comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ambulans suꝑ capita tum̃tium gur¬
gitum : et qua ista facta sunt modo
etiam qui uident ñdũ credentes
conuenticula nra celebrare sollẽp¬
nitates. laudes iã manifestas & publi¬
cas dõnrõ. Putatis eos non dolere. prta¬
tis non fremere : sed nunc impletur
qđ de illis dic tũ ẽ. Peccator uidebit
& irascetur : Quidergo quia irascet᷑.
netimeas ouis lupum.÷ modominas
eorum & fremitus nontimeatis. iras¬
citur: Sedquid sequitur Dentibus
suis frendent & tabescent: Quiaer¬
go modo salsa maris aqua quȩ reman¬
sit inxp̃ianos: sȩuire non audet:
Occultũ autẽ mur mur rugit inse:
& intra mortalẽ pellẽ fremit con¬
clusa sal sugo Uide te quid sequitur:
Congregans sicut mutre aquas maris
Cuergo antea mare liberis fluctib
sȩuiebat. modo autẽ intramortalia
pectora inclusũ amarũ ẽ. ille fecit
quimillis uincit Quipo suit tunc ma-¬
riterminos ut inseremeantes con¬
minuerentur fluctus eiꝰ. Ipse cong̃¬

Expanded text:
ambulans super capita tumentium gurambulans super capita tumentium gurgitum. Et quia ista facta sunt, modo etiam qui vident, nondum credentes, conventicula nostra, celebrationes, solemnitates, laudes jam manifestas et publicas Dei nostri, putatis eos non dolere, putatis non fremere? Sed nunc impletur quod de illis dictum est: Peccator videbit, et irascetur. Quid ergo, quia irascetur? Ne timeas, ovis, lupum. Modo minas eorum et fremitus non timeatis. Irascitur: sed quid sequitur? Dentibus suis frendet et tabescet go modo salsa maris aqua, quae remansit, in Christianos saevire non audet, occultum autem murmur rodit in se, et intra mortalem pellem fremit conclusa salsugo; videte quid sequitur: Congregans sicut in utrem aquas maris. Cum ergo antea mare liberis fluctibus saeviebat, modo autem intra mortalia pectora inclusum amarum est, ille fecit qui in illis vicit, qui posuit tunc mari terminos, ut in se remeantes comminuerentur fluctus ejus. Ipse congr
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlisiunt ut terrã cõpluant. Un¬
deceli homines infirmi : sed sp̃uoris
eiꝰ om̃is uirtus eorum Eccelupitene¬
bunt uos: & tradent uos. & offerent
potestatibus: ꝓpter nom̃ meum
Tã armate uos uirtute urã: absit
quid modo tantas ferimus ut audiamꝰ
haec. quantas illi ut seminarent :¬
hoc nonerit: Ergo fr̃s infructuo¬
sus labor nr̃ ẽ : uideo constpationẽ
urãm. sed & uos uidetis sudorẽ nr̃m
sitoleramꝰ et conregnabimus. Ecce
factas illa Ex illis oub missis in
medio luporũ : memorias martirũ
celebramus : Locus iste quando mar¬
tiris beaticor pꝰ ꝑ cussũ ẽ: lupis ple¬
nus erat Conuicit tot lupos una ouis
capta : & impleuit locũ orb ouis
occisa: Dȩ uiebat tunc mare ingen¬
tib ꝑ sequentium fluctib ibat ina¬
ridam sitientẽ caelũ dĩ. modo aut̃
ꝑ illa quȩ illi passisunt quiaciem
ruper̃ glorificatũ ẽ. nom̃ xp̃i
Occupauit etiã ipsas potes tates

Expanded text:
coeli fiunt, ut terram compluant. Uncoeli fiunt, ut terram compluant. Unde coeli homines infirmi? Sed Spiritu oris ejus omnis virtus eorum. Ecce lupi tenebunt vos, et tradent vos, et offerent potestatibus propter nomen meum. Jam vos armate vos. Virtute vestra? Absit.ras. Numquid modo tantas ferimus ut audiamus haec, quantas illi ut seminarent haec? Non. Erit ergo, fratres, infructuosus labor noster? Non. Video constipationem vestram, sed et vos videtis sudorem nostrum. Si toleramus, et conregnabimus . Ecce facta sunt illa. Ex illis ovibus missis in medium luporum et memorias martyrum celebramus. Locus iste, quando martyris beati corpus percussum est, lupis plenus erat: vicit tot lupos una ovis capta, et implevit locum ovibus ovis occisa. Saeviebat tunc mare ingentibus persequentium fluctibus, ibat in aridam sitientem coelum Dei. Modo autem per illa quae illi passi sunt, qui aciem ruperunt, glorificatum est nomen Christi: occupavit etiam ipsas potestates
Abbreviated transcription (Latin):
incipientib: ab iberłm. Qũa mise¬
ricor diam uero om̃s ex pectamꝰ
fr̃s uberiorẽ ad nõ. nisiut pecca¬
ta nr̃a dimit tantur : Cuergo
easit magna miscđia dñi remis¬
sio peccatorũ. et hanc remissio
terra: Unde plena ẽ terra
miscđia dñi: Quare ÷ quia ubiq
dimit tit peccata ds̃. quia misit
cȩlos quit̃ rã conpluerent. Et
quo modo ausisunt ipsicaeli ire
cũ fidutia exomibus infirmiscȩ¬
lifieri nisi quia uerbo dni cęli
solidatisunt: Unde enĩhabe¬
rent tatã uirtutẽ oues inter
lupos nisi quia spũor is eiꝰ omĩs
uirtꝰ eorum Ecce ego in quit
mitto uos. sicut oues in mediolu.¬
porum. O dnẽ miscđissime cer¬
te hoc facis : ut miscđia tua plena
sit terra: Siergo misericors¬
ut impleas terrã miscđia. uides
mittis oues in medio luporum Ulnꝰ
lupꝰ simit tatur in me dium in nume¬
rabiliũ. quis ei resistit: quid non¬
turbat. nisi forte quia saciatus
non omĩa deuorar et.  mit tis infir¬
mos inter sȩ uos : mit tomquit: quia

Expanded text:
incipientibus ab Jerusalem . Quam misericordiam vero omnes exspectamus, fratres, uberiorem a Domino, nisi ut peccata nostra dimittantur? Cum ergo ea sit magna misericordia Domini, remissio peccatorum, et hanc remissionterra. Unde plena est terra? Misericordia Domini. Quare? Quia ubique dimittit peccata Deus, quia misit coelos qui terram compluerent. 8. Et quomodo ausi sunt ipsi coeli ire cum fiducia, ex hominibus infirmis coeli fieri, nisi quia Verbo Domini coeli solidati sunt? Unde enim haberent tantam virtutem oves inter lupos, nisi quia Spiritu oris ejus omnis virtus eorum? Ecce, inquit, mitto vos sicut oves in medio luporum . O Domine misericordissime! Certe hoc facis, ut misericordia tua plena sit terra. Si ergo iut impleas terram misericordia, vide mittis? Oves in medium luporum. Unus lupus si mittatur in medium innumerabilium ovium, quis ei resistit? Quid non conturbat, nisi forte quia cito satiatur? Nam omnia devoraret. Mittis infirmos inter saevos? Mitto, inquit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
maxime quia popłs in excultatione
constitutus. & choro iã facto mulie¬
rescantauer̃ głam dauid. qđ saul
ꝑcus sis set inmilib: & dauid indenis
milib: Hmc ille cõmotus qđ ceperat
in laudibus om̃ium regip̃ponebatur:
ut sehabet pestilentialiuor is & suꝑ¬
ba scłi inidere cȩperat & ꝑ sequi
Tunc ille se ut dixi contulerat adre¬
gẽ geth quiuocabatur achis Sugges
in popło iudȩorũ : & dic tũ ẽ. illi Non¬
ne iste ẽ. dauid cuichor ũ fecer̃ muli¬
eres is rahelitȩ dicentes saul ꝑcus¬
sit inmilib & daud in denis milibus:
Siautẽ ꝓpter hancgłam inuidere
cȩperat saul. nonne me tuendũ erat
dauid. ne & illerex adquẽ confugerat
uellet opprimere eũ quẽ posset
de uicinohostẽ hab̾e sisaluũ saluaret.
timuit & illũ. & sicut scriptũ ẽ. muta¬

