comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si eũ de uirgine natũ cognosceret: forsi¬
tan quasi cȩteris hominib eminentio¬
rem mortitradere timeret. MaRi a
aitẽ hebraice stella maris. syriace uͦ
domina uocat᷑. & merito qͥa & totius
mundi dñm & lucẽ scłis meruit genera¬
re ꝑennẽ. Et ingressus angłs ad eã
dixit. Aue gr̃a plena dñs tecũ: benedi¬
Cta tu in mulierib. Bene gr̃ã plena uo-¬
catur: quȩ nimirũ gr̃am quã nulla alia
meruerat assequit᷑. ut ipsũ uidelicet gr̃ę
concipiat & generet auctorẽ. Quãe
cũ audisset. turbata. ẽ. insermone eiꝰ
& cogitabat qualis. ẽẽt. ista salutatio.
Disce uirginẽ morib. disce uirginẽ uere¬
cundia. disce uirginẽ oraculo. disce my-¬
sterio. Trepidare uirginũ. ẽ: & ad om̃ĩs
uiri ingressus pauere. om̃s uiri affatus
uereri. Discant mulieres. ꝓpositũ pudoris
imitari. Solã in penetralib quã nemo ui-¬
rorũ uideret. solus angłs repperit. & sola

Expanded text:
si eum de virgine natum cognosceret, forsisi eum de virgine natum cognosceret, forsitan quasi caeteris hominibus eminentiorem morti tradere timeret. Maria autem Hebraice stella maris, Syriace vero domina vocatur; et merito, quia et totius mundi Dominum, et lucem saeculis meruit generare perennem. Et ingressus angelus ad eam, dixit, Ave, gratia plena, Dominus tecum: benedicta tu in mulieribcatur, quae nimirum gratiam, quam nulla alia meruerat, assequitur, ut ipsum videlicet gratiae concipiat et generet auctorem. Quae cum audisset, turbata est in sermone ejus, et cogitabat qualis esset ista salutatio. Disce virginem moribus, disce virginem verecundia, disce virginem oraculo, disce mysterio. Trepidare virginum est, et ad omnes viri ingressus pavere, omnes viri affatus vereri. Discant mulieres propositum pudoris imitari. Sola in penetralibus, quam nemo virorum videret, solus angelus reperiret, sola
Abbreviated transcription (Latin):
autumant ꝑsona loquit᷑. Iilũ oportet cre¬
scere me autẽ minui. uirginẽ
desponsatã uiro. cui nom̃ erat ioseph de
domo dauid: & nom̃ uirginis Maria.
Multas ob causas saluator ñ de simplici
uirgine. sed de desponsata uoluit nasci.
Primo uidelicet. ut ꝑgenerationẽ ioseph
cuiꝰ maria cognata erat. mariȩ qͦq nosce¬
retur origo. Neq enĩ moris ẽ. scriptu¬
rarũ: feminarũ genealogiã texere
Nã & de utroq potest intelligi. qđ dicit᷑
de domo dauid. Deinde. ne uelut adul-¬
tera lapidaret᷑ a iudeis: malens aliqͦs
de suo ortu quã de pudore dubitare pa-¬
rentis. Simul & uirginib impudicis
occasionẽ tollens: ne matrẽ qͦq saluato¬
ris dicerent falsis suspitionib infamatã.
Tercio ut ȩgẏptũ fugiens & rediens habe¬
ret solatiũ uiri: qͥ integerrimȩ uirgi¬
nitatis custos parit̾ ac testis existeret᷑.
Quarto: ne partus eiꝰ diabolo pateret. qui

Expanded text:
autumant persona loquitur: « Illum oportet creautumant persona loquitur: « Illum oportet crescere, me autem minui . » « Ad virginem desponsatam viro cui nomen erat Joseph, de domo David, et nomen virginis Maria. » Multas ob causas Salvator non de simplici virgine, sed de desponsata voluit nasci. Primo videlicet, ut per generationem Joseph, cujus Maria cognata erat, Mariae quoque nosceretur origo. Neque enim mos est Scripturae feminarum genealogiam texere. Nam et de utroque potest intelligi quod dicitur de domo David. Deinde, ne velut adultera lapidaretur a Judaeis, malens aliquos de suo ortu, quam de pudore dubitare parentis. Simul et virginibus impudicis occasionem tollens, ne matrem quoque Salvatoris dicerent falsis suspicionibus infamatam. Tertio, ut in Aegyptum fugiens et inde rediens haberet solatium viri, qui integerrimae virginitatis custos pariter ac testis existeret. Quarto, ne partus ejus diabolo pateret; qui
Abbreviated transcription (Latin):
nunciandus erat: qͥ uirtutũ dñs & poti
in proelio. contra potestates aerias ad
bella ueniebat. Mensẽ autẽ sextum
martiũ intellige. cuiꝰ uicesimo & qͥnto
die dñs nr̃ & conceptꝰ tradit᷑. & passus
sicut & uicesimo qͥnto die m̃sis decembris
natꝰ. Qđ si uł hoc die ut ñ nulli arbitras
ȩquinoctiũ uernale. uł illo solsticium
brumale fieri credamꝰ: conuenit utiq cũ
lucis increm̃to concipi uł nasci eũ qͥ illumi¬
nat omnẽ hominẽ uenientẽ in hunc mun¬
dũ At siquis ante dñicȩ natiuitatis &
conceptionis tẽpus: uł crescere uł tene¬
bras suꝑare conuicerit. dicimꝰ & nos
qͥa & iohes tunc ante faciẽ aduen sigtus
eiꝰ regnũ cȩlorũ euangłizabat. & nunc
qͦq prȩdicatorib imꝑat᷑. iter facͤre ei
qui ascendit suꝑ occasũ. Cur autẽ iohes
circa equinoctiũ autumnale conceptꝰ
circa solsticiũ estiuũ sit natꝰ: docet ipse
qͥuł ex sua uł ex ueteris testam̃ti ut multi

Expanded text:
nuntiandus erat, qui virtutum Dominus et potens in praelio, contra potestates aereas ad bella veniebat. Mensem autem sextum Martium intellige, cujus vigesima et quinta die Dominus noster et conceptus traditur et passus, sicut et in vigesima quinta die mensis Decembris natus. Quod si vel hoc die, ut nonnulli arbitrantur, aequinoctium vernale, vel illo solstitium brumale fieri credatur, convenit utique cum lucis incremento concipi, vel nasci eum, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . At si quis ante Dominicae nativitatis et conceptionis tempus lucem vel crescere, vel tenebras superare convicerit, dicimus et nos quia et Joannes tunc ante faciem adventus ejus regnum coelorum evangelizabat, et nunc quoque praedicatoribus imperatur: « Iter facite ei qui ascendit super occasum . » Cur autem Joannes circa aequinoctium autumnale conceptus, circa solstitium aestivum sit natus, docet ipse qui vel ex sua, vel ex Veteris Testamenti ut multi
Abbreviated transcription (Latin):
hic autẽ erit magnꝰ inqͥt. & filius altissi¬
mi uocabit᷑. Idem gͦ filius altissimi qͥ in
utero uirginali conceptꝰ ẽ: idem homo
intẽpore creatꝰ ex matre. qͥ ds̃ est ante tẽ¬
pora natꝰ ex patre. Si autẽ idem homo qͥ
dicere ex uirgine natũ. & hunc a uerbo
dĩ ñ in unitatẽ ꝑsonȩ: sed in societatẽ in¬
separabilẽ. eẽ. rẽceptũ. Alioquin ñ unũ¬

