comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
urent inderinit ficum aridam
factam: & recordatus ẽ. petrus.
a dycit ei. Rabbi. ecce ficus cui
maedyxisti aruit. Deinde mul¬
tis aliis relatis. ostendit dñm
in monte olitieti sedisse: & hec
matione scłi locutum fuisse ibi
apłis. In qua locutione matħs
ait. Et factum est. cum consũ¬
masset iħc sermones hos omneᷤᷤ.
dixit discipłis sus. Scitis qi pꝰ
bidtiũ pascha fiet. Unde potest

Expanded text:
ent, viderunt ficum aridam factam. Et recordatus est Petrus et dixit ei: Rabbi, Ecce ficus, cui maledixisti, aruit . Deinde multis aliis relatis, ostendit Dominum in monte Oliveti sedisse, et haematione saeculi, locutum apostolis ibi fuisse, in qua locutione Matthaeus ait: Et factum est, cum consummasset Jesus sermones hos, dixit discipulis suis: Scitis quia post biduum Pasch
Abbreviated transcription (Latin):
biduum
pascha feo
est quode
hec tierba
dñs cum apłis locutꝰ fuit in
monte oliueti: ut manifestia
intelligamꝰ quid est qd̃ dicio yͥ
bidtiũ. Ex ioħis narratione ei¬
ligit᷑. qd̾ ante sex dies pasche mr¬
nit iħc in bethaniam: ibiq fatͣ

Expanded text:
biduum pascha fiet, est, qua die haec verba Dominus cum apostolis locutus fuerit in monte Oliveti, ut manifestius intelligamus quid est quod dicit post biduum. Ex Joannis narratione colligitur quod ante sex dies Paschae venit Jesus in Bethaniam, ibique factum
Abbreviated transcription (Latin):
mansit. Mane autẽ ut iden¬
qꝑse ipse refert reuersus ẽ ini¬
rusalem. quando esuriens mi¬
nit ficam. & q̃siit fructum
in ea: quod scilicet factum eͥ
die lune. De quarto uͦ die fã
hentionem matchꝰ. Cumenĩ
etulisset qualiter inueiit. fi¬
ct̃m. & qualiter malechxit eã.
y quod fecisset in templo: pꝰea
onixit. Et cum factus esset¬

Expanded text:
mansit. Mane autem, ut idem ipse refert, reversus est in civitatem, quando esuriens invenit ficum, et quaesivit fructum in ea, quod factum est die lunae. De quarto vero die facit mentionem Marcus. Cum enim retulisset qualiter invenit, et qualiter maledixit ei, et quid fecisset in templo, postea subjunxit: Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
raliter saltator nr̃ suꝑm
mentum sedet o ierłm tendit.
cum untisquisq fidelis animã
suam. scilicet iim̃tum sutm re¬
gens. ad pacis intime uisionem
ducit. Qui uͦ uestem sternunt
in tua: significant eos qui cor¬
pora stia ꝑ abstinentiam domat.
ut ei iter ad mentẽ p̃parent. uel
exempla bona seqͥcibꝰ prebeant.
lii autẽ cedebant Beda.¬
ramos de arboribiis. Ramos uel
frondes cectunt. qui uerba & sen¬
tentias bonas de libris patrum
excerpunt: ꝑ quas simplicium
corda xp̃ianorum edificant. ne
errent in uia ueritatis. Turbe
qui p̃cedebant. significabant eos
qui fuerunt ante aduentum xͥ
lltriq autẽ in eadem uoce con¬
fessionis contieniunt: quia omine ᷤ
clamabant. dicentes. Osanna fi
cum uerbum ẽ: cõpositũ ex cor¬
rupto & indegro. Dicitur enim
osanna quasi osianna. Os inter¬
ꝑretat᷑ saltia. uel salnifica. uel sal¬
uum fac. Anna est int̾iectio dep̃.¬
cantis: sic̃ apud nos obsecro. Ulñ
ieronimꝰ ita interpretat᷑. Osan¬

Expanded text:
RALITAS. Salvator noster super jumentum sedet, et Jerusalem tendit, cum unusquisque fidelis animam suam, scilicet jumentum suum regens, ad pacis intimae visionem ducit. Qui vero vestes straverunt in via, significant eos qui corpora sua per abstinentiam domant, ut ei iter ad mentem praeparent, vel exempla bona sequentibus praebeant. Alii autem caedebant ramos de arboribus. Ramos vel frondes caedunt, qui verba et sententias bonas de libris Patrum excerpunt, per quas simplicium corda Christianorum aedificantur, ne errent in via veritatis. Turbae quae praecedebant significant eos qui fuerunt ante adventum ChrUtrique autem in eadem voce confessionis conveniunt, qui omnes clamabant dicentcum est, compositum ex corrupto et integro. Dicitur enim Hosanna, quasi osi anna. Osi interpretetur salva, vel salvifica, vel salvum fac. Anna est interjectio deprecantis, sicut, apud nos, obsecro. Unde Hieronymus ita interpretatur: Hosan
Abbreviated transcription (Latin):
saluari: in altissimis. id est in ce¬
lestibꝰ. non in t̾renis. Et cum in¬
trasset hierosolimam. cõmota est
tiam. nesciens ueritatẽ. Et que¬
rit. Qnis ẽ hic curita curit̃.
obiuam cum laudibast Popł
maiores ꝑueniat. Et intrauit¬
gressus pͥmo templum dm̃i adiit.
formam religionis quam seqtiam᷑
nob̃ demonstrauit: ut quodcũq
imus. domum ceationis si ibi ẽ
pͥmum adeamus. & ꝑ orationem
deo cõmendeti. sic ad agenda ne¬
gotia sectrius accedamis. Intra¬
uit etiam ꝓpter aliam causam:
qr refert lucas quod iħc cum
appropinquasset ierłm. uidens

Expanded text:
licet in altissimis, id est in coelestibus, non in terrenis. Et cum intrasset Jerusalem, commota est tiam, nesciens veritatem. Et quaerunt: Quis est hic, cui ita occurrunt obviam cum laudibus? Populmajores perveniat. Et intravitgressus, primo templum adiit, formam religionis quam sequamur, nobis demonstravit, ut quocunque venerimus domum orationis, si ibi est, primum adeamus, et per orationem Deo commendati, sic ad agenda negotia securius accedamus. Intravit etiam propter aliam causam, quia refert Lucas quod Jesus, cum appr
Abbreviated transcription (Latin):
sione est spetiale hoc: in uiam
gentium ne abieritis. scilicet ne
gentibus predicarent: neq sama.¬
ritanis hic p̃cipitur. Samarita¬
ni fuerunt gentiles dimissi int̾¬
ram isrł a nabugodonosor pꝰ capti¬
uitatẽ ab eo factam: & multis pe¬
riculis coacti. ad iudaismũ sunt
cont̾isi: circumcisionẽ. & qͥnq li¬
bros moysi recipientes. cet̾a uero
eant. & quid uitare debeant: in¬
sinuat quid p̃dicent. & quid faci¬
ant. Ecce quid p̃dicet᷑. Euntes
p̃dicate. Ecce qͥd faciant. In fir
accepti sp̃c donum in usum nego¬
tiacionis inflectere sĩc symon ma¬
gas: uult uenalitatẽ illam ꝓhi