Expanded text:
maxime quia populus in exsultatione maxime quia populus in exsultatione constitutus, et choro jam facto mulieres cantaverunt gloriam David, quod Saül percussisset in millibus, et David in denis millibus. Hinc ille commotus, quod coeperat uer, et jam in laudibus omnium regi praeponebatur, ut se habet pestilentia livoris et superbia saeculi, invidere coeperat, et persequi. Tunc ille se, ut dixi, contulerat ad regem Geth, qui vocabatur Achis. Suggestin populo Judaeorum, et dictum est illi: Nonne iste est David, cui chorum fecerunt mulieres Israelitae, dicentes: Saül percussit in millibus, et David in denis millibus? Si autem propter hanc gloriam invidere illi coeperat Saül, nonne metuendum erat David, ne et ille rex ad quem confugerat, vellet opprimere eum, quem posset de vicino hostem habere, si salvum servaret? Timuit et illum, et, sicut scriptum est, muta
Abbreviated transcription (Latin):
Vorimꝰ inscriptur is scđm
res gestas quȩ nob de eodẽ
dauid conscriptas unt : quan¬
do sit factũ quẽ ad modũ in¬
uenimꝰ titulũ psalmi cũ fugeret a fa
tũ ẽ Et quã uis titulus psal mi inmiste¬
rio sic scriptũ sit: tam̃ dictus ẽ. dere
quȩ gesta ẽ : Sic credo : qđ hic scriptũ ẽ:
Cũ mutauit uultũ suum corã abi meleth
& dimisit eum & abiit: Scriptũ ẽ. sed in
quȩ ꝑtinent adres gestas dauid: sed
non inuenimꝰ hoc & ta m̃ aliquid in ue-¬
nimꝰ unde appareat hoc eẽ tractum
Nã scriptũ ẽ. quia cũ fugeret dauid per¬
secutorẽ saul : contulit se ad achis re
autẽ erat głaeius Unde ꝓbene fac¬
tomeruit muidiã quando goliam
int̃ fecit : & muna pugna głam secu¬
ritatẽq: regni & regi& populo cõ¬
parauit: Saul autẽ cũ ꝓuocantem
goliam ȩstuaret : prostrato go¬
lia hostis eẽcępit ei ꝑcuius manũ
hostẽ necauerat: Et inuidit głȩ dauid

Expanded text:
Quaerimus in Scripturis secundum Quaerimus in Scripturis secundum res gestas, quae nobis de David conscriptae sunt, quando sit factum: quemadmodum invenimus titulum psalmi: Cum fugeret David a tum est; et quamvis titulus psalmi in mysterio sic scriptus sit, tamen ductus est de re quae gesta est. Sic credo et quod hic scriptum est, Cum mutavit vultum suum coram Abimelech, et dimisit eum, et abiit, scriptum esse in Regsunt quae pertinent ad res gestas David: sed non invenimus hoc, et tamen aliquid invenimus unde appareat hoc esse tractum. Nam scriptum est quia cum fugeret David persecutorem Saül, contulit se ad Achis regautem erat gloria ejus, unde pro benefacto meruit invidiam, quando Goliam interfecit, et in una pugna gloriam securitatemque regni et regi et populo comparavit. Saül autem cum provocante Golia aestuaret, prostrato Golia hostis esse coepit ei, per cujus manum hostem necaverat, et invidit gloriae David:
Abbreviated transcription (Latin):
TIIUUdeesamo xxX. IIi.
obscurũ. & qđ ex positione indigeat
uidet᷑ habere intex tusuo ẽ itulus
autẽ eiꝰ intentos facit: & pulsantes
desiderat : Sed quẽ ad modũ hic scrip¬
tũ ẽ quiabeatus uir quisꝑat meũ : spe¬
remꝰ om̃s qđ pulsantib: aꝑturus est
Nonemĩ horta retur nos ut pulsare¬
mꝰ sinollet aperire pulsantibus
Sienĩ aliquando contigit ut qui dispo¬
nebat sẽꝑcredere tedio conpulsus
ad manũ pulsantis contradis positio¬
nẽ suã surgat & aperiat ne diupul¬
santẽ patiatur . Euanto magis spare
debemꝰ citius aꝑtur ũ illũ quiait pul¬
sate & aperietur uobis: Pulso ego
nunc intentione cordis add̃m dm̃:
ut dignetur nobis hoc misteriũ re¬
uelare : Pulset mecũ & caritas ur̃ã
intentione audiendi. & humilitate
orandi ꝓnob̾ Est enĩ qđ fatendũ est
archanũ & grande mis terium: Sic
enĩse habet titulus psalmi PSaLAA
DAUID CUMUTAUIT UULTŨ SUUM CO¬
Rã abime lech: et dionsiteumet airt:

Expanded text:
IO. obscurum et quod expositore indigeat, videtur habere in textu suo: titulus autem ejus intentos facit, et pulsantes desiderat. Sed quemadmodum hic scriptum est, quia beatus vir qui sperat in eum: speremus omnes quod pulsantibus aperturus est. Non enim hortaretur nos ut pulsaremus, si nollet aperire pulsantibus . Si enim aliquando contingit, ut qui disponebat semper claudere, taedio compulsus ad manum pulsantis contra dispositionem suam surgat et aperiat, ne diu pulsantem patiatur : quanto magis sperare debemus citius aperturum illum qui ait: Pulsate, et aperietur vobis? Pulso ego nunc intentione cordis ad Dominum Deum, ut dignetur nobis hoc mysterium revelare: pulset mecum et Charitas Vestra intentione audiendi, et humilitate orandi pro nobis. Est enim, quod fatendum est, arcanum et grande mysterium. 2. Sic enim se habet titulus Psalmi: PDavid, cum mutavit vultum suum coram Abimelech, et dimisit eum, et abiit.
Abbreviated transcription (Latin):
liter habeantur: Ut eo modo susci¬
piatur confitens & mentiens. humił
& suꝑbus Ergo habet & iudicium
mipsamiscđia Rursus in illo habet
illi qui non facit miscđiam: Beatiin¬
quit misericor des: qm̃ ipsorum mi¬
serebitur ds̃  Ergo millo iuditioerit
& misericor dia: sed sine iuditio Si
enĩ ñ inquẽ lib& sed in eumerit mi¬
scđia qui p̃roga uit miscđiam et
ipsa miscđia nista erit quia confusa
nonerit : Miscđia ẽ certe : ut dimit¬
tantur peccata: Miscđia ẽ : ut tri¬
buatur uita aeterna Uide ibi iudi¬
cium Dimit tite : & dimit teturuo¬
nondiceret in qua mensura mensi
fueritis. remetietur uobis: Audis¬
tis quẽ ad modũ exhibeat ds̃ miscđia¬
& iuditium : anforte ad dm̃ ꝑtinet
ista. Ad hominẽ non ꝑtinet : Si
adhominẽ non ꝑtinerent: non di¬
ceret dñs phariseis. Bel inquitis
grauiora legis : miscđiam & iudi¬
tium : Ergo ꝑtin& adtemiscđia¬

