comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tulus uero a sinistris ipsorum qua¬
tuor esse ꝑhibetur. Neq enim sine
admuratione est: cur duo illa a
dextris. & unum hoc esse a sinistris
dicitur. Et rursum querendum¬
est: cur aquila non a dextris uel
sinstrii. sed desuꝑ ipsorum quatuor
esse memoratur. Duas itaq nobis
questiones obicimus: quas oportet
ut aperiente dño dissoluanius. Ho¬
mo igitur & leo a dextris: uitulus
uero a sinstris esse ꝑhibetur. A dex¬
tris ecenim leta: a sinistris uero
tristia. habemus. Unde & sinstrã
nobis esse dicints: hoc quod adu¬
sum esse deputamus. Et sicut pre¬
fati stimus per hominem incarna-¬
tio per uitulum passio: ꝑ leonem
uero auctoris nr̃i resurrectio
designatur. De incarnatione autẽ
unigeniti filii qua redempti fumus
omnes electi letati funt. de morte
uero illius ipsi electorum primi sci
aplĩ contristati: qui iterum de eiꝰ
refurrectione gaiuisi sunt. Qua eog
eius & natunitas & resurrectio leatũ

Expanded text:
tulus vero a sinistris ipsorum quatulus vero a sinistris ipsorum quatuor esse perhibetur. Neque enim sine admiratione est cur duo illa a dextris et unum hoc esse a sinistris dicitur. Et rursum quaerendum cur aquila non a dextris, vel sinistris, sed desuper ipsorum quatuor esse memoratur. Duas itaque nobis quaestiones objecimus, quas oportet ut aperiente Domino dissolvamus. Homo igitur et leo a dextris, vitulus vero a sinistris esse perhibetur. A dextris etenim laeta, a sinistris vero tristia habemus. Unde et sinistrum nobis esse dicimus hoc quod adversum esse deputamus. Et, sicut praefati sumus, per hominem incarnatio, per vitulum passio, per leonem vero auctoris nostri resurrectio designatur. De incarnatione autem unigeniti Filii, qua redempti sumus, omnes electi laetati sunt; de morte vero illius ipsi electorum primi sancti apostoli contristati, qui iterum de ejus resurrectione gavisi sunt. Quia ergo ejus et nativitas et resurrectio laetitiam
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Onnis itaq qui in ratione ꝑ¬
fectus est: homo est. Et qm̃ seiet¬
ipfum ab huius. uoluptate¬
carnis mortificat: uitulus est. Quia
uero ipsa stia spontanea mortificatio¬
ue contra aduersa omina fortitudi¬
nem securitatis habet. unde scriptũ
est. iustus autem quasi leo confidens
absq terrore erit: leo est. Quia
uero sublunter contemplatur. ea
quȩ celestia atq eterna sunt: aqti-¬
la est. Igitur qm̃ iustus quisq per
rationem homo. per sacrifitiam moe¬
tificationis suȩ uitulus. per fortitu¬
dinem securitatis leo. per contem:¬
plationem uero efficitur aquila:
recte per hȩc sancta anumalia sig¬
nificari unusquisq perfectus potest.
Quod idcirco diximus: ut ea quȩ
de quatuor animalibus dicta funt.
ꝑtinere etiam ad perfectorum sin¬
gulos demonstremus. S: magna nob̃
de eisdem euangelistis & sanctis pre¬
dicatoribus questio oritur: cur homo
& leo a dextris ipsorum quatuor. ui¬

Expanded text:
dit. Omnis itaque qui in ratione pdit. Omnis itaque qui in ratione perfectus est, homo est. Et quoniam semetipsum ab hujus mundi voluptate mortificat, vitulus est. Quia vero ipsa sua spontanea mortificatione contra adversa omnia fortitudinem securitatis habet, unde scriptum est: Justus autem quasi leo confidens absque terrore erit , leo est. Quia vero sublimiter contemplatur ea quae coelestia atque aeterna sunt, aquila est. Igitur quoniam justus quisque per rationem homo, per sacrificium mortificationis suae vitulus, per fortitudinem securitas leo, per contemplationem vero efficitur aquila, recte per haec sancta animalia signari unusquisque perfectus potest. Quod idcirco dicimus, ut ea quae de quatuor animalibus dicta sunt, pertinere quoque etiam ad perfectorum singulos demonstremus. 3. Sed magna nobis de eisdem evangelistis et sanctis praedicatoribus quaestio oritur, cur homo et leo a dextris ipsorum quatuor, vi
Abbreviated transcription (Latin):
re peribetur. quia in ipsa morte in
qua ex humanitate redemptor nr
dornire potuit. ex diuinitate sua
mimortalis permanendo uigilauit :
ipse etiam post resurrectionem suam
asctndens ad celos. in suiꝑioribtis ele¬
natus est ut aquila. Totum ergo
sinul nobis est. qui & nascendo homo.
& moriendo uitulus: & resurgendo
leo. & ad celos ascendendo aquila fac¬
tus el. Sed quia per hȩc animalia
etangelistas quatuor. & sub eorum
spetiȩ simul ꝑfectos omnes iam su¬
perius significari dixintis: restat
ut quomͦ unusquisq electoꝵ istis
animalium uisionibus exprimatur.
ostendamus. Omnis et enum electus
atq in uia dm̃ perfectus: & homo.
& uitulus. & leo fimul & aquila est.
Homo enim rationale animal est:
uitulus autem in sacrificio mactari
solet. Leo uero fortis est bestia: sicut
scriptum est. Leo fortissimus bestia-¬
rum: ad nullius panebit occursum.
Aquila ad stiblimia etiolat: et inre¬
uerberatis octilis solis ractiis inten:¬

Expanded text:
re perhibetur: quia in ipsa morte, in re perhibetur: quia in ipsa morte, in qua ex humanitate Redemptor noster dormire potuit, ex divinitate sua immortalis permanendo vigilavit. Ipse etiam post resurrectionem suam ascendens ad coelos, in superioribus est elevatus, ut aquila. Totum ergo simul nobis est, quia et nascendo homo, et moriendo vitulus, et resurgendo leo, et ad coelos ascendendo aquila factus est. Sed quia per haec animalia Evangelistas quatuor, et sub eorum specie simul perfectos omnes jam superius significari diximus; restat ut quomodo unusquisque electorum istis animalium visionibus exprimatur, ostendamus. Omnis etenim electus et in via Domini perfectus, et homo, et vitulus, et leo simul, et aquila est. Homo enim rationale est animal: Vitulus autem in sacrificio mactari solet. Leo vero fortis est bestia, sicut scriptum est: Leo vero fortissimus bestiarum, ad nullius pavebit occursum . Aquila ad sublimia evolat, et irreverberatis oculis solis radiis inten
Abbreviated transcription (Latin):
& facies leonis: a dextris ipsoerm
quatuor. facies autem botris. a si¬
nistris ipsoꝵ quatuor: & facies aqͥ¬
lȩ desuꝑ ipsoꝵ quatuor. Quod eũ
scõs quattior euangelistas desig¬
nent: ipsa unius cuiusq libri
euangelici ȩxordia testantur. Ni
qunia ab humana generatione cepit
uiŗ per hominem matheus. quia a
clamore in deserto recte per leonem
marchis. quia a sacrifitio exoestis est
recte per uitulum lucas. quia tiero
a ditimnitate uerbi cepit digne per
aquilam significatur iohannes: qui
dum in ipsam diuinitatis substantiã
intndit. quasi more aquilȩ oculos
n solem fixit. S quia electi om̃mnes¬
iĩ menbra sunt redemptoris nr̃i. ipse
aittem redemptor noster caput ẽ
omnium. electorum: per hoc quod
menbra eius figurata sunt: nil
obstat si etiam in his omnibus &
ipse sigietur. Ipse enim unigenitꝰ
ipse in sacrifitio redemptionis nr̃e
digatus est mori ut uitultis: ipse
per uirtutem fortitudinis suȩ surrex̃
it leo. Leo etiam apertis oculis dormi¬

