comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gressus ẽ abram sicut p̃ceꝑat ei dñs: et nut¬
cũ eo loth. Septuaginta quinq annoꝵ erat
abram: cũ egrederet᷑ de aran. Tulitq saraẏ uxorẽ
possederant. et aĩas quas fecerant in aran: et e¬
gressi sunt ut irent in t̾rã chanaan. Cumq ue
nissent in eam: ꝑtͣnsiuit abram t̃ram usq ad
locũ sichem. et usq ad ꝯuallẽ illustrem. Chana

Expanded text:
am, sicut praeceperat ei Dominus, et ivicum eo Loth: septuaginta quinque annorum erat Abram, cum egrederetur de Aran. Tulitque Sarai uxorem tantiam quam possederant, et animas quas fecerant in Aran: et egressi sunt ut irent in terram Cnissent in eam, pertransivit Abraham terram usque ad locum Sichem, et usque ad convallem illustrem. Sichem
Abbreviated transcription (Latin):
re. ut et ibi ad huc excellentiora oꝑa demonstra¬
ret: qͣtinꝰ t̾re marisq dñm. se ẽẽ cunctis ostendẽt.
Ngressus ergo nauicłam. fecit t᷑bari łc .xi.¬
mare: cõmouit uentos: concitauit fluctꝰ. Cur
hocͦ Ideo ut discipłos mitt̾et in timorẽ: et su¬
um auxiliũ postularent: suãq potentiã rogã¬
tibus manifestaret.

Expanded text:
 adhuc excellentiora opera demonstraret, quatenus terrae marisque Dominum se esse cunctis ostenderet. Ingressus ergo naviculam, fecit turbari mare, commovit ventos, concitavit fluctus. Cur hoc? Ideo ut discipulos suos mitteret in timorem, et suum auxilium postularent, suamque potentiam rogantibus manifestaret.
Abbreviated transcription (Latin):
et abierunt. nec ñ ⁊ loth ⁊ sub̾am eiꝰ. filiũ fratͥs
abram qui habitabat in sodomis. Et ecce unus
qui euaserat. nunciauit. abram hebreo. qui ha¬
bitabat in ualle mambre amorrei fratris escol:
et fratris aner. Hũ enĩ pepigerant fedus cum

Expanded text:
et abierunt: necnon et Lot et substantiam ejus, filium fratris et abierunt: necnon et Lot et substantiam ejus, filium fratris Abram, qui habitabat in Sodomis. Et ecce unus qui evaserat, nuntiavit Abram Hebraeo, qui habitabat in convalle Mamre Amorrhaei, fratris Escol, et fratris Aner: hi enim pepigerant foedus cum
Abbreviated transcription (Latin):
nno qrtodecimo. uenit chodorlaomor. ⁊reges
qui erant cum eo: ꝑcusseruntq rapham
in astaroth. carnaim ⁊ zuzim cuã eie et emisei
in sabe chariathaim et chorreos in montib seir.
usq add campestria pharan. que ẽ insolitudine
Reu̾siq sunt. et uenerunt ad fontẽ mesphat
ipsa ẽ cades. Et ꝑcusserunt omnẽ regionemo a¬
malechitaꝵ: et amorreũ qͥ habitabat masor¬
et rex gomorre. rexq ad ame. et rex sebocont̃
nec ñ et rexbale que est segor. et direxerunt cont
eos aciem in ualle sil nestri: scił adu̾sus chodor¬
laomor regem elamitaꝵ. et thadal regeroe gere¬
tium. et amrafel regem sennaar. et ãriochire¬
gem ponti. qͣtuor reges ad u̾sus quinor. daulis
añt siluestris: habebat puteos młtos bitumrni
taq rex sodomoꝵ ⁊ gomorre. terga. Le .iii.
u̾terunt : ceciderunt q ibi: et qui remanserant
fugerunt ad montẽ. Tulerunt aũt omñe sub̃am
sodomoꝵ ⁊ gomorre. ⁊ uniu̾sa q̃ ad cibũ ꝑtinent

Expanded text:
nno quartodecimo venit Chodorlahomor, et reges qui erant cum eo: percusseruntque Raphaim in Astaroth Carnaim, et Zuzim cum eis, et Emim in Save Cariathaim, et Horrhaeos in montibus Seir, usque ad Campestria Pharan, quae est in solitudine. Reversique sunt, et venerunt ad fontem Mesphat, ipsa est Cades: et percusserunt omnem regionem Amalecitarum, et Ammorhaeum qui habitabat iet rex Gomorrhae, rexque Adamae, et rex Seboim, nec non et rex Balae, quae est Segor: et direxerunt aciem contra eos in valle Silvestri, scilicet adversum Chodorlahomor, regem Elamitarum, et Thadal, regem Gentium, et Amraphel, regem Sennaar, et Arioch, regem Ponti: quatuor reges adversus quinque. Vallis autem Silvestris habebat puteos multos bituminis. Itaque rex Sodoemanserant, fugerunt ad montem. Tulerunt autem omnem substantiam Sodomorum et Gomorrhae, et universa quae ad cibum pertinent,
Abbreviated transcription (Latin):
Uredidit abram dño: et reputatũ ẽ illi ad iusti¬
ciam. Dixitq ad eũ. Ego dñs qui eduxi te
de ur chaldeorũ: ut darem tͥ t̃ram istam et
possideres eam. At ille ait. Dñe d̾s unde scire
possum qd̃ possessurus sim eam: Et respondens
dñs. sume inquit mͥ uacam triennẽ : et capͣm
tͥmam: et arietẽ annoꝵ trium: turturẽ qͦ et
columbã. Qui tollens uniu̾sa hec: diuisit ea ꝑ
medium: et utͣsq partes contͣ se altͥnsecus po¬
suit. Ques aũt ñ dinisit. Uescenderuntq uolu¬
cres suꝑ cadauera: et abigebat eas abram. Ad bñ.

Expanded text:
atum est illi ad justitiam. Dixitque ad eum: Ego Dominus qui eduxi te de Ur Chaldaeorum, ut darem tibi terram istam, et possideres eam. At ille ait: Domine Deus, unde scire possum, quod possessurus sim eam? Et respondens Dominus: Sume, inquit, mihi vaccam triennem, et capram trimam, et arietem annorum trium, turturem quoque et columbam. Qui tollens universa haec, divisit ea per medium, et utrasque partes contra se altrinsecus posuit: aves autem non divisit. Descenderuntque volucres super cadave
Abbreviated transcription (Latin):
melchisedech rex salem. ꝓferens panẽ et uinum:
erat enĩ sacerdos dei altissimi: bñdixit ei ⁊ ait.
bñdictꝰ abram deo excelso. qui creauit celũ ⁊ t̾ram:
⁊ bñdictꝰ d̾s excelsus: quo ꝓtegente hostes in ma¬
nib tuis sunt. Et dedit ei decimas ex om̃ib .iii.
ixit aũt rex sodomorũ ad abram.Ua mͥ aĩas
cetera tolle tibi. Qui respondit ei. Leuo ma¬
num meã ad dñm dm̃ excelsum possessorẽ celi et
terre: qd̾ a filo sub tegminis. usq ad corrigiam
calige. non accipiam ex om̃ib que tua sunt.
ne dicas ego ditaui abram: exceptis his que co¬
mederunt iuuenes. et partib uiroꝵ qͥ uener̃t
mecũ. Aner. escol. ⁊ mambre: isti accipient

Expanded text:
x Salem, proferens panem et vinum erat enim sacerdos Dei altissimi, benedixit ei, et Benedictus Abram Deo excelso, qui creavit coelum et terram, et benedictus Deus excelsus, quo protegente, hostes in manibus tuis sunt. Et dedit ei decimas ex omnibus. ixit autem rex Sodomorum ad Abram: Da mihi animas, caetera tolle tibi. Qui respondit ei: Levo manum meam ad Dominum Deum excelsum, possessorem coeli et terrae, quod a filo subtegminis usque ad corrigiam caligae non accipiam ex omnibus quae tua sunt ne dicas ego ditavi Abram exceptis his quae comederunt iuvenes et partibus virorum qui venerunt mecum Aner Eschol et Mambre isti accipient
Abbreviated transcription (Latin):
i faciendo peccatũ nichil te dicis deliquisse:
nichil eris. nichil accipies. Patus est deus
dare indulgentiam. Clandis cõntra te: ille ꝑatꝰ
ẽ dare. Noli opponere obicem defensionis: sed aꝑi
sinum confessionis.

