comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dissolui. Siciũ ulcireo hoc cõrugium
non esse dictum et. quia hie ea que
ad coniugium pertinẽt in toto non
babet. intendant quia cũ dictum est
indiuiduam societatem ail cõiigiui
ꝑtinere. uere dictum est quia hane
coniugium habere debet. quancdo
scilicet est ubi esse ilebet. Hoc enim
coniugu est.  hane conigiũ exigit.
Siue potius infert quantũ ini se est.
sicut baptisii est remissionem per¬
catoꝵ. conferre. & uere dicitur cũ dr̃
quia baptismus remissionem pec
toꝵ. omuium confert. & sicut sa¬
cramenti corporis. xp̃i uirtus est so¬
cietatem o participationem. xp̃i con¬
ferre. & uere dicitur cum dicitur
quia susceptio corporis xp̃i confert
spiritualem participationem xp̃i.
or tam̃ qui ficte baptismi sacram̃¬
tum accipit. remsssionem peccato¬
rum non percipit. & qui indigne
manducat corpus xp̃i. nequaquã
ꝑid meretur spiritualem partici¬
pationem xp̃i. Siergo uere hec ad
illa ꝑtinere dicimus. & tamen
illa sine istis aliquotiens inuenimꝰ.

Expanded text:
i potuit. Si enim idcirco hoc conjugium non esse dicunt, quia hoc ea quae ad conjugium pertinent in toto non habet, intendant quod cum dictum est individuam societatem ad conjugium pertinere, vere dictum est: quia hanc conjugium habere debet quando scilicet est ubi esse debet. Haec enim conjugii est et hanc conjugium exigit, sive potius confert, quantum in se est. Sicut baptismi est remissionem peccatorum conferre, et vere dicitur cum dicitur quod baptismus remissionem omnium peccatorum confert; et sicut sacramenti corporis Christi virtus est societatem et participationem Christi conferre, et vere dicitur cum dicitur quod susceptio corporis Christi confert spiritualem participationem Christi; et tamen qui fictus baptismi sacramentum accipit, remissionem peccatorum non percipit, et qui indigne manducat corpus Christi, nequaquam per id meretur spiritualem participationem Christi. Si ergo vere haec ad illa pertinere dicimus et tamen illa sine istis aliquoties inveniemus,
Abbreviated transcription (Latin):
est in sustentando uictu illicitus cib
hoc est inquirenda ꝓle fornicarius. uel
adulterinus concubitus. & quod est
in cibo licito ĩmoleratꝰ appetitus.
boe est in coniugib uenialis ille cõcubit᷑.¬

Expanded text:
est in sustentando victu illicitus cibus, est in sustentando victu illicitus cibus, hoc est in quaerenda prole fornicarius vel adulterinus concubitus; et quod est in cibo licito immoderatior appetitus, hoc est in conjugibus venialis ille concubitu
Abbreviated transcription (Latin):
nubia sumerent initum. ubi honi
attenderetur exemplum. Item dicit.
Sicut non est impar meritũ patts
inpetro qui passus est. & in iolus
qui passus non est. sic non est int
meritum continentie in iohansue
nullas expertus est nuptias. & iii
braham. qui filios generauit. ael
enim elibatus. & istius cõnubiia
ꝑ tempoꝵ distributione xp̃o milia¬
uerunt. Sed continentiã iobanns
in opere abraham in solo babituhia¬
tu habebat. Melior autem castitas
celibum. quam castitas nuptiaꝵ
quaꝵ. abraham unam habebat in
usu. anibas in habitu. Caste enms
coniugaliter uixit. esse autem caslis
sine coniugio potuit. sed tune non
oportuit. Idẽ. Iustus quamuis h
alimentum. non cupiditate uudi¬
di. sed officio consulendi. ut maned
quod necessarium est ꝓpter alies.
Sie misceri feminis iure nuptiaꝵ
officiosum fuit sanctis uiris non libidino¬
que tamen modificata. & refrenante
temperantia. in usum naturalem redae¬
talibido esse non potest. Quod autem

Expanded text:
nubia sumerent initium, ubi honestius attenderetur exemplum. Item idem: Sicut non est impar meritum patientiae in Petro qui passus est, et in Joanne qui passus non est, sic non est impar meritum continentiae in Joanne, qui nullas expertus est nuptias, et in Abraham qui filios generavit. Et illius enim caelibatus et istius connubium, pro temporum distributione Christo militaverunt. Sed continentiam Joannes in opere: Abraham in solo habitu habebat. Melior autem est castitas caelibum quam castitas nuptiarum quarum Abraham unam habebat in usu, ambas in habitu. Caste enim conjugabiliter vixit; esse autem castus sine conjugio potuit; sed tunc non oportuit. Idem justus, quamvis cuamen sumit alimentum non cupiditate vivendi, sed officio consulendi, ut maneat quod necessarium est propter alios: sic misceri feminis jure nuptiarum, officiosum fuit sanctis viris non libidinoquae tamen modificata et refrenante temperantia in usum naturalem redacta libido esse non potest. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
quia interueniente diuortio non abo
huius modi assertiones. uidetur illis
non esse dicendum coniugium etiam
quando est. quod aliquando ita di¬
seidium & separationem admittet.
ut diuisi abinuicem. coniuges non
appellentur. Sed michi interim ñ
apparet. qua ratione ꝓbare possint
quia hoc ad uirtutem sacram̃ti com¬
iugalis ꝑtinet. ut inliuidia ab
utrisq socictas quanlui uterq ui

Expanded text:
quidem interueniente diuortio non abolhujusmodi assertiones videtur illis non esse dicendum conjugium, etiam quando est, quod aliquando ita dissidium et separationem admittit, ut divisi adinvicem conjuges non appellentur. Sed mihi interim non apparet qua ratione possint probare, quod hoc ad virtutem sacramenti conjugalis pertinet, ut individua ab utrisque soci
Abbreviated transcription (Latin):
stum est. ut de tuo tibi responeat. &
hoc ubi ꝓponat quod ad te pertiuere ui¬
deuir. Sie niniuitis scdin ipsoꝵ me¬
ritum. non sełm consilium suum man¬
dauit. diceus. Nahut qu ad taginta diẽ
& ninue subucrtetur. Si. enim me¬
ritum illoꝵ iiquiribat. & ita futurũ

