comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum nascit᷑ & hospicio huiꝰ mundi excipitur
inicium sumit a lacrimis & qmͣuis adhuc
omnium nescius & ignar᷑ nichil aliud noũ
in illa ipsa pͥma natiuitate qmͣ flere ꝓuidñ¬
tia naturali lam̃tat᷑ uitȩ mortał anxietates
& labores & ꝓcellas mundi quas ing̾dit᷑. in
exordio statim suo plorat᷑ & gemit᷑ rudis aĩa
testat᷑. Sudatur enim istic qmͣdiu uiuit᷑. labo¬
ratur. nec sudantib & laborantib possunt
alia magis qmͣ pacientiȩ subuenire solatia:
Quȩ cũ acta sint & necessaria in hoc mundo
uniu̾sis. tc magis nob̃ qui diabolo impugña-¬
te plus qͣtum᷑. qui in acie cotidie stantes inue¬
terati & exercitati hostis colluctationibꝰ fati¬
gam᷑. quib p̃ter uarias & assiduas temptati¬
onum pugnas in ꝑsecutionum quoq certami-¬
ne patmonia relinquenda sunt. subeundus
carcer. portandȩ cathenȩ animȩ impenden¬
de gladiꝰ bestiȩ. ignes. cruces. om̃ia deniq

Expanded text:
cum nascitur et hospitio mundi huius excipitur, cum nascitur et hospitio mundi huius excipitur, initium sumit a lacrimis et quamuis adhuc omnium nescius et ignarus nihil aliud nouit in illa ipsa prima natiuitate quam flere. prouidentia naturali lamentatur uitae mortalis anxietates et labores et procellas mundi quas ingreditur in exordio statim suo ploratu et gemitu rudis anima testatur. sudatur enim quamdiu istic uiuitur et laboratur. nec sudantibus et laborantibus possunt alia magis quam patientiae subuenire solacia: quae cum apta sint et necessaria in isto mundo uniuersis, tum magis nobis qui diabolo inpugnante plus quatimur, qui in acie cotidie stantes inueterati et exercitati hostis conluctationibus fatigamur, quibus praeter uarias et adsiduas temptationum pugnas in persecutionum quoque certamine patcarcer, portandae catenae, animae impendendae, gladius, bestiae, ignes, cruces, omnia denique
Abbreviated transcription (Latin):
ria fr̃s dilectissimi ut manifestiꝰ possit
& plenius noscid̃i sententia cogitet᷑. qm
in origine statim mundi & generis hu¬
mani adan p̃cepti immemor & datȩ legis
transgressor accepit. Tc̃ sciemꝰ qm pacien¬
tes ẽẽ in isto scło debeam᷑. quisic nascim᷑
ut pressuris istic & conflictationib labo¬
rem Quia audisti inquit uocem mulie¬
ris tuȩ. & mandueastiexilla arbore de qͣ so¬
la p̾ceꝑam tͥ ne manducares. ex eamandu¬
casti. maleddicta terra erit in om̃ib oꝑi¬
b tuis. in tͥsticia & gemitu edes ex eaoĩbꝰ
dieb uitȩ tuȩ. spinas & tͥbulos eiciet tibi.
& edes pabulum agri. cũ sudore uultꝰ tuz
edes panem tuũ donec reu̾taris in t̾rã
ex qua sumptꝰ es: qr t̾ra es & in t̾ram ibis:
Hiuꝰ sententiȩ uincło colligati omnes
& constͥcti sum. donec morte ex puncꝰta
de isto scł̃o recedamꝰ: intͥsticia & gemitu
necesse ẽ cum labore & sudore Unde unqͥsq

Expanded text:
ria, fratres dilectissimi, ut manifestius possit ria, fratres dilectissimi, ut manifestius possit et plenius nosci, Dei sententia cogitetur quam in origine statim mundi et generis humani Adam praecepti inmemor et datae legis transgressor accepit. tunc sciemus quam patientes esse in isto saeculo debeamus, qui sic nascimur, ut pressuris istic et conflictationibus laboremus. quia audisti, inquit, uocem mulieris tuae et manducasti ex illa arbore, de qua sola praeceperam tibi ne manducares, maledicta terra erit in omnibus operibus tuis, in tristitia et gemitu edes ex ea omnibus diebus uitae tuae. spinas et tribulos eiciet tibi et edes pabulum agri. in sudore uultus tui edes panem tuum, donec reuertaris in terram de qua sumptus es: quoniam terra es et in terram ibis. huius sententiae uinculo conligati omnes et constricti sumus, donec morte expuncta de isto saeculo recedamus. in tristitia et gemitu necesse est cum sudore et labore. Ynde unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
ad concordiam redegit:. Ioseph uenditus
a fratrib & relegatꝰ. ñ tantum pacient̾ igno¬
scit: s et gratuita frum̃ta uenientib lar¬
git᷑ & clem̃ter imꝑtit Moyses ab ingrato &
ꝑfidoppło contempnit᷑ fregñter & pene la¬
pidatur. & tñ lenis & patiens ꝓ eisdem do¬
minum dep̃cat᷑. In dauid uͦ exquo scdđm car-¬
nem xp̃i natiuitas oritur. qm magna et
mira & xp̃iana pacientia habuisse in ma-¬
num sepe ut saul regem ꝑsequentem se.
& int̾ficere concupiscentẽ posset occidere.
tñ subditum sͥ & traditum maliusse ser¬
uare. nec rependisse ⁊nimico uicem:sed
occisum adhuc insuꝑ & uindicasse: Tot de¬
inde ꝓpħe interfecti. tot mr̃es głosis mor¬
tib honorati. qui om̃s ad cȩlestes ooronas
pacientiȩ laude uenert. Heq enĩ potest
accipi dolorum & passionum corona. nͥ
p̃cedat in dolore & passione pacientia:
Qmͣ sit aut̾ẽ pacientia utilis & necessa¬

Expanded text:
ad concordiam redigit. Joseph, venundatus ad concordiam redigit. Joseph, venundatus a fratribus et relegatus, non tantum patienter ignoscit, sed et gratuita frumenta venientibus largiter et clementer impertit. Moyses ab ingrato et perfido populo contemnitur frequenter et pene lapidatur, et tamen lenis et patiens pro eisdem Dominum deprecatur. In David vero, ex quo secundum carnem Christi nativitas oritur, qmira et christiana patientia habuisse in manu saepe ut Saul regem persequentem se et interficere concupiscentem posset occidere et tamen subditum sibi et traditum maluisse seruare nec rependisse inimico uicem, sed occisum adhuc insuper et uindicasse. tot denique prophetae interfecti, tot martyres gloriosis mortibus honorati, qui omnes ad caelestes coronas patientiae laude uenerunt. neque enim potest accipi dolorum et passionum corona, nisi praecedat in dolore et passione patientia. Quam sit autem patientia utilis et necessa
Abbreviated transcription (Latin):
cum malediceret᷑ ñ maledixit: Cũ pate¬
retur. ñ comminabat᷑. Tradebat autẽ
iudicanti se iniuste Inuenimꝰ deniq
patͥarchas et ꝓpħas. et iustos om̃s qui figͣ¬
am xp̃i imagine preeunte portabant. ni¬
chil magis custodisse in laudem uirtutũ
suarum. qmͣ qd̾ pacientiam forti & stabi¬
li ȩqͣnimitate tenuerunt: Sic abel origi
nem martyrii & passionem iusti homi¬
nis inicians pͥmꝰ & dedicans: adu̾sũ frẽm
parricidam ñ resistit nec reluctat᷑. s hu¬
milis & mitis patient̃ occiditur: Sic abra¬
ham deo credens & radicem ac fundam̃¬
tum fidei pͥmꝰ instituens. temptatꝰ infili¬
o ñ dubitat neq cunctat᷑. s p̃ceptis dei to¬
ta pacientia deuotionis obseqͥt᷑. ⁊ ysaac
ad hostiȩ dominicȩ similitudinẽ p̃figat᷑.
qnͣdo apatre immolandꝰ offert᷑: patiens
inuenitur. &iacob fugatꝰ a fr̃e de terra
sua pacient̃ excedit. cum maiore pacien¬
tia postmodũ supplex adhuc magis im¬
pium & ꝑsecutorem munerib pacificis

