comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
delinquẽtiũ ad tp̃s scuentio tegenda sũt. nt aptiori tp̃r corigant pptea
sb̃iungit᷑. hec fecisti ⁊ taciusti. Ne añt ex hoc distreto scilentio de Hactores
sibi aplanderẽt. qui dũ semꝑ oculte derogare malunt. ñq corectiona toe
liũt. Ad huc sb̾ infertur. Extimasti imꝗtatẽ. q ero tui simisis ͦ ac se diceret
Iniqũ ẽ cogitare ut inde detractori simihs appaream unde ad tp̃ss ⁊ eticens
nec derogans. locũ apte cõrectioĩs expecto. Uñi ꝓtinus soditut . Aquãte
et stattiãm contia façiẽ tuã. uelnti diceretͦ. Nõ oculte ut e tua ꝯsuetudo
se ẽ apto ntẽ mea solicitudo. Aptũ cocipiẽdi cxpectans. pectatosuetadiã¬
en enus delicta contra faciez illiꝰ statuã/ At iquro nõodiotose mn
quondã ita ⁊̃ abstenditis dindiçans ⁊eprehendo. Immo magio hinc odis
ẜnõ diligio. uñ detrahis et nõ corcipis. Qnam sit ant detestanda obtiec¬
hente adn̾sut ꝓximũ suñ oculte. hñc ꝑsequebas Et illuo. Quidetasit¬

Expanded text:
tiori tempore corrigantur, subjungitur: Haec fecisti, et tacui. Ne autem ex hoc discreto silentio detractores sibi plauderent, qui, dum semper occulte derogare malunt, nunquam in apeliunt, adhuc subinfertur: Existimasti inique, quod ero tibi similis; acsi diceretur: Iniquum est cogitare ut inde detractori similis appaream, unde ad tempus reticens, nec derogans, locum apertae correctionis exspecto; unde et protinus subditur: Arguam te, em tuam peccata tua , veluti diceret: Non in occulto, ut est tua consuetudo, sed in aperto, ut est mea sollicitudo, aptum corripiendi tempus exspectans, peccaelicta contra faciem illius statuam. 27. At inquis non odi, sed amo, quem ita in absconditis dijudicans reprehendo. Imo magis hunc odis, et non diligis; unde detrahis, et non corrigis. Quam sit autem detestanda obtrechentem adversus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ egnũ der possidebũt. Enod iacobus er aggerando detestatus ait. Linguã
nũllus homĩnũ domare põt. Inꝗetũ malũ. plenũ ueneno. mortifero.
inip̃a bñdiçimꝰ deũ et patrẽ. In ip̃a maledicimꝰ hoiẽs.qui ad similitudinẽ
facti sũt. Ex ip̃o ore. ꝓtedit benedictio. et maledictio. Nõ oportet fee
mei. hec ita fieri. Nũquid fons de eodẽ fora̧mine emanat dulcẽ. Et
amaram aquã. hec decansa. alibi etiã dicit᷑. aors et uita ĩ manibus

Expanded text:
regnum Dei possidebunt? » Quod Jacobus exaggerando detestans ait: « Linguam regnum Dei possidebunt? » Quod Jacobus exaggerando detestans ait: « Linguam nullus hominum potest domare: inquietum malum, plenum veneno mortifero. In ipsa facti sunt, ex ipso ore procedit benedictio, et maledictio . Non oportet, fratres mei, haec ita fieri; nunquid fons de eodem foramine emanat dulcem et amaram aquam? hac de causa alibi etiam dicitur: Mors et vita in manibus
Abbreviated transcription (Latin):
trbib opa młta ꝯsttueit. ẜ hoĩcida ⁊ pacidia młta cõmisit᷑. Nã uitanũ
filiũ e ⁊ sororẽ sua. uxorẽ cũ duob fiłiis. ⁊ socrũ ⁊ duos uiros sororis unũ
post aliũ fecit occidi. Iussit qͦ filiã nobiliores ĩ mõte sua iidẽos occidi
nt eo mortuo plange̾t uniu̾sus indea saltẽ ĩuita. ⁊ cũ d̃.uiiii. uxotibus
mizosum genuit ꝓlem. tres inssit occidi antipatũ alexandrũ. ⁊ aris tobo
Nes autẽ supstited extiterũt. Archelaus. herodes. Antipat ⁊ philiptso
ostobolus nõ ⁊eliꝗd filiũ suũ herodem agrippam. ⁊ filiam hetodiadem.
emortuo herode orta ẽ int fies de regno seditio. Int quos cũ rome corã
cesare litigassent. eesar regnũ diuisit medietatẽ archelao. aliã medie¬
osteres Romeni tate unt. herodem et antipastẽ ⁊ philipũ. Archelao qde iudeam tradidit.
ea unota ⁊ ydumeã hecodi zegionẽ tasflum̃ ⁊ galileã philipo itureã ⁊ traconitidem

Expanded text:
cidia multa conmisit. Nam Yrcanum et filium eius et sororem suam, uxorem cum duobus filiis et socrum et duos viros sororis, unum post alium, fecit occidi. Iussit quoque sileam nobiliores in morte sua Iudeos occidi, ut eo mortuo plangeret universus Iudea saltem invita; et cum de VIIII uxoribus numerosam genuit prolem, tres iussit occidi, Antipatrum, Alexandrum et Aristobolum; tres autem superstites extiterunt, Archelaus, Herodes Antipater et Phylipus. Aristobolus vero reliquid filium suum Herodem Agrippam et filiam Herodiadem; mortuo Herode orta est inter fratres de regno seditio. Inter quos, cum Rome coram Cesare litigassent, Cesar regnum divisit, medietatem Archelao, aliam medietatem inter Herodem Antipatrem et Phylipum; Archelao quidem Iudeam tradidit et Ydumeam, Herodi regionem trans flumen et Galileam, Phylipo Ituream et Traconitidem.
Abbreviated transcription (Latin):
obibit. Deiciet colles. ualles extollet ab imo. Nõ erit ĩ zebus hoĩu. sblime
uł altis. Iam equãt cãpi. mõtes. ⁊ cerula ponti. Dĩa cessabũt. tellus con¬
fracta ꝑibit. Gic pariter fontes toͣrentꝰ. fluĩaq igni. Et tuba cũ sonitu.
tristem dimittet ab alto. Orbem gemẽs facinꝰ miẜu uanosq labores.
Tarthareñq cahos: mostrat t̾ra deinceps. Et coram ħ dño. ⁊eges sistẽt᷑
ad unũ. Procedit de celo. iqnisq ⁊ sulphuris armis.
Ee de xp̃i natiuitate. passione. ⁊ resurrectione atq scd̾o eiꝰ aduẽtu

Expanded text:
obibit. Deiciet colles, volles extollet ab imo. Non erit in rebus hominum sublime obibit. Deiciet colles, volles extollet ab imo. Non erit in rebus hominum sublime vel altum. Iam equantur campis montes, et cerula ponti Omnia cessabufracta peribit. Sic pariter fontes torrentu n fuminaque igni, Et tuba tum sonitum tristem dimittet ab alto Orbe gemens facinus miserum vanosque labores, Tartareumpue chaos monstrat terra deinceps, Et coram hic Domino reyes sistentur ad unum. Procedit e celo ignisque et sulphuris amnis. Hec de Christi nativita
Abbreviated transcription (Latin):
spbilam toburtinã uocanit. Que spaciũ triũ dieꝵ petiit. inꝗb artũ ie iuniũ
opata est. Post terciũ diem ⁊ espondit imꝑatori. Hoc ꝓ certo erit dñe ĩꝑator
Iudicu signũ tellus sudore madescet. Et celoꝵ ⁊ ex adueĩet ꝑ secła futurus.
Gilicet ĩ carne p̃seus ut iudicet orbem. Wñ deũ cernũt. incredulus atq fi
delis. C elsu cũ sct̃is. cui iam t̾mĩo ĩ ip̃o. Sic aĩe cũ carne aderũt quas in¬
dicet ip̃e. Cũ iacet ĩcultus densis in neprib orbis. Reiciẽt simulacͣ uiri.
curam quoq ꝗazan. E euret t̾ras ignis.potũq polumꝰq. Inꝗrens tetri
portas. effrmnq̃et anerii. Sct̃oꝵ s eĩ. cũcte luxit. libera carni. Tradent᷑
fontes. et̾nam flamã cremabit. Scultos actus retegens. te ꝗsq loq̃tur.
Gecieta atq dens ⁊eserabit. pectora luci. Tũc erit et luctus. steidebit dẽtib
oĩs. Eripit᷑ solis iubar. ⁊ solis interit astris. Uoluetͦ celũ. lunã splendet