Expanded text:
stum ut de tuo tibi respondeat et stum ut de tuo tibi respondeat et hoc tibi proponat quod ad te pertinere videtur. Sic Ninivitis secundum ipsorum meritum, non secundum consilium suum mandavit, dicens: Adhuc quadraginta dies et Ninive subvertetur . Sic etiam meritum illorum requirebat,
Abbreviated transcription (Latin):
mandatis uite ambulauerit. nec fece¬
rit quicquam iniustum. uita uiuet¬
& non morietur. omnia peocata quę
peccauit. non imputabuntur ei. Iudi¬
cium & iustitiam fecit. uita uiuet.
Et dixerunt filii populi tui. Nou est
cqui ponderis. uia dñi. & ipsoꝵ uia
iniusta est. Uide gͦ quia id circo pre¬
sumcndum tibi non est si peccaueris.
quod prius penitenti uenia ꝓmittibat᷑
neq uleo desperandum si bene egtris.
quia peccanti mors & cdampnatio in¬
tentabatur. Ds tibi de tuo responlet.
non de suo. Meritum tuum tibi indi¬
eat censcilium suum non reudat. Ma¬
le agenti dicit: morieris. Bene agenti.
dicit. uiues. Quid est dicere. moricris.
nisi damynaberis: Et quid est dicere
uiues. iusi saluaberis: Qui Qutem
ainum iudicare . Et quid est diccre.
saluaberis. uisi dignum saluatione di
sarnere :  Dicit rgo tibi quod uum
st quod ubi debcuir. quod futurum ẽ
quantum ad maritum tuum. nonqͣn¬
ium ad consiium tuuni. Hoc enim iu¬

Expanded text:
mandatis uitae ambulauerit nec fecemandatis uitae ambulauerit nec fecerit quicquam iniustum: uita uiuet, non morietur. omnia peccata eius, quae peccauit, non inputabuntur ei. iudicium et iustitiam fecit, uita uiuet. et dixeruaequi ponderis via Domini; et impiorum via injusta est . Vide ergo quia idcirco praesumendum tibi non est si peccaveris, quod prius poenitenti venia promittebatur; neque ideo desperandum si bene egeris, quia peccanti mors et damnatio intentabatur. Deus tibi de tuo respondet, non de suo. Meritum tuum tibi indicat, consilium suum non revelat. Male agenti dicit, morieris. Bene agenti dicit, vives. Quid est dicere morieris, nisi damnaberis? Et quid est dicere vives, nisi salvaberis? Quid est autem atione judicare? Et quid est dicere salvaberis, nisi salvatione dignum decernere. Dicit ergo tibi quod tuum est quod tibi debetur, quod futurum est quantum ad meritum tuum, non quantum ad consilium suum. Hoc est enim ju
Abbreviated transcription (Latin):
arqum̃tum putas. & qus sponsio¬
nem pretendis. ad desculendam iui¬
quitatem tuam. ipse tibi respondeat
quanium confidere debeal. cũ male
agis in eo quod prius penitenti ueniã
ꝓmisit. & similiter mͥale agis. urrũ
ideo desperare dibeas. pro co quod
prius male agenti mortem & perdi.¬
tionem intendit. Dñs per ꝓphetam
loquitur dicens. Tu fili hominis.
dic ad filios populi tui. Iustitia iust
non liberabit cum in quaeuiq die
peccauerit. & impietas impis non
neubit ei in quacumq aie conuer¬
sus fuerit. ab impictate sua. Et
iustus non poterit uiuere in iusti¬
tia sua in quacũq die pecauerit.
Etiam si dixero quod uita uiuet. & cõ¬
fisus in iustitia sua fecerit iniquitatem.
omnes iustitie cius obliusoni tradentur.
& inquitate sua quam operatus est.
in ipsa morictur. Si autem dixero
impio morte moricris. & egerit pem¬
tentiam de peccatis suis. feceritq iudiq¬
um & iustitiam. pignus restituerit

Expanded text:
ntum sumere putas, et ejus sponsiontum sumere putas, et ejus sponsionem praetendis ad defendendam iniquitatem tuam; ipse tibi respondeat quantum confidere debeas, cum male agis in eo quod prius poenitenti veniam promisit: et similiter si bene agis utrum ideo desperare debeas, pro eo quod male prius agenti mortem et perditionem intendit. Dominus per prophetam loquitur, dicens: Tu, fili hominis, dic ad filios populi tui: iustitia iusti non liberabit eum, in quacumque die peccauerit, et impietas impii non nocebit ei, in quacumque die conuersus fuerit ab impietate sua, et iustus non poterit uiuere in iustitia sua, in quacumque die peccauerit. etiamsi dixero iusto quod uita uiuat, et confisus in iustitia sua fecerit iniquitatem, omnes iustitiae eius obliuioni tradentur et in iniquitate sua, quam operatus est, in ipsa morietur. si autem dixero impio: morte morieris, et egerit paenitentiam a peccato suo feceritque iudicium et iustitiam, pignus restituerit
Abbreviated transcription (Latin):
ita atrenditur ut nichil iustitiȩ pre¬
pouatur. Iustum gͦ iudicium iudica.
Siuis ut bona tua iam pridem
mortua ꝑ culpam. iterum ꝑ iusti¬
tiam uiuificentur. noli irasci. neq̃
iuuriam tibi fieri putes. si mala tua
iam pridem ꝑ penitentiam ȩxcusa¬
ta. iterum ꝓpter malitiam tuam
tibi imputent᷑. Sel ds̃ inquis
dixit. de malis meis quando pe¬
nitentiam egi. quod ea michi am¬
plius non imputaret. Similiter
c ds̃ dixit de bonis tuis quando
peccasti. quod non amplius ca re-
muneraret. Si ergo ꝓpter dictũ¬
dei stare ebet. ut illa amplius uon im¬
putentur. quare similiter uerbum di
ilare non dobet. ut ista amplius non
remunerentur: Pre cõmode tuo uis
ut ds mentiatur. Ubi autem te ledi
sentis. pro ueritate illius conseruanda
laboras. Quare ergo hoc facis. iusi qͥa
ꝑuerse te diligis. & dm̃ non liligis:
Ipse autem recte hiligit ueritatm suã.
& iuste dlampuat prauitatem iuã.
Quia tantum de licto di sumere¬

Expanded text:
ita attenditur ut nihil justitiae praeita attenditur ut nihil justitiae praeponatur. Justum ergo judicium judicia; si vis ut bona tua jam pridem per culpam mortua iterum per justitiam vivificentur. Noli irasci, neque injuriam tibi fieri putes, si mala tua jam pridem per poenitentiam excusata, iterum propter malitiam tuam tibi imputentur. Sed Deus, inquis, dixit de malis meis quando poenitentiam egi, quod ea mihi amplius non imputaret. Similiter et Deus dixit de bonis tuis quando peccati quod amplius ea non remuneraret. Si ergo propter dictuDei stare debet ut illa amplius non imputentur, quare similiter verbum Dei stare non debet ut ista amplius non remunerentur? Pro commodo tuo vis ut Deus mentiatur. Ubi autem laedi te sentis, pro veritate ipsius conservanda laboras. Quare ergo hoc facis, nisi quia perverse te diligis, et Deum non diligis? ipse autem recte diligit veritatem suam; et juste condemnat pravitatem tuam. Quia tamen de dicto Dei argume
Abbreviated transcription (Latin):
autem postea quod contingere potest.
ut uterq in sunili culpa offendat.
D ic ergo quis hoꝵ amplus reus
iudicatur. nisi ille qui post tautam
grãm ingratus comprobatur . Leges
secunda crimina grauius plectunt.
& iterata uulnera difficilius ad sa¬
intatem reducuntur. o tu dicis qͥa
nichil interest ad reatum subsequentẽ
qualia aut quanta p̾ce dentia fue¬
runt . ͦ Si mala prima que ꝑ posteri¬
ora bona ȩxeusata suerant. per sub¬
sequentia iterum mala non uiuifi¬
cantur ad reatum. ergo primabona
que per posteriora mala mortificata
suerant. ꝑ subsequentia iterum bona
non uiuificantur ad ieritum. Recte
iudicate filis hominum. Si aliter
iidicas pro te. aliter contra te. iustꝰ
diligere debes: ut uec te ipsum diligaᷤ
contra illam. Literatores sunt qui
causas transformant. ee mutant ue¬
ritatem ꝓpter cõmoditatem. Tales
iustitia non ꝓbat. Dñe inquit nõ
coquoui litteraturam. introibo in
dicium iustum. in quo sola iustitia

