comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ei tompitandi sibi gto one coherent: Dequibus porti. Idcireocertis dim̃ sũ
partibusorbem: Fduode na regit mandi solaureus astra: Signi feraut̃
lastrum catulum insagitario recipit ergeminis: Multa hinc dicipotuera
sedhe melius a conloquente iama scribente fiunt : Saneqr deplane tarũ
quarum ꝑ figniferum circulum meatus ⁊ ordine ettem pore su pra memo¬
rinimus tantum puno dicamus. qui a sol. ecetis. lxvdiebus. et sex horis.
una  xuii diebus. et osto horis. ⁊odiaci ambitu lustat. Singula
uero signa soliicenis diebus etdenis horis ac semisẜ : Luna aut̃binis
duebuis. et senishoris a obissẽ unius hore ꝑ labitut: Siaut̃ quaeris bisso
quid significet : et in principiis huius opusculi decalculis diximus eqiuno
breuit̃ repetimus Tanto minus estbisse ab integtahora quanto. uiira
.xii.xx.a .xxx. x.a .xx. Tertia enĩ parte subtracta quotiens duesolum

Expanded text:
et computandi sibi ratione cohaerent, de quibus poeta: Idcirco certis dimensum et computandi sibi ratione cohaerent, de quibus poeta: Idcirco certis dimensum partibus orbem, Per duodena regit mundi sol aureus astra. Signifer autem lacteum circulum in Sagittario recipit et Geminis. Multa hinc dici poterant, sed haec melius a colloquente quam a scribente fiunt. Sane quia de planetarum quarum per signiferum circulum meatus est ordine et tempore supra memoravimus, tantum nunc dicamus quia sol CCCLXV diebus et VI horis, luna XXVII diebus et VIII horis, zodiaci ambitum lustrant; singula vero signa sol tricenis diebus, denis horis ac semisse, luna autem binis diebus et senis horis ac besse unius horae perlabitur. Si autem quaeris bessis quid significet, et in principiis hujus opusculi de calculis diximus, et hunc breviter repetimus. Tanto minus est bessis ab integra hora, quantum VIII a XII, XX a XXX, X a XV; tertia enim parte subtracta, quoties duae solum
Abbreviated transcription (Latin):
leonis signum: a partequasol in medio iulii adiextumeuiteens abot
quiin me dura ugusu: Stprimum libre. abea qua in medio septembri
curtumaeit inchoatoriri : Qia ꝓpt̃ etinoctiuasua parte iuxta uul garem
opinionem iuxte enuclectiorem uero sententiam aliquanto prius locum
autum nali p̃betaequinotio. hic uergente adbrumdem . Tomam signifero
medio no uembri. Decimum capricorni ab ea qua in medio desembri
solinsiabutm caput attollit: Et propterea ut uulgocreditur inoctaua
sua parte ut uero egyptus mater artium docetali quod partib: ante
brumali solstitio dedicat mansionem. De indereũso ad altiora signiferi
ourficirculi : Vndecimum aquariisidus a parte solarii mediantis ianuarii
Du daumum piscium. ab eadem parte februaru uerticem erigens finitur
in medo martu ubiaries subsequens ortus sui pandit initium: Si quidem
oonũ sigua. et sinon formefiguia regionum tamen surum coniunctione

Expanded text:
Leonis signum a parte qua sol in medio Julii; sextum Virginis ab ea Leonis signum a parte qua sol in medio Julii; sextum Virginis ab ea qua in medio Augusti; septimum Librae ab ea qua in medio Septembri circumagitur inchoat oriri, quapropter et in octava sua parte juxta vulgarem opinionem, sed juxta enucleatiorem sententiam aliquanto prius, locum autumnali praebet aequinoctio. Hinc vergente ad brumalem zonam signifero medio Novembri, decimum Capricorni ab ea quam in medio Decembri sol inhabitat caput attollit, et propterea, ut vulgo creditur, in octava sua parte, ut vero Aegyptus, mater artium, docet, aliquot partibus antea, brumali solstitio dedicat mansionem; dein, reverso ad altiora signiferi cursu circuli, undecimum Aquarii sidus a parte solari mediantis Januarii; duodecimum Piscium ab eadem parte Februarii verticem erigens, finitur in medio Martii, ubi Aries subsequens ortus sui pandit initium, si quidem omnia signa, etsi non formae figura, regionum tamen suarum conjunctione
Abbreviated transcription (Latin):
et ipseduo decios circum madeubidies .V. et quad rantem consum mauerint
iam quantum adtricenas partes addiderint : patebit: Completusq
solis. annus. noncac. solum et seragiata dibus. sed ad dits ydiebas
et quadrante ꝑficietur: Primum igitur ariecis signam in illa parte
celi quam in mediomaitumensis foltenet oriri incipit: Consumat᷑
in illa qua in medio aprilis ipsecir cumfertur. ideoq in octiuua sua parte
ureta quosdam seduetius iuxta aegyptios quicalculationis p̃omnibus gnari
sunt in plarti sua parte lo cum
aequi noctii uernalis ostendit
quam slinmedomaii:: Quartum caneri ab ea quam in mnedio lustrat
iuni facit principiumortus et ideo itrxta quosdam inoctaua saa partere¬
cipit olstitium: luxtauero slliciciorem indaginem aliquod partibus
prius indeflereo adinferiorasita. Todiaci id÷ signistricntali: Quuintun

Expanded text:
et ipse duodecies circumactae, ubi dies quinque et quadrantem consummaverint, et ipse duodecies circumactae, ubi dies quinque et quadrantem consummaverint, jam quantum ad tricenas partes addiderint patebit, completusque solis annus non CCC solum et LX diebus, sed additis V diebus et quadrante, perficietur. Primum igitur Arietis signum in illa coeli parte quam in medio Martii mensis sol tenet oriri incipit, consummatur in illa, qua in medio Aprilis ipse circumfertur, ideoque in octava sua parte juxta quosdam, sed verius juxta Aegyptios, qui calculationibus prae omnibus gnari sunt, in quarta sua parte, locum aequinoctii vernalis ostendit.quam sol in medio Maii; quartum Cancri ab ea quam in medio lustrat Junii facit principium ortus, et ideo juxta quosdam in octava sua parte recipit solstitium, juxta vero sollicitiorem indaginem aliquot partibus, prius inde deflexo ad inferiora situ zodiaci, id est, signiferi circuli; quintum
Abbreviated transcription (Latin):
sancit tropicꝰca pͥcornus Mensenume in medio solidistat sidus a quarii
Procedunt duplices in martia tempora pisces: Qui quod de uno decembri
spetialiter dixit deceteris . utiq generalit̃ intelligendum significauit.
Qui auidelicet singula queq: signorum in medio suomense terminant᷑
amediopriore sumunt ex ortum: De quorum positione strictim nesci¬
entes instruere obsecro scientibus onerinonsit. Undiq gr̾rum celi ro¬
tundissimum ꝑlineam Todiaci circuliquasi ꝑ Tonam quandamam¬
plissime spere circumdatam distinctiordines ger marum xuse se
inuicem contingentium obsident. tante sunt magni tudirus ut nonmino¬
requam duarum spatio o iarum ał oriri uł occidere ał deloco possit mo¬
uere: Singulis tricene partes. obtricenos dies quibus a sole lusteantur
ascribuntur: Decem semis hore : queplus sunt quia plenam partem
xxiiii hotarum non reddunt simulcom putari negleguntur:. At tam̃

