comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Erant enim postes eorum agnicruore signati. & oꝑe loquebant᷑
signatum est suꝑ nos lumen uultus tui dñe. Ulnde & appellattiꝵ
ipsa sollempnitas phase. quam nos transitum appellare posscimꝰ:
eo quod de peioribus ad meliora pergentes cenebrosam egyptũ
relinquamus. Sediam tempus est ut ꝓmissa complentes : man-¬
sionum isrł ordinem ꝓsequamtir. Scriptum est in ultima parte
uoluminis numerorum: qd̃ apud hebreos appellatur uaiedaber.
Hȩc sunt castra filiorum isrł qui egressi sunt de terra egypti ꝑ
turmas suas in manu moysi & aaron. quas greci A nͣ aͣ poe ies uo¬
cant: nos ꝓpter lingue ꝓprictatem significantius mansiones siue
quia de ȩͣxercitu dicitim castra transtulimus. fit autẽ cathalo¬
gus mansionum a pͥma usq ad ultimam: & numerantuꝵ simul
qͥuadragunta due. De quibus matheris loquit᷑: ab abraham usq
ad dauid generationes quatuordecim. Et a dauid usq ad trans¬

Expanded text:
erant enim postes eorum agni cruore signati, et opere loquebantur: « erant enim postes eorum agni cruore signati, et opere loquebantur: « signatum est super nos lumen \'v uultus tui, domine. unde et appellatur ipsa sollemnitas phase, . quam nos transitum possumus appellare, eo quod de peioribus ad meliora pergentes tenebrosam Aegyptum relinquamus. sed iam tempus est, ut promissa conplentes mansionum Israhel ordinem per-. sequamur. Scriptum est in ultima parte uoluminis Numerorum, quod apud Hebraeos appellatur \'uaiedabber\': haec sunt castra filiorum Israhel, qui egressi sunt de terra Aegypti per turmas suas in manu Moysi et Aaron, quas Graeci djtaQVsig uocant, nos propter linguae proprietatem significantius \'mansiones\' siue, quia de exercitu dicitur, \'castra\' transtulimus. fit autem catalogus mansionum a prima usque ad ultimam et numerantur simul quadraginta duae, de quibus Matheus loquitur: ab Abraham usque adDauid generationes quattuordecim et a Dauid usque ad trans
Abbreviated transcription (Latin):
bum. s adhuc lacte nutriuntur in facie: legant pharaonem car¬
ncum &o mare rubrum ꝑ quod ad yndiam nauigatur. & man¬¬
na couandro simile & omnia quȩ scripta sunt audiant corporalit
lepram domorum & lepram pellis ob staminis. taurum homicidã
usumentum ad ulterii reunt & hobre ꝓpteni hootemhrac liberos
tes capharnatm agrum quondam pulcherrimum & cum ib̃u e¬
gredientes in desertum. pascimu panibus eits. si incipientes sumꝰ
& utmentorum similes hordeaceis. si rationale animal triticeis &
ex grano frumenti conmolitis. qd in terram cadens & mortuum
multos fructas attulit. Nouem plagis ꝑcussa est egyptus. fractus
pharao ut dimitteret. poplm̃ dei ad extremum pͥmogenita ꝑdi-¬
dit: ut pͥmogenita israbelis dño sacrarentur. Qui pͥcis denere ca-¬
piebant: instanter expellunt. Ex terminator transit: & terrapa
gessem pastoralem & pluiĩs irrigatam non audet attingerx

Expanded text:
sed adhuc lacte nutriuntur infantiae, legant Pharaonem carsed adhuc lacte nutriuntur infantiae, legant Pharaonem carneum et Mare Rubrum, per quod ad Indiam nauigatur, et manna coriandro simile et omnia, quae scrilepram domorum, et lepram pellis, et staminis; taurum homicidam, et jumentum adulterii reum; et Hebraei propter uxorem ac liberos tes Capharnaum, agrum quondam pulcherrimum, et cum Jesu egredientes in desertum, pascamur panibus ejus : si insipientes sumus et jumentorum similes, hordeaceis: sin rationale animal, triticeis, et ex grano frumenti commolitis: quod in terram cadens et mortuum multos fructus attulit. Novem plagis percussa est Aegyptus, fractus Pharao, ut dimitteret populum Dei. Ad extremum primogenita perdidit, ut primogenita Israelis Domino sacrarentur. Qui prius tenere cupiebant, instanter expellunt. Exterminator transit, et terram Gessen pastoralem et pluviis irrigatam, non audet attingere:
Abbreviated transcription (Latin):
erat. xp̃c. Si ergo pars hystoriȩ itineris ex egypto sp̃ualit̾
accipitim. & cetera quȩ ab apło ꝑ angustia teꝑis p̃t̃missa
sunt: eiusdem intelligentiȩ coniuncentam. Nã idẽ ꝓpħa
qui in alio loco dixerat habitaui cum habitantibus cedan.
multum in cola fuit anima mea : absentiam terre sc̃e ferre ñ
sustinens lacrimabiliter ingemiscit & dicit. Hec recordatus sum
& effudi in me animam meã donec transeam in locum tabncali
admirabilis usq ad domum dei: in uoce exultationis & confessio¬
nis sonus epulantis. Et in abio psalmo. Reuela oculos meos. & consi¬
derabo mirabilia de lege tua. Paulus quoq. Lex spãalis est. Et iꝑse
dñs. Si crederetis moysi. & michi crederetis. De me enim ille scͥpsit.
Et euangelium scdm̃ lucam. Tunc incipiens a moyse & omnibus pro-¬
phetis: & inter pretabatu illis in cunctis scͥptaris quȩ de ipso dic-¬
ta erant. Igitur udei parutili & qui solidum glutire nequeunt. ci¬

Expanded text:
pars historiae itineris exAegypto spiritaliter ac-I cipitur, et cetera, quae ab apostolo pro angustia temporis praetermissa sunt, eiusdem intellegentiae conuincitur. nam idem propheta,. qui in alio loco dixerat: habitaui cum habitationibus Cedar; multum incola fuit anima mea, absentiam terrae sanctae ferre non sustinens lacrimabiliter ingemescit et dicit: haec recordatus sum et effudi in me animam meam, donec transeam in loco tabernaculi admirabilis usque ad domum dei in uoce exultationis et confessionis, sonus epulantis, et in alio psalmo: reuela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua. Paulus quoque: lex spiritalis est et ipse dominus:; si crederetis Moysi, et mihi crederetis; de me enim ille scripsit, et euangelium secundum Lucam: tunc incipiens a Moyse et omnibus prophetis interpretabatur illis in cunctis scripturis, quae de se ipso dicta erant. igitur Iudaei paruuli et qui solidum cibum glutire nequeunt,
Abbreviated transcription (Latin):
bat me pinguissimis cibis. qui iocirco obsepsit ac predusit uias meas
pessimas. ut eam inuenirem uiam quȩ dicit in euangelio. Ego sum
uia. & ueritas & uita. Audi ꝓphetam loquentem. Qui seminant
in lacrimis. in gaudio metent. euntes ibant & flebant portantes semina
sua. uenientes autẽ uenient cum exultatione portantes manipulos
suos. & loquere cum eo. Laboraui in gemitu meo. latiabo ꝑ singulas
noctes lectum meum lacrimis meis stratum meum rigabo. Et ite¬
rum. Sicut desiderat ceruus ad fontes aquarum ita desidera t
anima mea ad te deus. Sitiuit anima mea ad deum fontem uinũ:

Expanded text:
bat me pinguissimis cibis. qui idcirco obsaepsit atque praeclusit uias meas bat me pinguissimis cibis. qui idcirco obsaepsit atque praeclusit uias meas pessimas, ut eam inuenirem uiam, quae dicit in euangelio: ego sum uia et uita et ueritas. audi prophetam loquentem: qui seminant in lacrimis, in gaudio metent. euntes ibant et flebant portantes semina sua; uenientes autem uenient in exultatione portantes manipulos suos, et loquere cum eo: laboraui in gemitu meo, lauabo per singulas noctes lectum meum, in lacrimis stratum meum rigabo, et iterum: sicut desiderat ceruus ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, deus. sitiuit anima mea
Abbreviated transcription (Latin):
& semel ꝑditioni animus destinatus non adhibeat uulneri cura¬
tionem: quod nequaquam estimat posse curari. Iocirco uirare sẽ
dicit: ut si non credimus ꝓmittenti deo credamus saltim ꝓ nr̃a
salute iuranti. Quam obcatisam & iustus precati & dicit.
Conuerte nos deus salutaris nr̃. & auerte furorem tuum a nob̾.
Et iteruim. Dñe in uoluntate tua prestitisti decori meo uirtu¬
tem: auertisti faciem tuam ã me & factus sum conturbatus.
Post quam enim feditatem delictorum meorum uirtutum decore
mutaui: infirmitatem meam tua gratia roborasti. Et te audio
pollicentem. ꝑsequar inimicos meos & comp̃hendam illos. & non
reuertar donec defitiant: ut qui te ante fugiebam & inimicus
eram. oua comprehendas sinanti. nec cesses a ꝑsequendo donec de¬
fitiam a uia mea pessima. & reuertar ad uirum meum pristinũ.
qui michi clabat lintheamina munda & oletim & similam. & ciba¬

Expanded text:
et semel perditioni animus destinatus non adhibeat uulneri curaet semel perditioni animus destinatus non adhibeat uulneri curationem, quod nequaquam aestimat posse curari. idcirco iurare se dicit, ut, si non credimus promittenti deo, credamus saltim pro nostra salute iuranti. quam ob causam et iustus precatur ac dicit: conuerte nos, deus salutaris noster, et auerte furorem tuum a nobis et iterum: domine, in uoluntate tua praestitisti decori meo fortitudinem, auertisti faciem tuam et factus sum conturbatus. postquam enim foeditatem delictorum meorum uirtutum decore mutaui, infirmitatem meam tua gratia roborasti et te audiam pollicentem: persequar inimicos meos et conprehendam eos et non reuertar, donec deficiant, ut, qui te ante fugiebam et inimicus eram, tua conprehendar manu. ne cesses a persequendo, donec deficiam a uia mea pessima et reuertar ad uirum meum pristinum, qui mihi dabat linteamina mea et oleum et similam et ciba
Abbreviated transcription (Latin):
& guttur tuum asiti. Et iterum. Nunquid qui cadit non re.¬
surget: Aut qui auersus est non reuertetur : Et ꝑ ysaiam.
Quando conuersus ingemueris: tunc saltius eris. &. scies ubi fue¬
ris. Scire non possumus egrotationis mala:. nisi cum fuerit sani¬
tas consecuta. Et quantum boni uirtus habeat uicia demons¬
trant. Clariusq fit lumen: comꝑatione tenebrarum. In ex echi.¬
el quoq hisdem uerbis. quia eodem & sp̃u. Conuertimini inqͥt¬
& redite ab iniquitatibus ur̃is. domus israhel: & non erunt nob̾
indormentum impietates. Picite impietates uestras quibus ii¬
pie egistis aduersum me: & facite uobis cor nouum & sp̃m no-¬
uum. Et quare moriemini domus isrł:: Nolo enim mortem
peccatoris dicit dñs. Vlnde & in consequentibus loquitur. lliuo
ego dicit dñs. nolo mortem peccatoris. nisi ut reuertatur auia
sua. & uiuat. Ne mens incredula bonorum repmissione desꝑet.

Expanded text:
et guttur tuum a siti et iterum: numquid, qui cadit, non reet guttur tuum a siti et iterum: numquid, qui cadit, non resurget aut, qui auersus est, non reuertetur? et per Esaiam: quando conuersus ingemueris, tunc saluus eris et scies, ubi fueris. scire non possumus aegrotationis mala, nisi cum fuerit sanitas consecuta, et, quantum boni uirtus habeat, uitia demonstrant clariusque fit lumen conparatione tenebrarum. Hiezechiel quoque isdem uerbis, quia eodem et spiritu: conuertimini, inquit, et redite ab iniquitatibus uestris, domus Israhel, et non erunt uobis in tormentum inpietatis. proicite omnes inpietates uestras, quibus inpie egistis aduersum me, et facite uobis cor nouum et spiritum nouum. et quare moriemini, domus Israhel? nolo enim mortem peccator i s, dicit dominus. unde et in consequentibus loquitur: uiuo ego, dicit dominus. nolo mortem peccatoris, nisi ut reuertatur a uia sua et uiuat, ne mens incredula bonorum repromissione desperet
Abbreviated transcription (Latin):
tum & planctum: de caluationem & accinctionem cyliciorum.
Ipsi autem fecerunt sibi leticiam & exultationem mactantes ui¬
tulos & occidentes oues. ut comederent carnes atq dicentes. Ma.¬
ducemus & bibamus cras enim moriemur. De quibus & ez echiel
loquitur. Et tu fili hominis. dic domtu ifrahel. Sic locuti estis di¬
centes. Errores nr̃i & iniquitates nr̃e suꝑ nos erunt & in ipsis
contabescemus: & quomodo salui esse poterimtis: Dic eis. Uliuo ego
dicit dñs. Nolo mortem impii. sed ut conuertatur auia sua. Et
iterum. Reuertimini recedentes ãuia ur̃a. Quare moriemini
domus ifrahel: Nichil ita offendit dñm: quam desꝑatione ma¬
lorum herere pͥoribus. licet & ipsa despatio incredulitatis in dciũ
sit. Qui enim desꝑat salutem: non putat futurum esse iudicium.
Quod si metueret: utiq bons oꝑibus se uidici p̃ꝑaret. Audiamꝰ
per iheremiam loquentẽ deum. Conuerte pedem tuum a uia asꝑa