Expanded text:
autem postea quod contingere potest, autem postea quod contingere potest, ut uterque in simili culpa offendat. Dic ergo uter horum amplius reus judicetur, nisi ille qui post tantam gratiam ingratus comprobatur; leges secunda crimina gravius plectunt, et iterata vulnera difficilius ad sanitatem reducuntur, et tu dicis quod nihil interest ad reatum subsequentium qualia aut quanta praecedentia fuerunt? Si mala prima quae per posteriora bona excusata fuerant, per subsequentia iterum mala non vivificantur ad reatum; ergo prima bona quae per posteriora mala mortificata fuerant per subsequentia iterum bona non vivificantur ad meritum? Recte judicate filii hominum . Si aliter judicas pro te aliter contra te, judex justitiam debes, ut nec te ipsum diligas contra illa. Litteratores sunt qui causas transformant et mutant veritatem propter commoditatem. Tales justitia non probat: Domine, inquit, non cognovi litteraturam; introibo in dicium justum in quo sola justitia
Abbreviated transcription (Latin):
dum tu aliud uis quam ueritas. ali¬
ud ueritas faciat quam tu uelis.
Magis cium ueritatem impleri opor¬
tet. quam uiam uoluntatem. Tu
dicis quia quod donatum est. uterũ
imputari non debet. E rgo similiter
quod imputatum est condonari ñ
debet. si quod  donatum est iterum
imputari non debet. Si penitentia
quia placet facit ut imputata con¬
donc̃tur: malitia etiam contemptꝰ
quia displicet. non similit᷑ facit ut
condonata imputẽtur. d Si humi¬
litas penitentie aignum te facit ut
pro his etiam quȩ imputabantur ñ
puniaris. contemptus & trausgressio
culpe dignum non facit. ut pro his
etiam que condonabantur penam
exigaris S Non ne attendis. quia
quanto sepius gr̃a datur. tanto ue¬
quior ingratitudo iudicatur. dͥ E ce
duo sunt. unum sepius offendit. &
sepius oranti or deprecanti ueniam
indulget. alter iinocenter uiuens.
& semꝑ uoluntati & imperio pre¬
sidentis dñi humiliter obediens. nõ
habet pro quo deprectur. Contingit

Expanded text:
dum tu aliud vis quam veritas, alidum tu aliud vis quam veritas, aliud veritas faciat quam velis. Magis enim veritatem impleri oportet quam tuam voluntatem. Tu dicis quia quod condonatum est iterum imputari non debet. Ergo similiter quod imputatum est condonari non debet si quod condonatum est iterum imputari non debet. Si poenitentia quia placet, facit ut imputata condonetur malitia, et contemptus quia displicet non similiter facit ut condonata imputantur? Si humilitas poenitentiae dignum te facit, ut pro iis etiam quae imputabantur non puniaris, contemptus et transgressio culpae te dignum non facit ut pro iis etiam quae condonabantur culpandus exigaris? Nonne attendis quod quando saepius gratia datur, tanto nequior ingratitudo judicatur? Ecce duo sunt, unus saepius offendit, et saepius oranti et deprecanti, venia indulgetur; alter innocenter vivens et semper voluntati et imperio praesidentis Domini humiliter obediens, non habet pro quo deprecetur; contingit
Abbreviated transcription (Latin):
pam illa que dimissa fuerat p̃cedeñ
culpa iterum imputetur. si sub¬
iuncta uirtus plagam peccati in¬
hiantem cdaudit. subiuncta culpa¬
clausam non aperit. Si opera
bona inuenta per culpam mori¬
untur. ce ꝑ iustitiã iterum mor¬
tua uiuificantur. quare similit
opera mala quȩ per uirtutem
cxcusantur. ꝑ culpam iterum. ñ
imputentur.  Uis ut penitentia¬
tua tantum ualeat ut que im¬
putabantur condonentur. & nͣ
Penitentia sequens potuit prece¬
dentem culyam excusare. ut non
noccat aliqͣndo imputatã. & con
sequens culpa non potest preceden¬
tm penientiam euacuare. ut nõ
prosit aliquando fuisse laudatam:
Si sententia tuo iudicio constare
poterit. magis comodum queres
quam iustum. Maledictus homo
qui partem suam deteriorem fecerit.
Ideo partem tuam bonam facis. ce
iudicas pro parte tua. sortassis be¬
nc ubi esset. si sententia ueritatis
tuum iudicium sequerctur. nũqͣm
te iudice dampnareris. Sed tunco.

Expanded text:
pam illa quae dimissa fuerat praecedens pam illa quae dimissa fuerat praecedens culpa iterum imputetur? Si subjuncta virtus plagam peccati hiantis claudit, subjuncta culpa non aperit clausam? Si opera bona viventia per culpam moriuntur, et per justitiam iterum mortua vivificantur, quare similiter opera mala quae per virtutem excusantur, per culpam iterum non imputantur? Vis ut poenitentia tantum valeat ut quae imputabantur condonentur; et noPoenitentia sequens potuit praecedentem culpam excusare, ut non noceat aliquando imputatam, et sequens culpa non potest praecedentem poenitentiam evacuare ut non prosit aliquando fuisse laudatam? Si sententia judicio tuo constare poterit, magis commodum quaeres quam justum. Maledictus homo qui partem suam deteriorem facit. Ideo partem tuam bonam facis. Et judicas bene pro parte tua. Fortassis bene tibi esset si sententia veritatis tuum judicium sequeretur. Nunquam te judice damnareris. Sed timeo ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
& una dilectione. Sic crgo homo
iste bis homicidiũ fecit. primo qͥndo¬
penitendo indulgentiam obrinuit:
sicunde quando post indulgentiã
acceptam iterum homicidium per¬
petrauit. Mertiuis est homo iste
postea sine penitentia. & iampnat
est pro peccatis siis. Qucritur gͦ
de hoc homine si debeat puniri
rro illo homicidio pro quo pem¬
tuitiam egnt. & indulgentiam
accepit. Et sic hoc dicitur. qua iu¬
stitia hoc fiat non uidetur. Si
punitur pre eo quod peccauit ae
non cĩdauit: ustircia est manifesta.
Si autem iterum quęritur quod sue¬
rat condonatum. aut iniustitia uera
aut iustitia ecculta. In hoc ergo de¬
monstrari oportet. qua iustitia hõ
pro eo quod iam dimissum fuerat
iterum puniatur. Sic fortassis
pro hac parte. obiciendum tibi ui¬
deatur. O ie ergo nunc. Iustum tibi
uidetur. ut ꝓꝑter sub sequentem
penitentiam precedens culpa quȩ
imputabatur condonetur. & ñ
similiter ꝓpter subsequentem cul¬

