comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dalotus ⁊ pntõ signauus brnmo codan die nar
monastorio Iubence perpa tria in toib pomus cancelas
sacrarune altaria
post alia salutis hor tamunta toram epis etcar dinace¬
patros es marorss nr̃i romani ponti fices qui sancte sods
ało rantro et mena scroñ istud fundatum etoo Cotum
hunt uy roctores uel habitatores eius poopensiꝰ diux iou
fouerunt et curauermr actentius et merito N an
purs Ielo quilleomus ⁊ stuis olua mouastron in stitator mil
alii aduocato milli patrono milli regi uel pomtipr cnna

Expanded text:
pus Signanus Bruno eodem die in ipso Monasterio iubente Papa tria in tribus primis cancellis sacrarunt altaria. post alia salutis hortamenta coram Episcopis & CardinaPatres et majores nostri Romani Pontifices, qui sanctæ Sedi ab initio, et Monasterium istud fundatum, tam locum hunc, quam Rectores vel Habitatores ejus propensiùs dilexerunt, foverunt et curaverunt attentiùs: et meritò, nam pius ille Guilielmus, istius olim Monasterii Institutor, nulli alii Ad
Abbreviated transcription (Latin):
satiffecit et amam eus dto Eucrifenit Naimn monachus
Pactus pomuͣ molliorib et ꝓreciosiorib uestibus sub
tatuela indutus mee debas deinde cun uideros frmñ
humulitadesmuis q uite et habitus simpliitate se nu
Unes torsto quasi lerne xeprihandens sponte sua scliarĩa
ul pomposa ꝯneq a bietit et sie brem spacio cener siour

Expanded text:
satisfecit, & animam eius Deo lucrifecit. Nam Monachus factus primum melioribus & preciosioribus vestibus sub cuculla indutus incedebat. Deinde cum videret fratrum humilitatem, simulque vitæ & habitus simplicitatem, se inter oues Christi quasi Leonem reprehendens, sponte sua sæcularia & pomposa quæque abiecit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
cun secratum cepis fecum doo sunt coedimus insprrante
acitus cogitare ꝙ̃tum aĩe sue Iummmuerti periclã
si cele stis ille che saurus qui sibi indigno diña
ncõmendemerat pouras in manus align douemoe t
gentilium satꝭ et enmi mainebat ne uobs ip̃a saracom
x fidir iterum daretur destonenda feluõ  inchilomiums
futurus si dro uolente sauctoq ste phane a mimont ua
tum Incomꝑabilis margᵗᵃ clnn haber tuo ub̃i ⁊ ampbe

Expanded text:
mus, inspirante, tacitus cogitare, quātum animæ suæ immineret periculum, si cœlestis ille thesaurus, quem sibi indigno diuina commendauerat bonitas, in manus aliquando deueniret gentilium. Satis etenim metuebat ne vrbs ipsa Sarracenorum perfidiæ iterum daretur destruenda, felicem se nihilominus futurum si Deo volente, sanctoque Stephano annuente, illa tam incōparabilis
Abbreviated transcription (Latin):
scaintatis Iste uero suinctus unddarune x telusri
poosapia bannorioꝵ ratisione enntatis procoratis
delus lusifer inter cetera poli sidtra sit inlio botns
cognatiams sue Relurebat nobile sema Cotara aa
uirtũtum merita et irracia in libro gostorimi dius
habentur festuntas sine dine solemuras a pns nos

Expanded text:
curabat. Iste vero sanctus Wldaricus ex illustri prosapia Bannariorum Ratisponæ ciuitatis procreatus, velut Lucifer inter cætera poli sydera, sic inter totius cognationis suæ relucebat nobile stema. Cætera eius virtutum merita & miracula in libro gestorum eius habentur. Festiuitas seu ipsius solemnitas apud nos
Abbreviated transcription (Latin):
fun unedaritus nuitum gerardo elnum uente et ab ipd
pr̃e hugrour sustepeonur habitum mouarsalo. Is⁊ uore
gerardus fuit Rati spone̾ sis cuntatis scola stitus &
Rogatus a santto unddarito romauã uobem tum preditõ
unedarico et obtenta absolutione suorum pctorum ex ploratĩ
uirtutum ueneonnt edd sauctum hngonẽ es sub np̃o in cla
mona sterio scdaun Regeneranitm su scepeonut. Ĩ põ does¬

Expanded text:
icus, qui cum Geraldo Cluniacum venit, & ab ipso patre Hugone susceperunt habitum monachalem. Iste vero Geraldus fuit Ratisponensis ciuitatis, scholasticus & rogatus a S. Wldarico adiit Romanam vrbem cum prædicto Wldarico, & obtenta absolutione suorum peccatorum exploratores virtutum venerunt ad sanctum Hugonem, & sub ipso in Clun. Monasterio secundam regenerationem su
Abbreviated transcription (Latin):
unui uisitans utinre dignaretiro Nñt l ꝑeuelatione
nuramlosa fandatiruis et constonctious magno basiluce clm
sibi facta aliqund ditamius Gun arindem cabbas monas̃i
et honestatis dumi aliqñ goau cauguore paralisis cliati
doficerot ita ut ad ex torma tam se ueni sse taderde
⁊nadam morta uidit sibi assistore ipos a olos petom
et paulum cam pro thomartire stophano Quorum prmuis

Expanded text:
nire dignaretur. Nunc de reuelatione miraculosa fundationis & constructionis magnæ basilicæ Clun. sibi facta aliquid dicamus, Cum quidam abbas Monasterij tis, dum aliquando gravi languore paralysis Cluniaci deficeret, ita ut ad extrema jam se devenisse crederet, quadam nocte, vidit sibi assistere ipsos apostolos Petrum et Paulum cum protomartyre Stephano, quorum primus
Abbreviated transcription (Latin):
multo cum gandio piestolari ut contõa sciato ne ꝙͣ
hostem nõe filicitati Iundentem Laborare quatuus
aliquas suaruin tembraꝵ nebulas tanto si possis
splandori mi̾misceat Tanteq festintaro glam saltom
utiq daus intelligi har rõa nocto uidu ipms ane¬

Expanded text:
multo cum gaudio praestolari. At contra sciatis nequam hostem vestrae felicitati invidentem laborare, quatenus aliquas tenebrarum suarum nebulas tanto, si possit, splendori intermisceat, tantaeque festivitatis gloriam saltem utique dans intelligi, ha
Abbreviated transcription (Latin):
parte admntro in aliqno saltem Roliqnarum offimar
oto suscipias uade eut filius urognus fuocifoo Et ne
te n potenᵃ premdicatum Lamentois temyta quot
poteris At illi sollitus airtum capli Locum portat
det ingordi conatus nin potinl intantum nadq se fandan
intrare ualeret uere ue tusta sux bre pose Iuflans x
humilem deditum trau sire nom poterar arma non idan
aditus supeobum dreclum et huilem capit iclina tum
fide ad fumñ dormbooruim gressum comidota et fantasis
solitis eos se posse Inqmetãre a onfidous introroe templo
Sed cadem grossundmo sua ab hostr re puesus nta ssa
Postormuu ad refectorum se notendi causa contũda