Expanded text:
sancit tropicus Capricornus. Mense Numae in medio solidi stat sidus Aquarii. sancit tropicus Capricornus. Mense Numae in medio solidi stat sidus Aquarii. Procedunt duplices in Martia tempora Pisces. Qui quod de uno Decembri specialiter dixit, de caeteris utique generaliter intelligendum signavit, quia videlicet singula quaeque signorum medio suo mense terminentur, a medio priore sumant exortum. De quorum positione strictim nescientes cum instruemus, obsecro scientibus oneri non sit. Undique gyrum coeli rotundissimum per lineam zodiaci circuli quasi per zonam quamdam amplissimae sphaerae circumdatam, distincti ordines geminarum XII sese invicem contingentium obsident: tantae sunt magnitudinis, ut non minore quam duarum spatio horarum, vel oriri, vel occidere, vel de loco possint moveri; singulis tricenae partes, ob tricenos dies quibus a sole lustrantur, adscribuntur, decem semis horae quae plus sunt, quia plenam partem XXIV horarum non reddunt, simul computari negliguntur. Attamen
Abbreviated transcription (Latin):
H aleg monatbm̃sis sacrorum:. Vintir. filith. potestdici composito
nomine hiemi plenium: Bloth monath m̃sisim molationum quia
in eo pecora queo ccisurierant diis suisuouerent: Gratia stibibone
ihũ quinos ab hisuanis auertenstibi sacrificia laudis offerredonasti.
ingulia ut̃ menses sua signa inquibus solem recipiant habent :
Aprilis arietis: Maius. tauri lunius geminorum. Iulius.
cancri. Augustus. leonis. Septemb uirginis. Octuber. libre:
Nouember. scorpionis. Decem sagatarii. lanuarius. capricortui
Mauis a geno reimiratur corpuo tauri. lunius aequator¬
caeliuidet ire laconas: Solstitio ardentis canorifert.
lulius astrum: Augustumm eñ sem leo feruiđigne perurit:
Sidere uirgotuo. bachum september. opimat.: Aequat e tocto ber
sem̃tistempore libram: Scorpius hibernum p̃ceps iubet ire nouembrẽ
Terminat arcitenens medio signa suadetembri Principium anni

Expanded text:
Haleg-monath mensis sacrorum. Vuinterfylleth potest dici composito novo Haleg-monath mensis sacrorum. Vuinterfylleth potest dici composito novo nomine hyemeplenilunium. Blot-monath mensis immolationum, quia in ea pecora quae occisuri erant diis suis voverent. Gratias tibi, bone Jesu, qui nos, ab his vanis avertens, tibi sacrificia laudis offerre donasti.Singuli autem menses sua signa in quibus solem recipiant habent: Aprilis Arietis, Maius Tauri, Junius Geminorum, Julius Cancri, Augustus Leonis, September Virginis, October Librae, November Scorpionis, December Sagittarii, Januarius Capricorni, Maius Agenorei miratur cornua Tauri. Junius aequatovidet ire Laconas. Solstitio ardentis Cancri fert Julius astrum. Augustum mensem Leo fervidus igne perurit. Sidere, Virgo, tuo Bacchum September opimat. Aequat et October sementis tempore Libram. Scorpius hybernum praeceps jubet ire Novembrem. Terminat Arcitenens medio sua signa Decembri. Principium Jani
Abbreviated transcription (Latin):
solisin. uictum diei quamunus eorum p̃cedit alius sub sequitur nomen
accipiunt: Solmonath potest dicimussis placentarum quas in eo
diis suis offerehare. H redmonath. ad illa eorum hreda cuimillo
sacrificabant nominatur: Fostur. monath. quinunc pasohalis m̃sis
int̃p̃tatur quondam adea illorum que costre uocabatur. etruan illo
festi caelebrabant nomen habuit: Aouius nomine pune paschale
tempus cognominat: Consueto antiq obseruationis uocabulo gaudia
noue sollemni tatis uocantes : Trimilcidicebatur. qui a tribus uicibus
in eo ꝑdiem peccora mulgerentur :: Talis erat quondamub̵tas brit¬
tanie ł germaniae dequa in brittaniã natio intrauit anglorum:
Lida dr̃ blandus siue nagabilis: quod inutroq illo m̃se. etblanda
sit serenitas aurarum. et nauigari soleant aequora :
Ve hod monath mensis zizaniorum quod ea situnc maxime habundent

Expanded text:
solis in auctum diei, quia unus eorum praecedit, alius subsequitur, nomina solis in auctum diei, quia unus eorum praecedit, alius subsequitur, nomina accipiunt. Sol-monath dici potest mensis placentarum, quas in eo diis suis offerebant; Rhedmonath a dea illorum Rheda, cui in illo sacrificabant, nominatur; Eostur - monath, qui nunc paschalis mensis interpretatur, quondam a dea illorum quae Eostre vocabatur, et cui in illo festa celebrabant, nomen habuit, a cujus nomine nunc paschale tempus cognominant, consueto antiquae observationis vocabulo gaudia novae solemnitatis vocantes. Tri-milchi dicebatur, quod tribus vicibus in eo per diem pecora mulgebantur. Talis enim erat quondam ubertas Britanniae, vel Germaniae, de qua in Britanniam natio intravit Anglorum. Lida dicitur blandus, sive navigabilis, quod in utroque mense et blanda sit serenitas aurarum, et navigari soleant aequora. Vueod-monath mensis zizaniorum, quod ea tempestate maxime abundent.
Abbreviated transcription (Latin):
et neibi uocabulo modiranec idẽmitrum noctem appellabant ab auan
ot su spicamu eetemonuarum quas inei peringiles agobant i ł equatiser¬
cumq eo mimunis ec̃ a iia s t̃ rosmenses lanares singulis annntem poribus
dabant : Cumue roembolis mͥhoc ẽ xiii. mensium bulis tiumtaniu socbus¬
rert: supfluum mensem aestiti. apponebant. itautnunc tos insoser
simullida nõe uocarentur et obid annus ille trilidi cognominabatus
habens quattuor menses aestatis t̃nosut semꝑtem porum ceterorum
tem principaliter. annum totum induotem pora hiemis uidelicet: et
aestiti sdisꝑtiebuant. sex illo sinenses men ses quibus longiores sant noftib
dies uestea tribuendo sexreliquos hiemi: Vinde et mensem quohie mal
tem pore incipiebant. uintrrfilith appellabant composto nomine
abhieme et plenilunio quia uidelicet apleni lunio eiusdẽmensis
hiems sortiretur. initium : Neabreẽ sic eteetera mensium eorum quid
significent pomina lnt̃ p̃ati curemus: Mensesguili a conuersone

