comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
patrinoł expatricio.ł ei quemp̃ton¬
ane lurbicarie amplissime tuese¬
dis aoministratio iliastrat. ł conꝯ¬
siuari uiro quem tam ordinarie ꝑ¬
cessio quamfaeranr̃e pietatis parit᷑
surumarit oratio quiue magrilt

Expanded text:
patricio vel ex patricio vel ei, quem praetorianae vel urbicariae amplissimae sedis administratio illustravit, vel consulari viro, quem tam ordinaria processio quam sacra nostrae pietatis pariter sublimavit oratio, quive magist
Abbreviated transcription (Latin):
inrum ingenuus anurertinus sita
teres iegrs p̾cipicrant. in postenum ceͤ¬
sarx sanccimus. muius modintes q̃¬
petñtia maxima indicia examinai.
qd̾ etiam si carissima ꝑ sona suꝑtali
conditione ł etiam fuili qõnemp¬

Expanded text:
trum ingenuus an libertinus sit ateres leges praecipiebant, in posterum cessare sancimus et huiusmodi lites petentia maxima iudicia examinari. quod etiam, si clarissima persona super tali condicione vel etiam servili quae
Abbreviated transcription (Latin):
pactum pater de fuic
nuptiismierit. ⁊numana sorte con¬
sumptus ad uota ñpotui̾t ꝑuenire.
io inter sponsos firmuri ratũꝙ prpa¬
ncat qd apatre docebitur destiriatiur
actum ꝓinquumẽ enim ut cc̃ prĩ¬
amuoluntatem. retempti forsitarit
turons aut curatoris admittatur ar¬
uitum. cũ plerumꝙ ⁊̃ ip̃ius femine
ad nersus commoda ꝓpͥa inueritatũ¬
ta arranim sponsalium noĩe usq at
auplum teneatur. id est inid ꝗ acccp̃.
completum nuccsimum ꝗnaum¬
tatisatꝙ incompetentiuiaicio con¬
p̃it. si minoris etatis ẽ suic uirgo si¬
ne iiaua sit siue ꝑ se sut ptutorẽ¬
ea sõm arras acccꝑit. ¶ patrmucro

Expanded text:
pactum de filiae nuptiis inierit et humana sorte consumptus ad vota non potuerit pervenire, id inter sponsos firmum ratumque permaneat, quod a patre docebitur definitum, actum. Periniquum est enim, ut contra patriam voluntatem redempti forsitan tutoris aut curatoris admittatur arbitrium, cum plerumque etiam ipsius feminae adversus commoda propria inveniatuta arrarum sponsalium nomine usque ad duplum teneatur, id est in id quod accecompletum vicesimum qutatis atque in competenti iudicio comdo quod accepit, si minoris aetatis est, sive virgo sive vidua sit, sive per se sive per tutoree
Abbreviated transcription (Latin):
cutuducere ⁊ ꝓpͥicodicis congregatĩ¬
one seꝑare e taminiꝑsactis impoilete
quam nocte obscuntatis obduclas. no¬
uacliminanõe luc retegere. Ut undiq
nonsolum instumonu ⁊ digestoꝵ im
nr̃i codicis plenum iubar oĩb clareat
Nulla penitus nec sim ali nec diuersa
nec musitata relictã ꝯstitutiõe sum ne¬
mini uenit indubium ꝙ rpetita p̃¬
lactio ꝓbauit hoc satis ualidu: a satisq
quas repetitas p̃lectiões uet̾eres noĩab¬
ant subsecutasẽe inuenii aus quod
xhis libris ulpraniuri ꝓtudentissimi
ad sabiminscriptis ꝓnitum erat que¬

Expanded text:
cumducere et a prioris codicis congregatione separare et tam imperfectas replere quam nocte obscuritatis obductas nova elimationis luce retegere, ut undique non solum institutionum et digestorum via utionum nostri codicis plenum iubar omnibus clareat, nulla penitus nec simili nec diversa nec inusitata relicta, cum nemini venit in dubium, quod repetita praelectio probavit, hoc satis validum satisque quas repetitae praelectionis veteres nominabant, subsecutas esse invenimus, quod ex libris Ulpiani viri prudentissimi ad Sabinum scriptis promptum erat quae
Abbreviated transcription (Latin):
lus eoꝵ ħ ad fectũ du¬
cerxausus est. A p̾re¬
sentirebus tenaẽ co̾ib tu¬
xilio dĩ õĩp̃tis eẽ sui. nus.
et ꝓ lixitatem litiumi amp.
slo. atqr e theodosiano cõti¬

Expanded text:
um hoc ad effectum ducere ausus est, in praesenti rebus donare communibus auxilio dei omnipotentis censuimus et prolixitatem litium amputaano atque Theodosiano conti
Abbreviated transcription (Latin):
cclentissimum: exp̃fecto p̃torio o.¬
rientes ⁊ patricum. Thomͣ uirũ
gͥoriossimum. q̃storem sacri nr̃i pa¬
latũ ⁊ excosulem. tribunianum cis¬
rum magnificum: magisteria in¬
tir agentes digitate decoratum. cõ¬

Expanded text:
lentissimum ex praefecto praetorio Orientis et patricium, Thomam virum gloriosissimum quaestorem sacri nostri palatii et ex consule, Tribonianum virum magnificum magisteria dignitate inter agentes decoratum, Co
Abbreviated transcription (Latin):
b leges conponere. ⁊ congruis subd̾e
urtillis aditientes quidem ⁊ detrahẽtes.
immo ⁊ mutãtes u̾ba eoꝵ ubi hoc rei
earumdẽ ꝯstituti onimiñsolum exad¬
iectis dieb ⁊ consuuib s ctam ex ip̃a¬
en corposino̾e clarescat prins qd̾
co ponenois ¶Et siqueeiꝵ sme die

Expanded text:
us leges componere et congruis subdere titulis, adicientes quidem et detrahentes, immo et mutantes verba earum, ubi hoc rei earundem constitutionum non solum ex adiectis diebus et consulibus, sed etiam ex ipsa compositione earum clarescat, primis quidem do ponendis et, si quae earum sine die
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃ib adiectaꝵ ad breuitatẽ reducen¬
docaligmem eaꝑroctis iuditib um i¬
difsimnoĩb insidiantẽ ꝑ enitus ce̾tir
lecus uiris gliosissimis tanmdo ctrinale
suo poilentib subcertis sinib magnũ
laborem cominisimuns. Per quem ta
tiones. quam plipas alias post eosdẽ
codices atheodosio diuine memori¬
e ceterisq pꝰeum retro principib a nr̃a
etiam clentna positas inimuim co¬
dicem felici nr̃o uocabulo nuncupĩ¬
dum codigi p̃cipimus. Tollendis ꝗ¬
dem tam p̾fationib nullum suffra¬
gium sanctionib conferentib: quã¬

Expanded text:
ibus adiectarum ad brevitatem reducendo caliginem earum rectis iudicum definitionibus insidiantem penitus extirplectis viris gloriosissimis tam doctrina legposito polientibus sub certis finibus magnum laborem commisimus, per quem tamtiones quam plurimas alias post eosdem codices a Theodosio divinae memoriae ceterisque post eum retro principibus, a nostra etiam clementia positas in unum codicem felici nostro vocabulo nuncupandum colligi praecepimus: tollendis quidem tam praefationibus nullum suffragium sanctioni conferentibus qua
Abbreviated transcription (Latin):
seruissimos togatos fori amplissimi
pretoram. Quib spetialit comira¬
simus resecans tam suꝑuacius quã¬
tũm ad legum subtilitatẽ ꝑtinet
p̃ter qͥpamstiuris aliqua diunisioe
aiurertur Illis etiam qulemdesu

