comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pridem facta sunt prȩdicantem.
Ipse enim se in propħis predicabat.
qm̃ ipse ẽ uerbum dei: nec illi
aliquid tale dicebant. nisi pleni
uerbo dĩ. Adnuntiabant ergo
turum precedebant. quos prȩce¬
dentes non deserebat. Agnoscamꝰ
quebatur filius suus. Habebat
enim filios: de quibus dicebat.
Non ieiunant filii sponsi: quã¬
diu cum eis est sponsus. Cũ autẽ
ab eis ablatus fuerit sponsus: tunc ie¬
iunabunt filii sponsi. Ergo. filii spon¬
si. apłi: & inter hos ꝑsecutor diabo
lus. iudas. Passionem itaq suam in
hoc psalmo predicaturus ẽ xp̃c: au¬
diamus. Rursus autẽ ad hoc in¬
tentam faciamus caritatem urãm.
non docendo quod ignoratis. sed
admonendo quod nostis. dñm &
rem esse dĩ & hominũ. hominem
iħm natum ex uirgine tanquã in
solitudine: sicut in apocalipsi au¬
diuimus. Per solitudinem quippe.
arbitror quod solus ita natus est.
Hunc enĩ illa mulier peperit:
recturum popłm in uirga ferrea.

Expanded text:
pridem facta sunt praedicantem. pridem facta sunt praedicantem. Ipse enim se in Prophetis praedicabat; quoniam ipse est Verbum Dei; nec illi tale aliquid dicebant, nisi pleni Verbo Dei. Annuntiabant ergo turum praecedebant, quos praecedentes non deserebat. Agnoscamus persequebatur filius suus: habebat enim filios, de quibus dicebat, «Non jejunant filii sponsi, quamdiu cum eis est sponsus: cum autem ab eis ablatus fuerit sponsus, tunc jejunabunt filii sponsi» . Ergo filii sponsi, Apostoli: et inter hos persecutor Judas diabolus. Passionem itaque suam in hoc psalmo praedicaturus est Christus; audiamus. 3. Rursus autem ad hoc intentam facimus Charitatem vestram, non docendo quod ignoratis, sed admonendo quod nostis; Dominumrem esse Dei et hominum, hominem Jesum , natum ex virgine, tanquam in solitudine, sicut in Apocalypsi audivimus. Per solitudinem quippe arbitror, quod solus ita natus est. Hunc enim illa mulier peperit, recturum populum in virga ferrea .
Abbreviated transcription (Latin):
e psalmo quem can¬
tauimus: Loquar
quod dñs dederit
caritati ur̃e. Hester¬
no die. psalmus bre¬
uior tractabatur: sed spatium tẽ¬
poris. dabat nobis copiam & iam
de paucis multa dicendi. Nunc
qm̃ prolixior psalmus est. non
debemus tantũ in singulis uersi¬
bus immorari: ne forte non conce¬
dat dñs facultatem. ut totũ ꝑa
suus ꝑsequebatur. In regnorum
libris nouimus hoc factum esse.
extitisse inimicũ abessalon patri
suo: gessisse contra illum. non solũ
ciuile. uerum&iam domesticum
bellum: Illum autem non deiec¬
tum iniq. sed humiliatum pie.
accepisse a dño disciplinã. sustinu¬
isse medicinam: non retribuentẽ
iniquitati iniquitatem. sed paratũ
cor habuisse ad sequendã dñi uo¬
luntatem. Ille dauid ita laudabi¬
lis: sed alius dauid uere manufortis.
enim illa facta: sigure fuerant
futurorum. Nec diu cõmendan-¬
dum ẽ quod sȩpe audistis: quod
optime retinetis. Queramus ergo
ꝑ hanc propħiam: & quid futurũ
esset in hoc tempore. per ea quȩ

Expanded text:
e psalmo quem cantavimus, loquar quod Dominus dederit, Charitati vestrae. Hesterno die psalmus brevior tractabatur, sed spatium temporis dabat nobis copiam etiam de paucis multa dicendi: nunc quoniam prolixior psalmus est, non debemus tantum in singulis versibus immorari; ne forte non concedat Dominus facultatem, ut totum persuus persequebatur.» In Regnorum libris novimus hoc factum esse, exstitisse inimicum Abessalon patri suo, gessisse contra illum non solum civile, verum etiam domesticum bellum: illum autem non dejectum inique, sed humiliatum pie, accepisse a Domino disciplinam; sustinuisse medicinam, non retribuentem iniquitati iniquitatem, sed paratum cor habuisse ad sequendam Domini voluntatem . Ille David ita laudabilis: sed alius David vere Manu fortis, enim illa facta figurae fuerant futurorum; nec diu commendandum est quod saepe audistis, quod optime retinetis. Quaeramus ergo per hanc prophetiam, et quid futurum esset in hoc tempore, per ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
noua creatura: uetera transierunt: In sp̃utuo uet̾a tͣnsi¬
ert̃: in spũ tuo noua facta sunt. Ne a¬
uertas faciem tuam ame. Auertisti
a suꝑbo: & enĩ aliquando abunda¬
bam: & in abundantia mea elatus
eram. Ego enim dixi aliquando in
ab undantia mea: non mouebor in
ȩternum. Dixi. ñ mouebor in abun¬
dantia mea: ignorans iusticiã tuã.

Expanded text:
a transierunt, in spiritu tuo nova facta sunt . 13. «Ne avertas faciem tuam a me.» Avertisti a superbo. Etenim aliquando abundabam, et in abundantia mea elatus eram: «Ego» enim «dixi» aliquando «in abundantia mea, Non movebor in aeternum. Dixi, Non movebor, in abundantia mea,» ignorans justitiam tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
fluctuat. sed amarũ est. Discreta
ẽ aqua: apparuit arida anima
mea. Irriga eam: quia uelut terra
sitio. ad inflãmandã sitim meam:
Pluuiam differebas. ut hauriens
imbiberem: non respuerem quod
influeres. Si ergo ideo differebas. iã
tuus: quia defecit sp̃s m̃s. Ipsa est
causa ut cito exaudias: quia defe¬
cit sp̃s m̃s. Factus sum iam pauꝑ
spũ. beatum me fac in regno gelorum
Inquo enĩ uiuit sp̃s eius. suꝑbus est
spũ suo. extollitur contra dm̃: fiat in
illo bene quod alibi scriptum est.
Auferes sp̃m eorum & deficient. &
in puluerem suũ reuertuntur: ut con¬
fitentes dicant. Memento quia pul¬
cant. anima mea uelut terra sine
aqua tibi. Quid enim tam terra
sicca: quã puluis : sed cito exaudi
me dñe. Complue me: confirma me:
ne sim puluis. quẽ proicit uentus
a facie terrȩ. Cito exaudi me dñe:
defecit sp̃s m̃s. Non differatur ino¬
pia mea: abstulisti sp̃m meũ ut de¬