Expanded text:
s dixerant recitavit. Que spacium trium dierum peciit, in quibus artum ieiunium operata est; post tercium diem respondit imperatori: Hoc pro certo erit, domne imperator: Iudicii signum: tellus sudore madescet, E celo rex adveniet per secla futurus, Scilicet mino in ipso. Sic animae cum carne aderunt, quas iudicat ipse, Cum iacet incultus densis in vepribus orbis. Reicient symulacra viri, cunctam quoque gazam. Exuret terras ignis pontumque polumque Inquirens tetri portas effringet Averni. Sanctorum sed enim cunctae lux libera carni Tradetur, sontes aeterna flamma cremabit. Occultos actus retegens tunc quisque loquetur Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et luctus, stridebunt dentibus omnes. Eripitur solis iubar, et chorus interit astris. Volvetur caelum, lunaris splendor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗnare. nichil quere̾ debeatis. Illico aptũ est celũ ⁊ nimius splendor iruit
suꝑ eñ. ⁊ indit ĩ celo quãdã pulcerimã ũginẽ stantẽ suꝑ altare. puerũ tenẽti
in brachiis ⁊ miratus ẽ nimis et uocem dicentẽ audiuĩt. Hec hara filii dei ẽ
Qui statim ꝑcidens ĩ terrã adoranit. Quã uisionẽ ⁊etulit senatorib. ⁊ ip̃i
mirati st̃ irimis. Hec uisio fuit ĩ camera octauiani ĩpatoris. ubi nũc e
eccłia sc̃te marie ĩ capitolio. Idcirco dicta ẽ sct̃a maria hara çeli. Hũc locũ
mõ ĩhĩtant fr̾es minores. Ano octauiani augusti. Natus ẽ Iohãnes baptis
ãno. xli. ꝗ exultauit ĩ utero matris ⁊ natus soluit lingnã patris. p̃dixerat ei

Expanded text:
et cetera que secuntur. Ilico apertum est celum et nimius splendor irruit super eum; vidit in celo quandam pulcerrimam virginem stantem super altare, puerum tenentem in bracchiis. Miratus est nimis et vocem dicentem audivit: "Hec ara filii Dei est". Qui statim in terram procidens adoravit. Quam visionem retulit senatoribus et ipsi mirati sunt nimis. Hec visio fuit in camera Octaviani imperatoris, ubi nunc est ecclesia sancte Marie in Capitolio. Idcirco dicta est Sancta Maria Ara-celi. Hunc locum modo inhabitant fratres Minores. Anno Octaviani Augusti. Natus est Iohannes Baptista anno XLI, qui exultavit in utero matris et natus solvit linguam patris; predixerat
Abbreviated transcription (Latin):
pisciu captarã uendidisse affumatib hoͦ et fortune ductũ emisse dicenti.
qua ꝯditione ꝑꝑ nouitatẽ ⁊ei et magnitudinẽ peccuĩe ad uniu̾su cinitatis
populũ delata placuit appolinẽ delphi cõsuli cui nã adiudicari mẽsa deberet
Appollo Rendit. illi esse danda qui sapĩa cet̾os p̃minet. hiis auditis huic¬
Is ꝓtinus alii deinceps q ꝑ oĩu septẽ sapientũ orbem ad nltimũ ad solonẽ
ꝑuenit. Qui ⁊ titulũ amplissime prudentie ⁊ p̃miũ ad ip̃m appolli nẽ tnͣsit.

Expanded text:
piscium se capturam uendidisse adfirmantibus, hoc fortunam ductus emisse dicente. qua cognitione propter nouitatem rei et magnitudinem pecuniae ad uniuersum ciuitatis eius populum delata placuit Apollinem Delphicum consuli cuinam adiudicari mensa deberet. deus respondit illi esse dandam, qui sapientia ceteros praestaret, his uerbis: tiis protinus alii, deincepsque per omnium vii sapientium orbem ad ultimum ad Solonem peruenit, qui et titulum amplissimae prude
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nuẜicordiosus. ⁊ faciens insticiã paupib. tanta erit nirtus ⁊ sctitis ̃
eo: ut etiã cacumen arboris uñ nadet inclinet ei. ad aquas cũ uenerit
in occursu eiꝰ fingiuer nec antea carnalis homo siłis eiꝰ fuit nͣ posterit.
usq dũ rex romanoꝵ uenĩt. ⁊ post .R. ꝓcedit .b. ⁊ post .b. ꝓcẽdit. xii.b.

Expanded text:
et misericordiosus et faciens iusticiam pauperibus; tanta erit virtus et sanctitas in et misericordiosus et faciens iusticiam pauperibus; tanta erit virtus et sanctitas in eo, ut etiam cacumen arboris unde vadet inclinet ei; ad aquas cum venerit, in occursum eius fingentur; nec antea carnalis homo similis eius fuit nec postea erit, usque dum rex Romanorum venerit; et post K procedit B, et post B procedit
Abbreviated transcription (Latin):
niom̾ sempit̾nũ ⁊ sb̃iciẽt oẽm tram sibi. Et postea ꝯuesent omes le dotegne¬
breoꝵ.et erit ciuitas magna. ⁊ hĩtabũt ĩ ip̃a cuiitate popłi młti. Septuaqita
due lingue. ñ gandeas gandio bizantia sexaqĩta anos si nõ regnabit Et pea
exurget de ꝓpria tribu ⁊ uouet uota holocaũsta faciet et ꝯtinuo octidet ept
Exnrgent postea alii zeges. ⁊ unũ ab mimicis iqit᷑ ꝯburetͭ. ⁊ nõ nocebit
romãnis. Et postea exnrget ⁊ex.p.c. nom̃ fortis ĩ p̃lio. iudicãs iusto. et
destruent᷑ templa ydoloꝵ. ⁊ cultũ libami. ⁊ erit ĩ diebus illis tepla seta in
dit audon. ⁊ de andon ꝓcedit.a. ⁊ de .A. ꝓcedit .a. ⁊ de .a. pcedit. Aͤ ⁊ d a
ꝑcedit .A. ⁊ de .A. ꝓcedit.A. Ip̾e seadus a. erit bellico sus. ⁊ nimis fortio ⁊̃
plio. ⁊ de.A. ꝓcedit.R. ⁊ post .R. ꝓcedit.l. Tũe ceurget rex salicus de
fantia .ꝑ. R. nomen. ⁊ ip̃e erit pͥius. magnus. nobilissimꝰ. ⁊ potẽtissin

