comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ ñ ẽ mortuorum s uiuorum Om̃s enĩ
illiuiuunt. De hoc ipso in epła pauli ad
corinthios i. Bonum ẽ homini mulierem
ñ contingere Propter fornicationem au
tem unusquisq uxorem suam habeat. et
unaqueq uirum suum habeat. Uxori uir
debitum reddat. similiter & uxor uiro:
Uxor corꝑis sui potestatem ñ ht̃. s uir:
Similiter & uir corporis sui potestatem
ñ ht̃: s uxor. Nolite fraudari inuicem.
nisi ex conuentione ut ad tempꝰ uacetis
alius autem sic: Item illic C eleps cogitat
ea quȩ sunt domini. quomͦ placeat deo:
Qui autem matͥmonium contraxit cogi¬
tat ea quȩ sunt mundi huius. quomodo
placeat uxori: Sic & mulier & uirgo innup¬
ta cogitat ea quȩ sunt domini. ut sit scã
& corpore & sp̃u Quȩ autem nupsit co¬
gitat de his que sunt mundi huiꝰ. qͦmͦ
placeat uiro: De hoc ipso in exodo. Cũ p̃ce¬
pisset d̾s moysi ut sc̃ĩ ficaret popłm in di¬
em t̾cium. scĩficauit ille & adiecit dicens:

Expanded text:
 Omnes enim illivivunt . Item in Epistola Pauli ad Corinthios prima: Bonum est homini mulierem non contingere. Propter fornicationem 316 autem unusquisque uxorem suam habeat, et unaquaeque virum suum habeat. Uxori vir debitum reddat, similiter et uxor viro. Uxor corporis sui potestatem non habet, sed vir. Similiter et vir corporis sui potestatem non habet, sed uxor. Nolite fraudare invicem nisi, ex conventione ad tempus ut vacetis alius autem sic. Item illic: Caeleps cogitat ea quae sunt Domini, quomodo placeat Deo. qui autem matrimonium coniuncxit, cogitat ea quae sunt huius mundi, quomodo placeat uxori. sic et mulier et uirgo innupta cogitat ea quae sunt Domini, ut sit sancta et corpore et spiritu. quae autem nupsit cogitat de his quae sunt mundi, quomodo placeat uiro. Item in Exodo cum praecepisset Deus Moysi, ut sanctificaret populum in diem tertium, sanctificauit ille et adiecit:
Abbreviated transcription (Latin):
De bono uirginitatis & continentiȩ:
Ingenesi Multiplicans multiplicabo
matħm Non om̃s capiunt u̾bum. s illi
ipsos castrauert̾ ꝓpt̾ regnum cȩlorum: Qͥ
potest caꝑe capiat. Item catalucam: filii
scłi huuis generant & generant᷑. Qui au¬
tem habiuĩnt dignationem scłi illius ⁊⁊ re¬
surrectionis a mortius. ñ nubt̃ neq nu¬
bunt᷑: neq enim incipient mori. ȩqͣles
enim sunt angłis dei. cũ sint filiĩ resur¬
rectionis: Resurgere autem mortuos moy¬
ses significat. quando dicit Uidi in rubo

Expanded text:
DE BONO VIRGINITATIS ET CONTINENTIAE. In Genesi: Multiplicans multiplicabo Matthaeum: Non omnes capiunt verbum, sed illi ipsos castraverunt propter regnum coelorum. Qui potest capere capiat . Item cata Lucam: Filii saeculi hujus generant et generantur. Qui autem habuerunt dignationem saeculi illius et resurrectionis a mortuis, non nubunt, neque nubuntur. Neque enim incipient mori. Aequales enim sunt Angelis Dei, cum sint filii resurrectionis . Resurgere autem mortuos Moyses significat cum dicit in rubo
Abbreviated transcription (Latin):
dotͥ discipłm. int̾pretare mͥ legem. q̃ ac¬
ta sunt in oreb dissere. p̃cepta quȩ in sẏon
& intellige sine litt̾is. disserit script᷑as
eis. & puer docet senem. & anꝰ ꝑsuadet
disserto. Correptꝰ gͦ isrł seqͥt᷑ iniecta ma¬
nu ad lauachrum. & ibi testificat᷑ qd̾ cre-¬
didit. Ꝙ accepto signo purificat᷑ ꝑ spm̃
rogat acciꝑe uitam ꝑ cibum grẽ panis qͥ:
a benedictione. & sit mirum spectacuilũ. &
qr leuitȩ offerebant ⁊ sacerdotes imolan¬
tes ⁊ sũmi antistites libantes. adsistunt
puero offerenti discum qui olim docebañ.
& iubentur qui p̃cipiebant. ⁊ tingunt᷑ qͥ
baptrzabant. & circuncidunt᷑ qui cuc̃cide¬
bant Sic dñs florere uoluit gt̃s. uidetis

Expanded text:
 discipulum, interpretare mihi legem, quae ac discipulum, interpretare mihi legem, quae acta est in Choreb, dissere praecepta quae in Sion et in lege\'. sine litteris disserit scripturas eis et puer edocet senem et anus persuadet diserto. correptus ergo Israel sequitur iniecta manu ad lauacrum et ibi testificatur quod credidit, et accepto signo purificatus per spiritum rogat accipere uitam per cibum gratiae panis qui est a benedictione et fit mirum spectaculum: et qui Leuitae offerebant et sacerdotes immolantes et summi antistites libantes adsistunt puero offerenti, discunt qui olim docebant et iubentur qui praecipiebant et intinguntur qui baptizabant et circumciduntur qui circumcidebant: sic Dominus florere noluit gentes. uidetis
Abbreviated transcription (Latin):
meas suas in falcib cõmutant ñ sumet
gens contra gentem gladium. desinent
belligerare Et tu domͦ iacob uenite ea¬
mͦ in lumine dñi. remisit enĩ plebem su¬
am. ꝯpleta÷ regio tuo p̾sagii se alienũ.
et filii alienati sunt. tu enim ipsa terra
exexteri facti st̃ genꝰ dñi Uenite gͦ in tͣce
& estote qͣiͣ una gens Miserere errantiũ.
ȩquum ẽ honorificari sententiam dei qͣ¬
liter magnifici ꝓstrati st̃. & humiles adle¬
es hereditatis dñantes serui dominati reg¬
nantes. subiecti ad regnum uocati uiden¬
des orbati orbi illuminati. prudentes
ad stulticiã. stulti ad prudentiã conu̾si.
& enim qui qͦndam suo corde s in docti¬
unt legem. nesciunt legere. nec intelli¬
gunt sp̃alia. E quis ex illis prudentib
cupiens uid̾e. uenit intelligit. rogat ꝑ
rusticum dicens. uiu̾e cuipio. dux esto
homini in syon. enarra michi nouum
testam̃tum. rec̃cilia me dñe. ecce metͣ¬

