comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cato ita legitur. Petrus gerit
hic ꝑsonã eccłẽ: & dicit. Si
frater meus peccauerit in me
idest in eccłãm. scilicet si pecca¬
bit criminaliter. qi qͥ peccat
criminaliter peccat in eccłãm.
a qua meretur seꝑari ꝑ cͥmi¬
nalia: dimittã ei usq septies.:
Hoc autẽ ita exponit᷑ contra
illos qui uolunt unam tantũ
mus ita exponit. hunc nume¬
rum. ut dicatur quadrigentis
nonaginta uicibus. ut uidelicet
totiens peccanti. dimittere p̃¬
cipiatur in die. quotiens ille
in die peocare ñ posset. Augꝰ¬
tintis uͦ sic accipit: septuagies
merus enim iste conficit᷑ ex un¬
denario & septenario. Septies
enum undecim: sunt seꝑtua¬
guta. & septem. Iindenarius
transgressionẽ significat: quia
tͣnscendit denarit̃: ꝑ quẽ deca¬
logus intelligit᷑. Septenarius
uͦ uniu̾sitatẽ designat: qr tim
uersum tempꝰ mundi continet.

Expanded text:
 vel legitur. Petrus gerit hic personam Ecclesiae, et dicit: Si frater meus peccaverit in me, id est Ecclesiam, scilicet, si peccat criminaliter, quia qui peccat criminaliter, peccat in Ecclesiam, a qua meretur separari per criminalia, dimittam usque septies? Hoc autem ita exponitur contra illos, qui volunt unam tantum , etc. Hieronymus ita exponit hunc numerum, ut dicatur quadringentis nonaginta vicibus, ut videlicet toties peccanti dimittere praecipiatur in die, quoties ille in die peccare non posset. Augustinus vero sic accipit, septuagies merus enim ille conficitur ex undenario et septenario. Septies enim undecim sunt septuaginta et septem. Undenarius enim transgressionem significat, quia transcendit denarium, per quem Decalogus intelligitur. Septenarius vero universitatem designat, quia universum mundi
Abbreviated transcription (Latin):
ut frater
fratrẽ cor¬
riperet. modo querit petrus
sifrater correctus peniteat.
quotiens ei dimittatur. oo ii¬
sum ẽ satis ei sufficere septe¬
nam dimissionẽ. & ideo que¬
rit utrũ dimittat usq septies.
Hoc autẽ intelligit᷑ dupplicit̾
uel de inuiria. uel de omni ꝑe¬
cato. scdm̃ dupplicẽ supradictã

Expanded text:
ut frater fratrem corriperet: modo quaerit Petrus, si frater correptus poeniteat, quoties ei dimittatur? et visum est ei satis sufficere septenam dimissionem. Et ideo quaerit utrum dimittat usque septies? Hoc autem intelligitur dupliciter, vel de injuria, vel de omni peccato, secundum duplicem su
Abbreviated transcription (Latin):
sidem & interroganit eũ pre¬
ses. dicens. Tu es rex iudeoꝵ
Dicit illi ih̃c. Tti dicis. Pilato
nichil aliud criminis inderro¬
gante. nͥ utrum rex indeorum
sit. iudei arguuntur impie-¬
tatis: quod nec falso quidem
inuenire potuerunt. quod
obicerẽt saluatori. Iħc uͦ sic
responsionẽ temꝑat. ut & ue¬
ra diceret: & tamen eiꝰ sermo
calumpnie ñ pateret. S attẽ.¬
e qd pilato qͥ inuitus ferebat
sententiã. aliqua ex parte res¬
ponderit. s sacerdotibꝰ & pͥnci¬

Expanded text:
sidem, et interrogavit eum praeses dicens: Tu es rex Judaeorum? Dicit Jesus: Tu dicis, etc. Pilato nihil aliud criminis interrogante, nisi utrum rex Judaeorum sit, arguuntur Judaei impietatis, quod nec falso quidem invenire potuerunt, quod objicerent Salvatori. Jesus vero responsionem sic temperat, ut et verum diceret, et tamen ejus sermo calumniae non pateret; sed attende, quod Pilato, qui invitus ferebat sententiam, aliqua ex parte responderit; sacerdotibus
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantiã sui. & animni cect¬
tatem incurrunt. nec in sceͥ¬
ribus suis turbent᷑: nec pen¬
tentiȩ dolore crucient᷑. Prin¬
pes autẽ sacerdotum accepti
argenteis dixerunt. Nonl¬
cet mittere eos in corbanan
quia pretiũ sanguinis ẽ. Ule
illis colantibus culicem. &
camelum glutientibus. Si
enim ideo ñmittunt pecauꝰ
in corbanam idest garopbila¬
tium inter
dona dei quia pretiũ sangu¬
nis est: cur ipse sanguis fund¬
tur. & quid emolumenti ha-
here apud deũ. si agrum ex ip¬
o pretio emerunt ad peregri¬
nos sepeliendum. Magnum sa¬
cramentum ẽ in factis iniqͥta¬
tis. Figalus deus est: in manu
cinus est ex eodem luto uasfa¬
cere in honorem. uel in contu¬
meliam. Ager eius est scłm qd̃
umuersum pretia xp̃i emit᷑.
ut omnes ei cñ mortui conse¬
peliant᷑ peregrini. non utiq
srł. sed alienꝰ. qui in ꝓretio sã¬
gumis xp̃i sepulti. et̾nam re¬
quiẽ sortientur. Corbauan in¬

Expanded text:
ignorantiam sui et animi caeciignorantiam sui et animi caecitatem incurrunt, ut nec in sceleribus suis turbentur, nec poenitentiae dolore crucientur. Principes autem sacerdotum acceptis argenteis dixerunt: Non licet eos mittere in corbonam, quia pretium sanguinis est, etc. Vae illis colantibus culicem, et camelum glutientibus. Si enim ideo non mittunt pecuniam in corbonam, id est in gazophylacium, inter dona Dei, quia pretium sanguinis est, cur ipse sanguis effunditur? Et quid emolumenti habere poterunt apud Deum, si agrum ex ipso pretio emerunt ad peregrinos sepeliendos? Magnum sacramentum est in factis iniquitatis. Figulus est Deus, in manu cujus est ex eodem luto vas facere in honorem, vel in contumeliam. Ager ejus est saeculum, quod universum pretio Christi emitur, ut omnes ei commortui sepeliantur peregrini, non utique Israelitae, sed alieni, qui in pretio sanguinis Christi sepulti, aeternam requiem sortientur. Tunc i
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã egisse: ꝑ quã scelus
non potuit corrigere. S qͣndo
peccat sic frader in fratrem ut
emendare ualeat quod pecca¬
uit: potest ei dimitti. Sin au¬
tẽ ꝑmanent oꝑa: frustra uoce
lum emendare nequiuerit ne-¬
fas ꝓditionis: sed ꝓprii homici¬
dii scelus addiderit ad pͥus sce-¬
lus. Peccami tradens sanguinẽ
uistum. Quantomagis gͦ pec¬
cauerunt qui eum emerunt:
S neqtussimi emisse se audi¬
unt. & tamen extra reatum
se credunt. & in uendente sce¬
lus constituunt dicentes. Qd
ad nose Subaudis ꝑtinet. Tu¬
uideris. quasi diceret. scias qua
feceris. Uel quid ad nos ꝑtuit
pretram acceptum: Tu ilta
ꝓbrneras & uolueras: tu fac n¬
de quod uis. Et ꝓiectis argͥ
penitentia eius fuit infructiu¬
sa. sic & hec oblatio eius ind̾¬
plo est reꝓbabilis. fuxerat eñ
quasi illud offerret: & tali o¬
blatione mundus ab illo per¬
cato foret. Et abiens laqua
mortis genere se esse perosũ
celo & terre. Et nota qui
qui ad mortẽ peccant. tantã