Expanded text:
c gentili vocabulo Modranicht, id est, matrum noctem, appellabant, ob causam, ut suspicamur, ceremoniarum quas in ea pervigiles agebant. Et quotiescunque communis esset annus, ternos menses lunares singulis anni temporibus dabant. Cum vero embolismus, hoc est, XIII mensium lunarium annus occurreret, superfluum mensem aestati apponebant, ita ut tunc tres menses simul Lida nomine vocarentur, et ob id annus ille Thri-lidi cognominabatur, habens IV menses aestatis, ternos ut semper temporum caeterorum. Item principaliter annum totum in duo tempora, hyemis, videlicet, et aestatis dispartiebant, sex illos menses quibus longiores noctibus dies sunt aestati tribuendo, sex reliquos hyemi. Unde et mensem quo hyemalia tempora incipiebant Vuinterfylleth appellabant, composito nomine ab hyeme et plenilunio, quia videlicet a plenilunio ejusdem mensis hyems sortiretur initium. Nec ab re est si et caetera mensium eorum quid significent nomina interpretari curemus. Menses Giuli a conversione
Abbreviated transcription (Latin):
exottis i dr com anni eirtulo tirns acto solobtenta rusẽ : Ipsas
epimpasseadem inquaet tunc conuersatus lunera seors copgenu
inanto: Quȩut mani festiota cunlibetetia mntardioris angenu
ra duntus ꝑ fingulas lunce aetates qu antu reclistet abose
distintionss adnotare curauimus : Poimaergo lana ubi suã

Expanded text:
exactis, id est, toto anni circulo transacto, est sol obtenturus. Ipsa est exactis, id est, toto anni circulo transacto, est sol obtenturus. Ipsa est enim pars eadem in qua et nunc conversatus lunam suo receperat in coitu. Quae ut manifestiora cuilibet etiam tardioris ingenii reddantur, per singulas lunae aetates quantum ea distet a sole distinctius adnotare curavimus. Prima ergo luna ubi suam
Abbreviated transcription (Latin):
llam partem celitenet luna uiniͣ. inuͣi iduum lanuariumdie : quam scla ddi¬
turus t̃ posteres ab hinc m̃ ses. et diessex id ÷ uidie. postritas. iđ a prilis :
tire .ꝑx. Sepues deni septais. etremanent ui. Mulaplicahec ꝑiiii.
fuint xuiii Illam partem celi circumuolat luna xxm̃ii. iniuidecimo¬
lł februarias quam sol post septem ab hinc m̃ses et dies datem etoe.¬
tembrium dies. Etnescrupulus tibi forte arguñti fallentis incidat
proba addimetrum anni quid .xũ. mã tenere lunam rarus qui
nesciat. Multiplica v ꝑ iisĩ fiunt .lx. Partire .ꝑx. Sexies
deni sexais: Sex enim mensibus ex actis idem medio circuitus
inni confecto itinere sol ingredieturpartem caeli quam luna
xix. circum fertur: Et qx tuncxus lanuaru dies ẽ. nimirum
illam partem sol xuͫͦ dieiulu. miensis adibit: Etut ad summũ
ueniamus sumetricesimam lunam que tunc fit uleł febrs:
Multiplicaꝑiui fiunt cxx. Partire ꝑxx. Duodecies. deni
cenuies. illam caclipartemlana execͣ currit. quamtꝰ neosibus

Expanded text:
llam partem coeli tenet luna VIII in VI Iduum Januariarum die quam sol aditurus est post tres ab hinc menses, et dies VI, id est, VI die post VI Idus Apriles. tire per decem, septies deni septais, et remanent VI, multiplica haec per III, fiunt X et VIII. Illam partem coeli circumvolat luna XIX in XIIII Kal. Februarias, quam sol post VII ab hinc menses ac dies X ettemb. dies. Et ne scrupulus tibi forte argumenti fallentis incidat, proba ad diametrum anni, quod XV tenere lunam rarus qui nesciat, multiplica XV per IIII, fiunt LX, partire per decem, sexies seni sexais; VI enim mensibus exactis, id est, medio circuitus anni confecto itinere, sol ingredietur partem coeli qua luna XV circumfertur. Et quia tunc XV Jan. dies est, nimirum illam partem sol XV die Julii mensis adibit. Et ut ad summum veniamus, sume XXX lunam, quae tunc fit III Kal. Feb., multiplica per IIII, fiunt CXX; partire per decem, duodecies deni centum vies, illa coeli parte luna XXX currit, quam XII mensibus
Abbreviated transcription (Latin):
stabilitatem suitenoris conseruare nequit: Octi uus ui delio t
undeoimꝰ et nonus decimus. Cuius incausam nutandiuarla
facacdis ꝑsaꝑ anrum embolis morum in sertio: Siquidem
anno odauo luna leł muiã rum uixtatationem quide margu¬
quun martio mense inserit᷑ xxuii probatur g̃xisteres. Itemłn
h iulias iuxtaar gum̃tumaexx fieri potuit luni : Sed pttisi
ad iectionemdĩeiquem suꝑfluitas embolissimi attba¬
decembris accenditur: facit lunam in lł martiasxx et
ltem anno xuiin. quialuna embolismi t̃tio dienona rum mar¬
comxxuiiii. Situndum argum̃ti calculationem canatur:¬
dẽcalculatur. quo aetiam annoratio saltus lunarisdequo inse¬
quentibus dicemus. fidem eiusdem argum̃ti impugnat: Sienĩ
ipsum argum̃tum iuxta egrꝰptios a septembrio mense ubi prin¬
cipiumẽ anneorum inchoaueris necesseẽ ut luna iulii mensis eo
anno xxuiiiiͣ dies ut numquam alias habeat un ouidelicet iatione
saltus amisso. Etobit luna Aeł augustaram terua redda tar

