comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iudi circenses sacrorũ causa. ac cle
orlim gentiliũ celebrationib institu¬
ti st̃. Unde & qͥeos spectant. demonũ
cultib inseruire uident᷑. Nam res
equestris antea simplex agebat᷑. & utiq
cõmunis usus reatꝰ ñ erat. sed cũ ad
ludos coactus. ẽ. naturalis usus. ad de¬
moniorũ cultũ translatꝰ. ẽ. Itaq casto¬
ri & polluci deputant᷑ hȩ species. quib¬
equos a mercurio distributos hystoriȩ
secrati. & ipsi quadrigis prȩsunt. Cir
censes aut̃ ludi ideo dicti. uł acircũ¬
eundo. uł qđ ubi nunc metȩ sunt: olĩ
gladii ponebant᷑. quos quadrigę circũ¬
ibant. Et inde clicti circenses. ab ensib
circa quos currebant. Si quidẽ & in lito¬
re circa ripas fluminũ currius agitan¬
tes. gladios in ordine in ripȩ litore po¬
nebant. & erat artis equos circa ꝑicula
torquere. Inde & circenses dicti pu¬
IRCUS soli principalit̾ consecratꝰ est
a paganis. cuius sedes medio spacio
& effigies de fastidio edis emicat. qđ

Expanded text:
udi circenses, sacrorum causa deorum ac gentilium celebrationibus instituti sunt. Unde et qui eos spectant, demonum cultibus inservire videntur. equestris antea simplex agebatur, et utique communis usus reatus non erat, sed cum ad ludos coactus est naturalis usus, ad daemoniorum cultum translatus est. 2. Itaque et Castori et Polluci deputantequos a Mercurio distributos historie secrati et ipsi quadrigis presunt. Ccenses autem ludi ideo dicti, vel a circumeundo, vel quod ubi nunc metae sunt; olim gladii ponebantur, quos quadrigae circuibant, et inde dicti circenses, ab ensibus circa quos currebant. Siquidem in littore circa ripas fluminum currus agitantes, gladios in ordine in ripae littore ponebant, et erat artis equum circa pericula torquere. Inde et circenses dicti puVIII. De circo. 1. Circus Soli principaliter consecratus est a paganis, cujus aedes medio spatio et effigies de fastigio aedis emicat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
centauros. qđ equorũ hominũq in eis
natura. coniuncta fuisse putatur.
DE TRANSFORMATIS
CRIBUNTUR autẽ & quȩdã mon¬
struosȩ hominũ transformatio¬
nes & cõmutationes in bestias: sicut
de illa maga famosissima circe. quȩ
socios qͦq ulixis mutasse fertur iN
bestias: & de archadib qͥ sorte ducti
transnatabant qđdã stagnũ: atq ibi
conuertebant᷑ in lupos. Nam & diome¬
dis socios. in uolueres fuisse conuersos:
non fabuloso m̃dacio. sed hystori ca
affirmatione confirmant. Sed & qͥdã
asserunt. strigas ex hominib fieri Ad
multa enĩ latrocinia figurȩ scelerato¬
rum mutant᷑: & siue magicis cantib.
siue herbarũ ueneficio: totis corporib¬
inferas transeunt. Si quidem & ꝑ na-¬
turã pleraq mutationẽ recipiunt. &
corrupta in diuersas species transfor¬
mantur : sicut de uitulorũ carnib
putridis apes. sicut de equis scarabei.
de mulis locustȩ. de caneris scorpio

Expanded text:
centauri, quod equorum hominumque in eis centauri, quod equorum hominumque in eis natura coniuncta fuisse putatur. § 4 De transformatis. Scribuntur autem et quaedam monstruosae hominum transformationes et commutationes in bestiis, sicut de illa maga famosissima Circe, quae socios quoque Ulixis mutasse fertur in bestias: et de Arcadibus, qui sorte ducti transnatabant quoddam stagnum atque ibi convertebantur in lupos. Nam et Diomedis socios in volucres fuisse conversos non fabuloso mendacio, sed historica adfirmatione confirmant. Sed et quidam adserunt Strigas ex hominibus fieri. Ad multa enim latrocinia figurae sceleratorum mutantur, et sive magicis cantibus, sive herbarum veneficio totis corporibin feras transeunt. Siquidem et per naturam pleraque mutationem recipiunt, et corrupta in diversas species transformantur; sicut de vitulorum carnibus putridis apes, sicut de equis scarabaei, de mulis locustae, de cancris scorpion
Abbreviated transcription (Latin):
clausit meatꝰ. Nã ydra. ab aqua di-¬
cta .ẽ. Huiꝰ mentionẽ facte ambrosi
rum. uulnerib suis creuit. & dum
sepe recidit᷑ pullulauit. igni debita.
incendioq ꝑitura. Fingunt & cymerã
triformẽ bestiã. ore leo. postremis
partib draco. media caprea. ẽ. Quam
quidã phisio logi. ñ animal. sed ciliciȩ
montẽ esse aiunt : quib dã locis leones
& capreas nutrientẽ. quib dã ardentẽ.
quibusdã plenũ serpentib. Hunc bello¬
rofontis habitabilẽ fecit. Unde & cy-¬
merã dicit᷑ occidisse. Centauris autẽ
species uocabulũ indidit: id ẽ. homi¬
nem equo mixtũ. Quos quidã fuisse
equites tessalorũ dicunt: sed ꝓeo qđ
discurrentes inbello. uelut unum
corpus equorũ & hominũ uiderent᷑.
inde centauros fictos asseruert. Porro
monocentaurũ. nom̃ sumpsisse ex tau¬
ro & homine. quale bestiam dicunt
fabulose in laberinto inclusã fuisse.
media asini. eẽ. dicat᷑. sicut & yppo¬

Expanded text:
clausit meatus. Nam ydra ab ydclausit meatus. Nam ydra ab ydcta est. Huius mentionem facit Ambrosiurum vulneribus suis crevit; et dum saepe reciditur, pullulavit igni debita incendioque peritura.' Fingunt et Chimaeram triformem bestiam: ore leo, postremis partibus draco, media caprea. Quam quidam Physiologi non animal, sed Ciliciae montem esse aiunt, quibusdam locis leones et capreas nutrientem, quibusdam ardentem, quibusdam plenum serpentibus. Hunc Bellorophontes habitabilem fecit, unde Chimaeram dicitur occidisse. Centauris autem species vocabulum indidit, id est hominem equo mixtum, quos quidam fuisse equites Thessalorum dicunt, sed pro eo quod discurrentes in bello velut unum corpus equorum et hominum viderentur, inde Centauros fictos adseruerunt. Porro Minotaurum nomen sumpsisse ex tauro et homine, qualem bestiam dicunt fabulose in Labyrintho inclusam fuisse. media asini esse dicatur; sicut et Hippo
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerat. Quȩ inde in fluctib cõmo-¬
nisse dicunt᷑: qͥa fluctꝰ uenerẽ creaue¬
runt Scillã qͦq ferunt feminã. capi¬
tib succinctã caninis: cũ latratib
magnis ꝓpt̾ fretũ siculi maris. in quo
nauigantes uerticib in se concurrenti¬
um undarũ exterriti. Latrare estimant
undas. quas sorbentis ȩstus uorago col-¬
lidit. fingunt & monstra quȩdã irra¬
tionaliũ animantiũ. ut cerberũ infe.¬
rorũ canẽ. tria capita habentẽ. signi¬
ficantes ꝑ eũ tres etates. ꝑ quas mors
hominẽ deuorat. Id ẽ. infantiã. iuuen¬
tutem & senectutẽ. Quẽ quidã ideo
dictũ cerberũ putant. qͣsi creobros.
id ẽ. carnẽ uorans. Dicunt & ydram
serpentẽ cũ nouẽ capitib. quȩ latine
scedra dr̃. qđ uno ceso. tria capita ex-¬
crescebant. Sed constat ydram locũ
fuisse euomentẽ aquas. uastantẽ ui¬
cinã ciuitatẽ. in qͦ uno meatu clauso
multi erũpebant. Qđ hercules ui-

