comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trus. xp̃c ꝓ nob̾ passus ẽ. relinquens nob̾
exemplũ ut sequam᷑ uestigia enis: hoc est
talia p̃parare. Hoc beati martyres arden¬
ti dilectione fecerunt: quoꝵ si ñ manit̃
memorias celebramꝰ. atq in conuiiuo qͦ
& ipsi saturati sunt ad mensam dñ acce
p̃paremus. Ideo quippe ad ipsã mensã
ñ sic eos cõmemoramus. quemadmodũ
alios qui in pace requiescunt. ut etiã ꝓ illis
oremus: sed magis ipsi ꝓ nobis. ut eoꝵ ue¬
stigiis hercamꝰ. quia inpleuerunt ipsi ca¬
ritatẽ. qua dñs dixit se ñ posse mrec.

Expanded text:
tus pro nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Hoc est talia praeparare. Hoc beati martyres ardenti dilectione fecerunt: quorum si non inaniter memorias celebramus, atque in convivio quo et ipsi saturati sunt, ad mensam Domini acced talia praeparemus. Ideo quippe ad ipsam mensam non sic eos commemoramus, quemadmodum alios qui in pace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sed magis ut ipsi pro nobis, ut eorum vestigiis adhaereamus; quia impleverunt ipsi charitatem qua Dominus dixit
Abbreviated transcription (Latin):
ille qui intelligitur in malis atq impiis.
& odit qd suum ẽ ex ea parte hominũ qua
sceleratis nocet: & diligit qđ suum ẽ ex ea
parte hominũ qua eisdẽ ipsis consceleratis
fauet. Ergo hec om̃ia facient uobis ꝓpter
nom̃ meũ: uel ita dictũ ẽ. ꝓpter qđ uos
patimini. uel ita. ꝓpt̃ qd & ipsi faciunt.
quia hoc in uobis dum ꝑsequunt᷑ oderuit.
Et addit. Quia nesciunt eũ qui memisit.
hoc ẽ scdm eam scientiã dictũ intelligen¬
dum ẽ. de qua & alibi scriptũ ẽ. Scire au¬
tem te sensus ẽ consũmatus. Hac quippe
xp̃c: quia & ipsi cũ eis colliguntur a xp̃o.
Si ñ uenissem & locutus eis fuissẽ. peccatũ
ñ haberent. Iudeos ostendit expressius. De
eis fuissem: peccatum ñ haberent. de qͥb
dicebat. Si me ꝑsecuti sunt: & uos ꝑse¬
quentur. Si sermonẽ meũ seruauerunt.
& ur̃m seruabunt. Sed hȩc om̃ia facient

Expanded text:
ille qui intelligitur in malis atque impiis, ille qui intelligitur in malis atque impiis, et odit quod suum est, ex ea parte hominum qua sceleratis nocet; et diligit quod suum est, ex ea parte hominum qua eisdem ipsis consceleratis favet. Ergo, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, vel ita dictum est, propter quod vos patimini; vel ita, propter quod et ipsi faciunt: quia et hoc in vobis dum persequuntur, oderet addidit: Quia nesciunt eum qui me misit. Hoc secundum eam scientiam dictum intelligendum est, de qua et alibi scriptum est: Scire autem te, sensus est consummatus . Hac quippe Christus, quia et ipsi cum eis colliguntur a Christo. Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, Judaeos ostendit expressius. De eis fuissem, peccatum non haberent, de quibus dicebat, Si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt: sed haec omnia
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ ꝓꝑter nom̃ meum. cũ illi ñ ꝓpt̃ no¬
men xp̃i faciant. idest ꝓpter iusticiã. sed
ꝓpt̃ iniquitatẽ suam: hȩc questio ita
soluitur. si eo mͦ intelligamus dictũ hȩc
om̃ia facient uob̃ ꝓpt̃ nom̃ meũ. ut totũ
referatur ad iustos.tanquã dictum sit.
hec om̃ia patiemini ab eis ꝓ pt̃ nom̃ me¬
umi. ut hoc sit facient uob̃. qd ẽ patiemi¬
ni ab eis. Item queri potest. si etiã mali fa
ciunt ꝑsecutionẽ malis. sicut impii regeᷤ
& iudices cũ essent ꝑsecutores piorum.
utiq & homicidas et adulteros. & quosq
maleficos. quos contra leges publicas fe¬
cisse cognoscerent puniebant. quomodo
intelligendũ ẽ qđ ait dñs. si de mundo esse¬
tis mundus qđ suũ erat diligeret. Neq
enĩ quos punit diligit mundus: a quo ui¬
demus supradicta scelerũ genera plexũq
puniri. nisi quia mundus ẽ in eis a quib
talia scelera puniunt᷑. mundus & in eis a
quib talia scelera diligunt᷑. Mundus itaq

Expanded text:
eum; cum illi non propter nomen Christi faciunt, id est, non propter justitiam, sed propter iniquitatem suam? Haec quaestio ita solvitur, si eo modo intelligamus dictum, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, ut totum referatur ad justos; tanquam dictum sit, Haec omnia patiemini ab eis propter nomen meum: ut hoc sit, facient vobis, quod est, patiemini ab eis. Si autem ciunt persecutionem malis; sicut impii reges et judices, cum essent persecutores piorum, utique et homicidas, et adulteros, et quoscumque maleficos, quos contra leges publicas fecisse cognoscerent, puniebant; quomodo intelligendum est quod ait Dominus, Si de mundo essetis, mundus quod suum erat diligeret . Neque enim quos punit diligit mundus, a quo videmus supra dicta scelerum genera plerumque puniri: nisi quia mundus est in eis a quibus talia scelera puniuntur, et mundus est in eis a quibus talia scelera diliguntur. Mundus itaque
Abbreviated transcription (Latin):
plateis ponebant infirmos. & dep̃caban-¬
tur eũ. ut uel fimbriã uestim̃ti eius tan¬
gerent. & quotquot tangebant eum salui
fiebant. hȩc nemo alius fecit in eis. Sic
enĩ intelligendũ ẽ qđ ait in eis: ñ int̃ eos.
uel corã eis. sed ꝓrsus in eis. qͥa sanauit
eos. Hȩc quippe intelligi uoluit. quȩ ñ so¬
lum facerent admirationẽ: uerũ etiam
manifestã conferrent salutẽ. ꝓ quib bene¬
ficiis utiq amorẽ ñ odium retribuere
debuerunt. Om̃ia quippe ceteroꝵ mira¬
cula suꝑat. qđ ẽ natus ex uirgine: matris¬
q integritatẽ solus potuit nec concep¬
tus uiolare nec natus. Sed hoc nec corã
eis factum ẽ. nec in eis. Ad cognoscendã
quippe huius miraculi ueritatẽ. ñ cõ¬
muni cũ eis aspectu. sed discreto ab eis
discipłatu. apłi ꝑuenerunt. Iam uͦ illud
qł die t̃cio in carne in qua occisus fu¬
erat de sepulchro se reddidit uiuũ. et
nunquã deinde moriturꝰ. cũ illa ascen-¬