Expanded text:
meas suas in falcibus commutant: non sumet meas suas in falcibus commutant: non sumet gens supra gentem gladium, desinent belligerare, et tu domus lacob uenite, eamus in lumine Domini: remisit enim plebem suam: conpleta est regio tua praesagiis alienis, et filii alienati sunt. tua enim ipsa terra est, et exteri facti sunt genus Domini. uenite ergo, intrate, et esto quasi una gens. miserere errantibus: aequum est honorificari sententiam Dei, qualiter magnifici prostrati sunt et humiles adle hereditatis, dominantes serui, dominati regnantes, subiecti ad regnum uocati, uidentes orbati, orbi inluminati, prudentes ad stultitiam, stulti ad prudentiam conuersi. Etenim qui quondam uecordes et indoctiunt legem, nesciunt legere, nec intelligunt spiritalia: et qui ex illis prudentibus cupiens videre, venit, intelligit, rogat purusticum, dicens: « Vivere cupio, dux esto mihi in Sion: enarra mihi novum Testamentum, reconcilia me Domino: ecce t
Abbreviated transcription (Latin):
indigne uicti. ħ pęna in isrł ẽ Hȩc condi¬
tio in ierłm. et nisi conu̾terint m̃tes et
dixerint uiuit dñs in scła. ñ poter̃t in¬
trare in dñi uita. uiuit & enim & uiuũit
hereditates eiꝰ. & uiuit qͦm int̾fecisti ĩpia
ierłm. et tam̃ ñ tantũ spem tͥ denegauit
dñs. dedit enim ueniam penitentie si
qd̾ m possis peniteris. qͥs tam bonꝰ. quis
tam pius. qͥs tam misericors. accipe in qͥt
salutem: Licet me occideris heres esto ẽ
uirgine licet ñ merearis: Ignosco si peni¬
des. gͦ si fas ẽ si capit te mens bona. uł se¬
ro uel tarde intellige testam̃tum nouũ.
agite uos gc̾s ad soluite illi scͥpt᷑as suas
nus eiꝰ extenderis. Licet exaggeres orati-¬
onem tuã ñ exaudit. manꝰ enĩ tuȩ ple-¬
nȩ st̃ sanguine. Lauamini mundi esto¬
te. & uenite conloqͣmur dic̃ dñs d̃s. elui¬
in medio gentiũ & corripiet plebem mul¬
tam. concidens gladios suos in arat᷑ ⁊ fra¬

Expanded text:
indigne uicto'ό. Haec poena in Israel est et condiindigne uicto'ό. Haec poena in Israel est et condicio in Hierusalem: et nisi connerterint mentes et dixerint uiuit Dominus in saecula, non poterunt introire in Domini uitam. uiuit etenim, uiuunt hereditates eius, et uiuit quem interfecistis, impia Hierusalem, et tamen non in totum spem tibi denegauit Dominus: dedit enim ueniam paenitentiae, si quo modo possis paeniteri. quis tam bonus, quis tam pius, tam misericors? \'accipe\' inquit \'salutem, licet me occideris: heres esto cum uirgine licet non merearis. ignosco, si paenites'. ergo si fas est, capite mentem bonam, uel sero uel tarde intellegite testamentum nouum. age uos, gentes, absoluite illis scripturas suas, is: quod manus ei extenderis licet exaggeres orationem tuam, non audit: manus enim tuae plenae sunt sanguine. lauamini, mundi estote, et uenite conloquamur, dicit Dominus Deus eluein medio gentium et corripiet plebem multam: concidentis gladios suos in aratra et fra
Abbreviated transcription (Latin):
recipiam. est enim iugum meũ placi¬
u̾bo salutari. quo patefactȩ st̃ aures eo¬
rum. et ocłi illuminati cȩcorũ ⁊ elocutȩ
linguȩ impeditorum. claudi ꝓsiliert̃ uelut
fera lasciuiens. xp̃c enim cũ suo regno sedem
posuit illis. plebs autẽ derelicta. nuda deser¬
ta. uiduata regno celesti atq terrest Nam
cȩlesti abiecti sunt. consecuti. atq om̃ĩa ins
et machinam testam̃ti. et uasa iheratia.
et tuba & patam decȩlo. & terra sc̃a nlac
et melle ꝓfluente. hac hereditate puatꝰ est
to. sine luminis auxilio. auxilium en̾i et
p̃sidium int̾emistis. & lum̃ ꝑsecut᷑ es. et
ꝓtectorem reppulisti. et sponsũ affixisti. &
regem suspendisti ꝓpt̾ea exules de patͥa
tua. oberras circagentium flumina uo¬
ce supplicium p̃ce fleuit diceas Expulsus
sum miser de ꝓpriis sedib meis. hospes ⁊
aduena factꝰ sum alienȩ possessionis fine
dño. sine tecto. miserere deserti umpii. &

Expanded text:
reficiam: est enim iugum meum placireficiam: est enim iugum meum placi et crediderunt uerbo salutari quo patefactae sunt aures eorum et oculi inluminati caecorum et elocutae linguae inpeditorum, clodi prosilierunt uelut fera lasciuiens. et Christus enim cum suo regno sedem posuit illis: plebs autem derelicta nuda deserta uiduata regno caelesti adque terrestri: nam caelesti abiecti sunt: consecuti omnia instrumentaminum et machinam testamenti et uasa hieracia et tubas, et patriam de caelo et terram sanctam lacte et melle profluentem,, hac hereditate priuatus esine alimento, sine luminis auxilio. auxilium enim et praesidium interemisti et lumen persecutus es et protectorem repulisti et suspensum adfixisti et regem suspendisti: propterea exsul es de patria tua, oberras circum gentium flumina, uoce supplici ac prece flebili dicens: \'expulsus sum miser de propriis sedibus meis, hospes et aduena factus sum alienae possessionis sine domo sine tecto: miserere deserto et impio et
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutem panis et aquȩ. fortẽ gigantẽ ho¬
minem et bellatorem. iudicem ꝓpħam des¬
tinatorem. ⁊ senem laudabilem consiliato¬
rem. ⁊ ꝑitũ architectũ ⁊ prudentẽ adiuto¬
rem: Hȩc omĩa auxilia munitionis ꝓpug¬
nacło tnͣstulit adgentes: Om̃e regnum su¬
um infixo signo in habitauit illis ⁊ castra.
& actꝰ ẽ liminis. ibi constituit uirtutis ex̃¬
citum. ibiq regnauit. ñ ẽ iam regnum
ierłm sed in nobis. hic castra. hic dux. hie
ex̾cit᷑. hic uirt᷑. hic sponsus. hic nuptię. ħ
tinctꝰ. ⁊ a ppło contẽpt᷑. & in ligno suspensꝰ.
et in t̾ra sepultꝰ. hic est qui rupit uetͦ suũ
testam̃tum. & scͥpsit nouum. qͦ gentes a
passione bonorum suouocauit: Indeq
nos g̾s su̾meris nr̃is cruci dm̃ nr̃i gesta¬
mur. cruci qͦm confessꝰ ÷ isył dñs qͥ eis
placide alloq̃bat᷑ his u̾bis Uenite ad me
om̃s qui sub honere laboratis. & egouos

Expanded text:
uirtutem panis et aquae, fortem, gigantem houirtutem panis et aquae, fortem, gigantem hominem, bellatorem, iudicem, prophetam, destinatorem et senem, laudabilem consiliatorem et peritum architectum et prudentem adiutorem. haec omnia auxilia munitiones propugnacula transtulit ad gentes et omne regnum suum infixo signo: inhabitauit in illis et castra metatus est liminis et ibi constituit uirtutis exercitum ibique regnauit. Non est iam. regnum Hierusalem, sed in nobis hic castra, hic exercitus, hic dux, hic uirtus, hic sponsus, hic nuptiae, hitinctus et a populo contemptus et in ligno suspensus et in terra sepultus. hic est qui rupit uetus suum testamentum et scripsit nouum, quo gentes ad possessionem bonorum suorum uocauit: ideoque nos gentes umeris nostris crucem Domini nostri gestamus, cplacide adloquebatur his uerbis: uenite ad me omnes qui sub onera laboratis, et ego uos
Abbreviated transcription (Latin):
ei & potentes. & diuites. fortes noluerunt
ad quiescere dño neq introire in nuptias.
sponsum insuꝑ indignissime ꝑimert̃. Pro¬
pt̾ea factꝰ ẽ altissimꝰ quisq eorum humilis¬
sim᷑. & fortissimꝰ inualidꝰ ⁊prudens stultꝰ.
& nobilis et diues pauꝑrimꝰ : heres abdi¬
cat᷑. qm̃ quidem ipsi abdicar̾t regem mo¬
destissimum & benissimum dicentes. igno¬
rauimꝰ qͥd sit. hic ñ enim ẽ rex ñr habemꝰ
alium regem ce sarem es pterea hñt qͣm pe
dixit illis. uos noluistis aqͣm solam quȩ
uadet filentio. s magis uoluistis aqͣm raa-¬
so. qͦpropt̃ induco uob̃ regem assyriorũ qui
montes ur̃os in planum dabit. et intͦruit
terras ur̃as atq ita factum ẽ: Repudiat᷑
enĩ xp̃c apaulo misit tyr̃anum qͣm nolu¬
erunt. qui ciuitates eorũ diruit ⁊ plebem
captiuitate dampnauit ⁊ spolla accep̃. ⁊ ad
solitudinem sodomȩ patͥam eorum redegit:
Nam dñs ex indignatione abstulit ab ierłm

