comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rare. nidil int̾esset ad eiꝰ integritatẽ quȩ
particula materiȩ cui mẽbro statuȩ redl¬
retur. dũ tam̃ totũ ex qͦ constituta fuerat
resumeret: ita ds̃ mirabilit̾ atq in effabi¬
lit̾ artifex. de toto quo caro nr̃a constiterit
eã mirabili & ineffabili celeritate restituit
nec aliquid attinebit ad eiꝰ redintegratio¬
ne. utrũ capilli ad capillos redeant & un¬
gues ad ungues. an quicqͥd eoꝵ ꝑierat mu¬
tetur in carnẽ & in partes alias corporis re¬
uocet᷑. curante artificis ꝓuidentia ne quid
indecens fiat. N olixe gͦ timere. multis
passerib pluris estis Non plures estis lego¬
dũ qđ ad cõparationẽ numeri ꝑtinet. sed
pluris estis. hoc. ẽ. maioris apud dm̃ merd
dignitatis. & estimationis. quã innumera
passerũ uł corpora uł genera computamini
Dico autẽ uob. om̃is quicunq confessus fuerte
me corã hominib & filius hominis confite¬

Expanded text:
rare, nihil interesset ad ejus integritatem, quae rare, nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cui membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerit resumeret: ita Deus, mirabiliter atque ineffabiliter artifex, de toto quo caro nostra constiterat, eam mirabili et ineffabili celeritate restituet, nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem utrum capilli ad capillos redeant, et ungues ad ungues, an quidquid eorum perierat mutetur in carnem, et in partes alias corporis revocetur, curante artificis providentia, ne quid indecens fiat. Nolite ergo timere, multis passeribus pluris estis. Non plures estis, legendum, quod ad comparationem numeri pertinet, sed pluris estis, hoc est majoris apud Deum meriti, dignitatis, et aestimationis, quam innumera passerum, vel corpora, vel genera computamini. Dico autem vobis, omnis quicunque confessus fuerit me coram hominibus, et Filius hominis confite
Abbreviated transcription (Latin):
dõ latent & parua etiã otiosaq dicta eiꝰ scien¬
tiam ñ fugiant. Derident intelligentiã
ȩccłastica in hoc loco qͥ carnis resurrectionẽ
negant: quasi nos ipsã terrenã materiã quȩ
discedente anima fit cadauer. ita in resur¬
rectione reparandã dicamꝰ: ut ea quȩ dila¬
bunt᷑ & in alias atq alias aliarũ rerũ spe¬
cies formasq uertunt᷑. quãuis ad corpus re¬
deant unde dilapsa sunt: ad easdẽ qͦq cor¬
poris partes ubi fuerant redire necesse sit:
Alioqͥn si capillis capitis redit qđ tã crebra
tonsura detraxit. si unguib. qđ totiens
dẽpsit exectio. immoderata & indecens co¬
gitantib & ideo resurrectionẽ carnis ñ cre¬
dentib occurrit informitas. Sed quẽ ad mo¬
dũ si statua cuius libet solubilis metalli aut
igne siquesceret. aut contereret᷑ in puluere
aut confunderet᷑ in massã. & eã uellet arti¬
fex rursũ ex illius materiȩ quantitate repa¬

Expanded text:
Deum lateat, et parva etiam otiosaque dicta ejus scienDeum lateat, et parva etiam otiosaque dicta ejus scientiam non fugiant. Derident intelligentiam ecclesiasticam in hoc loco, qui carnis resurrectionem negant, quasi nos ipsam terrenam materiem quae discedente anima fit cadaver, ita resurrectione reparandam dicamus, ut ea quae dilabuntur, et in alias atque alias aliarum rerum species formasque vertuntur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt redire necesse sit. Alioquin si capillis capitis redit, quod tam crebra tonsura detraxit, si unguibus quod toties dempsit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus, et ideo resurrectionem carnis non credentibus occurrit informositas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli, aut igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursus ex illius materiae quantitate repa
Abbreviated transcription (Latin):
nutissua inqͥt animalia & quȩ quolibet
paera feruntur uolatilia ds̃ obliuisci ñ
potest. uos qͥ ad imaginẽ facti estis creato¬
ris ñ debetis t̾reri abiis qͥ corpus occidunt
Quia qͥ irrationabilia gubernat. rationa¬
bilia curare ñ desinit. Dipondius qͦ qͥnq
passeres ueneunt. id÷ uendunt᷑: genus est
ponderis leiissimi. ex duob assib cõpositũ.
Quęrit fortasse aliqͥs quomͦ dicat apłs. nun¬
quid de bobus cura ẽ dõ. cũ utiq bos pas-¬
sere p̃ciosior existat. Sed aliud cura. ali¬
ud uͦ est scientia. Deniq numerus capilloꝵ
numerati sunt: ñ in actu cõputationis
sed in facultate cognitionis accipitur.
Non enĩ sollicitã ds̃ cura enumerantis inten¬
dit excubiã. sed cui cognita st̃ omĩa quasi
numerata sunt. Bene tam̃ numerata dicunt
qͥa quȩ uolumꝰ seruare numeramꝰ. Ubi im¬
mensã dĩ erga homines ostendit ꝓuidentiã
& ineffabilẽ signat affectũ. qđ nichil nr̃m

Expanded text:
nutissima, inquit, animalia, et quae quolibet nutissima, inquit, animalia, et quae quolibet per aera feruntur volatilia Deus oblivisci non potest, vos qui ad imaginem facti estis Creatoris, non debetis terreri ab iis qui occidunt corpus, quia qui irrationabilia gubernat, rationabilia curare non desinit. Dipondius quo quinque passeres veneunt, id est venduntur, genus est ponderis levissimi, ex duobus assibus compositi. Quaerit fortasse aliquis, quomodo dicat Apostolus: Nunquid de bobus cura est Deo ? cusere pretiosior existat. Sed aliud cura, aliud vero est scientia. Denique numerus capillorum, numerati sunt, non in actu computationis, sed in facultate cognitionis accipitur. Non enim sollicitam Deus curae numerantis intendit excubiam, sed cui cognita sunt omnia, quasi numerata sunt omnia. Bene tamen numerata dicuntur, quia quae volumus servare numeramus. Ubi immensam Dei erga homines ostendit providentiam, et ineffabilem signat affectum quod nil nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
cutores scõꝵ occisis corporib ñ habent
amplius qđ contra illos agant. ergo suꝑua¬
cua furiunt insania: qͥ mortua marty¬
rũ membra feris auibq discerpenda ꝓi¬
ciunt. uł in auras extenuari. uł in undas
solui. uł ꝑflammã incinerẽ faciunt redi-¬
gi: cũ nequaquã om̃ipotentiȩ dĩ quin ea
resuscitando uiuificet obsistere possint¬
Istatẽ mittere ingehennã. Quia duo sunt
genera ꝑsetutoꝵ. unũ palã seuientiũ. al¬
terũ ficte fraudulent̾q blandientiũ: con¬
tra utrunq nos munire atq instituere uo¬
lens saluator. & supra abhypochrisi phari¬
seorũ attendere. & hic a carnificũ cȩde p̃¬
cepit ñ timere: qͥa uidelicet post mortẽ.
nec horũ crudelitates nec illoꝵ ualeat si¬
mulatio durare. Dño potius qui semꝑ ui¬
deat placendũ. dñm qui semꝑ punire uł
liberare queat esse timendũ. NoNNE
quinq passeres ueneunt dipondio. & unus
ex illis ñ est in obliuione corã dño: Si mi¬

