comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atum larentium: reclusit eum cum¬
multis. Et beatus laurentius in cus¬
todia positus ypoliti: ponebat ma
ypolitus: dixit ad beatũ lau¬
rentium. O stencle michi thesauros
eclesie. Dixit ei beatus laurentius.
Oypolite: si credas in deum prẽm
it ei ypolitus. Si dicta factis compẽ¬
ses: faciam que hortaris. Dicit ei beatꝰ
laurentius. Audi me: ⁊ que hortatus
Et accepta aqua. benedixit: ⁊ bapti¬
⁊ auit eum. Et extractus ex aqua:
cepit dicere ypolitus. Uideo animaᷤ
innocentium: letas gaudere. Et dix
ut omnis domus mea baptizetur.
Et baptirati sunt promiscui sexus.
in domo ypoliti: numero decemi
beatum laurentium. Ualerianus
Ambulemus: quia michi et tibi
gloria paratur. Et cum uenissent
ambo simul ante conspectum ua¬
leriani: ualerianus dixit ad bea¬
tum laurentium. Iam depone ꝑtina¬
sauros. Respondit ualerianus: ⁊ dix¬
it ad ypolitum. In tua pollicitatio
ypoliti. Ualerianus autem nunti¬
auit clecio: quia beatus laurentius
pfecto. ubi sunt thesauri: quos pol¬

Expanded text:
atum laurentium reclusit in cmis; Et beatus laurentius in custodia positus ypoliti . ponebat maypolitus . dixit ad| beatum laurentium; Ostende michi thesauros ęcclesię; Dicit ei| beatus laurentius; O ypolite si credideris in deum patrem it ei ypolitus; Si dictis facta conpenses .| faciam quod ortaris; Dicit ei beatus laurentius; Audi me et quę ortatuset accepit aquam benedixit| Et babtizauit eum; Et extersus ex aqua . coepit dicere ypolitus; Vidi ani| mas innocentium letas gaudere; Et dix. ut omnis domus mea babti| zetur; Et babtizati sunt promiscui sexus in domum ypoliti numero| decem beatum laurentium; Valerianus Ambulemus quia| et michi et tibi gloria paratur; Et cum uenissent ambo simul ante| conspectu ualeriani . ualerianus dixit ad beatum laurentium| Iam depone pertinasauros; Respondit ualerianus| ad ypolitum; In tua pollicitacionypoliti; Valerianus autem nun| decio . quia beatus laurentiuspraefecto; Vbi sunt| thesauri quos pol
Abbreviated transcription (Latin):
piscium celi. ⁊ terre: et tu dicis sacrifi
dam ⁊ mutam: Oecius cesar iratus:
uissit eum in conspectu suo expolia¬
ri: et cedi cum scorpionib: ip̃o decio
clamante. o eos blaspheniare noli.
Beatus laurentius in ip̃is tormentis:
in insania tua: et in furore tuo. De¬
cius cesar dixit. leuate eum: et clate
ante conspectum eius omne genus
tormentorum. Et allate sunt lami
et dixit ei decius cesar. Sacrificadiis.
Nam omne genus hoc tormentorũ
in corpore tuo uectabitur. Geatus
laurentius dixit. Infelix: has epulaᷤᷤ
ego semꝑ desideraui. Nam tormẽ¬
ta ista. tibi sunt p̃parata: nobis¬
sar dixit. Ergo si gloua est uobis:
dic nobis ub̃i sunt ꝓfani similes
tui absconsi: ut simul epulemini:
nomina sua in celo: tu enim non
es dignus aspectib eorum p̃sentari.¬
fecit beatum laurentium
uinctum cathenis duci in palatiũ
tiberii: et ibi eum gestis audiri: ⁊
uissit sibi tribunal in basilica io¬
uis parari. Qui dum ingressus fu¬
isset et sederet: p̃cepit sibi beatum

Expanded text:
sę creature . et tu dicis sacrificda et muta?| Decius cesar iratus iussit eum in conspectu suo expoliari . et cedi| cum scurpionibus ipso decio clamante; Deos blasphemare noli| Beatus laurentius in ipsa tormenta in insania tua et furo\re/ tuo; Decius cesar dixit| Leuate eum et date ante conspectum eius omne genus tormentorum; Et al| late ̨ sunt lamin et cardos;| Et dixit ei decius cesar; Sacrifica diis; Nam omne genus hoc tormen| torum in corpore tuo uectabitur; Beatus laurentius dixit; Infelix| has epulas ego semper desideraui; Nam tormenta ista pena tibi| sunt . nobissar dixit; Ergo si gloria est uobis . dic nobis ubi sunt| profani similes tibi absconsi . ut simul epuletis; Rderunt no| mina sua in caelo; Tu enim non es dignus aspectibus eorum praesfecit beatum laurentium uinctum catenis| duci in palacio tiberii . et ibi eum gestis audir| Et iussit sibi tribunal in basilica iouis parari . um| ingressus fuisset et sederet . praecepit sibi beatum
Abbreviated transcription (Latin):
dit aliqua pars templi: et comminu¬
ta sunt ydola. Eunc beatus lauren¬
tuis cepit damare. Noli me clerelinq̃re
erunt beatum laurentium archicli¬
sixtum episcopum ⁊ felicissimum et
agapitum duxerunt incliuum mar¬
tis ante templum. et ibidem decollat

Expanded text:
dit aliqua pars templi, et comminuta est. Tunc beatus Laurentius coepit clamare dicens: Non me derelinque, erunt beatum Laurentium archidiSixtum, Felicissimum, et Agapitum duxerunt in clivum Martis ante templum, et ibi decollati
Abbreviated transcription (Latin):
tenentes milices beatum lau¬
rentium: duxerunt ⁊ tradiderunt par¬
themio tribuno. Ladem hora ꝑthemiꝰ
rentius qui habet thesauros abscon
cditos archidyaconus sixti: in custodi¬

Expanded text:
tenentes beatum| laurentium . duxerunt et tradiderunt eum partenio tribuno| Eadem hora partenius rditos, archidiaconus Sixti in custodi
Abbreviated transcription (Latin):
sarum tribulationum ignis. ⁊ maloꝵ
secularium flamma a xp̃i societate
non moueat: ut ait ille misterioꝵ

Expanded text:
sarum tribulationum ignis, et malorum saecularium flamma a Christi societate non moveat, ut ait ille mysterio
Abbreviated transcription (Latin):
landum. quid pro illa orandum ẽẽt.
Inter hec recitato eorum libello. de
conspestu ppłi eos abire p̾cepi: ⁊ cde

Expanded text:
landum, quid pro illa esset orandum. Inter haec recitato eorum libello de conspectu populi eos abire praecepi; et de
Abbreviated transcription (Latin):
ceret opus: consuetis horis semꝑ cum eo
Nterea dum hec dilato tempore g̾erent᷑:
educto quodam die ad loci pascua asi-¬
no: graui leo ultra modum sum no op¬
pressus obdormiuit. Leone naniq tunt
grauiter soporato: contingit ut ꝑ eãtfidem
uiam negotiatores gracdientes: olei emẽ¬
di gr̃a ꝑgerent egyptum. Qui sepius cli