Expanded text:
ci et potentes et diuites et fortes noluerunt ci et potentes et diuites et fortes noluerunt adquiescere Domino neque introire in nuptias sponsi, sponsum insuper indignissime peremerunt. propterea factus est altissimus quisque eorum humilissimus et fortissimus inualidus et prudens stultus et nobilis  et diues pauperrimus et heres abdicatus: quoniam quidem ipsi abdicauerunt regem modestissimum et benignissimum dicentes ignoramus qui sit hic, non enim est rex noster: habemus alium regem Caesarem\\ propterea habeant dixit illis: uos no 1 uistis aquam Siloam quae uadit silentio, sed magis uoluistis aquam Raassom. quapropter induco uobis regem Assyriorum qui montes uestros in planum dabit et introibit terras uestras. atque ita factum est, et repudiatus enim Christus populo misit tyrannum quem uoluerunt, qui ciuitates eorum diruit et plebem captiuitatis eorum damnauit et spolia accepit et ad solitudinem Sodomae patriam eorum redegit. nam Dominus ex indignatione abstulit ab Hierusalem
Abbreviated transcription (Latin):
tatem magnifici. licet nobiles. licet senes.
licet iuuenes. pauꝑes. diuites. boni maliq
dni atq serui indifferenter ęqͣlit̾ intro¬
ite in hereditate: Et si edib captꝰ es & cor¬
pore deformis ⁊ si macrilis turpis ⁊capite
tias sponsione hominem pudeat. nec e¬
tatis. nec humilitatis. nec ualitudinis.
nec conditionis: Consueuit enim dñs hꝰ¬
modi hominem sustinere Nam & cecis
ocłos restituit. & claudos ambulare fecit.
et mutis sermonem reddidit. & macłosos
mundauit. & mortuos suscitauit. Ne ti¬
meatis qui peccastis pͥores ad uitam ue-¬
nite: Hec qui homicidium fecerat time¬
at quia fecerat. Nec qui furant᷑ aliena
desperent. qr inuolauerat. Hec publicanꝰ
ameat quia concusserat. om̃ib enĩ re¬
missio peccatorũ statuta ẽ. & tales dñs
desid̾at. humilitate abiectos.⁊ sp̃e inde¬
coros⁊ ualitudinis fractos. ⁊ seruitute
dep̃ssos. Seati enim & głosi. & magnifi¬

Expanded text:
tate magnifici, licet nobiles, licet senes, tate magnifici, licet nobiles, licet senes, licet iuuenes pauperes diuites boni malique, domini atque serui indifferenter aequaliter introite in hereditatem: etsi pedibus captus esset, corpore deformis, etsi maculis turpis et capite tias sponsi\'. Ne hominem pudeat nec aetatis nec humilitatis nec ualetudinis nec condicionis: consueuit enim Dominus huiusmodi homines sustinere. nam et caecis oculos restituit et clodos ambulare fecit et mutis sermonem reddidit et maculosos emundauit et mortuos suscitauit. nec timeatis qui peccastis, priores ad uitam uenite, nec qui homicidium fecerit paueat quia fecerat, nec furatus aliena desperet quia inuolauerat, nec publicanus timeat quia concusserat. omnibus enim remissio peccatorum statuta est, et tales Dominus desiderat humilitate abiectos et specie indecoros et ualetudine fractos et seruitute depressos. beati enim et gloriosi et magnifi
Abbreviated transcription (Latin):
tate ppłe isrł querit᷑. de te dñs neomenias
ait & salbatum et diem magnum ñ patior.
Ferias et ieiunium execratur anima mea.
Nec imm̾ito dñs odiuit q̃rimonias ur̃as.
in quib unicum & pͥmarium eiꝰ filiũ ꝑe-¬
mistis O diem durũ ⁊ horam flebilem. et
sollempnitatem lugubrem. et terram in¬
faustam. & ciuitatem ꝓfanam. & ppłm do-¬
mini nec cruentũ interfecert eñi dñm.
et latronem liberauert Ob hanc gͦ causã
natis sp̃itib testes:. Moysenꝙ helyam in
mont̾ẽ ubi p̃cepit ne patefieret scͥpt᷑e sacͣ¬
m̃tum. nisi filius hominis resurrexisset
ita dixit. uenient exterȩ gentes heredes
mei. isrł autem ñ obaudiuit. qͣppt̾ ite
di scipuli in ultimam usq terram. et p̃¬
dicate ꝑorbem his u̾bis: Uenite undiq patͥe
gentium. introite in ȩt̾nam hereditatem:
Isrł enim noluit. ne dubitet nulla hic ex¬
portionis. nec formȩ. nec ȩtatis licet digni¬

Expanded text:
tate, popule Israel, queritur de te Dominus, numenias, tate, popule Israel, queritur de te Dominus, numenias, ait, et sabbatum et diem magnum non patior: ferias et ieiunium execratur anima mea. nec inmerito Dominus odiuit caeremonias uestras, in quibus unicum et primarium filium eius peremistis. o diem durum et horam fiebilem et sollemnitatem lugubrem et terram infaustam et ciuitatem profanam et populum Domini nece cruentum: interfecerunt enim Dominum et latronem liberauerunt. ob hanc ergo causam tem spiritibus teste Moyse et Helia in monte, ubi praecepit ne patefieret scripturae sacramentum, nisi filius hominis resurrexisset ita dixit: \'uenite exterae gentes, heredes mei: Israel enim non obaudiuit: quapropter ite discipuli in ultimam usque terram et predicate per orbem his uerbis. uenite undique patriae gentium, introite in aeternam hereditatem, Israel enim noluit. ne dubitetis: nulla hic excondicionis nec positionis nec formae nec aetatis. licet digni
Abbreviated transcription (Latin):
regentis uidex se cularis potestatem tem¬
poralis purificauit manꝰ. & abluit scelꝰ ne¬
cessitatis dicens Immunis & innocens sum
ab sanguine huiꝰ Plebs autẽ nec alienum
nec exterum imitata ẽ. Sed insuꝑ adelama¬
bat affige in cruce. tolle. sanguis eiꝰ in nob̾
et in filiis nr̃is: Hiolenta crudelitas exple¬
uit inhumana. & corda obtusa & ocłi re¬
clusi int̾fecert bñ merentem suũ. nec la¬
crim̃a ꝓfuderunt. Lugebant apłi & ppłs
Iudicabat᷑ dñs. et isrł exultabat Patieba¬
tur xp̃c. et isrł impii exclamabant: Crucia
plebs epulabat᷑. Ignominiosa sua sollep̃¬
nitate in qͦ consilia designauer̃t delicta cͥ¬
delitate sua Dic mͥ & loquere impie isrł
talem hostiam obtulisti dõ patͥ. Immolan¬
do filium suum talla ꝓfudisti libamina
sanguinem pigneris acceptissimo dõ du
faustis uocib cant᷑ dabas cũ diceres: Af¬
fige. suspende. propt̾ hoc fame etintegri-¬

