comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mala non sustineshꝰ: It ipsã quippe patientiã ꝑdi dis¬
set siue blasphemando sicut illa uoluerat. siue se interfici¬
endo quod nec illactusa fuerat dicere mereret᷑q ẽẽ
inter illos dequib dictum est. Nlehis quiꝑdider̃ patien¬
tiã. & augeret potius quã euaderet pgnas: qui post
sui corporis mortẽ. siue adblasphemoꝵ siue adhomici¬
darũ. uel etiã plus quã parricidarũ supplicia raperetur
Si enĩ parricida eo sceleratior ẽ. quã quilibet homicida
quia non tantũ hominẽ. uerũ etiã ꝓpinquum necatꝰ
inquȩ ipsis parricidis quanto ꝓpinquiorẽ quisq pere¬
mer it tanto uideat᷑ immarti or: sine dubio peior est
qui se occidit : qui a nemo est homini se ipso ꝓpinquior.
Quid ergomiseri faciunt: quicũ & hic sibi met ingestas.
et post ea nonsolũ impietatis aduersũ d̃. sed etiam
ipsius quã in se exercuer̃ crudelitatis luant debitas

Expanded text:
mala non sustineamus? et ipsam quippe patientiam perdidismala non sustineamus? et ipsam quippe patientiam perdidisset, siue blasphemando, sicut illa uoluerat. siue se interficiendo, quod nec illa ausa fuerat dicere, moreretur atque esset inter illos de quibus dictum est: uae his qui perdiderunt patientiam. et augeret potius quam euaderet poenas, qui post sui corporis mortem siue ad blasphemorum siue ad homicidarum uel etiam plus quam parricidarum supplicia raperetur. si enim parricida eo sceleratior est quam quilibet homicida, quia non tantum hominem, uerum etiam propinquum necat, inque ipsis parricidis, quanto propinquiorem quisque peremerit, tanto iudicatur inmanior: sine dubio peior est, qui se occidit, quia nemo est homini se ipso propinquior. quid ergo miseri faciunt, qui cum et hic sibimet ingestas et postea non solum inpietatis aduersus deum, sed etiam ipsius quam in se exercuerunt crudelitatis luant debitas
Abbreviated transcription (Latin):
ille sustinens in carne doloressuos. incorde errores ali¬
enos: coniugis corrpiebat insipientiã: amitos docebat
sapienaã : seruabat ubiq patientiã: Hunc intueant᷑ qͥsibi
ingerunt mortẽ quando quȩrunt᷑ ad uitã : & sibi auferendo
p̃sentẽ. ab neganT & futurã Quisit ad xp̃m̃ negandum
uel aliquid contra iustitiã faciendũ siuit uerimartrres
cogerent᷑: omĩa potius patient̃ ferre: quã sibi inpacient᷑
mortẽ inferre debuerant . Quods̃ fugiendorũ malorum
causa recte fieri posset. ĩ obscs se ipse perimeret : ut tanta
mala in reb: suis. infiliissuis. diabolice crudelitatis effuge¬
ret. Non autẽ fecit Ab sit enĩ. ut inse cõmitteret ipse uir
sapiens. quod nec mulier suggessit insipiens. Quia &si
suggessisset. merito & hic illud audisset quod audiuit
suggerendo blasphemiam. Locutaes quasi una exinsi¬
pientib mulieribus. Sibona suscepimꝰ demanu dñi.

Expanded text:
ille sustinens in carne dolores suos, in corde errores aliille sustinens in carne dolores suos, in corde errores alienos coniugis corripiebat insipientiam, amicos docebat sapientiam, seruabat ubique patientiam. Hunc intueantur, qui sibi ingerunt mortem, quando quaeruntur ad uitam et sibi auferendo praesentem abnegant et futuram. qui si ad Christum negandum uel aliquid contra iustitiam faciendum, sicut ueri martyres, cogerentur, omnia potius patienter ferre quam sibi inpatienter mortem inferre debuerunt. quod si fugiendorum malorum causa recte fieri posset, Iob sanctus se ipse perimeret, ut tanta mala in rebus suis, in filiis suis, in membris suis diabolicae crudelitatis effugeret. non autem fecit. absit enim, ut in se committeret ipse uir sapiens, quod nec mulier suggessit insipiens. quia et si suggessisset, merito et hic illud audisset, quod audiuit suggerendo blasphemiam: locuta es tamquam una ex insipientibus mulieribus. si bona percepimus de manu domini,
Abbreviated transcription (Latin):
diffluebat: manebat in puoi corpore animꝰ integer: hor¬
rendosq cruciatꝰ carnis contabescents. inui olata piecate
& incorrupta patientia ꝑferebat. Ad erat itxor nec se¬
rebat opem aliquã uiro : sed indm̃ blasphemiã suggere¬
bat. Non enĩ eã diabolus cũ etiã filios abstulisset tanquã
nocendi imperitꝰ reliquerat: qui quantũ. eẽt. necessãna
tẽptatori iam in eua didicerat : sed modo alterũ adam
quẽ ꝑmulierẽ caperet non inuenerat. Cautior fuit iste
indolorib: quã ille innemoribus. Ille uictus ẽ. indeliais.
iste uicit in penis. Cũ sensit ille oblectamentis. ñ oncessit
iste tormentis. Ad erant & amici. non ut inmalis consola¬
rentur : sed ut mala suspicarent᷑ Neq enĩ eũ qui tanta
patieba t᷑ innocentẽ. eẽ. credebant. Nec tacebat eorum
lingua quod illius conscientia non habat: ut int̃ inmanes
cruciatꝰ corporis. etiã falsis animꝰ cederet᷑ obꝓbrus. At

Expanded text:
defluebat: manebat in putri corpore animus integer hordefluebat: manebat in putri corpore animus integer horrendosque cruciatus carnis contabescentis inuiolata pietate et incorrupta patientia perferebat. aderat uxor nec ferebat opem aliquam uiro, sed in deum blasphemiam suggerebat. non enim eam diabolus, cum etiam filios abstulisset, tamquam nocendi inperitus reliquerat, qui quantum esset necessaria temptatori iam in Eua didicerat. sed modo alterum Adam, quem per mulierem caperet, non inuenerat. cautior fuit iste in doloribus quam ille in nemoribus: ille uictus est in deliciis, iste uicit in poenis; consensit ille oblectamentis, non cessit iste tormentis. aderant et amici, non ut in malis consolarentur, sed ut mala suspicarentur. neque enim eum, qui tanta patiebatur, innocentem esse credebant nec tacebat eorum lingua, quod illius conscientia non habebat, ut inter inmanes cruciatus corporis etiam falsis animus caederetur obprobriis. at
Abbreviated transcription (Latin):
carnis cruciatũ subtracts rebus quas magni pendere
homines assolent frangeret᷑. et ad uersus dm̃ loqueret᷑
aliquid. his amissis ꝓpterq illũ colere putabatur
Percussus ẽtiã omiũ subita orbitate filioꝵ ut quos sin¬
gillatim susceperat simul ꝑderet : tanquã eorũ nume¬
rositas non unde felicitas ornaret᷑ extiterit. sed unde
calamitas augeretur. Ubi autẽ ista ꝑpessus in deo
suo mansit immobilis. eꝰ asficus .ẽ. uoluntaa quẽ non
possit amittere nisi ꝓpria uoluntate . Et ꝓhis quȩ ꝑ di¬
dit. eũ qui abstulit tenuit : in quo inueniret quod nanquã
periret. Neq enĩ ille abstulerat qui nocendi habuit uo¬
luntatẽ : sed ille quidederat potestatẽ: Ad gressus . ẽ. ini¬
micus & corpus. nec ea quȩ homini ex trinsecus inerant.
sed ipsũ iã hominẽ inqua potuit parte ꝑcussit. a capite
usq ad pedes. Ardebant dolores. scatebant uermes: sanies