Expanded text:
cabantur eum, ut vel fimbriam vestimenti ejus tangerent; et quotquot tangebant eum, salvi fiebant . Haec nemo alius fecit in eis. Sic enim est intelligendum, quod ait in eis, non inter eos, vel coram eis, sed prorsus in eis, quia sanavit eos. Haec quippe intelligi voluit, quae non solum facerent admirationem, verum etiam manifestam conferrent salutem: pro quibus beneficiis utique amorem, non odium retribuere debuerunt. Omnia quidem caeterorum miracula superat, quod est natus ex virgine, matrisque integritatem solus potuit nec conceptus violare, nec natus. Sed hoc nec coram eis factum est, nec in eis. Ad cognoscendam quippe hujus miraculi veritatem, non communi cum eis aspectu, sed discreto ab eis discipulatu apostoli pervenerunt. Jam vero illud, quod die tertio in carne, in qua occisus fuerat, de sepulcro se reddidit vivum, et nunquam deinde moriturus, cum illa ascen
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs ñ quã uidimus oderimus. fama qͥppe
de aliquo sermocinante seu bene seu ma¬
le. fit ñ immerito ut amemꝰ uel oderimꝰ
ignotũ. Sed si fama sit uerax. quomͦ ẽ de
quo uera didicimus dicendus ignotus:
Anquia eius faciem ñ uidimus. qua cũ
et ipse ñ uideat. nulli tam̃ potest notior
ẽe quam sibi: Non igitur in eius facie cor¬
porali nob̾ intimatur cuiusq noticia : sed
tunc nobis ad cognitionẽ patet. quando
eius mores & uita ñ latet. Alioquin nec
se ipsũ nosse quisquã potest. qui uidere
faciem suam ñ potest: sed utiq tanto cer¬
tius quã notus ẽ aliis ipse se nouit. qͥnto
certius interiore conspectu potest uidere

Expanded text:
quos nunquam vidimus, oderimus. Fama quippe quos nunquam vidimus, oderimus. Fama quippe de aliquo sermocinante seu bene seu male, fit non immerito ut amemus vel oderimus ignotum. Sed si fama sit verax, quomodo est de quo vera didicimus, dicendus ignotus? An quia ejus faciem non vidimus? Quam cum et ipse non videat, nulli tamen potest potior esse quam sibi. Non igitur in ejus facie corporali nobis intimatur cujusque notitia. Sed tunc nobis ad cognitionem patet, quando ejus mores et vita non latet. Alioquin nec seipsum nosse quisquam potest, qui videre faciem suam non potest. Sed utique tanto certius quam notus est aliis ipse se novit, quanto certius interiore conspectu potest vide
Abbreviated transcription (Latin):
ñ crediderunt. ad quos ñ uenit. & quib ñ
ẽ locutus. Sed ñ in eo sunt numero ad
quos in discipłis uenit: & quib ꝑ disci¬
płos ẽ locutus. Qđ & nunc facit. Nam
ꝑ eccłiam suã uenit ad gentes: & ꝑ ȩccle-¬
siam suam loquitur gentib. Ad hoc enĩ
ꝑtinet qd ait. Qui uos recipit me reci-¬
minum dicentẽ. qui me odit & patrem
meũ odit: qui suꝑus dixerat. Hȩc facieit
uob̾: quia nesciunt eũ qui misit me. Non
utiq dissimulanda nascitur questio: qͦ¬
modo possint odisse quẽ nesciunt. Si enĩ
dm̃ ñ quod ẽ ipse sed nescio quid aliud
eũ suspicantur aut credunt. & hoc oder̃t:
utiq ñ ipsũ oderunt. sed qđ sua m̃daci
suspicione uel uana credulitate concipi¬
unt Si autẽ qd ẽ hoc de illo sentiunt:
quomͦ eum nescire dicuntur: Et de ho-¬
minib quidẽ fieri potest. ut eos sepe
quos ñquã uidimus diligamꝰ: ac ꝑ hoc
nec illud a contrario impossibile ẽ ut eoᷤ

Expanded text:
non crediderunt, ad quos non venit, et quibus non non crediderunt, ad quos non venit, et quibus non est locutus; sed non in eo sunt numero, ad quos in discipulis venit, et quibus per discipulos est locutus: quod et tunc facit, nam per Ecclesiam suam venit ad gentes, et per Ecclesiam suam loquitur gentibus. Ad hoc enim pertinet quod ait: Qui vos recipit, me recitrem meum odit; qui superius dixerat, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Non itaque dissimulanda nascitur quaestio, quomodo possint odisse quem nesciunt. Si enim Deum non quod est ipse, sed nescio quid aliud eum suspicantur aut credunt, et hoc oderunt; utique non ipsum oderunt, sed quod sua mendaci suspicione vel vana credulitate concipiunt: si autem quod est, hoc de illo sentiunt, quomodo eum nescire dicuntur? Et de hominibus quidem fieri potest ut eos saepe quos nunquam vidimus, diligamus; ac per hoc nec illud a contrario impossibile est, ut eos
Abbreviated transcription (Latin):
quoddã peccatũ ñ om̃e peccatũ quasi sub
generali nomine uult intelligi. Hoc est
enim peccatũ quo tenent᷑ cuncta peccata:
qđ unusquisq si ñ habeat. dimituntur
ei cuncta peccata. Hoc ẽ autẽ qd̃ ñ cre¬
diderunt in xp̃m: qui ꝓꝑterea uenit
ut credatur in eũ. Hoc peccatũ si ñ ue¬
nisset ñ utiq haberent. Aduentus qͥppe¬
eius quippe eius quantũ credentib sa
lutaris: tantũ ñ credentib exitiabilis fa-¬
ctus ẽ. Sed qđ adiunxit atq ait. nunc
autẽ excusationẽ ñ habent de ꝑeccato suo:
potest mouere querentes. utrũ hi ad qͦs
ñ uenit. xp̃c nec locutus ẽ eis. habeant
excusationẽ de peccato suo. Si enĩ ñ ha¬
bent: cur hicdictum ẽ ꝓpt̃ea istos ñ ha-¬
bere. quia uenit & locutus ẽ eis: Si autẽ
habent. utrũ ad hoc habeant ut pęnis¬
alienentur. an ut mitius puniantur. Ad
hȩc inquisita ꝓ meo captu dño donante
respondeo. habere illos excusationẽ ñ de
om̃i peccato suo. sed hoc peccato quo in xp̃m

Expanded text:
quoddam peccatum, non omne peccatum, quasi sub generali nomine vult intelligi. Hoc est enim peccatum quo tenentur cuncta peccata, quod unusquisque si non habeat, dimittuntur ei cuncta peccata: hoc est autem, quia non crediderunt in Christum, qui propterea venit ut credatur in eum. Hoc peccatum, si non venisset, non utique haberent. Adventus quippe ejus quantum credentlutaris, tantum non credentibus exitiabilis factus est. Sed adjunxit atque ait: Nunc autem excusationem non habent de peccato suo. Potest movere quaerentes utrum hi ad quos non venit Christus, nec locutus est eis, habeant excusationem de peccato suo. Si enim nbent, cur hic dictum est propterea istos non habere, quia venit et locutus est eis? Si autem habent, utrum ad hoc habeant ut alienentur, an ut minus puniantur? Ad haec inquisita pro meo captu Domino dante respondeo habere illos excusationem, non de omni peccato suo, sed de hoc peccato, quia in Christum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m: qđ euidentissime indicat euangłiũ.
Iudeis locutus ẽ xp̃c: ñ aliis gentib. In eis
ergo uoluit intelligi mundum qui odit
xp̃m & discipłos eius: immo uero ñ in
eis solis. sed hos quoq ad eundẽ mun¬
dum ꝑtinere monstrauit. Quid est ergo
si ñ uenissẽ peccatũ ñ haberent: Nun¬
quid sine peccato erant iudei. antequã
xp̃c ad eos in carne uenisset: Quis hoc
uel stultissimus dixerit: Sed magnum

