comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
selli ehoris nitore resplendent: remanebunt
uacuȩ. Clamor erit inplateis suꝑuinum.
non marta &e inangusta uia quę ducit ad
uitam. sed in lata ceꝰ spaciosa quȩ ducit ad
e relcta est in urbe quondam celeberrima
saitudo. & portas uiarum frequentium ꝑqͣs
popłoꝵ influebant agmina. opprimet
hbitator calamitas. Et ut sciremus ꝑspi.¬
tue de totius orbis interitu nunciari: intulit.
ec erunt inmnedio t̾rȩ. in medio gentium
sut popłor. Guomodo si paucȩ oliuȩ
que remanserunt excutiant᷑ ex olea. & rã¬
itni cum fuerit finita uindemia: hileua¬
bunt uocem suam atq laudabunt. Cum
glorificat᷑ fuerit dñs : hinnient de mari.
mit hoc indoctrinis glorificate dñm. in
unsilis maris nom dñi di isrł. Quantum
ab hebraica ueritate in hoc loco septuaginta
distet translatio: sequentia uerba moͬstrabt̃.
Axa. Quomodo siquis excutiat oluam sic
Sexcutient eos. &e quiescat uindemia: isti
clamore uociferabuntur. Qui aut̃ relicti

Expanded text:
secti eboris nitore resplendent, remanebunt secti eboris nitore resplendent, remanebunt vacuae. Clamor erit in plateis super vino, non in arcta et angusta via quae ducit ad vitam: sed in lata et spatiosa, quae ducit ad et relicta est in urbe quondam celeberrima solitudo, et portas viarum frequentium per quas populorum influebant agmina, opprimet habitatorum calamitas. Et ut sciremus perspicue de totius orbis interitu nuntiari, intulit, Haec erunt in medio terrae: in medio gentium sive populorum. Quomodo si paucae olivae, quae remanserunt, excutiantur ex olea, et racemi cum fuerit finita vindemia. Hi levabunt vocem suam atque laudabunt, cum glorificatus fuerit Dominus, hinnient de mari:  hoc in doctrinis glorificate Dominum: in insulis maris nomen Domini Dei Israel. Quantum ab Hebraica veritate in hoc loco LXX distet translatio, sequentia verba monstrabunt. LXX: Quomodo si quis excutiat olivam, sic excutient eos: et si quiescat vindemia, isti clamore vociferabuntur. Qui autem relicti
Abbreviated transcription (Latin):
ũ mentis euertit. & homines uigilare non
ptitur amaritudine cõmutabit᷑. quȩ ad
tmnpus utentib se mella mentitur. & in no¬
usimo amarior felle repꝑietur. Tunc omĩs
alcedo lȩtantium & timpanoꝵ. & citharȩ
lntis. in planctum uertet᷑ ac gemitum.
ngramus hoc testimoniũ us qui in conuiuiis
nonsolum gula &e ebrietate sed &e aurib lu¬
niantur ut ꝑ om̃s sensus animȩ fortitudo
noliscat. Atteretur ciuitas uanitatis. siue
onisciuitas. uel sp̃ualis babilon quȩ sedet
nseptem montib purpurata. cuius suppli¬
ui iapocalipsi iohannis legimꝰ. Pulchreq
dict urbem uanitatis. Si enĩ de cę̧lo & t̾ra
e de omib quȩ terrena sunt dr̃. uanitas
unitantium &e omĩa uanitas: quanto ma
qs de una urbe dicendum est. quȩ totius
onis pars modica est: Tunc domus quarũ
nunc sunt aurea laquearia. & pauꝑib absq
ttsto &e tugurio frigore morientib parietes
carum uestiuntur marmorum crustis. &

Expanded text:
tum mentis evertit, et homines vigilare non tum mentis evertit, et homines vigilare non patitur, amaritudine commutabitur, quae ad tempus utentibus se mella mentitur, et in novissimo amarior felle reperietur. Tunc omnis dulcedo laetantium et tympanorum ac citharae sonitus in planctum vertetur ac gemitum. Ingeramus hoc testimonium his qui in conviviis non solum gula et ebrietate, sed et auribus luxuriant, ut per omnes sensus animae fortitudo mollescat. Atteretur civitas vanitatis, sive omnis civitas, vel spiritualis Babylon, quae sedet in septem montibus purpurata, cujus supplicia in Apocalypsi Joannis legimus . Pulchreque dixit urbem vanitatis. Si enim de coelo et terra, et de omnibus quae terrena sunt dicitur: Vanitas vanitatum, et omnia vanitas ; quanto magis hoc de una urbe dicendum est, quae totius orbis pars modica est! Tunc domus quarum nunc sunt aurata laquearia, et pauperibus absque tecto et tugurio frigore morientibus, parietes earum vestiuntur marmorum crustis, et
Abbreviated transcription (Latin):
qui lȩtabantur corde. Cessauit gaudu
Stimpanoꝵ. quieuit sonitus lȩtantiũ. eos¬
cuit dulcedo citharȩ. Cum cantico ñ hin
uinum. amara erit potio bibentib illon
Attrita est ciuitas uanitatis. clausa est ans
Idomus nullo introeunte. Clamor erit
suꝑ uino inplateis. deserta est omis letni
trans latum est gaudium t̾rȩ. Relicta et
Sin urbe solitudo. & calamitas oppͥmet po¬
tas: quia hȩc erunt in medio terrȩ. inimc¬
dio popłor. In consummatione mundo
pͣteritarũ delitiarum recordatio erit. i¬
materia cruciatuum. Unde & diues ille
in conuiuio purpuratus qui receꝑat hons
sua in uita sua. eleuans oculos suos de in¬
ferno : lazarum cernit in requie. Et di
increpans diuites & luxuriosos. atque
qui nunc saturati estis. qm̃ esurietis. Ue
uobis qui ridetis nunc: quia lugebitise
eor. ꝓpago eor de gomorra. Uua eorie
uua fellis. botrus amaritudinis eoras.
uar draconum uinum eorum. & furor
It hebraice dr̃ sicera id est ebrietas quȩ sta¬

Expanded text:
qui laetantur corde, cessabit gaudium tympanorum, quiescet sonitus laetantium, conticescet dulcedo citharae, cum cantico non bibent vinum, amara erit potio bibentibus illam. Attrita est civitas vanitatis, clausa est omnis domus nullo introeunte. Clamor erit super vino in plateis, deserta est omnis laetitia, translatum est gaudium terrae, relicta est in urbe solitudo, et calamitas opprimet portas: quia haec erunt in medio terrae, in medio populorum. In consummatione mundi, praeteritarum deliciarum recordatio erit materia cruciatuum. Unde et dives ille in convivio purpuratus, qui receperat bona sua in vita sua, elevans oculos suos de inferno, Lazarum cernit in requie . Et Dominus increpans divites et luxuriosos atque qui nunc saturati estis, quoniam esurietis. Vae vobis qui nunc ridetis, quia lugebitis et propago eorum ex Gomorra. uua eorum uua fellis, botrus amaritudinis in ipsis. furor draconum uinum ut Hebraice dicitur, sicera, id est, ebrietas, quae sta
Abbreviated transcription (Latin):
loco iudei cassa sibi uota ꝓmittunt. quod
Ergo hoc significat. qđ in nouissima tuba
iuxta apłm paulum. om̃s qui ꝑierant in
assiriis &e in egipto ad dñm ueniant. Nec
dix̃ om̃s filior isrł: sed om̃s qui ꝑierant
ꝑ qđ significat gentium multitudinẽ. qdđ
idolatriȩ &e magicis ac philosophiȩ artih
obligati ueniant ad fidem xp̃i. & adoren
eum in ȩccłia. Tuba aut̃ magna potest u¬
telligi & sermo euangelicus. de quo inla¬

