comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tua iacob: sed qui fecit celum & ter¬
ram ipse est deus tuus. qui non eget
bonis. qui non timet malis. Malti
ergo heretici cum paganis alios et
etiam si non in templis. tamen qd̃
est penis in corde suo posuerunt: &¬
falsorum ridendorumq simulachro¬
rum templa ipsi facti sunt. Magnũ
opus est intus hȩc idola frangere. et
locum deo uiuenti non recenti mun-¬
dare. Omnes enim isti aliud atq aliud
sentientes. alios atq alios deos sibi fa¬
cientes. ipsamq fidem falsitate uari¬
antes uidentur assentire. s omnes
a terrenis cogitatiomibus non rece¬
dunt. in terrenis cogitatiombus con-¬
sentiunt sibi. Opmio est diuersa ẽ:
uanitas una est. De illis in alio pfal¬
modicitur. Ipsi de uanitate in unũ¬
uarietate discordent. simili tamen
nanitate colligantur:. Et nostis qr
tanitas retro est posterior est. Ideo
ille quȩ retro oblitus id est uanita-¬
tem oblitus. in ea quȩ ante sunt id
est inueritate extensus.: sequitur ad

Expanded text:
tua Jacob: sed qui fecit coelum et tertua Jacob: sed qui fecit coelum et terram, ipse est Deus tuus; qui non eget bonis, qui non timet a malis. 14. Multi ergo haeretici cum Paganis alios et etiamsi non in templis, tamen quod est pejus in suo corde posuerunt, et falsorum ridendorumque simulacrorum templa ipsi facti sunt. Magnum opus est, intus haec idola frangere; et locum Deo viventi, non recenti mundare. Omnes enim isti aliud atque aliud sentientes, alios atque alios deos sibi facientes, ipsamque fidem falsitate variantes, videntur dissentire; sed omnes a terrenis cogitationibus non recedunt, in terrenis cogitationibus consentiunt sibi: opinio diversa est, vanitas una est. De illis in alio psalmo dicitur, «Ipsi de vanitate in unuvarietate discordent, simili tamen vanitate colligantur. Et nostis quia vanitas retro est, posterior est: ideo ille quae retro oblitus, id est vanitatem oblitus, in ea quae ante sunt, id est in veritatem extentus, sequitur ad
Abbreviated transcription (Latin):
tium argentum & aurum. Magna
sunt: quia argentea sunt. & aurea.¬
Pretiosa sunt: lucida funt: sed tamͣ
oculos habent & non uident. Recen-¬
tes hi dii. Quid recentius deo ex
officina: licet illos iam uenustos ara¬
nearum casses contexerint: Qui
sempiterni non sunt: recentes sunt.
Hoc de paganis nescio quis. alius in
uanitatem accipiens nomen dm̃i dei
sui. fecit sibi xp̃m creaturam: xp̃m
imparem & in equalem generanti
filitm dei dicens: & filium dei ne-¬
gans. Si enim filius unicus est. hoc
quod pater est: & hoc est ex eternita¬
te. Tu autem nescio quid aliud cogi¬
tasti in cogoe tuo deum recentem po¬
siusti. fecit sibi alius deum ptignan-¬
tem contra genteni tenebrarum.
time̾ntem ne iuadatur. satagentẽ
ne corrumpatur. ex parte tamen cor¬
ruptum: at possit esse cotas salaus.
S non totus. quia ex parte corruptus.
Manichei ista dicunt: factunt & isti
sibi in corde recentem deum. Non
est talis deus nrͣ. non est talis portio

Expanded text:
tium argentum et aurum.» Magna tium argentum et aurum.» Magna sunt, quia aurea et argentea sunt; pretiosa sunt; lucida sunt: sed tamen oculos habent, et non vident . Recentes hi dii. Quid recentius deo ex officina? Licet illos jam vetustos aranearum casses contexerint; qui sempiterni non sunt, recentes sunt: hoc de Paganis. Nescio quis alius, in vanitatem accipiens nomen Domini Dei sui, fecit sibi Christum creaturam, Christum imparem et inaequalem generanti; Filium Dei dicens, et Filium Dei negans. Si enim Filius unicus est, hoc quod Pater est, et hoc est ex aeternitate: tu autem nescio quid aliud cogitasti in corde tuo; deum recentem posuisti. Fecit sibi alius deum pugnantem contra gentem tenebrarum, timentem ne invadatur, satagentem ne corrumpatur; ex parte tamen corruptum, ut posset esse totus salvus; sed non totus, quia ex parte corruptus. Manichaei ista dicunt; faciunt sibi et isti in corde recentem deum. Non est talis Deus noster, non est talis portio
Abbreviated transcription (Latin):
mitio psalmi usq ad hunc uersum
de oleo torcularis audiuimus: quod
restat magis dolendum est & cauen-¬
dum est. Ad amurcam enim torcu¬
laris ꝑtinet usq ad finem: fortasse
non frustra interposito diapsalmate.
s etiam. hoc audire utile est: ut qui
iam se in oleo uidet gaudeat: qui peri-¬
ditatur ne in amurcam currat ca-¬
ueat. Utrumq audi. Ulnum dilig e:
alterum tune. AAudi popłs̃ ms
& loquar. & testificabor tibi. Non
enun poplõ alieno: non enim poplõ
non ꝑtinenti ad torcular. Iudicate
inquit inter me & uineam meam.
Audi poplt̃ meus & loquar: & testi-¬
ficabor tibi.frahel si me audie¬
ris: non erit in te deus recens. Dt̃
recens. ad tempus factus: deus autẽ
te homo: sed sempiternus deus. Qd
enim: Ante principium : Et utiq
ut sit ut aliquo deus recens. Aut la-¬
pis: aut fantasma est. Non est in¬
quit lapis. Ego argenteum habeo
&o aureum. Merito ipsa pretiosa uo-¬
luit numerare qui dixit: idola gen¬

Expanded text:
initio Psalmi usque ad hunc versum, initio Psalmi usque ad hunc versum, de oleo torcularis audivimus. Quod restat magis dolendum est et cavendum: ad amurcam enim torcularis pertinet usque ad finem; fortasse non frustra et interposito diapsalmate. Sed etiam hoc audire utile est, ut qui se jam in oleo videt, gaudeat; qui periclitatur ne in amurca currat, caveat. Utrumque audi: unum dilige, alterum time. «Audi, populus meus, et loquar, et testificabor tibi.» Non enim populo alieno, non enim populo non pertinenti ad torcular: «Judicate,» inquit, «inter me et vineam meam» . «Audi populus meus, et loquar, et testificabor tibi.» 13. «Israel, si me audieris, non erit in te deus recens.» Deus recens, est ad tempus factus: Deus autem te homo, sed sempiternus Deus. Quid enim ante principium? Et utique ut sit in aliquo deus recens: deus recens, aut lapis, aut phantasma est. Non est, inquit, lapis: ego argenteum habeo et aureum. Merito ipsa pretiosa voluit nominare, qui dixit, «Idola Gen
Abbreviated transcription (Latin):
sic fremit popls̃ gentium. non it in
obiuam xp̃o. Inmo uero in ipso reg¬
no gentium inueninis leges pro et¬
clesia: tanquam fauum in ore leonis.
Quid ergo iam metuam aquam
contradictionis. quȩ ꝓpe iam tota
siccata est: Illa pene iam silet. si
amurca non contradicat. Quantũ¬
libet mali seuiant alien. o si eos non
adiuuent mali nr̃i: exaudiui de in
abscondito tempestatis. probaui te
apud aquam contradictionis. Reco¬
litis quid de xp̃o dictum sit: sic natũ
eum esse in multorum rumam. et
multorum resurrectionem. & in sig¬
num cui contradicetur. Nouimus.
uidemus. signum crucis ereptum est:
& contradictum est. Contradictum ẽ
gloriȩ crucis: sed titulus erat suꝑ cru¬
cem: qui non corrumpebatur. Est enĩ
titulus in psalmo. in tituli inscriptio-¬
nem: ne corrumpas. Signum erat. cui
contradiceretur. Dixerunt ergo ndei.
Noli facere rex iudeorum: sed fac qr
ipse dixerit regem se esse iudeorum.
llicta est contradictio: responsum est

