comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nolite peccare. Caritas. et si irascit᷑ ali¬
qͣndo ut corrigat. nͨ tenet᷑ rea: q non
inuet̾auit ira ut u̾teret᷑ modium. Si
axp̃m signisicat. Tlidete qͣm multa. xp̃m
significent. Omĩa ista: xp̃c insimilitudi¬
nem ñ in ꝓpͥetate. Queris ꝓpͥetatẽ xp̃i:¬
es: Et u̾bum caro factum ẽ: et habita¬
uit in nobis. Cet̾a: similitudines sunt.
Intellige. esto scͥpturȩ capax: ut aliud in¬
uideas obici oculis tuis. aliud innui cordi
lunt. Ipsa enim sapientia dic̃. Querent
me mali: et ñ inuenient. Querent: et
ñ inuenient. Et quare: odunt sap̃iã¬
eni. Ipsa sapĩa loquit᷑ et dicit. Querẽt
me mali et n inuenient: oder̃ enim sa¬
pientiã. Sigͦ oder̃. quare querunt:
et auferet se acogitationib quȩ sunt
sine intellectu. Nongͦ illȩ sol oritur
impiis: ñ oritur malis. At uͦ de isto
sole quod dictum ẽ: Qui facit solem
suum oriri suꝑ bonos et malos: et plu¬

Expanded text:
nolite peccare» . Charitas etsi irascitur alinolite peccare» . Charitas etsi irascitur aliquando, ut corrigat, non tenetur rea; quia non inveteravit ira, ut verteretur in odium. Si Christum significat. Videte quam multa Christum significent; omnia ista Christus in similitudine, non in proprietate. Quaeris proprietatem Chries? «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Caetera similitudines sunt. Intellige, esto Scripturae capax, ut aliud videas objici oculis tuis, aliud innui cordi lunt: ipsa enim Sapientia dicit, «Quaerent me mali, et non invenient. Quaerent, et non invenient.» Et quare? Oderunt enme mali, et non invenient; oderunt enim sapientiam» . Si ergo oderunt, quare quaerunt? et auferet se a cogitationibus quae sunt sine intellectu» . Non ergo sol ille oritur impiis, non oritur malis. At vero de isto sole quid dictum est? «Qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et plu
Abbreviated transcription (Latin):
tidianisq peccatis: ñ eis tam̃ de ẽpetͣ que
illos docuit dicere. dimitte nob̾ debita
nr̃a. sicut et nos dimittimꝰ debitorib nr̃is
lunam in tempora. Intelligimꝰ spũaliter
eccłiam crescentem de minimo: et ista
mortalitate uite. qͦdãmͦ senescentẽ. Sed
ut ꝓpinquet ad solem. ñ istam lunã di¬
co uisibilem oculis: s que hoc nomine
significant᷑ ista. Qnͣdo obscura erat ecłia
qñ ñdũ apparebat. ñdum eminebat:
seducebant᷑ homines. et dicebat᷑. Hecẽ
mu pot̾: aliqͣndo ꝑtͣnsibit. In tempora
facta ẽ. Sol agnouit occasũ suũ. Et hic
qͥs sol nͥ sol illȩ iusticiȩ. quẽ sibi ñ ortum
impũ plangent indie iudicũ: Qui di¬
cturi sunt in illo die. Ergo errauimus
auia u̾itatis: et iusticiȩ lum̃ ñ lux̃ nob̾.
et sol ñ ortꝰ est nobis. Ei sol iste orit᷑: qͥ
intelligit. xp̃m. Recedit autẽ ab intel
ut teneat odium. Itaq irascimini: et

Expanded text:
tidianisque peccatis; non eis tamen deest petra, quae tidianisque peccatis; non eis tamen deest petra, quae illos docuit dicere, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nosm in tempora.» Intelligimus spiritualiter Ecclesiam crescentem de minimo, et ista mortalitate vitae quodammodo senescentem; sed ut propinquet ad solem. Non istam lunam dico visibilem oculis, sed quae hoc nomine significatur. Ista quando obscura erat Ecclesia, quando nondum apparebat, nondum eminebat, seducebantur homines, et dicebatur, Haec nui aliquando transibit; in tempora facta est. «Sol agnovit occasum suum.» Et hic quis sol, nisi sol ille justitiae, quem sibi non ortum impii plangent in die judicii? Qui dicturi sunt in illo die, «Ergo erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis» . Ei sol iste oritur, qui intelligit Christum. Recedit autem ab intellut teneat odium. Itaque «irascimini, et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: in eo qͦd mimitissimis peccatis oꝑitur
hericiusẽ: et ñ pot̾ tenere excelsa illa
et ꝑfecta p̾cepta. Illi enim montes al¬
tissimi ceruis. Quid gͦ isti lepꝰ et heri¬
ciusꝑibunt: Non. Sic enim montes
altissimi datis ceruis: ut &e hisuideas
qͥd seqͣt᷑. Petͣ resugium hericiis et lepo¬
hericiis et leporib. Ponas illã ĩ mari:
refugiũ ẽ. fulice. Ubiq utilispetͣ. Et in
montib ipsa utilis. Montes sine petre
fundamento: ruerent in ꝓfundũ. Nõ¬
ne iam dudum de montib dicebatur.
illic uolatilia cęli inhabitabunt. de
medio petrarum dabunt uoces suas:
Ubiq gͦ petͣ refugium nr̃m. Siue
inmontib excelsa sit. siue in mari
tundatur. fluctib ñ frangit᷑. siue int̾ra
solidet᷑: ad illam cerui. ad illam fulica.
ad illam lepuset hericius tundant pecto¬
ra. Tepores et hericii: confiteant᷑ peccata
sua. Licet cooꝑti sint minutis quidẽ quo¬

Expanded text:
est; in eo quod minutissimis peccatis operitur, est; in eo quod minutissimis peccatis operitur, ericius est: et non potest tenere excelsa illa et perfecta praecepta. Illi enim «montes altissimi cervis.» Quid ergo? isti pereunt? Non. Sic enim «montes altissimi cervis,» ut et his videas quid sequatur: «Petra refugium ericiis et lepoericiis et leporibus: ponas illam in mari, domus est fulicae. Ubique utilis petra. Et in montibus ipsa utilis: montes sine petrae fundamento ruerent in profundum. Nonne jamdudum de montibus dicebatur: «Illic volatilia coeli inhabitabunt; de medio petrarum dabunt voces suas?» Ubique ergo petra refugium nostrum: sive in montibus excelsa sit, sive in mari tundatur fluctibus, non frangatur, sive in terra solidetur; ad illam cervi, ad illam fulica, ad illam lepus et ericius. Tundant pectora lepores, et ericii confiteantur peccata sua: licet cooperti sint minutis quidem quo
Abbreviated transcription (Latin):
illam hñt ducẽ que fluctib tunditur
et ñ frangitur. Imitant᷑ enim xͥ passio¬
nes: et si forte cedri libani irate fuint.
et aliqͥd molestię uel scandali seruis dĩ
in ramis suis commou̾int. uolabunt
quidẽ inde passeres: s uȩ cedro rema-¬
nenti sine nidis passerum P asseres enim
nͨ naufragabunt. non ꝑibunt: quia fuli¬
tes altissu cerius. Cerui magni spũa¬
les: tͣnscendentes incursu omĩa spinosa
uepͥum atq siluarum. Qui ꝑficisinqͥt
pedes meos sicut cerui: et suꝑ excelsa sta
in scͥpturis: iustificent᷑ in sũmis. Cer¬
ui enim sunt illi montes altissimi. ꝗd
de humilib bestiis: Quid de lepore:
Quid dehyricio: Lepusminutũ aĩal
et infirmũ: hericius etiã spinosum.¬
minor eorũ. Illud animal timidũ: illd̃
animal spinis cooꝑtum. Spine enĩqͥd
significant nͥ peccatores: Qui peccat co-¬
tidie. etiam siñ magna peccata: minu¬
tissimis spinis cooꝑtꝰ : In eo qͦd timet lepꝰ

