comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑceꝑint. sp̃ui gr̃e tam̃ contumeli¬
am facientes. male uiuendo cum
desemetipsis expulerunt. & horren¬
dis se scelerib polluerunt: Qui ta¬
m̃ drio milia figuralit̾ e̾e̾ dici posst̃.
duo quia diusi sunt abono: milia
quia ꝑfecti sunt minalo. Legio gͦ
ab homine pulsa porcos ingredit᷑.
quia demones abillis qui aduitan
et̾nam p̃destinati sunt. ꝑ gr̾am re¬
demptionis fugati. malis male ui¬
uentib. & terrenis intendentib.
dñantur. Qd̾ tam̃ ñ faciunt nisi iħc
prius concedat. quia nec malos dẽꝑ¬
tare p̃sumunt nisi potentia diuura
ꝑmittat. Grex uͦ porcoꝵ. alegione
inmare p̾cipitatur:dum ꝑ demo¬
nes. maloꝵ uniu̾sitas adinferna¬
lem amarituidinem ꝑducit᷑. Ui¬
d̾unt homines ciuitatis. illius. a
legione lib̾atum. sedere adpedes
iħu uestitum: & sane m̃tis. & tumue¬
runt. Sessio ad pedes dñi. significat
humilitatem. & bonoꝵ oꝑm imi¬
tationem: uestitus bonam actionẽ:
sanitas m̃tis. uistificationem. Et

Expanded text:
erint, spiritui gratiae tamen contumeliam facientes, male vivendo de semetipsis eum expulerunt, et horrendis se sceleribus polluerunt? Qui tamen duo millia figuraliter esse dici possunt: duo, quia divisi sunt a bono; millia, quia perfecti sunt in malo. Legio ergo ab homine pulsa porcos ingreditur, quia daemones ab illis, qui ad vitam aeternam praedestinati sunt, per gratiam Redemptoris fugati, malis male viventibus et terrenis intendentibus dominantur. Quod tamen non faciunt, nisi Jesus prius concedat, quia nec malos tentare praesumunt, nisi potentia divina permittat. Grex vero porcorum a legione in mare praecipitatur, dum per daemones malorum universitas ad infernalem amaritudinem perducitur. Viderunt homines civitatis illius a legione liberatum sedere ad pedes Jesu vestitum et sanae mentis, et timuerunt. Sessio ad pedes Domini significat humilitatem, et bonorum operum imitationem, vestitus bonam actionem, sanitas mentis justificationem. Et
Abbreviated transcription (Latin):
isit ioab nuntios ad dauid dicẽs.
Dimicaui adũsum rabath: &¬
capienda ẽ urbs aquaꝵ. Nunc gͥ
cong̾ga aliqmͣ partem ppsi. & obside
ciuitatẽ. & cape eam. ne dum a me

Expanded text:
isit Joab nuntios ad David, dicens: Dimicavi adversus Rabath, capienda est urbs aquarum. Nunc ergo congrega reliquam partem populi: et obside civitatem, et cape eam, ne, cum a
Abbreviated transcription (Latin):
euadunt culpam dãpnationis. Ui¬
deamins etiam ꝑabolam ioathe:
contra uiros sychem ꝓlatam. Iert¬
infructuosas. & homines inpeccatis
dus p̃paratos: Olea significat miscd̃i¬
am: quia sicut oleum excellit cunctos
liquores. ita miscdia cunctas uͥtutes.
Et solemus patri miscłiam assigna¬
re. sicut ipsum benedicentes dicimꝰ.

Expanded text:
amnationis. Videamus etiam parabolam Joathan contra viros Sichem prolatam: Ferinfructuosas, et homines in peccatis diis paratos? Oleum significat misericordiam; quia, sicut oleum excellit cunctos liquores, ita misericordia cunctas virtutes. Et solemus Patri misericordiam assignare, sicut ipsum benedicentes dicimus:
Abbreviated transcription (Latin):
ti figura dixius. significat
xp̃m. Multe gedeonis uxores. mul
ns sunt singuli xp̃iani. Concubi¬
na de qua genuit abymelech. syna¬
gogam designat. que ideo concui¬
bina. quia peccatrir. Abimelech
significat antixp̃m. quia cong̾ga¬
tis ꝑclitis nationib. sic̃ abymelech
trucidanit fãs suos. sic & antixp̃e¬

Expanded text:
ti figura diximus, significat Christum. Multae Gedeonis uxores, multnis, sunt singuli Christiani. Concubina, de qua genuit Abimelech, Synagogam designat. Quae ideo concubina, quia peccatrix. Abimelech , significat Antichristum, qui, congregatis perditis nationibus, sicut Abimelech trucidavit fratres suos, sic et Anti
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s. homines prauos & infrustuosos.
nisi fructuosi frant infilios regni
ñ assumunt. Non em̃ omĩs ait qui
celoꝵ: s qui fecerit uoluntatẽ patͥs
celoꝵ. Sic̃ itiri sichem abymelech. ita
qͥa iniqui pͥncipatui antixp̃i se sub¬
mittunt. S sicut illa alt̾utro igne
denorant᷑. sic isti cõmuni culpa con¬
fidelem. excellentem uirtute mise
um iurtute sapientie: ꝑficum. ali¬
um p̃pollentem grã dulcedinis int̾¬
ne. Ligna itaq adoliuam. iuteni.
ficum. ut exipsis regeni accipiant.
neniunt: cum quelibet infructuose
cong̃gationes aliqͦm uirum miseri¬
cordem. sapientem uel suauem. & dui¬
cem. inp̃latum sibi requirunt. S
oliua. uitis. ficus. regnum tale respu¬
unt. quia electi quiq ꝑ prauorum
maliciam si in reginnue constituant᷑
ꝓprio se fructii priuari. & illis incħi
ꝑdesse ꝑtimescunt. Deinde ligna
rannũ suꝑ se regeni leuant. cum ini¬
qui alium iniquũ spinis peccatoꝵ
obfitum. inrectorem expostulant. Is

Expanded text:
s homines pravos et infructuosos nisi fructuosi fiant in filios regni non assumunt. Non enim omnis, ait, qui coelorum; sed qui facit voluntatem Patris . Sicut viri Sichem, Abimelech, ita quia iniqui principatui Antichristi se submittent. Sed sicut illa alterutro igne devorantur, sic isti communi culpa confidelem, excellentem misericordiaeum virtute sapientiae. Per ficum, alium praepollentem gratiam dulcedinis internae. Ligna itaque ad olivam, vitem, ficum, ut ex ipsis regem accipiant veniunt, cum quaelibet infructuosae congregationes, aliquem virum misericordem, vel sapientem, vel ducem, in praelatum sibi requirunt. Sed oliva, vitis, ficus, regimen tale respuunt, quia electi quique per pravorum malitiam, si in regimine eorum constituantur, proprio se fructu privari, et illis nihil prodesse pertimescunt. Deinde ligna rhamnum supra se regem levant, cum iniqui alium iniquum spinis peccatorum obsitum in rectorem expostulant. Ist
Abbreviated transcription (Latin):
dãpnationis. Cultor istius arboris ẽ.¬
p̃dicator. qui semꝑ ꝓtali anima deb̾
int̾cedere: ut ds ut d̾s illi concedat spa¬
cium penitenties & satis faciendi
quosdã exsynagoga saluandos intel¬
lexerunt ꝑipsa sepus orauerunt