Expanded text:
sertissimos togatos fori amplissimi praetoriani. Quibus specialiter permisimus resecatis tam supervacuis, quantum ad legum soliditatem pertinet, praeterquam si iuris zdqua divisione adiu
Abbreviated transcription (Latin):
eas oĩmodo ratas marere. Siuero ꝓcer¬
tis capinilis factesimt. tunc tenerecũ
nuui ñ codicis adũsantur ꝯstitatioi
p̃cipimus. S ⁊ siquare gestautuicul
cũq atulis. ad publicũ ꝑtinentib
positisut. ea etiam ꝓut coĩs ꝑei cõ¬
moditas exigit firma ẽẽcensemu ¶t
iustris igiur ⁊ magnifica auctonitat
tna ꝓinnato tibi curarempublicã
nr̃asq dispositioẽs explendas studroi
cem ediciis ex more ꝓposins ꝑuenre fa¬
tiat. Ip̃oetiam textu codicis insingłas
ꝓuntias nr̃o subiectas imꝑio cumi
nrã diuina subnotanõe mittendo. ut

Expanded text:
 modo ratae manere, sin vero pro certis capitulis factae sunt, tunc tenere, cum nulli nostri codicis adversantur constitutioni, praecipimus. sed et si qua regesta in tui culmuscumque titulis ad publicum pertinentibus posita sunt, ea etiam, prout communis rei commoditas exigit, firma esse censemus. Illustris igitur et magnifica auctoritas tua pro innato sibi circa rem publicam nostrasque dispositiones explendas studicem edictis ex more propositis pervenire faciat, ipso etiam textu codicis in singulas provincias nostro subiectas imperio cum nostra divina subnotatione mittendo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tera noi. um aliquod nasciuidetr.⁊
multis insuꝑaliis adrectam huuisce¬
modi codicis conpositionõ ꝑtinenti
hisdem pr̾udentissimis uiris a nr̃o.
noĩe mancatis ⁊ nr̃o studio ꝓrepubli-¬
ca instruito. suup̃sidium ds omp̃s ai¬

Expanded text:
tera novum aliquid nasci videtur, multis insuper aliis ad rectam huiusmodi codicis compositionem pertinentibus isdem prudentissimis viris a nostro numine mandatis. Et nostro studio pro re publica instituto suum praesidium deus
Abbreviated transcription (Latin):
tus oĩb exnr̃a iussiõe ⁊ circum ducus
additis ⁊ replens necũtransformanꝰ.
nobis oblatuse Iussimus in scd̃o eũ
oĩbuiditiis s̃ ilim quañtum ad diui¬
les constitimoes ꝑtinet fraquentari.
ex diegantokalendaꝵ ianparium
nrͣi quarti felicissim⁊ consulanis ⁊ pa¬
nisi postea uana rerumnaturi aliquod
nouum creauĩt quod nr̃a sancnõe in
si quid inposteꝵ melius inueniatur
⁊ ad constitutionẽ necessarosit redigẽ¬
dum. hoc. zanob̾ constinatur.⁊ inaliã¬
laꝵ noĩe constitutionum significetur
Repetita itaq iussiõe nemimi mposte¬
rum concedimus uel exdecis. dĩb nr̃is
nel exaliis constinonibo conquas an¬
tea fecimus uel expnma uistinianco.¬
dicis editioe aliquidrecitare s quod ln
p̃senti prao ⁊ renorato nr̃o codice eñ¬

Expanded text:
sione et circumductis et additis et repletis nec non transformatis nobis oblatus est, iussimus in secundo eum omnibus iudiciis solum, quantum ad divales constitutiones pertinet, frequentari ex die quarto kalendarum Ianuariarum quarti nostri felicissimi consulatus et Panisi postea varia rerum natura aliquid novum creaverit, quod nostra sanctione ind est, quod, si quid in posterum melius inveniatur et ad constitutionem necessario sit redigendum, hoc a nobis et constituatur et in alia nomine constitutionum significetur. . Repetita itaque iussione nemini in posterum concedimus vel ex decisionibus nostris vel ex aliis constitutionibus, quas antea fecimus, vel ex prima Iustiniani codicis editione aliquid recitare: sed quod in praesenti purgato et renovato codice n
Abbreviated transcription (Latin):
magistrũ exquestorem ⁊ consulem. le¬
nam insuꝑ :⁊ constaminũ ⁊ ioh̾m. ui¬
ros eloquentissimos togatos fori amp
decerꝑe ⁊ insingła capła ad ꝑfectanim
constirinonũ soliditatẽ ompetentib
suppondre taulis ⁊ pͥorib constuntio¬
ƿibeasaggregare ssupradictis itaq.
ma gnisicis ⁊ p̾rudentissimas uiris per¬
misimus hec oĩa facere. ⁊ si quiem̃dati¬

Expanded text:
magistrum ex quaestore et ex consule, lenam insuper et Constantinum et Iohannem viros eloquentissimos togatos fori ampm constitutionum soliditatem competentibus supponere titulis et prioribus constitutionibus eas adgregare. Supra dictis itaque magnificis et prudentissimis viris permisimus haec omnia facere et, si qua emendati
Abbreviated transcription (Latin):
sustentanonem nram m̃tem laboresq
admeliorem sta ĩ reui tp̃r. deduttis.
quam nouis nonsolum exquisitis. s
etam rectadisposit õe ñ nominis sine
nouis expensis piblicis ꝯstitutis. legũ

Expanded text:
bores read meliorem statum brevi tempore reductis, quam novis non solum exquisitis, sed etiam recta dispositione nostri numinis sine novis expensis publicis constitutis, legum
Abbreviated transcription (Latin):
atma urbe theophilus unietiam diser¬
tissmp togiti amplissimi foritue su¬
blimitatis. diosconisatq p̃sentinus.
que oĩa eis mandauimus cũ sedula et
ꝑuigili industria mod̾aq digestione
codicẽ nobis obtuler̃. ⁊ ita ꝯpositim ant
tissim ad uocatinullatenꝰens dicere de
codicib quoꝵiam m̃no factaẽ. uel
exhis que nouelle constirticẽs ad pre¬
sen tp̃s uocabantur in cogninõalib
recitare certaminb s solis eid nr̃o
codici inserns ꝯstitutioĩb necẽẽ est
uti. falsi ctimini subdendishis qui
tano. adiectis etiam ueteꝵ unis inter¬
pretatoꝵ laᷤᷤ orib adõs utes dirim̃das.
Nullaq dubitati õe emergendał exeoꝙ
sine die ⁊ consule quedam ꝯpostte sunt
uel quod adcertas ꝑsonas rescripte st̃.¬

Expanded text:
alma urbe Theophilus, viri etiam disertissimi togati amplissimi fori tuae sublimitatis Dioscorus atque Praesentinus omnia, quae eis mandavimus, cum sedula et pervigili industria moderataque digestione codicem nobis obtulerunt ita compositum, ut tissimi advocati nullatenus eis licere deiam mentio facta est, vel ex iis, quae novellae constitutiones ad praesens tempus vocabantur, in cognitionalibus recitare certaminibus, sed solis eidem nostro codici insertis constitutionibus necesse esse uti, falsi crimini subdendis his, qutatio adiectis etiam veterum iuris interpretatorum laboribus ad omnes dirimendas lites, nullaque dubitatione emergenda vel eo, quod sine die et consule quaedam positae sunt, vel quod ad certas personas rescriptae s
Abbreviated transcription (Latin):
ptionis instrumtis supiͣttisitiubra¬
tem ꝓclamat eutichia cum petitori
ꝓbationis ponus incumbat. intntioe
ꝓbaticẽm ñest maiciis alis opus.s⁊
instrum̃torum fituit monstrare

