comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gendũ ẽ qd̾ ait pclagiꝰ yapa:
de illo qui mortuo spen ciuo
sponsam ducit in uxcm ẽ¬
stitutis: qͥn ad saci salmes
ꝓmoneri uileat. Si i uuł sponsa
in ꝯtugio ulter ꝰ ad sacros ordi¬
uiduã. Non ẽ gͥ ambigendum
qͥn solus de p̾senti ꝯsensus con¬
iugiũ esiciat. Dex ide ueri
comugos appuant᷑. Ideo post
talẽ consensum qͥs alii se copu¬
lau̾it. c̃ si carnis cõmixtio illic
sequat᷑: ad pͥorẽ copulã reuo¬

Expanded text:
gendum est quod ait Pelagius papa, de illo qui mortuo sponso ejus sponsam ducit in uxorenstitutis, quin ad sacros ordines promoveri valeat. Si vero talis sponsa in conjugio, ulterius ad sacros ordi ergo ambigendum quia solus de praesenti consensus conjugium efficiat, et exinde veri conjuges appellentur. Ideo post talem consensum si quis alii se copulaverit, etiamsi carnis commixtio illic sequatur, ad priorem copulam revo
Abbreviated transcription (Latin):
minale erat. In hocgͥ patentissi¬
mum ẽ crimen sacerdotũ ⁊ detes¬
& alios alligant. Caueat sp̃ualis
iudex. sic̃ ñ cõmisit crrm̃ neqͥtie.
ita ñ careat mun̾e scĩt. Opotet ut
sciat cognoscere: qͥcqͥd debet uidi¬
cart. Iudiciaria cm̃ potestas hoc
postulat: ut qd debet iudicare
discernat. Diligens gͥ inuestigator
sapient̃ int̾roget a peccatore qd̾
forsitan ignoret: uł uerecundia
uelit ocultare. Cognito uͦ cͥmine.
uarpetates ciꝰ non dubitet iues¬
diximꝰ. Quib cognitis: assit beni¬
uolus. paratus crigere. ⁊ sccũ onus
portare: habeat culcedinẽ in af¬
fectione. discretionẽ in uarieta.¬
te. doceat ꝑseuerantiã. Caueat
ne corruat: ne iuste ꝑdat iudi¬
ciariã potcstatẽ. Etsi enĩ peniten¬
tia ci possit acqͥrere gr̃am: non

Expanded text:
minale erat. In hoc ergo patentissiminale erat. In hoc ergo patentissimum est crimen sacerdotum esse detesnt antequam alios alligant. Caveat spiritualis judex, sicut non commisit crimen nequitiae, ita non careat munere scientiae. Oportet ut sciat cognoscere quidquid debeat judicare. Judiciaria enim potestas hoc postulat, ut quod debet judicare discernat. Diligens ergo investigator sapienter interroget a peccatore quod forsitan ignorat, vel verecundia velit occultare. Cognito vero crimine, varietates ejus non dubitet invesdiximus; quibus cognitis, adsit benevolus paratus erigere et secum onus portare; habeat dulcedinem in affectione, discretionem in varietate, doceat perseverantiam, caveat ne corruat, ne juste perdat judiciariam potestatem. Etsi poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
funditur: S illud capitulum.
maledicã ⁊ cet̾a. qͥdã referunt
ad hereticos qͥ ab eccłia p̃cisi ft̃.
& ad excõmunicatos: quoꝵ be¬
nedictiones fuint maledicti¬
ones his qͥ eoꝵ secunt᷑ errores.
qui absq claue scientie ⁊ forma
bonc uite p̃sumunt ligare uł
exoluere: s nullus officio sacer
oporteat tẽ qui alioꝵ iudex con
ãn quẽ statuit᷑ oĩs langor: in
nullo eoꝵ sit iudicandus. que
in alio iudicare ẽ ꝓmptꝰ. Iudi¬
cans enĩ aliũ qui ẽ uilicandus:
ꝯdemnat seip̃m. Cognoscat gͥ
se: ⁊ purget inse qͦd alios uidit
sͥ offerre.Caueat ut a sc ꝓicc̾it:
quicqͥd in alio cãnosũ reꝑit.¬
cato ẽ primus in illã lapidem
mitat. Ideo enĩ lib̾auit peccatͥtẽ.
qr non erat qui iuste ꝓiceret la¬
pidẽ. Quomͦ lapidaret᷑. qui se la¬
pidandũ cognosceret: Nullus
enim erat sine peccõ. In qͥ intelli¬
gitur om̃s fuisse reos. Nã ueni¬
alia sẽꝑ remittebant᷑ ꝑ cerimo¬
nias Si qd̃ gͦ in eis peccm erat: cri¬

Expanded text:
funditur? Sed illud capitulum, Maledicam, etc., quidam referunt ad haereticos, qui ab Ecclesia praecisi sunt, et ad excommunicatos, quorum benedictiones fiunt maledictiones his qui eorum sequuntur errores. qui absque clave scientiae et forma bonae vitae praesumunt ligare vel solvere. Sed nullus officio sacoporteat esse qui aliorum judex consante quem statuitur omnis languor, in nullo eorum sit judicandus, quae in alio judicare est promptus. Judicans enim alium, qui est judicandus, condemnat seipsum. Cognoscat ergo se, et purget in se quod alios videt sibi offerre; caveat ut a se projecerit quicquid in alio damnosum reperit.cato est primus in eam lapidem mittat. Ideo enim liberavit peccatricem, quia non erat qui juste projiceret lapidem. Quomodo lapidaret qui se lapidandum cognosceret? Nuenim erat sine peccato; in quo intelligitur omnes crimine fuisse reos, nam venialia remittebantur per caeremonias. Si quod ergo in eis peccatum erat, cri
Abbreviated transcription (Latin):
institutio habuit p̃cep¬
dum: sccła indulgentiã. Didi¬
cuꝰ enĩ ab apło. humano ge¬
neri ꝓpt̃ uitandam formcatio¬
nem indultũ ẽe ꝯuigiũ. Indul¬
gentia siqi meliora ñ elegit
temedium ht̃ non p̃miũ: a qͣ
si quis declinauerit. meret᷑ exi
ciale iudicium. Qđ̃ scd̾m indul¬
gentiã ꝯcedit᷑. noluntariũ ẽ
non necessariũ. Alioqͥn tͣnsgres¬
sor eẽt qui illud non face̾t. Et po¬
test sane intelligi illud sub p̃¬
cepto dictũ hominib pͥmis añ
pecc̃m: crescite ⁊ multiplicami¬
ni. Quo ꝙ̃ pꝰ pecẽm tenebantur
usq quo factaẽ multiplicatio.
pꝰquã scd̾m indulgentiã mat̾¬
moniĩ ꝯtͣctũ fuit. Ita ꝙ̃ pꝰ dilu

Expanded text:
institutio habuit praeceptum, secunda indulgentiam. Didicimus enim ab Apostolo, humano generi propter vitandam fornicationem indultum esse conjugium. Indulgentia vero quia meliora non eligit, remedium habet, non praemium; a quo si quis declinaverjudicium. Quod secundum indulgentiam conceditur, voluntarium est, non necessarium; alioquin transgressor esset, qui illud non faceret. Et potest sane intelligi illud sub praecepto dictum hominibus primis ante peccatum: Crescite et multiplicamini. Quo etiam post peccatum tenebantur, usquequo est facta multiplicatio; post quam secundum indulgentiam matrimonii contractus fuit. Ita enim post dilu
Abbreviated transcription (Latin):
remissione. ꝓ ꝑmissione: ⁊ ẽ ꝑ¬
missio in nouo testam̃to de
coitus: qui fit causa incontinẽ¬
tie. Illud .i. comugrũ indul¬
getur: i. conceditur. Illud uͦ¬