Expanded text:
rae gentis iudex saecularis potestate temrae gentis iudex saecularis potestate temporalis purificauit manus et abluit scelus necessitatis dicens: immunis et innocens sum ab huius sanguine. plebs autem nec alienum nec exterum imitata est, sed insuper adclamabat: tolle affige in cruce: sanguis huius in nobis et in filiis nostris. uiolenta crudelitas inexplebilis inhumana et corda optusa et oculi reclusi: interfecerunt bene merentem suum nec lacrimas profuderunt. lugebant apostoli, etiudicabatur Dominus, et Israel exsultabat. patiebatur Christus, et impii exclamabant: cruciabplebs epulabatur: ignominiosa sua sollemnitate iniqua signauerunt delicta crudelitatemque suam. Dic mihi et loquere, impie Israel, talem hostiam optulisti patri immolando filium suum? talia profudisti libamina sanguine pigneris acceptissimo Deo? du Christus: faustis uocibus cantus dabas, cum diceres: adfige suspende. propter hoc in fame et in aegri
Abbreviated transcription (Latin):
exaltaui. ipsi autem me reppul er̃t Has uo¬
ces effundit dñs in isrł: uociferans dicens:
Uos noliustis me Alii me recipient. qͥ ñdũ
nec mei m̃tionem audierunt. uos nuptias me¬
as exsp̃iustis. alii ib̃t qui ñ sunt uocati. uos
meum rus & uineam colere recusastis unde
fructꝰ iusticiȩ ꝓueniunt Alii colent. ⁊ fru¬
ctꝰ capient in deo: Quȩ ẽ ista tam dira mens
& execranda cogitatio. int̾fice̾ gͦ potiustis re-¬
gem & sponsũ. ꝓpt̾ hoc testis ẽ cȩlum & terra.
et quȩ in illis sunt elem̃ta. insuꝑ & om̃is crea¬
tura testis ÷ in mortem xp̃i. O nouam credu-¬
litatem. cõmota ẽ om̃is natiuitas in dñi pas¬
sionem popłs mansit ĩmobilis. sine trepida¬
tione. angłs in pęnitentia conciso uelamine
refugit. plebs aut̃e sine pauore integͣ ueste¬
ꝑmansit. Eonu̾sa st̃ elem̃ta & confusa in is¬
rahel secuiꝰ durauit O duricia noua. o au¬
datia singłaris. oꝑfidia cruenta Pilatꝰ exte¬

Expanded text:
exaltaui, ipsi autem me repudiauerunt. Has uoces effudit Dominus in Israel uociferans dicens: uos noluistis, alii me recipient qui nondum nec mentionem mei audierunt. uos nuptias meas spreuistis, alii ibunt qui non sunt uocati. uos meum rus et uineam colere recusastis, unde fructus iustitiae proueniunt: alii colent et fructus capient in Deo\'. quae est ista tam dira mens et execranda cogitatio ? interficere ergo potuistis regem et sponsum ? propter hoc testis est caelum et terra et quae in illis sunt elementa: insuper et omnis creatura testis est in mortem Christi. o nouam crudelitatem. commota est omnis natiuitas in Domini passione, poptione: Angelus in poenitentiam conciso velamine refugit; plebs autepermansit: conuersa sunt elementa et confusa, Israel securus durauit. o duritia noua, o audacia singularis, o perfidia cruenta. Pilatus exte
Abbreviated transcription (Latin):
regno. abdicari hereditatem. & ita factum
÷ ⁊ita euenit digna dignis obtiger̾t Pat enĩ
contumeliam passus in filio. filiꝰ ꝑpessus in
ꝓph̃is tp̃r quo moriebant᷑ in suo tp̃r coactꝰ ẽ
indignatione scͥbere nouum destam̃tũ ad¬
hibitis testib cęlo & terra & angło de tẽplo
assistentib Moysen⁊ helyam. hos enĩ testes
adhibuit cum pateretur in isrł Hȩc ita fa

Expanded text:
regno, abdicari haereditate: et ita factum regno, abdicari haereditate: et ita factum est, et ita evenit, digna dignis obtigerunt. Pater enim contumeliam passus in Filio, Filius perpessus in Prophetis tempore quo moriebantur; in suo tempore coactus est indignatione scribere novum testamentum, adhibitis testibus coelo et terra et Angelo de templo, assistentibus Moyse et Helia. Hos enim testes adhibuit, cum pateretur in Israel; haec ita fa
Abbreviated transcription (Latin):
ostendens ei terga & ñ faciem. Nam faci¬
em suam conu̾tit ad ydola. & int̾ficiendos
missos ad se ꝓpħas qui de xp̃o p̃dicabant.
licet & qͦd insimulatos & fidos ⁊ ꝑfidos
& m̃daces. & contrarios xp̃i susceꝑin t. ue¬
ros aut̾e et fidei plenos impugnauerint.
uabant. nich eñi de xp̃o loq̃bat᷑. Ieremi¬
am lapidabant xp̃m uaticinantẽ:. Ana-¬
niam diligebant xp̃m adũ̾santẽ. Ysaiã
seccabant. xp̃m uociferantẽ. Manassem
magnificabant xp̃m ꝑsequentẽ. Ioħ̃em
int̾imebant xp̃m demonstrantẽ. Zacha¬
riam trucidabant xp̃m diligentẽ Iudam
diligebant xp̃m tradentẽ. Uidetis qͣmad¬
re flagrant apd̃ indignam plebem. Oꝑ
tinatiam ꝑsecutionis indignam usq ad mortis
ext̾minationem. ñ enim tantummꝰ testes dm̃
ĩpugnauert. s & ipsi dño ꝑfidi coloni contume¬
liam fecerunt patͥ in filio Quid gͥ digni fue¬
runt pati ad hoc admissũ scilicet figaride

Expanded text:
 Dominum ostendens ei terga et non faciem: nam faci Dominum ostendens ei terga et non faciem: nam faciem suam conuertit ad idola, et interficiendo missos ad se prophetas qui de Christo praedicabant elicet quod insimulatos et infidos et perfidos et mendaces et contrarios Christi susceperint, ueros autem et fidei plenos inpugnauerint. uabant; nihil enim de Christo loquebatur: Hieremiam lapidabant Christum uaticinantem: Ananiam. diligebant Christum aduersantem: Esaiam secabant Christum uociferantem: Manassen magnificabant Christum persequentinterimebant Christum demonstrantem: Zachariam trucidabant Christum diligentem: Judam diligebant Christum tradentem. III. Videtis quemadre flagrant apud indignam plebem. O pertinaciam persecutionis indignam usque ad mortis exterminationem! non enim tantummodo testes Domini impugnaverunt, sed et ipsi Domino perfidi coloni contumeliam fecerunt Patri in Filio. Quid igitur digni fuerunt pati ob hoc admissum? scilicet fugari de
Abbreviated transcription (Latin):
soin suã t̾rigenam natiuitatẽ. in qͦ ꝙ̃
suꝑ filium men & heredes eiꝰ ex omni
genere inuenit hominem iustum. cui
imꝑauit ut faceret fabricam in modũ
machine capacitatis. certa m̃surarũ cõ¬
page. ut illa conditꝰ cũ suis fr̃ib. noe
seruaret᷑ ꝑ illud genꝰ. s uisserat dẽ ꝓpt
iniusticiam hominum orbem terrȩ
aquis inundantib deꝑire Igit᷑ pt ea
saluus factꝰ ÷ cum sus noe Constituit
& ds̃ p̃cepti sui testificationem dicens
Om̃is res cib uob̃. qͣsi pabulum olerum
excepta carne sanguine uitȩ. & posuit
huius testificationis signum in archa
multarum. & exinde increuit sem̃ in
multitudinem popłi. & diuisum ÷ in xiͦi.
posuit inmonte oreb ꝑ moysen de qͦ loco
expulsis gentib constituit illi ppłm qͣm
accepit et possedit ꝓmissam sͥ heredita-¬
tot tantis q bnficiis adu̾satꝰ ÷ patͥ. et dere-¬
liquit dm̃ uiuum. dereliquit enim isrł.