Expanded text:
sione, hoc est speciale: In viam sione, hoc est speciale: In viam gentium ne abieritis, scilicet, ne gentibus praedicarent, neque Samaritanis, quod hic praecipitur. Samaritani fuerunt gentiles dimissi in terram Israel a Nabuchodonosor post captivitatem ab eo factam, et multis periculis coacti ad Judaismum sunt conversi, circumcisionem et quinque libros Moysi reeant, et quid vitare debeant, insinuat quid praedicent, et quid faciant. Ecce quid praedicent: Euntes praedicate, etc. Ecce quid faciant: Infirmoaccepti spiritus donum in usum negotiationis inflectere, ut Simon magus, vult venalitatem illam prohib
Abbreviated transcription (Latin):
nam eiꝰ ꝑtinet: qͥ geminus. idest
dubius in resurrectione fuit. Se¬
cunda uͦ omni p̃dicatori conuenit.
qui altitudinẽ misteriorũ dei
cognonit. Mathens etiam de¬
bet esse. idest donatus uel assũp¬
tus. Donatus gr̃ȩ. dei. & assump¬
tus a massa ꝑditoꝵ. Taddeus
corculus int̾pretatur. quasi cor
colens. Quia omnis p̃dicator
cultor cordis. ñ corporis. debet
esse. Debet etiam esse chananẽ
idest zelotes. idest dei emulator.
Conuenit etiã ut sit iudas. idest
confessor & scariothes. idest me¬
mor dm̃ce passionis. Scariotes
bu isachar p̃sagium sue drĩpira¬
tionis uocabulum sũpsit. Ysachar
qͥppe qd̃ dicitur merces: p̃cium
ꝓditionis insinuat. Scarioth
autẽ quod memoria mortis int̾¬
hic uidelicet ad iudeos. qͥb pͥus
debuit offerri p̃dicatio. quia eis
facta est ꝓmissio. ut cum illi re-
uͥ dictum est. Ite p̃dicate euange¬
lium omni creature. In quibus
missiombtis quedam sunt cõmu¬
nia: quedã specialia. In hac mis¬

Expanded text:
nam pertinet, qui geminus, id est dubius in resurrectione fuit. Secunda vero omni praedicatori convenit, qui altitudinem mysteriorum Dei novit. Matthaeus etiam debet esse, id est donatus vel assumptus, donatus gratia Dei, assumptus de massa perditorum. Thadaeus corculus interpretatur, quasi cor colens, quia omnis praedicator cultor cordis, non corporis debet esse. Debet esse Chananaeus, id est zelotes, id est Dei aemulator. Convenit etiam ut sit Judas, id est confessor, et scariotes, id est memor Dominicae passionis. Scariotes bu Issachar praesagium suae damnationis vocabulum sumpsit. Isachar quippe qui dicitur merces, pretium proditionis insinuat. Scarioth autem, quod memoria mortis inteHic videlicet ad Judaeos, quibus debuit prius offerri praedicatio, quia eis facta erat promissio, ut cum illi repuubi dictum est: Ite praedicate Evangelium omni creaturae. In quibus missionibus quaedam sunt communia, quaedam specialia: In hac mis
Abbreviated transcription (Latin):
ouas tunicas. Non quod in locis
sithie rigentibiis glatrali niue de¬
nica: s ioeo hoc p̃cipit ne aliud
uestim̃tum induti. aliud nobis
futurorum timore seruemus.
Neq caltiam̃ta dupplicia eodẽ
modo. uirgam etiã ñ ferre p̃cipi¬
ditos ad p̃dicandum apłõs mise-¬
rat. & dura indebat᷑ hec conditio:

Expanded text:
ue virgam. Non quod in locis Scythiae rigentibus glaciali nive denica, sed ideo hoc praecipit, ne aliud vestimentum induti, aliud nobis futurorum timore servemus. Neque calceamenta, duplicia eodem modo. Virgam etiam non ferre praecipiditos ad praedicandum apostolos miserat, et dura videbatur haec conditio
Abbreviated transcription (Latin):
chananetis a chana uico galilẽe
nom̃ accepit. quẽ euangłista lu¬
cas cum int̾p̃tatione posuit.
Symon zelotes. Chana enim
zelus. chananeus. ⁊ elotes. idest
emulator. Iudas eligitur ut
domesticũ inimicã haberet.
rem ñ timet. E ideo ut doc̾e̾t
lum nͥ conuictũ abic̾e̾. Et ut
ostend̾et aplãtum ñ esse m̾itũ.
istum malum sic̃ ꝑ petrum mira¬
cula o sacram̃ta. Ista nomina

Expanded text:
autem Cananaeus a Cana, vico Galilaeae cognomen accepit, quem evangelista Lucas cum interpretatione posuit Simon Zelotes. Cana enim zelus, Cananaeus Zelotes, id est aemulator. Judas eligitur ut domesticum inimicum haberet Drem non timet, et ideo ut doceret lum nisi convictum abjicere, et ut ostenderet apostolatum non esse meritum, istum malum, sicut per Petrum, miracula et sacramenta. Ista nomina
Abbreviated transcription (Latin):
esse petrus. idest firmus in fide:
& symon. idest obediens. Symon
enim obediens int̾p̃tatur. Debet
etiã esse andreas. idest fortis
in pacientia. Andreas enĩ uiril
interp̃tat᷑. Debet etiam esse iacobꝰ
idest supplantator uitiorum. Et
ioh̃s. idest omnia ascribens gr̃e dĩ.
Ioħs enim gr̃a dĩ int̾p̃tatur. Sit
etiam phylippꝰ qui dicit᷑ os lampa¬
dis. Omnis enĩ p̃dicator agnitionẽ
& claritatẽ mentis debet ore ꝓfi¬
teri. ut lampadẽ quã habet in m̃¬
te. habeat more. Nec minꝰ sit bar¬
tholometis qͥ interp̃tat᷑ filitis sus¬
pendentis aquas: quod eudenter
filium dei sonat. qͥ p̃dicatorum suoꝵ
mentes ad celestia suspendit contẽ¬
liberiꝰ ꝑuolant. eo t̾renorũ corda fe¬
ratiꝰ dictorum suiorũ guitis inhe¬
brient. Debet etiam esse thomas

Expanded text:
id est firmus in fide, et Simon, id est obediens, Simon enim obediens interpretatur. Debet esse etiam Andreas, id est fortis in patientia, Andreas enim virilis interpretatur. Debet etiam esse Jacobus, id est supplantator vitiorum. Et Joannes, id est omnia ascribens gratiae Dei, Joannes enim gratia Dei interpretatur. Sit etiam Philippus, qui dicitur os lampadis. Omnis enim praedicator, agnitionem et claritatem mentis ore debet confiteri, ut lampadem quam habet in mente, habeat etiam in ore. Nec minus sit, Bartholomaeus, qui interpretatur filius suspendentis aquas, qui evidenter filium Dei sonat, quod praedicatorum suorum mentes, ad coelestia contemliberius personat, eo terrenorum corda veracius, dictorum suorum guttis inebriet. Debet esse etiam Thomas
Abbreviated transcription (Latin):
postoloꝵ. iudam iacobi nominat.
Erat enim frater iacobi fratͥs do¬
mini: ut ipse in epłã sua scͥbit.
llnde etiã ipse frater dm̃ uoca¬
batur. testantibus ipsits cnubꝰ.
qui de uirtatibus eiꝰ stupentes
aiebant. Nonne iste est faber
iste thaddeus. a nonnullis uoca¬