Expanded text:
remissione, pro permissione. Et est permissio in novo Testamento, decoitus qui fit causa incontinentiae, illud scilicet conjugium indulgetur, id est, conceditur. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
unt aũ nonnulli ħetici
nuptias detestantes: qͥ
iaciani appellati sc̃. Hi nupti¬
as oĩo cdãnant. ac pares form¬
cationib aliis ꝙ corruptiõib
faciunt: nec recipiunt in suoꝵ
numero coniuigio utentẽ marẽ
uł feminam. Quod aũ res bona
sit conuigiũ. non mex eo ꝓbat᷑¬

Expanded text:
unt autem nonnulli haeretici nuptias detestantes, qui Tatiani appellati sunt. Hi nuptias omnino damnant, ac pares fornicationibus aliisque corruptionibus faciunt, nec recipiunt in suorum numero conjugio utentem marem vel feminam. Quod autem res bona sit conjugium, non modo ex eo probat
Abbreviated transcription (Latin):
tor: Quia nec medius est int̃
dm̃ ꝙ homines. nec in se habu¬
it illa sacramenta. quorum
fide et imitatione iustificem᷑.
id est reconciliemur deo. Re¬
coneiliauit gͦ nos tota tͥnitas
uirtutis usii. scilicet dum pec¬
cata delet. sed filius solus imple¬
tione obedientie. in quo patrata
sunt  scđ̾m humauam natu¬
rã. ꝑ que credentes & imitã¬
tes iustificantur. Scłm quã¬

Expanded text:
tor? Quia nec medius est inter tor? Quia nec medius est inter Deum et homines, nec in se habuit illa sacramenta, quorum fide et imitatione justificamur, id est, reconciliamur Deo. Reconciliavit ergo nos tota Trinitas virtutis usu, scilicet, dum peccata delet: sed Filius solus impletione obedientiae, in quo patrata sunt secundum humanam naturam, per quae credentes et imitantes justificantur. 7. Secu
Abbreviated transcription (Latin):
sed iam nos diligenti deo recon¬
ciliati sumus. Non enim ex qͦ
ei recoueiliati sumꝰ ꝑ sanguinẽ
filii nos cepit diligere. s ante
deo sumus reconciliati. cũ ꝓpt̃
peccatum cum eo habeamus
immicicias. qui habebat erga
nos caritatem. etiam cum in¬
micicias exercebainus aduersꝰ
cum oꝑando iniquitatem: It̾a
gͦ mimiei eramus deo. sicut ius¬
ticie inimica sunt peccata. et
ideo remissis peccatis tales mni¬
ncicie finiuntur. & reconci¬
liantur iusto quos ipse ius¬
tificat. Xp̃c gͦ dieitur media¬
tor. eo quod medius inter dm̃
et homines ipsos reconciliat
deo. Reconciliat autem: dum
offendicula hominum tollit
ab ocłis dei. idest dum peccata
delet quib deus offendebatur.
et nos inimici eius eramus. Sed
cum pecrata deleat non solus
filus sed et pater & sp̃s sc̃s. quo¬
dicitur mediator: Nam de pa¬
tre legitur quod reconciliaue¬
rit sibi mundum. Ait enĩ apłs.
reconcilians. Cum gͥ reconeili¬
et. quare non dicitur media¬

Expanded text:
sed jam nos diligenti Deo reconsed jam nos diligenti Deo reconciliati sumus. Non enim ex quo ei reconciliati sumus per sanguinem Filii nos coepit diligere, sed ante  diligenti Deo sumus reconciliati? Propter peccatum eum eo habebamus inimicitias, qui habebat erga nos charitatem, etiam cum inimicitias exercebamus adversus eum, operando iniquitatem. Ita ergo inimici eramus Deo, sicut justitiae inimica sunt peccata; et ideo dimissis peccatis tales inimicitiae finiuntur, et reconciliamur justo, quos ipse justificat. Christus ergo dicitur Mediator, eo quod medius inter Deum et homines ipsos reconciliat Deo. Reconciliat autem, dum offendicula hominum tollit ab oculis Dei, id est, dum peccata delet, quibus Deus offendebatur, et nos inimici ejus eramus. Sed cum peccata deleat non solus Filius, sed et Pater et Spiritus sanctus, quodicitur Mediator? Nam de Patre legitur quod reconciliaverit sibi mundum. Ait enim Apostoreconcilians. Cum ergo reconciliet, quare non dicitur Media
Abbreviated transcription (Latin):
se uere dicitur mundi re¬
demptor. & dei hominum q
mediator: sed mediator i
scriptura dicitur solus filius.
redemptor uͦ aliquando etiã
pater nel sp̃s sc̃s : sed hoc ꝓpter
usum potestatis. non propter
exhibitionem humilitatis et
obedientie. Nam scđin potes¬
tatis sumil ꝙ obedientie usũ
filius ꝓprie dicitur redẽptor.
quia et in se expleuit ꝑ que
iustificati sumus. et ipsam ius¬
tificationem est oꝑatus poten¬
tia deitatis cum patre & sp̃u
sẽo. Est gͥ redemptor in qͣntũ
est deus potestaris usu. ꝙ in
quantum homo humilitatiᷤᷤ
effectu. et sepius dicitur redẽp¬
tor scd̾m humanitatem. quia
scdm eamq in ea suscepit et
impleuit illa sacramenta. q̃
quasi in medio arbiter ẽ ad
componendam pacem. idest
ad reconciliandum hominẽ
deo. Hic est arbiter quem iob
desiderat. Utinam eẽt nobis
arbiter. Reconciliati enĩ sumꝰ
xp̃c ut inciꝑet amare quos
oderat. sicut reconciliatur
inimicus inunico. ut deinde
sint amici qui ante se od̾ant:

Expanded text:
se vere dicitur mundi Redemptor, et Dei hominumque Mediator; sed Mediator in Scriptura dicitur solus Filius, Redemptor vero aliquando etiam Pater vel Spiritus sanctus. Sed hoc propter usum potestatis, non propter exhibitionem humilitatis et obedientiae. Nam secundum potestatis simul et obedientiae usum, Filius proprie dicitur Redemptor, quia in se explevit per quae justificati sumus, et ipsam justificationem est operatus potentia deitatis cum Patre et Spiritu sancto. Est ergo Redemptor, in quantum est Deus, potestatis usu; in quantum homo, humilitatis effectu. Et saepius dicitur Redemptor secundum humanitatem, quia secundum eam et in ea suscepit et implevit illa sacramenta, quae quasi in medio arbiter est ad componendam pacem, id est, ad reconciliandum homines Deo. Hic est arbiter quem Job desiderat. Utinam esset nobis arbiter! Reconciliati enim sumus Christus, ut inciperet amare quos oderat, sicut reconciliatur inimicus inimico, ut deinde sint amici qui ante se oderant;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona. Beinde om̃s fideles per
mortem reconciliauit deo: dum
sanati sunt ab impietate qͥc̃q
humilitatem xp̃i credendo
dilexerunt. diligendo imita¬
ti sunt. Ecce hic aliquatenus
nos reconciliauit ꝑ mortem. ꝑ
quam etiam nos redemit a
seruitute diaboli. Nam ut