Expanded text:
cum malediceretur non remaledixit, cum pateretur non minabatur, tradebat autem se iudicanti iniuste. Inuenimus denique et patriarchas et prophetas et iustos omnes qui figuram Christi imagine praeeunte portabant nihil magis custodisse in laude uirtutum suarum quam quod patientiam forti et stabili aequanimitate tenuenem martyrii et passionem justi hominis initians primus et dedicans adversus fratrem fratricidam non resistit nec reluctatur, sed humilis et mitis patienter occiditur. Sic Abraham Deo credens et radicem ac fundamentum fidei primus instituens, tentatus in filio, non dubitat neque cunctatur, sed praeceptis Dei tota patientia devotionis obsequitur. Et Isaac, ad hostiae Dominicae similitudinem praefiguratus, quando a patre immolandus offertur, patiens invenitur. Et Jacob, fugatus a fratre de terra sua patienter excedit, et majore patientia postmodum supplex adhuc magis impium et persecutorem muneribus pacificis
Abbreviated transcription (Latin):
salutari ad conseruandam benignꝰ eccle¬
siam suam nemini cludit. illos adu̾sa¬
rios. illos blasphemos.illos nominis
sui semꝑ inimicos. si pęnitentiã deli¬
cti agant. si admissum facinꝰ agnoscant.
ñ solum ad indulgentiam criminis. s
ad p̃mium regni cȩlestis admittit. Qͥd
potest pacientius qͥd benigniꝰ dici: Hi¬
uificatur. xp̃i sanguine etiam qui fudit
sanguinem xp̃i. Talis ẽ xp̃i ac tanta paci¬
entia. quȩ nisi tanta ac talis existeret. pau¬
nos fr̃s dilectissimi in xp̃o sumͦ. si ipsum
induimꝰ. si ipse ẽ salutis nr̃e uia. qui xp̃m
uestigiis salutarib sequim᷑. ꝑ xp̃i exempla

Expanded text:
salutari ad conseruandum benignus ecclesalutari ad conseruandum benignus ecclesiam suam nemini cludit. illos aduersarios, illos blasphemos, illos nominis sui semper inimicos, si paenitentiam delicti agant, si admissum facinus agnoscant, non solum ad indulgentiam criminis sed ad praemium regni caelestis admittit. quid potest patientius, quid benignius dici ? uiuificatur Christi sanguine etiam qui fudit sanguinem Christi. talis est Christi ac tanta patientia: quae nisi talis et tanta existeret, Paunos, fratres dilectissimi, in Christo sumus, si ipsum induimus, si ipse est salutis nostrae uia, qui Christum uestigiis salutaribus sequimur per Christi exempla
Abbreviated transcription (Latin):
nis. palmis in faciem u̾beraret᷑ qͥ palmas
ueras uincentib tͥbuit. spoliaret᷑ ueste
terrena. qui indum̃to immortalitatis
ceteros uestit: cibaretur felle qui cibum
celestem dedit. aceto potaret᷑ qui saluta¬
re pocłm ꝓpinauit: Ille innocens ille iu¬
stus. immo innocentia ipse & ipse iusti¬
cia. inter facinorosos deputat᷑ & testimo¬
niis falsis tu̾tas p̃mit᷑. iudicat᷑ iuudicat᷑s.
& dei sermo ad uictimam tacens ducit᷑. et
cũ ad crucem domini confundant᷑ syd̾a.¬
& elem̃ta turbentur. contremiscat terra.
nox diem cludat sol ne uideorum facinꝰ
aspicere cogatur. & radios & ocdos suos
subtͣhat. ille ñ loquitur nec mouet᷑ nec
maiestatem suam saltem subipsa saluta¬
ri passione ꝓfitet᷑. usq ad finem ꝑ seue¬
ranter & iugiter tolerant᷑ omĩa. rit c̃sũ¬
metur in xp̃o plena & ꝑfecta pacientia
& post ista ad huc int̾fectores suos si c̃u̾si
ad eum uenerint suscipit. & pacientia

Expanded text:
nis, palmis in faciem uerberaretur qui palmas nis, palmis in faciem uerberaretur qui palmas ueras uincentibus tribuit, spoliaretur ueste terrena qui indumento inmortalitatis ceteros uestit, cibaretur felle qui cibum caelestem dedit, aceto potaretur qui salubri poculo propinauit. ille innocens, ille iustus, immo innocentia ipse et ipse iustitia inter facinorosos deputatur et testimoniis falsis ueritas premitur, iudicatur iudicaturus et Dei sermo ad crucem tacens ducitur. et cum ad crucem Domini confundantur sidera, elementa turbentur, contremescat terra, nox diem cludat, sol ne Iudaeorum facinus aspicere cogatur et radios et oculos suos subtrahat, ille non loquitur nec mouetur nec maiestatem suam sub ipsa saltim passione profitetur: usque ad finem perseueranter ac iugiter tolerantur omnia ut consummetur in Christo plena et perfecta patientia. Et post ista adhuc interfectores suos, si conuersi ad eum uenerint, suscipit et patientia
Abbreviated transcription (Latin):
extremum longa pacientia sustiñe cibũ
cum inimico caꝑe hostem domesticum
scire. nec palam ostend̾e.traditoris oscu¬
lum ñ recusare In iuideis uͦ tolerandis
eqͣnimitas qnͣta. & qnͣta pacientia incre¬
dulos ad fidem suadñdo flectẽ. obseqͥo
ingratos fouere. contͣdicentib respond̾e
leniter. suꝑbos sustinere clem̃ter: bumi¬
liter ꝑsegn̾tib ced̾e. propħarũ int̾fecto¬
res. & adu̾sum dm̃ semꝑ rebelles usq ad
crucis & passionis horam uelle colligere:
Sub ipsa autem passione & cruce priꝰqm
ad credulitatem necis & effufionem sangͥ-¬
nis ueniretur. quȩ conuitiorũ ꝓbra pecti¬
enter audita. quȩ contumeliarum tolera¬
ta ludibria. ut insultantium sputami¬
na exciꝑet qui sputo suo ceci ocłos pau¬
loante formasset & cuius nc̃ nomine a
seruis eius diabolus cum angłis siusfla¬
gellat᷑ flagella ipse pateretur.coronare¬
tur spinis qui mr̃es florib coronat ȩter¬