Expanded text:
m, quod evidentissime indicat Evangelium; Judaeis locutus est Christus, non aliis gentibus: in eis ergo voluit intelligi mundum, qui odit Christum et discipulos ejus; imo vero non in eis solis, sed hos quoque ad eumdem mundum per tinere monstravit. QuiSi non venissem, peccatum non haberent? Nunquid sine peccato erant Judaei, antequam Christus ad eos in carne venisset? Quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed magnum
Abbreviated transcription (Latin):
ianuã: et curauit multos. qui uexabant᷑
uariis languorib. & demonia multa eici-¬
ebat. Id autẽ cũ cõmemorasset matheus.
etiã testimoniũ ꝓpheticũ addidit dicens:
ut adimpleretur qđ dictũ est ꝑ ysaiam ꝓ.¬
phecam dicentẽ. Ipse infirmitates nr̃as
accepit: & egrotationes portauit. Itẽ alio

Expanded text:
a: et curavit multos qui vexabantur variis languoribus, et daemonia multa ejiciebat . Id autem cum commemorasset Matthaeus, etiam testimonium propheticum addidit dicens: Ut adimpleretur quod dictum est per Isaiam prophetam dicentem, Ipse infirmitates nostras accepit, et aegritudines
Abbreviated transcription (Latin):
Hic enĩ seruus auditurꝰ ẽ. Euge bone ser¬
ue: intra in gaudiũ dñi tui. Sed hȩc om¬
nia inquit facient uob̾ ꝓpt̃ nom̃ meum:
quia nesciunt eũ qui misit me. Quȩ om̃ia
facient. nisi quȩ dixi. odio habebunt sci¬
licet & ꝑsequent᷑. sermonẽq contẽpnent:
Qm si sermonẽ ñ seruarent eoꝵ. nec tam̃
odissent eos neq ꝑsequerent᷑. uel etiam si
odissent. nec tam̃ ꝑsequerentur: ñ om̃ia
facerent. Hec autẽ om̃ia facient uob̾ ꝓpt̃
nom̃ meũ. quid ẽ aliud dicere. quã me in
uobis odio habebunt. me in uobis perse¬
quentur. & sermonẽ ur̃m qui m̃s ẽ ideo
ñ seruabunt: Hȩc enĩ om̃ia facient uob̾¬

Expanded text:
Hic enim servus est auditurus: Euge, serve bone, intra in gaudium domini tui . Sed haec omnia, inquit, facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui me misit. Quae omnia facient, nisi quae dixit: odio habebunt, sciet persequentur, sermonemque contemnent? Quoniam si sermonem non servarent eorum, nec tamen odissent eos, neque persequerentur; vel etiamsi odissent, nec tamen persequerentur: non omnia facerent. Haec autem omnia facient vobis propter nomen meum, quid est aliud dicere, quam, me in vobis odio habebunt, me in vobis persequentur, et sermonem vestrum, quia meus est, ideo non servabunt? Haec enim omnia facient vob
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃ ut diligatis inuicẽ: adiecit atq att.
Si mundus uos odit: scitote quia me pri¬
orem uob̃ odio habuit. Cur ergo m̃brũ¬
se supra uerticẽ extollit: Recusas ẽẽ in
corpore: si ñ uis odiũ mundi sustinere
cũ capite. Si de mundo inquit essetis:
mundus qd suũ erat diligeret. Uniuersȩ
mundi nomine appellat. sicut illud est.
Totus gͦ mundus ȩccłia: & totus mundus
odit ȩccłiam. Mundus igitur odit mun¬
dum: inimicus reconciliatũ. damnatus
saluatũ. inquinatus mundatũ. Deniq cũ¬
elegi uos de mundo: ꝓpt̾ea odit uos
mundus. Ergo et ipsi inde erant. unde
ut ñ ẽẽnt electi sunt inde: ñ meritis sius
quoꝵ nulla bona p̃cesserant oꝑa. ñ natura.
quȩ tota fuerat ꝑ liberũ arbitriũ in ip¬
sa radice uiciata: sed gratuita. hoc ẽ ue¬
ra gr̃a. Qui enĩ de mundo mundũ elegit:
fecit qđ eligeret. ñ inuenit. Mem̃tote in¬

Expanded text:
vobis, ut diligatis invicem, adjecit atque ait: Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret. Universae mundi nomine appellat, sicut illud est: Totus ergo mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum. 3. Seelegi vos de mundo; propterea odit vos mundus. » Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt inde, non meritis suis, quorum nulla praecesserant bona opera, non natura, quae tota fuerat per liberum arbitrium in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non invenit; qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ se ipsum: nemo autẽ potest aliquid si¬
sunt tres dii. sed unus ds̃: de quo scrip¬
tum ẽ. Benedictus dñs ds̃ isrł: qui facit
homo aliquid eorũ fecit. ipso faciente fe¬
cit. hȩc autẽ ipse ñ illis facientib fecit.

Expanded text:
per seipsum; nemo autem potest aliquid siper seipsum; nemo autem potest aliquid sisunt tres dii, sed unus Deus, de quo scriptum est, Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit homo aliquid eorum fecit, ipso faciente fecit. Haec autem ipse, non illis facientibus, fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat. si oꝑa ñ fecissem in eis quȩ nemo
alius fecit. Nimirũ gͦ illa sunt. que in eoꝵ
ualitudinib tanta miracula salutis osten¬
dit: quanta illis ante nemo donauit. Hȩc
enĩ uiderunt: & hoc eis exꝓbrans adiun¬
git & dicit. Nunc autẽ et uiderunt & ode
runt et me & patrẽ meũ. Sed ut impleat᷑
sermo qui in lege eorũ scriptus ẽ. qͥa odio¬
me babuerunt gratis. Eorum legẽ dicit.
ñ ab ipsis inuentã. sed ipsis datã: sicut
diciinus panem nr̃m cotidianũ. quẽ tam̃
a deo petimus. addendo da nob̃. Gratis
autẽ odit. qui nullũ ex odio cõmodum
querit: uel incõmodũ fugit. Sic oderunt
dm̃ impii: sic diligunt iusti. hoc ẽ gratis.
ut alia pret illum ñ expectent bona. qm
ipse erit in om̃ib om̃ia. Quisquis uͦ altius
attenderit xp̃m dicentẽ. si oꝑa ñ fecissem
in eis quȩ nemo alius fecit: inueniet ipsr̃
fecisse. siquando quispiã di homo tale
aliquid fecit. Potest quippe ipse cuncta¬