Expanded text:
cutores sanctorum occisis corporibus non habent amplius quid contra illos agant, ergo supervacua furiunt insania, qui mortua martyrum membra feris avibusque discerpenda projiciunt, vel in auras extenuari, vel in undas solvi, vel per flammas in cinerem faciunt redigi: cum nequaquam omnipotentiae Dei, quin ea resuscitando vivificet, obsistere possintstatem mittere in gehennam. Quia duo sunt genera persecutorum, unum palam saevientium, alterum ficte fraudulenterque blandientium: contra utrumque nos munire atque instituere volens Salvator, et supra ab hypocrisi Pharisaeorum attendere, et hic a carnificum caede praecipit non timere, quia videlicet post mortem nec horum crudelitas, nec illorum valeat simulatio durare. Domino potius qui semper videat placendum, Dominum qui semper punire vel liberare queat, esse timendum. Nonne quinque passeres veneunt dipondio, et unus ex illis non est in oblivione coram Deo? Si mi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩcunq facimꝰ. Sed quia in hac utta mili¬
tamus. ut ad illud regnũ ꝑuenire possimꝰ
quȩ uita sine his necessariis agi ñ potest.
adicient᷑ hȩc uob̾ inquit. sed uos regnũ di
quęrite. Qui enĩ non ait. dabunt᷑ sed adi¬
cientur: ꝓfecto indicat aliud esse qđ prin¬
cipaliter datur. aliud quod suꝑ additur
Quia nobis in intentione ȩternitas. iN
usu uero temporalitas esse debet: &¬
illud datur. & hoc nimirum ex
abundanti super additur.

Expanded text:
quaecunque facimus. Sed quia in hac vita miliquaecunque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest, Adjicientur haec vobis, inquit, sed vos regnum Dei quaerite. Qui enim non ait, Dabuntur, sed adjicientur, profecto indicat aliud esse quod principaliter datur, aliud quod superadditur. Quia nobis in intentione aeternitas, in usu vero temporalitas esse debet, et illud datur, et hoc nimirum ex abundanti superadditur.
Abbreviated transcription (Latin):
alim̃tis. consequent̃ ne extollant᷑ admonii¬
it Primo enĩ hȩc ad necessitatẽ implendã
homoquęrit. cũ hȩc autẽ abundauerint:
incipiet suꝑbire de talib. Tale . ẽ. hoc: acsi
se uulneratꝰ quis iactet qđ habeat multa
emplastra indomo. cũ hoc illi bonũ esset
si uulnera ñ haberet. & ne uno quidẽ indi¬
geret emplastro. Hȩc enĩ om̃ĩa gentes
Sindigetis. Ueruntam̃ quęrite regnũ dĩ &
hȩc omia adicient᷑ uob̾. Hic manifestissime
ostendit. ñ hȩc esse appetenda tanquã talia
bona nr̃a. ut ꝓpt̾ ipsa debeamꝰ bene facere
siquid facimꝰ. sed tam̃ esse necessaria. Quid
enĩ int̾sit int̾ bonũ qđ appetendũ. ẽ. &
necessariũ qđ sumendũ. ẽ: hac sententia
declarauit cũ ait. Ueruntam̃ quęrite¬
regnũ dĩ. & hec omĩa adicient᷑ uobis. Reguꝰ
gͦ dĩ bonũ nr̃m est: & hoc appetendũ
ibi finis constituendus. ꝓpt̃ qđ om̃a facian

Expanded text:
alimentis, consequenter ne extollantur admonuialimentis, consequenter ne extollantur admonuit. Primo enim haec ad necessitatem implendam homo quaerit. Cum autem haec abundaverint, incipit et superbire de talibus. Tale est hoc ac si se vulneratus quis jactet quia habet multa emplastra in domo, cum hoc illi bonum esset ut vulnera non haberet, et ne uno quidem indigeret emplastro. Haec enim omnia gentes digetis. Verumtamen quaerite regnum Dei, et haec omnia adjicientur vobis. Hic manifestissime ostendit, non haec esse appetenda, tanquam talia bona nostra, ut propter ipsa debeamus bene facere, si quid facimus, sed tamen esse necessaria. Quid enim intersit inter bonum quod appetendum est, et necessarium quod sumendum est, hac sententia declaravitregnum Dei, et haec omnia adjicientur vobis. Regnum ergo Dei bonum nostrum est, et hoc appetendum, et ibi finis constituendus, propter quod omnia faciamus
Abbreviated transcription (Latin):
florib cõparari: Quid ita rubet ut ro-¬
sa Quid ita candet ut liliũ: Uiolȩ uͦ
purpurã nullo suꝑari murice. oculorũ
magis quã sermonũ iudiciũ est.
i autẽ foenũ qđ hodie in agro. ẽ. & cras
inclibanũ mittit᷑ dĩ sic uestit. quanto
magis uos pusillȩ fidei: Cras in scripturis
futurũ tempus intelligit᷑ dicente iacob.
Et exaudiet me cras iusticia mea. Et in sa¬
muhelis phantasmate phitonissa loquit᷑
ad saulem. Cras eris mecũ. E ⁊ uos no¬
lite quęrere. qͥd manducetis aut qͥd biba¬
tis Notandũ qđ ñ ait. nolite quȩrere uł
solliciti esse de cibo aut potuaut indum̃to
sed expressius. quid in qͥt manducetis aut
quid bibatis. Et supra. Neq corpori qͥd uesti¬
amini. Ubi mͥuident᷑ argui. qui spreto u¬
ctu uł uestitu cõmuni. lautiora sibi uł au¬
steriora p᷑his cũ quib uitã ducunt alimta
uł indum̃ta requirunt. Et nolite in
sullime tolli. Prohibita sollicitudine de

Expanded text:
floribus comparari? Quid ita rubet ut rofloribus comparari? Quid ita rubet ut rosa? quid ita candet ut lilium? Violae vero purpuram nullo superari murice, oculorum magis quam sermonum indicium est. Si autem fenum quod hodie in agro est, et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit, quanto magis vos, pusillae fidei? Cras in Scripturis futurum tempus intelligitur, dicente Jacob: Et exaudiet me cras justitia mea . Et in Samuelis phantasmate, Pythonissa loquitur ad Saulem: Cras eris mecum . Et vos, nolite quaerere quid manducetis, aut quid bibatis. Notandum quod non ait, Nolite quaerere vel solliciti esse de cibo, aut potu, aut indumento, sed expressius, Quid, inquit, manducetis, aut quid bibatis. Et supra, Neque corpori, quid vestiamini. Ubi mihi videntur argui, qui spreto victu, vel vestitu communi, lautiora sibi vel austeriora prae iis cum quibus vitam ducunt, alimenta, vel indumenta, requirunt. Et nolite in sublime tolli. Prohibita sollicitudine de
Abbreviated transcription (Latin):
potestate atq dominati factũ ẽ. ut ad
hanc staturã corpus ur̃m ꝑduceret᷑: eius
ꝓuidentia etiã uestiri potest. Non autẽ
ur̃a cura factũ. ẽ: ut adhanc staturã ueni¬
ret corpusurm. Ex hoc intelligi potest.
qđ si curetis & uelitis: adicere unũ cubi¬
tũ huic staturȩ ñ potestis. Illi gͦ etiã te¬
gendi corporis curã relinquite. cuius ui-¬
detis cura factũ esse ut tantȩ staturȩ cor¬
pus habeatis. Si gͦ inquit neq qđ mini¬
mũ est potestis. Minimũ enĩ. ẽ. sed dõ.
alimentũ. Itaq sequitur & dicit.
Considerare lilia agri quomͦꝰ crescunt. ñ
laborant. neq nent. Sed ista docum̃ta
ñ sicut allegorica discutienda st̃: ut
quęramꝰ quid significent corui aut lilia.
Posita sunt enĩ: ut de reb minorib maiora
ꝑsuaderent᷑. Di coautẽ uobis. nec sa¬
lomon in om̃i gła sua uestiebat᷑ sicut unũ
ex istis. Et reuera. qđ sericũ. quȩ regũ
purpura. quȩ pictura textricũ potest

