comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Linea duodetim cubitoꝵ : norma .ẽ. a¬
płice nistititionis. Que nmirũ linea
ambit colũnã utrãq: cũ quisq doccor
siue uideis sine gentilibus p̃dicare mis¬
sustantũ facerecurat ⁊ docere quȩp

Expanded text:
Linea duodecim cubitorum norma est aLinea duodecim cubitorum norma est apostolicae institutionis, quae nimirum linea ambit columnam utramque, cum doctor sive Judaeis, sive gentibus praedicare missus, ea tantum facere curat ac d
Abbreviated transcription (Latin):
i unã asinistris idõ sc̃ due facte coluone aq ita
sũ patriȩ celestis ante mentis oculos habendũ eẽ
doceant. Notandũ sane in hac sententia paralipo¬
menon ꝗͣ posui qđ ea poracꝰ tẽpli etiã uestibulũ¬
lũ ⁊ altare orabant sacerdotes int̃porticũ ⁊ al¬
tare debemꝰ intelligi. Bene aut̃ utraq colũna x¬
⁊ .uiIi. cubitos altitudinis habe memoratur. Tex
⁊ onĩ sem detẽ ⁊ occo facunt. Tria uero ad fidẽ
ꝑtinent ꝓpt̃ stã mtrinitatẽ. Sex ad oꝑationẽ qđ
in eo dierũ numero mũdus sit factus luce dariꝰ
est. Et tria ꝑsex multiplicant᷑ꝰ cũ uistus ex fide in¬
uit : cognitionẽq pie credulitatis exsecutione bone
actionis acułant. Columnas quȩ ante fores cempli
detẽ ⁊ato cubitis alta ẽ.: cũ pdicator quisq egre¬
gius palã cunctis insinuat. non nisi ꝑfide ⁊ opa
iustice nos ad suꝑne gaudia uite pone ꝑuenre¬
mstiqs soida ubitoꝵ duodeti ambiebat colunã

Expanded text:
t sum patriae coelestis ante oculos mentis habendum esse doceant. Notandum sane in hac sententia Paralipomenon quam posui, quod ea porticus templi, etiam vestigiuestibulum et altare orabant sacerdotes, inter porticum et altare debere intelligi. Bene autem utraque columna decem et octo cubitos altitudinis habere memoratur. Ter etenim seni decem et octo faciunt. Tria vero ad fidem pertinere propter sanctam Trinitatem; sex ad operationus, luce clarius est. Et tria per sex multiplicantur cum « justus ex fide vivit , » cognitionemque piae credulitatis exsecutione bonae actionis accumulat. Columna ante fores templi decem et octo cubitis alta est, cum praedicator quisque egregius palam cunctis insinuat non nisi per fidem et opera justitiae nos ad supernae gaudia vitae posse pervenire. « Et linea cubitorum duodecim ambigebat co
Abbreviated transcription (Latin):
tontextarũ: utrũq capitellũ colimorarũ fusileo
Quod ilibro paralipomenon ita scriptũ. est. Pp
non ⁊ quasi catenulas moraculo: ⁊ suꝑ posint sig
capitib colũ narũ.
peties namq catenarũ ⁊ similitudore¬
tis incapitellis uarietas est uirtutũ spũ¬
Astitit regina ad eatristius in nestitu de¬
aurato circũdata uarietate. hoc est inua
multiplex contextio catenarũ ⁊ retis ex¬
pansio: multipharias eleccoꝵ ꝑfonas i¬
sinuat : quȩ cum uerbis scõꝵ predicatoꝵ
fidelit̃ auscultando atq obediendo adherent. qͣsi
colũ narũ capitib suꝑ posite retis ⁊ catemile morau¬
lũ sue conexionis cunotis aspectantib p̾bent.
septena reciacula uicapitello altero. S epte¬
designari: ioħȩ attestante i a pocalip¬
si. Qui cũ uidisse se diceret agnũ
habentẽ cornua septẽ ⁊ oculos sep¬
tẽ: mox exponendo sub iunxit qͥ fo
septẽ sts dĩ missi in omem trã Q uod

Expanded text:
tarum utrumque capitellum columnarum fusile erat. » Quod in libro Paralipomenon ita scriptum est: « Nec non et quasi catenulas in oraculo, et superposuit eas capitibus columnarum . » Species namque catenarum et similitudo retis in capitellis varietas est virtutum spirAstitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate ; hoc est, in multiplex contextio catenarum, et retis expansio, multifarias electorum personas insinuat, quae cum verbis sanctorum praedicatorum fideliter auscultando atque obediendo adhaerent, quasi columnarum capitibus superpositae catenulae miraculum suae connexionis cunctis aspectantibus praebent. septena in capitello altero. Septedesignari, Joanne attestante in Apocalypsi. Qui cum vidisse se diceret agnum habentem cornua septem, et oculos septem, mox exponendo subjunxit: Qui sunt septem spiritus Dei missi in universam terram . Quod
Abbreviated transcription (Latin):
DIUINA GRA QUANQUAAT
fortassis indocte primum librũ hustorie huiꝰ
digessimus ⁊ quasi unionẽ sp̃ał intelligentȩ quo¬
dam modo in concuł maris buius uidelicetuo¬
luminis laatantẽ: uel ut alta pelagi lintre
nr̃e iiuestigationis in mergendo ad lucẽ ꝓduxi

Expanded text:
divina gratia, quanquam fortassis indocte, primum librum hujus historiae digessimus, et quasi unionem spiritalis intelligentiae quodammodo in conchulis maris, hujus videlicet voluminis latitantem, velut alta pelagi, lintre nostrae investigationis, immergendo, ad lucem produxi
Abbreviated transcription (Latin):
pserti cũ illi rore alestis nectaris campos madu¬
er̃ diuinarũ scripcurarũ multi modos ⁊ fucu¬
ri scdi dimisere ꝓficua legentib : ego uix agr
saltẽ possũ excoꝵ dictis de cerꝑe ꝑmodica ⁊
tandem intelligere uł minima. Sed ne uiđer
ingratꝰ largitori : licet conpulsis comuili medi¬
ocrit̾ que potui p̃cipientib. Simul etiã notan¬
dũ .ẽ. illas qui in hoc libro spũ ale parũ contendam¬

Expanded text:
praesertim cum illi rore coelestis nectaris campos madupraesertim cum illi rore coelestis nectaris campos maduerunt divinarum Scripturarum multimodos, et futuris saeculis dimisere proficua legentibus: ego vix aegreque saltem possum ex eorum dictis decerpere permodica et tandem intelligere vel minima: sed ne videret ingratus largitori, licet compulsus, contuli mediocriter qui potui praecipientibus. Simul etiam notandum est illis qui in hoc libro parum spiritale contin
Abbreviated transcription (Latin):
p̃clarus pontifex ⁊ abbas mĩ gregiꝰ. His enĩ ne¬
cessitatib ab actꝰ p̃conusq multis modis cõpulsus.
s: potiꝰ ut ita dicã xp̃i auxiliis fretꝰ qͥ prestat in¬
firmis confidentiã. ⁊ mutis locutionẽ : tẽptatũ
opꝰ enudeare p̃sũpsi. Sed sciendũ ẽ qui a qͥbdã in
locis totã sententiamꝓut ad octorib ẽ exposita
sermone multa in serui. ⁊ ex multis ad unũ ꝑdixi
qͥbdã quoq qđ in libris tractatoꝵ ñ repꝑi. sic̃ a
magistro aure accomod antẽ didia ꝓprus intuli
uerb. ñ nulla quippe licet pauca quę legenti pa¬
tent stipulata exemplis ꝓpͥa. inserere p̃sũpsi ⁊
i libelli modũ xp̃o duce finire decreui. In quo ñ
ꝑsona ẽ ad tendenda scribentis: sed qualitas con¬
sidanda ẽ. conditionis. Inmitati inꝗ multos stre¬
nuos etiã doctoꝵ modernos: qͥ multa quoq poste¬
ris dereliquer̃ ex dictis colligendo monim̃ta scõꝵ
Non idõ dico ut coꝵ gressib me coequare ualcã