Expanded text:
fluctuat, sed amarum est. Discreta fluctuat, sed amarum est. Discreta est aqua, apparuit arida anima mea; irriga eam, quia «velut terrasitio, ad inflammandam sitim meam? Pluviam differebas, ut hauriens imbiberem, non respuerem quod influeres. tuus, quia «defecit spiritus meus:» ipsa est causa ut cito exaudias, quia «defecit spiritus meus.» Factus sum jam pauper spiritu; beatum me fac in regno coelorum . In quo enim vivit spiritus ejus, superbus est, spiritu suo extollitur contra Deum. Fiat in illo bene quod alibi scriptum est, «Auferes spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum convertentur» ; ut confitentes dicant, «Memento quia pulcant, «Anima mea velut terra sine aqua tibi.» Quid enim tam terra sine aqua; quam pulvis? Sed «cito exaudi me, Domine:» complue me, confirma me, ne sim pulvis quem projicit ventus a facie terrae . «Cito exaudi me, Domine; defecit spiritus meus:» non differatur inopia mea. Abstulisti spiritum meum, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus seculi. Qui enĩ mortui
sunt seculi : & quomodo ille non
erat mortuus sȩculi: mortui scł̃i.
merito mortui: mercedem recipientes
iniquitatis. & mortem ducentes ex
peccati propagine. ex illa uoce qua
dicitur. Ego enĩ in iniquitate con¬
ceptus sum: & in peccatis mater me¬
a me in utero aluit. Uenit autẽ
auersus ab opere malo. quod fecerã
in me. Extendi manus meas ad te.
Extendi inquit manus meas ad te:
anima mea uelut terra sine aqua
tibi. Complue inquit me: ad faci¬
endum fructum bonum. Dñs enĩ
dabit suauitatem: ut terra nr̃a
det fructum suũ. Extendi ma¬
nus meas ad te: anima mea uelut
terra sine aqua tibi: non michi
sed tibi. Sitire tibi possum: me ir¬
rigare non possum. Anima mea
uelut terra sine aqua tibi: quia
sitiuit anima mea in dm̃ uiuum.
quando ueniam. nisi quando ue¬
nerit: Sitiuit anima mea in
dm̃ uiuum: quia anima mea ue¬
lut terra sine aqua tibi: abun¬
dat mare: inundat: copiosum ẽ.

Expanded text:
mortuus saeculi. Qui enim mortui mortuus saeculi. Qui enim mortui sunt saeculi? et quomodo ille non erat mortuus saeculi? Mortui saeculi, merito mortui, mercedem recipientes iniquitatis, et mortem ducentes ex peccati propagine; ex illa voce qua dicitur: «Ego enim in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis mater mea in utero me aluit» . Venit autem aversus ab opere malo quod feceram in me, «extendi manus meas ad te. Extendi,» inquit, «manus meas ad te: anima mea velut terra sine aqua tibi.» Complue, inquit, me ad faciendum fructum bonum. Dominus enim dabit suavitatem, ut terra nostra det fructum suum . «Extendi manus meas ad te: anima mea velut terra sine aqua,» non mihi, sed «tibi.» Sitire tibi possum, me irrigare non possum. «Anima mea velut terra sine aqua tibi:» quia sitivit anima mea in Deum vivum . Quando veniam, nisi quando venerit? Sitivit anima mea in Deum vivum; quia «anima mea velut terra sine aqua tibi.» Abundat mare, inundat, copiosum est,
Abbreviated transcription (Latin):
terra uitã meam. Humiliauit in¬
quit in terra uitã meam. Alio lo¬
co dicitur: curuauerunt animã meã.
Quid enĩ nobiscum agit quisqͥs
ꝑsequitur: nisi ut relicta spe cele¬
sti. terram sapiamus: ꝑsecutori cȩ¬
dentes. terrena diligamus : & illi
quidem quantũ in ipsis est hoc
agunt: nobis autẽ hoc non con¬
tingat. quib dicitur. Si resurre¬
xistis cum xp̃o. quȩ sursum sunt
sapite : ubi xp̃c est in dextera dĩ se¬
dens. Quȩ sursum sunt quęrite.
non quȩ suꝑ terram: mortui enĩ
estis. Nam non iustificabitur co¬
ram dõ om̃is uiuens. Illi ergo uel
aꝑte sȩuiendo. uel occulte insidian¬
do: conantur ꝑducere uitam nr̃am
ad terram. Contra hos uigilemus.
ut dicere possimus. nr̃a autẽ con¬
uersatio in celis est. Humiliauit
inquit in terra uitã meã inimicꝰ
Collocauerunt me in tenebris:
sicut mortuos seculi. Hoc acapite
expeditius auditis : & expeditius
hoc acapite agnoscitis. Ille enĩ pro
nobis mortuus factus est: sed non

Expanded text:
. Humiliavit,» inquit, «in terra vitam meam.» Alio loco dicitur: «Curvaverunt animam meam» . Quid enim nobiscum agit, quisquis persequitur, nisi ut relicta spe coelesti terram sapiamus, persecutori cedentes terrena diligamus? Et illi quidem, quantum in ipsis est, hoc agunt: nobis autem hoc non contingat, quibus dicitur, «Si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum sunt quaerite, non quae super terram: mortui enim estis» . Nam non justificabitur coram Deo omnis vivens. Illi ergo vel aperte saeviendo, vel occulte insidiando conantur perducere vitam nostram ad terram: contra hos vigilemus, ut dicere possimus, «Nostra enim conversatio in coelis est» . «Humiliavit,» inquit, «in terra vitam meam» inimicus. 8. «Collocaverunt me in tenebrosis, sicut mortuos saeculi.» Hoc a capite expeditius auditis, et expeditius hoc in capite agnoscitis. Ille enim pro nobis mortuus factus est, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ inimicus animã meã. ꝑfecutus
ẽ plane & diabolus animã xp̃i.
& iudas animã magistri : & nunc
ad ꝑsecutionẽ corporis xp̃i. idem
diabolus manet. Iudas autẽ iude
succedit : non tamen deest de quo
dicat & corpus. qm̃ ꝑsecutus ẽ inu¬

Expanded text:
est inimicus animam meam.» Persecutus est plane et diabolus animam Christi, et Judas animam magistri: et nunc ad persecutionem corporis Christi idem diabolus manet; Judas autem Judae succedit. Non ergo deest de quo dicat et corpus, «Quoniam persecutus est in
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatis. exerceatur in operibus
misericordia pietatis. Omĩa delen¬
tur cum ex uero corde. & plena fi¬
dutia dicimus illi qui uidet: & di¬
mitte nobis. sicut & nos dimittimꝰ.
Dic toto corde. dic tota fidutia. dic
securus : dimitte nobis. sicut & nos
dimittimus: aut noli dimittere. si
non dimittimus. Quod & si non di¬
xeris. noli dimittere si non dimittimꝰ:
prorsus non dimittit si non dimitti¬
mus. Neq enĩ ut tusis impunitus
peccator: erit ille mendax promissor.
Uis inquit ut dimittam: dimute.
Est aliud opus miscđiȩ. Uis ut
dem: da. Uno loco positum ẽ in
eũgłio: dimittite & dimittetur uob̃
date: & dabitur uobis. Aliquid
inquit & contra te teneo: aliquid
& tu contra alterũ tenes. Dimitte:
& dimitto. Aliquid petis ame: ali¬
quid petit alter ate. Da:. & do. &
nisi caritatem haberemus. caritas
autẽ nobis nulla esset. nisi sp̃m scm̃
in prelium. digitos meos ad bellum.