Expanded text:
vulnerat. Quae inde in fluctibus conmovulnerat. Quae inde in fluctibus conmorasse dicuntur, quia fluctus Venerem creaverunt. Scyllam quoque ferunt feminam capitibus succinctam caninis, cum latratibus magnis, propter fretum Siculi maris, in quo navigantes verticibus in se concurrentium undarum exterriti latrari aestimant undas, quas sorbentis aestus lidit. Fingunt et monstra quaedam irrationabilium animantium, ut Cerberum inferorum canem tria capita habentem: significantes per eum tres aetates, per quas mors hominem devorat, id est, infantiam, juventutem, senectutem; quem quidem ideo dictum Cerberum putant, quasi creovorum, id est, carnem vorans. Dicunt et Hydram serpentem cum novem capitibus, quae Latine Caedra dicitur, quod uno caeso tria capita excrescebant. Sed constat Hydram locum fuisse euomentem aquas, uicinam uastantem ciuitatem. In quo uno meatu clauso multi erumpebant, quod Hercules uide
Abbreviated transcription (Latin):
alia hominũ fabulosa portenta. quȩ
ñ st̃. sed ficta in causis rerũ int̾p̃tant᷑.
ut gerionẽ hispaniȩ regẽ triplicifor¬
ma ꝓditũ. Euert̃ enĩ tres fr̃s. tante
concordiȩ: intrib corporib qͣsi una
anima esset. Gorgones qͦq meretrices
crinitas serpentib : quȩ aspicientes con¬
uertebant in lapides. habentes unum
oculũ. quẽ inuicẽ utebant᷑ Fuert̃ ait
tres sorores. unius pulchritudinis.
quasi unius oculi. quȩ ita spestatores ue
stupescere faciebant: ut uertere eos pu¬
tarent᷑ in lapides. Sirenes tres fingunt
fuisse. ex parte uirgines & exparte uo¬
lucres: habentes alas & ungulas. quarũ
una uoce. altera tibiis. tercia lira cane¬
bat: quȩ illectos nauigantes. sub cantu
innaufragia trahebant. Scđm ueritatẽ
aut̃ meretrices fuert̃: quȩ transeuntes.
qm̃ declucebant ad egestatẽ his fictȩ
sunt inferre naufragia. Alas aut̃ habu¬
ise & ungulas: qͥa amor. & uolat &

Expanded text:
alia hominum fabulosa portenta, quae alia hominum fabulosa portenta, quae non sunt, sed ficta in causis rerum interpretantur, ut Geryonem Hispaniae regem triplici forma proditum. Fuerunt enim tres fratres tantae concordiae ut in tribus corporibus quasi una anima esset. Gorgones quoque meretrices crinitas serpentibus, quae aspicientes convertebant in lapides, habentes unum oculum quem invicem utebantur. Fuerunt autem tres sorores unius pulchritudinis, quasi unius oculi, quae ita spectatores suos stupescere faciebant ut vertere eos putarentur in lapides. Sirenas tres fingunt fuisse ex parte virgines, ex parte volucres, habentes alas et ungulas: quarum una voce, altera tibiis, tertia lyra canebant. Quae inlectos navigantes sub cantu in naufragium trahebant. Secundum veritatem autem meretrices fuerunt, quae transeuntes quoniam deducebant ad egestatem, his fictae sunt inferre naufragia. Alas autem habuisse et ungulas, quia amor et volat et
Abbreviated transcription (Latin):
dine antonius sc̃s uidit : qͥ etiã in¬
terrogatꝰ. dĩ seruo respondisse fertur
dicens. Mortalis ego sũ unꝰ ex accolis
heremi. qͦs uario delusa errore genti¬
Dicunt᷑ quidã & siluestres homines
qͦs ñnulli faunos ficarios uocant
Sciopodũ gens fertur in ȩthiopia. sin¬
gulis crurib & celeritate mirabili.
quos inde sciopodas greci uocant. eo
qđ ꝑęstũ in t̾ra resupini iacentes: pe¬
dum suorũ magnitudine adumbrent᷑
Antipodas in libia plantas uersas habem
post crura: & octonos digitos inplantis
Ippopodes. in scithia st̃. humanã formã
& equinos pedes habentes. In india fe¬
pantur: duodecim pedũ staturã ha¬
bentes. Est & gens ibi statura cubita¬
lis. quos greci a cubitu pigmeos uocint
de qua supra diximꝰ. Hi montana indiȩ
tenent. quib est uicinꝰ oceanꝰ. Penibent
& in eadẽ india ẽẽ. gentẽ feminarum.
quȩ quinquennes concipiunt. & octau
uitȩ annũ ñ excecdunt. Dicunt᷑ aut̃ &

Expanded text:
dine Antonius sanctus vidit. Qui etiam indine Antonius sanctus vidit. Qui etiam interrogatus, Dei servo respondisse fertur, dicens: Mortalis ego sum unus ex accolis eremi, quos vario delusa errore gentiDicuntur quidam et silvestres homines, quos nonnulli Faunos ficarios vocant. 23. Sciopodum gens fertur esse in Aethiopia, singulis cruribus, et celeritate mirabili; quos inde σκιόποδας Graeci vocant, eo quod per aestum in terra resupini jacentes, pedum suorum magniAntipodes in Libya plantas versas habent post crura et octonos digitos in plantis. Hippopodes in Scythia sunt, humanam formam et equinos pedes habentes. In India fepantur, duodecim pedum staturam habentes. Est et gens ibi statura cubitalis, quos Graeci a cubito pygmaeos vocant, de qua supra diximus, § 7. Hi montana Indiae tenent, quibus est vicinus oceanus. Perhibent et in eadem India esse gentem feminarum quae quinquennes concipiunt, et octavum vitae annum non excedunt. Dicuntur autem et
Abbreviated transcription (Latin):
Lemnias in libia credunt truncos sine¬
capite nasci: & os. & oculos habere in
pectore. Alios sine ceruicib gigni:
oculos habentes inhumeris. Inultimo
aut̃ orientis monstruosȩ gentiũ facies
scribunt᷑. Aliȩ sine narib ȩquali to-¬
tius oris planicie. informes habentes
uultus. Aliȩ labro subteriore ad eo
ꝓminenti. ut in solis ardorib totã
ex eo faciẽ contegant dormientes.
Aliis concreta ora esse modico tantũ
foramine. calamis auenarũ pastus
haurientes. Nonnulli sine linguis. ẽe
dicunt᷑. inuicẽ sermonis utentes.
nutu siue motu. Panotios. apud scitiã
esse ferunt. tã diffusa magnitudine
auriũ. ut om̃e corpus ex eis contegant
Pan enĩ greco sermone omẽ. othi aures
dicuntur. Artabatitȩ in ȩthiopia.
proni ut petora ambulare dicuntur.
quadragesimũ eui annũ nullus sup¬
greditur. Satiri homuntiones sunt
actuncis narib. cornua in frontib &
caprarũ pedib similes. qualẽ in solitu