Expanded text:
gregius. His enim necessitatibus adactus, praeconiisque multimodis compulsus, sed potius, ut ita dicam, Christi auxiliis fretus, qui praestat infirmis confidentiam et mutis locutionem, tentatum opus enucleare praesumpsi. Sed sciendum est quia quibusdam in locis totam sententiam, prout a doctoribus est exposita,sermone multa inserui, et ex multis ad unum perduxi: quibusdam quoque quod in libris tractatorum non reperi, sicut a magistro aure accommodante didici, propriis intuli verbis. Nonnulla quippe, licet pauca, quae legenti patent, stipulata exemplis propria inserere praesumpsi, et in libelli modum Christo duce finire decrevi. In quo non persona est attendenda scribentis, sed qualitas consideranda est dictionis. In quam multos strenuos etiam doctorum modernos, qui multa quoque posteris dereliquerunt, ex dictis colligendo monumenta sanctorum. Non ideo dico ut eorum gressibus me coaequare valeam,
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant describe nullatenꝰ ab nuerem.
Sed cũ negare ñ ualerẽ: tandẽ assenst̃
p̃bere decreui ⁊ aliqͣ licet temere ⁊ for¬
midolose digerenda sũ aggressurꝰ. eo ui¬
delicet uirȩ ut intra domesticos parie¬
tes secretius reanerent nec alicui ad le¬
gendũ traderent. ⁊ mea imꝑitia uerũ
⁊ temeritas legentib dececta manifesta foret¬
⁊ ob locutionib occasio pandet᷑ rephendentiũ¬
Dł ani stilũ cũ ad primum librũ describendo
apulissem. ut abdite abdita autore dõ con¬
gerert: Ex templo mea ĩprudent ẽ decetti
⁊ sacris aurib: magnifici drogonis egregu scli¬
cet pontificis qͦ nichil nobilius. nichilq pruden
a e reuel ata migacitas Quo cũꝑto: cȩpitinge¬
nue liba anccorituie ĩꝑare. ut darẽ oꝑam ⁊ ceptũ
opꝰ ñ sinire s. sagacit̃ ad calcentenꝰ ꝑducerẽ. Cuiꝰ¬

Expanded text:
fuerant, describere nullatenus abnuerem. fuerant, describere nullatenus abnuerem. Sed cum negare non valerem, tandem assensum praebere decrevi, et ad aliqua, licet temere et formidolose, digerenda sum aggressus, eo videlicet jure ut intra domesticos parietes secretius retinerent, nec alicui ad legendum traderent, et ne mea imperitia, verum et temeritas, legentibus detecta, manifesta foret, et oblocutionibus occasio panderetur reprehendentium. Nam stylum cum ad primum librum describendo appulissem, ut abdite abdita auctore Deo congererem, exemplo mea impudentia est detecta, et sacris auribus magnifici Drogonis, egregii scilicet pontificis, quo nihil nobilius nihilque prudentius, est revelata nugacitas. Quo comperto, coepit ingenue libera auctoritate imperare ut darem operam, et coeptum opus non finirem, sed sagaciter ad calcem tenus perducerem. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aquam plurib frĩb & etiam anion¬
nullis prudentib & nobilibus uiris ro¬
garer. ut scđm sollertiam doctoꝵ &
traditionem magistri uiri disertissi¬
mi aliquod opusculũ in uolumine
regũ digererem eo qđ a nullo doctoꝵ
ꝑ omĩa expositũ aput nos haberet᷑
antiquoꝵ ob memoriam udelicet
uoluminis notando tetigi. ñ alia c̃tineri.
nisi plia regũ accusq multoꝵ: qđ ego
duc multumq delitescendo facere distu¬
li maxoȩ cũ parua scientia p̃ditꝰ forẽ.
nec elugubixtione artis scł aris sapien¬
tia fretus. ⁊ ut ita dicã edoctus eloqͥo
pariis ingenio. nec diceit poterã illud
psalmisit. amandatis aus intellexi. nec
dignus crã inꝗͣ ut angłs carbone torren¬
te de altari: spurca purgaret labella
ut u alerẽ xpĩ digne enuleare mysteria
sed rursus his ex cusationib reluctantẽ.
tis cbͣrationib cõpellere. ut aliqͥd upeta
frugalitatẽ sensus ⁊ ingemoli mei capa¬
citatẽ. scđm qđ adid asc alo inculcata

Expanded text:
Cum a quampluribus fratribus, et etiam nonnullis prudentibus et nobilibus viris, rogarer ut secundum solertiam doctorum et traditionem magistri viri disertissimi, aliquod opusculum in volumina Regum digererem, ego quod a nullo doctorum per omnia expositum apud nos haberetur antiquorum, ob memoriam videlicet io hujusce voluminis notando tetigi, non alia contineri nisi praelia regum actusque multorum: quod ego diu multumque delitescendo facere distuli, maxime cum parva forem scientia praeditus, nec elucubratione artis saecularis sapientia fretus, et, ut ita dicam, indoctus eloquio, parvus ingenio, nec dicere poteram illud Psalmistae: « A mandatis tuis intellexi. » Nec dignus eram, inquam, ut angelus carbone torrente de altari spurca purgaret labella, ut valerem Christi digne enucleare mysteria. Sed rursus his excusationibus reluctantem mo objurationibus, compellere ut aliquid juxta frugalitatem sensus, et ingenioli mei capacitatem, secundum quod a didascalo inculcata
Abbreviated transcription (Latin):
incribit̃. Atq utinã in qͥt ds̃ loqueret᷑ tecũ ⁊ os¬
tenđet tibi sereta sapientiȩ suȩ. ⁊ qđ multiplexciꝰ
et lex. Quod doccoꝵ sollertia ntestante septe¬
fore amosciitꝰ. Isti st̃ enĩ septẽ sigilli quib iste li
scđm a pocalipsim iołris signatꝰ esse ꝓlamat quẽ
nemo potuit soluere ⁊ aꝑire signacula eiꝰ nisilco
de tribii inda qͥ habet dauẽ a auid qͥ hune ⁊
signacula eiꝰ aꝑuit. Sunt enĩ primis historial.

