comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onflictus iste mira¬
bilis quem int̾ cęli
regem & regni cȩ¬
lestis tyrannum fu¬
isse. caritatis ur̃e auribus scĩ eu̾n¬
głii lectio nunc decursa testata

Expanded text:
onflictus ille mirabilis, quem inter coeli Regem, et regni coelestis tyrannum fuisse, caritatis vestrae auribus sancti Evangelii lectio, nunc decursa testata
Abbreviated transcription (Latin):
Recte sane frater frequentab
ȩccłiam: si gressus tuos lȩtalib
laqueis auida illa non implicet
& inuoluat usura. Recte orab
dñm tuum. si precibus tuis obuia
tibi cordis tui non obfistat inui¬
dia. Recte contundes manibus
pectus: si omnem inde furorem
malignę uoluntatis exciisseris.
Iuste etiam dabis denarium pau¬
peri: si alii illud pauꝑi non tuli¬
sti. Hec ergo est knũ religiosa
esuries. hic fidelium pastus amina¬
rum: ut ieiunium nr̃m sẽificet
castitas. ornet patientia: benigni¬
tas uoueat. miscd̃ia letificet: cõ¬
mendet humilitas. His quadra¬
gesimam xp̃i ꝓ ut possumus uir¬
tutib subsequamur: ut gemino
quodam corporis animiq ieruni¬
o. diuinȩ nos semꝑ gr̃e commen¬
demus.

Expanded text:
Recte sane, frater, 136 frequentabis ecclesiam, si gressus tuos lethalibus laqueis avida illa non implicet, et involvat usura. Recte orabis Dominum tuum, si precibus tuis obvia tibi cordis tui non obsistat invidia. Recte contundes manibus pectus, si omnem inde furorem malignae voluntatis excusseris. Juste etiam dabis denarium pauperi, si alii illud pauperi non tulisti. Haec ergo est, carissimi, religiosa esuries, hic fidelium pastus animarum, ut jejunium nostrum sanctificet castitas, ornet patientia, benignitas foveat, misericordia laetificet, commendet humilitas: his Quadragesimam Christi prout possumus, virtutibus subsequamur, ut gemino quodam corporis, animique jejunio, divinae nos semper gratiae commendemus.
Abbreviated transcription (Latin):
oeret. Tanta deniq sermonem su¬
um subtilitate circuntulit: ut
ille totius doli artifex municus
furoris sui errore deceptus. dum
xpm temptat ut hominẽ: dm
in homune ñ uideret. Nos uero
fr̃s quibus ꝓpugnator inuictus
hanc uenerabilem quadragesim̃ã
dedicauit: repudiantes carnalia
desideria. sic castigemus menbra
ieniniis: ut animas uirtutibus sa¬
giiemus. Ieiunet in nobis ꝑniti¬
osa luxuries: iciunet om̃is miqui¬
tas: iciunet odiosa contentio. Ab¬
stinemus ab epulis: magis abstine¬
amus auitiis. Sic nos temꝑemus
sic sobrii simus aumo: ut nulla
nobis uoluptatum dominet᷑ ebri¬
etas. Quid enim prodest obser¬
uatione quadraginta dierũ ienu¬
nandi nos tempora custodire: &
legem non tenere ieiumi: Oid
& diem litibus occupare: Quid
prodest proprium non edere pa¬
nem: & uictum diripere misero¬
rum: lerunium xp̃iani: egenis
debet eẽ refectio. Leuinium xp̃i¬
ani: pacem debet nutrire non
iurgia. Quale illud est autem

Expanded text:
ceret? Tanta denique sermonem suceret? Tanta denique sermonem suum subtilitate circumtulit, ut ille totius doli artifex inimicus furoris sui errore deceptus, dum Christum tentat ut hominem, Deum in homine non videret. Nos vero, fratres, quibus propugnator invictus hanc venerabilem Quadragesimam dedicavit, repudiantes carnalia desideria, sic castigemus membra jejuniis, ut animas virtutibus saginemus. Jejunet in 135 nobis perniciosa luxuries, jejunet omnis iniquitas, jejunet odiosa contentio: abstineamus ab epulis, magis abstineamus a vitiis: sic nos temperemus, sic sobrii simus a vino, ut nulla nobis voluptatum dominetur ebrietas. Quid enim prodest observatione quadraginta dierum jejunandi nos tempora custodire, et legem non tenere jejunii? Quid et diem litibus occupare? Quid prodest proprium non edere panem, et victum diripere miserorum? Jejunium Christiani egentis debet esse refectio; jejunium Christiani pacem debet nutrire, non jurgia. Quale illud est autem,
Abbreviated transcription (Latin):
diuunitas ꝓbaretur Esuriuit dĩ
filius: ut assumptione carnis nr̃e
fragilem se suscepisse homiuem
reuelaret. Quod non esurit mo¬
yses celestis est possibilitatis exẽ¬
carne mysterium: ut sieut ds̃
esse diuinis uirtutib creditur.
ita & homo eẽ in infirmitatib
dinoscatur humanis: & hinc est
quod xp̃e ut homo esurit. &
quod fatigatur itinere. & clau¬
dis uirtutem tribiit ambulan¬
di: hinc quod oculos suos laxat
in lacrimas. & mirabilit cecis re¬
format aspectum: hinc qđ appro¬
piante morte tristatur. & mortu¬
um lazarum suscitat de sepulero
Hȩc om̃ia fr̃s conditor ac redem¬
ptor nr̃ ut ds̃ & homo agit. ñ
quia talis illi nascendi necessitas
fuit: sed quia tale in celo & in
terris uoluit regnare mysterium.
lllud etiam quantȩ est ammira¬
tionis in . xp̃o. quod ita ad om̃ia
temptatoris interrogata respon¬
dit: ut nec ueritatem regni sui ty¬
ranno ꝓderet: nec mysterium
suscepte carnis explorator agnos¬

Expanded text:
divinitas 134 probaretur; esurivit Dei divinitas 134 probaretur; esurivit Dei Filius, ut assumptione carnis nostrae fragilem se suscepisse hominem revelaret. Quod non esurit Moyses coelestis est possibilitatis exemcarne mysterium, ut, sicut Deus esse divinis virtutibus creditur, ita et homo esse infirmitatibus dignoscatur humanis. Et hinc est quod Christus ut homo esurit, et quod fatigatur itinere, et claudis virtutem tribuit ambulandi; hinc quod oculos suos laxat in lacrymis, et mirabiliter caecis reformat aspectum; hinc quod appropinquante morte tristatur, et mortuum Lazarum suscitat de sepulcro. Haec omnia, fratres, conditor ac redemptor noster ut Deus et homo agit; non quia talis illi nascendi necessitas fuit, sed quia tale in coelo et in terris voluit regnare mysterium. Illud etiam quantae est admirationis in Christo, quod ita ad omnia tentatoris interrogata respondit, ut nec veritatem regni sui tyranno proderet, nec mysterium susceptae carnis explorator agnos
Abbreviated transcription (Latin):
substantia: Uel qua ratione qua¬
licunq de lapide. xp̃e terrenum
faceret panem: cum ipse sicut le¬
gitur spiritalis & panis eẽt & la¬
pis: Illusus itaq irrisusq temp¬
tator: aliam machinam tempta¬
tionis aggreditur. Nam cũ seere¬
to suo archanoq consilio staret
dñs supra pinnam templi: ait
illi diabolus. Si filius di es: mit¬
te te deorsum. O quã stulta hȩc
suasio nimiumq ꝑuersa: ut filio
di diceret mitte te deorsum. Nũ¬
quid non rectius dixisset: si filiuᷤ
dei es. ascende ad cȩlum: Quod
utiq si faceret dñs: uere illum
di eẽ filium comꝓbaret. Sed ini¬
micus cęli nec temptando qͥdem
cum dõ dum diabolum trium¬
phat ostenderet. Moyses post
ieiumum scriptas digito d̃i tabu¬
las popło preuaricante confregit.
euangłm consecrauit. Quid illud
est autem quod cũ uterq quadra¬
genos ienmnauerint di I es: non
hibetur: Moyses utiq non esu¬
riuit: ut in homine fragili oꝑata