Expanded text:
illam habent ducem, quae fluctibus tunditur, illam habent ducem, quae fluctibus tunditur, et non frangitur; imitantur enim Christi passiones. Et si forte cedri Libani iratae fuerint, et aliquid molestiae vel scandali servis Dei in ramis suis commoverint, volabunt quidem inde passeres; sed vae cedro remanenti sine nidis passerum. Passeres enim non naufragabunt, non peribunt; quia «fulites altissimi cervis.» Cervi, magni, spirituales, transcendentes in cursu omnia spinosa veprium atque silvarum. «Qui perficit,» inquit, «pedes meos sicut cervi, et super excelsa statuet in Scripturis, justificentur in summis: cervis enim sunt illi montes altissimi. Quid de humilibus bestiis? quid de lepore? quid de ericio? Lepus minutum animal et infirmum, ericius etiam spinosum: illud animal timidum, illud animal spinis coopertum. Spinae quid significant, nisi peccatores? Qui peccat quotidie, etiamsi non magna peccata, minutissimis spinis coopertus est. In eo quod timet, lepus
Abbreviated transcription (Latin):
le in litore terrȩ. aut nunqͣm : s inhis
quȩ in media aqua sunt. Pler̃q inpe¬
tris: qͣs aqͣ circumdat. Intelligimꝰ gͦ:
petͣm eẽ idoneã fulice domũ. Nusquã
fortius et firmius habitat : qͣm ĩ petra
Inqͣli petͣ: In mari constituta. Et sitũ¬
ditur fluctib frangit tam̃ fluctus: ñ
frangitur petͣ. Hocht̃ magnũ petͣ in
mari constituta. Quanti fluctus con¬
tudirat petram nr̃am dnm̃ nr̃m iħm¬
xp̃m. Elisi sunt in illum iudei: Illi fra¬
cti sunt: ille integer mansit. Et unꝰ¬
quisq imitans xp̃m. ita sit in isto scło.
id ÷ inisto mari. uͥ ñ pot̾ nͥ ꝓcellas tẽpesta¬
tesq sentire. ut nulli uento cedat. nul¬
li fluctui: s omĩa excipiat et integ̾ ma-¬
neat. Ergo fulice domꝰ: et fortis ẽ et hu¬
milis. Non ht̃ domũ fulica in excelsis:
nichil illa domo firmius. et nichil hu¬
milius. Incȩdris quidẽ nidisicant passe-¬
res. ꝓpt̾ p̾sentem necessitatem: s petͣm

Expanded text:
le in littore terrae, aut nunquam; sed in iis le in littore terrae, aut nunquam; sed in iis quae in media aqua sunt: plerumque ergo in petris quas aqua circumdat. Intelligimus ergo petram esse idoneam fulicae domum, nusquam fortius et firmius habitat, quam in petra. In quali petra? In mari constituta. Etsi tunditur fluctibus, frangit tamen fluctus, non frangitur: hoc habet magnum petra in mari constituta. Quanti fluctus contuderunt petram nostram, Dominum Christum? Elisi sunt in illum Judaei; illi fracti sunt, ille integer mansit. Et unusquisque imitans Christum, ita sit in isto saeculo, id est in isto mari, ubi non potest nisi procellas tempestatesque sentire, ut nulli vento cedat, nulli fluctui, sed omnia excipiat, et integer maneat. Ergo fulicae domus et fortis est, et humilis. Non habet domum fulica in excelsis; nihil illa domo firmius, et nihil humilius. In cedris quidem nidificant passeres, propter praesentem necessitatem: sed petram
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmagno hr̃e debent cȩdros libani. et pu¬
tare illos ẽẽ. suꝑiores aquib eorũ necessa¬
ria complentur. Passeres enim s̃: illi au¬
tem cedri libani sunt. Gͣ fulice domꝰ:
duix ÷ passerũ. Qmuis incedris libanini¬
dificent passeres: ñ tam̃ cȩdrilibani du¬
ces stͣ passerũ. Ecce satiabunt᷑ ligna cãpi.
Om̃s popłi et cedri libani satiabuntur:
qͣs plantauit dñs. Om̃s nobiles: excelsi.
fideles. Illic ĩncedris id÷ libani passeres
nidificabunt: p̾bebunt ramos facultatũ
suarum. colligendis minutis sp̃ualibus.
Prebent ista: faciunt hȩc cedrilibani qͣs
plantauit dñs. Faciunt: et libent̾ faciũt
Nouer̃ quid faciant: nouer̃ qͥd accipi¬
ant. S passeres qͣmuis incȩdris libani
nidificabunt: fulice domꝰ dux ẽ eorũ.
Quȩ ẽ fulice domꝰ: Fulica sic̃ om̃s noui¬
mꝰ: marina auisẽ. Uel in stagnis ẽ: uł
inmari ẽ. Habet qͣndam domũ ñ faci¬

Expanded text:
pro magno habere debent cedros Libani, et pupro magno habere debent cedros Libani, et putare illos esse superiores, a quibus eorum necessaria complentur. Passeres enim sunt; illae autem cedri Libani sunt. Ergo «fulicae domus dux est» passerum. Quamvis in cedris Libani nidificent passeres, non tamen cedri Libani duces sunt passerum. Ecce satiabuntur ligna campi, omnes populi; et cedri Libani satiabuntur, quas plantavit Dominus, omnes nobiles et excelsi fideles. Illic, id est in cedris Libani, passeres nidificabunt; praebebunt ramos facultatum suarum colligendis minutis spiritualibus. Praebent ista, faciunt haec cedri Libani quas plantavit Dominus; faciunt, et libenter faciunt; noverunt quid faciant, noverunt quid accipiant. Sed passeres quamvis in cedris Libani nidificabunt, «Fulicae domus dux est eorum.» Quae est fulicae domus? Fulica, sicut omnes novimus, marina avis est; vel in stagnis est, vel in mari est. Habet quamdam domum non faci
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ parũ hñt: et ueniunt et fiunt passe¬
resutiles. Minuti uident᷑: q ñ hñt alti¬
tudinẽ dignitatis scłaris. Nidificant in
cedris libani. Et enim et cȩdri libani.
nobiles et diuites et excelsi hꝰ scłi: qm̃ cũ
timore audiunt. beatꝰ qͥ intelligit suꝑ
egenũ et pauꝑem. attendunt ressuas.
uillas suas. et om̃s suꝑfluas copias. qͥb
uident᷑ excelsi: et p̾bent illas seruis dei.
Dant agros.dant hortos. ȩdificant ȩccłiaᷤ.
monast̾ia: colligunt passeres ut incedris
libani nidificent. P asseres gͦ satiantur
cedrilibani qͣs plantauit dñs: et illic pas¬
seres nidificabunt. Attendite totã terrã:
siñita ÷ ut loquerer. Ista ñ solũ credidi: s
et uidi: Dedit mͥ intellectum: ipsũ exꝑi¬
mentũ. Int̾rogate latissimas t̾rras qͥ nostiᷤᷤ.
et uidete inqͣm multis cȩdris libani. pas¬
seres illi de quib locutꝰ sum nidificant.
Quam uis nidificent incedris libani: ñ