Expanded text:
ptionis instrumentis subtractis in libertatem proclamat Eutychia, cum petitori probationis onus incumbat, intentionprobationem non est indiciis aliis opus, sed instrumentorum furtum monstrare
Abbreviated transcription (Latin):
umium dudum artari pcspimus ⁊
ut ronestiorib potius fite testibh.
aheatur ss iulimoto sanccirius ut
unius testimonium nemo iuidicũ
mͥ quacumꝙ cã fatile patiatur ad mnͦ
nti munc maniseste sanccimus ui.¬

Expanded text:
iam dudum artari praecepimus et ut honestioribus potius fides testibus habeatur, simili more sanximus, ut unius testimonium nemo iudicum in quacumque causa facile patiatur admitti. et nunc manifeste sancimus, u
Abbreviated transcription (Latin):
postuiantur auena. ñ sccii ⁊ partici¬
e abyis posturatur inexibitione ne¬
cessan arum ꝑsõarumhae ẽ testium.
tilis ceret et cañtio ricucantis. ut niͦ
unturis ad iugicium ꝑac̃cusatorẽ a

Expanded text:
postulantur alienas, si socii et particinotitiae postuletur, in exhibitione necessariarum personarum, hoc est testium, talis debet esse cautio iudicantis, ut his venturis ad iudicium per accusatorem a
Abbreviated transcription (Latin):
rerum ñ soium quos ꝑcepunt s itiã
quos quos ꝑcipere potant. quamuso.¬
ras p̃tii rerum anit utis ꝯtestatioẽm
uniditatum. & cie contestationis cõ¬
putindas. omnimodo redt̾e compel

Expanded text:
rerum, non solum quos perceperunt, sed etiam quos percipere poterant, quam usuras pretii rerum ante litis contestationem venditarum ex die contestationis computandas omnimodo reddere compel
Abbreviated transcription (Latin):
tͣ cum quem tepositiones corum ꝓfe¬
runtur: si eas recusaułit. ꝯcetere testrt᷑
iterum ad auci. m̃opponieis qd̾ iar
testimionium suũ dederunt. ⁊ sirce cõ
ccilere minime maumͣnt. depositi oẽs
eorum qĩ factas acciꝑe onnume legiti
Sinautem om̃s apyacince subtitis̃.
iuncnecc̃itatem imponi cifide scͥpte
ad pbata. in qua tepositi oẽs eorum refr¬
runtur eis q̃ifietas acciꝑe. sinud̃ res
runtur. inmorientium aut ꝑsonaᷤ.¬

Expanded text:
tra quem depositiones eorum proferuntur, si eas recusaverit, concedere testes iterum adduci et non opponi eis, quod iam testimonium suum dederunt, vel, si hoc concedere minime maluerit, depositiones eorum quasi factsin autem omnes ab hac luce subtracti sunt, tunc necessitatem ei imponi fide scripturae approbata, in qua depositiones eorum referuntur, eas quasi factas accipere. sin vero res runtur, in morientium autem persona
Abbreviated transcription (Latin):
tioni celebrate. yid cum sac̃mentir¬
tum eẽ souitumait scientes om̃s itac
uerunt. pfñti sanctione mito exci¬
piendis ¶s iruo facta quid̾m sit se
curtas fortinto nõ casu ł incendri
uł mufragis uł alt̾ius infortumi p

Expanded text:
tioni celebratae hique cum sacramenti rtum esse solutum, ut scientes omnes ita verunt, praesenti sanctione merito excipiendis. Sin vero facta quidem securitas sit, fortuito vero casu vel incendii vel naufragii vel alterius infortu
Abbreviated transcription (Latin):
Sipater usimi fructum p̃aio¬
ium intẽmpꝰ ur̃e pucertatis matriu᷑
ulla rõne scieps te aueno ꝑcepit.
an ꝓpͣetas quidem doti data sitiucruro
quidm ꝓp̾etatem pignõare ñpotuit.
enda tibi extimatio eius fl̃¬

Expanded text:
Si pater usum fructum praediorum in tempus vestrae pubertatis matri veulla ratione sciens de alieno percepit. an proprietas quidem doti data sit, verum quidem proprietatem pignorare non potuit: enda tibi aestimatio eius f
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhiusmodi factum solum su̾im
facit sane cumi qui rona uõa fide pos¬
sitens ixc fecerit ꝑtolimati exceptio¬
nem ce̾ uñdicantem dominum ser¬
uare sumpius uiris auctoritate si

Expanded text:
iusmodi factum solum suum facit. Sane eum, qui bona fide possidens haec fecerit, per doli mali exceptionem contra vindicantem dominium servare sumptus iuris auctoritate si
Abbreviated transcription (Latin):
dimidiam muiscus abhrte scͥptoq̃¬
itionis ulãte ĩngnarus comꝑanit.
tam ip̃e qiͣ male fi tri possessor quam
ẽẽ i quido ꝓbanturex eodie frucniᷤ
resiiuanur ex quolis miudiciumo
traueraẽ. fnictib enim augetur yr¬
ditas. cumabeo possitetur. aquoren
rõt. emptor auter qui ꝓpͥo tituri
opotionis munitus ẽ etiam singy¬

Expanded text:
dimidiam Musaeus ab herede scripto quaestionis illatae non ignarus comparavit, tam ipse quasi malae fidei possessor quam esse liquido probaretur, ex eo die fructus restituantur, ex quo lis in iudicium deducta est. fructibus enim augetur hereditas, cum ab eo possidetur, a quo peti potest. Emptor autem, qui proprio titulo possessionis munitus non est, etiam sing
Abbreviated transcription (Latin):
erit.tunc upertatis fauore ⁊ humani¬
tis inturtu competunt quid̃ airec¬
tt liertates. exfidei cominissarus aũt
murertatem ẜui exipiantur. itatñsi
ñ falsum testam̃tum aꝓpretur. subea
seuicet conditione ut sacrores sint.¬

Expanded text:
erit, tunc libertatis favore et humanitatis intuitu competant quidem directae libertates, ex fideicommissariis autem in libertatem servi eripiantur, ita tamen, si non falsum testamentum approbetur: sub ea scilicet condicione, ut, si actores sint
Abbreviated transcription (Latin):
conditio extitĩt. rae usum fruetũ fin¬
iri sinautem aonuc in surore isꝯsti¬
tunis decesẜit: turicqĩ inusnfructua¬
niuitai co rlicto manere usum .f.
uł conditi cc̃m impien humaniffi¬
tendi. quemadmot̾ a enimsiteces¬
ẜit usufructuarius ante completa
conditioẽm ł furorn finitum ex¬

Expanded text:
condicio extiterit, usum fructum finiri: sin autem adhuc in furore is constitutus decesserit, tunc quasi in usufructuarii vitam eo relicto manere usum fructum vel condicionem impleri, humanissitendi. quemadmodum etenim, si decesserit usufructuarius ante completam condicionem vel furorem finitu
Abbreviated transcription (Latin):
are sññtiam nob̾ uisimẽ. ⁊ darie
qͣuid enimaistat siuc ip̃e legataruiᷤ
maneat siue auicedat ut merce deni
additointanto ⁊ cnimuale harna¬
ticẽmuolumus: ut ñ añtecllat usỹ
fructum nec dominũ yabitat.¬
iomis speret legatarius.nisi spetia łr¬

Expanded text:
isum est et dare quid enim distat, sive ipse legatarius maneat sive alii cedat, ut mercedem addito. In tantum etenim valere habitationem volumus, ut non antecellat usum fructum nec dominium habitationis speret legatarius, nisi specia
Abbreviated transcription (Latin):
actas euerti concedimus. Ne sit ci¬
damlicentia ⁊ auenas rescaꝑe ⁊ frag¬
ilitaremurride tõatons ⁊ it̾um ip̃m
tõãtorem suasꝙres ꝑdere ⁊ p̃fatisma¬
us ab igͣtodõatoris acceptore affici.