Expanded text:
i faciendo peccatum nihil te dicis fecisse, nihil eris, nihil accipies; paratus est Deus dare indulgentiam, claudis contra te; ille paratus est dare, noli opponere obicem defensionis, sed aperi sinum confessionis.
Abbreviated transcription (Latin):
poris: misit qds filiũ suum fc̃m ex muliere fc̃m¬
sub lege: ut eos qui sub lege erant redimeret: ut
adoptionem filiorum reciperemus.

Expanded text:
r. Haec sunt festivitatis hodiernae gaudia veneranda, haec sacrae solemnitas diei, haec illa supernae pietatis munera sacrosancta, quae fidelium cordibus co
Abbreviated transcription (Latin):
lienum ẽ ab hac natiuitate: qͦd de om̃ibus¬
legitur.Nemo mundus a sorde. nec infans
cuiũs ẽ uniꝰ diei uita suꝑ t̃ram. Nichil in istam
singłarem natiuitatem de carnis concupiscentia
tͣnsiuit: nichil de pec̃ci lege manauit. R Beata¬
uiscera marie uirginis que portauerunt et̃ni patͥs filium

Expanded text:
lienum quippe ab hac nativitate est, quod de omnibulegitur: Nemo mundus a sorde, nec infans, cujus est unius diei vita super terram . Nihil ergo in istam singularem nativitatem de carnis concupiscentia transivit, nihil de peccati lege manavit. viscera Mariae virginis, quae portaverunt aeterni Patris Filium,
Abbreviated transcription (Latin):
uod enĩ maius regni quietissimi. et pulcher¬
rime qͣntũ ad homines potuit ẽe pacis in¬
dicium: qͣm una totum orbem descriptione
condudi. eodem cunctos longe lateq mundi fi¬
nes census nũmismate comp̃hendiͦ R̾ Propt̃¬

Expanded text:
uod enim majus regni quietissimi, et pulcherrimae, quantum ad homines, potuit esse pacis indicium, quam una totum orbem descriptione concludi, eodem cunctos longe lateque mundi fines census numismate comprehendi?
Abbreviated transcription (Latin):
s saram: idẽ ñ uocabis principem meam.
sue domus s absolute pͥncipem. id ẽ omnium
recte credentium feminaꝵ uocaret ⁊ intelligeret
obediebat abrahe. dnm eum uocans: cuiꝰ estis filie bñfa¬
cientes. ⁊ ñ timentes ullam ꝑturbationẽ. Le. uui¬
ec dilectionẽ ur̃ãm fr̃s ammonere curauimꝰ. ut
singuli ur̃m meminerint etiam se ip̃os ꝑcepta
fide xp̃i cum patriarchis nominis excelsi meruisse
consortium ⁊ et se ꝑcepta in xp̃o purificatione baptismi
salutaris. deriuatum a nomine xp̃i gaudeant accepis¬
se cognom̃: ⁊ hoc usq ad finem firmum intemeratũq
seruare contendant. Le.uiii.¬
audeant xp̃iani in se illud ysaie uaticinium ẽẽ
completum. ⁊ seruos suos uoeabit nomine alio
hoc ẽ nomine xp̃iano: quo nunc om̃s serui xp̃i
se delectant᷑ insigniri. Neq enĩ nom̃ aliud sub
celo cdatum ẽ hominib: in quo oporteat nos sal¬
uos fieri. Unde ꝓpħa consequent̃ adiungit. In
quo qui bñdicendus ẽ suꝑ t̾ram: bñdicetur in

Expanded text:
 Saram, id est, non principem meam, suae domus, sed absolute principem, id est, omnium recte credentium feminarum vocaret, et intelligeret obediebat Abrahae, dominum eum vocans, cujus estis filiae benefacientes, et non timentes ullam perturbationem . Haec dilectionem vestram, fratres, admonere curavimus, ut singuli vestrum meminerint etiam seipsos percepta fide Christi cum patriarchis nominis excelsi meruisse consortium, si percepta in Christo purificatione, baptismi salutaris derivatum a nomine Christi, gaudeant mutuasse cognomen, et hoc usque ad finem firmum intemeratumque servare contendant, audentes in se illud Isaiae vaticinium esse completum: Et servos suos vocabit nomine alio hoc est nomine Christiano, quo nunc omnes servi Christi se delectantur insigniri. Neque enim nomen aliud sub coelo datum est hominibus, in quo oporteat eos salvos fieri. Unde propheta consequenter adjungit: In quo benedicendus super terram, benedicetur in
Abbreviated transcription (Latin):
cuncisionis. etiam nominis amplificatione si¬
mul cũ sua coniuge bñdici ꝓmeruit. Le u.
atenus abram. id ẽ pater excelsus dictus ẽ.¬
ut deinde abraham .i. pater multaꝵ gen¬
tium uocaretur: quia patrem inquit multa
gentiũ constitui te. Que fidelissima ꝓmissio.
tam late ꝑ orbem iam patet impleta: ut etiã
nos ip̃i de gentib ad fidei illiꝰ deuotionẽ uocati.
ip̃m nos patr̃e sp̃alit̃ habere gaudeamus: dicen¬

Expanded text:
cumcisionis etiam nominis amplificatione sicumcisionis etiam nominis amplificatione simul cum sua conjuge benedici promeruit, ut qui eatenus Abram pater excelsus dictus et, deinde Abraham, id est pater multarum gentium, vocaretur: quia patrem, inquit, multarum gentium constitui te. Quae fidelissima promissio tam late per orbem jam patet impleta, ut etiam nos ipsi de gentibus ad fidei illius devotionem vocati, ipsum nos patrem spiritualiter habere gaudeamus, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
eniens incarne dei filius. qui solam carnis¬
naturam. nullã aũt pecc̃i contagionẽ traxit
centis: utrũq genus purificationis subire
dignatus ẽ: et circũcisus uideł. a parentib octa¬
ua die natiuitatis: et tricesimo etatis anno bap
nus. ꝓse ñ respuit offerri: cuiꝰ die de hinc trice¬
sima tercia dño opitulante. ur̃a caritas audi¬
tura ẽ simul ⁊ celebratura misterium. Cuncta
inqͣm et legalis et eugłice purificationis gen̾a.
qui nullo indiguit dñs susciꝑe ñ despexit᷑: ut
et consũmande iam legis decreta suo tempore
doceret ẽẽ saluberrima: et ad uenientis eugłui
cunctis fidelib ostenderet eque subeunda re¬
sue circuncisionis nom̃ ut iħc uocaretur
accepit: adimitationẽ pͥsce fecit obseruatõnis.
quam exeo credimus sumptã. qd̃ abraham pa¬
triarcha. qui pͥraus circũcisionis sacram̃tum.
intestimoniũ sue magne fidei. et diuine ad eũ
ꝓmissionis accepit: eodem die sue suorũq cir¬

