comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mereri. sed eos qͥ hȩc ꝓlixius quasi religiosi o¬
res agendo. ñ solũ laudes ab hominib: sed
pecunias quȩr̃t. ꝓlixiori dãnatione ple¬
ctendos. Sunt enĩ qui se iustos & magni apud
dm̃ meriti simulantes. ab infirmis quib libet
& peccatorũ suorũ conscientia turbatis. quasi
patroni ꝓeis in iudicio futuri: pecunias acci-¬
ꝑe ñ dubitant. Et cũ porrecta manꝰ pauꝑi p̾ces
iuuare soleat: illi obhoc maxime inp̃cib
ut pauꝑi nũmũ tollant ꝑnoctant. Quib illa
udȩ maledictio ñ immerito congrute. cũ
iudicat᷑ exeat condẽnatꝰ. & oratio eiꝰ fiat in
peccatũ. Condẽnatꝰ quippe cũ iudicat᷑ exit.
& orationẽ suã in peccatũ recipit: qͥ magnȩ
nunc estimationis apud homines habitus.
in diuino tunc examine ñ solũ ꝓaliis se int̾¬
uenire ñ posse. sed nec sua sibi merita suffi¬
cere posse dep̾hendit. immo ipsarũ quib

Expanded text:
mereri, sed eos qui haec prolixius, quasi religiosiomereri, sed eos qui haec prolixius, quasi religiosiores, agendo, non solum laudes ab hominibus, sed et pecunias quaerunt, prolixiori damnatione plectendos. Sunt enim qui, se justos et magni apud Deum meriti simulantes, ab infirmis quibuslibet, et peccatorum suorum conscientia turbatis, quasi patroni pro eis in judicio futuri, pecunias accipere non dubitant; et cum porrecta manus pauperi preces juvare soleat, illi ob hoc maxime in precibus, ut pauperi nummum tollant, pernoctant; quibus illa Judae maledictio non immerito congruit, Cum judicatur, exeat condemnatus, et oratio ejus fiat in peccatum . Condemnatus quippe cum judicatur exet orationem suam in peccatum recipit, qui magnae nunc aestimationis apud homines habitus, in divino tunc examine non solum se pro aliis intervenire non posse, sed nec sua sibi merita sufficere posse deprehendit, imo ipsarum quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ri inforo. ñ primos sedere uł discũbere ue¬
tat eos quib hoc officii ordine cõpetit: sed
eos nimirũ qͥ hȩc siue habita seu certe ñ ha-¬
bita indebite amant. a fidelib quibq: qua¬
si reꝓbos docet ẽẽ. cauendos: animũ uideli¬
cet ñ gradũ iusta districtione redarguens.
Quãuis & hoc culpa ñ careat. si idem inforo
litib int̾esse. qͥ in cathedra moysi synagoge
magistri desiderant appellari. Duplici sa¬
ne ratione a uanȩ głȩ cupidis attendere iu¬
bem᷑ꝰ. ne scilicet eoꝵ uł simulatione seducam᷑:
estimantes bona. eẽ. quȩ faciunt. uł emula¬
tione inflãmem᷑. frustra gaudentes in honis
laudari quȩ simulant. Qui deuorant
domos uiduarũ simulantes longã orationẽ.
hi accipient maiorẽ dãnatione. Nontantũ
ait accipient dãnationẽ. sed adiunxit maio¬
rẽ: ut insinuet etiã illos qͥ in angulis stantes
orant ut uideant᷑ abhominib dãnationẽ

Expanded text:
ri in foro, non primos sedere vel discumbere veri in foro, non primos sedere vel discumbere vetat eos quibus hoc officii ordine competit, sed eos nimirum qui haec sive habita, seu certe non habita, indebite amant, a fidelibus quibusque quasi reprobos docet esse cavendos, animum, videlicet, non gradum, justa districtione redarguens, quamvis et hoc culpa non careat, si iidem in foro litibus interesse, qui in cathedra Moysi Synagogae magistri desiderant appellari. Duplici sane ratione a vanae gloriae cupidis attendere jubemur, ne, scilicet, eorum vel simulatione seducamur, aestimantes bona esse quae faciunt, vel aemulatione inflammemur, frustra gaudentes in bonis laudari quae simulant. Qui devorant domos viduarum, simulantes longam orationem, hi accipient damnatiait, accipient damnationem, sed adjunxit majorem, ut insinuet etiam illos qui in angulis stantes orant ut videantur ab hominibus , damnationem
Abbreviated transcription (Latin):
nob ꝓficit usq hodie contra iudeos. Et hi eniꝰ
qͥ confitent᷑ xp̃m. eẽ. uenturũ: hominẽ sim¬
plicẽ & sc̃m uirũ asserunt de genere dauid
nt̾rogemꝰ gͦ eos docti a dño. si simplex homo
ẽ. & tantũ filius dauid: quomꝰ dauid uocet
dẽ ipse & dñs dauid. ẽ. ds̃ ante tẽpora manen-¬
do. & filius dauid apparuit homo intẽporũ
fine nascendo. Qd autẽ a patre subiciunt᷑
ei inimici. ñ infirmitatẽ filii: sed unitatẽ
naturȩ qua in altero alter oꝑat᷑ significat
Nã & filius subicit inimicos patri. qͥa patrẽ
clarificat suꝑ t̾rã. Mudiege autẽ om̃i¬
qͥ uolunt ambulare instolis. & amant salu¬
tationes in foro. & pͥmas cathedras in synago¬
gis. & pͥmos discubitꝰ in conuiui is. Ambula¬
re instolis. cultiorib uestim̃tis indutos ad
publicũ ꝓcedere significat. in qͦ int̾ cętera
diues ille qͥ epulabat᷑ cotitie splendide pec-¬
casse describit᷑. Notandũ autẽ qđ ñ saluta¬

Expanded text:
nobis proficit usque hodie contra Judaeos. Et hi enim qui confitentur Christum esse venturum, hominem simplicem et sanctum asserunt de genere David. Interrogemus ergo eos docti a Domino, si simplex est homo, et tantum filius David, quomodo vocetdem ipse et Dominus David, Deus ante tempora manendo, et filius David apparuit homo in temporis fine nascendo. Quod autem a Patre subjiciuntur ei inimici, non infirmitatem Filii, sed unitatem naturae, quia in altero alter operatur, significat. Nam et Filius subjicit inimicos Patri, quia Patrem clarificat super terram. Et dicebat eiolis, et amant salutationes in foro, et primas cathedras in synagogis, et primos discubitus in conviviis. Ambulare in stolis, cultioribus vestimentis indutos ad publicum procedere significat. In quo inter caetera dives ille qui epulabatur quotidie splendide, peccasse describitur . Notandum autem quod non saluta
Abbreviated transcription (Latin):
tua dĩ uisione fruunt᷑ Ad quã necesse est
angłicȩ dignitatis equalitatẽ quisqͥs tunc
ascendere desiderat: nunc minimis fr̃ib
condescendat. Quia uͦ resurgant mor¬
tui: & moyses ostendit secus rubũ sicut dic̃
dñm dm̃ abrahã & dm̃ isaac & dm̃ iacob
Ad cõꝓbandã resurrectionis ueritatẽ multo
aliis manifestiorib exẽplis uti potuit . e qͥb
.ẽ. illud. Suscitabunt᷑ mortui. & resurgent