Expanded text:
tentiam egisse, per quam scelus non potuit corrigere, sed quando sic peccat frater in fratrem, ut emendare valeat, quod peccatum potest ei dimitti: sin autem permanent opera, frustra voce lum emendare nequiverit nefas proditionis, sed proprii homicidii scelus addiderit ad prius scelus. Peccavi, tradens sanguinem justum, etc. Quanto magis ergo peccaverunt, qui eum emerunt, sed nequissimi se emisse audiunt, et tamen extra reatum se esse credunt, et in vendente scelus constituunt, dicentes: Quid ad nos, subaudi, pertinet? Tuetc. Quasi dicant: Scis quid fecisti. Vel, quid ad nos pertinet pretium acceptum? tu illud probaveras, et volueras: tu fac inde quod vis. Et projectis in enitentia ejus infructuosa, sic et oblatio ejus in templo est reprobabilis. Finxerat enim quasi illud offerret, et tali oblatione mundus ab illo peccato foret. Et abiens, laqueo mortis genere se perosum coeli et terrae. Et nota, quia qui ad mortem peccant, tantam
Abbreviated transcription (Latin):
uerit. &o quando respondit.
diuerso mͦ quã respondisset
pilato respondit. Sacerdoti
enim querenti an ipse esset
xp̃c. dixerat tu dixisti. qͦsi
de preteritis respondens. ideo
qr lex omnis uenturũ xp̃m
p̃dicauerat: & ipse sacerdos
set. Huic uͦ idest pilato legis
ignaro int̾roganti an ipse essec
rex iudeorum dicit᷑. tu dicis:
qr ꝑ fidem p̾sentis confessio¬
nichil respondere uolebat: ne
crimen diltens dimitteret᷑¬
apreside. &nta crucis utilitas
differret᷑. Scd̃m lucam duo
abiecerant: quod ꝓhiberet tri
bata dare cesari. & quod dice¬
ret se regem. De regno gͦ pi¬
laitus qi nescit int̾rogat: de
cesaris cesari. quasi aꝑtum¬

Expanded text:
spondit, diverso modo quam respondisset Pilato, respondit. Sacerdoti enim quaerenti an ipse Christus esset, dixerat: Tu dixisti , quasi de praeteritis respondens. Hoc ideo, quia lex omnis venturum Christum praedicaverat, et ipse sacerdos sset. Huic vero Pilato legis ignaro interroganti, an ipse esset rex Judaeorum, dicitur: Tu dicis, quia per fidem praesentis confessionihil respondere voluit, ne crimen diluens dimitteretur, et ita crucis utilitas differretur. Secundum Lucam duo objecerant, quod prohiberet dari tributa Caesari, et quod diceret se regem. De regno ergo Pilatus, quia nescit, interrogat. De Caesaris, Caesari, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tat᷑. diabolum significat. qͥ ẽ
malleus uniuerse miserie: ꝑ
tit. & ad ultimum conterit.
quando in extrema dampna¬
tione confringit. Nota qd̾ dĩc
marchuis dicit regem iudeoeũ.
quorum reges. xp̃i uocabant᷑.
Sciebat enim quod ꝑ inidiã
tradidissent eum. Que esset
ipsa inuidia. ioħs declarat:
dicens. Ecce mundus totus
pꝰ eum abiit. Si dimittimꝰ
eũ sic: om̃s credent in eum.
Sedente autẽ illo ꝓ tribuna¬
dicũ. solium regum. cathedra
magistrorũ. Mcilta enĩ pas¬
eum. Nota qr gentilibus a
ut in pilato & uxore eiꝰ iustã
d ñm confitentibus gentilis po¬
pultis testimonium fit. Hic eñĩ
uxor gentilis uiri in usionibꝰ
intelligit. quod uidei uigilan
amissurum: sic̃ pͥmum ꝑ mu¬
lierem mortẽ intuilerat. ita
modo ꝑ mulierem uult xp̃m
de manibus iudeorum libe¬
rare. ne ꝑ mortẽ eius mortis
amittat imꝑium. Principes¬

Expanded text:
diabolum significat, qui est malleus universae miseriae, per tit, et ad ultimum conterit, quando in extrema damnatione confringit. Nota quod dicit Marcus dicit regem Judaeorum , quorum reges christi vocabantur. Sciebat enim quod per invidiam eum tradidissent, etc. Quae esset ipsa invidia Joannes declarat, dicens: Ecce totus mundus post eum abiit, si dimittimus eum sic, omnes credent in eum . Sedente autem illo pro tribunasedes, solium regum, cathedra magistrorum. Multa enim pasc. Nota quod gentilibus saepe quod in Pilato et uxore ejus justum Dominum confitentibus, gentilis populi testimonium sit. Hoc enim uxor gentilis viri in visionibus intelligit, quod Judaei vigilantamissurum, sicut primum per mulierem mortem intulerat, ita modo per mulierem vult Christum de manu Judaeorum liberare, ne per mortem ejus, mortis amittat imperium. Principes
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Egressa ẽ iniqͥtas a se¬¬
nioribꝰ & iudicibꝰ popłi. Data
filio dei petunt filium diabo¬
li: ut iste liberet᷑. ille filiusdĩ.
scilicet dampnet᷑. Que sua pe¬
ticio usq hodie heret eis gen¬
te amissa. & loco & libertate:

Expanded text:
etc. Egressa est iniquitas de senibus et judicibus populi. Data Filio Dei petunt filium diaboli, ut iste liberetur, ille, scilicet Dei Filius, damnetur. Quae sua petitio usque hodie haeret eis, amissa
Abbreviated transcription (Latin):
dicentem. Et acceperunt
trignita argenteos. hoc testi¬
moniũ ñ in ieremia inuenit᷑:
s in tacharia. fere scdm sensũ.
non sccłm uerba. Unde qui¬
tum ẽ. tt ammo mathei pro
tacharia occurreret ieremias.
quia omnes ꝓpħȩ eodem sp̃u it̃
locuti. ita ut singłã sint om̃iũ.
&o omma sint singłorum. Qaͥ¬
re gͦ hoc matheus emenda
noneremur tantã int̾
ꝓ: phetas esse concordiã: ut
u deputet᷑ congrue. quod
ab alio dicitur. Ulel apud iere¬
mian inuenit᷑ de empto agro.
s ñ sib hoc nomine precii.
Apua zachariã de triginta
argentess: & nichil de emp¬
tione agri. Utrũq gͦ interp̃¬
tatur epangłista. ad hoc qd
de dño completũ est. & con¬
fert in pnum triginta argẽ¬
teos. quod ẽ in zacharia: & a¬
grum emptũ qd ẽ in ieremia
Quod subdit quẽ appretiane¬
qr hoc ex dm̃i reuelatione cog¬
nouit. ad hanc rem q̃ de p̃tio
xp̃i facta ẽ huiꝰmodi ꝑtinere
ꝓphetiam. liber qͥppe emptiagri
apud iheremiam iubet emi uaᷤ