Expanded text:
potestate atque dominatu factum est, ut ad hanc staturam corpus vestrum perduceretur, ejus providentia etiam vestiri potest. Non autem vestra cura factum esse, ut ad hanc staturam veniret corpus vestrum, ex hoc intelligi potest, quod si curetis et velitis adjicere unum cubitum huic staturae, non potestis. Illi ergo etiam tegendi corporis curam relinquite, cujus videtis cura factum esse ut tantae staturae corpus habeatis. Si ergo inquit neque quod minimum est potestis, minimum enim est hoc, sed Deo, alimentum. Itaque sequitur, et dicit: Considerate lilia quomodo crescunt, non laborant, non nent. Sed ista documenta, non sicut allegorica, discutienda sunt, ut quaeramus quid significent corvi aut lilia; posita sunt enim, ut de rebus minoribus majora persuaderentur. Dico autem vobis, nec Salomon in omni gloria sua vestiebatur sicut unum ex istis. Et revera, quod sericum, quae regum purpura, quae pictura textricum, potest
Abbreviated transcription (Latin):
strabitur.
re autẽ quidã ei de turba. Magister
dic frĩ meo ut diuidat metũ hȩre¬
ditatẽ. At ille dixit ei. Homo. quis me
constituit uidicẽ aut diuisorẽ suꝑ uos:¬
Merito refutat᷑ hic frat̾ qͥ magistro suꝑnȩ
pacis unitatisq gaudia cõmendanti:
t̾renȩ diuisionis uult ingerere mole¬
stiã. merito hominis uocabulo notat᷑.
Cũ enĩ sit int̾uos inqͥt apłs zelus & conten¬
tio. nonne carnales estis. nonne homi¬
nes estis & scđm hominẽ ambulatis: Ne¬
gatq se dñs hominũ esse diuisorẽ. ad qͦs
& secũ & cũ angłis pacificandos uenerat
Non enĩ ẽ. ds̃ dissensionis. sed pacis. Et

Expanded text:
strabitur. t autem quidam ei de turba: Magister, dic fratri meo ut dividat mecum haereditatem. At ille dixit ei: Homo, quis me constituit Merito refutatur hic frater qui magistro supernae pacis unitatisque gaudia commendanti terrae divisionis vult ingerere molestiam, merito hominis vocabulo notatur. Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis, nonne homines estis. et secundum hominem ambulatis? Negatque se Dominus hominum esse divisorem, ad quos et secum et cum angelis pacificandos venerat. Non enim est D
Abbreviated transcription (Latin):
utriusq gradus martyres & laici scilicet &
altaris officio mancipati. subeorũ uoluit
intimare uocabulo.e uob̾ legis pe¬
ritis. qͥa tulistis clauẽ scientiȩ. Ipsi ñ intro.¬
istis. & eos qͥ introibant ꝓhibuistis. Clauis
scientiȩ humilitas xp̃i est: quã legis periti
nec ipsi in lege & ꝓpħis intelligere. nec ab
aliis intelligi uolebant. Intrare enĩ est
ñ esse contentũ suꝑficie litterȩ. sed usq ad
intelligentiȩ sacratioris archana penetra¬
re. Alrita. Om̃is doctor qͥ auditores quos
uerbo ȩdificat. exemplo scandalizat. nec
ipse regnũ dĩ intrat. nec eos qui potuert
intrare ꝑmittit. Cumhȩc ad illos di¬
ceret. coeꝑunt pharisei & legisperiti gra¬
audierint: ipsi testant᷑. qui tanto into¬
nante turbine ñ ipsi resipiscere. sed do¬
ctorem ueritatis insidiis moliunt᷑ aggredi

Expanded text:
utriusque gradus martyres, et laici scilicet et utriusque gradus martyres, et laici scilicet et altaris officio mancipati, sub eorum voluit intimare vocabulo. Vae vobis legisperitis, quia tulistis clavem scientiae, ipsi non introistis, et eos qui introibant prohibuistis. Clavis scientiae humilitas Christi est, quam legisperiti nec ipsi in lege et prophetis intelligere, nec ab aliis intelligi volebant. Intrare est enim, non esse contentum superficie litterae, sed usque ad intelligentiae sacratioris arcana penetrare. Aliter: Omnis doctor qui auditores quos verbo aedificat exemplo scandalizat, nec ipse regnum Dei intrat, nec eos qui poterant intrare permittit. Cum haec ad illos diceret, coeperunt Pharisaei et legisperiti graaudierint ipsi testantur, qui tanto intonante turbine non ipsi resipiscere, sed doctorem veritatis insidiis moliuntur aggredi
Abbreviated transcription (Latin):
seu post mortẽ resurrectionẽq saluatoris
abaliis nationib int̾empti. & ipse dñs u¬
deis licet acclamantib a Romano tam̃ prȩ¬
side romanisq sit militib crucifixus. Sed
moris. ẽ. scripturarũ. duas sepe generatio.¬
nes hominũ bonoꝵ scilicet malorũq cõpu¬
tare. Hoc ẽ. eorũ qui ñ ex sanguinib neq ex
ex dõ nati st̃. & eoꝵ quib dicit᷑. uos ex patre
diabolo estis. & alibi. Serpentes. generatio
uiparũ ASaNSUrNE abel iustiusq act
sanguinẽ zachariȩ. qui perut int̾ altare &
edem. Quare a sanguine abel qͥ primꝰ mar-¬
tyriũ passus. ẽ: mirũ ñ est. Sed quare usq
ad sanguinẽ ⁊achariȩ: quȩrendũ. ẽ. cũ &
multi post eũ usq ad natiuitatẽ xp̃i & ipso
mox nato innocentes inbethleem pueri sint
abhac generatione ꝑempti. Nisi forte quia
abel pastor ouiũ. zacharias sacerdos fuit¬
& hic incampo. ille in atrio tẽpli necatꝰ. ẽ:

Expanded text:
seu post mortem, resurrectionemque Salvatoris, seu post mortem, resurrectionemque Salvatoris, ab aliis sunt nationibus interempti, et ipse Dominus Judaeis licet acclamantibus, a Romano tamen praeside Romanisque sit militibus crucifixus. Sed moris est Scripturarum duas saepe generationes hominum, bonorum scilicet malorumque computare, hoc est eorum qui non ex sanguinibus, neque ex ex Deo nati sunt ; et eorum quibus dicitur: Vos ex patre diabolo estis . Et alibi: Serpentes, generatio viperarum . A sanguine Abel usque ad sanguinem Zachariae, qui periit inter altare et aedem. Quare a sanguine Abel qui primus martyrium passus est, mirum non est, sed quare usque ad sanguinem Zachariae, quaerendum est, cum et multi post eum usque ad nativitatem Christi, et ipso mox nato, innocentes in Bethleem pueri sint ab hac generatione perempti, nisi forte quia Abel pastor ovium, Zacharias sacerdos fuit, et hic in campo, ille in atrio templi necatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia dĩ dixit. Mittã ad illos ꝓpħas &¬
apłos. & ex illis occident & ꝑsequentur.
Sapientiã dĩ se ipsũ dicit. Ipse ẽ. enĩ dĩ uirtꝰ
& dĩ sapientia. sicut apłs docet. Deniq iN
Matheo ita habes. Ideo ecce ego micto ad uos
ꝓpħas. & sapientes & scribas. Si autẽ eadẽ
heretici xp̃o ex uirgine principiũ dare . o.¬
mittant aliũ legis & ꝓpħarũ. aliũ noui te¬
stam̃ti dm̃ p̃dicare. Quãuis sepe etiã apłica
scriptura ꝓpħas ñ eos solũ qͥ futurã xp̃i in¬
carnatione sed & eos qͥ uentura cȩlestis re-¬
gni gaudia p̾dicent appellat. Prophȩ inqͥt
duo aut tresdicant. & cȩteri diiudicent
Sed nequaquã hos crediderim apłis in catha¬
logi ordine pͣferendos. U⁊ inquirat᷑
sanguis omniũ ꝓpħarũ qui effusus . ẽ. a
constitutione mundi a generatione ista
Quęrit᷑ quomͦꝰ sanguis om̃iũ ꝓpħarũ atq iu¬
cũ & multi sc̃oꝵ siue ante incarnationẽ

Expanded text:
sapientia Dei dixit: Mittam ad illos psapientia Dei dixit: Mittam ad illos pos, et ex illis occident et persequentur. Sapientiam Dei seipsum dicit, ipse est enim Dei virtus et Dei sapientia, sicut Apostolus docet . Denique in Matthaeo ita habes: Ideo ecce ego mitto ad vos prophetas, et sapientes et scribas. Si autem eadem haeretici Christo ex Virgine principium dare, omittant alium legis et prophetarum, alium Novi Testamenti Deum praedicare, quamvis saepe etiam apostolica Scriptura prophetas non eos solum qui futuram Christi incarnationem, sed et eos qui ventura coelestis regni gaudia praedicent, appellat. Prophetae inquit duo aut tres dicant, et caeteri dijudicent. Sed nequaquam hos crediderim apostolis in catalogi ordine praeferendos. Ut inquiratur sanguis omnium prophetarum qui effusus est a constitutione mundi a generatioarum atque jucum et multi sanctorum sive ante incarnationem,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ꝑ grãm dnĩ ie sucredimꝰ saluari. quem¬
admodũ & illi. Ue uob̾ qͥ ȩdificatis
monum̃ta ꝓpħarũ. patres autẽ ur̃i occide¬
runt illos. Non monum̃ta ꝓpħarũ ornare.
patrũ suorũ facta qui hos occiderunt ar-¬
guebant. sed pat̾na facinora emulando dũ
sententiã retorquebant. eadẽ uidelicet
ipsi quȩ in parentib dãnabant agentes.
ROFEcto testificamini qđ consentitis
oꝑib patrũ ur̃orũ. qm̃ quidẽ ipsi eos
occiderunt. uos autẽ edificatis eoꝵ sepul¬
chra. Simulabant quidẽ se obfauorẽ uul¬
gi captandũ: patrũ suorũ horrere ꝑfidiã
memorias ꝓpħarũ qui abeis occisi sunt ma¬
gnifice ornando. Sed ipso oꝑe testificantur
quantũ paternȩ nequiciȩ consentiant: dñm
qui abeisdẽ ꝓpħis. ẽ p̾nunciatꝰ iniuriis agen¬
do. ubi se parit᷑ & filios homicidarũ & ad suȩ
cdãnationis augm̃tũ scientes peccare decla-¬
rant. U Noe recte subiungit᷑. Propt̾ea &

Expanded text:
imus salvari, quemadmodum et illi . Vae vobis qui aedificatis monumenta prophetarum, patres autem vestri occiderunt illos. Non monumenta prophetarum ornare, patrum suorum facta qui hos occiderunt arguebant, sed paterna facinora aemulando, dumsententiam retorquebant, eadem videlicet ipsi quae in parentibus damnabant agentes. Profecto testificamini quod consentitis operibus patrum vestrorum. Quoniam quidem ipsi eos occiderunt, vos autem aedificatis eorum sepulcra. Simulabant quidem se, ob favorem vulgi captandum, patrum suorum horrere perfidiam, memorias prophetarum qui ab eis occisi sunt magnifice ornando, sed ipso opere testificantur quantum paternae nequitiae consentiant, Dominum qui ab eisdem prophetis est praenuntiatus, injuriis agendo. Ubi se pariter et filios homicidarum et ad suae damnationis augmentum scientes peccare declarant. Unde recte subjungitur: Propterea et
Abbreviated transcription (Latin):
& anima una nec qͥsquã eoꝵ quȩ possi¬
debat aliquid suũ esse dicebat. sed erant
illis omĩa cõmunia. Solus autẽ fratnita¬
tis diuisor & auctor dissensionis. ẽ: ile
de qͦ supra dicit᷑. Et qui ñ colligit mecũ
disꝑgit Et de mẽbris illius. Om̃e regnũ

Expanded text:
 anima una, nec quisquam eorum quae possidebant aliquid suum esse dicebat, sed erant illis omnia communia . Solus autem fraternitatis divisor et auctor dissensionis est ille de quo supra dicitur: Et qui non colligit mecum, dispergit. Et de membris illius: Omne regn
Abbreviated transcription (Latin):
Et dixit. Hoc faciã. Destruã horrea mea &
maiora faciã. & illuc congregabo omĩa
quȩ nata sunt mͥ bona mea. Non in eo re¬
prehendit᷑ iste diues qđ t̾rã coluerit. na¬
tosq ex ea fructꝰ in horrea collegerit: sed
qđ omnẽ uitȩ suȩ fiduciã in ipsa ab un¬
dantia rerũ posuerit. fructꝰq quos ube¬
riores solito t̾ra ꝓtulit. suos fructꝰ &
sua bona cõputans ñ pauꝑib erogare
uixta imꝑiũ dnĩ dĩ dicentis. qđ supest
date elemosinã sed factis receptaculis
maiorib suȩ in futurũ luxuriȩ reser¬
uare studuerit. ANima inquiens ha¬
bes multa bona positã in annos plurimos.
requiesce. comede. bibe. epulare. Cui simi¬
le quid in ȩcclesiastico legit᷑ Est qͥ locuple¬
tatur parce agendo. & est pars mercedis illiꝰ
neo qđ dicit inueni requiem mͥ. & nunc
manducabo de bonis meis solus. Et nescit qđ¬