Expanded text:
tua Dei visione fruuntur, ad quam necesse est tua Dei visione fruuntur, ad quam necesse est angelicae dignitatis aequalitatem, quisquis tunc accedere desiderat, nunc minimis fratribus condescendat. Quia vero resurgunt mortui et Moyses ostendit secus rubum, sicut dicit m Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob? Ad comprobandam resurrectionis veritatem multo aliis manifestioribus exemplis uti potuit, e quibus est et illud: Suscitabuntur mortui, et resurgent
Abbreviated transcription (Latin):
in scło illo mansuri. Dñs autẽ saluator ut
ad głam resurrectionis animos excitaret in¬
quirendã de electis solũmͦ uoluit facere
sermonẽ. Si autẽ in resurrectione neq nu¬
bunt neq ducunt uxores: resurgunt gͦ
corpora quȩ possunt nubere & ducere uxo-¬
res. hoc. ẽ. feminarũ & uirorũ cetis discreta
mẽbra specieb sed nulla concũbendi uolu¬
ptate uł necessitate mancipata. Nemo qͥppe
dicit de lapide & arbore & his reb quȩ ñ ha¬
bent mẽbra genitalia qđ ñ nubant neq
ducant uxores: sed de iis qͥ cũ possint nu¬
bere. tam̃ alia ratione ñ nubunt. Neq
enĩ ultra mori poterunt. Quia conubia
ꝓpt̾ filios. filii ꝓpt̾ successionẽ. successio
auales enĩ angłis st̃ & filii sunt dĩ. cũ sint
filii resurrectionis. Equales st̃ angłis &
filii sunt dĩ: qͥ gła resurrectionis innoua¬
ti. sine ullo mortis metu. sine ulla labe
corruptionis. sine ullo t̾reni statꝰ actu. ꝑpe¬

Expanded text:
in saeculo illo mansuri. Dominus autem Salvator ut in saeculo illo mansuri. Dominus autem Salvator ut ad gloriam resurrectionis animos excitaret inquirendam, de electis solummodo voluerit facere sermonem. Si autem in resurrectione neque nubunt neque ducunt uxores, resurgunt ergo corpora quae possunt nubere et ducere uxores, hoc est feminarum et virorum certis discreta membra speciebus, sed nulla concumbendi voluptate vel necessitate mancipata. Nemo quippe dicit de lapide et arbore, et his rebus quae non habent membra genitalia, quod non nubant neque ducant uxores, sed de his qui cum possunt nubere, tamen alia ratione non nubunt. Neque enim ultra mori poterunt. Quia connubia propter filios. Filii propter successionem. Successio  cum sint filii resurrectionis. Aequales angelis et filii sunt Dei, qui gloria resurrectionis innovati, sine ullo mortis metu, sine ulla labe corruptionis, sine ullo terreni status actu perpe
Abbreviated transcription (Latin):
resistendo uł contẽnendo ñ accepert̃: ñ
putandũ. ẽ. sc̃m dedisse canib. aut marga¬
ritas misisse ante porcos. Nonenĩ eis dedit
qͥ caꝑe ñ poterant: sed eis qͥ poterant & simul
aderant. qͦs ꝓpt̾ aliorũ immundiciã neglegi
ñ oportebat. Et cũ eũ tẽptatores int̾rogarent.
responderetq illis ita ut qͥd contradicerent
ñ haberent : quã uis uenenis suis contabe¬
scerent potius quã illius cibo saturarent᷑.
alii tam̃ qͥ poterant caꝑe. ex illorũ occasio.¬
ne multa utilit̾ audiebant. lli autẽ¬
qͥ digni habebunt᷑ scło illo & resurrectione
ex mortuis. neq nubunt neq ducunt uxo¬
res. Non ita intelligendũ. ẽ. quasi digni
tantũ uł resurrecturi uł sine nuptiis futu¬
ri sint: indigni autẽ id÷ peccatores uł mini¬
me resurrecturi. uł ad nuptias resurrectu¬
ri sint credendi: sed ita potius sentiendũ.
qđ om̃s & resurrecturi & absq nuptiis sint

Expanded text:
resistendo vel contemnendo non acceperunt; non resistendo vel contemnendo non acceperunt; non putandus est sanctum dedisse canibus, aut margaritas misisse ante porcos: non enim dedit eis qui capere non poterant, sed eis qui poterant, et simul aderant; quos propter aliorum immunditiam negligi non oportebat. Et cum eum tentatores interrogabant, respondebatque illis, ita ut quid contradicerent non haberent, quamvis venenis suis contabescerent potius, quam illius cibo saturarentur; alii tamen qui poterant capere, ex illorum occasione multa utiliter audiebant. Hoc qui digni habebuntur saeculo illo et resurrectione ex mortuis, neque nubent, neque ducent uxores. Non ita intelligendum est, quasi digni tantum vel resurrecturi, vel sine nuptiis futuri sint, indigni autem, id est, peccatores, vel minime resurrecturi, vel ad nuptias resurrecturi sint credendi; sed ita potius sentiendum, quod omnes et resurrecturi, et absque nuptiis sint
Abbreviated transcription (Latin):
Qui resurrectionẽ corporũ ñ credebant. ani¬
mas iudicantes interire cũ corporib recte
istuismodi fingunt fabulã quȩ deliram̃ti
arguat eos qͥ resurrectionẽ asser̃t mortuoꝵ.
Potest autẽ fieri. ut uere ingente eoꝵ aliqͣndo
ctionis denegent ueritatẽ. Uerũ mystice.
septẽ hi fr̃s sine filiis defuncti: reꝓbis qͥbq
congruunt. qͥ ꝑ totã huiꝰ scłi uitã quȩ septẽ
dieb uoluit᷑: a bonis oꝑib steriles existunt
Quib uiritim morte misera p̾reptis. ad ub.¬
timũ & ipsa mundana conuersatio quã illi
sine uitali oꝑe transegerant. quasi uxor in¬
foecunda transibit. Et ait illis iesus.
Filii huiꝰ scłi nubunt. & tradunt᷑ ad nuptias.
Cũ dñs dicat. nolite dare sc̃m canib neq mitta¬
tis margaritas ur̃as ante porcos. qđ ipse quȩdã
uł hic de gła resurrectionis uł alibi de dispen¬
sationis aut etiã diuinitatis suȩ mysterio
dixisse inuenit᷑ quȩ multi qͥ aderant. uł

Expanded text:
Qui resurrectionem corporum non credebant animas judicantes interire cum corporibus recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos, qui resurrectionem asserunt corporum. Potest autem fieri ut vere in gente eorum ctionis denegent veritatem. Verum mystice septem hi fratres sine filiis defuncti reprobis quibusque congruunt, qui per totam hujus saeculi vitam, quae septem diquibus viritim morte misera praereptis, ad ultimum et ipsa mundana conversatio quam illi sine vitali opere transegerant quasi uxor infecunda transibit. Et ait illi Jesus. Filiis saeculi hujus nubunt et traduntur ad nuptias. Cum Dominus dicat, nolite dare sanctum canibus, neque mittatis margaritas vestras ante porcos, quod ipse quaedam vel hic de gloria resurrectionis, vel alibi de dispensationis, aut etiam divinitatis suae mysterio dixisse invenitur quae multi qui addiderant vel
Abbreviated transcription (Latin):
sistente despectus. aliorũq similis ui.¬
debatur. Sed illo montẽ petente: nouo
candore refulget. qͥa nunc filii dĩ su¬
mus. & nondũ apparuit quid erimus
S cimus qͥa cũ apparuerit. similes ei eri¬
mus. Uidebimus enĩ eũ sicuti est. Un¬
de bene aurtus hȩc uestim̃ta descri-¬
bens. aic. Qualia fullo suꝑ t̾rã ñ potest
candida facere. Nã quia ille hoc loco in¬
celligendus ẽ. fullo quẽ penitꝰ psalmista
p̾catur. amplius lauame ab iniusticia
mea & adelicto meo munda me: ñ potest
suis fidelib int̾ra dare claritatẽ. quȩ
⁊ ecce duo uiri loquebant᷑ cũ eo. Erant