Expanded text:
persona. Deinde omnes fideles per persona. Deinde omnes fideles per mortem reconciliavit Deo, dum sanati sunt ab impietate quicumque humilitatem Christi credendo dilexerunt, et diligendo imitati sunt. Ecce hic aliquatenus nos reconciliavit per mortem, per quam et nos redemit a servitute diaboli. Nam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
duo extrema. quia medius ẽẽ
non potest uisi inter aliqua. Me¬
diator ẽ gͥ in quantum homo
Nam in quantum ds̃. non est¬
mediator. sed equalis patri est.
hoc idem quod pater. cum pa¬
tre unus ds̃. Mediat gͦ inter
homines ꝙ dm̃ trinitatem scd̾m
hominis naturam. in qua sus¬
cepit illa ꝑ que reconciliamur
deo trinitati. & scd̾m eandem ha¬
bet aliquid simile deo. ⁊ aliquid
simile hominib. & qđ mediato¬
ri congruebat. ne ꝑ omnia si¬
milis hominib longe eẽt a deo.
aut ꝑomnia deo similis longe
cc̃t ab hominib. & ita mediator
inter mortales peccatores & im¬
mortalem iustum apparuit.
mortalis cum hominib. iustͦ
cum deo: ꝑ infirmitatem pro¬
pinquans nobis. ꝑ iusticiã deo.
Recte gͥ mediator dictus ẽ: qͥa
mo: in quantum autem u̾bũ
non est medius. quia unꝰ cum
o heretici unam tantum habet
naturam. unde medius erit:
antur diuinis: Nam ipse ue¬
niens prius in se humana soci¬
auit diuinis: ꝑ utriusq na¬
ture comunctionem in una

Expanded text:
duo extrema, quia medius esse non potest nisi inter aliqua. Mediator est ergo, in quantum homo. Nam in quantum Deus, non Mediator, sed aequalis Patri est hoc idem quod Pater, cum Patre unus Deus. Mediat ergo inter homines et Deum Trinitatem, secundum hominis naturam, in qua suscepit illa per quae reconciliamur Deo Trinitati: et secundum eamdem habet aliquid simile Deo, et aliquid simile hominibus, quod Mediatori congruebat, ne per omnia similis hominibus, longe esset a Deo, aut per omnia Deo similis, longe esset ab hominibus, et ita mediator inter mortales peccatores et immortalem justum, apparuit mortalis cum hominibus, justus cum Deo; per infirmitatem propinquans nobis, per justitiam Deo. Recte ergo Mediator dictus est, quimo; in quantum autem Verbum non est medius, quia unus cumndum vos, o haeretici, unam tantum habet naturam, unde medius erit? antur divinis? Nam ipse veniens prius in se humana sociavit divinis per utriusque naturae conjunctionem in una
Abbreviated transcription (Latin):
man: s quał in iudicio appare¬
bit. Remanent gͦ illa accidentia
ꝑ se subsistentia ad misterii ritũ.
ad gustꝰ fidei ꝙ suffragiũ. quib
suã tegit᷑. De fractione & partib.

Expanded text:
mam, sed qualis in judicio apparebit. Remanent ergo illa accidentia per se subsistentia ad mysterii ritum, ad gustus fideique suffragium; quibus suam tegitur. 2. De fractione
Abbreviated transcription (Latin):
quantitas penitentie s innotes¬
cenda. ⁊ cũ amicoꝵ or̃onib ⁊ ele¬
mosinax largitionib pondus
penitentie subleuandũ si forte
migrauerint. Si uͦ ꝯualuerint:
penitentie moctũ a sac̾dote im¬
positum diligent̃ obseruent.
aliis si ꝓ qualitate pecci: p̃siden¬
tiũ arbitrio penitentia decernen¬
tudinis habita modatione con¬
stituenda sunt tuo iudicio. ꝓut
tentia uel reconciliatio. cocoo.

Expanded text:
ed innotescenda, et cum amicorum orationibus, et eleemosynarum largitionibus, pondus poenitentiae sublevandum, si forte migraverint. Si vero convaluerint, poenitentiae modum a sacerdote impositum diligenter observent. Aliis vero, pro qualitate peccati, poenitentia decernentudinis habita moderatione constituenda sunt tuo judicio, prout
Abbreviated transcription (Latin):
porali & eterna. Ab et̃na
quidem relaxando debitum: a
temporali uͦ penitus nos lib̾abit
in futuro. quando nouissima
inimica mors destruetur. Adhuc
enim expectamus redemptionẽ
corporis: scdm animas uͦ iam re¬
dempti sumus ex parte non ex
toto. a culpa. non a pena. Nee
omnino a culpa: non crum ab
ea sic redemptisumus ut ñ sit.
sed ut non dominctur. Quomͦ
poccatorum nr̃orum dicit᷑
in corpore suo suꝑ lignum por¬
tasse. quia ꝑ ipsius penam quã
in crucem tulit. omnis pena
temporalis que pro peccato con¬
uerso debetur. in baptismo pe¬
nitus laxatur. ut nullo a bap¬
tizato exigatur. et in peniten¬
tia minoratur. Non enim suf.¬
ficeret illa pena qua peniten¬
de peccata iustorum qui fuert
ante aduentum in sustentati¬
one dei fuisse usq ad xp̃i mor¬
tem dicit apłs. ad ostensionem
iusticie tius in hoc tempore.
Ecce ex pai te expositum est qͦmͦ
et quid xp̃c ꝑ mortem nob̃ me¬
ruit et impetrauit. Si solus
xp̃c debet dici redemptor. ut

Expanded text:
porali et aeterna. Ab aeterna quidem, relaxando debitum; a temporali vero penitus nos liberabit in futuro, quando novissima mors inimica destruetur, ad Cor. 15. Adhuc enim expectamus redemptionem corporis; secundum animas vero jam redempti sumus ex parte, non ex toto, a culpa, non a poena, nec omnino a culpa. Non enim ab ea sic redempti sumus, ut non sit, sed ut non dominetur, Rom. 6peccatorum nostrorum dicitur in corpore suo super lignum portasse; quia per ipsius poenam quam in cruce tulit, omnis poena temporalis, quae pro peccato conversis debetur, in baptismo penitus relaxatur, ut nulla a baptizato exigatur, et in poenitentia minoratur. Non enim sufficeret illa poena qua poenitende peccata justorum, qui fuerunt ante adventum, in sustentatione Dei fuisse usque ad Christi mortem dicit Apostolus, ad ostensionem justitiae ejus in hoc tempore. Ecce aperte expositum est quomodo et quid Christus per mortem nobis meruit et impetravit. 5. Si solus Christus debet dici Redemptor, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cnuim caro sentit. sed amima utens
corpore uelut instrumento. Unde
sed anima ꝑ corpus: quo uelut
nuntio utitur ad confirmandũ
in seipsa quod extrinsecus nunti¬
atur. Sicut gͦ anima quod foris
est ꝑ corpus tanquam instrum̃tũ
indet uel audit: ita etiam ꝑ corpꝰ
quedam sentit mala. que sine
corpore uon sentiret. ut famem.
et sitim. ꝙ sitĩ huiusmodi: unde
non imnerito defectus corporis
dicuntur. Quedam autem non
ꝑ corpus. imino etiam sine corꝑe
sentit: ut est timor et huiusmo¬
di.Sentit gͥ anima dolores: sed
quosclam ꝑ instrumentum cor¬
poris. quosdam uͦ non. Suscepit
autem xp̃c sicut ueram naturã
hominis. ita et ueros defectus ho¬
minis. sed non om̃s. assumpsit
enim defectus pene sed non cul¬
pe. uec tamen om̃s defectus pe¬
ne. sed eos om̃s quos homini cũ
assumere expediebat. & sue dig¬
nitati non derogabat. Sicut e¬
iim ꝓpter hominem homo fac¬
tus est: ita propter eum homi¬
nis defectus suscepit. Suscepit