Expanded text:
substantia? vel qua ratione, quasubstantia? vel qua ratione, qualicunque de lapide Christus terrenum faceret panem , cum ipse, sicut legitur , spiritalis et panis esset, et lapis? Illusus itaque, irrisusque tentator, aliam machinam tentationis aggreditur. Nam cum secreto suo arcanoque consilio staret Dominus supra pinnam templi, ait illi diabolus: Si Filius Dei es, mitte te deorsum. O quam stulta haec suasio, nimiumque perversa, ut Filio Dei diceret: Mitte te deorsum. Nunquid non rectius dixisset: Si Filius Dei es, ascende in coelum? Quod utique si faceret Dominus, vere illum Dei esse Filium comprobaret. Sed inimicus coeli, ne tentando quidemcum Deo, dum diabolum triumphat, ostenderet. Moyses post jejunium scriptas digito Dei tabulas, populo praevaricante confregit; Evangelium conservavit. Quid illud est autem, quod cum uterque quadragenos jejunaverit dies, non hibetur? Moyses utique non esurivit, ut in homine fragili operata
Abbreviated transcription (Latin):
serta popłis manna fluxit e cȩlo:
si ipse est quem noui ego flumina
& si ñ mea petitione. sua tamen
necessitate qui esurit. Quod si
fecerit: dm ꝓbabo. Si nequiuerit:
hominem deprehendam. Erpec¬
tabat ergo diabolus panem quẽ
non tam sibi acquireret: quam
mundo conabatur auferre. Sed
rerum dñs qui & panem de la-¬
pide posset efficere. & exploran¬
ti humanȩ nollet salutis clares¬
cere sacramentum. sic suum mo¬
deratus est scõ more responsũ
ut nec ipse qui ueritas erat men¬
dacium loqueretur: nec ille qͥ
abinitio mendax est quam non
erat crediturus posset agnoscere
ueritatem. Ait ergo illi dñs. Seri¬
ptum est. Non in pane tantum
uiuit homo: sed in om̃i uerbo đi.
Accepit temptator ex lege res¬
ponsum. eui contra ire ñ possit:
non accepit panem quem non
manducandi consuetudine. sed
decipiendi fraude poscebat. In
quo enim filius d̃i panem neces¬
sarium haberet humanũ: eui
om̃is erat propria in diuinitate

Expanded text:
serta populis manna fluxit e coelo ; serta populis manna fluxit e coelo ; si ipse est, quem novi ego flumina etsi non mea petitione, sua tamen necessitate, qui esurit. Quod si fecerit; Deum probabo: si nequiverit; hominem deprehendam. 126 Exspectabat ergo diabolus panem, quem non tam sibi acquirere quam mundo conabatur auferre. Sed rerum Dominus, qui et panem de lapide posset efficere, et exploranti humanae nollet salutis clarescere sacramentum, sic suum moderatus est sancto in ore responsum, ut nec ipse, qui veritas erat, mendacium loqueretur, nec ille, qui ab initio mendax est, quam non erat crediturus, possit agnoscere veritatem. Ait ergo Dominus: Scriptum est: Non in pane tantum vivit homo, sed in omni verbo Dei . Accepit tentator ex lege responsum, cui contraire non possit: non accepit panem, quem non manducandi consuetudine, sed decipiendi fraude poscebat. In quo enim Filius Dei panem necessarium haberet humanum, cui omnis erat propria in divinitate
Abbreviated transcription (Latin):
est: dominicȩ nobis incarnatio¬
nis triumphale mysterium sonat.
Omp̃s enim dñs inesfabilis pieta¬
tis affectu captiuitatẽ miseratus
humanam. simulq uolens diabo¬
licam potestatem suo iam remoue¬
re de mundo: misit unigenitum
filium suum ñ diumitate de gene¬
rem. non uirtute dissimilem. non
uoluntate discordem: qui nram̃
suscipiens carnem spreta ueteri
conditione nascendi de femina
incorrupti corporis noua lege no¬
uus filius nasceretur: quatinus
diabolus salutarem hunc hominẽ
in consortium deitatis asscitum:
& si temptare p̃sumeret. suꝑare
non posset. Itaq cum uideret
leo ille feralis agnum di post lon¬
gissimum atq continuum qua¬
draginta dierũ ac noctium ieiu¬
nium esurire. & esurientem d̃m
esse non crederet: arte illum cal¬
lidissime temptationis aggredit᷑
dicens. Si filius dei es: die ut la¬
pides isti panes fiant. Cogitabat
ut ęstimo apud se tanti artifex¬
doli: & dicebat. Si hic ipse est
cuius precepto esurientib ꝑ de¬

Expanded text:
est, dominicae nobis incarnationis triumphale mysterium sonat. Omnipotens enim Dominus ineffabilis pietatis affectu captivitatem miseratus humanam, simulque volens diabolicam potestatem suo removere de mundo, misit unigenitum Filium suum, non divinitate degenerem, non virtute dissimilem, non voluntate discordem, qui nostram suscipiens carnem, spreta veteri conditione nascendi, de femina incorrupti corporis nova lege novus Filius nasceretur, quatenus diabolus salutarem hunc hominem in consortium deitatis adscitum, etsi tentare praesumeret, superare non posset. Itaque cum videret leo ille feralis agnum Dei post longissimum, atque continuum quadraginta dierum ac noctium jejunium esurire, et esurientem Deum esse non crederet, arte illum callidissimae tentationis aggreditur, dicens: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant . Cogitabat, ut aestimo, apud se tanti doli artifex, et dicebat: Si hic ipse est, cujus praecepto esurientibus per de
Abbreviated transcription (Latin):
ministrantes angłi inter sydera
terrasq concurrunt. & exultan¬
tes annuntiant quã non intelli¬
go nouitatem. Quid hoc mira¬
culi fr̃s: Uideo quod aduertere
nequeo: audio quod sustinere ñ
possum. ut homo natus: hono¬
ratur ut ds. A seculis nunquã
mchi hoc contigit: ut quisquã
nasceretur homo: & humani ui¬
tii nichil haberet. Que hȩc tã
noua potensq generatio est: In¬
ter peccatores & impios natus:
mortali etiam de matre ꝓgressꝰ
purgatior eunctis nascentib &
ipso michi celo purior apparet
Auaritiȩ in eo radix nulla con¬
surgit: nulla cor eius pulsat in¬
uidia. Nescit enus lingua men¬
dacrum: oculi enus concupiscen¬
tiam ñ aminictunt: nulla auri¬
um uoluptate mollitur: luxuri¬
es certe ꝑquam michi humanũ
subieei genus pectus eius non
potest penetrare. Nulla illi
iactantia in est: nulla malities.
Et quid plura: Nichil in eo
repperio quod me delectet: om̃s
meos conatus euacuat. Quid