Expanded text:
sistente despectus, aliorumque simili visistente despectus, aliorumque simili videbatur, sed illi, montem petente novo candore refulget, quia nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit, quod erimus. Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, videbimus enim eum sicuti est . Unde bene Marcus haec vestimenta describens, ait: qualia fullo super terram non potest candida facere . Nam quia ille hoc loco intelligendus est fullo, quem poenitens Psalmista precatur: Amplius lava me ab injustitia mea, et a delicto meo munda me , non potest suis fidelibus in terra dare claritatem, quae Et ecce duo viri loquebantur cum eo. Erant
Abbreviated transcription (Latin):
scipłos ducit. qͥa multi sunt uocati
pauci uͦ electi. Et qui hic fidẽ qua im¬
buti sunt sc̃ȩ t̃rinitatis incorrupta
m̃te seruaucrint: illic eiꝰ ȩterna meren¬
tur uisione lȩtari. Et facta est dũ
oraret species uultꝰ eius altera. & ue¬
stitus ciꝰ albus refulgens. Transfigura¬
tus saluator ñ substantiã uerȩ carnis
amisit. sed głam futurȩ uł suȩ uel
nr̃e resurrectionis ostendit. Qui qua-¬
lis tunc apłis apparuit: talis post iu-¬
diciũ cunctis apparebit electis. Nam
in ipso tẽpore iudicandi. & bonis si¬
mul & malis in forma serui uidebit᷑.
ut uidelicet impii quẽ spreuere.
uidei quẽ negauere. milites quẽ cruci¬
fixere. pilatus herodesq quẽ iudica¬
uere queant agnoscere iudicẽ. Uestitꝰ
autẽ dñĩ scõꝵ illius chorus accipitur.
quẽ glorificans apłs ait. Quotquot
q in xp̃o baptizati estis. xp̃m induistis.
Qui uidelicet habitus dño interris con¬

Expanded text:
scipulos ducit, quia multi sunt vocati, scipulos ducit, quia multi sunt vocati, pauci vero electi . Et qui hic fidem, qua imbuti sunt, sanctae Trinitatis incorrupta mente servaverint, illic ejus aeterna merentur visione laetari. Et factum est dum oraret species vultus ejus altera, et vestitus ejus albus refulgens. Transfiguratus Salvator non substantiam verae carnis amisit, sed gloriam futurae, vel suae vel nostrae resurrectionis ostendit. Qui qualis tunc apostolis apparuit, talis post judicium cunctis apparebit electis. Nam in ipso tempore judicandi et bonis simul et malis, in forma servi videbitur, ut videlicet impii quem sprevere, Judaei quem negavere, milites quem crucifixere, Pilatus Herodesque quem judicavere, queant agnoscere judicem. Vestitus autem domini, sanctorum illius chorus accipitur, quem glorificans Apostolus ait: Quotquot ergo in Christo baptizati estis, Christum induistis . Qui videlicet habitus domino in terris con
Abbreviated transcription (Latin):
qua crucẽ ascendit. & septimã sabbati
qua in sepulchro qui euit. a mortuis resur-¬
septima quietis animarũ quȩ interim in
gemus. Nam qđ matheus dñm marcusq
post sex dies transfiguratũ dicunt. nec
labore quiescendũ: hic uͦ tẽpore octauo
designat esse resurgendũ. Unde & pul
chre sextus psalmꝰ ꝓoctaua scribitur.
cuiꝰ initiũ est. Dñe ne in ira tua arguas
me. Quia nimirũ ꝑsex ȩtates quib oꝑa-¬
rilicet p̃cib est instandũ ne in octauo¬
retributionis tẽpore. a iudice corripi-¬
amur irato. Qđ ipse dñs hoc loco uo¬¬
luit nos ostenso suȩ orationis exemplo
docere de quo subditur. Et ascen¬
dit in montẽ ut oraret Inmontem
nanq oraturus & sic transfigurandus
ascendit. ut ostendat eos qui fructũ
resurrectionis expectant. qui regẽ in
decore suo uidere desiderant: mente
in excelsis habitare. & continuis p̃cib
incumbere debere. Tres solũmͦ secum di¬

Expanded text:
qua crucem ascendit, ac septimam Sabbati qua crucem ascendit, ac septimam Sabbati qua in sepulcro quievit, a mortuis resurseptimam Sabbati animarum, quae interim in gemus. Nam quod Matthaeus Dominum Marcusque post sex transfiguratum dicunt dies , nec omni labore quiescendum, hic vero tempore octavo designat esse resurgendum. Unde chre sextus psalmus Pro octava inscribitur, cujus initium est, Domine, ne in ira tua arguas me. Quia nimirum post sex aetates quibus operari licet, precibus est instandum ne in octavoretributionis tempore a judice corripiamur irato. Quod et ipse Dominus hoc loco voluit nos ostenso suae orationis exemplo docere, de quo subditur: Et ascendit in montem ut oraret. In montem namque oraturus, et sic transfigurandus ascendit, ut ostendat eos qui fructum resurrectionis exspectant, qui regem in decore suo videre desiderant, mente in excelsis habitare, et continuis precibus incumbere debere. Tres solummodo secum di
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ra ut hoc ab eis fidelius in cȩlo prȩsu¬
matur. Qđ si regnũ dĩ in hac sententia
futurã in cęlis beatitudinẽ uelimꝰ acciꝑe.
& hoc quidã de astantib ñ post multos
dies inmonte uidert̃. scilicet ut manentis
gaudii contemplatione tam &si raptim
delibata: modestius instantia scłi transe¬
untis aduersa tolerarent. Decentissimo
sane uerbo scõs mortẽ gustare testatur.
a quib nimirũ mors corporis lib ando gu-¬
statur. uita animȩ possidendo tenetur.
actbm est autẽ post hȩc uerba fere dies
Locto: & assũpsit petrũ & iacobũ & ioħem.
Octaua die dñs ꝓmissã futurȩ beatitudi¬
nis głam discipłis manifestat: ut & osten¬
sa cȩlestis uitȩ dulcedine cunctorũ qͥ hȩc
audire possint corda refoueat. & octona¬
rio dierũ numero. uerũ tẽpore resurre¬
ctionis gaudiũ doceat esse uenturũ. Nã
& ipse octaua die id ÷ post sȩxtã sabbati