Expanded text:
loco Judaei cassa sibi vota promittunt, quod Ergo hoc significat, quod in novissima tuba, juxta Apostolum Paulum , omnes qui perierant in Assyriis et in Aegypto ad Dominum veniant: Nec dixit omnes filios Israel, sed omnes qui perierant, per quod significat gentium multitudinem, quod et idololatriae, et magicis, ac philosophiae artibus obligati, veniant ad fidem Christi, et adorent eum in Ecclesia. Tuba autem magna potest intelligi sermo Evangelicus, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Qđ siue uirga ꝑcutiet. siue ad u̾rgã
recensebit numerum gregis sui intelligĩ
potest. ut non in malam sed inbonã partẽ
accipiatur. Et uos congregabimini
unus &e unus fili i isrł. La.x. Uos autem
congregate unum & unũ filios israel.
O filii inqͥuit isrł ꝓ quo int̾ptat᷑ est simma¬
quia iudeoꝵ turba non credidit. ꝑ ad si¬
ficat paucos eix uideis insaluatore An s
iudeoꝵ multitudine ñ credente. uos dm
orbe quos potueritis quasi oues morbias
referte ad caulas dni. & congregate os
cum gentium popło. & impleatur illua¬
qđ paulus ce barnabas loquuntur uids¬

Expanded text:
sunt, quod sive virga percutiet, sive ad virgam sunt, quod sive virga percutiet, sive ad virgam recensebit numerum gregis sui, intelligi potest: ut non in malam, sed in bonam partem accipiatur. Et vos congregabimini unus et unus, filii Israel. LXX: Vos autem congregate unum et unum, filios Israel. O filii Israel, pro quo interpretatus est Symmaquia Judaeorum turba non credidit, per quod significat, paucos ex Judaeis in Salvatorem Dominum um multitudine non credente, vos de toto orbe, quos potueritis, quasi oves morbidas referte ad caulas Domini, et congregate eas cum gentium populo, ut impleatur illuApostolus et Barnabas loquuntur ad
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ separatione animȩ ac corporis. sed
de iis qui peccato mortui sunt: nunc e con¬
trario dicit addm̃. Uiuent mortui tui.
qui interfecti sunt ꝓpt̃ te: qui non absolu¬
te mortui ut septuaginta transtulerunt.
sed iuxta hebraicum ubi dr̃. yeiu methe
cha mortui appellantur. Uade popłs
m̃s. intra in cubicula tua. claude hostia
tua suꝑ te : abscondere modicum admo.
mentum. donec ꝑtranseat indignatio.
Ecce enĩ dñs egredietur de loco suo. ut uisitet
iniquitatẽ habitatoris terrȩ contra eum.
Et reuelabit terra sangiunẽ suũ & non

Expanded text:
naturae, et separatione animae ac corporis; sed naturae, et separatione animae ac corporis; sed de his qui peccato mortui sunt: nunc e contrario dicit ad Deum: Vivent mortui tui, qui interfecti sunt propter te, qui non absolute mortui, ut LXX transtulerunt; sed juxta Hebraicum ubi dicitur JEJU METHECA  , mortui tui appellantur. Vade, populus meus, intra in cubicula tua, claude ostia tua sumentum, donec pertranseat indignatio. Ecce enim Dominus egredietur de loco suo, ut visitet iniquitatem habitatoris terrae contra eum: et revelabit
Abbreviated transcription (Latin):
enim dnĩ. iuxta fabulas poetarum uincens
om̃s herbas peonias: uiuificabit corpora
mortuor. Et quomodo iactis in terrã semen¬
tib ros paulatim crescere facit herbas. &
ad fruges sui generis ꝑuenire : sic dñi ros
qui ꝓ miscđia ponitur. Ros enĩ luminum
aut̃. id est corpora Raphaim gigantum
uidelicet & impior. dñs in poenas detrahet
sempit̾nas. Deniq ꝓ raphaim soli septuagin
ta impios transtulerunt. & quia supra le-¬
gimꝰ. mortui uitam non uidebunt. nec mẽ.¬
dici suscitabunt. ꝓquo aquila & simmachus
raphaim &e gigantes int̃p̃tati sunt : quęrimꝰ
quȩ erroris causa sit ut ꝓ raphaim hebrai¬
co alii gigantes. alii medicos posuerint.
Uerbum hebraicum raphaim si post res pͥmã
litteram sequentẽ habeat uau: legit᷑ ruphim
littera scribat᷑: legitur raphaim & transfert᷑
ingigantes. Simulq quia supra dixerat
mortui uitã non uidebunt: ut manifestiꝰ
demonstraret non dici ibi de mortuis lege

Expanded text:
enim Domini, juxta fabulas Poetarum vincens enim Domini, juxta fabulas Poetarum vincens omnes herbas Paeonias, vivificabit corpora mortuorum. Et quomodo jactis in terram seminibus, ros paulatim crescere facit herbas, et ad fruges sui generis pervenire: sic Domini ros qui pro misericordia ponitur, ros erit luminum autem, id est, corpora Raphaim, gigantium videlicet et impiorum, Dominus in poenas detrahet sempiternas. Denique pro RAPHAIM   soli LXX impios transtulerunt. Et quia supra legimus: Mortui vitam non videbunt, nec medici suscitabunt, pro quo Aquila et Symmachus, Raphaim et gigantes interpretati sunt: quaerimus quae erroris causa sit, ut pro RAPHAIM Hebraico, alii gigantes, alii medicos posuerint. Verbum Hebraicum RAPHAIM si post RES primam litteram sequentem habeat VAU, legitur ROPHAIlittera scribatur, legitur RAPHAIM, et transfertur in gigantes. Simulque quia supra dixerat: Mortui vitam non videbunt, ut manifestius demonstraret non dici ibi de mortuis lege
Abbreviated transcription (Latin):
inȩccłia quȩ habitaculũ patris & filii &¬
ros tuus. & terrã gigantum detrahens in
Iruinam. Lxa. Resurgant mortui. & re.¬
Isurgent de sepulchris. & lȩtabunt᷑ qui
sunt in t̾ra. Ros enĩ tuus sanitas eoꝵ. t̾ra
aut̃ impioꝵ cadet. Scĩs parturientib &
parientib sp̃m. & habitatorib t̾rȩ corru¬
entib quia salutes non fecerunt in t̾ra :
in gła. quia mors eoꝵ somnus est. &e ne¬
quaquam uxta septuaginta resurgere.
sed exꝑgisci & euigilare dicuntur. Unde
& lazarus qui euigilaturus erat. a d ño
surgent &e euigilabunt. atq laudabt̃
dnm creatorem suum. Qui nunc habi.
ȩternam. & hi in opprobrium &e confusio¬
nem sempit̃ nam. Et in iohanne euangeli¬
sta legimus. Ueniet hora &e nunc est: quan¬
do qui insepulcris sunt audient uocẽ filii
dĩ. & qui audierint uiuent. Et egredientur
qui bona fecerunt in resurrectionẽ uitȩ &
qui mala. in resurrestionem iudicii. Ros