Expanded text:
humilitatis, exerceatur in operibus humilitatis, exerceatur in operibus misericordiae et pietatis. Omnia delentur, cum ex vero corde et plena fiducia dicimus illi qui videt: «Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus» . Dic toto corde, dic tota fiducia, dic securus, «Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus;» aut noli dimittere, si non dimittimus. Quod etsi non dixeris, Noli dimittere, si non dimittimus; prorsus non dimittit, si non dimittimus. Neque enim ut tu sis impunitus peccator, erit ille mendax promissor. Vis, inquit, ut dimittam? Dimitte. Est aliud opus misericordiae: Vis ut dem? Da. Uno loco positum est in Evangelio, «Dimittite, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis» . Aliquid, inquit, contra te teneo, aliquid et tu contra alterum tenes; dimitte, et dimitto. Aliquid petis a me, aliquid petit alter a te; da, et do. Et nisi charitatem haberemus; charitas autem nobis nulla esset, nisi per Spiritin praelium, et digitos nostros ad bellum;
Abbreviated transcription (Latin):
cere hec uerba: benedictus dñs ds̃ m̃s.
qui docet manus meas in prelium. &
digitos meos ad bellum: Preliari
uis indoctus: dampnaberis uictus. Pri¬
mo ergo te subdas dõ: deinde illo do¬
cente te.& adiuuante. prelieris & di¬
liaris. quia dum p̃liaris. periclitaris:
dic quȩ sequuntur. in preliandi ꝑi¬
culo constitutus. Misccłia mea. ñ
uincar. Quid est hoc misericor¬
dia mea : Prebes michi misccłiã.
& in me existis misericors : an dona¬
sti michi ut & ipse sim misericors:
De nulla enim re sic uincitur ini¬
micus: quã cum misericordes sumꝰ.
Omĩno parat calumpnias ad iu¬
dicium: & non potest falsa obicere.
quia non ẽ apud quem. Si enim
apud hominem iudicem nobiscũ
do: & nos grauare criminationib
falsis. Quia uero apud talem u¬
dicem causa nr̃a cum illo ẽ. qui fal¬
li non potest: ideo ambit ut ad pec¬
catum seducat. ut habeat uera quȩ
obiciat. & ubi forte aliquib eius
fraudibus succumbit humana fra¬
gilitas : sequatur in confessione opꝰ

Expanded text:
rba, «Benedictus Dominus Deus meus, qui docet manus meas in praelium, et digitos meos ad bellum?» Praeliari vis indoctus, damnaberis victus. Primo ergo te subdas Deo; deinde illo docente te et adjuvante praelieris, et diliaris, quia dum praeliaris, periclitaris, dic quae sequuntur, in praeliandi periculo constitutus. «Misericordia mea.» Non vincar. Quid est hoc, «Misericordia mea?» Praebes mihi misericordiam, et in me existis misericors? an, Donasti mihi ut et ipse sim misericors? De nulla enim re sic vincitur inimicus, quam cum misericordes sumus. Omnino parat calumnias ad judicium, et non potest falsa objicere, quia non est apud quem. Si enim apud hominem judicem nobiscum e, et nos gravare criminationibus falsis: quia vero apud talem judicem causa nostra cum illo est, qui falli non potest; ideo ambit ut ad peccatum seducat, ut habeat vera quae objiciat. Et ubi forte aliquibus ejus fraudibus succumbit humana fragilitas, sequatur in confessione opus
Abbreviated transcription (Latin):
hereditatem israhel seruo suo. Tat
etiam quos diabolus possidebat. he¬
reditatem semini abrahe: quod est
xp̃e. Quia in humilitate nr̃a memor
fuit nr̃i. & redemit nos ab inimicis
nr̃is. sanguine unigeniti sui. Qui
dat escam om̃i carni. hoc est omni
hominũ generi: non tantũ israhelita¬
rum. sed & gentium. De qua ęsca dici¬
tur: caro mea uere est esca. Confitemi
credo aliter dicere uoluit. quod supra
dixerat dõ dõrum. Nam quod ibi
deinde subiunxit. hoc etiam hic repeti¬
uit: confitemini dño dñorum. Sed
& si sunt qui dicuntur dii. siue in cȩ
ẽ ds̃ pater. ex quo omĩa. & nos in ip
qm̃ in ȩternum miscdĩa eius.

Expanded text:
haereditatem Israel servo suo.» Dat haereditatem Israel servo suo.» Dat etiam quos diabolus possidebat, haereditatem semini Abrahae, quod est Christus. «Quia in humilitate nostra memor fuit nostri. Et redemit nos ab inimicis nostris:» sanguine Unigeniti sui. «Qui dat escam omni carni;» hoc est, omni hominum generi, non tantum Israelitarum, sed et Gentium: de qua esca dicitur, «Caro mea vere est esca» . «Confitecredo aliter dicere voluit quod supra jam dixerat, «Deo deorum:» nam quod ibi deinde subjunxit, hoc etiam hic repetivit, «Confitemini Domino dominorum.» Sed «etsi sunt qui diest Deus, Pater, ex quo omnia, et nos in ips«quoniam in aeternum misericordia ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
re rubrum in diuisiones. Diuidit etiã
ut unus atq idem baptismus. aliis
sit in uitam: aliis sit in mortem. &
eduxit israhel ꝑ medium eius. Edu¬
cit etiam innouatũ popłm suum.
ꝑ lauachrum regenerationis. Et
excussit pharaonẽ. & uirtutem eiꝰ. in
mari rubro. Celeriter interimit. &
peccatũ suum reatumq eiꝰ ꝑ baptisinũ.
Qui traduxit popłm suũ in deserto.
Traducit & nos in huiꝰ seculi ariditate
& sterilitate: ne in ea ꝑeamus. Qui
ꝑcussit reges magnos: & occidit reges
fortes. Percutit atq occidit. etiam a
nobis diabolicas & noxias potestates.
Seon regem amorreorum. Germen
inutile uel temptationẽ calentem.
quod interpretatur seon: regem ama¬
ricantiũ. quod interp̃tatur amorreoꝵ.
& og regem basan: coaceruantẽ quod
interpretatur. Og. regem confusionis.
quod interpretatur basan. Quidenĩ
coaceruat diabolus: nisi confusionem :¬
& dedit terram eoꝵ hereditatem:

Expanded text:
re Rubrum in divisiones.» Dividit etiam, re Rubrum in divisiones.» Dividit etiam, ut unus atque idem Baptismus aliis sit in vitam, aliis sit in mortem. «Et eduxit Israel per medium ejus.» Educit etiam innovatum populum suum per lavacrum regenerationis. «Et excussit Pharaonem et virtutem ejus in mari Rubro.» Celeriter interimit et peccatum suorum reatumque ejus per Baptismum. «Qui traduxit populum suum in deserto.» Traducit et nos in hujus saeculi ariditate et sterilitate, ne in ea pereamus. «Qui percussit reges magnos, et occidit reges fortes.» Percutit atque occidit etiam a nobis diabolicas et noxias potestates. «Seon regem Amorrhaeorum.» Germen inutile vel Tentationem calentem, quod interpretatur Seon; regem Amaricantium, quod interpretatur Amorrhaeorum. «Et Og regem Basan.» Coacervantem, quod interpretatur Og; et regem Confusionis, quod interpretatur Basan: quid enim coacervat diabolus, nisi confusionem? «Et» «dedit terram eorum haereditatem,
Abbreviated transcription (Latin):
ei. Alii sermo scientiȩ scd̃m eundem
do stellas cõmemorari puto. in eo qđ
dicitur. alii fides in eodem sp̃ũ. alii
curationũ donatio in uno spũ. alii
operationes uirtutũ. alii propħia. alii
diudicatio sp̃s. Alteri genera lingua¬
rum. alii interp̃tatio sermonũ. Ni¬
chil enĩ horum est: quod in huiꝰ sȩcu.¬
li nocte non sit necessarium. Quȩ
cum transierit. necessaria ista ñ erunt:
Ideo in potestatem noctis. In potestate
quippe ait. uel diei uel noctis: ut po¬
testas esset diei lucere uel nocte: quod
in spũalib donis sic intelligitur. quia
dedit potestatem filios dĩ fieri. Qui
Iꝑcussit egyptum cum primogenitis
eorum. Percussit & seculum: cum his
quȩ precipua putantur in seculo. Qui
cit etiam scõs ac fideles suos: de medio
malorum. In manu potenti: s brachio
excelso. Quid potentius quid excelsius
eo. de quo dictum ẽ. & brachiũ dñi
cui reuelatum est: Qui diuisit ma¬