Expanded text:
iquo saltem reliquarum officinarum loco suscipiar.--Vade, ait, Filius Virginis, furcifer, et ne te mea potentia praejudicatum lamenteris, tenta quod poteris » At ille solutus, arcum capituli petiit, et ingredi conatus non potuit. In tantum namque et se tumidum, re valeret. Vere vetusta superbiae peste inflatus, per humilem aditum transire non poterat, quia non idem aditus superbum erectum et humilem capit inclinatum. Inde ad fratrum dormitorium gressum convertit, et phantasiis solitis eos se posse inquietare confidens, introire tentavit. Sed eadem grossitudine sua ab ostio repulsus recessit. Postremum a
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc in ista bazilita saucta elm̃ uñ eius magnũ
altare est cerde laorum en dnmi nroe magnitad nno
epellente de Iux totum de auratum opere susorio et mirifiro
operatum Laridibus cristallins et becileuus ornatum
altituduns in hastili l dͦ cirtiteo pedum et in modum tradim̃
moysi a dni in egodo ⁊ᵒ capitnto factum hastila tñ cius
et calamos tiphos et spernlas at lilias ex ip̃o protedentia
es si quidam calami e goednmotuo do laterib tros ix uno¬

Expanded text:
Ad hæc in ista basilica Cluniacensi, ante eius magnum altare est candelabrum cupreum miræ magnitudinis & excellentiæ, desuper totum deauratum, opere fusorio & mirifico operatum, lapidibus cristallinis & berillinis ornatum: altitudinis in hastili decem & octo circiter pedum, & in modum traditum Moysi a Domino in Exodo 25. cap. factum. Hastile enim eius & calamos, cyphos, & speculas, ac lilia ex ipso procedentia. Sex siquidem calami egred
Abbreviated transcription (Latin):
gennt dulcissune grenno di q sauctorum augeloꝵ
multitũ dinẽ tum mine̾ so suny a scare le tarbatur añt
isdem dius pntr et mniat̾ sõ gaudio exultabat atq cordis
⁊cticiã gostu glorrosi corporis et iparñ̃ plausu man̾uã
demoustoabat Et comnosus ad matoem arebat ad ellam
Cerus mãt noctem que numes mer natuntaꝵ gaudis
illustrandã in qua et pro phetaꝵ auratda et augło d̾uin
preconia Renonabimꝰ et meo de te exortu om̃a simul
celestia atq teorestia Cebabintũo ubi est nunt hostis
anmati ꝑfidir ubi ens pt̃as qua dñ hot singlare¬

Expanded text:
ctorum angelorum multitudinem, cum immenso lumine astare. Laetabatur autem idem Deus puer, et immenso gaudio exsultabat, atque cordis laetitiam gestu gloriosi corporis, et ipsarum plausu manuum demonstrabat. Et conversus ad Matrem, aiebat ad illam: « Cernis, Mater, noctem quae imminet, meae nativitatis gaudiis illustrandam, in qua et prophetarum oracula et angelorum praeconia renovabuntur, et meo de te exortu omnia simul coelestia atque terrestria laetabuntur? Ubi est nunc hostis damnati perfidia, ubi ejus potestas, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Potous cnm paulo poothomartire sti panus egro
a stant gangon dicentes ꝯune morrenti
Dauzo surge tito sta sanus mĩcius esto
debbati nom mandatum ferre memento
Sre faciat templum quo teuitirs gres monachoꝵ
gaudent a ssiduo modulannẽ/ psallere xp̃o
Ganzo beatorrn Returens mandata prior um
e his nil celat bugomi eiueta Reuelar
ueobis gauzonis denotio toe dit hugours
hoc Igituo fundo ꝑti mirable miurdo
E dificat emplum Rargum sublimne uenustu
Isti uĩ sanctus suo non ost sanctior ullus

Expanded text:
Petrus cum Paulo, Protomartyr Stephanus ægro Astant Gauzoni, dicentes huic morienti, Gauzo surge cito, sta sanus, nuncius ito, Abbati nostrum mandatum ferre memento; Sic faciat templum, quo tantus grex Monachorum Gaudeat assiduo modulamine psallere Christo. Gauzo beatorum retinens mandata piorum Ex iis nil celat, Hugoni cuncta reuelat. Verbis Gauzonis deuotio credit Hugonis. Hoc igitur fundo toti mirabile mundo Ædificat templum largum, sublime, venustum Iste Pater sanctus, quo non est sanctior vllus
Abbreviated transcription (Latin):
et Reuñtatianr magni ipnĩs indim in quio scoismtus
ucosus q̃ui sequn tur
Ette dios magans in quo Iudto prosudet aguus¬
E ponte uel ingratum cui sub ditur omue eocatum
In felix ueoe ten noi dautur ista tumere
Nam dñe ignis Domiuss est et Iua malignis

Expanded text:
& repræsentatione magni ipsius iudicij: In quo scribuntur versus qui sequuntur: Ecce dies magnus, quo Iudex præsidet Agnus, Sponte, vel ingratum cui subditur omne creatum: Infelix vere, cui non datur ista timere, Nam præsens ignis domus est æterna malignis
Abbreviated transcription (Latin):
de hastli ⁊ teltoa que Rbr habentuo admoum Illiurs domum
caudelabor facta suur inisto nõ candelabro maguo quod ix
doño Regure matiloris habemus in hoc si quidam ño
candelabro ueosus srupti suum seqne t
d fida mena uolunt dens hant dadr forman
Que qua si per scrirtum docrat eoguoscoot xxm¬

Expanded text:
de hastili, & cætera quæ ibi habentur, ad modum illius diuini Candelabri facta sunt, in isto nostro Candelabro magno, quod ex dono Reginæ Matildis habemus. In hoc siquidem nostro Candelabro versus inscripti sunt sequentes. Ad fidei normam voluit Deus hanc dare formam, Quæ qua
Abbreviated transcription (Latin):
nni paro Requnes uite spes terta mauebde¬
antido tum salubre quo tuncta uenona fugabam
et ne multi plices can ser producere uer sus¬
E dilo Ram ualeas Iot saidi sed momror esto
delmanmi qz tui uotis pre sempeo a dosto
hor de odilone nõo feliciter
peracta sunt

Expanded text:
 pax & requies, vitæ spes certa manebAntidotū salubre, quo cuncta venena fugabam: Et ne multiplices causer producere versus, Odilo iam valeas, Iotsaldi iam memor esto, Almaniique tui votis pie semper adesto. Et hæc de Odilone fœliciter peracta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Cantica nnt̃ Rosonaur pascalia tympante lndune
Dilecti turoi comparatur et mi stics
turris erat fortis elireis nmuita supeoius
Quã tromuringobaut propugna tula se pto
fortia pendebant ix illis arma uirorim¬
Meoi diana tenes ut sos subluma tangis¬
Dilecto fercubum offectur
Mistuns e salomon tibi Reomnde santta auni scrar
ibans het urestat nuilaurs sorde entre strus
Argnnto solide faborca : namq tolim pue¬