Expanded text:
. Atque utinam, inquit, Deus loqueretur tecum, et ostenderet tibi secreta sapientiae, et quod multiplex ejus esset lex. Quod doctorum solertia attestante septemforme dignoscuntur. Ipsi sunt enim septem sigilli, quibus iste liber, secundum Apocalypsim Joannis, signatus esse proclamatur, quem nemo potuit solvere, et aperire signacula ejus, nisi leo de tribu Juda, qui habet clavem David, qui hunc et signacula ejus a
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ sit suꝑ quod resticula . xxa. cubitoꝵ
mare circũierit ⁊tumo additur qđ sculp¬
tura hoc subt̃ labiũ posita .x. cubitis ambierit
patet ex utraq relatione quia uaserat in mo
cubitos coartatũ. Sculptura aut̃ histriata ẽ:
que historias rerũ aliquas imitatur. Unde
rette ꝑsculptura bistriatas quib mare circũda¬
bat exc̃pla it pioꝵ temporũ designata quȩ
necesse .ẽ. sollert̃ nos intueri ut uideamꝰ quab
oꝑib scĩ dõ placuer̃ ab intio qr obstinatione
inscelerib ꝑdurar̃ quanta inselicitate obsce¬

Expanded text:
dictum sit supra quod resticula triginta cubitorum dictum sit supra quod resticula triginta cubitorum mare circumierit, et nunc additur quod sculptura hoc subter labium posita decem cubitis ambierit, patet ex utraque relatione, quia vas erat in mocubitos coarctatum. Sculptura autem histriata est, quae historias rerum aliquas imitatur. Unde recte per sculpturas histriatas, quibus mare circumdabatur, exempla sunt priorum temporum designata, quae necesse est nos solerter intueri, ut viibus sancti placuerint Deo ab initio; qua obstinatione in sceleribus perdurarint, quanta infelicitate ob sce
Abbreviated transcription (Latin):
quiequid gustu. quicquid tactu delinque¬
mus : totum hoc nob gr̃a dĩ ꝑ ab lutionẽ
uiu fici fontis relaxat. S ñ sufficit prete¬
ritoꝵ remisso peccatoꝵ : n non quisq de inceps
bonis studuerit osistere oꝑib: . Alioqium dia¬
bolus qui exierat de homine sibunc abonis ui¬
đit uacare: multiplicuis redit facitq nouaim¬
ma horinis illius peiora pͥorib
Phide apte subditur. Et resticula tri¬
grita cubitinr cogebat illud ꝑcirtu¬
itũ. Per resticulam namq discipli¬
na p̾ceptoꝵ celestiũ qua anr̃is uolup¬
tatib religam̾ potest apte signari. scru¬
tura dicente qr funaculus triplex difficilerũ¬
pitur : qr nimirũ obseruatio manditoꝵ dei quȩ
incordib: eleccoꝵ fide spe ⁊ dilatione suꝑnerẽ
tributionis firmata est: nullo tempor aliũ re¬
rũ pocest obstaculo dissoliu.
hitis ambiens mare. Duo ordines scultu¬
Nrarũ histriatarũ erant fusiles cum pre¬

Expanded text:
quid gustu, quidquid tactu, delinquiquid gustu, quidquid tactu, delinquimus, totum hoc nobis gratia Dei per ablutionem vivifici fontis, relaxat. Sed non sufficit praeteritorum remissio peccatorum si non quisque deinceps bonis studuerit insistere operibus: alioquin diabolus qui exierat de homine, si hunc a bonis viderit vacare, multiplicius redit: facitque « novissima hominis illius pejora prioribus . » Unde apte subditur, « et resticula triginta cubitorum cingebat illud per circuitum. » Per resticulam namque disciplinam praeceptorum coelestium, qua a nostris voluptatibus relegamur, potest apte signari: Scriptura dicente, quia « funiculus triplex difficile rumpitur; » quia nimirum observatio mandatorum Dei, quae in cordibus electorum fide, spe et dilectione supernae retributionis firmata est, nullo temporalium rerum potest obstaculo dissolvi. « cubitis ambiens mare. Duo ordines sculpturarum histriatarum erant fusiles. Cum prae
Abbreviated transcription (Latin):
fecit colunas ⁊ duos ordines ꝑas
Ucuitũ reciaculoꝵ singuloꝵ uttege¬
gerent capitella. Duo qradem or¬
Idines erant recia culoꝵ ingero capi¬
telle  q ut̃q ordo septẽ plici uersuñ
Anmero currebat donec circũ acco
c̃apitello rursũ ipsũ quasi arculo
facto rediret Nec figura sacram̃ti in abscondico
est quare duo ordines sint retiaculoꝵ conconslt
gemine discretionis eẽ. uirtutẽ dilectioris quod
udelicet dm̃ ex toto corde tota anima tecaumin
te ⁊ primũ tanꝗ̃ nosmet ipsos amare p̃cipimur
S: utq ordo ille septẽ habet uersinũ retucula
orimꝰ E acta st̃ aut̃ reiacula hec ut cegerentur capi¬
ture sc̃ẽ pagina cũ rete intelligitur grã ꝑ omiã
caritatis sonat acpacs Capitella ⁊ enĩ uolumina
diuinoꝵ eloquioꝵ renacula se uincula mutue
dilectionis. Etretia cuł teguntur capitella. cũ saca¬

Expanded text:
fecit columnas et duos ordines per circuitum retiaculorum singulorum, ut tegerent capitella. » Duo quidem ordines erant retiaculorum in gyro capitelli, sed uterque ordo septemplici versuum numero currebat, donec, circumacto capitello, rursum in se ipsum, quasi circulo facto, rediret. Nec figura sacramenti in abscondito est, quare duo ordines sint retiaculorum, cum constet geminae discretionis esse virtutem dilectionis, quando videlicet Deum ex tute, et proximum tanquam nosmetipsos amare praecipimur. Sed uterque ordo ille septem habet versuum retiacula,proximus. Facta sunt autem retiacula haec ut tegerent capiturae sanctae pagina, cum recte intelligitur, gratiam per omnia charitatis sonat ac pacis. Capitella etenim volumina divinorum eloquiorum, retiacula sunt vincula mutuae dilectionis: et retiaculis teguntur capitella, cum sac
Abbreviated transcription (Latin):
frugũ. tritici ordei leguminum. Batꝰ uero est
inspetieb: liqͥđ umo oleo aqua. Itaq batꝰ. qr cer¬
te norma mensurȩ .ẽ. oꝑa designat equitatis
misticȩ : quib: hi qui u remissionẽ peccato
capiebat mare : cũ aqua baptis matis plebẽiu¬
⁊ alios mille cũ etiã turbas nationũ eodem fon¬
te renatas ⁊oꝑib: usticiȩ confirmatas eutsac̃
regri ꝑhernis fec ene participes Et hasesse

Expanded text:
frugum, tritici, hordei, leguminum. Batus vero est frugum, tritici, hordei, leguminum. Batus vero est in speciebus liquidis, vino, oleo, aqua. Itaque Batus, quia certae norma mensurae est, opera designat aequitatis et justitiae, quibus hi, qui in remissionem peccatorum capiebat mare, cum aqua baptismatis plebem Ju alios mille, cum etiam turbas nationum eodem fonte renatas et operibus justitiae confirmatas ejusdem regni perennis fecit esse participes. « Et fecit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑceptio baptisini comiunit᷑. Neq alit̃ ꝓficuũ
¶Sesse accipientib ostendit᷑: nisi harũ firma
certiido uirtutũ m̃te accipientiũ simul ⁊ oꝑa con¬
firmet. Labiumq euis quasi labium calicis: ⁊ foli¬
Nũ repandi lilii. Per labiĩ quippe calicis gustũ dñi¬
ce passionis: ꝑ foliũ repandi lilii. pate facta clari¬
tas resurrectionis ipsius ex primit᷑.
uomilia batos apiebat Millenarius
namq numerꝰ ꝓ significatione ꝑfetionis
solet poni inscripturis : qr nimirũ deni¬
detẽ quippe deaes ducta: centũ fatiunt
Quȩ iudelicet figura iam quadrata
s ad huc plena non .ẽ. Uerũ ut maltitud uie sur¬
gat ⁊ solida effiaatur: multi plica centũ ꝑdeẽ
⁊ fuunt millȩ. Quo ꝑfecto nu mero stabilis atq
nouit astatu suȩ rectitudinis inlinari. Batus
uut̃ hebreoꝵ mensura .ẽ. quã ipsitat nominant
nominant. S ephi : ad m̃sura ꝑtinet uariarũ