Expanded text:
sic fremit populus Gentium in sic fremit populus Gentium in obviam Christo: imo vero in ipso regno Gentium in venimus leges pro Ecclesia, tanquam favum in ore leo nis . Quid ergo jam metuam aquam contradictionis, quae prope jam tota siccata est? Illa pene jam silet, si amurca non contradicat. Quantumlibet mali saeviant alieni, o si eos non adjuvent mali nostri! «Exaudivi te in abscondito tempestatis, probavi te in aqua contradictionis.» Recolitis quid de Christo dictum sit, sic natum eum esse in multorum ruinam, et multorum resurrectionem, et in signum cui contradicetur . Novimus, videmus: signum crucis erectum est, et contradictum est ei. Contradictum est gloriae crucis; sed titulus erat super crucem, qui non corrumpebatur. Est enim titulus in psalmo: «In tituli inscriptionem, ne corrumpas» . Signum erat cui contradiceretur: dixerunt enim Judaei, «Noli facere, Rex Judaeorum; sed fac quod ipse dixerit regem se esse Judaeorum.» Victa est contradictio; responsum est,
Abbreviated transcription (Latin):
lam pene ficcata est. Senserunt illã
maiores nrͣi. quando uerbo dei. qͥn¬
do misterio xp̃i: acriter resistebant
gentes. Turbabatur aqua. Aquis
enu pro popłis aliquando. intelli¬
gendas euident̾ apocalipsis scriptu¬
ra demonstrat: ubi aquȩ multȩ cã
uuiderentur & quererentur quid
essent: responsum est poplĩ sunt.
Pertulerunt ergo illi aquam contra¬
dictionis quando fremuerunt gente ᷤᷤ.¬
& popłi meditati sunt mania: quan¬
do astiterunt reges terrȩ. & principes
conuenerunt in tinum. aduersusdo¬
do fremuerunt gentes. tunc leo ille
ducendam de aliemgenis uxorẽ:
xp̃o scilicet descendenti ad habẽ¬
dam ecclãm de gentibus fremens
ibat in obuiam. S quid egit: Acce¬
pit. tenuit. fregit. dissipanit leonẽ:
factus est in manibus eits uelut he-¬
dus caprarum. Quid enim fieret po¬
pulus fremens: nisi langiuidus pecca.¬
tor: Occisa autem illa feritate im
non sic fremit regia potestas: non

Expanded text:
jam pene siccata est. Senserunt illam jam pene siccata est. Senserunt illam majores nostri, quando verbo Dei, quando mysterio Christi acriter resistebant gentes; turbabatur aqua aquas enim pro populis aliquando intelligendas evidenter Apocalypsis scriptura demonstrat, ubi aquae multae cum viderentur, et quaereretur quid essent, responsum est, «Populi sunt» . Pertulerunt ergo illi aquam contradictionis, quando fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania; quando astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum, adversus Dodo fremuerunt gentes, tunc leo ille ducendam de alienigenis uxorem, Christo scilicet descendenti ad habendam Ecclesiam de Gentibus, fremens ibat in obviam. Sed quid egit? Accepit, tenuit, fregit, dissipavit leonem; factus est in manibus ejus velut haedus caprarum. Quid enim fieret populus fremens, nisi languidus peccator? Occisa autem illa feritate, jam non sic fremit regia potestas, non
Abbreviated transcription (Latin):
ditus est in abscondito tempestatis:
debet probari in aqua contradictio¬
nis. Cum enini crediderit cum bapti¬
tatus fuerit. cum uiam dei caͬpere ce-¬
perit. cum ingemellarium eliquari
intenderit: & ab anuirca publice cur-¬
rente se extraxerit. habebit multos
eragitatores. multos insultatores. mul¬
tos detractores. dehortatores. minan-¬
tes etiam ubi possunt: deterrentes.
deprimentes. Hec tota aqua contra¬
dictionis est. Puto hodie esse hic sic.
drbitror esse hic nonnullos quos ami¬
ci sui uolebant rapere ad circum:
& ad nescio quas hodierne festitita¬
tismigis. Forte ipsi illos adduxerunt ⁊
tuerunt: in aqua contradictionis ꝓbu-¬
ti sunt. Non ergo erubescas predi-¬
care quod nosti defendere: & inter
blasphemos quod credidisti. Si eñ
exaudiris inabscondito tempestatis.
corde credi tur ad iusticiami si pro-¬
baris in aqua contradictionis. ore
confessio fit ad silutem. Quanta
est enim ipsa aqua contradictionis :

Expanded text:
ditus est in abscondito tempestatis, ditus est in abscondito tempestatis, debet probari in aqua contradictionis. Cum enim crediderit, cum baptizatus fuerit, cum viam Dei carpere coeperit, cum in gemellarium eliquari intenderit, et ab amurca publice currente se extraxerit; habebit multos exagitatores, multos insultatores, multos detractores, dehortatores, minantes etiam ubi possunt, deterrentes, deprimentes: haec tota aqua contradictionis est. Puto hodie esse hic sic; arbitror esse hic nonnullos quos amici sui volebant rapere ad circum, et ad nescio quas hodiernae festivitatis nugas: forte ipsi illos adduxerunt adtuerunt, in aqua contradictionis probati sunt. Non ergo erubescas praedicare quod nosti, defendere et inter blasphemos quod credidisti: si enim exaudiris in abscondito tempestatis, corde creditur ad justitiam; si probaris in aqua contradictionis, ore confessio fit ad salutem . Quanta est enim ipsa aqua, contradictionis?
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph: terram ibi portabat. quia la¬
se una queq conscientia xp̃iana. si de¬
uote transierit mare rubrum. si cũ
fide credendi & obseruandi linguam
quam non nouerant audiuit. recog¬
noscat se in tribulatione exauditam.
Ipsa enim magna tribulatio erat.
premi sarcinis peccatoꝵ. Quantum
gandet reuelata conscientia: Eore
baptiratus es. Conscientia quȩ heri
p̃mebatur. hodie gratulatur. Exau¬
ditus es in tribulatione. memento
tribulationis tuȩ. Antequã. acce¬
deres ad aquam: quid sollicitudins
gerebas: Quid ieitimorum exhibe¬
bas : Quid tribulationum. incorde
gestabas. orationum ternarum. pia-¬
rum deuotarums Occisi funt hos¬
tes tini: omnia peccata tua deleta fc̃.
In tribulatione inuocasti me. & erui
te. Et exaudiui te in abscondito
tempestatis. Non in tempestate
maris: s in tempestate cordis. Exau-¬
diui de in abscondito tempestatis.
Probam te in aqua contradictio¬
nis. Renera fratres. reuera qui exat-¬