Expanded text:
tum et planctum et decaluationem et accinctionem ciliciorum; tum et planctum et decaluationem et accinctionem ciliciorum; ipsi autem fecerunt laetitiam et exultationem mactantes uitulos et occidentes oues, ut comederent carnes, atque dicentes: manducemus et bibamus; cras enim moriemur. de quibus et Hiezechiel loquitur: et tu, fili hominis, dic domui Israhel: sic locuti estis dicentes: errores nostri et iniquitates nostrae super nos erunt et in ipsis contabescimus; et quomodo salui esse poterimus? dic eis: uiuo ego, dicit dominus; nolo mortem inpii, sed ut conuertatur a uia sua. et iterum: reuertimini recedentes a uia uestra; quare moriemini, domus Israhel? nihil ita offendit deum quam desperatione meliorum haerere peioribus, licet et ipsa desperatio incredulitatis indicium sit. qui enim desperat salutem, non putat futurum esse iudicium. quod si metueret, utique bonis operibus se iudici praepararet. audiamus per Hieremiam loquentem deum: conuerte pedem tuum a uia aspera
Abbreviated transcription (Latin):
postꝗͣ sodomiticas ualles ac tenebras derelinquens ad montana cons¬
cendit. ortus est ei sol in segor quȩ interpretatur partula: ut par¬
ua fides loth. quia maiora non poterat saltim minora seruaret:
Neq enim gomorre quondam & erroris habitator statim ad me¬
ridiem poterat ꝑuenire. in qua abraham amicus dei cum angelis
suscepit deum: & ioseph fratres pascit in egẏpto. sponsusq audit
Asponsa. ubi pascis. ubi cubas in meridie : Samuhel quondam
plangebat saul: quia suꝑbiȩ uulnera penitentiȩ medicamine non
curabat. Et paulus lugebat corynthios. qui fornicationis maculas
lacrimis delere nolebant. Vnde & ezechiel librum deuorat scͥp¬
tum intus & foris: carmine planctu. & ue. Carmine. suꝑ laude
iustorum. planctu: suꝑ penitentibus ue: suꝑ his de quibus scͥptũ
est. Cum uenerit impius in ꝑfundum malorum: contempnit.
Quos ostendit ysaias dicens. Ulocabit dñs sabaoth in die illa fle-¬

Expanded text:
postquam Sodomiticas ualles ac tenebras derelinquens ad montana conspostquam Sodomiticas ualles ac tenebras derelinquens ad montana conscendit, ortus est ei sol m Segor, quae interpretatur \'paruula\', ut parua fides Loth, quia maiora non poterat, saltim minora seruaret. neque enim Gomorrae quondam et erroris habitator statim ad meridiem poterat peruenire, in qua Abraham, amicus domini, cum angelis suscepit deum et Ioseph fratres pascit in Aegypto sponsusque audit a sponsa: ubi pascis, ubi cubas in meridie? Samuhel quondam plangebat Saul, quia superbiae uulnera paenitentiae medicamine non curabat, et Paulus lugebat Corinthios, qui fornicationis maculas lacrimis delere nolebant. unde et Hiezechiel librum deuorat scriptum intus et foris carmine et planctu et uae: carmine super laude iustorum, planctu super paenitentibus, uae super his, de quibus scriptum est: cum uenerit inpius in profundum malorum, contemnit. quos ostendit et Esaias dicens: uocauit dominus sabaoth n die a fle
Abbreviated transcription (Latin):
uod ignotus ad ignotum audeo scribere
ge atq conserue fecit dep̃catio. quȩ
nequaquã ꝓpria salute contenta: t̾uã
& ante que siuit in patria & nunc in
sanctis locis querit
aplorum quorum uterq inuentus a xp̃o. fratrẽ symonem
& amicum nathanahel inuenire desiderat: ut al ter eorum me-¬
reatur audire tu es sẏmon filius iohannis tu uocaberis cephas
quod interpretatur petrus. alter donum dei. hoc enim in lingua
nr̃a sonat nathanahel xp̃i ad se loquentis testimonio fubleuetuꝵ.
Ecce uere israbelita in quo dolus non est. Optauerat quondam et
loth cum filiabus saluare coniugem suam. & de incendio sodome
& gomorre pene semiustus erumpens educere eam. quȩ pristinis
uiciis tenebatu astricta. Sed & trepida desꝑatione respitiensq
post tergum. eterno infidelitatis tytulo condempnatur. Et ardẽs
fides ꝓ una muliere ꝑdita: totam segor liberat ciuitatem. Deniq

Expanded text:
Quod ignotus ad ignotum audeo scribere,Quod ignotus ad ignotum audeo scribere,ge atque conseruae, fecit deprecatio. quae nequaquam propria salute contenta tuam et ante quaesiuit in patria et nunc in sanctis locis quaerit beniuolentiam, quorum uterque inuentus a Christo fratrem Simonem et amicum Nathanahel inuenire desiderat, ut alter eorum mereatur audire: tu es Simon, filius Iohannis, tu uocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus, alter \'donum dei\' —hoc enim in lingua nostra sonat Nathanahel — Christi ad se loquentis testimonio subleuetur: ecce uere Israhelita, in quo dolus non est. optauerat quondam et Loth cum filiabus saluare coniugem suam et de incendio Sodomae et Gomorrae paene semiustus erumpens educere eam, quae  pristinis uitiis tenebatur adstricta; sed et trepida desperatio respiciensque postergum aeterno infidelitatis titulo condemnatur et ardens fides pro una muliere perdita totam Segor liberat ciuitatem. denique,
Abbreviated transcription (Latin):
in his. & adulteras. & quo magis mireris clericos esse caupones.
& monacos impudicos. Sed quis non statim intelligat nec taber.¬
nariam uirginem. nec adulterum monachum. nec clericum posse
esse cauponeme Numquid uirgmitatis est culpa. si simulator
urginitatis in crimine est. Ego certe uti ꝑsonis aliis pretermis¬
sis ad uirginem ueniam que institorus exercet artes. nescio ancor¬
pore quod scio sp̃u uirgo non ꝑmanet. Rethoricati sumus. & in
mortem declamatorum patilultm lusimus. Tu nos heluydi coe
gines & maritatas. Et quia arbitror te ueritate suꝑatum.
ad detractionem uite mee & ad maledicta conuerti. solent enĩ
hoc & muliercule facere. quȩ uictoribris dominis male optant ain
angulis. illud dico preueniens gloriȩ michi tua fore conxitia: cũ
eodem quodraris detratisti ore me laceres. & camnam fẽcun¬
sus heluidiũ. Incipit epła ad Rusticũ de penitentia:

Expanded text:
in his et adulteras, et, quo magis mireris, clericos esse caupones, in his et adulteras, et, quo magis mireris, clericos esse caupones, et monachos impudicos. Sed quis non statim intelligat, nec tabernariam virginem, nec adulterum monachum, nec clericum posse esse cauponem? Numquid virginitatis  Al. virginitas est culpa, si simulator virginitatis in crimine est? Ego certe, ut aliis personis praetermissis ad Virginem veniam: quae institorias exercet artes, nescio an corpore, quod scio, spiritu virgo non permanet. 22. Rhetoricati sumus, et in morem declamatorum, paululum lusimus. Tu nos, Helvidi, coegines et maritatas  Al. maritas. Et quia arbitror te veritate superatum, ad detractionem vitae meae et ad maledicta converti solent enim hoc et mulierculae facere, quae victoribus dominis male optant in angulis, illud dico praeveniens, gloriae mihi fore tua convicia, cum eodem quo Mariae detraxisti, ore me laceres, et caninam facunsuscepturi sunt. CXXII. AD RUSTICUM DE PAENITENTIA.
Abbreviated transcription (Latin):
quod angeli sunt. unde & uirgo maioris est mercedis dum id
contempnit quod si fecerit non delinquit. nichilomints in co-¬
herentibus infert. Consilium autem do tanquam miscłiam
consecuttis a dño. ut sim fidelis. Eristimo ergo hoc bonum ẽẽ
ꝓpter instantem necescitatem: quia bonum est homini sic esse.
Quȩ est illa necessitas: Lle pregnantibus & nutrientibus in illa
die. Ideo silua succrescit: ut postea recidatur. Ideo ager seritur:
ut metatur. Iam plenus est orbis. terra nos non capit. Cotidie
bella secant. morbi subtraunt. naufragia absorbent: & nichilomi¬
nus de terrenis litigamus. De hoc numero sunt illi qui agnum
secuintur. qui uestimenta sua non comquinauerunt: uirgines
enim permanserunt. Obserua quid significet comquinatierunt.
Ego non audeo exponere: ne heluuidius calumpnietur. Quod aũt
ais quasdam esse uirgines. tabernarias. ego tibi pltis dico esse

Expanded text:
quod Angeli sunt: unde et virgo majoris est mercedis, dum id quod Angeli sunt: unde et virgo majoris est mercedis, dum id contemnit, quod si fecerit, non delinquit; nihilominus in cohaerentibus infert: Consilium autem do, tamquam misericordiam consecutus a Domino, ut sim fidelis. Existimo ergo hoc bonum esse propter instantem necessitatem; quia bonum est homini sic esse. Quae est ista necessitas? Vae praegnantibus et nutrientibus in illa die . Ideo silva succrescit, ut postea recidatur. Ideo ager seritur, ut metatur. Jam plenus est orbis, terra nos non capit. Quotidie bella 230 nos secant, morbi subtrahunt, naufragia absorbent, et nihilominus de terminis litigamus? De hoc numero sunt illi, qui Agnum sequuntur , qui vestimenta sua non coinquinaverunt, virgines enim permanserunt. Observa quid significet, coinquinaverunt. Ego non audeo exponere, ne Helvidius calumnietur. Quod autem ais quasdam esse virgines tabernarias; ego tibi plus dico, esse
Abbreviated transcription (Latin):
cem eius. Quȩ non est in partus anxietatibus & dolore. quȩ
defitientibus menstrui cruoris offitĩis mulieꝵ esse desistit. a dei
maledictione fit libera nec est aduirum conuersio eius. S econtra¬
rio un subicitur ei. & dm̃ ei uoce precipitur. omnia quecumq
dicit tibi sarra audi uocem eius. & sic incipiunt uacare orationi.
quia quamditi in comugio debitum soluitu orandi preteritur
instantia. Non negamus uiduas. non neganius maritatas sanctas
mulieres. inueniri. sed quȩ uxores esse desierint quȩ in ipsa neces¬
sitate coniugii imitantur uirginum castitatem. Hoc est quod apls
tiȩ derelinquens. Neq tamen alicui necessitatem imponit aut
laqueum: sed id quod honestum est suadet. uolens omnes esse sic̃
seipsum. Et quamquam de uirginitate preceptum dñi non ha-¬
beat. quia ultra homines est & quodaminodo impudentis erat
aduersum naturam cogere: alioq modo dicere uolo uos esse

Expanded text:
cem ejus . Quae non est in partus anxietatibus et dolore, quae cem ejus . Quae non est in partus anxietatibus et dolore, quae deficientibus menstrui cruoris officiis, mulier esse desiit, a Dei maledictione fit libera: nec est ad virum conversio ejus, sed e contrario vir subjicitur ei, et Domini ei voce praecipitur: 229 Omnia quaecumque tibi dicit Sara, audi vocem ejus : et sic incipiunt vacare orationi. Quia quamdiu in conjugio debitum solvitur, orandi praeteritur instantia. 21. Non negamus viduas, non negamus maritatas  Al. maritas, sanctas mulieres inveniri; sed quae uxores esse desierint, quae in ipsa necessitate conjugii virginum imitentur castitatem. Hoc est, quod Apostiae derelinquens. Neque tamen alicui necessitatem imponit aut laqueum, sed id quod honestum est, suadet, volens omnes esse sicut seipsum. Et quamquam de virginitate praeceptum Domini non habeat: quia ultra homines est; et quodammodo impudentis erat, adversum naturam cogere, alioque modo dicere, Volo vos esse,
Abbreviated transcription (Latin):
hyrundinis modum lustrat uniuersa penetralia. si thorus rͥgeat.
si paumenta uerrerint. si ordinata sint pocula. si prandium p̃pa¬
ratum. Responde queso inter ista ubi sit dei cogitatio. Et hȩc
felices domus. ceterum. ubi tympana sonant. tibia clamitat lyra
garrit. cymbalum concrepat: quis ibi dei timor: Parasytus in
contumeliis gloriatur. ingrediuntur exposite libidinũ uicti¬
me & tenuitatem uestum nude impudicis oculis ingerunt᷑.
His infelix uxor aut letatur & perit: aut offenditur. & maritꝰ
in uirgia concitatur. Hinc discordia seminarium repudii. Aut̃
si aliqua inuenitur domus in qua ista non fiant: quȩ tamen
rara uisa est ipsa dispensatio domus. liberoꝵ educatio. ncessita.¬
tes mariti. correptio seruulorum quem a xp̃i cogitatione ñ auo¬
cent: Defecerunt ait scriptura sarre fieri muliebria. Post qd
dicitu ad abraham. Omnia quectmq dicit tibi sarra. audiuo¬

Expanded text:
hirundinis modum lustrat universa penetralia, si torus rigeat, hirundinis modum lustrat universa penetralia, si torus rigeat, si pavimenta verrerint, si ornata sint pocula, si prandium praeparatum. Responde, quaeso, inter ista ubi sit Dei cogitatio? Et hae felices domus? Caeterum ubi tympana sonant, tibia clamitat, lyra garrit, cymbalum concrepat, quis ibi Dei timor? Parasitus in contumeliis gloriatur: ingrediuntur expositae libidinum victimae, et tenuitate vestium nudae impudicis oculis ingeruntur. His infelix uxor, aut laetatur, et perit: aut offenditur, et maritus in jurgia concitatur. Hinc discordia, seminarium repudii. Aut si aliqua invenitur domus, in qua ista non fiant, quae rara avis est; tamen ipsa dispensatio domus, liberorum educatio, necessitates mariti, correctio servulorum, quam a Dei cogitatione non avocent? Defecerunt, inquit Scriptura, Sarae muliebria : post quod dicitur ad Abraham: Omnia quaecumque dicit tibi Sara, audi vo
Abbreviated transcription (Latin):
rio. Uirgo iam mulier ñ nocat᷑. qͦ ñ ẽ nupta cogitat qͥ st̃ dñi. ut sit sca ⁊
corpe ⁊ spũ. Uirginĩ diffinitio sc̃am ẽẽ corpore ⁊ spiritu: quia nichil
ꝓficit carnem habere uirginem. simente quis nupserit. Que uͦ
nupta est cogitat quȩ sunt mundi: quomodo placeat uiro. Idem
tu putas esse diebuis & noctibus uacare oratiom. uacare ietumĩs
& ad adtientam mariti expoliare faciem. gressum frangere.
simulare blanditias: Ila hoc agit ut turpior partat. & naturȩ
bontim fuscet inuiria. Hex ad spectilum pingitim: & incontume¬
liam artificis conati pulcrior esse quam nata est. Inde infantes
garriunt familia ꝑstrepit. liberi ab osculis. liberi ab ore depen¬
dent. computantum sumptus. impendia p̃parantur. Hinc ococ¬
corum accincta manus carnes terit hinc textricũ turba cũ¬
murmurat. Nuntiatur interim uir uenire com sotĩis. Illa ad

