comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sed statim ultio consecuta est. Qđ aut̃ baltha.¬
saris patrẽ nabuchodonosor uocat: ñ facit
errorem scientib sc̃ȩ scripturȩ con¬
suetudinẽ. qua patres om̃s ꝓaui & maiores
uocantur. Et hoc considerandum. quod
sobrius ista non facit sed temulentꝰ. oblitꝰq
poenȩ quȩ nabuchodonosor ꝓauũ illius
consecuta sit.Bibebant uinũ. & lau.¬
dabant deos suos aureos & ar genteos. hȩ
neos. ferreos. ligneosq & lapideos. Quanta
stulticia. In aureis uasis bibentes. deos ligneoᷤ
laudabant & lapideos. Quam diu uasa fue-¬
runt inidolio babylonis. ñ est iratꝰ dnĩs.
U idebantur enim rem dĩ scd̾m prauã qͥdẽ
opinionem. tamen diuino cultui consecrasse.
Postquam aut̃ humanis usib diuina contami¬
nant: statim poena post sacrilegium consecu¬
ta est. Laudant aut̃ deos suos insultantes dõ
uideorum. qđ illis uictoriam tribuentib bi¬
bant inuasis eius. luxta tropologiam hoc dice¬

Expanded text:
sed statim ultio consecuta est. Quod autem Balthased statim ultio consecuta est. Quod autem Balthasaris patrem Nabuchodonosor vocat, non facit errorem scientibus sanctae Scripturae consuetudinem: qua patres, omnes proavi et majores vocantur. Et hoc considerandum, quod sobrius ista non faciat; sed temulentus, oblitusque poenae quae Nabuchodonosor proavum illius consecuta est. Bibebant vinum, et laudabant deos suos aureos, et argenteos, et aereos, ferreos, ligneosque et lapideos. Quanta stultitia! in aureis vasis bibentes, deos ligneos laudabant et lapideos. Quamdiu vasa fuerunt in idolio Babylonis, non est iratus Dominus: videbantur enim rem Dei secundum pravam quidem opinionem, tamen divino cultui consecrasse: postquam autem humanis usibus divina contaminant, statim poena sequitur post sacrilegium. Laudant autem deos suos, insultantes Deo Judaeorum; quod illis victoriam tribuentibus, bibebant in vasis ejus. Juxta tropologiam, hoc dice
Abbreviated transcription (Latin):
xenophon in cyri maioris scribit infantia.
& pompeius trogus & multi alii quibarba¬
ras scripsere hyfforias. Hunc dariũ in greciꝰ
filium putant. & alio apud eos appellari
nomine. Unusquisq autẽ principũ uocatoꝵ.
uixta suã bibebat ȩtatẽ. Siue ut cęteri int̾.¬
p̃tes transtuler̃. bibebat ipse rex uinum
coram cunctis principib quos uocauerat.
Dr ȩcepit gͦ iam temulentus. ut affeͬrentur
uasa aurea atq argentea. quȩ asportauerat
nabuchodonosor pater eiꝰ de templo qđ fuit
inierłm. ut biber& in eis rex & optimates¬
brei huiuscemodi fabulam. Ad septuagesi-¬
mum primum annũ quo ieremias captiuita¬
tem popłi iudeoꝵs dixerat esse soluendã. de
quo && zacharias inprincipio uoluminis sui
loquitur. irritam putans dĩ pollicitationẽ
balthasar. falsũq ꝓmissum: uersus in gau¬
dium fecit grande conuiuium. insultans
quodãmodo spei iudeoꝵs & uasis templi dĩ.

Expanded text:
et Xenophon in Cyri majoris scribit infantia: et Xenophon in Cyri majoris scribit infantia: et Pompeius Trogus, et multi alii qui barbaras scripsere historias. Hunc Darium in Graecisfilium putant, et alio apud eos appellari nomine. Unusquisque autem principum vocatorum juxta suam bibebat aetatem: Sive ut caeteri interpretes transtulerunt: Bibebat ipse rex vinum coram cunctis principibus quos vocaverat. Praecepit ergo jam temulentus, ut afferrentur vasa aurea atque argentea, quae asportaverat Nabuchodonosor pater ejus de templo quod fuit in Jerusalem, ut biberent in eis rex, etc. Tbraei hujuscemodi fabulam: usque ad septuagesimum annum, quo Hieremias captivitatem populi Judaeorum dixerat esse solvendam, de quo et Zacharias in principio volloquitur, irritam putans Dei pollicitationem Balthasar, falsumque promissum, versus in gaudium, fecerit grande convivium, insultans quodammodo spei Judaeorum, et vasis templi Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
& iccirco se humiliatũ. quia contra dm̃ suꝑ¬
bierat. Palt hasar rex fecit grande
conuiuium optimatib suis mille. & unus¬
quisq scđm suam bibebat etatẽ. Sciendum
est non hunc esse filium nabuchodonosor
ut uulgo legentes arbitrantur. sed uxta
berosum qui chaldeam scribit hystoriam.
& iosephum qui berosum sequitur. post nabu¬
chodonosor qui regnauit annis .xl. tribus.
euilmarodach. de quo scribit ieremias qđ
in primo anno regni sui leuauerit caput
io achin regis uide. & eduxerit eum de do-¬
mo carceris. Refert idem iosephus. quod¬
post mortem euilmarodach. in regnum
successerit filius eius neglisar. post quẽ rur-¬
sum filius eiꝰ laborsordech. quomortuo bal.¬
thasar filius eius regnũ tenuerit. quẽ nunc
scriptura commemorat. quo int̾fecto a dario
rege medorũ qui cyri regis ꝑsarum auun¬
culus fuit. & a cyro ꝑ̃sa. quȩ duo regna isaia
ascenforem bigȩ cameli & asini uocat: de¬
structum esse regnũ chaldeors. Quod qͥdẽ

Expanded text:
ontra Deum superbierit. Balthasar rex fecit grande convivium optimatibus suis mille: et unusquisque secundum suam bibebat aetatem. Sciendum est non hunc esse filium Nabuchodonosor, ut vulgo legentes arbitrantur; sed juxta Berosum, qui Chaldaeam scripsit historiam, et Josephum, qui Berosum sequitur, post Nabuchodonosor qui regnavit annis quadraginta tbatur Evilmarodach, de quo scribit Jeremias, quod in primo anno regni sui levaverit caput Joachin regis Judae, et eduxerit eum de domo carceris . Refert idem Josephus, quodpost mortem Evilmarodach, in regnum patris successerit filius ejus Neglisar: post quem rursum filius ejus Labosordach: quo mortuo Balthasar filius ejus regnum tenuerit, quem nunc Scriptura commemorat: quo interfecto a Dario rege Medorum, qui Cyri regis Persarum avunculus fuit, et Cyro Persa quae duo regna Isaias ascensorem bigae, cameli, et asini vocat destructum esse imperium Chaldaeorum. Quod quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ris cęsari. & quȩ dĩ sunt dõ. Et stupe.¬
bam aduisionem. & ñ erat qui int̾pretare¬
tur. Siñ erat qui int̾p̃taret᷑. quomͦ supͣ
int̾pretatꝰ est angłs : Sed quod dic̃ hoc ÷
Reges audierat. & eor nomina nesciebat.
tẽpore dubius fluctuabat. Itaq qđ solũ
facere poterat stupebat ad uisionem. & dĩ
cuncta scientiȩ relinquebat. N anno
pͥmo darii filii assueri de semine medors.
qui pͥmꝰ imperauit suꝑ regnũ chaldeorum.
Hic est darius . cu cyro chaldeos babyloniosq
suꝑauit. Ne putemus illũ dariũ cuiꝰ scđo
anno templũ edificatũ est qđ porphyrius
suspicatur: ut annos danihelis extendat.
uel eum qui abalexandro macedonũ rege
suꝑatus est. addidit nom̃ patris. ad didit¬
& uictoriã qua pͥmꝰ de semine medorum
subuercit regnũ chaldeoꝵ. ut auferat ꝓpt̃
similitudinem nominis lectionis errorem