Expanded text:
qui parum habent, et veniunt, et fiunt passequi parum habent, et veniunt, et fiunt passeres utiles. Minuti videntur, quia non habent altitudinem dignitatis saecularis: nidificant in cedris Libani. Etenim et cedri Libani, nobiles et divites et excelsi hujus saeculi, quoniam cum timore audiunt, «Beatus qui intelligit super egenum et pauperem;» attendunt res suas, villas suas, et omnes superfluas copias, quibus videntur excelsi, et praebent illas servis Dei; dant agros, dant hortos, aedificant ecclesias, monasteria, colligunt passeres, ut in cedris Libani nidificent passeres. Ergo satiantur «cedri» «Libani quas plantavit» Dominus, et «illic passeres nidificabunt.» Attendite totam terram, si non ita est. Ut loquerer ista, non solum credidi, sed et vidi; dedit mihi intellectum ipsum experimentum. Interrogate latissimas terras qui nostis, et videte in quam multis cedris Libani passeres illi, de quibus locutus sum, nidificant.quamvis nidificent in cedris Libani, non
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩsiuit sp̃ũada: bene. optime. Non
illi insultemꝰ: Ñ illi dicamꝰ. nichil dimi¬
sisti. Nonsuꝑbiat: qui multa dimisit.
Petrꝰ ut sequeret᷑ dñm nouimꝰ qͦd pisca¬
tor erat: quid potuit dimittẽ: Tel fr̃
eiꝰ andreas. uel filiĩ zebedei ioħs et iacob
etiam ipsi piscatores : et tam̃ quid dixe¬
runt: Ecce nos dimisimꝰ omĩa: et secu¬
tisumꝰ te. Nonei dix̃ dñs: oblitus es
pauꝑtatẽ tuam. Quid dimisisti ut
totum mundũ acciꝑes: oo ultũ dimisit.
frẽs mei. Multum dimisit qui ñ solũ
dimisit quicqͥd habebat: s etiã qͥcqͥd
hr̃e cupiebat. Quis enim pauꝑ ñ tur¬
gescit in spem scł̃i huiꝰ: Quis ñ cotidie
cupit augere quod ht̃: Ista cupiditas p̾ci¬
saẽ. Ibat inimm̃sũ. accepit modum: et ni¬
chil dimissum ẽ. Prorsus totum mundũ
dimisit petrus: et totũ mundũ petrꝰ ac¬
cepit. Quasi nichil hñtes: et omĩa possi¬
dentes. Faciunt hoc multi. Ista faciunt

Expanded text:
quaesivit spiritualia. Bene, optime; non quaesivit spiritualia. Bene, optime; non illi insultemus, non dicamus: Nihil dimisisti. Non superbiat qui multa dimisit. Petrus ut sequeretur Dominum, novimus quod piscator erat, quid potuit dimittere? Vel frater ejus Andreas, vel filii Zebedaei Joannes et Jacobus, etiam ipsi piscatores ; et tamen quid dixerunt? «Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te» . Non ei dixit Dominus: Oblitus es paupertatem tuam; quid dimisisti ut totum mundum acciperes? Multum dimisit, fratres mei, multum dimisit, qui non solum dimisit quidquid habebat, sed etiam quidquid habere cupiebat. Quis enim pauper non turgescit in spem saeculi hujus? quis non quotidie cupit augere quod habet? Ista cupiditas praecisa est: ibat in immensum, accepit modum, et nihil dimissum est? Prorsus totum mundum dimisit Petrus, et totum mundum Petrus accepit. Quasi nihil habentes, et omnia possidentes . Faciunt hoc multi: ista faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
b honorib. Et ipse cedri saciant᷑. ille tũ¬
qͣs ipse plantauit. In his cedris: passeres ni¬
dificabunt. Qs passeres: Aues quidẽ et
uolatilia cęli spasseres: s minuta uolatilia
solent dici passeres. Sunt gͦ quidã spũalẽ
nidificantes incedris libani: id ÷ s̃ quidã
serui dei. audientes in euugłio. Dimitte
omĩa tua. ueluende omĩa tua. et da pau¬
ꝑib. et habebis thesaurũ incȩlis: et ueni
sequere me. Et ñ tantũ hoc audier̃ mag¬
ni: s audier̃ et parui. Et uoluer̃ hoc fa¬
cere et parui et eẽ spũales: ñ iungi uxo¬
rib. et macerari cura filiorum: ñ hr̃e ꝓ
pͥas edes quib delegarent᷑. s irȩ inuitã
qͣndã cõmunẽ. S qͥ dimiser̃ isti passeres:
Minuti enim hꝰ scłi: passeresuidentur.
Quid dimiserunt: Quid magnũ dimi¬
serunt: Alius se conu̾tit. dimisit cellã
patͥs suimopẽ. uixunum lectũ et unã
arcam: conu̾tit se tam̃ fastus ẽ passer.

Expanded text:
bus, honoribus: et ipsae cedri satiantur, illae tabus, honoribus: et ipsae cedri satiantur, illae tamen quas plantavit ipse. In his cedris passeres nidificant. Qui sunt passeres? Aves quidem et volatilia coeli sunt passeres, sed minuta volatilia solent dici passeres. Sunt ergo quidam spirituales nidificantes in cedris Libani: id est, sunt quidam servi Dei audientes in Evangelio, «Dimitte omnia tua,» vel, «vende omnia tua, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelis; et veni, sequere me» . Et non tantum hoc audierunt magni, sed audierunt et parvi, et voluerunt hoc facere et parvi, et esse spirituales; non jungi uxoribus, non macerari cura filiorum, non habere proprias sedes quibus deligarentur, sed ire in vitam quamdam communem. Sed quid dimiserunt isti passeres? Minuti enim saeculi hujus passeres videntur. Quid dimiserunt? quid magnum dimiserunt? Alius se convertit, dimisit cellam patris sui inopem, vix unum lectum et unam arcam. Convertit se tamen, factus est passer,
Abbreviated transcription (Latin):
firmet : Saturabunt᷑ ligna campi. De
ista gr̃a educta de t̾ra. ligna campi: ple¬
bespoptorũ. Et cedri libani qͣs planta¬
uit. Cedri libani : potentes inscło. Et
ipsi saturabunt᷑. ꝑuenit panis et uinũ
&& oleũ xͥ ad senatores. adreges. ad nobi¬
les: satiata s ligna campi. Priꝰ humileᷤᷤ
saciati s̃. deinde etiam cędri liban: sed
qͣs plantauit ipse. Cedri: religiosi fide¬
les. Tales enim plantauit. Nam et u¬
libani. Libanꝰ enim monsẽ: iͥiste arbo¬
res etiam scd̃m litt̾am annosissimae s̃. et
excellentissime. Libanꝰ autẽ int̾p̾tat᷑ sicut
ibicedri libani: qͣs plantauit dñs. Ipse sa¬
ciabunt᷑: qͣs plantauit dñs. Nam arbor
inquit qͣm ñ plantauit pat̾ ms: eradica¬
bitur. Et cedrilibani qͣsplantauit. Illic¬
passeres nidificabunt. Fulice domꝰ: dux
est eorũ. Ubi passeres nidificabunt: In
cedris libani. Tam audiuimꝰ. que sint ce¬
dri libani: nobiles seculi. excelsi gen̾e. opi¬