Expanded text:
is ipsorum quatuor: facies autem bovis a sinistris ipsorum quatuor, et facies aquilae desuper ipsorum quatuor. Quod enim sanctos quatuor Evangelistas designent, ipsa uniuscujusque libri evangelici exordia testantur. Nam quia ab humana generatione coepit, jure per hominem Matthaeus; quia per clamorem in deserto, recte per leonem Marcus; quia a sacrificio exorsus est, bene per vitulum Lucas; quia vero a divinitate Verbi coepit, digne per aquilam significatur Joannes. Qui dum in ipsam Divinitatis substantiam intendit, quasi more aquilae oculos in solem fixit. Sed quia electi omnes membra sunt Redemptoris nostri, ipse autem Redemptor noster caput est 1201 omnium electorum, pemembra ejus figurata sunt, nil obstat, si in his omnibus etiam ipse signetur. Ipse enim unigenitus ipse in sacrificio redemptionis nostrae dignatus est mori, ut vitulus: ipse per virtutem suae fortitudinis surrexit, ut leo. Leo etiam apertis oculis dormi
Abbreviated transcription (Latin):
animalia subtiliter
describuntur: ut
hȩc euangelistarum significare pet¬
sonas. ipsa nobis subtilitas descripto¬
nis. aperiat. nichnlq sermo dei nr̃o
intellectui dubietatis relinquat.
Ecce enim dicitur. Similitado¬

Expanded text:
animalia subtiliter describuntur, ut per haec Evangelistarum significari personas ipsa nobis subtilitas descriptionis aperiat, nihilque sermo Dei nostro intellectui dubietatis relinquat. Ecce enim dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ut in eis dñs sedeat: & per eos sia
iudicia decernat. Alii tanto per¬
fectiori scientia pleni sunt: quanto
claritatem dei uicinus contemplã¬
tur. Alia uero ita deo coniuncta
sunt. anglõꝵ agmuina. ut uiter hȩc
& deum nulli alii interfint: tan¬
tomagis ardent aniore. quanto
subtilits claritatem diuinitatis
eius aspitiunt. Talibus ut diximꝰ
a primordio incipientis uitȩ bea-¬
torum sp̃ium distinctionibus suꝑ¬
na po lorum regna: a deo conditore
in ꝑpetuum mirabiliter collocata
subfistunt. His omnibus fratres

Expanded text:
ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia decernat; alii tanto perfectiori scientia pleni sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur; alia vero ita Deo conjuncta sunt angelorum agmina, ut inter haec et Deum nulli alii intersint, et tanto magis ardent amore, quanto subtilius claritatem Divinitatis ejus aspiciunt. Talibus, ut diximus, a primordio incipientis vitae beatorum spirituum distinctionibus, superna coelorum regna a Deo Conditore, in perpetuum mirabiliter collocata, subsistunt. Nos ergo, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
regna spiritib anglicis ad
laudem & glãm atq hono¬
rt̃ fu nominis ac maiestatis in ꝑpe-¬
taum miro ordine collocauit: deus¬
cst. De quibus plura loqui ꝑtunes¬
cinus: quia soli deo scire est quomͦ
uel quemadmodum eoꝵ nobis inui-¬
sibilis absq contagione seu diminu¬
tione in sua sola puritate consistat
natura. Sed tamen notiem esse ange¬
lorum. ordines ad dei iudicia ac mys¬
teria complenda. testante sacro elo-¬
quo cognouimus: quorum princi-¬
patus atq potestates subtiliter o
mtrabiliter dei ommpotentis mitu
distinguntur. Alii ex illis ad nos
in mundum missi futura predicen¬
do ꝑueniunt: alii ad hoc sunt cons¬
tituti ut per eos signa & miracula
frequentitis fiant. Alii subiectis an¬
glbx spiritibus presunt: eisq ad
explenda diuina mysteria dispo-¬
nendo principantur. A liĩ mira po-¬
tentia ceteris preminent: pro eo
quod eis ad obediendum alia an-¬
geloꝵ agnuna subiecta sunt. Alii
tanta diuinitatis gratia replentur.

Expanded text:
regna spiritibus angelicis ad laudem et gloriam, atque honorem sui nominis ac majestatis in perpetuum miro ordine collocavit. De quibus plura loqui pertimescimus, quia soli Deo scire est quomodo vel quemadmodum eorum invisibilis absque contagione seu diminutione in sua sola puritate consistat natura. Sed tamen novem esse angelorum ordines, ad Dei judicia ac ministeria complenda, testante sacro eloquio, cognovimus, quorum principatus atque potestas subtiliter ac mirabiliter Omnipotentis nutu distinguitur. Alii ex illis ad nos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et miracula frequentius fiant; alii subjectis angelorum spiritibus praesunt, eisque ad explenda divina mysteria disponendo principantur; alii mira potentia caeteris praeeminent, pro eo quod eis ad obediendum alia angelorum agmina subjecta sunt; alii tanta Divinitatis gratia replentur,
Abbreviated transcription (Latin):
sola interemit uniuer sani hereticã
prauitatem. sola sit post dñm que
nos confirmet in onmi ueritate stus¬
q commendet meritis & precibus
auxilietur: ut et ipsi digni inuenia¬
mur in eius laudibus. Hec est inꝗͣ¬
uirgo gratia plena. que dȩdit celis
gloriam. terris deum. pacemq refu¬
dit: fidem gentibus. finem uitiĩs.
uite ordinen. moribus discipłinam.