Expanded text:
in terra, ut hoc ab eis fidelius in coelo praesuin terra, ut hoc ab eis fidelius in coelo praesumatur. Quod si regnum Dei in hac sententia futuram in coelis beatitudinem velimus accipere, et hoc quidam de astantibus non post multos dies in monte viderunt, scilicet ut manentis gaudii contemplatione, tametsi raptim delibata, modestius instantia saeculi transeuntis adversa tolerarent. Decentissimo sane verbo sanctos mortem gustare testatur, a quibus nimirum mors corporis libando gustatur, vita animae possidendo tenetur. Factum est autem post haec verba fere dies octo, et assumpsit Peoctava die Dominus promissam futurae beatitudinis gloriam discipulis ideo manifestavit, ut ostensa caelestis vitae dulcedine cunctorum qui hanc audire possent, corda refoveret, et octonario dierum numero verum gaudium tempore resurrectionis gaudium doceat esse venturum. Nam et ipse octava die, id est, post sextam Sabbati
Abbreviated transcription (Latin):
mur sepe a ꝓximis despici. dedignam᷑
iniurias uerbi tolerare. Si contingat
iurgiũ fortasse cũ ꝓximo. erubescimꝰ
priores satis facere. Cor qͥppe carnale.
dũ huiꝰ uitȩ głam quȩrit: humilitatẽ
respuit.Si co autẽ uobis. uere ft̃
aiqui hic starites qui ñ gustabunt mor
tẽ. donec uideant regnũ lĩ. Regnũ dĩ
hoc loco psens ȩccła uocatur. Et quia
ñnulli ex discipłis usq ad eo incorpore
uicturi erant. ut ȩccłam dĩ constitutã
conspicerent. & contra mundi huius
głam erectã: consolatoria ꝓmissione
nunc dicit᷑. Sunt quidã de hic stantib
qui ñ gustabunt mortẽ. donec uideant
regnũ dĩ. Sed cũ tanta dñs subeundȩ
mortis mortis pcepta ederet. qͥd neces¬
sariũ fuit ut adhanc subito ꝓmissionẽ
ueniret. nisi qͥa discipłis rudib etiam
de pͣsenti uita aliquid ꝓmittendũ fuit.
ut possent robustius in futuro solida¬
nͦ Quib uidendũ regnũ dĩ ꝓmittit

Expanded text:
mur saepe a proximis despici, dedignamur mur saepe a proximis despici, dedignamur injurias verbi tolerare: si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubescimus priores satisfacere. Cor quippe carnale, dum hujus vitae gloriam quaerit, humilitatem respuit. Dico autem vobis vere, sunt aliqui tem, donec videant regnum Dei. Regnum Dei hoc loco praesens Ecclesia vocatur; et quia nonnulli ex discipulis usque adeo in corpore victuri erant, ut Ecclesiam Dei constructam conspicerent, et contra mundi hujus gloriam erectam, consolatoria promissione nunc dicitur: Sunt quidam de hic stantibus qui non gustabunt mortem, donec videant regnum Dei. Sed cum tanta Dominus subeundae mortis praecepta ederet, quid necessarium fuit ut ad hanc subito promissionem veniret? nisi quia discipulis rudibus etiam de praesenti vita aliquid promittendum fuit, ut possent robustius in futura solidari, quibus videndum regnum Dei promittit
Abbreviated transcription (Latin):
ualeamꝰ in uoce. Sed huic qͦq uulneri
congruũ subiungit᷑ medicam̃tũ. cũ dñs
dicat. Nam qui me erubuerit &
meos sermones. hunc filius hominis e¬
rubescet cũ uenerit inmaiestate sua &
patris & scõrũ angłorũ. Sed ecce nunc
apud se homines dicunt. Nos iam dñm
& sermones eiꝰ ñ erubescimꝰ. quia aꝑta eũ
uoce confitem᷑. Quib ego respondeo. qđ
in hac plebe xp̃iana sunt ñnulli ꝗͥ xp̃m
ideo confitentur: qͥa cunctos xp̃ianos
esse conspiciunt. Non gͦ ad ꝓbationẽ fidei
uox sufficit ꝓfessionis. quã defendit a
uerecundia ꝓfessio generalitatis. Est ta¬
men ubi se quisq int̾roget. ut in confessi¬
one xp̃i se ueracit᷑ ꝓbet. Certe enĩ ꝑse¬
cutionis tẽpore erubescere poterant fi¬
deles. substantiis nudari. de dignita¬
tib deici. uerberib affligi. Pacis autẽ
tempore qͥa hȩc a nr̃is ꝑsecutionib de¬
sunt. est aliud ubi ostendam᷑ nob̃. Uere¬

Expanded text:
valeamus in voce. Sed huic quoque vulneri valeamus in voce. Sed huic quoque vulneri congruum subjungitur medicamentum, cum Dominus dicat: Nam qui me erubuerit et meos sermones, hunc Filius hominis erubescet, cum venerit in majestate sua, et Patrist: Nos jam Dominum et sermones ejus non erubescimus, quia aperta eum voce confitemur. Quibus ego respondeo quod in hac plebe Christiana sunt nonnulli qui Christum ideo confitentur, quia cunctos Christianos esse conspiciunt. Non ergo ad probationem fidei vox sufficit professionis, quam defendit a verecundia professio generalitatis. Est tamen ubi se quisque interroget, ut in confessione Christi se veraciter probet. Certe enim persecutionis tempore erubescere poterant fideles substantiis nudari, de dignitatibus dejici, verberibus affligi: pacis autem tempore, quia a nostris persecutionibus desunt, est aliud ubi ostendamur nobis. Vere
Abbreviated transcription (Latin):
agricolȩ dicat᷑. Frumentũ si seruas ꝑdis
si seminas renouas. Quis enĩ nesciat. qđ
frumentũ cũ in semine mittit᷑ pertte
ab oculis. int̾ra deficit: Sed unde pu¬
trescit inpuluere: inde uiridescit in
renouatione. Quia uͦ scã ęccła aliud
tẽpus habet ꝑsecutionis. atq aliud pa¬
cis. redemptor nr̃ ipsa eiꝰ tẽpora distin¬
guit in p̾ceptis. Nã ꝑsecutionis tẽpore
ponenda ẽ anima. pacis autẽ tempore
ea quȩ amplius dominari possunt fran¬
genda sunt desideria terrena. Unde &
nunc dicit᷑. Quid enĩ ꝓficit homo.
silucret᷑ uniuersũ mundũ. se autẽ ipsũ
pdat. & detrimentũ sui faciat: Cũ ꝑ.¬
secutio ab aduersariis deest: ualde u̾i¬
gilantius cor custodiendũ. ẽ. Nam pacis
tẽpore quia licet uiuere. libet etiã am¬
bire. Plerunq autẽ labentia cuncta
despicimꝰ. sed tam̃ ad huc humanȩ uere¬
cundiȩ usu p̃pedim᷑. ut rectitudinem
quã seruamus in m̃te. nondũ exprimere

