comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uterit Scriptũ .ẽ. eñ. Quia qͥ consiti fecerit peccatorẽ ab errore ure suȩ sabuaut
animã eiꝰ amorte & cooꝑit multtuclinẽ peccatoꝵ. duo st̃ enĩ genera clocc oꝵ uia

Expanded text:
verterit; scriptum est enim: Quia qui converti fecerit peccatorem ab errore viae suae, salvabit verterit; scriptum est enim: Quia qui converti fecerit peccatorem ab errore viae suae, salvabit animam ejus a morte, et coo
Abbreviated transcription (Latin):
uuuficat: Et ineuangłio dñs ait. Sp̃s ẽ. qͥ uiuificat: nã caro ñ ꝓelest qͥequã. hȩc aũ quie
uiximsꝰ singularit tria sequestrata nullatenꝰ inuemunt᷑: quãuis intelleci nr̃ ex distin¬
he possit aduercere sed ita naturalit̾ sc̃ unita ut cdũ unũ hoꝵ se obtulerit. suol
liqdu uetat & hintesligi: tunc multo p̃stantiꝰ poter̃ c̃phendi. ꝗͣdo innaiestate sua
diuinitate uiderint qͥcũq beati st̃. Quas qͥ desiderat pleniꝰ agnoscere: sciby larui
sci ambrosi & sc̃i augastini libros trinitatis ñ desinat lectitare. Hec enĩris a dds¬
putanduquã magna : tã longa .ẽ. Nã & beatꝰ ieronimꝰ: aclũsus hereticos inho plal¬
mo luculent et breuit de trinitate disseruit. D oceã iniqͦs uias tuas. ceim puadte
conũtent᷑ Quartã partẽ supplicationis in gredit᷑: ubi cũ fuerit audlitꝰ qui site bon
parcentis ostendit: ut ipse qq purgatissimꝰ aelquirat᷑. cũ aliũ ab infidelitate con¬

Expanded text:
nus ait: Spiritus est qui vivificat, nam caro non prodest quidquam . Haec autem quae diximus tria singulariter sequestrata nullatenus inveniuntur, quamvis intellectus noster ea distincta possit advertere; sed ita naturaliter sunt unita, ut dum unum horum se obtulerit, simul liquidum vetat intelligi: tunc multo praestantius poterunt comprehendi, quando in majestate sua Divinitatem viderint, quicunque beati sunt. Quas qui desiderat plenius agnoscere, sancti Hilarii, sancti Ambrosii, et sancti Augustini libros Trinitatis non desinat lectitare. Haec enim res ad disputandum quam magna, tam longa est. Nam et beatus Hieronymus adversus haereticos in hoc psalmo luculenter et breviter de Trinitate disseruit. Vers. 14. Doceam iniquos vias tuas, et impii ad te convertentur. Quartam parteparcentis ostendit; ut ipse quoque purgatissimus acquiratur, cum alium ab infidelitate con
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a uid eant᷑ ingentia. Precat᷑ gͦ in om̃ib clelicts suis pietatis multitudinẽ. qͥa ꝑfectã p̃sentis
ꝑpetrasse. Prudentissime aut̃ delicti nullũ uolebat remanere uestigiũ: qm̃ ille solus
ñ abluit᷑. qͥ ten ebrosa infectione maculat᷑. Usqͣquaq undiq ab om̃i parte: ut et illa simul
Seel addidit muncla me: qͣtinꝰ in eo nichil remanere posset immundũ. Seel istud lauacrũ
qđ sic abluit maculas peccatorũ. ut supra niuẽ possit de albare qđ sordidũ. ẽ. salutiferi
matis cognoscit᷑ indicare puritatẽ : ubi sic om̃ia s originalia clelicta. et ꝑpͥa cõmis
mundant᷑ : ut in illa nos restituat puritate. in ꝗͦ pͥmꝰ adã noscit᷑. eẽ. ꝓcreatꝰ. Sed utinã con-¬
seruaremꝰ tanti muneris dignitatẽ: nec nos iterũ pullulantia peccata fuscarent. Petit
gͦ ꝓpħa inp̃siguratione sacri baptismatis mundari ab iniusticia sua: ne insecuritate

Expanded text:
nostra videantur ingentia. Precatur ergo in omnibus delictis suis pietatis multitudinem; quia per prophetam prperpetrasse. Prudentissime autem delictis nullum volebat remanere vestigium: quoniam ille solus non abluitur, qui tenebrosa infectione maculatur. Usquequaque, undique, ab omni parte, ut et illa simul Sed addidit, munda me, quatenus in eo nihil remanere posset immundum. Sed istud lavacrum, quod sic abluit maculas peccatorum, ut supra nivem possit dealbare quod sordidum est, salutiferi baptismatis cognoscitur indicare puritatem: ubi sic omnia et originalia delicta, et propria admissa mundantur, ut illi nos restituat puritati in qua primus Adam noscitur esse procreatus. Sed utinam conservaremus tanti muneris dignitatem, ne nos iterum pullulantia peccata fuscarent. Petit ergo propheta in praefiguratione sacri baptismatis mundari ab injustitia sua, ne, in securitate
Abbreviated transcription (Latin):
in isã multitudo et c̃fessio peccator. miserationẽ boni uidicis cõmouericit go
iste sensus e. quid dicã memodo fecisse quȩ arguor: qͥiã exoragina li becerias cm
quod argumtũ dr̃ ab antecedentib Neq enĩ noũu. ẽ. illi peccare qͥ inundtunil coe¬
seniu om̃aefiteri Oerito gͦ isti sic facile uidet᷑ in dultũ. qͥ post absolutionũ ascũ
smullis modisse nitic̃ ostende criminosũ. Audiant hoc pelagiani: & ire ẽtra manifest
nei ttate uehem̃t erubescant. Quẽ ad modũ enĩ potest fieri. ut qͣlibet etate par

Expanded text:
ipsa multitudo et confessio peccatorum miserationem boni judicis commoveret. Ergo iste sensus est: Quid dicam me modo fecisse quae arguor, qui jam ex originali peccato inQuod argumentum dicitur Ab antecedentibus. Neque enim novum est illum peccare, qui in iniquitania confiteri? Merito ergo isti sic facile videtur indultum, qui post absolutionis donum multis modis se nititur 171 ostendere criminosum. Audiant Pelagiani, et ire contra manifestam veritatem erubescant. Q
Abbreviated transcription (Latin):
nes sic portat. tanꝗ si eqͥnis gesticulationib ꝑuehant᷑. Hȩc aut̃ humanas
spes sic decipit que ad modũ falsus equus: qui cũ iactando segradit᷑. subito
riunã quã ñ opinat᷑ incurrit. Et quare sit falsus equus: exponit. Ille aut̃ dũ
cãpos appetit: dũ pedes p̃propera festinatione ꝑmiscet. salutẽ sessoris sui non
let custodire : quia feruida nimis incauta s̃: & qͥ sub modestia ñ gradit
nosis casib semꝑ exponit᷑. Falsus eruĩ dictiis ẽ equus: eo qđ solet inse fallere p̃su¬

