comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tenere dĩpatris. esauũ filiũ en primogenitũ figura habere iudia popli de
quo ip̃se ad pharaonẽ filius pͥmogenit᷑ ms isrt Desiderat isaas aibis filii
sui uesa & dr̃ pat desiderabat bonis oꝑib illius popłi pasci Sed illo negle¬
gente & ex interiorib: quasi inuenatione occupato rebecca i mat̾ gradu¬
inscipso actepttibile holo caustũ dõ ꝑfidẽ. & dilectionẽ obtulit dics cũ ꝑsabi¬

Expanded text:
tentis Patris, Esau vero primogenitum figuram habere Judaici populi, de quo ipse ad Pharaonem: filius primogenitus meus Israel . Desiderat Isaac cibis filii sui vesci, et Deus Pater desiderabat bonis operibus illius populi pasci. Sed, illo negligente, et in exterioribus quasi in venatione occupato, Rebecca, id est main se ipso acceptabile holocaustum per fidem et dilectionem obtulit, dicens cum Psa
Abbreviated transcription (Latin):
Filiae & cuncta simul ꝓgenies. Qđ dic̃ pluralinumero filię a toto
fuer̃. quib: si addam ipsũ ioseph & duos filios cius quos in aegypto genuerat
orror ẽ. Scd quia tã . Lx maioris auctoritatis erant quã hebraica ueritas
tes anima sic̃ & corpora ex patris seminario nasci. s alit̃ senerittas habet.
ds enĩ denichilo creat animas non de corporib non dealiis animab easq.
ꝗnđo & quomodo uult corparib tibuit Ergo qđ dic̃. animȩ quae
egresse sunt defoemare iacob ꝑ animas totũ hominẽ debemꝰ accipere.
ameliore uidelic& parte. Sic̃ & aliqnđo ab inferiore parte totꝰ homo
accipit᷑: luxta qđ ioħ dic̃ uerbũ caro factũ ẽ.ꝑ carnẽ totũ hominẽ desig

Expanded text:
Filiae et cuncta simul progenies. Quod dicit plurali numero, filiae, a toto nta sex fuerunt, quibus si addam ipsum Joseph et filios ejus, quos in Aegypto genuerat,error est. Sed quia tunc LXX majoris auctoritatis erant quam Hebraica veritas, tes animas sicut et corpora ex patris seminario nasci. Sed aliter veritas se habet. Deus enim de nihilo creat animas, non de corporibus, neque de aliis animabus, easque quando et quomodo vult, corporibus tribuit. Ergo quod dicit: Animae quae egressae sunt de femore Jacob, per animas totum hominem debemus accipere, a majore videlicet parte, sicut et aliquando ab inferiori parte totus homo acc
Abbreviated transcription (Latin):
uxore erat. & selauocabat᷑: Illud designat tempꝰ qnđo iudaci
sine rege sine sacerdote. & sacrisitio erant Unde & sela diui
iđ in aestate illo uelamine utunt᷑. discimꝰ aut̃. ex hoc loco &iã
illo temp̃r alia fuisse uestim̃ta uiduar&. & alia mer&ricũ¬
H abeat sibi certe mendatu nos arguere non poterit. in facto uidae. non
uistitia si fides appar&. Si enĩ iust fuerit. cas titittem seruassa. Fide
aut̃ in hoc fuit. quia haedũ quẽ ꝓmiserat. misit Mystiae iudas.
hoc loco ꝑsonam gerit xp̃i Thamar quae a maritudo. ł cõmutata
homines ut cos uellerib: & sordib peccatoꝵ exoneraret Tunc uidit
eã desinagoga eccłam demeretrice sponsã. Qđ aut̃ ñ cognoũ eã hocẽ
qđ ipse ꝑ p̾salmistã dic̃ populus quẽ non cognoui seruiuit mih Deđ¬

Expanded text:
uxore erat, et Sela vocatur, illud significat tempus, quando Judaei uxore erat, et Sela vocatur, illud significat tempus, quando Judaei sine rege, sine sacerdote, sine sacrificio erant. Unde et Sela divd in theri, id est in aestate, illo velamine utuntur. Discimus autem ex hoc loco illo etiam tempore alia fuisse vestimenta viduarum, et alia meretricuHabeat sibi, certe mendacii nos arguere non potuit. In facto Judae non justitia, sed fides apparet. Si enim justus fuisset, castitatem servasset. Fides autem in hoc fuit, quia haedum, quem promiserat, remisit. Mystice Judas hoc loco personam gerit Christi. Thamar, quae amaritudo vel commutata homines, ut eos velleribus et sordibus peccatorum exoneraret. Tunc Thamaeam de Synagoga Ecclesiam, de meretrice sponsam. Quod autem non cognovit eam, hoc est quod ipse per Psalmistam dicit: Populus quem non cognovi, servivit mihi
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Nã gero phante. aegyptioꝵ ñnisi casti. & ab uxorib alie¬
nicẽ poterant Tradunt hebrei io seph pulcherrimũ fuisse
& ob hoc ad turpe ministeriũ emptũ. s ds̃ eius uirilia arefec̃.
eius onam. & cir̃ usq occidit cũ dñs quia rẽ detestabilẽ facer&
Iudas hocloco typꝰ ẽ rogie stirpis quae deuida descendit. Duo
filu uidae. duo genera significant. maloꝵ hominũ nocentiũ
uidelic& qui signant᷑ ꝑ her de quo dr̃ fuit her nequã corã dõ
& ab eo occisus ẽ. Vnde & herpellis ł pelliceus int̾p̃t. Pellis enĩ
peccata sig̃f. & primi parentes nr̃ĩ pꝰ peccatũ tunicas leguntur
ꝑelliceas habuisse. Aliud genꝰ ẽ maloꝵ hominũ p̃stare nolen¬
men fundebat int̾rã noleis nasi filios frĩ suo mortuo &hos
ergo qui male faciunt. & illos qui p̃stare nolunt ultio diuina
condempnat. Tertium quoq. peperit. Tercius iste quisine

Expanded text:
erit. Nam gerophantae Aegyptiorum non nisi casti et ab uxoribus alieerit. Nam gerophantae Aegyptiorum non nisi casti et ab uxoribus alieni esse poterant. Tradunt Judaei Joseph pulcherrimum fuisse, et ob hoc ad turpe ministerium emptum, sed Deus ejus virilia arefecit,ejus Onan. et caetera usque, occidit eum Dominus, quia rem detestabilem faceret. Judas hoc loco typus est regiae stirpis, quae de Juda descendit. Duo filii Judae duo genera significant malorum hominum, nocentium videlicet, qui significantur per Her, de quo dicitur: Fuit Her nequam coram Domino, et ab eo occisus est. Unde et Her pellis vel pelliceus interpretatur. Pellis enim peccata significat: et primi parentes nostri post peccatum tunicas pelliceas leguntur habuisse. Aliud genus est malorum hominum praestare nolenmen fundebat in terram nolens nasci filios fratri suo mortuo. Et hos ergo qui male faciunt, et illos qui praestare nolunt, ultio divina condemnat. Tertium quoque peperit. Tertius, qui sine
Abbreviated transcription (Latin):
an simul habitare coeperint. & unã gentẽ fecerint Tulerunt
tunicã cius. Tunica ioseph. caro ẽ xp̃i. quã deuirgine sumpsit.
& uarus uirtutũ figuris decorauit. Hanc sanguine hedi tinxe
qndõ inuidiã peccati ei facere uoluer̃. accusantes eũ apud p̾si¬
plus dol& deuidaeoꝵ ꝑditione. quã defilii sui ioseph ut putabat
morte Fera aut̃ p̾essima popuł erad uidaeoꝵ dequib olim
descendant an mali simul & boni. aut forte ꝑ turbati animi uer¬
basint. Sed credibile ẽ fuiss& apud infernũ quȩdã loca saere¬
tiora & minꝰ penalia ante passionẽ dnĩ. adquẽ &lã scĩ descen¬
debant. quia nullus para dysũ ingredi poterat. Nullus portã regni
cunucho. hunc alia trans latio. non magistrũ militiae. sed archi¬
magiũ. iđ principẽ cocoꝵ appellat. qui etiã sacerdos heliopolis
fuisse dr̃ Ubi queri potest quomͦꝰ uxorẽ habens sacerdos eẽ potu¬