Expanded text:
et una dilectione. Sic ergo homo et una dilectione. Sic ergo homo iste his homicidium fecit; primo poenitendo indulgentiam obtinuit; secundo quando post indulgentiam acceptam iterum homicidium perpetravit. Mortuus est autem homo iste postea sine poenitentia, et damnatus est pro peccatis suis. Quaeritur ergo de hoc homine utrum debeat puniri pro illo homicidio pro quo poenitentiam egit, et indulgentiam accepit. Et si hoc dicitur, qua justitia hoc fiat non videtur. Nam si punitur pro eo quod peccavit et non emendavit, justitia est manifesta. Si autem iterum requiritur quod fuerat condonatum, aut injustitia vera est, aut justitia occulta. In hoc ergo demonstrari oportet qua justitia homo pro eo quod jam dimissum fuerat iterum puniatur. Sic fortassis pro hac parte objiciendum tibi videatur. Dic ergo nunc. Justum tibi videtur ut propter subsequentem poenitentiam praecedens culpa quae imputabatur condonetur, et non similiter propter subsequentem cul
Abbreviated transcription (Latin):
dicor. S iautum ꝓpter hoc solum pͥma
mala denuo agere dicor. quia alia
queidam ago similia illis. pari modo
cum pro illis pumendus dicor. non abiud
intelligendum ratio suadet. quam me
ruiiendum esse pro his que similia
priorib postta ꝑpetraui. Non autem
hoc ioustione erat. sed utrum ui¬
delicet. post prioris dilicti indulgentiã.
si ii sum delictum repetitur ila que di¬
missa fuerat culpa al subsequentem
reucrtẽte reatus duplicitur. Uerbi grã.
Quidami pro homicidio perpetrato.
& tote corde peuitentiam agnt & in¬
dul gentiam conscutus. et. Centigit
postea. ut homicidium ꝑ etraret. E ue
heuio iste auo homicidia focit. ud po¬
gus homieidhum uis. Sic enim conue¬
uientius & expressius scdin ꝓpritatem
locutionis dicitur. Unum enim quod¬
dam malum homicidium est. sicut
adulterium & furtum & forncatio.
singula mala sunt. Quẽ doliuo dũ cari¬
ititas singule iuirtutes sunt. Et qui
duos homines diligit. non duabus
dilectionib diligit. sed usia caritatẽ

Expanded text:
dicor. Si autem propter hoc solum prima mala agere denuo dicor, quia alia quaedam ago similia illis, pari modo cum pro illis dicor puniendus, non aliud intelligendum ratio suadet, quam me puniendum esse pro iis quae similia prioribus postea perpetravi. Non autem hoc in quaestione erat, sed utrum videlicet post prioris delicti indulgentiam si ipsum delictum repetitur; illa quae dimissa fuerat culpa ad subsequentem revertente reatus duplicetur. Verbi gratia: Quidam pro homicidio perpetrato ex toto corde poenitentiam egit, et indulgentiam consecutus est. Contigit postea, ut homicidium perpetraret. Ecce iste homo duo homicidia fecit; vel potius homicidium bis. Sic enim convenientibus et expressius secundum proprietatem locutionis dicitur. Unum enim quoddam malum homicidium est, sicut adulterium et furtum et fornicatio singula mala sunt, quemadmodum charistita singulae virtutes sunt. Et qui duos homines diligit, non duabus dilectionibus diligit, sed una charitate
Abbreviated transcription (Latin):
Postquam eigo cusspa rediit. iam quo¬
dũisi idipsum non fuit. quia uis in rea¬
tuese cepit. peccatum unum. Quia
autem culꝑa reuersa est: reuersa est ae
pena. Que ꝓfecto repetita non fuiset.
si culꝑa reuersa non fuisset. Quando
ueuit culpa reuersa est pena. Quado
correcta est culpa: subtracta est pena.
Quando reuersa est culpa: reuersa est
e pena. Unum contra unum: a duo
contra duo. Non unum contra duo:
net duo contra unum. N ce est iusti¬
tia. Quantum pouitur: tantum repo¬
nitur. Quid tibi uidetur: SResponde
si potes. S i autem respondere non po¬
tes: noli contendere. sed dep̃care.
Hon tibi cxpedit. ut intres in iu¬
diquin cumeo. Quere ergo mi¬
sericordiam. ut iudicium porta¬
re possis.
Pars quindecima
De unctione infirmoꝵ.¬

Expanded text:
Postquam ergo culpa rediit, jam quoPostquam ergo culpa rediit, jam quodammodo idipsum non fuit, quia bis in reatu esse coepit peccatum unum. Quia autem culpa reversa est, reversa est et poena; quae profecto repetita non fuisset, si culpa reversa non fuisset. Quando venit culpa, secuta est poena. Quando correcta est culpa, subtracta est poena, quando reversa est culpa, reversa est et poena. Unum contra unum, et duo contra duo non unum contra duo, nec duo contra unum. Haec est justitia. Quantum ponitur, tantum reponitur. Quid tibi videtur? responde si potes. Si autem respondere non potes, noli contendere, sed deprecare. Non tibi expedit ut intres in judicium cum Deo. Quaere ergo misericordiam, ut justitiam portare possis. PARS QUINTA DECIMA. DE UNCTIONE INFIRMO
Abbreviated transcription (Latin):
acciperes. ut iterum tuum tolleres.
o suum retineres. Si tuum dedisti.
suum accepisti. Si tuum recipis. ip¬
se quod suum est uult habere. Num¬
quid tibi non ita uidetur. s f ortassis
dicis quia non est ȩqua uia dñi. &
stabit quod scriptum est. non iudica¬
bit ds̃ bis in idipsum. si ca quȩ dimis¬
sa suerant. iterum ad penam requi¬
runtur:s Rudi quomodo. Dis in id¬
ipsum ds̃ non iudicat. quia peicatũ
quod per condignam penitentiã deletum
estnditur. ab eo nullatenus add penam de¬
putatur. S ed hoc inquis quia per satis¬
factionem deletum fuit. itrum adpenã
raquritur. Ileo requiritur. quia satisfac¬
tio iam non est aliqua. quȩ ad excusatio¬
nem alius opponatur. Quãcdiu satisfac¬
tio ꝑmansit. ꝑmansit remissio. && non
puuebatur postquam semd dimissum
fucrat. Cessauit autem satisfactio. qͣndo
iterata est malitia. quia &e hoc adsatis¬
faetioneni pertinebat. ut facta corrige¬
rentur. & correcta non iterarentur.