Expanded text:
damnationis; cultor istius arboris, prdamnationis; cultor istius arboris, praedicator, qui semper pro tali anima debet intercedere, ut illi Deus concedat spatium poenitentiae et faciendi quosdam ex Synagoga salvandos intellexerunt, pro ipsa saepius oraverunt
Abbreviated transcription (Latin):
tionem d̾i. omĩno postponẽ necessita¬
tem ꝓximi. uel ꝓpt̾ necessitatẽ ꝓximi
negłigere contemplationem dei.
xborem fici habebat qͥdam plan¬
tatam inminea sua. & uenit fruc¬
tum querens inlla & ñ inuenit.
uinea ista plebs fuit isrłitica. inqua
erat synagoga. quasi sitilnea planta¬
ta. Cultor uinee. moyses & ꝓpħe. tres
anni tria temꝑa: tempꝰ naturał legis.
tempꝰ scͥpture legis. tempꝰ gr̃ei fossio
p̃dicatio: missio stercoꝵ recordatio pec¬
catoꝵ: extisio ficulnee destructio sy¬
nagoge. Scsm senstim moralẽ arbor
ista tina queq ẽ infructuosa anima:
ꝑsimulationẽ uirtutũ & exhibitio¬
nem quoꝵdã oꝑm folus circũdata.
si afructu nere insticie alieua. Tres
tionem designat t̾rene cupiditatis:
fossorio p̃dicationis. Stercora expͥmũt
carnis peccata. que mutinit᷑ adradi¬
stercoris redit ad fecunditatem oꝑis.
Excisio inftuctuose arboris: uidiciũ

Expanded text:
tionem Dei, omnino postponere necessitationem Dei, omnino postponere necessitatem proximi, nec propter necessitatem proximi, contemnere contemplationem Dei. Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua; et venit fructum quaerere in illa, et non invenit . Vinea ista plebs fuit Israelitica, in qua erat Synagoga quasi ficulnea plantata. Cultor vineae, Moyses et prophetae. Tres anni, tria tempora: tempus naturalis legis, tempus scriptae legis, tempus gratiae. Fossio est praedicatio; missio stercorum, recordatio peccatorum. Excisio ficulneae, dejectio Synagogae. Secundum moralem sensum, arbor ista unaquaeque anima infructuosa, per simulationem, virtutum, et exhibitionem bonorum operum foliis circumdata, sed a fructu verae justitiae aliena. Tres tionem significat terrenae cupiditatis fossorio praedicationis. Stercora exprimunt carnis peccata, quae mittuntur ad radistercoris, redit ad fecunditatem operis. Excisio infructuosae arboris, judicium est
Abbreviated transcription (Latin):
contemplatuia insecreto: actiua i
necessitate ꝓxini. contẽplatiua in
iusione di. Admonemͣ itaq inhis
dñicis ũbis ut aliq̃n ab actione qui¬
escamꝰ & ad secrettim contẽplationis
transeamꝰ. Que contemplatio recte
desertum de qͥa a multis deseritur:
&̃ apaucis in habitat᷑. In qua reqͥescimꝰ
nec ꝓnecessitate ꝓxum curã illius
p̃termitt̾e. Erant enim qͥ ueniebãt
a redibant multi: nec spaciũ mandu¬
candi habebant. Sic nr̃is dieb mul¬
ti ueniunt. multi redeunt. Multi
ueniunt ꝑcredulitatẽ. s multi rede¬
unt ꝑiniquitatem. uenit latro: re¬
cessit uidas. Et spacium ñ habemus
nist̾ium intenti. spaciũ ñ habemus
scͥpturas legendi & meditandi. Aliq̃n
tione cessantes. ꝑfidem qmͣ habemꝰ
indm̃ fluctuationes mundiales tnͣs¬
fretantes t̾m lectioni. meditationi.
orationi: & dutine cõ aentia templa¬
tiom. saltem ad modi br cum in¬
tendamꝰ. Nemo nãq sic̃ inlibris sc̃i
gͣgorñ legimus debet ꝓꝓt̾ contẽpla¬

Expanded text:
tiva in necessitate proximi, contemplativa in visione Dei. Monemur itaque in his Dominicis verbis, ut aliquando ab actione quiescamus, et ad secretum contemplationis transeamus. Quae contemplatio recte desertum dicitur, quia a multis deseritur et a paucis inhabitatur. In qua requiescimus nec pro necessitate proximi, curam illius diu praetermittere. Erant enim qui veniebant et redibant multi, nec spatium manducandi habebant. Sic nostris diebus multi veniunt, multi redeunt. Multi veniunt per credulitatem, sed multi redeunt per iniquitatem. Venit latro, recessit Judas. Et spatium non habemus nisterium intenti spatium non habemus Scripturas legendi, et meditandi. Aliquanatione cessantes, per fidem, quam habemus in Deum fluctuationes mundiales transfretantes, tantum lectioni et meditationi, orationi et divinae contemplationi saltem ad modicum intendamus. Nemo namque sicut in libris beati Gregorii legimus debet propter contempla
Abbreviated transcription (Latin):
s int̾ eos hereses ñ erant. Et id̾o ma¬
gis hereses ñ erant. quia magni
enit uãc inciuitatena que dicit᷑
sichaꝵ. Aduentus iħu significat
carnis assumptionẽ. sichaꝵ que inrt̃¬
p̃tatur conclusio uel ramꝰ ppłm gẽ
cato fuit conlusus. & ẽ ramꝰ deolea¬
stro excisus. oliue insertus. fons ia¬
cob qui ibi erat naturalem desig¬
nat rationẽ. ñ aliunde surgentem.
pulchre łe erat ibi fons iacob. id est
ratio infinita patris altitudine ꝓ¬
cedens. Iħt aut̾ fatigatus ex itinere.
sedebat supra fontem. Itepa iłm est
dispensatio incarnationis. sessio dig¬
natio humiliationis. lassitudo in¬
firmitas carnis. hora sexta. etas sexta.¬

Expanded text:
sed inter eos haereses non erant, et ideo mased inter eos haereses non erant, et ideo magis haereses non erant, quia magni enit Jesus in civitatem, quae dicitur Sichar , etc. Adventus Jesu significat carnis assumptionem. Sichar, quae interpretatur conclusio vel ramus, significato fuit conclusus, et est ramus de oleastro excisus, olivae insertus. Fons Jacob, qui ibi erat, naturalem significat rationem, non aliunde surgentem, pulchre dicitur: Erat ibi fons Jacob, id est ratio infinita, Patris altitudine procedens. Jesus autem fatigatus ex itinere, sedebat supra fontem. Iter Jesu est dispensatio incarnationis; sessio, dignatio humilitatis; lassitudo, infirmitas carnis; sexta hora, sexta
Abbreviated transcription (Latin):
uacat. quia iam intestam̃to uet̾i le¬
gimꝰ qd annꝰ qͥnquagesimꝰ iubeleus
uocari. uissus ẽ. in quo uidelicet cunc
pe unum ñ pot̾. ubi enĩ scissura di¬
uisionis ẽ. uera requies ñ ẽ. Ducamꝰ
centũ qͥnquaginta tres. Quia gͥ om̃ĩs
ex hibita adreqͥem tendit septẽ & detẽ
ter ducimꝰ. ut adqͥnqͦginta & unum
uenire debeamꝰ. Et uera requies nr̃a¬
tunc ẽ. cum ipsam iam claritatem
trinitatis agnoscimꝰ. qm inunitate
diuinitatis ẽẽ certũ tenemꝰ. Quinqͣ¬
gnita & imũ ter ducimꝰ. & electoꝵ sũ¬
nã infuꝑna patria quasi centũ qͥn¬
quagnita triũ. pisciũ numerũ te¬
nemus. Post resurrectionem uͦ dm̃
missum rete dignum fuit ut tot
pisces caꝑet. quot solummꝰ electos qͥ¬
ues suꝑne patrie designaret. Et cum
tanti ee̾nt ñ ẽ scissum rete. Adiecit
eungłista rem necessariam. dicens &
cum tanti ee̾nt. site tam magni sic̃
suꝑuis dicit plenũ magnis piscib
ñ est scissum rete. Idest magni erant.