Expanded text:
an, simul habitare coeperunt et unam gentem fecerunt. Vers. 31. Tulerunt an, simul habitare coeperunt et unam gentem fecerunt. Vers. 31. Tulerunt tunicam ejus. Tunica Joseph caro est Christi, quam de Virgine sumpsit et variis virtutum figuris decoravit. Hanc in sanguine haedi tinxerunt, quando invidiam peccati ei facere voluerunt, accusantes eum apud praesiplus dolet de Judaeorum perditione quam de filii sui Joseph, ut putabat, morte. Fera autem pessima populus erat Judaeorum, de quibus olim descendant, an mali simul et boni. Aut forte perturbati animi verba sunt. Sed credibile est fuisse apud infernum quaedam loca secretiora et minus poenalia ante passionem Domini, ad quae etiam sancti descendebant, quia nullus paradisum ingredi poterat, nullus portam regni ers. 36. Putiphari eunucho. Hunc alia translatio non magistrum militiae, sed archimagirum. id est principem coquorum appellat, qui etiam sacerdos Heliopolis fuisse dicitur. Ubi quaeri potest quomodo uxorem habens sacerdos esse potu
Abbreviated transcription (Latin):
predestinauerat quasioues ad fidem colligeret. & ad aet̃na pascua diri
na defectione erant qui defrĩcidio cogitabant Ioseph a frib incist̃
deposita descenđ ad infernũ. Tunica aut̃ talaris mortalit̃ sigñf op̾
bonum cũ consumatione Nam & insacrificio dĩ. cauda hostie of
stacten in aegyptũ. Stacten gutta merrȩ arboris. quãuis & ipsa
arthe. uenditꝰ ẽ xp̃s consilio uidae scarioth empt̾ agentib p̃ti¬
Ofidei in septuaginta habet x aureis. sed melius in hebraica
ueritate habet᷑ xx argenteis. Neq enĩ seruus melioris metalli
uendider̃ cũ madianitis. hismael enĩ fuit de agar. madian de
c&ura Ergo ueraẽ opinio hebreoꝵ quidicunt agar. & c&urã
unã fuisse feminã Potest & hocdiai qua superius legimꝰ qđ abra¬
ham filiis concubinarũ. dederit munera. & separauerit eos a filio¬
suo isaac adorientem. Tunc hu duo hismael uidelic& & madi¬

Expanded text:
destinaverat, quasi oves ad fidem colligeret, et ad aeterna pascua dirigdestinaverat, quasi oves ad fidem colligeret, et ad aeterna pascua diriggna defectione erant qui de fratricidio cogitabant. Vers. 24. Joseph a fradeposita descendit ad infernum. Tunica autem talaris moraliter significat opus bonum cum consummatione. Nam et in sacrificio Dei cauda hostiae jubestacten in Aegyptum. Stacte gutta myrrhae arboris, quamvis et ipsa archae. Venditus est Christus consilio Judae Scarioth, et post a gentibus pretio fidei. In LXX habetur, aureis. Sed melius in Hebraica veritate habetur XX argenteis. Neque enim servus pretiosioris metalli vendiderunt eum Madianitis. Ismael fuit de Agar, Madian de Cetura. Ergo vera est opinio Hebraeorum, qui dicunt Agar et Ceturam unam fuisse feminam. Potest et hoc dici, quia superius legimus quod Abraham filiis concubinarum dederit munera, et separaverit eos a filio Isaac ad orientem: tunc hi duo, Ismael videlicet et Madi
Abbreviated transcription (Latin):
derant eũ fr̃ssui. & uida ei uidentes xp̃m ꝑ signa & miracula dĩ filiũ
declararet inuidebant ei & sepe indolo & ꝑ insidias cũ eo loquebant᷑
manipulũ ad orare : significabat. quia pꝰresurrectionẽ. ab omnib
credentib cũ fructu bonoꝵ operũ ad oranđ erat. Ipseẽ enĩ granũ
frum̃ti ꝗđ ꝑ mortẽ seminatũ germinauit ꝑ resurrectione. &
sic manipulos fidei bonoꝵ operũ ꝓtulit ꝑ uniuersũ mundũ. Q
uͦ aliud narrans somniũ dixit se asale & luna. & stellis xi adora¬
defunctaerat. Ergo quia hoc ad litterã stare non potest recurramꝰ
ad allegoriã. Eł aec enĩ insio manifeste. ꝓphetica fuit dexp̃o
quẽ sol. luna. stelle. & omĩs adorat creatura Mystice &iam
sol iđ excellentia & claritas scoꝵ. illũ adorat. Luna iđ eccła¬
ioseph a patresuo ut qiđ agerent frs ł greges eoꝵ agnos ceret.
missus ẽ & dĩ filius adõ patre in mundũ. ut homines quossibi

Expanded text:
istum per signa et miracula Dei Filium declarari, invidebant ei, et saepe in dolo et per insidias cum eo loquebanturmanipulum adorare, significat quia post resurrectionem ab omnibus credentibus cum fructu bonorum operum adorandus erat. Ipse est enim granum frumenti, quod per mortem seminatum germinavit per resurrectionem, et sic manipulos fidei et bonorum operum protulit per universum mundum. Quod vero aliud narrans somnium dixit se sole et luna et stellis undecim adoradefuncta fuerat. Ergo quia hoc ad litteram stare non potest, recurramus ad allegoriam. Haec enim visio manifeste prophetica fuit de Christo, quem sol, luna, stellae et omnis adorat creatura. Mystice etiam sol, id est excellentia et claritas sanctorum, illum adorat; luna, id eJoseph a patre suo, ut quid agerent fratres vel greges eorum agnosceret. Missus est et Dei Filius a Deo Patre in mundum, ut homines quos sibi
Abbreviated transcription (Latin):
recipere possint. Quintã regi dabitis. quinta pars q̃ regib ꝑ soluebat᷑¬
U. sensu custodiã designat. quae xp̃o consecranda ẽ Nã & in loge p̃¬
cipit᷑ Omnẽ primo genitũ masculini sexus . U. sidis argenti debere
redimi. qđ uero uiiꝰ partes ꝑ mittebant᷑ habere. hoc designat. qđ un¬
quisq in laicali conuersatione hoc ẽ actuali sedm̃ suum̃ ꝓpositum