Expanded text:
Lemnias in LibLemnias in Libcapite nasci, et os et oculos habere in pectore. Alios sine cervicibus gigni, oculos habentes in humeris. In ultimo autem Orientis monstruosae gentium facies scribuntur. Aliae sine naribus, aequali totius oris planitie, informes habentes vultus. Aliae labro subteriori adeo prominenti ut in solis ardoribus totam ex eo faciem contegant dormientes. Aliis concreta ora esse, modico tantum foramine calamis avenarum pastus haurientes. Nonnulli sine linguis esse dicuntur, invicem sermonis utentes nutum sive motum. Panotios apud Scythiam esse ferunt, tam diffusa magnitudine aurium ut omne corpus ex eis contegant. Πᾶν enim Graeco sermone omne, ὦτα aures dicuntur. Artabatitae in Aethiopia proni, ut pecora, ambulare dicuntur: quadragesimum aevi annum nullus supergreditur. Satyri homunciones sunt aduncis naribus; cornua in frontibus, et caprarum pedibus similes, qualem in soli
Abbreviated transcription (Latin):
humano. quȩdã monstra st̃ gentium.
ut gigantes. cinocefali. ciclopes. & cȩt̾a.
Gigantes dictos. uixta greci sermonis
echimologiã. qui eos gegenes ex isti¬
mant. id ẽ. t̾rigenas. eo qđ eos fabu¬
lose parens terra. imm̾sa mole. & simi¬
les sibi genuerit. Se enĩ t̾ra appella¬
tur. genis genꝰ: licet & t̾re filios
uulgus uocat. quorũ genꝰ incertũ. ẽ¬
Falso aut̃ opinant᷑ quidã imꝑiti de
scripturis scĩs. p̃uaricatores angłos
cũ filiab hominũ ante diluuiũ con¬
cubuisse. & exinde natos gigantes. id ÷
nimiũ grandes & fortes uiros: de
quib t̾ra cõpleta. ẽ Cinocefali ap¬
pellantur. eoqđ canina capita habe¬
ant: quosq ipse latratꝰ magis besti¬
as quã homines confitet᷑. Hi in india
nascunt᷑. Ciclopes qͦq eadẽ india
gignit. & dictociclopes: eoqđ unũ
habere oculũ infronte media ꝑhiben¬
tur. Hi & agriofagitȩ dicunt᷑:
ꝓpt̾ qđ solas ferarũ carnes edunt.

Expanded text:
humano quaedam monstra sunt gentium, humano quaedam monstra sunt gentium, ut gygantes, cynocephali, cyclopes, et caetera. Gigantes dictos juxta Graeci sermonis etymologiam, qui eos gegines existimant, id est, terrigenas eo quod eos fabulose pariens terra immensa mole et similes sibi genuerit. Ge enim terra appellatur: genos, genus: licet et terrae filios vulgus vocet, quorum genus incertum eFalso autem opinantur quidam inperiti de Scripturis sanctis praevaricatores angelos cum filiabus hominum ante diluvium concubuisse, et exinde natos Gigantes, id est nimium grandes et fortes viros, de quibus terra completa est. Cynocephali appellantur eo quod canina capita habeant, quosque ipse latratus magis bestias quam homines confitetur: hi in India nascuntur. Cyclopes quoque eadem India gignit, et dicti cyclopes eo quod unum habere oculum in fronte media perhibentur. Hi et agriophagitae dicuntur propter solas ferarum carnes, quas edunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ratũ. Alia quȩ sine transfiguratione
mutationẽ habent locorũ: ut oculos
in pectore uł infronte. aures supra
in timpora. uł sicut aristotiles tradi-¬
dit quendã insinistra parte iecur.
indextera splen habuisse. Alia scđm
connaturationẽ. ut in alia manu di¬
giti plures. connaturati & coherentes
reꝑiant᷑. in alia minꝰ. siue inpedib.
Alia scđm immaturã & intemꝑatam
creationẽ. sicut hi qͥ dentati nascunt᷑.
siue barbati uł cani. Ali a complexu
plurimarũ differentiarũ. sicut illud
qđ p̃diximꝰ in alexandro. multiforme
portentũ. Alia cõmixtione generis.
ut androgeni & ermafroditȩ uocant᷑.
Erma froditȩ aut̃ nuncupati: eoqđ eis
uterq sexus appareat. Erma quippe
apud grecos masculus: afrodi femina
nuncupat᷑. Hi dextrã mamillã uirilẽ.
sinistrã muliebre̾ habentes: uicissim
coeundo & gignunt & pariunt. Sicut
aut̃ in singulis gentib quȩdã monstra
sunt hominũ: ita in uniuerso genere

Expanded text:
ratum. Alia, quae sine transfiguratione ratum. Alia, quae sine transfiguratione mutationem habent locorum, uin pectore, vel in fronte: aures supra in tempore: vel sicut Aristoteles tradidit quemdam in sinistra parte jecur, in dextra parte splen habuisse. Alia, secundum connaturationem, ut in alia manu digiti plures connaturati et cohaerentes reperiunt, in alia minus, sive in pedibus. Alia secundum immaturam et intemperatam creationem, sicut hi, qui dentati nascuntur, sive barbati vel cani. Alia complexu plurimarum differentiarum, sicut illud, quod diximus in Alexandro multiforme portentum. Alia commistione generis, ut androgyni et hermaphroditae nuncupantur. Ermaphroditae autem nuncupati eo quod in eis uterque sexus appareat. Erma quippe apud Graecos masculus, aphrodi femina nuncupatur. Hi dextram mamillam virilem, sinistram muliebrem habentes, vicissim coeundo et gignunt et pariunt. Sicut autem in singulis gentibus quaedam monstra sunt hominum: ita et in universo genere
Abbreviated transcription (Latin):
ultra comunẽ hominũ modũ. quantꝰ
fuit tition. in nouẽ iugerib iacens:
homero testante. Alia paruitate toti¬
us corporis: ut nani. uł quos greci
pigmeos uocant. eo qđ statura cubi¬
tales. Alii magnitudine partiũ. ue¬
luti capite informi: aut suꝑfluis
membrorũ partib. ut bicipites. &
trimani. uł scinodontas. quib gemi¬
ni ꝓcedunt dentes. Alii defectu
partiũ. in quib altera pars plurimũ¬
deficit ab altera: ut manꝰ amanu. uł
pes a pede. Alia decisione. ut sine ma-¬
nu aut captte generata. quos greci
steresios uocant. Alia ꝑnumeria: qͣndo
solũ caput aut crus nascit᷑. Alia quȩ
in parte transfigurant᷑: sicut quę leo¬
nis habent uultũ. uł canis. uł taurinũ
caput aut corpus: ut ex pasiphe idest¬
filia solis memorant genitũ minotau¬
Alia quȩ ex om̃i parte transfigurant᷑
in aliene creationis portentũ. ut ex
muliere uitulũ dictt hẏstoria gene¬

Expanded text:
ultra communem hominum modum, quantus ultra communem hominum modum, quantus fuit Tityon in novem jugeribus jacens. Homero testante; alia, parvitate totius corporis, ut nani, vel quos Graeci pygmaeos vocant, eo quod sint statura cubitales; alii magnitudine partium, veluti capite informi, aut superfluis membrorum partibus, ut bicipites, et trimani, vel cynodontes, quibus gemini procedunt dentes. 8. Alii a defectu partium, in quibus altera pars plurimudeficit ab altera, ut manus a manu, vel pes a pede. Alii a discissione, ut sine manu aut capite generata, quos Graeci steresios vocant. Alia privimeria, quando solum caput, aut crus nascitur. Alia quae in parte transfigurantur, sicut qui leonis habent vultum vel canis, vel taurinum caput, aut corpus, ut ex Pasiphae memorant genitum MinotauAlia, quae ex omni parte transfigurantur in alienae creationis portentum, ut ex muliere vitulum dicit historia gene
Abbreviated transcription (Latin):
ignificare. ꝑ aliqua nascentiũ noxia.
sicut & ꝑ somnos. & ꝑ oracula. quib¬
que p̾moneat & significet quibusdã
uł gentib uł hominib futurã cladẽ
qq plurimis etiã exꝑim̃tis ꝓbatũ ẽ
Perxen qͥppe. uulpes ex equa creata.
solui regnũ portendit. Alexandro ex
corporis partes hominis. sed mortuas
habuerit. inferiores diuersarũ besti¬
arum. sed uiuentes: significasse re¬
pentina regis int̾fectionẽ. Suꝑuixe¬
rant enĩ deteriora meliorib. Sed hȩc
monstra quȩ in significationib dan¬
tur. ñ diu uiuunt : sed continuo ut
nata fuerint occidunt. Int̾ porten¬
tũ autẽ & portentuosũ differt. Nam
portenta sunt quȩ transfigurantur.
sicut fertur in umbria muliere pe¬
perisse serpentẽ Inde lucanꝰ. Ma-¬
tremq suus conterruit infans. Por-¬
tentuosa uͦ leuẽ sumunt mutationẽ.
Exempli causa: cũ sex digitis nati.
Portenta gͥ uł portentuosa existunt:
alia magnitudine totius corporis