Expanded text:
dicebat: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit. Nimirum ergo illa sunt, quae in eorum valetudinibus tanta miracula salutis ostendit, quanta illis antea nemo donavit; haec enim viderunt, et hoc eis exprobrans adjunxit, et dicit: Nunc autem et viunt et me, et Patrem meum, sed ut impleatur sermo, qui in lege eorum scriptus est: Quia odio habuerunt me gratis. Eorum legem dicit, non ab ipsis inventam, sed ipsis datam, sicut dicimus: Panem nostrum quotidianum , quem tamen a Deo petimus, addendo, da nobis. Gratis autem odit, qui nullum ex odio commodum quaerit, vel incommodum fugit. Sic oderunt Deum impii, sic diligunt justi, hoc est, gratis, ut alia propter illum non exspectent bona, quoniam ipse erit in omnibus omnia . Quisquis vero altius attenderit Christum dicentem: Si opera non fecissem in eis quae nemo alius fecit, inveniet ipsum fecisse, si quispiam Dei homo tale aliquid fecit. Potest quippe ipse cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit. Proinde sicut fieri potest ut homo
bonus hominẽ bonũ oderit nesciens. uel
potius diligat nesciens. ipsũ enĩ diligit
cũ bonũ diligit. quia id qd̃ ẽ ille hoc
iste diligit. O derit autẽ nesciens. ñ iꝑsũ
sed qđ putat ẽẽ iꝑsũ: ita fieri potest. ut
homo iniustus hominẽ oderit iustũ. &¬

Expanded text:
um. Proinde sicut fieri potest ut homo bonus hominem bonum oderit nesciens, vel potius diligat nesciens ipsum enim diligit cum bonum diligit, quia id quod est ille, hoc iste diligit; oderit autem nesciens non ipsum, sed quod putat esse ipsum: ita fieri potest ut etiam homo injustus hominem oderit justum, e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfessionib om̃ib. & quicquid aliud di¬
ci potest scd̾m innumerabiles differen¬
tias. quib inter se preter sola peccata
homines distant. ab excelsissimis usq
ad humillimos: a rege usq ad m̃dicum.
Om̃ia inquit traham ad me. ut sit caput
eoꝵ. et illi membra eiꝰ. Sed si exaltatus
inquit fuero a terra. hoc ẽ cũ exaltatus
fuero: ñ enĩ dubitat futura ẽẽ. que ue¬
nt implere. Hoc refertur ad illud qͦd
suꝑius. Si autẽ mortuũ fuerit granũ.
multũ fructũ affert. Nam exaltationẽ

Expanded text:
professionibus omnibus, et quidquid aliud diprofessionibus omnibus, et quidquid aliud dici potest secundum innumerabiles differentias quibus inter se praeter sola peccata homines distant, ab excelsissimis usque ad humillimos, a rege usque ad mendicum; omnia, inquit, traham post me: ut sit caput eorum, et illi membra ejus. Sed si exaltatus, inquit, fuero a terra; hoc est, cum exaltatus fuero: non enim dubitat futurum esse quod venit implere. Hoc refertur ad illud quod superius ait, Si autem mortuum fuerit granum, multum fructum affert. Nam exaltationem
Abbreviated transcription (Latin):
fusi sunt. Inde dicit apłs. Ds̃ erat in xp̃o
mundũ reconcilians sibi. hi sunt ex quoꝵ
cordib princeps huiꝰ mundi eicitur foraᷤ.
Cum ergo dixisset. nunc princeps huius
exaltatus fuero a terra. om̃ia trahã ad
me. Quȩ om̃ia: nisi ex quib ille eicitur
foras: Non autẽ dixit om̃s. sed omnia:
ñ enim om̃ium ẽ fides.Hon itaq: hoc ad
uniuersitatẽ hominũ retulit. sed ad
creaturȩ integritatẽ. idest sp̃m & animã
& corpus. et illud qđ intelligimus. & il¬
lud qđ uiuimus. et illud qd uisibiles et
contractabiles sumus. Qui enĩ dixit. ca-¬
pillus capitis ur̃i ñ ꝑibit: om̃ia trahit
post se. Aut si om̃ia iꝑsi homines intel¬
ligendi sunt:om̃ia p̃destinata ad salu
loqueretur. Aut certe om̃ia hominũ ge¬
nera. siue in linguis om̃ib. siue in ȩta¬
tib om̃ib. siue ingradib bonoꝵ om̃i¬
bus. siue in diuersitatib ingeniorum
om̃ib. siue in artium licitarũ & utiliũ

Expanded text:
fusi sunt: inde dicit Apostolus, Deus erat in Christo, fusi sunt: inde dicit Apostolus, Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi cordibus princeps mundi ejicitur foras. Cum ergo dixisset: Nunc princeps hujus exaltatus fuero a terra, omnia traham post me. Quae omnia, nisi ex quibus ille ejicforas? Non autem dixit, omnes, sed, omnia: non enim omnium est fides . Non itaque hoc ad universitatem hominum retulit, sed ad creaturae integritatem; id est, spiritum, et animam, et corpus; et illud quo intelligimus, et illud quo vivimus, et illud quo visibiles et contrectabiles sumus. Qui enim dixit, Capillus capitis vestri non peribit , omnia trahit post se. Aut si omnia ipsi homines intelligendi sunt, omnia praedestinata ad salutloqueretur . Aut certe omnia hominum genera, sive in linguis omnibus, sive in aetatibus omnibus, sive in gradibus honorum omnibus, sive in diversitatibus ingeniorum omnibus, sive in artium licitarum et utilium
Abbreviated transcription (Latin):
perare: Quantaslibet tam̃ aduersum
nos erigat machinas. quando ñ tenet
locũ cordis ubi fides habitat. eiectus ẽ¬
ĩforas. Sed nisi dñs custodierit ciuitatẽ:
inuanũ uigilat qui custodit eã. Noli¬
te ergo de uob̃ presumere. si ñ tiultis
foras eiectũ dẏabolũ intro iterũ reuo¬
care. Absit autẽ ut dyabolũ mundi
principẽ ita dictũ existimemus. ut eũ
cȩlo & terrȩ dñari posse credamus: sed
mundus appellatur in malis bomini¬
bus. qui toto terrarũ orbe diffusi sc̃:
sicut appellatur domus in his aquib
habitatur. scdm qdđ dicimus bona do¬
mus ẽ. uel mala domus ẽ. Non qͣndo
reprebendimus siue laudamꝰ ȩdificiũ pa¬
rietum. atq tec̃toꝵ: sed quando mores
uel bonoꝵ hominũ uel maloꝵ. Sic ergo
dictum ẽ princeps huius mundi. idest
princeps maloꝵ om̃ium qui habitant in
mundo. Appellatur etiã mundus in bo¬
nis. qui similiter toto orbe terrarũ dif¬

