comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ uis euidentius noscere inquib cordib
iħc scripserit legem .&. inquib ñ scripserit:¬
hoc etiam tibi exscripturarũ auctoritate
patefaciã. ut consolationẽ capias tu qui
exgentib uocatus es: nec uerearis eorum
iactantiam qui legem moy sei tabulis uel
cartulis scriptã se accepisse gloriantur.¬

Expanded text:
 vis evidentius noscere in quibus cordibus Jesus scripserit legem, et in quibus non scripserit, etiam hoc tibi ex Scripturarum auctoritate patefaciam, ut consolationem capias tu qui ex gentibus vocatus es, nec verearis eorum jactantiam, qui legem Moysi et tabulis et chartulis inscriptam se accepisse gloriantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi sp̃c di. ibi libertas intelligentiȩ. No¬
ster ergo iħc dñs nonindiget multo
tempore ut deuteronomiũ scribat: ut
scd̾am legẽ incoedib credentiũ figat.
atq in eoꝵ mentib qui ad altaris con
signet. Statim namq ut qui scredidĩt
iħu xp̃o. & lex euangelii in eius corde
descripta ẽ. & in conspectu filioꝵ isrł
descriptaẽ. Ad erant enĩtunc cũtibi
sacram̃tũ fidei tradebat᷑ celestes uir¬
tutes: ministeria angeloꝵ. eccłia pͥmi¬
tiuoꝵ. Si enĩ recte intelligamꝰ isrlem
dici mentẽ dm̃ uidentẽ. rectissime hoc
de ministris angłis magis dicit᷑ sedm̃
dñi sententiã dicentis de in fantibus.
quod & tu suisti infans inbaptismo. qr
angłi eoꝵ semꝑ uident faciem patris
mei qui incelis ẽ. Coram istis filiis isrł

Expanded text:
us Domini, ibi libertas » intelligentiae nous Domini, ibi libertas » intelligentiae nostrae. Ergo Dominus Jesus non indiget multo tempore ut Deuteronomium scribat, ut secundo legem in cordibus credentium figat, atque in eorum mentibus, qui ad altaris consiritu signet. Statim namque ut quis crediderit Jesu Christo, lex Evangelii in ejus corde scripta est, et in conspectu filiorum Israel descripta. Aderant enim tunc, cum tibi fidei sacramentum tradebatur, coelestes virtutes, ministeria angelorum, Ecclesia primitivorum. Si enim recte intelligamus Israelem dici mentem Deum videntem, rectissime hoc de ministris angelis dicitur, secundum Domini sententiam, dicentis de infantibus quod et tu fuisti infans in baptismo, « quia angeli eorum semper vident faciem Patris mei, qui in coelis est . » Coram istis igitur filiis
Abbreviated transcription (Latin):
sunt faciant huiuismodi legem non ha¬
bentes ipsi sibi sunt lex qui ostendunt
opus legis scriptũ incordib suis. testimo¬
niũ redente eis conscientia ipsorum. Si
ergo uideas gentes adiħm uenire & cre¬
dere ei. & opus legis implere. quod illi qͥ
legem acceꝑant implere non possunt:
non dubites de eis dicere. quia iħc in istis
lapidib integris deuteronomiũ scͥpsit.
Mouet me sane quod addidit in conse¬
quentib scriptura. &. inscripsit inquit
ihe suꝑ lapides deuteronomiũ corã filiis
isrł. quomodo potuerit tam magnum
librũ ł assistentib & ꝑmanentib ibi filiis
isił describere: ita ut non discederent us¬
quequo scriptura tot uersuũ finiretur.
uel etiã quomodo potuerint lapides al¬
taris ferre tã magni libri continentiam.
Dicant michi isti ad sertores litterȩ iudei.
inhodiernũ diem cũ legit᷑ moyses. uela¬
m̃ est positũ suꝑ cor eoꝵ. Nobis uero cõ¬
uersis addñm iħm aufert uelam̃. quia¬

Expanded text:
m non habentes, ipsi sibi sunt lex, qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis, testimonium reddente eis conscientia . » Si ergo videas gentes ad Jesum venire, et credere ei, et opus legis implere quod illi qui legem acceperant implere non possunt, non dubites de eis dicere quia Jesus in istis lapidibus integris Deuteronomium scripsit. Movet me sane quod addidit in consequentibus Scriptura: « Et scripsit, inquit, Jesus super lapides Deuteronomium coram filiis Israel. » Quomodo potuerit tam magnum librum, vel assistentibus et permanentibus filiis Israel, describere, ita ut non discederent usquequo scriptura tot versuum finiretur? Vel etiam, quomodo potuerunt lapides altaris ferre tam magni libri continentiam? Dicant mihi assertores litterae Judaei, in hodiernum diem cum legitur Moyses, velamen est positum super cor eorum: nobis vero conversis ad
Abbreviated transcription (Latin):
Scripsit inquit ihc suꝑ lapides altaris
quomͦ. potuit tunc filius naue suꝑ lapi¬
des altaris leges describere. & ꝓut ualuit
scripsit deuderonomiũ. Deuteronomiũ
quasi scda legis latio dicit᷑. Si ergo ius ui¬
dere quomodo prima lege infirmata.
sedam legem seribat ihe: audi eum in
ȩccłiis dicentem. Dictum ẽ antiquis
non occides. Ego aũt dico uobis quia
om̃is qui irascit᷑ fr̃i suo: homicida est
& iterũ. Dictũ ẽ antiquis non mechabis.
Ego aũt dico uobis siquis aspexerit imi¬
lierem adconcupiscendũ eã: iam mechatꝰ :

Expanded text:
Scripsit, inquit, Jesus super lapides altaris sit et quomodo potuit tunc filius Nave super lapides altaris legem totam describere? Ergo prout scripserit Deuteronomium, quod secundae legis latio dicitur. Si ergo vis videre quomodo, prima lege infirmata, secundam legem scribat Jesus, audi eum in ecclesiis dicentem: « Dictum est antiquis: Non occides; ego autem dico vobis quia omnis qui irascitur fratri suo, homicida est . » Et iterum: « Dictum est antiquis, Non moechaberis; ego autem dico vobis quia qui viderit mulierem
Abbreviated transcription (Latin):
ergo quid inhis om̃ib indicet᷑. & quid p̃¬
cem dicim eẽ. scđm quod scriptura ꝓnun¬
tiat dicens. Uos au̾t̃ estis lapides iiui.
deo ꝑ iħm xp̃m. Sicut aut̃ inistis t̾rens
lapidib obseruari nouimꝰ. ut hiĩ qui¬
dem lapides qui ualidiores sunt & po¬
tentiores pͥmi infundam̃taᷤ iaciantur.
ut ipsis credi & supponi possit totius
edificii pondus: alii uero qui sequentes
sunt. idẽ paulo illis inferiores. ꝓximi
illis qui infundam̃to sunt ordinentur.
qui uero plus inferiores sunt paulo
suꝑius afundamentis. tunc deinde
tellige etiã delapidib uiuis eẽ aliquos
in fundamentis huius sꝑualis edificii
Qui au̾t sunt isti. qui infundam̃tis
dicit paulus hȩc ipse docens. edifica¬
ti inquit supra fundamentũ apłoꝵ¬

