comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hic quid ait: Dies eius uelut
uorpaacprȩtereunt: Attendat
sibi homo in dieb umbrȩ suȩ: ut faci¬
at aliquid dignũ desideratę lucissuȩ
& si in nocte umbrae est: quȩ ratdiem
dies enĩ huius uanitatis hominis: di¬
lestia noceat᷑ nob. siue aliqua ꝓsꝑita¬
te mundus arrideat. totũ timendũ
tristatus ambulabam: solatiis opus
habemus & quicquid nob nunc exhi¬
b& ds̃. cum prospere exhib& : non est
gaudiũ beatoꝵ. sed solatio miseroꝵ.
Itaq agat aliquid in quã homo dignũ.
desiderata luce in istis dieb umbrae
suȩ : & nocte in quirat dm̃ sicut
scriptum ẽ. Indie tribulationis meȩ
dm̃ ex quisiui manib meis. noc te
coram eo. & non sũ deceptus. Quam
dicit diem tribulationis. nisi quã dic̃
& noctem: manib meis nocte corã eo
Adhuc in nocte sumꝰ & ad ꝓphetiae
lucernã uigilamus. Aliquid ꝓmissũ ÷
qđ adhuc expectatur: Sed quid ait
pheticũ sermonẽ : cui benefacitis in¬

Expanded text:
. Hic quid ait? «Dies ejus sicut . Hic quid ait? «Dies ejus sicut umbra praetereunt.» Attendat sibi homo in diebus umbrae suae, ut faciat aliquid dignum desideratae lucis suae; et si in noctis umbra est, quaerat diem. Dies enim hujus vanitatis, cognoslestia noceat nobis, sive aliqua prosperitate mundus arrideat, totum timendum Tota die contristatus ambulabam» . Solatiis opus habemus, et quidquid nobis nunc exhibet Deus, cum prospere exhibet, non est gaudium beatorum, sed consolatio miserorum. Itaque agat aliquid, inquam, homo dignum desiderata luce in istis diebus umbrae suae, et in nocte inquirat Deum, sicut scriptum est: «In die tribulationis meae Deum exquisivi manibus meis nocte coram eo, et non sum deceptus» . Quam dicit diem tribulationis, nisi quam dicit et noctem? «Manibus meis nocte coram eo.» Adhuc in nocte sumus, et ad prophetiae lucernam vigilamus. Aliquid promissum est quod adhuc exspectatur: sed quid ait pheticum sermonem, cui benefacitis, in
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ista dr̃: in cõparatione cuius dam¬
semꝑmanentis. & nũ quã deficientis
ueritatis. Nam& ista creatura est locisui
Impleuit enĩ ds̃ terrã: sic̃ scriptum est
ria si cõparent᷑ illi ueritati ubi dictũ
ẽ. ego sum quisũ : totũ hoc qđ transit
uanitas dr̃. Euanescit enĩ ꝑtempus:
tanquã in auras fumus. & quid dicã am¬
plius quã id qđ apłs iacob dix̃. uolens
homines suꝑbos ad humilitatẽ redigere
Que ẽ enĩ inquit uita ur̃a e uapor . ẽ. ad
modicũ apparens. de inceps ext̃mina¬
bitur: Ergo homo uanitati similis fa¬
ctus ẽ: peccando uanitati similis factꝰ
est. Nam quando est primũ conditus
ueritati similis factus est: sed quia
peccauit quia recepit digna. uanita¬
ti similis factus est. Pro miquitate
enĩ erudisti hominẽ dixit in alio psal¬
mo. & tabescere fecisti sic̃ araneam
animã eiꝰ. Inde & hoc. homo uatati
similis factus ẽ. Ibi qued ait
ecce ueteres posusti di es meos

Expanded text:
nim ista dicitur in comparatione semper manentis et nunquam deficientis veritatis. Nam et ista creatura est loci sui. «Implevit» enim «Deus terram,» sicut scriptum est,ria, si comparentur illi veritati, ubi dictum est, «Ego sum qui sum» ; totum hoc quod transit, vanitas dicitur. Evanescit enim per tempus, tanquam in auras fumus. Et quid dicam amplius, quam id quod apostolus Jacobus dixit, volens homines superbos ad humilitatem redigere? «Quae est enim,» inquit, «vita vestra? Vapor est ad modicum apparens; deinceps exterminabitur» . Ergo, «Homo vanitati similis factus est.» Peccando «vanitati similis factus est.» Nam quando est primum conditus, veritati similis factus est; sed quia peccavit, quia recepit digna, «vanitati similis factus est. Pro iniquitate» enim «erudisti hominem,» dixit in alio psalmo, «et tabescere fecisti sicut araneam animam ejus.» Inde et hoc, «Homo vanitati similis factus est.» Ibi quid ait, «Ecce veteres posuisti dies meos»
Abbreviated transcription (Latin):
ineo tota nigritudo. cȩpit feruens spũ
quo accendebat᷑ accendere Tales ergo
& hic intellecturi sumꝰ carbones ignis.
qͥ cadunt suꝑ istos malos & deiciunt illos
plane non prohibem᷑ hunc habe intel-¬
lectũ. Uideo hic nob elucescere : ñ imꝓ¬
babilem & rep̃hensibilem eẽ.sententiã
Intelligo illos carbones cadere suꝑ istos
ut deiciant᷑. In alios enĩ ueniunt ut ac¬
cendant᷑: in alios ut deiciant᷑ Ipse enĩ
carbo dicebat. Quib dã sumus odor mor¬
tis in mortẽ : quibdã sumꝰ odor uita e
inuitã Uident enĩ iustos flammantes
spũ. candentes luce & eis inuidendo ca¬
dunt: hoc ẽ qđ suꝑuenient eis carbones
ignis int̾ra & deiciuntur. Quid ẽ intras
Adhuchic s in hac uita. excepta illa poena
quȩ feruat᷑ impiis. Carbones isti illos de¬
iciunt: antequã ueniat ignis ae t̾nus
&deicient eos. IonseRIIS NSubSIStENT
ueni& illis miseria & non tolerant: ius¬

Expanded text:
in eo tota nigritudo, coepit fervens spiritu in eo tota nigritudo, coepit fervens spiritu quo accendebatur, accendere. Tales ergo et hic intellecturi sumus carbones ignis, qui cadunt super istos malos, et dejiciunt illos? Plane non prohibemur hunc habere intellectum. Video hic nobis elucescere non improbabilem et irreprehensibilem sententiam: intelligo illos carbones cadere super istos, ut dejiciantur. In alios enim veniunt, ut accendantur; in alios, ut dejiciantur: ipse enim carbo dicebat, «Quibusdam sumus odor mortis in mortem, quibusdam sumus odor vitae in vitam» . Vident enim justos flammantes spiritu, candentes luce, et eis invidendo cadunt; hoc est quod supervenient illis carbones ignis in terra, et dejicientur. Quid est, «in terra?» Adhuc hic sunt in hac vita; excepta illa poena quae servatur impiis, carbones isti illos dejiciunt, antequam veniat ignis aeternus: a, et dejicient eos. In miseriis non subsistent.» Venit illis miseria et non tolerant: jus
Abbreviated transcription (Latin):
quando tenebrȩ : nunc aut̃ lux in dño
Ipsi sunt carbones fr̃s quos intuemus
quando uolumus mutare uitã trans¬
fixi sagitta dĩ: & impediunt nos malȩ
linguȩ hominũ : Dequalib hic modo
quȩ rebatur & uolunt seducere auia
ueritatis potiusq inducere aderro¬
res suos & dicere nob. quia si ꝓfestĩ
fuerimus non implebimus : atten¬
dimus carbones illos: Iui erat heri ebri¬
osus: hodie sobrius est Qui heri erat
adulter: hodie castusẽ. Quierat heri
raptor: hodie largitor omis isti carbo¬
nes ignis s̃. Accedunt exempla carbonũ
aduulnus sagittarũ Non enĩ timeã dice¬
re uulnus: cum clam& ipsa sponsa. uul¬
nerata caritate ego sum & fit ibi uas¬
tatio foeni: ꝓpt̃ qđ & dicunt᷑ carbones
uastatorii. Uastat᷑ fornũ sed purgatur
aurũ. & mutat homo exmorte uitã. & in¬
cipit ẽẽ &iã ipse carbo flagrans. Qualis
ctus miscđiam uͦ consecutus accensus
ẽ. decȩlo Vox xp̃i accendit illũ: perut