Expanded text:
Cantica nunc resonant, paschalia tympana ludunt, Cantica nunc resonant, paschalia tympana ludunt, Dilectus turri comparatur, et mysticisdores, Turris erat fortis, clypeus munita supernis, Quam circumcingebant propugnacula septem, Fortia pendebant Meridiana tenes, vt sol sublimia tangisDilecto ferculum offertur. Mysticus & Salomon tibi fercula sancta ministrat. Libanus hæc præstat nullius sorde putrescens: Argento solidæ fabrican
Abbreviated transcription (Latin):
Quod endem die Donus gualceomus
abbas ab har luce migraurs
Iisdim discossit ⁊meceruiue sorte fralondis
magnus es pp̃o pateo monachornr dioue̾ sis
hu fuerunt monachi mayoli demo saurcti
uno flors̃ ᷤ in tem poro corpoie muuido
Uinues et fider uere pretatis aicct
Iucirit quosqz fides sinules habuere xecossus
Sloria non di scao eadom segmtuo q torona
Hic dilocto dectulus proraratur et
diuer se sp̃os mistice offermituo¬
E dilõ dilatus nr̃e candidus el Rnbmurdas
Securo incossu sequitur uestigia eo toist
felorens et muens Ee fertur lereulus i ls
Que tegit tedrus redolers qz enprossus adoona¬
Si parguntur uiole sceount Lilia queq
t un uidens Roseos illũ sibi pmgue floros
T uarias herbas otlis sportare legunt bengnus
Ealsama non de sunt et aromata muha tcondz
miese sum spõs ulures uarrauituo odores
O dilo delime yis utitur et renonatuo¬
poormiiis et spouso Rosplenda cũĩt claro
suila tain ce lebrat et s pousi federat firmat

Expanded text:
QUOD EADEM DIE DOMNUS VUILELMUS ABBAS AB HAC LUCE MIGRAVERIT Hisdem decessit Wilelmus sorte kalendis, Magnus et ipse pater monachorum Divionensis. Hi fuerant monachi Maioli denique sancti, Uno florentes in tempore corpore mundo, Unius et fidei, vere pietatis amici, Iunxit quosque fides, similes habuere recessusGloria non dispar, eadem sequiturque corona. Hic dilecto lectulus praeparatur, et diversae species mysticae offeruntur. Odilo dilectus, nunc candidus et rubicundus, Securo incessu sequitur vestigia Christi; Floridus et niveus defertur lectulus illi Quem tegit alta cedrus, redolensque cupressus adornat: Sparguntur violae, sternuntur lilia quaeque. Tum videas roseos illum sibi pingere flores, Et varias herbas oculis spectare benignis. Balsama non desunt, et aromata multa teruntur, Mille sunt species, plures variantur odoresOdilo deliciis his utitur, et renovatus et sponso resplendet lumine claro: Oscula jam celebrat, et sponsae foedera firmat.
Abbreviated transcription (Latin):
De precanio pro di lorto
uirgo maria tun inseraus tunt collige scomin
Et bapta poteus tu Respite te Recolenao
Spm̃i augelitus Rapiat hunt hoste fugato
Petre beate pra telo sibi prospito iedem
qui tibi douotus sempor fuit offitro sus
Setus apłitus dñ splendore beatus
testes pur purei celorum cardine sĩm
oedo saceodotum dux et lume populorum

Expanded text:
DEPRECATIO PRO DILECTO Virgo Maria, tuum miserans tunc collige servum, Et baptista potens, tu respice te recolentem. Spiritus angelicus rapiat hunc hoste fugato. Petre beate, piam cęlo sibi prospice sedem, Qui tibi devotus semper fuit offitiosus. Coetus apostolicus domini splendore beatus, Testes purpurei caelorum cardine summi, Ordo sacerdotum dux et lumen populorum
Abbreviated transcription (Latin):
lature gentor ues plasmator et auctor
Inssit in ecaduas morientes no tenobras
dendit ad erta sum quitaiund lnns capis or ta
Soctus et indottus e quali soo te xetedana
dunte es mdati smicono moos suscipit unns am
uertitur in cintram aineris compago soluta
Qmõd mequi ab solu doles ratancar Sa beri
oleuano dol oris es con solatio morlo
Musa mrhi tansas meora quo tostia solua
de ponam catrunas sttriles es gañdia sumã
dilo non morituo ses morte fumera sxm

Expanded text:
aturae genitor, rerum plasmator et auctor Jussit in occiduas morientes ire tenebras. Tendit ad occasum quidquid lucis capit ortum, Doctus et indoctus aequali sorte recedunt, Divitis et modici similem mors suscipit umbra, Vertitur in cinerem cineris compago soluta: Quod nequit absolvi, debet patienter haberi. Revelatio doloris, et consolatio mortis. Musa, mihi causas memora, quo tristia solvam Deponens lacrymas steriles, et gaudia sumam. Odilo non mor
Abbreviated transcription (Latin):
celebrari Coca quoq in quib se recoperit Douet
Bartisma et morientũt penitentias tessare p̃ci ꝑmnus
Et millus tormidem pre sumptoro proter timorem
mortis insi a Romane pontifite ab soluatur Porro
quisquis profatis fratoib ubicmq mouentib uelit
alici propter ea que superius emmueranꝰ al staleen¬
insi infra xbᵃ dies post nram cõmourtirnẽ ablata
Restitueris excõnncatiom subraceat nec absoluatur
donec capitale ⁊ eddat es congrur sati ffaciat Qu
si hec perpetrata esse noueritis aut el amor sux
cad anres ur̃as ꝓneneris uobis preci piendo mandamuu
qnatinus prefatam aicmã dueosirius sententĩa ꝑ urãs¬
sempeo ut more Illo quo cristus paiit discipulos i
die cene Sacerdos maioris altaris pascit suis ins¬
saucto munsterro munstros sub utraq spocie uidelz
corporis sacor et diuim sanginns coisti dyaconẽ

Expanded text:
lebrari. Loca quoque in quibus se receperint, donec baptisma et morientium poenitentias, cessare praecipimus: et nullus eorumdem praesumptorum, praeter timorem mortis, nisi a Romano pontifice absolvatur. Porro quisquis praefatis fratribus ubicunque manentibus, quaelibet alia, praeter ea quae superius enumeravimus, abstuleinta dies post nostram commonitionem ablata restituerit, excommunicationi subiaceat, nec absoluatur donec capitale reddat, & cōgrue satisfaciat. Quod si hæc perpetrata esse noueritis, aut clamor super hoc ad aures vestras peruenerit, vobis præcipientes mandamus, quatenus præfatam animaduersisemper, vt more illo, quo Christus pauit discipulos in die Cœnæ, Sacerdos maioris altaris pascit suos in Sacrosancto mysterio ministros sub vtraque specie, videlicet corporis sacri, & diuini s
Abbreviated transcription (Latin):
py logus salutatiois
Edilo uine uale tolo muye charior or be
ucidior uitre fulgenti clarior aiuro
Uulin conspuno muer candente carillo
Eandidior tiguo Rubeo formosior astro
es bom dum Rttolo ⁊ atonaro rope madesco
⁊in tibi pretiyur noris cangebar amorrs
quam celobres oml protatis fonte repleti
in me quoe genuens sune dulces sepe reterti
ñe simlem quercum quã similem feneã¬