Expanded text:
Joseph, terram ibi portabat, quia laJoseph, terram ibi portabat, quia lase unaquaeque conscientia christiana, si devote transierit mare rubrum, si cum fide credendi et observandi linguam quam non noverat, audivit; recognoscat se in tribulatione exauditam. Ipsa enim magna tribulatio erat, premi sarcinis peccatorum; quantum gaudet relevata conscientia! Ecce baptizatus es; conscientia quae heri premebatur, hodie gratulatur. Exauditus es in tribulatione; memento tribulationis tuae. Antequam accederes ad aquam, quid sollicitudinis gerebas? quid jejuniorum exhibebas? quid tribulationum in corde gestabas, orationum internanarum, piarum, devotarum? Occisi sunt hostes tui, omnia peccata tua deleta sunt: «In tribulatione invocasti me, et erui te.» 11. «Exaudivi te in abscondito tempestatis:» non in tempestate maris, sed in tempestate cordis. «Exaudivi te in abscondito tempestatis; probavi te in aqua contradictionis.» Revera, fratres, revera, qui exau
Abbreviated transcription (Latin):
& recognoscunt testantes & scientes
qui nortint. Andies ubi debeas ha-¬
bere cor: quod modo cum dicerem
multi intellȩxerunt. quia clamaue¬
runt reliqui multi steterunt: qr
nondum linguam qtiam non no-¬
uerant audierunt. Accelerent gͦ
omnes qui laboratis & onerati estis:
dlio modo hoc idem significatur.
Quod faciebat in secutio egyptioru̾:
hoc faciunt sartine peccatoeum. au̾-¬
tit ab oneribus dorsum entis. Et qͣsi
diceres quibus oneribus: Ma¬
nus eius in cophino seruierunt. Per
cophinum. significantur oꝑa seruilia.
Mundare. stercorare. terram portare:
cophino fit. Seruilia sunt oꝑa: quia
omnis qui facit peccatum seruus ẽ
peccati. Et si nos filitis liberatierit :
tunc uere liberi eritis. Merito &
abiecta mundi quasi copbini depui¬
tantur. S & cophinos deus bucellis
impleuit. Duodecim cophinos bucel-¬
larum impleuit: quia abiecta huius¬
mundi elegit. ut confunderet fortia.
S & quando in cophino seruielat

Expanded text:
et recognoscunt, testantes et scientes et recognoscunt, testantes et scientes qui norunt. Audies ubi debeas habere cor: quod modo cum dicerem, multi intellexerunt, et acclamaverunt; reliqui muti steterunt, quia nondum linguam quam non noverant, audierunt. Accelerent ergo, omnes qui laboratis et onerati estis» ? Alio modo hoc idem significatur. quod faciebat insecutio Aegyptiorum, hoc faciunt sarcinae peccatorum. «Avertit ab oneribus dorsum ejus.» Et quasi diceres, Quibus oneribus? «Manus ejus in cophino servierunt.» Per cophinum significantur opera servilia. Mundare, stercorare, terram portare, cophino fit; servilia sunt opera; quia omnis qui facit peccatum servus est peccati; et si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Merito et abjecta mundi quasi cophini deputantur: sed et cophinos Deus buccellis implevit; duodecim cophinos buccellarum implevit ; quia abjecta hujusmundi elegit, ut confunderet fortia . Sed et quando in cophino serviebat
Abbreviated transcription (Latin):
Hichil ergo alitid significabat tran¬
situs ꝑ mare: nisi sacramentum bap-¬
tizatorum. Nichil aliud insequen¬
tes egyptiĩ: nisi abundantiam prete¬
ritoruni delictorum. Llidetis eiiden¬
tissima sacramenta : Premunt egyp¬
tii. urgent. instant ergo peccata: sed
tisq ad aquam. Quid ergo times
qui nondum nenisti. tienire ad bap¬
tismum xp̃i: transire ꝑ mare ru-¬
brum : Quid est rubrums Sau¬
guine dm̃ consecratum. Quid ti¬
mes tienire: Conscientia forte. aliquio¬
rum inmaniũ delictorum stimulat
& excrutiat in te anium. & dicit
tibi tam magnum esse illud quod
cominisisti: ut desꝑes tibi dimitti.
Tnne. ne remaneat aliquid peccatoꝵ
si uirit aliquis egyptiortm. Cum
autem tranfieris mare rubrum: cũ
eductus fueris a delictis tuis. in ma-¬
nu potenti & brachio focti. ꝑceptu¬
rus es misteria quȩ non noueras. qͣ
& ipse iosepb cum ȩxirec de terra
egypti. Iinguam quam non no-¬
uerat audiuit. Audies linguam quã
non noueras: quam modo audiunt

Expanded text:
Nihil ergo aliud significabat transitus per mare, nisi Sacramentum baptizatorum; nihil aliud insequentes Aegyptii, nisi abundantiam praeteritorum delictorum. Videtis evidentissima sacramenta: premunt Aegyptii, urgent; instant ergo peccata, sed usque ad aquam. Quid ergo times, qui nondum venisti, venire ad baptismum Christi, transire per mare Rubrum? Quid est rubrum? Sanguine Domini consecratum. Quid times venire? Conscientia forte aliquorum immanium delictorum stimulat, et excruciat in te animum, et dicit tibi tam magnum esse illud quod commisisti, ut desperes tibi dimitti: time ne remaneat aliquid peccatorum, si vixit aliquis Aegyptiorum. Cum autem transieris rubrum mare, cum eductus fueris a delictis tuis in manu potenti et brachio forti , percepturus es mysteria quae non noveras; quia et ipse Joseph, «cum exiret de terra Aegypti, linguam quam non noverat, audivit.» Audies linguam quam non noveras: quam modo audiunt
Abbreviated transcription (Latin):
re: quando in eis uides ista qui eũ
non colunt. Ergo ista omnia dat¬
etiam malis: se solum seruat bonis.
lliuificabis nos. Ham mortui
erautis: quando tertenis imagine rebꝰ
inherebamus. Morti eramtis. quando
terrem hominis imaginem portalumꝰ.
lliuficabis nos: innouabis nos. Uitam
interioris hominis dabis nob̃. Et no¬
nien tuum inuocabimus: id est te di¬
liginus. Cu nobis dulcis eris: remissõe
peccatorum nr̃orum: tu eris totum
premium iustificatorum. Dñe
deus turtutam conuerte nos: & osten-¬
de faciem tuam & salui ermmus. In¬