Expanded text:
dicentem: Et acceperunt triginta argenteos, etc. Hoc testimonium in Jeremia non invenitur, sed in Zacharia fere secundum sensum, non secundum verba . Unde quitum est, ut animo Matthaei pro Zacharia occurreret Jeremias, quia omnes prophetae eodem spiritu sunt locuti, ita ut singula sint omnium, et omnia sint singulorum. Quare ergo Matthaeus hoc emendaroneremur, tantam inter prophetas esse concordiam, ut uni deputetur congruere, quod ab alio dicitur. Vel apud Jeremiam invenitur de empto agro, sed non sub hoc nomine pretii; apud Zachariam de triginta argenteis, et nihil de emptione agri. Utrumque ergo in tempore evangelista ad hoc, quod de Domino completum est, confert in unum: triginta argenteos, quod a Zacharia; et agrum emptum, quod est a Jeremia. Quod subdit, quem appretiavequia hoc ex domini reuelatione cognouerit ad hanc rem, quae de Christi pretio facta est, huius modi pertinere prophetiam. liber quippe emti agri aput Hieremiam iubetur mitti in uas
Abbreviated transcription (Latin):
sionem quietis eoꝵ
ei ꝑ baptismum. Nam xu
illam emptionem agri loc
significare iheremie᷑ dict
dñs. qr erit ꝑmansio decapti¬
utate liberatorum inlla t̾ra.

Expanded text:
sionem quietis eoruChristo per baptismum. nam et illam emtionem agri hoc significare Hieremiae dicit dominus, quia erit permansio de captiuitate liberatorum in illa terra.
Abbreviated transcription (Latin):
ciebat hoc preses imꝑiali uel¬
aliquia legis sanctione: secd an¬
ntia gentis consuetudine cui
ꝑtalia gaudebat placere. Ha¬
bebat autẽ tunc quendam
uinctum insignẽ. id est in ma¬
litia nominatũ: qͥ dicebatur
barrabbas. Iste in euangelio
quod scribit᷑ iuxta hebreos.
filius magistri. uel patͥs eoꝵ

Expanded text:
ciebat hoc praeses imperialis legis sanctione, sed annua gentis consuetudine, cui per talia gaudebat placere. Habebat autem tunc vinctum quemdam insignem, id est, in malitia nominatum, qui dicitur Barrabas. Iste in Evangelio quod scribitur juxta Hebraeos filius magistri vel patris eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ues obediendo & domestici st̃¬
dei. llade oo apte symon obe¬
diens interp̃tatur. Cirene ix
heres. Qui symon de uillaue¬
nit. id est de gentilitate: qr uil
la grece pagos dicit. unde pa¬
gam. qͥ acmitate dei pͥus alie¬
m: relictis paganis riti uspuis
sionis nestigia imitantollelra
te portant crucẽ dñi. In symo¬
ne. qui maniti. Et tenerunt
in loctm qͥ dicit᷑ golgotha. qpᷤ¬
nomen syrum int̾pretat᷑ cal¬
uarie. Extra urbem quedã
loca sunt in qͥbꝰ truncantur
capita dampnatorum: oo cal¬
uarie. idest de caluatorum no¬
men sumpserunt. Ideo etiam
ibi crucifirus est dñs: ut ubi
pͥus erat area dampnatorum.
ibi erigerent᷑ uȩxilla marty¬
rii. Et quomͦ ꝓ nob̃ maledie¬
tum crucis factus ẽ flagellatꝰ
& crucifirus: sic ꝓ ommũ salu¬
te quasi noxius inter norios
crucifigeretur. Siquis autẽ
dicere uoluerit. ideo ibi dñm
crucifixuim. ut sangnis ipsus
suꝑ ade tumulum distillaret.
interrogemus eñ quare &
alii latrones in eodem loco

Expanded text:
domestici Dei. Unde et apte Simon obediens interpretatur. Cyrene vero haeres, qui Simon de villa venit, id est de gentilitate. Villa enim Latine, pagos dicitur Graece. Unde pagani qui a civitate Dei prius alieni, relictis paganis retibus, passionis vestigia imitantur: vel te portant crucem Domini: In Simone qui inviti. Et venerunt in locum qui dicitur Golgotha, quod Syrum interpretatur Calvariae. Extra urbem quaedam loca sunt, in quibus truncantur capita damnatorum et Calvariae, id est decalvatorum nomen sumpserunt. Ideo etiam ibi crucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, ibi erigerentur vexilla martyrii, et quomodo pro nobis maledictum crucis factus est, flagellatus et crucifixus, sic pro mundi salute, quasi noxius inter noxios crucifigeretur. Si quis autem dicere voluerit, ibi ideo Dominum crucifixum, ut sanguis ipsius super Adae tumulum stillaret, interrogemus eum, quare et alii latrones in eodem loco
Abbreviated transcription (Latin):
t hilaritatẽ significat oꝑantis.
Pmanus enim oꝑa: ꝑ latitadi¬
nem oꝑantis. habenis hilarita¬
tem. Tristicia enim facit angꝰ¬
tias. ꝑ atiladinem cui caput
rouingit᷑. expectatio retribui¬
tionis de sublimm iusticia dei
intelligit᷑: qi reddit uniciuq
scłm oꝑa suia. Longitudo qtia
nimes dicant᷑ qͥ tolerant. ꝓfã¬
dum uͦ quod terrȩ infixum ẽ:
secretũ sacramenti prefigurat.
Et sedentes sernabant etm.
Diligentia militum & sacerdo¬
gentis apparet. Et imposue¬
runt suꝑ caput eiꝰ. cansam iꝑ¬
sitis scͥptam. hic ẽ rex iudeorũ.
Titulus superpositus plane
ostendit. qi nec occidendo effi¬
cere potuerunt. ut eum regẽ
ñ haberent: qͥ potestate mami¬
festissima reddittrꝰ ẽ eis scd̃m
oꝑa scia. Uude in psalmo. Ego
autẽ constitutꝰ sum rex ab eo.
Et bene quidem rex simul &o
crucis obtailit. ꝑ qtiã nos salira¬
uit. llude bene iħc apponitur.
Et hic quod ibi apponit᷑ adu̾¬
bium potest intesligi. quasi di