Expanded text:
quando tenebrae, nunc autem lux in Domino» quando tenebrae, nunc autem lux in Domino» . Ipsi sunt carbones, fratres, quos intuemur, quando volumus mutare vitam transfixi sagitta Dei, et impediunt nos malae linguae hominum, de qualibus hic modo querebatur; et volunt seducere a via veritatis, potiusque inducere ad errores suos, et dicere nobis quia si professi fuerimus, non implebimus. Attendimus carbones illos. Qui erat heri ebriosus, hodie sobrius est; qui erat heri adulter, hodie castus est; qui erat heri raptor, hodie largitor: omnes isti carbones ignis sunt. Accedunt exempla carbonum ad vulnus sagittarum non enim timeam dicere vulnus, cum clamet ipsa sponsa: «Vulnerata charitate ego sum» Cant. II, tatio feni; propter quod et dicuntur carbones vastatorii. Vastatur fenum, sed purgatur aurum; et mutat homo ex morte vitam, et incipit esse etiam ipse carbo flagrans: qualis ctus; misericordiam vero consecutus , accensus est de coelo: vox Christi accendit illum; periit
Abbreviated transcription (Latin):
cuitus ipsoꝵ: labor labioꝵ ipsoꝵ teg&
ixt̃na & deicia eos. Quid est int̃ra :
Hic adhuc in hac uita. Hic supra illos
decident carbones ignis. & deicies eos
Qui sunt carbones ignis: nouimꝰ istos
carbones. An alii sunt isti. & alii illi
de quib: dicturisumus : Istos enĩ uideo
ad poenã ualere: illos autẽ quos com¬
memoraturus sum ad salutẽ Dictũ ẽ
enĩ de quib: dã carbonib: : cũ homo pete¬
r& aduersus linguã subdolam auxiliũ.
quid detur tibi aut quid adiciet᷑ tibi
ad linguã dolosam: sagittȩ potentis
acutȩ̃ cũ carbonibus uastatorib Id est
uerba dĩ cortransfigentia. & uetustatẽ
perim̃tia. amoremq. gignentia: & ex¬
empla hominũ qui mortui erant & re¬
uixer̃. & nigri erant. & fulgentes effe¬
ctisunt. Carbones enim tenebrȩ sunt
color indicat. Sed cum ad eos accesserit
flamma caritatis. & ex mortuis reui¬
xerint: audient ab apło. fuitisenĩ ali¬

Expanded text:
cuitus eorum, labor labiorum ipsorum teget cuitus eorum, labor labiorum ipsorum teget in terra, et dejicies eos.» Quid est, «in terra?» Hic, adhuc in hac vita; hic «supra illos decident carbones ignis, et dejicies eos.» Qui sunt «carbones ignis?» Novimus istos carbones. An alii sunt isti, et alii illi de quibus dicturi sumus? Istos enim video ad poenam valere; illos autem quos commemoraturus sum, ad salutem. Dictum est enim de quibusdam carbonibus, cum homo peteret adversum linguam subdolam auxilium: «Quid detur tibi, aut quid adjicietur tibi ad linguam subdolam? Sagittae potentis acutae, cum carbonibus vastatoriis» : id est, verba Dei cor transfigentia, et vetustatem perimentia, amoremque gignentia; et exempla hominum qui mortui erant et revixerunt, et nigri erant, et fulgentes effecti sunt. Carbones enim tenebrae sunt; color indicat. Sed cum ad eos accesserit flamma charitatis, et ex mortuis revixerint, audiant ab Apostolo: «Fuistis enim ali
Abbreviated transcription (Latin):
homines loqui m̃dacium. Nam uerita¬
tem tota facilitate loquerent᷑. Ille enĩ
laborat : qui fingit qđ dicat. Nam qui
uult uerũ dicere: non laborat. Ipsa enĩ
ueritas sine labore loquit᷑. De homine
ergo hoc dix̃ dõ. Me ꝓteg& umbraculũ
tuũ : ipsos teget m̃ dacium ipsorũ: sed
ipsum m̃dacium ipsorũ: labor .ẽ. labioꝵ
ipsorum. Eece pas turiuit in iustitiam.
concepit dolorem. & peperit in iqͥtatẽ
In om̃i enĩ oꝑe malo labor . ẽ: & om̃e
opus malum cogitatũ mendacium¬
ducẽ hab&. Non enĩ ueritas: nisi in
opere bono & ꝓpt̃ea quia homines
laborant inmendacio ueritas quid
clamauit: uenite ad me om̃s qui la¬
boratis & mneratis estis. & ego uosre¬
ficiam. Ipsauox .ẽ. in alio pialmo cla¬
quo grauicorde : ut quid diligitis ua¬
nitatem & quȩritis m̃dacium : Aꝑte
audi alio loco laborem inm̃dacio. Do¬
cuer̃ linguas suas loqui m̃daciũ: ut
iniq agerent laborauer̃. Caput cir¬

Expanded text:
homines loqui mendacium: nam veritahomines loqui mendacium: nam veritatem tota facilitate loquerentur. Ille enim laborat qui fingit quod dicit. Nam qui verum vult dicere, non laborat: ipsa enim veritas sine labore loquitur. De homine ergo hoc dixit Deo: Me proteget umbraculum tuum; ipsos teget mendacium ipsorum: sed ipsum mendacium ipsorum, labor est labiorum ipsorum. «Ecce parturivit injustitiam, concepit dolorem, et peperit iniquitatem» . In omni enim opere malo labor est, et omne opus malum cogitatum, mendaciumducem habet. Non enim est veritas, nisi in opere bono. Et propterea quia omnes laborant in mendacio, Veritas quid clamavit? «Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam equo gravi corde? utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium» ? Aperte audi alio loco laborem in mendacio: «Docuerunt linguas suas loqui mendacium; ut inique agerent laboraverunt» . «Caput cir
Abbreviated transcription (Latin):
Quare autẽ ille humiliatus ẽ: quia ma¬
le exaltatus fuit & ille qui de illo tri
erigere: Non uos delect& exaltatio eorũ.
ȩscam habent in faucib & hamum. Ibi
ẽ. quo delectant᷑ ibi . ẽ. quo trahantur.
Ne derelinquas me ne forte exaltentur.
id .ẽ. non de me triumphent. non de me
Me inquit : umbra alarum tuarũ teget
Obumbrasti enim mihi : in die belli.
Ipsos quid tegit : caput circuitus eorum.
ipsa .ẽ. suꝑbia. Quid ẽ. circuitus ipsorum :
ut cirtum eant & non stent. ingirum
eant erroris. ubi iter . ẽ. sine fine :. qui
erum in longum t: alicunde incipit.
alicubi finit. Quin girũ it: nusquam
finit . Ipse .ẽ. labor impiorum : qui de¬
monstrat᷑ in alio psalmo euidentiur
incircuitu impii ambulant: sed circuitus
eorũ caput suꝑbia . ẽ: quia initium om̃ir
peccati suꝑbiã. Unde autẽ suꝑbia.
labor labiorum ipsorũ : Om̃is enĩ suꝑb
fictus ẽ. Om̃is fictus: m̃dax. Laborant

