comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quo ȩt̃na requies ẽ. siue ad diem halen-¬
darum. quando post cęcam noctem et
horribiles tenebras lucis ȩxordium ẽ.
aꝑitur nobis porta orientalis: et si
quis nr̃m ꝑ merita uirtutum. ducis no-¬
men et dignitatem fuerit consecutꝰ.
ꝑ uram uestibuli porte deforis hoc ẽ
ꝑ mundi huius labores. et portam ec¬
clesiȩ quȩ adhuc in t̾rens finib posi¬
ta ẽ. ingredietur : ñ intrinsecus atri¬
um. hoc enim in p̃senti loco scribitur.
sed ad limen portȩ in terioris: et sta¬
bit in ea. Si aut̃ princeps in presenti
scriptura ñ ingreditur atrium interiꝰ.
sed stat in limine eitis: nulli dubium
ẽ nunc ex parte nos uidere. et ex par-¬
te cognoscere: et necdum reuelata facie.
głiam dñi contemplari. Deniq stante
principe in limine portȩ atrii interio¬
ris : ceteri sacerdotes quib hoc offici¬
um delegatum ẽ quos possumꝰ intel¬
ligere uirtutes angelicas. facient pro

Expanded text:
quo aeterna requies est, sive ad diem Kalenquo aeterna requies est, sive ad diem Kalendarum, quando post caecam noctem et horribiles tenebras lucis exordium est, aperitur nobis porta orientalis, et si quis nostrum per merita virtutum ducis nomen et dignitatem fuerit consecutus, per viam vestibuli portae deforis, hoc est per mundi hujus labores, et portam Ecclesiae, quae adhuc in terrenis finibus posita est, ingredietur: non interius atrium, hoc enim in praesenti loco scribitur, sed ad limen portae interioris, et stabit in ea. Sin autem princeps in praesenti scriptura non ingreditur atrium interius, sed stat in limine ejus, nulli dubium est, nunc ex parte nos videre, et ex parte cognoscere; et necdum revelata facie gloriam Domini contemplari . Denique stante principe in limine portae atrii interioris, caeteri sacerdotes, quibus hoc officium delegatum est quos possumus 575 intelligere virtutes angelicas, facient pro
Abbreviated transcription (Latin):
agnos ĩmaculatos. et arietem ĩnacu¬
latum: ita ut sacrificium arietis men-¬
sura efi sit. quȩ hebraice appellatur efa.
Sex aut̃ agnis sit sacrificium. quod of¬
ferre potuerit manꝰ eius qui offert : et
ꝑ singula efi erit ei olei mensura. quȩ
appellatur hiri. k alendarum autẽ
hoc ẽ neomeniarum dies. hoc habebit
priuilegium amplius a die sabbati. ut
uitulus ĩmoletur de arm̃to. siue taurꝰ
ĩmaculatus: cetera aut̃. hoc ẽ. sex agni
ĩmaculati. et aries ĩmaculatus. et sacri¬
crificia eorum. ritum sabbati possidebt̃
ita dum taxat. ut sicut in ariete efi of¬
fertur sacrificium id ÷ simile et hiN
olei. ita offeratur et in intulo. Hec ꝑ¬
spicuitatis causa sint posita: nunc spi¬
tualem sensum dño donante reseremꝰ
Sex dieb quib oꝑamur in mundo:
porta orientalis atrii interioris. claui¬
sa nobis ẽ Postqͣm aut̃ uenerimꝰ ad
diem septimũ. id ÷ ad diem sabbati in

Expanded text:
agnos immaculatos, et arietem immacuagnos immaculatos, et arietem immaculatum: ita ut sacrificium arietis mensura ephi sit, quae Hebraice appellatur EPHA  . Sex autem agnis sit sacrificium quod offerre pper singula ephi, erit olei mensura quae appellatur hin: Kalendarum autem, hoc est, neomeniarum dies, hoc habebit privilegium amplius a die sabbati, ut vitulus immoletur de armento sive taurus immaculatus. Caetera autem, id est sex agni immaculati, et aries immaculatus, et sacrificia eorum ritum sabbati possidebunt. Ita duntaxat, ut sicut in ariete ephi offertur sacrificii, id est similae et hin olei, ita offeratur et in vitulo. Haec perspicuitatis causa sint posita, nunc spiritalem sensum Domino donante reseremus. Sex diebus, quibus operamur in mundo, porta orientalis atrii interioris clausa nobis est. Postquam autem venerimus ad diem septimum, id est ad diem sabbati, in
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotes. facient pro ipso holocaustũ.
Quam oblationẽ int̃pretatus ẽ simma¬
chus pacifica. siue quȩ ad salutem ꝑti¬
nent: ut postqm hostia principis sa-¬
ero igne fuerit concremata. et dux re¬
conciliatus deo: tunc adorare possit
suꝑ limen portȩ interioris atrii. in quo
steterit: et egrediatur. Quid igitur post
egressionem principis: Statim porta
claudetur: Nequaqͣm: sed aꝑta erit
usq ad uesꝑam: ut post principẽ. omis
popłs t̾rȩ adoret contra ostium porte
illius: ad oret aut̃ in sabbatis et in lea¬
lendis. quando aꝑitur porta. & quia
supra dixerat. facient sacerdotes holo¬
causta eius et pacifica eiꝰ. nec significa¬
uerat holocaustoꝵ numerũ: nc̃ infert.
holocaustum aut̃ hoc offeret prin¬
ceps dño: in die sabbati. Offeret autẽ
ñ ꝑ se sed ꝑ sacerdotes : de quib scrip¬
tum ẽ et facient sacerdotes holocau-¬
stum eiꝰ. et pacifica eius. Sex inquit

Expanded text:
sacerdotes facient pro ipso holocaustum, sacerdotes facient pro ipso holocaustum, quam oblationem interpretatus est Symmachus, et pacifica, sive quae ad salutem pertinent, ut postquam hostia principis sacro igne fuerit concremata, et dux reconciliatus Deo, tunc adorare possit super limen portae interioris atrii, in quo steterit et egrediatur. Quid igitur? post egressionem principis statim porta claudetur! Nequaquam, sed aperta erit usque ad vesperam, ut post principem omnis populus terrae adoret contra ostium portae illius: adoret autem in sabbatis et in Kalendis, quando aperitur porta. Et quia supra dixerat: Facient sacerdotes holocaustum ejus, et pacifica ejus, nec significaverat holocaustorum numerum; nunc infert: Holocaustum autem hoc offeret princeps Domino in die sabbati. Offeret autem non per se, sed per sacerdotes, de quibus scriptum est: Et facient sacerdotes holocaustum ejus, et pacifica ejus: sex, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ista significent disseramꝰ: ipsa scrip¬
da st̃. Porta inquit atrii in terioris.
sex dieb de quib scriptum ẽ sex dieb
oꝑaberis et facies omĩa oꝑa tua. erit
clausa: nec quęlibet porta sed quae
respicit ad orientem. unde oritur sol
iusticie. P orro sabbato. id ÷ septimo¬
die in quo requies ẽ: aꝑietur ꝑ sit
gulas ebdomadas. Et rarsum com¬
pletis dieb triginta. quando alteriꝰ men¬
sis finis. et alterius exordium ẽ id ÷ neo¬
menia. die uidelicet kalendarum aꝑie¬
tur: ut quod priuilegium habet septi¬
mus dies in ebdomade. hoc habeat pri¬
uilegium mensis exordium. Cur autẽ
apiatur die septimo et die kalendarũ
porta in terioris atrii. quȩ respicit ad ori¬
entem : sequens sermo monstrabit. Et
intrabit inquit princeps ꝑ uiam por¬
te deforis. atrii uidelicet exterioris: et
stabit in limine porte interioris atrii.
quȩ respicit orientem : nec ingredietur
atrium interius. sed in illo stantes alii