Expanded text:
nes sic portat, tanquam si equinis gesticulationibus pervehantur. Haec autem humana nes sic portat, tanquam si equinis gesticulationibus pervehantur. Haec autem humana spes sic decipit, quemadmodum falsus equus; qui cum jactando se graditur, ruinam subito, quam non opinatur, incurrit. Et quare sit falsus equus exponit; ille enim dum campos appetit, dum pedes praepropera festinatione permiscet, salutem sessoris sui non valet custodire: quia fervida nimis incauta sunt; et qui sub modestia non graditur, ruinosis casibus semper exponitur. Falsus enim dictus est equus, eo quod solet in se fallere p
Abbreviated transcription (Latin):
potest : dũ de sua uuirtute p̃sũpserit. Iuste enĩ uirtꝰ himana deserit᷑ qͣndo dault¬
bonũ atq ꝑfectũ ñ largitori do sed ꝓprins uirib applicat᷑:. Itemgigantẽ uult
intelligi qui urtutũ magnitudine roboratꝰ contra immanitate cdaboli as¬
sidua dimicatione confligit. Qui merito gigas eẽ. dr̃: a quo. talib spiritb
obuat᷑ Sed iste qͦq qui ĩa dĩ gr̃ã suffragante multos sp̃s fugat. saluus eẽ ñ
poterit : si uelut gigas. suꝑbiȩ uicio subleuatꝰ qͦ fragilis raptat᷑ huma¬
nitas de meritoꝵ suoꝵ qualitate p̃sũpserit. Sed quauis gigas. lat
mone t̾rigena dicat᷑. tam̃ & in bono poni manifestũ ẽ. Legit᷑ enĩ de xp̃o: exul¬
tauit ut gigas. ad currendã uiã. Falsus equus ad salutẽ : in abundantia
aut̃ uirtutis suȩ ñ erit saluus. Equũ ponit ꝓ felicitate mundana: quȩ homi¬

Expanded text:
potest, dum de sua virtute ppotest, dum de sua virtute pori Deo, sed propriis viribus applicatur. Idem gigantem vult intelligi, qui virtutum magnitudine roboratur, qui contra immanitatem diaboli assidua dimicatione confligit. Qui merito gigas esse dicitur, a quo talibus spiritibus obviatur. Sed iste quoque, qui jam gratia Dei suffragante multos spiritus fugat, salvus esse non poterit, si velut gigas superbiae vitio sublevatus quo fragilis raptatur humanitas, de meritorum suorum virtute praesumpserit. Sed quamvis gigas Latino sermone terrigena dicatur, tamen et in bono poni manifestum est; legitur enim de Christo: Exsultavit ut gigaautem virtutis suae non erit salvus. Equum ponit pro felicitate mundana, quae homi
Abbreviated transcription (Latin):
nob intelligenda atq recmnenda ẽ. salutaris ista diuersitas. De p̃parato habita cu
dũ om̃a que ordine ueniente succedunt m p̃destinatione fuerint constituta . ꝗͣn¬
tomagis incarnationis eiꝰ miraculũ ante scła ꝓbat̾ fuisse dispositũ : qđ ꝑiclitan¬
ti mundo que disposuerat facere. poterat subuenire. Qui finẽ singillatĩ corda
łigere eni dicimꝰ chiro plastas q̃ formulas quasdã ad oꝑationes suo uoto compo¬
nunt Sic & dñs mtes iustoꝵ format atq disponit: ut ad miscđia suȩ dona ꝑducat
gillatĩ id ẽ diuis t̃ atq distinctim: corda eoꝵ: scilicet scõꝵ sub dñi timo
uentiu. Seqͥt : qui intelligit in om̃a oꝑa eoꝵ. Intelligit utiq qͣndo actib bonorũ
p̃mia digna restituit. Dicendo uͦ in om̃a oꝑa : significat cogitationes dicta uł fac
quauis regat corpus suũ miseratione diuina: a uicus carnalib tam̃ saluus fieri ñ

Expanded text:
nobis intelligenda atque retinenda est salutaris ista diversitas. Vers. 14. De praeparatnobis intelligenda atque retinenda est salutaris ista diversitas. Vers. 14. De praeparatdum omnia quae ordine veniente succedunt, in praedestinatione fuerint constituta; quanto magis incarnationis ejus miraculum ante saecula probatur fuisse dispositum, quod periclitanti mundo quem disposuerat facere, poterat subvenire? Vers. 15. Fingere enim dicimus ceroplastas, qui formulas quasdam ad operationis suae vota componunt; sic et Dominus mentes justorum format atque disponit, ut ad misericordiae suae dona perducat. Singillatim, id est divisim atque distinctim. Corda eorum, scilicet sanctorum, sub Domini timore viventium. Sequitur, qui intelligit in omnia opera eorum. Intelligit utique, quando actibus bonorum praemia digna restituit. Dicendo vero, in omnia opera, significat cogitationes, dicta, vel fquamvis regat corpus suum miseratione divina, a vitiis tamen carnalibus salvus fieri non
Abbreviated transcription (Latin):
quisuut De celo resper̃ dñs udit om̃s filios hominũ. Hic aduentꝰ dñi futurus ex¬
ponit᷑ ꝑ figurã quȩ grece idȩa. latine species dr̃: qͣndo uelut effigiẽ reifuture
occulis offerentes. animi uotũ ad audiendi studiũ concitamꝰ de cȩlo eñi pros¬
pexit dñs: qndo ꝓprii filii donauit aduentũ. Non enĩ homo respex̃ ad dñm.
sed dñs ꝓspex̃ ad hominẽ. Prospicere ẽ siquidẽ porro positũ conspicere : qui re¬
uera peratis erat diusus & qđ dictu nefas ẽ. redditus fuerat a suo creatore lon¬
ginquus. Nã qđ ait & uidit grãm significat mise rantis. Illos enĩ uidem dicimꝰ qͥb
& aliqͥd p̃stitũ eẽ declaramꝰ. Et considera. quia ñ dic̃ uisa peccata : s: filios hominũ
Uã cũ delicta respic̃ punit: cũ hominẽ intuet᷑ absoluit : sic̃ in qͥnqͣgesimo psalmo
dictur ẽ. Auerte faciẽ tuã a peccatis meis. Et alibi. Ne auertas facĩẽ tuã a me. Unde

Expanded text:
it Dominus, et vidit omnes filios hominum. Hic adventus Domini futurus exprimitur per figuram quae Graece idea, Latine species dicitur: quando velut effigiem rei futurae oculis offerentes, animi votum ad audiendi studium concitamus. De coelo enim prospexit Dominus, quando proprii Filii donavit adventum. Non enim homo respexit ad Dominum, sed Dominus prospexit ad hominem. Prospicere est siquidem porro positum conspicere. Qui revera peccatis erat divisus, et, quod dictu nefas est, redditus fuerat a suo Creatore longinquus. Nam quod ait, et vidit, gratiam significat miserentis. Illos enim videre dicimus, quibus et aliquid praestitum esse declaramus. Et considera quia non dicit, visa peccata; sed, filios hominum. Nam cum delicta respicit punit; cum hominem intuetur absolvit; sicut in quinquagesimo psalmo dicturus est: Averte faciem tuam a peccatis meis , et alibi: Ne avertas faciem tuam a me . Unde
Abbreviated transcription (Latin):
qualis ista uirtus ẽ: que seruare totiens cõmonem̃. Patientia ẽ. siquidẽ. quȩ glo¬
riosos martrres fac̃ quȩ fidĩ nr̃ȩ bona custodit: quȩ om̃a uincit aduersa non
colluctando sed sustinendo : ñ murmurando sed gr̃as agendo. Hȩc deceptricẽ
curiã conprimit: ira feruidã uincit: uastatricẽ humani generis inuio
tollit: mansuetos efficit. benignis conpetent̃ arridet: purgatosq homines ad illa
p̃mia futura conponit. Ipsa ẽ quȩ setotiꝰ uoluptatis abstergit. ipsa ẽ. quȩ limpidas
animas reddit Per ipsã xp̃o militam: ꝑ ipsã diabolũ uincimꝰ: ꝑ ipsã beati ad cȩloꝵ¬