Expanded text:
Quare autem ille humiliatus est? Quia maQuare autem ille humiliatus est? Quia male exaltatus fuit: et ille qui de illo triuerigere. Non vos delectet exaltatio eorum; escam habent in faucibus et hamum: ibi est quo delectantur, ibi est quo trahuntur. «Ne derelinquas me, ne forte exaltentur:» id est, non de me triumphent, non de me Me, inquit, umbra alarum tuarum teget: obumbrasti enim mihi in die belli. Ipsos quid teget? «Caput circuitus eorum:» ipsa est superbia. Quid est, «circuitus ipsorum?» Ut circumeant, et non stent; in gyrum cant erroris, ubi iter est sine fine. Qui enim in longum it, alicunde incipit, alicubi finit: qui in gyrum it, nusquam finit. Ipse est labor impiorum, qui demonstratur in alio psalmo evidentius: «In circuitu impii ambulant» . Sed circuitus eorum caput, superbia est; quia initium omnis peccati superbia . Unde autem superbia «labor labiorum ipsorum?» Omnis enim superbus fictus est, omnis fictus mendax. Laborant
Abbreviated transcription (Latin):
dem feceris. fraudem autẽ si feceris:
capieris non ideo capieris: quia inue¬
neris Aliquando autẽ non inueneris.
sed ab hominib Numquid adõ autem
capieris & traheris & occideris : Om̃is
enim qui talia facit: perimit se ipsum
Ibi ergo ẽ esca ibi . ẽ & laqueus frena
desiderium : & ñ cadis in laqueum
Si autẽ uicerit te desiderium aescȩ
mittit tibi collum in laqueum. & ca¬
pie te auceps animarum. Ne tradas
me a desiderio meo peccatori. Inde in¬
umbratur in die belli: Desi derium
enim aestus facit: umbra culũ autẽ
dñi temperat desiderium. ut possimꝰ
refrenare quo rapiebam᷑. ut non ita
ex estuemus ut ad laqueum ꝑducam᷑
Corita ueruiT aduersũ me ne
de pel iuquas me nefoꝵte exaltenuꝵ
habes alio loco: qui me premunt: exulta¬
bunt si motus fuero. Tales sunt & isti
quia talis est & ipse diabolus. quando
seduxerit hominẽ gaud&. triumphat de
illo. Exaltatur ipse : quiã humiliatus est

Expanded text:
dem feceris; fraudem autem si feceris, dem feceris; fraudem autem si feceris, capieris. Non ideo dico, capieris, quia invenieris: aliquando enim non invenieris, sed ab hominibus; numquid a Deo? Capieris, et traheris, et occideris. Omnis enim qui talia facit, perimit seipsum. Ibi est ergo esca, ibi est et laqueus; frena desiderium, et non cades in laqueum: si autem vicerit te desiderium escae, mittit tibi collum in laqueum, et capiet te auceps animarum. «Ne tradas me a desiderio meo peccatori.» Inde inumbratur in die belli. Desiderium enim aestus facit; umbraculum autem Domini temperat desiderium, ut possimus refrenare quo rapiebamur, ut non ita exaestuemus, ut ad laqueum perducamur. «Cogitaverunt adversum me; ne derelinquas me, ne forte exaltentur.» Habes alio loco: «Qui me premunt exsultabunt si motus fuero» . Tales sunt et isti, quia talis est et ipse diabolus. Quando seduxerit hominem, gaudet, triumphat de illo; exaltatur ipse, quia ille humiliatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Lab orans in hoc bello: respexiꝰt
ad grãm dĩ. & qui iam cȩperat aesta¬
are & arescere : tanquam umbram in.¬
uenit sub qua uiueret. Obumbrasti
suꝑ caput meum in die belli: id est
inaestune fatigarer. ne arescerem
Tori Ecce quo mihi ualebit umbracu¬
lum tuum: ut aestũ non patiar a me¬
ipso Et quid mihi peccator ille facer&.
quantum lib& sȩuir& : sȩuierunt enĩ
inmas trres iniqui: traxerunt eos
catenis ligauerunt. carcerib incluser̃
gladio ferierunt. bestiis subgerunt.
ignib consumpserunt. Haec om̃ia fecȩ¬
runt & non eos tradidit ds̃ peccatorib
quia non sunt traditi a desiderio suo
Illud ergo quantum potes: ut a deside.¬
rio tuo non te tradat ds̃ peccatori: Tu
enim desiderio tuo facis: locũ diabolo
das. Ecce enim diabolus ꝓposuit lucrũ.
& inuitauit ad fraudem. Iucrum ha¬
bere non poteris: nisi fraudem feceris
sed lucrum aesca . ẽ. fraus laqueus
sic attende escam. ut uideas & laqueũ:
quia lucrum habere ñ potes. nisi frau.¬

Expanded text:
laborans in hoc bello, respexit ad gratiam Dei; et quia jam coeperat aestuare et arescere, tanquam umbram invenit, sub qua viveret: «Obrumbrasti super caput meum in die belli;» id est, in aestu, ne fatigarer, ne arescerem.tori.» Ecce quo mihi valebit umbraculum tuum, ut aestum non patiar a meipso. Et quid mihi peccator faceret ille, quantumlibet saeviret? Saevierunt enim in martyres iniqui; traxerunt eos, catenis ligaverunt, carceribus incluserunt, gladio ferierunt, bestiis subrexerunt , ignibus consumpserunt: haec omnia fecerunt; sed non eos tradidit Deus peccatoribus, quia non sunt traditi a desiderio suo. Illud ergo ora, quantum potes, ut a desiderio tuo non te tradat Deus peccatori. Tu enim desiderio tuo locum diabolo das. Ecce enim diabolus proposuit lucrum, et invitavit ad fraudem: lucrum habere non potes, nisi fraudem feceris. Sed lucrum esca est, fraus laqueus. Sic attende escam, ut videas et laqueum: quia lucrum non potes adipisci, nisi frau
Abbreviated transcription (Latin):
suã. a quo illi iussũ ẽ ut ꝑ seuerar&
Certe saluus ero : si ꝑ seuera uero usq
infinem sed ꝑseuerantia aduirtu.¬
tem ꝑtin& : ut merear salutẽ Tues
uirtus salutis meȩ tume facis ꝑseue¬
rare : ut ꝑueniam ad salutem. Dne
dñe uirtus salutis meȩ̨. & unde
spero quia tues uirtus salutis meȩ:
obumgrasTi inQuit Supeꝵ caput
meum in diebel li Ecce modo adhuc
pugno: pugno foris contra fictos
bonos pugno intus cũ concupiscen¬
tiis meis. qm̃ uideo aliã legẽ in
membris meis repugnantem legi
m̃tis mee. & captiuũ me ducentẽ