Expanded text:
so in suam terrigenam natiuitatem, in qua etso in suam terrigenam natiuitatem, in qua etsuper flumen et heredes eius. ex illo genere inuenit hominem iustum, cui imperauit ut faceret fabricam in modum machinae capacitatis certae mensurarum compagibus, ut illa condita cum suis fratribus Noe seruaretur per illud genus: sed iusserat Deus propter iniustitiam hominum orbem terrae aquis inundantibus deperire. igitur postea saluus factus est cum suis Noe. et constituit ei Deus praecepti sui testificationem dicens: omnis res cibus uobis, quasi pabulum olerum excepta carne cum sanguine uitae, et posuit huius testificationis signum in arca. pmultarum gentium. et exinde increuit semen in multitudinem populi, et diuisum est in duodecim icationem posuit in montem Choreb per Moysen, de quo loco expulsis gentibus constituit illic populum, quem accepit et possedit promissam sibi hereditatot tantisque beneficiis aduersatus est patrem et dereliquit Deum uiuum. dereliquit enim Israel
Abbreviated transcription (Latin):
Cernitis ꝑ fidem urãm audire enĩ neces¬
sitatis ẽ credere sollicitudinis: Auriũ
officium ẽ indifferenter pariter una at.¬
q utilia ꝑspicere. fidei autẽ nisi quȩ
ꝓbau̾it credere: Hec enĩ cuiqͣm ꝓdest
libent̾ audire. nisi credulitas auditũ
gite cȩlestia similes enim similia sui. recog¬
noscunt etiam muta animalia deuocis so¬
no se inuicem intelligunt. leones fremitũ.
sp̃ales sp̃alia intelligunt. cȩ lestes heredes¬
q patris sui p̃cepta & ea que testam̃to pa¬
tris sui cauta sunt: Nos gͦ cum sitis xp̃i
heredes. intelligite testam̃tum eiꝰ. qͦd ꝑ ȩta
tem si quis minꝰ docibilis ẽ. ad intelligen
noui testam̃ti uira uirtutemq cogno¬
scere. qd̾ hereditas gentib contͥbuta ẽ.
Hoc mͦ dñs & pat̾ in pͥncipio fecit ho¬
minem fua manu. eumq posuit in
paradiso. data certa conditione p̾ece p¬
torum uitȩ legis ⁊ testam̃ti. ille autem
ꝯtentis patris p̃ceptis expulsus ÷ paradi¬

Expanded text:
er fidem uestram: audire enim necessitatis est, credere sollicitudinis. aurium officium est indifferenter pariter uana adque utilia perspicere, fidei autem non nisi quae probauerit credere. nec enim cuiquam prodest libenter audire, nisi credulitas auditum gite caelestia. similes enim similia sui recognoscunt: etiam muta animalia de uocis sono inuicem se intellegunt, leones fremitum, spiritales spiritalia intellegunt, caelestes et heredes patris sui praecepta et ea quae testamento patris sui cauta sunt? uos ergo cum sitis Christi heredes, intellegite testamentum eius. quod si quis per aetatem minus docibilis est ad intellegendnoui testamenti iura uirtutemque cognoscere, quod hereditas gentibus contributa est. Hoc modo Dominus et Pater in principio fecit hominem sua, manu 20 eumque posuit in paradiso data certa condicione praeceptorum uitae legis et testamenti. ille autem contemptis patris praeceptis expulsus est de paradi
Abbreviated transcription (Latin):
riat᷑. nͥ eos qui maledicentes carnalib pa-¬
rentib puniri & int̾fici mandant in cȩ¬
lestem & sp̃alem patrem maledicos atq
eccł̃iȩ matris inimicos. ipse uiuificat: Ex¬
ecranda ac detestanda res a quib damꝓr
mum salutari baptismo scĩficare dicat᷑.
Et nc̃ qui talib ad eccłiam uenientib
sine baptismo ꝯmunicandum existimat.
ñ putant se alienis ĩmo ȩt̾nis peceatis
ꝯmunicare. admittentes eos sine bapti¬
sino. qͥ ñ nͥ si in baptismo possint blasphe¬
miarum suarum peccata depon̾e: Qmͣ
uanum ẽ porro ac ꝑũsum. ut cũ ipsi
beretici repudiato & relicto uł errore. ł
scelere in qͦ pͥꝰ fuerant. agnoscant eccłiȩ
iu̾tatem. nos u̾itatis eiusdem iura & sa¬
cram̃ta mutilem. & uenientib ac peni-¬
tentib dicamꝰ eos remissionem pecca¬
torũ ꝯsecutos ẽẽ. quando illi se peccasse.
& ꝓpt̾ hoc ad eccliȩ indulgentiam ueni¬
re fateantur. Quare eccłiȩ catholicȩ fi¬

Expanded text:
riatur , si is qui maledicentes parentibus carnalibus puniri et interfici mandat, in coelestem et spiritalem patrem maledicos atque ecclesiae matris inimicos ipse vivificat? Execranda ac detestanda res a quibusdam prorsmos salutari Baptismo sanctificare dicatur. Et nunc qui talibus ad Ecclesiam venientibus sine Baptismo communicandum existimant, non putant se alienis, immo aeternis peccatis communicare, admittentes sine Baptismo eos qui non nisi in Baptismo possint blasphemiarum suarum peccata deponere. XX. Quam vanum est porro et perversum ut cum ipsi haeretici, repudiato et relicto vel errore vel scelere in quo ueritatem, nos ueritatis eiusdem iura et sacramenta mutilemus et uenientibus ac paenitentibus dicamus eos remissionem peccatorum consecutos esse quando illi se peccasse et propter hoc ad ecclesiae indulgentiam uenire fateantur? quare ecclesiae catholicae fi
Abbreviated transcription (Latin):
s p̃cursor ac p̃dicator fuit. qͥ dnm nr̃m
ñ tantũ u̾bis p̃nuntiauit. s & ocłis os¬
tendit. qui ipsum xp̃m ꝑ qu̾e baptizan¬
tur cet̾i baptizauit. Qd̃ si iccirco hẽticꝰ
ius baptismi obtinere potuit qr por
baptizauit. ñ possidentis erit iam bap¬
tisma s occupantis Ꝙ cũ separaria se
idiuidi om̃io ñ possint baptisma & eccł̃ia.
qͥ occupare baptisma pͥor potuit: & eo¬
cłiam parit̾ occupauit: Ꝙ incipies tu
illi hẽticus uid̾i qui p̃uentꝰ postĩor ẽẽ
cepisti: qui cedendo ac manus dando. ius qd
acceꝑas reliqͥsti Qmͣ ꝑicłosum sit aut̃ in
diuinis reb ut quis cedat iuiri suo ⁊ po¬
testati scͥpt᷑a sc̃a declarat. cũ in genesi esa¬
u pͥmat᷑ suos inde ꝑdid̾it. nec reciꝑe id
ni p̃scͥbentes aut p̃iudicantes qͦ minꝰ unꝰ¬
quisq ep̃orum qd̃ putat faciat. habens
arbitrii sui liberam potestatẽ Nos qnͣ¬