Expanded text:
ent omnes sacerdotes Hebreorum, et erit civitas magna, et habitabunt in ipsa civitate populi multi, septuaginta due lingue; nec gaudeas gaudio Bizantia sexaginta annos, sed non regnabit. Et postea exurget rex de propria tribu et vovet vota, holocausta faciet, et continuo occident eum. Exurgent postea alii reges, et unus ab inimicis igni conburetur, et non nocebit Romanis. Et postea exurget rex per C nomen, fortis in prelio, iudicans iusta; et destruentur templa ydolorum et cultum Libani; et erit in diebus illis: templa sancta in dit Audon, et de Audon procedit A, et de A procedit A, et de A procedit A, et de A procedit A, et de A procedit A. Ipse secundus A erit bellicosus et nimis fortis in prelio; et de A procedit R, et post R procedit L. Tunc exurget rex Salicus de Francia per K nomen, et ipse erit pius, magnus, nobillissimus et potentissimus
Abbreviated transcription (Latin):
pͥ.o. nom ⁊ erit potẽtissimꝰ ⁊ fortis. ⁊ bonus ad insticiã faciendã. ⁊ san¬
quis ip̃ius ꝯplicabit cũ gnẽ gretoꝵ. ⁊ de ip̃a młiere natus erit rex. ꝑ
.o. nom. erit bellicosus nĩmis. ⁊ cor eiꝰ ĩ manu dñi. ⁊ nõ regnabit ultra. bi
ãnos. ⁊ de ip̃o ꝓcedit ⁊ex.ꝑ.o. nom̃. erit sanguinarius ⁊ faciarius sine fide
⁊ sine ueritate ⁊ nõ regnabit młtũ. ⁊ ꝑ ip̃m etit młta malitia ĩ t̾ra. et
młta sanguĩs effusio. Et erũt destencte cccłie ꝑ ip̃ius potestatẽ in aliis
regna multe tabulationes ⁊ p̃lia erũt. Tũc exurget gens suꝑ gentem.
ĩ ouile. Et postea exnrget ⁊ ex mansuetissimꝰ ꝑ. A. nomẽ. Et erũt sb̾ eo

Expanded text:
 fortis et bonus ad iusticiam faciendam, et sanguis ipsius complicabitur cum genere Grecorum; et de ipsa muliere natus erit rex per O nomen; erit bellicosus nimis, et cor eius in manu Domini, et non regnabit ultra VII annos; et de ipso procedit rex per O nomen; erit sanguinarius et falciariius, sine fide et sine veritate, et non regnabit multum; et per ipsum erit multa malicia in terra et multa sanguinis effusregionibus multe tribulationes et prelia erunt. Tunc exurget gens super gentem, vit per hostium in ovile. Et postea exurget rex mansuetissimus per A nomen. Et erunt sub eo
Abbreviated transcription (Latin):
inNogauimꝰ dña. uolumus scire. Et Rendit sibila dicit ad eos. &luod introbate
sac̃dotib necesse ẽ istud fieri. hoc d ꝓphetio ditũest Et uos nõ feditio reuz
Et dreerũt ad eam saçdotes hebreoꝵ nos nõ credunus. Qu en ubã titesta
mẽtũ dedit patrib nr̃is. ⁊ anfferat manuo suas a nobio. Et rendit spbila dreit
ad eos O dñs celi gennerit filiũ similis erit patusuo. Et postea t subilit adinc
infantis resurget. Et insurget ĩ gentes. ⁊ qui nõ possñt salnu face ĩ suoi lattit
ꝑsecutionẽ suꝑ terram hebreoꝵ. ⁊ auferet pente cũ filiio. ¶ta uor ⁊ cu filuĩ
uiuũt sangiĩe ĩscuentꝰ anni filii ĩueniẽt. Et postea uuent eos de tinebit

Expanded text:
interrogavimus, domina, volumus scire . Et respondit Sybilla, dixit ad eos: Quod interrogare interrogavimus, domina, volumus scire . Et respondit Sybilla, dixit ad eos: Quod interrogare sacerdotibus: Neccesse est istud fieri. Hoc a prophetis dictum est, sed vos non creditis in eum. Et dixerunt ad eam sacerdotes Hebreorum: Nos non credimusris, et auferat manus suas a nobis? Et respondit Sybilla, dixit ad eos: Si Dominus celi genuerit filium, similis erit patri suo. Et postea in similitudinem infantis resurget et insurget inter gentes; et qui non possunt salvum facere, quomodo facit persecutionem super terram Hebreorum, et auferet parentem cum filiis. Ita vero et cum filii vivunt sanguine inscuentur anni filii invenient. Et postea . . . . . eos detinebit
Abbreviated transcription (Latin):
pauperũ. sapientes eẽ fcis. Geꝯdus sol seꝯda gn̾atio est erũt hoĩes cre¬
sçentes.splendide uiuẽtes. colentes deũ smne malitia. ꝯu̾santes ĩ terra.
Lercius sol tercia gnͣatio est. exurget eĩz gens adn̾sus gentẽ. et pugna
młta interueĩẽt inter romanos. Quartus aũt sol quarta gnͣatio ẽ. erũt
hoĩes ab negantes. exurget eĩ młier ab oriente noĩe maria. de stirpe he
legẽ sna ꝓpͥam. ꝑmanebit ⁊ egnũ eiꝰ. Et aꝑientꝭ ei celi. ⁊ fiet eĩ nox de celo
dicens. Hĩt ẽ filius meus dilectus. in quo mihi bene cõplacuit. ⁊ exercitus
angeloꝵ ministrabũt ei. ⁊ eliget sibi uiros piscatores de galilea. ⁊ legem¬
suam dabit eid. ⁊ dicet intelligite qd̾ accepistis anie p̃dicate om̃s gentes .p.lxxii
lingnas. Tu̾c dixerũt sac̾ dotes iudeoꝵ ad eã. t̾ribile est ut istud fiat de quib te

Expanded text:
pauperum, sapientes etiam satis. Secundus sol secunda generatio est. Erunt homines crepauperum, sapientes etiam satis. Secundus sol secunda generatio est. Erunt homines crescentes, splendide viventes, colentes Deum, sine malicia conversantes in terra. Tercius sol tercia generatio est; exurget enim gens adversus gentem, et pugna multa interveniet inter Romanos. Quartus autem sol quarta generatio est; erunt homines abnegantes; exurget enim mulier ab oriente nomine Maria, de stirpe Heblegem suam propriam; permanebit regnum eius. Et aperientur ei celi, et fiet enim vox de  Hic est filius meus dilectus, in quo michi bene complacuit, et exercitus angelorum ministrabunt ei; et eliget sibi viros piscatores de Galilea et legemsuam dabit eis et dicet: Intelligite quod accepistis a me, predicate omnes gentes per LXXII linguas. Tunc dixerunt sacerdotes Iudeorum ad eam: Terribile est, ut istud fiat; de quibus te
Abbreviated transcription (Latin):
nouẽ soles splendẽtes suꝑ omẽz t̾rami. Et zespondit sibila dixit ad eos.¬
Nouẽ soles quos iudistis nouẽ gnͣationes huiꝰ seculi sũt. Et dixerũt ad eã.
Bene dña credimus ꝗa uerũ dicis. Primus sol erat falgens ⁊ splendidus.
Seꝯdus sol splendidior nimis et eminẽs ⁊ clarus nimis. Tercius aũt sol
erat sanguineus. Quartus noͣ totus sangnĩens. Quĩtus aũt tenebrosus
lampas sic tonitrua. Gextus aũt sol nubilosus nimis. habens aculeos sĩc
scorpiones. Septimus añt sol terribilis habens colorẽ sanguĩeu. Octanus
añt sol fuluus ⁊ sangnĩens totus. Nonus aũt sol tenebrosus. Unũ ⁊adiũ
tm̃ hñs. Eñc regma dixit. Isti nouẽ soles quos uidistis omẽs nouem
gñationes sũt. Primus sol pͥma gnͣatio est. Isti erũt hoĩes simplices ⁊
clari. ⁊ amãtes lib̾tatẽ uerã.Mansueti. Benigni. ⁊ amãtes ꝯsolationẽ