Expanded text:
PILOGUS SALUTATIONIS Odilo, vive, vale, toto michi carior orbe, Lucidior vitro, fulgenti clarior auro, Vultu conspicuo, niveo candente capillo Candidior cygno, rubeo formosior astro. Te, bone, dum recolo, lacrimarum rore madesco, Qui tibi precipui nodis cingebar amoris. Quam celebres oculi pietatis fonte repleti, In me quot gemitus sunt dulces sepe reiecti: „Quem similem queram? Quem similem tenea
Abbreviated transcription (Latin):
Canno io e qͦ fuit itaq nationis sanctus hugo
duensis generosis parentib Illustois S prerogatina
uite pariteo et uirtutum citulis Illusitorer Cum eui is ot̃a
hugo in connõtu et capło tlum suam adiceret peticionem
quidem fom̃ spũ sancto edoctus O feliem inquit clm
qui preciosrorem oñi thesauro suscepis the sauro Intato
nanq tum habitu uita beatus hngo moua stiti ordnis
prios gradus dtuote conscendit obẽdientiã dito Et
humulitãte asur in xpiana Religiene y morum os tme
poumpatum ens uitam et mores si de scoibere uacea¬
Uellrre multoꝵ anoꝵ Entrubrano studiosa suffirerse

Expanded text:
nono. Fuit itaque natione sanctus Hugo Eduensis; generosis parentibus illustris, sed prærogatiua vitæ pariter & virtutum titulis illustrior. Cum enim is B. Hugo in Conuentu & Capitulo Cluniac. suam ediceret petitionem, quidam fratrum Spiritu sancto edoctus, O felicem, inquit, Cluniacum, qui preciosiorem vnum thesauro hodie suscepit thesaurum! Mutata namque cum habitu vita, beatus Hugo monastici Ordinis primos gradus deuote conscendit, obedientiam dico & humilitatem, quæ in Christiana religione morum obtinent principatum. Eius vitam & mores si describere vellem, multorum annorū lucubratio studiosa sufficeret
Abbreviated transcription (Latin):
Contodit gratos mia Sulto dime sonmos
d filias thlim ne cingilare
fatiant dilactum
Prestotes Requiem si bi ne prohibete Iacere
doner Rye uelit et douer tran soat umbra
A duematqz dies tn noy suttedere mescar
hit excitatus Re surgit¬
E dilo sonm spertat de moote tomnm phum
⁊am Reintos pruna scrnatur et altrra palina
Celis diui sis tum uenerit cobiteo urbis
ternere tnnctorum tausas actus qsz uirorum
emios trucis Indicum parebit et omib altũ
⁊num dñs Rhñs suspensus morte satraur
engolicus cotus tunt forundabit et omnsz
Celorum uirtus re sonaus treme facta silcbir
Splendeus sol fugist pallescons fue Recedet
Corpora de tamuilis procodaut tunt ri serat
Eloria sanctorum segregatiro sirte maloru¬
ui ain bomus ad luceni ꝓrinuis q Resurgat ad ignem

Expanded text:
lcedine somnos. Ad filias Hierusalem, ne euigilare faciant dilectum. Præstetis requiem sibi, nec prohibete iacere, Donec ipse velit, & donec transeat vmbra, Adueniatque dies, cui nox succedere nescit. Hic excitatus resurgit. Odilo supremum spectat de morte triumphum, Iam renitet prima, seruatur & altera palma, Cœlis diuisis, cum venerit arbiter orbis Cernere cunctorum causas actusque virorum: Tunc crucis indicium parebit & omnibus altum, Quam Dominus Iesus suspensus morte sacrauit. Angelicus cœtus tunc formidabit, & omnis Cœlorum virtus resonans tremefacta silebit; Splendens sol fugiet, pallescens luna recedet: Corpora de tumulis procedent tunc reseratis; Gloria sanctorum segregatur sorte malorum: Nam bonus ad lu
Abbreviated transcription (Latin):
pront opportumtas atq po ssibilitas einso boci se
Sedcrit quitidie m serioodie opera pauperib Indigontib
Adneuis pore gomantib suna intencione exibeatur¬
O Racuit eciam huic testamento in seri ut as hac die
nec nr̃o nec parentum nodoni nec fastib Regre
maguntadnns net tauisliber teorent p̃tato tugo subyitia

Expanded text:
prout oportunitas adque possibilitas ejusdem loci sese dederit cotidie misericordiae opera pauperibus indigentibus advenis peregrinantibus summa intencione ibidem exibeatur. Placuit etiam huic testamento inseri ut ab hac die nec nostro, nec parentum nostrorum, nec fastibus regiȩ magnitudinis nec cujuslibet terrenȩ potestatis jugo subicia
Abbreviated transcription (Latin):
Annn illam Iudilabam ymo peus uebua etgna monte Iot dici
socot / humeribus mers in su ppootabdem pre scotum cum dnd ⁊t
riuinoꝵ motus con fidero Nam alii compen dio sani boemitãct̃
affectant nõm̃ cer rerun topĩa uatietatem q magis exsollum
Quidem ingemo delatantuo et accimue in teau scoibendis

Expanded text:
na monte, vt dici solet, humeris meis insupportabiliorem: præsertim cum diuersos animorum motus considero. Nam alij compendiosam breuitatem affectant, nonnulli rerum copiam varietatemque magis extollunt. Quidam ingenio delectantur, & acumine in transcrib
Abbreviated transcription (Latin):
ecia fos sunt site in comuitatir mateston uel troca suns una qnque
termus concluse dono nutem hec onã iam dictis apus ogo
s melermus et uror moa Ingelberga ꝑroio pro amore des¬
Deunde poo amma simoris mor oddonus Regis pcoge intoris
et ge intricis nee peo me et uxore mea salutie se aĩarum
nr̃arum et corporum pro auaue mesiloninues qur muha du dcm
Res testamentario Iurs arncessir pro aininab quoq frm̃ ac
ac Integritate catholico Religionis postremo uero sunt om̃e
toistiam unus compago charitaꝵ ac fidei tenenno Ita
uotyo doxis hec donacio fict Eo si quidem douo euore
regcare fun constonature ibiq monachi Iuxta rglam beati
dene dicti umantes congreginꝰ Qui ipas res perhbum
tempore possideant teneant habeant atq or dinent ꝑta
Isupolitanionns fideliteo focgntntotuo Comeosano qz teost

Expanded text:
res site sunt in comitatu Matisconense, vel circa, suis unaqu ęque terminis conclusæ. Dono autem hæc omnia jam dictis apostolis ego Wuillelmus et uxor mea Ingelberga, primum pro amore Dei, inde pro anima senioris mei Odonis regis, progenitoris ac genitricis mee, pro me et uxore mea, salute scilicet animarum nostrarum et cores testamentario jure concessit, pro animabus quoque fratrum et ac integritate catholicæ religionis. Postremo sicut omnes Christiani unius compage caritatis ac fidei tenentur, ita onore regulare construatur, ibique Monachi iuxta regulam B. Benedicti viuentes congregentur, qui ipsas res perenni tempore possideant, teneant, habeant, atque ordinent. Ita supplicationibus fidelit
Abbreviated transcription (Latin):
clarmun net comes qui c̃ not episco pril quilz non pontisex supia¬
dto seas romano peo deuin et in denn omuds q sanctos eins
et tremendi Iuditii die contestor de precor iuuadat res
Ipoxum dri seruorum non de trabat non mumar non
poocaubiet non bene ficies alicmꝰ Non aliquẽ prelatum
Ddem concultans subuigo et obsetro uos osancti apdi
t lorõsi printipes ttore petre et paule et te ponti fex poi¬
aplice sedit ut per antim cauonitam et a plicam quãt ra¬
deo antristr allienes a tensorno saucte der ecc̃lo E
sempiteone uito predones et nenasores atq di stractor ee
dous sitibi tutores et denfen sorss Iaui dictr loci climati
et sernoꝵ dei ibi commo uantũr ac cõmaututũt haruni
quoq oum facuctatum pooyteo elemosma et clemenciaii