Expanded text:
recipere possint. Vers. 24. Quintam regi dabitis. Quinta pars, quae regibus persolvebatrecipere possint. Vers. 24. Quintam regi dabitis. Quinta pars, quae regibus persolvebatquae Christo consecranda est. Nam et in lege praecipitur omne primogenitum masculini sexus quinque siclis argenti debere redimi. Quod vero quatuor partes permittebantur habere, hoc designat quod unusquisque in laicali conversatione, hoc est actuali, secundum suum propositum
Abbreviated transcription (Latin):
frb factusq ẽ scruus. De testantꝰ aegẏptii am̃s pastores oiuum
Iure acgrptꝰ mundũ istũ sigf. in quo habundat iniquitas. Ab ho¬
minant᷑ acgyptii pastores ouiũ qs omis iniquus odio hab& iustum
nosse confitent᷑. quia non habent hic manentẽ ciuitatẽ s futura inquir̃
famem ꝑuui annos omnẽ terrã p̃mente maxime qs filii iacob dixor̃ si¬
peruis n eẽ sibi papula int̾ra canaan. eo qđ nulle eent̃ pluiue. Sed scien¬
dũ nilũ in acgyptũ maximas facere paludes inquib habundars herba
Na scit᷑ ium̃tis & pabula peccorib tanto fertiliora quanto siccior fuerit
nius in his ergo locis alebant᷑ ium̃ta. & cetera animalia quae plurima
in aegypto si ñ sponte. Aegrptiiũ spontaneã subier̃ seruitute. eo sutiq
designantes quidm̃ asuam̃te excludentes tradunt ses erure in munditu
habent libertatẽ. & nullã spĩtalis famis patiunt᷑ penuriã ꝙs arege
ant &serant agros ÷. corda auditoꝵ ut inde fructꝰ bonor operum

Expanded text:
ptii omnes pastores ovium. Jure Aegyptus mundum istum significat, in quo abundavit iniquitas. Abominantur Aegyptii pastores ovium, quia omnis iniquus odio habet justum. inos se confitentur, quia non habent hic manentem civitatem, sed futuram inquirunt. fame per septem annos omnem terram premente, maxime quia filii Jacob dixerunt superius non esse sibi pabula in terra Chanaan, eo quod nullae ibi essent pluviae. Sed sciendum Nilum in Aegypto maximas facere paludes, in quibus abundans herba nascitur jumentis et pabula pecoribus tanto fertiliora quanto siccior fuerit Nilus. In his ergo locis alebantur jumenta et caetera animalia, quae plurima in Aegypto, sed non sponte. Aegyptii vero spontaneam subierunt servitutem, eos utique designantes qui Deum a sua mente excludentes, tradunt se servire immunditia qui veram habent libertatem, et nullam spiritalis famis patiuntur penuriam, quia a rege ant et serant agros, id est corda auditorum, ut inde fructus bonorum operum
Abbreviated transcription (Latin):
frm̃ tuto. fr̃s ł filios matris. hereticos dic̃ ł uid eos qui fr̃s sunt ꝑ in uo¬
cationẽ nominis xp̃i. & ꝑ eadem quȩ nobis cũ habent sacramenta.
Dehis in canticis canticoꝵ ecđa loquit᷑ filii matris meae pugnauerun
popłĩ prioris infine sđĩ conuersionẽ designat. Dequa & psalmiste
dixerat. Conuertent᷑ inquit ad uespertẽ & famẽ patient᷑ ut canes
&ꝓpheta a paruer̃. ora sua sic̃ pauꝑ comedens in abscondito in pin
titm̃ uacuus dimittu t esau. Benedicͥtur enĩ in pinguedine t̃re. hoc
ẽ inrerum copia omniũ. & inrore cadidesuꝑ hocẽ inscientia scripti¬

Expanded text:
ris haereticos dicit, vel Judaeos, qui fratres sunt per invocationem nominis Christi, et per eadem, quae nobiscum habent, sacramenta. De his in Canticis canticorum loquitur Ecclesia: Filii matris meae pugnaveruntpopuli prioris in fine saeculi conversionem designat, de qua Psalmista dixerat: Convertentur ad vesperam, et famem patientur ut canes . Et propheta: Aperuerunt ora sua, sicut pauper comedens in abscondito. Vers. tamen vacuus dimittitur Esau. Benedicitur enim in pinguedine terrae, hoc est in rerum omnium copia; et in rore coeli desuper, hoc est in scientia Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
oros designa ex plebe iudaica quilegis decalogũ spitalit nouerant.
idimplere. Quasi ad alienos durius loquebat̾. Nonẽ deputandũ.
crudelitati. qđ sic fr̃s afflix̃ ł qđ mutuã cognitionẽ diu distulit. quia
hoc fec̃ uolens experiri. utrũ amalitia cessassent. qua eũ uendi derant
&iã tales existerent erga frem suũ. quales erga se eos fuisse nouerat

Expanded text:
egis Decalogum spiritaliter noverant adimplere. Vers. 7. Quasi ad alienos durius loquebatur. Non est deputandum crudelitati quod sic fratres afflixit, vel quod mutuam cognitionem diu distulit, quia hoc fecit volens experiri utrum a malitia cessassent qua eum vendiderant, et an tales existerent erga fratrem suum qualem erga se eos fuisse noverat,
Abbreviated transcription (Latin):
chatit. Stacte. Stacte. guitu inyrre arboris. Terebintꝰ arbor
ego habeo. non ẽ mendatiũ qđ dic̃ sepecuniã habere quã illi inue¬
nerant in saccoꝵ sumititte. Uir enim sapiens erat. ut pote sapientis
domini dispensator. & ideo nonde argenti pecunia sed de uorbi¬
dix̃ scđm qđ & psalmista ait̾. Eloquia dñi. Elo quia casta argentũ ig¬

Expanded text:
CHOTA. Stacte gutta myrrhae arboris. Terebinthus arbor, CHOTA. Stacte gutta myrrhae arboris. Terebinthus arbor, mihi, probatam ego habeo. Non est mendacium quod dicit se pecuniam habere, quam illi invenerant in saccorum summitate. Vir enim sapiens erat, utpote sapientis domini dispensator, et ideo non de argenti dixit pecunia, sed de ea, qdixit secundum quod Psalmista ait: eloquia Domini, eloquia casta, argentum ig
Abbreviated transcription (Latin):
hilo dux̃. Sapientia qua secreta samnioꝵ dissoluebat. & futura pre¬
dicebat Erat &lã seuerꝰ in corrigendis frb pius infouendis quoꝵ
in uirias. non solũ non ulciscebat᷑ uerũ &iã ꝓillis flebat. iudas qͦq.
dixit. mitte puerũ metũ usq reus ero peccati in patrẽ meũ omĩ tẽpr
Consideremꝰ uerba ruben quae superius posita st̃. Ait enĩ duosfili¬
os meos int̾fice. si non reduxero eũ tibi. & tam̃ cũ tã magnã rem
mortẽ uidelic& filioꝵ ꝓposuerit. non optinuit. qđ uolebat. Con¬
sideremꝰ & uerba uidȩ quib: seꝓpuero obligauit. Sinon reduxero¬
eũ inquittibi reus ero peccati in patrem om̃i tempr. & impetrauit
qđ uolebat Cius enĩcure beniamin cõmissus ẽ. Uideamꝰ ergo ne¬
Resinã gũmi dicimꝰ. quinonẽ generalit̃. om̃s arbores uocant᷑. Sed
hic intelligit᷑ species quae sic ꝓpͥo nomine dr̃. Stiracis. Stiracis
genꝰ resine. Pro stirace lox timiama posuer̃ qđ ebraice dr̃ ne¬