Expanded text:
ministrantes ei angeli inter sidera ministrantes ei angeli inter sidera terrasque concurrunt, et exsultantes annuntiant, quam non intelligo novitatem. Quid hoc miraculi est? Video quod advertere nequeo, audio quod sustinere non possum; ut homo natus honoratur ut Deus. A saeculis nunquam mihi hoc contigit, ut quisquam nasceretur homo, et humani vitii nihil haberet. Quae haec tam nova potensque generatio est? Inter peccatores et impios natus, mortali etiam de matre progressus, purgatior cunctis nascentibus et ipso mihi coelo purior apparet. Avaritiae in eo radix nulla consurgit, nulla cor ejus pulsat invidia, nescit lingua ejus mendacium, oculi ejus concupiscentiam non admittunt, nulla aurium voluptate mollitur; luxuries certe, per quam mihi humanum subjeci genus, pectus ejus non potest penetrare: nulla illi jactantia inest, nulla malitia. Et quid plura? Nihil in eo reperio quod me delectet; omnes meos conatus evacuat. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
minem. Animabat itaq illũ
presumere congressum partus
femineus: sed terrebat uirgini¬
tas parientis Quamius enim
xpmn maria eue utiq filia pe¬
perisset: non tamen eum con¬
ceperat de adam. Cum ergo
uideret inimicus di filium tan¬
ta ꝑ mracula ꝓcreatum: uol¬
uebat secum ut arbitror atq
ammirans dicebat. Quis iste ẽ
qui nesciente me hunc ingres¬
sus est mundum: Noui qͥdem
quia de femina natus est: sed
nescio unde conceptus. Asstat
ecce mater: sed patrem inuesti¬
gare non possum. Partum ui¬
deo. sed non agnosco nascentẽ:
& quod stupori meo accrescit
inconsueta lege pariendi. etiã
edito filio mater exultat ut uir¬
go. Emacet incunabulis paruu.¬
lus. suffundit lacrimis uultum:
similemq se esse mortalium
uagitib prodit: & eum nichil
ci de infantia desit: nulla tam̃
illi est uelut in infante corrup¬
tio. Pannis obsitus sordet. sed
cęlum illi radio stellȩ lȩtioris
arridet: atq in honorem ipsius

Expanded text:
minem. Animabat itaque illum minem. Animabat itaque illum praesumere congressum partus femineus, sed terrebat virginitas parientis; quamvis enim Christum Maria, Evae utique filia, peperisset, non tamen eum conceperat de Adam. Cum ergo videret inimicus Dei Filium tanta per miracula procreatum, volvebat secum, ut 107 arbitror, atque admirans dicebat: Quis est iste qui, nesciente me, hunc ingressus est mundum? Novi quidem quia de femina natus est, sed neseio unde conceptus. Astat ecce mater, sed patrem investigare non possum. Partum video, sed non agnosco nascentem: et quod stupori meo accrescit, inconsueta lege pariendi, etiam edito filio, mater exsultat ut virgo. En jacet in cunabulis parvulus, suffundit lacrymis vultum, similemque esse mortalium vagitibus prodit; et cum nihil ei de infantia desit, nulla tamen illi est velut in infante corruptio. Pannis obsitus sordet; sed coelum illi radio stellae laetioris arridet, atque in honorem ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
& inaliquod illicite causationis
murmur impellant: si quidem
istis uarietatib etiam excellentis¬
simus ꝓpħa dauid usq ad ꝑiculũ
se turbatum ꝓfiteatur & dicat.
Mei autem pene moti sunt pe¬
des pene effusi sunt gressus mei-
quia zelaui in peceatorib pacẽ
peccatorũ uidens. Unde quia
paucorum est tam solida forti¬
tudo ut nulla inequalitatũ ꝑ¬
turbatione quatiantur. & mul
tos non aduersa tantum. sed etiã
secunda corrumpant: sanandis
uulnerib quibus humana infir¬
initas sauciatur. diligens est ad¬
hibenda curatio. Ideo enim de
se carne uestiuit: Humani gͥ
corporis forma hostem callidis¬
simum prodire suasit ad preli¬
um: quem uerus d̃ĩ filius ueri
hominis responsione confudit.
Propter quod errabundus & an¬
ceps temptator mollia suspensa¬
q temptamenta rimatur: quia
licet carnalis uiri speciem contẽ¬
plaretur. in xp̃o: presentia tam̃
diumitatis eius concitatus suspi¬
cabatur eum plus ẽẽ quam ho¬

Expanded text:
et in aliquod illicitae causationis et in aliquod illicitae causationis murmur impellant: siquidem istis varietatibus etiam excellentissimus propheta David usque ad periculum se turbatum profitetur et dem pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei; quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum videns . Unde quia paucorum est tam solida fortitudo, ut nulla iniquitatum perturbatione quatiantur, et multos fidelium non adversa tantum, sed etiam secunda corrumpant; sanandis vulneribus, quibus humana infirmitas sauciatur, diligens est adhibenda curatio. Ideo enim dese carne vestivit? Humani igitur corporis forma hostem callidissimum prodire suasit ad praelium, quem verus Dei Filius veri hominis responsione confudit. Propter quod errabundus et anceps tentator mollia suspensaque tentamenta rimatur: quia licet carnalis viri speciem contemplaretur in Christo, praesentia tamen divinitatis ejus concitatus, suspicabatur eum plus esse quam ho
Abbreviated transcription (Latin):
difficile sit ut bene sibi consci-¬
am ꝓbitatem obtrectantium.
lingua ñ mordeat : & iniquorũ
euadat obprobria. eui est amica
iusticia. Iam cum ad ipsas rerũ
temporalium uarietates cogitatio
humana conuertitur: quante se
opponunt caligines. quanti pra¬
uarum opinonum oboriuntur
errores: ut de obiectu contrario¬
rum sumatur materia querela¬
rum. Nam licet om̃ium fideliũ
corda non dubitent nullis mun¬
di huius partibus nullisq tempo¬
ribus ꝓuidentiam abesse diuinã:
nec de stellarũ potestate quȩ nul¬
la est sclarium negotioꝵ pende¬
re prouentus sed ȩquissimo & ele¬
mentissimo sumini regis arbitrio
cuncta disponi: qm̃ sicut scrip¬
tum est uniuerse uiȩ dñi miscdia
& ueritas: tamen cum quȩdam
non scd̃m desideria nr̃a ꝓcedunt.¬
& subhumani errore iudien su¬
perior est plerumq iniqui cau¬
sa quam iusti: uicinum ninis
atq contiguum est ut etiam
magnos animos ista coneutiant