Expanded text:
ris Caesari, et quae sunt Dei Deo . Et stuperis Caesari, et quae sunt Dei Deo . Et stupebam ad visionem, et non erat qui interpretaretur. Si non erat qui interpretaretur, quomodo supra interpretatus est angelus? Sed quod dicit, hoc est, reges audierat, et eorum nomina nesciebat: a essent, dubius fluctuabat. Itaque quod solum facere poterat, stupebat ad visionem, et Dei scientiae cuncta relinquebat. In anno primo Darii filii Assueri, de semine Medorum, quHic est Darius, qui cum Cyro Chaldaeos Babyloniosque superavit. Ne putemus illum Darium, cujus secundo anno templum aedificatum est: quod Porphyrius suspicatus, ut annos Danihelis extendat; vel eum qui ab Alexandro Macedonum rege superatus est. Addit ergo nomen patris, additque victoriam qua primus de semine Medorum subverterit regnum Chaldaeorum, ut auferat propter similitudinem nominis lectionis errorem
Abbreviated transcription (Latin):
chihel & danihel &e tacharias qͥ sepe inter
credant: admonent᷑ fragilitatis suȩ &e filu
hominũ nuncupant᷑. ut homines se esse
nouerint. Et tetigit me. & statuit
ad tactũ angłi erigitur. ut possit absq for.¬
midine audire & intelligere quȩ dicunt᷑.
U gͦ signa uisionẽ. quia post multos dies
Lerit. Ea posita gabrihel angłs uisione quã
supra ut potiumus edisseruĩmꝰ. ponit infine.
tu gͦ signa uisionẽ quia post multos dies
erit. ex uerbo ostendens signaculi obscura
.ẽẽ. quȩ dicebant᷑ & ñ patescere multoꝵ au¬
ditui. nec posse aute intelligi nͥ reb & oꝑib
compleant᷑. Et ego danihel sangui &
dẽ abraham legimus. qđ postquã dm̃ audie-¬
rit loquentẽ sibi: t̾rã & cinerẽ esse se dixe.¬
rit. Ergo danihel ad uisionis horrorem
languisse & egrotasse se dixit. & cum
surrexisset fecisse oꝑa quȩ sibi a rege fue¬
rant imꝑata. reddens omĩb omĩa. ce illud
euangłicum sciens. reddite quȩ sunt cȩsa-¬

Expanded text:
chiel, et Daniel, et Zacharias: quia saepe inter credant, admonentur fragilitatis suae, et filii hominum nuncupantur, ut homines se esse noverint. Et tetigit me; et statuitad tactum angeli erigitur, ut possit absque formidine audire et intelligere quae dicuntur. Tu ergo signa Visionem: quia post dies multos erit. Exposita Gabriel Angelus Visione, quam supra ut potuimus disseruimus, ponit in fine: Tu ergo signa Visionem: quia post dies multos erit. Ex verbo ostendens signaculi, obscura esse quae dicebantur, et non patere multorum auditui, nec posse ante intelligi, nisi rebus et operibus impleantur. Et ego Daniel langui et de Abraham legimus: quod postquam Dominum audierit loquentem sibi, terram et cinerem esse se dixerit . Ergo Daniel ad visionis horrorem languisse, et aegrotasse se dicit: et cum surrexisset, fecisse opera quae sibi a rege fuerant imperata, reddens omnibus omnia, et Evangelicum illud sciens: Reddite quae sunt Caesa
Abbreviated transcription (Latin):
numerabilium magnitudo lectori fasti.¬
Quĩ faciat. Ad intelligendas aut̃ extre.¬
mas partes danihelis multiplex grecor
hystoria necessaria est. sutori uidelic&.
callinici. diodori. ie ronimini. polibii. possi¬
donii. claudii. theonis & andronici cogno¬
menito alipi. qͦs & porphyriꝰ secutũ esse se¬
di c̃ iosephi quoq &e eor qͦs ponit iosephus.
precipueq nr̃i luui & pompen trogi ator
historam & post ale randrũ usq ad cesa¬
rem augustũ. syriȩ &e egypti idest seleuer
re antiochi & ꝑtholomeoꝵ bella describunt.
& si quando cõgim̃ litterarũ scłariũ recordari
& aliqͣ ex iis dicere quȩ olim omisimꝰ: ñ nr̃e
est uoluntatis s ut ita dicã grauissimȩ nẽ¬
cessitatis. ut ꝓbemꝰ ea quȩ a scĩs ꝓpħis ante.¬

Expanded text:
numerabilium magnitudo lectori fastidnumerabilium magnitudo lectori fastidium faciat. Ad intelligendas autem extremas partes Danielis, multiplex Graecorum historia necessaria est: Sutorii videlicet Callinici, Diodori, Hieronymi, Polybii, Posidonii, Claudii, Theonis, et Andronici cognomento Alipii, quos et Porphyrius esse secutum se dicit: Josephi quoque et eorum quos ponit Josephus, praecipueque nostri Livii, et Pompeii Trogi, atque historiam, et post Alexandrum usque ad Caesarem Augustum, Syriae et Aegypti, id est, Seleuci, et Antiochi, et Ptolemaeorum bella describunt. Et si quando cogimur litterarum saecularium recordari, et aliqua ex his dicere quae olim omisimus, non nostrae est voluntatis, sed, ut dicam, gravissimae necessitatis: ut probemus ea quae a sanctis p
Abbreviated transcription (Latin):
uentum xp̃i incredulus fuit. Licce eũ qͥdã dicant
hebionitam. qui altero genere iudeus est.
Sed & origenes & in theodotionis oꝑe & in
editione uulgata asteriscos posuit. docens
defuisse que addita sunt. & rursum quosdã
uersus oboelis pręnotauit. suꝑflua quȩq
designans. Cumq om̃s xp̃i ȩccłȩ tam gre¬
corum quam latinors syrorũq & ȩgypͦtioꝵ.
hanc subasteriscis &e oboelis editionem
legant: ignoscant inuidi laborimeo. qui
uolui habere nr̃os qđ greciin aquilȩ & theo¬
dotionis ac syminachi editionib lectitant.
&s illi in tantis diuitiis doctrinarũ. ñ con-¬
temnunt studia hominum iudeoꝵ: cur
recipienda est: Uerũ iam tempꝰ est ut
ipsi ꝓphetiȩ uerba texamꝰ. ñ iuxta con-¬
suetudinẽ nrãm ꝓponentes omĩa ce omĩa
disserentes. ut in duodecim ꝓpħis fecimꝰ:
sed breuit̃ & ꝑint̾ualla ea tantũ quȩ ob¬
scura sunt explanantes. ne libroꝵs in¬

