comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
causa sibi arrogant homines. qͥa
dant salutem: sibi dent. Res¬
ponde suꝑbo homini. Głaris
quia dicis te dare michi salutẽ:
Tibi da. Uide si habes eam. Con¬
siderans bene fragilitatem tuam:
uides quia nondũ habes. Ergo noli
monere. ut expectem a te: sed expecta
mecũ. Nolite confidere in principi¬
bus: & in filiis hominũ in quib ñ
ẽ salus. Ecce nescio qui principes ꝓ¬
cedunt. nescio unde: & dicunt. ego
baptizo. & ego quod dedero hoc ẽ
scm. E si ab alio acceperis: nichil
accepisti. Si a me acceperis: aliqͥd
accepisti. O homo. o princeps int̃
filios hominũ : uis ẽẽ & inter prin¬
cipes quib non ẽ salus: Ideo ergo
habeo salutem: quia tu michi das:
Tuum ẽ enĩ quod das: Aut uere
etiam tu das: uel hoc dicendum
ẽ. quia tu das: Dicat & fistula.
quod ipsa dat aquam: dicat &¬
canalis quia ipse manat: dicat &
p̃co. quia & ipse liberat. Ergo in
aqua atcende fontem: in uoce p̃co¬
nis agnosce iudicem. Non eris

Expanded text:
causa sibi arrogant homines quia causa sibi arrogant homines quia dant salutem. Sibi dent. Responde superbo homini: Gloriaris, quia dicis te dare mihi salutem; tibi da. Vide si habes eam. Considerans bene fragilitatem tuam, vides quia nondum habes. Ergo noli monere ut exspectem a te, sed exspecta mecum. «Nolite confidere in principes, et in filios hominum, quibus non est salus.» Ecce nescio qui principes procedunt, nescio unde, et dicunt: Ego baptizo, et ego quod dedero, hoc est sanctum: et si ab alio acceperis, nihil accepisti; si a me acceperis, aliquid accepisti. O homo, o princeps, inter filios hominum vis esse, et inter principes quibus non est salus? Ideo ergo habeo salutem, quia tu mihi das? Tuum est enim quod das? Aut vero etiam tu das? vel hoc dicendum est, quia tu das? Dicat et fistula quia et ipsa dat aquam; dicat et canalis quia ipse manat; dicat et praeco quia et ipse liberat. Ego in aqua attendo fontem, in voce praeconis agnosco judicem. Non eris
Abbreviated transcription (Latin):
illac fluitabat. Quasi desuꝑ at.¬
tendit ipsa mens ad fluitantem
hac atq illac: & eius in quietudi¬
ne molestiarum. quasi conuersa
alloquitur. Lauda anima mea
dñm. Quid ẽ quod de aliis reb
satagis : Quid ẽ quod te occu¬
pat rerum cura terrenarum: atq
mortaliumͤ Sta mecum. lauda
ergo te ad illum cui dicis: Lauda¬
bo dñm in uita mea. psallam dõ meo
quã dui sum. Odon& enĩ nos iam im¬
pletus tanto spũ iste. & dicit. quasi
longe remotis. & longe peregrinan¬
tibus. & non solum dm̃ ñ uolentib
laudare. sed nondum uel de dõ
sperantib. Nolite confidere in pͥn¬
cipibus: & in filuis hominũ in qui¬
bus non ẽ salus. In uno filio homi¬
nis salus est in ipso: non quia fi¬
lius hominis. sed quia filius dĩ.
Non propter id quod suscepit
ex te : sed propter id quod serua¬
uit inse. Ergo in nullo homine
Ex quibus : Ex iudȩis: ex patri
dnĩ est salus. Dicit enĩ alius psal-¬
tuum benedictio tua. & sine

Expanded text:
illac fluitabat. Quasi desuper atillac fluitabat. Quasi desuper attendit ipsa mens ad fluitantem hac atque illac, et ejus inquietudinem molestiarum quasi conversa alloquitur: «Lauda, anima mea, Dominum.» Quid est quod de aliis rebus satagis? quid est quod te occupat cura rerum terrenarum atque mortalium? Sta mecum, lauda ergo te ad illum cui dicis, «Laudabo Dominum in vita mea, psallam Deo meo quamdiu sum.» Monet enim nos jam impletus tanto spiritu iste, et dicit quasi longe remotis, et longe peregrinantibus, et non solum Deum non volentibus laudare, sed nondum vel de Deo sperantibus: «Nolite confidere in principes, et in filios hominum, quibus» «non est salus.» In uno filio hominis salus; et in ipso non quia filius hominis, sed quia Filius Dei; non propter id quod suscepit ex te, sed propter id quod servavit in se. Ergo in nullo homine Ex quibus? Ex Judaeis, ex patrib«Domini est salus.» Dicit enim alius psaltuum benedictio tua» . Et sine
Abbreviated transcription (Latin):
Non potest regere quod regebat:
quia regi noluit a quo regebat᷑.
Modo ergo redeat. Laud&. Con¬
silium sibi ex luce dĩ dat ipsa a¬
nima ꝑ rationalem mentem.
unde concipit consiliũ fixum. in
ȩternitate auctoris sui. Lege tibi
quiddam tremendum: laudan¬
dum. amandũ. desiderandũ. ap¬
petendum. Nondum tenet. non¬
dum capit. coruschatione quadã
ꝑstringitur: non ẽ tam ualida ut
maneat. Ibi itaq colligit se ad
Nonne cotidie ymnũ cantamꝰ:
Nonne cotidie pro modulo nr̃o
sonat os nr̃m: parturit cor nr̃m
laudes dĩ : & quid ẽ quod lau¬
damus: Magnum ẽ quod lau¬
damus. Sed quod laudamus:
adhuc infirmum ẽ. Quando
implet: laudatur excellentia
laudati. Ecce homo stat: cantat
dõ aliquanto prolixius. & sȩpe
mouentur ad cantum labia: cogi¬
tatio autem nescio ꝑ quȩ desideria
uolat. Stabat ergo mens nr̃a quo¬
dam modo ad laudem dĩ : & a¬
nima nr̃a ꝑ diuersas cupiditates.
uel curas negotiorum. hac atq

Expanded text:
Non potest regere quod regebat, Non potest regere quod regebat, quia regi noluit a quo regebatur. Modo ergo redeat, laudet. Consilium sibi ex luce Dei dat ipsa anima per rationalem mentem, unde concipit consilium fixum in aeternitate auctoris sui. Legit ibi quiddam tremendum, laudandum, amandum, desiderandum et appetendum: nondum tenet, nondum capit; coruscatione quadam perstringitur, non est tam valida ut maneat ibi. Itaque colligit se ad nonne quotidie hymnum nos cantamus? nonne quotidie pro modulo nostro sonat os nostrum, parturit cor nostrum laudes Dei? Et quid est quod laudamus? Magnum est quod laudamus; sed quod laudamus adhuc infirmum est. Quando implet laudator excellentiam laudati? Ecce homo stat, cantat Deo aliquanto prolixius, et saepe labia moventur ad cantum, cogitatio autem per nescio quae desideria volat. Stabat ergo mens nostra quodam modo ad laudem Dei, et anima nostra per diversas cupiditates vel curas negotiorum hac atque
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi gratia: quã hoc & illud: Aurũ
argentum animalia. arbores.ameni¬
tates. Totam terram cogita. Quid
melius in cęlo. sole. luna. syderibus:
Totum cęlũ cogita. Om̃ĩa ista si¬
mul bona ualde: quia fecit ds̃
om̃ia bona ualde. Undiq pulcͥ¬
tudo oꝑis : quȩ tibi cõmendat arti¬
ficem. Miraris fabricam: ama fa-¬
bricatorem. Non occuperis in eo qđ
factum ẽ: & recedas ab illo qͥ fecit.
Hȩc enim quib occuparis sub te fe¬
cit : quia sub se ipso te fecit. Si here¬
bis suꝑiori: calcabis inferiora. Si aut̃
recedas a suꝑiore: ista tibi in supplici¬
um conuertentur. Sic enim factũ
est fr̃s mei. Accepit homo corpus
tanquã in famulatũ. dm̃ autẽ.
dñm habens. seruum corpus: ha¬
bens supra se conditorem. infra se
quod sub illo conditum ẽ. In
medio quodã loco rationalis ani¬
ma constituta. Legem accepit
herere suꝑiori: regere inferiorem.
Regere non potest inferiorem: nisi
regatur. a meliore. Trahitur
ab inferiore : deseruit ergo meliorẽ.