Expanded text:
actas everti concedimus, ne sit cuidam licentia et alienas res capere et fragilitatem ridere donatoris et iterum ipsum donatorem suasque res perdere et praefatis malis ab ingrato donationis acceptore adfici.
Abbreviated transcription (Latin):
emancipatos celeb̾tas. pat seuauus ꝓ
auusreuorare ñ pot̾itinsicdoctis mãĩ¬
b continentur fuisse ꝯstab̾ ingͣtam
tonationes lege  confectas firmas illi¬
batasꝙ manere: siñdonatioꝑis accep¬
tor. ingͣtus cͥcatoãtorem inueniatur.
itaut ĩniurias atrtcͦes inquineffu¬
dat ł manus impias inferat ł iacture
molem exinsious ingerat que nieuẽ¬

Expanded text:
empore celebratam pater seu avus vel proavus revocare non poterit nisi edoctis manibus continentur, fuisse constabit ingratam. onationes lege confectas firmas illibatasque manere, si non donationis acceptor ingratus circa donatorem inveniatur, ita ut iniurias atroces in eum effundat vel manus impias inferat vel iacturae molem ex insidiis suis ingerat, quae n
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ ip̃os tantum quilibalitatem d̾¬
derint. cet̾um neꝙ filiieorum necp
successores adreneficiu ꝑtin᷑eb̃t
neꝙ enimfas ẽ ullomodo inquieta¬
ritonationes. quas is qui donauãtĩ¬

Expanded text:
intra ipsos tantum, qui liberalitatem dederunt. ceterum neque filii eorum neque successores ad hoc beneficium pertinebunt: neque enim fas est ullo modo inquietari donationes, quas is qui donaver
Abbreviated transcription (Latin):
sĩt Namqui ob sequiissius uba¬
utatem patronorum ꝓuocauer̃. nõ
sunt digni quo eamittirieantcũ
ceꝑint obsequia negligere. cumi
magis ineos collataubalitas ad ob¬
scquium inclinare debet quama¬

Expanded text:
sunt. Nam qui obsequiis suis liberalitatem patronorum provocaverunt, non sunt digni, qui eam retineant, cum coeperint obsequia neglegere, cum magis in eos collata liberalitas ad obsequium inclinare debet quam
Abbreviated transcription (Latin):
teritis fiebat tp̃ib ꝓiustitia nrõne
amputamus. u legitima uira que e
xftulliano senatirs consulto ei pr̃an¬
tur. omnimodo eamcebere ł yr̃e sã¬
ccimus ucet tres lib̾os ingenuał uł
tina quaituor minime peꝑit.e¬

Expanded text:
teritis fiebat temporibus, pro iustitiae ratione amputamus et legitima iura, quae ex Tertulliano senatus consulto ei praestantur, omnimodo eam habere sancimus, licet tres liberos ingenua vel libertina quattuor minime pepere
Abbreviated transcription (Latin):
o ꝙ tuo quesita ẽ qñto ꝙ põt ad cius ue¬
nire successicẽm. nec tñ ea que posti
mortem fuii tui ex quo quesierat fili¬
amaliinuptui secollocandodotem d̾a
ꝓhibtatur quam uellet condicticc̃m eĩ¬
demcoti diceres simortis cãdõatioẽm
plari passa ẽ cumdiui seueri constitu.¬
rui tue hr̃s extit̾it: eiũsconstuntioĩ¬

Expanded text:
o tuo quaesita est, quandoque potest ad eius venire successionem. Nec tamen ea post mortem filii tui, ex quo quaesierat filiam, alii nuptui se collocando dotem dans prohibebatur quam vellet condicionem eidem doti dicere. Sed si mortis causa donationem pulari passa est, cum divi Severi constituurui tuae heres extiterit eius constituti
Abbreviated transcription (Latin):
ãł Perfecta conatio condictio¬
ione fict᷑a. post aliquantum tpĩs fe¬
cisse conditiones uidetur officcre
pec nepotib eius frĩs tuifuus mira¬
me posse dubiumñẽ.¬

Expanded text:
A. Perfecta donatio condicioione facta quasdam post aliquantum temporis fecisse condiciones videtur, officere hoc nepotibus eius fratris tui filiis minime posse non dubium e
Abbreviated transcription (Latin):
nũ fetere fuicirentur sit ꝙ omnib
equa condictio capescendi qd̾ quisꝙ
merratur nec uõ quisquam orb ha¬
reatur. nuc ꝓposita nominitamp
a soluimus ꝓmiscue omnib¬

Expanded text:
nii foedere fulcirentur, sitque omnibus aequa condicio capessendi quod quisque mereatur. nec vero quisquam orbus habeatur: proposita huic nomini damna a solvimus promiscue omnib
Abbreviated transcription (Latin):
natioẽ dribitabatur. ⁊auiquidem
int̾ uitinas uoluntates eampo su
anbictate explosa sanccimus om̃sm
ortiscã donationes sie iuxta morĩe
facientis fuint celcbͣte suie longiõe
cogitatice mortis subsecutt sunt ac¬
solent adyireri. s itares ꝑccdat ut si
.u. testib p̃sñtib uł inscͥptis. ł sineu
tt̾arũ suopositicẽ auquis uolisit mõ¬
tiscã donaticẽm facere ⁊ sine monum̃¬
torum accessioẽ resgesta maneat fir
c hãnt nb̃alitates nec exquacumꝙ

Expanded text:
natione dubitabatur et alii quidem inter ultimas voluntates eam posuedubietate eorum explosa sancimus omnes mortis causa donationes, sive iuxta mortem facientis fuerint celebratae sive longiore cogitatione mortis subsecutae sunt, acsolent adhiberi. sed ita res procedat, ut, si in scriptis vel sine litterarum suppositione aliquis voluerit mortis causa donationem facere, et sine monumentorum accessione res gesta maneat firmae habent liberalitates, nec ex quacumque
Abbreviated transcription (Latin):
op̃lia: ntmꝙ marcipiadonare. fur¬
t ininitiot̾ liberum.desme ita po¬
stulare ut conatio quam ꝑfecerasr¬
euocaretur sup p̃textu mariti acli¬
porum absũtie. cumhuiui firm¬
tas ip̃orum p̃fñtia ñindigrat.
uniustm̃i mat̾monii sunt. reucrã
sicosinꝗͣtos cͥcase cc̃ ostend̾int. Quic¬
quidigitur. isquiamatre impieta¬
tis arguntur. extiulo tonationis te¬
net. ex eodie quo controu̾ne qualeẽ¬
ꝙ pͥnciptum uissuiudiemus ortur¬
ut pacifica iure ꝑfecta sunt. ⁊ante
incohatum inceptumq uirguim
ur̃idita tõata ꝑmutata. indoteri dat¬
am.ceterisq crusislegitime auena¬
ta minime reuccanius. acc̃onẽ mat¬
que portrtuose iulitatis abiecteq
pudicitie sunt. Sausetiam tacite e
cautum pͥutaniut. Qluis ⁊ crmiẽ qui
his aliquid arbitretur iͥbuendum eẽ.
nuptias nichil exhis yuilegiis tbutr