Expanded text:
rit. Virgo jam mulier non vocatur. Quae non est nupta, cogitat quae sunt Domini, ut sit sancta rit. Virgo jam mulier non vocatur. Quae non est nupta, cogitat quae sunt Domini, ut sit sancta corpore et spiritu. Virginis definitio, sanctam esse corpore et spiritu; quia nihil prosit carnem habere virginem, si mente quis nupserit. Quae vero nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat viro. Idem tu putas esse diebus et noctibus vacare orationi, vacare jejuniis; et ad adventum mariti expolire faciem, gressum frangere, simulare blanditias? Illa hoc agit, ut turpior appareat, et naturae bonum infuscet injuria. Haec ad speculum pingitur, et in contumeliam artificis conatur pulchrior esse quam nata est. Inde infantes garriunt, familia perstrepit, liberi ab osculis et ab ore dependent, computantur sumptus, impendia praeparantur. Hinc cocorum accincta manus carnes terit, hinc textricum turba commurmurat: nuntiatur interim vir venisse cum sociis. Illa ad
Abbreviated transcription (Latin):
fines scłorum deuenerunt. Quandiu lex illa ꝑmansit crescite et¬
multiplicamini & replete terram. & maledicta sterilis quȩ non fa¬
cit sem̃en in isrł: nubebant omnes & mibebantur & derelictis pa¬
rentibus fiebant una caro. Quando uero uox illa ꝑtonuit. tem¬
ꝑus. tempus breuiatum estireliqum est ut & qui habent uxores
sic sint quasi non habeantiadherentes dño un us cum eo effici¬
mur sp̃c. Quare : Quia qui sine uxore est sollicitus est ea quȩ
dei sunt: quomodo placeat deo. Qui autẽ cum uxore est. sollicitꝰ¬
est que sunt huius mundi: quomodo placeat uxori. Diuisa est
malier & uirgo. Quȩ non est nupta. cogitat que sunt dĩsi
utt sit sancta &o corpore & sp̃u. Nam quȩ nupta est cogitat q̃
sunt mundi:. quomodo placeat uiro. Quid oblatras: Quid re¬
repugnas: Llas electionis bec loquitua. ditusa est dicens mulien
& uirgo. llide quante felicitatis sit. quȩ & nomen sexus amise¬

Expanded text:
fines saeculorum decurrerunt. Quamdiu lex illa fines saeculorum decurrerunt. Quamdiu lex illa multiplicamini, et replete terram; et: Maledicta sterilis, quae non facit semen in Isrrentibus, fiebant una caro. Quando vero vox illa pertonuit: Tempus breviatum est: reliquum est, ut et qui habent uxores, sic sint, quasi non habeant; adhaerentes Domino, unus cum eo efficimur spiritus . Et quare? Quia qui sine uxore est, cogitat ea quae Dei sunt, quomodo placeat Deo. Qui autem cum uxore est, sollicitsest, quae sunt huius mundi, quomodo placeat uxori. diuisa est mulier et uirgo: quae non est nupta, cogitat, quae sunt domini, ut sit sancta corpore et spiritu; nam qusunt mundi, quomodo placeat viro . Quid oblatras? quid repugnas? Vas electionis haec loquitur, 228 Divisa est, dicens, mulier, et virgo. Vide quantae felicitatis sit, quae et nomen sexus amise
Abbreviated transcription (Latin):
& de his esse uxoribus fratres dñi. quod pleriq non tam pia quã
audaci temeritate confingunt. Tu dicis mariam uirginem non
ꝑmansisse. ego michi plus uendico etiam ipsum ioseph uirginem
fuisse ꝑ mariaor: ut ex uirginali comugio uirgo filius nasceretim.
Si enim in uirum sanctum forncatio non cadit: & aliam eum uxorẽ
habuisse non scribitur: maris autẽ quam putatus est habtusse
custos fuit potius quam maritus. relinquitar uirginem eum
mansisse cum maria. qui pater dñi meruit appellari. Et ꝗtua
de comparatione uirginitatis & nuptiarum sum aliqua dicturus:
obsecro lecturos ne me putent nuptiis de traxisse in uirginum
laude & aliquam fecisse distantiam inter sanctos ueteris testa¬
menti &o noui id est inteꝵ eos qui habuere conitigia & hos qͥ
a complexu muliertim penitts recesserunt: uerum pro conditione
temporum alie eos tunc subiaciusse sententiȩ & alie nos: in qͦs

Expanded text:
et de his esse uxoribus fratres Domini, quod plerique non tam pia quam et de his esse uxoribus fratres Domini, quod plerique non tam pia quam audaci temeritate confingunt. Tu dicis Mariam virginem non permansisse: ego mihi plus vindico, etiam ipsum Joseph virginem fuisse per Mariam, ut ex virginali conjugio virgo filius nasceretur. Si enim in virum sanctum fornicatio non cadit, et aliam eum uxorem habuisse non scribitur: Mariae autem, quam putatus est habuisse, custos potius fuit, quam maritus: relinquitur, virginem eum mansisse cum Maria, qui pater Domini meruit appellari. 20. Et quia de comparatione virginitatis et nuptiarum sum aliqua dicturus, obsecro lecturos ne me putent nuptiis detraxisse in virginum laude, et aliquam fecisse distantiam inter sanctos veteris Testamenti et novi, id est, inter eos qui habuere conjugia, et hos qui a complexu mulierum penitus recesserunt, verum pro conditione temporum alii eos tunc subjacuisse sententiae, et alii nos, in quos
Abbreviated transcription (Latin):
pannos. Ipse tibi describatu infans teginine menbranorum solito
contiolutus. ingerantur dura presepia. uagitus paruuli: octaue
diei circumcisio. tempus purgationis ut ꝓbetuꝵ innundus. Non
erubescimtis. non silemtis: quanto sunt humiliora quȩ ꝑ me passtis
est. tanto illi plus debeo. Et cum omnia replicaueris: nichil cruce
contumeliosus ꝓferes. quam ꝓfitemur & credimus. in qua de ho¬
stibꝰ triũphamꝰ. S ut hec qͥ scͥpta st̃ ñ negamꝰ ita ea qͥñ st̃ scͥpta rentimꝰ. N atũ dm̃¬
ẽẽ deuͥgine credimꝰ. qr legimꝰ. Mariam nupsisse post partum non credimꝰ:
quia non legimus. ii ec hoc ideo dicimus: quo nuptias condep¬
nemus. ipsa quippe uirginitas fructus est nuptiarum. s quod nob̾
de sanctis uiris temere estimare nil liceat. Possumus enim hac
possibilitate estimationis contendere plures quoq uxores habuis¬
se ioseph : quia plures habuerit abraham. plures habuerit iacob