Expanded text:
non Comes quisquam, nec Episcopus quilibet, non Pontifex supradictę sedis Romanæ, per Deum, & in Deum omnesq. Sanctos eius, & tremendi iudicij diem contestor, deprecor, ne inuadat res ipsorum Dei seruorum. Non distrahat, non minuat, non procamieidem inculcans subiungo et hoc obsecro vos, ó sancti apostoli et gloriosi principes terrę Petre et Paule et te, pontifex pocanonicam et apo slolicam, quam deo accepisti, alienes a consortio sanctę dei ęccleaię et sempitemę vitę predones et invasores atque distrac  toredono, sitisque tutores ac defensores iam dicti loci Paternici et servorum dei ibi commorantium ac commanentium, harum quoque omnium facultatum propter elemosynam et clementiam
Abbreviated transcription (Latin):
Lucoumn huic e ffusa spiritualium uirtũtũ naodo iplẽtere
tota mundi domus cex odore ungnenti dum Religrouis
monastice feonor qui Illo dm pore perre Reffrignerat Illoꝵ¬
trausmaria quoq uritanina / hec cẽ statur hispamia ttalia
Iotaq europa fatetus plena monasterus ab eis aut nomẽ
fundatis aut ab aliquo samo Reparaꝵ / Rbr monacho ꝵ
tollegia in more celestrum agũz ꝑ or dines suos deo assista
tum aliis sanctarum urtutum excertius dnus ⁊audibus¬
Dut die nocteaz ita insistuns ut dio eis quoq a pha dictu poss
Intoleigi Boati qui habitant in domo tua dñe in seula

Expanded text:
es. Hinc effusa spiritualium virtutum nardo impleta est tota mundi domus ex odore vnguenti, dum Religionis Monasticæ feruor, qui illo tempore pene refriguerat, illotransmarina quoque Britannia hoc testatur, Hispania, Italia, totaque Europa fatetur, plena Monasteriis ab eis aut nouiter fundatis, aut ab antiquo senio reparatis. Ibi monachorum collegia in morem cœlestium agminum per ordines suos Deo assistentia, cum aliis sanctarum virtutum exercitiis, diuinis laudibus die nocteque ita insistunt, vt de eis quoque a Propheta dictum possit intelligi: Beati qui habitant in domo tua Domine, in secula
Abbreviated transcription (Latin):
ptate et dnacino bernonto abbap Odur Qui ꝙ̃ diu
Uipeort scdm̃ suumi scire cet poste Reglapiteo prt sideat Post
Secessumi uero eius habeaut idem monachi potestatem et
Rectorom. Ita ut net nr̃a mee alicinus ptatis contrad trmõ
contra celigiosam dnm tapas eloctionẽ ingediãturo per

Expanded text:
iu vixerit secundum suum scire et posse eis regulariter praesideat. Post discessum vero ejus habeant iidem monachi potestatem et rectorem, ita ut nec nostra nec alicujus potestatis contradictione contra religiosam duntaxat election
Abbreviated transcription (Latin):
duri ut ix Robus aue michi temporalit collase sune ad
enrolimenitum annuo mee aliqnantulũ Imi partras Qii¬
qma a deo in hus uideoi extiemisse Ne fortassis btan
expendisse Quin potuns cum supiema sots cucta
Rapueris que dam michi gande am etseonasse Qur se
causa micla specio uel modo congrnẽtins posco uidotur
fieoi insi ut iuxtu dñ preceptum annros nuirhi faciam
pauptoss enis ut q humsmodi aictio non ad tempus
contume ꝑagatus monastira poofessione dengregatos
ex poopons sumplib sustentem ba si quidem fide ea
spe ut qͣruis ip̃e mnctoo contem pnere nequeai tñ dimi
mundi com temptores asuos Iu stos coedo sustopeoum u stor
mercedem accipiã ꝑgitur omb in uintate fider unẽtib

Expanded text:
collatæ sunt, ad emolumentum animæ meæ aliquantulum impertiar. Quippe quia in his videor excreuisse, ne fortassis totum expendisse, quin potius cum suprema sors cuncta rapuerit, quiddam mihi gaudeam reseruasse. Quæ scilicet causa nulla specie vel modo congruentius posse fieri videtur, nisi vt iuxta Domini præceptum, Amicos mihi faciam pauperes eius, vtque huiusmodi actio, non ad tempus, sed continue peragatur, monastica professione congregatos ex propriis sumptibus substentem. Ea siquidem fide, ea spe, vt quamuis ipse cuncta contemnere nequeam, tamen dum mundi contemptores, quos iustos credo, susceperint: Iustorum mercedem accipiam. Igitur omnibus in vnitate fidei viuentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
hec tana pr̃os Iele iu supoao Itaq cum tot affectib tante
ingemoro uarietati tante q Rer satiffitor nuillo modo posser
Rgo qm operis magnitudinẽ et difficuliatomi aiuino metiebar
sartmã haut uietiꝰ esluctando Rocusari Sed postyp uidr
me millis ixtui sacionib proficore putant hono stꝭ uoto eciã
snpra uioñi mearnmu faculta tm obsequemd̃ proponeus nuichi
Et si in multis ordo lprm̃ sconari non possit ai ei in
aluimib de fecero. Obserro et pretor in mo ut annn
pretate aua uti soleut hu qui aliis Ingum Impouere
onsueuerunt Ex tipianius ssu pomus que ut stripta sur

Expanded text:
Hæc Petrus ille. Itaque cum tot affectibus, tantæ ingeniorum varietati, tantæque rei satisfieri nullomodo possit: Ego qui operis magnitudinem & difficultatem animo metiebar, sarcinam hanc diutius reluctando recusaui. Sed postquam vidi me nullis excusationibus proficere, putaui honestis votis etiam supra virium mearum facultatem, obsequendum; proponens mihi Et si in multis ordo temporum seruari non possit, aut si in aliquibus defecero, obsecro & precor, in me vtamini pietate, qua vti solent ij qui aliis iugum imponere consueuerunt. Excipi
Abbreviated transcription (Latin):
seneritate ẜoci nunero sitate om̃i q monastii ordnus
obscona ᵃ Ioto pene orbe notissimu singlare at comue
pctarum Refugiñ: per quod multa in frois dauna Mata
et Regus telestib qna pluria Entra collata su Ii
⁊ucumere hõmi multitudines graues mundi sartinas a si
suns abncitntes suaui torsti Ingo colla subis dre Itbi omr
possessioñ dignitatum et or dm̃ũ ꝑsone fastum luxũ q ftele
scar̃s soculare᷑ in humilem et pau perti monachorum uitam
etiã eccla stiroꝵ negocioꝵ onera fugitntes tutius quictius
uintre magꝭq subesso q̃ pretsse elegerunt stbi dontra
s prritunales nequitias inde fessũ Luctanibĩ et im placabłi