Expanded text:
erbi gratia, quam hoc et illud: aurum, argentum, animalia, arbores, amoenitates, totam terram cogita. Quid melius in coelo sole, luna, sideribus? Totum coelum cogita. Omnia ista simul bona valde, quia fecit Deus omnia bona valde. Undique pulchritudo operis, quae tibi commendat artificem. Miraris fabricam, ama fabricatorem. Non occuperis in eo quod factum est, et recedas ab illo qui fecit. Haec enim quibus occuparis, sub te fecit, quia sub seipso te fecit. Si haerebis superiori, calcabis inferiora; si autem recedas a superiori, ista tibi in supplicium convertentur. Sic enim factum est, fratres mei: accepit homo corpus tanquam in famulatum, Deum autem Dominum habens, servum corpus, habens supra se Conditorem, infra se quod sub illo conditum est; in medio quodam loco rationalis anima constituta, legem accepit, haerere superiori, regere inferiorem. Regere non potest inferiorem, nisi regatur a meliore. Trahitur ab inferiore, deseruit ergo meliorem.
Abbreviated transcription (Latin):
in ore peccatoris. Si ergo in ore
peccatoris speciosa laus non est: io¬
cunda non ẽ. Hoc enim ẽ iocundũ.
quod speciosum. Uis ergo ut dõ tuo
iocunda sit laus: Noli bone can¬
tilenȩ tuȩ obstrepere morib malis.
Dõ nr̃o iocunda sit laus. Quid
dixit: Qui laudatis: bene uiuite.
Laudatio impioꝵ: offendit dm̃.
Plus ille atcendit quid uiuas: quã
quid sones. Certe cum eo quẽ lau¬
das pacem habere uis: quomͦ cũ illo
quęris pacem. quando ate ipso dis-¬
sonas: Quomͦ inquies a me dissono:
Aliud sonat lingua: aliud indicat
uita. Dõ nr̃o iocunda sit laus. Po¬
testenĩ laus iocunda ẽẽ homini. cũ
audit concinis acutisq sententiis
& suaui uoce laudantẽ: sed dõ nr̃o
iocunda sit laus: cuiꝰ aures. ñ ad os.
sed ad cor. non ad linguã sed ad
uitam laudatoris patent. Quis
Dulcescit nobis: cõmendat se nobis.
Gratias dignationi eiꝰ. Dignatur
enĩ cõmendare se nobis. non quasi
aliquid p̃staturis : sed multa ab
illo pocius accepturis. Quomͦ ergo

Expanded text:
peccatoris» . Si ergo in ore peccatoris speciosa laus non est, jucunda non est; hoc enim jucundum, quod speciosum. Vis ergo ut Deo tuo jucunda sit laus? Noli bonae cantilenae tuae obstrepere moribus malis. «Deo nostro jucunda sit laus.» Quid dixit? Qui laudatis, bene vivite. Laudatio impiorum offendit Deum. Plus ille attendit quid vivas, quam quid sones. Certe cum eo quem laudas, pacem habere vis: quomodo cum illo quaeris pacem, quando a teipso dissonas? Quomodo, inquies, a memetipso dissono? Aliud sonat lingua, aliud indicat vita. «Deo nostro jucunda sit laus.» Potest enim laus jucunda esse homini, cum audit concinnis acutisque sententiis et suavi voce laudantem: sed «Deo nostro jucunda sit laus;» cujus aures, non ad os, sed ad cor; non ad linguam, sed ad vitam laudatoris patent. 4. «Dulcescit nobis, commendat se nobis: gratias dignationi ejus. Dignatur enim commendare se nobis, non quasi aliquid praestaturis, sed multa ab illo potius accepturis. Quomodo ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Cultor ds̃ si recedat ab homi¬
ne: desertus fit homo. Cultor ho¬
mo si rececdat a dõ: desertum fit
ipse homo. Nec crescit ds̃ acceden¬
te te: nec decrescit discedente te.
Ergo erit ipse possessio nr̃a. ut nos
pascat : & erimus possessio eius. ut
Attendite fr̃s. Multi enĩ habent
multos dõs: & dicunt eos dños suos.
& deos suos. Sed dicit apłs: & si
sunt qui dicuntur dii. siue in cȩlo.
siue in terra. quẽadmodũ sunt

Expanded text:
Deum. Cultor Deus si recedat ab homiDeum. Cultor Deus si recedat ab homine, desertus fit homo; cultor homo si recedat a Deo, desertus fit ipse homo. Nec crescit Deus accedente te, nec decrescit discedente te. Ergo erit ipse possessio nostra, ut nos pascat; et erimus possessio ejus, ut Attendite, fratres. Multi enim habent multos deos, et dicunt eos dominos suos et deos suos. Sed dicit Apostolus, «Etsi sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra; quemadmodum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ent curȩ mordaces: succedent lau¬
beatus interim adhuc in hac uita
gemens: Spes illius in dñm dm̃
ipsius. Ideo beatus: quia spes ipsius.
in dñm dm̃ ipsius. In quo ẽ spes
ipsius: ipse erit rex ipsius. Er̃s. an for¬
te erraui: quia dixerim nr̃m futu.¬
rum dm̃: Quid si dicerem he¬
reditatem nr̃am futurum: Spes
mea es tu: portio mea in terra ui¬
uentium. Tu eris portio mea: eris tu
possessio. & possidebis. Possessio dĩ eris.
& possessio tua erit ds̃. Tu eris pos¬
sessio eius. ut colaris ab eo: & ipse
erit possessio tua. ut colas eum.
Nam & tu colis dm̃: & coleris ã
dõ. Recte dicitur. colo dm̃: quomͦ
autem color adõ: In uenimus a¬
pud apłm. dĩ inquit agricultura:
dĩ edificatio estis: & dñs. Ego sum
inguit uitis. uos estis sarmenta: &
pat̾ m̃s agricola. Colit te ergo ds̃.
ut sis fructuosus: & colis dm̃. ut sis
fructuosus. Tibi bonum ẽ quod
te colit ds̃: tibi bonũ ẽ quod colis