Expanded text:
liter habeantur; ut eo modo susciliter habeantur; ut eo modo suscipiatur confitens et mentiens, humilis et superbus? Ergo habet et judicium in ipsa misericordia. Rursus in illo judiciilli qui non fecit misericordiam . Beati, inquit, misericordes, quoniam ipsorum miserebitur . Ergo in illo judicio erit et misericordia, sed non sine judicio. Si enim non in quemlibet, sed in eum erit misericordia, qui praerogavit misericordiam; et ipsa misericordia justa erit, quia confusa non erit. Misericordia est certe ut dimittantur peccata, misericordia est ut tribuatur vita aeterna: vide ibi judicium, Dimittite, et dimittetur vonon diceret: In qua mensura mensi fueritis, in ea remetitur vobis . 12. Audisti quemadmodum exhibeat Deus miseriet judicium. An forte ad Deum pertinent ista, ad hominem non pertinent? Si ad hominem non pertinerent, non diceret Dominus Pharisaeis: Reliquistis graviora Legis, misericordiam et judicium . Ergo pertinent ad te miseri
Abbreviated transcription (Latin):
seat uentur ũ ẽ. iuditium Grit
& tunc penitentia. sediam infruc¬
tuosa Dicent inter sẽ pęnitentiã
agentes : & preangustia sp̃s gemen¬
tes: Certe ista scripta sunt in libro
sapientiȩ : Quid nob ꝓfuit suꝑbia
& diiitiarũ iac tantia quid contulit
nob̵: transier̃ om̃ia tanquã umbra
Modo dicamus transeunt om̃ia tan¬
ose transeunt: ne tunc dica¬
ista ase possunt in dõ aliquo separa¬
rimodo : Vlidentur em̃ sibi aliquan¬
do contraria. ut qui misericors ẽ
nonseruet iuditium. & qui iudicii
tenax ẽ. obliuiscatur miscđiam
amit tit iuditium. nec iniuditio
miscđiam: Mniseretur enim. Con¬
sideret imaginẽ suam. fragilita¬
tẽ nr̃am. errorẽ nr̃ mcecitatem
nrãm. et uocat & conuersis ad se
donat peccata. non conuersis non
donat : Misericors ẽ in iustis:
Nũ quid aut iuditium amisit. aut non
debuit iudicare int̃ conuersos & ñ
conuersos: A nuobis iustũ ui detur
ut conuersus & non conuersus ae qua¬

Expanded text:
seat. Venturum est judicium: erit seat. Venturum est judicium: erit et tunc poenitentia, sed jam infructuosa. Dicent intra se poenitentiam agentes, et prae angustia spiritus gementes, certe ista scripta sunt in libro Sapientiae, Quid nobis profuit superbia, et divitiarum jactantia quid contulit nobis? T. Modo dicamus, Transeunt omnia tanus, Transeunt: ne tunc dicaista a se possunt in Deo aliquo modo separari. Videntur enim sibi aliquando contraria, ut qui misericors est, non servet judicium; et qui judicii tenax est, obliviscatur misericordamittit judicium, nec in judicio misericordiam. Miseretur enim, considerat imaginem suam, fragilitatem nostram, errorem nostrum, caecitatem nostram, et vocat: et conversis ad se donat peccata, non conversis non donat. Misericors est injustis? Numquid et judicium amisit, aut non debuit judicare inter conversos et non conversos? An vobis justum videtur, ut conversus et non conversus aequa
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo non ei aliquid dedimus : & tene¬
mꝰ debitorẽ  Vnde debitor ẽ : quia
promis sor ẽ Nonenĩ dicimꝰ dõ. dñe
redde qđ accepisti: sed redde qđ ꝓ
misisti Qm̃ rectus ẽ ser modñi Quid
ẽ. rectus ẽ Ser mo dm̃ nonte fallit
tuem̃ noli fallere Immotute noli
fallere:. Q uis enĩ fallit omĩascientẽ:
sedmentita ẽ iniquitas sibi Qm̃ rec¬
tus ẽ sermodñi & om̃ia oꝑa eius infide
Diligit miscđiam & iudicium Pac ista
quia facit. Intendite ipsam miscđiam
tempus: uocat modo a uersos:
donat peccata c̃uersis: Patiens ẽ
suꝑ peccatores : donec conuertant᷑
Quando cũq conuersi fuerint : pre¬
terita obliuiscitur. futura promit¬
tit: Ortatur pigros consolatur
afflictos docet studiosos ad iuuat
dimicantes. ne minẽ deserit. labo¬
rantẽ & exclamantẽ adse. donat
unde sibi sacrificetur : Ipsitr ibuit
unde placetur Magnũ miscđiȩ
tẽ pus nontranseat fr̃s : nontran¬

Expanded text:
Ergo non ei aliquid dedimus; et teneErgo non ei aliquid dedimus; et tenemus debitorem. Unde debitorem? Quia promissor est. Non dicimus Deo, Domine, redde quod accepisti; sed, Redde quod promisisti. Quoniam rectus est sermo Domini. Quid est, rectus est sermo Domini? Non te fallit, tu eum noli fallere: imo tu te noli fallere. Quis enim fallit omnia scientem? Sed mentita est iniquitas sibi . Quoniam rectus est sermo Domini, et omnia opera ejus in fideDiligit misericordiam et judicium. Fac ista, quia facit. Intendite ipsam misericortempus? Vocat modo aversos, donat peccata conversis: patiens est super peccatores, donec convertantur: quandocumque conversi fuerint, praeterita obliviscitur, futura promittit: hortatur pigros, consolatur afflictos, docet studiosos, adjuvat dimicantes: neminem deserit laborantem et exclamantem ad se: donat unde sibi sacrificetur, ipse tribuit unde placetur. Magnum misericordiae tempus non transeat, fratres, non nos tran
Abbreviated transcription (Latin):
etiam displicet non rectis : rectus
ł efficeris Oꝑa dĩ quomodo possumt
eẽ infide. quasi chs̃ ex fide in uat:
inuenimꝰ & dm̃ fidelem & hoc non
uerbis nrĩs dr̃ Apłm audi. Fideł
inquit ds quiuos non ꝑmit tit tẽpta¬
ri supra quã potestis ferre : sed fa¬
ciat cũ teptatione ꝓuentũ ut pos¬
sitis sustinere Audistis fidelem
đm̃: audite & alibi Sitolerabimꝰ:
& conreg nabimꝰ. Sinezauerimus
& ille nos negabit : Sinos credimus:¬
& ille fide ł ꝑmanet: negare semet¬
ipsum non potest. H abe mus ergo
& fidelẽ dm̃ : distinguamus potius
fidelem dm̃ a fideli homme Pideł
homo ẽ. credens ꝓmittenti dõ : fi¬
de ł ds̃ ẽ. exhibens qđ ꝓmisit homini:
Teneamus fidelis simum debitorẽ:
quia tenemus misericor dissimum
promis sorẽ Neq enĩ aliquid ei cõ¬
beamꝰ quicquid illi offerimus Et ex
illo fit quicquidbom sumus : omĩa dona
quib gaudemus ab illos unt Quis enĩ