Expanded text:
sola interemit universam haereticam pravitatem: sola post Deum quae nos confirmet in omni veritate, suisque commendet meritis, et precibus auxilietur, ut et ipsi digni inveniamur in ejus laudibus. Quod siset gratia plena, quae dedit coelis gloriam, terris Deum pacemque infudit, fidem gentibus, finem vitiis, vitae ordinem, moribus disciplinam.
Abbreviated transcription (Latin):
ominum sanctoꝵ in die qua predixi¬
mas haberetur: ut quicqͥd humana
fragilitas ꝑ ignorantiam uel negligen¬
tiam seu per occupationem rei sclãris
in sollempnitate sco̾rum nius ple¬
re ꝑegisset. in hac sancta obseruatio¬
ne solteretur: quatinus eoꝵ patroci¬
nĩs protecti. ad suꝑna po loꝵ gaudia
peruenire ualeamus. Nunc ergo fra

Expanded text:
omnium sanctorum, in die qua praedixiomnium sanctorum, in die qua praediximus, haberetur, ut quidquid humana fragilitas per ignorantiam, vel negligentiam, seu per occupationem rei saecularis, in solemnitate sanctorum minus plene peregisset, in hac observatione solveretur, quatenus, eorum patrociniis protecti, ad superna populorum gaudia pervenire valeamus. Bea
Abbreviated transcription (Latin):
egimus in ecclãsticis hystes
quod sanctus bonefatius qui quartꝰ
a beato oregorio romane urbis eprs¬
patum tenebat. suis precib a foca ãt¬
sare impetraret donari ecclẽ xp̃iten
plum romȩ. quod ab antiquis panbe¬
on ante uocabatur. quia hoc qtiat
simtlachrum ominium uice¬
tur esse deorum: in quo eliminata
omni spurtitia. fecit ecclãm sancte
dei genitricis. atq omnium marty¬
rum xp̃i. ut exclusa multitudine de¬
montim. multitudo ibi sanctoꝵ a fit¬
libus in memoria haberetur. & płas
unuiersa in capite kalendarum nr¬
riembrium. sicut in die natalis dñ
ad ecclãm in honore omnium scõr
consecratam conueniret: ibiq mił¬
sarum sollempnitate a presule saͥs
apłicȩ celebrata. omnibusq rite pet¬
fectis. unisquusq in sua cum ganid
remearet. Ex hac ergo consuetudine
sanedȩ homanȩ ȩcclȩ crescente religione
ap̃iana. decretum est ut in eccłiis dei
quȩ per orbem terrarum longe late¬
q construuntur. honor et memorra

Expanded text:
egimus in ecclesiasticis historiis quod sanctus Bonifacius, qui quartus a beato Gregorio Romanae urbis episcopatum tenebat, suis precibus a Phoca Caesare impetraret donari Ecclesiae Christi templum Romae, quod ab antiquis Pantheon ante vocabatur, quia hoc quasi simulacrum omnium videretur esse deorum; in quo, eliminata omni spurcitia, fecit ecclesiam sanctae Dei genitricis, atque omnium martyrum Christi, ut, exclusa multitudine daemonum, multitudo ibi sanctorum a fidelibus in memoria haberetur; et plebs universa in capite Kalendarum Novembrium, sicut in die natalis Domini, ad ecclesiam in honore omnium sanctorum consecratam conveniret, ibique missarum solemnitate a praesule sedis apostolicae celebrata, omnibusque rite peractis, unusquisque in sua cum gaudio remearet. Ex hac ergo consuetudine sanctae Romanae Ecclesiae, crescente religione Christiana, decretum est ut in Ecclesiis Dei, quae per orbem terrarum longe lateque construuntur, honor et memoria
Abbreviated transcription (Latin):
ta est spũsctõ. Propter filis̃
fuit repleta. neq enim̃ma
in utero sp̃msctm̃ recepisset
tũc et illa statim post sct̾ifica¬
tionẽfili repleta est sp̃usctõ:
Spiritu itaq sct̃o tunc reple-
ta est maria: qñ cepit in ute¬
ro habere saluatorem. Stͣa¬
tim em̃ spiritũ scfm̃ accepiti

Expanded text:
ta est Spiritu sancto, propter filium sit repleta. Neque enim matin utero Spiritum sanctum recepisset, tunc et illa post sanctificationem filii repleta est Spiritu sta est Maria, quando coepit in utero habere Salvatorem. Statim enim ut Spiritum sanctum accepit
Abbreviated transcription (Latin):
tristia habemus. Unde & sinstrũ
nobis esse dicuts: hoc quod aduͥ¬
sum esse deputamus. Et sicut pre¬
fati stimus per hominem incarna¬
tio per uitulum passio: ꝑ leonem
uero auctoris nr̃i resurrectio
designatur. De incarnatione autẽ
unigeniti filii qua redempti fumus
omnes electi letati funt. de morte
uero illius ipsi electorum primi sc̃i
aplĩ contristati: qui iterum de eiꝰ
resurrectione gauisi sunt. Quia erpo
entis & natiuitas & resurrectio leticiã
discipłis prebuit. quos eius passio con¬
tristauit: homo & leo a dextris. utu¬
lus uero a sinstris eis fuisse ꝑhibetur
Ipsi naniq euangelistȩ sc̃i de eitis hmni¬
nitate gauisi sunt. de eius resurrectio.¬
ne confirmati: qui de eits passione
fuerant contristati.

Expanded text:
tristia habemus. Unde et sinistrum tristia habemus. Unde et sinistrum nobis esse dicimus hoc quod adversum esse deputamus. Et, sicut praefati sumus, per hominem incarnatio, per vitulum passio, per leonem vero auctoris nostri resurrectio designatur. De incarnatione autem unigeniti Filii, qua redempti sumus, omnes electi laetati sunt; de morte vero illius ipsi electorum primi sancti apostoli contristati, qui iterum de ejus resurrectione gavisi sunt. Quia ergo ejus et nativitas et resurrectio laetitiam disciptristavit, homo et leo a dextris, vitulus vero a sinistris eis fuisse describitur. Ipsi namque evangelistae sancti de ejus humanitate gavisi sunt, de ejus resurrectione confirmati, qui de ejus passione fuerant contristati.
Abbreviated transcription (Latin):
quod sanctus bonefatius qui quartꝰ
a beato oregorio romane urbis epso¬
patum tenebat. suis precib afosa u¬
sare impetraret donari ȩcclẽ xp̃i teli¬
plum romȩ. quod ab antiquis puaisle¬
on ante uocabatur. quia hoc qual¬
nificari untsquisq perfectus potest.
Quod idcirco diximus: ut ea quȩ
de quatuor animalibus dicta sunt.
ꝑtinere etiam ad perfectorum sin-¬
gulos demonstremus. S magna nob̃
de eisdeni euangelistis & sanctis pre¬
dicatoribus questio oritur: cur homo
& leo adextris ipsorum quatuor. ui¬
tulus uero a sinistris ipsorum qua-¬
tuor esse ꝑhibetur. Neq enim sine
admiratione est: cur duo illa a
dextris. & unum hoc esse a sinistris
dicitur. Et rursum querendum¬
est: cur aquila non a dextris uel
simstris. sed desuꝑ ipsorum quatuor
esse memoratur. Duas itaq nobis
questiones obicimus: quas opoetet
ut aperiente dño dissoluamus. Ho¬
mo igitur & leo a dextris: uitulus
tiero a sinistris esse ꝑhibetur. A dex¬
tris etenim leta: a sinstris uero