Expanded text:
carnis cruciatum subtractis rebus, quas magni pendere carnis cruciatum subtractis rebus, quas magni pendere homines solent, frangeretur et aduersus deum loqueretur aliquid his amissis, propter quae illud colere putabatur, percussus etiam omnium subita orbitate filiorum, ut quos singillatim susceperat, simul perderet, tamquam eorum numerositas non unde felicitas ornaretur extiterit, sed unde calamitas augeretur. ubi autem ista perpessus in deo suo mansit inmobilis, eius adfixus est uoluntati, quem non posset amittere nisi propria uoluntate; et pro his quae perdidit eum qui abstulit tenuit, in quo inueniret quod numquam periret. neque enim ille abstulerat, qui nocendi habuit uoluntatem, sed ille, qui dederat potestatem. Aggressus est inimicus et corpus nec ea, quae homini extrinsecus inerant, sed ipsum iam hominem in qua potuit parte percussit. a capite usque ad pedes ardebant dolores, scatebant uermes, sanies
Abbreviated transcription (Latin):
animꝰ corpore in tacto quasdã ueluti plagas suas in¬
teger sustinet : & incorporib uineti sunt indusi sunt.
fame acsiti affecti sunt. tortist̃. sec tist̃. dilaniati sunt.
incensi sunt. trucidati sunt: & pietate immobili sub dider̃
deo mentẽ. cͥũ paterent᷑ in carne quioquid exquirenti
crudelitati uenit inmentẽ: Maius sane patientiȩ cer¬
tamen ẽ quando non uisibilis inimicus ꝑsequendo
atq seuiendo urget innefas. qui palã & aꝑte a non
consentiente uincitur. sed ipse diabolus qui etiã ꝑfilios
infidelitatis tanquã ꝑsua uosa filios lucis insequitur.
ꝑse ipsũ occultius impugnat. seuiendo instans ut con¬
trahñ fiat aliquid uel dicat᷑. lalẽ illũ iobsẽs exꝑtꝰ
est ũtraq tẽptatione uexatus. sed inutraq stabili pati¬
entiȩ robore et armis pietatis inuictus: Nã prius illeso
corpore cuncta quȩ habebat amisit : ut animꝰ ante suȩ

Expanded text:
animus corpore intacto quasdam ueluti plagas suas inanimus corpore intacto quasdam ueluti plagas suas integer sustinet, et in corporibus uincti sunt, inclusi sunt, fame ac siti affecti sunt, torti sunt, secti sunt, dilaniati sunt, incensi sunt, trucidati sunt — et pietate inmobili subdiderunt deo mentem, cum paterentur in carne quidquid exquirenti crudelitati uenit in mentem. Maius sane patientiae certamen est, quando non uisibilis inimicus persequendo atque saeuiendo urget in nefas, qui palam et aperte a non consentiente uincatur, sed ipse diabolus, qui etiam per filios infidelitatis tamquam per sua uasa filios lucis insequitur, per se ipsum occulte occultus oppugnat, saeuiendo instans, ut contra deum fiat aliquid uel dicatur. Talem illum Iob sanctus expertus est, utraque temptatione uexatus, sed in utraque stabilis patientiae robore et armis pietatis inuictus. nam prius inlaeso corpore cuncta quae habebat amisit, ut animus ante suae
Abbreviated transcription (Latin):
ea colligere. decit respondisse padrẽ familias: Sinite utraq
crescere.usq ad messem. Oportet enĩ patient̃ ferri:
quod festinant̃ non oportet auferri. Huiꝰ & ipse patientiȩ
p̃buit & demonstrauit exemplũ : quando ante passionem
rẽ : & ante experimentũ uinculoꝵ & crucis & mortis. la¬
bris eius dolosis nonnegauit osculũ pacis. Hȩc omiã esi
quaslia sunt qua memorare longũ. ẽ. ad eũ panenaiȩ
modũ ꝑtinent : quo animꝰ non sua peccata sed quȩcumq
extrinsecus mala patienter sust inet in se ipso. suo ꝓrsus
corpore illeso: Alius . ẽ. autẽ patentiȩ modus. quoidẽ isse
animꝰ quȩcumq molesta & grauia insui corporis passioni¬
bus ꝑfert. non sicut stulti uel maligni homines propter
adipiscenda uant uel scelera ꝑpetranda. sed sicut a
dño definitũ est ꝓpt̃ iustitiã. Utroq modo scĩ martyres
certauer̃ . Nam & impioꝵ obꝓbrus saturati sunt . ubi

Expanded text:
ea colligere dixit respondisse patrem familias: sinite utraque ea colligere dixit respondisse patrem familias: sinite utraque crescere usque ad messem. oportet enim patienter ferri, quod festinanter non oportet auferri. huius et ipse patientiae praebuit et demonstrauit exemplum, quando ante passionem rem et ante experimentum uinculorum et crucis et mortis labiis eius dolosis non negauit osculum pacis. haec omnia et si qua alia sunt, quae commemorare longum est, ad eum patientiae modum pertinent, quo animus non sua peccata, sed quaecumque extrinsecus mala patienter sustinet in se ipso suo prorsus corpore inlaeso. Alius est autem patientiae modus, quo idem ipse animus quaecumque molesta et grauia in sui corporis passionibus perfert non sicut stulti uel maligni homines propter adipiscenda uana uel scelera perpetranda, sed, sicut a domino definitum est, propter iustitiam. utroque modo sancti martyres certauerunt — nam et inpiorum obprobriis saturati sunt, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
in cita t : et patient̃ mala onniã tolerat. neipsemali
ali quid opere uel ore cõmittat Perhanc patientiã fusti¬
nemꝰ etiã cũ corpore sani sumꝰ : q̃uod inter huiꝰ sȩculi scanda¬
la beatiaido nrã differtur. Unde dictũ . ẽ. quod paulo
ante cõmemoraui : Siquod nonuidemꝰ speramꝰ. ꝑ patien¬
tiã expectamꝰ. Hac patientia sc s̃ dauid conuitiantis opꝓ¬
bria tolerauit : et cũ facile posset ulcisci. non solũ non fe¬
cit. uerũ & aliũ ꝓse dolentẽ commotumq cõpescuit: et
potestatẽ regiã magis ac magis adhibuit ꝓhibendo. quam
exercendo uindictã : Neq tunc eiꝰ corpus aliquo morbo affli¬
gebat᷑ aut uulnere : sedhuilitatis tẽpus agnos cebatur.
acferebat᷑ uoluntas di Propter quã patientssimo animo
a maritudo contmeliȩ ferebat᷑. Hanc patientit̃ dñs docuit :
quando cõmotis titanioꝵ ꝑmactione seruis. et uolentib