Expanded text:
suae, a quo illi jussum est ut perseveraret. suae, a quo illi jussum est ut perseveraret. Certe salvus ero, si perseveravero usque in finem; sed perseverantia ad virtutem pertinet, ut merear salutem: tu es virtus salutis meae, tu me facis perseverare, ut perveniam ad salutem. «Domine, Domine, virtus salutis meae.» Et unde spero quia tu es virtus salutis meae? «Obumbrasti super caput meum in die belli.» Ecce modo adhuc pugno: pugno foris contra fictos bonos, pugno intus contra concupiscentias meas; quoniam «video aliam legem in membris meis, repugnantem» «legi mentis meae, et capt
Abbreviated transcription (Latin):
sentiebat. Ipsa erat uox dep̃cationis
non quales domini qui emunt sacel:¬
lo sed qualis dñs qui emit sanguine
est quidas uires saluti meȩ Quid sibi
uult uirtus salutis meȩ : conquireba¬
tur de scandalis & insidiis peccatorũ
de circum latrantib & circum insidian¬
tib malis hominib uasis diaboli de
suꝑbis inuidentib ustis: int̃ quales
necesse .ẽ. uitã ducere. cum hic uiuimꝰ
in hac peregrinatione nr̃a Talia uero
scandala abundantia futura dñs
predixit: & ait. Abundauit iniqͥtas
or qm̃ abundauit iniquitas. refri¬
gesc& caritas multorum sed adiun-¬
xit statim solatium. Qui ꝑseueraue.¬
rit usq in finem: hic saluus erit
Atcendit iste & timuit : & abundan¬
tia iniquitatum turbatur. Nespexit
spem : qr qͥ ꝑ seuerauerit usq infinẽ
hic saluus erit Extendit se ꝑseue¬
rare: & uidit longam uiã & quia
ꝑseuerare magnũ ẽ & difficile. ipsũ
orauit ad ꝑfectionẽ ꝑ seuerantiam

Expanded text:
sentiebat, ipsa erat vox deprecationissentiebat, ipsa erat vox deprecationisnon quales domini qui emunt saccello; sed qualis Dominus qui emit sanguine.est, qui das vires saluti meae. Quid sibi vult, «virtus salutis meae?» Conquerebatur de scandalis et insidiis peccatorum, de circumlatrantibus et circuminsidiantibus malignis hominibus vasis diaboli, de superbis invidentibus justis, inter quales necesse est vitam ducere, cum hic vivimus in peregrinatione nostra hac. Talia vero scandala abundantia futura Dominus praedixit, et ait: «Abundabit iniquitas, et quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum.» Sed adjunxit statim solatium: «Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit» . Attendit iste, et timuit; et abundantia iniquitatum turbatus respexit spem: quia «qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit.» Extendit se perseverare, et vidit longam viam; et quia perseverare magnum est et difficile, ipsum oravit ad perfectionem perseverantiae
Abbreviated transcription (Latin):
& iniquus qui non uult habere dñm
dm̃ suum : quo fugi& dm̃ om̃ium:
bonum ẽ. illi ergo ut conuertatur
ad dm̃ om̃ium. faciatq. illum conuer¬
sione suum & positus intertales
peccatores. sed uctores. hypocritas.
suꝑbos dicat ad dm̃ quẽ sibi conuersi¬
one fecit dm̃ suum. Dixi dño ds̃ ms̃ es
tu. Pexcipe auris: dũe uocẽ dep̃¬
cationis meae. Simplex quidem
sententia .ẽ & facilis ad intelligendũ
sed tam̃ delectat fos te cogitare. qua¬
re non dixerit ꝑcipe aurib dep̃catio¬
nem meã: sed uelut eiudentius ex¬
primens affectum animi sui. ait enĩ
enim strepitus sine anima soni dici
possunt : uoces non possunt uox
ꝓprie animatorum .ẽ: uiuorum est
Quam multi autẽ dep̃cantur dm̃ &
non sentiunt dm̃ nec bene cogitant
de dõ: sonum de p̃cationis habere
possunt. uocẽ non possunt : quia uita
ibi non . ẽ. huius qui uidebat . quia dm̃
suum intelligebat. Et a quo liberare¬
tur uidebat: & a quib liberaretur

Expanded text:
Et iniquus qui non vult habere Dominum Et iniquus qui non vult habere Dominum Deum suum, quo fugiet Deum omnium? Bonum est illi ergo ut convertatur ad Deum omnium, faciatque illum conversione suum; et positus inter tales peccatores, seductores, hypocritas, superbos, dicat ad Deum, quem sui conversione sibi fecit Deum suum: «Dixi Domino, Deus meus es tu. Percipe auribus, Domine, vocem deprecationis meae.» Simplex quidem sententia est, et facilis ad intelligendum: sed tamen delectat forte cogitare quare non dixerit, Percipe auribus deprecationem meam; sed velut evidentius exprimens affectum animi sui, ait, «vocenim strepitus sine anima, soni dici possunt, voces non possunt: vox proprie animatorum est, vivorum est. Quam multi autem deprecantur Deum, et non sentiunt Deum, nec bene cogitant de Deo? Sonum deprecationis habere possunt, vocem non possunt; quia vita ibi non est. Hujus qui vivebat, quia Deum suum intelligebat, et a quo liberaretur videbat, et a quibus liberaretur
Abbreviated transcription (Latin):
riores. Haec aut̃ peccata sua tenduNt
iustis : quando eis suadent facere mala
quȩ ipsi faciunt Ideo dixit. restes ex¬
tender̃ muscipulamꝑedib meis idẽ
depeccatis suis me deicere uoluer᷑
& ubi hoc luxta semitas scandala
PoSueR mihi Non insemitis. sed iuxta
semitas Semitȩ tuȩ : p̃cepta dĩ sunt
Illi scandala iuxta semitas posuerunt.
tu noli recedere a semitis. & ñ rues in¬
inscandala . Nec uolo dicas. & phiberet
illos dr̃ ponere scandala mihiꝰ iuxta se¬
mitas: & non ibi ponerent : Immoꝑmi¬
sit ds̃ ponere scandala illos iuxta semi¬
tas: ut nͥon recedas a semitis. Iuxta
in istis temptationib in istis periculis:
onis ẽ mou& fiduciam Num quid illoꝵ
non . ẽ. ds̃ cuius enim non est ds̃ qui
qui eo fruuntur . qui ei seruiunt. quili¬
benter sub illo sunt Nam & mali
quamuis inuiti sub illo sunt. Illi ap¬
pellant dm̃ a quo coronent᷑ : subillo
illi fugiunt a quo damnentur