Expanded text:
re, quando in eis vides ista qui eum re, quando in eis vides ista qui eum non colunt . Ergo ista dat omnia etiam malis; se solum servat bonis. Vivificabis nos: nam mortui eramus, quando terrenis rebus inhaerebamus; mortui eramus, quando terreni hominis imaginem portabamus. Vivificabis nos: innovabis nos; vitam interioris hominis dabis nobis. Et nomen tuum invocabimus: id est, te diligemus. Tu nobis dulcis eris remissor peccatorum nostrorum; tu eris totum praemium justificatorum. Domine Deus virtutum, converte nos; et ostende faciem tuam, et salvi erimus.
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditatis usco tenearis. & a dili¬
gendo deo creatore impediaris. infi
ea re quam creauit. ipse quem ne¬
glegis. Quare autem amas ista: nisi
quia pulchra sunt: Possunt esse
tam pulchra quamͥi ille: a quo facta
funt: Miraris hȩc quia illum non
uides: sed per ea quȩ miraris ama
quem non uides. Interroga creatu¬
ram. si a seipsa est: remane in illam.
Si autem ab illo est: non obaltud per. Fͤ¬
nitiosa est amatori: nisi quia p̃ponit᷑
creatori. Quare hoc dixis Propter
uersum istum fratres. Mortuu ergo
erant. qui ꝓpterea deum colebant:
ut eis scdm carnem bene esset. Saꝑe
ergo scdm̃ carnem mors est. Et mor-¬
tui sunt qui non gratis deum colunt.
id est quia ipse boniis est: non quia
dat talia bona. quȩ dat & nobis. Pe¬
cuniam tus a deo: Habet & latro.
Urorem. fectinditatem filiorum salutẽ
cceporis. dignitatem scli: ad tende
quam multi habent. Hoc est totũ.
ꝓpter quod eum colis. Hutabunt
pedes tui. putabis te sine causa cole¬

Expanded text:
cupiditatis visco tenearis, et a dilicupiditatis visco tenearis, et a diligendo Creatore impediaris, nisi ea re quam creavit ipse quem negligis. Quare autem amas ista, nisi quia pulchra sunt? Possunt esse tam pulchra, quam ille a quo facta sunt? Miraris haec, quia illum non vides: sed per ea quae miraris, ama quem non vides. Interroga creaturam; si a seipsa est, remane in illa: si autem ab illo est, non ob aliud perniciosa est amatori, nisi quia praeponitur Creatori. Quare hoc dixi? Propter versum istum, fratres. Mortui ergo erant, qui propterea Deum colebant ut eis secundum carnem bene esset: sapere enim secundum carnem mors est ; et mortui sunt qui non Deum gratis colunt, id est, quia ipse bonus est, non quia dat talia bona quae dat et non bonis. Pecuniam vis a Deo? Habet et latro. Uxorem, fecunditatem filiorum, salutem corporis, dignitatem saeculi? Attende quam multpropter quod eum colis? Nutabunt pedes tui, putabis te sine causa cole
Abbreviated transcription (Latin):
filium hominis quen confirmasti
tibi: &non discedimus a te. Quam¬
du generatio praria & amaricans.
oo quȩ cor non dirigit fuume Dicat
asaph. & ostendat se miscdĩa. tua.
fac bene cum innea tua. perfice illã:
qm̃ cecitas ex parte misrł facta est.
ut plenitudo gentium introiret. &
sic omnis ifrł saluus fieret. Demons¬
trata facie tua super uirum dexte¬
rȩ tuȩ. quem confirmasti tibi: non
discedimtis a te. Quandin nos in-¬
crepas. quamiditi accusas: Hoc fac:
& non discedimus a te. Uuufi¬
cabis nos: & nomen tuum inuocabi¬
nus. Tu nobis dulcis eris: iuinficabis
nos. Ham prius amainmus terrã.
non te. S mortificasti menbra nr̃a:
quȩ sunt suꝑ terram. Illud enim ue¬
tus testamentum habens ꝓmissa
terrena. hoc uidetur suadere. ne
gratis colatur dens: sed quia dat¬
aliquid in terra. ideo diligatur.
Quid amas. ut deum non ames s Dic
michi. ma si potes aliquid: quod
ille non fecit. Circumspice uniter¬
sam creaturam: unde utrum alicubi

Expanded text:
hominis quem confirmasti tibi. Et non discedimus a te. Quamdiu generatio prava et amaricans, et quae cor non dirigit suum ? Dicat Asaph: Ostendat se misericordia tua; fac bene cum vinea tua, perfice illam, quoniam caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium introiret, et sic omnis Israel salvus fieret . Demonstrata facie tua super virum dexterae tuae quem confirmasti tibi, non discedimus a te: quamdiu nos increpas? quamdiu accusas? Hoc fac, et non discedimus a te: Vivificabis nos, et nomen tuum invocabimus. Tu nobis dulcis eris; vivificabis nos. Nam prius amabamus terram, non te; sed mortificasti membra nostra quae sunt super terram . Illud enim Vetus Testamentum habens promissa terrena, hoc videtur suadere, ne gratis colatur Deus; sed quia aliquid dat in terra, ideo diligatur. Quid amas, ut Deum non ames? dic mihi. Ama, si potes, aliquid quod ille non fecit. Circumspice universam creaturam; vide utrum alicubi
Abbreviated transcription (Latin):
on parum ur̃as men¬
tes in nomine. xp̃i di
iuna spectacula denue-¬
runit: & suspenderunt uos non solum
ad appetenda quedani. s ad quedam
etiam fugienda. Ista funt spectacula
titilia: salubria. edificantia. non destru¬
entia. Immo & destruentia. & edificã¬
tia. Destruentia recentes deos: edifi¬
cantia fidem in uerum eternum dm̃.
Etiam in crastinum diem inuitauimꝰ
caritatem ur̃am. Cras illi habent
ut audiuimus mare in tbeatro: nos
rendino die id est quarta sabbati ñ
possumus ad mensam cipriani contis¬
nire quia festiuitas est scorum marti¬
rum: crastinum ad ipsam mensam con¬