Expanded text:
quod sanctus Bonifacius, qui quartus a beato Gregorio Romanae urbis episcopatum tenebat, suis precibus a Phoca Caesare impetraret donari Ecclesiae Christi templum Romae, quod ab antiquis Pantheon ante vocabatur, quia hoc quanari unusquisque perfectus potest. Quod idcirco dicimus, ut ea quae de quatuor animalibus dicta sunt, pertinere quoque etiam ad perfectorum singulos demonstremus. 3. Sed magna nobis de eisdem evangelistis et sanctis praedicatoribus quaestio oritur, cur homo et leo a dextris ipsorum quatuor, vitulus vero a sinistris ipsorum quatuor esse perhibetur. Neque enim sine admiratione est cur duo illa a dextris et unum hoc esse a sinistris dicitur. Et rursum quaerendum cur aquila non a dextris, vel sinistris, sed desuper ipsorum quatuor esse memoratur. Duas itaque nobis quaestiones objecimus, quas oportet ut aperiente Domino dissolvamus. Homo igitur et leo a dextris, vitulus vero a sinistris esse perhibetur. A dextris etenim laeta, a sinistris vero
Abbreviated transcription (Latin):
sequeris. nisi quia hoc non adhuc ꝑse¬
quens. sed iam consequens muitatur:
signum quiod ii celo fuer demons¬
tratum. in militaria uexilla tranffor
diem crucis dominicȩ exaptat: et ita
armis uexillisq religionis instructꝰ.
aduersus impioꝵ arma proficiscitur.

Expanded text:
 nisi quia hic non adhuc persequens, sed jam consequens invitatur. Exinde signum quod de coelo sibi fuerat demonstratum, in militaria vexilla transformem in speciem crucis Dominicae exaptat, et ita armis vexillisque religionis instructus, adversum impiorum arma proficiscitur.
Abbreviated transcription (Latin):
eius & natiuitas & resurrectio leticiã
discipłis prebuit. quos eius passio con¬
tristauit: homo & leo a dextris. intu¬
lus uero a sinstris eis fuisse ꝑhibettr
Ipsi namq euangelistȩ sc̃i de eius hnm¬
nitate gauisi sunt. de eius resurrechuo¬
ne confirmati: qui de eius passione
fuerant contristati.

Expanded text:
etitiam discipulis praebuit quos ejus passio contristavit, homo et leo a dextris, vitulus vero a sinistris eis fuisse describitur. Ipsi namque evangelistae sancti de ejus humanitate gavisi sunt, de ejus resurrectione confirmati, qui de ejus passione fuerant contristati.
Abbreviated transcription (Latin):
incassum cõgregasti hanc
multitudinẽ ad colendã
hoc templũ manu artificũ
opcratum: miraris ornamẽta
potius celũ et terram mare
⁊ oiã que in cis sũt. Mlirare
ornaniẽta celoꝵ: solem ui¬
delig ⁊ lunai et stellas.
Mirare famulatũ eorũ
qualiter a mũdi i̾utio b̾s¬
q ad finem nocte ⁊ die cur¬
rũt ad ꝯccidentẽ et redcũt

Expanded text:
incassum congregasti hanc multitudinem ad colendum hoc templum manu artificum operatum, miraris ornamenta potius celum et terram mare et omnia, quae in eis sunt; mirare ornamenta celi, solem videlicet lunam et stellas, mirare famulatum eorum, qualiter a mundi initio usque ad finem die noctuque currunt ad Occidentem et redeunt
Abbreviated transcription (Latin):
onium sanctoꝵ in die qua preheri¬
nus haberetur: ut quicqͥd humnana
niglitas ꝑ ignorantiam uel negligen¬
tan seu per occupationem reiselaris
n solempnitate scorum ninus ple.
ir pegisset. in hac sancta obseruatio¬
nt ołueretur: quatmus eoꝵ patroci¬
nĩs protecti. ad suꝑna poloꝵ gaudia

Expanded text:
omnium sanctorum, in die qua praedixiomnium sanctorum, in die qua praediximus, haberetur, ut quidquid humana fragilitas per ignorantiam, vel negligentiam, seu per occupationem rei saecularis, in solemnitate sanctorum minus plene peregisset, in hac observatione solveretur, quatenus, eorum patrociniis protecti, ad superna populorum gaudia
Abbreviated transcription (Latin):
egimus in ecclãsticis lystreis
quod sanctus bonefatius qui quartꝰ
a beato oregorio romane urbis epsso¬
patum tenebat. suis precib afoca ce¬
sare impetraret donari ȩcclẽ xp̃i tem¬
plum romȩ. quod ab antiqutis panthe¬
on aute uocabatur. quia hoc quasi
simtlachrum omnium udeba¬
tur esse deorum: in quo eliminata
omni spurticia fecit ecclãm sancte
dei genitricis. atq omnium marty¬
rum xp̃i. ut exclusa multitudine de¬
montim. multitudo ibi sanctoꝵ a fide¬
libuis in memoria haberetur & pebs
uniuersa in capite. Kalendarum no¬
uembrium. sicut in die natalis dĩ
ad ecclãm in honore omnium scõꝵ
consecratam conueniret: ibiq mil¬
sarum sollempnitate a presule seal
apłicȩ celebrata. omnibusq rite per¬
fectis. unusquisq in sua cum gauioo
rencartt. Ex hac ergo consuetudine
sirte homanȩ ȩcclẽ crescente religione
aparã. decretum est ut in eccłi . Aci
que per oiben terrarum longe late
constriuntur: honor et memoria

Expanded text:
egimus in ecclesiasticis historiis quod sanctus Bonifacius, qui quartus a beato Gregorio Romanae urbis episcopatum tenebat, suis precibus a Phoca Caesare impetraret donari Ecclesiae Christi templum Romae, quod ab antiquis Pantheon ante vocabatur, quia hoc quasi simulacrum omnium videretur esse deorum; in quo, eliminata omni spurcitia, fecit ecclesiam sanctae Dei genitricis, atque omnium martyrum Christi, ut, exclusa multitudine daemonum, multitudo ibi sanctorum a fidelibus in memoria haberetur; et plebs universa in capite Kalendarum Novembrium, sicut in die natalis Domini, ad ecclesiam in honore omnium sanctorum consecratam conveniret, ibique missarum solemnitate a praesule sedis apostolicae celebrata, omnibusque rite peractis, unusquisque in sua cum gaudio remearet. Ex hac ergo consuetudine sanctae Romanae Ecclesiae, crescente religione Christiana, decretum est ut in Ecclesiis Dei, quae per orbem terrarum longe lateque construuntur, honor et memoria
Abbreviated transcription (Latin):
ogitis me opaula
et eustochium
immo caritas xp̃i
me compellit.
qui uobis dudum tractatibꝰ loqͥ
consueueram. ut nouo loquẽdi
laudas. Quod si coniugata certe
aut peccatrix nichilominus con¬
fitere & lauda: qm̃ inde miscdĩa
omnibus profluxit & gratia ut
laudent. Et quamuis non sit spe¬
tiosa laus in ore peccatoris. noli ces
sare: quia inde tibi promittitur
uenia. unde & omnib. ut laudes.

