erudirent, quo capaciores efficerent coelestium secretorum. Hujus itaque solis justitiae matutino, peccatorum caligo tota perimitur, sicut ipse propheta ait ex persona Domini: In matutinis interficiebam omnes peccatores terrae . Hoc est: oriente in nobis sole justitiae, qui habitaculum Domini sumus, omnis coSalvatoris, quippe cum plura de eo in Novo sint posita Testamento. Dicit itaque: Deus, Deus meus, respice in me: et reliqua. Quare assumpti hominis agit causam, ut interrogare quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
qui stimulante inuidia. qđ consequi
ñ ualent despiciunt. Sciens gͦ & pri¬
dens: in flammã mitto manũ. Et ni¬
chilominus hoc a fastidiosis lectorib p̃¬
cor: ut qͦmͦ greci post septuaginta tͣns-¬
latores. aquilã. & simmacũ. et theodo¬
tionẽ legunt. uel ob studiũ doctrine
suȩ. uł ut septuaginta magis ex collati¬
one eoꝵ intelligant: sic & isti saltẽ unũ
post priores hab̃e dignent᷑ int̾pretẽ. Le¬
gant pͥus: et postea despiciant: ne ui

Expanded text:
invidia, quod consequi non valent, despiciunt. Sciens ergo et prudens in flammam mitto manum: et nihilominus hoc a fastidiosis lectoribus precor, ut quomodo Graeci post Septuaginta Translatores, Aquilam et Symmachum et Theodotionem legunt, vel ob studium doctrinae suae, vel ut Septuaginta magis ex collatione eorum intelligant: sic et isti saltem unum post priores habere dignentur interpretem. Lega
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiȩq mysferia ad liquidũ ꝓsecutꝰ ẽ:
ut ñ eum putes de futuro uaticinari:
s de p̃teritis historiã texere. Unde co-¬
nicio noluisse tunc tẽporis septua¬
ginta int̾pretes fidei suȩ sacram̃ta ꝑ¬
spicue ethnicis ꝓdere: ne sc̃m canib.
& margaritas porcis darent. Quȩ cũ¬

Expanded text:
isteria ad liquidum prosecutus est, ut non eum putes de futuro vaticinari, sed de praeteritis historiam texere. Unde conjicio, noluisse tunc temporis, Septuaginta Interpretes fidei suae sacramenta perspicue ethnicis prodere, ne sanctum canibus, et margaritas porcis darent: quae
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s knũ ꝑ dictatũ loqui con¬
sueui: s quia lassescente stoma¬
cho ea quȩ dictauerã legere ipse ñ
possum : quosdã ur̃m minꝰ libenter
audientes intueor. Unde nunc a me¬
m&e ipso exigere contͣ morẽ uolo:
ut int̾ sacra missarũ sollemnia lecti¬
onẽ scĩ euangłii ñ dictando s collo¬
quendo edisserã. Sicq excipiatur ut
loquim᷑. quia collocutionis uox cor¬
da torpentia plusqͣm sermo lectio¬
nis excitat: & quasi quadã manu
sollicitudinis ut euigilent pulsat.
Et quidẽ ad hoc opus me sufficere
posse ñ uideo: s tam̃ uires quas im¬
pericia denegat: caritas ministrat.
Scio nãq qui dixit. Aꝑi os tuum:
& ego adimplebo illud. Bonum gͦ
opus nob̃ in uoluntate sit: nã ex di¬
uino adutorio erit in ꝑfectione. Dat
loquendi ausum. etiã resurrectionis
dominicȩ tanta sollemnitas: quia
indignum ualde ẽ. ut eo die laudes
debitas taceat lingua carnis: quo
uidelicet die caro resurrexit auctoris.