Expanded text:
quam servare toties commonemur. Patientia est siquidem, quae gloriosos martyres facit, quae fidei nostrae bona custodit, quae omnia vincit adversa, non colluctando, sed sustinendo, non murmurando, sed gratias agendo. Haec deceptricem luxuriam comprimit, iram fervidam vincit, vastatricem humani generis invidiam tollit, mansuetos efficit, benignis competenter arridet, purgatosque homines ad illa praemia futura componit. Ipsa est quae faecem totius voluptatis abstergit, ipsa est quae limpidas animas reddit. Per ipsam Christo militamus, per ipsam diabolum vincimus, per ipsam beati ad coe
Abbreviated transcription (Latin):
futuro iudicio eripiat᷑ a morte ꝑpetua: & hic sꝑualib: alimoniis transigatur.
Eripit eñ a morte animas iustoꝵ: cũ eas tollit de potestate diaboli: cũ ꝑ indul¬
gentiã efficit liberos. qͦs peccati dominatio fecerat eẽ captiuos. In fame aut̃ eos a¬
lit : qͣndo in hoc mundo ubi bonarũ rerũ indigentia ẽ. sp̃uali cibo nutrire ñ desi
sredemit. Alim̃tũ qͥppe dictũ ẽ : quasi m̃tis nutrim̃tũ. In fame enĩ s̃ positi:
se cȩlestiũ rerũ desiderio semꝑ accendunt. O fames illa multũ satura: & sine penu
babilit̾ semꝑ auida. Esuriunt enĩ beati : ñ quia dominica dape ieiuni s
sed quȩrendo iugit̃ in ardescunt: quia dm̃i appetitione ꝓficiunt: sic̃ euangłista

Expanded text:
futuro judicio eripiatur a morte perpetua, et hic spiritualibus alimoniis transigatur. Eripit enim a morte animas justorum, cum eas tollit de potestate diaboli, cum per indulgentiam efficit liberos, quos peccati damnatio fecerat esse captivos. In fame autem eos alit, quando in hoc mundo, ubi bonarum rerum indigentia est, spirituali cibo nutrire non desinit quos redemit. Alimentum quippe dictum est, quasi mentis nutrimentum. In fame enim sunt positi, qui se coelestium rerum desiderio semper accendunt. O fames illa multum satura, et sine penuria probabiliter semper avida! Esuriunt enim beati, non quia dominica dape jejuni sunt, sed quaerendo jugiter inardescunt, quia Domini appetitione proficiunt; sicut evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
sed in ȩc̃nũ manet: qͥa triumphalis mors dñi diabolicũ ꝑennit̃ extinx̃ exiciũ. Cogitati¬
ones aut̃ cordis eiꝰ significat p̃destinationẽ : in qua cuncta reposita s̃. quȩ uł fuer̃.
uł sequentib scłis futura succedunt. Hȩc enĩ gestat ordinẽ rerũ : qui ꝑmanet in sȩ¬
culũ scłi. Cui sententiȩ. illi merito cedunt : qͥ unã naturã in axp̃o dño mentiunt᷑ Nã
si consiliũ eiꝰ stabile ẽ & cogitationes cordis ipsius ꝑmanent in scł m scłr constat aut̃
in carnationis archanũ. eiꝰ cogitationẽ. eiusq fuisse consiliũ : necesse ẽ. ut forma hu¬
manitatis assumptȩ unus filius in duab: naturis distinctis ꝑfectis atq ad unatis.
su ꝓposuit: qui sint recti. aut quos decet dñi collaudatio. Gentẽ itaq dic̃ ꝑtinentẽ¬

Expanded text:
ni, diabolicum perenniter exstinxit exitium. Cogitationes autem cordis ejus, significat praedestinationem, in qua cuncta reposita sunt, quae vel fuerunt, vel sequentibus saeculis futura succedunt. Haec enim gestat ordinem rerum, qui permanet in saeculum saeculi. Cui sententiae illi merito cedunt, qui unam naturam in Christo Domino mentiuntur. Nam si consilium ejus stabile est, et cogitationes cordis ipsius permanent in saeculum saeculi, constat autem incarnationis arcanum, ejus cogitationem ejusque fuisse consilium; necesse est, ut forma humanitatis assumptae, unus Filius in duabus naturis distinctis, perfectis atque adunatis, rsu proposuit, qui sint recti, aut quos decet Domini collaudatio. Gentem itaque dicit pertinente
Abbreviated transcription (Latin):
mandauit & creata s̃ ꝑ ꝓpħas utiq mandauit legẽ ꝑ quã fideles dño uolente crea
Uides qũa salubrit ꝓpħa adõ petut om̃a cõmorieri: qui solus creaturarũ
uit consilia gentiũ : qͣndo eas in idolorũ cultura ñ ꝑmisit diutiꝰ ꝑmanere. Reꝓbauit
cogitationes popłoꝵ : quia licet uoluntas uidȩoꝵ in nece dñi nefanda cõpleta su
resurrectione tam̃ ipsius constat eẽ. reꝓbatã. & quia de gentib dixerat. & de popu
qui legẽ dñi seuis ꝑsecutionib impetebant: siue de spiritib immundis quoꝵ consiliũ
constituit. Sic & isaias dic̃ Om̃e consiliũ meũ stabile erit: & om̃a quȩcunq cogitaui
efficiã. Idẽ & ieremias ait. Si ñ eẽt. testam̃tũ meũ in custodia die ac noc
qđ ad consulendũ humano generi constat eẽ concessũ. hoc nulla etate dissoluit᷑¬

Expanded text:
a sunt: per prophetas utique mandavit legem, per quam fideles, Domino volente, creati sunt. Vides quam salubriter propheta a Deo petiit omnia commoveri, qui solus creaturarum vit consilia gentium, quando eas in idolorum cultura non permisit diutius 108 permanere. Reprobavit cogitationes populorum, quia licet voluntas Judaeorum in nece Domini nefanda completa sit, resurrectione tamen ipsius constat esse reprobatam. Et quia de gentibus dixerat et de populqui legem Domini saevis persecutionibus impetebant: sive de spiritibus immundis, quorum consiliconstituit; sicut Isaias dicit: Omne consilium meum stabile erit, et omnia quaecunque cogitavi efficiam . Idem et Jeremias dicit: Si non esset testamentum meum in custodia die ac noctquod ad consulendum humano generi constat esse concessum. Hoc nulla
Abbreviated transcription (Latin):
do nicbil potest sustinere contrariũ. qđ t̾minat᷑ in gaudiũ. Nunc uideamus
m uia hacqua ingredieris. firmabo suꝑ te oculos meos. Cenit ad quarta par¬
te ubi sermo dñi quasi mellifluus imber irrorat Sed consideremꝰ. qũa ap
penttentib certior appareret Sed qͥd dic̃ in primis: intellectũ dabotͥ Vides
quia peccatores ñ habent intellectũ nisi qͣndo eũ dñs conuersis ꝓprtatꝰ i¬
dulg et intelligere ẽ. em̃. bene agere & ad mandata dĩ uota conuertene pem̃¬
s̃ emꝰ intellect que tiduili ueritas indicauit: qũe pęnitentib potestas dm̃ clemi¬
ter infundit Addidit: & instruã te. quasi nescientẽ docebo quasi mermenigladio