Expanded text:
extremum longa patientia sustinere, cibum extremum longa patientia sustinere, cibum cum inimico capere, hostem domesticum scire nec palam ostendere, traditoris osculum non recusare. in Iudaeis uero tolerandis aequanimitas quanta et quanta patientia incredulos ad fidem suadendo flectere, obsequio ingratos fouere, contradicentibus respondere leniter, superbos sustinere clementer, humiliter persequentibus cedere, prophetarum interfectores et aduersus Deum semper rebelles usque ad crucis et passionis horam uelle colligere. Sub ipsa autem passione et cruce, priusquam ad crudelitatem necis et effusionem sanguinis ueniretur, quae conuiciorum probra patienter audita, quae contumeliarum tolerata ludibria, ut insultantium sputamina exciperet qui sputo suo caeci oculos paulo ante formasset et cuius nomine a semis eius nunc diabolus cum angelis suis flagellatur flagella ipse pateretur, coronaretur spinis qui martyras floribus coronat aeter
Abbreviated transcription (Latin):
tate cȩlesti ad t̾rena descendens. ñ asꝑnat᷑
dei filius carnem hominis induere. & cũ
peccator ipse ñ eẽt: aliena peccata porta¬
ret Immortalitate interim. posita fieri
se et mortalem patit᷑. ut innocens ꝓ nocen¬
tium salute ꝑimat᷑. Dñs baptizat᷑ a seruo.
& remissa peccatorum datuiꝰ. ipse ñ deduig-¬
natur lauacro regenerationis corpꝰablue
tur. Csurit & famen sentit. ut qui in fame
sermonis & gr̃ȩ fuerant: cȩlesti pane sa¬
turarent᷑. Cum diabolo temptante cong̃¬
ditur. & iniic̃ tantũ uicisse contentꝰ.
nichil ultra u̾ba conat᷑. Discipulis ñ ut
serus dñica potestate p̾fuit. s benignꝰ &
mitis fr̃na eos caritate dilexit. Dignat᷑ est
etiam pedes apłorum lauare. ut dũ circa
seruos talis ẽ dñs: exemplo suo doceret qͣ¬
lis circa compares & ȩqͣles debeat ẽẽ con¬
seruus: N ec mirandum si circa obedientes
talis extiterit. qui uidam potuit usqad

Expanded text:
tate caelesti ad terrena descendens non aspernatur tate caelesti ad terrena descendens non aspernatur Dei filius carnem hominis induere et cum peccator ipse non esset aliena peccata portare. inmortalitate interim posita fieri se mortalem patitur ut innocens pro nocentium salute perimatur. Dominus baptizatur a seruo et remissam peccatorum daturus ipse non dedignatur lauacro regenerationis corpus abluertur: esurit et famem sensit ut qui in fame sermonis et gratiae fuerant caelesti pane saturarentur. cum diabolo temptante congreditur et inimicum tantum uicisse contentus nihil ultra uerba conatur. discipulis non ut semis dominica potestate praefuit, sed benignus et mitis fraterna eos caritate dilexit, dignatus etiam pedes apostolorum lauare, ut dum circa seruos talis est dominus, exemplo suo doceret qualis circa conpares et aequales debeat esse conseruus. nec mirandum quod circa obaudientes talis extiterit qui ludam potuit usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃i qui in cęlis ẽ. qui solem suũ facit oriri
suꝑ bonos & malos. et pluit suꝑ iustos &
iniustos: Si enim dilexeritis eos qui uos
diligunt. qmͣ mercedem habebitis: Non¬
ne & ꝓublicani sic faciunt: Ꝙ si salutaĩ¬
tis fr̃s ur̃os tantum. qͥd amplius facitis:
Nonne & echiici id ipsum faciunt: Esto
sũmari ostendit & dociut celesti natiuita¬
te reparatos. si pacientia dei patͥs maneat
in nob̾. si similitudo diuina. quam pecca¬
to adam ꝑdid̾at manifestetur & luceat
in actib nr̃is. Que gła ẽ similem d̾õ fieri.
qͣlis & qnͣta felicitas habere in uirtutib
qd̾ diuinis laudib possit egͣri: Nec hoc
adhoc descendisse se dixerat ut uolunta¬
tem patͥs faceret. inter cet̾a miracła suar̃
uirtutum quib indicia diuinȩ magesta¬
tis expressit. pat̾nam qͦq pacientiã tole-¬
rantiȩ tenore seruauit: Om̃s deniqactꝰ
eius abipso statim aduentu pacientia co¬
mite signãt᷑. qd̾ pͥmum de illa sublimi¬

Expanded text:
ri qui in caelis est, qui solem suum oriri facit super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. si enim dilexeritis eos qui uos diligunt, quam mercedem habebitis? nonne et publicani sic faciunt? et si salutaueritis fratres uestros tantum, quid amplius facitis? nonne et ethnici id ipsum faciunt? eritinsummari ostendit et docuit caelesti natiuitate reparatos, si patientia Dei patris maneat in nobis, si similitudo diuina quam peccato Adam perdiderat manifestetur et luceat in actibus nostris. quae gloria est similem Deo fieri, qualis et quanta felicitas habere in uirtutibus quod diuinis laudibus possit aequari. Nec hoc,ad hoc descendisse se dixerat ut uoluntatem patris faceret inter cetera mirabilia uirtutum quibus indicia diuinae maiestatis expressit paternam quoque patientiam tolerantiae tenore seruauit. omnis denique actus eius ab ipso statim aduentu patientia comite signatur, quod primum de illa sublimi
Abbreviated transcription (Latin):
mationem scł̃i Obeatum carcerẽ qͣm
illustrauit ur̃a p̃sentia. o beatũ carce¬
rem qui homines dei mittit ad cȩlum.
o tenebras lucidiores sole ipso. & luce
hac mundi clariores. ubi mͦ constituta
sunt dei templa. & scĩficata diuinis con¬
fessionib membra ur̃a Nec quicqm n̾e u̾se¬
tur in cordib & m̃tib ur̃is nisi diuina pre¬
cepta & mandata cȩlestia. quib nos adto

Expanded text:
mationem mundi. o beatum carcerem quem mationem mundi. o beatum carcerem quem inlustrauit uestra praesentia. o beatum carcerem qui homines Dei mittit ad caelum. o tenebras lucidiores sole ipso et luce hac mundi clariores, ubi modo constituta sunt Dei templa et sanctificata diuinis confessionibus membra uestra. Nec quicquam nunc uersetur in cordibus et mentibus uestris quam diuina praecepta et mandata caelestia, quibus nos ad
Abbreviated transcription (Latin):
yeriaꝯ us rogatiano & cẽt̾is
confessorib indo ꝑpetuam
optans ipse quoq conspec-
tuũro frui. si me aduos ꝑuenire locicon¬
ditio ꝑmitteret: Qdenum mͥ optaciꝰ & le-¬
tius poss et accid̾e qmͣ nc̃ uob̃ adherere ut
complecteremini me manib illis quȩ pu¬
re & innocentes dominicam fidem seruã¬
tes.sacrilega obsequia respuer̃t: Quidio¬
cundius & sublunius qm oscłari nc̃ ora
ur̃a. que głosa uoce dm̃ confess a sunt el-¬
pici etiam presentem ab ocłis ur̃is qui
despecto scło ad conspiciendum dm̃ dig¬
ni extiterunt: S qm̃ huic leticie int̾¬
ẽẽ facultas non datur: has ꝓme ad au¬
res & ad ocłos ur̃os uicarias litt̾as mitto.
quib gratulor parit̾ & hortor ut in con¬
fessione celestis gloriȩ fortes & stabiles
ꝑseueretis. & ingressi uiam dnĩcȩ digna-¬
tionis ad accipiendam coronam sp̃itali
uirtute ꝑgatis. habentes dominum ꝓ-¬
tectorem & ducem qui dix̃. Ecce ego uo¬
bcum sum om̃ib dieb usq ad consũ¬