Expanded text:
etiam displicet non rectis, rectus etiam displicet non rectis, rectus lis efficeris. Opera Dei quomodo possunt esse in fide, quasi et Deus ex fide vivat? Invenimus et Deum fidelem, et hoc non verinquit, Deus qui vos non permittat tentari supra quam potestis ferre, sed faciat cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere . Audistis fidelem Deum, audite et alibi: Si tolerabimus, et conregnabimus; si negaverimus, et ipse nos negabit; si non credimus, ille fidelis permanet, negare semetipsum non potest . Habemus ergo et fidelem Deum: distinguamus potius fidelem Deum a fideli homine. Fidelis homo est credens promittenti Deo; fidelis Deus est exhibens quod promisit homini. Teneamus fidelissimum debitorem, quia tenemus misericordissimum promissorem. Neque enim aliquid ei beamus quidquid illi offerimus, et ex illo sit quidquid boni sumus. Omnia bona quibus gaudemus, ab illo sunt. Quis enim
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti modũ cantandidat tibi: noli
quȩrere uerba quasi ex plicaripos¬
sis unde delectatur: In iubilatione
cane. Hoc ẽ. enĩbene canere dõ : in
iubilatione canta Quidẽ. in iubilatio¬
ne cantare intelligere uerbis ex¬
plicare non posse. qd canitur or edĩ
Et enĩ illi quicantant siue in messe.
siue minnea. siue maliquo opere fer¬
uenti. cũ ceperint in uerb canticoꝵ
excultare laetitia. uelutum pleti
tantalȩtitia. ut eam uerb explica¬
re ñ possint : auertunt se a syllabis
uerborum. & eunt insonũ iubilatio
nis: Sonus quidẽ ẽ. significans cor
parturire : qđ dicere non potest
Q quẽ decet ista nibilatio. nisi ineffa¬
bilem dm̃ Ineffabilis enĩ est : quẽ
farion potes: Sienĩ farinon potes
& tacere ñ debes: quid restat nisiut
iubiles & ut gaudeat corsine uerb
& in mensa latitudo gaudiorũ metas
ñ habeat syllabarum B ene canite
mo dñi : & om̃ia oꝑa eiꝰ infide In quo

Expanded text:
veluti modum cantandi dat tibi: noli veluti modum cantandi dat tibi: noli quaerere verba, quasi explicare possis unde Deus delectatur. In jubilatione cane: hoc est enim bene canere Deo, in jubilatione cantare. Quid est in jubilatione canere? Intelligere, verbis explicare non posse quod canitur corde. Etenim illi qui cantant, sive in messe, sive in vinea, sive in aliquo opere ferventi, cum coeperint in verbis canticorum exsultare laetitia, veluti impleti tanta laetitia, ut eam verbis explicare non possint, avertunt se a syllabis verborum, et eunt in sonum jubilationis. Jubilum sonus quidam est significans cor parturire quod dicere non potest. Et quem decet ista jubilatio, nisi ineffabilem Deum? Ineffabilis enim est, quem fari non potes: et si eum fari non potes, et tacere non debes, quid restat nisi ut jubiles; ut gaudeat cor sine verbis, et immensa latitudo gaudiorum metas non habeat syllabarum? Bene cantate mo Domini, et omnia opera ejus in fide. In quo
Abbreviated transcription (Latin):
homo nouum testamentũ. nouum
canticũ: Nonꝑtinet canticũ nouũ
adbomines ueteres : non illud di¬
cunt nisi homines noui renouati
ꝑgrãm exuetus tate. & ꝑtinentes
ĩam ad testamentũ nouum Quodẽ
regnũ cȩlorũ eisus pirat omĩs
amor nr̃. & cantat canticũ nouum.
Cantet canticũ nouum: non lingua
sedita Cantate dño canticũ nouum:
bene cantate ei  Quȩrit unus quisq
quomodo canet dõ. Canta illi: sed
nolimale : Nonuult offendiaures
suas : bene canite fr̃s: Sialicuibo no
auditor imusico. quando tibi dicitur¬
canta ut placeas ei. & sius aliqua in¬
structione musicȩ artis cantare.tre¬
pidas ne displice as artifici. quia quod
inte imperitus non ag noscit. arti¬
fex rep̃hendit : Quis afferat dõ
bene cantare. sic iudicanti de canta¬
tore. sic examinanti o mia. sic au¬
di : quando potes afferre tamele¬
gans artificium cantandi. ut tam ꝑfec¬
tis auribus mnullo displiceas Ecce

Expanded text:
homo, Novum Testamentum; novum homo, Novum Testamentum; novum canticum. Non pertinet novum canticum ad homines veteres: non illud discunt nisi homines novi, renovati per gratiam ex vetustate, et pertinentes jam ad Testamentum novum, quod est regnum coelorum. Ei suspirat omnis amor noster, et cantat canticum novum. Cantet canticum hovum, non lingua, sed vita. Cantate ei canticum novum: bene cantate ei. Quaerit unusquisque quomodo cantet Deo. Canta illi, sed noli male. Non vult offendi aures suas. Bene canta, frater. Si alicui bono auditori musico, quando tibi diciturCanta ut placeas ei, sine aliqua instructione musicae artis cantare trepidas, ne displiceas artifici; quia quod in te imperitus non agnoscit, artifex reprehendit: quis offerat: Deo bene cantare, sic judicanti de cantore, sic examinanti omnia, sic audienti? Quando potes afferre tam elegans artificium cantandi, ut tam perfectis auribus in nullo displiceas? Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
amatores lubrici. & damnabiles
feminarum: Quando amatȩ eorũ
cõponunt illos scđm oculos suos.
siiposis placeant non curant eos
quib displicent: Putantes sibi suf¬
ficere quod eor ũ ocuł placent ad qͣs
affectant & plerũq: gaudiis dis¬
plicent. immo sẽꝑ graub: displi¬
cent & meliore iuditiorep̃hen¬
duntur: Nonbene tonsus es dicit
uir grauis lasciuo adolescenti: non
tedec& cũtalib cincinnis incedere
Nouit autẽ capillos suos capillos il¬
los placere nescio cui. Oditte re¬
p̃hendentẽ uero iudicio : & seruat
inse. qđ plac& ꝑ uerso consilio Insmi¬
cũ teputat: quia turpitudinẽ demis
fugit oculos tuos. & om̃ino non curat
quare regula iustitiȩ rep̃hendat᷑.
Siergo illi non curant rep̃hensores
ueraces ut sint formosi fallaces.
nos his reb in quib: placemus sapi¬
entiȩ dei. debemuscurare mriso¬
res. miustos. non habentes oculos
unde uideant quod amamus: haec
cogitantes recticor de: Confite