Expanded text:
ur, hilaritatem significat operantis. Per manus enim opera, per latitudinem operantis, habemus hilaritatem. Tristitia enim facit angustias. Per altitudinem vero cui caput adjungitur, exspectatio retributionis de sublimi justitia Dei intelligitur, qui reddet unicuique secundum opera sua. Longitudo, qua nimes dicuntur qui tolerant. Profundum autem quod terrae infixum est secretum sacramenti praefigurat. Et sedentes servabant eum. Diligentia militum et sacerdovirtus appareat. Et imposuerunt super caput ejus causam ipsius scriptam: Hic est Jesus rex Judaeorum. Titulus superpositus plane ostendit quia nec occidendo efficere potuerunt, ut eum regem non haberent, qui potestate manifestissima redditurus est eis secundum opera sua. Unde in psalmo: Ego autem constitutus sum rex ab eo , et bene quidem rex, quia rexcrucis obtulerit, per quod nos salvavit. Unde bene Jesus apponitur, et hic quod ibi apponitur, adverbium potest intelligi, quasi dic
Abbreviated transcription (Latin):
iudeorum fuerat appellatus &
hoc ei cͥmen sacerdotes obicerãt.
quod sͥ in popłõ ifrłitico ustr¬
paret imꝑitm. illudentes hoc
facunt. ut nudatum pͥstinis
uestibꝰ. induant purptira. qua
reges ueteres ut ebant᷑. o ꝑ dia¬
demate. ponant ei spineam coro¬
nam. ꝓ sceptro regali dent ca¬
lamum. & adorent quasi regẽ.
Hos autẽ hec omia intelliga.¬
uomͦ enim cayphas dixit.
oportet tinum hominẽ mori.
& cet̾a. nesciens quid diceret:
alia mente. tamen nobͣ qͥ cre¬
dimus facram̃ta tribuebant.
ꝑ clamidem enim idest quod
marchiis dicit pur pureã: xp̃i
caro passionibus obiecta insi-¬
nuat᷑. Ilnde ꝓph̃a. Quare ergo
rubrũ ẽ indumentum tumms
In spinea corona nr̃ortm fus¬
ceptio peccatorumm: quȩ ꝑ spi¬
Terra tua germinabit tibi
spinas. & tribuilos. Quod est.
Conscientia tua punctiones¬
ammalia. Iuxta lucam ab he¬
& innocentia & castitas assĩ¬
te. humanitatis. oo głam
regni inmortalis. quã ꝑ pes¬
nem accepit designat᷑. llebur¬

Expanded text:
rat appellatus; et hoc ei sacerdotes crimen objecerant, quod sibi in populo Israelitico usurparet imperium: illudentes hoc faciunt, ut nudatum pristinis vestibus induant purpura, qua reges veteres utebantur, et pro diademate, ponunt ei spineam coronam, pro sceptro regali dant calamum, et adorant quasi regem. Nos autem et haec omnia intelligamodo enim Caiphas dixit, Oportet unum hominem mori , etc., nesciens quid diceret: alia mente, tamen nobis qui credidimus, sacramenta tribuebant. Per chlamydem enim quam Marcus dicit esse purpuream, Christi caro passionibus objecta insinuatur. Unde Propheta: Quare ergo rubrum est indumentum tuum? etc. In spinea corona nostrorum susceptio peccatorum, quae per spiTerra tua germinabit tibi spinas et tribulos , hoc est, conscientia tua punctiones. Juxta Lucam ab Heo innocentia et castitas assumptae humanitatis, et gloria regni immortalis quam per passionem accepit designantur; vel i
Abbreviated transcription (Latin):
unitatẽ: quȩ caritatis uinculo
continet᷑. Ini etiã sententiȩ
qua dicimꝰ quadriꝑtita neste
sgnificari eccłam in quatuor
nundi partibꝰ diffusaur lignã
crcis quadrifide uidet conue¬
are. Qua cruce quadrifida ui¬
detur amplecti. quatuor mun¬
di climnata. Si enim diligenter
attendamus huic cruci quadri¬
tentia q̃ dicit. Ult possitis com

Expanded text:
unitatem, quae charitatis vinculo continetur. Illi etiam sententiae, qua diximus quadripartita veste, significari Ecclesiam in quatuor mundi partibus diffusam, lignum crucis quadrifidae videtur convenire: qua cruce quadrifida videtur amplecti quatuor mundi climata. Sed sic etiam diligenter attendamus, huic cruci quadrit
Abbreviated transcription (Latin):
iħm occasiones dedit pilatus
pͥmum latronem iusto confe
sto illi. ipse quoq respondei
ait. Quid enĩ mali fecit: Qn
dicto: pilatus ab soluit iħm. s
illi. quanto magis uidebant. ꝙ
pilatus uellet etim liberare.
tantomagis clamabant diam¬
tes. Crucifigat᷑. Et inuale¬
cebant uoces eorum. Ut adiu¬
pleret᷑ quod dictum ẽ ꝑ ꝓphe¬
tam. Ex pectaui ut faceren
iudicium. &o fecerunt iniqͥtatͥ
dens autẽ pilatus qitia nichi
ꝓficeret. s magis tumultus
fieret. accepta aqua latuit mi¬
quidem lauit: ut in ablutias
nanuũ mistice gentilitim oꝑa
eret. quo dammꝰ contestans. &
ucens. Ego quidem uolu in¬
ocentem liberare. s qm̃ seditio
ferre sententiam. ñ dampnat
oblatum. s arguit offerentes:
instã esse ꝓnuntians. qui crucisi
multo ipse innocentior fuit.
Et respondens umiuersus po¬
ptilus dixit. Sangnus eiꝰ suꝑ
ersecierat usq hodie hec

Expanded text:
it occasiones Pilatus, primum latronem justo confer et justo illi, ipse quoque respondens ait: Quid enim mali fecit? Quo dicto, Pilatus absolvit Jesum. At illi, quanto magis videbant quia Pilatus vellet eum liberare, tanto magis clamabant: Crucifigatur, et invalescebant voces eorum, ut adimpleretur quod dictum est, etc. Exspectavi ut facerent judicium, et fecerunt iniquitatem, dens autem Pilatus quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret, accepta aqua, lavit maquidem lavit, ut in ablutione manuum mystice gentilium operaceret, quodammodo contestans et dicens: Ego quidem volui innocentem liberare, sed quoniam seditio ferre sententiam, non damnat oblatum, sed arguit offerentes, justum esse pronuntians, qui crucifigmulto ipse innocentior fuit. Tunc respondens universus populus dixit: Sanguis ejus super Pers
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃e scͥptirȩ confirmare coni¬
tur. Alyter. In artindino
earuumndem gentiũ infira
& mnanitas manu cõpressi is¬
nat᷑. qͥn etiam capiti eiꝰ udil¬
tur. Capiti enĩ de ictu ha¬
rundinis ñ est grandis inuiria.
uetiã in deum patrem quica¬
at eiꝰ ẽ ad quiescat. Spuunt
nfaciem eiꝰ ꝗui p̃sentiã gratiȩ
ilitis uerbis ȩxecrandis respu
benegant. Et sicut illi falso
comalo animo adorabant: ita
uersis actibus uerba eiꝰ quasi
sabtilosa despiciunt. & ꝓmissa
N sins uestibꝰ ñ illuditar. s
m his ꝗ̃ ꝓpter peccata nr̃a por¬
tuit. Cam crucifigit᷑ suumm
recipit ornatam: statimmq ele¬
menta turbant᷑. & creatori¬
deit testimoniũ creatura. Exe¬
untes autẽ inuenerant ho¬

Expanded text:
rmare conantur. Aliter: In arundine earumdem gentium infirmitas atque inanitas compressa signatur, quin etiam capiti ejus induitur. Capiti enim de ictu arundinis non est grandis injuria, etiam in Deum Patrem, qui caput ejus est, acquiescat. Spuunt in faciem ejus, qui praesentiam gratiae illius verbis exsecrandis respuuse denegant. Et sicut illi falso et malo animo adorabant, ita perversis actibus verba ejus quasi fabulosa despiciunt, et promissa n suis vestibus non illuditur, sed in his quae propter peccata nUS. Cum crucifigitur, suum recipit ornamentum, statimque elementa turbantur, et Creatori testimonium dat creatura. Exeuntes autem invenerunt ho
Abbreviated transcription (Latin):
ulis barrabem. Latro seditiosus
& homicidiorum. plentis atictor
dimissris est popło iudeorum.
idest diabolus: qui iam olim ob
suꝑbiam a patͥa lucis expulsus.
Qm tenebrarum carcere fuerat
missus. Et ideo uidei pacẽ ha¬
bere ñ possunt: qr seditiontim
pͥncipem eligere maluerunt.
ab alio quã ab ipso pilato in¬
telligendus ẽ. Quod qtudem
ideo fecisse credendum ẽ: ut
mortem enis ñ ultra sit̾irent:
Sont etiam romanis legibus
seruiret. que cracifigendum
pͥus itibent flagellari. Mistice
autẽ factum ẽ: ut qi scͥptã erat.
multa flagella peccatorum.
Iulo flagellato nosa uerberibꝰ
liberemur. dicente scͥptura. lla¬
gellum ñ appropinquabit tibi.¬