Expanded text:
postolorum Judam Jacobi nominavit. Erat enim frater Jacobi, fratris Domini, ut ipse in Epistola sua scribit, unde et ipse frater Domini vocabatur, testantibus civibus illius, qui de virtutibus ejus stupentes aiebant: Nonne iste est faber id est Thaddaeus, a nonnullis voca
Abbreviated transcription (Latin):
uolens nomina duodecim apłoꝵ
enumerare: necesse hab̾et pe-¬
trum dicere. bretuter intima¬
re curauit. quia ñ hoc ante uo
ioħs ipsa uerba dĩ posuit. Item¬
syriace cephas. & in utraq lin¬
gua nom̃ a petra diriuatur̃
ẽaut dubium ẽ. quim de illa.
de qua paultis ait. Petra autẽ
erat xp̃c. Iacobus ⁊ ebedei addif¬
ferentiam alternis iacobi ponit.
qui dicitur alphei. & ioħs frat̾
eiꝰ. His posuit ut refert marchꝰ
xp̃c nom̃ boanerges: quod est
filius tontrui. Apte filii tom¬
trui sunt cognominati: ob exi¬

Expanded text:
ellet nomina duodecim apostolorum enumerare et necesse haberet Petrum dicere, breuiter insinuare uoluit, quod non \'hoc ante uoc Iohannes ipsa uerba domini posuit. ceSyriace Cephas, et in utraque lingua nomen hoc a Petra derivatum esse, haud dubium, quin illa de qua Paulus ait: Petra autem erat Christus . Jacobus Zebedaei. Ad differentiam alterius Jacobi ponit, qui dicitur Alphaei. Et Joannes frater ejus. His imposuit ut refert Marcus, Christus nomen Boanarges, quod est filius tonitrui . Apte filii tonitrui sunt cognominati,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quatuor mundi climata fidẽ
merꝰ ꝑ multas figuras in uet̾i
testam̃to p̾siguratus est. ꝑduo¬
decĩ filios iacob. ꝑ duodecĩ pͥncipe ᷤᷤ
filiorũ isrł. ꝑduodecim fontes
inuentos in elim. qui locus ẽ
in deserto. ꝑ duodecĩ lapides
in rationali aaron. ꝑ duodecĩ
panes ꝓpositionis. ꝑ duodecim
exploratores a moyse missos.
ꝑ duodecim lapides unde fac¬
decĩ boties qͥ sustinebant mare¬

Expanded text:
per quatuor mundi climata fidem per quatuor mundi climata fidem merus per multas figuras in Veteri Testamento praefiguratus est: Per duodecim filios Jacob. Per duodecim principes filiorum Israel. Per duodecim fontes inventos in Helim, qui locus est in deserto. Per duodecim lapides in rationali Aaron. Per duodecim panes propositionis. Per duodecim exploratores a Moyse missos. Per duodecim lapides subladecim bo
Abbreviated transcription (Latin):
uult habere co¬
adicitores inł
p̃dicatione: &
ideo quos elegerat mittit ad p̃di¬
candum. Et quare hoc : Pre¬
mittit. Quia misertus hominum
ñ enitentes surgere: & cum habe¬
rent pastores. erant quasi ñ habe¬
rent pastorem. Messis dicunt᷑ hoĩes.
qͥ possunt meti a p̃dicatoribus. siñ
omnes tamen pars de massa & de
ut grana excussa. a paleis. postea
i horreiᷤᷤ reponant᷑. Rogate. qͣsi dice̾t.¬
Rogate gͦ dñm me sis: ut mittat oꝑari¬
os ĩ mesẽ suã. Rogãdꝰ ẽ enĩ dñs ut ex mise.¬
ricordia sua ꝑ inspirationẽ inter¬
nam. uel ꝑ ministros suos mittat
predicatores in eccłam suã. Non
enim p̃dicatores ueniunt ad p̃di¬
candũ nͥ mittant᷑. Et bene dicit
mittat: homines enim quiescere
uolentes. ad p̃dicationẽ quasi ire
coguntur. cum ds̃ inspirat. uel
firmare. Duodecim nomina a¬
postoloꝵ ponit in cathalogo suo:
rus aploꝵ ñ uacat a misterio Duo¬
denarius enim qͥ conficit᷑ ex ter¬
nario. & quat̾nario. defignat eos

Expanded text:
ult habere coadjutores in praedicatione, et ideo quos elegerat, mittit ad praedicandum; et quare hoc? Praemittit, quia misertus est hominon enitentes surgere, et cum haberent pastores erant quasi non habentes pastores. Messis dicuntur homines, qui possunt meti a praedicatoribus, si non omnes, saltem pars de massa et deut grana excussa a paleis, postea in horreis reponantur. Rogate ergo DRogate ergo Dominum, ut mittat operarios in messem suam. Rogandus est enim Dominus, ut ex misericordia sua per inspirationem internam, vel per ministros suos mittat praedicatores in Ecclesiam suam. Non enim praedicatores veniunt ad praedicandum, nisi mittantur. Et bene dicit, mittat, homines enim quiescere volentes, ad praedicationem quasi ire coguntur, dum Deus inspirat, vel firmare. Duodecim nomina apostolorum ponit in catalogo suo, rus apostolorum non vacat a mysterio. Duodenarius enim, qui conficitur ex ternario et quaternario, designat eos
Abbreviated transcription (Latin):
pecaniam in zonis. & ꝑ peram.
accipit omne uiaticum. uiati¬
cam habet duas partes: uel im̃
emant᷑ necessaria. uel ipsa neces¬
saria. ꝑpeccunam accipitur
illud uraticũ: unde emunt᷑ ne¬
cessaria. In pera uͦ solet defer
la: uel consimilia necessaria. Et
ideo ꝑ eam intelligitur omne
necessariũ in uia. ꝑ hec gͥ duo:
omne uraticũ ꝓhibetur. Qui in
hac missione ꝓhibet deferri ne¬
cessarios nũmos: tamen in pas¬
sione p̃cipit ut qu habet perã
tollat. ioest deferat eam. Quam¬
diu enĩ in mundo funt. ꝓcarator¬
funt eorum. & habuit localos ut
eos pasceret. & ideo noluit ut cri¬
ram heberent in sumptibus: qtiã¬
diu in ꝓcuratione enis erant. Oit.¬
tebat gͦ sine sumptii eos: quia ip¬
se ꝓuidebat unde uiuerent. inspi¬
rando mentibus recipientiũ. Post¬
quã uͦ subtractus est ã conspectu
eorum ꝑmisit eis uicem surã. ut
localos habere liceret sic̃ ipse ha¬
buit: & si uellent uiuerent de bo¬
nis suibditorum. Quod etram paui¬