Expanded text:
ia itemque mancipia donare, fuit initio tibi liberum. desine itaque postulare, ut donatio quam perfeceras revocetur sub praetextu mariti ac liberorum absentiae, cum huius firmitas ipsorum praesentia non indigeret.tantum matrimonii sunt, revocandsi eos ingratos circa se esse ostenderint. Quidquid igitur is qui a matre impietatis arguitur ex titulo donationis tenet eo die, quo controversiae qualecumque principium iussu iudie pacifica iure perfecta sunt et ante inchoatum coeptumque iurgium vendita donata mutata in dotem data ceterisque causis legitime alienata, minime revocamus. Actionem vero matvel portentosae vilitatis abiectaeque pudicitiae satis etiam tacite cautum putamus. Quis est enim, qui his aliquid arbitretur tribuendum esse, nuptias, nihil ex his privilegiis tr
Abbreviated transcription (Latin):
larem acpatricium. Bassilidem uirũ
cdentissimum: exp̃fecto p̃torioo.¬
rientes ⁊ patricuim. Thomi uirũ
gloriossimum. q̃storem sacri nr̃i p¬
latĩ ⁊ excosulem. tribunianum cu¬
rum magnificum: magisteria in¬

Expanded text:
silidem virum excellentissimum ex praefecto praetorio Orientis et patricium, Thomam virum gloriosissimum quaestorem sacri nostri palatii et ex consule, Tribonianum virum magnificum magisteria
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ oppͥellio. mac̾no p̃fectis p̃torio clarͫ¬
issimis uiris. Item amicis. ⁊ pͥncipa¬
luꝵ officiorum ⁊ utriusꝙ ordinis
uns. ⁊ ꝓcessiss oblatus ẽ ciuilianus
lcinianus ab elio ulpiano tuncle

Expanded text:
t Opellio Macrino praefectis praetorio clarissimis viris, item amicis et principalibus officiorum et utriusque ordinis viris et processisset, oblatus est ei Iulianus Licinianus ab Aelio Vlpiano tunc le
Abbreviated transcription (Latin):
ture sñtntic minus sͥ intusint. eap¬
lato cͥmine dolorrauquo corꝑis aut
tecdio uite aut furore aut insaniaa¬
ut aliquo casu suspendio uitam fi¬
nisse constitit uona eorum tamex

Expanded text:
nus sibi intulerint. Eaplato crimine, dolore aliquo corporis aut taedio vitae aut furore aut insania aut aliquo casu suspendio vitam finisse constiterit, bona eorum tam ex
Abbreviated transcription (Latin):
cam firmit̃ ꝑmaneant.¶siquit ⁊
memancipatos ułos ante tp̃s c̃mmi¬
nis acreatus patremꝯ tuusse claru¬
crit. tnͥm. histem cit᷑ inquietudiñ
e referri sp̃alit̃ censeo ut uiud quo¬
ꝙ ad datur. utrum fiuios nt quid̃a¬
pnatus ẽ simulꝙ adiciatur. utrũ
it̾ apd̾ se excausatp̃ationis aliquid
ociniis ꝓsebuntur. ⁊ condemp̃ari¬
tu piacuit siquit ꝓp̾um uxorh¬
abuit uł amarito drtum. añunti¬
un actus ex quo origo fraudis ac
num uira ꝑsistere. nec quicq̃ frsco
inqualib ca teneatur obnoxium
anis quiab omniũs uñficio cx

Expanded text:
eam firmiter permaneant. Si quid etiam in emancipatos liberos ante tempus criminis ac reatus patrem contulisse claruerit, integrum isdem citra inquietudinem e referri specialiter censeo, ut illud quoque addatur, utrum filios habeat qui damnatus est, simulque adiciatur, utrum idem apud se ex causa donationis aliquid ociniis proscribuntur et condemnantur, placuit, si quid proprium uxor habuit vel a marito datum ante initium actum, ex quo origo fraudis ac tium iura persistere: nec quicquam fisco in qualibet causa teneatur obnoxium,cianis, qui ab omni iuris beneficio ex
Abbreviated transcription (Latin):
les curiali ⁊ sieanccdum pcãtaeit ĩ¬
tegris patris fortuns fuiciatur si fi¬
liauł filic fui̾nt parsimiora ad eã
ad curiam.sinautemmares curia¬
les fuĩnt iĩmixti dimidia pars ei
q̾rie nomine ceferatur. ⁊ auamꝗͣ
incõmune om̃nib tbuit indui.¬
portione excepta sola magestatis q̃st¬
ione quamsiqui sailego animoas¬
sumpẜit uiste penam ad suos poste¬

Expanded text:
les curiali, etsi ea necdum procreata est, integris patris fortunis fulciatur. Si filia vel filiae fuerint, pars dimidia ad eas ad curiam. Sin mares curiales fuerint intermixti, dimidia pars eis curiae nomine deferatur, et aliam, quam in commune omnibus tribuit induportione. Excepta sola maiestatis quaestione: quam si quis sacrilego animo adsumpserit, iuste poenam ad suos e
Abbreviated transcription (Latin):
tat. qd sp̃atium̃ ⁊ qd̾ sit rurisñge¬
mum qd̾ aut cultumi sit. aut colat̃.
Qd inuincis olisaratoriis. pasc
nerib imouta teneant̃.⁊ quot sunt
censuanii ut coloni. quot uoum ex̃ci
tumauri. ⁊ argenti uestium ac mo¬
nilium ut in spe ł inpond̾e. ⁊ quib

Expanded text:
at, quod spatium et quod sit ruris ingenium, quid aut cultum sit aut colatur, quid in vineis olivis aratoriis pascuineribus imbuta teneantur, quot sint casarii vel coloni, quot boum exercintum auri et argenti, vestium ac monilium vel in specie vel in pondere et
Abbreviated transcription (Latin):
cat ei ĩtio in ȩad̃mute. suꝑhisdem cap¬
itut ꝓuccatiõt uti: ł sm̃ntias excellent¬
issimorum p̃fectorum p̃torio retͣrta¬
reuicentia dandalitigatorio: arbitro
dato ip̃ius audiemiam quicum dedit
antutis contestaticẽm inuocare. ⁊ nui¬
iusmodi ꝑetitione minime ꝓugati¬

Expanded text:
at ei tertio in eadem lite super eisdem capitulis provocatione uti, vel sententias excellentissimorum praefectorum praetorio retractare, licentia danda litigatoribus, arbitro dato, ipsius audientiam, qui eum dedit, ante litis contestationem invocare, et hujusmodi petitione minime
Abbreviated transcription (Latin):
tum ñnccent: quos tunc ortos ẽẽ cõ¬
stiteritidum istertate illi potientũ.
mana reddanur: ñprius fruetuar be¬
neficio lib̾tatie quam si hec pat᷑ronꝰ
eius oblatis p̃cib impettauĩt¬

Expanded text:
tium non nocent, quos tunc ortos esse constiterit, dum libertate illi potirentur.mana reddatur, non prius fruetur beneficio libertatis, quam si hoc patronus eius oblatis precibus impetra
Abbreviated transcription (Latin):
tronus intestato succetens ꝑ actiõe
caliusi ꝗuam in eius fraudem aliera
uiben̾i sui mortem abeo funti colla¬
tam dõaticẽm hũissẽ ratam asicuera
manumissons factumnfirmare