Expanded text:
ei: Alii sermo scientiae secundum eumdei: Alii sermo scientiae secundum eumddo «stellas» commemorari puto in eo quod dicitur, «Alii fides in eodem Spiritu, alii curationum donatio in uno Spiritu, alii operationes virtutum, alii prophetia, alii dijudicatio spirituum, alii genera linguarum, alii interpretatio sermonum» . Nihil enim horum est quod in hujus saeculi nocte non sit necessarium: quae cum transierit, necessaria ista non erunt: ideo, «in potestatem noctis. In potestatem» quippe ait, vel «diei» vel «noctis,» ut potestas esset die lucere vel nocte; quod in spiritualibus donis sic intelligitur, quia dedit potestatem filios Dei fieri . «Qui percussit Aegyptum, cum primogenitis eorum.» Percussit et saeculum, cum his quae praecipua putantur in saeculo. 9. xit etiam sanctos ac fideles suos de medio malorum. «In manu potenti et brachio excelso.» Quid potentius, quid excelsius eo de quo dictum est: «Et brachium Domini cui revelatum est» ? «Qui divisit ma
Abbreviated transcription (Latin):
id est sapientia Aistare inter se aliqͥd.
alia quoq scripturarũ testatur elo¬
quentia. maxime loquente scõ iob:
ubi quodã modo singula definiuntur:
ait enĩ. Dixit autẽ homini: ecce pie¬
tas ẽ sapientia: abstinere aut̃ amalo.
gimus sapientiam in cognitione & di¬
lectione eius. quod semꝑ ẽ. atq in cõ¬
mutabiliter manet: quod ds̃ est.
Nam & quod ait. ecce pietas est
sapientia. theosebĩa dicta est in greco:
quod totũ ut exprimatur. dĩ cultus
dici potest. Abstinere autẽ amalo qđ
dixit eẽ scientiam. quid ẽ aliud. quã
in medio nationis tortuose. & ꝑuerse.
tanquã in nocte huiꝰ seculi. caute
prudenterq uersari: ut abstinendo
quisq ab iniquitate. non confundatur
tenebris propriis. muneris luce discre¬
tus: Cum ergo quodã loco apłs
concordem gratiarum uarietatem aĩ¬
in hominib dĩ uellet ostendere: hȩc
in primis duo posuit dicens. Alii qͥ¬
dem datur ꝑ spm sermo sapientiȩ:
hoc eẽ arbitror. solem in potestatem di¬

Expanded text:
 et scientiam, distare inter se aliquid, alia quoque Scripturarum testantur eloquia, maxime loquente sancto Job, ubi quodammodo singula definiuntur; ait enim, «Dixit autem homini, Ecce pietas est sapientia, abstinere autem a malo sgimus sapientiam in cognitione et dilectione ejus quod semper est, atque incommutabiliter manet, quod Deus est. Nam et quod ait, «Ecce pietas est sapientia,» θεοσέβεια dicta est in graeco: quod ut totum latine exprimatur, Dei cultus dici potest. «Abstinere autem a malo,» quod dixit esse scientiam, quid est aliud, quam in medio nationis tortuosae et perversae, tanquam in nocte hujus saeculi, caute prudenterque versari ; ut abstinendo quisque ab iniquitate non confundatur tenebris, proprii muneris luce discretus? Cum ergo quodam loco Apostolus concordem gratiarum varietatem in hominibus Dei vellet ostendere, haec in primis duo posuit dicens, «Alii quidem datur per Spiritum sermo sapientiae;» hoc esse arbitror, «Solem in potestatem di
Abbreviated transcription (Latin):
tium factos ⁊ pĩanos. Sunt. hodieq
fuerunt. & erunt: & ñ cessant. fra¬
meȩ bis acutȩ in manib scõrum.
Quomͦ ergo ligatos compedib &
uinculis ferreis intelligimus
scit caritas ur̃a & eruditio: qͥa
in ȩccła nutriti estis. & soletis
audire diuinas lectiones: qm̃¬

Expanded text:
tium factos christianos. Sunt hodieque, et tium factos christianos. Sunt hodieque, et fuerunt, et erunt; et non cessant frameae bis acutae in manibus sanctorum. Quomodo ergo ligatos compedibus et vinculis ferreis intelligimus? Scit Charitas vestra et eruditio quia in Ecclesia nutriti estis, et soletis audire divinas lectiones, qu
Abbreviated transcription (Latin):
cis: quod faber fecit non erubescis:
cum ceperit erubescere. cũ gperit
compungi. fecisti uulnꝰ de framea:
in compedib. & nobiles eoꝵ in
uinculis ferreis: ut faciant in eis
iudiciũ conscriptum. Facile exposu¬
imus. quomͦ de frameis cadant. ut
exsurgant: separentur ut congregent᷑.
uulnerent᷑ ut sanentur. moriantur
ut uiuant. Sed quid faciemus :
quomͦ exponemꝰ ad alligandos reges
eoꝵ in compedibus : reges gentium.
alligandos in compedib: & nobiles
eorũ in uinculis. addidit ferreis.
Adestote ut agnoscatis qđ nostis.
Isti enĩ uersus quos cȩpimꝰ exponere.
obscuri funt: sed illud qđ illis
dicturus sũ non ẽ. nouũ iam no¬
tum ẽ uobis: modo ñ discere opus
habetis. sed cõmemorari. Ad hoc
autẽ uoluit ds̃ obscure ponere qͦs¬
dam uersus suos: ñ ut aliquid
nouũ de illis eruatur. sed ut qđ
iam usitatũ erat. obscuris exposi¬
tis in nouetur. Nouimꝰ reges fa¬
ctos xp̃ianos: nouimꝰ nobiles gen¬