Expanded text:
ergio et Rogatiano et caeteris confessoribus in Domino perpetuam optans ipse quoque conspectu vestro frui, si me ad vos pervenire loci conditio permitteret. Quid enim mihi optatius et laetius posset accidere quam nunc vobis inhaerere, ut complecteremini me manibus illis quae purae et innocentes et Dominicam fidem servantes sacrilega obsequia respuercundius et sublimius quam osculari nunc ora uestra quae gloriosa uoce Dominum confessa sunt, conspici etiam praesentem ab oculis uestris qui despecto saeculo conspiciendo Deo digni extiterunt? sed quoniam huic laetitiae interesse facultas non datur, has pro me ad aures et ad oculos uestros uicarias litteras mitto, quibus gratulor pariter et exhortor ut in confessione caelestis gloriae fortes et stabiles perseueretis et ingressi uiam dominicae dignationis ad accipiendam coronam spiritali uirtute pergatis, habentes Dominum protectorem et ducem qui dixit: et ecce ego uobiscum sum omnibus diebus usque ad consum
Abbreviated transcription (Latin):
nit illos dignos se Tanqm aurum in for¬
nace ꝓbauit illos. & qͣi holocausti hostiã
accepit illos: & in tempore erit respectꝰ
illorum: Iudicabunt nationes: & dñabun-¬
tur popłis. & regnabit dñs illorum in ꝑ-¬
petuum: Quando gͦ iuidicaturos uos & reg¬
naturos cum xp̃o dño cogitatis. exultetis
necesse ẽ: ut fut᷑orum gaudio p̃sentia sup¬
plicia calcetis. scientes ab inicio mundi sic
institutum ut laboret istic inscłari con-¬
flictatione iusticia. quando in origine sta¬
tim pͥma abel iustꝰ occiditur. Ꝙ exinde
dominꝰ quoq in se ipso constituit. exem¬
plum docens ad suum regnum ñ nͥ eos qͥ
se ꝑsuam uiam secuti funt ꝑuenire dicens.
Qͥ amat animam suam in isto pͣdet illam.
tam et̾nam conseruabit illam: Eiterum.
mam autem ñ possunt occide. Magis au¬
dem metuite eum: qui potest & animã
& corpus occid̾e in gehennam: Paulus etiam
nos hortatur. ut qui addomini ꝓmissa ue-¬
nire cupimꝰ: immitari dm̃ in om̃ib debe-¬

Expanded text:
aurum in fornace probauit illos et quasi holocaustam hostiam accepit illos. et in tempore erit respectus illorum. iudicabunt nationes et dominabuntur populis, et regnabit dominus eorum inperpetuum. quando ergo iudicaturos uos et regnaturos cum Christo Domino cogitatis, exultetis necesse est et futurorum gaudio praesentia supplicia calcetis, scientes ab initio mundi sic institutum ut laboret istic in saeculari conflictatione iustitia, quando in origine statim prima Abel iustus occiditur et exinde Dominus quoque in se ipso constituit exemplum, docens ad suum regnum non nisi eos qui se per suam uiam secuti sint peruenire dicens: qui amat aniaeternam conseruabit illam. Item mam uero non possunt occidere. magis autem metuite eum qui potest et animam et corpus occidere in gehennam. Paulus etiam nos adhortatur ut qui ad Domini promissa uenire cupimus imitari Dominum in omnibus debe
Abbreviated transcription (Latin):
d̃ panem & calicem xp̃i. & omẽm
gram eius amissuri eeñt uidei. nosuͦ
accepturi. & qd̾ xp̃ianorum nouum no¬
men bñdiceretur in terris: Apd̾ ysaiã.
Sic dicit dominꝰ: Ecce qui seruiunt
michi manducabt̾: uos autẽ esurie¬
tis Ecce qui seruiunt mͥ bibent: uos
autem si cietis: Ecce qui seruiunt mͥ¬
Nos interficiet dñs. eis autem qui sui¬
unt mͥ nom̃ nominabit᷑ nouum qd̾
benedicetur in terra. Item illic Igitur
cito leuiter ueniẽt. ñ esurient neq siti¬
ent. Item illic Ecce itaq dñator añs sa¬
metuunt: Diuites eguert̾ & esuriert̾
non esuriet:. & qui in me credid̾it ñ si
ciet uiqmͣ Item ipse Si quis sitit̾ ue¬
niat & bibat. Qui credit in me: flumi

Expanded text:
d panem et calicem Christi et omnem gratiam eius amissuri essent Iudaei, nos uero accepturi, et quod christianorum nouum nomen benediceretur in terris. XXIII. conpleri: ecce, qui seruiunt mihi, manducabunt, uos autem esurietis. ecce, qui seruiunt mihi, bibent, uos autem sitietis. ecce, qui seruiunt mivos interficiet Dominus. Eis autem qui serviunt mihi, nomen nominabitur novum, quod benedicetur in terra . Item illic: Igitur cito leuiter uenient. non esurient neqent . Item illic: Ecce itaque dominator Dominus sametuunt. Divites eguerunt et esurierunt: non esuritiet umquam . Item illic ipse: Si quis sitit, veniat et bibat. Qui credit in me, si
Abbreviated transcription (Latin):
xorem a uiro ñ recedere. aut si reces¬
serit innupta manere:. In epła pauli ad
corithios.i. His autem quȩ nupser̃t p̃ci-¬
pio ñ ego s dominus uxorem auiro ñ sepa¬
rari: Si autem recesserit manere innup¬
tam. aut rec̃ciliari uiro & uirum uxorẽ
ñ dimittere.¬

Expanded text:
XOREM A VIRO NON RECEDERE, AUT SI RECESSERIT, INNUPTAM MANERE. In Epistola Pauli ad Corinthios prima: Iis autem quae nupserunt praecipio, non ego, sed Dominus, uxorema a viro non separari, si autem recesserit, manere innuptam, aut reconciliari viro, et virum uxorem non dimittere
Abbreviated transcription (Latin):
atiuus abadis dix̃. Hos qnͣtum in
nob̃ ẽ. hetico ñ ꝯmunicam᷑ nͥ baptizat᷑
in eccłia fu̾it. & remissionem peccatoꝵ
acceꝑit.
uccessus ababbi germaniciana dix̃.
Hereticis aut nichil licet aut totũ li

Expanded text:
ntum in nobis est haeretico non communicamus, nisi baptizatus in ecclesia fuerit et remissam peccatorum m acceperit. Successus ab Abbir Germaniciana dixit: Haereticis aut nihil licet aut tctum li
Abbreviated transcription (Latin):
tem scm̃ eiꝰ annuntians imꝑium eirs.
Qd̾ dictũ ꝓpħicũ ꝑ pontium pylatum
in suã passionem pendens in ligno c̃¬
pleuit: Ponciꝰ pilatꝰ impleta m̃te a deo.
accepit tabulam & stilum. & scͥpsit tͥ¬
b lingis hebraice. grece & latine.⁊ he
nazarenus rex iudeorum: & in capite