Expanded text:
on parum vestras mentes in nomine Christi divina spectacula tenuerunt, et suspenderunt vos, non solum ad appetenda quaedam, sed ad quaedam etiam fugienda. Ista sunt spectacula utilia, salubria, aedificantia, non destruentia: imo et destruentia, et aedificantia; destruentia recentes deos, aedificantia fidem in verum et aeternum Deum. Etiam in crastinum diem invitamus Charitatem vestram. Cras illi habent, ut audivimus, mare in theatro: nos rendino die, id est, quarta sabbati, non possumus ad mensam Cypriani convenire, quia festivitas est sanctorum Martyrum; crastino ad ipsam mensam con
Abbreviated transcription (Latin):
tate discutite interrogate corda ur̃a.
ꝑscrutamini gnscientias. uidete
utrum possint esse peccata. nisi aut
cupiendo. aut timendo. ꝓponitur
premium ut pecces: id est quod de
delectas facis. ꝓpter quod cupis. S
forte non induceris donis. Terrenis
tminis: facis ꝓpter quod tunes. Cor¬
rumꝑe te uult aliquis: ut dicas uer¬
bi gratia falsum testimonium. In¬
nunterabilia sunt: s planiora ꝓpo-¬
no. de quib cetera conitiatis. Ad¬
tendisti tudeum: & dixisti in am-¬
mo tuo. Quid prodest homini si
totum mundum lucretur: animȩ
autem᷑ detrimentum paciatur:
Hon ad ducte premio: ut ꝑdam ani¬
mam meam ꝓ lucro pecunȩ. Conũ¬
tit se ille. ad incutiendum metum.
Qui premio corrumpere non ua-¬
luit. incipit minari dampnum exptil¬
sionem. cedes: fortassis & mortem.
Ibi iam si cupiditas non ualuit: focte
timor ualebit. ut pecces. Porro autẽ
si de scripturis sicut contra cupidita-¬
tem uenit tibi in meute. quid ꝓdest

Expanded text:
tate, discutite, interrogate corda vestra, tate, discutite, interrogate corda vestra, perscrutamini conscientias; videte utrum possint esse peccata, nisi aut cupiendo, aut timendo. Proponitur praemium ut pecces, id est, quod te delectat; facis propter quod cupis. Sed forte non induceris donis, terreris minis; facis propter quod times. Corrumpere te vult aliquis, ut dicas, verbi gratia, falsum testimonium. Innumerabilia sunt, sed planiora propono, de quibus caetera conjiciatis. Attendisti tu Deum, et dixisti in animo tuo: Quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatur ? Non adducor praemio, ut perdam animam meam pro lucro pecuniae. Convertit ille se ad incutiendum metum; qui praemio corrumpere non valuit, incipit minari damnum, expulsionem, caedes fortassis et mortem: ibi jam, si cupiditas non valuit, forte timor valebit ut pecces. Porro autem si de Scripturis contra cupiditatem venit tibi in mentem, Quid prodest
Abbreviated transcription (Latin):
ubi portatur oleaster insertus. Per¬
fice uinean istam quam plantauit.
dextera tua. S ubi ꝑficit: Et
fuper filium hominis quem confir-¬
masti tibi. Quid enidentius: Quid
adhtic expectatis. ut uobis disputan¬
do exponamtis. & non potius uobis¬
cum ad mirando clamemius: ꝑfice
uineam istam quam plantauit
dextera t̾ua: & suꝑ filium hominis
eam ꝑfice : Quem filium hominise
Quem confirmasti tibi. Magnum fir-¬
mamentum: edifica quantum potes.
fundamentum aliud neno potest po-¬
nere p̃ter quam positum est: quod ẽ¬
xp̃c iħe. Succensa igni & effossa.
ab increpatione uultus tui ꝑibunt.
Quȩ sunt succensa igni & effossa qͣ
ꝑibunt ab increpatione uultus eitis:
llideamus & intelligamus quȩ fint
igni fãccensa & effossa. Qtud increpa-¬
uit. xp̃c : Peccata. Ab increpatione
uultus eius. peccata perierunt. Qua¬
re ergo peccata igni succensa & effos¬
sa: Omnia peccata due res faciunt
in homine: cupiditas & timor. Cogi¬

Expanded text:
ubi portatur oleaster insertus. Perubi portatur oleaster insertus. Perfice vineam istam quam plantavit dextera tua. Sed ubi perficit? Et super filium hominis quem confirmasti tibi. Quid evidentius? quid adhuc exspectatis ut vobis disputando exponamus, et non potius vobiscum admirando clamemus: Perfice vineam istam quam plantavit dextera tua, et super filium hominis eam perfice? Quem filium hominis? Quem confirmasti tibi. Magnum firmamentum! aedifica quantum potes. Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter quam quod positum est, quod e 17. Succensa igni et effossa, ab increpatione vultus tui peribunt. Quae sunt succensa igni et effossa, quae peribunt ab increpatione vultus ejus? Videamus et intelligamus quae sint igni succensa et effossa. Quid increpavit Christus? Peccata: ab increpatione vultus ejus peccata perierunt. Quare ergo peccata igni succensa et effossa? Omnia peccata duae res faciunt in homine; cupiditas, et timor. Cogi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊tes : Temporaliter dominantes.
Aprum de silua quid intelligimus:
Iudeis porcus aduersus est: & in por¬
coponunt tanquam inmunditiam
gentium. A gentibus autem euersa ẽ
gens iudea. S rex ille qui euertit:
non tantum porcus inmundus. s etiã
aper fuit. Quid enim aper nisi por-¬
cus seuus. porcus fuꝑbus: Aper de
silua. uastauit eam. Dessillia: de genti-¬
bus. Et enim illa tunea erat. gentes
autem siluȩ erant: sed quando credi-¬
derunt gentes quid dictum est: Tanc
exultabunt omnia ligna siluarum.
Deuastauit eam aper de silua Et
singularis ferus depastus est eam. Qd
est singularis ferus: Ipse aper qui de-¬
uastatut singularis ferus: Singularis.
quia suꝑbus. Hoc enim dicit omnis
suꝑbus. Ego sum ego sum: & nemo.
conuertere uero ⁊ Nespice de celo
& tude. & tusita uineam̃ istam: et
ꝑfice eam quam plantauit dextera
tua. Non aliam institue: s hanc
ꝑfice. Ipsitm est enin semen abraham:
ipsum est enim semen in quo benedi-¬
cuntur omnes gentes. Ibi est radix:

Expanded text:
tes? Temporaliter dominantes. Aprum de silva quid intelligimus? Judaeis porcus adversus est, et in porco ponunt tanquam immunditiam Gentium. A Gentibus autem eversa est gens Judaea: sed rex ille qui evertit, non tantum porcus immundus, sed etiam aper fuit. Quid enim aper, nisi porcus saevus, porcus superbus? Aper de silva vastavit eam. De silva: de Gentibus. Etenim illa vinea erat; Gentes autem silvae erant. Sed quando crediderunt Gentes, quid dictum est? « Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum . Devastavit eam aper de silva, et singularis ferus depastus est eam. » Quid est, « singularis ferus? » Ipse aper qui devastavit eam, singularis ferus. Singularis, quia superbus. Hoc enim dicit omnis superbus: Ego sum; ego sum, et nemo.convertere vero. Respice de coelo, et vide, et visita vineam istam. Et perfice eam quam plantavit dextera tua. » Non aliam institue, sed hanc perfice. Ipsum est enim semen Abraham, ipsum est semen in quo benedicuntur omnes Gentes : ibi est radix,
Abbreviated transcription (Latin):
les exaltentur: suꝑbi deiciantur
Hon enim qui uident ceci fiant:
s qui sibi uidere uidentur. cecitate
conuincantur Hoc agit nusteritim
fratres quid est: Ioseph interpre¬
tatur augmentatio. Meministis.
nostis ioseph in egyptum uenditum:
xp̃c ad gentes transiens. Ibi ioseph
post tribulationes exaltatus: & hic
xp̃c post passionem martirum glori-¬
ficatus. Ergo ad ioseph magis gen¬
tes ꝑtinent. & ideo augmentatio:
quia multi filii deserte magisquam
eitis quȩ habet uirum. Testimoniũ
in ioseph posuit illud. Cum exi¬
ret de terra egypti. blidetar & hic
significari quintani sabbati: quan¬
doctiit de terra egypti iosepb: idẽ
popls multiplicatus ꝑ ioseph. ꝑ mare
rubrum traiectus est. Et tunc ergo
ꝓduxerunt aquȩ reptilia animarũ
iuuarum. Hichil aliud tunc illtid¬
in figura portendebat transitus popłi
ꝑ mare: nisi transitum fidelium per
baptisium. Testis est apls. Holo