Expanded text:
significare per aliqua nascentium noxia, significare per aliqua nascentium noxia, sicut et per somnos, et per oracula, quibus praemoneat et significet quibusdam vel gentibus, vel hominibus futuram cladem, quod plurimis etiam experimentis probatum est. 5. Xerxi quippe lepus ex equa creata dissolvi regnum portendit. Alexandro ex eriores corporis partes hominis, sed mortuas habuerit, inferiores diversarum bestiarum, sed viventes, significasse repentinam regis interfectionem: supervixerant enim deteriora melioribus. Sed haec monstra, 32 quae in significationibus dantur, non diu vivunt, sed continuo, ut nata fuerint, occidunt. 6. Inter portentum et portentosum differt. Nam portenta sunt quae transfigurantur, sicut fertur in Umbria mulierem peperisse serpentem. Unde Lucanus: Matremque suus conterruit infans. Portentosa vero levem sumunt mutationem. 7. Exempli causa, cum ex digitis nati. Portenta igitur, vel portentosa, existunt, alia magnitudine totius corporis
Abbreviated transcription (Latin):
ORTENTA esse uarro ait. quȩ cont᷑
naturã nata uident᷑ : sed non st̃
contra naturã. quia diuina uoluntate
fiunt: cũ uoluntas creatoris. cuiusq
conditȩ rei natura sit. Unde & ipsi
gentiles dm̃. modo naturã. modo dm̃
appellant. Portentũ gͦ fit ñ contr
naturã: sed contra quã est nota natura
Portenta aut̃ & ostenta. monstra atq
ꝓcligia ileo nuncupant᷑: qđ porten¬
dere atq ostendere. monstrare ac pre¬
dicare: aliqua futura uident᷑ Nam
portenta dicta ꝑhibent: a portenden¬
do id ẽ. p̃ ostendendo. Ostenta dicta:
qđ ostendere quicquã futurũ uide¬
antur. Prodigia: qđ porro dicant idẽ.
futura p̾dicant. Monstra uͦ a monitu
dicta. qđ aliquid significando demon¬
strant. siue qđ statim monstrent quid
appareat. & hoc ꝓprietatis ẽ. Abuisiont
tam̃ scriptorũ: plerunq corrũ picur
Quȩdã aut̃ portentorũ creationes. in
significationib futuris constitutȩ
udent᷑. Ult enĩ ds̃ int̾dũ uentura

Expanded text:
ortenta esse ait Varro, quae contra naturam nata videntur; sed non sunt contra naturam, quia divina voluntate fiunt, cum voluntas Creatoris cujusque conditae rei natura sit. Unde et ipsi gentiles Deum modo Naturam, modo Deum appellant. 2. Portentum ergo fit non contra naturam, sed contra quam est nota natura. Portenta autem, et ostenta, monstra, atque prodigia, ideo nuncupantur, quod portendere, atque ostendere, monstrare, atque praedicere aliqua futura videntur. 3. Nam portenta dicta perhibentur a portendendo, id est, praeostendendo. Ostenta autem quod ostendere quidquam futurum videantur. Prodigia quod porro dicant, id est, futura praedicant. Monstra vero a monitu dicta, quod aliquid significandum demonstrent, sive quod statim monstrent quid appareat, et hoc proprietatis est; abusione tamen scriptorum plerumque corrumpitur. 4. Quaedam autem portentorum creationes in significationibus futuris constitutae videntur. Vult enim Deus interdum ventura
Abbreviated transcription (Latin):
dor ualuarũ. Symphonia uulgo appel¬
latur lignũ cauũ ex utraq parte pelle
extenta. quã uirgulis hinc & inde mu¬
sici feriunt. fitq in ea ex concordia¬
suussimꝰ cantus.
De numeris musicis.
umeRos aut̃ scđm musicã
ita quȩres. positis extremis. ut puta
sex & decus dipondius. Uides qͦt mona
nadib ducis ꝑ quadratũ: sexies seni.
faciunt.xxͣx. sex. Coniungis extrema
gis cũ sũma minore. id ÷ sexies. erunt

Expanded text:
dor valvarum. Symphonia vulgo appeldor valvarum. Symphonia vulgo appellatur lignum cavum ex utraque parte pelle extenta, quam virgulis hinc et inde musici feriunt: fitqavissimus cantus. De numeris musicis . Numeros autem secundum musicam ita quaeris. Positis extremis, utputa VI et decas dipondiusnadibus: ducis per quadratum, sexies seni faciunt XXXVI. Coniungis extrema gis cum summa minore, id est sexies, erunt
Abbreviated transcription (Latin):
ni applicuisse. Hanc musici. ꝓpt̾ stu¬
dii amorẽ & carminis laudẽ. etiã
int̾ sydera suarũ fabularũ cõmentis
pellis uł coriũ ligno ex una parte ex-¬
tentũ. Est enĩ pars mectia symphoniȩ
insimilitudinẽ cribri. Tympanũ autꝰ
dictũ: qđ mediũ est. Unde & marga¬
ritũ mediũ tympanũ dr̃. & ipsũ ut
sẏmphonia ad uirgulã ꝑcutit᷑. Cẏm
bala acitabula quȩtlã sunt. quȩ ꝑcussa
inuicẽ se tangunt & faciunt sonum.¬
Nicta autẽ cimbala. quia cimballemacia
simul ꝑcutiunt᷑. Cim enĩ greci dicunt
qmba la ballemacia. Sistrũ. ẽ ab inuen¬
trice uocatũ. Isis enĩ regina ȩgyptiorũ.
id genus inuenisse ꝓbatur. Iuuenalis
Isis & irato feriat mea lumina sistro Inde
& hoc mulieres ꝑcutiunt. qͥa inuentrix
huiꝰ generis mulier. Unde & apud amato¬
nas sistro ad bellũ feminarũ exercitus
uocabatur. Tintinnabulũ de sono uocis
nomꝰ habet. sicut & plausus manuũ. stri¬