Expanded text:
do nihil potest sustinere contrarium, quod terminatur in gaudium. Nunc videamus do nihil potest sustinere contrarium, quod terminatur in gaudium. Nunc videamus bi, et instruam te in via hac qua ingredieris; firmabo super te oculos meos. Venit ad quartam partem, ubi sermo Domini quasi mellifluus imber irrorat. Sed consideremus quam appoenitentibus certior appareret. Sed quid dicit imprimis? Intellectum dabo tibi. Vides quia peccatores non habent intellectum, nisi quando eum Dominus conversis propitiatus indulget. Intelligere est enim, bene agere, et ad mandata Dei vota convertere. Ipse enim intellectus est, quem tituli veritas indicavit, quem poenitentibus potestas Domini clementer infundit. Addidit: Et instruam te, quasi nescientem docebo, quasi inermem gladi
Abbreviated transcription (Latin):
Siuie uicus carnalib. siue spiritib immundis: qui nos ꝑdere p̃cipiti uelocitate fes¬
oratores qui negotia humana araficiosa subtilitate tractatis. Uidete reũ lacri¬
mis se diluentẽ: audite peccatorẽ confessionib absolutũ. Intelligite sententiam
principis non salutẽ hominis impetere : sed potius peccata dãpnare. lstas tri¬
ialia : quȩ nullus redimit. Ista sententia: quȩ nichil sub ambiguitate decer
Tali potius modo causas ur̃as defendite : qui negando ueritatẽ cũ susceptoꝵ eri¬
minib: consuestis delicta ur̃a miscere. Conuertite ordinẽ scłariũ uidiciorũ: ora¬
tione ur̃am ab eprlogis incipite : ꝑuersas flebilit̃ narrate miserias. Correeci¬
oñẽ ꝓtinꝰ ueracit᷑ intimate : & tunc meremim gaudentes condudere. qđ flen¬
tes felicit inchoastis. Hinc enĩ intelligitis. quid differat ordo iste salutaris qͣn¬

Expanded text:
sive vitiis carnalibus, sive spiritibus immundis, qui nos perdere praecipiti velocitate fessive vitiis carnalibus, sive spiritibus immundis, qui nos perdere praecipiti velocitate fesoratores, qui negotia humana artificiosa subtilitate tractatis; videte reum se lacrymis diluentem, audite peccatorem confessionibus absolutum, intelligite sententiam principis non salutem hominis impetere, sed potius peccata damnare. Ista sunt tribunalia, quae nullus redimit, ista sententia quae nihil sub ambiguitate decernit. Tali modo potius causas vestras defendite, qui negando veritatem, cum criminibus consuestis delicta vestra miscere. Convertite ordinem saecularium judiciorum, orationem vestram ab epilogis incipite, perversas flebiliter narrate miserias, correctionem protinus veraciter intimate, et nunc meremini gaudentes concludere quod flentes feliciter inchoastis. Hinc enim intelligetis quid differat ordo iste salutaris, quan
Abbreviated transcription (Latin):
tio cũ mutat᷑ nom̃ aut uerbũ ex eo loco in quo ꝓpriũ e in eũ in quo aut̃ ꝓpriũ de
ut ꝑicula delment᷑ S ed iste ñ ad solitudines muias. ñ ad munita castroꝵ ñ ad ho¬
minis auxilia conuolauit: sed ad dm̃: qui circũ euntes sꝑuales mimicos poterat
dissipare . demde. gaudiũ suũ dic̃ dm̃m : a quo sibi nouerat eẽ. parcendũ. dsã qđ
ait redime me: nunquid ille aurũ dat ut liberet: sed dedit sangumẽ p̃ciosũ. nul¬
lis diuitus. nuillis opib conferendũ. Sed paulo sollicitius indagemꝰ: qͥd nobis uerba
ista denuncient. Nã cũ dix̃ exultatio mea: accepti beneficii uidet᷑ eẽ ꝓfessio. dũ sub¬
iungit rehie me: adhuc ꝑiclitantis indicat timorẽ. Sed quia iã gaudebat in spe.
& adhuc timebat in re. congrue utraq coniuncta s̃ Possumꝰ eñ animo gaudere.
cũ mala p̃sentia nouimꝰ fine celerrimo t̃minanda. Ad didit a circũndantib me.

Expanded text:
cum mutatur nomen aut verbum ex eo loco ubi proprium est, in eum in quo aut proprium deest, ut pericula declinentur. Sed iste non ad solitudines invias, non ad munita castrorum, non ad hominis auxilia convolavit: sed ad Deum, qui circumeuntes spirituales inimicos poterat dissipare. Deinde gaudium suum dicit Dominum, a quo sibi noverat esse parcendum. Nam quod ait, redime me, nunquid ille aurum dat ut liberet? Sed dedit sanguinem pretiosum, nullis divitiis, nullis opibus conferendum. Sed paulo sollicitius indagemus, quid nobis verba ista denuntient? Nam cum dicit, exsultatio mea, accepti beneficii videtur esse professio. Dum subjunxit, redime me, adhuc periclitantis indicat timorem. Sed quia jam gaudebat in spe, et adhuc timebat in re, congrue utraque conjuncta sunt. Possumus enim animo gaudere, cum mala praesentia novimus fine celerrimo terminanda.
Abbreviated transcription (Latin):
eiudentissime commonemꝰ: ut lectori studioso ambiguitas cuncta tollat᷑. Nam post mul¬
tiplicia p̃conia quȩ modo adeitate modo ab humanitate ipsius mutatis ꝑsonis & ti¬
tulis ponit᷑ allelua qđ significat laudate dñm. Decima : secunt᷑ gradales qͥ animũ

Expanded text:
reddentes evidentissime commonebimus, ut lectori studioso ambiguitas cuncta tollatur. Nona, post multiplicia praeconia, quae modo a deitate, modo ab humanitate ipsius incipiunt, mutatis personis et titulis ponitur Alleluia, quod significat Laudate Dominum. Decima, sequuntur gradales, qui animu
Abbreviated transcription (Latin):
tios in scđu parte muscdia dñ psu erigit ne qđ om̃ib pereatis ẽ. grauiuis.
de dem̃tia om̃ipotentis dñi desꝑasse uret᷑ y sopus qũauis sit herba issima radicib:
sius saroꝵ fert᷑ iuscera penitrare. hȩc &t̃nis hominũ sauciatis ꝓbat᷑ noda et in libro
leutico in molato sangiune intincta sui lepsi corpus sepes solebatgi significans p̃¬
tioso sanguine dñi saluatoris maculas patoꝵ efficatit̃ cẽ. deluendas c̃ similitudine
supplicat se ꝓpħa lib̵̃ari ut xp̃i sangie salutari qũẽ pio conde cret &ẽ uenturũ. ab¬
solutionis muera mereret᷑ Per ysopũ esignificat sacram̃ta quȩ drequȩ ñ solũ inqui¬