Expanded text:
tem sanctum eius, adnuntians imperium eius. tem sanctum eius, adnuntians imperium eius. quem dicin sua passione pendens in ligno complevit. Pontius Pilatus, impulsa mente a Deo, accepit tabulam, et titulum scripsit tribus linguis, hebraice, graece et latine: Jesus Nazarenus rex Judaeorum; et i
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ st̃ dies festi uideorũ Godie mettientes
factum ẽe terremotum. cȩli fragorem
ꝓstrati facie in terra plangentes in luc¬
tum conu̾si sunt. ⁊ in ipsa sua passione
compleuit ꝓpheticum dictum & conu̾̃t̾a
dies eorum festos in luctum. cantica eo¬
rum in lam̃tationem: Ante enim crim
captiui detenti eẽnt ababylone.dice¬
bant illis babylones. cantate nob̃ can¬
tica de canticis syon Etiudei lam̃tan¬
des. captiuitatem suam dicebant ad
babylones. ut diximꝰ lam̃tantes se. qͦ¬
modo cantauimꝰ canticũ domini in
terra alienas Ecce qͣtenꝰ ꝯpleta inter
p̃tatio exacerbationis .speculatio Uñ
manifestum÷ syon mont̾e ligni sacri
regnum in sc̃itate scĩficatũ dicente dd.
Annuntiate regnum dei ingentib. qr
dñs regnauit de ligno. ⁊ transiuit in
gentib. De quo uegno ligni regalis is¬
d̃em ꝓpha dicit. Ego autem dico uob̾
constitut᷑ sum rex ab eosuꝑ syon mon¬

Expanded text:
qui sunt dies festi Judaeorum. Eo die metuentes qui sunt dies festi Judaeorum. Eo die metuentes factum esse terrae motum, et coeli fragorem, prostrati in faciem, in terra plangentes, in luctum conversi sunt; et in ipsa sua passione complevit propheticum dictum: « Et convertam dies festos eorum in luctum, et cantica eorum in lamentationem. » Ante enim, cum captivi detenti essent in Babylone, dicebant illis Babylonii: Cantate nobtica de canticis Sion, et Iudaei lamentantes captiuitatem suam dicebant ad Babylones ut diximus lamentantes se: quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena. \' Ecce quatenus conpleta est interptatio exacerbationis et speculatio. unde manifestum est Sion montem ligni sacri regnum esse in sanctitate iustificatum dicente Dauid: adnuntiate regnum Dei in gentibus, quia Dominus regnauit de ligno et transiuit in gentibus. de quo regno ligni regalis idem propheta dicit: ego autem dico nobis: constitutus sum rex ab eo super Sion mon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑient. Qentes uͦ ad se comĩsas fidẽ sͥ
habentes qr filius di ÷ sic saluati usoe
bunt in ȩt̾na scła scłorum. imꝑatorẽ et
regem suum uerũ ipsa passione pendeis
in ligno duas partes ppłi ꝓspiciens spe¬
cas pacientẽ illum inuiriam dolentes
plorabant: Alii uͦ iudei irridentes. de ha¬
rundine caput eiꝰ cassabant blasphem̃a¬
tes & dicentes. aue rex iudeorum: Ubi ẽ
pat̾ tius. ueniat & liberet te de cruce
exxinde exacerbat᷑ pat̾ fecit celum pate¬
factum. tonitrua facta sunt insustenta
et corpora foras a se misit. uelum templi
scissum÷. & a tanto fragore celi . t̾remotꝰ.
om̃s qui stabant añ lignum abii dolen¬
tes. alii uero blasphemantes illudentes
ꝓstrati in faciem iacuer̾t gem̃tes tanqͣ
mortui Tc̃ iudei intellexerunt se offen¬
disse dñm. & in luctum conu̾si st̃. & fuit
ex acerbatio:. Co enim tp̃r quo in ligno
confixꝰ pependit. dies fuerunt azimorũ.¬

Expanded text:
perient: gentes autem ad se conuersae fidem sibi perient: gentes autem ad se conuersae fidem sibi habentes, quia filius Dei est, saluati uiuebunt in aeterna saecula saeculorum imperatorem et regem suum. Verum in ipsa passione pendens in ligno, duas partes populi prospiciens specas, patientem illum iniuriam dolentes plorabant: alii uero Iudaei inridentes de harundine caput ei quassabant, blasphemantes et dicentes: aue rex Iudaeorum, ubi est pater tuus? ueniat et eliberet te de cruce. exinde exacerbatus pater fecit caelum patefactum, et tonitrua facta sunt et tenebrata sunt sepulcra et corpora foras a se misit, uelum templi scissum est et a tanto fragore caeli et terrae motu omnes qui stabant ante lignum alii dolentes alii uero blasphemantes inludentes prostrati in faciem iacuerunt trementes tamquam mortui. tunc Iudaei. intellexerunt se offendisse Deum et in luctum conuersi sunt, et fuit exacerbatio. eo enim tempore quo in ligno confix
Abbreviated transcription (Latin):
turpissima condempnemꝰ illum: Hȩc cogi¬
tauert̾ & errauer̃t. & excecauit illos malicia
ipsorum. et ñ intellexert sacram̃ta d̃i. Bcce
temptatores iudeos. Item scͥptum÷. Temp¬
tauerunt dñm in loco in aqͦso. Speculũ
uͦ altitudinem ligni declarat dicente sa¬
lomone. Posuert̃ me uelud custodiam
pomerii.eo qd̃ in horto in ligno confirꝰ
inter duos latͦnes pependit. & de altitu¬
dine ligni ambos speculabat᷑ in figura
duorum populorum malefactorũ gentes
in scł̃i malefactis iacentes. uideos int̃fec¬
tores ꝓpħarum: Hii sunt duo ppli ma¬
lefactores. quorum figuram in se porta¬
bant duo latrones inter qͦs pependit
in nocens. unus blasphemabat. aliꝰ uͦ ẽ
autem ambos speculabat᷑ de lignospe¬
culatorio blasphenũ ⁊ ꝯfessorem. Con¬
fessorem saluauit. & blasphemum ꝑdidit.
sicuti de duob ppłis fecit ꝑsecutores d̾e¬
licti. qui in ȩt̾nȩ mortis sententias non
credid̾int & si sic de scło exierint

Expanded text:
ec cogitauerunt et errauerunt: excaecauit illos malitia ipsorum et non intellexerunt sacramentum Dei. ecce temptatores Iudaeos. item scriptum est: et temptauerunt Dominum in loco inaquoso. speculum uero altitudinem ligni declarat dicente Salomone: posuerunt me uelut custodiam pomarii, eo quod in horto in ligno confixus inter duos latrones pependit. et de altitudine ligni ambos speculabatur in figura duorum populorum malefactorum, gentes in saecula mala facta iacentes et Iudaeos interfectores prophetarum. hi sunt duo populi malefactores, quorum figuram in se portabant duo latrones, inter quibus pependit innocens: unus blasphemabat, alius uero ur. Iesus autem ambos speculabatur de ligno speculatorio blasphemum et confessorem, confessorem saluauit et blasphemum perdidit, sicuti de duos populos fecit. Persecutores derelicti, qui in aeternae mortis sententia sibi non crediderint, si sic de saeculo exierint,
Abbreviated transcription (Latin):
rem ppłm & uetustiorem ẽẽ dõ in odiũ con¬
u̾sum scđm int̾ptationem montis syna
dicentes temptatio ȩt̾na & odium: Eque :
sẏon mons ita int̾pretat᷑. temptatio exacer¬
bationis & speculatio ħ uͦ interp̃tatio la¬
tina. ligni sacri passionem designat. dicen¬
te salomone de ipsa passione dominica.
Contumelia & torm̃to int̾rogemꝰ illũ ⁊ sei¬
amꝰ reuerentiam ipsiꝰ. ⁊ ꝓbem patientiam