Expanded text:
us quid in his omnibus indicatur, et quid presse dicimur, quod Scriptura praenuntiat dicens: « Vos autem estis lapides vivi  . » Sicut autem in istis terrenis lapidibus observari novimus, et hi quidem lapides qui validiores sint et potentiores primi in fundamenta ejiciantur, ut ipsis credi et superponi possit totius aedificii domus; alii vero qui sequentes sunt, id est paulo illis inferiores, proximi illis qui in fundamento sunt, ordinantur; qui vero plus inferiores sunt, paulo superius a fundamento; tum deinde intellige de lapidibus vivis aliquos esse in fundamentis hujus spiritalis aedificii. Qui autem sunt isti qui in fundamentis dicit Paulus haec ipse docens: « Aedificati, inquit, super fundamentum apo
Abbreviated transcription (Latin):
pares. o auditor adhiuus edificii con¬
struetionẽ ut lapis aliquis imieniaris
uicinior fundamento: disce quia & ip¬
se xp̃c huius quod nunc describimus
edificii fundamentũ ẽ. Sic enun dieit
istud tam nobile fundamentũ edificia re¬
ligiosa & scã construxerint. S in hoc edificio
eccliȩ. oportet ẽẽ & altare. Unde ego arbitror
quod quicunq ex uobis lapidib iuus
apti sunt in hoc & prompti ut orationib
uacent. ut die noctuq obsecrationes offeraĩ
deo & supplicationũ uictimas immolent.
ipsi sunt exquib iħc edificat altare.S
intuere quid laudis ipsis lapidib altaris
ascribit᷑. Sicut dixit inquit legis lator
moẏ ses edificari altare ex lapidib inte.¬
gris quib ferrũ non est iniectum. Qui
putas sunt isti integri lapides:. Nouit
uniuscuiꝰq conscientia qui sit integer.¬

Expanded text:
ares ad hujus aedificii constructionem, ut lapis aliquis inveniaris vicinior fundamento, disce quia et ipse Christus hujus quod nunc descripsimus aedificii fundamentum est. Sic enim dicit istud nobile fundamentum aedificantes, religiosa et sancta construxerint opera. Sed in hoc aedificio ecclesiae esse oportet altare; unde ego arbitror quod quicunque ex vobis lapidibus vivis apti sunt, in hoc et prompti, ut orationibus vacent, ut diu noctuque obsecrationes offerant Deo, et supplicationum victimas immolent, ipsi sunt ex quibus aedificat Jesus altare. Sed intuere quid laudis ipsis lapidibus altaris ascribitur? Sicut dixit, inquit, legislator Moyses: Aedificate altare ex lapidibus integris, quibus ferrum non est injectum. Quid putas sunt isti integri lapides? Novit uniuscu
Abbreviated transcription (Latin):
ignita concupiscentiȩ non recepit sed
scuto ea fidei restrinxit & repulit: uel
quis ẽ qui ferrũ pugne ferrũ belli. ferrũ
litium. nunquã recepit. s semꝑ pacificꝰ
fuit. semꝑ quietus. & mitis. ex xp̃ihumi¬
litate formatus: Isti sunt ergo lapides
struxit ex lapidib integris. quib serrũ
non ẽ miectum: ut offerat suꝑ eos holo¬
causta & sacrificium salutis. Ego puto
quod forte isti tales lapides integri &
mul unum altare facientes: ꝓpt̾ unam¬
mitatẽ atq coricordiam. Sic enim referunt᷑
om̃s simul unanimit̾ orandes. & aꝑien¬
tes. os suum dixisse. Tu dñe qui ceda
omnium nosti. Isti ergo qui poterant una¬
nimes una uoce atq uno sp̃u orare. ipsi
fortasse digni sunt qui debeant om̃s si¬
mus unũ altare construere: suꝑ quod iħc
sacrificiũ offerat patri. Tamen & nos
temptemꝰ dare oꝑam: ut eadem dicamus
om̃s unanimes. unũ & sentientes: nichil
ꝑcontentionẽ neq ꝑ inanem glam geren¬

Expanded text:
ignita concupiscentiae non recipit, sed scuto ea fidei restrinxit et repulit. Vel quis est ille qui ferrum pugnae, ferrum belli, ferrum litium nunquam recepit; sed semper pacificus fuit, semper quietus et mitis, et Christi humilitate fundatus? Isti erstruxit lapidibus integris, quibus ferrum non est injectum, ut offerat super eos holocausta et sacrificium salutis. Ego puto quod isti tales lapides integri etmul unum altare facientes propter unanimitatem atque concordiam. Sic enim referuntur omnes, simul unanimiter orantes et aperientes es suum, dixisse: « Tu, Domine, qui corda omnium nosti . » Isti ergo qui poterunt unanimes una voce atque spiritu orare, ipsi fortasse digni sunt qui debeant simul omnes unum altare construere, super quod Jesus sacrificium offerat Patri. Tamen et nos tentemus dare operam, ut eadem dicamus omnes, unanimes, unum sentientes, nihil per contentionem, neque per inanem gloriam geren
Abbreviated transcription (Latin):
N consuetudine quidem hominũ eum
aliquid sorte duuiditur. fortuitu iuidet᷑
sors illa adillum. uel alia ad alium.
cadere: inscriptura aut̃ scã non ita est.
& aliquotiens querebam apudmemet¬
ipsũ. si de rectitudine tanta ac tali patresi
sci sortib iuditiũ cõmisissent. Quod si
eẽt hoc apud scõs ita gestum. iam de
aliis hominib uel gentib nichil mirũ
uiderim si nichil haberet᷑ eximium
Sin his quȩ de scĩs dicunt᷑ sorte diuisa.
S uideamus si forte in scripturis in
quid uirtutis contineat᷑ insortibus
manifestet. Incipiamus aleuitico
ubi scriptum ẽ. & accipient inquit

Expanded text:
n consuetudine quidem hominum cum aliquid sorte dividitur, fortuito videtur sors illa ad illum, vel alia ad alium cedere; in Scriptura autem sancta non ita est: et aliquotiens quaerebam apud memetipsum si de re tanta ac tali Patres sancti sortibus judicium commisissent. Quod si esset apud sanctos ita gestum, jam de aliis hominibus vel gentibus nihil mirum videres, si nihil haberetur eximium in his quae a sanctis dicuntur sorte divisa. Sed videamus si forte in Scripturis aliquid virtutis contineatur in sortibus manifestet. Incipiamus ergo a Levitico, ubi scriptum est: « Et accipient, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
se extollit & erigit aduersum spũalem in¬
telligentiã xp̃i. ut hȩc ita faciens & inuerbo
di dimicans unusquisq eccłie uidex fiat
etiam ipse laudabilis aoth dequo dicat
dñs. Euge serue bone & fidelis: quia suꝑ
pauca fuisti fidelis. supra multa te con¬
stituam. U erum breuit̾ a nobis ista de
uideamus nunc quale sit etiã pͥncipiũ
samegad: qui int̾pretatur ibi aduena.
Uerũ ẽ enĩ quia om̃s qui sunt homines
dĩ aduene sunt in hoc mundo. & incole
int̾ra. sicut et ille qui dicebat. qm̃ adue¬