Expanded text:
nihilo duxit; sapientia, qua secreta somniorum dissolvebat et futura praedicebat. Erat etiam severus in corrigendis fratribus, pius in fovendis, quorum injurias non solum non ulciscebatur, verum etiam pro illis flebat. Vers. 8, 9. Judas quoque dixit: Mitte puerum mecum, usque, reus ero peccati in patrem meum omni tempore. Consideremus verba Ruben, quae superius posita sunt. Ait enim: Duos filios meos interfice, si non reduxero eum tibi. Et tamen cum tam magnam rem, mortem videlicet filiorum, proposuerit, non obtinuit quod volebat. Consideremus et verba Judae, quibus se pro puero obligavit: Si non reduxero, inquit, eum tibi, reus ero peccati omni tempore, et impetravit quod volebat. Ejus enim curae Benjamin commissus est. VideamResinam gummi dicimus, quo nomine generaliter omnes arbores vocantur; sed hic intelligitur species quae sic proprio nomine dicitur Stiracis. Stiracis genus est resinae. Pro stirace LXX thymiama posuerunt, quod Hebraice dicitur NE
Abbreviated transcription (Latin):
ascendere suꝑ currũ. loseph ornatꝰ currũ ascendit. quia xp̃s diuinis
munerib le coratꝰ ad caclos redut. Clamante p̃cone. Preco quia
gła cius ad nuntiabat. Est iohannes baptista. qui primũ eius aduen¬
tũ nuntiauit. siue tuba illa angłica quaeeũ aduditiũ uenientem
homine. In qua et dauid rex constitutꝰ ẽ. & ietechiel exorsus est
ꝓphetare Ipsi quoq dñs omniũ. in hac actates baptizatꝰ cepit
p̃dicare. Stetit ante pharaonẽ quia mundo se p̃sentaũ p̃dicando
xp̃c in toto orbe horrea diuini uerbi apperuit. cisq uend frũ m̃ta
in acgrptũ. & ds̃pat̃ de aegypto mundi huius reuocaduit filiũ dies.

Expanded text:
ndere currum. Joseph currum ascendit: quia Christus divinis muneribus decoratus ad coelos rediit. Clamante praecone. Praeco, qui gloriam ejus annuntiabat, est Joannes Baptista, qui primum ejus adventum nuntiavit, sive tuba angelica, quae eum ad judicium venientem homine, in qua et David rex constitutus est, et Ezechiel exorsus est prophetare. Ipse quoque Dominus omnium in hac aetate baptizatus coepit praedicare. Stetit ante Pharaonem. Quia mundo se praesentavit praedicChristus in toto orbe horrea divini verbi aperuit, eisque vendidit frumenta in Aegyptum et Deus Pater de Aegypto mundi hujus revocavit Fil
Abbreviated transcription (Latin):
Alia trans latio hab& fec̃ tunicã talarẽ. quaegr̃ poderis dr̃ Si machus
uͦ tunicã manicacã iđ manib artificis miro decore uariatã ł manica¬
tã iđ manicas habentem. Illo enĩ tempr̃ maxime colobus utebantͥ.
iđ uestib: sine manicis. Historia ioseph ad litterã pat&. nc̃ mysteriũ
inuestigemꝰ. loseph allegorice xpm̃ signf iuxta humanitatẽ lacob
diligebat ioseph plus ceteris frb̵ & ds̃ pat̃ singularit̃. amabat xpm̃
filiũ suũ p̃ omnib iudaeis quierant fr̃s eus scdm carnis susceptione
fec̃ ei tunicã polimitã. iđ multitudine credentiũ exomnib gentib¬

Expanded text:
ranslatio habet, fecit tunicam talarem, quae Graece poderis dicitur. Symmachus vero tunicatam, id est manibus artificis miro decore variatam vel manicatam, id est manicas habentem. Illo enim tempore maxime colobiis utebantur, id est vestibus sine manicis. Historia Joseph ad litteram patet, nunc mysterium investigemus. Joseph allegorice Christum significat juxta humanitatem. Jacob diligebat Joseph plus caeteris fratribus: et Deus Pater singulariter amabat Christum filium suum prae omnibus Judaeis, qui erant fratres ejus secundum carnis susceptionem. Fecit ei tunicam polymitam, id est multitudine credentium ex omnibus ci
Abbreviated transcription (Latin):
sibi sapientiã scripsit nob̃. Habebat ergo seyfũ argt̃. hoc ẽ diuinã scienti¬
am. sed latebat intra saccũ. hoc ẽ intralitterę legalis utilitatẽ. S uenit
dispensator disrupit saccũ. ueñ ananias. missus axpo dissoluit legalis
littere grossitudinẽ dissoluit cecitatẽ. Mox seyfus resplenduit. qui a
co cõmiserant purgabat. simul &lã ut expcrir&ur sitales cent̃ erga
lo co pharao typũ tenet gentilis popłi qui gauisur̾ ẽ de conuersione

Expanded text:
sibi scientiam scripsit nobis. Habebat scyphum argenteum, id est divinam scientiam: sed latebat intra saccum, hoc est intra legalis litterae utilitatem. Sed venit dispensator, disrupit saccum; venit Ananias missus a Christo, dissolvit legalis litterae grossitudinem, id est caecitatem. Mox scyphus resplenduit quia eo commiserant, purgabat: simul etiam ut experiretur si tales essent erga loco Pharao typum tenet populi gentilis, qui gavisurus est de conversione
Abbreviated transcription (Latin):
re. quia synagoga uolebat eũ legẽ carnalit᷑ obseruare sabbatum
& omã quae illi infigura datit fuerant iux talitterã implere cui
cũ ap̃s nollet optemperare pallium or reiec̃ eãq deseruit. qua tegm̃
liitere legalis illidimisit Vnde sic̃ apłs dic̃ usq hodio dum̃le
spĩtali scripturarũ intellectu. Accusauit cũ mulior in argum̃ tum ma¬
rito pallium ostendens. qua synagoga xpm accusabat legis destrue¬
torẽ & quia se dm̃ dicebat acqualem se faciens dõ. mittit ło seph in
carcerem. Xp̃s descenđ ad ifernum. Educit ioseph de carcere: xp̃s
surg̃ amorte. S qui solus missus fuerat in carcere: Non solus eduo¬
tus ẽ Nam principem quicalicem porrigebat edux̃: & in pristinũ
nonuile fiusse apud antiquos ostendunt fabulȩ poetarum in quib
& in uno canistro qđ erat excelsius portare me om̃s &bos quifi¬
unt arte pistoria. ingreco hab& portare me COΝΤΙTΟΝ iđ

Expanded text:
re: quia Synagoga volebat ejus legem carnaliter observare, Sabbatum re: quia Synagoga volebat ejus legem carnaliter observare, Sabbatum et omnia quae illi in figura data fuerant, juxta litteram implere. Cui cum Christus nollet obtemperare, pallium ei rejecit, quia tegmen litterae legalis illi dimisit. Unde, sicut Apostolus dicit, usquespiritali Scripturarum intellectu. Accusavit eum mulier, in argumentum marito pallium ostendens, quia Synagoga Christum accusabat legis destructorem, et quia se Deum dicebat, aequalem se faciens Deo. Mittitur Joseph in carcerem: Christus descendit ad infernum. Educitur Joseph de carcere: Christus surgit a morte. Sed qui solus missus fuerat in carcerem, non solus eductus est. Nam principem, qui calicem porrigebat, eduxit et in pristinum non vile fuisse apud antiquos ostendunt fabulae poetarum, in quibu in uno canistro, quod erat excelsius, portare me omnes cibos, qui fiunt arte pistoria. In Graeco habetur, portare me chondriton,
Abbreviated transcription (Latin):
non tradidi eã selã filio meo. Alia trans latio dic̃. iustificatit ẽ exme
iđ ex mei cõpatione. Non enĩ fec̃ hoc desiderio. uage libidinis. sed
multi iuisti & sapientes exortist̃: Allegorice ꝑ hos duos filios uide
duo populi figurantur ꝑzara qui primꝰ man̾ edux̃. iudaic̾ popłs
designat᷑ qui quasi manũ p̃buit qnđo sep̃paratũ ad dĩ mandata im̃¬
plendiostendit. cui obstetrix coccinũ ligare uoluit. iđ fide domini¬
cȩ passionis. & crucis illũ insignire. Cocinũ uͦ. qđ sanguinis hab& co¬
lorẽ xp̃i indicat passionẽ S ille manũ cruentatt̃. sanguine ꝓphe¬
tarum. & ipsius dnĩ retraxit. q fidem passionis cius recĩpere Noluit
omnẽ suꝑ excellit formositate. dequo psalmista. S peciosus forma
ra ꝓspere in omib ag̃. & omã in manu illius dirigunt᷑ Postmultos
ten& synagoge. q̃ habebatiurũ. legẽ uidelicet. ipsã quaregebat᷑. & do¬
cebatur haec xp̃m̃ in homine apparente uoluit lenocinando decipe¬