Expanded text:
ista significent, disseramus, ipsa Scripista significent, disseramus, ipsa Scripda sunt. Porta, inquit, atrii interioris sex diebus, de quibus scriptum est: Sex diebus operaberis, et facies omnia opera tua , erit clausa; nec quaelibet porta, sed quae respicit ad Orientem, unde oritur sol justitiae. Porro die sabbati, id est septimo, in qgulas hebdomadas, et rursum completis diebus triginta, quando alterius mensis finis et alterius exordium est, id est, neomenia, die videlicet Kalendarum, aperietur: ut quod privilegium habet septimus dies in hebdomade, hoc habeat privilegium mensis exordium. Cur autem aperiatur die septimo, et die Kalendarum porta interioris atrii, quae respicit ad orientem, sequens sermo monstrabit. « Et intrabit, inquit, princeps per viam portae deforis, atrii videlicet exterioris, et stabit in limine portae, » interioris atrii, quae respicit ad orientem. Nec ingredietur atrium interius, sed illo stante alii
Abbreviated transcription (Latin):
intrabit princeps ꝑ uram u̾estibuli
porte deforis: et stabit in limine por¬
te. & facient sacerdotes holo causta eiꝰ
et pacifica eius. Et ad orabit sciꝑ lim̃
porte : et egredietur. Porta autem ñ
claudetur tisq ad uesꝑam. & ad ora¬
bit populus t̾rȩ ad ostium portȩ illiꝰ
m sabbatis et in lialendis: coram dño
Iholocaustum aut̃ hoc offeret prin¬
Iceps dño. in die sabbati. S ex agnos im¬
maculatos. et arietem ĩmaculatum:
eiꝰ: et olei hiNi ꝑ singula efi. In die aut̃
lalendarum : uitulum de armento
Iĩ maculatum. Et sex agni et arietes
ĩ maculati erunt. Et ęfi ꝑ uitulum.
efi quoq ꝑ arietem faciet sacrificiũ.
nos int̾pretati sumꝰ efĩ. quȩ ẽ. decima
pemma. quod in nr̃a lingua coctio¬
nem sonat. & ubi nos diximꝰ sacrifi¬
cium. illi ipsum hebraicum posuere
uerbum manaa: quod aquila domũ
uel sacrificium. theodotio sacrificiũ
transtulit. Et interim. priꝰquã quid

Expanded text:
intrabit princeps per viam vestibuli intrabit princeps per viam vestibuli portae deforis, et stabit in limine portae: et facient sacerdotes holocaustum ejus, et pacifica ejus, et adorabit super limen portae, et egredietur: porta autem non claudetur usque ad vesperam. Et adorabit populus terrae ad ostium portae illius in sabbatis, et in kalendis coram Domino. Holocaustum autem hoc offeret princeps Domino in die sabbati: sex agnos immaculatos, et arietem 573 immaculatum, ejus, et olei hin per singula ephi: In die autem kalendarum vitulum de armento immaculatum, et sex agni, et arietes immaculati erunt. Et ephi per vitulum, ephi quoque per arietem faciet sacrificium: nos interpretati sumus ephi, quae est decima πέμμα, quod in nostra lingua coctionem sonat. Et ubi nos diximus, sacrificium, illi ipsum Hebraicum posuere verbum MANAA , quod Aquila, donum, vel sacrificium, Theodotio, sacrificium transtulit. Et interim priusquam quid
Abbreviated transcription (Latin):
hirci nec ȩfi nec ut septuaginta tran¬
stuler̃t coctio ponitur: qui pro efi pe¬
ma. hoc ẽ coctionẽ int̃pretati st̃. Hia
uero quȩ olei certa mensura ẽ. de qua
ante iam diximꝰ assumitur in sacrifi¬
cio uituli et arietis: ut fom̃tum lu¬
minis sempit̾ni. et requiem laboris et
lassitudinis. sanitatẽq post placatio¬
nem peccatoꝵ acciꝑe possimꝰ. In septi¬
mo quoq m̃se. quinta decima mensis
die hoc ẽ scenophegiarum. idem obla¬
tionis ordo et sacrificioꝵ seruandus
ẽ tam pro peccato qͣm pro holocausto.
et in sacrificio et m oleo: ut festiuita¬
tem dñi. fugatis tenebris et orto lu¬
mine olei consequamur: clarioresq
habeamꝰ solemnitates. in quib nobis
omĩa peccata donant᷑. Nȩc dicit dñs
ds̃. Porta atrii interioris quȩ respicit
ad orientem. erit clausa sex dieb in
quib opus fit. Die aut̃ sabbati aꝑiet᷑
sed et in die healendarum aꝑietur. Et

Expanded text:
hirci, nec ephi, nec ut Septuaginta tranhirci, nec ephi, nec ut Septuaginta transtulerunt coctio ponitur, qui pro ephi πέμμα, hoc est, coctionem interpretati sunt. Hin vero quae olei certa mensura est, de qua ante jam diximus, assumitur in sacrificio vituli et arietis: ut fomentum luminis sempiterni, et requiem laboris, et lassitudinis sanitatem, post placationem peccatorum accipere possimus. In septimo quoque mense, quintadecima mensis die, hoc est, scenopegiarum, idem oblationis et sacrificiorum ordo servandus est, tam pro peccato quam pro holocausto, et in sacrificio, et in oleo; ut festivitatem Domini, fugatis tenebris et orto lumine olei, consequamur: clarioresque habeamus solemnitates, in quibus omnia peccata donantur. . Haec dicit Dominus Deus: Porta atrii interioris quae respicit ad Orientem, erit clausa sex diebus, in quibus opus fit: die autem sabbati aperietur, sed et in die kalendarum aperietur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
in hebraico ñ habetur id ÷ pro eccłra:
et pro omĩ populo t̾re. uniuerso uide¬
licet humano genere S aluator ẽ enĩ
omĩtm hominũ. et maxime fideliũ:
et ipse ẽ propitiatio propeceatis nr̃is:
et ñ solum pro nob̾. sed ꝓ om̃i mun¬
do. Oblato aut̃ uitulo pro uniuerso
popło t̾r̃ȩ: in septem dieb reliquis
dñicȩ passionis. septem uituli et septem
arietes ĩ maculati offeruntur cotidie:
ut holocatisto et igne dñico concremen¬
tur. Septem aut̃ uituli et septem arie¬
tes sunt. qui configurantur dñicȩ pas¬
sioni: ut imitentur uerum uitulum
et uerũ arietem. et sanguinẽ martirũ
ꝑ septem dies totius mundi peccata
purgantẽ. Hireus quoq caprarũ of¬
fertur pro peccato cotidie : septem ui¬
delicet diebꝰ. Attendendumq diligen¬
tius. quod in sacrificio ȩfi ꝑ uitulum.
ꝑ arietem. et olei hiti. offeruntur quȩ
lege p̃cepta sunt: in oblatione autẽ