Expanded text:
se extollit et erigit adversum spiritalem se extollit et erigit adversum spiritalem scientiam Christi, ut haec ita faciens, et in verbo Dei dimicans, unusquisque Ecclesiae judex fiat, etiam ipse laudabilis Aoth, de quo dicat Dominus: Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam . CAPUT Videamus nunc quale sit etiam principium Samegach, qui interpretatur, ibi advena. Verum est enim quia omnes qui sunt homines Dei, advenae sunt in hoc mundo et incolae in terra, sicut et ille qui dicebat: Quoniam i
Abbreviated transcription (Latin):
gad. S udeamus qualit̾ aoth qui int̾¬
pretat᷑ laus conclnserit principatũ suũ.
hystoria nos edocuit ea quȩ de eglom itge
scripta sunt quomodo sapientissimus
hic aoth arte quada. & ut ita dicam. cal¬
lida. s laudabili usus deceptione intere¬
merit eglom tyrannũ qui int̾pretatur
rotatus uel orbitas. O portet ergo tales ẽẽ
qui int̾pretat᷑ laus: ut om̃s uolubiles
motus & orbitates mali itineris excidant.
& ꝑimant madianitarũ regẽ. Madianitȩ
aut̾ int̾pretant᷑ fluxus & effusio. huius
igitur fluxȩ & dissolutȩ gentis pͥnceps
uel dux quis pot̾ iuderi alius uel intel¬
ligi: nisi sermo illius philosophiȩ. quȩ
sũmũ bonũ udicat uoluptatẽ: Quem
int̾ficiat & ꝑimat euangelii eius sermo
qui gladio comparat᷑. & sermo ꝓpħicus
ipse inuentre eoꝵ atq in imis precordiis
amibi dextri doctoris disputationibus
concludatur. ut ueritatis eos assertione
coneltdens. exangat omnẽ praui dog¬
matis & crasse intelligentiȩ sensum qͥ

Expanded text:
d videamus qualiter Aoth, qui interpretatur laus, concluserit principatum suum. Historia nos edocuit ea quae de Eglon rege scripta sunt, quomodo sapientissimus hic Aoth, arte quadam et, ut ita dicam, callida, sed laudabili usus deceptione, interemerit Eglon tyrannum, qui interpretatur rotatus vel orbitas. Oportet ergo tales esse qui interpretatur laus, ut omnes volubiles motus et orbitas mali itineris excidant et perimant Madianitarum regem; Madianitae autem interpretantur fluxus, vel effusio. Hujus igitur fluxae et dissolutae gentis princeps vel dux, qui potest videri alius vel intelligi, nisi sermo illius philosophiae, quae summum bonum judicat voluptatem, quem interficiat et perimat evangelicus sermo, qui gladio comparatur, et sermo propheticus, ipse in ventre eorum atque imis praecordiis ambidextri doctoris disputationibus concludatur, ut veritatis eos assertione concludens exstinguat omnem pravi dogmatis et crassae intelligentiae sensum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
euangelico atq apłico sopire insemet ip¬
so &. extinguere sysaram. Si enim ꝑ hec
edoctus quis mortificauerit menbra sua
quȩ sunt suꝑ t̾ram. auaritiã. fornicatio¬
saram in semet ipso uidebitur ꝑemisse.
ut hȩc non solũ inꝑsona eccliȩ consũmari.
uerũ etiã unusquisq in sua anima osten¬
dat impleri. Quia ergo sicut diximꝰ
ceptus ẽ quidem sysara insectari aplõ
priori. interemptus ẽ aut̃ a muliere.
hec ẽ eccłia gentiũ. & in manu eius data
ẽ palma uietoriȩ inconsũmatione om̃iũ
idẽ infine scłi. etiam cantieũ dño can¬
tabit delbora: in quo primatus quid̾̃e
dabit᷑ iahel ȩccłiȩ gentiũ. nec tamen de
barach laude silebitur. s & unũ pͥmis
& nouissimis uictoriȩ dabit᷑ premi ũ:¬

Expanded text:
evangelico atque apostolico sopire in semetipevangelico atque apostolico sopire in semetipsa et exstinguere Sisaram. Si enim per haec edoctus quis mortificaverit membra sua quae sunt super terram, avaritiam, fornicatiosemetipso videbitur peremisse, ut haec non solum in persona Ecclesiae consummari, verum etiam unusquisque in sua anima ostendat impleri. Quia ergo, sicut diximus, coeptus est quidem Sisara insectari a populo priori, interemptus autem est a muliere hac, Ecclesia gentium, et in manu ejus data est palma victoriae; in consummatione omnium, id est, in fine saeculi etiam canticum Domino cantabitur per Debboram, in quo primatus quidem dabitur Jael Ecclesiae gentium, nec tamen de Barach laude silebitur, sed unum et primis et novissimis victoriae praemiu
Abbreviated transcription (Latin):
fidei prima elementa eis tradunt᷑. Istud
prina sunt elementa. S iste cib his
quidẽ qui adbonũ ꝓficiendi ꝓpositũ
gerunt uitã tribuit & salutẽ: hi uen
quib contraria placent. quib luxuria
libido. & auaritia. & om̃is impietas
cordi est. huiusmodi doctrina necem
& int̾itum prestat. Sic ergo fit ut exhis
atq eisclem cibis quib alunt᷑ boni suffo¬
centur mali: & in quo piis tuta ẽ ibi sit
impiis mors. Deniq ut exemplo res quã
dicinus planior fiat: uinũ sanos cõmode
degentes uiuat. & sicut scriptura dicit
cor hominis sanidũ taxat letificat. febri¬
entib uero si sumpserint. ꝑnitiem conti¬
nuo & int̾itũ parit. Ita fit. ut cadem res
eodẽmodo sũpta. uniquide uitã: alii
aut̃ conferat mortẽ. Sic ergo intelligindũ
ẽ & sysaram istũ animalẽ hominẽ. &
uitioꝵ principem. ꝑdoetrinã ecełiȩ quã
non exfide suscepit extinctum. S una¬
queq una anima satis agat isto lacte

Expanded text:
fidei prima eis elementa traduntur. Istud fidei prima eis elementa traduntur. Istud  iste cibus his quidem qui bonum proficiendi propositum gerunt, vitam tribuit et salutem; his vero quibus contraria placent, quibus luxuria, libido, avaritia, et omnis impietas cordi est, hujusmodi doctrina necem et interitum praestat. Sic ergo fit ut ex his atque eisdem cibis quibus aluntur boni, suffocentur mali, et in quo piis vita est, ibi sit impiis mors. Denique ut exemplo res quam dicimus planior fiat, vinum sanos et commode degentes juvat, et, sicut Scriptura dicit, cor hominis sani duntaxat laetificat, febrientibus vero, si sumpserint, perniciem continuo et interitum parit, ita fit ut eadem res non eodem modo sumpta uni quidem vitam, alii autem conferat mortem. Sic ergo intelligendum est, et Sisaram, istum animalem hominem, et vitiorum principem, per doctrinam Ecclesiae quam non ex fide suscepit exstinctum. Sed et unaquaeque anima satagat isto lacte
Abbreviated transcription (Latin):
& iacob frĩb. Dum enĩ sectatur agrestia¬
esau. dum morat᷑ insaltib: preueniens
iacob. & mulieris nichilominus consiliis
matris compositos patri offerens cibos.
benedictionis primatus accepit. Sic
& meuangelio ꝑgente dño ad filiam
principis sẏnagoge suscitandã: preue¬
niens mulier quȩ fluxu sanguinis la¬
borabat. fideli tactu prior consequitur
sanitatẽ. Quod etiam si m̃querendũ
aliquid uidet᷑ adiligentib auditorib
quod lacte eum potasse dr. cum ille
aquam poposcisset: uideamꝰ ne forte
sedm misticas uel allegoricas leges tale
aliquid etiam de hoc possit ostendi.
Lactis cibus eẽ dicit᷑ inscripturis scĩs
prima hȩc moralis institutio: quȩ in¬
cipientib. nel paritulis traditur. Non
enĩ ininitiis statim discipłis deꝓfundis
& secretiorib traden dũ ẽ sacramentis:
s morũ correctio. emendatio disciplinȩ.
religiose conuersationis & simplicis