Expanded text:
r dictatum loqui consuevi; sed quia, lassescente stomacho, ea quae dictavero legere ipse non possum, quosdam vestrum minus libenter audientes intueor. Unde nunc a memetipso exigere contra morem volo ut inter sacra missarum solemnia lectionem sancti Evangelii non dictando, sed colloquendo edisseram. Sicque excipiatur ut loquimur, quia collocutionis vox corda torpentia plus quam sermo lectionis excitat, et quasi quadam manu sollicitudinis ut evigilent pulsat. Et quidem ad hoc opus me sufficere posse non video; sed tamen vires quas imperitia denegat charitas ministrat. Scio namque qui dixit: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud . Bonum ergo opus nobis in voluntate sit, nam ex divino adjutorio erit in perfectione. Dat loquendi ausum ipsa etiam resurrectionis Dominicae tanta solemnitas, quia et indignum valde est ut eo die laudes debitas taceat lingua carnis, quo videlicet die caro resurrexit auctoris. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
dificauit salomon gazer & be¬
thoron inferiorẽ. & baalath.
& palmiram. in terra solitudinis: &
om̃s uicos qui ad se ꝑtinebant & erañ
absq muro muniuit: & ciuitates eqͥ¬

Expanded text:
dificavit ergo Salomon Gazer et Bethoron inferiorem et Baalath et Palmyram in terra solitudinis et omnes vicos qui ad se pertinebant et erant absque muro munivit et civitates cur
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ qua filios suos posteros suis scele¬
rib addidunt. dicentes. Sanguis eiꝰ
suꝑ nos: & suꝑ filios nr̃os. Crudelis
sub tali sententia impietas iudeoꝵ:
quȩ facinore suo ñ solum p̃sentes li¬
beros suos damnat: s etiã ñ natos
occidit. Quantos enim hac uoce ad
conscientiã facinoris uocant: quos
conscientia criminis ñ tenebat: Cru¬
delis inquã impietas. qđ posteros ante
in reatum uocat qͣm ꝓducat in lucẽ:
ut priꝰ futuris contingeret peccare ꝗͣ
uiuere. Cruenti plane genitores. qui
ante parride facti sunt qͣm parentes:
& ante eos socios suis scelerib assum¬
pserunt: quos utrũ sanguinis parti-¬
cipes possent habe nescirent. Non gͥ
mirandum ẽ. si in saluatore tã crude¬
les fuerunt: qui extiterunt in suos
posteros tam crudeles.

Expanded text:
filios posterosque suos sceleribus addixerunt, dicentes: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Crudelis sub tali sententia Judaeorum, quae facinore suo non solum praesentes liberos damnat, sed etiam non natos occidit. Quantos enim hac voce ad conscientiam facinoris vocant, quos scientia criminis non tenebat! crudelis, inquam, impietas, quod posteros ante in reatum vocat, quam producit in lucem: ut prius futuris contingeret peccare, quam vivere. Cruenti plane genitores, qui ante parricidae facti sunt quam parentes: et ante eos socios suos sceleribus assumpserunt, quos utrum sanguinis participes possent habere, nescirent. Non igitur mirandum est, si in Salvatorem tam crudeles fuerunt, qui exstiterunt 474 in suos posteros tam crudeles.
Abbreviated transcription (Latin):
creaturȩ. Qui credidit & baptiratus
fuerit: saluus erit. Hȩc descriptio pͥ¬
ma facta ẽ: a p̃side syrie cyrino. Et ibas
om̃s: ut ꝓfiterent᷑ singłi in suã ciui-¬
tatẽ. Hunc cyrini temporib habitũ
censum: etiã iosephus illustris hebre¬
orum historiographus in octauode¬
cimo antiquitatum libro. hoc modo
memorat. Cyrinꝰ autẽ uir unus ex
consensu curiȩ romanȩ ꝑ singłos ma¬
gistratus usq ad gradum consulatꝰ
ascendens: ꝑ cȩtera quoq honorabi-¬
lis. cum paucis syriã uenit a cęsare ius
dare gentib missus: & censor simul
patrimonioꝵ futurus. Itaq qd̃ ait.
hec descriptio pͥma facta ẽ a p̃side
syriȩ cyrino: significat hanc descri-¬
ptionẽ uł pͥmam eẽ earum quȩ totũ
orbẽ concluserint: quia plereq iam
partes t̾rarum sepe leguntur fuisse de¬
scriptȩ: uł certe pͥmo tunc cȩpisse qͣn¬
do cyrinus syriam missus ẽ.¬