Expanded text:
ventum Christi incredulus fuit: licet eum quidam dicant ventum Christi incredulus fuit: licet eum quidam dicant ebionitam, qui 621-622 altero genere Judaeus est. Sed et Origenes de Theodotionis opere in editione Vulgata asteriscos posuit, docens defuisse quae addita sunt, et rursus quosdam versus obelis praenotavit, superflua quaeque designans. Cumque omnes Christi Ecclesiam tam Graecorum quam Latinorum, Syrorumque et Aegyptiorum hanc sub asteriscis et obelis editionem legant, ignoscant invidi labori meo, qui volui habere nostros, quod Graeci in Aquilae et Theodotionis ac Symmachi editionibus lectitant. Et si illi in tantis divitiis doctrinarum non contemnunt studia hominum Judaeorum: cur recipienda est. Verum jam tempus est, ut ipsius prophetae verba texamus, non juxta consuetudinem nostram proponentes omnia, et omnia disserentes, ut in duodecim prophetis fecimus; sed breviter et per intervalla ea tantum, quae obscura sunt explanantes, ne librorum in
Abbreviated transcription (Latin):
ne quam hebreo. Cui & eusebius & apolli-¬
naris pari sententia responderunt. susannȩ
belisq ac draconis fabulas non contineri in
hebraico. sed partem esse ꝓphetiȩ abbacuc
filii iesu de tribu leui. sicut uixta. Lxix.
int̾pretes in titulo eiusdem belis fabulȩ
ponit᷑. homo quidam erat sacerdos nomi¬
ne danbel filius abdã conuiua regis ba¬
bylonis. cum danihelem & tres pueros de
tribu uida fuisse scã scriptura testetur.
nde & nõs ante annos plurimos cũ in latinũ¬
uerterem̃ danihelem: has uisiones oboelo
paotauimus. significantes eas in hebraico
Morigenes ce eusebius &e apollinariᷤ
aluiq eccłastici iuri &e doctores grecis
has ut dixi uisiones non haberi apud
hebreos fateantur. nec sẽ debere re¬
spondere porphyrio ꝓus quȩ nullam¬
scẽ scripture auctoritatem prȩbeant.
Illud quoq lectorem admoneo. danihelem
non iuxta .Lx.x. interp̃tes sed iuxta theo¬
dotionem ȩccłas legere. Qui utiq post ad¬

Expanded text:
 quam Hebraeo. Cui et Eusebius et Apollinarius pari sententia responderunt: Susannae Belisque ac Draconis fabulas non contineri in Hebraico, sed partem esse prophetiae Abacuc filii Jesu de tribu Levi: sicut juxta LXX interpretes in titulo ejusdem Belis fabulae ponitur: Homo quidam erat sacerdos, nomine Daniel, filius Abda, conviva regis Babylonis: cum Danielem et tres pueros de tribu Juda fuisse, sancta Scriptura testetur. Unde et nos ante annos plurimos cum verteremus Danielem, has visiones obelo praenotavimus, significantes eas in Hebraico et Origenes et Eusebius et Apollinarius aliique ecclesiastici viri et doctores Graeciae has, ut dixi, visiones non haberi apud Hebraeos fateantur, nec se debere respondere Porphyrio, pro his, quae nullam Scripturae sanctae auctoritatem praebeant. Illud quoque lectorem admoneo, Danielem non juxta LXX interpretes, sed juxta Theodotionem Ecclesias legere, qui utique post ad
Abbreviated transcription (Latin):
rex impius dĩ filium uidere mereat᷑. Ergo uix¬
ta symmachũ qui int̃p̃tatus est. species aut̃
quarti similitudo filiors dĩ sed deors: angłi
me nuncupant᷑. Hoc iuxta hystoriam.
Cȩterũ intypo prȩfigurat siue angłs siue fi¬
descendit inferni. in quo clausȩ & peccatoꝵ
&e iustors animȩ tenebant᷑. ut absq exusti¬
one &e noxa sui eos qui tenebantur inclusi
mortis uinculis liberaret.I UNc acces.¬
sit nabuchodonosor ad hostium fornacis
nuncios quęrit pueros. sed ipse eos ex nomine
uocat seruos dĩ excelsi appellans. & petens
ut ad se egrediantur quos uinctos inforna¬
cem miserat. Benedictus dĩ sydrach.

Expanded text:
rex impius Dei Filium videre mereatur. Ergo juxrex impius Dei Filium videre mereatur. Ergo juxta Symmachum qui interpretatus est: Species autem quarti similitudo filiorum, non Dei, sed deorum; angeli me nuncupantur. Hoc juxta historiam. Caeterum in typo praefigurat iste angelus sive fidescendit inferni, in quo clausae, et peccatorum et justorum animae tenebantur, ut absque exustione, et noxa sui eos qui tenebantur inclusi mortis vinculis liberaret. Tunc accessit Nabuchodonosor ad ostium fornacis nuntios quaerit a pueris, sed ipse eos ex nomine vocat, servos Dei excelsi appellans, et petens ut ad se egrediantur quos vinctos in fornacem miserat. Benedictus Deus Vulg.
Abbreviated transcription (Latin):
Uc usq de theodotionis int̾pretatione pau¬
ca ꝑstrinximus confessionis & laudis triũ
puerorum. quȩ non habent᷑ in hebreo. Fx in
sequamur hebraicam ueritatẽ. I UNC¬
rex nabuchodonosor obstupuit. &e surrexit
ꝓꝑe. & ait optimatib suis. Punitis princi
ꝑib rex corripit᷑. ut uiuens glorific& dm̃.
In terrogat aut̃ optimates suos quorũ accusa¬
tione & consi. lio tres pueros inignem forna.¬
cis miserat. ut illis respondentib se misisse
tres pueros infornacem: iste eis nunciet &
Inichil in eis corruptionis est. & species quar.¬
ti. similitudo filii dĩ. Rursum dicã. O quam
sapiens ignis. quã in enarrabilis dĩ potentia.
U inculis stricta sunt corpora. Urunt᷑ uincula.
corpora ñ uruntur. Speciẽ aut̃ quarti quã
similẽ dic̃ filio dĩ. uel angłm debemꝰ acciꝑe
ut .lxx. transtulerunt. uel certe ut pleriq
arbitrantur dnm saluatorẽ. Sed nescio. quomͦ