Expanded text:
agricolae dicatur: Frumentum si servas, perdis, si seminas renovas. Quis enim nesciat quod frumentum, cum in semine mittitur, perit ab oculis, in terra deficit? Sed unde putrescit in pulvere, inde viridescit in renovatione. Quia vero sancta Ecclesia aliud tempus habet persecutionis, atque aliud pacis, Redemptor noster ipsa ejus tempora designavit in praeceptis. Nam persecutionis tempore ponenda est anima, pacis autem tempore ea quae amplius dominari possunt, frangenda sunt desideria terrena. Unde et nunc dicitur: Quid enim proficit homo si lucratur universum mundum, perdat, et detrimentum sui faciat? Cum persecutio ab adversariis deest, valde vigilantius cor custodiendum est. Nam pacis tempore, quia licet vivere, libet etiam ambire. Plerumque autem labentia cuncta despicimus, sed tamen adhuc humanae verecundiae usu praepedimur, ut rectitudinem quam servamus in mente, nondum exprimere
Abbreviated transcription (Latin):
crato oleo ꝑunguant᷑ egroti. PRȨDICA¬
Barri autẽ. ut poenitentiã agerent. Et
supra. Misit illos in qͥt euangłi tare regnũ
dĩ. Quia uidelicet utrunq iuxta ioħis
baptistȩ uł ipsius saluatoris exemplum

Expanded text:
crato oleo perungantur aegroti. Praedicacrato oleo perungantur aegroti. Praedicabant autem, ut poenitentiam agerent; et supra, Misit illos, inquit, evangelizare regnum Dei. Quia, videlicet, utrumque, juxta Joannis Baptistae, vel ipsius Salvatoris, exe
Abbreviated transcription (Latin):
spreuerint. Allegorice autẽ. qͥ uerbo hu-¬
milit̃ intendunt. si quib ut homines
t̾renȩ leuitatis neuis obscurant᷑. ꝑ ea
mox irecipiunt euangłicȩ p̾dicationis
gentia uł etiã studio contẽnunt: horũ
uitanda cõmunio. fugienda synagoga
censetur. excutiendus pedũ puluis. ne
gestis inanib & pulueri cõparandis.
mentis castȩ uestigium polluatur.
GRESSI autẽ circũ ibant ꝑ castella. e¬
uangłiz antes & curantes ubiq Quid
euangłizarent uł quomͦi curarent apłi.
marcus exponit plenius. Prȩdicabant
inquit ut poenitentiã agerent: & ungue¬
bant oleo multos egrotos & sanabant.
Dicit & iacob. Infirmat᷑ quis in uob̾. indu
cat presbiteros ȩccłȩ & orent suꝑ ipsũ un¬
guentes eũ oleo in nomine dñĩ. & si IN
peccatis sit dimittent᷑ ei. Unde patet ab
ipsis apłis hunc scȩ ȩccłȩ morẽ esse contra¬
ditũ. ut pontificali benedictione conse¬

Expanded text:
spreverint. Allegorice autem, qui verbo huspreverint. Allegorice autem, qui verbo humiliter intendunt, si quibus, ut homines terrenae levitatis naevis obscurantur, per ea mox, quae recipiunt Evangelicae praedicationis gentia, vel etiam studio, contemnunt, horum vitanda communio, fugienda synagoga censetur; excutiendus pedum pulvis, ne gestis manibus, et pulveri comparandis, mentis castae vestigium polluatur. Egressi autem circumibant per castella evangelizantes, et curantes ubique. Quid evangelizarent, vel quomodo curarent apostoli, Marcus exponit plenius. Praedicabant, inquit, ut poenitentiam agerent, et ungebant oleo multos aegrotos, et sanabant . Dicit et Jacobus: Infirmatur quis in voberos Ecclesiae, et orent super ipsum, ungentes eum oleo in nomine Domini; et si in peccatis sit, dimittentur ei . Unde patet ab ipsis apostolis hunc sanctae Ecclesiae morem esse contraditum, ut pontificali benedictione conse
Abbreviated transcription (Latin):
quis tunica debeat. eẽ. contentꝰ. sed qͦ in
tunica uestim̃tũ intelligamꝰ. ne alio uesti¬
ti: aliud nob̾ futurorũ timore seruemꝰ
inquãcunq domũ intraueritis ibi
manete. & inde ne exeatis. Dat constantiȩ
generale mandatũ ut hospitalis necessi¬
tudinis iura custodiant. alienũ a pͣdica¬
tore regni cȩlestis astruens cursitare ꝑ
domos. & inuiolabilis hospitii iura
mutare Nec otiose scđm matheũ domꝰ
quã ingrediant᷑ apłi legenda decernit᷑.
ut mutandi hospitii necessitudinisq ui¬
olandȩ causa ñ suppetat. Et qͥcunq
ñ receꝑint uos. exeuntes de illa ciuitate.
etiã puluerẽ pedũ ur̃orũ excutite in
testimoniũ supra illos. Puluis excutit᷑
de pedib intestimoniũ laboris sui qđ
ingressi sint in ciuitatẽ. & p̾dicatio apłi¬
ca ad illos usq ꝑuenerit. Siue excutit᷑
puluis. ut nichil ab eis accipiant ne ad
uictũ quidẽ necessariũ. qͥ euangłium

Expanded text:
quis tunica debeat esse contentus, sed quo in quis tunica debeat esse contentus, sed quo in tunica vestimentum intelligamus, ne, alio vestiti, aliud nobis futurorum timore servemus. Et in quamcunque domum intraveritis, ibi manete, et inde ne exeatis. Dat constantiae generale mandatum, ut hospitalis necessitudinis jura custodiant, alienum a praedicatore regni coelestis astruens, cursitare per domos, et inviolabilis hospitii jura mutare. Nec otiose secundum Matthaeum domus, quam ingrediantur apostoli, legenda decernitur, ut mutandi hospitii necessitudinisque violandae causa non suppetat. Et quicunque n receperint vos, exeuntes de civitate illa, etiam pulverem pedum vestrorum excutite in testimonium supra illos. Pulvis excutitur de pedibus in testimonium laboris sui, quod ingressi sint in civitatem, et praedicatio apostolica ad illos usque pervenerit. Sive excutitur pulvis, ut nihil ab eis accipiant, ne ad victum quidem necessarium, qui Evangelium
Abbreviated transcription (Latin):
curi ñ possiderent neq portarent huic
uitȩ necessaria nec magna nec minima.
deo posuit nec uirgã. ostendens a fidelib
suis om̃ia deberi ministris suis nulla suꝑ-¬
flua requirentib:. Ac ꝑhoc addendo.
dignꝰ est enĩ oꝑarius cibo suo. ꝓrsus aꝑuit
uit. dũ dixit ne quid tollerent in uia nisi
uirgã tantũ. Ut intelligat᷑ qͥa ꝑ potestatẽ
a dño acceptã quȩ uirge nomine significa-¬
ta. ẽ: etiã quȩ ñ portant᷑ ñ deerunt. Hoc
& de duab tunicis intelligendũ. ẽ: ne
quisquã corũ prȩt̾ eam quã esset indutꝰ
aliã portandã putaret sollicitꝰ ne opus
esset. cũ ex illa potestate possit acciꝑe
tunicas sed expressius indui ꝓhibet dicens.
& ne induerent᷑ duab tunicis. quid eos
monet. nisi ñ duplicit᷑ sed simplicit᷑ am¬
bulare: AlrteR. Induab tunicis uidet᷑
mͥ duplex ostendere uestim̃tũ Non qͦ iNN
locis scithiȩ & glaciali niue rigentib una