Expanded text:
acciperes, ut iterum tolleres tuum acciperes, ut iterum tolleres tuum et suum retineres. Si tuum dedisti et suum accepisti, si tuum recipis, ipse quod suum est habere vult. Nunquid tibi non ita videtur? Fortassis dicis quod non est aequa via Domini; et stabit quod scriptum est: Non judicabit Deus bis in idipsum ? si ea quae dimissa fuerant, iterum ad poenam requiruntur. Audi quomodo, Bis in idipsum Deus non judicat; quia peccatum quod per condignam satisfactionem deletum ostenditur, ab eo nullatenus ad poenam imputatur. Sed hoc, inquis, quod per satisfactionem deletum fuit, iterum ad poenam requiritur. Ideo requiritur quia satisfactio jam non est aliqua, quae ad excusationem illius opponatur. Quandiu satisfactio permansit, permansit remissio et non puniebatur, postquam semel dimissum fuerat. Cessavit autem satisfactio, quando iterata est malitia quia et hoc ad satisfactionem pertinebat, ut facta corrigerentur, et correcta non iterarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiam factam peccanti iterũ
priora denuo peccata imputantur.
ubi est quod dicitur. quia nullum
bonum uiremuneratum esse potest. S¬
Etce bonum quod dam hle est pe¬
nitentia scilicet hominis huius.
que bona fuit quandiui uera fuit.
o nou habet bonum istud remu¬
nerationem aliquam quia impu¬
tantur homini huic peccata sua.
quasi nuniquam penitentiã egissct.
Aut penitentia illa bona non
fuit. aut sibona fuit. ostende re¬
mnunerationem eius. Quid ergo dᷤ
Noune tibi magna remuneratio
uidetur esse. peccati remissio. Iste
quantlo penitentiam egit. dimissũ
est ei peccatum suum. Quãdiu pe¬
uituit peccatum suum non un¬
putabatur ei. Quãdiu meritum
fuit. premium ꝑ mansit. U olebas
tu hanc libertatem dari hominib
ut cum meritum dedissent. &
premium accepissent. rursum qͣndo¬
ipsĩ placeret. meritum tollerent. &e
p̃mium retinerent: s Non esset equa
cõmutatio ista. Iniq ageres aduer¬
sus dm̃. si sic uum dares ce suum

Expanded text:
poenitentiam factam peccanti iterum poenitentiam factam peccanti iterum priora denuo peccata imputantur, ubi est quod dicitur, quia nullum bonum irremuneratum esse potest? Ecce bonum quoddam hic est; poenitentia scilicet hominis hujus quae bona fuit, quandiu vera fuit; et non habet bonum illud remunerationem aliquam, quia imputantur homini huic peccata sua, quasi nunquam poenitentiam egisset. Aut poenitentia illa bona non fuit; aut si bona fuit, ostende remunerationem ejus. Quid ergo? Nonne tibi magna remuneratio esse videtur peccati remissio; iste quando poenitentiam egit, dimissum est ei peccatum suum. Quandiu poenituit, peccatum suum non imputabatur illi. Quandiu meritum fuit praemium permansit. Volebas tu hanc libertatem dare hominibus ut cum meritum dedissent et praemium accepissent, rursum quando placeret eis meritum tollerent, et praemium retinerent? Non esset aequa commutatio ista. Inique ageres adversus Deum si sic tuum dares et suum
Abbreviated transcription (Latin):
autem peuitentia obliuioni tradit᷑.
ulia unde atusatur: E igo si peni¬
tenuia deletur. culia quȩ ꝓpter pe¬
intenuam. dimissa fucrat. iterũ
uecesse et rͣenascatur. Et incrito
qui post arceptam gr̃am ingratus
exuut. cum illo gr̃a ipsa non ꝑman¬
sit. sul mutata est abco. quoniam
ise ad illam ileni esse noluit. Uide
quid ubi euangdium idicit. de sir¬
uo uequam ce iigrato. E ui roganti
a dño suo debitum omne dimissum
fuerat. S ed quia ille crga conseruum
suun misericordiam habere noluit.
rursum ab eo per districtionem iustitiȩ
ccigitur. quicquid ꝑ lenitatem gratie
dimissum fuit. Recte igitur dictumẽ
quia cum peccantib in nos debita
sua dunittere uolumus. iure iterũ
exigitur illud etiam quod nobis di¬
missum esse gaudebamus. Et meri¬
to. Quod enun culpa peccatori di¬
mittebatur: gr̃a fuit non debitũ.
Qui sponte grãm collatam abicit.
iustum ꝓfecto est ut illi gr̃am accepis¬
se non ꝓsit. Sed dicis michi. Si post

Expanded text:
autem poenitentia oblivioni traditur, autem poenitentia oblivioni traditur, culpa unde excusatur? Ergo si poenitentia deletur, culpa quae propter poenitentiam dimissa fuerat iterum necesse est renascatur. Et merito qui post acceptam gratiam ingratus exstitit, cum illo gratia ipsa non permansit; sed mutata est ab eo quoniam ipse ad illam idem esse noluit. Vide quid tibi Evangelium dicat de servo nequam et ingrato, cui roganti a Domino suo debitum omne dimissum fuerat; sed quia ille erga conservum suum misericordiam habere noluit, rursum ab eo per districtionem justitiae exigitur, quidquid per lenitatem gratiae dimissum fuit. Recte igitur dictum est, quia cum peccantibus in nos debita sua dimittere nolumus, jure iterum exigitur id etiam quod nobis dimissum esse gaudebamus. Et merito. Quod etiam culpa peccatori dimittebatur, gratia fuit non debitum. Qui si sponte gratiam collatam abjicit justum profecto est ut illi gratiam accepisse non prosit. Sed dicis mihi: Si post
Abbreviated transcription (Latin):
Dispoue domui tue. quia moricris tu
ce non uiues. Ita enimi quantum ad
iesum suturum fuit. & ut ita fucurũ
isset crigebat. quod in ipso fucrat. C̃alis
cum crat ii firmitas illius. ut amplius
uiuere non posset. nisi il iuude iuuare¬
tr. & aliuude acipert ut posset.
Ergo quantum ad illos ꝑtinebat. fu¬
turum fuit quod iiabat᷑. quanuis
a latum eẽt. atq aliter dispensatum ab
llo aquo diecbatur. Sic eigo cuintibi
pucati. dicitur morieris acritum tuũ
ceprimitur. sicut cum tibi bene agtuti
dicitur. uiues. acbicum nium nuntiuat᷑
Et si quando dictum mutari uiditur.
uon ꝓyter disceruentem mutatur. sed
ꝓrter te pro quo dicitur. quia mutaris
cum tu mutaris adillum. mutatur ad te
dictum illius. E tam inquit si ditero
iuito quod uita uuat. & confisus in
nititia sua feccrit iniquitatem. omnes
iustitie illius obliuoni tiailentur
S iomnes iustitie illius obliusoni
tradentur. ergo e penitentia oe hui¬
militas qius & cetera que operanis
at bona. obliuioni tradentur:si