Expanded text:
ucusque de Theodotionis editione pauucusque de Theodotionis editione pauca perstrinximus, confessionis et laudum trium puerorum quae non habentur in Hebraeo: exinde sequamur Hebraicam veritatem. Tunc Nabuchodonosor rex obstupuit, et surrexit propere, et ait optimatibus suipibus, rex corripitur, ut vivens glorificet Deum. Interrogat autem optimates suos, quorum accusatione et consilio tres pueros in ignem fornacis miserat, ut, illis respondentibus se misisse tres pueros in fornacem, iste eis nuntiet et nihil in eis corruptionis est, et species quarti similitudo filii Dei. Rursum dicam: O quam sapiens ignis, quam inenarrabilis Dei potentia: vinculis stricta sunt corpora, uruntur vincula, corpora non uruntur. Speciem autem quarti quem similem dicit filio Dei, vel angelum debemus accipeta transtulerunt, vel certe, ut plerique arbitrantur, Dominum Salvatorem. Sed nescio quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Discite ame quia mitis sum & humilis
corde. & inuenietis requiẽ animab ur̃is. Cor-¬
dis aut̃ illa est humilitas quȩ malioloco pau¬
ꝑtas sp̃s appellatur. ut non erigamur suꝑbia.
corde inclinemur.Penedicite omĩa oꝑa
dñi dnm. Generali laudatione pręmissa. quod
omĩs creatura debeat laudare dm̃: in conseqͣn¬
tib ꝑ partes singulaᷤ hortat᷑. angłos & cęlos.
aquas atq uirtutes. solem & lunam. ymbrẽ
& cȩtera quȩ longum est texere. Ita ut fontes
& pecora ad laudẽ dñi ꝑuoc&e. & filios ho-¬
minum. & post omẽ hõminum genꝰ isrłem.
&e de ipso israhele sacerdotes & seruos dñi.¬
sp̃s animasq iustorum. scõs & humiles corde.
ad extremum. ananiã. azariam. & mysahe¬
lem. qui ad laudem dñi prȩsentibeneficio
ꝓuocantur. Omĩs aut̃ creatura ñ uoce sed
oꝑe laudat dm̃. quia excreaturis conseque.¬
nter creator intelligitur. & singulis oꝑib
atq effectib dĩ magnificentia demonstrat᷑¬

Expanded text:
« Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . » Cordis autem illa est humilitas, quae in alio loco paupertas spiritus appellatur, ut non erigamur superbia, corde inclinemur « Benedicite, Ana Dominum. » Generali laudatione praemissa, quod omnis creatura debeat laudare Dominum, in consequentibus per partes singulas hortatur angelos et coelos, aquas atque, virtutes, solem et lunam, imbrem t caetera, quae longum est texere, ita ut fontes et pecora ad laudem Domini provocet, et filios hominum, et post omne horum genus Israelem, et de ipso Israel sacerdotes et servos Dominritus animasque justorum, sanctos et humiles corde, et ad extremum Ananiam, Azariam et Misaelem, qui ad laudes Domini praesenti beneficio provocantur. Omnis autem creatura, non voce, sed opere laudat Dominum, quia ex creaturis consequenter creator intelligitur et in singulis operibus atque effectibus Dei magnificentia demonstrat
Abbreviated transcription (Latin):
Intatẽ enim suã facit tam incęlo quã int̾ra.
& non est qui resistat manui eiꝰ &e dicat. Qua
Non enim qđ uult hoc facit. sed qđ bonũ est
hoc uult ds̃. Nabuchodonosor aut̃ sic locut᷑
est. ut dum potentiam dĩ prȩdicat iusticiam
eius uideatur arguere. qđ unmerito poenas
gistratus mei requisierunt me. & in regnũ
meum restitutus sum. & magnificentia
amplior addita est mͥ. Ergo uixta eos qui
hystoriȩ contradicunt om̃s angłicę fortitu¬
dines requisiture sunt diabolũ. & in tantã
crescet potentiam qui quondã aduersus dm̃
suꝑbierat: ut maior futurus sit quã fuit
ante peccatum. Quia omĩa oꝑa eus¬

Expanded text:
it, suam facit tam in coelo quam in terra, et non est qui resistat manui ejus, et dicat: QuarNon enim quod vult hoc facit, sed quod bonum est hoc vult Deus. Nabuchodonosor autem sic locutus est, ut dum potentiam Dei praedicat, justitiam ejus videatur arguere, quod immerito poenas gistratus mei requisierunt me, et in regnum meum restitutus sum: et magnificentia amplior addita est mihi. Ergo juxta eos qui historiae contradicunt, omnes angelicae fortitudines requisiturae sunt diabolum; et in tantam crescet potentiam, ut qui quondam adversus Deum superbierat, major futurus sit, quam fuit ante peccatum. Nunc igitur e
Abbreviated transcription (Latin):
mari &e erant diuersȩ int̾ se. angło disseren.¬
te noscamus. Hȩ inquit. uͦiͬ. bestiȩ magnȩ.
quattuor regna consurgent de t̾ra. Quattuor.
aut̃ uenti qui pugnabant in mari magno.
idõ uenti cęli dicunt᷑: quia unusquisq angłs
facit ꝓeo regno qđ sibi creditũ est. Et hoc no

Expanded text:
mari, et erant diversae inter se, angelo disserente noscamus. Hae, inquit, quatuor bestiae magnae, quatuor regna consurgent de terra. Quatuor autem venti qui pugnabant in mari magno, ideo venti coeli esse dicuntur: quia unusquisque angelus facit pro eo regno quod sibi creditum est. Et hoc no
Abbreviated transcription (Latin):
angłm uocat. cum insuꝑiorib similitudo
filii dĩ nonueritas appellata sit. Rursum gͦ
nabuchodonosor dĩ confessionem recipit. &¬
damnatis idolis laudat tres pueros quia no.¬
luerunt seruire & adorare omnẽ dm̃ excepto
dõ suo. & miratur qđ scõs dĩ ignis tangere
Itumꝰ hoc. ut omis popłs &e tribus & lingua
Iquȩcunq locuta fuerit blasphemiã contra
I dm̃ sydrach. mysach & abdenago. dispeat¬
I&e domus eiꝰ uastetur. neq enĩ est ds̃ alius qui
possit ita saluare: quidam pessime ad diabolũ
referunt. qđ in consummatione mundi etiam
ipse recipiat noticiã dĩ. & om̃s ad poenitentiã
cohortet᷑. Et hunc uolunt esse regẽ nimues
qui nouissime descendit dethrono suꝑbiȩ. &
humilitatis p̾mia consecutꝰ ÷. Iunic rex
ꝓmouit sydrach. mysach. & abdenago iN
ꝓuintia babylonis. Qui dicunt supra tres
pueros ñ iudices ꝓuintiarũ s p̃fectos oꝑum
singulorum fuisse inbabylone: hic uolunt
eos etiam ꝓuintiarũ iudices constitutos.

Expanded text:
am  Al. qui in superioribus similitudo filii Dei non veritas appellata sit. Rursum ergo Nabuchodonosor Dei confessionem recipit, et damnatis idolis laudat tres pueros, qui noluerunt servire et adorare omnem Deum, excepto Deo suo, et miratur quod sanctos Dei ignis tangere tum: ut omnis populus, tribus et lingua quaecumque locuta fuerit blasphemiam contra Deum Sedrach, Misac, et Abdenago, 644 dispereat, et domus ejus vastetur. Neque enim est Deus alius qui possit ita salvare. Quidam pessime ad diabolum referunt, quod in consummatione, et fine mundi etiam ipse recipiat notitiam Dei, et omnes ad poenitentiam cohortetur, et hunc volunt esse regem Ninive qui novissime descendit de throno superbiae, et humilitatis praemia consecutus sit. Tunc rex promovit Sedrach, Misac et Abdenago in provincia Babylonis. Qui dicunt supra tres pueros non judices provinciarum, sed praefectos operum singulorum fuisse in Babylone, hic volunt etiam eos provinciarum judices constitutos.
Abbreviated transcription (Latin):
res. Ista enim & sequens pͥmo & t̾cio anno
balthasar regis accidisse memorant᷑. illa
aut̃ quȩ ante suꝑiorẽ lecta est. nouissimo
anno. inmo nouissimo die regni balthasar
scribitur. & hoc non solum in danihele. sed
inieremia quoq & e techile legimꝰ. sicut in
locis ipsis si uita comes fuerit docere poterimꝰ.
sub nabuchodonosor & balthasar & dario siue
cyro mirabilium signor acciderit. in his uͦ
narrantur somnia quȩ singulis sunt uisa
temporib. Quord solus ꝓpħã conscius est &
nullã habent apud barbaros signi uel reuela¬
tionis magnitudinẽ. sed tantũ scribunt᷑. ut
apud postẽros eor que uisa sunt memoriȩ
ꝑseuerent. Uidebã inuisione mea nocte.
& ecce.iiͦiiͬ. uenti celi pugnabant in marima.¬
ri. diuersȩ int̾ sẽ. Quattuor uentos celi .iiiiͬ.
arbitror angłicas potestates quib principa¬
lia regna cõmissa sunt. uxta illud qđ in
deuteronomio legimꝰ. Quando diuidebat