Expanded text:
Cogitis me, o Paula et Eustochium, imo charitas Christi me compellit, qui vobis dudum tractatibus loqui consueveram, ut novo loquendilaudas. Quod si conjugata certe aut peccatrix, nihilominus confitere et lauda, quoniam inde misericordia omnibus profluxit et gratia ut laudent. Et quamvis non sit speciosa laus in ore peccatoris, noli cessare a laude, quia inde tibi promittitur venia, unde et omnibus, ut laudes.
Abbreviated transcription (Latin):
non ab officio ꝓlixitas iti¬
neris redarguit. In mõta¬
na u̾go cui festinatione uir-¬
go officu mẽq inuirie in¬
mẽor affectu urgẽte: non
sexu relicta domo perrexit
teis. non aliquos in pu¬
blico miscere sermones.
Mlaria in domo sera: festi¬
na in publico ⁊ mãsit apd̃
cognatã suã tribꝰ mẽsibus.
Et em̃ que ꝓpt officiũ uene¬
rat iherebat officio. Nãsit
tribus mẽsibus non ꝙdo
mꝰ cã delectaret aliena: sed
qr frequẽter uideri in publi¬
co displicebat. Didicistis
ygines pudorem marie:
discite ⁊ huilitatez marie.
Uenit ꝓpinca ad ꝓximã:
uimor ad seniorẽ. Necso¬
lum benit: sed ctiã prior
salutanit. Decet em̃ ut ꝙͣ¬
to castior tãto humilior¬
bgo sit. uouit deferre se-¬
moribus. fit magistra hũi¬
litatis i qua ẽ ꝓfessio castita¬
tis Est ⁊ rausa pitatis ẽ etiã
norma dotrine.

Expanded text:
non ab officio prolixitas itineris retardauit in montana uirgo cum festinatione, uirgo officii memor, iniuriae inmemor, adfectu uigente, non sexu relicta perrexit teis, non aliquos in publico miscere sermones. Maria in domo sera, festina in publico mansit aput cognatam suam tribus mensibus; etenim quae propter officium uenerat inhaerebat officio. mansit tribus mensibus, non quod domus eam delectaret aliena, sed quia frequentius uideri in publico displicebat. didicistis, uirgines, pudorem Mariae: discite humilitatem. uenit propinqua ad proximam, iunior ad seniorem nec solum uenit, sed etiam prior salutauit; decet enim ut quanto castior uirgo tanto humilior sit. nouerit deferre senioribus, sit magistra humilitatis, in qua est professio castitatis. est et causa pietatis, est etiam norma doctrinae.
Abbreviated transcription (Latin):
senior & in lacrimis resolutus:
ille ait mortuus est. Quomodo
inquit. uel quali morte: Dõ ait
mortuus est. quia pessimus & fla¬
latro ciniũ aggressus est. Deniq
auditis apłs uestem continuo qua

Expanded text:
et in lacrimis resolutus: «Ille», ait, «mortuus est». «Quomodo», inquit, «uel quali morte?». «Deo», ait, «mortuus est, quia omnibus malatrocinium aggressus est; et auditis a
Abbreviated transcription (Latin):
Sta tantũ. & crede mͥ: quia xp̃e me
misit. At ille audiens restitit. ac¬
flebat amarissime. & accedentis ad se
senis genibus ꝓuoluitur. gemitib
& ululatib quib poterat satisfaci¬
ens. & uberrimis lacrimarum
suaruͣ fontib iterũ baptizabatur.
occultans solam dexterã suã. Apłs
uͦ iurisiurandi sacramento se ei a¬
pollicens. simulq genib eiꝰ ꝓuolutꝰ.
atq. ipsam dexterã ex cuius cȩdis
conscientia torquebat᷑. tamquã iam
ꝑpenitentiã purgatã deosculans
ad eccłam reuocat. & indesinentes
ꝓ eo orationes ꝓfundens. & cũ ipso
pariter ducens crebra ieiunia. in¬
dulgentiã adõ quã ei pollicitus
fuerat expetebat. Sed & uariis ser¬
monũ consolationib uelut quibdã
pͣcantationib efferos & exterritos
eiꝰ animos mitigabat. Nec prius
abstitit. quã eũ in om̃ib emendatũ
etiã exccłe preficeret. prȩbens ꝑ hoc
magna exempla uerȩ pęnitentiȩ.
& documentũ ingens nouȩ rege¬

Expanded text:
Sta tantum, et crede mihi, quia Christus me misit. » At ille audiens, restitit. flebat amarissime, et accedentis ad se senis genibus provolvitur, gemitibus et ululatibus, quibus poterat, satisfaciens, et uberrimis lacrymarum suarum fontibus iterum baptizabatur, occultans solam dexteram suam. Apostolus vero jurisjurandi sacramento se eo ipollicens, simulque genibus ejus provolutus, atque ipsam dexteram, ex cujus caedis conscientia torquebatur, tanquam jam per innocentiam purgatam deosculans, ad ecclesiam revocat, et indesinenter pro eo orationes profundens, et cum ipso pariter ducens crebra jejunia, indulgentiam a Deo quam ei pollicitus fuerat, expetebat. Sed et variis sermonum consolationibus, velut quibusdam praecantationibus, efferos et exterritos ejus animos mitigabat: nec prius abstitit, quam eum in omnibus emendatum etiam Ecclesiae praefecerit, praebens per hoc magna exempla verae poenitentiae, et documentum ingens novae rege
Abbreviated transcription (Latin):
rore pͣconia mundana mercantur.
Quos apłs sententia sua notat dicens.
questum existimant ee̾ pictatem.
Et cũ hȩc ita sint. non repellit dñs lu¬
gentes uel peccata sua uel mundũ
quti dixit. beati qui lugent. qmͣ ipsi
consolabuntur. Non reprehenditur
ille qui dudũ corde deuio & lubriois
gressibus atramite salutis elipsus
redintegrare se dõ mesta pęnitentie
satisfactione conatur. ut in quinqua¬
gesimo legimus psalmo. cor contri.¬
tum & humiliatũ ds̃ non spernit.
Non utiq spernit ds̃ sem̃ merorem.
sed seruientes sibi artificem & dolo
simulatam non uult circũ ferre
tristitiam. de quib ait xp̃c ad dis¬
cipłos suos. Amen dico uobis. ꝑce

Expanded text:
rore praeconia mundana mercantur; rore praeconia mundana mercantur; quos Apostolus sententia sua notat, dicens: Quaestum aestimant esse pietatem . Et cum haec ita sint, non repellit Dominus lugentes vel peccata sua, vel mundum, qui dixit: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Non reprehenditur ille, qui dudum corde devio, et lubricis gressibus a tramite salutis elapsus, redintegrare se Deo moesta poenitentiae satisfactione conatur, ut in quinquagesimo legitur psalmo: Cor contritum et humiliatum 106 Deus non spernit. Non utique spernit Deus sanctum moerorem, sed servientem sibi artificem et dolo simulatam non vult circumferre tristitiam: de quibus ait Christus ad discipulos suos: Amen dico vobis, re
Abbreviated transcription (Latin):
iciuntũ tuũ defers. cur illud ho¬
minib pari tecũ conditione ui¬
uentibus uane głe sectator osten¬
tas: Hanc nimirũ paulus apłs
secutus sententiam dicebat. nolite
fieri manis głȩ cupidi. Inane est
eñĩ & uanũ. quicquid nullius pon¬
deris aut uirtutis firmitate con¬
sistit. Inane est qđ cũ scło p̃tereun¬
te deficiens ad uitam non transit
ȩternam. Quicquid ꝓ carnali ho¬
nore laboratur. corruptibili cum
carne dilabitur. Ut ait ꝓpheta.
miũ uite celestis adquirere. Sed
unge ait qui ieiunas caput tuum.
& laua faciem tuã. Ungit re uera
omĩs deuotus caput suũ. cuius
religiosum ieuniũ scẽ elemosi¬
nȩ ubertate pinguescit. Et si al.¬
tius aliquid cogitemus: unges
deuotione lȩtifices. Lauabis sine
dubio & faciem tuã. atq eam om̃i
lȩtitiȩ serenitate deterges. si diuino
iocundior cultu nullius uanitats¬
affectatione sordescat. In lotus enim¬
eoꝵ uultus est. qui falso oculoꝵ me¬