Expanded text:
n zonis, et per peram accipit omne viaticum. Viaticum habet duas partes, vel unde emantur necessaria, vel ipsa necessaria. Per pecuniam accipitur illud viaticum, unde emuntur necessaria. In pera vero solent poni la, vel consimilia necessaria, et ideo per eam accipitur omne necessarium in via. Per haec igitur duo, omne viaticum prohibetur. Qui in hac missione prohibet deferri necessarios nummos, discipulis in passione praecipit, ut qui habet peram, tollat, id est deferat eam. Quandiu enim fuit in mundo, fuit procurator eorum, et habuit loculos, ut eos pasceret, et ideo noluit ut curam haberent in sumptibus, quandiu in procuratione ejus erant. Mittebat ergo eos sine sumptu, quia ipse providebat unde viverent, inspirando mentibus recipientium. Postquam vero subtractus est a conspectibus eorum, permisit eis vicem suam, ut loculos habere liceret, sicut et habuit ipse, etsi vellent vivere de bonis subditorum, quod etiam
Abbreviated transcription (Latin):
te sua: quia pater ñ iudicat quẽ¬
quiã. s omne iudicium dedit filio.
O congregabit triticũ. idest bo¬
nos. quia ñ sunt leues ut palea.
s stabiles in bono ꝓposito. in hor¬
reum celestis głȩ. Paleas autem
idest leues. qui quãnis cum gra¬
nis de sacramentis fidei nati st̃:
tamen in dñicis p̃ceptis solidati
ñ fuerunt. cõburet igne infer-¬
nali. Nota quia ñ iudicabuntur
infideles. quia iam indicati sunt.
qͥ neq grana neq paleȩ funt. qr
neq bomi. neq cum bons in fide
diuersi a messe triticea. de quibꝰ
dicitur in euangłio. Qui ñ credit
iam indicatus ẽ. & ideo ñ fit men

Expanded text:
 sua, quia Pater non judicat quem sua, quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Et congregabit triticum, id est, bonos, qui non sunt leves ut palea, sed stabiles in bono proposito, in horreum coelestis gloriae. Paleas autem, id est, leves, qui quamvis cum granis de sacramentis fidei nati sunt, tamen in Dominicis praeceptis solidati non sunt, comburet igne infernali. Nota quia non judicabuntur infideles, quia jam judicati sunt, qui neque grana, neque paleae sunt: quia neque boni, neque cum bonis in fide  omnino diversi a messe triticea. De quibus dicitur in Evangelio: Qui non credit jam judicatus est . Et ideo non fit
Abbreviated transcription (Latin):
baptismate & confirmatione¬
idem sp̃c conferatur. tamen diu̾¬
sa dona ibi recipiuntur: quia in
baptismate datur sp̃cadremis
genera purgationum. Alterum
uͦ quando aliqua post baptismũ
surrepit macula. quȩ uel igne
penitentiȩ. uel alicuius munda:¬
ne ꝑsecutionis. uel deniq igne
purgatorio. si qua leuis macula
est residua. purgatur. Llude in
ueteri lege ꝑpetius ignis iusta
dotes. designans scilicet ut qͥ se-
mel deo ꝑ fidem oo regeneratio¬
nẽ oblati sunt. semꝑ habeant ig¬
nem paratun. in quo excoquant
nem. Cuius uentilabrum. Pre¬
misso benefitio subponit cõmi¬
nationem: ut quos ñ poterit cõ¬
nem. cõmoneat ꝑ t̾rorem. uen¬
tilabrã ẽ instrum̃tũ quo gra¬
na cum paleis in uentum ȩxcu¬
tiunt᷑. & tunc grana in aream
decidunt. & palee a uolando se¬
parant᷑. hoc uentilabrum fignifi¬
cat discretionẽ ultimi indicii. qñ
aream significatur sunt grana
cum paleis. hoc est iusti ꝑmixti
llentilabrum autẽ ideo dicitur

Expanded text:
baptismate et confirmatione conferatur, tamen diversa dona ibi accipiuntur, quia in baptismate datur Spiritus sangenera purgationum, alterum m vero, quando aliqua post baptismum subrepit macula, quae vel igne poenitentiae, vel alicujus mundanae persecutionis, vel denique; igne purgatorio, si qua levis macula est residua, purgatur. Unde in veteri lege perpetuus ignis juxta t, designans scilicet, ut qui Deo semel per fidem et regenerationem oblati sunt, semper habeant ignem paratum in quo excoquant rum. Cujus ventilabrum. Praemisso beneficio, supponit comminationem, ut quos non poterit comcommoveat per terrorem. Ventilabrum est instrumentum quo grana a paleis in ventum excutiuntur, et tunc grana in area decidunt, et paleae volando separantur. Hoc ventilabrum significat discretionem ultimi judicii, quando uae per aream significatur, sunt grana cum paleis, id est, justi Ventilabrum autem ideo dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationes eorum. Uel securisẽ
sententia iudicaria: uel euangłic
sermo. quia aliis datur ad uitã.
aliis ad mortem. Omnis gͦ arbor.
Et quando quidem securis posi-¬
ta ẽ ad radicem arborum: gͦ om̃is
tandum ẽ. quia arbores digne in¬
cendio. alie sunt sicce quȩ carent
foliis. alie quȩ habent folia sed
carent fructu: aliȩ quȩ habent
folia & fructum. s amarum: hy¬
pocritȩ habent folia. quia spẽm
pietatis pretendunt: sed intus
tiacui sunt a bono opere. Pagani

Expanded text:
cogitationes eorum . Vel securis est cogitationes eorum . Vel securis est sententia judiciaria, vel Evangelicus sermo, qui aliis datur ad vitam, aliis ad mortem. Omnis ergo arbor, etc. Et quandoquidem securis posita est ad radicem arborum. Ergo, omnis tandum est quod arbores dignae incendio, aliae sunt siccae quae carent foliis, aliae quae habent folia, sed carent fructu; aliae quae habent folia et fructum, sed amarum. Hypocritae habent folia, quia speciem pietatis praetendunt, sed intus vacui sunt a bono opere. Pagani
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit ergo ioħes. Potens est deus sus¬
citare filios abrahe de lapidibus
istis. id est de figtratis ab istis lapi¬
dibus lam enim sectiris. Ut autẽ
citius ad penitentiam conuertant᷑.
post ammonitionẽ illis cõminat᷑.
quasi diceret. facite cito dignos
fructus penitentie: quia iam idest
nubrio constat &oferro. id est ex hu¬
manitate qua tenetur. & diuim-¬
tate qua incidit. Posita est. qura
dicem uͦ appellat extremos illos
qͥ fuerunt captiuati sub tito &
uespasiano. Hos destruxit. xp̃c:
quia causa fuit destructionis eoꝵ.
sicut ipse ait. Non remanebit la
pis suꝑ lapidem: eo quod ñ cogno¬
tusti diem insitationis tue. uel ar¬
bor ẽ untisqͥsq homo qui plantat᷑¬
in presenti uita. de qua uita eradi¬
catur unusquisq cum moritur.
Nondum ꝑcutit secuiris. quia ñ¬
dum homines absciduntur auita:
&o nondum in ignem et̾num mit¬
tuntur. s parata est quia cito fe-
Exibit sp̃c eius. & reuertet᷑ int̾¬
ram suam: in illa die ꝑibtint om̃s