Expanded text:
riores . Haec autem peccata sua tendunt riores . Haec autem peccata sua tendunt justis, quando eis suadent facere mala quae ipsi faciunt. Ideo dixit, «Restes extenderunt muscipulas pedibus meis;» id est, de peccatis suis me dejicere voluerunt. Et ubi hoc? «Juxta semitas scandalum posuerunt mihi:» non in semitis, sed «juxta semitas.» Semitae tuae, praecepta Dei sunt. Illi scandala juxta semitas posuerunt; tu, noli recedere a semitis, et non irrues in scandala. Nec volo dicas: Et prohiberet illos Deus ponere mihi scandala juxta semitas, et non ibi ponerent. Imo permisit Deus ponere scandala illos juxta semitas, et tu non recedas a semitis. «Juxtain istis tentationibus, in istis periculis? onis; movet fiduciam. Numquid illorum non est Deus? Cujus enim non est Deus, qui qui eo fruuntur, qui ei serviunt, qui libenter sub ipso sunt. Nam et mali quamvis inviti, sub ipso sunt. Illi appellant Deum, a quo coronentur; sub illo illi fugiunt, a quo damnentur.
Abbreviated transcription (Latin):
peccator ꝑseuerans in peccatis suis:
addit peccata peccatis: & cũ deber&
accusatione peccati sui corrigi: de¬
fensione duplicat qđ confessione
poss& auferri: & plerũq aliis pecca¬
tis uult munitꝰ eẽ. ꝓpt̃ illa quȩ com¬
misit: fecit adulteriũ & ne occidat᷑
parat homicidium. Addit peccato pec¬
catum : Pursus si ei contigerit face¬
re homicidiũ: iam qui unũ crimen
timebat. duo tim&: & utiq cũ uideat
se plura timere quã antea timebat.
non cogitat minuere qđ fecit sed ad¬
dere quod ñdũ fecit. Querit forte
& maleficium. tria ecce haba Inde
iam quis cogitat. quis finiat restem
peccatoꝵ. & optime dicit᷑ restis: Vt
enĩ torqueat᷑ restis addit᷑ & ñ addim¬
tur recta fila. sed torta: Prauitas
sibi conexa ducitur mn longum. & N
cogitat p̃cidere qđ male texuit. sed
addere ꝓducere. in longum ꝓtende¬
re. ut habeat in fine unde : ligent᷑ ma¬
nus & pedes. & ꝓiciat᷑ in tenebras exte¬

Expanded text:
peccator perseverans in peccatis suis, peccator perseverans in peccatis suis, addit peccata peccatis; et cum deberet accusatione peccati sui corrigi, defensione duplicat quod confessione posset auferri, et plerumque aliis peccatis vult munitus esse propter illa quae commisit. Fecit adulterium, et ne occidatur, parat homicidium; addit peccato peccatum. Rursum si ei contigerit facere homicidium, jam qui unum crimen timebat, duo timet: et utique cum videat se plura timere, quam antea timebat, non cogitat minuere quod fecit, sed addere quod nondum fecit; quaerit forte et maleficium. Tria ecce habet. Inde jam quis cogitet? quis finiat restem peccatorum? Et optime dicitur restis: ut enim torqueatur restis, additur; et non adduntur recta fila, sed torta. Pravitas sibi connexa ducitur in longum, et non cogitat praecidere quod male texuit; sed addere, producere, in longum protendere: ut habeat in fine unde illi ligentur manus et pedes, et projiciatur in tenebras exte
Abbreviated transcription (Latin):
nobilis & clarus. Si inuideres pul¬
chro : nũquã te pulchrũ faceres. Si
mnuideres forti & ualido : nũquã tibi
uires dares Si inuides iusto : res
inuoluntate ẽ. esto qđ doles eẽ al¬
terũ Non enĩ empturus es qđ tuñ
es: & alius ẽ: Gratis constat. cito
constat: pax in t̾ra hominib bonae
uoluntatis. Illi aut̃ suꝑbi abscon¬
der̃ muscipulã : quȩsi er̃ supplan¬
tare gressus rectos & quid fecer
Et Restes extender̃ mus cipulas
pedib meis: Quas restes : notum ẽ
hoc uerbũ inscripturis Inuenimus
alibi : quid significent restes. Dns
flagellum de resticula fecit : unde
expulit de tẽplo eos qui ibi male uer¬
sabantur: & significauit nob̵ qͦ mod
intelligamus restes : quia criniculis
peccatoꝵ suoꝵ unus quisq c̃stringit᷑
dicit & alia scriptura & aꝑte fsaias.
Uȩ his qui trahunt peccata : sic̃ restẽ
longã. Quare autẽ dicit᷑ restis : qr omi

Expanded text:
nobilis tu esses et clarus; si invideres pulnobilis tu esses et clarus; si invideres pulchro, nunquam te pulchrum faceres; si invideres forti et valido, nunquam tibi vires dares: si invides justo, res in voluntate est; esto quod doles esse alterum. Non enim empturus es quod tu non es et alius est; gratis constat, cito constat: «Pax in terra hominibus bonae voluntatis» . 9. Illi autem «superbi absconderunt muscipulam:» quaesierunt supplantare gressus meos. Et quid fecerunt? «Et restes extenderunt muscipulas pedibus meis.» Quas restes? Notum est hoc verbum in Scripturis, et invenimus alibi quid significent restes. Dominus flagellum de resticulis fecit, unde expulit eos de templo, qui ibi male versabantur ; et significavit nobis quomodo intelligamus restes: quia, «Criniculis peccatorum suorum unusquisque constringitur» , dicit alia Scriptura; et aperte Isaias, «Vae iis qui trahunt peccata sicut restem longam» ! Quare autem dicitur restis? Quia omnis
Abbreviated transcription (Latin):
sunt : uideri uolunt iusti. cũ ñ sint.
& necesse. ẽ ut quẽ uiderint uerũ
iustũ: inuideant illi & hoc cũ illo
agant : quomodo amittat Vndeglo¬
riatur: inde ueniunt om̃s seductiones
& supplantationes. Hoc prior ipse
diabolus uoluit: qui cadens stanti
homini inuidit. & quia ipse amisit
regnũ cęloꝵ: hominẽ illuc ꝑuenire
noluit & non uult & id agit᷑ nunc. ut
homo illuc ñ ꝑueniat : unde ille de ie¬
Aetus ẽ Quia gͦ suꝑbus ẽ. ipse . & ideo
inuidus quia superb : omẽ corpus
ipsius taliũ corpus ẽ sed nos oremꝰ
contra illũ qui corrigi ñ potest : &
ꝑistis qui possunt : ut dicamꝰ homini
in iusto quare inuides iusto: o homo
iniuste. quia uideri iustus Cito fac
qđ melius est. & facilius erif: qđ uis
uideri Esto rebus: ita. Diliges cui
inuidebas: quia qđ illũ doles eẽ. eris &
tu: & amabis in eo te: & ipsũ inte
& enĩ si inuideres diuiti: non ess&
inpotestate tua ut diues esses. Si
in uideres honesto alicui senatori

Expanded text:
ri volunt justi, cum non sint; et necesse est ut quem viderint verum justum, invideant illi, et hoc cum illo agant, quomodo amittat unde gloriatur. Inde veniunt omnes seductiones et supplantationes. Hoc prior ipse diabolus voluit, qui cadens stanti homini invidit: et quia ipse amisit regnum coelorum, hominem illuc pervenire noluit , et non vult; et id agit nunc, ut homo illuc non perveniat, unde ipse dejectus est. Quia ergo superbus est ipse, et ideo invidus quia superbus, omne corpus ipsius talium corpus est. Sed nos oremus contra illum, qui corrigi non potest, et pro ipsis qui possunt, ut dicamus homini injusto: Quare invides justo, o homo injuste? Quia vis videri justus? Cito fac quod melius est, et facilius eris quod vis videri. Esto justus: ita diliges cui invidebas; quia quod illum doles esse, eris et tu, et amabis in eo te, et ipsum in te. Etenim si invideres diviti, non esset in potestate tua ut dives esses; si invideres honesto alicui senatori
Abbreviated transcription (Latin):
faciat. modo hoc capitulum in euangłm
qđ huic psalmo ad testaretur dñs ds̃
in spirauit ut legeretur. Ait enĩ ipse
dñs : qui audit p̃cepta mea & custodit
ea ipse .ẽ. qui diligit me: & qui diligit
me : diligitur a patre meo & ego disi
quale p̃mium ꝓmisit dilectissimi:
nũquid eũ ñ uidebant. quib. se osten¬
dere ꝓmittebat : nonne ante illos
erat : nonne facies carnis illius adia¬
cebat oculis eorum : quid ẽ: qđ uole¬
bat ostendere uidentib se : sed quia
talem uidebant discipłi. qualem cru¬
cifixerant uidei erat autẽ ds̃ in illa
carne occultur. hominẽ autẽ possent
uidere homines. dm̃ autem non possent
quãuis in homine. qͥabeati mundi cordes