Expanded text:
incitatur et patienter mala omnia tolerat, ne ipse mali incitatur et patienter mala omnia tolerat, ne ipse mali aliquid opere uel ore committat. Per hanc patientiam sustinemus, etiam cum corpore sani sumus, quod inter huius saeculi scandala beatitudo nostra differtur. unde dictum est, quod paulo ante commemoraui: ei quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus. hac patientia sanctus Dauid conuiciantis obprobria tolerauit et, cum facile posset ulcisci, non solum non fecit, uerum etiam alium pro se dolentem commotumque conpescuit et potestatem regiam magis adhibuit prohibendo quam exercendo uindictam. neque tunc eius corpus aliquo morbo affligebatur aut uulnere, sed humilitatis tempus agnoscebatur ac ferebatur uoluntas dei, propter quam patientissimo animo amaritudo contumeliae bibebatur. hanc patientiam dominus docuit, quando commotis zizaniorum permixtione semis et uolentibus
Abbreviated transcription (Latin):
affligit᷑ uel anitaitur in ȩternã stabilitatẽ salutemq re¬
sumit᷑ : et ei ꝑdolorẽ et mortẽ inuiolabilis sanitas. & felye
immortalitas cõparatur . Vnde dñs iħo ad patientiam
exhortans martyres suos: etiã ipsius corporis in tegritatẽ
futurã sine cuius quã non dicã membri sed & capilli amis¬
sione ꝓmisit ͣ A mendico uobis inquit: capillus capitis
ur̃ non peribit : Ut qnm̃ nemo unquã sicut apłs dicit car¬
nẽ suã odio habuit: magis homo fidelis ꝑpatientiã quã
ꝑimpatientiã ꝓstatu suȩ carnis uigilec: et futarȩ in cor¬
ruptionis in estimabili luchro quanta libet eꝰ p̃sentĩa
damna conpensst. Iuã uis autẽ patientia uirtussit
animi : partim tamen ea utit᷑ animus inse ipso : parci
uero incorpore suo. Inse ipso utit̃ patientia : quando
illeso & intacto corpore. aliquid quod non expediat
uel non deceat facere aut dicere. quibus libet ad¬
uersitatũ .b: aut seditatib rerũ. seu uerborũ stimulis

Expanded text:
affligitur vel amittitur, in aeternam stabilitatem salutemque resumitur, et ei per dolorem et mortem inviolabilis sanitas et felix immortalitas comparatur. Unde Dominus Jesus ad patientiam exhortans martyres suos, etiam ipsius corporis integritatem futuram sine cujusquam, non dicam membri, sed capilli amissione, promisit. Amen dico vobis, inquit, capillus capitis vestri non peribit . Ut quoniam nemo unquam, sicut Apostolus dicit, carnem suam odio habuit , magis homo fidelis per patientiam quam per inpatientiam pro stratu suae carnis inuigilet et futurae incorruptionis inaestimabili lucro quantalibet eius praesentia damna conpenset. Quamuis autem patientia uirtus sit animi, partim tamen ea utitur animus in se ipso, partim uero in corpore suo. in se ipso utitur patientia, quando inlaeso et intacto corpore aliquid, quod non expediat uel non deceat, facere aut dicere quibuslibet aduersitatibus aut foeditatibus rerum seu uerborum stimulis
Abbreviated transcription (Latin):
re. Propt̃ in continentiã aut̃ unus qͥsq suã uxorem
habeat. &ima queq suũ uirũ habeat. Vxori uir debitum
reddat. Similit̃ aut̃ &uxor uiro. Mulier suc corpo¬
ris potestatẽ non habet sed uir. Similit̃ aut̃ & uir sui
corporis potestatẽ non habet sed mulier. holite frau¬
dare inuicẽ nisi forte ex consensu ad tẽpus ut uacetis

Expanded text:
 unusquisque suam uxorem habeat, et unaquaeque suum uirum habeat. uxori uir debitum reddat, similiter autem et uxor uiro. mulier sui corporis potestatem non habet, sed uir. similiter autem et uir sui corporis potestatem non habet, sed mulier. nolite fraudare inuicem, nisi for
Abbreviated transcription (Latin):
m aliis tardius. Amultis tam̃ ꝓcedit᷑ innouã uitam
siquis quã non inimico sed diligent̃ intendit. Ipse qͥppe
sic ait apłs. Et si exterior homo nr̃ corrũpit᷑: sed inte¬
rior renouat᷑ dedie indiem. A postolus dedie indiem in¬
teriorẽ hominẽ renouari dicit ut ꝑficiat᷑. & uos aꝑfectio¬
ne uultas incipiat: Quodͥ utinã uelitis. sed quertas potius non
unde erigatis in ualidos sed unde fallatis in cautos. hoc eñ
non debuistis tanta dicere audacia. nec siuos in eis nugato¬
riis mandatis ur̃is ꝑfectosesse constaret. Cũ uero nouerit
urã conscientia cos quos insectã urãm introducitis. cum
uob familiarius iungi cȩperint multa inuenturos quȩ
inuob essẽ cũ alios accusaretis nemo suspicabat᷑. quȩ
toita impudentia. ẽ. ꝑfectionẽ incatholicis imbecilli¬
orib quȩrere ut inde imperitos auertas. et ea nullo
modo his quos auerteris ex hibere: Sed neqͥd inuos

Expanded text:
in aliis tardius: a multis tamen proceditur in novam vitam, in aliis tardius: a multis tamen proceditur in novam vitam, si quisquam non inimice, sed diligenter intendat. Ipse quippe, sicut ait Apostolus, etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem . Apostolus de die in diem interiorem hominem renovari dicit ut perficiatur, et vos a perfectione vultis incipiat. Quod utinam velitis: sed quaeritis potius, non unde erigatis invalidos, sed unde fallatis incautos. Hoc enim non debuistis tanta dicere audacia, nec si vos in eis ipsis nugatoriis mandatis vestris perfectos esse constaret. Cum vero noverit vestra conscientia eos quos in sectam vestram introducitis, cum vobis familiarius jungi coeperint, multa inventuros quae in vobis esse, cum alios accusaretis, nemo suspicabatur; quae tanta impudentia est, perfectionem in catholicis imbecillioribus quaerere, ut inde imperitos avertas, et eam nullo modo apud te iis quos averteris exhibere? Sed ne quid in vos
Abbreviated transcription (Latin):
nes: eẽ. sicut meipsũ. sed unus quisq ꝓpriũ habet donũ ex
ꝑmi fisse qđ ꝓximũ .ẽ. Na non at tingere mulierẽ sũmũ
ostendit. eẽ.cũ ut. uellẽ om̃s homines. eẽ. sicut me ipsum.
Huic aũt sũmo coniugalis castitas ꝓxima est ne homo for¬
nicatione uastet᷑. Nimqͥd ꝓpterea istos dixit adhuc fide
titate conungit. et ex se inuicẽ ipsos qͥ coniuncti sunt
si alter eorũ fuerit in fidelis. et ea quȩ inde nascitur
ꝓlem sc̃ificari dicit. Sc̃ĩficatus. ẽ. enĩ inqͥt uir infidelis
in muliere fideli. & scificata. ẽ. mulier infidelis ꝑuirum
fidelẽ. Alioquin: filii ur̃ĩ immundi essent. nunc aut̃
sc̃i sunt. Iuid obstẽpitis ꝑtinatia tantȩ ueritati. qͥd lucem
scripturarũ uinis umbris obnubilare conamini: Nolite
iã dicere. catecuminis licere uti conuigib: fidelibus
non utentes. et illo sacro scõ lauachro incoat᷑ innoua¬
tio noui hominis ut ꝓficiendo ꝑficut᷑. In aluscitus.