Expanded text:
novem soles splendentes super omnem terramnovem soles splendentes super omnem terrames, quos vidistis, novem generationes huius seculi sunt. Et dixerunt ad eam: Bene, domina, credimus, quia verum dicis. Primus sol erat fulgens et splendidus. Secundus sol splendidior nimis et eminens et elatus nimis. Tercius autem sol erat sanguineus. Quartus vero sol totus sanguineus. Quintus autem sol tenebrosus, lampas sicut tonitrua. Sextus autem sol nubilosus nimis, habens aculeos sicut scorpiones. Septimus autem sol terribilis, habens colorem sanguineum. Octavus autem sol fulvus et sanguineus totus. Nonus autem sol tenebrosus, unum radium tantum habens. Tunc regina dixit: Isti novem soles, quos vidistis, omnes novem generationes sunt. Primus sol prima generatio est. Isti erunt homines simplices et clari et amantes libertatem veram, mansueti, benigni et amantes consolationem
Abbreviated transcription (Latin):
uocauert omẽs iudices romanoꝵ. nobilissim romani intendẽtes ⁊ uidentes
pulcrũ ⁊ delicatũ uultũ eiꝰ. Capilli eiꝰ sicut auzr fulgẽtes. Cilia nõ suꝑ oculos
nigra. Caro eiꝰ ⁊ gnla sic̃ lac candida. intendẽtes ĩ ea admizãtes ⁊ dicentes.
Magr̃a ⁊ dña tam magni ⁊ decorosu ẽ corpus tuũ ⁊ nłtus tuus quale nũqͣ
uidimus. Uolumus te dũa int̾ogare ut int̾p̃tes nobis sõpnũ qd̾ uidimus i
una nocte. Centũ iudices ⁊omanoꝵ. sõpnũ uidimus ĩ una nocte. Tantum¬
a uidimus famã ⁊ laudationẽ de te ut interp̃tes nobis istud sõpnũ. Et Rendens
eoregina sibila habĩnea nom. ⁊ dixit ad cos. Uenite post me et camus foras
de loço stercoris. ⁊ de loco ĩmũdo. et exeamus ĩ aduentinũ montẽ. ⁊ p̃dicabo
et testificabor uos ppłi ⁊ome. Nñc nõ centũ seniores ꝙ uidistis sõꝑnũ simul
una nocte naͣrate eũ mihi. Tñc respondẽtes dixerũt ad eam. Uidimus

Expanded text:
ocaverunt omnes iudices Romanorum, nobillissimi Romani intendentes et videntes pulchrum et delicatum vultum eius; capilli eius sicut aurum fulgentes. Cilia super oculos nigra. Caro eius et gula sicut lac candida; intendentes in ea, admirantes et dicentes: Magistra et domina, tam magnum et decorosum est corpus tuum et vultus tuus, quale numquam vidimus. Volumus te, domina, interrogare, ut interpretes nobis sompnium, quod vidimus in una nocte. Centum iudices Romanorum sompnium vidimus in una nocte. Tantum vidimus famam et laudationem de te, ut interpretes nobis istud sompnium. Et respondens regina Sybilla Habimnea nomine et dixit ad eos: Venite post me, et eamus foras de loco stercoris et de loco inmundo et exeamus in Adventinum montem, et predicabo et testificabor vos, populi Rome. Nunc vero centum seniores quod vidistis sompnium simul in una nocte narrate eum michi. Tunc respondentes dixerunt ad eam: Vidimus
Abbreviated transcription (Latin):
Ecem autẽ sibille fuerũt qͣue a doctibus anctoribus fuisse describit᷑. Ista¬
sybilla ingreco nomen est in hebreo uates. ĩ latino ꝓpħa nobili gnͣe¬
omnẽsce srta. filia mãnasses. de ꝗnta etate dauid. fuisse describitͦ. In greco tyburtina¬
doniã. ꝑ ostatiã. Aggaguldeam. Asiam. Ciciliã. pontũ. Panphiliam.¬
Balatiam. hec fuit una pars mũdi. Deinde uenit egyptũ. Etyopiam. Bagada.
uerũ dieit. Tũc audierũt pͥncipes ⁊ omanoꝵ. ⁊ anũcianerũt ad traianũ.

Expanded text:
ecem autem Sibille fuerunt, que a doctis auctoribus fuisse describitur. IstSybilla in Greco nomen est in Hebreo vates, in Latino prophenere orta, filia Manasses, de quinta etate David fuisse describitur. In Greco Tyburtindoniam; Perostatiam, Aggaguliram, Asiam, Ciciliam, Pontum, Pamphyliam,alatiam hec fuit una pars mundi. Deinde venit Egyptum, Ethyopiam, Bagada verum dixit. Tunc audierunt principes Rom
Abbreviated transcription (Latin):
insultat. qui te conuiciis ex asperat. qui tibi pectata tuã ex asperat¬
uł impperat. qui te dictis operib. atq onorib semꝑ p̃ire festinat. Nisi
eñ tibi inuideret. ne quaqͣ se tibi p̃ferret:
Nm quid quia hec naras. odio habenda sũt in hoĩe. ꝓpterea nõ est amanda
Ante crncis torm̃tũ ãmonuit dicẽs. Diligite mimicos uestros. benefacite his
qui oderũt uos. et orate ꝓ ꝑsequẽtib et calũpniãtib uos. ut sitis filii iucis.

Expanded text:
insultat, qui te convictis exasperat, qui tibi peccata tua improperat, qui te dictis, operibus atque honoribus semper praeire festinat? nisi enim tibi invideret, nequaquam se ita praeferret. Nunquid quia haec quae narras odio habenda sunt in homine, propterea non est amanda ante crucis tormentum admonuit dicens: « Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos; et orate
Abbreviated transcription (Latin):
scitis ꝗa omĩs homicida.nõ ht̃ uitã et̾nã ĩse manẽtẽ. Et ⁊ursũ. qui odit
fr̾e̾m suũ in tenebris ambulat. et ĩ tenebris ẽ nsq ad huc. et nescit quo
eat. qm̃ tenebre obcecanerũt ocalos eius. At iniquus. Sufficit mihi
ꝙ amantes me diligo. S dñs contra. Si en diligitis eos qui uos diligũt.
quã m̾cedem habetis. Nõ ne et publicani hoc faciũt ꝗd tu qͦ ad hec obĩteͣ
uales. Certe ꝗ odit fr̾e̾m suũ manet ĩ morte. et qui diligit fr̃em suu.¬
ĩ deo manet. et deus in eo. Omez ergo amaritudinẽ fellis euome. et quo
pacto ualneris. caritatis dulçedines sume. Nichil eñz suauius. Nichil ill¬

Expanded text:
ernam manentem . » Et rursum: « Qui odit fratrem suum in tenebris ambulat, et in tenebris est usque adhuc: et nescit quo eat, quia tenebrae caecaverunt oculos ejus . » At, inquis, sufficit mihi quod amantes me diligo. Dominus contra ait: « Si enim diligitis eos qui vos diligunt quam mercedem habebitis? Nonne et Publicvales? Certe, « qui odit fratrem suum, manet in morte, et qui diligit, in Deo manet, et Deus in eo . » Omnem ergo amaritudinem fellis evome, et quoquo pacto valueris charitatis dulcedinem sume. Nil en
Abbreviated transcription (Latin):
dillectoꝵ facinora tegere diçitur. sicut scriptũ est. Unu̾sa delicta operit ca¬
ritas.
Detractio dicit.uii:

Expanded text:
delictorum facinora tegere dicitur, sicut scriptum est: « Universa delicta operit charitas . » DETRACTIO DICIT:
Abbreviated transcription (Latin):
Modestiam tuã noueram nõ appete̾ pͥncipatũ quẽ tñ semꝑ moꝵ elleqantia mẽri
studuisti. Quidẽ tãto dignior iudicaris qͥnto acrimĩe ambitioĩs inderis ẽẽ ⁊emo¬
tior Tue itaq u̾tuti cõgratulor ⁊ fortune mee si tũ recte gesẜis quẽ pbe
meruisti. Alioꝗn te ꝑicłis ⁊ me detrahentiũ lĩquis sbiectũ ẽẽ nõ dubito cu¬
⁊ ignauiã ĩꝑator romã nõ ferrat et ẜmo pubłicus delicta discipłor ⁊ efundere
soleat p̃ceptores. Bic seneca nerõis sui merito detrahentiũ carpitur linquis.
Adholoscentiũ suoꝵ temeritas ĩ ꝗntilianũ refandit᷑. Et socrates ĩ pupilũ suũ