Expanded text:
in Ecclesia, quae habitaculum Patris, et Filiiin Ecclesia, quae habitaculum Patris, et Filiiros tuus, et terram gigantum detrahes in ruinam. LXX: Resurgent mortui, et resurgent de sepulcris, et laetabuntur qui sunt in terra. Ros enim tuus sanitas eorum, terra autem impiorum cadet. Sanctis parturientibus et parientibus spiritum, et habitatoribus terrae corruentibus, quia salutes non fecerunt in terra, in gloria . Et quia mors eorum somnus est, nequaquam juxta LXX resurgere, sed expergisci et evigilare dicuntur. Unde et Lazarus qui evigilandus erat, a Domino surgent et evigilabunt, atque laudabunt Deum Creatorem suum, qui nunc habitaaeternam, et hi in opprobrium, et confusionem sempiternam . Et in Joanne Evangelista legimus: Veniet hora, et nunc est, quando qui in sepulcris sunt audient vocem Filii Dei, et qui audierint vivent, et egredientur qui bona fecerunt in resurrectionem vitae, et qui mala, in resurrectionem judicii . Ros
Abbreviated transcription (Latin):
prȩsertim cum tanta mala inscõs tuos
oꝑatus sit.: Ad quod dñs. & non uidebi
inquit głam dñi. Rursum ꝓpħa. Eacali¬
manus tua ad ꝑcutiendũ. & ñ uidean
głam tuam. quã ñ merent᷑ aspicere. il
qđ dñs. uideant magis & confundant.
Rursum ꝓpħa. Dñe pacem da nobis e pss¬
side nos qui tui nominis recordamur.
Impii ce suꝑbi non uiuant. nec resurgant
in gła. sed contere omnẽ memoriã coꝵ.
Causasq reddit. cur eos cupiat interire.
Indulsisti genti dñe. indulsisti genti.
Nunquid glorificatꝰ es : Et est sensus. Sept
misertꝰ es gentib idest humano generi
&e exerciusti in eas incredibilẽ clem̃tium
Nunquid te cognouerunt : Nunqͥd glor¬
ficauerunt nomen tuum: Nonne ẽconi
neglegentiam. neglegentia contẽptum
parit. Dñe in angustia requisierunt
te : in tribulatione murmuris doctriu
tua eis. Ixa. Dñe in tribulatione ram¬
datus sum tui. tribulatione parua de¬
ctrina tua nobis. Quia indulgens sex

Expanded text:
praesertim cum tanta mala in sanctos tuos praesertim cum tanta mala in sanctos tuos operatus sit. Ad quod Dominus: Et non videbit, inquit, gloriam Domini. Rursum Propheta videant gloriam tuam, quam non merentur aspicere. Ad quod Dominus: Videant magis et confundantur. Rursum Propheta: Domine, pacem da nobis, et posside nos, qui tui nominis recordamur. Impii autem et superbi non vivant, nec resurgant in gloria, sed contere omnem memoriam eorum. Causasque reddit, cur eos cupiat interire. Indulsisti genti, Domine, indulsisti genti, numquid glorificatus es? Et est sensus: Saepe misertus es gentibus, id est, humano generi, et exercuisti in eas incredibilem clementiam, numquid te cognoverunt? numquid glorificaverunt nomen tuum? Nonne e contrnegligentiam, negligentia contemptum parit. Domine, in angustia requisierunt te, in tribulatione murmuris doctrina tua eis. LXX: Domine, in tribulatione recordatus sum tui, in tribulatione parva doctrina tua nobis. Quia indulgens saepe
Abbreviated transcription (Latin):
tai. & caph. & res utrunq scribat᷑ apud
hebreos. Sed quando memoriale dicimꝰ.
legitur tachar : quando masculum.
Tochor. Et hac uerbi ambiguitate dece¬
ptum arbitrantur saul: quando pugna¬
uit contra amalech. & int̾fecit omne
masculinũ eoꝵ. Dño enĩ p̾cipiente ut
deleret omnẽ memoriã amalech sub
cȩlo: ille ꝓ memoria non tam errore
quam prȩdȩ ductus cupidine masculos
interpretatus est. nesciens illud apli h¬
te errare. ds̃ non irridetur. Indulist
genti dñe indulsisti genti. Nunquialsso¬
rificatꝰ es : Clongasti om̃s t̃minos an
Lra Adde eis mala dñe. adde malasui¬
quia supra dixerant. ideo indulsisti e
ce ꝑdidisti ce tulisti omne masculinis¬
eundem sensum secuti ad dider̃ de suoni
ut qui gloriosi in terra sunt: malis ans
oppͥmantur. Porro iuxta hebreos muls
alt̃ est sensus. & pͥori disputationi congi¬
ens. Dix erat dñs. Misereamur impioꝰ
Propħa responderat. Et ubi est iusticun

Expanded text:
ZAIZAIHebraeos. Sed quando memoriale dicimus, legitur ZACHAR; quando masculum, ZOCHOR. Et hac verbi ambiguitate deceptum arbitrantur Saul, quando pugnavit contra Amalech et interfecit omne masculinum eorum . Deo enim praecipiente, ut deleret omnem memoriam Amalech sub coelo, ille pro memoria, non tam errore, quam praedae seductus cupidine, masculos interpretatus est, nesciens illud Apostoli: Nolite errare, Deus non irridetur . Indulsisti genti, Domine, indulsisti genti. Numquid glorificatus es? elongasti omnes terminos terrae. LXX: Adde eis mala, Domine, adde mala gloquia supra dixerat, Ideo induxisti et perdidisti, et tulisti omne masculeumdem sensum secuti, addiderunt de suo, mala: ut qui gloriosi in terra sunt, malis duplicibus opprimantur. Porro juxta Hebraeos multo aliter est sensus, et priori disputationi 354 congruens. Dixerat Dominus: Misereamur impio. Propheta responderat: Et ubi est justitia tua?
Abbreviated transcription (Latin):
num uocat᷑. penitus auferet᷑. Unde &e pha¬
rao non uult int̾ficere sexum femineum.
qui ꝑse fragilis est & facile interire po-¬
test: sed omne masculinũ. Qđ si adultũ
fuerit. & inuirilem ȩtatẽ ꝑuenerit: diffi¬
cult̃ occiditur. luxta simmachum mor¬
tui uiuificabunt. quia peccato mortui
alios uiuificare non possunt. nec pulchra
laudatio est in ore peccatoris. Et gigantes
idest Raphaim non suscitabunt alios.
qui ipsi urta geneos librum appellant᷑
cadentes. Nisitatq eos dñs. ut & mortuor.
&e gigantum omĩs deleat᷑ memoria.
Solus enim est qui suscitat mortuos & ui¬
uificat. de quo dicit᷑. Sicut pat̾ suscitat
mortuos & uiuificat. sic & filius quos uult
uiuificat. Possumus mortuos simula chra
appellare hominũ mortuor. & gigantes
demones qui simulachra eoꝵ assidunt.
Nec terrere nos debet quare septuaginta
masculum. & cȩteri int̾p̃tes memoriam
transtulerunt. cum usdem trib litteris