Expanded text:
erigitur, ne, quod omnibus peccatis est gravius, de clementia omnipotentis Domini desperasse videretur. Hyssopus quamvis sit herba parvissima, radicibus suis saxorum fertur viscera penetrare. Haec et internis hominum sauciatis probatur accommoda. Et in libro Levitico, immolato sanguine intincta, supra leprosi corpus septies solebat aspergi : significans pretioso sanguine Domini Salvatoris maculas peccatorum efficaciter esse diluendas. Hac similitudine supplicat se propheta liberari; ut Christi sanguine salutari, quem pio corde credebat esse venturum, absolutionis munera mereretur. Per hyssopum enim significat sacramenta quae diximus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
filio ꝓcedit: quiꝰ in effabili caritate atq cooꝑate. eoꝵ consubstantialis ȩt̾nitas & potestas
om̃a fac̃ quȩ uult in celo & in tra. Sed qũauis hncõp̃hensibilia. atq in explrͣbilia ita ut st̃
nob̵ nc̃ eẽ noscant᷑: lam̃ a ñnullis patrib corsaliũ & simul existentiũ rerũ talis similitu¬
do ꝓponit᷑. Inuenimꝰ eiũ in sole. tres istas ꝓpriges. Prima ẽ ipsa substantia corporalis. qđ solẽ¬
e splendor eiꝰ qui in ipso ꝑmanet ĩcialor. qui absplendore eiꝰ usq ad nos ꝑuenit
hoc modo si tam̃ tante rei potest similitudo asua repperiri. arbitror estimanda: ut qđ ẽ in so¬
le substantia corporalis. ita intelligat᷑ in triiate quodã modo ꝑsona patris. et qđ ẽ. in sole

Expanded text:
 consubstantialis aeternitas et potestas omnia facit quae vult in coelo et in terra. Sed quamvis haec incomprehensibilia atque inexplicabilia, ita ut sunt, nobis nunc esse noscantur; tamen a nonnullis Patribus corporalium et simul existentium rerum talis similitudo proponitur. Invenimus enim in sole tres istas proprietates: prima ipsa est substantia corporalis, quod sole splendor ejus qui in ipso permanet; tertia calor, qui ab splendore ejus usque ad nos pervenit. Quae hoc modo, si tamen tantae rei potest similitudo aliqua reperiri, arbitror aestimanda, ut quod est in sole substantia corporalis, intelligatur in Trinitate quodammodo persona Patris; et quod est
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qui uiuificat: nã car
dest quicqũa. Hȩc aut̃ quȩ doximꝰ tria singularit̃ sequestra¬
ta. nullatenꝰ inueniunt
uis in tellectꝰ nr̃ ea distincta possit aduerter Sed ita natura¬
lit̾ st̃ unita. ut dũ unũ
se obtulerit simul tria sẽꝑ occurrant. Sic ꝑ has similitudines.
tantȩ rei aliqua nob imi¬
tio ueritatis aꝑit᷑ Sint & hic aliȩ patrũ disputationes similli

Expanded text:
est qui vivificat, nam caro non prodest quidquam . Haec autem quae diximus tria singulariter sequestrata nullatenus inveniuntur, quamvis intellectus noster ea distincta possit advertere; sed ita naturaliter sunt unita, ut dum unum horum se obtulerit, simul tria semper occurrant. Sic per has similitudines tantae rei aliqua nobis imaginatio veritatis aperitur. Sunt et his aliae Patrum disputationes similli
Abbreviated transcription (Latin):
ñ egeamꝰ ab solui: qui hunc mundũ delictis grauantib ingredimierati : Iob qͦq simili uoce ꝓfitet᷑
Nemo mundiis ante te: nec infans cutꝰ ÷ unius diei uita suꝑ teri Uas etiuã electionis paulus apłs.

Expanded text:
non egeamus absolvi, qui hunc mundum delictis gravantibus ingredimur onerati? Job quoque simili voce profitetur: non egeamus absolvi, qui hunc mundum delictis gravantibus ingredimur onerati? Job quoque simili voce profitetur: Nemo mundus ante te, nec in
Abbreviated transcription (Latin):
uictꝰ et mundũ dãpnatꝰ ab soluit oe enĩ in iniqͥtatib concepsũ: & in delictis peperit me mat̃
mea. Hic inuidia peccati minuit᷑ q̃ ando ꝓpriũ erimen delios generalib cõꝑat᷑: ut ipsa mult¬
tudo et c̃fessio paratoꝵ miserationẽ boni iudicis cõmouert᷑rgo iste sensus ẽ. Quid dicã me
modo fecisse quȩ arguor: qui ĩã exoriginali peccato miniqͥtatib bor ẽ c̃ceptus: et ante pecrata
cntraxerĩ qua uitȩ principia repperissem : Qđ argum̃tũ dỹb antecedentib Neq enĩ noũu ẽ
are qui in iniqͥtatib c̃ceptus et in delicts ẽ genitꝰ. Quibumilius. quid simplicius qũ
de uno perato Redargui. et simul om̃a c̃fiteri : Merito gͦ isti: facile uidet᷑ indultũ: qui post
lutionis donũ. multis modis se nitt᷑ oftende criminosũ. adiant hoc pelagiani: & ire c̃
manifestã ueritatẽ uehem̃t̃ erubescant. Qũ ead modũ anĩ potestri. ut inqualibet ȩtate paruula

Expanded text:
 Vers. 6. Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea. Hic invidia peccati minuitur, quando proprium crimen delictis generalibus comparatur; ut ipsa multitudo et confessio peccatorum miserationem boni judicis commoveret. Ergo iste sensus est: Quid dicam me modo fecisse quae arguor, qui jam ex originali peccato in iniquitatibus probor esse conceptus: ut ante peccata contraxerim quam vitae priare, qui in iniquitatibus conceptus et in delictis est genitus. Quid humilius, quid simplicius quam de uno peccato redargui, et simul omnia confiteri? Merito ergo isti sic facile videtur indultum, qui post absolutionis donum multis modis se nititur 171 ostendere criminosum. Audiant Pelagiani, et ire contra manifestam veritatem erubescant. Quemadmodum enim potest fieri ut in qualibet aetate parvula
Abbreviated transcription (Latin):
mnitatẽ uiderint. quicũq beati st̃. Quas qui desiderat ꝑle
re. Hȩc enĩ res ad disputandi¬
id disputandi magna: tã longa ẽ. Nã & beatꝰ ieronimꝰ adũsus hereti¬
centis ostendit. ut ipse qͦq puissimꝰ ad quirat᷑ cũ aliũ ab infidelitate conũterit. Scrip¬
tũ ẽ eni. Quia qͥ c̃uerti feceriatorẽ ab errore uiȩ suȩ : saluauit animã eiꝰ a morte. et
cooperit multitudinẽ peccatoꝵ uo s̃ enĩ genera doctoꝵ. Vnũ qđ institiait exẽplis. ali¬
ud qđ ũbis tantũ. noscit᷑ amnire peccatores. Qđ hic utrũq dep̃hendit