Expanded text:
difficile sit ut bene sibi conscidifficile sit ut bene sibi consciam probitatem obtrectantium lingua non mordeat, et iniquorum evadat opprobria, cui est amica justitia. Jam cum ad ipsas rerum temporalium varietates cogitatio humana convertitur, quantae se opponunt caligines, quanti pravarum opinionum oboriuntur errores; ut de objectu contrariorum sumatur materia querelarum! Nam licet omnium fidelium corda non dubitent, nullis mundi hujus partibus nullisque temporibus providentiam abesse divinam, nec de stellarum potestate, quae nulla est, saecularium negotiorum pendere proventus, sed aequissimo et clementissimo summi regis arbitrio cuncta disponi; quoniam sicut scriptum est, Universae viae Domini misericordia et veritas : tamen cum quaedam non secundum desideria nostra procedunt, et sub humani errore judicii superior est plerumque iniqui causa quam justi, vicinum nimis atque contiguum est ut etiam magnos animos ista concutiant,
Abbreviated transcription (Latin):
bona ẽẽ deficiat. Ac si quid si¬
bi impossibile aut arduum in
mandatoꝵ effectibus exꝑitur
non in se remaneat. sed ad iuben¬
tem recurrat: qui ideo dat pre¬
ceptum ut excitet desiderium
forte quisquam tam insolent̃
superbit & ita se illesum ita
immaculatum ẽẽ presumit: ut
nullius iam renouationis indige¬
at. Fallitur prorsus ista ꝑsuasio.
& nimia uanitate ueterascit: qͥ¬
ꝙ inter temptationes istius ui-¬
te ab omĩ se uulnere credit im¬
munem. Plena om̃ia periculis.
plena sunt laqueis: incitant eu¬
piditates. insidiantur illecebre:
blandiuntur lucra. dampna de¬
terrent: amare sunt obloquen¬
tium linguȩ: nec semꝑ ueracia
sunt ora laudantium. Inde se¬
uit odium. hinc decipit m̃dax
officium: ut facilius sit uitare
discordem: quam dec linare fal
lacem. In ipsis autem uirtutib
obtinendis tam dubius modus
&. tam incerta diseretio est. ut si
quisquam inter bonorũ maloꝵ¬
q confinia subtilissum discrimi¬
nis potuerit seruare mensuras:

Expanded text:
bona esse, deficiat: ac si quid sibi impossibile aut arduum in mandatorum effectibus experitur, non in se remaneat, sed ad jubentem recurrat: qui ideo dat praeceptum, ut excitet desiderium forte quisquam ita insolenter superbit, et ita se illaesum, ita immaculatum esse praesumit, ut nullius jam renovationis indigeat? Fallitur prorsus ista persuasio, et nimia vanitate veterascit quicumque inter tentationes hujus vitae ab omni se vulnere credit immunem. Plena omnia periculis, plena sunt laqueis. Incitant cupiditates, insidiantur illecebrae, blandiuntur lucra, damna deterrent, amarae sunt obloquentium linguae, nec semper veracia sunt ora laudantium. Inde saevit odium, hinc decipit mendax officium: ut facilius sit vitare discordem, quam delacem. In ipsis autem virtutibus obtinendis tam dubius modus et tam incerta discretio est, ut si quisquam inter bonorum malorumque confinia subtilissimi discriminis potuerit servare mensuras,
Abbreviated transcription (Latin):
arte compescit. Seĩficat ienini¬
um: qui mopias egenoꝵ ꝓquan¬
titate substantiȩ sue miserantis
manus humanitate solatur. At¬
primȩ scĩficat ille ieiunium: qͥ
ꝑ onĩa preceptis diuinȩ legis in¬
tentus diabolica a corde suo re¬
spuit temptamenta. Et id̃o fr̃s
bere ienunia. sinus in fide fortes:
in iudicus iusti. in ameitia fide¬
les: temiuriis patientes. in conten¬
tioni moderati. refugientes tur¬
piloquia. aduersus iniqua con¬
stantes: in conuiuiis sobrii. in uolu¬
ꝑtatib continentes: in caritate
simplices. inter subdolos cauti:
condolentes tristibus. contuma¬
cibus resistentes: in suspitionib
parci. inter maliloquos taciti: in¬
ter humiles coequales. Si huiꝰ¬
modi uirtutib nr̃a uoluerimus
scĩficare ieiunia: tribuente dño
ad festiuitatẽ paschalis grẽ. &
ad gaudia cęlestium ꝓmissionũ
indubitata fiducia & conscien¬
tia letiore ueniemus.¬

Expanded text:
arte compescit. Sanctificat jejuniarte compescit. Sanctificat jejunium, qui titate substantiae suae miserantis manus humanitate solatur. Apprime sanctificat ille jejunium, qui per omnia praeceptis divinae legis intentus, diabolica a corde suo respuit tentamenta. Et ideo, fratbere jejunia, simus in fide fortes, in judiciis justi, in amicitia fideles, in injuriis patientes, in contentionibus moderati, refugientes turpiloquia, adversus iniqua constantes, in conviviis sobrii, in voluptatibus continentes, in charitate simplices, inter subdolos cauti, condolentes tristibus, contumacibus resistentes, in suspicionibus parci, inter maliloquos taciti, inter humiles coaequales. Si hujusmodi virtutibus nostra voluerimus sanctificare jejunia, tribuente Domino ad festivitatem Paschalis gratiae, et ad gaudia coelestium promissionum indubitata fiducia, et conscientia laetiore veniemus
Abbreviated transcription (Latin):
noiumus: ieiunia nr̃a religiofis
sanctificemus obsequiis. Quid
autem est aliud scĩficare ienmi¬
um: nisi ieiunii causa sca uelle.
iusta facere: iniqua uitare: Sẽi¬
ficat ille ieninium: euius corda
adulatio potentũ amicorũ pare¬
ntumq grã. elientium etiam par¬
ua magnaue munuscula. a recto
tramite non auertunt. Sancti¬
ficat ieinium suum: cuius iusti¬
cia precio non uilescit. Sc̃ificat
ille ieiunium: qui flaminas seui¬
entis iracundie mansuete m̃tis
placabilitate restringut. Sci¬
ficat ieiuniun: qui lasenuentes
oculos turpi ab aspectu habenis
castitatis auertit. Sanctificat ie¬
rumum: qui conuitioꝵ iacula
scuto patientie reꝑcussa disper¬
git. Sc̃ĩficat ieninium: qui con¬
surgentes in semet ipso uanarũ
cogitationum spinas euangłico
sulcante uomere. uelut quidã
pectoris sui arator excidit. Seĩ¬
ficat ieninum: qui litigantium
tumultus pacifici sanitate ser¬
monis & linguȩ prudentioris