Expanded text:
creaturae. Qui crediderit et baptizatus creaturae. Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit . Hima facta est a praeside Syriae Cyrino. Et ibant omnes, ut profiterentur singuli in suam civitatem. Hunc Cyrini temporibus habitum censum etiam Josephus illustris Hebraeorum historiographus, in octavo decimo Antiquitatum libro hoc modo memorat: Cyrinus autem vir unus ex consensu curiae Romanae per singulos magistratus usque ad gradum consulatus ascendens, per caetera quoque honorabilis, cum paucis Syriam venit, a Caesare jus dare gentibus missus, et censor simul patrimoniorum futurus. Itaque quod ait: Haec descriptio prima facta est a praeside Syriae Cyrino, significat hanc descriptionem, vel primam esse earum quae totum orbem concluserint, quia pleraeque jam partes terrarum saepe leguntur fuisse descriptae, vel certe primo tunc coepisse, quando Cyrinus in Syriam missus e
Abbreviated transcription (Latin):
on solum hec noua mundi descri¬
ptio. illiꝰ sumini regis aduentui de¬
stimonium ꝑhibebat: qͥ congrega-¬
tos a mundi plagis om̃ib electos fu¬
os ȩt̃ne beatitudinis alho conscribet:
uerum eiusdẽ regni etiã duces quieta
sui modaminis pace uiuabat: quia
nimirum comp̃ssis a p̃lioꝵ turbine
gentib uniu̾sis. p̃dicaturos orbi xp̃i
discipłos. quolibet ꝓpt̾ u̾bum ire uel-¬
lent: ab ingruentium feruore sediti¬
onum. trem̃da id temporis ut ita dixe¬
rim romani nominis umbra ꝓtegebat.
Exiit gͦ edictum a cȩsare augusto. ut
censum ꝓfiteretur uniu̾sus orbis: qͥa
imminebat edictum regis xp̃i. quo sa¬
lutẽ consequeret᷑ uniu̾sus orbis: qui
uocabulum augusti ꝑfectissime com¬
plens. utpote suos & augescere desi-¬
derans. & ipse augere sufficiens: censo¬
rib suȩ ꝓfessionis ñ oblatione pecuniȩ
subiectos. s fidei oblatione signare p̃¬
cepit: euntes inquiens in mundum
uniu̾sum. p̃dicate euangłium om̃i

Expanded text:
 autem haec nova mundi descriptio illius summi regis adventui testimonium perhibebat, qui congregatos a mundi plagis omnibus electos suos aeternae beatitudinis albo conscriberet, verum etiam ejusdem regni duces, quieta sui moderaminis pace juvabat, quia nimirum, compressis a praeliorum turbine gentibus universis, praedicaturos orbi Christi discipulos, quolibet propter verbum ire vellent, ab ingruentium fervore seditionum, tremenda id temporis ut ita dixerim Romani nominis umbra protegebat. Exiit ergo edictum a Caesare Augusto, ut censum profiteretur universus orbis, quia imminebat edictum Regis Christi, quo salutem consequeretur universus orbis. Qui vocabulum Augusti perfectissime complens, utpote suos et augescere desiderans, et ipse augere sufficiens, censoribus suae profectionis, non ablatione pecuniae subjectos, sed fidei oblatione signare praecipit. Euntes, inquiens, in mundum universum, praedicate Evangelium omni
Abbreviated transcription (Latin):
is tradidissent: & uiderent adhuc
urbẽ ierosolimã stare. quã ille casu-¬
ram eẽ p̃dixerat. Tri cesimo autẽ ȩta¬
tis suȩ anno. et captiuitatis quinto.
exorsus ẽ ad concaptiuos loqui: et
eodẽ tempore. licet posterior hic in
chalclea. ieremias in iudȩa ꝓpħaue-¬
runt. Sermo eius nec satis disertꝰ. nec
admodum rusticus ẽ: s ex utroq me¬
die temꝑatus. Sacerdos & ipse sicut
& ieremias: pͥncipia uoluminis et fi¬
nẽ magnis habens obscuritatib in¬
uoluta. S &e uulgata eiꝰ editio: non
multum distat ab hebraico. Unde
satis miror quid causȩ extiterit: ut
si eosdẽ in uniu̾sis libris habemꝰ int̾