Expanded text:
enim caro sentit, sed anima, utens enim caro sentit, sed anima, utens corpore velut instrumento. Unde sed anima per corpus, quo velut nuntio utitur ad confirmandum in seipsa quod extrinsecus nuntiatur. Sicut ergo anima quod foris est per corpus tanquam per instrumentum videt vel audit, ita etiam per corpus quaedam sentit mala quae sine corpore non sentiret, ut famem, et sitim et hujusmodi. Unde non immerito defectus corporis dicuntur. Quaedam autem non per corpus, imo etiam sine corpore, sentit: ut est timor, et hujusmodi. Sentit ergo anima dolores, sed quosdam per instrumentum corporis, quosdam vero non. Suscepit autem Christus sicut veram naturam hominis, ita et veros defectus hominis, sed non omnes. Assumpsit enim defectus poenae, sed non culpae, nec tamen omnes defectus poenae, sed eos omnes quos homini eum assumere expediebat, et suae dignitati non derogabat. Sicut enim propter hominem homo factus est, ita propter cum hominis defectus suscepit. Suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
tum est hominis non semꝑ fuit.
Illa gͦ ꝑsona que semꝑ fuerat dĩ
futura erat hominis ꝑsona: et
seđmn hoc quod futura erat ho¬
nunis ꝑsona. acceptura erat ex tẽ¬
pore potentiam quam natura¬
liter et semꝑ habuerat in quan¬
tum dei ꝑsona. Scdm hanc dis¬
tinctionem: illud et similia sane
in pluribus questionum articu¬
lis est necessaria: ad uersus quorũ¬
dam ꝑplexam uerbositatem. S
cum de reb constat: in uerb̃ fru¬
stra habetur controuersia. De¬
hominis defectib quos assump¬
sit xp̃c in humana natura.
llud quoq pretermittendum ñ
est. quod dei filius naturam ho¬
minis accepit passibilem. animã
passibilem. carnem passibilem &.
mortalem. ut enun ꝓbaretur ue¬
rum corpus habere. suscepit de¬
fectus corporis. famem et sitim. &
huuismodi. Et ut ueram anmã
ꝓbaretur habere: suscepit defee¬
tus amime. scilicet tristiciam. timo¬
rem. dolorem. et huiusmodi. Om¬
nis autem sensus anime est: non

Expanded text:
tum est hominis non semper fuit. tum est hominis non semper fuit. Illa ergo persona quae semper fuerat Dei, futura erat hominis persona; et secundum quod futura erat hominis persona, acceptura erat ex tempore potentiam, quam naturaliter et semper habuerat in quantum persona. Secundum hanc distinctionem illud, et similia sane in pluribus quaestionum articulis est necessaria adversus quorumdam perplexam verbositatem. Sed cum de rebus constat, in rebus frustra habetur controversia. DIS DEFECTIBUS QUOS ASSUMPSIT CHRISTUS IN HUMANA NATURA. 1. Illud quoque praetermittendum non est, quod Dei Filius naturam hominis accepit passibilem, animam passibilem et carnem passibilem et mortalem . Ut enim probaretur verum corpus habere, suscepit defectus corporis, famem, sitim et hujusmodi. Et ut veram animam probaretur habere, suscepit defectus animae, scilicet tristitiam, timorem, dolorem et hujusmodi. Omnis autem sensus, animae est. Non
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscunt. Quomodo in telligẽ¬
da sint quedam uerba ambrosu¬
non habet tantam potentiã
quantam et ds̃. uec homo assũp¬
tus tantam potentiam quantã
et ds̃. quomodo gͦ intelligitur il¬
lud ambrosi suꝑ lucam. ubi angłs
de nascituro filio uirginis ait. hic
erit magnus et filus altissimi uo¬
cabitur: Non ideo inquit erit
magnus quod ante partum uir¬
ginis magnus non fuerit: sed qͥa
potentiam quam dei filus na¬
turus. ut una sit ꝑsona homo et
ds̃. Ecce aꝑte dicit quod homo e¬
rat accepturus ex tempore poten¬
tiam quam dei filius naturalit̃¬
habet. Sed si homo accepturus
erat illam potentiam: gͥ uel ꝑso¬
na uel natura hominis. Sed ꝑso¬
na not: quia semꝑ habuit ⁊ ht̃.
Ergo natura. Si natura: gͦ ani¬
ma. Nam de carne constat: qd̃
acciꝑe non posset. Ad quod dici¬
mus et illud accipiendum ẽẽ de¬
ꝑsona: sed non in quantum est
dei. immo inquantum est ho
nipotentiam habuit. sed in quan¬

Expanded text:
cognoscunt. 4. Quomodo intelligencognoscunt. 4. Quomodo intelligenda sint quaedam verba Ambrosnon habet tantam potentiam quantam et Deus, nec homo assumptus tantam potentiam quantam et Deus, quomodo ergo intelligitur illud Ambros. super Lucam, ubi angelus de nascituro Filio Virginis ait: Hic erit magnus, et Filius altissimi vocabitur? Non ideo, inquit, erit magnus, quod ante partum Virginis magnus non fuerit, sed quia potentiam quam Dei Filius naturus, ut una sit persona homo et Deus. Ecce aperte dicit quod homo erat accepturus ex tempore potentiam quam Dei Filius habuit naturaliter. Sed si homo accepturus erat illam potentiam; ergo vel persona vel natura hominis. Sed persona non, quia semper habuit et habet; ergo natura. Si natura; ergo anima. Nam de carne constat quod accipere non posset. Ad quod dicimus illud esse accipiendum de persona, sed non in quantum est Dei, imo in quantum est pernipotentiam habuit, sed in quan
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil scit aliquid quod erus
anima ignoret. Sed xp̃c scđm
scit. Igitur anima etus omnia
scit. Ad id uero quod dicunt. si
omnia scit. gͦ scit creare mnun¬
dum uel scipsam. respondemus:
quia scientiam habet creandi
inundum. sed non potentiam.
et creandi auimam. et scit qͦmͦ
ds̃ seipsam creauit. Habet ergo
scientiam sui creare: sed nor¬
est creanda sed creata. Quare
ds̃ nondedit illi potentiã om̃i¬
scientiam: respondetur quia
naturaliter capax est scientie.
et icdeo id ei congrue datum est
sine menfura. cuius ipsa natu¬
raliter capax est. Non est autẽ
eidatum posse facere omiria q̃¬
ds̃ facit. ne omnipotens et per
hoc ds̃ putaretur. ueruntam̃
forte nec potentiam faciendi
omnia ei ds̃ prestare potuit. ⁊¬
si prudentiam faciendi aliqua.¬
que ñ facere potest. Scit gͦ aĩa
xp̃i omnia que ds̃ in uerbo dĩ.
Quod liquidius et presentrus
omni creatura contemplat᷑.
ut ei unita. in quo etiam angłi
et que dei sunt ꝙ que futura suñ