Expanded text:
perare? Quantaslibet tamen adversum perare? Quantaslibet tamen adversum nos erigat machinas, quando non tenet locum cordis ubi fides habitat, ejectus est foras. Sed nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilabit qui custodit . Nolite ergo de vobis ipsis praesumere, si non vultis foras ejectum diabolum intro iterum revocare. 10. Absit autem ut diabolum mundi principem ita dictum existimemus, ut eum coelo et terrae dominari posse credamus. Sed mundus appellatur in malis hominibus, qui toto orbe terrarum diffusi sunt: sicut appellatur domus in his a quibus habitatur, secundum quod dicimus, Bona domus est, vel, mala domus est, non quando reprehendimus sive laudamus aedificium parietum atque tectorum, sed quando mores vel bonorum hominum vel malorum. Sic ergo dictum est, Princeps hujus mundi: id est, princeps malorum omnium qui habitant in mundo. Appellatur etiam mundus in bonis, qui similiter toto terrarum orbe dif
Abbreviated transcription (Latin):
congregati linguis om̃ium loquerentur:
ac sic in linguis om̃ium gentiũ futura
p̃nunciaretur ȩccł̃ia. qua gr̃a spiritali
popłi congregarent᷑. qua longe lateq
peccata dimitterentur. & milia milium
deo reconciliarent᷑. Quid ergo ait quis¬
piam quia diabolus de credentiũ cordib
eicietur foras: Iam fidelium nemineo
temptat: lmmo uͦ temptare ñ cessat.
Sed aliud est intrinsecus regnare. aliud
forinsecus oppugnare. Nam & munitissi¬
mam ciuitatẽ quando hostis oppugnat.
nec expugnat: & si aliqua tela eius missa
ꝑuenunt. admonet apls unde ñ ledart.
cõmemorat loricã & scutũ fidei. & si ali¬
quando uulnerat. idẽ ẽ qui sanat. quia
sicut pugnantib dictũ ẽ. hȩc scribo uo¬
bis ut ñ peccetis: ita qui uulnerant᷑ qđ
sanentur : Et quid aliud petimus cũ
dicimus ne nos inferas in temptationẽ.
nisi ut ille qui infidiatur. uel certe ex¬
trinsecus nulla irrũpat ex parte. nulla
nos fraude. nulla nos possit uirtute su¬

Expanded text:
congregati linguis omnium loquerentur , ac sic in linguis omnium gentium futura praenuntiaretur Ecclesia: qua gratia spirituali populi congregarentur, qua longe lateque peccata dimitterentur, et millia millium Deo reconciliarentur. 9. Quid ergo, ait quispiam, quia diabolus de credentium cordibus ejicietur foras, jam fidelium neminem tentat? Imo vero tentare non cessat. Sed aliud est intrinsecus regnare, aliud forinsecus oppugnare: nam et munitissimam civitatem aliquando hostis oppugnat, nec expugnat. Et si aliqua tela ejus missa perveniunt, admonet Apostolus unde non laedant; commemorat loricam et scutum fidei . Et si aliquando vulnerat, adest qui sanat. Quia sicut pugnantibus dictum est, Haec scribo vobis, ut non peccetis: ita qui vulnerantur, quod sanentur? Et quid aliud petimus cum dicimus, Ne nos inferas in tentationem , nisi ut ille qui insidiatur, vel certat extrinsecus, nulla irrumpat ex parte, nulla nos fraude, nulla nos possit virtute su
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim sine spu sc̃o futura p̾nunci¬
auerunt ꝓphete. Aut ñ etiã dñm in-¬
fantem in sp̃u scõ. sẏmeon senex & anna
uidua cognouerunt. et zacharias &
elysabeth qui de illo ñdum nato sed
runt: Sed sp̃s ñdum erat datus: idest

Expanded text:
Non enim sine Spiritu sancto futura praenuntiNon enim sine Spiritu sancto futura praenuntiaverunt prophetae; aut non etiam Dominum infantem in Spiritu sancto Simeon senex et Anna vidua cognoverunt; et Zacharias et Elisabeth, qui de illo nondum nato, sed runt. Sed Spiritus nondum erat datus, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ: & hoc ẽẽ dictũ. eicietur foras. Quia
ue Tait nunc iudiciũ ẽ mundi. & ex¬
ponens quid dixerit. nunc inquit pͥn¬¬
ceps huius mundi eicietur foras: hoc
intelligendũ ẽ qđ nunc fit. ñ qđ tanto
post futurũ ẽ in nouissimo. Preuidebat.
TIgo dñs qd sciebat. post passionem &
głificationem suã ꝑ uniuersũ mundũ
multos popłos credituros: in quoꝵ cor¬
dib hyabolus intus erat. cui quando
ex fide renunciant: eicitur foras. Sed
dicit aliquis. Nũquid de cordib patri¬
archarum et ꝓphetarũ. ueterũq iustoꝵ
ñ eiectus ẽ foras: Eiectus ẽ plane. Quo¬
modo ergo dictũ ẽ nunc eicietur foras.
Quomͦ putamus nisi quia tunc qđ ho
minib paucissimis factũ ẽ: nunc in
multis magnisq popłis iã mox futurũ
ẽẽ predictũ est: Sicut illud qd dictũ
ẽ. sp̃s autẽ ñdum erat datus. quia i̾e
ñdum erat clarificatus: potest habere
similem questionẽ & similẽ solutionem.

Expanded text:
esse, et hoc esse dictum, ejicietur foras. Quia esse, et hoc esse dictum, ejicietur foras. Quia vero ait, Nunc judicium est mundi; et exponens quid dixerit, Nunc, inquit, princeps hujus mundi ejicietur foras: hoc intelligendum est quod nunc fit, non quod tanto post futurum est in novissimo die. Praedicebat ergo Dominus quod sciebat, post passionem et glorificationem suam per universum mundum multos populos credituros, in quorum cordibus diabolus intus erat; cui quando ex fide renuntiant, ejicitur foras. 8. Sed dicit aliquis: Numquid de cordibus Patriarcharum et Prophetarum, veterumque justorum non ejectus est foras? Ejectus est plane. Quomodo ergo dictum est, nunc ejicietur foras? Quomodo putamus, nisi quia tunc quod in hominibus paucissimis factum est, nunc in multis magnisque populis jam mox futurum esse praedictum est? Sic et illud quod dictum est, Spiritus autem nondum eranondum erat glorificatus , potest similem habere quaestionem et similem solutionem.
Abbreviated transcription (Latin):
pori copulantur: et sub tanto capite uno
eius sp̃u fidelia mẽora uegetantur. Hoc
uocabat iudiciũ. hanc discretionẽ. hanc
a suis redẽptis expulsionẽ dyaboli. Deni¬
q attende quid dicat. quasi quereremꝰ
quid ẽẽt qd̃ ait. nc̃ iudiciũ est mundi.
secutus exposuit. Ait enĩ. Nunc prin¬
ceps huius mundi eicietur foras. Au-¬
diuimus quale dixerit eẽ iudiciũ. Non
ergo illud qđ in fine uenturum est.
ubi uiui & mortui iudicandi st̃. aliis
ad dexterã aliis ad sinistram separatis.
sed iudiciũ quo princeps huius mundi
eicietur foras. Quomͦ ergo intus erat:
nam in mundo erat. extra mundum
missus ẽ foras: Si enim de illo iudicio
diceret: qđ in fine uenturũ ẽ: posset ali¬
quis opinari ȩt̃num ignẽ quo mitten¬
dus ẽ diabolus cũ angłis suis. & om̃ib
qui sunt ex parte eius. ñ natura sed uicio.
Non quia creauit aut genuit. sed quia
ꝑsuasit & tenuit. Posset ergo aliquis
opinari illũ ignẽ et̃numͣ extra mundũ