Expanded text:
hic autem erit magnus, inquit, et Filius Altissimi vocabitur. Idem ergo Filius Altissimi, qui in utero virginali conceptus et natus est, idem homo in tempore creatus ex matre, qui Deus est ante tempora natus ex Patre. Si autem idem homo, qui dicere ex virgine natum, et hunc a verbo Dei non in unitatem personae, sed in societate, inseparabilem esse receptum. Alioquin non unu
Abbreviated transcription (Latin):
ingrediet᷑ egyptũ. Qđ est dicere. Ecce uer¬
bum dĩ patri coȩt̾nũ. lum̃q de lumine
ante scła natũ. carnẽ infine scłoꝵ atq
animã nullo peccati pondere grauatam
suscipiet. & de utero uirginali tanquã
sponsus de thalamo suo ꝓcedet in mundũ.
Ad distinctionẽ nr̃ȩ sc̃itatis. iesus singu¬
larit᷑ sc̃s nasciturus asserit᷑. Nos quippẽ
& si scĩ efficim᷑. ñ tam̃ nascim᷑. Quia ipsa
naturȩ corruptibilis conditione constrin¬
gimur: ut merito cũ ꝓpħa gem̾tes singu¬
li dicamꝰ Ecce enĩ in iniquitatib conceptꝰ
sũ. & in delictis peꝑit me mat᷑ mea. Ille
autẽ ueracit᷑ solus sc̃s ẽ. qͥ ut ipsã condi¬
tionẽ naturȩ corruptibilis uinceret. ex
cõmixtione carnalis copulȩ conceptus
ñ ẽ Sc̃m inqͥt uocabitur filius dĩ. Qa
hic dicis nestoriane. qͥ beatã mariam dĩ
negas esse genitricẽ : Aꝑtã niteris impu¬
gñare uer̾itatẽ. Ecce dm̃ dix̃ suꝑuenturũ.

Expanded text:
ingredietur Aegyptum , » quod est dicere: Ecce Verbum Dei Patri coaeternum, lumenque de lumine ante saecula natum, carnem in fine saeculorum, atque animam nullo peccati pondere gravatam suscipiet, et de utero virginali tanquam sponsus de thalamo suo procedet in mundum.Ad distinctionem nostrae sanctitatis, Jesus singulariter sanctus nasciturus asseritur. Nos quippe etsi sancti efficimur, non tamen nascimur: quia ipsa naturae corruptibilis conditione constringimur, ut merito cum Propheta gementes singuli dicamus: « Ecce in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . » Ille us veraciter sanctus est qui, ut ipsam conditionem naturae corruptibilis vinceret, ex commistione carnalis copulae conceptus non est. Sanctum inquit vocabitur Filius Dei. Quid hic dicis, Nestoriane, qui beatam Mariam Dei negans esse genitricem, apertam niteris impugnare veritatem? Ecce Deum dixit superventurum,
Abbreviated transcription (Latin):
tis eorũ. Non ait popłm isrł: sed popłm
suũ. Hoc ẽ. in unitatẽ fidei ex pͣputio
& circuncisione uocatũ. quib exdiuersa
parte congregatis: fieret unũ ouile &
unus pastor. Hic erit magnꝰ & filius
altissimi uocabit᷑. & dabit illi dñs ds̃ sedẽ
clauid patris eiꝰ. Dictũ ẽ. & de ioħe quia

Expanded text:
m Israel, sed populum suum, hoc est, in unitatem fidei ex praeputio et circumcisione vocatum. Quibus ex diversa parte congregatis, fieret unum ovile et unus pastor . « Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur, et dabit ei Dominus Deus sedem David patris ejus. » Dictum est et de
Abbreviated transcription (Latin):
auferre opꝓbriũ meũ int̾ homines.
Quanta scĩs cura sit ne quid turpe de quo
erubescere debeant admittant: ostendit
helisabech quȩ & de ipsis quȩ acciꝑe cupi¬
ebat donis erubescit. & licet de ablato
gaudeat opꝓbrio sterilitatis. de partu
tam̃ anilis ueretundat᷑ etatis. Sed pudet
onus matris: quã diu latet honor ꝓlis
Nã quȩ occultabat se qͥa conceꝑat filiũ:
iã intrante beata dĩ genitrice MaRia¬
clamosa exultauit. quia paritura erat
ꝓpħam. Allegorice autẽ ꝑ zachariã sacer-¬
dotiũ iudeoꝵ: ꝑ helisabeth potest lex
ipsa designari. Quȩ sacerdotũ doctrinis
exercitata quasi auxilio uiri fulta.
spũales dõ filios gignere debebat: sed qͣsi
obsterilitatis iniuriã minime ualebat
ñ quia ñ multi & ante legẽ & in lege ꝑfe¬
Ctissimȩ uitȩ fuerint: sed qͥa nemine᷑

Expanded text:
auferre opprobrium meum inter homines. auferre opprobrium meum inter homines. Quanta sanctis cura sit, ne quid turpe de quo erubescere debeant admittant, ostendit Elisabeth, quae et de ipsis quae accipere cupiebat donis erubescit, et licet de ablato gaudeat opprobrio sterilitatis, de partu tamen anilis verecundatur aetatis. Sed pudet onus matris, quandiu latet honor prolis. Nam quae occultabat se, quia conceperat filium, jam intrante beata Dei genitrice clamosa exsultavit, quia paritura erat prophetam. Allegorice autem per Zachariam sacerdotium Judaeorum, per Elizabeth potest lex ipsa designari, quae sacerdotum doctrinis exercita, quasi auxilio virili fulta, spiritales deos filios gignere debebat, sed quasi ob sterilitatis injuriam minime valebat. Non quia non multi, et ante legem, et in lege perfectissimae vitae fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. ȩquinoctiũ: in qua. ẽ. inchoatio noctis
maior quã lucis. Illũ enĩ oportet cre¬
scere inquit: me autẽ minui. Minorata
&enĩ fuerat lux a tenebris. cũ iudei scđm
legẽ & ꝓphetĩa sacrificia dõ offerebant
inqua & iohes conceptꝰ ẽ. Hȩc sunt enĩ
quȩ iã cessare oportebat. cũ ioħes idẽ ba¬
ptista conciꝑetur. Ꝙ ideo ⁊acharias pat᷑¬
eiꝰ sacerdos iudeorũ õmutuit: qͥa iã cessa¬
quȩ ꝓpeccatis popłi offerebant᷑. Ueniebat
enĩ solus sacerdos qͥ de sanguine suo ꝓprio
immolato: sacrificiũ dõ ꝓ peccatis om̃iũ
offerret. Quib beati ioħis uerbis edocem᷑:
prima mox die post diem expiationis. mu-¬
tationẽ tunc sacerdotalis uicis esse celebra
est ab angło p̾dicta: qͥa ꝑipsũ erat homi-¬
nib afflic̾tio poenitentię prȩdicanda.
t occultabat se m̃sib quinq dicens. Quia
sic fecit mͥ dñs. in dieb quib respexit