Expanded text:
Nihil scit aliquis quod ejus Nihil scit aliquis quod ejus anima ignorat. Sed Christus, scit; ergo anima ejus omnia scit. Ad id vero quod dicit: Si omnia scit; ergo scit creare mundum vel seipsam, respondemus quod scientiam habet mundum creandi, sed non potentiam, et creandi animam; et scit quomodo Deus seipsam creaverit; habet ergo scientiam sui creatae, sed nest creanda, sed creata. 3. Quare Deus non dedit ei potentiam omscientiam, responderi potest: Quia naturaliter capax est scientiae, et ideo id congrue ei datum est sine mensura, cujus ipsa naturaliter capax est. Non est autem ei datum posse omnia facere quae Deus facit, ne omnipotens, et per hoc Deus putaretur. Verumtamen forte nec potentiam faciendi omnia ei Deus praestare potuit, etsi potentiam faciendi aliquaquae non facere potest. Sic ergo anima Christi omnia quae Deus scit in Verbo Dei, quod liquidius et praesentius omni creatura contemplatur, ut ei unita, in quo etiam angeli et quae Dei sunt, et quae futura sunt
Abbreviated transcription (Latin):
et ideo non equatur ercatori suo¬
in scientia. & si omnia seiat que
et ipse: nec eius sapientia equa¬
lis sapientie dei. quia illa multo
est dignior: digniusq ac ꝑfec¬
tius omnia capit. quam illius
amume sapientia. Ergo et in sci¬
entia maiorem habet sufficien¬
tiam ds̃ quam amina illa: que
dignior est omni creatura. Iud̾
solus scrutatur omma: ꝑ nob̾
facit. Mox enim addit apłs. Noͤ
autem sp̃m dei habenus: ut
ꝑ sp̃m quem habebat dei ꝓfim¬
da se scire ostenderet. Sed amma
illa pre omnib sp̃m dei habuit
cui sp̃s non est datus ad mensu
habuit: gͦ et ad sapientiã. Oĩa
gͦ scuut anima illa. Si enĩ quedã
sciuit quedam non: non sine
mensura scientiam habuit: s
sine mensura scientiam habu¬
it. Scit gͦ omnia. fulgentius eti¬
am in sermone quodam mul¬
ta inducit. quib asserit aĩam
rerum ominium seientiam hab̾e.
utens auctoritate apłi dicentis.
In quo sunt omnes thesauri sa¬
pientie et scientie absconditi. Qd̃
etiam ratione ꝓbari potest sic.

Expanded text:
et ideo non aequatur Creatori in scientia, etsi omnia sciat quae et ipse; nec est ejus sapientia aequalis sapientiae Dei, quia illa multo est dignior, digniusque et perfectius omnia capit quam illius animae sapientia; ergo et in scientia majorem habet sufficientiam Deus quam anima illa quae dignior est omni creatura. Illudsolus scrutatur omnia; pro nobis facit. Mox enim addit Apostolus: Nos autem Spiritum Dei habemus; ut per Spiritum quem habebat Dei profunda se scire ostenderet. Sed anima illa prae omnibus Spiritum Dei habuit: Cui Spiritus non est datus ad mensurhabuit, ergo et sapientiam. Omnia ergo scivit anima illa. Si enim quaedam scivit, quaedam non, tunc non sine mensura scientiam habuit. Sed sine mensura scientiam habuit; scit ergo omnia. Fulgentius etiam in sermone quodam multa inducit, quibus asserit animam rerum omnium scientiam habere, utens auctoritate Apostoli dicentis: In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Quod etiam ratione potest probari sic:
Abbreviated transcription (Latin):
de his qui matͥmonio iuincti
sunt & nube non possunt. si
ille aliã uł illa aliñ duc̾e̾ pos¬
sit. De quib scriptũ ẽ. Uir &
mulier si se conuinxerint. et
post dixerit mulier de uiro

Expanded text:
de his qui matrimonio juncti sunt, et nubere non possunt, si ille aliam, vel illa alium ducere possit, quibus scriptum est: Vir et mulier si se conjunxerint, et postea dixerit mulier de viro,
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ nicholaus. Hi qui matmo¬
uł aliqua infirmitas accesserit:
ob hanc infirmitatẽ taliũ comu
gia solui non possunt. Similit̃
is excecant᷑. uł membris truntaNͣ:
uł abarbaris execti fuerint. De
his qui cũ duab sororib dormiun.

Expanded text:
Hi qui matrimovel aliqua infirmitas accesserit; ob hanc infirmitatem talium conjugia solvi non possunt. Similiteris excaecantur, vel membris truncantur, vel a barbaris exacti fuerint. 5. De his qui cum duabus sororibus dormiun
Abbreviated transcription (Latin):
sibi iungi neq̃ant: nec pater
cetur. De eo qd̾ int̾rogastis. si aliqͥs
filiolam suam duxerit in uxo¬
rem. & de eo qui concubuit
cũ matre spũali. et de eo qͥ fili¬
um suum baptizau̾it. ⁊ uxor eiꝰ
eũ de fonte susceꝑit. hac causa
ut discidiũ fieret ꝯiugii. si pꝰ
in tali copula possunt ꝑmanere:
sic respondendum ẽ. Si filiolã
aut commatrẽ sirã aliqͥs cdux̾it¬
camus. ⁊ gͣui penitentia plec¬
tendos. Si uͦ coniuges legiti
mi unus uł ambo ex industͥa
hoc secerint ut filiũ suum de
fonte suscipent: simnupti
man̾e uoluerint bonum ẽ. Sin
aũ: grauis penitentia infidi¬
atori iniungat᷑. ⁊ simul ma¬
neant. ⁊ si p̃uaricator ꝯiugũ
suꝑuixerit. acerrima pena
mulctet᷑. ⁊ sine spe ꝯiugii ma¬
ueat. Ex his apparet qd̵ atiqͥs
filiolam suã uł cõmatrẽ ñsibi¬

Expanded text:
sibi jungi nequeant, nec pater cetur: De eo quod interrogasti, si aliquis filiolam suam duxerit in uxorem, et de eo qui concubuit cum matre spirituali; et de eo qui filium suum baptizavit, et uxor ejus eum de fonte suscepit, hac causa ut dissidium fieret conjugii, si post in tali copula non possunt permanere; sic respondendum est: Si filiolam aut commatrem suam aliquicamus, et gravi poenitentia plectendos. Si vero conjuges legitimi, vel unus, vel ambo ex industria hoc fecerint, ut filium suum de fonte susceperint, si innupti manere voluerint, bonum est; sin autem, gravis poenitentia insidiatori injungatur, et simul maneant; et si praevaricator conjugii supervixerit, acerrima poenitentia mulctetur, et sine spe conjugii maneat. Ex his apparet quod aliquis filiolam suam vel commatrem n
Abbreviated transcription (Latin):
aspiciens. ne auimã ꝑpetuope¬
rire dimuteret unda baptismi
lauit ut eum de potestate mor¬
tis eriꝑet: bene fecisse laudat᷑.
Ideoq siue uxori sibi iã olim
legitime sociate impune cum
uixerit iudicamꝰ man̾e̾ ꝯuinc¬
his aliis ꝙ plurib auctoritati¬
b edocetur coniuges non esse
separandos. si pꝰ legitimã copu¬
lam alt̃ alteriꝰ filiũ de fonte le