Expanded text:
ent curae mordaces, succedent lauent curae mordaces, succedent laubeatus, interim adhuc in hac vita gemens? «Spes illius in Dominum Deum ipsius.» Ideo beatus, quia «spes ipsius in Dominum Deum ipsius.» In quo est spes ipsius, ipse erit res ipsius. Fratres, an forte erravi, quia dixi rem nostram futurum Deum? Quid si dicerem haereditatem nostram futurum? «Spes mea es tu, portio mea in terra viventium» . Tu eris portio mea. Eris tu possessio, et possidebis; possessio Dei eris, et possessio tua erit Deus: tu eris possessio ejus, ut colaris ab eo; et ipse erit possessio tua, ut colas eum. Nam et tu colis Deum, et coleris a Deo. Recte dicitur, Colo Deum: quomodo autem color a Deo? Invenimus apud Apostolum: «Dei,» inquit, «agricultura, Dei aedificatio estis» . Et Dominus, «Ego sum,» inquit, «vitis, vos estis sarmenta, et Pater meus agricola» . Colit te ergo Deus, ut sis fructuosus; et colis Deum, ut sis fructuosus. Tibi bonum est quod te colit Deus; tibi bonum est quod colis
Abbreviated transcription (Latin):
qui transiit & non inuenit impi¬
um: illuc ꝑuenit. ubi non ẽ impi¬
us. Ergo fr̃s. om̃s audiamus.
fr̃s dilecti dõ. om̃s audiamus: in
qualibet tribulatione. in quolib&
desiderio muneris diuini. non
fidamiis in principes: nec in filios
hominũ. quib non ẽ salus. To¬
tum hoc mortale: transitorium &
caducũ est. Exiet sp̃s eius. & re-¬
uertetur in terram suã: in illa die
ꝑibunt om̃s cogitationes eius.
Quid ergo facimus. si in filios ho¬
minũ. si in principes non ẽ sꝑandũ:
Quid facimus: Beatus cuiꝰ ds̃
iacob aduitor ẽ. Non ille homo.
aut ille homo. non ille angłs. aut
ille angłs: sed beatus cuiꝰ ds̃ iacob
adiutor. quia & ipsi iacob sic fuit
adiutor. ut de iacob faceret isrł.
Magnũ adiutorium: isrł iam ui¬
dens dm̃. Hic ergo positus & pere.¬
grinus. nondũ uidens. Si habue¬
ris adiutorem dm̃ iacob. ex iacob
eris isrł. & eris uidens dm̃: & peri&
om̃is labor & om̃is gemitus: transi¬

Expanded text:
qui transiit et non invenit impiqui transiit et non invenit impium, illuc pervenit ubi non est impius. Ergo, fratres, omnes audiamus; fratres dilecti Deo, omnes audiamus: in qualibet tribulatione, in quolibet desiderio muneris divini, non fidamus in principes, nec in filios hominum in quibus non est salus. Totum hoc mortale, transitorium et caducum est. «Exiet spiritus ejus, et revertetur in terram suam: in illa die peribunt omnes cogitationes ejus.Quid ergo facimus, si in filios hominum, si in principes non est sperandum? quid facimus? «Beatus cujus Deus Jacob adjutor est ejus.» Non ille homo aut ille homo, non ille angelus aut ille angelus; sed, «Beatus cujus Deus Jacob adjutor est:» quia et ipsi Jacob sic fuit adjutor, ut de Jacob faceret Israel . Magnum adjutorium, Israel jam videns Deum. Hic ergo positus et peregrinus nondum videns Deum, si habueris adjutorem Deum Jacob, ex Jacob eris Israel, et eris videns Deum; et periet omnis labor et omnis gemitus, transi
Abbreviated transcription (Latin):
terram suam. Ecce totũ quod lo-¬
quitur: nesciens quã diu loquat᷑.
Minatur: nesciens quã diu uiuat.
Subito exiet sp̃s eius: & reuertetur
in terram suam. Nunquid qnͣ¬
do uult exiet sp̃s eius: Exiet
& quando non uult: exiet quan¬
do nescit: reuertetur in terrã suã.
Exeunte sp̃ũ. caro reuertetur in
terram. Sed quia caro erat quȩ
sic loquebatur. de me enĩ p̃sumo.
S ego tibi do. non dicerent nisi
illi de quib dictum ẽ. qm̃ caro
in terram suã. in illa die ꝑibunt¬
S om̃s cogitationes eius. Ubi ẽ ty¬
fus: ubi ẽ suꝑbia: ubi ẽ iactantia :
Sed forte ad locum bonũ transie.¬
rit: ad iustos: si tamen transiit.
Nam qui sic loquebatur: nescio
quo transierit. Loquebatur enim
suꝑbia. & nescio quo transeant ta¬
les homines: nisi quia inspicio alium
psalmũ. & uideo malũ eorum ẽẽ
transitum. Uidi impium exalta¬
ri suꝑ cȩdros libani. & transii. &
ecce non erat: & quęsiui eum. & ñ
ẽ inuentus locus eius. Iste pius

Expanded text:
terram suam.» Ecce totum quod loquitur, nesciens quamdiu loquatur; minatur, nesciens quamdiu vivat. Subito exiet spiritus ejus, et revertetur in terram suam. Numquid quando vult, exiet spiritus ejus? Exiet, et quando non vult exiet, et quando nescit revertetur in terram suam. Exeunte spiritu, caro revertetur in terram. Sed quia caro erat quae sic loquebatur De me enim praesume, et ego tibi do, non dicerent nisi illi de quibus dictum est, «Quia caro n terram suam: in illa die peribunt omnes cogitationes ejus». Ubi est typhus? ubi est superbia? ubi est jactantia? Sed forte ad locum bonum transierit, ad justos: si tamen transiit. Nam qui sic loquebatur, nescio quo transierit. Loquebatur enim superbia; et nescio quo transeant tales homines, nisi quia inspicio alterum psalmum, et video malum eorum esse transitum. «Vidi impium exaltari super cedros Libani, et transivi, et ecce non erat; et quaesivi eum, et non est inventus locus ejus» . Iste pius
Abbreviated transcription (Latin):
gitat de me: Ipse te fecit: dicitur
tibi. Quomodo: Nunquid
ego sum cȩlum. aut ego sum terra.
aut ego sum mare: & quis es: &¬
quidem manifestum ẽ: nec cęlum
sum. nec terra sum. nec mare sum.
sed in terra sum. Uel hoc concedis
michi. quia in terra es. Audi quia
non tantũ celũ & terram. & mare
ds̃ fecit. Fecit enim celũ & terrã.
& mare: & omĩa quȩ in eis sunt.
Si ergo om̃ia quȩ in eis sunt: & te.
Parum dico & te: passerem. locustã.
uermiculũ. nichil horum ñ ille
fecit: & cura ẽ de om̃ibus. Non ad
p̃ceptum cura ẽ: nam p̃ceptũ soli
homini dedit. Dicit enĩ psalmus.
apłs. Nunquid de bob cura ẽ
Ac homines & iumenta saluos fa

Expanded text:
gitat de me? Ipse te fecit, diceretur gitat de me? Ipse te fecit, diceretur tibi. Quomodo? numquid ego sum coelum, aut ego sum terra, aut ego sum mare? Et quidem manifestum est, nec coelum sum, nec terra sum, nec mare sum; sed in terra sum. Vel hoc concedis mihi, quia in terra es. Audi quia non tantum coelum et terram et mare Deus fecit: «Fecit» enim «coelum, et terram, et mare, et omnia quae in eis sunt.» Si ergo «omnia quae in eis sunt,» et te. Parum dico, te: passorem, locustam, vermiculum; nihil horum non ille fecit, et cura est illi de omnibus. Non ad praeceptum cura est; nam praeceptum soli homini dedit. Dicit enim psalmus: Apostolus: «Numquid de bobus cura est hac, «Homines et jumenta salvos fa
Abbreviated transcription (Latin):
ut faceret: Si tam̃ dicendum est
de dõ. Cogitauit çelum & terram:
mare & omia quȩ in eis sunt. Forte
dicturus erat homo iste. Uideo qͥ.¬
dem omĩa magna ista: cȩlũ. t̾ram.
mare. fecit ds̃. Quando me
computat ds̃. inter ea quȩ fecit:
& uere ego ꝑtineo ad curam ipsius:
E modo de me cogitat ds̃: aut
scit anuiuam: Quid ẽ hoc qđ
dicis: Non subrepat tibi in cor¬
mala cogitatio. De his esto: de
quib paulo ante loquebamur.
Laudabo dñm in uita mea: psallã
dõ quã diu sum. Sed iste talis al¬
loquitur nescio quos tepidos.
quos exhortatur: & quasi uerat
non desperent de se. quia uel non
sunt in compoto dĩ. Multorum
peccata: quia non credunt curare
dm̃ quid agant. Audi eloquia
diuina. Nolite desꝑare. Qui
curauit facere te: non curat refice¬
re te: Nonne ds̃ tuus ẽ qui fecit
cȩlum & terram & mare : Si ista
sola diceret: forte responderes. Tu
ds̃ qui fecisti cęlum & terram. ma¬
re: magnus ds̃. Sed nunquid co¬