Expanded text:
nitatem viderint, quicunque beati sunt. Quas qui desiderat plenre. Haec enim res ad disputandum quam magna tam longa est. Nam et beatus Hieronymus adversus haereticentis ostendit; ut ipse quoque purgatissimus acquiratur, cum alium ab infidelitate converterit; scriptum est enim: Quia qui converti fecerit peccatorem ab errore viae suae, salvabit animam ejus a morte, et cooperit multitudinem peccatorum . Duo sunt enim genera doctorum, unum quod instituit exemplis, aliud quod verbis tantum noscitur admonere peccantes; quod hic utrumque deprehendit
Abbreviated transcription (Latin):
puũ munꝰ eẽ. subiectis iura dictare: nationes uexteras
subigere: Sed tota c̃tẽplatione trans¬
latus curiosius. expetebat in pͥncipali intellectu sta qũa in regn¬
ũa in regni culmine ẽtineri. Confirma
me dix̃ ne iterũ pacẽ: ne a te animȩ mutabilita tedã. Nec in cassũ putemꝰ. qđ uir sc̃s &
cordis illuminatione radiatꝰ. tcio sp̃m nominauit. A nisi in diuiduȩ trinitati deuotꝰ ẽcedi sibi
ab ea ueniã postulauit. Sp̃s eñi quantũ ad essen dumnitatis & pat̃. & filius. & sp̃s sc̃s. recte
unus dr̃ ds̃. Sed ꝓ distinctione ꝑsonarũ. ꝓpripatri. qđ naturalit̾ sine inicio ante scła

Expanded text:
puum munus esse, subjectis jura dictare, nationes exteras bello subigere; sed tota contemplatione translatus, curiosius expetebat in principali intellectu statui, quam in regni culmine contineri. Confirma me, dixit, ne iterum peccem, ne a te animae mutabilitate discedam. Nec incassum putemus, quod vir sanctus et cordis illab ea veniam postulavit. Spiritus enim, quantum ad essentiam divinitatis, et Pater et Filius et Spiritus sanctus recte un
Abbreviated transcription (Latin):
habuit. Sic enĩ & ieremias ꝓpħa de ipsius uirtute testatꝰ ẽ. d
Extendit dñs manũ suã ad
me : et teagit os meũ. & dix ad me. Eece dedi u̾ba mea inos q
ce statui te suꝑ gentes & regna.
eradicare & demoliri. & ꝑdere. & ext̾minare. & edificare.
cũplantare. Merito gͦ c̃seruan¬
dũ sibi petut: qđ sup᷑ om̃s diuitias magnificentius se habus

Expanded text:
habuit. Sic enim et Jeremias propheta de ipsius virtute testatus est dicens: habuit. Sic enim et Jeremias propheta de ipsius virtute testatus est dicens: Extendit Dominus manum suam ad me; et tetigit os meum, et dixit ad me: Ecce dedi verba mea in os tuum: ecce statui te super gentes et regna, eradicare, et demolire, et perdere, et exterminare, et aedificare, et circum plantare . Merito ergo conservandum sibi petiit, quod supra omnes divitias magnificentius se habuis
Abbreviated transcription (Latin):
tib siuis: indiute nouũ. qui scđm dm̃ creatꝰ ẽ. Addidit in uiscerib mei
nouerat adulteru
quanta uiuacitate se desideret expiari : ut intelligas eũ nullũ tale
uis cõmittere uoluisse de¬
lictũ. Nã sic̃ in cõpaginẽ priorẽ coire ñ posst̃ absena m̃bra : ita adu
hitentẽ nequeunt p̃teri¬
ta redire peccata. Ut quibusdã uͦ placet: et alit̃ ꝓbat᷑ exponi. Pecit
cor mundũ creare in se
dnm. ñ aliud poscens qđ ñ habebat: s qđ iã erat mundũ fieri pꝰ¬
bat. Creare quippe dicimꝰ
s qđ in ea quȩ iã constabat. illuminatio noua ꝓcesserat eꝓs
iciat. si medicina se subtra¬
hat: Sciebat enĩ ab illiꝰ facie sanitatẽ m̃tis. & lum̃ uenire sapĩ
et credebat se iumico tra¬
di.si a uultu dñi iudicaret᷑ expelli. Hic enĩ se tantũ uult respi
peccata suꝑius ñ debere
conspici subclamauit. O mens ꝓpħa. et post humanos erroress
A De potestate tacuit : & de

Expanded text:
induite novum, qui secundum Deum creatus est . Addidit, in visceribus meis, unde noverat adulterii quanta vivacitate se desideret expiari, ut intelligas eum nullum tale ulterius committere voluisse delictum. Nam sicut in compaginem priorem coire non possunt abscissa membra, ita ad verum poenitentem nequeunt praeterita redire peccata. Ut quibusdam vero placet, et aliter probatur exponi. Petit propheta cor mundum creare in se Deum, non aliud poscens quod non habebat; sed quod jam erat, mundum fieri postulabat. Creare quippe dicimussed quod in ea quae jam constabat, illuminatio nova processerat. Vfaciat, si medicina se subtrahat? Sciebat enim ab illius facie sanitatem mentis, et lumen venire sapientiae; et credebat se inimico tradi, si a vultu Domini judicaretur expelli. Hic enim se tantum vult respici, quia peccata superius non debere conspici succlamavit. O mens prophetae, et post humanos errores eximia! De potestate tacuit, et de
Abbreviated transcription (Latin):
oculus m̃s: anima mea & uent̃ m̃s. Per hos quatuor uersus. figura diaty posis ẽ.
latine expressio dr̃: ubi rebus ꝑsonisur subiectis. & formȩ ipse & habiti
exprimunt᷑. Incipit enĩ describere qualis fuerit ꝑiculi magnitudo. ac si diceret:
confusus ẽ. oculus m̃s: cũ me insequentiũ furor appeteret. Irã siquidẽ posuit:
nicorũ indignationẽ. Oculus aut̃ intellectũ significat: que semꝑ contur¬
mus. atq: confundimꝰ quando imminentia ꝑicula formidamꝰ. Uenter ueronr aluus
ẽ: in quo edulia degluttita recondimꝰ. Qui apte memoriȩ comꝑat᷑. quia sic̃ ille tram¬
missas ȩscas recipit: sic & memoriȩ sinus notitiã rerũ competent̃ assumit. Contur

Expanded text:
oculus meus, anima mea et venter meus. Per hos quatuor versus figura diatyposis est, quae Latine expressio dicitur: ubi rebus personisve subjectis, et formae ipsae et habitus exprimuntur. Incipit enim describere qualis fuerit periculi magnitudo. Ac si diceret: Confusus est animus meus, cum me insequentium furor appeteret. Iram siquidem posuit inimicorum indignationem. Oculus autem intellectum significat, quem semper conturbamus atque confundimus, quando imminentia pericula formidamus. Venter vero noster alvus est, in quo edulia deglutita recondimus, qui apte memoriae comparatur, quia sicut ille transmissas escas recipit, sic et memoriae sinus notitias rerum competenter assumit. Contur
Abbreviated transcription (Latin):
res & humiles eligit Isti enĩ uirtute suꝑant᷑. illi int̃ diuitias suas. aut cogitationib
gemunt aut turpi ambitione soluunt᷑. Ponunt᷑ & iã cedri & in bonã partẽ : sic̃ in
uitulũ libani : & dilectis sic̃ filius unicorniũ. Et hic qͦq uersus ad sp̃m uirtutis
ꝑtinet. Uituli aut̃ libani sacrificiis frequent̃ antiquitus offerebat᷑. qui ꝓpt̃
curiã dulciũ herbarũ pingues erant ad modũ & decori: eos mauult m¬
danis sũmitatib cõꝑare : quȩ sic cõminuendȩ st̃. tanqũa illi qui sacrificus iu¬
bebant᷑ offerri. Nã & ipse st̃ uictima : dũ conuersȩ xp̃o dño nitidis m̃tib offeruis
sed ne sibi homines durã legẽ quȩrerent᷑ impositã : etiã dilectũ filiũ dĩ dicit
eẽ. moriturũ: de quo scriptũ ẽ. Hic ẽ. filius m̃s dilectus: in qͦ michi bene cõplacui.¬