Expanded text:
at, quia in Testamento Veteri legimus quod annus quinquagesimus jubilaeus vocari jussus est , in quo videlicet cunctpe unum non potest; ubi enim scissura divisionis est, vera requies non est. Duccentum quinquaginta tres. Quia igitur et exhibita, ad requiem tendit. Septem et decem ter ducimus, ut ad quinquaginta et unum venire debeamus, et vera nostra requies tunc est, cum im in unitate divinitatis esse certum tenemus. Quinquaginta et unum ter ducimus, et electorum summam in superna patria, quasi centum quinquaginta et trium piscium numerum tenemus. Post resurrectionem vero Domini missum rete dignum fuit, ut tot pisces caperet, quot solummodo electos cives supernae patriae designarent. Et cum tanti essent, non est scissum rete. Et adjecit evangelista rem nececum tanti essent; sive tam magni, sicut superius dictum, plenum magnis piscibus; non est scissum rete: id est magni erant,
Abbreviated transcription (Latin):
cibum ipse esuriat. salutẽ scilicet ho¬
minũ. Lenate ocło̾s ur̃os & rudete.
asta hyeme infidelitatis. ad est calor
colligatis. ut qui seminat simul gau¬
deat. & qui metit. Utroq opus erat
& seminatore & messore. quia in hoc
p̃cessissent. Ego misi uos metere̾ qd̃
ñ laborastis. Alti laborauer̃t. & uos in
labores eoꝵ introistis. Multi labores
Quasi dicat. uos facio messores ibi
ubi alii seminauer̾t. idẽ inuidea ubi
pͥma seges collecta ẽ. unde aliqui ex¬
euntes in toto mundo seminabunt.
unde alia messis quasi degranis fur¬
get colligenda. infine scłi messorib
angłis. Ex ciuitate illa multi credi¬
dunt meum samaritanoꝵ. Credunt
mneũ illi qui eum ñ solum ꝑcredulita¬
tem agnoscunt. s & ꝑ affectum dilig̃c.
Et mransit ibi duos dies. Duos dies
manet apd̾ illos quos duob p̃ceptis
caritatis instruit. & impsis quasi in
luice duoꝵ dierũ semetipsum eis ostẽ¬

Expanded text:
cibum ipse esuriat, salutem scilicet hocibum ipse esuriat, salutem scilicet hominum. Levate oculos, et videte, acta hieme infidelitatis, adest calor titiae ex illis colligatis. Ut qui seminat simul gaudeat, et qui metit. Utro que opus erat, et seminare, et metere, quia in hoc rophetae praecessissent. Ego misi vos metere, quod non laborastis. Alii laboraverunt, et vos in labores eorum introistis. Multi labores Quasi diceret: Vos facio messores ibi, ubi alii seminaverunt, id est in Judaea, ubi prima seges est collecta. Unde aliqui exeuntes in toto mundo seminabunt. Unde alia messis quasi de granis surget colligenda in fine saeculi messoribus angelis. Ex civitate illa multi crediderunt in eum Samaritanorum. Credunt in eum illi, qui eum non solum per credulitatem agnoscunt, sed etiam per affectum diligunt. Et mansit ibi duos dies. Duos dies manet apud illos, quos duobus praeceptis charitatis instruit et in ipsis quasi in luce duorum dierum semetipsum eis osten
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ qui dixit mͥ quecũq feci.
eccłia namq exgentib comitsa. om¬
niũ salutẽ desiderat. & om̃s qͦs pot̾
ad iluunam uisionẽ uocat. Et exie¬
runt deciuitate illa & ueniebant
adeum. Sic post acceptam uocẽ p̃di¬
cationis. exeuntes deprauitate pri¬
stine conu̾sationis. ueniunt ad cog¬
nitionem u̾itatis. illi qui consortes
futuri st̃ et̾nȩ hereditatis. Discant
filu eccłie matrẽ suã imitari. discant
ñ armis s u̾bis infideles ad dñm du¬
cere. discant ꝑitura bona eis in au¬
ferre s & ꝑitura & ꝑmansura eis ꝑ
caritatẽ conferre. Rabbi manduca.
Et respondit. Ego habeo cibũ man¬
ducare. quẽ uos nescitis. Meus cib ẽ
ut faciam uoluntatẽ eiꝰ qui misit me.
uoluntas patris ẽ. comũsio & iustifica¬
tio hominis. qua xp̃c semet refecit.¬
dum infideles u̾itatem docuit. Leua¬
te ocłos ur̃os & uidete regiones quia
albe st̃ iam admessem. Apłis offeren¬
tib cibum corꝑalem. docet eos quẽ

Expanded text:
ci. Ecclesia namque ex gentibus conversa omnium salutem desiderat, et omnes, quos potest, ad divinam visionem vocat. Et exierunt de civitate illa, et veniebant ad eum Sic propter auditam vocem praedicationis exeuntes de pravitate pristinae conversationis, venerunt ad cognitionem veritatis illi, qui consortes sunt futuri aeternae beatitudinis. Discant filii Ecclesiae matrem suam imitari; discant non armis, sed verbis infideles ad Deum ducere; discant non peritura bona eis vi auferre, sed et peritura et permansura eis per charitatem conferre. Rabbi, manduca. Et respondit: Ego habeo manducare cibum, quem vos nescitis. Meus cibus est, ut faciam voluntatem ejus qui misit me. Voluntas Patris ejus est conversio et justificatio hominis, quia Christus reficitdum infideles veritatem docet. Levate oculos vestros, et videte regiones, quia albae sunt jam ad messem. Apostolis offerentibus cibum corporalem, docet eos quem
Abbreviated transcription (Latin):
te. Et continuo uenert̃ discipłi. Disci¬
puli de ciuitate. cum tibo ad dñm ue
munt. cũ ei de hoc mundo ꝑp̾dicatio¬
nem uel dostrinã suã fructum bom
oꝑis ingentib gignunt. Et mirant᷑
qd̾ cũ muliere loquit᷑. dum stuipent
detanta miscdia d̾i. qd̾ etiam gentili¬
tati gr̃a dispensat᷑. Et mulier. idẽ ge¬
tilitas conũsa ꝑcepta tanta u̾itatis

Expanded text:
te. Et continuo venerunt discipuli. Discite. Et continuo venerunt discipuli. Discipuli de civitate cum cibo veniunt ad Dominum, dum ei de hoc mundo per praedicationem, vel doctrinam suam fructum boni operis in gentibus gignunt. Et mirantur, quod cum muliere loquitur, dum stupent de misericordia Dei, quod etiam gentilitati Dei gratia dispensatur. Et mulier, id est gentil
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habeo uirũ. Quinq enim utros
habuisti. & ñc quẽ habes ñ ẽ tuus
nir. Quinq uiri funt qͥnq sensus
corꝑis. qui ido recte dicunt᷑ anime
uiri: quia illi naturalit̾ st̃ copulati.
ut ꝑeoꝵ conunctionem bonoꝵ oꝑm
habeat. fecunditatem. & ꝓferat ꝓlem.
Qui uidelicet sensus singillatim mo¬
riunt᷑. dum ꝑiniqͥtatem succedentẽ
corrumpuntur. Et istis niris mortius
ungit sibi humana natura. sextum.
ñ maritũ s fornicatorem & corrupto¬
rem. errorem scilicet mundanũ. Ta
timo uiro. idẽ sensui sano copulatã.
S dñs uolens eam adu̾itatẽ reuoca¬
re ne illa eoqd̃ audierat patces in mõ¬
te illo adorasse. & uideos tunc in iero¬
solimis adorare ne inqm estimaret
in monte illo uel ierosolimis tantũ
ẽẽ orandum. subiungens docet eam
dicens. Mulier crede mͥ. uenit hora
& ñc ẽ. q̃n neq inmonte hoc neq in
ierosolunis ad orabitis. s ueri ad ora¬
tores adorabunt patrẽ in sp̃u & u̾ita¬