Expanded text:
ceret opus, consuetis semper horis, cum eo nterea dum haec dilato tempore gererentur: educto quadam die ad loca pascuae asino, gravi leo ultra modum somno oppressus obdormivit. Leone namque tunc graviter soporato, contigit ut per eamdem viam negociatores gradientes, olei emendi causa, pergerent in Aegyptum. Qui ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
denuntiatio ꝑuenit ad thebeos: cognitumq
ab eis est iniuingi sibi rursum exequitioneᷤ
ꝓfanas: uociferatio passim ac tumultus in
castris exoritur: affirmantium nunqͣm se ul¬
li in hac tam sacrilega ministeria cessuros.
Idoloꝵ ꝓfana semper detestatos: xp̃ianis se
imbutos sacris: ⁊ diuine religionis cultu in¬
stitutos. unum se ccernitatis dm̃ colere: extre¬
ma experiri satius esse qͣm aduersus xp̃ianã
iis deniq comꝑtis: maximianꝰ om̃i
belua trudeuortior. rursus ad inge
eoꝵ morti detur. ceteri nichilominus ad hec
que. spernerent compellerentur. Quib
uissis. in castͥs. denuo ꝓlatis: segregatus
atq ꝑsecuitus est. qui decimus forte ob.¬
uenerat. Reliqua uero se militum mul¬
titudo mutuo sermone inscigabat: ut in

Expanded text:
denuntiatio iterata pervenit, cognitumque ab eis est, iniungi sibi rursum exsecutiones profanas, vociferatio passim ac tumultus in castris exoritur adfirmantium, numquam se ulli in haec tam sacrilega ministeria cessuros, idolorum se profana semper detestatos, christianis se inbutos sacris et divinae religionis cultu institutos, unum se aeternitatis Deum colere, extrema experiri satius esse, quam adversum christianam de conpertis Maximianus omni belua . cruentior rursus ad ingenerum decimus eorum morti detur et ceteri nihilo minus ad haec quae spernerent conpellerentur. quibus iussis denuo in castra perlatis segregatus atque percussus est qui decimus sorte obuenerat; reliqua uero se militum multitudo mutuo sermone instigabat, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
d aquas tybilitanas epc̃o
nis concursus ⁊ occursus. Ibi ceca
mulier ut ad ep̃m portantem clu¬
ceretur orauit. flores quos ferebat
declit. recepit: oculis ammouit pro¬
tinus uidit. Ostupentib qui acle¬
rant. p̃ibat exultans. uiam carpẽs:
⁊ uie ducẽ ult̾ius non requirens.
Memorati memoriam martyris

Expanded text:
d Aquas-Tibilitanas episconis concursus et occursus. Ibi cmulier, ut ad episcopum portantem duceretur, orauit; flores, quos ferebat, dedit, recepit. oculis admouit, protinus uidit. Stupentibus qui aderant praeibat exsultans, uiam carpens et uiae ducem ulterius non requirens. Memorati memoriam martyris,
Abbreviated transcription (Latin):
diligunt te. Nigra sum s formosa filia ihe¬
rusalem: sicut tab̾nacła cedar. sicut pellis
salomonis. Nolite considerare quod fusca
sim: quia decolorauit me sol. Filii matris
mee pugnau̾nt contra me: posuerunt me

Expanded text:
ITEM. « Nigra sum, sed formosa, filiae Hierusalem, sicut tabernacula Cedar, sicut pelles Salomonis. Nolite considerare quod fusca sum, quia decoloravit me sol. Filii matris meae pugnaverunt contra me: posueru
Abbreviated transcription (Latin):
ens ꝑ cancellos. rox ecclesie. Et dilectus meus
loquitur michi. Surge ꝓpera amica mea.¬
columba mea: formosa mea ⁊ ueni. iam
enim hiemps transut: imber abiit et re¬
cessit. Fłores apparuerunt in terra: tempus
putationis aduenit. Nox turturis audita
est in terra nostra: ficus ꝓtulit grossos suoᷤ.
uinee flores dederunt odorem suum. uox xp̃i.¬
Surge amica mea. speciosa mea. ⁊ ueni co

Expanded text:
r cancellos et dilectus meus loquitur mihi surge propera amica mea formonsa mea et veni iam enim hiemps transiit imber abiit et recessit flores apparuerunt in terra tempus putationis advenit vox turturis audita est in terra nostra ficus protulit grossos suos vineae florent dederunt odorem surge amica mea speciosa mea
Abbreviated transcription (Latin):
uatem us nosse uiator: Quod legis ecte loqͦ
uox tua nempe mea est. Lecx
N suis quidem scriptis ille deo acceptul ⁊ carꝰ
sacerdos qntum lucente ueritate iudei con¬
et ego arbitror plus ex eo ꝓficere potuisse. qͥ
eum loquentem in ecclia p̾sentem audire
et uidere potuerunt: ⁊ euis p̃sertim inter
homines conuersationem ñ ignoraunt.
Erat enim non solum eruditus scriba in
regno celoꝵ de thesauro suo ꝓferens noua
uetera: ⁊ uiius negotatoꝵ qui inuenta p̃cio¬
sa margarita que habebat uenditis comꝑa¬
uit. uerum etiam ex hus ad quos scriptũ
impendi ur̃am caritatem qui hec scripta
legitis. ut mecum om̃ipotenti deo gb̃as a¬
gatis. dominũq benedicatis. qui michi tri¬
buit intellectũ: ut hoc innoticiam ⁊ p̾sentem
absentiũ p̃sentis temporis ⁊ futuri homi¬
num. ⁊ uellem deferre ⁊ ualuissem. ac metũ
ꝓ me oretis. ut illius condam uiri eum fer¬
me annis quadraginta dei dono absq ul

Expanded text:
vatem vis nosse viator, Quod legis ecce loquor, vatem vis nosse viator, Quod legis ecce loquor, vox tua nempe mea est. Et in suis quidem scriptis ille Deo acceptus et charus sacerdos, quantum lucente veritate videre coned ego arbitror plus ex eo proficere potuisse, qui eum et loquentem in ecclesia praesentem audire et videre potuerunt, et ejus praesertim inter homines conversationem non ignoraverunt. Erat enim non solum eruditus scriba in regno coelorum, de thesauro suo proferens nova et vetera, et unus negotiatorum, qui inventam pretiosam margaritam, quae habebat venditis, comparavit : verum etiam ex iis ad quos scriptum impendio vestram charitatem, qui haec scripta legitis, ut mecum omnipotenti Deo gratias agatis, Dominumque benedicatis, qui tribuit mihi intellectum, ut haec in notitiam et praesentium et absentium praesentis temporis et futuri hominum, et vellem deferre, et valuissem; et mecum ac pro me oretis, ut illius quondam viri, cum quo ferme annis quadraginta Dei dono absque
Abbreviated transcription (Latin):
cclesie bibliothetam. ¶. habuit.¬
omnesq codices diligent̾ lectio.
posteris custodiendos semꝑ iubebat. Sĩ quid
uero ecclia uel in sumptib uel in ornamen-¬
tis habuit. fidei presb̾ri qui sub eodem domꝰ
ecclie curam gerebat dimisit. nec suos con¬
sanguineos uel in ꝓposito uel extra constitu¬
tos iu sua uita et morte uulgi more tractauit.
Quib dum adhuc suꝑesset iosiopus fuit
quod ⁊ ceteris erogauit: ñ ut diuitias hab̾ent.
sed ut aut non. aut minus egerent. Clerum
sufficientissimum ⁊ monasteria uirorum
ac feminarum continentium com suis s̃po¬
sitis plene eccl̃ie dimisit. una cum bibliothe¬
cis libros ⁊ tractatus uel suos uel alioꝵ scõꝵ
habentib in quib dono dei qualis qͣntusq
in ecclia fu̾it noscitur. ⁊ in huis semꝑ uiuere
a fidelib inuenitur: iuxta quod etiam scłari¬
um quidam poetarum iubens. quo sibi mor¬
tuo tunulum in aggere publico collocarent
pro gͣmmate. fixit dicens. Niuere post obitui