Expanded text:
et Jacob, fratribus . Dum enim Esau sectatur agrestiet Jacob, fratribus . Dum enim Esau sectatur agrestia, dum moratur in saltibus, praeveniens Jacob, et mulieris nihilominus consilio matris compositos patri offerens cibos, benedictionis primatus accepit. Sic et in Evangelio, pergente Domino ad filiam principis synagogae suscitandam, praeveniens mulier quae fluxu sanguinis laborabat, fideli tactu prior consequitur sanitatem. Quod si etiam inde requirendum aliquid videtur a diligentibus auditoribus, quod lacte eum potasse dicitur, cum ille aquam poposcisset, videamus ne forte secundum mysticas vel allegoricas leges tale aliquid etiam de hoc possit ostendi. Lactis cibus esse dicitur in Scripturis sanctis prima haec moralis institutio quae incipientibus velut parvulis traditur; non enim initiis statim discipulis de profundis et secretioribus tradendum est sacramentis, sed morum correctio, emendatio disciplinae religiosae conversationis et simplicis
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatis. hanc xp̃c artam & angustã
nobis uiã salutis ostendit. Sic ergo ia¬
hel eccliȩ uitioꝵ principem sysaram ob¬
tectum pellib idẽ menbrorũ mortifica¬
tione sopitum: ęt̾no tradidit somno. Oe¬
currit tam̃ iahel ȩccłia pꝰ hec &. priorppło
insectanti sysaram. Insectabatur enĩ isrł
legen iusticie: s in legem non ꝑuenit.
Occurrit ergo eccłia etiam ipsi & ostendit
ei opus suum: ostendit ei uictoriam cõ¬
sũmatã. atq insocietatẽ eum ꝓstati ho¬
stis inuitat. Uerum ẽ enĩ illuã quod
apłs innouissimo tempore dicit futurũ:
quia cum plenitudo gentiũ subintroi¬
erit: tunc om̃is isrł saluus fiet. fit ergo
primatus quidem in manu mulieris
alienigenȩ. non tamen excludit᷑ a con¬
sortio gle etiam barach. qui prior quid̃e
ceꝑat: s nouissimus ꝑuenit adfinem:
immo dũ ille ꝑuenit. iahel aliengena
pret̾euntẽ quodãmodo uictoriã rapit.
E adem forma precessit etiam i nesau

Expanded text:
voluptatis, hanc Christus arctam et angustam voluptatis, hanc Christus arctam et angustam nobis viam salutis ostendit. Sic ergo Jael Ecclesia vitiorum principem Sisaram obtectum pellibus, id est, membrorum mortificatione sopitum, et aeterno tradidit somno. Occurrit tamen Jael Ecclesia post hoc, et priori populo insectanti Sisaram. Insectabatur enim Israel legem justitiae, sed in legem non pervenit. Occurrit ergo Ecclesia, etiam ipsi, et ostendit ei opus suum, ostendit ei victoriam consummatam, atque in societatem eum prostrati hostis invitat. Verum est enim illud quod Apostolus in novissimo tempore dicit futurum, quia cum plenitudo gentium subintroierit, tunc omnis Israel salvus fiet . Sit ergo primatus quidem in manu mulieris alienigenae, non tamen excluditur a consortio gloriae etiam Barach, qui prior quidem coeperat, sed novissimus pervenit ad finem. Imo dum ille pervenit, Jael alienigena praetereuntem quodammodo victoriam rapit. Eadem forma praecessit etiam in Esau
Abbreviated transcription (Latin):
pretat᷑ aut̃ iabel ascensio. Quia reuera
nisi ꝑ eccłiam multiformis sapientiȩ dĩ.
Ipsa ẽ ergo quȩ dũ acorporalib ad sp̃ualia.
& atr̾enis ascendit ad celestia. int̾ficit sy¬
saram. dequo iam suꝑius diximꝰ. quod
carnaliũ uitioꝵ. & animalis uel choicis
hominis tenet formã: quia sy sara iusio
equi int̾pretat᷑. Dequo scriptura dicit.
Nolite fieri sicut equus & mulus. quib
non ẽ intellectus. Palo ergo eũ int̾ficit.
idẽ ligni crucis eũ acumine & uirtute
ꝓsterit. & non sine causa maxillas
eius palo transuerberasse describitur.
Iuua enĩ os quod decarnalib loquebat᷑
& illa doctrina que carnis głam prefere¬
bat. que indelitus & uoluptate iuuen¬
dũ sapientib scłi ꝑsuadebat & huma¬
nũ genuᷤ luxuriȩ adulatione deceꝑat.
illud inquã os ligno crucis confoditur
& terebratur: quia illa ula quam phi¬
losophia latam & spatiosam p̃dicauerat

Expanded text:
rpretatur autem Jael ascensio, quia revera rpretatur autem Jael ascensio, quia revera nisi per Ecclesiam multiformis sapientiae Dei. Ipsa est ergo quae, dum a corporalibus ad spiritalia et a terrenis ascendit ad coelestia, interficit Sisaram, de quo jam superius diximus quod carnalium vitiorum, et animalis vel choici  χοΐκος hominis tenet formam; quia Sisara, visio equi, interpretatur, de quo Scriptura dicit: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Palo ergo eum interficit, id est, ligni crucis eum acumine et virtute prosternit. Et non sine causa maxillas ejus palo transverberasse describitur. Illud enim os quod de carnalibus loquebatur, et illa doctrina quae carnis gloriam praeferebat, quae in deliciis et voluptatibus vivendum sapientibus saeculi persuadebat; et humanum genus luxuriae adulatione deceperat, illud, inquam, os ligno crucis configitur et terebratur, quia illa via, quam philosophia latam et spatiosam praedicaverat
Abbreviated transcription (Latin):
uia hac quã incedis: s in manu mulieris
tradet dñs sysaram. E uident̾ ostendit
quia nonerit apud illũ ppłm primatꝰ
nec ꝑmanehit apud eũ uictorie palma:
s inmanus mulieris cin nomen iahel.
tradetur sẏsara. Describit᷑ aut̃ quod
insequeret᷑ barach principẽ allophiloꝵ
sy saram. ip̃se quidẽ eũ comp̃bendere
non potuit. s occurrit ei fugienti mu¬
lier alienigena iabel: quȩ mulier pͥus
cũ eo amicitiarũ fedus habuerat. Adqͦ
ille cũ declinasset latendi gr̃a aquam
poposcit ut biberet: s ab illa lacte pota
palum malleo adactũ ꝑeius mala uel
maxillas defixit: & tunc occurrens in¬
sectanti barach. mortuũ iam & ꝓstratũ
ostendit sysaram. Quid ergo nobis sa¬
eramenti om̃is iste hystoriȩ textus osten¬
dit: Iahel mulier ista alienigena deqͣ
ꝓpħ̃ia dixit. quod inmanu mulieris
uictoria fiat. figuram tenet ȩccłiȩ: quȩ
ex alienigenis gentib congregata ẽ Int̾¬