Expanded text:
ne adplicuisse. Hanc musici propter stune adplicuisse. Hanc musici propter studii amorem et carminis laudem etiam inter sidera suarum fabularum conmentis pellis vel corium ligno ex una parte extentum: est autem pars media symphoniae in similitudinem cribri, tympanum dictum eo quod in medio est: unde et margaritum medium tympanum dicitur: et ipsum ut symphonia ad virgulam percutbala autem acetabula quaedam sunt, quae percussa invicem se tangunt, et faciunt sonumDicta autem cymbala, quia cum ballematia simul percutiuntur. Ita enim Graeci dicunt cymbala ballematica. 12. Sistrum ab inventrice vocatum. Isis enim Aegyptiorum regina id genus invenisse probatur. Isis et irato feriat mea lumina sistro. Inde et hoc mulieres percutiunt, eo quod inventrix hujus generis mulier fuit. Unde et apud Amazonas sistro ad bellum feminarum exercitus vocabatur. Tintinnabulum de sono vocis nomen habet: sicut et plausus manuum, stri
Abbreviated transcription (Latin):
uos sonũ strinxit. Psalteriũ qđ uulgo
canticũ dicit᷑. a psallendo nominatũ.
qđ ad eiꝰ uocẽ chorus consonando respon
& eytharȩ hȩc differentia. ẽ: qđ psalte¬
rium lignũ illud concauũ unde sonus
reddit᷑ suꝑius habet. & deorsũ feriunt᷑
cordȩ. & desuꝑ sonant. Cychara uͦ: con¬
cauitatẽ ligni inferius habet. Psalteriũ
autẽ hebrei decacordo usi st̃. ꝓpt̾ nume¬
rũ decalogi legis. Lira dicta apotulirin
efficiat. Lirã primũ a mercurio inuen¬
tam fuisse dicunt. hoc mͦ. Cũ regrediens
nilus in suos meatus uaria in cãpis reli-¬
quisset animalia. relicta etiã testudo ẽ
Quȩ cũ putrefacta esset. & nerui eiꝰ reman.¬
sissent extenti intra coriũ. ꝑcussa a mer¬
curio sonitũ dedie. ad cuius speciem
mercurius lirã fecit. & orfeo tradidit.
qui eiꝰ rei maxime erat stucliosus. Unde¬
& existimatur. eadẽ arte ñ feras tantũ
sed & saxa. atq siluas. cantꝰ modulatio¬

Expanded text:
vos sonum strinxit. Psalterium, quvos sonum strinxit. Psalterium, qucanticum dicitur, et a psallendo est nominatum: quod ad ejus vocem chorus consonando respondet citharae haec differentia est, quod Psalterium lignum illud concavum, unde sonus redditur, superius habet, et deorsum feruntur chordae, et desuper sonant. Cithara vero concavitatem ligni inferius habet. Psalterium autem Hebraei decachordon usi sunt propter numerum decaefficiat. Lyram primum a Mercurio inventam fuisse dicunt, hoc modo. Cum regrediens Nilus in suos meatus varia in campis reliquisset animalia, relicta etiam testudo est. Quae cum putrefacta esset, et nervi eius remansissent extenti intra corium, percussa a Mercurio sonitum dedit; ad cuius speciem Mercurius lyram fecit et Orpheo tradidit, qui eius rei maxime erat studiosus. Unde existimatur eadem arte non feras tantum, sed et saxa atque silvas cantus modulatio
Abbreviated transcription (Latin):
ditur pectori humano. qđ uti uox ex
pectore ita ex ipsa cantus ederetur. ap¬
pellataq eadẽ de causa. Nam pectꝰ dori¬
ca lingua. cytharã uocari. Paulatĩ aut̃
plures eiꝰ species extitert̃. ut psalteria.
lirȩ. barbitȩ. fenices. & pectides. & quȩ
dicuntur indicȩ. & feriunt᷑ aduob
simul: Item aliȩ atq aliȩ. & quadrata
forma uł trigonali. Cordarũ etiã nu-¬
merus si multiplicatꝰ. ẽ. ñ mutat᷑ genꝰ¬
U eteres autẽ. eycharã fidiculã uł fidicen
nominauert̃. qͥa tam concinunt int̾se
cordȩ eiꝰ. quã bene conueniat int̾ quos
fides sitͣ. Antiqua aut̃ cythara septẽ¬
qđ nulla corda. uicinȩ cordȩ similem
sonũ reddat. Sed ideo septẽ cordȩ. uł
quia totã uocẽ implent. uł quia septẽ
motib sonat cȩlũ. Cordas aut̃ dictas
a corde. quias pulsus. ẽ. cordis inpectore.
ita pulsus cordȩ in eythara. Has primus
mercurius ex cogitauit. idẽq prior inner¬

Expanded text:
ditur pectori humano, quo uti vox a ditur pectori humano, quo uti vox a pectore, ita ex ipsa cantus ederetur, appellatamque eadem de causa. Nam pectus Dorica lingua κιθάρα vocari. Paulatim autem plures eius species extiterunt, ut psalteria, lyrae, barbitae, phoenices et pectides, et quae dicuntur Indicae, et feriuntur a duobus simul. Item aliae atque aliae, et quadrata forma vel trigonali. Chordarum etiam numerus multiplicatus, et conmutatum genus. Veteres autem citharam fidiculam vel fidicem nominaverunt, quia tam concinunt inter se chordae eius, quam bene conveniat inter quos fides sit. Antiqua autem cithara septemquod nulla chorda vicinae chordae similem sonum reddat. Sed ideo septem chordae, vel quia totam vocem implent, vel quia septem motibus sonat caelum. Chordas autem dictas a corde, quia sicut pulsus est cordis in pectore, ita pulsus chordae in cithara. Has primus Mercurius excogitavit, idemque prior in ner
Abbreviated transcription (Latin):
tam. alii a fauno quẽ greci uocant pan
ñnulli eã ab ide pastore agrigentino
ex sicilia. Fistula aut̃ dicta qđ uocem
emittat. Nam fos grece uox. stolia missa¬
grece appellat᷑. Sambuca. in musicis
species. ẽ. simphoniarũ. Est enĩ genus
ligni fragilis. unde tibiȩ cõponuntur.
gere plures instituit. pan curat oues
ouiũq magistros. Fuit enĩ apud genti¬
les ds pastoralis qͥ primũ dispares ca¬
lamos ad cantũ aptauit. & studiosa
arte composuit. De tercia diuisione¬
pulsũ. Cui cdantur species cythararum
diuersarũ. tympanũ qͦq. cimbalum.
sistrũ. acetabula ȩnea & argentea. uł
alia quȩ metallico rigore ꝑcussa: red¬
dunt cũ suauitate tinnitũ. & cȩtera
huiusmodi. Cytharȩ ac psalteri i re¬
ꝑtor. tubal ut p̃dictũ ẽ. phibet᷑. Iuxta
opinionẽ autẽ grecoꝵ. eycharȩ usus
reꝑtus fuisse ab appolline credit᷑ for¬
ma eytharȩ initiosimilis fuisse tra-¬

Expanded text:
tam, alii a Fauno, quem Graeci vocant Pan. tam, alii a Fauno, quem Graeci vocant Pan. Nonnulli eam ab Idi pastore Agrigentino ex Sicilia. Fistula autem dicta, quod vocem emittat. Nam φώς Graece vox, στύλια missa appellatur. Sambuca in musicis species est symphoniarum. Est enim genus ligni fragilis, unde et tibiae conponuntur. gere plures instituit, Pan curat ovis oviumque magistros. Fuit enim apud gentiles deus pastoralis, qui primus dispares calamos ad cantum aptavit, et studiosa arte conposuit. § 22 De tertia divisionpulsum, cui dantur species cithararum diversarum, tympanum quoque, cymbalum, sistrum, acetabula aenea et argentea, vel alia quae metallico rigore percussa reddunt cum suavitate tinnitum et cetera huiuscemodi. Citharae ac psalterii repertor Tubal, ut praedictum est, perhibetur. Iuxta opinionem autem Graecorum citharae usus repertus fuisse ab Apolline creditur. Forma citharae initio similis fuisse tra
Abbreviated transcription (Latin):
ECUNDA .ẽ. diuisio organica. in his UII¬
quȩ spu reflante cõpleta insonũ
uocis animantur. ut sunt tubȩ. calami.
fistulȩ. organa. pancloria. & his similia
instrum̃ta. Organũ. uocabulũ. ẽ gene¬
rale uasorũ omniũ musicorũ. Hoc aut̃
cui folles adhibent᷑. alio greci nomine
appellant. Ut autẽ organũ dicatur:
magis ea uulgaris. ẽ. grecorũ consuetu¬
tuba. in die insignis solennitatis ur̃ȩ.
Prȩceptũ enĩ fuerat uideis. ut in initio
nouȩ lunȩ tuba clangerent. qđ etiã
& hucusq faciunt. libias ex cogitatas
infrigia ferunt. Has diu quidẽ funeribꝰ
tantũ adhibitas. mox & sacris gentiliũ.
Tibias autẽ appellatas putant. qđ pͥmũ
de ceruinis tibiis cruribq hinulorũ
fierent. Deinde ꝑabusionẽ ita coeptas
uocari. etiã quȩ ñ de crurib ossib ue
essent. hinc & tibicen quasi tibiarũ
cantꝰ. Calamꝰ nom̃. ẽ ꝓpriũ arboris.
a canendo id÷ fundendo uoces uocatꝰ.
Fistulã quidã putant a mercurio inuen¬