Expanded text:
 Satiabuntur ligna campi:» sed de ista gratia educta de terra. «Ligna campi,» plebes populorum. «Et cedri Libani quas plantavit.» Cedri Libani, potentes in saeculo, et ipsi satiabuntur. Pervenit panis, et vinum, et oleum Christi ad senatores, ad nobilsatiati sunt, deinde etiam cedri Libani, sed «quas plantavit» ipse: piae cedri, religiosi fideles; tales enim plantavit. Nam et im cedros Libani» . Libanus enim mons est; ibi istae arbores etiam secundum litteram annosissimae sunt et excellentissimae. Libanus autem interpretatur, sicut ibi cedri Libani quas plantavit Dominus; ipsae satiabuntur quas plantavit Dominus. Nam «arbor,» inquit, «quam non plantavit Pater meus, eradicabitur» . «Et cedri Libani quas plantavit.passeres nidificabunt. Fulicae domus dux est eorum.» Ubi passeres nidificabunt? In cedris Libani. Jam audivimus quae sint cedri Libani, nobiles saeculi, excelsi genere, opi
Abbreviated transcription (Latin):
Qmͦ uidebimꝰ: Quid enim ñ apatre ꝑ
filium creatum ẽ: Quicqͥt ambulat
et repit int̾ris. quicqͥt natat in aquis.
quicqͥt uolat in aerȩ. quiqͥt incelo circũ¬
agit᷑. qͣntomagis terra : Totus munduᷤ:
creatura dei ẽ. S nescio quid hic signi¬
ficat de qͣdam creatura noua deqͣdicit
ecce facta sunt omnia noua. Omĩa
autem ex do. Noua creatura quȩ fac¬
ta ẽ: om̃s credentes in xp̃m ex uentes
se ueterẽ hominẽ et induentes nouũ.
Repleta ÷ t̾ra creatura tua. In uno lo¬
co terrȩ crucifixꝰ erat: in uno exiguo
loco cecidit gͣnũ illud int̾ra. et morti¬
ficatum ẽ: s magnum fructũ attulit.
Singulariseras dñe iħu: donec tͣnsi¬
res. Agnosco in alio psalmo uocẽ tuã
qͣ dixisti: singularis sum ego donec
transeam. Singularisgͦ eras donec
tͣnsires: singularis eras. cũ agnoui¬
sti occasum tuum. S ab occasu. inortum
tͣnsisti. Ortuses: splendiusti. Clarifica¬
tus es cum incelum ascendisti: et repleta

Expanded text:
odo videmus: quid enim non a Patre per Filium creatum est? Quidquid ambulat et repit in terris, quidquid natat in aquis, quidquid volat in aere, quidquid in coelo circumagitur, quanto magis terra, totus mundus creatura Dei est. Sed nescio quid hic significat de quadam creatura nova, de qua dicitecce facta sunt sunt omnia» «nova: omnia autem ex Deo» . Nova creatura quae facta est, omnes credentes in Christum, exuentes se veterem hominem, et induentes novum . «Repleta est terra creatura tua.» In uno loco terrae crucifixus erat, in uno exiguo loco cecidit granum illud in terram, et mortificatum est; sed magnum fructum attulit. Singularis eras, Domine Jesu, donec transires; agnosco in alio psalmo vocem tuam, qua dixisti: «Singularis ego sum, donec transeam» . Singularis ergo eras, donec transires; singularis eras, cum agnovisti occassum tuum: sed ab occasu in ortum transisti. Ortus es, splenduisti, clarificatus es, cum in coelum ascendisti, et «repleta
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipem potestatis aeris: qui nc̃ oꝑat᷑
in filiis infidelitatis. MMͦ iam quia nemo
eorum ꝑseqͥ audet eccłiam: ortus ẽ sol ⁊
conggati sunt. Et uͥ sunt : Et incu¬
bilib siuscubabunt. Cubilia eorum:
corda in fidelium. Qmͣ multigerunt
leones: cubantes incordib suiᷤ. Non ind̾
erumpunt: ñ faciunt impetũ mistam
ꝑegͥnantem ierłm. Quare ñ faciunt:
Quia iam ortus ẽ sol: et splendet intoto
incubilib sius cubabunt. Quid tuo
homodei: Quid tu o eccłia dei: Quid
tu o corpus .xͥ. cuiꝰ cap̃ incęlo ẽ: Quid tu
facisohomo unitaseiꝰ: Exiet inquid
homo adopus suũ. Oꝑetur gͦ iste hõ
oꝑa bona. insecuritate pacisȩccłiȩ: oꝑe¬
tur enim usq infinẽ. Aliquando enim
erit quȩdã contenebricatio. Et fiet qͥ¬
dam impetus: s in uesꝑam id ÷ infinẽ
mundi. M autẽ in pace et tͣnqͥllita¬
te oꝑat᷑ ecctia: q exiet homo adopus

Expanded text:
principem potestatis aeris, qui nunc operatur principem potestatis aeris, qui nunc operatur in filiis infidelitatis» . Modo jam quia nemo eorum persequi audet Ecclesiam, «ortus est sol, et congregati sunt.» Et ubi sunt? «Et in cubilibus suis cubabunt.» Cubilia eorum, corda infidelium. Quam multi gerunt leones cubantes in cordibus suis? Non inde erumpunt, non faciunt impetum in istam peregrinantem Jerusalem. Quare non faciunt? Quia jam «ortus est sol,» et splendet in totoin cubilibus suis cubabunt.» Quid tu, o homo Dei? quid tu, o Ecclesia Dei? quid tu, o corpus Christi, cujus caput in coelo est? quid tu facis, o homo, unitas ejus? «Exiet,» inquit, «homo ad opus suum.» Operetur ergo iste homo opera bona in securitate pacis Ecclesiae, operetur usque in finem. Aliquando enim erit quaedam contenebratio, et fiet quidam impetus, sed in vespera, id est in fine mundi: modo-autem in pace et tranquillitte operatur Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ter negauit. iã int̾dentes leonis
erat: Catuli leonum rugientes ut
rapiant: et ut querant a deo escam sibi.
Ortus ẽ sol qui dix̃. potestatẽ habeo po¬
nendi animã meã: et potestatẽ habeo
it̾m sum̃di eam. Agnouit occasũ suum:
et posuit eã. Ortꝰ ẽ sol: et recepit eam.
Ortusẽ sol. quia occidit sol: s ñ extinc¬
tus ẽ sol. Adhuc eis qui ñ intelligunt
.xp̃m. ipsa nox ẽ: adhuc eis sol ortus ñẽ
Instent ut intelligant: ne rapiantur
arugiente leone. Nã ecce qͥb ortus ẽ:
ñ eosaudent inuadere catulileonum.
Seqͥt᷑ enĩ. Ortus est sol et congͣgati st̃:
et incubilib suis cubabt̾. Magismagĩ¬
q ubi oritur sol iste ut intelligatur ab
or̾e t̾rarum: et glorificet᷑. xͦ intoto mundo.
Congregant᷑ catuli leonum: illa demo¬
nia recedunt aꝑsecutione ȩccłiȩ quȩ in¬
stigabant ꝑsequi domũ dei: oꝑando ĩ
filiis diffidentiȩ. Nam dictum ẽ. scđ̾m

Expanded text:
cum ter negavit , jam inter dentes leonis cum ter negavit , jam inter dentes leonis erat? «Catuli leonum rugientes, ut rapiant, et ut quaerant a Deo escam sibi.i dixit, «Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam; agnovit occasum suum,» et posuit eam; «ortus est sol,» et recepit eam. «Ortus est sol,» quia occidit sol, sed non exstinctus est sol. Adhuc eis qui non intelligunt Christum, ipsa nox est; adhuc eis sol ortus non est: instent, ut intelligant, ne rapiantur a rugiente leone. Nam ecce quibus ortus est, non eos audent invadere catuli leonum. Sequitur enim: «Ortus est sol, et congregati sunt, et in cubilibus suis cubabunt.» Magis magisque ubi oritur sol iste, ut intelligatur ab orbe terrarum, et clarificetur Christus in toto mundo, congregantur catuli leonum; illa daemonia recedunt a persecutione Ecclesiae, quae instigabant persequi domum Dei, operando in filiis diffidentiae. Nam dictum est: «Secundum
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e incapite nom̃ diaboli: et cum qͦsi¬
eris qͣre: respondeat. ego innomine di
legi istam litt̾am. Ridetur iste: nã nec
tał: cuidign̾is redde rationẽ. Noli¬
te gͦ puerilit̾ saꝑe etiã ista diuina: ut
forte aliqͥs ur̃m. quia dixi suꝑus be¬
stias siluȩ significare gͥs. mͦ autẽ dico
bestias siluȩ significare demonia et
angłos p̾uaricationis: putetis me
aliquid contrariũ dice. Similitudi¬
nes enim s̃. Et in qͦc̾q loco sunt: curc̃¬
stantia sui exponuntur. Illic ꝑtͣnsibt᷑
om̃s bestiȩ siluȩ. Ubi᷑ In noctẽ quem po¬
suit dñs: quia sol agnouit occasum suu
C atuli leonum rugientes ut rapiant:
querentes adeo escams. Oito dñs uen
turꝰ adoccasũ suum: ait discipłis suis.
tanqͣm tenebris fut᷑is circuit᷑o leone ut
quereret quem deuoraret. &e qͦd ille leo
neminẽ deuoraret nͥ pet̾et: hac nocte
inquit postulauit sathanas uexare uõ
sicut triticum: et ego rogaui ꝓte pet
ne defitiat fides tua. Nonne petrus