Expanded text:
num vocatur, penitus auferetur. Unde et Phanum vocatur, penitus auferetur. Unde et Pharao non vult interficere sexum femineum, qui per se fragilis est et facile interire potest, sed omne masculinum, quod si adultum fuerit, et in virilem aetatem pervenerit, difficulter occiditur . Juxta Symmachum, mortui non vivificabunt, quia peccato mortui, alios vivificare non possunt, nec pulchra est laudatio in ore peccatoris. Et gigantes, id est, RAPHAIM  , non suscitabunt alios, qui ipsi juxta Geneseos librum appellantur cadentes. Visitatque eos Dominus, ut et mortuorum et gigantium omnis deleatur memoria. Solus enim est qui suscitat mortuos de quo dicitur: Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius vivificat quos vult . Possumus mortuos simulacra appellare hominum mortuorum, et gigantes daemones, qui simulacris eorum assident. Nec terrere nos debet, quare LXX masculum, et caeteri Interpretes memoriam transtulerunt, cum eisdem tribus litteris
Abbreviated transcription (Latin):
scitabunt: sensus ꝑspicuus est condenari
fabulas poetarum. qui abesculapio iactant
uirbium suscitatũ. Nonsolũ aut̃ hoc
de mortuis. sed de omĩ infirmitate di¬
cendum est: qͦd absq dĩ miscdia nichil
medendi ars ualeat. Sed qͦmͦ nͥ dñs edi
ficauerit domũ. inuanũ laborauer̃ qui
edificant eã. nͥ dñs custo dierit ciuitatẽ.¬
frustra uigilabit qui custodit eam: sic
nisi dñs languorem curauerit. in uanum
laborant medici qui cupiunt sanare
languentes. Nisi dñs custodierit sanitatem:
inuanum custodiunt qui etiã pͣcepta custo.¬
diendȩ salutis ꝓprus edunt libris. Semꝑq
dicendum est non solum in corporis. sed c¬
etiam in animȩ sanitate. Benedic anima
mea dño. qui sanat om̃s languores tuos.
Porro qui peccato mortui ꝑseuerant. & nul¬
la arte medicinȩ possunt reciꝑe animȩ̨
sanitatẽ: isti disꝑdentur & tollent᷑ ad ñõ
& quicquid robustũ in eis est qđ masculi¬

Expanded text:
scitabunt, sensus perspicuus est, condemnari scitabunt, sensus perspicuus est, condemnari fabulas poetarum, qui ab Aesculapio jactant Virbium suscitatum. Non solum autem hoc de mortuis, sed de omni infirmitate dicendum est, quod absque Dei misericordia nihil medendi ars valeat. Sed quomodo? Nisiin vanum laboraverunt qui aedificant eam: Nisi Dominus custodierit civitatefrustra vigilavit qui custodit eam . Sic nisi Dominus languorem curaverit, in vanum laborant medici qui cupiunt sanare languentes. Nisi Dominus custodierit sanitatem, in vanum custodiunt, qui etiam praecepta custodiendae salutis propriis edunt libris: semperque discendum est non solum in corporis, sed etiam in animae sanitate: Benedic, anima mea, Domino, qui sanat omnes languores tuos . Porro qui peccato mortui perseverant, 353 et nulla arte medicinae possunt recipere animae sanitatem, isti disperdentur et tollentur a Domino, et quidquid robustum est in eis, quod masculi
Abbreviated transcription (Latin):
Seoꝵ. Simmachus more suo manifestius
Mortui non iuuificabunt. gigantes non
resuscitabunt. Propterea uisitasti &e contri-¬
uisti eos. & ꝑdi disti omnẽ memoriã eor.
Dicamus pͥmũ iuxta septuaginta. Questio
uidetur esse difficilis . quomodo mortui
uitam non uideant. Quȩ sic soluitur.
tam diu eos uitam ñ uidere. quam diu
mortui sunt : quomodo si dicamꝰ. cecus ñ
uidet lumen. quam diu cecus est. Sin aut̃
receꝑit sanitatẽ: lumen aspiciet. Sic &
qui in iniquitate mortuus tq peccatis :
ante quã uiu ificetur iusticia atq uirtu¬
tib ꝑeum qui dicit. ego sum uita : uiue¬
re non poterit. Unde &e ds̃ uiuoꝵ dicit᷑.
non mortuor. Anima enĩ quȩ peccauerit:
ipsa moriet᷑. Legimus in epła quȩ ad he¬
breos scribitur. Ne rursum fundamentũ
iacientes poenitentiȩ abopib mortuis.
Sin aut̃ peccata appellantur oꝑa mortua.
quare non ẽ contrario uirtutes appellent᷑
oꝑa uiua : Qđq sequitur. nec medici su¬

Expanded text:
eorum. Symmachus more suo manifestius: eorum. Symmachus more suo manifestius: Mortui non vivificabunt: gigantes non suscitabunt. Propterea visitasti, et contrivisti eos, et disperdidisti omnem memoriam eorum. Dicamus primum juxta LXX: Quaestio videtur esse difficilis, quomodo mortui vitam non videant? Quae sic solvitur: tamdiu eos vitam non videre, quamdiu mortui sunt. Quomodo si dicamus, caecus non videt lumen quamdiu caecus est; sin autem receperit sanitatem, lumen aspiciet: sic et qui iniquitate mortuus est atque peccatis, antequam vivificetur justitia atque virtutibus, per eum qui dicit, Ego sum vita , vivere non poterit. Unde et Deus vivorum dicitur, non mortuorum . Anima enim quae peccaverit, ipsa morietur . Legimus in Epistola quae ad Hebraeos scribitur: Ne rursum fundamentum jaciamus poenitentiae ab operibus mortuis . Sin autem peccata appellantur opera mortua: quare non e contrario virtutes appellentur opera viva? Quodque sequitur, Nec medici su
Abbreviated transcription (Latin):
coaptari. quȩ magis possessioni congruit:
Scriptum est & in deutero nomio. Non ne
s pater tuus possedit te. & fecit
& ereauit te: Et hoc considerandum.
qđ non dixerit dñs siue dĩ possedit te
& fecit ce creauit te: sed pat̾. ut clem̃tia
nominis austeritatẽ potentiȩ mitigaret.
Quodq sequitur. dñe extra te alium non
nouimus : non excludit filium. sed iungit
patri. Neq enim dixit alium non nouimꝰ.
sed extra te alium non nouimus. Cũ aut̃
dicat filius. ego in patre &e pat̾ in me:
extra patrẽ non nouimus filiũ. quia in
patre cognoscunus eum. Deniq & nomen
illius nomina mus. dicentes in oratione
dominica. Pater nr̃ qui es in cę̧lis.
Morientes non uiuant. gigantes non re-¬
surgant. Propterea uisi tasti & contriuisti¬
S eos. & ꝑdidisti omnem memoriam eoꝵ
Laix. Mortui enim uitã non uidebunt.
Ineq medici suscitabunt. Iccirco inducristi
Soe ꝑdidisti. &e tulisti omnẽ masculinum

Expanded text:
coaptari, quae magis pos sessioni congruit? coaptari, quae magis pos sessioni congruit? Scriptum est in Deuteronomio: Nonne iste pater tuus possedit te, et fecit te, et creavit te ? Et hoc considerandum, quod non dixerit, Dominus, sive Deus, possedit te, et fecit te, et creavit te; sed pater, ut clementia nominis austeritatem potentiae mitigaret. Quodque sequitur: Domine, absque te alium non novimus, non excludit Filium, sed jungit Patri, neque enim dixit « Alium non novimus, » sed « Extra te alium non novimus. » Cum autem dicat Filius: Ego in Patre et Pater in me, extra Patrem non novimus Filium , quia in Patre cognoscimus eum. Denique et nomen illius nominamus dicentes in Oratione Dominica: Pater noster qui es in coelis . . Morientes non vivant: gigantes non resurgant. Propterea visitasti et contrivisti eos, et perdidisti omnem memoriam eorum. LXX: Mortui enim vitam non videbunt: neque medici suscitabunt. Idcirco induxisti, et perdidisti, et tulisti omne masculum
Abbreviated transcription (Latin):
pacem michi. pacem faciet mͥ. Lx.x. Non
est qui apprehenderit eã. Quis ponet me
ustodem stipulȩ in agro: Propt̃ aduersa¬
nam hanc reppuli eã. iccirco fecit ds̃ omĩa
qut disposuit. Combusta sum dicent habita¬
tores eiꝰ. faciemus pacẽ illi. pacẽ faciemꝰ
e luxta hebraicum hic sensus est. Ego qui
dieb & noctib semꝑ meam uineã conser¬
uaui ne eaxt̾minaret eã aꝑ de silua. ne
bestiȩ deuorarent: nunquid indignationẽ