Expanded text:
officium tuum defers, cur illud hoofficium tuum defers, cur illud hominibus pari tecum conditione viventibus vanae gloriae sectator ostentas? Hanc nimirum Paulus apostolus secutus sententiam dicebat: Nolite fieri inanis gloriae cupidi . Inane enim est et vanum quidquid nullius ponderis ac virtutis firmitate consistit. Inane est quod cum saeculo praetereunte deficiens ad vitam non transit aeternam: quidquid enim pro carnali honore laboratur corruptibili cum carne dilabitur, ut ait prophetaaemium vitae coelestis acquirere. Sed unge, ait, cum jejunas, caput tuum, et lava faciem tuam. Ungit revera omnis devotus caput suum, cujus religiosum jejunium sanctae eleemonsynae ubertate pinguescit; et si altius aliquid cogitemus, unges devotione laetifices. Lavabis sine dubio et faciem tuam, atque eam omni laetitiae serenitate deterges, si divino jucundior cultu nullius affectatione sordescat. Illotus eorum vultus est, qui falso oculorum moe
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ualium retributor scam nobis
ꝑfectamq dedit regulam ieiunandi
dicens. cũ ieiuinatis non eritis sicut
hypocrite tristes. Exterminant
eñi facies suas. ut pareant homini¬
bus ieunare. Non enĩ dõ ietunat.
sed hominib: qui cũq ostentatione
ieuni sui głam requirit humanã.
Exterminant enim facies suas. qui
merore simulato religiosũ uultũ
popłoꝵ oculis mentiuntur. Non
uult enĩ disciplinȩ cȩlestis magist᷑
in religiose agi. quod fieri ꝓ reli¬
gione p̾cipitur. Nec patitur inuo¬
cantium se laborem. quib etͣnam
parat mercedẽ. infructuose iactan¬
tie uitio deperire. Non eritis inqͥt
sicut hẏpocritȩ tristes. Si enim
uere mestus & tristis es quia ieiu¬
nas. nullam tibi ut ingratus apud
dm̃ grãm rescruabis. quia quãuis
opus facias. bonũ. prauitate dege¬
neris animi inuitus operaris. Si
autem ꝓ quadam scĩtatis imagine
tristitiam simulas. omnẽ fructu᷑
ꝓmissionis diumȩ obsequii tui
ostentator amittis. Quod si dõ

Expanded text:
spiritualium retributor, sanctam nobis, perfectamque dedit regulam jejunandi, dicens: Cum jejunatis, non eritis sicut hypocritae, tristes; exterminant enim facies suas, ut appareant hominibus jejunare . Non enim Deo jejunat, sed hominibus, quicunque ostentatione jejunii sui gloriam requirit humanam. Exterminant autem facies suas, qui moerore simulato religiosum vultum populorum oculis mentiuntur: non vult enim disciplinae coelestis magister irreligiose agi quod fieri pro religione praecipitur; nec patitur invocantium se laborem, quibus aeternam parat mercedem, infructuosae jactantiae vitio deperire. Non eritis, inquit, sicut hypocritae, tristes. Si enim vere moestus et tristis es, quia jejunas, 104 nullam tibi ut ingratus apud Deum gratiam reservabis: quia quamvis opus facias bonum, pravitatem tamen degeneris animi invitus operaris. Si autem pro quadam sanctitatis imagine tristitiam simulas, omnem fructum promissionis divinae obsequii tui ostentator amittis. Quod si Deo
Abbreviated transcription (Latin):
lantem scãrum meditatione uirtu¬
tum. & sobrietatis amore castigat.
Bene ieuinat. qui fraternas in iurias
pacifici pectoris lenitate dimittit.
Gratissimũ dõ defert ieiuniũ. qui
mentem suã aprauis cogitationib.
oculos a concupiscentia. linguam
manusq a lite custodit. Et post om̃ta
fr᷑ beatus eris. & bene esuries panẽ.
ac sities poculum. si xp̃ianȩ mentis
affectu ceperis esurire & sitre iusti.¬
tiam. Sicut ipse dñs dixit. beati qui
esuriunt & sitiunt iustitiam. quia
cum xp̃o. si desideramus transeun¬
tes a scło regnare cũ dõ. si optamus
sacratissimũ resurrectionis dm̃cȩ
diem letis mentib celebrare: ab esa
quidem uel potu ꝓ uirib tempere¬
mus. auitiis autem totis uirib ieni¬

Expanded text:
lantem, sanctarum meditatione virtulantem, sanctarum meditatione virtutum, et sobrietatis amore castigat: bene jejunat, qui fraternas injurias pacifici pectoris lenitate dimittit: gratissimum Deo defert jejunium, qui mentem suam a pravis cogitationibus, oculos a concuspiscentia, linguam manusque a lite custodit. Et post omnia, frater, beatus eris, et bene esuries panem ac sities poculum, si Christianae mentis affectu coeperis esurire et sitire justitiam, sicut ipse Dominus dixit: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quia cum Christo; si desideramus transeuntes a saeculo regnare cum Deo; si optamus sacratissimum resurrectionis dominicae diem laetis mentibus celebrare, ab esca quidem vel potu pro viribus temperemus, a vitiis autem totis viribus jeju
Abbreviated transcription (Latin):
rannũ suũ nouũ bellum gerebat.
nec molli adulatione frangitur.
nec durissimis iniurus cõmouet᷑.
sed ita ad omĩa inimici temptam̃ta
respondit. ne possit in ut uno eo¬
demq dõ & homine celestis mysterii
dep̃hendere sacramentũ. & ideo fr̃s
dominici certaminis uictorieq exẽ¬
plum sequentes. & diabolicas preca¬
uentes insidias. borum quadraginta
dierum acceptabile dõ nr̃o iciuniũ
celebremus. Tunc emͣ dolos aduer
saru ᷤ poterimus. si continuatis pre¬
cibus aut ꝑ casta ieiunia corporis
uitia cõpescamus. aut cor nr̃m ab
om̃i uanitate & ambitione purge¬
mus. ut ait ipse saluator. hoc genus
non eicietur. nisi ieiunus & oratio¬
ne. Bene aute ieunat. quicumq
esuriem suam refecti pauꝑis satie¬
tate sustentat. Bene ieiunat. qui di¬
uini recordatione iudicii semet ip¬
sum refrenans ab om̃i se illecebrarũ
uoluptate suspendit. Bene iciunat.
qui carnẽ sua̾ uitioꝵ germina pullu¬