Expanded text:
perceptio baptismi communitur. Neque aliter proficuum perceptio baptismi communitur. Neque aliter proficuum esse accipientibus ostenditur, nisi harum firma certitudo virtutum, mentem accipientium simul et opera confirmet: « Labiumque ejus quasi labium calicis, et folium repandi lilii. » Per labium quippe calicis, gustum Dominicae passionis: per folium repandi lilii, patefacta claritas resurrectionis ipsius, exprimitur. « Duo millia batos capiebat. » Millenarius namque numerus, pro significatione perfectionis solet poni in Scripturis. Quia nimirum denDecem quippe decies ducta centum faciunt. Quae videlicet figura jam quadrata, sed adhuc plena non est. Verum ut in altitudine surgat, et solida efficiatur, multiplica centum per decem, et fiunt mille. Quo profecto numero stabilis et innovit a statu suae rectitudinis inclinari. Batus autem Hebraeorum mensura est, quam ipsi bat nominant, nuncupant. Sed ephi ad mensuram pertinet variarum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmpta implere deuotione iatagunt Tres ad aqͥ¬
lonem ures ad occidentẽ ⁊ tres ad meridiẽ ⁊d
ad orientẽ respitiunt: cũ unuisis quad rati obq
partib fidem p̃dicant scẽ trinitatis quoꝵ posterio¬
ra uniuersa intrinsetꝰ latitabant. Intrinsecus nãq
latitant uniũsa boũ postĩora quia qua mercede
scĩ p̃dicatores imꝑpetuunt᷑ donent᷑ in int̃ni arbi¬
tris ex amiine positũ ẽ.: s: nob̵ qui ad huc foris sumꝰ mi¬
nec omuimodis occultũ. Quibiis tam̃ hoc ẽẽ. occultũ
nullatenꝰ potest qđ om̃is qui laua crũ baptismi ad
salutẽ accipit. ⁊ uitã. fidem spẽ ⁊ caritatem debet
habe: nec sine histrib uitutib quisq aliquidiã
oꝑari neq intrare ad uitam ualet. unde rate sub¬
rorssitudo aut̃ lut̃is : triũ cubitoꝵ erat. Gros¬
situdo ⁊ enĩ luteris inmare : firmitas est ui¬
tutis in baptismo. Et triũ untiarũ est hȩc grs¬
sitiido : dum robore fidĩ spe ⁊ dilationis

Expanded text:
agunt. Tresque ad Aquilonem, et tres ad Occidentem, et tres ad Meridiem, et tres ad Orientem respiciunt, cum in universis quadrati orbis partibus fidem praedicant sanctae Trinitatis. « Quorum posteriora universa intrinsecus latitabant. » Intrinsecus namque latitant universa boum posteriora, quia qua mercede sancti praedicatores in perpetuum donentur, in interni arbitris examine jam dispositum est, sed nobis, qui adhuc foris sumus, manet omnimodis occultum. Quibus tamen hoc esse occultum nullatenus potest, quod omnis qui lavacrum baptismi ad salutem accipit et vitam, fidem, spem et charitatem debet habere, nec sine his tribus virtutibus quisque aliquid jam operari neque intrare ad vitam valet. Unde recte seqrossitudo autem luteris trium unciarum erat. » Grossitudo enim luteris, id est maris, firmitas est virtutis in baptismo. Et trium unciarum est haec grossitudo, dum robore fidei, spei et dilectionis,
Abbreviated transcription (Latin):
i unã asinistris idõ sc̃ due facte coluone aq ita
sũ patriȩ celestis ante mentis oculos habendũ eẽ
doceant. Notandũ sane in hac sententia paralipo
tare debemꝰ intelligi. Bene aut̃ utraq colũna x¬
⁊ .uiIi. cubitos altitudinis habe memoratur. Tex
⁊ onĩ sem detẽ ⁊ occo facunt. Tria uero ad fidẽ
ꝑtinent ꝓpt̃ stã mtrinitatẽ. Sex ad oꝑationẽ qđ
in eo dierũ numero mũdus sit factus luce dariꝰ
est. Et tria ꝑsex multiplicant᷑ꝰ cũ uistus ex fide in¬
uit : cognitionẽq pie credulitatis exsecutione bone
actionis acułant. Columnas quȩ ante fores cempli
detẽ ⁊ato cubitis alta ẽ.: cũ pdicator quisq egre¬
gius palã cunctis insinuat. non nisi ꝑfide ⁊ opa
iustice nos ad suꝑne gaudia uite pone ꝑuenre¬
mstiqs soida ubitoꝵ duodeti ambiebat colunã
Linea duodetim cubitoꝵ : norma .ẽ. a¬
płice nistititionis. Que nmirũ linea
ambit colũnã utrãq: cũ quisq doccor

Expanded text:
t sum patriae coelestis ante oculos mentis habendum esse doceant. Notandum sane in hac sententia Paralipomtare debere intelligi. Bene autem utraque columna decem et octo cubitos altitudinis habere memoratur, ter etenim seni, decem et octo faciunt. Tria vero ad fidem pertinere propter sanctam Trinitatem, sex ad operationus, luce clarius est. Et tria per sex multiplicantur cum « justus ex fide vivit , » cognitionemque piae credulitatis exsecutione bonae actionis accumulat. Columna ante fores templi decem et octo cubitis alta est, cum praedicator quisque egregius palam cunctis insinuat non nisi per fidem et opera justitiae nos ad supernae gaudia vitae posse pervenire. « Et linea cubitorum duodecim ambigebat coLinea duodecim cubitorum norma est apostolicae institutionis: quae nimirum linea ambit columnam utramque, cum quisque doctor,
Abbreviated transcription (Latin):
tontextarũ: utrũq capitellũ colimorarũ fusileo
Quod ilibro paralipomenon ita scriptũ. est. Pp
non ⁊ quasi catenulas moraculo: ⁊ suꝑ posint sig
capitib colũ narũ.
peties namq catenarũ ⁊ similitudore¬
tis incapitellis uarietas est uirtutũ spũ¬
Astitit regina ad eatristius in nestitu de¬
aurato circũdata uarietate. hoc est inua
multiplex contextio catenarũ ⁊ retis ex¬
pansio: multipharias eleccoꝵ ꝑfonas i¬
sinuat : quȩ cum uerbis scõꝵ predicatoꝵ
fidelit̃ auscultando atq obediendo adherent. qͣsi
colũ narũ capitib suꝑ posite retis ⁊ catemile morau¬
lũ sue conexionis cunotis aspectantib p̾bent.
septena reciacula uicapitello altero. S epte¬
designari: ioħȩ attestante i a pocalip¬
si. Qui cũ uidisse se diceret agnũ
habentẽ cornua septẽ ⁊ oculos sep¬
tẽ: mox exponendo sub iunxit qͥ fo¬