Expanded text:
ur. Latro seditiosus, et homicidiorum plenus, et auctor, dimissus est populo Judaeorum, id est diabolus, qui jam olim ob superbiam a patria lucis expulsus, et in tenebrarum carcerem fuit missus; et ideo pacem Judaei habere non possunt, quia seditionum principem eligere maluerunt. ab alio quam ab ipso Pilato intelligendum est, quod quidem ideo fecisse credendus est, ut mortem ejus ultra non sentirent, et ut etiam Romanis legibus servirent, quae crucifigendum prius jubent flagellari. Mystice autem hoc factum est, quia scriptum erat: Multa flagella peccatoris , ut illo flagellato, nos a verberibus liberaremur, dicente Scriptura. Flagellum non appropinquabit tab
Abbreviated transcription (Latin):
unt. &. exemplo. Hon rostro la¬
cerant. idest bonas sententras
more hereticorum lacerando ñ
ꝑuertunt. felle. idest ira irratio.¬
nabili carent. In cat̾inis petre
idificant. idest in plagis mortis
xp̃i qui firma petra ẽ indum
ponunt. Pnidum qͥipe refugĩ
&o spes designatur. Columbe
enum aduemente imbre ad indũ
fugitint: & spẽ ꝓlis in uido ha¬
bent. Gemitum habent. ꝓ can¬
tu. idest sicut alii delectant᷑
in cantirita ipsi intribu¬
latione & gemitu. Dicitur ergo
hic est filius meus. quia fideles
in baptismate filii dei efficiunt.
llncuiq enim dicitur: hic qui
pͥus erat filius diaboli: modo ẽ
filius meus. Qui pͥtis iniisus
modo dilectus. in quo prius mͥ¬
displicti. mͦ cõplacui. hoc tantũ
sacramentũ baptismatis mul

Expanded text:
unt et exemplo. Non rostro lacerant, id est, bonas sententias more haereticorum lacerando non pervertunt. Felle, id est, ira irrationabili carent. In cavernis petrae nidificant, id est, in plagis mortis Christi, qui firma petra est, nidum ponunt. Per nidum quippe refugium, et spes designatur. Columbae enim adveniente imbre, ad nidum fugiunt, et spem prolis in nido ponunt. Gemitum habent pro cantu, id est, sicut alii delectantur in cantu, ita ipsi in tribulatione et gemitu. Dicitur ergo: Hic est Filius meus: quia fideles in baptismate filii Dei efficiuntur. Unicuique enim dicitur: Hic, qui prius erat filius diaboli, modo est filius meus; qui prius invisus, modo dilectus. In quo mihi prius displicui, modo complacui. Hoc tantum sacramentum baptismatis mul
Abbreviated transcription (Latin):
nationem illius significat: quia
semetipsum exinamint formam
serui accipiens. Et post hec se.¬
cute sunt eum turbȩ multe.
Qma postꝗͣ uerbum caro factã
est & habitauit in nobis. qui an¬
tea tantum in iudea notus erat.
& in uno popło nomen illitis
magntim habebatur: ꝑ hoc am¬
mirabilis factus est in uniuersa
terra. Lepsus ergo genus huma¬
num designat lepra peccatoeũ
fedatum: quod ad iħm uenit cre¬
dendo. adorat colendo. dicit
confitendo. Dñe si ius potes me
mundare. Extendit manum.
id est auxilium suum: dum ad
homines uenit. Tangit leprã.
dum nr̃e carnis infirmitatem
suscepit: & nos apeccatis mun¬
dauit. Cum dicit. uade osten¬
de te sacerdoti. officium mini
mundati a peccatis ab solui.¬
introisset
capharnaũ.

Expanded text:
nationem illius significet, quia nationem illius significet, quia semetipsum exinanivit, formam servi accipiens. Et post haec secutae sunt eum turbae multae. Quia postquam Verbum caro factum est et habitavit in nobis, qui antea tantum in Judaea notus erat, et in uno populo nomen illius magnum habebatur, post haec admirabilis factus est in univeterra. Leprosus, genus humanum designat; lepra, peccata foedantia. Qui ad Jesum venit credendo adorat colendo, dicit confitendo: Domine, si vis, potes me mundare. Extendit manum suam, id est auxilium suum. Dum ad homines venit; tangit lepram dum carnis nostrae infirmitatem suscipit, et nos a peccatis mundat. Cum dicit: Vade, ostende te sacerdoti, officium Ecclemundari, et a peccatis absolvi.ntroiisset Capharnau
Abbreviated transcription (Latin):
re aut̃ sacͥfitiñ p̃cepit. ut ostend̾et
quia non legem solueret.
sed adimpleret qui scd̃m¬
scdm legem gradiens. stipra legẽ
eos sanaret. quos legis remedia
non sanatierãt. Quod si quem
mouet quom dñs moysaicum
uidet᷑ approbare sacrificium. cũ
id non receperit eccłã: meminis¬
se debet nondum cepisse scm̃ sc̃ꝵ¬
nondum passiis erat. & umbrã
oportebuit denere. donec ueniret
ficii. In testimonium illis. quasi
diceret. Ideo p̃cepit moyses mu¬
nus offerre leꝓsum ut esset in
testimonium curationis leꝑsi.
illis sacerdotibus. quorum erat
leprosos a templo eicere. & sa¬
natos reciꝑe. In testimonium
etiam erat eis. ut ipsa scilicet
munera legale sacerdotium ẽẽ
uenerandum testificarentur.
cum ꝑ ipsum lepsi & alii tam
mirabiliter sanarentur. lel a¬
liter ͥ testimontum illis. ut sci¬
licet ipsa citratio. & ipsa mim̾a
figuraliter oblata. aliam cura-¬
tionem. aliamq oblationem te¬
stificarentur. Dipice quidem all¬
descensio illius de monte in car¬