Expanded text:
curi non possiderent neque portarent huic curi non possiderent neque portarent huic uitae necessaria nec magna nec minima. ideo posuit: nec uirgam, ostendens a fidelibus suis omnia deberi ministris suis nulla superflua requirentibus. ac per hoc addendo: dignus est enim operarius cibo suo, prorsus aperuit vit, cum dixit, nequid tollerent in via nisi virgam tantum, ut intelligatur quia potestate a Domino accepta, quae virgae nomine significata est, etiam quae non portantur non deerunt. Hoc et de duabus tunicis intelligendum est, ne quisquam eorum praeter eam quam esset indutus, aliam portandam putaret sollicitus: ne oesset, cum ex illa potestate posset accipertunicas, sed expressius indui prohibet, dicens et ne induerentur duabus tunicis , quid eos monet, nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Aliter, in duabus tunicis videtur mihi duplex ostendere vestimentum, non quo in locis Scythiae, et glaciali nive rigentibus, una
Abbreviated transcription (Latin):
net uirgã ferrent : & ut ñ nisi uirgam
ferrent. Cũ enĩ scđm matheũ diceret eis.
nolite possidere aurũ neq argentũ. & cȩt̾a:
continuo subiecit. Dignꝰ.ẽ. enĩ oꝑarius
cibo suo. Ubi satis ostendit. cur eos hȩe pos¬
sidere ac ferre noluerit. Non qͦ necessaria
ñ sint sustentationi huiꝰ uitȩ. sed quia sic
eos mittebat: ut eis hȩc deberi monstraret
ab illis. quib euangłiũ credentib annun¬
ciarent. Claret autẽ hȩc ñ ita p̾cepisse
dñm tanquã euangłistȩ uiuere aliunde
ñ debeant. quã eis prȩbentib quib annun¬
ciarent euangłiũ. alioquin contra hoc prȩ
set. sed potestatẽ dedisse: in quascirent
sibi ista deberi. Cũ autẽ adño aliquid
impatur: nisi fiat. in oboedientiȩ culpa
est: Cũ hȩc potestas datur: licet cuiq ñ
uti. & tanquã de suo iure cedere. Hoc gͦ
ordinans dñs qđ eũ ordinasse dicit apłs.¬
iis qͥ euangłiũ annunciant de euan-¬
gelio uiuerẽ. illa apłis loquebat᷑. ut se-¬

Expanded text:
nec virgam ferrent, et ut non nisi virgam ferrent. Cum enim secundum Matthaeum diceret eis: Nolite possidere aurum, neque argentum, etc.; continuo subjecit: Dignus est enim operarius cibo suo. Unde satis ostendit cur eos haec possidere ac ferre noluerit. Non quod necessaria non sint sustentationi nujus vitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi monstraret ab illis, quibus Evangelium credentibus annuntiarent. Claret autem, haec non ita praecepisse Dominum, tanquam Evangelistae vivere aliunde non debeant, quam eis praebentibus quibus annuntiant Evangelium. Alioquin contra hoc praecset; sed potestatem dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. Cum autem a Domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobedientiae culpa est. Cum autem potestas datur, licet unicuique non uti, et tanquam de suo jure cedere. Hoc ergo ordinans dominus, quod eum ordinasse dicit apostolus, qui euangelium annuntiant de euangelio uiuere, illa apostolis loquebatur, ut se
Abbreviated transcription (Latin):
libus Et ait ad illos. Nichil tuleri¬
tis inuia. neq uirgã. neq perã. neq panẽ.
neq pecuniã. neq duas tunicas habeatis.
Solet quęri quomͦ matheus & locas cõme¬
morauerint. dixisse dñm discipłis ut ne
uirgã ferrent. cũ dicat marcus. & pͣcepit
eis ne quid tollerent inuia. nisi uirgã
tantũ. Qđ ita soluit᷑ ut intelligamꝰ sub
alia significatione dictã uirgã quȩ scđm
Marcũ ferenda. ẽ: & sub alia illã
quȩ scđm antheũ & Locam ñ est ferenda.
Sicut sub alia significatione intelligitur
temptatio de qua dictũ. ẽ. ds̃ neminem
temptat. & sub alia de qua dictũ. ẽ Tem¬

Expanded text:
los: Nihil tuleritis in via, neque virgam, neque peram, neque panem, neque pecuniam, neque duas tunicas habeatis. Solet quaeri quomodo Matthaeus et Lucas commemoraverint dixisse Dominum discipulis ut nec virgam ferrent, cum dicat Marcus: Et praecepit eis ne quid tollerent in via ni ita solvitur, ut intelligamus sub alia significatione dictam virgam, quae secundum Marcum ferenda est, et sub alia illam, quae secundum Matthaeum et Lucam non est ferenda; sicut sub alia significatione intelligitur tentatio, de qua dictum est, Deus neminem tentat , et sub alia de qua dictum est: Te
Abbreviated transcription (Latin):
adeo destitutũ sẏnagoge statũ uident:
ut restaurari posse ñ credant. ideoq ꝓ
resuscitatione illius supplicandũ esse
ñestiment. Sed quȩ impossibilia sunt
apud homines: possibilia ft̃ apud dm̃.
Unde sequit᷑. eSUs autẽ audito hoc

Expanded text:
adeo destitutum synagogae statum vident, ut restaurari posse non credant; ideoque pro resuscitatione illius supplicandum esse non aestiment. Sed quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum ; unde apte sequitur: Jesus autem verbo quod
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑. dignos poenitentiȩ fructꝰ esse facien¬
dos: mox consiliũ salutis suȩ quęrentib ad¬
iunxit atq ait. Qui habet duas tunicas.
det ñ habenti. & qͥ habet escas similit̾ faciat
Et idẽ pharisei ac scribȩ ñ minꝰ auariciȩ quã
suꝑbiȩ peste languentes: sicut poenitentib
ueniã: sic & egentib pecuniã dare nega¬
bant. Uerũ ille qͥ uult om̃s homines saluos
fieri & ad agnitionẽ ueritatis uenire: nẽ
ad eos. nunc eis audientib ad discipłos suos
uerba faciendo consuete pictatis dona be¬
nignus impendere ñ cessat. Sed ueniamꝰ
ltextum. C Ap̃ .I.

Expanded text:
rentur, dignos poenitentiae fructus esse facienrentur, dignos poenitentiae fructus esse faciendos, mox consilium salutis suae quaerentibus adjunxit, atque ait: Qui habet duas tunicas, det non habenti, et qui habet escas similiter faciat . Et iidem Pharisaei ac scribae, non minus avaritiae quam superbiae peste languentes, sicut poenitentibus veniam, sic et egentibus pecuniam dare negabant. Verum ille qui vult omnes homines salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire , nunc ad eos, nunc eis audientibus ad discipulos suos verba faciendo consuetae pietatis dona benignus impendere non cessat. Sed veniamus ad textum. CAPUT XVI.
Abbreviated transcription (Latin):
IOSTQUAM
murmurantes de
peccatorũ uł potius
poenitentũ receptio¬
ne eosqui sibi iusti
uidebant᷑ trib con¬
tinuis parabolis de
quib supra disputatũ ẽ. saluator redargu¬
it. docens salutẽ resipiscentiũ dõ quidẽ &
de elemosina dancda & parsimonia sequen¬
da subiungens: pia iustaq discretione ma¬
nifestat eos qͥ bona t̾rena disꝑserint dede-¬
rintq pauꝑib. abhis in ȩt̾na tabernacula
recipiendos: illos autẽ qͥ in his soli luxuria¬
ri desiderant in inferno sepeliendos. & nec
stilla aquȩ ꝑmodicã qua poenas torm̃torũ¬
& ardorẽ uł ad momĩtũ refrigerare queant
esse nacturos. Quia uidelicet & ordo p̃di¬
candi aptissimꝰ est ut post poenitentiã ele
impetrat. qͥ ꝓximi indigentis quantũ ualet
ipse misereri ñ tardat. At qͥ auertit aurem
suã ne audiat pauꝑem: oratio eiꝰ erit ȩxecra¬
bilis. Unde & ioħes baptista cũ turbis suade¬
ret ne merito suȩ sterilitatis in ignẽ mitte¬