Expanded text:
eniens in carne Dei Filius, qui solam carnisnaturam, nullam autem peccati contagionem contraxit centis: utrumque genus purificationis subire dignatus est, et circumcisus videlicet a parentibus octava die nativitatis, et tricesimo aetatis anno bapt se non respuit offerri. Cujus die dehinc tricesima tertia, Domino opitulante, vestra charitas auditura simul est et celebratura mysterium. Cuncta, inquam, et legalis et evangelicae purificationis genera, qui nullo indiguit, Dominus suscipere non despexit, et  Al., ut consummandae jam legis decreta suo tempore doceret esse saluberrima, et advenentis Evangelii cunctis fidelibus ostenderet aeque subeunda resuae circumcisionis nomen ut Jesus vocaretur, accepit, ad imitationem priscae fecit observationis, quam ex eo credimus sumptam quod Abraham patriarcha, qui primus circumcisionis sacramentum in testimonium suae magnae fidei et divinae ad eum promissionis accepit, eodem die suae suorumque cir
Abbreviated transcription (Latin):
cãm uenerandãq p̃sentis festi memoriam.
paucis quidem uerbis eugłista cõp̃hendit.
s pauca celestis misterii uirtute gͣuidã reliquit
xposita namq natiuitate dñica. Lelx.
Icuius gaudia mox angłi dignis laudib ex¬
tulerunt pastores deuota uisitatione celebrart̃:
om̃s qui tunc audiere mirati sunt: nos qͦ ꝓ mo

Expanded text:
m paucis quidem verbis evangelista comprehendit, sed non pauca coelestis mysterii virtute gravidam reliquit. Exposita namque nativitate Dominica, cujus gaudia mox angeli dignis laudibus extulerunt, pastores devota visitatione celebrarunt, omnes qui tunc audiere mirati sunt, nos quoque pro
Abbreviated transcription (Latin):
emꝑ filiꝰ apud patr̃e: cũ quo illi ẽ naturał
immensitas. Semꝑ cum patre : cũ qͦ illi ẽ
una naturał et̾nitas. Semꝑ de patre. de quo
illi ẽ nat᷑alit̃ et̃na natiuitas. Semꝑ inpat̾re.
cũ quo illi ẽ una nat᷑alit᷑ eqͣlsq diuinitas. Et
alt̃ quidem ille qd̾ pat̃ ẽ: alt̾ ille qd̃ filius est.
Neuter tam̃ alt̃ deus: quia pat̃ ⁊ filius. unꝰ ẽ ds.
uaꝓpt̃ qñ de patre deo ⁊ filio deo nascit᷑ sermo.
digne dicimus alterũ ẽẽ patr̃e. et alterum
filium: et nichilominus digne dicimus unũ
dm̃ ẽe patrem ⁊ filium. Cum enĩ dicimꝰ alt̾um
ẽẽ patrem. alterũ filiũ: discretas ꝑsonas geni¬
toris genitiq monstramus. R Ecce agnus dei qui¬
et filium: ip̃am unã naturam indiscrete
diuinitatis ostendimus. Altera gͦ ẽ ꝑsona ge¬
nitoris ⁊ geniti: s una ẽ natura genitoris et ge¬
t suam caritatem d̾s cõm̃daret in nobis:¬
filius eius naturam nr̃am suscepit ex nob̃

Expanded text:
emper apud Patrem, cum quo illi una est naturalis immensitas; semper cum Patre cum quo illi una est naturalis aeternitas; semper de Patre, de quo illi est naturaliter aeterna nativitas; semper in Patre, cum quo illi est una naturaliter aequalisque divinitas: et alter quidem ille qui Pater est, alter ille qui Filius est; neuter tamen alter Deus, quia Pater et Filius unus est Deus. de Patre Deo et Filio Deo nascitur sermo, digne dicimus alterum esse Patrem, et alterum Filium; et nihilominus digne dicimus unum Deum esse Patrem et Filium. Cum enim dicimus alterum esse Patrem, alterum Filium, discretas personas genitoris genitique monstramus; cum veet Filium, ipsam unam naturam indiscretae divinitatis ostendimus. Altera est enim persona genitoris et geniti, sed una est natura genitoris et get Filius ejus naturam nostram suscepit ex nobis:
Abbreviated transcription (Latin):
upientes aliquid de huiꝰ diei sollẽpnitate
narrare: simulq considerantes alud
unun u̾bum de quo dicere uolumus: nulla
iuenimus u̾ba quib sufficienter aliquid
qd̾ ꝑmanet natum ñ tͣnsitorium s et̃nũ:
non factum & deo patre s genitum: nec solum
gemptum sed etiam unigenitum. Unum qͥppe
uerbum ds pat̾ genuit de se ip̃o: ꝑ qͦd omnia
deum: et deus erat u̾bum. Hoc erat inpͥncipio
a pud dm̃. Omia ꝑ ip̃m fc̃a sunt: et sine ipso
factum ẽ nichil. In hoc aut̃ qd̾ ꝑ illud uerbr̃
s pat̾ om̃ia fecitꝰ: ostenditur quia hoc u̾bum
erbum incarnatũ de deo ds ẽ. de creatore
inpsona: non alius in natura. Semꝑ apua
patrẽ: semꝑ cũ patre: semꝑ de patre semꝑ in

Expanded text:
upientes aliquid de hujus diei solemnitate narrare, simulque considerantes illud unum Verbum, de quo dicere volumus, nulla invenimus verba quibus sufficienter aliquid quod permanet natum; non transitorium, sed aeternum; non factum a Deo Patre, sed genitum; nec solum genitum, sed etiam Unigenitum. Unum quippe Verbum Deus Pater genuit de seipso, per quod omnia Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . In hoc autem quod per illud Verbum Deus Pater omnia fecit, ostenditur quia hoc Verbum erbum de Deo Deus est, de creatore in persona, non alius in natura: semper apud Patrem, semper cum Patre, semper de Patre, semper in
Abbreviated transcription (Latin):
in carne dei filius. sicut parentes sibi quos
uoluit. et locũ natiuitatis quẽ uoluit elegit:
eosq ad ip̃m locum pͥusqͣm nasceret᷑ quomodo
uoluit aduexit: ita etiã tẽpore quo uoluit. im¬
mo quo ip̃e una cũ patre ⁊ sp̃u sc̃o a scłis dispo¬
suerat. ꝑ q̃ ora ꝓpħaꝵ p̾dixerat. mundũ ut sal¬
uom de uirgine matre natus. uirginitatis
sibi głam.⁊ angłicum castimonie decus. osten¬
dit ẽẽ gratissimũ: sic qͦ pacatissimo scł̃i tẽpore
ꝓcreatus. quia pacem magnoꝑe quereret. atq
amaret edocuit: quia pacis caritatisq sectatore
inuisere dignaretur indicauit: iuxta qͦd ipse
fidelib ꝓmittens ait. Ubi enĩ sunt duo uel tͦs
congregati in nomine meo: ibi sũ in medio eoꝵ¬

Expanded text:
in carne Dei Filius sicut parentes sibi quos voluit, et locum nativitatis quem voluit, elegit, eosque ad ipsum locum priusquam nasceretur quomodo voluit advexit, ita etiam tempore quo voluit, imo quo ipse una cum Patre et Spiritu sancto a saeculis disposuerat, perque ora pm de virgine matre natus, virginitatis sibi gloriam et angelicum castimoniae decus ostendit esse gratissimum, sic quoque pacatissimo saeculi tempore procreatus, quia pacem magnopere quaereret atque amaret edocuit, quia pacis charitatisque sectatores semper invisere dignaretur, indicavit. Juxta quod ipse fidelibus promittens ait: Ubi enim sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eo
Abbreviated transcription (Latin):
mocłator angustus. tanta iuxta fidem hy¬
storiaꝵ. duodecim annos circa tepꝰ natiuita¬
tis dñice pace regnauit . ut tam forinsecis
qͣm cuuilib bellis toto orbe sopitis sp̃ale ꝓpħe
p̃sagium etiam adlitt̾am uideat᷑ implesse.