Expanded text:
aspiciens, ne animam perpetuo peaspiciens, ne animam perpetuo perire dimitteret, unda Baptismi lavit, ut eum de potestate mortis eriperet, bene fecisse laudatur. Ideoque suae uxori, sibi jam olim legitime sociatae, impune dum vixerit judicamus manere conjuncHis aliisque pluribus auctoritatibus edocetur conjuges non esse separandos, si post legitimam copulam alter alterius filium de fonte le
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nob̃ quasdã feminas ilesidiose.
quasdã uͦ fraudulent̃ ut a uiriꝰ
suis separarent᷑ ꝓpͥos fuios corã
ep̃is ad confirmandũ tenuisse.
Uñ nos dignũ duximꝰ. ut si qͣ
mulier filiũ suũ defidia. aut
fraride aliqͣ corã ep̃o tenuit ad
confirmandũ: ꝓpt̾ fallaciam
uł fraudẽ qͣndu uiuat peni¬
tentiã agat. a uiro tñ suo nõ
separetur. Itẽ iołis papa. Ad
notuit qd̾ filiũ suũ in extremo
uite positũ. necdũ aqua bap¬
tismi lotũ absentia sac̾dotum
cogente baptizrauit. eumq
ꝓpriis manib suscepit. ⁊ ꝓhu
iusmodi negotio reu̾entia tua
p̃fatũ hoĩem a sua comuge ui¬
dicauit ẽẽ separandũ. Qd nul¬
Et dñs non dimit̾e uxorem
nͥ causa fornicationis iibet.
Et nos tanta auctoritate fretr.
dicimꝰ ẽt̃ dimittendũ & incul¬
pabile iudicandũ qđ̵ necessi¬
tas intulit. Nam baptizandi
opus. laicis fidelib si necesse
fuerit libe concedit᷑. Unde si
supͣdictus hõ filiũ morientẽ

Expanded text:
est quasdam feminas desidiose, quasdam vero fraudulenter ut a viris suis separentur, proprios filios coram episcopis ad confirmandum tenuisse, unde nos dignum duximus ut si quae mulier filium suum desidia aut fraude aliqua cconfirmandum, propter fallaciam vel fraudem, quamdiu vivat, poenitentiam agat; tamen a viro suo non separetur. Item Joan. papa, 30,notuit, quod filium suum in extremo vitae positum, necdum Baptismi unda lotum, absentia sacerdotum cogente, baptizavit, eumque propriis manibus suscepit. Atque pro hujusmodi negotio, reverentia tua praefatum hominem a sua conjuge judicavit esse separandum. Quod fieri nulEt Dominus non dimittere uxorem, nisi causa fornicationis, jubet. Et nos tanta auctoritate freti dicimus non dimittendum esse, et inculpabile judicandum quod necessitas intulit. Nam baptizandi opus laicis fidelibus, si tamen necesse fuerit, libere conceditur. Unde si supradictus homo filium morientem
Abbreviated transcription (Latin):
deras utrũ mulier que ui¬
ri filiũ exalia femina genitũ
de sacro fonte leuauerit. post.¬
modũ possit cũ eod̾ iuro co¬
pulari. quos iõ coniungi pos
religionis obtentu debet ꝯiunx
dimittere coniugẽ. cũ apłs p̃ci¬

Expanded text:
deras utrum mulier quae viri filium ex alia femina genitum de sacro fonte levaverit, postmodum possit cum eodem viro copulari. Quos ideo conjungi possreligionis obtentu debet conjux dimittere conjugem, cum Apos
Abbreviated transcription (Latin):
in penitentia suscipimꝰ ita nr̃i
spĩales funt filũ. ut & ipsi qͦs
uł nob̃ suscipientib. uł sub tri¬
ne mersionis uocabulo mergen¬
tib unda baptisii regen̾auit.
Siluester &̃ admonet ut ad siã
penitentialẽ nullus facerdos
acceclat: qr scͥptũ ẽ. Om̃s qͦs in pe¬
nitentia acccꝑimꝰ. ita filii nr̃i

Expanded text:
scipimus, ita nostri spirituales sunt filii, ut et ipsi quos vel nobis suscipientibus, vel sub trinae mersionis vocabulo mergentibus, unda Baptismi regeneravit. Sylvester etiam admonet ut ad suam filiam poenitentialem nullus sacerdos accedat, quia scriptum est: Omnes quos in poenitentia accipimus, ita
Abbreviated transcription (Latin):
contradicere uideatur. S distin¬
guendum ẽ hic aliud ẽt dimitt̾e
uolentẽ cohabitare. aliud dimit¬
ti ꝓpt̾ dm̃ ab illo qui horret no¬
men xp̃i. Ibi lex beniuolentie non
seruatur: hic u̾itas custoditur.
Et ideo cum liceat dimitere uo¬
lentem cohabitare. nec tñ ea ui¬
uente alram ducere: discedentẽ
uͦi sequi non oporteat. & ea uiut̃.¬
te aliam duc̾e licet. S ñ ẽ intel¬
ligendum nͥ de his quisͥ in infi¬
delitate iuncli sunt. S si ad fidẽ

Expanded text:
contradicere videatur. Sed distinguendum est hic aliud esse dimittere volentem cohabitare, aliud dimitti propter Deum ab illo qui horret nomen Christi. Ibi lex benevolentiae non servatur, hic veritas custoditur. Et ideo cum liceat dimittere volentem cohabitare, non tamen ea vivente aliam ducere licet. Discedentem vero sequi non oportet: et ea vivente aliam ducere licet. Sed hoc non est intelligendum, nisi de his qui in infidelitate
Abbreviated transcription (Latin):
his apparet qd non solũ infideli¬
tas. s quelibet concupiscentia que
ꝑuiciose turpiterq corrũpit for¬
incatio sp̃rialis ẽ: ꝑ quã uir uxo¬
infidelem: uolentẽ cohabitare.
nec a deo reuocare. Si fideli lice¬
at aliã lucere. infideli disceden
ficdelis a fideli discedat: an liceat
fideli aliã ducere. Uidet᷑ auctori¬
tas testari. qd̾ uruente illa alterã
sidisceditis ab inuicẽ.⁊ uolentes
cohabitare dimittitis. ⁊ aliis uos

Expanded text:
his apparet quod non solum infidelihis apparet quod non solum infidelitas, sed etiam quaelibet concupiscentia, quae perniciose turpiterque corrumpit, fornicatio spiritualis est, per quam vir uxoinfidelem volentem cohabitare, nec a Deo revocare. 5. Si fideli liceat aliam ducere infideli discedentinfidelis a fideli discedat, an liceat fideli aliam ducere. Videtur auctoritas testari quod illa vivente alteram si disceditis ab invicem, et volentes cohabitare dimittitis, et aliis vos
Abbreviated transcription (Latin):
dedit apło locũ monendi ut qui
uoluerit non dimittat. pot̾ tñ
licite dimitere. Si enĩ fornica¬
tio carnis detestanda ẽ in con¬
iuge. quantomagis fornicatio m̃
litas fornicatio ẽ. ⁊ idolatͥa infi¬
ddelitas. ⁊ auaritia idolatria: ñ ẽ
dubitandũ & auariciã fornca¬
tionem ẽe. Quis gͦ quãlibet illi¬
citam concupiscentiã potest
ã fornicationis gen̾e separare.
si auaricia fornicatio ẽ: Ex qͦ
intelligitur qd̃ ꝓpt̾ illicitas con¬
cupiscentias. non tm̃ que in stu¬
pris cum alienis iuiris uł femi¬
nis committunt᷑. s ob quasli bet
sit sine crimine ⁊ uir uxorem¬
suam dimitere. ⁊ uxor uirum.¬
Itẽ. Rectissime cdimittit᷑ si uiro
suo dicat. ñ ero uxor tua nͥ de
latrocimo tħ diuitias ꝯgeras.
uł nͥ solita lenocinia extrceas:
aut si qͥd aliud facinorosũ uel
flagitiosũ a iiro suo expetat. lc̃
ille si ueracit᷑ penitens ẽ. ht̃ q fi¬
dẽ ꝑ daectionẽ oꝑantẽ: mẽbrum
qd̾ eũ scandalizat ãputabit. Ex