Expanded text:
pacem mihi, pacem faciet mihi. LXX: Non pacem mihi, pacem faciet mihi. LXX: Non est quae non apprehenderit eam. Quis ponet me custodem stipulae in agro? propter adversariam hanc repuli eam. Idcirco fecit Dominus omnia quae disposuit: combusta sum; dicent habitatores ejus, faciemus pacem illi: faciemus pacem ei. Juxta Hebraicum hic sensus est: Ego qui diebus et noctibus semper meam vineam 363 conservavi, ne exterminaret eam aper de silva, ne bestiae devorarent. N
Abbreviated transcription (Latin):
dea as. in isrł magnum nom̃ eius. Qđ alii
putant iuxta editionẽ eoꝵ ad ȩccłam ꝑti¬
nere. quia nichil est pulchrius. & de qua
astum est. gloriosa dicta sunt de te ciui-¬
tisli. quȩ princeps est genitricis suȩ. &
aut in cantico canticoꝵꝰ. filii matris meę
pugnauerunt aduersum me: & loquit᷑.
qo ciuitas firma. ciuitas quȩ oppugnat᷑.
Pulchre quȩ oppugnatur dixit. ñ quȩ expu-¬
gnatur. Statimq ungit de sinagoga.
quȩ de capite uersa est in caudam. Frustra
u potum mearum tribuo doctrinarum.
apietur enĩ in tenebris erroris sui. Et qr
aptam lucem non recepit: ꝑ diẽ corruet
murus eius. &e omẽ qđ sibi putabat auxili¬
um. nullusq aduersarioꝵ qui non capiat
u. Qđ de contrariis debemus intelligere
pitestatib. Indignatio non est michi.
Quis dabit me spinã &e ueprẽ: In proelio
gradiar suꝑ eam. succendã eã parit̃. An
potius tenebo fortitudinẽ meam : Faciet

Expanded text:
aea Deus, in Israel magnum nomen ejus . Quod alii aea Deus, in Israel magnum nomen ejus . Quod alii putant, juxta editionem eorum ad Ecclesiam pertinere, qua nihil est pulchrius. Et de qua dictum est: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei : quae princeps est genitricis suae, et dicit in Cantico Canticorum: Filii matris meae pugnaverunt adversus me . Et loquitur: Ego civitas firma, civitas quae oppugnatur. Pulchreque oppugnatur dixit, non expugnatur. Statimque jungit de Synagoga, quae de capite versa est in caudam: Frustra ei potum mearum tribuo doctrinarum, capietur enim in tenebris erroris sui. Et quia apertam lucem non recepit, per diem corruit murus ejus, id est, omne quod sibi putabat auxilium, nullusque erit adversariorum qui non capiat eam, quod de contrariis debemus intelligere potestatibus. Indignatio non est mihi: quis dabit me spinam et veprem in praelio? Gradiar super eam: succendam eam pariter. An potius tenebo fortitudinem meam? faciet
Abbreviated transcription (Latin):
die illa uinea bona desideriũ eius. ut
princeps illius sit. Ego ciuitas fortis. a¬
uitas quȩ oppugnatur. frustra potũ dal
ptuaginta editione discordat. lecirco su¬
gula ut ꝓposuimus disseramus. Umea as
qua supra loquitur isaias. uinea facta e
di lecto incornu in loco uberi. quȩ dt¬
at intelligi: ipso dicente discamus. na¬
psalmo canitur. Uineam de ȩgipto trans¬
tulisti. &e cȩtera. Huic & ꝑ ieremiã ꝓpis
calicem meracissimũ. Cum enĩ misisset
ut potionaret oñs gentes. oe huic se ꝓpl
libent̃ obtulisset officio: pͥmã inebrias
iubetur ierłm. Unde dicit. Decepisti me
dicitq se dns multo eam tempore custodisse
& lo cum dedisse poenitentiȩ. & quia conuerti
noluerit subito in ebriandã. Hoc enĩ dieb
egisse & noctib. ut ipsius semꝑ auxilio
ehram appellant uineã. quia fuit in ea
lex & ꝓpħȩ & sacerdotium. & pontificiũ
& dĩ noticia. dicente scriptura. Notus in iii.¬

Expanded text:
die illo vinea bona desiderium ejus, ut die illo vinea bona desiderium ejus, ut princeps illius sit. Ego civitas fortis, civitas quae oppugnatur: frustra potum dabo LXX editione discordat, idcirco singula ut proposuimus disseramus. Vinea de qua supra loquitur Isaias: Vinea facta est dilecto in cornu, in loco uberi, quae debeat intelligi, ipso docente discamus psalmo canitur: Vineam de Aegypto transtulisti, etc. . Huic et per Jeremiam propinat calicem meracissimum . Cum enim misisset eum ut potionaret omnes gentes, et huic se Propheta libenter obtulisset officio, primum inebriare jubetur Jerusalem. Unde dicit: Decepisti me,Dicitque se Dominus multo eam tempore custodisse, et locum dedisse poenitentiae, et quia converti noluerit, subito inebriandam. Hoc enim dicit diebus egisse vel noctibus, ut ipsius semper auxilio hram appellant vineam, in qua fuit Lex et Prophetae, sacerdotium, et pontificium, et Dei notitia, dicente Scriptura: Notus in Jud
Abbreviated transcription (Latin):
nichilq in se rectum habeat. & iccuro
dr̃ tortuosus. nec imitari potest unã
dñi. de qua scriptum est. Uirga dircto¬
nis est uirga regni tui. Quem dñs intos¬
ficiet sp̃u orus  habitatorẽ quondã mars
salsor & amaror fluctuũ. Qui dicun
diabolũ acturũ poenitentiã & ueniam
consecuturũ: int̾p̃tentur nob̃ quomͦ ho
accipiant qͦd scriptum est. & int̾ficiet ae¬
conem qui est in mari. siue coetũ. Scdo ei
loco pͣsenti capitulo. in hebraico appellat᷑
sonat. Unde hebrei autumant leuiatha
habitare sub terra & ȩthere. teheniin
uͦ in mari. quȩ udaica fabula est. Qq
dr̃ in extremo huius capituli. indie illĩ
eusebius priori ungit capitulo. nesequii
ꝓphetia huic tempori coaptetur. hebra
aut̃ & cȩteri explanatores sequenti. qđ
nunc ꝓposituri sumꝰ.ndie illa uina
meri cantabit ei. ego dñs qui seruo eam.
Repente ꝓpinabo ei. ne forte uisitet᷑ conti
eam. Nocte &e die seruabo eam. Lxx. in