Expanded text:
prium habet donum ex permisisse quod proximum est? Nam non attingere mulierem, summum ostendit esse, cum ait, Vellem omnes homines esse sicut meipsum. Huic autem summo conjugalis castitas proxima est, ne homo fornicatione vastetur. Numquid propterea istos dixit adhuc fideltitate conjugii, et ex se invicem ipsos qui conjuncti sunt, si alter eorum fuerit infidelis, et eam quae inde nascitur prolem sanctificari dixit: Sanctificatus est enim, inquit, vir infidelis in muliere fideli, et sanctificata est mulier infidelis per virum fidelem: alioquin filii vestri immundi essent; nunc autem sancti sunt . Quid obstrepitis pertinacia tantae veritati? quid lucem Scripturarum vanis umbris obnubilare conamini? 80. Nolite jam dicere, catechumenis licere uti conjugibus, fidelibus non utentes. Et illo sacrosancto lavacro inchoatur innovatio novi hominis, ut proficiendo perficiatur, in aliis citius,
Abbreviated transcription (Latin):
possidere non debeant: Permitat hoc paulus. hã qđ negari
non potest fidelib scripsit. Post multorũ qͥppe utio¬
sorũ enumerationẽ qui regnũ dĩ non possidebunt. Ethȩc
inquit qͥdẽ fuistis. sed abluti estis. sed sõificati estis¬
Ablutos ꝓcul dubio et sc̃ĩficatos. nemo nisi fideles &eos qui
hinc mundo renuntuauerint intelligere audebit. Sed
qm̃ ostendit qͥb scripserit. uideamis utrum his illa ꝑmit¬
tat. lta enĩ sequit᷑. Om̃a enĩ michi licita sunt: sed non om̃ia
expedumt. Om̃a mͥ licita sunt. sedego sub millius redigar
potestate. Esca uentri. &uent̃ escis. ds aut̃ & has & hunc
destruet Corpus aut̃ non fornicatiom sed dño et dñs
corpori. Ds̃ uero suscitauit dnm. et nos quoq suscitabit
ꝑuirtutẽ suã Annescitis qm̃ corpora urã menbra xp̃i sc¬

Expanded text:
possidere non debeant? Permittit hoc Paulus. Nam quod negari possidere non debeant? Permittit hoc Paulus. Nam quod negari non potest, fidelibus scripsit, post multorum quippe vitiosorum enumerationem, qui regnum Dei non possidebunt, Et haec quidem fuistisAblutos procul dubio, et sanctificatos nemo nisi fideles, et eos qui huic mundo renuntiaverint, intelligere audebit. Sed quoniam ostendit quibus scripserit, videamus utrum his illa permittat. Ita enim sequitur: Omnia mihi licita sunt, sed non omnia expediunt: omnia mihi licita sunt, sed ego sub nullius redigar potestate. Esca ventri, et venter escis; Deus autem et has et hunc destruet. Corpus autem non fornicationi, sed Domino, et Dominus corpori. Deus vero suscitavit Dominum, et nos quoque suscitabit per virtutem suam. An nescitis quoniam corpora vestra membra Chris
Abbreviated transcription (Latin):
nes sepiũ asperitate terretis: Est cer¬
tus ai¬
ditus quãuis pauciorib notus qua possit intra¬
ri. quẽ uos aut esse non creditis aut inuenire nonuultis.
Sunt in eocła catholica innumerabiles fideles. qui hoc
mundo non utant᷑. Suint qui utunt᷑ tanquã non utentes
ut ab apło dicit᷑. Et qđ illis tẽporib iã ꝓbatũ. ẽ. quibus
adidolorũ cultũ xpĩam cogebant᷑. Quot enĩ tunc pe¬
cumiosi homines. quot patres familias rustican. quot
negotiatores. quot militares. quot primates urbium
suarũ. quot deniq senatores utriusq sexus hȩc om̃ia
uana et tẽporalia relinquentes. qͥb utiq quãuis uterent᷑ non
detinebant᷑. mortẽ ꝓsalubri fide ac religione subierunt:
Demonstrarq infidelib ase potius illa om̃ia quã seabeis. eẽ.
possessos. Quid calummamini qđ̃ fideles iã baptismate re¬
nouati. ꝓcreare filios. et agros ac domos pecuniãq ullam

Expanded text:
nes sepium asperitate terretis? Est cernes sepium asperitate terretis? Est certus aditus, quamvis paucioribus notus, qua possit intrari, quem vos aut esse non creditis, aut invenire non vultis. Sunt in Ecclesia catholica innumerabiles fideles qui hoc mundo non utantur, sunt qui utantur tanquam non utentes , ut ab Apostolo dicitur; quod illis temporibus jam probatum est, quibus ad idolorum cultum Christiani cogebantur. Quot enim tunc pecuniosi homines, quot patresfamilias rusticani, quot negotiatores, quot militares, quot primates urbium suarum, quot denique senatores, utriusque sexus, haec omnia vana et temporalia relinquentes, quibus utique quamvis uterentur, non detinebantur, mortem pro salubri fide ac religione subierunt, demonstraveruntque infidelibus a se potius illa omnia, quam se ab eis esse possessos. 78. Quid calumniamini, quod fideles jam Baptismate renovati, procreare filios, et agros ac domos pecuniamque ullam
Abbreviated transcription (Latin):
neo ut aliquando eccłȩ catholice maledicere desinatis
malos filios corrigere studet. Sed quioũq illorũ bona
uoluntate deiq auxilio corrigunt᷑. qđ amiserant pec¬
cando penitendo recuperant. Iui aũt uoluntate
mala in pristinis uitiis ꝑseuerant. aut. etiã addunt gra¬
uiora prioribus: inagro qͥdẽ dñi sinunt᷑. ẽẽ. et cũbonis semi¬
nib crescere : sed ueniet tẽpus quo tita ma separent᷑ Aut¬
siim ꝓpt̃ ipsũ xp̃ianũ nomen magis inpalea quã in spinis. cẽ
arbitrandi sunt. ueniet etiã qui areã purget. & a frumentis
paleã separet : et singulis partib prosuo ciusq merito qđ
oportet sũma ȩqͥtate distribuat. Uos interea quid seintis:¬
Iuid excecamini studio partium : Quid tanti erroris
longa defensione implicamini : fruges in agro. frum̃ta
marea quęrite. apparebunt facile. seseq offerunt ista
quȩrentib
Quid nimis inpurgamenta oculũ in¬
tenditis
Quid ob optim horti ubertate imperi¬
tos homi¬