Expanded text:
cclesiae bibliothecam, omnesque codices diligenter posteris custodiendos semper jubebat. Si quid vero Ecclesia, vel in sumptibus, vel in ornamentis habuit, fidei presbyteri, qui sub eodem domus Ecclesiae curam gerebat, dimisit. Nec suos consanguineos, vel in proposito vel extra constitutos, in sua vita et morte vulgi more tractavit: quibus, dum adhuc superesset, id si opus fuit, quod et caeteris, erogavit, non ut divitias haberent, sed ut aut non, aut minus egerent. Clerum sufficientissimum, et monasteria virorum ac feminarum, continentibus cum suis praepositis plena, Ecclesiae dimisit, una cum bibliothecis, libros et tractatus vel suos vel aliorum sanctorum habentibus, in quibus dono Dei qualis quantusque in Ecclesia fuerit noscitur, et in his semper vivere a fidelibus invenitur. Juxta quod etiam saecularium quidam poetarum, suis jubens quo sibi tumulum mortuo in aggere publico collocarent, programmate finxit, dicens, Vivere post obitum
Abbreviated transcription (Latin):
UDeus uester sic captiuus et religa¬
ra qua ibi apostolus dei barthonieus ĩ¬
gresus est. Dicunt ei. Et quis est iste bar
Capilli nigri capitis. ⁊ crispi: caro
candida: oculi grandes: narres equales:
⁊ directe aures: cooperte crine capitis:¬
uato purpura: induitur pallio albo: ꝑ
singulos angulos geminas purpureas.¬
ueterescunt. Centies flexis genib ꝑ diem.
centies ꝑ noctem: orat deum. Nox eius qͣsi
uehemens est: ambulant cum eo angeli
dei. qui non ꝑmittunt eum fatigari: nͨ
emper eodem uultu: eodem ani¬
mo ꝑseuerat. Omni hora hyla

Expanded text:
deus vester sic captivus, et cateressus est apostolus Dei Bartholomaeusre; et interrogaverunt quis esset iste Bart« Capilli nigri capitis et crispi, caro candida, oculi grandes, nares aequales et directae, aures coopertae crine capitis,vato purpura, induitur pallio albo, per singulos angulos singulas gemmas purpureasveterascunt. Centies flexis genibus per diem, centies per noctem orat Deum. Vox ejus quasi tuba vehemens est. Ambulant cum eo angeli Dei, qui non permittunt eum fatigari nec emper eodem vultu, eodem animo perseverat, omni hora la
Abbreviated transcription (Latin):
sto ibi manente nulla responsa daret¬
unq iam plenum esset de lan-¬
guentib templum: ⁊ cotidie sacri¬
ficantib nullum daret astaroth respon-¬
regionib adducti iacebant. Sed cũ ĩ ip̃o

Expanded text:
us responsa deue jam plenum esset languentibus templum, et quotidie sacrificantibus nullum daret Astaroth responregionibus adducti fuerant, suos do
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Prima est india que ad ethiopiam
mittit: setunda que ad medos: tercia q̃¬
finem facit. Nam ex uno latere tenebra¬
rum regionem gerit: ex alio latere mare
occeanum. In hanc ergo indiam ingres¬
in quo erat ydolum astaroth. ⁊ quasi
ydolo demon talis erat: qui diceret se

Expanded text:
. Prima India ad Aethiopiam mittit, secunda ad Medos, tertia finem facit; quia ex uno latere habet regionem tenebrarum et ex alio mare Oceanum. In hanc ergo Indiam in quo erat ydolum nomine Astaroth et quasi ydolo demon erat qui se
Abbreviated transcription (Latin):
atis dilectam: donec ip̃a uelit. Que est ista
que ascendit ꝑ desertum sicut uirgula fumi
ex aromatib mirre ⁊ thuris: ⁊ uniuiersi pu¬
lueris pigmentarii: En lestulum salomo¬
nis sexaginta fortes ambiunt. ex fortissimiᷤ
israel: omnes tenentes gladios ⁊ ad bella do¬
ctissimi. uniuiscuiusq ensis suꝑ femur su¬
num ꝓpter timores nocturnos. ferculum

Expanded text:
ta quae ascendit per desertum, sicut virgula fumi ex aromatibus myrrhae et thuris, et universi pulveris pigmentarii? En lectulum Salomonis sexaginta fortes ambiunt ex fortissimis Israel, omnes tenentes gladios, et ad bella doctissimi, uniuscujusque ensis super femur suum propter timores nocturnos
Abbreviated transcription (Latin):
be que sedent suꝑ riuulos aquarum. que
lacte sunt lote: ⁊ resident iuxta fluenta ple¬
nissima. Gene illius sicut areolarum aro¬
matum: consita a pigmentariis. Labia illiꝰ
lilia: distillantia mirram primam. Ma¬
nus illius tornatiles. auree: plene iacintini.
Henter eius eburneus: clistinctus saphiris.
Crura illius columpne marmoree: que
fundate sunt suꝑ bases aureas. Opecieseiꝰ
ut libani: electus ut cedri. Guttur illius
suauissimum: ⁊ totus desid̾abilis. Talis ẽ
dilestus meus: ⁊ iste est amicus meus filie

Expanded text:
super rivulos aquarum, quae lacte sunt lotae, et resident juxta fluenta plenissima. Genae illius sicut areolae aromatum consitae a pigmentariis. Labia illius lilia distillantia myrrham primam. Manus illius tornatiles aureae, plenae hyacinthis. Venter ejus eburneus, distinctus sapphiris. Crura illius columnae marmoreae, quae fundatae sunt super bases aureas. Species ejus ut Libani, electus ut cesuavissimum, et totus desiderabilis. Talis est dilectus meus, et iste est amicus meus, filiae
Abbreviated transcription (Latin):
siderate altitudircem consilii diuini suꝑ sa¬
lutem generis humani. Qnͣtum fleuit in
ymnis ⁊ canticis suaue sonantis eccl̃ie uoci¬
b cõmotus acriter. Noces ille influebant au-¬
rib eius. ⁊ eliquabatur ueritas in cor euis. ⁊
exestuabat inde affestus pietatis: et currebãt
lacrime ⁊ bene illi erat cura er.