Expanded text:
dixit: Hoc faciam, destruam horrea mea, et majora faciam, et illuc congregabo omnia quae nata sunt mihi, et bona mea. Non in eo reprehenditur iste dives quod terram coluerit, natosve ex ea fructus in horrea collegerit, sed quod omnem vitae suae fiduciam in ipsa abundantia rerum posuerit, frustusque quos uberiores solito terra protulit, suos fructus et sua bona computans, non pauperibus erogare, juxta imperium Domini dicentis: Quod superest date eleemosynam, sed, factis receptaculis majoribus, suae in futurum luxuriae reservare studuerit. Anima, inquiens, habes multa posita in annos plurimos, requiesce, comede, bibe, epulare. Cui simile quid in Ecclesiastico legitur: Est qui locupletatur parce agendo, et est pars mercedis illius in eo quod dicit: Inveni requiem mihi, et nunc manducabo de bonis meis solus, et nescit q
Abbreviated transcription (Latin):
cdomũ cadet. Dixrtq ad illos. Uidete
& cauete ab omĩ auaricia. qͥa ñ in abun¬
dantia cuiꝰq eiꝰ uita . ẽ ex his quȩ possidet
Sicut supra dñs aduersũ blasphemos & iy¬
pochritas multa dixerat: sic & hic ex occa¬
sione huiꝰ stulti petitoris aduersus auari¬
ciȩ pestẽ qua pleriq mortaliũ satis suꝑq
laborant. & turbas & discipłos p̾ceptis
parit̃ & exemplis munire satagit. Et no¬
tandũ qđ ñ ait. cauete ab auaricia. sed
adiunxit ab om̃i. Quia ñ nulla simplicit̃
hominib geri uident᷑. sed internꝰ arbit᷑
qua intentione fiant qui cernit iudicat
Quis enĩ cũ frẽ hȩreditatẽ diuidi. adultos
in agro ꝓprio fructꝰ in horrea recondi ꝓ
crimine deputaret. Sed ipse. ẽ. testis
& iudex de qͦscriptũ est. HOMINIS¬

Expanded text:
illos: Videte et cavete ab omni avaritia, quia non in abundantia cujusquam vita ejus est, ex eis quae possidet. Sicut supra Dominus adversum blasphemos et hypocritas multa dixerat, sic et hic ex occasione hujus stulti petitoris, adversus avaritiae pestem, qua plerique mortalium satis superque laborant, et turbas et discipulos praeceptis pariter et exemplis munire satagit. Et notandum quod non ait, Cavete ab avaritia, sed adjunxit, ab omni, quia nonnulla simpliciter hominibus geri videntur, sed internus arbiter qua intentione fiant, quia cernit, judicat. Quis enim cum fratre haereditatem dividi, adultos in agro proprio fructus in horrea recondi pro crimine deputaret? Sed ipse est testis et judex, ut scriptum est. Dixi
Abbreviated transcription (Latin):
contra morẽ patrũ sine fide & gr̃a iesu xp̃i
& seruare & seruandã tradere p̾sumebant.
Atq ideo iugũ xp̃i suaue & sarcinã eiꝰ leuẽ
ubi requies. ẽ. animarũ ꝓcul abicere & ex-¬
terminare tẽptabant. cũ scriptũ sit: iustꝰ

Expanded text:
contra morem patrum sine fide et gratia Jesu Christi contra morem patrum sine fide et gratia Jesu Christi et servare et servandam tradere praesumebant, atque ideo jugum Christi suave et sarcinam ejus levem, ubi requies est animarum, procul abjicere et exterminar
Abbreviated transcription (Latin):
sunt cadauerũ plena foetore. De quib psal-¬
mista cũ diceret: sepulchrũ patens. ẽ. guttur
eoꝵ. mox qͥd dixisset aꝑuit adiungens lin¬
guis suis dolose agebant. Responpeis
autẽ quidã ex legis peritis. ait illi. Magist̃.
hȩc dicens etiã nob̵ contumeliã facis. Qm̃
conscientia quȩ audito dĩ uerbo sibi contu¬
meliã fieri putat & cõmemorata poena ꝑfi.¬
dorũ se semꝑ intelligit esse dãnandã. Un
uiȩ meȩ ad custodiendas iustificationes tuas.
Tunc ñ confupdar dũ respicio in om̃ia man-¬
datatua. Ał ille ait . Et uob̾ legis pe¬
ritis ue. ꝗͥ oneratis homines onerib quę
portari ñ possunt. & ipsi uno digito ur̃o
ñ tangitis sarcinas. Non posst̃ onera legis
portari. eomͦ quo isti legisperiti hȩc impo
nebant hominib Unde recte audiunt. qđ
sarcinas eiꝰ uno digito ñ tangerent. hoc est
ne in minimis quĩdẽ eã ꝑficerent. quã se

Expanded text:
sunt cadaverum plena fetore. De quibus Psalsunt cadaverum plena fetore. De quibus Psalmista cum diceret: Sepulcrum patens est guttur eorum ; mox quid dixisset aperuit adjungens: Linguis suis dolose agebant. Respondens autem quidam ex legisperitis ait illi: Magister, haec dicens etiam nobis contumeliam facis.conscientia, quae audito Dei verbo sibi contumeliam putat fieri, et commemorata poena perfidorum se semper intelligit esse damnandam! Undviae meae ad custodiendas justificationes tuas, tunc non confundar dum respicio in omnia mandata tua. At ille ait: Et vobis legisperitis vae, quia oneratis homines oneribus quae portari non possunt, et ipsi uno digito vestro non tangitis sarcinas. Non possunt onera legis portari eo modo quo isti legisperiti hnebant hominibus. Unde recte audiunt quod sarcinas ipsas uno digito suo non tangerent: hoc est, ne in m
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c ꝓ nob̾ mortuus. ẽ. Hȩc autẽ oportuit
facere & illa ñ omittere. id ÷ elemosinã
fructuũ t̾renorũ. Nongͦ se fallant qui ꝑ
elemosinas quas libet largissimas fructuũ
suorũ. uł cuiꝰq pecuniȩ impunitatẽ se eme¬
re existimant in facinorũ immanitate ac
flagitiorũ nequicia permaneNdi.
e uob̾ phariseis qͥdiligitis primas cathe¬
dras in sẏnagogis & salutationes inforo.
Ue nob̾ miseris ad quos phariseoꝵ uitia tran-¬
sierunt. qͥbreue & incertũ uitȩ nr̃ȩ curricu-¬
lũ quo peccata humilit̾ plangere debuera¬
mus: ꝓprioreatu inuicẽ suꝑbe certando
peccatis amplius onerare ñ metuimus.
e uob̾ qui estis ut monum̃ta quȩ ñ appa¬
rent. & homines ambulantes supͣ nesciunt.
Et hac suꝑstitionẽ phariseoꝵ sententia redar¬
guit. qͥ foris speciẽ rectȩ doctrinȩ p̾ten¬
dunt. intus uͦ quid foeditatis gerant occul¬
tant. Instar monum̾torũ quȩ cũ suꝑficiem
t̾rȩ cõmunis ostentent: intꝰ uermescentiũ

Expanded text:
pro nobis mortuus est . Haec autem oportuit facere, et illa non omittere, id est eleemosynas fructuum terrenorum. Non ergo se fallant qui per eleemosynas quaslibet largissimas fructuum suorum, vel cujusque pecuniae, impunitatem se emere existimant, in facinorum immanitate ac flagitiorum nequitia permanendo. Vae vobis Pharisaeis qui diligitis primas cathedras in synagogis, et salutationes in foro. Vae nobis miseris, ad quos Pharisaeorum vitia transierunt, qui breve et incertum vitae nostrae curriculum quo peccata humiliter plangere debueramus, pro prioratu invicem superbe certando, peccatis amplius onerare non metuimus. Vae vobis qui estis ut monumenta quae non parent, et homines ambulantes supra, nesciunt. Et haec superstitionem Pharisaeorum sententia redarguit, qui foris speciem rectae doctrinae praetendant, intus vero quid foeditatis gerant, occultent, instar monumentorum, quae cum superficiem terrae communis ostentent, intus vermescentium
Abbreviated transcription (Latin):
mortalis. ẽ & cũ esse cessauerint semꝑ ñ
erunt. quanto magis homines quib ȩter¬
nitas ꝓmittit᷑. dĩ reguntur imꝑioꝰ
Quanto magis uos pluris estis illis: Idest
carius uos ualetis. Quia utiq rationale
animal sicuti. ẽ. homo. sullimius ordinatũ
est in rerũ natura quã irrationalia: sicuti
sunt aues. Quis autẽ ur̃m cogitando
potest adicere ad staturã suã cubitum
unũ: Si gͦ neq qđ minimũ. ẽ. potestis.