Expanded text:
sed praecursor ac praedicator fuit, qui Dominum sed praecursor ac praedicator fuit, qui Dominum non tantum uerbis praenuntiauit sed et oculis ostendit, qui ipsum Christum per quem baptizantur ceteri baptizauit. quod si idcirco haereticus ius baptismi obtinere potuit, quia prior baptizauit, non possidentis erit iam baptisma sed occupantis: et cum separari a se et diuidi omnino non possint baptisma et ecclesia, qui occupare baptisma prior potuit et ecclesiam pariter occupauit, et incipis tu illi haereticus uideri qui praeuentus posterior esse coepisti, qui cedendo ac manus dando ius quod acceperas reliquisti. quam periculosum sit autem in diuinis rebus ut quis cedat iure suo et potestate scriptura sancta declarat, cum in Genesi Esau primatus suos inde perdiderit nec recipere id ni praescribentes, aut praejudicantes, quominus unusquisque episcoporum quod putat, faciat, habens arbitrii sui liberam potestatem. Nos, qua
Abbreviated transcription (Latin):
nera iuste & legitime possid̾e Nec erit¬
causa ueniendi ad nos: quando haben¬
tes baptisma habere uideant᷑ & cet̾a. Lor¬
ro autem cum cognoscunt baptisma nł¬
num foris ẽẽ. nec remissam peccatorũ extͣ
eccłiam dari posse. auidius ad nos ⁊ ꝓm¬
tius ꝓperant. & munera ac dona eccłiȩ
matris ĩplorant. certi ꝑuenire se om̃io¬
ñ posse ad uerã diuinȩ gr̃e pollicitatio¬
nem. nͥ pͥus uenerint ad eccłie ueritatẽ.
Nec recusabunt baptizari apd̃ nos hẽ¬
tici legitimo  uero eccłie baptismo. qnͣ¬
do ex nob̃ didicerint baptizatos qͦ apau¬
lo eos qui iam baptismo iohis baptizati
fussent. sic̃ legun in actis apłorum ñc
apd̃ quosdam de nr̃ĩs hẽticorum bapti-¬
sina ẽẽ occupatum asserit᷑ ⁊ inuidia qͣdã
q̃i rebaptizandi baptizare ptꝰ hostes dĩ
nefas ducitur. cum baptizatos inuenia¬
mus qͦs ioħc baptizauerat: Ille iohs ma¬
ior int̾ ꝓpħas habitus. ille dina gr̃a ad

Expanded text:
nera iuste et legitime possidnera iuste et legitime possidcausa. ueniendi ad nos, quando habentes baptisma habere uideantur et cetera. porro autem cum cognoscunt baptisma nullum foris esse nec remissam peccatorum extra ecclesiam dari posse, auidius ad nos et promptius properant et munera ac dona ecclesiae matris inplorant, certi peruenire se omnino non posse ad ueram diuinae gratiae pollicitationem, nisi prius uenerint ad ecclesiae ueritatem. nec recusabunt baptizari apud nos haeretici legitimo et uero ecclesiae baptismo, quando ex nobis didicerint baptizatos quoque a Paulo eos qui iam baptismo Iohannis baptizati fuissent, sicut legimus in actis apostolorum. Et nunc apud quosdam de nostris haereticorum baptisma occupatum adseritur et inuidia quadam quasi rebaptizandi baptizare post hostes Dei nefas ducitur, cum baptizatos inueniamus quos Iohannes baptizauerat, ille Iohannes maior inter prophetas habitus, ille diuina gratia adh
Abbreviated transcription (Latin):
sciplinis cȩlestib erudire S dic̃ aliqͥs.¬
ad eccł̃iam ueniendes sine baptismo
admissi sunt e Potens ẽ dominꝰ mise¬
ricordia sua indulgentiam dare & e¬
os qui ad eccłiam simplicit̾ admissi
in eccłia dormierunt. ab eccł̃ie suȩ
munĩb ñ separare. Nũ tam̃ qr ali¬
quia aliqnͣdo erratum ẽ. id̾o semꝑ
errandum ẽ. cum mag̃ sapientib
& dm̃ tim̃tib congruat patefacta &
ꝑspecta u̾itate. libent̾ atq incunctã¬
ter obsequi. qmͣ ꝑtinacit̾ atq obsti
ticis reluctari: Hec qͥsqm᷑ existimet
hẽticos & qd̾ illi baptisma opponit᷑
qiͣ scdi bapismi uocabulo scandali¬
zatos. tt ad eccłiam ueniant retar¬
dari. ĩmo uͦ hoc ipso magis ad necessi¬
datem ueniendi destimonio ostensȩ
uiderint uidicio & sententia ur̃a id de¬
cerni & statui ut baptisma iustũ & le
gitimũ ꝯputet᷑ qd̾ illi baptizant᷑. puta-¬
bant se eccłiam quoq & cet̾a eccł̃iȩ mu-¬

Expanded text:
sciplinis coelestibus erudire. XXIII. Ssciplinis coelestibus erudire. XXIII. Sad ecclesiam uenientes sine baptismo admissi sunt?\' potens est Dominus misericordia sua indulgentiam dare et eos qui ad ecclesiam simpliciter admissi in ecclesia dormierunt ab ecclesiae suae muneribus non separare. non tamen quia aliquando erratum est, ideo semper errandum est, cum magis sapientibus et Deum timentibus congruat patefactae et perspectae ueritati libenter adque incunctanter obsequi quam pertinaciter adque obstinticis reluctari. Nec quisquam existimet haereticos, eo quod illis baptisma opponitur, quasi secundi baptismi uocabulo scandalizatos ut ad ecclesiam ueniant retardari. immo uero hoc ipso magis ad necessitatem ueniendi testimonio ostensae uiderint iudicio ac sententia nostra id decerni gitimum conputetur quod illic baptizantur, putabunt se ecclesiam quoque et cetera ecclesiae mu
Abbreviated transcription (Latin):
zaretur in confessionem nominis
appͣhensus fu̾it n occisus: an spem sa¬
lutis & p̾mium confessionis amit¬
tat. eo qd̃ ex aqua pͥus ñ sit renatus
Sciant gͥ etusmodi homines suffragato¬
res y fautores hẽticorum cathecuminos
illos pͥmo integram fidem & eccłie iũ¬
tatẽ tenere. & ad debellandũ diabo¬
lum de diuinis castͥs cũ plena & sin¬
m̃to. ut pote qui baptizant᷑ głosissimon
maximo sanguinis baptismo. de quo &
dominꝰ dicebat habere se aliud baptisma
tationis grãm conseqͥ. declarat in ȩunͣ-¬
głioidem dominꝰ. quando ad latronẽ
in ipsa passione credentem & confiten¬
tem loquit᷑ & qd̾ secum futurꝰ sit in
paradiso pollicetur Quaꝓpt̾ qui fide&
uĩtate p̃sumimꝰ eos qui ad fidem & ũi¬
tatem ueniunt. & agentes pęnitentiã
remitti sͥ peccata deposcunt. deciꝑe ñ
debem᷑ nec fallere. s correptos a nobis
ac reformatos ad regnum cȩlorum di¬