Expanded text:
neo, ut aliquando Ecclesiae catholicae maledicere desinatis, malos filios corrigere studet. Sed quicumque illorum bona voluntate Deique auxilio corriguntur, quod amiserant peccando, poenitendo recuperant. Qui autem voluntate mala in pristinis vitiis perseverant, aut etiam addunt graviora prioribus, in agro quidem Domini sinuntur esse, et cum bonis seminibus crescere, sed veniet tempus quo zizania separentsum christianum nomen magis in palea quam in spinis esse arbitrandi sunt, veniet etiam qui aream purget, et a frumentis paleam separet, et singulis partibus pro suo cujusque merito, quod oportet, summa aequitate distribuat quid excaecammi studio partium? Quid tanti erroris longa defensione implicamini? Fruges in agro, frumenta in area quaerite: apparebunt facile, seseque offerent ipsa quaerentibus. Quid nimis in purgamenta oculos intenditis? quid ab opimi horti ubertate imperitos homi
Abbreviated transcription (Latin):
dũ .ẽ. alia esse dei donafiliorũ illius hierusalẽ quȩ sursũ
libera .ẽ. mat̃ nr̃a : Hȩc sunt enĩ quodã modo hereditaria
in quib sumꝰ heredes dei coheredes autẽ xp̃i Alia uero quȩ
possunt accipere etiã filii concubinarũ : quib: iudȩi carna¬
les & scis matici uel heretici cõparant᷑. Quãuis enĩ serptũ sit
eice ancillã afiliũ eiꝰ. neq enĩ hereserit filius ancillȩ
cũ filio meo isaac. Et abrahȩ dixerds. Inisa ac uocabit᷑ abi
semen. quod sic ẽ apłs interp̃tatus ut dicer& : ld . ẽ. non qui
filios ꝑtinere qui sunt corpus xp̃ĩ & mẽbra. id .ẽ. eccła dei
una. uera gemana. catholica tenens piã fidẽ . Non eã quȩ
ꝑelationẽ ueltumorẽ sed tã quȩ ꝑdilecttͦnẽ oꝑatur . tam̃
etiã filios concubinarũ quando afilio suo isaac dimi sit
heredes. Sic enĩ legimꝰ. Pedit autẽ abrahã omnem

Expanded text:
dum est alia esse dei dona filiorum illius Hierusalem, quae sursum dum est alia esse dei dona filiorum illius Hierusalem, quae sursum libera est mater nostra. Haec sunt enim quodam modo hereditaria, in quibus sumus heredes dei, coheredes autem Christi; alia uero, quae possunt accipere etiam filii concubinarum, quibus iudaei carnales et schismatici uel haeretici conparantur. quamuis enim scriptum est: eicecum filio meo Isaac : et Abrahae dixerit Deus, In Isaac vocabitur tibi semen : quod sic est Apostolus interpretatus, ut diceret, Id est, non qui filios pertinere, qui sunt corpus Christi et membra, id est, Ecclesia Dei una, vera, germana, catholica, tenens piam fidem; non eam quae per elationem uel timorem, sed eam, quae per dilectionem operatur: tamen etiam filios concubinarum quando a filio suo Isaac dimisit heredes. sic enim legimus: dedit autem Abraham omnem
Abbreviated transcription (Latin):
nũ cęlorũ optinendũ. non ad extremi iudicu tolerabili¬
us suppliciũ sub eundxm. Sed merito quȩri potefe.
utrũ & ista patientia donum dei sit. anuirib: tribuenda
sit uoluntatis humanȩ : q̃uia quisqͥs ab ecclesia separatur. noꝵ ꝓ
errort qui eũ separauit. seđ ꝓueritate sacramenti seu uerbi quȩ
apud eũ remansit timore penarũ aeternarũ pęnas paãtur
tẽporales : Cauendũ .ẽ ne forte sidei donum istã patientiã
decerimus. hii quib in est etiã ad regnũ dei ꝑtinere credan¬
tur : Si autẽ illã donũ dei nega uerimꝰ. cogamꝰ fateri sine
ad iutorio et munere deiinuoluntate hominis. eẽ. posse ali¬
quidboni Neq enĩ hoo non . ẽ. bonũ ut credat homo aet̾no
supplicio se. eẽ puniendũ sinegauerit xp̃m : ex ꝓista fide
qualecumq supplitiũ ꝑferat & contẽpnat humanum.
Pinde sicut negandũ non .ẽ. hoc esse donũ dei. Ita intelli gen¬

Expanded text:
num caelorum obtinendum, non ad extremi iudicii tolerabilinum caelorum obtinendum, non ad extremi iudicii tolerabilius supplicium subeundum. Sed merito quaeri potest, utrum et ista patientia donum dei sit, an uiribus tribuenda sit uoluntatis humanae, qua quisque ab ecclesia separatus non pro errore. qui eum separauit, sed pro ueritate sacramenti seu uerbi, quae apud eum remansit, timore poenarum aeternarum poenas patitur temporales. cauendum est enim, ne forte, si dei donum istam patientiam dixerimus, hi quibus inest etiam ad regnum dei pertinere credantur; si autem illam donum dei esse negauerimus, cogamur fateri sine adiutorio et munere dei in uoluntate hominis esse posse aliquid boni. neque enim hoc non est bonum, ut credat homo aeterno supplicio se esse puniendum, si negauerit Christum et pro ista fide qualecumque supplicium perferat et contemnat humanum. Proinde sicut negandum non est etiam hoc esse donum dei, ita intellegen
Abbreviated transcription (Latin):
tues: et abipso .ẽ. patientia & ubi alius ꝓpheta dicit accipe
animũ elatũ : quod sibi audit. eẽ. donatũ. Si quisautem
non habens Raritatẽ quȩ ꝑtinet ad unitatẽ sp̃s & iinculũ
pacis. quo catholica eccła congregata conectitur. in aliquo
scismate constiaitus. nexp̃m neget patit᷑ tribulationes. an¬
gustias. famen nuditatẽ. ꝑsecutionẽ . pencula. carteres. uim¬
cula tomenta gladium uel flammas. uelbestias uel ipsam
crucẽ. timore gehennae & ignis ȩt̃m. hullo modo ista culpa¬
nda sunt: Immo uera & hic laudanda patientia est. Non
enĩ dicere potermus melius ei fuisse ut xp̃m negando ni¬
chil eorũ pateret᷑ quȩ passus . ẽ. confitendo: sed estiman¬
dũ .ẽ. fortasse tolerabilius ei futurũ iudiciũ. quã stxp̃m
neGAndo cuncta illa uitarec .At illaid quod ait apłs
sitradidero corpus meũ ut ardeã. karitatẽ autẽ non ha¬
beã nichilmichi ꝓdest. nichil ꝓdesse intelligat᷑ ad reg¬

Expanded text:
tu es, et: ab ipso est patientia mea, et ubi alius propheta dicit accipere animum elatum quod sibi audit esse donatum. Si quis autem non habens caritatem, quae pertinet ad unitatem spiritus et uinculum pacis, quo catholica ecclesia congregata conectitur, in aliquo schismate constitutus, ne Christum neget, patitur tribulationes, angustias, famem, nuditatem, persecutionem, pericula, carceres, uincula, tormenta, gladium uel flammas uel bestias uel ipsam crucem timore gehennarum et ignis aeterni, nullo modo ista culpanda sunt, immo uero et hic laudanda patientia est. non enim dicere poterimus melius ei fuisse, ut Christum negando nihil eorum pateretur, quae passus est confitendo, sed existimandum est fortasse tolerabilius ei futurum iudicium, quam si Christum negando cuncta illa uitaret, ut illud, quod ait apostolus: si tradidero corpus meum ut ardeam, caritatem autem non habeam, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
perantiã dicamꝰ. eẽ. amorẽ. deo sese in tegrũ incorruptũq
seruantẽ. fortitudinẽ. amorẽ omiã ꝓpt̃ d̃ facile ꝑ¬
ferentẽ. lustitiã amorẽ deo tantũ seruieritẽ. et obhoc