Expanded text:
res et humiles elegit. Isti enim virtute superantur, illi inter divitias suas aut cogitationibus gemunt, aut turpi ambitione solvuntur. Ponuntur etiam cedri et in bonam partem, sicut in vitulum Libani, et dilectum sicut filios unicornuorum. Et hic quoque versus ad Spiritum virtutis pertinet. Vitulos autem Libani sacrificiis frequenter antiquitas offerebat, qui propter luxuriam dulcium herbarum pingues erant admodum et decori. Eos mavult mundanis summitatibus comparare, quae sic comminuendae sunt, tanquam illi qui sacrificiis videbantur offerri. Nam et ipsi sunt victima, dum conversi Christo Domino nitidis mentibus offeruntur. Sed ne sibi homines duram legem quererentur impositam, etiam dilectum Filium Dei dicit esse moriturum: de quo scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
in cades uenisset. nimiaq siti loci ariditate laboraret. moysen iussu dñi ꝑcussa
petra subito illis aquarũ coprã contulisse : miroq: modo facta ẽ tra irrigua. quȩ
arida siccitate iacebat squalida. ꝑ hanc gͦ similitudinẽ. dic̃ peocatoꝵ corda du¬
rissima. maquas sapientiȩ posse dissolui: iterũꝰ illud exẽplũ cades in humanis¬
 ẽẽ. faciendũ. Sepe enĩ desertũ ponit᷑. ubi & infideles popłi conuenire no¬
cunt᷑: sic̃ in euangłio dic̃. Uox clamantis in deserto. Non enĩ ioħs p̃dicare poterat
ndeserto: ubi nullus audiret Sed desertũ appellati st̃ : qui adhuc necdũ fidei

Expanded text:
in Cades venisset, nimiaque siti loci ariditate laboraret, Moysen jussu Domini percussa in Cades venisset, nimiaque siti loci ariditate laboraret, Moysen jussu Domini percussa petra subito illis aquarum copiam contulisse, miroque modo facta est terra irrigua, quae arida siccitate jacebat squalida. Per hanc ergo similitudinem dicit peccatorum corda durissima in aquas sapientiae posse dissolvi, iterudesertum ponitur, ubi et infideles populi convenire noscuntur, sicut in Evangelio dicit: Vox clamantis in deserto . Non enim Joannes praedicare poterat in deserto, ubi nullus audiret; sed desertum appellati sunt, qui adhuc necdum fidei
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tũ. Sic gͦ dic̃ xp̃m carne moriturũ. sic̃ & filios iudeoꝵ : qui in estimabili
pietate conditionẽ nr̃am in morte suscepit. ut nobis de sua immortalitate p̃s
liũ uł calorẽ contrariũ int̾cidendo id .ẽ. diuidendo diuidicat. Ille enĩ iudȩo
ignitos & flãmeos tumultus scientia suȩ maiestatis extinxit: ut qđ scelerati
fecerant uelut ad solũ hominẽ negandũ. in humanã salutẽ & głam uerteret᷑.
Iox dñi concutientis sõlitudinẽ: & cõmouebit dñs desertũ cades. hic s
etatis de monstrat: qui fallaces cogitationes & inepta hominũ uota concutiens.
adueritatis studiũ correctos attrahit. Et bene errores eoꝵ solitudinẽ uocaũ:
qͣndo eas aut lam̃tabili morte deser̃ : aut felici conuersatione derelinquunt.
Seqͥt᷑. Et cõmouebit dñs desertũ cades. Hoc adhuc ꝑtinet ad sp̃m pietatis: sed
hunc locũ narratio libri erodi diligent̃ exponit: referens. cũ israheliticus popts

Expanded text:
 dicit carne moriturum, sicut et filios Judaeorum, qui inaestimabili pietate conditionem nostram in morte suscepit, ut nobis de sua immortalitate praelium vel calorem contrarium intercidendo, id est dividendo dijudicat. Ille enim Judaeorum ignitos et flammeos tumultus scientia suae majestatis exstinxit; ut quod scelerati fecerant velut ad solum hominem negandum, in humanam salutem et gloriam verteretur. Vox Domini concutientis solitudinem; et commovebit Dominus desertum Cades. Hic Spiritum pietatis demonstrat, qui fallaces cogitationes et inepta hominum vota concutiens, ad veritatis studium correctos attrahit. Et bene errores eorum solitudinem vocaviquando eas aut lamentabili morte deserunt, aut felici conversione derelinquunt. Sequitur, et commovebit Dominus desertum Cades. Hoc adhuc ad Spiritum pertinet pietatis. Sed hunc locum narratio libri Numeri diligenter exponit , referens cum Israeliticus populus
Abbreviated transcription (Latin):
ra quia ñ in uocib sed ingemitib posuit ut dõ fieret amplius notũ. qđ hominib udebat᷑
firmat᷑ in pauꝑtate : qm̃ om̃ib bonis indiget humana fragilitas. Quid eñ illa paupius.
quȩ nichil idoneũ de se habe cognoscitꝰ Ossa uͦ fortitudo ẽ qua cõpago corporis sustinet᷑
Qđ utrũq pulchre positũ ẽ. ad exprim̃dã inbecillitatẽ humanȩ substantiȩ. quia neq
in animi robore. neq in carnis spe ulla debet eẽ p̃sũptio. sic̃ ꝓpħa dic̃. Maledictus qui
confidit in homine & ponit sp̃e carnẽ brachii sui: & adño recedit cor eiꝰ. Suꝑ om̃s in imi¬

Expanded text:
ra quia non in vocibus, sed in gemitibus posuit, ut Deo fieret amplius notum quod hominibus videbara quia non in vocibus, sed in gemitibus posuit, ut Deo fieret amplius notum quod hominibus videbafirmatur in paupertate, quoniam omnibus bonis indiget humana fragilitas. Quid enim illa pauperius quae nihil idoneum de se habere cognoscitur? Ossa vero fortitudo est qua compago corporis sustinetur. Quod utrumque pulchre positum est ad exprimendam imbecillitatem humanae substantiae: quia neque in animi robore, neque in carnis spe ulla debet esse praesumptio, sicut propheta dicit: Maledictus qui confidit in homine, et ponit spem carnem brachii sui
Abbreviated transcription (Latin):
batũ gͦ dic̃ uentrẽ id. ẽ memoriã suã: ubi habebat reposita quȩ illi dñs de sua
tione ꝓmiserat sed cũ uideret caro sibi imminere ꝑicula. consequens fuit eã trepidatione
turbari it nota quia se conturbatũ frequent̃ dic̃ : desꝑasse nusqũa. Qđ idõ ab ipso dictũ ẽ.
ut nobis hanc imitandi formulã magister clestis ostenderet. Nã conturbatio humanitatẽ
defecerat. Uerbũ aut̃ ipsũ defecit: longas & grauissimas significat passiones. Deficere enĩ
ẽ paulatĩ minus facere & ad finẽ ꝑdendo aliquas ualitudines minutias ꝑuenire. qđ uitȩ
humanȩ accedere posse manifestũ ẽ quȩ ad t̃minũ mortis usq ꝑducit᷑. Suꝑiora uͦ declaran
subiungit & anni mei in gemitib: qđ multitudinẽ significat dierũ: Considera qđ dix̃ in
gemitib: quia ñ fiut leuis dolor ubi continiuus gemitus insonabat. Siue hoc magis ad mar¬
terũ ꝑtinet passiones: qui in capite merito intelligunt᷑ qͣm ipsi menbra st̃ xp̃i. & conside¬