Expanded text:
moderator Augustus, tanta, juxta fidem historiarum, duodecim annos circa tempus nativitatis dominicae pace regnavit, ut tam forinsecis quam civilibus bellis toto orbe sopitis, spiritale prophetae praesagium etiam ad litteram videatur implesse.
Abbreviated transcription (Latin):
tione ñ indiget: s ammonitione. Qm̃ enun
ꝑ seinet ip̃am u̾tas exposuit: hanc discut̾ẽ huma¬
na fragilitas non presumit.
st enim qͦd sollicite in hac ip̃a expositione do¬
minica pensare debeatis: quia si nos uob̾ sem̃
uerbum. agrũ mundũ. uolucres demonia. spi¬
nas diuitias. sig̾care diceremꝰ: ad credendũ nob
mens forsitan ur̃a dubitaret. erl  dice¬
ddeo ꝑsemet ip̃m dñs dignatꝰ ẽ expon̾e qͦd dicebat:
ut sc̾iatis rerum sig̾cationes q̃rere. in hũs etiã
q̃ ꝑsemet ip̃m noluit explanare. Exponendo
qd̾ dixit. figurate se loqui innotuit. qͣtimos
scertos uos redderet: cũ uob̾ nr̃a fragilitas u̾boꝵ
illius figuras aperiret.¬
uis enĩ mͥ unꝙͣ crederet. si spinas diuitias
int̃pretari uoliussem: maxime cũ ille pun¬
gant. iste delectent. Et tam̃ spine st̃: quia cogita¬
tionũ suaꝵ punctionib m̃tem lacerant: et cũ
usq ad pec̃em ꝑtrahunt: qͣi inflicto uulnere

Expanded text:
one non indiget, sed admonitione. Quam enim per semetipsam Veritas exposuit, hanc discutere humana fragilitas non praesumit. st quod sollicite in hac ipsa expositione dominica pensare debeatis, quia si nos vobis semen verbum, agrum mundum, volucres daemonia, spinas divitias significare diceremus, ad credendum nobis mens forsitan er semetipsum dignatus est exponere quod dicebat, ut sciatis rerum significationes quaerere in iis etiam quae per semetipsum noluit explanare. Exponendo ergo quod dixit figurate se loqui innotuit, quatenus certos vos redderet cum vobis nostra fragilitas verborum illius figuras aperiret.uis enim mihi unquam crederet, si spinas divitias interpretari voluissem, maxime cum illae pungant, istae delectent? Et tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant, et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃es: ideo ait ⁊ dñs ad eos. Uos estis sal terre: et
uos estis lux mundi. Nunc gͦ descendente eo de
monte turbe sequute sunt eũ. que in montẽ asce¬
dño ꝑgere ñ potuerunt. ꝓpt suã irreligiositatẽ:¬
s solus moyses ascendit᷑ et pauci cũ eo seniores isrł
Ita ⁊ cum domino soli discipłi in montẽ ascend̾unt.
et tardiores deorsum steterunt. łc .xi.¬
ic et mͦ uigilantes ⁊ alacres ⁊ fideles anime.
deũ tim̃tes ⁊ dñm diligentes. celestia regna¬

Expanded text:
 fratres. Ideo ait et Dominus ad eos: Vos estis sal terrae, et, vos estis lux mundi . Nunc vero descendente eo de monte, turbae secutae sunt eum, quae in montem asceDeo pergere non potuerunt propter suam irreligiositate solus Moyses ascendit, et pauci cum eo seniorum Israel: ita et cum Domino discipuli soli in montem ascenderunt, et tardiores deorsum steterunt. ic et modo vigilantes et alacres et fideles animae, Deum timentes et Dominum diligentes, re
Abbreviated transcription (Latin):
ercutit dñs putredinẽ facinoris. sanat dolorẽ
uulneris. Faciunt hoc medici cũ secant. ꝑ¬
cutiunt ⁊ sanant: armant se ut feriant. Ferrĩ
gestant: et curare uenunt. S quia pecc̃a mag¬
na erant niniuitaꝵ: dixerunt. Quis nouit
hoc incertũ patefecerat ds̃ seruo suo dauid. Cũ
enĩ dixisset. stante ⁊ se arguente ꝓpħa. peccaui:
⁊ tu radicem dilectionis petram tuã: esto humilis
in humili deo tuo: ut sis excelsus in glificato dño¬
deo tuo. Asꝑgeris ysopo: humilitas xp̃i te mun
uim medicam̃ti attende. Aliqͥd dicam qd̃ a
medicis solemus audire: uel exꝑiri in egrotis.
ysopum dicunt in purgandis pulmonib aptũ
esse. In pulmone solet notari suꝑbia. Illic enim
in flatio: illic anhelitꝰ. Ad bñ. a Ubi duo uel tres

Expanded text:
ercutit putredinem facinoris, sanat dolorem vulneris. Faciunt medici cum secant, percutiunt et sanant; armant se ut feriant, ferrum gestant et curare veniunt. Sed quia peccata magna erant Ninivitarum, dixerunt. Quis novit? Hoc incertum patefecerat Deus servo suo David. Cum enim dixisset, stante et arguente se Propheta, Peccavi: t tu radicem dilectionis petram tuam: esto humilis in humili Deo tuo, ut sis excelsus in glorificato Deo tuo: Aspergeris hyssopo, humilitas Christi te mvim medicamenti attende. Aliquid etiam dicam quod a medicis solemus audire, vel experiri in aegrotis. Hyssopum dicunt purgandis pulmonibus aptum esse. In pulmone solet notari superbia: illic enim inflatio, illic anhelitus. Dicebatur de S
Abbreviated transcription (Latin):
icebat᷑ de saulo ꝑsecutore tanꝙͣ saulo suꝑbo: qd̃
ibat adunciendos xp̃ianos. spirans cedem.
Anhelabat cedes: anhelabat sanguinẽ: ñdum p᷑¬
gato pulmone. Audi et hic humiliatũ: qͥa ysopo
purgatum. Asꝑges me ysopo et mundabor. le . ii.¬
auabis me: idest mundabis me. Et. suꝑ nutẽ
dealbabor. Et si fu̾int inquit pecc̃a hra sicit feni¬
cium: tãꝙͣ niuem dealbabo. De talib sibi exhibet
xp̃c uestem: sine macła et ruga. Pinde uestis eiꝰ
in monte que tãꝙͣ nix deabbata effulsit: sig̾cauit
dabis gaudium et leticiã: ⁊ exultabt̃ ossa humiliata.
uditui meo inquit: dabis exultationem et .iii.¬
leticiam. Gaudebo audiendo te: ñ loq̃ndo con¬
tra te. Peccasti. Quid defendis: Loqui ius: Audi.¬