Expanded text:
re autem sacrificium praecipit, ut ostenderet quod non legem solveret, sed impleret, qui secundum legem gradiens, supra legem eos sanaret, quos remedia legis non sanaverant. Quod si aliquem movet quomodo Dominus Mosaicum videtur approbare sacrificium cum id non receperit Ecclesia, meminisse debet mundum coepisse sacnondum passus erat, et umbram oportebat tenere, donec veritas veniret In testimonium illis. Quasi dicat: ideo praecepit Moyses offerre munus leprosi, ut essent in testimonium curationis leprosi illis sacerdotibus, quorum erat leprosos a templo ejicere, et sanatos recipere. In testimonium etiam erat eis, ut per ipsa scilicet munera legale sacerdotium esse venerandum testificaretur, cum per ipsum leprosi et alii tam mirabiliter sanarentur. Vel aliter: In testimonium illis, ut scilicet ipsa curatio et ipsa munera figuraliter oblata, aliam curationem aliamque oblationem testificarentur. Typice quod descensio illius de monte incar
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil meditim est inter opus
diuinum. & eitis preceptum:
quia in precepto est opus dei. qͥ
pit predicare. & diffamare. Que¬
ritur quare precepit nemini
dixeris. Cum re uera sciret illud
miraculum ab eo manifestandũ
esse. Nisi ꝓpterea tit doceret ñ
uulgande esse nr̃a beneficia. sed
potius premenda. ut non solum
a mercede pecuniȩ abstineamuis.
s etiam gratie. Ergo ñ ꝓpter se.
s ꝓpter nos ꝓhibuit. Biersis de
iubet mundatos munera offerre.
ut &̃ uidẽte ᷤ credãt ei. uł si ñ credãt iex¬
cusabile ᷤ sĩt. & ne õ legẽ frãg̾e uid̾et᷑. &

Expanded text:
Nihil medium est inter opus Nihil medium est inter opus divinum et ejus praeceptum, quia in praecepto est opus Dei qui pit praedicare et diffamare. Quare praecipitur nemini dicere, cum revera sciret illud miraculum ab eo manifestandum esse, nisi propterea ut doceret non vulganda esse nostra beneficia, sed potius premenda, ut non solum a mercede pecuniae abstineamus, sed etiam gratiae, ergo non propter se, sed propter nos prohibuit. Diversis de x jubet mundatos munera deferre, ut etiam videntes credant ei, vel si non credant inexcusabiles sint, et ne etiam legem f
Abbreviated transcription (Latin):
nis sue conscitis non presump¬
sit orare. Llenit ergo ad eum.
anteꝗͣ peteret adorare cepit.
anteꝗͣ rogaret culturam osten
sum. ipse soluit legem. ut dñm
se legis ostendat. qui eam fecit
& soluere potest. Erat enim in
lege ꝑmissio non preceptum.
ꝓpter humanam fragilitatem
non tangere leꝓsum. & figura
ne aliquis cõmunicaret alienis
peccatis. Ille qui ꝑfectionem
humilitatis & miscdiȩ docebat.
destruit ꝑmissionem. & docet
ꝑfectionem. ne horreamus in
pauꝑe infirmam carnem. Te
straret. & doceret nullum eẽ
sꝑnendum ꝓpter quãlibet cor-¬
poris lesionem quȩ adeo immit¬
titur. Cum extendit manum
significat se affectum miscdĩe
in eum habere: cum tangit.
significat se affectum ꝑ oꝑatio¬
nem complere. Et quid factis
ostendat. uerbis manifestis pꝰ¬
ea declarat. Ctim dicit. Ulolo
mundare. ꝑuolo notatur mi¬
sericordia. quã ꝑ extensionem
manus significauerat. Cum
dicit mundare. notatur actus

Expanded text:
nis suae conscius non praesumpnis suae conscius non praesumpsit curare. Venit ergo ad eum, antequam peteret, adorare coepit, antequam rogaret culturam ostendsum, ipse solvit legem, ut Dominum se legis ostendat, qui eam facit et solvere potest. Erat enim in lege permissio, non praeceptum, propter humanam fragilitatem non tangere leprosum, et est figura, ne aliquis communicaret alienis peccatis. Ille qui perfectionem humilitatis et misericordiae docet, destruit permissionem, et docet perfectionem, ne horreamus in paupere infirmam carnem. Tetnstraret, et doceret nullum esse spernendum propter quamlibet corporis laesionem quae a Deo immittitur. Cum extendit manum significat se affectum misericordiae in eum habere. Cum tangit, significat se affectum per operationem complere, et quod factis ostenderat, verbis manifestius postea declarat, cum dicat: Volo, mundare. Per volo notatur misericordia, quam per extensionem manus significaverat, cum dicit, mundare, notatur actus
Abbreviated transcription (Latin):
Cum descẽ.¬
de monte
idest de lo¬
co campe¬
stri. qui erat in latere montis:
secute sunt eum turbe multe.
Multi sequebantur eum diuer
dam. alii ꝓpter ammirationem¬
in ꝓximo lepsus ueniens tamꝑas.¬
sibus bone deuociois. snĩ passibꝰ
corporis. eum adorabam ⁊dest hui¬
cens. hoc est mentis deuotionẽ.
& cultus humilitatẽ ostendens
exterius. ꝑ oris confessionem.
Dñe si uis potes me mundare.
Quia etim dñm uocat: ad se
curandum potentem non dubi¬
tat. Dum uͦ si uis subiungit:¬
clam quodammn de uoluntate õ
miscdĩa eits diffidit. Non diffi¬
dit quidem de miscclia quantũ
ad eum quẽ orabat: s potius
quantum ad seipsum. quem in-¬
digntum esse miscdia iudicabat.
llnde augustimis. Ostendit uul¬
nus. remeditim medici postulat:¬
& ipsaconfessio religionis & fidei
plena est. Si uis inquit potes me
mundare. Uloluntati dei tribu¬
it potestatem. s de uoluntate
dm̃i non quasi incredulus pieta¬
tis dubitauit. s quasi collumo¬

Expanded text:
Cum descende monte, id est de loco campestri, qui erat in latere montis, secutae sunt eum turbae multae. Multi sequebdam; alii propter sanitateproximo, leprosus veniens, tam passibus bonae devotionis quam passibus corporis, eum adorabat, id est hucens, hoc est mentis devotionem et vultus humilitatem ostendens, exterius per oris confessionem: Domine, si vis, potes me mundare, quia eum Dominum vocat ad se curandum potentem non dubitat. Dum vero si vis subjungit, quodammodo de voluntate et misericordia ejus diffidit. Non diffidit quid de misericordia quantum ad eum qui adorabat sed potius quantum ad seipsum, qui se indignum misericordia esse judicabat, unde Augustinus: « Ostendens vulnus, remedium postulat, et ipsa confessio religionis et fidei plena est. » Si vis, inquit, potes me mundare. Voluntati Dei attribuit potestatem. De voluntate autem Domini non quasi incredulus pietatis dubitavit, sed quasi colluvio
Abbreviated transcription (Latin):
Distice autẽ cum ałł.¬
eiecisset indignos sacerdotes de
templo. simplices peccatores ad e
ꝑ penitentiam accedentes. pͥtis
cecos in cognitione. & clatidos
in oꝑatione. illuminando. & in
uiam rectitudinis dirigendo:
cotidie sanat. Llidentes autem
pͥncipes sacerdotum: Scribe
dolentes & indignantes de tam
manifesta enis potentia. & eui
laude ꝑ pueras celebrata: labo.
Audis quid isti dicunt: Quasi
bene factant pueri. qui midi
testimonium ꝑhibent: quod
scribe audire nollent. Nec ri¬
sum ait. errant pueri: parcite
eortim etati. s quasi tacens uer¬