Expanded text:
via hac quam incedis, sed in manu mulieris via hac quam incedis, sed in manu mulieris tradet Dominus Sisaram. Evidenter ostendit quia non erit apud illum populum primatus, nec permanebit apud eum victoriae palma; sed in manus mulieris, cui nomen Jael, traditur Sisara. Describitur autem quoinsequeretur Barach principem Allophylorum Sisaram, ipse quidem eum comprehendere non potuit, sed occurrit ei fugienti mulier alienigena Jael; quae mulier prius cum eo amicitiarum foedus habuerat, ad quam ille cum declinasset latendi gratia, aquam poposcit ut biberet, sed ab illa lacte potatpalum malleo adactum per ejus mala vel maxillas defixit, et tunc occurrens insectanti Barach mortuum jam et prostratum ostendit Sisaram. Quid ergo nobis sacramenti omnis iste historiae textus ostendit? Jael, mulier ista alienigena, de qua prophetia dixit quod in manu mulieris victoria fiet, figuram tenet Ecclesiae, quae ex alienigenis gentibus congregata est. Inte
Abbreviated transcription (Latin):
Ad modicũ enĩtemporis resplendet. &
Qui refulsit quidẽ & in legis splendore.
adbeue tempus coruscauit s non diu
ꝑmansit: nec continuũ lucis potuit
obtinere fulgorẽ. Cum ergo dicit del¬
bora adbarach idẽ ꝓpħia ad priorem
cem milia uiros & reliqua quȩ scripta
sunt: quid respondit barach exꝑsona
ppłi ad ꝓpłam udeamus. Noninquit
ascendam nisr &. tu ascenderis mecum.
quia nescio dtera inqua mittet dñs
angłm suum mecũ. Uides ergo quom
illis priorib ꝓpħitia detulerit eloqdͥa
di. & illis dicit data eẽ precepta ut
ascendant in moutẽ: s excusant & di¬
cunt non ascendam nisi ascenderis &. ti¬
mecum. & de excusatione quidem
uerum ẽ: s deieꝓmissione falsum ẽ.
Quod enĩ non ascenderint in montẽ
dĩ uerũ ẽ. quod aut̃ pollicentur se ascen¬
suros eẽ cum ꝓpħia falsũ ẽ. Non enim
secuti sunt ꝓpħiam ut credẽnt ei dequo
tam̃ scito quia nonerit pͥmatus tinis in

Expanded text:
ad modicum enim temporis resplendet et ad modicum enim temporis resplendet et qui refulsit quidem, et in legis splendore ad breve tempus coruscavit, sed non diu permansit, nec continuum lucis potuit obtinere fulgorem. Cum ergo dixisset Debbora ad Barach, id est, prophetia ad priorem cem millia viros, et reliqua quae scripta sunt. Quid respondit Barach, ex persona populi ad prophetiam videamus. Non, inquit, ascendam, nisi et tu ascenderis mecum; quia nescio diem, in qua mittet Dominus angelum suum mecum. Vides ergo quomodo illis prioribus prophetia detulerit eloquia Dei; et illis dicit data esse praecepta ut ascendant in montem. Sed excusant et dicunt, non ascendam, nisi ascenderis mecum. Et de excusatione quidem verum est, sed de repromissione falsum est. Quod enim non ascenderint in montem Dei certum est; quod autem pollicentur se ascensuros esse cum prophetia, falsum est. Non enim secuti sunt prophetiam ut crederent ei, de qutamen scito, quia non erit primatus tuus in
Abbreviated transcription (Latin):
insuꝑiorib designauimꝰ: quia ꝓpec¬
catis ppłi moritur bonus ppłi dux.
Cum enĩ indigni fuerint effecti &
fecerint malignũ inconspectu dñi.
auferet᷑ ab eis homo dĩ. S dicit for
nichil uile erga ꝓpħiȩ sedem reꝑiri potest:
sicut & salomon nichilominus sapien¬
tiȩ sedem describens dicit de ea quod uel
inportis ciuitatũ assistat uel in muroꝵ
menib habitet. uel in altis turrib libere
agat. hoc modo ergo ꝓphia quȩ nunc in
delbora describit᷑: int̾ domũ dĩ. & int̾
excelsa dicit᷑ habitare. Nonenĩ nos docet
quȩ suꝑ t̾ram sunt querere. s quȩ incelis
sunt & in excelsis: ubi xp̃c ẽ indextera
dei sedens. illuc nos ꝓphitia hortatur
ascendere. illuc discipłos suos molitur
imponere. hȩc ergo primo omniũ inqͥt
misit & uocauit ad se barach. Barach
aut̃ int̾pretat᷑ coruscatio. Ooruscatio uero
ẽ. quȩ habet quidẽ lucẽ: s ñ ꝑmanentẽ

Expanded text:
in superioribus designavimus, quia pro pecin superioribus designavimus, quia pro peccatis populi moritur bonus populi dux. Cum enim indigni fuerint effecti, et fecerint malignum in conspectu Domini, auferetur ab eis homo Dei. Sed dicit fornihil vile, erga prophetiae sedem reperiri potest: sicut et Salomon nihilominus sapientiae sedem describens dicit de ea, quod vel in portis civitatum assistat, vel in murorum moenibus habitet, vel in altis turribus libere agat . Hoc ergo modo prophetia, quae nunc in Debbora describitur, inter domum Dei et inter excelsa dicitur habitare. Non enim nos docet quae super terram sunt quaerere, sed quae in coelis sunt et in excelsis, ubi Christus est in dextera Dei sedens . Illuc nos prophetia hortatur ascendere, illuc discipulos suos molitur imponere. Haec ergo est, primo omnium, inquit, misit et vocavit ad se Barach; Barach autem interpretatur coruscatio. Coruscatio vero est quae habet quidem lucem, sed non permanentem;
Abbreviated transcription (Latin):
miseris manũ tuam in aratrũ noli re¬
tro respicere ioẽ postea quã tuleris crucẽ
tuã & secutus fueris. xp̃m. postea quã
scło renuntiasti. & his quȩ inscło sunt.
noli retro respicere noli requirere eaquȩ
ꝓpt̾ xp̃m duxeras ut stercora. quia si in isto
aratro manũ semꝑ habueris. ita ut confi
& asinistris tius nulle. ad de aut̃ non ap¬
propinquab t. S & hoc ipsum quod
dixit insexcentis allophilis ꝑcussisse
samegad: non michi uidet᷑ ociose dictũ.
Quid enĩ opus erat designare etiam
numerũ: nisi forte euidentuis in ipso
numero ea dequib suꝑus diximus in¬
qui multiplicatus ꝑuenit insexcentos.
mundi huiꝰ sigurã tenet. qui in sex di¬
eb dicit᷑ consũmatus. Sexcentos eigo
inaratro dr ꝑcussisse ille: cui ꝑcrucem
xp̃i crucifixus ẽ mundus. S quid pͥ¬
lii isrł facere malignũ inconspectu¬
dñi: & aoth mortuus ẽ. Seruatur ni¬
mirũ inhis etiã illa obseruatio quam