Expanded text:
tronus intestato succedens per actionem Calvisianam in eius fraudem alienata liberti sui mortem ab eo fundi collatam donationem habuisse ratam adseveras, manumissoris factum infirmare
Abbreviated transcription (Latin):
tiẽe non põt.¶ Et sic extp̃e om̃ib aĩscͤtis:
uetustissima aupitati:nr̃o federe ꝯ¬
quieseat. ⁊ bonafide possessor inparte
¶D eo qui liber ꝯstitutur abalio bona
site tenetur. si furtum ꝯmxẜit: recte
⁊ siñaliqͣ dubitatione dicitur. posse
eum quia liber ẽ cognitus. ⁊ abip̃o ꝗ
bona fide eni tetinet ꝓfurto conue¬
niri. ⁊ bonafite pofsessorem si abex
Quia gnai regia de ẜuoplata ẽ. ⁊ ꝓeo.¬

Expanded text:
n potest. sic ex tempore omnibus discretis vetustissima dubitatio nostro foedere conquiescat et bona fide possessor in parte  qui liber constitutus ab alio bona fide tenetur, si furtum commiserit, recte et sine aliqua dubitatione dicitur posse eum, qui liber est cognitus, et ab ipso qui bona fide eum detinet pro furto conveniri, et bona fide possessorem, si ab equia generalis regula de servo prolata est, e
Abbreviated transcription (Latin):
b.a. Iuris ignõantiã nec mulie¬
rib ꝓdet in euicti ꝑpetui cuisumte
agnoscenda bonorum possone ma¬
nomine agnoͣscere tutorem potuis¬
seaꝑre deciaratur. Ip̃e autem pupit.
bonorum possonem sine tutoris au¬
ctoritate amplecti n põt ĩnsictiam
inpuberi sine tutoris auctoritate ħ¬

Expanded text:
. Iuris ignorantiam nec mulieribus prodesse in edicti perpetui cursum de agnoscenda bonorum possenomine agnoscere tutorem potuisse aperte declaratur. Ipse autem pupillus bonorum possessionem sine tutoris auctoritate amplecti non potest, nisi etiam impuberi sine tutoris auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
aͣsnt. ner nei s om̃ci ialem tͣctatum.
alia sequitur subdiuisio. si expartes
ueterumammo mag̃ qd̾ mliusdic¬
endum ẽ. ambagesinob decidentib ĩ
tanta rerum difficultate. sim̃plicior
sentñtia placuit. ut indomini sit no¬
luntat᷑e. siue commotati acc̃onem
ad u̾sus res aceipientes mouere tesi¬
d̾ant. siue furti adu̾sus eum quirem
minum n posse expesiitñtia ad altam.
uenire s siquitem furem elegĩtllũ
qui rem utendam accepit penitus li¬
b̾ari. sin autem q̃i commodator nei¬
at adũsus cuꝑi qui remutendam ac¬
cepit. ip̃i quĩdem nullomodo ꝯpetere
autem qui ꝓre commodata ꝯueritur:
tur. ⁊ adũsus furem uenire. Nulloo.¬
bstaculo ei opponendo qd iam incrtꝰ
ꝯstitutue. mouit adu̾su eum quirẽ
iuendam accep̃ cominoᷤ acttem nisi
minus acticẽm instituit commota¬
ti ignarus remẽe subreptant: postea a

Expanded text:
a sit nec ne. 1c . Sed omnem talem tractatum alia sequitur subdivisio, si ex parte veterum, immo magis, quod melius dicendum est, ambages nobis decidentibus in tanta rerum difficultate simplicior sententia placuit, ut in domini sit voluntate, sive commodati actionem adversus res accipientem movere desiderat sive furti adversuminum non posse ex paenitentia ad alteram venire. Sed si quidem furem elegerit, illum qui rem utendam accepit penitus liberari: sin autem quasi commodator veniat adversus eum qui rem utendam accepit, ipsi quidem nullo modo competereautem qui pro re commodata convenitur, tur et adversus furem venire, nullo obstaculo ei opponendo, quoniam incertus constitutus movit adversus eum qui rem utendam accepit commodati actionem nisi minus actionem instituit commodati ignarus rem esse subreptam, postea a
Abbreviated transcription (Latin):
infestauĩt. ⁊ dño concedente: res elus
ad iniquum huiusmõi suasionis a¬
uctorem ꝑtusit:. ⁊ ip̃c inuntus fu̾it rẽ
termert. quilitenctur accõe isquires
suscepit. utrum ne ꝓ occasice furtiã

Expanded text:
manifestaverit et domino concedente res eius ad iniquum huiusmodi suasionis auctorem pertulerit, et ipse inventus fuerit rem detinere, quali tenetur actione is qui res suscepit, utrumne pro occasione furti an
Abbreviated transcription (Latin):
a iure patronatus usentur antiq̃
int̾p̃taticoẽ scmota. ñ dubitet etiam
pitronatus ius ex sola taliũborum e¬
ceptione libertis et̃ remitendum. neͤ
successionib que ab indestato desc̃e¬
dunt quas ueteres. ⁊ post huiusmõi

Expanded text:
a iure patronatus liberentur, antiqua interpretatione semota non dubitet etiam patronatus ius ex sola tali verborum conceptione libertis esse remittendum nec successionibus quae ab intestato descendunt, quas ve
Abbreviated transcription (Latin):
¶s. querebatur ap̃antiquos legum ĩ¬
terp̃tes: si quis commodauit alii r̃e
ad se ꝑtinentem: n p̃ares subtͣcta ẽ. ã
furti acc̃o adu̾sus furem institui pꝰ¬
sit ab eo qui rem utendam accep̾adoᷤᷤ
hãt ip̃e acticẽm nsi in opia noscit᷑.
labo̾are. Tunc enim furti accõem to¬
iitio cõpetere dicebant e easaus
incouit aubitatio. si tp̃e quofurtũ¬

Expanded text:
Sed quaerebatur apud antiquos legum interpretes, si quis commodavit alii rem ad se pertinentem et ipsa res subtracta est, an furti actio adversus furem institui possit ab eo qui rem utendam accepit, habeat ipse actionem, nisi inopia noscitur laborare: tunc enim furti actionem domino competere dicebant. Sed ea satis increbuit dubitatio, si tempore quo furtu
Abbreviated transcription (Latin):
sarium hret᷑ fecit. p̃set ꝓuinĩ. qua¬
tenus coixroere eiusm ꝗdi temariam
ñꝓtinus adlitigandum currere de¬
tem petitionis tue commtare indieiꝰ
po̾tiusti: omni honore patronodebi

Expanded text:
sarium haberet, fecit, praeses provinciae, quatenus coercere eiusmodi temerariam non protinus ad litigandum currere detem petitionis tuae commendare iudici potuisti, omni honore patrono debi
Abbreviated transcription (Latin):
concessio data fui̾t patronatus. Ita tñ
ut monrab natalum restituti cẽs
exquib pere soł ingenuitas inerali¬
bertis compͣatit. tamoꝑtineant. q̃r
nr̃are publica pollearit cum nobis
uordiẽ. ingenuis mig romib ꝗͣli
u̾sus ing̾tos libertos patronis compe¬
tit. integs iesuandis: Et siꝑũborum
conceptioẽm sco̾manobis inductũ
modum iue patronatus fui̾t amis
qĩ ab indigins patrome criꝑitur in