Expanded text:
rannum suum novum bellum gerebat, rannum suum novum bellum gerebat, nec molli adulatione frangitur, nec durissimis injuriis commovetur, sed ita ad omnia inimici tentamenta respondit, 132 ne posset in uno eodemque Deo et homine coelestis mysterii deprehendere sacramentum. Et ideo, fratres, dominici certaminis, victoriaeque exemplum sequentes, et diabolicas praecaventes insidias, horum quadraginta dierum acceptabile Deo nostro jejunium celebremus. Tunc enim dolos adversarii superare poterimus, si continuatis precibus, aut per casta jejunia corporis vitia compescamus, aut cor nostrum ab omni vanitate et ambitione purgemus, ut ait ipse Salvator: Hoc genus non ejicitur, nisi jejuniis, et oratione . Bene autem jejunat quicunque esuriem suam refecti pauperis satietate sustentat: bene jejunat, qui divini recordatione jejunii semetipsum refrenans ab omni illecebrarum voluptate suspendit: bene jejunat, qui carnem suam vitiorum germina pullu
Abbreviated transcription (Latin):
quid cõmodi confert. si preceps hinc
in plana descendero: Aut cur adula¬
tionis tuȩ temptamentis ista ꝑsua.¬
deas. cũ tui sit oꝑis de suꝑioribus
corruentem ad inferiora deicere:
Post hȩc uero ut lectio decursa testa¬
tur. duxit illum in montẽ excelsũ.
& ostendit ei omĩa regna mundi
dicens. hec om̃ia tibi dabo. si proci¬
dens adoraueris me. Ut fallax de¬
ceptor offert qͦd non habet. & ut
uere cȩcus cȩloꝵ dño terrarum
regna ꝓmittit. Hec om̃ia inquit
tibi dabo. si ꝓcidens adoraueris me.
Uere ꝓcidit & cadit. qui non largiente
dõ sed ad nutum diaboli adquirit
scłi dignitates. Respondit autẽ ci
dñs. Uade retro satanas. Scriptum
est enĩ. dñm dmͣ tuũ adorabis. & illi
usq ꝑuenit. ut se ab adorando dĩ filio
qui decipi laudis sue subreptione
non potuit. indignatione ingestȩ
contumelie se ꝓderet exploranti.
Sed fortissimus ꝓpugnator qui pro
uita ac libertate nr̃a aduersus ty¬

Expanded text:
quid commodi confert, si per praeceps hinc quid commodi confert, si per praeceps hinc in plana descendero? aut cur adulationis tuae tentamentis ista persuadeas, cum tui sit operis de superioribus corruentem ad inferiora dejicere? Post haec vero, ut lectio decursa testatur: Duxit illum in montem excelsum, et ostendit ei omnia regna mundi, dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me: ut fallax deceptor offert, quod non habet; et ut vere caecus coelorum Domino terrarum regna promittit: Haec omnia, inquit, tibi dabo si procidens adoraveris me. Vere procidit et cadit, qui non largiente Deo, sed ad nutum diaboli acquirit saeculi dignitates. Respondit autem ei Dominus: Vade retro, Satana; scriptum enim est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi usque pervenit, ut se ab adorando Dei Filio hristus, qui decipi laudis suae subreptione non potuit, indignatione ingestae contumeliae se proderet exploranti. Sed fortissimus propugnator, qui pro vita ac libertate nostra adversus ty
Abbreviated transcription (Latin):
panis. uerbum autẽ dĩ cunctis fi¬
delibus substantiam sempiterne
salutis operatur. Sed doceri nescius
inimicus. stanti dño supra pinnam
templi iterũ ait. Si filius dĩ es. mit¬
te te deorsum. Scriptũ est enim
qd angłis suis mandauit de te. ut¬
in manib tollant te. ne umquã
offendas ad lapidem pedem tuum.
ꝑsuadere. sed obedire ille non pote¬
rat. qui cadere nesciebat. Nec quic¬
quam de dño subreptor impetrat.
quia non sunt religionais eiꝰ uerba
sed fraudis. Quẽ redemptor hu¬
mani generis rursus telo senten¬
tiȩ celestis euerberat dicens. Scrip¬
tum est. non temptabis dnm̃ dmͣ
tuũ. Qua responsione ne quid ma¬
nifesta ueritate auctor falsitatis
audiret uerboꝵ sensuũq modera¬
tor dñs exalto se dare nec ꝓdidit
se posse. necnon posse mentitus est.
sed scriptum est ait. non tep̾tabis
dñm dm̃ tuũ. Id est dm̃ temptat.
qui iactantiȩ sue uitio suꝑfluam
& inuti ẜ lem uult ostentare uir¬
tutem. Quid eñi utilitatis habet.

Expanded text:
panis; verbum autem Dei cunctis fidelibus substantiam sempiternae salutis operatur. Sed doceri nescius inimicus, stanti Domino super pinnam templi iterum ait: Si Filius Dei es, mitte te deorsum; scriptum est enim, quod Angelis suis mandavit de te, ut manibus tollant te, ne unquam offendas ad lapidem pedem tuum . praecipitium persuadere, sed obedire ei ille non poterat, qui cadere nesciebat. Nec quidquam de Domino surreptor impetrat, quia non sunt religionis ejus verba sed fraudes. Quem Redemptor humani generis rursus telo sententiae 131 coelestis everberat, dicens: Scriptum est: Non tentabis Dominum Deum tuum. Qua responsione ne quid manifesta veritate auctor falsitatis audiret, verborum sensuumque moderator Dominus ex alto dare, nec prodidit se posse, nec non posse mentitus est, sed scriptum est, ait: Non tentabis Dominum Deum tuum. Id est, Deum tentat, qui jactantiae suae vitio superfluam et inutilem vult ostentare virtutem. Quid enim utilitatis habet,
Abbreviated transcription (Latin):
& incertus boc cũ efuriente ser.¬
mone congreditur. si filius dĩ es.
dic ut lapides panes fiant. Stultꝰ
& audax qui putarit dĩ filium
diabolicam uoluntate᷑ edendi ne¬
cessitate facturum. quasi uero i¬
possibile esset ei in panẽ lapides
cõmutare. qui quondam sitienti¬
bus in deserto popłis de petra arida
largissima aquarũ fluenta ꝓduxit.
aut esurienti sibi post quadraginta
dierũ ieuiniũ escam non poterat
ꝓuidere. cuuis p̃cepto ut m̾niime.¬
rabilis hebreoꝵ exercitus pascere¬
tur. cȩlestia de nubib alimenta
fluxerunt. Sed uere omĩpotens
unigenitus qui nrͣm magis esuri¬
ret salutem. tali temptatorẽ suum
responsione confudit. non in pane
tantũ uiuit homo. sed in omni
uerbo dĩ. Quo responso kmi ut
explorator qui incertus uenerat
incertior redderetur: in estimate
prudentiȩ dñs nec inesse sibi esu¬
riem. denegauit. nec manducandi
necessitatem se habere ꝓfessus est.
Non inquit in pane tantum uiuit