Expanded text:
 enim viros habuisti; et nunc quem habes, non est tuus vir. Quinque viri sunt, quinque sensus corporis. Qui ideo recte dicuntur animae viri, quia illi naturaliter sunt copulati, ut per eorum conjunctionem, bonorum operum habeat fecunditatem, et proferat prolem. Qui videlicet sensus animae sigillatim moriuntur, dum per iniquitatem succedentem corrumpuntur. Et istis viris mortuis,ungit sibi humana natura sextum, non maritum, sed fornicatorem et corruptorem: errorem, scilicet mundanum. Taltimo viro, id est sano sensui copulatam, Sed Dominus volens eam ad veritatem revocare, ne illa eo quod audierat patres in monte illo adorasse, et Judaeos tunc in Hierosolymis adorare ne, inquam, existimaret in monte illo vel in Hierosolymis tantum esse adorandum, subjungens docuit eam, dicens: Mulier crede mihi, venit hora; et nunc est, quando nec in monte hoc, nec in Hierosolymis adorabitis; sed veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et verita
Abbreviated transcription (Latin):
tanti myst̾ii ꝓfunditas expectat.
Neq & enim quantitatis sumniã sol
leruat᷑ euͣngłista expͥmeret: nͥ hanc
sacram̃to plenam ẽẽ uidicasset. Sci
Innouo aut̃ eiuisdẽ oꝑationis uirtus.
ꝑseptiformem gr̃am sp̃c sc̃i multipli¬

Expanded text:
. Neque enim quantitatis summam tam solerter evangelista exprimeret, nisi hanc sacramento plenam esse judicasset. ScitIn Novo autem, ejusdem operationis virtus per septiformem gratiam Sancti spi
Abbreviated transcription (Latin):
die piscium rete rumpit᷑. quia nẽ
ad confessionem fidei etiam cũ electis
repbi tanti intrant ut ipsam quoq
eccłiam heresib scindant. In ista uͦ
piscatione & multi pisces & magni
capiunt᷑ & rete ñ rumpit᷑. quia sc̃a
elestoꝵ eccłia in continua auctoris
sui pace requiescens. nullis iam dis¬
sensionib dilamat᷑. Miserunt ergo
retia & iam ñ ualebant trahere. pre
multitudine pisciũ. Afferte depisci¬
b quos p̃ndidistis minc. Ascendit
symon petrus & traxit rete int̾ram

Expanded text:
dine piscium rete rumpitur, quia nunc dine piscium rete rumpitur, quia nunc ad confessionem fidei etiam cum electis reprobi tam multi intrant, ut ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant. In ista vero piscatione et multi pisces, et magni capiuntur, et rete non rumpitur, quia sancta electorum Ecclesia in continua auctoris sui pace requiescens, nullis jam dissentionibus dilaniatur. Miserunt ergo retia, et jam non valebant trahere prae multitudine piscium. Afferte de piscibus quos prendidistis nunc. Ascendit Simon Petrus, et traxit r
Abbreviated transcription (Latin):
discipulis suis. Mittite indexte¬
ran nauigii rete. & inuenietis. Bis
in sco euͣngelio legitur. qͥa dñs uissit
ut adpiscandũ retia miterent᷑: ante
passionem iudelicet & post passionẽ.
S pͥusqm redemptor nr̃ & pateret᷑.
& resurg̾et. muitti quidẽ rete adpis¬
candum iubet. s utrũ indext̾am an
insinistram mitti debniss. ñ iubet.
Post resurrectionem uͦ discipłis ap¬
ꝑarens. mitti rete indext̾am iubet.
retia rumꝑent᷑. in ista aut̃ & multi
capti sunt. & retia rupta ñ sut. Qͥs
uͦ nesciat bonos dextera. malos sinis¬
tra figurari: Iua gͦ piscatio inqua
spetialit̾. inqm partem mitti rete de
nauit: que bonos & malos colligit.
nec eligit quos trahat. quia & quos
eligere possit ignorat. Hec aut̃ pisca¬
tio post dm̃ resurrectionẽ facta in
solam dext̾am missa ẽ: quia ad uidẽ¬
dam claritatis erus głiam sola electoꝵ
eccł̃ia ꝑtinget.¶ que desinistro oꝑe iul
habebit. In illa piscatione p̃multitu¬

Expanded text:
discipulis suis: Mittite in dexteram navigii rete, et invenietis . Bis in sancto Evangelio legitur quod Dominus jussit ut ad piscandum retia mitterentur, ante passionis diem videlicet et post resurrectionem. Sed priusquam Redemptor noster et pateretur, et resurgeret, mitti rete ad piscandum jubet: sed utrum in dextram, an in sinistram mitti debuisset, non jubet; post resurrectionem vero discipulis apparens, mitti in dextram rete jubet. retia rumperentur; in ista autem, et multi capti sunt, et retia rupta non sunt. Quis vero nesciat bonos dextra, et malos sinistra figurari? Illa ergo piscatio, in qua specialiter in quam partem mitti debeat navit, quae bonos et malos simul colligit, nec eligit quos trahat, quia et quos eligere possit, ignorat. Haec autem piscatio post Domini resurrectionem facta, in solam dexteram missa est, quia ad videndum claritatis ejus gloriam, sola electorum Ecclesia pertinget, quae de sinistro opere nihil habebit. In illa piscatione, prae multitu
Abbreviated transcription (Latin):
ficanda. que qͦndã dimissa ydria cu¬
piditatis hauriebat fluxum uolup¬
tatis deꝑfundo scłi presentis. Dicit
ei iħc. Da mͥ bibere. Petit iħt apͥmi¬
tiua eccl̃ia de gentib potũ fidei qua
in eum credatur. petit potũ rationis
ut ipse creator innestiget᷑. & dñ ab ea
potum postulat. potu illã gr̃e celes
tis inebriat. Apłi inciuuitate escas
ennint. dũ in mundo sua p̃dicatio¬
ne fidem inppłis & bonã oꝑationẽ
ad honorẽ & uoluntatẽ saluatoris
acqͥrunt. Uade uoca iurũ tuũ. Non¬

Expanded text:
ficanda: quae nondum, dimissa hydria cupiditatis, hauriebat fluvium voluptatis de profundo saeculi praesentis. Dixit ei Jesus: da mihi bibere. Petit Jesus a primitiva Ecclesia de gentibus, potum fidei, qua in se Redemptorem credatur. Petit potum rationis, ut ipse Creator investigetur. Et dum ab ea potum postulat, potu eam coelestis gratiae inebriat. Apostoli in civitate escas emunt, dum in mundo sua praedicatione fidem in populis, et bonam operationem ad honorem et voluntatem Salvatoris acquirunt. Vade, voca virum tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
tus. sp̃c consilii & fortitudinis. sp̃c sci¬
entie & pietatis. & repleuit eum sp̃c
timoris dm̃. S ille in hoc sp̃u oꝑatio¬
nem ꝑcipit. qui fidem trintatis ag
tie ẽẽ fateat᷑. Quia gͥ septem que fu¬
ꝑuis diximꝰ ꝑnouũ testam̃tum latiꝰ
data sunt. decem uͦ ꝑ uetus p̃cepta.