Expanded text:
tarum utrumque capitellum columnarum fusile erat. » Quod in libro Paralipomenon ita scriptum est: « Nec non et quasi catenulas in oraculo, et superposuit eas capitibus columnarum . » Species namque catenarum et similitudo retis in capitellis varietas est virtutum spirAstitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate ; hoc est, in multiplex contextio catenarum, et retis expansio, multifarias electorum personas insinuat, quae cum verbis sanctorum praedicatorum fideliter auscultando atque obediendo adhaerent, quasi columnarum capitibus superpositae catenulae miraculum suae connexionis cunctis aspectantibus praebent. septena in capitello altero. Septedesignari, Joanne attestante in Apocalypsi. Qui cum vidisse se diceret agnum habentem cornua septem et oculos septem, mox exponendo subjunxit:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsum: Et sicit alibi dr̃. Igo sũ hostiũ ctũ ouiũ
ꝑme siqͥs introierit saluabit᷑. Quod udelicet ostiũ
columne ab utroq latere conam posite circumstant ÷
cum ministri fermonis utriq popło ingoitũ reg¬
ni celestis ostendunt ut siue alucem scientiȩ legã¬
ł quisq siue ex rigore gentilitatis ad fidẽ euangłu
uenerit habebat paratos eos qui sibi it̃ salutis i uer¬
bo demonstrant ⁊ exemplo: uel certe qr decisdẽ colũ¬

Expanded text:
 ipsum . Et sicut alibi dicit: Ego sum ostium: per me si quis introierit, salvabitur . Quod videlicet ostium columnae ab utroque latere eorum positae circumstant, cum ministri sermonis utrique populo introitum regni coelestis ostendunt, ut sive a luce scientiae legalis quisque, seu ex rigore gentilitatis ad fidem Evangelii venerit, habeat paratos eos, qui sibi iter salutis et verbo demonstrent et exemplo: vel certe, quod de eisdem colum
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa dirigunit ⁊ uerba. Duo uit captielia que
ne ierũq mpttollu quinq cubitos habebat alti¬
tudinos quia nimirũ quirq libri scriptura
mosaice leges comp̃hens a est ⁊ qumq etiã seli eai
tota ueteris instrum̃ti series complexa est. Noriu
cestam̃tũ non alt̾a nob aliqua predicat quao qu
mor̃ ses p̃dicanda ꝑ hoc esse p̃dixerat ⁊ ppħȩ. Etqus¬

Expanded text:
a diriguntur et verba. Duo autem capitella, quae ne utrumque capitellum quinque cubitos habebat altitudinis: quia nimirum quinque libris scriptura Mosaicae legis comprehensa est. Quinque etiam saeculi aetates tota veteris instrumenti series complexa est. Novum vero testamentum non alia nobis aliqua praedicat, quam quae Moyses praedicanda per hoc esse praedixerat,
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi celestis: sic̃ splendorẽ sapientię spiritał
auro sepe designari. Offerat ⁊ panem sacrifitii
salutaris. ab iectis carnalib legalĩ uictim arũ :
dicatq. Duruite me obsetro ad unã partẽ sac erdo¬
talẽ: id .ẽ. ad ipsã plebem xpõ sacerdote p̃clarã:
cui petrus ait. U os aut̃ genus electũ regale sacer¬
dotiũ. Quod aut̃ addit. ut comedã bucellam pa¬
nis ętiã ipsum sacrifitii genus elegant̃ exp̃nit.
de quo dic̃ sacerdos ipsȩ Panis quẽ ego dabo : caro
mea ẽ. ꝓmundiuita. Quia erũ dixerat suꝑuis.
dedisse cibos domi aaron: de uictimis ueteris
testãm̃ti. qui fuerant sacrifitia uideoꝵ: idõ hic
dix̃ postulandũ ad comedendũ bucellam panis.
qđ ẽ. in nouo testam̃to sacrifitiũ xpĩanoꝵ. Puer
aut̃ samuel ministrabat dño coram heli. ⁊ sermo
dni erat p̃tosus. Bene ait: ⁊ sermo dñĩ erat pre¬
raro fiebat. Omẽ enĩ qđ rarum ẽ. p̃tosũ. est q: am¬

Expanded text:
verbi coelestis, sicut fulgorem sapientiae spiritualis verbi coelestis, sicut fulgorem sapientiae spiritualis auro saepe designari. Offerat et panem sacrificii salutaris, abjectis carnibus legalium victimarum, dicatque: Dimitte me, obsetalem, » id est, ad ipsam plebem Christo sacerdote praeclaram. Cui Petrus ait: « Vos enim genus electum, regale sacerdotium . » Quod autem addit, « ut comedam buccellam panis, » etiam ipsum sacrificii genus eleganter expressit. De quo dicit sacerdos ipse: « Panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita . » Quia enim dixerat superius dedisse cibos domui Aaron de victimis Veteris Testamenti, qui fuerant sacrificia Judaeorum, ideo hic dixit postulandum ad comedendum buccellam panis, quod est de Novo Testamento sacrificium Christianorautem Samuel ministrabat Domino coram Heli, et sermo Domini erat pretiosus. » Bene ait, « et sermo Domini erat preraro fiebat. Omne enim quod rarum est, pretiosum est, quia am
Abbreviated transcription (Latin):
Abstuler̃ ergo filii urł: baalim ⁊ asta roth:
⁊ seruier̃ dnõ soli. Quod uͦ subdit̾ futurũ aut̃
ut qui cũq remanserit indomo tua ueniat ut
oretur ꝓeo ⁊ offerat nũmũ argenteũ ⁊ tortã panis.
ñ ꝓpriȩ dr̃ de domo huiꝰ heli s illus iaron de quo
genere uc̃ usq ñ de st̃ quiueniant. ⁊ conuertantur.
qui remanserit in damo tua ueniet ut oret᷑ ꝓeo ꝓꝓ
mundi ꝑfecte conplebit᷑ Nam ⁊ si pauci tam̃
aliqui cotidie ex uideoꝵ ñ tantũ ex plebe s ⁊ sa¬
cerdotali stirpe ad eccłiam confuguuint. Et cũ in¬
trauerit plenitudo gentiũ: tunc om̃is isrł saluus
fiet. Quicunq aut̃ ex his saluandiͥs. ẽ. ipse enim
qui remansurus. eẽ. dr̃. in domo pereunte sacer¬
dote heli: necesse ẽ. ad eccłiam confugiat ⁊ of¬
ferat ꝓse sacerdoti xp̃iano nũmũ confessionis dĩ
de uote quȩ in simbolo continet᷑ : breuẽ quidẽ uerbo
s uircute p̃cipiiam. Constat argenco clarita tẽ