Expanded text:
seueritate, fratrum numerositate, omnique Monastici Ordinis obseruatione, toto pene orbe notissimum, singulare ac commune peccatorum refugium: per quod multa inferis damna illata, & regnis cœlestibus quamplurima lucra collata sunt. Ibi innumeræ hominum multitudines, graues mundi sarcinas ab humeris suis abiicientes, suaui Christi iugo colla submiserunt. Ibi omnium professionum, dignsaecularem, in humilem et pauperem monachorum vitam etiam ecclesiasticorum negotiorum onera fugientes, tutius quietiusque vivere, magisque subesse quam praeesse elegerunt. Ibi contra spirituales nequitias indefessum luctamen et implacabi
Abbreviated transcription (Latin):
dño unnã opea tua et sancti tui beue dicaur
tibi oc ost baudare denui in sauttis suis do unubus
nrabilibus que in illos sua pittato me scibli operatus est¬
aiiubasia abbãs clnuaton merttis sumus don cmplans auiro in¬
suo se pissune reuoluores Epistmnabat qũo de Ieas suis

Expanded text:
a tua, & sancti tui benedicant tibi: hoc est, Laudate Deum in Sanctis suis de omnibus mirabilibus, quæ in illos sua pietate ineffabili operatus estAmbasia Abbas Cluniacensis meritissimus contemplans, animo suo sæpissime reuolueret; existimabat, quomodo de illis suis
Abbreviated transcription (Latin):
Inferms nonumatos quas causa brenitaꝵ non ox plauo
ongrorr modo
Itm ip̃i eccłe donanis zi uestimenta pãm unlgarito
mucupati dray dor in figura tardonum in ueluto ta¬
traymoisi impressas
Item in sua cappella in qua requiescit cor pus uns
statius et dedit quatuor precio sa uestumenta que
sunt de meliori pano nuri preceteris nomiatis
Item Rdem Domis Iobumnos pamim auratum p̃param
in ueluto ngro xx quo freri fecis capp̃a uña Insulan
unã duas tuuicas et dnas dalinaticas docontro sui
par aineuꝵ nunitas Item donauit preciosum pam̃re
corpus ad sepuituram doductum In In troitu uille
elum Qu panis est de auratus in ueluto ingio
habens cacom aibem de Damas et in mrdio sintra
Item ad decortm thori sator monastan elmu da

Expanded text:
inferius nominata, quæ causa breuitatis non explano longiori modo. Item ipsi Ecclesiæ donauit XXXI. vestimenta panni vulgariter nuncupati drap d’or, in figura cardonum in veluto cramoysi impressorum. Item in sua Capella, in qua requiescit corpus eius, statuit, & dedit IV. preciosa vestimenta, quæ sunt de meliori panno auri præ cæteris nominatis. Item idem domnus Ioannes pannum auratum præparauit in veluto nigro, ex quo fieri fecit cappam vnam, infulam vnā, duas tunicas, & duas dalmaticas decenter suis paramentis munitas. Item donauit pretiosum pannum corpus ad sepulturam deductum in introitu villæ Clun. Qui pannus est deauratus in veluto nigro, habens crucem albam de damas, & in medio scutum Item ad decorem chori sacri Monasterij Clun.
Abbreviated transcription (French):
Li ber de pcoprietatilus perun in par gamieno. Oci
in tertu et qlo sa in par gamens Nomnolla suy u
Decretalium tum mercurialib sunilitor in par⁊ mulus
in par gumeno Legenda aurta in par gumeno
Sex tus detretalium tum textu et geosa Io an in yi¬

Expanded text:
etatibus rerum, in pergameno. Decretum in textu & glosa, in pergameno. Nouella super vj. Decretalium, cū Mercurialibus, scilicet in pergameno. in pergameno. Legenda aurea in pergameno. Sextus Decretalium cum textu & glosa Io. An. in
Abbreviated transcription (Latin):
statuta et coustitationes ad ueno Utõq et regulariae
uinendum et in uninersis eiisdem meubris usq in
uoientales occidnas meridionales et septem toronales
regiones. Misit nanq notabiles religio sos scienͣ
et regulciei obscrnancia pollt̃s In anglia hispamã
geomaniã sme alinanã ad reformandũ regiaria

Expanded text:
Statuta & Constitutiones, ad bene beateque & regulariter Statuta & Constitutiones, ad bene beateque & regulariter viuendum, & in vniuersis eiusdem membris, vsque in Orientales, Occiduas, Meridionales, & Septentrionales regiones. Misit namque notabiles Religiosos, scientia & regulari obseruantia pollentes, in Angliam, Hispaniam, Germaniam, siue Allemaniam, ad reformanda regular
Abbreviated transcription (Latin):
ainstonxit in ea xti ceccłe bb̃ĩ prius euat ꝑmnta caggela
ex quadrax lapidibus uolunt esse constincta le¬
super tegutis ardosie docinter cooꝑtẽi et in eadem oodinam
fieri duo altaria maiuis sez in homorom cristi fero ungnus
beato pato paulo post ascentionem caisti in telum in aposcolaro¬
assumpto Euoruu y magines instuĩpi frais in lapidib
congonentib quib suppoñtur ymagnues iusti simerins̃
patoiarthe tatos et poo phebarmin an formiter adta
conscuipta in rotulis carmndtun ymagniũ
Esocundun uero altare in honorem santa Ea toopii in
mus Rotulo hit uigul̃ianus inscorbituo ueosus
Semx honos nomd qz tuum laudos qz manos :¬
fraden in decanata uaredi e difitanm denũ nonã a
am plarni
turrmm in decanata ⁊ angiati item in decanatu a¬
scure liarum magnũ es ingeus edi fraum constim far
Iesm i castos ⁊ugrd Curdun pultrernnas et memra
tum auuexis ed ifiens
pate fecis sanctorum paton qui fucruut in cõdtin meresq

Expanded text:
la ex quadratis lapidibus voluit esse constructam, & desuper tegulis ardesiæ decenter coopertam. Et in eadem ordinauit fieri duo altaria, maius scilicet in honorem Christiferæ Virginis, beato Paassumpto: quorum imagines insculpi fecit in lapidibus congruentibus, quibus supponuntur imagines iusti Simeonis, Patriarchæ Iacob, & Prophetarum, conformiter ad dicta conscripta in rotulis earundem imaginum. Secundo vero altare in honorem S. Eutropij, in cuius rotulo hic Virgilianus inscribitur versus. Semper honos, nomenque tuum, laudesque manebunt. Item in Decanatu Paredi ædificauit domuamplarum. in Decanatu Langiaci. Item in Decanatu Scureliarum magnum & ingens ædificium construi fecit. Item in castro Lurduni pulcherrimas & memoria cum annexis ædificiis.patefecit sanctorum Patrum, qui præfuerant in eodem Monasterio,
Abbreviated transcription (Latin):
tom unũ Relrgmnare urgonti de nuratum habens in
nonin fir̃o a apides poetiosos hoc ad portandum cor pus
Duorum pedum tum dnmndio elenata. Stem quanur¬
mieusa urgonti tum quatuo: naculis argena Iam dnos
ptatires ueuro pd decañ id aurãtos tũm patonis m
pondere octo marchurui ai genti
In suo ineonamintis nobilitaunneoclaoissime simm c̃am