Expanded text:
in Hebraico non habetur, id est, pro Ecclesia in Hebraico non habetur, id est, pro Ecclesia et pro omni populo terrae, universo videlicet humano genere. Salvator est enim omnium hominum, et maxime fidelium, et ipse est propitiatio pro peccatis nostris, et non solum pro nobis, sed pro omni mundo. Oblato autem vitulo pro universo populo terrae, in septem diebus reliquis inicae passionis, septem vituli, et septem arietes immaculati offeruntur quotidie, ut holocausto et igne Dominico concrementur. Septem autem vituli et septem arietes sunt, qui configurantur Dominicae passioni, ut imitentur verum vitulum, et verum arietem, et sanguine martyrum per septem dies totius munpurgentur. Hircus quoque caprarum offertur pro peccato quotidie, septem videlicet diebus. Attendendumque diligentius, quod in sacrificio ephi per vitulum, et ephi per arietem, et olei hin offeruntur quae Lege praecepta sunt. In oblatione autem
Abbreviated transcription (Latin):
ne memineris: qͣm pro paruulo qui
cum ad ꝑfecti uiri mensurã ꝑuenerit.
destruet̾ ea quȩ paruuli sut. et lo-¬
quetur confident̃. dum eẽm par¬
uulus. quasi paruulus loquebar: sa-
qui errore deceptus ẽ: et ñ tam uo¬
luntate. qͣm boni opinione peccauit.
Completis aut̃ duab solemnitatib
primi mensis. hoc ẽ prime diei et
septimȩ eius : uenit ad quartũ deci-¬
mũ diem eiꝰdem m̃sis. in quo paschȩ
solemnitas ẽ : de qua scriptum ẽ. et¬
enim pascha nr̃m mimolatꝰ ẽ. xp̃e.¬
Timc comedimꝰ septem dieb atima.
in requie et securitate rerum omĩ-¬
um: quando ferm̃tum malitię et
nequitiȩ destruentes. manducamus
atima sinceritatis et ueritatis: prm¬
cipe nr̃o cuneta hȩc pro nob̾ offeren¬
te. et primũ pro se ipso. Suscepit enĩ
corpus humanũ. et ꝑ peccatũ destru¬
xit peccatũ. qui pro nob̾ dolet et portat
infirmitates nr̃as : deinde pro domo
sua qđ in septuagita scriptum ẽ. sed

Expanded text:
ne memineris , quam pro parvulo, qui ne memineris , quam pro parvulo, qui cum ad perfecti viri mensuram pervenerit, destruet ea quae parvuli sunt, et loquetur confidenter: Dum essem parvulus, quasi parvulus loquebar, quasqui errore deceptus est, et non tam voluntate, quam boni opinione peccavit. Completis autem duabus solemnitatibus primi mensis, hoc est, primae diei, et septimae ejus, venit ad quartumdecimum diem mensis, in quo Paschae solemnitas est: de qua scriptum est: Etenim Pascha nostrum immolatus etunc comedimus septem diebus azyma in requie et securitate rerum omnium, quando fermentum malitiae et nequitiae destruentes, manducamus azyma sinceritatis et veritatis, principe nostro cuncta haec pro nobis offerente, et primum pro seipso. Suscepit enim corpus humanum, et per peccatum destruxit peccatum, qui pro nobis dolet et portat infirmitates nostras. Proinde pro domo sua, quod in Septuaginta scriptum est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
efferens et ungulas: ut in ipso mun¬
detur et expietur scũarium. & dollet
inquit sacerdos de sanguine eiꝰ quod
erit pro peocato omĩum: qui alus
uerbis agnus appellatur in exodo.
et in euangelio baptista ioħe dicen-¬
te: ecce agnus dei. qui tollit pecca-¬
ta mundi. S anguis att̃ ipse ẽ p̃tio¬
sus in quo redimuim᷑ in passione dñi
saluatoris : cuius carnib alimur. et
cruore potamur : quo tanguntur
quattuor anguli crepidinis altaris.
Quod theodotio ipsum hebraicũ po¬
suit atara siue templi : septuaginta
transtulert̃. ut scĩficetur domus et
altare. Uniuersa enim mundi elem̃¬
ta. hoc sangume scĩficantur: ut cum
quis expiatus fuerit atq mundatus.
ingrediatur portam atrii interioris.
et possit dñi archana cognoscere: et
consequent̃ uenire ad sẽptimã diem
m̃sis primi. et consequi requiem. et
dño offerre sacrificium tam pro igno¬
rantra de qua dauid loquitur. delicta
iuuentutis meȩ et ignorantras meas

Expanded text:
efferens, et ungulas: ut in ipso munefferens, et ungulas: ut in ipso mundetur, et expietur sanctuarium. Et tollet, inquit, sacerdos de sanguine ejus quod erit pro peccato omnium: qui aliis verbis agnus appellatur in Exodo, et in Evangelio, Baptista Joanne dicente: Ecce Agnus Dei, qui tollit peccata mundi . Sanguis autem ipse est pretiosus in quo redimimur in passione Domini Salvatoris; cujus carnibus alimur, et cruore potamur; quo tanguntur quatuor anguli crepidinis altaris, quod Theodotio ipsum verbum Hebraicum posuit, AZARA  , sive templi, ut LXX transtulerunt: ut sanctificetur domus et altare. Universa enim mundi elementa hoc sanguine sanctificantur: ut cum quis expiatus fuerit atque mundatus, ingrediatur portam atrii interioris, et possit Domini arcana cognoscere, et consequenter venire ad septimam diem mensis primi, et consequi requiem, et Domino offerre sacrificium tam pro ignorantia, de qua David loquitur: Delicta juventutis meae, et ignorantias meas
Abbreviated transcription (Latin):
nec in ierłm. sed in sp̃u et ueritate
Quando erit cȩlum nouum. et t̾ra
noua: et lib̾abitur omĩs creatura a
seruitute corruptionis. in lib̾tatem
filioꝵ dei: et sol septies tanto lum̃
accipiet. et luna soli cõparabit᷑. Ae¬
cessimꝰ enim ad montẽ sion qđ int̃¬
p̃tatur spcculatio. et ad ciuitatem dei ui¬
uentis ierłm cȩlestem: et ad milium
angłoꝵ solemnitatẽ. De qua solemra¬
tate. loquitur et alius propħa. Quid
facietis in dieb congregationis. et in
dieb solemnitatis dñi : Hoc ẽ illud
quod alibi dicitur. Celebra uida festi¬
uitates tuas: redde uota tua. Si ergo
didicimꝰ solem nitates sp̃uales: conse-¬
quent̾ docebimur et de uictimis sp̃ũ¬
alib. Assumitur uitulus de arm̃to
siue taurus ut int̾̃pretatꝰ c̃ simiachꝰ
liber. et nullo pressus iugo hoc ẽ. one¬
re peccatoꝵ. et ĩmaculatus. quia pec¬
catum ñ fecit. nec inuentus ẽ. dolus¬
in ore eius. uitulus nouelltis. cornira