Expanded text:
stabilitatem sui tenoris conservare nequeat: octavus videlicet, undecimus, et nonus decimus, cui causam notandi varia facit ac dispersa per annum embolismorum insertio. Siquidem anno octavo luna Calendarum Maiarum juxta rationem quidem arguqui in Martio mense inseritur, XXVII probatur existere. Item in Calendas Julias juxta argumentum XXX fieri potuit luna, sed propter adjectionem diei quem suDecembris accenditur, facit lunam in Kal. Mart. vicesdecimo nono, quia luna embolismi tertio die Nonarum Marcum vicesima nona secundum argumenti calculationem canaturcanatur, quo etiam anno ratio saltus lunaris, de quo in sequentibus dicemus, fidem ejusdem argumenti impugnat. Si enim ipsum argumentum juxta Aegyptios a Septembri mense, ubi principium est anni eorum, inchoaveris, necesse est ut luna Julii mensis eo anno XXIX dies ut nunquam alias habeat, uno, videlicet ratione saltus, amisso, et ob id luna Calendarum Augustarum tertia reddatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut supra dictumẽ non alia mensium exordia quam neo menias id est
balendarum ponarum . iduum distinctionem obseruant: Uerum ab
incipiente cuiusq mensis exordio usq: ad terminum eius crescente
simplicit̃ et in enarrabilit̃ dierum currentium ordine computando
perueniunt: Si quidem greci : Nam de egrꝰ ptiorum anno et mensib:
supra disseruimus mutatis extempore et correctis p̃ditarum int̃ Ra¬
lationũ ambagibus cuntis fixum inxii m̃sibus anniuertenti sordi¬
nanere cireulum : Qaoram plerq: altis decenb̃ris suin lneoantes

Expanded text:
ut supra dictum est, non alia mensium exordia quam Neomenias, id est, ut supra dictum est, non alia mensium exordia quam Neomenias, id est, Calendarum, Nonarum, Iduum distinctionem observant. Verum ab incipiente cujusque mensis exordio usque ad terminum ejus, crescente simpliciter et inenarrabiliter dierum concurrentium ordine, computando perveniunt. Si quidem Graeci nam de Aegyptiorum anno et mensibus supra disseruimus, mutatis ex tempore et correctis praedictarum intercalationum ambagibus cunctis, fixum in duodecim mensibus anni vertentis ordinavere circulum, quorum plerique a Calendis Decembribus suum inchoantes
Abbreviated transcription (Latin):
numerum dierum quiad nonas suꝑessent Kalando. prodebat quod
postnouã lunam o portebat nonarum die populares qui in agris essent
confluere in urbem accepturo scausas feriarum reges acrorum. sciturosq
quid est illis eo mense faciendum. Vnde quidam hinc ponas existimant
dictas : quasi no uae initium obseruationis uel quod ab eo diesemꝑ ad iđ
nouemdies pitarentur: Porro idus uocareplacuit diem : quidiuidit
mensem. Iduare enm etrusca lingua diuidereẽ: Vnde uidua quasi
ualde idua. idẽ ualdediuisa. aut uidua idẽ a uiro diuisa: Nonnul¬
lis placet idusdictas uocabulo greco aspetie queapud illos ideauocatur
quod ea dieplenam spetiemluna demonstret :: Notandum aut̃ quad
inscriptura sacra Ralenda scum legimus nilaliud quam nouȩ ortũlunȩ
intelligere debemus. iuxta illud pumerorum: In kalendis aut̃ idest
in mensium exordiis offeretis holo causta dno: Quianimirum hebre

Expanded text:
numerum dierum qui ad Nonas superessent calando prodebat, quod numerum dierum qui ad Nonas superessent calando prodebat, quod post novam lunam oportebat Nonarum die populares, qui in agris essent, confluere in urbem, accepturos causas feriarum a rege sacrorum, sciturosque quid esset eo mense faciendum. Unde quidam hinc Nonas existimant dictas, quasi novae initium observationis, vel quod ab eo die semper ad Idus novem dies putarentur. Porro Idus vocari placuit diem, qui dividit mensem. Iduare enim Etrusca lingua dividere est; unde vidua, quasi valde idua, id est, valde divisa; aut vidua, id est, a viro divisa. Nonnullis placet Idus dictas vocabulo Graeco, a specie; quae apud illos εἰδέα vocatur, quod ea die plenam speciem luna demonstret. Notandum autem quod in Scriptura sacra Calendas cum legimus, nihil aliud quam novae ortum lunae intelligere debemus, juxta illud Numerorum: In Calendis autem, id est, in mensium exordiis, offeretis holocausta Domino. Quia nimirum Hebraei,
Abbreviated transcription (Latin):
post int̃ kalationem subiungebant: Credo ueceris religionis suae more
ut februarium omnimodo martius ut sequeretur:
Sriscistemporibus pontificim i nori haecꝓuidentia delegebatur. ut
noue lune primum obseruaret aspestumui sumq regisacrificulonuntiaret:
tiq: sacrificio aregeetminorepontifice celebrato idẽpontifex. Kalata
idẽuocata in capitlium plebe iuxta curiam kabra quȩ ca sero muli pro¬
ximaẽ quo numero dies alalendis ad nonas suꝑes sent pronuntiabat
Et quintanas quidem dicto quinquies uerbolcalo: Septimanas repecito
septies praedicabat: Verbum aut̃ kalo grecum ẽ id ẽuoco: Et hunc
diemqui ex is diebus. quilalarent primus eẽt : placuit kalendas uocari:
Ethinc etipsicuriae. ad quam uocabantur. Ba labre nom̃ datum ẽ et
classi. quod omĩs in eamuooaretur populus. Ideo aũt minor pontifex

Expanded text:
post intercalationem subjungebant, credo veteri religionis suae more, post intercalationem subjungebant, credo veteri religionis suae more, ut Februarium omnimodo Martius sequeretur. CAPet Idibus. Priscis temporibus pontifici minori haec providentia delegabatur, ut novae lunae primum observaret aspectum, visumque regi sacrificulo nunciaret. Itaque sacrificio a rege et minore pontifice celebrato, idem pontifex calata, id est, vocata in Capitolium plebe, juxta curiam Calabram, quae casae Romuli proxima est, quot numero dies a Calendis ad Nonas superessent, pronunciabat, et quintanas quidem dicto quinquies verbo καλῶ septimanas repetito seties praedicabat. Verbum autem καλῶ Graecum est, id est, voco; et hunc diem qui ex his diebus qui calarentur primus esset, placuit Calendas vocari; hinc et ipsi curiae ad quam vocabantur Calabrae nomen datum est, et classi, quod omnis in eam vocaretur populus. Ideo autem minor pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
ista discerpsimusqui scire uult inueniet Tandemgauis iulius caesar
imitatus a egrptios adnumerum solisannum sicut hodie seruatur instituit:
Decemui delicit dies obseruationi ueteris suꝑ aduciens annum adxu.
dies quibus ipsetodiacum iustrat efficerent. et nequadras deesset
statuit ut quarto quoq: anno sacerdotes quicurabant mensib: addieb
unum interbalarent diem eo scilicet menseacloco quo aetiam apudue¬
teres mensis int̃łealabatur : Idẽ antequinq ultimosm̃sis februari
dies. idqbis sextum cenfuit nominandum. Omnienĩ int̃kalationi
mensis februarius deputitus ẽ qm̃ i sultimus annierat: Quod etiam
degrecorum imitatione faciebant: Nam illiultimo anni sui mense
Nam illi confecto ultimo mense : romani non confecto februario sed post
uicesimum et tertium diemeius int̃ralabant. T̃minalibus scilicet
lam ꝑ actis: De inde reliquos februaru mensisdies. qui erant quinq