Expanded text:
ortalis est, et cum esse cessaverint, semper non erunt, quanto magis homines, quibus aeternitas promittitur, Dei reguntur imperio! Quanto magis vos pluris estis illis! Id est, carius vos valetis. Quia utique rationale animal sicuti est homo, sublimius ordinatum est in rerum natura, quam irrationalia, sicuti sunt aves. Quis autem vestrum cogitando potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? Si ergo neque quod mi
Abbreviated transcription (Latin):
munda sunt uob̃. Qui enĩ uult ordinate
dare elemosinã. a se ipso debet inciꝑe.
& eã sibi primũ dare. Est enĩ elemosina
opus miscđiȩ. Uerissimeq dictũ ẽ. Mise¬
rere animȩ tuȩ placens dõ. Propt̾ hoc re¬
nascim᷑ ut dõ placeamꝰ. cui merito displi¬
cet qđ nascendo contraximꝰ. Hȩc ẽ. prima
elemosina quã nob̾ dedimꝰ. qm̃ nos ipsos
miseros ꝑmiserantis dĩ miscđiam requisiui¬
mus. Propt̃ quẽ dilectionis ordinẽ dictũ
est. Diliges ꝓximũ tuũ tanquã te ipsum.
Cũ gͦ increpasset eos qđ forinsecus se lauabant.
intus autẽ rapina & iniquitate plenierant.
admonens quadã elemosina quã sibi hõ
debet primitꝰ dare interiora mundare.
ueruntam̃ in qͥt qđ suꝑ est date elemosinã
& ecce omĩa munda st̃ uob̃. Deinde ut osten¬
deret quid admonuisset. & qͥd ipsi facere
ñ curarent: ne illũ putarent eoꝵ elemosi¬
nas ignorare. sed ue uob inqͥt phariseis.

Expanded text:
munda sunt vobis. Qui enim vult ordinate munda sunt vobis. Qui enim vult ordinate dare eleemosynam, a seipso debet incipere, et eam sibi primum dare. Est enim eleemosyna opus misericordiae, verissimeque dictum est: Miserere animae tuae placens Deo . Propter hoc renascimur, ut Deo placeamus, cui merito displicet quod nascendo contraximus. Haec est prima eleemosyna quam nobis dedimus, quoniam nosipsos miseros per miserantis Dei misericordiam requisivimus. Propter quem dilectionis ordinem dictum est: Diliges proximum tuum tanquam teipsum . Cum ergo increpasset eos quod forinsecus se lavarent, intus autem rapina et iniquitate pleni essent, admonens quamdam eleemosynam, quam sibi homo debet primitus dare, et interiora mundari: Verumtamen, inquit, quod superest date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt. Deinde ut ostenderet quid admonuisset, et quid ipsi facere non curarent, ne illum putarent eorum eleemosynas ignorare. Sed vae vobis, inquit, Pharisaei.
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ quȩ intenebris dixistis in lumine di¬
centur. & qđ in aure locuti estis in cubieu
lis pͣdicabit᷑ in tectis: ñ solũ infuturo.
quando cuncta cordiũ abscondita ꝓferent᷑
ad lucẽ: sed in p̾senti tẽpore potest con¬
quondã pressuris carcerũq umbris uel
locuti uł passi sunt apłi: nunc clarifica
ta ꝑ orbẽ eccła. lectis eoꝵ actib publice
p̾dicant᷑. Sane qđ ait p̃dicabit᷑ in tectis.
iuxta morẽ ꝓuinciȩ palestinȩ loquit᷑.
ubi solent intectis residere Non enĩ
tecta nr̃o more culminib sullimata. sed
plano scemate faciunt ȩqualia. Unde
lex p̾cepit. ut qͥ nouã domũ ȩdificaret.
murũ tecti poneret in gyro: ne funde¬
ret᷑ ibi sanguis innoxius. labente aliquo
& in pͣceps ruente. Et intẽpli constructio¬
ne legimꝰ Texit qͦq domũ laquearib
cedrinis & ȩdificauit tabulatũ suꝑom

Expanded text:
Quoniam quae in tenebris dixistis, in lumine diQuoniam quae in tenebris dixistis, in lumine dicentur, et quod in aure locuti elis praedicabitur in tectis: non solum in futuro, et quando cuncta cordium abscondita proferentur ad lucem, sed in praesenti tempore potest conquondam pressurarum carcerumque umbras vel locuti vel passi stibus publice praedicantur. Sane quod ait, Praedicabitur in tectis, juxta morem provinciae Palestinae loquitur, ubi solent in tectis residere. Non enim tecta nostro more culminibus sublimata, sed plano schemate faciunt aequalia. Unde lex praecepit ut qui novam domum aedificaret, murum tecti poneret in gyro, ne funderetur ibi sanguis innoxius, labente aliquo et in praeceps ruente. Et in templi constructione legimus: Texit quoque domum laquearibus cedrinis, et aedificavit tabulatum super
Abbreviated transcription (Latin):
maliciȩ & nequiciȩ: sed in azimis since¬
ritatis & ueritatis. Nã sicut modicũ fer¬
menti totã farinę cui inicit᷑ massã cor¬
rumpit. uniuersãq mox consꝑsionẽ suo
sapore cõmaculat: sic nimirũ simulatio
cuiꝰ semel animũ imbuerit: tota uirtutũ
sinceritate & ueritate fraudabit
tũ qđ ñ sciatur. Et qm̃ in pͣsenti scło mul¬¬
torũ diu latet hẏpochrisis: ergo de futu-¬
ro tẽpore intelligendũ. ẽ quando iudica¬
bit ds̃ occulta hominũ. Nã sicut unus a¬
micorũ beati iob uerissime dixit. laus
impiorũ breuis. ẽ: & gaudiũ hẏpodritȩ
ad instar puncti.Si ascenderit usq ad
cęlũ suꝑbia eiꝰ. & caput eiꝰ nubes tetigerit.
quasi sterquiliniũ infine ꝑdetur. Infine
inquit ꝑdetur. qͥ in principio florere ui-¬
debatur. Est gͦ sensus. Attendite ne emu-¬
lemini simulatores. qͥa ueniet ꝓfecto tẽ¬
pus in quo & ur̃a uirtus omĩs & eoꝵ reue-¬
letur hẏpochrisis. Uerũ qđ sequitur.