Expanded text:
faciet. Modo hoc capitulum in Evangelio, faciet. Modo hoc capitulum in Evangelio, quod huic psalmo attestaretur, Dominus Deus inspiravit ut legeretur. Ait enim ipse Dominus, «Qui audit praecepta mea, et custodit ea, ipse est qui diligit me: et qui diligit me, diligetur a Patre meo, eQuale promisit praemium, dilectissimi? Numquid eum non videbant, quibus se ostendere promittebat? nonne ante illos erat? nonne facies carnis illius adjacebat oculis eorum? Quid est quod volebat ostendere videntibus se? Sed quia talem videbant discipuli, qualem crucifixerunt Judaei; erat autem Deus in carne illa occultus; hominem autem possent videre homines, Deum vero non possent, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
quid sequit᷑ uide quo concludit: In ha¬
bitabunt recti cũ uultu tuo. Male
enim illis fuit in uultu suo: bene illis
erit cũ uultutuo : Quando uultũ suum
amauer̃ in sudore uultus sui panem
manducauer̃ sedeant: & deterso sudore
finitis laborib pereunte gemitu ue¬
ni& illis facies tua abundans suffici-¬
entia. Nihił querant amplius: qui a
melius non habent Amplius non te
deserant: nec deserent᷑ ate. & enim
post resurrectionẽ de dño quid dictũ
e Adimplebis me lȩtitia cũ uultu
tuo sine uultu suo non nobis daret
lȩtitiam Ad hoc purgamꝰ uultũ nrm
ut gaudeamꝰ aduultũ ipsius filii enũ
disumꝰ : sed nondũ apparuit quid erimꝰ¬
i scimus qͥa cũ apparuerit : similes
in habitabunt recti cũ uultutuo Pu¬
tamus ne cũ uultu patris & non cum
uultu filii : ancũ uultu filii & non
cũ uultu patris : an unus quodam
uideamus si non nobis ipse filius pro¬
mittit uultum suum unde nos lȩtos

Expanded text:
quid sequitur, vide quo concludit: «Inhaquid sequitur, vide quo concludit: «Inhabitabunt recti cum vultu tuo.» Male enim illis fuit in vultu suo; bene illis erit cum vultu tuo. Quando vultum suum amaverunt, in sudore vultus sui panem manducaverunt . Redeant, et deterso sudore, finitis laboribus, pereunte gemitu, veniet illis facies tua abundans sufficientia. Nihil quaerent amplius, quia melius non habent; amplius non te deserent, nec deserentur a te. Etenim post resurrectionem de Domino quid dictum est? «Adimplebis me laetitia cum vultu tuo» . Sine vultu suo non nobis daret laetitiam. Ad hoc purgamus vultum nostrum, ut gaudeamus ad vultum ipsius. «Filii» enim «Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes «inhabitabunt recti cum vultu tuo.» Putamusne cum vultu Patris, et non cum vultu Filii? an cum vultu Filii, et non cum vultu Patris? an unus quodamm sancti? Videamus si non nobis ipse Filius promittit vultum suum, unde nos laetos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. esuriamꝰ : quo adusq satiem Cogno¬
ui qm̃ faci& dñs iudicium egentis:
ostendit iniqͥs: quomꝰ diligit iustor
suos. ostendit diuitib : quomꝰ dili¬
gat pauperessuos. diuites dixi suꝑbos
pauperes dixi humiles: diuiter deoxi
pabundantiã non quȩrentes. pauꝑes
dixi ꝑ desiderium suspirantes faci&
et quando ages causam ipsorũ & quan¬
do facis u dicium ipsorũ : tuo nomini
confitebunt᷑ meritis suis nihil tribuunt
non tribuent totũ nisi miscdiȩ tuȩ
uerumtam̃ iusti confitebunt᷑ nomini
tuo & quia confitebunt᷑ nomini tuo : ut
quantũ cumq iusti fuerint nihil sibi
assumant de suo. nihil sibi tribuant de
sua quid fiet ut dirigant cor: quia
quando ad se flectunt torquentcor
quando autẽ in dm̃ intendunt. diri¬
gunt cor & ubi erit uoluptas. ubi re:¬
quies ubi gaudium. ubi beatitudo
num quid inse : non sed in quo s lux:
nunc autẽ lux in dño dix̃: ideo uide

Expanded text:
est esuriamus, quoadusque satiemur. «Cognoest esuriamus, quoadusque satiemur. «Cognovi quia faciet Dominus judicium egentis.» Ostendet iniquis quomodo diligit justos suos; ostendet divitibus quomodo diligat pauperes suos. Divites dixit, superbos; pauperes dixit, humiles: divites dixit, per abundantiam non quaerentes; pauperes dixit, per desiderium suspirantes. FacieEt quando ages causam ipsorum, et quando facies judicium ipsorum, tuo nomini confitebuntur: meritis suis nihil tribuent, non tribuent totum nisi misericordiae tuae. «Verumtamen justi confitebuntur nomini tuo.» Et quia confitebuntur nomini tuo, ut quantumcumque justi fuerint, nihil sibi assumant de suo, nihil sibi tribuant de suo; quid fiet, ut dirigant cor? Quia quando ad se flectunt, torquent cor; quando autem in Dominum intendunt, dirigunt cor. Et ubi erit voluptas, ubi requies, ubi gaudium, ubi beatitudo? Numquid in se? Non; sed in quo sunt lux. «Nunc autem lux in Domino» , dixit. Ideo vide
Abbreviated transcription (Latin):
non ad interitũ. At uero illi qui non
dirigent᷑ & linguosi sunt: mala eos
uenabuntur ad interitũ Quare : qr
in miseriis ñ subsistent Cognoui qr¬
faci& dNĩs iudicium ae gentis. Egens
iste : non .ẽ. linguosus . qui enĩ linguosus
.ẽ abundare uult: esurire nescit Illii
Petite & dabit᷑ uobis. Ille egens .ẽ: de
quo dr̃. Beati qͥ esuruint & sitiunt iusti¬
tiam : quia ipsi saturabunt᷑ : Eemunt
int̃ scandala maloꝵ. ipsi p̃cant᷑ ad
caput suum ut eruant᷑ ab homine ma¬
lo & ab homine maligno liberentur
& de manib iniustorum eruantur
& si modo pressuras sustinent. Appa¬
rebit gła ipsoꝵ cum apparuerit ca¬
put ipsorũ: Talib enim hic constitutis
condita ẽ cũ xp̃o indõ. Ergo pauperes
sumꝰ : abscondita .ẽ. uita nr̃te Clame¬
mus ad panẽ : ẽ enĩ panis uiuus qui
de cęlo descendit. & qͥ in uia reficit
nos: in patria saturabit nos Modo
enĩ ut duremꝰ reficimꝰ Nam necesse