Expanded text:
novimus, jejunia nostra religiosis novimus, jejunia nostra religiosis sanctificemus obsequiis. Quid autem est aliud sanctificare jejunium, nisi jejunii causa sancta velle, justa facere, iniqua vitare? Sanctificat ille jejunium, cujus cor adulatio potentum amicorum parentumque gratia, clientum etiam parva magnaque munuscula a recti tramite non avertunt. Sanctificat jejunium suum, cujus justitia cor non vilescit. Sanctificat ille jejunium, qui flammas saevientis iracundiae mansuetae mentis placabilitate restinguit. Sanctificat jejunium, qui lascivientes oculos turpi ab aspectu habenis castitatis avertit. Sanctificat jejunium, qui conviciorum jacula, scuto patientiae repercussa dispergit. Sanctificat jejunium, qui surgentes in semetipso vanarum cogitationum spinas evangelico sulcante vomere, velut quidam pectoris sui arator, excidit. Sancficat jejunium, qui litigantium tumultus pacifici sanitate sermonis, et linguae prudentioris
Abbreviated transcription (Latin):
nichil potuit de panib impetra¬
re. Qui respondetur a xp̃o.
Seriptum est. Non temptabis
dñm dm tuum: id est hoc qđ
suades diabole temptationis
presumptio ẽ non consilium
sanitatis: iactantie uanitas. ñ
uirtutis exemplum. Inane ẽ
enim om̃e miraeulum qđ utili¬
tatem saluti non operatur hu¬
manȩ. Et hac dñi responsione
cassatus. ostendit ei om̃ia regna
mundi: & honores eoꝵ dicens.
Hec om̃ia tibi dabo: si cadens
adoraueris me. Cui iterum re¬
spondetur. Scriptum ẽ. Dnm̃
dm̃ tuum adorabis & illi soli
seruies: id est qui te demon ad¬
orauerit. non ei regna sed infer¬
na debentur. Adorare namq
dm uerum eiq seruire: pre ro-¬
gatiua regnandi est. Tu autem
qui honores mundi expetita pre¬
uaricatione promittis: nec regnũ
dare posse te noueris. Eoce tem¬
ptator trina iam interrogatione
nichil profecit. Incertus uenit
rediit incertior. Aggressus est
ut probaret: reprobatus absces¬
tes triumphum nr̃e salutis ag¬

Expanded text:
nihil potuit de panibus impetranihil potuit de panibus impetrare. Cui respondetur a Christo: Scriptum est: Non tentabis Dominum Deum tuum . Id est, hoc quod suades, diabole, tentationis praesumptio est, non consilium sanitatis, jactantiae vanitas, non virtutis exemplum; inane est enim omne miraculum, quod utilitatem saluti non operatur humanae. Et hac Domini responsione cassatus, ostendit ei omnia regna mundi et honores eorum dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me . Cui iterum respondetur: Scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Id est, qui te, daemon, adoraverit, non ei regna, sed inferna debentur. Adorare namque Deum verum eique servire, praerogativa regnandi est: tu autem, qui honores mundi expetita praevaricatione promittis, nec regnum dare posse te noveris. Ecce, tentator, trina jam interrogatione nihil proficit; incertus venit, redit incertior; aggressus 109 est ut probaret, reprobatus abscestes, triumphum nostrae salutis ag
Abbreviated transcription (Latin):
bat esuriem. Cui respondit
dñs. Scriptum est. Non in pa¬
ne tantũ uiuit homo. sed in
om̃i uerbo dei. Hoc est dicere.
Frustra diabole iterum ꝑ escam
subplantare conaris: sufficiat
tibi suadendo eibos illicitos in
para dyso adam ꝑ te fuisse de¬
ceptum. Nec esuries me uineit:
nec tuis suasionib cedo. Uolun¬
tas enim di cibus est meus
uerbum dei michi est ꝑfecta
refectio. Qua sententia reper¬
cussus: iterum ut ęstimo dixit
diabolus. Quid hoc rei est:
Uideo illum esurire: & necessi¬
tatem in eo non inuenio man¬
ducandi. Om̃ia ut homo pati¬
tur: & om̃ia uineit ut ds̃. Adã
ille dei certe manib factus:
meis quondam cessit insidiis:
hic natus e femina neq suis ne¬
cessitatib flectitur: neq meis
consiliis acquiescit. Illum ser¬
pentis ore suꝑaui: hic me etiã
ipsum loquentem contempnit
lterum stanti dnõ supra pinnã
templi. ait. Si filius dĩ es: mit¬
deorsum. Quam turbatus hoc
precipicium ꝑsuadere. a quo

Expanded text:
bat esuriem. Cui respondit bat esuriem. Cui respondit Dominus: Scriptum est: Non in pane tantum vivit homo, sed in omni verbo Dei . Hoc est dicere: Frustra, diabole, iterum per escam supplantare conaris: sufficiat tibi suadendo cibos illicitos in paradiso Adam per te fuisse deceptum. Nec esuries me vincit, nec tuis suasionibus cedo, voluntas enim Dei cibus est meus: verbum Dei mihi est perfecta refectio. Qua sententia repercussus, iterum, ut aestimo, dixit diabolus: Quid hoc rei est, video illum esurire, et necessitatem non invenio manducandi; omnia ut homo patitur, et omnia vincit ut Deus. Adam ille, Dei certe manibus factus, meis quondam cessit insidiis, hic natus e femina, neque suis necessitatibus flectitur, neque meis consiliis acquiescit; illum serpentis ore superavi, hic me etiam ipsum loquentem contemnit. Iterum stanti Domino super pinnam templi ait: Si Filius Deideorsum . Quam turbatus haec praecipitium persuadere, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
esset cunis pannisq contentus:
Quis credere possit infantie
uagitus in dõ: eui ñ audienti
ridiculum est. dm femineo lacᷤ¬
te nutriri: Post om̃ia ecce esu¬
riit: cum utiq esurire đm ra¬
tio nulla ꝑsuadeat. Ignorabat
nimirum diabolus. quia quod
xp̃e nutrimenta ꝑferebat in¬
fantiȩ. quodq esuriebat ut ho
mo ñ erat fragilitatis corporee:
sed celestis gr̃e sacramentũ. Dĩ
enum filius cui cum sempit̾no
patre in temporalis constat ȩter¬
nitas qui eum suo genitore na¬
turaliter impassibilis incorru¬
pto regnat imperio. egit in car¬
ne nr̃a salutare mysterium: &
obhoc communionẽ mortaliũ
subiit passionum: ut inimieum
generis humani hominis certa¬
mine triumpharet. Unde et
presumptor ille furore suo ce¬
catus: ait ad dnm̃. Si filius dei
es: dic ut lapides isti panes fi¬
ant. Stultissima hec eius in aniꝰ¬
q subreptio: ꝑ panem enim eũ
uult temptare qui panis est.
estimans escȩ illum penuria la¬
borare. qui uoluntariam p̾fere¬