Expanded text:
res. Ista enim et sequens, primo et tertio anno res. Ista enim et sequens, primo et tertio anno Balthasar regis accidisse memorantur . Illa autem quae ante superiorem lecta est, novissimo anno, immo novissima die regni Balthasar scribitur. Et hoc non solum in Daniele, sed in Jeremia quoque et Ezechiele legimus : sicut in locis ipsis, si vita comes fuerit, docere poterimussub Nabuchodonosor et Balthasar, et Dario, sive Cyro mirabilium signorum acciderit. In his vero narrantur somnia quae singulis sint visa temporibus: quorum solus propheta conscius est, et nullam habent apud barbaras nationes signi vel revelationis magnitudinem; sed tantum scribuntur, ut apud posteros eorum quae visa sunt, memoria perseveret. Videbam in visione mea nocte: et ecce quatuor venti coeli pugnabant in mari mari diversae inter se. Quatuor ventos coeli, quatuor arbitror angelicas potestates, quibus principalia regna commissa sunt, juxta illud quod in Deuteronomio legimus: Quando dividebat
Abbreviated transcription (Latin):
hoc inisto mundo futurũ sit an in altero. uł
certe post alios mundos. Quȩ nos ꝓ deliram̃tis
& cassis ducentes fabulis hoc solum dicimꝰ. ideo
signa fieri ꝑseruos dĩ apud barbaras nationes.
ut unius dĩ cultus & religio prȩdicetur.
Porro danihel ꝑseuerauit usq ad regnũ darii.
regnumq cyri ꝑsȩ. Ergo quod supra infine
pͥmȩ legimus uisionis. fuit aut̃ danhel usq
adannũm primũ cyri regis: ñ uitȩ illius tem¬
pus accipiendum est. Siquidem & multima
legimꝰ uisione. Anno t̃cio cyri regis ꝑsarum.
uerbũ reuelatũ est daniheli cognomento bal¬
thasar. Sed hoc significat᷑. qđ usq ad primũ
annum cyriregis quichaldeoꝵ destrurit
imꝑium: danihel potens fuerit inchaldea.
Postea uͦ. a dario in medos translatus est.
Ino pͥmo balthasar regis lbylonis. danihel
somnium uidit. Hȩc pericope quam nunc cona-¬
mur exponere. & sequens de qua dicturisumꝰ
priores sunt iuxta hystoriã quam duȩ suꝑio.¬

Expanded text:
hoc in isto mundo futurum sit, an in altero, vel certe post alios mundos. Quae nos pro deliramentis, et cassis ducentes fabulis, hoc solum dicimus: ideo signa fieri per servos Dei apud barbaras nationes, ut unius Dei cultus, et religio praedicetur. Porro Daniel perseveravit usque ad regnum Darii, regnumque Cyri Persae. Ergo quod supra legimus in fine primae visionis: Fuit autem Daniel usque ad annum primum Cyri regis, non vitae illius tempus accipiendum est. Siquidem in ultima legimus visione: Anno tertio Cyri regis Persarum, verbum revelatum est Danielis cognomento Balthasar: sed hoc significatur, quod usque ad primum annum Cyri regis, qui Chaldaeorum destruxit imperium, Daniel potens fuerit in Chaldaea: postea vero a Dario in Medos translatus sit. Anno primo Balthasar regis Babylonis Daniel somnium vidit. mur exponere, et sequens, de qua dicturi sumus, priores sunt, juxta historiam, quam duae superio
Abbreviated transcription (Latin):
lerat. & ne uideret᷑ insulta¬
re atq lȩtari contra hostium
regem. Deniq detestans id quod
intelligebatꝰ. loquitur adeum. Dñẽ mĩ.
somniũ hoc us qui te oder̃. & int̾p̃tatio eiꝰ¬
contrarium contra regem dicere uideretur:
cohortatur ut simpliciter & uere loquatur
quod intellexit. nec quicquam metuat
rborem quã uidisti sullimẽ atq robustam

Expanded text:
lerat. 648 Et ne videretur insultalerat. 648 Et ne videretur insultare atque laetari contra hostem regem: denique detestatus id quod intelligebat, loquitur ad eum. Domine mi, somnium hoc his qui te oderunt, et interpretatio econtrarium contra regem dicere videretur: cohortatur eum ut simpliciter et vere loquatur quod intelligit; nec quicquam metuat. Arborem quam vidisti sublimem atque robustam
Abbreviated transcription (Latin):
głoriatur in isaa ut cȩlum tenere se iactet.
&e orbem ter rarũ quasi nidum & oua uo-¬
lucrum. Et ecce uigil & sc̃s de cęlo de.¬
icum uerbũ posuit. hir. qđ ꝑtres litteras
aiN. iot h. Res. scribitur. Significat autem
angłos. quod semꝑ uigilent. & ad dĩ imꝑiũ
sint parati. Vnde &e nos crebris ꝑnoctationibꝰ
imitam᷑ angłor officia. & de dño dr̃. Non
dormitabit neq dormiet qui custodit isrł.
Deniq & in consequentib legimus. In sententia
uigilũ. hoc est angłor decreto. & sermo &¬
nis. hiriii. uocat. quȩ ꝑmulticolorẽ arcum
ad terras descendere dr̃. I UNC danhel
cuius nom̃ est balthasar coepit intra semet¬
ipsum tacitꝰ quasi hora una. & cogitationes
eiꝰ conturbabant eũ. Respondensq rex ait.
Balthasar. somniũ & int̾p̃tatio eiꝰ ñ contur
somnũ
esse contra regẽ. & timorẽ¬
cordis uultus pallore
signa.¬
bat. dolebatq ꝓeo qui ei
plurimum honoris detu.¬