Expanded text:
non ad interitum. At vero illi qui non non ad interitum. At vero illi qui non dirigentur et linguosi sunt, mala eos venabuntur ad interitum. Quare? Quia «in miseriis non subsistent.» faciet Dominus judicium egentis.» Egens iste non est linguosus: qui enim linguosus est, abundare vult, esurire nescit. Illi petite, et dabitur vobis» : ille egens est, de quo dicitur, «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . Gemunt inter scandala malorum, ipsi precantur ad caput suum, ut eruantur ab homine malo, et ab homine maligno liberentur, et de manibus injustorum eruantur. si modo pressuras patiuntur, apparebit gloria ipsorum, cum apparuerit caput ipsorum. Talibus enim hic constitutis condita est cum Christo in Deo» . Ergo pauperes sumus, abscondita est vita nostra; clamemus ad panem: est enim panis vivus qui de coelo descendit ; et qui in via reficit nos, in patria saturabit nos. Modo enim, ut duremus, reficimur: nam necesse
Abbreviated transcription (Latin):
mala & ñ subsistit : ideo dix̃ uenabun¬
tur in interitũ. Multis enĩ bonis mul¬
tis iustis euener̃ mala : & tanquã in¬
uener̃ eos mala. Nam ideo dixit ue¬
nabuntur : quia unusquisq ab sconde¬
re se uult a malo Sed cũ inuenit᷑ a
malo : quasi facti ẽ inuenationem
Num quid aut̃ soli malifugiunt amalis.
quando quȩrunt᷑ a malis : nonne &bo¬
nis dictum ẽ si uos ꝑsecuti fuerint
in hac ciuitate fugite maliã: Ergo
quando mali ꝑsequebant᷑ bonos id est
martyres nrõs : cũ eos comp̃hender̃
uenati sunt illos. sed non ad interitũ
Pressa est enĩ caro: coronata est
anima . & eiecta anima de carne : nec
carni aliquid factũ . ẽ. qđ ob ess& in
posterum. Incensa sit caro ꝑcussa sit
caro laniata sit caro. nũquid ideo sub¬
tracta .ẽ. creatori. quia data .ẽ. in ma¬
nus peccatoris : Ille qui creauit exeo
qđ non erat. non reparabit melius
quã erat : Ergo quandocũq capti suNt
iusti. uenati sunt quidẽ illos mali : sed

Expanded text:
dixit, «Venabuntur in interitum.» Multis enim bonis, multis justis evenerunt mala; et tanquam invenerunt eos mala. Nam ideo dixit, «Venabuntur,» quia unusquisque abscondere se vult a malo: sed cum invenitur a malo, quasi factus est in venationem. Numquid autem soli mali fugiunt a malis, quando quaeruntur a malis? Nonne et bonis dictum est: «Si vos persecuti fuerint in hac civitate, fugite in aliam» ? Ergo quando mali persequebantur bonos, id est martyres nostros, cum eos comprehenderunt, venati sunt eos; sed non ad interitum. Pressa est enim caro, coronata est anima; et ejecta est anima de carne, nec carni aliquid factum est quod obesset in posterum. Incensa sit caro, percussa sit caro, laniata sit caro; numquid ideo subtracta est Creatori, quia data est in manus persecutoris? Ille qui creavit ex eo quod non erat, non reparabit melius quam erat? Ergo quandocumque capti sunt justi, venati sunt illos quidem mali, sed
Abbreviated transcription (Latin):
corde s: loquim᷑ : Qđ enĩ dicim᷑ eos in cor¬
de habere de quib cogitamꝰ : scđm quandã
imaginẽ dicimꝰ quã de illis habemꝰ impres¬
sam. Nam si om̃ino intus ipsi. ẽẽnt: scireNT
utiq quid incorde nr̃o. cẽt atq ita ut eis
loquerem ñ opus &̃& si autẽ hoc te delectat
qđ foris agis : uide ne tumescas foris &
ñ possis redire ꝑ angustum & ñ possit
tibi dicere dr̃ tius. intra in gaudium dñi
tui : sed dicat tibi quia forinsecus erat
qđ amasti. ligate illi manꝰ & pedes. &
mittite eũ in tenebras exteriores. ubi
enĩ ostendit malũ eẽ mitti exteriꝰ:
ibi ostendit eẽ. bonũ intrare inte¬
rius Nam bono seruo quid dixit : Intra
ingaudiũ dñitui. Malo aut̃ seruo .pr¬
cite illũ intenebras exteriores: Non
enĩ amemꝰ magis exteriora : sed inte¬
riora. De interiorib gaudeamꝰ : in ex¬
teriorib aut̃ nec essitatẽ habeamus
non uoluntatẽ. VIR LINOUOSUS Ñ DIR

Expanded text:
corde sunt, loquimur. Quod enim dicimur eos in corcorde sunt, loquimur. Quod enim dicimur eos in corde habere de quibus cogitamus, secundum quamdam imaginem dicimur, quam de illis habemus impressam. Nam si omnino intus ipsi essent, scirent utique quid in corde nostro esset; atque ita ut eis loqueremur, opus non esset. Si autem hoc te delectat quod foris agis; vide ne tumescas foris, et non possis redire per angustam, et non possit tibi dicere Deus tuus, «Intra in gaudium Domini tui:» sed dicat tibi, quia forinsecus erat quod amasti, «Ligate ei manus et pedes, et mittite eum in tenebras exteriores» . Ubi enim ostendit malum esse mitti exterius, ibi ostendit bonum esse intrare interius. Nam servo bono quid dixit? «Intra in gaudium Domini tui.» Malo autem servo, «Projicite illum in tenebras exteriores» . Non ergo amemus magis exteriora, sed interiora: de interioribus gaudeamus; in exterioribus autem necessitatem habeamus, non voluntatem. «Vir linguosus non dir
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s cito dixerim caritati urȩ ubi unus¬
quisq ꝓb& se non ut ñ loquat᷑ : sed ut
dealio locutionis officium exigat
Eaudium autẽ taciturnitatis in uolus¬
tatẽ habeat: uocẽ doctrinȩ in necessita¬
te quando enĩ opus .ẽ. uocẽ doctrinȩ :¬
quando pateris imperitũ. quando pate¬
ris indoctum si semꝑ te delectoe: docere :
semꝑ uis habere imperitum: quẽ doceas:
si autẽ beniuolus es & uis om̃s doctos . eẽ
nonuis semꝑ habere quos doceas. & non
erit in uoluptate exercitatio uł ꝓbatio
doctrinȩ tuȩ. sed in necessi tate. Raudi¬
um tibi sit in auditione dĩ. necessitas
tibi sit in locutione tua : & non eris uir
linguosus ne non dirigaris . quare loqui¬
uis audire non uis : semꝑ foras exis in¬
tro redire detractas. quod enĩ te doc&:
in tus . ẽ quando doces: tanquã foris exis.
ad eos qui foris sunt. Ab interiore enim
audiuimꝰ ueritatẽ & ad eos qui foris a nr̃o