Expanded text:
in azymis sinceritatis et veritatis . Nam sicut modicum fermentum totam farinae qui injicitur massam corrumpit, universamque mox conspersionem suo sapore commaculat, sic nimirum simulatio cujus semel animum imbuerit, tota virtutum sinceritate et veritate fraudabittum quod non sciatur. Et quomodo in praesenti saeculo multorum diu latet hypocrisis? Ergo de futuro tempore intelligendum, quando judicabit Deus occulta hominum. Nam sicut unus amicorum beati Job verissime dixit: Laus impiorum brevis est, et gaudium hypocritae ad instar puncti. Si ascenderit usque ad coelum superbia ejus, et caput ejus nubes tetigerit, quasi sterquilinium in fine perdetur . In fine, inquit, perdetur, qui in principio florere videbatur. Est ergo sensus: Attendite ne aemulemini simulatores, quia veniet profecto tempus, in quo et vestra virtus omnibus, et eorum reveletur hypocrisis. Verum quod sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
Nã sequitur.  xCERNA corporis tui est
oculus tuus. Corpus quippe dicit. oꝑa quȩ
palã cunctis apparent. Oculũ uͦ. ipsam
m̃tis intentionẽ quȩ oꝑat᷑. & de cuiꝰ meri¬
to eadẽ oꝑa. lucis antenebrarũ sint oꝑa
discernunt᷑. sicut ipse consequent᷑ exposuit
dicens. Si oculus tuus fuerit simplex
totũ corpus tuũ lucidũ erit. Si autẽ nequã
fuerit: etiã corpus tuũ tenebrosũ erit. Si
inqͥt pura rectaq intentione quȩ potes age¬
re bona studueris. lucis ꝓfecto sunt opa
quȩ facis. etiã si corã hominib imꝑfectio¬
nis aliqͥd habere uideant᷑: qm̃ diligentib
dm̃ om̃ĩa cooꝑant᷑ in bonũ. iis qui scđm

Expanded text:
nam sequitur: Lucerna corporis tui est nam sequitur: Lucerna corporis tui est oculus tuus. Corpus quippe dicit opera quae palam cunctis apparent, oculus vero ipsam mentis intentionem operatur, et de cujus merito eadem opera, lucis an tenebrarum sint opera, discernuntur, sicut ipse consequenter exposuit, dicens: Si oculus tuus fuerit simplex, totum corpus tuum lucidum erit. Si autem nequam fuerit, etiam corpus tuum tenebrosum erit. Si, inquit, pura rectaque intentione quae potes agere bona studueris, lucis profecto sunt opera quae facis, etiamsi coram hominibus imperfectionis aliquid habere videantur. Quoniam diligentibus Deum, omnia cooperantur in
Abbreviated transcription (Latin):
accendit & in abscondito ponit. Neq
& si supra dixerit nullũ generationi nequã
nisi signũ ionȩ dandũ: nequaquã tamen
lucis suȩ claritatẽ fidelib occultandam
pse quippe lucernã accendit. qͥ testã hu¬
manȩ naturȩ flãma suȩ diuinitatis im¬
pleuit. Quã ꝓfecto lucernã nec credenti¬
bus abscondere. nec modio supponere. hoc
est sub mensura legis includere uł intra
unius uideȩ gentis t̾minos uoluit cohibe¬
re Sed suꝑ candelabrũ inqͥt. ut qui
ingrediunt᷑ lum̃ uideant. Candelabrũ
ȩcclam dicit. Cui lucernã suꝑ posuit. qͥa
nr̃is infrontib fidẽ suȩ incarnationis
affixit. ut qͥ eccłam fidelit̾ ingredi uo¬
luerint: lum̃ ueritatis palã queant intu¬
eri. Qua sententia iudeorũ
ꝓceres condẽnat. qͥ signa quęrentes exte¬
rius: aꝑtã lucis ianuã noluerint intrare
credendo. Deniq p̾cepit ne oꝑatantũ modo.
sed & cogitationes & ipsas etiã cordis inten¬
tiones mundare & castigare meminerint.

Expanded text:
accendit et in abscondito ponit, neque tendens etsi supra dixerit nullum generationi nequam nisi signum Jonae dandum, nequaquam tamen lucis suae claritatem fidelibus occultandam. Ipse quippe lucernam accendit, qui testam humanae naturae flamma suae divinitatis implevit. Quam profecto lucernam nec credentibus abscondere, nec modio supponere, hoc est sub mensura legis includere, vel intra unius Judaeae gentis terminos voluit cohibere. Sed supra candelabrum, inquit, ut qui ingrediuntur, lumen videant. Candelabrum Ecclesiam dicit, cui lucernam superposuit, quia nostris in frontibus fidem suae incarnationis affixit, ut qui Ecclesiam fideliter ingredi voluerint, lumen veritatis palam queant intueri. Qua sententia Judaeorum quoque proceres condemnat, qui signa quaerentes exterius, apertam lucis januam noluerint intrare credendo. Denique praecipit ne opera tantummodo, sed et cogitationes et ipsas etiam cordis intentiones mundare et castigare meminerint;
Abbreviated transcription (Latin):
intentio quȩ p̾cedit. prauũ est om̃e opus
qđ sequit᷑. quãuis rectũ esse uideatur.
Cios gͦ. ne lum̃ qđ inte. ẽ tenebrȩ sint
Hoc. ẽ ne ipsa cordis intentio quȩ lum̃ est
animȩ uitiorũ caligine fuscet᷑. sedula di¬
scretione ꝑpende. iuxta qđ alibi p̾cipitur
Omĩ custodia serua tuũ cor. qm̃ ex ipso uita
ꝓcedit. Sigͦ corpus tuũ totũ lucidum¬

Expanded text:
e opus quod sequitur, quamvis rectum esse videatur. Vide ergo, ne lumen quod in te est tenebrae sint. Hoc est, ne ipsa cordis intentio, quae lumen est animae, vitiorum caligine fuscetur, sedula discretione perpende. Juxta quod alibi praecipitur: Omni custodia serva tuum cor, quoniam ex ipso vita procedit . Si
Abbreviated transcription (Latin):
buit. Consulte locas ñ ait & cũ hȩc loque¬
retur sed cũ loqueret᷑. ut ostendat eũ non
statĩ finitis quę ꝓposuerat uerbis. sed ali¬
quot int̾positis apud phariseũ prandere
rogatũ. Quȩ autẽ sint illa matheus expli¬
cat. qͥ hoc dñi t̾minato sermone quẽ tam̃
partĩ breuius lucas. partĩ ꝓlixius cõme¬
morat: continuo subi unxit. Adhuc eo lo¬
quente ad turbas. ecce mat̾ eiꝰ & fr̃s sta¬
bant foris quęrentes loqui ei. Adhuc inqͥt
eo loquente. ut intelligeres hȩc loquente
quȩ suꝑius indicabat. Sed & marcus post
illud qđ de blasphemia sp̃s scĩ quid dñs
dixerit retulerat. & ueniunt in qͥt mat̾
eiꝰ & fr̃s Locas autẽ ñ huiꝰ rei gestȩ ordinẽ
tenuit sed poccupauit. hoc ẽ recordatũ
antea narrauit. Deniq hoc sic int̾posuie.
ut solutũ appareat a nexu & suꝑiorũ &
posteriorũ Itaq post quã nunciatis sibi fo¬
ris matre & frĩb ait. qui enĩ fecerit uolun¬