Expanded text:
Dicit ergo Joannes: Potens est Deus suscitare filios Abrahae de lapidibus istis, id est, de figuratis istis lapidibus. Jam enim securis, etc. Ut autem citius ad poenitentiam convertantur, post admonitionem illis comminatur, quasi diceret: Facite ergo fructus dignos poenitentiae, quia jam, id est, nubrio constat et ferro, id est, humanitate qua tenetur, et divinitate qua incidit. Posita est, quia dicem vero appellat extremos illos qui fuerunt captivati sub Tito et Vespasiano. Hos destruxit Christus, quia fuit causa destructionis ipsorum, sicut ipse ait: Non remanebit in te lapis super lapidem, eo quod non cognoveris tempus visitationis tuae . Vel arbor unusquisque homo, qui plantatin praesenti vita, de qua vita eradicatur unusquisque quando moritur. Nondum percutit securis, quia nondum homines exciduntur a vita, et nondum in ignem aeternum mittuntur, sed parata est, quia cito feriExibit spiritus ejus, et revertetur in terram suam, in illa die peribunt omnes
Abbreviated transcription (Latin):
alius qͥ uire ꝓpinqͥtatis. eam du¬
cere uellet. discaltiaret eum re
ptidiantẽ illam in media porta
& ipsa inspueret ei in faciem:
Ioħes autẽ est amicus sponsi. ñ
inuidet ei. nec uult usur pare
officium eiꝰ. ut sponsus dicatur.
& hoc est non sum dignus solu̾e
corrigiam caltiamenti eius. idest
ducere sponsam eius. quasi dice̾t
ñ sum dignus uocari sponsus. s
tantum amicus sponsi. qͥ enim
habet sponsam sponsus est. Iꝑse
uͦ & quia fortior me est ex diumi¬
tate. ideo dabit uobis quod non
possum dare. scilicet remissionẽ
peccatorum. quia ipse uos bapti¬

Expanded text:
alius qui jure propinquitatis eam dualius qui jure propinquitatis eam ducere vellet, discalcearet eum qui repudiaverat illam in media porta, et ipsa spueret ei in faciem, Joannes autem amicus est sponsi, et non invidet ei, nec vult usurpare officium ejus, ut sponsus dicatur, et hoc est, « non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus, » id est, ducere sponsam ejus, quasi diceret: Non sum dignus vocari sponsus, sed tantum amicus sponsi, quia qui habet sponsam sponsus est. Ipse vos. Et quia fortior me est ex divinitate, ideo dabit vobis quod non possum dare, scilicet remissionem peccatorum: quia ipse bapti
Abbreviated transcription (Latin):
uerborũ dixerit ioħes. Augusti¬
nus. Ulel utraq dixit in ditersis
tẽporibꝰ. uel utraq in eadem ora¬
tione. Ut ita dic̾et. cuiꝰ non sũ
dignus soluere coerigiã caltiam̃¬
ti eiꝰ: neq caltiam̃ta portare.
Caltiamentum est totum in¬
carnationis misteruim. uel totũ
euangłm̃. Ulnde apłi dicuntur.
habere sandeilia quȩ subtus
gata corrigiis. quia sunt pedes
gelii pacis. Euangłm enim debet
p̃dicatores munire ne t̾rens ad¬
bereant. s debet esse aꝑtum au¬
dientibus ad quos eunt. Non fuit
io est qui offitio apłatus fung̾et᷑.
Ioħes tamen ñ fuit inferior apłis
meritis. s tantum offitio ministe.¬
in celo non fuit ioħes minoris digni
lium. Uel non fuit dignus soluere
corrigiã caltiamenti. idest expli¬
care quomͦ humanitas coniuncta
sit diuinitati in una ꝑsona: & liga¬
turas aliorum sacramentorum.
llel aliter soluere corrigiam. Olos
erat in lege ut si aliqͥs suꝑbꝰ repu¬
diaret uxorem q̃sͥ competeret.

Expanded text:
um dixerit Joannes? Augustinus: Vel utraque dixit diversis temporibus, vel utraque in eadem oratione, ut ita diceret: Cujus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus, neque calceamenta portare. Calceamentum est totum Incarnationis mysterium, vel totum Evangelium. Unde apostoli dicuntur habuisse sandalia, quae subtus gata corrigiis, quia pedes apostEvangelii pacis. Evangelium enim debet praedicatores munire, ne terrenis adhaereant, sed debet esse apertum audientibus, ad quos eunt. Non fuit id est, qui officio apostolatus fungeretur. Joannes tamen non fuit inferior meritis apostolis, sed tantum officio ministein coelo non fuit Joannes minoris dignitlium. Vel non fuit dignus solvere corrigiam calceamenti, id est, explanare quomodo divinitas conjuncta est humanitati in unam personam, et ligaturas aliorum sacramentorum. Vel aliter, solvere corrigiam: Mos erat in lege, ut si aliquis superbus repudiaret uxorem quae sibi competeret,
Abbreviated transcription (Latin):
nem iniungebant. Llnde ad hux
in catecuminis aliquod spatiũ
turuis ẽ post me. ñ nascendo sed
manifestaturꝰ se baptizando &
predicando fortior me est. Ego
enim fortis sum ad penitentiã
inuitando: ille peccata remittẽ¬
do. Ego regnum celorum predi¬
cando. ille fortior donando. Ego
in aqua baptizando. ille in sp̃u.¬

Expanded text:
nem injungebant. Unde adhuc in catechumenis aliquod spatium turus est post me, non nascendo, sed manifestaturus se baptizando, praedicando, Fortior me est. Ego enim sum fortis ad poenitentiam invitando, ille fortior peccata remittendo. Ego regnum coelorum praedicando, ille fortior dando. Ego in aqua baptizando, ille Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ. Due hereses erant iudeoꝵ
scilicet phariseorum & saduceorũ.
Pharisei nouas traditiones inue¬
niebant. qͦs p̃ceptis moysi p̃fere¬
bant: & se aliis iustiores dicebat̃.
llnde pharisei. idest diuisi ab aliis
dicebant᷑. Saducei uͦ quinq li¬
bros moysi recipiobant. s ꝓphe¬
tas respuebant. & resurrectionẽ
corporum ñ credebant. Aiducei
iusti int̾p̃tant᷑. Isti ad baptismũ
ioh̃is accedebant. audientes irã
uenturã. & ꝑ solum baptismũ
sine penitentia peccatorum. eã
etadere puitabant. Quos ita
increpat ioh̃es. ꝓgenies inꝑe¬
rarum. filii uperarum dicant᷑:
quia filii udeorum funt. qui
parentes sitos sp̃tiales. id est ꝓ¬
phetas interfecerunt. Natu¬
ra enim inꝑarum ẽ. ut paren¬
tes suos interfitiant. Quis de¬
monstranit uob̃. hoc modo. id
est sine penitentia. fugere a
uentara ira: facite gͦ. Endo
quidẽ sine penitentia saluari
ñ potestis: gͦ facite dignos fruad̾¬

Expanded text:
eses erant Judaeorum, scilicet Pharisaeorum et Sadducaeorum. Pharisaei novas traditiones inveniebant, quas praeceptis Moysi praeferebant, et se aliis justiores dicebant. Unde Pharisaei, id est, divisi ab aliis, dicebantur. Sadducaei vero quinque libros Moysi recipiebant, sed prophetas respuebant, et resurrectionem non credebant. Sadducaei justi interpretantur. Isti ad baptismum Joannis accedebant, audientes iram venturam, et per solum baptismum sine poenitentia peccatorum eam evadere putabant, quos ita increpat Joannes: Progenies viperarum . Filii viperarum dicuntur, quia filii Judaeorum sunt, qui parentes suos spirituales, id est, prophetas interfecerunt. Natura enim est viperarum, ut parentes suos interficiant. Quis demonstravit vobis, hoc modo, id est, sine poenitentia, Fugere a ventura ira? Facite ergo. Quando quidem sine poenitentia salvari non potestis, ergo facite fru
Abbreviated transcription (Latin):
ea mittet᷑ in ignem eternim. Ego
tanta cõminaris: Unde confidis:
Respondet ñ de me. ẽ. tanta fidu¬
tia. tanta potentia. s de dño meo:
quia ego tantum baptiro in aqua.
deret. tamen ante baptismũ xp̃i
ad penitentiã inuitabat: quia
uolebat eos p̃parare. & aptare.
quatinis cõpuncto & humilia¬
to corde ꝑ tantũ sacramentũ
susciꝑent remissionẽ peccatorũ.
llnde beatus clemens & qudã