Expanded text:
ut faceret si tamen dicendum est de Deo, Cogitavit «coelum, terram, mare, et omnia quae in eis sunt?» Forte dicturus erat homo iste: Video quidem omnia magna ista: coelum et terram, mare fecit Deus: quando me computat Deus inter ea quae fecit? et vere ego pertineo ad curam ipsius, et modo de me cogitat Deus, aut scit an vivam? Quid est hoc quod dicis? Non subrepat tibi mala cogitatio in cor; de his esto de quibus paulo ante loquebamur, «Laudabo Dominum in vita mea, psallam Deo meo quamdiu sum.» Sed iste alios alloquitor, nescio quos tepidos, quos exhortatur, et quasi veretur ne desperent de se, quia ve non sunt in computo Dei. Multorum  quaelibet peccata, quia non credunt curare Deum quid agant. Audi eloquia divina, noli de te desperare. Qui curavit facere te, non curat reficere te? Nonne Deus tuus est qui fecit coelum, et terram, et mare? Si ista sola diceret, forte responderes tu: Deus qui fecit coelum, et terram, et mare, magnus Deus; sed numquid co
Abbreviated transcription (Latin):
oribus ad interiora. ab inferioribus
ad suꝑiora. & dicit. Lauda anima
mea dñm. Quid tibi placet in se¬
culo: Quid ẽ quod uis lau¬
dare: Quid ẽ quod uis amare :
Quacunq corporeis sensibus te
conuerteris : occurrit tibi cȩlum.
occurrit tibi terra. Quod amas
in terra: terrenum ẽ. Quicquid
amas & in celo corporeum ẽ: ubiq
amas. & ubiq laulas. Quomodo
laudandus ẽ ille qui fecit ista
quȩ laudas: Iã ergo diu oc¬
cupata uixisti: & desideriorum di¬
uersitate uerberata. portas plagas
saucia. diuisa ꝑ amores multos: ubi¬
q inquieta. nusquã secura. Colli¬
gere ad te ipsam: quicquid tibi fo¬
ris placebat. quȩre quem habeat
auctorem. Nichil melius in terra

Expanded text:
oribus ad interiora, ab inferioribus oribus ad interiora, ab inferioribus ad superiora, et dicit, «Lauda, anima mea, Dominum.» Quid tibi placet in saeculo? Quid est quod vis laudare? quid est quod vis amare? Quacumque corporeis sensibus te converteris, occurrit tibi coelum, occurrit tibi terra: quod amas in terra, terrenum est; quidquid amas et in coelo, corporeum est. Ubique amas, et ubique laudas: quomodo laudandus est ille qui fecit ista quae laudas? Jam ergo diu occupata vixisti, et desideriorum diversitate verberata, portas plagas, saucia, divisa per amores multos, ubique inquieta, nusquam secura; colligere ad te ipsam: quidquid tibi foris placebat, quaere quem habeat auctorem. Nihil melius in terra
Abbreviated transcription (Latin):
licet corpus angłicum. inferius ẽ
quã anima: consilium suꝑiori non
potest dare. Infelix ẽ ipsa anima.
si a corpore expe tat consilium. Caro
bene ohecdiens : famula ẽ animȩ.
Illa regit: hȩc regitur. Illa imperat.
ista famulatur. Quando potest
caro dare hoc consilium animȩ:
Quis ẽ ergo qui dicit. lauda
anima mea dñm: Nichil inue¬
nimus amplius in homine: quã
carnem & animã. Totus homo:
hoc ẽ sp̃s & caro. An forte ipsa ani¬
ma sibi dicit. & sibi quodã modo
imperat: & se exhortatur atq exci¬
tat: Quibdam enĩ ꝑturbationi¬
bus ex quadam sui parte fluitabat:
ex quadam uero parte quã uocant
mentẽ rationabilem. illã qua co¬
gitat sapientiam. inherens dño iã
& suspirans in illũ. animaduertit
quasdam suas inferiores partes per¬
turbari motib sȩcularib. & cupidi¬
tate quadam terrenorum deside¬
riorum in exteriora. relinquere in¬
teriorem dm̃: reuocat se ab exteri¬

Expanded text:
licet corpus angelicum, inferius est licet corpus angelicum, inferius est quam anima; consilium superiori dare non potest. Infelix est ipsa anima, si a corpore exspectat consilium. Caro bene obediens, famula est animae; illa regit, haec regitur; illa imperat, ista famulatur: quando potest caro dare hoc consilium animae? Quis est ergo qui dicit, «Lauda, anima mea, Dominum?» Nihil invenimus amplius in homine, quam carnem et animam: totus homo hoc est, spiritus et caro. An forte ipsa anima sibi dicit se exhortatur atque excitat? Quibusdam enim perturbationibus ex quadam sui parte fluitabat; ex quadam vero parte, quam vocant mentem rationalem, illam qua cogitat sapientiam, inhaerens Domino jam et suspirans in illum, animadvertit quasdam suas inferiores partes perturbari motibus saecularibus, et cupiditate quadam terrenorum desideriorum ire in exteriora, relinquere interiorem Deum: revocat se ab exteri
Abbreviated transcription (Latin):
nimus reb laudatis. Natura
animȩ p̃stantior ẽ quã natura
corporis : excellit multũ. Res
spiritalis est : res incorporalis est.
Uicina ẽ substantiȩ dĩ: inuisibi¬
le qͥddam ẽ: regit corpus: mou&
membra: dirigit sensus. p̃parat cogita¬
tiones: exerit actiones: capit rerum
infinitarum imagines. Et quis est
bus animȩ : & si in animȩ laudib
deficitur: quȩ laus ẽ eius qui ani¬
inã condidit: & tamen tanta est
eiꝰ gratia: ut dicat homo iste: lau.¬
da anima mea dñm. Quis potest
laudare dm̃: Si diceret. te ipsam
lauda: fortasse deficeret. Lauda
inquit dm̃. Conare pietatis affec.¬
ru: deficies in laudibus eius. Ex¬
pedit tibi deficere laudando dm̃:
quã proficere laudando te. Cum
enĩ laudas dm̃. & non explicas
quod uis: extenditur in anteri¬
ora cogitatio tua. Ipsa extensio:
capaciorem te facit eius quẽ lau¬
das. Quis ergo ẽ. ut dicere cȩ¬
peram qui dicit. lauda anima
mea dñm: Caro non dicit. Sit