Expanded text:
 quia morieris tu, et non vives . Ita enim quantum ad ipsum futurum fuit, et ut ita futurum esset exigebat quod in ipso fuit. Talis enim erat infirmitas illius, ut amplius vivere non posset, nisi aliunde juvaretur, et aliunde acciperet ut posset. Ergo quantum ad illos pertinebat futurum fuit quod dicebatur, quamvis dilatum sit, atque aliter dispensatum ab illo a quo dicebatur. Sic ergo cum tibi peccanti dicitur morieris; meritum tuum exprimitur, sicut cum tibi bene agenti dicitur, vives, debitum tuum nuntiatur. Etsi quando dictum mutari videtur, non propter dicentem mutatur, sed propter te pro quo dicitur; quia tu mutarcum tu mutaris ad illum, mutatur ad te dictum illius. Etiam, inquit, si dixero justo quod vita vivet, et confisus in justitia sua fecerit iniquitatem, omnes justitiae illius oblivioni tradentur. Si omnes justitiae ejus oblivioni tradentur, ergo et poenitentia ejus et humilitas ejus, et caetera bona quae operatus est oblivioni tradentur; si
Abbreviated transcription (Latin):
lor uisibilis trahitur. ut ꝑignem cor¬
poreum mens incorporea etiam corpo¬
rea flãma crucietur. Et post pauca.¬
Dum ergo peccatorem diuitem clamp¬
natum ueritas in igne perhibet. qͥsnã
sapiens ammas reproboꝵ. teneri ignib¬

Expanded text:
lor invisibilis trahitur, ut per ignem corlor invisibilis trahitur, ut per ignem corporeum mens in incorporea etiam incorporea flaDum ergo peccatorem divitem damnatum Veritas in ignem perhibet , quisnam sapiens animas reproborum teneri ignib
Abbreviated transcription (Latin):
chenna quod etiam
stagnus iquis ce sul¬
phuris dictum est.
corporeus iquis crit.
& cruciabit corpora clampnatoꝵ.
& hominum & demonum. solida
hominum. acria demonum. aut
tantum hominum corpora cum spi¬
ritib. Demones autem spiritus siue
corporib berentes sumendo penam nõ
ui percipiendo uitam corporalib ignib.
tam̃ ueris molis. etiam spiritus uicor¬
poreos posse peua corporalis ignis affligi.
si spiritus homiuum etiam ipsi ꝓfecto in¬
corporei. & nune poterunt includi cor¬
yoralib menbris. & tunc pottrunt suoꝵ
corpoꝵ uinculis in solubiliter alligari.
Si uiuentis hominis in corporeus spiritꝰ
tenetur in corpore. cur non post mortẽ
cum incorpereus sit sp̃s etiam corpo¬
reo igne teneatur: E tenim per iguem
sp̃m teneri dicimus. ut in tormento
sit uiuendo atq sentiendo. Ianẽ nãq
co ipso patitur quo uidet. & quia
cremari se aspicit crematur. Sicq
fit ut rescerporea incorpoream exu¬
rat. dum ex igne uisibili ardor ae do¬

Expanded text:
 quod etiam stagnum ignis et sulphuris dictum est, corporeus ignis erit et cruciabit corpora damnatorum, aut et hominum et daemonum, solida hominum, aeria daemonum, aut tantum hominum corpora cum spiritibus, daemones autem spiritus sine corporibus haerentes sumendo poenam, non inpertiendo uitam corporalibua ignibus. tamen veris modis, etiam spiritus incorporeos posse poena corporalis ignis affligi, si spiritus hominum, etiam ipsi profecto incorporei, et nunc potuerunt includi corporalibus membris, et tunc poterunt corporum suorum vinculis insolSi viventis hominis incorporeus spiritus tenetur in corpore, cur non post mortem, cum incorporeus sit, spiritus etiam corporeo igne teneatur. Et per ignem spiritum teneri diignis sit vivendo atque sen tiendo. Ignem namque eo ipso patitur, quod videt, et quia cremari se aspicit, crematur. Sicque fit ut res corporea incorpoream exurat, dum ex igne visibili ardor ac do
Abbreviated transcription (Latin):
spiritualis non corporalis estimatur.
Sed illud quoq quod dicitur. quia
si fletus & stridor dentium spiritua¬
liter accipimus. flãmas quoq toriñ¬
toꝵ. in ipsis non corporales sed spualeᷤ
credere debemus. sic sanc intelligi pot̃
si cruciatus animaꝵ. que ex flammiꝰ
corporalib generari creduntur. nõ
corporaliter. id est mediantibus
corporalib in ipsis ficri intelligant᷑.
N ulta sunt alia. quȩ uel ambi¬
gue dicta sunt. uel ambigue dici
possunt. Scil aliuil est rerum ueritas:
aliul uerboꝵ. uarictas. Neq nos oper¬
tet ꝓpter multitudinẽ dicendi. a simpli¬
citate credendi deuiare. Dicit augusti¬
nus in encheridion. quia tempus quod
inter hominis mortem. & ultimam
resurrectionem positum ͤ animas abdi
tis receptaculis continet. sicut unaq̃q
digna est ud requie ud crumpna. Eigo
abdita sunt receptacula anunaꝵ. ncc. sħ̃.
rotest᷑ homine definiri. qued non põt
ab hemine sciri. Item. Qualis intel¬
ligendus sit iguis ille gchenne. ce quẽ¬

Expanded text:
spiritualis et non corporalis aestimatur. Sed et aliud quoque quod dicitur quia, si fletus et stridores dentium spiritualiter accipimus, flammas quoque tormentorum in ipsis non corporales, sed spirituales credere debemus, sic sane intelligi potest, si cruciatus animarum, qui ex flammis corporalibus generari creduntur, non corporaliter, id est mediantibus corporibus, in ipsis fieri non intelligantur. Multa sunt alia, quae vel ambigue dicta sunt, vel ambigue dici possunt. Sed aliud est rerum veritas, aliud verborum varietas, neque nos oportet propter multitudinem dicendi a simplicitate credendi deviare. Dicit Augustinus, in Enchiridion, quia tempus, quod inter hominis mortem et ultimam resurrectionem positum est, animas abditis continet receptaculis, sicut unaquaeque digna est vel requie vel aerumna. Ergo abdita sunt recpotest ab homine definiri quod non potest ab homine sciri. Item qualis sit intelligendus ignis ille gehennae, et quem
Abbreviated transcription (Latin):
enim astabimus ante tribunal xp̃i
ut referat unusquisq scđm ca quȩ
per corpus gessit. siue bonũ siue ma¬
lum. quia etiam hoc meritum sibi qͥsq
cum in corpore uiueret comparauit.
ut ei possint ista ꝓdesse. Non enim
omĩb ꝓsunt. Et cur non omnib ni¬
si ꝓpter diferentiam uite quam qͥsq
gessit in corpore:  Cum ergo sacrifi¬
cia siue altaris. siue quaꝵer. elemosi¬
uarum. pro baptizatis defunctis omĩb
offeruntur. pro ualde bonis gratiaꝵ
actiones sunt. pro non ualde malis
propitiationes. pro ualde malis
etiam si nulla sint adiuinenta mor¬
tuoꝵ. qualescũq uiuoꝵ. consolati¬
oues sunt. Quib autem ꝓsunt.