Expanded text:
st mittetur in ignem aeternalem. Ego tanta comminaris, vel unde confidis? Respondet: Non de me est tanta fiducia et tanta potentia, sed de Domino meo: Quia ego tantum baptizo in aqua, deret, tamen ante baptismum Christi ad poenitentiam invitabat, quia volebat eos praeparare et aptare, quatenus compuncto corde et humiliato, per tantum sacramentum recipient remissionem peccatorum. Unde bea
Abbreviated transcription (Latin):
Potens ẽ dñs suscitare filios
abrahe. de. lapi anig istis. Cum
enim nnta iordãnem ẽẽt ostendit
ibi dnodecim lapides. qui gentiles
p̃figurabant. Iostie enim dum
filios ifrł ad terram ꝓmissionis
introduceret timens ad iordanẽ
fecit ꝑ orationẽ suam scindi illum.
& suꝑior pars stetit. inferior. de¬
fluxit in mare. Cumq intras¬
set precepit duodecim lapides
de alueo transferri. in ficcum. &
duodecim de ficco tranfferri in
alueum: iminemoriã transitus
in isrł. Nlumius significat fluxũ
gentes. quȩ pͥtis erant in flixu
scłi hiiꝰ. dum idolatrie studebãt. s¬
Alii duodecim iudeos. qui qua¬
si extra fluxam erant: dum legẽ
& cultum dei habebant. Dig¬
ificat gͦ iosue quod indei aliqñ
submergerent᷑. & gentiles ad fi¬
dem uenientes a flixtu scłi retra¬

Expanded text:
Deus suscitare filios Abrahae de lapidibus istis. Cum enim juxta Jordanem esset, ostendit ibi duodecim lapides, qui gentiles praefigurabant. Josue enim dum filios Israel in terram promissionis introduceret, veniens ad Jordanem, fecit per orationem suam scindi illum, et superior pars stetit, et inferior defluxit in mare. Cumque transissent, praecepit duodecim lapides de alveo transferri in siccum, et duodecim de sicco in fluvium, in memoriam transitus Israel . Fluvius significat fluxum gentes quae prius erant in fluxu hujus saeculi, dum idololatriae studebant. Alii duodecim Judaeos, qui quasi extra fluxum erant, dum legem et cultum Dei habebant. Significavit ergo Josue, quod Judaei submergerentur, et gentiles ad fidem venientes, a fluxu saeculi salva
Abbreviated transcription (Latin):
tre. quia predicatio siluestribus
hominibus fuit impensa. Loctis¬
tas edit. quia in locusta est acer
uolatus. & cito decidiuis. Simi¬
liter iohannes uolauit dum xp̃e
putabatur. s cito decidit. dum
ab eo quesitum ẽ. es tu xp̃c. &
respondit non. Hota quia cilitiũ
fiebat de pilis camelorum & capͣ¬
rum. In eo enim pumebantur
peccata. quȩ ꝑ capram ꝓpter fe¬
torem. ꝑ camelũ ꝓpter tortuosita¬
tem significant᷑. Tunc exibat.
Patet sensus littere. quia qui ui¬
currebant. Mistice designatur:¬
quod qui uenit ad baptismum.
de mundana cont̾isatione debet
exire &ouenire ad iordanem: qͥ
descensus interp̃tat᷑. id est ad hu¬
militatis & confessionis emen¬
dationem. & debet esse ierłm &
udea. idest uidentes deum. &¬

Expanded text:
tre, quia sua praedicatio silvestris tre, quia sua praedicatio silvestris hominibus fuit impensa. Locustas edit, quia in locusta est ala et volatus, et cito deciduus. Similiter Joannes volavit dum Christus putabatur, sed cito decidit, dum ab eo quaesitum est: Es tu Christus? Respondit: Non. Nota quod cilicium fiebat de pilis camelorum et caprarum. In eo enim puniebantur peccata quae per capram propter fetorem, et per camelos propter tortuositatem intelliguntur. Tunc exibant. Patet sensus litterae, quia qui vicurrebantquod qui venit ad baptismum de mundana conversatione exire debet, et venire ad Jordanem, qui descensus interpretatur, id est, ad humilitatem confessionis et emendationis; et debent esse Jerusalem, et Judaea, id est, videntes Deum
Abbreviated transcription (Latin):
recta intentione fiant ñ scilicet
gitur. cum sermo illius diligẽ¬
ter auditur: quasi diceret. pre¬
dicationi meȩ credatis. quatinus
ad precepta dñi recipienda. siue
laxiora siue arctiora. quando pre¬
dicauerit paratiores sitis. Iꝑse aũt̃.
quod uerbo predicabat exemplo
ostendebat. Gerebat enim habitũ
penitentiȩ dum cilitio camelmo
indutus esset: & cibos siluestres
litim circa lumbos suos ad libidi¬
nem refrenandam. Locuste sunt
miniita amialia oosimiles nr̃is
& alterius saporis. plene quasi
melle. & dulces ad comedendum:
s caput habent amarum. Ulolãt
saltando quasi nr̃e. Mel siluestre¬
turaliter. MoRalita.
dam. In cibo. ut cibis paratis uta¬
mur & naturalibus: non multũ
solliciti cirta ex traneos & remo
stitur. quia uitia non palpauit.
s asꝑa inuectione increpauit pec¬
cantes. Tona pellicea circa lum
bos. quia carnem suã crucifixit
cum uitiis & cum concupiscen¬
tiis. Mel edit. quia eius p̃dica¬
tio turbis dulce sapuit. Silues¬

Expanded text:
recta intentione fiant, non pro terdirigitur, cum sermo illius diligenter auditur. Quasi diceret: Praedicationi meae credatis, quatenus ad praecepta Domini recipienda sint laxiora sive arctiora, quando praedicaverit paratiores sitis. Ipse autem Joannes quod verbo praedicabat, exemplo ostendebat. Gerebat enim habitum poenitentiae, dum cilicio camelino indutus esset, et cibos sylvestres lium circa lumbos, ad libidinem refrenandam. Locustae sunt minuta animalia, et similes nostris, sed alterius saporis, plenae quasi melle, et dulces ad comedendum, sed caput habent amarum, volant saltando quasi nostrae. Mel sylvestrturaliter. MORALITAS dam. In cibo, ut asperis cibis utamur, et naturalibus, non multum solliciti circa extraneos et remotstitus est, quia vitia non palpavit, sed aspera invectione increpavit peccantes. Zonam pelliceam circa lumbos habuit, quia carnem suam crucifixit cum vitiis et concupiscentiis. Mel edit, quia ejus praedicatio dulce turbis sapuit. Silves
Abbreviated transcription (Latin):
ne uel auerti omnino. uel un¬
pediri. Neq enumerari posst̃
catise. quibꝰ hoc potuit accid̾e. s
Et quia timebat ne puer cui¬
occultaret: ideo idet᷑ pueros
abimatri.usq ad puerũ uniuis
diei occidisse. Et ne puer in
finibꝰ bethleem. occultaretur.
posset euadere: & ideo forsitan
eos abimatu int̾fecit: ut sic̃ ad¬
didit loco tiranndẽ adderet &