Expanded text:
zetur, in confessione nominis zetur, in confessione nominis apprehensus fuerit et occisus, an spem salutis et praemium confessionis amittat, eo quod ex aqua prius non sit renatus. Sciant igitur hujusmodi homines suffragatores et fautores haereticorum catechuminos illos primo integram fidem et Ecclesiae veritatem tenere et ad debellandum diabolum de divinis castris cum plena et sinamento, utpote qui baptizentur gloriosissimo et maximo sanguinis Baptismo, de quo et Dominus dicebat habere se aliud baptisma tationis gratiam consequi declarat in Evangelio idem Dominus, quando ad latronem in ipsa passione credentem et confitentem loquitur et quod secum futurus sit in paradiso pollicetur. Quapropter qui fidei et veritati praesumus, eos qui ad fidem et veritatem veniunt, et agentes poenitentiam remitti sibi peccata deposcunt, decipere non debemus et fallere, sed correctos a nobis ac reformatos ad regnum coelorum di
Abbreviated transcription (Latin):
baptisma hẽtico ꝓdest. qmuis xp̃m c̃¬
fessus extͣ eccłiam fũĩt occisus. nisi hereti¬
corum patͦni & aduocati hẽticos in fal
nichil eos qmͣius exustos & occisos dic̃
posse ꝓficere. głam eis & coronam passi¬
onis assignant. Qd̾ si hẽtico nec baptis¬
ma publice confessionis ⁊ sanguinris ꝓfi¬
cere ad salutem potest. qr salus extͣ eccłi¬
am ñ podest ẽẽ. qnͣto mag̃ ei nichil ꝓd̾it
si in latebra⁊ latronum spelunca adul¬
dere aquȩ contagione tinctꝰ ñ tantum
peccata antiqͣ ñ exposuerit. s adhuc po-¬
cius noua & maiora cumulauĩt: Quare
ẽ. & ideo baptizari eos oportet qui de hẽ¬
si ad ȩccłiam ueniunt. ut qui legitimo
& uero atq unico sc̃ȩ eccłiȩ baptifmo
ad regnum dei regeneratione diuina
p̃parant᷑. sacm̃to utroq nascat᷑ qr scͥp
dam q̃i euacuare possint humana ar¬
gum̃tatione p̾dicationis eungłicȩ uĩ¬
tatem. cathecuminos nob opponunt:¬
Si quis ex his anteqm in eccłia bapti¬

Expanded text:
baptisma haeretico prodest, si quamnfessus extra ecclesiam fuerit occisus: nisi si haereticorum patroni et aduocati haereticos in falsnihil eos quamuis exustos et occisos dicit posse proficere, gloriam eis et coronam passionis adsignant. quod si haeretico nec baptisma publicae confessionis et sanguinis proficere ad salutem potest, quia salus extra ecclesiam non est, quanto magis ei nihil proderit, si in latebra et in latronum spelunca adulterae aquae contagio tinctus non tantum peccata antiqua non exposuerit, sed adhuc potius noua et maiora cumulauerit? quare est. et ideo baptizari eos oportet qui de haeresi ad ecclesiam ueniunt, ut qui legitimo et uero adque unico sanctae ecclesiae baptismo ad regnum Dei regeneratione diuina praeparantur sacramento utroque nascantur, idam, quasi euacuare possint humana argumentatione praedicationis euangelicae ueritatem, catecuminos nobsi quis ex his, antequam in Ecclesia bapti
Abbreviated transcription (Latin):
maxime cũ apls dicat. Si quis autẽ puta¬
ui̾t se ꝯtentiosũ ẽẽ. nos talem ꝯsuetudinẽ
ñ habemꝰ. neq eccl̃ia dei: Seruat᷑ apd̃ nos
pacient̾ & lenit̾ caritas animi. collegii ho¬
uor. uincłm fid̾i. ꝯcordiam sac̾dotii: Propt̃
hoc ꝙ̃ libellũ nc̃ de bono pacientiȩ qnͣtũ
ualuit nr̃a mediocritas ꝑmittente dĩo
n inspirante conscͥpsimꝰ. quem ad te ꝓ
mutua dilectione transmisimꝰ. Opto te

Expanded text:
s dicat: si quis autem putauerit contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus neque ecclesia Dei. seruatur a nobis patienter et leniter caritas animi, collegii honor, uinculum fidei, concordia sacerdotii propter hoc etiam libellum nunc de bono patientiae quantum ualuit nostra mediocritas permittente Domino et inspirante conscripsimus, quem ad te pro mutua dilectione transmisimus. opto te
Abbreviated transcription (Latin):
mo peccata dimitere: Qͦs constet & bap¬
tizatos eadem adhuc in ꝑsona patͥs ma-¬
ledicta congerere. incessabili blasphe¬
mantis lingue scelere peccare Hoc xͥi¬
anus. hoc dĩ seruiis potest aut mente
ꝯciꝑe. aut fide credere. aut sermone ꝓ-¬
ferre. & uͥerunt legis p̃cepta dniinȩ
quȩ dicunt: Honora patrem & matrem
nisi si uocabulum patris qd in hoĩe honora¬
rip̃cipitur. in deo impune uiolatur: Ubi

Expanded text:
mo peccata dimittere quos constet bapmo peccata dimittere quos constet baptizatos eadem adhuc in personam patris maledicta congerere, incessabili blasphemantis linguae scelere peccare? hoc christianus, hoc Dei seruus potest aut mente concipere aut fide credere aut sermone proferre? et ubi erunt legis praecepta diuina quae dicunt: honora patrem et matrem? nisi si uocabulum patris quod in homine honorari praecipitur in Deo inpune uiolatur. ubi
Abbreviated transcription (Latin):
beat. qui patrei filium hr̃e uideat᷑. cũ fi¬
lius ipse contestetur & dicat: Hemo po¬
test uenire adme. nͥ fũit ei datũ apatre.
ut manifestum sit nullam remissionẽ
peccatorũ in baptismo accipi a filio pos¬
se qͣm constet patrem ñ dedisse. maxi¬
me quando adhuc idem repetat & di¬
cat: Omĩs plantatio ꝗͣ ñ plantauit pa¬
ter m̾s cȩlestis eradicabit᷑. Qd̃ si xp̃i dis¬
cipuli discẽ axp̃o nolunt. qͣntũ uenera¬
dionis ⁊ honoris pat̾no nomini debeat᷑.
uł de exemplis terrenis nc scl̃arib discat.
& sciant xp̃m non sine maxima exꝓbra¬
tione posuisse. filii scłi huiꝰ prudentiores
sunt filiis lucis in scło isto Si cuiꝰ patri
aliqͥs conuicium fecerit. si ꝯtumeliosus
ac ꝓcax pudorem eius & honorem male¬
dico ore lacerauerit. indignat᷑ filiꝰ & iras¬
citur. & lesi patͥs iniuriam quib potest
uirib undicare conatur. tu xp̃m putas
impiis & sacͥlegis & in patrem suum blas¬
phemis impunitatẽ dare. & eis in baptis¬