Expanded text:
haberi in capite nominis diaboli, et cum quaesieris, quare? respondeat: Ego in nomine Dei legi istam litteram. Ridetur iste; nam nec talis est cui digneris reddere rationem. Nolite ergo tam pueriliter sapere etiam ista divina, ut forte aliquis vestrum, quia dixi superius bestias silvae significare Gentes, modo autem dico bestias silvae significare daemonia et angelos praevaricationis, putet iis me aliquid contrarium dicere. Similitudines enim sunt, et in quocumque loco sunt, circumstantia sui exponuntur. «Illic pertransibunt omnes bestiae silvae.» Ubi? In nocte quam posuit Dominus, quia «sol agnovit occasum suum. Catuli leonum rugientes, ut rapiant, quaerentes  occasum suum, ait discipulis, tanquam tenebris futuris, circuituro leone, ut quaereret quem devoraret, quod ille leo neminem devoraret, nisi peteret: «Hac nocte,» inquit, «postulavit satanas vexare vos sicut triticum; et ego rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua» . Nonne Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
dñe. O̾ito magna: mito excelsa. dibi
uͥista oꝑatꝰ ẽ: Unde ꝓcesser̾ pͥmo ista
tampulchra: Si adlitt̾am accipias:
om̃is ordinata creatura ordinate currẽs.
nate ꝑagens omĩa tempora. unde ꝓ¬
cessit: Ipsa autẽ ȩccłia qͦmͦ accepit in¬
crementa successus ꝓfectionem: Qmͦ
destinat᷑ ad finẽ quendã immortali¬
tatis : Qs p̾coniis p̾dicatur: Quibus
myft̾iis comm̃datur: Quib sacͣm̃tis
occultatur: Qua p̾dicatione reuelat᷑:
Ubi fecit hȩc deus: Uideo magna
opatua dñe. Quã magnificata sunt oꝑa tua d̃.¬
insapientia fecisti. Ergo omĩa in .xͦ fecisti.
Ille contemptus. illȩ expalmatꝰ : ille cõ¬
sputꝰ. ille spinis coronatꝰ. ille crucifixuᷤᷤ.
omiã in illo fecisti. Audio. audio. quid
de illo tuo milite nuncies hominibus:
qͥd de illo p̾cone scõ p̾dices gentib Ap̃m
dei uirtutẽ: et dei sapĩam. Irrideant
iudei crucifixum xp̃m: quia scanda¬
lum ẽ eis. Irrideant pagani crucisixũ¬

Expanded text:
erito magna, merito excelsa. Ubi fubi ista operatus est? unde processerunt primo ista tam pulchra? Si ad litteram accipias, omnis ordinata creatura, ordinate currens, agens omnia tempora, unde processit? Ipsa autem Ecclesia quomodo accepit incrementa, successus, perfectionem? Quomodo destinatur ad finem quemdam immortalitatis? Quibus praeconiis praedicatur? quibus mysteriis commendatur? quibus sacramentis occultatur? qua praedicatione revelatur? Ubi fecit haec Deus? Video magna opera: «Quam magnificata sunt opera tua, Din sapientia fecisti.» Ergo omnia in Christo fecisti. Ille contemptus, ille expalmatus, ille consputus, ille spinis coronatus, ille crucifixus, omnia in illo fecisti. Audio, audio quid de illo tuo milite nunties hominibus; quid de illo praecone sancto praedices gentibus, Christum Dei Virtutem, et Dei Sapientiam. Irrideant Judaei crucifixum Christum, quia scandalum est eis; irrideant Pagani crucifixu
Abbreviated transcription (Latin):
Pastor intrat ꝑianuam: et dicit. Ego
sum pastorbonus. Et dicit ego sum
ianua. Ipsum leonis nom̃ dñm signifi¬
cat: quia uicit leo de tribu iuda.
Et diabolũ: qr conculcauit leonẽ et
draconẽ. Discite sic intellig̾e. cum fi¬
xp̃m putetis. Significat alia atq alia:
sic̃ litt̾a quo loco ponat᷑. Uide uͥ intel¬
ligis eiusuim. Si audieris litt̾am pͥri¬
mam innomine dei et putau̾is eã seꝑ
ibi ponendam: deleb̃ eam in nomine
diaboli: Ab eadẽ enim litt̾a incipit
nom̃ dñi: aqͣincipit nom̃ diaboli. Ui¬

Expanded text:
Pastor intrat per januam: et dicit, «Ego Pastor intrat per januam: et dicit, «Ego sum pastor bonus;» et dicit, «Ego sum janua» . Ipsum leonis nomen Dominum significat; quia, «Vicit leo de tribu Juda» , et diabolum; quia, «Conculcavit leonem et draconem» . Discite sic intelligere, cum fibique petram Christum putetis. Significat alia atque alia, sicut littera quo loco ponatur vide, ibi intelligis ejus vim. Si audieris litteram primam in nomine Dei, et putaveris eam semper ibi ponendam, delebis eam in nomine diaboli. Ab eadem enim littera incipit nomen Dei, a qua incipit nomen diaboli;
Abbreviated transcription (Latin):
nandosimpios: aut adꝓbandos pios
iuste. Hoc totum dñs agit: et in nemi¬
nem ht̃ diabol potestatẽ uel in aliqͥd
eius ÷ nͥ ille concedat. uͥ potestas sũma
et sublimis. Sic diabolo. sic homini.
nulla ẽ potestas in homine: nͥ de suꝑ
Nescis quia potestatẽ habeo occidendi
et dumittendi te: At ille qui uen̾at
et eum docere aquo iudicabat᷑: ñ hres
data. Et homo et diabol. et quelibet
demonia: ñ nͥ accepta potestate nocent.
S ꝓficientib ñ nocent. Malis ita st̃
tanqͣm ignis feno: bonisita s tanqͣm
ignis auro. Manducatus ẽ iudas ut
fenum: ꝓbatus ẽ iobut aurum. Posuisti
tenebras et facta ẽ nox: illic ꝑtͣnsibunt
om̃s bestie siluȩ. Iam bestie siluȩ alio mͦ¬
Alio enun et alio mͦ semꝑ ista intelligun¬
tur: qͦmͦ dñs ip̃e agnus. ipse leo. Quid
tam diu̾sum quã agnus et leo: s: qual
agnus: Qui uinceret lupum: iunceret
leonem. Ipse petͣ. ipse leo: ipse ianua.