Expanded text:
gloriatur in Isaia , ut coelum se tenere jactet, gloriatur in Isaia , ut coelum se tenere jactet, et orbem terrarum quasi nidum et ova volucrum. Et ecce vigil et sanctus de coelo deicum verbum posuit HIR, quod per tres litteras AIN, IOD et RES scribitur: significat autem angelos quod semper vigilent; et ad Dei imperium sint parati. Unde et nos crebris pernoctationibus imitamur angelorum officia. Et de Domino dicitur: Non dormitabit, neque dormiet qui custodit Israel . Denique in consequentibus legimus, In sententia vigilum, hoc est, angelorum, decretum: et sermo nis ἶριν vocat, quae per multicolorem arcum ad terras descendere dicitur. Tunc Daniel cujus nomen Balthasar, coepit intra semetipsum tacitus cogitare quasi hora una: et cogitationes ejus conturbabant eum. Respondensque rex ait: Balthasar, somnium, et interpretatio ejus, non conturbsomnium esse contra regem: et timorecordis vultus pallore signabat: dolebatque pro eo qui ei plurimum honoris detu
Abbreviated transcription (Latin):
solũ
de nabuchodonosor rege
chaldeoꝵ. sed de om̃ibus
impus ꝓpħa loquit᷑. uidi
impium ex altatũ & eleuatum
sic̃ cedros libani. qui ñ uirtutũ magnitudine
sed sua eleuantur suꝑbia. & ideo exciduntur
& corruunt. Unde bonum est illud seftari.
quod añs docce in euanglio. discite ame¬
quia mitis sum & humilis corde. Quod aut̃
ait uxta theodotionẽ. tok ypioc. idest
altitudo eiꝰ. sue le yłia ut postea ipse inter.¬
pretatus est. idest dominatio. ꝓquo nos uer¬
timus aspectus eius: idem contemptores
hystoriȩ calumniantur. qđ nequaquã dña.¬
tio nabuchodonosor orbem t̾rarũ possederit
Neq enim grecis & barbaris cunctisq septen¬
trionis & occidentis nationib imꝑauit. sed
tantum orientis ꝓuintias tenuit. idest asiã.
non europam & lybiam. Ex quo intelligi
uolunt ad diabolum cuncta referenda. cũ
hȩc omĩa nos yꝑbolicȩ dicta debeͬmus ac-¬
ciꝑe obsuꝑbiam regis impii. qui tantum

Expanded text:
solum de Nabuchodonosor rege Chaldaeorum, sed de omnibus impiis propheta loquitur: Vidi impium superexaltatum, et elevatum sicut cedros Libani : qui non virtutum magnitudine, sed sua elevantur superbia: et ideo exciduntur, et corruunt. 647 Unde bonum est illud sectari quod Dominus docet in Evangelio: Discite a mequia mitis sum et humilis corde . Quod autem ait juxta Theodotionem, τὸ κῦτος, id est, altitudo ejus, sive ἡ κυρεία, ut postea ipse interpretatus est, id est, dominatio, pro quo nos vertimus, aspectus ejus, iidem contemptores historiae calumniantur, quod nequaquam dominatio Nabuchodonosor regis orbem terrarum possederit. Neque enim Graecis et Barbaris, cunctisque Septentrionis et Occidentis nationibus imperavit, sed tantum Orientis provincias tenuit, id est Asiam; non Europam et Libyam. Ex quo intelligi volunt cuncta ad diabolum referenda esse: cum haec omnia nos hyperbolice dicta debeamus accipere, ob superbiam regis impii, qui tantum
Abbreviated transcription (Latin):
& inpsalmis. sacrificium dõ sp̃s contribulat᷑.
cor contritũ &ẽ humiliatũ dĩ ñ despicit.
sunt qui alium uelint esse sp̃m in homine exce.¬
pto sp̃u scõ. & aliam animã. Sed laborandum
in uno homine esse dicantur. Ex noN
cessabant qui miserant eos ministri regis.
succendere fornacem naptha & stuppa ce pice¬
&e malleolis. Et salustius scribit inhystoriis.
qđ naptha genus sit fomitis apud ꝑsas. quo
uel maxime nutriant᷑ incendia. Ali i ossa
oluiarũ quȩ ꝓiciunt᷑ cum amurca arefacta
naptham appellari putant. Unde & grece
nutriat.  NGłs autem dñi descendit

Expanded text:
 in Psalmis: Sacrificium Deo spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non despicit , sunt qui alium velint esse spiritum in homine, excepto Spiritu sancto, et aliam animam. Sed laborandum in uno homine esse dicantur. Et non cessabant qui miserant eos ministri regis succendere fornacem naphtha, et stupa. Sallustius scribit in historiis, quod naphtha sit genus fomitis apud Persas quo vel maxime nutriantur incendia. Alii ossa olivarum quae projiciuntur cum amurca arefacta, naphthan appellari putant: unde et Graece nutriat. Ang
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑturbationib anima & uarus molestus
occupata. cumhominum desꝑat auxilium
& tota ad dnm fuerit mente conuersa: de.¬
scendit ad eam angłs dni scilicae sermo diui¬
nus & excutit flammã estuantis ardoris.
ut nequaquam ignita iacula inimici cordis
nr̃i archana penetrent. nec illius fornace

Expanded text:
perturbationibus anima, et variis molestiis occupata, cum hominum desperaverit auxilium, et tota ad Dominum fuerit mente conversa, descendit ad eam angelus Domini, scilicet, sermo divinus, et excutit flammae aestuantis ardores: ut nequaquam ignita jacula inimici cordis nostri arcana penetrent, nec illius fornace
Abbreviated transcription (Latin):
grecum est. & usu uersum insatinũ. De quo
& uirgilius. Sceptrũq sacerq tyaras. Est
aut̃ iaꝰ genus pilleoli. quo ꝑsarum chaldeoꝵq
gens utitur. Porro uiros illos qui mise.¬
rant sydrach. mysach & abdenago. int̾fecit
flamma ignis. Eos uiros de quib supra dixe.¬
rat. & uiris fortissimis de exercitu suo iussit.
ut legatis pedib sydrach. mysach. & abdena¬
Non gͦ forturtu quoscunq ministros ꝑdidit na¬
buchodonosor. sed uiros fortes decuncto exer.¬
ettu suo & ad bella promptissimos. ut non
sui damna sentirae. UiRi aut̃ hi tres idest¬

Expanded text:
Graecum est, et usu versum in Latinum; de quo Graecum est, et usu versum in Latinum; de quo et Virgilius : Sceptrumque sacerque tiara. Est autem genus pileoli quo Persarum Chaldaeorumque gens utitur. Porro viros illos qui miserant Sedrach, Misac, et Abdenago, interfecit flamma ignis. Eos viros scilicet de quibus supra dixerat: Et viris fortissimis de exercitu suo jussit ut, ligatis pedibusNon ergo fortuito quoscumque ministros perdidit Nabuchodonosor, sed viros fortes de toto exercitu suo et ad bella promptissimos: ut non sui damna sentiret. Viri autem hi tres
Abbreviated transcription (Latin):
tatio uultus nabuchodonosor. bonȩ parti po.¬
terit coaptari. Lic&e quidã & inscriptionem
psalmoꝵs de bono ad malum referant. qđ i qͥ
naturalit̃ debuerant intelligere dm̃. contra
a p̃m & scõs eius ꝑturbatione mentis & fu¬
rore mutati sunt. E⁊ prȩcepit ut succe.¬
nderetur fornax. septuplum quam incendi
litus ignis. trium pueroꝵ consumere corpo.¬
ra. Se furor & ira quȩ insaniȩ ꝓxcima est
modum tenere ñ potest. & uult eos multipli.¬
cis poenȩ comminatione t̾rere: quos paratos
uidebat ad morcẽ. Et confestim uiri
illi uincti cumbracis suis & tyaris &e calcia.¬
mentis &e uestib. missi sunt in mediũ forna.
cis ignis ardentis. Probacis quas synmachꝰ.¬
theodotio saraballa dixerunt. & ñ ut corru¬
pte legit᷑ sarabara. lingua aut̃ chaldeorũ
saraballa crura hominum uocant᷑ & tybiȩ.
crura teguntur & tybiȩ. quasi crurales &e
tybiales appellatȩ sunt. Tyara aut̃ uerbum