Expanded text:
batum ergo dicit ventrem, id est memoriam suam, ubi habebat reposita quae illi Dominus de sua clarificatione promiserat. Sed cum videret caro sibi imminere pericula, consequens fuit eam trepidatione turbari. Et nota quia se conturbatum frequenter dicit, desperasse nusquam. Quod ideo ab ipso dictum est, ut nobis hanc imitandi formulam Magister coelestis ostenderet. Nam conturbatio humanitatem defecerat. Verbum autem ipsum defecit longas et gravissimas significat passiones. Deficere enim est paulatim minus facere, et ad finem perdendo aliquas valetudinis minutias pervenire; quod vitae hummei in gemitibus, quod multitudinem significat utique dierum. Considera quod dixit, in gemitibus, quia non fuit levis dolor ubi continuus gemitus insonabat. Sive hoc magis ad martyrum pertinet passiones, qui in capite merito intelliguntur, quoniam ipsi membra sunt Christi. Et conside
Abbreviated transcription (Latin):
bero & a potestate diaboli semꝑ excepto. Ipse enĩ liber locus ẽ. que hostis ille ñ
insidet. Ipse spaciosus : que ille ñ occupat. & intende quia ñ dix̃ inuia. sed loco
impedire ñ potuit. Sed quauis mundũ inculpabilit̾ ambularet. necessariũ fuit
ut eiꝰ infirmitatib diuina gr̃a subueniret: ne imbecilla caro acȩlestis ꝓpositi inte¬
tate discederet. Idõ sequit᷑ Miserere mei dñe: qm tribulor. Lege enĩ humanio¬
poris tribulationi suȩ postulat subueniri : sic̃ & in euangelio dic̃ Tristis ẽ anima

Expanded text:
bero et a potestate diaboli semper excepto. Ipse enim liber locus est quem hostis ille non bero et a potestate diaboli semper excepto. Ipse enim liber locus est quem hostis ille non insidet; ipse spatiosus quem ille non occupat. Et intende quia non dixit in via, sed in loco impedire non potuit. Sed quamvis mundum inculpabiliter ambularet, necessarium fuit ut ejus infirmitatibus divina gratia subveniret, ne imbecilla caro a coelestis propositi integritate discederet. Ideo sequitur, miserere mei, Domine, quoniam tribulor. Lege enim humani corporis tribulationi suae postulat subveniri, sicut et in Evangelio dicit: Tristis est anima
Abbreviated transcription (Latin):
dam. nec ab eis possumꝰ nr̃a uirtute dissolui necessitas appellat᷑. Ergo tunc de
ecessitatib: lib̾ata ẽ. anima dñi saluatoris : cũ a peccatis reddita ẽ. modis
aliena Seqͥt᷑. Nec conclusisti me in manꝰ mimici. Ipsa erat necessitas. qũa suꝑius
dix̃ si potestate diabolice delictis traderet᷑ obnaxius. Conclusi st̃ enĩ quasi car¬
cere penali: qui illius seuissimi manib ambiunt᷑. Nec conclusisti gͦ dic̃: quia li¬
ber effectus ẽ. a potestate diabolisic̃ ipse in euangłio ait. Ecce ueniet princeps
iundi huius: & in me non inueniet quicqu̾a. Statuisti in loco spacioso meos.
rere mei dñe. qm̃ tribulor. Post libationis suȩ decursã exultationẽ. ad scđm
uenit ingressũ: ubi de passione sua multa dicturus ẽ: ut eã frequenti memo¬
ia pussimꝰ cõmoneret: qũa ꝓ om̃iũ salute suscepit. Statiusti. hoc ẽ. firmast

Expanded text:
damur, nec ab eis possumus nostra virtute solvi, necessitas appellatur. Ergo tunc de damur, nec ab eis possumus nostra virtute solvi, necessitas appellatur. Ergo tunc de necessitatibus liberata est anima Domini Salvatoris, cum a peccatis reddita est modis omnibus aliena. Sequitur, nec conclusisti me in manus inimici. Ipsa erat necessitas quam superius dixit, si potestati diabolicae delictis traderetur obnoxius. Conclusi sunt enim quasi carcere poenali, qui illius saevissimi manibus ambiuntur. Nec conclusisti ergo dicit, quia liber effectus est a potestate diaboli, sicut ipse in Evangelio ait: Ecce veniet princeps mundi hujus, et in me none, quoniam tribulor. Post liberationis suae decursam exsultationem, ad secundum venit ingressum: ubi de passione sua multa dicturus est, ut eam frequenti memoria piissimus commoneret, quam pro omnium salute suscepit. Statuisti, dicit, hoc est f
Abbreviated transcription (Latin):
in dño: exultabit a letabit᷑ in misccuia eiꝰ Ego igit᷑ exultabo & letabor in miscłia eiꝰ
sulchrĩi plane dicendi genus: in breuitate complecti. qđ nulla possit aduersitate
di rũpi. Nunc psalmi uerba tractemꝰ. Exultare ẽ. cũ magna animi alacritate
gaudere: Letari ẽ. temꝑata m̃tis affectione mulceri. Sed consideremꝰ. quotiens
cõmonem᷑ in humanis uirib minime confidendũ Nã queadmodũ supra dictũ ẽ.
quisqua de se debeat p̾sumere: unde sc̃a in carnatio legit᷑ abstinere: Qua ꝓpter
execranda ẽ pelagianȩ prauitatis intentio dũ illa tẽptat p̃sumere quȩ cognos¬
cere debuit sp̃m scm totiens ante damnasse. Intendamꝰ & iã. qui dic̃ humilitatẽ
suã fuisse respectã.: ille uidelicet qui cȩlũ terrãq & creauit & continet: cui po¬
testates suꝑnȩ seruiunt. Sed idõ erat in altissimo humilitas: quia illi & huma¬
ce sit posita: id ẽ in mortis angustus constituta. Nã qͣndo peccatorũ laqueis in no¬

Expanded text:
ltabit, et laetabitur in misericordia ejus. Ego igitur exsultabo, et laetabor in misericordia ejus. Pulchrum plane dicendi genus in brevitate complecti, quod nulla possit adversitate dirumpi. Nunc psalmi verba tractemus. Exsultare est cum magna animi alacritate gaudere; laetari est temperata mentis affectione mulceri. Sed consideremus quoties commonemur in humanis viribus minime confidendum. Nam quemadmodum, ut supra dictum est, quexsecranda est Pelagianae pravitatis intentio, dum illa tentat praesumere quae cognoscere debuit Spiritum sanctum toties ante damnasse. Intendamus etiam qui dicit humilitatem 99 suam fuisse respectam; ille videlicet qui coelum terramque et creavit et continet, cui potestates supernae serviunt. Sed ideo erat in Altissimo humilitas, quia illi et humaquod in nece sit posita, id est in mortis angustiis constituta. Nam quando peccatorum laqueis inno