Expanded text:
nandos impios, aut ad probandos pios. nandos impios, aut ad probandos pios. Juste hoc totum Dominus agit; et in neminem habet diabolus potestatem, vel in aliquid ejus, nisi ille concedat, cui est potestas summa et sublimis. Sic diabolo, sic homini nulla est potestas in hominem, nisi desu«Nescis quia potestatem habeo occidendi et dimittendi te?» At ille qui venerat et eum docere, a quo judicabatur: «Non haberes,»  desuper data» . Et homo et diabolus et quaelibet daemonia nonnisi accepta potestate nocent: sed proficientibus non nocent. Malis ita sunt tanquam ignis feno; bonis ita sunt tanquam ignis auro. Manducatus est Judas ut fenum; probatus est Job ut aurum. «Posuisti tenebras, et facta est nox: illic pertransibunt omnes bestiae silvae.lio enim et alio modo semper ista intelliguntur; quomodo Dominus ipse agnus, ipse leo. Quid tam diversum quam agnus et leo? Sed qualis agnus? Qui vinceret lupum, vinceret leonem. Ipse petra, ipse pastor, ipse janua.
Abbreviated transcription (Latin):
facta ẽ nox: ibi ꝑtͣnsibt̾ om̃s bestiȩ sil¬
uȩ. Catuli leonum rugientes ut rapi¬
ant: querentes a deo escã sibi. Quid
spũalit̾ catulos leonum. nͥ sp̃ualia ne¬
quitie: Quid intelligam nisi mala de¬
monia: Quȩ demonia: pascunt᷑ errori¬
b hominũ. St̾ enim pͥncipes demonioꝵ:
et st̃ demonia quȩdã contẽptibilia. Ista
demonia: seducẽ animas quer̃. S uͭ sol
ñ ortus ẽ : tenebre enims. Et cum tene¬
brȩ sunt: quȩr̃ catuli leonũ qͦs deuorẽt.
Ip̃e leo maior. pͥnceps omniũ taliũ leonũ
quid de illo dictũ ẽ : Nescitis qi aduer-
sariꝰur̃ diabol tanqͣm leo rugiens cir¬
cuit querens quẽ deuoret: Ideo que¬
rentes a deo escã sibi: quia nec tempta¬
riquispot̾ a diabolo. nͥ ꝑmittente deo
Iob sc̃s. ante diabolum: et tñ longe
ab illo erat. Aspectu ante illũ: potesta¬
te remot᷑ abillo. Qnͣdo auderet tẽpta¬
re uel carnẽ uel facultates eiꝰ quaspos¬
re autẽ dant᷑ potestates: Aut ad dãp¬

Expanded text:
nox: ibi pertransibunt omnes bestiae silvae. Catuli leonum rugientes, ut rapiant, quaerentes a Deo escam sibi». Quid r catulos leonum, nisi spiritualia nequitiae ? quid intelligam nisi mala daemonia, quae daemonia pascuntur erroribus hominum? Sunt enim principes daemoniorum, et sunt daemonia quaedam contemptibilia. Ista daemonia seducere animas quaerunt, sed ubi sol non ortus est; tenebrae enim sunt. Et cum tenebrae sunt, quaerunt catuli leonum quos devorent. Ipse leo major, princeps omnium talium leonum, quid de ster diabolus, tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret» ? Ideo «quaerentes a Deo escam sibi;» quia nec tentari quis potest a diabolo, nisi permittente Deo. Job sanctus ante diabolum erat, et tamen longe ab illo erat: aspectu ante illum, potestate remotus ab illo. Quando auderet tentare vel carnem, vel facultates ejus quas posre autem datur potestas? Aut ad dam
Abbreviated transcription (Latin):
xentur. Dicismͥ. Quidletiꝰ ȩbrio:
Immo quid insaniꝰ ebrio: Qͥd pler̃q
iracundius est: Ergo iunũ quod uere.
lȩtificat cor: et ñ nouit aliud nͥ letifica¬
re cor. S ne putes hoc quidẽ de sp̃uali
uino debe acciꝑi. de illo autẽ pane nõ
quod ce ipse spualis sit: exposuit et ip:¬
sum. Et panis in quit: cor bominis
confirmet. Ergo sic accipe de pane:
qͦmͦ accipis de uino. Intꝰ esuri: intus
siti. Beati enim qͥ esuriunt et sitiunt
iusticiã: quia ipsi saturabunt᷑. Panis il¬
le: iusticia ẽ. Uinum illud: iusticia ẽ.¬

Expanded text:
xentur. Dicis mihi: Quid laetius ebrio? xentur. Dicis mihi: Quid laetius ebrio? Imo quid insanius ebrio? quid plerumque iracundius? Est ergo vinum quod vere laetificat cor, et non novit aliud nisi laetificare cor. Sed ne putes hoc quidem de spirituali vino debere accipi, de illo pane autem non; quod et ipse spiritualis sit, exposuit et ipsum: «Et panis,» inquit, «cor hominis confirmat.» Ergo sic accipe de pane, quomodo accipis de vino; intus esuri, intus siti: «Beati» enim «qui esuriunt et sitiunt justitiam, quia ipsi saturabuntur» . Panis ille justitia est, vinum illud
Abbreviated transcription (Latin):
dr innitore diuino. Et qm̃ excellentis¬
sima inxͦ apparuit: totꝰ orbis eũ dilig̾
Qui c̃ contẽptus hic ẽẽt adorat᷑ mͦ ab
omnigente: qm̃ ipsius : regnũ. et ipse
dñabit᷑ gentium. Tanta enim ẽ eius
gr̃a: ut multi qͥ in eum ñ credunt lau¬
dent eum: et ꝓpt̾ea dicant nolle se in
eũ crede. quia nemo pot̾ implere qͦd iu¬
bet. Laudando impediunt᷑: qͥ in illũ
grãm: ut exhilaretur facies in oleo.
Et panis cor hominis confirmet. Qͥd
ẽ hoc frẽs: Quasi cepit intelligi de
qͦ pane diceret. Panis enim iste uisibi¬
lis: stomachum confirmat. uentrẽq
corroborat. Est aliꝰ panis. qͥ cor confir¬
mat: ꝙr panis ÷ cordis. Iam enĩ clix̾at
de pane suꝑiꝰ. ut educat panẽ de t̾ra:
s: ñ dix̾at qͣlis panis sit illȩ. Et uinũ
lȩtificet corhominis. Uidet᷑ iã dic̾e: de
spuali uino. Nam ideo letificat cor
hominis. S adhuc putet᷑ de uino isto
dici: qr ebrii quasi lȩti corde uident᷑
apparere. Utinã letentur: et ñ ri¬

Expanded text:
m excellentissima in Christo apparuit, totus orbis eum diligit: qui cum contemptus hic esset, adoratur modo ab omni gente: «Quoniam ipsius est regnum, et ipse dominabitur gentium» . Tanta est enim ejus gratia, ut multi qui in eum non credunt, laudent eum, et propterea dicant nolle se in eum credere, quia nemo potest implere quod jubet. Laudando impediuntur, qui in illum ipiunt gratiam, ut exhilaretur facies in oleo. 14. «Et panis cor hominis confirmat.» Quid est hoc, fratres? Quasi coegit intelligi de quo pane diceret. Panis enim iste visibilis stomachum confirmat, ventrem confirmat: est alius panis qui cor confirmat, quia panis est cordis. Jam enim dixerat de pane superius, «Ut educat panem de terra,» sed non dixerat qualis panis sit ille. «Et vinum laetificat cor hominis.» Videtur jam dicere de spirituali vino; nam id laetificat cor hominis. Sed adhuc putetur de vino isto dici, quia ebrii quasi laeti corde videntur apparere. Utinam laetentur, et non ri
Abbreviated transcription (Latin):
torquentur: Anñẽ. intus quod edatur.
Rigansmontes de suꝑiorib suis: de fructu
oꝑm tuorum satiabit᷑ t̾ia. Beati qͥ faciũt.
beati qͥ ista fructuose audiunt. Beati qͥ
ñinanit᷑ clamant. De fructu oꝑm tuoꝵ ẽ
saciabit᷑ t̾ra: ꝓducens fȩnum ium̃tis. et
herbam seruituti hominum. Ut qͥdhoc.¬
aut ad qͥd hoc: Ut elucat panẽ de t̾ra.
Quẽ panẽ: Xp̃m. De qͣ t̾ra: De petro
de paulo: de cet̾is dispensatorib u̾itatiᷤ
Audi ꝙ de t̾ra. Habemꝰ inqͥt thesaurũ
istum in uasis fictilib: ut eminentia
uirtutis sit dei. Ipse ẽ panis qͥ de cȩlo¬
de celo descendit: ut de t̾ra educatur.
cũ ꝑseruorum suorũ carnẽ p̾dicat᷑. Ter¬
ra fęnum ꝓduc̃: ut panẽ de t̾ra edu¬
cat. Quȩ terra fenum ꝓdũcit: ꝑlebeᷤᷤ
pie: plebes scẽ. Aut de qͣt̾ra panis edu¬
catur: Terbum dei de apłis. de sacra
minis. Nemo se ad ebͥetatẽ paret: im¬
mo se omnis hõ adebrietatem paret.