Expanded text:
Item vnum reliquiare argenti deauratum, cuius in circumferentia lapides preciosi. Hoc ad portandum Corpus Cduorum pedum cum dimidio eleuata. Item IV. incensa argenti, cum quatuor nauiculis argenti. Item II. calices bene & decenter deauratos cum patenis in pondere VIII. marcharum argenti. Ins
Abbreviated transcription (Latin):
domos q illornm ẽ dificaut nominola ecĩa colcarsa
in porstũ statum restiturt Stridint dñ in prnms
et rocalibus pretrosis S narto in dolimũb et libri
toprosis Ponno quidem in e dificus Nam cconsidirata sitãr
autigne domus ablatialis clum̃ ad quam princi pes nore
tbaustrum turbatione peligrosooũ monaster Compenie
decan einsĩ monasteon de quadam platea uacant
pcope Iab Introitũ abbacre soir monastron em ia
ante cen spectum maroris tontis ipsius mena scen
uioidariũ a parte oriento consitum ste stirpib uitium
etdmer sis generib arborum fontti firarũ item Roparao
fecit ⁊ de nouro troperror tam in lignis ꝙ̃ in tegulis¬

Expanded text:
auit, nonnulla etiam collapsa in pristinum statum restituit. Studuit enim in primis, mentis & iocalibus preciosis. Quarto in voluminibus & libris copiosis. Primo quidem in ædificiis. Nam considerata situatione antiquæ domus Abbatialis Cluniac. ad quam Principes nobileclaustrum, & turbatione Religiosorum Monasterij, compensauit Decanum eiusdem Monasterij de quadam platea vacante, prope introitum Abbatiæ seu Monasterij eiusdem, ante conspectum maioris Crucis ipsius Cænviridarium a parte Orientali, consitum stirpibus vitium, & diuersis generibus arborum fructiferarum. Item reparari fecit, & de nouo cooper
Abbreviated transcription (Latin):
agno sus hoc Lapide terais tates oddo secundas
uirtutum speculum in Religione decus
mcta peo officia claustri prmũ Ille probatus
hic presul factus opera multa scemt
Pamperes hic turat smñr q silentia scouat
post tres q teo denos annos hit abbas obiit
tem alii dno ueosus stulrti
sux codem tumulo
hic abbas taceo ditus dudun oduo sedñs¬

Expanded text:
agno sub hoc lapide tectus iacet Oddo secundus Virtutum speculum, in Religione decus. Cuncta per officia claustri prius ille probatus, Hic Præsul factus opera plura struit. Pauperes hic curat, summeque silentia seruat. Post tresque terdenos annos hic Abbas obit. Item alij duo versus sculpti super eodem tumulo: Hic Abbas iacet dictus dudum Oddo se
Abbreviated transcription (Latin):
et eidem postulaciomi felicis Retordationis papa
talixtus pm̃i prebit concensum et tandem in titulũ
toadidis abbaniam elmũ simus cuu dicto epãtu an̾cĩen
tenendam et possidendã ex dispensatione a płita
nod uisum est torres pondere copule matonnomiali
tacos patorarche qui codia dispen sacõs ⁊uas
sorores pyam se et pachel simil in fecundita e sobolis
habuir A nuo uero dñ ⁊ h s prefatus dõmuis pohannoz
de bourborio regere Incerit rexit autem annuis ⁊ et
apud prioratum conuentualem saicti ragne berti ordims
saincti deme dicti dioce ẜ engd mĩen ab abbatia monastũ
Regalis in sulu bebare mio diate de ppendeñ Emnus
prioratus fuit perpetuus administrator decom et se pẽs
amuer Iacot uero apud clum in cappella quã a fund amem
fecit ficri enius stouctura nire excellonᶜᵒ et cum simusta
maxio constoncta est ut in fra uidebitur am plius
Magña postut dubio sareo ordo clnm huins morte erũnan
ꝑtulit mairrem poo fecto Iacturam in tante prĩs amissione

Expanded text:
atus fuit, & eidem postulationi felicis recordationis Papa Calixtus pium præbuit consensum: Et tandem in titulum tradidit Abbatiam Cluniac. simul cum dicto Episcopatu Aniciensi tenendam & possidendam ex dispensationiali Iacob Patriarchæ, qui ex diuina dispensatione duas sorores, Liam scilicet & Rachel simul in fœcunditate sobolis habuit. Anno vero Domini 1456. præfatus domnus Ioannes de Bourbonio regere incœpit. Rexit autem annis 29. & apud Prioratum Conuentualem sancti Ragneberti, Ordinis S. Benedicti, diœcesis Lugdunensis, ab Abbatia Monasterij Regalis insulæ Barbaræ immediate dependentis. Cuius Prioratus fuit perpetuus Administrator decem & septem annis. Iacet vero apud Cluniacum in Capella quam a fundamentis fieri fecit. Cuius structura miræ excellentiæ fuit, & cum sumptu maximo constructa est, vt infra videbitur amplius. Magnam proculdubio sacer Ordo Cluniacensis huius morte ærumnam pertulit, maiorem profecto iacturam in tanti Patris amissione
Abbreviated transcription (Latin):
qunnti Redmn plurna et uaria pretro sa ornamins
ficri focis plurunos quoq Libros eccłe ouscor
porut᷑ diffusius in libro capłi continotur insia¬
⁊ ste dõnns Raymundus fetit fieri a fundamrurs¬
fo pontem stagr magni
empore huiꝰ Raymundi floruit domus guilleomius
So arnema magne stitatis uir et de maiorib claustor
hic tum quadem nocto recto quie scerot᷑ uoc̃i ꝑ langem
et so multixliciter Camentam audune uinde factũ ẽ
ut mane ad nemres quidam qui sororom suã fore
inquit guam nocte preterita uoce plangentꝭ audini
hic tante sanctitaꝵ eextitit ut dyabolus ip̃o
cuudem tcorere conaretur Nam cum quial dom noche
ad matutinas uenires et per el austonm ambulars
affuit et rx̃e dyabolus qui Eucernam suã epp¬
appre hendans et eam frustratun de serpens ⁊
clauistoum quasi poo tumuria pooiteret. hit sepe
Inuentus ẽ uuclare cum dyabolo nam multociens
ut ip̃e Referebat dya uolus nocte cooperteria sua
trahens et enm disco operire satagens ix a.terap¬