Expanded text:
ecunda est divisio organica, in his que spiritu reflante completa, in sonum vocis animantur, ut sunt tube, calami, fistule, organa, pandoria et his similia instrumenta. Organum vocabulum est generale omnium vasorum musicorum; hocui folles adhibentur, alio Graeci nomine appellant. Ut autem organum dicatur, magis ea vulgaris est Graecorum consuetutuba, in die insignis sollemnitatis vestrae.' Praeceptum enim fuerat Iudaeis ut in initio novae lunae tuba clangerent, quod etiam et hucusque faciunt. Tibias excogitatas in Phrygia ferunt: has diu quidem funeribus tantum adhibitas, mox et sacris gentilium. Tibias autem appellatas putant, quod primum de cervinis tibiis cruribusque hinnulorum fierent, deinde per abusionem ita coeptas vocari etiam quae non de cruribus ossibusque essent. Hinc et tibicen, quasi tibiarum cantus. Calamus nomen est proprium arboris a calendo, id est fundendo voces vocatus. Fistulam quidam putant a Mercurio inven
Abbreviated transcription (Latin):
quattuor monadib. t̾cia portione . Qu
parte gͦ suꝑat eacdẽ suꝑatur. Sel hȩc
ratio. que admodũ in mundo. ẽ. ex uolu¬
bilitate circulorũ. ita & in microsinos.
in tantũ pret̾ uocẽ ualet. ut sine ipsius
ꝑfectione. etiã homo simphoniis carens
non constet. Eiusdẽ musicȩ ꝑfectione
eria metra consistunt in arsi & thesi.
id: eleuatione & positione: Explicri

Expanded text:
portione. Qua parte ergo superat, eadem superatur. Sed haec ratio quemadmodum in mundo est ex volubilitate circulorum, ita et in microcosmo in tantum praeter vocem valet, ut sine ipsius perfectione etiam homo symphoniis carens non constet. Eiusdem musicae perfectione etiam metra consistunt in arsi et thesi, id est elevatione et positione. § 24
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ medici. & qͥ de humanorũ cor¬
porũ scripsere naturis. precipueq
galienꝰ in libris quorũ trculus. ẽ.¬
pfectȩ etatis uirorũ mulierũq cor¬
pora insito calore feruere. & noxios
esse his ȩtatib cibos qͥ calorẽ augeant.
sanitatiq conducere frigida quȩq
in esũ sumere. sicut e contrario se¬
nib qͥ pituita laborant & frigore.

Expanded text:
autem medici, et qui de humanorum corautem medici, et qui de humanorum corporum scripsere naturis, praecipueque Galienus in libris quorum titulus eperfectae aetatis uirorum mulierumque corpora insito calore feruere et noxios esse his aetatibus cibos, qui calorem augeant, sanitatique conducere frigida quaeque in esu et potu sumere, sicut e contrario senibus, qui pituita laborent et frigore,
Abbreviated transcription (Latin):
us coquinȩ magistri a iure nuncupaue
runt. qͥa ea ẽ. lex condim̃ti eiꝰ. Hanc gre¬
at sero. quasi careũ. Nam serũ ei om̃e
didueit᷑ ut ponderib arguat᷑ Colu¬
strii lac nouũ. qđ neutri generis est
Lac a greco sermone diriuatũ ẽ ꝓcan¬
dorẽ. Greci enĩ albuĩ gleucon dicunt¬
Lac uͦ & sanguis qđ nutrit & qđ nutrit᷑
Nam lacte nutrim᷑. uiuimꝰ sanguine.
Quactũ quasi coactũ. qͣsi coagulatum.
Accepta enĩ secũ alia specie coagulat.
Mel grecȩ appellationis. ẽ. qđ ab apib
nom̃ habere ꝓbatur. Nam apis grece
erant. inueniebanturq in arundinũ
mellis cęlestia dona. Si quidẽ huc¬
usq in india & arabia colligatũ reꝑit᷑.
ramis inhȩrens in similitudinẽ salis.
Om̃e aut̃ mel dulce. Sardũ amarũ ẽ.
ab sintii causa. cuiꝰ copia eius regio¬
nis apes nutriunt᷑. Fauũ uocari quia
comedit᷑ magis quã bibitur. Fagere
enĩ greci comedere appellant. Aiunt

Expanded text:
Ius coquinae magistri a iIus coquinae magistri a irunt, quia ea lex condimenti ejus. Hoc Graeat sero, deducitur ut ponderibus arguatur. Colostrum lac novum; quod neutri generis est. Lac a Graeco sermone derivatum est pro candore; Graeci enim album lac vero et sanguis quod nutrit et quod nutritur. Nam lacte nutrimur, vivimus saQuactum, quasi coactum, quasi coagulatum; accepta enim secum alia specie coagulat. Mel Graecae appellationis est, quod ab apibus nomen habere probatur; nam apis Graeceerant, inveniebanturque in arundinum mellis caelestia dona. Siquidem hucusque in India et Arabia conligatum reperitur ramis inhaerens in similitudinem salis. Omne autem mel dulce: Sardum amarum est absinthii causa, cuius copia eius regionis apes nutriuntur. Favum vocari quia comeditur magis quam bibitur; φαγεῖν enim Graeci comedere appellant. Aiunt
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc offa latrantiũ qͥa si in os canis
iacit᷑. satiatꝰ ilico. cõpescit᷑ & silescit
Frustũ uocatũ qđ capiatur a frumine.
Est enĩ frum̃ sũma pars gulȩ. Pulpa
dicta qđ cũ pulte olĩ mixta uescebat᷑
Unde & pulm̾tariũ. & pulm̃tũ dictũ.
Lucaniciȩ dictȩ. qđ prius in lucania
factȩ st̃. Farcim̾ caro concisa & minuta.
qđ ea intestinũ farciat᷑ hoc ẽ. impleat᷑.
cũ aliarũ rerũ cõmixtione. Minutal
uocatũ qđ fiat de piscib & isiciis. ole¬
ribq minutatĩ concisis. Afratũ. qđ
latine spumiũ uocatur. Afro enĩ grece.
spuma dr̃. Martisia in mortario ex
cunt. ex qͦ primũ isicia facta st̃. & quã¬
uis ex alio genere pisciũ fiant. initiũ¬
tam̃ piscis uocabulũ dedit Galaticȩ
a colore lacteo nominatȩ. Grecieni
gala lac dicunt. Speras a rotunditate
greto uocabulo appellatas. Quicqͥtd enĩ
in rotundũ format᷑ spera a grecis dr̃