Expanded text:
rem populum et uetustiorem esse Deo in odio conrem populum et uetustiorem esse Deo in odio conuersos secundum interpretationem montis Sina dicentis temptatio aeterna et odium. aeque et Sion mons ita interpretat \'temptatio exacerbationis et speculatio. haec uero interpretatio Latina ligni sacri passionem designat dicente Salomone de ipsam passionem Dominicam: contumelia et tormento interrogemus illum, ut sciamus reuerentiam
Abbreviated transcription (Latin):
tio ȩterna et odiũ: Inuenimꝰ enim in scͥptis
eos ẽẽ a d̾o temptatos. ita positũ dicente dño
ad moysen: Exeat ppłs iste et colligant sͥ di¬
urnum in diem. & temptabo eos an possint
legem meã sustinere annon. Et temptati a
deo ꝑ legem inuenti sunt ab ea lege alie
no enim ita interp̃tat᷑. similit moyses
temptatio dei & inuentio. ꝑ qͣm temptati
ad̾o inuenti sunt alieni alegis obseruati¬
one. ideo in ȩt̃num deo inodium conũsi st̃.
Hoc odium in iplo gen̾e uideorũ scͥptũ in¬
uenimꝰ dicente ysaac duob filiis suis. esa¬
u maiori & iacob minori. Iacob dilexi.
esau aut̾e odio habui. Esau uͦ maior pilosꝰ
fuit totꝰ inqͥt qiͣ corium pilosum. infig̾a
ppłi maioris impietate delictorũ fuor̾u con¬
stitut᷑. & iacob fuit lenis & minor infigura
ppłi nouelli oris qui ex dicto audaciã ꝑ cre¬
dulitatis fid̃em. et aspredine scł̃i in lenita

Expanded text:
tio aeterna et odium\\ inuenimus enim in scripturis tio aeterna et odium\\ inuenimus enim in scripturis eos esse a Deo temptatos ita positum dicente Domino ad Moysen: exeat populus iste et colligant sibi diurnum in diem, et temptabo eos an possint legem meam sustinere an non. et temptati a Deo per legem inuenti sunt ab ea lege alienno interpretat similiter, Moyses temptatio Dei et inuentio\\ per quo temptati a Deo inuenti sunt alieni a legis obseruatione, ideo in aeternum Deo in odio conuersi sunt. hunc odium in ipso genere Iudaeorum scriptum inuenimus dicente Isaac de duobus filiis suis Esau maiore et Iacob minore: Iacob dilexi, Esau autem odio habui. Esau uero maior pilosus fuit totus, inquit, quasi corium pilosum, in figura populi maioris in inpietate delictorum suorum constituti. et Iacob fuit lenis et minor, in figura populi nouellioris, qui ex dictoaudientia per credulitatis fidem ex aspredine saeculi in lenitat
Abbreviated transcription (Latin):
tutꝰ. & idõ ĩmutato a deo nõie abraham uo¬
catꝰ ÷. Intpretat᷑ pat multorum ppłorum:
Eccetnterim de multis ꝓbationib pauca
diximꝰ. ut ad duorum montium nomina ꝑ¬
nes ꝓ bemꝰ. qͣlit̃ designata sunt ad nr̃am
instructionem. ut ex hac interp̃tatiõe nõiũ
intelligamꝰ montem syna ẽẽ terrenum.
et montem syon ẽẽ cȩlestem: Sp̃alĩt int̾p̃tat᷑
sẏna temptatio ȩt̾na uł odiũ & mons ħyon
temptatio exacerbationis & speculatio. Ita ĩ¬
telligitur cũ dr mons syna temptatio ȩt̃na
& odium. eo qd̾ ex eo monte moyses legem
acceꝑit ppło durissimo & contumaci. ꝑ qͣm
legem tẽptati adeo ȩt̾no & inuenti st̃ ñ pos¬
se eandem legem sustinere in ꝑpetuũ exinde
dõ in odio coniu̾si sunt: Ideomn nomine mõ¬
tis syna unde legem accepant interp̃tatio
nominis designauit popłm temptatũ adeo.
& in ẽtno odio ẽẽ conũsos Ideo dr᷑ syna tẽpta¬

Expanded text:
est: et ideo inmutato a Deo nomine Abraham uoest: et ideo inmutato a Deo nomine Abraham uocitus est, interpretat \'pater multorum populorum\'. Ecce interim de multis probationibus pauca diximnum probemus, qualiter designata sunt ad nostram instructionem; ut ex hac interpretatione nominum, intelligamus montem Sina esse terrenum, et montem Sion esse coelestem. Spiritaliter interpretatum Sina ctemptatio aeterna et odium\', et mons Sion ctemptatio exacerbationis et speculatio,\' ita intellegitur cum dicit {montem Sina ctemptatio aeterna et odium\', eo quod ex eo monte Moyses legem acceperit populos durissimo et contumaci. per quam legem temptati a Deo aeterno et inuenti sunt non posse eandem legem sustinere in perpetuum, exinde Deo in odio conuersi sunt. ideo in nomine montis Sina unde legem acceperant interpretatio nominis designauit populum temptatum a Deo et in aeterno odio esse conuersos: ideo dicit Sina ctempta
Abbreviated transcription (Latin):
numerꝰ. xl.ui. passionem declarat. eo qd
sexto millesimo anno. hora ꝓassus resur
iħc carnem suã ẽẽ dyx̃ dicens phariseis.
Destruite templum istud: & ego intͥb
dieb excitabo illud. & phari sei dicebant.xl.¬
ui. annis edificatũ est templum istud. & hic
in trib dieb excitabit illud:. Dicebat autem
ade nom̃ accepit hebraicũ. designans frĩs
int̾fectionem. et parentũ luctũ:. Item enoch
qͥ ante diluuium deo iustꝰ complacuit. &i¬
deo deisto mundo in carnis suȩ natiuitate.
uiuus translatꝰ ÷ in loco uͥ ds̃ scit. ex qͦ in con¬
summatione mundi innouari ht̃ in hoc
uincendũ antrxp̃m. a quo intfecti marty¬
ria sua complebt̃ uiuentes in et̾num in scl̃a
scłorum:  id̾o enoch int̃pretat᷑ innouat᷑
dei. Inde iobiustꝰ qui ante diem iudicii me¬
ruit uoce iudicis laudari. deuicto diabolo⁊
in sua natiuitate a parentib suis abram
uocat᷑ ẽ. tẽptatꝰ uͦ a deo fidelis inuentꝰ ÷ & a
deo bñdictꝰ pat̾ multarum gentiũ consti-