Expanded text:
ne vel averti omnino vel imne vel averti omnino vel impediri, nec enumerari possunt causae quibus hoc poluerit accidere, et quia timebat ne puer cuoccultaret, ideo videtur pueros a bimatu usque ad pueros unius diei interfecisse. Et ne puer in finibus Bethlehem occultaretur, posset evadere, et ideo forsitan eos a bimatu interfecit, ut sicut addidit loco per tyrannidem adderet et
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiatũ e̾e̾t. credidit magos¬
illusos & deceptos esse. & ideo ñ
uit a pueri inqͥsitione. s postea
uulgatis his que dixte symeon
& anna de puero. se illusum a
magis sensit. &o tc̃ ꝑsecutus est
eos usq ad tharsum. cilitiȩ. qͥb
ñ inuentis. naues quibꝰ transuec¬
ti fuerant destruxit. Inde autẽ
rediens interfectionẽ puerorũ
distulit. Tnnebat enĩ eũ ã pa¬
rentibus occultari. &o ideo ptita¬
bat se incautis parentibꝰ melius
Alii dicunt sĩc haimo eum ac¬
cusatũ rome. & romã ꝑfectum
esse. & ꝓpter has occupationes
necẽ prierorũ ꝑ duos annos dista¬
lisse: & tunc ptieros abimatu¬
& infra int̾fecisse. S magis ue¬
ri simile est. post annumͣ qͣtuor
dies herodem in pueros dese¬
uisse. Et fuit forsitan illo anno
aliquibris occapationibus in ꝑe¬
ditus. Unde augustinꝰ. Quot¬
& quantis occupationibꝰ regra
cura distendi potuerit. & per
plurimos dies ab illa intentio¬

Expanded text:
nuntiatum esset, credidit magonuntiatum esset, credidit magos deceptos esse, et ideo ad vit a pueri inquisitione. Sed postea vulgatis quae dixit Simeon et Anna de puero, se illusum a magis sensit, et tunc persecutus est illos usque ad Tharsum Ciliciae. Quibus non inventis, naves quibus transvecti fuerant, destruxit. Inde autem rediens interfectionem puerorum distulit. Timebat enim puerum a parentibus occultari, et ideo putabat se, incautis parentibus, meliuAlii dicunt, sicut Haymo, eum accusatum Romae, et Romae profectum esse, et propter has occupationes, necem puerorum per duos annos distulisse, et ideo pueros a bimatu interfecisse. Sed est magis verisimile, post annum et quatuor dies Herodem in pueros desaevisse, et forsitan fuit illo anno aliquibus occupationibus praepeditus, unde Augustinus: Quot et quantis occupationibus regia cura distendi potuerit, et per plurimos dies ab illa intentio
Abbreviated transcription (Latin):
ingrediet᷑ egẏptum. & mouebunt᷑
simulachra eiꝰ. Quod quidem fac¬
tum ẽ: quia deo intrante egyptũ.
idola templorum ceciderunt.¬
& cum ibi latuisset. septem an¬
nis. in quadã ciuitate diutius
habitauit q̃ uocatur elyopolis id
Distice ioseph significat p̃dica¬
tores: qui augm̃tant gregem do¬
mini. Unde & augnientũ int̾p¬
tatur. Hi portauerunt ꝑtierũ
& matrem eiꝰ in egyptum. dũ
fidem. xp̃i & ȩccłie ad gentes
transtulerunt. relicto herode.
idest infidelitate uideorum. In
nocte portauit: quãdiu udeli¬
cet iudei funt in nocte ignorã¬
tiȩ. S tandem mortuo herode.
idest infidelitate iudeorum. p̃di¬
catione helye & enoc. fides xp̃i
ad itdeos transferet᷑. Gerit ẽ
herodes ꝑsonam ꝑsecutorum.
qͥ in tempore apłorũ in iudea
fugit ad gentes. Nota etrã qd̃
oyaniam matrẽ pueri uocat.¬
ñ uxorem ioseph. quia deincepᷤ
ñ sponsus. s quasi custos reꝑu
statim facta ẽ. s ꝑ magnum tẽpꝰ
dilata. Cum enim nichil fibi re¬

Expanded text:
ingredietur Aegyptum, et movebuntur simulacra ejus . Quod factum est, quia Domino intrante Aegyptum, idola templorum corruerunt, et cum ibi latuisset septem annis in quadam civitate diutius habitavit quae vocata est Heliopolis, id MYSTICE. Joseph figurat praedicatores qui augmentant gentem Domini, unde et augmentum interpretatur. Hi portaverunt puerum et matrem ejus in Aegyptum, dum fidem Christi et Ecclesiae ad gentes transtulerunt, relicto Herode, id est infidelitate Judaeorum. In nocte portant, quandiu scilicet Judaei sunt in nocte ignorantiae. Sed tandem mortuo Herode, id est infidelitate Judaeorum per praedicationem Heliae et Enoch, fides Christi ad Judaeos transfertur. Gerit etiam Herodes personam persecutorum qui tempore apostolorum in Judaea fugit ad gentes. Nota etiam quod Mariam matrem pueri, non uxorem Joseph dixit, quia deinceps non sponsus, sed quasi custos reputstatim facta est, sed per magnum tempus dilata. Cum enim nihil sibi re
Abbreviated transcription (Latin):
i prius nazarei uocabantur.
S apud anthiochiam postea in
cõmum concilio a petro muta¬
tum est hoc nomen. & dicti st̃¬
N diebus illis. Hic pretermit¬
tit matheus totum illud tẽpꝰ
quod fuit a reuersione de egyp¬
to usq ad p̃dicationẽ ioħis. sed
lucas interserit illud tantum
qd̃ circa duodecĩ annos cum
parentibꝰ ascendit in ierusalẽ.
& ibi solus remansit. De ioħe
baptista dicit lucas. Puer autẽ
crescebat & confortabat᷑ sp̃u:
& erat in deserto.usq in diem
llixit enim in deserto indutus
camelino cilitio. & cibis deserti
uescens. sic edomans carnẽ sirã.¬

Expanded text:
i prius Nazaraei vocabantur; i prius Nazaraei vocabantur; sed apud Antiochiam postea in communi concilio a Petro mutatum est hoc nomen, et dicti sIn diebus. Hic praetermittit Matthaeus illud totum tempus quod fuit a reversione de Aegypto usque ad praedicationem Joannis; sed Lucas interserit illud tantum quod, circa duodecimum annum, cum parentibus ascendit in Jerusalem, et ibi solus remansit. De Joanne Baptista dicit Lucas: Puer autem crescebat et confortabatur spiritu, et erat in deserto usque in diem Vixit enim in deserto indutus camelino cilicio, et cibis deserti vescens, sic edomans carnem
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ suꝑ ioh̃m. Cum gͥ regnasset
archelaus in reuersione xp̃i de
egypto: iam in predicatione ioħis
mutatum est regnum. Et uade
in t̾ram ifrł. Non det̾minat an¬
gelus in quo loco terre ifrł. ut
oubitante ioseph iterum reuer¬
tatur. & frequentiore uisitatione
angłi certior reddat᷑. Queritur
lileam sĩc in iudeam. cum & ibi¬
tam bene regnaret archelaus.
D melius potuit faber ille lat̾e
cum puero ĩnatareth quã in
ierusalẽ ubi erat capud regni.
& assiduus archelaus. Defundti
sunt ideo dicit pluraliter. qura
Quod reuertit mortuo herode
iħc ad iudeos. significat quod mor¬
tua infidelitate indeorum. tamdẽ
in fine scli uidei conuertentur
ad dñm. non tamen omnes. s pars
erit in quib regnabit archelaus
idest antrxp̃c. Archelaus enĩ pͥn
det in nazareth idest in sc̃ĩtate
idest in illis ubi flos sc̃ĩtatis erit.
que ẽ in galilea idest transmi¬
gratione. idest ubi fit transini¬
gratio de uitiis ad uirtutes. Na¬