Expanded text:
tatio vultus Nabuchodonosor bonae parti potatio vultus Nabuchodonosor bonae parti poterit coaptari. Licet quidam et inscriptionem Psalmorum de bono ad malum referant: quod hi qui naturaliter debuerant intelligere Deum, contra et sanctos ejus perturbatione mentis et furore mutati sunt. Et praecepit ut succenderetur fornax septuplum, quam incendi litus ignis trium puerorum consumere corpora: sed furor et ira quae insaniae proxima est, modum tenere non potest. Et vult eos multiplicis poenae comminatione terrere, quos paratos videbat ad mortem. Et confestim viri illi vincti braccis suis, et tiaris, et calciamentis, et vestibus, missi suis, etc. Pro braccis   quas SymmachTheodotio saraballa dixerunt: et non ut corrupte legitur sarabara. Lingua autem Chaldaeorum saraballa crura hominum vocantur et tibiae: crura teguntur et tibiae, quasi crurales et tibiales appellatae sunt. Tiara autem verbum
Abbreviated transcription (Latin):
minaris incendio & de tius potest manib
liberare. QUod si noluerit. pulchre
adid qͦd dixerat. potest eriꝑe nos. non intu-¬
lit contrarium. si non potuerit. sed si nolue¬
notum tibi sit rex quia deos tuos ñ colimꝰ.
&e statuam aureã quã erexisti non adora¬
mus. Siue statuã ut syminachus: siue
imaginem aureã ut cȩteri transtuler̃t
uoluerimꝰ legere: cultores dĩ eam adorare
non debent. Ergo udices & principes scłi
qui imꝑator. statuas adorant & imagine̾.
hoc se facere intelligant. qđ tres pueri face.¬
re nolentes placuerunt dõ. & notanda ꝓ.¬
prietas. Deos coli imaginẽ adorari dicunt.
Qđ utrunq seruis dĩ non conuenit.
Unc nabuchodonosor rex repletus est fu¬
rore. & aspectus faciei illius commutatus
est. In quib dam psalmis tituli prȩnotan¬
tur. piis qui commutabunt᷑. Sermo igit᷑
commutationis ambiguus est. & de bono in
malum. & de malo inbonum. Neq enĩ cõmu.¬

Expanded text:
minaris incendio, et de tuis potest manibus minaris incendio, et de tuis potest manibus liberare. Quod si noluerit: Pulchre ad id quod dixerant: Potest eripere nos, non intulit contrarium, si non poterit, sed si nolueNotum tibi sit, rex, quia deos tuos non colimus, et statuam auream quam erexisti, non adoramus. Sive statuam, ut Symmachus, sive imaginem auream, ut caeteri transtulerunt, voluerimus legere, cultores Dei eam adorare non debent. Ergo judices et principes saeculi, qui imperatorum statuas adorant, et imagines, hoc se facere intelligant, quod tres pueri facere nolentes placuerunt Deo. Et notanda proprietas, deos coli, imaginem adorari dicunt, quod utrumque servis Dei non convenit. Tunc Nabuchodonosor repletus est furore, et aspectus faciei illius commutatus est. In quibusdam psalmis tituli praenotantur: Pro his qui commutabuntur. Sermo igitur commutationis ambiguus est, et de bono in malum, et de malo in bonum. Neque enim commu
Abbreviated transcription (Latin):
fornacis ardentis.⁊ quis est ds. qui
eripiat uos de manib meis: Ille uidelico
cuius seruum dudum adorasti. quem uere
Tabu chodonosor rex. non oportet nos de
hac re respondere tibi. In hebreo ñ habet
uocare qui ad iniqua compelleret. Quod si-
quis contentiosus regẽ quoq legerit: dica¬
mus eos ñ ꝓcaciter regẽ adeffusionẽ sui
sanguinis ꝓuocare. sed ita redaere regi ho¬
norem debitum. ut dĩ cultus ñ lȩdatur.
Quod aut̃ ait. non oportet nos de hac re re.¬
spondere tibi: ule sensus est. Non debes au¬
dire uerba. quor iam reb ipsis ꝓbabis
fortitu dinem atq constantiam.
Ecce enim ds̃ nr̃ quem colimus potest eriꝑe
nos de camino ignis ardentis. & de manib
tius rex liberare. Unde se putauerat ter.¬
rere pueros: inde cernit in eis materiam
fortitudinis. Nec in longum differunt. sed
p̾sens sibi pollicentur au xilium. dicentes.
Ecce enĩ ds̃ nr̃ quem colimꝰ. ipse nos de eo qđ

Expanded text:
fornacis ardentis. Et quis est deus qui fornacis ardentis. Et quis est deus qui eripiat vos de manu mea? etc. Ille videlicet cujus servum dudum adorasti, quem vere 638 Nabuchodonosor rex, non oportet nos de hac re respondere tibi. In Hebraeo non habet vocare eum qui ad iniqua compelleret. Quod si quis contentiosus regem quoque legerit: dicemus eo non procaciter regem ad effusionem sui sanguinis provocare, sed ita reddere regi honorem debitum, ut Dei cultus non laedatur. Quod autem aiunt: Non oportet nos de hac re respondere tibi. Ille sensus est: non debes audire verba, quorum jam rebus ipsis probabis fortitudinem atque constantiam. Ecce enim Deus noster quem colimus, potest eripere nos de camino ignis ardentis et de manibus tuis, o rex, liberare. Unde se putaverat terrere pueros, inde cernit in eis materiam fortitudinis. Nec in longum differunt, sed in praesens sibi pollicentur auxilium dicentes: Ecce enim Deus noster quem colimus, ipse nos et de eo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
xisti non adorant. Qđ in principio huius
alios esse deos nabuchodonosor. & aliam
statuã aureã quã incultũ sui iussit erigi.
Nam inconsequentib ipse rex loquit᷑. Deos
meos non colitis. & statuã aureã quã consti.¬
tui non adoratis: Aliihanc dicunt scri.¬
pturȩ scȩ consuetudinẽ: ut unũ idolum
appellet pluralit̃. ut est illud in exodo de
uitulo. Isti sunt dii tui isrł. qui eduxer̃t te
de t̾ra ȩgypti. & in regũ uolumine iero¬
boam ponens aureũ uitulũ in bethel. deos
fecisse narrat᷑. E contrario multa demonia
singulari numero appellant᷑ inisaia. IN i¬
clinauit se & adorat illud. & uotũ faciens
dic̃. Ds m̃s estii. Prosternite uos. &
adorate statuã quã feci. Quod si ñ adoraue.
ignis ardentẽ. Quanquã infurore p̃ceꝑit
adduci puero ᷤᷤ : tam̃ dat spacium poenitu.¬
dinis. ut si ceciderint &e adorauerint.
prioris culpȩ ueniam consequantur. si aut̃
adorare contempserint: psens poena sit