Expanded text:
stice autem: Cum ejecisset indignos sacerdotes de templo, simplices peccatores ad se per poenitentiam accedentes, prius caecos in cognitione, et claudos in operatione illuminando, et in viam rectitudinis dirigendo, quotidie sanat. Videntes autem principes sacerdotum, etc. Scribae dolentes et indignantes de tam manifesta ejus potentia, et ejus laude, per pueros celebrata, laboraAudis, quid pueri isti dicunt? Quasi Bene faciunt pueri, quia mihi testimonium perhibent, quod Scribae audire nollent. Nec rursum ait, errant pueri; parcite eorum aetati. Sed quasi se tacente, ver
Abbreviated transcription (Latin):
ad gauditum sĩc xp̃c. qui in sig¬
num et̾ne refectionis ñ ieninauit
cũ apłis. s comedebat. & ad gau¬
dium ar̃e redẽptionis inuitabat.
idest in ierłm ubi omnes contie¬
niebant. idest gaudiũ tir̃e redẽꝑ¬
tionis p̃dicauimus. & uos qͥ eratiᷤᷤ
nob cochͣles qr de eadem gente
& ꝓmissione. noltustis saltare.
idest mente & corpore de redẽp¬
tione ur̃a congaudere. Ioh̃s &
alii ꝓphȩ lam̃tauerunt. id est ad
luctum penitentiȩ uos untita¬
uerunt. & uos noluistis cum
eis plangere. unmo uocastis
ioh̃m demoniacũ. qͥ tantũ po¬
test ieuinare. me autẽ uoracẽ
qͥ in signum ur̃i gaudiĩ & et̾¬
ne refectionis manduco. Sed
ego quid qͥd uos dicatis qui sum
sapientia patͥs. iustificor a filiis
meis. id est iuste agere dicor

Expanded text:
signum aeternae refectionis non jejunabat cum apostolis, sed comedebat, et ad gaudium nostrae redemptionis invitabat, id est in Jerusalem, ubi omnes conveniebant, id est gaudium vestrae redemptionis praedicavimus, et vos, qui eratis nobis coaequales, quia de eadem gente et promissione, noluistis saltare, id est mente et corpore, de redemptione vestra congaudere. Joannes et alii prophetae lamentaverunt, id est ad luctum poenitentiae invitaverunt, et vos noluistis cum eis plangere. Imo vocastis Joannem daemoniacum, qui tantum potest jejunare, me autem voracem, qui in signum vestri gaudii, et aeternae refectionis manduco. Sed ego, quidquid vos dicatis, qui sum sapientia Patris, justificor a filiis meis, id est juste agere dicor
Abbreviated transcription (Latin):
regnum celorum patit᷑ uim. idest
uidetur patiuim. & dictum est.
ꝑsimile. Si enu aliquod reg¬
num extraneis daretur. & filliis
regni auferret᷑. uolentia esse
diceret᷑. Similiter pharisei &
scͥbe qͥ in conspectu hominum
iusti apparebat̃: filii regni celox
uidebantur. Publicam uͦ & pecca¬

Expanded text:
regnum coelorum vim patitur, id est videtur pati vim, et dictum est per simile. Si enim aliquod regnum extraneis daretur, et filiis regni auferretur, violentia esse videretur. Similiter Pharisaei et Scribae, qui in conspectu hominum justi apparebant, filii regni coelorum videbantur, publicani vero et pecca
Abbreviated transcription (Latin):
minoratus dicitur. Et hoc ẽ.
Qui autẽ minor ẽ. idest minimꝰ
angłi. qͥ ẽ in regno celorum. ma-¬
ior ẽ illo. llel aliter. Regnũ cesoꝵ
p̃sens eccłã uocatur. Minor in p̃¬
senti eccłã est xp̃c: hoc est hu¬
milior. qͥ ñ uenit ministrari sed
ministrare. & qui humiliauit se
tisq ad mortẽ. Cum gͦ inter na¬
tos mulierũ etim maiorem esse

Expanded text:
 angelis minoratus dicitur esse. Et hoc est:  angelis minoratus dicitur esse. Et hoc est: Qui autem minor est, id est minimus angeli qui est in regno coelorum, major est illo. Vel aliter, regnum coelorum praesens Ecclesia vocatur. Minor in praesenti Ecclesia est Christus hoc est humilior, qui non venit ministrari, sed ministrare, et qui humiliavit se usque ad mortem. Cum ergo inter natos m
Abbreviated transcription (Latin):
huc cõmendat eum auctoritate
malachie ꝓpħe. introducentis
patrẽ loqͣntẽ ad filium. Quasi
ait pater filio. Ecce ego mit¬
to angłm meũ: idest nuntium
meũ ante faciem tuam. idest
ante manifestationẽ tuã. qͥ p̃pa¬
rabit uiam tuã ante te. p̾dicã¬
do. & baptizando. Amen dico
uob̃. Et quid dicerem. ꝑ singłã
maior esse negatur: qui ñ natꝰ
mulieris s uirginis esse cognos¬
citur. Si autẽ oraria mulier
aliqñ in euangłio nuncupetur.
sciendum est interp̃tem mule¬
rem ꝓ femina posuisse. Sĩc ibi.
Mulier: ecce filius tuus. Ex ibi.
uerbis habemus quod nullus
ueterum: maior iohanne fuit.
minor esse negatur. Non enim
ioħem aliis p̃tulit. s ioħ̃i cet̾os
exequauit. Qni autẽ minor est.
in regno celorũ: maior est illo.
quasi dic̾e̾t. ñ ẽ minor scĩs. s tam̃
minor est angłis. Dum enim in
mortali uita aliqͥs passibilitati
subiacet: minor angłis qui in mor¬
tales sunt esse apparet. Ulnde

Expanded text:
huc commendat eum auctoritate Malachiae prophetae introducentis Patrem loquentem ad Filium, quasi Dei, de quo ait Pater Filio: Ecce, mitto angelum meum. Id est nuntium meum, ante faciem tuam, id est ante manifestationem tuam, qui praeparabit viam tuam ante te, praedicando et baptizando. Amen dico vobis, et quid dicerem per singula se negatur, qui non natus mulieris, sed virginis esse cognoscitur. Si autem Maria mulier aliquando in Evangelio nuncupetur, sciendum est interpretem mulierem pro femina posuisse, sicut ibi: Mulier, ecce filius tuus. Et ibi: r. Ex his verbis habemus, quod nullus veterum, major Joanne fuit, iam tantum minor esse negabatur: non enim Joannem aliis praetulit, sed Joanni caeteros adaequavit. Qui autem minor est in regno coelorum, major est illo, quasi dicat: Non est minor sanctis, sed tamen minor est angelis. Deum enim aliquis in mortali vita, passibilitati subjacet, minor angelis, qui immortales sunt, esse apparet. Unde e
Abbreviated transcription (Latin):
catorũ confessionẽ intrant inalie¬
num loctim. Ec t̾ra generati se¬
dem celorum poffident. ꝑ uirtutẽ.
Et uolenti. id est qͥ muolenter
domant carnem suã. rapunt
gentibris credentibꝰ occupet᷑. reg¬

Expanded text:
catorum confessionem, intrant locum alienum, et in terra generati, sedem coelorum possident per virtutem, Et violenti, id est qui violenter domant carnem suam, rapiunt gentibus credentibus occupetur reg
Abbreviated transcription (Latin):
ipse cõmendat᷑: & ut adhuc cõ¬
mendabilior appareat. subiun¬
git. lyse ẽ helyas qͥ uenturus ẽ.
Non quod eadem aniiaut ꝑhi¬
losophi & heretici suspicantur.
& in helya &o in ioħe fuerit: s
S & uite austitas. rigorq m̃tiᷤ.
helye & ioħis pares sunt. Ille
in heremo: iste in heremo. Ille
zona pellicea cingebat᷑: & iste
Ille quia regem achab & iezabel
impietatis arguit. fugere conꝑtil¬
suis est. Ite quia herodis & hero¬
diadis illicitas arguit inptias:
capite truncatur. Sunt qͥ ꝓpt̾ea¬
ioħm helyam uocari putant. qr
quomͦ in scd̃o aduentu saluatoris
ixta malachiam p̃cursurꝰ ẽ he¬
hyas. &o uenturum iudicem nun
tu fecerat. & ita uterq sit min¬
tius. iste aduentus pͥmi. ille ad¬
uentꝰ scd̃i. Unde m̾ito subditur.
Qui habet aures audiendi: au¬
diat. Si enim plantis esset sens
& manifesta sententia. quid ne¬
cesse fuit nos ad illius intelligen¬
tiam inuitari. nͥ ut nos moue¬
ret ea que de helẏa dñs dixit.