Expanded text:
extus passionem declarat, eo quod sexto millesimo anno hora sexta passus, resurIesus carnem suam esse dixit, dicens Pharisaeis: destringite fanum istum et ego in tribus diebus excitabo illum. et Pharisaei dicebant annis aedificatum est fanum istud, et hic in tribus diebus excitabit illud? Dicebat autem Adae, nomen accepit hebraicum, interfectionem et parentorum luctum. item Enoch qui ante diluuium Deo iustus conplacuit et ideo de isto mundo in carnis suae natiuitate uiuus translatus est in loco ubi Deus scit: ex quo loco consummatione mundi innouari habet in hoc uincendum antichristum: a quo interfecti martyria sua conplebunt, uiuentes in aeternum in saecula saeculorum. et ideo Enoch interpretat \'innouatus\' deinde Iob iustus, qui ante diem iudicii meruit uoce iudicis laudari, et ideo deuicto diabolo ein sua natiuitate s parentibus suis Abram uocitus est, temptatus uero a Deo fidelis inuentus est et a Deo benedictus pater multarum gentium constitutus
Abbreviated transcription (Latin):
conta. facit numero .xl.ui. hic numerꝰ
xlui. passionem carnis ade designat. talẽ
carnem in se figuralem xp̃c portauit ⁊¬
eam inligno suspendit. quȩ caro dñica a
deo patre iħ̃u uocatat sp̃e sẽs qui

Expanded text:
 faciet numerum XLV. hic numerus XLVI passionem carnis Adae designat, quam Adae carnem in se figuralem Christus portauit et eam in ligno suspendit. quae caro dominica a Deo patre Iesu uocita est: spi
Abbreviated transcription (Latin):
ũto tuosunt. & qr de gentib duas partes
futas designabat. partem ydolatriȩ ꝑdi
tam. & partem credulam uiuent̾e ꝑfidẽ.
Hanc unam partem gentilium designat
in uteroeccłiȩ ꝑmanere. generationẽ in ȩ¬
ternum in figura rebeceȩ. & partẽ ppł̃i
in fidelis uideorum auentre rebeccȩ di¬
uidi. & separari anatiuitate eccłiȩ. H
fuit p̃figuratio in genesi. ꝑ angłos sp̃a¬
liter annuntiata: Hec uͦ nomina eoꝵ
montium talem hũt int̾pretationem
in latina lingͣ demonstrantẽ uĩtatem
qͥ st̃ hii duo montes syna uł nẽ syon:
Qd quidem paulo post dicturi sumꝰ. Ita
enim hanc uĩtatis interp̾tationem ꝓba¬
uimꝰ de pͥncipio gen̾is humani uenien¬
ñ quidem ex se sed ex dõ m̃te impellebã¬
tur. qui anteqm fiant dum p̃sciꝰ ÷ fu¬
turorum qͣles post increm̃tum ȩtatis
suȩ fut᷑i eeñt postiore tp̃r uegeti in
nõib hebraicis designabant᷑. qͥd singłi

Expanded text:
utero tuo sunt, quia et de gentibus duas partes utero tuo sunt, quia et de gentibus duas partes futtam et partem credulam uiuentem per fidem, hanc unam partem gentium designat in utero ecclesiae permanere generationem in aeternum in figura Rebeccae, et partem populi infidelium Iudaeorum a uentre tunc Rebeccae diuidi et separari a natiuitate ecclesiae. haec fuit praefiguratio in Geneseos per angelo spiritaliter adnuntiata. haec uero nomina eorum montium talem habent interpretationem in lingua Latina, demonstrans ueritatem,, qui sint hi duo montes Sina uel nunc Sion: quod quidem post paulum dicturi sumus. ita enim hanc ueritatis interpretationem probauimus de principio generis humani ueniennon quidem ex se, sed a Deo mente inpellebantur, qui antequam fiant praescius est futurorum, quales post crementum aetatis suae futuri essent, posteriore tempore uegeti in nominibus Hebreicis designati habentur, quid singulis
Abbreviated transcription (Latin):
dicente ih̃u Odit me scłm qr & ego odi
illud. qr mala facta sunt illuis Ex qͣ re
quicqͥd ẽ in hoc scło terreno. sc̃m ẽẽ ñ po¬
test Syon autem mont̾e exꝓpħico dicto
sp̃ti sco filius dei rex constitritꝰ ẽ. annun¬
tians uoluntatem & imꝑium d̾i & patͥs
sui & synamontem ẽẽ terrenum in a¬
rida terra constitutũ. qui÷ in syria pa
ne terrena pͥmi hoĩs positũ ppło uide¬
orum terreno & carnali legem adõ acce¬
pit illis tͣdendam digitis sacris scͥptam
in duab tabulis lapideis licet digitis
Ideo in duab significans ex unitate ppłi di¬
uini duas partes. parsuna÷ q̃ saluat᷑. et
pars incredula quȩ ꝑiit dicente angło ad
rebeccam uxorem ysaac: Duȩ gentes in ut̾o
tuo sunt. & duoppłi de uentre tuo diui-¬
uiet minori. Rebecca uͦ figuram portabat
eccłiȩ. sicuti ysaac uir eiꝰ tẏpum in se por¬
tabat xp̃i Ergo cum dicit duȩ gentes in

Expanded text:
dicente Iesu: odit me saeculum quia et ego dicente Iesu: odit me saeculum quia et ego illum, quia mala facta sunt facta illius. ex qua re quicquid est in hoc saeculo terreno sanctum esse non potest., Sion autem montem ex prophetico dicto spiritus sanctus filius Dei rex constitutus est, adnuntians uoluntatem et imperium Dei patris sui: et Sina montem esse terrenum in arida terra constitutum, qui est in Syria Palne terrena primi hominis positum populo Iudaeorum terreno et carnali legem dedit. a Deo accepit illis tradendam, digitis sacris scriptam in duabus tabulis lapideis, licet digitis ideo in duabus: significans ex unitate populi diuidi duas partes, partem quae saluatur et partem incredulam quae perit dicente angelo ad Rebeccam uxorem Isaac: duae gentes in utero tuo sunt et duo populi de uentre tuo diui major serviet minori. » Rebecca vero figuram portabat Ecclesiae, sicut Isaac vir ejus typum in se portabat Christi. Ergo, cum dicit, duae gentes in
Abbreviated transcription (Latin):
bum domini ab ierłm. qͣtinꝰ hoc intelli-¬
gere debemꝰ utrum syna mons uͥ lex mo¬
ysi a d̾o data ẽ. & syon mons unde lex exi¬
uit. an unum sint. an uͦ alt̾ syna mons sit.
ab inuicem. ostendens aluid ẽẽ syna mon¬
tem. aliud montẽ syon. Hec ẽ int̾p̃tatio
de hebraica lingua in latinam. Synamons
int̾pretat᷑ tẽptatio ȩt̾na & odium. Eq̃ et
sẏon interp̃tatur temptatio exacerbatio¬
nis & speculatio: Uides gͦ in hebraica in
terp̃tatione ñ sibi simulare. s neq ẽẽ u¬
num montem. s pociꝰ duos inuicem a se
differentes gr̃a & honore Preterea cũ di¬
cat dauid ꝓph̃a in psalmo.ii. Ego autem
constitut᷑ sum rex ab eo suꝑ syon monte
sc̃m eiꝰ. annuntians imꝑium eiꝰ Ecceqͣ¬
tinꝰ montem syon scm̃ designat. unde ma¬
nifestum÷ montem syon ẽẽ cȩlestem et
sp̃alem. & syna ẽẽ terrenum: Nichil enĩ
potest qd̾ in terra÷ ẽẽ scm̃. cũ totꝰ mundꝰ¬
ꝓpt̾ facta mala a diabolo sit macłatus.