Expanded text:
nec in Jerusalem, sed in spiritu et veritate, nec in Jerusalem, sed in spiritu et veritate, quando erit coelum novum et terra nova, et liberabitur omnis creatura a servitute corruptionis in libertatem filiorum Dei, et sol septies tantum lumen accipiet et luna soli comparabitur. Accessimus enim ad montem Sion, quod interpretatur specula, et ad civitatem Dei viventis Jerusalem coelestem , et ad millia angelorum solemnitates. De qua solemnitate loquitur et alius propheta: « Quid facietis in diebus congregationis, et in diebus solemnitatis Domini . » Hoc est illud quod et alibi dicitur: « Celebra, Juda, festivitates tuas, redde vota tua . » Si ergo didicimus solemnitates spiritales, consequenter docebimur et victimas spiritales. Assumitur vitulus de armento, sive taurus, ut interpretatus est Symmachus, liber et nullo pressus jugo, hoc est, onere peccatorum, et immaculatus, « qui peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus, vitulus novellus, cornua
Abbreviated transcription (Latin):
quod qui solemnitates oderit uideo¬
rũ. suas diligat. sabbatum uidelicet
quod relictum ẽ populo dei: ut uide¬
amus quȩ a deo donata sunt nobis:
et loquamur ñ indoctis sapientiae¬
humane uerbis: sed in doccrina sp̃e.
sp̃ũalib sp̃ualia cõparantes. In p̃sen¬
ti etenim scło quod in maligno posi¬
tum ẽ. dies bonos indere nõn possu¬
mus: sed in nouo. De quib dieb
in carmine mosaico. sp̃e sc̃s canit.
Mem̃to dierũ antiquitatis: intellige
annos generationis generationũ.
De quib et sc̃s loquebatur in psal¬
mo: nocte. in corde meditabar: et
iterum. annos ęt̃nos in m̃te habur
et meditatꝰ sum. Qui istum ñ susci¬
pit intellectũ: respondeat quomo¬
do illud possit exponere. quod isaias
de futuro et nouo scło uaticinatur.
Erit m̃sis ex m̃se. et sabbatũ ex sab¬
bato. et ueniet omĩs caro adorare
dñm: qͣndo ueri adoratores nequa¬
qͣm adorabunt in monte garitiN

Expanded text:
quod qui solemnitates oderit Judaeoquod qui solemnitates oderit Judaeorum, suos diligat, sabbatum videlicet quod relictum est populo Dei, ut videamus quae a Deo donata sunt nobis, et loquamur non in doctis humanae sapientiae verbis, sed in doctrina spiritus, spiritalibus spiritalia comparantes. In praesenti enim saeculo, quod in maligno positum est, dies bonos videre non possumus, sed in novo. De quibus diebus in carmine Mosaico Spiritus sanctus canit: « Memento dierum antiquitatis, intellige annos generationis generationum . » De quibus et sanctus loquebatur in psalmo: « Nocte in corde meditabar . » Et iterum: « Et annos aeternos in mente habui et meditatus sum. » Qui istum non suscipit intellectum, respondeat quomodo illud possit exponere, quod Isaias de futuro et novo saeculo vaticinatur. « Erit mensis ex mense, et sabbatum ex sabbato, et veniet omnis caro adorare Dominum , » quando veri adoratores nequaquam adorabunt in monte Garizin,
Abbreviated transcription (Latin):
arm̃to: ñ qui domi nutritus sit. sed
qui in arm̃to. hoc ẽ. de grege et nu-¬
mero plurimoꝵ: in septima quoq
eiꝰdem mensis die. Quȩ duȩ solemni¬
tates. hoc ẽ primi m̃sis prima dies.
et eiꝰdem septima: in lege mosaiea ñ
habẽtur. Quartum dccimũ aut̃ diẽ
mensis quo pascha cęlebratur. et mo¬
yses p̃cepit obseruandũ: quando sep¬
tem dieb atima comedimꝰ. Iuartã
uero solemnitatẽ de qua dicit. septi¬
mo m̃se. quinta decima die mensis
m solemnitate. et cetera: uidetur mi
chi significare scenophegiam. qurã
hic sine nomine posuit. Curramus
ergo ad singula: et quid nobis uide¬
atur. breuiter disseramꝰ. Esse solem¬
nitates sp̃uales: et apłs docet. Ne
ergo quis uos iudicet in cibo et po¬
tũ. aut in parte solemnitatis. aut
Neomenias ur̃as et sabbata ur̃a. et di¬
em magnũ. ñ suscipio: ieiunium. et
ferias. et neomenias. et solemntates
trãs. odit anima mea : manifestum ẽ

Expanded text:
armento: non qui domi nutritus sit, sed armento: non qui domi nutritus sit, sed qui in armento, hoc est, de grege et numero plurimorum. In septima quoque ejusdem mensis die: quae duae solemnitates, hoc est, primi mensis prima dies, et ejusdem septima, in lege Mosaica non habentur. Quartumdecimum autem diem mensis, quo Pascha celebratur, et Moyses praecepit observandum, quando septem diebus azyma comedimus. Quartam vero solemnitatem, de qua dicit: septimo mense quintadecima die mensis in solemnitate , et caetera, videtur mihi 570 significare scenopegiam, quam hic sine nomine posuit. Curramus ergo ad singula, et quid nobis videatur, breviter disseramus. Esse solemnitates spirituales, et Apostolus docet: Ne ergo quis vos judicet in cibo et potu, aut iNeomenias vestras, et sabbata vestra, et diem magnum non suscipio, jejunium et ferias, et neomenias et solemnitates vestras odit anima mea . » Manifestum est
Abbreviated transcription (Latin):
supra dicta st̃ ꝑ septem dies: tam pro
peccato qͣm pro holocausto. et in sa-¬
crificio et in oleo. Totum capitulum
posui: ne diuistim ꝑ singula. legentis
animũ conturbaret. Et primũ de int̃¬
p̃tationis uarietate dicendum ẽ Ubi
nos int̃pretati sumꝰ in quattuor an¬
gulis crepidinis altaris: septuaginta
transtulert̃. et suꝑ quattuor angulos
templi. et suꝑ altare. & ubi nos dixi¬
mus. pro uno quoq qui ignorauit et
errore deceptus ẽ: illi posuert̃ pro ig¬
norante. et pro paruulo. In eo quoq
ubi nos diximꝰ. et sacrificium efi ꝑ ui¬
tulum. et efi ꝑ arietem faciet. et olei
hin ꝑ singula efi: illoꝵ editio tenet.
et sacrificium et coctionẽ uitulo. et
coctionem arieti dabis. et olei hiN
coctionis. In extremo quoq uersiculo.
ubi nos diximus in sacrificio et in
oleo: illi dixert̃ sicut in manaa. sicut
in oleo. In primo inquit mense et
prima die mensis. haud dubiũ quin
nisan significet. sumes uitulum de