Expanded text:
Nunc 'offa latrantium', qua, si in os canis Nunc 'offa latrantium', qua, si in os canis iacitur, satiatus ilico conpescitur et silescit. Frustum vocatum quod capiatur a frumine; est enim frumen summa pars gulae. Pulpa dicta quod cum pulte olim mixta vescebatur. Unde et pulmentarium et pulmentum dictum. Lucanicae dictae quod prius in Lucania factae sunt. Farcimen caro concisa et minuta, quod ea intestinum farciatur, hoc est inpleatur, cum aliarum rerum conmixtione. Minutal vocatum quod fiat de piscibus et isiciis oleribusque minutatim concisis. Aphratum, quod Latine spumeum vocatur; ἀφρὸς enim Graece spuma dicitur. Martisia in mortario ex ctum, ex quo primum isicia facta sunt; et quamvis ex alio genere piscium fiant, initiutamen piscis vocabulum dedit. Galaticae a colore lacteo nominatae; Graeci enim γάλα lac dicunt. Sphaeras a rotunditate Graeco vocabulo appellatas; quidquid enim in rotundum formatur, σφαῖρα a Graecis dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporis aliquid coctũ uocatur. Coctũ¬
quasi coactũ. id ẽ. ab igne uł aqua uio¬
quasi arsũ. Elixũ eo qđ in aqua sola
decoquit᷑ lixa enĩ aqua dr̃ ab eo qđ
sit soluta. Vnde & solutio libidinis lu¬
xus. & mẽbra loco mota. luxa dicunt᷑.
Frixũ a sono dictũ. quando ardet in oleo
Salsũ quasi sale asꝑsũ. demptis e medio
sillabis tribꝰ. Rancidũ ex uitio nuncu¬
patũ. qđ raucos efficiat. Succidia
carnes in usũ repositȩ. a succidendo
dictȩ. Cardus. eo qđ in domo repositꝰ
conseruat᷑. Nã antiqui domos lares
dicebant. Taxea. lardus. ẽ. gallice
dictus. unde & afranius. In rosa gal¬
lum sagatũ. pingui pastũ taxea Axun¬
gia. ab unctione uocata. Sebum a
sue dictũ. quasi suebum qđ plus pin¬
guedinis hoc animal habeat. Offa est
ꝓprie frustrũ dentiũ. cuiꝰ diminitci¬
uum offellã facit. Unde & offarii coqͥ.
qͥa particulatim id. ẽ. offatĩ ex coquunt

Expanded text:
temporis aliquid coctum vocatur. Assutemporis aliquid coctum vocatur. Assuquasi coactum, id est ab igne vel aqua vioquasi arsum. Elixum, eo quod in aqua sola decoquitur. Lixa enim aqua dicitur ab eo quod sit soluta; unde et solutio libidinis luxus, et membra loco mota luxa dicuntur. Frixum a sono dictum quando ardet in oleo. Salsum, quasi sale asparsum, demtis e medio syllabis tribus. Rancidum ex vitio nuncupatum, quod raucos efficiat. Succidia carnes in usum repositae, a succidendo dictae. Lardum, eo quod in domo repositum conservatur; nam antiqui domos lares dicebant. Taxea lardus est Gallice dictum. Unde et Afranius in Rosa 284: Gallum sagatum pingui pastum taxea. Axungia ab unctione vocata. Sebum a sue dictum, quasi suebum, quod plus pinguedinis hoc animal habeat. Offa est proprie frustum dentium, cuius diminutivum offellam facit. Unde et offarii coqui, quia particulatim, id est offatim, excoquunt.
Abbreviated transcription (Latin):
reuersatꝰ ipse. ẽ. & focacius. Clibanici¬
us. in testa coctꝰ. Sfungia panis aqua
diutius malaxatur. similã modicam
accipte. & ferm̾tũ modicũ. & habet
humectationis plus quã om̃is panis.
unde & sfungię nom accepit. Placen¬
tȩ surit que fiunt de farre. quȩ alii
liba dicunt. eo qđ libeant & placeant.
Dulcia st̃ genera pistorii oꝑis. a sapore
dicta. melle enĩ asꝑa sumunt᷑. Cru-¬
sta suꝑficies panis. ipsa & fragm̃ta.
qͥa diuiduntur ut frac̾ta. Fermentũ
a feruore nuncupatũ. qđ plus prima
hora ñ potest contineri. Crescendo
enĩ excedit. Farina & furfures a farre
dictȩ. cuiꝰ sunt: purgam̃ta. Amolũ
flos farinȩ tenuissimꝰ. pͣ leuitate de
mola egestꝰ. unde & appellatꝰ. qͣsi a
mola. Simila.
Pollines.
Carnes dictȩ qͥa caro
st̃. siue a creando. unde & a grecis cre¬
as uocantur. Crudũ qđ sit cruentũ.
E st enĩ cũ sanguine coctu. Sed & multi

Expanded text:
reversatus: ipse est et focacius. Clibanicireversatus: ipse est et focacius. Clibanicius, in testo coctus. Spungia panis aqua diutius malaxatus similam modicam accipit et fermentum modicum, et habet humectationis plus quam omnis panis; unde et spungiae nomen accepit. Placentae sunt quae fiunt de farre. Quae alii liba dicunt, eo quod libeant et placeant. Dulcia sunt genera pistorii operis, a sapore dicta; melle enim asparso sumuntur. Crusta superficies panis: ipsa et fragmenta, quia dividitur, ut fracta. Fermentum a fervore nuncupatum, quod plus prima hora non potest contineri; crescendo enim excedit. Farina et furfures a farre dictae, cuius sunt purgamenta. Amolum flos farinae, tenuissimum, prae levitate de mola eiectum; unde et appellatum, quasi a mola. Simila. Pollines. Carnes dictae quia caro sunt; sive a creando, unde et a Graecis κρέας vocantur. Crudum, est enim cum sanguine coctum. Sed et multi
Abbreviated transcription (Latin):
ad cibos aduocabantur. Sic martialis
Imꝑat ex celsos frangere nona thoros
qđ & usq hodie ꝑsȩ faciunt. Cena uo¬
cari. a cõmunione uescentiũ. Cenon
quippe greci cõmune dicunt. Unde
& comunacantes. qđ cõmuntter idest
parit᷑ conueniant. Apud ueteres enĩ
solitũ erat. in ꝓpatulo uesci. & cõmuni¬
ter epulari. ne singularitas luxuriã
gigneret. Est aut̃ cena uesꝑtinꝰ cibus.
quã uesꝑtinã antiqui dicebant. In usu
eni ñ erant prandia. Panis dictꝰ qđ cũ
om̃i cibo apponat᷑. uł qđ om̃e animal
cũ appetat. Pan enĩ grece. om̃e dicit᷑
Cibarius . ẽ. qͥ ad cibũ seruis datur. nec
delicatꝰ Ferm̃ tacius. ferm̃tis confectꝰ
Azimꝰ ñ ferm̃tatꝰ. Nã azimus. ẽ. sine fer¬
mento sincerus. Acrizimꝰ leuit̾ ferm̃¬
tatus. qͣsi acroazimꝰ. Siligineus panis.
a frum̃ti genere nuncupat᷑. Siligo enĩ¬
genꝰ ẽ. tritici. Rubidus. recoctꝰ & rube¬
factus. Subcinericius cinere coctus &