Expanded text:
m Domini ab Hierusalem. quatenus hoc intellegere debemus? utrum Sina mons ubi a Deo Moysi lex data est et Sion mons unde lex exiuit an unum sint an uero alter sit Sina mons et ab inuicem ostendens aliud esse Sina montem et aliud montem Sion. Haec est interpretatio de Hebreica lingua in Latinam. Sina mons interpretat aeterna temptatio et odium: aeque et Sion interpretat \'temptatio exacerbationisterpretatione non sibi similare, sed neque esse unum montem, sed potius duos invicem a se differentes gratia et honore. Praeterea, cum dicat David propheta in Psalmo II, Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum eius adnuntians imperium eius. ecce quatenus montem Sion sanctum designat. unde manifestum est montem Sion esse caelestem et spiritalem et Sina esse terrenum. nihil enim potest quod in terra est esse sanctum, cum totus mundus facta mala a diabolo sit maculatus,
Abbreviated transcription (Latin):
in latino interp̃tat᷑ terra caro facta. eo
qd̾ ex qͣtuor cardinib orbis terrarum
pugno comp̃hendit. sicut scͥptũ ÷. palmo
m̃sus÷ cȩlum. s pugno c̃prehendit t̾ram
& finxit hominẽ ex om̃i limo terrȩ ad
imaginem dei fecit illũ. oportuit illũ ex
his qͣtuor cardinib orb̾terre nom̃ ipse
portare adam Inuenimꝰ in scͥpturis ꝑsin¬
gulos cardines orb terrȩ ẽẽ aconditore
mundi qͥtuor stellas constitutas in singłis
cardinib. Pruna stella orientalis dr̃ ana-¬
tole. scda occidentalis disys. t̾cia stella a¬
quilomis arctos. qͣrta stella meridiana
dr᷑ mesembria. Ex nominib stellarum
numero quatuor de singulis stella rum
nominib tolle singulas litteras princi¬
pales. De stella anatole. a. de stella dysis
.d. de stella arctos. a. de stella mesemb̾a
.m.In his. iiiͦͬi. litt̾is cardinalib habes
nom̃ adam Nam in numero certo. ꝑ .iiiͬ.
litteras grecas nom̃ desinat adam. ita. a.¬

Expanded text:
in latino interpretatur terra caro facta, eo quod ex quatuor cardinibus orbis terrarum pugno comprehendit, sicut scriptum est: Palmo mensus sum coelum, et pugno comprehendi terram, et confinxi hominem ex omni limo terrae: ad imaginem Dei feci illum. oportuit illum ex his quattuor cardinibus orbis terrae nomen in se portare Adam: inuenimus in scripturis, per singulos cardines orbis terrae esse a conditore mundi quattuor stellas constitutas in singulis cardinibus. prima stella orientalis dicitur anatole, secunda occidentalis dysis, tertia stella aquilonis arctus, quarta stella meridiana dicitur mesembrion. ex nominibus stellarum numero quattuor de singulis stellarum nominibus tolle singulas litteras principales, de stella anatole a, de stella dysis fi, de stella arctos a, de stella mesembrion fi: in his quattuor litteris cardinalibus habes nomen adap. nam et in numero certo per quattuor litteras Graecas nomen designatur alllp: ita a
Abbreviated transcription (Latin):
turam cau̾narum custos puer omnem
uineam ꝑspiciens custodiat cantans. ne
uiator ingrediens uineam dñicam sͥ adsig¬
natam uexet. uel fures uiam uinearũ uesti¬
gent Qd̾ si importunꝰ fur egens in uineam
uolu̾it introire. ⁊ uuam demere. ilico puer
sollicit᷑ de uinea sua deint᷑ de specło dat uo¬
cem maledicens ⁊ cõminans ne in uineam
uiator fur audeat accede. dicens. Fur rectũ
ambula Fur autem timens uocem pueri
sͥ ꝯminantem refugit de uinea. speculũ
uidet. uocem audit. puerum intꝰ in specło
sͥ comminantem ñ uidet. timens ꝑ uiam su¬
am uadit. Hic conũsus scłaris simmilat᷑ gr̃ȩ
sp̃ali. Ita ÷ enim & in ppło deifico sic̃ in ui¬
nea terrena: Uinea dominica & sp̃alis plebs
ẽ xp̃ianorum. quȩ custodit᷑ in su dei pat̾s a
puero xp̃o in ligni specło exaltato: Qd̃ si
uiator diabolus ꝑambulans uiã scłarem.
si ausus fu̾it de uinea sp̃ali hominem de

Expanded text:
turam cauernorum custos puer omnem turam cauernorum custos puer omnem uineam perspiciens custodiat cantans, ne uiator ingrediens uineam dominicam sibi adsignatam uexet uel fures uiam uineae uestigent. quod si inportunus fur egens in uineam uoluerit introire et uuam demere, illic puer sollicitus de uinea sua deintus de speculo dat uocem maledicens et comminans, ne in uineam uiator fur audeat accedere dicens: rectum ambula. fur autem timens uocem pueri sibi comminantem refugit de uinea, speculum uidet, uocem audit, puerum intus in speculo sibi comminantem non uidet, timens post uiam suam uadit. Hic conuersus saecularis similatns gratiae spiritali. ita est enim et in populo deifico, sicut in uinea terrena. uinea dominica et spiritalis plebs est christianorum, quae custoditur iusso Dei patris a puero Christo in ligni speculum. exaltatum. quod si uiator diabolus perambulans uiam saecularem si ausus fuerit de uinea spiritale hominem de
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd sc̃s sp̃c. dei filiꝰ geminatum se uideat
pat̾ in filion filiꝰ inpatre. utͥq se in se ui¬
dent ideo speculum immacłatum: Nam
& nos qui illi credimꝰ xp̃m in nob̾ tamꝗͣ
in speculo uidem. ipso nos instruente et
monente in epła ioh̃is discipłi sui ad po-¬
pulum ita me in uob̃ uidete. qͦmͦ qͥs ur̃m
se uidet in aqͣ. aut specult & confirma
ẽe dix̃. patrem suũ agͥcolam. Si gͦ xp̃o ui
tis ẽ uera. utiq constat qr nos qui in illo
dicente salomone. posuer̾t me custodem ĩ
uinea. Inuenimꝰ uͦ in conũsus huiꝰ modi
in similitudinem sp̃alem figuralit̾ eẽ
uineam habentem dñm & possessorẽ su¬
um. Uero tp̃r maturo ꝓpe diem uinde¬
miarum ponunt in uineam custodem.
puerum in aldo ligno media uinea con¬
fixo. & in eo ligno faciunt speculũ qͣdra¬
tum de harundinib qͣssatis ⁊ ꝑ singula
latera qͣdraturȩ speculi facit caũnas t̾

Expanded text:
quod sanctus spiritus Dei filius geminatur se uideat, quod sanctus spiritus Dei filius geminatur se uideat, pater in filio et filius in patre utrosque se in se uident: ideo speculus inmaculatus. nam et nos qui illi credimus Christum in nobis tamquam in speculo uidemus ipso nos instruente et monente in epistula Iohannis discipuli sui ad populum: ita me in nobis uidete, quomodo quis uestrum se uidet in aquam aut in speculum, et confirmauesse dixit, patrem suum agricolam. si ergo Christus uitis est uera, utique constat quia et nos qui in illo dicente Salomone: posuerunt me custodem in uineam. inuenimus uero in conuersu huius mundi in similitudinem spiritalem figuraliter esse uineam habentem dominum et possessorem suum. uero tempore maturo prope dies uindemiarum ponunt in mediam uineam custodem puerum in alto ligno media uinea confixo et in eo ligno faciunt speculum quadratum de harundinibus quassatis et per singula latera quadraturae speculi faciunt cauerna t