Expanded text:
a translatio dicit, Justificata est ex me, id est mei comparatione. Non enim fecit hoc desiderio vagae libidinis, sed multi justi et sapientes exorti sunt. Allegorice per hos duos filios Judae duo populi figurantur; per Zaram, qui primus manum eduxit, Judaicus populus designatur, qui quasi manum praebuit, quando se praeparatum ad Dei mandata implenda ostendit. Cui obstetrix coccinum ligare voluit, id est fide Dominicae passionis et crucis illum insignire. Coccinum vero, quod sanguinis habet colorem, Christi indicat passionem. Sed ille manum cruentatam sanguine prophetarum et ipsius Domini retraxit, quia fidem passionis ejus recipere noluit. omnem superexcellit formositatem, de qua Psalmista: Speciosus forma pra prospere in omnibus agit, et omnia in manu illius diriguntur. Vers. 7-2tenet Synagogae, quae habebat virum, legem videlicet ipsam, qua regebatur et docebatur. Haec Christum in homine apparentem voluit lenocinando decipe
Abbreviated transcription (Latin):
etate quomͦ amari poterat sara cũ ess& anꝰ decrepitit. Sed hoc
mirandũ potius quã querendũ qđ tantꝰ decor forme in ea
fuerit. ut nec senectꝰ eius puldritudinẽ potuerit derogare
peccares in me Ostenđ quia quitadia faciunt. Indm̃ peccan
Lic& peccatũ adulterii apud sđi homines aut leue. aut nullũ
latio aꝑtius dic̃ a patre & non ex matre. Euerat enim filia
funeris p̃paratione Mementoq. dep̃hensã hoc quasi uocando dic̃
monens eã a mabilit̃. ne hoc auder& facere. ne similit̃ dephensa

Expanded text:
aetate quomodo amari poterat Sara, cum esset anus decrepita? Sed hoc aetate quomodo amari poterat Sara, cum esset anus decrepita? Sed hoc mirandum potius, quam quaerendum, quod tantus decor formae in ea fuerit ut nec senectus ejusdem pulchritudinem potuerit derogare.peccares in me, ostendit quia qui talia agunt in Deum peccant, licet peccamen adulterii apud saeculi homines aut leve aut nullum platio apertius dicit: A patre, et non a matre. Fuerat enim filia funeris praeparatione: Mementoque te deprehensam. Hoc quasi jocando dicit monens eam amabiliter ne hoc auderet facere, ne similiter deprehensa
Abbreviated transcription (Latin):
perire. &ppt̃ hoc peccatũ infidelitatis quia angło non credidit. di¬
loth omẽ genus hominum ubiq defecisse nullũq uiroꝵ remansisse
nisi patre̾ suum Ideo hoc excogitituer̃ ut ex patre semꝰ seruarens
Quarũ adulterium origenes multiplicit excusat quia hoc non
libi dinoso animo sed studio repareende plis eger̃. Loth uͦ in excusa¬
bił ẽ. Primo qđ angło non credidit. Deinde qđ uino in ebriatꝰ ẽ
sicq minꝰ peccatũ fuit ei causa maioris criminis Atille Nonsensit
Nec qnđo illa accubuit nec qnđo surrex̃. hoc uidei intantũ non re¬
cipiunt ut quotiens hunc locũ legunt conpungant. Dicunt enĩ
non posse fieri ut homo non sentiens concunbat Peperitq maior
dic̃ uos expatre diabolo estis & st̃ filii popłi inuidentis & per
misit abimelech. & tulit eam. queri potest. In illaiam

Expanded text:
perire. Et propter hoc peccatum infidelitatis, quia angelo non credidit, diperire. Et propter hoc peccatum infidelitatis, quia angelo non credidit, diLot omne genus hominum ubique defecisse, nullumque virorum remansisse nisi patrem suum. Ideo hoc cogitaverunt ut ex patre semen servarent. Quarum adulterium Origenes multipliciter excusat, quia hoc non libidinoso animo sed studio reparandae prolis egerunt. Lot vero inexcusabilis est primo, quod angelo non credidit, deinde, quod vino inebriatus est; sicque minus peccatum fuit ei causa majoris criminis. Vers. 35. Ac ille non sensit, nec quando illa accubuit, nec quando surrexit. Hoc Judaei in tantum non recipiunt, ut quoties hunc locum legunt compungantur. Dicunt enim non posse fieri ut homo non sentiens concumbat. Vers. 37. Peperdicit: Vos ex patre diabolo estis . Et sunt filii populi invidentis et perorum. Vers. 2. Misit Abimelech, et tulit eam. Quaeri potest in illa jam
Abbreviated transcription (Latin):
mos peccatores aqua diluuu ext̃minauit. qui etipsi similit car¬
nis concupiscentia dm̃ offender̃ Sodomite uͦ grauiore suppli¬
cio iđ ignis & sulphuris diluuio perier̃ quia illi lic& mensu¬
ram ex̾cederent Naturalit᷑ tam̃ peccabant cũ feminis. Isti
uero in rationabilit̃ & contra naturã. Ideo grauissimo sup
tendit meritis abrahe loth fuisse liberatũ. lic& seriptura
Sed uxta quenda modũ. siue uistus fuisse dr̃ ad cõparationẽ sodo¬
mittirũ. Int̾quos uiuebat qui omĩ in munditia. & iniquitate re¬
tierit ut segor habitar& hortante angło ut in monte saluaretꝰ¬
Iterum relicta segor monte conscenderit. sed ex hoc uera uidet᷑ ebreoꝵ
opinio qui dicunt hanc ciuitatẽ hanc ciuitutẽ tertio t̾re matu cor¬
ruisse. Hoc sci ens loth timuit ibi eẽ reputans apudse. qssi aliis stantib
haec ceciderat. multo facilius nunc aliis pereuntib Ipsa quoq posset