Expanded text:
dedit Apostolo locum monendi, ut qui voluerit non dimittat: potest tamen licite dimittere. Si enim fornicatio carnis detestanda est in conjuge, quanto magis fornicatio menlitas fornicatio est, et idololatria infidelitas, et avaritia idololatria, non est dubitandum et avaritiam fornicationem esse. Quis ergo quamlibet illicitam concupiscentiam potest a fornicationis genere ssi avaritia fornicatio est? Ex quo intelligitur, quod propter illicitas concupiscentias non tantum quae in stupris cum alienis viris aut feminis committuntur, sed omnino quaslibet, sit sine crimine et vir uxorem dimittere, et uxor virumsime dimittitur, si viro suo dicat: Non ero uxor tua, nisi mihi de latrocinio divitias congreges, vel nisi solita lenocinia exerceas, aut si quid aliud facinorosum vel flagitiosum a viro suo expetat. Tunc ille, si veraciter poenitens est, habetque fidem per dilectionem operantem, membrum quod eum scandalizat amputabit. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
discedit: discedat. Non ẽ enĩ ser¬
intiti subiectus fr̃ uł soror in
hiũmodi: qr ñ debet᷑ reu̾entia
conuigũ. ei qui horret auctorẽ
coniugui. Non ẽ enĩratũ matͥ¬
moniũ qd sine deuotione deiẽ:
& iõ non ẽ pecc̃m ei qͥ dimittitur
ꝓpt᷑ dm̃ si alii se copulau̾it. Con¬
tumilia enĩ creatoris soluit uis
matmonii circa cũ qͥ relinqͥt̃.
nec accusstur alii copulatus. Infi¬
delis autem discedens & in dm̃ pec¬
tat & in inatͥmoniũ: uec ẽ ei seruan
da fides coniugii. qui iõ recessit

Expanded text:
scedat. Non enim est servituti subjectus frater aut soror in hujusmodi, quia non debetur reverentia conjugii ei qui horret auctorem conjugii. Non est enim ratum matrimonium quod sine devotione Dei est: et ideo non est peccatum ei qui dimittitur propter Deum, si alii se copulaverit. Contumelia enim Creatoris solvit jus matrimonii circa eum qui relinquitur, ne accusetur alii copulatus. Infidelis autem discedens, et in Deum peccat, et in matrimonium; nec est servanda ei fides conjugii, qui i
Abbreviated transcription (Latin):
miodi. et maxime głe pͥncipatꝰ q
sui gr̃a falsas ac nouas optiioes
ost hec de penitentia a¬
gendũ ẽ. Penitentia lon¬
ge positis a deo necessa¬
ria est: ut apꝓpinquent. Est
enĩ ut auit ieꝵꝵ scd̾a tabula post
naufragiũ: qr siqͥs uestẽ in nocen¬
tie in baptismo ꝑceptã peccando

Expanded text:
modi et maxime gloriae principatusque sui gratia, falsas ac nouas opiniones Post haec, de Poenitentia agendum est. Poenitentia longe positis a Deo necessaria est, ut propinquent. Est enim, ut ait Hieron., secunda tabula post naufragium, quia si quis vestem innocentiae in Baptismo perceptam pec
Abbreviated transcription (Latin):
ea scđ̾m quod fuit unita uerbo.
ande ea scdm quod ẽẽ potuit. et
non unita uerbo. Non est enim
ambiguum animam illam en¬
tem unitam uerbo peccare non
posse: et est sine ambiguo ue
rum eandem si eẽt & non untta
uerbo posse peccare. Quorundã
opinio. quod peccare potuerit

Expanded text:
ea secundum quod fuit unita Verbo, ea secundum quod fuit unita Verbo, an de ea secundum quod esse potuit, et non unita Verbo. Non est enim ambiguum animam illam entem unitam Verbo peccare non posse; et est sine ambiguitate verum, eamdem, si esset et non unita Verbo, posse peccare. 4. Quorumdam oppositio, quod potue
Abbreviated transcription (Latin):
gine cuius conceptum sp̃s ñ caro.
fides non libido preuenit. nec in¬
ter fuit carnis concupiscentia. qua
ceteri concipiuntur qui originale
trahunt peccatum. sed credendo
non comcumbendo sc̃a ẽ fecun.¬
data uirginitas. Ex his aꝑte ostẽ¬
ditur & alium et aliunde homi¬
nem dñi assumere potuisse. Si
homo ille potuit peccare uł ñ eẽ ds̃.
deo non immerito queritur. u¬
trum ille homo potuerit peeca¬
re uel non eẽ ds̃. Si cium potuit
peccare: & potuit damnari. Si
potuit damnari: potuit non
eẽ ds̃. Ergo si potuit peccare.
potuit non eẽ deus: quia esse
dm̃ et posse uelle iniquitatem
simul ẽc̃ nequeunt. Hic distin¬
ctione opus est: utrum de ꝑso¬
na an de natura agatur. Siem̃
de ꝑsona agitur: manifestũ ẽ
quia peccare non potuit. nec
deus non ẽẽ non potuit. Si uero
de natura: discutiendum est
utrum agat de ea ut uerbo u¬
nita. an de ea tanquam ñ uni¬
ta uerbo. & tam̃ enti: idest ande

Expanded text:
gine, cujus conceptum Spii ritus, non caro; gine, cujus conceptum Spii ritus, non caro; fides, non libido praevenit; nec interfuit carnis concupiscentia qua caeteri concipiuntur, qui originale trahunt peccatum, sed credendo, non concumbendo facta est fecundata virginitas. Ex his aperte ostenditur et alium, et aliunde hominem Deum assumere potuisse. 3. Si homo ille potuit peccare, vel non esse Deus. Ideo non immerito quaeritur utrum homo ille potuerit peccare vel non esse Deus. Si enim potuit peccare, et potuit damnari. Si potuit damnari potuit non esse Deus; ergo si potuit peccare, potuit non esse Deus, quia esse Deum, et posse velle iniquitatem, simul esse nequeunt. Hic distinctione opus est, utrum de persona, an de natura agatur. Si enim de persona agitur, manifestum est quia peccare non potuit, nec Deus non esse potuit. Si vero de natura discutiendum est, utrum agat de ea ut Verbo unita, an de ea tanquam non unita Verbo, et tamen enti; id est, an de
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. uel aliunde quã de gene̾ adã.
olet etiam queri. utrũ alium
homiuem. uel aliunde ho¬
minem quam de genere illuis
adam ds̃ assumere potuit. Ad
quod sane dici potest. ipsum et
aliam anmiam et aliam carnẽ
potuisse assumere: quia gratia
tantum assumpta est anima il¬
la et caro a uerbo dei. Ut enĩ ait
tis illa summa gr̃a est. quod ho¬
mo in unitate ꝑsone conuinctus
est deo. Potuit gͥ ds̃ aliam ani¬
mam et aliam carnem sumere:
et carnem utiq aliunde quam
de genere adam. Unde augustinꝰ
rat utiq ds̃ hominem aliun¬
de susciꝑe in quo cẽt mediator
dei et hominum. non de genere
illius adam. qui peccato suo obli¬
gauit gemis humanum. sic̃ iꝑ¬
sũquem primo creauit non de
genert alicuius creauit. Poterat
gͦ uel sic uel alio quo uellet mo¬
do creare unum alium: de quo
uinceretur uictor prioris. S me¬
lius iudicauit et de ipso quod
uictum fuerat genere assuinere
hominem ꝑ quem hominis uin¬
ceret inunicum: ꝙ tamen ex uir¬