Expanded text:
pori copulantur, et sub tanto capite uno ejus Spiritu fidelia membra vegetantur. Hoc vocabat judicium, hanc discretionem, hanc a suis redemptis diaboli expulsionem. 7. Denique attende quid dicat. Quasi quaereremus quid esset quod ait, Nunc judicium est mundi, secutus exposuit: ait enim, Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras. Audivimus quale dixerit esse judicium. Non ergo illud quod in fine venturum est, ubi vivi et mortui judicandi sunt, aliis ad dexteram, aliis ad sinistram separatis; sed judicium quo princeps hujus mundi ejicietur foras. Quomodo ergo intus erat, nam in mundo erat, et extra mundum missus est foras? Si enim de illo judicio diceret, quod in fine venturum est, posset aliquis opinari ignem aeternum, quo mittendus est diabolus cum angelis suis, et omnibus qui sunt ex parte ejus; non natura, sed vitio; non quia creavit aut genuit, sed quia persuasit et tenuit: posset ergo aliquis opinari illum ignem aeternum extra mundum
Abbreviated transcription (Latin):
mcelis: que tu paruutũ ex te hominem
natum totiens osculata es in terris. Has
g titas felicitates possidens: conuertere
fĩs hãni: toto m̃itis affectu beatissime
uirginis int̾cessionib nos cõmittimus.
Qmĩs enus patrocinia om̃i nisu mploremꝰ:
ut dũ nos suꝑplici eã obseqͥo frequenta¬
mus in terris. ipsa nos sedula prece cõ¬
m̃dare dignetur in cȩlis. Neq enĩ dubi¬
um quia meruit ꝓ liberandis ꝓferre
preciũ: posse ꝑlus scis om̃ib liberatis
impendere suffragiũ. Sed quid nobis
ꝓdest hanc int̾peliare uocib: nisi etiã
humilitatis eius exemꝑla teneamus:
Curemus gͥ a deo dilectissimi fr̃s. ut eũ
hunis diei festiuitati int̾esse cuꝑimus.
nestim̃is huimilitatis atq caritatis in

Expanded text:
in coelis, quem tu parvulum ex te hominem in coelis, quem tu parvulum ex te hominem natum toties osculata es in terris. Has ergo tuas felicitates possidens, convertere i, cum toto mentis affectu beatissimae Virginis nos intercessionibus committamus, omnes ejus patrocinia omni nisu imploremus: ut dum nos supplici eam obsequio frequentamus in terris, ipsa nos sedula prece commendare dignetur in coelis Neque enim dubium, quae meruit pro liberandis proferre pretium, posse plus sanctis omnibus, liberatis impendere suffragium. Sed quid nobis prodest hanc interpellare vocibus, nisi etiam humilitatis ejus exempla teneamus? Curemus ergo, dilectissimi fratres, ut qui hujus diei festivitati interesse cupimus, vestimentis humilitati
Abbreviated transcription (Latin):
tu uͦ in cęlestib regnis p̃lata es cunctis
uirginũ choris. tu agnũ quocũq ꝑrexe-¬
rit sequeris. tu uirgineos choros. & ab
incentiue carnis illecebris alienos. per
albentia lilia. rosasq uernantes. ad fõntẽ
uitȩ ꝑennis potandos inuitas. tu in
illa beatoꝵ felicissima regna pͥmi ordiniᷤ
dignitate adepta. plantis roscidis ober¬
rans. int̾ paradysi amenitatem grami¬
neosq choros. tenero poplite ꝑgis. feli¬
ciq palma uiolas ĩmarcescibiles carꝑis.
tu concinis sine fine choris coniuncta
angłicis. archangłisq sociata. indefessa
uoce sc̃s clamare ñ cessas. tu in cubicu¬
lo regis beatitudinẽ gẽmis ac margari¬
tis ornata assistis. tibi thronus regius
ab angłis collocatus in aula et̃ni regis.
teq ipse rex regũ ut matrẽ ueram &
decoram sponsã pre om̃ib diligens.
amoris amplexu sibi associat. Nec mirũ¬
ut dignetur tibi adgaudere ds̃ regnans

Expanded text:
Tu vero in coelestibus regnis praelata es cunctis Tu vero in coelestibus regnis praelata es cunctis virginum choris, tu Agnum quocumque perrexerit sequeris . Tu virgineos choros et ab incentivae carnis illecebris alienos per albentia lilia rosasque vernantes ad fontes perennis vitae potandos invitas. Tu in illa beatorum felicissima regia, primi ordinis dignitate indepta, plantis roscidis oberrans, inter paradisi amoenitatem gramineosque crocos tenero poplite pergis, felicique palma violas immarcescibiles carpis. Tu concinis sine fine choris conjuncta summis; Angelis Archangelisque sociata, indefessa voce, Sanctus ! clamare non cessas. Tu in cubiculo Regis beatitudinum gemmis ac margaritis ornata assistis. Tibi thronus regius ab Angelis collocatur in aula aeterni Regis, teque ipse Rex regum ut matrem veram et decoram sponsam prae omnibus diligens amoris amplexu sibi associat. Nec mirumi dignetur tibi adgaudere Deus regnans
Abbreviated transcription (Latin):
q quasctĩq exiles. quascũq meritis
tuis imꝑares gr̃arum actiores: et cũ
susceperis uota. culpas nr̃as orando ȩxeu¬
sa. Admitte p̃ces nr̃as intra sacrariũ ex¬
auditionis: & reporta nob̾ gr̃am reconci¬
liationis. Sit ꝑ te excusabile qđ ꝑte in¬
gerimus: sit impetrabile qđ fida m̃te
poscimꝰ. Accipe qđ offerimus: impetra qd̾
rogamus. excusa qd timemus. quia nec
potiorẽ inuenimus meritis ad placandã
iram iudicis. quã te que meruisti mat̾
existere eiusdẽ redẽptoris & iudicis. Suc
curre gͦ miseris: iuua pusillamimes. refo-
uoto femineo sexu. Sentiant om̃s tuũ
leuam̃: qͥcũq deuote celebrant tuũ na¬
tale. Sit tibi cõpassio suꝑ affuctis: sit
pius affectus suꝑ cęloꝵ ꝑegrinis. Et cũ
te semꝑ lȩtantẽ aspicis. fletus nr̃os que
filium ꝓ nob̾ int̾pelles. Nos enĩ acimer
sitimus. somnũ patim᷑. in carcere retinem᷑.

Expanded text:
que quascunque exiles, quascunque meritis que quascunque exiles, quascunque meritis tuis impares gratiarum actiones: et cum susceperis vota, culpas nostras orando excusa. Admitte nostras preces intra sacrarium exauditionis, reporta nobis antidotum reconciliationis. Sit per te excusabile, quod per te ingerimus; sit impetrabile, quod fida mente poscimus. Accipe quod offerimus, impetra quod rogamus, excusa quod timemus: quia nec potiorem meritis invenimus ad placandam iram Judicis quam te, quae existere ejusdem redemptoris et judicis. Sucergo miseris, juva pusillanimes, refovevoto femineo sexu: sentiant omnes tuum levamen, quicumque devote celebrant tuum nomen. Sit tibi compassio super afflictis, sit pius affectus super coelorum peregrinis: et cum te semper laetantem aspicis, fletus nostros, qfilium pro nobis interpelles. Nos enim adhuc sitimus, somnum patimur, in carcere retinemur.
Abbreviated transcription (Latin):
a dño ñ resꝑicitur. quia falso & ñ uere
de humilitate gloriant᷑. Si enĩ ueracit᷑
humiles ẽẽnt: dm̃ ab hominib & ñ se
uellent laudari. Non in hoc mundo eoꝵ
sp̃s exultaret: sed in dõ salutari. humi¬
litatem suã ñ ab hominib conspici: sed
a deo exoptarent.Sequit᷑ in sc̃o cantico:
quia fecit mͥ magna qui potens ẽ. &
scm̃ nom̃ eius. Quȩ tibi magna fecit
queso głosa uirgo. ut dici beata mere¬
reris: Puto enĩ immo ueracit̃ credo.
ut creatura ederes creatorẽ. famula do¬
ipsa quȩ nos ad amore accenderent fi¬
deliter ꝓtulisti: ea uͦ quȩ sequunt᷑ bu¬
mano generi ꝓphetasti. Meũ autem
uotũ extitit ea tantũ inde transcurre¬
re: quȩ ad tui nominis laudẽ ꝓtinereit.
Sed hec quȩ de te narraste neq ut di¬
gnitas tua meret᷑ dicere potitist. Quaᷤ
ergo tibi laudes fragilitas humani ge-¬
neris ꝑsoluet. quȩ solo tuo sõmercio
recuꝑandi aditũ inuenit: Accipe ita¬