Expanded text:
esse aequinoctium, in qua est inchoatio noctis esse aequinoctium, in qua est inchoatio noctis major quam lucis. Illum enim oportet crescere, inquit, me autem minui . Minorata etenim fuerat lux a tenebris, cum Judaei secundum legem et prophetiam sacrificia Deo offerebant: in qua et Joannes conceptus est. Haec squae jam cessare oportebat, cum Baptista conciperetur. Et ideo pater ejus sacerdos Judaeorum emutuit, quia jam cessaquae pro peccatis populi offerebantur. Veniebat enim solus sacerdos, qui de agno suo proprio immolato, sacrificium Deo pro peccatis omnium offerret. Quibus B. Joannis verbis edocemur, prima mox die post diem expiationis, mutationem tunc sacerdotalis vicis esse celebratest ab angelo praedicta, quia per ipsum erat hominibus afflictio poenitentiae praedicanda. Et occultabat se mensibus quinque, dicens, quia sic fecit mihi Dominus in diebus quibus respexit,
Abbreviated transcription (Latin):
domũ suã. Hoc ẽ. qđ dixi. qͥa uicis suȩ
tp̃re pontifices tẽpli tantũ officiis mancipati:
ñ solũ a cõplȩxii uxorũ sed abipso quoq
domorũ suarũ abstinerent ingressu. ubi
nr̃ĩ tẽporis sacerdotib quib semꝑ altari
seruire iubet᷑: ꝑpetuo seruandę castita¬
tis exemplũ datur. Quia enĩ tunc sacer¬
dotalis ex stirpe aaron successio quȩreba.¬
tur: necessario tẽpus substituendę sobo¬
li ꝓcurabat᷑ At qͥa nunc ñ carnalis suc-¬
cessio sed ꝑfectio sp̃ualis inquirit᷑: conse¬
quent̾ sacerdotib ut semꝑ altari queant
assistere. semꝑ ab uxorib continendũ.
semp castitas obseruanda p̾cipitur.
ost̃ hos autẽ dies concepit helisabeth uxor
eiꝰ Post dies uidelicet officii rachariȩ cõple-¬
tos. Huiꝰ sacratissimȩ conceptionis: ioħes
constantinopolitane urbis antistes men-¬
luna undecima. quando oportebat iudeos
ieiuniũ scenophegiȩ celebrare. Q inuentũ
.ẽ. ipsa die octaua kalendarũ octobriũ

Expanded text:
ixi, quod vicis suae tempore pontifices, templi tantum officiis mancipati non solum a complexu uxorum, sed ab ipso quoque domorum suarum abstinerent ingressu. Ubi nostri temporis sacerdotibus, quibus semper altari servire jubetur, perpetuo servandae castitatis exemplum datur. Quia enim tunc sacerdotalis ex stirpe Aaron successio quaerebatur, necessario tempus substituendae soboli procurabatur. At quia nunc non carnalis successio, sed perfectio spiritalis inquiritur, consequenter sacerdotibus ut semper altari queant assistere, semper ab uxoribus continendum, semper castitas observanda praecipitur. Post hos autem dies concepit Elisabeth uxor ejus. Post dies videlicet officii Zachariae completos. Hujus sacratissimae conceptionis Joannes Constantinopolitanae urbis antistes menluna undecima, quando oportebat Judaeos jejunium Scenopegiae celebrare. Et inventum est ipsa die octava Kalendarum Octobrium
Abbreviated transcription (Latin):
quia xp̃i incarnatio uł sexta ȩtate scłi fu¬
tura uł adimpletionẽ legis erat ꝓfutu¬
ra: recte sexto mense concepti ioħis missi
ad mariam angłs nasciturũ nunciat sal¬
uatorẽ. ut sequens ex ordine lectio de¬
monstrat.
Nmense autẽ sexto missus. ẽ. angłs Ga¬
brihel a dõ inciuitatẽ galileȩ cui nom̃
parareth. Iccirco angłi priuatis nomins

Expanded text:
quia Christi incarnatio, vel sexta aetate saeculi fuquia Christi incarnatio, vel sexta aetate saeculi futura, vel ad impletionem legis erat profutura, recte sexto mense concepti Joannis missus ad Mariam angelus, nasciturum nuntiat Salvatorem, ut sequens ex ordine lectio demonstrat. In mense sexto, missus est angelus Gabriel a Deo, in civitatem Galileae, cui nomen Nazareth. Idcirco angeli privatis nomi
Abbreviated transcription (Latin):
rã esse reperiunt. & hoc bene ꝑangłm.
qͥa & lex est ordinata ꝑangłos inmanu
mediatoris. Sed qͥ audita credere dissi-¬
mulat silentii poena multat᷑. qͥa mutꝰ
.ẽ. qui ñ sensũ litteris intelligit in esse
sp̃ualẽ. Nec talis uerba iã dare popło
quasi magister nouit: sed quasi uerbi &
rationis expers tacitis ut ita dicã nu-¬
tib innuit. Quale tunc erat sacerdo-¬
tiũ iudeorũ: cũ nec rationẽ sacrificioꝵ
nec dicta curaret scire ꝓpħarũ. Muto gͦ
ꝑmanente tacharia. concepit iohem he¬
lisabeth: qͥa ñ intelligant licet pontifi-¬
ces distinctionẽ fideĩ. pharisei amittant
& scribȩ. ita ut nec ipsi intrent nec audi¬
tores suos intrare ꝑmittant: interiori
tam̃ legis xp̃i sacram̃tis abundant. Et
bene conceptũ suũ helisabeth quinq me
libris mysteria xp̃i parabolatĩ designat
seu qͥa tota ueteris instrum̃ti series cande
xp̃i dispensationẽ inquinq mundi ȩtatib¬

Expanded text:
ram esse reperiunt. Et hoc bene per angelum, ram esse reperiunt. Et hoc bene per angelum, quia et lex est ordinata per angelos in manu Mediatoris. Sed qui audita credere dissimulat, silentii poena mulctatur, quia mutus est qui non sensum litteris intelligit inesse spiritalem. Nec talis jam verba dare populo quasi magister novit, sed quasi verbi et rationis expers, tacitis ut ita dicam nutibus innuit. Quale tunc erat sacerdotium Judaeorum, cum nec rationem sacrificiorum, nec dicta curaret scire prophetarum. Muto ergo permanente Zacharia, concipit Joannem Elisabeth, quia non intelligant licet pontifices distinctionem fidei, Pharisaei amittant et Scribae, ita ut nec ipsi intrent, nec auditores suos intrare permittant, interiora tamen legis Christi sacramentis abundant. Et bene conceptum suum Elisabeth quinque melibris mysteria Christi parabolatim designat, seu quia tota Veteris Instrumenti series eamdem Christi dispensationem in quinque mundi aetatib
Abbreviated transcription (Latin):
le ꝓ dispensatione tẽporis illius sc̃m.
bonũ. & iustũ ẽ. & qđ sequit᷑. qđ ambo
ꝓcessissent in dieb suis: ita potest expo¬
ni. qđ legali deuotione quasi adolescen¬
tia uł iuuentꝰ ipsius moysi tẽporib &
deinceps effloruerit. Incũbente autẽ sal¬
uatoris aduentu. dira iã senectꝰ incurua¬
uerit. quando in sacerdotio ordo pambi¬
tiones & contentiones pontificũ confusus
& ipsa lex ꝑphariseorũ traditiones de¬
cisa: minus habilis . ẽ. ad gignendũ dõ
filios effecta: Ingredit᷑ gͦ ⁊̾acharias tem¬
plũ. qͥa sacerdotũ ẽ. intrare inscuariũ
dĩ. & intelligere in nouissima mysteri¬
orũ cȩlestium. Orat foris multitudo.
quia qͥ secreta quęq & mystica penetra¬
re sullimit̾ nequeunt: doctioris necesse
ẽ. monitis humilit̾ intendant. Dũ uͦ
zacharias altari thymiama imponit.
nasciturũ ioħem cognoscit. qͥa dũ do¬
ctores ãpliori flãma diuinȩ lectionis
dulla quasi de uulua helisabeth ꝓditu¬