Expanded text:
et incertus, hoc cum esuriente Domino seret incertus, hoc cum esuriente Domino sermone congreditur: Si Filius Dei 130 es, dic ut lapides isti panes fiant . Stultus, et audax, qui putaret Dei Filium diabolicam voluntatem edendi necessitate facturum: quasi impossibile esset in panem lapides commutare, qui quondam sitientibus in deserto populis de petra arida largissima aquarum fluenta produxit : aut esurienti sibi post quadraginta dierum jejunium escam non poterat providere, cujus praecepto, ut innumerabilis Hebraeorum exercitus pasceretur, coelestia de nubibus alimenta fluxerunt . Sed vero omnipotens Unigenitus, qui nostram magis esuriret salutem, tali tentatorem suum responsione confudit: Non in pane tantum vivit homo, sed in omni verbo Dei . Quo responso, carissimi, ut explorator, qui incertus venerat, incertior redderetur, inaestimatae prudentiae Dominus, nec inesse sibi esuriem denegavit, nec manducandi necessitatem se habere professus est. Non, inquit, in pane tantum vivit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qđ lectum est cũ tẽptatore
apud paradysum ꝑsuasione ser.¬
pentis paterna pͣuaricatio deiecit
in mortem. dominicus nunc tri.¬
umphus erexit aduitam. Nobis
utiq uicit. qui dignatus est esuri¬
re ꝓ nobis. Aggreditur itaq dia.¬
bolus temptare xp̃m exploratq
sollicitus. si forte illum dĩ esse fi¬
lium deprehendat. eui nullum
corruptionis suȩ uidet in esse
uestigium. Miratur pariter ac
turbatur huiusmodi in hoc
scłm aduentasse hominẽ. qui natꝰ
quidẽ esset de femina. sed non eẽt
abhomine ꝓcreatus. Suspicatur
illum dĩ eẽ filiũ. quẽ continua¬
tum quad raginta dierũ uidet
explicuisse ieiuniuͣ. Sed rursus
dubitat diuinã illi in esse natu¬
ram. quẽ quasi infirmũ inter
ceteros homines ꝑspicit esurire.
Stupet attonitus quȩ sit ista nouitas
humanuͣ non habere peccatum.
& necessitatem peccatoris hominis
dinem. merorem. & om̃ia in se hu¬
mani corporis infirma suscepit.
Inter ista ergo diabolus dubtus

Expanded text:
od lectum est, cum tentatore apud paradisum persuasione serpentis paterna praevaricatio dejecit in mortem, dominicus nunc triumphus erexit ad vitam. Nobis itaque vicit qui dignatus est esurire pro nobis. Aggreditur itaque diabolus tentare Christum, exploratque sollicitus si forte illum Dei esse Filium deprehendat, cui nullum corruptionis suae videt esse vestigium. Miratur pariter ac turbatur hujusmodi in hoc saeculum adventasse hominem, qui natus quidem esset de femina, sed non esset ab homine procreatus. Suspicatur illum Dei esse Filium, quem continuatum quadraginta dierum videt explicuisse jejunium; sed rursus dubitat divinam illi inesse naturam, quem quasi infirmum inter caeteros homines perspicit esurire. Stupet attonitus quae sit ista novitas, humanum non habere peccatum, et necessitatem peccatoris hominis dinem, moerorem et omnia in se humani corporis infirma suscepit. Inter ista ergo diabolus dubius
Abbreviated transcription (Latin):
salubriter ad monita quicquid suꝑ¬
fluum uel nociuũ diurna uagati¬
one contraxisset. totum hoc noctur¬
nis denuo precibus ac lacrimis ex¬
tempore mundaret. Ueruꝰ nos quia
in longuͣ duximus sermone᷑. iam
conuersi ad dñm : clementiam ipsius
postulemus: ut & memoriã beate
marie congruis ueneremur offi.¬
cus. & ad celebranda dñice natiui¬
tatis sollepͥna puriorib animis
uenire mereamur. Adiuuãt ipse
enda dona celestia. desideriũ nr̃m:
qui pro nobis incarnari. atq. inter
homines uiuendi forma dare uoluit

Expanded text:
salubriter admonita, quidquid supsalubriter admonita, quidquid superfluum vel nocivum diurna vagatione contraxisset, totum hoc nocturnis denuo precibus et lacrtempore mundaret. Verum nos quia in longum duximus sermonem, jam conversi ad Dominum clementiam ipsius postulemus, ut et memoriam beatae Mariae congruis veneremur officiis, et ad celebranda dominicae nativitatis solemnia purioribus animis venire mereamur, adjuvante ipso enda dona coelestia desiderium nostrum, qui pro nobis incarnari, atque inter homines vivendi formam dare voluit
Abbreviated transcription (Latin):
nies timentib eum. Nulli inter
mala quȩ fecit grauior in pęniten¬
di culpa surripiat : quia dĩ suꝑbis
resistit. eosq. ab eatoꝵ sorte secernenꝰ.
ꝑ uaria penarũ loca ꝓ peccatorum
uarietate disꝑgit. Fit autẽ largien¬
te dño. ut si beatȩ mariȩ semper
actus & dicta recolamus. semꝑ in
nobis & obseruantia castitatis &
uirtutis opera ꝑseuerent. Nam &
optimus ac saluberrimus in sc̃ã
eccła mos inoleuit : ut hymnus
ipsius cotidie cũ psalmodia uesꝑ¬
tinȩ laudis ab om̃ib canatur. qua¬
tinus ex hoc animus fideliũ & fre¬
quentior dñĩce incarnationis me¬
moria ad affectum deuotionis ac.¬
cendat. & recogitata sepius exempla
genitricis illius in uirtutũ soliditate
confirment. Et hoc oportune ad
uesꝑos fieri cõplacuit. ut uidelicet
fatigata ꝑ diem ac distenta diuersis
cogitationib mens nr̃a in cu̾bente
tempore quietis ad unionem se suȩ
considerationis colligeret: iamq

Expanded text:
nies timentibus eum. Nulli inter nies timentibus eum. Nulli inter mala quae fecit gravior impoenitendi culpa surripiat, quia Deus superbis resistit, eosque a beatorum sorte secernens, per varia poenarum loca pro peccatorum varietate dispergit. Fit autem, largiente Domino, ut si beatae Mariae semper actus et dicta recolamus, semper in nobis et observantia eastitatis et virtutis opera perseverent. Nam et optimus ac saluberrimus in sancta Ecclesia mos inolevit, ut hymnus ipsius quotidie cum psalmodia vespertinae laudis ab omnibus canatur, quatenus ex hoc animos fidelium et frequentior dominicae incarnationis memoria ad affectum devotionis accendat, et recogitata saepius exempla genitricis illius in virtutum soliditate confirment. Et hoc opportune ad vesperas fieri complacuit, ut videlicet fatigata per diem et distenta diversis cogitationibus mens nostra, incumbente tempoconsiderationis colligeret, jamque