Expanded text:
cis, quod faber fecit, non erubescis? cis, quod faber fecit, non erubescis? Cum coeperit erubescere, cum coeperit compungi, fecisti vulnus de framea; in compedibus, et nobiles eorum vinculis ferreis. Ut faciant in eis judicium conscriptum.» Facile exposuimus quomodo de frameis cadant ut exsurgant, separentur ut congregentur, vulnerentur ut sanentur, moriantur ut vivant: sed quid faciemus? quomodo exponemus, «Ad alligandos reges eorum in compedibus?» Reges gentium alligandi in compedibus; «et nobiles eorum in vinculis,» addidit «ferreis.» Adestote, ut agnoscatis quod nostis. Isti enim versus quos coepimus exponere, obscuri sunt; sed illud quod ex illis dicturus sum, non est novum. Jam notum est vobis; modo non discere opus habetis, sed commemorari. Ad hoc autem voluit Deus obscure ponere quosdam versus suos, non ut aliquid novum de illis eruatur; sed ut quod jam usitatum erat, obscuris expositis innovetur. Novimus reges factos christianos, novimus nobiles gen
Abbreviated transcription (Latin):
inuenio: xp̃ianus ẽ. Ergo mortu¬
us ẽ paganus. Nam si ñ occidun¬
tur: unde dictum ẽ petro. mac¬
ta & manduca : Unde saulus¬
ipse occisus ẽ ꝑsecutor: & paulus ere¬
ctus ẽ predicator:: Quęro saulum
ꝑsecutorem. & ñ inuenio: occisus ẽ.
Unde : de framea bis acuta. Sed
quia occisus ẽ in se. & uiuificatus ẽ
in xp̃o: ideo confitens dicit. uiuo
illũ. Et enĩ cum factus esset p̃dica¬
tor accepit & ipse in manib frameã
bis acutam: ad faciendã uindictã
in gentib. Et ne uere tu putares
di. uulnera in carnẽ fieri: sequitur
& exponit. Obiurgationes in popu¬
lis. Obiurgatio quȩ ẽ: correctio.
Procedat ex uobis framea bis acu¬
ta:. nolite cessare: dedit illã uob ds̃
pro modulo ur̃o. Qualis homo
es qui idola colis dic amico tuo:
si tamen remansit cui dicas. Qua¬
lis homo es. qui dimisisti eũ a quo
factus es: & adoras quod fecisti:
melior ẽ faber: quã qđ fabricat
faber. Si fabrum adorare erubes¬

Expanded text:
invenio; christianus est: ergo mortuinvenio; christianus est: ergo mortuus est paganus. Nam si non occiduntur, unde dictum est Petro: «Macta et manduca» ? Unde ipse Saulus occisus est persecutor, et Paulus erectus est praedicator? Quaero Saulum persecutorem, et non invenio; occisus est. Unde? De framea bis acuta. Sed quia occisus est in se, et vivificatus est in Christo, ideo confidens dicit: «Vivoillum. Etenim cum factus esset praedicator, accepibis acutam, «ad faciendam vindictam in gentibus.» Et ne vere tu putares ndi, vulnera in carne fieri, sequitur, et exponit: «Objurgationes in populis.» Objurgatio quae est? Correptio. Procedat ex vobis framea bis acuta, nolite cessare; dedit illam vobis Deus pro modulo vestro. Qualis homo es, qui idola colis? Dic amico tuo, si tamen remansit cui dicas: Qualis homo es, qui dimisisti eum a quo factus es, et adoras quod fecisti? Melior est faber, quam quod fabricat faber. Si fabrum adorare erubes
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicare sermonẽ dĩ. Postremo pos¬
sumus &iam & has manus intellige¬
re.Nam qui locuti sunt. in lingua
habuerunt sermonẽ dĩ: qui scrip¬
serunt. in manib: & frameȩ bis
tis armatos scõs: atcendite strages.
& uictoria. Quid fecerunt isti. ha¬
bentes in manib frameas bis acutas :¬
Ad faciendã uindictam ingentib.
Uidete: si non ẽ facta uindicta in
gentib. Cotidie ipsa fit: hoc agi¬
mus & nos loquendo. Attendite
quomͦ sunt cęse gentes babyloniȩ.
Illi redditur duplũ: sic enĩ de illa
dictum ẽ. reddite illi duplũ ad
quod fecit. Quomͦ reddit᷑ duplũ:
bellant scĩ: educunt frameas bis a¬
cutas: fiunt strages. fuint occisiones.
ditur: illa quando poterat ꝑseqͥ
xp̃ianos. carnem occidebat. dñm
ñ confringebat: modo illi duplũ
redditur. & pagani extinguntur &
idola frangunt᷑. Quomͦ inquies
pagani occulunt᷑: quomͦ: nisi cum
xp̃iani fiunt: quero paganũ: non

Expanded text:
praedicare sermonem Domini. Postremo pospraedicare sermonem Domini. Postremo possumus etiam has manus aliter intelligere. Nam qui locuti sunt, in lingua habuerunt sermonem Dei; qui scripserunt, in manibus: «Et frameae bis tos armatos; attendite strages, et victoria. Quid fecerunt isti habentes in manibus frameas bis acutas? «Ad faciendam vindictam in gentibus.» Videte si non est vindicta facta in gentibus. Quotidie ipsa fit; hoc agimus et nos loquendo. Attendite quomodo caesae sunt gentes Babyloniae. Illi redditur duplum: sic enim de illa scriptum est, «Reddite illi duplum, ad quod fecit» . Quomodo redditur duplum? Bellant sancti, educunt frameas bis acutas; fiunt strages, fiunt occisiones, ditur? Illa quando poterat persequi Christianos, carnem occidebat, Deum non confringebat: modo illi duplum redditur; et Pagani exstinguuntur, et idola franguntur. Quomodo, inquies, Pagani occiduntur? Quomodo, nisi cum Christiani fiunt? Quaero paganum, non
Abbreviated transcription (Latin):
tur. habet illecebram deceptionis. ut
ad laudes uanor hominũ quisq
cõmotꝰ uelit sic uiuere. ut p̃dicet᷑
ab hominib qͥbcũq. quomͦcunq.
Hinc homines insati effecti. & in¬
flati typho. inanes intꝰ. foris tumidi.
&iam res suas ꝑdere uolunt. donã¬
do scenicis: histrionib. uenatorib.
aurigis. Quanta donant. qñta
impendunt: effundunt uires. ñ
patrimonii tantũ. sed &iã animi
sui. Isti fastidiunt pauꝑem: quia
ñ clamat popłs ut pauꝑ accipiat:
clamat autẽ popls ut uenator ac¬
cipiat. Illi gͦ ubi ñ eis clamatur
nolunt erogare: ubi clamatur ab
insanis insaniunt: & fiunt om̃s in¬
sani. & qui spectat᷑. & qui spectat¬
& qui donat. Insana ista gła rep̃¬
henditur a dño: Imꝓbatur ante
oculos omĩpotentis. Et tam̃ fr̃s
acceperunt uenatores. & illis ut
donaretis. de meo donastis: ego
autẽ nudus eram. & ñ uestistis
me: & illi. Quando te uidimꝰ
nudũ: & ñ uestiuimꝰ te : & ille.