Expanded text:
nimus rebus laudatis. Natura nimus rebus laudatis. Natura animae praestantior est quam natura corporis, excellit multum; res spiritualis est, res incorporea est, vicina est substantiae Dei. Invisibile quiddam est, regit corpus, movet membra, dirigit sensus, praeparat cogitationes, exserit actiones, capit rerum infinitarum imagines; et quis est bus animae? Et si in animae laudibus deficitur, quae laus est ejus qui animam condidit? Et tamen tanta est ejus gratia, ut dicat homo iste, «Lauda, anima mea, Dominum.» Quis potest laudare Deum? Si diceret, Teipsam lauda, fortasse deficeret: «Lauda,» inquit, «Deum.» Conare pietatis affectu, deficies in laudibus ejus. Expedit tibi deficere laudando Deum, quam proficere laudando te. Cum enim laudas Deum, et non explicas quod vis, extenditur in interiora cogitatio tua; ipsa extensio capaciorem te facit ejus quem laudas. 5. Quis ergo est, ut dicere coeperam, qui dicit, «Lauda, anima mea, Dominum?» Caro non dicit. Sit
Abbreviated transcription (Latin):
Respondebo. Aurũ melius ẽ &iã
sordidum : quã plumbũ purgatũ.
Unde melius: & quare uituꝑasti :
Quare uituꝑaui: Quia nondũ
ẽ aurum: quod potest ẽẽ. Quid
potest eẽ : Purgatum & melius.
Quia nondum purgatum est:
uituꝑatum ẽ. Plũbum quare
laudatum ẽ: Quia iam ita pur¬
gatum ẽ: ut melius eẽ non
possit. Item dicis. equum optimũ:
& hominem pessimũ. Tamen
equo laudato: preponis hominẽ
ui tuꝑatum. Si enim interrogeris. ex
his duob quid sit melius: respon¬
surus es homo: non meritis sed
natura. In artibus dicis optimũ
sutorem. uerbi gratia: & reprehen¬
dis aliquem iurisperitum. quod
multas leges ignoret. Sutorem
laudasti: iurisperitum rep̃hen¬
disti. Ex his tam̃ duob quęre
quis sit melior. Imꝑitior iurisꝑi¬
tus. ꝑfecto sutori p̃ponitur. Inten¬
dat caritas ur̃a: ita multis rebus
uituꝑatis. aliisq laudatis: interro¬
gati. plerumq res uituꝑatas. p̃po¬

Expanded text:
respondebo, Aurum melius est etiam respondebo, Aurum melius est etiam sordidum, quam plumbum purgatum. Unde melius? et quare vituperasti? Quare vituperavi? Quia nondum est aurum quod potest esse. Quid potest esse? Purgatum et melius. Quia nondum purgatum est, vituperatum est. Plumbum quare laudatum est? Quia jam ita purgatum est, ut melius esse non possit. Item dicis equum optimum, et hominem pessimum; tamen equo laudato praeponis hominem vituperatum. Si enim interrogeris ex his duobus quid sit melius, responsurus es, Homo: non meritis, sed natura. In artibus dicis optimum sutorem, verbi gratia, et reprehendis aliquem jurisperitum, quod multas leges ignoret; sutorem laudasti, jurisperitum reprehendisti: ex his tamen duobus quaere quis sit melior; imperitior jurisperitus perfecto sutori praeponitur. Intendat Charitas vestra. Ita multis rebus laudatis, aliisque vituperatis, interrogati plerumque res vituperatas praepo
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentiarum sordib inquina¬
ta: tamen melior ẽ. Et si sordidũ
gatissimũ plumbũ. Ita currat ani¬
debitis quod dicimus. non esse in¬
credibile: ut quãuis anima uitu
sit laudabili corpore. Duo quȩdã
laudo. quia sanũ est. Tamen in
suo genere animã laudo: uel in
suo genere animã culpo: & in suo
genere corpus laudo: uel culpo.
Si me interroges quid sit melius.
utrum quod uituꝑaui. an quod
laudaui: mirabilem responsionẽ
recepturus es. Ego certe illud
terrogatus tamen quid sit meliꝰ:
respondeo ẽẽ melius quod uituꝑa¬
ui. eo quod laudaui. Si miraris
in his duob: attende illa duo in
promptu posita. quȩ cõmemora¬
ui. de auro & plumbo. Ecce ui¬
tuꝑaui aurũ non bonum. Aurũ
sordidum est: non ita fulget. non
ita purgatum: Optimũ hoc plũ¬
bum. nichil purgatius. Illud
uituꝑaui: hoc laudaui. Et po¬
sui ante te utrũq: uituꝑans u-¬
num. laudans aliud. Fost hanc
uitupationem laudemq meam:
interroga me quid hoꝵ sit melius.

Expanded text:
concupiscentiarum sordibus inquinata: tamen melius est, etsi sordidum, gatissimum plumbum. Ita currat anidebitis quod dicimus non esse incredibile; ut quamvis anima vitupudabili corpore. Duo quaedam laudo, quia sanum est. Tamen in suo genere animam laudo, vel in suo genere animam culpo; et in suo genere corpus laudo, vel culpo. Si me interroges quid sit melius, utrum quod vituperavi, an quod laudavi; mirabilem responsionem recepturus es. Ego certe illud terrogatus tamen quid sit melius, respondeo esse melius quod vituperavi, eo quod laudavi. Si miraris in his duobus, attende illa duo in promptu posita, quae commemoravi de auro et plumbo. Ecce vituperavi aurum. Non bonum aurum, sordidum est, non ita fulget, non ita purgatum. Hoc plumbum optimum, nihil purgatius. Illud vituperavi, hoc laudavi; et posui ante te utrumque, vituperans unum, laudans aliud. Post hanc vituperationem laudationemque meam, interroga me quid horum sit melius;
Abbreviated transcription (Latin):
suam in nobis ds̃. Quomͦ cõmen¬
dat: Qm̃ cũ adhuc peccatores es¬
semus: xp̃c pro nobis mortuus est.
Quid ergo seruat laudatoribus: qͥ
sic se cõmendat peccatoribus: quia
ergo sic dixit apłs. cõmendasse dm̃
nobis dilectionem suam. ut xp̃c mo¬
reretur pro impis. non ut remanerent¬
impii. sed ut mortui iusti ab iniustici¬
a sanarentur : hic quid audis: Cũ
dixisset. dõ nr̃o iocunda sit laus. ui¬
deamus si ipsa ẽ cõmendatio. quã di¬

Expanded text:
us in nobis.» Quomodo «commendat? Quoniam cum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est» . Quid ergo servat laudatoribus, qui sic se commendat peccatoribus? Quia ergo sic dixit Apostolus commendasse Deum nobis dilectionem suam, ut Christus moreretur pro impiis; non ut impii remanerent, sed ut morte justi ab injustitia sanarentur: hic quid audis, cum dixisset, «Deo nostro jucunda sit laus?» Videamus si ipsa est commendatio quam di
Abbreviated transcription (Latin):
meũ tenes. iudicium meũ promisi di¬
reptione bonorum & malorum. regnũ
sempiternũ fidelib. & non uis credere:
ibi in cyrographo meo lege om̃ia que
promisi. deduc mecũ rationẽ: certe
uel computando quȩ reddidi. potes
me credere redditurum eẽ quod de¬
beo: in ip̃so cyrographo habes ꝓmissũ
unicũ filiũ cui non peꝑci: sed pro uo¬
bis om̃ib tradidi illum. Iam com¬
puta in redditis: lege cẏrographũ.
Promisi ibi sanguinem & coronas
martẏrum gloriosissimoꝵ: computa
redditum. Admoneat te massa de¬
biti mei. Sed hȩc gla martyrum
ut redderetur. tibi promissa in eyro¬
grapho: ubi scriptum ẽ : Propter te
mortificamur tota die. Ut hoc red¬
deretur. fremuerunt gentes: & po¬
puli meditati sunt inania. Astite¬
runt reges terrȩ. & principes conue¬
nerunt in unũ: aduersus dñm. &
aduersus xp̃m eius. Principes con¬
uenerunt inunum: conspirantes
aduersus xp̃ianos. Quid ipsorum