Expanded text:
fratres, cito dixerim Charitati vestrae, ubi unusfratres, cito dixerim Charitati vestrae, ubi unusquisque probet se: non ut non loquatur, sed ut de illo locutionis officium exigat; gaudium autem taciturnitatis habeat in voluntate, vocem doctrinae in necessitate. Quando enim opus est voce doctrinae? Quando pateris imperitum, quando pateris indoctum. Si semper te delectat docere, semper vis habere imperitum quem doceas: si autem benevolus es, et vis omnes doctos esse, non vis semper habere quos doceas; et non erit in voluntate exercitatio vel probatio doctrinae tuae, sed in necessitate. Gaudium tibi sit in auditione Dei, necessitas tibi sit in locutione tua; et non eris vir linguosus, ne non dirigaris. Quare vis loqui, audire non vis? Semper foras exis, intro redire detrectas. Qui enim te docet, intus est: quando tu doces, tanquam foras exis ad eos qui foris sunt. Ab interiore enim audimus veritatem, et ad eos qui foris a nostro
Abbreviated transcription (Latin):
nobis: At uero suꝑ illos cum ceciderit
aliqua pressura. aliqua miseria: non sub¬
sistunt. cadunt. Quando enĩ tales patiun.¬
tur huiusmodi pressuras non ualent tole.¬
rare. Decidunt in iniquitates malas : quia
tradunt᷑ a desiderio suo peccatori. UIR
illi . ẽ. uoluptas. nisi loqui : non enĩ attendit
qͥd loquat᷑ dũ loquat᷑ non potest fieri ut
iste dirigatur. Qualis ergo deb&. eẽ. seruus
dĩ : accensus illis carbonib: & ipse carbo
salutaris effectus. Qualis. eẽ deb&: ut
opt& magis audire quã dicere. sicut scrip¬
tum .ẽ sit autem om̃is homo uelox ad au.¬
diendum : tardus autẽ ad loquendum
Q si fieri potest hoc cupiat: non habere
necessitatẽ loquendi & dicendi. Ecce
nos modo aduos: ut aliquid doceamus
uos. quanto melius om̃s sciremꝰ. & nemo
docerte᷑ alterum ut non ẽẽt. alius loquens
bat quia p̃dicabit & quia loquebatur:
sed gaudebat quia audiebat : At enim
Amicus autẽ Ponsi stat & audit eum:
& gaudio gaud& ꝓpter uocẽ sponsi. Itaq

Expanded text:
nobis» . At vero super illos cum ceciderit aliqua pressura, aliqua miseria, non subsistunt; cadunt. Quando enim tales patiuntur hujusmodi pressuras, non valent tolerare, decidunt in iniquitates malas; quia traduntur a desiderio suo peccatori. 15. illi est voluptas, nisi loqui? Non enim attendit quid loquatur, dum loquatur. Non potest fieri ut iste dirigatur. Qualis ergo esse debet servus Dei, accensus illis carbonibus, et ipse carbo salutaris effectus? qualis esse debet? Ut magis optet audire quam dicere, sicut scriptum est, «Sit autem omnis homo velox ad audiendum, tardus ad loquendum» : et, si fieri potest, hoc cupiat, non habere necessitatem loquendi, et dicendi, et docendi. Ecce nos modo ad vos, ut aliquid doceamus vos: quanto melius; omnes sciremus, et nemo doceret alterum; ut non esset alius loquens, bat quia praedicabat, et quia loquebatur; sed gaudebat quia audiebat: ait enim, «Amicus» «autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi» . Itaque,
Abbreviated transcription (Latin):
ante om̃s potestates & uirtutes. ante
omnia uisibilia & inuisibilia. Quare
quia ut hȩc essent. om̃ia ꝑ ipsũ facta
sunt : & sine ipso factũ ẽ nihil Ergo
ꝓphetia in ipsum finẽ intende. qͥa
ipsi dđ psalmus canitur. & corporis
eius uocẽ audi. & esto incorpore eiꝰ
Vox quã audisti tua fiat. & ora. & dic
genere. Nȩ a uasis tantũ : sed ab ipso
principe id est ab ipso diabolo Quare
enĩ ab homine si a diabolo: quia &
ipse infigura homo dictus ẽ: Venit
inimicus homo: & suꝑseminauit zi¬
zania & cũ dixissent serui ad patrẽ¬
familias. Nonne bonũ sem̃ semi nasti¬
in agrotuo unde apparuer̃ ⁊ itania:
Res ponsum ẽ inimicus homo hoc fec̃
Ab isto ergo homine maligno ora
quantũ potes ut libereris : qui a ñ
est tibi conluctatio aduersus carnẽ
& sanguinẽ sed aduersus principes
& potestates. & rectores mundi tene

Expanded text:
ante omnes Potestates et Virtutes, ante ante omnes Potestates et Virtutes, ante omnia visibilia et invisibilia. Quare? Quia ut haec essent, omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Ergo prophetia: in ipsum finem intende, quia «ipsi David» Psalmus canitur; et corporis ejus vocem audi, et esto in corpore ejus. Vox quam audisti tua fiat, et ora, et digenere; nec a vasis tantum, sed ab ipso principe, id est, ab ipso diabolo. Quare enim «ab homine,» si a diabolo? Quia et ipse in figura homo dictus est: «Venit inimicus homo, et superseminavit zizania;» et cum dixissent servi ad patremfamilias, «Nonne bonum semen seminasti? Unde apparuerunt zizania?» Responsum est: «Inimicus homo hoc fecit» . Ab isto ergo homine maligno ora, quantum potes, ut libereris: «Quia non est» tibi «colluctatio adversus carnem et sanguinem; sed adversus principes et potestates, et rectores mundi tene
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ibi fecit ds̃ amemꝰ. qđ ibi fecit
ipse homo odiremus F ecit enĩ dr̃
ipsũ hominẽ: fecit autem homo pec¬
catum dilige qđ fecit dr̃: oderis qđ
fecit homo sic enim ꝑsequeris qđ secit
homo : ut liberetur qđ secit dr̃ IN¬
FINẽ Psalmus ipsi dauid Finem
non intendas alium: quã tibi ab apło
prestitutum ẽ finis enĩ legis xp̃o
ad iustitiam om̃i credenti. Ergo cum
audis psalmũ dicere infinẽ : corda
conuertantur ad xp̃m: Tanquã enĩ
p̃copsalmi .ẽ. titulus psalmi : ueluti
dicens ecce ueni & inde dicturus sũ :
de xp̃o cantaturus Nam& ipsi dauid
non intelligo : nisi ipsũ qui factus
ẽ ex semine dđ scđm carnẽ: Interĩ
ꝓpt̃ genus congruit nom̃ Genus
carnale dauid: genus spiritale supͣ
dauid & non solum ante dauid: sed
ante abrahã. Nec ante abrahã tantũ :
sed ante adam Necꝰ ada tantũ : seđ
ante trã & cȩlum. Ante oñĩs angelos

Expanded text:
quod ibi fecit Deus amemus, quod ibi fecit quod ibi fecit Deus amemus, quod ibi fecit ipse homo, oderimus. Fecit enim Deus ipsum hominem; fecit autem homo peccatum. Dilige quod fecit Deus, oderis quod fecit homo: sic enim persequeris quod fecit homo, ut liberetur quod fecit Dfinem, Psalmus ipsi David.» Finem non intendas aliud quam tibi ab Apostolo praestitutum est: «Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti» . Ergo cum audis Psalmum dicere, «In finem,» corda convertantur ad Christum. Tanquam enim praeco Psalmi est titulus Psalmi, veluti dicens, Ecce veniet; inde dicturus sum, de Christo cantaturus. Nam et, «ipsi David,» non intelligo nisi ipsum qui factus est ex semine David secundum carnem . Interim propter genus congruit nomen. Genus carnale a David; genus spirituale supra David: et non solum ante David, sed ante Abraham; nec ante Abraham tantum, sed ante Adam; nec ante Adam tantum, sed ante coelum et terram, ante omnes Angelos,