Expanded text:
tur, habet illecebram deceptionis, ut tur, habet illecebram deceptionis, ut ad laudes vanorum hominum quisque commotus, velit sic vivere, ut praedicetur ab hominibus quibuscumque, quomodocumque. Hinc homines insani effecti, et inflati typho, inanes intus, foris tumidi, etiam res suas perdere volunt, donando scenicis, histrionibus, venatoribus, aurigis. Quanta donant! quanta impendunt! Effundunt vires, non patrimonii tantum, sed etiam animi sui. Isti fastidiunt pauperem, quia non clamat populus, ut pauper accipiat; clamat autem populus, ut venator accipiat. Illi ergo ubi eis non clamatur, nolunt erogare: ubi clamatur ab insanis, insaniunt; et fiunt omnes insani, et qui spectatur, et qui spectat, et qui donat. Insana ista gloria reprehenditur a Domino, improbatur ante oculos Omnipotentis. Et tamen, fraacceperunt venatores; et illis ut donaretis, de meo donastis: ego autem «nudus eram, et non vestistis me.» Et illi: «Et quando te vidimus nudum, et non vestivimus te?» Et ille:
Abbreviated transcription (Latin):
cationis. Extendit se ipse: tetigit
xp̃e: & sonauit dulcedo ueritatis.
In tẏmpano & psalterio psallant ei:¬
quia benefecit dñs in popło suo.
Quid tam beneficũ: quã mori ꝓ
impus : Quid tam beneficũ: quã
sanguine iusto delere cyrographũ
peccatoris: Quid tam beneficum.
quã dicere: Non ad me ꝑtinet qđ
fuistis. estote qđ non fuistis: bene¬
fecit dñs in popło suo: dimittendo
peccata. ꝓmittendo uitam ȩt̃nam.
Bene facit auersũ conuertere: pug¬
nantem adiuuare. uincentẽ coro¬
nare. Bene fecit dñs in ppło suo:
exaltauit mansuetos in salute.
Exaltantur enĩ & suꝑbi: sed ñ in
salute. Mansueti in salute: suꝑbi
in morte. Ideo suꝑbi ipsi se exaltant:
& dñs eos humiliat. Mansueti
autẽ. ipsi se humiliant: & dñs eos
exaltat. Et eraltauit mansuetos¬
dicere: audite atcentiꝰ de gla scõrum:
nemo ẽ enĩ qui ñ amat głam: sed
gła stultorum popularis illa quȩ dici¬

Expanded text:
cationis» . Extendit se ipse; tetigit cationis» . Extendit se ipse; tetigit Christus, et sonavit dulcedo veritatis. «In tympano et psalterio psallant eiiam benefecit Dominus in populo suo.» Quid tam beneficum, quam mori pro impiis? quid tam beneficum, quam sanguine justo delere chirographum peccatoris? quid tam beneficum, quam dicere: Non ad me pertinet quod fuistis; estote quod non fuistis? «Benefecit Dominus in populo suo,» dimittendo peccata, promittendo vitam aeternam. Benefacit aversum convertere, pugnantem adjuvare, vincentem coronare: «Benefecit Dominus in populo suo. Et exaltabit» «mansuetos in salute». Exaltantur enim et superbi, sed non in salute. Mansueti in salute, superbi in morte: id est, superbi ipsi se exaltant, et Dominus eos humiliat; mansueti autem ipsi se humiliant, et Deus eos exaltat. «Et exaltabit mansuetosdicere; audite attentius de gloria sanctorum. Nemo est enim qui non amet gloriam. Sed gloria stultorum, popularis illa quae dici
Abbreviated transcription (Latin):
uestias nudũ. suscipias ꝑegrinũ. ñ
sola uox sonat. sed & manus con¬
sonat: quia uerbis facta concordant.
Assumpsisti organũ. & consentiunt
digiti linguȩ: & ipsũ ministeriũ
tẏmpani & psalterii ñ ẽ tacendũ.
In tympano coriũ extenditur: in psal¬
terio corde extendunt᷑: in utroq or¬
gano caro crucifixa ẽ. Quã bene
psallebat in tẏmpano & psalterio. qͥ
dicebat. mundus mͥ crucifixus ẽ: &
ego mundo: ĩpsũ psalteriũ uelut
canticũ nouĩr. qui te docet. qnͣdo
tibi dicit. qui uult ẽẽ m̃s discipu¬
lus. ab neget semet ipsũ: & tollat cru¬
cem suã & sequatur me. Non dimit¬
tat psalteriũ suũ: ñ dimittat tẏm¬
panũ: extendatur in ligno. & siccet᷑
a concupiscentia carnis. Nerui. qͣn¬
to plus fuerint extenti tanto acittꝰ
sonant. Ut ergo acute sonaret pau¬
li apłi psalterium: qͥd dixit: Quȩ
reto oblitus in ea quȩ ante sunt. ex¬
tentꝰ: sequor ad palmã suꝑnȩ uo¬

Expanded text:
vestias nudum, suscipias peregrinum; non vestias nudum, suscipias peregrinum; non sola vox sonat, sed et manus consonat, quia verbis facta concordant. Assumpsisti organum, et consentiunt digiti linguae. Et ipsum mysterium tympani et psalterii non est lacendum. In tympano corium extenditur, in psalterio chordae extenduntur: in utroque organo caro crucifigitur. Quam bene psallebat in tympano et psalterio, qui dicebat: «Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo» ! Ipsum psalterium, velut canticum novum, qui te docet quando tibi dicit: «Qui vult esse meus discipulus, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me» . Non dimittat psalterium suum, non dimittat tympanum: extendatur in ligno, et siccetur a concupiscentia carnis. Nervi quanto plus fuerint extenti, tanto acutius sonant. Ut ergo acute sonaret Pauli apostoli psalterium, quid dixit? «Quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, sequor ad palmam supernae vo
Abbreviated transcription (Latin):
& mundũ obtulit. Carnem enĩ
a nobis accepit. hanc obtulit:
sed unde illam accepit : de utero
uirginis mariȩ: ut mundã offer¬
ret ꝓ immundis. Ipse rex. ipse
quid significat : multi norunt
chorũ: & quia in ciuitate loqui¬
mur. prope om̃s norunt. Chorus
ẽ consensio cantantiũ. Si in choro
cantamꝰ: concordit̃ cantamꝰ. In choro
cantantiũ. quisqͥs uoce discrepuerit:
offendit auditũ. & ꝑturbat chorũ.
Si uox inconuenient̃ cantantis dis¬
turbat concentũ cantantiũ: quomͦ
tũ laudantiũ: Chorus xp̃i iam
totus mundus ẽ: xp̃i chorus ab ori¬
ente & occidente consonat. Uide¬
amus si tantũ extenditur chorus
xp̃i. Dicit psalmꝰ alius: a solis ortu
usq ad occasum: laudate nom̃ dĩ.
Laudent nomen eiꝰ in choro: in
tympano & psalterio psallant ei.
Quare assumit tympanũ & psalte¬
rium : ut ñ sola uox laudet. sed
num & psalteriũ: manꝰ concinunt
uoci. Sic & tu. si quando cantas
alł. porrigas & panẽ esurienti.