Expanded text:
Amatores lubrici et damnabiles Amatores lubrici et damnabiles feminarum, quando amatae ipsorum componunt illos secundum oculos suos, si ipsis placeant, non curant eos quibus displicent, putantes sibi sufficere quod earum oculis placent, ad quas affectant: et plerumque gravibus displicent, imo semper gravibus displicent, et meliore judicio reprehenduntur. Non bene tonsus es, dicit vir gravis lascivo adolescenti, non te decet cum talibus cincinnis incedere. Novit autem ille capillos illos placere nescio cui: odit te reprehendentem vero judicio, et servat in se quod placet perverso consilio. Inimicum te putat, quia turpitudinem demis. Fugit oculos tuos, et omnino non curat qua regula justitiae reprehendatur. Si ergo illi non curant reprehensores veraces, ut sint formosi fallaces; nos in his rebus in quibus placemus sapientiae Dei, debemus curare irrisores injustos, non Habentes oculos unde videant quod amamus? Haec cogitantes recti corde, Confitem
Abbreviated transcription (Latin):
& terranrã dabit fructũ suum
Vt ꝑ caritatẽ impleatis : qđ ꝑtimo¬
rẽ implere difficile ẽ. Quod dico
difficile ẽ : non potest adhuc animꝰ
Mallet non eẽ. qđ p̃cipitor : siad
faciendum amore non ꝑducitur.
sed timore coartatur : Noli furtũ
facere: time gehennas: Mallet
non eẽ gebennã. inqua mit ter et᷑.
Quando incipit amare iustitiam.
nisi quando mallet furta non ee
Et si gehennȩ nonessent inquas fu¬
resmitterentur : hoc ẽ. amare
iustitiam Et ipsa iustitia qualis est.
quis illã pingit Sapientia dei:
Quã pulcritudinẽ habet: ꝑ illam
pulcra sunt om̃ia. quȩ oculis placen
ei uidendȩ. conplectendȩ corda
mundanda sunt: buius nos amatores
ꝓfitemur. ipsa nos conponit ut ei
non dis pliceamus : Et quando nos
rep̃hendunt homines in his rebus
inquib: ei quã diligimus placemus :
quomodo prauibabemus rep̃hen¬
sores nrõs : quomodo illos contẽp¬
nimus & omĩ nonichil pendimꝰ

Expanded text:
t terra nostra dabit fructum suum t terra nostra dabit fructum suum : ut per charitatem impleatis quod per timorem implere difficile est. Quid dico difficile est? Non potest adhuc animus: mallet non esse quod praecipitur, si ad faciendum amore non ducitur, sed timore coarctatur. Noli furtum facere, time gehennas: mallet non esse gehennas, in quas mitteretur. Quando incipit amare justitiam, nisi quando mallet furta non esse, etsi gehennae non essent, in quas fures mitterentur? Hoc est amare justitiam. 7. Et ipsa justitia qualis est? quis illam pingit? Sapientia Dei quam pulchritudinem habet? Per illam pulchra sunt omnia, quae oculis placent: ei videndae, complectendae, corda mundanda sunt. Hujus nos amatores profitemur: ipsa nos componit, ut ei non displiceamus. Et quando nos reprehendunt homines in his rebus, in quibus ei quam diligimus placemus, quomodo parvi habemus reprehensores nostros, quomodo illos contemnimus et omnino nihili pendimus?
Abbreviated transcription (Latin):
tim̃ do ñ facit male : mallet face¬
re siliceret : Itaq: & si facultas non
datur : uoluntas tenetur: Non
faciomnquit: Quare  quia timeo:
Nondũ amas iustitiam: adhuc ser¬
uus es: Esto & filius : Sed exbo no
seruo : fit bonus filius Inter ĩtim̃¬
donoli facere : disces & amare : noli
facere: Est enĩ quȩ dã pulcritudo
iustitiȩ : pȩnate deterreat. Hab&
iusticia formã suam. oculos quȩrit.
accendit amatores suos Prohac
martires scł in calcantes: sangui¬
nẽ fuder̃. Q uidamabant. quando
istis om̃ib: reñtiabant: Nonenim
illi nonerant amator es. aut hoc
uob̵ dicimꝰ aut non ametis: quinon
cendit animos. promunt uerba
edunt uoces. undiq dicunt. bene opti
senex non e nĩsi pcedat senexnis¬
tus: est aliquid in eius corpore quod
ametur & tam̃ amatur ab om̃ib:
Ibiamatur : ubi nonuidetur : Immo
ibi amatur : ubicor uidetur: Delec¬
tet uos ergo : & rogate dnm̃ ut de¬
lect&. Oñs enĩdabit suauitatem :¬

Expanded text:
timendo non facit male, mallet facetimendo non facit male, mallet facere, si liceret. Itaque etsi facultas non datur, voluntas tenetur. Non facio, inquit. Quare? Quia timeo. Nondum amas justitiam, adhuc servus es: esto filius. Sed ex bono servo fit bonus filius. Interim timendo noli facere, disces et amando non facere. Est enim quaedam pulchritudo justitiae. Poena te deterreat. Habet justitia formam suam, oculos quaerit, accendit amatores suos. Pro hac Martyres saeculum calcantes, sanguinem fuderunt. Quid amabant, quando istis omnibus renuntiabant? Num enim illi non erant amatores? aut hoc vobis dicimus, ut non ametis? Qui non cendit animos. Promunt verba, edunt voces, undique dicunt, Bene, Optisenex. Non enim si procedat senex justus, est aliquid in ejus corpore quod ametur, et tamen amatur ab omnibus. Ibi amatur, ubi non videtur; imo ibi amatur, corde videtur. Delectet vos ergo, et rogate Dominum ut delectet. Dominus enim dabit suavitatem, e
Abbreviated transcription (Latin):
Delectare in dño : & dabit tibi petici¬
onescordis tui Quis enĩ sic delettat
quã ille quifecit om̃ia : quȩ delectanT
mhis trib: caritas dĩ. In aliis septem:
caritas ꝓximi Ne facias alii: qđ pa¬
tinonuns : Honores patrẽ & matrẽ
quia uis te honorare afiliis tuis:
Non moe chaberis : quia nec mȩ cari
das : quia occidinonuis: Nonfure¬
ris : quia furtũ tupatinonuis
Non falsum te stimonium dicas.
quia o distiaduersũte falsũ testi¬
monium dicentẽ: Nonconcupis¬
cas uncor ẽ ꝓximitui : quia tuam
nonins ab alio concupisci: Noncon¬
cupis cas rẽ aliquã ꝓximitui: quia
siquis tuam concupiscit dis plic&
tibi: Conuerte & inte linguam.
quando tibi displic& quitibi noc&:
Haec om̃ia p̃cepta dĩ sunt. sapien¬
tiadonante datas. de suꝑ sonant :
Tangepsalteriũ. implelegem
quã dñs ds tuus nonuenit soluere.
sedimplere. Implebis enĩ amore :
qđ timore non poteras: Quienim

Expanded text:
Delectare in Domino, et dabit tibi petitiDelectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Quis enim sic delectat, quam ille, qui facit omnia, quae delectant? In his tribus caritas Dei, in aliis septem caritas est proximi. Ne facias alii, quod pati non vis : honora patrem et matrem , quia vis te honorari a filiis tuis. Non moecheris , quia nec moechari das, quia et occidi nonris: quia furtum pati non vis. Non falsum testimonium dicas: quia odisti adversum te falsum testimonium dicentem. Non concupiscas uxorem proximi tui: quia et tuam non vis ab alio concupisci. Non concupiscas rem aliquam proximi tui : quia si quis tuam concupiscit, displicet tibi. Converte et in te linguam, quando tibi displicet qui tibi nocet. Haec omnia praecepta Dei sunt, sapientia donante data sunt, desuper sonant. Tange psalterium, imple Legem, quam Dominus Deus tuus non venit solvere, sed adimplere . Implebis enim amore, quod timore non poteras. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
dño inpsalterio decẽ cordarum.
Precepta enĩlegis : decẽsunt. Inde¬
cẽ p̃ceptis legis : habes psalterium
Perfectares ẽ. Habes ibi dilectionẽ
dĩ intrib: & dilectionẽ ꝓximi insep¬
tẽ Et utiq nostis dño dicente : quia
mhis p̃ceptis totalex pendet & ꝓpħȩ
Dicit tibi ds̃ de suꝑ : quia dñs ds̃tuus
ds̃ unus ẽ. Habes unã cordã : Nonac¬
cipias inuanũ nom̃ dñi dĩ tui Habes
alterã cordã. Obseruadiem sabbati.
noncar nalit̃. non iudaicis delitiis. qui
otio ab utuntur ad nequitiam M elius
enĩ utiq totadie foderent : quã tota
die saltarent: Sed cõgitans requiem
abstinens ab opere ser uili Omis enĩ
qui facit peccatũ : seruus ẽ pec cati
& utinã hominis: & non peccati. Haec
tria ꝑtinent ad dilectionẽ. cuius cogi¬
tẽ unitatẽ. ueritatẽ. uoluntatem.
Est enĩ quȩ dã uoluntas in ño ubi uerũ
sabbatum : uera requies: Unde dr̃:

Expanded text:
erium psalle Deo, in psalterio decem chordarum. erium psalle Deo, in psalterio decem chordarum. Praecepta enim Legis decem sunt. In decem praeceptis Legis habes psalterium. Perfecta res est: habes ibi dilectionem Dei in tribus, et dilectionem proximi in septem. Et utique nosti Domino dicente, quiatota Lex pendet et Prophetae . Dicit tibi Deus desuper, quia Dominus Deus tuus, Deus unus est: habes unam chordam. Non accipias in vanum nomen Domini Dei tui: habes alteram chordam. Observa diem sabbati, non carnaliter, non judaicis deliciis, qui otio abutuntur ad nequitiam. Melius enim utique tota die foderent, quam tota die saltarent. Sed tu cogitans requiem abstine ab opere servili. Omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati : et utinam hominis, et non peccati! Haec tria tes unitatem, veritatem, voluntatem. Est enim quaedam voluntas in Deo, ubi verum sabbatum, vera requies. Unde dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
nari non possunt. nisi ab illa sapientia
quȩ ad tingit afine usq ad finẽ fortit̃
& disponitꝰ omĩa suauiter. None nĩ
cȩlestia regit. & terrena deserit.
aut non illi dicitur. quo ab ibo aspũtuo.
& a facie tua quo fugiã: Siascendero
in caelũ tuillic es : sidescendero inin¬
fernũ ad es: Ubiergo de ẽ. quinusꝗ
nonẽ ⁊ Ergo confiteri dño incytha¬
ra : si ue tibi ab undet terrenũ aliqͥd.
grãs age illi quidedit : siue de sit tibi.
si forte damno auferatur. cythari¬
tas securus. Nonẽ enĩ ille ablatus
quidedit : quã uis tibi ablatũ fuerit
Etiam sic in quã cythariza securus. cer¬
tain dõ tuo: tange chor das incor de.
& dictanquã incythara in inferiore
parte benesonante: Dñs dedit dñs
abstulit sicut dño placuit ita factũ ẽ :
sit nom̃ dm̃ibenedictũ : Iã uero cũ ad ten¬
dis superioradonadei quid tibi con¬
tuler it p̃ceptorũ. quia doctrina
cȩlestite imbuerit. quid tibi de suꝑ

Expanded text:
ernari non possunt, nisi ab illa Sapientia, ernari non possunt, nisi ab illa Sapientia, quae attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Non enim coelestia regit, et terrena deserit: aut non illi dicitur, Quo abibo a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam? Si ascendsi descendero in infernum, ades ? Ubi ergo deest qui nusquam non est? Ergo confitere Domino in cithara. Sive tibi abundet terrenum aliquid, gratias age illi qui dedit; sive tibi desit, vel forte damno tibi auferatur, cithariza securus. Non est enim ille tibi ablatus qui dedit, quamvis tibi ablatum fuerit Etiam sic, inquam, cithariza securus; certus in Deo tuo, tange chordas in corde, et dic tanquam in cithara in inferiore parte bene sonante: Dominus dedit, Dominus abstulit. Sicut Domino placuit ita factum est . Sit nomen Domini benedictum. Jam vero cum attendis superiora dona Dei: quid tibi contulerit praeceptorum, qua doctrina coelesti te imbuerit, quid tibi desuper
Abbreviated transcription (Latin):
dam terrena ad uersitas. Ex ut roq
laudandus ẽ. ds̃ : ut cytharite mud
Quȩ ẽ terrena prosperitas: cũsa¬
nisumus scđm carnẽ. cũ ab undant
om̃ia quib: inuifnꝰ. cũ in columitas nrã
uersatur cũ fructus large ꝓueni¬
unt. cũ solẽ suum oririfacit suꝑbonos
& malos. & pluit suꝑ iustos & inustos
Haec om̃ia : aduitãter renã ualent:
Quis quis inde non laudat dm̃: in gra¬
tus ẽ: Nũquid quia terrena idõ non
deisunt. aut idõ aliter eadare cogi¬
tandus ẽ. quia dantur & mał. multi¬
plex ẽ. enĩ miscđia dĩ patiens & lon¬
ganimis Inde magis significat quid
ser uet bonis : cũ os tendit quanta
donet & mał. Aduersitates autẽ¬
utiq ex inferior i parte de fragili¬
tate generis humani : in dolorib: in
languor ib: inp̃s sur is. intribulationi¬
b intẽptationib Ubiq laudet dm̃.
quicitharitat: non adtendat quia
inferiora sunt : sed quia regi& gub¬

Expanded text:
dam terrena adversitas: ex utroque dam terrena adversitas: ex utroque laudandus est Deus, ut citharizemus. Quae est terrena prosperitas? Cum sani sumus secundum carnem, cum abundant omnia quibus vivimus, cum incolumitas nostra servatur, cum fructus large proveniunt, cum solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Haec omnia ad vitam terrenam valent. Quisquis inde non laudat Deum, ingratus est. Numquid quia terrena, ideo non Dei sunt? Aut ideo alter ea dare cogitandus est, quia dantur et malis? Multiplex est enim misericordia Dei, patiens est, longanimis. Inde magis significat quid servet bonis, cum ostendit quanta donet et malis. Adversitates autem, ex inferiore utique parte, de fragilitate generis humani, in doloribus, in languoribus, in pressuris, in tribulationibus, in tentationibus. Ubique laudet Deum qui citharizat. Non attendat quia inferiora sunt, sed quia et regi et gub
Abbreviated transcription (Latin):
non plectrũ dico quotanguntur:
sedlignũ illud concauum dixi. cui
suꝑ iacent cui quodã modo incũbit
ut exillo c̃tanguntur treme factȩ
& ex illa concauitate sonũ concipi¬
entis magis canore reddantur:
Hocergo lignũcytharam in inferi¬
ore partehabet : psalterium insupe¬
riore : Haec ẽ. distinctio Iube mur
autẽ modo confiteri incẏthara:
& psallere inpsalterio decẽcorda¬
rum: Non dix̃ in p̃salterio cythara
decẽ cordarũ. neq in hoc psalmo:
neq: sinon fallor alicubi legant & con¬
siderent melius & ociosius filii nr̃ ĩ
lectores: Tam̃ quantũ michi uideor
meminisse. multis locis inuenimus
psalterium decẽcordarũ : cytharã
decẽ chordarum nus quã michilec¬
tũ occurrit: Mementote cytharã
ex interiore parte habere quoso¬
nat : Esalterium ex superiore: ex
inferiore uitã exipsa terrahabe
ut sẽꝑ sit laus eius more nro. & bene¬
dicamus dnm momĩ tẽpre East enĩ