Expanded text:
ista decerpsimus, qui scire vult inveniet. Tandem Caius Julius Caesar, ista decerpsimus, qui scire vult inveniet. Tandem Caius Julius Caesar, imitatus Aegyptios, ad numerum solis annum, sicut hodie servatur, instituit, X videlicet dies observationi veteri superadjiciens, ut annum CCCLXV dies, quibus ipse zodiacum lustrat, efficerent. Et ne quadrans deesset, statuit ut quarto quoque anno sacerdotes, qui curabant, mensibus ac diebus unum intercalarent diem, eo scilicet mense ac loco, quo etiam apud veteres mensis intercalabatur, id est, ante quinque ultimos mensis Februarii dies, idque bissextum censuit nominandum. Omni enim intercalationi mensis Fipsum de Graecorum imitatione faciebant. Nam et illi ultimo anni sui mensi Nam illi confecto ultimo mense, Romani non confecto Februario sed post vicesimum et tertium diem eius intercalabant, Terminalibus scilicet iam peractis. Deinde reliquos Februarii m
Abbreviated transcription (Latin):
in honorem imparis numeriunum adiecitdiem quem ianuario
dedit uitam in anno quam in m̃sibus singuli sp̃ter unum februariũ
imparpumerus seruaretur quasi inferis et diminutio et parnumerus
conueniret: Cum ergo romani ex hac distributione pãphilii adlune
cursum sicut greci annum proprium computarent. necessario et int̃
Ralarem mensem instituerunt moregrecorum: Nam etgrecicũ
cum conficitdeeẽ annosuo xidies. et quad rantem int̃Ralares statuta
ratione com̃tatis: itaut octauo quoq: an nononaginta dies exquibus
tres m̃ses tricenorum dierum computauerunt. in terbalarent.¬
Iunc ergo ordinent romanis quoque imitari placuit.: Sed fruster quip¬
pefuit eosdiemunum sicut supra ammonuimus aditum a se ad grecum
numerũ in honoremimparis numeriaerẽ ꝑ octennium conuenire nu¬
menis atq ordo non poterat: Sed qui ex indesit errorgenitus. qualit̃
eidem sit succursum in praefata chorietp̃textati disputationeundeet

Expanded text:
in honorem imparis numeri unum adjecit diem, quem Januario in honorem imparis numeri unum adjecit diem, quem Januario dedit, ut tam in anno quam in mensibus singulis, praeter unum Februarium, impar numerus servaretur, quasi inferis et diminutio et par numerus conveniret. Cum ergo Romani ex hac distributione Pompilii ad lunae cursum, sicut Graeci, annum proprium computarent, necercalarem mensem instituerunt more Graecorum. Nam et Graeci, cum cum conficit, deesse anno suo undecim dies et quadrantem, intercalares stata ratione commenti sunt, ita ut octavo quoque anno nonaginta dies, ex quibus tres mHunc ergo ordinem Romanis quoque imitari placuit, sed frustra, quippe fugit eos diem unum, sicut supra admonuimus, additum a se ad Graecum numerum in honorem imparis numeri; ea re per octennium convenire numerus atque ordo non poterat, sed qui exinde sit error genitus, qualiterque eidem sit succursum, in praefata Hori et Praetextati disputatione, unde et
Abbreviated transcription (Latin):
ia nuasitanni: Secundum diciuit februo idẽplutoni : quilustratio¬
num potens credebatur lustrariq eo menseciuitaten necesseerat
Quostatuit ut instadus manib: soluerentur: Sed hanclustrandi con¬
suetudinem benemutauit xp̃i anareligio: cuminm̃ seeodem die scaẽ
marie plesbuniuersa cumsacerdotibus acministris hr̃mnis modulate
uotis. ꝑ ecdesias ꝑq congnia urbis loca procedit datasquea pontifice
cuncticereas in manibus gestant ardentes et augescentes bonacon¬
suetudine id ipsum inceeris quoque euisdem betiematris et ꝑpetuae
uirginis festiuitatibus ageredidicit: Nonutiq illustrationem ter¬
restris imperii quinquennem sed in ꝑennem regnicel estis memoriam
quando iuxta parabolan prudentium uirginum om̃ selestilucentib:
bonorum actuum lam padibus obuiam sponso acregisuouenientes
moxcumeo adnuptias suꝑ neciuitatis intrabunt. Panlo post nama

Expanded text:
janua sit anni. Secundum dicavit Februo, id est, Plutoni, qui lustratiojanua sit anni. Secundum dicavit Februo, id est, Plutoni, qui lustrationum potens credebatur, lustrarique eo mense civitatem necesse erat, quo statuit ut jura diis manibus solverentur. Sed hanc lustrandi consuetudinem bene mutavit Christiana religio, cum in mense eodem die sanctae Mariae plebs universa, cum sacerdotibus ac ministris, hymnis modulatae vocis per ecclesias, perque congrua urbis loca, procedit, datosque a pontifice cuncti cereos in manibus gestant ardentes, et augescente bona consuetudine, id ipsum in caeteris quoque ejusdem beatae matris et perpetuae virginis festivitatibus agere didicit, non utique in lustrationem terrestris imperii quinquennem, sed in perennem regni coelestis memoriam, quando, juxta parabolam virginum prudentium, omnes electi, lucentibus bonorum actuum lampadibus, obviam sponso ac regi suo venientes, mox cum eo ad nuptias supernae civitatis intrabunt. Paulo post Numa
Abbreviated transcription (Latin):
scpumuin detimum ÷ Nerum habentibus quintanas: ad octauum
aderimum fen tabat initium Ralendarum Sedcum hic numerus
neq soliscursui. neq iad onibus lun&e conuenites : nonnumquam
usueuemiebatii. frigus anni aestiui. mensibus et contꝯcolor hie ma
libus ꝓuenirit Quodubi contigis set: tantum dierum sintullouen¬
sis n omino pauobantut a dsumi. quamam adidannitempus a dduoeret
q calihabicus instantimensi aptus in ueniretur: Sed secutus numa
quinqu̾adie s addidit : uetecel etquatinordies quibus yi lunetur sus¬
adiecit alios sex retractus illis sex mensibus qui xxx. habebit dies.
idedesingulis singulos factos. quel. et sexdies indio s nouos men ses
pun titione diuist. Aede diobus priorem Ianuarium iuncu pauit:
ripumq annieẽ ioluittam quam incipitisdieimensem respicientom
cpro spicientem rans acti annifinem futuriq principie
Quidam autumant lanuarium nuncupatum exeo quo đł imes et