Expanded text:
esset cunis pannisque contentus? Quis credere possit infantiae vagitus in Deo? Cui non audienti ridiculum est Deum femineo lacte nutriri? Post omnia ecce esurit, cum utique esurire Deum ratio nulla persuadeat. Ignorabat nimirum diabolus, quia quod Christus nutrimenta perferebat infantiae, quodque esuriebat ut homo, non erat fragilitatis corporeae, sed coelestis gratiae sacramentum. Dei enim Filius, cui cum sempiterno Patre intemporalis constat aeternitas, qui cum suo genitore naturaliter impassibilis 108 incorrupto regnat imperio, egit in carne nostra salutare mysterium; et ob hoc communem mortalium subiit passionem, ut inimicum generis humani hominis certamine triumpharet; unde et praesumptor ille furore suo caecatus ait ad Dominum: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant . Stultissima haec ejus inanisque subreptio: per panem eum vult tentare, qui panis est, aestimans illum escae penuria laborare, qui voluntariam perfere
Abbreviated transcription (Latin):
postolica dilectissimi
doctrina nos ammo¬
net: ut deponentes
ueterem hominem
cum actib suis de
die in diem scã conuersatione re¬
nouemur. Si enim templum d̃i
ta nobis uigilantia laborandum
est: ut cordis nr̃i receptaculum
tanto hospite non sit indignũ.
Et sicut in domibus in anufactis
laudabili diligentia ꝓuidendum¬
est ut si quid aut infusione imbri¬
um. aut turbine procellarũ uel
ipsa fuerit antiquitate corruptũ.
cita in integrum eura restituat:
ita nigi oportet sollicitudine p̃¬
caueri: ne quid in nr̃is animis in¬
compositum. ne quid inueniatur
immundum. Quamuis enim e¬
dificium urm sine ope sui non
subsistat artificis. nec fabrica nr̃a
possit ẽẽ incolumis nisi ei ꝓtec¬
tio prefuerit conditoris: tamen
quia rationabiles lapides sumꝰ
& uiua materies. sie nos auctoris
nr̃i extruit manus: ut eum opi¬
fice suo etiam his qui reparatur
oꝑetur. Grẽ igitur d̃i obedien¬
tia se humana ñ subtrahat: nec
ab illo bono sine quo non potest

Expanded text:
postolica, dilectissimi, doctrina nos admonet, ut deponentes veterem hominem cum actibus suis , de die in diem sancta conversatione renovemur. Si enim templum Dei ta nobis vigilantia laborandum est ut cordis nostri receptaculum tanto hospite non sit indignum. Et sicut in domibus manufactis laudabili diligentia providetur ut si quid aut infusione imbrium, aut turbine procellarum, vel ipsa fuerit antiquitate corruptum, cita in integrum cura restituat; ita jugi oportet sollicitudine praecaveri ne quid in nostris animis incompositum, ne quid inveniatur immundum. Quamvis enim aedificium nostrum sine ope sui non subsistat artificis, nec fabrica nostra possit esse incolumis, nisi ei protectio praefuerit conditoris, tamen quia rationabiles lapides sumus et viva materies, sic nos auctoris nostri exstruxit manus, ut cum opifice suo etiam is qui reparatur, operetur. Gratiae igitur Dei obedientia se humana non subtrahat, nec ab illo bono, sine quo non potest
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit: ut famis ac sitis. somni
& lassitudinis. meroris. ac fletus
affectionibus non careret: dolore¬
ꝙ seiissimos usq ad mortis extri¬
ma pateretur. quia nemo posset li.¬
queis mortalitatis absolui: nisi il¬
le in quo solo mnocens erat nat¬
ra om̃ium sineret se int̃f
bus impiorũ. Unde saluator nr̃
filius d̃ĩ uniuersis in se credentib
& sacramentum condidit & exem¬
plum: ut unum apphenderent re¬
nascendo. alterum sequerent᷑ im¬
tando. Hoc enim docet beatus ꝑ¬

Expanded text:
suscepit, ut famis et sitis, somni suscepit, ut famis et sitis, somni et lassitudinis, moeroris ac fletus affectionibus non careret, doloresque saevissimos usque ad mortis extrema pateretur: quia nemo posset laqueis mortalitatis absolvi, nisi ille, in quo solo innocens erat natura omnium, sineret se interfici manibus impiorum. Unde Salvator noster Dei Filius universis in se credentibus, et sacramentum condidit, et exemplum: ut unum apprehenderent renascendo, alterum sequerentur imitando. Hoc enim docet beatus P
Abbreviated transcription (Latin):
ber. non est masculus neq femi¬
a: om̃s enim uos unum estis in xp̃o¬
u. Si autem uos. xp̃i: ergo abra
ssimi naturam humanã in tantã
mexionẽ a filio d̃i ẽẽ susceptam:
i non solum in illo homine qui
Eprimogenitus totius creature
d etiam in omib scĩs suis unus
lemq sit xp̃c: & sicut a mẽbris
on possunt. Quamuis enim non
ius uitȩ sit sed eternȩ. ut sit ds̃
nũa in om̃ibus: tamen etiam modo
mpli sui quod est eccłia indiuis
bitator est. sodm quod ipse ꝓmi
dicens: ecce ego uobiscum sum
sũbus dieb usq ad consũmationẽ
seli. Quibus apłs consonans ait
in ipso complacuit omnem plenu¬
diem habitare. & ꝑeum reconci¬
ari omia in ipso. His autem & pli
bus aliis testimoniis quid insinu
cordib nrĩs. nisi ut ꝑ om̃ia aden
ymaginem renouemur: qui ꝑi¬
nens in forma dei carus peccati
forma ẽẽ dignatus est: Om̃s en
infirmitates nrãs. quȩ ueniunt &
peccato absq peccati commimion

Expanded text:
ber; non est masculus, neque femina. Omnes enim unum estis in Christo. Si autem nos Christi: ergo Abrahaessimi, naturam humanam in tantam connexionem a Filio Dei esse susceptam, ut non solum in illo homine qui est primogenitus totius creaturae , sed etiam in omnibus sanctis suis unus idemque sit Christus; et sicut a membris non possint. Quamvis enim non istius vitae sit, sed aeternae, ut sit Deus omnia in omnibus ; tamen etiam modo templi sui, quod est Ecclesia , indivisus habitator est, secundum quod ipse promisit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Quibus Apostolus consonans ait:in ipso complacuit omnem plenitudinem habitare, et per eum reconciliari omnia in ipso . is pluribus testimoniis quid insinuatur cordibus nostris, nisi ut per omnia ad imaginem ejus renovemur, qui permanens in forma Dei, carnis peccati forma esse dignatus est ? Omnes enim infirmitates nostras, quae veniunt de peccato, absque peccati communione
Abbreviated transcription (Latin):
& pascha manducant. gentib xp̃m de¬
monstrant: quẽ cum eis ipsi ñ adorant:
Nam illud quale ẽ. qđ sepe de testimo¬
scripta sint ñ adhuc futura s facta:
ad iudeoꝵ codices ꝓuocamus: dubi
etiã tunc iudȩi xp̃m ostendunt gen