Expanded text:
falso, et non vere de humilitate gloriantur. Si enim veraciter humiles essent, Deum ab hominibus, et non se vellent laudari; non in hoc mundo eorum spiritus exsultaret, sed in Deo salutari; humilitatem suam non ab hominibus conspici, sed a Deo exoptarent. Sequitur in hoc sancto Cantico, Quia fecit mihi magna qui potens est, et sanctum nomen ejus . Quae tibi magna fecit, quaeso, gloriosa Virgo, ut dici beata merearis? Puto enim, imo veraciter credo, ut creatura ederes Creatorem, famula Doipsa quae nos ad amorem Dei accenderent fideliter protulisti: ea vero quae sequuntur, humano generi prophetasti. Meum autem votum exstitit ea tantum inde transcurrere, quae ad tui laudem nominis pertinerent. Sed haec quae de te ipsa narrasti, neque ut dignitas tua mers tibi laudes fragilitas humani generis persolvat, quae solo tuo commercio recuperandi aditum invenit? Accipe ita
Abbreviated transcription (Latin):
die & exultate: ecce enĩ merces ur̃a multa
in cȩlo. Sed in his pressuris atq angusti¬
is nequaquã possent subsistere. & qđ hi ᷤ
maius gaudere: nisi ueracit̃ in conspe¬
ctu dei & hominũ humiles ẽẽnt. Quib¬

Expanded text:
die et exsultate: ecce enim merces vestra multa die et exsultate: ecce enim merces vestra multa est in coelis . Sed in his pressuris atque angustiis nequaquam possent subsistere, et, quod his majus est, gaudere, nisi veraciter in conspectu Dei et hominum humiles essent. Quib
Abbreviated transcription (Latin):
petierit. Qđ enĩ hebraice iħe: hoc latine salu¬
taris dicit᷑. Que enĩ hȩc leticia ẽ ih̃ri. nisi
contemplatio eius qualis uenturus ẽ ingła
sua: Sciendũ uͦ ẽ quia illi tunc bac cla¬
ritate potientur: qui hic positi redẽpto¬
ris sui uestigia imitantur. Et quidem
dñm legimus dolusse. fleuisse. ex itinere
fatigatũ fuisse. obꝓbria et contumeliaᷤ
sustinuisse. sputa. flagella. crucẽ susce¬
pisse: nunquã tam̃ legimꝰ eum risisse.
ꝓsperatũ in p̃senti fuisse. Hinc plane
hinc gaudent om̃s electi. cum cȩperint
aduersitatib mundi fatigari: & nullis
eius ꝓsperitatib fallacit̃ decipi. scientes
ꝓculdubio aliam uiam ñ superee. ꝑ quã
possint cȩlos penetrare. Hinc ẽ qd idẽ dñs
ait discipłis suis. Beati estis cũ uos male-¬
dixerint homines et ꝑsecuti uos fuerint.
& dixerint om̃e malũ aduersũ uos men¬
tientes ꝓpt̃ nom̃ meũ. Gaudete in illa

Expanded text:
petierit. Quod enim hebraice Jesus, hoc latine Salupetierit. Quod enim hebraice Jesus, hoc latine Salutaris dicitur. Quae enim haec laetitia est Jesu, nisi contemplatio ejus, qualis venturus est in gloria sua? Sciendum vero est, quia illi tunc hac claritate potientur, qui hic positi Redemptoris sui vestigia imitantur. Et quidem Dominum Jesum legimus doluisse, flevisse, ex itinere fatigatum fuisse, opprobria et contumelias sustinuisse, sputa, flagella, crucem suscepisse: nunquam tamen legimus eum risisse, prosperatum in praesenti fuisse. Hinc plane, hinc in spe gaudent omnes electi, cum coeperint adversitatibus mundi fatigari, et nullis ejus prosperitatibus fallaciter decipi; scientes procul dubio aliam viam non superesse, per quam possint coelos penetrare. Hinc est quod idem Dominus ait discipulis suis, Beati estis cum vos maledixerint homines, et persecuti vos fuerint, et dixerint omne malum adversum vos, mentientes, propter me. Gaudete in illa
Abbreviated transcription (Latin):
dño. Hinc cũ dño diceret. gaudebunt
lbia mea dũ cantauero: addidit tibi.
Hac exultatione nullus eoꝵ gaudet qͥs¬
quis de p̃sentib tantũ exultat: & et̃nis
bonis int̾esse ñ concupiscit. cui exilium
patria ẽẽ creditur. & mors uita estimat᷑.
cui ds̃ uent̃ est. et ornatus ñ in morib
sed in amictu ẽ. qui cũ laudat᷑ extollit᷑.
& cũ uituperatꝰ fuerit magis iracundiȩ
stimulis agitatur. qui cũ mansuetis
ñ humiliatur. sed in suꝑbiȩ fascib eleua¬
tus. ceteros quasi ex alto montis suꝑci
isdem nunciis int̃pellantib nec ad mo¬
mentum se credat posse abstrahi. cum
scriptura ꝓnunciet. corpus qđ corrũpi¬
tur aggrauat animã. & deprimit terrena
habitatio sensũ multa cogitantẽ: Ge¬
miscens gͦ o anima sc̃a quecũq in dño
exultas. quotiens te ab hac exultatione
abstractam ẽẽ uideris. dicito. Ne ꝓicias
hic attentius intuere: quã exultationẽ