Expanded text:
tus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis: et replevit eum spiritus timoris Domini . Sed ille in hoc spiritu operationem percipit, qui fidem Trinitatis agtiae esse fateatur. Quia igitur septem, quae superius diximus, per Novum Testamentum latius data sun
Abbreviated transcription (Latin):
ex aduentu eus irritit. & altitudinẽ
cordis nr̃i deicit. & duriciã liqͦͤfacit.
Sp̃m uͦ cõmotio sequit᷑. cum post
ipsum pauorem. cor ur̃m admelio¬
ra ꝓmouet᷑. Commotioni etiam
ignis succedit. cum diuinꝰ amor
post em̃dationem cor calefacit. Sꝑi¬
dicit᷑. ẽẽ uͦ insibilo aure tenuis ñ
negatur: quia cum mens contem
liquid conspicit. hoc ẽ qd̃ de incom
si enim fibilum tenuis aure ꝑcipi¬
mus. cum saporem incircũ scripte
ueritatis. contemplatione subita
tia homo tegat᷑ agnoscit. Uultui
namq pallium suꝑducere ẽ. m̃tẽ

Expanded text:
 adventu irruit, et altitudinem cordis nostri dejicit, et duritiem liquefacit. Spiritum vero commotio sequitur, cum post ipsum pavorem cor nostrum ad meliora promovetur. Commotioni etiam ignis succedit, cum divinus amor, post emendationem cor calefacit. Spidicitur; esse vero in sibilo aurae tenuis non negatur; qliquid conspicit, hoc est, quod de incsi enim sibilum tenuis aurae percipimus, cum saporem in circumscriptae veritatis contemplatione subita, tia homo tegatur, agnoscit. Vultui namque pallium superducere est
Abbreviated transcription (Latin):
nitate incipimꝰ. iam quasi inspelũ¬
ce nr̃e ostio stamꝰ. Quia enim ꝓgre¬
di ꝑfecte ñ possumꝰ. ad cognitionẽ
tamen ueritatis in hiantes. iam ali¬
quid delibertatis aura captamis.
Iningressu aut̾ spelunce stare ẽ. re¬
p̃sso nr̃e corruptionis obstaculo. ad
cognitionem u̾itatis inciꝑe exire.

Expanded text:
nitatis incipimus, quasi jam in speluncae nostrae ostio stamus. Quia enim progredi profecte non possumus, ad cognitionem tamen veritatis inhiantes, jam aliquid de libertatis aura captamus. In ingressu ergo speluncae stare, est represso nostrae corruptionis obstaculo, ad cognitionem veritatis incipere exire.
Abbreviated transcription (Latin):
aber ferrarius ñ inueniebat᷑
in om̃i t̾ra isrł. Cauerant enĩ
phylistum. ne forte facerent hebͤi
gladium ant lanceam. Diabolus
falsos quoq xp̃ianos. stadet ꝓhib̾e
ne suit doctores in eccłia. qͥ sp̃ualia.
arma faciant. & nob̾ adpugnandum
tribuant. Pagani enim ꝓhibuert̃.

Expanded text:
rarius non inveniebatur in omni terra Israel . Caverant enim Philisthiim, ne forte facerent Hebraei gladium aut lanceam. Diabelus falsos Christianos studet prohibere ne sint doctores in Ecclesia, qui spiritualia arma faciant, et nobis ad pugnandum tribuant. Pagani enim prohibuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
atq ultra m̃suram humani ictus
ꝑinane deportata. mis qͣm cadere
priusqͣm inpingerent sinebantur.
& que ipsi uehement in torserant. ex¬
cepta uentis. impetu supmata retror¬
sum. ipsos infelicit̾ configebant. Pro¬
spexit itaq sibi. humane conscienie
pauor. Nam contm̃uo sese partia
suoꝵ manu fusa. uictori theodosio
hostilis ꝓstrauit exertitus. eugenꝰq
captus. atq int̾fectus ẽ. Arbogastes pͦ
sua sese manu ꝑcussit. Sicq horum
duoꝵ sangume. bellum ciuile restin¬
ctum ẽ. Demq fidelissimꝰ imꝑator.
contra errorem gentiliũ insurgens.
eũ funditus eũtere curauit. Lege gͥ
data. p̃cepit ydoloꝵ templa solotenꝰ
en̾ti. Nam usq ad eius temꝑa. ad
aras u̾doloꝵ ignis accendebat᷑ ⁊ liba¬
mina atq sac̾ficia offerebant᷑. S ħ oĩa the¬
odosiꝰ catholicꝰ ĩꝑator extirpare radicitꝰ
ro theodolius inꝑator bene iam tnͣ¬
quillia republica. apd̃ mediolanũ

Expanded text:
atque ultra mensuram humani ictus atque ultra mensuram humani ictus per inane deportata nusquam cadere, priusquam impingerent, sinebantur; et quae ipsi vehementer intorserant, excepta venti impetu supinata retrorsum, ipsos infeliciter configebant. Prospexit itaque sibi humanae conscientiae pavor. Nam continuo sese, parva suorum manu fusa, victori Theodosio hostilis prostravit exercitus, Eugeniusque captus atque interfectus est. Arbogastes vero sua sese manu percussit. Sicque horum duorum sanguine bellum civile restinctum est. Denique fidelissimus imperator contra errorem gentilium insurgens, eum funditus evertere curavit. Lege igitur lata praecepit idolorum templa solo tenus everti. Nam usque ad ejus tempora ad aras idolorum ignis accendebatur, et libamina atque sacrificia offerebantur. Sed haec omnia Theodosius, catholicus imperator, exstirpare radicitus ro Theodosius imperator bene jam tranquilla republica apud Mediolanum
Abbreviated transcription (Latin):
b impares. sola tam̃ belli positione
uictores. At uͦ theodosius in suminis
alpib constitutꝰ. expers somni ac
cibi. sciens qd̾ destitutus sins. nesciens
qd clansus alienis. dñm xp̃m solus
solum qui possit omĩa corꝑe humi
fusus. mte celo fixus orabat. Dehinc
uͦ postqmͣ in somnẽ noctem p̃cum
contuniatione transegit. & testes qͥs
lacrinaꝵ lacias reliquit. fiducialit̾
arnia corripuit. Solusq sciens se ẽẽ
ñ solum. signũ crucis p̾lio dedit. ac
se inbellum etiam si nemo sequeret᷑.
uictor immisit futurus. Prima sa¬
lutis uia. exticit arbitio. hostilium
partiũ comes. Qui cum ignaꝵ im¬
ꝑatorẽ circũpositis excepiss insiduis.
conũsus ad reu̾entiam p̃sentis augꝰti.
ñ solum ꝑiculo lib̾auit. uerũ etiam
instrugxit auxilio. Atubi ad contigua
miscende pugne spacia ꝑuentum ẽ.
magnꝰ turbo uentoꝵ in ora hostiũ
irruit. ferebant᷑q ꝑ aeria spicula nr̃oꝵ