Expanded text:
Abstulerunt ergo filii Israel Baalim et Astaroth, et servierunt Domino soli . Quod vero subditur: Futurum est autem, ut quicunque remanserit in domo tua, veniat ut oret pro eo, et offerat nummu de domo dicitur hujus Heli, sed illius Aaron, de quo genere etiam hucusque non desunt qui veniant et convertantur. « Qui remanserit in domo tua, veniet ut oretur pro eo; » mundi perfecte complebitur. Nam etsi pauci, tamen aliqui, quotidie ex Judaeorum non tantum ex plebe sed ex sacerdotali stirpe ad Ecclesiam confugiunt. « Et cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiet . » Quicunque autem ex his salvandus est, ipse enim qui remansurus esse dicitur, in domo pereunte sacerdotis Heli necesse est ad Ecclesiam confugiat, et offerat pro se sacerdoti Christiano nummum confessiodevotae, quae in symbolo continetur; brevem quidem verbo, sed virtute praecipuam. Constat argento claritatem
Abbreviated transcription (Latin):
tor dĩ ⁊ hominũ ut eẽt. nob pontifex ñ de
pontificatus sui reliquit heredes: filios uide¬
s de uniuersa gentiĩ natione collectos. Quod
uero quasi humano more loquens ds̃ dicit.
qui uixta cormeũ ⁊ animã meã fatiat. ł de
samuele quidẽ recce potest intelligi qui a
in om̃ib eius uoluntati sic̃ homo dĩ dõ paru¬
erto De dnõ aut̃ saluatore potest etiã accipi

Expanded text:
tor Dei et hominum, ut esset nobis pontifex, non de tor Dei et hominum, ut esset nobis pontifex, non de pontificatus sui reliquit haeredes, filios videe universa gentium vere quasi humano more loquens Deus dicit: Qui juxta cor meum et animam meam faciet, de Samuele quidem recte potest intelligi quod in omnibus ejus voluntati sicut homo Dei, Deo paruerit. De Domino autem S
Abbreviated transcription (Latin):
dotiũ inmo sacrifitiũ xp̃ianoꝵ toto orbe polle¬
re. ⁊ se abiectũ: defitiunt oculi euis ⁊ anma
eiꝰ defluit p̃nimietate meroris. Unde ⁊ seqͥt᷑
It suscitabo mͥ sacerdotẽ fidelẽ scđm cor meũ.
Quod ait ꝓpħa adheli loquens ex ꝑsona dĩ.
⁊ suscitabo mͥ sacerdotẽ fidelȩ̃ qͥuixta cor
meũ ⁊ animã meã fatiat. Et edificabo ei do
mũ fidelẽ ⁊ ambulabit corã xp̃o meo cuncas
dieb ⁊ sub figura saruedis de dño saluatore
summo uidelicet ac uero pontifice debet in¬
telligi⁊ qr nimirũ sic̃ samnel defuncto heli
successit in sacerdotiũ. ñ de stirpe aaron s de
alia leui familia electus ⁊ fuit enĩ filius elcã¬
na. filii ieroboam. filii heliu. filii thau. filu
suph. filii elcana filu maath. filu maasi.
filu helcana. filii iohel. filii azariȩ. filui
sophoniȩ. filii thaat. filii aser. filii asath.
filii diore. filii isachar. filii caath filii leui
filii isrł. ut uerba dierũ narrant: ita media¬

Expanded text:
dotium, imo sacrificium Christianorum, toto orbe pollere et se abjectum, deficiunt oculi ejus, et anima ejus defluit, prae nimietate moeroris. Unde et sequitur: « Et suscitabo mihi sacerdotem fidelem secundum cor meum. » Quod ait Propheta ad Heli loquens ex persona Dei, « Et suscitabo mihi sacerdotem fidelem, qui juxta cor meum et animam meam faciet, et aedificabomum fidelem, et ambulabit coram Christo meo cunctis diebus, sub figura Samuelis de Domino Salvatore, summo videlicet ac vero pontifice, debet intelligi, quod nimirum sicut Samuel defuncto Heli successit in sacerdotium, non de stirpe Aaron, sed de alia Levi familia electus: Fuit enim filius Elcana, filii Jeroham, filii Eliel, filii Thou, filii Suph, filii Elcana, filii Maath, filii Amasai, filii Elcana, filii Joel, filii Azariae, filii Sophoniae, filii Thaath, filii Asir, filii Abiasaph, filii Core, filii Isaar, filii Caath, filii Levi, filii Israel , ut verba Dierum narrant: ita Media
Abbreviated transcription (Latin):
talem oitelligentiã bene dr̃. puer aut̃ samu el
mimstrabat dño corã heli : qr unigenitus filius
dĩ patris. quẽ ꝑ samnelẽ significari diximus. qui
int̾p̃rat᷑ nom̃ eius ds̃. i om̃ib uoluntatẽ patris
apparens incarne exhibuat. sic̃ ipsȩ ait. N on ueni
facere uoluntatẽ meã: s eiꝰ qui me misit. Undȩ

Expanded text:
autem Samuel ministrabat Domino coram Heli. » Quia unigenitus Filius Dei Patris, quem per Samuelem significari diximus, qui interpretatur nomen ejus Deus, in omnibus voluntatem Patris apparens in carne exhibuit. Sicut ipse ait: « Non veni facere voluntatem meam, sed ejus qui misit me
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit accipiet coronã uite. Sicuti &e abrahã
temptatus eminuit. Nã & si mala quidem
sit temptatio : iure ta tam̃ beatos dicimus
temptationem uincentes: uł extemptatio¬
ne uictores. Idõ post Gad aser. io . ẽ. beatus
ponit᷑ : uxtã acceptã ad nõ regulã ueritatis
qͥ dixit. beati eritis cũ uosꝑsecuti fuerint
& dixerint omne malũ adũsũ uos. m̃tientes
ꝓpt̃ me. Huius beatitudinis fida ꝓmissio¬
ne securi. non angustantur: sed cũ apło
dicunt. cornr̃m dilatatũ . ẽ & psalmo con¬
cinunt᷑: uiam mandatorũ tuoꝵ cucurri:
cũ dilatasti cor meũ. Propt̃ ea neptalim
succedit: quod .ẽ. latitudo: ut ñ solũ non
deficiamus uerũ etiam quae retro suNt
obliuiscentes. sic in ea quȩ ante st̃ scđm
mane conditionis adstricti curã carnis
non indesideriis faciamꝰ. Conũsatio enĩ
oblitus. uł necessitas De hac necessitate
dic̃ apłs. Carnis curam ne feceritis in de¬
sidemis : cũ NoNi concupiscentiis ser

Expanded text:
fuerit, accipiet coronam vitae, sicuti et Abraham tentatus emicuit. Nam etsi mala quidem sit tentatio, jure tamen beatos dicimus tentationem vincentes, vel ex tentatione victores. Ideo post Gad, Aser, id est beatus, ponitur, juxta acceptam a Domino regulam veritatis qui dicit : Beati eritis cum vos oderintet dixerint omne malum adversum vos, mentientes, propter me. Hujus beatitudinis fida promissione securi, non angustiantur, sed cum Apostolo dicunt: Cor nostrum dilatatum est. Et psalmo concinunt : Viam mandatorum cucurri, cum dilatares cor meum. Propterea Nephtali succedit, quod est latitudo, ut non solum non deficiamus, verum etiam quae retro sunt obliviscentes, sic in ea quae ante sunt secmanae conditionis obstricti, curam carnis non in desideriis faciamus. Conversatio enim oblitus vel necessitas. De hac necessitate dicit Apostolus : Carnis curam ne feceritis in desideriis, cum non concupiscentiis ser
Abbreviated transcription (Latin):
cingulo spirituali non sinant᷑ desidie
torpore marcescere. Licet enim & in
bono & in malo. ponat᷑ sepe temptatio: hic tam̃
ut aduis tutem bono usu redigat᷑ intelligenda
ꝓponit᷑. Propt̃ea & accinetus: ut aꝑte spiritu¬
aliter p̃lians dmescat᷑. Prȩ cmxisti me in