Expanded text:
et mundum obtulit. Carnem enim et mundum obtulit. Carnem enim a nobis accepit, hanc obtulit. Sed unde illam accepit? De utero virginis Mariae, ut mundam offerret pro immundis. Ipse Rex, ipse quid significat? Multi noverunt chorum; et quia in civitate loquimur, prope omnes norunt. Chorus est consensio cantantium. Si in choro cantamus, concorditer cantemus. In choro cantantium quisquis voce discrepuerit, offendit auditum, et perturbat chorum. Si vox inconvenienter cantantis disturbat concentum cantantium, quomodo tum laudantium? Chorus Christi jam totus mundus est. Chorus Christi ab oriente in occidentem consonat. Videamus si tantum extenditur chorus Christi. Dicit psalmus alius: «A solis ortu usque ad occasum laudate nomen Domini» . «Laudent nomen ejus in choro.» 8. «In tympano et psalterio psallant ei.» Quare assumit tympanum et psalterium? Ut non sola vox laudet, sed num et psalterium, manus concinunt voci: sic et tu si quando cantas as, porrigas et panem esurienti,
Abbreviated transcription (Latin):
rint. canticũ uite nr̃ȩ futurȩ la¬
biis poterunt dicere. ipsam uero
uitam quȩ tunc erit in ea uerita¬
te quȩ nunc significatur obtine¬
re ñ possunt: quia noluerunt me¬
ditari antequã ueniret. tenere
liquid mundũ pro eo offerendũ est.
delec̾tatur arietib & hẏrcis: nec
tauris. Omĩa ipsius sunt: & si ñ
offeras. Offer gͦ ei mundũ sacrifici¬
um. Sed peccator es. impius es:
sed inqͥnatã conscientiã habes.
Poteris forte aliquid mundũ of¬
ferre purgat᷑: sed ut purgeris a¬
liquid pro te  oͣfferendũ ẽ. Quid
gͦ pro te oblaturus es. ut munde¬
ris : si mundatꝰ es: poteris offerre
quod mundũ ẽ: offerat ergo seipsũ
mundus sacerdos: & mundet.
Hoc ẽ quod fecit xp̃c: nichil
mundũ inuenit in hominibus :
qđ offerret ꝓ hominib: seipsũ
obtulit munda uictima: felix
uictima. uera uictima:. hostia
immaculata. NNon gͦ hoc obtu¬
lit. qđ nos illi dedimus: immo
hoc obtulit. qđ a nobis accepit:

Expanded text:
rint, canticum vitae nostrae futurae larint, canticum vitae nostrae futurae labiis dicere poterunt; ipsam vero vitam, quae tunc erit in ea veritate quae nunc significatur, obtinere non possunt; quia noluerunt meditari, antequam veniret, et tenere liquid mundum pro te offerendum est. delectatur arietibus, nec hircis, nec tauris. Omnia ipsius sunt, etsi non offeras. Offer ergo illi mundum sacrificium. Sed peccator es, impius es, sed inquinatam conscientiam habes. Poteris forte aliquid mundum offerre, purgatus; sed ut purgeris, aliquid pro te offerendum est. Quid ergo pro te oblaturus es, ut munderis? Si mundatus es, poteris offerre quod mundum est. Offerat ergo seipsum mundus sacerdos, et mundet. Hoc est quod fecit Christus. Nihil mundum invenit in hominibus, quod offerret pro hominibus; seipsum obtulit mundam victimam. Felix victima, vera victima, hostia immaculata! Non ergo hoc obtulit quod nos illi dedimus: imo hoc obtulit quod a nobis accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
bulationẽ in qua mͦ sumus: quod
uͦ nunc agimus post pascha. signi¬
ficat beatitudinem. in qua postea
erimus. Ante pascha gͦ quod ce
in ieiuniis & orationib exercemꝰ.
hoc uͦ tempus relaxatis ieiuniis.
in laudib agimus: hoc ẽ alł qđ
ut nostis. laudate dm̃. Ideo illud
tempꝰ ante resurrectionẽ. Hoc tem¬
pus post resurrectionẽ dñi ẽ: quo
tempore significabatur uita futura
quã nondũ tenemus. quia quod si¬
gnificamus post resurrectionẽ dñi:
tenebimꝰ post resurrectionẽ nr̃am.
In capite enĩ nr̃o nob̃ utrũq figu¬
ratum ẽ: utrũq demonstratũ ẽ.
Passio dñi ostendit nob̃ uitã p̃sentis
necessitatis: quia oportet & labora¬
re. & tribulari. & ad extremũ mo¬
ri. Resurrectio uͦ & clarificatio
dñi. ostendit nobis uitam quã
accepturi sumꝰ: cũ uenerit recri¬
buere digna dignis. mala malis.
bona bonis: & qͥdem modo mali
om̃s cantare nobiscũ possunt alł.
si autẽ in malitia sua ꝑseueraue¬

Expanded text:
bulationem in qua modo sumus: quod vero nunc agimus post Pascha, significat beatitudinem in qua postea erimus. Ante Pascha ergo quod cin jejuniis et orationibus exercemus; hoc vero tempus relaxatis jejuniis in laudibus agimus. Hoc est enim, ut nostis, Laudate Dominum. Ideo illud tempus ante resurrectionem, hoc tempus post resurrectionem Domini est. Quo tempore significatur vita futura, quam nondum tenemus; quia quod significamus post resurrectionem Domini, tenebimus post resurrectionem nostram. In capite enim nostro nobis utrumque figuratum est, utrumque demonstratum est. Passio Domini ostendit nobis vitam praesentis necessitatis, quia oportet laborare, et tribulari, et ad extremum mori: resurrectio vero et clarificatio Domini ostendit nobis vitam quam accepturi sumus, eum venerit retribuere digna dignis, mala malis, bona bonis. Et quidem modo mali omnes cantare nobiscum possunt, «Alleluia:» si autem in malitia sua perseverave
Abbreviated transcription (Latin):
onis & euigilationis ostendit. Cruci¬
fixus ẽ enĩ & sepultus. &. resurrexit.
In cruce de pͥncipib & potestatibus
triumphat: in sepulchro reqͥeuit:
in resurrectione exultauit. Peniten¬
tia cruciat:. iusticia tranquillat: uita

Expanded text:
onis et evigilationis ostendit. Crucionis et evigilationis ostendit. Crucifixus est enim, et sepultus, et resurrexit. In cruce de principibus et potestatibus triumphavit, in sepulcro requievit, in resurrectione exsultavit. Poenitentia cruciat, justitia tranquilla
Abbreviated transcription (Latin):
iustificauit. Quos autẽ iustificauit:
ipsos & glorificauit. Prȩdestinatio
nr̃a ñ nob̃ fact᷑a ẽ. sed in occulto
apud ipsũ. in eiꝰ p̃sentia: tria uͦ reli¬
qua in nobis fiunt. uocatio. iusti¬
ficatio. glorificatio. Uocam᷑ p̃dica¬
tione peuitentiȩ:. sic enĩ cȩpit dñs
euangłizare. agite pęnitentiã. appro¬
pinqͣbit enĩ regnũ cęloꝵ. Iustifica¬
mur inuocatione miscđiȩ: & timo¬
re iudicii. Hinc ẽ qđ dicitur. Ds̃
in nomine tuo saluũ me fac: & in
uirtute tua iudica me. Non timet
iudicari: qͥ impetrauerit: ante sal¬
uari. Uocati renuntamꝰ diabolo
ꝑpęnitentiã: ne sub iugo eiꝰ remane¬
amus. Iustificati sanamur ꝑ mise¬
ricordiã: ne iudiciũ timeamꝰ. Olori¬
ficati transimꝰ in uitã ȩternã: ubi dm̃
sine fine laudamꝰ. Ad hoc ꝑtinere
arbitror qđ dñs ait. ecce eicio demo¬
nia. & sanuates ꝑficio hodie & cras:
& tertia die consũmor. Qđ etiam
in triduo suę passionis & dormiti¬