Expanded text:
uit vel aliunde quam de genere Adae. Solet etiam quaeri utrum alium hominem vel aliunde quam de genere illius Adam Deus assumere potuerit. Ad quod sane dici potest ipsum et aliam animam et aliam carnem potuisse assumere quia gratia tantum assumpta est anima illa et caro a Verbo Dei. Ut enim ait tis illa summa gratia est, quod homo in unitate personae conjunctus est Deo. Potuit ergo Deus aliam animam et aliam carnem assumere, et carnem utique aliunde quam de genere Adam. Unde August., uit itaque Deus hominem aliunde suscipere, in quo esset mediator Dei et hominum, non de genere illius Adam, qui peccato suo obligavit genus humanum; sicut ipsum quem primo creavit, non de genere alicujus creavit. Poterat ergo vel sic, vel alio quo vellet modo creare unum alium, de quo vinceretur victor prioris. Sed melius judicavit, et de ipso quod victum fuerat genere assumere hominem, per quem hominis vinceret inimicum. Et tamen ex Vir
Abbreviated transcription (Latin):
in carne passus est. De hoc etiã
batur. manens in carne uer.¬
bum in se ꝑ corporis assump¬
tionem referebat. ut pati di¬
ceretur. quia caro patiebatur.
ne passo. Hic docetur qua ra¬
tione ds̃ uel dei filius passus
uel morturus dieitur. non qͥa
mortem senserit in quantum
ds̃ est: sed quia caro ei unita
mortua est. Scd̃m quam rati¬
onem dicit augustinuis. Si qͥs
dei dm̃ passum: anathema sit.
Cuius dicti causam ex qua intelli¬
gentia sumenda est. aꝑiens in eo¬
dem subdit. Si quis dixerit qd̾
in passione dolorem sentiebat fi¬
luis dei ds̃ et non caro tantum
cum anima quam sibi acceꝑat:
anathema sit. Sane gͥ dici po¬
test quod mortuus est ds̃ & nõ
mortiis. passus est dei filius
& non passus. passa est teia ꝑso¬
na et non passa. crucifixumẽ
uerbum et non crueifixum.
Scđm alteram natirram pas
formis gemine q nature unꝰ sit
consors diuinitatis et corporis.
Idem gͦ patiebatur & non pati¬
ebatur: moriebatur. et non mo¬

Expanded text:
in carne passus est. De hoc etiam in carne passus est. De hoc etiam batur, manens in carne Verbum in se pro corporis assumptione referebat, ut pati diceretur, quia caro patiebatur; ne passo. Hic docetur qua ratione Deus vel Dei Filius passus vel mortuus dicitur: non quia mortem senserit in quantum Deus est, sed quia caro ei unita mortua est. Secundum quam rationem dicit August., in sermone Dei Deum passum, anathema sit. Cujus dicti causam ex qua intelligentia sumenda sit, aperiens in eodem subdit: Si quis dixerit quod in passione dolorem sentiebat Filius Dei Deus, et non caro tantum cum anima quam sibi acceperat, anathema sit. Sane ergo dici potest quod mortuus est Deus, et non mortuus; passus est Dei Filius, et non passus; passa est tertia persona, et non passa; crucifixum est Verbum et non crucifixum; sed secundum alteram naturam passformis geminaeque naturae unus sit, consors divinitatis et corporis. Idem ergo patiebatur, et non patiebatur; moriebatur, et non mo
Abbreviated transcription (Latin):
romanos illum locum exponit.
non enim accepistis sp̃m seruitu¬
inquiens. Duo timores hic insi¬
nuantur. Unus qui ẽ in ꝑfecta
caritate: scilicet timor castus. Alt̾
qui non est in caritate. id est serui¬
lis: in quo quamuis deo credat᷑
non tamen in dm̃. ⁊ si bonũ fiat.
non tamen bene. Nemo enĩ in¬
uitus bene facit: etiam si bonũ

Expanded text:
Romanos illum locum exponit, c. 8: Romanos illum locum exponit, c. 8: Non enim accepistis spiritum servituDuo enim timores hic insinuantur, unus qui est in perfecta charitate, scilicet timor castus, alter qui non est in charitate, scilicet servilis, in quo quamvis Deo credatur, non tamen in Deum: etsi bonum fiat, tamen non bene. Nemo enim invitus bene facit, etiam si bonum
Abbreviated transcription (Latin):
henne continet se homo a pecca¬
to. quo presentiam iudicis me
boni facit: non timore amitten¬
di eternum bonum qd̃ ñ amat.
sed timore patiendi malũ quod
formidat. Non timet ne ꝑdat
amplexis pulcherrimi sponsi:
sed timet ne mutatur in gehen¬
nam. Bonus est iste tunor ⁊ uti¬
lis. licet insufficiens: ꝑ quẽ fit pau¬
latim consuetudo iusticie. Et suc¬
cedit inicialis timor: quando in¬
cipit qd̃ durum erat amari. ⁊ sic
incipit excludi seruił timor a ca¬
ritate. Et succeilit deinde castus
timor siue amicalis:. Quo timemꝰ
ne sponsus tardet. ne discedat. ne
offendamus. neeo careamus. Ti¬
mor iste de amore utiit: ille qͥdẽ
seruilis est utilis. sed non ꝑmanẽs
hic distinguntur timores:
cum supra beda dixerit duos esse.
S beda humanum timorem pre¬
termisit: & nomine seruilis duos
quos hic distinximus complexꝰ
fuit. scilicet seruilem & inicialem.
Amicalem uͦ castum dicit. Augu
stinus uͦ seruilem et castum timo¬
rem aꝑte discernit. dum epłe ad

Expanded text:
hennae continet se homo a peccato, quo praesentiam judicis et boni facit, non timore amittendi aeternum bonum quod non amat, sed timore patiendi malum quod formidat. Non timet ne perdat amplexus pulcherrimi Sponsi, sed timet ne mittatur in gehennam. Bonus est iste timor et utilis, licet insufficiens; per quem fit paulatim consuetudo justitiae, et succedit initialis timor, quando incipit quod durum erat amari, et sic incipit excludi servilis timor a charitate, succedit deinde timor castus sive amicabilis; quo timemus ne sponsus tardet, ne discedat, ne offendamus, ne eo careamus. Timor iste de amore venit. Ille quidem servilis est utilis, sed non permanens hic distinguntur timores, cum supra Beda duos dixerit esse. Sed Beda humanum timorem praetermisit, et nomine servilis duos quos hic distinximus complexus fuit, scilicet servilem et initialem. Amicabilem vero, castum dixit. Aug. quoque servilem et castum timorem aperte discernit, dum Epistolae ad
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o et in angłis tm̃ ẽẽ conten¬
dunt. Plena timorũ distinctio.
t quia de tuore tractandi
nobis occurrit locus. scien
danum siue humanum. seruilẽ.
inicialem. castum uel filialem
siue amicalem. Humanꝰ timor
timemus pati ꝑicła carnis. uel
ꝑdere bona mundi ꝓpt̃ qd̃ delin¬
quimus. Hic timor malus est:
qui in primo giridu cum mundo
deseritur. quem dñs ꝓhibet in

Expanded text:
isto et in angelis tantum esse contendunt. 4. Plena timorum distinctio. Et quia de timore tractandi nobis occurrit locus, scienddanum sive humanum, servilem, initialem, castum vel filialem sive amicabilem. Humanus timor timemus pati pericula carnis, vel perdere bona mundi, propter quod delinquimus. Hic timor malus est, qui in primo gradu cum mundo deseritur; quem Dominus prohibet in