Expanded text:
supra dicta sunt per septem dies, tam pro supra dicta sunt per septem dies, tam pro peccato, quam pro holocausto, et in sacrificio et in oleo. Totum capitulum posui, ne divisum per singula legentis animum conturbaret. Et primum de interpretationis varietate dicendum est. Ubi nos interpretati sumus, in quatuor angulis crepidintranstulerunt, « et super quatuor angulos templi et super altare: » Et ubi nos diximus, « pro unoquoque qui ignoravit et errore deceptus est, » illi posuerunt, « pro ignorante et pro parvulo. » In eo quoque ubi nos diximus, « et sacrificium ephi per vitulum, et ephi per arietem faciet: et olei hin per singula ephi: illorum editio tenet: et sacrificium, et coctionem vitulo, et coctionem arieti dabis, et olei hin coctionis. In extremo quoque versiculo, ubi nos diximus: in sacrificio et in oleo: illi dixerunt, sicut in manaa, sicut in oleo: In primo, inquit, mense et prima die mensis haud dubium, quin Nisan significet sumes vitulum de
Abbreviated transcription (Latin):
atione suoꝵ indiget peccatoꝵ. Nȩc¬
E dicit dñs ds̃. In primo m̃se. unã men¬
sis. sumes uitulum de arm̃to mima¬
culatũ: et expiabis scũarium. Et tollet¬
sacerdos de sanguine quod erit pro pec-¬
: cato: et ponet in postib domꝰ et iN
‸quattuor angulis crepidins altaris.
et in postib porte atrii interioris. Et¬
: sic facies in septima mensis. pro uno
se quarta decima die m̃sis. erit uobis
paschȩ solemnitas. Septem dieb ati-
ma comedent᷑. Et faciet princeps in
die illa pro se et pro uniuerso populo
t̾rȩ: uitulum pro peccato. & in septẽ¬
I dierum solemnitate faciet olo caustũ¬
I dño : septem uitulos et septem arie-¬
‸ tes ĩmaculatos cotidie. septem dieb.
Et pro peccato hircum caprarũ cotidie.
et sacrificium ȩfi ꝑ uitulum. et ęfi ꝑ
arietem faciet. et olei hin ꝑ singula
efi. Septimo mense. quinta decima
die m̃sis in solenmitate. faciet sicut

Expanded text:
atione suorum indiget peccatorum. Haecatione suorum indiget peccatorum. Haec dicit Dominus Deus: In primo mense, una mensis sumes vitulum de armento immaculatum, et expiabis ssacerdos de sanguine, quod erit pro peccato: et ponet in postibus domus, et in quatuor angulis crepidinis altaris, et in postibus portae atrii interioris. Et sic facies in septima mensis, pro unoqnse, quarta decima die mensis, erit vobis Paschae solemnitas: septem diebus azyma, comedentur  Al. comedent. Et faciet princeps in die illa pro se, et pro universo populo terrae, vitulum pro peccato. Et in septem dierum solemnitate faciet holocaustum Domino septem vitulos, et septem arietes immaculatos quotidie septem diebus: et pro peccato hircum caprarum quotidie. Et sacrificium ephi per vitulum, et ephi per arietem faciet: et olei hin per singula ephi. Septimo mense, quinta decima die mensis in solemnitate, faciet sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sumitur. Pacifica. quando reconcilra¬
alio loco. ds̃ erat in xp̃o mundũ recon¬
cilians sibi. Iste aut̃ princeps cui pri-¬
mitiȩ de animantib offeruntur. ipse
ẽ et rex. ut in crucis quoq titulo de¬
monstrat᷑. hebraieis et grecis litteris
et latinis: nitentibq iudeis ut depo¬
neretur titulus triumphalis. gentiũ
in pilato turba respondit: qͦd scripsi.
scripsi. Suꝑ principe inquit erunt.
Pulchre sacerdotalis dignitas cõmone.¬
tur. cui subiecta sit officio: ut scrat se
sacrificium et libamina quȩ offerum¬
cunctis solemnitatib. tam ui delicet
in halendis id ÷ neomeniis. quam in
sabbatis: quando tenebris cuncta oꝑi-¬
entib limaris exordium luminis ẽ.
& in requie sabbatoꝵ ut faciat uideli-¬
cet pro peccato. ad expiandum ꝓ domo
isrł. quȩ ẽ eccłia dei uiuentis: columna.
et firmam̃tum ueritatis. Ista ẽ enim
domꝰ uiuentis dei. et domꝰ isrł : quȩ expi

Expanded text:
sumitur. Pacifica, quando reconciliasumitur. Pacifica, quando reconciliaalio loco: Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . Iste autem princeps, cui primitiae de animantibus offeruntur, ipse est et rex: ut in crucis quoque titulo demonstratur Hebraicis et Graecis litteris ac Latinis. Nitentibusque Judaeis, ut deponeretur titulus triumphalis, gentium in Pilato turba respondit: Quod scripsi, scripsi . Sub principe, inquit, erunt. Pulchre sacerdotalis dignitas commonetur, cui subjecta sit officio; ut sciat se sacrificium, et libamina quae offeruncunctis solemnitatibus, tam videlicet in Kalendis, id est neomeniis, quam in sabbatis, quando tenebris cuncta opentibus, lunaris exordium luminis est. Et in requie sabbatorum, ut faciat videlicet pro peccato ad expiandum pro domo Israel, quae est Ecclesia Dei viventis, columna et firmamentum veritatis: ista est enim domus viventis Dei, et domus Israel, quae ex
Abbreviated transcription (Latin):
alium intelligere possumꝰ. nisi dñm̃
saluatorẽ. Iste de dticentis animanti¬
b suscipit arietem. siue ut significan¬
tius hebraicus sermo demonstrat
soeut ca. quod ad cuneta animantia
et ñ proprie ad arietem referri potest:
et suscipit animal uel arietem qui nu-¬
tritus ẽ. in locis irriguis scãrum uide¬
licet scripturarum: et potest dicere.
Dñs pascit me et nichil michi deerit.
in loco pascuȩ ibi me collocauit: suꝑ
aquas refectionis educauit me. Hȩc
erant irrigua. immo hii canales. ad qͦs
et iacob ducebat pecora sua ut in ip¬
sis biberent atq conciꝑent : et nuixta
uirgarum colorem. fetus ederent dño.
Pro sacrificio hoc ẽ ex era. aquila et
simmachus domũ int̃pretant᷑. quod
in hebraico dicitur manaa: et proprie
ñ ꝑtinet ad hostiam. sed ad ea quae
in simila et polenta et oleo. offerunt᷑
m sacrificio. Holo caustum uero ẽ qđ
totum offertur deo: et saero igne con-¬

Expanded text:
alium intelligere possumus, nisi Dominum alium intelligere possumus, nisi Dominum Salvatorem: iste de ducentis animantibus suscipit arietem, sive, ut significantius Hebraicus sermo demonstrat, βόκκημα, quod ad cuncta animantia, et non proprie ad arietem referri potest. Et suscipit animal vel arietem qui nutritus est in locis irriguis, sanctarum videlicet Scripturarum, et potest dicere: « Dominus pascit me, et nihil mihi deerit, in loco pascuae ibi me collocavit, super aquas refectionis educavit me . Haec erant irrigua, immo hi canales, ad quos et Jacob ducebat pecora sua, ut in ipsis biberent atque conciperent, et juxta virgarum colorem, fetus ederent Domino . Pro sacrificio, hoc est θυσίᾳ, Aquila et Symmachus donum interpretantur: quod in Hebraico dicitur MANAA  , et proprie non pertinet ad hostiam, sed ad ea quae ex simila, et polenta et oleo offeruntur in sacrificio. Holocaustum vero est, quod totum offertur Deo, et sacro igne con
Abbreviated transcription (Latin):
ducentoꝵ arietum iubeat offerri.
quos nutrit isrł in sacrificium et in
holocaustum et in pacifica. ad expi¬
andum pro popło: ait dñs ds̃. Quod
nos int̃pretati sumꝰ de his quȩ nutrit
isrł. in hebraico scriptum ẽ. mẽmas¬
ce: quod aquila et simmachus in ter¬
terum de canalib fiue piscinis sonat:
ut uidelicet primitiȩ principis. non
alibi nͥ in irriguis nutriantur. Et
quomꝰ in suꝑiorib legimꝰ sexagesimã
partem debere offerri princip̃i de his
quȩ appenduntur et quȩ m̃surȩ sub¬
iacent: sic nunc ducentesima pars
animantiũ iubetur offerri: et huiꝰ
tum. ut offerat duci siue principi: qd
uidelicet ꝑ illum holocausta et sacri¬
ficia et libamina in singłis solemni¬
tatib offerantur pro popło: et expie¬
tur domꝰ dei. Ex quo ammaduerten¬
dum. qđ quomodo popłs debitor est
primitiarũ offerendarũ principi: sic
princeps debitor ẽ popłi offerre ꝓ eo
unctunas : quẽ uixta tropologiam. ñ