Expanded text:
meum tenes; judicium promisi, dimeum tenes; judicium promisi, diremptionem bonorum et malorum, regnum sempiternum fidelibus, et non vis credere? Ibi in chirographo meo lege omnia quae promisi, deduc mecum rationem: certe vel computando quae reddidi, potes me credere redditurum esse quod debeo. In ipso chirographo habes promissum unicum Filium, cui non peperci, sed pro vobis omnibus tradidi eum : jam computa in redditis. Lege chirographum; dditum . Promisi ibi sanguinem et coronas martyrum gloriosissimorum: computa redditum; admoneat te Massa redditi debiti mei. Sed et haec gloria Martyrum ut redderetur, tibi promissa in chirographo, ubi scriptum est, «Propter te mortificamur tota die» ; ut hoc redderetur, «Fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania; astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum, adversus Dominum, et adversus Christum ejus» . Principes convenerunt in unum, conspirantes adversus Christianos. Quid? ipsorum
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s in om̃ibus oꝑib suis. Fidelis in
uerbis suis. Quid enĩ promisit. &¬
& non dedit: Fidelis dñs in uerbis
suis. Adhuc quȩdã promisit &¬
non dedit : sed credatur illi. ex
his quȩ dedit. Fidelis dñs in uerbis
suis. Possumus illi credere: tantũ¬
modo dicenti. Noluit sibi credi
dicenti. sed uoluit teneri scriptu¬
ram suam: quomodo si diceres ali¬
cui homini. cũ aliquid ꝓmitteres.
non michi credis. eoce scribo tibi. &¬
enĩ. quia generatio uadit & genera¬
tio uenit. & sic transcurrunt ista
secula. cedentibus succedentibq mor¬
talibus: scriptura dĩ manere debuit.
& quodddam cyrographum dĩ. qđ
om̃s transeuntes legerent. & uiam
promissionis eiꝰ tenerent. & qnͣta
sunt que reddidit ex isto cyrogra¬
pho: Dubitant homines credere
illi de resurrectione mortuorum. &
de futuro seculo. qđ solum iam¬
reddendum restat: quando si faciat
rationem cum infidelib erubescunt in¬
fideles. Si dicat tibi ds̃. cyrographum

Expanded text:
sanctus in omnibus operibus suis. Fidelis Dominus in verbis suis:» quid enim promisit, et non dedit? «Fidelis Dominus in verbis suis.» Adhuc quaedam promisit et non dedit; sed credatur illi ex his quae dedit. «Fidelis Dominus in verbis suis.» Possemus illi credere tantummodo dicenti: noluit sibi credi dicenti, sed voluit teneri Scripturam suam; quomodo si diceres alicui homini, cum aliquid promitteres, Non mihi credis, ecce scribo tibi. Etenim quia generatio vadit, et generatio venit, et sic transcurrunt ista saecula cedentibus succedentibusque mortalibus; Scriptura Dei manere debuit, et quoddam chirographum Dei, quod omnes transeuntes legerent, et viam promissionis ejus tenerent. Et quanta sunt quae reddidit ex isto chirographo? Dubitant homines credere illi de resurrectione mortuorum et de futuro saeculo, quod solum jamreddendum restat; quando, si faciat rationem cum infidelibus, erubescunt infideles? Si dicat tibi Deus: Chirographum
Abbreviated transcription (Latin):
as dñi. seueritatem dñi. prouiden¬
tiam in om̃ib oꝑibus eius. confessi¬
onem omĩum operum eiꝰ: quod in
laude eius concludat attendite.
Laudem dñi loquetur os meum:
& benedicat om̃is caro nomen scm̃

Expanded text:
as Domini, severitatem Domini, providentiam in omnibus operibus ejus, confessionem omnium operum ejus; quid in laude ejus concludat attendite: «Laudem Domini loquetur os meum, et benedicat omnis caro nomen sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
nans. sed expectans: ipsa expectatio¬
ne clamans. Conuertimini ad
me: & conuertar ad uos. & uide
nimiã longanimitatem. Nolo
inquit mortem impii: quantũ ut
reuertatur & uiuat. Ille quidem
longanimis: tu autẽ scđm durici¬
am cordis tui. & cor impęnitens.
thesaurizas tibi iram in die ire. &
reuelationis iusti iudicii dĩ: qui
redd& unicuiq scđm oꝑa sua.
Non ẽ modo sic longanimis. in
sustinendo: ut nunquã iustus in
iudicando distribuat tempora.
Uocat te. nunc exhortatur te:
nunc expectat donec respicias. &
tu tardas. Magna eiꝰ miscdĩa &
in hoc. quod diem uite tibi incer¬
tum fecit: ut nescias quando hinc emi¬
grabis: & cum cotidie speras te emigra¬
re aliquando conuertaris: & in hoc
magna eiꝰ miscdia. Ceterũ si statuis¬
set diem om̃ib: faceret abundare
peccata de securitate. Dedit gͦ spem
uenie. ne desperando amplius pec

Expanded text:
nans, sed exspectans, ipsa exspectationans, sed exspectans, ipsa exspectatione clamans, «Convertimini ad me, et convertar ad vos» ; et nimia longanimitate, «Nolo,» inquit, «mortem impii, tantum ut revertatur et vivat» . Ille quidem longanimis; tu autem secundum duritiam cordis tui et cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua . Non enim modo sic longanimis in sustinendo, ut nunquam justus in vindicando. Distribuit tempora: vocat te nunc, exhortatur te nunc; exspectat donec resipiscas, et tu tardas! Magna ejus misericordia et in hoc quod diem vitae tibi incertum fecit, ut nescias quando hinc emigrabis; et cum quotidie speras te migrare, aliquando convertaris: et in hoc magna ejus misericordia. Caeterum si statuisset diem omnibus, faceret abundare peccata de securitate. Dedit ergo spem veniae, ne desperando amplius pecc
Abbreviated transcription (Latin):
catores eius. & iusticia eiꝰ exulta¬
bunt ñ sua. Quid ergo ut simꝰ.
laudemus. ut iusticia tua exul¬
temus. ut memoriã abundantiȩ
suauitatis tuȩ eructemus: quid
ergo nos fecisti dñe. quẽ laudamꝰ:
Dicamus: & cum dicimus. Laudemꝰ.
nimis & multũ misericors. Sua¬
‸uis dñs om̃ib: & miserationes eiꝰ.¬
‸ in omĩa oꝑa eius. Nisi ille talis
esset: de nobis repeticio nulla eẽt.
Attende ad te ipsum: quid mere-¬
baris: Peccator. contemptor dĩ:
quid merebaris: Uide si oocur¬
rit tibi nisi pena: si occurrit ti¬
bi nisi supͥlicium. Uides ergo
quid tibi debebatur: & quid debe¬
bat qui gratis dedit. Data ẽ uenia
peccatori: datus sp̃s iustificationis ẽ.:
data ẽ caritas & dilectio. in qua om¬
nia bona facias: & suꝑ hȩc dabit
& uitam ȩternam. & societatem
angłorum. Totum de misciłia: me¬
rita tua nusquã iactes: quia & ip¬
tos enim sustinet peccatores. mise
non dedit longanimis. ñ damp¬