Expanded text:
perantiam dicamus esse amorem Deo sese integrum incorruptumque perantiam dicamus esse amorem Deo sese integrum incorruptumque servantem; fortitudinem, amorem omnia propter Deum facile perferentem; justitiam, amorem
Abbreviated transcription (Latin):
ud obamũ hominis. nisi cui est herere beatissimũ. Id autem
solus ds̃. cui herere certe nonualemꝰ. nisi dilectione. amore:
nino eẽ uirtutẽ ad firmauerim : nifi sũmũ amorem dei
Namq illud quod quadriꝑtita dicitꝰ uirtus ex ipsius a mo¬
ris uario quodã affectu quantũ intelligo dicit᷑. Itaqullas
quattuor uirtutes quarũ utmnã ita inmentib uis ut no¬
mina in ore sunt om̃iũ : sic etiã definire non dubitẽ. ut
tẽperantia sit amor integrũ se p̃bens ei quod amatur.
forcitudo : amor facile tolerans omĩa ꝓpt̃ quod amatur.
Iustitia. amor soli amatoseruiens. & ꝓpterea recte do¬
minans Rudentia amor ea quib: ad uuat. ab eis qͥb
impedit᷑ sagacit̃ se ligens. Sedhunc amorẽ non cuius¬
libet sed dei . eẽ. diximꝰ : id. ẽ. sũ miboni summe sapientiȩ.
summeq concordiȩ. Quarẽ desinire etiã sic licet. ut tẽ¬

Expanded text:
ud optimum hominis, nisi cui inhaerere est beatissimum? Id autem ud optimum hominis, nisi cui inhaerere est beatissimum? Id autem est solus Deus, cui haerere certe non valemus, nisi dilectione, amore, nino esse virtutem affirmaverim, nisi summum amorem Dei. Namque illud quod quadripartita dicitur virtus, ex ipsius amoris vario quodam affectu, quantum intelligo, dicitur. Itaque illas quatuor virtutes, quarum utinam ita sit in mentibus vis, ut nomina in ore sunt omnium, sic etiam definire non dubitem, ut temperantia sit amor integrum se praebens ei quod amatur; fortitudo, amor facile tolerans omnia propter quod amatur; justitia, amor soli amato serviens, et propterea recte dominans; prudentia, amor ea quibus adjuvatur ab eis quibus impeditur, sagaciter seligens. Sed hunc amorem non cujuslibet, sed Dei esse diximus, id est summi boni, summae sapientiae, summaeque concordiae. Quare definire etiam sic licet, ut tem
Abbreviated transcription (Latin):
clamat. uanitat subiecta .ẽ. neq nos potest auanitate
separare ueritatiq conectere quod subietaĩ est uanitati
Et hoc nobis spsscs̃ prȩstat. Creatura igit᷑ non .ẽ. quia ome
ds̃ ex quo omia ꝑ quẽ omnia . inquo omia. Hȩc uerba
pauli sunt. Quid de inde subiect : Ipsi gła. Sincerissime
omnino. Neq: ait ipsis nã unꝰdsest: Quid ẽ. autẽ ipsi
gła. insi ipsi obtima & summa et late patens fama : quan¬
tos enĩ melius atq diffusius diffamat᷑ : tanto diligitur
& amat᷑ ardentius. Quod cũ fit : nichil aliud abhumano
genere quã certo & constanti gradu in obtimã uitã etbea¬
tissimã ꝑgitur. Non arbitror cũ demoribus & iuta sit
quȩstio amplius eẽ requirendũ : quod sit hominis summũ
bonũ quore ferenda sint omiã. Id enĩ eẽ. patuit. et ratione
quantũ ualuimꝰ. et ea quȩ nrȩ̃ rationi ante cellit auctorita¬
te diuina nichil aliud quã ipsũ dm̃. Nam quid eritali¬

Expanded text:
clamat, vanitati subjecta est . Neque nos potest a vanitate clamat, vanitati subjecta est . Neque nos potest a vanitate separare, veritatique connectere, quod subjectum est vanitati. Et hoc nobis Spiritus sanctus praestat: creatura igitur non est. Quia omne Deus, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia: haec verba Pauli sunt. Quid deinde subjicit? Ipsi gloria . Sincerissime omnino. Neque enim ait, ipsis: nam unus est Deus. Quid est autem, ipsi gloria, nisi ipsi optima et summa et late patens fama? Quanto enim melius atque diffusius diffamatur, tanto diligitur et amatur ardentius. Quod cum fit, nihil aliud ab humano genere quam certo et constanti gradu in optimam vitam et beatissimam pergitur. Non arbitror cum de moribus et vita fit quaestio, amplius esse requirendum, quod sit hominis summum bonum, quo referenda sunt omnia. Id enim esse patuit, et ratione quantum valuimus, et ea quae nostrae rationi antecellit auctoritate divina, nihil aliud quam ipsum Deum. Nam quid erit ali
Abbreviated transcription (Latin):
qua scĩficat᷑ ut beatiss̃mus maneat. altenus creaturȩ
id ẽ huiꝰ sensibilis mundi amore separetur. Nonigitur¬
non separat nos alia creatura. si quidẽ et nos ipsi creatura
bene uiuere. id ẽ adbeatitudinẽ uiuendo tendere.
iderit ꝓfecto amare uirtutẽ. amare sapientiã a mare
ueritatẽ et amare excoto corde ex tota cinima. ex cota
menteuit᷑utẽ. que in uiolabilis & inuicta est: Sapientiã
cuistultitia non succedit. Uentatẽ : quȩ conuerti atq
aliter quã semꝑest sese habere non nouit. Perhanc ipse
tameiq potius quã huio mundo conformem. Prȩdest¬
uit enĩ ut ait idẽ apłs conformes nos fieri imaginis
filui eiꝰ fi et ergo ꝑ caritatẽ ut conformemur deo et
exeo confomati atq figurati & circumcisi ab hoc mundo
non confundam̃. cũ his quȩ nobis debent. ec̃. subiecta
tiȩ cui soli in cõmutabilitas atq ut ita dicã in conuerabili¬
tas semꝑ est. Creatura enĩ. neq hoc ego. sed idẽ paulus