Expanded text:
ducentorum arietum jubeat offerri, ducentorum arietum jubeat offerri, quos nutrit Israel in sacrificium, et in holocaustum et in pacifica ad expiandum pro populo, ait Dominus Deus. Quod nos interpretati sumus « de his quae nutrit Israel, » in Hebraico scriptum est, memmasce, quod Aquila et Symmachus interterum de canalibus sive piscinis sonat, ut videlicet primitiae principis non alibi nisi in irriguis nutriantur. Et quomodo in superioribus legimus, sexagesimam partem debere offerri principi, de his quae appenduntur, et quae mensurae subjacent, sic nunc ducentesima pars animantium jubetur offerri, et hujusesse subjectum, ut offerat duci sive principi, quod videlicet per illum holocausta et sacrificia et libamina in singulis solemnitatibus offerantur pro populo, et expietur domus Dei. Ex quo animadvertendum, quod quomodo populus debitor est primitiarum offerendarum principi, sic princeps debitor est populi offerre pro eo victimas. Quem juxta tropologiam non
Abbreviated transcription (Latin):
tis. uos ꝓpagines: pat̾ meus agrico¬
la. De his torcularib tres psalmos
legimꝰ. octatium et octogesimũ. et oc¬
togesimũ terciũ: qui om̃s ad ȩccłiȩ
sacram̃ta referunt᷑. & in ueteri qui¬
dem lege. absq m̃sura erant et nu-¬
catione templi qđ iezechielis ꝓpħra
continet. certa m̃sura ẽ. id ÷ sexagena¬
rius numerus. quo mundꝰ expletur:
et dicitur nobis. In qua m̃sura m̃si
fueritis: remetietur uob̾. Et arie
um. et in holocaustum. et in pacifi¬
ca. ad expiandum pro eis: ait dñs
ds̃. Omĩs popłs t̾rȩ tenebitur primi¬
healendis. et in sabbatis: in uniuer
sis solemitatib domꝰ isrł. Ipse faci¬
et pro peccato sacrificium et holo¬
caustum et pacifica: ad exprandum
pro domo isrł. Supra dixit quota
pars eoꝵ quȩ appenduntur m̃sure
quoq tam aridarum specierum quam
liquentium. debeat offerri principi:
nunc eundem primitiarũ in animan¬
tib ordinẽ tenet ut unum de grege

Expanded text:
tis, vos propagines, Pater meus agricotis, vos propagines, Pater meus agricola . » De his torcularibus tres psalmos legimus, octavum, et octogesimum, et octogesimum tertium, qui omnes ad Ecclesiae sacramenta referuntur. Et in veteri quidem lege, absque mensura erant, et nucatione templi quod Ezechielis prophetia continet, certa mensura est, id est, sexagenarius numerus, quo mundus expletur, ut dicitur nobis: In qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis . Et arietum, et in holocaustum, et in pacifica, ad expiandum pro eis, ait Dominus Deus: Omnis populus terrae tenebitur primikalendis, et in sasis solemnitatibus domus Israel. Ipse faciet pro peccato sacrificium et holocaustum et pacifica ad expiandum pro domo Israel. » Supra dixit quota pars eorum quae appenduntur, mensurae quoque tam aridarum specierum quam liquentium, debeat offerri principi. Nunc eumdem primitiarum in animantibus tenet ordinem, ut unum de grege
Abbreviated transcription (Latin):
damꝰ primitias ordei nr̃i. Qđ ordeũ¬
seuit et isaac. sed in t̾ra alienigena¬
rum: et ortum ẽ. ei centuplum. Qui
ordei dat primitias : potest dicere.
Dñs pascit me et nichil michi deerit.
m loco pascuȩ ibi me collocauit: suꝑ
aquam refectionis educauit me. Qui
aut̃ rationalia pascit animantia :
uertit sententirã et dicit. Preparasti
in conspectu meo m̃sam: aduersus
eos qui tribulant me. Et post quam
uini et olei obtulerit primitias: um¬
git et loquitur. Impinguasti i oleo
caput meũ. et calix tuus mebrians
quam p̃clarus ẽ: illo uidelicet oleo qđ
absq fece mundissimo. ad lucernam
dñi p̃paratur. Quod qui parauerit :
exhilaratur facies eiꝰ in oleo exultati¬
onis. quo xp̃c unctus ẽ. pre participi¬
b suis: et effectus olura. cum propħa
cantabit. ego aut̃ sicut oliua fructife¬
ra in domo dni: et illo umo quod de
uera uite redundat in torcularibus
saluatoris. dicente dño: ego sum ui¬

Expanded text:
damus primitias hordei nostri, qdamus primitias hordei nostri, qsevit et Isaac, sed in terra alienigenarum, et ortum est ei centuplum. Qui hordei dat primitias, potest dicere: « Dominus pascit me, et nihil mihi deerit, in loco pascuae ibi me collocavit: super aquas refectionis educavit me . » Qui autem rationalia pascit animantia, vertit sententiam, et dicit: « Praeparasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me . » Et postquam olei et vini obtulerit primitias, jungit et loquitur: « Impinguasti in oleo caput meum, et calix tuus inebrians quam praeclarus est , » illo oleo quod absque fece mundissimum ad lucernam Domini praeparatur. Quod qui paraverit, exhilaratur facies ejus in oleo, oleo exsultationis quo Christus unctus est prae participibus suis , et effectus oliva cum propheta cantabit: « Ego autem sicut oliva fructifera in domo Domini , » et illo vino quod de vera vite redundat in torcularibus Salvatoris, dicente Domino: « Ego sum vi
Abbreviated transcription (Latin):
fructib iusticiȩ tuȩ. ut impleantur
cellaria tua frum̃to. et umo torcula¬
ria tua redundent: ut postqͣm obtu¬
leris primitias laboꝵ tuoꝵ atq uir¬
tutum et dixeris. ecce nune ego attu¬
li tibi primitias fructuum trę. quos
dedisti michi dñe: merearis audire.
Benedictꝰ tu in ciuitate : et benedictꝰ
in agro. B enedicti filii uteri tui. et
genĩmina tr̃ȩ tuę. et fructus ium̃to¬
rũ tuoꝵ: et cetera. Et possideas iuxta
apłm omnẽ benedictionẽ sp̃ualium.¬
in celestib in xp̃o: dum quicquid ha¬
bes. ñ tuę putes ẽẽ untutis: sed cius
miscdie. qui fruges dedit. & si quidẽ
tantã habuerimꝰ scientiam scriptu¬
rarum. ut mistica quęq pandamꝰ.
et doceamꝰ homines id ÷ rationale am-¬
mal: damꝰ primitias frum̃ti nr̃i. Sin
aut̃ post anagogen. puram tantũ se¬
quanur hifforram: quȩ simplices nu¬
trire potest uixta illud quod scriptũ
ẽ. homines et ium̃ta saluos facies dñe:

Expanded text:
fructibus justitiae tuae, ut impleantur fructibus justitiae tuae, ut impleantur cellaria tua frumento, et vino torcularia tua redundent ; » ut postquam obtuleris primitias laborum tuorum atque virtutum, et dixeris, ecce nunc ego attuli tibi primitias fructuum terrae, quos dedisti mihi, Domine: merearis audire: « Benedictus tu in civitate, et benedictus tu in agro; benedicti filii uteri tui, et genimina terrae tuae, et fructus jumentorum tuorum, » etc. Et possideas juxta Apostolum omnem benedictionem spin coelestibus in Christo: dum quidquid habes, non tuae putas esse virtutis, sed ejus misericordiae, qui fruges dedit. Et siquidem tantum habuerimus scientiam Scripturarum, ut mystica quaeque pandamus, et doceamus homines, id est, rationale animal, damus primitias frumenti nostri. Si autem post anagogen, puram tantum sequamur historiam, quae simplices nutrire potest, juxta illud quod scriptum est: Homines et jumenta salvos facies, Domine ,
Abbreviated transcription (Latin):
derelictum ẽ. hic specialit̾ definit᷑. pro¬
pter sacerdotũ auaritiam : ne ampliꝰ¬
a populo exigant in primitiis deferen¬
dis: id ẽ. ut sexagesimã partem offe¬
ranit eoꝵ quȩ gignuntur e tra. Si
enim corus qui hebraice dicit᷑ gomer.
et a septuaginta dicitur gomor. trigĩ¬
ta habet modios tam in aridis speciẽb
quam in liquentibꝰ: efa quoq et batꝰ
iuxta quod supra diximꝰ. decima pars
ẽ. cori: p̃cipiturq ut sexta pars tam ȩfi
quam bati detur sacerdotib in primi¬
tiis offerendis. quȩ de trib modiis di¬
midium facit modiũ: ꝑspicue suppu¬
tatur. sexagesimã partem primitra¬
rum sacerdotes acciꝑe deb̾e. Hȩc in te¬
rim iuxta litteram et iuxta hebrai
eam ueritatẽ. et sensisse et audisse
suffierat: nune reuertamur ad intel¬
ligentiam sp̃ualem. In qua primum
querendũ : quomodo dicatur. honora
dñm de iustis tuis laborib. et da ci de

Expanded text:
derelictum est, hic specialiter diffinitum est, proderelictum est, hic specialiter diffinitum est, propter sacerdotum avaritiam, ne amplia populo exigant in primitiis deferendis, id est, ut sexagesimam partem offerant eorum, quae gignuntur e terra. Si enim corus, qui Hebraice appellatur HOMER  , et a LXX dicitur gomor, triginta habet modios, tam in aridis speciebus, quam in liquentibus: epha quoque et batus juxta quod supra diximus, decima pars est cori, praecipiturque ut sexta pars tam ephi, quam bati detur sacerdotibus in primitiis offerendis, quae de tribus modiis dimidium facit modium, perspicue supputatur, sexagesimam partem primitiarum sacerdotes accipere debere. Haec interim juxta litteram, et juxta Hebraicam veritatem, et sensisse et audisse sufficiat. Nunc revertamur ad intelligentiam spiritalem, in qua primum quaerendum quomodo dicatur: « Honora Dominum de justis tuis laboribus, et da ei de
Abbreviated transcription (Latin):
Dicamus igitur primũ iuxta litterã¬
Anuaeac hoc ẽ. decimã partem om̃i¬
um frugum. leuiticȩ tribui popłs
ex lege dabat: rursumq ex ipsis de¬
cimis. leuitȩ hoc ẽ inferior ministroꝵ
gradus. decimas dabat sacerdotib
et hoc ẽ quȩ appellatur nurapu¬
ani aen. ł rant quoq et alie decimȩ.
quas imus quisq de popło isrł iN
suis horreis separabat: ut comede.¬
ret eas cum iret ad templũ in urbe ie.¬
rłm. in uestibulo templi: et sacerdotes
ac leuitas inuitaret ad conuiuia. Erant
aut̃ et aliȩ decimȩ. quas pauꝑib recon¬
debant: quȩ greco sermone appellan.¬
tur peCANHaeai. At uero primitiua
quȩ de frugib offerebant. ñ erant
speciali numero definita: sed offeren-¬
tium arbitrio derelicta. Traditionẽq
accepimꝰ hebreoꝵ : ñ lege p̃ceptam. sed
magistroꝵ arbitrio molitam. Qui
plurimũ. quadragesimã partẽ dabant
quod igitur in pentateuco dubium

Expanded text:
Dicamus igitur primum juxta litteraDicamus igitur primum juxta littera hoc est decimam partem omnium frugum, Leviticae tribui populus ex lege debebat. Rursum ex ipsis decimis, Levitae, hoc est, inferior ministrorum gradus, decimas dabat sacerdotibus: et haec est quae appellatur δευτεροδεκάδη. Erant quoque et aliae decimae, quas unusquisque de populo Israel in suis horreis separabat, ut comederet eas cum iret ad templum in urbe Jerusalem, et in vestibulo templi, et sacerdotes ac Levitas invitarent ad convivia. Erant autem et aliae decimae, quas pauperibus recondebant, quae Graeco sermone appellantur πτωχοδέκαδαι. At vero primitiva quae de frugibus offerebant, non erant speciali numero definita, sed offerentium arbitrio derelicta. Traditionemque accepimus Hebraeorum non lege praeceptam, sed magistrorum arbitrio inolitam: qui plurimum, quadragesimam partem fferre. Quod igitur in Pentatheuco dubium
Abbreviated transcription (Latin):
qui singulos accipiant denarios. Et mu¬
lierem uiduam quȩ dragmam ꝑdide¬
rit: et uix cam lucerne accensione
habeant: non ẽ. huiꝰ temporis disse¬
rere. Et hȩ sunt primitiȩ quas tol¬
letis. Sextam partem ęfi de choro
frum̃ti: et sextam partem ȩfi de cho.¬
ro ordei. Mensuram quoq olei. Ba¬
tus olei : decima pars chori ẽ. & decẽ
bati chorum faciunt: quia decẽ ba¬
ti implent chorum .lxx. Et hȩ st̃
primitiȩ quas separabitis. Sextam
partem mensurȩ de gomor tritici.
et sextam partem efi de choro ordei.
et p̃ceptum olei cotilen. id ÷ ciatum
olci dccem cotilis. quia decem coti¬
le sunt gomor. & hic mutatis no¬
tione confusa st̃ omĩa: ut quid di¬
catur ñ possit intelligi. Qui enim
supra pro efi m̃suram. et pro bato.
cenica dixerant. et pro coro gomor
pro siclo appendiculũ : et hĩc pro
cfi posuere m̃suram. pro coro. numc
gomor. numc ipsum corũ: et in m̃¬
sura olei pro bato cotilen. id ÷ ciatũ.