Expanded text:
miseris manum tuam in aratrum, noli remiseris manum tuam in aratrum, noli retro respicere, id est, posteaquam tuleris crucem tuam, et secutus fueris Christum; posteaquam saeculo renuntiasti, et his quae in saeculo sunt, noli retro respicere, noli requirere ea quae propter Christum duxeras ut stercora; quia si in isto aratro manum semper habueris, ita ut confidet a sinistris tuis mille, ad te autem non approximabunt . Sed et hoc ipsum quod dixit, in sexcentis Allophylis percussisse Samegach, non mihi videtur otiosum dictum. Quid enim opus erat designare etiam numerum, nisi forte evidentius in ipso numero ea de quibus superius diximus, inqui multiplicatus pervenit in sexcentos, mundi hujus figuram tenet, qui in sex diebus dicitur consummatus. Sexcentos ergo in aratro dicitur percussisse ille, cui per crucem Christi crucifixus est mundus. lii IsrDomini, et Aoth mortuus est. Servatur nimirum in his etiam illa observatio quam
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sc̃s ibi incolam dicit. idẽ bic. Quod
enĩ scõ spũi qui incęlis ẽ ibi ẽ. nobis hic
ẽ. Quid ergo dicit᷑ desamegad᷑ ꝑcussit
inquit allophilos insexcentis iuris in
stiua. & pede aratri. Aliud genus lau¬
dis in samegad uideo. Iste inaratro
pugnat: aoth pugnabat ingladio. Iste
in aratro uincit: tam̃ & hic suꝑat ac
ꝓsternit allophilos. Potest ergo fieri
ut eccłie uidex non semꝑ gladium
ꝓferat idẽ non semꝑ austeritate uerbi
& acumine correptionis utat᷑ s aliqnͣdo
etiã imittet᷑ agricolã & uelut aratro sul¬
cans animȩ nr̃ȩ t̾ram ac sepius eam
clementi cõmonidione rescindens. ap¬
tam eã suscipiendis seminib paret.
Int̾ficient᷑ ergo etiam sic allopholi. cũ nͦ
argumentis & acumine contra ad-¬
uersarios utimur: s agresti. & sim¬
plici cõmonitione de animis auditoꝵ
uitia & peccata ꝓpellimus. S & tu ip¬
se auditor esto agricola animȩ tuȩ: utere
hoc aratro quo utitur samegad. S cũ

Expanded text:
 hic; quod enim sancto Spiritu qui in coelis est, id est, nobis hic est. Quid ergo dicitur de Samegach: Percussit, inquit, Allophylos in sexcentis viris in stiva et pede aratri? Aliud genus laudis in Samegach video. Iste in aratro pugnat, Aoth pugnabat in gladio. Iste in aratro vincit, tamen et hic superat et prosternit Allophylos. Potest ergo fieri ut Ecclesiae judex non semper gladium proferat, id est, non semper auctoritate verbi et acumine correptionis utatur, sed aliquando etiam imitetur agricolam, et velut aratro sulcans animae terram, ac saepius eam clementi commonitione rescindens, aptam eam suscipiendis seminibus paret. Interficientur ergo etiam sic Allophyli, cum non argumentis et acumine contra adversarios utimur, sed agresti et simplici commonitione de animis auditorum vitia et peccata propellimus. Sed et ipse, o auditor, esto agricola animae tuae, utere hoc aratro quo utitur Semegach. Sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ similit̾ scripta sunt. eẽ incęlis: quȩ
nobis occasionẽ dederunt sentire debis
om̃ib quod misteria in his cȩlestia des¬
fastidio hȩc legatis & pucetis uilem ali¬
contineri: & maiora quam potest huma¬
nus sermo ꝓferre. uel auditus mortalis

Expanded text:
quae similiter scripta sunt esse in coelis, quae nobis occasionem dederunt sentire de his omnibus, quod mysteria in his coelestia desfastidio haec legatis, et putetis vilecontineri majora mysteria quam potest humanus sermo proferre, vel auditus mortalis
Abbreviated transcription (Latin):
indicetur nobis quia hec certis quib q
rationib & non casu uel fortuitu fieri
dispensantur. Sicut eium non ẽ putan¬
dum quod fortuitu acciderit uerbi cau¬
sa ut ille angłs micbael uocaret᷑. alius¬
aut̾ gabriel. alius uero raphael. & ut
adhumana descendam sicut non fuit¬
fortiuitũ ut ille patriarcha abraham uoca¬
retur. & ille alius isaac. alius isrł. sed
ne infeminis quidẽ casu accidit s certa¬
& diuina ratione ut illa sara uocaret᷑
ex saray uel ille isrł ex iacob. uel ille abra¬
ham ex abram: & ut certũ ẽ quodunus¬
quisq uel angłoꝵ. uel hominũ exhis q̃
sibi iniunguntur officiis & actib etiam
nomina sortiant᷑. ida consequens ẽ etiam
quarũ typũ & imaginẽ iste que int̾ris
sunt continent. quȩ nunc in hac scͥptura
mistice nobis ꝑiħmnaue filiũ designant᷑.¬
& de ipsis puto ciuitatib dictum. edifica¬
buntur ciuitates uidȩ. & habitabunt ibi¬

Expanded text:
indicatur vobis qui haec cernitis, quibusque indicatur vobis qui haec cernitis, quibusque rationibus, et non casu vel fortuitu fieri dispensentur. Si enim est putandum quod fortuitu acciderit, verbi causa, ut ille angelus Michael vocaretur, alius vero Raphael; et, ut ad humana descendam, sicut non fortuitu, ut ille patriarcha Abraham vocaretur, et ille Isaac, et alius Israel; sed ne in feminis quidem casu accidit, sed certe divina ratione, ut illa Sara vocaretur ex Sarai, et ille Israel ex Jacob vel certe Abraham. Et ut certum est quod unusquisibi injungantur officiis et actibus etiam nomina sortiuntur: ita consequens est etiam quarum typum et imaginem istae quae in terris sunt continent, quae nunc in hac Scriptura mystice nobis per Jesum Nave filium designantur. De ipsis puto civitatibus dictum: « Aedificabuntur civitates Judae, et habitabunt ibi
Abbreviated transcription (Latin):
hereditatis in cęlis exemplar. Qm̃ quidẽ
lex umbram dicitur habere fucuroꝵ
bonorum. sicut dicit aplłs debis qui ad
cessistis inquit adsyon montem & ad
aliqua incęlis ciuitas quȩ dicitur ibrłm
& mons syon. Non ẽ utiq sine causa
quod beniamin insorte sua accipiat ihe¬
rusalem & montẽ syon. nisi quia cȩlestis
illius ihrłm ratio sine dubio hoc exigebat.
ut non aliqua beniamin dari deberet
ihrłm t̾restris: quȩ illius cȩlestis figurã
seruet ac formam. Similiter aut̃ etiam
certa quadam ratione uidȩ sorte decernit᷑¬
singulis quibq tribubus conseribunt᷑:
nisi quia ut diximus illa cȩlestia loca
uel coniuncta sunt loca. hoc inse cause
& rationis continebant incelis. quod sor¬
te distribui gubernatur int̾ris. hinc
ergo ẽ quod dispensauit diuina sapi¬
entia nomina quedam locorum in¬
scribi inscripturis quȩ misticam quan¬
dam int̾pretationem contineant: ꝑ q̃