Expanded text:
beat, qui patrem negat filium habere uideatur, cum filius ipse contestetur et dicat: nemo potest uenire ad me, nisi fuerit datum illi a patre? ut manifestum sit nullam remissionem peccatorum in baptismo accipi a filio posse quam constet patrem non dedisse, maxime quando adhuc idem repetat et dicat: omnis plantatio quam non plantauerit pater meus caelestis eradicabitur. Quod si Christi discipuli discere ex Christo nolunt quantam uenerationis et honoris paterno nomini debeatur, uel de exemplis terrenis ac saecularibus discant et sciant Christum non sine maxima exprobratione posuisse: filii saeculi huius prudentiores sunt filiis lucis. in saeculo isto si cuius patri aliquis conuicium fecerit, si contumeliosus ac procax pudorem eius et honorem maledico ore lacerauerit, indignatur filius et irascitur et laesi patris iniuriam quibus potest uiribus uindicare conatur. tu Christum putas impiis et sacrilegis et in patrem suum blasphemis inpunitatem dare et eis in baptis
Abbreviated transcription (Latin):
quenter admonitos ẽẽ ut gloriosa uoce
dñm confessis & in carcerem constitutis.
om̃is diligentia p̃beatui. tam̃ idemtidẽ
uob incumbo. ne qͥd ad curam desit his
quib ad głam nichil deest: Atq utinã
loci & gradꝰ mei conditio ꝑmitteret. ut
ipse nc̃ p̃sens ẽẽ possem ꝓmptꝰ & libens
sollempni minist̾io cuncta circa fortis¬
tet circa eos qͦs in talib m̃itis fidei ac uir-¬
tutis suȩ illustrauit diuina dignatio.
corporib etiam om̃iũ qui & si torti ñ
sunt in carcere: tam̃ głoso exitu mor¬
tis excedunt imꝑtiat᷑. et uigilantia et
orum minorest. qͦminꝰ ipsi quoq inter
beatos mr̃es aggregent᷑. Qd̃ in illis est
tolerauer̾t qͥcquid tolerare parati et
ꝓmpti fuerunt. qui se torm̃tis & mor¬
ti fub ocłis dei obtulit. passus est qͥcqͥd
pati uoluit: Non enim ipse torm̃tis.¬
Confessi sunt. Qui tolerau̾it usq adfinem
is saluabit᷑ dicit dñs: Tolerauer̃t & ad ftñe
uisq incorrupta & immacłata uirtutũ

Expanded text:
oriosa voce Dominum confessis et in carcere constitutis omnis diligentia praebeatur, tamen identidem vobis incumbo, ne quid ad curam desit iis quibus ad gloriam nihil deest. Atque utinam loci et gradus mei conditio permitteret ut ipse nunc praesens esse possem! promptus et libens solemni ministerio cuncta circa fortistet circa eos quos in talibus meritis fidei ac virtutis suae illustravit divina dignatio. Corporibus etiam omnium qui, etsi torti non sunt in carcere, tamen glorioso exitu mortis excedunt, impertiatur et vigilantia et or minor est quo minus ipsi quoque inter beatos martyres aggregentur: quod in illis est, toleraverunt quicquid tolerare parati et prompti fuerunt. Qui se tormentis et morti sub oculis Dei obtulit, passus est quicquid pati voluit; non enim ipse tormconfessi sunt. qui tolerauerit usque ad finem hic saluabitur, dicit Dominus. tolerauerunt et ad finem usque incorrupta et inmaculata uirtutum
Abbreviated transcription (Latin):
cere & uinculis exier̃t. moriendi enut̾¬
minus consũmata martyris gła est:
Deniq & dies eorum quib excedunt
adnotate. ut cũ memorationes eoru. int̾
memorias mr̃m celebrare possimꝰ Qmqͣ
qui nec illi circa ur̃a corporum deẽ. scͥpse¬
rit & scribat. ac significet mͥ dies quibꝰ in
carcere beati fr̃s nr̃i ad immortalitatẽ
głosȩ mortis exitu tnͣseunt. & celebntur
hic anob̾ oblationes & sacrificia ob cõ¬
memorationes eorũ quȩ cito uob̃cũ dño
ꝓtegente celebrauim᷑ Pauꝑib quoq
ut sepe iam scripsi cura ac diligentia ur̾a
ñ desit. his tñ qui in fide stantes et
nob̾cum fortiter militantes. xp̃i castra
ñ reliquert. quib quidem nõ maior
a nob̾ i dilectio & cura ÷ p̃standa. qͦd nec
pauꝑtate adacti. nec ꝑsecutionis tẽpes-¬
tate ꝓstrati.dũ dño fidelit̾ seruiunt.
cet̾is quoq pauꝑib exemplum fid̾i p̃¬
buerunt: Opto uos fr̃s km̃i ac deside

Expanded text:
re et uinculis accedit et moriendi terminus, consummata martyrii gloria est. Denique et dies eorum quibus excedunt adnotate, ut conmemorationes eorum inter memorias martyrum celebrare possimus: quamquam qui nec illic circa curam corporum deest, scripserit et scribat ac significet mihi dies quibus in carcere beati fratres nostri ad inmortalitatem gloriosae mortis exitu transeunt, et celebrentur hic a nobis oblationes et sacrificia ob conmemorationes eorum, quae cito uobiscum Domino protegente celebrabimus. pauperibus quoque, ut saepe iam scripsi, cura ac diligentia uestra non desit, his tamen qui in fide stantes et nobiscum fortiter militantes Christi castra non reliquerunt: quibus quidem nunc maior a nobis et dilectio et cura praestanda est, quod nec paupertate adacti nec persecutionis tempestate prostrati, dum Domino fideliter seruiunt, ceteris quoque pauperibus exemplum fidei praebuerunt. opto uos, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
ses: De nullo male loqui. nec litigiost̃ ẽẽ:
on ẽẽ ꝓximo insidiandum. cuiii.¬
apd̾ salomonem in parohemiis. Qui fo¬
dit foueam ꝓrimo suo. incidet in eã ipse:
ꝯfirmos uifitandos: Apd̾ salo oix.¬
monem in eccłistico Nepigriteris uifi¬
tare infirmum: Ex his enim in dilectio¬
ne firmab̾is. Item in euͣngłio: Infirmͦꝰ
fui & uisitastis me: in carcerem fui et

Expanded text:
e nullo male loqui nec litigiosos esse. NON ESSE PROXIMO INSIOIANDVM. Apud Salomonem in Prouerbiis: Qui fodit foueam prorimo suo incidet in eam ipse. INFIRMOS VISITANDOS. Apud Salomonem in Ecclesiastico: Ne pigriteris uisitare infirmum. ex his enim in dilectione firmaberis. Item in euan\'gelio: Infirmus fui, et uisitastis me: in carcere fui, et
Abbreviated transcription (Latin):
teris paruuilum emendandum. cui.
coi.
Niuria accepta. pacientiam tenendam:
ultionem d̾o relinquendam: Item illic. He.
dix̾is. ulciscar me de inimico meo. s sustine do¬
minum: ut tibi in auxilio sit. Idem alibi
Michi uindictam ego retͥbuam dicit dñs.
Item apd̃ sophoniam. Expecta me dicit
dominus in diem resurrectionis mȩȩ in
testimonium. qm̃ iudicium meum ad
congregationem gentium. ut excipiam
reges. & effundam supeos iram meam: c
ne extollaris: Item in psalmo xluiii.Se¬
dens adu̾sus frẽm tuum detrahebas & ad¬
u̾sus filium matͥs tuȩ ponebas scandalũ.

Expanded text:
ndo . CAP. CVI. - INJURIA ACCEPTA, PATIENTIAM TENENDAM, ET ULTIONEM DEO RELINQUENDAM. 328 Ne dixeris, Ulciscar me de inimico meo, sed sustine Dominum ut tibi auxilio sit . Item alibi: Mihi vindictam, ego retribuam, dicit Dominus . Item apud Sophoniam: Exspecta me, dicit Dominus, in die resurrectionis meae in testimonium, quoniam judicium meum ad congregationes gentium, ut excipiam reges et effundam super eos iram meam . Cne extollaris . Item in Psalmo XLIX: Sedens adversus fratrem tuum detrahebas, et adversus filium matris tuae po