Expanded text:
altitudinem consilii tui super salutem generis humani. Quantum flevi in hymnis et canticis tuis, suave sonantis Ecclesiae tuae vocibus commotus acriter! Voces illae influebant auribus meis, et eliquabatur veritas in cor meum; et exaestuabat inde affectus pietatis, et currebant lacrymae, et bene mihi erat cum e
Abbreviated transcription (Latin):
os ⁊ p̾sens uotum suum. ut ipse moneret quid
de libris scĩs legere deberet: quo ꝑcipiende xp̃ia¬
ne gr̃e ꝑatior aptiorq fieret. At ille iussit isaiam
gentium sit p̾nutiator aꝑtior. Herutamen
ille primam huius lestioneni non intelligens.
totumq talem arbitrans distulit repetencdum
exerritatior in dominico eloquio. Inde ubitempꝰ
aouenit quod nomen dare oporteret. relicto ru¬
re mediolauum remeauit Placuit ⁊ alyppio

Expanded text:
os et praesens uotum meum, ut moneret quidde libris tuis legendum esset, quo percipiendae tantae gratiae paratior aptiorque fierem. at ille iussit Eseiam gentium sit praenuntiator apertior. uerum tamen ego primam huius lectionem non intellegens totumque talem arbitrans distuli repetendum exercitatior in dominico eloquio. Inde ubi tempus aduenit, quo me nomen dare oporteret, relicto rure Mediolanium remeauimus. placuit et Alypio
Abbreviated transcription (Latin):
debiles intromittens: ipse ut dudum consueue¬
rat famuloꝵ more satagens: satis eis deuote
seruiebat. Singulis tamen dieb constitutum¬
duodenariũ numerum reficiebat: ipse plerũq
cum eis hora congrua ad unam mensam pa¬
riter conuiuans. Ita duntaxat ut prius sin¬
gulis aquam manib funderet: merumq ac
panem manu ꝓpria p̃beret. Nam quod deo¬
pͥmum uouit: nullis mundi negociis obliga¬
uit. Quoo in principio arripuit: ad finem

Expanded text:
debiles intromittens, ipse ut dudum consuevedebiles intromittens, ipse ut dudum consueverat famulorum more satagens satis eis devote serduodenarium numerum reficiebat, ipse plerumque cum eis hora congrua ad unam mensam pariter convivans, ita duntaxat, ut prius singulis aquam manibus funderet, merumque ac panem manu propria praeberet. Sed quid  vovit, nullis mundi negotiis obligavit; quod in principio arripuit, ad finem
Abbreviated transcription (Latin):
pomissis. Pͥeregre locuples: in industria solers.
In oꝑe docilis. inspe longanimis. Incolloquio
sapiens: in consilio prudens. In corrigendo ue¬
hemens: in diligendo ardens. In adu̾sis pacienᷤ
inpericulis fortis. In discipliuis mansuetus:
in religione magnificus. In exequuis deuotus:
lenti ingenio p̃ditus. Iustitia insignis: seue¬
ritate terribilis. Ad grãm promptus: ad ig¬
noscendum paratus. Humilitate summus:
hopitalitate p̾cipuus. Nutritor gregis piissimꝰ:
pastor ecclesie prouidus. Dispensator fidelis: mo¬
derator insignis. Delictum ꝓprium cauens: al¬
terius in suum lugens. Plebi monita p̃bens:
xpiq p̃cepta docens. Proteruos non armis
s pacientia uincens suꝑbos xp̃i iugo suauis¬
simo subdens. Semꝑ eis in obsequuis paupeꝵ:
indiligentia ꝑegrinoꝵ. infatigabiliter ꝑdura¬
bat. Habebat enim sequestratim statutum
locum: in quo certis quibzq dieb egenos ac

Expanded text:
promissis, peregre locuples, in industria solers, promissis, peregre locuples, in industria solers, in opere docilis, in spe longanimis, in colloquio sapiens, in consilio prudens, in corrigendo vehemens, in diligendo ardens, in adversis patiens, in periculis fortis, in disciplinis mansuetus, in religione magnificus, in exsequiis devotus, genio praeditus, justitia insignis, severitate terribilis, ad gratiam promptus, ad ignoscendum paratus, humilitate summus, hospitalitate praecipuus, nutritor gregis piissimus; pastor Ecclesiae providus, dispensator fidelis, moderator insignis, delictum proprium cavens, alienum ut suum lugens, plebi monita praebens, Christique praecepta docens, protervos non armis sed patientia vincens, superbos Christi jugo suavissimo subdens: semper enim in obsequiis pauperum, in diligentia peregrinorum infatigabiliter perdurabat, alocum, in quo certis quibusque diebus egenos ac
Abbreviated transcription (Latin):
se demum qntumq p̾stiterit quis digne ualet
explicare: Aut quis tanta uerboꝵ copia instru¬
ctus existit: Nelq oratio tante affiuentie uberta¬
te exundans. que cunsta eius bona ut decet q̃at
prosequi. Iidem semꝑ robustus ad uircutis in¬
stantiam se exerens: constantissime incepto pro¬
posito ꝑseuerabat. fadem in cordẽ humilitas:
eadem in uultu grauitas erat. Fandem pau¬
perib curam: eandem ut prius sollicteudinẽ
gerebat. Fadem dilectio fraterna: eadeit men¬
tis constantia eidem ꝑmanebat. Nisi quod e¬
piscopalis ambitio. qua ceteris pompe fomen¬
tum subministrare solet: ei plus studium ab¬
iestionis exhibuit. Et unde alii ad tempus ui¬
dentur extolli: inde is ampluis studuit humili¬
Rat itaq semꝑ subiestus: ⁊ deuotione
armatus. Doctrina p̃cipiiuis: pontifi¬
cio dignus. Humilis in honore recusando. sisb¬
ditus insuscipiendo. Ep̃s magnificus fide ple¬
russimus. Obediens in dei p̃ceptis: creclulus in

Expanded text:
se demum quantumque praestiterit quis digne valeat explicare; aut quis tanta verborum copia instructus existat; vel quae oratio tantae affluentiae ubertate exundans, quae cuncta ejus bona, ut decet, queat prosequi? Idem semper robustus ad virtutis instantiam se exercens, constantissime in coepto proposito perseverabat; eadem in corde humilitas, eadem in vultu gravitas erat, eamdem pauperibus curam, eamdem ut prius sollicitudinem gerebat, eadem dilectio fraterna, eadem mentis constantia eidem permanebat, nisi quod episcopalis ambitio, quae caeteris pompae fomentum subministrare solet, ei plus studium abjectionis exhibuit, et unde alii ad tempus videntur extolli, inde his amplius studuit humiliristo semper subjectus, et devotione armatus, doctrina praecipuus, pontificio dignus, humilis in honore recusando, subditus in suscipiendo, exsul spontaneus, fide plenissimus, obediens in Dei praeceptis, credulus in
Abbreviated transcription (Latin):
non lorica corporea amictus: s fidei uirtute
indutus. O quotiens ob ueritatis assertio¬
nem: paratam habuit mortem. fẽcissetq sa¬
tis uotis: si contulisset sors temꝑis. D licet
ei ratio temꝑis non potuerit p̾stare marty¬
rium: głam tamen martyru non amisit:
quia pro spe et̾nitatis iugit laborauit. No¬
Aterea cum iam propinquare perfestionis Na¬
tipiebat relinquere orphanos: ita exorsus est
ad eos. Altimam dilectissimi ꝑuitatis mee au¬
dientes sententiam: ultima amatoris uestri
gratifica ꝑcipite uerba. Si me uicaria dilectio¬
ne amatis: diuina uissa adimplere conten¬
dite. Ih̃m semꝑ suspirate: p̃cepta eius ur̃is mẽ¬
tib figite. Si uere mei amatores estis: xp̃i no
iuigiter formidate. Quales eritis in die iudicii
p̃sentandi: sollicita consideratione pensate.
Ego enim scd̃m eloquia scripturarum: graclior