Expanded text:
haereditatis portio expleatur. Quoniam quidem haereditatis portio expleatur. Quoniam quidem lex umbram dicitur habere futurorum bonorum, et sicut dicit Apostolus de his qui ad ccessistis ad Sialiqua in coelis civitas quae dicitur Jerusalem et mons Sion. Non est utique hoc sine causa quod Benjamin in sorte sua accepit Jerusalem et montem Sion. Quia coelestis illius Jerusalem ratio sine dubio hoc exigebat, ut jam aliqua Benjamin dari deberet Jerusalem terrestris, quae illius coelestis figuram servat ac formam. Similiter autem certa aliqua ratione in Judae sortem decernitsingulis quibusque tribubus conscribuntur: nisi quia illa coelestia loca,vicina, vel conjuncta sunt loca, hoc in se causa et ratione continebant in coelis, quod sorte distribuendo figurabatur in terris. Hinc ergo est quod dispensavit divina sapientia nomina quaedam locorum scribi in Scripturis, quae mysticam quamdam interpretationem contineant, per quae
Abbreviated transcription (Latin):
nime uerbi causa petri custos ẽẽ scetitus
sit. & alius pauli. uel alius unius infan¬
tis de eccłia dequorum angłis dicit dñs.
quia semꝑ uident faciem patris mei qui
incelis ẽ: Dequib utiq dubitandũ ñ ẽ.
quod iuditio dĩ qui uel illorum dignitatẽ
antur: sorte quadam mistica xp̃i dispen¬
satione directa. Ego aut̃ quantum ad
opionionem meã spectat. puto audenter
dicendum etiam dehis iurtutib quȩ
mundi huius ministeria susceꝑunt. qd̃
hibeat: alia ymbrium. alia uentorum.
alia marinis. alia aut̾ t̾restrib animalib¬
nel singulis quib q & t̾re gignentibus
pressit. & ẽẽ in his singulis sacramenta
in effabilia diuinȩ dispositionis: ut ordi¬
ne suo cuncta & competenti ꝑ unam qꝙ
iuitutem dirimantur officio. Sic enim
Ad horum igitur unitationẽ credendũ
tribum diuina dispensatione decerni:
& ꝑ in effabilem ꝓuidentiam dĩ ac presci¬
entiam inhis sortib adumbrari futurȩ

Expanded text:
nimae, verbi causa, et Petri custos fortuitu sit, nimae, verbi causa, et Petri custos fortuitu sit, et alius Pauli, vel alius unius infantis de Ecclesia, de quorum angelis dicit Dominus « quia semper vident faciem Patris qui in coelis est ; » de quibus utique dubitandum non est quod judicio Dei, qui vel illorum dignitate vtur sorte quadam mystica Christi dispensatione directa. Ego autem, in quantum ad opinionem meam spectat, puto audenter dicendum etiam de his virtutibus quae mundi hujus ministeria susceperunt, quhibeat, alia imbrium, alia ventorum, alia marinis, alia autem terrestribus animalibus singulis quibusque a terra gignentibus praesit: et esse in his singulis sacramenta meffabilia divinae dispensationis, ut ordini suo cuncta et competenti per unamquamquam virtutem dirimantur officio. Sic enim » Ad horum igitur imitationem credendum tribum divina dispensatione decerni; et per ineffabilem entibus in his sortibus adumbrari futurae
Abbreviated transcription (Latin):
portio dñi iacob. funiculus hereditatis
eius isrł. Uides enim quia & hic partem
& funiculum isrł dm̃ dicit eẽ sortium.
Nonne ergo fortuitu arbitrandus non ẽ
ꝑsortem uenisse illi quidem angelo illã
suꝑ tras : S ibi etiam si sodm numerũ
angelorum dĩ dicantur sorte gentes ẽẽ
uisȩ. tamen illa sors sicut in hominib
diximus quia di uiditium quod in
occulto ẽ sors pandit inpublico. talis
etiam ibi fuisse credenda ẽ qua ꝓmerito
&. uirtute sua unusquisq angłs illam
uel illam gentem indiuisione susceꝑit.¬
& quid dico de magnis & generalib
rebus: cum ne ꝑsingulos quidem nrmͣ
absq hu iusmodi sorte quȩ d̃i iuditio
dispensant̾ euenire dicendum est.
uerbi causa ut alius nr̃m talem. ueltalem
uitam statim a natiuitate sortiatur uel cer¬
te illud quod erga homines geri exscripturis
scĩs sepe docuimus. quod & boni angeli as¬
sint hominib & contrarii: quod non utiq
fcetuitu & absq uiditio ille angls illius a¬

Expanded text:
s haereditatis ejus Israel. Vides ergo et hic partem et funiculum Domini Israel dicit esse sortem. Nunc ergo fortuito arbitrandum venisse sortem illi quidem angelo gentem super terram. Sed et ibi etiamsi secundum numerum angelorum Dei dicantur sorte gentes istae divisae, tamen illa sors, sicut in hominibus diximus, quia Dei judicium quod in occulto est sors pandit in publico, ita etiam ibi fuisse credendum est, ut pro merito et virtute unusquisque angelus etiam et illam gentem in divisionem susciperet. Et quid dico de magnis et de generalibus rebus, cum ne per singulos quidem nostrum, absque hujusmodi sorte quae Dei judicio dispensatur, evenire dicendum est? Verbi causa, ut alius quidem nostrum talem vel talem vitam novitate sortitur; vel certo illud quod erga homines geri ex Scripturis sanctis saepe docuimus, quod et boni angeli adsint hominibus, et contrarii; quod utique fortuito et absque judicio sit ille angelus illius a
Abbreviated transcription (Latin):
duas sortes. sors una a dño. & sors una
a poponpeo hoc ẽ transimssori. & suꝑquẽ¬
cumq uenerit sors appoponpei. accipi¬
et hyrcũ illũ & abducet eum in locum
beremi uiuum. & dimittet eum ibi in
dimissione sua: aliũ uero hẏreum im¬
molabunt dño. & reliqua quȩ ibisunt.
que utiq sciunt qui legunt. & iterũ
ubi moyses diuisit tribui ruben . &. tͥbui
gad. & dimidiȩ tribui manasse quȩ po¬
poscerat transiordanẽ acciꝑe t̾ram illã

Expanded text:
duas sortes, sors una Domino, et sors una Apopompaeo, hoc est transmissori. Et super quemcunque venerit sors, Apopompaei accipient hircum illum et abducent in locum eremi vivum, et dimittent illum in dimissionem suam, alium vero hircum immolabunt Domino, » et reliqua, quae ibi sunt, quae utique sciunt, qui legunt. Et iterum: ubi Moyses sorte divisit tribui Ruben et tribui Gad et dimidiae tribui Manassae, quae pop
Abbreviated transcription (Latin):
mittit se ualere adbellũ. & ꝓmptum ẽẽ
ad p̃lium. & ideo deposcit ꝑ mitti sibi
uelut disputandi facultatẽ. ut con¬
grediat᷑ cum dialeeticis scłi: cum his
qui pueris falsa confirmant: ut eos con¬
futet & suꝑet & subuertat om̃ia que illi
falsis assertionib construxerunt. Ideo
nedicit inquit eum: scilicet quod taliã
deposcat & audeat. S & tu sius da¬
re oꝑam studiis. & legem di prudent̾
meditari. & effici cor inlege dĩ: potes
istas. magnas. & munitas urbes. idẽ
assertiones subuertere falsitatis: ut¬
& tu merearis benedici ab ih̃u & acci¬
pere abeo crebron. Int̾pretat᷑ aut̃ che¬
bron coniunctio uel coniugiũ: ꝑ quod