Expanded text:
icebatur de Saulo persecutore, tanquam de Saulo superbo, quod ibat ad vinciendos Christianos spirans caedem : anhelabat caedes, anhelabat sanguinem, nondum purgato pulmone. Audi et hic humiliatum, quia hyssopo purgatum: Asperges me hyssopo, et mundabor; lavabis me, id est, mundabis me: et super nivem dealbabor. Etsi fuerint, inquit, peccata vestra sicut phoenicium, tanquam nivem dealbabo . De talibus sibi exhibet Christus vestem sine macula et ruga . Proinde vestis ejus in monte, quae tanquam nix dealbata effulsit , significadabis exsultationem et laetitiam, et exultabunt ossa humiliata. Auditui meo, inquit, dabis exsultationem et laetitiam: gaudebo audiendo te, non loquendo contra te. Peccasti, quid defendis te? Loqui vis:
Abbreviated transcription (Latin):
e incerto ninunte penitentiam egerunt: et¬
certam mĩam meruerunt. ꝓstrauerunt se
in lacͥmis: in ieuiniis: incilicio ⁊ cinere ꝓ¬
strauerunt se: gemuerunt. fleuerunt. peꝑcit᷑ de
Stetit niniue. an eu̾sa est niniue : Alit̃ quidem
pice que fuit niniue: ⁊ uide quia euersa est
Euersa in malo. edificata inbono: sicut euersus¬
saulus ꝑsequutor. edificat᷑ paulus predicator.iii.
uis non dic̾et ciuitatem istam in qua ñc sumꝰ.¬
felicit̃ eu̾sam: si om̃s illi insani nugis suis
desertis. ad eccłiam cõpuncto corde concurrerent.
dei mĩam de suis fcĩs p̃teritis inuocarent: Nonne
dicemꝰ ubi ẽ illa kartago: Quia ñ ẽ qd̃ erat : eu̾sa ẽ
S si ẽ qd̾ ñ erat: edificata ẽ. Ita dicit᷑ iħemie. Ecce
dabo tibi eradicare. suffodere. eu̾te̾. disꝑdere: ⁊ rursꝰ
edificare ⁊ plantare. Inde ẽ uox illa dñi. Ego ꝑcu¬

Expanded text:
e incerto poenitentiam egerunt, certam misericordiam meruerunt: prostraverunt se in lacrymis, in jejuniis, in cilicio et in cinere prostraverunt se, gemuerunt, fleverunt, pepercit Deus . Stetit Ninive, an eversa est Ninive? Aliter quidem pice quae fuit Ninive, et vide quia eversa est, eversa in malo, aedificata in bono: sicut eversusSaulus persecutor, aedificatus Paulus praedicator . Quis non diceret civitatem istam, in qua nunc sumusfeliciter eversam, si omnes illi insani, nugis suis desertis, ad ecclesiam compuncto corde concurrerent, Dei misericordiam de suis factis praeteritis invocarent? Nonne diceremus: Ubi est illa Carthago? Quia non est quod erat, eversa est: sed si est, quod non erat, aedificata est. Ita dicitur Jeremiae: Ecce dabo tibi eradicare, suffodere, evertere, disperdere, et rursus aedificare, et plantare . Inde est vox illa Domini: Ego percu
Abbreviated transcription (Latin):
uod cõmissũ ẽ ñ defendat᷑: in confessione ue¬
niat. ñ indefensionẽ. Adhibens te defensorẽ
peccati tui: uinceris. Non innocentẽ patronũ
adhibuisti: ñ ẽ tibi utilis defensio tua. Quis enĩ
es ut te defendas: Idoneus esto ad accusandũ te.
Noli dicere. aut nichil feci. aut qͥd magnũ feci
aut fecerunt et alii.

Expanded text:
is: commissum est, non defendatur; in confessionem veniat, non in defensionem. Adhibes te defensorem peccati tui, vinceris: non innocentem patronum adhibuisti, non est tibi utilis defensio tua. Quis es enim qui te defendas? Idoneus es tu ad accusandum te. Noli dicere, aut, Nihil feci; aut, Quid magnum feci; aut, Fecerunt et alii.
Abbreviated transcription (Latin):
eel quidem ip̃e ẽ baal: zebub aũt musca uocatur.
Hec iaixta quedã m̃dosa exemplaria .l. litt̾a uł d
infine nõis ẽ legenda: s b. Beelzebub aũt baal mus¬
caꝵ. idest uir muscaꝵ. siue habens muscas int̃p̃tat᷑
obsordes udeł immolaticii cruoris: ex cuiꝰ spurci¬
cissimo ritu uel nomine. pͥncipẽ demoniorũ cog¬

Expanded text:
eel quidem ipse est Baal. Zebub autem, musca vocatur. Nec juxta quaedam mendosa exemplaria, l littera vel d in fine est nominis legenda, sed b. Beelzebub ergo Baal muscarum, id est, vir muscarum, sive habens muscas, interpretatur. Ob sordes videlicet immolatitii cruoris, ex cujus spurcissimo ritu vel nomine principem daemoniorum cog
Abbreviated transcription (Latin):
cce agnꝰ dĩ ÷ ecce innocens. ⁊ ab omĩ pec̃co ĩmunis:
ut pote qui os quidẽ de ossib adã. ⁊ carnẽ de carne
adam. s nullam de carne peccatce traxit maculã
culpe. Ecce qui tollit pecc̃a mundi. Ecce qui uistus
inter pecc̃ores: mitis int̃ impios. Hoc ẽ qͣi agnus
int̃ lupos apparens: etiã pecc̃ores ⁊ impios iustificãd

Expanded text:
cce Agnus Dei. Ecce innocens, et ab omni peccato immunis, ut pote qui os quidem de ossibus Adam, et carnem de carne Adam, sed nullam de carne peccatrice traxit maculam culpae. Ecce qui tollit peccata mundi. Ecce qui justus inter peccatores, mitis inter impios, hoc est, quasi agnus inter lupos apparens, etiam peccatore
Abbreviated transcription (Latin):
N quo conflictu ꝓ nobis inito. magno ⁊ mirabili
equitatis iure certatũ ẽ: dum omp̃s dñs cũ se¬
uissimo hoste. ñ in sua maiestate. s in nr̃a humi¬
litate congreditur: obiciens ei eandẽ formam.
eandẽq naturam. mortalitatis quidẽ nr̃e parti¬
cipem. s peccati totius exꝑtem. R̾ Sc̃a ⁊ immacue¬

Expanded text:
etiam conflictu pro nobis inito, magno et mirabili aequitatis jure certatum est, dum omnipotens Deus cum saevissimo hoste non in sua majestate, sed in 399 nostra humilitate congreditur, objiciens ei eamdem formam eamdemque naturam, mortalitatis quidem nostrae participem, sed peccati totius expertem. Non enim su
Abbreviated transcription (Latin):
Uicut enĩ quondam rub cõburi uidebatur.
et ignis eum ñ tangebat: et sicut tres pueri
incamino in clusi habebantur. et tam̃ eos non
ledebat incendium. nec odor fumi erat in eis: ul
so. claustris ñ aꝑtis adlatum ẽ ei prandiũ ab
abacuc: ita et hec scã uirgo genuit dñm. s in¬
tacta ꝑmansit. Mater effecta ẽ: s uirginitatem
ñ amisit. Genuit infantẽ: ⁊ ut dictũ ẽ uirgo

Expanded text:
icut enim quondam rubus comburi videbatur, et ignis eum non tangebat , et sicut tres pueri in camino inclusi habebantur, et tamen eos non laedebat incendium, nec odor fumi erat in eis: velso, claustris non apertis, allatum est ei prandium ab Abacuc : ita et haec sancta virgo genuit Dominum, sed intacta permansit. Mater effecta est, sed virginitatem non amisit. Genuit infantem, et ut dictum est virgo
Abbreviated transcription (Latin):
que ex ore altissimi ꝓdisti attingens a fine usq adfinẽ
fortit suauit̃ disponensq om̃ia ueni ad docendum nos
uiam prudentie. Ad .m̃. ã. ¶ adonay ⁊ dux domus
isrł qui moysi in igne flãme rubri apparuisti et ei in
sẏna legem dedisti ueni ad redim̃dũ nos inbrachio ex¬
tento. Ad mñ . ã. ¶radix iesse qui stas insignũ ppłoꝵ