Expanded text:
dispensatione temporis illius sanctum, bonum et justum est. Et quod sequitur, quia ambo processissent in diebus suis, ita potest exponi, quod legali devotioni quasi adolescentia, vel juventus ipsius Moysi temporibus et deinceps effloruerit: incumbente autem Salvatoris adventu, dira eam senectus incurvaverit, quando et sacerdotii ordo per ambitiones et contentiones pontificum confusus, et ipsa lex per pharisaeorum traditiones discissa, minus habilis est ad gignendum Deo filios effecta. Ingreditur ergo Zacharias templum, quia sacerdotum est intrare in sanctuarium Dei, et intelligere in novissima mysteriorum coelestium. Orat foris multitudo, quia secreta quaeque et mystica penetrare sublimiter nequeunt, doctiorum necesse est monitis humiliter intendant. Dum vero Zacharias altari thymiama imponit, nasciturum Joannem cognoscit; quia dum doctores ampliori flamma divinae lectionis dulla, quasi de vulva Elisabeth, proditu
Abbreviated transcription (Latin):
mittunt᷑ gͥ & assistunt. qͥa & si circũscri¬
ptus .ẽ. anglicus sp̃s: sũmus tam̃ sp̃s ipse
qui ds̃ ẽ. circũscriptꝰ ñ est. Angłi itaq &
missi & ante ipsũ sunt: qͥa quolibet missi
ueniunt. intra ipsũ currunt. Et erat
plebs expectans tachariã. & mirabantur
qđ tardaret ipse in tẽplo. Egressus autẽ
ñ poterat loqui ad illos. & cognouert̃ qđ

Expanded text:
scriptus est angelicus spiritus, summus tamen spiritus ipse qui Deus est, circumscriptus non est. Angeli itaque et missi ante ipsum sunt, quia quolibet missi veniunt, intra ipsum currunt. Et erat plebs exspectans Zachariam, et mirabatur quod tardaret ipse in templo. Egressus autem non poterat loqui
Abbreviated transcription (Latin):
quia si homo talia ꝓmitteret impune si¬
gnũ flagitare liceret: at cũ angłs ꝓmit¬
tat: iã dubitare ñ deceat. Datq signũ
qđ rogat᷑. ut qͥ discredendo locutꝰ. ẽ. ia
tacendo credere discat. Ubi notandũ.
qđ angłs se & ante dm̃ astare & ad euan-¬
gelizandũ ⁊achariȩ missũ eẽ. testatus¬

Expanded text:
quod si homo talia promitteret, impune signum flagitare liceret; at cum angelus promittat, jam dubitari non deceat. Datque signum quod rogatur, ut qui discredendo locutus est, jam tacendo credere discat. Ubi notandum quod angelus se et ante Deum adstare, et evangelizandum Zachariae missum e
Abbreviated transcription (Latin):
in oꝑatione qͥd ualeant᷑. Neq & enĩ in illi
sc̃a ciuitate quã de uisione om̃ipotentis
dĩ plena scientia ꝑficit. iccirco ꝓpria
nomina sortiuntur: ne eoꝵ ꝑsonȩ sine
nominib sciri ñ possint. Sed cũ ad nos
aliqͥd ministrare ueniunt: apud nos eti
nomina a ministeriis trahunt. Ad madl
gͦ uirginẽ Gabrihel mittit᷑: qͥ dĩ forti¬
tudo nominat᷑. Illũ quippe nunciare
ueniebat: qͥ ad debellandas aerias po-

Expanded text:
n illa sancta civitate, quam de visione omnipotentis Dei plena scientia perfecit, idcirco propria nomina sortiuntur, nec eorum personae sine nominibus sciri non possint: sed cum ad nos aliquid ministraturi veniunt, apud nos etiam nomina a ministeriis trahunt. Ad Mariam ergo virginem Gabriel mittitur, qui Dei fortitudo nominatur. Illum quippe nuntiare veniebat, qui a
Abbreviated transcription (Latin):
semel in anno solus pontifex ñ sine sangui¬
ne quẽ offert. & cęt̾a. Quib diei huiꝰ my¬
steriũ pandens: uesUM ostendit pontifice
uerũ. Qui consũmatis officii sui dieb
hoc. ẽ. impleta dispensatione carnis in san¬
guine ꝓprio cęli secreta subi it. ut ꝓpiciu
nob̾ faceret patrẽ. & int̾pellaret ꝓ pecca¬
tis eorũ: qͥ ad huc ꝓforib orantes expe¬
ctant. & diligunt aduentũ eiꝰ Pulchre
gͥ ea die descensio eiꝰ ꝑangłm nunciat᷑.
qua eiꝰ ꝑlegẽ ascensio figurabat᷑. quia qͥ
descendit ipse . ẽ. & qui ascendit. Et ut
psalmꝰ ait. A sũmo cȩlo egressio eiꝰ. & oc¬
cursus eiꝰ usq ad sũmũ eus. AꝑEANIT
autẽ illi angłs stans a dextris altaris in¬
& a dextris apparet : quia uidelicet &
ueri sacerdotis aduentum & mysteriũ
sacrificii uniuersal is. & cȩlestis doni
gaudiũ prȩdicat. Nã sicut ꝑsinistrã p̃sen¬
tia : sic ꝑdexterã sepe bona p̾rȩnunciant᷑

Expanded text:
n anno solus pontifex non sine sanguine quem offert, etc. . Quibus diei hujus mysterium pandens, Jesum ostendit pontificem esse verum, qui consummatis officii sui diebus, hoc est impleta dispensatione carnis in sanguine proprio, coeli secreta subiit, ut propitium nobis faceret Patrem, et interpellaret pro peccatis eorum qui adhuc prae foribus orantes exspectant, et diligunt adventum ejus. Pulchre igitur ea die descensio ejus per angelum nuntiatur, qua ejus per legem ascensio figurabatur. Quia qui descendit, ipse est et qui ascendit. : Et, ut Psalmus ait, a summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque summum ejus . Apparuit autem illi angelus stans a dextris altaris inxta altare, et a dextris apparet, quia videlicet et veri sacerdotis adventum, et mysterium sacrificii universalis, et coelestis doni gaudium praedicat. Nam sicut per sinistram praesentia, sic per dexteram saepe bona praenuntiantur
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ erat: ipse repletũ monstrauit. cum
intrante beata maria inutero genitricis
quantũ potuit euangłizauit aduentũ
⁊ multos filiorũ isrł conuertet ad dñm
dm̃ ipsorũ. & ipse p̾cedet ante illũ iN¬

Expanded text:
ctum erat ipse repletum monstravit, cum ctum erat ipse repletum monstravit, cum intrante beata Maria in utero genitricis quantum adhuc potuit, evangelizavit adventum. Et multos filiorum Israel convertet ad Dominum Deum ipsoru
Abbreviated transcription (Latin):
delicias. Sed & hoc corã dño magnũ emi¬
net. quãuis hominib uideat᷑ esse despe-¬
ctũ: qđ is quo in natis mulierũ maior
nemo. ẽ lasciuientis ob ludũ puellȩ ca-¬
pite truncatꝰ. ẽ. Cuiꝰ ordinẽ magnitudinis
ipse qͥ ꝓposuit angłs subsequent exponens.
& uinũ inqͥt & sicerã ñ bibet. Sicera
int̾pretat᷑ ebrietas. qͦ uocabulo hebrei
om̃e quo inebriari potest poculũ: siue
de pomis siue de frugib seu de qualibet
alia materia confectũ significant. Pro¬
priũ uͦ in lege nazarenorũ erat: uino &
sicera tẽpore consecrationis abstinere.
Unde ioħes. sanson. & ieremias cȩteriq ta¬
les ut semꝑ nazareni id ÷ scĩ manere pos¬
sint: semphis abstinere satagunt. Decet
enĩ uas cȩlesti gr̃ę mancipatum a scłi ille¬
cebris castigari. nec uino in qͦ est luxuria
debriari. eũ qui musto sp̃s scĩ desiderat
impleri. Unde recte cui uini ebrietas
tollit᷑. sp̃s gr̃a cumulat᷑. Qđ tunc ut p̾di¬