Expanded text:
qua sanctificatur ut beatissimus maneat, alterius creaturae, id est hujus sensibilis mundi amore separetur. Non igitur separat nos alia creatura, siquidem et nos ipsi creatura bene vivere, id est ad beatitudinem bene vivendo tendere, id erit profecto amare Virtutem, amare Sapientiam, amare Veritatem, et amare ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente; Virtutem quae inviolabilis et invicta est, Sapientiam cui stultitia non succedit, Veritatem quae converti atque aliter quam semper est sese habere non novit. Per hanc ipse tamur, eique potius quam huic mundo conformemur: Praedestinavit enim, ut ait idem Apostolus, conformes nos fieri imaginis Filii ejus . 23. Fit ergo per charitatem ut conformemur Deo, et ex eo conformati atque configurati, et circumcisi ab hoc mundo, non confundamur cum iis quae nobis debent esse subjecta.ubstantiae, cui soli incommutabilitas atque ut ita dicam, invertibilitas semper est. Creatura enim neque hoc ego, sed idem Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
tib quinã uiuendi modus ducat᷑ paucis explicabo sipre
testimoniis nouitestañta quib utor iã diu etiã deue
tere paria ut pollicitꝰ sũ cõparauero: Nlmenĩ paulus
tantũ dicit deo nos. eẽ. subiectos itaut in medio qͦdsepara¬
retur nichilsit : Nonne ꝓpheta cõmodissime hoc & bre¬
uissime significat cũ dicit. michi autẽ adherere deo bonũ
est : Nonne quod ibi latissime decaritate dictũ est. hic uno
uerbo continet᷑ quod ait inherere : Itẽ quod ad didit
bonũ .ẽ. nonne ad illud respicit quod ibi positum est
diligentib dm̃ omĩa ꝓcedunt inbonũ : Ita ut una sen¬
tentiola duobusq uerbis ꝓpħa et uim & fructũ carita¬
tis ostendit. Cumq ibi dictũ sit . deifiliũ deiuirtutẽ. eẽ

Expanded text:
tibus quinam vivendi modus ducatur, paucis explicabo, si prius testimoniis Novi Testamenti, quibus utor jam diu, de Veteri etiam paria, ut pollicitus sum, comparavero. Num enim Paulus tantum dicit, Deo nos esse debere subjunctos, ita ut in medio quod separet nihil sit? Nonne et propheta commodissime hoc et brevissime significat, cum dicit: Mihi autem adhaerere Deo bonum est? Nonne quod ibi latissime de charitate dictum est, hic uno verbo continetur quod ait, inhaerere? item quod addidit, bonum est, nonne ad illud respicit, quod ibi positum est, Diligentibus Deum omnia procedunt in bonum ? ita ut una sententiola duobusque verbis propheta et vim et fructum charitatis ostendat. 27. Cumque ibi dictum sit, Dei Filium, Dei Virt
Abbreviated transcription (Latin):
nrm̃ cotidianũ da nobis hodie. & dimitte nobis
debita nrã sicut & nos dimittimꝰ debitorib nr̃is.
et ne nos inferas intẽptationẽ sed libera nos amalo.
Cũ in omni dep̃catione beni uolentia concilianda
sit eius quẽ dep̃camur. de inde dicendũ quiꝰ dep̃¬
cemur. laude illius adquẽ oratio dirigitur solet
beniuolentia conciliari. & hoc in orationis prin¬
enĩ dicta sunt in laudẽ di quȩ ꝑ om̃s scas scriptu¬
ras uarie lat eq diffusa poterit quisq considera¬
re cũ legit. nusquã tamen inuenitur p̃ceptum
popło ifrahel ut diceret pater nr̃. aut ut oraret
patrẽ dm̃. sed dñs eis insinuatus ẽ. tanquã serui¬
entib id est secundũ carnẽ adhuc uiuentibus hoc
autẽ dico: cũ mandata legis acciperent quȩ ob¬
seruare iubebantur. Nã ꝓphetȩ sȩpe ostendunt
si ab eius mandatis non oberrarent. si cuti est illuo.
filios genui e& exaltaui : ipsi autẽ me spreuerun
Et illud. Ego dixi dii esas : & fili i alassimi Uos¬

Expanded text:
bis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris: et ne nos inferas in tentationem; sed libera nos a malo. Cum in omni deprecatione benevolentia concilianda sit ejus quem deprecamur, deinde dicendum quid deprecemur; laude illius ad quem oratio dirigitur, solet benevolentia conciliari, et hoc in orationis prinenim dicta sunt in laudem Dei, quae per omnes sanctas Scripturas varie lateque diffusa poterit quisque considerare, cum legit: nusquam tamen invenitur praeceptum populo Israel ut diceret, Pater noster, aut ut oraret Patrem Deum; sed Dominus eis insinuatus est, tanquam servientibus, id est, secundum carnem adhuc viventibus. Hoc autem dico, cum mandata Legis acciperent, quae observare jubebantur: nam Prophetae saepe ostendunt si ab ejus mandatis non aberrarent: sicuti est illud, Filios genui, et exaltavi; ipsi autem spreverunt me ; et illud, Ego dixi, Dii estis,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi est timor m̃s Et si pater sũ ubi .ẽ. honorms
It alia ꝑmulta ubi arguuntur iudȩi quod filii
peccando. eẽ. noluerunt. exceptis eisquȩ inꝓphe¬
tia dicunt᷑ defuturo poplo xpiano. quod patrẽ
dm̃ esset habiturus. Secundũ illud euangelicũ
Dedit eispo testatẽ filios deifieri. Apłs autẽ paulus
dicit. Quandiu heres paruulus. ẽ. nichil distat a seruo
Et spm̃ ad optionis nos accepisse cõmemorat. in quo
damamꝰ abba pater. It qñm quod uocam᷑ ad ȩt̾nã
hereditatẽ ut simus xp̃i coheredes & in ad optionẽ¬
filiorũ ueniamꝰ. non .ẽ mentorũ nr̃orũ sed grẽ dei
łandẽ ipsã gãm in orationis principio ponimꝰ cum
dicimꝰ. Pater nr̃ Quo nomine & haritas excitatur
Quid enĩ harius filiis debet. eẽ. quã pater: Et sup¬
plex affectus: cũ homines dicunt dõ. pater nr̃ Etquȩ
aliquid peteremꝰ tã magiũ donũ accepimꝰ ut sinamꝰ
dicere pat̃ nr̃ deo. Quid enĩ nondet iã filiis peten

Expanded text:
ubi est timor meus? et si Pater sum, ubi est honor meus ? et alia permulta, ubi arguuntur Judaei, quia filii esse peccando noluerunt: exceptis eis quae in prophetia dicuntur de futuro populo christiano, quod Patrem Deum esset habiturus, secundum illud evangelicum, Dedit eis potestatem filios Dei fieri : apostolus autem Paulus dicit, Quamdiu haeres parvulus est, nihil distat a servo; et spiritum adoptionis nos accepisse commemorat, in quo clamamus, Abba, Pater . 16. Et quoniam quod vocamur ad aeternam haereditatem, ut simus filiorum veniamus, non est meritorum nostrorum sed gratiae Dei, eamdem ipsam gratiam in orationis principio ponimus cum dicimus: Pater noster, quo nomine et charitas excitatur: quid enim charius filiis debet esse quam pater? et supplex affectus, cum homines dicunt Deo: Pater noster; et aliquid peteremus, tam magnum donum accipimus, ut sinamur dicere: Pater noster Deo? Quid enim jam non det filiis peten
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ neq bibere uiũ. neq in quo fr̃ tuus offendit᷑. Hic
enĩ ostendit quã sint ad finẽ caritatis hȩc om̃ia diri¬
genda . Alius enĩ credit manducare om̃ia. Iui aũt infirmis
est holus inquit manducet. Qiumanducat non mandu¬
cantẽ non spernat. Et qui non manducat manducan¬
tem non udicet. Ds enĩ illũ assumit. Lu quis es qͥuidi