Expanded text:
concessio data fuerit patronatus: ita tamen, ut in omnibus natalium restitutiones, ex quibus paene solis ingenuitas mera libertis competit, tam obtineant quam in nostra re publica polleant, cum nobis cordi est ingenuis magis hominibus versus ingratos libertos patronis competit, integris reservandis, et si per verborum conceptionem secundum a nobis inductum modum ius patronatus fuerit amissquasi ab indignis patronis eripitur, in
Abbreviated transcription (Latin):
sui fũit ꝯstitutus possessicẽ. ⁊phisreb
posse eum at ũsus oñm hr̃e accõentñ
solum quas ẜuus subtͣrit iam ap̃cum
ꝯstitutus: s ⁊ ꝓhis quas furatus ẽ qua¬
do fugit quideiti abõafire possessore. ad
sca quid iuꝑ ꝑ comecturam introdu¬
cebant¶los aũt altius. merius ad eã
respicientes gn̾alem regłam sic abm
itio ẽe ꝓlatim accipimus Cumigͥ uõt

Expanded text:
stitutus possessione: et pro his rebus posse eum adversus dominum habere actionem, non solum quas servus subtraxerit iam apud eum constitutus, sed et pro his quas furatus est, quando fugit quidem a bona fide possessore, adhisca quidem iura per coniecturam introducebant: nos autem altius et verius ad eam respicientes generalem regulam sic ab initio esse prolatam accipim
Abbreviated transcription (Latin):
xent. cum nec abemptore ꝑꝑ coħens
uitiuq iñquam ad oñm possessõn¬
uertatur. recusucapi ꝑossunt: ⁊ te ei
cuius fuerunt succefsisse reperit. re¬
stititibi prouitebit.
ad ipuincie. Qd sieam postea quam
dñs rtrumis quo supplicas factusẽ
aliquid furatam cognouĩt: nonign¬
orat in quadruplum manifestin ma
ncille subtcte partus ap̃
furem editi. pͥusquam goño possice.¬
antur usucapineq̃unt᷑ Matris furẽ
ctiam yoꝵ ea fuatitener conuenit ac¬
uł adu̾sus possitentem uendicatioe
te mancipiis uti ñ ꝓhiberie. cum al¬
itrapenam continens alt̾ius elec¬
tioẽm minime tollipossunt. sã extͣ
penan reiꝑsecrtioem ẽẽ. nulla iuris
questiccum et̾iam hii qui aliena mã¬

Expanded text:
xerit, cum nec ab emptore propter cohaerens vitium, antequam ad dominum possessio revertatur, usucapi possunt, et te ei cuius fuerunt successisse reppererit, restitui tibi providebit. adi provinciae, qui si eam, posteaquam dominus rerum is pro quo supplicas factus est, aliquid furatam cognoverit, non ignorat in quadruplum manifesti, necAncillae subtractae partus apud furem editi, priusquam a domino possideantur, usucapi nequeunt: matris furem etiam eorum causa furti teneri convenit acel adversus possidentem vindicatione de mancipiis uti non prohiberis, cum altera poenam continens alterius electione minime tolli possit. Nam extra poenam rei persecutionem esse nulla iuris quaestio est, cum etiam hi qui aliena ma
Abbreviated transcription (Latin):
adũsus uerum dñm ht̃ uł ip̃e ab eo ꝙ
firctum passus ẽ. p̃dicta connueniati
acc̃õt. Cum ꝙ gñał regła ab intiqua p̾¬
ꝓquo noxalem furti a ccõem iusciꝑe a
ram intp̃tatisunt. aou̾sus bõa site ꝗd
possessorẽs. nullo moto fuiti aic̃oe̾ ext̃t¬
di. Ip̃i antem si fuitum tuĩt passus. at

Expanded text:
t, vel ipse ab eo qui furtum passus est praedicta convenitur actione. Cumque generalis regula ab antiqua pruratia, pro quo noxalem furti actionem suscipere ram interpretati sunt, adversus bona fide quidem possessorem nullo modo furti actionem extend
Abbreviated transcription (Latin):
ncum qui ex naufragio uł in¬
cendio cẽpͦñse. uł ihis reb dampni
quio dedisse dicinur. infra annam u¬
Alem ei cui abẽ. quadruplipostan sin¬
plum accõm ꝓditam p̃tet penam o

Expanded text:
um, qui ex naufragio vel incendio cepisse vel in his rebus damni quid dedisse dicitur, infra annum utilem ei cui res abest quadrupli, post in simplum actionem proditam praeter poenam o
Abbreviated transcription (Latin):
furti accõnem s cuam fui corrupti
c̃c cum dart licet enim ẜuus detlor i¬
inime sactus ẽ . tñ consilium corrup
is uidetur furtum ꝯmittere. qui ccͣ de
mni uoluntatem res eius cctet:. Ip ᷤ¬

Expanded text:
furti actionem, sed etiam servi corrupti contra eum dare. licet enim servus deterior minime factus est, tamen consilium corruptis videtur furtum committere, qui contra domini voluntatem res eius co
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ã. Indiulem rem difidatis ut agͥ u¬
tis res furinias ñ prius redtatie. qũa
p̃tium fui̾t solutum adominis. Cura:
tẽg cautius negotiari. ne ñ tantum
tampna huiusmodi. s ⁊̃mt̾ams fu¬

Expanded text:
. Incivilem rem desideratis, ut agnitas res furtivas non prius reddatis, quam pretium fuerit solutum a dominis, curate igitur cautius negotiari, ne non tantum in damna huiusmodi, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
agere potes. Qd̾ si sollicitatum occril¬
auit. etiam fur eti cum eodem agͣcͣ
potes. Quas actiones etan ꝑꝓcura¬
is a te exigit. ut rei quam ap̃te furis¬
e fatearis exhibeas uenditorem. Na
atͣnseinte etiamri ignoto emisse di¬
ere ñgnuenit uolenti euitare ali¬
nam boniuiti suspitioem

Expanded text:
agere potes. quod si sollicitatum occultavit, etiam furti cum eo agere potes. quas actiones etiam perus exigit, ut rei, quam apud te fuisse fatearis, exhibeas venditorem. nam a transeunte etiam ignoto emisse dicere non convenit volenti evitare alienam boni viri suspicionem
Abbreviated transcription (Latin):
te dissoluitum ẽ matͥmoniuni soce
odotem suscepisse. dotaug instrum̃¬
tis scͥpium ẽ. om̃iꝙ ꝑsone  quamdotẽ
suscepisse una cum marito conscõr:
ucris ⁊ missicẽ repudii computandũ.
eilicentia detur

Expanded text:
te dissolutum est matrimonium, socerfilio suo dotem suscepisse dotalibus instrumentis scriptum sit, omnique personae, quam dotem suscepisse una cum marito conscribitmulieris vel missione repudii computandum ea licentia detur
Abbreviated transcription (Latin):
crida dinaũt ap̃ maritum rema¬
nent ixcdem cantiões. ⁊ dolum ⁊ dili¬
gentiam maritus c̾ea ea sp̃stare debr
quaiem ⁊ c̾casuas res nr̃e inuenitũ.
ne ex eius malignitate ⁊ tesipiaanqͥ
mulicriaccedat iactura. qd̾ si euerĩt.