Expanded text:
ltentur, superbi dejiciantur? non enim qui vident caeci fiant, sed qui sibi videre videntur, de caecitate convincantur. Hoc agit mysterium fratres, quid est? Joseph interpretatur Augmentatio. Meministis, nostis Joseph in Aegyptum venditum: Christus ad Gentes transiens. Ibi Joseph post tribulationes exaltatus , et hic Christus post passionem martyrum glorificatus. Ergo ad Joseph magis Gentes pertinent: et ideo augmentatio; quia multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum . «Testimonium in Joseph posuit illud, dum exiret de terra Aegypti.» Videte et hic significari quintam sabbati: Quando exiit de terra Aegypti Joseph, id est, populus multiplicatus per Joseph, per mare Rubrum trajectus est . Et tunc ergo produxerunt aquae reptilia animarum vivarum. Nihil aliud tunc in figura portendebat transitus populi per mare, nisi transitum fidelium per Baptismum; testis est Apostolus: «Nolo
Abbreviated transcription (Latin):
possunt occidere. Perimat aliena
iniquitas carnem tuam: dum seruet
ueritas animam tuam. Si autem
a ueritate resilieris: quid tibi am¬
plius facturus est inmicus quam
tu tͥ facis: Inmucus seuiens car¬
nem potest occidere: tu autem dicen¬
do falsum destimonium animam occi-¬
des. Audi scripturam. Os quod mẽ-¬
titur occidit animam. Itaq fratres
mei. ad omne recte factum amor &
deum: & times deum. Ut facias ma
le⁊ amas mundum.& times mundum.
Hȩc duo contiertantur ad bonum.
Amab ferram: amauitam eternam.
Timebas mortem. time gehennan.
Quicquid tibi inꝰ quo ꝓmiserit mi-¬
dus: numquid potest dare quantũ
dabit iustodeus: Quicquid tibi iusto
minatus fuerit mundus numquid
potts facere quod imquo deus:
llis iudere quid daturus est deus:
si iuste upxeris : llenite benedicti pa

Expanded text:
lueris occidere. Perimat aliena iniquitas carnem tuam, dum servet veritas animam tuam. Si autem a veritate resilieris, quid tibi amplius facturus est inimicus, quam tu tibi ipse facis? Inimicus saeviens carnem potest occidere: tu autem dicendo falsum testimonium animam occidis. Audi Scripturam: Os quod mentitur, occidit animam . Itaque, fratres mei, ad omne recte factum amor etDeum, et times Deum: ut le, amas mundum, et times mundum. Haec duo convertantur ad bonum: amabas terram, ama vitam aeternam; timebas mortem, time gehennam. Quidquid tibi iniquo promiserit mundus, numquid potest dare quantum dabit justo Deus? Quidquid tibi justo minatus fuerit mundus, numquid potest facere quod facit iniquo Deus? Vis videre quid daturus est Deus, si juste vix
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ait ꝓpheta quodam loco: excla¬
Tuba camite: Ininitio mensis
tubȩ. Preceptum erat in initio men-¬
sis: ut tuba caneretur. Et hoc nẽ
usq iudei corpoealiter faciunt: spͣu¬
alitẽiłnͥn intelligunt. Initiuim em̃
mensis: noua luna est. Noua luna:
noua uita est. Quid est nona lanac
Si qua igitur in xp̃o noua creatura.
Quid est tuba canite. ininitio men-¬
sis tubȩ : Cum tota fidutia nouam
uitam predicate: strepitum uitȩ
ueteris nolite metuere. Quia pͣ-
deo iacob. Ubi preceptum est: ubi
iudicium. Qui enim in lege peccaue.¬
runt: per legem indicabuntur. Et
ipse precepti dator dñs xp̃c uerbum

Expanded text:
sicut ait propheta quodam loco, «Exclasicut ait propheta quodam loco, «Excla«Tuba canite in initio mensis tubae.» Praeceptum erat ut in initio mensis tuba caneretur; et hoc usque nunc Judaei corporaliter faciunt, spiritualiter non intelligunt. Initium enim mensis, nova luna est; nova luna, nova vita est. Quid est nova luna? «Si qua igitur in Christo nova creatura» . Quid est, «Tuba canite in initio mensis tubae»? Cum tota fiducia novam vitam praedicate; strepitum vitae veteris nolite metuere. 7. «versDeo Jacob.» Ubi praeceptum, ibi judicium. Qui enim in lege peccaverunt, per legem judicabuntur . Et ipse praecepti dator Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando differentiam psilteriĩ et
cythare intimasse caritati ur̃e. Stu¬
diosi qui meminerunt recognoscant:
qui uel non audierunt uel non me¬
minerunt discant. Istorum duorũ
organorum musicorum psalterii et
cythare hec differentia est: quod
psalterium illud lignum  conca-¬
uum unde canore corde redduntur.
in fuꝑiore parte habet deorsum feri¬
untur corde ut destiꝑ sonent. In cyt¬
thara uero hȩc eadem concatutas in¬
ligni partem inferiorem tenet. tanꝗͣ
illud sit de celo: hoc de terra. Celes¬
tis enim est predicatio uerbi dei. S
si expectamus celestia. non simus pi-¬
gri. ad oꝑanda terrena: quia psalte¬
rium iocundum. s cum cythara. Hoc
alio modo dictum est quod stipra:
accipite psalmum. & date timpant̃.
Hic pro psalmo psalter ium: pro tym¬
phano cythara posita est. Hoc tam̃
admoniti sums: ut predicationi uer-¬
bi dei carnalibus respondeamus oꝑibꝰ.¬
fidentius predicate. ne terreamin