Expanded text:
qui singulos accipiunt denarios : et muqui singulos accipiunt denarios : et mulierem viduam, quae drachmam perdiderat, et vix eam lucernae accensione habeant, non est hujus temporis disserere. . « Et hae sunt primitiae quas tolletis: sextam partem ephi de coro frumenti, et sextam partem ephi de coro hordei. Mensura quoque olei: batus olei, decima pars cori est: et decem bati corum faciunt: quia decem bati implent corum. LXX: Et hae sunt primitiae quas separabitis. Sextam partem mensurae de gomor tritici, et sextam partem Ephi de coro hordei, et praeceptum olei cotylem, id est, cyathum, olei decem cotyles, quia decem cotyles sunt gomor. » 565 Et hic mutatis notione confusa sunt omnia, ut quid dicatur non possit intelligi. Qui enim supra pro ephi, mensuram, et pro bato, choenica dixerant, et pro coro, gomor, pro siclo, appendiculum, et hic pro ephi posuere mensuram: pro coro, nunc gomor: nunc ipsum corum: et in mensura olei pro bato κοτύλην, id est, cyathum.
Abbreviated transcription (Latin):
dem ñ solum in cõmerciis et in usu
cotidiane uitȩ. nob̾ ẽ obseruandum:
sed i om̃ib custodienda iusticra. di¬
cente scriptura. Sermonib tuis fa¬
cies stateram. et appendiculũ : ut et
in uerbis et in oꝑe et cogitationib.
omĩa pondere et ratione faciamꝰ.
Obolum aut̃ hoc c̃. uicesimã partẽ
sicli. siue stateris. eẽ. minimã portiun¬
culam: in alio loco legimꝰ. Pius qui
fidelis ẽ totus mundus diuitiarum:
illius aut̃ qui infidelis ẽ. neq oboluᷤ.
Quasi aluis uerbis dixerit. Infidelis
nichil in mundo possidet: sed etram
minima indiget portione. De quo
alio uerbo in enangłio dicitur. nõ
egredietur inde. nisi reddat nouissi¬
mũ quadrantẽ: hoc ẽ etram extre¬
mũ nũmum. et minutũ. Legimus
decem mnas. singulis seruis ad ne¬
gotrandũ traditas: et in alia para¬
bola int̃ seruos talenta diuisa: et
debitorem quingentoꝵ denariorũ
et quinquaginta: et oꝑarios uineȩ

Expanded text:
dem non solum in commerciis, et in usu dem non solum in commerciis, et in usu quotidianae vitae nobis est observandum, sed in omnibus custodienda justitia, dicente Scriptura: Sermonibus tuis facies stateram, et appendiculum , ut et in verbis, et in opere, et cogitationibus, omnia pondere et ratione faciamus. Obolum autem, hoc est, vicesimam partem sicli, sive stateris, esse minimam portiunculam, in alio loco legimus: Ejus qui fidelis est, totus mundus divitiarum: illius autem qui infidelis est, neque obolus . Quasi aliis verbis dixerit: Infidelis nihil in mundo possidet: sed etiam minima indiget portione. De quo aliis verbis in Evangelio dicitur: Non egredietur inde, nisi reddat novissimum quadrantem , hoc est, etiam extremum nummum et minutum. Legimus decem mnas singulis servis ad negotiandum traditas : et in alia parabola inter servos talenta divisa: et debitorem quingentorum denariorum, et quinquaginta : et operarios vineae
Abbreviated transcription (Latin):
batus siue uadus : ut eiꝰdem mensu¬
rȩ sit ȩfa et batus. Porro siclus qui
grece dicitur stater. uiginti habet obo¬
los : mina uero quȩ appellatur mna.
habet siclos sexaginta: qui faciunt
obolos mille ducentos. Quod aut̃ dieit
inginti sicli. et uigiti quinq sicli. et
quindecim sicli minã faciunt: lecto¬
rem turbare ñ debet. Iccirco enim dif¬
ficultas in numeris ponitur: ut iN
tentũ animũ faciat auditoris. Unde
et multa dicuntur in parabolis et eni¬
gmnatibꝰ: ut qui habet aures audiendi.
audiat. Omĩs propħia obscuritate
continet ueritatem: ut discipuli IN¬
trinsecus audiant: nulgus aut̃ ig¬
nobile et foris positum. nescrat quod
dicatur. P recipit ergo scriptura diui¬
na. ut iusta sint pondera : dicens. Non
erit in marsuppio tuo m̃sura gran¬
dis et minor: statera uera et iusta. erit
tibi. & in prouerbiis dicitur: state¬
ra grandis et minor: abominabile
ẽ utrumq in conspectu dei. Qđ qui¬

Expanded text:
Batus sive Vadus: ut ejusdem mensuBatus sive Vadus: ut ejusdem mensurae sit epha et batus. Porro siclus, qui Graece dicitur στατὴρ, viginti habet obolos. Mina vero quae appellatur mna, habet siclos sexaginta: qui faciunt obolos mille ducentos. Quod autem dicitur, viginti sicli, et viginti quinque sicli, et quindecim sicli minam faciunt, lectorem turbare non debet. Idcirco enim difficultas in numeris ponitur, ut 564 intentum animum faciat auditoris. Unde et multa dicuntur in parabolis et aenigmatibus, ut qui habet aures audiendi, audiat . Omnisque prophetia in obscuritate continet veritatem, ut discipuli intrinsecus audiant: vulgus ignobile, et foris positum, nesciat quid dicatur. Praecipit ergo Scriptura divina, ut justa sint pondera, dicens: Non erit in marsupio tuo mensura grandis et minor: statera vera et justa eriti  . Et in Proverbiis dicitur: Statera grandis et minor, abominabile est utrumque in conspectu Dei . Quod qui
Abbreviated transcription (Latin):
atit̃ int̃pretati st̃ mensurã. generale
nom̃ pro speciali: et pro bato chęnica.
Pro gomer quoq hebraico qui grece
dicitur chorus. transtulert̃ gomor.
rursumq pro bato chȩnica. Dicamus
ergo uixta hebraicum ad litteram : et
quid nobis uideatur in singulis. aꝑtiꝰ
explicemꝰ. Statera quȩ hebraice dicitur
mozenȩ. in his intelligitur quȩ appen-¬
duntur : ȩfa aut̃ quȩ in greco sermone
corruptȩ dicitur efi. ad mensurã ꝑti-¬
net uariarum frugũ: uerbi gr̃a. triti¬
ci ordei. leguminũ. Porro batus qui he
braice appellatur bath. eadem m̃sura
ẽ. quȩ et ȩfi: et in specieb tantũ liqui¬
dis. iuni. et olei. et istiusmodi. Chorus
triginta habet modios: et in utraq
mensura hoc ẽ tam aridarum qͣm li-
quentiũ. tenet principiũ. Decima pars
chori in his quȩ modio m̃surantur. ap¬
pellatur ȩfa : id ÷ tres modii. & decima
pars chori in specieb liquidis. uoeatur

Expanded text:
enim interpretati sunt mensuram, generale enim interpretati sunt mensuram, generale nomen pro speciali, et pro bato choenica: pro homer quoque Hebraico, qui Graece dicitur κόρος, transtulerunt gomor: rursumque pro bato choenica. Dicamus ergo juxta Hebraicum et litteram, et quid nobis videatur, in singulis apertius explicemus. Statera quae Hebraice dicitur MOZENE  , in his intelligitur quae appenduntur. Epha autem, quae in Graeco sermone corrupte dicitur Ἔφι, ad mensuram pertinet variarum frugum, verbi gratia, tritici, hordei, leguminum. braice appellatur bati, eadem mensura est quae et ephi, et in speciebus tantum liquidis vini et olei, et istiusmodi. Corus triginta habet modios, et in utraque mensura, hoc est taquentium tenet principium. Decima pars cori in his, quae modio mensurantur, appellatur epha, id est, tres modii: et decima pars cori in speciebus liquidis, vocatur