Expanded text:
da. Dum autem apud maritum remanent eaedem cautiones, et dolum et diligentiam maritus circa eas praestare debet, qualem circa suas res habere invenitur ne ex eius malignitate vel desidia aliqua mulieri accedat iactura. quod si evenerit,
Abbreviated transcription (Latin):
resꝙ ÷ suppontas ꝓtote ⁊ anrte nupuaᷤ
tonatione reb ꝙ ext̃ cotim ꝯstiitits
ttnere. ñtm̃ mariti res ei tenenti. ⁊ fu
ꝑhisad iudiciumuant exceptionr
torem scõm p̃stamus. s etiam supsi
accõnem ẜ logum distinctioem mo¬
ueat. ñ opẽe cimat̾monium ad hucs
stitutum sanccimi.s: ita camposse eas¬
tem res inidicare. lac̃dito rib po

Expanded text:
sibi suppositas pro dote et ante nuptias donatione rebusque extra dotem constitutis tenere, non tantum mariti res ei tenenti et super his ad iudicium vocatae exceptionis torem secundum praestamus, sed etiam si cundum legum distinctionem moveat, non obesse ei matrimonium adhuc constitutum sancimus, sed ita eam posse easdem res vindicare vel a creditoribus po
Abbreviated transcription (Latin):
ones untamcoadim̃aticem totun ealc¬
iui qd̾ satisscrupulosum ꝑnimiam
ne om̃ia ꝓcctertucentu minime den¬
eganda manto quando uouñt cotti
petere. noc is qui debet putet sͥ uoentiã
mitem ex stipłatu acc̃onis totum rei
uxorie ius qd̾ dignum cẽ uulere cons¬
emus conclutenite rriuxorie ita ꝙ
acc̃one sublata sanccimus om̃s dotes
pexstipłatu accõnem cxigi. siue sc̃p¬
ta fuĩt stipłatio. siucñ. ut intelligñ¬

Expanded text:
ones unam coadunationem totius calculi, quod satis scrupulosum et per nne omnia procedere. licentia minime deneganda marito quando voluerit dotem petere, ne is qui debet putet sibi licentiam mitem ex stipulatu actionis totum rei uxoriae ius, quod dignum esse valere censemus, concludentes. Rei uxoriae itaque actione sublata sancimus omnes dotes per ex stipulatu actionem exigi, sive scripta fuerit stipulatio sive non, ut intelleg
Abbreviated transcription (Latin):
secutus sũme uelut p̃tudebitor efficis¬
tur. sutiꝙ ñcomuent᷑ ut soluto mat̾¬
moniores restituererit̃. ⁊ iurc extimas¬
it sunt. ittinebit cas sipecuniam łͥ of
potuit nec enim eadmc̃a ẽ patris no
atris paciscentium quippe matris pa

Expanded text:
secutus summae velut pretii debitor efficitur. si itaque non convenit, ut soluto matrimonio res restituerentur et iure aestimatae sunt, retinebit eas, si pecuniam tibi ofpotuit. nec enim eadem causa est patris et matris paciscentium, quippe matris pa
Abbreviated transcription (Latin):
a ł ꝓnepote p̃stita: emancipaũt cĩ.
sume in exstipulatu acc̃one muui¬
erem dotem suam p̃cipuam accipe.
⁊alie multe species ꝓmitum accipi¬
ent exitum. cumtos possit etigaat¬
mofficioso acc̃onem exdut̃t. maxi¬
mt̾ si sufficit ad quartam incolla¬
ticẽm ferri. simtestatus pat̃ famiu¬
ascecessit. ⁊ testam̃to facto. quanco
ioc restaror dixĩt. que om̃ia cxstipu¬
tem dabat nulla stipulatione.ł pacto
ꝓrestitutiõẽ cius insua ꝑsona facto ꝗ¬
ricacẽonem qd̾ antea in extipłatti ad¬

Expanded text:
 nepte praestita emancipaverit eam est et in ex stipulatu actione mulierem dotem suam praecipuam accipereet aliae multae species promptum accipiunt exitum, cum dos possit et de inofficioso actionem excludere, maxime si sufficit ad quartam, et in collationem ferri, si intestatus pater familias decesserit, et testamento facto, quando hoc testator dixerit. quae omnia ex stiputem dabat nulla stipulatione vel pacto pro restitutione eius in suam personam factoactionem: quod antea in ex stipulatu ac
Abbreviated transcription (Latin):
taricentesine ex bona frot introdu¬
pensionu: ł uecturis nruium. suc¬
annonaꝵ ⁊auis q̃ sunt eñsimailia
partimulicris restituendi ¶Igimi
miseq̃nti capitiuo sua ex stipiatu
uẽẽre. ¶ cumꝙ exstipłatu acc̃õ inhis

Expanded text:
tem centesimae ex bona fidei introdupensionibus vel vecturis navium sannonarum et aliis quae sunt eis similia parti mulieris restituendis. Igitur et in sequenti capitulo sua ex stipulatu ucere. Cumque ex stipulatu actio in his
Abbreviated transcription (Latin):
utr̃t addatur sciendum itaq est
ecuctum p̃toris qd̃ de ałtero tro introd¬
uctumẽ. incxstipłatu acc̃one cessare.
ut uxor. ⁊ amarito relictaaccipiat. ⁊
te ei maritus ea terdiquit. cũ iranife¬
stum ẽ testatorm qui ñ nt addidit
uoluise camntrumꝙ consequi.
cessores. ⁊ sine mõã tnsmissiorasin¬
corruptum. ¶Taceatꝰ incaretñtionũ
ũrositas. quid cnim opusẽ inducere
obmores retsiticẽm. alio auxilo exꝯ
stitationib introducto ł cxqua cã
obresconatas ret̃ntio introducatur:
cunint conatorifacuitas ꝑaccõnem

Expanded text:
t, addatur. Sciendum itaque est edictum praetoris, quod de alterutro introductum est, in ex stipulatu actione cessare, ut uxor et a marito relicta accipiat et te ei maritus ea dereliquit, cum manifestissimum est testatorem, qui non hoc addidit, voluisse eam utrumque consequi.cessores et sine mora transmissionis incorruptum. Taceat in ea retentionum verbositas. quid enim opus est inducere ob mores retentionem alio auxilio ex constitutionibus introducto? Vel ex qua causa ob res donatas retentio introducatur, cum sit donatori facultas per actionem
Abbreviated transcription (Latin):
omnio maritis rcrumi amotaꝵ uidi¬
cium Gileat oblib̾os ietñtio cump̃t
naturał itiymulus parentes adup̃or
suoꝵ educaticẽm ortatur. Neuariũ
genuͦs cuipe mariti cẽ uxores excogi¬
terit. ut possint ead̾m retñtione ec̃ cãᷤ¬
stainum sit. siciuꝑa muueris aissory¬
tum fuĩt matͥmonium: quioficrio.
pportet. ¶S nec ouimpensas inres dot¬
is faetis. retñtio satis eẽ nob̃ uideturi¬
donca cumn nec̃cie. quiõm ex pense
totis minuunt quantitates irucs arũ

Expanded text:
omnibus maritis rerum amotarum iudicium. Sileat ob liberos retentio, cum ipse naturalis stimulus parentes ad liberorum suorum educationem hortatur. Ne varium genus culpae mariti contra uxores excogitent, ut possint eadem retentione cstatutum sit, si culpa mulieris dissolutum fuerit matrimonium, quid fieri oportet. Sed nec ob impensas in res dotis factas retentio satis esse nobis videtur idonea. cum enim necessariae quidem expensae dotis minuunt quantitates, utiles
Abbreviated transcription (Latin):
tio scõm siunaturam tnsmmittat᷑. Siue
exp̃ssa fu̾it. siue exyae lege mẽt intel¬
ugatur. ¶ cum aut inexacc̃one dotis
exstipłatũ quid̃m accõ. naturait̃ re¬
suttioẽm dotis a parte mariti uxori
iuicõ. ⁊ insoudum fieri iubebat. rei
xoncaũt annuã. unnia iͥmadie in
hi que pontere numero iñsuraue cõ¬

Expanded text:
tio secundum sui naturam transmittatur, sive expressa fuerit sive ex hac lege inesse intellegatur. Cum autem in exactione dotis ex stipulatu quidem actio naturaliter restitutionem dotis a parte mariti uxori ilico et in solidum fieri iubebat, rei uxoriae autem annua bima trima die in his quae pondere numero mensura co