Expanded text:
Modestiam tuam noveram non appetere principatum, quem tamen semper morum elegantia mereri studuisti. Quo quidem tatior. Tue itaque virtuti congratulor et fortune mee si tamen recte gesseris, quem probe meruisti. Alioquin te et et ignaviam imperatorum Roma non ferat, et sermo publicus delicta discipulorum refundere soleat in praeceptores. Sic Seneca Neronis sui merito detrahentium carpitur linguis, adolescentium suorum temeritas in Quintilianum refunditur, et Socrates in pupil
Abbreviated transcription (Latin):
mutauit. Nõ eĩ ex unare sic̃ tales ex humore. s ex suis ppris pͥncipiis.
qͥs res nasci putauit. que ⁊ er p̃ntia sinqłariũ eẽ credidit infinita ⁊ ĩmira¬
biles mũdos qiguere. et quecũq ĩ eis õriuntͦ eosqr mũdos. mõ dissolui
modo iteꝵ gĩgni. existimanit. Quarta ꝗs etate sua maxime potuͣt. nͣ
ip̃e ad diuinẽ mẽti ĩ hiis zeꝵ opib tabuens. Claruit aũt tp̃re e yri¬

Expanded text:
m. Non enim ex una re, sicut Thales ex umore, sed ex suis propriis principiis quasque res nasci putauit. Quae rerum principia singularum esse credidit infinita, et innumerabiles mundos gignere et quaecumque in eis oriuntur; eosque mundos modo dissolui, modo iterum gigni existimauit, quanta quisque aetate sua manere potuerit; nec ipse aliquid diuinae menti in his rerum operibus tribuens.
Abbreviated transcription (Latin):
possit aꝑto hostio niue̾. Nanitor es cũ scĩa nr̃a nõ cũ suꝑbia opposuit ꝑ lato
ait neminẽ regem nõ ex ẜuis ẽẽ oriũdus neĩe nõ ẜuũ ex regibus. oĩa
ista larga nĩtas miscuit. et sensuz deorsuz ꝙ fortuna u̾sañ. Nem̃o nõ inde
est añ ꝙ̃ nichil est Y enit ad me ꝑ amico blandus inimicus. Uitia nobis
s̾ u̾tutũ noĩe obrepũt. temeritas so̾ titulo fortitudinis lateat. Quod bonũ¬

Expanded text:
possit aperto ostio vivere. Ianitores conscientia nostra, non superbia opposuit; ait neminem regem non ex humilibus oriundum, neminem non humilem ex regibus. Omnia ista longa varietas miscuit, et sursum deorsum fortuna versavit. Nobilesim dinoscere. Venit ad me pro amico blandus inimicus. Vitia nobis sub virtutum nomine obrepunt, temeritas sub titulo fortitudinis latet, mod
Abbreviated transcription (Latin):
ritie morbus nũq melius cõpescit᷑. nisi cũ dies mortis. sine obliuione
meditat᷑. cũ qualis postmodũ in sepulcro futurus sit hõ cõsideratus. Hoc
certe fixũ manebat.in illiꝰ memoria qui dicebat. homo pntredo. et filius
hoĩs uermis. hoc ab illiꝰ ore nõ recesserat qui dicebat. In oĩb operibus tuis
memorare nouissima tua. et ĩ etermĩ nõ pectabrs. Quid tũc rogo. ꝗd tũc di¬
uitie reẜnare ꝓderũt. Audi quid. Nudus egressus sũ de ntero matris mee.¬
quid possumus: Obduratio dicit xhi
I ea que possides egenis tribuis. unde sbiectos absq peccuĩa nutris.¬
a hise ricordia Respondet
ad corithios dixit si nolũtas prũpta est. seadũ iõ qd̃ ht̃. accepta est. nõ

Expanded text:
ritiae morbus nunquam melius compescitur, nisi cum dies mortis sine oblivione ritiae morbus nunquam melius compescitur, nisi cum dies mortis sine oblivione meditatur, cum qualis post modicum in sepulcro futurus sit homo, consideratur. Hoc certe fixum manebat in illius memoria qui dicebat: « Homo putredo, et filius hominis vermis . » Hoc ab illo non recesserat, qui dicebat: « In omnibus operibus tuis memorare novissima tua et in aeternum non peccabis . » Quid tunc, rogo, quid tunc divitiae conservatae proderunt? Audi quid: « Nudus egressus sum de ventre matris mea auferre quid possumus . » OBDURATIO DICIT: i ea, quae possides, egentibus tribuis, unde subjectos absque pecunia nutris? MISERICORDIA RESPONDET:ad Corinthios ait : « Si voluntas prompta est, ex hoc q
Abbreviated transcription (Latin):
flua. s tantũ uecesẜia id ip̃o ꝯfirmãte ac diçẽte. hũtes uictũ et uestitum
hiis ꝯtenti sitis. diçis forte. Ideo a sanctis ⁊eligiosisq uiris plura hñda sũt.
ut melius ab ip̃is qͣ popłarib eroget᷑ xp̃i paupib. Et ego ꝯsentio. B p̃latis
nõ aũt sb̾ditis. Qñ maxiẽ illd̾ młieris loth. ẽxemplũ deterret. que dũ post¬
tergũ a sodomis exiens ⁊ espexit. in statuã salis cõmutata. sp̃m eflauit. Nñ
et xp̃s tale ꝗd p̃cauendũ denũciat dicens. Nemo mittens manũ suã ad ara¬
trũ et respiciens retro. Aptus ẽ regno celoꝵ. Hinc petrus ait. Melins era
illis. nõ cognoscere niam iusticie. q post cognitionẽ retrorsũ ꝯuerti. ab eo
qd̾ traditũ est illis sanctũ mandatũ. Contigit eĩ illis illud ueri puerbii. Ca
nis reu̾sus ad nomitũ suũ. et sus lota in uõluta broluti.Qui nimir ana¬

Expanded text:
erflua, sed tantum necessaria, ipso confirmante ac dicente: habentes victum et vestitum, erflua, sed tantum necessaria, ipso confirmante ac dicente: habentes victum et vestitum, his contenti simus . 53. Dicis forte: ideo a sanctis religiosisque viris plura habenda sunt, ut melius ab ipsis quam a popularibus erogentur Christi pauperibus. Et ego consentio, sed praelatis, non autem subditis, quos maxime tergum a Sodomis exiens respexit, in statuam salis conversa spiritum efflavit . Unde et Christus tale quid praecavendum denuntiat, dicens: « Nemo mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . » Hinc Petrus ait: « Melius erat illis non cognoscere viam justitiae quam post cognitionem retrorsum converti ab eo, quod tradisuum vomitum, et sus lota in volutabro luti . » Qui nimirum ava
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. Aurũ et argentũ uestrũ eruginauit. et erugo eoꝵ ĩ testimoniũ erit
uobis. et manducabit carnes uestrãs sicut ignis. Bz nec redẽptor noster p̃te¬
rire uoluit cupiditatis malũ. qͣ noxiũ eẽt hoñdens. Ait eĩ. Difficile qui
pectm̃as hñt ⁊egnũ celoꝵ intrabũt. Et rursu. Eacilius ẽ camelu ꝑ fora
men acas transire. qͣr diuitẽ regnũ celorr intrare. Si igit secularib urris
ita ẽ piculosa cupiditatis industria. quãto magis piculosior qui hĩtu et ꝯu̾sa¬
specialiter transeñt spiritalia redẽptoris u̾ba. quib destrm possit morbus aua¬
ritie. Nolite inꝗd solliciti eẽ qd manducetis. aut ꝗd bibatis. ant cooperia¬
mini.hec eĩ oĩa gentes inquirũt. Querite autẽ pͥmũ regnũ dei ⁊ iusticiã
eiꝰ. et hec oĩa addiçient uobis. O qͣ beata o q̈ amplectẽda sentẽtia. qͣq se
panꝑ dicebat. Tamqͣr nichil hñtes et oĩa possidentes. Onña utiq nõ suꝑ¬