Expanded text:
cingulo spiritali, non sinantur desidiae cingulo spiritali, non sinantur desidiae torpore marcescere; licet enim et in bono et in malo ponatur saepe tentatio, hic tamen ut ad virtutem bono usu redigatur, intelligenda proponitur. Propterea ut et accinctus, ut pote spiritualiter praelians, dignoscatur:
Abbreviated transcription (Latin):
repugnat. Ante inicia enim confessionis. culm̃
bonorum operum nullus ad p̃hendit : quia
nisi ꝑ confessionem renuntiemꝰ actib: malis :
non informam rectis & placidis. quocirca
ut ꝓbemꝰ eorum seriem nominum non in¬
aniter hic fuisse mutatam. sed ut euident̃
libri ordinem exequentes. eosdem sen¬
sus quos int̃ int̃p̃tationib nominum de¬
gessimus recapitulantes huic ordini
quibusdam quasi catenulis breuit̾ co¬
nectamꝰ. Hoc mͦ nr̃ȩ confessioni & di¬
uine laudi operũ succedit demore
ꝑfectio tãquam iudȩ ruben: ut nec pȩni¬
tenda libeat ultra repetere: nec ꝓbabilia
inquib: ds̃ laudat᷑. pigeat adimplere.
Propt̃ ea huicͣordine ruben subiungit᷑
ut & qui oꝑat᷑ spe gaudeat: & uidentes ad
dĩ laudem referant oꝑantem. Uerũ qr ad¬
tio Succedit inquã non natiuitatis ortu:
sed militiȩ spiritualis excursu. Talib
enim non desunt tẽptationes uitȩ p̃sen¬
tis quib: exerceant᷑ in agone . & accineti

Expanded text:
repugnat; ante initia enim confessionis culmen bonorum operum nullus apprehendit, quia nisi per confessionem renuntiemus actibus malis, non informamur rectis et placitis. Quocirca ut probemus eorum seriem nominum non inaniter hic fuisse mutatam, sed ut evidenter libri ordinem exsequentes, eosdem sensus quos interpretationibus nominum digessimus, recapitulantes, huic ordini quasi quibusdam catenulis breviter connectamus, hoc modo: Nostrae confessioni et divinae laudi operum succedit de more perfectio, tanquam Judae Ruben ut nec poenitenda libeat ultra repetere, nec probabilia in quibus Deus laudetur, pigeat adimplere. Propterea huic in ordine Ruben subjungitur, ut et qui operatur, spe gaudeat, et videntes ad Dei laudem referant operantem. Verum quia adtio: succedit, inquam, non nativitatis ortu, sed militiae spiritalis excursu; etiam talibus enim non desunt tentationes vitae praesentis, quibus exerceantur in agone, et accincti
Abbreviated transcription (Latin):
tenis ꝑducerẽ. Cuiꝰ quoq preconus
nullatenus resistere ualui. uerũ nec
tante auctoritati renuere p̃sumpsi:
non solum quidẽ quia filius erat
quia erat preclarus pontifex &
abbas m̃s egregius. Hlis enim necessi¬
tatibi ab actus p̃coniisq multi mo¬
dis compulsus: sed potius ut ita dicã
xp̃i auxiluis fretus qui prestat
infirmis confidentiã & mutis lo¬
cutionẽ : temptatũ opus enucleare
p̃sũpsi. Sed sciendũ ẽ quia quibus¬
dam in locis totã sententiã pro ut
oso sermone multa in serui. & ex
multis adunũ ꝑduxi: quibusdam
quoq qđ in libris tractatorsi non

Expanded text:
tenus perducerem. Cujus quoque praeconiis tenus perducerem. Cujus quoque praeconiis nullatenus resistere valui, verum nec tantae auctoritati renuere praesumpsi, non solum quidem quia filius erat verum etiam quia erat praeclarus pontifex et abbas meus egregius. His enim necessitatibus adactus, praeconiisque multimodis compulsus, sed potius, ut ita dicam, Christi auxiliis fretus, qui praestat infirmis confidentiam et mutis locutionem, tentatum opus enucleare praesumpsi. Sed sciendum est quia quibusdam in locis totam sententiam, prout oso sermone multa inserui, et ex multis ad unum perduxi: quibusdam quoque quod in libris tractatorum non
Abbreviated transcription (Latin):
pellere ut aliqͥd iuxta frugalita¬
tem sensus. & ingenioli mei capaci¬
tatem scđm qđ a dida scalo in eulca¬
ta fuerant describere nullatenus
ab nuerem. Sed cũ negare ñ ualeremi
tandẽ assensũ p̃bere decreui & aliꝗͣ
licite temere & formidolose digerenda
sũ aggressurus. eo uidelicet iure ut intra
domesticos parietes secretius retine¬
rent: nec alicui adlegendũ traderent. ne
& mea imꝑitia uerũ & temeritas legen¬
tibus detecta manifesta foret : & oblo¬
cutionib occasio pandetur rep̃henden¬
tium. Nam falũ cũ ad primũ librum
describendo appulrissem. ut abdite
abdita auctore dõ congererẽ: ex templo
mea imprudentia. ẽ dececta &e sa¬
eris aurib magnifici drogonis egregu
scilicet pontificis qͦ nichil nobilius
nichilq prudentiꝰ. ẽ reuelata nugacitas
Quo comꝑto: cȩpit ingenue liba ducto¬
ritate imꝑare. ut darẽ oꝑam. & geptũ
opus ñ sinerẽ : sed sagaciter ad calcen

Expanded text:
pellere ut aliquid juxta frugalitapellere ut aliquid juxta frugalitatem sensus, et ingenioli mei capacitatem, secundum quod a didascalo inculcata fuerant, describere nullatenus abnuerem. Sed cum negare non valerem, tandem assensum praebere decrevi, et ad aliqua, licet temere et formidolose, digerenda sum aggressus, eo videlicet jure ut intra domesticos parietes secretius retinerent, nec alicui ad legendum traderent, et ne mea imperitia, verum et temeritas, legentibus detecta, manifesta foret, et oblocutionibus occasio panderetur reprehendentium. Nam stylum cum ad primum librum describendo appulissem, ut abdite abdita auctore Deo congererem, exemplo mea impudentia est detecta, et sacris auribus magnifici Drogonis, egregii scilicet pontificis, quo nihil nobilius nihilque prudentius, est revelata nugacitas. Quo comperto, coepit ingenue libera auctoritate imperare ut darem operam, et coeptum opus non finirem, sed sagaciter ad calcem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aquam plurib fr̾ibus
& etiam a non nullis pruden¬
tibus & nobilib uiris roga¬
rer. ut scđm sollertiamꝰ
doctorũ & traditionẽ ma¬
gistri uiri disertissimi ali¬
quod opusculũ inuolumine
regũ digererem eoqđ a nullo
doctorum ꝑ om̃ia expositũ
apud nos haberet᷑ antiquo¬
rum : ob memoriã uidelicet
frequenti lectione recre¬
andam. & p̃sertĩ propter
illos qui aiunt sicut in ex¬
ordio huiusce uoluminis
notando tetigi. non alia
contineri. nisi p̃lia regũ
actusq multorũ : quod ego
diu multũq delitescendo
facere distuli. maxime cũ
parua scientia preditus fo¬
rem. nec elusubratione artis se-¬
ctaris sapientia fretus & ut ita
dicam edoctus eloquio. paruus
ingenio. nec dicere illud psalmistȩ.
amandatis tuis intellexi. nec dis¬
mis eram in quã ut angłs carbo¬
ne torrente de altariꝰ spurca
purgaret labella ut ualerẽ xp̃i
digne enucleare mysteria. sed rur¬
sus his excusationib reluctantẽ:
ceper me suasoriis affaminibus