Expanded text:
non corporea lorica amictus, sed fidei virtute non corporea lorica amictus, sed fidei virtute indutus. O quoties ob veritatis assertionem paratam habuit mortem, fecissetque satis votis, si contulisset sors temporis! Sed licet ei ratio temporis non potuerit praest re martyrium, gloriam tamen martyris non amisit, quia pro spe aeternitatis jugiter laboravit; terea cum iam propinquare profectionis cipiebat relinquere ad eos: Ultimam, dilectissimi, parvitatis meae audientes sententiam, ultima amatoris vestri gratifice percipite verba, si me vicaria dilectione amatis; divina jussa adimplere contendite, Jesum semper suspirate, praecepta ejus vestris mentibus figite; si vere mei amatores estis, Christi jugiter formidate, quales eritis in die judicii praesentandi sollicita consideratione pensate; ego enim, secundum eloquia Scripturarum, gradior
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis blandis nitebatur stimulare: atq ad
qui eum primo uelut ferocissime bestie discer¬
pere cupierant: postinod̃ attendentes eius uo-¬
nitatem ac mansuetudinem: imitatores eius
fieri cupiebant. Quis enum esset ira ostinatus
qui eius modestiam intuens: ñ confestim ad¬
mirando obstupesceret: Aut quis arrogans
sobriam eius uitam considerans: non ilico ad
equitatem semetip̃m conu̾teret: Trescebat ni¬
mirum in eo cotidie opinio familiatrix
uirtutum. Seminabat in plebem u̾ba ue-¬
ritatis. fructu fidei reduridantia suffitienti
sole condita: ⁊ uelut aromaticis unguentis
infusa. Nec erat eius fama contenta. cirrũieftas
tantum gallias illustrare: s exteras utiq pro¬
uintias implebat. meritoꝵ gr̃a p̃currente Int̾
barbaroꝵ siquidem fremitus quasi signifer
belligerator: corporeo timore nudus: s fidei
feruore uestitus se ingerebat: xp̃i s taritate
securus. Aduersantesq sibi fortiter suꝑabat.

Expanded text:
verbis blandis nitebatur stimulare, atque ad verbis blandis nitebatur stimulare, atque ad qui eum primo velut ferocissimae bestiae discerpere cupierant, postmodum attendentes ejus bonitatem ac mansuetudinem, imitatores ejus fieri cupiebant. Quis enim esset ita obstinatus, qui ejus modestiam intuens non confestim admirando obstupesceret? aut quis arrogans, sobriam ejus vitam considerans, non illico ad aequitatem semetipsum converteret? Crescebat nimirum in eo quotidie opinio famulatrix virtutum; seminabat in plebem verba veritatis fructu fidei redundantia, sufficienti sale condita, et velut aromaticis unguentis infusa: nec erat ejus fama contenta circumjectas tantum Gallias illustrare, sed exteras utique provincias implebat, meritorum gratia praecurrente. Inter barbarorum siquidem fremitus quasi signifer belligerator, corporeo timore nudus, sed fidei fervore vestibus se ingerebat, Christi charitate securus, adversantesque sibi fortiter superabat,
Abbreviated transcription (Latin):
terea pastoris cura sollicitus: lustrabat urbes uł
municipia circuntquãq sibi comissa. Sed mo¬
maris littora degentes: quod uelud̃ in extremis
remotos. nullus adhuc p̃dicationis uomer im¬
p̃sserat: primo eum hostili animo ⁊ uersa mẽ¬
te susceꝑunt. Postmod̃ uero cum paulatim ꝑ
grãm xp̃i. hus uerbum dei insinuare cepiss:
pars maxima trucis ⁊ barbari ppłi relictis.
ydolis. conuersa est ad uerum deuime xp̃oq
subiesta. Siq profana eoꝵ ñ nulla xp̃i clipes
ꝓtestus: tum apostolica austoritate destruxit.
Idola quoq diuersi generis ubicunq
inuenit: funditus surruit. lectio. uiui¬
Nter hec autem cum semꝑ sobriam religionis
uirtutib teneret disciplinam frequerit̾ ab in
grato ⁊ ꝑfido ppło lacessitus: ⁊ pene usq ad cõ¬
tumeliam prouocatus: nullatenus acepta do¬
ra lustraret: in enarrabili subtilitate blanide
atq composite desides barbaroꝵ animos ⁊ mi
nus de spe futura sollicitos: solerti satis studio

Expanded text:
terea pastoris cura sollicitus, lustrabat urbes vel municipia circumquaque sibi commissa; sed Flmaris littora degentes, quos velut in extremis remotos nullus adhuc praedicationis vomer impresserat, primo eum hostili animo et aversa mente susceperunt, postmodum vero, cum paulatim per gratiam Christi his verbum Dei insinuare coepisset, pars maxima trucis et barbari populi, relictis idolis, conversa est ad verum Deum, Christoque subjecta; sicquerea pastoris cura sollicitus, lustrabat urbes vel protectus cum apostolica auctoritate destruxit; idololatriam quoque diversi generis ubicunque invenit, funditus subruit. Inter haec autem cum semper sobriam religiosis maris littora degentes, quos velut in extremis grato et perfido populo lacessitus, et pene usque ad contumeliam provocatus, nullatenus a coepta dora lustraret, inenarrabili subtilitate blande pars maxima trucis et barbari populi, relictis idolis, conversa est ad verum Deum, Christoque
Abbreviated transcription (Latin):
tune. arguens. obsetrans. increpans. in omni pa-¬
tientia ⁊ doctrina. Euauem semꝑ habenis de
hiis que dei sunt: uel allocutione plebis. uel col¬
lationẽ frat̾ne familiaritatis. Teriens semper
in doctrĩa. humana auctoritatem apłicam: ꝑ
quam agressus gentilium p̾dia: ⁊ gentis fero¬
cissime pacem teneas. ⁊ copiosum pplm ad fi-¬
dem xp̃i conu̾tas: ac fidei catholice intemera¬
ta consortia iugiter custodias. Huis uerbis¬

Expanded text:
tune: arguens, obsecrans, increpans in omni patientia et doctrina, suavem semper habens de his quae Dei sunt vel allocutionem plebis, vel collationes fraternae familiaritatis, tenens semper in doctrina humana auctoritatem apostolicam, per quam aggressus gentilium praelia, et gentis ferocissimae pacem tenuit, et copiosum exercitum ad fidem Christi convertit, ac fidei catholicae intemerata consortia jugiter custodivit. CAPUT I
Abbreviated transcription (Latin):
stum uidentes asinum pascentem: dum
neminem adesse uidissent custodem: ini¬
qua subripiente cupiditate rapientes secũ
duxerunt. Exꝑgiscens itaq leo quid sibi
dampni accidiset nesciens: ut requireret
tamen pascentem quem cõmissum habuit
ire cepit. Qui tum solito non appareret
in loco pascendi: constrictus de cliscrimi¬
ne leo: mesticia anxius rugiendo aliqua
spes fuisset ablata: ad mouasteru ianuã
ueniens ꝑstitit: ⁊ conscius culpe non au¬
sus est ingredi. quod prius cum asello so¬
lebat. Quem beatus hieronimus unacũ
fr̃ib absq asino uidens ad celle fores mo¬
sari: ⁊ qr ñ solita hora fuerat reu̾sus. insti¬
gante. fame. necessitateq compulsum. pu¬
tauerunt eum occidisse animal suum:

Expanded text:
 videntes asinum pascentem: dum neminem vidissent adesse custodem, iniqua surrepente cupiditate, rapientes secum duxerunt. Expergiscens itaque leo quid sibi damni accidisset, nesciens: ut requireret tamen pascentem quem commissum habuit, ire coepit. Qui cum solito non appareret in loco pascendi, constrictus de discrimine leo, moestitia anxius, rugiendo aliqua spes fuisset ablata, ad monasterii januam veniens perstitit. Conscius enim culpae, non ausus est ingredi, quod prius cum asello solebat. Quem beatus Hieronymus, una cum fratribus, absque asino videns ad cellae fores morari, et quia non solita hora fuerat reversus, instigante famis necessitate compulsum, putaverunt cum occidisse animal suum:
Abbreviated transcription (Latin):
phanum p̃misit. Et tu pater osten¬
de in filio uirtutem tuam: ⁊ offer
quem erudisti: ut securius iudici
tuo comitans nobilem puenias ad

Expanded text:
phanum praemisit. Et tu, Pater, ostende in filio virtutem tuam; offer quem erudisti, ut securus judicii tui comitatu nobili pervenias ad
Abbreviated transcription (Latin):
cepta gr̃a: cum aliis ciub amicis suis
deo pariter seruientib. ad affricam et pro¬
priam domum agrosq remeare. Ad qͦs
ueniens. ⁊ in quib constitutus ferme tri¬
ennio. ⁊ a sese iam alienatis: cum hus qͥ¬
orationib. ⁊ operib in lege domini mecli¬
tans die ac nocte: ⁊ cle hus que sibi dñs
cogitanti. atq operanti intellesta reuela¬
bat: ⁊ presentes. ⁊ absentes sermonib ac

Expanded text:
cepta gratia cum aliis civibus et amicis suis Deo pariter servientibus ad Africam et propriam domum agrosque remeare. Ad quos veniens, et in quibus constitutus, ferme triennio, et à se jam alienatis curis bonisque operibus, in lege Domini meditans die ac nocte. Et de iis quae sibi Deus cogitanti atque oranti intellecta revelabat; et praesentes et absentes sermonibus ac
Abbreviated transcription (Latin):
puncipant᷑. Quo ergo isti sortem suam. nͥ
int principatuum. numerum acceperunt:
Et sunt non nulli qui sic in semet ip̃is cun¬
tis uitiis omnibq desiderus dominantur:
ut ip̃o iure munditie dii int̾ homines uocẽ¬
tur. Inde ⁊ ad moysen clicitur. Ecce constitui
te d̃m pharaonis. Qui ergo isti. nisi inter
numerum dominantiũ currunt: Et sunt
non uulli. qui dum sibimet ip̃is uigilanti
cura dominantur: dum se sollicita intentio¬
ne discutiunt. diumno tumori semꝑ inherentes:
hoc in munere uirtutis accipiunt: ut iudi¬
care recte ⁊ alios possint. Quoꝵ ꝑfecto men¬
tib dum diuina contemplatio presto est:
in hus uelut in throno suo dñs p̾sidens:
alioꝵ facta examinat. ⁊ cuncta mirabilit̾
de sua sede clispensat. Quid ergo isti: isi
throni sui conditoris sunt: Nel quo nͥ
ad suꝑnoꝵ sedium numeros ascribuntur.
Per quos dum sc̃a eccł̃ia regit᷑: Plerumq
de quibdam suis infirmis actib etiam e¬

Expanded text:
ncipantur. Quo ergo isti sortem suam nisi inter principatuum numeros acceperunt? Et sunt nonnulli qui sic in semetipsis cunctis vitiis omnibusque desideriis dominantur, ut ipso jure munditiae dii inter homines vocentur; unde et ad Moysen dicitur: Ecce constitui te deum Pharaonis . Quo ergo isti nisi inter numeros dominationum currunt? Et sunt nonnulli qui, dum sibimetipsis vigilanti cura dominantur, dumque se sollicita intentione discutiunt, divino timori semper inhaerentes, hoc in munere virtutis accipiunt, ut judicare recte et alios possint. Quorum profecto mentibus dum divina contemplatio 1607 praesto est, in his velut in throno suo Dominus praesidens, aliorum facta examinat, et cuncta mirabiliter de sua sede dispensat. Quid ergo isti nisi throni sui conditoris sunt? vel quo nisi ad supernarum sedium numeros ascribuntur? Per quos dum sancta Ecclesia regitur, plerumque de quibusdam suis infirmis actibus etiam e
Abbreviated transcription (Latin):
ih̃u xp̃e: quia me confortari clignat᷑
es. Et eleuans oculos suos contra de¬
ser: assasti unam ꝑtem: regira aliam.
et manducal Tunc gr̃as ago tibi dñe
ihu xp̃e. quia merui ianuas tuas in¬
gredi: et emisit sp̃m. Eadem nocte de
cius una cum ualeriano: ambulauit
cum adhuc esset crepusculum rapu¬
it corpus eius ypolitus: ⁊ condidit
cum li nteis et aromatib: de propͥo
suo. ⁊ mandauit hoc factum iusti¬
sar et ualerianus confusi exinde ex
beru: ⁊ quomodo crudelis. iam cor¬
et multum tristes: tulerunt corpꝰ
beati laurentii archidiaconi ⁊ mar¬
ꝙyris: ⁊ uenerunt in uia tyburtyna
ipse beatus martyr fuerat noctu cui
et linteum dedit: unde pedes scõꝵ
tina. sepelierunt eunt in cripta.
in uia tyburnia: in p̃dio cyriace¬
augustas: ⁊ ieuinauerunt agente
uigilias noctis triduo cum mul

Expanded text:
iste, quia me confortare dignatus es. » Et elevans oculos suos in Deser, aet| manduca. Tunc agens gratias deo christi+ . quia merui ianuas| tuas ingredi . et emisit spiritum eadem nocte. Decius caesar| una cum ualeriano . ambulauit a adhuc crepusculum| rapuit corpus eius yppolitus . et condiuit cum lenteis| et aromatibus de proprio suo mandauit . hoc factum| Iustide| cius caesar . et ualerianus confusi . exinde ex|berii| et quomodo crudilis . iam coret multum tristes tullerunt . corpus beati lau| renti . archi . diaconi et martyris. Et uenerunt in| uia tiburtina . ipse martyr . fuerat nocte.| Cui et linteum dedit . unde pedes sanctina sepelierunt| in cripta . in uia tiburtina . in praedium ciriac. et ieiunauerunt .| et agentes uigilias noctis triduo . cum mu
Abbreviated transcription (Latin):
Uzali etiam que col̾me utice uicina
est. multa p̃clara ꝑ eundem marty¬
rem fc̃a cognouimus. cuius ibi memo¬
ria longe priusqͣm apud nos ab ep̃o
euodio constituta est. Sed libelloꝵ
dandoꝵ consuetudo ibi non est uel
potius non fuit. Nam fortasse nunc
esse iam cepit. Cum enim nuꝑ illic¬
rabiliter ex magno atq diuturno
in quo medicoꝵ adiutoria cuncta cle¬
feterant. langore sanata est. hortati
sumus uolente supradicti lo ci ep̃o.
ut libellum daret qui recitaretur in
populo. ⁊ obedientissime paruit.
In quo posuit etiam quod hic reti