Expanded text:
 plurima & varia pretiosa ornamenta fieri fecit. Plurimos quoque libros Ecclesiæ conscribi prout diffusius in libro Capituli cōtinetur. Insuper iste domnus Raymundus fecit fieri a fundamentis pontem magni stagni. Tempore huius Raymundi floruit domnus Guillermus de Aruernia, magnæ sanctitatis vir, & de maioribus claustri. Hic cum quadam nocte lecto quiesceret, vocem plangentis, & se multipliciter lamentantis audiuit. Vnde factum est, vt mane adueniret quidam, qui sororem suam esse inquit, quam nocte præterita voce plangentis audiui. Hic tantæ sanctitatis extitit, vt diabolus ipse eundem terrere conaretur. Nam cum quadam nocte ad matutinas veniret, & per claustrum ambularet, affuit & ipse diabolus, qui lucernam suam apprehendens, & eam frustatim discerpens, per claustrum quasi pro iniuria proiecit. Hic sæpe inuentus est luctare cum diabolo. Nam multotiens, vt ipse referebat, diabolus nocte coopertoria sua trahens, & eum discooperire satagens, ex altera p
Abbreviated transcription (Latin):
quo statum decessir ab humanis e. de latus add
ecclam re stitutꝰ fuit et uitam et saintatẽ ut nobis
sepo dicebat Qno sit Restituto factuis est monachus
elnu in quo ordmne uixi Candadliter religiose
nũ em̃ die ꝑsaltoomum totum Legebeit cet mn ssam
telebrabat Eualibet dio horas de saucto spñ douose
dicebat et qualibet die martis missam et spñ sauteo

Expanded text:
manis, & delatus ad manis, & delatus ad Ecclesiam, restitutus fuit & ad vitam & sanitatem, vt nobis sæpe dicebat. Quo sic restituto factus est Monachus Cluniaci, in quo Ordine vixit laudabiliter & religiose. Omni enim die Psalterium totum legebat, & Missam celebrabat. Quolibet die horas de sancto Spiritu deuote dicebat, & qualibet die Martis Missam de ipso sancto
Abbreviated transcription (Latin):
hiarhesne et merito hac dre discossit quia eus glorn
uirgn maria afficrebatur donotione ⁊p̃o eñ fuiꝰui
exemplaris et religionis cerunomarũ eustos hc uuĩ
fuit cad ductus clũ ꝓ suam anuittam qt soror collora
Dicituo ordinis sancti franciser Gnins precatu domi
oddo abbas ⁊ nn habitu indint minagali Et sore
ip̃ma frrmuna nemiẽ fuie Religrosa ir¬
mona sterir Illmo oodimsTaundem ea tbi dinissa
pre dicta Sña collecta uillas et tuntates ꝑa graur
In qnib fun dauit multa monasteria s auctimnoma lin
que nunt dicuntuo sorores collocte hec uero collecta
sauctuomalis ful sit in uita et ñe post mortem
miraculis corustat in morte quoq eius dõm tou ssam
multa in hoc monasterio apparuere signa
Isto etia tye fuit alius qndem petous dictus de bouo
monachus Qui pomiũ quidem buo gensis fu
mercator cluñ et sats locuplex habens uxoram
honestam gne tandem tum carius debitum ꝓ soluissor
idem uio suns sortitus est prssbitem digntatem in

Expanded text:
ac die decessit, quia eidem gloriosæ Virgini maxima afficiebatur deuotione. Ipse enim fuit vir exemplaris, & religionis ceremoniarum custos. Hic primum fuit adductus Cluniacum per suam amitam, quæ soror Collecta dicitur Ordinis S. Francisci. Cuius precatu domnus Oddo Abbas eum habitu induit Monachali, & soror ipsius Firmina nomine fuit Religiosa irio illius Ordinis. Tandem ea ibi dimissa, prædicta domina Collecta villas & ciuitates peragrauit, in quibus fundauit multa Monasteria Sāctimonialium, quæ nunc dicuntur sorores Collectæ. Hæc vero Collecta sanctimonialis fulsit in vita, & nunc post mortem miraculis coruscat. In morte quoque huius domni Toussani multa in hoc Monasterio apparuere signa. Isto etiam tempore fuit alius quidam Petrus, dictus de Bono, Monachus. Qui primum quidem burgensis fuit & mercator Cluniacensis, & satis locuples: habens vxorem honestam, quæ tandem cum carnis debitum persoluisset, idem vir suus s
Abbreviated transcription (Latin):
nos comentum tlnũ dilixit na emridem cocentum
nintosalem herede m onm cõnoꝵ surrum constitu
Sz dõmus urbanus S papa unã partem rece pir
propter neccessintem romarie etcle etiam usq ad
ualorem iz oos Ileprm. Item multa prociosa q ornameta
hiuc cntulit eccłe multa etĩa uasa argentca nuihas
ymagines argenteas nobis contulit Itm ecia plurnna
⁊ibrorum uolimnã que om̃a estunata fuure ad ⁊ocoo
francoꝵ et ultra Iam de eis peccina comuẽtus eun
staguũ de excusse armotizatum et stagnũ de drognant
alias de mules et plures uiueas in monte Racgoto pro
Augmentatione dicte uines in sux ꝙ̃ plurds ułii Reddit
Se pecima prefati dõm andomm fuerunt ꝑ cõuentũ
empt̾i usq ad simã ⁊ ooo francorum et ultor
habebat ecia dictus caodinalis quedam hospitia in
ainguione que roustittrnnr ⁊ soo florenos qui hospitia
dictus conuentus ddrit pro fundacione collegun sancti
marcialis ainguenen Liem conuentus expendit de

Expanded text:
it. Nam eundem Conuentum vniuersalem hæredem omnium bonorum suorum constituit. Sed domnus Vrbanus VI. Papa vnam partem recepit propter necessitatem Romanæ Ecclesiæ etiam vsque ad valorem xiij. m. florenorum. Item multa varia preciosaque ornamenta huic contulit Ecclesiæ, multa etiam vasa argētea, multas imagines argenteas nobis contulit. Item etiam plurima librorum volumina, quæ omnia æstimata fuere ad ij. m. francorum, & vltra. Item de eius pecunia Conuentus emit stagnum de Excusa amotizatum, & stagnum de Droguant, alias de Milet, & plures vineas in monte Racheto, pro augmentatione dictæ vineæ. Insuper quamplures alij redditus de pecunia præfati domni Andruini fuerunt per Conuentum emHabebat etiam dictus Cardinalis quædam hospitia in Auinione quæ constiterunt m. d. florenos. Quæ hospitia dictus Conuentus dedit pro fundatione Collegij sancti Martialis Auinionensis. Iste Conuentus expendit de
Abbreviated transcription (Latin):
multo post tempore uixir toquo sctus qiia mortoe tuo
ut postra nĩgio nomciornm donfessus est macio ae mun
eeitum suum denocione qua poterat prene mesat ui
factum est ut morti appropinqueus multos moritures
fratoes prodicoret ut quod uaude nirann fun es oodne
quo ꝑ enudem fuerunt nominati eo nõ sun uiam untã¬

Expanded text:
ognoscēs quia moreretur, vt postea Magistro Nouitiorum confessus est, magis ac magis exitū suum deuotione qua poterat præueniebat. Vnde factum est, vt morti appropinquans, multos morituros fratres prædiceret. Et quod valde mirandum fuit, eo ordine, quo per eundem fuerunt nominati, eo ipso sunt viam vn