Expanded text:
minet, quamvis hominibus videatur esse despectum, quod is cui in natis mulierum major nemo est, lascivientis ob ludum puellae capite truncatus est. Cujus ordinem magnitudinis ipse qui proposuit angelus subsequenter exponens: Et vinum, inquit, et siceram non bibet. Sicera interpretatur ebrietas, quo vocabulo Hebraei omne quod inebriare potest poculentum, sive de pomis, sive de frugibus, seu de qualibet alia materia confectum significant. Proprium vero in lege Nazarenorum erat vino et sicera tempore consecrationis abstinere. Unde Joannes, Samson et Jeremias, caeterique tales, ut semper Nazareni, id est sancti, manere possint, semper his abstinere satagunt. Decet enim vas coelesti gratiae mancipatum, a saeculi illecebris castigari, nec vino, in quo est luxuria, inebriari eum qui musto Spiritus sancti desiderat impleri. Unde recte cui vini ebrietas tollitur, Spiritus gratia cumulatur. Qua se tunc ut praedi
Abbreviated transcription (Latin):
domũq sua omĩno ñ tangerent: unde
⁊acharias in ordine uicis suȩ sacerdotio
functus asseueratur. Sorte exiit
ut incensũ poneret ingressus in tẽplũ
dñi. & omĩs multitudo erat popłi orans
foris hora incensi. Non noua nunc sorte
electꝰ . ẽ. cũ incensũ esset adolendũ. sed
prisca tunc sorte p̾electꝰ cũ primo ex ordim
sui pontificatꝰ inuice abia succederet In¬
censũ autẽ in scã scõrũ a pontifice defern
expectante foris templũ om̃i popło. deci¬
ma die septimi m̃sis est iussũ. & hanc diẽ
ex piationis siue ꝓpiciationis uocari: qu
apud nos obuariũ lunȩ discursũ a qua
m̃ses cõputant hebrei. mͦ in septẽbriũ m̃se
mͦ incidit inoctobriũ. Quia scilicet m̃sis
quo pascha gerit᷑ & ordine conditionis &
edicto legis anni principiũ tenet dicente
dño ad moysen. Mensis iste uob̾ pͥncipiũ
mensiũ: primꝰ erit inmensib anni. Dec¬

Expanded text:
domumque suam omnino non tangerent. Unde domumque suam omnino non tangerent. Unde nunc Zacharias in ordine vicis suae sacerdotio functus asseveratur. Sorte exiit ut incensum poneret ingressus in templum Domini; et omnis multitudo erat populi orans foris, hora incensi. Non nova nunc sorte lectus est, cum incessum esset adolendum, sed prisca tunc sorte praelectus, cum primo ex ordine sui pontificatus in vicem Abia succederet. Incensum autem in sancta sanctorum a pontifice deferri, exspectante extra templum omni populo, decima die septimi mensis est jussum. Et hanc diem expiationapud nos ob varium lunae discursum a qua menses computant Hebraei, modo in Septembrem mensem, modo incidit in Octobrem; quia scilicet mensis quo Pascha geritur, et ordine conditionis, et edicto legis anni principium tenet, dicente Domino ad Moysen: Mensis iste vobis principium mensium, primus erit in mensibus anni. Dec
Abbreviated transcription (Latin):
sticia durior hominẽ ad querelã ꝓuocat
Quȩ uͦ tempata ẽ : ipsa suȩ dulcedinis grã
etiã inuidiȩ querimoniã uitat.
ñ erat illis filius. eo qđ esset helisabeth
sterilis & ambo ꝓcessissent indieb suis.
Siuinitꝰ ẽ ꝓcuratũ. ut ꝓuectȩ ȩtatis di¬
uq coniugii fructu priuatis. ioħes paren¬
tib nasceret᷑ : quatinꝰ inopinato ꝓlis ortu
& ipsos donũ gratius afficeret. & cȩteros
miraculi stupor. futuri ꝓpħȩ pararet
auditui. Deniq posuert̃ om̃s qͥ audierant
incorde suo dicentes. Quis putas puer
iste erit:actũ est autẽ. Cũ sacerdo¬
tio fungeretur in ordine uicis suȩ ante
dm̃ scđm consuetudinẽ sacerdotii. Per
moysen qͥdem dñs unũ constituit sũmũ
sacerdotẽ. cui mortuo: unũ pordinem
succedere iussit. &hoc ad dauid usq
tẽpora seruatũ. ẽ. a quo plures fieri ut
diximꝰ dño nichilominꝰ agente decretũ
est. Qui uicissim ministrantes tempore
uicis suȩ singuli castimoniȩ studerent.

Expanded text:
stitia durior hominum iram provocat, quae vero temperata est, ipsa suae dulcedinis gratia etiam invidiae quaerimoniam vitat. eo quod esset Elisabeth sterilis, et ambo processissent in diebus suis. Divinitus est procuratum ut provectae aetatis diuque conjugii fructu privatis Joannes parentibus nasceretur, quatenus inopinato prolis ortu et ipsos donum gratius afficeret, et caeteros miraculi stupor futuri prophetae pararet auditui. Denique posuerunt omnes qui audierant in corde suo dicentes, quid putas puer iste erit? Factum est autem cum sacerdotio fungeretur in ordine vicis suae ante Deum, secundum consuetudinem sacerdotii. Per Moysen quidem Dominus unum constituit summum sacerdotem, cui mortuo unum per ordinem succedere jussit, et hoc ad David usque tempora servatum est, a quo plures fieri ut diximus, Domino nihilominus agente decretum est, qui vicissim ministrantes, tempore vicis suae singuli castimoniae studerent,
Abbreviated transcription (Latin):
ditandus. postremo etiã fili is isrł. qͦs
ad dñm dm̃ ipsorũ erat conuersurus.
⁊erit gaudiũ tͥ & exultatio & multi
in natiuitate eiꝰ gaudebunt. Merito
gaudet pat̾. uł qđ in senecta natũ uł talis
gr̃ȩ acceꝑit filiũ. Gaudent & alii quib
in auditũ eatenꝰ regni cęlestis euangłita¬
ret ingressũ. & notandũ. qđ nato pͣcur-¬
sore multi gaudent: nato aut̃ dño annun¬
ciat angłs gaudiũ magnũ qđ erit omĩ
popło. quia uidelicet hic salutẽ multis
pͣdicare. ille om̃ĩb qͥ uellent aduenit do-¬
nare. E Rrĩ enĩ magnꝰ corã dño: & uinũ
& sicerã ñ bibet. Et sp̃u scõ replebit᷑ ad¬
huc ex utero matris suȩ. Magna coram