Expanded text:
erent adhuc urbem Jerosolymam stare, quam ille casuram esse praedixerat. Trigesimo autem aetatis suae anno, et captivitatis quinto, exorsus est ad concaptivos loqui. Et eodem tempore, licet posterior, hic in Chaldea, Jeremias in Judaea prophetaverunt. Sermo ejus nec satis disertus, nec admodum rusticus est: sed ex utroque medie temperatus. Sacerdos et ipse, sicut et Jeremias: principia voluminis et finem magnis habens obscuritatibus involuta. Sed et Vulgata ejus editio non multum distat ab Hebraico. Unde satis miror quid causae exstiterit, ut si eosdem in universis libris h
Abbreviated transcription (Latin):
translationẽ nr̃am: quia ꝑ cola scri-¬
ptus & coiata. manifestiorẽ sensũ
legentib tribuit. Si autẽ amici mei
&e hunc subsannauerint: dicite eis
qđ nemo eos compellat ut scribant.
S uereor ne illud eis eueniat quod
grece significantiꝰ dicit᷑ fagolydori:¬

Expanded text:
scriptus et commata, manifestiorem legentibus sensum tribuit. Si autem amici mei et hunc subsannaverint, dicite eis quod nemo eos compellat ut scribant. Sed vereor, ne illud eis eveniat quod Graece significantius dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
admonent humanã m̃tẽ. Quia enĩ
ille ñ ẽ talis substantia quȩ uideri
ocłis possit: & miracła eius quib
totum mundum regit uniũsãq
creaturã amministrat. assiduitate
uiluerunt. ita ut pene nemo digne¬
tur attende oꝑa deimira &e stupen¬
dam quolibet seminis grano: scdm
ipsam suã miscd̃iam seruauit sibi
uidendo stuperent. quib cotidi¬
ana uiluerant. Maiꝰ enim miracu¬
tius mundi qͣm saturatio qͥnq
milium hominum de quinq pa-¬
nibꝰ: & tam̃ hȩc nemo mirat᷑. Iud̃
mirant᷑ homines. ñ quia maiꝰ ẽ:
s quia rarum ẽ.¬

Expanded text:
nam mentem. Quia enim ille non est talis substantia quae videri oculis possit, et miracula ejus, quibus totum mundum regit universamque creaturam administrat, assiduitate viluerunt, ita ut pene nemo dignetur attendere opera Dei mira et stupenda in quolibet seminis grano, secundum ipsam suam misericordiam servavit sibi videndo, stuperent, quibus quotidiana viluerant. Majus enim miracutius mundi quam saturatio quinque millium hominum de quinque panibus, et tamen haec nemo miratur. Illud mirantur homines, non quia majus est, sed quia rarum e
Abbreviated transcription (Latin):
bis uestib. ascendente autẽ do¬
mino angłi in albis uestib appareñ:
nisi qđ magna tunc sollemnitas il¬
lis facta ẽ. cum cęlum ds̃ homo pe¬
netrauit: Quia nascente dño uide¬
batur diuinitas humiliata: ascen¬
dente uͦ dño ẽ humanitas exaltata.
Albȩ & enim uestes: exaltationi ma¬
gis congruunt qͣm humiliationi:
In assumptione gͦ eiꝰ angłi in alhis
uestib uideri debuerunt: quia in
natiuitate sua apparuit ds̃ humi¬
lis: in ascensione sua ostensus ẽ ho
dum ẽ: quia deletum ẽ hodierna
die cirographum damnationis nr̃ȩ :
mutata ẽ sententia corruptionis no¬
stre. Illa enim natura cui dictũ ẽ.
subleuatione: ꝑ figurã beatꝰ iob do¬
minum auẽ uocat. Quia enĩ ascen¬
sionis eius misteriũ iudẽã ñ intelli¬
gere conspexit: de infidelitate eius
sententiã ꝓtulit dicens. Semitam
ignorauit auis.