Expanded text:
mos peccatores aqua diluvii exterminavit, quia et ipsi similiter carmos peccatores aqua diluvii exterminavit, quia et ipsi similiter carnis concupiscentia Deum offenderant. Sodomitae vero graviori supplicio, id est: ignis et sulphuris diluvio perierunt, quia illi, licet mensuram excederent, naturaliter tamen peccabant cum feminis, isti vero, irrationabiliter et contra naturam, ideo gravissimo suppHis verbis ostenditur meritis Abrahae Lot fuisse liberatum, licet Scriptura ustus fuisse dicitur ad comparationem Sodomitarum inter quos vivebat, qui omni immunditia et iniquitate retierit ut Segor habitaret, hortante angelo ut in monte salvaretiterum relicta Segor montem conscenderit. Sed ex hoc vera videtur Hebraeorum opinio qui dicunt hanc civitatem tertio terrae motu corruisse. Hoc sciens Lot timuit ibi esse, reputans apud se quia si aliis stantibus haec ceciderat multo facilius nunc aliis pereuntibus ipsa quoque posset
Abbreviated transcription (Latin):
montem ñ posse conscendere melius ẽ ut insegor hoc ẽ in paruula re¬
maneat contentꝰ laicaliuitit & cõmuni conuersatione quã postarep¬
quoq ex celsissimꝰ mansẽ adquẽ doctor gentiũ hortat᷑ dicens. bonũ
e homini sisic ꝑmanserit sic̃ & ego  ortat᷑ ergo angłs loth ut
adhuno montẽ conscendat fugiens in cendia libidinũ Sed quise
uiderit hoo non posse seruare descendat ad segor hocẽ utat᷑ legta¬
mo coniugio. quia melius ẽ hoc medioeri bono uti quã ꝑ abruptat
libidinũ p̃opitari. Vnde & dñs apłis dicentib sisic ẽ causauxo¬
ris non expedit nubere respanđ. Ñ om̃s capiunt uerbũ hoc sed
quib datum ẽ. qui potest capere capiat. & apłs: ꝓpt̃ forn¬
& sulphurdecelo lgnis artdore hab& Sul phur foetorẽ Quia
ergo isti flãma libidinis arserant. & in foctore carnis uersabantur
Iuste simul igne & sulphure perter̃ Considerandũ hoc loco qđ pri¬

Expanded text:
montem non posse conscendere, melius est ut in Segor, hoc est, in parvula remontem non posse conscendere, melius est ut in Segor, hoc est, in parvula remaneat, contentus laicali vita et communi conversatione, quam post arrepquoque celsissimus mons est ad quem doctor gentium hortatur, dicens: Bonum est homini, si sic permanserit sicut et ego . Hortatur ergo angelus Lot ut ad hunc montem conscendat, fugiens incendia libidinum. Sed qui se viderit hoc non posse servare descendat ad Segor, hoc est, utatur legitimo conjugio, quia melius mediocri bono uti quam per abrupta libidinum praecipitari. Unde et Dominus apostolis dicentibus: Si sic est causa uxoris, non expedit nubere, respondit: Non omnes capiunt verbum hoc, sed quibus datum est: qui potest capere, capiat . Et Apostoet sulphur de coelo. Ignis ardorem habet, sulphur fetorem. Quia ergo isti flamma libidinis arserant et in fetore carnis versabantur, juste simul igne et sulphure perierunt. Considerandum hoc loco quod pri
Abbreviated transcription (Latin):
cecittts int̃pt᷑ Significat abrenuntiationẽ cupiditatum & illece¬
brarum scłi: Precipit ergo loth ut fugiat incendiũ sodome. & ne
raro respiciat. quia om̃is pͥ ꝑ ceptatm grãm uias uite ingressus
p̃cipit dicens In illa die qui fuerit in tecto ł in agro ñ redeat raro
Ex emplũ quoq cõmemorans uxoris loth quae cũ r&ro respexiss&
instatuã salis uersa remansit. signisicans cos qui post ꝓ fessam
seruitutẽ dĩ relabunt ad concupiscentias scđi. unde & merito insta¬
tuã salis uersa fuisse dr̃. ꝙ suo exemplo ueluti salis condim¬
uirtutum signf. adquẽ nos angłs co hartte̾ dicens in monte saluũ tefac. Siẽ
uerbi grã ẽ. contempt̾ omniũ facultatũ ad quã ꝑfettionẽ dñs in uittet
dicens siuis ꝑ fectus cẽ uade &uende om̃a quae habes & dapauperib
& ueni sequere me & habebis thesaurũ in cuelo Quiu se uiderit ad hunc

Expanded text:
caecitas interpretatur, significat abrenuntiationem cupiditatum et illececaecitas interpretatur, significat abrenuntiationem cupiditatum et illecebrarum saeculi. Praecipitur ergo Lot ut fugiat incendium Sodomae et ne retro aspiciat: quia omnis post perceptam gratiam vias vitae ingressus t in Evangelio praecipiens: In illa die, qui fuerit in tecto vel in agro non redeat retro . Exemplum quoque commemorans uxoris Lot quae, cum retro respiceret, in statuam salis versa remansit, significans eos qui post professam servitutis Dei relabuntur ad concupiscentias saeculi. Unde et merito in statuam salis versa fuisse dicitur, quia suo exemplo, veluti salis condimenvirtutum significat ad quem nos angelus cohortatur, dicens: In monte salvum te fac, sicut verbi gratia est contemptus omnium facultatum. Ad quam perfectionem Dominus invitat  et vende omnia quae habes, et da pauperibus, et veni, sequere me, et habebis thesaurum in coelo . Qui vero se viderit ad hunc
Abbreviated transcription (Latin):
duasfilias. Quaeri sol& utrũ haeo cõpensatio fieri debeat utu deli
minus peccatum fieri ꝑ mittamꝰ ut grauius delictum uitetur. Ecce
enim loth filiassuas incestui tradere. uoluit ne mauis peccatũ contra
naturã in uiros cõmitteret᷑. Sed hoc ꝑ turbato animo dare debemꝰ¬
Nesciens enĩ quid ager& ł quomͦ hospites quos homines putabat li¬
non uident Sodomite ergo alia uidebant. sed hostium lotħ uideri
non poterant. Moralit̃ lot᷑h iustos signf. So domite. Inuidos &
detractores designant. qui quodamͦ hostium quer̃ ꝑ qđ ad loth in rum¬
pant qnđo hominis bona facte rep̃hendere uolunt. sed non possunt
inuenire additum rep̃hendi. quia illo uirtutis claustro munito corrs¬
suos. Quidã putant loth habuisse filias quae uiros haberent quos
appełł generos. & illas cum maritis insodomis remansisse. Duabus a¬
lus quaesine maritis erant. cum patre egressis. Sed alia trans la¬
tio aꝑte dic̃. Locitus ẽ ad sponsos qui accepturi erant filias

Expanded text:
ilias. Quaeri solet utrum haec compensatio fieri debeat, ut videlicet minus peccatum fieri permittamus ut gravius delictum vitetur. Ecce enim Lot filias suas incestui tradere voluit, ne majus peccatum contra naturam in viros committeretur. Sed hoc perturbato animo dare debemNesciens enim quid ageret, vel quomodo hospites quos homines putabat, linon videntur. Sodomitae ergo alia videbant, sed ostium Lot videre non poterant. Moraliter Lot justos significat, Sodomitae invidos et detractores designant, qui quodammodo ostium quaerunt per quod ad Lot irrumpant, quando homines bona facta reprehendere volunt, sed non possunt invenire aditum reprehendendi, quia illo virtutis claustro munito corrusuos. Quidam putant Lot habuisse filias quae viros haberent quos appellavit generos, et illas cum maritis in Sodomis remansisse, duabus aliis quae sine maritis erant cum patre egressis. Sed alia translatio dicit aperte: Locutus est ad sponsos qui accepturi erant filias.
Abbreviated transcription (Latin):
dãpnitus ẽ in ligno p̃uaricationis Tertia aut̃ dies qua uł ille re¬
stitutꝰ. ł ille sus pensus ẽ dominicã signat refurrectionẽ quacter¬
septẽ anni ubertatis qui ꝑ septẽ boues pinques & totidẽ spicas plena
atq formosas designatist᷑. Mistice significant plenitudinẽ. septi
tib: manifestabat᷑ Sterilitas aut̃ septẽ annoꝵ sequentium quȩ
ꝑ septẽs boues macilentes: & ꝑ totidem spicas tenues & uridine ꝑcus¬
sas ostensac̃ Temp̃ illud sigl̃ quo infine scłi refri gescente carttate
der eductio ioseph de caroere: resurrectio ẽ xp̃i. ꝑ quã omnem
Anuł in manuio seph pontificatũ fidei designat quunmanu hoc est
in potestate xpĩ constitutus ẽ. Factꝰ ẽ enĩ sacerdos sedm̃ ordinem
melchi sedech. Stola byssina sig̃f scam̃ carnẽ etus quae de terra uir¬
gineae curnis ex ortaẽ. & sicut byssus diuersis passionib: maceratu¬