Expanded text:
xisti, non adorant. Quod in principio hujus xisti, non adorant. Quod in principio hujus alios esse deos Nabuchodonosor, et aliam statuam auream quam in cultum sui jussit erigi: nam et in consequentibus ipse rex loquitur: Deos meos non colitis, et statuam auream quam constitui, non adoratis? etc. Alii hanc dicunt Scripturae sanctae consuetudinem, ut unum idolum appellet pluraliter, ut est illud in Evodo de vitulo: Isti sunt dii tui, Israel, qui eduxerunt te de terra Aegypti . Et in Regum volumine, Jeroboam ponens aureum vitalum in Bethel, idola fecisse narratur . E contrario multa daemonia singulari numero appellantur, ut in Isaia: Inclinat se, et adorat illud, et votum faciens dicit: Deus meus es tu . Prosternite vos, et adorate stquam feci. Quamquam in furore praeceperit adduci pueros, tamen dat spatium poenitudinis, ut si ceciderint et adoraverint, prior culpa veniam consequatur: sin autem adorare contempserint, praesens poena sit
Abbreviated transcription (Latin):
oraueris me. Et hoc dicendũ. om̃s hereticoᷤ
qui fulgore eloquentiȩ scłaris falsum dogma
componunt. auream statuã facere. & quan¬
tum inse est ꝑsuasione compellere. ut caden¬
Ites adorent idolum falsitatis.
stulȩ & cytharȩ. Fodẽ sensu accipiendũ quo
supra. ut om̃s popłos intelligamus in prin¬
cipib. Neq enim adesse uniuersȩ simul po¬
terant nationes. Statimq & in ipso
Itempore accedentes uiri chaldei. accusauer̃
iudeos. Quos prȩpositos inbabylone regis
oꝑib inuidebant. & offendebant᷑ pegrino
cultu & auersione idoloꝵs: nacta occasione
criminantur ad regẽ. Deniq sequit᷑. Sunt
Suiri iudei quos constitiusti suꝑ oꝑa regioniᷤ
babyloniȩ. sydrach. mysach. & abdenago:
modo sic loquuntur. Quos prȩtulisti nobis.
& captiuos ac seruos principes esse fecisti.
hi elati insuꝑbiã tua p̾cepta contemnunt
Deos tuos ñ colunt. statuã aureã quã ere¬

Expanded text:
oraveris me . Sed et hoc dicendum: omnes haereticos oraveris me . Sed et hoc dicendum: omnes haereticos qui fulgore eloquentiae saecularis falsum dogma componunt, auream statuam facere, et 637 quantum in se est, persuasione compellere, ut cadentes adorent idolum falsitatis. stulae, etc. Eodem sensu accipiendum quo supra, ut omnes populos intelligamus in principibus. Neque enim adesse universae simul poterant nationes. Statimque et ipso tempore accedentes viri Chaldaei accusaverunt Judaeos, etc. Quos praepositos in Babylone regis operibus invidebant, et offendebantur peregrino cultu, et aversione idolorum, nacti occasionem criminantur ad regem. Denique sequitur: Sunt ergo viri Judaei quos constituisti super opera regionis Babyloniae, Sedrach, Misac, et Abdenago, modo sic loquuntur: Quos praetulisti nobis, et captivos ac servos principes esse fecisti, hi elati in superbiam, tua praecepta contemnunt, deos tuos non colunt, et statuam auream quam ere
Abbreviated transcription (Latin):
& potentia. facilius supplantant᷑. Seductis
aut̃ magistratib. subditi popłi maioꝵ. exem¬
plo ꝑeunt. Et prȩco clamabat ualenter.
U obis dr̃ popłis: tribub & linguis. Inhora
qua audieritis sonitum tubȩ &e fistulȩ &
cytharȩ. sambucȩ & psalterii & symphoniȩ
I& uniuersi generis musicoꝵ: cadentes adora
te statuam aureã quã constituit Nabuchodo¬
nosor rex. Siquis aut̃ ñ ceciderit & adoraue.¬
rit: eadem hora mittetur infornacẽ ignis
ardentẽ. Non quod om̃s popłi uniuersarum
nationum incampo durã potuerint congre¬
gari & adorare statuam auream: sed qđ in
principib cunctarũ gentiũ. om̃s gentes &
popłi adorasse credant᷑. Omnẽ scripturam
scãm mente ꝑcurrens. nͥ tam̃ me fallit obluuo.
& res illicitas adorauerit cadens dicatur
adorare. ut iNi prȩsenti loco ñ semel sed
crebrius. Et in euangło diabolus loquitur
ad dnm. Hȩc omĩa tibi dabo: si cadens ad¬

Expanded text:
et potentia, facilius supplantantur. Seductis et potentia, facilius supplantantur. Seductis autem magistratibus, subditi populi majorum exemplo pereunt. Vobis dicitur populis tribus 186 et linguis: in hora qua audieritis sonitum tube et fistule et cithare: sambuce: et psalterii: et simphonie: et universi generis musicorum: cadentes adte statuam auream, quam erexit Nabochodonosor rex. Si quis autem non ceciderit et adoraverit, eadem hora mittetur in fornacem ignis etc. Non quo omnes populi universarum nationum in campo Dura potuerint congregari, et adorare statuam auream, sed quo in principibus cunctarum gentium, omnes gentes et populi adorasse credantur. Omnem Scripturam sanctam mente percurrens nisi tamen me fallit oblivioet res illicitas adoraverit, cadens dicitur adorare, ut in praesenti loco non semel, sed crebrius. Et in Evangelio diabolus loquitur ad Dominum: Haec omnia dabo tibi, si cadens ad
Abbreviated transcription (Latin):
instatua. Quod aut̃ aurea fit & infiniti pon¬
deris: illud in causa est ut stuporẽ uidentib
creet. & res in anima adoret᷑ ut ds̃. dũ unus.¬
quisq siim consecrat auariciã. Datur quoq
ꝑoccasionẽ captiuoꝵs barbaris nationib salu¬
tis occasio. ut qui pͥmum ꝑ danihelis reuela¬
tionẽ potentiã cognouerant unuis dĩ: ini
trium quoq pueroꝵ fortitudine discarit
Et statuit eam incampo durã. ꝓuintiȩ baby.¬
lonis. Pro duram. theodotio. A f iraͬ. sym¬
transtulerunt. qđ nos uiuarium uł conclu¬
sum locum dicere possumꝰ. Misit adcon¬
gregandos satrapas. magistratus & iudices.
duces & tyrannos. & prȩfectos. om̃sq princi¬
pes regionum. Excelsa ꝑiculosus stant. &¬
citius corruunt quȩ sullimia sunt. Principeᷤ
congregant᷑ ad ad orandã statuã. ut &e prin-¬
cipes seducant᷑ & gentes. Qui enĩ diuites &
potentes sunt: dum timent carere diuitus

Expanded text:
in statua. Quod autem aurea 636 sit, et infiniti ponin statua. Quod autem aurea 636 sit, et infiniti ponderis, illud in causa est, ut stuporem videntibus creet, et res inanimata adoretur ut Deus, dum unusquisque suam consecrat avaritiam. Datur autem per occasionem captivot qui primum per Danielis revelationem potentiam cognoverant unius Dei, in trium puerorum quoque fortitudine discant mEt statuit eam in campo Dura provinciae Babylonis. Pro Dura, Theodotio, Deira, Symtranstulerunt, quod nos vivarium vel conclusum locum dicere possumus. Itagregandos satrapas, magistratus et judices, duces et tyrannos, et praefectos omnesque principes regionum. Excelsa periculosius stant, et citius corruunt quae sublimia sunt. Principes congregantur ad adorandum statuam, ut per principes seducantur et gentes. Qui enim divites sunt et potentes, dum timent carere divitiis