Expanded text:
ostquam murmurantes de peccatorum, vel potius poenitentium receptione, eos qui sibi justi videbantur tribus continuis parabolis, de quibus supra disputatum est, Salvator redarguit, docens salutem resipiscentium Deo quidem et de eleemosyna danda et parcimonia sequenda subjungens, pia justaque discretione manifestat eos qui bona terrena disperserint dederintque pauperibus, ab illis in aeterna tabernacula recipiendos. Illos autem qui in his soli luxuriari desiderant, in inferno sepeliendos, et nec stillam aquae permodicam, quae perennes tormentorum ardores vel ad momentum refrigerare queant, esse nacturos. Quia videlicet et ordo praedicandi aptissimus est, ut post poenitentiam eleeimpetrat, qui proximi indigentis quantum valet ipse misereri non tardat. At qui avertit aurem suam ne audiat pauperem, oratio ejus erit exsecrabilis. Unde et Joannes Baptista cum turbis suaderet, ne merito suae sterilitatis in ignem mitte
Abbreviated transcription (Latin):
gendis prȩsunt efficiant᷑ & ministri. Quia
nimirũ necesse. ẽ. ut sic bene agentib ꝑ
humilitatẽ sint socii: quatinꝰ contͣ delin¬
quentiũ uitia ꝑzelũ iusticiȩ sint erecti. ut
& bonis in nullo se p̾ferant: & cũ prauorũ
culpa exigit. potestatẽ ꝓtinꝰ sui prioratus
agnoscant᷑. Ne enĩ p̾sidentis animꝰ ad elati¬
onẽ potestatissuȩ delectatione rapiatur:
retꝰte ꝑ quendã sapientẽ dicit᷑. Ducẽ te con¬
stituerunt. noli extolli. sed esto in illis quasi
unꝰ ex illis. Hinc etiã petrus ait Non domi¬
nantes in clero. sed forma facti gregi. Et
tam̃ ñ nunquã grauius delinquitꝰ. si int̃
ꝑuersos plus ȩqualitas quã disciplina cu¬
stodi t᷑. Quia enĩ falsa pietate suꝑatꝰ feri¬
re heli delinquentes filios noluit. apud
districtũ districtũ iudicẽ semet ipsũ cũ
filiis crudeli dãnatione ꝑcussit. Unde ne¬
cesse. ẽ: ut rectorẽ subditis & matrẽ pietas.

Expanded text:
gendis praesunt efficiantur ac ministri. Quia gendis praesunt efficiantur ac ministri. Quia nimirum necesse est ut sic bene agentibus per humilitatem sint socii, quatenus contra delinquentium vitia per zelum justitiae sint erecti, ut et bonis in nullo se praeferant, et cum pravorum culpa exigit, potestatem protinus sui prioratus agnoscant. Ne enim praesidentis animus ad elationem potestatis suae delectatione rapiatur, recte per quemdam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus ait: Non dominantes in clero, sed forma facti gregi . Et tamen nonnunquam gravius delinquitur, si inter perversos plus aequalitas quam disciplina custodiatur. Quia enim falsa pietate superatus ferire Heli delinquentes filios noluit, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit . Unde necesse est, ut rectorem subditis et matrem pietas
Abbreviated transcription (Latin):
incognita. Neq enĩ incredibile ẽ: qͥa iuxta
hoc qđ alibi pͣcipit᷑ contendite intrare ꝑ an¬
gustã portã. honore se inuicẽ p̾ueniendo
certarint. Uerũ qualibet ex causa contende¬
rent: nos potius ñ carnales adhuc discipłi
qͥd gesserint. sed sp̃ualis magister qͥd iusse¬
rit uideamꝰ Dixit autẽ eis. Reges gentiũ
dominant᷑ eorũ. & qͥ potestatẽ habent suꝑ
eos benefici uocant᷑. Uos autẽ ñ sic Sed qͥ
maior. ẽ. in uob̾ fiat ficut iunior. & qͥ pͣces¬
sor. ẽ. sicut ministrator. Certantib de pri¬
oratu discipłis: pius magister eos ñ initȩ
contentionis arguit. sed formã quã sequan¬
tur humilitatis modesta ratione describit.
n qua tam̃ forma obtinenda: maiores & pͣces¬
sores id÷ doctores ȩccłȩ ñ minima discretio¬
ne opus habent. Ne udelicet regũ gentiũ
instar dominari subiectis. seq ab eis gaude¬
ant suꝑuacuis laudib attolli. sed ad exẽ¬
plũ regis ȩt̾ni quasi iuniores eis quib re¬

Expanded text:
ile est quia juxta hoc quod alibi praecipitur: Contendite intrare per angustam portam , honore se invicem praeveniendo certarint . Verum qualibet ex causa contendent, nos potius non carnales adhuc discipuli quid gesserint, sed spiritalis Magister quid jusserit, videamus. Dixit autem eis: Reges gentium dominantur eorum, et qui potestocantur. Vos autem non sic; sed qui major est in vobis fiat sicut junior, et qui praecessor est, sicut ministrator. Certantibus de prioratu discipulis, pius Magister eos non initae contentionis arguit, sed formam quam sequantur humilitatis modesta ratione describit. In qua tamen forma obtinenda majores et praecessores, id est doctores Ecclesiae, non minima discretione opus habent, ne, videlicet, regum gentium instar, dominari subjectis, seque ab eis gaudeant supervacuis laudibus attolli, sed, ad exemplum Regis aeterni, quasi juniores eis quibus re
Abbreviated transcription (Latin):
tollere monent᷑. Uidelicet qͥa dñs cũ iniu¬
stis erat deputandus. qđ passionẽ eiꝰ descri¬
hens int̾ cęcera ponit ifaias. uł latrones utiq
in quorũ medio crucifigendus. uł inferos. ad
qͦs ꝑmortẽ erat descensurus insinuans. Et
tunc enĩ deputatꝰ. ẽ. cũ iniustis: cũ descendit
ad inferos. & qͦs suos ibi repꝑit reuocauit ad
suꝑos. uixta qđ eidẽ alius ꝓpħa decantat
Tu qͦq in sanguine testam̃ti tui. emisisti
unctos tuos de laci in qͦ ñ est aqua.
⁊ illi dixer̃t. Dñe. ecce gladii duo hic
At ille dixit eis. Satis. ẽ. Duogladii. suffi¬
ciunt ad testimoniũ sponte passi saluatoris
Unus. qͥ & apłis audaciã ꝓdño certandi. & e¬
uulsa ictu eiꝰ auricula. dño etiã morituro
pietatẽ uirtutẽq doceret inesse medicam̃ti.
Alter. qͥ nequaquã uagina exemptꝰ: ostenderet
eos nec totũ qđ potuere ꝓ eiꝰ defensione
facere ꝑmissos