Expanded text:
decimumseptimum, verum habentibus quintanas ad decimum decimumseptimum, verum habentibus quintanas ad decimum octavum remeabat initium Kalendarum. Sed cum hic numerus, neque solis cursui, neque rationibus lunae conveniret, nonnunquam usu veniebat ut frigus anni aestivis menlibus proveniret. Quod ubi contigisset, tantum dierum sine ullo mensis nomine patiebantur absumi, quantum ad id anni tempus adduceret, quo coeli habitus instanti mensi aptus inveniretur. Sed secutus Numa quinquadjecit alios sex retractos illis sex meid est, de singulis singulos, factosque L et VI dies in duos novos menses pari ratione divisit, ac de duobus priorem Januarium nuncupavit, primumque anni esse voluit, tanquam bicipitis dei mensem, respicientem ac prospicientem transacti anni finem, futurique principia. Quidam autumant Januarium nuncupatum ex eo quod limes et
Abbreviated transcription (Latin):
menses seriuii tuod onposeta iñ hẽ norem lalri edia sis ddato s. legem
seteste starco a itoninomarei filio consuleililius uocatuse. Qua ihes
mensratques dasidus quintilis ulius proereatus sit : Augustus mensis
antia sextilis uocabatur : donec honor augusta daretur ex senatus con¬
silto eo quod ipsedie primoliuius mensis. antonium et cleo patram: supe¬
sauert et iperium: popul iro mani firmauerit .: Sepignberemensi s
etober nouember. et decemb. principalan suirerinent appellatio nem
Sgni ficates nomine quotisint auerno menseidẽ martio uł quod im bres
ineis immintant : Eł aecramuli fiunt annia ordir ata diraensio qui¬
annum decemmen sum dierumuero trecentaum. et quattuor habendũ
eẽ constiaut: MAensesq ita disposuit. ut quttuor exis martius.
mauis quintilis octimber tricenos singulos. sex ueto reliqui tricenos
Haberent dies qui hodiequintanas habent nonas: ceteri septimanas i¬
eptimanas acut habentius abidibus. reuerteꝰantur Falen de addiem

Expanded text:
atoris legem ferente Marco Antonio Marci filio consule, Julius vocatus est, quod hoc mense ad III Idus Quintiles Julius procreatus sit. Augustus mensis Sextilis antea vocabatur, donec honor Augusto daretur ex senatusconsulto, eo quod ipse die primo hujus mensis Antonium et Cleopatram superaverit, et imperium populi Romani firmaverit. September mensis, October, November et December, principalem sui retinent appellationem, significantes nomine quoti sint a verno mense, id est, Martio, vel quod imbres in eis immineant. Haec Romuli fuit annua ordinata diannum decem mensium, dierum vero trecentorum et quatuor, habendum esse constituit, mensesque ita disposuit ut quatuor ex his, Martius, Maius, Quintilis, October, tricenos singulos, sex vero reliqui tricenos habent dies, qui hodie quintanas habent nonas, caeteri septimanas autem habentibus ab Idibus revertebantur Kalendae ad diem
Abbreviated transcription (Latin):
moniis saciaaisẽ. nisan appellantes. Qu ꝓpt̃ multiua garum
lunae discursum riunc inmartium mensem. nuno incidit ina prilẽ
Nunc alit̃ diesinui mensi soccupat: Sed rectius a prilideputat
quia semꝑ in ips ł incipit ł. desinit ł totus includitur. etdum¬
taxat regula cuius supͣieminimꝰ obseruata . ut quia quinta decima¬
p̃ equi noctum luna extiterit. primum sequentis annimensem
Q ueniꝓpt̃ collectionem frugum et celeberrimas in ipsofestiuitates
nouum annum appellant: Uui : maresuam nouember nonus
casleu. december: X thebet. lanuario .xi. sabath. februario.¬
XIidecimus adar. martiosimiliratione comparatur: Quosui¬
delicetmenses. ꝓpt̃lunae oiroulumqe xx nouem semis diebus
constat triceni sunde tricenisq diebus alt̾nantes secundo demũ
ł tertio anno ex acto mensem suꝑ fluum qui e xannuisxiepactairũ
dio husconfidi solet. Int̃ kalabant: Unde nonnullo noueor¬

Expanded text:
moniis sacratus est, Nisan appellantes, qui propter multivagum moniis sacratus est, Nisan appellantes, qui propter multivagum lunae discursum, nunc in Martium mensem, nunc incidit in Aprilem, nunc aliquot dies Maii mensis occupat. Sed rectius Aprili deputatur, quia semper in ipso vel incipit vel desinit, vel totus includitur, ea duntaxat regula, cujus et supra meminimus, observata, ut quae XV post aequinoctium luna exstiterit, primum sequentis anni mensem ctobri, quem propter collectionem frugum et celeberrimas in ipso festivitates, novum annum appellant, octavus Maresuan Novembri, nonCasleu December, quartus Thebeth Ianuarius, quintus Sabath FebruariDuodecimus Adar Martio, simili ratione, comparatur. Quos videlicet menses propter lunae circulum, qui XXVIV semis diebus constat, tricenis undetricenisque diebus alternantes, secundo demum vel tertio anno exacto, mensem superfluum, qui ex annis XI Epactarum diebus confici solet, intercala
Abbreviated transcription (Latin):
spatio mensiumtrium etdierum sex. Monaspatio men ficlor
ttium tsiersum  nuu. Deci ma spatio mensium uiͦiͦ. Vndecima
spatio mensium iiͦi. et dierum .xii:. Duo decima spatiortĩ fieri¬
in ottiorumge xiiiii. ł erna decima spatio m̃ sium .u. e dierũsex
uartadecima ffrtiomensiã .u. et dierum xuiiii. Quinta decima

Expanded text:
spatio mensium trium et dierum sex, nona spatio mensium III et dierum XVIII, decima spatio mensium quatuor, undecima spatio mensium quatuor et dierum duodecim, duodecima spatio meertia decima spatio mensium V et dierum sex, quarta decima spatio mensium V et dierum XVIII, quinta decima
Abbreviated transcription (Latin):
maxime probantes quia hoc mense mercatores om̃s inaie pariter
mercurioq sacrificabant .: Iuniusmensis aut ex parte populiut diximꝰ
nominatur: aut ut cipgius arbitatur. iunonius apudlatinos ante
uccatus ẽ: Et haec appellatiomensis apud maiores diupermansit.
ed post demitis : quibusdam literis. ex u nonio iunius. dictus est
idurii sedma crum tamen nobis aucto
iergo us stne tuđł illodie quotasit luna: compita dies a principio