Expanded text:
 Tertia autem dies, qua vel ille restitutus vel ille suspensus est, Dominicam significat resurrectionem, quae terSeptem anni ubertatis, quae per septem boves pingues, et per totidem spicas plenas atque formosas designantur, mystice significant plenitudinem septifotibus manifestabantur. Sterilitas autem septem annorum sequentium, quae per septem boves macilentos et per totidem spicas tenues et uredine percussas ostensa est, tempus illud significat, quo in fine saeculi refrigescente charitate derunt. Eductio Joseph de carcere resurrectio est Christi, per quam omnem Annulus in manu Joseph pontificatum fidei designat, qui in manu, hoc est in potestate Christi constitutus est. Factus est enim sacerdos secundum ordinem Melchisedech. Stola byssina significat sanctam carnem ejus, quae de terra virgineae carnis exorta est, et sicut byssus diversis passionib
Abbreviated transcription (Latin):
tradente sibi moyse. Eatam̃ conditione ut non ante indo
rent Sicq. isti accineti ÷ expediti adbellandũ p̃parati ꝑ rexer
ante frĩsuos Cũ ergo reuersi fuissent ꝑ actobello & quie¬
te reddita. Inuener̃ filiossuos quos paruos in sua possessione di¬
miserant grauissimo bello inpugnari a circũ iectis hostib et
tunc iterũ necesse fuit eis. ut se accingerent. & ad bellũ p̃pa¬

Expanded text:
tradente sibi Moyse, ea tamen conditione ut non ante in dorent. Sicque isti accincti, id est expediti ad bellum vel praeparati, perrexerunt ante fratres suos. Cum ergo reversi fuissent peracto bello, et quiete reddita invenerunt filios suos, quos parvos in sua possessione dimiserunt, gravissimo bello impugnari a circumjectis hostibus, et tunc iterum necesse fuit eis ut se accingerent et bellum praeba
Abbreviated transcription (Latin):
iomine iudae. haec benedictio dedauid accipit᷑. qui decadem tribiu
fuit. rex potentissimꝰ quẽ laudabant fr̃s sui. relique uidelic& ⁊ rbus
Manꝰ eius inceruitib inimicoꝵ erat. hoc ẽ uirt̃ & fortitudo idhu¬
miliandã potentiã reliquarum gentium. Pene enĩ omnẽ fyriam.
& palestinã & circũ positas nationes roliquas humiliauit. & tributa¬
ias fec̃. unde & ad orabt cũ filu patris cius. ł fr̃s uidelic& ł om̃is
iudacoꝵ popuł uidentes dnm̃ eẽ cũ illo. Myftice iuidas. xp̃n. signs
tudo non cõmuni laude. sed speciali & diuina sic̃ dm̃ & dnm siuĩ. Eius ma

Expanded text:
nomine Judae haec benedictio de David accipitur, qui de eadem tribu fuit rex potentissimus. Quem laudabunt fratres sui, reliquae videlicet tribus. Manus ejus in cervicibus inimicorum ejus erat, hoc est, virtus et fortitudo ad humiliandam potentiam reliquarum gentium. Pene enim omnem Syriam et Palaestinam et circumpositas nationes reliquas humiliavit et tributarias fecit. Unde et adorabunt eum filii patris ejus, vel fratres videlicet, vel omnis Judaeorum poptudo, non communi laude, sed speciali et divina, sicut Deum et Dominum suum. Ejus ma
Abbreviated transcription (Latin):
onis mysterium ad torrentẽ nrae mortalitatis fodit puteos i aperuit
scientiã scripturarũ quos foderant serui patris eius abraham. scilia
morses. dauid salomon & magniuoce ꝓphete hust eni serui abrahe
i om̃i potentis di cuius figure abrahã gestabat Sed hos pitteos pales¬
tini inuidentes tra repleuer̃. Palestini iudacos designant alienos ado
qui scripturas corruperant terreno intellectu Nã palestini alieni int̾
rente aquã uiuã repperer̃ Quist̃ serui isaac. nisi maths. marcꝰ lucas

Expanded text:
Incarnationis mysterium ad torrentem nostrae mortalitatis, fodit puteos, id est, aperuit Incarnationis mysterium ad torrentem nostrae mortalitatis, fodit puteos, id est, aperuit scientiam Scripturarum, quos fodiebant servi patris ejus Abraham, scilicet Moyses, David, Salomon et magni voce prophetae. Hi enim servi Abraham, id est, omnipotentis Dei cujus figuram Abraham gestabat. Sed hos puteos Palaestini invidentes terra repleverunt. Palaestini Judaeos designant alienos a Deo qui Scripturas perruperant terreno intellectu. Nam Palaestini alieni interrente aquam vivam repererunt. Qui sunt servi Isaac, nisi Matthaeus, Marcus, Lucas
Abbreviated transcription (Latin):
uitio gule temptam. Sciendũ aut̃ quinq mođ uitio gule temptari Prim
cũ quis ante horã dispositã ł ante necessititẽ uult cõmedere. sedõ cũ lautio¬
res ꝙbos requirit Tertio cũ accuratius cõmunes cybos uult p̃parari. Quarto
cũ in cõmedendo modũ exadit. Quinto cũ despicabile ẽ qđ sumꝰ. sed quia cũ
magno desiderio id qđ uileẽ ꝑ cip̃ In ipso estu desiderii magis offendit
hac specie uictu esau displicuit & reꝓbat̾ ẽ. Hinc beatus augustinus di¬
cebat. Hon ego in munditiã obsenii sed in munditiã timeo cupidittus
Mystice iudaei qui ꝑ esau significamt᷑. carnis sue uolupttitib dediti & terre¬
is oꝑib occupati. non solũ dignitittẽ quã in p̾senti habebant dimiserunt
uerum &iã illã beatitudinẽ quae eis reꝓmissa fuerat ꝑdider̃. & om̃is eoꝵ
dignitas ad iacob .i. ad gentilẽ popłm trans lata ẽ. Quare in posuisti i. qua¬