Expanded text:
catores ejus justitia ejus exsultacatores ejus justitia ejus exsultabunt, non sua. Quid ergo ut simus, ut laudemus, ut justitia tua exsultemus, ut memoriam abundantiae suavitatis tuae eructemus, quid erga nos fecisti, Domine, quem laudamus? Dicamus, et cum dicimus, laudemus. nimis et multum misericors. Suavis Dominus omnibus, et miserationes ejus in omnia opera ejus.» Nisi ille talis esset, de nobis repetitio nulla esset. Attende ad te ipsum; quid merebaris peccator? contemptor Dei, quid merebaris? Vide si occurrit tibi nisi poena, si occurrit tibi nisi supplicium. Vides ergo quid tibi debebatur, et quid dederit qui gratis dedit. Data est venia peccatori, datus est spiritus justificationis, data est charitas et dilectio, in qua omnia bona facias; et super haec dabit et vitam aeternam, et societatem Angelorum: totum de misericordia. Merita tua nusquam jactes, quia et iptos enim sustinet peccatores? «Misenon dedit, «longanimis,» non dam
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi audis grãm: gratis intellige.
Si ergo gratis. nichil tu attulisti:
nichil meruisti. Nam si meritis
aliquid redditum ẽ: merces ẽ non
grã. Gratia inquit. salui facti estis
ꝑ fidem. Expone illud aꝑtius : pro¬
pter arrogantes. propter sibi placen¬
tes. propter ignorantes dĩ iusticiam.
& suã uolentes constituere. Audi
hoc idem aꝑtius. E hoc inquit
quod grã salui facti estis: non ex
uobis sed dĩ donum ẽ. Sed & nos
forte aliquid fecimus: ut dona
dĩ mereremur: Non ex oꝑibus
inquit: ne forte quis extollatur.
Quid ergo nos bene non oꝑamur:
Immo oꝑamur. Sed quomodo:
Ipso in nobis oꝑante: quia ꝑ fidẽ
locũ damus in corde nr̃o ei. qui
in nobis & ꝑ nos hona oꝑatur.
Audi enĩ unde opreris bona.
Ipsius enĩ sumus figmentũ. creati
In.xp̃o iħu in oꝑibus bonis: ut
in illis ambulemus. Ista ẽ suaui¬
tas abundans memoriȩ ipsius
circa nos : hanc eructando predi¬

Expanded text:
Ubi audis, «gratia,» Gratis intellige. Ubi audis, «gratia,» Gratis intellige. Si ergo gratis, nihil tu attulisti, nihil meruisti: nam si meritis aliquid redditum est, merces est, non gratia. «Gratia,» inquit, «salvi facti estis per fidem.» Expone illud apertius propter arrogantes, propter sibi placentes, propter ignorantes Dei justitiam et suam volentes constituere. Audi hoc idem apertius: «Et hoc,» inquit, quod «gratia salvi facti estis, non ex vobis, sed Dei donum est.» Sed et nos forte aliquid fecimus, ut dona Dei mereremur. «Non ex operibus,» inquit, «ne forte quis extollatur,» Quid ergo? nos bene non operamur? Imo operamur. Sed quomodo? Ipso in nobis operante; quia per fidem locum damus in corde nostro ei qui in nobis et per nos bona operatur. Audi enim unde opereris bona: «Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis, ut in illis ambulemus» . Ista est suavitas abundans memoriae ipsius circa nos. Hanc eructando, praedi
Abbreviated transcription (Latin):
quod tibi uis tribuere: quã quod illi.
Melius enim aliquid es quia iustus
es: quã quod homo es. Inferius aliqͥd
das dõ: & suꝑius tibi: Totum illi da:
in toto ipsum lauda: non cadas de ma¬
nu artificis. Ut esses quis fecit: Non¬
ne scriptum ẽ. quia sumpsit ds̃ li¬
mum de terra: & formauit hominẽ
Antequã homo esses: limus eras. Ante¬
quã limus esses: nichil eras. Sed non
de isto solo figmento grãs agas artifici
tuo: audi aliud eius figmentũ. ubi
te fecit. Non ex oꝑib ait: ne forte
quis extollatur. Sed quid dixit. non
ex oꝑib. ne forte quis extollatur: Suꝑiꝰ
quid cõmemorauit: grã salui facti
estis ꝑ fidem: & hoc non ex uobis.
Apłi uerba sunt: non mea. Gratia
salui facti estis ꝑ fidem: & hoc ut
salui essetis ꝑ fidem. non ex uobis.
Quãuis hoc ipsum quod dixerat
grã. utiq non ex uobis: sed ne quis
aliter intelligeret. planius hoc aꝑi¬
re dignatus ẽ. Da intellectorem: &
totum dixit. Gratia salui facti estis.

Expanded text:
quod tibi vis tribuere, quam quod illi: melius enim aliquid es quia justus es, quam quia homo es. Inferius aliquid das Deo; et superius tibi. Totum illi da, in toto ipsum lauda: non cadas de manu artificis. Ut esses quis fecit? Nonne scriptum est quia sumpsit Deus limum de terra, et formavit hominem ? Antequam homo esses, limus eras; antequam limus esses, nihil eras. Sed non de isto solo figmento gratias agas artifici tuo; audi aliud figmentum ubi te fecit. «Non ex operibus,» ait, «ne forte quis extollatur.» Sed qui dixit, «Non ex operibus, ne forte quis extollatur;» superius quid commemoravit? «Gratia salvi facti estis per fidem; et hoc» «non ex vobis.» Apostoli verba sunt, non mea: «Gratia salvi facti estis per fidem; et hoc» ut salvi essetis per fidem «non ex vobis.» Quamvis hoc ipsum quod dixerat, «Gratia;» utique, «non ex vobis:» sed ne quis aliter intelligeret, planius hoc aperire dignatus est. Da intellectorem, et totum dixit: «Gratia salvi facti estis.»
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & regnum: habet decorem
ibi magnitudo illa decoris: qua¬
lis ẽ in regno omĩum seculorum.
Et dominatio tua in om̃i genera¬
tione & generationem. Hȩc ẽ illa
repeticio. uel omnẽ generationem
significans: uel generationem illã

Expanded text:
aeculi habet decorem ibi magnitudo illa decoris, qualis est in regno omnium saeculorum. «Et dominatio tua in omni generatione et generatione.» Haec est illa repetitio, vel omnem generationem s
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ: aAudi uocem desperantis. Iam
inquit dampnandus sum: quare
non faciam quicquid uolo: Audi
& uocem sperantis. Misccłia dñi
magna ẽ. Quando me conuertero:
dimittet michi omĩa. Quare non
facio quicquid uolo: Desperat ut
peccet: sperat ut peccet. Utrumq
metuendũ est: utrumq ꝑiculosũ.
Ue a desperatione: ue aꝑuersa
spe. Utriq huic ꝑiculo. & utriq¬
huic malo: quomodo occurit mi¬
sericordia dĩ: Quid dicis tu. qͥ
desꝑando uolebas peccare: Iam
cdampnandus sum: quare non fa¬
cio quiequid uolo: Audi scripturã.
Nolo mortem impii: quantũ ut
reuertatur & uiuat. Hac uoce dĩ:
reducitur in spe. Sed timendus ẽ
alius laqueus: ne ipsa spe alius pec¬
cet. Quid ergo & tu dicebas. qui
spe magis peccas: Quando me
conuertero. om̃ia michi ds̃ dimit