Expanded text:
tollere monentur, videlicet quia Dominus cum injutollere monentur, videlicet quia Dominus cum injustis erat deputandus, quod passionem ejus describens inter caetera ponit Isaias , vel latrones utique, in quorum medio crucifigendus, vel inferos ad quos per mortem erat descensurus, insinuans. Et tunc enim deputatus est cum injustis, cum descendit ad inferos, et quos suos ibi reperit, revocavit ad superos. Juxta quod eidem alius propheta decantat: Tu quoque in sanguine testamenti tui emisisti vinctos tuos de lacu, in quo non est aqua . At illi dixerunt: Domine, ecce gladii duo hic. At ille dixit eis: Satis est. Duo gladii sufficiunt ad testimonium sponte passi Salvatoris. Unus qui et apostolis audaciam pro Domino certandi, et evulsa ictu ejus auricula, Domino etiam morituro pietatem virtutemque doceret inesse medicandi. Aliter qui nequaquam vagina exemptus ostenderet eos nec totum quod potuere pro ejus defensione facere permissos
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑmittendo. Ubi nob̃ qͦq dat exẽplũ.
ista ñnunquã causa instante. quędã de
nr̃i ꝓpositi rigore posse sine culpa inter¬
mitti. Uerbigrã cũ ꝑ inhospitales porro
regiones iter agimꝰ. plura uiatici causa
quã domi habeamꝰ licere portari. Gladiũ
qͦq uł habitũ sumere. uł ñ habitũ iubet
emere: ut sciant legentes ñ facultatẽ resi¬
stendi deesse discipłis. sed magistro amo¬
rẽ potius in esse patiendi. Vbi & si nulla eẽt.
alia causa euaginandi gladi i. suffecerat
illa: ut ãputatã seruo auricula tactu dñi
sanaret᷑. & benefica uirtꝰ saluatoris: etiã ꝑ¬
secutores suos ne irã ꝑcussi sustinere. sed fi¬
dẽ resurgentis susciꝑe mallent ad moneret
Di co enĩ uob̾. qm̃ adhuc hoc qđ scriptũ est
oportet impleri inme. Et cũ in iustis depu¬
tatus.ẽ. & enĩ ea quȩ st̃ de me finẽ habent.
Et ecce. quare discipłi sacculũ &x perã & gladiũ

Expanded text:
re permittendo. Ubi nobis quoque dat exemplum re permittendo. Ubi nobis quoque dat exemplum justa nonnunquam causa instante, quaedam de nostri propositi rigore posse sine culpa intermitti. Verbi gratia, cum per inhospitales porro regiones iter agimus, plura viatici causa, quam domi habebamus, licere portare. Gladium quoque vel habitum sumere, vel non habitum jubet emere, ut sciant legentes non facultatem resistendi deesse discipulis, sed magistro amorem potius inesse patiendi. Ubi et si nulla esset alia causa evaginandi gladii, suffecerat illa, ut amputata servo auricula, tactu Domini sanaretur, et beneficia virtus Salvatoris, etiam percussores suos, ne iram percussi sustinere, sed fidem resurgentis suscipere mallent, admoneret. Dico enim vobis quoniam adhuc hoc quod scriptum est oportet impleri in me: « Et cum injustis deputatus est. » Etenim ea quae sunt de me finem habent. Ecce quare discipuli sacculum, peram et gladium
Abbreviated transcription (Latin):
uiscera miscdiȩ. benignitatẽ. humilitatẽ.
patientiã. modestiã. castitatẽ. fidẽ. spem.
caritatẽ. & his similia. sine ulla tẽporũ int̃¬
capedine fidelib esse seruanda: At uͦ fa¬
mẽ. sitim. uigilias. nuditatẽ. lec̾tionem.
psalmodiam. orationẽ. laborẽ oꝑandi. do¬
ctrinã. silentiũ & cȩtera huiꝰ modi. siquis
semꝑ exequenda putauerit. ñ mͦ se horũ
fructu priuabit: sed & notã indiscretȩ ob¬
stinationis immo stulticiȩ ꝑuicacis incur¬
ret Magister itaq dñsq uirtutũ ut mo¬
dũ discretionis insinuet. missis ad p̾di¬
candũ discipłis. nequid tollerent in uia
pͣcepit. Uidelicet ordinans. ut qͥ euangłiũ
annunciant: de euangłio uiuant. Mor¬
tis uͦ instante ꝓiculo. & tota simul gente
pastorẽ parit̃ gregẽq ꝑsequente: congruã
tẽpori regulã decernit. pecuniã scilicet
uictui necessariã. donec sopita ꝑsecutoꝵs
insania tẽpus euangłizandi redeat. tolle¬

Expanded text:
diae, benignitatem, humilitatem, patientiam, modestiam, castitatem, fidem, spem, charitatem, et his similia, sine ulla temporum intercapedine fidelibus esse servanda? At vero famem, sitim, vigilias, nuditatem, lectionem, psalmodiam, orationem, laborem operandi, doctrinam, silentium, et caetera hujusmodi, si qui semper exsequenda putaverit, non modo se horum fructu privabit, sed et notam indiscretae obstinationis, imo stultitiae pervicacis incurret. Magister itaque Dominusque virtutum ut modum discretionis insinuet, missis ad praedicandum discipulis, ne quid tollerent in via praecipit, videlicet, ordinans ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant. Mortis vero instante periculo, et tota simul gente, pastorem pariter gregemque persequente, congruam tempori regulam decernit, pecuniam, scilicet victui necessariam, donec, sopita persecutorum insania, tempus evangelizandi redeat, tolle
Abbreviated transcription (Latin):
inchoatio patientiȩ. sed ꝑseuerantię cȩlestis
regni gła donat᷑. Quia nimirũ ꝑseuerantia
quȩ alio nomine constantia uocat᷑: robur qͥddã
& fortitudo m̃tis. cunctarũq ut ita dixerĩ
est colũna uirtutũ. Quȩ cũ bene recta &
firma consistit. nichil ẽ certius. nichiltutius
bonis morib. Qđ si aliqͦ eiciat᷑ impulsa turbi¬
ne. ñ sola labit᷑. Omĩa enĩ ꝓrsus animibona
simul corruunt. Sicut gͦ pat̾ disposuit fi¬
lio regnũ quẽ factũ oboedientẽ usq ad mortẽ
mortẽ autẽ crucis exaltauit. & donauit illi

Expanded text:
inchoatio patientiae, sed perseverantia coelestis inchoatio patientiae, sed perseverantia coelestis regni gloriam donat, quia nimirum perseverantia quae alio nomine constantia vocatur, robur quoddam et fortitudo mentis cunctarnchoatio patientiae, sed perseverantia coelestis est columna virtutum. Quae cum bene recta et firma consistit, nihil est certius, nihil tutius bonis moribus. Quod si aliquo dejiciatur impulsa turbine, non sola labitur; omnia enim prorsus animi bona simul corruunt. Sicut ergo Pater disposuit filio regnum, quem factum obedientem usque ad mortem, mortem autem crucis, exaltavit, et donavit illi