Expanded text:
maxime probantes, quia hoc mense mercatores omnes Maiae pariter maxime probantes, quia hoc mense mercatores omnes Maiae pariter Mercurioque sacrificabant. Junius mensis aut ex parte populi, ut diximus, nominatur, aut, ut Cincius arbitrabatur, Junonius apud Latinos ante vocatus est: et haec appellatio mensis apud majores diu permansit, sed post, detritis quibusdam litteris, ex Junonio Junius dictus estdum, sed majorum tamen nobis auctori ergo vis scire hoc vel illo die quota sit luna, computa dies a principio
Abbreviated transcription (Latin):
mũlus cumingenio acriquidem sed: gresti fiatum ꝓprii ortinare: im¬
ptiii inepur mer sis exillo sume batdie. quo nouam iuram contigis set
uideri. Qui non cominuo euenit ut eo die semꝑ appareat sed modo
tardius adocaeleruis excertis cousis uideri solit. Contigtiutcum
tardius appariiti p̃cedenti mensi plures dies. aut cum ceurius pautiores
darentur. et singulis quib: q minsibus ꝑpetã cumer: legem primꝰ
quemmensem anm prinum aliquando suisse. ulex hocniaxi mȩ ꝓbatͥ
quod eiro septimus octuus nonus acdecimus inditum antiquitus
quasi a prilem quodin illoremotis nubibus pruinisa: tempestatibus
hiber niscaelum tera. et morenautis agricdis et horos copis aperiat᷑¬
Arbores quoq: et herbe ingermen sed et animantia queque in proionise:
aperire incipiant: MAum tertium q̃uartum iunium posuit:
ti honore muidelicet maiorum ac iuniorum inquos diui sit populum
ui alera parsarmis. alteri consiliorem publicam tenueretur
Contendunt alumaiam mercuro matrem ma io nomendedisse: Hino

Expanded text:
mulus cum ingenio acri quidem, sed agresti, statum proprii ordinaret imperii, initium mensis ex illo sumebat die quo novam lunam contigisset videri: quia vero non continuo evenit ut eo die semptardius, modo celerius ex certis causis videri solet, contigit ut, cum tardius apparuit, praecedenti mensi plures dies, aut cum celerius, pauciores darentur, et singulis quibusque mensibus perpetuam numeri legem primus Quem mensem anni principium aliquando fuisse, vel ex hoc maxime probatur, quia ex eo septimus, octavus, nonus et decimus inditum antiquitus quasi aperilem. In eo quod in illo remotis nubibus, pruinis ac tempestatibus hibernis, coelum, terra et mare, nautis, agricarbores quoque et herbae in germen, sed et animantia quaeque in prolem se aperire incipiant. Maium tertium, quartum Junium posuit, in honorem videlicet majorum ac juniorum, in quos divisit populum, ut altera pars armis, altera consilio rempublicam tueretur. Contendunt alii Maiam Mercurii matrem Maio nomen dedisse, hinc
Abbreviated transcription (Latin):
genos a nouenos dies tinnatrnrn hab&a: E: quacuq littrrã lunam
in hac artu semel hala lademptorum anrunisimili modo notatani
in eandem sep̃ a atem habere nondesin&. Nisi forte quod tam̃ raro accidit
em bolis morum haec ratio in murs Uerb griua annot̃tio ci eli decem¬
in .b. Tertia in .o. similit̃ nudis id es nullo puncto ad notatis. Et sic ex ordin
suȩ lit̃ taqñ seriat &atem lunae:. Item luna quȩ unde xexdies habitura ẽ
al .l. sub norim in cipiens sed sõꝑ in .m. terua est in simili figuna notaus
& sic eendme recurrens luna suã cuiq̃ littorge refetuit aptatomy¬

Expanded text:
ovenos dies terna tenent alphabeta; et quamcunque litteram luna in hac aetate semel habet, eamdem per totum annum simili modo notatam in eadem semper aetate habere non desinit, nisi forte, quod tamen raro accidit, embolismorum haec ratio immutet. Verbi gratia, anno tertio cycli decenest in b, tertia in c, similiter nudis, id est, nullo puncto adnotatis, et sic ex ordine suam littera quaeque servat aetatem lunae. Item luna, quae undetriginta dies habitura est, ab l subnotato incipiens, secunda semper in m, tertia in n, simili figura notatis, et sic ex ordine recurrens luna suam cuique litterae restituit aetatem
Abbreviated transcription (Latin):
Quaeris ubi sit luna uerbigiatia in leł aprilis annosexto circuli
decemno uenalis. a pericodicem querediem Ralendarum mora¬
tarum in uenie sletoram psemptamn ÷ Recutre ad paginum

Expanded text:
Quaeris, ubi sit luna v. g. in Kal. Apr. anno sexto circuli Quaeris, ubi sit luna v. g. in Kal. Apr. anno sexto circuli decemnovennalis. Aperi Codicem, quaere diem Kalendarum memoratarum, invenies E literam praescriptam. Recurre ad paginam
Abbreviated transcription (Latin):
Vicosi ma ostaua . spatio mensiumxi et dierum sex. Nices manona
spatiomensium xi. etdierum .xuiii.Tricesima spatio rei
soistor eurio sa set huicadea picitatem ingenidlisiacos tnoeteit cur¬
eidoi operipaginam regilaremque xuiiii. alphabeta huius modi
adiue sis litteris inchaantia totidem annorum circuli de endisenalis
que lio cordine dispositaẽ Iuranumerum hierum quubuis luni
Nedia cum ꝑnole XXUII. Lineas habet in longitud inem nominib
signorum ante nominibusuero mensium retir adnolinesi nomun
quolibet quo in signo ł cui mensis in partibus lunam habeat
scire uolueris aperto codice nota litteram quȩ eidem sit praeposita
diei et ꝑcurrens ad regularem paginam inqualittera rumẽ distincta
cogeres: Fodemq statim anno extitulo frontis. inuento illam¬
quamq̃: rebas litteram eiusdem dieiinuenies: Atq ante. Acretro
inspiciens quod signum quemuȩ m̃ sem eregione habeatad notaibis:
onamus a liquod quo ad cetera lestor conualescat exemplum

Expanded text:
vigesima octava spatio mensium undecim et dierum VI, vigesima nona spatio mensium undecim, et dierum XVIII, tricesima spatio mensexistit curiosus, et huic ad capacitatem ingenioli sui commodamus arosuimus eidem operi paginam regularem, quae X et IX alphabeta hujusmodi a diversis literis inchoantia, totidem annorum circuli decennovenalis , quae hoc ordine disposita est, juxta numerum dierum quibus luna zodiacum pervolat: XXVII lineas habet in longitudine, nominibus signorum ante, nominibus vero mensium retro adnotatas, ut qui uolibet diem quemlibet quo in signo vel cujus mensis in partibus lunam habeat scire volueris, aperto Codice nota litteram, quae eidem sit praeposita diei, et recurrens ad regularem paginam, in qua litterarum est distincta congeries, eodemque statim anno ex titulo frontis inquam quaerebas, literam ejusdem diei invenies, atque ante, ac retro incipiens quod signum, quemve mensem e regione habet adnotabis. Ponamus aliquod, quo ad caetera Lector convalescat exemplum.
Abbreviated transcription (Latin):
de cemetnouem Anno. icuculi principum secunlum: egtẽ pciosquidẽ
mensis famenothocxui die. Secundum macedones dr̃strimensis xxii:
diem drftrimensis. aeq uice sunã secundam martu fore com mendans
indicet manifeste qr simul ut̃q mensis initium sumis. Etnequis dicat
sextidies. non actiuar alendarum sed xi. Ralarum aprilium dies est¬
uicesimam sextamdiem egyͥptumensis in eadem sententia habent
giuilis. Deinde februarius sol monati. Martias ht uinuocatit ea¬
A pcilis a cistir monatd Maitis timilci iunius lide o hulus simledida¬