Expanded text:
mittit se valere ad bellum, et promptum esse mittit se valere ad bellum, et promptum esse ad praelium, et ideo deposcit permitti sibi velut disputatori facultatem, ut congrediatur cum dialecticis saeculi, cum his qui pro veris falsa confirmant, ut eos confutet et superet, et subvertat omnia, quae illi falsis assertionibus construxerunt. Ideo nedixit, inquit, eum, » scilicet quod talia deposcat et audeat; sed et tu, si vis dare operam studiis, et legem prudenter meditari, et effici cor in lege Dei, potes istas magnificas et munitas urbes, id est, assertiones subvertere falsitatis, ut et tu merearis benedici ab Jesu et accipere Hebron. Interpretatur autem Hebron conjunctio vel conjugium; per qu
Abbreviated transcription (Latin):
has poscebat qui nouerat belligerare:
sicut scriptum ẽ. Ciuitates munitas
occupabit sapiens: & destruet muni¬
tionẽ inqua confidebant impii. Putas
cum hec diceret salomon hoc nos uo¬
lebat docere. quia ciuitates caperet
sapiens. & mu nitiones destrueret ex
lapidib constructas. an illud potius
indicat quod ciuitates & muri sint
impioꝵ dogniata. & syllogism i philo¬
sophoꝵ. quib astruunt impia quȩq
& di uinȩ legi contraria. quȩ apud
paganos uel barbaros obseruantur:
S & illa inhis deputanda sunt & ci¬
uitates munitȩ eẽ atq in montib col¬
locatȩ: quȩ heretici scripturarum asser¬
tionib uelut in altis montib collocant.¬
uat. Istas ergo ciuitates sapiens quisq
uerbum ueritatis predicans destruit.¬
& urbes mendatii ueritatis ariete sub¬
uertit. sicut & apls paulus dicebat.
cogitationes destruentes & omnem
altituainem que extollit se aduersus
scientiam dĩ. Ita ergo etiam nunc sapien¬
tissimus hic calepħ assistit ante iħm. pro¬

Expanded text:
haec poscebat, quia noverat belligerare, sicut scriptum est: « Civitates munitas occupavit sapiens, et destruet munitionem in qua confidebant impii . » Putas cum haec diceret Salomon, hoc nos volebat docere, quia sapiens caperet civitates, et munitiones destrueret ex lapidibus constructas? An illud potius indicat, quod civitates et muri sunt impiorum dogmata, et syllogismi philosophorum, quibus astruunt impia quaeque et divinae legi contraria, quae apud paganos vel barbaros observantur? Sed illa his deputanda sunt, et civitates munitas esse, atque in montibus collocatas, quae haeretici in Scripturarum assertionibus velut in altis montibus collocant. Istas ergo civitates sapiens quisque verbum veritatis praedicans destruit, et urbes mendaces veritatis ariete subvertit; sicut et Paulus dicebat: « Cogitationes destruentes, et omnem altitudinem quae extollit se adversum scientiam Dei . » Ita etiam nunc sapientissimus hic Caleb assistit ante Jesum, et pro
Abbreviated transcription (Latin):
De me inquit & dete locutus ẽ moyses.
Dete inquit quidem hoc ẽ quod dixit
dñs quia si crederetis moysi. crederetis
utiq & michi. de me enĩ ille scripsit:
deme uero hoc ẽ quod dixit. hoc ẽ decale¬
ph qui corẽ. Certum ẽ quod decorde
scripserit moyses: quippe qui om̃ia pru¬
dent̾ sapienterq conscripsit. Ait ergo.
ho die ualeo sicut tunc ualebam. Sc̃s
quippe similit̾ ualet. & inp̃sentib & in
preteritis. & in nouis. & inueteribus.
& in euangeliis. & in lege: hoc ẽ ergo
quoddicit ualere se hodie sub iħu.
sicut & cunc sub moy se: quia inutriꝰq
testamenti mnisteriis cor uigilans ualet.
S udeamus etiam peticionẽ eius
quã primã poposcit ab ihu caleph fi¬
lius iepphone. Peto te inquit montẽ
hunc: sicut dixit dñs indie illa. Nicħ
humile uel deiectũ sẽs requirit. nicħ
quod indemersis conuallib iaceat.
s montẽ querit excelsum: & montẽ
inquo ciuitates magnȩ & munitȩ st̃.¬

Expanded text:
De me, inquit, et de te locutus est Moyses: de te quidem, hoc est quod dixit Dominus quia « si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi, de me enim ille scripsit ; » de me vero quid dixit, hoc est de Caleb, qui cor est? Certum est quia de corde scripsit Moyses, qui omnia prudenter sapienterque conscripsit. Ait ergo: Hodie valeo sicut valebam. Tunc sanctus quippe similiter valet in praesentibus, et in praeteritis, et in novissimis, et in veteribus, et in Evangeliis, et in lege. Hoc quod dicit valere se hodie sub Jesu, sicut tunc sub Moyse, quia in utriusque Testamenti mysteriis cor vigilans valet. Sed videamus etiam petitionem ejus, quam poscit ab Jesu iste Caleb filius Jephonae: « Peto te, inquit, montem hunc sicut dicit Dominus in die illa. » Nihil humile vel dejectum sanctus requirit, nihil quod in demersis convallibus jacet; sed montem quaerit excelsum, et montem in quo civitates magnae et munitae, et
Abbreviated transcription (Latin):
archa. mnea ẽ inqua conuigia patrum
& reliquiȩ eoꝵ iacent. id ẽ abraham eũ
sara. ysaac cũ rebecca. iacob cum lia.
Meruit ergo caleph patrũ reliquias in
hereditate susciꝑe. sine dubio quia
ꝑsapientiã quȩ in eoerat qua uigebat
sub moy se & sub iħu. incellexerat con¬
runetionis ipsius rationẽ: & ꝑspexerat
quid eẽt causȩ quod abraham eum¬
sola sara ibi iaceret. & neq agar. neq
cethtra ei meruisset ad iungi:uł quid
eẽt causȩ quod cum iacob sola lia
iacere uideretur. & neq rachel que
amplius suerat dilecta neq aliqua
ex concubinis in sepulchro ei fuerat co¬
pulata. Ipse ergo inmemoriis patrum
hereditatẽ capit prudens & sapiens
caleph. ip̃si ih̾e en achitarũ gentis me¬
tropolim tribuit chebron & efficitur
ei sors usq in hodiernum diem. Utinam

Expanded text:
 ea est in qua conjugia patrum et reliquiae eorum jacent, id est, Abraham cum Sara, Isaac cum Rebecca, Jacob cum Lia. Meruit ergo Caleb patrum reliquias in haereditatem suscipere, sine dubio quia per sapientiam quae in eo erat qui vigebat, et sub Moyse et sub Jesu intellexerat conjunctionis ipsius rationem, et prospexerat quid esset causae quod cum Abraham sola Sara jaceret, ubi neque Agar, neque Cethura ei meruisset adjungi: vel quid esset causae quod cum Jacob sola Lia jacere videretur, et neque Rachel quae amplius fuerat dilecta, neque aliqua ex concubinis, in sepulcro ei fuerat copulata. Ipse ergo in memoriis patrum haereditatem capit prudens et sapiens Caleb, ipsi Jesus Enachitarum gentium metropolim tribuit Hebron, et efficitur ei sors usque in hodiernum diem. Nom