Expanded text:
bus impares, sola tamen belli positione bus impares, sola tamen belli positione victores. At vero Theodosius in summis Alpibus constitutus, expers somni ac cibi, sciens quod destitutus a suis, nesciens quod clausus alienis, Dominum Christum solus solum qui possit omnia, corpore humi fusus, mente coelo fixus orabat. Deinde autem postquam insomnem noctem precum continuatione transegit, et testes, quas lacrymarum lacunas reliquit, fiducialiter arma corripuit. Solusque sciens se esse non solum, signum crucis praelio dedit, ac se in bellum, etiam si nemo sequeretur, victor immisit futurus. Prima salutis via exstitit Arbitio hostilium partium comes. Qui cum ignarum imperatorem circumpositis excepisset insidiis, conversus ad reverentiam praesentis Augusti, eum non solum periculo liberavit, verum etiam instruxit auxilio. At ubi ad contigua miscendae pugnae spatia perventum est, magnus turbo ventorum in ora hostium irruit, ferebanturque per acrem spicula nostrorum,
Abbreviated transcription (Latin):
uit. & maximũ cepit. & occidit. Andra¬
gatus uͦ maximi nece comꝑta. p̃ciꝑite
sese in undas dedit. Igitur ualentim¬
anꝰ uinior in regno constitutus. extine¬
to maximo enisq filio unico. quem
imꝑatorẽ gallus maximus reliq̃rat.
ipse ingallus transut. Ubi cum tran¬
quillã rem publicam in pace ageret.
apd̃ uienniã dolo arbogastis comitis
sui ut ferunt strangulatus ẽ. Mortuo
quoq ualentimano augusto. arboga¬
stes eugeniũ tyraniuͣ mox imꝑatorẽ
creare austis ẽ. Legit itaq hominem
dacia. potentiaq nimius. contraxit
innumeras copras. uel romanoꝵ p̃¬
sidus. uel auxilus barbaroꝵ alibi sibi
ꝑotestate. alibi uͦ cognatione subinxas.
heodosins De theodosio magno.
sicut dictum ẽ. int̾fecto iumore ua¬
lentimano. erigemus & arbogastes
instructas acies campis expecdierant
& alpiũ alta latera. ineiutabilesq
transitus. p̃missis callide insiduis
occupauerant. & si nimero uel uiri¬

Expanded text:
vit, et Maximum cepit et occidit. Andravit, et Maximum cepit et occidit. Andragatus vero, Maximi nece comperta, praecipitem sese in undas dedit. Igitur Valentinianus junior in regno constitutus, exstincto Maximo, ejusdem filio victo, quem imperatorem Gallis Maximus reliquerat, ipse in Gallias se recepit, ubi cum tranquillam rempublicam in pace ageret, apud Viennam dolo Arbogastis comitis sui, ut ferunt, strangulatus est. Mortuo igitur Valentiniano Augusto, Arbogastes Eugenium tyrannum mox imperatorem creare ausus est. Legit itaque hominem, dacia, potentiaque nimius, contraxit innumeras copias vel Romanorum praesidiis vel auxiliis barbarorum alibi sibi potestate, alibi vero cognatione subnixas. CAP. VIII. De Theodosio Magno. sicut dictum est, interfecto juniore Valentiniano, Eugenius et Arbogastes instructas acies campis expedierant, et Alpium alta latera, imperviosque transitus praemissis callide insidiis occupaverant, etsi numero vel viri
Abbreviated transcription (Latin):
niã multis p̃lus ed omau̾at. Hunc gͥ¬
iuirũ ꝓpria uirtute nominatissimũ.
gr̃anus apd̃ firmiũ ordinauit imꝑa¬
torẽ. Theodosius aut̃ mox ut factus
ẽ imꝑator. subactis barbaroꝵ gentib
moriente. traciã ab om̃i belloꝵ strepi¬
tu lib̾auit. S & grãnꝰ hunos & gothos
magnis p̃lus suꝑauit. Int̾ea uero¬
ibritamue partib. maximꝰ quidã
uir strenuus & imꝑio dignus.si ñ
contra rem publicam aspirasset. ty¬
rannidem arripuit. Cuiꝰ p̃fectus an¬
dragatus. gr̃anum dolo & insidus uit̾¬
fecit. At ualentinianꝰ fr̃is nece comꝑta
fugit milliricũ. dicens qd̃ hoc malũ
matris merito que arriana erat sus¬
tiuerer. Theodosius uͦ archadiũ filiu̾
suũ apd̃ coustantinopolim imꝑatorẽ
relinquens. aduindictã gr̃ani ꝓꝑanit.
Et dum aditaliã uenit. occurrit ei ua¬
lentimanꝰ. Quẽ theodosuis pat̾na pie¬
tate suscepit. ac demũ alpes transmea¬

Expanded text:
niam multis praeliis edomuerat. Hunc igniam multis praeliis edomuerat. Hunc igitur virum propria virtute nominatissimum Gratianus contra Firmum ordinavit imperatorem. Theodosius autem, mox ut factus est imperator, subactis barbarorum gentibus in Oriente, Thraciam ab omni bellorum strepitu liberavit. Sed et Gratianus Hunnos et Gothos magnis praeliis superavit, et urin Britanniae partibus Maximus quidam, vir strenuus et imperio dignus, si non contra rempublicam aspirasset, tyrannidem arripuit. Cujus praefectus Andragatus Gratianum dolo et insidiis interfecit. At Valentinianus, fratris nece comperta, fugit in Illyricum, dicens quod hoc malum matris causa, quae Ariana erat, sustineret. Theodosius vero Archadium suum filium apud Constantinopolim imperatorem relinquens, ad vindictaEt dum ad Italiam venit, occurrit ei Valentinianus. Quem Theodosius paterna pietate suscepit, ac demum Alpes transmea
Abbreviated transcription (Latin):
absconditus. ab insequẽtib hostib
dep̃liensus. subiecto igne case. consũp¬
functo: imꝑauit cũ fr̃e suo uiniore
ualentimano annis .ui. Iste fuit uir¬
fide catholicus. & modestus. & admodũ
lict̾atis. parcus quoq cibi & iini. &¬
libidims uictor. S cum cxercitum
suũ neglig̾et. & romanis militibus
paucos ex alanis quos auro sibi de¬
itixerat anferret. iaffrice partib
firmus quidã excitatis circa se mau¬
roꝵ gentib. purpuram sũpsit. & af¬
fricam. & mauritaniã denastare cep̃.
Cesaꝵ augustam etiã hyspanie ciuita¬
tem nobilissimã dolo captam. barba¬
ris inp̃dam dedit. Qd̾ audiens gr̃anꝰ
augustus. & considerans afflictum &
desolatum rei publice statũ. accersuut
abliyspania theodosiũ. uirũ morib
& etate maturũ. & militia strenuũ.
Iste siquidẽ nuꝑ a ualentiniano mag¬
no ad hyspaniam destinatus. effusas
mauroꝵ gentes ꝑaffricam & maurita¬