Expanded text:
torquentur, an non est intus quod edatur? torquentur, an non est intus quod edatur? «Rigans montes de superioribus suis: de fructu operum tuorum satiabitur terra.» Beati qui faciunt, beati qui ista fructuose audiunt, beati qui non inaniter clamant. «De fructu operum tuorum satiabitur terra: producens fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Utquid hoc? «Ut educat panem de terra.» Quem panem? Christum. De qua terra? De Petro, de Paulo, de caeteris dispensatoribus veritatis. Audi quia de terra: «Habemus,» inquit, «thesaurum istum in vasis fictilibus, ut eminentia sit virtutis Dei» . Ipse est panis qui de coelo descendit , ut e terra educatur, cum per servorum suorum carnem praedicatur. Terra fenum producit, ut panem de terra educat. Quae terra fenum producit? Plebes piae, plebes sanctae. Ut de qua terra panis educatur? Verbum Dei de Apostolis, minis.» Nemo se ad ebrietatem paret; imo se omnis homo ad ebrietatem paret.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ intrat᷑us  et oraturꝰ es. Nonne ad mo¬
uetur oculis tuis: Nisi forte putatis
frẽs: quia p̾positi ur̃i thesaurizant.
Et nouimus multos ñ thesaurizare.
et ad quotidiana egere: de quib omĩ¬
no ñ creditur. Quoset uos inuenire¬
tis si uelletis. si cicumspiceretis: si ad
hoc uigilaretis. ut fructum daretis.
Dixi quod potui: quantum potui.
Duto autem manifestos nos ẽẽ uobis.
sicut ait apłs: ñ ideo nos dic̾e ut in nos
ista faciatis. Prestet hoc d̾s: ut hec fru¬
stra ñ dix̾im. Prestet d̾s. ut t̾ra irriga¬
ta sitis: ñ lapidea sic̃ iudeorum. unde
tabulas lapideas acciꝑe muer̃: s terra
fructifera. terra que irrigata fructũ¬
reddit agͥcolȩ. Illi ipsi corde lapideo.
quod significatum ẽ lapideis tabulis.
decimas dabant aẽ iã. Gemite : et ni¬
chil huc exeat. Si gemitis: parturite.
Si parturitis: parite. Qͣre gemitus
in anis: Qͣre gemitu sterili uiscera

Expanded text:
quo intraturus et oraturus es. Nonne admoquo intraturus et oraturus es. Nonne admovetur oculis tuis? Nisi forte putatis, fratres, quia praepositi vestri thesaurizant: et novimus multos non thesaurizare, et ad quotidiana egere, de quibus omnino non creditur; quos et vos inveniretis, si velletis, si circumspiceretis, si ad hoc vigilaretis, ut fructum daretis. Dixi quod potui, quantum potui. Puto autem manifestos nos esse vobis, sicut ait Apostolus, non ideo nos dicere, ut in nos ista faciatis. Praestet Deus ut haec non frustra dixerim: praestet Deus ut terra irrigata sitis, non lapidea, sicut Judaeorum, unde tabulas lapideas accipere meruerunt; sed terra fructifera, terra quae irrigata reddat agricolae. Illi ipsi corde lapideo, quod significatum est lapideis tabulis, decimas dabant. Etiam gemitis, et nihil adhuc exit. Si gemitis, parturite; si parturitis, parite. Quare gemitus inanis? quare gemitus sterilis? Viscera
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrati s̃ eum dixisse ut aliquid p̾pa¬
raret p̾parat quod daret᷑ pauꝑib . Ille
enim loculos habebat. Hoc in euũglio
scͥptum ẽ. Possent suspicari. nͥ hoc hrẽc
inconsuetudine dñs: De hisgͦ quȩ da¬
bant᷑ et in loculos mittebant᷑: dabat᷑
tam̃ et illis pauꝑib qͦs d̃s docuit ñ cõ¬
tempnendos. Sed si illum ñ contẽpnis:
qͣntomagis bouem ꝑ quẽ tͥturat᷑ hȩc a¬
rea: qͣntomagis seruum tuum. Non in¬
diget cibo: forte ueste indiget. Non
indiget ueste: forte tecto indiget.
Forte ȩcctiam fabricat: forte aliquid
utile indomo di molit᷑: et expectat
ut intendas expectat ut intelligas suꝑ
egentem et pauꝑem. Tucontͣ t̾ra dura
dura. lapidea. ñ irrigata. aut frustra
irrigata: serua tibi dicere. Non sciebã.
ñ nou̾am: nemo mͥ dixit. Nemo tͥ dix̃
cere. Beatus qui intelligit suꝑ egenũ et
pauꝑem. Non uides arcam in anẽ p̾po¬
siti tui: uidescerte uel surgentẽ fabricã.

Expanded text:
arbitrati sunt eum dixisse, ut aliquid parbitrati sunt eum dixisse, ut aliquid praepararet quod daretur pauperibus. Ille enim loculos habebat, hoc in Evangelio scriptum est . Possent hoc suspicari, nisi hoc haberet in consuetudine Dominus? De his ergo quae dabantur et in loculos mittebantur, dabatur tamen et illis pauperibus, quos Deus docuit non contemnendos. Sed si illum non contemnis, quanto magis bovem per quem trituratur haec area? quanto magis servum tuum? Non indiget cibo, forte veste indiget. Non indiget veste, forte tecto indiget, forte ecclesiam fabricat, forte aliquid utile in domo Dei molitur; exspectat ut attendas, exspectat ut intelligas super egentem et pauperem. Tu contra, terra dura, lapidea, non irrigata, aut frustra irrigata, servas tibi dicere: Non sciebam, non noveram, nemo mihi dixit. Nemo tibi dixcere: «Beatus qui intelligit super egenum et pauperem.» Non vides arcam inanem praepositi tui: vides certe vel surgentem fabricam,
Abbreviated transcription (Latin):
menbra eius: neq enim frustra dic¬
tum est. imꝑfectum meum uiderunt
ocł̃i tui. et in libro tuo om̃s scribent᷑.
sic et inloculis habendis. et in exigen¬
da quodãmͦ annona. ñ petenda sed pre¬
benda indigentiã suscep̃. Suscep̃ eũ
zacheus: et gaudet. Cui hoc bonum:
Xp̃o. anzacheo: Uere si ñ susciꝑet ta¬
cheus. ñ erat uͥ man̾et mundi fabͥcator:
Aut si ñ pasce̾t ⁊acheus: indig̾et iħc qͥ
de quinq panib tot milia homiñ sat᷑a¬
uit: Cum gͦ quisq scm suscipit: ñ sus¬
cepto s susceptori p̾statur. Nunqͥd in illa
fame ñ pascebatur helyas: Nonne cor¬
uus afferebat panem et carne̾. seruo
dei seruiente creatura: Missus ẽ tamen
pascendus aduiduam: ñ ut militi sed
ut ꝓuinciali aliquid p̾staret᷑. Ergo q
dicebamꝰ frẽs. et depascendis pauꝑib
cumdñs loculos hrẽt. tam̃ quando di¬
xit iudȩ eum tradituro. qͦd facis fac ue¬
locit̾: ñ intelligentes cȩt̾i quid dixisset.