Expanded text:
et Pascha manducant , gentibus Christum deet Pascha manducant , gentibus Christum demonstrant, quem cum eis ipsi non adorant? Nam illud quale est, quod saepe de testimoscripta sint, non adhuc futura, sed facta, ad Judaeorum codices provocamus, ut etiam t
Abbreviated transcription (Latin):
fugit. ita nondũ sermone s factis:
iam siuis menbris loquens et tacitꝰ
dicens. si uos ꝑsecuti fuerint in una
ciuitate. fugite in aliam. Morta¬
lem qͥppe carnem in qua nos p̃si¬
guraret gerebat: in qua erat etiã
ꝓ nobis oportuno tempore moritu¬
rus. Unde a magis illis ñ solũ aurũ
honorandus. & thus adorandus: uerũe¬
tiam myrrã sepeliendus acceperat.
Quales etiam fuissent ꝓ eius nomine mo¬
rituri: quã innocentes. quã humiles osten¬
dit in paruulis. quos herodes occidit.
Nam ex quib tota lex pendet et ꝓpħȩ:
etiã illũ numerũ preceptoꝵ significauit
tentũ qͥd sibi uelit qđ magoꝵ inqͥsitio¬
ne ubi xp̃c nasceret᷑: iudȩi escriptura
responlerunt. & ipsi cum eis ñ adora¬
uer̃t: Nonne hoc ui demꝰ etiã nunc
quando ex ipsis sacramentis. quib eo¬
rum duritia subdit᷑. cũ nichil aliud
quã xp̃c in quẽ nolunt credere osten¬
dit᷑. Nonne & quando occidunt ouẽ

Expanded text:
fugit: ita nondum sermone, sed factis fugit: ita nondum sermone, sed factis jam suis membris loquens, et tacitus dicens, Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . Mortalem quippe carnem, in qua nos praefiguraret, gerebat, in qua erat etiam pro nobis opportuno tempore moriturus. Unde a Magis illis non solum aurum honorandus, et thus adorandus, verum etiam myrrham sepeliendus acceperat. Quales etiam fuissent pro ejus nomine morituri, quam innocentes, quam humiles, ostendit in parvulis, quos Herodes occidit. Nam ex quibus tota Lex pendet et Prophetae, etiam illum numerum praeceptorum significavit tentum, quid sibi velit quod Magorum inquisitioni, ubi Christus nasceretur, Judaei de Scriptura responderunt, et ipsi cum eis non adoraverunt? Nonne hoc videmus etiam nunc, quando ex ipsis sacramentis, quibus eorum duritia subditur, nihil aliud quam Christus, in quem nolunt credere, ostenditur? Nonne et quando occidunt ovem
Abbreviated transcription (Latin):
obtulerunt. Spolia uero sama¬
namq: pro idolatria posita ẽ.
Illic enim populus isrł au̾sus a
dño: ad idola colenda conu̾sus ẽ.
diaboli. hȩc prima puer spolia
idolatriȩ dñationi detraxit: ut
ad se ad orandũ magos conu̾sos
aperte illius suꝑstitionis auerte¬
rit. & in hac terra nondũ loquenᷤᷤ
ꝑ linguam loqueret᷑ de cȩlo per
stellam: ut quis eẽt et quo ꝙ prop¬
ter quos uenisset. non uoce carniᷤ.
sed uirtute uerbi. quod caro factũ
ẽ demonstraret. Hoc enĩ uerbũ
qđ in principio erat ds̃ apud dm̃:
iam etiã carofactum ut habita¬
ret in nobis. & ad nos uenerat. et
apud patrem manebat: ꝙ desuꝑ
stib umcõmutabili ueritate ful¬
gebat. & propt̃ angustũ diu̾sori¬
um in p̃sepi iacebat. Ab ipso in cę¬
lo demonstrabat᷑ stella: ꝙ ipsũ ado¬
randũ demonstrabat in terra. & tam̃
infanstam potens. tã magnus. tã¬
paruulus. propt̃ inimicias hero¬
dis in egyptũ portantib parentibꝰ

Expanded text:
obtulerunt. Spolia vero Samaobtulerunt. Spolia vero Samanamque pro idololatria posita est. Illic enim populus Israel aversus a Domino, ad idola colenda conversus estdiaboli, haec prima puer spolia idololatriae dominationi detraxit, ut ad se adorandum Magos conversos a peste illius superstitionis averteret, et in hac terra nondum loquens per linguam, loqueretur de coelo per stellam; ut et quis esset, et quo, et propter quos venisset, non voce carnis, sed virtute Verbi, quod caro factum est, demonstraret. Hoc enim Verbum, quod in principio erat Deus apud Deum, jam etiam caro factum, ut habitaret in nobis, et ad nos venerat, et apud Patrem manebat; sursum Aincommutabili veritate fulgebat, et propter angustum diversorium in praesepi jacebat. Ab ipso in coelo demonstrabatur stella, et ipsum adorandum demonstrabat in terra. Et tamen infans tam potens, tam magnus, parvulus propter inimicitias Herodis in Aegyptum portantibus parentibus
Abbreviated transcription (Latin):
& ideo adueniente dño uina mo-¬
ysaica defecerunt. & una san-¬
guinis ꝓfluxerunt. Illa acceper̃t
derminũ: ista assumpserunt ini-¬
tium. Deniq hoc ẽ mitiũ signo-¬
rum qđ fecit iħc. quando pauit
gentes occisus: & de uino sanguinis
fecit conuiuiũ uulneratis. Hunc
botrũ in terra reꝓmissionis
ceu in cespite uirginitatis exor¬
tum: aliquando iudeus in pha¬
langa tanquam in p̃sagio futu¬
rȩ crucis infixerat. sub quo cur-¬
uaret᷑: non ex quo reficeretur.
lam enĩ. de eis psalmus fuerat p̃-¬
loquutus. obscurent᷑ oculi eoꝵ ne
uideant: ꝙ dorsum eorũ semꝑ in¬
curua. Portabant gͥ botrũ duo:
unus anterior. alter posterior.
In medio palmite: germinis pro¬
pago pendebat. Primus indica¬
bat populũ iudȩoꝵ: scds designa¬
bat populũ gentiũ. Iudȩus qui¬
dem ante ibat: s contra bocrũ
dorsa ponebat. Gentilis posterior
anbulabat. s botrũ fidei oculis at¬
tendebat. quia in pendentẽ credebat:

Expanded text:
et ideo adveniente Domino vina moset ideo adveniente Domino vina mosetica defecerunt, et vina sanguinis profluxerunt. Illa acceperunt terminum, ista sumserunt initium. Denique hoc est initium signorum quae fecit Jesus, quando pavit gentes occisus, et de vino sui sanguinis fecit convivium vulneratus. Hunc botrum in terra promissionis seu in cespite virginitatis exortum, aliquando Judaeus in palanga tanquam in praesagio futurae crucis infixerat, sub quo curvaretur, non ex quo reficeretur. Jam enim de eis psalmus fuerat praelocutus: Obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsum eorum semper incurva. Portabant igitur botrum duo, unus anterior, et alter posterior; in medio palmitis germinis propago pendebat. Primus indicabat populum Judaeorum, secundus designabat populum gentium. Judaeus quidem anteibat, sed contra botrum dorsa ponebat. Gentilis posterior ambulabat, sed botrum fidei oculis adtendebat, quia in pendente credebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ñc matrona. stat adextris dĩ in uestitu
deaurato circũ amicta uarietate. Per
aquã mundata: ꝑ sanguinẽ purpura¬
ta. Per resurrectionẽ dñi candidata: pre¬
tiosis geminis grẽ uariata. Et sicut dix̃
scriptura fului sunt oculi eius a uino:
& dentes eius candidiores lacte. Potemꝰ
ergo ꝙ nos uinũ eius cum lacte eius: si
uolumꝰ ꝙ infide pulchrescere. ꝙ in uirtu-¬
te candescere: ꝙ in ornatu scẽ eccłȩ radi-¬
are. Accipite grande illud a paruo my¬
steriũ. Aliquando ꝙ iudȩi uinũ in con¬
uiuio suo non habuit: quia munꝰ sacrati
sanguinis ñ recepit. Et dũ lege nuberet:
tricem: istam adiutricẽ. Fudit
in lege sanguinis poculũ: & fecit
moriendo comuuiũ. Gustauit ar-¬
chitriclinꝰ id ẽ mundi dñs. aqͣ
uinũ factum. & dicit. Om̃ĩs hõ
primũ. uinum bonum ponit:
& cum inebriati fuerint homines:¬
tunc id qđ deterius ẽ. Tu autẽ
seruasti bonum uinũ usq ad

Expanded text:
nunc matrona, stat a dextris Dei in vestitu nunc matrona, stat a dextris Dei in vestitu deaurato, circumamicta varietate, per aquam mundata, per sanguinem purpurata, per resurrectionem Domini candidata, pretiosis gemmis gratiae varietata: et sicut dixit Scriptura, fulvi sunt oculi ejus a vino, et dentes ejus candidiores sunt lacte. Potemus ergo et nos vinum ejus cum lacte ejus, si volumus et in fide pulchrescere, et in virtute candescere, et in ornatu sanctae Ecclesiae radiare. Accipite grande aliud a parvo mysterium. Aliquando et Judaea vinum in convivio suo non habuit, quia munus sacrati sanguinis non accepit; et dum legi nuberet, tricem, istam adjutricem. Fudit in legem sanguinis poculum, et fecit moriendo convivium. Gustavit architriclinus, id est mundi Dominus, aquam vinum factam, et dicit: Omnis homo primum vinum bonum ponit, et cum inebriati fuerint homines, id quod deterius est; tu autem servasti vinum bonum usque adh
Abbreviated transcription (Latin):
ista tam repentina conuersio: In aqua ui¬
num nascitur: in uncla sapor latet. Ger¬
uitis. Nulla exprimit᷑ uua: ꝙ feruesc̃t.
sine palmite uina. Omagna pulchritu¬
do miraculi. Inserit᷑ diuini precepti uir¬
tus. & in aqua nascit᷑ fructus. Hoc enim¬
fecit cunc xp̃c in latice: quod certo tp̃r
facit in uite. Quis enĩ alius ꝑ occultas
at. qui turgentes botros ac uelut api-¬
ces geminatos impinguat. nisi qui u¬
niuersa ꝓuocat. & multiplicat: ut qd
gignit᷑ in semine. diffundatur in ger-¬
mine: ꝙ qd latet in grano. siluescat
in folio: Interea eccła quȩ ꝑ emensa
scła cum alieno uiro polluta cubita¬
bat: repentinis a xp̃o haustib mune¬
rata. transeunt ad xp̃m nuptiȩ. Qui e¬
nim ditauit: ipse dotauit. Arripuit
it sui sanguinis potionẽ: & duxit uxorẽ:
Aptaui inquit uos apłs uni uiro uirgi¬
nẽ castam: exhibere xp̃o. Ecce illa qͦn¬
dam feda. nc̃ formosa: ante adultera.

Expanded text:
ista tam repentina conversio? In aqua viista tam repentina conversio? In aqua vinum nascitur, in unda sapor latenter exoritur: gervitis; nulla exprimitur uva, et fervescunt sine palmite vina O magni pulchritudo miraculi! Inseruntur divini praecepti vires, et in aqua nascitur fructus. Hoc fecit Christus in latice, quod certo tempore facit in vite. Quis enim alius radicem ex at? Quis turgentes botros ac velut in apices gemmatos impinguat, nisi is qui universa provocat et multiplicat? ut quod adstringitur in semine diffundatur in germine, et quod latet in grano silvescat in folio. Interea Ecclesia, quae in mensa saeculi cum alieno viro polluta cubitabat, repentinis a Christo haustibus muneratur. Transeunt ad Christum nuptiae. Qui enim vitavit, ipse dotavit. Arripuit it sui sanguinis potionem, et duxit uxorem. Aptavi inquit vos apostolus uni viro virginem castam exhibere Christo. Ecce illa quondam fecunda nunc formosa, ante adultera
Abbreviated transcription (Latin):
ctus tuus. & tuã ipsius animã ꝑtranseat
gladius: ut contristeris de botro pendente
quẽ profuderas ex radice. Umnũ inquit ñ
habent. Et dñs. Qͥd michi et tibi ẽ mu¬
lier. Nondũ uenit hora mea. Hora ñ
uitiq facti s uoti. Hora ñ necessitatis¬
non qua cogeret᷑ mori: s qua ꝑ mundo
dignaret᷑ occidi. Quid mͥ ꝯ tibi ẽ mulier:
Odñe obliturus esmatrẽ tuam: an discer
Creatorẽ te nunc designas: ancreatũ:
re istinc. ꝓpellere nefandissime manichee:
qui corpus dm̃icum existimasti p̃stigium.
Extulit hic xp̃c suꝑ matrem diuinitatẽ
suam: ñ negauit matrem suã. Neq se
dit genitricẽ: & ideo ait. qͥd michi ꝙtibi¬
est mulier. Nondũ uenit hora mea. In
miraculo enĩ deitas matre altior p̃dicat᷑.
in hora autẽ mortis cõmunitas intimat᷑.
Interim xp̃c insipidos haustus mirificat:
factus latex fundebat᷑ in hydria: & hau¬
riebantur inebriata flumina. Quȩ ẽ

Expanded text:
ctus tuus, et tuam ipsius animam pertranseat ctus tuus, et tuam ipsius animam pertranseat gladius, ut constiterit de botruo pendente quem profuderas ex radice. Vinum, inquit, non habent. Et Jesu: Quid mihi et tibi est, mulier? Nondum venique non facti, sed voti, non necessitatisnon qua cogeretur mori, sed qua dignaretur mori. Quid mihi et tibi, mulier? An oblitus es matrem? . . . . An discernCreatorem te designas? An cred . . re instinc . . . . periere nefandissim . . . . opus dum cum . . . . asti praestigium. Extulit hic Christus super matrem divinitatem suam. Non negavit matrem suam, neque se dit genetricem. Et ideo ait: Quid mihi et tibi, mulier? Nondum venit hora mea. In miraculo enim deitas matre altior praedicatur; in hora autem, mortis communitas intimatur. Interim Christus insipidos haustus merificat: fatuus latex fundebatur in hydrias, et hauriebantur inebriata flumina. Quae est