Expanded text:
enim astabimus ante tribunal Christi enim astabimus ante tribunal Christi ut referat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, sive bonum sive malum ; quia hoc etiam meritum sibi quisque cum in corpore viveret comparavit, ut ei possint ista prodesse. Non enim omnibus prosunt. Et cur non omnibus nisi propter differentiam vitae quam quisque gessit in corpore? Quum ergo sacrificia sive altaris sive quarumcunque eleemosynarum pro baptizatis defunctis omnibus offeruntur, pro valde bonis gratiarum actiones sunt, pro non valde malis propitiationes, pro valde malis etiamsi nulla sunt adjumenta mortuorum qualescunque vivorum consolatione
Abbreviated transcription (Latin):
Iudlicio enimi fecit. iudicio & patitur:
cito nocentium fiuienda tormenta.
quam cito factum homicidium uel
adulterium. uł sacrilegium uel qͥdli¬
bit aliud sidus non temꝑoris longi¬
tudine. sed miquitatis & impictatis
magnitudine metiendum.
defunctoꝵ animas pie¬
tate suoꝵ uiuentum
releuari. cum pro illis sacrifitium
mediatoris offertur. uel elemosine
in ecclesia fiunt. Sed eis hec ꝓsunt.
qui cum uiuerent hec sibi ut postea¬
possint ꝓdesse meruerunt. Est enim
quidam uiuendi modus nec tam
bonus ut non requirat ista post mor¬
tem. uec tam malus ut ei non ꝓsint
ista post mortem. E st cnim talis i bono
ut ista non requirat. & est rursus talis
in malo. ut nec his ualeat. cum ab hac
uita transierit adiuuari. Quocirea
om̃e meritum cõparatur. quo possit
post hanc uitam releuari quispiam
uel grauari. Nemo autem speret. q̃d
hic neglexit. cum obierit apua dm̃
promereri. Non igitur ista que pro
defunctis frequentat colesia cõmen¬

Expanded text:
Iudicio enim fecit, iudicio patitur; Iudicio enim fecit, iudicio patitur; cito nocentium finienda esse tormenta, quam cito factum est uel homicidium uel adulterium uel sacrilegium uel quodlibet aliud scelus non temporis longitudine, sed impietatis et iniquitatis magnitudine metiendum. defunctorum animas pietate suorum viventium revelari, cum pro illis sacrificium mediatoris offertur, vel eleemosynae in Ecclesia fiunt. Sed eis haec prosunt qui cum viverent haec sibi ut possint prodesse meruerunt. Est enim quidam vivendi modus nec tam bonus ut non requirat ista post mortem; nec tam malus ut ei ista non prosint post mortem. Est enim talis in bono ut haec non requirat; et est rursus talis in malo ut nec habens valeat cum ab hac vita transierit adjuvari. Quocirca omne meritum comparatur, quo possit post hanc vitam relevari quispiam vel gravari. Nemo autem se speret quod hic neglexerit cum obierit apud Deum promereri. Non igitur illa quae pro defunctis frequentat Ecclesia commen
Abbreviated transcription (Latin):
&uermis liguum. sie meror exeru¬
ciat cor uiri. Qui uero peuas ani¬
me & corporis nullo supplitio futurã
non dubitant. igne uri corpus. animã
autem rodi quo dã modo uerine mero¬
ris affirmant. Q uod & si credibilius
dicitur utiq absurdum est ibi dolorẽ
aut corporis aut animȩ defuturum.
ege tam̃ facilius estiuno. ad corpus utrũq¬
pertinere. quam neutrum. Legitur
quippe in ueterib scripturis. Uindicta
cariis impii aguis & uermis. Potuit bre¬
uius dici. uindicta unpii. Cur aigo dictũ
est. carnis unpui. nisi quia utrumq ignĩ
crgo uerum est inquiunt. quod ait rp̃s
uester. in qua mensura mensi fucritis.
ii eãdem remetietur uobis. si temporale
recatum supplitio punitur etcrno. Noc
id est ut qui mala fecerit male puniat᷑.
dictam fuisse caudem mensuram. De¬
loquebatur. Proinde qui iudicat .
cendempuat iniuste. si iudicatur. con¬
dempnatur iuste. in eadem mensura
recepit. quamuis non hoc quod dedit.

Expanded text:
et uermis lignum, sic maeror excruet uermis lignum, sic maeror excruciat cor uiri. Qui uero poenas et animi et corporis in illo supplicio futuras esse non dubitant, igne uri corpus, animum autem rodi quodammodo verme moeroris affirmant. Quod etsi credibilius dicitur, quia utique absurdum est ibi dolorem aut corporis aut animae defuturum. Ego tamen facilius existimo ut ad corpus dicam utrumqpertinere quam neutrum. Legitur quippe in Veteribus Scripturis: Vindicta carnis impii vermis et ignis . Potuit brevius dici vindicta impii. Cur ergo dictum est carnis impii nisi quia utrumque, id eergo uerum est, inquiunt, quod ait Christus uester: In qua mensura mensi fueritis, in ea remetietur uobis. si temporale peccatum supplicio punitur aeterno? Necid est ut qui mala fecerit mala patiatur, eandem dictam fuisse mensuram. bus. Proinde qui iudicat et condemnat iniuste, si iudicatur et condemnatur iuste, in eadem mensura recipit, quamuis non hoc quod dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod enim sine illiciente amore non
habuit. sine urente dolore non perdit.
E cce quantum michi uidetur. iuuent᷑
est ignis. qui nullum eoꝵ. dampnet
sid unum ditet. alterum dampnificit.
ambos ꝓbet. Nullas quidem penas ii¬
si purgatorias uoluit esse post mortẽ.
quouiam terris iuperiora sunt dem̃ta.
aqua. aer. ignis. Ex aliquo hoꝵ mun¬
datur per expiatorias penas. quod ter¬
rena cogitatione contractum est. Unde
peccatis quamlibet magnis. paruo sei¬
licet tempore perpetratis. pana quisq
lampuetur: eterna. quasi illius id usq̃m
iustitia legis attendat. ut tanta mora
temporis quisq puniatur. quanta mo¬
ra temporis unde pumretur a̾misit.
dicandus est esse lebere. quã diu fecit
unde meruit alligari. cum iustissime
annosas penas seruus in compedibus
pendat. qui uerbo uut ictu uliberrime
trinseunte uel lacessiuit dũm. uel pla¬
penas. non ad corporis pertinere. quia¬
scriptum est. Sicut tinea uestimentũ