Expanded text:
 neque enim frustra dictum est, «Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur» : sic et in loculis habendis, et in exigenda quodam modo annona, non petenda, sed praebenda, indigentiam suscepit. Suscepit eum Zacchaeus, et gaudet . Cui hoc bonum? Christo, an Zacchaeo? Vere, si non susciperet Zacchaeus, non erat ubi maneret mundi fabricator? aut si non pasceret Zacchaeus, indigeret is qui de quinque panibus tot millia hominum saturavit? Cum ergo quisque scepto, sed susceptori praestatur. Numquid in illa fame non pascebatur Elias? nonne corvus afferebat panem et carnem, servo Dei serviente creatura ? Missus est tamen pascendus ad viduam; non ut militi, sed ut provinciali aliquid praestaretur. 12. Ergo quia dicebamus, fratres, et de pascendis pauperibus; cum Dominus loculos haberet, tamen quando dixit Judae eum tradituro, «Quod facis, fac velociter;» non intelligentes caeteri quid dixisset,
Abbreviated transcription (Latin):
Sinolunt ium̃ta fȩnum tuũ: ñ te tam̃
st̾ilem inueniant. Accipis sp̃ualia: red¬
de carnalia. Debita sunt militi: militi
reddis. ꝓ uincialis xp̃i es. Quismilitat
suis stipendiis unꝗͣ: Quisplantauit
uineã et defructu eiꝰ ñ cõmedit: Quiᷤ
pascit gregẽ. & de lacte eorum ñ ꝑcip̃:
Non ideo dico: ut ista fiant in me. Ru¬
it quidã miles: qui etiam ꝓuinciali
donaret annonã. S tam̃ reddat ꝓuin-¬
cialis annonã. Ut aut̃ hinc dicã po¬
tius ꝙ ium̃ta s̃: boui trituranti os ñ
infrenabis. ꝓ ducens inquit fenũ iu¬
mentis. Et quasi hoc exponens addi¬
dit. Et herbam seruituti hominũ
Ne ñ intellig̾es qͦd dictum ẽ. ꝓducenᷤᷤ
fȩnum iumentis: repeticione expo¬
suit qͦd p̾misit. Quod enim dix̃ supͣ
fenum: pꝰea herbam nominauit. Qd̾

Expanded text:
si nolunt jumenta fenum tuum, non te tamen si nolunt jumenta fenum tuum, non te tamen sterilem inveniant. Accipis spiritualia, redde carnalia: debita sunt militi, militi reddis; provincialis Christi es. «Quis militat suis stipendiis unquam? quis plantat vineam, et de fructu ejus non edit? quis pascit gregem, et de lacte ejus non percipit?» Non ideo dico, ut ista fiant in me. Fuit quidam miles qui etiam provinciali donaret annonam: sed tamen reddat provincialis annonam. Ut autem hinc dicam potius; jumenta sunt: «Bovi trituranti os non infrenabis. Producens,» inquit, «fenum jumentis;» et quasi hoc exponens adjecit, «Et herbam servituti hominum:» ne non intelligeres quod dictum est, «Producens fenum jumentis,» repetitione exposuit quod praemisit. Quod enim dixit supra «fenum,» postea «herbam» nominavit; quod
Abbreviated transcription (Latin):
tio eoꝵ: s ur̃a m̾̃ces. S cuiꝰ rei merces :
Quiddant: Quid accipiunt: dant
spũalia: accipiunt carnalia. Dant au¬
rum: accipiunt fȩnũ. Omĩsemm ca¬
ro fenũ: et claritas carnisut flos fem
Omĩa temporalia quȩ tͥ suꝑfluunt
et redundant: fenũ ium̃toꝵ ẽ. Qͣre:
Quia carnalia s̃. Audi quoꝵ ium̃toꝵ
sit fenum. Si nos uob̃ spũalia semina¬
uimꝰ. magñ ẽ. si carnalia ur̃a metamꝰ:
Hoc apłs dix̃: talis annunciator tam
laboriosus. tam impiger: tam exerci¬
tatꝰ. ut ipm fęnum donaret t̾rȩ. Ego
inquit nullo horum usus sum. Ostẽ¬
dit sibi deb̾i et ñ accepit: nec condẽp-¬
nauit et eos qui acceꝑunt qͦd debeba¬
tur. Condẽpnandi enĩ erant exige̾¬
tes indebita. ñ accipientes mercedẽ
alioquin ñ erisirrigata terra quȩ ꝓduc̃
fenum ium̃tis. Defructu oꝑm tuorum
satiabitur t̾ra: ꝓducens fȩnũ iumentis.
lu noli eẽ. st̾ilis: ꝓ duc fȩnũ iumentis.

Expanded text:
tio eorum, sed vestra merces. Cujus rei merces? tio eorum, sed vestra merces. Cujus rei merces? Quid dant? quid accipiunt? Dant spiritualia, accipiunt carnalia; dant aurum, accipiunt fenum. «Omnis enim caro fenum, et claritas carnis ut flos feni» . Omnia temporalia quae tibi superfluunt et redundant, fenum jumentorum est. Quare? Quia carnalia sunt. Audi quorum jumentorum sit fenum. «Si nos vobis spiritualia, seminavimus, magnum est si carnalia vestra metamus?» Hoc Apostolus dixit, talis annuntiator tam laboriosus, tam impiger, tam exercitatus, ut ipsum fenum donaret terrae. «Ego,» inquit, «nullius horum usus sum.» Ostendit sibi deberi, et non accepit; nec condemnavit eos qui acceperunt quod debebatur. Condemnandi enim erant exigentes indebita, non accipientes mercedem alioquin non eris irrigata terra quae producit fenum jumentis. «De fructu operum tuorumsatiatibur terra: producens fenum jumentis.» Tu noli esse sterilis, produc fenum jumentis:
Abbreviated transcription (Latin):
glorietur in oꝑib fuis: s qui głatur in
dnõ gloriet᷑. Grã tua saciatur: cũ satia¬
tur. Non dicat: m̾itis suis datã gr̃am
fuisse. Si grã dr: gratis dat᷑. Si oꝑib
redditur: merces reddit᷑. Gratis g̃ accppe.
quia impius iustificaris: De fructu oꝑ
ꝓduc̃ t̾ra fenum ium̃tis: et herbã serui¬
tuti hominum. s uideo et alia ium̃ta dm̃:
quȩ significant᷑ cũ dr̃. Boui trituranti:
os ñ infrenabis. Dic̃ enĩ ip̃mium̃tũ. Nũ¬
qͥd de bob ꝑtinet addm̃: ꝓ pt̾ nosgͦ scͥp¬
tis: Quia dñsconstituit: ut qͥ euugłm
annunciant de euuangłio uiuant. Mi¬
sit p̾dicatores: et ait illis. Omĩa quȩ ab
ipsis apponuntur uob̃: manducate.
Dignꝰ ẽ enim oꝑariꝰ: m̾̃cede sua. Cum
enim dixisset. que apponunt᷑ uob mã¬
ducate: ne illidic̾e̾nt imꝓbi erimꝰ. ad
mensas alienas indigebimꝰ. uis nos ita
ẽẽ frontosos: ñ inquit. Nonẽ. illa dona¬

Expanded text:
glorietur in operibus suis; sed qui gloriatur, in glorietur in operibus suis; sed qui gloriatur, in Domino glorietur . Gratia tua satiatur, cum satiatur: non dicat meritis suis datam gratiam fuisse. Si gratia dicitur, gratis datur: si operibus redditur, merces redditur . Gratis ergo accipe, quia impius justificaris. «De fructu opproducit terra fenum jumentis, et herbam servituti hominum. Sed video et alia jumenta Domini, quae significantur, cum dicitur, «Bovi trituranti os non infrenabis:» dicit enim ipsum jumentum, «Numquid de bobus pertinet ad Deum?» Propter nos ntis? Quia «Dominus constituit ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant.» Misit praedicatores, et ait illis: «Omnia quae ab ipsis apponuntur vobis, manducate;» «dignus est enim operarius mercede sua» . Cum enim dixisset, «Quae apponuntur vobis, manducate;» ne illi dicerent, Improbi erimus ad mensas alienas cum indigebimus, vis nos ita esse frontosos? Non, inquit, non est illa dona