Expanded text:
bis vestibus, ascendente autem Domino in albis vestibus angeli apparent, nisi quod magna tunc solemnitas angelis facta est, cum coelum Deus homo penetravit? Quia nascente Domino videbatur divinitas humiliata, ascendente vero Domino est humanitas exaltata. Albae etenim vestes exaltationi magis congruunt quam humiliationi. In assumptione ergo ejus, angeli in albis vestibus videri debuerunt, quia qui in nativitate sua apparuit Deus humilis, in ascensione sdum est, quia deletum est hodierna die chirographum damnationis nostrae, mutata est sententia corruptionis nostrae. Illa enim natura cui dictum est:sublevatione per figuram beatus Job Dominum avem vocat. Quia enim Ascensionis ejus mysterium Judaeam non intelligere conspexit, de infidelitate ejus sententiam protulit, dicens: Semitam ignoravit avis
Abbreviated transcription (Latin):
Sic dico uob̃: gaudium erit coram
angłis dĩ. suꝑ uno peccatore pęni¬
tentiã agente. Terciã quoq para¬
bolam ꝓposut hominis habentis
duos filios: & diuidentis int̃ eos sub¬
stantiã. Cumq minor facultatib
ꝑditis egere cȩpisset. & comedet si¬
liquas porcoꝵ cibum: reu̾sus ad pa¬

Expanded text:
rit coram angelis dei super uno peccatore paenitentiam agente. tertiam quoque parabolam proposuit hominis habentis duos filios et diuidentis inter eos substantiam. cumque minor facultatibus perditis egere coepisset et comedere siliquas, porcorum cibum, reuersus ad pa
Abbreviated transcription (Latin):
bernator est: unde & auilla
uillicus nom̃ accepit. Echõnomus
autẽ: tam pecuniȩ qͣm frugũ et õĩ¬
um quȩ dñs possidet dispensator. ẽ.
tis pulcherrimꝰ liber est: qui ñ gu
bernationẽ uillȩ. s dispensationẽ
uniu̾se domꝰ. tullio int̃pretante si¬
gnificat. Iste gͦ dispensator accusa¬
tus ẽ ad dñm suum : qđ dissiparet
substantiã eiꝰ. Quo uocato: dixit.
Quid hoc audio de te: Redde ra
semce ipso. Quid faciã. quia dũs
ms aufert a me dispensationẽ: Scio

Expanded text:
bernator est, unde et a villa villicus nomen accepit. Οἰκονόμος autem tam pecuniae, quam frugum, et omnium quae dominus possidet, dispensator est. tis pulcherrimus libernationem uillae, sed dispensationem uniuersae domus Tullio interpretante significat. iste igitur dispensator accusatus est ad dominum suum, quod dissipasset substantiam eius. quo uocato dixit: quid hoc audio de t e ? redde rsemet ipso: quid faciam, quia dominus meus aufert a me dispensationem? fo
Abbreviated transcription (Latin):
las contra pharisȩos & scribas dñs lo¬
cutus ẽ: qui nolebant reciꝑe pęnitẽ
haud dubium quin parabolã. sic̃
pͥus ad scribas & phariseos: qua pa¬
rabola ad clem̃tiã discipłos horta¬

Expanded text:
las contra Pharisaeos, et Scribas locutus est, qui nolebant recipere poenite, haud dubium, quin parabolam, sicut prius ad Scribas, et Pharisaeos: qua parabola ad clementiam discipulos horta
Abbreviated transcription (Latin):
mos suas. Diues gͦ qui habebat uilli¬
cum siue dispensatorẽ dñs omp̃s ẽ:
quo nichil est ditius. Huiꝰ dispensa¬
tor paulus. qui ad pedes gamalielis
sacras litteras didicit: legẽq dĩ susce¬
ꝑat dispensandã. Qui cũ cȩpisset cre¬
dentes in xp̃o ꝑsequi. ligare. occide.
& omnẽ dñi sui dissipare substantiã:.
correptꝰ a dño ẽ. Saule saule. quid
me ꝑsequeris : Durum ẽ tibi con