Expanded text:
quoquohabuit sine urente dolore non perdit. Ecce, quantum mihi videtur, inventus est ignis, qui nullum eorum damnet, sed unum ditet, alterum damnificet, ambos probet. Nullas quidem poenas nisi purgatorias voluit esse post mortem, quoniam terris superiora sunt elementa aer, aqua, ignis. Ex aliquo horum mundetur per expiatorias poenas quod terrena cogitatione contractum est. Unde peccatis quamlibet magnis paruo scilicet tempore perpetratis, poena quisque damnetur aeterna, quasi ullius id umquam iustitia legis attendat, ut tanta mora temporis quisque puniatur, quanta mora tdicandus est esse debere quandiu fecit unde meruit alligari, cum justissime annosas ppendat, qui uerbo ant ictu celerrime transeunte uel lacessiuit dominum uel plapoenas, non ad corporis pertinere, diiunt: Sicut tinea uestimentum
Abbreviated transcription (Latin):
ticatio illa lampnosa. quia non habe¬
bit quo il suphedificauit .& coꝵ amis¬
sione cruciabitur. quib fruencto
utiq litabatur. Uide in apostoli
uerbis homuniem hedificantem suy
fundamentum lapides. prociosos au¬
rum. argentum. Qui sine uxore
est inquit. cegitat que sunt dei.
quomodo placeat dõ. Uule ahium
hedificantem ligna. fenum. stipulas.
Qui autem matrimonio iunctus
est inquit. cogitat quȩ sunt mun¬
siguli ꝓbat fornae: & homines iu¬
stos temptatio tribulationis. Et uniꝰ¬
cuiusq opus quale fuerit. iguis pro¬
babit. Si cuius opus ꝑmanserit. per¬
manet. quod quisq eogitat que sunt
dei. quomodo placeat deo. quod suꝑ¬
hedificauit mercedem accipiet. ul est
unde cogitauit hoc sumet. Sieuius
opus arserit dampnum patietur. quo¬
uiam quod dilexerat non habebit.
irse autem saluus erit. quia nulla tri¬
bulatio cum ab ilhus sunclam̃ti stabili¬
tate semouit. sic tamen quasi ꝑ ignẽ.

Expanded text:
ficatio ista damnosa, quia non habeficatio ista damnosa, quia non habebit quod superaedificavit, et eorum amissione cruciabitur quibus fruendo utique laetabatur. Vide in Apostoli verbis hominem aedificantem super fundamentum, lapides pretiosos, aurum, argentum . Qui sine uxore est, inquit, cogitat quae sunt Dei quomodo placeat Deo . Vide alium aedificantem ligna, fenum, stipulam . Qui autem matrimonio junctus est, inquit, cogitat quae sunt munfiguli probat fornax et homines iustos tentatio tribulationis. Et uniuscuiusque opus quale sit, ignis probabit. Si cuius opus permanserit permanet enim quod quisque cogitat quae sunt Dei, quo modo placeat Deo, quod superaedificauit mercedem accipiet id est, unde cogitauit, hoc sumet; si cuius autem opus arserit, damnum patietur quoniam quod dilexerat non habebit, ipse autem saluus erit quia nulla eum tribulatio ab illius fundamenti stabilitate semouit; sic tamen quasi per ignem
Abbreviated transcription (Latin):
st siđm xp̃m. quis ei dubitit in fun¬
damentum esse xp̃m: Si uero
scđm hoc seculum. si carnaliter.
si in morbo concupiscentiȩ sicut &
gentes que ignorant dm. etiã hoc
sedm ueniam concedit apostolus ĩmo
ꝑ apostolum. xp̃s. Potest ergo & iste
in fundam̃to habere xp̃m. Si eñ
nichil ei talis affectionis uoluptatisq
prepouat. quamuis suꝑhedificet
ligna. fenum. stipulas. xp̃s est sun¬
dam̃cum. Propter hoc saluus crit¬
per iqnem. Dditias enim huius mũddi
amoresq terreuos. ꝓpter coniugalem
quidem copulam non dampnabiles
tribulationes ignis crurit. Qui amat
patrem aut matrem aut filium suꝑ
qui has necessitudines sie amat carna¬
liter. ut tamen xp̃o dño non preponat.
malitq ipsis cartre quam xp̃o. si adhũc
fucrit articulum cemptationis adduc¬
tus. per ignem crit saluus. Q uia oe
coꝵ. amissione tantum necesse est ut
urat dolor. quantum heserat amor.
Ie per hec ei qui hedificauit erit hedi¬

Expanded text:
secundum Christum, quis ei dubitet in funsecundum Christum, quis ei dubitet in fundamento esse Christum? Si vero secundum hoc saeculum, si carnaliter, si in morbo concupiscentiae sicut et gentes quae ignorant Deum, etiam hoc secundum veniam concedit Apostolus; imo per Apostolum Christus. Potest ergo et iste in fundamento habere Christum. Si enim nihil ei talis affectionis voluptatisque praeponat, quamvis superaedificet ligna, fenum, stipulam, Christus est fundamentum, propter hoc salvus eritper ignem; delicias quippe hujus mundi amoresque terrenos propter conjugalem quidem copulam non damnabiles, tribulationis ignis exurit. Qui amat patrem aut matrem aut filium aut qui has necessitudines sic amat carnaliter, ut tamen Christo Domino non praeponat, malitque ipsis carere quam Christo, si ad hunc fuerit articulum tentationis adductus, per ignem erit salvus, quia et earum amissione tantum necesse est urat dolor quantum haeserat amor. Ac per hoc ei qui aedificavit erit aedi
Abbreviated transcription (Latin):
unte adulescentia. nulla damꝑna¬
bilia peccata comittant. uel in fla¬
xcis ued in facinorib. uel ĩnefarie
cuiusquam impictatis errore. sed
magna spiritus largitate opprimãt
quioquid ieis posset carnali delacta¬
tione domiuari. Plurimi uero p̃cep¬
to legis accepto eum prius uicti fuerĩt
preualentib uicus & p̃uaricatores
eius esfecti. tunc ad grtam confuguĩt
acdhuuantem. qua si unt &e amarius
penitendo & uchem̃tus purgando.
prius deo subditi. atc ita carni
preposita mente uictores. Quisquis
g̃ cupit penas euadere sempiternas.
iustificetur in ep̃o. ac sic uere transeat
de diabolo ad xp̃m. Nichil in hedificio
preponitur fundamento. Inueniemus
¶̃ qui possint saluari per ignem. si
prius inuenerimus quid sit habere
in fundamento xp̃m. Siquis itaq
xp̃ianus diligit meretrioem eiq ad¬
herens unum corpus efficitur. iam
fundam̃tum non habet. xp̃m. Si
quis autem diligit urorem suam.

Expanded text:
unte adulescentia nulla damnaunte adulescentia nulla damnabilia peccata committant uel in flagitiis uel in facinoribus uel in nefariae cuiusquam inpietatis errore, sed magna spiritus largitate obprimant, quidquid eis posset carnali delectatione dominari. Plurimi uero praecepto legis accepto, cum prius uicti fuerint praeualentibus uitiis et praeuaricatores eius effecti, tunc ad gratiam confugiunt adiuuantem, qua fiant et amarius paenitendo et uehementius pugnando prius Deo subdita adque ita carni praeposita mente uictores. Quisquis igitur cupit poenas euadere sempiternas, justificetur in Christo; ac sic vere transeat a diabolo ad Christum. Nihil in aedificio praeponitur fundamento. Inveniemus ergo qui possit salvari per ignem, si prius invenerimus quid sit habere in fundamento Christum. Si quis itaque Christianus diligit meretricem, eique adhaerens unum corpus efficitur, jam fundamentum non habet Christum. Si quis autem diligit uxorem suam