Expanded text:
aliquando differentiam psalterii et aliquando differentiam psalterii et citharae intimasse Charitati vestrae: studiosi qui meminerunt, recognoscant; qui vel non audierunt, vel non meminerunt, discant. Istorum duorum organorum musicorum, et psalterii et citharae haec differentia est, quod psalterium lignum illud concavum, unde canorae chordae redduntur, in superiore parte habet; deorsum feriuntur chordae, ut desuper sonent: in cithara vero haec eadem concavitas ligni partem inferiorem tenet; tanquam illud sit de coelo, hoc de terra. Coelestis enim est praedicatio verbi Dei; sed si exspectamus coelestia, non simus pigri ad operanda terrena; quia «psalterium jucundum,» sed «cum cithara.» Hoc alio modo dictum est quod supra, «Accipite psalmum, et date tympanum:» hic pro psalmo psalterium, pro tympano cithara posita est. Hoc tamen admoniti sumus, ut praedicationi verbi Dei corporalibus respondeamus operibusfidentius praedicate; ne terreamini:
Abbreviated transcription (Latin):
dolens. quod nemo illi cõmunicauerit
in ratione dati & accepti. Quid est
in ratione dati & accepti. nisi quod
alio loco aꝑte exposuit: si nos nobis
sp̃ualia seminanimus. magnum est
si ur̃a carnalia metamus: Et ue¬
rum est quod timpanum quod deco-¬
rio fit. ad carnem ꝑtinet. Psalmis
ergo sp̃ualis est: timpanum carnale.
Ergo plebs dei congregatio dei: acci¬
pite psalmum & date timpanum.
Accipite sp̃ualia. & date carnaba.
Hoc est quod uos & ad illam mensã
beati martiris exortati sumus: ut
accipientes sp̃ualia daretis carnalia.
Hec enim quȩ extrahuntur ad tem¬
pus. ad recipienda corpora uel unioꝵ
uel mortuorum necessaria sunt: sed
tempore pretereunti. Numquid
post iudicium dei istas fabricas iñçe¬
lum leuabimts: Sine his tamen
hoc tempore agere quem ad pofsi¬
dendum celum ꝑtinent non poteri¬
mus. Si ergo amdti estis in sp̃ualibus
accipiendis: deuoti estote in carnali¬

Expanded text:
dolens, quod nemo illi communicaverit dolens, quod nemo illi communicaverit «in ratione dati et accepti» . Quid est, «in ratione dati et accepti,» nisi quod alio loco aperte exposuit: «Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si nos vestra carnalia metamus» ? Et verum est quod tympanum quod de corio fit, ad carnem pertinet. Psalmus ergo spiritualis est, tympanum carnale. Ergo plebs Dei, congregatio Dei, «accipite psalmum, et date tympanum:» accipite spiritualia, et date carnalia. Hoc est quod vos et ad illam mensam beati Martyris exhortati sumus, ut accipientes spiritualia, daretis carnalia. Haec enim quae exstruuntur ad tempus, ad recipienda corpora vel vivorum vel mortuorum necessaria sunt, sed tempore praetereunti. Numquid post judicium Dei istas fabricas in coelum levabimus? Sine his tamen hoc tempore agere quae ad possidendum coelum pertinent non poterimus. Si ergo avidi estis in spiritualibus accipiendis, devoti estote in carnali
Abbreviated transcription (Latin):
inspitiamus. gaudeamus. timeamus:
appetamus. fugiamus. Omna enim
hȩc inuenturi estis in hac interiore
domo: idest intextu ipsitis psalmi cũ
legere & adiuuante dño quod dona¬
uerit loqui ceꝑimus. Ecce uos o¬
asapb congregatio dm̃.
xultate deo adiutori
nrͣe. Llos qui congre¬
gati estis hodie. tios
hodie asaph dm̃i: siquidem uobis
canitur psalmus ipsi asaph. Exul¬
tate deo adiutori nr̃o. Exultant
late deo iacob. Quia & uos ꝑtinetis
ad iacob: immo uos estis iacob mi¬
nor popłs cui seruit maior. Iubilite
deo iacob. Quicquid uerbis explica¬
re non poteritis: non ideo tamen
ab exultatione cessetis. Quod pote¬
ritis explicare clamate: quod non
potestis iubilate. Et enim ex abñ¬
dantia gaudiorum cui uerba fufsi-¬
cere noñ possunt: in iubilatione¬
num. Et accipite & date. Quid acci¬
pite. quid date : Accipite psalmũ.
& date timpanum. Dicit quodam
loco apls paults: reprehendens et

Expanded text:
inspiciamus, gaudeamus, timeamus, inspiciamus, gaudeamus, timeamus, appetamus, fugiamus. Omnia enim haec inventuri estis in hac interiore domo, id est, in textu ipsius psalmi, cum legere, et adjuvante Domino, quod donaverit loqui coeperimus. 3. Asaph, congregatio Domini, «Exsultate Deo adjutori nostro.» Vos qui congregati estis hodie, vos hodie Asaph Domini, si quidem vobis canitur Psalmus, ipsi Asaph, «Exsultate Deo adjutori nostro.» Exsultant late Deo Jacob:» quia et vos pertinetis ad Jacob; imo vos estis Jacob, minor populus cui servit major . «Jubilate Deo Jacob.» Quidquid verbis explicare non poteritis, non ideo tamen ab exsultatione cessetis: quod poteritis explicare, clamate; quod non potestis, «jubilate.» Etenim ex abundantia gaudiorum, cui verba sufficere non possunt, in jubilationenum.» Et «accipite,» et «date.» Quid «accipite?» quid «date? Accipite psalmum, et date tympanum.» Dicit quodam loco apostolus Paulus, reprehendens et
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt enim multi non digne iuuen¬
tes. baptismo quod ꝑceperunt. Quã
multi enim baptitati hodie cirtũ
implere: quam istam basilicam ma-¬
luerunts Quam multi baptitati
aut cansas in uicis faciunt: aut non
fieri conqueruntur: Psalmus iste
autem pro torcularibus & quinta
sabbati in presfura discretionis: &
in sacramento baptismi cantatur
ipsi asaph. A saph homo quidam
fuit. hoc nomine appellatus: sicut
idithii. sicut chore. ficat alia nomi¬
na quȩ inuenimus in titulis psabno.
Interpretatio tamen nominis. nuste¬
rium intimat occulte ueritatis.
Asaph quippe. latine dicitar congre¬
gatio. Ergo pro torcularibus quinta
sabbati cantatur ipsi asapb: id est pro
pressura discernente baptiratis ex
aqua reuatis cantatur psalmus dm̃cȩ
congregationis. Titulum in limine
legimus: & in his prediis quid sibi
uelit intelleximus. Iam si placet etuã
ipsam domum oꝑis id est ipsius tor¬
cularis interiora iudeamus. Intremꝰ.