Expanded text:
finem fortiter, suaviter, disponensque omnia, veni ad docendum nos viam prudentiae. Ant. O Adonai, dux domus Israel! qui Moysi in igne flammae rubi apparuisti, et ei in Sina legem dedisti, veni ad redimendum nos in brachio extento. Ant. O radix Jesse! qui stas
Abbreviated transcription (Latin):
Ina cunctis leticie cõmunis ẽ ratio: quia
dñs ñr peccati mortis q destructor sicut nul¬
lum a reatu lib̃um repꝑit. ita liberandis omnib
uenit. Exultet sc̃s: quia appropinqͣt ad palmã.
Gaudeat pecc̃or: quia in uitatur ad ueniam. A¬
nimetur gentilis: quia uocat᷑ ad uitam. R O¬

Expanded text:
na cunctis laetitiae communis est ratio: quia Dominus noster, peccati mortisque destructor, sicut nullum a reatu liberum reperit, ita liberandis omnibus venit. Exsultet sanctus, quia propinquat ad palmam. Gaudeat peccator, quia invitatur ad veniam. Animetur gentilis, quia vocatur ad vitam.
Abbreviated transcription (Latin):
us fuit necessitas ut desponsata eẽt maria
ioseph. nesi ꝓpterea quatinus hoc sacram̃tũ
cora bolo celaretãe :. et elle malignus fraudis
rom̃ta adu̾sus desponsatã nrginem nulla pe¬
uertiis inuenisset. Nel ideo fuit desponsata io¬
seplrut nato infanti uel ip̃i marie curam ui¬
ueret ue gerere oseph siue in egyptũ iens uel

Expanded text:
uae fuerit necessitas ut desponsata esset Maria Joseph, nisi propterea quatenus hoc sacramentum diabolo celaretur, et ille malignus fraudis commenta adversus desponsatam virginem nulla penitus invenisset? Vel ideo fuerat desponsata Joseph, ut nato infanti, vel ipsi Mariae curam videre
Abbreviated transcription (Latin):
tollet uos: qm̃ mane diluculo ꝑtͣnsibit in die
uẽ. utrũq oꝑire ñ potest. Sicut enĩ in monte
diuisionum stabit dñs: sicut in ualle que ẽ in
gabao irascetur. Ut faciat opus suum. alienũ
opus eiꝰ : ut oꝑetur opus suum. ꝑegrinum est

Expanded text:
tollet vos, quoniam mane diluculo pertransibit in die ve utrumque operire non potest. Sicut enim in monte divisionum stabit Dominus: sicut in valle, quae est in Gabaon, irascetur, ut faciat opus suum, alienum opus ejus: ut operetur opus suum peregrinum est
Abbreviated transcription (Latin):
tra iuncda. mat̃ inquit eius. Mat᷑ immacata.
mat in corrupta: mat̾ intacta. eater eius. Cui¬
ulasmatous et creatoris cunctoꝵ. Inius qui in
excelsis sine matre. et int̾ra ẽ sine patre: ipsuis
qui m excelsis scđ̾m deitatem insinu ẽ pato e
interiis scđ̾m corporis susceptionem in sinu est

Expanded text:
 est; mater immaculata, mater incorrupta, mater intacta, mater uniplasmatoris et creatoris cunctorum; illius qui in excelsis sine matre, et in terra est sine Patre; ipsius qui in coelis secundum deitatem in sinu est patris, et in terris secundum corporis susceptionem in sinu erat
Abbreviated transcription (Latin):
magne admirationis gr̃a: omena rrabilis
fuautatis gła: o meffabile magrũq sacra¬
mentũ. Ipsa eadem uirgo: ipsa et mater. domini
Ipsa genitrix: ip̃a eius ancilla. Piasmatio ei.
ppsa que genuit. Quis umqͣm ista audiuit᷑:
stus uidit talia: Quis hoc excogitare potuit
ut mat uirgo eẽt: intacta generaret: que et

Expanded text:
gnae admirationis gratia! o inenarrabilis suavitas! o ineffabile magnumque sacramentum! Ipsa eademque virgo, ipsa et mater Domini, ipsa et genitrix, ipsa ejus ancilla, plasmatio ejus ipsa quae genuit. Quis unquam ista audivit? quis vidit talia? quis hoc excogitare potuit, ut mater virgo esset, et intacta generaret, quae et
Abbreviated transcription (Latin):
cula ur̃a. Consummationẽ enĩ et abbreui¬
ationem audiui a dño deo exercituum: suꝑ uni¬
u̾sam t̾ram. Aurib ꝑcipite et audite uocem
meam: attendite ⁊ audite eloquiũ meum.
umquid totadie arabit arans. łc .ii.¬
ut serat: ꝓscindet et sariet humũ suam:
Nonne cum ad equau̾it faciem eius. serit gith.
et ciminum spargit: et ponet iͥticum ꝑ ordi¬
nem. et ordeum. et milium. et uiciam infi¬
bitur gith. nec rota plaustri suꝑ ciminũ
circuiet: s in uirga excutietur gith. et cimi¬
num in baculo. Panis autẽ cõminuet᷑: uerũ
ñ imꝑpetuum triturans triturabit illum:
neq uexabit eũ rota plaustri: nec in ungulis
sius cõminuet eum. Et hoc a dño deo exercituũ
exiuit ut mirabile faceret consilium: et mag¬

Expanded text:
 consummationem enim et adbreviationem audivi a Domino Deo exercituum super universam terram auribus percipite et audite vocem meam adtendite et audite eloquium meum umquid tota die arabit arans ut serat proscindet et sariet humum suam nonne cum adaequaverit faciem eius seret gith et cyminum sparget et ponet triticum per ordinem et hordeum et milium et viciam in fiabitur gith nec rota plaustri super cyminum circumiet sed in virga excutietur gith et cyminum in baculo panis autem comminuetur verum non in perpetuum triturans triturabit illum neque vexabit eum rota plaustri nec in ungulis suis comminuet eum et hoc a Domino Deo exercituum exivit ut mirabile faceret consilium et mag
Abbreviated transcription (Latin):
ec dicit dñs ds. Ecce ego mittam in Lc.¬
fundam̃tis syon lapidem: lapidem ꝓbatũ.
angularem p̾ciosum. infundam̃to fundatũ.
Qui credicłit: ñ festinet. Et ponã iudicium in
pondere: et iusticiam in m̃sura. Et subu̾tet
grando spem mendacui: et ꝓtectionẽ aque in

Expanded text:
ec dicit Dominus Deus ecce ego mittam in fundamentis Sion lapidem lapidem probatum angularem pretiosum in fundamento fundatum qui crediderit non festinet et ponam iudicium in pondere et iustitiam in mensura et subvertet grando spem mendacii et protectionem aquae in
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i: quia dum infirmitatẽ suam studuit hu¬
militer agnoscere: illius celsitudinẽ meruit ue¬
racit obtinere. Cum ex lectione alia redẽptoris
nr̃i sententia ad mentẽ reducitur: ex huiꝰ nobis
lectionis u̾bis questio ualde implexa generatur.¬
lio quippe in loco inquisitꝰ a discipłis dñs. de
helye aduentu: respondit. Helyas iam uenit.
et non cognouerunt eum: s fecerunt in eo q̃cũq
uoluerunt. Et si uultis scire: ioħes ip̃e ẽ helyas.