Expanded text:
vitio gulae tentamur? Sciendum autem quinque modis nos vitio gulae tentari: primo, vitio gulae tentamur? Sciendum autem quinque modis nos vitio gulae tentari: primo, cum quis ante horam dispositam vel ante necessitatem vult comedere. Secundo, cum lautiores cibos requirit. Tertio, cum accuratius communes cibos vult praeparari. Quarto, cum comedendo modum excedit. Quinto, cum despicabile est quod sumitur. Sed quia cum magno desiderio id quod vile est percipit, in ipso aestu desiderii magis ostendit. Hac specie victus Esau displicuit et reprobatus est. Hinc beatus Augustinus dicit: « Non ergo immunditiam obsonii, sed immunditiam timeo cupiditatis. » Mystice Judaei, qui per Esau significantur, carnis suae voluptatibus dediti et terrenis operibus occupati non solum dignitatem quam id praesenti habebant dimiserunt, verum etiam illam beatitudinem quae eis repromissa erat, et omnis eorum dignitas ad
Abbreviated transcription (Latin):
rixa duoꝵ populoꝵ agit᷑ cũ lex carnis repugnat legimentis cũ uitia uirtu¬
tibus contra ueniunt: Nam ꝑmaiorẽ uitia designant quia plure sunt uirtu¬
abonis & uitia cedunt uirtutib Qui prior egressus fuerat uocatꝰ ẽ edom .i
oni insistentes. Quibent oeiã agricola fuisse dr̃: quia homines słi qnto plus in¬
tima sua neglegunt: tantomagis incultura & studio rerũ p̃sentium occupant
Lacobuero simplex habitabat intabernaculis. qs unꝰ quisq sc̃s. & minꝰ intronis
occũpatꝰ intra domũ sue conscientiae habittit. Nec ꝑ exteriora spargit᷑. luxia
sed quomꝰ sinedolo erat qui frm̃ suũ dolo decep̃. Sed hoc ad mys terium non ad
dehebant᷑ Nnulli dicunt primogenita uocari uestẽ. qs primogeniti indue¬
bant᷑: & sacerdotes fichant Hancergo dignitutẽ quã esau primogenit̾ ac¬
cipere debuit cupidittitegule superatꝰ minori frĩ suo uendidit Quib mođ

Expanded text:
rixa duorum populorum agitur, cum lex carnis repugnat legi mentis, cum vitia virturixa duorum populorum agitur, cum lex carnis repugnat legi mentis, cum vitia virtutibus contraveniunt. Nam per majorem vitia designantur, quia plura sunt virtua bonis et vitia cedunt virtutibus. Vers. 25. Qui prior egressus fuerat, vocatus est Edom vel oni insistentes. Qui bene etiam agricola fuisse dicitur, quia homines saeculi quanto plus intima sua negligunt, tanto magis in cultura et studio rerum praesentium occupantur. Jacob vero simplex habitabat in tabernaculis. Quia unusquisque sanctus et minus in terrenis occupatus intra domum sanctae conscientiae habitat, nec per exteriora spargitur. Juxta n fictus dicitur. Sed quomodo sine dolo erat qui fratrem suum dolo decepit? Sed hoc ad mysterium, non ad primogeniti et sacerdotes fiebant. Hanc igitur dignitatem quam Esau primogenitus accipere debuit cupiditate gulae superatus minori fratri suo vendidit. Quibus modis
Abbreviated transcription (Latin):
Necdum tẽplũ dĩ aedificatũ erat. anforte illuc ꝑrexit ubi abraham alttacre dño
aedificauerat: aut ut quidã putant. ad huc melchi sedeth sacerdos dĩ uiuebat
quãuis possit credi fuisso tunc tmporis aliquẽ scm̃ uirũ ad que consulendũ
solucitierant ꝑgere Potest et illud dici qđ mente. & cogita tione addm̃
ior seruiet minori Iuud tempꝰ quando esau maior. iđ popłs idumcoꝵ ser¬
uiuit ia cob ÷ iudeis Dauto enĩ eos tributarios fec̃. & sic seriuer̃ subtributo
usq q̃ rebellauer̃ iuxta qđ in libro regũ legit᷑. Recesset edom ne essoe subiũda
Mystice huduo gemini : duos sigñf popłos. esau maior natu uidaeos. lacob
uero minor gentilẽ popłm Maior ergo seruit minori q iudaiꝰ popls dis¬
ꝑsus ꝑ totũ orbem seruit gentib Nonsolũ corporali seruitute uerũ &iã quia
legem & ꝓphetas adgentiũ utilitattẽ seruat In nob &iã ipsis moralit̾ haes

Expanded text:
necdum templum Dei aedificatum erat. An forte perrexit illuc ubi Abraham altare Domino necdum templum Dei aedificatum erat. An forte perrexit illuc ubi Abraham altare Domino aedificaverat, aut, ut quidam putant, adhuc Melchisedech sacerdos Dei vivebat, quamvis possit credi fuisse tunc temporis aliquem sanctum virum ad quem consulendum soliti erant pergere? Potest et illud dici, quod mente et cogitatione ad Deum jor serviet minori, illud tempus, quando Esau major Idumaeorum servivit Jacob, id est Judaeis. David enim eos tributarios fecit, et sic servierunt sub tributo usquequo rebellaverunt, juxta quod in libro Regum legitur: Recessit Edom, ne esset sub Juda . Mystice hi duo gemini duos significant populos, Esau major natu Judaeos, Jacob vero minor gentilem populum. Major ergo servit minori, quia Judaicus populus dispersus per totum orbem servit gentibus, non solum corporali servitute, verum etiam quia legem et prophetas ad gentium utilitates servat. In nobis etiam ipsis haec
Abbreviated transcription (Latin):
suit. sic̃ & eoloco ubi in sequentib iacob dix̃ ad laban. quid peccaui tibi
gio fertilissima ẽ q̃ sic uocat᷑ greconomine. eoqđ media sit int̃ duo flu¬
ua tigrim uidelic& etcufraten. Nam mesos medius. potamos fluuius
ꝓmiserat abrahe qđ multiplicar& sem̃e sic̃ stellas cadi & sic̃ arena maris
q multiplicatio ꝑ isaac futura erat. iuxta qđ abrahe dictũ ẽ In isaac
uocabit᷑ tibi sem: Qiđ ergo ẽ qđ isaac sterilẽ uxorẽ sortitꝰ ẽ si ꝑ eũ sem̃
abrahe multiplicandũ erat : sed sciendũ q sc̃ĩ ea q̃ orando optinent. sic p̃¬
destinatist̃ ut p̃cib impetrent. Hinc ẽ qđ ꝑisaac multi plicandũ erat sem̃
abrahe sed hoc ipsum orando optinuit. Nam et omnib iustis p̃paratũ est
ante scła regnũ di. sed itec orando & laborando adillud suo temp̃r ꝑueniant.
ler& dñm Querit᷑ quo prexerit consulere dnm̃. Necdum enĩ tebnaculum

Expanded text:
 filiis posuit, sicut et eo loco ubi in sequentibus Jacob dixit ad Laban: Quid peccavi tibi, gio fertilissima est quae sic vocatur Graeco nomine etiam ideo quod media sit inter duo flumina, Tigrin videlicet et Euphratem. Nam mesos medius, potamos fluvius a uxore. Dominus promiserat Abrahae quod multiplicaret semen ejus sicut stellas coeli et sicut arenam maris. Quae multiplicatio per Isaac futura erat, juxta quod Abrahae dictum est: In Isaac vocabitur tibi semen. Quid ergo est quod Isaac sterilem uxorem sortitus est, si per eum semen Abrahae multiplicandum erat? Sed sciendum quia sancti ea quae orando obtinent sic praedestinata sunt ut precibus impetrent. Hinc est quod per Isaac multiplicandum erat semen Abrahae: sed hoc ipsum orando obtinuit. Nam et omnibus justis praeparatum est ante saecula regnum Dei, sed ita ut orando et laborando ad illud suo tempore pervenianleret Dominum. Quaeritur quo perrexerit consulere Dominum. Necdum enim tabernaculum,