Expanded text:
pannos. Ipse tibi describatur infans, tegmine membranorum solito pannos. Ipse tibi describatur infans, tegmine membranorum solito convolutus. Ingerantur dura praesepia, vagitus parvuli, octavae diei circumcisio, tempus purgationis, ut probetur immundus. Non erubescimus, non silemus. Quanto sunt humiliora quae pro me passus est, tanto plus illi debeo. Et cum omnia replicaveris, cruce nihil contumeliosius proferes: quam profitemur, et credimus, et in qua de hostibus triumphamus. 19. Sed ut haec quae scripta sunt, non negamus, ita ea quae non sunt scripta, renuimus. Natum Desse de Virgine credimus, quia legimus: Mariam nupsisse post partum non credimus, quia non legimus. Nec hoc ideo dicimus, quo nuptias condemnemus, ipsa quippe virginitas fructus est nuptiarum: sed quod nobis de sanctis viris temere aestimare nihil liceat. Possumus enim hac aestimatione possibilitatis contendere, plures quoque uxores habuisse Joseph, quia plures habuerit Abraham, plures habuerit Jacob;
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ uolumina conscripserunt: Que si legisses: aliquanto plus
saꝑes. Sed melius puto breuiter ad singula respondere: qtiam diu¬
tius inmorando uolumen extendere. In illud nuno impetum facio:
in quo tu uirginitatem & nuptias comꝑando disertus esse uoluisti.
Risimus in te ꝓuerbium. camelum uidimus saltitantem. Dicis. Nũ¬
quid meliores sunt uirgines. abrabam ysaac & iacob qui habuere
coniuigia: Numquid non cotidie dei manibus partiuli finguntur
in uentribus. ut merito erubescente debeamus. maniam nupsisse
post partume Quod si hoc illis turpe iudetur. suꝑ est ut non cre¬
dant etiam deum ꝑ genitalia uirginis natum. Turpits est enim uix¬
ta eos deum ꝑ uirginis pudenda genitum: quam uirginem uiro
suo nupsisse post partum. Itnge silibet alias naturȩ contumelias. no¬
uem mensibus uterum in solescentem fastidia. partum sanguinem.

Expanded text:
sapientiae volumina conscripserunt? Quae si legisses aliquando, plus sapientiae volumina conscripserunt? Quae si legisses aliquando, plus saperes. Sed melius puto breviter ad singula respondere, quam diutius immorando, volumen extendere. 226 18. In illud nunc impetum facio, in quo tu virginitatem et nuptias comparando, disertus esse voluisti. Risimus in te proverbium, Camelum vidimus saltitantem. Dicis: « Numquid meliores sunt virgines Abraham, Isaac, et Jacob, qui habuere conjugia? Numquid non quotidie Dei manibus, parvuli finguntur in ventribus, ut merito erubescere debeamus, Mariam nupsisse post partum? Quod si hoc illis turpe videtur, superest ut non credant, etiam Deum per genitalia virginis natum. Turpius est enim juxta eos, Deum per virginis pudenda genitum, quam virginem suo viro nupsisse post partum. » Junge si libet et alias naturae contumelias, novem mensibus uterum insolescentem, fastidia, partum, sanguinem,
Abbreviated transcription (Latin):
in tuo codice continetu. Responde michi quomodo iħc filius sit¬
fuit: quamuis sis hebes. dicere nonꝰ audebis. An putabatur :
qm̃ iam ecautibus & confragosis locis enauigauit oratio: pandenda
sunt uela. & in epylogos illius irruenditm. in quibus sciolus sibi ur¬
sus tertuillianum in testimonium uocat. & uictorim pytabionensis
ep̃i uerba ꝓponit. Et de. terculliano quidem nichil amplius dico.
quam eccle hominem non fuisse. De uictorino uero id assero quod
& de euangelistis. fratres eum dixisse dm̃i. non filios marie. fr̃s
autem eo sensu quem suꝑius exposuimus. ꝓpinquitate non matre.
llerum nugas terimus. & fonte ueritatis omisso opinionum riciui¬
los consectamur. Nunquid non possum totam tibi ueterum scͥptoꝵ
greciam commouere: ignatium policarpum hyreneum. iustinum
martyres. multosq alios apłicos & eloquentes uiros qui aduersum

Expanded text:
in tuo codice continetur. Responde mihi, quomodo Jesus sit filius Jin tuo codice continetur. Responde mihi, quomodo Jesus sit filius Jh pater fuit? Quamvis sis hebes, dicere non audebis? An putabatur? E. 17. Sed quoniam jam e cautibus et confragosis locis enavigavit oratio, pandenda sunt vela, et in epilogos illius irruendum, in quibus sciolus sibi visus, Tertullianum in testimonium vocat, et Victorini Petabionensis episcopi verba proponit. Et de Tertulliano quidem nihil amplius dico, quam Ecclesiae hominem non fuisse. De Victorino vero id assero, quod et de Evangelistis, fratres eum dixisse Domini, non filios Mariae. Fratres autem eo sensu, quem superius exposuimus, propinquitate, non natura. Verum nugas terimus, et fonte veritatis omisso, opinionum rivulos consectamur. Numquid non possum tibi totam veterum Scriptorum seriem commovere: Ignatium, Polycarpum, Irenaeum, Justinum Martyrem, multosque alios apostolicos et eloquentes viros, qui adversus
Abbreviated transcription (Latin):
ipse non habens. in fratre carterio requisisti. Non inquam flagito
lingue nitorem. animȩ quero pietatem. Apud xp̃ranos enim solo¬
ecismus magnus & uiciam: turpe quid uel narrare uel facere.
Ad calcem uenio. & te cornuta interrogatione concludo: sicq
tecum agam quasi suꝑius nichil egerim. eodem modo dictos esse
fratres dñi. quo ioseph dictus est pater. Ego inquit & patertuas
dolentes querebamts te. Mater hoc loquitur non iudei. Et ipse
euangelista referens. & erant pater illius & mater ad mirantes¬
suꝑ his quȩ dicebantur de eo: & his sumlia quȩ iam enumerauimꝰ.¬
& in quibus parentes uocantur. Ac neforte de exemplariorum
trarietate causeris. qua tibi stultissime ꝑsuasisti grecos codices e̾t̃
falsatos: ad iohannis euangelium uenio. in quo planissime scribituꝵ.
Inuenit phylippus nathanael. & ait illi. Quem scripsit moyses in
lege & ꝓphetȩ. inuenimts iħm filium iosephanazaretb. Certe hoc