Expanded text:
 quos ad Dominum Deum ipsorum erat conversurus. Et erit gaudium tibi et exultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Merito gaudet pater quod, vel in senecta natum, vel talis gratiae acceperit filium. Gaudent et alii quibus inauditum eatenus regni coelestis evangelizarit ingressum. Et notandum quod nato praecursore multi gaudent, nato autem Domino annuntiat angelus gaudium magnum quod erit omni populo. Quia videlicet hic salutem multis praedicare, ille omnibus qui velint advenit donare. Erit enim magnus coram Domino, et vinum et siceram non bibet, et Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero
Abbreviated transcription (Latin):
antiquorũ scientiã popłis p̾dicando iN¬
fundere. Prudentia uͦ iustorũ. ẽ ñ de le¬
gis oꝑib iusticiã p̃sumere. sed ex fide
salutẽ quȩxere: ut quãuis inlege positi
patres nr̃i neq nos portare potuimꝰ : sed ꝑ
grãm dñi ieSU credimꝰ saluari quẽ ad m̃o¬
dũ & illi. Qua prudentia qͥa diutius in¬
imbuendi. recte hȩc sententia quȩ ꝑ-
angłm de ioħe dicta. ẽ: eisdẽ pene syla¬
bis. ẽ. de helia ꝑ malachiã p̾dicta. Parar
inqͥt dño plebẽ ꝑfectã. Quia enĩ ⁊̃ achari
ꝓplebe supplicantẽ dixerat exauditũ
docet qͦ ordine plebs eadẽ saluari & ꝑfici
debeat ad pͣdicationẽ uidelicet ioħis.
poenitendo & credendo in xp̃m.
⁊ dixit zacharias ad angłm. Unde ho
sciã Ego enĩ sũ senex. & uxor mea pro¬
cessit in dieb suis. Ob altitudinẽ ꝓmis¬
sorũ hesitans: signũ quo credere ualeat
tiȩ tacendo poenã luit: cui taciturnita

Expanded text:
antiquorum scientiam populis praedicando inantiquorum scientiam populis praedicando infundere. Prudentia vero justorum est, non de legis operibus justitiam praesumere, sed ex fide salutem quaerere: ut quamvis in lege positi patres nostri, neque nos portare potuimus, sed per gratiam Domini Jesu credimus salvari, quemadmodum et illi . Qua prudentia quia diutius inimbuendi, recte haec sententia quae per angelum de Joanne dicta est, iisdem pene syllabis est de Elia per Malachiam praedicta. Parate inquit Domino plebem perfectam. Quia enim Zachariam pro plebe supplicantem dixerat exauditum, docet quo ordine plebs eadem salvari et perfici debeat, ad praedicationem videlicet Joannis poenitendo et credendo in Christum. Et dixit Zacharias ad angelum: Unde hoc sciam? ego enim sum senex, et uxor mea processit in diebus suis. Ob altitudinem promissorum haesitans signum quo credere valeat ntiae tacendo poenam luit, cui taciturnitas
Abbreviated transcription (Latin):
fotiniani xp̃o ex uirgine pͥncipiũ dare.
cessent manichei. aliũ popłi isrł: atq
aliũ xp̃ianorũ dm̃ credere. & qͥa ioħes
p̃cedere ante illũ dicit᷑: uideant ȩternũ
ante scła dm̃. post hominẽ in scłis natũ.
ideoq a suo p̾cursore mͦ uirũ post se uen¬
turũ: mͦ dĩ filiũ. ẽẽ. nominatũ. Qui
bene in spu & uircute heliȩ p̃cedere dr̃:
quia sicut ille p̾co uenturus. ẽ. iudicis.
ita hic p̃co factus. ẽ. redẽptoris. Unde &
conuersatione ꝓrsus si millima ambo
deserta secuti. uictu frugi. uestitu incul¬
ti. cuncti sunt passi. ambo regis & reginȩ
uesaniã tolerant. Ille iordanẽ cȩlũ peti¬
turus diuisit. hic ad lauacrũ saluatoris
quo cęlũ petatur conuertit. Hic cũ dño
uersat᷑ in t̾ris. ille cũ eo manifestat᷑ in
gła. Ut conuertat corda patrũ iN
filios & incredibiles ad prudentiã iusto
rũ. parare dño plebẽ ꝑfectã. Corda pa¬
trũ in filios conuertere. ẽ: spualẽ scõꝵ

Expanded text:
Photiniani Christo ex virgine principium dare. Cessent Manichaei alium populi Israel, atque alium Christianorum Deum credere. Et quia Joannes praecedere ante illum dicitur, videant aeternum ante saecula Deum post hominem in saeculis natum, ideoque a suo praecursore modo virum post se venturum, modo Dei Filium esse nominatum. Qui bene in spiritu et virtute Eliae praecedere dicitur, quia sicut ille praeco venturus judicis, ita hic praeco factus est Redemptoris. Unde et conversatione prorsus simillima ambo deserta secuti, victu frugi, vestitu inculti, cinctu sunt despecti. Ambo regis et reginae vesaniam tolerant. Ille Jordanem coelum petiturus divisit, hic ad lavacrum salutare quo coelum petatur, homines convertit. Hic cum Domino versatur in terris, ille cum eo manifestatur in gloria. Et convertat corda patrum in filios, et inrum, parare Domino plebem perfectam. Corda patrum in filios convertere, est spiritalem sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
iusti ante dm̃. Nonenĩ om̃is qͥ iustꝰ. ẽ. ante
homines. iustus . ẽ. ante dm̃. Alit̃ uident
homines. alit̾ uidet ds̃. homines in facie.
ds̃ incorde. & ideo fieri potest. ut aliqͥs
affectata bonitate populari iustꝰ uideat᷑
m̃tis simplicitate formet᷑: sed adulatione
dĩ iustꝰ. ẽ. Beatꝰ autẽ ille de quo dñs dignat᷑
dicere. Ecce uere israhelita in qͦ dolus ñ ẽ.
Uerus enĩ israhelita qui dm̃ uidet & uideri
sẽ nouit a dño. & ipsi exhibet occulta cor
dis. Incedentes inqͥt in omĩb mandatis &
iustificationib dñi. Prius mandatũ. sccła
est iustificatio. Cũ enĩ mandatis cȩlestib
oboedimꝰ: in mandatis incedimꝰ dñi. Cũ
iudicamꝰ & congrue iudicamꝰ: tenere dñi
iustificationes uidem᷑. Plena gͥ laudatio.
quȩ genꝰ mores officiũ. factũ. iudiciũ
cõprehendit. Genꝰ in maiorib. mores in
equitate. officiũ in sacerdotio. factũ in
mandato. in iustificatione iudiciũ. Qđq

Expanded text:
 omnis qui iustus est ante hominem iustus est et ante deum. aliter uident homines, aliter deus, homines in facie, deus in corde. et ideo fieri potest ut aliquis adfectata bonitate populari iustus uideatumentis simplicitate formetur, sed adulatione dei iustus est, beatus ille de quo dominus dignatur dicere: ecce uere Israhelita. in quo dolus non est; uerus enim Israhelita qui deum uidet et uideri se nouit a deo dis. Incedentes inquit in omnibus mandatis, et justificationibus Domini. Prius mandatum, secunda est justificatio. Cum enim mandatis coelestibus obedimus, in mandatis incedimus Domini. Cum iudicamus et congrue iudicamus, tenere domini iustificationes uidemur. plena igitur laudatio. quae genus mores officium factum iudicium conprehendit, genus in maioribus, mores in aequitate, officium in sacerdotio, factum imandato, in justificatione judicium. Quodque
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ pandit. Qđ uidelicet natꝰ tachariȩ
filius. redẽptori illius popłi p᷑conando
sit iter facturus. Singularis autẽ meri¬
ti indiciũ datur: qͦtiens hominib adõ
uł imponit᷑ nom̃ uł mutat᷑. Sic abram
qͥa patꝰ multarũ gentiũ erat futurus.
abrahã ẽ uocatꝰ. Sic iacob qͥa dm̃ uidit:
isrł appellari meruit. Sic iosias rex exi¬
miȩ uirtutis culm̃. nominatꝰ a dõ est