Expanded text:
non plectrum dico quo tanguntur, non plectrum dico quo tanguntur, sed lignum illud dixi concavum cui superjacent, cui quodammodo incumbunt, ut ex illo cum tanguntur tremefactae, et ex illa concavitate sonum concipientes, magis canorae reddantur: hoc ergo lignum cithara in inferiore parte habet, psalterium in superiore. Haec est distinctio. Jubemur autem modo confiteri in cithara, et psallere in psalterio decem chordarum. Non dixit in cithara decem chordarum, neque in hoc psalmo, neque, si non fallor, alicubi. Legant, et considerent melius et otiosius filii nostri Lectores: tamen quantum mihi videor meminisse, multis locis invenimus psalterium decem chordarum, citharam decem chordarum nusquam mihi lectum occurrit. Mementote citharam ex inferiore parte habere quo sonat, psalterium ex superiore. Ex inferiore vita, id est terreut semper sit laus ejus in ore nostro, et benedicamus Dominum in omni tempore . Est enim
Abbreviated transcription (Latin):
decẽcordarum psallite ei : Hoc enĩ
etiam modo cantauimus: hoc ore
consono ex primentescorda nr̃a
in nomine xpi uigiliarũ istarũ. ut
existo loco cytharȩ pellerentur
Et ecce ipsi iubentur sonare con¬
fite mini inquit dño incythara. in
psalterio decẽ cordarum psallite
ei : Nemo conuertatcor ad orga¬
nateatrica : quod ei iubetur in se
habet sicut alibi dicitur: In mes
Meminer̃ quipr idẽ ad fuer̃ : quando
quid inter sit inter psalterium &cy¬
tharã : Sicut potuimus ser monẽ
discreuimus & ad intellectũ om̃iũ
ꝑducere interĩ conatisumus Quan¬
tũ autẽ effecerimus. uider̃ quiau¬
dier̃ & nunc non inpor tune repe¬
timus. ut inista diuersitate duorũ
inserumentorũ musicorũ. diuersi¬
tatẽ factorũ humanorũ inuenia¬
mus significatã ꝑhaec : Implendã
autẽ ꝑuitam nram. Cythara lignũ
illud concauũm tã quã timphanũ.
pendente testudine. cui lignocor¬
demnituntur intacta resonant

Expanded text:
decem chordarum psallite ei. Hoc enim decem chordarum psallite ei. Hoc enim etiam modo cantabamus, hoc ore consono exprimentes, corda vesin nomine Christi Vigiliarum istarum, ut ex isto loco citharae pellerentur? Et ecce ipsae jubentur sonare: Confitemini, inquit, Domino in cithara, in psalterio decem chordarum psallite ei. Nemo convertat cor ad organa theatrica. Quod ei jubetur, in se habet, sicut alibi dicitur: In me sunt Meminerunt qui pridem affuerunt, quando quid intersit inter psalterium et citharam, sicut potuimus, sermone discrevimus, et ad intellectum omnium perducere interim conati sumus: quantum autem effecerimus, viderint qui audierunt. Et nunc non importune repetimus, ut in ista diversitate duorum instrumentorum musicorum, diversitatem factorum humanorum inveniamus, significatam per haec, implendam autem per vitam nostram. Cithara lignum illud concavum tanquam tympanum pendente testudine, cui ligno chordae innituntur, ut tactae resonent:
Abbreviated transcription (Latin):
ne mourm audetdicere iustus sum:
sic nemo audet dicere fidelissum:
credas: Res ponsurus es credere
fide uiuit a fidestua iustitiatua.
quia utiq sic redis caues Si autẽ ca¬
ues : conaris Et conatũ tuũ nouit
ds̃ : & uolunta tẽ tuã inspicit. & luc¬
tam cũ carne considerat . et horta¬
tur ut pug nes. et ad iuuat ut um¬
cas & certantẽ expectat. & defi¬
cientẽ subleuat. & umcentẽ coro¬
nat: Ergo : exultate iusti indño:
hoc dixer÷ exultate fideles indño:
quia nistus exfide inuit. Rectos de¬
cet laudatio. Discite grãs ageredõ
& in prosperitatib: et intribulatio¬
nib Discite habere incorde. qđ ha¬
bet om̃is homo inlinga. qđ uult ds̃:
Ipsalingua popularis : plerũq ẽ
doctrina salutaris : Quis ñ cotidie
dicit quod uult ds̃ hocagat : & rectꝰ
erit inter eos qui exultant in dño:
& quos decet laudatio. Quales alloqͥ¬
tur consequent̃ psalmꝰ : & dicit : Con¬
fite minidno. incythara. & psalterio

Expanded text:
nemo vestrum audet dicere, Justus sum; nemo vestrum audet dicere, Justus sum; sic nemo audet dicere, Fidelis noncredas. Responsurus es crederefide vivit ? Fides tua, justitia tua: quia utique si credis, caves; si autem caves, conaris; et conatum tuum novit Deus, et voluntatem tuam inspicit, et luctam cum carne considerat, et hortatur ut pugnes, et adjuvat ut vincas, et certantem exspectat, et deficientem sublevat, et vincentem coronat. Ergo, Exsultate justi in Domino: hoc dixerim, Exsultate fideles in Domino, quia justus ex fide vivit. Rectos decet laudatio. Discite gratias agere Deo et in prosperitatibus, et in tribulationibus. Discite habere in corde quod habet omnis homo in lingua: Quod vult Deus. Ipsa lingua popularis, plerumque est doctrina salutaris. Quis non quotidie dicit: Quod vult Deus hoc agat? Et rectus erit inter eos qui exsultant in Domino, et quos decet laudatio: quales alloquitur consequenter Psalmus, et dicit: Confitemini Domino in cithara, in psalterio
Abbreviated transcription (Latin):
cuit ita factũ ẽ : sit nom̃ dñi bene dic¬
tum Tales rectos dec& laudatio :
non primolaudaturos. & postea uitu¬
peraturos: Orgo iustirecti : recti
exultate indño. quia uos decet lau¬
datio: Nemodicat quis ego iustus
aut quan do iustus ego : nolite uos abi¬
aere & desꝑarede uobis : Homines
estis: adimaginẽ deifacti estis Sui
uos homines fecit : & ꝓ uob homo fac¬
tus ẽ ut multifilii adhereditatem
sẽpiter nã adoptaremini : Sanguis
unici : ꝓ uob effusus ẽ: Si uob terrena
fragilitate uiluistis. ex p̃tio ur̃o uos ad¬
pendite quid manducetis quidbibatis.
quo sub scribatis. tam̃digne cogitate:
Nũquid hoc uos mone mus ut suꝑbi
sitis. & uob aliquã ꝑfectionem aude¬
atisarrogare÷ sed non iterũ ab om̃i
iustitia uosputare debetis excules
fieri: Nolo enĩuos interrogare de
iusticia urã : fortassis enĩnemo urm
michi audeat respondexe. iustus sũ :
sed interrogo uos defide urã : Sicut