Expanded text:
s commendatur, et ut adhuc commendabilior appareat, subjungit: Ipse est Helias qui venturus est, non quod eadem anima, ut philosophi et haeretici suspicantur, et in Helia et in Joanne fuerit sed Sed et vitae austeritas rigorque mentis Eliae et Joannis pares sunt. Ille enim in eremo, iste in eremo: ille zona pellicea cingebatur, et iste Ille quoniam regem Achab et Jezabel impietatis arguit, fugere compulsus est ; iste quia Herodis et Herodiadis illicitas arguit nuptias, capite truncatur. Sunt qui pcari putant, quia quomodo in secundo adventu Salvatoris juxta Malachiam praecursurus est Helias, et venturum judicem nunttu fecerat, et ita uterque fit nuntius. Iste adventus primi, ille adventus secundi, unde merito subditur: Qui habet aures audiendi, audiat. Si enim planus esset sensus, et manifesta sententia, quid necesse fuit, nos ad illius intelligentiam invitari, nisi ut nos moneret, ea quae de Helia Dominus dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
comꝑantur. Pueri dicunt sociis
in ludo. Llos ñ estis sotii nr̃r:. quia
qñ ceciminus modo in ludo. uos
ñ saltastis. & qñ ploratumꝰ in ludo.
uos noluistis nob̃ complorare. Si¬
militer sunt duio status in scĩs.
Luctus ꝓ peccatis: gaudiũ ꝓ re-¬

Expanded text:
comparentur. Pueri dicunt sociis in ludo: Vos non estis socii nostri, quia quando cecinimus modo in ludo, vos non saltavistis, et quando ploravimus in ludo, vos noluistis nobiscum plorare. Similiter sunt duo status in sanctis, luctus pro peccatis, gaudium pro Re
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd continẽt᷑ in ipsa. Iilis autẽ
abetintibus. Quia turbe audie¬
rant ioħ̃m hoc quesisse. ne ui¬
deret᷑ hoc fecisse ex leuitate. cum
dubitaret: ideo ab eo leuitatem
remouet dicens. Quid existis
in desertũ uid̾e : Quasi dic̾e̾t.
Cuid esse putatis eum quẽ to¬
Existis uid̾e harundinẽ uento
uel ꝓsꝑitatis uel adu̾sitatis huc
& illuc flectat᷑: S tamen quid
existis indere: Ne iterum com¬
motũ eũ aliqua cupiditate ua¬
ne głẽ crederent. ut udelicet

Expanded text:
ntinetur in ipsa. Illis autem abeuntibus, etc. Quia turbae audierant Joannem hoc quaesisse, ne videretur hoc fecisse ex levitate, cum do iterum dubitaret, ideo ab eo levitatem removet, dicens: Quid existis in desertum videre? quasi diceret: Quid eum putatis esse, quem toExistis videre arundinem, vel prosperitatis vel adversitatis, huc et illuc flectatur? Sed iterum, quid existis videre? Ne iterum commotum eum aliqua cupiditate vanae gloriae credant, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nomien ponimꝰ: sicut ipsi habẽt.
quoddam cõmune. quod signifi.¬
cat quãlibet seruitutẽ scilicet
dulia. Tunc reliquid. Reliqͥt
Si dicamus ultimam tẽptatio¬
nem fuisse in ciuitate. ita legẽ.
uictus est. Quȩ relictio suꝑ ꝑi¬
nacultm templi intelligenda
est scd̃m lucam. Si autẽ dicamꝰ
matheum ordinem hystoriȩ seqͥ:
diabolus reliquid eum in monte.
Et ecce angłi. Quasi a longe a

Expanded text:
nomen ponimus, sicut ipsi habent nomen ponimus, sicut ipsi habent quoddam commune, quod significat quamlibet servitutem, scilicet dulia. Tunc reliquit Si dicamus ultimam tentationem fuisse in civitate, ita legenduvictus: quae relictio supra pinnaculum templi intelligenda est, secundum Lucam. Si autem dicamus Matthaeum ordinem historiae sequi: diabolus reliquit eum in monte. Et ecce angeli, etc. Quasi a longe a
Abbreviated transcription (Latin):
medici uidere solent. genera mor
ꝓmittit mentiendo. cum ea potiꝰ
ds̃ donet. sic̃ sauli & dauid. &
multis aliis. Ipse enim ñ potest
aliquid donare in mundo: nisi
quantũ ds̃ ꝑmiserit. Si cadens.
llere cadit. qͥ eum adorat. Ecce
suꝑbra diaboli antiquia. Sĩc enĩ
in pͥncipio uoluit se deo similẽ
facere: ita nunc uolebat diuinũ
ris. cum creaturam iubeas ado¬
rari. Sathanas enim adu̾sariꝰ
int̾pretatur. Non ut pleriq
putant condẽpnatur petrus
eadem sententia qua sathanas.
Petro enim dicitur. uade retro
sathanas. idest sequere me. qui
es contrariꝰ uoluntati mẽẽ. Hic
additur retro me. ut potius
intelligatur in ignem et̾num.
qͥ p̃paratus ẽ tibr. Hec iterum
auctoritas ẽ de steronomio uͥ
moyses clamad omni homini.
Dñm deum tuum ad orabis.
quasi diceret. Non te debeo ad.
grecos distinguitur quedam
sp̃ualis seruitus dei. quȩ dicit᷑
latria. Nos autẽ non habemꝰ
ꝓpͥum nomen illius. s cõmune

Expanded text:
videre medici solent genera morbvidere medici solent genera morb, quae omnia promittit mentiendo, cum ea potius Deus donet, sicut Sauli et David, et multis aliis. Ipse enim non potest dare aliquid in mundo, nisi quantum Deus permiserit. Si cadens. Vere cadit, qui eum adorat. Ecce superbia diaboli antiqua: sicut enim in principio voluit se Deo similem facere, ita nunc volebat divinum ris, cum creaturam jubeas adorari. Satanas enim adversarius interpretatur. Non autem, ut plerique putant, condemnatur Petrus eadem sententia, qua Satanas. Petro enim dicitur: Vade retro me Satana , id est sequere me, qui es contrarius meae voluntati. Hic additur, retro me, ut potius intelligatur in ignem aeternum, qui praeparatus est tibi. Hic iterum est auctoritas in Deuteronomio, ubi Moyses clamat omni homini: Dominum Deum adorabis . Quasi diceret: Non te debeo adorGraecos distinguitur quaedam specialis servitus Dei, quae dicitur latria. Nos vero non habemus proprium nomen illius, sed commune