Expanded text:
m . Cum ergo regnasset Archelaus in regressione Christi de Aegypto, jam in praedicatione Joannis mutatum est regnum. Et vade in terram Israel. Non determinat angelus in quo loco terrae Israel, ut dubitante Joseph iterum revertatur, et de frequentiore visitatione angeli Joseph certior reddatur. Quaeritur: lilaeam sicut in Judaeam, cum et ibi regnaret Archelaus tam bene? Sed melius potuit faber ille latere cum puero in Nazareth, quam in Jerusalem, ubi erat caput regni et assiduus Archelaus. Defuncti sunt enim. Ideo dicit pluraliter, defunQuod revertitur mortuo Herode Jesus ad Judaeos, significat quod, mortua infidelitate Judaeorum, tandem in fine saeculi Judaei convertentur ad Christum: non tamen omnes, sed parum erit in quibus regnabit Archelaus, id est Antichristus. Archelaus enim prindet in Nazareth, id est in sanctitate, id est in illis ubi flos sanctitatis erit, quae est in Galilaea, id est in transmigratione, id est ubi fuit transmigratio a vitiis ad virtutes. Na
Abbreviated transcription (Latin):
fugit etiam xp̃c. quia scͥptũ erat.
Non occides agnum in lacte ma¬
tris sue. hoc est in infantia xp̃c
ñ occidetur. Si enim aute p̃dica¬
tionem suam xp̃c moreret᷑. aduen¬
tus suȩ incarnationis frustraret᷑.
De hac fuga dyxit ysaras. Ecce

Expanded text:
Fugit etiam quia scriptum erat: Fugit etiam quia scriptum erat: Non occides agnum in lacte matris suae , hoc est in infantia Christus non occidetur. Si enim ante praedicationem suam Christus moreretur, adventus suae Incarnationis frustraretur. De hac fuga
Abbreviated transcription (Latin):
rebant quid uellet diuina uolũ¬
tas de reuersione ad herodem.
ruerunt. Sciendum est quia õs
qd̃ magi intrauerunt mare. &
herodes putans eos assequi audi¬
to tͣnsitri eorũ naues quȩ eos por¬
tauerant ex furore cõbussit.
dem idest diabolũ. s ꝑ aliam uiã
quã ꝑ uiam diaboli. idest ꝑ uram
uirtutũ redeant ad celestem pa¬
triam. Qui cum recessissent.
Hic p̃termittit matheus diem
purificationis. in qua omnes
pͥmogeniti offerebant᷑ in tem
herodem. tamen non sunt ausi
transgredi legem. qͥn ad tẽplum
deferrent. uͥ symeon accepit eũ
in ulnis. & anna de eo multa ꝓ¬
phetanit. Quo facto secesserunt
in nazareth. Cum itaq rumor de
puero iam inciꝑet dilatari. mittit᷑
angls scilicet gabriel qͥ in egẏptũ
faciat puerũ transportari. Surge
nos docet ut quotienscumq ha¬
bemus quid rationabiliter faciamꝰ.
non obitiamus nos periculo. Uñ
dicitur. Si uos ꝑsecuti fuerint
in imam ciuitatẽ. fugite in aliã.

Expanded text:
rebant quid vellet divina volunrebant quid vellet divina voluntas de reversione ad Herodem, ruerunt. Sciendum est quod eamdtur quod magi intraverunt mare, et Herodes putans eos assequi, audito transitu illorum, naves quae eos asportaverunt, ex furore combussit. dem, id est ad diabolum; sed per aliam viam, quam per viam diaboli, id est per viam virtutum, redeant ad coelestem patriam. Qui cum recessissent. Hic praetermittit Matthaeus diem purificationis, in qua omnes primogeniti offerebantur in temHerodem, tamen non sunt ausi transgredi legem, quin ad templum puerum deferrent, ubi Simeon accepit eum in ulnis suis, et Anna de eo multa prophetavit, quo facto secesserunt in Nazareth. Cum itaque rumor de puero jam inciperet dilatari, mittitur angelus scilicet Gabriel, qui in Aegyptum faciat puerum transportari. Surge nos docet, ut quotiescunque habemus quod rationabiliter faciamus, non objiciamus nos periculo. Unde dicitur: Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam .
Abbreviated transcription (Latin):
et cłie efficiuntur: & inueniunt
p̃dicatores. qui eũ in mentibus
audientiũ generant. Aberat io.¬
sephidẽ popłs nideorum. qui ꝓpter
ꝑfidiam suã & infidelitatẽ. in con¬
sortio eccłie locum ñ habet. Tres
sunt quia de tribus partibꝰ mun¬
di gentes ueniunt. idest asia. af¬
frica. europa. uel quia de tribus
filiis noe ꝓcreate sunt. Checau¬
ros in domo aꝑiunt. dum fidem
cordis ꝑ confessionẽ oris ostendut̃.
Bene in domo & non in ura thes¬
aurus aꝑitur: ne a latrunculis
forte rapiat᷑. ꝑhoc docenuir ne
thesatirũ bone conscientiȩ iactã.¬
do ꝓpalemꝰ. ne asp̃tialibus hostibꝰ
ꝑ manem głam nob̃ subripiatur.
cordium offeramꝰ. offerunt tria
intinera id est fidem sc̃e tͥuitatis.
llel aꝑtis thesauris scͥpturarum.
historicum. moralem. & allegori¬
cum sensum offerunt. uel logicã
phisicam. ethicam. dum illa fidĩ
catholice factunt seruire. Et ac¬
cepto responso. Mentibꝰ enĩ que-¬

Expanded text:
Ecclesiae efficiuntur, et inveniunt Ecclesiae efficiuntur, et inveniunt praedicatores, qui eum in mentibus audientium generant. Aberat Joseph, id est populus Judaeorum qui propter perfidiam et infidelitatem suam in consortio Ecclesiae locum non habent. Tres sunt, quia de tribus partibus mundi gentes veniunt, id est Asia, Europa et Africa. Vel quia de tribus filiis Noe procreatae sunt. Thesauros in domo aperiunt, dum fidem cordis per confessionem oris ostendunt. Bene in domo, non in via, thesaurus aperitur, ne a latrunculis forte rapiatur. Per hoc docemur ne thesaurum bonae conscientiae jactando propalemus, ne a spiritualibus hostibus per inanem gloriam nobis subripiatur, cordium offeramus. Et offerunt tria munera, id est fidem sanctae Trinitatis: vel apertis thesauris Scripturarum, historicum, moralem, et allegoricum sensum offerunt, vel logicam, physicam, ethicam, dum illa fidei catholicae faciunt servire. cepto, etc. Mentibus enim quae