Expanded text:
. Aurum et argentum vestrum aeruginavit, et aerugo eorum in testimonium erit vobis, et manducavit carnes vestras sicut ignis . » Sed nec Redemptor noster praeterire voluit cupiditatis malum, quam noxium esset. Ait enim: « Difficile, qui pecunias habent, regnum coelorum intrabuntmen acus transire, quam divites in regnum coelorum intrare . Si igitur saecularibus viris ita est periculosa cupiditatis industria, quanto magis illis periculosior est quspecialiter Redemptoris transeunt verba, quibus destrui possit morbus avaritiae: « Nolite, inquit, solliciti esse quid manducetis, aut quid bibatis, aut quo operiamini. Haec enim omnia gentes inquirunt. Quaerite autem primum regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicipauper dicebat: Tanquam nihil habentes, et omnia possidentes . Omnia itaque non sup
Abbreviated transcription (Latin):
uoçe. de cruce ad ꝑadisũ transiit. Ecce saulus eccłiam dei ꝑsequẽs
se ĩficiens. apłs factas. ĩ uas electioĩs ẽ cõmutatus. Ubi ergo tot
tantaq ꝓcedñt exempla. dent locũ despationi mala coloqa. cũ ẽt
scriptũ sit In quaꝯq die peccator cõuersus fui̾t et ĩgemuerit saluus
ĩ melius nequaqͣ mutata. ꝗd aliud respondeam. nisi ut ꝙ heri qsq
diem. dũ nescit si uł unã corectior̃s hãt die. Semꝑ q ꝓ uirib de¬
suꝑ acceptis praue consuetudini resistens dicat. Mane ⁊ uespere
m̃c cõçepi. Hec ẽ cõmutatio dextere excelsi. Enpiditas dicit. xb¬
Alde sine culpa est ꝙ quedã hñda cõcupiscis. ꝗa młtiplicari nõ¬
apetis. s egere ꝑtimestis. et qd̾ male alius ⁊etinet. ip̃e meli
expendis: Sed mñdi ꝯtemptus. R.¬
S

Expanded text:
voce, de cruce ad paradisum transiit. Ecce Saulus Ecclesiam persequens,voce, de cruce ad paradisum transiit. Ecce Saulus Ecclesiam persequens,se inficiens, Apostolus factus, in vas electionis est mutatus. Ubi ergo tot tantaque procedunt exempla, non dent locum desperationi mala colloquia, cum etiam scriptum sit: « In quocunque peccator conversus ingemuerit, salvus in melius nequaquam mutata quid aliud respondeam, nisi ut quod heri quisque diem, dum nescit si vel unam correctionis habeat diem: semperque pro muneribus desuper acceptis, pravae consuetudini res« Ecce nunc coepi, haec est immutatio dexterae Excelsi . » CUPIDITAS DICIT: Certe sine culpa est, quod quaedam habenda concupiscis, quia non multiplicari appetis, sed agere pertimescis, et quod male alius retinet, ipse melius expendis. MUNDI CONTEMPTUS RES
Abbreviated transcription (Latin):
be et quãta comisisti quã grauia crimĩa. ꝙͣ in nñosa delicta. et
pene ĩ melins nec dũ uitam mutasti. nͨ dũ ꝯũsationẽ utiliter
cõrexisti. Ecce eĩ ut cernis. mala semp ꝯsnetudine obligatus teneti
Conaris exurgere. s peccatoꝵ honerib p̃qrauatis rełaxaberis. od
I de criminib et delictis agitur. Ecce danid adulterio simul et
Chomicidio ⁊ens. de inferni fancib dñi miẜicordia describitur li¬
nefandissimus qͦr sceleratissimus ꝑ penitẽtiã de morte ad nita rediit
Ecte marie magdalene ĩ muneris fornicationũ sordibus inquinat
ad fontẽ pietatis anxia. cnrrens dnĩ q uestigia. lacrimis ⁊igans
capillis detergens deosculatis qͦr et lambens. Ab unquẽto q punqẽs.
ablui meruit᷑. Ecce peteus negationis sue uĩculis astrictus am̾aris¬
simis lacrimis ĩfidelitatis nodos resoluit. Ecce sedutione ⁊ effuxide
frat̾ni sanguĩs latro obnoxius imius ore mom̃to. Unaq ꝯfessioni

Expanded text:
e et quanta commisisti, quae gravia crimina, quae innumerosa delicta, et pene in melius necdum vitam mutasti, necdum conversationem utiliter correxisti? Ecce enim, ut cernis, mala semper consuetudine obligatus teneris. Conaris exsurgere, sed peccatorum oneribus praegravatus, relaberis. Quid i de capitalibus delictis agitur: ecce David adulterio simul et homicidio reus, de inferni faucibus Domini misericordia describitur lie morte ad vitam rediit. Ecce Maria Magdalena, innumeris fornicationis sordibus inquinata, ad fontem piatatis anxia currens, Dominique vestigia lacrymis rigans, capillis detergens, deosculansque, et lambens, unguentoque perungens ablui meruit. Ecce Petrus negationis suae vinculis astrictus, amarissimis lacrymis infidelitatis nodos resolvit. Ecce seditioni et effusioni fratrum sanguinis latro obnoxius, unius horae momento, unaque confessionis
Abbreviated transcription (Latin):
id eam referãt obliti comodoꝵ suoꝵ. Alterũ ut totũ corpus ⁊ei prblice curent.¬
nõ possit. hanc aut passionẽ sine grauissimo dolore mẽbror tollerare ul curare
Ide e ac si tutor pupillu ꝑseq̃tur uł cũ suo mucrone iugulet. ob cniꝰ defensiõe
ab ede tadita inter gladiũ accepisti. Rem nãq publicã facẽ unͣ pupilli ꝑcelebre
est. ⁊ eam tũc demũ recte ꝓcedere. cũ cap̃ eiꝰ se ĩutile eẽ cognoscit nͥ fideliter

Expanded text:
ad eam referant suorum commodorum obliti. Alterum, ut totum corpus rei publice curent,non possit. Hanc autem passionem sine gravissimo dolore membrorum tolerari vel curari, idem est ac si tutor pupillum persequatur, vel eum suo mucrone jugules, ob cujus defensionem, ab eodem traditum tibi gladium accepisti. Rem namque publicam frui jure pupilli percelebre est, et eam tunc demum recte procedere, cum caput ejus se ut
Abbreviated transcription (Latin):
uitez dẽ ĩ policato liͦ. pͦ.cͣcł. ꝙy socrates ex ara ueneris que academie Eat¬
uidit effeͣri sibi cignũ collũ inẜentẽ celo rostro tangentẽ sydera regionẽ que apue
dr᷑ penetrantẽ ⁊ tñstendẽtẽ aspectũ oĩu et tanta uõcis sonoritate et leticia canẽtẽ
ut totũ młceret orbem. Sequẽti die cũ ariston ab achademia puu filiũ platonẽ
sorati obtuliss lit̾is ⁊ morib ĩbuendũ quo uiso mẽtis. uizib ex corporis disposi