Expanded text:
nem pandit, quod videlicet natus Zachariae nem pandit, quod videlicet natus Zachariae filius redemptori illius populi praeconando sit iter facturus. Singularis autem meriti indicium datur, quoties hominibus a Deo vel imponitur nomen vel mutatur. Sic Abram, quia pater multarum gentium erat futurus, Abraham est vocatus; sic Iacob, quia Deum vidit, Israhel appellari meruit; sic Iosias rex ob eximiae virtutis culmen nominatus a Deo est,
Abbreviated transcription (Latin):
zachariã confortat angłs: quia sicut
humanȩ fragilitatis. ẽ. sp̃ualis creaturȩ
uisione turbãri: ita angłicȩ benignitatis
ẽ. pauentes de aspectu suo mortales mox
blandiendo consolari. At contra demoni-
qe ferocitatis. qͦs sua p̾sentia territos sen¬
serit: ãpliori semꝑ horrore concutere
Quȩ nulla melius ratione. quã fide suꝑat᷑
in trepida E⁊ uxor tua helisabeth
pariet tͥ filiũ. & uocabis nom̃ eiꝰ ioħem.
Dep̾cationẽ dicens exauditã: partũ conti¬
nuo ꝓmitcit uxoris. Non qđ ille qui ꝓ
popło oblaturus intrauerat: relictis pu-¬
blicis uotis ꝓaccipiendis fili is orare po-¬
tuerit. p̃sertĩ quia nemo orat qđ se acce¬
pturũ desꝑet. Adeo autẽ ille iã suȩ ęta¬
tis & infoecundȩ coniugis memor. nasci
sibi filios desꝑabat: ut nec angło hoc ꝓ¬
mittenti crederet. Sed qđ dicit exaudi¬
ta ẽ dep̃catio tua: popłi redẽptionem
pariet tͥ filiũ: eiusdẽ redẽptionis ordi¬

Expanded text:
Zachariam confortat angelus, quia sicut humanae fragilitatis est spiritalis creaturae visione turbari, ita et angelicae benignitatis est, paventes de aspectu suo mortales mox blandiendo solari. At contra daemonicae est ferocitatis, quos sui praesentia territos senserit ampliori semper horrore concutere, quae nulla melius ratione quam fide superatur intrepida. Et uxor tua Elisabeth pariet tibi filium; et vocabis nomen ejus Joannem. Deprecationem dicens exauditam, partum continuo promittit uxoris. Non quod ille qui pro populo oblaturus intraverat, relictis publicis votis pro accipiendis filiis orare potuerit, praesertim quia nemo orat quod se accepturum desperat. Adeo autem ille jam suae aetatis et infecundae conjugis memor, nasci sibi filios desperabat, ut nec angelo hoc promittenti crederet, sed quod dicit, exaudita est deprecatio tua, pro populi redemptione pariet tibi filium, ejusdem redemptionis ordi
Abbreviated transcription (Latin):
abiȩ familia de qua zacharias ortus est:
sors contigit octaua. Diuisit enĩ utrasq
int̾se familias sortib. unã domũ quȩ cȩ¬
teris p̾erat eleazar: & alterã domũ quȩ
sub se habebat cȩteras ithamar. Lege uer¬
ba dierũ. sed & antiquitatũ iosepħi librũ
septimũ. ubi statutum refert ut utraq
generatio uixta ordinẽ sortitionis mini-¬
straret dõ ꝑdies octo a sabbato usq ad sab
batũ. ubi etiã de tribu leuitarũ .xx .iiiͦi.
partes factas asserit. ut ipsi qͦq eodẽ mͦ
sortiti iuxta morẽ sacerdotũ octonis dieb
ministrarent. Non autẽ frustra primus
nouitestam̃ti pͣco in octauȩ sortis uice na¬
scitur. qͥa sicut septenario sepe numero

Expanded text:
Abia familiam, de qua Zacharias ortus est, Abia familiam, de qua Zacharias ortus est, sors contigit octava. Divisit enim utrasque inter se familias sortibus, unam domum quae caeteris praeerat Eleazar, et alteram domum quae sub se habebat caeteros, Ithamar. Lege Verba dierum, sed et Antiquitatum Josephi librum septimum, ubi statutum refert, ut utraque generatio juxta ordinem sortitionis ministraret Deo per dies octo a Sabbato usque ad Sabbatum. Ubi etiam de tribu Levitarum, viginti quatuor partes factas asserit, ut ipsi quoque eodem modo sortiti, juxta morem sacerdotum octonis diebus ministrarent. Non autem frustra primus Novi Testamenti praeco in octavae sortis vice nascitur, quia s
Abbreviated transcription (Latin):
dñi nobilitas. ñ solũ a parentib sed etia
ꝓgenitorib głosa descendit. quatinꝰ aduen¬
tus illius fidẽ ñ subita inspiratione conce-¬
ptam: uerũ habita magis ꝓpagatione susce¬
ptam liberius p̾dicaret. Et qm̃ quidẽ aaron
primi in lege pontificis cunctis ẽ. nota digni¬
tas: dicendũ paucis de abia. Cũ dauid rex
& ꝓpħa magna deuotione peteret. ut in¬
ueniret tabernaculũ dõ iacob: ds̃ autẽ
magis hoc a sal omone fieri decerneret: atq:
ideo dauid cidẽ salomoni omĩa quȩ ad im¬
pensas domꝰ ꝑtinebant p̾pararet. ipsius qͦq
doniꝰ ꝑsingula mensuras & descriptionẽ da¬
ret. ut crescente extrinsecus statu culturȩ.
etiã deuotionis interius culm̃ augesceret.
cliuisionẽ nichilominꝰ sacerdotaliũ leui-¬
ticorũq graduũ in omĩa oꝑa domꝰ dñi di¬
stribuit. Erant enĩ princi̾pes scũarii &
principesdĩ id÷ sũmi sacerdotes tã de filiis
eleatar quã de filiis ithamar: quoꝵ uices

Expanded text:
obilitas non solum a parentibus, sed etiam a progenitoribus gloriosa descendit, quatenus adventus illius fidem non subita inspiratione conceptam, verum avita magis propagatione susceptam liberius praedicaret. Et quoniam quidem Aaron primi in lege pontificis, cunctis est nota dignitas, dicendum paucis de Abia. Cum David rex et propheta magna devotione peteret, ut inveniret tabernaculum Deo Jacob, Dominus autem magis hoc a Salomone fieri decerneret, atque ideo David eidem Salomoni omnia quae ad impensas domus pertinebant praepararet, ipsius quoque domus per singula, mensuras, et descriptionem daret, ut crescente extrinsecus statu culturae, etiam devotionis interius culmen augesceret, divisionem nihilominus sacerdotalium Leviticorumque graduum in omnia opera domus Domini distribuit. Erant enim principes sanctuarii, et principes Dei, id est summi Sacerdotes, tam de filiis Eleazar quam de filiis Ithamar. Quorum vices
Abbreviated transcription (Latin):
rode cuiꝰ patrẽ ipse de ignobili aduena
hoc ẽ. genere idumeo sullimem fecerat
& ciuem ui fraudis int̾empto. iudeȩ regnũ
ipsi herodi iussu cęsaris augusti traditur
gubernandũ. Cuiꝰ tricesimo pͥmo anno
iuxta ꝓphetiã supra dictã qui mittendus
erat aduenit. ERaNł autẽ iusti ãbo