Expanded text:
nihilque in se rectum habet, et idcirco nihilque in se rectum habet, et idcirco dicitur tortuosus, nec imitari potest virgam Domini, de qua scriptum est: Virga directionis, virga regni tui . Quem Dominus interficiet spiritu oris sui , habitatorem quondam maris, falsorum et amarorum fluctuum. Qui dicunt diabolconsecutorum, interpretentur nobis quomodo hoc accipiant, quod scriptum est: Et interficiet draconem qui est in mari, sive cetum. Secundo enim loco in praesenti capitulo, in Hebraico non appelloprie cetum sonat. Unde Hebraei autumant Leviathan habitare sub terra et in aethere: Thanniim vero in mari, quae Judaica fabula est. Quodque dicitur in extremo hujus capituli, in die illa, Eusebius priori jungit capiti, ne sequens prophetia huic tempori coaptetur. Hebraei autem et caeteri explanatores sequenti, quod nunc proposituri sumus. In die illa vinea meri cantabit ei. Ego Dominus qui servo eam, repente propinabo illi: ne forte visitetur contra eam, nocte et die servo eam. LXX: In
Abbreviated transcription (Latin):
quidam nr̃oꝵ intelligunt uerbũ dĩ. de qͦ
& acutꝰ suꝑ omnẽ gladium ex utraq parte
acutum. Vnde & in alio loco. de ore salua.¬
toris gladium bicipitẽ exire legimus
Cum aut infine mundi aduersũ leuiathan
qui in principio geneseos appellat᷑ serpens
prudentissimꝰ suꝑ om̃s bestias quȩ erant
in t̾ra. gladius sc̃s siue durus &e magnus
& fortis fuerit inductus: fugiet qui nun¬
quã fugere consueuerat. nesciens illud
scriptum. Quo uadã a sp̃u tuo. aut a facie
tua quo fugiã : Pulchre quidã poeta.
ingiganteam contumaciã de enchelado
lusit. Quo fugis enchelade: Quascunq
accesseris horas: sub dõ semꝑ eris. Iste
aut̃ leuiathan coluber fugiens. in hebra¬
ico dicit᷑ bari qđ aquila interp̃tat᷑ est
uectem. simmachus concludentem. thes¬
dotion robustum. Uectem aut̃ siue claism¬
tẽ puto appellari qđ multos suo carcer
clauserit. & ꝓpͥe subiecerit potestati

Expanded text:
quidam nostrorum intelligunt Verbum Dei, de quo quidam nostrorum intelligunt Verbum Dei, de quo et acutus super omnem gladium ex utraque parte acutum . Unde et in alio loco de ore Salvatoris gladium bicipitem exire legimus . Cum autem in fine mundi adversum Leviathan, qui in principio Geneseos appellatur serpens prudentissimus super omnes bestias , quae erant in terra, gladius sanctus sive durus, et magnus, 361 et fortis fuerit inductus, fugiet qui numquam fugere consueverat, nesciens illud scriptum: Quo vadam a spiritu tuo, aut a facie tua quo fugiam ? Pulchre quidam poeta in Gigantomachia de Encelado lusit: Quo fugis, Encelade? quascumque accesseris oras, Sub Deo semper eris. Iste autem Leviathan coluber fugiens, in Hebraico dicitur BARI  , quod Aquila interpretatus est vectem, Symmachus concludentem, Theodotio robustum. Vectem autem sive claudentem puto appellari, quod multos suo carcere clauserit, et propriae subjecerit potestati,
Abbreviated transcription (Latin):
accusator fr̃m nr̃oꝵ. qui accusabat eos
coram dõ nr̃o. Illudq notandum. qđ in
psalmo & in iob ꝓpterea factus dicatur¬
draco hoc est leuiathan: ut illuderetur
ei ab angelis. Unde & apłi accipiunt
potestatem calcandi suꝑ serpentes &e scor-¬
piones. & suꝑ omnẽ uirtutẽ inimici.
Quia gͥ ab eo loco ubi scriptum est ecce
dñs dissipabit terrã & nudabit eam. siue
bem terrarũ &e desolabitur eum. usq
ad p̃sens capitulum contra orbẽ in con¬
summatione mundi uidicium pͣdicatũ
est & nouissima inimica destruetur
mors: ꝓpt̾ea aduersũ diabolũ extrema
sententia est ut inducat᷑ suꝑ eum gladiꝰ
sc̃s & magnus & fortis. siue iuxta hebra¬
icũ & reliquos int̾p̃tes gladius durus.
Non enim ut septuaginta arbitrati sunt
sed casa quod ꝓprie transfertur indurũ.
Unde᷑ cis pat̾ saul durus appellat᷑. Gladiũ
aut̃ scm̃ siue durũ obeiꝰ sensum qui patit᷑.

Expanded text:
accusator fratrum nostrorum, qui accusabat eos accusator fratrum nostrorum, qui accusabat eos coram Deo nostro . Illudque notandum quod in psalmo et in Job, pdraco, hoc est, Leviathan, ut illuderetur ei ab Angelis. Unde et Apostoli accipiunt potestatem, ut calcent super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutQuia igitur ab eo loco ubi scriptum est: Ecce Dominus dissipabit terram, et nudabit eam ; sive bem terrarum, et desolabit eum, usque ad praesens capitulum, contra orbem in consummatione mundi judicium praedicatum est, et novissimus inimicus destruetur mors : propterea advesententia est, ut inducatur super eum gladius sanctus, et magnus, et fortis, sive juxta Hebraicum et reliquos Interpretes, gladius durus. Non enim ut LXX arbitrati sunt sed CASA  , quod proprie transfertur in durum. Unde et Cis pater Saul, durus appellatur. Gladium autem sanctum, sive durum, ob ejus sensum qui patitur,
Abbreviated transcription (Latin):
bitator illam reor. de qua scriptũ est.
Iudiã terra sermonẽ oris mei. &. Au.
nẽ añi. Quomꝰ enĩ qui in terra habitant.
nem suũ si quempiã scandalizauerit. &
um cain meret᷑ audire. Uoa sanguinis
fis tui clamat adme de t̾ra. quȩ aꝑuit
ss lium ut susciꝑet sanguinẽ fris tui.
nis gͥ sanguis in die iudicii requiretur.
nec abscondet terra sanguinem suum.
& interfectos quos occidit uel uolens uł
neglegentia. ꝓducet in medio. In die¬

Expanded text:
bitatorum illam reor, de qua scriptum est: bitatorum illam reor, de qua scriptum est: Audiat terra sermones oris mei . Et: Aunem Domini . Quomodo enim qui in terra habitant, nem suum, si quempiam scandalizaverit, et cum Cain meretur audire: Vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra, quae aperuit os suum, ut susciperet sanguinem fratris tui . Omnis igitur sanguis in die judicii requiretur, nec abscondet terra sanguinem suum; et interfectos quos occidit, vel volens, vel per negligentiam, producet in medium.
Abbreviated transcription (Latin):
donec ꝓtranseat ira dñi. ut nichil głȩ causa
fuat. sed fruatur bono conscientiȩ. &
ium iudicẽ expectet dm̃. Sunt autem
cellaria quȩ claudenda sunt & absconden-¬
di abiis qui diuites facti sunt in oꝑib atq
sermonib: prudentia. temꝑantia. fortitu¬
do. &r iusticia. ut nesciat sinistra quid faci¬
dens annos centũ loquitur. Parui sunt &e
pessimi dies mei. Ira aut̃ dni transitura.
ila est quam thesauritant sibi quino.¬
lunt agere poenitentiã. Quȩ postquam
trainsierit: nequaquã cellaria ultra clau¬
dentur. sed implebitur qđ scriptũ est.
Iihil occultũ qđ non reuelabitur. & abscon¬
ditum qđ non manifestur. Quodq sequit᷑. ecce
eiĩ dñs de scõ inducet iram suam: illua
significat qđ a sc̃is ira dĩ incipiat. uel omĩs
illuis ultio iusta scãq sit: non dementis
pturbatione. descendens ut in hominib
slet. sed studio corrigendi. Terrã aut̃ ha¬