Expanded text:
absconditus, ab insequentibus hostibus absconditus, ab insequentibus hostibus deprehensus, subjecto igne casae consumpre suo juniore Valentiniano annis sex. Iste fuit vir catholicus, et modestus, et admodum litteratus, parcus quoque cibi, et libidinis victor. Sed cum exercitum suum negligeret, et Romanis militibus paucos ex Alanis, quos auro sibi devinxerat, anteferret, in Africae partibus Firmus quidam excitatis erga se Maurorum gentibus purpuram sumpsit, et Africam et Mauritaniam devastare coepit. Caesaraugustam etiam Hispaniae civitatem nobilissimam dolo captam barbaris in praedam dedit. Quod audiens Gratianus Augustus, et considerans afflictum et desolatum reipublicae statum, accersivit ab Hispania Theodosium virum moribus et aetate maturum, et militia strenuum. Iste siquidem nuper, a Valentiniano Magno ad Hispaniam destinatus, effusas Maurorum gentes per Africam et Maurita
Abbreviated transcription (Latin):
augusti fretus auxilio. frmdernum
athalacus suꝑauit. Cuiꝰ beneficu gr̃a
gothii supplices poposcert̃. ut eis ep̃i
aquib regulam fidei disc̾ent nutt̾en¬
tur. Tunc ualens usus maligna pra¬
uitate. doctores arriam doginatis
nusit eis. aquib pͥme rudim̃ta ficłi
susceꝑunt. S & uulfida quidã eoꝵ
obseruabant. gothicas litt̾as adiuuenit.
& utrũq testam̃tũ in linguã ꝓpriam
transtulit. & scd̾m arrianoꝵ sectam
deprauauit. Ipsi deniq gotln post
modicũ int̾ uallum auaritia maxi¬
imi ducis faine compulsi. a ualente
defecerunt. & ꝑtraciam sese diffuder̃t.
Contra quos ualens egressus de antio¬
chia bellum instructissimũ ꝑauit.
ubistatim pͥmo congressionis impe¬
tu conturbate militũ turme. mida
peditũ deseruere p̃sidia. Moxq legi¬
ones eoꝵdem peditũ. equitatu hosti¬
um undiq cincte. sagittaꝵ nabib¬
obrute ꝑierunt. Ipse imꝑator saucia¬
tus cũ inciiꝰdam uillule casa lateret

Expanded text:
Augusti fretus auxilio Frigidernum Augusti fretus auxilio Frigidernum Athalicus superavit. Cujus beneficii gratia Gothi simplices poposcerunt, ut eis episcopi, a quibus regulam fidei discerent, mitterentur. Tunc Valens usus maligna pravitate doctores Ariani dogmatis misit eis, a quibus prima rudimenta fidei susceperunt. Sed et Vulfida quidam eoruconservabant, Gothicas litteras adinvenit, et utrumque Testamentum in linguam propriam transtulit, et secundum Arianorum sectam depravavit. Ipsi denique Gothi post modicum intervallum avaritia Maximi ducis fame compulsi, a Valente defecerunt, et per Thraciam sese diffuderunt. Contra quos Valens egressus de Antiochia bellum instructissimum paravit. Ubi statim primo congressionis impetu, conturbatae equitum turmae nuda peditum deseruere praesidia. Moxque legiones eorumdem peditum equitatu hostium undique cinctae, sagittarum nubibobrutae perierunt. Ipse vero imperator sauciatus cum in cujusdam villulae casa lateret
Abbreviated transcription (Latin):
do. inde ꝑ om̃s ꝓuincias emanauit.
S dum hec initalia gerunt᷑. ualens
deo odibilis imꝑator inorientis par¬
tib crudeli p̃cepit edicto. ut monachi
militarent. & nolentes uissit int̾fici.
Qua ꝑsecutione furente: multa scõꝵ
cłias pastore nudasset. incesaream
capadotie uenit. Ubi basiliũ magnũ
eum arectitudine fidei declinare ñ
ualeret. in exiliuͣ eũ mitt̾e decreuit.
Cumq legem qmͣ de eius erilio scribi
p̃ceꝑat. manu ꝓpͥa roborare uoluissi.
c̾cio inmanib euis calamꝰ ẽ confrastꝰ
Tunc eius animo t̾rore completo:
gippedes. & wandali. una lingua u¬
tentes. & nicduil aliud nͥ tantũ nomͣ
mutantes. biꝑtito agmime damibi¬
um tͣnsiert. Si quide gens hunoꝵ
his gentib duo duces. frindernus
& athalicus. Qui cum iit̾ se disside¬
rent. ac bello deseuirent. athalacus
ad ualentẽ confugiũ fecit. Ualens
aut̾ memorato athalico adu̾sus frm¬
dernũ augiliũ tulit. Itaq ualentis

Expanded text:
do inde per omnes provincias emanavit. do inde per omnes provincias emanavit. Sed dum haec in Italia geruntur, Valens, Deo odibilis imperator in Orientis partibus crudeli praecepit edicto, ut monachi militarent, et nolentes jussit interfici. Qua persecutione furente, multa sanctorum clesias pastore nudasset, in Caesaream Cappadociae venit, ubi Basilium Magnum cum a rectitudine fidei flectere non valeret, in exsilium cum mittere decrevit. Cumque legem, quam de ejus exsilio scribi praeceperat, manu propria roborare voluisset, tertio in manibus ejus calamus est confractus. Tunc ejus animo terrore completo, Gippedes, et Vandali una lingua utentes, et nihil aliud nisi tantum nomen mutantes, bipartito agmine Danubium transierunt. Siquidem gens Hunnorum his gentibus duo duces, Frigidernus et Athalicus. Qui cum inter se dissiderent ac bello desaevirent, Athalicus ad Valentem confugium fecit. Valens autem memorato Athalico adversus Frigidernum auxilium tulit. Itaque Valentis
Abbreviated transcription (Latin):
grãno & ualentimano. iumore. im¬
rialentinani mat̾ arriana. malig¬
nã sectam qmͣ ualentiniano mari¬
to suo niuente celau̾at. eo defuncto
deterit. & orthodoxos ledere cepit.
Temptauit deniq sc̃m ambrosiũ.
mexiliũ mitt̾e. S dum ille indicto
regine exire deeccłia nollet. cepit
iustina ppłm adu̾sus eũ inflanmare.
S & ppło tanta circa ambrosiũ fuit
let amitt̾e. Unde illa sibi inuiriam
factam estimans. apd̃ filiũ cepit con¬
queri. Cunc adolescentulus querimo¬
nia matris inflãmatus. exercitum
misit qui eccłiam obsideret. ut eam
nemo catholicus ingrederet᷑. S omp̃s
d̾s corda militũ ad eccłie munim̃tũ.
conũtit: & egredi quide ñ sinebant.
ingredi uͦ ñ ꝑhibebant. Ambrosius
uͦ cum orthodoxis qui intra eccłiam
tenebant᷑ inclusi. ieuimis & continu¬
is ugiliis do uacabat. Qua occasio¬
ne. uigilie. hymini. & antiphone. in
eccłia mediolanensi pͥmũ ceper̾t
celebrari. Ciꝰ celebritatis consuetu¬

Expanded text:
Gratiano et Valentiniano minore imValentiniani mater, Ariana, malignam sectam, quam Valentiniano marito suo vivente celaverat, eo defuncto detexit, et orthodoxos laedere coepit. Tentavit denique sanctum Ambrosium in exsilium mittere. Sed dum ille indicto reginae exire de Ecclesia nollet, coepit Justina populum adversus eum inflammare. Sed et populo tanta erga Ambrosium fuit lent amittere. Unde illa sibi injuriam factam existimata, apud filium coepit conqueri. Tunc adolescentulus, querimonia matris inflammatus, exercitum misit qui ecclesiam obsideret, ut eam nemo catholicus ingrederetur. Sed omnipotens Deus corda militum ad ecclesiae munimentum convertit; egredi quidem non sinebant, ingredi vero non prohibebant. Ambrosius vero cum orthodoxis, qui intra Ecclesiam tenebantur inclusi, jejuniis et continuis vigiliis Deo vacabat. Qua occasione vigiliae, hymni et antiphonae in Ecclesia Mediolanensi primum coeperunt celebrari, cujus celebritatis consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
qui dum bene presunt. quasi
tot filiorum st̃ pat̾ces. quot subiec¬
tor sunt rectores. Qui plantant ui¬
neam: dum edificant eccłiam. De
cuiꝰ uino mebriant᷑. dum desricces¬
su uirtutũ. & regiminis sui ꝓsꝑita¬
te. humana pulsante. infirmitate.
uel admodicum głiant᷑. Et ueren¬
da eoꝵ denudantur. dum concepte
humane głationis cogitationes.
uel ꝑqmͣlibet iastantiam. uel ꝑ in¬
anem leticiam: uel ꝑ aliqmͣ demq
humani excessus intemꝑantiam
manifestant᷑. Si cham uerenda de¬
uis eos sermonib discerꝑe. & deri¬
dere ñ desistunt. Si sem. idẽ contem¬
platiui. in quoꝵ tab̾natulis d̾s ha¬
bitat ꝑ int̾nam quietem. & iaphet
idẽ boni actiui. quos d̾s dilatat ꝑ
bonam actionem. dum infirma p̃¬
latoꝵ chissimulare & excusare sata¬
gunt. quasi pallio uerenda pat̾na
oꝑiunt. Et filius cham maledicit᷑.
dum prauoꝵ subiectoꝵ actus. sermi¬
tio demonũ qui st̃ serui diaboli mã