Expanded text:
Domino . Hinc cum Domino diceret, Gaudebunt Domino . Hinc cum Domino diceret, Gaudebunt labia mea, dum cantavero; addidit, tibi . Hac enim exsultatione nullus eorum gaudet, quisquis de praesentibus tantum exsultat, aeternisque bonis interesse non concupiscit: cui exsilium patria esse creditur, et mors vita aestimatur; cujus Deus venter est, et ornatus non in moribus, sed in amictu est: qui cum laudatur, extollitur; et cum vituperatus fuerit, magnis iracundiae stimulis agitatur - qui cum mansuetis non humiliatur, sed in superbiae fascibus elevatur, et caeteros quasi ex alto montis superciliisdem vitiis interpellantibus, nec ad momentum se credat posse abstrahi; cum Scriptura pronuntiet, Corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem ? Ingemiscens ergo, o anima sancta quaecumque in Domino exsultas, quoties te ab hac exsultatione abstractam esse videris, dicito, Ne projicihic attentius intuere, quam exsultationem
Abbreviated transcription (Latin):
sca. talib fuerit incitam̃tis occurata. ni¬
chil concupiscit t̾renum. nichil transito¬
rnurt nicłuil qđ ad tepus arriadet. mchal qꝰa
a p̃sens delectat. quȩ risũ luctũ deputat.
etgaualiũ in merorẽ cõmutat. Cui mund̾
carcer cȩlũ uero habitatio ẽ: ciu exultatio
inp̃sentib nulia ẽ. quia in illo tantum
gaulere ap̃petit. qui suꝑ om̃s ẽ. Unde in
cõ cantico eũ diceret uirgo głosa. magni¬
ficat anima mea dñm & exultauit sp̃s
mĩsi signanter adlidit. in dõ salutari
meo e esi diceret. Anima mea quȩ dñm
mnagnificat: ñ in quolibet alio. sed in il¬
lo tantũ exultat. quẽ amando magnifi¬
eat. Nouerat autẽ eẽ aliam iutupabilẽ
oruitationẽ: qua mundus gaudere diei¬
tur tendens adiuctũ. Et de quibus salo¬
mon ait. Lȩtantur cũ male fecerint.
crotulta⁊ in reb pessimis. Hinc e apo¬
auuis ñ qđ libet gaudiũ in sc̃oꝵ cordib
eẽ describit: sed in sp̃u sc̃o. Ninc dauid
cũ diceret. gaudete iusti: subiunxit in

Expanded text:
a talibus fuerit incitamentis occupata, nihil concupiscit terrenum, nihil transitorium, nihil quod ad tempus arridet, nihil quod ad praesens delectat: quae risum luctum computat, et gaudium in moerorem commutat; cui mundus carcer, coelum vero habitatio est: cui exsultatio in praesentibus nulla est, quia in illo tantum gaudere appetit, qui super omnes est. Unde in sancto Cantico, cum diceret Virgo gloriosa, Magnificat anima mea Dominum; et exsultavit spiritus meus; signanter addidit, in Deo salutari meo: ac si diceret, Am, non in quolibet alio, sed in illo tantum exsultat, quem amando magnificat. Noverat autem esse aliam vituperabilem exsultationem, quia mundus gaudere dicitur tendens ad luctum, de quibus Salomon ait: Laetantur cum male fecerint, et exsultant in rebus pessimis . Hinc et Apostolus non quodlibet gaudium in sanctorum cordibus esse describit, sed in Spiritu sancto. Hinc David cum diceret, Gaudete, justi; subjunxit, in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nob̾ om̃ib tradidit illũ. O mire pieta¬
tis affectus: o inestimabilis ardor caritatis.
Quis autẽ tantȩ pietatis diuitias Nob
ut ex deo ante tempora natus. nasceretur
ꝓ hominib in tempore. ex femina homo
factus: Unde scriptum ẽ. Cum uenit ple¬
nitudo temporis misit ds̃ filium suum
factum ex muliere factũ sub lege. ut eos
qui sub lege erant redimeret. ut adopti¬
onem filioꝵ reciꝑemus. Quis inquãpos¬
set estimare. ut portaret᷑ manib femineis
portator orbis. panis angłorum aleretur:
uirtus celoꝵ infirmaretur. & uita om̃iũ
moreretur: Magnificet ergo in his ani-¬
ma mariȩ dñm. magnificet & nr̃a. ad¬
miretur. gratuletur: amemus. laudemꝰ.
adoremus. gr̃as illi agamus. qm̃ per
eandẽ redemptoris nr̃i mortẽ. de tene¬
bris adlucẽ. de morte ad uitã. de luctu¬

Expanded text:
pro nobis omnibus tradidit illum . O mirae pietatis affectus! o inaestimabilis ardor charitatis! Quis ante tantae pietatis divitias non ut ex Deo ante tempora natus nasceretur pro hominibus in tempore ex femina homo factus? unde scriptum est, Cum venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Quis, inquam, posset aestimare, ut portaretur manibus femineis portator orbis, panis Angelorum aleretur, virtus coelorum infirmaretur, vita omnium moreretur? Magnificet ergo in his anima Mariae Dominum; magnificet et nostra. Admiremur, gratulemur, amemus, laudemus, adoremus, gratias illi agamus; quoniam per eamdem Redemptoris nostri mortem de tenebris ad lucem, de morte ad vitam, de c
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc uirgo głosa beatã se dici ab omnib
generationib manifestat: eo qđ eius
humilitatẽ ds̃ respexit. Nã subdit. Quia
respexit humilitatẽ ancillȩ suȩ: ecce enĩ
ex hoc beatam me dicent om̃s generati¬
ones. O uere beata humilitas. quȩ dm̃
hominib peꝑit: uitã mortalib edidit.
cȩlos innouauit: mundũ purificauit.
paradysum aꝑuit. et hominũ animas
ab inferis liberauit. O uere inquã głosa
mariȩ humilitas: quȩ porta parady si
efficitur. scala celi constituitur. Hacta ẽ
certe humilitas mariȩ seala cȩlestis:. ꝑ
quam descendit ad terras. Quia respexit
bumilitatẽ ancillȩ suȩ: ecce enĩ ex hoc
beatam me dicent oñis generationes.
Etquid ẽ dicere respexit nisi apꝓbauit:¬

Expanded text:
haec Virgo gloriosa beatam se dici ab omnibus generationibus manifestat, eo quod ejus humilitatem Deus respexit. Nam subdit, Quia respexit humilitatem ancillae suae; ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes . O vere beata humilitas, quae Deum hominibus peperit, vitam mortalibus edidit, coelos innovavit, mundum purificavit, paradisum aperuit, et hominum animas ab inferis liberavit! O vere, inquam, gloriosa Mariae humilitas, quae porta paradisi efficitur, scala coeli constituitur! Facta est certe humilitas Mariae scala coelestis, per quam descendit Deus ad terras. Quia respexit, inquit, humilitatem ancillae suae; ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Et quid e
Abbreviated transcription (Latin):
nuat dicens. Magnificata ẽ usq ad cȩlos
miscd̃ia tua. Sic nanq optandum ẽ. in
singulis mariȩ anima ut magnificet
dñm: concipiat dĩ uerbũ. pariatia nu¬
triat. recordetur saluationis suȩ pia
cotamercia: quomͦ nullis suis p̃ceden¬
tib meritis sit ab iniquitate saluata.
sea sola dĩ bonitate gratuita xp̃i sangui¬
ne sit redempta etdicat. Magnificat ani¬
ma mea dñm. Sic enĩ dilexit ds mundr̃:¬

Expanded text:
ait, Magnificata est usque ad coelos ait, Magnificata est usque ad coelos misericordia tuasingulis nostra anima magnificet Dominum, concipiat Dei Verbum, pariat et nutriat, recordetur salvationis suae pia commercia, quomodo nullis suis praecedentibus meritis sit ab iniquitate salvata, sed sola Dei bonitate gratuita Christi sanguine redempta, et dicat, Magnificat anima mea Dominum. Sic enim dilexit Deus mund