Expanded text:
i, quia dum infirmitatem suam studuit humiliter agnoscere, illius celsitudinem meruit veraciter obtinere. Sed cum ex lectione alia Redemptoris nostri sententia ad mentem reducitur, ex hujus lectionis verbis nobis quaestio valde implexa generatur.lio quippe in loco inquisitus a discipulis Dominus de Eliae adventu, respondit: Elias jam venit, et non cognoverunt eum, sed fecerunt in eum quaecunque voluerunt. Et si vultis scire, Joannes ipse est Elias
Abbreviated transcription (Latin):
omine łs ñr. possederunt nos dñi absq te
tantum in te recordemur nominis tui. Mori¬
entes ñ uiuant: gigantes ñ resurgant. ꝓpterea
uisitasti et contruusti eos: et ꝑdidisti omnẽ me¬
moriam eorum. Indulsisti genti dñe: indulsisti
genti. Numquid głificatus es: elongasti omnes
eis. Sicut que concipit cũ appropinquauerit ad
partũ dolens clamat in dolorib suis: sic facti su¬
mus a facie tua dñe. Concepimus. et qͣi parturi¬
uimus: et peperimus sp̃m. łc .iii.
alutes non fecimꝰ interra: ideo ñ ceciderunt
babitatores terre. Uiuent mortui tui: int̾¬
fecti mei resurgent Exꝑgiscimini et laudate
qui habitatis inpuluere: quia ros lucis ros tuusͥ
et t̃ram gigantium detrahes in riunam. In ł.¬

Expanded text:
omine Deus noster possederunt nos domini absque te tantum in te recordemur nominis tui morientes non vivant gigantes non resurgant propterea isitasti et contrivisti eos et perdidisti omnem memoriam eorum indulsisti genti Domine indulsisti genti numquid glorificatus es elongasti omnes eis sicut quae concipit cum adpropinquaverit ad partum dolens clamat in doloribus suis sic facti sumus a facie tua Domine concepimus et quasi parturivimus et peperimus spiritum alutes non fecimus in terra ideo non ceciderunt habitatores terrae vivent mortui tui interfecti mei resurgent expergiscimini et laudate qui habitatis in pulvere quia ros lucis ros tuus et terram gigantum detrahes in ruinam
Abbreviated transcription (Latin):
t̃re contͣ eum. Et reuelabit t̾ra sanguinẽ suũ:
et ñ oꝑiet ultra int̾fectos suos. łe.ii.¬
N die illa uisitabit dñs ingladio suo duro. et
grandi. et forti. suꝑ leuiathan serpentẽ. uectẽ:
et suꝑ leuiathan serpentem tortuosum: et ooci¬
det cetum qui in mari est.In die illa uinea me¬
ri cantabit ei. Ego dñs qui seruo eam: repente
ꝓpinabo ei: ne forte uisitetur cont᷑ eam: nocte
et die seruo eam.
sidignatio ñ ẽ mͥ. Quis dabit me spinam. et
ueprem: In p̃lio gradiar suꝑ eam : succendã
eam parit᷑. An potius tenebit fortitudinẽ meã
faciet pacẽ mͥ: pacem faciet mͥ. Qui egrediunt᷑
impetu ad iacob: florebit et g̾minabit isrł: et
implebunt faciem orbis semine. Ad bñ. Ã Dies

Expanded text:
abit terra sanguinem suum et non operiet ultra interfectos suos in die illo visitabit Dominus in gladio suo duro et grandi et forti super Leviathan serpentem vectem et super Leviathan serpentem tortuosum et occidet cetum qui in mari est in die illa vinea meri cantabit ei ego Dominus qui servo eam repente propinabo ei ne forte visitetur contra eam nocte et die servo eam indignatio non est mihi quis dabit me spinam et veprem in proelio gradiar super eam succendam eam pariter an potius tenebit fortitudinem meam faciet pacem mihi pacem faciet mihi qui egrediuntur impetu ad Iacoimplebunt faciem orbis semine. » Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ei namq filius scđm plenitudinẽ temporis
qͣm diuini consilũ inscrutabilis altitudo dis¬
posuit. reconciliandam actori suo naturã gen̾is
assũpsit humani: ut inuentor mortis diabolus.
ꝑ ip̃am quam uicerat uinceretur. R Beata dei ge¬

Expanded text:
ei namque Filius secundum plenitudinem temporis, quam divini consilii inscrutabilis altitudo disposuit, reconciliandum auctori suo naturam generis assumpsit humani, ut inventor mortis diabolus, per ipsam quam vicerat vinceretur. In quo
Abbreviated transcription (Latin):
erodes audiens iudeorum pͥncipem natum.
successorem suspicatꝰ expauit: et molitꝰ necẽ
salutis auctori. falsum spopondit obsequim.
Quam felix foret. si magorum imitaretur fidem:
et conuerteret ad religionẽ. qd̾ disponebat ad frau¬
dem. O ceca stulte emulationis impietas: que
ꝑturbandum putas diuinum tuo furore consi

Expanded text:
ero audiens Judaeorum principem natum, successorem suspicatus expavit; et molitus necem salutis auctori, falsum spopondit obsequium. Quam felix foret, si magorum imitaretur fidem, et 113 converteret ad religionem quod disponebat ad fraudem! O caeca stultae aemulationis impietas, quae perturbandum putas divinum tuo furore consi
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ quidẽ unus deus qͥ iustificat circũcisionẽ
ex ficde: et ppuciũ ꝑfidem. Legem gͦ destruimꝰ
ꝑ fidem: Absit. Sed legem statuimus. lc .ii.
uid ergo dicemus inuenisse abrahã patrem
nr̃m scdm carnem: Si enim abraham ex
oꝑib legis iustificatus est : habet głam s ñ apud
deum. Quid enim scriptura dicit. Credidit
abraham deo: et reputatũ est ei ad iusticiam.
Ei autẽ qui oꝑat᷑. merces ñ imputabit᷑ scdm

Expanded text:
 Deus qui justificat circumcisionem ex fide, et praeputium per fidem. Legem ergo destruimus per fidem? Absit; sed legem statuimus.  Cap. IV. Quid ergo dicemus invenisse Abraham patrem ostrum secundum carnem? Si enim Abraham ex operibus justificatus est, habet gloriam, sed non apud Deum. Quid enim dicit Scriptura? Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam. Ei autem qui
Abbreviated transcription (Latin):
te monstrata sunt. considerandum nobis ẽ qͣnta
fuerit in quorũdam iudeoꝵ corde duricia: que
hunc nec ꝑ ꝓpħie donũ. nec ꝑ miracula agnouit.
Omnia quippe elem̃ta: auctorem suũ uenisse testa¬
ta sunt. Ut enim de eis quiddã usu humano loqͣr:
dm̃ hunc celi cognouerunt : quia ꝓtinꝰ stellam

Expanded text:
nta fuerit in quorumdam Judaeorum corde duritia, quae hunc nec per prophetiae donum, nec per miracula agnovit. Omnia quippe elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam
Abbreviated transcription (Latin):
km̃ni. Iuluminare illuminare iherłm:
ad est enĩ lum̃ tuũ: et maiestas dñi in
te orta est. Iherłm uͦ: manifestũ ẽ ẽẽ fidelium
ciuitatem. Unde nos fr̃es qui portas celestis
ierłm cepimus introire: illuminati saluta¬
rib sacram̃tis in conspectu dĩ nr̃i nouo gaudio
necesse est exultemus: quia noua hodie stella no¬
uum mundo hominẽ reuelauit. R.⁊ .u̾. ut¬
a patre ueniens.ds ⁊ homo natus e femina:
sub specie adorantium chaldeoꝵ. fidẽ gentium
dedicauit. Qui qͣmius diuinitatẽ suam nr̃i cor¬
poris ad umbratione uelaret : deũ tñ ẽẽ illum
celum ꝓdidit. et t̃ra cognouit.