Expanded text:
est XVIIII annorum circuli principium, secundum Aegyptios quidem mensis Famenoth XXVI die, secundum Macedones vero XXV die, diem Distri mensis aeque vicesimam secundam Martii fore commendans, indicat manifeste quia simul uterque mensis initium sumit. Et ne quis dicat sexta dies, non octava Calendarum, sed undecimavigesimam sextam diem Aegyptii mensis in eadem sententia habent Giuli. Deinde Februarius Sol-monath, Martius Rhed-monath, Aprilis Eostur-monath, Maius Thrimylchi, Junius Lida, Julius simi
Abbreviated transcription (Latin):
ique cenpinquabsi ddessuae ex surgunt Idõque diũs
habent orbes motusq dis similes gm̃ interiores absides necerpeest breuores esse

Expanded text:
ique centro absyde sue consurgant. Ideo et diuersos habent orbes motusque dissimiles, quoniam interiores absydas necesse est est s
Abbreviated transcription (Latin):
sincerum. Si palleat. tempestuosum. Si concauus udetur. Itaut in medio
fulgens radios ad austrum & aquilonem emittat: tempestatem humidam
& uentuosam. Si pallidus in nigias nubes occidat : a qui lonem uentum :
Caelum siues pererub& serenum diem. Simane tempestuosũ significit. Ab aqui¬
lonefulgur & ab euro tonitruus tem pestatem & ab austro flatus aestum ꝓtendit
Luna .iiii. sirubeat quasi aurum. uentos ostendt : Si summo incorni culo

Expanded text:
sincerum; si palleat, tempestuosum; si concavus videtur, ita ut in medio sincerum; si palleat, tempestuosum; si concavus videtur, ita ut in medio fulgens radios ad Austrum et Aquilonem emittat, tempestatem humidam et ventosam; si pallidus in nigras nubes occidat, aquilonem ventum. Coelum si vespere rubet, serenum diem; si mane, tempestuosum significat. Ab Aquilone fulgur, et ab Euro tonitrus tempestatem, et ab Austro flatus aestum portendit. Luna quarta si rubeat quasi aurum, ventos ostendit; si summo in corniculo
Abbreviated transcription (Latin):
ubes ooasto guttatum aere conglobantur. qui fumali leuitate uapores
aquarum deterra mariq sustollens quã diu inminutissimis stillis con¬
sistunt. suaui suspendit in altum quam uelsolis igne de coeti uł aeris itinere
mutati dul cescant ut marinam aquam humo. uł dulcem marqus herbis
infundentes in contrarium solemus transferre saporem: SE IBI BRIS
mbres ex nubium concr&ri guttulis duminmaiores stillas coeunti aeris
amplius nonferente natura: nuncuento impellente . nunc solȩ dissoluente
pluuialit̃ adt̃ras dilabuntur Sed pluuias uocamus lentes & iuges ũimbos
randines lapilli exstillis pluuae frigoris &uenti rigore conglatiati. in
Iactte coagulantur. sed citius niue soluuntur & interdum ꝑdiem sepius
i ues uapore aquarum necdum densato inguttas. sed gelu praeripiente
fomantur quas in alto mari non cadere ꝑhibent: SIONAΤIIS

Expanded text:
us. Nubes coacto guttatim aere conglobantur, qui naturali levitate vapores us. Nubes coacto guttatim aere conglobantur, qui naturali levitate vapores aquarum de terra marique sustollens, quandiu in minutissimis stillis consistunt, sua vi suspendit in altum, qua vel solis igne decocti vel aeris itinere mutati dulcescant, ut marinam aquam humo, vel dulcem marinis herbis infundentes, in contrarium solemus transferre saporem. CAPUT XXXIII. De imbribus. Imbres ex nubium concreti guttulis, dum in majores stillas coeunt, aeris amplius non ferente natura, nunc vento impellente, nunc sole dissolvente pluraliter ad terras dilabuntur. Sed pluvias vocamus lentas et juges: nimbos. De grandine. Grandinis lapilli ex stillis pluviae, frigoris et venti vigore conglaciati, in aere coagulantur, sed citius nive solvuntur, et interdiu saepius ive. Nives aquarum vapore, necdum densato in guttas, sed gelu praeripiente rmantur, quas in alto mari non cadere perhibent. CAPUT XX
Abbreviated transcription (Latin):
ua porsitor aquam deimis ꝓ ignem caumalit de superioribus trabat ipsis
dnfligeneeis Edrrisonos tonitruorum crepitis gigni⁊ Et siignis uicerit
frudibus ob ee : Siaqua : prodesse : Idõ uitem fulminis ignemium haber
maiorem ad penetrandum qui a subtilioribus elementis factus est quam
accipit. ignei uaporis extinguit. Aestate calidi uapores rarote qutsq̃
densentur innubes sinequibus non fulgurat : Quẽratio seichiam aegy ptũq
premunitã fulmine. ciui subiaca itlia ubn mitiore hicme a ae state nimbosa.
seꝑ quo dammodo uernat uł aut tumat:
rcus in aere quadri color ex sole aduersonubibusq DE AR¬
formatur dumradius solis inmissus caue nubi repulsa acie in solem
Crefringitur instarcerae imaginem anuli reddentis: qui decelo igneũ.
deaquis purpureum. deaere iacintinum. det̃ra gramineũ trahit colorem
Rarius autem aestate quam hieme. & raro noctibus nec nisi inpleni luno

Expanded text:
vaporaliter aquam de imis, et ignem caumaliter de superioribus trahat, ipsis vaporaliter aquam de imis, et ignem caumaliter de superioribus trahat, ipsis confligentibus horrisonos tonitruorum crepitus gigni; et si ignis vicerit, obesse fructibus; si aqua, prodesse. Ideo autem fulminis ignem vim habere majorem ad penetrandum, quia subtilioribus elementis factus est quam ccipit ignei vaporis extinguit. Aestate calidi vaporis raro tenuesque densantur in nubes, sine quibus non fulgurat. Quae ratio Scythiam Aegyptumque praemunit a fulmine: cui subjacet Italia, ubi mitiore hyeme et aestate nimbosa semper quodammodo vernat vel autumnat. Arcus in aere quadricolor, ex sole adverso nubibusque formatur, dum radius solis immissus cavae nubi, repulsa acie in solem refringitur, instar cerae imaginem annuli reddentis: qui de coelo igneum, de aquis purpureum, de aere hyacinthinum, de terra gramineum trahit colorem. Rarius autem aestate quam hyeme, et raro noctibus nec nisi in plenilunio