Expanded text:
 Audi vocem desperantis: Jam, inquit, damnandus sum; quare non facio quidquid volo? Audi et vocem sperantis: Misericordia Domini magna est; quando me convertero, dimittet mihi omnia: quare non facio quidquid volo? Desperat, ut peccet; sperat, ut peccet. Utrumque metuendum est, utrumque periculosum; vae a desperatione! vae a perversa spe! Utrique huic periculo et utrique malo quomodo occurrit misericordia Dei? Quid dicis tu, qui desperando volebas peccare? Jam damnandus sum; quare non facio quidquid volo. Audi Scripturam: «Nolo mortem impii, tantum ut revertatur et vivat.» Hac voce Dei reducitur in spem: sed timendus est alius laqueus, ne ipsa spe amplius peccet. Quid ergo et tu dicebas, qui spe magis peccas? Quando me convertero, omnia mihi Deus dimit
Abbreviated transcription (Latin):
confiteantur ei om̃ia oꝑa eiꝰ. Quid
dicis: & terra & ligna omĩa oꝑa
eius. Si omia laudant: cur non
omĩa confitentur: Confessio enĩ
ñ peccatoꝵ tantũ dicitur. sed &
laudis: ne forte ubicunq auditis
confessionem. putetis iam non esse
nisi peccati. Usq adeo enĩ hoc pu¬
tatur: ut quando sonuerit de di¬
uinis eloquiis. continuo sit consue¬
tudo pectora tundere. Audi qͥa
& tamen ait: Confiteor tibi pat̃.
dñe cęli & terrȩ. Confessio ẽ ergo
in laudem. Proinde. quid accipi

Expanded text:
confiteantur ei omnia opera ejus. Quid confiteantur ei omnia opera ejus. Quid dicis? Et terra et ligna? Omnia opera ejus. Si omnia laudant, cur non omnia confitentur? Confessio enim non peccatorum tantum dicitur, sed et laudis: ne forte ubicumque auditis confessionem, putetis jam non esse nisi peccati. Usque adeo enim hoc putatur, ut quando sonuerit de divinis eloquiis, continuo sit consuetudo pectora tundere. Audi quiat peccatum? Et tamen ait: «Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae» . Confessio est ergo in laude. Proinde quid accipi
Abbreviated transcription (Latin):
paratus ẽ diabolo & angłis eius: hic
non miseratio eius: sed seueritas eius.
Miseratio eius. reddita ẽ oꝑib eius.
Seueritas eius est: non in oꝑa sua.
sed in oꝑa tua. Deniq si tollas oꝑa
tua mala. & non in te remaneat.
nisi opus eius: non te dimittet mi¬
seratio eius. Si autem tu non di¬
mittis oꝑa tua: erit seueritas eius
in opera tua. non in oꝑa sua. Confi¬
teantur tibi dñe omia oꝑa tua. &
scĩ tui benedicant tibi. Omĩa oꝑa
tua confiteantur tibi. Quid enĩ :
Terra non ẽ opera eius: Ligna. non
sunt oꝑa eius: Recora. bestiȩ. pisces.
uolatilia. non sunt oꝑa eius: Pla¬
ne. & hȩc opera eius. Et quomodo ei
confitebuntur: Et hȩc uideo qui¬
dem in angłis. confiteri illi oꝑa eiꝰ.
& enĩ opera eius sunt angłi: & ho¬
mines oꝑa eius sunt. & cũ confiten¬
tur ei homines: oꝑa eiꝰ illi confiten¬
tur. Nunquid ligna & lapides.
uocem habent confessionis: Prorsus

Expanded text:
paratus est diabolo et angelis ejus» ; hic paratus est diabolo et angelis ejus» ; hic non miseratio ejus, sed severitas ejus. Miseratio ejus reddita est operibus ejus; severitas ejus est non in opera sua, sed in opera tua. Denique si tollas opera tua mala, et non in te remaneat nisi opus ejus, non te dimittet miseratio ejus: si autem tu non dimittis opera tua, erit severitas ejus in opera tua, non in opera sua. teantur tibi, Domine, omnia opera tua, et sancti tui benedicant te. Omnia opera tua confiteantur tibi.» Quid enim? terra non est opus ejus? ligna non sunt opera ejus? pecora, bestiae, pisces, volatilia non sunt opera ejus? Plane et haec opera ejus. Et quomodo ei confitebuntur et haec? Video quidem in Angelis confiteri illi opera ejus; etenim opera ejus sunt Angeli: et homines opera ejus sunt; et cum confitentur illi homines, opera ejus illi confitentur: numquid ligna et lapides vocem habent confessionis? Prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
dñm: neq differas de die in diem. Su¬
bito enĩ uenit ira illius: & in tempo¬
re uindictȩ disꝑd& te. Noli ergo
dicere: cras me conuertam: cras dõ
placebo: & omĩa hodierna & hester¬
na dimittunt᷑ michi. Uerũ qui¬
dem dicis. quia ds̃ conuersioni tuȩ
indulgentiã promisit: sed dilatio¬
ni tuȩ diem crastinũ non promisit.
Suauis dñs om̃ib: & miserationes
eius in om̃ia oꝑa eius. Quare hos
dampnat. quare flagellat: An
quos dampnat. an quos flagellat.
non sunt oꝑa eius: Plane oꝑa eiꝰ.
& uis nosse. quia suꝑ om̃ia opera eiꝰ
miserationes eius: Inde ẽ illa lon¬
ganimitas: qua facit solem suum
oriri suꝑ bonos & malos. Nonne
miserationes eiꝰ. in omĩa oꝑa eius:
qui pluit suꝑ iustos & iniustos:
Nonne miserationes eiꝰ in omia oꝑa
eius: Longanimis. expectans pec¬
catorem: dicens. conuertim ini ad me.
& conuertar ad uos. Nonne mise¬
rationes eius in omia oꝑa eius: &
cum dicit. ite in ignem ȩternũ. qui

Expanded text:
num, neque differas de die in diem; subito enim veniet ira illius, et in tempore vindictae disperdet te» . Noli ergo dicere: Cras me convertam, cras Deo placebo; et omnia hodierna et hesterna dimittuntur mihi. Verum quidem dicis, quia Deus conversioni tuae indulgentiam promisit; sed dilationi tuae diem crastinum non promisit.Suavis Dominus omnibus, et miserationes ejus in omnia opera ejus.» Quare ergo damnat? quare flagellat? An quos damnat, an quos flagellat, non sunt opera ejus? Plane opera ejus. Et vis nosse quia «super omnia opera ejus miserationes ejus?» Inde est illa longanimitas qua facit solem suum oriri super bonos et malos: nonne «miserationes ejus in omnia opera ejus,» qui pluit super justos et injustos ? nonne «miserationes ejus in omnia opera ejus?» Longanimis exspectat peccatorem, dicens, «Convertimini ad me, et convertar ad vos:» nonne «miserationes ejus in omnia opera ejus?» Et cum dicit, «Ite in ignem aeternum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
& magnitudinis tuȩ non ẽ finis.
enarrabunt eam. Quomodo enar-¬
rabunt eam: si finis non est: Enar¬
rabunt eam: cũ laudabunt eam.
Et quia finis non ẽ eiꝰ: sic & laudis
eiꝰ non ẽ finis. Probemus: quia ñ erit
fins laudis eius. Beati inquit qui

Expanded text:
«Et magnitudinis» tuae «non est finis, enarrabunt eam.» Quomodo enarrabunt eam, si finis non est? Enarrabunt eam, cum laudabunt eam; et quia finis ejus non est, sic et laudis ejus non erit finis. Probemus quia non erit finis laudis ejus. «Beati,» inquit, «qui