Expanded text:
 vicit. Socrates sibi ex ara Veneris, quae academiae eratvidit offerri cygnum collum inserentem coelo, rostro tangentem sidera, regionem quae Aplane dicitur, penetrantem et transcendentem aspectus omnium, et tanta vocis sonoritate et laetitia canentem, ut totum mulceret orbem. Sequenti die, Aristides ab academia parvulum filium Platonem Socrati obtulit, litteris et moribus imbuendum. Quo viso, mentis viribus ex corporis disposit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽmꝰ agnosce̾. tu etatem patre tu descriptiones tp̃ꝵ tu sacror ura tu sa¬
cerdotũ tu domesticam tu publicam disciplinã tu sediũ zegĩon locoꝵ tu
terẽçianꝰ ellegantissimo u̾siculo breuit̾ ait. Uiz doctissimꝰ unicq uarro qr
tã młta legit ut aliꝗd ei scribere uacasse miremꝰ tã młta scripsit ꝙͣ młta
deũ absꝙ simulacro coluisse ꝙ si adchue ĩꝗd mãsiss castius dii obẜuarent᷑

Expanded text:
essemus, agnoscere. Tu aetatem patriae, tu descriptiones temporum, tu sacrorum jura, tu saessemus, agnoscere. Tu aetatem patriae, tu descriptiones temporum, tu sacrorum jura, tu sacerdotum; tu domesticam, tu publicam disciplinam, tu sedium, regionum, locorum, tu Terentianus elegantissimo uel\'siculo breuiter ait: Vir doctissimus undecumque Varro, qui tam multa legit, ut aliquid ei scribere uacuisse miremur; tam multa scripsit, quam multa deos sine simulacro coluisse. Quod si adhuc remansisset, castius dii observarent
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ suauis eloꝗo doctͥna. tũ atq sũciis itã ⁊efertus ẽ. ut ĩ omĩ eruditione quam
uos secularẽ alii aũt lib̾alem uocãt studiosum tm̃ reꝵ iste doceat quantũ studiosũ
u̾boꝵ cicero delectat. Deniq et ip̃e tuliꝰ huic tale testimoiu ꝑhibet ut ĩ libris
accademicis dicat ea qͣ ibi u̾sat᷑ disputationẽ se hũisse cũ marcho uarone
hoĩe ĩꝗd oĩu facile accutissimo. et ubi ꝯcta dubitanda ẽẽ ꝯtẽdit addidit
sine ulla dubitatione doctissĩo ꝓfecto de hac ⁊e sic erat certus ut auffert
dubitationẽ quã solet ĩ oĩbr adhibere tãqͣ de hoc uno et ꝓacta de amico⁊
dubitatione disputaturus se accademicũ fuiss oblitus. In pͥo aũt libro cũ
eidez uaronis litalia opera indicaret. Nos inqd ĩ nr̃a urbe pegrmnãtes errã¬
tes qr tãqͣ hospites cui libri qͣiͣ domũ ⁊eduxer̃t. ut possemꝰ aliqnͦ qui ⁊̃ ubr

Expanded text:
est suavis eloquio, doctrina tamen atque sententiis ita refertus est, ut in omni eruditione, quam nos saecularem, illi autem liberalem vocant, studiosum rerum tantum iste doceat, quantum studiosum verborum Cicero delectat. Denique et ipse Tullius huic tale testimonium perhibet, ut in libris Academicis dicat eam, quae ibi versatur, disputationem, se habuisse cum Marco Varrone, homine inquit, omnium facile acutissimo, esine ulla dubitatione doctissimo. Profecto de hac re sic erat certus, ut auferret dubitationem, quam solet in omnibus adhibere, tanquam de hoc uno etiam pro Academicorum dubitatione disputaturus, se Academicum fuisset oblitus. In primo autem libro cum ejusdem Varronis litteraria opera praedicaret, Nos, inquit, in nostra urbe peregrinantes errantesque, tanquam hospites, tui libri quasi domum reduxerunt, ut possem
Abbreviated transcription (Latin):
plinam: ⁊ prorecisti sermones meos post te. Et guii
fris tui otulo festucam uidisti. ĩ tuo trabemno ude¬
bas. Non ab eo ꝑsona in monaft̾io cliscernatur . uon
unꝰ plus amet᷑ qm alius. nisi quem in bonis actib in¬
uen̾it aut obetlientia inuen̾it meliorem. NIonfpͤ¬
nat᷑ ingenuus ex seruitio conũtenti. nisi alicius.
rationabił causa existat. Qd̃ suita iusticia dlitãt
abbati uisum fu̾it. ⁊ deciuꝰlib ordine id faciat. Sin
alias ꝓpͥa tencant loca: Qia siue seruus siue lib̾. oes¬

Expanded text:
plinam, et projecisti sermones meos post te . Et qui in plinam, et projecisti sermones meos post te . Et qui in fratris tui oculo festucam videbas, in tuo trabem non vidisti . Non ab eo persona in monasterio discernatur, non unus plus alio ametur, nisi quem in bonis actibus, aut obedientia invenerit meliorem. Non praeponatur ingenuus ex servitio convertenti, nisi alia rationabilis causa existat. Quod si ita ratione dictante abbati visum fuerit, et de cujuslibet ordine id faciat: sin alias, propria teneant loca. Quia sive servus, sive libe
Abbreviated transcription (Latin):
płoꝵ obedientie utrarũq rerum ĩ tremendo iudicio
difacienda erit discussio. Sciatq abba culpe pastori
incumb̾e: qͥcquid in ouib pat̾familias utilitatis
minꝰ potũit inuenire. Tantũ it̾um lib̾ erit. ut sũ
quieto uel ĩ obedienti gregi pastoris om̃is fuerit
Alligentia attributa: ⁊ morbidiscoꝵ actib uniũsa
fũit cura exibita: pastor coꝵ ĩ iudicio dñi absolutuᷤ.
de meo. u̾itatem tuã ⁊ salutare tuũ clixi: ip̃i autẽ
cõtempnẽtes spreuerũt me. Et tũt demũ inobeclien¬
dientib cure sue ouib: pena sit eis p̃ualens ip̃a mors.
rgo cũ aliquis suscipit nom̃ abbatis: duplici de¬
bet doctͥnasius p̃esse discipł̃is. idest omĩa bona
mandata dñi ũbis ꝓponat: duris uͦ corde ⁊ simplicio¬
rib fc̃is suis diuina p̃cepta demonstret. Om̃ia uero
qie discipłis docuerit esse contͣria: in sius factis ioi
⁊ assumis testam̃tũ meũ ꝑ ostuum : Tu uͦ odisti uisci¬

Expanded text:
endo judicio Domini facienda erit discussio. Et sciat abbas culpae pastoris incumbere, quidquid in ovibus paterfamilias utilitatis minus potuerit invenire. Tandem iterum erit liber, ut si inquieto vel inobedienti gregi pastoris fuerit omnis diligentia attributa, et morbidis earum actibus universa fuerit cura exhibita, pastor eorum in judicio Domini absolutus de meo contemnentes spreverunt me. Et tunc demum inobedientibus curae suae ovibus poena sit eis praevalens ipsa mors. Ergo cum aliquis suscipit nomen abbatis, duplici debet doctrina suis praeesse discipulis; id est, omnia bona mandata Domini verbis proponat; duris vero et simplicioribus factis suis divina praecepta demonstret. Omnia vero quae discipulis docuerit esse contraria, in suis factis indicet et assumis testamentum meum per os tuum: tu vero odisti disci
Abbreviated transcription (Latin):
refugias uiam salutis: que nõ est nisi angusto in¬
itio incipienda. Processu uͦ conũsatõnis ⁊ fidei cdilata¬
tocorde ĩ enartabili cdilectõnis dulcedine. currit᷑ uia
mandatoꝵ d̾i: ut ab ipsiꝰ nũqm discedentes magift̾io