Expanded text:
ficavit; quos autem justificavit, ipsos et glorificavit» . Praedestinatio nostra non in nobis facta est, sed in occulto apud ipsum, in ejus praescientia. Tria vero reliqua in nobis fiunt, vocatio, justificatio, glorificatio. Vocamur praedicatione poenitentiae: sic enim coepit Dominus evangelizare, «Agite poenitentiam; appropinquavit enim regnum coelorum» . Justificamur in vocatione misericordae, et timore judicii: hinc est quod dicitur, «Deus, in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me» . Non timet judicari, qui impetraverit ante salvari. Vocati, renuntiamus diabolo per poenitentiam, ne sub jugo ejus remaneamus: justificati, sanamur per misericordiam ne judicium timeamus: glorificati, transimus in vitam aeternam, ubi Deum sine fine laudamus. Ad hoc pertinere arbitror quod Dominus ait: «Ecce ejicio daemonia, et sanitates perficio hodie et cras, et tertia» «consummor» . Quod etiam in triduo suae passionis et dormiti
Abbreviated transcription (Latin):
tuis reuixerint: audiant ab apło.
Fuistis enĩ aliquando tenebrȩ: nunc
autẽ lux in dño. Ipsi sunt carbones
fr̃s quos intuemur. quando uolumꝰ
mutare uitam. transfixi saguta dĩ. &
impediunt nos linguę hominum.
de qualib hic modo quȩrebatur. &
uolunt seducere a uia ueritatis: po¬
tiusq inducere ad errores suos. &
dicere nobis. quia si professi fuerimꝰ.
non implebimus. Adtendimus car¬
bones illos: qui erat heri ebriosus.
hodie sobrius est:. qͥ  erat heri adul¬
ter. hodie castus est: qui erat heri
raptor. hodie largitor. Om̃s isti.
carbones ignis sunt: accendunt exẽ¬
pla carbonum. ad uulnus sagittarũ.
Non enĩ timeam dicere uulnus: cũ
clamet ipsa sponsa. Uulnera cari

Expanded text:
tuis revixerint, audiant ab Apostolo: tuis revixerint, audiant ab Apostolo: «Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino» . Ipsi sunt carbones, fratres, quos intuemur, quando volumus mutare vitam transfixi sagitta Dei, et impediunt nos malae linguae hominum, de qualibus hic modo querebatur; et volunt seducere a via veritatis, potiusque inducere ad errores suos, et dicere nobis quia si professi fuerimus, non implebimus. Attendimus carbones illos. Qui erat heri ebriosus, hodie sobrius est; qui erat heri adulter, hodie castus est; qui erat heri raptor, hodie largitor: omnes isti carbones ignis sunt. Accedunt exempla carbonum ad vulnus sagittarum non enim timeam dicere vulnus, cum clamet ipsa sponsa: «Vulnerata ch
Abbreviated transcription (Latin):
dacium: ut iniq agerent labo¬
rauerunt. Caput circuitus eorũ:
labor labiorum ipsorum teg& eos.
Decident suꝑ eos carbones ignis in
terra: & deicies eos. Quid est in
terra: hic adhuc in hac uita: ut
supra illos decidant carbones ignis:
& deicies eos. Quid sunt carbones
ignis: Nouimus istos carbones.
An alii sunt isti. & alii illi de qͥb
dicturi sumus: Istos enĩ uideo ad
penam ualere: illos autem quos
cõmemoraturus sum ad salutem. Di¬
ctum ẽ enim de quibdã carbonib
cum homo peteret aduersũ linguã
subdolam auxilium. Quid detur
tibi. aut quid adicietur tibi ad lin¬
guam subdolam: sagittȩ potentis
acute. cum carbonib uastatoribus. id
ẽ uerba dĩ cor transfigentia & uetus¬
tatem ꝑimentia. amorẽq gignentia.
& exempla hominũ qui mortui erant
& reuixerunt. & nigri erant & fulgen¬
tes effecti sunt. Carbones enĩ tenebrȩ
sunt: color indicat: sed cum ad eos
accesserit flamma caritatis. & ex mor¬

Expanded text:
dacium; ut inique agerent labodacium; ut inique agerent laboraverunt» . «Caput circuitus eorum, labor labiorum ipsorum teget eos.Decident supra eos carbones ignis in terra, et dejicies eos.» Quid est, «in terra?» Hic, adhuc in hac vita; hic «supra illos decident carbones ignis, et dejicies eos.» Qui sunt «carbones ignis?» Novimus istos carbones. An alii sunt isti, et alii illi de quibus dicturi sumus? Istos enim video ad poenam valere; illos autem quos commemoraturus sum, ad salutem. Dictum est enim de quibusdam carbonibus, cum homo peteret adversum linguam subdolam auxilium: «Quid detur tibi, aut quid adjicietur tibi ad linguam subdolam? Sagittae potentis acutae, cum carbonibus vastatoriis» : id est, verba Dei cor transfigentia, et vetustatem perimentia, amoremque gignentia; et exempla hominum qui mortui erant et revixerunt, et nigri erant, et fulgentes effecti sunt. Carbones enim tenebrae sunt; color indicat. Sed cum ad eos accesserit flamma charitatis, et ex mor
Abbreviated transcription (Latin):
fictus est. Om̃ĩs fictus: mendax. La¬
borant homines loqui mendacium:
nam ueritatem tota facilitate loq̃¬
rentur. Ille enĩ laborat: qui fin-¬
git quod dicit. Nam qui uerũ
uult dicere: non laborat. Ipsa enĩ
ueritas sine labore loquitur. De
homine ergo hoc dixit dõ. Me
proteget umbraculũ tuum. ipsos
teget mendacium ipsorum. Sed
ipsum mendacium ipsorum: labor
est labiorum ipsorum. Ecce partu¬
riuit iniusticiam: concepit dolorẽ.
& peperit iniquitatem. In omni enĩ
oꝑe malo. labor est: & omne opꝰ
malũ cogitatum: mendaciũ ducẽ
habet. Non enim ẽ ueritas: nisi
in opere bono. & propterea quia
om̃s laborant in mendacio: ueritas
quid clamauit: uenite ad me
om̃s qui laboratis & honerati estis:
& ego reficiam uos. Ipsa ẽ uox in
tes. Filii hominũ usq quo graui
corde: ut quid diligitis uanitatem.
& queritis mendacium: Aꝑte au¬
di alio loco: laborem in mendacio.
Docuerunt linguas suas loqui men¬

Expanded text:
fictus est, omnis fictus mendax. Lafictus est, omnis fictus mendax. Laborant homines loqui mendacium: nam veritatem tota facilitate loquerentur. Ille enim laborat qui fingit quod dicit. Nam qui verum vult dicere, non laborat: ipsa enim veritas sine labore loquitur. De homine ergo hoc dixit Deo: Me proteget umbraculum tuum; ipsos teget mendacium ipsorum: sed ipsum mendacium ipsorum, labor est labiorum ipsorum. «Ecce parturivit injustitiam, concepit dolorem, et peperit iniquitatem» . In omni enim opere malo labor est, et omne opus malum cogitatum, mendacium ducem habet. Non enim est veritas, nisi in opere bono. Et propterea quia omnes laborant in mendacio, Veritas quid clamavit? «Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos«Filii hominum usquequo gravi corde? utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium» ? Aperte audi alio loco laborem in mendacio: «Docuerunt linguas suas loqui men