Expanded text:
qui dum bene praesunt, quasi tot filiorum sunt patres, quot sunt rectorum rectores. Qui plantant vineam, dum aedificant Ecclesiam: de cujus vino inebriantur, dum de successu virtutum et regiminis sui prosperitate, humana pulsante infirmitate, vel ad modicum gloriantur. Et verenda eorum denudantur, dum conceptae humanae gloriationis cogitationes, vel per quamlibet jactantiam, vel per inanem laetitiam, vel per aliquam denique humani accessus intemperantiam manifestatur. Sed Cham verenda devis eos sermonibus discerpere et deridere non desistunt. Sed Sem, id est boni contemplativi, in quorum tabernaculis Deus inhabitat per internam quietem, et Japheth, id est boni activi, quos Deus dilatat per bonam actionem, dum infirma praelatorum dissimulare et excusare satagunt, quasi pallio patris verenda operiunt. Et Cham maledicitur, dum pravorum subjectorum actus, servitio daemon
Abbreviated transcription (Latin):
aspectib sub ducunt. Sic & in homi¬
nib bestiis auibq & piscib uidemꝰ
qui post quam ad eẽ ꝓdeunt. prius
adꝑfectionem uenire laborant. de¬
inde ꝑdefectum ad ñ ẽẽ festinant.
Sic sic cernimus głam presentis scħ
nunc oriri. nunc crescere. nunc exal¬
tari. nunc minui. nunc ad nichilũ
significat xp̃m. Archa septem dieb
circum iericho portaturꝰ. dum xp̃c

Expanded text:
aspectibus subducunt. Sic et in homiaspectibus subducunt. Sic et in hominibus, bestiis, avibus piscibusque videmus, quod postquam ad esse prodeunt, prius ad perfectionem venire laborant, deinde per defectum ad non esse festinant. Sic sic, cernimus gloriam praesentis saeculi nunc oriri, nunc crescere, nunc exaltari, nunc minui, nunc ad nihilum Christum. Arca septem diebus circa Jericho portatur, dum C
Abbreviated transcription (Latin):
rcha clangentib tubis septẽ
dierum circulo circũ ihericho
ducit᷑. & iericho subũtitur. d raab
funiculo coccineo infenestra po¬
sito saluat᷑. & achar ꝓfurto regule
defectionem ducit᷑. dum mͦ ꝑsꝑis
crescit & eleuatur. modo aduersis
decrescit & humiliat᷑. Uidemꝰ anori
circulos ꝑ quos scłm uoluit᷑. sole tẽ¬
pore u̾no t̾re poros aꝑiente. adsimi¬
litudinem lune pͥme lucem pͥma¬
riam exponentis germina partu¬
rire. Deinde sicut ꝑdiurnas successio¬
nes cernimus lunam ad plenitudi¬
nem ꝑuenire. sic conspicimus de t̾¬
ra queq ꝓdeuntia. ꝑcaloris uuifica¬
tionem & humoris uegetationem.
maturitatem & ꝑfectionem suam in
estate consumniare. postea uͦ quasi
luna decrescens minuit᷑. dum mnau¬
tunno deficiente naturali calore &e
humore moriunt᷑. Adultimum aut̃
inhyeme quasi ad quoddam uiter¬
lunium redeunt. dum frigoris asꝑi¬
tatib attrita. ad occultum iterum
nature sinum recurrunt. & se nr̃is

Expanded text:
rca clangentibus tubis septem dierum circulo circum Jericho ducitur, et Jericho subvertitur, et Raab funiculo coccineo in fenestra posito salvatur et Achan pro furto regulae defectionem ducitur, dum modo prosperis crescit et elevatur, modo adversis decrescit et humiliatur. Videmus annorum circulos, per quos saeculum volvitur, sole tempore verno terrae poros aperiente, ad similitudinem lunae primae lucem primariam exponentis, germina parturire. Deinde sicut per diurnas successiones cernimus lunam ad plenitudinem venire, sic conspicimus de terra quaeque prodeuntia per caloris vivificationem et humoris vegetationem, maturitatem et perfectionem suam in aestate consummare. Postea vero, quasi luna decrescens, minuuntur, dum in autumno deficiente naturali calore et humore moriuntur. Ad ultimum autem in hieme, quasi ad quoddam interlunium, redeunt dum frigoris asperitatibus attrita ad occultum iterum naturae sinum recurrunt, et se nostris
Abbreviated transcription (Latin):
Achar regulam airream & palliũ fu¬
ratur. &e inualle lapidat᷑: & falsus qui¬
libet xp̃ianus uel heretitus. philo¬
sophiam sapientiam quȩ ꝑ auream
qui ꝑ paillium designat᷑ ineccłiams
inducens: in inferno condempnat᷑.¬
Aurum & argentum. & quelibet alia¬
metalla: siue iericho. siue ciuitatũ
aliaꝵ ꝑignem purgata: mopus dm̃i
assumunt᷑. quia phylosophica sapi¬
entia uel eloquentia. siue quelibet
eoꝵ doctrina. sacre scripture exami¬
natione ab om̃i erroris sorde puri¬
ficata: indiurne p̃dicationis minis¬
richo reedificat: & maledictus ẽ qui
maliciam scłareni inbaptiratis des¬
tructam. u̾bo prauo uel exemplo re¬
ducit & restaurat. In pͥmogenito suo
ponit fundamentum: & in noiissimo
liberoꝵ portas entis: quia ꝑhanc cul¬
pam amittit: & qd̃ pͥmum acceꝑat
chil ualeat utrumq. S & cuncta qͦ
illius sunt igne consumunt᷑: dum
corpus eius & anima & quicquid in
utroq possidet. gehemiali conflagͣ¬

Expanded text:
Achan regulam auream et pallium fuAchan regulam auream et pallium furatur, et in valle lapidatur: et falsus quilibet christianus, vel haereticus philosophicam sapientiam quae per auream qui per pallium designatur in Ecclesiam inducens in inferno condemnatAurum et argentum, et quaelibet metalla, sive Jericho, sive civitatum aliarum per ignem purgata in opus Domini assumuntur, quia philosophica sapientia, vel eloquentia, sive quaelibet eorum doctrina, sacrae Scripturae examinatione ab omni erroris sorde purificata in divinae praedicationis minisricho reaedificat, et maledictus est, qui malitiam saecularem in baptizatis destructam verbo pravo vel exemplo reducit et restaurat. In primogenito suo ponit fundamentum, et in novissimo liberorum portas ejus, quia per hanc culpam amittit, et quod primum acceperat ihil valeat utrumque. Sed et cuncta, quae illius sunt, igne consumuntur, dum corpus ejus, et anima, et quidquid in utroque possidet, gehennali conflagr