Expanded text:
carnes, neque bibere vinum, neque in quo frater tuus offenditur. Hic carnes, neque bibere vinum, neque in quo frater tuus offenditur. Hic enim ostendit quam sint ad finem charitatis haec omnia dirigenda. Alius enim credit manducare omnia; qui autem infirmus est, olus, inquit, manducet. Qui manducat, non manducantem non spernat: et qui non manducat, manducantem non judicet; Deus enim ill
Abbreviated transcription (Latin):
infeminis. Quib itẽ multis uiduis et uirginib: simul habi¬
tantib et lana ac tela uictũ quęritantib p̃sunt singulȩ
grauissimȩ ac ꝓbatissime non tantũ instruendis menti¬
bus perite ac parate. Atq int̃ hȩc nemo urget᷑ in aspe¬
ra quȩ ferre non potest. Hulli qđ recusat imponitur.
Nec idõ condẽnat᷑ aceteris. qđ in eis imitandis se fatetur
inualidũ Meminer̃ enĩ quantopere scripturis om̃b cõmen¬
data sit caritas. Meminer̃ om̃ia munda mundis. Et non
quod intrat inos urm uos coinqͥnat. sed quod exit. Itoq
non reiciendis generib: ciborũ qͣsi pollutis. sed concu¬
piscentiȩ ꝑdomande et dilectioni frm̃ retinendȩ inui¬
gilat om̃is industria. Meminer̃ esca uentri eo uent̾escis.
ds̃ aut̃ & hunc & has destruet. Et alibi. Heq simanduca¬
uerimus abindabimus neq si non manducauerimus
egebimus. Et illud p̃ceteris. Bonũ .ẽ. fr̃s non manducare

Expanded text:
in feminis; quibus item multis viduis et virginibus simul habiin feminis; quibus item multis viduis et virginibus simul habitantibus, et lana ac tela victum quaeritantibus, praesunt singulae gravissimae probatissimaeque non tantum inbus peritae ac paratae. 71. Atque inter haec nemo urgetur in aspera quae ferre non potest, nulli quod recusat imponitur, nec ideo condemnatur a caeteris, quod in eis se imitandis fatetur invalidum: meminerunt enim quantopere Scripturis omnibus commendata sit charitas; meminerunt, Omnia munda mundis ; et, Non quod intrat in os vestrum vos coinquinat, sed quod exit . Itaque non rejiciendis generibus ciborum quasi pollutis, sed concupiscentiae perdomandae, et dilectioni fratrum retinendae invigilat omnis industria. Meminerunt: Esca ventri, et venter escis; Deus autem et hunc et illas destruet ; et alibi, Neque si manducaverimus, abundabimus; neque si non manducaverimus, egebimus ; et illud prae caeteris, Bonum est, fratres, non manducare
Abbreviated transcription (Latin):
randa quȩ sedanda. ẽ. pestilentia: Difficillimũ . ẽ. hic
tenere optimũ ite modũ et animũ pacatũ atq tran¬
quillũ. Iuippe utbreni explicẽ hi aguñt ubi uiuere
auulgari uita remotissimi. Uidi ego scõrũ diuersoriũ medio¬
lani non paucorũ hominũ qͥb: unus ps̃bit̃ p̃erat. uir obtimus et
doctissimus Romȩ etiã plura cognoui inqͥb singuli gra¬
uitate atq. prudaitia et diuina scientia p̃pollentes cȩteris
secũ habitantib p̃sunt xp̃iana caritate. sc̃ĩtate. libertate
uiuentibus. Ne ipsi qͥdẽ cuiq onerosi sunt sedorientis
more et pauli apłi auctoritate manib sins se transigunt.
leiuma etiã ꝓrsus incredibilia multos exercere didici non
cotidie semel sub noctẽ refitiendo corpus qđ ẽ. usq. quaq
usitatissimũ sed continuũ triduũ uel amplius sepissi me
sine cibo ac potu ducere Neq hoc inuiris tantũ sedetiã

Expanded text:
randa quam sedanda est pestilentia. Difficillimum est hic randa quam sedanda est pestilentia. Difficillimum est hic tenere optimum vitae modum, et animum pacatum atque tranquillum. Quippe, ut breviter explicem, hi agunt ubi vivere a vulgari vita remotissimi. Vidi ego diversorium sanctorum Mediolani, non paucorum hominum, quibus unus presbyter praeerat vir optimus et doctissimus. Romae etiam plura cognovi, in quibus singuli gravitate atque prudentia et divina scientia praepollentes, caeteris secum habitantibus praesunt, christiana charitate, sanctitate et libertate viventibus: ne ipsi quidem cuiquam onerosi sunt, sed Orientis more, et Pauli apostoli auctoritate manibus suis se transigunt. Jejunia etiam prorsus incredibilia multos exercere didici, non quotidie semel sub noctem reficiendo corpus, quod est usquequaque usitatissimum, sed continuum triduum vel amplius saepissime sine cibo ac potu ducere. Neque hoc in viris tantum, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ipsas fr̃ib tradunt. Ab his inuicẽ qđ uic ti opus est
p̃sumentes. Hos mores. hanc uitã. hunc ordinẽ. hoc
institutũ. si laudare uelim neq digne ualeo. & uere or
ne iudicare uidear. ꝑ se id ipsũ tantum modo expositũ
placare non posse si suꝑ narratoris simplicitatẽ coturnũ etiã
laudatoris addendũ putauero. Haec manichei reprehen¬
dite si potestis. Nolite cęcis hominib & discernere inuali¬
memoraui arbitrer. eẽ. laudandos. Iuã enĩ multos episco¬
pos obtimos uiros scĩssimosq cognoui: Quĩ multos pres¬
biteros. quã multos diaconos et huiuscemodi ministros diuino¬
rũ sacram̃torũ quorũ uirtus eo mihi inrabilior & maiore
p̃dicatione dignior uidet᷑ quo difficilius est eã inmultipli¬
ci hominũ genere &imista uita turbulentiore seruare.
Non em̃ sanatis magis quã sanandis hominib p̃sunt. Perpe¬
tienda sunt utia multitudinis ut curent᷑. & prius cole¬

Expanded text:
ipsas fratribus tradunt, ab iis invicem quod victui opus est ipsas fratribus tradunt, ab iis invicem quod victui opus est resumentes. Hos mores, hanc vitam, hunc ordinem, hoc institutum si laudare velim, neque digne valeo, et vereor ne judicare videar per seipsum tantummodo expositum placere non posse, si super narratoris simplicitatem cothurnum etiam laudatoris addendum putavero. Haec, Manichaei, reprehendite, si potestis. Nolite caecis hominibus et discernere invalimemoravi, arbitrer esse laudandos. Quam enim multos episcopos optimos viros, sanctissimosque cognovi, quam multos presbyteros, quam multos diaconos, et cujuscemodi ministros divinorum Sacramentorum, quorum virtus eo mihi mirabilior et majore praedicatione dignior videtur, quo difficilius est eam in multiplici hominum genere, et in ista vita turbulentiore servare! Non enim sanatis magis quam sanandis hominibus praesunt. Perpetienda sunt vitia multitudinis ut curentur, et prius tole