Expanded text:
refugias viam salutis, quae non est nisi angusto inrefugias viam salutis, quae non est nisi angusto initio incipienda; processu vero conversationis et fidei dilatato corde, inenarrabili dilectionis dulcedine curritur via mandatorum Dei, ut ab ipsius nunquam magisterio
Abbreviated transcription (Latin):
na flauerũt uenti. ⁊ impegerũt domũ illam et
nõ cetidit: fundata enĩ erat supͣ firmam petram
scĩs monitis factis respond̾e dẽbere. Id̾o nob̃ ꝓpter¬
emendatõnẽ maloꝵ huiꝰ uite dies ad inclucias relara¬
tur: ddicente apło. An nescis q pacientia d̾i ad peni¬
audiuimꝰ habitandi p̃ceptũ. Sed si cõpleamꝰ habitato¬
ris officium: erimꝰ heredes regni celorum.
obetdientie militat᷑a. ⁊ quod minꝰ habet in nos nat᷑a
possibile: rogemꝰ dñm ut gre sue iubeat nob̾ adiutori¬
um ministrari. Et si fugientes gehenne penas adui¬
tam uolumꝰ ꝑpetuam ꝑuenire dũ adhuc uacat ⁊ in hoc
dũ ⁊ agendũ est modo qd̃ ĩ ꝑpetuũ nob̾ expediat. Con¬
stituenda ergo est a nob̾: dñici scola seruitii. Inqua
tuturos sꝑamꝰ. Sed ⁊ siquid paululũ restrictiꝰ dictan
teetͥtatis ratione: ꝓpt̾ emendatõnẽ uitioꝵ uelcõser¬
uatõnẽ caritatis ꝓcesserit. nõ ilico pauore ꝑterritus

Expanded text:
na, flaverunt venti et impegerunt in domum illam, et non cecidit; fundata enim erat super petram s sanctis suis monitis factis nos respondere debere, ideo quotemendationem malorum hujus vitae dies ad inducias relaxantur, dicente Apostolo: An nescis, quia patientia Dei ad poeniaudivimus habitandi praeceptum; sed, si compleamus habitatoris officium, erimus haeredes regni coelorum, obedientiae militanda: et quod minus habet in nos natura possibile, rogemus Dominum, ut gratiae suae jubeat nobis adjutorium ministrare. Et si fugientes gehennae poenam ad vitam volumus perpetuam pervenire, dum adhuc vacat, et in dum et agendum est modo quod in perpetuum nobis expediat. Constituenda est ergo nobis Dominici schola servitii, in qua tuturos speramus. Sed etsi quid paululum strictius, dictante aequitatis ratione, propter emendationem vitiorum vel conversationem caritatis processerit, non ilico pavore perterritus
Abbreviated transcription (Latin):
mũ. tanqͣm seip̃m. Deinde nõ octid̾e. nõ adissterari. nõ
facẽ furtum. nõ cõcuspisc̾e: nõ falsum testimoniũ dice.
Honorare om̃s homines: ⁊ qd̃ sibi quis fieri nõ uult. ali
ne faciat: Abnegare semet ip̃m sibi: ut setiuat᷑ꝰ xpm̃. Eo¬
puscastigare: delicias nõ ampletti. Ieiuniũ amare. pau¬
peres retreare: nudũ uestire. infirmũ uisitare. mortiũ
sepelire: intͥbulatõne subuenire. dolentem cõsolari.
Ascũ actib: se facẽ alienũ. Nichil amori xp̃i p̾ponete.
Itam nõ ꝑfic̃e: itatumdie tempꝰ nõ resetuare. Dolĩ in cese
nõ tenere: pacem falsam nõdare. caritatẽ nõ derelinquere.
Non uirare: ne forte ꝑiuret. U̾itatem: ex corde ⁊ ore pro¬
ferre. malũ ꝓmalo nõ redd̾e: iniuriã nõ facẽ. s ⁊ fcam pa¬
cient sufferre. Inimitos elilige̾: maledicentesse nõ remale¬
dic̾e. s magis bñdicẽ. Persecutõem: ꝓiusticia sustin̾e. Nõ¬

Expanded text:
Deinde non occidere, non adulterare, non facere furtum, non concupiscere, non falsum testimonium dicere, honorare omnes homines, et quod sibi quis fieri non vult, alii ne faciat. Abnegare semetipsum sibi, ut sequatur Christum. Corpus castigare, delicias non amplecti, jejunium amare, pauperes recreare, nudum vestire, infirmum visitare, mortuum sepelire, in tribulatione subvenire, dolentem consolari. A saeculi actibus se facere alienum. Nihil amori Christi praeponere, iram non perficere, iracundiae temnon tenere. Pacem falsam non dare; charitatem non derelinquere. Non jurare, ne forte perjuret. Veritatem ex corde et ore proferre: malum pro malo non reddere; injuriam non facere, sed et factam patienter sufferre: inimicos diligere; maledicentes non maledicere, sed magis benedicere: persecutionem pro justitia sustin
Abbreviated transcription (Latin):
reddendam. Et qͣmtũ subcura sua fratrũ se hab̾e
scierit numerũ: agnoscat ꝓ certo. qr inclie iudi¬
cii ip̃aꝵ oĩum aĩarũ est redditurꝰ rationẽ: sine du¬
bio adclita ⁊ suc anime. Et ita semꝑ timens futurã
discussionẽ pastoris de redditis ouib: cũ de alienis ra¬
ciotiniis cauet. redlit᷑ de suis sollicitꝰ. ⁊ cũ de ãmo¬
nitõnib suis em̃dationẽ aliis subministrat: ipe
efficit᷑ a uiciis emendatꝰ. De adhibendis adconsilium¬
ĩ monast̾io: cõuocet albas om̃em cõgregatio¬
nẽ. ⁊ clicat ip̃e unde agit᷑. Et audiens cõsiliũ fr̃m:

Expanded text:
 ad rationem reddendam; et quantum sub cura sua fratrum se habere scierit numerum, agnoscat pro certo, quod in die judicii ipsarum omnium animarum redditurus Deo rationem, sine dubio addita et suae animae: et ita timens semper futuram discussionem pastoris de creditis ovibus, cum de alienis ratiociniis cavet, redditur de suis sollicitus; et cum de monitionibus suis emendationem aliis subministrat, ipse efficitur a vitiis emendatus. § in monasterio, convocet abbas omnem congregationem, et dicat ipse, unde agitur: et audie
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ iudeos nata fuerat ꝓpt̾ redclitõnem census. Aliis dicentib ꝓ
secitate ⁊ qͥete qͥa romani pͥncipes ꝓeis militarent deberitͥbuta
solui: contͣscribis ⁊ phariseis dicentib nõ debere ppłm d̾̃i huma¬
nis legib eẽ. subiectũ. maxime cũ decimas ⁊ pͥmitias ⁊ spontaneaᷤ
oblationes d̾s offerret. Dominica .xxui.

Expanded text:
ta quaestio fuerat, propter redditionem census, aliis dicentibus pro securitate et quiete, quia Romani principes pro eis militarent, debere tributa solvi, e contra scribis et Pharisaeis dicentibus, non debere populum Dei humanis legibus esse subjectum, maxime cum decimas, et primitias, et spontaneas oblationes Deo offerret. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
que uosuidetis. n exordio huiꝰ lectõnis querit᷑. qͣre clñs ocłos
se uidentiũ beatificet. Numqͥd om̃s oculi beati fuerũt. qͥ eũ
corꝑalit̾ uidere potuerũt: Numqͥd beati oculi pilati ⁊ cay¬
phe ⁊ cet̾oꝵ qͥ eũ uiderũt ⁊ cͣcifixerũt : Aut nũqͥd ocłiuide be¬
ati qͥ eum uidit ⁊ tͣclidit: Non. Gominica .xu.¬

Expanded text:
» Et reliqua. In exordio hujus lectionis quaeritur, quare Dominus oculos se videntium beatificet. Nunquid omnes oculi beati fuerunt, qui eum corporaliter videre potuerunt? Nunquid beati oculi Pilati et Caiphae, et caeterorum qui eum viderunt et crucifixerunt? Aut nunquid oculi Judae beati, qui eum vidit et