Expanded text:
ipse non habens, in fratre Craterio requisisti. Non, inquam, flagito ipse non habens, in fratre Craterio requisisti. Non, inquam, flagito linguae nitorem, animae quaero puritatem. Apud Christianos enim soloecismus est magnus et vitium, turpe quid vel narrare, vel facere. Ad calcem venio, et te cornuta interrogatione concludo, sicque tecum agam, quasi superius nihil egerim: Eodem modo dictos esse fratres Domini, quo Joseph dictus est pater, Ego, inquit, et pater tuus, dolentes quaerebamus te . Mater haec loquitur, non Judaei. Et ipse Evangelista referenssuper his quae dicebantur de eo , et his similia, quae jam enumeravimus, in quibus parentes vocantur. Ac ne forte de exemplariorum varietate causeris, quia tibi stultissime persuasisti Graecos codices esse falsatos, ad Joannis Evangelium venio, in quo planissime scribitur: Invenit Philippus Nathanael, et ait illi: Quem scripsit Moyses in Lege, et Prophetae, invenimus Jesum filium Joseph a Nazareth . Certe 225 hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cessisse clamitans se̾se incentlium subiecisse. scisscitantibusq ephe¬
si pͥncipibus quam obcausam hoc facere uoluisset: respondisse. ut
quia bene non poteram. male omnibus innotescerem. Et hoc
quidem greca narrat hystoria. Tu uero templum dñici corpors
succendisti. tu contaminasti sacrarium sp̃c sancti. ex quo uis qua¬
prigam fratrum & sororum p̃cessisse congeriem. Deniq cum iudis
uoce sotiata dicis. Nonne hic est fabri filius : Nonne mater eiꝰ
dicitur maria: Nonne fratres eius iacobus. & ioseph. & symon.
ba non dicitur. Quis te oro ante hanc blasphemiã nouerat: Qs
dipondii fupputabat : Consecutus es quod uolebas. nobilis es fac¬
tus in scelere. Ego ipse qui contra te scribo cum in eadem tecũ
urbe confistam. albus ut atunt aterue sis nescio. Pretermitto
uitia sermonis quibus omnis liber tuus scatet: taceo ridiculum
exordium. O tempora. o mores. non quero eloquentiam quam

Expanded text:
cessisse, clamitans sese incendium subjecisse: sciscitantibus Ephecessisse, clamitans sese incendium subjecisse: sciscitantibus Ephesi principibus, quam ob causam hoc facere voluisset, respondisse: Ut quia bene non poteram, male omnibus innotescerem. Et hoc quidem Graeca narrat historia. Tu vero templum 224 Dominici corporis succendisti, tu contaminasti sanctuarium Spiritus Sancti, ex quo vis quadrigam fratrum, et sororum processisse congeriem. Denique cum Judaeis voce sociata, dicis: Nonne hic est fabri filius? Nonne mater ejus dicitur Maria, et fratres ejus Jacobus, et Joses, et Simonba, non dicitur. Quis, te oro, ante hanc blasphemiam noverat, quis dupondii supputabat? Consecutus es quod volebas, nobilis es factus in scelere. Ego ipse qui contra te scribo, cum in eadem tecum Urbe consistam albus, ut aiunt, aterve sis, nescio. Praetermitto vitia sermonis, quibus omnis liber tuus scatet. Taceo ridiculum exordium. O tempora! o mores! Non quaero eloquentiam; quam
Abbreviated transcription (Latin):
labe appellatus est frater: quomodo & filie salphaãd accipiunt
clerum inter fratres stios. quomodo & ipse abraham sarram soro¬
rem suam habuit urorem. etenim ait.uere soror mea est de patre
s non de matre: id est fratris est filia. non sororis. Alio quin quale
est: ut abraham uir iustus patris sui filiam coniugem sumpserit:
cum & in pͥmis hominibus ꝓpter aurium sanctitatem id ipsum
scriptura non nominet. malens intelligi. quam pferri. & deus
legem postea santiat. & minctur: qui acceꝑit sororem suam de
dinem sororis sue detexit. peccatum suum recipient : Imꝑitissime
bominum ista non legeras. & toto scripturarum pelago derelic¬
to ad iniuriam uirginis tuam rabiem contulisti. in exemplum
eitis quem fabule ferunt cum uulgo esset ignotus. & nichil boni
posset facinons excogitare quo nobilis fieret: dianꝙe incendisse
templum. & nullo ꝓdente sacrilegium. fertur ipse in medio pro¬

Expanded text:
Laban est appellatus frater, quomodo et filiae Salphaad accipiunt Laban est appellatus frater, quomodo et filiae Salphaad accipiunt Clerum inter fratres suos, quomodo et Abraham ipse Saram sororem suam habuit uxorem. Etenim ait, Vere soror mea est de patre, sed non de matre , id est, fratris est filia, non sororis. Alioqui quale est, ut Abraham vir justus, patris sui filiam conjugem sumpserit, cum in primis hominibus propter aurium sanctitatem idipsum Scriptura non nominet, malens intelligi, quam proferri; et Deus lege postea sanciat, ac minetur: Qui acceperit sororem suam de dinem sororis suae detexit, peccatum suum recipiet . 16. Imperitissime hominum, ista non legeras, et toto Scripturarum pelago derelicto, ad injuriam Virginis tuam rabiem contulisti, in exemplum ejus quem fabulae ferunt, cum vulgo esset ignotus, et nihil boni posset facinoris excogitare, quo nobilis fieret, Dianae incendisse templum; et nullo prodente sacrilegium, fertur ipse in medium pro
Abbreviated transcription (Latin):
sus. aut rapax. cum huiusmodi nec cibtim sumere. & cetera hissi¬
milia. In terrogo nunc uixta quem modum fratres dm̃ in euange¬
lio intelligas appellari. Iuxta naturam : Sed scriptura non dicit.
nec marie eas uocans filios nec ioseph. Iuxta gentem: Sed absur¬
dum est ut pauci ex iudeis uocati sint fratres. cum omnes qui ibi
crant hac lege udei fratres potuerint appellari. Iuxta affectum
humani uiris & sp̃c : Ulerum sic qui magis fratres quam aplĩ. qͦs
docebat intrinsectis: quos matres uocabat & fratres : Aut si omnes
quia omnes homunes fratres. stultum fuit nuntiare. quasi ꝓprium
ecce fratres tui querunt te: cum generaliter omnes homines hoc
iure sint fratres. Restad igitur ut uxta suꝑiorem expositionẽ
fratres eos intelligas appellatos cognatione non affectu: non gen¬
tis priuilegio non natura. Quomodo loth abrahe. quomodo racob