Expanded text:
Uzali etiam, quae colonia Uticae uicina est, multa praeclara per eundem martyrem facta cognouimus; cuius ibi memoria longe prius quam aput nos ab episcopo Euodio constituta est. Sed libellorum dandorum ibi consuetudo non est uel potius non fuit; nam fortasse nunc esse iam coepit. Cum enim nurabiliter ex magno adque diuturno, in quo medicorum adiutoria cuncta defecerant, languore sanata est, hortati sumus, uolente supradicto loci episcopo, ut libellum daret, qui recitaretur in populo, et oboedientissime paruit. In quo. posuit etiam, quod hic reti
Abbreviated transcription (Latin):
meruerunt professione migrare: ut am¬
putatis capitis adhuc putaretur lingua
unde mentib in erat. amor. licet p̾cisis
capitib quod ore iam sumpserat sermo¬
nib estuabat ardor. Uere beata nimi¬
um ta deo nr̃o grata societas: inter quoᷤᷤ
nec primus alter potuit esse nec tercius:
s trinitatem confitentes. trino meruerũt
decorari martyuo. Quatenus fide pares
die cum illo et in cirtuitu ciuitatis pro
xp̃i nomine cesa. ⁊ diu̾sissimis ac antea
in auditis supplicus est effesta: ut pari¬
sius uideretur impletum. quod de ihe¬
rusalem ꝓphetico uaticinio fuerat per

Expanded text:
meruere professione migrare, ut ammeruere professione migrare, ut amputatis capitibus adhuc putaretur lingua unde mentibus inerat amor, licet praecisis capitibus, quod ore jam sumpserat, sermonibus aestuabat ardor. Vere beata nimium et Deo nostro grata societas, inter quos nec primus alter potuit esse, nec tertius: sed Trinitatem confitentes, trino meruere decorari martyrio, quatenus fide pares,die cum illo, et in circuitu civitatis pro Christi nomine caesa et diversissimis ac antea inauditis suppliciis est affecta, ut Parisiis videretur impletum quod de Hrusalem prophetico vaticinio fuerat per
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis que fecisti et ostendisti michi.
atq dignatus est operari ꝑ me. Maxi¬
me quia nunc humilitatem meam ui¬
sitasti ꝑ te. et uocasti senestutem meam:
tuo desiderio fatigatam ad te. sciens qr
iam ex multo tempore largius concupi
ui de te. Nunc iam domine ꝑ toronam
martyui cum fratrib meis seruis tius
suscipe me. QTuosq tue tustoclie commẽ¬
do. quos ministerio nostro ⁊ tibitio sã¬
guine adquisisti. Cunctos etiam̃ qui
te ꝑ nos in nomine tuo petierint. ut pol¬
licitus es clementer exaudi: qm tuum ⁊
regnum et potestas cum patre ⁊ scõ sp̃u.
uinq beatus rusticus ⁊ eleutheriꝰ.
cunctiq fideles ⁊ multi etiam pa-¬
ganoꝵ qui cum lamentantes proseque¬
bantur: respondissent amen. positis ge¬
nib ⁊ ꝓtensis ceruicib uno eodemq mo¬
mento heberatis scłm p̃ceptum principiᷤᷤ
securiꝰ decollati sunt: atq fidei constantia
ꝑmanentes. redelentes terre corꝑa: beataˢ
celo animas intulerunt. Taliq ad dñm

Expanded text:
cunctis quae fecisti et ostendisti mihi, atque dignatus es operari per me. Maxime quia nunc humilitatem meam visitasti per te, et vocasti senectutem meam, tuo desiderio fatigatam, ad te: sciens quia jam ex multo tempore largius concupivi videre te; nunc jam, Domine, per coronam martyrii cum fratribus meis servis tuis suscipe me: tuosque tuae custodiae commendo, quos ministerio nostro, et tibi tuo sanguine acquisisti: cunctosque etiam, qui te, per nos in nomine tuo petierint, ut pollicitus es, clementer exaudi: quoniam tuum est regnum et potestas cum Patre et sancto Spiritu Cumque beatus Rusticus et Eleutherius, cunctique fideles, et multi etiam paganorum, qui eum lamentantes prosequebantur, respondissent, amen: positis genibus, et protensis cervicibus, uno eodemque momento, hebetatis, secundum praeceptum principis, securibus decollati sunt: atque in hac fidei constantia permanentes, reddentes terrae corpora, beatas coelo animas intulere. Talique ad Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
manitatis. inconfusam indiuisamq:
fides catholica seruat. Qm sane intelli¬
gendo cognoscit naturalis atq sccłm
substanticam conuentio unitatis: ut
neq conu̾sio in alterutram duarum
substantiaꝵ pauem recipiatur: neq
diuisio. Sic namq creclere honorare est
matrem domini: que ⁊ cl̃m nob̾ genuit
⁊ hominem. Neq hominem sine deo:
neq sine homine cdm. sed deum ⁊ ho¬
Alioquin dei genitrix dici non pocest:
quod multi hereriticoꝵ negare conati
sunt. nisi deum uere genuisset in carna

Expanded text:
manitatis inconfusam atque indivisam fides catholica servat: quem sane intelligendo cognoscit naturalis, atque secundum substantiam conventio unitatis, ut neque conversio in alterutram duarum substantiarum partem recipiatur, nec divisio. Sic namque credere, honorare est matrem Domini quae Deum nobis genuit et hominem: neque hominem sine Deo, neque sine homine Deum, sed Deum et hoAlioqui Dei genitrix dici non posset, quod multi haereticorum negare conati sunt, nisi Deum vere genuisset incarna
Abbreviated transcription (Latin):
publico collocarent: pro grammate fixit
dicens. Nuere post obitum uatem ius
nosse uiator. Quod legis ecte loquor. uox
tua nempe mea est. Et in suis quidem
scriptis ille deo acceptus ⁊ carus sacerdos.
qͣntum bacente ueritate uidere concetli¬
cde diuinis scribentem. legentes profici¬
unt. Seci ego arbitror plus ex ed profic̃ẽ
potuisse. qͥeum ⁊ loꝙ̃te ĩ ecł̃ia p̾sentẽ audli¬
re ⁊ uid̾e potuert. ⁊ eiꝰ p̃serti ĩt hoĩes cõuersa¬
tionẽ ñ cognou̾nt. Erat enĩ ñ solũ eruditꝰ scͥba
in regno celoꝵ cle thesauro suo ꝓferens
noua ⁊ uetera: ⁊ unus negotiatoꝵ qui
inuentam p̃ciosam margaritam. que
habebat uenditis comꝑauit: uerum etiã
ex huis acd quos scriptum est sic loquimi¬
magnus uocabitur in regno celorum.
p̾eto autem impendi ur̃am caritatem.
qui hec scripta legitis: ut metum om̃i¬
potenti deo gr̃as agatis: ⁊ dñmq bene¬
clicatis. qui michi tribuit intellestum:

Expanded text:
publico collocarent, programmate finxit, publico collocarent, programmate finxit, dicens, Vivere post obitum vatem vis nosse viator, Quod legis ecce loquor, vox tua nempe mea est. Et in suis quidem scriptis ille Deo acceptus et charus sacerdos, quantum lucente veritate videre concedide divinis scribentem legentes proficiunt. Sed ego arbitror plus ex eo proficere potuisse, qui eum et loquentem in ecclesia praesentem audire et videre potuerunt, et ejus praesertim inter homines conversationem non ignoraverunt. Erat enim non solum eruditus scriba in regno coelorum, de thesauro suo proferens nova et vetera, et unus negotiatorum, qui inventam pretiosam margaritam, quae habebat venditis, comparavit : verum etiam ex iis ad quos scriptum est, Sic loquimimagnus vocabitur in regno coelorum . Peto autem impendio vestram charitatem, qui haec scripta legitis, ut mecum omnipotenti Deo gratias agatis, Dominumque benedicatis, qui tribuit mihi intellectum,
Abbreviated transcription (Latin):
Testamentum nullum fecit: quia unde
faceret pauꝑ cl̃i non habuit. Nona lectio.¬
eccłe bibliothetam omnesq codi¬
ces diligenter posteris custodiendoᷤ
semper iubebat. Siquod ueroͥ eccl̃ia. uel ĩ
sumptib uel in ornamentis habuit. fidei
p̃sbiteri qui sub eodem domus eccdesie cũ
gerebat dimisit. nec suos consanguineoᷤ
uel improposito. uel extra constitutos. in
sua uita ⁊ morte uulgi more tractauit.
Quib dum adhuc suꝑesset. il si opus fu¬
it quod et ceteris erogauit. non ut cliui¬
tias haberent: s ut aut non. aut minꝰ
egerent. Cerum sufficientissimũ et mo-¬
nasteria uirorum ac feminarum conti¬
tinentium cum siuis p̃positis plena ecclie
dimisit: una cum bibliothecis. libros et
tractatus uel suos. uel alioꝵ sc̃oꝵ haben¬
tib. In quib dono dei qualisqͣntusq ĩ
ecclia fu̾it noscitur. Et in huis semper
uiuere a fidelib inuenitur: iuxta quocd
etiam secularium quidam poeta siuis u¬
bens quod sibi tumulum mortuo ĩ agg̾ẽ

Expanded text:
Testamentum nullum fecit, quia unde faceret pauper Dei non habuit. Ecclesiae bibliothecam, omnesque codices diligenter posteris custodiendos semper jubebat. Si quid vero Ecclesia, vel in sumptibus, vel in ornamentis habuit, fidei presbyteri, qui sub eodem domus Ecclesiae curam gerebat, dimisit. Nec suos consanguineos, vel in proposito vel extra constitutos, in sua vita et morte vulgi more tractavit: quibus, dum adhuc superesset, id si opus fuit, quod et caeteris, erogavit, non ut divitias haberent, sed ut aut non, aut minus egerent. Clerum sufficientissimum, et monasteria virorum ac feminarum, continentibus cum suis praepositis plena, Ecclesiae dimisit, una cum bibliothecis, libros et tractatus vel suos vel aliorum sanctorum habentibus, in quibus dono Dei qualis quantusque in Ecclesia fuerit noscitur, et in his semper vivere a fidelibus invenitur. Juxta quod etiam saecularium quidam poetarum, suis jubens quo sibi tumulum mortuo in aggere
Abbreviated transcription (Latin):
hunc ꝓpicia misericordie mater: ⁊ ꝑ inuisio¬
nem illi apparens de impietate coarguit: ad
xp̃i confessionem confortauit: consolata est
dolentem pollicendo ueniam. Et ne dubitaret
de promisso supradictum ꝙyrographum dy¬
abolo potenter ereptum. captiuo reddidit in
pignus libertatis. Quod cum eiugilans su¬
pra pectus suum positum inueniret: quam
letus extiterit. qͣm pio affectu uoces exultatio¬
nis ⁊ confessionis ediderit: ñ est facile dictu.
Noctem uero illam consecuta est dominica di-¬
es: qua theophilus quasi cum domino a mor¬
tuis resurgens: ep̃o se coram ppło p̾sentauit. et
sicut erat exposuit. Niteres ppłm modo exaudi¬
tu in horrendi sceleris expauescere. modo con-¬
siderata macie uultuq penitentis pie cum la¬
crimari: sed audito qͣntam et qͣm scelerem mi¬
sericordiam fuerat consecutus. omnes qui
mala conscientia territi pene defecerant ad
sp̃e uenie cum gaudio respirabant. Iam ue

Expanded text:
hunc propitia misericordiae Mater, et per visionem illi apparens de impietate coarguit, ad Christi confessionem excitans. Consolata est dolentem pollicendo veniam, et ne dubitaret de promisso, supradictum chirographum diabolo potenter ereptum captivo reddidit in pignus libertatis. Quod cum evigilans supra pectus suum positum inveniret, quam laetus exstiterit, quam pio affectu voces exsultationis et confessionis ediderit, non est facile dictu. Noctem vero illam consecuta est Dominica dies, qua Theophilus, quasi cum Domino a mortuis resurgens, episcopo se coram populo praesentavit, et rem sicut erat exposuit. Videres populum modo ex auditu tam horrendi sceleris expavere, modo considerata macie vultuque poenitentis collacrymari. Sed audito quantam et quam celerem misericordiam fuerat consecutus, omnes qui mala conscientia territi pene defecerant, ad spem veniae cum gaudio respirabant. Jam ve
Abbreviated transcription (Latin):
tam dicebant. Uade: ⁊ reliquum asini ꝙ
tibi remansit mande: tuamq ingluui¬
em reple. Licet hec illi dicerent: erant ta¬
men incerti utrum hoc mali an non per¬
petrasset. Qua ꝓpter fr̃es exeuntes ad lo¬
ci pascua. quo iam fatum animal de¬
ducere solitus erat: longe lateq ꝑagra¬
runt. ut quoddam mortis illius potuis¬
sent inuenire indicium. Qui nullum
interemptionis illius signum inuenien¬
tes: redeuntes studuerunt hoc beato nũ¬
Obsecro uos fr̃es: qͣmqͣm sustineatis asi¬
ni clampnum. hunc tamen ne exaspere¬
tis neq abitiatis leonem: s eum ut du¬
dum gubernantes p̾bentesq alimoniã

Expanded text:
tam, dicebant: Vade, et reliquum aselli quod tibi remansit, mande, tuamque ingluviem reple. Et licet haec illi dicerent, erant tamen incerti utrum hoc mali, an non is perpetrasset. Quapropter exeuntes fratres ad loci pascua, quo jam praefatum animal deducere leo solitus erat, longe lateque peragrantes, ut quoddam mortis indicium possent invenire. Qui nullum interemptionis ejus signum reperientes, redeuntes studuerunt hoc beato Obsecro vos, fratres, quanquam sustineatis asini damnum, hunc tamen ne exasperetis, neque abjiciatis leonem: sed eum ut dudum gubernantes, praebentesque alimenta
Abbreviated transcription (Latin):
tuit:⁊ cum dei seruis uiuere cepit.¬
sccłm modum ⁊ regulam sub sanctis a¬
postolis constitutam. Maxime ut ne¬
mo quicqͣm ꝓprium in illa societate
haberẽt: sed eis essent omnia commu¬
nia. ⁊ distribueretur unicuiq sicut¬
tuiq opus erat: quod iam ip̃se prior
fecerat. dum de transmarinis acd sua

Expanded text:
tuit; et cum Dei servis vivere coepittuit; et cum Dei servis vivere coepitundum modum et regulam sub sanctis Apostolis constitutam : maxime ut nemo quidquam proprium in illa societate haberet, sed eis essent omnia communia, et distribueretur unicuique sicut opus erat; quod jam ipse prior fecerat, dum de transmarinis ad sua