Expanded text:
ocutus. « Dives qui habebat villicum, sive dispensatorem, Deus omnipotens est, quo nihil est ditius. Hujus dispensator est Paulus, qui ad pedes Gamalielis sacras Litteras didicit , et Legem Dei susceperat dispensandam. Qui cum coepisset credentes in Christo persequi, ligare, occidere, et omnem Domini sui dissipare substantiam, correptus a Domino est: Saule, Saule quid me persequeris? Durum est tibi con
Abbreviated transcription (Latin):
& facies ad orientẽ: & adorabant ad
ortũ solis. Et dixit ad me. Certe iuidi¬
sti fili hominis. Nũquid leue ẽ hoc
domui ĩuda. ut facerent abhomina¬
tiones istas quas fecerunt hic. quia
replentes t̃ram iniquitate. conũsi st̃
ad irritandum me. & ecce applicat
ramũ ad nares suas. Ergo & ego fa-

Expanded text:
orientem et adorabant ad ortum solis et dixit ad me certe vidisti fili hominis numquid leve est hoc domui Iuda ut facerent abominationes istas quas fecerunt hic quia replentes terram iniquitate conversi sunt ad inritandum me et ecce adplicant ramum ad nares suas er
Abbreviated transcription (Latin):
ge dĩ discedere. Et multi de popło
isrł consentientes accesser̃t ad eos:
s mathathias et filii eiꝰ constanter
steterunt. Et respondentes qͥ mis¬
si erant ab antiocho: dixerunt ma¬
thathiȩ. Princeps &e clarissimus et
magnꝰ es in hac ciuitate: & ornat᷑
filiis & fr̃ib. Ergo accede pͥor & fac
iussum regis. sicut fecerunt omnes
gentes. & uiri iuda qui remanser̃t
in ierłm: et eris tu et filii tui inter
amicos regis: & amplificat᷑ auro &
argento. et munerib multis. Et re-¬
spondens mathathias dixit uoce¬
magna. Et si om̃s gentes regi antio¬
cho obȩdiunt. ut discedat unꝰquisq¬

Expanded text:
re et multi de populo Israhel consentientes accesserunt ad eos sed Matthathias et filii eius constanter steterunt et respondentes qui missi erant ab Antiocho dixerunt Matthathiae princeps et clarissimus et magnus es in hac civitate et ornatus filiis et fratribus ergo accede prior et fac iussum regis sicut fecerunt omnes gentes et viri Iuda et qui remanserunt in Hierusalem et eris tu et filii tui inter amicos regis et amplificatus argento et auro et muneribus multis et respondit Matthathias et dixit magna voce et si omnes gentes regi Antiocho oboediunt ut discedat un
Abbreviated transcription (Latin):
uomodo obscuratũ ẽ aurũ:⁊
mutatus ẽ color optimus:
disꝑsi sunt lapides scũarii
in capite omĩum platearum. filii
syon incliti & amicti auro pͥmo: qͦmͦ
reputati sunt in uasa destea. opꝰ ma-¬
nuum figuli: S & lamiȩ nudaue¬
runt mammã: lactauer̃t catulos
suos. filia popłi mẽi crudelis: quasi
strutio in deserto. Adhȩsit lingua la¬
ctentis ad palatum eius: in siti. Par-¬
uuli petierunt panẽ: & ñ erat qui
frangeret eis. Qui uescebant᷑ uolu-¬
ptuose interierunt in uiis: qui nu

Expanded text:
obscuratum est aurum, mutatus est color optimus, dispersi sunt lapides sanctuarii in capite omnium uiarum. Filii Syon incliti et amicti auro primo, quomodo reputati sunt in uasa testea opus manuum figuli. Sed et lamie, idrunt mammam lactaverunt catulos suos filia populi mei crudelis quasi strutio in deserto DELETH adhesit lingua lactantis ad palatum eius in siti parvuli petierunt panem et non erat qui frangeret eis HE qui vescebantur voluptuose interieru
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ tristis: quia annã diligebat. Do¬
minus autẽ concluserat uuluã eius.
Affugebat quoq eã emula eius. & ue¬
hem̃ter angebat: in tantum ut expro¬
braret qđ conclusisset dñs uuluam
eiꝰ. Sicq faciebat ꝑ singłos annos: cũ
redeunte tempore ascendent tẽplũ

Expanded text:
am tristis quia Annam diligebat Dominus autem concluserat vulvam eius adfligebat quoque eam aemula eius et vehementer angebat in tantum ut exprobraret quod conclusisset Dominus vulvam eius sicque faciebat per singulos annos cum redeunte tempore ascend