Expanded text:
donec pertranseat ira Domini, ut nihil gloriae causa donec pertranseat ira Domini, ut nihil gloriae causa faciat; sed fruatur bono conscientiae, et solum judicem exspectet Deum. Sunt autem cellaria quae claudenda sunt et abscondenda ab his qui divites facti sunt in operibus atque sermonibus, prudentia, temperantia, fortitudo, justitia, ut nesciat sinistra quid facidens annos centum loquitur: Parvi sunt et pessimi dies mei . Ira autem Domini transitura illa est, quam thesaurizant sibi, qui nolunt agere poenitentiam; quae postquam transierit, nequaquam cellaria ultra claudentur, sed implebitur quod scriptum est: Nihil occultum 359 quod non revelabitur, et absconditum quod non manifestetur . Quodque sequitur: Ecce enim Dominus de sancto inducet iram suam: illud significat, quod a sanctis Dei ira incipiat, vel omnis illius ultio justa sanctaque sit, non de mentis perturbatione descendens, ut in hominibus solet; sed studio corrigendi. Terram autem ha
Abbreviated transcription (Latin):
tissimi. in ꝓtectione dĩ cęli cõmorabit᷑
Tunc reuelabit t̾ra sanguinem suum. de
ds loquitur ad cain. Uox sanguinis frĩ
tui clamat ad me de t̾ra. quȩ aꝑuit os
suum ut susciꝑet sanguinẽ fr̃is tui dene¬
nu tua. Potest hoc de martirib intelliqi
qui ꝓ xp̃o fuderunt sanguinem. & sub
altare dĩ clamant. Usquequo dñe non
ulcisceris sanguinem nr̃m. de iis qui
bitant suꝑ terram: De quib oe moys
dicit in cantico. Sanguis filioꝵ eiꝰ ur
cabitur &e ulciscetur. & retribuet uiul¬
ctam inimicis. Hunc sanguinem tra
quȩ susceꝑat reuelabit. & interfectos as
nequa quam opiet sead ꝓducet inpullẽ
ia condemnationem eorum qui marti.¬
pes occiderunt. Hoc de simplici resurrecti¬
one intellectum sit. Precipitur aut̃ iuxta
anagogen popło dĩ ut ingrediat᷑ in cubi¬
cula sua siue cellaria. tamieia quippe
utrunq significat. ut claudat iuxta euan¬
elicum p̃ceptum hostium cubiculi sui.

Expanded text:
tissimi, in protectione Dei coeli commorabitur . tissimi, in protectione Dei coeli commorabitur . Tunc revelabit terra sanguinem ox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra, quae aperuit os suum, ut susciperet sanguinem fratris tui de manu tua . Potest et hoc de Martyribus intelligi, qui pro Christo fuderunt sanguinem, et sub altari Dei clamitant: Usquequo, Domine, non ulcisceris sanguinem nostrum de his qui habitant super terram ? De quibus et Moyses dicit in Cantico: Sanguis filiorum ejus vindicabitur et ulciscetur, et retribuet vindictam inimicis . Hunc sanguinem terra quae susceperat, revelabit, et interfectos Domini nequaquam operiet; sed producet in publicum ad condemnationem eorum qui Martyres occiderunt. Hoc de simplici resurrectione intellectum sit. Praecipitur autem juxta Anagogen populo Dei, ut ingrediatur cubicula sua sive cellaria, ταμεῖα quippe utrumque significat: ut claudat juxta Evangelicum praeceptum ostium cubiculi sui ,
Abbreviated transcription (Latin):
Idonec ꝑtranseat ira dñi. Ecce enimans
de scõ inducet iram supe
habitatores terrȩ. & reuelabit terra sangi¬
nẽ suum. & non abscondet ultra int̾fems¬
suos. Supra de sanctis dixerat. resurgent
mortui. & resurgent qui in sepulchris si
ros enim a te sanitas eor est. & ẽ contraro
de impus. terra aut̃ impior cadet: ninc
ad scõs loquitur. Quia uobis resurrestis
reꝓmissa est: donec inpeccatores & impl
diꝰ ira deseuiat. in gredimini in sepulcha
urã. & abscondite uos. Breue enĩ tempist
donec di ꝑtranseat indignatio. Siquidtu
egredietur dñs de loco suõ. quia misericos
& miserator dñs &e clementissimus pater
filios neglegentes ferire compellitur.q
dam modo de sua sententia cõmutari. uta
mendacium. & ad ulterium & furtum. efi¬
sa sunt suꝑ habitatores terrȩ. Et in apocali¬
psi t̃cio legimus. Ue suꝑ habitatores terrȩ.
Porro iusti. licet uideantur in t̾ra: tam̃ conuits¬
sc̃s loquitur. Qui habitat in adiutorio al¬

Expanded text:
donec pertranseat ira Domini. Ecce enim Dominus de sancto inducet iram super habitatores terrae, et revelabit terra sanguinem suum, et non abscondet ultra interfectos. Supra de Sanctis dixerat, Resurgent mortui, et resurgent qui in sepulcris sunt; ros enim a te sanitas eorum est: et e contrario de impiis, terra autem impiorum cadet; nunc ad sanctos loquitur, quia vobis resurrectio repromissa est, donec in peccatores et impios ira Dei desaeviat: ingredimini in sepulcra vestra, et abscondite vos, breve enim tempus est donec Dei pertranseat indignatio. Siquidem egreditur Dominus de loco suo, quia misericors et miserator Dominus, et clementissimus pater filios negligentes ferire compellitur, et quodammodo de sua sententia commutari, ut mendacium, et adulterium, et furtum effusa sunt super habitatores terrae Oe super habitatores terrae . Porro justi, licet videntur in terra, tamen conversanctus loquitur: Qui habitat in adjutorio Al
Abbreviated transcription (Latin):
&e simmachus similit̾ transtulert. ꝑa as ma¬
est. siue cogitatio nr̃a firmata est quȩ priꝰ
inter te & idola fluctuabat. ut nequa quã
circumferamur omĩ uento doctrinȩ. sed
in te dñm saluatorem tota mente credamꝰ.
P ro quo nos ut sensus manifestior fieret¬
transtulimus. uetus error abiit. Et quia
cogitatio nr̃a firmata est: ꝓpt̾ea seruabis
nobis pacem. quam apłis pollicitꝰ es dicens.
acem meam do uobis: pacem meã relinqͦ
uobis. Et non solum semel sed scđo. ut secu¬
ra sit retributio quȩ duplici sermone ꝓmit¬¬
titur. uxta qđ & apłs loquebatur. Gaude¬
te. iterum dico gaudete. Hoc aut̃ ille conse.¬
quitur. de quo in leuitico dr̃. Homo. homo
filioꝵ isrł. & innumeroꝵ libro. uiriuiri.
cuius uxor cubile macularit. ut duplex
homo. & duplex uir: pacẽ duplicẽ conse.¬
quatur. Meremur inquiunt pacẽ. quia
in te tota mente confidimus. Post populi
uerba ce responsionẽ dĩ. & rursũ uocem