Expanded text:
cuit, ita factum est: sit nomen Domini benediccuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum . Tales rectos decet laudatio, non primo laudaturos, et postea vituperaturos. 4. Ergo justi recti, exsultate in Domino: quia vos decet laudatio. Nemo dicat: Quis ego justus, aut quando ego justus? Nolite vos abjicere et desperare de vobis. Homines estis, ad imaginem Dei facti estis: qui vos homines fecit, pro vobis et homo factus est: ut multi filii ad haereditatem sempiternam adoptaremini, sanguis Unici pro vobis effusus est. Si vos vobis terrena fragilitate viluistis, ex pretio vestro vos appendite: quid manducetis, quid bibatis, quo subscribatis Amen, digne cogitate. Numquid hoc vos monemus, ut superbi sitis, et vobis aliquam perfectionem audeatis arrogare? Sed non iterum ab omni justitia vos putare debetis exules fieri. Nolo enim vos interrogare de justitia vestra; fortassis enim nemo vestrum mihi audeat respondere, Justus sum: sed interrogo vos de fide vestra. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ parat. Uide aut̃ quẽ ad modum
deceat rectos laudatio. Audiuocẽ
rectilaudantis ex aliopsalmo Bene¬
dicã dñm momnitẽpore : sẽꝑ lauseiꝰ
more meo: Quod ẽ omi tẽpore:
hoc ẽ. semꝑ. Et quod ẽ bene dicam
hoc ẽ . laus eiꝰ more meo Om̃ĩtẽ prẽ
& sẽꝑ. siue in prosperis siue madũsis
Nãsim prosperis & non inaduersis.
quomodo om̃i tẽporȩ. quomodo seꝑ
Et audiuimus multas multor ũ tales
uoces : quando illis ꝓuenit aliqua fe¬
licitas: Exultantꝰ. gaudent. cantaNT
dõ laudant dm̃. non sunt in ꝓbandi
Immogaudendũ ẽ. illis : quia multi:
Netinc sedistiquiiã dm̃laudare ex
prosperitatis partecȩper̃ : docen¬
disunt patrẽ agnoscere flagellantẽ.
nec mur murare aduersuscor rigen¬
tis manũ: Nec sẽ ꝑpra uiremanentes
exheredare mereantur. ut facti iã
maduersis dm̃ lauda re. & dicere:
Oñs dedit. dñs abstulit. sicut dño pla¬

Expanded text:
tatem paret. Vide autem quemadmodum tatem paret. Vide autem quemadmodum deceat rectos laudatio, audi vocem recti laudantis ex alio psalmo: Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo . Quod est, in omni tempore; hoc est, semper: et quod est, benedicam; hoc est, laus ejus in ore meo. Omni tempore et semper, sive in prosperis sive in adversis. Nam si in prosperis et non in adversis, quomodo omni tempore, quomodo semper? et audivimus multas multorum tales voces: quando illis provenit aliqua felicitas, exsultant, gaudent, cantant Deo, laudant Deum; non sunt improbandi, imo gaudendum est illis, quia multi nec tunc. Sed isti qui jam Deum laudare ex prosperitatis parte coeperunt, docendi sunt patrem agnoscere et flagellantem, nec murmurare adversus corrigentis manum; ne semper pravi remanentes exhaeredari mereantur, ut facti jam laudare, et dicere: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino pla
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid propriũ uelle. ut aliud ds̃ ue¬
lit: Conce ditur hoc humanȩ fragili¬
tati: conceditur humanȩ infir mita¬
ti: Aliquid propriũ uelle difficile ẽ
ut non tibi contingat. sed statim cogita
quisit supͣ te : Illũ suprate : te infra
illũ . Illũ creatorẽ : te creaturam
Illũ dñm teseruũ Illũ omnipoten¬
tem : te infirmũ : Ecorrigenste :
sub iugensq: uoluntati eiꝰ ac dicens
Merũ non quod ego uolo sed qđ tuuis
pat̃. Quomodo disiunctus es adõ. qui
iã hocuis qđ ds̃: Eris ergorectus
tedecet laudatio: m̃ rectos decet
laudatio. Si autẽ curuus fueris non
laudas dm̃ Raudas dm̃ quando tibi
bene ẽ. Blas phemas : quando tibima¬
le ẽ. Quod quidẽ male siiustũ ẽ : non
ẽ. male Iustũ ẽ autẽ : qm̃ ab illofit
quimiuste facere nichil potest. Et
eris insulsus puer in domo patris
amans patrẽ si tibiblandiatur & odio
habens quandote flagellat. Quasi non
&blandiens & flagellans: here di¬

Expanded text:
aliquid proprium velle, ut aliud Deus vealiquid proprium velle, ut aliud Deus velit, conceditur hoc humanae fragilitati, conceditur humanae infirmitati; aliquid proprium velle, difficile est ut non tibi contingat: sed statim cogita qui sit supra te; illum supra te, te infra illum; illum creatorem, te creaturam; illum dominum, te servum; illum omnipotentem, te infirmum, corrigens te, subjungensque voluntati ejus, ac dicens, Verum non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater: quomodo disjunctus es a Deo, qui jam hoc vis quod Deus? Eris ergo rectus, et te decebit laudatio; quoniam rectos decet laudatio. 3. Si autem curvus fueris, laudas Deum quando tibi bene est, blasphemas quando tibi male est: quod quidem male si justum est, non est male; justum est autem, quoniam ab illo fit qui injuste facere nihil potest: et eris insulsus puer in domo patris, amans patrem si tibi blandiatur, et odio habens quando te flagellat; quasi non et blandiens et flagellans haeredi
Abbreviated transcription (Latin):
ponens docens nos uiuere. et prestans
nob̵ uiuere : Ostendit hominis quan¬
dã priuatã uoluntatẽ : inqua suam
figurauit & nr̃am quia caput nr̃m
ẽ. & ad eum sicut nostis tanquã men¬
bra utiq ꝑtine mus: Pater inquit sifi¬
eripotest : transeat ame calixiste:
Haec humana uoluntas erat ꝓprium
aliquid : & tanquã priuatũ uolens
Sed quia rectocor de uoluit hominẽ¬
quiqđ millũ aliquantũ cur uũ eẽt:
ad illũ dirigeret quisẽ ꝑ ẽ. rectus
Berũ non qđ ego uolo : sed quodtupat᷑
Sed quidpossit mali uelle xp̃c. quod
postremo aliud posset uelle quã pat̃
quorũ ẽ una diuinitas : non potest eẽ
dis par uoluntas: Sed ex ꝑsona hominis
trans figurans in se suos : quos in setrans¬
figuraunt cũait esuriui. & de distis mͥ
manducare : Quos in setrans figurauit
cũ furenti & scõs ꝑ sequenti saulo da
queris : ostendit quandã hominis
priã uoluntatẽ : Ostendio : & correx̃
Et ecce uide inquit te mme : quia potest

Expanded text:
ponens, docens nos vivere, et praestans nobis vivere, ostendit hominis quamdam privatam voluntatem, in qua suam figuravit et nostram, quia caput nostrum est, et ad eum, sicut nostis, tanquam membra utique pertinemus: Pater, inquit, si fieri potest, transeat a me calix iste. Haec humana voluntas erat, proprium aliquid et tanquam privatum volens. Sed quia rectum corde voluit ein illo aliquantum curvum esset, ad illum dirigeret qui semper est rectus; Verum non quod ego volo, ait, sed quod tu, Pater . Sed quid posset mali velle Christus? Quid postremo aliud posset velle, quam Pater? Quorum una est divinitas, non potest esse dispar voluntas. Sed ex persona hominis transfigurans in se suos, quos in se transfiguravit, cum ait, Esurivi, et dedistis mihi manducare ; quos in se transfiguravit, cum furenti et sanctos persequenti Saulo claqueris ? ostendit quamdam hominis propriam voluntatem; ostendit te, et correxit te. Ecce vide, inquit, te in me; quia potes