Expanded text:
ad cibos advocabantur. Sic Martialis4ad cibos advocabantur. Sic Martialis4, 8, 6: Imperat excelsos frangere nona toros. quod et usque hodie Persae faciunt. 14. Coena vocatur a communione vescentium, κοινὸν quippe Graeci commune dicunt. Unde et communicantes, quod communiter, id est, pariter conveniant. Apud veteres enim solitum erat in propatulo vesci, et communiter epulari, ne singularitas luxuriam gigneret. Est autem coena vespertinus cibus, quam vespernam antiqui dicebant. In usu enim non erant prandia. 15. Panis dictus, quod cum cibo apponatur, vel quod omne animal eum appetat: πᾶν enim Graece omne dicitur. Cibarius est qui ad cibum servis datur, nec delicatus. Fermentatius fermentis confectus. Azymus non fermentatus. Nam ἄζυμος est sine fermento, sincerus. Acrozymus, leviter fermentatus, quasi acroazymus.--Siligineus panis a frumgenus est tritici. Rubidus, recoctus et rubefactus. Subcinericius, cinere coctus et
Abbreviated transcription (Latin):
test. ꝓ eo qđ satis. ẽ. Saturitas autẽ
a sacura nom̃ accepit. qđ ẽ. uario
alim̃torũ apparatu cõpositũ. Crapu
la ẽ. immoderata uoracitas. qͣsi cruda
epula. cuiꝰ crucditate grauat᷑ cor & sto¬
machus indigestꝰ efficitur. Immodera¬
ta enĩ uoractras uitiũ. ẽ. sed tantũ id
est salitis. quantũ sustentationi natu¬
req sufficiat. Iantaculũ . ẽ. primꝰ cibus
quo iciuniũ solutt᷑ unde & nuncupatũ
Nigidius. Nos ipsi ieiunia iantaculis
leuib pollumꝰ. Prandiũ ab apparatu
eclendi dictũ. Proprie aut̃ ueteres
prandiũ uocabant. ominiũ militũ ellũ
ante pugnã. unde ẽ. illud ducis al¬
loquiũ. Prandeamꝰ. tanquã ad inferos
cenaturi. Merenda ẽ. cibus qͥ decliran¬
te die sumit᷑ quasi post meridiem
edenda. & ꝓxima cenȩ. Unde & ante¬
cenia a quibusdã u̾ocant᷑. Icẽ meren¬
dare. quasi meridie eclere. Annona
tractũ. ẽ. a tẽpore quo rarnani ueteres

Expanded text:
test, pro eo quod satis sit; saturitas autem test, pro eo quod satis sit; saturitas autem a satura nomen accepit, quod est vario alimentorum adparatu cola est inmoderata voracitas, quasi cruda epula, cuius cruditate gravatur cor et stomachus indigestus efficitur. Inmoderata enim voracitas vitium est, sed tantum id est salutis quantum sustentationi naturaeque sufficiat. Iantaculum est primum cibum quo ieiunium solvitur; unde et nuncupatum. Nigidius109: 'Nos ipsi ieiunia iantaculis levibus polluimus.' Prandium ab apparatu edendi dictum. Proprie autem veteres prandium vocabant omnium militum cibum ante pugnam; unde est illud ducis adloquium: 'Prandeamus tamquam ad inferos cenaturi.' Merenda est cibus qui declinante die sumitur, quasi postmeridie edenda et proximo cenae: unde et antecenia a quibusdam vocantur. Item merendare quasi meridie edere. Annona tractum est a tempore quo Romani veteres
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc iuuenes accipiunt ad increm̃tum.
senes ad ꝑseuerantiã. Neq eni subsiste¬
re poterit caro. nisi confortet᷑ alim̾tis.
Alim̃tũ enĩ est quo alimur. Alimoniũ
alendi cura. Affluentia nuncupata.
quasi rei nimiũ exuberantis effusio.
ultra quã satis. ẽ. modusq ñ. ẽ. Opulen¬
tia ab ope dicta . ẽ. quã si discutias.
opitulat᷑ qđ nimiũ.c̃. cũ in comodius
sit sepe quã parũ : E pulȩ ab opulentia¬
rerũ dictȩ. E pulȩ aut̃ simplices induo
necessaria diuidunt᷑. panẽ & uinũ. &
duo suꝑflua quȩ t̾ra & mari. uescendi
causa exquirunt᷑. Dapes aut̃ regũ st̃.
epulȩ priuatorũ. Delitiȩ nuncupatȩ.
qđ his delestent᷑ homines. easq suauit᷑
appetant. Fulmentũ uocat᷑ a pulte
Siue enĩ sola pultis. si ue quid aliud
eiꝰ pmixtione sumat᷑. pulm̃tũ ꝓprie
dr̃. Satietas aut̃ & saturitas. sibi dif.¬
ferunt. Nã satietas ex uno cibo dici po¬

Expanded text:
Hanc iuvenes accipiunt ad incrementum, Hanc iuvenes accipiunt ad incrementum, senes ad perseverantiam; neque enim subsistere poterit caro nisi confortetur alimentis. Alimentum enim est, quo alimur; alimonium alendi cura. Afluentia nuncupata quasi rei nimium exuberantis effusio ultra quam satis est, modusque non est. Opulentia pitulatur, quod nimium est, cum incommodius sit saepe quam parum? Qurerum dictae. Epulae autem simplices in duo necessaria dividuntur, panem et vinum, et duo superflua, quae terra et mari vescendi causa exquirunt. Dapes autem regum sunt, epulae privatorum. Deliciae nuncupatae quod his delectentur homines, easque suaviter appetant. Pulmentum vocatum a pulte; sive enim sola pultis, sive quid aliud eius permixtione sumatur, pulmentum proprie dicitur. Satietas autem et saturitas sibi differunt: nam satietas ex uno cibo dici po
Abbreviated transcription (Latin):
RIMUS DEDALUS mensam
& sellã fecit. Coquinȩ
apparatũ. apicius quidã
primꝰ cõposuit. qͥ in eo
absũptis bonis. morte
uoluntaria ꝑiit. & meri¬
to. qͥa is qui gulȩ & uoracitati seruit.
& animã & corpus int̾ficit. Abesu &
comesu m̃sȩ factũ uocabulũ. Nullũ
denĩ aliũ habet usũ Torus dr̃ a tor¬
tis herbis. quȩ accũbentiũ humeris
supponunt᷑. Stefadiũ a stigitib dictũ.
quasi stipadiũ. Sic eniꝰ prius cęptũ est
Aecubitũ a cibo uocatũ. qͣsi ad cibitum
epularũ. Conuiuiũ apud grecos a cõ¬
a conuictu rectius appellat᷑. uł quia
uitȩ collocutionẽ habet. Ite conuiuiũ
a multitudine conuescentiũ. Nam pri¬
uata m̃sa uictꝰ. ẽ. conuiuiũ ñ. ẽ. Con¬
uiuii triplex ẽ. modus. discumbendi.
ris iussi discũbere pictis. Edendi &
lis. mseq remotȩ.crateras magnos sta
U ictus ꝓprie uocatꝰ qͥa uitã retinet. un¬
de & ad cibũ uocare inuitare dietcur.
Alimonia dr̃ eo qđ eiꝰ sũptu corpus alat᷑

Expanded text:
rimus Daedalus mensam et sellam fecit. Coquinae apparatum Apicius quidam primus conposuit, qui in eo absumptis bonis morte voluntaria periit; et merito, quia is, qui gulae atque edacitati servit, et animam et corpus interficit. Ab esu et comesu mensae factum vocabulum; nullum enim alium habet usum. Torus dicitur a tortis herbis quae adcumbentium humeris subponuntur. Stibadium ab stipitibus dictum, quasi stipadium; sic enim prius coeptum est. Adcubitum a cibo vocatum, quasi ad cibatum epularum. Convivium apud Graecos a cona convictu rectius appellatur, vel quia vitae conlocutionem habet. Item convivium a multitudine convescentium; nam privata mensa victus est, convivium non est. Convivii triplex est modus: discumbendi, ris iussi discumbere pictis. Edendi etlis mensaeque remotae, crateras magno statuVictus proprie vocatus quia vitam retinet; unde et ad cibum vocare invitare dicitur. Alimonia dicitur eo quod eius sumptu corpus alatur.