Expanded text:
imi: Illuminare, illuminare Jerusalem; adest enim lumen tuum et majestas Domini in te orta est. Jerusalem vero manifestum est esse fidelium civitatem. Unde nos, fratres, qui portas coelestis Jerusalem coepimus introire, illuminati salutaribus sacramentis in conspectu Dei nostri novo gaudio necesse est exsultemus, quia nova hodie stella novum mundo hominem revelavit. Hoc pra Patre veniens, Deus et homo natus e femina sub specie adorantium Chaldaeorum fidem gentium dedicavit: qui quamvis divinitatem suam nostri corporis adumbratione velaret, Deum tamen esse illum coelum prodidit, et terra cognovit.
Abbreviated transcription (Latin):
maris. Et ñ infirmatus ẽ in fide. ñ consiłauit
corpus suum emortuum. cũ fere centũ annoꝵ
N reꝑmissione etiam dei ñ hesitauit¬
abraham diffidentia. s confortatꝰ est fide. dans
głam deo: plenissime sciens quia q̃cũq ꝓmisit

Expanded text:
Ac non infirmatus est fide, nec consideravit corpus suum emortuum, cum iam ferme centum esset romissione etiam Dei non haesitavit diffidentia, sed confortatus est fide, dans gloriam Deo: plenissime sciens, quia q
Abbreviated transcription (Latin):
qui in abscondito uideus ẽ. et circũcisio cordis
Aut que utilitas circũcisionis: Multum
ꝑ omnẽ modum. Primum quidem: quia credi¬
ta sunt illis eloquia dei. Quid enĩ si quidã illoꝵ
ñ crediderunt. Numqͥd in credulitas illorũ
fidem dei euacuabit: Absit. Est autẽ d̾s uerax:

Expanded text:
qui in abscondito Iudaeus et circumcisio cordis aut quae utilitas circumcisionis? Multum per omnem modum. Primum quidem quia credita sunt illis eloquia Dei. Quid enim si quidam illorum non crediderunt? Numquid incredulitas illorum fidem Dei evacuabit? Absit. Est autem  Ms.
Abbreviated transcription (Latin):
regione orientis stella noue claritatis appa¬
ruit: que illustrior ceteris pulcriorq siderib.
facile inse intuentium oculos animosq con¬
uerteret: ut confestim adu̾teret᷑ ñ ẽẽ ociosum.
qd̾ tam insolitum uidebat᷑. Dedit gͦ aspicientib
intellectum: qui p̃stitit signum. Et qd̾ fecit
intelligi. fecit inquiri: ⁊ se inueniendũ obtulit
requisitus

Expanded text:
regione Orientis stella novae claritatis apparuit, quae illustrior caeteris pulchriorque sideribus, facile in se intuentium oculos animosque converteret: ut confestim adverteretur non esse otiosum, quod tam insolitum videbatur. Dedit ergo aspicientibus intellectum, qui praestitit signum; et quod fecit intelligi, fecit inquiri, et se inveniendum obtulit inquisitus
Abbreviated transcription (Latin):
eumq paruulum ⁊ necdũ ꝑ humarii corꝑis osfi¬
cium loq̃nte. stella gentib denuntiat: qͥa nimirũ
racionis ordo poscebat. ut et loquente iam dñm
loquentes nobis p̾dicatores ignotescerent. ⁊ et
necdum loquentem elem̃ta predicarent. R Ui

Expanded text:
necdum per humani corporis officium loquentem stella gentibus denuntiat. Quia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquentem Dominum loquentes nobis praedicatores innotescerent, et necdum loquentem elementa muta praedicarent. Audi
Abbreviated transcription (Latin):
equunt᷑ tres uiri suꝑni luminis ductum: et
preui fulgoris indicium intenta contẽpla¬
tione comitantes: ad agnitionẽ ueritatis gr̃e splen¬
dore ducuntur. Qui humano sensu significatum
sibi regis ortum. estimauerunt in ciuitate regia
ẽẽ querendum: sed qui serui susceꝑat formam. et
ñ uidicare uenerat. s iudicari⁊ bet̾hleem p̃elegit
natiuitati: iherosolimã passioni. R Scella qͣm ui¬

Expanded text:
equuntur tres viri superni luminis ductum, et praevii fulgoris indicium intenta contemplatione comitantes, ad agnitionem veritatis, gratiae splendore ducuntur, qui humano sensu significatum sibi regis ortum aestimaverunt in civitate regia esse quaerendum. Sed qui servi susceperat formam, et non judicare venerat, sed judicari, Bethleem praeelegit nativitati, Jerosolymam passioni. Herodes
Abbreviated transcription (Latin):
luoꝵ cicatrice uulnerũ. infidelitatis illius
tis: Numquid casu gestum creditis.
fut electus ille discipulus tunc deeẽt÷ post
autẽ ueniens audiret. audiens dubitaret.
dubitans palparet. palpans crederet: Non
hoc casu: sed diuina dispensatione gestum et
git nar q miro mͦ suꝑna
cleinentia: ut discipłs dubitans. dũ in ma
gistro uulnera palparet carnis: in nobis uul¬
nera sanaret infidelitatis. Plus enĩ nob̃ thome
infidelitas ad fidem. qͣm fides credentium dis¬
cipuloꝵ ꝓfuit: quia dum ille ad fidem palpando
reducitur: nr̃a mens omni dubitatione pꝰ posita.
dñs post resurrectionem suam dubitare ꝑ¬
misit. nec tam̃ in dubitatione deseruit: sicut᷑
ante natiuitate suam habere mariã sponsum
uoluit: qui tam̃ ad eiꝰ nuptias ñ ꝑuenit. Ita
factus ẽ discipłs dubitans et palpans testis ue¬
re resurrectionis: sicut sponsus matris. fuerat
custos integerrime uirginitatis. Scdm iohem¬

Expanded text:
idelitatis illius tis? Nunquid casu gestum creditis, ut electus ille discipulus tunc deesset, post autem veniens audiret, audiens dubitaret, dubitans palparet, palpans crederet? Non hoc casu, sed divina dispensatione gestum est. git namque miro modo superna clementia ut discipulus ille dubitans, dum igistro suo vulnera palparet carnis, in nobis vulnera sanaret infidelitatis. Plus enim nobis Thomae infidelitas ad fidem, quam fides credentium discipulorum profuit: quia dum ille ad fidem palpando reducitur, nostra mens omni dubitatione postposita lum post resurrectionem suam dubitare permisit, nec tamen in dubitatione deseruit, sicut ante nativitatem suam habere Mariam sponsum voluit, 1557 qui tamen ad ejus nuptias non pervenit. Nam ita factus est discipulus dubitans et palpans, testis verae resurrectionis, sicut sponsus matris fuerat custos integerrimae virginitatis. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
temporalẽ sempit̃ni regis nr̃i natalem: ho¬
die celebramus tumphalem militis passi-¬
onem. Heri enĩ rex nr̃ trabea carnis indutus. de
aula uteri uirginalis egrediens. uisitare dignatꝰ
ẽ mundum: hodie miles de tab̃nacło corporis exiens
tumphator migrauit ad celum. R Hesterna die do¬

Expanded text:
sempiterni Regis nostri Natalem: hodie celebramus triumphalem militis passionem. Heri enim Rex noster, trabea carnis indutus, de aula uteri virginalis egrediens visitare dignatus est mundum: hodie miles de tabernaculo corporis exiens, triumphator migravit ad coelum. Ille, sempiternae d