Expanded text:
n ait, Et cum haec loqueretur, sed, Cum loqueretur, ut ostendat eum non statim finitis quae praeposuerat verbis, sed aliquot interpositis, apud Pharisaeum prandere rogatum. Quae autem sint illa Matthaeus explicat, qui hoc Domini terminato sermone, quem tamen partim brevius Luca, partim prolixius commemorat, continuo subjunxit: Adhuc eo loquente ad turbas, ecce mater ejus et fratres stabant foris, quaerentes loqui ei. Adhuc, inquit, eo loquente, ut intelligeres, haec loquente quae superius indicabat. Sed et Marcus, post illud quod de blasphemia Spiritus sancti, quid Dominus dixerit retulerat: Et veniunt, inquit, mater ejus et fratres. Lucas autem non hujus rei gestae ordinem tenuit, sed praeoccupavit hoc, et recordatum ante narravit. Denique hoc sic interposuit, ut solutum appareat a nexu et superiorum et posteriorum. Itaque postquam nuntiatis sibi foris matre et fratribus ait: Qui enim fecerit volun
Abbreviated transcription (Latin):
bra ur̃a quȩ sunt suꝑ t̾rã. fornicationẽ. in¬
mundiciã. libidinem. & cȩtera talia. Si gͥ
ipse bonũ bona intentione patraueris. ñ
habens in tua conscientia aliquã partẽ te¬
nebrosȩ cogitationis. etiã si contigerit ali¬
quẽ ꝓximorũ tua bona actione noceri.
uerbi gr̃a. aut de pecunia quã ate indigens
& petens acceꝑat facere uł pati aliqͥd mali
aut de uerbo exhortationis qͦ errantẽ corri¬
gere uolebas forte ꝑniciosius errare: ti tam̃
ꝓ tuo simplici & lucido corde. & hic & infu¬
turo lucis grã donaberis. Hȩc contra hypo-¬
chrisin phariseorũ subdole signa quęrentiũ
specialit̾ dicta. nos iuxta sensũ moralẽ genera¬
Et cũ loqueret᷑ rogauit illũ quidã phari

Expanded text:
rnicationem, immunditiam, libidinem , et caetera talia. Si igitur ipse bonum bona intentione patraveris, non habens in tua conscientia aliquam partem tenebrosae cogitationis, etiamsi contigerit aliquem proximorum tua bona actione noceri, verbi gratia, aut de pecunia quam a te indigens et petens acceperat, facere vel pati aliquid mali, aut de verbo exhortationis quo errantem corrigere volebas, forte perniciosius errare, tu tamen pro tuo simplici et lucido corde et hic et in futuro, lucis gratia donaberis. Haec contra hypocrisin Pharisaeorum subdole signa quaerentium specialiter dicta, nos juxta sensum moralem generaEt cum lo
Abbreviated transcription (Latin):
phariseis dicens: multa eoꝵ mala coaddit.
re: & eos qui corpus occidunt ñ metuiere.
nec in ꝑsecutione qͥd locituri sunt cogitare
hȩreditatẽ. parabolã ponit de diuite auaro.
mox & discipłis sollicitudinẽ cibi uestisq
qua carent aues pͣcipit euitandã. Ui i.¬
usillo gregi regnũ ꝓmittens. possidenda
uł possessa ꝓpt̾ elemosinã uendi lũbosq
p̃cinctos & lucernas ardentes esse debere iu¬
bet. Uigilandũ qͦq serui boni maliq men¬
tione facta p̾cipiens. seruũ scientẽ uolun¬

Expanded text:
Pharisaeis dicens, multa eorum mala coaddit .re, et eos qui corpus occidunt non metuere, nec in persecutione quid locuturi haereditatem, parabolam ponit de divite avaro. Mox et discipulis sollicitudinem cibi vestisque, qua carent aves, praecipit evitandam . Pusillo gregi regnum promittens, possidenda vel possessa propter eleemosynam vendi, lumbosque praecinctos et lucernas ardentes esse debere jubet. Vigilandum quoque, servi boni malique mentione facta, imperat. Servum scientem volun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ diminutionẽ. Bases fulturȩ st̃ colũna¬
rũ. quȩ a fundam̃to consurgunt. & suꝑ¬
positȩ fabricȩ sustinent pondus. Basis autẽ
nom̃ petrȩ ẽ fortissimȩ. syro sermone.
Colũnȩ ꝓlongitudine & rotunditate uocatȩ.
inquib totius fabricȩ pondus erigit᷑. Anti¬
qua ratio erat colũnarũ altitudinis. tercia
pars latitudinũ. Genera rotundarũ quat
tuor. Doricȩ ionicȩ. tuscanicȩ. corinthiȩ.
m̃sura crassitudinis & altitudinis int̾ se
distantes. Quintũ genꝰ. ẽ earũ quȩ uocant᷑
atcicȩ. quat̾nis angulis aut ãplius parib
laterũ int̾uallis Capitella dicta. qđ sint
columnarũ capita. sicut suꝑ collũ caput
Epistolia st̃ quȩ suꝑ capitella colũnarũ
missa: Tegulȩ. eoqđ tegant ȩdes. & ymbri¬
ces. qđ accipiant ymbres. Lateres & later¬
culi. qđ lati forment᷑. circũ actis undiq
quattuor tabulis. Canalis. ab eo qđ caua

Expanded text:
per diminutionem. Bases fulturae sunt columnaper diminutionem. Bases fulturae sunt columnarum, quae a fundamento consurgunt, et superpositae fabricae sustinent pondus. Bases autem nomen petrae est fortissimae Syro sermone. Columnae pro longitudine et rotunditate vocatae, in quibus totius fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars latitudinis. Genera rotundarum quatuor sunt: Doricae, Ionicae, Tuscanicae, Corinthiae, mensura crassitudinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus laterum intervallis. Capitella dicta, quod sint columnarum capita, sicut super collum caput. Epistylia sunt, quae super capitella columnarum missa. Tegulae, quod tegant aedes; et imbrices, quod accipiant imbres. Lateres et laterculi, quod lati formentur circumactis undique quattuor tabulis. Canalis ab eo quod cava
Abbreviated transcription (Latin):
re debeamꝰ: hoc uerbi genus ambiguũ
quidã doctorũ ęxistimant. Testudo est
camera tẽpli obliqua. Nã in modũ testudi¬
nis ueteres templorũ tecta faciebant
Quȩ ideo sic fiebat: ut cęli imaginẽ red¬
deret. qđ constat. cẽ conuexũ. Ali i
testudinẽ uolunt. eẽ locũ in partẽ atrii.
aduersũ uenientib. Arcus dicti. qđ sint
arta conclusione curuati. ipsi & fornices.
Pauim̃ta. originẽ apud grecos habent. ela¬
borata arte picturȩ litostrota. paruulis
crustis ac tessellis tinctis inuarios colores.
U ocata autẽ pauim̃ta. eo qđ pauient᷑. id:÷
cȩdant᷑. Unde & pauor quia cȩdit cor
Ostracus. ẽ. pauim̃tũ testaceũ. eoqđ fractis
testis. calce admixto feriat᷑. Testã enim
greci ostra dicunt. Cõpluuiũ dictũ. qui a
aquȩ a partib quȩ cirea sunt eo conueni¬
unt. Tessella st̃ aquib: domicilia sternunt᷑.
a tesseris nominata id ÷ quadratis lapillis

Expanded text:
re debeamus, hoc verbi genus ambiguum re debeamus, hoc verbi genus ambiguum quidam doctorum existimant. Testudo est camera templi obliqua. Nam in modum testudinis veteres templorum tecta faciebant; quae ideo sic fiebant ut caeli imaginem redderet, quod constat esse convexum. Alii testudinem volunt esse locum in parte atrii adversum venientibus. Arcus dicti quod sint arta conclusione curvati; ipsi et fornices. Pavimenta originem apud Graecos habent elaborata arte picturae; lithostrota parvulis crustis ac tessellis tinctis in varios colores. vocata autem pavimenta eo quod paveantur, id est, caedantur. Unde et pavor, quia caedit cor. Ostracus est pavimentum testaceum, eo quod fractis testis calce admixto feriatur. Graeci ὄστρα dicunt. Conpluvium dictum quia aquae partibus, quae circa sunt, eo conveniunt. Tessella sunt e quibus da tesseris nominata, id est, quadratis lapillis