Expanded text:
sus, aut rapax, cum ejusmodi nec cibum sumere , et caetera his sisus, aut rapax, cum ejusmodi nec cibum sumere , et caetera his similia. Interrogo nunc, juxta quem modum fratres Domini in Evangelio intelligas appellari. Juxta naturam? Sed Scriptura non dicit, nec Mariae eos vocans filios, nec Joseph. Juxta gentem? Sed absurdum est, ut pauci ex Judaeis vocati sint fratres, quum omnes qui ibi erant hac lege Judaei, fratres potuerint appellari. Juxta affectum humani juris ac spiritus? Verum si sic, qui magis fratres quam Apostoli, quos docebat intrinsecus, quos matres vocabat et fratres? Aut si omnes quia homines, fratres, 223 stultum fuit nuntiari quasi proprium Ecce fratres tui quaerentes Al. quaerunt te; cum generaliter omnes homines hoc jure sint fratres. Restat igitur, ut juxta superiorem expositionem fratres eos intelligas appellatos, cognatione, non affectu; non gentis privilegio, non natura. Quomodo Lot Abrahae, quomodo Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
& quia scrutatus es omnia uasa mea : Quod inuenisti de omnibus¬
rebus tuis: Pone hic in conspectu fratrum tuorum & fratrum
meorum: & redarguant inter duos nos. Responde qui sint isti fr̃s
iacob & laban qui tunc fuerint in presenti. Esau terte frater iacob
habuit. Innumerabilia sunt istiusmodi libris inserta diumnis. S
ne longum faciam. ad extremam diuisionis partem reuertaꝵ:
id est & affectu fratres dici. qui in dtio scindituꝵ. in sp̃tiale & in
cominune. In sp̃uale. quia omnes. xp̃iam fratres uocamuꝵ. ut ibi.
Ecce quam bonum & quam iocundum. habitare fratres in unũ.
alibi. llade dic fratribus meis. Porro in commune. quia omnes¬
homines in commune ex uno patre nati:. pari inter nos germani¬
tate conitingiur. Dicite aat bis qui oderunt uos. fratres nr̃i¬
uos estis. Et apl̃. ad corinthios. Siquis est fr̃ & nominatuꝵ for¬
nicator aut auarus. aut ydolis seruiens. aut maledicus. aut ebrio¬

Expanded text:
et quare scrutatus es omnia vasa mea? Quid invenisti de omniet quare scrutatus es omnia vasa mea? Quid invenisti de omnibus tuis? Pone hic in conspectu fratrum tuorum et fratrum meorum: et redarguent inter nos duos . Responde, qui sint isti fratres Jacob et Laban, qui tunc fuerant in praesenti. Esau certe frater Jacob n habuit. 15. Innumerabilia sunt istiusmodi, libris inserta divinis. Sed ne longum faciam, ad extremam divisionis partem revertar, id est, et affectu fratres dici, qui in duo scinditur, in spiritale et in commune. In spiritale, quia omnes Christiani fratres vocamur, ut ibi: Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum .alibi: Vade dic fratribus meis . Porro in commune, quia omnes ex uno patre nati, pari inter nos germanitate conjungimur. Dicite, ait, his qui oderunt vos, fratres nostri estis . Et Apostolus ad Corinthios: Si quis frater nominatur fornicator, aut avarus, aut idolis serviens, aut maledicus, aut ebrio
Abbreviated transcription (Latin):
tortuosis quam scripturarum ueritate suꝑatum. Iacob ysaac filitis
& rebecte cum fratris insidias metuens mesopotamiam perrexis¬
set. accessit & deuoluit lapidem de ore putei. & ad aquauit oues
laban fratris matris suȩ. & osculatus est iacob rachel. & exclamans
uoce sua ploranut: & indicauit rachel quia frater est patris etus &
quia filius rebecce est. Ecce & hic eadem lege qua supra:. frater soro¬
ris filius appellatur. Et iterum. Dixit autem laban ad iacob.
Qm̃ frater meus es non seruies michi gratis: dic michi que sit mͥ¬
ces tua. Expletis itaq uiginti annis cum ignorante socero urorib
filiisq comitatus euerteretur ad patriam. consecutus est eum
laban in monte galaãd: & cum ydola que rachel occultabat que¬
sita non inuenisset. in sartinis: respondit iacob & dixit ad laban.
Que culpa mea est & quod delictum meum: quod ꝑsecutus es me

Expanded text:
tortuosis, quam Scripturarum veritate superatum. Jacob, Isaac filius tortuosis, quam Scripturarum veritate superatum. Jacob, Isaac filius ac Rebeccae, cum fratris insidias metuens, Mesopotamiam perrexisset, accessit et devolvit lapidem ab ore putei, et adaquavit oves Laban fratris matris suae . Et osculatus est Jacob Rachel, et exclamans voce sua, ploravit, et indicavit Rachel, quia frater est patris ejus, et quia filius Rebeccae est . Ecce et hic eadem lege qua supra, frater, sororis filius appellatur. Et iterum: Dixit autem Laban ad Jacob: Quoniam frater meus es, non servies mihi gratis . Dic mihi, quae sit merces tua. Expletis itaque viginti annis, cum ignorante socero, uxoribus filiisque comitatus reverteretur ad patriam, consecutus est 222 eum Laban in monte Galaad. Et cum idola quae Rachel occultabat quaesita non invenisset in sarcinis, respondit Jacob, et dixit ad Laban: Quae culpa mea est, et quod delictum meum, quod persecutus es me?
Abbreviated transcription (Latin):
regionem iordanis. & eleuauit loth ab oruate. & discesserunt unus¬
quisq a fratre suo. Et certe loth non est frater abrabe. sed filits
fratris eius aram. Thara quippe genuit abraham: & nachor. & aram
Et aram genuit loth. Et rursum. Abraam autem erat annorum
septuaginta quinq cum exiret de charra: & sumpsit abrahilm
sarramꝰ uxorem suam. & loth filium fratris sui. Quod si adbuc
dubitas fratrẽ e fratris filium nuncupari: accipe exemplum.
Cum audisset abrahan quia captiuus ductus est loch frateꝵ
suus numerauit uernaculos suos trecentos decem & octo. Et cũ
cedem nocturmi impetus descripsisset. adiecit. Et reduxit omnẽ
equitatum sodomorum: & loth fratrem suum reuocauit. Suffitie¬
bant hec ad ea quȩ diximus ad ꝓbanda sed ne in aliquo cauilleris.
& te quasi lubricus anguis euoluas. testimoniorum stringendus es
uinculis. ne querulus sibiles. & te dicas magis argumentationibus

Expanded text:
regionem Jordanis, et elevavit Lot ab Oriente, et discesserunt unusregionem Jordanis, et elevavit Lot ab Oriente, et discesserunt unusquisque a fratre suo . Et certe Lot non est frater Abrahae, sed filius fratris ejus Aram. Thara quippe genuit Abraham et Nachor et Aram: et Aram genuit Lot. Et rursum: Abraham autem erat annorum septuaginta quinque, cum exiret de Charan. Et sumpsit Abraham Saram uxorem suam, et Lot filium fratris sui . Quod si adhuc dubitas fratrem, fratris filium nuncupari, accipe exemplum. Cum autem audisset Abraham, quia captivus ductus est Lot frater suus, numeravit vernaculos suos trecentos decem et octo . Et cum caedem nocturni impetu descripsisset, adjecit: Et reduxit omnem equitatum Sodomorum, et Lot fratrem suum revocavit . Sufficiebant haec ad ea quae diximus approbanda. Sed ne in aliquo cavilleris, et te quasi lubricus anguis evolvas, testimoniorum stringendus es vinculis, ne querulus sibiles, et dicas, te magis argumentationibus