Expanded text:
Sunt enim multi non digne vivenSunt enim multi non digne viventes Baptismo quod perceperunt: quam multi enim baptizati hodie circum implere, quam istam basilicam maluerunt! quam multi baptizati, aut casas in vicis faciunt, aut non fieri conqueruntur! Psalmus autem iste «pro torcularibus» et «quinta sabbati,» in pressura discretionis, et in sacramento Baptismi, cantatur «ipsi Asaph.» Asaph homo quidam fuit hoc nomine appellatus, sicut Idithun, sicut Core, sicut alia nomina quae invenimus in titulis Psalmorum: interpretatio tamen nominis mysterium intimat occultae veritatis. Asaph quippe latine dicitur Congregatio. Ergo «pro torcularibus, quinta sabbati,» cantatur «ipsi Asaph;» id est, pro pressura discernente, baptizatis ex aqua renatis, cantatur Psalmus dominicae congregationi. Titulum in limine legimus, et in his prelis quid sibi velit, intelleximus: jam si placet etiam ipsam domum operis, id est, ipsius torcularis interiora videamus. Intremus,
Abbreviated transcription (Latin):
Recurramus ad prima oꝑa dei: nec
forte ibi aliquid inueniamus. quo &
sacramenta intelligamtis. Sabbatũ
enim septumnus dies est: quo requie¬
uit deus ab omnibus oꝑibus suis:
magnum intimans nusteruini. qtue¬
tis nr̃e futurȩ ab omnibus oꝑibus
nr̃is. Prima sabbati dicitur primꝰ
dies: quem dm̃cum etiam nomina¬
iumus. Scdã sabbati. scads dies sibbati.
Quarta sabbati. quartus. Quinta
ergo sabbati.quintus a dm̃co die.
Post quem sexta sabbati. sextusdies.
Et ipsum sabbatum. septimuis dies.
llidete itaq quibus hic loquatur
psalmus. uidetur enim michi: qm̃
baptiratis loquitur. Quinto enim
die: deus ex aquis creauit anima¬
ha. Quinto enin die id est ꝗtnta
sabbati. dixit detis. Producant aquȩ
reptilia animarum uiuarum. llide¬
te ergo uos in quibus iam produxe¬
runt aquȩ reptilia animarum tina-¬
rum. uos enini ad toecalaria ꝑtine¬
tis: & in uobis quod produxerunt
aquȩ. aliud eliquatur aliud ꝓicitur.

Expanded text:
Recurramus ad prima opera Dei, ne Recurramus ad prima opera Dei, ne forte ibi aliquid inveniamus quo et sacramentum intelligamus. Sabbatum enim septimus dies est quo requievit Deus ab omnibus operibus suis , magnum intimans mysterium quietis nostrae futurae ab omnibus operibus nostris. Prima sabbati dicitur primus dies, quem dominicum etiam nominamus: secunda sabbati, secundus dies; tertia quarta sabbati, quartus; «quinta» ergo «sabbati,» quintus a dominico die: post quem sexta sabbati, sextus dies; et ipsum sabbatum, septimus dies. Videte itaque quibus loquatur hic psalmus: videtur enim mihi quoniam baptizatis loquitur. Quinto enim die Deus ex aquis creavit animalia; quinto die, id est, «quinta sabbati» dixit Deus: «Producant aquae reptilia animarum vivarum» . Videte ergo vos, in quibus jam produxerunt aquae reptilia animarum vivarum. Vos enim ad torcularia pertinetis; et in vobis quos produxerunt aquae, aliud eliquatur, aliud projicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cam addendis quia rapitintur res
aliene: in oleum non adtendis quia
pauperibus donantur & ꝓprie.
Hon habebat antiquitas tales
raptores rerum alienarum: sed ñ
habebat antiquitas tales donatoreᷤᷤ
rerum suarum. Aliquanto esto
curiosior intorculari. Noli hoc¬
solum tudere quod publice fluit: est
aliquid quod querendum intienias.
Discute. audi. cognosce. quam multi
faciunt: quod ex ore dñi cum audis¬
set untis diues tristis abscessit. ex enã¬
gelio multi audiunt: ua de uende
omnia quȩ posfides da pauꝑibus.
& habebis thesaurum in celis: & ue-¬
ni sequere me. Non adtendis: quã
multi id faciunt. Pauci inquiunt
sunt: ipsi tamen pauci. oleum funt.
Et qui bene utuntur in rebus quas
possident: ad oleum ꝑtinent. Adiun-¬
ge omina: & uidebis patrisfamilias
tui plenas apotechas. Ulides rapto¬
rem. qualem numquã uidisti: uide
contemptorem rerum suarum qua¬
lem numquam uidisti. Lauda tor¬
quinta sabbatie Quid est hoc:

Expanded text:
cam attendis, quia rapiuntur res cam attendis, quia rapiuntur res alienae; in oleum non attendis, quia pauperibus donantur et propriae. Non habebat antiquitas tales raptores rerum alienarum; sed non habebat antiquitas tales donatores rerum suarum. Aliquanto esto curiosior in torculari; noli hocsolum videre quod publice fluit: est aliquid quod quaerendo invenias. Discute, audi, cognosce quam multi faciunt quod ex ore Domini cum audisset unus dives, tristis abscessit. Ex Evangelio multi audiunt, «Vade, vende omnia quae possides, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelis; et veni, sequere me» : non attendis quam multi id faciunt? Pauci, inquiunt, sunt. Ipsi tamen pauci oleum sunt; et qui bene utuntur his rebus quas possident, ad oleum pertinent: adjunge omnia, et videbis patrisfamilias tui plenas apothecas. Vides raptorem qualem nunquam vidisti; vide contemptorem rerum suarum qualem nunquam vidisti. Lauda tor«quinta sabbati?» quid est hoc?
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ista omnia cõmemorant. cum
ista iactant. cum ista dicunt. & con-¬
tumaciter dicint: non cum timore
s cum elatione. non tios ꝑturbent.
Puta enim quia pressurȩ abundant:
tu oleum esto. Higra tenebris igno¬
rantiȩ amurta insultet: & illa tanꝗͣ
ꝑ plateas proiecta publice infultet.
tu apud te in corde tuo ubi qui ui-¬
det in corde tuo reddet tibi. liqua¬
te in gemellarium. Oliua in arbore
quibusdam quidem tempestatibus
agitatur: non fimul presfuris tor¬
cularis ad teritur. Ideo utrumq
simul pendent ex arbore: & quod
proiciendum est & quod reconden¬
dum. Atubi ad torcular & pressu-¬
ras uentum fuerit: utrumq dis¬
cernitur. dirinitur. & aliud appe-¬
titur. aliud respuitur. Uultis
nosse uim torculariorum istorum:
Ut unum aliquid dicam tnde &
ipsi murmurant qui ea facitint:
quante in quiunt rapine tempori-¬
bus nr̃is. quante pressure inno¬
centium. quante expoliationes re¬
rum alienarum. Ita sane in amur¬

Expanded text:
ergo ista commemorant, cum ergo ista commemorant, cum ista jactant, cum ista dicunt, et contumaciter dicunt, non cum timore, sed cum elatione; non vos perturbent. Puta enim quia pressurae abundant, tu oleum esto. Nigra tenebris ignorantiae amurca insultet, et illa tanquam per plateas projecta publice insultet: tu apud te in corde tuo, ubi qui videt in occulto reddet tibi , liquare in gemellarium. Oliva in arbore quibusdam quidem tempestatibus agitatur, non tamen pressuris torcularis atteritur; ideo utrumque simul pendet ex arbore, et quod projiciendum est, et quod recondendum est: at ubi ad torcular et pressuras ventum fuerit, utrumque discernitur, dirimitur; et aliud appetitur, aliud respuitur. Vultis nosse vim torcularium istorum? Ut unum aliquid dicam, unde et ipsi murmurant qui ea faciunt: Quantae, inquiunt, rapinae temporibus nostris, quantae pressurae innocentium, quantae exspoliationes rerum alienarum! Ita sane in amur