Expanded text:
rode cujus patrem ipse de ignobili advena, rode cujus patrem ipse de ignobili advena, hoc est genere Idumaeo, sublimem fecerat et civem vi fraudis interempto, Judaeae regnum ipsi Herodi jussu Caesaris Augusti traditur gubernandum. Cujus tricesimo primo anno, juxta prophetiam supradictam, qui mittendus erat, advenit. Erant autem ju
Abbreviated transcription (Latin):
uł nr̃ȩ resurrectionis exprimit᷑. Unde
qͥa ñ alit̾ quã ꝑ obseruantiã utriusq
testam̃ti regni cȩlestis aula penetrat᷑: recte
& intẽplo salomonis mysticus quindecĩ
graduũ ascensus fuisse narrat᷑. & is qui ad
dñm intribulatione clamans exaudit᷑:
totidẽ graduũ psalmis ad suꝑna ꝑducit᷑
qͦ tandẽ in atriis domꝰ dĩ positꝰ exaudire
possit. Benedicat te dñs ex syon. Tẽpus qͦq
herodis alienigenȩ uidelicet regis. etiã
ipsũ dnĩco attestat᷑ aduentui. Prȩdictũ
nanq fuerat qͥa ñ deficiet princeps ex iuda
neq dux de femorib eiꝰ. donec ueniat qui
mittendus. ẽ. Ex quo enĩ patres ex ȩgypto
exierunt. suȩ gentis iudicib usq ad sa¬
muhelem ꝓpħam ac deinde regib usq ad
transmigrationẽ babiloniȩ regebantur.
Post reditii uͦ de babilone ꝑ pontifices rerũ
sũma gerebatur usq adhyrcanũ regem
simul & pontificẽ. quo fr̃is inuidia multis
calamitatib uexato: & adultimũ ab he¬

Expanded text:
rae resurrectionis exprimitur. Unde quia non aliter quam per observantiam utriusque Testamenti regni coelestis aula penetratur, recte et in templo Salomonis mysticus quindecim graduum ascensus fuisse narratur. Et is qui ad Dominum in tribulatione clamans exauditur, totidem graduum psalmis ad superna perducitur, quo tandem in atriis domus Dei positus, audire possit: Benedicat te Dominus ex Sion . Tempus quoque Herodis alienigenae, videlicet regis, etiam ipsum Dominico attestatur adventui. Praedictum namque fuerat, quia non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat qui mittendus est . Ex quo enim patres Aegypto exierunt, suae gentis judicibus usque ad Samuel prophetam, ac deinde regibus usque ad transmigrationem Babyloniae regebantur. Post reditum vero de Babylone, per pontifices rerum summa gerebatur, usque ad Hyrcanum regem simul et pontificem, quo fratris invidia multis calamitatibus vexato, et ad ultimum ab He
Abbreviated transcription (Latin):
natur argentũ. Et paulo post. Non hȩsimꝰ
in ȩcernũ sed transiuimꝰ inqͥt ꝑ ignẽ & a¬
quã. & induxisti nos in refrigeriũ. Intro¬
ibo in domũ tuã in holocaustis. id ÷ deui¬
ctis pressurarũ angorib: in gr̃ãrũ actio¬
ne regni tui cȩlestis atria penetrabo.¬

Expanded text:
natur argentum. Et paulo post: Non haesimus natur argentum. Et paulo post: Non haesimus in aeternum, sed transivimus, inquit, per ignem et aquam, et induxisti nos in refrigerium. Introibo in domum tuam in holocaustis , id est, devictis pressurarum angoribus in gratiarum actione regni tui coelestis atria penetrabo
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. & qđ est grauius plurima exhis
quȩ bonꝰ pastor iacit. aut a uolatilib
rapta. aut sole arefacta. aut spinis suf¬
focata. aut certe in paleas uersa deꝑeunt
solũ autẽ de t̾ra bona creatũ & patientu
digna ꝓbatũ triticũ electorũ cȩlestis
uitȩ recondet᷑ in horreũ. Quomͦ iuxta
aliã parabolã ñ solũ pisces qui apłicę
fidei retia declinant: imis peccatorũ
obscuri resident in undis. uerũ multi
ad litus usq discretionis extremȩ int̾
bonos attracti. tunc obsuȩ nequiciȩ noxã:
exteriores miti merent᷑ in tenebras.
gnẽ autẽ gehennȩ bifaria ratione in ex¬
tinguibilẽ uocat. id÷ qͥa neq ille ꝑpetuo
possit extingui. neq eos quos cruciat unquã
extincturus. sed immortali ut ita dixerĩ
morte plecturus. ad distinctionẽ uideli¬
cet illius sacratissimi ignis qͦ electos xp̃i
baptizandos. eẽ. p̃miserat. De qͦ & psalmi¬
sta. Igne nos examinasti ait. sicut exami¬

Expanded text:
sunt, et quod est gravius, plurima ex his sunt, et quod est gravius, plurima ex his quae bonis sator jacit, aut a volatilibus rapta, aut sole arefacta, aut spinis suffocata, aut certe in paleis versa depereunt. Solum autem de terra bona creatum, et patientia digna probatum triticum electorum, coelestis vitae recondetur in horreum . Quomodo juxta aliam parabolam, non solum pisces, qui apostolicae fidei retia declinant, imis peccatorum obscuri resident in undis, verum multi ad littus usque discretionis extremae inter bonos attracti, tunc ob suae nequitiae noxam, exteriores mitti merentur in tenebras . Ignem autem gehennae bifaria ratione inexstinguibilem vocat, id est, quia neque ille perpetuo possit exstingui, neque eos quos cruciat unquam exstincturus, sed immortali ut ita dixerim sit morte plexurus, ad distinctionem, videlicet, illius sacratissimi ignis, quo electos Christi baptizandos esse praemiserat. De quo et Psalmista: Igne nos examinasti, ait, sicut igne exami
Abbreviated transcription (Latin):
ret & intẽpore messis dicã messorib.
Colligite primũ ⁊izania & alligate ea fa¬
sciculis ad cõburendũ. triticũ autẽ con
gregate in horreũ meũ. Nimirũ docens
impios & peccatores gehennȩ igni traden¬
dos: scõs uero cȩlesti gła coronandos. Ueri
hoc int̾ paleas & ⁊ izania distat: qͥa paleş
ñ aliunde quã tritici semine ꝓdeunt.
quãuis a radicis bonȩ nobilitate dege¬
nerent: ⁊ izania autẽ ñ fructꝰ solum
merito discrepant sed & diuersa ꝓrsus
origine ꝓcreant᷑. qđ palea sunt illi qui
eiꝰdẽ cũ electis fidei mysteriis imbuun¬
tur. sed ab eorũ solida ꝑfectione uł opũ
leuitate uł ꝑfidiȩ̨ uanitate dissentiunt
tizania uͦ qui nec audire quidẽ fidei uer¬
ba dignant᷑ ideoq a bonorũ sorte &
ope simul & ꝓfessione secernunt᷑. Et
ita in agro mundi istius unus electorũ
& duo sunt fructꝰ reꝓborũ: quia & om̃ia
quȩ inimicus seminat flãmis obnoxia

Expanded text:
ret: Et in tempore messis dicam messoribus ret: Et in tempore messis dicam messoribus meis: Colligite primum zizania, et alligate ea fasgregate in horreum meum Nimirum docens impios et peccatores gehennae igni tradendos, sanctos vero coelesti gloria coronandos. Verum hoc inter paleas et zizania distat. Quia paleae non alio quam triticorum semine prodeunt, quamvis a radicis bonae nobilitate degenerent, zizania autem non fructus solum merito discerpunt, sed et diversa prorsus origine procreantur. Quia paleae sunt illi qui ejusdem cum electis fidei mysteriis imbuuntur, sed ab eorum solida perfectione, vel operum levitate, vel perfidiae vacuitate, dissentiunt. Zizania vero, qui nec audire quidem fidei verba dignantur. Ideoque a bonorum sorte et opere simul et professione secernuntur. Et ita in agro mundi istius unus electorum, et duo sunt fructus reproborum. Quia et omnia quae inimicus seminat flammis obnoxia