Expanded text:
Cum a quampluribus fratribus, et etiam nonnullis prudentibus et nobilibus viris, rogarer ut secundum solertiam doctorum et traditionem magistri viri disertissimi, aliquod opusculum in volumina Regum digererem, ego quod a nullo doctorum per omnia expositum apud nos haberetur antiquorum, ob memoriam videlicet frequentata lectione recreandam, et praesertim propter illos qui aiunt, sicut in exordio hujusce voluminis notando tetigi, non alia contineri nisi praelia regum actusque multorum: quod ego diu multumque delitescendo facere distuli, maxime cum parva forem scientia praeditus, nec elucubratione artis saecularis sapientia fretus, et, ut ita dicam, indoctus eloquio, parvus ingenio, nec dicere poteram illud Psalmistae: « A mandatis tuis intellexi. » Nec dignus eram, inquam, ut angelus carbone torrente de altari spurca purgaret labella, ut valerem Christi digne enucleare mysteria. Sed rursus his excusationibus reluctantem coeperunt me suasoris affaminibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tenus ꝑducerẽ. Cuiꝰ quoq preconus
nullatenus resistere ualui. uerũ nec
tante auctoritati renuere p̃sumpsi:
non solum quidẽ quia filius erat
quia erat preclarus pontifex &
abbas m̃s egregius Hlis enim necessi¬
tatibi ab actus p̃coniisq multi mo¬
dis compulsus: sed potius ut ita dicã
xp̃i auxiliis fretus qui prestat
infirmis confidentiã & mutis lo¬
cutionẽ : temptatũ opus enucleare
p̃sũpsi. Sed sciendũ. ẽ quia quibus¬
dam in locis totã sententiã pro ut
oso sermone multa in serui. & ex
multis ad unũ ꝑduxi: quibus dam
quoq qđ in libris tractatorũ non

Expanded text:
tenus perducerem. Cujus quoque praeconiis tenus perducerem. Cujus quoque praeconiis nullatenus resistere valui, verum nec tantae auctoritati renuere praesumpsi, non solum quidem quia filius erat erum etiam quia erat praeclarus pontifex et abbas meus egregius. His enim necessitatibus adactus, praeconiisque multimodis compulsus, sed potius, ut ita dicam, Christi auxiliis fretus, qui praestat infirmis confidentiam et mutis locutionem, tentatum opus enucleare praesumpsi. Sed sciendum est quia quibusdam in locis totam sententiam, prout oso sermone multa inserui, et ex multis ad unum perduxi: quibusdam quoque quod in libris tractatorum non
Abbreviated transcription (Latin):
pellere. ut aliqͥd uuxta frugalita¬
tem sensus. & in genioli mei capaci¬
tatem scđm qđ a didascalo inculca¬
ta fuerant describere nulla tenus
abnuerem. Sed cũ negare ñ ualerem
tandẽ assensũ p̃bere decreui. & aliqͣ
lict temere & formidolose digerenda
sũ aggressurus. eo uidelicet iure ut intra
domesticos parietes secretius retine¬
rent: nec alicui adlegendũ traderent. ne
& mea imꝑitia uerũ & temeritas legen¬
tibus detecta manifesta foret : & oblo¬
cutionib occasio pandetur rep̃henden¬
tium. Nam falũ cũ adprimũ librum
describendo appulrissem. ut abdite
abdita auctore dõ congererẽ: ex templo
mea imprudentia ẽ. dececta & sa¬
eris aurib magnifici drogonis egregu
scilicet pontificis qͦ nichil nobilius.
nichilq prudentiꝰ ẽ reuelata nugacitas
Iuo compto: cepit ingenue liba ducto¬
ritate᷑ imꝑare. ut darẽ oꝑam. & eeptũ
opus ñ sinere : sed sagaciter ad calcen-

Expanded text:
pellere ut aliquid juxta frugalitapellere ut aliquid juxta frugalitatem sensus, et ingenioli mei capacitatem, secundum quod a didascalo inculcata fuerant, describere nullatenus abnuerem. Sed cum negare non valerem, tandem assensum praebere decrevi, et ad aliqua, licet temere et formidolose, digerenda sum aggressus, eo videlicet jure ut intra domesticos parietes secretius retinerent, nec alicui ad legendum traderent, et ne mea imperitia, verum et temeritas, legentibus detecta, manifesta foret, et oblocutionibus occasio panderetur reprehendentium. Nam stylum cum ad primum librum describendo appulissem, ut abdite abdita auctore Deo congererem, exemplo mea impudentia est detecta, et sacris auribus magnifici Drogonis, egregii scilicet pontificis, quo nihil nobilius nihilque prudentius, est revelata nugacitas. Quo comperto, coepit ingenue libera auctoritate imperare ut darem operam, et coeptum opus non finirem, sed sagaciter ad calcem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aquam plurib fr̾ibus
& etiam a non nullis pruden¬
tibus & nobilib uiris roga¬
rer. ut scđm sollertiam
doctorũ & traditionẽ ma¬
gistri uiri disertissimi ali¬
quod opusculũ inuolumine
regũ digererem eoqđ a nullo
doctorum ꝑ omĩa expositũ
apud nos haberet᷑ antiquo¬
rum : ob memoriã uidelicet
frequenti lectione recre¬
andam & p̃sertĩ propter
illos qui aiunt sicut inex¬
ordio huiusce uoluminis
notando tetigi. non alia
contineri. nisi p̃lia regũ
actusq multorũ : quod ego
diu multũq delitescendo
facere distuli maxime cũ
parua scientia ꝓreditus fo¬
rem. nec elugubratione artis se-¬
cłaris sapientia fretus. & ut ita
dicam edoctus eloquio. paruus
ingenio. nec dicere illud psalmistȩ.
amandatis tuis intellexi. nec dig¬
nis eram inquã ut angłs carbo¬
ne torrente de altariꝰ spurca
purgaret labella ut ualerẽ xp̃i
digne enucleare mysteria. sed rur¬
sus his excusationib reluctantẽ
ceper me suasoriis affaminibus

Expanded text:
Cum a quampluribus fratribus, et etiam nonnullis prudentibus et nobilibus viris, rogarer ut secundum solertiam doctorum et traditionem magistri viri disertissimi, aliquod opusculum in volumina Regum digererem, ego quod a nullo doctorum per omnia expositum apud nos haberetur antiquorum, ob memoriam videlicet frequentata lectione recreandam, et praesertim propter illos qui aiunt, sicut in exordio hujusce voluminis notando tetigi, non alia contineri nisi praelia regum actusque multorum: quod ego diu multumque delitescendo facere distuli, maxime cum parva forem scientia praeditus, nec elucubratione artis saecularis sapientia fretus, et, ut ita dicam, indoctus eloquio, parvus ingenio, nec dicere poteram illud Psalmistae: « A mandatis tuis intellexi. » Nec dignus eram, inquam, ut angelus carbone torrente de altari spurca purgaret labella, ut valerem Christi digne enucleare mysteria. Sed rursus his excusationibus reluctantem coeperunt me suasoris affaminibus,