Expanded text:
et Symmachus similiter transtulerunt, πλᾶσμet Symmachus similiter transtulerunt, πλᾶσμest, sive cogitatio nostra firmata est, quae prius inter te et idola fluctuabat, ut nequaquam circumferamur omni vento doctrinae, sed in te Dominum Salvatorem tota mente credamus. Pro quo nos ut sensus manifestior fierettranstulimus, vetus error abiit. Et quia cogitatio nostra firmata est, propterea servabis nobis pacem, quam Apostolis pollicitus es, dicens: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis ; et non solum semel, sed secundo, ut secura sit retributio quae duplici sermone promittitur, juxta quod et Apostolus loquebatur: Gaudete, iterum dico gaudete . Hoc autem ille consequitur, de quo in Levitico dicitur: Homo, homo, filiorum Israel . Et in Numerorum libro: Vir, vir, cujus uxor cubile macularit : ut duplex homo et duplex vir, pacem duplicem consequantur. Meremur autem, inquiunt, pacem, quia in te tota mente confidimus. Post populi verba et responsionem Domini, et rursum vocem
Abbreviated transcription (Latin):
est: sed gens iusta quȩ est fidelium : Utiq¬
ille de quib & sc̃s loquitur. Aꝑite michi
portas iusticiȩ. & ingressus in eas confite¬
bor dño. Has aut̃ portas nullus poterit
ingredi. nisi qui de portis mortis fuerit
liberatus. & cum psalmista dixerit. Qui
exaltas me de portis mortis ut annunciẽ
om̃s laudationes tuas inportis filiȩ sion.
Cum enim de portis mortis fuerimꝰ erepti:
cantare poterimꝰ. Et quomodo portas mor-¬
tis reor esse peccata. de quib ad petrũ dr̃.
portȩ inferi non prȩualebunt aduersũ te:
sic portas iusticiȩ omĩa oꝑa uirtutũ. quas
qui fuerit ingressus unam inueniet portã.
de qua dr̃. Hȩc porta dñi iusti intrabunt
in eam. & quomodo ꝑplures margaritas
ad unum ꝑgitur margaritum : sic ꝑ mul¬
tas uias & portas ꝑueniemꝰ ad eũ qui esse
ad patrem. Post sermonẽ dĩ. respondit
popłs hebraice iesser sammuch qđ aquila

Expanded text:
est, sed gens justa, quae ex fide fiest, sed gens justa, quae ex fide fiquibus sanctus loquitur: Aperite mihi portas justitiae, ingressus in eas confitebor Domino . Has autem portas nullus poterit ingredi, nisi qui de portis mortis fuerit liberatus; et cum Psalmista dixerit: Qui exaltas me de portis mortis, ut annuntiem omnes laudationes tuas in portis filiae Sion . Cum enim de portis mortis fuerimus erepti, cantare poterimus. Et quomodo portas mortis reor esse peccata, de quibus ad Petrum dicitur: Portae inferni non praevalebunt adversum te : sic portas justitiae, omnia opera virtutum, quas qui fuerit inde qua dicitur: « Haec porta Domini: justi intrabunt in eam . » Et quomodo per plures margaritas ad unam pergitur margaritam, sic per multas vias et portas pervenimus ad eum qui dicit esse ad Patrem. Post sermonem Dei, respondit populus 345 Hebraice JESER SAMUCH  , quod Aquila
Abbreviated transcription (Latin):
las dicere. Aperite portas. & ingrediat᷑
gens iusta. custo diens ueritatẽ. Uetus error
abiit. seruabis pacem. pacem quia in te
spenuimus. Sꝑastis in dño. inseculis ȩt̾nis.
Lur lꝑite portas. ingrediatur populus
istosiens uisticiam. custodiẽns ueritatem.
apprehendens ueritatem & custodiens pacẽ.
pacem qm̃ in te sꝑauerunt dñe usq insem¬
pit̾num. O mẽ hoc canticum qđ in t̾ra confes-¬
sionis &e laudis scĩ cantaturi sunt: mutat
texitur. Dixerat popłs dĩ. urbs fortitudinis
nr̃ȩ saluator: ponetur in ea murus & ante¬
mura le. Respondit dñs. immo pͣcepit non
eis qui hoc dixerant. sed angelis qui portis
urbis dominicȩ pͣsidebant ut aꝑiantur
portȩ. & ingrediatur ꝑeas geni iusta custo¬
diens ueritatem. siue ut in hebraico dicit᷑
fides. plurali numero non singulari. Quȩ
sunt portȩ quȩ aꝑiuntur abangelis ut in¬
grediatur non popłs iudeoꝵ qui abiectus

Expanded text:
las dicere. Aperite portas, et ingrediatur las dicere. Aperite portas, et ingrediatur gens justa, custodiens veritatem. Vetus error abiit, servabis pacem: pacem, quia in te speravimus. Sperastis in Domino in saeculis aeternis. LXX: Aperite portas, ingrediatur populus custodiens justitiam, et custodiens veritatem, apprehendens veritatem, et custodiens pacem: pacem, quoniam in te speraverunt, Domine, usque in sempiternum. Omne hoc canticum quod in terra confessionis et laudis sancti cantaturi sunt, mutat texitur. Dixerat populus Dei: urbs fortitudinis nostrae Salvator, ponetur in ea murus et antemurale. Respondit Dominus, immo praecepit non eis qui hoc dixerant, sed Angelis qui portis urbis Dominicae praesidebant, ut aperiant portas, et ingrediatur per eas gens justa, custodiens veritatem, fides, plurali numero, non singulari. Quae sunt portae, quae aperiuntur ab Angelis; ut ingrediatur non populus Judaeorum, qui abjectus
Abbreviated transcription (Latin):
hoe quod sequitur. Urbs fortitudinis nr̃ȩ
siluator. Quȩ est ista urbs: Quȩ inmonte
sta latere non potest. de qua &e in alio lo.¬
co scriptum est. Fluminis impetus lȩtificat
ciuitatem dĩ. Et rursũ. Gloriosa dicta sunt
dete: ciuitas dĩ. Huius urbis ille conditor
est: de quo loquitur pater. Iste edificabit ci¬
uitatem meam. Immo urbs fortitudinis nr̃ȩ
saluator est. idest iesus: & ponitur in ea niurꝰ
& ante murale. Murus bonor oꝑum. &e an-¬
te murale rectȩ fidei ut duplici septa sit
munimento. Non enĩ sufficit murũ habere
fidei nisi ipsa fides bonis oꝑib confirmetur.
Hic murus & hoc ante murale. siue circũ mu¬
rale de uiuis lapidib extruetur. qui iuxta
ꝓpħam uoluuntur suꝑ terram. Pro eoquod
nos uertimus ante murale. simmachus fir.¬
mamentũ int̾p̃tatꝰ est: ut ipsi muri muniti¬
onib cincti sint. & uallo fossaq & aliis mu¬
ris. quos in edificatione castroꝵ solent loricu¬

Expanded text:
hoc quod sequitur: Urbs fortitudinis nostrae hoc quod sequitur: Urbs fortitudinis nostrae Salvator . Quae est ista urbs? Quae in monte sita latere non potest. De qua et in alio loco scriptum est: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei ; et rursum: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei . Hujus urbis ille conditor est, de quo loquitur pater: iste aedificavit civitatem meam: immo urbs fortitudinis nostrae Salvator est, id est, Jesus. Et ponetur in ea murus et antemurale. Murus bonorum operum, et antemurale rectae fidei, ut duplici septa sit munimento. Non enim sufficit murum habere fidei, nisi ipsa fides bonis operibus confirmetur. Hic murus et hoc antemurale sive circummurale, de vivis lapidibus exstruitur, qui juxta prophetam volvuntur super terram. Pro 344 eo quod nos vertimus, antemurale, Symmachus firmamentum interpretatus est: ut ipsi muri munitionibus cincti sint, et vallo fossaque et aliis muris, quos in aedificatione castrorum solent loricu